comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
externa tͣnseamꝰ ꝓducat᷑ in mediũ.
siulio cesari amplissimo ac
florentissimo uiro incollegio poe¬
tarũ uenienti. nũꝗͣ assurrexit.
Non maiestatis eiꝰ immemor. s qd̃
in cõparationẽ cõmuniũ studioꝵ
aliqͣndo se suꝑiorẽ ẽẽ confideret.
Quappt᷑ insolentiȩ cͥmine caruit.
qͥa ibi uoluminũ ñ imaginũ cer¬
tamina exercebantur.
Neuripides quidẽ athenis arrogais
uisus ẽ. cũ postulante popło ut ex
tragedia qͣndã sententiã tolleret.
ꝓgressus in scȩnã dix̃ se ut eũ doce¬
ret ñ ut ab eodisceret fabulas cõ¬
ponere solere.
Laudanda ꝓfecto fiducia ẽ. quȩ
ȩstimationẽ sui certo pondere
examinat. Tantũ sibi arrogans.
qͣntũ a contẽptu ⁊ insolentia dista¬
re satis ẽ. Itaq etiã qd̃ alcestidi tra¬
gico poete respondit ꝓbabile. Apd̃
quem cũ quereret᷑ qd eotriduo¬
ñ ultra tresuersus maximo im¬
penso labore deducere potuiss

Expanded text:
externa transeamus, producatur in medium. externa transeamus, producatur in medium. is Iulio Caesari amplissimo ac florentissimo uiro in conlegium poetarum uenienti numquam adsurrexit, non maiestatis eius inmemor, sed quod in conparatione communium studiorum aliquanto se superiorem esse confideret. quapropter insolentiae crimine caruit, quia ibi uoluminum, non imaginum certamina exercebantur. Ne Euripides quidem Athenis arrogans uisus est, cum postulante ui populo ut ex tragoedia quandam sententiam tolleret progressus in scaenam dixit se, ut eum doceret, non ut ab eo disceret, fabulas conponere solere. laudanda profecto fiducia est, quae aestimationem sui certo pondere examinat, tantum sibi adrogans, quantum a contemptu et insolentia distare satis est. itaque etiam quod Alcestidi tragico poetae respondit probabile. apud quem cum quereretur quod eo triduo non ultra tres uersus maximo inpenso labore deducere potuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
pleno fiduciȩ bonȩ consilio. cum
absolutionẽ celerem. tũ ꝓfectionẽ
honestiorẽ consecutus ẽ.
Sunt ⁊ illa speciosȩ fiduciȩ publica
exempla. Nam cũ eobello qd̃ adu̾s
pyrrhum gerebat᷑. Kartaginen¬
ses.c. ac .xxx. nauiũ classem in p̃¬
sidium romanis ostiã
ultro misissent. senatui placuit
legatos ad ducẽ eoꝵ ire. qͥ dicerens
popłm romanũ bella susciꝑe sole¬
re quȩ suo milite gerere posset.
dem post aliquot annos
cannensi clade exhaustis romani
ĩꝑii uirib supplem̃tũ in hispaniã
exercitũ mittere ausus. fecit ne lo¬
cus hostiliũ castroꝵ cũ maxime ca¬
penã portã armis hannibale pul¬
sante minoris ueniret. ꝗͣ si illum
peni ñ obtinerent. Ita se gerere in
adu̾sis reb. qͥd aliud ẽ qͣ seuientẽ
fortunã in adiutoriũ sui pudore
uictã conuertere: Magnospacio
diuisus ẽ a senatu ad poetã acciũ
tͣnsitꝰ. Cȩterũ ut ab eodecentiꝰ ad

Expanded text:
pleno fiduciae bonae consilio cum pleno fiduciae bonae consilio cum absolutionem celerem tum profectionem honestiorem consecutus est. Sunt et illa speciosa fiduciae publicae exempla: nam cum eo bello, quod aduersus Pyrrum gerebatur, Karthaginienses c ac xxx nauium classem in praesidium Romanis Ostiam ultro misissent, senatui placuit legatos ad ducem eorum ire, qui dicerent populum Romanum bella suscipere solere, quae suo milite gerere posset: Idem post aliquot annos Cannensi clade exhaustis Romani imperii uiribus supplementum in Hispaniam exercitu mittere ausus fecit ne locus hostilium castrorum tum maxime Capenam portam armis Hannibale pulsante minoris ueniret quam si illum Poeni non obtinerent. ita se gerere in aduersis rebus quid aliud est quam saeuientem fortunam in adiutorium sui pudore uictam conuertere? Magno spatio diuisus est a senatu ad poetam Accium transitus. ceterum ut ab eo decentius ad
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ. Qͥ cũ ꝑ rostris accusaret᷑.
qd̃ ab rege mitridate obrem .p.
sam suã ita egit. Est enĩ iniquũ
quirites cũ int̾ alios uixerĩ. apd̃
alios me rationẽ uitȩ reddere. S
tam̃ audebo uos quoꝵ maior pars
honorib ⁊ actis meis int̾esse potu¬
it int̾rogare. Uariꝰ seuerus uero¬
nensis ȩmiliũ scaurũ regia mer
ait. ẜ miliꝰ scaurus. huic se affinẽ
esse culpe negat. Utri credi¬
tis: Cuius admiratiõe popłs com¬
motus. uariũ ab illa dem̃tissima
actione ꝑtinaci clamore depulit.
Contra. m̃. antoniꝰ ille disertꝰ.¬
ñ enĩ respuendo s amplectendo
cause dictionẽ. ꝗͣ innocens eẽt
testatꝰ ẽ. Questor pficiscens in asĩ
brundusiũ iã ꝑuenerat. Ubi litt̾is
certior incesti se postulatũ. apud .l.
cassiũ p̃torem cuiꝰ tribunal ꝓpter
nimiã seueritatẽ scopulus reoꝵ
dicebat᷑. cũ id uitare beneficio le
in urbẽ tam̃ recurrit. Quȩ uota

Expanded text:
animus. qui cum pro rostris accusaretur, animus. qui cum pro rostris accusaretur, quod ab rege Mitridate ob rem pubsam suam ita egit: 'est enim inicum, Quirites, cum inter alios uixerim, apud alios me rationem uitae reddere, sed tamen audebo uos, quorum maior pars honoribus et actis meis interesse non potuit, interrogare: Varius Seuerus Sucronensis Aemilium Scaurum regia mercait, Aemilius Scaurus huic se adfinem esse culpae negat: utri creditis'? cuius admiratione populus conmotus Varium ab illa dementissima actione pertinaci clamore depulit. Contra M. Antonius ille disertus—non enim respuendo, sed amplectendo causae dictionem quam innocens esset testatus est—quaestor proficiscens in Asiam, Brundisium iam peruenerat, ubi litteris certior incesti se postulatum apud L. Cassium praetorem, cuius tribunal propter nimiam seueritatem scopulus reorum dicebatur, cum id uitare beneficio legin urbem tamen recurrit. quo tam
Abbreviated transcription (Latin):
at. Nam cũ ex consule ꝓuinciam
galliã obtineret. atq in eam .g.
carbo cuiꝰ patrẽ damnauerat ad
speculanda acta sua uenisset. ñ
solũ eum inde ñ sũmouit. s insu¬
ꝑ locũ ei in tͥbunali assignauit.
neculla de re nͥ eo in c̃siliũ adhi¬
bito cognouit. Itaq acer ⁊ uehe¬
mens carbo. nichil aliud gallica
ꝑegͥnatione c̃secutꝰ ẽ: ꝗͣ ut aĩadu̾¬
teret sorte patrẽ suũ ab integer¬
rimo iuiro in exiliũ missum.
Cato uͦ suꝑior sepe numero ab ini¬
micis ad causȩ dictionẽ uocatus.
nec ulloumꝗͣ crimine c̃uictꝰ. ad
ultimũ tantũ fiduciȩ in sua in¬
nocentia ronosuit. ut ab his ie ⁊¬
questionẽ publicã deductus.ti.
gracchũ a quo in administͣtiõe
rei .p. ad multũ odiũ dissidebat.
iudicẽ deposceret. Qua qͥde ani¬
mi p̾stantia. ꝑtinatiã eoꝵ inseo¬
tandi se inhibuit.
Eadem .m. scauri fortuna. eque
senectus longa ac robusta. idem

