comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem que impios ad iusti¬
ciam ⁊ mortuos reuocat
ad uitam : Ad hoc discipu¬
los suos doctͥne moĩti
⁊ oꝑum miraculis imbu¬
Nam unũ horum sine
alio ñ. ꝓderat ad salutem:
et equalis erat periculi
crediclisse eum utrũꝙ ẽẽ.
pariter confitendum. Cͥ
situt deo uera humanitaᷤ.
ita homini inherat uera
nes quid ip̃i de eo crede¬
rent. quid ue sentirent.
lationem sũmi patris:
corpore superans et huma¬
na transcẽdens uidrit mẽ¬
tis oculis filium dei uiui
⁊ confessus est głam deita¬
tis: quia non ad solam
respexit substantiam car¬
nis & sangiins. uiͣ¬
autumq in hac
fidei sublimitate coni¬
placiit: ut beatitudims
felicitate donatus sacrã
iniriolabilis petre accipe¬
ret firmitatem. supͣ qmͣ
fundata ecclã portis insir¬
mi ⁊ mortis legibus pre¬
ualeret. nec insoluendi
aut ligandis qͦrumq
causis: aliud ratum es¬
set incelo. quã qd̃ petri se¬
disset arbitrio. Hec aut̃
erat de inferioris substã¬
tie sacͣmento: ue apostoli¬

Expanded text:
dem quae et impios ad justitiam et mortuos revocat ad vitam, ad hoc discipulos suos doctrinae monitis et operum miraculis imbuNam unum horum sine altero non proderat ad salutem, et aequalis erat periculi,credidisse, cum utrumque esset pariter confitendum: quia sicut Deo vera humanitas, ita homini inerat vera nes quid ipsi de eo crederent, quidve sentirent: lationem summi Patris, corporea superans et humana transcendens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia non ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac fidei sublimitate complacuit, ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque causis aliud ratum esset in coelis quam quod Petri sedisset arbitrio. CAP. II. erat de inferioris substantiae sacramento, ne apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
que peraures corporis
interiorem iuentum
ditum ad magni lacͣm̃¬
ti nos intelligentiamt
uocat: quã aspirante glo¬
ria dei sacilius adsequemꝰ.
si consierationera nrãm¬

Expanded text:
quae per aures corporis interiorem mentium ditum, ad magni sacramenti nos intelligentiam vocat: quam aspirante gratia Dei facilius assequemur, si consi
Abbreviated transcription (Latin):
pedem tuum a malo.
Uias enim que a destͥs
sunt: nouit dominus.
ꝑuerse uero funt. que
a sinistris sunt. Ipse
autem rectos faciet cͣ¬
sus tuos: itinera autẽ
tua in pace producit.
ili mi attende sapĩe¬
ciam meam: ⁊ pru¬
denitie mee inclina au¬
rem tuam ut custodi¬
as cogitationes. ⁊ dis¬
ciplinam labia tua cõ¬
seruent. fanus err̃i stil¬
lans labia metͥcis ⁊ ni-¬
tidius oleo gutur eius.

Expanded text:
pedem tuum a malo. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, peruersae uero sunt quae a sinistris sunt. ipse autem rectos facit cursus tuos, itinera autem tua in pace producet. Fili mi, adtende sapientiam meam et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes, et disciplinam labia tua conseruent. fauus enim stillans labia meretricis et nitidius oleo guttur -eius.
Abbreviated transcription (Latin):
hinc: ⁊ nolite facere do¬
mum patris mei domũ
negotiationis. nͭ
uid audiuimus fr̃s:
Ecce templum illd̃
sua querebant:qui ad
mundinas uenerant
ut que illi uendelant
ibi. que opus habebãt
homines in sacrificiis

Expanded text:
 nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. » Quid audivimus, Ecce templum illud sua quaerebant, qui ad nundinas venerant. Et quae ibi vendebant illi? Quae opus habebant homines in sacrificiis
Abbreviated transcription (Latin):
& in plenitudine młta.si¬
cut scitis quales ferimus
uobiscum ꝓpter uos. Et
uos imitatores nr̃i fci es¬
tis ⁊ domini. excipientes
u̾bum in tͥbulatione
młta cũ gaudio sp̃c sanc¬
ti. ita ut fc̃i sitis forma

Expanded text:
nitudine multa sicut scitis quales fuerimus vobis propter vos et vos imitatores nostri facti estis et Domini excipientes verbum in tribulatione multa cum gaudio Spiritus Sancti ita ut facti sitis forma
Abbreviated transcription (Latin):
ego audio res pessimas a
omni populo: Nolite
filii mei E non est eni
bona fama qm ego au¬
dio. ut transgredi facia¬
tis populum domini. Si
peccauerit uir muirũ.
placare ei potest deus. Si

Expanded text:
ego audio, res pessimas, ab omni populo? Nolite, filii mei: non enim est bona fama, quam ego audio, ut transgredi faciatis populum Domini. Si peccaverit vir in virum, placari ei potest Deus: si
Abbreviated transcription (Latin):
corda sanauit. Propt̾ea
ego illa maiora tempta¬
re uolui: illa suma tar¬
dare passutz sum. Ipsis
ergo ab illo completis de

Expanded text:
corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ igriobile ⁊ honeriferũ
mnagis. Sic fuerunt hõĩeᷤ
mũdi. et irrationabilẽ
uerbi ratione carentes:¬
& quantũ ad deum stł¬

Expanded text:
 ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines mundi et irrationabiles verbi ratione carentes, quantum ad Deum st
Abbreviated transcription (Latin):
inmimera magnaq mi¬
rabilia celum illis angeli¬
cas rorauit escas. Dulcia
pocula lapisdurissimꝰos
ministraint. Iordanis ꝑ¬
petem meatũ suum re¬
trorsit in fontem. ualidiꝰ¬
simi hostiũ muri tubaꝵ
strepitu corruerunt. Sol
quoq cõmoratus in celo
longiorem triũphanti po¬
pulo prestitit diem. Hoc
uero nullis antea uidere
seculis datum est. ut umni¬
geiitus altissimi quem
trementes archangelorũ
suscipiunt potestates ho¬
minẽ se hominibus exhi¬
leret. Et carnem quam
sumpsit in homine tͣns¬
formaret in deum.
mplectẽ ergo dignati¬
onem maĩestati eter

Expanded text:
innumera magnaque miinnumera magnaque mirabilia. Coelum illis angelicas roravit escas; dulcia pocula lapis durissimus ministravit ; Jordanis perpetem meatum suum retorsit in fontem; validissimi hostium muri tubarum strepitu corruerunt; sol quoque commoratus in coelo longiorem triumphanti populo praestitit diem . Hoc vero nullis antea videre saeculis datum est, ut Unigenitus Altissimi, 38 quem trementes archangelorum suscipiunt potestates, hominem se hominibus exhiberet, et carnem, quam assumpsit ab homine transformaret in Deum. Amplectere ergo dignationem majestatis aeter
Abbreviated transcription (Latin):
a patͥarchis: a prophetis p̃¬
dicatus. Admĩciatus ab ã¬
gelis: ab apostolis adproba¬
tus. De uno ecdem ꝙ legis
inpͥncipio erat u̾bum. ⁊
u̾bum caro factum est.
aude ergo nunc
⁊ exulta ad cleũ tuũ
tandem conu̾sa gentilitas:
percepisti domuĩ qd̃ abͣħã
in spũ se uidisse letatu᷑
est. Meruisti per xp̃m: ꝙ
gens electa non potint.
Timens eñi ifrahel ⁊̃ tre¬
mens mirabatur. ut le¬
gimus qd̵ moyses popu¬
li pͥnceps recunditus in
nulr ⁊ in u̾tice montis
altissimi solus cũ dño lo¬
quetur. Tibi uero sic na¬
tus est xp̃s. ⁊ tanta se nob̃
dignatione concessit ut
loquetur omĩbus ꝙ ab oĩ¬
bus uideretur. Ad illum tẽ
montẽ sygnay quicunq
accessisset ex populo pre¬
senti pugniebat᷑ interitu.
Ad huric uero montem qui
hodie natus est mũdo qui¬
cunq non accesserit: mo¬
rietur. Et tunc quidem u¬
nus populus erudiebatur
ad fidem. Nunc uero omnes
gentes uocantur ad uitam.
iderunt uenerabiles
patres nostri

Expanded text:
a patriarchis, a prophetis praedicatus, annuntiatus ab angelis, ab apostolis approbatus. De uno eodemque legis: In principio erat Verbum, et Verbum caro factum est . Gaude ergo nunc et 37 exsulta ad Deum tuum tandem conversa gentilitas. Percepisti donum quod Abraham in spiritu se vidisse laetatus est: meruisti per Christumgens electa non potuit; timens enim Israel et tremens mirabatur, ut legimus, quod Moyses, populi princeps, reconditus in nube, et in vertice montis altissimi solus cum Domino loqueretur . Tibi vero sic natus est Christus, et tanta se nobis dignatione concessit, ut loqueretur omnibus, et ab omnibus videretur. Ad illum tunc montem Sina quicunque accessisset ex populo, praesenti puniebatur interitu: ad hunc vero montem, qui hodie natus est mundo, quicunque non accesserit, morietur. Et tunc quidem unus populus erudiebatur ad fidem: nunc vero omnes gentes vocantur ad vitam. Viderunt venerabiles patres nostri
Abbreviated transcription (Latin):
et sub alia illam que se¬
cumdum matheum ⁊
lucam non est ferenda.
sicut sub alia significa¬
tione intelligitur tẽp¬
tatio de qua dictum ẽ.

Expanded text:
et sub alia illam, quae secundum Matthaeum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significatione intelligitur tentatio de qua dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis per dies
sigulosxxxx. chori si¬
rine. decemq boues
pascuales.⁊ centum
arietes excepta uena¬
tione ceruorum ca¬
p̃arum atq bubuloꝵ
⁊ auiũ altiliũ. Ip̃e em̃i
obtinebat omnẽre¬
gionem que erat tnͣs
flumen qͣsi athaphsa
usq garam. ⁊ cunctos
reges illarum regionũ.

Expanded text:
Salomonis per dies singulos XXX chori sirine, decem boves pascuales et centum arietes excepta venatione cervorum caprearum atque bubalorum et avium altilium ipse enim obtinebat omnem regionem quae erat trans flumen quasi a Thapsa usque Gazam et cunctos reges illarum regionu
Abbreviated transcription (Latin):
dialolus parentem
nr̃m ad suꝑbiam traxit.
qd̃ eũ ad auariciam sũ¬
luitatis excitauit. Sed
quibus modis pͥmum ho¬
minem strauit: eisdem
modis scło homine tp̃¬
tato succubuit. Per gu

Expanded text:
diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quo eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis secundo homini tentato succubuit. Per gu
Abbreviated transcription (Latin):
salim ⁊ non crant
s ꝙ per terramn iemi¬
ni & minime repẽẽt.
um autem uenis¬
sent in terram supͥ
dixit saul ad puerum
suum qui erat cum eo
Ueni ⁊ reu̾tamur ne
forte dimiserit pater
meus asinas. ⁊ sollicitꝰ
sit pro nobis. Qui ait
eit Ecce est uir dei in
ciuitate hac: uir no¬
bilis. omne quod loͥ¬
tur. absq ambiguitate
uenit.Uunc ergo ea¬
mus illuc: si forte ri¬
bis de uia nrͣa propt̃
quam uenishus.
ixit q saul ad pue¬
rum suum. Ecce
ibimus. Quid feremꝰ
ad uirum dei: paiis
defecit in sitarciis nͣris.
⁊ sportubam non habe¬
mus ut demus homi¬
ini dei: nec quidqͣm ali¬
ud. Rursum puer res¬
pondit saul. Et ait. Ec¬
ce muenta est in ma¬
nu mea qurͣta pars
stateris argenti. demꝰ
homini dei ut indi
re deum. Uenite ⁊ ea¬
mus ad uidentem. Q.
enum prophetadicit᷑
hodie: uocabatur olim
uidens. ꝙ dixit saul
ad puerum suum. Op

Expanded text:
rant sed et per terram Iemini et minime reppererunt cum autem venissent in terram Suph dixit Saul ad puerum suum qui erat cum eo veni et revertamur ne forte dimiserit pater meus asinas et sollicitus sit pro nobis qui ait ei ecce est vir Dei in civitate hac vir nobilis omne quod loquitur absque ambiguitate venit nunc ergo eamus illuc si forte ibis de via nostra propter quam venimus dixitque Saul ad puerum suum ecce ibimus quid feremus ad virum panis defecit in sitarciis nostris et sportulam non habemus ut demus homini Dei nec quicquam aliud rursum puer respondit Sauli et ait ecce inventa est in manu mea quarta pars stateris argenti demus homini Dei ut indicre Deum venite et eamus ad videntem qui enim propheta dicitur hodie vocabatur olim videns et dixit Saul a
Abbreviated transcription (Latin):
ne. & impetu qui super¬
uenit nobis in istis ãnis
ex quo recessit iason a
sancta terra ⁊ a regno. por¬
tam succenderunt ⁊ ef¬
fuderunt sanguine ĩno¬
centem. Et orauimus
ad dominũ ⁊ exauditi su¬
mus. & obtulimus sacri¬
ficium ⁊ similaginem. ⁊
accenduns lucernas ⁊
proposuimus panes.et
nunc freqñtate dies ste¬
nophegie mensis casleu.
mio centesimo octo¬
gesimo octauo. ꝓopu¬
lus qui est hierosolimis
⁊ in iudea senatusq et
iudas aristobolo magis¬
tro ptolomei regis qui est
de genere christorum sac̃¬
dotum. & his qui in egip¬
tosunt iudeis salutem ⁊
sanitatem De magnis ꝑi¬
culis adeo liberati magni¬
fice. gr̃as ipsi ut pote qͥ
adũsus talem regem dimi¬
cauimus.Ipse enim euel¬
lere fecit de perside eos qͥ
pugnauerunt contͣ nos.
Namcum inperside esset
dux ipse: ⁊ cum ipso ĩm̃e¬
sus ex̾citus cecidit intem¬
plo nanee consilio deceptũ
sac̾dotis nanee. & enim ꝯ¬

Expanded text:
ne et impetu qui supervenit nobis in istis annis ex quo recessit Iason a sancta terra et a regno portam succenderunt et effuderunt sanguinem innocentem et oravimus ad Dominum et exauditi sumus et obtulimus sacrificium et similaginem et accendimus lucernas et proposuimus panes et nunc frequentate dies scenophegiae mensis casleu anno centesimo octogesimo octavo populus qui est Hierosolymis et in Iudaea senatusque et Iudas Aristobolo magistro Ptolomei regis qui est de genere christorum sacerdotum et his qui in Aegypto sunt Iudaeis salutem et sanitatem de magnis periculis a Deo liberati magnifice gratias ipsi utpote qui adversus talem regem dimicavimus ipse enim ebullire fecit de Perside eos qui pugnaverunt contra nos nam cum in Perside esset dux ipse et cum ipso inmensus exercitus cecidit in templo Naneae consilio deceptus sacerdotis Nane
Abbreviated transcription (Latin):
tractantibus u̾mos ef¬
fecti sunt. id est contu¬
matie ultores ⁊ iudices
que similitudo xp̃m in¬
dicat deum: quem qui
suauem cibum ⁊ dul¬
cem potum haurire ne¬
glexerit iudicem ꝑacie

Expanded text:
tractantibus, vermes effecti sunt; id est contumaciae ultores et judices. Quae similitudo Christum indicat Dominum: quem qui suavem cibum et dulcem potum haurire neglexerit, judicem patie
Abbreviated transcription (Latin):
quia multi diłigebãt
eum. Post dies uero
quadraginta cuinq o¬
ciderunt regem filii ip¬
sius. ⁊ reu̾sus tobias in
domũ suam. omnsq
esset dies festus do

Expanded text:
a multi diligebant eum. Post dies vero quadraginta quinque occiderunt regem filii ipsius, et reversus est Tobias in domum suam, omnisquesset dies festus Do
Abbreviated transcription (Latin):
minus noster. in quo di¬
uinitatis est plenitudo:
carnis nr̃e in firma susti¬
piens. nouus natus est
homo. Hodie refulsit se¬
cundus ille adan. non in¬
cola s deus paradisi: qm̃
inter dicte arboris pleni¬
tudo non fallat. Serpẽs
nõ decipiat: auͣlier non
seducat. Hodie exortum
est in tenebris lumen:
hodie illud quod celum
⁊ celi celorum se habere
garidebant. mũdus dñ
nescit accepit.

Expanded text:
minus noster, in quo divinitatis est plenitudo, carnis nostrae infirma suscipiens, novus natus est homo. Hodie refulsit secundus ille Adam, non incola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pulchritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
parte. recluduntur: qr
sepe anima post infimi
corporis desidiam ad
deum respiciens super¬
ne ꝙ gratie remedio cu¬
piensinnoua¬
ri. prisce consuetudi¬
nis obstatulo retarda¬
tur. sepe inter ip̃as ora¬
tionis secrete dulcedi¬
nes. quasi suane cum
domino colloquium tͣ¬
ba cogittationũ inter

Expanded text:
parte recluduntur. Quia saepe anima post infimi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum inter
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c incapite & nõ
in corpore: sed xp̃c totus
incapite ⁊incorpore.
Quic̃ ergo membra eiꝰ
ip̃e: quod antem ip̃e ñ
continuo m̃bra eius.
Nam si non ip̃e esset m̃bra
eius: non dice̾t sanlo.
Quid me ꝑsequeris: Nõ
em̃ saulus ip̃m: s menbͣ
eius. id est fideles eius ĩ
terra persequcbatur. No¬
luit tamen dicere santtõ
meos.seruos. meos. po¬
stremo honorabilius fr̃a¬
tres meos. s me hoc

Expanded text:
 in capite et non in corpore, sed Christus totus in capite et in corpore. Quod ergo membra ejus, ipse: quod autem ipse, non continuo membra ejus. Nam si non ipse essent membra ejus, non diceret: Saule, quid me persequeris ? Non enim Saulus ipsum, sed membra ejus, id est fideles ejus, in terra persequebatur. Noluit tamen dicere, sanctos meos, servos meos; postremo honorabilius, fratres meos: sed, Me, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nultum imago cora
oculis meis. ⁊ uocem
quasi aure lenis au¬
diui. Nunquid hõ
dei comparatione iu¬
stificabitur: aut fac

Expanded text:
ultum, imago coram oculis meis, et vocem quasi aurae lenis audivi. Numquid homo Dei comparatione justificabitur: aut fac
Abbreviated transcription (Latin):
hoc maiori sacramento aliquid gͥ u¬
surpet ministroꝵ arrogantia: quid
scĩ inde sentiant attendamꝰ. Ait au¬
gustinus in libro de corꝑe clñi. Intra
catholicam eccłiam in ministerio
corꝑis et sanguinis dñi nichil a
bono magis. nichil a malo minus
ꝑficit᷑ sacerdote: quia non in merito
consecrantis s in uerbo efficit᷑ crea¬
toris. ⁊ in uirtute spc̃ sancti. Sie
ad xp̃m ꝑtineret. Nunc autẽ sicut
ipse est qui baptizat : ita ipse qui ꝑ
et transfundit in sanguinẽ. Creden¬
dum est enim quod in uerbis xp̃i sa¬
cramenta conficiant᷑: cuiꝰ enim potẽ¬
cia creant᷑ priub eius utiq uer¬
bo ad melius recreant᷑.
um gͦ augustinus ea que pͥus
creata sunt dicat it̾m creari
in sacramento: si hoc homines pos¬
sent facere constaret eos factores
.ẽẽ. corꝑis xp̃i. et ita quasi creatores¬
. ẽẽ. sui creatoris quod est impossibile.
Ait enim eusebiꝰ emisenus. Iniusi¬
bilis sacerdos uisibiles creaturas in

Expanded text:
hoc majori sacramento aliquid sibi uhoc majori sacramento aliquid sibi usurpet ministrorum arrogantia: quid sancti inde sentiant attendamus. Ait Augustinus: « De corpore Domini intra catholicam Ecclesiam in ministerio corporis et sanguinis Domini nihil a bono majus, nihil a malo minus perficitur sacerdote, quia non in merito consecrantis est, sed in verbo efficitur Creatoris et in virtute Spiritus sancti. Si eristum pertineret. Nunc autem sicut ipse qui baptizat, ita ipse qui peet transfundit in sanguinem; credendum est enim quod in verbis Christi sacramenta conficiantur. Cujus enim potentia creantbo ad melius recreantur. » Cum ergo Augustinus ea quae prius creata sunt, dicat iterum in sacramento creari, si hoc homines possent facere, constaret eos esse factores corporis Christi, et ita quasi creatores esse Creatoris sui, quod est impossibile. Ait enim Eusebibilis sacerdos visibiles creaturas in
Abbreviated transcription (Latin):
eam ꝓut uult distribuenda neu¬
trum horum assumpserit
Udi igitur astructum est
ad officialiũ m̾ita baptismi
gram non attine̾: uideamus eti¬
am de xp̃i corꝑe et sanguine
conficiendo. qmͣuis ubi constat.
de minori satis.etiam de maiori
uideat᷑ sacram̃to. Corpus enim xͥ
et sanguis non solum pars bap¬
tismi est. s ⁊ fundam̃tum eius
ꝙ complecio. adeo ut sicut eua de
latere ade dormientis. sic et ec¬
clesia ꝓdricta credat᷑ de latere.xͥ.
in morte quiescentis: quia sicut
illa inde generata. sic ista hĩc est
regenerata. unde mirifice sua ꝓ¬
fluxeruit sacramenta. aqua in
regn̾ationem. sanguis in redemp¬
tionẽ. Unde ioħs in epła sua ait
t bene repetiit quia
nichil ꝓfusset aqua sine sangui¬
ne: quia non solum abluit s redimit.
s ⁊ quia redimit ideo abluit. Unde
in apocalipsi. Hi sunt qui uenerunt
ex magna tribulatione: et lauer̃t
stolas suas ⁊ dealbauerunt eas in
sanguine agni. Ne igit᷑ etiam de

Expanded text:
eam prout vult distribuendam, neueam prout vult distribuendam, neutrum horum assumpserituia igitur astructum est ad officialium merita baptismi gratiam non attinere, videamus etiam de Christi corpore et sanguine conficiendo: quamvis ubi constat de minori satis etiam de majori videatur sacramento. Corpus enim Christi et sanguis non solum par baptismo est, sed et fundamentum ejus et completio, adeo ut sicut Eva de latere Adae dormientis, sic et Ecclesia producta credatur de latere Christi in morte quiescentis; quia, sicut illa inde generata, sic ista inde regenerata. Unde mirifice sua profluxerunt sacramenta, aqua in regenerationem, sanguis in redemptionem. Unde Joannes in Epistola sua, ait:t bene repetiit, quia nihil profuisset aqua sine sanguine, qui non solum abluit, sed et redimit, sed et quia redimit, ideo abluit. Unde in Apocalypsi: Hi sunt qui venerunt ex magna tribulatione, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni . Ne igitur etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
am nondũ habent potestatẽ com¬
meffabilis dei gracia que ubi
alterutruni deest necessita¬
tis articło. & fidem p̃uenis sacram̃ti
misti̾o. et sacramenti uicem comples
fidei m̾ito: ut nullis legib tenea¬
ris astricta. ne qnͣtum in te est sa¬
lutis eterne aliquatenus patia¬
mur dispendia. Ne tamen sit mi¬
rum quod sine ministris ds qd̾
legis & gr̃e initio fec̾it uicleamus
Ait dñs ad moysen. Cong̾ga michi
.lxx. uiros. ⁊ duces eos ad tab̾na¬
đm federis: ⁊ auferani de spũtu
o tradẽmq eis. Non dixit aufẽs¬
et trades: s auferam et tracdã.
Quod ne forte ducatui moysi im¬
putaret᷑ : duo exhis qui descrip¬
ti fuerant ad tab̃nacłm non ue¬
nerunt.&.tamen moyse non
ducente sicut et cetĩ sp̃m acceꝑũt
Similit̾ ⁊ in noua gr̃a cuni so¬
leret tm̃ dari ꝑ impositionẽ ma¬
nus: tamen adhuc loqñte petro
mũtis uł officus. cum in legis¬
latore. in apłoꝵ principe. d̃s ad

Expanded text:
am nondum habent, potest aliena comam nondum habent, potest aliena comineffabilis Dei gratia, quae ubi alterutrum deest necessitatis articulo, et fidem praevenis sacramenti mysterio, et sacramenti vicem comples fidei merito, ut nullis legibus tenearis astricta, ne quantum in te est salutis aeternae aliquatenus patiamur dispendia! Ne tamen sit mirum quod sine ministris Deus pelegis et gratiae in initio fecerit videamus. Ait Dominus ad Moysen: Congrega mihi viros, et duces eos ad tabernaculum foederis, et auferam de spiritu tuo, tradamque eis . Non dixit: Auferet trades, sed auferam et tradam. Quod ne forte ducatui Moysi imputaretur, duo ex his qui descripti fuerant, ad tabernaculum non venerunt, et tamen Moyse non ducente sicut et caeteri spiritum acceperunt. Similiter et in nova gratia, cum solebat tantum dari per impositionem manus, tamen adhuc loquente Petromeritis vel officiis, cum in legislatore, in apostolorum principe, Deus ad
Abbreviated transcription (Latin):
crediderit ⁊ baptrratus fu̾it sal¬
uiis erit. et sola fide sine baptismo
saluant᷑ homines ut latro. &. so¬
lobaptismo sine fide ut pueri: s te
tantum cũ non contemptus reli¬
gionis. s arcicl̃s necessitatis alter¬
utrum excludit. Unde ysiclorus
Paruuli alio ꝓfitente baptizant᷑.
quia adhuc loqui uel cred̾e nesci¬
unt: sicut egri muti ł surdi.
quoꝵ uice alius ꝓfitet᷑ ut ꝓ eis
respondeat dum baptrzant᷑. Itẽ
augustinus delib̾ro arbitͥo libro
.iiiͦi. Illud ꝑscrutari homines so¬
lent. sacramentũ baptismi xp̃i qͥd
eis pueris ꝓsit cum eo accepto ple¬
runq moriunt᷑. priusꝙͣ ex se quie¬
qmͣ cognoscere potuerint. Qua in
re satis pie recteq c̾ditꝰ᷑ ꝓdesse par¬
uulo. eoꝵ fides a quib consecrandꝰ
offertur: et hoc eccl̃ie commendat
salub̃rua auctoritas. ut ex eo sen
tiat quisq quid sibi ꝓsit fides sua.
qñ in alioꝵ quoq bñficio qui ꝓpri¬

Expanded text:
crediderit et baptizatus fuerit, salcrediderit et baptizatus fuerit, salvus erit , et sola fide sine baptismo salvantur homines ut latro, et solo baptismate sine fide ut pueri; sed tunc tantum cum non contemptus religionis, sed articulus necessitatis alterutrum excludit. » Unde Isidorus Parvuli alio profitente baptizantur, quia adhuc loqui vel credere nesciunt, sicut aegri, muti, vel surdi, quorum vice alius profitetur, ut pro eis respondeat dum baptizantur. » Item Augustinus De libero arbitrio : « Illud perscrutari homines solent, sacramentum baptismi Christi quid parvulis prosit, cum eo accepto plerumque moriuntur priusquam ex eo quidquam cognoscere potuerint. Qua in re satis pie recteque creditur prodesse parvulo eorum fidem, a quibus consecrandus offertur. Et hoc Ecclesiae commendat saluberrima auctoritas, ut ex eo quisque sentiat quid sibi prosit fides sua, quando in aliorum quoque beneficium, qui propri
Abbreviated transcription (Latin):
implet᷑ cum mysteriũ baptismi nõ
contemptꝰ religionis s articłus ne¬
cessitatis excludit. ⁊ sicut in illo
latrone quod baptismi sacramento
defuerat. compleuit omnipotentis
benignitas. quia ñ suꝑbia uel con¬
tempti s necessitate defu̾at : sic in
fantib qui baptizati morũt᷑ eadẽ
gr̃a omnipotentis explere credenda
est. quod non ex impia uoluntate
s ex etatis indigentia. nec corde c̾clere
Ad iusticiã possunt. nec ore confiteri
ad salutẽ. baptisinus quidẽ potest in¬
ẽẽ ubi cordis conu̾sio defuerit: con¬
u̾sio autẽ cordis potest quidem inẽe
conu̾sio cordis ad dm̃: cum d̾i sacra¬
mentũ contempnit᷑. Item in libro¬
sententiaꝵ ꝓsꝑi. Nerus baptismus
constat non tam ablutione corꝑis
quam fide cordis. qmͣ doctrina apł̃i¬
ca tradit dicens. fide munclans cor¬
da eoꝵ. Et alibi. Saluos facit bap¬
tisina ñ carnis depositio fordium.
s consciencie bone int̾rogat᷑o indm̃.
Eace cũ dñs dicat in euangłio qui

Expanded text:
iter, cum mysterium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. Et, sicut in illo latrone quod baptismi sacramento defuerat, complevit Omnipotentis benignitas, quia non superbia vel contemptu, sed necessitate defuerat, sic ei in infantibus qui baptizati moriuntur, eadem gratia Omnipotentis explere credenda est: quod non ex impia voluntate, sed ex aetatis indigentia, nec corde credere ad justitiam, nec ore confiteri possunt ad salutem . Baptismus quidem potest inesse, ubi cordis conversio defuerit; conuersio autem cordis potest quidem inesseconuersio cordis ad deum, cum dei sacramentum contemnitur. iuste igisperi: « Verus baptismus constat non tam ablutione corporis quam fide cordis, quemadmodum doctrina apostolica tradit dicens: Fide mundans corda eorum . Et alibi: Salvos facit baptisma, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum . Ecce cum Dominus dicat in Evangelio: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
neam suam nullo t̃pore
destitit oparios mittere:
quia qui prius ꝑ patres.
extremum uero per apłõꝰ
dum plebis sue mores ex¬
coluit. quasi per operarioꝰ
in uinee cultura labora¬
uit. quãuis inquolibet
moclulo uł mensura. qͥs¬
quis cũ fide recta bone acti-¬
onis extitit: huiꝰ uinee
oꝑarius fuit. Operator
ergo mane hora t̾tra. sex¬
ta ⁊ nona. anticus ille ꝙ¬
hebrahicus populus desig¬
natur. qui in electis suis
ab ip̃o mũdi exordio dum
recta fide deum studuit
colere. quasi non destitit
in uinee cultura labora¬
re. Ad undecimã uero gẽ¬
tiles uocantur. quibus et
dicitur. Quid hic statis
totadie ociosi: Qui enĩ
transancto tam longo mũ¬
di tẽpore ꝓ uita sua labo¬
rare neglex̾ant: quasi
totadie ociosi stabant. N
pensate fr̃s. quid inquisi¬
ti respondeant. Dicunt
ei: Quia nemo nos con¬
duxit. Nullus quippe
ad eos patriarcha: nullꝰ
ꝓphã uenerat. Et quid ẽ
dicere ad laborẽ nemo noꝰ

Expanded text:
neam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, extremum vero per apostolos, 1511 dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem no
Abbreviated transcription (Latin):
terre.⁊phiberent ho¬
locausta ⁊ sacͥficia et
placaciones fier in tẽ¬
plodei. & prohiberent
celebrari sabbatum ⁊
dies solempnes. ⁊ coin¬
quinari sancta ⁊ scm
populum iłrł.⁊ iussit
edificari aras ⁊ tẽpla.
⁊ ydola. ⁊ immolari car¬
nes suillas ⁊ pecora cõ¬
munia relinqu̾e fili¬
os suos inc̾cumcisos
et coiquinari animã
eorum in omnibus im¬
mundis ⁊ abominatioĩ¬
bus ita ut obliuiscerẽtꝰ
legem et immitarent
omnes iustificationes
dei. Ꝙ quicũq non fecis¬
sent secũdum u̾bũ regis
antiochi morerentur.

Expanded text:
t prohiberent holocausta et sacrificia et placationes fieri in templo Dei et prohiberent celebrari sabbatum et dies sollemnes et coinquinari sancta et sanctum populum Israhel et iussit aedificari aras et templa et idola et immolari carnes suillas et pecora communia et relinquere filios suos incircumcisos et coinquinari animas eorum in omnibus inmundis et abominationibus ita ut obliviscerentur legem et inmutarent omnes iustificationes Dei et quicumque non fecisset secundum verbum regis Antiochi moreretur
Abbreviated transcription (Latin):
ut nouã in carne nati¬
uitatem filii dei p̃dicaret:
per quem nos abiecta ue¬
tustate noxia: renouari
atq inter filios dei com¬
putari possimus.It er¬
go ad ꝓmisse salutis m̾ca¬
mur dona ꝑtingere. pr¬
mordiũ eius in tanta cu¬
remus aure percipere.
Missus est inquit ange¬
lus gabriel a deo in cimi¬
tatem galilee cui nomen
narareth: aduirguinem
clesponssatam uiro: cui no¬
men erat ioseph. Aptũ
profecto humane restau¬
rationis principium. ut
angelus adeo mittẽtur ad
uirginem partu diuino¬
consecranlam: quia pri¬
ma perdictionis huma¬
ne fuit causa cum serpẽs
adiabolo mittebatur ad
mulierem. spũ superbie
decipiendam: immo ipse ĩ
serpente cliabolus ueniebat.
qui genus humanĩ cle¬
ceptis parentibus prum̃
ĩmortalitatis gła nudar.
Quia ergo mors intrauit
per feiminam: apte recdit
⁊ uita per feminam. Illa
a diabolo seducta per ser¬
pentem uiro gustum
mortis obtulĩt. hec edoc
ta a deo ꝑ angelum: mun¬
do auctorem salutis edidit.

Expanded text:
rne nativitatem Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo edocta per angelum, mundo auctorem salutis edidit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dño ihũ xp̃o. qui dechit se¬
met ip̃m ꝓ peccatis nris.
ut eriperet nos de p̃senti
seculo neꝙͣ secũdum uolũ¬
tatem dei et patris nr̃i cui
est gła in secula seculorum
amen. Miror quod fic tã
cito transferimini ab eo
qui uos uocauit in grãm
xp̃i in aliud eumgelium.
qͦd ñ est aliud nisi sunt ali¬
qui qui uos tͣbant: ⁊ uo¬
lunt cõu̾t̾e euuigelium
xp̃i. Sed licet nos aut. an¬
gelus de celo eruuingeliret
uobis p̃terqua quod en¬
uangeliauimus uobis.
anathema sit Sicut p̃di¬
ximus. ꝙ nunc iterũ dico
si quis uobis euungeli⁊aue¬
rit p̃ter id quod accepistis
anathenia sit. Modo eñi
homĩbus suadeo andeo: aut
quero hoĩnibus placere: ss
adhuc homĩbus placerem.
xp̃i seruus non essem. Nͣ¬
otum eñi uobis facio

Expanded text:
o, qui dedit semetipsum pro peccatis nostris, ut eriperet nos de praesenti saeculo nequam, secundum voluntatem Dei et Patris nostri, cui est gloria in saecula saeculorum: Amen. Miror quod sic tam cito transferimini, ab eo qui vos vocavit in gratiam Christi, in aliud Evangelium: quod non est aliud, nisi sunt aliqui, qui vos conturbant, et volunt convertere Evangelium Christi. Sed licet nos, aut angelus de coelo evangelizet vobis praeterquam quod evangelizavimus vobis, anathema situnc iterum dico. Siquis vobis evangelizaverit preter id quod accepistis: anathema sit amen. Modo enim hominibus suadeo: audeo: aut quero hominibus placere? Si adhuc hominibus placerem: Christi servus non essem. Notum enim vobis facio
Abbreviated transcription (Latin):
na per aplõs fiebant
in iherłm : et metus
erat magnus in uni¬
uersis. Omnes etĩã
qui credebant erant
pariter: et habelant
omnia cõmunia. Pos¬
sessiones et substanciã
uendebant & dundebãt
illa om̃ibus ꝓut cui

Expanded text:
na per Apostolos fiebant in Hierusalem: et metus erat magnus in universis. Omnes etiam qui credebant: erant pariter et habebant omnia communia. Possessiones et substantias vendebant: et dividebant illa omnibus: prout cui
Abbreviated transcription (Latin):
dimus omnes. Et si dixĩ¬
mus quia peccatũ nõ ha¬
bemus nos ip̃os seducimꝰ:
⁊ ueritas in nobis non est.
Uenit baptirari in aquis
ipaꝵ condictor aquaꝵ. Ut
nobis qui in iniquitatib
concepti sumꝰ ⁊ in deliciis
generati: sed̾e natiuitatis
que ꝑ aquam ⁊ spr̃a celebͤ¬
tur appetendum insinua
ret mysterium. Dignatas
est lauari aquis iordanis:
qui erat miidus a sordi¬
hus cunctis: ut abluendas
nostrorum sordes crunim̃
omium fluenta fanctifica¬
ret aqurum. Tn autem¬

Expanded text:
dimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebraturet mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta sanctificaret aquarum. Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiam. multi sũt
qui uitam u̾tutum
tenent: et signa u̾tu¬
tum non habent: qͥa
frustra miraculum fõ¬
ris ostenditur. si deest
qui intus operetur.
am iuxta

Expanded text:
Ecclesiam multi sunt, qui vitam virtutum tenent, et signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta
Abbreviated transcription (Latin):
infunditur. Et cum ue¬
luti sub una materie
tenebrarum mundus
in confusione iacuerit.
nterueniente
matutino diu̾sa specieꝵ

Expanded text:
infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusione jacuerit, interveniente matutino, diversa specie
Abbreviated transcription (Latin):
gulatum iacere in pla¬
tea. Etatimq exiliens
de accubitu suo. relin¬
quens prandium ieiu¬
nus ꝑuenit ad corpus.
Tollens ꝙ illud portau̾
ad donrũ suam oceul¬
te: ut dum sol obcubu¬
isset caute sepeliret

Expanded text:
gulatum iacere in platea statimque exiliens de accubitu suo relinquens prandium ieiunus pervenit ad corpus tollensque illud portavit ad domum suam occulte ut dum sol occubuisset caute
Abbreviated transcription (Latin):
quo iudicio adclritus. qͣ
seuicia crucifixus. ⁊ qua
sit glã suscitatus. ad. in¬
plendum est etiam nos¬
tri sermonis officium:
ut sicut pia expectatione
reposcere. uos consuetu¬
dinis debitum sentio sta
sollempnitatis sacratis¬
sime lectioni subiũgat᷑
exhortatio sacerdotis.
uia igit᷑
apud fideles aures

Expanded text:
tus, qua saevitia crucifixus, et qua sit gloria suscitatus. Sed adjiciendum est etiam nostri sermonis officium, ut sicut pia exspectatione reposcere vos consuetudinis debitum sentio, ita solemnitati sacratissimae lectionis subjungatur exhortatio sacerdotis. Quia igitur apud fideles aures
Abbreviated transcription (Latin):
qr ad samuhel. Ne ces¬
ses ꝓ nobis clamare ad
dominũ deũ nr̃m ut
saluet nos de manu
philistinorum. Tulit
autem samuhel agnuͣ
lactatem unum. ꝙ ob¬
tulit illum olocaustũ¬
⁊ integrum domi no:
Et clamauit samuhel
ad dñm pro ifrł: & ex
andiuit eum dominꝰ᷑.
actum est autem
cum samuhel osf¬
ret holocaustumi: phi¬
listeos inire p̃lium cõ

Expanded text:
 ad Samuhel ne cesses pro nobis clamare ad Dominum Deum nostrum ut salvet nos de manu Philisthinorum tulit autem Samuhel agnum lactantem unum et obtulit illum holocaustum integrum Domino et clamavit Samuhel ad Dominum pro Israhel et exaudivit eum Dominus factum est ergo cum Samuhel offerret holocaustum Philistheos inire proelium co
Abbreviated transcription (Latin):
narareos qui impleue¬
rant dies:⁊clamauer̃t
uoce magna incelum.
dicentes. Quid faciem᷑¬
uiris istis:⁊quo eos du¬
cemus:&sancta tua cõ¬
culcata sunt.⁊ contami¬
natasunt. & sacerdotes
tui facti sunt in luctu⁊
humilitate:⁊ ecce natio

Expanded text:
azareos, qui impleverunt dies et exclamaverunt voce magna in cęlum dicentes: Quid faciemus istis et quo eos ducemus? Et sancta tua conculcata sunt et contaminata sunt. Et sacerdotes tui facti sunt in luctu et humilitate, et ecce natio
Abbreviated transcription (Latin):
nomine baptrzabis.
uod ideo dicit quia forsitan
isti heretici ut paulianiste
nomen tͥnitatis refitabant. &
ideo eos in nomine trinitatis re
baptizari p̃cipit ne in nomine
dñi quasi unius ꝑsone tantum
se posse baptizari crecdant: qd̃
tamen ubi sine ꝑicło heresis fieri
potuit nicholaus papa concessit
S econtra augustinus in libro
de unico baptismo art. Satis o¬
stendimus adbaptismum qui u̾bis
euangłicis consecrat᷑ non ꝑtin̾e
ouiusqmͣ ueldantis uel accipien¬
tis errorem. siue de patre. suie de
filio. siue tle spũ scõ aliter senti¬
at quam doctrinam celestis in¬
sinuat.
qͣmuis in nomine domini. tam̃
in nomine tͥnitatis minime bap¬
tizati sunt. Unde gregoruis qui¬
rino ep̃o in hybnia. Hereticiqͥ¬
in nomine trinitatis minime
baptizantur ficut sunt bono¬
siaci & catafrige. cum ad scãm
eccłiam ueniunt baptizant᷑:
quia baptisma non fuit quod
merrore positi in sc̃e trinitatis
nomine ñ ꝑceꝑunt. nec potest

Expanded text:
nomine baptizabis. nomine baptizabis. » Quod ideo dicit quia forsitan isti haeretici ut Paulianistae nomen Trinitatis refutabant. Et ideo in nomine Trinitatis eos rebaptizari praecepit, ne in nomine Domini quasi unius personae tantum se posse baptizari credant, quod tamen ubi sine periculo haeresis fieri potuit, Nicolaus papa concessit. Sed econtra Augustinus in libro De unico baptismo, ait: « Satis ostendimus ad baptismum, qui uerbis euangelicis consecratur, non pertinere cuiusquam uel dantis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insinuat. quamvis in nomine Domini, tamen in nomine Trinitatis baptizati non sunt. » Unde Gregorius Quirino episcopo in Hibernia : « Haeretici qui in Trinitatis nomine minime baptizantur, sicut sunt Bonosiaci, et Cataphrygae, cum ad sanctam Ecclesiam veniunt, baptizantur; quia baptisma non fuit, quod in errore positi in sanctae Trinitatis nomine non perceperunt. Nec potest
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur. ꝓfecto rebaptizandum
fuss quia trinitatis nomen ñ
uere ꝓlatum fuiss. Unde cum
ut supra dictum est nicholaus
papa ad consulta bulganoꝵ bap¬
trrari in nomine trinitatis uel tm̃
in nomine xp̃i unum idemq teste
ꝙe. ambrosio astruat: econtra pela¬
gius papa. quia ꝑ hoc heresim in¬
duci id iuidit fieri. uetat dicens gau¬
dentio ep̃o. Multi sunt quiin noĩe
solum modo xp̃i. una ⁊̃ mersione se
asserunt baptrzari. Euangłienm
u̾o p̃ceptum ipso deo dño ⁊ saluato¬
re nr̃o ih̃u xp̃o tradente nos am¬
monet in nomine tͥnitatis tͥna
ꝙ̃ mersione scm̃ baptisina uni¬
cuiq tribuere: dicente dño nr̃o
trrate omnes gente. in .n.p.⁊ f.¬
⁊ .s. s. Si reuera de p̃fatis heti¬
eis qui in locis dicioni tue uici¬
nis commorari dicuntꝰ. bolũ modo¬
se in nomine dñi baptizatos fuisse
forsitan confitent᷑ : sine cuiꝰqmͣ
dubietatis ambiguo. eos ad catho¬
licam uenientes in sc̃e trinitatis

Expanded text:
ceretur, profecto rebaptizandum ceretur, profecto rebaptizandum fuisset, quia Trinitatis nomen non vere prolatum fuisset. Unde etiam cum, ut supra dictum est, Nicolaus papa ad consulta Bulgarorum baptizari in nomine Trinitatis vel tantum in nomine Christi, unum idemque, teste etiam Ambrosio, astruat, econtra Pelagius papa, quia per hoc haeresin induci vidit, id fieri vetat, dicens Gaudentio episcopo: « Multi ssolummodo Christi una etiam mersione se asserunt baptizari. Evangelicum vero praeceptum, ipso Domino Deo et Salvatore nostro Jesu Christo tradente, nos admonet, in nomine Trinitatis trina etiam mersione sanctum baptisma unicuique tribuere, dicente Domino nostizate omnes gentes in n . Si revera de praefatis haereticis qui in locis tuae ditionis vicinis commorari dicuntur, solummodo in nomine Christi baptizatos fuisse forsitan confitentur, sine cujusquam dubietatis ambiguo eos ad catholicam fidem venientes in sanctae Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrans quod bone sint: non tnͣ
quod in eis ꝑu̾sum est euacuat.
illa uerb̃a que ibi recta sunt. s ab
eis potuis euacuat᷑. Item ⁊ achari¬
as papa. bonefatio epõ. Deculerunt
inimici tui quod fuerit in eadem ꝓ¬
uincia sacerdos qui penitꝰ latinam
linguam ignorabat. et dum bap¬
tixaret nesciens latini eloquii linguã
infringens diceret. baptizo te in
nomine patͥa et filia . &. sp̃e scien
sime fr̃ qui baptizauit non
errorem inducens aut ħesims ꝓ
sola ignorancia romane locutiõis
858
infrĩgẽdo linguam ut supra fati
sumus baptizans dixit: non
possumus consentire ut denuo bap¬
trzent᷑.
cce augustinus baptizatos p̃¬
cib contra fidem dictis quia
precis uicium suꝑat p̃cantis
affectus non denuo sinit bapti¬
zari: ⁊acharias ipsis u̾bis uiti¬
atis sine quib baptisma ñ potest
rite fieri. qui baptrians heresim
non inducebat ꝓhibet rebapti¬
zari: quib tamen si heresis indu¬

Expanded text:
arbitrans quod bonae sint, non tamen arbitrans quod bonae sint, non tamen quod in eis perversum est, evacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius evacuatur. » Item Zacharias papa Bonifacio episcopo: « Detulerunt nuntii tui, quod fuerit in eadem provincia sacerdos, qui Latinam linguam penitus ignorabat: et dum baptizaret, nesciens Latini eloquii infringere linguam, diceret: Baptizo te in nomine Patria, et Filia, et Spiritus si ille qui baptizavit non errorem inducens aut haeresin, contra catholicam fidem. Nunquid si manifestetur aliquos esse baptizatos, onis infringendo linguam, ut supra fati sumus, baptizans dixit, non possumus consentire ut denuo rebaptizentur. » Ecce Augustinus baptizatos, precibus contra fidem dictis quia precis vitium superat precantis affectus, non denuo sinit baptizari; Zacharias, ipsis verbis vitiatis, sine quibus baptisma non potest rite fieri, quia baptizans haeresin non inducebat, prohibet rebaptizari: quibus tamen si haeresis indu
Abbreviated transcription (Latin):
tia aliqua erroris uerba inserũt᷑.
non ido minus sacramentũ fieri cre¬
dendum est: quia ut supradictũ
est d̾s interrogat uere fidei radicẽ.
non locutionis florem. Unde augu¬
stinus de baptismo libro sexto. Si
non sanctificat᷑ aqua cum aliqua
erroris uerba ꝑ imꝑiciam peccator
effundit: multi non solum mali s bo¬
ni etiam fratres in ip̃a eccłia non sãc¬
tificant aquam. Multoꝵ enim p̃ces
emendantur cotidie si doctorib fu̾int
recitate: et multa in eis repernint᷑
contra catholicam fĩdem. Numquid
si manifeste aliquos. ẽe. baptrz atos
cum ille p̃ces dicte fuissent iubẽt᷑
denuo baptizari: ¶iuidita᷑ Quia
plerunq p̃cis uicium suꝑat p̃cã¬
tis affectus .&. quia illa uerba cunc¬
ta euangłica sine quib non potest
baptismus consecrari. tm̃ ualent
ut ꝑ illa sic euacuent᷑ quecunq ĩ
p̃ce uitiosa contra regłam fidẽi di¬
cunt᷑: quemadmodũ demonum
xp̃i nomuine excludit᷑. Ita si quis
p̃ces afferat contra regłam fidei

Expanded text:
tia aliqua erroris verba inseruntur, non ideo sacramentum minus fieri credendum est; quia, ut supra dictum est, Deus interrogat verae fidei radicem, non locutionis florem. Unde Augustinus De baptismo lib. non sanctificatur aqua cum aliqua erroris verba per imperitiam peccator effundit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa Ecclesia non sanctificant aquam. Multorum enim preces emendantur quotidie, si doctioribus fuerint recitatae, et multa in eis reperiuntur contra catholicam fidem. Nunquid si manifestetur aliquos esse baptizatos, cum illae preces dictae fuissent, jubentur denuo baptizari? Quid ita? Quia plerumque precis vitium superat precantis affectus: et quia cuncta verba illa evangelica sine quibus non potest baptismus consecrari, tantum valent, ut per illa sic evacuentur quaecunque in prece vitiosa contra regulam fidei dicuntur, quemadmodum daemonium Christi nomine excluditur. Ita, si quis preces afferat contra regulam fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
de omĩbus legitur nemo
munclus asorde nec in¬
fans cuiꝰ est uniꝰ dief si¬
sit uita eius super terrã.
N ichil inistam singularẽ
natiutatem de carnis cõ¬
cupiscencia fñsiuit: n
de pecrati lege manauit.
Uirgo regia dauitice strr-¬
pis eligitur. que sacro
grauidancla fetu diui¬
nam humarrãq prolẽ
pͥus cõciperet mẽte qͣm
corpore. Et ne suꝑni
ignara consilii adimi¬
sitatos paueret effectuͤ
quod in ea crandum e¬
rata spũ sancto conlo¬
quio discit angelico. ⁊
dannũ credit pudoris.
dei genitrix mox fut᷑a.
Curenim de conceptio¬
nis nouitate desperet :
cui efficiencia de altis¬
simi uirtute ꝓmittit᷑
Confirmatur credentiꝰ
fides: etiam preeuntis
ad testationem mira¬
culi. Donaturq hely¬
sabeth inomappinata
fecũditas: ut qui conce¬
ptum declerat sterili. da¬
turus nõ lubitaretur
tur dei deus. filus dei qͥ
pͥncipio erat apud deũ.
ꝑqũe facta sunt om̃ia:¬
⁊ sine quo factumi est

Expanded text:
de omnibus legitur: Nemo de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitaretur tur Dei Deus, Filius Dei, qui in principio erat apud Deum, per quem facta sunt omnia, sine quo factum est
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓmissa eternitate le¬
ticiam. Nemo abeius a¬
lacritatis participatio¬
ne secerintur. unacunc¬
tis leticie cõmunis est ratio.
Quia dñs rĩr peccati mor¬
tisꝙ destructor sicut mulli
a reatu liberum repperit:
ita liberandis om̃ibus ue¬
uit. Exultet sanctus qͥa
ꝓpinquat ad palmã. Gau¬
deat peccator: quia inuta¬
tur ad ueniam. Ammet᷑
gentilis: quia hortatur
ad uitam. Deinamꝙ filiꝰ
sccłm plenitudinem tem¬
poris qmͣ diuini consilu
inscrutabilis aĩtrudo dĩ¬
pofiit: recũciliandam au-¬
ctori suo naturam gri.e¬
rĩ adsumpsit hirnani.
ut inuentor mortis cha¬
bolus per ipsam quã ui¬
cerat. iũceretur: in quo
conflictu ꝓ nobis inito
magno ⁊ mirabili equi¬
tatis iure certatimi est.
Dum omĩpoteus dñs ꝯ
seuissimo hoste nõ iu fu
maiestate: s in nr̃a hu¬
militate congreditur.
obtinens ei eandem formã
eandemꝙ naturam mor¬
talitatis quidem nr̃e par¬
ticipem: s peccati totius
expertem. Alienĩ quippe
ab hac watiuitate est. qd̾

Expanded text:
de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab ejus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum repita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est, dum omnipotens Deus cum saevissimo hoste non in sua majestate, sed in 399 nostra humilitate congreditur, objiciens ei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed pexpertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantie locus non
est semen uerbi quod ẽ.
in predicatione euuan¬
gelii debet in tera ur̃i
cordis augeri: ut re

Expanded text:
ignorantiae locus non est, semen verbi, quod est in praedicatione Evangelii, debet in terra vestri cordis augeri, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
nficentia ⁊ glã: et fruct᷑
terre sublimis. Germen
nanq clm̃: fui in magni¬
ficenti ⁊ głã: cũ sempiter
dei filiis in carne tẽꝑalit̾¬
apparens magnitudinẽ
clarus effulsit. fructus
quoꝙ terre sublimis ef¬
fectiis est: qͣndo carnem
talem deus susceperat. u̾
tute resurrectionis im¬
mortalem iam reclditã:
ad celos suleuauit. Rec¬

Expanded text:
nificentia et gloria, et fructus nificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Germen namque Domini fuit in magnificentia et gloria, cum sempiternus Dei Filiapparens magnitudine clarus effulsit. Fructus quoque terrae sublimis effectus est, quando carnem,talem Deus susceperat, in virtute resurrectionis immortalem jam redditam ad coelos sublevavit. E