comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sermo dominicus. & sequentia pendert
ex priorib. Prudens lector caue semꝑ
suꝑsticiosam intelligentiam. ut non
tuo sensui attemꝑes scͥpturas. sed scͥp¬
turis iungas sensum tuum. & intel¬
ligas quid sequat᷑. Supradixerat. no¬
lite timere eos qui occidunt corpus.
animam autem non possunt occidere:
nunc loquitur consequenter. Non ne
duo passeres asse ueneunt. & unus ex
illis non cadet suꝑ terram sine patre
ur̃o. Et est sensus. Si parua anima¬
lia & uilia absq do auctore non de-¬
cidunt. & in om̃ĩb est ꝓuidentia. &
quȩ in his ꝑitura sunt sine di uolun¬
tate non pereunt. uos qui ȩterni es¬
tis non debetis timere quod absq d̃i
uiuatis ꝓuidentia. Iste sensus & supra
dictus est. Respicite uolatilia cęli: qͣm
non serunt neq metunt. neq congre-¬
gant in horrea sua. & pader ur̃ celestis
pascit illa. Nonne uos magis pluris estis
illis: Ac deinceps. Considerate lilia agͥ¬
quomodo crescunt & reliqua. Si autẽ

Expanded text:
sermo Dominicus, et sequentia pendent ex superioribus. Prudens lector, cave semper superstitiosam intelligentiam; ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur. Supra dixerat: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: nunc loquitur consequenter, Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro? Et est sensus: Si parva animalia et vilia absque Deo auctore non decidunt, et in omnibus est providentia, et quae in his peritura sunt, sine Dei voluntate non pereunt: vos qui aeterni estis, non debetis timere quod absque Dei vivatis providentia. Iste sensus et supra dictus est: Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa. Nonne vos pluris estis illis? Ac deinceps: Considerate lilia agquomodo crescunt, et reliqua. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
sparsi. Oportuit gͦ te committere peccuni¬
am meam nummulariis: & ueniens
ego recepissem utiq quod meum est cum
usura. Tollite itaq ab eo talentum:
& date ei qui habet decem talenta. Qͦo
putauerat se ꝓ excusatione dixisse: in¬
in culpam ꝓpriam uertit᷑. Seruus au¬
tem malus appellatur. quia calump¬
noluit dupplicare: ut in alio suꝑbiȩ.
in altero negligentiȩ condempnetur.
Si inquit durum & crudelem me esse
no ueras. & aliena sectari. ibiq metere
ubi non seminarim: quare non tibi
istiꝰmodi cogitatio incussit timorem:
ut scires me mea diligentius quesitu¬
rum. & dares pecuniam meam siue
argentum nummulariis. Utrumq
enim aꝑcirion. grecus sermo significat.
Eloquia inquit dñi eloquia casta: ar¬
gentum igne ex aminatum probatum
ter purgatum septuplum. Pecuniam
gͦ & argentum p̾dicatio euangłii est.
& sermo diuinus qui dari debuit nũ¬

Expanded text:
sparsi: oportuit ergo te committere pecunisparsi: oportuit ergo te committere pecuniam eam nummulariis, et veniens ego, recepissem utique quod meum est cum usura. Tollite itaque ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Servus autem malus appellatur: quia calumtalentum duplicare, ut in altero superbiae, in altero negligentiae condemnetur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena sectari, ibique metere ubi non severim, quare non tibi instiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam, sive argentum nummulariis? Utrumque enim ἀργύριον, Graecus sermo significat. Eloquia, inquit, Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Pecunia ergo et argentum, praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit num
Abbreviated transcription (Latin):
parua & pauca sunt. Et intra inquit
in gaudium dñi tui: & suscipe quȩ
nec oculus uidit. nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascenderunt. quȩ
tem maius potest dari fideli seruo:
quam ẽẽ cum dño & uidere gaudium
oñi sui: Accedens autem & qui uñu
talentum acceꝑat: ait. Dñe scio quia
homo duruis es metis ubi non semina¬
sti. & congregas uibi non sparsisti: & ti
mens abii & abscondi talentum tuũ
in terra. Ecce habes quod tuum est.
Here quod scriptum est ad excusandas
excusationes in peccatis. etiam huic ser-¬
uo contigit: ut ad pigritiam & negli¬
gentiam. suꝑbiȩ quoq crimen adiceret.
Qui enim debuit simpliciter inertiã
confiteri & orare patrem familias. ẽ
contrario calumpniatur: & dicit se
prudenti fecisse consilio: ne dum lucra
peccuniȩ quereret. etiam de sorte peri-¬
clitaretur. Respondens autem dñs dixit
ei. Serue male & piger. sciebas quia me¬
to ubi non seminaui & congrego ubi ñ

Expanded text:
parva et pauca sunt. Intra, inquit, parva et pauca sunt. Intra, inquit, in gaudium domini tui, et suscipe quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt . Quid t majus dari fideli servo, quam esse cum Domino, et videre gaudium Domini sui? Accedens autem et qui unum talentum acceperat, ait: Domine, scio quia homo durus es: metis ubi non seminasmens abii, et abscondidi talentum tuum in terra. Ecce habes quod tuum est. Vere quod scriptum est, Ad excusandas excusationes in peccatis , etiam huic servo contigit, ut ad pigritiam et negligentiam superbiae quoque crimen accederet. Qui enim debuit simpliciter inertiam confiteri, et orare patremfamilias, e contrario calumniatur, et dicit se prudenti fecisse consilio, ne dum lucra pecuniae quaereret, etiam de sorte periclitaretur. Notandum autem quod inutsciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non
Abbreviated transcription (Latin):
plicauit. Siue & scientiam & oꝑa p̾¬
sentis uitȩ: futurȩ beatitudinis typos
intellexit. Qui autem unum acceꝑat:
abiens fodit in terra. Nequã serius¬
terrenis oꝑib & scł̃i uoluptate. di p̃cep¬
ta neglexit & polluit quamqu̾a in alio
euangłista scriptum sit. quod in sudario
ligauerit. id est doctrinam patris fami¬
liȩ molliter & delicate uiuendo enarra¬
uerit. Post multum uero temporis ue¬
nit dñs seruoꝵ illoꝵ. Grande tempus.ẽ.¬
inter ascensionem saluatoris: & scd̃m eiꝰ
aduentum. Si autem apłi reddituri sc̃
rationem. & sub metu iudicis resurrec̾¬
turi: quid nos oporteat facere : Ait illi
quia suꝑ pauca fiusti fidelis. supra mul¬
ta te constituam. Utriq seruo ut ante¬
iam dixi. & qui de quinq talentis de¬
cem fecerat. & qui de duob quatuor
idem patris familiȩ sermo blandit᷑.
Et notandum quod omnia quȩ in p̾¬
senti habemus lic& magna uideantur
& plurima: tamen comꝑatione futuroꝵ

