comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sentosa ilingua: pedibus q fugacibus istis.
Semper crit:
P ulsus ego. aut quisꝙ̃ mecito fidissime pussum
Riguet: iliaco tumidum qui crescere tibrim
anguine. et euanor totam cũ stiipe uidebit
Diocubiusse comum atq exutos archadas alms.
Saud ita me expeiti bitias et pandarils ingens.
Et quos mille die uictor subtaitara misi
Ancdusus muris. hostiliq aggere septus.
Nulla salus bello: capiti carie talia demens
Pardanio. rebus q tius. prouide oĩa magno
Le cessait uibare metu: atq extollere uses
Sentis bis uicte: contia premere aimalatini:
unc et mumidonũ proceres phugia arma temescũt
Iunc et titides: et lariseus achilles.¬

Expanded text:
ventosa in lingua pedibusque fugacibus istis ventosa in lingua pedibusque fugacibus istis semper erit? Pulsus ego? Aut quisquam merito, foedissime, pulsum arguet, Iliaco tumidum qui crescere Thybrim sanguine et Evandri totam cum stirpe videbit procubuisse domum atque exutos Arcadas armis? Haud ita me experti Bitias et Pandarus ingens et quos mille die victor sub Tartara misi, inclusus muris hostilique aggere saeptus. Nulla salus bello. Capiti cane talia, demens, Dardanio rebusque tuis. Proinde omnia magno ne cessa turbare metu atque extollere vires gentis bis victae, contra premere arma Latini. Nunc et Myrmidonum proceres Phrygia arma tremescunt, nunc et Tydides et Larissaeus Achilles
Abbreviated transcription (Latin):
Concipis. et si adeo dotalis regia cordi est
Qude atq aduersum fidens fer pectus ĩ hostem.
Scilicet ut tiuno conaingat regia coniunx.
Nos aĩe uiles. inhumata infletaq turba
S terne mur campis. et iã tum si qua tibi uis
Di patrii quid martis habes: illũ aspice contra:
Qui uocat:
Talibus exarsit dictis uiolentia turmi.
Dat gemitum. rumpitq has imo pectore uoces.
Larga quidem semper drance tibi copia fandi:
Tunc: cũ bella manus poscũt. pr̃ibq uocatis:
Primus ades. sed nũ replenda ẽ curia uerbis:
Que tuto tibi magna uolant: dũ detinet hostem:
Aggei murorirnec inundant sanguine fosse:
A roinde tona eloquio: solitũ tibime q timoris.
Ergue tu drance: quando tot stragis acreuos.
Seucrotum tua dextera dedit. passimq tiopheis:
Insignis agros. possit quid in uida uictus.
E xpeuiare licet. nec longe scilicet hostes:
Q uerendi nobis. ciicunstant undiq muros.
Imus in aouersos. quio cessas: an tibi mauors

Expanded text:
concipis et si adeo dotalis regia cordi est, concipis et si adeo dotalis regia cordi est, aude atque adversum fidens fer pectus in hostem. Scilicet ut Turno contingat regia coniunx, nos animae viles, inhumata infletaque turba, sternamur campis. Etiam tu, siqua tibi vis, si patrii quid Martis habes, illum aspice contra, qui vocat. Talibus exarsit dictis violentia Turni; dat gemitum rumpitque has imo pectore voces Larga quidem, Drance, semper tibi copia fandi tum, cum bella manus poscunt, patribusque vocatis primus ades. Sed non replenda est curia verbis, quae tuto tibi magna volant, dum distinet hostem agger murorum nec inundant sanguine fossae. Proinde tona eloquio, solitum tibi, meque timoris argue tu, Drance, quando tot stragis acervos Teucrorum tua dextra dedit passimque tropaeis insignis agros. Possit quid vivida virtus, experiare licet; nec longe scilicet hostes quaerendi nobis: circumstant undique muros. Imus in adversos: quid cessas? An tibi Mavors
Abbreviated transcription (Latin):
Dicam equidem. licet arma mithi. mortẽ q minetur.
Lumina cecidisse ducum: totam q uidemus
Consedisse urbem luctu: dũ troia temptat
Castia fuge fidens: et celum territat armis.
Unum etidonis istis que plurima meti
Dardanidis duciq uibes: unũ optime regum
Addicias: te ullius uolentia uincat
Q uin natam egregio genera dignisq himeneis
Des pater. et pacem hanc ecterno federe iũgas.
E si tantus habet mentes et pectora terror
Ip̃m obtestemur. ueniamq oremus ab ip̃o
Cedat ius propriũ regi prĩe q remictat.
Q uid miseros tociens in aperta pericula cuies
Proicis olatio: caput horum et causa malorium
Nulla salus bello. pacem te poscimus om̃es
Cuine. simul pacis solum ĩ molabile pignus
Primus egorinuisum quẽ tu tibi fingis. et esse
Nil moror et suplex uenio. miserere tuorum
Pone animos et pussus abrsat funera fusi
Bidimus. ingentes et desolauimus agros.
Qut si fama mouetsi tantum pectore robur

Expanded text:
dicam equidem, licet arma mihi mortemque minetur dicam equidem, licet arma mihi mortemque minetur lumina tot cecidisse ducum totamque videmus consedisse urbem luctu, dum Troia temptat castra fugae fidens et caelum territat armis. Unum etiam donis istis, quae plurima mitti Dardanidis dicique iubes, unum, optime regum, adicias nec te ullius violentia vincat, quin natam egregio genero dignisque hymenaeis des, pater, et pacem hanc aeterno foedere iungas. Quod si tantus habet mentes et pectora terror, ipsum obtestemur veniamque oremus ab ipso: cedat, ius proprium regi patriaeque remittat. Quid miseros totiens in aperta pericula cives proicis, O Latio caput horum et causa malorum? Nulla salus bello: pacem te poscimus omnes, Turne, simul pacis solum inviolabile pignus. Primus ego, invisum quem tu tibi fingis, et esse nil moror, en supplex venio. Miserere tuorum, pone animos et pulsus abi. Sat funera fusi vidimus ingentis et desolavimus agros. Aut si fama movet, si tantum pectore robur
Abbreviated transcription (Latin):
ABateries: ip̃i num erũq modumq carinis
Precipiant: nos era naualia demus.: manꝰ¬
P reterea qui dicta ferant: et federa firmẽt
Centum oratores prima degente latinos
Ire placet. pacis q manu pretendere ramos:
Muneia portantes auriq eboris q talenta
Et sellam regni trabeamq insignia nosta.
Fonsulite in medium. et rebus succurrite fessis:
C um drances idem infessus quẽ głia turni¬
Obliqua inuidia stimulis q agitabat amaris
Laigus opum. et lingua pocior sed fuigida bello
Dextera. consiliis habitus nõ futilis auctor
Sedictione potens. genus huic materna suꝑbum
Nobilitas dabat: inceitum de patte ferebat.
Puigit: et his oneiat dictis. atq aggerat uas.
Rem nulli obscuram: nr̃e nec uocs egentem
C ensulis o bonȩ Rex: cuncti se scire fatentur
Quid fortuna fei̾at populi. s dicere musant.
Det libertatem fandi: flatusq remietat
uius obospicium infaustum: mores q sinistios

