comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dens Eustachius. in propatulo est inquit qd̃ decepit
epicurũ. Auro eĩ lapsus est. alioꝵ .iiiiͦͬ. sensuu secutus
exemplũ. quia ĩ audiendo &e gustando & odorando atq
tungendo nil e nobis emittimꝰ s extrinsecus accipimus.
qđ sensu sui moueat. quippe & nox ad aures ultro uenit.
& aure ĩ nares influũt. & palato ingerit᷑ qđ gignat sapo¬
rem &e corpori nr̃o applicant᷑ tactu sentienda hinc putauit
& ex cculis inhil foras proficisci s imagines reꝵ in oculos
ultro meare. Cuiꝰ opĩoni repugnat.q in speculis imago
adu̾sa cõtem platore suũ respicit: cu debeat. siquide a
nobis orta recto meatu ꝓficiscit᷑ postera sui ꝑtem cu
discedit oñdere ut leua leua dextra dextra respiciat. Na
& histrio psona sibi detractã ex ea ꝑte uidet. qua induit
sailicet nõ faciem s posteriorẽ cauernã. deinde ĩterrogare

Expanded text:
dens Eustathius, «in propatulo est», inquit, «quod decepit dens Eustathius, «in propatulo est», inquit, «quod decepit Epicurum. A vero enim lapsus est aliorum quattuor sensuum secutus exemplum, quia in audiendo et gustando et odorando atque tangendo nihil e nobis emittimus, sed extrinsecus accipimus quod sensum sui moveat. Quippe et vox ad aures ultro venit, et aurae in nares influunt, et palato ingeritur quod gignat saporem, et corpori nostro adplicantur tactu sentienda. Hinc putavit et ex oculis nihil foras proficisci sed imagines rerum in oculos ultro meare. Cuius opinioni repugnat quod in speculis imago adversa contemplatorem suum respicit, cum debeat, siquidem a nobis orta recto meatu proficiscitur, posteram sui partem cum discedit ostendere, ut laeva laevam dextera dexteram respiciat. Nam et histrio personam sibi detractam ex ea parte videt qua induit, scilicet non faciem sed posteriorem cavernam. Deinde interrogare
Abbreviated transcription (Latin):
sed undiq uersu incurrit limam̃ta simulacri. & siec
sit ut uideat᷑ imago axchetippo suo grandior. nos &
solis orbis matutinus solito nobii maior apparet. qd
interiacet inter nos &e ip̃s aer adhuo de nocte o¬
sidus d grandescit imago ouis. tanꝗͣ in aque spe¬
culo iusatur. Ipm sio uidendi nãm non in subide ĩtro¬
spexit epicurus: cuiꝰ in hoe non est ut extimo imꝓbanda
sentẽna adstipulãte precipue democrito. quia sicut in ce¬
teris ita o in hoc paria sensunt. Ergo censẽt epicurus ab
omĩb corporib uigi fluore quepiã sĩmulacra manare. nec
unq̃ tantulã mora int̾uenire. quin ultra ferant᷑ in ani
figura coherentes corpoꝵ exuiuie. quaꝵ receptacula in no¬
stris oculis sunt. Et ideo ad deputata sibi a ña sede pro¬
prii sensũs recurtũt. hec sunt que uir ille cõmemorat. qui¬
buis si occurris obuius expecto quid referas. Ad hec reni¬

Expanded text:
sed undique versum incurrit liniamenta simulacri, et sic sed undique versum incurrit liniamenta simulacri, et sic fit ut videatur imago archetypo suo grandior. Nam et solis orbis matutinus solito nobis maior apparet quia interiacet inter nos et ipsum aër adhuc de nocte roscidus, et grandescit imago eius tamquam in aquae speculo visatur. Ipsam vero videndi naturam non insubide introspexit Epicurus, cuius in hoc non est, ut aestimo, improbanda sententia, adstipulante praecipue Democrito, quia sicut in ceteris ita et in hoc paria senserunt. Ergo censet Epicurus ab omnibus corporibus iugi fluore quaepiam simulacra manare, nec umquam tantulam moram intervenire quin ultro ferantur inani figura cohaerentes corporum exuviae, quarum receptacula in nostris oculis sunt et ideo ad deputatam sibi a natura sedem proprii sensus recurrunt. Haec sunt quae vir ille commemorat, quibus si occurris obvius, expecto quid referas.» Ad haec reni
Abbreviated transcription (Latin):
es expressit qd fieri solet. ut qui ascendũt de mari.
si in sole steterint. aqua quide celenter sole siecet᷑. M¬
Mat autẽ in corporis suꝑsicie: ueluti fios quidã. qui o
in de tergendo sentit᷑. & hec ẽ aque marine pingue¬
do que sola impedit ablutionẽ. Et quia a ceteris ex¬
peditus m te paulisꝑ indulges. mõ autẽ nobis de aqua
sermo fuit. Quero cur in aqua simulaera maiora ue¬
ris uident̃ quod genꝰ apud popinatores pleraq sicta¬
m̃toꝵ cernimꝰ ꝓposita ampliore specie q̃ corpore.
Quippe uidemꝰ in doliolis uitreis aque plenis &
oua globis maiorib & iesculana fibris tumidioribus.
& buluas spiris ingentib. & oĩo ip̃m uidere. qua
nobis rõne cõstat᷑. quia solent de hoc non nulli ñ
uera nec uerisimilia sentire. Et dissarius. aqua ĩquit
densior ẽ aeris tenuitate. & eam ideo cunctatiorui¬
sus penetrat. cuiꝰ offẽnsa ꝑcussã uidendi acies scindit̃
& in se occurit scissã du redit. iam non directo icu

Expanded text:
est, expressit quod fieri solet, ut qui ascendunt de mari, si in sole steterint, aqua quidem celeriter sole siccetur, maneat autem in corporis superficie veluti flos quidam qui et in detergendo sentitur, et hoc est aquae marinae pinguedo quae sola impedit ablutionem. Et quia a ceteris expeditus mihi te paulisper indulges, modo autem nobis de aqua sermo fuit, quaero cur in aqua simulacra maiora veris videntur? Quod genus apud popinatores pleraque scitamentorum cernimus proposita ampliore specie quam corpore, quippe videmus in doliolis vitreis aquae plenis et ova globis maioribus et iecuscula fibris tumidioribus et bulbos spiris ingentibus. Et omnino ipsum videre qua nobis ratione constat, quia solent de hoc nonnulli nec vera nec veri similia sentire?» Et Dysarius, «aqua», inquit, «densior est aëris tenuitate et ideo eam cunctantior visus penetrat, cuius offensa repercussa videndi acies scinditur et in se recurrit. Scissa dum redit, iam non directo ictu
Abbreviated transcription (Latin):
rem uł sĩ defuerit terrenũ puluerẽ ut crassior facta ce¬
lerius possit abluere. nil ergo impedit marine aquae¬
densitas. sed meciideo quia salsa ẽ minus abluit. Salsitas
eũ findere. &. uelut apire solet meatus. Et ideo magis ellicẽ
debuit abluenda.S hec una causa ẽ. cur aqua marina
nõ sit ablutioni apta. quia pingnis est. & sicut & ipse
Anstoteles sepe testatus est. & sales docent quib inesse
quiddã pingue nullus ignorat. Est & hoe indiciu pin¬
ꝯuis aque marine: qđ cus inspergit᷑ fãme. non tam
extinguit q̃ pariter accendit᷑. Aque pĩgnedine alimo¬
nie igni submistrante. Postremo homerui sequam̃. qui
solus nature fuit consciꝰ. facit eĩ mulica alcioni filiam
abluentẽ uestes. Cu suꝑ mare esset non in mari s in
fluuo. Idem locus homeri docet nos marine aque qd¬
dam inesse pingue ꝑmixtu. Ulixes eĩs cus ia dudum