Expanded text:
plicavit: sive scientiam et opera prplicavit: sive scientiam et opera praesentis vitae, futurae beatitudinis typos intellexit. Qui autem unum acceperat, abiens fodit in terram, et absterrenis operibus et saeculi voluptate, Dei praecepta neglexit et polluit: quamquam in alio evangelista scriptum sit, quod in sudario ligaverit , id est, doctrinam patrisfamilias molliter et delicate vivendo enervarit. Post multum vero temporis venit dominus servorum illointer ascensionem Salvatoris, et secundum ejus adventum. Si autem apostoli reddituri sunt rationem, et sub metu judicis resurrecturi, quid nos oportet facere? Ait illi quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituamjam dixi, et qui de quinque talentis, decem fecerat, et qui de duobus, quatuor, idem patrisfamilias sermo blanditur. Et notandum quod omnia quae in praesenti habemus. 207 licet magna videantur et plurima: tamen comparatione futurorum,
Abbreviated transcription (Latin):
omo iste pater familias
haut dubium quiN
xp̃c sit: qui ad patr̃e
post resurrectionẽ uictor
ascendens. uocatis apłis
doctrinam eriiangłicam tradidit. ñ
ꝓ largitate & parcitate alteri plus. &
alteri minus tribuens. sed ꝓ accipienti¬
um uirib: quomodo & apłs eos qui
solidum cybum caꝑe non poterant lac.¬
te potasse se dicit. Deniq & illum qui de
quinq talentis decem fecerat. & de
duob quatuor simili recepit gaudio:
non considerans lucri magnitudinem
sed studii uoluntatem. In quinq & du¬
ob & in uno talento uel diuersas gr̃as
intelligamus. quȩ unicuiq traditȩ ft̃:
uel in primo om̃s sensus examinatos.
in secundo intelligentiam & oꝑa: in
tercio rationem qua homines abestiis
seꝑamur. Abiit autem qui quinq ta
sib. cęlestium sibi noticiam duplica¬
uit : ex creaturis intelligens creatorem.
ex corporalib in cor Oporalia. ex ui¬
alia duo. Et iste prouirib quic¬
quid in lege didicerat: in euangłio dup¬

Expanded text:
omo iste paterfamilias, haud dubium quin Christus sit, qui ad Patrem post resurrectionem victor ascendens, vocatis apostolis, doctrinam evangelicam tradidit, non pro largitate et parcitate alteri plus, et alteri minus tribuens, sed pro accipientium viribus: quomodo et Apostolus eos qui solidum cibum capere non poterant, lacte potasse se dicit . Denique et illum qui de quinque talentis, decem fecerat, et qui de duobus quatuor, simili recepit gaudio; non considerans lucri magnitudinem, sed studii voluntatem. 206 In quinque, et duobus, et uno talento, vel diversas gratias intelligamus, quae unicuique traditae sunt. Vel in primo, omnes sensus examinatos: In secundo, intelligentiam et opera: In tertio, rationem, qua homines a bestiis separamur. Abiit autem qui quinque tasibus coelestium sibi notitiam duplicavit: ex creaturis intelligens Creatorem: ex corporalibus, incorporalia: ex vialia duo. Et iste pro viribus quidquid in Lege didicerat, in Evangelio du
Abbreviated transcription (Latin):
uident transire ad alios. Potest & sic
intelligi. Ei qui fidem habet. & bonã
in dño uoluntatem: etiam si quid mi¬
nus in oꝑe ut homo habuerit dabit᷑
a bono iudice. Qui autem fidem non
habuerit: etiam cȩteras uirtutes qͣs
uidebatur naturaliter possidere ꝑdet
Et eleganter etiam quod uidetur in qͥt
habere. auferetur ab eo. Quicquid
enim sine fide xp̃i est. non ei debet
imputari. qui male eo ab usus est.
sed illi etiam qui malo seruo naturȩ
bonum tribuit. Et inutilem seruũ
lumine. Illic erit fletus & stridor den

Expanded text:
vident transire ad alios. Potest et sic vident transire ad alios. Potest et sic intelligi: ei qui fidem habet, et bonam in Domino voluntatem, etiam si quid minus in opere ut homo habuerit, dabitur a bono judice. Qui autem fidem non habuerit, etiam caeteras virtutes quas videbatur naturaliter possidere, perdet. Et eleganter etiam, quod videtur, inquit, habere auferetur ab eo. Quidquid enim sine fide Christi est, non ei debet imputari qui male eo abusus est, sed illi qui malo etiam servo naturae bonum tribuit. Et inutilem servum lumine. Quid sit autem fletus et stridor den
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis credentib qui possunt pecuniã
ouplicare & cum usuris reddere: ut qͥeqͥd
sermone didicerant oꝑe explerent. Tollit᷑
autem talentum & datur ei qui decẽ
talenta fecerat: ut intelligamus lic&
in utriusq labore ȩquale sit gaudium
tamen maius deberi premium ei. qui
plus in dñi pecunia laborarit. Unde di
uerbo di. Ex eo quod malus seruus
ausus est dicere. metis ubi non semina¬
sti. & congregas ubi non sparsisti. intelli¬
gimus etiam gentilium & philosophoꝵ
bonam uitam reciꝑe dñm & aliter ha¬
bere eos qui iuste. & aliter eos qui iniu¬
ste agant ad comꝑationem eiꝰ qui natu¬
rali legi seruiat. condempnari eos qͥ
scriptam legem negligant. Omni en̾i
habenti dabitur. Multi cum sapien-
tes sint naturaliter. & habeant acumen
ingenii: si fuerint negligentes & desi-¬
dia bonum naturȩ corruꝑint. ad com¬
parationem eiꝰ qui paululum tardior
labore & industria compensabit quod
minus habuit: ꝑdunt bonum nat᷑ȩ.
& premium quod eis fuerat repmissũ

