comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e anserum ouis magnȩ utilitatis ipso q
ansere dicturi hoc in uolumine.: debemus
honorem & cominagenoꝵ clarissimȩ rei. Ett
ex ad ipe anserum Alioqui celeberrimi usus
ẽ : ad hoc in cominagene̾ sẏriȩ parte cũ eipn¬
namo cassia. pipere albo. herba quȩ comina¬
gene uocatur obrutis niue uasis odore icun¬
doutilissimũ ad ꝑ̃frictiones. conuulsiones. cȩcos¬
a copis
aut subitos dolores. omniaq quȩ atuementi¬
rantur. unguentumq pariter medicamentũ est.
Ett & in sẏria alio modo. auium adipe esrato
ut dicemus. additis aeris sceptro. xylobalsamo
poenice tuso. i temcalamo singulorã psroerea
quint᷑ adipis qͥmus  bis aut teꝵ subferue falꝰ.
fit autẽ hieme. qm̃ estate ñ glatiat. msiaceep¬
ta cera. Multa p̃terea remedia sunt ex ansere
ñ minora ş que quam in cãpris. Namq eum
ansere coruusq ab es tate in autumnũ morbo
conflictari dicuntur. De anserum honore quẽ
imeruere gallorũ in capitolium ascensu dep̃henso.

Expanded text:
e anserum ovis magnae utilitatis ipsoque ansere dicturi hoc in volumine debemus honorem et Commageno, clarissimae rei. fit ex adipe anserum — alioqui celeberrimi usus, set ad hoc in Commagene Syriae parte — cum cinnamo, casia, pipere albo, herba quae Commagene vocatur, obrutis nive vasis, odore iucundo, utilissimum ad perfrictiones, convulsiones, caecos aut subitos dolores omniaque, quae acopis curantur, unguentumque pariter et medicamentum est. 56 fit et in Syria alio modo, avium adipe curato ut dicemus, additis erysisceptro, xylobalsamo, phoenice, item tuso calamo singulorum pondere quod site adipis, in vino bis aut ter subfervefacto. fit autem hieme, quoniam aestate non glaciatta cera. multa praeterea remedia sunt ex ansere, quod miror aeque quam in capris, namque anser corvusque ab aestate in autumnum morbo conflictari dicuntur. De anserum honore, quem meruere Gallorum in Capitolium ascensu deprehenso,
Abbreviated transcription (Latin):
camentum rapiunt᷑ . & fimi desiderat quantulũ.¬
quȩ primo plus asꝑa. & quȩ in herbas ñ effundit᷑.
alioquin nouitate quȩ cumq fuerit solũ ledet.:
nec sic quidem pͥmo anno fertilis. Inter est & qua¬
li solo queratur. Sicca enim humido melior. arido
pingius. temꝑatę alterutra creta. uel columbina
conuenit.
ranspadanis cineris usus adeo placet. ut an¬
teponant fimo ium̃torumq
quod
leuissimũ est ob id exurant. Utroq tam̃ pariter
ñ utuntur in eodem aruo. nec in arbustis cinere.
nec quasdam ad fruges ut dicimꝰ. Sunt qui pul¬
uere quoq uuas ali iudicent. pubescentesq pulue¬
rent. & uitiũ arborumq radicib as ꝑgant. Quod
certum ẽ narboniensi prouintiȩ. & iundemias cer-¬
tius sicco quoꝗ. plusq puluis ibi quã sol confert.
Ipsa res antiqua. lam apud homerũ regius

Expanded text:
camentum rapiatur, et fimi desiderat quantulumccamentum rapiatur, et fimi desiderat quantulumcumque, primo plus aspera et quae in herbas non effunditur; alioquin novitate quaecumque fuerit solum laedet, ne sic quidem primo anno fertilis. interest et quali solo quaeratur. sicca enim umido melior, arido pinguis. temperato alterutra, creta vel columbina, convenit.ranspadanis cineris usus adeo placet, ut anteponant fimo iumentorumque, quod levissimum est, ob id exurant. utroque tamen pariter non utuntur in eodem arvo, nec in arbustis cinere nec quasdam ad fruges, ut dicemus. sunt qui pulvere quoque uvas ali iudicent pubescentesque pulverent et vitium arborumque radicibus adspergant. quod certum est, Narbonensi provinciae et vindemias circius sic coquit, plusque pulvis ibi quam sol confert. vi ipsa res antiqua. iam apud Homerum regius
Abbreviated transcription (Latin):
Hac maxime brutannia utitur. Durãtr
annis octoginta. Neq ẽ exemplũ ullius. quibus
inuita hunc eidem iniecerit. Tertium genus can¬
dide glysomargam uocant. Est autẽ creta fullo¬
nia mixta pingui. terra. pabuli quam frugũ fer-¬
tilior. ita ut messe sublata ante sementẽ alteram.
lȩtissimũ secetur. Dum in fruge ẽ: nullum aliud
gram̃ emutit. durat triginta annis densior iusto.
signim modo strangulat solum. Columbinam
gallia suo nomine eglecopalam appellant. Gle-¬
bis excitatur lapidũ modo: sole & gelatione ita
soluitur. ut tenuissimas bratteas faciat. Hȩc ex
ȩ quo fertilis. Harenacea utuntur si alia ñ sit
in uliginosis uerticib. & si alia sit ubi hos gentiũ
solos nouimus. qui fertilissimũ agrum colente.
quacumq terra infra pedes tres effosa & pedali
crassitudine intecta lȩtificent: s ea ñ dutius ꝓ
quȩ sane & oleis & uitib utilissima repꝑitur.
Omnis autẽ marga aratro initienda ẽ: ut medi¬

Expanded text:
hac maxime Britannia utitur. durat hac maxime Britannia utitur. durat annis LXXX, neque est exemplum ullius, qui bis in vita hanc eidem iniecerit. tertium genus candidae glisomargam vocant. est autem creta fullonia mixta pingui terra, pabuli quam frugum fertilior, ita ut messe sublata ante sementem alteram laetissimum secetur. dum fruges, nullum aliud gramen emittit. durat XXX annis. densior iusto Signini modo strangulat solum. columbinam Galliae suo nomine eglecopalam appellant. glaebis excitatur lapidum modo, sole et gelatione ita solvitur, ut tenuissimas bratteas faciat. haec ex aequo fertilis. harenacea utuntur, si alia non sit; in uliginosis vero, et si alia sit. Ubios gentium solos novimus, qui fertilissimum agrum colentes quacumque terra infra pedes tres effossa et pedali crassitudine iniecta laetificent. sed ea non diutiusquae sane et oleis vitibusque utilissima reperitur. omnis autem marga arato inicienda est. ut medi
Abbreviated transcription (Latin):
cea. harenace &natura duplex. asꝑa aut pingius.
Exꝑimenta utriusq in manus ususq geminue.¬
aut ut fruges tantum alant. aut eȩdem & pabu¬
lum. Fruges alit tofacea. Alba quȩ sit int̾ fontes
reꝑta ẽ. ad infinitũ fertilis. Uerum aspera tac
tu nimia si iniecta ẽ: exlłłr soleͫ Proxima est
rufa quȩ uocatur acaunumarga. int̾mixto lapide
t̃tȩ minutȩ Harenosȩ. lapis contundit᷑ in ipso cã¬
po. primisq annis stipula difficulter ceditur prop¬
ter lapides. impendio tam̃ minima leuitate di¬
midio minoris quam cȩterȩ in uehitur. Inspergi¬
tur rara.sale Eã misceri putant. utrumq
Hoc geluiꝰ semel iniectum in quinquaginta annoᷤᷤ
ex his p̃cipua alba. Plura eius genera. Mor¬
dacissimũ. quod supra diximus. Alterũ genus
albȩ cretȩ argentaria ẽ. Petitur ex alto in cente¬
nos pedes actis plerumq puteis. ore angustarur
intus. ut in metallis spatiante uena. Anis. salici.¬

