comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UM in litio forte uelpera ambularemus uit quidam lu¬
do ibi & uoluptati fuit. Namcum ess& uerbum depre¬
cor docuit stulte positum it. Catulli carmine ꝗa id ignorabat
ftigi dissimos uersus esse dicebat omnium ineo quidem meo iudicio
uenustessimos. quos subscripsi. Lesbia dicit semper mnale. nec tat& de¬
me unquam. lesbia me dispeteam nisi amat. Quo signo quasinto¬
tidem ea deprecor illam. assidue. uerum dispeream nisi amo de¬
precor hoc in loco uit bonus ita dictum esse putabat. ut plerunq
a uulgo dicitut quod significat ualde precor & oro ꝗ supplico in
quo de prepositio ad augendum & cumulandum eual&. Qquod
sita ess& frigidi sane uersus forent. Nunc enim contia omnino
estr. Namidẽ. prepositio quoniam est anceps in uno eodemq
uerbo dum capit. Sic enim deprecot a catullo clictum quasi detestor
uel erecrot uel depello uel abhominor. Contra autem uals cum Cicero
pro.P Silla ita dicit. Quam multorum hic uitam a Silla diprecatus.

Expanded text:
um in Lycio forte vespera ambularemus, ludo ibi et voluptati fuit. Nam cum esset verbum deprecor doctiuscule positum in Catulli carmine, quia id ignorabat, frigidissimos versus esse dicebat omnium quidem iudicio venustissimos, quos subscripsi: Lesbia mi dicit semper male nec tacet umquam De me; Lesbia me dispeream nisi amat. Quo signo? quia sunt totidem mea; deprecor illam Assidue, verum dispeream nisi amo. Deprecor hoc in loco vir bonus ita esse dictum putabat, ut plerumque a vulgo dicitur, quod significat valde precor et oro et supplico, in quo de praepositio ad augendum et cumulandum valet. Quod si ita esset, frigidi sane versus forent. Nunc enim contra omnino est; nam de praepositio, quoniam est anceps, in uno eodemque verbo duplicem vim capit. Sic enim deprecor a Catullo dictum est, quasi detestor vel exsecror vel depello vel abominor; contra autem valet, cum Cicero Pro P. Sulla ita dicit: Quam multorum hic vitamst a Sulla deprecatus.
Abbreviated transcription (Latin):
diceretuar. Noster autt qua est omnium terum uerecũdia
medioctitate ne s tiii quidem cynici & satiri dicendumita
censuissent osetutu sese fuisse ait contra perpetuam lati¬
ne lingue cinis etudinet necu se tam insignite locuturum
absoria inauditaꝙ ut dicere litterã autemꝰ superhac re fecit
inter exercitia quȩdam ludicra ẽ quiesco non esse his simile
que supraposui. nec aquiete dictum. sedd ab eo quietẽ . grȩce
strauit.Rationibus haud sane frigidis docuit quiesco .e. licte¬
ra longa dici non conuenire. Fiusmodi quispiam qui tumultu¬
arus & madicis lingue exercitationibus adfamam se facundie

Expanded text:
diceretur. Noster autem, qua est rerum omnium verecunda diceretur. Noster autem, qua est rerum omnium verecunda mediocritate, ne si Aelii quidem, Cincii et Santrae dicendum ita censuissent, obsecuturum se fuisse ait contra perpetuam Latinae linguae consuetudinem, neque se tam insignite locuturum, ut absona inauditaque diceret; litteras tamen super hac re fecit inter exercitia quaedam ludicra et quiesco non esse his simile quae supra posui, nec a quiete dictum, sed ab eo quietemquieterm, stravit, rationibusque haut sane frigidis docuit quiesco e littera longa dici non convenire. ariis et inconditis linguae exercitationibus ad famam sese facundiae
Abbreviated transcription (Latin):
le intelligas thaupiax ꝑlatonẽ dixise non ut suprascripsi q¬
uosdam dicere sed ita ut preriscue dici sol&̃ proomni punitio¬
ne Anne autem quasi omnino paruã & contemptu dignã prȩ¬
terierit pene sumende caulam mropter tuendã lesi himinis
auctoritatem an magis quas ei quam dicebat rei nõ necessa¬
riam prȩtermistrit cum de pęnis non inuita neq inter homi¬
nes sed post uite tempus capiendũ scriber& ego ĩmediũ relĩquo.
Se uerbo ꝗesco an .e. littera corripi an produci debeat.
MICUS noster homo multi studii atq inbonatũ discipli¬
narum operͣ frequens. Uerhum quiesct usitate .e. litte¬
ta correpta dicit. Alter item amicus home in doctrinis quasi
in prestigiis mirificus communiumq uocum respuens nimis &
fastidiens barbare eum dixisse opinatus est: quaniam produ¬
cere debuissꝙ non corripere.Nam quiescit ita opportere dici
prȩdicauit ut calestit ntescit stupestit atq alia huiuscemodi
multa id etiam addebat quoci quies .e. produeta nor. breui

Expanded text:
le intellegas τιμωρίαν Platonem dixisse, non ut supra scripsi quosdam dicere, sed ita ut promiscepromisee dici solet pro omni punitione. Anne autem quasi omnino parvam et contemptu dignam praeterierit poenae sumendae causam propter tuendam laesi hominis auctoritatem, an magis quasi ei quam dicebat rei non necessariam praetermiserit, cum de poenis, non in vita neque inter homines, sed post vitae tempus cape verbo quiesco, an e littera corripi an produci debeat. AMicus noster, homo multi studii atque in bonarum disciplinarum opere frequens, verbum quiescit usitate e littera correpta dixit. Alter item amicus, homo in doctrinis, quasi in praestigiis, mirificus communiumque vocum respuens nimis et fastidiens, barbare eum dixisse opinatus est, quoniam producere debuisset, non corripere. Nam quiescit ita oportere dici praedicavit, ut calescit, nitescit, stupescit et alia huiuscemodi multa. Id etiam addebat, quod quies e producto, non brevi
Abbreviated transcription (Latin):
manente adhuc uita dici atq fieri putauerut. Alii nibil in eo
tempore uite reliquerunt totumq illud quod mori dicitur morti
uindicauerunt. Item de cęteris similibus indiuersa tempora & in
contrarias sententias discesserunt. Sed Plato inquit noster neq
uitȩ id tẽpus neq morti dedit. Idemq in omni consimilium tetum di¬
sceptatione fecit. Uidit quippe utrunq esse pugnans neq posse etduo¬
bus contrariis altero manente alterum constitui quȩstionemq fieri
per diuersorum inter sese finium mottis uite coherentiam. Et iccuto
pepetit iple expressitq aliud quodlam nouum inconfinio tem¬
pus quod uerbis propriis atq integris ÷ ef oiguno quois appella¬
uit idq ipsum ita uti dico inquit᷑ in libro cui parmenidestitu¬
lus est. scriptum ab eo teperietis. Tales apud maurum simbola¬
& alia quȩ erant mensarum secundatum ut ipse dicere solitus

