comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quisq splendidissimoq ingemo lon¬
e illa in uitam huic anteponit.
hec Cicero: Cui sic se rebus habẽ¬
tibus. haut coactus assentior. Sed
de hia om̃ibus iudiciũ meũ habepan¬
ossimms quidem instantiis uniu̾sale
uerum dognia non quatitur. Mult
sunt qui occupationesi cõniunẽ
Utiles. et in solitudme qualibet sanc¬
tiores proficentar. Sco Sea quot q̃so
te uidimius. qui qd̾ profitebantur
inpleuerunt Sunt fortasse aliqui
sunt plurum. ostende michi etur.
et siledo. non inficior doctos quosse
et facundos yiros. et qui multa sp¬
tiliter ad uersus hec disputant. ¶¬
terum non de mienio. s de me¬
ribus est questio: ambuu̾t cunta¬
res. declamant in populis musta
de uiciis: multa deuirtatib loqui.
uix temperare michi potui: quo¬
minus unũ. Satirici dentia morsũ.
hauc loco Ualde nisi fallor congruen¬
tem int̾ponerem. Sed cogifanõ ad
quem ẜmo michi: stilo potius ali¬
quid: quã uerecundie subtrahen¬

Expanded text:
quisque splendidissimoque ingenio lonquisque splendidissimoque ingenio longe illam vitam huic anteponit». Hec Cicero cui, sic se rebus habentibus, haud coactus assentior; sed de his omnibus iudicium meum habe: paucissimis quidem instantiis universale verum dogma non quatitur. Multi sunt qui occupationes in comune utiles et solitudine qualibet sanctiores profitentur. Scio; sed quot, queso te, vidimus, qui quod profitebantur impleverint? sunt fortasse aliqui, sunt plurimi; ostende michi unum et silebo. Non inficior doctos quosdam et facundos viros, et qui multa subtiliter adversus hec disputent. Ceterum non de ingenio, sed de moribus est questio; ambiunt civitates, declamant in populis, multa de vitiis, multa de virtutibus loquuntur; vix temperare michi potui, quominus unum satyrici dentis morsum huic loco valde, nisi fallor, congruentem interponerem. Sed cogitans ad quem sermo michi est, stilo potius aliquid quam verecundie subtrahen
Abbreviated transcription (Latin):
plici de qua multa diamus abiecta mi.¬
serie. Quid eomi felicius. quidã ho¬
mine dignius aut similiuo deo est. ꝙqͣ
seruare et adumare quam plurimos
Qugł qui pp̃t et non facit preclaru
michi quidem humanitatis officui
a biecisse. et oheã rem homĩs naturã
tur. Itaq ubi hoc posse datum sit de¬
sideriuꝰ propriu ytilitati publice
sporite subiciam. desertaq solitudĩe
ynde michi soli obsequebar uitro re¬
petam. unde tilis mũdosim. Cice¬
romna uri iudicium sequena: magis
est enim inquit secundum natura
pro omib gentibus si fieri possit cõ¬
seruandis᷑ ant iuuandis maximos
labores. molestiasq suscipere. nnitã¬
tes herculem illum: quem homimĩ
fama beneficiorum memor incon¬
silio celestumi collocauit. ꝙ uiuere
mn solitucline non modo sine ullis ⁊¬
molestiis. s etiam in maxims uo¬
luptatidus habundantem omirib
copiis̃. ut excellas etiam pulchra¬
tudine. et uiribus. quo craa optimo

Expanded text:
duplici de qua multa diximus obiecta miduplici de qua multa diximus obiecta miserie. Quid enim felicius, quid aut homine dignius aut similius Deo est, quam servare et adiuvare quam plurimos? Quod qui potest et non facit, preclarum michi quidem humanitatis officium abiecisse, et ob eam rem hominis nomen tur. Itaque ut hoc posse datum sit, desiderium proprium utilitati publice sponte subiciam, desertaque solitudine unde michi soli obsequebar, ultro repetam unde utilis mundo sim, Ciceronis nostri iudicium sequens: «Magis est enim» inquit «secundum naturam pro omnibus gentibus, si fieri possit, conservandis aut iuvandis maximos labores molestiasque suscipere, imitantem Herculem illum, quem hominum fama beneficiorum memor in concilio celestium collocavit, quam vivere in solitudine, non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus, abundantem omnibus copiis, ut excellas etiam pulcritudine et viribus; quocirca optimo
Abbreviated transcription (Latin):
sium uicleri solet iprecatio. Qu
eip̃ sono uirborum neutra terri¬
bilis sit. subest urus utꝰq mortiferũ
illi hostibus sins oꝑtant ut mala
consuctudine delectentur. nostri ã
ut occupati atq soliciti ẽẽ minquã
desiuant. Quo si profunduis non
uerba s ip̃am rem in spicias. Qͥ a
tristius dici possit ubix nuenio :
De his occupatia loquor quos ui¬
demus. et quoꝵ plena est uita uulga¬
ris. Alii etã milli uł tam rari sunł
Ut nusquam appareant. Ubi sane
ueritas queritur. ficta fantasmata
loqui piget. Itaq ut iam taudem
semel expediam parum ab est. quin
meo cerre uidicio ommis occupatus
miser: occupatasq sub alio bis̃ mi¬
ser : quod et miseriam suam habet
et ip̃o mi serie fructu caret
fuisse et fortas patione¬
quo sdam. simulq da.
sanctissimor̃ uiros.Ca.
qui se ipsor et secum cristo deuias x.¬
ammas acauçerent. Q uid ybi aicri¬
dit ragens fateor. et mextunabile
bomimꝰ est. ac geminata felicitas:

Expanded text:
sium videri solet imprecatio. Cum sium videri solet imprecatio. Cum enim sono verborum neutra terribilis sit, subest virus utrique mortiferum; illi hostibus suis optant ut mala consuetudine delectentur, nostri autem ut occupati atque soliciti esse nunquam desinant. Quo, si profundius non verba sed ipsam rem inspicias, quid tristius dici possit vix invenio. De his occupatis loquor, quos videmus, et quorum plena est vita vulgaris: alii enim nulli vel tam rari sunt, ut nusquam appareant; ubi sane veritas queritur, ficta fantasmata loqui piget. Itaque, ut iantandem semel expediam, parum abest quin, meo certe iudicio, omnis occupatus miser, occupatusque sub alio bis miser quod et miseriam suam habet et ipso miserie fructu caret. fuisse, et fortassis equosdam simulque sanctissimos viros, qui seipsos et secum Cristo devias animas adducerent; quod ubi accidit, ingens, fateor, et inextimabile bonum est ac geminata felicitas,
Abbreviated transcription (Latin):
seriores qui serant unde rõrs pe¬
nas solas Alii yero penales po¬
luptares legant Qui quod mutilit᷑
agunt sibi. aliis imputare non
possut. non etati fue: cui sepe in¬
mero laboranclo prereptam sibi l¬
bertater enpuint. Non posteri¬
tal cui seruicĩ parant. non deo¬
deo quem offendunt ut hom̃ibus
placeant. Demq non his ip̃is qui¬
bus placendo nocuerunt. quibusq
perpetua morte sua breuem pegadi
hoc est ni ctmn quoq moriencu li¬
centiam peperiant deci munum.
dementesq aduersisq syderibus
ĩ lucem ĩmo in tenebras pidiecti.
qui cum alte alios extulerint. ip
contume iacuere: ⁊b eisdem illis
qd̾ sepe iam uidimus forsitam op¬
primendi. Interim tamen multa
aliis quesierant. multa cupidinum.
instrumenta conflauerint. tantoꝵ
hanc unam feralis inclustrie glãr
con secuti: principun auaritias:
dommoꝵq libidines cosihorum
suoꝵ panisse successibus. Quiad uis
ampliuĩ dicam: non equidem mi¬