Expanded text:
cea, harenacea. natura duplex, aspera aut pinguis; cea, harenacea. natura duplex, aspera aut pinguis; experimenta utriusque in manu. usus aeque geminus, ut fruges tantum alant aut eaedem et pabulum. fruges alit tofacea albaque, si inter fontes reperta est, ad infinitum fertilis, verum aspera tractatu; si nimia iniecta est, exurit solum. proxima est rufa, quae vocatur acaunumarga, intermixto lapide terrae minutae, harenosae. lapis contunditur in ipso campo, primisque annis stipula difficulter caeditur propter lapides; inpendio tamen minima levitate dimidio minoris, quam ceterae, invehitur. inspergitur rara; sale eam misceri putant. utrumque hoc genus semel iniectum in L annos ex his praecipua alba. plura eius genera: mordacissimum quod supra diximus . alterum genus albae creta argentaria est. petitur ex alto, in centenos pedes actis plerumque puteis, ore angusto, intus, ut in metallis, spatiante vena.
Abbreviated transcription (Latin):
ge fertilem campum nullis cũ siccum ẽ arabilem
tauris. post imbres uili asello & a parte altera
iungi anum uomerem trahentẽ uidimus. scindiq tr̃ãm¬
Terrã enim t̾rȩ emendandi ut aliqui p̃cipiunt eu
ꝑtenuem pingui intecta aut gracili bibula. quȩ
suꝑ humidam ac p̃pinguem dementiȩ oꝑarẽ est.:
quod potest cogitare qui colit talem.: De qualita
re alendi eam ipsa genusq quod uocant
margam. Spissior ubertas in ea intelligit᷑. E st
quidem t̾rȩ adeps. ac uelut glandia in corporib.
ibi densante se pinguitudinis nueleo. Quę hac¬
& hoc greci. Quid enim intemptatum illis:¬
Leugargylion uocant candidã argillam qua in
megarico agro utuntur: s tantũ in humida frigi¬
daq t̾ra. Illa gallias brutanniasq locupletantia
cum cura dici conuenit. duo genera. Fuerant. plu¬
ra nuꝑ exercitari cȩpta proficientibus ingeniis.
Est enim alba. rosea. columbina. argillacea. tofa¬

Expanded text:
ge fertilem campum nullis, cum siccum est, arabilem ge fertilem campum nullis, cum siccum est, arabilem tauris, post imbres vili asello et a parte altera iugi anu vomerem trahente vidimus scindi. terram enim terra emendandi , ut aliqui praecipiunt, super tenuem pingui iniecta aut gracili bibulaque super umidam ac praepinguem, dementi s operae est. quid potest sperare qui colit talem? Alia re , alendi eam ipsa, genusque, quod vocant margam. spissior ubertas in ea intellegitur et quidam terrae adipes ac velut glandia in corporibus, ibi densante se pinguitudinis nucleo. nhoc Graeci—quid enim intemptatum illis?—leucargillon vocant candidam argillam, qua in Megarico agro utuntur, sed tantum in umida frigidaque terra. illam Gallias Britanniasque locupletantem cum cura dici convenit. Duo genera fuerant, plura nuper exerceri coepta proficientibus ingeniis. est enim alba, rufa, columbina, argillacea , tofa
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si admonendi sumus qualis sit terrȩ odor
ille qui queritur: contingit sepe etiam qui escen¬
te ea sub occasu solis. in quo loco arcus cęlestis de¬
iecerit capita sua. & cum a siccitate continua
immaduerit imbre. tunc emutit illum halitũ¬
suũ diuinum. ex sole conceptum. eui comparari
suauitas nulla possit. Is ẽẽ commota debebit.
reꝑtusq neminẽ fallit. ac de terrȩ odore optime
iudicabit. Talis fere ẽ in noualib fere cȩsa uete¬
re silua quȩ consensu laudatur. Et in frugib
quidem ferendis eadem terra utilior intelligit᷑.
quotiens intermissa cultura quieuit. Quod in
uineis ñ fit: eoq ẽ diligentius eligenda. ne uera
existat opinio eorum. qui iam italiȩ terram exis¬
timauere lassam. Oꝑis quidẽ facultas in aliis ge¬
nerib constat & cęlo. nec potest arari posł im¬
bres. aliquo ubertatis uitio lentescens. Contra
in birantio affricȩ illum centena qͥnquagena fru¬

Expanded text:
quod si admonendi sumus, qualis sit terrae odor quod si admonendi sumus, qualis sit terrae odor ille qui quaeritur, contingit saepe etiam quiescente ea sub occasum solis, in quo loco arcus caelestes deiecere capita sua, et cum a siccitate continua immaduit imbre. tune emittit ilium suum halitum divinum ex sole conceptum, cui conparari suavitas nulla possit. is esse e commota debebit repertusque neminem fallet, ac de terra odor optime iudicabit. talis fere est in novalibus caesa vetere silva, quae consensu laudatur. et in frugibus quidem ferendis eadem terra utilior intellegitur, quotiens intermissa cultura quievit, quod in vineis non fit, eoque est diligentius eligenda, ne vera existat opinio eorum, qui iam Italiae terram existimavere lassam. operis quidem facilitas in aliis generibus constat et caelo, nec potest arari post imbres aliqua, ubertatis vitio lentescens. contra in Byzacio Africae illum centena quinquagena fru
Abbreviated transcription (Latin):
tie in meridiem excurrente. qui est pͥotius italię si¬
tus. terram uero teneram. quȩ uocet᷑. pulla Erit.
igitur hȩc optima. & oꝑi satĩa. Intelligere modo
libeat dictam mira significatione teneram. et
quicqluid optari debet in eo uocabulo inuenietur
illa temꝑatȩ ubertatis. illa mollis facilisq cultu¬
rȩ. nec madida nec sitiens. illa post uomerem nites¬
cens. qualem fons ingeniorũ homerus in armis
ab eo celatam dixit. Addiditq miraculũ increscen¬
tis quamius fieret ex auro illã quam recentẽ exqͥ¬
runt improbȩ alites uomerẽ comitantes. coruiq
aratoris uestigia ipsa rodentes. Reddatur hoc in lo¬
co luxuriȩ quoq sententia. & aliqua in ꝓpositũ.
Certe cicero lux doctrinatũ altera. meliora inquit
unguenta sunt quȩ terram. quã quȩ erocũ sapi¬
unt. Hoc enĩ maluit dicere quam redolent. Ita ẽ
profecto. Illa erit optima. quȩ unguenta sapiet.