Expanded text:
manente adhuc vita dici atque fieri putaverunt, alii nihil in eo manente adhuc vita dici atque fieri putaverunt, alii nihil in eo tempore vitae reliquerunt totumque illud, quod mori dicitur, morti vindicaverunt; item de ceteris similibus in diversa tempora et in contrarias sententias discesserunt. Sed Plato, inquit, noster neque vitae id tempus neque morti dedit, idemque in omni consimilium rerum disceptatione fecit. Vidit quippe utrumque esse pugnans neque posse ex duobus contrariis, altero manente, alterum constitui quaestionemque fieri per diversorum inter se finium mortis et vitae cohaerentiam, et idcirco peperit ipse expressitque aliud quoddam novum in confinio tempus, quod verbis propriis atque integris τὴν ἐξαίφνης φύσιν appellavit idque ipsum ita, uti dico, inquit, in libro, cui Parmenides titulus est, scriptum ab eo reperietis. Tales aput Taurum symbolae taliaque erant mensarum secundarum, ut ipse dicere solitus
Abbreviated transcription (Latin):
ne omnino ut dicitur immunes & a simboli ueniremus coniecta¬
bamus ad cenulam non cupedulas ciborum. sed aigutias questionũ
U nusquisq igitur nostrum commentus paratusq ibat quod quere¬
r& eratq initium loquendi eundiq finis. Querebatur autem
rentem uino animum lacessentia. quale hoc ferme est subtilita¬
tis ludicre quod dicam quesitum est quando moriens motere.¬
tur cum iam inmorte ess& an tum etiam cum inuita for&. Et
quando surgens surger& cũ iam star& an tum ꝗiã cum seder&
& qui artem discer& quando artifex fier& cum um ess&. an tum¬
cum etiam non ess&. Utrum enim hotum dices absurde atꝙ tĩdi¬
culose dixeris multoq absutdius esse uidebitut si aut uttiq esse
dicas aut neuirum. Si ea omnia cum capitones esse quidam futi¬
les & manes dicerent. Nolite inquit Thautus hec quasi nugatũ
aliquem ludum aspernari. Grauissimi philosophorum supet᷑ hac
re serio quęsiuerunt. Et alii moriendi uerbum atq momentum

Expanded text:
ne omnino, ut dicitur, immunes et asymboli veniremus, coniectabamus ad cenulam non cuppedias ciborum, sed argutias quaestionum. Unusquisque igitur nostrum commentus paratusque ibat quod quaereret, eratque initium loquendi edundi finis. Quaerebantur autem ta et florentem vino animum lacessentia, quale hoc ferme est subtilitatis ludicrae, quod dicam. Quaesitum est quando moriens moreretur? cum iam in morte esset, an cum etiamtum in vita foret; et quando surgens surgeret? cum iam staret, an cum etiamtum sederet; et qui artem disceret, quando artifex fieret? cum iam esset, an cum etiamtum non esset. Utrum enim horum dices, absurde atque ridicule dixeris, multoque absurdius videbitur, si aut utrumque esse dicas aut neutrum. Sed ea omnia cum captiones esse quidam futtiles atque inanes dicerent, Nolite, inquit Taurus, haec quasi nugarum aliquem ludum aspernari. Gravissimi philosophorum super hac re serio quaesiverunt; et alii moriendi verbum atque momentum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ oguenlu uocant adhanc ferme sententiam Crisippus stoi¬
ce princeps philosophie definit. Fatum est inquit sempiterna quedam
& indeclinabilis series rerum & catena uoluens sem& ipsam sese ꝙ im¬
plicans perȩternos consequentie ordines. Exquibus apta connexaq est.
psa autem uerba Crisippi quantum ualui memoria ascripsi ut sicui ist¬
ud meum interpretamentum uidebitur esse obscutius: adipsius uerba

Expanded text:
 Graeci vocant, ad hanc ferme sententiam Chrysippus, Stoicae princeps philosophiae, definit: Fatum est, inquit, sempiterna quaedam et indeclinabilis series rerum et catena, volvens semetipsa sese et inplicans per aeternos consequentiae ordines, ex quibus apta nexaque est. Ipsa autem verba Chrysippi, quantum valui memoria, ascripsi, ut, si cui meum istud interpretamentum videbitur esse obscurius, ad ipsius verba
Abbreviated transcription (Latin):
esse imponendȩ pene studium uisum est Nastris ulciscena ati¬
ones & philosophi alii plurifariam & nostet Tpaurus inprimo cõ
mentariorum quos ingorgiam Platonis composuit scriptis reiꝗt
Plato autem ipse uerbis apertis duas solas esse puniendi causas
dicit. Inam quam ptimo in loco proptet corrigendũ alteram
quam intertio propter metũ posuimus. Uerba hec ie atoris

Expanded text:
esse imponendi poenae studium visum est. Has tris ulciscendi ratiesse imponendi poenae studium visum est. Has tris ulciscendi rationes et philosophi alii plurifariam et noster Taurus in primo commentariorumCommentartorum, quos in Gorgian Platonis composuit, scriptas reliquit. Plato autem ipse verbis apertis duas solas esse poeniendi causas dicit: unam, quam primo in loco propter corrigendum, alteram, quam in tertio propter exempli metum posuimus. Verba haec sunt Platonis
Abbreviated transcription (Latin):
UNIENDIS peccatis tres esse debere causasernerit¬
gratia ut isqui fortuito deliquit attentior fiat correstiorꝙ
labant. ea causa animaduertendi est cum digritas austoritisꝙ
eiusinquem est peccatum tuenda est ne pretermula anitua¬
uersio contemptum eius patiat & honorem leue Iccitcoq ia
uocabulum a conseruatione honoris factum putant. Tettia ra
punitio propter exemplum necessaria ut cȩteri a smilibus pec¬
catis quẽ prohiberi publicitus interest nutu cognite pene de¬
terreantur. lecirco ueteres quoq nostri exempla promari¬
mis grauissimisq penis dicebant. Quando igitur aut spes magna
est u̾t is qui petcauit circa penam ut ipse sese ultro cortigat
aut spes contia nulla est emendati eum posse ꝗ corrigi aut
iacturam dignitatis in quem peccatum est metui non necesse
est. aut non id peccatum est cuius exemplo nec essario metu sa¬
ciendum est sit: Tum quicquid ita delicturo est non sane dignũ