Expanded text:
iseriores qui serunt unde ipsi peiseriores qui serunt unde ipsi penas solas, alii vero penales voluptates legant! Qui quod inutiliter agunt sibi, aliis imputare non possunt; non etati sue, cui sepenumero laborando prereptam sibi libertatem eripiunt; non posteritati, cui servitium parant; non Deo, quem offendunt ut hominibus placeant; denique non his ipsis, quibus placendo nocuerunt quibusque perpetua morte sua brevem peccandi, hoc est in eternum quoque moriendi, licentiam pepererunt: ceci nimium dementesque adversisque sideribus in lucem imo in tenebras proiecti, qui cum alte alios extulerint ipsi continuo iacuere, ab eisdem illis, quod sepe iam vidimus, forsitan opprimendi. Interim cum multa aliis quesierint, multa cupidinum instrumenta conflaverint, tantorum hanc unam feralis industrie gloriam consecuti: principum avaritias dominorumque libidines consiliorum suorum pavisse successibus. Quid vis amplius dicam? Non equidem mi
Abbreviated transcription (Latin):
cathena. par seruitus. maior cuha
Sponte efenim sua facumt. ad quoa
alii ui coguntur. E go nõ istos. Ut
sententiam meam brriubus absol¬
uam. occupatorum ottuũ extre¬
mos ac uelo isegrimos miseroꝵ
yoco. quihus nec breuissimo sal¬
tem promio malarum artium
yti licuid. Uixere alieno impeno
suo prriculo miritur. et aluis labo¬
rando. pecca uermnt sibi. Nunc ci
ex crimine uerit fallax licet ⁊ fugi¬
tua delectans aliena est. At qui dure
dicimus conitionis agncolam qui
cum labore serit.arborem cuiusfruc¬
tum nũ quam fit uisurus. Quis ait
apostolis: plantat umeam. ⁊ de fruc¬
tu eius non edit: qui tamen sortẽ
suam consolari potest. es ꝙ alteri sal¬
tem seculꝯ profutarus sitꝰ Itaq nõ
todo dubitans quod agit ãd senõ
ꝑtinere: sed sciens etiam non omit¬
fet. interrogantiq tui serat. Q uo
elt apuci Ciceronem: diis sit in ii¬
mortalibus responsurus. sen tec¬
tua mimortali deo. Quanto m¬

Expanded text:
cathena, par servitus, maior culpa: cathena, par servitus, maior culpa: sponte etenim sua faciunt ad quod alii vi coguntur. Ego vero istos, ut sententiam meam brevibus absolvam, occupatorum omnium extremos ac vere miserrimos miserorum voco, quibus nec brevissimo saltem premio malarum artium uti licuit: vixere alieno imperio suo periculo morituri, et aliis laborando peccaverunt sibi; felices si ex crimine venit, fallax licet et fugitiva delectatio, aliena est. Atqui dure dicimus conditionis agricolam, qui cum labore serit arborem cuius fructum nunquam sit visurus. «Quis enim» ait Apostolus «plantat vineam, et de fructu eius non edit?». Qui tamen sortem suam consolari potest, eo quod alteri saltem seculo profuturus sit, itaque, non modo dubitans quod agit ad se non pertinere sed sciens etiam, non omittet; interrogantique cui serat, quod est apud Ciceronem, diis sit immortalibus responsurus, seu rectius immortali Deo. Quanto m
Abbreviated transcription (Latin):
ore ytitur. Constat em̃ ami uir¬
tutes precipueq moclestiam santat
multu conferre corpores. et frequẽ¬
tio qui alieĩs cũdꝰ¬
negociis occuc ãp¬
palitur. alien ix.
nutus arbitro re¬
guntur. Et quicl agere illos opor¬
teat. in aliena fronte condiscunt oĩa
illis alieria sunt. alienũ limen. alienũ
tectum: aliems somnus. aliemis ci¬
bus. et quod est maximũ aliena mẽe
aliena frons: non suo udicio flent
et rident. sed ab iectis proprips alie¬
nos induunt affectus: demq alienũ
tractant. ahenũ cogitant: ahieno ui¬
uunt. De his poeta nobilissimus lo¬
quebatur ubi ait: Penetrant aulae
et iiuima regum. Nos alter morda¬
tius atq liberius notabat. in saltra
illa quacurialem uitam arguit. et
eum qui simunabo na putet aliena
uiuere quadra Equidem inter hos
et perpetius dominoꝵ ac regum car¬
ceribus ad dictos qui inter sit: Ne¬
scio. insi ꝙ illi ferreia: isti aurens
compedibus Ucti sunt: speciosior

Expanded text:
ore utitur. Constat enim animi virore utitur. Constat enim animi virtutes precipueque modestiam sanitati multum conferre corporee, et frequentio, qui alienis negotiis occupantur, alieni nutus arbitrio reguntur, et quid agere illos oporteat in aliena fronte condiscunt. Omnia illis aliena sunt: alienum limen, alienum tectum, alienus somnus, alienus cibus, et, quod est maximum, aliena mens, aliena frons; non suo iudicio flent et rident, sed abiectis propriis alienos induunt affectus, denique alienum tractant, alienum cogitant, alieno vivunt. De his poeta nobilissimus loquebatur ubi ait: penetrant aulas et limina regum. Hos alter mordacius atque liberius notabat in satyra illa, qua curialem vitam arguit, et eum qui bona summa putet aliena vivere quadra. Equidem inter hos et perpetuis dominorum ac regum carceribus addictos quid intersit nescio, nisi quod illi ferreis, isti aureis compedibus vincti sunt. Speciosior
Abbreviated transcription (Latin):
pressos panꝑes: pulsos funbagri¬
colas: scupratas uurgnies. circnispec¬
tos pupillos: spoliatas uiduas. af¬
flictos. necatosq innoxios Qũq
ins onmib ultrices scelerum fli¬
rias uidet. sepe itaq dorimens ex¬
clamat. se peconqueritur. et sepe
metu subito sompmis abrumpitur.
honesto gauchio: plenus sc̃a spe.
plems amore ꝑio: non curiali Ut m¬
sus. sed ut petrus xp̃i plenus con¬
scientie integritate. securitate ho¬
minũ: dei m̾etu: nocituri cibi. et
in utilium uacuua curarum: solus.
tacitus. tranquillus. anigelo sumib¬
mus. deo carlis: formidabilis ne¬
mini. cunctis amabilis cubitalũ
sonmo non inpudicus. idontum in¬
gressus: dulcem et imꝑturbatam et¬
cipit quietem: et si quid consopitus
uidet: plerũq simida yigilantis ote¬
ribus. sunt sominia dornientis: et
hac etiam parte uite felicior melis¬
res aspicit uisiones. neq solũ leci¬
re anpino. sed samiore etiam corptee
membrorumq muastero proiipti¬

