comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagines sumo solo ad obruent. dem̃ rursus ad arũdines erige ꝑ
gellis. Itaq post uindemiã uelut ĩutila sarmta decidũt: ꝑ astir¬
pe sũmoug̃. Nos at p̾cipimꝰ easde uirgas cũ mr̃e fuerit p̃¬
cisȩ obruq sicubi demortius uitib ordines uacẽ At si nouellã ꝗs
staeu suscipi nõ debȩ. Nã E difficilẽ laborẽ cobonis ethibe Nec ũꝗͣ
gnosi sapons uinũ prebȩ. Ato ubi regionis ꝯdicio sols eacul¬
tum̃ recipit: bipedaneis scrobib malleolus depoit᷑: ꝗ cũ egermi¬
nauit ad una mat̾ia reuocat᷑. Eaq pͦ año cõpescit ⁊̃ duas
gemas. seqiẽtt dem̃ cũ paliites ꝓfundit : uaꝰ sumutit᷑. ⁊̧efi¬

Expanded text:
propagines summo solo adobruere, deinde rursus ad arundines erigere,sarmenta decidunt, et a stirpe submovent. Nos autem praecipimus easdem virgas, cum a matre fuerint praecisae, sicubi demortuis vitibus ordines vacent, aut si novellam quis suscipi non debet. Nam et difficilem laborem colonis exhibet, nec unquam generosi saporis vinum praebet. Atque ubi regionis conditio solam eam culturam recipit,bipedaneis scrobibus malleolus deponitur. Qui cum egerminavit, ad unam materiam revocatur: eaque primo anno compescitur in duas gemmas: sequente de
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ggli stat ñ pgelidus: ñ nimiũ pluuꝰ ẽ autumni tp̃r q arbores ꝓ
septẽtrionali ꝑte arbori applicãda st̾: locis frigidis a meride . Tẽpato
statu geli a ab oriẽtt aut ab occide̾te: Ne toto die solẽ uł umbra
patiat᷑. Prox᷑ deiñ putatio ẽ meliꝰ existimat celsus fer̃o abstineri
ip̃osq colos ĩ mõs corone cõtortos arbori circũdari: ut flexura ma-

Expanded text:
arbores et septentrionali parte arbori applicanda sunt: locis frigidis a meridie, temperato statu caeli aut ab oriente aut ab occidente, ne toto die solem vel umbram patiantur. Proxima deinde putatione melius existimat Celsus ferro abstineri, ipsosque caules in modum coronae con- tortos arbori circumdari, ut flexura mate
Abbreviated transcription (Latin):
solũ ueluptatẽ s q̃ salubritatẽ afferũt. Sorbi qͦ. q armeniaci at
ꝑsici nõ minĩa ẽ grã. ꝙ mala sorbia pͥma  post medã messẽ¬
Amigdola si parũ ferax erit. forata arbore lapit᷑ adiicito : ⁊
ita librũ arboris molescere sinito. Oius ãt gau ramꝰ ctͣ Rał¬

Expanded text:
solum voluptatem, sed etiam salubritatem afferunt. Sorbi quoque et Armeniaci atque solum voluptatem, sed etiam salubritatem afferunt. Sorbi quoque et Armeniaci atque Persici non minima est gratia. Mala, sorba, pruna, post mediam hAmygdala, si parum ferax erit, forata arbore lapidem adicito, et ita librum arboris inolescere sinito. Omnium autem generum ra
Abbreviated transcription (Latin):
apͥnuꝯ feit. Nos exiguũ alm̃o lassaris uino diliumꝰ. ꝙ ita cacũta
arboris sam̃a oblinimꝰ. Ea res em̃dauit acorẽ maloꝵ. Mala pu¬
nita ne ĩ arbore uẽtre medio crept lapides tros saturus arbo¬
rẽ ad idicẽ ip̃as colueris. At si iã atborẽ sitã hueris scyllã ẜm
año. pirũ autumao añ brumã sercto ita : ut minĩe dies xxo ad bra¬
mã suꝑsit᷑. Quȩ ut sit ferax cũ aloleuerit: alte eã oblaq̃ato : q iux ͦ
ip̃a radice trũcũ findito : & fissura cuneo thede pineȩ adiicito. &
ibi reliꝗto. dem̃ ab sumpta ablaq̾atiãe cinẽ supͣ tra̃ ĩ iicito. Cur̃dũ
ẽ at̃ ꝗͣ ga̾osissimis piris porania ꝯseramꝰ. Sa st crustumina regia
na neurana : fauoniana: lateritana: Dolobelliana : Turaniana
loga d̃. prȩfea maloꝵ gna ex ꝗrẽda maxĩe Gaudiane : macrana
orbiculata cestina pedusiana : Amerina: Syrica : Meliieda Cib¬
nia. Qͦꝵ gna tria ssi. Strutha. chry somelena Mastia q̃ orĩã nõ

Expanded text:
a arboris summa oblevimus. Ea res emendavit acorem malorum. Mala Punica ne in arbore hient,remedio suntlapides tres, si, cum seres arborem, ad radicem ipsam collocaveris.At si iam arborem satam habueris, scillam secundum anno. Pyrum autumno ante brumam serito, ita ut minime dies XXV ad brumam supersint. Quae ut sit ferax, cum adoleverit, alte eam ablaqueato, et iuxta ipsam radicem truncum findito, et in fissuram cuneum tedae pineae adicito, et ibiam generosis- simis pyris pomaria conseramus. Ea sunt Crustumina, regia,na, Naeviana, Favoniana, Lateritana, Dolabelliana, Turraniana, longa est. Praeterea malorum genera exquirenda maxime Scaudiana,Matiana, orbiculata, Cestina, Pelusiana,Amerina, Syrica, melimela, Cydonia: quorum genera tria sunt, struthia,chrysomelina, mustea. Quae omnia non
Abbreviated transcription (Latin):
crassitudinẽ ht᷑. pot̾it q̃ lõge muoris ĩcrem̃ti E rbustioris trasfetͣi: quẽ
ita ꝯuẽit põi ut sui perculũ ad petom he̾at exiguũ adm̃o supͣ scrdem
emineat letiꝰ .n. frones Si tñ i mersus pecoris ałt iutari nõ pouaerit
celsior trũcus ꝯstituet᷑: ut sit ĩ noriꝰ abiniuria petoꝵ. At q̃ rigãle st
deis. deiñ ꝯstitutũ iã &t matuꝵ oliuotũ ĩ duas ꝑtes diude᷑. q̃ alt̾nus am̃is
fructu ĩduat᷑. Neq .n. olea ꝯtinuo biẽnio delerat cũ sbiedeꝰ ager ꝯsis
nõ d̃ ardore collicalã agit. cũ sẽib replet᷑. fructũ affert. Ita sic diuisũ
oliuetũ oĩb añis eqle redditũ affert. Sed id minĩe hotͣ año arari
debeat E bidẽtib alto circũ fodi. Nã post solstitiũ cũ tt̃a estib hiat .cu¬
radũ ẽ: ne ꝑrimas sol ad radices arboꝵ penetret. post eꝗnodtiũ autũna.¬
lt ita st arbores oblasande : ut a suꝑiont ꝑte si olea ĩ diuiso ẽ ĩ cilicia