Expanded text:
NIENDIS peccatis tres esse debere causas exigratia, ut is qui fortuito delinquit attentior fiat correctiorquμωρίαν appellant. Ea causa animadvertendi est, cum dignitas auctoritasque eius in quem est peccatum tuenda est, ne praetermissa animadversio contemptum eius pariat et honorem levet; idcircoque id ei vocabulum a conservatione honoris factum putant. Tertia ratcum poenitio propter exemplum necessaria est, ut ceteri a similibus peccatis, quae prohiberi publicitus interest, metu cognitae poenae deterreantur. Idcirco veteres quoque nostri exempla pro maximis gravissimisque poenis dicebant. Quando igitur aut spes magna est ut is qui peccavit citra poenam ipse sese ultro corrigat, aut spes contra nulla est emendari eum posse et corrigi, aut iacturam dignitatis, in quem peccatum est, metui non necessum est, aut non id peccatum est cuius exemplum necessario metu sanciendum sit: tum, quicquid ita delictum est non sane dignum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Tumne idoneum quidem cui a prohis maledicatur Nam si ineo
tempore huiismodi homunculum nomines inquo punire nõ poses
maiore honore q̃ contumelia afficias Quod neq testauientuan si¬

Expanded text:
tur, tum ne idoneum quidem cui a probis maledicatur. Nam si in eo tur, tum ne idoneum quidem cui a probis maledicatur. Nam si in eo tempore huiusmodi homunculum nomines, in quo punire non possis, maiore honore quam contumelia adficias. XII Argument
Abbreviated transcription (Latin):
tro currere ut doceant ad fores iuuenum diuitum eosq ibi sede¬
re ac operiri prope ad meridiem donec discipuli nodurnũ omne siui¬
uni inquinatissimis hominibus non esse conuitio decertandũ
neq in maledictum aduersus impudentes & improbos uõ¬
litandum quia tantisper sumilis & compat eorum fias dum quiel aẽ
consimilia dicas atq audias non minus ex oratione & meteli adumi¬
dici sapientis uiri cognosci potest ꝙ̃ exlibris ꝙ disciplinis philo soplioꝵ
Uerba hec sunt Mecelli aduersus qn Manilium tribunũ. plo aquo
apud populum in concione lacessitus lactatusq fuerat dict is petiua¬
tibus reunc quod adillum attin& quirites Quoniam se ampliotem.
putat esse si se mibi inimicum dictitauerit que ego mihi neq ami¬
cum recipio neq inimicum respicio in eum ego non suns pluea dre¬
tutus. Nam eum indignisimum atbitror cui auiris honis benedica¬

Expanded text:
tro currere, ut doceant, ad fores iuvenum divitum eosque ibi sedetro currere, ut doceant, ad fores iuvenum divitum eosque ibi sedere atque opperiri prope ad meridiem, donec discipuli nocturnum omne viCUM inquinatissimis hominibus non esse convicio decertandum neque in maledictis adversum inpudentes et inprobos velitandum, quia tantisper similis et compar eorum fias, dum paria et consimilia dicas atque audis, non minus ex oratione Q. Metelli Numidici, sapientis viri, cognosci potest quam ex libris et disciplinis philosophorum. Verba haec sunt Metelli Adversus C. Manlium, tribunum plebis, a quo apud populum in contione lacessitus iactatusque fuerat dictis petulantibus: Nunc quod ad ilium attinet, Quirites, quoniam se ampliorem putat esse, si se mihi inimicum dictitarit, quem ego mihi neque amicum recipio neque inimicum respicio, in eum ego non sum plura dicturus. Nam cum indignissimum arbitror cui a viris bonis benedica
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis hortabatur adphilosophiam capessendam tum uel
maxime ista re animos uiuenum expergebat. Euclidem quẽ
dicebat. Socraticum factitauisse decreto inquit suo atheni¬
enses cauerant ut qui megaris cius ess si intuliss& athenas
pedem prehensus ess& ut ea res ei bomini capitalis ess& Tanto
athenienses inquit odio flagrabant finitimotum hominum
megarensium. Tum Euclides qui itidem Megaris erat. quiq ante
id decretum & esse Athenis & audite Socratem consuenerat postq̃
id derretum sanxerunt sub noctem quam aduesperascer& t unlcã
longa muliebri indutus & pallio uersicolore amictus & caput a¬
ora uelatus e domo sua megaris athenas ad Socratem commeabat
ut uel noctis aliquo tempore consiliorum sermonumq eius fieta fur¬
ticeps Rursusq sublucem milia passuum piulo amplits aeteade
ueste illa tectus redibat. At nunc inquit uidere est philosophosul¬

Expanded text:
exemplis hortabatur ad philosophiam capessendam, tum vel exemplis hortabatur ad philosophiam capessendam, tum vel maxime ista re iuvenum animos expergebat, Euclidem quam dicebat Socraticum factitavisse. Decreto, inquit, suo Athenienses caverant, ut qui Megaris civis esset, si intulisse Athenas pedem prensus esset, ut ea res ei homini capitalis esset; tanto Athenienses, inquit, odio flagrabant finitimorum hominum Megarensium. Tum Euclides, qui indidem Megaris erat quique ante id decretum et esse Athenis et audire Socratem consueverat, postquam id decretum sanxerunt, sub noctem, cum advesperasceret, tunica longa muliebri indutus et pallio versicolore amictus et caput rica velatus, e domo sua Megaris Athenas ad Socratem commeabat, ut vel noctis aliquo tempore consiliorum sermonumque eius fieret particeps, rursusque sub lucem milia passuum paulo amplius viginti eadem veste illa tectus redibat. At nunc, inquit, videre est philosophos ul
Abbreviated transcription (Latin):
pore ȩdili curuli apparebat quo tempore ediles subrogãtur
eumq protribu ȩdilem curulem renunciauerunt. At edilis
qui comitia habebat negat accipere neꝙ sibi placere qui stri¬
ptum facer& eum edilẽ fieri. En. Flauius Annii filius dicit᷑
tabulas posuisse scriptum se se abdicasse. isq edilis curulis fac¬
tus. Idem. qn. flauius annii filius dicitur ad collegam uenisse
uisere egrotum & in conclane postq̃ introiuit adolescens ibi
complutes nobiles sedebant. li contemnentes eum assurgere
ei nemo uoluit. En. Flauius Annii filius edilis id arrisit. sellã
currulem iussit sibi afferri: eam inlimine apposuit nequis il¬
lorum exire poss&. Utiq ii omnes inuiti uiderent sese in
ius exemplo taurus ꝑhilosophus adolescentes suos solitus est¬
ad philosophiam hortari grauiter sectandam.
uiicsoriius mantus uirmemonia noste indiscipia
Platonica celebratus cum aliis bonis multis salubribusq