Expanded text:
cunctis credentibus, qui possunt pecuniam duplicare, 208 et cum usuris reddere, ut quidquid sermone didicerant, opere explerent. Tollitur autem talentum, et datur ei qui decem talenta fecerat, ut intelligamus, licet in utriusque labore aequale sit gaudium amen majus deberi praemium ei, qui plus in domini pecunia laborarit. Unde dicverbo Dei . Ex eo quod malus servus ausus est dicere: Metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti, intelligimus, etiam gentilium et philosophorum bonam vitam recipere Dominum, et aliter habere eos qui juste, aliter qui injuste agant, et ad comparationem ejus qui naturali legi serviat, condemnari eos qui scriptam legem negligant. Omni enim habenti dabitur, tes sint naturaliter, et habeant acumen ingenii, si fuerint negligentes, et desidia bonum naturae corruperint, ad comparationem ejus qui paululum tardior, labore et industria compensavit quod minus habuit, perdunt bonum naturae, et praemium quod eis fuerat repromissum,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̾cedit : prauum ẽ omne opus qđ
sequit᷑: quamius rectum ẽẽ uideatur.
Uide gͦ ne lumen quod inte est tene¬
brȩ sint: hoc est ne ipsa cordis intentio
quȩ lumen ẽ animȩ. uitioꝵ caligine
fuscetur. sedula discretione ꝑpende:
iuxta quod alibi precipitur. Omni

Expanded text:
rvum est omne opus quod sequitur, quamvis rectum esse videatur. Vide ergo, ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio, quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝓperamꝰ & currimus: ut patͥam
nrãm uidere. & parentes salutare pos¬
simus : Magnus illic caroꝵ numerꝰ¬
nos expectat. parentum fr̃m: filioꝵ
frequens nos & copiosa turba deside¬
rat : iam de sua incolumitate secura.
ad huc de nr̃a salute sollicita. Ad eoꝵ
complexum & conspectum uenire:
quanta & illis & nobis in commune
lȩticia est : Qualis illic celestium uo¬
luntas. conseruoꝵ societatem expecꝰ¬
tantium: quam summa & ꝑpetua
illic ꝓpħarum exultantium numerꝰ
in signis. illic martyrum popłs in¬
numerabilis obcertaminum uictoriã
datur: illic etiam clarissima uirgi
ratio censetur: qui p̾cepta dnĩca ser¬
uantes. ad cȩlestes thesauros terrena
patͥmonia transtulerunt. Ad hos di-¬
lectissumm auida cupiditate ꝓꝑemus.
ut cum his cito ẽẽ & cito ad xp̃m ue
nire nos contingat: eumq huiꝰ itineris
ducem habeamꝰ. salutis auctorem. lucis
pͥncipem lȩticiȩ largitorem: qͥ uiuit

Expanded text:
non properamus et currimus, ut patriam non properamus et currimus, ut patriam nostram videre, et parentes salutare possimus? Magnus illic nos charorum numerus exspectat, parentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat, jam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. Ad eorum complexum et conspectum venire, quanta illis et nobis in commune laetitia est! Qualis illic coelestium voluptas conservorum societatem exspectantium! quam summa et perpetua illic Prophetarum exsultantium numerus insignis. Ibi martyrum populus innumerabilis ob certaminum victoriam atur; illic clarissima virginratio censetur, qui praecepta dominica servantes, ad coelestes thesauros terrena patrimonia transtulerunt. Ad hos, dilectissimi, avida cupiditate properemus; ut cum his cito esse, et cito ad Christum venire contingat, eumque hujus itineris ducem habeamus, salutis auctorem, lucis principem, laetitiae largitorem: qui vivit
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ ac iusticiȩ meritis honorati. inter
patͥarchas primi ẽẽ meruerunt. Ad
quoꝵ congregat᷑ conuiuium: quisquis
fidelis & iustus & laudabilis inuenitur.
Memores ẽẽ debemus uoluntatẽ noN
nr̃am sed di facere: quia qui eiꝰ fece¬
rit uoluntatem manet in ȩternũ quo¬
modo & ille manet in ȩternum. Qua
uirtute robusta. caritate ꝑfect̾a. parati ad
omnẽ uoluntatẽ di simꝰ conseruantes for¬
titer dominica mandata: insimpli¬
citate in nocentiam in caritate concor¬
diam. modestiam in humilitate dili¬
gentiam in amministratione. uigilan¬
tiam in adiuuandis laborantibus.
misccłiam infouendis pauꝑib. in de¬
fendenda ueritate constantiam. in dis¬
ciplinȩ ueritate censuram: ne aliqͦd
exemplum benefactoꝵ desit in nobis.
ut illoꝵ semitis in herentes. sequerem᷑
& gaudia. Patriam quoq nr̃am. para¬
dy sum cum illis computemꝰ: parentes
patͥarchas habere iam cȩpimus. Qd

