comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ uero tremefacta nouus ꝑ pectora cũctis
Insinuat pauor. et scelus expendisse merentẽ
Lacconta ferũt. sacrũ qui cuspide robur
Leserit. et tergo sceleratã intorserit hastam
Ducendũ ad sedes simulatrũ. orandaq diue
Numina cõclamant.
Diuidimus muros et menia pandimus urbis
Actingunt om̃es operi. pedibusq rotarũ
Subiciunt lapsus. et stupra uĩcula collo
Intendũt. scandit fatalis machina muros
Feta armis. pueri cĩcũ ĩnupteq puellȩ
Sacra canũt. funẽq manu cõtingere gaudẽt.
Illa subit mediȩq minans illabitur urbi.
Cpatria o diuũ domus iliũ et inclita bello
u ȩnia dardanidũ quater ip̃o ĩ limine portȩ
S ubstitit. atq utero sonitũ quater arma dedere.
Instamus tamen ĩmemores ceciq furore.
Et mõstrũ infelix sacrata sistimus arce.
Tũc etiã fatis aperit cassandra futuris
Ora dei iussu nõ unꝙͣ credita teucris.
Nos delubra deũ miseri ꝗb ultimus esset

Expanded text:
Tum vero tremefacta novus per pectora cunctis Tum vero tremefacta novus per pectora cunctis insinuat pavor, et scelus expendisse merentem Laocoönta ferunt, sacrum qui cuspide robur laeserit, et tergo sceleratam intorserit hastam. Ducendum ad sedes simulacrum orandaque divae numina conclamant. Dividimus muros et moenia pandimus urbis. Accingunt omnes operi, pedibusque rotarum subiciunt lapsus, et stuppea vincula collo intendunt: scandit fatalis machina muros, feta armis. Pueri circum innuptaeque puellae sacra canunt, funemque manu contingere gaudent. Illa subit, mediaeque minans inlabitur urbi. O patria, O divom domus Ilium, et incluta bello moenia Dardanidum, quater ipso in limine portae substitit, atque utero sonitum quater arma dedere: instamus tamen inmemores caecique furore, et monstrum infelix sacrata sistimus arce. Tunc etiam fatis aperit Cassandra futuris ora, dei iussu non umquam credita Teucris. Nos delubra deum miseri, quibus ultimus esset
Abbreviated transcription (Latin):
Pone legit. sinuantq ĩmẽsa uolumine terga.
F it sonitus spumãte salo iãq arua tenebant
Ardentisq oculos suffecti sanguine et igni
Sibila lambebant lĩguis uibrantibus ora.
Diffugimus uisu exãgues. illi agmine certo
Laꝰcoonta petũt. et primũ parua duorũ
Corpora natorũ serpens amplexus uterq
Implicat. et miseros morsu depascitur artus.
P ost ip̃m auxilio subeuntẽ ac tela ferentẽ
Coͣripiũt. spirisq ligant ĩgentibus. et iã
B is mediũ amplexi bis collo squamea circũ
Terga dati superãt capite et ceruicibus altis.
Ille simul manibus tendit diuellere nodos
Perfusas sanie uictas atroq ueneno.
Clamores simul hõrendos ad sidera tollit.
Qualis mugitus fugit cũ saucius aram
Taurus. et ĩcertã excussit cẽuice securim.
At gemini lapsu delubra ad sũma dracones
Effugiunt. seueq petunt tritonidis arcem.
Sub pedibusq dee dipeiq sub orbe teguntur.

Expanded text:
pone legit, sinuatque immensa volumine terga. pone legit, sinuatque immensa volumine terga. Fit sonitus spumante salo; iamque arva tenebant, ardentisque oculos suffecti sanguine et igni, sibila lambebant linguis vibrantibus ora. Diffugimus visu exsangues: illi agmine certo Laocoönta petunt; et primum parva duorum corpora natorum serpens amplexus uterque implicat, et miseros morsu depascitur artus; post ipsum auxilio subeuntem ac tela ferentem corripiunt, spirisque ligant ingentibus; et iam bis medium amplexi, bis collo squamea circum terga dati, superant capite et cervicibus altis. Ille simul manibus tendit divellere nodos, perfusus sanie vittas atroque veneno, clamores simul horrendos ad sidera tollit: quales mugitus, fugit cum saucius aram taurus, et incertam excussit cervice securim. At gemini lapsu delubra ad summa dracones effugiunt saevaeque petunt Tritonidis arcem, sub pedibusque deae clipeique sub orbe teguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Neu populũ antiqua sub relligione tueri.
Nã si uestra manus uiolasset dona minẽue
Tũ magnũ exitiũ quod dii prius omen ĩ ip̃m
Cõuertantꝰ priami ĩperio frigibusq futurũ.
S in manibus uestris uestrã ascendisset ĩ urbẽ
Ultro asiam magno pelopea ad męnia bello
U enturã et nostros ea fata manere nepotes.
Talibus insidiis ꝑiuriq arte sinonis
Credita res. captiq dolis lacrimisq coactis: co¬
Q uos neq titides nec larisseus achilles
N õ anni domuere decẽ non mille carine.
Hic aliud maius miseris multoq tremendũ
Obititur. magis atq ĩprouida pectora turbat.
Laͦcoon ductus neptũno sorte sacerdos
Solẽnis taurũ ingentẽ mactabat ad aras.
Ecce autẽ gemini a tenedo trãq̃lla ꝑ alta
Nõresc̃o referens ĩmensis orbibus angues
Incumbũt pelago pariterq ad litora tendũt.
Pectora quorũ inter fluctus ãrepta. iubeq
Sanguineȩ superãt undas. parscetera pontũ

Expanded text:
neu populum antiqua sub religione tueri. neu populum antiqua sub religione tueri. Nam si vestra manus violasset dona Minervae, tum magnum exitium quod di prius omen in ipsum convertant! Priami imperio Phrygibusque futurum; sin manibus vestris vestram ascendisset in urbem, ultro Asiam magno Pelopea ad moenia bello venturam, et nostros ea fata manere nepotes. Talibus insidiis periurique arte Sinonis credita res, captique dolis lacrimisque coactis, quos neque Tydides, nec Larisaeus Achilles, non anni domuere decem, non mille carinae. Hic aliud maius miseris multoque tremendum obicitur magis, atque improvida pectora turbat. Laocoön, ductus Neptuno sorte sacerdos, sollemnis taurum ingentem mactabat ad aras. Ecce autem gemini a Tenedo tranquilla per alta— horresco referens—immensis orbibus angues incumbunt pelago, pariterque ad litora tendunt; pectora quorum inter fluctus arrecta iubaeque sanguineae superant undas; pars cetera pontum
Abbreviated transcription (Latin):
Cõripuere sacrã effigiẽ manibusq cruentis
Uirgineas ausi diue contingere uictas
Exillo fluere ac retro sublapsa referri
Spes danaũ fracte uires auersa dex mens.
Nec dubiis ea signa dedit tritonia mõstris.
Uix positũ castris simulacrũ arsere corusce
Luminib flame aͣreptis. salsusq ꝑ artus
Sudor it. terq ip̃a solo mirabile dictu
Emicuit pãmãq ferens hastãq trementẽ.
Extẽplo tẽtanda fuga canit equora calcas.
Nec posse argolicis exciridi pergama telis
Cmina ni repetant argis. numenq reducant
Quod pelago et curuis secũ auexere carinis.
Et nũc ꝙ patrias uento petiere micenas
Arma deosq parant comites. pelagoq remẽso
Inprouisi aderũt. ita digerit omina calchas.
Hãc pre palladio moniti pro numine leso
Effigiẽ statuere nefas que triste piaret.
Hanc tamen ĩmensam calcas adtollere molẽ
Roboribus textis celoq educere iussit
Ne recipi portis aut duci ĩ menia possit.

