comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manis nt uictor nõ uictꝰ et singlerit ⁊ ua
cho martello a quo sepe unttus tanor illũ capti
isidiis intfecit. hulus ducis tam fortunati iam
uictotiosi impetu fabiꝰ tardando fatigauit Mor¬
cellus audendo ꝯ̃pssit Sapio ultimu eẽpienos con¬
f rgit. Anibal uolto libriat europa ab obridiet¬
luerat  erercitu suo ĩ oelitiis posuit castra tin
mani cu ĩdignatione et ira futiosa  duabus
di eb subita et fribił tempestes ĩhibiñt pugna ad
qua otinus secuta e clala srienitas cu partos

Expanded text:
nc victus, et singulariter cum Marco Marcello, a quo saepe victus, tandem illum captum insidiis interfecit. Huius ducis tam fortunati, tam victoriosi impetum Fabius tardando fatigavit; Marcellus audendo compressit; Scipio ultimo experiendo confregit. Hannibal volens liberare Capuam ab obsidiiverat cum exercitu suo in deliciis, posuit castra tribus mani cum indignatione et ira furiosa, sed duobus diebus subita et terribilis tempestas inhibuit pugnam, ad quam continuo secuta est clara s
Abbreviated transcription (Latin):
luso ĩ igne quã uider̃ nõ possu Romagͣ
tua. ĩ qua fetisti t famã nõ e et nõ fia
mui senca guerra. Intellige pꝰꝗ cepit hr̃e
tyraños ĩo dic nei tor di sua fbrañ qui
x cce nullũ erat bellũ pates Roma¬

Expanded text:
lusa in igne, quam videre non possum, Romagna tua, in qua fecisti tibi famam, non èe, e non fu mai senza guerra, intellige, postquam coepit habere tyrannos, ideo dicit: nei cuor de' suoi tiranni, qui MCCC nullum erat bellum patens in Roma
Abbreviated transcription (Latin):
sua narratoe .d. ꝑrrcħ̃ .i. ꝑꝑ qd̾ pct̃m pͥncipale
son ꝑtrduto la doue uedi .s. int̾ istas uulpes
uer nostis. et andando si uestito .s. flãma ar¬
Siudonis ase et recessu eoꝵt de .uiii. bulgia
rando .q .d. quid ualent nĩa ĩ genia cꝗd cautele
Melior et utilior erat bona simplicitas sdo̾ dicit
torcendo et dibactendo il corno acuto .i linguã
locutus cus anctor ut dcuz ẽ s̃. Nũc reũtebatur
D D¬

Expanded text:
principale, son perduto, là dove vedi, scilicet inter istas vulpes veternosas, e andando sì vestito, scilicet flamma arGuidonis a se, et recessum eorum de octava cum aret: quid valent nostra ingenia? quid cautelae? melior et utilior erat bona simplicitas. Ideo dicit: torcendo e dibattendo il corno acuto, idest, linlocutus cum autore, ut dictum est supra; nunc revertebatur d
Abbreviated transcription (Latin):
ceta or isal sint i flomĩs lucentib ta ihe ui¬
oent. Et ita de ee uitate moral lequedo ĩ mũ¬
do isto isti ꝗ reputant᷑ ita slictiles et oñiati ĩ fiñ
reꝑĩtr tudines et ceciores alis. di quella
do te pra latmo. Et r omagiola que int ãlas
magnas uictorias. Hoc iõ diẽ Comẽs qr imagi

Expanded text:
cet sint in flammis lucentibus, tamen nihil vident; et ita de rei veritate, moraliter loquendo, in mundo isto isti qui reputantur ita subtiles et oculati, in fine reperiuntur rudiores et caeciores aliis; di quella dolce terra latina, idest de Romandiola, quae inter alias magnas victorias. Hoc pro tanto dicit comes, quia i
Abbreviated transcription (Latin):
it̃ fpẽtis nigeu et genera el pelo suso pẽuna
ebat pilu hõis qr desnabat ẽẽ spẽs qr tessabat
tatio aliqua ex ꝑte oculort s er ꝑte orisutusq
ita uñ dł nõ tarcendo pero .i. nõ mutando ob
hoc le luceine imꝑie .i. ocłos istor ĩpiorũ
obliguos tam italos q̃ corꝑales Id̾o ñ expedit¬
bat ꝙ ꝯferret uisu obliqłiũ uni alteri rectũ
octo. hic auͣͬ tangit mugatõe faciere utusp¬
nͥ ess m̃ostrũ ^ ecce mõu istiꝰ transformatio¬
planu et de suctili grossu. hõ uło faciebat op
facte magne et ample di troppa ma cħ lauẽne

Expanded text:
rem serpentis nigrum, e genera il pelo suso per l'uebat pilum hominis, quia desinebat esse serpens, quia cessabat tatio aliqua ex parte oculorum, sed ex parte oris utriusque ita, unde dicit: non torcendo però, idest, non mutando ob hoc, le lucerne empie, idest, oculos istorum impiorum. obliquos tam mentales quam corporales, ideo non expediebat quod conferret visum obliquum uni, alteri rectum. - Sotto. Hic autor tangit mutationem faciei ut Et ecce modum istius transformatioplanum, vel de subtili grossum; homo vero faciebat oppfactae magnae et amplae, di troppa materia che
Abbreviated transcription (Latin):
.d. Tu semꝑ duxisti uita longa ĩ fraudibi tu
tmn et totiens fudisti sangiũe humanu tu bis
eo relapsus ĩ errore semel ĩ secło et utꝵ ĩ
cdaustro ⁊ sit remorsus ꝯsc̃e dãnabat tu Ido¬
ꝙ comes suido anno dñi .M. cclxxxxuͦi ciu
diu tenuiss Remandiola uenit ad obedientiã
ĩ pede montiũ ad ciuitutt ãstense. ⁊ misit
p. Comite ĩ fomadiola Eulielmũ durãte de¬

Expanded text:
 tu semper duxisti vitam tam longam in fraudibus; tu tantum et totiens fudisti sanguinem humanum; tu bis es relapsus in errore, semel in seculo et iterum in claustro; et sic remorsus conscientiae damnabat eum; id comes Guido anno Domini. MCCLXXXXVI cum diu tenuisset Romandiolam venit ad obedientiam in Pedemontium ad civitatem Astensem; et misit pro comite in Romandiolam Guglielmum Dura
Abbreviated transcription (Latin):
par sanctus Longa ĩ ꝓmessa ꝯ la ttender corta
i cu breui et pua obẜuationẽ ti fura tͥũphar
nollalto seggio .i. in sede ppͣli ĩ curria fomana
qua nlła ẽ altior int xͥanos. S certe nlls dux
Romarꝰ ĩ iustiꝰ de hostib tͥũphauit ꝗ̃ iste de ciui
bi sius ꝓ ꝗb deuictis nõ dabat oli fumphus
i fomanis ut p plene ap̃ ualeriũ d̾ uere tͥ¬
ũphandi. ⁊ d̾ da cħ tumi laui. Tota aqua
tibetis nõ lauass eu di quel peccato oue mo ca¬
der deggio: bñ cognoscebat se peccare Eo
hic .no. ꝙ aliꝗ uolentes suctiligare ĩ reb grossie¬