Expanded text:
pressos pauperes, pulsos finibus agripressos pauperes, pulsos finibus agricolas, stupratas virgines, circumscriptos pupillos, spoliatas viduas, afflictos necatosque innoxios, cumque his omnibus ultrices scelerum Furias videt; sepe itaque dormiens exclamat, sepe conqueritur, et sepe metu subito somnus abrumpitur. honesto gaudio, plenus sancta spe, plenus amore pio, non Euriali ut Nisus, sed ut Petrus Cristi, plenus conscientie integritate, securitate hominum, Dei metu, nocituri cibi et inutilium vacuus curarum, solus, tacitus, tranquillus, angelo simillimus, Deo carus, formidabilis nemini, cuntis amabilis, cubiculum somno non impudicitiis ydoneum ingressus, dulcem et imperturbatam excipit quietem et, siquid consopitus videt, plerunque similia vigilantis operibus sunt somnia dormientis et hac etiam vite parte felicior meliores aspicit visiones, neque solum letiore animo, sed saniore etiam corpore membrorumque ministerio prompti
Abbreviated transcription (Latin):
plenus eplilis: ꝑlens mero: plemis
metu. plenus inudia. deiectua re¬
pulsis. superbia elatas. merore con¬
tractas. ira timndus: inꝑar sibi. ii¬
pos animi. ob sessus satellitibus. ob¬
seruatus emulrã: pulsatus clamo¬
rib: sollicitus literis. interpellatua
ñtus. suspensus fama. rusnore ꝑ
territus stupefactus auguriis. elus ꝯ
mendaciia fessus queri momis. et
ne noctu quidem litibus̃ mimuns.
par uita demonib. odiosus preterea
iicinis: grauis cuubua:. Uel formi¬
datus. uel rerisus suis. suspectus õib.
fictus nulli: diu i somnis. puipueo
yoluitur grabato. omnesq libidinũ
species expertua. et ad fruendum
presentib: solicitato infelici corpus¬
culo. ad absentes uago animo trans¬
misso . uix tander uictus somm
oculis admittit. Sed uigilant cr̾e.
uigilat mens anxia: quam unt ignis
in extingubilis: et in mortalis d̃¬
scientie uerims rodit. Pum diur¬
na negotia: deceptos clientes. op¬

Expanded text:
plenus epulis, plenus mero, plenus plenus epulis, plenus mero, plenus metu, plenus invidia, deiectus repulsis, superbia elatus, merore contractus, ira tumidus, impar sibi, impos animi, obsessus satellitibus, observatus emulis, pulsatus clamoribus, solicitatus literis, interpellatus nuntiis, suspensus fama, rumoribus territus, stupefactus auguriis, elusus mendaciis, fessus querimoniis et ne noctu quidem litibus immunis, par vita demonibus, odiosus preterea vicinis, gravis civibus, vel formidatus vel irrisus suis, suspectus omnibus, fidus nulli, diu insomnis purpureo volvitur grabato; omnesque libidinum species expertus, et ad fruendum presentibus solicitato infelici corpusculo, ad absentes vago animo transmisso, vix tandem victus, somnum oculis admittit; sed vigilant cure, vigilat mens anxia quam urit ignis inextinguibilis et immortalis conscientie vermis rodit. Tum diurna negotia, deceptos clientes, op
Abbreviated transcription (Latin):
mustumq cottidie in meliua inita¬
ti animi.Ad suminam totra ille di¬
ebua uiuos spoliat hie ꝑro defunctis
orat. Ille matrum ac uirgium
pudicitiam altentat. hnc uiuginem
matrem: officiosissime ueneratar
Demq ille martyres facit. Inc celebrat.
Ille sanctos persequitar: hic honorat¬
nox. Ille reditaduitis .C.
crapulam. pompa. Uii.¬
ingens anre retroq lõgu
ei. Suu hominis fiimłs putes.
precedunt funeralia et tibie. nequs
desit exequiis et scmptuo sissmusꝰa¬
dauer: por fusum caris odorib. Nur¬
sud inter pulumaria sepelitur. adhũt te¬
Gpidum. ad hos spirans inde grauem ce¬
nam inligesto suꝑaddens prancio xẽ¬
ture luci nauseam parꝗt et alteri prem¬
diꝯ precludit iter ¶ ste uel se ce¬
nasse ꝑsuadet sibi. Uel ĩta cenat. ut
platoicum illud reprobet. nulomo¬
conichi placet inquit his radie sa¬
turum fieri¬
dissimili habitu cor c̃ apitulũ¬
poris et animi cubitũ uii¬
uadunt. Ille plems curis.

Expanded text:
multumque quotidie in melius mutamultumque quotidie in melius mutati animi. Ad summam, totis ille diebus vivos spoliat, hic pro defunctis orat; ille matrum ac virginum pudicitiam attentat, hic Virginem Matrem officiosissime veneratur. Denique ille martyres facit, hic celebrat; ille sanctos persequitur, hic honoratnox. Ille redit ad crapulam: pompa ingens, ante retroque longum agmen; vivi hominis funus putes; precedunt funeralia et tibie, nequid desit exequiis, et sumptuosissimum cadaver, perfusum caris odoribus, rursus inter pulvinaria sepelitur adhuc tepidum, adhuc spirans; inde gravem cenam indigesto superaddens prandio, venture luci nauseam parat et alteri prandio precludit iter. Iste vel se cenasse persuadet sibi, vel ita cenat ut platonicum illud re probet: nullo modo michi placet, inquit, bis in die saturum fieridissimili habitu corporis et animi, cubitum vadunt. Ille plenus curis,
Abbreviated transcription (Latin):
te iam sole tecto exit inle¬
egredi. urbem lu die¬
strare. cenũ terereUi..
mas fraudum uerterit. o m̃es la¬
queos: ingeniiq noqdͥos explicurat.
ero tandem fessus rediens. et mus¬
huum de artificio suo questus: bone
fame: pureq conscientie in hil õis:
ai forte aliquia pluxiprũ steteris.
dte nel apricum frontem. uel
herbosam ripam:. uel equortu
litus acit. gaudens diem illu sinẽ
dedecore transmisse et lucis anteter¬
minũ: aduersua secuture noctis¬
noctis pericula. dolosq et insidias
agrabiem leonino more. rugientis
aduersarii. Uigilem sobriefotem. at¬
q oratiomis et fidei clipeum. Adũ¬
slia sominia pollucionemq. et noc¬
turna fantasmata excubare sibi so¬
litam clementiam si creatoris impło¬
rat. atq in manu eus cõmendato sor¬
ritu: et angelis suis ad habitatuli
proprii custodiam niuocatra: sese
in suam domuni recipit. Ut uni hił ĩ¬
uisti questas: sic uł male capidims.
multu uero decqre laudis teferena

