comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotiũ ꝑdesse potuit: multomag̃ ȩt̾nũ
ordinẽ melchi sedech. Qui xp̃c ut cert sitis
uos ⁊ neo consecuturos miscd̾iam. in dieb
carnissuȩ .i. passibilitatis ⁊ mortis suȩ
naturale ÷ etiĩ carni pati ⁊ mori: in his
inꝙͣ dieb optulit p̃ces. ⁊ supplicationes ad
dm̃. Preces uocat quascũq postulationes.
ante passionis articulũ fecit. supplicati¬
ones dic̃ qm̃ instante passionis hora tanta
intentione orauit. ut sanguineũ sudorẽ¬

Expanded text:
sacerdotium prodesse potuit, multo magis aeternum ordinem Melchisedech. Qui Christus ut certi sitis vos in eo consecuturos misericordiam, in diebus carnis suae, id est passibilitatis et mortalitatis suae. Naturale enim est carnis pati et mori. In his, inquam, diebus obtulit preces et supplicationes ad Deum. Preces vocat quascunque postulationes ante passionis articulum fecit. Supplicationes, dicit quando, instante hora passionis, tanta intentione oravit
Abbreviated transcription (Latin):
lectꝰ ĩ qͦ mͥ bñ cõplacui: in his u̾bis filiũ
clarificauit. Adiungens aut̃ ipsũ audite:
in hoc u̾bo pontificẽ consecrauit. Ut pat̃
ostend̾e̾t dignitatẽ filii. tues fihꝰ m̃s ita de
xp̃o ait: quẽ admodũ de pontificatu eiꝰ dẽ.
ñ in alio loco estle scripturȩ ait. tuessacerdos

Expanded text:
meus, in quo mihi bene complacui . » In his verbis Filium clarificavit. Adjungens autem: « Ipsum audite , » in hoc verbo pontificem consecravit. Ut Pater ostenderet dignitatem Filii: tu es Filius meus. Ita de Christo ait, quemadmodum de pontificatu ejusdem etiam in alio loco ejusdem Scripturae ait
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ eligit᷑ idẽ ualet acsid̾s diceret. Ueni
qͥadignꝰes. accipe pontificatũ. Uocatꝰ ad õ
cõmuni electione electꝰ ÷ ꝓpt̃ qͦ filii chore¬
eã contradixert̾: quare illato igne ali¬
eno turifcantes ab igne consũptist̃.
Dathan ⁊abiron ꝓ eodẽ murmurantes ã
t̾ra absorti st̃. S moyses ⁊ dĩ p̃cepto ⁊ ꝑ
dĩ miraculũ assũꝑsit aaron insacerdotiũ.
uiroꝵ uirgȩ in tab̾naculo ponerent᷑.
aut᷑ a aron ostendit qͦ sipauoi st̃ qͥ iuste
eligant. ⁊ multitado contradicat: tam̃
paucoꝵ sententia canonice eligentium
seguenda ÷. multitudinis error repbandus.
Pontifex ille si tanꝗͣ aaron uocatꝰ sit. ñ se in

Expanded text:
et: Veni quia dignus es accipere pontificatum. Vocatur a Deo communi electione electus est, quia filii Core contradixerunt. Quare illato igne alieno, thurificantes ab igne consumpti sunt, et Dathan et Abiron pro eodem murmurantes, a terra absorpti sunt . Sed Moyses ex praecepto Dei, et per miraculum assumpsit Aaron in sacerdotium. rum XII virgae in tabernaculo ponerentur, autem Aaron ostendit quod, si pauci sint qui juste eligant et multitudo contradicat, tamen paucorum sententia canonice eligentium sequenda est, multitudinis error reprobandus . Pontifex ille si tanquam Aaron vocatus sit, non se in
Abbreviated transcription (Latin):
soluendo ãpeceato. ⁊ conser uando de futo.
ita ⁊ꝯeodẽ m̃ debet ⁊ necesse ⁊ offerre ꝓsemnet¬
iungit dicens. Hic pontifex sicdebet offer¬
ad sum̃dũ honorẽ ingerit. sumit dico sibi
.i respectu eoꝵ q̃ sua st̃. Sumeret sibi.
tatẽ. ⁊ huiꝰmodi sumit᷑ ad honorẽ. hic ñ sibi

Expanded text:
peccatis, et conservando de futuro, ita etiam eodem modo debet et necesse est offerre pro semetjungit, dicens: Hic pontifex sic debet offerad sumendum honorem ingerit. Sumit dico sibi, id est respectu eorum quae sua sunt. Sumeret sibi, itatem et hujusmodi, sumeretur ad honorem, hic non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xp̃m eadẽ ħ offerentẽ : Consti tuit᷑ inquã
pontifex qͥ possit .i. qͥ in usu habeat cõdolere
hisqͥ ignorant .i. qͥ ignorant̃ ex simplici¬
tate peccant. ⁊ hisqͥ errant .i. scient̃ inci¬
dunt in peccatũ. Talis enĩ debet eligi qͥ
oĩb infirmitatib fr̃m sciat cõpati. ñ qui
ĩpatient̃ p̃cipitet sententiã insubdicos.

Expanded text:
 haec eadem offerentem? Constituitur, inquam, pontifex qui possit, id est qui in usu habeat condolere his qui ignorant, id est ignoranter ex simplicitate peccant, et his qui errant, id est scienter incidunt in peccatum. Talis enim debet elegi qui omnibus infirmitatibus fratrum sciat compati, non qui impatienter praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
qa hoc opꝰ ñ timoris. s ex dilectione ꝓcessit.
Quã dilectionẽ ostendistis in noĩe ipsiꝰ .i. ad ho¬
norẽ dĩ. Oꝑis ur̃i benedico: qͥa ur̃a ministras¬
tis scĩs ⁊ adhuc eadẽ dilectione ministratis.
triplex bonũ notat ineis: scłopus bonũ.
⁊ dilectionẽ. ⁊ honorificentiã dĩ in oꝑe suo.
Ministratis olĩ. ⁊ adhuc in eodẽ estis. Cuꝑimꝰ
aut̃ defuturo unũ quẽq ur̃m. ut nec unus
desitab hoc oꝑe. ostentare .i. freq̃nt̾ ostend̾e
eandẽ sollicitudinẽ ꝯdministrandi scĩs. usq
infinẽ ur̃m. Ostentare dico ad expletionẽ
ciamini segnes in hac sollicitudine. s sitis

Expanded text:
s, sed ex dilectione processit, quam dilectionem ostendistis in nomine ipsius, id est ad honorem Dei. Operis vestri bene dico, quia vestra ministrastis sanctis, et adhuc eadem dilectione ministratis. Triplex bonum notat in eis, scilicet opus bonum, et dilectionem et honorificentiam Dei in opere suo. Ministrastis olim et adhuc in eodem estis; cupimus autem de futuro unumquemque vestrum, ut nec unus desit ab hoc opere ostentare, id est frequenter ostendere eamdem sollicitudinem, administrandi sanctis usque in finem vestrum. Ostentare dico ad expletionem ciamini segnes in hac sollicitudine, sed sitis
Abbreviated transcription (Latin):
e̾ẽ. ut si penitent iã defuturo ad iꝰtificationẽ
ñualeat. hi tales itm̃ uolunt crucifigere
xp̃m. ut ex iterata crucifixione iteratã ha¬
beant remissionẽ: nescientes qd unũ baptis¬
ma. ⁊ una mors xp̃i. ita pꝰt peccata sic̃ ante.
solũ mͦ peniteãt. ad omẽm iꝰtificationẽ suffici¬
at. Ostentui in pͥori sententia ꝓ ostentationi
inusitate ꝗ ponit᷑. s satis bene ÷ scd̾m originẽ
ꝓ. grauitatẽ casus designat: scł incriminali.
ixit suꝑiꝰ feram᷑ ad ꝑfectionẽ.⁊ qͥb dã int̾posicis
hoĩes accipit. qͥ ut fructũ faciant excolunt᷑
desiderio suscipiens diuim u̾bi doctrinam.
Sic̃ enĩ imber siccatã ⁊ induratã inebriat
t̾rã: sic u̾bũ dĩ corduratũ mollescere facit.
⁊ cõtemꝑat. ut fructꝰ facere possit. Terra
bibens imbrẽ seꝑe uenientẽ. Sepe ideo: qͥa
nec assidua ne uilescat. nec nimis parca.
ne oportunitatẽ fructificandi amittat debet
ẽẽ. diuina doctrina. s sepe ut sit oportunior