Expanded text:
pater sanctus: lunga promessa con l'attender corto, idest, cum brevi et parva observatione, ti farà trionfar nell'alto seggio, idest, in sede papali, in curia romana, qua nulla est altior inter christianos. Sed certe nullus dux romanus iniu non dabatur olim triumphus a romanis, ut patet plene apud Valerium de iure triumphandi; et dicit: da che tu mi lavi, tota aqua Tiberis non lavasset eum, di quel peccato, ove mo cader deggio. Bene cognoscebat se peccare. Et hic nota, quod aliqui volentes subtilizare in rebus grossi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ male potui me rodimeẽ ad ratoe diaboli. Ita
Dicebat rato diabolica Coiti ĩ mortẽ. Ah ĩfelix
ħ loico fussi s bñ scio rñder̃ tuis argum̃tis sophi
more suo attorse orto uolte la coda al dosso duro
Qͦ infine cõscĩa post ex amiãta cã se odẽnat
do minos dãnauit eu ad octaua bulgia Et¬

Expanded text:
, idest, quam male potui me redimere a ratione diaboli. Ita dicebat ratio diabolica comiti in morte: Ah infelix! che loico fossi, sed bene scio respondere tuis argumentis sophimore suo, attorse otto volte la coda al dosso duro, quia in fine conscientia post examinatam causam se condemnat; ideo Minos damnavit eum ad octavam bulgiam, e
Abbreviated transcription (Latin):
rñdens tacite qõi qr au᷑ potãt peter̃ Quis fac̃
i uobis tot et tantas plaras dicit ꝙ ẽ. unꝰ diabo¬
lus q ee affo suo facit hõs. Uñ qr istalia est
fotio uolo te un notar ꝙ au hic fing pulare
ꝑ isti scismatici ꝯtinue distũrunt ꝑ ista bulgiã¬

Expanded text:
ni tacitae, quia autor poterat petere: quis facit in vobis tot et tantas plagas? dicit, quod est unus diabolus, qui ex officio suo facit hoc. Unde, quia ista litera est fortis, volo te bene notare quod autor hic fingit pulcre, quod isti scismatici continu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tẽptauit ĩ uader acie ti ne fortuã suse
ponẽt picło un acies scetit firma ꝯ̃ aciem stre
ꝑ hera. Se alard̾ astutus opposuit cautela cotra
ui qr ꝑ si mula tõe fugr tũ piucis eleciissimiore¬
cessit ab acie hospnii trathi uma spe disgregati
rospanos et germanos iam dissolutos ⁊ alod
cu sius recolletis recõiuixit se apte cũ utie

Expanded text:
adere aciem eius, ne fortunam suam exponeret periculo. Unde acies stetit firma contra aciem fere per horam; sed Alardus astutus opposuit cautelam contra vim, quia per simulationem fugae cum paucis electissimis recessit ab acie; hispani tracti vana spe disgregati olus invasit hispanos et germanos iam dissolutos; et Alardus cum suis recollectis, reconiunxit se aperte cum acie
Abbreviated transcription (Latin):
mes plandrie gener Raroli et Egidius
idolescentulus erat Et ista acies ꝯstabat ex
flandrensib barbatinib piccardis et italicis
quiliidam fomanis E ipmia Tustis Con¬
pugna ĩ coata est int̾ duas pͥmas acito duoꝵ

Expanded text:
mes Flandriae, gener Caroli, et AEgidius ius, quia adolescentulus erat. Et ista acies constabat ex flandriensibus, barbanzonibus, picardis, et italicis, quibusdam romanis, campanis et tuscis. Conpugna inchoata
Abbreviated transcription (Latin):
Soldanꝰ babillone egiin fro max apparatu tu ĩnu¬
nerabili ercitu ẜ transito deẜto utnit ĩ siriam
t obrdit cuutate Acon: Causa aut huiꝰ ob ioio¬
ns sicut tulere iłn et magni mercatores qui
fue t eo tp̃is ibi dr̃ fuisse tals. Satis ꝯstat lꝙ
dirateni añ istud eps abstulert xmis ciuitate¬

Expanded text:
Egypti, facto maximo apparatu, cum innumerabili exercitu transito deserto, venit in Syriam, et obsedit civitatem Acon. Causa autem huius obsidionis, sicut tulerunt multi et magni mercatores, qui fuerunt eo tempore ibi, dicitur fuisse talis. Satis constat, quod saraceni ante istud tempus abstulerant christ
Abbreviated transcription (Latin):
Aturbar la fronte. Nam ugili tũt hesbut p
ciem ĩ flamatam rra ex fraude facta sibi adia
data sibi ĩ introitu ciuitutio ⁊ ex illa tutbasio¬
ne ire bantro erat factus totus fritus eua
hic d ista ẽminor iea et asstu ueeeit
det is tosto limpiastuo glonst al mare Sic
s emplastru hẽt mitigare tumore carnis

Expanded text:
sì turbar la fronte; nam Virgilius habebat nunc faciem inflammatam ira ex fraude facta sibi a diadata sibi in introitu civitatis, et ex illa turbatione irae Dantes erat factus totus territus, et ita hic; sed ista est minor ira et citius recedit, e così tosto l'impiastro giunse al male; sicut enim emplastrum habet mitigare tumorem carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm suũ simul cũ frantischa. Ite genaut ma¬
latestmũ ꝗ fuit monocłs astutissim tyxãnꝰ ꝗ suc¬
essit pĩ in dñio Et ex eo napi est ferrãtinus
alius filius fuit e p̃fato Malatesta noĩe pãdul¬
sus ꝗ regnauit past malatestinũ una cũ ferrẽ¬
tino nepote suo. Ex pandulfonati st dñs Mala¬
testa sagacissim tiranus et dus Galeoctꝰ str¬

Expanded text:
simul cum Francisca. Item genuit Malatestinum, qui fuit monoculus, astutissimus tyrannus, qui successit patri in dominio, et ex eo natus est Ferantinus. Alius filius fuit ex praefato Malatesta, nomine Pandulfus, qui regnavit post Malatestinum una cum Ferantino nepote suo. Ex Pandulfo nati sunt dominus Malatesta sagacissimus tyrannus, et dominus Galaotus str
Abbreviated transcription (Latin):
tło ĩmo de mote selt᷑ de quodã castello ꝗd̾ uocat᷑
penna billeꝵ. S au nõiat eos a loto notior
a quo de nominant a uulgo Et ip̃i met se deno¬
menant. Et specificat utrũs Mlastimi a qͦda
singłari actu tyranice uiolentie .S. tñ fecero¬
tugna nobił miles d̾ ꝑtitatis de Arimino pͥn¬
ceps ꝑtia gibelline quẽ captu cũ ꝗlnidã alio
malatesta tradidit custadiendis Mala tesono
filio postea petiuit ab eo ꝗo stũ cẽt de mon
ita q si uelli se succare nõ poss q̃lus sit ley
mare ⁊ duzite⁊ et iteꝗ peteret et repli¬
la doue soglon .i. ĩciĩtate arimini ubi so¬

Expanded text:
 immo de Montefeltro, de quodam castello, quod vocatur Penna Billorum. Sed autor nominavit eos a loco notiori, a quo denominantur vulgo, et ipsimet se denominant. Et specificat utrumque Mastinum a quodam singulari actu tyrannicae violentiae, dicentagna nobilis miles de Parcitatis de Arimino, princeps partis ghibellinae; quem captum cum quibusdam aliis Malatesta tradidit custodiendum Malatestino filio. Postea petivit ab eo, quid factum esset de Montita quod si vellet se suffocare, non posset, quamvis sit iuxta mare. Et dum iterum et iterum peteret, et replilà dove soglion, idest, in civitate Arimini, ubi so
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ad equu fligibbãt sx ruutute et recur ebã
aõ que ⁊cꝰ credentes ibi ĩuenite suos et ĩtur̃e¬
bãt ĩ manꝰ hostiũ a qbi epãt cesi et capti Simli
apuit fnuẽtia qũ dormielut et plutes alii.
iratus misit nouas gts equestres ⁊ pedestres
ad Coitem Iohe ꝗ recupauit furliuiu año
se quẽti de mẽse Maii et dixuit oẽ fortilitiũ
latoris l tandem succubiũt uib ett. ut¬