Expanded text:
crassitudinem habet. Poterit etiam longe maioris incrementi et robustioris transferri. Quem ita convenit poni, ut, si non periculum a pecore habeat, exiguus admodum supra scrobem emineat: laetius enim frondet. Si tamen incursus pecoris aliter vitari non poterit, celsior truncus constituetur, ut sit innoxius ab iniuria pecorum. Atque etveis. Deinde constitutum iam et maturum olivetum in duas partes dividere, quae alternis uo biennio uberat. Cum subiectus ager consitus non est, arbor coliculum agit: cum seminibus repletur, fructum affert; ita sic divisum olivetum omnibus annis aequalem reditum adfert.Sed id minime bis anno arari debet: et bidentibus alte circumfodiri. Nam post solstitium cum terra aestibus hiat, curandum est, ne per rimas sol ad radices arborum penetret. Post aequinoctium autumnale ita sunt arbores ablaqueandae, ut a superiore parte, si olea in clivo sit, incilia
Abbreviated transcription (Latin):
laxiora spacia faciãt: ꝑ quę̧ uł fossor uł arator ĩcedit. Sationis
ãt cura nõ alia debẜ ẽt̃: ꝗͣ quȩ tradita ẽ a me t̾tio uoluie. Unu
tã huic ꝯsitiõi mago carthaginẽsis adiicit: ut seĩa ita deponatur.
ne ꝓtisꝰ totꝰ scrobs trã ꝯpleat᷑. sed dimidia qͦ. fere ꝑs eiꝰ seq̃nte
biẽnio paulatim ad gq̃t᷑. Sic.n. putat uitẽ cogi deorsu agere
radites. Hoc ego sitis locis fieri ufiłt nõ negauen: sed uͥ aut
uliginosa regio ẽ: a egli statꝰ imbristr: minie faciẽdũ cẽseo. Nam
ꝯsitẽs ĩ semidenis serobib nimius humor: añꝗͣ ꝯualescãt sec̃a : ne¬
cat. Qẽ utiliꝰ existimo repleri ꝗd scrobes scrpe depoĩta : E cũseĩa
cõp̃hendent: stam post eꝗnodiũ autunnale debere diligentet: at alte
oblaq̃ari: ẜ recisis radicib si ques ĩ sum̃o solo citauerĩt : post paucos

Expanded text:
laxiora spatia faciant,per quae vel fossor vel arator incedat. Sationis laxiora spatia faciant,per quae vel fossor vel arator incedat. Sationis autem cura non alia debet esse, quam quae tradita est a me tertio volumine. Unum tamen huic consitioni Mago Carthaginiensis adicit,ut semina ita deponantur, ne protinus totus scrobis terra compleatur, sed dimidia fere pars eius sequente biennio paulatim adaequetur. Sic enim putat vitem cogi deorsum agere radices. Hoc ego siccis locis fieri utiliter non negaverim; sed ubi aut uliginosa regio est, aut caeli status imbrifer, minime faciundum censeo. Nam consistens in semiplenis scrobibus nimiushumor, antequam convalescant, semina necat. Quare utilius existimo, repleri quidem scrobes stirpe deposita, sed cum semina comprehenderint, statim post aequinoctium autumnale debere diligenter atque alte ablaqueari, et recisis radiculis, si quas in summo solo citaverint, post paucos
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ꝗb estas nõ ẽ ꝑferuida añ añu fiat̃ ꝗͣ uineta ꝯserãt᷑. Soli tñ
añ bonitas explorãda ẽ. Nã si ieiuno at exili agro seiã deponet :
sb̾ ip̃m tp̃us satioĩs scrobł^ aut sulc faciẽdus ẽ. si añ añugfãt
q̃ uinea ꝯsetat᷑. serobib ĩ lõgitudiẽm̃ altitudinẽq defosis t̾peda-¬
neis abũde ẽ ĩ latitudĩe tñ bipedanea: uł si quat̾nũ pedũ spacia
it onbites relistum sumꝰ cõmodius hẽamꝰ eõdẽ quoquersus dare me-¬
surã strobib nõ ampliꝰ tã ꝗͣ in tres pedes altitudis dep̃ssis. Cęfu
iiͣ angulis seia applicabũt᷑ sb̾iesta minuta tr̃a ꝙ ita serobes ad¬
obrueat᷑. Sed de spaciis ordinũ eatenꝰ p̃cipiẽdũ hẽmꝰ : ut ĩtelligãt
agricolȩ : siue aratro uineas culturi sit̃ laxiora ĩ terordinia
n ꝯtractiora ꝗͣ iiiiͬ. Multi tñ ordiẽs disponũt ut ꝑ restã linc̃a
binos pedes : a ut płimũ tnos ĩt scia relinquãt. Tra susa rursus

Expanded text:
 aestas non est praefervida, ante annum fiant, quam vineta conserantur.5 Soli tamen ante bonitas exploranda est.Nam si ieiuno atque exili agro semina deponentur, sub ipsum tempus sationis scrobis aut sulcus faciendus est. Si ante annum fiant, quam vinea conseratur, scrobis in longitudinem altitudinemque defossus tripedaneus abunde est, latitudine tamen bipedanea: vel si quaterna pedum spatia inter ordines relicturi sumus, commodius habetur eandem quoquo versus dare mensuram scrobibus, non amplius tamen quam in tres pedes altitudinis depressis. Ceterum quattuor angulis semina applicabuntur subiecta minuta terra, et ita scrobes adobruentur. Sed de spatiis ordinum eatenus praecipiendum habemus, ut intelligant agricolae, sive aratro vineam quattuor. Multi tamen ordines ita disponunt, ut per rectam lineam binos pedes aut ut plurimum, ternos inter semina relinquant, transversa rursus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mag̾tudiẽ arboris plus minꝰue cĩcũdabimꝰ. S timiã arbor modiũ posiuit
Hloc remedio si nł fuerit effcñ ad p̃sibiũ ĩsiniõis ꝯfugiẽdũ eñt. Suẽadiños¬

Expanded text:
pro magnitudine arboris plus minusve circumdabimus: sed minima arbor modium postulat. pro magnitudine arboris plus minusve circumdabimus: sed minima arbor modium postulat. Hoc remedio si nihil fuerit effectum, ad praesidium insitionis confugiendum erit. Quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
mõ arborih satis ẜuauetis singłis stcoris capͥm see libtas i sttoris
debe miiti ut ꝑmixtũ hyemi radices oleȩ calefaciat. Amũca ualẽ:¬
tih infundẽda ẽ. Nã ui eiꝰ ꝑ hyemẽ si uermes: at alia sserũt aalia
hoc medicamto necãtꝰ. plexũq ẽ locis sictis & humidis arbores musco
ĩfestat᷑. quẽ nͥ fer̃am̃to eũ resecaueris nec fuctũ nec letã frõdẽ
ꝓu̾bii meminise ꝯuc̃it. Eum ꝗ arat oliuctũ rogart frutũ ꝗ ster¬
corat exorarti qui cedat cogc᷑. Qđ m̃ satis ent ostauo año fecisse
afferẽ. Eas terebrari gallica terebra cõueit : ah ita ĩ foramen
iuirde talc̃ oleasta partẽ dpmuti: sic uelut uucta arber foecũdo
sciẽ fertilior extat. Sed si hȩs ablaq̃atio nõ adiuuada c amurca¬
arbori. ni tm̃dem aquę misceat᷑ una abu̾de erit. Sola ẽ uitio solifrultũ
oleg necare : Cui res sic medebim᷑. Altis giris abliqamꝰ cas : dem̃ calcis

Expanded text:
o arboribus, satisfacientsingulis stercoris caprini sex librae, vel stercoris debet inici, ut permirtum hieme radices oleae calefaciat.Amurca minus valentibus infundenda est. Nam per hiemem, si vermes atque alia suberunt animalia, hoc medicamento necantur. Plerumque etiam locis siccis et humidis arbores musco infestantur. Quem nisi ferramento eam raseris,nec fructum nec laetam frondem eum qui aret olivetum, rogare fructum; qui stercoret, exorare; qui caedat, cogere. Quod tamen satis erit octavo anno fecisse,res fructum non afferre. Eas terebrari gallica terebra convenit, atque ita in foramen viridem taleam oleastri arcte immitti.Sic velut inita arbor fecundo semine fertilior extat. Sed haec ablaqueatione adiuvanda est amurcaarbori, ut tantundem aquae misceatur,urna abunde erit. Solent etiam vitio soli fructum oleae negare.Cui rei sic medebimur. Altis gyris ablaqueabimus eas, deinde calcis
Abbreviated transcription (Latin):
uins etigit in seꝗtꝰ pãpiator & suꝑuacuos astgit. frustosos palmitis
sumutit. ꝗ cũ iduniende uelut ĩ coronã redigat᷑. Hoc duab ex
cãis fit: una ne libo ex cursu ĩ luxꝰͫ prepãt : oĩaq alinata pãpini
ab sumãt : alta ut religata uitis rursus aditũ bubulto fossoriq in
ex toleda se p̾beat Pãpinadi ãt mous is erit : ut ĩ opatis locis humidrb
E frigidis ȩbat uitis nuidet᷑ folus pabnitib dettahant᷑: ut maticritat̃