Expanded text:
esse ut si poenitentiam de futuro ad justificationem non valeat. Hi tales iterum volunt crucifigere Christum, ut ex iterata crucifixione iteratam habeant remissionem, nescientes quod unum baptisma et una mors Christi, ita post peccatum sicut ante solummodo si poeniteat, ad omnem justificationem sufficiat. Ostentui in priori sententia pro ostensioni inusitate quidem ponitur, sed satis bene est secundum originem pro, gravitatem casus designat, scilicet in criminale. Dixit superius feramur ad perfectionem, et quibusdam interpositis homines accipit, qui ut fructum faciant, excoluntur desiderio suscipiens divini verbi doctrinam, sic ut enim imber siccatam et induratam terram inebriat, sic verbum Dei cor induratum mollescere facit, et contemperat, ut fructus facere possit. Terra, inquam, bibens imbrem saepe venientem. Saepe ideo quia nec assidua, ne vilescat, nec nimis parca, ne opportunitatem fructificandi amittat, debet esse divina doctrina; sed saepe ut sit opportunior
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃to p̃cesserint. nemo alit̃ pot̃ bñ oꝑari.
hȩcante oĩa necessaria erant illis scd̾m fun¬
dam̃tũ penitentiȩ ab oꝑib mortius. qͥ apec¬
cauerant grauit̃. ⁊ bona oꝑa q̃ ineis p̃cesse¬
rant sic̃ supͣ ait multa eos passos ꝓ xp̃o. a con¬
tribulib peccando irrita fecerant. Itm̃ fi¬
des ad dm̃. Qͥa si incelligerent qͦmͦ ex fide. xp̃i
oĩs iustificatio habeat᷑. ñ recurrerent ad

Expanded text:
damento praecesserint, nemo aliter potest bonum operari. Haec autem omnia necessaria erant illis, scilicet fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis, quia peccaverant graviter, et bona opera quae in eis praecesserant, sicut supra ait, multa eos passos pro Christo a contribulibus suis, peccando irrita fecerant. Iterum fides ad Deum, quia si intelligerent quomodo ex fide Christi omnis justificatio habeatur, non recurreren
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ conseqͥ miscd̾iam in auxilio: nãq ꝑ
⁊ in aliis minorẽ ostendet. Hec hoc repag¬
nare uideat᷑ qd ait omẽm pontificẽ consi¬
tui. ut ꝑministeriũ eiꝰ miscd̾iã conseq̃nt
subdiq. cũ multis hoc defuerit: qͥalicet
hoc desiit. ł ꝓpt̃ peccatũ ministr ł popħ.
ad hoc tñ pontifex consecratꝰ fuit: ut ꝑmi
nisteriũ eiꝰ miscd̾iam consequeret᷑ ppłe.
nͥ in altero peccauerit. q ita ait. consemꝰ¬
ferre alicui ꝗͣ ille sibi. hio inꝗͣ pontifex
assũptꝰ .i. diuina uoluntate electꝰ. Glectio
enĩ diuina qua assumit᷑ hec sufficit ineo
mat᷑ in potens ÷ in hoc uelut aliꝰ hõ. Assũpoꝰ
inꝗͣ constituit᷑ ꝓ hoĩb: qͥ paulo ante erat

Expanded text:
possumus consequi misericordiam in auxilio. Namque p in aliis minorem ostendet. Nec hoc repugnare videatur quod ait: Omnem pontificem constitui, ut per ministerium ejus misericordiam consequantur subditi. Cum in multis hoc defuerit, quia licet hoc deesset, vel propter peccatum ministri vel populi, ad hoc tamen pontifex consecratus fuit ut per ministerium ejus misericordiam consequeretur populus, nisi in altero peccaverit. Quod ita ait: Conseferre alii quam ille sibi. Hic, inquam, pontifex assumptus, id est divina voluntate electus. Electio enim divina qua 374 assumitur, hoc efficit in eomatur, impotens est in hoc: velut alius homo. Assumptus, inquam, constituitur pro hominibus, qui paulo ante erat
Abbreviated transcription (Latin):
pontificẽ tẽptatũ in carne ꝑ oĩa gn̾a
tẽptationis. tẽptatũ dico ꝓsimilitudine
.i. qͥa similis fuit nob̾ mortał ⁊ passibilis.
Uel tẽptatũ ꝓsimilitudine .i. ut exẽplũ in
sedaret nob̾resistendi tẽptationib. Et si
tẽptatũ. tñ absq peccato. Eox eo enĩ q tẽp¬
tatꝰ e soit cõpati. ex eo aut̃ qͣ sine peccato

Expanded text:
pontificem tentatum in carne per omnia genera tentationis. Tentatum dico pro similitudine, id est quia similis fuit nobis, mortalis et passibilis. Vel, tentatum pro similitudine, id est ut exemplum in se daret nobis resistendi tentationibus, et sic tentatum tamen absque peccato. Ex eo enim quod tentatus est, scit compa
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ xp̃c participauit eisdẽ hoĩb similit̃ ut
passibilis ⁊ mortalis fieret. ⁊ qr̃ qͥa sõificat
participat eisdẽ. idõ qͥa pueri qͦsscĩficabat
roꝵ salute passam. destrueret eũ qͥhabebat
imꝑiũ mortis .i. diabolũ qͥ imꝑabat lege
hoĩem pͥmũ purũ ⁊ in lib̾tate ereauit quẽ
diabolus seduxit: qͥa imꝑiuĩ dĩ transg̾ssust:¬

Expanded text:
 participavit eisdem hominibus, similiter ut passibilis et mortalis fieret. Et quare qui sanctificat participavit eisdem? Ideo quia pueri quos sanctificabat em pro puerorum salute passam destrueret eum, qui habebat imperium mortis, id est diabolum; qui imperabat lege hominem primum purum et in libertate creavit, quem diabolus seductum quia imperi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ⁊ q̃ st̃ sp̃o .i. rõnis. Discernit ⁊̃ ipsos
trahit in peccatũ. mͦ bñ oꝑando consentit
net sensualtati. qñq consentiat. qñq bonũ
oꝑari secũ cogat. ꝑ tingens usq ad diuisi¬
sensualitas desinit male agere.⁊ dehinc
bñ oꝑando consentire. sp̾ui. ⁊ sic gradatĩ
contẽplari illa cȩlestia. a celestib transiens
subtilitas eũ latere pot̃. Discretor ⁊̃ cogi

Expanded text:
psos trahit in peccatum, modo bene operando consentit net sensualitati, quandoque consentiat: quandoque bene operari secum cogat, pertingens usque ad divisisensualitas desinit male agere, et dehinc bene operando consentire spiritui, et sic gradatim contemplari illa coelestia, a coelestibus transiens,subtilitas eum latere potest. Discretor eti
Abbreviated transcription (Latin):
tualit sicuerã reqͥẽ quȩ significabat᷑ ꝑ illã
trã. Uidete itaq neuos incredul qd̾ utiq
estis silegẽ quasi necessariã fides reduci¬
tis ñ eredentes posse ⁊ ustificare dm̃ ꝓpt̃ incre¬
dulitatẽ ñ incretis in reqͥẽ. Ds. qͥdẽ iura¬
uit eos ñ intraturos in reqͥẽ. ⁊ sic̃ iurauit
ipletũ ui demꝰ q ñ ꝑotuert̃ intrare in reqͥẽ
ꝓpt̃ ineredulitatẽ suã. ⁊ qͥa ñ potuerc̃. gͥ¬
timeamꝰ neforce aliqͥ ex nob̾ existimẽnt᷑
scd̾m ueritatẽ deesse ab illa reqͥe. s p̃mit¬
dit possibilitatẽ introeundi nob̾ concessã
tẽ introeundi. ne unꝗͣ hacrelicta ꝓpt̃
incredulitatẽ existimet᷑ aliqͥs nr̃m decẽ
ã reqͥe. benedico pollicitatione. Q enĩ
nob nunciatũ ÷̃ quẽ admodũ illis ꝑfidẽ
q̃ a dõ audiebant. fidei dieo neceptȩ ex his
q̃ audiest̃. ut sic̃ audrebant. sicdm̃ imple¬
turũ crede̾nt. Uł ita. Sermo auditꝰ ⁊ ñ