Expanded text:
et recurrebat ad quercum, credens ibi invenire suos, et incurrebant manus hostium, a quibus erant caesi. Et capti similiaperuit Faventiam, quando dormiebantur, et plures alii. iratus misit novas gentes equestres et pedestres ad comitem Iohannem, qui recuperavit Forlivium anno sequenti de mense maii, et diruit omnem fortiliciem; llatoris, licet tandem succubuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ młtis hellis᷑ et deĩ franceschi il sanguinoso mu¬
da strages. Scio q aliꝗ ałi scͥbuñt ista pugna
S illam qua p̃misi uidtur m uerior et mãgis
ꝯsona morib cõitis Enudoĩs socto le brãthe ueidi
leonẽ uiridem amedio s̃ ĩ campo au eo cum
ꝗ bi dam listis a medio ĩfra quaꝵ tres st uraides
tt tees aures et st̃ regebat Sinbaldꝰ Et .no

Expanded text:
in multis bellis. Et dicit: e di Franceschi sanguinoso muda strages. Scio quod aliqui aliter scribunt istam pugnam; sed illa, quam praemisi, videtur mihi verior, et magis consona moribus comitis Guidonis; sotto le branche verdileonem viridem a medio supra in campo aureo, cum quibusdam listis a medio infra, quarum tres sunt virides, et tres aureae; et tunc regebat Sinibaldus. Et no
Abbreviated transcription (Latin):
uit cu ꝑte sue gentis et ꝑte dimisit ẽx dato
Oidine dato Comes iohes cũ feanas ꝑcurrit
ciiutatem sine resistentia: Comes ãt Guido cõ¬
scius facti cũ tota gente sua exunt cuuitatẽ et
ĩ uasit aĩose illos ꝗͣ erãt sb̃ quẽru et faciłr fudit

Expanded text:
it cum parte suae gentis, et partem dimisit extra, dato Ordine dato, comes Iohannes cum francis percurrit civitatem sine resistentia. Comes autem Guido, conscius facti, cum tota gente sua exivit civitatem, et invasit animose illos, qui erant sub quercu, et faciliter fudit
Abbreviated transcription (Latin):
gacitnti fomadioloꝵ ut eripet romãdiolã
de ungnib coĩtis giudõĩs dẽ mõte feltͦ ꝗ tc̃
eeat ibi fortis et potẽs ꝓ ꝑte gibellma. łtic
gͦ Iohes nobili exercitu galloꝵ et italicon
in geessus ꝓiũtia pͦ gͦ recep̃ fauẽtia data

Expanded text:
gacitatibus romandiolorum, ut eriperet Romandiolam de unguibus comitis Guidonis de Montefeltro, qui tunc erat ibi fortis et potens pro parte ghibellina. Hic ergo Iohannes cum nobili exercitu gallorum et italicorum ingressus provinciam, primo recepit Faventiam datam
Abbreviated transcription (Latin):
italia urbes eũtit  flumĩa ret᷑utit iuga mõtur
sbutit. Consul cui temeritate excitus erat ꝑduc¬
tus ad tr̃ discͥm̃ ardẽt et fortit̾ pugnauit. don
trasfixus fuit asta a quodã tate italice origmis
quo mortuo fuga oĩus farta õst ml̃tis pcłis .xuͦ.¬

Expanded text:
Italiam, urbes evertit, flumina retrovertit, iuga montium subvertit. Consul, cuius temeritate exercitus erat perductus ad tantum discrimen, ardenter et fortiter pugnavit, donec transfixus fuit hasta a quodam equite italicae originis; quo mortuo, fuga omnium facta est multis pericu
Abbreviated transcription (Latin):
nitiem tpłi Romani s ũrus ĩ excidiũ ip̃oꝵ et sue
prĩe ut ait Ualerius. hutꝰ filiꝰ pͥmogenitꝰ an¬
dal natꝰ cũ armis ardens odio Romanoꝵ ãmis
ara iu rauit se ꝗͣ pͥus facultate hr̃et futuoꝵ
olstuauit pta uiq ad morte ꝑtmnacissime ita
ut nłłs hostrm ĩfestiore unqͣ foma hũit. ambal
Saganto capta et eu̾sa cug hyemass apud cartha¬
gine noua hispaniã que spartana dictaẽ pͥmo.
uere destend ⁊ gullia et ꝯtiliatio sibi tegillis g¬
loꝵ magnis munib dedux ex̾citu ꝑ mediũ gallia

Expanded text:
mani, sed verius in excidium ipsorum, et suae patriae, ut ait Valerius. Huius filius primogenitus Hannibal natus cum armis, ardens odio romanorum, armis aram iuravit se, quam prius facultatem haberet, futurum avit usque ad mortem pertinacissime, ita ut nullum hostem infestiorem unquam Roma habuerat. Hannibal Sagunto capta et eversa, cum hyemasset apud Carthaginem novam in Hispania, quae Spartana dicta est, primo vere descendit in Galliam, et conciliatis sibi regulis gallorum, magnis muneribus deduxit exercitum per medi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a t̾ra hic au᷑ andiole .s. furliuius que
ẽ quodã mõ situata ĩ medio Remãdiole masor
aliis q̃ qr hẽt gẽte bellicosas et iste comeo
hũerat diu pͥncipatu ibi et magna bella fecãt
tõ descͥptiõi eiꝰ inẜit singłare uictoriã quã
nis comee cu furliuiẽsim hũerat . ad ĩtol

Expanded text:
 Forlivium, quae est quodammodo situata in medio Romandiolae, maior aliis; quae quia habet gentem bellacem, et iste comes habuerat diu principatum ibi, et magna bella fecerat; ideo in descriptione eius inserit singularem victoriam, quam hic comes cum forliviensibus habuerat. Ad int
Abbreviated transcription (Latin):
gugla da polenta. hoc dict ꝙ illi de polenta
portant ꝑ ĩsignio aꝗla cuiꝰ medietas e allie
en cãpo acurro et alia medictas ẽ ot ubn
rãpo auito. Est ãt polenta ꝑuũ castellu õ
brete nõiu uñ isti nobiles dñt ol fuisse la si¬

Expanded text:
guglia da Polenta. Hoc dicit, quia illi de Polenta portant pro insignio aquilam, cuius medietas est alba in campo azurro, et alia medietas est rubea, in campo aureo. Est autem Polenta parvum castellum supra Bretenorium, unde isti nobiles d
Abbreviated transcription (Latin):
na huãna Bosiꝰ gͦ ex hoĩe factus ẽ ꝓptno et
ꝯuerciꝰ ex ẜpente factꝰ ẽ hom̃o qñ spõte dimi¬
sit ꝓpoĩtu furandi. Isti gͦ fures non fuert in
ꝯtimuo affectu furandi s ad tp̃s aliis reb ĩ t̾poĩtu
Nu gͦ st fures assũmãt formã ẜ pentinã dimis
tuana it diresũmunt humanã dimit¬
tunt si pẽtina qr utunt᷑ ratoe  ⁊ sic nc̃ st ẜpe¬

