comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Glorificauit. qđo tales uirtutes & signa
fecit. ut ipsũ hominẽ dm̃. cẽ. ostendereg
Vnde eodẽ filio dicente clarificame tupat̃
apud temetipsũ claritate quã habui prius¬
quã mundus fieret: respondit pat̃ : Et da¬
rificaui. & iterũ clarificabo. Glorificauit
alibi filius patrẽ. quando dixit. Ego ame¬
ipso ñ ueni. sed pat̾ m̃s misit me: Glorifi¬
cauit etiã. qđo opera & uirtutes quas fecit.
ad patris głam redux̃. dicens: Mea doctri¬
na non ÷ mea. sed eiꝰ qui misit me patris
ui te suꝑ terrã. opus c̃sũ maui quod dedi¬

Expanded text:
Glorificavit, quando tales virtutes et signa Glorificavit, quando tales virtutes et signa per eum fecit, ut ipsum hominem Deum esse ostenderet. Unde eodem Filio dicente: « Clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui priusquam mundus fieret , » respondit Pater: « Et clarificavi, et iterum clarificabo . » Clarificavit alibi Filius Patrem, quando dixit: « Ego a meipso non veni, sed Pater meus misit me . » Clarificat etiam quando opera et virtutes, quas fecit, ad Patris gloriam reduxit, dicens: « Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me Patris ui te super terram, opus consummaui quod dedi
Abbreviated transcription (Latin):
Num quid tu maior es patre nrõ abrahã
qui mortuus ÷. & ꝓphetȩ mortui sunt: quẽ
te ipsum facis:
csi dicerent. Nimiũ extolleris. suꝑflue
eleuaris. ultra modũ erigeris. cũ seruato¬
res sermonũ tuoꝵ abrahȩ & ꝓphetis p̃ferre
p̃sumis. quos c̃stat & sermonẽ dnĩ seruasse.
& tam̃ mortuos corpore. eẽ : Et qr tẽporałe
glam ñ ꝑmanentẽ uidit eos quȩ rerere :
adhumilitatẽ sectandã ꝓuocando eos respon¬
csi diceret. Gła mea nihil eẽ: posset. siego¬
meipsũ glorificare uellem. Ergo gła urã
nihil : qui ab inuicẽ głam quęritis. & głam
quȩ a solo đo: ñ desideratis. Scriptũ ÷ enĩ
Laudet te alieñ. & ños uũ. Ex traneus. & ñ
labia tua. Unde & subditur.
pot: reperiri. qualit̃ pat̃ filiũ glorificaue¬
rit. Glorificauit filiũ pater. qđo cobapti¬
tato uox decęlo inconuit dicens hic est fili
m̃s dilect̾. inte cõplacui. Glorificauit etiã
qđo & corã discipulis in monte transfigu¬

Expanded text:
quid tu major es patre nostro Abraham, qui mortuus est? et prophetae mortui sunt. Quem teipsum facis? » Ac si dicerent: Nimium extolleris, superflue elevaris, ultra modum erigeris, cum servatores sermonum tuorum Abrahae et prophetis praeferre praesumis, quos constat et sermonem Domini servasse, et tamen mortuos corpore esse. Et quia temporalem gloriam non permanentem vidit eos quaerere, ad humilitatem sectandam provocando eos, respon» Ac si diceret: Gloria mea nihil eificare vellem. Ergo gloria vestra nihil est: quia ab invicem gloriam quaeritis: et gloriam quae a solo Deo est, non desideratis. Scriptum est enim: « Laudet te alienus, et non os tuum: extraneus, et non labia tua . » Unde et subditur: potest reperire qualiter Pater Filium glorificaverit. Glorificavit Filium Pater, quando eo baptizato vox de coelo intonuit, dicens: « Tu es Filius meus dilectus, in te complacui . » Glorificavit etiam, quando et coram discipulis in monte transfigu
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝓnuncio. sed uos urã infidelitate ꝗ¬
cati: nec mihi loquenti creditis. nec opera
quȩ facio ad tendere cupitis. Quȩ sidigne
Opera inquit qͣ ego facio in nomine patris
mei. ipsa testimoniũ ꝑhibent deme
Et nota qđ suoꝵ operũ omnẽ głam đõ patri
ascribit: cũ ea in eiusse nomine facere asse¬
rit Ipsa ergo opera quȩ faciebat. cȩcos il¬
luminando. paraliticos sanitati restituendo.
de paucis panib multa milia hominũ refi¬
ciendo. mortuos etiã . quatriduanos quoq
foetidos ad uitã reuocando. ipsa in quam
opera testimoniũ reddebant qđ eẽt uerus
filius dĩ. cuiꝰ głam in omnibus suis operibus
requirebat
Seduos ñ creditis mihi : causamq cur ñ cre¬
derent reddens: subdit
Quia monestis ex ouibus meis
Ques suas fideles. & sibi obsequentesdic̃
qui eũ pastorẽ diligunt & secunt᷑. atq
ad pascua aet̾nȩ sacietatis boni pastoris
oni p̃paratos. nec sui sanguinis p̃tio
aduitã ꝑpetuã cõparandos

Expanded text:
tione pronuntio; sed vos vestra infidelitate caecati, nec mihi loquenti creditis, nec opera quae facio attendere vultis. Quae si digne Opera quae, inquit, ego facio in nomine Patris mei, ipsa testimonium perhibent de me. Et nota quod suorum operum omnem gloriam Deo Patri ascribit, cum ea in ejus se nomine facere asserit. Ipsa ergo opera quae faciebat, caecos illuminando, paralyticos sanitati restituendo, de paucis panibus multa millia hominum reficiendo, mortuos etiam, quatriduanos quoque et fetidos, ad vitam revocando: ipsa inquam opera testimonium reddebant, quod esset verus Filius Dei, cujus gloriam in omnibus operibus suis requirebat. Sed vos non creditis. Causamque cur non crederent reddens, subdit: Quia non estis ex ovibus meis. Oves suas, fideles et sibi obsequentes dicit, qui eum pastorem diligunt et sequuntur, atque ad pascua aeternae satietatis boni pastoris  perditioni praeparatos, nec sui sanguinis pretio ad vitam perpetuam comparandos.
Abbreviated transcription (Latin):
saluũme fac. & reł. Et nisi ad c̃dẽnati¬
onẽ ꝑtineret. saluator nullo modo in
euangło diceret. Ueniet hora quando
mortui audient uocẽ filii dĩ. & ꝓcedent
qui bona ȩger̃ in resurrectionẽ uite. qͥuꝰ
mala. in resurrectionẽ uidicu Ergo
in hoc loco iudiciũ ad discretionẽ ꝑtinẽt cum
ait. Ego non quȩro głam meã. est qͥ quęrat
& iudicet. Acsidiceret. Est pat̃ ms qͥ discer
nat causã meã & urãm. Mittensenĩ ds pa¬
ter filiũ suũ inmundũ: ñ solũ areꝓbis. sed
etiã aiustis eiꝰ causa longe discretã ostendit
Alii enĩ cũ peccato nascunt᷑. ille sine peccato
natꝰ ÷ Alit ad m̃surã accipiunt spm̃ scm̃. in
eo aut̃ habitat plenitudo diuinitatis corpo