Expanded text:
te iam sole tecto egredi, urbem lustrare, cenum terere, conmas fraudum verterit, omnes laqueos ingeniique nodos explicuerit, sero tandem fessus rediens et multum de artificio suo questus, bone fame pureque conscientie nichil omnino, auri forte aliquid, plurimum sceleris ste vel apricum fontem, vel herbosam ripam, vel equoreum litus adit, gaudens diem illum sine dedecore transivisse, et lucis ante terminum adversus secuture noctis pericula dolosque et insidias, ac rabiem leonino more rugientis adversarii, vigilem sobrietatem atque orationis et fidei clipeum, adversus somnia pollutionemque et nocturna fantasmata, excubare sibi solitam clementiam sui creatoris implorat; atque in manus eius commendato spiritu et angelis suis ad habitaculi proprii custodiam invocatis, se se in suam domum recipit, ut nichil iniusti questus, sic nil male cupidinis, multum vero decore laudis referens
Abbreviated transcription (Latin):
tedio locorimi. et yrbanarum desi¬
derio yoluptatum yictus abiit. Q
insi sic yenturum : animo preni¬
dissem ultro ipse cessissem locis: tam
milla rerum opimonum ye propor¬
tio erat. ꝙuis amicum ille se diceret.
et efsemus eiscdem in studiia a pueri¬
tia uersati. sed ut res docuit studbo¬
rum finib longe disparib redeo a̾

Expanded text:
tedio locorum et urbanarum desitedio locorum et urbanarum desiderio voluptatum victus abiit. Quod nisi sic eventurum animo previdissem, ultro ipse cessissem locis, tam nulla rerum opinionum ve proportio erat, quamvis amicum ille se diceret et essemus iisdem in studiis a pueritia versati, sed ut res docuit studiorum finibus longe disparibus. Redeo a
Abbreviated transcription (Latin):
temporib turba est. littere non
animi lux atq oblectatio uite sunt
sed instritmentum diuiciaꝵ. Ad quas
hodie discendas magno rei familiat
mipendio. Sed multo maxima lu¬
cri spe: pueri a parentibus non qĩ
a liberale gĩnasium. sed uelut ad
seruile mercimonium destinantur
bt mirari nemo habeat eos uenalit̾
ea auare litteris uti:quas ut uende¬
tent quesierunt equibus impro ba
spe: non sibi cetesimũ femia: s mi¬
lesimuni statuerunt. Que ꝯm̃ia di¬
ligenter in yite electione tractanda
sunt. Neq talis in solituamem yoco.
neq si ueniant admitto libens. Quã
multos igitur excluidam. uides. Na
quid ꝑiscc̃s longe ab aquis. quid hi
procul ab urbibirã actim: Quia illi
olimi molli et effeminato causidico
sepe dixi. qui hec loca non quiotis a¬
more quam non nouerat. non ap¬
petitus ocii quod oderat. s nescio quo¬
nam iutandi studio. fixquentare cee¬
perat: incertum. an sibi molestior.
an michi. Uerum ille confestini

Expanded text:
temporibus turba est litere non temporibus turba est litere non animi lux atque oblectatio vite sunt, sed instrumenta divitiarum. Ad quas hodie discendas magno rei familiaris impendio, sed multo maxima lucri spe, pueri a parentibus non quasi ad liberale gymnasium, sed velut ad servile mercimonium destinantur, ut mirari nemo habeat eos venaliter et avare literis uti, quas ut venderent quesierunt, et quibus improba spe non sibi centesimum fenus, sed millesimum statuerunt. Que omnia diligenter in vite electione tractanda erunt; neque enim tales in solitudinem voco, neque si veniant admitto libens — quam multos igitur hinc excludam vides —; nam quid piscis longe ab aquis, quid hi procul ab urbibus acturi? Quod illi olim molli et effeminato causidico sepe dixi, qui hec loca non quietis amore, quam non noverat, non appetitu otii quod oderat, sed nescio quonam imitandi studio frequentare ceperat, incertum an sibi ipsi molestior an michi; verum ille confestim
Abbreviated transcription (Latin):
quibus solita solitariã¬
granior sit. ⁊ morCãp¬
t̾em allatara uidea x.¬
fur: quod precipue ltterarimiuis
ignaris euenire solet. Dnibus si
cõntadulator desit. quid secum. ꝗd
ue cum hbris loqui ualcant nop
habent. Itaq muilti sunt. Equicdẽ
solitudo sme litteris exilium est.ca¬
cer eculens. Adhibe litteras pa¬
tria est libertas delectatio. Nam
de ocio quidem illud Ciceronis no¬
tum. Quid dulcius ocio litterato:¬
̃ ontrãq non mimiis illud sence
rulgatirm. ocim sme lilteris mo
est. et homini uim sepultura. Et
si plane notum duo ista tam dulca
phylosophorum diuerticula. solitu¬
dmem atq ociuim ut incipiens
dixi interdum btteratia hoñbus¬
etiam per molesta : In promptu
tamen est ratio: his enim hoc ac¬
cidit qui uel uoluptate aliqua com¬
pediti carcerem suum amant. Uel
gulgi comertio ⁊ uulgari nego¬
cio uictum querunt. Uel ad lubri¬
cos̃ eorum honorum gradus po¬
pulosum uentosis suffragiis aspi¬
rant. Et quibus que inge̾ns his

Expanded text:
quibus solitariagravior sit et mortem allatura videatur. Quod precipue literarum ignaris evenire solet, quibus si confabulator desit, quid secum, quid ve cum libris loqui valeant non habent, itaque muti sunt. Equidem solitudo sine literis exilium est, carcer, eculeus; adhibe literas, patria est, libertas, delectatio. Nam de otio quidem illud Ciceronis notum: «Quid dulcius otio literato?». Contraque, non minus illud Senece vulgatum: «Otium sine literis mors est, et hominis vivi sepultura». Et, si plane norim duo ista tam dulcia philosophorum diverticula, solitudinem atque otium, ut incipiens dixi, interdum literatis etiam hominibus permolesta, in promptu tamen est ratio. His enim hoc accidit, qui vel voluptate aliqua compediti carcerem suum amant, vel vulgi commercio et vulgari negotio victum querunt, vel ad lubricos honorum gradus populorum ventosis suffragus aspirant, et quibus que ingens his
Abbreviated transcription (Latin):
inconsulta semꝑ amica ce¬
ontra auce hic noster nil
proprie operis. Sed fugi
tu mortis degitrir. Iterum uersus
in preces nonͦ uinus tnĩ lucis s to¬
mus eni claram uesperam.⁊ nũꝙͣ¬
octidentis ute gla̾m.camq nõ suo
merito. Sed sacre xp̃i mortis poscit
ficane: ut de natura mortalibus
peccatoq iam mortuus facere pos¬
set eternos. N ec ita mults post la¬
bentem celo diem: seq fimul col¬
labentera humii cogitans. tetrãq
caliginem illabentem berria. ꝑtem̾¬
dens. supia lumits poscit autiliũ.
Et seu ueniens suorum criminu pres¬
sapondetibus: celo exulet: cũ lacrimis
precatur: seu fider puram lucem. seu
mentis aduste refrigeriu: abstersio¬
nem sordide: elie substentulu. litigi¬
ose patem flagitat. matutinoq laudũ
carii uespertinas preces. et laudee
de in exhausto pietatis fonte cõtimiat.

