comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
care ñ potest: Esi forte a nob̾¬
ꝓ rei tante dignitate minus
explicat᷑. fructuosius ⁊ alciꝰ
cogitat᷑. Nascit᷑ ioħs de ani¬
cula sterili: nascit᷑ xp̃c de
iuuencula uirgine. Ioħm pa¬
rit sterilitas: xp̃m integͥtas.
In natiuitate ioħis etas con¬
grua ñ erat parentalis: in
nattuitate xͥ cõplexus ñ exti¬
tit maritalis. Ille angło p̃di¬
cante nuntiatur. ille angelo
nuntiante concipit᷑. Non cre¬
dit᷑ ioħs nasciturus. ⁊ fit pat̾
in cor uirgniis: ⁊ sequit᷑ fecun¬
ditas in uterũ matͥs. Et tam̃
eadẽ ꝓpe uerba sunt zacharie
dicentis cũ angłs ioħm nun¬
ciaret. ꝑ qͥd cognoscã hoc. ego
enĩ sum senex. ⁊ uxor mea iã
ꝓcessit in dieb suis. ⁊ mariȩ sc̃ẽ
angło nuntiante partũ enis
futurũ. quomͦ fiet istud qm̃
uirũ ñ cognosco. Pene eadem
u̾ba. Illi dicit᷑ ecce eris tacens.
nec pot̾is loqui quousq fiant
hȩc. ꝓpt̾ qd̾ non credidisti u̾bis
meis: quȩ ad ĩplebunt᷑ in tp̃re

Expanded text:
care non potest, et si forte a nobis pro tantae rei dignitate minus explicatur, fructuosius tamen et altius cogitatur. Nascitur Joannes de anicula sterili, nascitur Christus de juvencula virgine. Joannem parit sterilitas, Christum integritas. In nativitate Joannis aetas congrua non erat parentalis, in nativitate Christi complexus non exstitit maritalis. Ille angelo praedicante nuntiatur, iste angelo nuntiante concipitur. Non creditur Joannes nasciturus, et fit pater in cor virginis, et sequitur fecunditas in utero matris. Et tamen prope eadem verba sunt Zachariae dicentis, cum angelus Joannem nuntiaret, Per quid cognoscam hoc? Ego enim sum senex, et uxor mea jam processit in diebus suis: et Mariae sanctae angelo nuntiante partum ejus futurum, « Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? » pene eadem verba. Illi dicitur: « Ecce eris tacens, nec potens loqui, quousque fiant haec, propter quod non credidisti verbis meis, quae adimplebuntur tempore
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ ioh̃is cuiũs natiuitatẽ
cũ eugłm legeret᷑ mniran¬
tes audiuimꝰ. sollẽpnita¬
tem hodie cȩlebramꝰ. Quanta
est gła iudicis. si tanta p̾coniͤ:
Qualis ẽ uentus uia. si talis
est qͥ p̃parat uiã : Natiuitatẽ
ioħis quodã mͦ consecratã ser¬
uat eccłia : nec inuenit᷑ ullus

Expanded text:
i Joannis, cujus nativitatem, cum Evangelium legeretur, mirantes audivimus, solemnitatem hodie celebramus. Quanta est gloria judicis, si tanta est praeconis? Qualis est venturus via, si talis est qui praeparat viam? Nativitatem Joannis quodam modo consecratam observat Ecclesia: nec invenitur ullus
Abbreviated transcription (Latin):
est. Tu gͦ quis es: Ego sũ inqͥt
uox clamantis in heremo. Pa¬
rate uiã dño. Uox clamantis
i heremo. uox rũpentis silen¬
ciũ: parate uiã dño. Tanquã
diceret. Ego ideo sono. ut illũ
in cor introducã. Sed qͦ intro¬
ducã: Non dignat᷑ uenire. nͥ
uiã p̃paretis. Quid ẽ uiã pa¬
rate. nisi congrue supplicate:
Qͥd est uiã parate. nͥ humilit̃
cogitate : Ab ipso accipite.
humilitatis exẽplũ. Putatur
nec ad suũ fastũ errorẽ assu¬
mit alienũ. Si diceret ego sũ
ante quã diceret credebatur.
Non dixit. agnouit se. distin¬
xit se. humiliauit se: uidit
ubi hab̃et salutẽ. Lucernam
se intellexit. & ne extingue¬
ret᷑ uento suꝑbie tunuit.¬