Expanded text:
rem, vel si defuerit, terrenum pulverem, ut crassior facta cerem, vel si defuerit, terrenum pulverem, ut crassior facta celerius possit abluere. Nihil ergo impedit marinae aquaedensitas. Sed nec ideo quia salsa est minus abluit. Salsitas enim findere et velut aperire solet meatus et ideo magis elicere debuit abluenda. Sed haec una causa est cur aqua marina non sit ablutioni apta, quia pinguis est, sicut et ipse Aristoteles saepe testatus est et sales docent quibus inesse quiddam pingue nullus ignorat. Est et hoc indicium pinguis aquae marinae quod, cum inspergitur flammae, non tam extinguit quam pariter accenditur, aquae pinguedine alimoniam igni subministrante. Postremo Homerum sequamur qui solus fuit naturae conscius. Facit enim Nausicaam Alcinoi filiam abluentem vestes cum super mare esset, non in mari sed in fluvio. Idem locus Homeri docet nos marinae aquae quiddam inesse pingue permixtum. Vlixes enim cum iamdudum
Abbreviated transcription (Latin):
esse fetulentã. dulcẽ uõ pura atq subtilem. Hinc facilius
ait uł imꝑicos nandi substinot mare. cu fluuialis aqua qͣi
infirma &e nullo adium̾to fulta mox cedat & in imũ
pondera accepta trãsmittat. Ergo aquã dulcem dixit
qi natura leuẽ celerius ĩmergere ĩ ea que abluenda lũt
& dũ siccatur sẽcu sordiu maculas subtrahere. Marina
uõ q̃i crassĩorẽ nec fãcile penetrare purgando ꝑꝑ densi¬
tate sũi. & dũ uix sic̃cat᷑ nõ multũ sordiu sẽcu trahere.
Cumq horus his assentire uideret᷑. Eustachiꝰ ait. ne
decipias queso credulũ. qui se questionẽq sũa cõmilit
sidei tue. Aristoteles eim ut nõnulla alia magis acute qͣ
uere ista dissẽruit. Adeo autẽ aque densitas non nocet
abluẽdis: ut sẽpe qui ad aliquas sp̃es purgatas uolũt. ne
sola aqua uł dulci tardiꝰ hoc efficiãt. Admisceat illi cine¬

Expanded text:
esse faeculentam, dulcem vero puram atque subtilem. Hinc facilius esse faeculentam, dulcem vero puram atque subtilem. Hinc facilius ait vel imperitos nandi mare sustinet, cum fluvialis aqua quasi infirma et nullo adiumento fulta mox cedat et in imum pondera accepta transmittat. Ergo aquam dulcem dixit quasi natura levem celerius immergere in ea quae abluenda sunt, et dum siccatur secum sordium maculas abstrahere; marinam vero quasi crassiorem nec facile penetrare purgando propter densitatem sui et dum vix siccatur non multum sordium secum trahere.» Cumque Horus his adsentiri videretur, Eustathius ait, «ne decipias, quaeso, credulum qui se quaestionemque suam commisit fidei tuae. Aristoteles enim, ut nonnulla alia, magis acute quam vere ista disseruit. Adeo autem aquae densitas non nocet abluendis ut saepe qui aliquas species purgatas volunt, ne sola aqua vel dulci tardius hoc efficiant, admisceant illi cine
Abbreviated transcription (Latin):
hec horus ad cõsulendu seuerus. Scis inquit dissari. preter
lnĩe uestitũ qui me tegit nil mei noĩs censũ aliud hr̃e.
Unde nec ẜuus mͥ est. nec ut sit opto. S omnẽ ufu qui
ensi oppido morarer: sordidatũ paliu meu̾ ĩ mare diutile
laui. & suꝑ littus sole siccani. Nihilominꝰ cede in ip̃o post
ablutionẽ macule sordiũ uisebant᷑. Cuq me res ista stu¬
pefacẽt assistens forte nauta. ꝗn potius ait in fluuio ab¬
lue palliũ tuu. sĩ ius emaculatũ. parui. ut uerũ ꝓbare.
& aqua dulei ablutũ atq siccatũ uidi sp̃lendori suo red¬
ditu. & ex illo causa requiro. Cur magis dulcis aqua ꝗͣ
salsa idonea sit sordib abluẽdis. la dudu dissaruis inquit.
hec questio ab Aristotele & ꝓposita & soluta est. Ait eni
aquã marinã multo spissĩore essẽ ꝗͣ est dulcis. ĩmo illa

Expanded text:
haec Horus ad consulendum reversus, «scis», inquit, «Dysari, praeter haec Horus ad consulendum reversus, «scis», inquit, «Dysari, praeter hunc vestitum qui me tegit nihil me in omni censu aliud habere. Vnde nec servus mihi est, nec ut sit opto, sed omnem usum qui ensi oppido morarer, sordidatum pallium meum in mari diutule lavi et super litus sole siccavi, nihiloque minus eaedem in ipso post ablutionem maculae sordium visebantur. Cumque me res ista stupefaceret, adsistens forte nauta, "quin potius", ait, "in fluvio ablue pallium tuum si vis emaculatum." Parui ut verum probarem, et aqua dulci ablutum atque siccatum vidi splendori suo redditum, et ex illo causam requiro cur magis dulcis quam salsa aqua idonea sit sordibus abluendis?» «Iamdudum», Dysarius inquit, «haec quaestio ab Aristotele et proposita est et soluta. Ait enim aquam marinam multo spissiorem esse quam est dulcis. Immo illam
Abbreviated transcription (Latin):
exemptus dextre que multũ negotioꝵ genit an lenas
relegarent̃ que ociosior est. ne crebro motu cq ostidio
manus dexme preciosi lapides frungerent᷑. Electus ĩ
in quit ip̃a leua manu digitꝰ mĩmo ꝑximꝰ qͣu aptior
ceteris. cui cõmendarẽt᷑ anuli preciositas. Na polles
qui nom ab eo qd pollet accipit: nec aplista onde
qui nocꝰ mli sͦ ꝗͣ totã manus semp in officio est unde
apud grecos
pollici uõ uicinꝰ nudus. & sine tuitigne ulteriꝰ appositi iude¬
bat̃᷑ Na pollex ita infenior est. ut urẽ radicẽ eiꝰ excedat.
mediũ o mĩmu uitauerũt inquit. ut ineptos alceru
magnitudĩe. brenitate alteꝵi. Et electus est qui ab utroq
claudit᷑. & minꝰ oftĩcii gert. Et ideo ẜuando anulo magis
accõmodatus est. Hec sũt que lectio pontificalis ht̃. Unus
quisq ut uolet uł etrusca uł egyptiã opĩone sequat᷑. Inter