Expanded text:
at: nam cum ex consulatu prouinciam at: nam cum ex consulatu prouinciam Galliam obtineret atque in eam C. Carbo, cuius patrem damnauerat, ad speculanda acta sua uenisset, non solum eum inde non summouit, sed insuper locum ei in tribunali adsignauit nec ulla de re nisi eo in consilium adhibito cognouit. itaque acer et uehemens Carbo nihil aliud Gallica peregrinatione consecutus est quam ut animaduerteret sontem patrem suum ab integerrimo uiro in exilium missum. Cato uero superior saepe numero ab inimicis ad causae dictionem uocatus nec ullo umquam crimine conuictus ad ultimum tantum fiduciae in sua innocentia reposuit, ut ab his in quaestionem publicam deductus Ti. Gracchum, a quo in administratione rei publicae ad multum odium dissidebat, iudicem deposceret. qua quidem animi praestantia pertinaciam eorum insectandi se inhibuit. Eadem M. Scauri fortuna, aeque senectus longa ac robusta, idem
Abbreviated transcription (Latin):
balem exercitũq penoꝵ in um¬
bria delesset. & ei diceret᷑ gallos
ac ligures ex acie sine ducib &
signis sparsos ac palantes. parua
manu oppͥmi posse. respondit in
hoc eis oportere parci. ne hostib
tantȩ cladis domestici nuntii
deessent.
Bellica hȩc p̃sentia animi. togata
illa. s ñminꝰ laudabilis. quã .p̃.
furiꝰ philus. coñs. in senatu ex hi¬
buit. Q. enĩ metellũ. qͥntũ q
põpeiũ c̃sulares uiros uehem̃tes
inimicos suos. cupidã sibi pfectio¬
nem in ꝓuinciã hispaniã quã sor¬
titus erat. identidẽ ex ꝑbrantis. le¬
gatos secũ illucire coegit. fiduciã
ñ solũ fortẽ. s pȩne &̃ temerariã.
quȩ duob acerrimis odiis latera
sua cingere ausa ẽ. usũq ministe¬
rii iux tutũ in amicis ẽ sinu mi¬
micoꝵ petere sustinuit. Cuiꝰ fac¬
tum sicui placet necesse ẽ.l. etiã
classi qui apud maiores eloq̃ntia
clarissimꝰ fuit ꝓpositũ ñ displice¬

Expanded text:
balem exercitumque Poenorum in Vmbalem exercitumque Poenorum in Vmbria delesset et ei diceretur Gallos ac Ligures ex acie sine ducibus et signis sparsos ac palantes parua manu opprimi posse, respondit in hoc eis oportere parci, ne hostibus tantae cladis domestici nuntii deessent. Bellica haec praestantia animi, togata illa, sed non minus laudabilis, quam P. Furius Philus consul in senatu exhibuit: Q. enim Metellum Quintumque Pompeium consulares uiros, uehementes inimicos suos, cupidam sibi profectionem in prouinciam Hispaniam, quam sortitus erat, identidem exprobrantis, legatos secum illuc ire coegit: fiduciam non solum fortem, sed paene etiam temerariam, quae duobus acerrimis odiis latera sua cingere ausa est usumque ministerii uix tutum in amicis e sinu inimicorum petere sustinuit! Cuius factum si cui placet, necesse est L. etiam Crassi, qui apud maiores eloquentia clarissimus fuit, propositum non displice
Abbreviated transcription (Latin):
neret habentib clauoꝵ cacumina.
ne subita irruptione hostes inp̃si¬
dia nr̃a impetũ facerent. respon¬
dit ñ eẽ eiusdẽ ⁊ caꝑe aliqͦs uelle
⁊ timere.
IN quãcũq memorabi lium
partẽ exemploꝵ c̃uerti. uelim
nolim ue. in cognoĩe scipionum
hereã necesse ẽ. Cui enĩlicet hoc
loci nasicã p̃terire. fidentis animi
dictiq clarissimũ auctorẽ: Anno¬
ne caritate increbrescente .g. cu¬
riatiꝰ tr. pł. ꝓductos in contionem
coñs compellebat ut defrum̃to
em̃do. atq id negotiũ explicandũ
mittendis legatis incuriã refer¬
rent. Cuiꝰ instituti minime utił
int̾pellandi gr̃a. nasica contͣriã
actionẽ ordiricepit. Obstrepente
deinde plebe. tacete queso qͥrites
expediat intelligo. Qua uoce au¬
dita om̃s pleno ueneratioĩs silen¬
tio maiorẽ auctoritatis eiꝰ ꝗͣ suoꝵ
alim̃toꝵ respectũ egert̃.
Liui qͦ salinatoris ȩt̾nȩ memoriȩ
tradendus animꝰ. Qui cũ hasdru¬

Expanded text:
neret habentibus clauorum cacumina, neret habentibus clauorum cacumina, ne subita eruptione hostes in praesidia nostra impetum facere possent, respondit non esse eiusdem et capere aliquos uelle et timere. In quamcumque memorabilium partem exemplorum conuertor, uelim nolimue, in cognomine Scipionum haeream necesse est: qui enim licet hoc loci Nasicam praeterire, fidentis animi dictique clarissimum auctorem? annonae caritate increscente C. Curiatius tr. pl. productos in contionem consules conpellebat ut de frumento emendo adque id negotium explicandum mittendis legatis in curia referrent. cuius instituti minime utilis interpellandi gratia Nasica contrariam actionem ordiri coepit. obstrepente deinde plebe 'tacete, quaeso, Quirites', expediat intellego'. qua uoce audita omnes pleno uenerationis silentio maiorem auctoritatis eius quam suorum alimentorum respectum egerunt. Liui quoque Salinatoris aeternae memoriae tradendus animus. qui cum Hasdru
Abbreviated transcription (Latin):
Diem illi ad popłm .m. neuiꝰ. tr̾. pł.
aut ut qͥdã memorant duo petilii
dixerant. Quoingenti frequentia
in forũ deductus rostra c̃scendit.
capitiq suo corona triumphi ĩpo¬
sita. hoc ego inqͥt quirites die kar¬
taginẽ magna sꝑantẽ leges nr̃as
acciꝑe iussi. Proinde equum est
uosmecũ ire in capitoliũ supplica¬
tũ. Speciosissimã deinde eiꝰ uocẽ
eque clarus euentꝰ secutꝰ ẽ. Siqͥdẽ
& senatũ totũ & uniuersũ equestrẽ
ordinẽ & cunctã plebẽ. iouis opti¬
mi maximi puluinaria petens.
comitẽ habuit. Restabat ut tribu¬
nus ad popłm sine popłoageret.
desertusq in foro cũ magno calũp¬
niȩ suȩ ludibrio solus moraretur.
Cuiꝰ deuitandi ruboris causa in ca¬
pitoliũ ꝓcessit. deq accusatore sci¬
pionis uenerator factus est.
adentib quibdã ut circa menia
eiꝰ ferreos murices spargeret. oĩa¬
q uada plumbatis tabulis c̃ster¬