Expanded text:
corripuere sacram effigiem, manibusque cruentis corripuere sacram effigiem, manibusque cruentis virgineas ausi divae contingere vittas; ex illo fluere ac retro sublapsa referri spes Danaum, fractae vires, aversa deae mens. Nec dubiis ea signa dedit Tritonia monstris. Vix positum castris simulacrum, arsere coruscae luminibus flammae arrectis, salsusque per artus sudor iit, terque ipsa solo—mirabile dictu— emicuit, parmamque ferens hastamque trementem. Extemplo temptanda fuga canit aequora Calchas, nec posse Argolicis exscindi Pergama telis, omina ni repetant Argis, numenque reducant, quod pelago et curvis secum avexere carinis. Et nunc, quod patrias vento petiere Mycenas, arma deosque parant comites, pelagoque remenso improvisi aderunt: ita digerit omina Calchas. Hanc pro Palladio moniti, pro numine laeso effigiem statuere, nefas quae triste piaret. Hanc tamen immensam Calchas attollere molem roboribus textis caeloque educere iussit, ne recipi portis, aut duci in moenia possit,
Abbreviated transcription (Latin):
Uincla iubet priamus. dictisq ita fatur amicis.
Quisꝗs es amissos hĩc iã obluuscere graios
Noster eris michiq hec edissere uera roganti.
Q uo nolẽ hãc ĩmanis equi statuere. quis autor:
Q uidue petunt: q̃ relligio aut q̃ machina belli:
Dixerat. ille dolis instructus et arte pelasga
Sustulit exutas uincdis ad sidera palmas.
Uos eterni ignes et nõ uiolabile uestrũ
Testor numen ait uos are ensesq nefandi
Quos fugi. uicteq deũ quas hostia gessi
Fas michi graiorũ sacrata resoluere iura.
Fas odisse uiros atq om̃ia ferre sub auras
Siqua tegũt. teneor patriȩ nec legibus ullis.
Tu modo promissis maneas. seruataq serues
Troia fidẽ. si uera ferã si magna rependã.
Om̃is spes danaũ et cepti fiducia belli
P alladis auxiliis semꝑ stetit. ĩpius ex quo
Tytides sedenim scelerũq ĩuentor ulixes
Fatale aggressi sacrato auellere templo
Falladiũ cęsis summȩ custodibus arcis

Expanded text:
vincla iubet Priamus, dictisque ita fatur amicis: vincla iubet Priamus, dictisque ita fatur amicis: Quisquis es, amissos hinc iam obliviscere Graios; noster eris, mihique haec edissere vera roganti: Quo molem hanc immanis equi statuere? Quis auctor? Quidve petunt? Quae religio, aut quae machina belli? Dixerat. Ille, dolis instructus et arte Pelasga, sustulit exutas vinclis ad sidera palmas: Vos, aeterni ignes, et non violabile vestrum testor numen ait vos arae ensesque nefandi, quos fugi, vittaeque deum, quas hostia gessi: fas mihi Graiorum sacrata resolvere iura, fas odisse viros, atque omnia ferre sub auras, si qua tegunt; teneor patriae nec legibus ullis. Tu modo promissis maneas, servataque serves Troia fidem, si vera feram, si magna rependam. Omnis spes Danaum et coepti fiducia belli Palladis auxiliis semper stetit. Impius ex quo Tydides sed enim scelerumque inventor Ulixes, fatale adgressi sacrato avellere templo Palladium, caesis summae custodibus arcis,
Abbreviated transcription (Latin):
Prodere uoce sua quẽꝙͣ aut opponere morti.
Uix tandẽ magnis ithaci clamoribus actus
Cõposito rũpit uocẽ. et me destinat are.
Assensere om̃es et q̃ sibi quisq timebat
Unius ĩ miseri exitiũ conuersa tulere.
Iãq dies in fanda a derat michi sacra parari
Et salse fruges et circũ tempora uicte.
Eripui fateor leto me et uincula rupi.
Limosoq lacu ꝑ noctẽ obscurus in ulua
Delitu dũ uela darent si forte dedissent.
Nec michi iã patriã ãtiquã spes ulla uidendi
Nec dulcis natos exoptatũq parentem
Quos illi fors ad penas ob nr̃a reposcent
Effugia. et culpã hãc miserorũ morte piabũt
Quod te ꝑ superos et conscia numina ueri
ꝑ si qua ẽ quȩ restat adhuc mortalibus usꝙ
Intemerata fides oro miserere laborum
Tantorũ. miserere animi nõ digna ferentis.
His lacrimis uitã dimus et miserestimus ultro
Ipse uiro primus manicas atq arta leuari

Expanded text:
prodere voce sua quemquam aut opponere morti. prodere voce sua quemquam aut opponere morti. Vix tandem, magnis Ithaci clamoribus actus, composito rumpit vocem, et me destinat arae. Adsensere omnes, et, quae sibi quisque timebat, unius in miseri exitium conversa tulere. Iamque dies infanda aderat; mihi sacra parari, et salsae fruges, et circum tempora vittae: eripui, fateor, leto me, et vincula rupi, limosoque lacu per noctem obscurus in ulva delitui, dum vela darent, si forte dedissent. Nec mihi iam patriam antiquam spes ulla videndi, nec dulcis natos exoptatumque parentem; quos illi fors et poenas ob nostra reposcent effugia, et culpam hanc miserorum morte piabunt. Quod te per superos et conscia numina veri, per si qua est quae restet adhuc mortalibus usquam intemerata fides, oro, miserere laborum tantorum, miserere animi non digna ferentis. His lacrimis vitam damus, et miserescimus ultro. Ipse viro primus manicas atque arta levari
Abbreviated transcription (Latin):
Prosequitur pauitans et ficto pectore fatur
Sepe fugã danai troia cupiere relicta
uoliri. et lõgo fessi discẽdere bello.ai
Fecissentq utinã. sepe illos aspera ponti
Interclusit hiems. et terruit auster euntes:
Precipue cũ iã hic trabib cõtertus acernis
S taret equus. toto sonuerũt ethere nĩbi.
Suspensi. euripilũ scitatũ oracula phebi
u ittimus. is q aditis hec tristia dicta reportat.
Sanguine placastis uentos et uirgitie hesa
Cũ primũ iliatas danai uenistis ad oras.
Sanguine q̃rendi reditus animaq litandũ
Argolica. uulgi que uox ut uenit ad aures
Obstupere animi. gelidusq ꝑ ima cucũrit
Ossa tremor. cui fata parẽt. quẽ poscat apollo.
Hic ithacus uatẽ magrio calchanta tumultu
Protrahit ĩ medios. quȩ sint ea numina diuũ
Flagitat. et michi iã multi crudele canebãt
Artificis scelus. et taciti uentura uidebant.
Bisquinos silet ille dies: tectusq recusat