Expanded text:
acuos deterget fructuososque palmites sub- mittit, qui cum induruerunt, velut in coronam re-ligantur. Hoc duabus ex causis fit: una, ne libero excursu in luxuriam prorepant,omniaque alimenta pampini absumant; altera, ut religata vitis rursus aditum bubulco fossorique in excolenda se praebeat. Pampinandi autem modus is erit, ut opacis locis humidisque et frigidis aestate vitis nudetur, foliaque palmitibus detrahantur,ut maturitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Rł nouẽłr ĩ reł suã: qͦ ad posse custodiri sux̃tulũ sũ germĩc affirnat.
eque ademꝰ ĩtellige᷑ nlłm ꝑtẽ añĩ excipi si sit sarm̃ti silens facubtas p
põro s̃ aliis stupiũ gn̾ib : quȩ firnioris q sucosioris lore st posse fien.
Sane ꝯcesseñ in uitib nimis texiere tot m̃siũ rusticis ĩsitionẽ ꝑmissã
Dissimilart nõ ẽ fiei meȩ lict ꝗd nigriert̃ brionȩ tp̃ĩb ałñ ulitã ui-

Expanded text:
 Iunias, quoad posse custodiri surculum sine germine adfirmat. Eoque debemus intellegere nullam partem anni excipi, si sit sarmenti silentis facultas. Id porro in aliis stirpium generibus, quae firmioris et sucosioris libri sunt, posse fieri sane concesserim. In vitibus nimis temere tot mensium rusticis insitionem permissam diss
Abbreviated transcription (Latin):
scabrataq putesent humõib ñ pligȩ ꝯsanc̃tꝰ. Erꝰ magͦpe moñedus pu¬
tator d: ut ꝓlixet aciẽ fer̾amti:  qͣtu posit nouaculȩ sił̃e reddat : Nec igͦ¬
ne iꝰ q̃q ꝑte qua ꝑte falis utẽdũ sit. Nã płimos ꝑ hĩc inscitiã uastart
uneta cõꝑi. Est ãt sic dispolta iunitoris facis figiom ut capło ꝑspxi ÷

Expanded text:
scabrataque putrescat umoribus, nec plagae consanentur. Quare magnopere monendus puscabrataque putrescat umoribus, nec plagae consanentur. Quare magnopere monendus putator est, ut prolixet aciem ferramenti, et quantum possit novaculae similem reddat. Nec ignoret in quaque re, qua parte falcis utendum sit; nam plurimos per hanc inscitiam vastare vineta comperi. Est
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ adẽ ꝙͣuis ualidi iutẽ celeriter netabimꝰ ꝓceriorib emaciatã fligellis. S
bogi palmites nõ m̃sura iueͣ ge̾maꝵ nũo estinat᷑. Nã uͥ maiora st spacia it̾
articulos l eousq matiã ꝓduct᷑. dũ pene tr̃i ꝯfigat. Nihilo minꝰ n. paucs
ftõdescs pãpras At uͥ spissa ĩtnodia freqntesꝙ oculi st. ꝗͣuis breue samẽ.¬
tũ młtis palmitib uresat: ac im̃so factu exuberat. Qr̃ modus talis genuis
necio mãt̃ ẽ adhibedus: ne ꝓcerib fiueuaris onc̃tꝰ. ꝙ ut ꝯsidens uinitor
ꝓxͥ añi mag̃ nec ne fueĩt iũdemia. Nã post largos fructus ꝑcẽdũ ẽ ui¬
duris teniuissitusq: & acutiͫ ferͣam̃tis totũ istud opꝰ exeqͥm̃ Obtusa n.
hebesq E mollis fale putatorẽ merat᷑: eoq minꝰ oꝑis efficit: & plus labons
affert iunitors. Nã siue cũuat᷑ acies. qł accidit moli: siut tãdiꝰ penetat
qł euenit ĩ retuso E crasso feram̃to: maiore nisu opus ẽ. Tu & plige

Expanded text:
dissimam vitem celeriter necabimus procerioribus emaciatam flagellis. Sed longi palmites non mensura verum gemmarum numero aestimantur. Nam ubi maiora sunt spatia inter articulos, licet eo usque materiam producere dum paene terram contingat; nihilo minus enim paucis frondescet pampinis. At ubi spissa internodia frequentesque oculi sunt, quamvis breve sarmentum ibendus, ne procerioribus fructuariis oneretur et ut consideret vinitor proximi anni magna necne fuerit vindemia. Nam post largos fructus parcendum est viduris tenuissimisque et acutissimis ferramentis totum istud opus exsequamur. Obtusa enim et hebes et mollis falx putatorem moratur, eoque minus operis efficit et plus laboris adfert vinitori; nam sive curvatur acies, quod accidit molli, sive tardius penetrat, quod evenit in retuso et crasso ferramento, maiore nisu est opus. Tum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
max̃ ẽ eligẽdũ. S s põra lici eãdẽ npest. axdiũ g̃ eort dierispaciu : qͦ aci¬
ni fornãt᷑. uineaꝵ noh aditũ negat. Qppe florẽte frustũ moue non
tũ e crebnis fossiõib ĩplere: nã fir uberior puluctatiãe. Nec ĩ ficior plȩ¬
robi. añ mẽ rusticaꝵ reꝙ mag̃os trih fossuris ꝯtentos fuisse. Ex qb
grecinꝰ ꝗ sic refert. p̃t̃ iuden satis et̃ ꝯstittã iunea ter fode᷑. Cells
qͦ ⁊ attiꝰ ꝯseatiũt: tres et̃ moꝵ ĩ uite : scu potiꝰ in oĩ surcilo noles.
unũ qͦ germinẽ. alt̾u qͦ fioreat. t̾tiũ qͦ maturescat. hosigͣ mot cẽsẽ
fossiõĩb ꝯcitari.Nõ .n. nã qd uult: satis efficit : nͥ eã labort cã stidio

Expanded text:
 eorum dierum spatium, quo acini formantur, vinearum nobis aditum negat, quippe florentem fructum movere non tum et crebris fossionibus implere; nam fit uberior pulverationibus. 7 Nec infitior plerosque ante me rusticarum rerum magistros tribus fossuris contentos fuisse; ex quibus Graecinus, qui sic refert: potest videri satis esse constitutam vineam ter fodere. Celsse motus in vite seu potius in omni surcido naturales: unum, quo germinet; alterum, quo floreat;tertium, quo maturescat. Hos ergo motus censent fossionibus concitari. Non enim natura quod vult satis efficit, nisi eam labore cum studio
Abbreviated transcription (Latin):
hs̃ uimialih amis putit singłi iugema sufit᷑ posse ꝗui. s uictnis iugeih.
ligãbȩ uites. frĩdineti singł̃i iugera uicenis igãdas. Castaneti iugeꝵ totils̃
Sallica obsoleti pũpurei  teniuissimi uimins. Amerina salio ẽ qte¬
gacilẽ uirgã. ꝓ rutilã ger̾it: ab bȩ uł cũ cacũb uł taleis de ponũt᷑
ꝑtig cacuinũ molige planitudins: quȩ cũ dipudiaii orbituli crassin¬
diñt nõ excedãt optine põgĩt᷑ eo uli dũ ad salũ demutat tale sceo¬
ꝗped ales tt̾reno i mẽsȩ paudũ obruũtꝰ. Nigius loq spitia laxiora esi¬
emt eaq senũ pedũ ꝑ ꝗnoũed̾ recte faciũt. Siccaneus spissiora sic: ut sit
fucilis accessus colẽtih ea ꝗͥneuꝰ pedã int̾ ondinia dt abũde c̃ : ut tñ i ip̃a
linea ꝯsitiois alt̾ha uacius ĩ fmissis oipedaneis spaciis ꝯsistat̃ Icĩa. Satio