Expanded text:
salvum me fac . » Et nisi ad condemnationem pertineret, Salvator nullo modo in Evangelio dixisset: « Veniet hora, quando mortui audient vocem Filii Dei, et procedent qui bona egerunt, in resurrectionem vitae: qui vero mala, in resurrectionem judicii . » Ergo in hoc loco judicium ad discretionem pertinet, cum ait: « Ego non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. » Ac si diceret: Est Pater meus qui discernit inter causam meam et vestram. Mittens enim Deus Pater Filium suum in mundum, non solum a reprobis, sed etiam a justis ejus causam longe discretam ostendit. Alii enim cum peccato nascuntur, ille sine peccato est natus; alii ad mensuram accipiunt Spiritum sanctum, in eo autem h
Abbreviated transcription (Latin):
& inmorte animȩ incider̃. nec tam̃ mortẽ
urporis ꝑennit̃ euaser̃: Detalib scriptũ :
llors peccatoꝵ pessima. Aliis etiã dictũ : Ado¬
rate idola. alioquin mittemini in caminũ
ignis ardentis Illi uͦ. magis mortẽ anime
qua corporis tim̃tes: fiducialit̃ respon¬
der̃ dicentes. Iotens : dñs nos de camino

Expanded text:
mortem animae inciderunt, nec tantum mortem corporis perenniter evaserunt. De talibus scriptum est: « Mors peccatorum pessima . » Aliis etiam dictum est: Adorate idola, alioquin mittemini in caminum ignis ardentis. Illi vero magis mortem animae quam corporis timentes, fiducialiter responderunt, dicentes: « Potens est nos
Abbreviated transcription (Latin):
incunctis quȩ faciebat futuris fidelib suis
exempla quȩ imitari deberent ꝓponebat
Quia enĩ ꝑsecutionẽ infideliũ p̃uidebat.
infirmiora membra sua immanitatẽ ꝑse¬
cutionis tolerare ñ posse. Ne hi tales salu¬
tẽ desperarent. & quasi axpõ se alienos
arbitrarent᷑ si sic territi passionẽ refu¬
gissent : dignatus : eis dñs p̃ceptosimul
&exemplo c̃sulere Ecepto quidẽ quo
tales ingruente ꝑsecũtionis tempr̃ fuge¬
re ꝑmisit dics Siuos ꝑsecuti fuerint in
una ciuitate. fugite in aliã. Exemplo uͦ

Expanded text:
in cunctis quae faciebat futuris fidelibus suis exempla quae imitari deberent proponebat. Quia enim persecutionem infidelium videbat dam, sciebat infirmiora membra sua immanitatem persecutionis tolerare non posse, ne hi tales salutem desperarent, et quasi a Christo se alienos arbitrarentur, si unquam passionem territi refugissent, dignatus est eis Dominus praecepto simul et exemplo consulere. Praecepto quidem, quo tales ingruente persecutionis tempore fugere permisit, dicens: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . E
Abbreviated transcription (Latin):
e quos nũꝗ habuit. sed quia eos quos intra
esainet ñ uidentes fic̃ Et sic̃ tristes lupi
udicimꝰ. ñ qđ ipsi tristes ł leti et̃ possint
squa sẽdegustantib tristes reddunt ꝓpt̃
intudinẽ: Sic & mors uideri đr eoquod

Expanded text:
at, quos nunquam habuit, sed quia eos, quos intra se retinet, non videntes facit; et sicut tristes lupinos dicimus, non quod ipsi tristes vel laeti esse possint, sed quia de se gustantes tristes reddunt, propter amaritudinem: sic et mors videri d
Abbreviated transcription (Latin):
peccata cũ consũmata fuerint. generis
mortẽ Utriq igit᷑ gen mortis dnsud
p̃hendit cũ dic̃ Sine mortios sepedist a¬
tuos suos. Id ut mortui animȩ sepelu
mortuos corporis. Vita quippe corpos
ergo morte. id÷ demort animȩ. demoss
ꝑpetua. demorte gehennali dict Sis¬

Expanded text:
 fuerint, generant mortem . » Utriusque igitur genus mortis Dominus comprehendit, cum dicit: « Sine mortuos sepelire mortuos suos , » id est ut mortui animae sepeliant mortuos corporis. Vita quippe corporiergo morte, id est de morte animae, de morte perpetua, de morte gehennali dici
Abbreviated transcription (Latin):
fundũ diuinitatis mysteriũ penetrare
nequibant inhumanitatis atate caecis
mentibus oberrabant dicentes
Qunquaginta anns ñduhabes & abriã uidisti:
manitatẽ tantũ respicientes. ideoq dice¬
bunt Ndũ enĩ quinquaginta an nos habe
ginta annos abrahã uiderat & uidebat
ddille qui minus quã quinquaginta annos
phumanitatẽ habebat: ut ostenderet se
ginte om̃a scła ꝑ diuinitatẽ . eẽ. aduinxit

Expanded text:
rofundum divinitatis mysterium penetrare rofundum divinitatis mysterium penetrare nequibant, in aetate humanitatis caecis mentibus oberrabant, dicentes: « Quinquaginta annos nondum habes et Abraham vidisti? » manitatem tantum respicientes, ideo dicebant nondum eum quinquaginta annos haberaginta annos Abraham viderat, et videbat. Sed ille qui minus quam quinquaginta annos per humanitatem habebat ut ostenderet se ante omnia saecula per divinitatem esse, adjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑđm cęli qđ ñ accipias uxorẽ filio mne
de filiab chanaan int̃quos habito. sas
ficiscaris at̾ra ad cognationẽ meã ab
filio meo isaac accipies uxorẽ: Qudl̃
uult talis adiuratio: Quid dsgliass
mur abrahȩ ꝑtinet. aut femur abius
ibraħa diemxpĩ. & gauisus ÷ In effabili
nĩq gaudio potuit exultare. qđo eũ de
strpe sua p̾udit nasciturũ. ꝑquẽ ñ solũ
ypse siluaret᷑. sed etiã tot̃ mundus  uuret
ximpleret᷑ ꝓmissio dñĩ ad eũ dicentis. In
semine tuo benedicent᷑ om̃s gentes. Siue
ilit̃ Abrahã diẽ xp̃i uidiͥt & gauisus est.
quando infigura scȩ̃ trinitatis tres angłos
meridis officio suscepit. Tres enĩ uidit
xunũ ad orauit : quia intrinitate uni¬
tatẽ credidit Ibi ergo ꝑsonã xp̃i intel¬
lexit. & it̃ diẽ eiꝰ uidit & gauisus est
unde ipsa scriptura statĩ subiunxit dic̃s
credidit abrahã dõ. & reputatũ : illi ad
iusticiã: It quia sepe p̃fati ꝑfidi uidei ꝓ¬