Expanded text:
ficabatur per illam terram: Videte itaque ne vos increduli quod utique estis si legem quasi necessariam fidei reducitis non credentes posse justificare Deum pro incredulitate non intretis in requiem. Deus quidem juravit eos non intraturos in requiem: et sicut juravit, impletum videmus: quia non potuerunt intrare in requiem propter incredulitatem suam. timeamus ne forte aliquis ex nobis existimetur secundum veritatem deesse ab illa requie. Sed praemittit possibilitatem introeundi nobis concessam tem introeundi, ne, inquam, hac relicta per incredulitatem existimetur aliquis nostrum deesse a requie. Bene dico pollicitatione; etenim nobis nuntiatum est quemadmodum et illis  per fidem qui a Deo audiebant. Fidei dico acceptae ex his quae audierunt, ut sicut audiebant, sic Deum impleturum crederent. Vel ita: Sermo auditus et
Abbreviated transcription (Latin):
euit a suis. Quies enĩ dñĩ signũ ⁊ cansa fuit
nr̃e qͥetis. Ds̃ enĩ sextadie hoĩem fec̃. sex ca
etate redimere uenit. sexta die ⁊ eiꝰdẽ dies
sexta hora redemit. qͥescens sabb̾o in sepul¬
chro sig̾cans secũ in ȩt̾no sabbo qͥeturos.

Expanded text:
s enim Domini, signum et causa fuit nostrae quietis. Deus enim sexta die hominem fecit, sexta aetate redimere venit, sexta die, et ejusdem diei sexta hora eum redemit, quiescens Sabbato in sepulcro, significans secum in aeterno Sabbato quieturos.
Abbreviated transcription (Latin):
multi gradꝰ concinent᷑. pͥmũ simplex instrue¬
tio. dehinc media. ad ultima ꝑfecta. Ecror¬
diũ aut̃ uocat ut qñ aliqͥs docet᷑ credere in
cib oportuna. Elem̃ta aut̃ exordii st̃. ut
seriat̃ enarrare mat̾iam passionis. ł aliqͥd
huiꝰmodi. Uos ⁊̃ facti estis tales qͥb opꝰ sit
ticeps ⁊ lactis .i. eui necessar ia ÷ insinuatio
puerilis. Hic talis exꝑs ÷ sermonis ĩcieie.¬

Expanded text:
multi gradus continentur: primum simplex instructio, dehinc media ad ultimum perfecta. Exordium autem vocat, ut quando aliquis docetur credere inccibus opportuna. Elementa autem exordii sunt, ut seriatim enarrare materiam passionis, vel aliquid hujusmodi. Vos etiam facti estis tales quibus opus sit ticeps est lactis, id est cui necessaria est insinuatio puerilis, hic talis expers sermonis e
Abbreviated transcription (Latin):
hanc salutẽ. t̃c inꝗͣ cũ accepisset hoc in ioiũ
confirmata ⁊ in uos .i. in uds iudeos ab eis
oia ⁊ auctoritas firmitatẽ huiꝰ salutis
uob̾ cõmendauit. confirmata dico contestan¬
tedõ. Ips enĩ apħ auctoritate sua satis
hanc atcestabant᷑. s d̾s idẽ testabat᷑ cũ illis.
signis ⁊ portentis. Signa uocat ut mor¬
bos depellere qd̾ ars medicinalis posset ef¬
ficere. Portenta aut̃ q̃ cont᷑ naturã erant
ut ceconato ocłos aꝑire. la zarũ resuscita¬
re.q̃ ⁊ aliud sig̾cabant. cõtestante ⁊ ĩ distri
enĩ gnã linguarũ illis reuelationes serip¬
turarũ. ⁊ ꝯet̾is ceteras gr̃as distribuebat.
his oĩb factis scd̾m uoluntatẽ suã. ñ enĩ
consid̾abat meritũ s bñplacitũ miscd̾iȩ¬

Expanded text:
hanc salutem. Tunc, inquam, cum accepisset hoc initium confirmata est in nos, id est in vos Judaeos ab eis tia et auctoritas firmitatem hujus salutis vobis commendavit. Confirmata dico, Deo contestante. Ipsi enim apostoli auctoritate sua satis hanc attestabantur, sed Deus idem testabatur cum illis signis et portentis. Signa vocat, ut morbos depellere, quod ars medicinalis posset efficere. Portenta autem, quae contra naturam erant, ut caeco nato oculos aperire, Lazarum suscitare: quae et aliud significabant. Contenim genera linguarum, illi revelationes Scripturarum, et caeteris caeteras gratias distribuebat. His omnibus factis secundum voluntatem suam non enim considerabat meritum, sed beneplacitum mise
Abbreviated transcription (Latin):
Deqͣ reqͥe nuntiatũ ÷ nob̾. qͦsi fidẽ habeatis:
hanc reqͥẽ hr̃e potestis. Quib aut̃ modis.
⁊ qͥb tẽꝑib nuntiatũ sit. subiungit. Osten
infigura. qͥa nemo adhuc reqͥ ẽ illã hrẽ po¬
terat. cuiꝰ reqͥe t̾eia nuntiatio facta ÷ ñ
infigura s in ipsa ueritate. qñ iã ⁊ haberi
poterat. ⁊ habebat᷑ ipsa reqͥes. scł in dieb¬

Expanded text:
qua requie nuntiatum est vobis, quod si fidem habeatis, hanc requiem habere potestis. Quibus autem modis, et quibus temporibus nuntiatum sit subjungit, ostendin figura, quia nemo adhuc requiem illam habere poterat: cujus requiei tertia nuntiatio facta est, non in figura, sed in ipsa veritate, quando jam et haberi poterat, et habebatur ipsa requies, scilicet in dieb
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ubi eos ꝓpt̃ incredulitatẽ ñ intraturos
dit̃ in reqͥẽ. ibidẽ ꝑ contrariũ nosqͥa credi
dimꝰ ing̾ssuros in reqͥẽ ł singła reddamꝰ
singłis. Nob̾ nuntiatũ ÷ de reqͥe płla. qͥa
nos qͥ credidimꝰ ingrediem᷑ in reqͥẽ. Illis ñ

Expanded text:
quia ubi illos propter incredulitatem non intraturos dixit in requiem, ibidem per contrarium nos, quia credimus dixit ingressuros in requiem. Vel singula reddamus singulis. Nobis nuntiatum est de requie illa, quia nos qui credidimus ingrediemur r
Abbreviated transcription (Latin):
p̃moyse existens in merendo. tanto utiq
ãplioris: qͣnto ampliorẽ honorẽ hc̃ domꝰ.
eã domũ amꝑlior ẽ dico ꝙͣ ille qͥ dispensator
⁊ inea. Hc̃ duo residua st̃ ad ꝓbandũ.⁊ q
domꝰ ñ ase. s ab illo fabricata sit: ⁊ qͦ xp̃s¬
eã fabricauit. Hec aut̃ oĩa desp̾ualidomo
accipienda st̃. Sepe enĩ contigit. ut indo¬
mib nr̃is sepe honorabilior eẽt. qͥ inea
ministraret. qualle eui eẽt domꝰ &uas
dicat. Benedico qͥ fabricauit illã. ꝑse enĩ ũ
potuit fabricari. Om̃ĩs nãq domꝰ fabricat᷑
ab aliqͦ. Ad hoc ille. Si abaliquo: ñ tñ adeo.
Adhoc paulꝰ. Uere domꝰ fabricat᷑ a dõ. Hãds ÷¬