Expanded text:
Bosius ergo ex homine factus est serpens, et Guercius ex serpente factus est homo quando sponte dimisit propositum furandi. Isti ergo fures non fuerunt in continuo affectu furandi, sed ad tempus, aliis rebus interpositis. Dum ergo sunt fures assumunt formam serpentinam dimissa humana; et dum resumunt humanam dimittunt serpentinam, quia utuntur rat
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur specłator. S pꝰ duos añõs Comes
Giuido ruptis ꝯfinibi uenit pisas fr̃s capita¬
neus pisanort cũ ampla põtate tp̃re acẽbe mõ¬
tuiss facẽ̾ franciscus. Potũss tͥ dicẽ ad excusa¬
tione Comitis Nõne ppͣ absoluit eũ añ factu

Expanded text:
ocatur speculator; sed post duos annos comes Guido ruptis confinibus venit Pisas, factus capitaneus pisanorum cum ampla potestate tempore acerbae mortuisset facere Franciscus; potuisset enim dicere ad excusationem comitis: nonne papa absolvit eum ante factum?
Abbreviated transcription (Latin):
s omandiole un d sime se i romagnoli an pace
o guetra. Et adu̾te ꝙ statii aututr dubiai tra
ista pecitor cu ise comes fuit dñs urbini et
p̃dcessores et successo es sin usq ad ep̃ra mode ⁊na
Quar petit oe statu romadiole nĩ hr̃et diu¬

Expanded text:
 dicit: Dimmi, se i romagnoli han pace o guerra; et adverte quod statim oritur dubium circa istam petitionem, cum iste comes fuerit dominus Urbini et praedecessores et successores sui usque ad tempora moderna, quare petit de statu Romandiolae, cum haberet d
Abbreviated transcription (Latin):
fent poctula et eũ dono ded̾ ẜ illqi dicẽs etre
donũ digñ te ad ĩueni .i. nouus genꝰ pene u
eiz huctis alique reũ maiestatis danandu facie
ĩmiti boues quo ĩ clusa facias seci igne so ue
bonas sit cu ĩclusus dolor tuctii damabie no

Expanded text:
no dedit Phalari, dicens: ecce donum dignum te: adinveni enim novum genus poenae; cum enim habueris aliquem reum maiestatis damnandum, facies immitti in bovem, quo incluso, facies subici ignem sub ventrem bovis; sic cum inclusus, dolore tactus, clamabit, no
Abbreviated transcription (Latin):
Quo facto ꝯuenit cu ill ut bouẽ ocasus po¬
uent suꝑ struẽ lagnoꝵ ⁊ ip̃e simiłi ponei
iliũ boutm ⁊ cu illi ꝓpħe diu ĩuocassent
nom̃ dĩ sui itidentes sb cultelł et lanceolis uox
euasit. Dem̃ restituit pluuia tam diu expecta¬
tam et denegata ꝑꝑ pertatu udolatͥe. Tunt
as cedens furo et minis regine irate reces¬
sit lõge in deẜtu cui añs p̃eepit ut eligeret
iuentus arare tra tpactꝰ ab aratro ꝑ helyã
serutꝰ ẽ eu et mĩstrabat ei. Mortuõ ãt acab
anĩs et fecit małũ cora dño pꝰ que regnaũ
Moab ꝗ du egrotaret mictellat nũptios suos
ut ꝯsulerẽt helcebub dm̃ acheron si poterat
enader̃ ab ĩfrrmitate sua: helras ãt ad p̃ceptũ
ingłi dñi iuit ĩ ogũsus nũptiis et arguit eos
dicẽs Nõne ds̃ ẽ in isrł: nõ destend Rex ur̃¬

Expanded text:
 ut bovem occisum ponerent super struem lignorum, et ipse similiter poneret alium bovem; et cum illi prophetae diu invocassent nomen Dei sui incidentes se cultellis et lanceolis iuxta evasit; deinde restituit pluviam tam diu expectatam et denegatam propter peccatum idolatriae. Tunc propter quod Elias, cedens furori et minis reginae iratae, recessit longe in desertum, cui Dominus praecepit, ut inungeret ventus arare terram, tractus ab aratro per Eliam secutus est eum et ministrabat ei. Mortuo autem Achabnnis, et fecit malum coram Domino: post quem regnavit Moab, qui dum aegrotaret mittebat nuntios suos ut consulerent Belzebuch deum Acharon, si poterat evadere ab infirmitate sua. Elias autem ad praeceptum angeli Domini ivit in occursum nuntiis, et arguens eos dixit: nonne est Deus in Israhel? non descendet rex
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ aliquot años apud amicos ror ita ut oio
nes tret utri uiueient qi nõ audebant aspa¬
tere aut se nõiare ppꝰ illos timq̃ ue ÷ rebelle
t erlapsos infra añte banĩuit Eeter do
fimilia colunensiii disꝑsi st̾ ꝑ regiões diuerlas
usq quo honifatius fraude cãptus qua tepat pes

Expanded text:
er aliquot annos apud amicos eorum, ita ut omnino nesciretur, utrum viverent, quia non audebant apparere aut se nominare. Papa illos tamquam iterum rebelles et relapsos, infra annum bannivit: caeteri de familia Columnensium dispersi sunt per regiones diversas, usque quo Bonifacius fraud
Abbreviated transcription (French):
bierta. Ordiã sic lias et ꝯstrue. loctaua bolgia
qua nuꝑ ĩtrauã tucta risplendea ditante
fiãme diu̾soꝵ igniu lucentiu et relucen¬
tiu a longe quante luctiole q̃ se uemes
nastũtir de que ccu putda Il uillan chal

Expanded text:
is. Ordina sic literam et construe: l'ottava bolgia, quam nuper intraveram, tutta risplendea di tante fiamme, diversorum ignium ardentium et relucentium a longe, quante lucciole, quae sunt vermes nascuntur de quercu putrida, il villan ch'al
Abbreviated transcription (Latin):
bit et clamabat pr̃mi p̃r micurus istł et au¬
riga eiꝰ et nõ uidit tu ãpliꝰ et scidit uesti¬
m̃ta ꝑ̃ dolore et leuato pallio helue od cetid¬
rat ei ꝑtussit aquas bis et diuisis agulo pa
uice helyseus transunt iordanẽ solus sicco prd
quẽ pͦ transierat sotiatꝰ cũ helya. helyseus at̃
uemanẽs p helya cũ spũ duplicato młta mira

Expanded text:
t et clamabat: pater mi, pater mi, currus Israhel et auriga eius; et non vidit eum amplius, et scidit vestimenta pro dolore. Et levato pallio Eliae quod ceciderat ei, percussit aquas bis, et divisis aquis, secunda vice Eliseus retransiit Iordanem solus sicco pede, quem primo transiverat sociatus cum Elia. Eliseus ergo, remanens post Eliam cum spiritu duplicato, multa mi
Abbreviated transcription (Latin):
mo hon duoꝵ unoigne Et hir no ꝙ homet
fingit uꝰ iliados ꝙ gnis ĩiuctus ardebat ĩ cli¬
biamedĩs sit et u̾gi fingit ꝙ iqnis eluxt ee ca¬
pite ⁊scinii filii ẽnt̃e et sicut liuiꝰ scͥbit de
Ellio simo uiͦ. rege ẜ omanon et de lutio
matio iuuene romano bellatte digouosissimo

Expanded text:
m in uno igne. Et hic nota quod Homerus fingit V Iliados quod ignis invictus ardebat in clyDiomedis, sicut et Virgilius fingit quod ignis eluxit de capite Ascanii filii Eneae, et sicut Livius scribit de Tullio Servio sexto rege romanorum, et de Lucio Martio iuvene romano bellatore victoriosissimo
Abbreviated transcription (Latin):
repit et diu ducauit ꝙ nihil potãt ex plorari.
non sampinꝰ filrus franasq de florẽsiis nobil
uir de pistecio erat male ꝯditois et fame qri
ĩsimĩti debebuat rapiusse ista sacra. Rĩpinus
stabat tanꝰ inscius et in sons fachi parentes
et p̃aibii ne iuuellio ĩ noces morẽtur ĩ iuiste. pote