Expanded text:
inconsulta semper amica centra autem hic noster nil prepropere, sed fugietu mortis degitur, iterum versus in preces, non unius tantum lucis, sed totius evi claram vesperam et nunquoccidentis vite gloriam — eamque non suo merito, sed sacre Cristi mortis — poscit ficacie ut de natura mortalibus peccatoque iam mortuis facere posset eternos. Nec ita multo post labentem celo diem seque simul collabentem humi cogitans, tetramque caliginem illabentem terris previdens, superni luminis poscit auxilium. Et seu ne mens suorum criminum pressa ponderibus celo exulet, cum lacrimis precatur, seu fidei puram lucem, seu mentis aduste refrigerium, abstersionem sordide, elise sustentaculum, litigiose pacem flagitat, matutinoque laudum carmini vespertinas preces et laudes de inexhausto pietatis fonte continuat.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾icinitaa faciebat. ¶uam obye
idem quoq de Socrate. deq ari¬
stotus atq aliis lit opmer ml¬
ta me inducunt. isi qliantum
forte ut discipuloꝵ maiestas ⁊
imperumi. nel retum publicaꝵ
uissua et necessitas. uł ca sus ali¬
quis solita ips utiũq uotiꝰ ob¬
scitit. ¶ migam tot netoribus re¬
centiorem unũ nec ualde semo¬
lum ab etabonr̃a . Quam recte
nescio. s apud quosdam suspecte
fider cic profecto non humibis
ingenri Pecrum illum emi aba¬
elardi cognomen est qui ut m
historia suaꝵ calanitatum longa
narratione idem ip̃e memuł. in
penetrauit et si non sine magno
undiq studiorum conuent. qd
emulłis urbibus. ili solitario di¬
scipulos: doctrine celebus: fami
contraxerat: sine requie tamẽ
optata. quam sibi radrcitua te¬
nat linor oqimq comulserarit.
huic adantiquioza rerum studio¬
id psum quoa quod infeacdimꝰ

Expanded text:
vicinitas faciebat. Quamobrem vicinitas faciebat. Quamobrem idem quoque de Socrate deque Aristotile atque aliis ut opiner multa me inducunt, nisi quantum forte vel discipulorum maiestas et imperium, vel rerum publicarum iussus aut necessitas, vel casus aliquis solitariis utcunque votis obstitit. Iungam tot veteribus recentiorem unum nec valde semotum ab etate nostra, quam recte nescio, sed apud quosdam ut audio suspecte fidei at profecto non humilis ingenii, Petrum illum cui Abelardi cognomen est qui, ut in historia suarum calamitatum longa narratione idem ipse meminit, ipenetravit, etsi non sine magno undique studiosorum conventu, quos e multis urbibus illi solitario discipulos doctrine celebris fama contraxerat, sine requie tamen optata, quam sibi radicitus tenax livor odiumque convulserant. Hinc ad antiquiora rerum studioid ipsum quoque quod intendim
Abbreviated transcription (Latin):
satebitur sẽ sibi oulos eruisse⁊
uił et iuderet uerum: et ueri hos¬
tem populum non uideret. Sci¬
montibus reliquisse P romothe
si ueritas requiritur non nega¬
bit: hunc fuisse locum fadule ł qͥ
in Caucaso religatua edacissimo
dulturi rodendus exponitur : ꝙ
magna cum nntentione amim
incumbens : totus indagimn
rerum archanarum que harit¬
dubre studiosiu extemiant :
montis illuio solitu dinem usux¬
passet. ⁊ epe locus stemalos al¬
moriet. Ideo aptua et libere op¬
tatus : est his. qui amimũ reb
alti applicuere ꝙ̃ in popuł im
intaere uanitatq forme depri¬
nmunt atq de cerpunt: et mille
auas ꝑ fenestraa mngressura mors
ĩuenit: quibus rationid ĩuta.¬
tos mulcos phylo sophoꝵ : non
modo srequentias urbiu reli¬
quisse aput sero ninum ipsu
lego. quasi primas in quietudi¬
ins ac laborum sedes : s ortulos
etium subuctano⁊ quos suspet¬
cos sc uel eori iime culta mob¬
licios. uł tumultuosarim urbus

Expanded text:
fatebitur se sibi oculos eruisse, fatebitur se sibi oculos eruisse, ut et videret verum et veri hostem populum non videret. Scimontibus reliquisse. Ipse Prometheus, si veritas requiritur, non negabit hinc fuisse locum fabule, qua in Caucaso religatus edacissimo vulturi rodendus exponitur, quod magna cum intentione animi incumbens totus indagini rerum archanarum, que hauddubie studiosum extenuant, montis illius solitudinem usurpasset. Sepe locus ingenio stimulos admovet; ideo apertus et liber optandus est his, qui animum rebus altis applicuere, quem in populis innumere vanitatum forme deprimunt atque discerpunt, et mille vias per fenestras ingressura mors invenit. Quibus rationibus invitatos multos philosophorum non modo frequentias urbium reliquisse apud Ieronimum ipsum lego, quasi primas inquietudinis ac laborum sedes, sed ortulos etiam suburbanos, quos suspectos scilicet vel eorum nimis culta mollities vel tumultuosarum urbium
Abbreviated transcription (Latin):
monstrare. et si multos possimi co¬
gitatione michi fingere. si quos
tomen uł nr̃a habeł etas uel po¬
steritas hĩtatura est nonne et ur¬
bea fugient. et solitudinea secta¬
buntor: soe his em̃ qui fuerunt
constat ꝑ latonem interroga.
Credo achadeunam suam młtũ
laudatis prefert athenia. Inter¬
roga plotinum inter phyłosophit
professores cum platone pͥnciper
ut macrobius ꝯit respondebit
s amꝑanum sibi ociu de toto or¬
be sufficere. cuiis et si miserabilis
fus. tamen electis gloriosa estz
I recunctare prtago. am dicet se
non modo solitudmes amenas s
uastas etiam et horrendas. et sepe b¬
boriosissimas peregrinationes: de¬
sertis pegionib. uesti gande uerita¬
tis stucdio quesmisse. nam doctrine
eiuus ac nominis successores pita¬
goreos ⁊ uoluptatum procellis
expositam frequentiani declinan¬
tes. in solitudine desertiłq locis
habitare solitoa testeq ferommi
certum est. Iuere a de mocrito