Expanded text:
pore aedili curuli apparebat, quo tempore aediles subrogantur, pore aedili curuli apparebat, quo tempore aediles subrogantur, eumque pro tribu aedilem curulem renuntiaverunt. Aedilem qui comitia habebat negat accipere, neque sibi placere, qui scriptum faceret, eum aedilem fieri. Cn. Flavius, Anni filius, dicitur tabulas posuisse, scriptu sese abdicasse, isque aedilis curulis factus est. Idem Cn. Flavius, Anni filius, dicitur ad collegam venisse visere aegrotum. Eo in conclave postquam introivit, adulescentes ibi complures nobiles sedebant. Hi contemnentes eum, assurgere ei nemo voluit. Cn. Flavius, Anni filius, aedilis, id arrisit, sellam curulem iussit sibi afferri, eam in limine apposuit, ne quis illorum exire posset utique hi omnes inviti viderent sese in olitus ad philosophiam naviter sectandam. PHILOSOPHUS TAURUS, vir memoria nostra in disciplina Platonica celebratus, cum aliis bonis multis salubribusque
Abbreviated transcription (Latin):
uersus a qͥn Neuio poeta in eum scriptos esse. Etiam ꝗ tes magna¬
manu sȩpe gessit gloriose cuius facta uiua nunc uigent ꝗ apud
gentes solus prestat eum suus pater cum papillo uno abamica
abduxit. His ego uersibus credo adductum ualerium Antiatẽ
aduersus cȩteros omnes scriptores de Scipionis moribus sẽsisse.
& tũ eam puellam captiuã non redditam patri scripsisse cõ¬
tra quẽ nos supra diximus. sed retentam ascipione atq inde¬
litiis amoribusq abeo usurpatam Iocus exemptus ex annalibus¬
.l. ꝑisonis historiȩ & orationis lepidissimae.
UOD res uidebatur memoratu quam fecisse. En. flauiu
annii filium & edilem curulem. L. ꝑiso in iiͦi. annali seri¬
psit: eaq resperquam pure & uenuste narrata a Risone locũ
istum totum hunc ex Pisonis annali composuimus. En. inꝗt
faluius patre libertino natus scriptum faciebat. Isq in eo tẽ¬

Expanded text:
versus a Cn. Naevio poeta in eum scriptos esse: Etiám qui res magnversus a Cn. Naevio poeta in eum scriptos esse: Etiám qui res magn géssit glorióse, Cuius fácta viva núnc vigent, qui apud géntes solus praéstat, Eum súus pater cum pállio uno domum ab amíca abduxit. His ego versibus credo adductum Valerium Antiatem adversus ceteros omnis scriptores de Scipionis moribus sensisse et eam puellam captivam non redditam patri scripsisse, contra quam nos supra diximus, sed retentam a Scipione atque in deliciis amoribusque ab eo usurpatamusurlpatam. IX ArguL. Pisonis historiae et orationis lepidissimae. QUOD res videbatur memoratu digna, quam fecisse Cn. Flavium, Anni filium, aedilem curulem, L. Piso in tertio Annali scripsit, eaque res perquam pure et venuste narrata a Pisone, locum istum totum huc ex Pisonis Annali transposuimus. Cn., inquit, Flavius, patre libertino natus, scriptum faciebat, isque in eo tem
Abbreviated transcription (Latin):
appellatus facili atq alacri facundia fuit Iscum de Alexã¬
dri tegis laudibus scriber&. Uicti inquit hostis uxorẽ facilem
inclitam mulierẽ uetuit in conspectũ suum deduci ut eã ne
oculis quidẽ continger&. Lepida igitur quȩstio agitari potest
utrum uideri cõtinentiorẽ par sit.ꝑ. ne scipionem Africa¬
num superiorem qui Cartagine ampla ciuitate inhispania
ex pugnata uirginem tempestiuã forma egregia nobilis ui¬
ri hispani filiam captam perductamq adse patri inuiolatã
reddidit: an regem alexandrum. qui darii regis uxorẽ eandẽ
eiusdems sororem prelio magno captam quam esse audiebat
exuperanti forma uidere noluit perduciq a sese prohibuit
Sed hanc utranq declamatiurculam super alexandro & Sci¬
pionem cȩlebrauerint quibus habunde & ingenii & ocii uerbo¬
rum est. Nos satis habebimus quod ex historia est id dicere. Sci¬
pionẽ istum uero ne anfalso incertum. fama tamen cum ess&
adolescens haud sincerẽ fuiss& & propemodũ constitisse hosce

Expanded text:
appellatus est, facili atque alacri facundia fuit. Is cum de Alexandri regis laudibus scriberet: Victi, inquit, hostis uxorem, facie incluta mulierem, vetuit in conspectum suum deduci, ut eam ne oculis quidem suis contingeret. Lepide igitur agitari potest, utrum videri continentiorem par sit, Publiumne Africanum superiorem, qui, Carthagine ampla civitate in Hispania expugnata, virginem tempestivam, forma egregia, nobilis viri Hispani filiam captam perductamque ad se patri inviolatam reddidit, an regem Alexandrum, qui Darii regis uxorem eandemque eiusdem sororem, proelio magno captain, quam esse audiebat exuperanti forma, videre noluit perducique ad sese prohibuit. Sed hanc utramque declamatiunculam super Alexandro et Scipione celebraverint, quibus abunde et ingenii et otii et verborum est; nos satis habebimus, quod ex historia est, id dicere: Scipionem istum, verone an falso incertum, fama tamen, cum esset adulescens, haud sincera fuisse et propemodum constitisse, hosce
Abbreviated transcription (Latin):
IBROS Athenis disciplinarum liberalium publice adlegendum prȩ¬
bendos primus posuisse dicitur Risistratus tyrainus de inceps stu¬
diosius accuratiusq ipsi atheuienses auterunt. Sed omnẽ illam postea
librorum copiam. Xerses athenarum potius ube ipsa preter arcem in¬
censa abstulit asportauitq inpersas. Nos porro libros uniuersos multis
post tempestatibus Selencus tex. qui Nicanor appellatus est referen¬
dos athenas curauit. Ingens postea numerus librorum inegipto aꝑto¬
lomeis regibus uel conquisitus uel confectus est admilia ferme uolumi¬
num septuaginta. Sed ea omnia bello priore Alexandrino dum diripi¬
tur ea ciuitas non sponte nec opera consulta. sed a militibus forte an¬
xiliariis incensa sunt.