Expanded text:
 viminalium Atticus putat singula iugera sufficere posse quinis et vicenis iugeribus ligandae vineae, harundineti singula iugera vicenis iugandis; castaneti iugerum totidem Gallica obsoleti purpurei, et tenuissimi viminis;Amerina salix gracilem virgam et rutilam gerit. Atque hae vel cacuminibus vel taleis deponuntur. Perticae cacuminum modicae plenitudinis, quae tamen dupondiarii orbiculi crassitudinem non excedat,optime panguntur eousque dum ad solidum demittantur. Taleae sesquipedales terreno immersae paulum obruuntur. Riguus locus spatia laxiora desiderat, eaque senum pedum per quincuncem recte faciunt; siccaneus spissiora, sic ut sit facilis accessus colentibus ea. Quinum pedum interordinia esse abunde est, ut tamen in ipsa linea consitionis alterna vacuis i
Abbreviated transcription (Latin):
terordinũ ꝯfot᷑: suꝑuatua nob udt̃ : ꝗa iã p̃cessit autumnalis ob¬
laq̃atio q̃ q nudauit sum̃as  ad ĩferures ꝑueait radiculas tr̃as¬
mittit hyb̵nos imbres Nus at fossionis ã idt̃ debs cẽ ꝗ pͥmi ãni
aͣ uno minꝰ. Nã utiq freqͥntes solũ ex̾cẽdũ dũ ad ĩcrem̃to suo uites
nõ sustine. & foctu  mat̾iis onerari : sed cũ ãñicula mẽsiũq see
ad iũdemiã ꝑducta ẽ. sblato frudte ꝓtinꝰ freqͥntãda ẽ.: ꝙ p̾sidiarii mal:¬
leoli ꝓpagãdi st̾. ꝗ ĩ hũc usum fuerãt de ponti:uł si ne ii q̃đ sũt
ex ondinana ute ĩ alt̾u palidõ meggus ẽ attrahelus. Nã płimũ ĩtest

Expanded text:
ertur, supervacua nobis videtur, quia iam praecessit autumnalis ablaqueatio, quae et nudavit summas et ad inferiores radiculas transmisit hibernos imbres. Numerus autem fossionis aut idem debet esse qui primi anni, aut una minus; nam utique frequenter solum exercendum est, dum id incremento suo vites non sustinet et fetu et materiis onerari. Sed cum annicula mensiumque sex ad vindemiam perducta est, sublato fructu protinus frequentanda est, et praesidiarii malleoli propagandi sunt, qui in hunc usum fuerant depositi; vel, si ne hi quidem sunt, ex ordinaria vite in alterum palum mergus est attrahendus. Nam plu
Abbreviated transcription (Latin):
CAstanea roborib ꝓre᷑ ẽ Ioqi stabliẽdis uincis hadilis:
cũ ex repastiuto nux poitã celerites emicat: ꝗ post ꝗnq̃aniũ cęsa more sal
ꝓ resolutã desdent. Sibulinẽ huimdũ u refrastũ tofig̃no respuit : opaco e
septt̃itionali duo lȩtafꝰ. Spissũ solũ e rubricosĩ nõ refõmidat. Serit᷑ ab nouẽbri
m̃se ꝑ totã hyemẽ sicca tr̃ã ⁊ repassineta ĩ atitulicq̃ dipolii ⁊ semulli. Nucẽ in¬

Expanded text:
 ideo stabiliendis vineis habilis. Tum in repastinato nux posita celeriter emicat, et post quinquennium caesa more salicet resolutam desiderat; sabulonem umidum vel refractum tofum non respuit; opaco et septentrionali clivo laetatur;spissum solum et rubricosum reformidat. Seritur ab Novembri mense per totam hiemem sicca terra et repastinata in altitudinem dupondii et semissis. Nuce
Abbreviated transcription (Latin):
NAm illã uete̾m op̃ice damnauit usus. nõ et̃ ferͣo fr̃gẽdos ã niculos mal¬
leolos: ꝙ aciem reformidã. Qđ frustra uirgiliꝰ d farsena stolones qi/
ꝗ catones timuert̃. Qͥ nõ solũ ĩ eo errabãt: ꝙ pͥmi añi capillam̃¬
ta sciũ intacta patieodt᷑. Sed e post bicniu: cũ uini radix retideda
erat : om̃e suꝑficiẽ amputabãt̃ solo tenꝰ siuxͣ ip̃m articulũ : ut ẽ
duro pululant. Nos ãt magr̃ artiũ docuit. usus pͥmi añ malleo¬
loꝵ formare increm̃ta : nec pati iutẽ suꝑuacus frõdih iuxuriatt sil ÷¬

Expanded text:
Nam illam veterem opinionem damnavit usus non esse ferro tangendos 5 anniculos malleolos quoniam reformident. Quod frustra Vergilius et Saserna Stolonesque et Catones timuerunt; qui non solum in eo errabant, quod primi anni capil- lamenta seminum intacta patiebantur, sed et post biennium cum viviradix recidenda erat, omnem superficiem amputabant solo tenus iuxta ipsum articulum, ut e duro pullularet. Nos autem magister artium docuit usus, primi anni malleolorum formare incrementa, nec pati vitem supervacuis frondibus luxuriantem silvc
Abbreviated transcription (Latin):
diligeti ꝑ eqimꝰ. plaet gͣ si mitis ac teꝑata ꝑ enitit ĩ ea regiaẽ. quã co-¬
limꝰ cęli dem̃tia stã iuĩdemia ẜm idus octobr auspicari putatioe: cũ tñ
eꝓnoctales pluuȩ p̃ceissint & sarm̃ta iustã maturitast̃ ceꝑiat. Nã
sititas serunt̃ putatiõq̃ facit. sin ãt celi statꝯ frigidus:  priunosul hy
emis uudetiã denãtat ⁊̃ id febr hãc curã differenꝰ. At id licebit facẽ si eĩt
etguus possessiõis fa ubi runs uastitas elestiõg nob tp̃ris negat uillẽ-¬
tissmã quãs ꝑfẽ uineti frigõb mace̾rimã uẽ uł autumno deputiui que-¬

Expanded text:
equemur. Placet ergo,2 si mitis ac temperata permittit in ea regione, quam colimus, caeli clementia facta vindemia secundum Idus Octobris auspicari putationem: cum tamen aequinoctiales pluviae praecesserint et sarmenta iustam maturitatem ceperint; nam siccitas seriorem pemis violentiam denuntiat, in Idus Febr. hanc curam differemus. Atque id licebit facere si erit exiguus possessionis modus. Nam ubi ruris vastitas electionem nobis temporis negat, valentissimam quamque partem vineti frigoribus, macerrimam vere vel autumno; quin e
Abbreviated transcription (Latin):
stati s̃pedẽlat ib nõ ut libȩ : ã fortuito faciẽdũ. Nõ siue ꝓpe trũco
Asigit᷑ palus pedali tñ spacto retͥedẽdus cͦ ne ađ p̃mat ã radic̃e uil¬
nerg: & ut fossor tũ ab oĩ ꝑte seĩa cacũfodiat. Isqi palus sic poñe
dus ẽ: ut frigoꝵ d aꝗlonũ execipiat uoletiã : uitẽq ꝓregat. Siue
mebio ĩtrodio po̾get᷑. uił deponẽduᷤ ẽ:uł pͥus parillo ꝑforato solo altiꝰ
adigẽdus: qͦ faciliꝰ ꝙ̃ iugũ E fouctũ sustiaeat. Nlã ꝗͣto ꝓptꝰ trũcꝰ cũ ri-¬