Expanded text:
exemptus dexterae, quae multum negotiorum gerit, in laevam exemptus dexterae, quae multum negotiorum gerit, in laevam relegaretur, quae otiosior est, ne crebro motu et officio manus dexterae pretiosi lapides frangerentur. Electus autem, inquit, in ipsa laeva manu digitus minimo proximus, quasi aptior ceteris cui commendaretur anuli pretiositas. Nam pollex, qui nomen ab eo quod pollet accepit, nec in sinistra cessat nec minus quam tota manus semper in officio est: unde apud GraecosPollici vero vicinus nudus et sine tuitione alterius adpositi videbatur. Nam pollex ita inferior est ut vix radicem eius excedat. Medium et minimum vitaverunt, inquit, ut ineptos, alterum magnitudine, brevitate alterum; et electus est qui ab utroque clauditur et minus officii gerit et ideo servando anulo magis adcommodatus est. Haec sunt quae lectio pontificalis habet, unus quisque ut volet vel Etruscam vel Aegyptiacam opinionem sequatur.» Inter
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ã mediũ ꝓfero. que de huic eadẽ causa apud ate¬
uim Capitonẽ pontificii iuris inter pͥmos ꝑitui legisse
memini qui cũ nefas esse sanciret deoꝵ formas iscal¬
pramilis eo nsq pcessĩt. ut & cur hoc digito uł anbai
mani gestaret᷑ anulus. non taceret. Ueteres ĩquit nõ
ornatus si signandi cansa anulũ secu circũ ferebant dn
nec plus hr̃c q̃ unũ licebat. nec cuiq̃ nisi libero. quos
folos fides do cotnẽt que signaculo cõtieret. Ideo uis
anulo fiemuli nõ habebant. Impͥmebat᷑ aute s̃culpturi
matene annli suie ex ferro seu ex auro foret. & gesta¬
bat᷑ ut qrisquis uellet quacũq manu quolibet digito
postea inquit usus luxuriantis eratis signaturas p̃ciosis
gẽmis cepit insculpe. Et certatis hec oĩs imitatio lacos¬
funt ut de augum̃to precii quo sculpendos lapides pa¬
rassent gloriarent̃. Hinc factu est ut usũs amuiloꝵ

Expanded text:
inquit, «in medium profero quae de hac eadem causa apud Ateinquit, «in medium profero quae de hac eadem causa apud Ateium Capitonem, pontificii iuris inter primos peritum, legisse memini. Qui cum nefas esse sanciret deorum formas insculpi anulis, eo usque processit ut et cur in hoc digito vel in hac manu gestaretur anulus non taceret. Veteres, inquit, non ornatus sed signandi causa anulum secum circumferebant. Vnde nec plus habere quam unum licebat nec cuiquam nisi libero, quos solos fides deceret quae signaculo continetur. Ideo ius anulorum famuli non habebant. Imprimebatur autem sculptura materiae anuli, seu ex ferro seu ex auro foret, et gestabatur ut quisque vellet, quacumque manu quolibet digito. Postea, inquit, usus luxuriantis aetatis signaturas pretiosis gemmis coepit insculpere, et certatim haec omnis imitatio lacessivit, ut de augmento pretii quo sculpendos lapides parassent gloriarentur. Hinc factum est ut usus anulorum
Abbreviated transcription (Latin):
manis sinistre mĩmo ꝓximũ & illic desinẽ implicatun
cetens eiusdẽ digiti neruis. Et ideo insum neterib ut
ile digitus a nulo tanq̃ corona circũdarẽt. Et horusi en
inquit dissari neꝵ ita ut dicis egiptios opinari utego
sacerdo tes eoꝵ quos ꝓphetas uocant. eu co in templo ni¬
dissem circa deoꝵ aras hiĩc in singulis digitũ confectis
odonb in linere. co eius rei causas inquisissez co de ner¬
uo qđ ia dictu est pͥncipe eoꝵ narrante didicetimo
Ee insũꝑ de nio qui ꝓ ip̃m significat᷑. Complicatꝰ eim
senariu ñu digitus iste demõstrat. qui oifaria plenꝰ
pfectus atep duimꝰ est. cansasq̃ cur plenꝰ sit hic numer
use multis asseruit. ego nuc ut pñtib fabuls menas
aptas reliquo hec sũt que ĩ egopto diunaꝵ oĩi discipl¬
naꝵꝵ cõpote. Cur anulus huie digito magis insẽratur
agnoni. Inter hec Cecina Albinꝰ si uolentib erit uobat

Expanded text:
manus sinistrae minimo proximum, et illic desinere inplicatum manus sinistrae minimo proximum, et illic desinere inplicatum ceteris eiusdem digiti nervis, et ideo visum veteribus ut ille digitus anula tamquam corona circumdaretur. Et Horus: Adeo, inquit, Disari, verum est ita ut dicis Aegyptios opinari, ut ego sacerdotes eorum, quos prophetas vocant, cum in templo vidissem circa deorum hunc in singulis digitum confectis odoribus inlinere et eius rei causas requisissem, et de nervo quod iam dictum est principe eorum narrante de numero qui per ipsum significatur. Complicatus enim senarium numerum digitus iste demonstrat, qui omnifariam plenus perfectus atque divinus est, causasque cur plenus sit hic numerus ille multis adseruit, ego nunc ut praesentibus fabulis minus aptas relinquo. Haec sunt quae in Aegypto divinarum omnium disciplinarum compote, cur anulus huic digito magis inseratur agnovi.» Inter haec Caecina Albinus, «si volentibus vobis erit»,
Abbreviated transcription (Latin):
diotem. His dictis Auienꝰ amuilu de mẽsa rettulit. qui
illi de brenissimo dextre manꝰ digito repente decide¬
rat. Cumq ap̾sentib quererẽt.cur eu aliena manꝰ
& digito ce non hinc gestamim deputatis potius in¬
serẽt. ondit manũ leua ex uulnẽ turmidiore. hinc
horo nata questionis cecasio. Et dic inquit dissari. oĩs
eĩm situs corporis ꝑtinet ad medici notionẽ. tu uõ
doctrinã &e ultra q̃ medicina postulat cõsẽcutus es. dic
inꝗͣ cux sibi cois assensus multũ in digito qui mĩmo
nc̃mꝰ est. quẽ etiã medicinalẽ uocant. &e man p̾ci¬
pue simstra gestandũ esse ꝑsuasit. Et dissarius de hac
ip̃a questione ẜmo quida ad nos ab egypto uenerat.
de quo dubitaba fabula ne an ueram rõne uocatẽ
s libris anatomicoꝵ postra cosulcis neru repperi neruũ
quendã de corde natũ priorsu ꝑgere usq ad digitum