Expanded text:
ibros Athenis disciplinarum liberalium publice ad legendum prebendos primus posuisse dicitur Pysistratus tyramnus. Deinceps studiosius accuratiusque ipsi Athenienses auxerunt; sed omnem illam postea librorum copiam Nerses Athenarum potitus, urbe ipsa preter arcem incensa, abstulit absportavitque in Persas.» Hos «porro libros» diversos «multis post» temporibus «Seleucus rex, qui Nicanor appellatus est, referendos Athenas curavit. Ingens postea numerus librorum in Egypto a Ptholemeis regibus vel conquisitus vel confectus est ad milia ferme voluminum septuaginta; sed ea omnia bello priore Alexandrino, dum diripitur ea civitas, non sponte neque opera consulta, sed a militibus forte auxiliariis incensa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus non significat profecto aliud q̃ id agere nos in re dubia ob¬
scuraq ut decisis amputatisq falsis opinionibus quod uideatut esse
uerum & integrum & incorruptum retineamus. Argentum ergo in
cartaginensi federe putum dictũ esse quasi exputatum excoctũqꝙ
omniq alia materia carens omnibusq exeo uitus detractis emacula¬
tum & candefactum. Scriptum est autem purum putum non incarti¬
ginensi solum federe: sed cum inmultis aliis ueterum libris tum inqnti
quoq Emi tragedia quȩ inscribitut Alexinder. & insatira . M. Uatronis
quȩ inscripta est Aio ⁊rõriðeo oi reportao. Temere inepteq re¬

Expanded text:
dicimus, non significat profecto aliud quam id agere nos in re dubia obdicimus, non significat profecto aliud quam id agere nos in re dubia obscuraque, ut decisis amputatisque falsis opinionibus, quod videatur esse verum et integrum et incorruptum retineamus. Argentum ergo in Carthaginiensi foedere putum dictum est quasi exputatum excoctumque omnique aliena materia carens omnibusque ex eo vitiis detractis emaculatum et candefactum. Scriptum est autem purum putum, non in Carthaginiensi solum foedere, sed cum in multis aliis veterum libris, tum in Q. quoque Ennii tragoedia quae inscribitur Alexander, et in satira M. Varronis quae inscripta est
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus & proprium propitium augere atq intendere uolentes no¬
ui & propitu significationẽ. Hoc ubi legimus mirabamur eandem af¬
finitatem uisam esse alpheno puri & puti. quȩ sit noui & nouiti.
N am si ess& puritium tum sane uideretur dici quasi nouitium. ld
etiam mirum fuit quod nouitium per augendi figuram dictum
existimauit cum sit nouitium non quod nouum sit sed quoda
nouo dictum inclinatumq sit. Nis ergo assentimus qui putum esse
dicunt aputando dictum & obeam causam prima syllaba breui pro¬
nunciant non longa ut existimasse alphenũ uidetur: qui a puro
id esse factum scripsit. Putare autẽ ueteres dixerunt uacantia ex
quaq re ac non necessaria aut etiam obstantia & aliena auferre
& excidere & quod esse utile atq sine uitio uideretur relinquere.
Sic nanq atbores & uites & sic etiam rationes rationes putari dictũ
uerbum quoq ipsum puto. quod declarandȩ sententiȩ nostrȩ causa

Expanded text:
dicimus et proprium propicium, augere atque intendere volentes nodicimus et proprium propicium, augere atque intendere volentes novi et proprii significationem. Hoc ubi legimus, mirabamur eandem adfinitatem visam esse Alfeno puri et puti, quae sit novicii et novi; nam, si esset puricium, tum sane videretur dici quasi novicium. Id etiam mirum fuit, quod novicium per augendi figuram dictum existimavit, cum sit novicium non quod magis novum sit, sed quod a novo dictum sit inclinatumque. His igitur assentimus, qui putum esse dicunt a putando dictum et ob eam causam prima syllaba brevi pronuntiant, non longa, ut existimasse Alfenus videtur, qui a puro id esse factum scripsit. Putare autem veteres dixerunt vacantia ex quaque re ac non necessaria aut etiam obstantia et aliena auferre et excidere, et quod esse utile ac sine vitio videretur relinquere. Sic namque arbores et vites et sic rationes etiam putari dictum. Verbum quoque ipsum puto, quod declarandae sententiae nostrae causa
Abbreviated transcription (Latin):
ardentissimus. repente educebant & aduersus ictus solis opposi¬
tum continebant atq intendere incȩlum oculos cogebant. pal¬
pebras quoq eius ne conniuere poss& sursum ac deorsum duc̃¬
tas insuebant: Tuditanus autem somno diuhi bitum atꝙ ita
uita priuatum refert. Idq ubi rome cognitum nobilissimos
penorum captiuos lebetis Reguli a senatu deditos & abhisinat¬
matio muricibus prefixos destitutos eademq in somnia cru
IPIIENUS ire consultus. Seruii Sulpitii discipulus te¬
rumq antiquarum non incuriosus in libro digestorum
xxx. & .iiii. comectaneorum autem secundo. infedere inquit quod
inter Populum Ro. & cartaginenses factum & scriptum inuenitur ut
cartaginenses quot annis eopulo Ro. darẽt cẽtum põdus argenti
puriputi. quȩsitumq est quid ess& argentum purum putum Respõdi¬
ego inquit esse purum putum ualde purum sicut nouum nouitium

Expanded text:
ardentissimus, repente educebant et adversus ictus solis opposiardentissimus, repente educebant et adversus ictus solis oppositum continebant atque intendere in caelum oculos cogebant. Palpebras quoque eius, ne conivere posset, sursum ac deorsum diductas insuebant. Tuditanus autem somno diu prohibitum atque ita vita privatum refert, idque ubi Romae cognitum est, nobilissimos Poenorum captivos liberis Reguli a senatu deditos et ab his in armario muricibus praefixo destitutos eademque insomnia crucivit. ALFENUS iureconsultus, Servii Sulpicii discipulus rerumque antiquarum non incuriosus, in libro Digestorum et quarto, Coniectaneorum autem secundo: In foedere, inquit, quod inter populum Romanum et Carthaginienses factum est, scriptum invenitur ut Carthaginienses quotannis populo Romano darent certum pondus argenti puri puti, quaesitumque est quid esset purum putum. Respondi, inquit, ego putum esse valde purum, sicut novum novicium
Abbreviated transcription (Latin):
UOTRO in historiis scriptum reliquit bello primgitudinis¬
o punico Attilium Regulum consulem in Africa castris a¬
pud bragadam flumen positis prelium grande atq acte fecisse
aduersum unum serpentem in illis locis stabulantem musitatȩ im¬
manitatis: eumq magna totius exercitus conflictione balistis atq
dauerit. Quid &iam Tuditanus super eodem Regulo scripserit.
uod satis celebre est de Actilio Regulo id nuperrime legi¬
mus scriptum in Tuditani libris Regulum captum adea
que insenatu romȩ dixit suadens ne captiui cum cartaginẽ¬
sibus permutarentur. id quoꝙ adisse uenenũ sibi cartaginẽses
dedisse non prȩsentarium. sed eiusmodi quod mortem indiẽ
proferr&: eo consilio ut uiuer& quiete tantisper quo ad fier&
permutatio. Post autem grassante sensim ueneno cor tabescer&
undem Regulum Tubero in historiis rediisse Cattaginem nouisq
exemplorum modis excruciatum a Poenis dicit inatras inquit ꝙ
profundas tenebras eum claudebant ac diu postubi erat uisussol