Expanded text:
materies, ipsi numerumque modumque carinis materies, ipsi numerumque modumque carinis praecipiant, nos aera manus navalia demus. Praeterea qui dicta ferant et foedera firment centum oratores prima de gente Latinos ire placet pacisque manu praetendere ramos, munera portantis aurique eborisque talenta et sellam regni trabeamque insignia nostri. Consulite in medium et rebus succurrite fessis. um Drances idem infensus, quem gloribliqua invidia stimulisque agitabat amaris, largus opum et lingua melior, sed frigida bello dextera, consiliis habitus non futilis auctor, seditione potens genus huic materna superbum nobilitas dabat, incertum de patre ferebat, surgit et his onerat dictis atque aggerat iras: Rem nulli obscuram nostrae nec vocis egentem consulis, O bone rex: cuncti se scire fatentur, quid fortuna ferat populi, sed dicere mussant. Det libertatem fandi flatusque remittat cuius ob auspicium infaustum moresque sinistros
Abbreviated transcription (Latin):
Prelia. nec uicti possunt absistere ferro.
Spem si quam accitis. echolum ⁊ habuistis ĩ armis
Ponite spes sibi quisq: sed hec quã angusta uidetis
Cetera qua ierum iaceant per culsa riuna.
Ante oculos interq manus sunt oĩa ur̃as.
Nec quemquẽ incuso: potuit q̃ plurima uirtus
Esse fuit: toto certatum est corpore regni.
Munc a deo que sit dubie sententia menti
Expediam: et paucis aiõs ad hibete docebo
Est antiquus ager tusco michi proximus annii
Longus in occasum. fines super usq sicanos
Mur nucrrutuliq serunt: et uome̾ duros
Ex ercent coles. atq horum asper̃ima pascunt.
Sec omĩs regio excelsi plaga pinea montis
Cedat amicitie teucrorum. et federis equas
Dicamus leges: Socios q in regna uocemus.
Considant. si tantus amor et menia condant.
P in alios fines aliam q capesseie gentem
Est animus posuint y solo de cedeio mõ
Bis denas italo texamus robore naues
Seu plures: cõpleie ualenti a cit oĩs ad undam

Expanded text:
proelia: nec victi possunt absistere ferro. proelia: nec victi possunt absistere ferro. Spem siquam adscitis Aetolum habuistis in armis, ponite. Spes sibi quisque, sed haec quam angusta videtis; cetera qua rerum iaceant perculsa ruina, ante oculos interque manus sunt omnia vestras. Nec quemquam incuso: potuit quae plurima virtus esse, fuit; toto certatum est corpore regni. Nunc adeo quae sit dubiae sententia menti expediam et paucis, animos adhibete, docebo. Est antiquus ager Tusco mihi proximus amni, longus in occasum, finis super usque Sicanos; Aurunci Rutulique serunt et vomere duros exercent colles atque horum asperrima pascunt. Haec omnis regio et celsi plaga pinea montis cedat amicitiae Teucrorum, et foederis aequas dicamus leges sociosque in regna vocemus. Considant, si tantus amor, et moenia condant. Sin alios finis aliamque capessere gentem est animus possuntque solo decedere nostro: bis denas Italo texamus robore navis seu pluris complere valent, iacet omnis ad undam
Abbreviated transcription (Latin):
C erra uiros: ultio machias uenisset adiubes
Dardanus. et uersis lugeret grecia fatis.
Quid quid apuo dure cessatum est menia troie¬
S ectoris eneeq maniruictoria grauim
Sesit. et in decimum uestigia ⁊etulit annum.
A ibo aĩs: ambo insignes prestantibus armis.
Sicͣ piẽtate prior. Coeant infedera dextre
Qua datur ast armis cõcurtant arma cauete.
Et Responsa simul q̃ sint Rex optime regis
Z udisti. et que sit magno smnã bello.
Dix ea legati. uariusq per ora cu currit
Q usonidum turbata tremor. ceu saxa morantur
Cum rapidos amnes fit dauso gurgite murmur.
Bi cine q fiemunt ripe: crepitantibus undis.
Et primum pͥacati animi: ⁊ trepida ora qui erũt
Prefatus diuos: Solio Rex infit ꝗb alto.
Ante equidem sũma deie statuisse latini
E t uellem: et fuerat᷑ melius. nõ tpr̃e tali
Cõgere concilium: cum muros obsidit hostis.
Bellumimportunum ciues cũ gente deorum:
Inuictis q uiris gerimus: quos nulla fatigant᷑

Expanded text:
terra viros, ultro Inachias venisset ad urbes terra viros, ultro Inachias venisset ad urbes Dardanus, et versis lugeret Graecia fatis. Quidquid apud durae cessatum est moenia Troiae, Hectoris Aeneaeque manu victoria Graium haesit et in decimum vestigia rettulit annum. Ambo animis, ambo insignes praestantibus armis hic pietate prior. Coeant in foedera dextrae, qua datur; ast armis concurrant arma cavete. Et responsa simul quae sint, rex optime, regis audisti et quae sit magno sententia bello. Vix ea legati, variusque per ora cucurrit Ausonidum turbata fremor: ceu saxa morantur cum rapidos amnis, fit clauso gurgite murmur vicinaeque fremunt ripae crepitantibus undis. Ut primum placati animi et trepida ora quierunt, praefatus divos solio rex infit ab alto: Ante equidem summa de re statuisse, Latini, et vellem et fuerat melius, non tempore tali cogere concilium. cum muros adsidet hostis. Bellum importunum, cives, cum gente deorum invictisque viris gerimus, quos nulla fatigant
Abbreviated transcription (Latin):
domenei libico ne habitantes lictore locros.
I pe miceneus magnorum ductor achiuũ
eniugis infande prima inter limin a dextia
ppeciit. deuicta asia subsedit adulte:
Inuididsse deos patriis ne redditus auis
Loniugium optatum. et pultram calidona uide iẽ.
unc etiam horribili uisu portenta sequñtur.
Et socii amissi pecierunt ethera pa pennis.
Fluminibus ꝙ uagantur aues. heu dira meorũ
Duyplicia. et scopulos lacrimosis uocibus ĩ plent.
Pec adeo ex illo michi iam speranda fu erunt
Lempore. cum ferro celestia corpora demens
Eppecii. et ueneris uiolaui uulnerc dextram.
Nunc uero neme ad tales impellite pugnas.
Nec michi cum teucris ullum post eruta belũ ẽ
Ceigama: nec ueterum memineletor ue maloꝵ.
Bunera que patriis adme portatis aboris
citite ad eneam. stetimus tela aspera contra.
ontulimus ꝙ manus. experto ceditequantus
In clipeum assurgit: quo turbine torq̃at hastam.
Si duo preterea tales ydea tullisset

