comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑcipio quantum hac tua libera¬
litate sit additum nõ facile uulgꝰ
exstimet cui ertͣ corporeos sensus
nulla uoluptas est. tu u̾o ꝑfacile.
ueq mirabere libri huius aduen¬
tumi me sicient̾ atq aurie expec¬
tasse. Scis ut cupiditati longua
breuitas. festinacio tarda est. Q d̾¬
si apud nasonem amantis insa¬
ui u̾bum est. Septuna uor agit᷑
spacium michi longius annor. Qͥd
michi uisum putas cui int̾expec¬
tandum ut ex ꝑsona alterius ait
idem luna quat̃ lacuit. toto quat̃
orbe recreauit. Solet honesta cupi¬
multam solicitudinem habusti.
ciam cumularet. pro quo tibi gra
unus modum statuat. non aliũ¬
statuo scito qmͣ legendi uiuendiq
fiueni fore. uale urĩ memor.
Ad eundem tursus graciaꝵ accio
ꝑ tãsmissis uatronis at Sice¬
ronis libris.
Tilu meuui obsequus
tius uinci uideo. Multo ego¬
prius gratiaꝵ qmͣ tu grã¬
tarum rerum actione defatiger.
Recepi ecce it̾um a te librum ex

Expanded text:
ne percipio, quantum hac tua liberane percipio, quantum hac tua liberalitate sit additum, non facile vulgus extimet, cui extra corporeos sensus nulla voluptas est; tu vero perfacile, neque mirabere libri huius adventum me sitienter atque anxie expectasse. 10 Scis ut cupiditati longa brevitas, festinatio tarda est; quodsi apud Nasonem amantis insani verbum est Septima nox agitur, spatium michi longius anno, quid michi visum putas, cui inter expectandum, ut ex persona alterius ait idem, Luna quater latuit, toto quater orbe recrevit? Solet honesta cupimultam solicitudinem habuisti,tiam cumularet; pro quo tibi gratunus modum statuat, non alium scito quam legendi vivendique finem fore. Vale, nostri memor. 4 Ad eundem, rursus gratiarum actio pro transmissis Varronis ac Ciceronis libris. 1 Stilum meum obsequiis tuis vinci video; multo egprius gratiarum quam tu gratarum rerum actione defatiger. Recepi ecce iterum a te librum ex
Abbreviated transcription (Latin):
idem ip̃e cõmemorat seu que ibi
uel oblita forte uł neglecta uel
nondum scripta preteriit. ad q̃
omina relegendum uita huma¬
na ure sufficit. Quis eum si ul
aliud egisset unum hoc scaibere
potuisse non scupeat: Nullum ui¬
rum et unius opus honims la¬
tuus editum literis huic magni¬
tudim conferendum scio. uͥ forte
sit ait enudem liber in eplas pau¬
li. quod uisi fallit extimacio fru-¬
stratur q memoria ꝓpe ad eamidẽ
literaruui congeniem uidetur ac¬
cedere. uł titiluui romanax rer
lib̾ ingens quem in partes quas
decades uocant non ip̃ẽ qui sccip¬
sit s fastidiosa legencium scui¬
dit ignana. huic tali cumacie
tue douo pret̾ esun quam loquor
nis sobrius accedit oruatus. ut¬
cum oculos ibi figere cepeni si¬
ticulose y̾uiduus in morem ne¬
queau nͥ plenus ciuellere. Ita se¬
pe michi dies ĩprãsus pret̾labit᷑
Nor ni sompus. In quo quideu
delectaciomi mee quam iam fere
uiucam nec uisi ex literaꝵ lectio¬

Expanded text:
idem ipse commemorat, seu que ibi idem ipse commemorat, seu que ibi vel oblita forte vel neglecta vel nondum scripta preteriit, ad que omnia relegendum vita humana vix sufficit, quis eum si nil aliud egisset, unum hoc scribere potuisse non stupeat? 8 Nullum unum et unius opus hominis latinis editum literis huic magnitudini conferendum scio, nisi forte sit alter eiusdem liber in epystolas Pauli, quod nisi fallit extimatio frustraturque memoria, prope ad eandem litterarum congeriem videtur accedere: vel Titi Livii Romanarum rerum liber ingens, quem in partes, quas Decades vocant, non ipse qui scripsit, sed fastidiosa legentium scidit ignavia. Huic tali amicitiae tuae dono, praeter eam quam loquor nis sobrius accedit orcum oculos ibi figere ceperim, siticulose “hirudinis” in morem nequeam nisi “plenos” avellere. Ita sepe michi dies impransus preterlabitur, nox insomnis; in quo quidem delectationi mee, quam iam fere unicam nec nisi ex literarum lectio
Abbreviated transcription (Latin):
aut cõuuetis oculi. uigilandu
est. litubrandum est. frustra qui¬
etem meditanum laborandum
est. uerum dicam. Nemo ex ann¬
cis illum sine admiratione aspe¬
xit. cunctis una uoce testantib
nunqm se librum tanti corporis
quisitor. Nec mole literaꝵ qmͣ
sensuum ub̾tate maius opus. mõ
strum est cogitare quantus ille
uir ingenio. quantus studio fuit.
unde ille feruor scribendiq impe
bris capto. Illa demum librorũ
pacientia semi. Illud ociui epõ.
facultas afro honum ꝙͣuis ut
idem quodam loco clare ĩnuit
sua etate afri quidem latins
litens uterentur de quo ꝓprie
dictum putes quod ipẽ de mar¬
co uarrone dixit. Tertencianũ
sequens. uir inquit doctissimus
ta legit ut aliquid ei scrib̾e uaca¬
uise mirenur. tam multa sccip¬
sit qmͣ multa iuix quẽꝙͣ legete
posse credamus. S ut alia omnt¬
tam eiusdem ingenii momuimẽ¬
ta sen que multa sunt michi
seu quibus adhuc tareo ⁊ rursũ
sen que tractacionum suaꝵ libris

Expanded text:
adhuc conjunctis oculis: vigilandum adhuc conjunctis oculis: vigilandum est, lucubrandum est. Frustra quietem meditamini: laborandum est. Verum dicam: Nemo ex amicis illum sine admiratione respexit, cunctis una voce testantibus, nunquam se librum tanti corporis quisitor; nec mole literarum quam sensuum ubertate maius opus. 6 Monstrum est cogitare quantus ille vir ingenio, quantus studio fuit, unde ille fervor scribendique impetbris capto, illa demum laborum patientia seni, illud otium epyscopo, facultas afro homini, quamvis, ut idem quodam loco clare innuit, sua etate Afri quidem latinis literis uterentur, de quo proprie dictum putes quod ipse de Marco Varrone dixit Terrentianum sequens: «Vir» inquit, «doctissimus ta legit, ut aliquid ei scribere vacasse miremur; tam multa scripsit, quam multa vix quenquam legere potuisse credamus». Sunt qui tam eiusdem ingenii monimenta, seu que multa sunt michi, seu quibus adhuc careo, et rursum seu que Retractationum suarum libris
Abbreviated transcription (Latin):
nanigubo. uitabo scopulos. neq¬
u̾borum fluctib neq fractarũ
sentenciarum collisione t̾rebor.
Solebam ipẽ meis uitib in altil
uiti. et nunc alcius brachia iac¬
tando muic posse fortuito sudni¬
xus ꝑ obstantes flireus fessũ
iugenum liberare. ita quidem
ut sepe cum petro mergi incipi¬
eus exclamarem. domine saliũ
me fac. et sepe secum xp̃o manĩ
supplicib pornigente consurgerẽ.
hos int̾ estus puppimi tu michi
preualidam et naudeꝵ industri¬
um destinasti diuini uigenii au¬
gustinum. cunus opus ĩmiensũ
qd̃ nulgo tres in partes apd̃ qͦs¬
dam plurifariam diuisum mul¬
tis et magnuis uoluimubus con¬
tinetut totum uno uolunnue cõ¬
piehensim et a te mͥ transimssũ
letus stupensq suscepi. et dixi
mecum. ⁊ ion est mercie locus. si
quid ocii superat iste discuciet. m¬
gnus adest hospes et magno curã¬
dus impendio. dormire totis noc¬
tibus non sinet. frustra palletis