Expanded text:
tie in meridiem excurrente, qui est totius Italiae sitie in meridiem excurrente, qui est totius Italiae situs, terram vero teneram, quae vocetur pulla. erit igitur haec optima et operi et satis. intellegere modo libeat dictam mira significatione teneram, et quidquid optari debet, in eo vocabulo invenietur. 37 illa temperatae ubertatis, illa mollis facilisque culturae, nec madida nec sitiens. illa post vomerem nitescens, qualem fons ingeniorum Homerus in armis a deo caelatam dixit addiditque miraculum nigrescentis, quamvis fieret ex auro. illa quam recentem exquirunt inprobae alites vomerem comitantes corvique aratoris vestigia ipsa rodentes. reddatur hoc in loco luxuriae quoque sententia et aliqua in propositum 38 Cicero, lux doctrinarum altera, Meliora, inquit, unguenta sunt quae terram, quem quae crocum sapiunt. hoc enim maluit dixisse quam redolent. ita est profecto, illa erit optima quae unguenta sapiet.
Abbreviated transcription (Latin):
culis argillosamq. oꝑi difficillimas. quęq rastros
aut uomeres ingentib glebis honeret. quam quã
ñ aliquo oꝑi hoc & fructui sit aduersum. Item
e contrario cinericeam & sabulum album. Nam
sterilis densa callo facile dep̾henditur. uel uno ictu
cuspidis. Cato breuiter atq ex suo more uitia de¬
terminauit. Terram cariotam. caue neue plaustro.
ne ue pecore impellas. Quid putamus hac appella¬
tione tantopere ab eo reformidari. ut pene uesti¬
giis quoq int̾dicat: Redeamus ad ligni cariem.
& inueniemus illa quȩ intantũ ab hominanturr
uitia. aridȩ. fistulosȩ. scabre. canescentis ex se.pu¬
micosȩ. Plus dixit una significatione.: quã pos¬
sit ulla copia sermonis enarrari. Est enim inter¬
p̃tatione uitiorum quędam ñ ȩtate. quȩ nulla
in ea intelligi potest sed natura sua anus terra.
& ideo infęcunda ad omnia atq imbecilla. Idem
agrum optimũ iudicat ad radicem montium plana¬

Expanded text:
culi argillamque, operi difficillimas quaeque rastros culi argillamque, operi difficillimas quaeque rastros aut vomeres ingentibus glaebis onerent, quamquam non quod operi, hoc et fructui adversum; item e contrario cineraceam et sabulum album. nam sterilis denso callo facile deprehenditur vel uno ictu cuspidis. 34 Cato breviter atque ex suo more vitia deerminat: Terram cariosam cave, neve plaustro neve pecore inpellas. quid putamus hac appellatione ab eo tantopere reformidari, ut paene vestigiis quoque interdicat? redigamus ad ligni cariem, et inveniemus illa, quae in tantum abominatur, vitia aridae, fistulosae, scabrae, canescentis, exesae, pumicosae. 35 plus dixit una significatione quam possit ulla copia sermonis enarrari. est enim interpretatione vitiorum quaedam non aetate quae nulla in ea intellegi potest, sed natura sua anus terra, et ideo infecunda ad omnia atque inbecilla. 36 idem agrum optimum iudicat ab radice montium plani
Abbreviated transcription (Latin):
est saxum exurens ȩstate semina. lam in quibidã
locis similes ȩstus immodici. & frigorũ effectus.
Est fertilis trachia frugum. rigore. & ȩstib. affrica
& ȩgyptus. In calchia rhodiorum insula locus qui¬
dam ẽ: in tantum fecundus ut suo tempore satũ
demetant hordeum. sublatumq protinus serant. &
cum aliis frugib metant. Glareosum oleis solũ
aptissimũ. in uenefrano. pinguissimũ In baetica.
punica uina in saxo coquuntur: cȩ cubȩ uites it
pontinis paludib madent. Tanta ẽ argum̃torum
ac soli uarietas ac differentia. Cȩsar uopiscus cum
causam apud censores ageret. campos rosiȩ dixit ita
Non tam̃ indociles natura nos ẽẽ uoluit. & uttam
confersam fecit. etiam ubi bona non fecerat. Quã¬
obrem primũ crimina dicamus. Genera terrarũ.
eam atrȩ degeneresq herbȩ. Frigidam autẽ retor¬
ridȩ nata. ltem uliginosam tristia. Rubricam o¬

Expanded text:
est saxum exurens aestate semina. iam in quibusdam est saxum exurens aestate semina. iam in quibusdam locis similes aestus inmodici et frigorum effectus. est fertilis Thracia frugum rigore, aestibus Africa et Aegyptus. in Chalcia Rhodiorum insula locus quidam est in tantum fecundus, ut suo tempore satum demetant hordeum sublatumque protinus serant et cum aliis frugibus metant. glareosum oleis solum aptissimum in Venafrano, pinguissimum in Baetica. Pucina vina in saxo cocuntur, Caecubae vites in Pomtinis paludibus madent. tanta est argumentorum ac soli varietas ac differentia . Caesar Vopiscus, cum causam apud censores ageret, campos Rosiae dixit Italnon tamen indociles natura nos esse voluit, et vitia confessa fecit etiam ubi bona certa non fecerat. quamobrem primum crimina dicemus. Terram amaram eius atrae degeneresque herbae, frigidam autem retorride nata, item uliginosam tristia, rubricam o
Abbreviated transcription (Latin):
carbunculus: quȩ terra ita uocatur. Emendari
fricabilis expetitur quoq ab auctorib. Uirgilius
& quȩ filicem ferat ñ improbat uitib salsȩq t̾rę.
Multa melius credunt᷑ tutiora uitiis innascenti¬
um animaliũ. Nec colles opere nudantur. si quis
perite fodiat. nec campi omnes minus solis atq
ꝑflatus quam opus sit accipiunt: & quasdã priu¬
nis ac nebulis pasci diximus uites. Omniũ rerũ
sunt quȩdam in alto secreta. & suo eiiq corde
ꝑuidenda. quid quod mutant᷑ sepe iudicata qͦq
& diu compressa. In thessalia circa larissam emis¬
so lacu frigidior facta ea regio est: oleȩq desiert
quȩ prius fuerant. Item uites aduri. quod non
antea sensit admoto hebro. Et circa phẏlippis cul¬
turam siccata regio. mutauit celi habitum. At
in syracusano agro aduena cultore lapidato luto
sole ꝑdidit fruges : donec regessit lapillos. In syria
leuem tenui sulco impͥmunt uomerem: quia sub¬