Expanded text:
Prosequitur pavitans, et ficto pectore fatur: Prosequitur pavitans, et ficto pectore fatur: Saepe fugam Danai Troia cupiere relicta moliri, et longo fessi discedere bello; fecissentque utinam! Saepe illos aspera ponti interclusit hiemps, et terruit Auster euntis. Praecipue, cum iam hic trabibus contextus acernis staret equus, toto sonuerunt aethere nimbi. Suspensi Eurypylum scitantem oracula Phoebi mittimus, isque adytis haec tristia dicta reportat: Sanguine placastis ventos et virgine caesa, cum primum Iliacas, Danai, venistis ad oras; sanguine quaerendi reditus, animaque litandum Argolica. Volgi quae vox ut venit ad auris, obstipuere animi, gelidusque per ima cucurrit ossa tremor, cui fata parent, quem poscat Apollo. Hic Ithacus vatem magno Calchanta tumultu protrahit in medios; quae sint ea numina divom, flagitat; et mihi iam multi crudele canebant artificis scelus, et taciti ventura videbant. Bis quinos silet ille dies, tectusque recusat
Abbreviated transcription (Latin):
Pauꝑ ĩ arma pater primis huc misit ab annis.
Dũ stabat regne ĩcolumis regnũq uigebat
Cõsiliis. et nos aliquod nomenq decusq
Cessimus. ĩiudia postꝙ̃ pellacis ulixi
Haud ignota loquor superis cõcessit aboris
Afflictus uitã ĩ tenebris luctuq trahebani.
Et casum ĩsontis mecũ indignabar amici.
Nec tacui demens. et me fors siqua tulisset
Si patrios unꝙ̃ remeassem uictor ad argos
Promisi ultorẽ. et uerbis odia aspera moui.
Hinc michi prima mali labes. hĩc semꝑ ulixes
Criminibus terrere nouis. hĩc spargere uoces
In uulgũ ambiguas. et q̃rere cõscius arma.
Nec requieuit eniz donec calcante ministro.
S ed quidego hec aũt neꝗꝙꝙ̃ ingrata reuoluo:
Quidue moror: si om̃es uno ordine habetis achiuos
Id q audire sat est. iãdudũ sumite penas.
Hoc ithacus uelit et magno mẽcentur atridȩ.
Tũ uero ardemus scitari et q̃rere causas
Ignari scelerũ tãtorũ artisq pelasge.

Expanded text:
pauper in arma pater primis huc misit ab annis, pauper in arma pater primis huc misit ab annis, dum stabat regno incolumis regumque vigebat consiliis, et nos aliquod nomenque decusque gessimus. Invidia postquam pellacis Ulixi— haud ignota loquor—superis concessit ab oris, adflictus vitam in tenebris luctuque trahebam, et casum insontis mecum indignabar amici. Nec tacui demens, et me, fors si qua tulisset, si patrios umquam remeassem victor ad Argos, promisi ultorem, et verbis odia aspera movi. Hinc mihi prima mali labes, hinc semper Ulixes criminibus terrere novis, hinc spargere voces in volgum ambiguas, et quaerere conscius arma. Nec requievit enim, donec, Calchante ministro— sed quid ego haec autem nequiquam ingrata revolvo? Quidve moror, si omnis uno ordine habetis Achivos, idque audire sat est? Iamdudum sumite poenas, hoc Ithacus velit, et magno mercentur Atridae. Tum vero ardemus scitari et quaerere causas, ignari scelerum tantorum artisque Pelasgae.
Abbreviated transcription (Latin):
Cõstitit. atq oculis phrigia agmina cͣicũ spexit
Heu que nũc tellus ĩquit q̃ me equora possũt
Acciꝑe : aut ꝗd iã misero michi deniq restat :
Cuineq apud danaos usꝙ̃ locus. in suꝑ ip̃i
Dardanide infensi penas cũ sanguine poscũt.
Quo gemitu cõuersi animi. cõpressus et om̃is
Impetus. hortantur fari quo sanguine crxtus.
Quidue ferat memoret. q̃ sit fiducia capto.
Ille hec deposita tandẽ formidine fatur.
Cũcta eꝗdem tibi o rex fuerĩt q̃cũq fatebor
U era inquit. neq me argolica de gente negabo
Noc primũ. nec si miserũ fortuna sinonẽ
F inxit uanũ etiã mendacẽq ĩproba finget.
Fando aliquid si forte tuas peruenit ad aures
Belide nomen palamedis. et inclita fama
Cloria. quẽ falsa sub proditione pelasgi
In sontẽ infando iudicio quia bella uetabat
Dimisere neci nũc cassum lumine lugerit
Illi me comitẽ et consanguinitate propĩquũ

Expanded text:
constitit atque oculis Phrygia agmina circumspexit: constitit atque oculis Phrygia agmina circumspexit: Heu, quae nunc tellus inquit quae me aequora possunt accipere? Aut quid iam misero mihi denique restat, cui neque apud Danaos usquam locus, et super ipsi Dardanidae infensi poenas cum sanguine poscunt? Quo gemitu conversi animi, compressus et omnis impetus. Hortamur fari; quo sanguine cretus, quidve ferat, memoret, quae sit fiducia capto. Ille haec, deposita tandem formidine, fatur: Cuncta equidem tibi, Rex, fuerit quodcumque, fatebor vera, inquit; neque me Argolica de gente negabo: hoc primum; nec, si miserum Fortuna Sinonem finxit, vanum etiam mendacemque improba finget. Fando aliquod si forte tuas pervenit ad auris Belidae nomen Palamedis et incluta fama gloria, quem falsa sub proditione Pelasgi insontem infando indicio, quia bella vetabat, demisere neci, nunc cassum lumine lugent. Illi me comitem et consanguinitate propinquum
Abbreviated transcription (Latin):
A ut hȩc ĩ nostros fabricata ẽ machina muros
Inspectura domos uẽturaq desuꝑ urbi.
a ut aliꝗs latet error. equo ne credite teucri.¬
Sic fatus ualidis ingentẽ uiribus hastam
In latus inq feri cũuam cõpagibus aluũ
Cõtorsit. stetit illa tremens. uteroq recusso
Insonuere caue. gemitũq dedere cauerne.
Et si fatadeum si mens nõ leua fuisset
Impulerat ferro argolicas fedare latebras.
Troiaq nũc stares. priamiq arx alta maneres.
Ecce manus iuuenẽ interea post terga reiũctũ
Pastores magno ad regẽ clamore trahebant
Dardande. qui se ignotũ uenientibus ultre
Noc ip̃mut strueret troiãq aperiret achiuis
Obtulerat. fidens animi. atq ĩ utrũq paratus
Seu uersare dolos seu certe occũbere morti.
U ndiq uisendi studio troiana iuuentus
Cĩcũfusa ruit. certantq illudere capto.
Accipe nũc danaũ insidias et crimine ab uno
Disce om̃es.
Nanq ut cõspectu ĩ medio turbatus ĩermis