Expanded text:
navigabo, vitabo scopulos, neqnavigabo, vitabo scopulos, neqborum fluctibus, neque fractarum sententiarum collisione terrebor. Solebam ipsis meis viribus in altum niti, et nunc altius brachia jactando, nunc assere fortuito subnixus, per obstantes fluctus fesso ingenio laborare: ita quidem ut saepe cum Petro mergi incipiens exclamarem, Domine, salvum me fac : et saepe cum Christo manum supplicibus porrigente consurgerem. Hos inter aestus, puppim tu mihi praevalidam et nauclerum industrium destinasti, divini ingenii Augustinum: cujus opus immensum, quod vulgo tres in partes, apud quosdam plurifariam divisum, multis et magnis voluminibus continetur, totum uno volumine comprehensum, et a te mihi transmissum laetus stupensque suscepi. Et dixi mecum, Non est inertiae locus: si quid otii supererit, iste discutiet. Magnus adest hospes et magno curandus impedio. Dormire totis noctibus non sinet. Frustra jacetis
Abbreviated transcription (Latin):
et glorietur hospitibus. Hẽo qui¬
dem ex utitq quantum latim¬
tas habet in sermone patris. S
grecos proprio in hĩtu spectare et¬
li forte non prosit. certe iuat. Ne¬
qr pret̾ea michi spes eripitur. eta¬
te hac profectus in literis nrĩs ĩ
quibus etate ultima profecisse
adeo c̾minus Catonem. Tu si qͥd
forsan ex me cupis redde michi fi¬
ducie uicem. et in me nite tuo u¬
tere. Ego eiuim ut uides uire mõ
utor in te. Et quoniam peticio¬
nis successus petendi parit au¬
daciam mitte si uacat hesiodũ.
mitte p̾cor euripidem. uale uir e¬
gregie. Nomenq meum quod si¬
ne ullis meritis uestio qua in¬
dulgencia uel hominũ uel for¬
time iam satis in occidente cogͦ¬
scitur in orientali aula si udet ᷑
et int̾ urõs heroas notum faci
non st fastidiat imperator. Me
accio pro trãsmisso augustini lib̾
teriũ dauiticum.
Easti me munere mag̾¬
fico et insigni. Iam daui¬
ticum pelagus secutior

Expanded text:
et glorietur hospitibus? habeo quiet glorietur hospitibus? habeo quidem ex utroque quantum latinitas habet in sermone patrio; sed grecos proprio in habitu spectare, etsi forte non prosit, certe iuvat, neque preterea michi spes eripitur etate hac profectus in literis vestris, in quibus etate ultima profecisse adeo cernimus Catonem. 12 Tu siquid forsan ex me cupis, redde michi fidutie tante vicem et in me iure tuo utere; ego enim, ut vides, iure meo utor in te; et quoniam petitionis successus petendi parit audaciam, mitte si vacat Hesiodum, mitte precor Euripidem. 13 Vale, vir egregie, nomenque meum, quod sine ullis meritis nescio qua indulgentia vel hominum vel fortune iam satis in occidente cognoscitur, in orientali aula, si videtur, et inter vestros heroas notum facitnon fastidiat imperator. Medactio pro transmisso Augustini libro in psalterium daviticum. 1 Beasti me munere magnifico et insigni; iam daviticum pelagus securior
Abbreviated transcription (Latin):
esset in grecia. et qui licet etate
prouectior latiuorum conũsaci¬
onem magist̾iũ sortitus ad na¬
turaui ꝓpriam facilius remea¬
ubicumq sis de tauto gandeã¬
discendi situn qua uie uri nõ
dissimulo posset uł accendere
uł leuire mimme aures meas
ferit. sine qua homerus tuus
çipud me mutus ymo u̾o ego
apud illum surdus sum. Sau¬
deo tñ uł aspectu solo. et sepe
illum amplexus ac suspirans
dico .o. magne uir quͣi cupide
te audirem. s auriũ mearum
alteram mors obstruxit. alterã
quidem pro eximia tua libera¬
litate gratias ago. Erat michi
domi dictu mirum ab occasu re¬
ut nosti. Neq emui u̾eor ne
tu cautus uit quod scolastici
quidam solent huic p̾conis ob¬
screpas. cui non cicero ipse. Nõ
seneca non apuleius. Nõ plo¬
tinus magnus ille platonicus.
Postremo non ambrosius. Nõ
augustinus nr̃ obstreperet. Nũc
cipi poetaꝵ grauis princeps ac¬
cessit. Quis tantis nõ gaudeat

Expanded text:
esset in Grecia et qui licet etate esset in Grecia et qui licet etate provectior, latinorum conversationem magisteriumque sortitus ad naturam propriam facilius remeaubicunque sis, de tanto gaudeadiscendi sitim, qua me uri non dissimulo, posset vel accendere vel lenire, minime aures meas ferit; sine qua Homerus tuus apud me mutus, imo vero ego apud illum surdus sum. Gaudeo tamen vel aspectu solo et sepe illum amplexus ac suspirans dico: ‘O magne vir, quam cupide te audirem! sed aurium mearum alteram mors obstruxit, alteram 10 Tibi quidem pro eximia tua liberalitate gratias ago. Erat michi domi, dictu mirum, ab occasu veut nosti; neque enim vereor ne tu, tantus vir, quod scolastici quidam solent, huic preconio obstrepas, cui non Cicero ipse non Seneca non Apuleius non Plotinus magnus ille platonicus, postremo non Ambrosius non Augustinus noster obstreperet. 11 Nunc cipi poetarum graius princeps accessit. Quis tantis non gaudeat
Abbreviated transcription (Latin):
usq lingue noticia singulari.
barleam nrm mͥ mors abstulit
et ut uerum fatear illum ego
unchi prius abstuleram iactu¬
ram meam dum honori eius cõ¬
sulerem non aspexit. Itaq dũ
ad epm scandentem sub leuo
magrm̃ ꝑdidi. sub quo militare
ceperani magna cum spe. lon¬
ge imꝑar fateor tui. et illius rõ.
tu mithi multa. Ego tibi quid
conferte possim non intelligo.
Ille autem cum multa michi co¬
pendere non pauciora quidem
sepe eciam luccum ingens ex
erat ille uit ut locuplenssimus
grete. sic romane facundie pau¬
prunus. et qui ngenio agilis
emuiciandis tñ effectib labo¬
raret. Itaq uicissim et ego fi¬
ues suos illo duce trepide sub¬
ibam et ille post me sepe nrĩs
in finibus obercabat qmͣꝙͣ sta¬
biliore uestigio. ⁊ Iam et hic qͦ
racio diu̾sa Illi eriui plus mł¬
to latimi qmͣ michi greci erat
eloquii. Ego tamen pͥmum in¬
conbam. Aliquantuluui ille ꝓ¬
cesserat. ut qui italice natus