Expanded text:
carbunculus, quae terra ita vocatur, emendari carbunculus, quae terra ita vocatur, emendari friabilis expetitur quoque ab auctoribus. Vergilius et quae felicem ferat non inprobat vitibus. salsaeque terrae multa melius creduntur, tutioraum animalium. nec colles opere nudantur, si quis perite fodiat, nec campi omnes minus solis atque perflatus, quam opus sit, accipiunt, et quasdam pruinis ac nebulis pasci diximus vites. omnium rerum sunt quaedam in alto secreta et suo cuique corde pervidenda. 30 quid quod mutantur saepe iudicata quoque et diu comperta? in Thessalia circa Larisam emisso lacu frigidior facta ea regio est, oleaeque desierunt, quae prius fuerant, item vites aduri, quod non antea, . . . . Aenos sensit admoto Hebro, et circa Philippos cultura siccata regio mutavit caeli habitum. at in Syracusano agro advena cultor elapidato solo perdidit fruges luto, donec regessit lapides. in Syria levem tenui sulco inprimunt vomerem, quia sub
Abbreviated transcription (Latin):
Nec luxuriosa pabula pinguis soli semꝑ indiciũ
habent. Nam quid laudatius germaniȩ pabulis¬
Et tam̃ statim sub est arena tenuissimo cespitum
corio. Nec semꝑ aquosa ẽ terra eui proceritas her¬
barum. ñ hercule magis quam pinguis adherens
digitis. quod in argillis arguitur. Serobes quidẽ
regesta in eos nulla complet: ut densa atq rara
ad hunc modum dep̾hendi possit. ferroq omnis
rubiginẽ obducit. Nec grauis aut leuior iusto de¬
p̃benditua pondere. Quod enim pondus terrȩ
uistum intelligi pocest: Neq fluminib adge¬
sta semꝑ laudabilis : quando senescant sata quę¬
dam aquȩ. Sed neq illa quȩ laudatur diu preter¬
quam salici utilis sentitur. Inter argum̃ta stipu¬
lȩ crassitudo ẽ tanta. Alioqui in leborino campaniȩ
nobili campo ut ligni uice utuntunt᷑. S id solũ
ubicumq arduum oꝑe. difficile cultu. bonis suis
acrius quam uitiis pascit. Affligit agricolam &

Expanded text:
nec luxuriosa pabula pinguis soli semper indicium nec luxuriosa pabula pinguis soli semper indicium habent. nam quid laudatius Germaniae pabulis? at statim subest harena tenuissimo caespitum corio. nec semper aquosa est terra, cui proceritas herbarum , non, Hercules, magis quam pinguis, adhaerens digitis, quod in argillis arguitur. scrobes quidem regesta in eos nulla conplet, ut densa atque rara ad hunc modum deprehendi possit, ferroque omnis rubiginem obducit. nec gravis aut levior iusto deprehenditur pondere. quod enim pondus terrae iustum intellegi potest? neque fluminibus adgesta semper laudabilis, quando senescant sata quaedam aqua. sed neque illa, quae laudatur, diu praeterquam salici utilis sentitur. inter argumenta stipulae crassitudo est, tanta alioqui in Leborino Campaniae nobili campo, ut ligni vice utantur. sed id solum ubicumque arduum opere, difficili cultu, bonis suis acrius paene, quam vitiis posset, adfligit agricolam. et
Abbreviated transcription (Latin):
& fluminũ stagnoꝵꝙ ratio. Nebulis adurunt. aut
estuantia refrigerant opacitate: atq etiam rigore
gaudent quȩ diximus. Qua re exꝑimentis optime
creditur. A cȩlo proximũ est t̾rȩ dixisse rationem:
haud faciliore tracta tu. Quippe ñ eadem arborib
cotiuenit & frugib plerumq nec pluta. qualem
habet campania ubiq optima uitib. aut quȩ te.¬
nues exalat nebulas: Nec lubrica multis laudata.
Cretam in albensium pompeianoꝵq agro & aR¬
gillam cunctis ad uineas generib ante ponutit.
quãquam p̃pingues. quod excipitite in eo genere inuicẽ. sa¬
bulum album. In tyemiensi muitisq in locis nigrũ.
ltemq rubrum etiampingui terrȩ ꝑmixtũ infę¬
cundum ẽ. Argum̃ta quoq iubicantiũ sepe fallt̃.
Non utiq lȩtum solum ẽ. in quo procerȩ arbores
nitent. preter quam illis arborib. Quid em̃ abie¬
łã proceruͥs: aut quȩ uixisse possit alia in loco eodẽ

Expanded text:
et fluminum stagnorumque ratio. nebulis adurunt aut et fluminum stagnorumque ratio. nebulis adurunt aut aestuantia refrigerant. opacitate atque etiam rigore gaudent quae diximus. quare experimentis optime creditur. A caelo proximum est terrae dixisse rationem, haud faciliore tractatu, quippe non eadem arboribus convenit et frugibus plerumque, nec pulla, qualem habet Campania, ubique optima vitibus, aut quae tenues exhalat nebulas, nec rubrica multis laudata. cretam in Albensium Pompeianorum agro et argillam cunctis ad vineas generibus anteponunt, quamquam praepingues, quod excipitur in eo genere. invicem sabulum album in Ticiniensi multisque in locis nigrum itemque rubrum, etiam pingui terrae permixtum, infecundum est. argumenta quoque iudicantium saepe fallunt. non utique laetum solum est, in quo procerae arbores nitent, praeterquam illis arboribus . quid enim abiete procerius? at quae vixisse possit alia in loco eodem?
Abbreviated transcription (Latin):
uidam celum terrȩ parere cogunt. ut quȩ in
siccis serantur orientem ac septentriones spectent.
quȩ in humidis meridiẽ. Necnon ex ipsis uitibus
causas mittuantur in frigidis p̾cocos serendo. ut
maturitas antecedat algorem. Quȩ poma uites¬
q rorem oderint contra ortus ut statim auferat
sol: quȩ amant ad occasus uel etiã ad septentri¬
ones. ut duitius eu̾m fruant᷑. Cȩteri fere rationẽ
naturȩ. sicuti. in aquilonẽ obseruas re uites &
arbores poni suasere. Odoratiorem etiam talem
fructum democritus putat. De colore terrarum ⁊¬
uentorumq reliquoꝵ diximus sccło uolumine.
dicemusq proximo plura cȩlestia. Interim mani¬
festum uidettr salubritatis argum̃tum: qm̃ iti
meridiem etiam spectantiũ semꝑ ante decidant folia.
Similis & in maritimis causa quib dam locis.
afflatus maris noxii. In plurimis idem aiunt qui¬
busdam satis e longinquo aspicere maria iocundũ
propius admoueri. salis halitum inutile. Similis