Expanded text:
diorem. His dictis anulum Avienus de mensa rettulit qui diorem. His dictis anulum Avienus de mensa rettulit qui illi de brevissimo dexterae manus digito repente deciderat: cumque a praesentibus quaereretur, cur eum alienae manui et digito, et non huic gestamini deputatis potius insereret, ostendit manum laevam ex vulnere tumidiorem. Hinc Horo nata quaestionis occasio, et: Dic, inquit, Disari omnis enim situs corporis pertinet ad medici notionem, tu vero doctrinam et ultra quam medicina postulat consecutus es, dic, inquam, cur sibi communis adsensus anulum in digito qui minimo vicinus est, quem etiam medicinalem vocant, et manu praecipue sinistra gestandum esse persuasit? Et Disarius: De hac ipsa quaestione sermo quidam ad nos ab Aegypto venerat, de quo dubitabam fabulamne an veram rationem vocarem: sed libris anatomicorum postea consultis verum repperi, nervum quendam de corde natum priorsum pergere usque ad digitum
Abbreviated transcription (Latin):
iiiiͦ. elem̃tis extrĩsẽcus uidemꝰ nec aquã. nec aerẽ. neq
terrã aliquid quo alat̃ aut qđ cõsumat exige̾. nullãq
noxam uicins uł appositis sibi reb inferre. Solue
ignis alim̃ti ꝑpetu desiderio: quicquid offendit ab¬
sumit. Inspice & pͥme etatis infantiã quantu cibu
nimio calore ꝑficiat. Et cõtra senes cogita facile tole¬
rare ieuinũ. qͣ extincto in ip̃is calore qui nutrim̃¬
tis recreari solet. S &e media etas si multo exercitio
excitau̾it sibi nͣalem calorẽ aĩosius cibum appetit.
Cõsideremꝰ & aĩalia sanguĩẽ carentia que nullu
cibu querant penura caloris. ergo si calor semper
in appetentia est. liquor antẽ ꝓpriu caloris alim̃tu
est bene in nobis cũ ex ieuino corpori nitrimenta
querũt. precipue si calor suu postulat. quo accepto
corpus omne recreat & patientiꝰ expectat cibu soli¬

Expanded text:
quattuor elementis extrinsecus videmus nec aquam nec aerem neque quattuor elementis extrinsecus videmus nec aquam nec aerem neque terram aliquid quo alatur aut quod consumat exigere, nullamque noxam vicinis vel adpositis sibi rebus inferre: solus ignis alimenti perpetui desiderio quicquid offendit absumit. Inspice et primae aetatis infantiam, quantum cibum nimio calore conficiat: et contra senes cogita facile tolerare ieiunium, quasi extincto in ipsis calore qui nutrimentis recreari solet. Sed et media aetas, si multo exercitio excitaverit sibi naturalem calorem, animosius cibum adpetit. Consideremus et animalia sanguine carentia, quae nullum cibum quaerant penuria caloris. Ergo si calor semper est in adpetentia, liquor autem proprium caloris alimentum est, bene in nobis, cum ex ieiunio corpori nutrimenta quaeruntur, praecipue calor suum postulat, quo accepto corpus omne recreatur et patientius expectat cibum soli
Abbreviated transcription (Latin):
sarius. Calor sensu occupat.&e gustatũ lingue feruor
interpedit. Ideo ex asꝑatione oris p̃uenta suauitas ex¬
cluditur. ꝙ sĩ caloris imuria absit. tu demu potest
lingua ĩcolumi blandim̃to dulcedĩem ꝓ merito euis
exoꝑe p̾terea sũctus dulas cu ꝑ calorẽ non ĩpune ue¬
netrat uenaꝵ recoptacula. o ideo noxa minuit uolis¬
tatem. Successit Horus &e cũ multa in quit de potu ce
cibatu quesisset̃ Auienꝰ. Unũ maxiẽ necͣium sponte an
oblitus ignoro p̾termisit. Cur ieuni magis sitiant ꝗͣ esu¬
riant. Hoc in cõe nobis dissari si iudet absolue. Et ille
rem tractatũ digna in quit hore quesisti. s cuiꝰ ratio ĩ
apto sit. Cum cĩm aĩal ex du̾isis constet elem̃tis. Uni
est de his que corpus efficiũt. quod ce solũ. aut ma¬
xime ultra cetera aptũ sibi querat alim̃tus. Calorem
dico qui liquorẽ sibi semꝑ exigit mĩstrari. Certe de ip̃is

Expanded text:
sarius: «calor sensum occupat, et gustatum linguae fervor sarius: «calor sensum occupat, et gustatum linguae fervor interpedit. Ideo exasperatione oris praeventa suavitas excluditur. Quod si caloris absit iniuria, tum demum potest lingua incolumi blandimento dulcedinem pro merito eius excipere. Praeterea sucus dulcis per calorem non impune penetrat venarum receptacula et ideo noxa minuit voluptatem.» Successit Horus et, «cum multa», inquit, «de potu et cibatu quaesisset Avienus, unum maxime necessarium, sponte an oblitus ignoro, praetermisit: cur ieiuni magis sitiant quam esuriant. Hoc in commune nobis, Dysari, si videtur, absolve.» Et ille: «rem tractatu dignam», inquit, «Hore, quaesisti sed cuius ratio in aperto sit. Cum enim animal ex diversis constet elementis, unum est de his quae corpus efficiunt quod aut solum aut maxime ultra cetera aptum sibi quaerat alimentum, dico, qui liquorem sibi exigit ministrari. Certe de ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
tat aquas in maria nr̃a trasmittit in freto ẽ gaditano qđ
hispanias africamq int̾iacet. & sine dubio inundatio i psa
ꝑ hispanese & gallicanũ lictora in tyrrenũ ꝓdit. Inde adn¬
aticu mare facit. Ex quo dextra in partheniu. leua in io¬
nium & directi in egen ꝑgit. acq ita ingredit̃ ĩ pon¬
tum. Que igit̃ ratio facit ut rinati aque de ponto fu¬
na sũꝑficies ponti ꝑꝑ nimias aquas que de terra dulces
influnt. fõras eftluit. deorsu uõ intto pergit influxio.
Unde ꝓbatum est. natantia que ut sup̃dixi iacuint᷑ in
pontu. foras expelli. Si uõ colũna deciderit introrsu
minari. Et hoc sẽpe nin ꝓbatu est. ut grauiora queq
in fundo ppontidis ad ponti interiora pellant᷑. Adiecta
hac una cõsultatione reticebo. Cur omne dulcuiz magis
dulee iidet̃ cu frigidu est. ꝗ̃ si caleat. Respondit dis¬