Expanded text:
fidei et justitiae meritis honorati inter fidei et justitiae meritis honorati inter Patriarchas primi esse meruerunt: ad quorum congregatur convivium, quisquis fidelis et justus et laudabilis invenitur. Memores esse debemus voluntatem non nostram, sed Dei facere debere: quia qui fecerit ejus voluntatem, manet in aeternum, quomodo et ille manet in aeternum. Quapvirtute robusta, charitate perfecta parati ad omnem voluntatem Dei simus, conservantes fortiter dominica mandata. In simplicitate servate innocentiam, in charitate concordiam, modestiam in humilitate, diligentiam in administratione, vigilantiam in adjuvandis laborantibus, misericordiam in fovendis pauperibus, in defendenda veritate constantiam, in disciplinae severitate censuram; ne aliquid ad exemplum bonorum factorum desit in nobis. ut illorum semitis inhaerentes, sequeremur ad gaudia. Patriam quoque nostram paradisum cum illis computemus. Parentes Patriarchas jam habere coepimus: utquid
Abbreviated transcription (Latin):
telligantur plena fide. hȩc corde toto dili¬
gantur : hec indesinentium oꝑum mag¬
nanimitate ad quirantur. Res enim po¬
sita est in potestate facientis: quia reg¬
num celoꝵ uim patitur. Res ista o homo
idẽ regnum cęleste: aliud non querit
bis illam. Quid turbaris de p̃tio: Ap̃c
semet ipsum tradidit: ut ad quireret
te regnum deo patri. Ita & tu te ipsum
da. ut sis regnum eiꝰ ac non regnet pecca¬
tum inmortal tuo corpore. sed sp̃s madqͥ
certemus. omnes in agone iusticiȩ do & xp̃o
spectante curramus: & qui scło & mundo
maiores ẽẽ iam cȩpimus cursum nr̃m nul¬
la scłi & mundi cupiditate tardemus.
Si ex peditos. si celer s in hoc oꝑis agone
currentes. dies nos ultimus inuenerit:
remunerator. Qui enim coronam inꝑ-¬
secutione purpuream ꝓpassione dona-¬
uit: & ipse in pace uincentib ꝓiusticiȩ
meritis dabit & candidam. Nam nec abra¬
ham nec ysaac nec iacob occisi sunt & tam̃

Expanded text:
telligantur plena fide, haec corde toto dilitelligantur plena fide, haec corde toto diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Res posita est in potestate facientis, quia regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est, regnum coeleste, aliud non quaerit bis illam. Quid turbaris de pretio? Christus semetipsum tradidit, ut acquireret te regnum Deo Patri, ita et tu teipsum da, ut sis regnum ejus, ac non regnet peccatum in mortali tuo corpore, sed spiritus incertemus, omnes in agone justitiae Deo et Christo spectante curramus: et qui saeculo et mundo majores esse coepimus, cursum nostrum nulla saeculi et mundi cupiditate tardemus. Si expeditos, si celeres, si in hoc operis agone currentes dies ultimus invenerit, remunerator. Qui coronam in persecutione purpuream pro passione donavit, ipse in pace viventibus pro justitiae meritis dabit et candidam. Nam nec Abraham, nec Isaac, nec Jacob occisi sunt; et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
omẽm scõꝵ est głam. ipsius in estimabi¬
lem aspicere conspectum: & splendore
maiestatis eiꝰ irradiari. Si enim cotidie¬
nos oporteret tormenta ꝑferre. si ipsam
gehennam paruo tempore tolerare ut
xp̃m uidere possimus in gła uenientem.
& scoꝵ eiꝰ numero sociari: nonne dignũ
erat pati quod om̃e triste est. ut tanti
boni. tanteq głȩ participes haberem᷑:
facies fulgebit ut sol. cum ordinibus
distinctis popłm suum dñs in regno
patris sui ceperit recensere. & meritis
atq oꝑib singłoꝵ. p̃mia ꝓmissa resti¬
tuere. ꝓ terrenis cȩlestia. ꝓ temporali¬
bus sempiterna. ꝓmodicis magna pre-¬
stare: adducere scõs inuisionem pater-
nȩ głe. & facere in cęlestib consedere.
tem largiri. ad quã eos sanguinis sui
uiuificatione reꝑauit: denuo ad pa¬
radysum reducere. & regna cęloꝵ fide
& ueritate suȩ pollicitationis aꝑire:
Hȩc hereant firmiter sensib nr̃is. hec in¬

Expanded text:
omnem sanctorum est gloriam ipsius inaestimabiomnem sanctorum est gloriam ipsius inaestimabilem adipisci conspectum, et splendore majestatis ejus irradiari. Sic enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, sic ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possimus in gloria venientem, et sanctorum numero sociari. Nonne erat dignum pati omne quod triste est, ut tanti boni tantaeque gloriae participes haberemur? » facies fulgebit ut sol, cum ordinibus distinctis populum suum Dominus in regnum Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum praemia promissa restituere; pro terrenis coelestia, pro temporalibus sempiterna, pro modicis magna praestare; adducere sanctos in visionem paternae gloriae, et facere in coelestibus consedere, tem largiri, ad quam eos sanguinis sui vivificatione reparavit; denuo ad paradisum reducere, regnum coelorum fide et veritate suae pollicitationis aperire. Haec haereant firmiter sensibus nostris, haec in
Abbreviated transcription (Latin):
& lauerunt stolas suas in sanguine
agni: & sunt ante sedem dĩ. & ser-¬
uiunt ei die ac nocte. Non est senectus
ibi. nec senectutis miseria: dũ omnes
occurrunt in uirum ꝑfectum in men-¬
suram ȩtatis plenitudinis xp̃i. Uerũ
suꝑ hȩc omnia est consociari angłoꝵ
& archangłoꝵ cȩtib thronis etiam
& dominationib. pͥncipatib & po¬
testatib. omĩumq cȩlestium suꝑnarum
uirtutum contuberniis ꝑfrui:
& intueri agmina scõꝵ splendidis sy¬
derib mic̾antia. patriarcharũ fide ful¬
gentia. ꝓpħarum spe lȩtantia. apłoꝵ in
duodecim tͥb isrł orbem iudicantia. mar-¬
tyrum purpureis uictoriȩ coronis lu¬
centia: uirginum quoq choros canden¬
tia serta gestantes inspicere. De rege qͥ
nulla sufficiet. Effugit enim omnem
sermonem: atq omnem sensum hu¬
manȩ mentis excedit decus illud. illa
pulcͥtudo illa uirtus. illa gła. illa ma¬
gnificentia. illa maiestas. Ultra enim