Expanded text:
uidam caelum terrae parere cogunt, ut, quae in siccis serantur, orientem ac septentriones spectent, quae in umidis, meridiem. nec non ex ipsis vitibus causas mutuantur in frigidis praecoces serendo, ut maturitas antecedat algorem, quae poma vitesque rorem oderint, contra ortus, ut statim auferat sol, quae ament, ad occasus vel etiam ad septentriones, ut diutius eo fruantur. 23 ceteri fere rationem naturae secuti in aquilonem obversas vites et arbores poni suasere. odoratiorem etiam fieri talem fructum Democritus putat. aquilonis situm ue reliquorum diximus secundo volumine dicemusque proximo plura caelestia. interim manifestum videtur salubritatis argumentum, quoniam in meridiem etiam spectantium semper ante decidunt folia. similis et in maritimis causa. quibusdam locis adflatus maris noxii, in plurimis iidem alunt. quibusdam satis e longinquo aspicere maria iucundum, propius admoveri salis halitum inutile. similis
Abbreviated transcription (Latin):
timi miscebit solum cęlo. cum uirgilius oçcasus im¬
probet. nec de septentrione reliqua dubitatio ui¬
detur. At qui incisa alpina italia magna ex
parte uineis ita positis comꝑtum ẽ: nullas esse
fertiliores. Multum rationis optinent & uenti in
narboniensi prouintia atq liguria & parte etru¬
riȩ contra circium serere imperitia existimatur.
eundemq obliquum acciꝑe prouidentia. Is nã¬
q ȩstatem sibi temꝑat. s tanta pleruinq uiolen¬

Expanded text:
time miscebit solum caelo. cum Vergilius occasus imtime miscebit solum caelo. cum Vergilius occasus improbet, nec de septentrione relinqui dubitatio videtur. atqui in cisalpina Italia magna ex parte vineis ita positis compertum est nullas esse fertiliores. multum rationis optinent et venti. in Narbonensi provincia atque Liguria et parte Etruriae contra circium serere imperitia existimatur , eundemque oblicum accipere providentia. is namque aestates ibi temperat, sed tanta plerumque violen
Abbreviated transcription (Latin):
as. alia iuuari: etiam in eodem genere sicut in py¬
ris. alio die hiberna querunt pluuias. uero aliaᷤ
p̃cocia. ut pariter omnia desiderent. Hibernum
tempus ẽ ante germinationẽ. quȩ aquilonẽ aus¬
tro utiliorem facit ratio. eadem mediterranea ma¬
ritimis p̃fert̃. Sunt enim plerumq frigidiora &
montuosa planis. & nocturnos imbres durni
magis fruitura quamuis sata ñ statim auferent
Ut situs uinearum arbustoꝵq debeant.
ratio.ẽ.: quas in horas spectare debeant. U ir¬
gilius ad occasus seri dampnauit. aliqui sic malue¬
re quam in exortu. a plurib meridiem probati ad¬
uerto. nec arbitror ꝑpetuum quicquã in hoc p̾ci¬
pi posse. ac soli naturã ad loci ingemũ ad cęli cuiꝰ¬
q mores dirigenda sollertia ẽ. In affrica meridiẽ
uncas ꝯpectare & uiti inutile colonin salubre ẽ:
qm̃ ipsa meridianȩ subiacet plagȩ. Quapropter
ibi qui in occasum aut septentriones conseret op¬

Expanded text:
as, aliqua iuvari, etiam in eodem genere, sicut in pias, aliqua iuvari, etiam in eodem genere, sicut in piris alio die hiberna quaerunt pluvias, alio vero praecocia, ut pariter quidtempus, set ante germinationem. 18 quae aquilonem austro utiliorem facit ratio, eadem mediterranea maritimis praefert — sunt enim plerumque frigidiora — et montuosa planis et nocturnos imbres diurnis. magis fruuntur aquis sata non statim auferente t situs vinearum arbustorumque ratio est, quas in horas debeant spectare. Vergilius ad occasus seri damnavit, aliqui sic maluere quam in exortus. a pluribus meridiem probari adverto, nec arbitror perpetuum quicquam in hoc praecipi posse. ad soli naturam, ad loci ingenium, ad caeli cuiusque mores dirigenda sollertia est. in Africa meridiem vineas spectare et viti inutile et colono insalubre est, quoniam ipsa meridianae subiacet plagae, quapropter ibi, qui in occasum aut septentriones conseret, op
Abbreviated transcription (Latin):
continuatio enim & ipsa consuetudo idem qͦd modus
aliubi effecti. plurimũq prodest ubicumq non ẽẽ¬
quod noceat in maiore parte orbis. cum precoces
excurrere germinationes euocatȩ indulgentiã celi
secutis frigorib exuruntur. Qua de causa seroti¬
ne hiemes noxiȩ. siluestrib quoq quȩ magis eti¬
am dolent urgente umbra sua. nec adiuuante
medicina. quando uestire teneras in torto stram̃to
in siluestrib Non est. ergo tempestiuȩ aquȩ hiber¬
nis primũ imbrib. dein germinatione & antece¬
dentib. Tercium tempus ẽ cum educant poma. nec
protintis. s iam ualido fȩtu quȩ fructus suos diu¬
tius continent. longioresq desiderant cibos. his et
serotinȩ aquȩ utiles. ꝙͣ uiti & oleȩ & punicis.
Heȩ iam pluuiȩ generib cuiusq arboris diuerso
modo defiderantuꝵ. aliis alio tempore maturanti¬
b. Quapropter eisdem imbrib aliqua lȩdi uide¬

Expanded text:
continuatio enim et ipsa consuetudo idem quod modus continuatio enim et ipsa consuetudo idem quod modus aliubi efficit, plurimumqquod noceat. in maiore parte orbis, cum praecoces excurrere germinationes evocatae indulgentia caeli, secutis frigoribus exuruntur. qua de causa serotinae hiemes noxiae, silvestribus quoque, quae magis etiam dolent urguente umbra sua nec adiuvante medicina, quando vestire teneras intorto stramento in silvestribus non est. ergo tempestivae aquae hibernis primum imbribus, dein germinationem antecedentibus; tertium tempus est, cum educant poma, nec protinus, sed iam valido fetu. quae fructus suos diutius continent longioresque desiderant cibos, his et serotinae aquae utiles, ut viti, oleae, punicis. hae tam en pluviae generis cuiusque arboribus diverso modo desiderantur , aliis alio tempore maturantibus. quapropter eisdem imbribus aliqua laedi vide
Abbreviated transcription (Latin):
entus anni etiam ipsȩ moriunt᷑ arbores: quando
nemini dubia pęna ẽ in fame laborantiũ. Ergo¬
÷ qui dixit hiemes serenas optandas. ñ ꝓ arborib
uota fecit. Nec ꝑ solsticia imbres uitib conducunt
Hiberno quidem puluere lȩtiores fieri messes luxu
cominunia sunt. Nuies diutinas sedere causa ñ
solum quia animã terrȩ euanescentẽ exalatione
includunt & comprimunt. retroq agunt in uires
frugum atq radices: uerum qͦd & liquorem sen¬
simꝰ prebent purum. prȩterea leuissimũq. quando
nix aquarum cȩlestium priuna est. Ergo humoe
ex his ñ uniuersus ingurgitans diluensq. sed
quomodo sititur distillans uelut ex ubere alit
omnia. quȩ ñ inundat. Tellus quoq illo modo
modo fermentescit. & suci plena a lactescentib
satis ñ effeta cum tempus aꝑit cepidis arridet
horis. Ita maxime frum̃ta pinguescunt preter¬
quam ubi calidus semꝑ aer est. ut in egẏpto.