Expanded text:
aut haec in nostros fabricata est machina muros inspectura domos venturaque desuper urbi, aut aliSic fatus, validis ingentem viribus hastam in latus inque feri curvam compagibus alvum contorsit: stetit illa tremens, uteroque recusso insonuere cavae gemitumque dedere cavernae. Et, si fata deum, si mens non laeva fuisset, impulerat ferro Argolicas foedare latebras, Troiaque, nunc stares, Priamique arx alta, maneres. Ecce, manus iuvenem interea post terga revinctum pastores magno ad regem clamore trahebant Dardanidae, qui se ignotum venientibus ultro, hoc ipsum ut strueret Troiamque aperiret Achivis, obtulerat, fidens animi atque in utrumque paratus, seu versare dolos, seu certae occumbere morti. Undique visendi studio Troiana iuventus circumfusa ruit, certantque inludere capto. Accipe nunc Danaum insidias, et crimine ab uno disce omnes. Namque ut conspectu in medio turbatus, inermis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sonat aurata docuit q̃ maximus athlas.
Hic canit errantẽ lunã solisq labores.
U nde hoĩu genus. et pecudes. unde ĩber et ignes.
Arturũ pluuiasq hyadas geminosq triones.
Quid tantũ occeano properẽt se tingere soles
Hibẽni. uł quȩ tardis mora noctibus obstet.
ngeminant plausu tirii troesq sequntur.
N ec non et uario noctem sermone trahebat
Infelix dido longuinq bibebat amorem.
Nũc quales diomedis equi nũc quãtus achilles
Imo age et a prima dic hospes origine nobis
Insidias inquit danaũ casusq tuorũ
Frroresq tuos.nã te iam septima portat
Om̃ibus errantẽ terris et fluctibus ȩstas.

Expanded text:
personat aurata, docuit quem maximus Atlas. personat aurata, docuit quem maximus Atlas. Hic canit errantem lunam solisque labores; unde hominum genus et pecudes; unde imber et ignes; Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones; quid tantum Oceano properent se tinguere soles hiberni, vel quae tardis mora noctibus obstet. Ingeminant plausu Tyrii, Troesque sequuntur. Nec non et vario noctem sermone trahebat infelix Dido, longumque bibebat amorem, nunc quales Diomedis equi, nunc quantus Achilles. Immo age, et a prima dic, hospes, origine nobis insidias, inquit, Danaum, casusque tuorum, erroresque tuos; nam te iam septima portat omnibus errantem terris et fluctibus aestas.
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit. et uiuo tentat preuẽtere amore
Iã pridẽ resides animos. desuetaq corda.
Postꝙͣ prima quies epulis menseq remote
Cratheras magnos statuũt et uina coronant.
F᷑ it strepitus tectis. uocemq ꝑ. impla uolutapit
Atria. dependẽt lichui laquearibus aureis
Incensi. et noctẽ flamis funalia uincunt.
Hic regina grauẽ gẽmis auroq poposcit
Inipleuitq mero paterã. quã belus et om̃es
Abelo soliti. tũ facta silentia tectis.
Iupiter hospitibus nã te dare iura loquuntur
Hũc letũ tirusq diem troiaq profectis
Esse uelis. nostrosq huius meminisse minores.
Adsit lȩticie bachus dator et bona iuno.
Et uos .o cętũ tirii celebrate fauentes.
Dixit. et ĩmensam laticũ libauit honorem.
Primaq libato sũmotenus attigit ore.
T ũ bitie dedit ĩcrepitans.ille ĩpiger hausit
Spumantẽ paterã. et pleno se proluit auro.
Post alii proceres cithara crinitus iopas

Expanded text:
incipit, et vivo temptat praevertere amore incipit, et vivo temptat praevertere amore iam pridem resides animos desuetaque corda. Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, crateras magnos statuunt et vina coronant. Fit strepitus tectis, vocemque per ampla volutant atria; dependent lychni laquearibus aureis incensi, et noctem flammis funalia vincunt. Hic regina gravem gemmis auroque poposcit implevitque mero pateram, quam Belus et omnes a Belo soliti; tum facta silentia tectis: Iuppiter, hospitibus nam te dare iura loquuntur, hunc laetum Tyriisque diem Troiaque profectis esse velis, nostrosque huius meminisse minores. Adsit laetitiae Bacchus dator, et bona Iuno; et vos, O, coetum, Tyrii, celebrate faventes. Dixit, et in mensam laticum libavit honorem, primaque, libato, summo tenus attigit ore, tum Bitiae dedit increpitans; ille impiger hausit spumantem pateram, et pleno se proluit auro post alii proceres. Cithara crinitus Iopas
Abbreviated transcription (Latin):
Dant manibus famuli lĩphas cererẽq canistris
Expediunt. tonsisq ferunt mantelia uillis.
Quĩquaginta intus famulȩ ꝗbus ordine longo
Cura penũ struere et flãmis adolere periates.
Centũ aliȩ totidemq pares etate ministri
Qui dapibus mẽsas onerent et pocula ponant.
Nec nõ et tirii ꝑ limina leta frequentes
Cõuenere. toris iussi discumbere pictis.
M irantur dona enex mirantur iulum
Fꝰ ragrantisq dei uultũs simulataq uerba
P allãq et pictũ croceo uelamen achanto.
Precipue infelix pesti deuota future
Expleri mentẽ nequit ardescitq tuendo¬
Phenissa. et pariter puero donisq mouetur.
Ille ubi complexu enee colloq pependit
Et magnũ falsi impleuit genitoris amorẽ
Reginã petit. hec oculis hȩc pectore toto
Neret. et ĩterdũ gremio fouet/ inscia dido
Insideat misere quantus deus. at memor ille
u atris acidaliȩ paulatim abolere sicheũ

Expanded text:
Dant famuli manibus lymphas, Cereremque canistris Dant famuli manibus lymphas, Cereremque canistris expediunt, tonsisque ferunt mantelia villis. Quinquaginta intus famulae, quibus ordine longam cura penum struere, et flammis adolere Penatis; centum aliae totidemque pares aetate ministri, qui dapibus mensas onerent et pocula ponant. Nec non et Tyrii per limina laeta frequentes convenere, toris iussi discumbere pictis. Mirantur dona Aeneae, mirantur Iulum flagrantisque dei voltus simulataque verba, pallamque et pictum croceo velamen acantho. Praecipue infelix, pesti devota futurae, expleri mentem nequit ardescitque tuendoPhoenissa, et pariter puero donisque movetur. Ille ubi complexu Aeneae colloque pependit et magnum falsi implevit genitoris amorem, reginam petit haec oculis, haec pectore toto haeret et interdum gremio fovet, inscia Dido, insidat quantus miserae deus; at memor ille matris Acidaliae paulatim abolere Sychaeum
Abbreviated transcription (Latin):
Hũc ego sopitum somno suꝑ alta cithera
Aut super idalium sacrata sede recondam.
Ne qua scire dolos medius ue occurrere possit.
Tu faciẽ illius noctẽ nõ amplius unam
F alle dolo. et notos pueri puer indue uultus.
Ut cũ te gremio accipiet letissima dido
Regales inter mẽsas laticemq lieum
Cũ dabit amplexus atq oscula dulcia figet
Eccultũ inspires ignem fallasq ueneno.
Paret amor dictis care genitricis et alas
Exuit. et gressu ganderis incedit iuli.
At uenus ascanio placidã ꝑ mẽbra quietẽ
Irrigat. et fotũ gremio dea tollit in altos
Idalię lucos ubi mollis amaracus illum
Floribus et dulci aspirans cõplectitur unibra.
Iamq ibat dicto parens et dona cupido
Regia portabat tiriis duce lȩtus achate.
Cũ uenit. auleis iam se regina superbis
Aurea composuit. sponda mediãq locauit.
Iam patereneas et iam troiana iuuentus
Cõueniunt. stratoq suꝑ discumbitur ostro.