Expanded text:
et laverunt stolas in sanguine et laverunt stolas in sanguine agni, et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die ac nocte. Nec est senectus ibi, nec senectutis miseria, dum omnes occurrunt in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Verum super haec omnia est consociari angelorum et archangelorum coetibus, thronis etiam et dominationibus, principatibus et potestatibus, omniumque coelestium supernarum virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidis sideribus micantia, patriarcharum fide fulgentia, prophetarum spe laetantia, apostolorum in duodecim tribus Israel orbem judicantia, martyrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque coruscantia serta gestantes inspicere. De rege autem, nulla sufficiet; effugit enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificentia, illa majestas. Ultra enim
Abbreviated transcription (Latin):
sat. aut potestatis ambitio. Nullus ibi
diaboli metus. in sidiȩ demonum nulle:
terrores gehennȩ ꝓcul. Ibi mors neq cor¬
poris erit neq animȩ : sed immortalita¬
tis munere uita iocunda. Tunc nulla
erit umquam discordia. sed cuncta con¬
sona. cuncta conuenientia: quia una
ta. & lȩticia continet. Tranquilla st̃
omnia. & quieta. Iugis splendor. non
ille qui nunc est. sed tanto clarior. qͣn¬
to felicior: quia ciuitas illa ut legit᷑
non egebit lumine solis. sed ds̃ omp̃s
agnus. Ubi scĩ fulgebunt ut stelle in ꝑ¬
petuas mansiones: & sicut splendor
firmamenti qui erudiunt multos.
Qua ꝓpter nox ibi nulla. nulle tene¬
brȩ. concursus nubium nullus. nec
frigoris ardorisue asꝑitas ulla: sed ta¬
lis quedam erit rerum temꝑies. quã
nec oculus uidit. nec auris audiuit
.nec in cor hominis ascendit: nisi illoꝵ
qui ea digni ꝑfrui inueniuntur. Quoꝵ
nomina scͥpta sunt in libro uitȩ. qui

Expanded text:
sat aut potestatis ambitio, nullus ibi sat aut potestatis ambitio, nullus ibi diaboli metus, insidiae daemonum nullae, terror gehennae procul, mors nulla neque corporis, neque animae, sed immortalitatis munere jucunda vita. Nulla erit tunc usquam discordia, sed cuncta consona, cuncta convenientia quia omniuta et laetitia continet, tranquilla sunt omnia et quieta. Jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior quanto felicior. Quia civitas, ut legitur, illa non egebit lumine solis, sed Dominus omAgnus . Ubi sancti fulgebunt ut stellae in perpetuas aeternitates, et sicut splendor firmamenti qui erudiunt multos . Quapropter nox ibi nulla, nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris ardorisve aslis quaedam erit rerum temperies, qualem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, nisi illorum qui ea perfrui digni inveniuntur, quorum nomina scripta sunt in libro vitae; qui
Abbreviated transcription (Latin):
litiȩ. uirgines cum puerisIteneros annoᷤ
fidelium turba. aule ꝑpetue regnum
intrauit qui sinceritatem fidei incon-¬
cussis p̾ceptoꝵ cęlestium disciplinis.
unita pace obseruauerunt. Ergo nẽ
agite frr̃s. aggrediamur iter uitȩ:.
reuertamur ad ciuitatẽ cȩlestem. in
qua scͥpti sumͦ & ciues decreti. Non su¬
mus hospites & aduenȩ sed ciues sc̃oꝵ
& domestici dĩ: etiam illius heredes.
coheredes autem xp̃i. Huius autem
nobis urbis ianuas aꝑiet fortitudo:
& fiducia latum p̃bebit ingressum.
felicitatem: in quantum considerare
possibile est. Ut enim uere est. comp̃hen¬
dere nullus sermo sufficit. Dicitur de
ea inquodam loco sic: quod aufugiet
ibi ciolor & tristicia & gemitus. Qd¬
gͥ hac uita beatius. ubi non est pauꝑ¬
tatis metus. non egritudinis
imbecillitas: nemo leditur. irascitur
nemo. nemo iniuidet nemo : Cupiditas¬
quidem ibi nulla exardescit. nullum
cybi desiderium: nulla honoris pul¬

Expanded text:
litiae virgines cum pueris teneros annos litiae virgines cum pueris teneros annos fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres aggrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum et domestici Dei ; etiam illius haeredes, cohaeredes autem Christi. Hujus nobis urbis januas aperiet fortitudo, et fiducia latum praebebit ingressum. felicitatem, in quantum considerare possibile est. Ut enim vere est, comprehendere nullus sermo sufficiet. Dicitur de ea in quodam loco sic, quod aufugiet ibi dolor et tristitia et gemitus . Quid hac vita beatius? Ibi non est paupertatis metus, non aegritudinis imbecillitas; nemo laeditur, irasnemo, nemo invidet, cupiditas nulla exardescit, nullum cibi desiderium, nulla honoris pul
Abbreviated transcription (Latin):
uel de uirginitate candidas. uel de passi¬
one purpureas. In celestib castris pax
& aicies habent flores suos: quibus
& in mensa eus bonitas. etiam hoc p̾ui¬
dit. ut laboꝵ quidem tempus & agonis
non extenderet nec longum faceret.
aut ȩternum sed breue. & ut ita dicam
momentaneum : ut in hac breui & exi-¬
gua uita agones essent & labores: in
illa uero quȩ ȩterna est. corone & pre¬
mia meritoꝵ: ut labores quidem cito
finirentur. meritoꝵ uero p̃mia sine fine
durarent: ut post mundi huius tene¬
bras uisuri eẽnt candidissimam lucem
sionum acerbitatib beatitudinem.
testante hoc idem apło ubi ait : non
sunt condigne passiones huius tempo¬
ris. ad suꝑuenturam głam quȩ reue-¬
labitur in nobis. Quam leto sinu de
p̾lio reuertentes ciuitas cęlestis excipit:
de hoste ꝓstrato trophea ferentib occur¬
rit. Cum triumphantib uris & fe¬
mine ueniunt. quȩ cum scło sexum
quoq uicerunt: & geminata gła mi-¬