Expanded text:
UBERO in Historiis scriptum reliquit, bello primo Poenico Atilium Regulum consulem in Africa, castris apud Bagradam flumen positis, proelium grande atque acre fecisse adversus unum serpentem in illis locis stabulantem invisitatae inmanitatis, eumque magna totius exercitus conflictione balistis atque daverit; quid etiam Tuditanus super eodem Regulo scripserit. QUOD satis celebre est de Atilio Regulo, id nuperrime legimus scriptum in Tuditani libris: Regulum captum ad ea quae in senatu Romae dixit, suadens ne captivi cum Carthaginiensibus permutarentur, id quoque addidisse, venenum sibi Carthaginienses dedisse, non praesentarium, sed eiusmodi quod mortem in diem proferret, eo consilio, ut viveret quidem tantisper quoad fieret permutatio, post autem grassante sensim veneno contabesceret. Eundem Regulum Tubero in Historiis redisse Carthaginem novisque exemplorum modis excruciatum a Poenis dicit: In atras, inquit, et profundas tenebras eum claudebant ac diu post, ubi erat visus sol
Abbreviated transcription (Latin):
porro prepetes & augures appellant. Et Ennius in annalium primo di¬
xit. prepetibus sese pulchris locis dant auibus aut prepetibus contrari¬
as aues inferas appellati. Nigidius figulus inlibro primo augurii pri¬
uati ita dicit. Discrepat Dextra sinistre. prepetes infere. Ex quo est cõ¬
iectare prepetes appellatas quȩ altius sublimiusq uolitent cum dif¬
ferre a prepetibus Nigidius inferas dixerit Adolescens ego romȩ cũ
etiam ad grammaticos it̾arem audiui Apollinatem Sulpitium quem
inprimis sectabar cum de iure augurio quereretur & mentio prȩ¬
petum auium facta est&. &l. Claro prefecto urbis dicere prȩpetessi¬
bi uideri esse alites quas niometus ⁊ ciyi me pusc̃ic appellauerit.
Quoniam istas potissimum augures spettarent quȩ ingentibus alis
patule atq porrecte uolarent atq ibi hos nomeri uersus dixit ⁊ iun¬

Expanded text:
porro praepetes et augures appellant et Ennius in Annalium primo diporro praepetes et augures appellant et Ennius in Annalium primo dixit: praepetibus sese pulcrisque locis dant. Avibus autem praepetibus contrarias aves inferas appellari, Nigidius Figulus in libro primo Augurii Privati ita dicit: Discrepat dextra sinistrae, praepes inferae. Ex quo est coniectare praepetes appellatas quae altius sublimiusque volitent, cum differre a praepetibus Nigidius inferas dixerit. Adulescens ego Romae, cum etiamtum ad grammaticos itarem, audivi Apollinarem Sulpicium, quem inprimis sectabar, cum de iure augurio quaereretur et mentio praepetum avium facta esset, Erucio Claro praefecto urbi dicere, praepetes sibi videri esse alites, quas Homerus τανυπτέρυγας appellaverit, quoniam istas potissimum augures spectarent quae ingentibus alis patulae atque porrectae praevolarent. Atque ibi hos Homeri versus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
usum uerbo angurali existimanit in dedali uolatu nihil adaugurum
disciplinam pertinente. Sed tiginus hercde nimis ineptus est cum qd
prepetes essꝗͣ se scire ratus est. Uirgilium autem & Trimacium doctũ
uirum ignorasse: qui insecundo lliadis uictoriam uolucrem prepetẽ
appellauit inhoc uersu. Dum dat uincendi prepes uictoria palmam.
ur autem non . Q. quoq Ennium reprehendit qui in annalibus nõ
pennas dedali: sed longe diuersius. Quod Brundusium pulchro pre¬
cinctum prepete portu. Et siuim potius naturamq uerbi consyderas¬
s& neq id solum quod augures dicerent inspexissent ueniam prorsus
poetis dar& similitudine ꝙ translatione uerborum non significati¬
one propria utentibui. Nam quoniam non ipse tantum aues que pro¬
sperius preuolant. sed etiam loci quos capiunt quod idonei felicesq sũt
prepetes appellantur: Iccirco dedali pennas prepetes dixit:Quoniam
ex locis inquibus periculum metuebat in loca tutiora peruenerat. locos

Expanded text:
usum verbo augurali existimavit in Daedali volatu, nihil ad augurum disciplinam pertinente. Sed Hyginus nimis hercle ineptus fuit, cum quid praepetes essent se scire ratus est, Vergilium autem et Cn. Matium, doctum virum, ignorasse, qui in secundo Iliadis Victoriam volucrem praepetem appellavit in hoc versu: Dum dat vincendi praepes Victoria palmam. Cur autem non Q. quoque Ennium reprehendit, qui in Annalibus non pennas Daedali, sed longe diversius: Brundisium inquit pulcro praecinctum praepete portu? Set si vim potius naturamque verbi considerasset neque id solum quod augures dicerent inspexisset, veniam prorsus poetis daret similitudine ac translatione verborum, non significatione propria utentibus. Nam quoniam non ipsae tantum aves quae prosperius praevolant, sed etiam loci quos capiunt, quod idonei felicesque sunt, praepetes appellantur, idcirco Daedali pennas praepetes dixit, quoniam ex locis in quibus periculum metuebat in loca tutiora pervenerat. Locos
Abbreviated transcription (Latin):
Sed Sabinus Massurius in primo memoralium secutus est quosdã
historie scriptores accalarentiam Romuli nutricẽ fuisse dicit.
a inquit mulier ex .xii. filiis matibus unum morte amisit inillius lo¬
cum Romulus accalarẽtie sese filiũ dedit seq & cȩteros eiusfi¬
lios fratres aruales appellauit. Ex eo tempore collegium mansit
fratrum arualium numero.xii. cuius insigne est spicea corona

Expanded text:
Sed Sabinus Masurius in primo Memorialium, secutus quosdam Sed Sabinus Masurius in primo Memorialium, secutus quosdam historiae scriptores, Accam Larentiam Romuli nutricem fuisse dicit. Ea, inquit, mulier ex duodecim filiis maribus unum morte amisit. In illius locum Romulus Accae sese filium dedit seque et ceteros eius filios fratres Arvales appellavit. Ex eo tempore collegium mansit fratrum Arvalium numero duodecim, cuius sacerdotii insigne est spicea corona
Abbreviated transcription (Latin):
CCMIARANCIT & quataracie siue illa suffecia nomina inanti¬
quis annalibus celexia sunt. Farum altere post mortem terra¬
cie autem uiue amplissimi honores a populo.Ro. habiti Et tarracinã
quidem uirginem uestȩ fuisse. Lex horatia testis est quȩ super ea
ad populum lata qua ei plurimi honores funt. Intex quosius quo¬
q testimonu dicendi tribuitut testabilisq una omnium femimaꝵ
ut sic dicatur Id uerbum est legis ipsius horatie contrarium est in
nos nata sacerdotio abire ac nubere uoluiss& ius ei potestasq ex¬
augurandi atq nubendi facta est munificẽtia & beneficũ gra¬
tia quod campum tiberinum siue martium populo .to. condonass
ed accalẽrentia corpus & uulgus dabat pecuniamꝙ emeruerat
ex eo quȩstu uberem ea testẽmento ut in antiatis historia scri¬
ptum est Romulum regem ut quidam alii tradidetũt. populũ
Ro. bonis suis beredem fecit obid metitum a flamine quirina¬
li sacrificium ei publice fit & dies e nomine eius infastos additus