Expanded text:
diem illi ad populum M. Naeuius tr. pl. diem illi ad populum M. Naeuius tr. pl. aut, ut quidam memorant, duo Petilii dixerant. quo ingenti frequentia in forum deductus rostra conscendit capitique suo corona triumphali inposita 'hoc ego' inquit, 'Quirites, die Karthaginem magna spirantem leges nostras accipere iussi: proinde aecum est uos mecum ire in Capitolium supplicatum'. speciosissimam deinde eius uocem aeque clarus euentus secutus est, si quidem et senatum totum et uniuersum equestrem ordinem et cunctam plebem Iouis optimi maximi puluinaria petens comitem habuit. restabat ut tribunus apud populum sine populo ageret desertusque in foro cum magno calumniae suae ludibrio solus moraretur. cuius deuitandi ruboris causa in Capitolium processit deque accusatore Scipionis uenerator factus est. adentibus quibusdam ut circa moenia eius ferreos murices spargeret omniaque uada plumbatis tabulis conster
Abbreviated transcription (Latin):
minister. qd̃ meo ductu meisq¬
auspiciis bis milies sestercio ube
malignitatisuentũ. ut de mea
innocentia querendũ sit. Nam
cũ affricã totã potestati ur̃e sub¬
iecerim. nichil ex ea qd̃ meũ di¬
ceretur. p̃ter cognom̃ retuli. N
me gͥ punicȩ ñ frẽm meũ asiaticȩ¬
garȩ auarũ reddidert̃. s uterq
nr̃m inuidia mag̃ ꝗͣ pecunia lo¬
cupletior ẽ. Tam constantẽ defen¬
sionẽ scipionis. uniu̾sus senatus
cõꝓbauit. sicut illud factũ. qd̾ cũ
ad necessariũ rei .p̃. usũ pecumã
ex erario ꝓmi opus eẽt. idq questo¬
res quia lex obstare uideret᷑ aꝑire
ñ auderent. pͥuatus clauespopos¬
cit. patefactoq ęrario. legẽ utilita¬
ti cedere coegit. Quã quidẽ ei fidu¬
ciã conscientia illa dedit: qͥa me¬
minerat om̃s leges a se ẽẽ seruataᷤ.
Non fatigabor eiudẽ facta
identidem referendo. qm̃ ne ille
qͥdẽ in c̃similigenere uͥtutis eden¬
do fatigatus est.

Expanded text:
minister, quod meo ductu meisqminister, quod meo ductu meisqauspiciis bis milies uberius sextermalignitatis ventum ut de mea innocencia querendum sit. Nam cum Affricam totam potestati vestre subicierim, nichil <ex ea>, quod meum diceretur, preter cognomen <retuli. Non me> igitur punice, non fratrem meum asiaticeae auarum reddiderunt, sed uterque nostrum inuidia magis quam pecunia locupletior est'. tam constantem defensionem Scipionis uniuersus senatus conprobauit, sicut illud factum, quod, cum ad necessarium rei publicae usum pecuniam ex aerario promi opus esset, idque quaestores, quia lex obstare uideretur, aperire non auderent, priuatus claues poposcit patefactoque aerario legem utilitati cedere coegit. quam quidem ei fiduciam conscientia illa dedit, qua meminerat omnes leges a se esse seruatas. Non fatigabor eiusdem facta identidem referendo, quoniam ne ille quidem in consimili genere uirtutes edendo fatigatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
cibelli finis inuentꝰ ñ ẽet. Cui fa¬
cto. par illa fiducia. qd̃ postqͣ af
affricã attigit. speculatores han¬
nibalis in castris dep̃hensos ⁊ ad se
ꝑductos. nec supplicio affecit. neo
de consiliis ac uirib penoꝵ ꝑcun¬
ctatus est. s circa omnes mamipu¬
los diligentissime ducendos cu¬
rauit. Interrogatosq an satis ea
considerassent. quȩ speculariius¬
sierant. pͥndio dato ipsis ium̃tiᷤ¬
q eoꝵ. incolumes dimisit. Quo
tam plenofidutiȩ sp̃u. pͥus aĩos
hostiũ ꝗͣ arma contudit.
Uerũ ut ad domestica eiꝰ eximiȩ
fiduciȩ actaueniamꝰ. cũ a .l. sci¬
pione ex anthiocensi pecunia
sesterciũ quadragies ratio incu¬
ria reposceret᷑. ꝓlato ab eo libro
quo accepte ⁊ expense sũmȩ con¬
tinebantur. refelliq in imicoꝵ
accusatio poterat. discessit. in¬
dignatꝰ de ea re dubitari quȩ sub
ipso legato administrata fuerat.
Quinetiã in hc̃ modũ egit. Non

Expanded text:
ci belli finis inuentus non esset. Cui faci belli finis inuentus non esset. Cui facto par illa fiducia, quod, postquam Africam attigit, speculatores Hannibalis in castris deprehensos et ad se perductos nec supplicio adfecit nec de consiliis ac uiribus Poenorum percontatus est, sed circa omnis manipulos diligentissime ducendos curauit interrogatosque an satis ea considerassent, quae speculari iussi erant, prandio dato ipsis iumentisque eorum incolumes dimisit. quo tam pleno fiduciae spiritu prius animos hostium quam arma contudit. Verum ut ad domestica eius eximiae fiduciae acta ueniamus, cum a L. Scipione ex Antiochensi pecunia sestertii quadragies ratio in curia reposceretur, prolatum ab eo librum, quo acceptae et expensae summae continebantur refellique inimicorum accusatio poterat, discerpsit, indignatus de ea re dubitari, quae sub ipso legato administrata fuerat. quin etiam in hunc modum egit: 'non
Abbreviated transcription (Latin):
uanda licentiȩ sum̃tis. indicia st̃.
Illis autẽ quȩ deinceps subnectã.
qͣntũ sui fiduciã habere soleat
cognoscitur.
secutis. nullo ducũ nr̃oꝵ illuc ad
corrigendã rem ꝓficisci audente.
iturum se pollicitus ẽ. Qua qͥdẽ
fiducia popło romano salutis ac
uictoriȩ spem dedit. eadẽq in ip¬
sa hyspania usus ẽ. Nã cũ oppidũ
badiam circũsideret. tribunal
suũ adeuntis. in edem quȩ intͣ
menia hostiũ erat. uadimoniũ
inposterũ diẽ facere iussit. Conti¬
nuo urbe potitꝰ. ⁊ temꝑe & loco qͦ
p̃dixerat sella posita ius eis dixit.
Nichil hac fiducia generosius. ni¬
chil predictione ueriꝰ. nichil cele¬
ritate efficatiꝰ. nichil etiã digni¬
tate digniꝰ. Nec minꝰ aĩosus mi¬
nusue ꝓsꝑus illius in affricã tnͣ¬
situs. in quã ex sicilia exercitũ
senatu uetante tͣndux̃. Qͥa nisi
plus in eare suo ꝗͣ patrũ conscͥpto¬
rũ consilio credidisset. scđi puni¬