Expanded text:
hunc ego sopitum somno super alta Cythera hunc ego sopitum somno super alta Cythera aut super Idalium sacrata sede recondam, ne qua scire dolos mediusve occurrere possit. Tu faciem illius noctem non amplius unam falle dolo, et notos pueri puer indue voltus, ut, cum te gremio accipiet laetissima Dido regalis inter mensas laticemque Lyaeum, cum dabit amplexus atque oscula dulcia figet, occultum inspires ignem fallasque veneno. Paret Amor dictis carae genetricis, et alas exuit, et gressu gaudens incedit Iuli. At Venus Ascanio placidam per membra quietem inrigat, et fotum gremio dea tollit in altos Idaliae lucos, ubi mollis amaracus illum floribus et dulci adspirans complectitur umbra. Iamque ibat dicto parens et dona Cupido regia portabat Tyriis, duce laetus Achate. Cum venit, aulaeis iam se regina superbis aurea composuit sponda mediamque locavit. Iam pater Aeneas et iam Troiana iuventus conveniunt, stratoque super discumbitur ostro.
Abbreviated transcription (Latin):
Pro dulci ascanio ueniat donisq furentem
Incendat reginã atq ossibus ĩplicet ignem.
Q uippe domũ timet ãbiguã tiriosq biligues.
Urit atrox iuno et sub noctẽ curarecursat.
Ergo his aligerũ dictis affatur amorem.
Nate mee uires mea magna potentia solus
Nate patris sũmi qui tęla typhoea temnis
ad te confugio et suplex tua numina posce.
Frater ut ȩneas pelago tuus om̃ia circum
Litora iacteturq odiis iunonis in iquȩ
N ota tibi. et nostro doluisti sepe dolore.
Hũc phenissa tenet dido blandisq moratur
U ocibus. et uereor quo se iunonia uertant
Hospicia. haud tanto cessabit cardine rerum.
Q uo circa capere ante dolis et cirigere flama
Reginã meditor ne quo se numine mutet.
Sed magnc enex mecũ teneatur amore.
Qua facere id possis nostrã nũc accipe mertẽ.
Regius accitu cari genitoris ad urbem
S idoniam puer ire parat mea maxima cura
D ona ferens pelago et flamis restantia troie

Expanded text:
pro dulci Ascanio veniat, donisque furentem pro dulci Ascanio veniat, donisque furentem incendat reginam, atque ossibus implicet ignem; quippe domum timet ambiguam Tyriosque bilinguis; urit atrox Iuno, et sub noctem cura recursat. Ergo his aligerum dictis adfatur Amorem: Nate, meae vires, mea magna potentia solus, nate, patris summi qui tela Typhoia temnis, ad te confugio et supplex tua numina posco. Frater ut Aeneas pelago tuus omnia circum litora iactetur odiis Iunonis iniquae, nota tibi, et nostro doluisti saepe dolore. Hunc Phoenissa tenet Dido blandisque moratur vocibus; et vereor, quo se Iunonia vertant hospitia; haud tanto cessabit cardine rerum. Quocirca capere ante dolis et cingere flamma reginam meditor, ne quo se numine mutet, sed magno Aeneae mecum teneatur amore. Qua facere id possis, nostram nunc accipe mentem. Regius accitu cari genitoris ad urbem Sidoniam puer ire parat, mea maxima cura, dona ferens, pelago et flammis restantia Troiae:
Abbreviated transcription (Latin):
Instruitur. medusq parãt cõuiuia tectis.
Arte laborate uestes ostroq superbo.
Ingens argentũ mẽsis. celataq ĩ auro
Fortia facta patrũ. series lõgissima rerũ
ꝑ tot ducta uiros antique aborigine gentis.
E neas neq enĩ patrius cõsistere mentem
Passus amor lrapidũ ad naues premittit achatẽ.
A scanio ferat hec ip̃mq ad mȩ̨nia ducat.
Omnis in ascanio cari stat cura parentis.
Munera preterea iliacis erepta ruinis
Ferre iubet pallã signis auroq rigentem
Et circũ textũ croceo uelamen achanto
Ornatus argiue helenȩ: quos illa micenis
ꝑ gama cũ peteret ĩconcessosq hymeneos
Extulerat matris lede mirabile donũ.
Preterea sceptrũ ilione qued gesserat olim
uaxima natarũ priami colloq monile
Bachatũ et duplicẽ gẽmis auroq coronã.
Hec celerans iter ad naues tendebat achates.
At cytherea nouas artes noua pectore uersat
Consilia ut faciẽ mutatus et ora cupido

Expanded text:
instruitur, mediisque parant convivia tectis: instruitur, mediisque parant convivia tectis: arte laboratae vestes ostroque superbo, ingens argentum mensis, caelataque in auro fortia facta patrum, series longissima rerum per tot ducta viros antiqua ab origine gentis. Aeneas neque enim patrius consistere mentem passus amor rapidum ad navis praemittit Achaten, Ascanio ferat haec, ipsumque ad moenia ducat; omnis in Ascanio cari stat cura parentis. Munera praeterea, Iliacis erepta ruinis, ferre iubet, pallam signis auroque rigentem, et circumtextum croceo velamen acantho, ornatus Argivae Helenae, quos illa Mycenis, Pergama cum peteret inconcessosque hymenaeos, extulerat, matris Ledae mirabile donum: praeterea sceptrum, Ilione quod gesserat olim, maxima natarum Priami, colloque monile bacatum, et duplicem gemmis auroque coronam. Haec celerans ita ad naves tendebat Achates. At Cytherea novas artes, nova pectore versat Consilia, ut faciem mutatus et ora Cupido
Abbreviated transcription (Latin):
Tu ne ille eneas quem dardanio anchise
Alma uenus frigii genuit simoontis ad urdã :
Atq equidẽ theucrũ memini sidona uenire
Finibus expulsum patriis noua regna petentẽ
Auxilio beli. genitor tũ belus opimam
U astabat cyprũ et uictor dicione tenebat.
Tempore iã ex illo casus michi cognitus urbis
Troiane nomiẽq tuũ regesq pelasgi.
Ip̃e hostis teucros insigni laude ferebat.
Seq ortũ antiqua teucrorũ a stirpe uolebat.
Quare agite o tertis iuuenes succedite nostris.
ue quoq ꝑmultos similis fortuna labores
I actatã. hac demũ uoluit cõsistere terra.
Nõ ignara mali miseris suctũrere disco.
Sic memorat. simul enean ĩ regia ducit
Tecta. simul diuũ tẽplis indicit honores.
Nec minus interea sociis ad litora mittit
Uiginti tauros. magnorũ hõrentia centũ
Terga suũ. pĩgues centũ cũ matribus agnos.
u unera letitiamq dei.
At domus interior regali splendida luxu