Expanded text:
st, idque non ut libet aut fortuito faciendum. Nam sive prope truncum deponiturpalus, pedali tamen spatio recedendum est, ne aut premat aut radicem vulneret, et ut fossor tamen ab omni parte semina circumfxcipiat violentiam, vitemque protegat; sive medio interordinio pangetur, vel deponcndusest vel, prius paxillo perforato solo, altius adigendus, quo facilius et iugum et fructum sustineat. Nam quanto propius truncum ri
Abbreviated transcription (Latin):
eaherbatꝰ ñ minꝰ ꝗ̃ unea pipent : ut ĩ lõgieudinẽ ramoꝵ ponꝰ: ꝗͣ in lai-
titudint̾ euocetꝰ. Sic culta quato demũ año ceditꝰ. Nã quȩ m̃culis p̃pa¬¬
ratꝰ pt̃ ãnicula p̃cidi ad semissẽ supͣ dos pedes: E ut trũ co frutict
ĩbrachia uedut hunilis uinea disponat᷑: Si tñ sictior fuerit ager : bima potiꝰ resetãbr̃
A Rũdo minꝰ alto pastinato meli tñ bipalio sent᷑. Ea
nt᷑ bub radicis. Senit᷑ & talea calani. Nec minꝰ toto ꝓst̾nit᷑ corꝑe. Bulb
itipelaneis ĩfuatãtib spaciss obrum año celers maturã ꝑtic̃ã p̃l. Taleg tota

Expanded text:
exherbatur nec minus quam vinea pampinatur, ut in longitudinem ramorum potius quam in lati- tudinem evocetur. Sic culta quarto demum anno caeditur. Nam quae vinculis praeparatur, potest annicula praecidi ad semissem supra duos pedes, ut e trunco fruticet et in bracchia velut humilis vinea disponatur; si tamen siccior fuerit ager, bima potius resecabitur. Harundo minus alto 2 pastinato, melius tamen bipalio seritur. Ea ritur bulbus radicis, et talea calami; nec minus toto prosternitur corpore. Bulbus tripedaneis intervacantibus spatiis obrutus anno celerius mat
Abbreviated transcription (Latin):
onerata ẽ affligrꝰ. Itaq pĩgui trã singlis brachis licebit bina iiũge
flagella: ñ mñ onerosiꝰ onenart. ꝗͣ ut una uitis uuii ẜuiat palmitib:
gella licuenit sũmut᷑. anputadi cnũt suꝑora duramitã: ne iugũ eree¬
lit sed nouellis palmis seꝑ uitis renouet᷑. quȩ si satis excreuerit :
iugo suꝑponat᷑. si aliq̃ eoꝵ uł ꝑfracta uł paꝵ procem fuerit. locũs
i doncũ optinebit unde iutis anõ seq̃nti renouari ebeat ĩ pollicẽm

Expanded text:
onerata est, affligitur. Itaque pingui terra singulis bracchiis licebit bina iniungere flagella, nec tamen numerosius onerare, quam ut una vitis octo serviat palmitibus,gella licuerit summittere, amputanda erunt superiora duramenta, ne iugum excedant; sed novellis palmis semper vitis renovetur. Quae si satis excreverint, iugo superponantur; sin aliqua earum vel perfracta vel parum procera fuerit, locumque idoneum obtinebit und
Abbreviated transcription (Latin):
lata fabe messe foenã ex eodẽ loco secari posse dicat. S mͥ iudet᷑
pelsimi agricole cõmittt̃ ut e satis herba ꝓueniat. ftugib n. p̃łimẽ
de raht᷑. si reliꝗt rũcatio. Neq ẽ .n. rustici pructis magis pabulis
studẽ pecudũ ꝗͣ cibis hõiuito . cũ p̃ẜtim liceat illa qͦ cultu pratoꝵ ꝯseꝗ.
cultã cõꝑimꝰ nõ solũ m̃ltipłicare fructũ h exigiã portionẽ ĩ ualui¬
lis h̃t freseq eł s expugate mou pene tã plenũ ẽt̃ ꝗ̃ ĩtegs.
Iañ. si gelicidia nõ sit̃. Fa poro sic debs fieai ne radices satoꝵ leͥatᵒ.
⁊ ur ponꝰ adobruatꝰ cum ulisq ex aggent᷑ ut latiꝰ se frutox huni dif¬
fidat. Id p̃ sartione fecisse ꝓderit :ẜa oberiti ꝗa cũ pullubare desit
fruto palscit si adobruꝵꝰ ẽ. Nihil itiq ãpliꝰ ĩ iterafiẽe : qͣ remolin
trã debe equałr: eãq tr̃asasto eꝗnoctio u̾no stati ꝑagi oꝑ ĩtar¬

Expanded text:
lata faba faenum ex eodem loco secari posse dicat. Sed mihi videtur pessimi agricolae committere ut satis herba proveniat;frugibus enim plurimum detrahitur, si relinquitur runcatio. Neque est rustici prudentis magis pabulis studere pecudum quam cibis hominum, cum praesertim liceat illa quoque cultu pratorum conscultam comperimus non solum multiplicare fructum, sed et exiguam portionem in valvulis habere fresaeqIanuario, si gelicidia non sint. Ea porro sic debet fieri, ne radices satorum laedantur et ut potius adobruantur cumulisque exaggerentur, ut latius se frutex culmi diffundat. Id prima sartione fecisse proderit, secunda oberit, quia cum pullulare desiit frumentum, putrescit si adobrutumest. Nihil itaque amplius in iteratione quam remolliri terra debet aequaliter; eamque transacto acquinoctio
Abbreviated transcription (Latin):
mebiũ spaciũ tres uł iiͦʳ hor̃es ꝓmouẽat : pedib & ꝑaculis firtis ue
granisqi mectꝰ ĩ unũ fuerit ꝯgestis paulaĩ ex eo uetilibris ꝑ lõgũ¬
spaciũ iaciet᷑ qͦ pasto palta. q̃ leuor citra decid&. faba. q̃ longiꝰ emitetꝰ.¬
usꝙ ĩ xiiͫ solo tenu.  resoluto uł pĩgui. E sicco max̃ loco seri ꝯueit.
Nã ĩ flore facile luxꝰ ehumore corumpit. Quȩ ut celeriter ꝓdeat: q iꝰ gã¬
tiorẽ altam m̃se februario. Iugeꝵ agri paulo plus ꝗͣ modius occupat.
cũ ext̾ta sit. ĩ aquã dimittat᷑. e ab inani: q̃ ꝓtinꝰ ĩnatat. seꝑet᷑. solida
s̃ sole sictet᷑. E radice silphi trita cũ accto asꝑgat᷑. defricet᷑ꝗ: atita
rutsus ĩ sole siccata e mor refrgerata recõdit᷑: si maior ẽ mõus in
hor̃eo si minor ĩ uasis oleariis salsam̃tarisq: q̃ repleta: cũ ꝯfestĩgy¬

Expanded text:
moveant pedibus et baculis furcisve granisque mixtus in unum fuerit congestus, paulatim ex eo ventilabris spatium iactetduodecimam solo tenui et resoluto vel pingui, sed sicco maxime loco seri convenit; nam in flore facile luxuria et umore corrumpitur. Quae ut celeriter prodeat et ingranriorem alteram mense Februario.Iugerum agri paulo plus quam modius occupat. cum extrita sit, in aquam demittatur et ab inani, quae protinus innatat, separetur solida; tum in sole siccetur et radice silphi trita cum aceto adspargatur defriceturque atque ita rursus in sole siccata et mox refrigerata recondatur, si maior est modus, in horreo, si minor, in vasis oleariis salsamentariisque; quae repleta cum confestim gy
Abbreviated transcription (Latin):
pabilo suo cerebrosos reodat. nq modis iugeñ obserit᷑. ciceda biheris
loco fresa datꝰ ĩ hispania betita. quȩ cũ suspesa mola diusad̃ paulã
ĩ uicũla ẽ. Saport cãit nło diffent a cicercula colort tm̃ discẽnit᷑. Nãg
e obsoletior ꝗ nigro coloti ꝓpior. Serit᷑ pꝰ uł alt̾o sulco m̃le mãno ĩta:
ut posulat soli lȩtitia: ꝙ eadt᷑ octo modiil nõnã ꝗͣ tribis interdum dt̃¬