Expanded text:
m coeli, quod non accipias uxorem filio meo de filiabus Chanaan, inter quos habito, sed proficiscaris ad terram et cognationem meam, et inde filio meo Isaac accipias uxorem . » Quid sibi vult talis adjuratio? Quid Deus coeli ad femur Abrahae pertinet, aut femur AbrahaAbraham diem Christi, et gavisus est; ineffabili namque gaudio potuit exsultare, quando eum de stirpe sua praevidit nasciturum, per quem non solum ipse salvaretur, sed etiam totus muimpleretur promissio Domini ad eum dicentis: « In semine tuo benedicentur omnes gentes . » Sive aliter: Abraham diem Christi vidit, et gavisus est, quando in figura sanctae Trinitatis tres angelos meridie hospitio suscepit . Tres enim vidit, et unum adoravit, quia in Trinitate unitatem credidit. Ibi ergo personam Christi intellexit, et tunc diem ejus vidit, et gavisus est. Unde ipsa Scriptura statim subjunxit, dicens: « Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . » Et quia saepe praefati perfidi Judaei p
Abbreviated transcription (Latin):
dedit filio. quia iustũ & ȩquũ ÷ ut filium
dĩ qui ab hominib in iuste ÷ iudicat̾. in u¬
niuersali iudicio iudex uiuorũ & mortuoꝵ
appareat. & segreget bonos amalis: Sicut
ipseait. Cũ sederit filius hominis insede
maiestatis suȩ. tunc congregabunt᷑ ante
eũ om̃s gentes. & separabit cos. sic̃ pastor¬

Expanded text:
lius Dei, qui ab hominibus injuste est judicatus, in universali judicio judex vivorum et mortuorum appareat, et segreget bonos a malis, sicut ipse ait: « Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabit eos a
Abbreviated transcription (Latin):
emo satis digne sufficit ad mirari. qͣnta
fuerit inscribarũ & phariseoꝵ corde duri¬
cia. Cũ .i. redemptor nr̃ assidua p̃dicati¬
one & miraculoꝵ operatione illos uocaret
ad fide. turbis simplicib credentib & fac¬
ta dni simul & uerba glorificantib: illi
econtra ñ solũ in eũ credere nolebant. uerũ
etiã eũ adphendere laborabant: In amo¬
re nãq scłi radicẽ cordis fixerant. idcir¬
co uerba doctrinȩ cęlestis recipere ñuale¬
bant. Miser̃ ergo ministros ut cõp̃hen¬
derent eũ. Sed dns qui in sua potestate
habebat qđo & quomodouellet mori:
modo. quia ego nolo
sumptȩ carnis. & sic ꝑuenire ad locũ suscipis¬
de passionis

Expanded text:
emo satis digne sufficit admirari quanta fuerit in Scribarum et Pharisaeorum corde duritia. Cum enim redemptor noster assidua praedicatione et miraculorum operatione illos ad fidem vocaret, turbis simplicibus credentibus, et facta Domini simul et verba glorificantibus, illi e contrario non solum in eum credere nolebant, verum etiam eum apprehendere laborabant. In amorem namque saeculi radicem cordis fixerant, idcirco verba doctrinae coelestis recipere non valebant. Miserunt ergo ministros ut comprehenderent eum; sed Dominus, qui in sua potestate habebat quando et quomodo vellet mori, modo, quia ego nolo.sceptae carnis et sic pervenire ad locum sustinendae passionis
Abbreviated transcription (Latin):
csmaritanũ tẽ. Etcũ inueritate eisre¬
sendere posset. uos demoniũ habetis: no¬
bit. seduerũ malũ qđ in ipsis eẽ cognouit
pitient̃ tacuit. imitabilẽ nobis patientiã
stendens. ut quotienscũq aꝓximis in¬
uria patimur. eorũ uera mala patienter
tucamꝰ. ne forte talis correptio. ñ ex di¬
lectione. sed exuindicta nata uideat᷑
edipse unũ negauit. alterũ ũ tacendo
ionsensit. Negauit se doemoniũ habe¬
re.ñ tam̃ negauit se eẽ samaritanum¬

Expanded text:
is respondere posset, Vos daemonium habetis, noluit, sed verum malum quod in ipsis esse cognovit, patienter tacuit, imitabilem nobis patientiam ostendens, ut quotiescunque a proximis injurias patimur, eorum vera mala patienter taceamus, ne forte talis correptio non ex dilectione, sed ex vindicta nata videatursed ipse unum negavit, alterum vero tacendo consensit. Negavit se daemonium habere, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
Nesponder & dixer̃ ei. Non ne benedicimꝰ
nos qr samaritañ estu. & demoniũ habes:
Quod ut ad uituperationẽ ꝑtineat illos dnm
demoniũ habere dixisse manifestũ est
Sed quid uituperationis habeat qđ eum
samritanũ nomina uer̃ : ꝓpt̃ eos quihis

Expanded text:
esponderunt, et dixerunt ei: Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes? » Quod ut ad vituperationem pertineat, illos Dominum daemonium habere dixisse, manifestum est. Sed quid vituperationis habeat, quod eum Samaritanum nominaverint, propter eos, qui his
Abbreviated transcription (Latin):
inȩternũ.
Quomodo intellexer̃. ita responder̃ Ac̃ si
dicerent. Et si huc usq in dubii fuimꝰ te doe¬
moniũ habere. nunc ueracit̃ credimꝰ cum
dicis siquis sermonẽ met̃ seruauerit mor¬
tẽ ñ uidebit in et̃nũ cũ abraha mortuus sit

Expanded text:
aeternum. » Quomodo intellexerunt, ita et responderunt. Ac si dicerent: Et si hucusque indubii fuimus te daemonium non habere, nunc veraciter credimus, cum dicis: « Si quis sermonem meum servaverit, mortem non gustabit, cum Abraham mortuus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Igo ñ quero głam meũ. Est quiquȩrat
ũ filius dĩ multa signa faceret. multas
uirtutes ostenderet: głam suã ñ quȩ siuit
ut nos eĩ exemplo instructi. discamus
debono qđ agimꝰ ñgloriari ne forte di¬
rigat᷑ ad nos illa sententia quȩ ait: Quid
suꝑbis terra &cinis: Vnde apłs glori¬
antẽł in se p̃sumptionẽ reprint
dicens. Quid habes qđ ñ accepisti : quid
gloriaris quasi ñ acceperis : Sed
quȩrit᷑ quare dicat Ego ñ quȩro głam
meã. est qui quęrat. & iudicet. cũ alibi
dixisse legat᷑. Pat̃ ñ iudicat quẽ quam.