Expanded text:
monstrare etsi multos possim comonstrare etsi multos possim cogitatione michi fingere, siquos tamen vel nostra habet etas vel posteritas habitura est, nonne et urbes fugient et solitudines sectabuntur? De his enim qui fuerunt constat. Platonem interroga: credo Achademiam suam multum laudatis preferet Athenis. Interroga Plotinum, «inter philosophie professores cum Platone principem», ut Macrobius ait: respondebit Campanum sibi otium, de toto orbe, sufficere; cuius etsi miserabilis finis, tamen electio gloriosa est. Percontare Pithagoram: dicet se non modo solitudines amenas, sed vastas etiam et horrendas et sepe laboriosissimas peregrinationes desertis regionibus vestigande veritatis studio quesivisse. Nam doctrine eius ac nominis successores pithagoreos, voluptatum procellis expositam frequentiam declinantes, in solitudine desertisque locis habitare solitos, teste quoque Ieronimo, certum est. Quere a Democrito:
Abbreviated transcription (Latin):
phylo sophos aute¬
dico non istos: qͦs
qui cathedrarios pri¬
iuim dixxit. ille mͦ
propriu rei nomẽ
imposuille i sips est: in tathedris
einm pi slosophantur. iactioĩb
in samiuit. precipiunt aliis: pre¬
ceptisq sius primi obstant. pͥmi
legibus a sesaris. derogant: et signi¬
feros se professi prumi ordines
deseriit: primi uirtutis imꝑio
rebellant. nos hos igitur dico
s illor ueros qui semꝑ panci
minc nescio an penitus nulli sit.
qui qd profitentur exhibeant
orer stuclium q sapientie.
Rursum et poetas intelli¬
go non hos quib conterere
Mersus. sit satia. et ut ait flact
uersus mopes rerum migasqr
canoras. quibuscosq ad fastidm
nabundaniu: s cos qui si quid
Citromi credinius fuerunt sꝑ
ip̃is quoq phy losophis rariores.
poctas in quani ueros quib
ingeniu sit: ut flaccua idem
ait et meris diuimor. atq os ma¬
gna sonaturum: et quibus ex
merito hunia honor nonus dede¬
atur. hi tales uł phylosophi uel
poete qualem rec unum digito

Expanded text:
Philosophos autedico, non istos quos, qui cathedrarios primum dixit, ille michi proprium rei nomen imposuisse visus est. In cathedris enim philosophantur in actionibus insaniunt, precipiunt aliis preceptisque suis primi obstant primi legibus a se latis derogant, et signiferos se professi primi ordines deserunt primi virtutis imperio rebellant. Non hos igitur dico, sed illos veros, qui semper pauci, nunc nescio an penitus nulli sint, qui quod profitentur exhibeant amorem studiumque sapientie. Rursum et poetas intelligo, non hos quibus contexere versus sit satis, et, ut ait Flaccus, versus inopes rerum nugasque canoras, quibus usque ad fastidium abundamus; sed eos qui, siquid Ciceroni credimus, fuerunt semper ipsis quoque philosophis rariores; poetas, inquam, veros, quibus ingenium sit, ut Flaccus idem ait, mens divinior atque os magna sonaturum, et quibus ex merito huius honor nominis debeatur. Hi tales vel philosophi vel poete, qualem nec unum digito
Abbreviated transcription (Latin):
iite finem habuit. quem in ferris
imutatas fuerat ad celor secutua
brem ad modu et suc¬
cincta cõmemoratiõe¬
preteritis ut sic dica
atq sepositrs et reliqs
silentio obrulta. quo¬
quot sunt ia genus: quib sola he¬
remus celum fuit interris: qͥ copi¬
osa queq et amena et uaria et pe¬
netrabilis̃ atq ignea lectio est. et
que preciose materie filũ habens
Ac magus texta ingenris natura
pariter atq arte delectet. Aliquot
bremipli minus trita ꝑ secreciores
stripturam recessus sparsa recolli

Expanded text:
ite finem habuit, quem in terris imitatus fuerat ad celos secutus brevi admodum et succincta commemorationepreteritis, ut sic dicam, atque sepositis et reliquis silentio obrutis, quotquot sunt id genus, quibus sola heremus celum fuit in terris — que copiosa et amena et varia et penetrabilis atque ignea lectio est et que, preciose materie filum habens ac magnis texta ingeniis, natura pariter atque arte delectet —, aliquot exempla minus trita, per secretiores scripturarum recessus sparsa, recolli
Abbreviated transcription (Latin):
lete ac tranquille: quasi unus dies
agitur: cum isti mnterim delicatĩ
rexbori inter uina eł epulas: inter
rosas et unguenta. inter cantus
et spectacula: bacho madidi. somno
martidi. rerum fessi. Undiq tedio
stitl et uoluptatibus affiuentes
diem unum: anno iuddicent esse¬
longiorem et uit pancas horas
possunt sine muriiire fasticlitq

Expanded text:
lete ac tranquille quasi unus dies lete ac tranquille quasi unus dies agitur. Cum isti interim delicati urbani, inter vina et epulas, inter rosas et unguenta, inter cantus et spectacula, bacho madidi, somno marcidi, rerum fessi, undique tedio simul et voluptatibus defluentes, diem unum anno iudicent longiorem, et vix paucas horas possint sine murmure fastidioq
Abbreviated transcription (Latin):
si dabitur sicͥuicturus. Illius inb̾ea
spe suanrem dgere non omittit. Ipĩc
hit prestat el tanta est ceçitas morta¬
lui. ut spem quã iem ip̃am cupitꝰ
amplectantur. nouit preterea quis
habitua: quia ẜmo: qui more s: iu¬
entam: qui se nectam deceant. His
animum coaptat nlla mutatio
est insi quam etas ip̃a suaserit.÷
Omꝑpe non assunt quos mutari
uelit: quibus pe duçibus ĩsamat.
Ad naturam respicit: hanc ut duce
et papentem sequitur. Aqua non
uerissime est ut ait Cicero cum cetere
uartes etatia benc descripte suit: ex¬
tremũ actum. tamꝙ ab merti poe¬
ta ẽe neglectum. Scis homine nõ
dicam ut panlus. s homĩem ĩ cor¬
pore uerum et in solitucline consti¬
tutum: agresti uictu et studiis cõ¬
tentum sua: cur eł si multa desĩt
qd felicem uitam. hoc nõ exiguu
solitucins munus adest᷑ ꝙ sine cõ¬
cutsus hominu: et sine tedio. sine
ullis angorib: totus illi animus