Expanded text:
pabulo suo cerebrosos reddat.Quinque modiis iugerum obseritur. Cicera bubus ervi loco fresa datur in Hispania Baetica; quae cum suspensa mola divisa est, paulum iniucunda est; sapori certe nihilo differt a cicercula, colore tantum discernitur, nam est obsoletior et nigro propior. Seritur primo vel altero sulco mense Martio, ita ut postulat soli laetitia, quod
Abbreviated transcription (Latin):
agro cuꝰ nimiis uitib nocen nõ possit: ã macto icui nł alud cõmitit᷑:
alt̾o sulco scĩati debe. post ꝯꝗnostiũ media fere sem̃ti si leto solo si gracili
ꝗͣ ullũ aliud frum̃tum demetendũ erit. Nã e fragili culino ⁊ nłla uestito
palea granũ eiꝰ celeniter deciht. Iisdmq de cñis faciliꝰ tenitꝰ ꝗͣ cȩta. Sy
cũ eiꝰ messem sustuleris: optimũ ẽ noualia pati ãño cessare. si minꝰ sttore
saturare . E om̃e uirus qd adhuc ĩ est tr̃ẽ ꝓpulsart. Alt̾u qͦ genꝰ horiei est :
q̃d ali distichũ galaticũ nõ nłłi uotãt po̾denis  cadoris eximii abo: ut maco
c̃cͣ mãtiũ m̃sem: meliꝰ tã r̃ñde: si clem̃tia hemis ꝑmistit : cũ scĩat᷑ eoͣ ĩ ł

Expanded text:
viribus noceri non possit, aut macro, cui nihil aliud, committitur. Altero sulco seminari debet post aequinoctium, media fere sementi, si laeto solo, si gracili,quam ullum aliud frumentum demetendum erit; nam et fragili culmo et nulla vestitum palea granum eius celeriter decidit, isdemque de causis facibus teritur quam cetera. Sed cum eius messem sustuleris, optimum est novalia pati anno cessare; si minus, stercore saturare et omne virus, quod adhuc inest terrae, propulsare. Alterum quoque genus hordei est, quod alii distichum, Galaticum nonnulli vocant, ponderis et candoris eximii, adeo ut tritico circa Martium mensem; melius tamen respondet si clementia hiemis permittit, cum seminatur circa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ p̃t Iut diei exilẽ amat tr̃a  ł rubricã p̃cipue: nã cretã te.¬
formidat. li mosoq nõ exit agro Iugeꝵ modios .x. occupat. Ab h
reste fauselus tr̃e mãdabitꝰ uł ĩ uetio uł meliꝰ p̃gui e nestibili agro:
net amplius uii modis iugeꝵ obseritꝰ. Similis qͦ rõ ẽ pisi. q̃d tñ fa¬
culc̃ e soluũ tr̃am desierat ptepibũq locũ  celũ fitq̃ntis humoris

Expanded text:
non potest. Id, ut dixi, exilem amat terram et rubricam praecipue, nam cretam reformidat limosoque non exit agro. Iugerum decem modios occupat. Ab hoc recte phaselus terrae mandabitur vel in vetereto vel melius pingui et restibili agro, nec amplius quattuor modiis iugerum obseretur.Similis quoque ratio est pisi, quod tamen facilem et solutam terram desi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ solĩ s ĩ tiumũ ⁊ eliquat. qđ̵ agritole scamaũ nocãt. ẜoues cũ ad arbut̃
uenerit. fortae resinẽ ac retardare: ne ĩ radict̃ maiort niso uonis ̃ pat
colla cõmoueat: neue aͥ cõnu bos ad stipite uehem̃itius offtalit. ã exttemo
iugo trõcũ delibȩ : ramũq deplãte. uoe potiꝰ ꝗ̃ uelenh tẽreat. Ultimq sit̃¬
opus reculã ib remitdia pligȩ Nõ ꝗͣ stimulo lacoisat iuuẽcũ quẽ reste cmistũ
calurosiq ẽẽ reddit. Nõ nũ ꝗ̃ tñ admoneat fligelbo. Sy ñ ĩ media ꝑte ucͣsure
ꝯbistat: Aetq reꝑe ĩ suũa :ut spe cessãdi totũ spaciũ bos agili enitit᷑. Sulcũ ãt

Expanded text:
solum et immotum relinquat, quod agricolae scamnum vocant; boves, cum ad arborem venerint, fortiter retinere ac retardare, ne in radicem maiore nisu vomis impactus colla commoveat, neve aut cornu bos ad stipitem vehementius offendat aut extremo iugo truncum delibet ramumque deplantet. Voce potius opus recusantibus remedia plagae. Numquam stimulo lacessat iuvencum, quae res taetricum calcitrosumque eum reddit, non numquam tamen admoneat flagello. Sed nec in media parte versurae consistat detque requiem in summa, ut spe cessandi totum spatium bos agilius enitatur. Sulcum autem
Abbreviated transcription (Latin):
putre solũ nãq hoc imitamur arãdo. Neq .n. aliud ẽ colẽ q̃ resoluẽ
ꝑa cũ p̃łimũ reddat. minimũ poscit. E q̃d̃ postulat etiguo labore. at
Qł ipẽsã coloni labontꝰq magꝰ foctu remunerat᷑. Tetia rõ loci rigui ꝗn sũ
spẽsa fuctũ reddert p̃t. Nãt pͥmã cato eẽ diccbat: ꝗ matͥ reddit pra¬
tũ cetis añ poncbat. S nos eagitatiõe er ẽ ne lo ꝑmꝰ: nõ ẽ situ. Nbłiq̃ .
tuis het᷑ genꝰ ꝗ̃ qb̃ ẽ ꝑret siccũ: edeasig ẜ macrũ. ꝗa tũ difficubte
tncerꝰ tũ ne trastatũ ꝗđ granã refent : ñ relistũ pratis uł pascus
abũde sufficit. Itaq hic ager siue exꝰtetꝰ. siue cessat: colono ẽ poeni¬
teadus : ac m̃ꝙ̃ pestiles refigiẽdus. Nã ille nortẽ facit. hic teterainã comitẽ
mortis fumẽ : si tñ grȩtis camenis hemus fidem clamitãtib aqͥ Aq

Expanded text:
 resolvere quia cum plurimum reddat, minimum poscit, et quod postulat exiguo labore atque  impensam coloni laboremque magno fetu remuneratur. Tertia est ratio loci rigui, quia sine impensa fructum reddere potest. Hanc primam Cato esse dicebat, qui maxime reditum pratorum ceteris antepa cum difficulter tradetur, tum ne tractatum quidem gratiam refert nec relictum pratis vel pascuis abunde sufficit. Itaque hic ager sive exercetur seu cessat, colono est paenitendus ac tamquam pestilens refugiendus. Nam ille mortem facit, hic taeterrimam comitem mort
Abbreviated transcription (Latin):
exuberat. si cunose ꝙ scite sbicit᷑. Er̃ antiꝗissimnũ ẽ formã huiꝰ oꝑis ꝯsti¬
bere quã uult sectã legẽq ĩ ꝓscindendis agris sequãt᷑ agͥcolȩ Ig̃ in
oꝑe boues arte iustas hõe ꝯuenit qͦ speciosius ingrediãt᷑ sꝑlines  clatis
capiih ac minꝰ colla eoꝵ labefactent᷑ : iugũq meliꝰ aptũ cẽuicib ĩcide¬
ut cõnib illget᷑ iugũ. fere repudiatũ ẽ ab eĩb ꝗ p̃cepta rusticis ꝯstͥpe¬
nĩt. Neq imerito plus .n. quetit petudes colo e pestore conari ꝗ cõnib:
Atq h̃ m̃o tota mole corꝑis : totoq podẽ nitũt . At ilo retractis ac resipius