Expanded text:
Moyse existens in merendo. Tanto utique amplioris, quanto ampliorem honorem domus, id illam domum. Ampliorem dico quam ille qui dispensator est in ea. Nunc duo residua sunt ad probandum, et quod domus non a se, sed ab alio fabricata sit, et eam fabricaverit Haec autem omnia de spiritali domo accipienda sunt. Saepe enim contigit ut, in domibus nostris honorabilior esset qui in ea ministrabat quam ille cujus erat domus. Quasi diceret: Bene dico qui fabricavit illam; per se enim non potest fabricari, omnis namque domus fabricatur ab aliquo. Ad hoc ille: Si ab aliquo, non tamen a Deo. Ad hoc Paulus: Vere domus fabricatur a Deo; nam
Abbreviated transcription (Latin):
ut solũm testificaret᷑ eã. ñ ut gr̃am adiu¬
tricẽ adoꝑanda mandata daret. eoꝵ dico
illi carnali popło. qͥ sp̃ualia caꝑe ñ posset.
Moyses tanꝙͣ famulꝰ in domo ñ sua xxp̃c uͦ¬
sicenat sidelis tanꝗͣ filꝰ quẽ illꝰ domꝰ mane¬
neamꝰ dico fiduciã speifirmã .i. ꝑdurantẽ

Expanded text:
ut solummodo testificaretur ea, non ut gratiam adjutricem ad operanda mandata dare posset; eorilli carnal populo, qui spiritalia capere non posset. Moyses tanquam famulus in domo non sua; sic erat fidelis tanquam filius, quem illius domus maneneamus dico fiduciam spei firmam, id est perdurantem
Abbreviated transcription (Latin):
umꝗͣ sitis increduli. s adhorcamini uos¬
met ipsos de increm̃to uircutũ dicentes
ꝑsingłos dies. Uenice exultemꝰ deo. ⁊ aet̾.
remoti adieb xp̃i putarent minꝰ sib con¬
ferre xp̃m. qͣm cũ tẽporaneis. hodieinõ
tantundẽ ualens posteris ꝗ pͥmituis.
Adhorcamini dico. ñ ut obduret᷑ aliqs ee
uob̾ fallacia. Scicote enĩ q̃ diabolꝰ uos fil¬
lic: si force obduramini. Fallacia dico
causa peccati. qͥa pꝰtꝙͣ. deceptꝰ ÷ aliqͥs magis
⁊ magis dehinc p̃cipitat᷑ in peccata. Debeas
uos adhorcari.⁊ ñobdurare. qͥa q ñeramꝰ¬

Expanded text:
m, sitis increduli, sed adhortamini vosmetipsos de incremento virtutum dicentes per singulos dies: Venite, exsultemus, etc., remoti a diebus Christi putarent minus sibi conferre Christum quam temporaneis. Hodie, inquam, tantum valens posteris quantum primitivis. Adhortamini, inquam, ut non obduretur aliquis ex vobis fallacia. Scitote enim quod diabolus vos fallit, si forte obduramini. Fallacia dico causa peccati, quia, postquam deceptus est aliquis, magis ac magis dehinc praecipitatur in peccatum. Debetis vos adhortari et non obdurare, quia, quod non eram
Abbreviated transcription (Latin):
nert̃. & enĩ uidert̃ oꝑa mea. qͣdraginta
tã pessimȩ gn̾ationi. ⁊ dixi de ilł isti sẽꝑ
errant.⁊ hoc corde .i. ex ppͥa delib̾atione
qͥ a serio pęcoant. potentes ⁊ scientes recte
agere. ⁊ licet sic dicere illis. tc̃ ipsi ñ cogno¬
uert̃ uias meas.i. cognoscere noluert̃ oꝑa
mea. in qͥb ãbulare debuissent. s qͥa non
cognouert̃. si ipsuntroibt̃ in reqͥẽ meã. quã
illis pollicitꝰ erã. Defectio drõnis ut intelli¬
gant᷑ quȩlibet in conuenientia. Quasi dicat
si introibt̃ nemo mͥ credat ulteriꝰ ł qͥolibet
hus modi. Ilud si. qͥdã dic̃t ẽẽ. quasi non¬
attendentes uĩ sencentiȩ. ñ dictionis. Siix¬

Expanded text:
nerunt; etenim viderunt opera mea quadraginta tam pessimae generationi, et dixi de illis. Isti semper errant, et hoc corde, id est ex propria deliberatione, quia serio peccant, potentes et scientes recte agere. Et, licet sic dicerem illis, tamen ipsi non cognoverunt vias meas, id est cognoscere noluerunt opera mea, in quibus ambulare debuissent; sed quia non cognoverunt, si ipsi introibunt in requiem meam, quam illis pollicitus eram? Defectio orationis, ut intelligantur quaelibet inconvenientia, quasi diceret: Si introibunt, nemo mihi credat ulterius. Vel quaelibet hujusmodi. Illud si quidam dicunt esse quasi nonattendentes vim sententi
Abbreviated transcription (Latin):
forte qͦ contingere pot̃ sit in aliqͦ ur̃m.
n aliqͦ idõ aic. qͥa plures sciebat in ȩccłia
tes xp̃m ñ sufficere ad iustificationẽ. s
legẽ ẽẽ. necessariã. cordico incredulita¬
tis malũ .i. in multa mala p̃cipitans.
E x qͦ enĩ ineredulꝰ ⁊ aliqͥs p̃ceps ruit in actũ
peccat. Hec parũ nocet cor incredultatis.
discedere a dõ qͥadõ dico uiuo a qͦ qͥ discedit

Expanded text:
forte quod contingere potest, sit in aliquo vestrum. In aliquo ideo ait quia plures sciebat in Ecclesiates Christum non sufficere ad justificationem, sed legem esse necessariam. Cor dico incredulitatis malum, id est in multa mala praecipitatum. Ex quo enim incredulus est aliquis, praeceps ruit in actum peccati. Nec parum nocet cor incredulitatis, disce
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ grẽ axp̃o usq ad finẽmundi intelligit᷑.
hodie inꝗͣ in dieb xp̃i nolite obdurare
cordaur̃a si audieritis uocẽ eiꝰ. si c̃ reuera
audietis. Illud si: affirmatiuũ ÷. Nolice
obdurare corda. agentes sic̃ in exacerbatiõe.
.i. mriltociens exacerbando me: fecerant

Expanded text:
e, a Christo usque in finem mundi intelligitur. Hodie, inquam, in diebus Christi, nolite obdurare corda vestra; si audieritis vocem ejus, sicut revera audietis. Illud si affirmativum est. Nolite obdurare cor, 368 agentes sicut in exacerbatione, id est multoties exacerbando me fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
debuit similari fr̃ib ꝑ oĩa passibilis factꝰ
⁊ mortalis. ut misericors q erat in nat᷑a
fieret oꝑis exibitione. ⁊ pontifex .i. factꝰ¬
r pons qͦ transeamꝰ ad dm̃.pontifer dico
fidelis. qͥa nec ab his qͦs ducebat. nec ades eui
te adebat munera seductionis quesiuit.
Similauit ideo ut reppieiaret i ꝓpiciando¬