Expanded text:
Idomenei? Libycone habitantis litore Locros? Idomenei? Libycone habitantis litore Locros? Ipse Mycenaeus magnorum ductor Achivom coniugis infandae prima inter limina dextra oppetiit: devictam Asiam subsedit adulter. Invidisse deos, patriis ut redditus aris coniugium optatum et pulchram Calydona viderem? Nunc etiam horribili visu portenta sequuntur, et socii amissi petierunt aethera pennis fluminibusque vagantur aves, heu dira meorum supplicia, et scopulos lacrimosis vocibus implent. Haec adeo ex illo mihi iam speranda fuerunt tempore, cum ferro caelestia corpora demens adpetii et Veneris violavi volnere dextram. Ne vero, ne me ad talis impellite pugnas: nec mihi cum Teucris ullum post eruta bellum Pergama, nec veterum memini laetorve malorum. Munera, quae patriis ad me portatis ab oris, vertite ad Aenean. Stetimus tela aspera contra contulimusque manus: experto credite, quantus in clipeum adsurgat, quo turbine torqueat hastam. Si duo praeterea talis Idaea tulisset
Abbreviated transcription (Latin):
E to iter emensi: casus superaiumus om̃es.
C ontigimus q manum. qua concidit plia tellus.
Ille urbem argipã patrie cognomine gentis
S ictor gargarii condebat iapigis arius.
Post ꝙ̃ introgressi: et data cora copia fandi
Munera preferimus: patuã nomenq docemus.
Q ui bellum intullerint: q̃ causa atraxerit atpos.
Muditis ille hec placido sic redidit ore.
E fortunate gentes: saturnia regna
Entiqui ausonii. que uos fortuna quietos
Dollicitat: Suadet q ignota lacessere bella:
Quicumq iliacos ferro uiolauimus agros.
Aicto ea que muris bellando ex hausta sub altis.
Quos simois premit ille xiros. infanda ꝑorbem
Supplicia: et scelerum penas expendimus om̃es.
Uel priamo miseranda manus: Scit tuste minerue
D idus: et euboice cautes: ultor q capherus.
Gilitia ex illa diuersum adlitus ab acti.
Etrdes prochei menelaus adusq colũpnas
Exulat. ethneos uidit cidopes ulixes.
Regna neoptolomi referam. uersos ꝙ penates

Expanded text:
atque iter emensi casus superavimus omnis atque iter emensi casus superavimus omnis contigimusque manum, qua concidit Ilia tellus. Ille urbem Argyripam patriae cognomine gentis victor Gargani condebat Iapygis agris. Postquam introgressi et coram data copia fandi, munera praeferimus, nomen patriamque docemus, qui bellum intulerint, quae causa attraxerit Arpos. Auditis ille haec placido sic reddidit ore: O fortunatae gentes, Saturnia regna, antiqui Ausonii, quae vos fortuna quietos sollicitat suadetque ignota lacessere bella? Quicumque Iliacos ferro violavimus agros, mitto ea, quae muris bellando exhausta sub altis, quos Simois premat ille viros, infanda per orbem supplicia et scelerum poenas expendimus omnes, vel Priamo miseranda manus: scit triste Minervae sidus et Euboicae cautes ultorque Caphareus. Militia ex illa diversum ad litus abacti Atrides Protei Menelaus adusque columnas exsulat, Aetnaeos vidit Cyclopas Ulixes. Regna Neoptolemi referam versosque penates
Abbreviated transcription (Latin):
P rotuino: et magnum regine nomẽ obũbrat.
uita uirum meritis substentattama tropheie.
os inter motus medio fiagrante tum ultu
Ecce super magna mesti diomedis ab ieibe
Legati r esponsa ferunt. nichil om̃ibus actum
Tantorum inpensis opeium. nil dona. n ec autũ
Nec magnas ualiusse preces. alia arma latinis
Querenda: aut pacẽ troiano a fiege petendam.
Defficit ingenti luctu fiex ipẽ latinus.
Fatalem eneam manifesto numine ferri
Fdmonet ia deum. tumuli q ante ora recentes.
Eigo concilium magnum primos q suorum
Imperio accitos: alta intra limina cogit.
Elli conuenere. fiuuntq adregia plenis
Cecta uiis. sed et inmediis et maximus euo
Et primus sceptrs. haud leta fronte latinus.
Atq hic legatos ethola exurbe remissos
Que referant fari iubet. et responsa reposcit
P rdine cuncta suo. tum facta silentia linguis.
At uenulus dicto parens:i ta farier infit.
Bidimus o ciues diomedem arguia q castra.

Expanded text:
pro Turno, et magnum reginae nomen obumbrat, pro Turno, et magnum reginae nomen obumbrat, multa virum meritis sustentat fama tropaeis. Hos inter motus, medio in flagrante tumultu, ecce super maesti magna Diomedis ab urbe legati responsa ferunt: nihil omnibus actum tantorum impensis operum, nil dona neque aurum nec magnas valuisse preces, alia arma Latinis quaerenda aut pacem Troiano ab rege petendum. Deficit ingenti luctu rex ipse Latinus. Fatalem Aenean manifesto numine ferri admonet ira deum tumulique ante ora recentes. Ergo concilium magnum primosque suorum imperio accitos alta intra limina cogit. olli convenere fluuntque ad regia plenis tecta viis. Sedet in mediis et maximus aevo et primus sceptris haud laeta fronte Latinus. Atque hic legatos Aetola ex urbe remissos, quae referant, fari iubet et responsa reposcit ordine cuncta suo. Tum facta silentia linguis, et Venulus dicto parens ita farier infit: Vidimus, o cives, Diomedem Argivaque castra
Abbreviated transcription (Latin):
Innertit celum stellis fulgentibus aptum.
Nec minus et miseri diuersa in parte latini
In numeras stri xere piras. et corpora partim
uita uirum terre infodiunt aduecta q parti
Finitimos tollunt in agios: uibiq remictunt
Ceteia. confuse q ingentem cedis aceruum
Nec numero: nec honore cremane. tũcũdiq uasti
Certatim crebris collucent ignibus agũ.
Cercia lux gelidam celo dimouerat umbram.
Serentes altum cinerem et confusa ruebãt.
Essa focis. tepido q onerabant aggeie terre
Iamuero in tectis prediuitis urbe latini
D recipuus fiagor et longe pars maxima luct.
Sic matres misere q nurus. hic cara sororum
Pectora merentium. pueriq parentib orbi.
Tirum execrantur bellum. turni q hymeneos
I ꝑsum armis. ipmq iubent oecernere ferro.
Qui regnum italie: et primos sibi postat honores.
nerauat hec seuus drances. solum q uocari
Cestatur solum posti incertamina turnum.
Nulta simul contia uariis sinã dictis