Expanded text:
Tune ille Aeneas, quem Dardanio Anchisae Tune ille Aeneas, quem Dardanio Anchisae alma Venus Phrygii genuit Simoentis ad undam? Atque equidem Teucrum memini Sidona venire finibus expulsum patriis, nova regna petentem auxilio Beli; genitor tum Belus opimam vastabat Cyprum, et victor dicione tenebat. Tempore iam ex illo casus mihi cognitus urbis Troianae nomenque tuum regesque Pelasgi. Ipse hostis Teucros insigni laude ferebat, seque ortum antiqua Teucrorum ab stirpe volebat. Quare agite, O tectis, iuvenes, succedite nostris. Me quoque per multos similis fortuna labores iactatam hac demum voluit consistere terra. Non ignara mali, miseris succurrere disco. Sic memorat; simul Aenean in regia ducit tecta, simul divom templis indicit honorem. Nec minus interea sociis ad litora mittit viginti tauros, magnorum horrentia centum terga suum, pinguis centum cum matribus agnos, munera laetitiamque dii. At domus interior regali splendida luxu
Abbreviated transcription (Latin):
Osola infandos troie miserata labores
Que nos relliquias danaũ terrȩq marisq
Om̃ibus ex haustos iã casibus omniũ egenos
Urbe domo socias. grates ꝑsoluere dignas
N õ opis ẽ nostre dido. nec quicꝗd ubiq est
Sentis dardanie magnũ q̃ sparsa ꝑ orbem.
Du tibi siqua pios respectãt numina. siquid
U sꝙͣ iusticie est et mens sibi cõscia recti
Premia digna ferant. q̃ te tã leta tulcrunt
Seculas qui tanti talẽ genuere parerites:
In freta dũ fluuii cũͣrẽt dũ montibus umbre
Lustrabũt cõuexa polus dũ sidera pascet
Semꝑ honos nomenq tuũ laudesq manebũt.
Quȩ me cunq uocant terre. sic fatus amicũ
Ilionea petit dextra leuaq serestrum.
Post alios fortemq gyan fortemq cloantum
Obstupuit primo aspectu sidonia dido.
Casu deude uiri tanto. et sic ore locuta est.
Q uis te nate dea ꝑ tanta pericula casus
Insequitur: q̃ uis ĩmanibus applicat oris:

Expanded text:
O sola infandos Troiae miserata labores, O sola infandos Troiae miserata labores, quae nos, reliquias Danaum, terraeque marisque omnibus exhaustos iam casibus, omnium egenos, urbe, domo, socias, grates persolvere dignas non opis est nostrae, Dido, nec quicquid ubique est gentis Dardaniae, magnum quae sparsa per orbem. Di tibi, si qua pios respectant numina, si quid usquam iustitia est et mens sibi conscia recti, praemia digna ferant. Quae te tam laeta tulerunt saecula? Qui tanti talem genuere parentes? In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae lustrabunt convexa, polus dum sidera pascet, semper honos nomenque tuum laudesque manebunt, quae me cumque vocant terrae. Sic fatus, amicum Ilionea petit dextra, laevaque Serestum, post alios, fortemque Gyan fortemque Cloanthum. Obstipuit primo aspectu Sidonia Dido, casu deinde viri tanto, et sic ore locuta est: Quis te, nate dea, per tanta pericula casus insequitur? Quae vis immanibus applicat oris?
Abbreviated transcription (Latin):
a fforet encas. equidẽ ꝑ litora certos
D imittã. et libie lustrare extrema iubebo
Si quibus eiectus siluis aut urbibuserrat.
His animũ aͬrepti dictis et fortis achates
Et pater eneas iãdudũ erũpere nubem
Ardebant. prior enieã cõpellat achates.
Nate dea quȩ nũc animo sententia surgit:
Omnia tuta uides classem sociosq receptos.
Unus abest. medio ĩ fluctu quẽ udimꝰ ip̃i
S ũmersu. dictis respondent cetera matris.
Uix ea fatus erat. cũ circũ fusa repente
S cindit se nubes et ĩ ethera purgat apertũ.
Restitit eneas. claraq ĩ luce refulsit.
Os humerosq deo similis nãq ip̃a decoram
Cesariẽ nato genitrix. lumenq iuuente
Purpureũ et lȩtos oculis afflarat honores.
Q uale manus addũt ebori decus aut ubi flauo
Argentũ parius ue lapis circundatur auro.
Tũ sic reginã alloquitur. cũctisq repente
Improuisus ait corã quẽ quęritis ad sum
Troius eneas libicis ereptus abundis.

Expanded text:
adforet Aeneas! Equidem per litora certos adforet Aeneas! Equidem per litora certos dimittam et Libyae lustrare extrema iubebo, si quibus eiectus silvis aut urbibus errat. His animum arrecti dictis et fortis Achates et pater Aeneas iamdudum erumpere nubem ardebant. Prior Aenean compellat Achates: Nate dea, quae nunc animo sententia surgit? omnia tuta vides, classem sociosque receptos. Unus abest, medio in fluctu quem vidimus ipsi submersum; dictis respondent cetera matris. Vix ea fatus erat, cum circumfusa repente scindit se nubes et in aethera purgat apertum. Restitit Aeneas claraque in luce refulsit, os umerosque deo similis; namque ipsa decoram caesariem nato genetrix lumenque iuventae purpureum et laetos oculis adflarat honores: quale manus addunt ebori decus, aut ubi flavo argentum Pariusve lapis circumdatur auro. Tum sic reginam adloquitur, cunctisque repente improvisus ait: Coram, quem quaeritis, adsum, Troius Aeneas, Lybicis ereptus ab undis.
Abbreviated transcription (Latin):
S in absũpta salus et te pater optime teucrũ
Pontus habet libie nec spes iã restat iuli
At freta sicaniȩ saltẽ sedesq paratas
Unde huc aduecti regemq petamus acestem.
Talibus ilioneus. cũcti simul ore fremebant
Dardanide.
Tũ breuiter dido uultũ demissa profatur.
Soluite corde metũ teucri. sẽcludite curas.
Res dura et regni nouitas me talia cogunt
u oliri et late fines custode tueri.
Quis genus eneadũ quis troie nesciat urbem:
U irtutesq uirosq aut tanti incendia belli :
N õ obtusa adeo gestamus pectora peni.
Nec tã aduersus equos tiria sol iungit aburbe
Seu uos hesꝑiã magnã saturniaq arua
Siue ericis fines regẽq optatis acestem
Auxilio tutos dimittam opibusq iuuabo.
U ultis et his mecũ pariter considere regnis.
U rbẽ quã statuo uestra est. subducite naues.
Tros tiriusq michi nullo discrimine agetur.
a tq utinã rex ip̃e notho compulsus eodẽ