Expanded text:
go non quaero gloriam meam: est qui quaerat » Cum Filius Dei multa signa faceret, multas virtutes ostenderet, gloriam suam non quaesivit. Ut nos ejus exemplo instructi, dicamus de bono quod agimus non gloriari, ne forte dirigatur ad nos illa sententia, quae ait: « Quid superbis, terra et cinis ? » Unde Apostolus gloriantem in se praesumptionem reprimit, dicens: « Quid habes quod non accepisti? quid gloriaris quasi non acceperis ? » Sed quaeritur quare dicat: « Ego non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet, » cum alibi dixisse legatur: « Pater non judicat quemqu
Abbreviated transcription (Latin):
ut quod dic̃ credat᷑ uerius. Quęrit̃ auta
quare dicat Si quis sermonẽ meũ seruau¬
rit mortẽ ñiuidebit in et̃nũ. cũ legamis
scõs patres seruasse dnĩ sermonẽ. & tano
mortẽ corporis nullo modo euasisse exts¬
to hȩlia & enoch. qui quãuis uiuant. mer¬
tẽ tam̃ corporis nullomodo euadent l
enĩ primus parens nr̃ p̃ceptũ uiti̧ c̃tempst
se suãq sobołẽ conditioni mortis substraui
iuxta sententiã dđni cõmoͥnͣntis. Quocun
die comederis ex ligno scientiȩ boni a nb
morte morieris. Et unde scriptura dictꝰ
Quis ÷ homo qͥuiuit & ñ uidebit morti¬

Expanded text:
ritur autem quare dicat: « Si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum, » cum legamus sanctos patres servasse Domini sermonem, et tamen mortem corporis nullo modo evasisse, excepto Elia et Enoch, qui quamvis adhuc vivant, mortem tamen corporis non evadent. Ex quo enim primus parens noster praeceptum vitae contempsit, se suamque sobolem conditioni mortis substravit, juxta sententiam Domini comminantis: « Quocunque die comederitis ex ligno scientiae boni et mali, morte moriemini . » Et unde Scriptura dicit: « Quis est homo qui vivet, et non videbit mort
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Erant apud romanos iudei crdis
quiuictimas & hostius legales: dob
solimis intemplo obtuleran Hose
Hostia igit᷑ & immolat᷑ & iuua est q¬
dohomo abac uita non deficit. aa
lib: uicus se occidit. mortificando
bra sua conꝑeccatis & concupiscent
Verbigrã. Euit suꝑbus ÷̃ efficit᷑ hums
Fuit luxuriosus: efficit᷑ castus. su

Expanded text:
 erant apud Romanos Judaei credentes qui victimas et hostias legales Deo Hierosolymis in templo obtulerant: hosHostia igitur et immolatur et viva est, quando homo ab hac vita non deficit, et carnalibus vitiis se occidit, mortificando membra sua cum peccatis et concupiscentiis. Verbi gratia: fuit superbus, efficitur humilis; fuit luxur
Abbreviated transcription (Latin):
as. hcris. atq. momentis uoluit᷑ : sed ho¬
unes ꝑcarnalẽ conuersationẽ scło deditos¬
Vt paga nos uidelic& iudcos. hereticos. falsos
q xp̃ianos. quib nõdebemꝰ assimilari. &c̃¬
sociari. neeoꝵ uicus inquinem. & nris.
Nolite inquit conformari huic scło. Id ÷ no¬
lite similes fieri amatorib huiusscłi : qui
uirtutes despiciunt. & uitia sectant᷑.

Expanded text:
tis volvitur, sed homines per carnalem conversationem saeculo deditos, paganos videlicet, Judaeos, haereticos, falsosque Christianos, quibus non debemus assimilari et consociari, ne eorum vitiis inquinemur et nostris. Nolite, inquit, conformari huic saeculo, id est, nolite similes fieri amatoribus hujus saeculi, qui virtutes despiciunt, et vitia sectant
Abbreviated transcription (Latin):
uia supra dixerat apłs. conclusit di
nia in in credulitatẽ ut omniũ miset
ostendens qđ siuȩ uidȩi credentes. siueg¬
tiles non suis meritis. sed miscđa agd
credentes ꝑeandẽ misecrđam quam redo
sunt sanguine xpi. et tempore bapas¬
tis ab om̃nib sordibus abluti. ut eah¬
ant corponesua hostiamiuiuentema¬

Expanded text:
s, conclusit Deus omnia in incredulitate, ut omnium misereatur, ostendens quod sive Judaei credentes, sive gentiles, non suis meritis, sed misericordicredentes per eamdem misericordiam, qua redempti sunt sanguine Christi, et tempore baptismatis ab omnibus sordibus abluti, ut exhibeant corpora sua hostiam viventem
Abbreviated transcription (Latin):
o placentem Qiuauicus se subtrahit.
cintibus imbintur : dõutiq placet
coñabilȩ sit obsequium urm. Obsequiũ
npriedicit᷑. oboedientia. ab eo uerbo qđ ÷
obsequor. sed hic ab apło ꝓcultu diuinȩ
rdigionis ponit᷑. Qđolim apudiudȩos
quodammodo in racionabile fuit: quan
puabunt inuisib: li & incorporeodõ. ꝑ
corporat es
uictimus & sanguino¬
lentas se
posse placere. &
apeccatis
mundari. Neque
enĩ adratio¬
nem ꝑtinet. ut raci¬
onabilis creatũra. quȩ ÷ homo: in raci¬
onabilia yscofferat. Itaq racionabilis.

Expanded text:
rahit et virtutibus imbuitur, Deo utique placet. Rationabile sit obsequium vestrum. Obsequium proprie dicitur obedientia, ab eo verbo quod est obsequor, sed hic ab Apostolo pro cultu divinae religionis ponitur, quod olim apud Judaeos quodammodo irrationabile fuit, quando putabant invisibili et incorporeo Deo per corporales victimas et sanguinolentas se posse placere, et a peccatis mundari. Neque enim ad rationem pertinet ut rationabilis creatura, quae est homo, irrationabilia pro se offerat. Itaque rationabilis c
Abbreviated transcription (Latin):
ex ardescit frustrata in meditationib sius
hero disinsania. Necari omis bethleem
infantẽ. generalem seuitit̃ insuspectã sibi
tendit aetatẽ: Sed quosrex impius exͥ imit
mundo: xp̃sinserit cȩla. Et quib nondũ
sanguinis sui impendit redemptionem.
iam martyri tribuit dignitutẽ. Frigite
ergo dilectissimi fideles animos: et corus¬
catẽ graciam luminis sempiterni. & in pen¬
sa humanȩ salutissacramenta uenerantes.
studiũ urm̃ hisquȩ pronob gesta sunt sub¬
dite. Diligite castimoniȩ puritatẽ.
quia xp̃s uirginitatis c̃ filius. Ab stinete
uos a carnulib desideriis que militant ad¬
uersus animam : quem ad modum nos p̃sens
beatꝰ apłssuis utlegimus uerbi s ortatur.
nihumilitatẽ: quam dĩ filius discipulos
suosdocere dignatus est. Induite uirtutẽ
pacientiȩ : inqua anima surãs posiitis ad¬
quirere Qm̃ quicunctoꝵ ẽ redemptio:
ipse omniũ fortitudo. Quȩ sursum sunt¬