Expanded text:
invertit caelum stellis ardentibus aptum. invertit caelum stellis ardentibus aptum. Nec minus et miseri diversa in parte Latini innumeras struxere pyras, et corpora partim multa virum terrae infodiunt avectaque partim finitimos tollunt in agros urbique remittunt, cetera confusaeque ingentem caedis acervum nec numero nec honore cremant: tunc undique vasti certatim crebris conlucent ignibus agri. Tertia lux gelidam caelo dimoverat umbram: maerentes altum cinerem et confusa ruebant ossa focis tepidoque onerabant aggere terrae. Iam vero in tectis, praedivitis urbe Latini, praecipuus fragor et longi pars maxima luctus. Hic matres miseraeque nurus, hic cara sororum pectora maerentum puerique parentibus orbi dirum exsecrantur bellum Turnique hymenaeos: ipsum armis ipsumque iubent decernere ferro, qui regnum Italiae et primos sibi poscat honores. ingravat haec saevus Drances solumque vocari testatur, solum posci in certamina Turnum. Multa simul contra variis sententia dictis
Abbreviated transcription (Latin):
Nec fas: sed nato manes pei ferre subimos.¬
Nurora interea miseris mortalibus almam
Extullerat lucem. teferens õpera: atq labores.
Iampater eneas iam curuo inlictore tarchon
Constituerẽ piras. huc corpora quisq suorum
More tulere patrum: subiectis q ignibus atus.
Conditur intenebras altum caligine celum.
Ter circum accensos cincti fulgentibus armis
Decurrere rogos. ter mestum funeris ignem
Lustrauere in equis. ululatus ora dedere.
S pargitur et tellus lacrimis. spaiguntur et arma.
It clamor celoq uirum. clangorq tubarum.
Sic alii spolia occisis direpta latinis
Coniciunt ignigaleas q enses ꝙ decores:
Frenaq: feruentes q rotas. pars muneia nota
Ip̃orum: clipeos et nõ felicia tela.
Multa boum circa mactantur corpora morti.
Setigeros q sues ⁊aptas q ex õibus agus
Inflamam iugulant pecudes. tũ lictore toto
identes spectant socios: semustaq seruant
Busta neq auelli possunt. nox humida donec̃

Expanded text:
nec fas, sed nato Manis perferre sub imos.nec fas, sed nato Manis perferre sub imos.Aurora interea miseris mortalibus almam extulerat lucem, referens opera atque labores: iam pater Aeneas, iam curvo in litore Tarchon constituere pyras. Huc corpora quisque suorum more tulere patrum, subiectisque ignibus atris conditur in tenebras altum caligine caelum. Ter circum accensos cincti fulgentibus armis decurrere rogos, ter maestum funeris ignem lustravere in equis ululatusque ore dedere; spargitur et tellus lacrimis, sparguntur et arma: it caelo clamorque virum clangorque tubarum. Hic alii spolia occisis derepta Latinis coniciunt igni, galeas ensesque decoros frenaque ferventisque rotas; pars munera nota, ipsorum clipeos et non felicia tela. Multa boum circa mactantur corpora Morti, saetigerosque sues raptasque ex omnibus agris in flammam iugulant pecudes. Tum litore toto ardentis spectant socios semustaque servant busta neque avelli possunt, nox umida donec
Abbreviated transcription (Latin):
F estarem ut genitor. troum socia arma secutum
Sbruerent rutuli. telis aĩam ipse dedissem
Etq hec pomꝑa domum me nõ pallanta referret.
Nec uos arguerm tencri: nec federa. nec quas
Iunximus hospicio dextras. sors ista senecte
Debita erat nr̃e. ꝙ si matura manebat
Sors gnatum.cesis uulscorum milibus atite
Ducentem in lacium teutros ecidisse iuuabit.
Quin ego non alio digner te funeze palla
Quam pius eneas et ꝙͣ magni fuges: et quã
E yrrem q duces: turenum exercitus om̃is
Magna trophea ferant. quos dat tua dextera leto.
Cu quoq nunc stares ĩmanis truncus in armis
Esset par etas. et idem sir Rodor ab annis
Tuine sed infelix teucros quio demoior atmis:
Dadite:et hec memores Regi mandata referte.
Q uitam moror ininsam. pallante ꝑ empto
Mextera causa tua est: turnũ natoq patriq
Q uam debere uides: meritis uacat hicͣ tibi solus
Fortune q locus: non ui te gaudia quero

Expanded text:
restarem ut genitor. Troum socia arma secutum restarem ut genitor. Troum socia arma secutum obruerent Rutuli telis! Animam ipse dedissem atque haec pompa domum me, non Pallanta, referret, rim, Teucri, nec foedera nec quas iunximus hospitio dextras: sors ista senectae debita erat nostrae. Quod si immatura manebat mors natum, caesis Volscorum milibus ante ducentem in Latium Teucros cecidisse iuvabit. Quin ego non alio digner te funere, Palla, quam pius Aeneas et quam magni Phryges et quam Tyrrhenique duces, Tyrrhenum exercitus omnis. Magna tropaea ferunt, quos dat tua dextera Leto: tu quoque nunc stares immanis truncus in armis, esset par aetas et idem si robur ab annis, Turne. Sed infelix Teucros quid demoror armis? et haec memores regi mandata referte: quod vitam moror invisam Pallante perempto, dextera causa tua est, Turnum natoque patrique quam debere vides. Meritis vacat hic tibi solus fortunaeque locus. Non vitae gaudia quaero,
Abbreviated transcription (Latin):
Euandrum. euandriq domos: et menia conplet
Que modo uictorem lacio pallanta ferebat.
Arcades ad portas ruere et demore uetusto
Funereas rapuere faces: lucet uia longo
Or dine flamarum: et late discriminat agros.¬
ontra turba phrigum ueniens plangentia iungit
Agmina que postꝙͣ matres succedere tectis
B iderunt mestam incendunt clamoribus uibem.
At non euandrum potis ẽ us ulla tenere.
Sed uenit in medios feretro pallante reposto
P rocubuit super.atq heret lacrimas q gemensq.
Et uia uix tandem uocilaxata dolore est.
Non hec opalla dederas promissa parenti
Caucius ut seuo uelles te credere marti.
Paud ignarus eram: quãtũ noua gloria ĩ armis
Et predulce decus: primo certamine posset
Primicie iuuenis misere belliq propinqui
Dura rudimenta. et nulli exaudita deorum
Uotai precesq mee. tuq o sanctissima coniunx
Felix morte tua: nec in hunc seruata dolorem.
Contra ege uiuendo uici mea fata: suꝑstes