Expanded text:
si dabitur, cras victurus. Illius interea si dabitur, cras victurus. Illius interea spe suam rem agere non omittit, scienshic prestat, et tanta est cecitas mortalium, ut spem quam rem ipsam cupidius amplectantur. Novit preterea quis habitus, quis sermo, qui mores iuventam, qui senectam deceant. His animum coaptat: nulla mutatio est, nisi quam etas ipsa suaserit, quippe non adsunt quos imitari velit, quibus ve ducibus insaniat: ad naturam respicit, hanc ut ducem ut parentem sequitur, «a qua non verisimile est» ut ait Cicero «cum cetere partes etatis bene descripte sint, extremum actum tanquam ab inerti poeta esse neglectum». Scio hominem, non dicam ut Paulus, sed hominem in corpore verum, et in solitudine constitutum, agresti victu et studiis contentum suis, cui etsi multa desint ad felicem vitam, hoc non exiguum solitudinis munus adest; quod sine concursu hominum et sine tedio, sine ullis angoribus, totus illi annus
Abbreviated transcription (Latin):
impronisus elabitur. sic it̾u
atq iterum e faucibus nr̃is ereꝑ¬
tus. et semꝑ ante nos fugiens ain¬
quam con secaturos ad sequen¬
dum incitat. Nta interim nihil
Fit eorum que hodie fueri possent.
olitario cui quia agere uelit ia
pronisu est. eui non modo de par¬
tibus. s de tota etate semel est co¬
stitutum. non dies aut nox longior
sepe uero brepior est ꝙ uellet. dum
honestis in rebus occispatum deserit.
et ante suscepti finem operis lux fant᷑
Nouit tamen et diei noctem: et necti
diem aadere. Et ubi res exegerit ultãq
miscere. Alioquin utruasq parlitur of¬
ficia: et id omĩbus modis agena: ne
datum tempus: cui neq stinalos acd¬
dexe nult neq fremũ potest inutiliter
effluat. En hoc̃ omine consiliu. omĩe
studiu ponit. hic se totis ammi uii¬
bus excitat. Demũ hec curarum
õumi sũrna est: om̃em molestiam
ꝯnnem tedii sensom demens: hodier¬
num in diem hocie uiuit: crastinu

Expanded text:
improvisus elabitur, sic iterum improvisus elabitur, sic iterum atque iterum e faucibus nostris ereptus, et semper ante nos fugiens, nunquam consecuturos ad se sequendum incitat. Ita interim nichil fit eorum que hodie fieri possent. Solitario, cui quid agere velit iam provisum est, cui non modo de partibus sed de tota etate semel est constitutum, non dies aut nox longior, sepe vero brevior est quam vellet, dum honestis in rebus occupatum deserit et ante suscepti finem operis lux finitur. Novit tamen et diei noctem et nocti diem addere, et ubi res exegerit utranque miscere, alioquin utriusque partitus officia, et id omnibus modis agens, ne datum tempus, cui neque stimulos addere vult neque frenum potest, inutiliter effluat. In hoc omne consilium omne studium ponit; hic se totis animi viribus excitat; demum hec illi curarum omnium summa est; omnem molestiam, omnem tedii sensum demens, hodiernum diem hodie vivit, crastinum,
Abbreviated transcription (Latin):
quo agnuus forsan
interio ges. Aempe
te dio preseruat: solitarie uite io¬
cundita& lete presentibus utitur
futura equa muiter expectat. Nlõ
pendet in crastinu. nichil in posteꝵ
diem differt ⁊ quod hodie fieri posfit
subiacet. presens: quod unum tuũ
est certumq neglientia. Nũ quam
penqere desmet: quia in crastinur
penclebit. nillus eĩ dies preter ui¬
timum. crastino carebit. mullus p̃t̾
priniu. non alicuius diei crastinus
fuit: que res uste ñre malum. quo
ure ullum manis. intulit uiuen¬
di spe nuĩqm uiuere. et more canis
ociorem se lepodeni isequentis
semꝑ manes auras morsibus cap¬
tare  nũquar appre hendere quod
intendas. siquideni dies crastinꝰ
ubi aduenerit. iam crastinus e ẽ
desierit. Ecce iamuel crastinus a¬
ter apparet. uel idem ille clam ꝓ¬
gressus. et si ũ dies alter est. Bro
tamen est crastimua. Illum sequi.¬
mur. ille semꝑ iuxfa: semꝑ tamẽ
ante est et ĩ uicuntate nos fal¬
lit: et cum adenin uenerimus.

Expanded text:
quo agimus, forsan quo agimus, forsan interroges. Nempe iuscemodi tedio preservat solitarie vite iocunditas. Lete presentibus utitur, futura equanimiter expectat, non pendet in crastinum, nichil in posterum diem differt, quod hodie fieri possit subiacet, presens quod unum tuum est certumque negligere? Nunquam pendere desinet, qui in crastinum pendebit; nullus enim dies preter ultimum crastino carebit, nullus preter primum non alicuius diei crastinus fuit. Que res vite nostre malum, quo vix ullum maius, intulit: vivendi spe nunquam vivere et, more canis ociorem se leporem insequentis, semper inanes auras morsibus captare, nunquam apprehendere quod intendas. Siquidem dies crastinus, ubi advenerit, iam crastinus esse desierit, ecce iam vel crastinus alter apparet vel idem ille clam progressus, etsi enim dies alter est uterque tamen est crastinus. Illum sequimur, ille semper iuxta, semper tamen ante est, et vicinitate nos fallit, et cum ad eum venerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uesperani. sero autemauroram
expo scunt. uotis utrãq cum uene¬
fit contempturi. Impletur ĩ eisad
lilteram qd scriptu est: Aicut ceru᷑
de sicerat umbiam: et sicut mer¬
cenuarius prestolatur finemn opis
sui: sic et ego habui menses ua¬
cuos. et noctes laborio sas enume¬
raui michi. Ni dormiero dicara
qñ consurgam. et rursus expec¬
tabo uesperam. et replebor dolori¬
bus usq ac tenebras. Quod ĩope
afflictusq iob dicebat. Noc uali¬
tuame prospera. diuites nr̃idicut
queruntur replenturq dolorib
expectando. et cum rerum natura
ꝑpetuo litigantes. segnes horas.
increpitant. pigra momẽta p̃e¬
pittant. cum ut daxi freno nõ
talcarib res egrat. si mocdo fre¬
num ulla apte rapidissimm tp̃s
quam pre omĩb apiant abiisse
iam uellent. tanto msi fugam
temporis impellunt. Quamꝰ exitii
multis cꝗusam fuisse certissimus
est: qui futurorum auxii. et pr¬
sentia semꝑ erosiunienditebio
mauu mor̾tem arcessere sunt co¬