Expanded text:
exardescit frustra in meditationibus suis exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethlinfantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles animos 114 ad coruscantem gratiam luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. apostolus suis, ut legimus, verbis hortatur. ni humilitatem, quam Dei Filius discipulos suos docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium fortitudo. Quae sursum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
inmundo: Et tenebre eam non conp̃hend¬
ortustui: quando primumꝰ inxpõnatue¬
ges quorum cor inmanu dñi ẽ & in quli
non regnat peccatum in mortuli corpon
ambulant insplendore nascentis ecde
xpĩ fidei colla submittant. Quod cotido
uidemus impleri: quando idolutrieem¬
re sublato. ad fidem xp̃i. romani priu¬
pestranseunt. Leuũ incircuitu os culos
tuos & uide: om̃s isti cõgregati sunt ueno
tibi. Hocdicitur ad eccłama quȩ primiꝰ
ꝑ apłos congregatu ẽ. inson. de quibu
&x in apłoꝵ actib legimus quod deuni¬
uerso orbe terrarum iuiri religiosi fueri
in hieru salẽ qui susciperent sermonenide
& linguis suarũ alienarumq. gentumis
uł audirent loquentes alioso uł ipsi loqu¬
rent̾ ad ceteros.
humanam diuinãq naturã inunitate
uenerantes : quia quod erat in substantus
proprium. nonerat in potestate diuersũ:¬
reuersis aut̃ magisinregionẽ suã. et trans¬
latoihũ in agyptũ ex admonitione diuina

Expanded text:
ce, quae lucet in mundo, et tenebrae eam non comprehenortus tui: quando primum in Christreges quorum cor in manu Domini est, et quibus non regnat peccatum in mortali corpore, ambulent in splendore nascentis Ecclesiae, ri Regis Christi fidei colla submittant, quod quotidie videmus impleri, quando idololatriae errore sublato, ad fidem Christi Romani principes transeunt. Leva in circuito oculos tuos et vide omnes isti congregati sunt, venerunt tibi. Hoc dicitur ad Ecclesiam, quae primum ad apostolos congregata est in Sion, de quibus et in apostolorum Actibus legimus, quod de universo orbe terrarum viri religiosi fuerint in Hierusalem, qui susciperent sermonem Dei, et linguis suarum alienarumque gentium, vel audirent loquentes alios, vel ipsi loquerentur ad caeterohumanam divinamque naturam in unitate venerandam. Quia quod erat in substantiis proprium, non erat in potestate divisuReversis autem magis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ quȩ primũ deuidaico popu¬
io congrata ẽ: & lum̃ quod suꝑ eam or¬
tum fuerat ꝑ apłos transmisit ad gentes
Cuidicit᷑. Surge in luminare: ut quȩ cecidit
in incredulis surgatinfidelibus. Quece¬
cidit insynagogis. surgat in ecclesus.
quȩ quondam fuit suꝑ tabernuculun
eitem plumeiꝰ suꝑce ortate .Dequa
dictum ẽ. Gloriosa dicta sunt detea
uitasdĩ: Quia eccetenebre operien
terrad ÷ qui terrenu sapiunt. Et cali¬
go populos SSiue ut in hebraicolegiua
t̾ribus qđ ꝓpriȩ refert᷑ adiudȩos. Supas
aut̃ oriet᷑ dñs. Id ÷ sol iusticiȩ xp̃s

Expanded text:
dicitur, quae primum de Judaico populo congregata est, et lumen, quod super eam ortum fuerat, per apostolos transmisit ad gentes, cui dicitur: Surge, illuminare, ut quae cecidit in incredulis, surgat in fidelibus: quae cecidit in synagogis, surgat in Ecclesiis. quae quondam fuit super tabernaculum et templum ejus, super te orta est. De qua dictum est: Gloriosa dicta sunt de te civitas Dei . Quia ecce tenebrae operient terram. Id est, qui terrena sapiunt. Et caligo populos. Sive ut in Hebraico legitur, tribus quod proprie refertur ad Judaeos. Super te autem orietur Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
querere manifesta relatione cognoui:
& reuera non sunt a uob penicus inquiren¬
da. qui omini potentidõ credimus : qui
ꝓ quudite meritorum. aut fidei ꝓbatio¬
ne. cunctis mortalib pocestate arbitriu
sui. ł prospera uł aduersa dispensa. E¬
cipuȩ cum huius modi homines. arguat
& increpet. apłsdices. Dies obseruutis
& menses & tempora. & annos tȩ meo
neforte sine causa laborauerunt inuob
dĩ timore fecistis. abhorrete uana. re¬
fugite falsa: impia declinate: ut ad
domumdĩ confidenti sem ꝑ corde ueni¬
re possitis: & infide urã gentium magis¬
ter & uidex : doctrinȩ suȩ fructum pau¬

Expanded text:
quaerere manifesta relatione 48 cognovi. quaerere manifesta relatione 48 cognovi. Ac revera non sunt a nobis penitus inquirenda, qui omnipotenti Deo credimus, qui pro qualitate meritorum, aut fidei probatione cunctis mortalibus potestate arbitrii sui vel prospera, vel adversa dispensat: praecipue cum hujusmodi homines arguat, et increpet Apostolus dicens: Dies observatis, et menses, et tempora, et annos: timeo ne forte sine causa labut huc usque pro Dei timore fecistis, abhorrete vana, refugite falsa, impia declinate; et ut ad domum Dei confidenti semper corde venire possitis; et in fide vestra gentium magister, et judex doctrinae suae fructum Pau
Abbreviated transcription (Latin):
& falsa sectantur. Et post omnia adof¬
sinsionis plenitudinem: dies ipsos annũ
nouum uocant. Quamquũ non in con¬
uenienter: scđm senouum appellantan¬
num: qͥm̃ ꝑnefandus ferias honestate de¬
falsatu turpitudo. & ꝑuersitu sinnouat᷑
Nouim uocant annum. quasi noui aliquid.
aut calum. tunc ostendat aut terra
Vouum annum ianuurius appellunt ka¬
lndas. cumuetusco semꝑ errore. & horro¬
ie sordescant. Auspicia &ciã uanissim
colligere sedicunt. ac statum uitȩ suȩ
manib indiciis estimantes: ꝑ incerta
auum ferarumq signa. imminen¬
ssanni futura rimantur. cumuaq
qpuid dm̃ solum sit noticia futurorũ.
a legalis auctoritas ista prohibebat
diceñs. Neauspicemini : ne auguriis
mandatis. Sedmiseri acmiscrandi
homines rapti errorib paganorum
amnus prouido corde cacati: cum
inpietate dedomib suis prodeunt.¬
cumsacrilegio reugtuntur. Aut
qomodo sexp̃ĩ anum putat posse c̃t̃
ici. qui intali obseruatione uidet