Expanded text:
entur anni, etiam ipsae moriuntur arbores, quando entur anni, etiam ipsae moriuntur arbores, quando nemini dubia poena est in fame laborantium. ergo qui dixit hiemes serenas optandas, non pro arboribus vota fecit; 14 nec per solstitia imbres vitibus conducunt; hiberno quidem pulvere laetiores fieri messes luxurcommunia sunt nives diutinas sedere. causa non solum quia animam terrae evanescentem exhalatione includunt et conprimunt retroque agunt in vires frugum atque radices, verum quod et liquorem sensim praebent, purum praeterea levissimumque, quando nix aquarum caelestium spuma est. 15 ergo umor ex his non universus ingurgitans diluensque, sed quomodo sititur destillans velut ex ubere, alit omnia, quia non inundat. tellus quoque illo modo fermentescit, et sui plena, a lactescentibus satis non effeta, cum tempus aperit, tepidis adridet horis. ita maxime frumenta pinguescunt, praeterquam ubi calidus semper aër est, ut in Aegypto.
Abbreviated transcription (Latin):
tes ac magis etiam in florem. Nam si cum deflo¬
ruere protinus sequantur imbres in totũ poma deꝑe¬
unt. adeo ut amygdala & pẏri etiam si omnino
nubilum fiat. austrinusue flatus. amittant foetꝰ.¬
Circa uergilias quidẽ pluere inimicissimũ uiti et
olee. qm tum coitus ẽ earum. Hoc ẽ illud quatͥ¬
dium oleis decretorium. hicͥ artieulis austrinus
nubilis pu̾rci quod diximus. Fruges quoq petꝰ
maturescunt austrinis dieb : s celerius. Illa sunt
noxia frigora: quȩ septentrionib aut p̃posteris fi¬
unt horis. Hiemem quidem aquiloniam eẽ omi¬
b satis utilissimũ est: imbres uero tum expetendi
euidens causa ẽ.: qm̃ arbores fȩtu exinanitas & fo¬
lioꝵ quoq amissione languidas. naturale ẽ auide
esurire. Cibus aut̃ earum imber. Quare tepidã
ẽe hiemem ut absumpto partu arboꝵ sequatur
protinus conceptus td ẽ germinatio. ac deinde alia
florescendi exinanitio. Inutilissimũ exꝑimentis
creditur. quinimmo si plures si plures ita continu¬

Expanded text:
tes, ac magis etiam in flore. 11 nam si, cum defloruere, protinus sequantur imbres, in totum poma depereunt, adeo ut amygdalae et piri, etiam si omnino nubilum fcirca vergilias quidem pluvere inimicissimum viti et oleae, quoniam tum coitus est earum. hoc est illud quadriduum oleis decretorium , hic articulus austrinus nubili spurci, quod diximus. fruges quoque peius maturescunt austrinis diebus, sed celerius. illa sunt noxia frigora, quae septentrionibus aut praeposteris fiunt horis. hiemem quidem aquiloniam esse omnibus satis utilissimum. imbres vero tum expetendi evidens causa est, quoniam arbores fetu exinanitas et foliorum quoque amissione languidas naturale est avide esurire, cibus autem earum imber. quare tepidam esse hiemem, ut absumpto partu arborum sequatur protinus conceptus, id est geflorescendi exinanitio, inutilissimum experimentis creditur. quin immo si plures ita continu
Abbreviated transcription (Latin):
bore preparatis duos admouent candidi coloris tauros.
quorum corma tum primũ uinciant᷑. Sacerdos can¬
dida ueste cultus arborem scandit. falce aurea deme¬
tit: candido id excipitur sago. Tum deinde uicti¬
mas immolant: precantes ut suum donũ deus
prosꝑum faciat his quib dederit. Fȩcunditatẽ eo
poto dari cuicumq animaliũ sterili arbitrantur.
contra uenena omina ẽẽ remedio. Tanta gentium
in rebus fruolis plerumq religio est .:
c. piitmi secyrroi riaturalis hẏstoris

Expanded text:
bore conparatis duos admovent candidi coloris tauros , bore conparatis duos admovent candidi coloris tauros , quorum cornua tum primum vinciantur. sacerdos candida veste cultus arborem scandit, falce aurea demetit , candido id excipitur sago. tum deinde victimas immolant precantes, suum donum deus prosperum faciat iis quibus dederit. fecunditatem eo poto dari cuicumque animalium sterili arbitrantur, contra venena esse omnia remedio . tanta gentium in rebus frivolis plerumque religio est. C. PLINI SECUNDI NATURALIS HISTORIAE
Abbreviated transcription (Latin):
hoc rerum putrescendo grãm inuenit. Inde it i¬
profluente rursus a malleo tusi amissis corticib
interiore carne lentescunt. Hoc ẽ uiscũ pennis
auium tactu uiglandis oleo subactum. eũ libeat
insidias moliri.
habent druide ita sua̾s appellant magis uisco et¬
arbore in qua gignatur. Si modo sit robur saera¬
tius. iam per se roboram eligunt lucos. nec ulla
sacra sine earum fronde conficiunt. ut inde appella¬
tione quoq int̾pretatione greca possint druidȩ uideri.
Enim uero quicquid annascatur illis e cȩlo missum
putant: signumq ẽe electȩ ab ipso deo arboris.
Est autẽ id rarum admodũ inuentum. & reꝑtum
magna religione petitur. & ante omnia sexta luna
quȩ principia mensium annorumq his facit & secu¬
la post tricesinũ annum quia iam uiriũ habunde
habeat. nec sit sui dimidia. omnia sanantẽ appel¬
lantes suo uocabulo. Dacrificio epulisq rite sub ar¬

Expanded text:
hoc rerum putrescendo gratiam invenit. inde in hoc rerum putrescendo gratiam invenit. inde in profluente, rursus interiore carne lentescunt. hoc est viscum pinnis avium tactu ligandis oleo subactum, cum libeat insidias moliri. habent Druidae — ita suos appellant magos arbore, in qua gignatur, si modo sit robur, sacratius. iam per se roborum eligunt lucos nec ulla sacra sine earum fronde conficiunt, ut inde appellati quoque interpretatione Graeca possint Druidae videri. enimvero quidquid adgnascatur illis e caelo missum putant signumque esse electae ab ipso deo arboris. est autem id rarum admodum inventu et repertum magna religione petitur et ante omnia sexta luna, quae principia mensum annorumque his facit et saeculi post tricesimum annum, quia iam virium abunde habeat nec sit sui dimidia. omnia sanantem appellant suo vocabulo. sacrificio epulisque rite sub ar
Abbreviated transcription (Latin):
rentiam facit odor uirusq & folium. ñ iocundi o¬
doris in utroq. Uiscum amarũ & lentũ hyphear
ad saginanda pecora utilius. Utia modo purgat
pͥmo. dein pingue facitq  sufficere purgationi.
quib sit aliqua tabes intus. Negant durare eam.¬
Edendi ratio ȩstatis quadragenis dieb adiciunt.
Discrimen uero in his quȩ folia mittant & ipsa de¬
cidere. Contra inherere nato. in ȩterna fronde.
Omnino autẽ satum nullo modo nascitur. nec ni¬
si ꝑ aluum auiũ redditum. maxime palumbi ac
turdi. Hec ẽ natura ut nisi maceratum in uentre
auium ñ proueniat. Altitudo eius ñ excedit cubi¬
talem. semꝑ frutectosi ac uiridis. Mas fertilis. ste
iseum fit ex acinis qui colliguntur messiũ tem¬
pore immaturi. Nam si accessere imbres. ampli¬
tudine quidem augent᷑. uisco uero marces cunt.
Siccantur deinde & ariditundunt᷑. ac conditi in
aqua putrescunt. duodenis fere diebus.: unumq