Expanded text:
uanda licentiae sumentis indicia sunt: uanda licentiae sumentis indicia sunt: illis autem, quae deinceps subnectam, quantam sui fiduciam habere soleat cognoscetur. micitiam secutis, nullo ducum nostrorum illuc ad corrigendam rem proficisci audente, P. annum iturum se pollicitus est. qua quidem fiducia populo Romano salutis ac uictoriae spem dedit. Eademque in ipsa Hispania usus est: nam cum oppidum Badiam circumsederet, tribunal suum adeuntis in aedem, quae intra moenia hostium erat, uadimonia in posterum diem facere iussit continuoque urbe potitus et tempore et loco, quo praedixerat, sella posita ius eis dixit. nihil hac fiducia generosius, nihil praedictione uerius, nihil celeritate efficacius, nihil etiam dignitate dignius. Nec minus animosus minusue prosperus illius in Africam transitus, in quam ex Sicilia exercitum senatu uetante transduxit, quia, nisi plus in ea re suo quam patrum conscriptorum consilio credidisset, secundi Puni
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ad funalem cereũ p̃̾eunte
tibicine ⁊ fidicine a cena domũ
reuerti solitus est. insignẽ belli¬
cȩ rei successum nocturna celebra¬
tione testando.
Nam papiriꝰ quidẽ masso. cũ bene
gesta republica triumphũ asena¬
tu ñ impetrauisset. in albano mon¬
te triumphandi ⁊ ipsemitiũ fec̃.
⁊ ceteris postea exemplũ p̃buit. Pro¬
q laurea corona cũ alicui spectacu¬
lointereẽt. myrtea usus est.
Iam .g. marii pene insolens factũ
Nam post iugurthinũ cymbricũ¬
q ⁊ theutonicũ triumphũ. can¬
taro sẽꝑ potauit. qd̃ liber pater
indicũ ex asia deducens triũphũ.
hoc usus poculi genere ferebatur.
Int̾ ipsũ haustũ uni. uictoriȩ eiꝰ
suas uictorias cõpararet.
N. autẽ cato. p̃r̃. mn. scauri cet̾oꝵ¬
q reoꝵ iudicia nulla indutꝰ tu¬
nica. sed tantũmͦ p̃texta amictꝰ
egit. S hec atq his similia uirtu¬
tis aliqͥd sibi in consuetudine no¬

Expanded text:
erat, ad funalem cereum praeeunte erat, ad funalem cereum praeeunte tibicine et fidicine a cena domum reuerti solitus est, insignem bellicae rei successum nocturna celebratione testando. Nam Papirius quidem Masso, cum bene gesta re publica triumphum a senatu non inpetrauisset, in Albano monte triumphandi et ipse initium fecit et ceteris postea exemplum praebuit proque laurea corona, cum alicui spectaculo interesset, myrtea usus est. Iam C. Marii paene insolens factum: nam post Iugurthinum Cimbricumque et Teutonicum triumphum cantharo semper potauit, quod Liber pater Indicum ex Asia deducens triumphum hoc usus poculi genere ferebatur, ut inter ipsum haustum uini uictoriae eius suas uictorias conpararet. M. autem Cato praetor M. Scauri ceterorumque reorum iudicia nulla indutus tunica, sed tantum modo praetexta amictus egit. Sed haec atque his similia uirtutis aliquid sibi in consuetudine no
Abbreviated transcription (Latin):
scipio cũ insicilia augendo
traiciendoq exercitu in affricã.
oportunũ querendo gradũ kar¬
taginis ruinã animo uolueret.
int̾ consilia ac molitiones tantȩ
rei operã gymnasio dedit. pallio¬
q ⁊ crepidis usus. Nec hac re seg¬
mores punicis exercitib manꝰ in¬
tulit. S nescio an ideo alacͥores: qͥa
uegeta ⁊ strenua ingenia quo plus
recessui sumunt. hoc uehem̃tiores
impetꝰ edunt. Crediderĩ etiã fauo¬
rẽ eũ socioꝵ uberiorem se adeptu¬
rũ existimasse. si uictũ eoꝵ ⁊ sol¬
lempnes exercitationes cõꝓbass.
Ad quas tam̃ ueniebat cũ multũ
ac diu fatigasset humeros. ⁊ cetera
m̃bra militari agitatione firmi¬
tatẽ suã ꝓbare coegisset. Consiste¬
batq in his labor eius. in illis re¬
missio laboris.
. uͦ scipionis statuã clamydatã
⁊ crepidatã incapitolio cernimꝰ.
Quo habitu uidelicet qͥa aliqͥͣndo
usus erat. effigiẽ suã formatã po
dato neapoli ambulare. deforme
prius naualem triumphũ ex pe

Expanded text:
Scipio, cum in Sicilia augendo traiciendoque exercitu in Africam opportunum quaerendo gradum Karthaginis ruinam animo uolueret, inter consilia ac molitiones tantae rei operam gymnasio dedit pallioque et crepidis usus est. nec hac re segniores Punicis exercitibus manus intulit, sed nescio an ideo alacriores, quia uegeta et strenua ingenia, quo plus recessus sumunt, hoc uehementiores impetus edunt. crediderim etiam fauorem eum sociorum uberiorem se adepturum existimasse, si uictum eorum et sollemnes exercitationes conprobasset. ad quas tamen ueniebat, cum multum ac diu fatigasset umeros et cetera membra ac militari agitatione firmitatem suam probare coegisset, consistebatque in his labor eius, in illis remissio laboris. L. uero Scipionis statuam chlamydatam et crepidatam in Capitolio cernimus. quo habitu uidelicet, quia aliquando usus erat, effigiem suam formatam pondato Neapoli ambulare deforme nqui primus naualem triumphum ex Poen
Abbreviated transcription (Latin):
Quã ob causã a.in. popilio lenate
accusatꝰ pͥmꝰ sua lege cȩcidit. ac do
armaire coacti ẽẽnt magna cũ clade
rei p̃. Sociale enĩ priꝰ deinde ciuile
excitaũ. S dũ ante pestiferũ tr̃ pł
sticis laquers constrictũ absumpsit.¬
Luiii. De studio & industria.

Expanded text:
quam ob causam a. M. Popilio Laenate quam ob causam a. M. Popilio Laenate accusatus primus sua lege cecidit ac docarma ire coacti essent, magna cum clade rei publicae: sociale enim prius, deinde ciuile bellum excitauit. sed dum ante pestiferum tribunusticis laqueis constrictum absumpsit. DE STVDIO ET INDVSTRIA
Abbreviated transcription (Latin):
e illos ipsi commiserunt.
quidẽ latere patiamur qui
q̃ in aliis undicarant ipsi cõmiser̃.
licimꝰ cognoie hoplomachus a p̃tore¬
postulauit. ut patͥ suobonis tãꝗͣ¬
ea dissipanti int̾diceret᷑. Equidẽ qd̃
petierat ĩpetͣuit. S ipse paruopost
tp̃r mortuo sene. ampla abeorelic
penȩ fuit. qm hereditatẽ absume¬
re qm heredẽ maluit tollere.
autẽ mariꝰ cũ magnũ ⁊ salutarẽ
rei p̃. ciuẽ in .L. saturnino oppͥm̃do
egisset. aqͦ in modũ uexilli pilleũ
seruituti adarma capienda osten¬
tatũ erat .l. sylla cũ exercitu inur¬
bem irrũpente. adauxiliũ seruoꝵ
pilleo sublato c̃fugit. Itaq dũ facinꝰ
qd̾ punierat imitat᷑. alt̾m mariũ
a quo affligeret᷑ inuenit.
uͦ licimꝰ stolo cuiꝰ beneficio plebis
petendi coñs potestas facta ẽ. eũ le¬
ge sanxisset ne qͥs ampliꝰ qͥngenta
agri iugera possideret. ipse.m. cõ¬
parauit. Simulandiq cͥminis gr̃a
dimidiã parcẽ filio emancipauit.