Expanded text:
tas aquas in maria nostra transmittit in freto est Gaditano quod tas aquas in maria nostra transmittit in freto est Gaditano quod Hispaniam Africamque interiacet, et sine dubio inundatio ipsa per Hispaniense et Gallicanum litora in Tyrrhenum prodit: inde Hadriaticum mare facit, ex quo dextra in Parthenium laeva in Ionium et directim in Aegaeum pergit, atque ita ingreditur in Pontum. Quae igitur ratio facit ut rivatim aquae de Ponto fluNam superficies Ponti propter nimias aquas quae de terra dulces influunt, foras effluit; deorsum vero intro pergit influxio. Vnde probatum est natantia quae, ut supra dixi, iaciuntur in Pontum foras pelli, si vero columna deciderit, introrsum urinari. Et hoc saepe usu probatum est, ut graviora quaeque in fundo Propontidis ad Ponti interiora pellantur.» «Adiecta hac una consultatione reticebo: cur omne dulcium magis dulce videtur cum frigidum est quam si caleat?» Respondit Dy
Abbreviated transcription (Latin):
illis regionib flumoꝵ est &e paludu in ip̃a maria ĩ flu¬
entiu suꝑficies maris. cui dulces aque ĩnatant cõgela¬
scit. & in columi aqua marina uidet᷑ in mari gelu. Sed
de aduenis undis coactũ hoc & in ponto fieri udemus.
in quo frustra quedã etiã ut ita dixeris pro sythie gelide
forunt᷑ contracte. de fluuiali uł palustrui undaꝵ multitu¬
dine. in qnas licet frigore qͣi lenaciores marina. Plurimũ
aut̃ aquaꝵ taliu influere ponto & tota suꝑficie eius in¬
fectu etiã dulci liquore ꝓpter qd̾ ait Salustiꝰ mare ponti¬
cum dulciꝰ ꝗ̃ cetera ẽ. hoc quoq testimoĩo ꝙ si in pontum
uł paleas uł ligna uł quecũq natantia piceris foras extra
pontũ ferunt̃᷑ in ꝓpontide. Atq ita ĩ mare quod aluit asie
oram. Cum cõstet in pontu influere maris aquã. non eł¬
fluere de ponto. Meatus eim̃ qui solus de occeano recep¬

Expanded text:
illis regionibus fluviorum est et paludum in ipsa maria influillis regionibus fluviorum est et paludum in ipsa maria influentium, suscit et incolumi aqua marina videtur in mari gelu, sed de advenis undis coactum. Hoc et in Ponto fieri videmus, in quo frusta quaedam et, ut ita dixerim, prosiciae gelidae feruntur contractae de fluvialium vel palustrium undarum multitudine, in quas licet frigori quasi levatiores marina. Plurimum autem aquarum talium influere Ponto, et totam superficiem eius infectam esse dulci liquore, praeter quod ait Salustius: Mare Ponticum dulcius quam cetera, est hoc quoque testimonio quod, si in Pontum vel paleas vel ligna seu quaecumque natantia proieceris, foras extra Pontum feruntur in Propontidem atque ita in mare quod adluit Asiae oram, cum constet in Pontum influere maris aquam, non effluere de Ponto. Meatus enim qui solus de oceano recep
Abbreviated transcription (Latin):
um conerelcẽ. & ea que frigidiora lunt facile gelu cogi
Acctu autẽ oĩi maxĩe frigorifĩtu est. Atq id tamen
nũꝗͣ gelu stringit᷑. Non igĩt magis oleo cansa ẽ coagu¬
li celerioris. quod & leuigatiꝰ & spissus est. Faciliora
eĩ ad coeũdu uident̃ que leuaciora densioraq sunt.
Uino autẽ non contigit tanta mollicies. & est q̃ ole¬
um multo liquidiꝰ. Acetu uõ & liquidissimu ẽ inter
ceteros humores. Et tanto est acerbiꝰ: ut sit acore tri¬
stiticum & exemplo marine aque que ip̃a quoq ama¬
ritudĩe sui asꝑa est. nũꝗͣ gelu cõtrahit᷑. Nam quod He¬
rodotus historiaꝵ scriptor cõtra oiũ ferme qui hec que¬
sierũt opĩonem scripsit.Mare bosphoricu quod & ci¬
meriu appellat eare q ꝑtiu mare onne quod scythicu
dicif. id gelu cõstringi &e consistere. aliter ẽ ac putatur.
Nam non marina aqua contrahit᷑. s quia plurim̾u in

Expanded text:
um concrescere et ea quae frigidiora sunt facile gelu cogi: um concrescere et ea quae frigidiora sunt facile gelu cogi: acetum autem omnium maxime frigorificum est, atque id tamen numquam gelu stringitur. Num igitur magis oleo causa est coaguli celerioris quod et levigatius et spissius est? faciliora enim ad coeundum videntur quae levatiora densioraque sunt: vino autem non contingit tanta mollities, et est quam oleum multo liquidius: acetum vero et liquidissimum inter ceteros humores, et tanto est acerbius ut sit acore tristificum, et exemplo marinae aquae, quae ipsa quoque amaritudine sui aspera est, numquam gelu contrahitur. Nam quod Herodotus historiarum scriptor contra omnium ferme qui haec quaesiverunt opinionem scripsit mare Bosphoricum, quod et Cimmericum appellat, earumque partium mare omne, quod Scythicum dicitur, id gelu constringi et consistere, aliter est ac putatur. Nam non marina aqua contrahitur, sed quia plurimum in
Abbreviated transcription (Latin):
sola terrea in se remanẽte nã. quod hie apparet. quia
cũ fuerit eadẽ solis aqua calore soluta minor modus
eius repperit̃ qͣ fũit ante ꝗͣ cõgelasceret. Deest ꝙ eua¬
poratio solu÷ ĩ aqua salubre cõsũpsit. Nix ergo que nil
alud est q̃ aqua in aere densata tenuitatẽ sui cu den¬
saret᷑ amisit. & ideo ex euis resolute potu du̾sã mor
boꝵꝑ gnͣa iuscerib ĩ sẽminant᷑. Noĩatu gelu ueteris que
me solebat agitare admonuit questionis. Cur uina aut
nũꝗͣ aut rarenter cõgelescant ceteris ex magna ꝑte
humoris nimietate frigoris cogi solitis. nu quia uinũ
semina quedã in se caloris ht. & ob eam rem homerus
Ad hec dissariꝰ. Esto uina nͣali muniant calore. an oleũ
minus ignitũ est. aut minorẽ ui in corporib calefacta¬
dis ht̃. &. tam̃ gelu stringit᷑. certe si putas ea que calidi¬
ora sunt difficilius cõgelascere congruens erat. nec ole¬

Expanded text:
sola terrea in se remanente natura. Quod hinc apparet, quia, sola terrea in se remanente natura. Quod hinc apparet, quia, cum fuerit eadem aqua solis calore resoluta, minor modus eius reperitur quam fuit antequam congelasceret: deest quod evaporatio solum in aqua salubre consumpsit. Nix ergo, quae nihil aliud est quam aqua in aere denseta, tenuitatem sui, cum denseretur, amisit, et ideo ex eius resoborum genera visceribus inseminantur.» «Nominatum gelu veteris, quae me solebat agitare, admonuit quaestionis, cur vina aut numquam aut rarenter congelascant, ceteris ex magna parte umoribus nimietate frigoris cogi solitis? Num quia vinum semina quaedam in se caloris habet —et ob eam rem Homerus Ad haec Dysarius: «esto vina naturali muniantur calore: num oleum minus ignitum est aut minorem vim in corporibus calefactandis habet? et tamen gelu stringitur. Certe si putas ea quae calidiora sunt difficilius congelascere, congruens erat nec ole
Abbreviated transcription (Latin):
⁊prio uinat᷑ calore. lazdudũ inquit Auienꝰ nossẽ aueo.
Cur aqu que obsita globis niiuu ꝑducit᷑ ad niuales
rigorem. non minꝰ in potu noxia est. q̃ ex ip̃a nine aqͦ
resoluta. Scimꝰ cĩm quot quãteq noxe epoto niuis hu¬
moret nascant᷑. Et dissariꝰ addo aliquid ante quesitis Aqua
oñi ex nine resoluta etia si igne calesiat ce calida bibar
eque noreia e. acsi epota sit sugida. Rrgo non solo ngore
nualis aqua pnitiosa ẽ. s ob alia caułat qua non pige¬
bit aprre. Auctore Aristotele qui in physicis questionib
sus hanc posuit. & in hiic sensu ni fallor abloluit. ois
aqua inquit ht̃ in se aeris teniussimi portionẽ. quo salu¬
taris est. ht̃ etiã terrenã fecem qua est corpulẽta post
terram. Cum ergo aeris frigore & gelu coacta coalescit
necesse ẽ ꝑ euaporationẽ. uł ut expͥmi ex ea auram
illã tenuissĩmã qua descendẽte cõueniat in coagnlu