Expanded text:
rentiam facit.. odor virusque, et folium non iucundi orentiam facit.. odor virusque, et folium non iucundi odoris, utroque visci amaro et lento. hyphear ad saginanda pecora utilius. vitia modo purgat primo, dein pinguefacit quae suffecere purgationi; quibus sit aliqua tabes intus, negant durare. ea medendi ratio aestatis quadragenis diebus. adiciunt discrimen: visco in iis, quae folia amittant, et ipsi decidere, contra inhaerere nato in aeterna fronde. omnino autem satum nullo modo nascitur nec nisi per alvum avium redditum, maxime palumbis ac turdi. haec est natura, ut nisi maturatum in ventre avium non proveniat. altitudo eius non excedit cubitalem, semper frutectosi ac viridis. mas fertilis, feum fit ex acinis, qui colliguntur messium tempore inmaturi. nam si accessere imbres, amplitudine quidem augentur, visco vero marcescunt. siccantur deinde et aridi tunduntur ac conditi in aqua putrescunt duodenis fere diebus, unumque
Abbreviated transcription (Latin):
iniutiam earum arbitrant᷑. Namq & hoc priter
fructus agnoscitur ñ in nouissimis mirabile.:
uȩdam enim in t̾ra gigni ñ possunt. & in
arborib nascuntur. Namq eum suam sedem
ñ habeant in aliena uiuunt sic̃ uiscum. Est & in
sẏria herba quȩ uocatur castas: ñ tantum arborib
sed ipsis etiam spinis eircũ uoluens sese. Item circa
tempe tessalica quȩ poly̧podion uocat᷑. & quȩ doly¬
cos ac serpulum. oleastro quoq depõtato quod gi¬
gnitur uocant phaunos : quod uero in hispania
fullonia hyppophacto. in calliculis inanib. foliis¬
paruis. radice alba. euius sucus ad detractiones in
comitiali morbo utilissimus habetur. De generib
isci tria genera. Namq est in abiete. uisci.¬
larice. Stelin dicit euboea nasci. hẏpͥcar archa¬
dia. Uiscum autem in quercu. larice. robore. ilice.
pruno siluestri. therebintho. nec aliis arborib ad¬
nasci. Pleriq copiosissimũ in quercu ad asphear uo¬
cant. In omni arbore excepta ilice & quercu diffe¬

Expanded text:
ter fructus adgnascitur, non in novissimis mirabile. edam enim in terra gigni non possunt et in arboribus nascuntur. namque cum suam sedem non habeant, in aliena vivunt, sicut viscum et in Syria herba quae vocatur cadytas, non tantum arboribus, sed ipsis etiam spinis circumvolvens sese, item circa Tempe Thessalica quae polypodion vocatur et quae dolichos ac serpyllum. oleastro quoque deputato quod gignatur , vocant phaunos; quod vero in spina fullonia, hippopha eston, caparvis, radice alba, cuius sucus ad detractiones in comitiali morbo utilissimus habetur. xciii 245 Visci tria genera. namque in abiete, larilarice stelin dicit Euboea nasci, hyphear Arcadia, viscum autem in quercu, robore, ilice, piro silvestri, terebintho, nec non et aliis arboribus adgnasci plerique. copiosissimum in quercu quod hyphear vocant. in omni arbore, excepta ilice et quercu, diffe
Abbreviated transcription (Latin):
ATURA ARBORUO terra ma¬
riq sponte sua prouementiũ
dicta ẽ: restat earum quȩ arte
& humanis ingeniis fuint ue¬
rius quã nascuntur. S prius mi¬
arari succurrit: qua retulimꝰ
penuria pro indiuiso possessas¬
a feris. depugnante cum his
homine circa caducos fructꝰ.
circa pendentes uero & cum alitibus. Arboꝵ p̾cia¬
n tanta delitiarum p̃cia uenisse claris mirabilia.¬
simo ut equidem arbitror exemplo lucii cͤassi. at

Expanded text:
atura arborum terra marique sponte sua provenientium dicta est; restat earum, quae arte et humanis ingeniis fiunt verius quam nascuntur. sed prius mirari succurrit, quae retulimus paenuria pro indiviso possessa feris, depugnante cum his homine circa caducos fructus, circa pendentes vero et cum alitibus, in tanta deliciarum pretia venisse, clarissimo, ut equi
Abbreviated transcription (Latin):
lo tunc satȩ dicunt. cum cȩpit ilium uocari. Argis
olea etiam nunc durare dicitur. ad quam io in tau
rum mutatam argus alligauerit. In ponto citra he¬
racleam arȩ sunt iouis stratiui cognomine: ibi qͣr¬
cus duȩ ab hercule sate. In eodem tractu portus amy¬
ci est. Hebrice rege int̾fecto clarus. eius tumulus
a sup̃mo die lauro tegitur quã insanam uocant:
qm̃ si quid ex ea decerptum inferatur nauibus
iurgia fiu̾nt donec abiciatuꝵ. Regionẽ aulotrenen
diximus. ꝑ quã ab apamia in phrygiam itur. Ibi
platanus ostenditur ex qua pependit marsias uictꝰ
ab apolline. quȩ iam tum magnitudine electa est.
Necnon palma deli ab eius dem dei ȩtate conspici¬
tur. Olympiȩ oleaster ex quo pͥmus hercules coro¬
natus ẽ: & nunc custodit᷑ religio. Athenis quoq
olea darare traditur. in certamine edito a minerua.