Expanded text:
Gaiae Taraciae, sive illa Fufetia est, nomina in antiquis annalibus celebria sunt. Earum alterae post mortem, Taraciae autem vivae, amplissimi honores a populo Romano habiti. Et Taraciam quidem virginem Vestae fuisse lex Horatia testis est quae super ea ad populum lata. Qua lege ei plurimi honores fiunt, inter quos ius quoque testimonii dicendi tribuitur, testabilis que una omnium feminarum ut sit datur. Id verbum est legis ipsius Horatiae; contrarium est inos nata sacerdotio abire ac nubere voluisset, ius ei potestasque exaugurandi atque nubendi facta est munificentiae et beneficii gratia, quod campum Tiberinum sive Martium populo condonasset. Sed Acca Larentia corpus in vulgus dabat pecuniamque emeruerat ex eo quaestu uberem. Ea testamento, ut in Antiatis Historia scriptum est, Romulum regem, ut quidam autem alii tradiderunt, populum Romanum bonis suis heredem fecit. Ob id meritum a flamine Quirinali sacrificium ei publice fit et dies e nomine eius in fastos additus.
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea negat opportere
ferri audiriq homines aut nequam & ignauos & nocentes &
audates qui cum inculpa & in maleficio reuineti sunt perfugiũt
id fati necessitatem tanꝗ̃ maliquod fani asylum & quȩ pessime
fecerunt ea non sue temeritati. sed fato esse ꝗttribuenda di¬
cunt. Etimus autem homo sapiẽtisimus poetatũ dixit inhisce¬

Expanded text:
Propterea negat oportere ferri audirique homines aut nequam aut ignavos et nocentes et audaces, qui, cum in culpa et in maleficio revicti sunt, perfugiunt ad fati necessitatem, tamquam in aliquod fani asylum et, quae pessime fecerunt, ea non suae temeritati, sed fato esse attribuenda dicunt. Primus autem hoc sapientissimus ille et antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
natura ipsa rerum uel prouidentia que compagem hanc mundi
⁊genus hominum facit morbosiquoq & debilitates & egritudines cor¬
porum quas patiuntur homines fecerit. Existimat autem non fuisse hoc
principale naturȩ consilium ut facer& homines morbis obnoxios. Nũq̃
enim hoc conuenisse naturȩ auctori parenti Irerum omnium bonarũ.
ed cum multa inquit atq magna gigner& parerdq aptissima atq uti¬
lissima alia quoq siul agnata sunt in cominoda. his ipsis quȩ faciebat cohe¬
rentia eaq per naturam. sed per sequelas quasdam necessarias facta dicit qd
minum natura finger& ratio subtilior q utilitas ipsa operis postulauit ut
tenuissimus minutisq ossiculis caput compinger&. Sed hanc utilitatem
rei maioris alia quedam incommoditas extrinsecus consecuta est ut fier&
caput tenuiter munitum & ictibus offensionibusq paruis fragile. Perinde
morbi quoq & egritudine̾s pac̾te sunt. Dum salus paritẽr. si hercle inquit

Expanded text:
natura ipsa rerum vel providentia, quae compagem hanc mundi et genus hominum fecit, morbos quoque et debilitates et aegritudines corporum, quas patiuntur homines, fecerit. Existimat autem non fuisse hoc principale naturae consilium, ut faceret homines morbis obnoxios, numquam enim hoc convenisse naturae auctori parentique omnium rerum bonarum. Sed cum multa, inquit, atque magna gigneret pareretque aptissima et utilissima, alia quoque simul adgnata sunt incommoda his ipsis quae faciebat cohaerentia; eaque non per naturam, sed per sequellas quasdam necessarias facta dicit, quod minum natura fingeret, ratio subtilior et utilitas ipsa operis postulavit ut tenuissimis minutisque ossiculis caput compingeret. Sed hanc utilitatem rei maiorem alia quaedam incommoditas extrinsecus consecuta est, ut fieret caput tenuiter munitum et ictibus offensionibusque parvis fragile. Proinde morbi quoque et aegritudines partae sunt, dum salus paritur. Sicut hercle, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
mpetusuero consiliorum mentiumq nostratũ actionesq ipsas
uoluntas cuiusq proptia & animorum ingenia moderantur. infer
leinde uerba hȩc his quȩ dixit congruentia : do utno r oiꝰ unrha¬

Expanded text:
impetus vero consiliorum mentiumque nostrarum actionesque ipsas impetus vero consiliorum mentiumque nostrarum actionesque ipsas voluntas cuiusque propria et animorum ingenia moderantur. Infert deinde verba haec, his quae dixi congruentia: Διὸ καὶ
Abbreviated transcription (Latin):
cus ingruit in offensius tractabiliusq transmittunt. Si uero sunt
aspera & inscita & rudia nullisq artium bonatum adminiculis ful¬
cta etiamsi paruo siue nullo fatalis incommodi conflictu urge¬
antur. sua tamen leuitate & uolũtario impetu in assidua de¬
licta & inerrores ruunt. Idq ipsum ut ea ratione fat natu¬
ralis illa & netessaria rerum cõsequentia efficitur. quȩ fatum
uocatur. Et enim genere ipso quasi fatale & consequens ut
mala ingenia petcatis ꝗ erroribus non uacent. Nuius dem¬
de ferie exemplo non hercle nimis aliene neꝙ illepide utitur
Sicut inquit lapidem chilindrum si perspatia terte pronia atq
detupta iacias causam quidem ei & initium precipitãtiȩ feceris
Mor tum ille prȩceps uoluitur: non quia tu id iam facis sed quo¬
niam ita sese modus eius & forme uolubilitas hab& sic ordo &
ratio & necessitas fati genera ipsa & principia causatum mon&