Expanded text:
Evandrum Evandrique domos et moenia replet, Evandrum Evandrique domos et moenia replet, quae modo victorem Latio Pallanta ferebat. Arcades ad portas ruere et de more vetusto funereas rapuere faces; lucet via longo ordine flammarum et late discriminat agros.ontra turba Phrygum veniens plangentia iungit agmina. Quae postquam matres succedere tectis viderunt, maestam incendunt clamoribus urbem. At non Evandrum potis est vis ulla tenere, sed venit in medios. Feretro Pallanta reposto procubuit super atque haeret lacrimansque gemensque, et via vix tandem vocis laxata dolore est. Non haec, O Palla, dederas promissa parenti, cautius ut saevo velles te credere Marti; haud ignarus eram, quantum nova gloria in armis et praedulce decus primo certamine posset. Primitiae iuvenis miserae bellique propinqui dura rudimenta et nulli exaudita deorum vota precesque meae! Tuque, O sanctissima coniunx, felix morte tua neque in hunc servata dolorem! Contra ego vivendo vici mea fata, superstes
Abbreviated transcription (Latin):
Aunc ite. et miseris supponite ciuibus ignem.
Dixerat eneas. illi obstipuere silentes
Conuersiq oculos inter se. atq ora tenebant.
Cum semor semper q odiis et crimine drances
Infensus iuueni tuino sic ore uicissim
Orsa refert. o fama ingens: ingentior armis
Tu tioiane: quibus te celo laudibus equẽ
Iusticie ue yus mirer belli ue laborum
Nos uero hec patriam grati referemus adurbẽ:
Et te si qua uiam dederit fortunc. latino
Iungemus regi. si querat sibi federa turnus.
Q uin et fatalis murorum actollere molles
Daxaq subuectare humeris troiane iuuabit.
Dixerat hectuno q omẽs eadẽ ore fremebant.
Bissenos pepigere dies et pace sequestra lio rap¬
Fer siluas teucrrmixti q impune latim
Errauere iugis. ferro sonat alta bipenni
Fraxinus. euertunt actas ad sidera pinuis.
E obora nec cuneis: et olentem scindere cedrum
Nec plaustus cessant uectare gementib ornos.
Et iam fama uolans tanti prenuncia luctus

Expanded text:
Nunc ite et miseris supponite civibus ignem. Nunc ite et miseris supponite civibus ignem. Dixerat Aeneas. Illi obstipuere silentes conversique oculos inter se atque ora tenebant. Tum senior semperque odiis et crimine Drances infensus iuveni Turno sic ore vicissim orsa refert: O fama ingens, ingentior armis vir Troiane, quibus caelo te laudibus aequem? Iustitiaene prius mirer belline laborum? Nos vero haec patriam grati referemus ad urbem et te, siqua viam dederit fortuna, Latino iungemus regi: quaerat sibi foedera Turnus. Quin et fatalis murorum attollere moles saxaque subvectare umeris Troiana iuvabit. Dixerat haec, unoque omnes eadem ore fremebant. Bis senos pepigere dies et pace sequestra per silvas Teucri mixtique inpune Latini erravere iugis. Ferro sonat alta bipenni fraxinus, evertunt actas ad sidera pinus, robora nec cuneis et olentem scindere cedrum nec plaustris cessant vectare gementibus ornos. Et iam Fama volans, tanti praenuntia luctus,
Abbreviated transcription (Latin):
E ternumq uale. nec pluia effatus ad altos
L endebat miuos: gressus q in castia ferebat.
Iamq oratores aderant ex urbe latina
Pelati ramis olee. ueniamq rogantes
Torpora per campos ferro que fusa iacebant
Nedderet. ac tumulo sineret succe dere terre.
Hullum cum uictis certamen. ethere cassis.
Parceret hospitibus. quondã soceris q uocatis.
uos bonus eneas haud aspernanda p̃cantes
Brosequitur uenia. et uerbis hec ĩ super addit.
ue nam uos tanta fortuna indigna latini
Implicuit bello: qui nos fugiatis amicos.
Pacemme ex animis et martis sorte pemptis
ratis: equidem hoc uiuis concedere uellem
Nec uenr nisi fata locum sedemq dedissent.
Nec bellum cum gente gerorrex nr̃a reliquit
Dospicia. et tuini pocius secredidit aimis.
Equius huic turnum fuerat se opponere morti
Sibellum finire manu sipellere teutros
A pparat. his decuit mecum concurrore telis.
Sixet. cui utam deus aut sua dextra dedisset.

Expanded text:
aeternumque vale. Nec plura effatus ad altos aeternumque vale. Nec plura effatus ad altos tendebat muros gressumque in castra ferebat. Iamque oratores aderant ex urbe Latina, velati ramis oleae veniamque rogantes: corpora, per campos ferro quae fusa iacebant, redderet ac tumulo sineret succedere terrae; nullum cum victis certamen et aethere cassis; parceret hospitibus quondam socerisque vocatis. Quos bonus Aeneas haud aspernanda precantis prosequitur venia et verbis haec insuper addit: Quaenam vos tanto fortuna indigna, Latini, implicuit bello, qui nos fugiatis amicos? Pacem me exanimis et Martis sorte peremptis oratis? Equidem et vivis concedere vellem. Nec veni, nisi fata locum sedemque dedissent, nec bellum cum gente gero: rex nostra reliquit hospitia et Turni potius se credidit armis. Aequius huic Turnum fuerat se opponere morti. Si bellum finire manu, si pellere Teucros apparat, his mecum decuit concurrere telis: vixet, cui vitam deus aut sua dextra dedisset.
Abbreviated transcription (Latin):
Multaq preterea laurentis premia pugne
Aggerat. et longuo predam iubet ordine duci.
Addit equos. et tela quibus spoliauerat hostem.
ixerat et post terga manus. quos micteret umbris
nferias ceso sparsuras sanguine flamas
ndutos q iubet truncos hostilibus armis
põs ferre duces inimica q nomina figi.
Ducitur infelix euo confectus acetes
Sectora nunc fedans pignis. nũc unguibus ora.
Sternitur et toto proiectus corpore terre
Ducunt et rutulo per fusos sanguine currus.
Fost bellator equus positis insignibus ethon
It lacrimans. guctis q humectat grandibus ora.
Sastam alii galeam q ferũt: nam cetera tunus
Sictor habet. tum mesta phalanx. tcucriꝙ secũtur
Cyrrheni ꝙduces. et uersis arcades armis.
P ostꝙ̃ omĩs longe comitũ precesserat ordo
Substitit eneas gemitu q hec addidit alco.
Nos alias huic ad lacrimas: eadẽ horrida belli
Fata uocant. salue ecternum michi maxime palla