Expanded text:
debuit similari fratribus per omnia passibilis factus et mortalis, ut misericors quod erat in natura fieret operis exhibitione, et 366 pontifex, id est pons, quo transeamus ad Deum. Pontifex dico fidelis, quia nec ab his quos ducebat, nec a Deo cui tradebat munera suae ductionis quaesivit. Similari etiam ideo, ut repropitiaret, id est pro
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa p̃ciũdatũ ÷ oĩb si uelint sufficiens. gustaret
gustu fuit. ñ inebrians ꝑmorã. Gustaret
rat᷑ hõ. Ideo gustaret mortẽ ꝓ oĩb. qͥa decebat
eũ .i. dm̃ꝑatrẽ ꝓpt̃ quẽ głificandũ factast̃ oĩa.
⁊ ꝑ quẽ facta st̃ oĩa. eũ dico ai dduxerat .i. ad¬
ducendos p̃destinauerat multos filios .i.
hoĩes ĩtifieatos. ad głam .i. ad saluationẽ.
ñ redẽptꝰ ꝑiret. Omĩs eñ creatura t̃reno
hoĩ deseruit. ut hõ in illis mat̾iam hãt lau-

Expanded text:
 enim datum est omnibus, si velint, sufficiens. Gustaret gustu fuit, non inebrians per moram. Gustaret,rat homo. Ideo gustaret mortem pro omnibus quia decebat Patrem propter quem glorificandum facta sunt omnia, et per quem facta sunt omnia. Eum dico qui adduxerat, id est adducendos praedestinaverat multos filios, id est homines justificatos ad gloriam, id est ad salvationem. non redemptus periret. Omnis enim creatura terrena homini deservit; ut h
Abbreviated transcription (Latin):
litudo in pͥori creatione ñ p̃cesserit. mat̾ia
in reb corꝑeis. similitudo in incorꝑeis. ut
in animab. Stat̃ sexta feria facto hoĩe
reqͥeuit. qͣsi ꝑ ħ dic̾e̾t hoĩ. si obediens fueris
mͥ. ħ eadẽ reqͥes ꝑacta obedientia parata ⁊ tͥ.
ubi ait reqͥeuit die septima. sic dereqͥe nun¬
ciatũ ÷ ut ⁊ figura reqͥe expectaret᷑. scł¬
t̃ra reꝑmissionis. ⁊ ueritas figure in dieb
Sic in p̃fato loco. s ⁊̃ in istorursĩ nuncia¬
tũ ÷. ł dic̃ scriptura de reqͥe illa. uͥait rur¬
sũ de eodẽ sig̃cat ẽẽ. dictũ. Sic inꝗͣ nunti¬
atũ ÷. si introibt̃ in reqͥẽ meã. Ubi enĩ hȩc di¬

Expanded text:
litudo in priori creatione non praecesserit, materia in rebus corporeis; similitudo in corporeis ut in animabus. Statim sexta feria facto hominerequievit, quasi per hoc diceret homini: Si obediens mihi fueris, haec eadem requies peracta obedientia parata est tibi. Ubi ait: requievit die septima, sic de requie nuntiatum est, ut et figura requiei exspectaretur, scra repromissionis. Et veritas figurae in diebus Sicut in praefato loco, sic etiam in isto rursum nuntiatum est. Vel dicit Scriptura de requie illa ubi ait rursum de eodem significat esse dictum. Sic, inquam, nuntiatum est: Si introibunt in req
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hoĩ sine peccato mortẽ q̃ pena ⁊ peccati
inferret. usurꝑando q suũ ñerat: iuste
ꝓ hac p̃sũptione ꝑderet omẽm hoĩem quẽ
iuste possederat. Homo aut̃ sine peccato int̃¬
centia nat. Si auc̃ uo qͥdã opponunt nat᷑a
manã naturã nullomͦ sine peccato pse coñ¬
sistere. nͥ uniret᷑ ei diuinitas. Ideo ⁊ le con.
tẽ tenuerat euacuasse. Unde sicait. ut per
morcẽ destrueret diabolũ ⁊ ꝑ mordẽ libarit
eos .i. iudeos ad qͦs hic sermo erat. qͥ ꝑtorã
uitã timore mortis obnoxii fuerant serui
feceris morte morieris. S xp̃c nolens uos
seruire timore morcis: legẽ euacuauit
ut sic̃ serui priꝰ timebatis. sicmͦ ꝑgr̃am liberi
diligatis. Uere parcicipauit similit̃ ut hoĩes
scĩscaret. nusꝗͣ enĩ app̃hendit .i. innulla
seriptura legit᷑ app̃hendisse angłos .i. ang

Expanded text:
 homini sine peccato mortem quae poena est peccati inferret, usurpando quod suum non erat, juste pro hac praesumptione perderet omnem hominem quem juste possederat. Homo autem sine peccatSi autem ut quidam opponunt humanam naturam nullo modo sine peccato posse consistere, nisi uniretur ei divinitas. Ideo etiam sicte tenuerat evacuasse. Unde sic ait: Ut per mortem destrueret diabolum, et ut per mortem liberaret eos, Judaeos ad quos hic sermo erat, qui per totam vitam timore mortis obnoxii fuerant servitfeceris, morte morieris. Sed Christus, nolens vos servire timore mortis, legem evacuavit, ut sicut servi prius timebatis, sic modo per gratiam liberi diligatis. Vere participavit similiter ut homines sanctificaret, nusquam enim apprehendit, id est in nulla Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
neũ xp̃e ex dõ pendeat: ñ dedecuit si dispo
ꝓpt̃ quã causã. qͦ scĩficans. ⁊ scĩficati ex
inmedio eccłe qͣsi colũna sustinens. &
fulciens domũ ne qͥd inea ruat. Q itm̃ ꝓbat
idẽ auctoritate ysaie loq̃ntis in ꝑsona xͥ sic.
in dm̃ patrẽ dicat se confidere. apparet eũ sic̃
ubiait. Ecre ego. Et d̾sdedit mͥ. ostendens

Expanded text:
us ex Deo pendeat, non dedecuit si disposPropter quam causam, quia sanctificans et sanctificati ex in medio Ecclesiae , quasi columna sustinens et fulciens domum, ne quid in ea ruat. Et iterum probat idem auctoriin Deum se dicat confidere, apparet eum sicutUbi ait
Abbreviated transcription (Latin):
głificandũ ⁊ ꝑ dm̃ facta ẽẽnt oĩa: consiliũ
erꝰ impleri ẜoportuit. ut głificaret᷑ in
creaturis. ⁊ ñ ꝑuid̾e salutẽ his qͦs fecerat
absurdũ ẽẽt. cõsũmatio ꝙͥ in resurrectione
incepit. ꝑfectionẽ habebit indie iudiciĩ.
qñ oĩa subicient᷑ ei. ꝓbat qͥ decuit c̃sũmare
xp̃m ꝑpassiones. qͥ a dicerent illi satis inde¬
cens ẽẽ. ut qͥ auctor erat salutis. cui oĩa
deb̾ent subici. eũ inignominias ꝑassionis

Expanded text:
ificandum, et per Deum facta essent omnia, consilium ejus impleri oportuit, ut glorificaretur in creaturis, ne, non providere salutem his quae fecerat, absurdum esset. Consummatio Christi in resurrectione incipit, perfectionem habitura in die judicii, quando omnia subjicientur ei. Probat quod decuit consummare Christum per passiones, quia dicerent illi satis indecens esse ut quod auctor erat salutis, cui omnia deberent subjici, eum in ignominias passionis
Abbreviated transcription (Latin):
nis: nołite eracerbare dmĩ. Uere qͥdã exa¬
cerbauest̃. qͥa qͥ infensus ⁊ d̾s qͦͣdraginca
amus. nonne illis qͥ peceauert̃: ⁊ ñ impu¬
ne ne impunitatẽ ꝓmittatis uob̾. qͥa
oadauera quoꝵ ꝑeccantiũ ꝓstratãta st
indcserco: illisutiq d̾s infensus fuit.
troire in reqͥẽ ipsiꝰ .i. in celestẽ ierłm¬

Expanded text:
. Vere quidam exacerbaverunt, quia quibus infensus est Deus quadraginta annis, nonne illis qui peccaverunt et non impune ne impunitatem promittatis vobis, quia cadavera quorum peccantium prostrata sunt in deserto? Illis utique Deus infensus fuit. troire in requiem ipsius, id est in coelestem Hier
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ. sic minorationẽ eiꝰdẽ. Minuisti
eũ filiũ dĩ in uirtute. ꝑ assũptã naturã
passibilitatis ⁊ morcalitatis. minuist dico
Ibea simili tudine dic̃. qͣsic̃ uictor reu̾tens
dett iupho coronã suscipit. sic xp̃s triũpha¬