Expanded text:
lo tunc satae dicuntur, cum coepit Ilium vocari. Argis lo tunc satae dicuntur, cum coepit Ilium vocari. Argis olea etiamnum ram mutatam Argus alligaverit. in Ponto citra Heracleam arae sunt Iovis Στρατίου cognomine, ibi quercus duae ab Hercule satae. in eodem tractu portus Amyci est, Bebryce rege interfecto clarus. eius tumulus a supremo die lauro tegitur, quam insanam vocant, quoniam, si quid ex ea decerptum inferatur navibus, iurgia fiunt, donec abiciatur. 240 regionem Aulocrenen diximus, per quam Apamea in Phrygiam itur. ibi platanus ostenditur, ex qua pependerit Marsuas victus ab Apolline, quae iam tum magnitudine electa est. nec non palma Deli ab eiusdem dei aetate conspicitur, Olympiae oleaster, ex quo primus Hercules coronatus est, et nunc custoditur religio . Athenis quoque olea durare traditur in certamine edita a Minerva.
Abbreviated transcription (Latin):
radices eius in forum usq cȩsaris ꝑ stationes mu¬
nicipiorum penetrant. Fuit cum ea cupressus ȩ¬
qualis cirea suprema neronis pͥncipis prolaps a
atq neglecta. Uetustior autẽ urbe in uaticano
ilex. in qua tytulus exeis literis etruscis religio¬
ne arborem iam tum dignam fuisse significat.
Tẏburtes quoq originẽ multo ante urbem Ro¬
mam habent. Apud eos exstant ilices tres. etiã
tẏburno conditore eorum uetustiores. apud quas
inauguratus craditua. Fuisse aut̃ eũ crabunt fi¬
lium amphẏarai qui apud thebas obierit una ȩ¬
tate ante iliacĩ bellum. Sunt auctor es & delphi¬
cam platanũ agamennonis manu satam. & alterã
in caphiȩ archadiȩ luco. Sunt hodie ex aduerso
ibiensium urbis iuxta helles pontũ in ꝓrotesilia iͥpsa¬
pulchrȩ arbores. quȩ omnib ephebis  cum intantũ
accreuere ut ilium aspiciant inarescunt. rursusq
adolescunt. Iuxta urbem autẽ quercus inili tumu¬

Expanded text:
radices eius in forum usque Caesaris per stationes muradices eius in forum usque Caesaris per stationes municipiorum penetrant. fuit cum ea cupressus aequalis, circa suprema Neronis principis prolapsa atque neglecta. Vetustior autem urbe in Vaticano ilex, in qua titulus aereis litteris Etruscis religione arborem iam turn dignam fuisse significant. Tiburtes quoque originem multo ante urbem Romam habent. apud eos extant ilices tres etiam Tiburno coinditore eorum vetustiores, apud quas inauguratus traditur. fuisse autem eum tradunt filium Amphiarai, qui apud Thebas obierit una aetate ante Iliacum bellum. Sunt auctores et Delphicam platanum Agamemnonis manu satam et alteram in Caphya Arcadiae loco. sunt hodie ex adverse Iliensium urbis iuxta Hellespontum in Protesilai sepulchre arbores, quae omnibus ex eo aevis, cum in tantum adcrevere, ut Ilium aspiciant, inarescunt rursusque adolescunt. iuxta urbem autem quercus in Ili tumu
Abbreviated transcription (Latin):
uinci iubent. sic eitrium p̾ciosus fieri. sic acer de¬
cipi. Modo luxuria ñ fuerat contenta. ligno iam
ĩta arboꝵ qu arundam immensa credi potest:
si quis ꝓfunda mundi & saltus in accessos co¬
gitat. Uerũ ex his quas memoria hominũ custo¬
dit. durant in liternino affricani pͥoris manu sa¬
te oliuȩ. Item myrtus eodem loco conspieuȩ mag¬
nitudinis subest specus. in quo manes eius custo¬
I dire draco traditur. Romȩ uero lothos in loͬcinȩ
area anno qui fuit sine magistratib ccc lxix
urbis ede condita incertum ipsa quantũ uetus¬
tior ẽẽ quidem uetustiorem ñ est dubiũ. cũ ab eo
luco lucina nominetur. Hȩc nunc circiter annũ
habet antiquiorẽ. s incerta eius ȩtas quae ca¬
pillata dicitur. qm̃ uestalium uirginũ capillus
ad eam defertur. Uerum alter lothos in uulca¬
nali qͦd Romulus constituit ex iuictoria decumis
ȩquȩua urbi intelligitur ut auctor est masurius

Expanded text:
vinci iuvat, sic citrum pretiosius fieri, sic acer devinci iuvat, sic citrum pretiosius fieri, sic acer decipi. modo luxuria non fuerat contenta ligno, iam ita arborum quarundam inmensa credi potest, si quis profunda mundi et saltus inaccessos cogitet. verum ex iis, quas memoria hominum custodit, durant in Liternino Africani prioris manu satae olea, item myrtus eodem loco conspicuae magnitudinis — subest specus, in quo manes eius custodire draco traditur —, 235 Romae vero lotos in Lucinae area, anno, qui fuit sine magistratibus, CCCLXXIX urbis aede condita. incertum, ipsa quanto vetustior ; esse quidem vetustiorem non est dubium, cum ab eo luco Lucina nominetur. haec nunc D circiter annum habet. antiquior, sed incerta eius aetas, quae capillata dicitur, quoniam Vestalium virginum capillus ad eam defertur. Verum altera lotos in Volcanali, quod Romulus constituit ex victoria de decumis, aequaeva urbi intellegitur , ut auctor est Masurius.
Abbreviated transcription (Latin):
laureos. ulmeos. fieri iubet. hẏginus manubria rus¬
ticis carpinea. iligna cerrea quȩ in laminas secant᷑
quonum cooꝑim̃to uestiantur. Alia materie pre¬
cipua sunt: cytrum. therebintꝰ. aceris genera. bu¬
xuĩ. palma. aquifoliũ. ilex. sabuciradix. populus.
Dat & alnus ut dictum ẽ suber sectile sicut ci¬
trum acerq. Nec aliarũ tubera in precio. media
pars arborum crispior. & quo proprior radicimi¬
norib magisq flexilis maculis. Hȩc prima ori¬
go luxuria  arborum. alia integi & uiliores ligniꝰ p̃¬
ciosiore cortice fieri ut una arbor sepius ueniret
excogitate sunt ex ligni bratteȩ. Nec satis cȩꝑe
tingui animaliũ cornua dentes secari. lignumq
ebore distingui. mox oꝑire placuit. Deinde mate¬
riem. & in mari queri testudo in hoc secta. nuꝑ¬
q portentosis ingeniis principatu neronis inuentũ.
ut pigmentis ꝑderet se. plurisq ueniret imitata
lignũ. Sic lectis p̃cia queruntur. sic therebinthũ

Expanded text:
laureos, ulmeos fieri iubet, Hyginus manubria rusticis carpinea, iligna, cerrea. Quae in lamnas secentur quorumque operimento vestiatur alia materies, praecipua sunt citrum, terebinthus, aceris genera, buxum, palma, aquifolium, ilex, sabuci radix , populus. dat et alnus, ut dictum est, tuber sectile, sicut citrum acerque. nec aliarum tuber iam in pretio. media pars arborum crispior et, quo propior radici, minoribus magisque flexilibus maculis. haec prima origo luxuriae arborum, alia integi et vilioris ligni e pretiosiore corticem fieri. ut una arbor saepius veniret, excogitatae sunt et ligni bratteae. nec satis, coepere tingui animalium cornua, dentes secari lignumque ebore distingui, mox operiri. placuit deinde materiem et in mari quaeri. testudo in hoc secta, nuperque portentosis ingeniis principatu Neronis inventum, ut pigmentis perderet se plurisque veniret imitata lignum. sic lectis pretia quaeruntur, sic terebinthum