Expanded text:
usque lingue notitia singulari; usque lingue notitia singulari; Barlaam nostrum michi mors abstulit et, ut verum fatear, illum ego michi prius abstuleram; iacturam meam, dum honori eius consulerem, non aspexi; itaque dum ad epyscopium scandentem sublevo, magistrum perdidi sub quo militare ceperam magna cum spe. 7 Longe impar, fateor, tui et illius ratio; tu michi multa, ego tibi quid conferre possim, non intelligo; ille autem cum multa michi pendere, non pauciora quidem, sepe etiam lucrum ingens, exerat ille vir ut locupletissimus grece sic romane facundie pauperrimus et qui ingenio agilis, enuntiandis tamen affectibus laboraret. 8 Itaque vicissim et ego fines suos illo duce trepide subibam, et ille post me sepe nostris in finibus oberrabat, quanquam stabiliore vestigio. Nam et hic quoque ratio diversa: illi enim plus multo latini quam michi greci erat eloquii; ego tum primum inchoabam, aliquantulum ille processerat, ut qui italice natus
Abbreviated transcription (Latin):
iuencionis fontem et orignẽ
uocat ambrosius. Macrobius. Et
si omnes tacerent res ipãi testat᷑
Sed fatentur omnes. Ego autẽ
ex omnibus sciens uium tibi
testem protuli quem ex omnibꝰ
latinis tibi familiarissimum
esse ppendi. Illis enim facile cre¬
dimus ques amanius. ¶S re¬
deo ad homerum. hunc tu michi
uir auncissime donasti ꝓussi
rin siuuil ac desid̾ii mei ⁊̃ memor.
Quodq nõ modicum dono addi
scatebris purum et incorruptũ
et qualis primum diuino illi
proluxit ingemo. Sũmum uti¬
q et si uerum rei precium exqͥ¬
ritur inextimabile mimꝰ hẽo
cuiq uil possit accedere insi cũ
houiero tui quoq pñciam largi¬
aris qua duce pegrine lingue
introgressus angustias letus do¬
no tuo fruerer accouitus qz con¬
sꝑicerem lucem illam et specio¬
la miracula de quib in arte po¬
etica flaccus ait. Antiphatem
scillam q et cum cicdope carib¬
dim. S nunc quid agani: tu in
niium procul abes felix utri¬

Expanded text:
inventionis fontem et originem” inventionis fontem et originem” vocat Ambrosius Macrobius, et si omnes tacerent, res ipsa testatur; sed fatentur omnes. Ego autem ex omnibus sciens unum tibi testem protuli, quem ex omnibus latinis tibi familiarissimum esse perpendi; illis enim facile credimus quos amamus. Sed redeo ad Homerum. 6 Hunc tu michi, vir amicissime, donasti, promissi tui simul ac desiderii mei memor, quodque non modicum dono adiciscatebris purum et incorruptum et qualis primum divino illi perfluxit ingenio. Summum utique et, si verum rei precium exquiritur, inextimabile munus habeo, cuique nil possit accedere si cum Homero tui quoque presentiam largireris, qua duce peregrine lingue introgressus angustias, letus dono tuo fruerer attonitusque conspicerem “lucem” illam et “speciosa miracula” de quibus in Arte poetica Flaccus ait: Antiphatem Scyllamque et cum Cyclope Caribdim. Sed nunc, heu, quid agam? tu michi nimium procul abes, felix utri
Abbreviated transcription (Latin):
putant siue ut ciceromi placet
ꝑgameorũ attalus .p. scipioni
magnificentissima dona uso ad
rumantiam misit ex asia que
ille uir clarissimus non abscon¬
dit. sed ut ait idem expectante su¬
scepit er̃citu. Cuius auus africa¬
nus ille suꝑior insignia inuu̾a
massimisse regi legitur donasse
untutis ob m̃nitum. quia romi anũ
ex̾citum eurxe ad modum ĩ bello
uiuaret. fece̾ idem sepe alii. Neq
eium modo publitas pͥuataso
munificentias enum̾o. sed agn¬
go aliquas. quaꝵ relatu facile qͥd
sim dicturus intelligas. Donant
aurum quidam uł argentum con¬
cupiscibilem forte s certe ꝑiculo¬
sissimaui terre fecem. donant spo¬
lici rubri matis. et alge dicioris
tarum ĩ morem sepe lugubre pror¬
sus ac sauguineũ rutilantes. do¬
naut monilia et daltheos fuligi¬
nosorum decus artificum. donãt
squal encium opus architectorũ
largientis ostenderent eo accipi
dum. meq utiuam. te profecto
tissimus uisi ipsum ingenu et

Expanded text:
putant, sive, ut Ciceroni placet, putant, sive, ut Ciceroni placet, rex Pergameorum Attalus Publio Scipioni «magnificentissima dona usque ad Numantiam misit ex Asia», que ille vir clarissimus non abscondit, sed, ut ait idem, “inspectante suscepit exercitu”. Cuius avus Africanus ille superior insignia munera Masinisse regi legitur donasse virtutis ob meritum, quia romanum exercitum enixe admodum in bello iuverat. 3 Fecere idem sepe alii; neque enim modo publicas privatasque munificentias enumero, sed attingo aliquas, quarum relatu facile quid sim dicturus intelligas. Donant aurum quidam vel argentum, concupiscibilem forte sed certe periculosissimam terre fecem; donant spolia Rubri Maris et alge ditioris tarum in morem sepe lugubre prorsus ac sanguineum rutilantes; donant monilia et baltheos, fuliginosorum decus artificum; donant, squalentium opus architectorum,largientis ostenderent et accipiedum meque utinam, te profecto tissimus nisi ipsum ingenii et
Abbreviated transcription (Latin):
flamus in cuierem. Improbi ui¬
ri u̾bum est. sed hac in parte ue¬
ridici untutem u̾ba non addere.
Excitate illam potest ad hortacio.
NIon dare. Itaq nichil amplius
dicam uisi id in quo tocius nego¬
cii uiẽ est. ommna consilio cesat
egent. sed nichil mercia. Et est
ubi nõ multum consultasse cõ¬
silium sit. uale.uͦ. kł. decembr
Ad llicholaum sigeros p̾torem
grecoꝵ graciarr accio pro trans
homeri libro.
ut decuit fuit. oꝑaciones
enim hommũ aunuosi¬
mitantur. et qualisquisq sit ex
actuum qualitate conspicitut.
Singulare aliquid te decebat nẽ¬
pe singularis es uir et a̧b acie
uagati tota intentione reuotis¬
sinnis. Si esses uinus e populo
fecisses ut reliqui. Niunc autem
implesti magnifice quod tium
erat unoq actu et amiciciam et
ingennum declarasti. ¶ Onsisti
enim ad me de europe ultinus
domum quo nullum uł te dignꝰ
uł unchi gracius uł re ipsa nobi¬
lius mittere potiusses. Maguus
ille rex syrie anthigcus ut quidã