Expanded text:
inorationem ejusdem, minuisti enim eum Filium Dei in virtute per assumptam naturam passibilitatis et mortalitatis. Minuisti dico ab ea similitudine dicit, qua sicut victor revertens de triumpho, coronam suscipit; sic Christus triumpha
Abbreviated transcription (Latin):
giemꝰ illud ꝑeffluere si neglexerimꝰ. ñ dico si
dico sermonẽ s salutẽ. Uerbũ enĩ xpĩere¬
ditũ credentib causa efficiens ⁊ salutis. salu¬
tẽ dico tantã .i. indeficientẽ. Salus enĩ hec.
qñ remittunt᷑ pexata. pͥncipiũ ht̃ positio¬
nẽ uirtutũ. ht̃ inerem̃tũ. in et̾na beaticu¬
dine cõsũmationẽ. Nc̃ eos reddit in excusa¬
biles q nequeant opponere se qͣsi remotos
hanc ñ audisse salutẽ: dicens. Quȩ salus cũ
accepisset iniciũ ñ consticutionis qͥa ab ȩc̃no

Expanded text:
giemus illud pereffluere si neglexerimus, non dico pdico sermonem, sed salutem? Verbum enim Christi creditum credentibus, causa efficiens est salutis. Salutem dico tantam, id est indeficientem. Salus enim haec quando remittuntur peccata principium habet; positionem virtutum habet incrementum, in aeterna beatitudine consummationem. Nec eos reddit inexcusabiles, quod nequeant opponere se, quasi remotos hanc audisse salutem dicens: Quae salus cum accepisset initium non constitutionis, quia ab aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ oꝑ et᷑. ut si qͥ iubet᷑ di ligere ñ diligit.
deo omĩs p̃uaricatio ⁊ in obedientia. ⁊ ñ oĩs
p̃uaricator ⁊ inobediens. sig̾cans unã solã
p̃uaricationẽ ł inobedientiã ñ effugient
penã. Preuaricator aut̃ ł in obediens
multarũ p̃uaricationũ ł in obedientiapũ

Expanded text:
i jubetur diligere non diligat. Ideo ait omnis praevaricatio et inobedientia, et non omnis praevaricator et inobediens, significans unam solam praevaricationem, vel inobedientiam non effugere poenam. Praevaricator autem vel inobediens multarum praevaricationum vel inobedientiarum
Abbreviated transcription (Latin):
Nidõ genui dix̃. scd̾m infirmitatẽ nr̃am hodie
scd̾m diuinitatẽ in qͦnichil p̃teritũ. nichil
futurũ. s oĩa ibi hodie p̃sentia. ⁊ rursis.
Cui angłoꝵ dix̃ hoc aliqñ. łsine int̾rogatione.
Rursũ pat̃ hoc ait defilio. ubi ait rursũ de
eodẽ sig̾cat e̾ẽ. dictũ ait pat̃. ego ero illi
.i. adhonorẽ illiꝰ ero sibi in patrẽ. ⁊ iꝑse filiꝰ

Expanded text:
i dixit, secundum infirmitatem nostram, hodie secundum divinitatem in qua nihil praeteritum, nihil futurum, sed omnia ibi hodie praesentia. Et rursum cui angelorum dixit hoc aliquando? vel sine interrogatione. Rursum Pater hoc ait de Filio. Ubi ait rursum de eodem significat esse dictum. Ait Pater: Ego ero illi, id est ad honorem illius, ero illi in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ erit. posuit. ñtqͥa hic pat̃.⁊ ille filiꝰ. ñ sic
ab ȩt̃no. s qͣntũ ad cõmunẽ nociciã hõĩũ nec
cent xp̃m ẽẽ. filiũ dĩ. q uiuentes negant.
hȩc duo scd̾m diuinitatẽ dicta sc̃ de xp̃o.
⁊ itm̃ dic̃ pat̃ de eodẽ filio. adorent eũ om̃s
angłi dĩ. s p̃mittit qñ ħ dictũ sit. cũ pat̃
introducit .i. ostendit introducendũ ꝑri¬
mogenitũ suũ xp̃m in orbẽ t̾rȩ. Introduoit
ideo. qͥa in inc̾i̾ora cordiũ ductꝰ÷. Cũ inquã
introducendũ ostendit. dic̃ illud. ⁊iungit᷑
in littera priꝰ. adorent eũ filiũ scd̾m huma

Expanded text:
ic Pater, ille Filius non sit 360 ab aeterno, sed quantum ad communem notitiam hominum. Nec ium Dei; quod viventes negaverunt. Haec duo secundum divinitatem dicta sunt de Christo. Et iterum dicit Pater de eodem Filio, adorent eum omnes angeli Dei , sed praemittit quando hoc dictum sit. Cum Pater introducit, id est ostendit introducendum Primogenitum, suum Christum in orbem terrae. Introducit ideo quia in interiora cordium ductus est; cum, inquam, introducendum ostendit, dicit. Illud et jungitur in littera psalmi, adorent eum, scil
Abbreviated transcription (Latin):
pedib ł ꝑpedes humanitas xp̃i intelligit᷑.
quȩ ultima pars ÷ in xp̃o. hȩc aut̃ plena
subiectio consũmanda ÷ inultimo dĩ filii¬
iudicio scd̾m humanitatẽ. Uere nulli an¬
głoꝵ dix̃ hoc q̃ dix̃ filio sede a dextris. qͥ a
angłi ministri xepĩ st̃. hoc aut̃ repugnans
ap̃o. Ꝙ qͥa qͥdã ministri constituti st̃. qͥb
imꝑare ñ audent dm̃. ad hoc remouendũ
ait itadico administratorii q̃ missi minis

Expanded text:
pedes tamen humanitas Christi intelligitur, quae ultima pars in illo. Haec autem plena subjectio, consummanda est in ultimo judicio secundum humanitatem Filii. Vere nulli angelorum dixit hoc quod dixit Filio, sede a dextris, quia angeli ministri sunt Filii, hoc autem repugnans Christo? Et quia quidam ministri constituti sunt, quibus imperare non audent domini, ad hoc removendum addit. Ita dico administratorii, quod missi in
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m humanã naturã obsequentes ei. hoc
pat̾ ait ꝑcinens ad angłos. hoc aut̃ idem
uirta eͥtatis .i. directa eqͥtas infferibilis
Uirga regis recta ⁊ idõ de ere sole fleri us
signũ sit directe ⁊ inflexiblis eqtaas que
equicas in xp̃o directa ÷ ⁊ infexibils. Meuito

Expanded text:
nam naturam obsequentes illi. Hoc Pater ait, pertinens ad angelos. Hoc autem idem aequitatis, id est directa aequitas et inflexibilis. Virga regis recta, et ideo de aere solet fieri, ut signum sit directae et inflexibilis aequitatis, quae aequitas in Christo directa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas eoꝵdẽ in xp̃o finẽ habuisse legal .i.
q̃ nec ⁊̃ tẽpore qͦ debebant alicui ꝓderant.
nisi ꝑfidẽ uenturi. S xp̃c sic ad iustifica¬
tionẽ sufficit. ut adiutorio legis ñindigeat.
ysilex admisceat᷑ fidẽ irritã faciat. Eo
fine dexp̃osic ⁊ lege agit ut iudes legalia
mis erant incibis & libidine.