Expanded text:
sin absumpta salus, et te, pater optume Teucrum, sin absumpta salus, et te, pater optume Teucrum, pontus habet Lybiae, nec spes iam restat Iuli, at freta Sicaniae saltem sedesque paratas, unde huc advecti, regemque petamus Acesten. Talibus Ilioneus; cuncti simul ore fremebant Dardanidae. Tum breviter Dido, voltum demissa, profatur: Solvite corde metum, Teucri, secludite curas. Res dura et regni novitas me talia cogunt moliri, et late finis custode tueri. Quis genus Aeneadum, quis Troiae nesciat urbem, virtutesque virosque, aut tanti incendia belli? Non obtusa adeo gestamus pectora Poeni, nec tam aversus equos Tyria Sol iungit ab urbe. Seu vos Hesperiam magnam Saturniaque arva, sive Erycis finis regemque optatis Acesten, auxilio tutos dimittam, opibusque iuvabo. Voltis et his mecum pariter considere regnis; urbem quam statuo vestra est, subducite navis; Tros Tyriusque mihi nullo discrimine agetur. Atque utinam rex ipse Noto compulsus eodem
Abbreviated transcription (Latin):
Cenotrii coluere uiri. nũc fama minores
Italiam dixisse ducis de nomine gentem.
Nuc cursus fuit.
Cũ subito ad surgens fluctu nĩbosus orion
Inuada cȩca tulit penitusq procacib austris
ꝑqr undas superante salo ꝑq inuia saxa
Dispulit. huc pauci uestris ad nauimus oris.
Q uod genus hoc hoĩi : q̃ ue hũc tã barbara morẽ
ꝑ mittit patria: hospicio prohibemur harenȩ
At sperate deos memores fandi atq nefandi.¬
Rex erat eneas nobis. quo iustior alter
Nec pietate fuit nec bello maior et armis.
Quẽ si fata uirũ seruant. si uescitur aura
E therea. neq ad huc crudelibis occubat umbris
Nõ metus officio nec te certasse priorem
Peniteat. sunt et siculis regionibus urbes
Armaq troianoq a sanguine clarus acestes.
Q uassatam uentis liceat subducere classem
Et siluis aptare trabes et stringere remos.
Si datur italiã sõciis et rege recepto
Tendere. ut italiã leti latiumq petamus.

Expanded text:
Oenocrii coluere viri, nunc fama minores Oenocrii coluere viri, nunc fama minores Ytaliam dixisse ducis de nomine gentem. Hic cursus fuit: cum subito adsurgens fluctu nimbosus Orion in vada caeca tulit, penitusque procacibus austris perque undas, superante salo, perque invia saxa dispulit; huc pauci vestris adnavimus oris. Quod genus hoc hominum? Quaeve hunc tam barbara morem permittit patria? Hospitio prohibemur harenae; at sperate deos memores fandi atque nefandi.Aeneas nobis, quo iustior alter, nec pietate fuit, nec bello maior et armis. Quem si fata virum servant, si vescitur aura aetheria, neque adhuc crudelibus occubat umbris, non metus; officio nec te certasse priorem paeniteat. Sunt et Siculis regionibus urbes arvaque, Troianoque a sanguine clarus Acestes. Quassatam ventis liceat subducere classem, et silvis aptare trabes et stringere remos: si datur Italiam, sociis et rege recepto, tendere, ut Italiam laeti Latiumque petamus;
Abbreviated transcription (Latin):
Teucrorũq alios ater quos equore turbo
Dispulerat. penitusq alias aduexerat oras.
Obstupuit simul ip̃e. simul ꝑcussus achates.
Leticiaq metuq auidi cõiungere dextras
Ardebant. sedres animos ĩcognita turbat.
Dissimulãt. et nube caua speculantur amicti
Quȩ fortuna uiris classem quo litore lĩquant.
Q uid ueniant. cũcti nã lecti nauibus ibant
Orantesueniã et tẽplũ clamore petebant.
Postꝙͣ introgressi et corã data copia fandi
Maximus ilioneus placido sic pectore cepit.
Oregina nouã cui condere iupiter urbemi
Iusticiaq dedit gentes frenare suꝑbas
Troes te miseri uentis maria oĩa uecti
Oramus prohibe ĩfandos a nauibus ignes.
Parce pio generi et propius resaspice nr̃as.
Nõ nos aut ferro libicos populare penates
Uenimus aut raptas ad litora uertere prȩdas.
Nõ ea uis animo. nec tanta suꝑbia uictis.
Est locus. hesperiã grai cognomine dicũt.
Terra antiqua potẽs armis atq ubere glebe

Expanded text:
Teucrorumque alios, ater quos aequore turbo Teucrorumque alios, ater quos aequore turbo dispulerat penitusque alias avexerat oras. Obstipuit simul ipse simul perculsus Achates laetitiaque metuque; avidi coniungere dextras ardebant; sed res animos incognita turbat. Dissimulant, et nube cava speculantur amicti, quae fortuna viris, classem quo litore linquant, quid veniant; cunctis nam lecti navibus ibant, orantes veniam, et templum clamore petebant. Postquam introgressi et coram data copia fandi, maxumus Ilioneus placido sic pectore coepit: O Regina, novam cui condere Iuppiter urbem iustitiaque dedit gentis frenare superbas, Troes te miseri, ventis maria omnia vecti, oramus, prohibe infandos a navibus ignis, parce pio generi, et propius res aspice nostras. Non nos aut ferro Libycos populare Penatis venimus, aut raptas ad litora vertere praedas; non ea vis animo, nec tanta superbia victis. Est locus, Hesperiam Grai cognomine dicunt, Terra antiqua, potens armis atque ubere glebe;
Abbreviated transcription (Latin):
Ducit. imazonidũ lunatis agmina peltis
Penthesilea furens medusq ĩ milibus ardet
Aurea subniectens exerte cingula mãmiȩ
Bellatrix. audetq uiris cõcũrere uirgo.
Hi ec dũ dardanio e nex̧ miranda uidentur
Dũ stupet obtutuq heret defixus ĩ uno
Regina ad templũ forma pulchẽrima dido
Incessit. magna iuuenũ stipante caterua.
Qualis ĩ eurote ripis aut ꝑ iuga. cinchi
Exercet diana choros quã mille secute
Hĩc atq hĩc glomerantur oreades. illa pharetrã
F ert humero. gradiẽsq deas suꝑ eminet om̃es
Latone tacitũ ꝑtemtãt gaudia pectus
Talis erat dido. talẽ se leta ferebat
ꝑ medios instans operi regnisq futuris.
Tũ foribus diue media testudine templi
Septa armis solioq alte subnixa resedit.
Iura dabat legesq uiris operũq laborem
Partibus equabat iustis aut sorte trahebat
Cũ subito eneas concur su accedere magne
Antea sergestũq uidet fortemq doantum