Expanded text:
flamus in cinerem. Improbi viflamus in cinerem. Improbi viri verbum est, sed hac in parte veridici, “virtutem verba non addere”; excitare illam potest adhortatio, non dare. Itaque nichil amplius dicam nisi id in quo totius negotii vis est: omnia consilio, Cesar, egent, sed nichil inertia, et est ubi non multum consultasse consilium sit. Vale. IX Kal. Decembris. 2 Ad Nicolaum Sygeros pretorem Grecorum, gratiarum actio pro transmisso Homeri libro. ut decuit, fuit; operationes enim hominum animos imitantur et qualis quisque sit ex actuum qualitate conspicitur. Singulare aliquid te decebat, nempe singularis es vir et ab acie vulgari tota intentione remotissimus; si esses unus e populo, fecisses ut reliqui; nunc autem implesti magnifice quod tuum erat unoque actu et amicitiam et ingenium declarasti. 2 Misisti enim ad me de Europe ultimis donum, quo nullum vel te dignius vel michi gratius vel re ipsa nobilius mittere potuisses. Magnus ille rex Syrie Antiochus, ut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
mipulit pauptas. multis aĩcis
dedit presertun si aduscitius diues
sit duutias nempe uias fortibꝰ
bellum facit. ac monet paucitas
numorum. Comites bellum pa¬
rat. terret fama uulguris. Qua¬
tumdam nũmarum rerum ali¬
quando magnum est nomen.
et sepe fama t̾ribilior qmͣ cõspec¬
tus. opio rem non mutat. Qd̾
tui nequennt oculi tuorum et¬
indent Non quia uegecion̾es. s
quia ꝓpniquiores. multa de lon¬
ginquo cementibus metuenda
ppniquantibus apparuere ridi
uecatus exaudias. et ut quem
non potes alit̾ in hiis lit̾is ammũ
neum cemas. Malem posse tͥ
armatis legionibus oduiam ire
uuparata facturus. Quod unũ
datur anmo atq exhortacioni¬
bus occurto. neq iami scitis scio
quid ult̾ius loquar. neq si hoc uõ
lufficit quid ex me suffice̾ possit
intelligo. ¶ Iu te magnaume
cesar. In te inqmͣ esse debet igs
ille quem speramus nob̾ et al¬
genti nsticie succursutũ Si io
forsau extuctus est nequicqm̃

Expanded text:
impulit paupertas, multis animos impulit paupertas, multis animos dedit, presertim si adversarius dives sit; divitias nempe viris fortibus bellum facit. 46 At ‘Monet paucitas meorum’: comites bellum parat. ‘Terret fama vulgaris’: quarundam minimarum rerum aliquando magnum est nomen et sepe fama terribilior quam conspectus; opinio rem non mutat; quod tui nequeunt oculi, tuorum vident, non quia vegetiores sed quia propinquiores; multa de longinquo cernentibus metuenda, propinquantibus apparuere ridicvocatus exaudias et ut quem non potes aliter, in his literis animum meum cernas. Mallem posse tibi armatis legionibus obviam ire imperata facturus; quod unum datur, animo atque exhortationibus occurro, neque iam satis scio quid ulterius loquar, neque si hoc non sufficit, quid ex me sufficere possit, intelligo. 48 In te, magnanime Cesar, in te, inquam, esse debet ignis ille quem speramus nobis et algenti iustitie succursurum; si is forsan extinctus est, nequicquam
Abbreviated transcription (Latin):
lentissimos agratie legis motus.
ꝑt reliquos sileam quos enume¬
rare non sufficio. Adde postqiũ res
ad unius nupium rediere. cõm
me cremonensis que una fuat
uit̾ paucas fidelissimas quarun
paulo aute memineram. lõgũ
uinus historie it̾ acripi. sed sub¬
sistam. Omnis enim etas secessi¬
onbus italicis ac defectionibus
plena est ut forti animo et ue¬
terum inemori nichil possit in¬
soliti terroris occurrere. utq in¬
uis pprie dictum et ex ip̃o nat᷑e
grenno sumptum uidecitur. qd̾
uirgilius ait. grauidam imꝑiis
bellis q fremeutem italiam. ta¬
lis enim ab micio fuit. Talis est
bodie. talis ad extremum erit.
¶Illa u̾o ꝙͣ ualida. paupertas re
tũ cesare: aut quomodo pauper
est. qui alios dicat. aĩus paupe¬
rem facit et diuitem. Pauper
sum. et nilius ante imꝑnim
pauꝑ fuit. Post ipuim nõ diues.¬
⁊ Iemo enim liberalius uictoria¬
dispensandi potestatem. Postre
no paup sum. Multos in bellũ

Expanded text:
lentissimos agrarie legis motus, lentissimos agrarie legis motus, ut reliquos sileam quos enumerare non sufficio. 43 Adde, postquam res ad unius imperium rediere, coniunie cremonensis, que una fuerat inter paucas fidelissimas, quarum paulo ante memineram. Longum nimis historie iter arripui, sed subsistam. 44 Omnis enim etas secessionibus italicis ac defectionibus plena est, ut forti animo et veterum memori nichil possit insoliti terroris occurrere, utque nimis proprie dictum et ex ipso nature gremio sumptum videatur quod Virgilius ait: gravidam imperiis bellisque frementem Italiam. Talis enim ab initio fuit, talis est hodie, talis ad extremum erit. Illa vero, quam valida!, paupertas rem comune cum Cesare aut quomodo pauper est qui alios ditat? animus pauperem facit et divitem. ‘Pauper sum’: et Iulius ante imperium pauper fuit, post imperium non dives; nemo «enim liberalius dispensandi potestmo ‘Pauper sum’: multos in bellum
Abbreviated transcription (Latin):
buere. cum non sins tantum ui¬
ribus insultarent sed ext̾ius ho¬
stibus auxilium ac receptacula
p̾buissent adhec ueros uix decen¬
mo dirupta. eruto fiderie sancti¬
tatis aduiratione phalerii sub¬
acti ui capta neapolis. captumq
hrundusium. et corili et fregelle.
et sara et agildum et coruiculũ
ac sacritum et bouille et uerule ⁊
fesule. ude patrie mee fundam̃ta
fluxerunt. Piget fateor maximis
parua cõnectere. S ut iam pre¬
ualide robusteq ciuitati nichil ar¬
duum sic tene ac uix dumi pube¬
scenti rei ꝑ. uullus actuleus par¬
uiis erat: Adde smmacus anan obsi¬
dionem longuam atq difficilem
danssime q urbis interitum qui
duces quoꝵ hostium ad cõmisera¬
cionem laccunasq compeneret.
adde firmum atq asculum ⁊ pisce¬
num omne ꝑdomitum. uestuos¬
q et marsos et pelignos. Int̾q toc
ext̾uos tumultus intestinas domi
sediciones et senatus insolentiã
et tribuniciam rabiem et tuibu¬