Expanded text:
 falsa sectantur, et post omnia, ad of falsa sectantur, et post omnia, ad offensionis plenitudinem, dies ipsos annum novum vocant. Quanquam non inconvenienter secundum se novum appellant annum, quoniam per nefandas ferias, pro honestate falsa turpitudo et perversitas innovantur. Novum vocant annum, quasi novi aliquid aut coelum tunc ostendat, aut terra. Novum annum Januarias appellant calendas, cum vetusto semper horrore et errore sordescant. Auspicia etiam vanissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa, imminentis anni futura rimantur, cum utique apud Deum solum sit notitia futurorum, et legalis auctoritas ista prohibeat, dicens: Ne aruspicemini, ne auguriis intendatis. Sed miseri ac miserandi homines rapti erroribus paganorum, et minus provido corde caecati, cum impietate de domibcum sacrilegio revertuntur. Aut quomodo se Christianum putat posse vel dici, qui in tali observatione vidit
Abbreviated transcription (Latin):
nistris demonum illis agunt dieb fal catd
& insana : cumuir uirium suicrin ui¬
gore mollito totum se frangit in semina.
tantoq illud ambituatq. arte agit.
quasi poeniteat illum eẽ. quod uir ẽ
Numquid ñ uniuersa ibi falsa sunt & insa¬
na. cum seadõ formatihomines. auc
inpecudes. aut inferas. aut in portenta
trans formunt : Num ꝗd ñ omnẽ exce¬
dit insaniam. cum decorẽ iiultus huma¬
ni. di specialiter manib: in omnem pulchri¬
tudinem figuratum. squalore sordidum.
& adulterina focditate deturpant : Quo¬
moda non sanum sapientib patet nihil ibi
imeẽ sanitatis. ubi impia. ubi in honestu.
uniuersa omnia & faciunt & locuntur.
Nonaudiunt clamantẽ cottidiȩ in eccłu
bcatumdauid : & dicentem. Filii homi¬
num usquequo grauicorde. ut quid diligi¬
Graue utiq eoꝵ̃ cor.ẽ. atq omni impieta¬
te depressum : qui ꝑ sacrilegos iocosdiui¬
nis motib in ludentes. uana diligunt.¬

Expanded text:
nistris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt nistris daemonum illis aguntur diebus falsa sunt et insana, cum vir, virium suarum vigore mollito, totum se frangit in feminam, tantoque illud ambitu atque arte agit, quasi poeniteat illum esse, quod vir est? Nunquid non universa ibi falsa sunt et insana, cum se a Deo formati homines, aut in pecudes, aut in feras, aut in portenta transformant? Nunquid non omnem excedit insaniam, cum decorem vultus humai specialiter manibus in omnem pulchritudinem figuratum, squallore sordium et adulterina foeditate deturpant? Quomodo non sunum sapientibus patet, nihil ibi inesse sanitatis, ubi impia, ubi inhonesta, universaque omnia et faciunt et loquuntur; non audientes clamantem quotidie in Ecclesia beatum David et dicentem: Filii hominum, usquequo gravi corde; ut quid diligiGrave utique eorum cor est atque omni impietate depressum, qui per sacrilegos jocos divinis monitis illudentes et vana diligunt et
Abbreviated transcription (Latin):
tum : Adimsanis simasuanitates conseꝰ¬
cratos semel dõ non debet occulos recor¬
tro respiciat : aut tortuosum & inutle
faciet sulcum. aut a rantum boũ suor
uestigia uulnerabit. Ita & qͥ orectotr¬
mite. ac sp̃itali uomere uitiã munda¬
na ꝓsulcans. incadit ad dĩ regnum
upectũ suum adimpia & uanu conus¬
terit. & auris suas hoc ÷ corpus atq an¬
mamuulnerabit: & optimi itinerispen¬
culo sum nimis incurret errorem. Etnõ
respex̃ inquit inuanitates & in saniasfi¬
sas. Quomod obeatus daind insanias.¬
falsasdicit. Cumuero non in saniant qui
abiecto retrorsum timoredĩ. ad demons
respiciunt uanitates : Sedurfidedis pro¬
pric naturã impiȩ falsitatis ex pressit.
quia in sania sunt om̃a quȩ cumq diuboli
fallente mendatio. dĩ inse non habent ue¬
ritatem. Et illoꝵ grauior atq. in medi¬
cabilis languor .ẽ. qui suꝑstionum furor
ludorum suauitate decepti sub speciȩ
sanitatis insaniunt. Anno omniquȩ ani¬

Expanded text:
tum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorretro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana persulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana converterit, et juges suos, hoc est corpus atque animam, vulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David falsas insanias dicit; cum vere insaniant, qui abjecto retrorsum timore Dei, ad daemonum respiciunt vanitates? Sed vir fidelis proprie naturam impiae falsitatis expressit: quia insana sunt omnia quaecunque, diaboli fallente mendacio, Dei in se non habent virtutem. Et illorum gravior atque immedicabilis languor est, qui superstitionum furore et ludorum suavitate decepti, sub specie sanitatis insaniunt. An non omnia quae a mi
Abbreviated transcription (Latin):
noseedesiarũ doctor instruit dicens. Quȩ
conuentioxp̃ĩ adbeliul Quiaut̃ con¬
sensus templodĩ cũ idolis : Quicumq ergo
credentium. ł ẽ templumdĩ ł eẽ deside¬
rat sollicite caueat. nemortua auana
sectando: desinenseẽ templũ di. fiat habi¬
tatio tenebrarum : fiat demonis moni¬
mencum. Ait gloriosis simus ꝓphetartuim
dauid. Beatus uir cuius ÷ nomendñi sye
eiuis: & non respexit᷑ uanitates & insi

Expanded text:
nos Ecclesiarum doctor instruit dicens: Quae nos Ecclesiarum doctor instruit dicens: Quae conventio Christi ad Beliat? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Quicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. Ait gloriosissimus propheta David: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et ins
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ diuini sermonis ȩdoctos. uniuersaba¬
lendarum suꝑ uemientium uanitates dedi¬
nare poenitus & horrere : ad ꝑfectu
tamen emendationis augmentũ non
piguit usitatum urĩs aurib inferre sermo¬
neni. Sicut ait beatissimus paulus. Frs̃
cadem uob scribere mihi quidem non
pigrum : uobis aut̃ necessarium. Necessa¬
nium dilectissimi nec suꝑfluũ reor: si cõ
memoratione scã. dudum habita p̃ceden¬
tium patrum uob repetant᷑ alloquia.
Et reu̾era. quid fastidii quid oneris ha¬
bet. ꝓsalutis ꝓfectu utilia acdõ placita
sepe dicere frequent̃ audire : Etidecmi
fidẽ acdeuotione solita. religiosiitineris
uias acueritatis semitas gradientes: magis
magisq errorum deuia & diubolica
calcate figmenta. Nec enĩ debet fidelis
anima quȩ angloꝵ consortia concupis¬
cit. demonioꝵ lusib: delectari. Neque
uero luci actenebris. ueritatiatq. menda¬
tio. turpitudini & honestati. apud dĩ
seruos ullu potest eẽ commuro: sicut

Expanded text:
nis edoctos universas calendarum supervenientium vanitates declinare penitus et horrere: ad perfectioris tamen emendationis argumentum non me piguit usitatum vestris auribus inferre sermonem, sicut ait beatissimus Paulus: Fratres, eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Necessarium, dilectissimi, nec superfluum reor, si pro commonitione sancta dudum habita, praecedentium patrum vobis repetantur alloquia. Et revera quid fastidii, quid oneris habet pro salutis profectu utilia ac Deo placita saepe dicere, frequenter audire? Et ideo, carissimi, fide ac devotione solita religiosi itineris vias, ac veritatis semitas gradientes, magis magisque errorum devia, et diabolica calcate figmenta. Nec enim debet fidelis anima, quae angelorum consortia concupiscit, daemoniorum lusibus delectari. Neque vero luci ac tenebris, veritati atque mendacio, turpitudini et honestati apud Dei servos ulla potest esse communio, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatione qua post ascensione xpĩ.
Decimu diȩ inigneis linguis manifestedatꝰ ẽ.
Quod quȩdã latenter. quȩdumuero quȩ
ꝑuisibilem creaturam. uisibilit̃ dsopera¬
tur : ꝑtinet ad gubernationẽ prudentiȩ
quem gerebat. quando ut bapti ⁊ aret᷑
tuisse. Ita sane hocdiximꝰ. ut intellegamꝰ¬
& iã ipsã uisibilẽ demonstrationem spsscĩ¬
qͥ aduent̾ eiꝰ dicit: in effabili ł & iamin¬
cogitubili modo largius. in hominũ cor¬
da plenitudinemeiꝰ in fusam. Sequitur.