Expanded text:
proprio iuvatur calore. Iamdudum, inquit Avienus, nosse haveo, proprio iuvatur calore. Iamdudum, inquit Avienus, nosse haveo, cur aqua quae obsita globis nivium perducitur ad nivalem rigorem minus in potu noxia est, quam ex ipsa nive aqua resoluta? Scimus enim quot quantaeque noxae epoto nivis humore nascantur. Et Disarius: Addo aliquid a te quaesitis. Aqua enim ex nive resoluta, etiamsi igne calefiat et calida bibatur, aeque noxia est ac si epota sit frigida. Ergo non solo rigore nivalis aqua perniciosa est, sed ob aliam causam, quam non pigebit aperire auctore Aristotele qui in physicis quaestionibus suis hanc posuit et in hunc sensum, ni fallor, absolvit. Omnis aqua, inquit, habet in se aeris tenuissimi portionem quo salutaris est, habet et terream faecem qua est corpulenta post terram. Cum ergo aeris frigore et gelu coacta coalescit, necesse est per evaporationem velut exprimi ex ea auram illam tenuissimam, qua discedente conveniat in coagulum
Abbreviated transcription (Latin):
nim uoi auuide deuorit᷑ tuc multus aex cũ edulis infert̃
mprhtantiũ ricens &e. crebritatẽ respirandi. Igit̃ ubi aer ue¬
nits cãplenit ad abiciendũ fastiduĩ ꝓ̃ cibo pensat᷑. Ni mo¬
lestuscitibi sum dissari patere plus nimio ex discendi cu¬
piditate garrientẽ. Et dicas queso cur edulia sauis calida¬
Saas fatilius. eom pͥmi mꝰ ore ꝗ̃ man substinemꝰ. Et si quia
bort̃ plus fẽrues q̃ ant duitrus mandi possit. alico deuo¬
rimussudet eañ aliniss non pitiosẽ urit. & ille inte¬
Qumnis calor qui in aluo est qͣi multo maior uebe men¬
non qͣr. quicꝗd calidũ accipit magnitudiẽ sua circũnenit.
de cdebilitat. Ideo prestat si quid ori ferindũ ad mouens
non ut quidã faciunt hiare. ne nouo sp̃u feruori uires
ministres. S paulisꝑ labra compͥmẽ ut maior calor
qui de uentre etiã ore oppilat᷑ compͥmat maiore m
calore. Maniis autẽ ut rem fẽruida ferre possit. nullo

Expanded text:
Nam ubi avide devoretur, tunc multus aer cum edulibus infertur Nam ubi avide devoretur, tunc multus aer cum edulibus infertur propter hiantium rictus et crebritatenas complevit, ad obiciendum fastidium pro cibo pensatur.» «Ni molestus tibi sum, Dysari, patere plus nimio ex discendi cupidine garrientem, et dicas quaeso cur edulia satis calida facilius comprimimus ore quam manu sustinemus et si quid eorum plus fervet quam ut diutius mandi possit, ilico devoramus et tamen alvus non perniciose uritur.» Et ille: «intestinus calor qui in alvo est quasi multo maior vehementiorque quicquid calidum accipit magnitudine sua circumvenit ac debilitat. Ideo praestat si quid ori fervidum admoveris, non ut quidam faciunt hiare, ne novo spiritu fervori vires ministres, sed paulisper labra comprimere, ut maior calor qui de ventre etiam ori opitulatur comprimat minorem calorem. Manus autem, ut rem fervidam ferre possit, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
dia que mnanitatẽ fẽcerat. accepto potus remedio quasreao
nonn totus macua recreat᷑. cibatus nõ ut pote concretion
&s grondior in uenas non msi paulatis confect ad minit̃
Pdeo sins quai reperit nullo solatio sublauat. imo quiequs
foris humons nactus est exorbet. & inde penuria eiꝰ que
sitis uarat ꝰ auget᷑. Nec hoc mn Auienꝰ ait. ignoratũ religno
cũ maior uoluptas est. cũ sitis potu exrĩguit q̃ cui fames
sedit cibo. Et dissars ex p̾dictis hoc quoq liquetitnam n¬
rionis torus haustus in om̃e corpus simul penerrat. co oũi
pouim sensius facit unã maximã & sensibilẽ uoluptatem.
Cions ante oxigno submmistratu paulatiz pemiiã consolate
ideco tioluptas ci multifaria cõminuit᷑. Hoc quoq si uidet
aldo quesitis cur qui auidiꝰ uorant facilius sacias capuñs
q qui cade qnietiꝰ ederint. Preuis ẽ inquit illa respolio

Expanded text:
dia quae inanitatem fecerat accepto potus remedio quasi iam dia quae inanitatem fecerat accepto potus remedio quasi iam non in totum vacua recreatur: cibatus vero, utpote concretior et grandior, in venas non nisi paulatim confectus admittitur; ideo sitim quam repperit nullo solatio sublevat, immo quicquid foris humoris nactus est exorbet, et inde penuria eius, quae sitis vocatur, augetur. Nec hoc mihi, Avienus ait, ignoratum relinquo: Cur maior voluptas est, cum sitis potu extinguitur, quam cum fames sedatur cibo? Et Disarius: Ex praedictis hoc quoque licet. Nam potionis totus haustus in omne corpus simul penetrat et omnium partium sensus facit unam maximam et sensibilem voluptatem: cibus autem exiguo subministratu paulatim penuriam consolatur; ideo voluptas eius multifariam comminuitur. Hoc quoque, si videtur, addo quaesitis: Cur qui avidius vorant facilius satias capit quam qui eadem quietius ederint? Brevis est, inquit, illa responsio.
Abbreviated transcription (Latin):
munũt. Remouẽtes in qͣntu fieri potest a uino laeries
cõtagione. a quo ta maĩfeste ledit᷑ ut iux se tueatpĩua
se pleno co ideo aeri minꝰ ꝑuio. Ceteꝵe si inde hausent
& locu aeris ad mixtioni patefeceris reliquũ qđ remãsit
omne corrumpit᷑. media igit᷑ ꝑs quãtu a cõfinio sũmi utusq
tm̃ a noxia remota. & quasi nec turbulẽta nec diluta. Ad¬
iecit Auenꝰ.cur gadẽ potio meracior uidet᷑ ieuino. q̃ ei qui
cibu sumpsit. Et ille uenas inedia uacuefacit. sataritas obstruit.
lgit᷑ cu potio ꝑ manitatẽ penitꝰ infsuit. quia nõ obtusas cibo
uenas inuenit. neq sit admixtione dilucior. ꝑ nacuu me¬
ans gustatu fortiore sentit᷑. Hoc quoq sciendu m ẽ Auienꝰ
ait. cur qui esunens biberit aliqͣnͣtulu famẽ sublenat. qui
cupidinẽ potus accendit. Nota est inquit dissariuis causa¬
nam liquor quidẽ nil osfi̾cit qn sumptus ad omnes corpnis
ptes quoq uersũs ꝑmanet & uenas compleat. Et ides ine¬