Expanded text:
vel de virginitate candidas, vel de passivel de virginitate candidas, vel de passione purpureas. In coelestibus castris pax et acies habent flores suos, quibus et immensa bonitas etiam hoc providit, ut laborum quidem tempus et agonis non extenderet, nec longum faceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, ctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria mi
Abbreviated transcription (Latin):
odie dilectissimi. om̃ium scõꝵ sub
una sollempnitatis leticia cȩlebra¬
mus festiuitatem: quoꝵ societate cęlũ
exultat. quoꝵ patrociniis terra letat᷑.
quoꝵ triumphis ȩccłia sca coronatur.
Quoꝵ confessio quanto in passione forti¬
or:. tanto est clarior in honore. Dum
enim creuit pugna. creuit & pugnan¬
tium gła. & martyrii triumphus.
multiplici passionum genere ad ornat᷑.
ꝑq grauiora tormenta. grandiora fue¬
re & p̾mia: dum catholica mater ȩo¬
clesia ꝑ totum orbem longe lateq dif¬
fusa. inipso capite suo xp̃o uiu edocta
est contumelias. cruces. & mortem non
agmine inclito carcer penalis inclu-¬
sit : pari & simili calore uirtutis ad
gerendum certamen gła triumphalis
inspirauit. O uere beata mater ȩccłia
quam sic honor diuine dignitatis illu¬
minat. quam uincentium głosus mar-¬
tyrum sanguis exornat: quam iniuola¬
te confessionis candida induit uirgini-¬
tas. Nlorib eius: nec rosȩ nec lilia deft̃.

Expanded text:
 sub una solemnitatis laetitia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est contumelias crucis et mortem non agmine inclyto carcer poenalis inclusit, pari et simili calore virtutis ad gerendum certamen gloria triumphalis inspiravit. O vere beata mater Ecclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus martyrum sanguis exornat, quam inviolatae confessionis candida induit virginitas! Floribus ejus nec rosae, nec lilia desunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quos uerbo ȩdificat. exemplo scandali¬
zat: nec ipse regnum d̾i intrat. nec eos
qui poterant intrare ꝑmittit. Cum hȩc
ad illos diceret: ceꝑunt pharisei & le¬
gis ꝑiti grauiter insistere. Et cȩtera.¬
Quam uera ꝑfidiȩ simulationis & im¬
pietatis suȩ crimina audierint: ipsi
testantur. qui tanto intonante tur¬
bine non ipsi respͥicere. sed doctorem
ueritatis insidiis moliuntur aggredi.

Expanded text:
quos verbo aedificat exemplo scandaliquos verbo aedificat exemplo scandalizat, nec ipse regnum Dei intrat, nec eos qui poterant intrare permittit. Cum haec ad illos diceret, coeperunt Pharisaei et legisperiti graviter insistere, et os eQuam vera perfidiae, simulationis, et impietatis suae crimina audierint ipsi testantur, qui tanto intonante turbine non ipsi resipiscere, sed doctorem veritatis insidiis moliuntur aggredi.
Abbreviated transcription (Latin):
Ixratio uiꝑarum. A sanguine abel usq
ad sanguinem zachariȩ: qui ꝑiit int̾
altare & edem. Quare a sanguine abel
qui primus martyrum passus est mi¬
rum non est. sed quare usq ad san¬
guinem zachariȩ querendum est cum
& multi post eum usq ad natiuitat̃e
ꝑempti: nisi forte quia abel pastor
ouium. ⁊acharias sacerdos fuit. &¬
hic incampo. ille in atrio templi necat᷑ ẽ.
utriusq gradus martyres & laicos scili¬
c&. & altaris officio mancipatos. sub eoꝵ
uoluit intimare uocabulo. Ne uobis legis
ꝑitis: quia tulistis clauem scientiȩ. Ipsi
non introistis: & eos qui introibant ꝓ¬
hibuistis. Clauis scientiȩ humilitas xp̃i
est: quam legis ꝑiti nec ipsi in lege &
ꝓpħis intelligere: nec ab aliis intelligi
uolebant. Intrare est enim non ẽẽ conten¬
tum suꝑficiȩ littere: sed usq ad intelli¬
gentiȩ sacratioris archana penetrare.
Aliter. Omnis doctor qui auditores

Expanded text:
ratio viperarum . A sanguine Abel usque ratio viperarum . A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, qui periit inter altare et aedem. Quare a sanguine Abel qui primus martyrium passus est, mirum non est, sed quare usque ad sanguinem Zachariae, quaerendum est, cum et multi post eum usque ad nativitatem  perempti, nisi forte quia Abel pastor ovium, Zacharias sacerdos fuit, et hic in campo, ille in atrio templi necatus utriusqcet, et altaris officio mancipatos, sub eorum voluit intimare vocabulis. Amen dico vobisperitis, quia tulistis clavem scientiae, ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis. Clavis scientiae humilitas Christi est, quam legisperiti nec ipsi in lege et prophetis intelligere, nec ab aliis intelligi volebant. Intrare est enim, non esse contentum superficie litterae, sed usque ad intelligentiae sacratioris arcana penetrare. Aliter: Omnis doctor qui auditores
Abbreviated transcription (Latin):
nationem sed & eos qui uentura cȩles¬
tis regni gaudia p̾dicant appellat. Pro¬
phetȩ inquit duo aut tres dicant: &
cȩteri diiuidicent. Sed nequaqua hos
crediderim apłis in cathalogi ordine p̾fe¬
rendos. Ut inquiratur sanguis omĩũ
ꝓpharum qui effusus est a constitutione
mundi. a generatione ista. Queritur
quomodo sanguis om̃ium ꝓpħarum
atq iustoꝵ ab una iudȩoꝵ generatione
requiratur: cum & multi sc̃oꝵ siue
ante in carnationem seu post mortem
resurrectionemq saluatoris. ab aliis
sint nationib interempti: & ipse dñs
uideis licet acclamantib. a romano
tamen p̾side. romanisq sit militib
crucifixus. Sed moris est scripturarũ
ouas sepe generationes hominum. bo¬
norum scilicet maloꝵq computare.
hoc est eoꝵ qui non ex sanguinibus
neq ex uoluntate uiri. sed ex d̃o nati
sunt. & eoꝵ quib dicit᷑. uos ex patre
diabolo estis. & alibi. serpentes. gene¬