Expanded text:
manifestatione, qua post ascensionem Christi manifestatione, qua post ascensionem Christi decima die in igneis linguis datus est. Nam quod quaedam latenter, quaedam vero per visibilem creaturam visibilittur, pertinet ad gubernationem prudentiae, quem gerebat, quando ut baptizaretur vtuisse. Ita sane hoc diximus ut intelligamus etiam visibili demonstratione Spi adventus ejus dicitur ineffabili vel etiam incogitabili modo largius in hominum corda plenitudinem ejus infusam. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
baptizabat: Baptizabat enim: q ipse
mundubat. Nonbaptizabat : quia ip
se muntingebat. Prebebant discipuli
ministerum corporis: p̃ bebat ille adiu¬
torium maiestatis. Quando enim cessaret
baptizando. qui noncessat mundando.
equo dictũ ẽ ab eodem iohunne: ꝑ iohan¬
nis baptistae ꝑ sonam dicentis. Hicẽ qui
baptizat. Ergo ihs̃ ad huc baptizat. &
quousq baptirati sunt quibapti⁊ andi
sunt: ihs̃ baptizat. Sed purus homo
uccedat ad inferius ministerium. habetenĩ
superiorẽ magistrum. Sed forte aliquis
quam illius. quis quã & iam sacramento
corporalis. & uisibilis baptifmatis imbu¬
atur. Uis nosse quia ipse baptizut:
aquȩ in uerbo. ut exhiberet sibiipse glori¬
osam eccłam non habentem maculũ aut
rugam. aut aliquid eiusdem. mundans
eam. Vnde : Lauucro aquȩ in uerbo.
Tolle aquã. nonẽ baptisia. Tolleuerbũ.
nonẽ baptisina. Quȩri enimsolet. sun
cipuloꝵ xp̃i baptismo: licet non ea

Expanded text:
baptizabat. Baptizabat enim, quia ipse baptizabat. Baptizabat enim, quia ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli miniterium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, qui non cessat a mundando? de quo dictum est ab eodem Joanne, per Joannis Baptistae personam dicentis: Hic est qui baptizat . Ergo Jesus adhuc baptizat. Et quousque baptizandi sunt, qui baptizandi sunt, Jesus baptizat. Securus homo accedat ad inferiorem ministrum, habet etenim superiorem magistrum. Sed forte dicat alquam illius quisquam etiam sacramento corporalis et visibilis baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat aquae in verbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam, aut aliquid ejusmodi. Mundans eam, unde? lavacro aquae in verbo . Tolle aquam, non est baptisma. Tolle verbum, non est baptisma. Quaeri enim solet si in cipulorum Christi baptismo, licet non ea
Abbreviated transcription (Latin):
baptiz aret : ut hoc eis ad salutẽ ꝑtino
sequendicum. ut & ipsi cer̃t̃ discipuli¬
a psiuellent ab eo baptizari. magis non re¬
sonqueret iudeam terram. sed prõpter illos
maneret ibi. Quia uero cognouit eoꝵ̃
cientiam. simul cognouit et inuidentiã
qula non hoc propterẽa didicert̃ ut seque
p̾sens ab his nonteneri sinollet : & nonoc¬
pid sinollet. qui potuit & non nuscisi
e homo. hominib insecredituris p̃þebat
exemplum : quia unusquisq seruus dĩ
nonpeccat siȩ secesserit malum locum: iu¬
dens furorem fortem ꝑ sequentium se. aut
querentiũ in malum animum suam: abi¬
t inde. Videretur aut̃ sibi serius dĩ pec¬
care si faceret sic : nisi in faciendo dñs p̃¬
asiss&. Fecit hocille magister bonus
u doceret : non quodtimeret facere dis¬
dictum sit: baptizat ihs̃ pluresquam io¬
hannes. Et postea quamdictumẽ bapti¬
pabat. subiectumẽ. quamquã ihs non
baptiraret sed discipulieius. Anutrumq
uerum. quia & ihs baptizubat. & non

Expanded text:
 ut hoc eis ad salutem valeret sequendi eum, ut et ipsi essent discipul vellent ab eo baptizari; magis non relinqueret Judaeam terram, sed propter illos maneret ibi: quia vero cognovit eorum scientiam, simul cognovit et invidentiam, quia non hoc propterea didicerunt ut sequerpraesens ab his non teneri, si nollet; non occidi, si nollet; quia potuit et non nasci, ut homo hominibus in se credituris praebebat exemplum, quia unusquisque servus Dei non peccat si secesserit in alium locum, videns furorem fortem persequentium se, aut quaeri in malum animam suam; videretur autem ibi servus Dei peccare si faceret, nisi in faciendo Dominus praecessisset: fecit hoc ille Magister bonus, ut doceret, non quod timeret. Fortasdictum sit: Baptizabat Jesus plures quam Joannes, et posteaquam dictum est baptizabat, subjectum est, quanquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus. verum? quia Jesus et baptizabat, et non
Abbreviated transcription (Latin):
it suum dicere qđ nonẽ euis. &iminuatur
pnum ẽ enĩilli: ut ds̃im illo glori ficetur.
ꝓse inse minuat̾: ut indo augeat᷑. Haec testi
altucusẽ. ut& ibi appareret quid ẽ illũ
oportet crescere. me aut̃ minui. Hocͥsig
mficat: & ipsa creatura lucis. Nam xp̃s
natusẽ diebus crescentibus: iohannes uero.
&ꝑillum : ut ille crescat in nob. donec
ꝑueniamus ad ꝑfectum diem. Audiamꝰ
adhuc quid iohannes dexpõ dixisset.
uel quid descipso. Dicitenim. Quide
sursumuenit. suꝑ omnes est. Et qui de
terraẽ. deterra loquitͥ. Qui desursũ
deterra : terraẽ. & deterra loquitur.
id ÷ iohannes. Quo modo ergo de terra
loquitur : Omnis enim homo terrenu s ẽ
xdũ terrena loquit᷑: de terra loquit᷑.
uiuero illuminat̾ ẽ ab eo: quiẽ lumen
uerum. dedeͥuinis loquit᷑. Ergo seorsũ
cat᷑. Dum uenit grã dĩ inluminans ho¬
oportet cresceret. me aut̃ miniu. Ergo
ioħ qđ ad iohannem ꝑtinet: de terra ẽ