Expanded text:
buere, cum non suis tantum vibuere, cum non suis tantum viribus insultarent sed externis hostibus auxilium ac receptacula prebuissent. 41 Ad hec Veios vix decennio diruta, exuste Fidene, sanctitatis admiratione Falerii subacti, vi capta Neapolis captumque Brundusium et Corioli et Fregelle et Sora et Algidum et Corniculum ac Satricum et Boville et Verule et Fesule, unde patrie mee fundamenta fluxerunt. Piget, fateor, maximis parva connectere, sed ut iam prevalide robusteque civitati nichil arduum, sic tenere ac vixdum pubescenti reipublice nullus aculeus parvus erat. 42 Adde siracusanam obsidionem longam atque difficilem clarissimeque urbis interitum, qui duces quoque hostium ad commiserationem lacrimasque compelleret; adde Firmum atque Asculum et Picenum omne perdomitum Vestinosque et Marsos et Pelignos, interque tot externos tumultus, intestinas domi seditiones et senatus insolentiam et tribunitiam rabiem et turbu
Abbreviated transcription (Latin):
obstructa bñficiis et ut ꝓprie dicam
populi romani liberta s infidelis
et ingrata. Iuio uo quis ea tempe¬
state non defecit. Relege historias.
decem octo colonie ꝑ omnem Ita¬
liam in fide manserunt quarũ
obsidio ut lumi sũmi historici u̾b̃
utar tunc impium populi roma¬
in stetit. iio q gracie in senatu ⁊
apud populum acte. Quid tociẽs
herncos rebellantes. Quid ꝑpetu¬
os bostes uolscos equosq cõmenio¬
rem. Quot cum lacnus bella ꝓpe
truilia. unum enim corpus ĩperui
indebantur. Quot urbes euerse at¬
q in prius ipsa romam imꝑii
parens asta. Quod ut fieret quid
nͥ defectionum metus ac memõ
hortabatur. Quocieus cum sabinis
ancipiti acie decertatum. cũ tim¬
bris cum saumtibus cum etruscis.
cum ligunibus ac bois ⁊ gallis ĩ¬
subrib udi mediolammi ticimnu¬
q urbes sunt. ¶ Se quid longiꝰ
feror. Cibur ac tusculum ⁊ p̾ueste
tria quasi suburbia urbis rome
bellorum causas ac materiam p̃¬

Expanded text:
obstricta benificiis et ut proprie dicam, obstricta benificiis et ut proprie dicam, populi romani liberta sed infidelis et ingrata. Imo vero quis ea tempestate non defecit? 39 Relege historias: decem octo colonie per omnem Italiam in fide manserunt, quarum «subsidio» ut Livii summi historici verbis utar, «tunc imperium populi romani stetit, eisque gratie in senatu et apud populum acte». Quid totiens Hernicos rebellantes, quid perpetuos hostes Volscos Equosque commemorem? Quot cum Latinis bella prope civilia — unum enim corpus imperii videbantur —, quot urbes everse atque in primis ipsa Romani Imperii parens Alba! quod ut fieret, quid nisi defectionum metus ac memoria hortabatur? 40 Quotiens cum Sabinis ancipiti acie decertatum, cum Umbris cum Samnitibus cum Etruscis cum Liguribus ac Bois et Gallis Insubribus, ubi Mediolanum Ticinumque urbes sunt! Sed quid longius feror? Tibur ac Tusculum et Preneste, tria quasi suburbia urbis Rome, bellorum causas ac materiam pre
Abbreviated transcription (Latin):
sacra penetralia reuocabis. Par
e mentibus lapsa mortalium. tu
illam in sua sede restitues. ad hoc
enii natus huic officio destinatꝰ
es ut rei publice deforutates
aboleas. et pͥstinam faciem m̃do
reddas. Tunc u̾us michi cesar ue¬
rusq indeberis Imꝑator cum of¬
ficium tuum implei̾us. sine quo
nedum princeps sed ne priuatus
quispiam iire laudabitur. ¶ Ad¬
dis autemi: stupor auditu nesciã
tunc successionis Italiam. Qũdo
obsecto id fuit: Ego enm in an¬
ualibus uix aut ullum tale tẽ
muros frat̾na cede madentes. et
impio scelere quesita dỹadena¬
ta. Quociens parta iam lib̾tate
plebs indignans secessit a pñb.
testes sunt mons sacer iamculũ
auentinus. pirrhus ui italiam
traiecit. opem neuipe lacurus re¬
bellantibus carentins. Eodem tẽ¬
pore et brucui defecerant et lucani
alie qz gentes italice quas ouines
bello contundi et uolentes in fidẽ
redigi oportuit. Secutus ẽ haiulul.
defecit capua magns romanoꝵ

Expanded text:
sacra penetralia revocabis; “pax sacra penetralia revocabis; “pax e mentibus lapsa mortalium”: tu illam in sua sede restitues. Ad hoc enim natus, huic officio destinatus es ut reipublice deformitates aboleas et pristinam faciem mundo reddas; tunc verus michi Cesar verusque videberis imperator, cum officium tuum impleveris, sine quo nedum princeps, sed ne privatus quispiam iure laudabitur. 37 Addis autem — stupor auditu! — “nesciam” tunc “secessionis Italiam”. Quando, obsecro, id fuit? ego enim in annalibus vix aut ullum tale tempmuros fraterna cede madentes et impio scelere quesita dyademata; quotiens parta iam libertate, plebs indignans secessit a patribus, testes sunt Mons Sacer Ianiculum Aventinus. 38 Pyrrus in Italiam traiecit, opem nempe laturus rebellantibus Tarentinis; eodem tempore et Brutii defecerant et Lucani alieque gentes italice, quas omnes bello contundi et nolentes in fidem redigi oportuit. Secutus est Hanibal; defecit Capua, magnis Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
nim fu̾it. de hoc tam̃ docti uid̾uit.
Certe siue scelere pot̾at non re¬
cipi. Receptum negligi siue scele
non potest. deus euni tibi quod
ipse non dissimulas deus in qm
non tuus labor aut ambicio nu¬
perii auctor est. Tuues illo du ce
proficisci quo iuibente et abiahã
bintum filium mactare et moy¬
ses pastor incomitatus faciem st̃bi
et obstinati regis adire nõ tumi
it ¶Scio multa te uellicant
quibus compoĩtis alia atq alia
quam pastor in tigurio nõ agiti
Nam illa qualia sunt quibus
miteris. Nonne quot publice ⁊¬
unudi clades tot pͥuatim fame
tue uuluera. quotq hiuc excusa¬
ciones efficere tibi uis tot in te
conficis argumenta: Cuius enĩ
pudorem uisi regis p̾grauant re¬
gui mala. dirupta est inquis mi¬
perii lib̾tas. Tu pat̾ impu dicup¬
tam restaurabis. sũptalatuns ẜ¬
uitus. tu illam tuorum teruicib
extucies. Ad auaricie lupaniar pro¬
stituta iusticia: tu illam ad sua