Expanded text:
cus ingruit, inoffensius tractabiliusque transmittunt. Sin vero sunt cus ingruit, inoffensius tractabiliusque transmittunt. Sin vero sunt aspera et inscita et rudia nullisque artium bonarum adminiculis fulta, etiamsi parvo sive nullo fatalis incommodi conflictu urgeantur, sua tamen scaevitate et voluntario impetu in assidua delicta et in errores se ruunt. Idque ipsum ut ea ratione fiat, naturalis illa et necessaria rerum consequentia efficit, quae fatum vocatur. Est enim genere ipso quasi fatale et consequens, ut mala ingenia peccatis et erroribus non vacent. Huius deinde fere rei exemplo non hercle nimis alieno neque inlepido utitur. Sicut, inquit, lapidem cylindrum si per spatia terrae prona atque derupta iacias, causam quidem ei et initium praecipitantiae feceris, mox tamen ille praeceps volvitur, non quia tu id etiam facis, sed quoniam ita sese modus eius et formae volubilitas habet; sic ordo et ratio et necessitas fati genera ipsa et principia causarum movet,
Abbreviated transcription (Latin):
Aliarum autem opinionum disciplinatumq
auctores huic diffinitioni ita obstrepunt. Si Crisippus inquit fato pu¬
tat omnia moueri & regi nec declinari transcendiq posse agmina fa¬
ti & uolumina peccataꝙ hominum & delicta non substentanda neq
inducenda sunt ipsis uolũptatibus eorum. sed necessitati cuidam ꝗ in¬
stantiȩ. que oritur ex fato omni. quȩ sit rerum domina ꝗ arbitra per
quã necesse sit fieri quicquid fututum est & propterea nocentiumpe¬
nas legibus inique constitutas si homines admaleficia non sponteue¬
niunt sed fato trahuntur. Contra ea cris ppus tenuiter multa & at¬
gute disserit. Sed omnium fere quȩ superea re scripsit sententia hi¬
li quadam necessario coacta at comnexa sit fato. omnia ingenia
tum ipsa mentium nostrarum perinde sunt fato obnoxia ut pro¬
prietas eorum est ipsa qualitas. Nam si sunt pernatutam primitus
salubriter utiliterq ficta omnẽ illam uim quȩ defato extrinse¬

Expanded text:
Aliarum autem opinionum disciplinarumque auctores huic definitioni ita obstrepunt: Si Chrysippus, inquiunt, fato putat omnia moveri et regi nec declinari transcendique posse agmina fati et volumina, peccata quoque hominum et delicta non suscensenda neque inducenda sunt ipsis voluntatibusque eorum, sed necessitati cuidam et instantiae, quae oritur ex fato, omnium quae sit rerum domina et arbitra, per quam necesse sit fieri quicquid futurumfiturum est; et propterea nocentium poenas legibus inique constitutas, si homines ad maleficia non sponte veniunt, sed fato trahuntur. Contra ea Chrysippus tenuiter multa et argute disserit; sed omnium fere quae super ea re scripsit huiali coacta atque conexa sint fato omnia, ingenia tamen ipsa mentium nostrarum proinde sunt fato obnoxia, ut proprietas eorum est ipsa et qualitas. Nam si sunt per naturam primitus salubriter utiliterque ficta, omnem illam vim, quae de fato extrinse
Abbreviated transcription (Latin):
OMINES FECISSE DICATUR TANTAM UIM EOSE
erumnatum & malorum. Aduersus ea crisippus
cum in libto trepi ttponoiet quatto disserer&¬
nihil est prorsus istis inquit nihil pericliusꝗ
Nopinantur bona esse potuisse si non essent ibi¬
dem mala. Nam cum bona malis contraria sĩt
utraq necessum est opposita intersese ꝗ quasi
mutuo aduerso fulcta nixu consistere Nullũ
adeo contratium sine contratio altero. Quo enim pacto ustitie sensus
esse possa nisi essent inuiriȩ: aut quid aliud iustitia est hisi iniusti¬
tos priuatio. Quid item fortitudo intelligi posiȩ nisi ex ignauie op¬
positione: quid continentia nisi ex temperantiȩ Quo item modo ptu¬
dlentia ess& nisi for& contra imprudentia: Eroinde inquit homminesst¬
ulti cur uonhoc Qim desyderant ut ueritas sit & non sit mencdaciũ
amttedem sunt bona & mala felicitas & infortunitas dolor & uo¬
luptas. alterum enim ex altero sicuti Plato ait uerticibus interse

Expanded text:
omines fecisse dicatur tantam vim esse aerumnarum et malorum. Adversus ea Chrysippus cum in libro Περὶ Προνοίας quarto disserereNihil est prorsus istis, inquit, insubidius, qui opinantur bona esse potuisse, si non essent ibidem mala. Nam cum bona malis contraria sint, utraque necessum est opposita inter sese et quasi mutuo adversoque fulta nisu consistere; nullum adeo contrarium est sine contrario altero. Quo enim pacto iustitiae sensus esse posset, nisi essent iniuriae? aut quid aliud iustitia est quam iniustitiae privatio? Quid item fortitudo intellegi posset, nisi ex ignaviae adpositione? Quid continentia, nisi ex intemperantiae? Quo item modo prudentia esset, nisi foret contra inprudentia? Proinde, inquit, homines stulti cur non hoc etiam desiderant, ut veritas sit et non sit mendacium? Namque itidem sunt bona et mala, felicitas et infortunitas, dolor et voluptas. Alterum enim ex altero, sicuti Plato ait, verticibus inter se
Abbreviated transcription (Latin):
Eauiis Sulpitius uire consultus uir ȩtatissue dimminutum.
doctissimus in libro de sacris disceptandis secundo qua iatione
adductus testamentum uerbum esse duplex scripsetit non repetio.
N am compositum ẽẽ amentis contestatione. Qud igitur calciametũ
Quid paludimentum: quid uestimentĩ: Q uid paiuimentium. qura
alia mille pethuiuscemodi formam producta et iam nunc qmnia
ista composita dicemus obstrepuusse. autẽ iudetur deriuis uies ĩ¬
quis est qui id priot dixit falsa quidem. sed non abhorens nec in cõ¬
cinna quasi mentis quędam in hoc uocabulo significatio sicut hercle.
q quoq Trebatio eadem concinnitas obrepsit. Nam in libro dereligi¬
onibus secundo. Sicellum est inquit locus patuus deo sacratus cũ ara.
Deinde addidit uerba hȩc. Sacellum ex duobus uerbis arbitror cõ¬
positum sacri & celle quasi sacra cella hoc quidẽ scripsit Trebati¬
us. Si quis ignorat sacellum & simplex uerbum esse & non ex sacro

Expanded text:
ERVIUS SULPICIUS iureconsultus, vir aetatis suae doctissimus, in libro De Sacris Detestandis secundo, qua ratione adductus testamentum verbum esse duplex scripserit, non reperio; nam compositum esse dixit a mentis contestatione. Quid igitur calciamentum, quid paludamentum, quid pavimentum, quid vestimentum, quid alia mille per huiuscemodi formam producta, etiamne ista omnia composita dicemus? Obrepsisse autem videtur Servio, vel quis est qui id prior dixit, falsa quidem, sed non abhorrens neque inconcinna quasi mentis quaedam in hoc vocabulo significatio, sicut hercleherele C. quoque Trebatio eadem concinnitas obrepsit. Nam in libro De Religionibus secundo: Sacellum. est, inquit, locus parvus deo sacratus cuin ara. Deinde addit verba haec: Sacellum ex duobus verbis arbitror compositum sacri et cellae, quasi sacra cella. Hoc quidem scripsit Trebatius; set quis ignorat, sacellum et simplex verbum esse et non ex sacro