Expanded text:
bat suum dicere quod non est ejus, et minuatur. bat suum dicere quod non est ejus, et minuatur. Bonum est enim illi ut Deus in illo glorificetur, ipse in se minuatur, ut in Deo augeatur . Haec testimt ibi appareret quid est Illum oportet crescere, me autem minficat et ipsa creatura lucis. Nam Christus natus est diebus crescentibus, Joannes vero dper illum, ut ille crescat in nobis, donec perveniamus ad perfectum diem. Audiamus adhuc quid Joannes de Christo dixerit, vel quid de seipso. Dicit enim: Qui de sursum venit, super omnes est; et qui de terra est, de terra loquitur. Qui de sursum erra, terra est, et de terra loquitur, id est Joannes. » Quomodo ergo de terra loquitur? Omnis homo terrenus est, et dum terrena loquitur, de terra loquitur; qui vero illuminatus est ab eo, qui est lumen verum, de divinis loquitur. Ergo seorsum catur. Dum venit gratia Dei illuminans hooportet crescere, me autem minui. Ergo Joannes, quod ad Joannem pertinet, de terra est,
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Illumõportet crescere : me
aut̃ minui. Quidẽ hoc  Illumo por¬
tet ex altartͥ. meaut̃ humiliari. Mag¬
num ẽ hoc sacramentum. Antequã ueni¬
ret dñsihs̃. homines gloriabant᷑ dese¬
Venit ille homo : ut minueretur hominis
gła. & augeret᷑ gła dĩ. Et enimuenit ile
sine peccato: & inuenit om̃scum peccato
Si sic uenit ille ut dimitteret peccata. d̃
largiat᷑ homo confiteat᷑. Et enim conses¬
sio hominis. humilitas. Hominis mise¬
ratio : dĩ altitudo. Siergo uenit ille di¬
mutere peccata agnoscãt homo a hun¬
litatem suam. & ds̃ faciet miseri cordia
suam. Illumo portet crescere: meautꝰ
minui. Hoc ÷ illum oportet dare: mel
aut̃ accipere. Illum oportet glorificdi¬
ri: me aut̃ confiteri. Intellegat homogi¬
dumsuũ: & confiteat᷑ dõ: & audiat
apłum dicentem. homini suꝑbienti. &
dato. & extollerese uolenti. Quidenĩ
ldes. quod non accepisti: Si autem acce¬
si quid gloriuris quasi non acceperis.

Expanded text:
tum est. Illum oportet crescere, me tum est. Illum oportet crescere, me autem minui. Quid est hoc, Illum oportet exaltari, me autem humiliari? Magnum hoc Sacramentum est, antequam veniret Dominus Jesus, homines gloriabantvenit ille homo, ut minueretur hominis gloria, et augeretur gloria Dei. Etenim venit ille sine peccato, et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim confessio hominis, humilitas hominis: miseratio Dei, altitudo Dei. Si ergo venit ille dimittere homini peccata, agnoscat homo humilitatem suam, et Deus faciat misericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui: hoc est, illum oportet dare, me autem accipere; illum oportet glorificari, me autem confiteri. Intelligat homo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti et elato, extollere se volenti: Quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ?
Abbreviated transcription (Latin):
sum antẽ illum. Qnihabet sponsã : spon¬
susẽ. Amicus aut̃ siponsi. qui stat. & au¬
dit cũ: gaudo gaudet propt̃ uocẽ spon¬
si. Nonsibi gaudium facit dese. Qui eni¬
uult gaudere dese : tristiserit. Quiaut̃
dedõ uult gaudere : semꝑgaudebit.
Propt̃ uocems ponsi gaudet amicus sponsi.
ait. non ꝓpt̃ uocem suam. Et stat &
audit cum. Siergo cadit: non auditcũ.
Et inueritute ñ stetit. Hoc dealiabolo dic¬
tumẽ. Ergostare debet amicussponsi:
& audire. Quid c̃. stare : ꝑmanere
unde gau̾debut. non sibi arrogabat qđs
in luminatorẽ. Erat enimlumenuerum
ait euangelista : qd inluminut omnem
hominem uenientem in hunc mundum.
Hocergo gaudium meum impletum est
Quod ẽ gaudiumipsius: ut gaudeant ad
uocem sponsi. Multienimideo factist̃
insipientes : quia dixert̃ se sapientes
tulit ñ agentibus. Nolũit eẽ hodioh
grat̾ eẽ. uoluit. confessusẽ accepisse se.
& gaudere se dix̃ propt̃ uocem sponsi.
& ait. Hocergo gaudium meum. imple¬

Expanded text:
habet sponsam, sponsus est, amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non sibi gaudium facit de se. Qui vult gaudere de se, tristis erit; qui autem de Deo vult gaudere, semper gaudebit, Propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam; et stat et audit eum: si ergo cadit, non audit eum. Et in veritate non stetit . De diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi, et audire. Quid est stare? Permanere unde gaudebat. Non sibi arrogabat, quoilluminatorem. Erat enim lumen verum, ait evangelista, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esse sapientes: tollit non agentibus. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit propter vocem sponsi, et ait: Hoc ergo gaudium meum imple
Abbreviated transcription (Latin):
ud pes aitambulet. Anima tanẽ un
est: quȩ agit omnia. Inmanu : utor¬
ret̾. Inpedẽ : ut ambulet. In aure. ut
audiat. In occulo ut uideat : Sic sunt
xiũ diuersa donu fidelium : tamqu
menbris ad mensurã. cuiq propria dist¬
suram accspit. Audienim adhuc qd seqͥt
quia defilio dixenrt : non enim ad mensi

Expanded text:
ud pes ut ambulet: anima tamen una est, quae agit omnia; in manu ut operetur, in pede ut ambulet, in aure ut audiat, in oculo ut videat; sic sunt etiam diversa dona fidelium, tanquam membris ad mensuram cuique propria distnsuram accepit. Audi enim adhuc quod sequitur, quia de Filio dixerat.
Abbreviated transcription (Latin):
deret ergo fortasse interrogatus ioħ: &
quidum populus natus ad iram dĩ: & ad
hoc p̃cognitus quist̃ in eũ credituri. & qui
non sint credituri. Nouit dñs qui sunt ꝑ¬
seueraturi. in eo qđ crediderunt: & qͥ sunt
lapsuri. Nouit ds̃ : & numerati sunt dõ
om̃s futuri inuit a mȩternũ. Testimoni¬
um eiꝰ. qui uenit decęlo: nemo accipit.
Qui aut̃ accipit testimoniumeiꝰ. signauit
quia ds̃ uerax est. Signauit dix̃. hoc ÷
signũ ponit incorde suo. quasi singulare
& speciale aliquid. huncet̃uerum dm̃.
quimis susẽ obsalutem bumani generis.

Expanded text:
dit ergo fortasse interrogatus Joannesdit ergo fortasse interrogatus Joannesquidam populus natus ad iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, novit Dominus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri, novit Deus; et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam. Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Qui autem accipit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Signavit dixit, hoc est signum ponit in corde suo, quasi singulare et speciale aliquid, hunc esse verum Deum, qui missus est ob salutem humani generis.