Expanded text:
ose et scite subigitur. Quare antiquissimum est formam huius operis conscribere,quam velut sectam legemque in proscindendis agris sequantur agricolae. Igitur in opere boves arte iunctos habere convenit, quo speciosius ingrediantur sublimes et elatis capitibus ac minus colla eorum labefactentur iugumque melius aptum cervicibus insidut cornibus inligetur iugum, fere repudiatum est ab omnibus qui praecepta rusticis conscripserunt, neque immerito. Plus enim queunt pecudes collo et pectore conari quam cornibus, atque hoc modo tota mole corporis totoque pondere nituntur; at illo refractis et resupinis
Abbreviated transcription (Latin):
S Ed nẽ potꝰ ũbioris soli meminerinꝰ: cuiꝰ de mostũda c̃ dupͣ rõ culti ⁊ sil¬
uestis. De siluestri regiõe ĩ aruoꝵ formãs redigẽda pͥus dicemꝰ cũ est
antiꝗus factͣ agũ ꝗ colere. Incultũ gͣ locũ ꝯsiderenꝰ situs: an humidus
nemonsus arborih an lapidib ꝯfragosus : iũcone sit ẜ gramine uestitꝰ
ac saliẽtis alis ue ftutetis ĩ pedito. Si humidus enit abũ bãtia uliginis:
añ sictet fossis. Eaꝵ duo gña cognouimꝰ cȩ car at patẽtiũ : spisis a
eretolis regioib aꝑte reliquũt᷑. At ubi solutior humꝰ ẽ. alquȩ fuĩt pa¬

Expanded text:
ilvestris. De silvestri regione in arvorum formam redigenda prius dicemus, quoniam est antiquius facere agrum quam colere. Incultum igitur locum consideremus, siccus an umidus, nemorosus arboribus an lapidibus confragosus, iuncone sit et gramine vestitus an filictis aliisve frutectis impeditus. Si umidus erit, abundantia uliginis ante siccetur fossis. Earum duo genera cognovimus, caecarum et patentium. Spissis atque cretosis regionibus ape
Abbreviated transcription (Latin):
xuiꝰ. nos tñ plus ũu ꝰ ꝯserimꝰ: ꝗa neglgẽtia cultoꝵ magna ꝑs deꝑit.
q ĩ teri seminiũ cȩfaq iurẽtia rarescũt. De põitiõe surculi nã mi¬
nima disputatio fuit ĩter auctores. Qdñ flagelluã totũ sicut erat matꝰ
detradtũ orediderũt satiõi quenint : idq ꝑ gẽmas quas uł q̃ senas ꝑtiti
cõpłis tale olas terrȩ m̃dauert. Qđ ego minimȩ ꝓbo: magisq

Expanded text:
tia cultorum magna pars deperit, et interitu seminum cetera, quae virent, rarescunt. De positione surculi non minima disputatio fuit inter auctores. Quidam totum flagellum, sicut erat matri detractum, crediderunt sationi convenire; 4 idque per gemmas quinas vel etiam senas partiti, complures taleolas t
Abbreviated transcription (Latin):
uix nõi suo rñdẽ. Nec minꝰ allo brogigȩ. quaꝵ uini iucuditas cũ
regiõe mutatꝰ. Magnis ẽ dotib tres appianȩ cõmẽlãt᷑. om̃s feraces
iugop E arborib satis idongȩ. Generosior tñ una ꝗ̃ nudis foliisẽ
Nã dig lanaes ꝗuis frõdib ⁊ palmitũ pari facie filsere qualitate
dispares cũ tattiꝰ alta recipiat canẽ uetustatis. poigui solo feracrie
sed capiti. nenus uensq nõ apat . nͥ mature lectȩ ꝓlurnis uẽtisꝙ s aph¬

Expanded text:
lobrogicae, quarum vini iucunditas cum regione mutatur. Magis etiam dotibus tres Apianae commendantur, omnes feraces iugoque et arboribus satis idoneae, generosior tamen una, quae nudis foliis est. Nam duae lanatae quamvis frondibus et palmitum pari facie fluxurae qualitate sunt dispariles, cum tardius altera recipiat cariem vetustatis. Pingui solo feracissised capiti nervisque, venisquenon aptae.Nisi mature lectae pluviis ventisque et ap
Abbreviated transcription (Latin):
Qd ꝙ płimũ ĩtest: ut malieolus: ꝗ deponat᷑ ea ꝑte. qͣ ẽ a mr̃e deci sus. coa¬
lescat :  celeriter ci catoe lucat : Nã si id fcĩ nõ ẽ uelut ꝑ fillulã ĩta ꝑ
aꝑtñ uitis medullã nimiꝰ hunor iahit᷑. ilzq trũcũ cauit : uñ formicis alisq
redi muilleol: cuiꝰ iũ capͣut cũ cõsstũ ẽ. bibarto pastino ãgustis faucib
ferasiti ficie cõtet᷑ ac d pͥmitꝰ. Idq sarñtũ sic dep̃ssũ citiꝰ coalescit Nã
obducut̃: ꝙ alioꝗ pliga ip̃a dcorsu spcdtus nõ tm̃ recipit humort̃: ꝗͥtũ ilaq̃ rtfle

Expanded text:
d plurimum interest ut malleolus, qui deponitur, ea parte qua est a matre decisus, coalescat, et celeriter cicatricem ducat? Nam si id factum non est, velut per fistulam ita per apertam vitis medullam nimius umor trahitur, idemque truncum cavat; unde formicis aliisqurecti malleoli, cuius imum caput, cum consertum est bifurco pastini, angustis faucibus ferramenti facile continetur ac deprimitur; idque sarmentum sic demersum citius coalescit. Nam obducunt, et alioquin plaga
Abbreviated transcription (Latin):
SEl Iuliꝰ aetisꝰ p̃torto capit s reciruato ne pastiatũ effigiat p̃dc̃i señ
demetsit. pastinũ uocãt̃ agͥtolȩ ferram̃tũ bifarcũ qͦ scĩa poãgũtꝰ uñ e
bilis unen erat. Nc̃ antiꝗtatis ĩ prudes ꝯsectudo ꝗt ꝗd e moti soli uineis p̃pa-¬
rat᷑ repastinatũ uocat. S redeamꝰ ad ꝓpõitũ.uitiosa ẽ ut mea fert op̃io
uli ataci satuo : q̃ ꝯtontis capitib malleolũ recipit. Eiꝰq rei uitĩgȩ nõ una

Expanded text:
Sed Iulius Atticus praetorto capite et recurvato, ne pastinum 5 effugiat, praedictum semen demersit. Pastinum autem vocant agricolae ferramentum bifurcum, quo semina panguntur. Unde etiam bilis vineti erat; nunc antiquitatis imprudens consuetudo quicquid emoti soli vineis praeparatur, repastinatum vocat. Sed redeamus ad propositum. Vitiosa est, ut mea fert opinio. Iulii At
Abbreviated transcription (Latin):
digent: noosq E cicatrices alleuare . St ꝗ ꝙ̃ radices qd maĩx caũedĩe.
ne fiat ĩ exim̃toͦ leuauerĩt ens amputare.: sic deiñ cũuatũ de ponere
ne diaꝵ uitiũ radices implicet : Ia. uitart facile ẽ ꝑ imĩo solũ iuꝵ di-¬
u̾sa latera fossaꝵ disposinis paiucil lapidib: qui singl̃i nõ excelãt ꝗnqueli¬
bmle pondus. hi uiae̾t᷑ ut mago prodit: ł aquas hyemis & uapores ȩstatis
ꝓpullart:. Qũt̃ secutꝰ uirgiliꝰ tutari seiã ꝙ munire sic p̃cipit. Aut lapiẽ
bibulis. aut squalẽtes ĩfode conchas. & paulo post. Iatiq repertus : Qui
saxo suꝑ at igẽtis pondere testę Urgerẽt hoc effisos munimen ad imbres
Hoc ubi hiula siti findit canis estifer arua. Ideqy poenꝰ auctoꝵ ꝓbat. ui-¬
nacea ꝑmixta stcori de pomis sẽib ĩ secrobẽ admoue᷑: ꝙ illa ꝓuocẽ ⁊ alli¬