Expanded text:
as eorumdem in Christo finem habuisse; legalia quae nec eo tempore quo esse debebant alicui proderant, nisi per fidem venturi, sed Christus sic ad justificationem sufficit, ut adjutorio legis non indigeat, et si lex admisceatur, fidem irritam faciat. Eo fine sic de Christo et lege ait, ut Judaei legalia mis erant in cibis et in libidine.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑsonnia danieli. mͦ aꝑta uoce ut moys
nc̃ interiori aspiratione ut dauid. ł mulꝗ¬
phariã .i. diu̾so gn̾e locutionis. ut huic
in sonnio. illi insermone aꝑto. ill interꝰ
aspirando. ⁊ ideo diu̾sis modis. qͥa si inson¬
nio tm̃. putaret᷑ inane  ita fuisset audicũ.
int̾na aspiratione. om̃s idẽ ⁊ de eodẽ ppħa¬
bant: certiorẽ fidẽ dot modis incellectę
orationib. ut in ardent rubo moys. in
uellere sicoo ⁊ udo gedeoni. ⁊ similit mul¬
tis aliis. Olim loq̃ns patͥb in ꝓpħis. loou¬
tus ÷ nob̾ infilio. Qd̾ ad illud antiquiꝰ tẽpᷤ
erat posuit p̃ceritũ locuoꝰ. sig̾cat ide se

Expanded text:
er somnia ut Danieli, modo aperta voce, ut Moysi, nunc interiori aspiratione, ut David. Vel mutifariam, id est diverso genere locutionis, ut huic in somnio, illi sermone aperto, illi interius aspirando, et ideo diversis modis, quia si in somnio tantum, putaretur inane quod ita fuisset auditum, interna aspiratione, omnes idem et de eodem perhibebant, certiorem fidem tot modis intellectae operationibus, ut in ardenti rubo Moysi, in vellere sicco et udo Gedeoni, et similiter multis aliis. Olim loquens patribus in prophetis, locutus est nobis in Filio. Quod ad illud antiquius praeserat, posuit praeteritum locutus, significat idem se
Abbreviated transcription (Latin):
ł sola uoluntate. sic̃ quelibet regẽ ĩudicare¬
naret imꝑiũ suũ. Porcans inꝗͣ oĩa u̾bo
irtutissue .i. uirtuoso u̾bosuo. Hȩc oĩa
nichil adhuc ad illos qͥadicerent. Quid ꝓdest
nob s̃ ꝑeũ facta st̃ oĩa si splendor sit głȩ. ⁊cet̾.
adħpausꝰ respondit. filꝰ dico faciens purga¬
tionẽ peccatoꝵ .i. purgans hoĩes speccatis.
⁊⁊ qs purgare possit eõꝑbat᷑ ex p̃missis. ꝑquẽ
facta ⁊ purgari dñr oĩa. ⁊ qͥcũ patre eadẽ ÷

Expanded text:
 sola voluntate, sicut quemlibet regem judicarenaret imperium suum. Portans, inquam, omnia verbo virtutis suae, id est virtuoso verbo suo. Haec omnia nihil adhuc ad illos, quia dicerent: Quid prodest nobis si per eum facta sunt omnia, si splendor sit gloriae, etc. Ad hoc Paulus respondet: Filius dico faciens purgationem peccatorum, id est purgans homines a peccatis, et quod purgare possit comprobatur ex praemissis; per quem fac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊de xͦ incarnationẽ. mortẽ. resurrectionẽ.
ycet̾a bñ credebant. s in eo plurimũ erra¬
bant q circ̃cisionẽ ⁊ ꝗ̃dã legalia obseruabant.
reddebat rõnes q legẽ innullo solueret.
Dut ibi qñ opposuert ei qͣ insabbato curaret
ñ obseruaret sabbatũ reddit rõnẽ yait.
Si uos indiesabbat bouẽ łasinũ soluentes.
ad aquatũ ducitis sine transg̾ssione legis.
qͦmͦ ego soluendo hoĩem a demonio legẽ
dũ uetꝰ pascha celebrauit & ilhueteri
tradens corpꝰ ⁊ sanguinẽ suũ apłis suis.
nc̃ aut̃ pͥmũ se ueritat̾ẽ tradere. ꝓpt̃ ħ qr
xp̃m uiderant legẽ obseruasse. qͥa tantũ
petrus ⁊ alii qͥ p̃dicauerant iudeis a circũ¬
cisione. ⁊ huiꝰ modi legalib ñ ẽos cohercue¬
rant recidere tim̃tes impatientiã eoꝵ.
qͥb consueuerant renuntiare. Sciebant
enĩ petrꝰ ⁊ alii qͥa ñsic enutrirent eos in
pueritia. neoposse eos alit̃ ꝑduci ad uiri¬
litatẽ ꝑfectionis: ꝓpt̃ hoc inꝗͣ cirẽcisionẽ

Expanded text:
o incarnationem, mortem, et resurrectionem, et caetera bene credebant; sed in eo plurimum errabant, quod circumcisionem, et quaedam legalia observabant; reddebat rationes quod legem in nullo solveret, ut ibi, quando opposuerunt ei quia in Sabbato curaret non observare Sabbatum, reddidit rationem et ait: Si vos in die Sabbati bovem vel asinum solventes adaquatum ducitis sine transgressione legis, quomodo ego solvendo hominem a daemonio legem dum vetus Pascha celebravit, et illi veteri tradens corpus et sanguinem suum apostolis suis; nunc autem primum veritatiderant observasse, quia iterum Petrus et alii, qui praedicaverant Judaeis a circumcisione et hujusmodi legalibus, non eos coegerant recedere, timentes impatientiam eorumin quibus consueverant renuntiare. Sciebant enim Petrus et alii quod sic enutrirent eos in pueritia, non posse eos aliter perduci ad virilitatem perfectionis. Propter hoc, inquam, circumcisionem
Abbreviated transcription (Latin):
cient᷑ adħ paulꝰ. Licet nedũ subiecta sint
ei oĩa. tñ qͥa partẽ ꝓpħie in eo cõpletã ui¬
deremꝰ scł coronatũ gła ⁊ honore: certi sumꝰ
ut tñ remaneret maior angłis. in de ait
minor factꝰ ꝙͣ angħ. eũ inquã uidemꝰ iã xp̃m

Expanded text:
cientur. Ad hoc Paulus: Licet necdum subjecta sint ei omnia, tamen quia partem prophetiae in eo completam videmus, scilicet coronatum gloria et honore, certi sumusut tamen remaneret major angelis, ait minor factus quam angeli. Eum, inquam, videmus jam Jesum,
Abbreviated transcription (Latin):
diccũ ⁊ sed̾m diuinitatẽ. Qui fihꝰ cũ sit
talis ⁊ talis: sedet ad dexc̾am maiestatis
.i. ad equalitatẽ pat̃ne maioritatis. maiestas
enĩ dr̃ essentia dĩ. nec in illa paradiso unde
pulsus ⁊ adã. s sedet in excelsis celoꝵ lo¬
catus indextã dĩꝑatris. hoc scd̾m diuini¬
tatẽ. Nunc filiũ cõparat angłis. ita tam̃
ut longe p̃ferat illũ. ⁊ ilꝰ inquã effectꝰ¬
tanto melior angłis. qͣnto differentiꝰ here¬
ditauit nom̃ .i. honorificentiã postꝗͣ resur¬
rexit. ⁊ ascendit. differentiꝰ ideo qͥa cũ
ad huc passibilis ⁊ mortalis ẽẽt. differens
nom̃ habuit. qͥa angł ministrabant ei.
s. ascendens multo differentꝰ nom̃ habuit.
ait differentꝰ. ita uo sit p̃illis angłis. Uere
nom̃ hereditauit p̃ illis. nã uox patris

Expanded text:
dictum est secundum divinam. Qui Filius cum sit talis et talis, sedet ad dexteram majestatis, id est ad aequalitatem paternae majoritatis. Majestas enim dicitur essentia Dei, nec in illo paradiso unde pulsus est Adam, sed sedet in excelsis coelorum, locatus in dextera Patris, hoc secundum humanam. Nunc Filium comparat angelis, ita tamen ut longe praeferat illtanto melior angelis, quanto differentius haereditavit nomen, id est honorificentiam postquam resurrexit et ascendit. Differentius ideo quia cum adhuc esset passibilis et mortalis, differens nomen habuit, quia angeli ministrabant ei , sed ascendens multo differentius nomen posseait differentius, ita ut sit prae illis angelis. Vere nomen haereditavit prae angelis. Nam vox Patris
Abbreviated transcription (Latin):
les ex contagione sui conditiones accipiant: quãq ⁊ cuiꝰ
modi nameiscant᷑ qualitatẽ ex uaria designatione: cĩq qd̵