Expanded text:
ieri potest a vino aeris contagionem, a quo tam manifeste laeditur ut vix se tueatur in vase pleno et ideo aeri minus pervio. Ceterum si inde hauseris et locum aeris admixtioni patefeceris, reliquum quod remansit omne corrumpitur. Media igitur pars quantum a confinio summi utriusque tantum a noxa remota est quasi nec turbulenta nec diluta. Adiecit Avienus: Cur eadem potio meracior videtur ieiuno quam ei qui cibum sumpsit? Et ille: Venas inedia vacuefacit, saturitas obstruit. Igitur cum potio per inanitatem penitus influit, quia non obtusas cibo venas invenit neque fit admixtione dilutior, et per vacuum means gustatu fortiore sentitur. Hoc quoque sciendum mihi est, Avienus ait: Cur qui esuriens biberit aliquantulum famem sublevat, qui s magisque cupidinem potus accendit? Nota est, inquit Disarius, causaNam liquori quidem nihil officit quin sumptus ad omnes corporis partes quoquo versus permanet et venas conpleat, et ideo ine
Abbreviated transcription (Latin):
lbadi fit ut etia si sanitate sumentiu medicentas obser¬
uata non sanciet. tp̃e tam̃ luxus moꝵ sit egrieudo bisticn¬
norabiliter exceptis dissaruis obsecutus es enquise duestachi
dasonce sgo medicine. Qui uolet eligere sequendit
usum cosulat. & quid sit utiliꝰ samtati expientia docebit.
Post hec flauianꝰ co alios quidẽ medicos idem dicentenc
semp atdiuai. uinũ inter calida censendã. Sel co niine
Susta chiꝰ cũ causas ebrietatis attingẽt. p̃dicabat uini ca¬
lorem. Cirtũ autẽ sepe hoc mecũ reputãti uisa est uini
na frigori pprior q̃ calori. & ĩ mediu pfero quidns duidi
extimandũ trahor. ut ur̃m sit de mea extimatione uidi

Expanded text:
sumentium mediocritas observata non sauciet, ipse tamen luxus morum sit aegritudo. His favorabiliter exceptis Disarius: Obsecutus es, inquit, Eustathi, dialecticae, ego medicinae. Qui volet eligere sequenda usum consulat, et quid sit utilius sanitati experientia docebit. Post haec Flavianus: Et alios quidem medicos idem dicentes semper audivi, vinum inter calida censendum, sed et nunc Eustathius, cum causas ebrietatis attingeret, praedicabat vini calorem. Mihi autem saepe hoc mecum reputanti visa est vini natura frigori propior quam calori: et in medium profero quibus ad hoc aestimandum tr
Abbreviated transcription (Latin):
didissimo candore inter flãmas cucus elucens quem uos
ut a grais accepistis orbem lacteñ nũcupatis. Ex quo omia
m contemplanti. preclara cetera mirabilia uidebantur
Frant autẽ ee stelle quas nũꝗͣ ex hoe loco uidimus & le

Expanded text:
didissimo candore inter flammas circus elucens quem vos, didissimo candore inter flammas circus elucens quem vos, ut a Graiis accepistis, orbem lacteum nuncupatis; ex quo omnia mihi contemplanti praeclara cetera et mirabilia videbantur. Erant autem eae stellae, quas numquam ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quod cõsp̃icis istis te corporis custodiis liberau̾it. huc tibi adicus
patere non potest. Nomiẽs eĩm sunt hac lege generati qui
tuerent̃ illũ globu. quẽ in hoc templo medio uides. que t̾ra
dicit᷑. hisq auis datus est. ex illis Tempit̾nis ignib: que side
ra oe stellas uocatis. que globose & rotũde diuinis aĩãte mẽ¬
tib circulos suos orbesq conficũt celeritate mirabili. Iuare
do tib publi & piis omĩb retinẽdus aũis est in custodia cor¬
poris. Nec inussũ euis aquo ille est uobis cdatus ex hoũm
uita migrandi est: ne munus assignatũ adeo defugisse
nideamini. Sed sic Scipio. auus hic tuus. ut ego que tetige¬
mu iustitia cole ce pietatem. que cũ magna in pentib
orpropiquis: tum i patria maxima estrea uita uor este
in belum de in huic cetu eoꝵ qui iam inxerũt. & corpore
lreati illum incolant locum. quȩ̃ uides. Erat autẽ is splen¬

Expanded text:
quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides, quae terra dicitur, iisque animus datus est ra et stellas vocatis, quae globosae et rotundae, divinis animatae mentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare et tibi, Publi, et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est vobis datus, ex hominum vita migrandum est, ne munus humanum adsignatum a deo defugisse ideamini. Sed sic, Scipio, ut avus hic tuus, ut ego, qui te genui, iustitiam cole et pietatem, quae cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est; ea vita via est in caelum et in hunc coetum eorum, qui iam vixerunt et corpore laxati illum incolunt locum, quem vides, erat autem is splen
Abbreviated transcription (Latin):
stuant̃. Nihil est eĩ illi pͥncipi deo qui omnẽ mudu regit.
q quidẽ in terris fiat acceptus ꝗͣ concilia cetusq hominũ
uire sociati. que ciuitates appellant᷑. hore rectores & cõser¬
uatores hmc ꝓfecti. huc reu̾tunt᷑. Hic ego &e si era ꝑteratꝰ.
non tam metri mortis ꝗͣ insidiaꝵ a meis quesi tũ uiuẽt¬
tanqͣ e carcere euolauerũt. Uestra u̾o que dicit̾ uita mors
est. Tum en aspicias ad te ueientem panlũ patrem. Iues
ut uidi. equidẽ iu lacrimaꝵe phũdi. Ille autẽ me complex.
atq osculatus flere ꝓhibebat. Atq ego ut pͥmu fletu re¬
presso loqui possẽ cepi. Queso inqͣ pater sanctissime atqi
optime qm hec ẽ uita ut Afticanũ audio dicere. quid mo¬
ror in terris : ꝗn huc ad uos propo uenire. Non est ita ĩ¬
quit ille. Nisi eĩ cu deus is cuiꝰ hoc templu est omne.