Expanded text:
multaque praeterea Laurentis praemia pugnae multaque praeterea Laurentis praemia pugnae aggerat et longo praedam iubet ordine duci. Addit equos et tela, quibus spoliaverat hostem. Vinxerat et post terga manus, quos mitteret umbris inferias, caeso sparsuros sanguine flammas, indutosque iubet truncos hostilibus armis ipsos ferre duces inimicaque nomina figi. Ducitur infelix aevo confectus Acoetes: pectora nunc foedans pugnis, nunc unguibus ora sternitur et toto proiectus corpore terrae.~.~. Ducunt et Rutulo perfusos sanguine currus. Post bellator equus positis insignibus Aethon it lacrimans guttisque umectat grandibus ora. Hastam alii galeamque ferunt, nam cetera Turnus victor habet. Tum maesta phalanx Teucrique sequuntur Tyrrhenique omnes et versis Arcades armis. Postquam omnis longe comitum praecesserat ordo, substitit Aeneas gemituque haec addidit alto: Nos alias hinc ad lacrimas eadem horrida belli fata vocant: salve aeternum mihi, maxime Palla,
Abbreviated transcription (Latin):
Pulneribus pulsum aspicies. nec sospite durum
Optabis nato funus pater. heu michi: quantum
Presidium ausonia. et quantum tu perdis iule:
Hec ubi defleuit tolli miserabile corpus
Imperat. et toto lectos exagmine mictit
Hille uiros: qui suppremum comitentur honorem.
Intersintq patris lacrimis solacia luctus
Exigua ingentis: misero sed debita patri.
Saut segnes alii crathes: et molle feretrum
Arbuteis texunt iuirgis et lumine quer .no.
Extructos q toros obtentu frondis ĩumbrant.
Hic iuuenem a giesti sublimen stramine ponunt.
Q ualem uirgineo demessum police florem
Seu mollis unole seu languentis iacinthi
Cui neq fulgor adhuc. nec dum sua forma recessit.
Non iam mater alit telus uiresq ministrat.
Cum geminas uestes auro q rostroq rigentes
Extulit eneas. quas illi leta laborum
Ip̃a suis quondam manibus sidoma dido
Fecerat. et tenui telas discreuerat aur̃o
Marum unam Iuueni supremũ mestus honorem
Induit. arsurasq comas obnubit amictu.

Expanded text:
ulneribus pulsum adspicies nec sospite dirum optabis nato funus pater. Ei mihi, quantum praesidium Ausonia et quantum tu perdis, Iule! Haec ubi deflevit, tolli miserabile corpus imperat et toto lectos ex agmine mittit mille viros, qui supremum comitentur honorem intersintque patris lacrimis, solacia luctus exigua ingentis, misero sed debita patri. Haud segnes alii crates et molle feretrum arbuteis texunt virgis et vimine querno exstructosque toros obtentu frondis inumbrant. Hic iuvenem agresti sublimem stramine ponunt, qualem virgineo demessum pollice florem seu mollis violae seu languentis hyacinthi, cui neque fulgor adhuc necdum sua forma recessit: non iam mater alit tellus viresque ministrat. Tum geminas vestes auroque ostroque rigentis extulit Aeneas, quas illi laeta laborum ipsa suis quondam manibus Sidonia Dido fecerat et tenui telas discreverat auro. Harum unam iuveni supremum maestus honorem induit arsurasque comas obnubit amictu,
Abbreviated transcription (Latin):
Iear neq ad sedes uictor uehecreic paternas:
Hon hec euandro de te promissa parenti
iscedens dedeiam cum me conplexus euntem
Mecteret in magnum imperiĩ. metuens ꝙ monciet
Ecres esse uiros: cum dura prelia gente
Et nunc ille quidem sie multum captus in ani
Foes et uota facit. cumulat q altaria donis
Nos uiuent̃ exanimem et nil iã celestibus uulis
Debentem uano mesti comitamur honore.
Infelix nati funus crudele uidebis.
i nosta reditus. expectati ꝙ trumphi.
Dec mea magna fides. at nõ euandre pudendis

Expanded text:
nostra neque ad sedes victor veherere paternas? nostra neque ad sedes victor veherere paternas? Non haec Evandro de te promissa parenti discedens dederam, cum me complexus euntem mitteret in magnum imperium metuensque moneret acris esse viros, cum dura proelia gente. Et nunc ille quidem spe multum captus inani fors et vota facit cumulatque altaria donis: nos iuvenem exanimum et nil iam caelestibus ullis debentem vano maesti comitamur honore. Infelix, nati funus crudele videbis! Hi nostri reditus expectatique triumphi! Haec mea magna fides! At non, Evandre, pudendis
Abbreviated transcription (Latin):
Sandemus. qui solus honos acherõte subimo ẽ
Ite ait egregias animas que sanguine nobis
anc patiam pepeiere suo decorate suprems
Puneubus. mestam q cuanori primus adiebem
Eictatur pallas: que nõ uirtutis egentem
bstulit atia dies. et funere mersit acerbo.
Sic ait nlacrimans. recipit q ad limina gressum.
Corpus ubi exanimi positum pallantis a cetes
S eruabat semor. qui parrhasio euandro
Armiger ante fuit sed nõ felicibus eque
Tum comes auspiciis caro datus ibat aluño.
E ticũ onies famulum ꝙ manus troranaq tuba
Et mestum pliades crinem demore solute
Et uero enas foribus se se intulit altis
Ingentem gemitum tonsis ad sidera tollunt
F ectoribus. mesto ꝙ inmugit regia lũctu
Ipe caput niuei fultum pallantis et ora
Et uidit leui & patens inpectore uulnus
Euspidis ausonie. lacrimis ita fatur obortis.
T ene inquit miserande pucr cũ leta ueniret
Inuidit fortuna michi. ne regna uderes

Expanded text:
mandemus, qui solus honos Acheronte sub imo est. mandemus, qui solus honos Acheronte sub imo est. Ite, ait, egregias animas, quae sanguine nobis hanc patriam peperere suo, decorate supremis muneribus, maestamque Evandri primus ad urbem mittatur Pallas, quem non virtutis egentem abstulit atra dies et funere mersit acerbo. Sic ait inlacrimans recipitque ad limina gressum, corpus ubi exanimi positum Pallantis Acoetes servabat senior, qui Parrhasio Evandro armiger ante fuit, sed non felicibus aeque tum comes auspiciis caro datus ibat alumno. Circum omnis famulumque manus Troianaque turba et maestum Iliades crinem de more solutae. Ut vero Aeneas foribus sese intulit altis, ingentem gemitum tunsis ad sidera tollunt pectoribus, maestoque immugit regia luctu. Ipse caput nivei fultum Pallantis et ora ut vidit levique patens in pectore vulnus cuspidis Ausoniae, la«tene, inquit, miserande puer, cum laeta ueniret, / inuidit fortuna mihi?». nam cum dixis
Abbreviated transcription (Latin):
Ceanum ĩterea surgẽs aurora reliquit.
E neas.ꝙͣ ꝙ et sociis dare tp̃s humãdis
Precipitãt ciue. turbata q funere mẽs ẽ
Uota deũ primo uictor soluebat eoo.
Ingentem quercũ decisis undiq ramis
Constituit tumulo. fulgentiaq indiut arma
Sezenti ducis exuinas: tibi magne tropheum
B ellipotens aptat rorantes sanguine cristas
Celaq tiunca uiri: et bus sexthoraca petitum
Per fossum q locis. clipeum q exere sinistre
Subligat. atq ensem collo suspendit ebunum.
Cum socios. namq om̃is eũ stipata tegebat
Turba ducum sic incipiẽs hortatur ouantes.
Mapnua res effecta uiri. timor omĩs ab esto.
Q uod super est. hec sunt spolia: et de Rege superbo
Primicie manibusq meis mezentius hic est.
Nunc iter ad Regem nobis murosq latinos
Arma parate animis. et spe presumite bellũ.
He qua mora ignaros: ubi primũ uellere signa
Enmeruit superi pubem q educere castus
Impediat. segnes q metu sententia tardet.
Interea socios inhumataq corpora terre