Expanded text:
nimi fuerit; de hoc tamen docti viderint; nimi fuerit; de hoc tamen docti viderint; certe sine scelere poterat non recipi, receptum negligi sine scelere non potest. Deus enim tibi — quod ipse non dissimulas — Deus, inquam, non tuus labor aut ambitio, imperii auctor est. Times illo duce proficisci quo iubente et Abraham unicum filium mactare et Moyses pastor incomitatus faciem superbi et obstinati regis adire non timuit? 35 Scio; multa te vellicant, quibus compositis alia atque aliaquam pastor in tugurio non agit? Nam illa qualia sunt, quibus inniteris? Nonne quot publice mundi clades tot privatim fame tue vulnera, quotque hinc excusationes efficere tibi vis tot in te conficis argumenta? Cuius enim pudorem nisi regis pregravant regni mala? 36 ”Dirupta est”, inquis, “imperii libertas”: tu, pater imperii, diruptam restaurabis; “sumpta Latinis servitus”: tu illam tuorum cervicibus excuties; “ad avaritie lupanar prostituta iustitia”: tu illam ad sua
Abbreviated transcription (Latin):
unictus fratri hanibal romanũ
proculcasset nomen. Quid int̾
minores hereo. Ipse quem sepe
tempore hanc tantam breuitatẽ
cui impii nomen est. Tu si cuncta
tuo gratum at certe fidei mee de¬
bitum. falsus utinam sim autꝰ¬
per. Nullus erit rerui finis. Alii
ex aliis erumpent laquei ⁊ iũꝙͣ
te italia. nũqmͣ tu italiam uide¬
bis. Extra quam tibi impii ca¬
put queras uescio. ¶ Pronide
quod scribis te nõ ambicione trac¬
tum ad inpium aspirasse s dif¬
ficultatis haud nescium diuine
uisioui paruisse. credo. Nam et
prudentiam et modestiam tuã
noui. S uide ne hoc tibi pͥmum
calcar et maximũ esse debũit.
quo diuim certus auxilii ꝓperares.
tu quidem pacrii regni fiuibus
contentus imperatoni oueris ⁊
honoris sartinam ultro alus lui¬
quebas. hanc infallibilis ille re¬
rum sator rector et cognitor mul¬
tis cupientibus ereptam huũus
tius imposut. parinsti. Non ac¬
ceptare iꝑium forte magna¬

Expanded text:
iunctus fratri Hasdrubal romanum iunctus fratri Hasdrubal romanum proculcabat nomen. 32 Quid inter minores hereo? Ipse quem sepe tempore hanc tantam, que vix omcui imperii nomen est. Tu si cunta dtuo gratum, at certe fidei mee debitum — falsus utinam sim aruspex —: nullus erit rerum finis, alii ex aliis erumpent laquei, nunquam te Italia nunquam tu Italiam videbis, extra quam ubi imperii caput queras, nescio. 33 Proinde quod scribis te non ambitione tractum ad imperium aspirasse sed difficultatis haud nescium divine iussioni paruisse, credo; nam et prudentiam et modestiam tuam novi. Sed vice ne hoc tibi primum calcar et maximum esse debuerit, quo divini certus auxilii properares. Tu quidem patrii regni finibus contentus, imperatorii honeris et honoris sarcinam ultro aliis linquebas; hanc infallibilis Ille rerum sator rector et cognitor multis cupientibus ereptam humeris tuis imposuit. Paruisti. 34 Non acceptare imperium forte magna
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩgnoras cui hec humana con¬
dicio est. cui nec cesar nec ponti¬
fer romanus. demq nec regum
uec omĩno hominum ullus exi¬
mitur. Nunc igitur. nunc cuta
quod semp non pot̾is qualia scili¬
cet esse uelis que ꝓpria et irreuo¬
cabilit̾ tua sunt auimam et fa¬
mam. Int̾ temeritatem et inher¬
ciam nescio quid eligam. Sepe te¬
mentas felicior fuit. Non delec¬
tor extremis. medium quero. S
heu u̾eor quod pace sit dictum tua
omniũ q qui imperio ulli p̾sunt
quiq g̾endarui retium officia
susceperunt. ne penitus uetũ sit
quod in ore semper habeo. Singu¬
la uicia singulas excusaciones
nr̃e. Inerciam solam omnes. ¶ Si
diu deliberasset affricanus. Italia
deserebatur a sus et affrorum erat.
Si diu deliberasset nasica lib̾tas
romana gracchi conatibus ⁊ au¬
dacie succumbebat. Si claudius u̾o
non dicam supuacua multa et
longua sed unum quod necessa¬
nium uidebatur et bieue erat se¬
natus consilium expectasset. cõ¬

Expanded text:
et ignores cui. Hec humane conet ignores cui. Hec humane conditio est, cui nec Cesar nec Pontifex Romanus denique nec regum nec omnino hominum ullus eximitur. Nunc igitur, nunc cura, quod semper non poteris, qualia scilicet esse velis que propria et irrevocabiliter tua sunt, animam et famam. 30 Inter temeritatem et inertiam nescio quid eligam; sepe temeritas felicior fuit. Non delector extremis, medium quero; sed heu vereor, quod pace sit dictum tua omniumque qui imperio ulli presunt quique gerendarum rerum officia susceperunt, ne penitus verum sit quod in ore semper habeo, singula vitia singulas excusationes habere, inertiam solam omnes. 31 Si diu deliberasset Africanus, Italia deserebatur a suis et Afrorum erat; si diu deliberasset Nasica, libertas romana Gracchi conatibus et audacie succumbebat; si Claudius Nero non dicam supervacua multa et longa, sed unum, quod necessarium videbatur et breve erat, senatus consilium expectasset, con
Abbreviated transcription (Latin):
liud ad patrocinium sententie hu¬
ius affers insi quod hoc ⁊ medicos
docuisse ais et cesares didicisse. be¬
ne quidem multum disparia coe¬
quasti. Nam et cesares egco arbi
mederi solitos accepinius. Nunc
et ipi cum reliquis egrotant. et
mũdus eger medico caret. et mors
uiu̾salis in foribus est. dic autẽ
michi cesar: Quid ex omuibus
intentatum est: u̾ba preces: mine.
blaudicie. apparatus: Quid restat
fedum et indignum est fercum
pectas. paudus ut ad fontem re
nõ nunc nouit̾ ex me audis inue̾¬
tam senectus excipiet. senectu¬
tem mors. Nichil prorsus huic
aufferes nisi quod bene seu quod
male gesseris. nichil hinc dunit¬
tes tuum pret̾ nominis memori-¬
am et exangue corpustulum. il¬
lud quoq non iam tuum sed t̾re
parentis ac u̾mium. non mag̾
cesaribus. qmͣ ꝑlebeis parcentiũ
Imo quidẽ auidius corpora nobi¬
liora todenciumr. Quid de aliis
fiet. que uidentur tua. c̾te opes ⁊
nupum linquas alt̾i necesse ẽ

Expanded text:
liud ad patrocinium sententie huliud ad patrocinium sententie huius affers nisi quod hoc et “medicos” docuisse ais et “cesares didicisse”. Bene quidem multum disparia coequasti; nam et cesares egro orbi mederi solitos accepimus. Nunc et ipsi cum reliquis egrotant et mundus eger medico caret et mors universalis in foribus est. 27 Dic autem michi, Cesar, quid ex omnibus intentatum est? verba preces mine blanditie apparatus? quid restat fedum et indignum est, ferrumpectas? 28 Padus ut ad fontem rednon nunc noviter ex me audis, iuventam senectus excipiet, senectutem mors. Nichil prorsus hinc auferes nisi quod bene seu quod male gesseris; nichil hic dimittes tuum prefer nominis memoriam et exangue corpusculum, illud quoque non iam tuum sed terre parentis ac vermium non magis cesaribus quam plebeis parcentium, imo quidem avidius corpora nobiliora rodentium. 29 Quid de aliis fiet que videntur tua? certe opes et imperium linquas alteri necesse est,
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ut t̾gnĩsanti quidam in fa¬
ciem elegautissime cauillatus
illuderet. ceteros homines quod
prouuctant sero implere. Fllum
uo quod impleat serius polliceri.
S esto sic dictum bomi principis.
sit non ficto amino prolatum.
Ipẽ sit auctor augustus. Quid ad
rem. nescitis inquit quanta be¬
lua sit impium. Imo scimus exi¬
uue Uelua potentissima est: sed
que frenum docte mannus excipi¬
at. Delua nigens. s tractabilis. et
in tractetur indomita Aude. age
frenum mami arcipe. solium q
tibi debitum couscende. Si iuetu¬
is. sessores inueniet. Iulius cesar
ciuus ut modo dicebam hr̃ditari¬
um nomen hẽs equum apud se
ortum et alt̾ius ĩpacientem astẽ¬
dit. et iu deliciis habunt. tu solĩ
non alt̾ius sessoris impaciẽs sed
tot retro principib insessum ⁊ tue
sessionis auidissummi solus fu
uescio au illius gloriosi militis
apud terentiũ esses oblitus. omi¬
ma pmis expii consilio ꝙ̃ arnus
sapientem decet. Nichil enu a¬