Expanded text:
at explorari. nomine Rampinus, filius Francisci de Foresiis nobilis viri de Pistorio, erat malae conditionis et famae, qui verisimiliter debebat rapuisse ista sacra. Rampinus stavit, tamquam inscius et insons facti. Parentes et precibus, ne iuvenis innocens mor
Abbreviated transcription (Latin):
młta miracła faciens.  sic̃ helyas pecedens
ab helysto xeliꝗt sibi sp̃m ꝓphetit duplicatũ. Ita
ugꝰ recedtas a dante religt sibi sp̃m ꝓphatis di¬
Ita dantes mł̃tu doluit et et ꝯq̃ scus ẽ d̾ ee¬
cessu ugilii sit pclare treca fine purgt hio
sumãris collectis nc̃ est ad lr̃a destendenditm
quasz ordina sic Caascuna suppł flama si mo¬
il fic̃ito .i. aĩa ibi stante abscondita more
furti Certt illi de bulgia p̃cedenti porantu
a spentii gr furati st gallinas et alia uils
isti uorantur ab ignib qr ĩ uolaueñt magnas
ciuitates et nobiles tras sinit stati dicetur d̾
Ulixt ꝗ fuctiue cepit tropa cu equo simulato
ĩo dicit ĩ ogni fiama ĩ uola un pecrator .i. tegit
ab eo uñ dicit qñ li caualli leuarsi alti al cielo.
uersus colus ado cħ nol pote seqũ to glocchi

Expanded text:
racula faciens. Et sicut Elias recedens ab Eliseo reliquit sibi spiritum prophetiae duplicatum; ita Virgilius recedens a Dante reliquit sibi spiritum ita Dantes multum doluit et conquestus est de recessu Virgilii, sicut patet clare circa finem Purgatorii. His summatim collectis, nunc est ad literam descendendum, quam ordina sic: ciascuna, supple flamma, se moil furto, idest, animam ibi stantem absconditam more furti. Certe illi de bulgia praecedenti vorantur a serpentibus, quia furati sunt gallinas et alia vilia, sed isti vorantur ab ignibus, quia involaverunt magnas civitates et nobiles terras, sicut statim dicetur de Ulyxe, qui furtive cepit Troiam cum equo simulato. Ideo dicit: et ogni fiamma invola un peccatore, idest, tegit ab eo. Unde dicit: quando i cavalli levorsi erti al cielo, versus coelum, adeo, che nol potea seguir con gli occhi
Abbreviated transcription (Latin):
ur scelerato et dissolutias ĩmissit ignẽ artifitia¬
e pͦ ĩ domos suor asortu in orto sanctti alulael
t fuit tum furiosus ignis ꝙ flantt aust ͦ arsũt
domos młtaꝵ clarissimar fimiliarꝑ de trã illa
et ĩ sumã tota melior ꝑs suitatis arsit et fuert
irca duo milia ducẽte domꝰ dãnu thesauror m

Expanded text:
et dissolutus, immisit ignem artificialem primo in domos suorum consortium in horto sancti Michaelis; et fuit tam furiosus ignis, quod flante austro arserunt domos multarum clarissimarum familiarum de terra illa; et in summa tota melior pars civitatis arsit. Et fuerunt circa duo millia ducentae domus. Damnum thesaurorum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽib pꝰ q isti fuett hoĩeo magni igeni et i¬
genis puenit ex caliditate uñ hoñs calidi se
penetrat ꝯburit et ꝯsumit ꝗequd ẽ sibi obuiũ
qd significat ardore ĩgeriii et caliditutema
quib nihil põt obsisteue sic n igni uñ prudẽtia
priami. foctitudo hectoris tota potẽtia troyt
et regu amicoꝵ nõ potuer̾t resiste astutio
ulixĩs ut stati dicetut. Tertio ign ap

Expanded text:
unt homines magni ingenii, et ingenium provenit a caliditate, unde homines calidi sunt penetrat, comburit et consumit quicquid est sibi obvium, quod significat ardorem ingenii et caliditatem animi, quibus nihil potest obsistere sicut nec igni. Unde prudentia Priami, fortitudo Hectoris, tota potentia Troiae et regum amicorum, non potuerunt resistere astutiae Ulyxis, ut statim dicetur; tertio: ignis
Abbreviated transcription (Latin):
tinuat recte .uiiͦ. p̃cedẽti qr uia erat ue silue¬
stris et soataria gi nũq̃ alius mãt ꝑ istar uia
nam Dartes pͦ fabcauĩt istos mẽteg pontrs
⁊ istas bulgias et ma ista erat ualde portis.
Et tangit asꝑitate uis que nõ erat plana tu
dit tra lo schegge et frali tocchi .i. int̾ saxa

Expanded text:
tinuatur recte septimo praecedenti, quae via erat vere silvestris, et solitaria, quia numquam alius iverat per istam viam. Nam Dantes primus fabricavit istos pontes et istas bulgias, et materia ista erat valde fortis; et tangit asperitatem viae quae non erat plana, cum dicit: tra le schegge e tra i
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i pcidi ꝗ distat  fuuẽtia ꝑ tͥa miliaria quoꝵ
die erat᷑ Malatesta pͥm̾ de arimio E ꝗtes bono¬
nieẜ ad pͥmũ ꝯspectũ hostiũ trepidantes fugam
antib hostib fta ẽ magna cedes pcipue ab exui
bant et siti et talor et angustu morifbrit
hostes. uittores at ditati st spolus hostiñ. Alig¬

Expanded text:
 qui distat a Faventia per tria milliaria; quorum dux erat Malatesta primus de Arimino. Equites bononienses ad primum aspectum hostium trepidantes fugam entibus hostibus facta est magna caedes, praecipue ab exulibant, et siti et calore et angustia moriebantur. Hostes victores ditati sunt spoliis hostium. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
ge unũ mõte altus obscu. Et ad ĩteluga¬
a sole semꝑ ẽ media illumĩata qi luna e cõp
solidũ ita ꝙ lux nõ penetrat. Mõ cũ luna est
ꝯiũcta soli sol illumiãt ip̃a a ꝑte suꝑiori usus
cedit a ꝯĩctiõe sol ĩcipit illumiãet ea lat̾aba
et illud latꝰ uidemꝰ cresct᷑ de die ĩdie doñ est
oppoĩta soli et tõ uidemꝰ totũ rotundu qd respi
passo . s. ĩ magnũ et ꝓfundu occeanũ Ouãdo
⁊ apparue una motagna bruna per la distatia
cu tñ nõ ess ĩst. Et hic .no. ꝙ ħ erat mõs

Expanded text:
montem altum, obscurum. Et ad intelligea sole, semper est media illuminata, quia luna est corpus solidum, ita quod lux non penetrat; modo cum luna est coniuncta soli, sol illuminat ipsam a parte superiori verscedit a coniunctione, sol incipit illuminare eam lateraliter, et illud latus videmus crescere de die in diem, donec est opposita soli, et tunc videmus totum rotundum, quod respicit passo, scilicet in magnum et profundum Oceanum, quando n'apparve una montagna bruna per la distanza,cum tamen non esset in se. Et hic nota quod hic erat mons
Abbreviated transcription (Latin):
aĩal ⁊̃ biltugut nisi solus hõ. ⁊ acludͭ.d el fu¬
mo rosta. i. cessat. ꝑ hoc ĩ nuĩt ꝙ ꝯpleta trat
transmutatio qr serpens transsunderat totum
ꝙ ꝑ ista tam artifitiosa tiansformatiõs au  ĩtel¬
ligit solũmodo una tale ꝯclusiõẽ.u̃. ꝙ tał fur¬

Expanded text:
nisi solus homo, et concludit: el fumo resta, idest, cessat. Per hoc innuit quod completa erat transformatio, quia serpens transfuderat totum quod per istam tam artificiosam transformationem autor intelligit solummodo unam talem conclusione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iste fiita sori cu prente uit lenie et
plenas taueat sibi atali fure iicte rato prasia
et eepto qui didiat ire ĩuisibił. Ex prebuto
g potes ꝑpendẽ si pudor et dolor porfratn¬
de i fami traas formatiõe istius futis potissie

Expanded text:
associatus cum serpente vadit lente et plenas, caveant sibi a tali fure inveterato, pratico et experto, qui didicit ire invisibilis. Ex praedictis ergo potes perpendere, si pudor et dolor poterat nasci de transformatione infami istius furis, potissime
Abbreviated transcription (Latin):
tito redoit lotu morsus ꝙ adustu et suł erat iste
spens q ut uidtbis ex eiꝰ mosu egrediet fum
ergo cansatꝰ fuit ab igne. frigidũ at intficit
tor ĩst igidando d uenenua calidu isti sipents
dego lepe .÷ uesuo torpulentias et pantias ist

Expanded text:
 locum morsus quasi adustum, et talis erat iste serpens, quia, ut videbis ex eius morsu egredietur fumus; ergo causatus fuit ab igne. Frigidum autem interficit cor infrigidando: sed venenum calidum istius serpentis verso l'epe, idest, versus corpulentias et pancias isto
Abbreviated transcription (Latin):
et nutrit᷑ ⁊ tal ẽ fur ꝗ sponte fit ẜpeno et
repit ꝑ t̾ca. Lumaꝵ latet ĩ hyeme ĩ uete
exat sta iste fur latet q̃ diu ẽ sipeno exit uõ qñ
iapit fieri homo. Limax animal timidũ stati
nũ sentit aliꝗd retrahit st ĩtra domũ Ita et fur

Expanded text:
et nutritur, et talis est fur qui sponte fit serpens et repit per terram; limax latet hyeme, vere exit, ita iste fur latet quamdiu est serpens, exit vero quando incipit fieri homo; limax animal timidum statim cum sentit aliquid retrahit se intra domum, ita et fur
Abbreviated transcription (Latin):
onis .d. feciiõ .s. ego ulixes li mei cõpagni
si acuti al camino. i. tum acensos et ꝓmptes
ad tum ardiũ itee qd̾ nũ ꝗ̃ alł feca̾t cõ questa
oration picciola. q̃ breuis u̾bis ẽ magna siua
chappena li arei ritenuiti poscia. ⁊ .uix retraxi¬
sso i tos ab isto ꝓpoñto. S irite credo ꝙ optim̃
feass oppñtꝭ ⁊lam debes notar ꝙ ulixes fuiti
eloguentissimus sicut sepissime patet ap̃ homea

Expanded text:
o, scilicet ego Ulyxes, li miei compagni sì acuti al camino, idest, tam accensos et promptos ad arduum iter, quod numquam alius fecerat, con questa orazion picciola, quae brevis verbis est magna sententia, ch'a pena li avrei ritenuti poscia, idest, vix retraxissem eos ab isto proposito; sed certe credo quod optime fecisset oppositum. Nam debes notare quod Ulyxes fuit el
Abbreviated transcription (Latin):
singit ꝙ q̃tume̾ꝙ suctiłi et occulte agant ficita
sua sese unꝰ de tegit aliu ẽt gñ nõ p̃pendit et
nõ uiat. Et sb̾dit quõ apparauit se ad ꝯsi¬
deradu istos et ueddidẽit ogili attentu ad
pusi il deto su dal mento al naso. hoc signuz
soli hõ fact qñ uult aliꝗd attente notara
idcio chel duca stesse attento. ud nouã fictors
quas facere ĩtendeba. S tu dices quõ et
quare bantes facit u̾giliꝰ attetu cu potiꝰ

Expanded text:
ntumcumque subtiliter et occulte agant furta sua, saepe unus detegit alium, etiam quando non perpendit et non vult. Et subdit quomodo apparaverit se ad considerandum istos, et reddiderit Virgilium attentum adposi il dito su dal mento al naso; hoc signum solet homo facere, quando vult aliquid attente notare, acciò che 'l duca stesse attento, ad novam fictionem quam facere intendebam. Sed tu dices: quomodo et quare Dantes facit Virgilium attentum, c
Abbreviated transcription (Latin):
misciũt illis porli addento .i. cu dentib cepi
luna et laltra guancia ⁊ sic ꝯformaret fucie
sum cu facie homĩs et de duobi facẽt onu caput
et distest li deretuni .i. dues ultimos pedes
de duxit alle cosce ⁊ ꝯũxit tu ilł. ⁊ ad pfrctio¬
re unione addit et miseli la coda tra ambo due
dietro per li reni. ut sic stringẽt et ligaret ip̃m
a tergo sicut fecerat ab anteriori ita ꝙ cauda

Expanded text:
i gli addentò, idest, cum dentibus cepit, l'una e l'altra guancia, ut sic confirmaret faciem suam cum facie hominis, et de duobus faceret unum caput, e distese li diretani, idest, duos ultimos pedes deduxit, a le cosce, et coniunxit cum illis; et ad perfectiorem unionem addit: e miseli la coda tra ambedue, dietro per le reni, ut sic stringeret et ligaret ipsum a tergo, sicut fecerat ab anteriori, ita quod cauda
Abbreviated transcription (Latin):
mio saccorse  uisu s uoce cu fuerũt ppe. Et
ꝑ hoc au. notat actu fuꝵ q incedunt ad fite¬
tu ita lente plane leniter mollit et latent
et bante qui essent quos uidebant star nõ fu¬
ger et sine pena ideo u̾gꝰ et dantꝭ capti noui¬
tate rei nõ responder̃t illis s desiert loꝗ et
cepũt solumodo respicẽ ad ip̃os ꝗd actut tẽre
unde dł per cħ nr̃a nouella si ristete .i. dimi¬

Expanded text:
mio s'accorse, visu, sed voce cum fuerunt prope. Et per hoc autor notat actum furum, qui incedunt ad furtum ita lente, plane, leniter, molliter et lateet Dante qui essent, quos videbant stare, non fugere, et sine poena. Ideo Virgilius et Dantes capti novitate rei non responderunt illis, sed desierunt loqui, et coeperunt solummodo respicere ad ipsos quid acturi essent; unde dicit: perchè nostra novella si ristette, i
Abbreviated transcription (Latin):
dinis. Et põita guenientia mt rana et muẽ
pruina uõ paꝵ q pruina ẽ extã siutili uapore
qd resoluitar modico calore solis uł modita tale fi¬
tiont actis euauestit uñ dicit ma tempra .i. tem¬
eratio uł tempatura poco dura alla sua penna
młto mĩn: Qd nõ est aliud dice̾ inisi tam cito pru¬
ma resoluitur q̃ cito penna dii empatur.E
hic .no. q̃tu ꝯꝑatio manifestat hit acta ꝑ om̃es

Expanded text:
dinis: et posita convenientia inter pruinam et nivem, pruina vero parum, quia pruina est ex tam subtili vapore, quod resolvitur modico calore solis, vel modica calefactione aeris et vanescit; unde dicit: ma tempra, idest, temperatio, vel temperatura, poco dura a la sua penna:multo minus, quod non est aliud dicere, nisi tam cito pruina resolvitur, quam cito penna distemperatur. Et hic nota quantum comparatio manifestat hunc actum per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ductit padisi cͦ .uiiiiͦ dit̃ gͦ Lim lito et lalt
lia et ĩ extremo hospania ẜin nel moro to¬
qex alia ꝑte opposita et affrita ĩ cuiꝰ fine est
q di didi sardima que e insula int̾e utelꝙ
litus et dialiã que est diuisi ab itala agun

Expanded text:
con un legno, idest, solum cum una navi, non cum magna fida, da la qual non fui deserto, idest, numquam fui derelictus usque ad mortem; et manifestat iter suum maris Mediterranei quod currit per terram intrat ipsam terram inter Hispaniam et Africam, et multa spatia
Abbreviated transcription (Latin):
qn sibi ruituro de monte ad ualles uas occ̃tit
bũgne dedit sibi ꝯsiliũ ubis et portessit aux iliũ
cu maĩbi. Sicut ẽt bantes erat ⁊ astensuil
montis Rritus aspectu illaꝵ frrat Ita nc̃ m
astensu istiꝰ pontis erat turbatus aspertu uguli
beati et aspetu illius uie aspe do die tomenor¬

Expanded text:
 sibi ruituro de monte ad vallem, Virgilius obenigne dedit sibi consilium verbis, et porrexit auxilium cum manibus; sicut etiam Dantes erat in ascensu illius montis territus aspectu illarum ferarum, ita nunc in ascensu istius pontis erat turbatus aspectu Virgilii irati, et aspectu illius viae asperae. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
furebat  uañes erat suꝑbior eo uñ sequit᷑
ꝙ nlłs erat sibi par ĩ suꝑbia ĩ toto ĩserno. Et
sio .no. ꝙ auͬ m ista pm̃a sp̃e fure punit illos
ꝗ furãtar solũ ad tp̃s oblata sibi oportunitate
tp̃us et lon sicut iste uanes Nam de eo ñ nar̃a¬
tur nͥ istu furtu magn᷑ et malu saclegiu
Q ẽ furtu reꝵ sacrãt et de loto sac̾ ablatat

Expanded text:
furebat, et Vannes erat superbior eo, bene sequitur quod nullus erat sibi par in superbia in toto inferno. Et sic nota quod autor in ista prima specie furum, punit illos qui furantur solum ad tempus, oblata sibi opportunitate temporis et loci, sicut iste Vannes. Nam de eo non narratur nisi istud furtum magnum vel malum sacrilegium, quod est furtum rerum sacrarum, et de loco sacro abl
Abbreviated transcription (Latin):
uanẽs ui et fraude ĩteauit sac̾stia et illa spo¬
liauit p̃tiosissimis iocalib et peutentes tm
thesanto magno ad sotios ppalauert furtum
ꝗ triti st̾ nĩmis tñ gi factu erat portaueru
qppinsisos ero loco Mane at facto nonsi¬
ctato sinto porestati ꝑ camonicos ee sii agolan¬

Expanded text:
nes vi et fraude intravit sacristiam, et illam spoliavit pretiosissimis iocalibus: et revertentes cum thesauro magno ad socios propalaverunt furtum, qui territi sunt nimis. Tamen quia factum erat, portaverunt propinquior erat loco. Mane autem facto, notificato furto Potestati per canonicos e
Abbreviated transcription (Latin):
tñ uolantas et iõ auᵃ poĩt istos tu sipentibi
cu quib fingit eos ĩ cotꝑari et unrq̃ ⁊ atalico¬
positiõe nũꝙ̃ recede᷑ ad denotandu ꝙ eoꝵ
cogitam fraudulentũ et corruptu ad fuctu¬
et ẽ semp ꝯtinuũ et ꝑpetuũ lsq ad mortem

Expanded text:
tamen voluntas; et ideo autor punit istos cum serpentibus, cum quibus fingit eos incorporari et uniri, et a tali compositione numquam recedere, ad denotandum quod eorum cogitamen fraudulentum et corruptum ad furtum, est semper continuum et perpetuum usque ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
Nio. Nũc / tioĩs istius fuu̾is uñ fingit se petisse
au̾gili quãt hic erat positus .d. Et io al duta.
S ego auutes gudito noĩs istius ꝗs eeat et uñ
drxi u̾giꝰ dilli cħ nõ mutti.i. fugiãt et e uulgar¬
qr ut dcũ ẽ supra isti curxũt ꝑ bulgiã et ꝓpͥũ
bat scire furrtu memorabile quare iste trat
int̾ ẜpentes et ita ꝑ fipente tractatus Ideo¬

Expanded text:
tionis istius furis; unde fingit se petisse a Virgilio, quare hic erat positus, dicens: et io al duca: idest, ego Dantes, audito nomine istius quis erat, et unde, dixi Virgilio: dilli che non quia, ut dictum est supra, isti currunt per bulgiam, et proprium bat scire furtum memorabile, quare iste erat inter serpentes, et ita tractatus pe
Abbreviated transcription (Latin):
danãtus ĩ arcło urolentaꝵ fi fulminatus cuti
Capanto uł bulliẽs ĩ sangnĩs cu saynerio d
Corneto uł cuerẽs añ enes cu lano senensi
q. d. loquor tibi de uisu nõ de auditu ip̃e fuit
Un sanguinu et truciatuũ qr tanꝗͣ sictarius
hoẽt hoĩes capiebat tor quebat et teutiabat

Expanded text:
 fulminatus cum Capaneo, vel bulliens in sanguine cum Rainerio de Corneto, vel currens ante canes cum Lano senensi?ucci, quasi dicat: loquor tibi de visu non de auditu; ipse fuit vir sanguinum et cruciatuum, quia tamquam sicarius homines capiebat, torquebat et cruciabat
Abbreviated transcription (Latin):
Sit eñ pullus añ ꝗͣ dometur ñ uult reciꝑe
frenu nͤ corĩgi calcati Ita iuuenis recusat
regi freno rõnis nͨ recipit corrertiõe maiio
istud labariosum opus qr siquebat᷑ uanos
nmoẽs. Et sicut pullus uanꝰ et uagꝰ ñ ẽ aptꝰ
ad p̃lia uł labores. Ita au᷑ añ istd̾ opus nõ didi¬
cerat ad huc cẽtare q̃ uitia et ignorantiam
nec subrre magnoa lalores. Et ecce qr̃ op
am̃o sit facẽ għ segendo ĩ piuma nt socto
coltre nõ si uiẽne in fama.q.d.uacando so¬

Expanded text:
cut enim pullus antequam dometur non vult recipere froenum, nec corrigi calcaribus, ita iuvenis recusat regi froeno rationis, nec recipit correctionem maioris, istud laboriosum opus, quia sequebatur vanos amores; et sicut pullus vagus et vanus non est aptus ad praelia vel labores, ita autor ante istud opus non didicerat adhuc certare contra vitia et ignorantiam, nec subire labores magnos. Et ecce quare oportet amodo sic facere, chè seggendo in piuma nè sotto coltre non si viene in fama, quas
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑata qr ubi ille dixerat surrge uinte ĩpe dix̃.
sur̃exi et uiti uñ dicit Leuami allor l nõ dñ
esse satis resũptꝰ a pͥmo labore mostrandomi
fornito meglo dilena chio nõ mĩ sentia. Sicut
midus qr Spes premii alleruatio e laouito

Expanded text:
 surge, vince, ipse dicit: surrexi, et vici, unde dicit: levami alor, licet nondum esset satis resumptus a primo labore, mostrandomi fornito meglio di lena ch'io non mi sentia, sicut midus, quia spes praemii alleviatio est labo
Abbreviated transcription (Latin):
uia et ignes silbid Ita ꝙ talor lqu sfncelu
plubas et hõ fundebatur simł a plubo tine
patet de tappa plubea poderosa ad rapra plũ¬
ditis poderosaz de dãnato ad dañatu. de rrimi¬
ne ad crim Sicut gͦ fredeuie ĩpator roma¬
noꝵ rigide puniebat ꝓditore sicus Ita etmus
pator deus pigide punit ypotrita ꝗ pdit eui
Si cappe ypoctaꝵ erant sine aparatione gra¬
uores ioto dicit et graui tanto cħ sedeuito¬

Expanded text:
iam, et ignem subiici, ita quod calor liquefaciebat plumbum, et homo fundebatur simul cum plumbo, carne patet, de cappa plumblea ponderosa ad cappam plumbeam ponderosam, de damnato ad damnatum, de crimine ad crimen. Sicut ergo Federicus imperator romanorum rigide puniebat proditorem suum, ita aeternus imperator Deus rigide punit hypocritam, qui prodit eum; sed cappae hypocritarum erant sine comparatione graviores, ideo dicit: e gravi tanto, c
Abbreviated transcription (Latin):
Inꝗ tlũt / ugilii ad sequẽte bulg a ⁊ rnto
facit hic hano nobale fictiõe. Qt e pe u
n potat ex asꝑitate põtis feacti et ñ haberet
ire p̃ote aliũ asꝑiore h ẽẽt ĩteger /do a¬
nfit ipm uigorare ad sequẽtes oia labotro¬
siote Ibto eagiditur petit et ofremaoolabus¬

Expanded text:
nem Virgilii ad sequentem bulgiam, et merito facit hic hanc nobilem fictionem: quia enim,non poterat ex asperitate pontis fracti, et nunc haberet intrare pontem alium asperiorem, m vigorare ad sequentem viam laboriosiorem; ideo exorditur, petit, et confirma
Abbreviated transcription (Latin):
qũ uult destender̃ ad fundit altius bulgie
uł iñ exire sicut patuit s̃ in bulgia symoiato
perius et ĩ inteoitu istius bulgie .uiͦ. põtauit
tum ut bracchia qñ ꝑmisit se tadẽ deoisu
tinor de moĩo ꝵ Nunt uõ in exitu ñ potia

Expanded text:
quando vult descendere ad fundum alicuius bulgiae vel inde exire, sicut patuit supra in bulgia simoniacorum,  et in introitu istius bulgiae sextae portavit eum inter brachia, quando permisit se cadere deorsum timore daemoniorum. Nunc vero in exitu
Abbreviated transcription (Latin):
Et uult dicẽ br ꝙ bracchia hois longa breuea¬
bant᷑ et pedes fipentis breues elongabant᷑
dic̃ gͦ io uiadi le braccia ĩ trar per lastelle . ꝙ
retrahebantur ꝑse ip̃a intra corpus Ita qi fie
corti uiddi allungar tanto quanto accortaua
quelle .i. q̃tu breuiabantur brachia hom̃is¬

Expanded text:
e breviter, quod brachia hominis longa breviabantur, et pedes serpentis breves longabantur. Dicit ergo: Io vidi le braccia intrar per l'ascelle, quia retrahebantur per se ipsa intra corpus, ita quod fiebcorti vidi alongar tanto quanto accorciavan quelle, idest, quantum breviabantur brachia homi
Abbreviated transcription (Latin):
cognostant᷑ ma el sequecte .i. postea accidit
ome sol sequitare .ii. sicut aliq̃ñ sol artidẽ
per alcun caso. nõ data oꝑa s fortitu cħ lun
couenecte nomare unaltro .÷ quẽda alium
rat sugꝰ ppẽs et remãẜiat de qͥ unꝰ triu
por petebat dicẽdo .s. duob sotiis suis doue
fia rimaso cianfa. Iste quartꝰ sotiꝰ erat de

Expanded text:
cognoscantur, ma el seguette, idest, postea accidit, come suol seguitar, idest, sicut aliquando solet accidere, per alcun caso, non data opera, sed fortuitu, che l'un convenette nomare all'altro, idest, quemdam alium factus serpens, et remanserat, de quo unus trium prior petebat, dicendo, scilicet duobus sociis suis, dove fia rimaso Cianfa. Iste quartus socius erat de
Abbreviated transcription (Latin):
atinquibiles et eecurens ad sirtes dibebat
quã maris q̃ues ess salsa ꝑt amara Sy nõ suf¬
stit sibi im̃o tota iqua mũdi nõ suffrtissi unde
ulus ułtio substinuit apire s uenas tũ gladio
et bibẽ sanguiẽ siũ ꝓpriu. Alius ẜipeno ẽ
dicta arena dcũs Emorous ab ema ꝙ ẽ sun¬
gus et reis fureus qi morso ei lapsat orifitia
o uenar et excunt ꝗͥcqd singũto e ĩ corpore
morsi. hẽt colorẽ cireneu et est maior enocu¬
bito uñ ⁊ utanꝰ narrat de isto ppente ꝙ ĩ iecit
dentes ĩ romanus cui nom̃ erit Tullꝰ q̃ ecat
iuuenis magnanintꝰ imitator e atõis et subto
sfluꝵ totus sangus ꝑ oĩa foramĩa torꝑis sit
ꝑ nares aures ocłos et poros copotis sta ꝙ ert
totꝰ sanguineus. Ali miles etors noicle
aenu discutres ueloat pasta i fecit manum
ei Ille p̃sto cu gladio ãputauit sibi manu ⁊ sic
ꝑre redemit tocũ corpas. Erant et alie pestao
spentas ĩ dicta arena de quili dicet in srquẽti.t¬

Expanded text:
tinguibilem; et recurrens ad syrtes bibebat aquam maris, quamvis esset salsa et amara, sed non suffecit sibi, imo tota aqua mundi non suffecisset; unde Aulus ultimo sustinuit aperire sibi venas cum gladio et bibere sanguinem proprium. Alius serpens est in dicta arena dictus Emorrois ab emor, quod est sanguis, et rois fluxus, quia morsus eius laxat orificia omnia venarum, et excutit quicquid sanguinis est in corpore morsi; habet colorem cinereum, et est maior uno cubito. Unde Lucanus narrat de isto serpente quod iniecit dentes in romanum, cui nomen erat Tullus, qui erat iuvenis magnanimus imitator Catonis, et subito effluxit totus sanguis per omnia foramina corporis, sicut per nares, aures, oculos et poros corporis, ita quod erat totus sanguineus. Alius miles Catonis nominenenum discurrens velociter per hastam, infecit manum eius; ille praesto cum gladio amputavit sibi manum, et sic parte redemit totum corpus. Erant et aliae pestes serpentum in dicta arena, de quibus dicetur in sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
Et .no. ꝙ auᵃ fecit ꝯꝑatiõe de cappis istio
monacalib qr uisu est sibi nõ uidisse aliu
hĩtu despectiore ꝗ̃ istu sicut gr̃a exẽpli ha¬
bitꝰ fratru minoꝵ ur̃ magis actus ad ypo¬
crisim qr uidtur ualde despectus plusꝗͣ ha

Expanded text:
 quod autor fecit comparationem de cappis istis monachalibus, quia visum est sibi non vidisse alium habitum despectiorem quam istum. Sicut gratia exempli habitus fratrum minorum videtur magis aptus ad hypocris