Expanded text:
ceanum interea surgens Aurora reliquit: Aeneas, quamquam et sociis dare tempus humandis praecipitant curae turbataque funere mens est, vota deum primo victor solvebat Eoo. Ingentem quercum decisis undique ramis constituit tumulo fulgentiaque induit arma, Mezenti ducis exuvias, tibi, magne, tropaeum, bellipotens: aptat rorantis sanguine cristas telaque trunca viri et bis sex thoraca petitum perfossumque locis clipeumque ex aere sinistrae subligat atque ensem collo suspendit eburnum. Tum socios, namque omnis eum stipata tegebat turba ducum, sic incipiens hortatur ovantis: Maxima res effecta, viri; timor omnis abesto, quod superest: haec sunt spolia et de rege superbo primitiae, manibusque meis Mezentius hic est. Nunc iter ad regem nobis murosque Latinos. Arma parate animis et spe praesumite bellum, nequa mora ignaros, ubi primum vellere signa adnuerint superi pubemque educere castris, impediat segnisve metu sententia tardet. Interea socios inhumataque corpora terrae
Abbreviated transcription (Latin):
Fẽdicio: scuitq animis ignobile uulgus:¬
Iamq faces ⁊ saxa uolant: furor arma ministrat:
Tum pretate grauem ac metits si forte uirũ quem:

Expanded text:
edicio, saeuitque animis ignobile vulgusIamque faces, et saxa volant, furor arma ministrat. Tum pietate grauem, ac meritis si forte virum quem
Abbreviated transcription (Latin):
Ante aras cesistianere terram iuuenci.
Ip̃e sedens mueo candentis limine phebi
Dona recognoscit populorũ. aptatq superbis
Postibus. incedunt uicte longo ordine matres.
Q uam uarie linguis. habitu tã uestis. et armis.
Sic numadũ genus et discinctos mulcifet afros
Sic lelegas. carrasq. sagitiferos q gelonos
Finxerat. eufrates ibat iam mollier undis.
Extremiq hominũ morini ⁊hemis q bicornis.
Indomiti dacche. et pontẽ indignatus araxes.
Talia per dipeum uulcani dona parentis
Riratur. rerum q ignarus magine gaudet

Expanded text:
terram caesi stravere iuvenci. Ipse, sedens niveo candentis limine Phoebi, dona recognoscit populorum aptatque superbis postibus; incedunt victae longo ordine gentes, quam variae linguis, habitu tam vestis et armis. Hic Nomadum genus et discinctos Mulciber Afros, hic Lelegas Carasque sagittiferosque Gelonos finxerat; Euphrates ibat iam mollior undis, extremique hominum Morini, Rhenusque bicornis, indomitique Dahae, et pontem indignatus Araxes. Talia per clipeum Volcani, dona parentis, miratur rerumque ignarus imagine gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
Lumma. nam teneias arcebant uincula palmas.
Non tulit hanc speciem. furiata mente chorebus.
Et sesemedium miecit periturus inagnien.
Consequimur cunti. et densis incurtimus armis.
D ic primum exalto delubri culmine telis.
Nostiorum obruimur. oriturq miseuma cedes.
Armorum facie. et graiarũ cirore iubatium.¬
T um danai gemitu. atq erepte uirginis ira.
U ndiq collecti inuadunt. aiacertimus aiax.
Et gemini a tride. delopum ue exercitus omnis:
Duersi rupto cͣeu quondam turbine uenti.
Confligunt. ⁊ephitus q nothusq et letus cois.
Eurus equis. stridunt silue. seintq tridenti.
Spumeus atq imo nereus sciet equora fundo.
Illi etiam. si quos obsturra nocte per umbãm
Fudimus insidiis totaq agitauimus urbe:
E pparent primi. clipeos mentita q tela.
Agnoscunt. atq ora sono discordia signant
Illicẽt obrunnur numero. primusq chorebus.
P enelei dextia diue armipotentis ad aram.

Expanded text:
lumina, nam teneras arcebant vincula palmas. lumina, nam teneras arcebant vincula palmas. Non tulit hanc speciem furiata mente Coroebus, et sese medium iniecit periturus in agmen. Consequimur cuncti et densis incurrimus armis. Hic primum ex alto delubri culmine telis nostrorum obruimur, oriturque miserrima caedes armorum facie et Graiarum errore iubarum.Tum Danai gemitu atque ereptae virginis ira undique collecti invadunt, acerrimus Aiax, et gemini Atridae, Dolopumque exercitus omnis; adversi rupto ceu quondam turbine venti confligunt, Zephyrusque Notusque et laetus Eois Eurus equis; stridunt silvae, saevitque tridenti spumeus atque imo Nereus ciet aequora fundo. Illi etiam, si quos obscura nocte per umbram fudimus insidiis totaque agitavimus urbe, apparent; primi clipeos mentitaque tela adgnoscunt, atque ora sono discordia signant. Ilicet obruimur numero; primusque Coroebus Penelei dextra divae armipotentis ad aram
Abbreviated transcription (Latin):
Atq hic exultans successu animisq corebus:
O socii quaprima inquit fortuna salutis
Monstrat iter. quaq ostendit se dextra. Sequamur.
Mutemus clipeos. danaumq insignia nobis:
Aptemus. dolus anuirtus quis in hoste requirat:
I rma dabunt ip̃i. sic fatus: deinde comantem:
Androgei galeam. cdipei q insigne decorum.
Induitur. lateriq argiuũ decommodat ensem.
Hoc ⁊ ipheus. hoc ip̃e dimas. omnisq iuuentus.
Leta facit spoliis se quisq recentibus armat.
Uadimus inmixti danais. haud numine nostro.
Multaq per cecam congressi prelia noctem:
C onseuimus. multos danaum dimictimus orcho.
Effugiunt alii ad naues. et lictora cursu.
F ida petunt. pars ingentem formidine turpi.
S candunt rursus equum ⁊ nota cõdũtur ĩ aluo
Heu nichil inuiti fas quemquã fidere diuis:
Ecce trahebatur passis pramia uirgo.
Crinibus a templo cassandra aditis q minerue.
Edcelum tendens ardentia lumina fustia.