Expanded text:
 IPSI COMMISERVNT Ne illos quidem latere patiamur, qui quae in aliis uindicarant ipsi commiserunt. C. Licinius cognomine Hoplomachus a praetorepostulauit ut patea dissipanti interdiceretur, equidem quod petierat inpetrauit, ipse, paruo post tempore mortuo sene, amplam ab eo poenae afuit, quoniam hereditatem absumere quam heredem maluit tollere. C. autem Marius, cum magnum et salutarem rei publicae ciuem in L. Saturnino opprimendo egisset, a quo in modum uexilli pilleum seruituti ad arma capienda ostentatum erat, L. Sulla cum exercitu in urbem inrumpente ad auxilium seruorum pilleo sublato confugit. itaque, dum facinus quod punierat imitatur, alterum Marium, a quo adfligeretur, inuenit. C. uero Licinius Stolo, cuius beneficio plebi petendi consulatus potestas facta est, cum lege sanxisset ne quis amplius quingenta agri iugera possideret, ipse mille conparauit dissimulandique criminis gratia dimidiam partem filio emancipauit.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis illanimiũ inhesit senten¬
tia. Alexander diogenen gͣdu
suo diuitiis pellere temptat. ce¬
leriꝰ dareum armis.
Idem syracusis cũ holera ei lauanti
aristippus dixisset. si dẏonisium
adulare uelles ista ñ esses. immo
inqͥt si tu ista esse uelles. ñ adula¬
res dyonisiũ¬

Expanded text:
uerbis illa nimirum inhaesit sentenuerbis illa nimirum inhaesit sententia: Alexander Diogenen gradu suo diuitiis pellere temptat, celerius Dareum armis. Idem Syracusis, cum holera ei lauanti Aristippus dixisset, si 'Dionysium adulari uelles, ista non esses', 'immo', inquit 'si tu ista esse uelles, non adularere Dionysiu
Abbreviated transcription (Latin):
Phyrne pulcͥtudine sua. nulla
parte constantissimã eiꝰ abstinen¬
tiã. labefecit.
Quid rex alexander. diuitiis qͣtere
potuit: Ab illo qͦ statuã. eqͥdẽ ȩque
frustra tẽptatã putes. Legatos ad
eũ cũ aliquot talentis miserat. Qͦs
in achademiã ꝑductos. solito sibi.
id ÷ modico apparatu. ⁊ admodũ
paruulis copiis excepit. Postero die
int̾rogantib cuinã adnumerari
pecuniã uellet. qͥd uos inqͥt hester¬
na cęna ñ intellexistis. ea me ñ in¬
digere: Ita rex philosophi amici¬
ciã emere uoluit. philosophus regi
suam uendere noluit.
Ilexander uͦ cognom̃ inuicti assecutꝰ.
continentiã diogenis cynici uince¬
re ñ potuit. Ad quẽ cũ in sole seden¬
tẽ accessisset. hortaret᷑q ut si qua p̃¬
stari sibi uellet indicaret. quẽ admo¬
dum erat in crepidine collocatus.
sordidȩ appellationis s robustȩ
uir p̃stantiȩ. mox inqͥt de ceteriꝰ.
interĩ uelim a sole mͥ ñ obstes. Qͥb

Expanded text:
Phryne pulchritudine sua nulla Phryne pulchritudine sua nulla parte constantissimam eius abstinentiam labefecit: quid? rex Alexander diuitiis quatere potuit? ab illo quoque statuam et quidem aeque frustra temptatam putes. legatos ad eum cum aliquot talentis miserat. quos in academiam perductos solito sibi, id est modico apparatu et admodum paruulis copiis excepit. postero die interrogantibus cuinam adnumerari pecuniam uellet, 'quid? uos' inquit 'hesterna cena non intellexistis ea me non indigere?' ita rex philosophi amicitiam emere uoluit, philosophus regi suam uendere noluit. Alexander uero cognomen inuicti adsecutus continentiam Diogenis cynici uincere non potuit. ad quem cum in sole sedentem accessisset hortareturque ut, si qua praestari sibi uellet, indicaret, quemadmodum erat in crepidine conlocatus, sordidae appellationis, sed robustae uir praestantiae, 'mox' inquit 'de ceteris, interim uelim a sole mihi non obstes'. quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ abeo quidã q̃reret anetiã nc̃ reb
ueneriis uteret᷑. di meliora inquit.
libenter enĩ istinc tamꝗͣ ex aliqua
furiosa ꝓfugi dñatione.¬
quȩ abstinentis senecte xenocraten
fuisse accepimꝰ. Cuiꝰ opinionis non
parua fides erit narratio quȩ seq̃t᷑.
In ꝑuigilio phẏrnȩ nobile atheniᷤ
scortũ iuxta eũ uino gͣuẽ accubuit.
pignore cũ quibdã iuuenib posito.
an temꝑantiã eiꝰ corrũꝑe posset. Quã
nec tactu nec sermone asꝑnatꝰ qͦad
uoluerat in sinu suo moratã. ꝓposi¬
turritã dimisit. factũ sapientia
imbuti animi abstinens. S mere
mosa tamq elegans poti senis ani¬
mum illecebris pellicere ñ potuisset.
pactũq uictoriȩ p̃cium flagitãtib.
de hoĩe se cũ his. ñ de statua pignꝰ
posuisse respondit. Potest ne hec xe¬
nocratis continentia a quoꝗͣ magiᷤᷤ
uere magisq ꝓpͥe demonstrari.
qm ab ipsa meretricula expressa ẽ

Expanded text:
cum ab eo quidam quaereret an etiam nunc rebus cum ab eo quidam quaereret an etiam nunc rebus ueneriis uteretur, 'di meliora!' inquit: 'libenter enim istinc tamquam ex aliqua furiosa profugi dominatione'. Aeque abstinentis senectae Xenocratem fuisse accepimus. cuius opinionis non parua fides erit narratio, quae sequitur. in peruigilio Phryne nobile Athenis scortum iuxta eum uino grauem accubuit pignore cum quibusdam iuuenibus posito, an temperantiam eius corrumpere posset. quam nec tactu nec sermone aspernatus, quoad uoluerat in sinu suo moratam, propositi inritam dimisit. factum sapientia inbuti animi abstinens, sed meremosa tamque elegans poti senis animum inlecebris pellicere non potuisset, pactumque uictoriae pretium flagitantibus de homine se cum iis, non de statua pignus posuisse respondit. potestne haec Xenocratis continentia a quoquam magis uere magisque proprie demonstrari quam ab ipsa meretricula expressa est?
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ animosus magis ꝗͣ efficax de¬
fensor. defenso haut scio maiore cũ
gła huiꝰ urbis morib repulsus sit.
In illa qͦ ꝓcella. quã .g. mariꝰ
⁊l. cinna. rei p. inflixerant. absti
nib diripiendos obiecissent. inue¬
niri nemo poterat. qͥ ciuili luctu
p̃dã peteret. Unus enĩ qͥsq se abhiᷤᷤ.¬
ꝑinde ac si a sacris edib abstinuit.
Quȩ quid̃e tã misericors abstinen¬
tia plebis. tacitũ crudeliũ
uictoꝵ conuiciũ fuit.
Ac ne eiꝰdem laudis cõmemorationẽ
externis inuideamꝰ. pericles athe.¬
niensiũ princeps. cum
trage¬
diarũ scriptorẽ sopho¬
clea in
p̃turã collegã haberet.
at is pu¬
blico officio una districtus. pueri
ingenui p̃tereuntis formã ĩpensio¬
rib uerbis laudasset. intẽꝑantiã
eiꝰ increpans dix̃ p̃tori ñ solũ manꝰ
a pecuniȩ luchro. s etiã ocłos alibi¬
dinoso aspectui c̃tinentes eẽ debere.
Sophocles autẽ etate iã senior