Expanded text:
 quis es? Ego sum, inquit, vox clamantis in eremo, Parate viam Domino . Vox clamantis in eremo, vox rumpentis silentium. Parate viam Domino, tanquam diceret, Ego ideo sono, ut illum in cor introducam: sed quo introducam non dignatur venire, nisi viam praeparetis. Quid est, Viam parate; nisi, congrue supplicate? Quid est, Viam parate; nisi, humiliter cogitate? Ab ipso accipite humilitatis exemplum. Putatur nec ad suum fastum errorem assumit alienum. Si diceret, Ego sum antequam diceret, credebatur? Non dixit: agnovit se, distinxit se, humiliavit se. Vidit ubi haberet salutem: lucernam se intellexit, et ne exstingueretur vento superbiae timuit.
Abbreviated transcription (Latin):
se demonstrauit. Qui de cȩlo
inqͥt uenit suꝑ om̃s est yios
aũt om̃s de plenitudine eiꝰ
accepimꝰ. Ergo ⁊ ipse int̾ disci¬
pulos erat: qui cũ xp̃o disci¬
pulos colligebat. Audi aꝑciuᷤᷤ
fatentẽ discipulũ. Qui habet
sponsam sponsus ẽ. Amicus
aũt sponsi stat & audit eum:
ꝙ ideo stat qͥa audit eum.
Stat ꝙ audit: qͥa si ñ audiat
cadit. Merito ille auditui meo
dabis inqͥt exultacionẽ ⁊ leti¬
ciã. Quid ẽ auditui meo: Au¬
dire illũ. ñ audiri uelle pro
illo. Et ut nouerunꝰ quia in
eo qd̃ audit eũ humilitatẽ
cõmendat: cum dixisset au¬
ditui meo dabis exultatio¬
nẽ ꝙ leticiã: continuo subun¬
.xit. & exultabunt ossa humi¬
liata. Stat gͦ ꝙ audit eum.
Exultabunt ossa humiliata:
qͥa frangunt᷑ elata. Nullus gͦ
sibi seruus potestatẽ dñi assu¬
mat. Gaudeat se ẽẽ in famnz¬
lia. ⁊ si ẽ p̃positus: ꝓferat in
tp̃re conseruis cibaria: s uñ
ꝙ ipse uiuat. ñ ut de ipso illi

Expanded text:
i de coelo, inquit, venit, super omnes est : nos autem omnes de plenitudine ejus accepimus . Ergo et ipse inter discipulos erat, qui cum Christo discipulos colligebat. Audi apertius fatentem se discipulum: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat, et audit eum . Et ideo stat, quia audit eum. Stat et audit; quia si non audiat, cadit. Merito ille, Auditui meo dabis, inquit, exsultationem et laetitiam. Quid est, auditui meo? Audire illum, non audiri velle pro illo. Et ut noverimus quia in eo quod audit eum, humilitatem commendat: cum dixisset, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam; continuo subjunxit, et exsultabunt ossa humiliata . Stat ergo et audit eum. Exsultabunt ossa humiliata, quia franguntur elata. Nullus ergo sibi servus potestatem Domini assumat. Gaudeat se esse in familia, et si est praepositus, proferat in tempore conservis cibaria ; sed unde et ipse vivat, non ut de ipso illi
Abbreviated transcription (Latin):
ad escã magni regis capi reti¬
bus u̾itatis. Noli ergo iã dice.
ego iustifico: ego scĩfico: ne
conuincaris dicere ego sũ xp̃c.
Dic pocius qd̃ amicus sponsi.
ñ qui te uelis iactare ꝓ sponso.
Neq qͥ plantat ẽ aliqͥd neq qͥ
rigat : s qͥ incrementũ dat
ds. Audi etiã & ipsum de qͦ
agimꝰ. amicũ sponsi. Certe
cum xͦ quasi discipulos habe¬
bat : & xp̃i discipulus ñ erat:
audi illũ confitentẽ se xp̃i
discipulũ : uide illum inter
xͥ discipulos: & tanto cerciorẽ
qͣnto humiliorẽ. qͣnto maiorẽ.¬