Expanded text:
 et cicatrices adlevare; si quae etiam radices, quod maxime cavendum est ne fiat in eximendo, laboraverint, eas amputare; sic deinde curvatam deponere ne duarum vitium radices implicentur. Id enim vitare facile est per imum solum iuxta diversa latera fossarum dispositis paucis lapidibus, qui singuli non excedant quinquelibrale pondus. Hi videntur, ut Mago prodit, et aquas hiemis et vapores aestatisus: quem secutus Vergilius tutari semina et muniri sic praecipit: Aut lapidem bibulum aut squalentes infode conchas. et paulo post: Iamque reperti Qui saxo super atque ingentis pondere testae Urgerent: hoc effusos munimen ad imbres, Hoc ubi hiulca siti findit canis aestifer arva. Idemque Poenus auctor probat vinacea permixta stercori depositis semi
Abbreviated transcription (Latin):
lõgiꝗs regiõib accẽsit notitis nr̃ȩ st ecadita. bnturici gãis aba
silici uineta eos coluisse: cũ uetusissimas quasq adhuc existimeaꝰ
amineas. Si ꝗ gͦ talis qͣlis paulo añ pessedisse me retuli amineis płib
uĩ demis exploratas note : ut exiis maleolos ferati eligat : posse
is pariter gnosas umens e uberes effic᷑. Nihln dubiũ ẽ ꝗn ip̃a na
sobolẽ mat᷑ siłe eẽ euoluerit. Uñ & pastor ille ĩ bucolitis Sic cam¬
h catilos siłes sic matrih edos Norã. Uñ sacroꝵ cestoniũs sudiosi
ꝑticisima qͥdrigaꝵ sc̃ĩa diligẽsi obẜuatiõt custidiũt.  spẽ futumꝵ

Expanded text:
nquis regionibus arcessitanotitiae nostrae sunt tradita, Biturici generis aut Basilici vineta eos coluisse, cum vetustissimas quasque vineas adhuc existimemus Amineas. Si quis ergo tales, quales paulo ante possedisse me rettuli, Amineas pluribus vindemiis exploratas notet, ut ex his malleolos feracissimos eligat, possit is pariter generosas vineas et uberes efficere. Nihil enim dubium est quin ipsa natura subolem matri similem esse voluerit. Unde etiam pastor ille in Bucolicis ait, Sic canibus catulos similes, sic matribus haedos Noram. Unde sacrorum certaminum studiosi pernicissimarum quadrigarum semina diligenti observatione custodi
Abbreviated transcription (Latin):
ueͣ p̃purã calamꝰ ĩfigit᷑. ab ita parib spatiis ordines dirigũtꝰ. et
deiñ cũ ẽ fcĩq. fossor ĩseꝗt᷑ scrobẽq alt̾nis omissis ꝑ ordinẽ spacis
a calimo ad ꝓximũ calamũ nõ minꝰ atũ ꝗ̃ duos pedes e semissẽ pla-¬
nis locis refodit ac cliuib ĩ dupõdiũ e dodrãrẽ : p̃cipitib ẽ ĩ tes pe-¬
des. In hãc mẽsum scrobib dep̃sis iuniadices ita de ponũtꝰ: ut a media

Expanded text:
iuxta purpuram calamus defigitur.5 Atque ita paribus spatiis ordines diriguntur. Quod deinde cum est factum, fossor insequitur, scrobemque alternis omissis in ordinem spatiis a calamo ad proximum calamum non minus altum quam duo pedes et semissem planis locis refodit, acclivibus in dupondiumet dodrantem, praecipitibus etiam in tres pedes. In hanc mensuram scrobibus depressis viviradices ita deponuntur ut a media
Abbreviated transcription (Latin):
tinẽdũ ut calẽ lstiando ĩ imo reddlat᷑ q̃ ccepta ẽ i sumo. opus c̃ ad
ꝑito e uigilat exustort.: ꝗ ripã erigi iubcat sulcũꝙ cuacuari: ac totũ
spaciũ erudi sol cũ emeta iã trã cõmiti: sicut p̃cepi pͥore libro. cum
am̃di rõeĩ imileͣ. monẽdo necub scana omittãt᷑. E qd̃ c̃ durũ sũmis
glibis obtegat. S huic oꝑi exigẽdo qͣi quadã michnã cõmeti maures
qͦi suña fraudẽ recipit: cũ plimu ĩt̾est: utrũ eã ꝓnã an recta po¬
nas. Nos itaq huic machinȩ.: quasdã ꝑtes adiecimꝰ.: q̃ ꝯtẽdenũ litẽ aspu-¬
tatiõẽiq dinmt. Nã duas regulas eꝰ latitidis: qͣ pastimnator salcũ stũtꝰ est:

Expanded text:
o reddatur quae coepta est in summo. Opus est autem perito ac vigilante exactore, qui ripam erigi iubeat, sulcumque vacuari, ac totum spatium crudi soli cum emota iam terra committi, sicut praecepi priore libro, cum arandi rationem traderem, monendo necubi scamna omittantur, et quod est durum summis glaebis obtegatur. Sed huic operi exigendo quasi quandam machinam commenti maiores quoque fraudem recipit, quoniam plurimum interest utrum eam pronam an rectam ponas. Nos itaque huic machinae quasdam partes adiecimus, quae contendentium litem disputationemque dirimerent. Nam duas regulas eius latitudinis, qua pastinator sulcu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ salsis: ne saporẽ uini corrũpat : q ĩciemtã uirẽtiũ ueluti quglã scabm
rubigiẽ coorceat: si mõ tredimꝰ uirgilio dñti. Salsa aũt telus: E q̃
ꝑhibet᷑ amara: figibus infelix : ea nec mã suestit arando. Nec baccho
genus aut pomis sua noĩa seruat. Eglũ poro nͨ hyemale iuinea sic̃
p̃diti : nec rũsus estuosũ desidenat. calido tñ potiꝰ ꝗͣ frigido lȩtat. In¬

Expanded text:
i corrumpat, et incrementa virentium veluti quadam scabra rubigine coerceat, si modo credimus Vergilio dicenti, Salsa autem tellus, et quae perhibetur amara, Frugibus infelix; ea nec mansuescit arando, Nec Baccho genus aut pomis sua nomina servat. Caelum porro neque nivale vinea, sicut praedixi, nec rursus aestuosurndesiderat, calido t
Abbreviated transcription (Latin):
stañ ꝙ surculos demutito i ea foraũ. quȩ cuneo adacto ĩt̾ cõticẽ: E matres
frã R. Eos aũt fine qua adraseris surculos demittito ita ue seg di
ne minꝰ q̃tiũ digitoꝵ ĩtꝰ eos sie spaciũ ꝓ arboris magͥtadie : e cõncisdo-¬
nitate hȩç facito. Cũ om̃s surculos: quos arbor patiet᷑ dimiseris libro
ulmi uł iumine arborẽ astriagito : pota paleato luto bñ sb̃acto oblii¬
Si pusilã arbore i serẽ uoles iux̃ trai abscindito ita : ut sexꝗpede a trã extet.
Cũ dem̃ abstideris plogã dlige̾te leuato: & mediũ trũcũ acito scalpello
modice fubito ita: ut fiffura tͥaz digitoꝵ sit. In ea deiñ caneũ quẽ is¬
patietꝰ ĩserito E surculos ex utmiq ꝑte adrasos demutito ita: ut librum
sc̃is libro ãboris gq̃lem facias. Cũ surculos dilgẽter aptau̾is : cuneũ uellito

Expanded text:
statimque surculos dimittito in ea foramina,quae cuneo adacto inter corticem et materiam feceris. Ea autem fine, qua adraseris, surculos sic inserito, ut semine minus quattuor digitorum inter eos sit spatium. Pro arboris magnitudine et corticis bonitate haec facito. Cum omnes surculos, quos arbor ea patietur, demiseris, libro ulmi vel iunco aut vimine arborem constringito: postea paleato luto bene subacto obliniita ut sesquipede e terra extet. Cum deinde praecideris, plagam diligenter levato: et medium truncum acuto scalpello modice findito, ita ut fissura digitorum trium sit in ea. Deinde cuneum, quo diducatur, inserito, et surculos ex utraque parte derasos de-mittito, sic ut librum seminis libro arboris aequalem facias. Cum surculos diligenter aptaveris, cuneum eximito