Expanded text:
tiae animosus magis quam efficax detiae animosus magis quam efficax defensor haud scio maiore cum gloria huius urbis moribus repulsus sit. In illa quoque procella, quam C. Marius et L. Cinna rei publicae inflixerant, abstinnibus diripiendos obiecissent, inueniri nemo potuit, qui ciuili luctu praedam peteret: unus enim quisque se ab his perinde ac si a sacris aedibus abstinuit. quae quidem tam misericors continentia plebis tacitum crudelium uictorum conuicium fuit. Ac ne eiusdem laudis commemorationem externis inuideamus, Pericles Atheniensium princeps, cum tragoediarum scriptorem Sophoclea in praetura collegam haberet, atque is publico officio una districtus pueri ingenui praetereuntis formam inpensioribus uerbis laudasset, intemperantiam eius increpans dixit praetoris non solum manus a pecuniae lucro, sed etiam oculos a libidinoso aspectu continentes esse debere. Sophocles autem aetate iam senior,
Abbreviated transcription (Latin):
seruis seq̃ntib. officio legationis
functus ẽ. Et puto kartaginiᷤᷤ ac
numantiȩ spoliis cõꝑare plures
potuerat. nisi oꝑm suoꝵ ad se lau¬
dem. manubias ad patriã redun-¬
dare maluisset. Itaq cũ ꝑsocios
⁊ exteras gentes iter faceret.non
mancipia eiꝰ s uictoriȩ numera¬
bant᷑. Nec qͣntũ auri ⁊ argenti. s
qͣntum amplitudinis pondꝰ secũ
ferret. estimabat᷑.
Continentia uͦ etiã in uniuersis
plebis animis. sepe numero cogni¬
ta est. S abunde erit ex his duo ex¬
empla longe int̾ se distantiũ scłoꝵ
retulisse.
Pyrrhus impetꝰ sui terrore soluto
ac iam epiroticis armis languen
ens. pene totũ regiarũ opũ appara¬
tũ in urbem nr̃am tͣnstulerat. Cȩ¬
terũ cũ ⁊ magni p̃cii ⁊ uarii gene¬
ris a legatis eius. tã uiroꝵ ꝗͣ femi¬
narũ apta usui munera circa do¬
mos ferrent᷑: nulla cuiꝗͣ dono ia¬
nua patuit. Tarentinȩq petulan¬

Expanded text:
seruis sequentibus officio legationis seruis sequentibus officio legationis functus est. et, puto, Karthaginis ac Numantiae spoliis conparare plures potuerat, nisi operum suorum ad se laudem, manubias ad patriam redundare maluisset. itaque, cum per socios et exteras gentes iter faceret, non mancipia eius, sed uictoriae numerabantur, nec quantum auri et argenti, sed quantum amplitudinis pondus secum ferret aestimabatur. Continentia uero etiam in uniuersae plebis animis saepe numero cognita est, sed abunde erit ex his duo exempla longe inter se distantium saeculorum retulisse. Pyrrus impetus sui terrore soluto ac iam Epiroticis armis languentens paene totum regiarum opum apparatum in urbem nostram transtulerat. ceterum cum et magni pretii et uarii generis a legatis eius tam uirorum quam feminarum apta usui munera circa domos ferrentur, nulla cuiusquam dono ianua patuit, Tarentinaeque petulan
Abbreviated transcription (Latin):
rediturũ eẽt. Tantũq ponderis
se testam̃to adolescenti legaturũ
ꝓmisit. ut honorẽ publice aduce.
p̃tiũ pͥuatim a patre reciꝑet.
ge siquis hoc scło uir illuster.pel¬
lib hedinis ꝓstragulis utat᷑. trib¬
q seruis comitatus hispaniã re¬
gat.⁊ qͥngentoꝵ assiũ sumptu
transmarinã ꝓuinciã petat. eodẽ
cibo eodẽq uino quo naute uti
contentus sit. ñne mirabił exi¬
stimetur: Atqui ista patientis¬
sime suꝑiorcato tolerauit. quia
illũ grata frugalitatis c̃suetudo
in hoc genere uitȩ cum summa
dulcedine continebat.
Nultũ aprisca c̃tinentia spatiũ
annoꝵ posterior cato descendit.
ut pote ciuitate iã diuite. ⁊ lauti¬
cia gaudente natꝰ. Is tam̃ cũ bel¬
lis ciuilib intereẽt. filiũ secũ tra¬
hens .xii. seruos habuit. Numero
plures ꝗͣ suꝑior. tempoꝵ diuersis
morib. pauciores. Exultat animꝰ
maximoꝵ uiroꝵ memoriã ꝑcur¬
Crens.
Scipio emilianus

Expanded text:
rediturum esset tantumque ponderis rediturum esset tantumque ponderis se testamento adulescenti legaturum promisit, ut honorem publice a duce, pretium priuatim a patre reciperet. Age, si quis hoc saeculo uir inluster pellibus haedinis pro stragulis utatur tribusque seruis comitatus Hispaniam regat et quingentorum assium sumptu transmarinam prouinciam petat, eodem cibo eodemque uino quo nautae contentus sit, nonne miserabilis existimetur? atqui ista patientissime superior Cato tolerauit, quia illum grata frugalitatis consuetudo in hoc genere uitae cum summa dulcedine continebat. Multum a prisca continentia spatio annorum posterior Cato discedit, utpote in ciuitate iam diuite et lautitia gaudente natus. is tamen, cum bellis ciuilibus interesset, filium secum trahens xii seruos habuit, numero plures quam superior, temporum diuersis moribus pauciores. Exultat animus maximorum uirorum memoriam percurrens. Scipio Aemilianus
Abbreviated transcription (Latin):
adsenatũ legationẽ referrent.
detulert̃. Scilicet de publico mi¬
nisterio nichil cuiꝗͣ p̃ter laudẽ
bene administrati officii accede¬
re debere adiudicantes.
Iam illudhumanitatis senatꝰ. &
attentȩ maioꝵ disciplinȩ indi¬
ciũ ẽ. Data st̃ enĩ legatis quȩ in
erariũ reposuerant. ñ solũ patrũ
unicuiq distribuert̃. Ita
in hisdem ptolomei liberalitas.
legatoꝵ abstinentia. senatꝰ ac po¬
puli eqͥtas. debitã ꝓbabilis facti
portionẽ obtinuit.
abioꝵ ⁊ ogulnii continentiȩ. cal¬
purniũ pisonẽ in c̃simili genere
laudis emulũ fuisse. res ipsa do¬
cum̃to ẽ. Consul graui fugitiuoꝵ
bello ase liberata sicilia. eos quoꝵ
p̃cipua oꝑa usus fuerat. ĩꝑatorio
more donis ꝓsequebat᷑. Inter qͦs
filiũ suũ aliquot locis p̃liatũ for¬
tissime. titulũ triũ librarũ au¬
ree coronȩ decorauit. Prefatꝰ non
oportere a magistratu ẽ publica
pecunia erogari. qd̃ in ipsiꝰ domũ

Expanded text:
ad senatum legationem referrent, ad senatum legationem referrent, detulerunt, scilicet de publico ministerio nihil cuiquam praeter laudem bene administrati officii accedere debere iudicantes. iam illud humanitatis senatus et attentae maiorum disciplinae indicium est: data sunt enim legatis quae in aerarium reposuerant non solum patrum uni cuique distribuerunt. ita in isdem Ptolomaei liberalitas, legatorum abstinentia, senatus ac populi aequitas debitam probabilis facti portionem obtinuit. Fabiorum et Ogulni continentiae Calpurnium Pisonem in consimili genere laudis aemulum fuisse res ipsa documento est. consul graui fugitiuorum bello a se liberata Sicilia eos, quorum praecipua opera usus fuerat, imperatorio more donis prosequebatur. inter quos filium suum aliquot locis proeliatum fortissime titulo trium librarum aureae coronae decorauit praefatus non oportere a magistratu e publica pecunia erogari quod in ipsius domum
Abbreviated transcription (Latin):
misisset. qui suꝑiore tp̃r gratu¬
landi causa ad eũ ꝓfecti. retule¬
rant fictilia se in eiꝰ m̃sa uasa ui¬
disse. monitos ne c̃tinentiȩ quasi
pauꝑtati succurrendũ putarent:
cũ suis sarcinis abire iussit. Quã
bene ȩtholicis domestica p̃tulerat.
si frugalitatis eiꝰ exemplũ post̾ior
ȩtas sequi uoluisset: Nc̃ quo uen¬
tum ẽ: Aseruis impetrari irix po¬
test. ne eã suppellectilem fastidiañ.
qͣ tõ consul uti ñ erubuit.
At ꝑse rege deuicto paulus. cũ ma¬
cedonicis opib ueterẽ atq heredi¬
tariam urbis nr̃e pauꝑtatẽ eousq
penates suos nulla ex parte locu¬
pletiores fecit. Preclare secũ actũ
existimans. qd ex illa uictoria a¬
lii pecuniã. ipse głam occupasset.
Atq huic animi eiꝰ iudicio. q̃.
fabius gurges. numeriꝰ pictor.
q̃. ogolniꝰ subscripsert̃. Qui le¬
gati ad ptholomeũ regẽ missi.
munera quȩ ab eo pͥuatim acce¬
perant. in ȩrariũ &e qͥdem pͥusqͣ.