Expanded text:
nationem, sed et eos qui ventura coelesnationem, sed et eos qui ventura coelestis regni gaudia praedicent, appellat. Prophetae inquit duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Sed nequaquam hos crediderim apostolis in catalogi ordine praeferendos. Ut inquiratur sanguis omnium prophetarum qui effusus est a constitutione mundi a generatione ista. Quaeritur qatque justorum ab una Judaeorum generatione requiratur, cum et multi sanctorum, sive ante incarnationem, seu post mortem, resurrectionemque Salvatoris ab aliis sunt nationibus interempti, et ipse Dominus, Judaeis licet acclamantibus, a Romano tamen praeside, Romanisque sit militibus crucifixus. Sed moris est Scripturarum, duas saepe generationes hominum, bonorum scilicet et malorum, computare, hoc est, eorum qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt ; et eorum quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis . Et alibi: Serpentes, gene
Abbreviated transcription (Latin):
pulchra. Simulabant quidem se ob fa¬
uorem uulgi captandum patrum suoꝵ
horrere ꝑfidiam. memorias ꝓpħarum
qui ab eis occisi sunt magnifice ornan¬
do. Sed ipso oꝑe testificantur. quantu
paternȩ nequitiȩ consentiant dñm qͥ
ab eisdem ꝓpħis est p̾nuntiatus iniu¬
riis agendo. ubi se pariter & filios ho¬
micidarum. & ad suȩ dampnationis
augmentum scientes peccare declarant.
Unde recte subiungitur. ꝓpterea & sa¬
pientia dei dixit. mittam ad illos ꝓphe-¬
tas & apłos. & ex illis occident & ꝑsequen¬
tur. Sapientiam d̃i se ipsum dicit. Ipse
est enim di uirtus: & di sapientia: sicut
apłs doc&. Deniq in matheo ita
habes: ideo ecce ego mitto ad uos ꝓphas
& sapientes & scribas. Si autem eadem
sapientia d̾i ꝓphas quȩ apłos misit:
cessent heretici xp̃o ex uirgine principiũ
dare. Omittant alium legis & ꝓpħarum
alium noui testamenti dñm p̾dicare:
quamuis sepe etiam apłica scͥptura ꝓpb̃as
non eos solum qui futuram xp̃i in car-¬

Expanded text:
. Simulabant quidem se ob favorem vulgi captandum patrum suorum horrere perfidiam, memorias prophetarum qui ab eis occisi sunt magnifice ornando, sed ipso opere testificantur quantum paternae nequitiae consentiant, Dominum qui ab eisdem prophetis est praenuntiatus, injuriis agendo. Ubi se pariter et filios homicidarum et ad suae damnationis augmentum scientes peccare declarant. Unde recte subjungitur: Propterea et sapientia Dei dixit: Mittam ad illos prophetas et apostolos, et ex illis occident et persequentur. Sapientiam Dei seipsum dicit, ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, sicut Apostolus docet . Denique in Matthaeo ita habes: Ideo ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes et scribas. Si autem eadem sapientia Dei prophetas quae apostolos misit, cessent haeretici Christo ex Virgine principium dare, omittant alium legis et prophetarum, alium Novi Testamenti Deum praedicare, quamvis saepe etiam apostolica Scriptura prophetas non eos solum qui futuram Christi incar
Abbreviated transcription (Latin):
e uobis qui ȩdificatis
monumenta ꝓpħarũ.
patres autem ur̃i occi¬
derunt illos. Non mo¬
IInumenta ꝓph̾arum
ornare sed interfectores
ꝓpharum imitari sceleris est. Iudei gͦ
ꝓpħarum monumenta ȩdificando
patrum suoꝵ facta qui eos occiderant
arguebant : sed paterna facinora emu
cuntur inseipsos sententiam retorque¬
bant. ẽadem uidelic& ipsi quȩ in pa-¬
rentib dampnabant agentes. Profecto
testificamini quod consentitis oꝑibus

Expanded text:
e vobis qui aedificatis monumenta prophetarum, patres autem vestri occiderunt illos. Non monumenta prophetarum ornare, sed interfectores prophetarum imitari, sceleris est. Judaei ergo prophetarum monumenta aedificando, patrum suorum facta qui hos occiderunt arguebant, sed paterna facinora aemuls insequuntur, in seipsos sententiam retorquebant, eadem videlicet ipsi quae in parentibus damnabant agentes. Profecto testificamini quod consentitis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc bone uoluntatis sacrificium
numquam plene ꝑsoluit᷑: nisi mundi
huius cupiditas ꝑfecte deseratur. Nam
quicqͥd in eo concupiscimus: hoc ꝓcul
dubio ꝓximis inuidemus. Hidetur & enĩ
quod nobis desit: qđ alter assequitur.
Et quia semꝑ  a bona uoluntate discordat:

Expanded text:
Sed hoc bonae voluntatis sacrificium Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi hujus cupiditas perfecte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat
Abbreviated transcription (Latin):
est uacua manus a munere: si archa
cordis repleta est bona uoluntate. Hinc
& enim psalmista dicit. In me sunt ds
uota tua quȩ reddam laudationes tibi.
Ac si aꝑte dicat. Et si exterius mume¬
ra offerenda non habeo: intramem&¬
ipsum tamen inuenio. qđ in ara tuȩ
laudis impono. Quia qui nr̃a datio¬
ne non pasceris: oblatione cordis me¬
lius placaris. Nichil quippe offertur
deo ditius uoluntate bona. Uoluntas
enim bona est sic aduersa alterius si¬
cut nr̃a ꝑtimescere. sic de ꝓsꝑitate ꝓxi¬
mi sicut de nr̃o ꝓfectu gratulari: ali¬
ena damna nostra credere: aliena lucra no¬
stra deputare: amicum nͨ ꝓpter mundum
s ꝓpt̾ dm̃ diligere: inimicum etiã amando
tolerare. nulli quod pati ñ uis facere. nul¬
li qͦd tibi iuste impendi desideras nega
re: & ñ solum ꝓdesse. s etiã ultra iures uelle.
Quid ergo isto holocausto locuple¬
tius: quando ꝑ hoc qđ do immolat. in
ara cordis anima semet ipsam mactat:

Expanded text:
est vacua manus a munere, si fuerit arca est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desideras denegre, sed prodesse etiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4.
Abbreviated transcription (Latin):
& non substantiam pensat: nec ꝑpendit
quantum in eiꝰ sacrificio. sed ex quanto
ꝓferatur. Nam si ex teriorem substantiã
ꝑpendamus: ecce sc̃i negociatores nr̃i ꝑ
petuam angłoꝵ uitam datis retib &
naui mercati sunt. Estimationem qͥ ppe
precii non habet: sed tamen regnũ d̃i
tanti ualet. quantum habes. Ualuit
namq zacheo dimidium substantię:
quia dimidium aliud ad hoc qđ iniu¬
ste abstulit restituendum in quadruplũ
reseruauit. Ualuit petro & andreȩ di¬
missis retib & naui: ualuit uiduȩ
duob minutis. ualuit alteri calicȩ
aquȩ frigidȩ. Regnum itaq di ut dix
quid carius cum possidetur Sed for¬
tasse nec calix aquȩ frigide suppetit.
quid indigenti p̃beatur: tunc etiam
securitatem nobis ꝓmittit sermo diui¬
nus. Redemptore & enim nato: cęli ci-¬
ues ostensi sunt qui clamarent. Gł a
in excelsis d̃o: & in terra pax homini-¬
bus
bone uoluntatis.
Ante di namq ocłos numquã

Expanded text:
et non substantiam pensat; nec perpendit et non substantiam pensat; nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Nam si exteriorem substantia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores nostri perpetuam angelorum vitam datis retibus et navi mercati sunt. Aestimationem quippe pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zacchaeo dimidium substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut dquid charius cum possidetur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
cio dicturi sumus qui ab amore p̾sentis
scłi nec p̾ceptis flectimur: nec uerberib
emendamur : Sed fortasse aliquis. ta¬
citis secum sibi cogitationib dicat. Ad
uocem dñicam uterq iste piscator qͥd
aut quantum dimisit: qui pene nichil
Multum reliquit: qui sibi nichil reti¬
nuit. Multum reliquit: qui qũalib&
parum totum deseruit. Certe nos & ha-¬
bita cum amore pos¬
sidemus: & ea quȩ minime habe¬
mus. ex desiderio querimus. Multũ gͦ
petrus & andreas dimisit: quando ut̾q
desideria etiam habendi dereliquit.
Multum dimisit qui cum re possessa.
etiam concupiscentiis renuntiauit.
A sequentib gͦ tanta dimissa sunt: qͣn¬
ta a non sequentib concupisci potuert̃.
Nemo gͥ etiam cum quosdam conspicit
multa reliquisse apud sem& ipsum dicat.
Imitari huius modi contemptores uo¬
lo:. sed quod relinquam non habeo. Mul
tumfr̃s relinquitis: si desideriis terrenis
renuntiatis. Erteriora enim nr̃a: dño
quam libet parua sufficiunt. Cor namq

Expanded text:
cio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur. Sed fortasse aliquis tacitis secum cogitationibus dicit: Ad vocem Dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil Multum reliquit qui sibi nihil retinuit; multum reliquit qui, quamlibet parvum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et quae minime habemus, ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi dereliquit.Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. Nemo igitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renuntiatis. 1451 Exteriora etenim nostra Domino quamlibet parva sufficiunt. Cor namque,
Abbreviated transcription (Latin):
constat. quia ꝓnobis ista non ꝓ se uide¬
rit. ut eius uisio nobis proficiat: quos
adhuc diuina pacientia longanimiter
ex pectat. Nam illi tetros sp̃s ante mor¬
tem uidisse & inducias petisse quid ꝓ¬
fuit : qui easdem inducias quas petiit
cite ista cogitemus: ne nobis in uacuũ
tẽpora pereant: & tunc queramus ad
bene agendum uiuere: cum iam com¬
pellimur de corpore exire. Mementote
quro ueritas dicat. Orate: ne fiat fuga
ur̃a hieme uel sabbato. ꝑ legis quippe
mandatum: ambulare longius in sabba-¬
to non licet. Hiemps quoq ad ambulan¬
dum impedimento est: quia gressus
ambulantium torpor frigoris astringit.
dit gͦ. Orate ne fiat fuga ur̃a hieme uel
sabbato. Ac si aꝑte dicat. Hidete ne tc
queratis peccata ur̃a fugere: quando
iam non licet ambulare. Illud gͦ tempꝰ
quo fugere non licet: modo debet co¬
monitio ante mentis oculos semꝑ po¬
nenda qua ait. Uigilate itaq: quia ne

Expanded text:
constat quia pro nobis ista, non pro se, videconstat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse, et inducias petiisse, quid profuit, qui easdem inducias quas petiit,cite ista cogitemus, ne nobis in vacuum tempora pereant, et tunc quaeramus ad bene agendum vivere, cum jam compellimur de corpore exire. Mementote quid Veritas dicat: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato . Per legis quippe mandatum ambulare longius in sabbato non licet. Hiems quoque ad ambulandum impedambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo; Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet modo debet coadmonitio ante mentis oculos semper ponenda, qua ait: Vigilate itaque, quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
re. sudare. & cum magnis uocib inducias
petere: filiumq suum nomine maxi-¬
mum. quẽ ipse iam monachus mona¬
cum uidi. & nimiis & turbatis clamo¬
rib uocare dicens. Maxime curre: ñũꝗͣ
tibi mali aliquid feci. infide tua me sus¬
cipe. Turbatus mox maximus affuit:
lugens & ꝑstrepens familia conuenit. Eos
autem quos ille insistentes sibi grauiter
tolerabat. ipsi malignos sp̃c uidere non
poterant: sed eoꝵ p̾sentiam inconfusio¬
ne & pallore ac tremore illius qui trahe¬
batur uidebant. Pauore autem tetre eoꝵ
imaginis. huc illucq uertebatur in
lectulo. Iacebat in sinistro latere: aspec̃¬
tum eoꝵ ferre non poterat. Uertebat᷑
ad parietem: ibi aderant. Cumq con¬
strictus nimis relaxari se iam posse
desꝑaret: cepit magnis uocib clamare
dicens. Inducias uel usq mane: indu-¬
cias uel usq mane. Sed cum clamaret:¬
hec in ipsis suis uocib de habitaculo
suȩ carnis euulsus est. De quo nimirũ

Expanded text:
re, sudare, et magnis vocibus inducias re, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi aliquid mali feci, in fidem tuam me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens et perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam in confusione, in pallore ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum 1481 imaginis huc illucque vertebatur in lectulo, jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare, dicens: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis suis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum