comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolumine deofficio architectura t̾minationib q artis ꝑscripsi: Itẽ demoenib & intra męnia arearũ diusionib.
inseptar odo ac edib sacris &publicis ȩd̾ificiuis Ite priuatis. quib ꝓportionib & smm&riis debeant et uaiexplicentu
p̃putaui anteponendũ nisiprius de materiş copiis equib colatis edificia structuris & materiȩ rationib
ꝑficiuntar quas habeant musu urcutes exposuissem. quib q rerũ natura principis eeñt tepata dixissem
S ed anteꝗ nacurales incipiã explicare : de ȩdificioꝵ rationib unde uitia coperint. &uti creuerine. eoꝵ muen¬
ꝑquisitas scriptor p̃ceptis dedicauer̃. Itaq quẽ ad medũ abhissũ institutus exponam. Homines u&ere

Expanded text:
autem quae primo volumine de officio architecturae terminationibusque artis perscripsi, item de moenibus et intra moenia arearum divisionibus, autem quae primo volumine de officio architecturae terminationibusque artis perscripsi, item de moenibus et intra moenia arearum divisionibus, insequatur ordo de aedibus sacris et publicis aedificiis itemque privatis, quibus proportionibus et symmetriis debeant esse, uti explicentur, non putavi ante ponendum, nisi prius de materiae copiis, e quibus conlatis aedificia structuris et materiationibus perficiuntur, quas habeant in usu virtutes, exposuissem, quibusque rerum natura e principiis essent temperatae, dixissem. sed antequam naturales res incipiam explicare, de aedificiorum rationibus, unde initia ceperint et uti creverint eorum invenperquisitas scriptorum praeceptis dedicaverunt. itaque quemadmodum ab his sum institutus, exponam. Homines vetere
Abbreviated transcription (Latin):
foice ut iuidiciu eiꝰ uitoper&ur Ueni nac infans sine nutricis lacte ñ pocest ali. ricq ad uitȩ crescentis grad ꝑduci. sic
ciuitas sine agris & eoꝵ fructib in moenib affiuentib ñpotest croscere. Necsine abundantia cibi fregtia habere
populũq sine copia tueri. Itaq que admodi formatione puncto ꝯbandã: Sic iudico locũ i pbandiũ deq uolo et.
mecũ qđ̃ cua opasi usurꝰ Exeo dinocrates abrege ñdiscessit. & inexiptũ ÷ eũ psetutus Ibialexanda cũ ani mai uer¬
tisse& portũ naturalit cutũ. emporiũ egregiũ cãpos crea cotã egptũ frum̃tarios. immanis flumiris inli pagras
utilitates. iussit eũ suo nomie ciuitatẽ alexandriã cstituere. Itadinocrates aficio digitateq corponis cõmen

Expanded text:
fore ut iudicium eius vituperetur. ut enim natus infans sine nutricis lacte non potest ali neque ad vitae crescentis gradus perduci, sic fore ut iudicium eius vituperetur. ut enim natus infans sine nutricis lacte non potest ali neque ad vitae crescentis gradus perduci, sic civitas sine agris et eorum fructibus in moenibus affluentibus non potest crescere nec sine abundantia cibi frequentiam habere populumque sine copia tueri. itaque quemadmodum formationem puto probandam, sic iudico locum inprobandum; teque volo esse mecum, quod tua opera sum usurus'. Ex eo Dinocrates ab rege non discessit et in Aegyptum est eum persecutus. ibi Alexander cum animadvertisset portum naturaliter tutum, emporium egregium, campos circa totam Aegyptum frumentarios, inmanis fluminis Nili magnas utilitates, iussit eum suo nomine civitatem Alexandriam constituere. ita Dinocrates a facie dignitateque corporis commend
Abbreviated transcription (Latin):
faina dignitateq suma. H is i git᷑ naturȩ niuncrib confius: uestuñta posut in hospitio & oleo ea p punẽ. Caputq coronaut
populca fronde. Leuum homerã pelle leonina tex̃. dextraq clauũ tenens. incessit c̃tra tribunal ragis iusdicenas Ronocrs
popula cũauertasẽ. conspes eũ alexander. Admirans ei iuissit locũ dari ũt acceder& : inti: ogaunq quicõ A alio Dinocra
iquit archntesͥ macedo: qui ader cogtaciones &soimas adfero digias tuȩ claritatis. Naq athon monte formauui in
sticue urilis figura : cuiꝰ manu leua deigiaui ciuitatis amplissimȩ moenia. dextera paterã que excip& om̃i um
flum mũ quȩs inco monte as ut inde uimare ꝓfunderocur. Delectatus alexander natione. forma. statim quesi t
si osent agri circa. qͥ possiat fruntaria ratione eã ciuitatẽ tueri. Cũ inueniss& nomposse nisi trans marinis subuectionib
dmocrates inquit. Atcendo ggregia formȩ c̃postionẽ: & eadelector. Sedaniaduerto: siquidedirxerit eoloco c olomia

Expanded text:
us vestimenta posuit in hospitio et oleo corpus perunxit caputque coronavit populea fronde, laevum umerum pelle leonina texit, dextraque clavam tenens incessit contra tribunal regis ius dicentis. Novitas populum cum avertisset, conspexit eum Alexander. admirans ei iussit locum dari, ut accederet, interrogavitque, quis esset. at ille: 'Dinocrates', inquit, 'architectus Macedo, qui ad te cogitationes et formas adfero dignas tuae claritati. namque Athon montem formavi in statuae virilis figuram, cuius manu laeva designavi civitatis amplissimae moenia, dextera pateram, quae exciperet omnium fluminum, quae sunt in eo monte, aquam, ut inde in mare profunderetur'. Delectatus Alexander ratione formae statim quaesiit, si essent agri circa, qui possent frumentaria ratione eam civitatem tueri. cum invenisset non posse nisi transmarinis subvectionibus: 'Dinocrates', inquit, 'attendo egregiam formae compositionem et ea delector, sed animadverto, si qui deduxerit eo loci coloniam,
Abbreviated transcription (Latin):
qũ de fuigitis morbo uirib eoꝵ. aeragititꝰ exuentoꝵ agitationib extenuatur unaq a uitions corporib declirauit
soeu & eff̃eit ea guilioni Contrauꝰ lenis & crassus aer quipflatus ñ hab& neq crebris redundantias ꝓ pt̃ im mct
stobiliatẽ adiciendo ad mebra eoꝵ alit eos & reficit quunbis sunt in plicta morbis. Nonnollis placuit ri
uentos muattaor Aboriende eq noctiali olonũ ameridie austrũ. Aboccidente eqͥnoctiali faboniũ. ab seo¬
oytraoriali sepdentrionẽ Scͥũ ꝙ diligintĩ ꝑ quisier̃: tradider eos eẽ octo Mlaxime quias dodtro adseo

Expanded text:
tionibus extenuatur, a vitiosis corporibus detrahit sucum et efficit ea exiliora. contra vero lenis et crassus aer, qui perflatus non habet neque crebras redundantias, propter inmotam stabilitatem adiciendo ad membra eorum alit eos et reficit, qui in his sunt inpliciti morbis. Nonnullis placuit esse ventos quattuor: ab oriente aequinoctiali solanum, a meridie austrum, ab occidente aequinoctiali favonium, ab septentrionali septentrionem. sed qui diligentius perquisierunt, tradiderunt eos esse octo, maxi
Abbreviated transcription (Latin):
crinis assidutatẽ cũ industria sũma p̃stiter̃ Igre᷑ in haere pychius erasse uid& qđñ animad uerterit exduab¬
reb singilas aris ẽ cõpositas exope & cd̾raciocinatione. Exinsaut̃ unũ ꝓpͥũ cẽ. eor quisingulis reb s̃ȩxeretiti. id ÷
opis efsectus alterũ cõmune cũomĩb doctis id ÷ rationẽ. Uti medicis & masicis & deuenarũ pyhimo. & ad pedẽ motus ut si
uulnꝰ mederi aut egrũ eripere deperculo oportuerit. ñ accedat musicꝰ sedidop ꝓpͥum erit medici. Itẽ inorgano simedicꝰ¬

Expanded text:
trinis adsiduitatem cum industria sutrinis adsiduitatem cum industria su ratiocinatione, ex his autem unum proprium esse eorum, qui singulis rebus sunt exercitati, id est operis effectus, alterum commune cum omnibus doctis, id est rationem, uti medicis et musicis et de venarum rythmo et pedum motus; at si vulnus mederi aut aegrum eripere de periculo oportuerit, non accedet musicus, sed id opus proprium erit medici; item in organo non medic
Abbreviated transcription (Latin):
cederaphidos Non inperitos necplastes quẽ admodũ miron. seupolyclitꝰ. sedrationis plasticȩ nignarus. ner
denus medicꝰ ut ippocrates sednon in iatrologicꝰ. Nec inc&eris doctrinis singulariter excellens: sed inhis ñ imꝑitꝰ
onenĩ intantis rerũ uariõatib elegantias singulares quisquã conseqͥ potest. qđ carũ ratiocinations cognosare &
pcipe ure cadit inpocestatem. Nectam̃ nontantũ architectp̃poss̃ inomib reb hahere surũ effectũ. sedeuiam ipsi
quipuan ꝓpri&ates tenent artiũ nion effiunt. ut habeant oms sũmũ laudis principacũ. Ergo si insingulis doctrunis
singili arisfices : ricq oms̃ sed pauci auo ꝑp&luo riobilitadẽ uixs̃ consecuti. quẽ admodũ potest architictus ouupluribus
arab deb& eõ peritꝰ Non dipsũ mirũ & magnũ ficere. Nequid ex hns indigeat. sed&iam omis artisices saꝑ&̃. qui suigulis doc¬

Expanded text:
ed graphidos non inperitus, nec plastes quemadmodum Myron seu Polyclitus, sed rationis plasticae non ignarus, nec denuo medicus ut Hippocrates, sed non aniatrologetus, nec in ceteris doctrinis singulariter excellens, sed in îs non inperitus. non enim in tantis rerum varietatibus elegantias singulares quisquam consequi potest, quod earum ratiocinationes cognoscere et percipere vix cadit in potestatem. Nec tamen non tantum architecti non possunt in omnibus rebus habere summum effectum, sed etiam ipsi, qui privatim proprietates tenent artium, non efficiunt, ut habeant omnes summum laudis principatum. ergo si in singulis doctrinis singuli artifices neque omnes sed pauci aevo perpetuo nobilitatem vix sunt consecuti, quemadmodum potest architectus, qui pluribus artibus debet esse peritus, non id ipsum mirum et magnum facere, ne quid ex his indigeat, sed etiam ut omnes artifices superet, qui singulis doc
Abbreviated transcription (Latin):
musicis rationib efficere nemꝯ poterit. Disciplinã uͦ medicinȩ riouisse oportte. ꝓpt̃ inclinationẽ crl. quę
habitatio fieri potest. Iura qͦq nota habeat oport&: eaquȩ necessaria s̃ aedificus cõmenib parieũ adambitũ stluicis¬

Expanded text:
musicis rationibus efficere nemo poterit. Disciplinam vero medicinae novisse oportet propter inclinationem caeli, quae musicis rationibus efficere nemo poterit. Disciplinam vero medicinae novisse oportet propter inclinationem caeli, quae salubris habitatio fieri potest. iura quoque nota habeat oportet, ea quae necessaria sunt aedificiis locis communibus parietum ad ambitum, stillici
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cluduit᷑ necpligantur. Nisisonitus adartificis aures cercos &equales fecer̃. Brachiaenĩ quȩ ineas tenciones indu¬
duntur: ⁊iextendunt᷑ eqͥlit̃ & parit̃ utdeq plaçã mittere debent. Qd̾siñ omoconia fuerint impedient direttã
celoꝵ nusionẽ Itẽt̾eatris uasa aerea quȩ incellis subgradib mathematica ratione conlocant᷑. sonitũ & discrimina
quȩ grei edhea appellant. Adsymphonias musicas suie concentus conponunt᷑. diuisa incircinatione diatessaror
& dia pentẽ &dscliapason. utiuox scȩni sonitu c̃ueriens indispositionib. tactũ eũ o fenderit. aucta. cũ iuerem̃to
carior & suauior adspectatmȩ ꝑueniat aures. hydraulicas qͦq machinas & eesera quȩs̃ similia his organis siue

Expanded text:
praecluduntur nec praeligantur, nisi sonitus ad artificis aures certos et aequales fecerint. bracchia enim, quae in eas tentiones inclupraecluduntur nec praeligantur, nisi sonitus ad artificis aures certos et aequales fecerint. bracchia enim, quae in eas tentiones includuntur, cum extenduntur, aequaliter et pariter utraque plagam mittere debent; quodsi non homotona fuerint, inpedient directam telorum missionem. Item theatris vasa aerea, quae in cellis sub gradibus mathematica ratione conlocantur sonitûm ex discrimine, quae Graeci hxei=a appellant, ad symphonias musicas sive concentus componuntur divisa in circinatione diatessaron et diapente et diapason ad disdiapason, uti vox scaenici, sonitu conveniens in dispositionibus tactu cum offenderit, aucta cum incremento clarior et suavior ad spectatorum perveniat aures. hydraulicas quoque machinas et cetera, quae sunt similia his organis, sine
Abbreviated transcription (Latin):
facilis. quus &fideũs. sine auaritia qdđ ÷ maximũ. Nullũ enĩ opus uere sinenide & castitate feripotest. tuesit
aipidius riag in minerib. Acipiendis habeat animũ occupatũ. sedcã grauitate suã tueit᷑ diguitatem bona
ncurssb enĩ &circutionib & librata planitiȩ exp̃ssionib sps̃ riaturales aliter atq alit funt. quoꝵ offensionib meder
uemo poterit. Nisi qui exphilo sophia. principia rerũ naturȩ Nouerit. Item quicũq chesbiȩ aut archimedis &e&eroꝵ
quieiꝰ modi generis p̃cepta conscripser̃ leg&x: sentire Nonpoterit. nusi hisreb aphilosophis ere insticutis. Musicen aiẽ
scapitulis enĩ dͥgetia ac sinistias foramini utitonioꝵ : ꝑquȩ tendunt᷑ surculis &uectib eneruo torti sunes. quiñ

Expanded text:
facilis, aequus et fidelis, sine avaritia, quod est maximum; nullum enim opus vere sine fide et castitate facilis, aequus et fidelis, sine avaritia, quod est maximum; nullum enim opus vere sine fide et castitate tueatur dignitatem bonam incursibus enim et circumitionibus et librata planitie ex- pressionibus spiritus naturales aliter atque aliter fiunt, quorum offensionibus mederi nemo poterit, nisi qui ex philosophia principia rerum naturae noverit. item qui Ctesibii aut Archimedis et ceterorum, qui eiusdem generis praecepta conscripserunt, leget, sentire non poterit, nisi his rebus a philosophis erit institutus. Musicen autem foramina hemitoniorum, per quae tenduntur suculis et vectibus e nervo torti funes, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
rulla e densres iuie cuitas p eloponmenis cũpsis hostib contra girteiã comeust. Postra greti punctoria glorose bello
libat:. cõmuinic̃silio caricatib bellũ indexer̃. Ita oppido capto. uiris int fectis ciuitate declarata. matronas eoꝵ ise¬
carũ inagnes oneri ferendo collocaitas. uidña posteris riotapoena peccati cariatiũ memoriȩ trader &inr Nonminꝰ
lacons pausania hagestille polidos filio duce. pralco ꝓelio pauca manu infinitũ rumerũ exererᷤꝰ ꝓsart̃ cusera
ria postaris ꝓtropheo estituer. Ibiq captiioꝵ simulachra barbarico uestis orelatu suꝑbia merias c̃cumelus
punita suscinentia tectĩ clocauer. ut & hostes horrescerent timore eoꝵ foratudinis effectus & cuies id exeplũ
uirtutis aspicientes. gła ereisa. addestndendã ẜbtatẽ ẽ̃ parati Itaq exeo mulai statuas ꝑsicas sustinentes epistilia
Notitiã architetos tenere opotent.: Phlosoplia uͦ ꝑficit architectũ animo magno. & utinsit ad rogans. sedpor

Expanded text:
onem. Carya, civitas Peloponnensis, cum Persis hostibus contra Graeciam consensit. postea Graeci per victoriam gloriose bello liberati communi consilio Caryatibus bellum indixerunt. itaque oppido capto, viris interfectis, civitate deflagrata matronas eorum in seearum imagines oneri ferendo conlocatas, ut etiam posteris nota poena peccati Caryatium memoriae traderetur. Non minus Lacones, Pausania Agesilae filio duce, Plataico proelio pauca manu infinitum numerum exercitus Persarum cum osteris pro tropaeo constituerunt. ibique captivorum simulacra barbarico vestis ornatu, superbia meritis contumeliis punita, sustinentia tectum conlocaverunt, uti et hostes horrescerent timore eorum fortitudinis effectus, et cives id exemplum virtutis aspicientes gloria erecti ad defendendam libertatem essent parati. itaque ex eo multi statuas Persicas sustinentes epistylia notitiam architectos tenere oporteat. Philosophia vero perficit architectum animo magno et uti non sit adrogans, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
eamdomos sundatas. & latericiis pari&ib: aut elapide structas materiaq & tegula tecta ꝑficere cocperunc
ce abseruationib: studioꝵ. euagancib: uidicius & incertis. ad ceras sẏmmariari ꝑdicer rationes Postraq.
n aduerter: ꝓfusoi eẽ. partus ab naturȩ materia &habundante copia ad edificationes ab ea cõparacõ. anc

Expanded text:
casas sed etiam domos fundatas et latericiis parietibus aut e lapide structas materiaque et tegula tectas perficere coeperunt, casas sed etiam domos fundatas et latericiis parietibus aut e lapide structas materiaque et tegula tectas perficere coeperunt, deinde observationibus studiorum e vagantibus iudiciis et incertis ad certas symmetriarum perduxerunt rationes. posteaquam animadverterunt profusos esse partus naturae et abun
Abbreviated transcription (Latin):
a massiliȩ animaduertere possumꝰ : sine teguł subacta cupaluis cerra tecta. Athenis artpaq anoqͥtatis eoe¬
ur. ad hoc tempꝰ luto tectũ. Itẽ incapitolio cõmone facere potest & significare moros uxustatis romlicasa.
narce sacroꝵ stram̃tis terta Itahis signis de antiquis inuentionib edificioꝵ sic casuisse raciocinantes possomꝰ
dicare. Cũauit̃ cotidie faciendo triciones minꝰ ad edificandũ ꝑfecissent: & sollertia ingenia exercendo ꝑcon¬
uudinẽ adartes ꝑuenissent. Tũ &iã industria in animis eoꝵ adiecta ꝑfecic. Vt qui suer in his studiosiores.
ros eẽ. sepsiterent᷑ Cuereohac ita fuerint pͥmo c̃stituta: & natura ñsolũ sensib: ornauis s& gentes quẽ ad moda
qͣ animalia Sedecia cogitationib & consiliis armauiss& mentes. & subieciss& c&era animalia sub pocestace

Expanded text:
etiam Massiliae animadvertere possumus sine tegulis subacta cum paleis terra tecta. Athenis Areopagi antiquitatis exeetiam Massiliae animadvertere possumus sine tegulis subacta cum paleis terra tecta. Athenis Areopagi antiquitatis exemplar ad hoc tempus luto tectum. item in Capitolio commonefacere potest et significare mores vetustatis Romuli casa et in arce sacrorum stramentis tecta. Ita his signis de antiquis inventionibus aedificiorum, sic ea fuisse ratiocinantes, possumus iudicare. Cum autem cotidie faciendo tritiores manus ad aedificandum perfecissent et sollertia ingenia exercendo per consuetudinem ad artes pervenissent, tum etiam industria in animis eorum adiecta perfecit, ut, qui fuerunt in his studiosiores, fabros esse se profiterentur. cum ergo haec ita fuerint primo constituta et natura non solum sensibus ornavisset gentes quemadmodum reliqua animalia, sed etiam cogitationibus et consiliis armavisset mentes et subiecisset cetera animalia sub potestate,
Abbreviated transcription (Latin):
n: Collocant᷑ mextremis partib earũ supͣ alterȩ transuersȩ : quȩ circũ cludunt mediũ spaciũ habitationis.
insuꝑ alternis trabib ȩxquat tuor partib angulos iugum̃tantes: & ita pari&es arborib statuentes ad ꝑpendicolũ
narũ educunt ad alcitudinẽ turres. int̾uallaq quȩ relinquunt᷑ ꝓpt̃ crassitudinẽ materiȩ. schidiis & luto obstruunt
tecta recidentes ad extremos transtra traiciunt gradatum contrahentes: & ita exquatuor partib: ad altiudinem
ntes. & itinera ꝑfodientes. dilatant spatia. quantũ natura locipatitur. Insuꝑ autẽ stipitis  intse religantis.
&as efficiunt Quas harudinib & sarm̃tis tegentes: &aggerant supͣ habitationis eterra maximos trumos
eme calidissimas: aestas frigidissimas efficit cectoꝵ rationes. Nonnulli ȩxulua palustti cõpor

Expanded text:
ntur, conlocantur in extremis partibus earum supra alterae transversae, quae circumcludunt medium spatium habitationis. tum ntur, conlocantur in extremis partibus earum supra alterae transversae, quae circumcludunt medium spatium habitationis. tum insuper alternis trabibus ex quattuor partibus angulos iugumentantes et ita parietes arboribus statuentes ad perpendiculum imarum educunt ad altitudinem turres, intervallaque, quae relinquuntur propter crassitudinem materiae, schidiis et luto obstruunt. item tecta, recidentes ad extremos angulos transtra, traiciunt gradatim contrahentes, et ita ex quattuor partibus ad altitudinem entes et itinera perfodientes dilatant spatia, quantum natura loci patitur. insuper autem stipites inter se religantes metas efficiunt, quas harundinibus et sarmentis tegentes exaggerant supra habitationes e terra maximos grumos. ita hiemes calidissimas, aestates frigidissimas efficiunt tectorum rationes. nonnulli ex ulva palustri componu
Abbreviated transcription (Latin):
inũq furcis crectis & uirgulis int̃positis. luto pari&es texer̃. Aluiluteas glebas arefacientes. struebant pari&es. materia
iugo mentantes. Uitandoq imbres & ȩstus: tegebaut harundinib & fronde: Postea quã ꝑhibnas cc̃p
bcuer imbres sustinere: fastigia facientes luto inducto. ꝓelinatis tectis stillicidia deducebant. hac autẽ echis quȩ sup scrip
nstituta eẽ possumꝰ sic animaduertere: qđ adhuncdiem Nacionib exteris. ex hisreb adificia constio
tgillia hispania. lusitania aquitania. scandalis robusteis aut stram̃tis. Apud nationẽ cholcoꝵ inponto ꝓpt̃ siluaris
undantiã arborib ꝑp&uis planis: dextra acsimstra int̾rapositis. spatio int̾eas relicto quanco arboꝵ longitudines pati-¬

Expanded text:
primumque furcis erectis et virgulis interpositis luto parietes texerunt. alii luteas glaebas arefacientes struebant parietes, materia primumque furcis erectis et virgulis interpositis luto parietes texerunt. alii luteas glaebas arefacientes struebant parietes, materia eos iugumentantes, vitandoque imbres et aestus tegebant harundinibus et fronde. posteaquam per hibernas tempestates tecta non potuerunt imbres sustinere, fastigia facientes, luto inducto proclinatis tectis, stillicidia deducebant. Haec autem ex îs, quae supra scripnstituta esse possumus sic animadvertere, quod ad hunc diem nationibus exteris ex his rebus aedificia constituuntur, uti Gallia, Hispania, Lusitania, Aquitania scandulis robusteis aut stramentis. apud nationem Colchorum in Ponto propter silvarum abundantiam arboribus perpetuis planis dextra ac sinistra in terra positis, spatio inter eas relicto quanto arborum longitudines patiu
Abbreviated transcription (Latin):
noris aeasusu e siatuimne uoeabus la nooozope eng reuuit . e gocis̃ ꝓpt egns nuencione conuent̃ intio
pud homines &cciliũ & cuictus. ec̃ natꝰ. & mnunũ locũ plures c̃uenirent: habentes ab natura p̃miũ. p̃c̃ reliqͣ animalia
cĩ ꝓni sederecti ambularent. mundiq & astroꝵ magñi ficentiuã aspicerent. Itẽ manib: articulis quã uellent re facilit qa cterets
cper̃ ineo c&u alui defronde ficere tecta. ali speluncas fodere submontib. Nonnulli hirundinũ nidos & edificationes earum
nitintes deluco & iuirgulis facere loca quȩ subirent. Iunc obseruanoes alienã tecta. & adicientes suis cogitacionib resnouas:
ciebant indies meliora genera cisaru. Sꝗ̃essent aut̃ homines imitabili dociliq Natura: cocidic i
loriantes. aliꝰ alii ostendebant aecuificioꝵ effestus. Et ita exercentes ingenia : certationib indies meliorib uidiciis efficietant᷑

Expanded text:
ignis inventionem conventus initio pud homines et concilium et convictus esset natus, et in unum locum plures convenirent habentes ab natura praemium praeter reliqua animalia, ut non proni sed erecti ambularent mundique et astrorum magnificentiam aspicerent, item manibus et articulis quam vellent rem faciliter tractarent, coeperunt in eo coetu alii de fronde facere tecta, alii speluncas fodere sub montibus, nonnulli hirundinum nidos et aedificationes †earum imitantes de luto et virgulis facere loca, quae subirent. tunc observantes aliena tecta et adicientes suis cogitationibus res novas, efficiebant in dies meliora genera casarum. Cum essent autem homines imitabili docilique natura, cotidie inventionibus gloriantes alius alii ostendebant aedificiorum effectus, et ita exercentes ingenia certationibus in dies melioribus iudiciis efficiebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
legis epicos appellatus. c&erisq om̃ib doctrinis multȩ res ł onis cõmoness̃ dutaxat ad disputandũ Oꝑum uero
ingressus qͥ manu aut rractationib adolegantiã ꝓducuntur. ipsoꝵs̃ quiꝓpͥę una arte ad factendũs instituti. Ergosatis
ab unde uid& fecisse : qui ex singulis doctrinis partes & rationes eirũ mediocriter hab& notas. easquȩ neccsanȩ s̃¬
tribuit sollertiȩ acuminis memoriȩ. ut possint geom&riã. astrologiã musicẽ ceterasq disciplinas pęnitus
cturã uti siquid dehis reb & artib udicare & ꝓbare opus suerit nodeficiatur. Quib uͦ natu
tare poss: qđ plurib telis disciplinarũ s̃ armati Hiautẽ inueniunt᷑ raro: ut aliquando fuer̃ aristarchus
tas : Pr&ereunt officia architecloꝵ. & efficiunt᷑ mathematici Itaq facilit̾ ẽtra eas disciplinas

Expanded text:
gos optiko/s appellatur; ceterisque omnibus doctrinis multae res vel omnes communes sunt dumtaxat ad disputandum. operum vero ingressus, qui manu aut tractationibus ad elegantiam perducuntur, ipsorum sunt, qui proprie una arte ad faciendum sunt instituti. ergo satis abunde videtur fecisse, qui ex singulis doctrinis partes et rationes earum mediocriter habet notas, eas quae necestribuit sollertiae, acuminis, memoriae, ut possint geometriam, astrologiam, musicen ceterasque disciplinas penituscturam, uti, si quid de his rebus et artibus iudicare et probare opus fuerit, ne deficiatur. Quibus vero natutare possunt, quod pluribus telis disciplinarum sunt armati. hi autem inveniuntur raro, ut aliquando fuerunt Aristarchustas, praetereunt officia architectorum et efficiuntur mathematici. itaque faciliter contra eas disciplinas
Abbreviated transcription (Latin):
qđ fuit ꝓposioũ s̃ ad sciuti. Cũinomĩb enĩ reb tũmaximȩ &iã in archicextura hae duo ins. qđ significacur & ꝙ
sienifꝰ. Si gnificat᷑ ꝓpositares. deq̃dicit᷑. Hancaut̃ sienif: demor stratio racionib doctrinaru explicata.
Quare uidot᷑ ntrao parte exercitatꝰ eẽ debere. quise architectũ ꝓsiteat᷑: Itaq cu &iũ ingeniosu oportes ee & ad
discaiplinã docilem. Neq enĩ meeniũ ⁊̃ ne disciplia. aut disciplina sine ingenio ꝑfectũ araince potest efficat.
musica icicrit itnsedicine nnt ignarꝰ response iuris esulcoꝵ nouerit. a strologũ celiq retiones iecenitas re¬

Expanded text:
 enim rebus, tum maxime etiam in architectura haec duo insunt: quod significatur et quod significat. significatur proposita res, de qua dicitur; hanc autem significat demonstratio rationibus doctrinarum explicata. quare videtur utraque parte exercitatus esse debere, qui se architectum profiteatur. itaque eum etiam ingeniosum oportet esse et ad disciplinam docilem; neque enim ingenium sine disciplina aut disciplina sine ingenio perfectum artificem potest efficmusicam scierit, medicinae non sit ignarus, responsa iurisconsultorum noverit, astrologiam caelique rationes cognitas ha
Abbreviated transcription (Latin):
que upter aedificioꝵ p̃festionib quẽ a d̾modũ uideantur et̃. ab natura rerũ ꝓcreate. Quibq mnretionib e¬
cipioꝵ congras teperent᷑. Ne obscura sedpspicua legentib sint raciocinabor. Nãq nulla materiarũ s
No copora nepres sine principioꝵ codu nasci req subiei intellectui possunt. neq aletet natura ren
p̃ceptis pliysicoꝵ ueras patit᷑ habere explicationes rusi causȩ quȩ ins̃ in his reb que ad modũ & quid itass
subtilib racionib habeant demonstrationes. Toles primum aquã putauit omĩum rerõ eẽ principi

Expanded text:
admodum videantur esse ab natura rerum procreatae quibusque mixtionibus principiorum congressus temperentur, ne obscura sed perspicua legentibus sint, ratiocinabor. namque nulla materiarum genera neque corpora neque res sine principiorum coetu nasci neque subici intellectui possunt, neque aliter natura rerum praeceptis physicorum veras patitur habere explicationes, nisi causae, quae insunt in his rebus quemadmodum et quid ita sint, subtilibus rationibus habeant de
Abbreviated transcription (Latin):
epicurꝰ: a tomos: quos nr̃a in fecabilia corpora. ponnulli indnudua uocitauer. P ythagorarũ uero disciplo
adierit ad aquã &ignẽ acra. & terrenũ. Ergo demoeritꝰ: &si ñ ꝓprie res nominaurt: sed tantũ indiuud
corpora ꝓposuit. idõ eaipsa dixisse uid& ur. qđ ea cũ sint disiuncta nec legunt᷑. Noc interitionẽ recipi
nei sestionib diuiduntar. sed sempit̾no aeuo ꝓ p&uo infinitã r&inent inse soliditate. Exhisergo c̃g
suerint nocȩ. ⁊habeant qui çdificare cogitant errorẽ. send aptas adusum copias aedificiis conparent Io
primũ de laterib qua de terra duci cos oporteat. dicam Nonenĩ dearenoso neq cauculose luto neq si

Expanded text:
unt; Pythagoreorum vero disciplina adiecit ad aquam et ignem aera et terrenum. ergo Democritus, etsi non proprie res nominavit sed tantum individua corpora proposuit, ideo ea ipsa dixisse videtur, quod ea, cum sint disiuncta, nec laeduntur nec interitionem recipiunt nec sectionibus dividuntur, sed sempiterno aevo perpetuo infinitam retinent in se soliditatem. ex his ergo cofuerint notae, non habeant qui aedificare cogitant errorem, sed aptas ad usum copias aedificiis comparent. Itaque primum de lateribus, qua de terra duci eos oporteat, dicam. non enim de harenoso neque calculoso luto neque
Abbreviated transcription (Latin):
quã antifiua necontrouersis fastis ipib patrib famũiarũ relinquacit᷑. & ut legib scribendis pradenaa caueri
possit st locator & conductori. Naq silex perite suere scripia: erit utsine captione at̃ abutroq liber&uro cu
Cistrolocia aute cognoscitur oriens: eccidens meridies sptentrio. &iã celi rato & qoctiũ. sosticũ astroꝵ curs
Q uoꝵ notitiã siquis non habuerit: hore logioꝵ ratimẽ omĩno sire nom poterit. Eũt tanta haec disciplinasit
condecorata & abundans e udicionib uarus acplurib ñputo posse uste repente ꝓsiterr ar. huredes
tiñ qui ab ꝙ ate puerili h sgadib dicipimari candendo sciertia plarẽq lit toraro & artus nuerita pue¬
merint adsõmũ templũ architctore. Aeforcasse mirũ uidebitur impicis hominib ꝑosse naturã tantĩ numerum
tacione habere: fieri posse facilit̃ credent. Encydios enĩ disciplina : uti corpꝰ unũ ex his mebris ẽ. cõposeta Itaq quia¬

Expanded text:
uant aedificia, ne controversiae factis operibus patribus familiarum relinquantur, et ut legibus scribendis prudentia cavere possit et locatori et conductori; namque si lex perite fuerit scripta, erit ut sine captione uterque ab utroque liberetur. ex astrologia autem cognoscitur oriens, occidens, meridies, septentrio, etiam caeli ratio, aequinoctium, solstitium, astrorum cursus; quorum notitiam si quis non habuerit, horologiorum rationem omnino scire non poterit. Cum ergo tanta haec disciplina sit, condecorata et abundans eruditionibus variis ac pluribus, non puto posse se iuste repente profiteri architectos, nisi qui ab aetate puerili his gradibus disciplinarum scandendo scientia plerarumque litterarum et artium nutriti pervenerint ad summum templum architecturae. At fortasse mirum tionem habere, fieri posse faciliter credent; encyclios enim disciplina uti corpus unum ex his membris est composita. itaque qui
Abbreviated transcription (Latin):
post malta iaggonamus ri cuiuslibet rei ali¬
tudine riuestigare nolueri husin nodii rocuit¬
ui nigeno nueshigate potenis sune arcum
cũ sagira et filo et una fili suimitate sagte
eetremitati inheccite altera n nanu renar¬
uente segita arca emya elatadins mesaui¬
le carane ꝑcatiae. post hec alcesin fi
uinitas code modo alteri sagite rel alitui
guo fcõ utrug tilũ reciahas et puoe hedũ

Expanded text:
altitudinem investigare volueris, hoc modo jaculari ingenio investigare poteris. Sume arcum cum sagitta et filo, et una fili summitate sagittae postremitati inhaerente, altera in manu remanente. Sagitta arcu emissa altitudinis mensurandae cacumen percutiat. Post haec alterius fili summitas eodem modo sagittae vel aliqui Quo facto utrumque filum retrahas, et quot pedum
Abbreviated transcription (Latin):
l partio intrantis umore et exenaty loco
restà haca ad rigno ad signae ontcũ fere¬
cũ recrà linea exire debes à qaoto cet¬
culi ⁊ guã lireĩ cardine dingir et abea
nor melitet n rectara dicanonos emtegos
ce ex guacũg eius liage fatte nor malitor
inuenerinus decunanũ recte cõ hieuanu.¬

Expanded text:
culi partibus intrantis umbrae et exeuntis loco rectam lineam a signo ad signum circumferecum recta linea exire debet a puncto circuli; per quam lineam cardinem dirigemus, et ab ea normaliter in rectum decumanos emittemus, et ex quacunque ejus lineae parte normaliter invenerimus, decumanum recte constituamu
Abbreviated transcription (Latin):
tertiã sufitiei ilius corporis est minor embado corporis ⁊ suꝑfitiei ilius
a .b. est multo minor embado corporis Et iam fuit posita multi¬
plitatio linee. a.s. in ternã suꝑfitiei spere. a .b. equalis spert di e ergo
oportet ut sit spera . d.e minor multũ corpore ꝙ est intra ip̃am
ꝙ est impolibilts el lõ gͥ mułtatio linee a .3. intertiã suꝑfities spe¬
yt . a . b. est maior spera. a. b. Et dico ittrũ ꝙ niõ est maior spera
a .b. c U siponbile est. tunc sit Frit ergo equalis sytre que ẽ
mi nor spera . a .b. sicut est spera s. h. quesit suꝑ centiũ .g. Et
posibalt prtrũ est ut sit inspera .b.a. corpus pluriũ basiũ cuĩus basis

Expanded text:
tertiam superficiei illius corporis, est minor embado corporis. at superficies illius tertiam superficiei sphaerae a b, est multo minor embado corporis, etiam fuit posita multiplicatio lineae a g in tertiam superficiei sphaerae a b, aequalis sphaerae d e, ergo oportet ut sit sp et impossibile. Non ergo multiplicatio lineae a g in tertiam superficiei a b, est maior sphaera a b, et dico iterum, quod non est minor sphaera a b, quod si possibile est, tunc sit. erit ergo aequalis sphaerae, quae est minor sphaera a b, sicut est sphaera z h, quae sit super centrum g, et possibile iterum est ut sit in sphaera g a b corpus plurium basium, cuius bases
Abbreviated transcription (Latin):
e figura corporis pluriũ basiũ cuius basis sint nõ cõtingẽtes
suꝑ ficiẽ spere. a .b. qoͣ erit una queq ꝑ pediculariũ uł cadentiũ¬
productarũ ex cntro. Ø suꝑ suꝑficies euis maior linta .a.3. digno
continetur anguli illius remp̃ois uementis inspera .d. e cũ centiũ
spert ꝓuenient piramides quarũ oĩum capita erit centrũ sptr¬
t. & tarũ basei trunt basti corpouis e Et embadũ unius cuiusqua
pircnnidis ecirũ proueniet ex mułcatione sut ꝑ pendicularis

Expanded text:
bases sint non contingentes superficiem spherae a b. Quare erit unaquaeque perpendicularium productarum ex centro g super superficies eius maior linea a g. Si ergo continuentur anguli illius corporis euenientis in sphera d e cum centro spherae, prouenient piramides, quarum omnium capita erit centrum spherae, et earum bases erunt bases corporis, et embadum cuiuscunque piramidis earum proueniet ex multiplicatione suae perpendicularis
Abbreviated transcription (Latin):
In uinomio sexto demũ oportet insiscere
Binonnum sextum sicud tercium scrutandum est ert
camen hic numerus quartus c diuisus in duos non
quartos d et e cetera ut ibi erit qi ex diffiniciõne binoi¬
g sexti / liea quam componunt fi et għ sibi Iuuicem
Sidecte comuncte uinonium sexturꝰ quod est p̃positum
Si fuerit suꝑficies binonno pͥmo liueaq racionali
contenca latus quos supra tam potest binonium
esse nrecesse est
Sit suꝑficies ac contenta liuea racionali ab et binonno
primo quod sit ut Dico ꝙ latus tetragonicum suꝑficies
ac est uinomium sit xui pũctus S comunis termuꝰ

Expanded text:
In binomio sexto demum oportet insistere. Binomium sextum sicut tertium scrutandum est. Erit tamen hic numerus quadratus c divisus in duos non quadratos d et e, cetera ut ibi eritque ex diffinitione binomii sexti linea quam componunt f g et g h sibi invicem directe coniuncte binomium sextum. Quod est propositumSi fuerit superficies binomio primo lineaque rationali contenta, latus quod super eam potest binomium esse necesse est. Sit superficies a c contenta linea rationali a b et binomio primo quod sit b c. Dico quod latus tetragonicum superficiei a c est binomium. Sit enim punctus d commun
Abbreviated transcription (Latin):
eam ꝙͣtitatem ꝙ ipsius gomononis quartum quod sit
am sic equale superficiei he fħh duo q eius supplemẽta
sint ꝑ ar et arq quia necesse est esse equalia duab¬
sux ficoebus dg et gc quod sit collige cum xui sit lura de
me dio loco pportionalis inter lieas bꝭ et ẜs est supficiẽs
Sg ex prima sertoe medio loco pportionasis isnter pag̃ficies
af et fii quare inter quarta soy et mq arn at quia supplenetu
pmy est eciam medio loco pporcionale inter uiaa ⁊lenẽtu
ex pͥma. Gͥ sequitur ꝑm ex .9ͣ. a. sit equasis dg Ideo

Expanded text:
eam quantitatem quod ipsius gnomonis quadratum, quod sit m n, sit equale superficiei f h duoque eius supplementa sint p m et m q que necesse est esse equalia duabsuperficiebus d g et g c. Quod sic collige: Cum enim sit linea d e medio loco proportionalis inter lineas b f et f d, erit superficies d g ex prima sexti medio loco proportionalis inter superficies a f et f h, quare et inter quadrata l m et n m. At quia supplementum p m est etiam medio loco proportionale inter dicta quadrata ex prima sexti, sequitur ut p m sit equalis d g, ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
et posiciomibus  mutandum eis eni manentibus erit
ex his que posita sunt in Siffuncione uinomii .q. et u.
utiaq duarum suꝑficierum Sg et gc quare utrao
Duoium par et mq racionalis tota q ad quare et
suo quarta lay et cyn ꝑiter acçexta medialis
ex . cunq ex secunda/ partes᷑ sit liea Et mo¬

Expanded text:
et positionibus mutandum, eis enim manentibus erit ex hiis que posita sunt in diffinitione binomii quinti et 15 utraque duarum superficierum d g et g c quare utraque duarum p m et m q rationalis totaque a d quare et duo quadrata l m et m n pariter accepta medialis ex 19. Cumque ex secunda parte 14 sit li
Abbreviated transcription (Latin):
lis et cum Sue ẜ suꝑficies af et sħ suit cõmunicantes
eo ꝙ sue linee bf et ꝑd sunt comunitantes ꝑ secundã
uartem .13. erut due luree he lr ⁊ꝑ cõmunicantes
uocentia in longitudine uero non quia suꝑficils lay non
cõmunitat cum suꝑficre eꝑ eo ꝙ neq ãf = cõmunitat
cum Sg nom luiea bf non cõmunicat cum de cum ita
pse contineãt suꝑfiem nredialem que est par constat ix
A lineam lꝑ esse biuediale secundum quod ꝓpositum est
Si linea racionali binonnoqz. x ͦ suꝑficies conti¬
nxatur que in ecom suꝑficiem potrest est linea ma
unctis ut in p̃mussis manentibus erit ex ypochesi et
diffinitione binoniii g. et .i9ͣ utraq Suarum supoficiers
Sg et gt quare et utraqi duarum xm et mqͣ mredi¬
alis duo qr latera quarta lai et con piter accepta
rocionale eo ꝙ suꝑficres̃ ad est racionalis p Siffuntio

Expanded text:
m due superficies a f et f h sint communicantes eo quod due linee b f et f d sint communicantes, per secundam partem 13 erunt due linee l r et r p communicantes in potentia, in longitudine vero non quia superficies l m non communicat cum superficie m p eo quod neque a f communicat cum d g. Nam linea b f non communicat cum d e. Cum igitur ipse contineant superficiem medialem que est p m, constat ex 32 lineam l p esse bimediale secundum. QSi linea rationali binomioque quarto superficies contineatur, que in eam superficiem potest, est linea maior. Cunctis ut in premissis manentibus erit ex ypothesibus et diffinitione binomii quarti et 19 utraque duarum superficierum d g et g c quare et utraque duarum p m et m q medialis duoque quadrata l m et m n pariter accepta rationale eo quod superficies a d est rationalis per diffinitio
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicet luee fd sequitur ut eꝭ cõmunicet A quare
quartum lay quarto amn ideoq et liuea lr luer ꝑo
in potentiã in longitudine autem non comanicant cu
una uarum adi alteram est sicud lai adx um ii
laz altera iacienalis uidelicet aꝑ se quitur eciam

Expanded text:
r ut a f communicet f h, quare quadratum l m quadrato m n. Ideoque et linea l r linee r p in potentia, in longitudine autem non communicant quoniam una earum ad alteram est sicut l m ad m p. quod altera medialis videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
nre dialis Itaq suꝑfities liħ cum ipsa sit differenciã
Duecum saꝑficrerum racionalurm que sant eg et sl ena
Racionalis Non xniii Siffert rationale aracionali insi in
quoq sig cum ipsa sic differencia Duocrum suꝑficierum
n Dialium que sunt ꝯħ et al erit macienalis ꝓ .ar. quod
est impossibile
Uimrediali p̾mo secundum terminum sium in duas
lineas mediales diuĩso sub earum termiuo in alias
duas nrediales idem diuidi est impossibile

Expanded text:
um ipsa sit differentia duarum superficierum rationalium, que sunt e g et f k, erit rationalis. Non enim differt rationale a rationali nisi inquoque cum ipsa sit differentia duarum superficierum medialium que sunt g h et k l erit irrationalis per 22. Quod est impossibileimediali primo secundum terminum suum in duas lineas me- diales diviso | sub earum termino in alias duas lineas mediales idem dividi est impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓportio .ir. ad.q. ℥. sicud.ib. ad .x. quoq uterq quartus rodẽ
mo do. Ed. diuisibilis in .3s. et ar. Tales autem numeros
sit repies sit a muerus quartus s quoq unntate sit¬
minor cuius quartam sit c dic uero S ꝓurmiat xx s
In a erit q ex prima incidentium nom̃ b differentia
p exd in d erirqr ẜ qualem querimũs sest xui ex ul¬
ciina parte pre dicti correlarii numerus ẜ noir quortus
eo ꝙ d numerus sit non quartus si xñi D effet quart̾
est quartus esset ꝑ .iu. d. tertius continue ꝓporcionalis
Inter a et s quod est impossibile cum sint sola unitate
Sistantes non ita S quartus quare nec ꝑ est autẽ
P equalis e et d quonam cum b sit differencia dad
C ut patẽt ex pinissis erit ꝑ p̃mã incidencium noni
quo d fit ex a in s equi hus que fiunt ex a yn c
et in c Et quia ex a in ẜ fit d et Int fit e et qr¬

Expanded text:
ad 3 sicut 16 ad 4 quorum uterque quadratus. Eodem modo 48 divisibilis est in 36 et 12. Tales autem numeros sic reperies: Sit a numerus quadratus, b quoque sit unitate minor cuius quadratum sit c. At vero d proveniat ex b in a eritque ex prima incidentium noni b differentia f ex a in d, erit f qualem querimus. Est enim ex ultima parte predicti corollarii numerus f non quadratus eo quod d numerus sit non quadratus. Si enim d numerus est quadratus, esset per 16 eiusdem tertius continue proportionalis inter a et b. Quod est impossibile, cum sint sola unitate distantes. Non est igitur d quadratus, quare nec f. Est autem f equalis d et e quoniam cum b sit differentia d ad c ut patet ex premissis, erit per primam incidentium noni quod fit ex a in d equum hiis que fiunt ex a in b et in c. Et quia ex a in b fit d et in c fit e, s
Abbreviated transcription (Latin):
rum e Cum itaq c fit miineris quartus e uero non
quartus sequitur ꝑ ultimam partem a ut linea s gs
sit inconmersirrabilis linee fg in longitudine relinquẽ dũ
est ita ipsam għ esse racionalem potentia cantum et a dis¬
funtione linxas fg et għ comxonere bioniũt p̾ium quod
erat In uemendum

Expanded text:
t numerus quadratus, e vero non quadratus, sequitur per ultimam partem 7 ut linea g h sit incommensurabilis linee f g in longitudine. Relinquitur igitur ipsam g h esse rationalem in potentia tantum | et a diffinitione lineas f g et g h componere binomium primum. Quod erat inveniendum
Abbreviated transcription (Latin):
it̾ minor porcio que est St per equalia nny e lineaq
sS diui dat᷑ sus ea condicione in pnucco ẜ ꝙ inter
partes eius que sunt bꝭ et ꝑd cadat demedio loco ꝓpor¬
ciõnalis quod qualiter fiat .in. mͣ dictum est duccoitur
autem linxe eg et dh eeret et flr equi distantes lue
ab et quia ex Diffinitione binoniii primi linea so est
potencior linea St in quarto linre sibi salicet us

Expanded text:
nor portio que est d c per equalia ad punctum e lineaque b d dividatur sub ea conditione ad punctum f, quod inter partes eius que sunt b f et f d cadat d e medio loco proportionalis. Quod qualiter fiat, in 13 dictum est. Ducantur autem linee e g, d h, f k equidistantes linee a b. Et quia ex diffinitione binomii primi linea b d est potentior linea d c in quadrato linee sibi communicantis
Abbreviated transcription (Latin):
.zo. 3ᷝͥ et penultumam p̃mi ꝯuiunicet autem fq̃ li¬
nee fg in longitudine ꝑ secunddam partem. Aͬ io ꝙ
earum quarta sunt in ꝓporcione numerorum c et s
quorum est ꝓportio sicud nunrerorum quortors per
u pothesim constat ꝓpositum dilicer quooa idem esto
linea qħ ãt cõmunitans a racionali posite quõ fa¬

Expanded text:
icet autem linea f h linee f g in longitudine per secundam partem 7 eo quod eorum quadrata sunt in proportione numerorum c et d quorum est proportio sicut numerorum quadratorum per ypothesim, constat propositum. Aliter quoque idem. Esto linea g h communicans a rationali posite in
Abbreviated transcription (Latin):
uo ẽt ars diuisam secumddum suum terinum in pũto
o quos est imposebile ꝑ.⁊6. noy euin potestdic
linra Re Sinisa sit ad p̃unta g ⁊ a in partes ꝯsum¬
ces sit enin esset linea foi equalis equalis gl ses ista¬
pay est maior linea ml ut patet in xͥmo po̾missorũ cartece¬

Expanded text:
divisam secundum suum terminum in puncto m. Quod est impossibile per 36. Non enim potest dici quod linea f l divisa sit ad puncta g et m in partes consimiles. Sic enim esset linea f m equalis g l, sed ipsa est maior linea m l ut patet ex primo premissorum antece
Abbreviated transcription (Latin):
alem continentes quarum ambo quorta ꝑiter accexta sinit
racionale ex calibus eui ꝯponitur ut affirmat .33. dico
prius et argne quẽ admodum in .iu. suꝑficiem bg esse
Suas lineas tãtum sub termino suo non Siuidi
excepto es ipsa linra çib Siidatur ad punctum ⁊ in illas
Suas ex quibus .xxͣ. dicit xam comxoni ꝓbatur quẽ¬
adino dium̃ ⁊ a Si Si euin aliter fuerunt ꝙͣ ponat grit
in alias duas sub termino eocrum ex quibus
coniũcta est s in suas tantum duas ex quibus
compointur est dinisibilis
hec est etiam giͣ. Siuisa linea ab ad punctum c in xas
ex quibus .zii. assent eam comxomi cetens qi ut supra
cam figura ꝙ̃ posicionibus manentibus ꝓuati sicut ⁊d.

Expanded text:
alem continentes quarum ambo quadrata pariter accepta sint rationale. Ex talibus enim componitur ut affirmat 33. Dico prius et argue quemadmodum in 36 superficiem k g esse duas lineas tantum sub termino suo non dividitexceptoque ipsa linea a b dividatur ad punctum c in illas duas lineas ex quibus 34 dicit eam componi. Probatur quemadmodum 37. Si enim aliter fuerit quam proponat, erit equit dividi in alias duas sub termino earum ex quibus coniuncta est, sed in suas tantum duas ex quibus componitur est divisibilis. Hec est etiam 41 divisa linea a b ad punctum c in eas ex quibus 35 asserit eam componi ceterisque ut supra tam figura quam positionibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
Duaruni Eniearum ac et cs est equale et ques at
ex at in es quater cim quarto ds eo ꝙ uitaꝙ h ͤ
equalia sunt quarto lñee ab primum quidem p
x. secundi secundum uero x .d. euisde in demxtis
itaq ucriusdi equalibus uidelicet eo quod fit e
at ml bi orunit residua que sunt de xͥmo qiide
quarta Ouarum siurarum ac et co de seciido urio

Expanded text:
c et c b est equale ei quod fit ex a c in c b quater cum quadrato d b eo quod utraque hec equalia sunt quadrato linee a b, primum quidem per 4 secundi, secundum vero per 8 eiusdem. Demptis itaque utrimque equalibus videlicet eo quod fit ex a c in c b bis erunt residua que sunt de primo quidem quadrata duarum linearum a c et c b, de secundo vero
Abbreviated transcription (Latin):
liire ⁊ deest quoq ad ꝯplendam lineam ab suꝑficres
quacica cum et ad sit xqualis be et db equalis¬
ae dico ꝙ su suꝑficies de diuidat luẽam ab in duo
odimucem ꝯͥcan erit linea ds potencior linea c in
quarto aliciuus lince secum quicant in loigitudine
de econuerso Cum eum sit liuea as maior linea e
non erit ad equalis ob sit enni esset suxsicies de
quarta et quia ipsa est equalis quarto me dietatis liuee
T esset ad equahs medietat c et cota ab toti c ꝙ
fiuint et us in da quater et quarto fs quare liuẽt
as est potencior lurea e in quarto liner fs quã
fs̃ necesse est cõmunitare toti as si liuea ad est cõ¬
municans luree ds Si eñ hoc fuerit gat ud̃ con¬
inunicans ẜ ita ad equali quare ꝑ ꝯ ͦ ẜs cõmum¬
cat cum fd et ideo cum ad et propter hoc cum cota
aꝭ ita et cum tota as sit patet ꝓpositum p̾mum Con¬
uersum huius sit paret sros sit ab potencior c m

Expanded text:
linee c. Deest quoque ad complendam lineam a b superficies linee c. Deest quoque ad complendam lineam a b superficies quadrata, cum et a d sit equalis b e. Dico itaque quod si superficies d e dividat lineam a b in duo communicantia, erit linea a b potentior linea c | in quadrato alicuius linee secum communicantis in longitudine et econverso. Cum enim sit linea a b maior linea c, non erit a d equalis d b. Sic enim esset superficies d e quadrata et quia ipsa est equalis quadrato medietatis linee c, esset a d equalis medietati c et tota a b toti c. Quod fiunt ex b d in d a quater et quadrato f b, quare linea a b est potentior linea c in quadrato linee f b, quam f b necesse est communicare toti a b si linea a d est communicans linee d b. Si enim hoc fuerit, erit d b communicans d f sue equali, quare per 9 b f communicat cum f d et ideo cum a d et propter hoc cum tota a f, igitur et cum tota a b. Sicque patet primum. Conversum huius sic patet: Sit a b potentior c in