Expanded text:
eadeo ut tergiversanti quidam in faeadeo ut tergiversanti quidam in faciem elegantissime cavillatus illuderet ceteros homines quod promittant sero implere, illum vero quod impleat serius polliceri. 24 Sed esto; sit dictum boni principis, sit non ficto animo prolatum, ipse sit auctor Augustus: quid ad rem? «Nescitis» inquit, «quanta belua sit imperium.» Imo scimus eximie; belua potentissima est sed que frenum docte manus excipiat; belua ingens sed tractabilis et ni tractetur indomita. Aude, age, frenum manu arripe soliumque tibi debitum conscende; si metuis, sessores inveniet. 25 Iulius Cesar, cuius, ut modo dicebam, hereditarium nomen habes, equum “apud se ortum et alterius impatientem ascendit” et in delitiis habuit; tu solium non alterius sessoris impatiens, sed a tot retro principibus insessum et tue sessionis avidissimum solus fugnescio an illud gloriosi militis apud Terrentium esses oblitus Omnia prius experiri consilio quam armis sapientem decet. Nichil enim a
Abbreviated transcription (Latin):
reginu sunt. Ircisio potentum mo
principum. arma fallencium n.
¶Sed enim nescimus quanta
Quod dictum miror cur augusto
tribueris cum tyberii sit nisi forte
uł rerum cura pũtium memoriã
uetustatis obuubilat. uł coĩtato
uccabulo quenilibet imperatorũ
ut cescires sic augustum uotas.
Iecisi for sau id scieus ut ab uisi¬
gui auctore dicto quo uti decreue¬
ras auctoritas queretur. nõ igna¬
rus int̾ augustum et tyberium
quid int̾sit. Ille principum sa¬
pientissimus atq optimus fuit
hic obscenus ac feror. et ut de
eo ꝓprie dicit quidam lutum a
sanguine maceratum. Hoc tam̃
idem dicto quo ip̃e sit usus nosti.
uł si obliionis int̾ tot maiores
curas obrepserit apud trãquillũ
leges. eo quidem tempore hoc di¬
eit quo exempto iam rebus hu¬
manis augusto successor longe
imꝑar impudentissime arreptũ
rebus ipsis impnum u̾bis tam̃
ambigius fallaciq et uaria dis¬
simuilcicione renuebat falsumi
modestie nouien querens. usq¬

Expanded text:
regum sunt, irrisio potentum, moregum sunt, irrisio potentum, moprincipum, arma fallentium. 21 Sedenim nescimus «quantaQuod dictum miror cur Augusto tribueris, cum Tiberii sit, nisi forte vel rerum cura presentium memoriam vetustatis obnubilat vel comunicato vocabulo quemlibet imperatorum ut Cesarem sic Augustum vocas. 22 Fecisti forsan id sciens, ut ab insigni auctore dicto quo uti decreveras, autoritas quereretur, non ignarus inter Augustum et Tiberium quid intersit: ille principum sapientissimus atque optimus fuit, hic obscenus ac ferox et ut de eo proprie dixit quidam, «lutum a sanguine maceratum». Hoc tamen idem dicto quo tempore sit usus, nosti, vel siquid oblivionis inter tot maiores curas obrepserit, apud Tranquillum leges. 23 Eo quidem tempore hoc dixit quo, exempto iam rebus humanis Augusto, successor longe impar impudentissime arreptum rebus ipsis imperium verbis tamen ambiguis fallacique et varia dissimulatione renuebat, falsum modestie nomen querens, usqu
Abbreviated transcription (Latin):
professio illico ut scis Tuscia cu¬
pide manus dedit. impia excepit.
iam sensim omius italia seque¬
batur. iam eucopa iam totus orb̃
ĩ motu erat: Quid multis ẽ opus
Non legunus ista s uidimus. iã
rediisse iusticia et pax et harum
countes alina fides tranquilla se¬
curitas. ad postremum aurei sclĩ
uestigia uidebantur. Ille tñ in ipo
rerum flore paruit. Noli sibi cul¬
pani dare. nec alt̾ĩ. Non cõdempno
bonunem. Non absoluo. Non sum
uidex. Quid opiuer scio. et sũpbat
ille titulum tribum. quod int̾ ro¬
muleas dignitates hunulimũ
nomen fuit. Si tantum ergo tri-¬
buntium potuit. Quid cesareũ
nomen posset. At si differs. si heres
et quan tibi sub oculis posui fu¬
gam tẽporis non attendis actum
est. Ruit impium. piit lib̾tas. ⁊oli
oro te cesar hec cum stomaco leg̾e.
ꝙ forsan gustui nmus dultia st̃
qmͣ uelles. ⁊ iescis quia bilem con¬
cretam remedici nisi amara non
dent̾. optime. magnifice. a comita

Expanded text:
professio. Illico, ut scis, Tuscia cuprofessio. Illico, ut scis, Tuscia cupide manus dedit, imperia excepit. 18 Iam sensim omnis Italia sequebatur, iam Europa, iam totus orbis in motu erat. Quid multis est opus? non legimus ista, sed vidimus; iam rediisse iustitia et pax et harum comites, alma fides, tranquilla securitas, ad postremum aurei seculi vestigia videbantur. 19 Ille tamen in ipso rerum flore peraruit. Noli sibi culpam dare nec alteri; non condemno hominem, non absolvo; non sum iudex; quid opiner scio. Et sumpserat ille titulum tribuni, quod inter romuleas dignitates humillimum nomen fuit. Si tantum ergo tribunitium potuit, quid cesareum nomen posset? At si differs, si heres et quam tibi sub oculis posui fugam temporis non attendis, actum est; ruit imperium, periit libertas. 20 Noli, oro te, Cesar, hec cum stomaco legere, quod forsan gustui minus dulcia sunt quam velles. Nescis quia bilem concretam remedia nisi amara non udenter optime magnifice: aconita
Abbreviated transcription (Latin):
est uicissitudo rerum humanarũ.
Quid binc elicis. Iterum queso cre¬
de michi. Si romia illa unde titu¬
lum trabs. et si cesar ille cuius
nonen. atq ut sperare solebamꝰ
amni habes hodie uiuerent
multo citius qmͣ tunc ad acceui
rerum atq imꝑii fastigunu per¬
uenirent. tuuc enim repugnantie
uigens labor. Nunc plena ⁊ facilis
uia est. S mator de est. lirxus et
ihertia late regnant ignauia
orbem t̾rarum possidet armato ce¬
sari mox cessirra ĩmuo uł pro te ꝑ¬
tes actura. Nonue etenm tuum
nonien paucis bonis et amatoribꝰ
untutis atq imperii adutum ad¬
u̾sus inħ̾tem luxum mermiẽ q su¬
ꝑbiam facile bellum esse confic̾et
uis non modo prodem s oũdam
tibi ita esse ut dico: Ecte nudius¬
t̾tius caput extulit quidami e ple¬
be huiili uon romanus rex non
consul non patricius et ure bene
cognitus romanus ciis. NIullis
tempus uirtutibus sus clatus
qui uindecem se romane lib̾tatis
assereret: obscuri hominis clara