Expanded text:
les ex contagione sua condiciones accipiant quamque et cuius modi nanciscantur qualitatem ex uaria designatione, cumq
Abbreviated transcription (Latin):
iud pelagus inm̃se at inestimabilis magaitudinis: uerum
mare. Igit᷑ in hac athlantide insula: maxima ⁊ aditarabilis
potencia extitit regũ omẽni insulam finitimasq ⁊ alias opti¬
nentiũ maximeq parti continentis dominantiũ. Aiqͥdem
⁊ armata: nram solo urãmq regionem hec ampliꝰ eas gen-¬
tes q̃ int̾ herculis colũnas consistunt. ad oriri ⁊ expugnare
gestiit. Tunc gͦ urẽ ciuitatis uirtus: uitra omẽm głam e¬
nituit qd̾ ꝓ cõmuni omium salute ac lib̾tate despantib de¬
serentibq metu cõmunẽ custodiã cunctis: magnitudi¬
ne animi bellicisq artib ad secuta ẽ. ut ꝑ extrema discͥmi¬
na erũpens hostes  mageneris pͥmo fugaret. Dehinc fun

Expanded text:
ud pelagus immensae atque inaestimabilis magnitudinis uerum mare. Igitur in hac Atlantide insula maxima et admirabilis potentia extitit regum, omnem insulam finitimasque alias obtinentium maximaeque parti continentis dominantium, siquidem am, o Solo, uestramque regionem, hoc amplius eas gentes quae intra Herculis columnas consistunt, adoriri et expugnare gestiit. Tunc ergo uestrae ciuitatis uirtus ultra omnem gloriam enituit, quod pro communi omnium salute ac libertate, desperantibus deserentibusque metu communem custodian cunctis magnitudine animi bellicisque artibus assecuta est ut per extrema discrimina erumpens hostes humani generis primo fugaret, dehinc fun
Abbreviated transcription (Latin):
q obligati. neq tenebant neq tenebant᷑. s ui ferebant ⁊
inuicem ui ferebant᷑. ut totũ qͥcdem animal moueret᷑.
p̃cipiti tñ ⁊ inordinata iactacione. qͥppe cũ sex sine ratio¬
ne raptaret᷑ motib uͦitro: cͥttro dextrorsũ sinistrorsũ &

Expanded text:
 obligati neque tenebant neque tenebantur, sed ita ui ferebant et inuicem ferebantur, ut totum quidem animal moueretur, praecipiti tamen et inordinata iactatione, quippe cum sex sine ratione raptaretur motibus, ultro citro, dextrorsum sinistrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in qͥb ꝓpe modũ sint educati. At uͦ in cogniti moris pegͥ¬
neq institucionis imitacionẽ effictã. p̾sertĩ. oratione seu u̾sib
p̾claris licet. p̃stantibq ingeniis: eẽ difficilẽ. sophistas qͦ u̾

Expanded text:
et in quibus propemodum sint educati, at uero incogniti moris peregret in quibus propemodum sint educati, at uero incogniti moris peregrinaeque institutionis imitationem, effictam praesertim oratione seu uersibus, praeclaris licet praestantibusque ingeniis esse difficilem. Sophistas qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd etiã uultis addi: Nichil sane. S. Scis ne gͥ qͥd ego de ista
re publica secitiã. qd̾ ue iquãtũ animi desidiũ feram: Qͥd
illud: s. Ut siqͥs uisis eximie pulcͥcridinis ac uenustatis
anim alib pictis: uł eciã niuentib qͥd̃ s ĩmobilit̃ qͥescẽtib
motꝰ actꝰq ⁊ certam̃ aliqͦd eoꝵ spectare desidet: Sic egͦ nc̃ infor¬
mate urbis adũbrateq secmone ppłm agentẽ aliqͥd ꝯfiniti¬
mis ciuitatib in pace aut bello dignũ tanta fama ⁊ edueatio¬
ne. magna qͣdã expectacione o eposco. Appe fateor ͦ rrcla ⁊ her¬
moerate: ñ eũ eẽ me qͥ tantã indolem digne laudare possi.
Hec mirũ ñ posse me: qñ ne uete̾s qͥdẽ auctores uł p̾sentis
scłi poetas posse confida. N ꝙ comtẽpnã poeticã nationẽ: s
qd̾ eidens ꝑspicuũq sit: imitan di ꝑitos ea demũ emula¬
ri posse ꝑfecte. qͦrũ abineunte etate hañt usũ exꝑientiãq

Expanded text:
m uultis addi? Nihil sane . Scisne igitur quid ego de ista re publica sentiam quodue et quantum animi desiderium feram? Quid illud? Vt si quis uisis eximiae pulchritudinis ac uenustatis animalibus pictis uel etiam uiuentibus quidem sed immobiliter quiescentibus motus actusque et certamen aliquod eorum spectare desideret, sic ego nunc informatae urbis adumbrataeque sermone populum agentem aliquid cum finitimis ciuitatibus in pace aut bello dignum tanta fama et educatione magna quadam expectatione deposco. Quippe fateor, o Critia et Hermocrate, non eum esse me qui tantam indolem digne laudare possim. Nec mirum non posse me, quando ne ueteres quidem auctores uel praesentis saeculi poetas posse confidam, non quo contemnam poeticam nationem, sed quod euidens perspicuumque sit imitandi peritos ea demum aemulari posse perfecte quorum ab ineunte aetate habeant usum experientiamque
Abbreviated transcription (Latin):
tamen nichil ẽ. at enĩ uere existenciũ rerũ assertio ꝑspi-¬
cua rationis luce firmat᷑. docens ctũ qͥdett erit noc aliud.
itẽq illuo aliud neutrũ in neutro posse consistere. nec
simul idẽ uirã : cduo fieri. hec ÷ meẽ quidẽ sentencie
meus eẽ. ⁊ ante mundi qͣuoq sensił exornationẽ fuisse

Expanded text:
tamen nihil est , at enim uere existentium rerum assertio pcua rationis luce firmatur docens, dum quidem erit hoc aliud itemque illud aliud, neutrum in neutro posse consistere nec simul idem unum et duo fieri. Haec est meae quidem sententiae mens esse et ante mundi quoque sensilis exornationem fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
niscasib similes. ut si qͥs uaturalẽ m̃bris regionẽ mutãs:
caput cũ pedib solo figat. pedes in altũ ꝓ capite sustol

Expanded text:
nis casibus similes, ut si quis naturalem memoris regionem mutans caput pro pedibus solo figat, pedes in altum pro capite sustol
Abbreviated transcription (Latin):
anima porro anima in corꝑe locata: totũ animantis
mundi ambitũ cũ ueneranda illustracione cõposuit.
Ex quo apparet semsibilẽ mundũ animal intelligetis
ẽẽ. diuine ꝓuidentie sanctionesshoc ita posito que se¬
cuntur expedienda sunt: ad cuiꝰ animantis similito¬
dinẽ constituerit eũ suus conditor. speciali qͥdem ne

Expanded text:
anima, porro anima in corpore locata, totum animantis mundi ambitum cum ueneranda illustratione composuit. Ex quo apparet sensibilem mundum animal intellegens esse diuinae prouidentiae sanctione. Hoc ita posito quae sequuntur expedienda sunt: ad cuius animantis similitudinem constituerit eum suus conditor. Speciali quidem ne
Abbreviated transcription (Latin):
ta capitis ꝑsonam subdidit uultꝰ tam qͣ appellat᷑ facies.
Tidem instrum̃ta q̃ aminicularent᷑ ꝓ uidis aĩe motib

Expanded text:
ta capitis personam subdidit uultus eamque appellauit faciem eidemque instrumenta quae adminicularentur prouidis animae motib