Expanded text:
vesperam, sero autem auroram vesperam, sero autem auroram exposcunt votis, utranque cum venerit contempturi. Impletur in eis ad literam quod scriptum est: «Sicut cenus desiderat umbram, et sicut mercenarius prestolatur finem operis sui, sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi michi. Si dormiero dicam: quando consurgam? et rursus expectabo vesperam, et replebor doloribus usque ad tenebras». Quod inops afflictusque Iob dicebat, hoc valitudine prospera divites nostri dicunt: queruntur replenturque doloribus expectando et, cum rerum natura perpetuo litigantes, segnes horas increpitant, pigra momenta precipitant, cum, ut dixi, freno non calcaribus res egeat, si modo frenum ulla arte rapidissimum tempus quam pre omnibus optant, abiisse iam vellent, tanto nisu fugam temporis impellunt, quam exitii causam multis fuisse certissimum est, qui futurorum anxii et presentia semper exosi, vivendi tedio manu mortem arcessere sunt co
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ eticio proximũ est.
ceci cec ducibus per arbuta rapimꝰ
alienoq circunuoluimur exemplo.
quid uelimus nescii. Nam ceptu
exequar: totum hoc malũ seu m̃
propriu: sen potius om̃ genti ⁊.
cõmune. ignotatio fiis facit. Ie¬
scrunt inconsulti horm̃es quid̾ agat̃
deoq quicquia agunt mox ut ce¬
perint. uentit in nauseani. Ion a¬
gtencla em̃i agunt: s quid agant que¬
runt. et in denfissmms frutidetia dif¬
ficult̾atu cauisas ac negocia aucuꝑã¬
tur. pnic ille discursũs sine termĩo
huic mecuo calle discordie: et ante
exctum dampnata principia.⁊ ex¬
pleti inhil. Querut quõ diem fal¬
lant. et qiͣ parum sol acͥ occafum ꝓ¬
peret ingenio cursum iuant. Q ⁊¬
ꝙͣr cõmins illa nox talium: pella¬
mus hanc diem. agamus aliquid
ut internu dies transeat. At qͥ fre¬
nanda dies erat. non urgenda.S
longanimũ illis dies. multunq
nox longior. Postremo longa as
fastidiu uita est. nec tantũ hyeme
estatem. estate hiemeni. s mane

Expanded text:
od exitio proximum est, ceci cecis ducibus, per abrupta rapimur alienoque circumvolvimur exemplo, quid velimus nescii; nam, ut ceptum exequar, totum hoc malum, seu nostrum proprium, seu potius omnium gentium comune, ignoratio finis facit. Nesciunt inconsulti homines quid agant; ideo quicquid agunt, mox ut ceperint, vergit in nauseam; non agenda enim agunt, sed quid agant querunt, et in densissimis fruticetis difficultatum causas ac negotia aucupantur. Hinc ille discursus sine termino, hinc medio calle discordie, et ante exitum damnata principia, et expleti nichil. Querunt quomodo diem fallant et, quasi parum sol ad occasum properet, ingenio cursum iuvant. Et quam comunis illa vox talium: «Pellamus hanc diem, agamus aliquid, ut interim dies hec transeat»! Atqui frenanda dies erat non urgenda; sed longa nimium illis dies, multumque nox longior, postremo longa ad fastidium vita est, nec tantum hieme estatem, estate hiemem, sed mane
Abbreviated transcription (Latin):
missio sed ex hibicio est maior Uerum ego nõ
tam aliis legem pono qm̃ legem tibi mee mẽtis
expono quam qui probat teneat eui nõ placet
abiiciat & relicta nobis solitudine solicitu dies
suas sibihabeat contemptorq ruris nostri con¬
tentus uiuat inurbibus
ptarem fateor talis esse qui possem pro¬
Idesse ꝗ plurimis. u̾ł ut ayt naso. totoq
salutifer orbi sed primum paucorum
hoĩm proximũ xp̃i solius est proprium & pro¬
fecto quisꝗs intuto ẽ ut uł tantisper diu̾sum
sencientibus condescendam peccat in legem
nature insi quibris p̃t laborantibus opem fert.
mihi qui ad huc magno naufragio laboro suf¬
ficit illius opem implorare: qui solus potens
est prestare quol poscitur. cuperem magna¬
sed modico contentabor. uellem cumn oibus
saluus esse si minus cum multis ultimo ꝗđ
expectas. ut dicam mihi si nõm pereo satis
est. multum est habunde feliciter
Theu q uereor ne qui forte exhiis ꝗ

Expanded text:
missio, sed exhibitio est maior. Verum ego non missio, sed exhibitio est maior. Verum ego non tam aliis legem pono, quam legem tibi mee mentis expono, quam qui probat teneat, cui non placet abiciat et, relicta nobis solitudine, solicitudines suas sibi habeat, contemptorque ruris nostri vivat contentus in urbibus. Optarem fateor talis esse qui possem prodesse quamplurimis vel, ut ait Naso, totique salutifer orbi; sed primum paucorum hominum, proximum Cristi solius est proprium. Et profecto quisquis in tuto est, ut vel tantisper diversum sentientibus condescendam, peccat in legem nature, nisi quibus potest laborantibus opem fert. Michi qui adhuc magno naufragio laboro, sufficit Illius opem implorare, qui solus potens est prestare quod poscitur. Cuperem magnased modicis contentabor: vellem cum omnibus salvus esse, si minus cum multis; ultimo quid expectas ut dicam: michi si non pereo satis est, multum est, abunde, feliciter? Et heu quam vereor nequi forsan ex his
Abbreviated transcription (Latin):
cio nobis oborta est: quociens putas
pastorem officio periisse: quociens oũe:
& dum uagam alligat in laqueum incidisse &
dum profugam sequitur corruisse: Quociens
credis aut medicum male ualentem dum egros
curat. egritudinem contraxisse: aut bustuari¬
um dum mortuos sepelit cam mortis contagio
reꝑisse nemo uo fallatur qĩ minora sint animo¬
rum contagia ꝙͣ corporum: maiora sunt.gra¬
uius ledunt. alcius descendunt. serpuntq
latencius: multis inquiunt prodesse: meri¬
torium: multis subuenisse laudabile: quid
negat: sed ordinate caritatis inicium scimus
Credẽ autem mihi non esse parue fiducie. polli¬
ceri opem detertantibus: consilium dubiis lũe
ceris leticiam mestis securitatem metuentibus
spem deiectis salutem egris requiem fessis. re¬
frigerium afflictis monstrare iter errantibus
substentare humeros cadentibus. dare dextera
prostratis magna sunt hec si fiant parua si pro¬
mittantur neq enim magneq paruerei pro¬

Expanded text:
tio nobis oborta est, quotiens putas tio nobis oborta est, quotiens putas pastorem officio periisse, quotiens ovem et dum vagam alligat in laqueum incidisse, et dum profugam sequitur corruisse? quotiens credis aut medicum bene valentem, dum egros circumit egritudinem contraxisse, aut bustuarium dum mortuos sepelit, causam mortis contagio repperisse? Nemo vero fallatur quasi minora sint animorum contagia quam corporum; maiora sunt, gravius ledunt, altius descendunt, serpuntque latentius. Multis, inquiunt, prodesse meritorium, multis subvenisse laudabile. Quis negat? sed ordinate caritatis initium scimus. Crede autem michi, non est parve fidutie polliceri opem decertantibus, consilium dubiis, lumen cecis, letitiam mestis, securitatem metuentibus, spem deiectis, salutem egris, requiem fessis, refrigerium afflictis, monstrare iter errantibus, subiectare humeros cadentibus, dare dextram prostratis. Magna quidem sunt hec si fiant, parva si promittantur; neque enim magne quam parve rei pro