Expanded text:
misisset, qui superiore tempore gratumisisset, qui superiore tempore gratulandi causa ad eum profecti retulerant fictilia se in eius mensa uidisse, monitos ne continentiae quasi paupertati succurrendum putarent cum suis sarcinis abire iussit. quam bene Aetolicis domestica praetulerat, si frugalitatis eius exemplum posterior aetas sequi uoluisset! nunc quo uentum est? a seruis impetrari uix potest ne eam supellectilem fastidiant, qua tunc consul uti non erubuit. At Perse rege deuicto Paulus, cum Macedonicis opibus ueterem atque heredtariam urbis nostrae paupertatem eo usque penates suos nulla ex parte locupletiores fecit, praeclare secum actum existimans, quod ex illa uictoria alii pecuniam, ipse gloriam occupasset. Atque huic animi eius iudicio Q. Fabius Gurges, N. Fabius Pictor, Q. Ogulnius subscripserunt. qui legati ad Ptolomaeum regem missi munera, quae ab eo priuatim acceperant, in aerarium, et quidem prius quam
Abbreviated transcription (Latin):
Consentanea repudiatis
donis fabricii uota extitert̃. Le¬
gatus enĩ ad pyrrhum ꝓfectꝰ. cũ
apud eũ cyneam thessalũ nar¬
rantẽ audisset. quendã atheni
ensam s clarũ sapientia suaden¬
tem. neqͥd aliud hoĩes ꝗͣ uolupta¬
tis causa facere uellent ꝓmonstͦ
eã uocẽ accepit. Continuoq pyr¬
rho ⁊ samnitib. istã sapientiam
deprecatus est.
icet athenȩ doctrina sua głent᷑
uir tam̃ prudens. fabricii detesta¬
tionẽ. quã epicuri maluit p̃cep¬
ta. Qd̾ euentꝰ qͦ indicauit. Namq
urbs cũ uoluptati plurimũ tribu¬
it. imꝑiũ maximũ amisit. Quȩ
labore delectata ẽ. occupauit. Et illa
libertatẽ tueri ñ ualuit. hec etiam
donare ualuit.
Curii ⁊ fabricii. qͥntũ tuberonẽ co¬
gnomine catiliũ discipulũ fuisse.
merita qͥs existimauerit. Cui c̃su¬
latũ gerenti cũ ȩtholoꝵ gens. oĩs
usus uasa argentea magno ponde
⁊ exqͥsita arte fabricata ꝑ legatos

Expanded text:
Consentanea repudiatis Consentanea repudiatis donis Fabricii uota extiterunt: legatus enim ad Pyrrum profectus, cum apud eum Cineam Thessalum narrantem audisset quendam Athenis esse clarum sapientia suadentem ne quid aliud homines quam uoluptatis causa facere uellent, pro monstro eam uocem accepit continuoque Pyrro et Samnitibus istam sapientiam deprecatus est. licet Athenae doctrina sua glorientur, uir tamen prudens Fabricii detestationem quam Epicuri maluerit praecepta. quod euentus quoque indicauit: nam quae urbs uoluptati plurimum tribuit, imperium maximum amisit, quae labore delectata est, occupauit, et illa libertatem tueri non ualuit, haec etiam donare potuit. Curi et Fabrici Q. Tuberonem cognomine Catum discipulum fuisse merito quis existimauerit. cui consulatum gerenti cum Aetolorum gens omnis usus uasa argentea magno pondere et exquisita arte fabricata per legatos
Abbreviated transcription (Latin):
sum. ita malo hominũ excogita¬
tũ munus refertote.⁊ mem̃tote
me nec acie uinci. nec pecunia
corrumpi posse.
Idem cũ italia pyrrhũ regẽ exe¬
gisset. nichil om̃ino ex p̃da regia
qua exercitũ urbẽq ditauerat
attigit. Decretis etiã senatu septe¬
nis iugerib agri populo. sibi aũt
existimans. qui eo qd reliqͥs tribu¬
eretur. contentꝰ non eẽt.
dem sensit fabriciꝰ lucinus. hono¬
rib ⁊ auctoritate om̃i oiuitati. tẽ¬
porib suis maior censu. par uni¬
cuiq pauꝑrimo. Qui a samniti¬
b qͦs uniuersos in clientela habe¬
bat .x. exis. ⁊u. pondo argenti.to
tidem seruos sibi missos. insãniũ
remisit. c̃tinentiȩ suȩ beneficio
sine pecunia p̃diues. sine usu fa¬
miliȩ abunde comitatꝰ. Qͥa locu¬
pletem illũ faciebat ñ multa pos¬
sidere. s modica desiderare. Gͦ
domꝰ eius quẽ admodũ ȩre ⁊ argñ¬
to⁊ mancipiis samnitiũ uacua.
ita gła ex his parta referta fuit.

Expanded text:
sum, ita malo hominum excogitasum, ita malo hominum excogitatum munus refertote et mementote me nec acie uinci nec pecunia corrumpi posse'. Idem, cum Italia Pyrrum regem exegisset, nihil omnino ex praeda regia, qua exercitum urbemque ditauerat, adtigit. decretis etiam a senatu septenis iugeribus agri populo, sibi autemexistimans qui eo, quod reliquis triburetur, contentus non esset. Idem sensit Fabricius Luscinus honoribus et auctoritate omni ciuitate temporibus suis maior, censu par unicuique pauperrimo, qui a Samnitibus, quos uniuersos in clientela habebat, x aeris et v pondo argenti et decem seruos sibi missos in Samnium remisit, continentiae suae beneficio sine pecunia praediues, sine usu familiae abunde comitatus, quia locupletem illum faciebat non multa possidere, sed modica desiderare. ergo domus eius quemadmodum aere et argento et mancipiis Samnitium uacua, ita gloria ex iis parta referta fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tes laudatꝰ om̃ib donis militarib.
⁊ agri centũ iugerib.⁊x. captiuoꝵ
electione. ⁊ totidem ornatis equis.
centenario boum grege. argento¬
q qͣntũ sustinere ualuisset dona¬
retur. nichil ex his p̃ter uniꝰ hospiti ᷤ
captiui salutẽ. equumq quo in a¬
cie uteret᷑ acciꝑe uoluit. Qua tam
circũ inspecta animi moderatioẽ.
nescias utrũ maiore cũ laude pre¬
mia elegerit. an reiecerit.
Uautẽ curiꝰ exactissima norma
tis agresti se in scamno assidentẽ
foco. eq ligneo catillo cenantem.¬
quales epulas apparatꝰ indicio est.¬
spectandũ p̃buit. Ille enĩ samni¬
tiũ diuitias contẽpsit. samnites
eiꝰ pauꝑtatẽ miratisunt. Nam cũ
ad eũ magnũ pondus auri publi¬
ce missũ attulissent. benignis uer¬
bis inuitatꝰ ut eouti uellet. ⁊ uul¬
nistri. narrate samnitib .in. cu¬
riũ malle locupletib ĩꝑare ꝗͣ ipsũ
fieri locupletẽ. Atq istud ut p̃cio¬