Expanded text:
Atque hic successu exsultans animisque Coroebus, Atque hic successu exsultans animisque Coroebus, O socii, qua prima inquit fortuna salutis monstrat iter, quoque ostendit se dextra, sequamur mutemus clipeos, Danaumque insignia nobis aptemus: dolus an virtus, quis in hoste requirat? Arma dabunt ipsi. Sic fatus, deinde comantem Androgei galeam clipeique insigne decorum induitur, laterique Argivum accommodat ensem. Hoc Rhipeus, hoc ipse Dymas omnisque iuventus laeta facit; spoliis se quisque recentibus armat. Vadimus immixti Danais haud numine nostro, multaque per caecam congressi proelia noctem conserimus, multos Danaum demittimus Orco. Diffugiunt alii ad navis, et litora cursu fida petunt: pars ingentem formidine turpi scandunt rursus equum et nota conduntur in alvo. Heu nihil invitis fas quemquam fidere divis! Ecce trahebatur passis Priameïa virgo crinibus a templo Cassandra adytisque Minervae, ad caelum tendens ardentia lumina frustra,—
Abbreviated transcription (Latin):
Limina. nec soli penas dant sanguine teuti:
Quondam etiam uictis redit in precordia uirtus.
Uictores q cadunt danai. crudelis ubiq.
Luctus. ubiq pauor. et plurima mortis imago:
Primus se danaũ magna comitante caterua¬
Audrogeus offert se nobis. socia agmina credẽs.
Inscius. atq ultro uerbis conͣpellat amicis.
F estinate uiri. nam que tam seramoratur:
Segnicies. alii rapiunt incensa feruntq.:
Pergama. uos celsis nc̃ primũ anauibus itis.:
Dixit et ex templo neq enim responsa dabantur.
F ida satisisensit᷑ medios delapsus in hostis.
Obstipuit. retroq pedem cumuoce repressit:
Inprouisum aspris ueluti qui sentib anguem:
P ressit huminitens. trepidusq repente refugit.
A ttollentem iras et cerula colla tumentem.
Haud secus androgeus iusu trem efactus abibat.
Irruimus densis et circum fundimur armis.
Ignaros q loci passim et formidine captos.:
Eternimus. ad spirat primo fortuna labori.

Expanded text:
limina. Nec soli poenas dant sanguine Teucri; limina. Nec soli poenas dant sanguine Teucri; quondam etiam victis redit in praecordia virtus victoresque cadunt Danai: crudelis ubique luctus, ubique pavor, et plurima mortis imago. Primus se, Danaum magna comitante catervaAndrogeos offert nobis, socia agmina credens inscius, atque ultro verbis compellat amicis: Festinate, viri: nam quae tam sera moratur segnities? Alii rapiunt incensa feruntque Pergama; vos celsis nunc primum a navibus itis. Dixit, et extemplo, neque enim responsa dabantur fida satis, sensit medios delapsus in hostis. Obstipuit, retroque pedem cum voce repressit: inprovisum aspris veluti qui sentibus anguem pressit humi nitens, trepidusque repente refugit attollentem iras et caerula colla tumentem; haud secus Androgeos visu tremefactus abibat. Inruimus, densis et circumfundimur armis, ignarosque loci passim et formidine captos sternimus: adspirat primo fortuna labori.
Abbreviated transcription (Latin):
Infelix. qui non sponse precepta furentis.
Audierat.
Quos ubi consertos audere in prelia uidi.
Incipio superhis. uuienes fortissima frustia.
P ectora si uobis audentẽ extiema. cupido ẽ.¬
Certa sequi. que sit rebus fortuna uidetis.:
E xcessere omnes aditis arisq relicts.
Dii quibus imperium hocsteterat. succurtitis urbi:
Incense. moriamur et inmedia arma ruamus.
Una salus uictis nullam sperare salutem:
Sic animis iuuenum futor aditus. ĩ de lupi ceu
R aptores atra innebula. quos improba uẽtris
Ex egit cecos rabies. catuliq relicti
Faucibus expectant siccis. pertela per hostes.
Uadimus haud dubiam inmortem. medieq tenemꝰ.
Urbis iter. nox atia caua circumuolat umbra:
Qius dadem illius noctis: quis funera fando
Explicet. aut possit lacrimis equare labores:
U rbs antiqua ruit. multos dominata perannos.
Plurima perq uias sternuntur ieitia passim.
Corpora. perq domos. et religiosa deorum.

Expanded text:
infelix, qui non sponsae praecepta furentis infelix, qui non sponsae praecepta furentis audierit. Quos ubi confertos audere in proelia vidi, incipio super his: Iuvenes, fortissima frustra pectora, si vobis audentem extrema cupido certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis: excessere omnes, adytis arisque relictis, di, quibus imperium hoc steterat; succurritis urbi incensae; moriamur et in media arma ruamus. Una salus victis, nullam sperare salutem. Sic animis iuvenum furor additus: inde, lupi ceu raptores atra in nebula, quos improba ventris exegit caecos rabies, catulique relicti faucibus exspectant siccis, per tela, per hostis vadimus haud dubiam in mortem, mediaeque tenemus urbis iter; nox atra cava circumvolat umbra. Quis cladem illius noctis, quis funera fando explicet, aut possit lacrimis aequare labores? Urbs antiqua ruit, multos dominata per annos; plurima perque vias sternuntur inertia passim corpora, perque domos et religiosa deorum
Abbreviated transcription (Latin):
Uixea fatus eram: gemitu cum talia reddit.
Uenit suma dios. et meluctabile tempus.
D ardame. fuimus troes. fuit ylium. et ingens:
Eloria teucrorũ. ferus omnia iuppiter aͬrgos.
Transtulit. incensa danai dominantur inurbe.
Arduus armatos mediis inmenibus adstanss.
Fundit equus. uictorq sinon incendia miscet:
Exultans. portis aliibipatentibus adsunt.
Millia quot magnis umquam uenire micenis.
Obsedete alii telis angusta uiarum.
O ppositis stat ferri acies mucrone corusco:¬
Stricta. parata neci. uix primi prelia temptant:
Portarum uigiles. et ceco marte Riesistunt.
Talibus othriade dictis. et numine diuum:
In flãmas ⁊ inarma feror. quo tristis erinis.
Q uo fremitus uocat. et sublatus adethera clamor¬
E ddunt sosocios Ripheus et maximus armis.
E pithus. oblati per lunam. hipanis q dimasq.
Et lateri adglomeiant᷑ͤ nr̃o. iuuenisq chorebus:
Migdonides. illis ad troiam forte diebus.
Benerat insano cassandre accensus amore.
E t genet auxilium priamo frigibusq ferebat:

Expanded text:
ix ea fatus eram, gemitu cum talia reddit: Venit summa dies et ineluctabile tempus Dardaniae: fuimus Troes, fuit Ilium et ingens gloria Teucrorum; ferus omnia Iuppiter Argos transtulit; incensa Danai dominantur in urbe. Arduus armatos mediis in moenibus adstans fundit equus, victorque Sinon incendia miscet insultans; portis alii bipatentibus adsunt, milia quot magnis umquam venere Mycenis; obsedere alii telis angusta viarum oppositi; stat ferri acies mucrone coruscostricta, parata neci; vix primi proelia temptant portarum vigiles, et caeco Marte resistunt. Talibus Othryadae dictis et numine divom in flammas et in arma feror, quo tristis Erinys, quo fremitus vocat et sublatus ad aethera clamor. Addunt se socios Rhipeus et maximus armis Epytus oblati per lunam Hypanisque Dymasque, et lateri adglomerant nostro, iuvenisque Coroebus, Mygdonides: illis ad Troiam forte diebus venerat, insano Cassandrae incensus amore, et gener auxilium Priamo Phrygibusque ferebat,