Expanded text:
est vicissitudo rerum humanarum. est vicissitudo rerum humanarum. 15 Quid hinc elicis? iterum, queso, crede michi: si Roma illa unde titulum trahis, et si Cesar ille cuius nomen atque, ut sperare solebamus, animum habes, hodie viverent, multo citius quam tunc ad arcem rerum atque imperii fastigium pervenirent. Tunc enim repugnantie ulum, ingens labor; nunc plana et facilis via est, sed viator deest; luxus et inertia late regnant, ignavia orbem terrarum possidet, armato Cesari mox cessura, imo vel pro te partes actura. 16 Nonne etenim tuum nomen, paucis bonis et amatoribus virtutis atque imperii adiutum, adversus inertem luxum inermemque superbiam facile bellum omne conficeret? Vis non modo probem sed ostendam tibi ita esse ut dico? Ecce. 17 Nudiustertius caput extulit quidam e plebe humili, non romanus rex, non consul, non patritius, et vix bene cognitus romanus civis, nullis tempus virtutibus suis clarus, qui “vindicem” se romane “libertatis” assereret: obscuri hominis clara
Abbreviated transcription (Latin):
ceam. Non ut adu̾ser s ut me
tibi penitus ciperiam. nudemq
quid quid aminus latebris suis
tegit. ¶ Pnnuui quidẽ tar¬
ditati tue clipeum pretendis.
ut aliquanto mag̾ dictantis ĩ
enii queso est quod aliquando
iorum nr̃orum mutationibus
peritulisq ppetimur. dum bre
paracio rerum est. ut u̾o nobis
omne mortiferum unluus sit
uõ rectim uatura. s mollicies
genius. et ad omnem difficultatis
occursum coborrescuus ac torpemiꝰ.
cum interim in conquirendis ex¬
cusacionibus. nulla etas nulla
res .p. diues fuit: Quid oro te dimi¬
teui illam fecit uisi cunum suo¬
ruui uirtus ac modestie studun
pulos prohibentes ererisse. ĩ silius
tuere: Hic nuchii mutacioneui si¬
quis obiciat nõ audiam. uel si
audiam ridebo. Crede enui michi
cesar. mũdus idem est qui fuit. I¬
dem sol. Eadem elementa. uirtus
sola decreuit. Ciuitatum nempe
incumiq congestarum molum
alie cceuerunt. decceuere alie. Q¬
dam funditus corruerunt. Nrĩs q̃¬
dam surrerere temporibus. uetus

Expanded text:
ceam, non ut adverser, sed ut me tibi penitus aperiam nudemque quicquid animus latebris suis tegit. 11 Primum quidem tarditati tue clipeum pretendis mut aliquanto magis dictantis ingenim, queso, est quod aliquandoiorum nostrorum laboribus periculisque perpetimur, dum Brenparatio rerum est? ut vero nobis omne mortiferum vulnus sit, non rerum natura sed mollities gemus et ad omnem difficultatis occursum cohorrescimus ac torpemus, cum interim in conquirendis excusationibus nulla etas nulla respublica dives fuit’. Quis, oro te, divitem illam fecit, nisi civium suorum virtus ac modestie studium pulos prohibentes erexisse in silvis dtuere? Hic michi mutationem siquis obiciat, non audiam, vel si audiam ridebo. 14 Crede enim michi, Cesar; mundus idem est qui fait; idem sol, eadem elementa; virtus sola decrevit; civitatum nempe manuque congestarum molium alie creverunt, decrevere alie, quedam funditus corruerunt, nostris quedam surrexere temporibus: vetus
Abbreviated transcription (Latin):
quibus cuitiqua suis manbus
bachus ⁊ mu̾ma plantanunt
noua u̾o meis ip̃e manious. nõ
tantum nepotibus uibram fac¬
tura sed nobis. utere pua domo
et agresti lectulo qui ubi te gre¬
mno exceperit mei p̃senciam nõ
requiret ¶ Uude quidem mũc
tam multa mirab̾is. desmes aũt
si locum nouetis ubi ista dictam.
collis est ub̾rimus atq pulch̃¬

Expanded text:
quibus antiqua suis manibus quibus antiqua suis manibus Bachus et Minerva plantarunt, nova vero meis ipse manibus non tantum nepotibus umbram factura sed nobis; utere parva domo et agresti lectulo, qui ubi te gremio exceperit, mei presentiam non requiret. 11 ‘Unde equidem nunc tam multa?’ miraberis; desines autem si locum noveris ubi ista dictavi. Collis est uberrimus atque pulc
Abbreviated transcription (Latin):
silet rei rustice intentus et ace¬
luus in t̾ram de accitis ligonibꝰ
uicissim sonitum elicit ac faul¬
las. demq ut semel expediam
hĩtacio est felre celestis anglica.
Illuc ergo quociens uatat si qͥd
michi credis e tempestatibus cu
nus absentem domnuu lugẽt.
nutatum q cu stodem. urerẽ ortu¬
lo qui silẽm quem quidem ego ui¬
denim toto orbe nõ habet. tuamo
bo auitem diebus tibi serendis ar¬
boribus idoneum non ennm quem
fortasse alibi pro diu̾sitate tr̃ar
agricole obseruant. Audim senes
dicti rirris ante alios uillicum me¬
um qui uir optius et rerum tu¬
sticatum ꝑitissimus fuit it̾a dic̾e.
quod ibi satum fu̾it. ad uii. Ida.
februarii. felici successu cislesc̾e̾
nec adu̾so sidere intĩre. Tunc ergo
p̾sertim si lune racio constabit se¬
tite ibi oro nouum aliquid. quo
forte senectutem illic placidam
suuul actirs si fata ꝑmiserint
nr̃a cura gracior aspectus atq ũ¬
bra fit densior. utere arbustis e

Expanded text:
silet rei rustice intentus et accsilet rei rustice intentus et acclivus in terram, de attritis opere ligonibus vicissim sonitum elicit ac favillas; denique ut semel expediam, habitatio est felix celestis angelica. 8 Illuc ergo quotiens vacat, siquid michi credis, e tempestatibus curmis absentem dominum lugent mutatumque custodem; utere ortulo, qui similem, quem quidem ego viderim, toto orbe non habet tuamque bo autem diem tibi serendis arboribus ydoneum, non eum quem fortasse alibi pro diversitate terrarum agricole observant. Audivi senes dicti ruris, ante alios villicum meum, qui vir optimus et rerum rusticarum peritissimus fuit, ita dicere, quod ibi satum fuerit ad. VIII° Idus Februarias, felici successu coalescere nec adverso sidere interire. 10 Tunc ergo, presertim si lune ratio constabit, serite ibi, oro, novum aliquid, quo forte senectutem illic placidam simul acturis, si fata permiserint, vestra cura gratior aspectus atque umbra sit densior. Utere arbustis e