Expanded text:
tes laudatus omnibus donis militaribus tes laudatus omnibus donis militaribus et agri centum iugeribus et x captiuorum electione et totidem ornatis equis, centenario boum grege argentoque, quantum sustinere ualuisset, donaretur, nihil ex his praeter unius hospitis captiui salutem equumque, quo in acie uteretur, accipere uoluit. qua tam circumspecta animi moderatione nescias utrum maiore cum laude praemia elegerit an reiecerit. M'. autem Curius, exactissima norma tis agresti se in scamno adsidentem foco eque ligneo catillo cenantem—quales epulas apparatus indicio est—spectandum praebuit: ille enim Samnitium diuitias contempsit, Samnites eius paupertatem mirati sunt: nam cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent, benignis uerbis inuitatus ut eo uti uellet, uulnistri, narrate Samnitibus M'. Curium malle locupletibus imperare quam ipsum fieri locupletem, atque istud ut pretio
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ ꝓ habitu ȩtatis magnitudine
uitrico parit̾ ac fr̃i augusto. duo¬
b rei .p. diuinis ocłis mirifice re¬
spondentẽ. constitit usũ ueneris
intra c̃iugis caritatẽ clausũ tenu¬
¶isse.
Antonia qͦ femina.
laudib uirilem familiȩ suȩ clari¬
tatẽ suꝑgressa. amorẽ mariti.e¬
gregia fide pensauit. Que post eiꝰ ex¬
cessum. forma etate florens. cubi¬
tum socrus ꝓconiugio habuit. In
eodemq thoro alteriꝰ ad olescentiȩ
uigor extinctus est. alteriꝰ uidui¬
tatis exꝑientia consenuit. Hoc cu¬
biculũ. talib exꝑim̃tis sũmã im¬
ponat. Deinceps his uacemꝰ. quoꝵ
animꝰ aliquo in mom̃to ponendi
pecuniã numꝗͣ uacauit.
ñ. martiꝰ patͥciȩ gentis adolescens
anci regis clara ꝓgenies. cui corioli
uolscoꝵ oppidũ captũ cognom̃ ad¬
iecer̃t. cũ editis conspicue fortitu¬
dinis oꝑib a postumo cominio con¬
sule. accurata oratione apuid mili¬

Expanded text:
o habitu aetatis magnitudine o habitu aetatis magnitudine uitrico pariter ac fratri Augustis duobus rei publicae diuinis oculis mirifice respondentem, constitit usum ueneris intra coniugis caritatem clausum tenuisse. Antonia quoque, femina laudibus uirilem familiae suae claritatem supergressa, amorem mariti egregia fide pensauit, quae post eius excessum forma et aetate florens tum socrus pro coniugio habuit, in eodemque toro alterius adulescentiae uigor extinctus est, alterius uiduitatis experientia consenuit. hoc cubiculum talibus experimentis summam inponat. Deinceps et his uacemus, quorum animus aliquo in momento † ponendi pecuniam numquam uacuit. Cn. Marcius patriciae gentis adulescens, Anci regis clara progenies, cui Corioli Volscorum oppidum capti cognomen adiecerunt, cum editis conspicuae fortitudinis operibus a Postumo Cominio consule accurata oratione apud mili
Abbreviated transcription (Latin):
Qua c̃tinentia ac munificentia
indibilis obligatꝰ. celtiberoꝵ aĩos
romanis applicando. meritis eiꝰ de¬
bitã grãm retulit. Uerũ ut huius
uiri abstinentiȩ hispania. ita. m̃.
catonis epiros. achaia. cyclades in¬
sulȩ. maritima pars asiȩ ꝓuã cy¬
pros. Unde cũ pecuniȩ deportan¬
de ministeriũ sustineret. tam
auersũ animũ ab om̃i uenere ꝗͣ
alucro habuit. in maxima utriꝰq
ĩtemꝑantiȩ materia uersatꝰ. Nam
& regiȩ diuitie potestate eiꝰ contine¬
bantur. ⁊ fertilissimȩ deliciarum
tot greciȩ urbes. necessaria totiꝰna¬
iugationis diuerticula erant.
Atq id munatiꝰ rufus cypriacȩ ex¬
peditionis fidus comes. scͥptis suiꝰ
significat. Cuiꝰ testimoniũ ñ am¬
plector. Propͥo enĩ argum̃to laus
ista nitit᷑. qm̃ ex eodem naturȩ u¬
tero ⁊c̃tinentia nata ẽ ⁊ cato.
Drusum etiã germanicũ eximiã
claudiȩ familiȩ głam. patͥeq ra-¬

Expanded text:
qua continentia ac munificentia qua continentia ac munificentia Indibilis obligatus Celtiberorum animos Romanis adplicando meritis eius debitam gratiam retulit. Verum ut huius uiri abstinentiae testis Hispania, ita M. Catonis Epiros, Achaia, Cyclades insulae, maritima pars Asiae, prouincia Cypros. unde cum pecuniae deportandae ministerium sustineret, tam auersum animum ab omni uenere quam a lucro habuit in maxima utriusque intemperantiae materia uersatus: nam et regiae diuitiae potestate ipsius continebatur et fertilissimae deliciarum tot Graeciae urbes necessaria totius nauigationis deuerticula erant. atque id Munatius Rufus Cypriacae expeditionis fidus comes scriptis suis significat. cuius testimonium non amplector: propio enim argumento laus ista nititur, quoniam ex eodem naturae utero et continentia nata est et Cato. Drusum etiam Germanicum, eximiam Claudiae familiae gloriam patriaeque ra
Abbreviated transcription (Latin):
agna cura p̃cipuoq studio
referendũ ẽ. qͣntoꝑe libidiniᷤᷤ⁊ aua¬
riciȩ furori similis impetꝰ. ab illu¬
striũ uiroꝵ pectorib consilio ac ra¬
tione sũmoti st̃. Quia hii demũ
penates. ea ciuitas. id regnum.
et̾no in gradu facile steterit. ubi
minimũ uiriũ ueneris pecumȩ¬
q cupido sibi uindicauerit. Nã
quos istȩ generis humani certis¬
sime pestes penetͣrunt. iniuria
Contͣrios his tã diris uitiis mores
cominemoremus.
Quartũ ⁊ uicesimũ annũ agens sci¬
pio. cũ in hispania kartagine op¬
pressa. maioris kartaginis capi¬
endȩ sumpsisset auspicia. mul¬
tosq obsides quos in eaurbe peni
clausos habuerant in suã potesta¬
tem redegisset. eximiȩ int̾ cet̾os
formȩ uirginẽ ȩtatis adultȩ. ⁊ iu¬
uenis.⁊ celebs. ⁊ uictor postꝗͣ cõꝑit
illustri loco inter celtiberos natã.
nobilissimoq gentis eiꝰ indebili
desponsatã. arcessitis parentib
latum erat. sũmȩ dotis adiecit.

Expanded text:
agna cura praecipuoque studio referendum est quantopere libidinis et auaritiae furori similis impetus ab inlustrium uirorum pectoribus consilio ac ratione summoti sint, quia ii demum penates, ea ciuitas, id regnum aeterno in gradu facile steterit, ubi minimum uirium ueneris pecuniaeque cupido sibi uindicauerit: nam quo istae generis humani certissimae pestes penetrarunt, iniuria contrarios his tam diris uitiis mores commemoremus. Quartum et uicesimum annum agens Scipio, cum in Hispania Karthagine oppressa maioris Karthaginis capiendae sumpsisset auspicia multosque obsides, quos in ea urbe Poeni clausos habuerant, in suam potestatem redegisset, eximiae inter eos formae uirginem aetatis adultae et iuuenis et caelebs et uictor, postquam comperit inlustri loco inter Celtiberos natam nobilissimoque gentis eius Indibili desponsam, arcessitis parentibus latum erat, summae dotis adiecit.