Expanded text:
fruantur; nihil est enim illi principi deo, qui omnem mundum regit, fruantur; nihil est enim illi principi deo, qui omnem mundum regit, quod quidem in terris fiat, acceptius quam concilia coetusque hominum iure sociati, quae civitates appellantur; harum rectores et conservatores hinc profecti huc revertuntur. Hic ego, etsi eram perterritus non tam mortis metu quam insidiarum a meis, quaesivi tametanquam e carcere euolauerunt. Vestra uero quę dicitur uita, mors est. Quin tu aspicis ad te venientem Paulum patrem? Quem ut vidi, equidem vim lacrimarum profudi, ille autem me complexus atque osculans flere prohibebat. Atque ego ut primum fletu represso loqui posse coepi, Quaeso, inquam, pater sanctissime atque optime, quoniam haec est vita, ut Africanum audio dicere, quid moror in terris? quin huc ad vos venire propero? Non est ita, inquit ille. Nisi enim deus is, cuius hoc templum est omne,
Abbreviated transcription (Latin):
nepoti mei. Hic tu africine oftendas õportebit patrie. lumẽ
ãi. ingenii. consiliq tui. S euis tẽporis ancipitem iudeo
quasi fatoꝵ uia. Nam cũ etas tua seꝑte nos occies solis
q plenus alter altora de causa habet᷑ circuitu natũrali
sũma tibi fatalem cõfecerĩt. in te unũ atq in tuũ nomẽ
sc̃ tota conu̾tet ciuitas. Te sẽnatus: te omnes bom. te socii. tę
latim intuebunt᷑. tu eris unus in quo nitat᷑ ciuitatis salus:
Ac ne multa. dictator rem. p. statuas oportet. Si impiaes
ppinquore manꝰ estũgeris. Hic cũ exclamauissẽt Lelius. in¬
gemissentq uehem̃tius ceteri. Leuiter arndens Scipio . &. que¬
so inquit ne me esomno excitetis & pax rebi audite ceta.
Sed quo sis Africane alacrior ad tutandam rem. p. sic
habeto. Ommib qui patriã cõseruatint. adiuerint. auxeñt.
certu essẽ in celo definitũ locu ubi beati euo sempiterno

Expanded text:
nepotis mei. Hic tu, Africane, ostendas oportebit patriae lumen nepotis mei. Hic tu, Africane, ostendas oportebit patriae lumen imi, ingenii consiliique tui. Sed eius temporis ancipitem video quasi fatorum viam. Nam cum aetas tua septenos octiens solis orum uterque plenus alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota convertet civitas, te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus, in quo nitatur civitatis salus, ac, ne multa, dictator rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris. Hic cum exclamasset Laelius ingemuissentque vehementius ceteri, leniter arridens Scipio: St! quaeso, inquit, ne me e somno excitetis, et parumper audite cetera. Sed quo sis, Africane, alacrior ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiuverint, auxerint, certum esse in caelo definitum locum, ubi beati aevo sempiterno
Abbreviated transcription (Latin):
de quo udelicet sepissime uigilans solebut cogitare & loqui.
Africanꝰ oñdit se ea forma  qͣua in ex imagine eius qͣ ex ip̃o
erat notior. Iuem ubi agnoui. equidẽ cohorrui. Sed ille. ades
inquitluõ. & omitte timorẽ Scipio. & que dicu trade me¬
morie. Uidesne illam urbẽ que parere ppło.to. coacta ꝑ me
renonat pristina bella: nec potest quiescere: Ostendebat autẽ
carthaginẽ de excelso ce pleno stellaꝵ illustri &o claro quodas
loco. ad quã tu oppugnandã nuc uenis pene miles. hanc hocbi¬
ennio cosul euertes. eritq cognomen tibi id ꝑte partu. qđ
habes adhuc a nobis horeditariu. Cum autẽ carthaginẽ dele¬
ueris triũ phum egeris censorq fueris & obietis legatꝰ egyp¬
tum synas asiam. grecias. delegere iteꝵ cõsul absens. bellu q
maximu conficies numantiã exscindes. Sed cu eris curru
in capitoliũ inuectus offendes rem ꝑ. consiliis ꝑturbatam

Expanded text:
de quo videlicet saepissime vigilans solebat cogitare et loqui de quo videlicet saepissime vigilans solebat cogitare et loqui Africanus se ostendit ea forma, quae mihi ex imagine eius quam ex ipso erat notior; quem ubi agnovi, equidem cohorrui, sed ille: Ades, inquit, animo et omitte timorem, Scipio, et, quae dicam, trade memoriae. Videsne illam urbem, quae parere populo Romano coacta per me renovat pristina bella nec potest quiescere? ostendebat autem Karthaginem de excelso et pleno stellarum illustri et claro quodam loco ad quam tu oppugnandam nunc venis paene miles. Hanc hoc biennio consul evertes, eritque cognomen id tibi per te partum, quod habes adhuc a nobis hereditarium. Cum autem Karthaginem deleveris, triumphum egeris censorque fueris et obieris legatus Aegyptum, Syriam, Asiam, Graeciam, deligere iterum consul absens bellumque maximum conficies, Numantiam excindes. Sed cum eris curru in Capitolium invectus, offendes rem publicam consiliis perturbatam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ut Masinissam cõuenire rrgnsi¬
familie nr̃e iustis de causis amicissĩmũ.
Ad quẽ ut ueni: complexus me se¬
nex conlacrimauit. aliquatoq post
luspexit ad celum. Et grates inquit ubi ago sũme sol: uobisq
reliqui celites. ꝙ ante qͣ ex hac uita migro conspicio in meo
regno .ce. his tectis p. Cornelui scipionẽ cuiꝰ eipẽ nomĩe
recreor. Itaq nũqͣ ex aĩo meo discedit illius optimi atq
inuictisłimi uiri memonia. Deinde ego illum de sũo re¬
tro citroq habitis ille nobis est cõsũmptus dies. Post autem
apparatu regio accepti ẜmonẽ in multa noctem ꝓduximus.
Cum senex nihil nisi de Africano loqueret᷑. omniaq euis
non fãcta lolu. s eciã dicta meminisset. Deinde ut cubitum
artior q̃ solebat sõmnus complexus est. Hic mn credo equidẽ
ex hoe ꝙ eramꝰ locuti. fit eim fepe ut cogitationes ẜmonesq no¬
stri pariant aliquid in sõmno tale. quale de homero scribit Emiꝰ.

Expanded text:
quam ut Masinissam convenirem regemfamiliae nostrae iustis de causis amicissimum. Ad quem ut veni, conplexus me senex conlacrimavit aliquantoque post suspexit ad caelum et: Grates, inquit, tibi ago, summe Sol, vobisque, reliqui Caelites, quod, ante quam ex hac vita migro, conspicio in meo regno et his tectis P. Cornelium Scipionem, cuius ego nomine ipso recreor; itaque numquam ex animo meo discedit illius optimi atque invictissimi viri memoria. Deinde ego illum de suo retro citroque habitis ille nobis consumptus est dies. Post autem apparatu regio accepti sermonem in multam noctem produximus, cum senex nihil nisi de Africano loqueretur omniaque eius non facta solum, sed etiam dicta meminisset. Deinde, ut cubitum artior quam solebat somnus complexus est. Hic mihi credo equidem ex hoc, quod eramus locuti; fit enim fere, ut cogitationes sermonesque nostri pariant aliquid in somno tale, quale de Homero scribit Ennius,