Expanded text:
Ducit Amazonidum lunatis agmina peltis Ducit Amazonidum lunatis agmina peltis Penthesilea furens, mediisque in milibus ardet, aurea subnectens exsertae cingula mammae, bellatrix, audetque viris concurrere virgo. Haec dum Dardanio Aeneae miranda videntur, dum stupet, obtutuque haeret defixus in uno, regina ad templum, forma pulcherrima Dido, incessit magna iuvenum stipante caterva. Qualis in Eurotae ripis aut per iuga Cynthi exercet Diana choros, quam mille secutae hinc atque hinc glomerantur oreades; illa pharetram fert umero, gradiensque deas supereminet omnis: Latonae tacitum pertemptant gaudia pectus: talis erat Dido, talem se laeta ferebat per medios, instans operi regnisque futuris. Tum foribus divae, media testudine templi, saepta armis, solioque alte subnixa resedit. Iura dabat legesque viris, operumque laborem partibus aequabat iustis, aut sorte trahebat: cum subito Aeneas concursu accedere magno Anthea Sergestumque videt fortemque Cloanthum,
Abbreviated transcription (Latin):
Hac fugerent grai premeret troiana iuuẽtus.
Hac friges. instaret cũru cristatus achilles.
Nec procul hĩc rhesi niueis tentoria uelis
Agnoscit lacrimans. primo q̃ prodita somno
Titides multa uastabat cęde cruentus
Ardentisq aduẽtit equos ĩ castra. priusꝙͣ̃
Pabula gustassent troie xantũq bibissent.
Parte alia fugiens amissis troilus armis
Infelix puer atq ĩpar cõgressus achilli
Fertur equis. cũruq heret resupinus in ani
Crinibus iliades passis. peplumq ferebant
Suppliciter tristes et tunse pectora palmis.
Diua solo fixos oculos auersa tenebat.
Ter circũ iliacos raptauerat hectora muros
Exanimũq auro corpus uendebat achilles.
Tũ uero ĩgentẽ gemitũ dat pectore ab urio
Ut spolia ut cũrus utq ip̃m corpus amici
Tẽdentẽq manus priamũ cõspexit inermis.
Se quoq prĩcipibus ꝑmixtũ agnouit achiuis.
Ecasq acies et nigri mẽnonis arma.

Expanded text:
hac fugerent Graii, premeret Troiana iuventus, hac fugerent Graii, premeret Troiana iuventus, hac Phryges, instaret curru cristatus Achilles. Nec procul hinc Rhesi niveis tentoria velis adgnoscit lacrimans, primo quae prodita somno Tydides multa vastabat caede cruentus, ardentisque avertit equos in castra, prius quam pabula gustassent Troiae Xanthumque bibissent. Parte alia fugiens amissis Troilus armis, infelix puer atque impar congressus Achilli, fertur equis, curruque haeret resupinus inani, crinibus Iliades passis peplumque ferebant, suppliciter tristes et tunsae pectora palmis; diva solo fixos oculos aversa tenebat. Ter circum Iliacos raptaverat Hectora muros, exanimumque auro corpus vendebat Achilles. Tum vero ingentem gemitum dat pectore ab imo, ut spolia, ut currus, utque ipsum corpus amici, tendentemque manus Priamum conspexit inermis. Se quoque principibus permixtum adgnovit Achivis, Eoasque acies et nigri Memnonis arma.
Abbreviated transcription (Latin):
Cõdebat. donis opulentũ: et numine diue.
Erea cui gradibus surgebãt limina. nexę̧q
Fre trabes. foribus cardo stridebat aenis.
Hoc primũ ĩ luco nouares oblata timorẽ
Lenit. hic primũ eneas sperare salutem
Ausus. et afflictis melius confidert rebus.
Manq sub ingenti lustrat dũ singula tẽplo
Reginã operiens dũ quȩ fortuna sit urbi
Artificũq manus inter se oꝑũq laborem
u iratur uidet iliacas ex ordine pugnas.
Bellaq iã fama totũ uulgata ꝑ orbem.
Atridas priamũ et sȩuũ ambobus achillem.
Cõstitit et lacrimansꝗs iã locas ĩquit achate
Quȩ regio ĩ terris nostri nõ plena laboris:
En priamus. sunt hic etiã sua prȩmia laudi.
S ũt lacrune rȩrũ et meritẽ mortalia tãgũt.
Solue metũ feret hec aliquã tibi fama salutẽ.
Sic ait. atq animũ pictura pascit inani.
Multa gemens. largoq humectat flumine uultũ.
Nãq uidebat uti bellantes pergama circũ

Expanded text:
condebat, donis opulentum et numine divae, condebat, donis opulentum et numine divae, aerea cui gradibus surgebant limina, nexaeque aere trabes, foribus cardo stridebat aenis. Hoc primum in luco nova res oblata timorem leniit, hic primum Aeneas sperare salutem ausus, et adflictis melius confidere rebus. Namque sub ingenti lustrat dum singula templo, reginam opperiens, dum, quae fortuna sit urbi, artificumque manus inter se operumque laborem miratur, videt Iliacas ex ordine pugnas, bellaque iam fama totum volgata per orbem, Atridas, Priamumque, et saevum ambobus Achillem. Constitit, et lacrimans, Quis iam locus inquit Achate, quae regio in terris nostri non plena laboris? En Priamus! Sunt hic etiam sua praemia laudi; sunt lacrimae rerum et mentem mortalia tangunt. Solve metus; feret haec aliquam tibi fama salutem. Sic ait, atque animum pictura pascit inani, multa gemens, largoque umectat flumine voltum. Namque videbat, uti bellantes Pergama circum
Abbreviated transcription (Latin):
Iura magistratusq legũt sãctumq senatũ.
Nic portus alii effodiunt. hic alta theatri
Fundamẽta locãt alii. ĩmanesq colũnas
Rupibus excidũt sçenis decora alta futuris.
Q ualis apes estate noua per florea rura
Exercet sub sole labor: cũ gentis adultos
E ducũt fetus aut cũ liquentia mella
Stipant et dulci distendũt nectare cellas
Aut onera accipiunt uenientũ. aut agmine facto
Ignauũ fucos pecus a presepibus arcent.
Feruet opus redolẽtq thimo fragrãtia mella.
O fortunati quorũ iam męnia surgunt
E neas ait. et fastigia suspicit urbis.
Infert se septus nebula mirabile dictu
ꝑ medios miscetq uiris. neq cernitur ulli.
Lucus in urbe fuit media lȩtissimus umbra¬
Quo primũ iactati undis et turbine peni
Effodere loco signũ: quod regia iuno
Mõstrarat / caput acris equi. sic nã fore bello
Egregiã et facilem uictu ꝑ secula gentem.
Hic tẽplũ iunoni ingens sidonia dido

Expanded text:
Iura magistratusque legunt sanctumque senatum; Iura magistratusque legunt sanctumque senatum; hic portus alii effodiunt; hic alta theatris fundamenta locant alii, immanisque columnas rupibus excidunt, scaenis decora alta futuris. Qualis apes aestate nova per florea rura exercet sub sole labor, cum gentis adultos educunt fetus, aut cum liquentia mella stipant et dulci distendunt nectare cellas, aut onera accipiunt venientum, aut agmine facto ignavom fucos pecus a praesepibus arcent: fervet opus, redolentque thymo fragrantia mella. O fortunati, quorum iam moenia surgunt! Aeneas ait, et fastigia suspicit urbis. Infert se saeptus nebula, mirabile dictu, per medios, miscetque viris, neque cernitur ulli. Lucus in urbe fuit media, laetissimus umbraquo primum iactati undis et turbine Poeni effodere loco signum, quod regia Iuno monstrarat, caput acris equi; sic nam fore bello egregiam et facilem victu per saecula gentem. Hic templum Iunoni ingens Sidonia Dido