Expanded text:
ad escam magni regis capi retibus veritatis. Noli ergo jam dicere, Ego justifico, ego sanctifico: ne convincaris dicere, Ego sum Christus. Dic potius quod amicus sponsi, non qui te velis jactare pro sponso: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Audi etiam et ipsum, de quo agimus, amicum sponsi. Certe cum Christo quasi discipulos habebat, et Christi discipulus non erat: audi illum confitentem se Christi discipulum. Vide illum inter Christi discipulos, et tanto certiorem, quanto humiliorem; tanto humiliore
Abbreviated transcription (Latin):
descende. Confessus es aliqͥd
unde saneris. Dixisti aliqͥd
rectũ. unde pͣua tua cetera
corrigant᷑. Audi iã ñ me s te.
Certe enĩ nõ audes dic̃e crede
in me. Absit inqͥt. Et tamen
audes dic̃e ustifico te. Audi ⁊
disce. qͥa unde ñ audes dicere
crede in me. inde debes non
audere dic̾e iustifico te. Apłs
loquit᷑ cui cedes. cui ueł noł
subd̃is. Non enĩ apło tanqͣm
honii. s ei de quo dicit
apłs. An uultis exꝑim̃tum
acciꝑe qius qͥ in me loquitur¬

Expanded text:
descendere. Confessus es aliquid, descendere. Confessus es aliquid, unde saneris. Dixisti aliquid rectum, unde prava tua caetera corrigantur. Audi jam non me, sed te. Certe enim non audes dicere, Crede in me. Absit, inquit. Et tamen audes dicere, Justifico te. Audi, et disce, quia unde non audes dicere, Crede in me; inde debes non audere dicere, Justifico te. Apostolus loquitur, cui cedes, cui velis nolis, subderis. Non enim Apostolo tanquam homini, sed ei de quo dicit Apostolus, An vultis experimentum acci
Abbreviated transcription (Latin):
iustificat: homo ñ iustificat.
Qͥd est iustificare: Iustũ fa¬
cere. Quomodo mortificare
mortuũ facere : uiuificare ui¬
uũ facere: sic & iustificare ui¬
stũ facere. Ecce de transuerso
baptizator qͥdam.ñ ꝑ ianuã
intrans. s ꝑ masceriã descẽdẽs.
ñ pastor ⁊ custos. s fur ⁊ latͦ.
de transũso ait. Ego baptizo.
Si sicut minist̾ audio. Noli
adde. Qcquid amplius est
a malo ẽ. Et tamen addidit.
Non dubitat. Quid addit:
Ego iustifico: ego iustũ facio.
hoc ẽ enĩ. Ego sum arbor bo¬
na: ex me nascat᷑ qui uult
esse fructus bonꝰ. Daululum
si sapient̃ admittis audi.
pauca u̾ba sunt: & nsi fallor
lucida s̃. Tu gͦ iustificas: tu
iustũ facis. Ego inqͥt. Credat
m te quẽ iustificas. Dic. aude
dicere. crede in me: qͥ ñ dubi¬
tas dic̾e. iustificare a me. Tur¬
bat᷑. fluctuat. excusat. Quid
enĩ opus ẽ inqͥt. ut dicã illi
crede in me : Crede in xp̃m
dico: Hesitasti. dubitasti. ali¬
quantũ ad nos dignatus es

Expanded text:
ustificat: homo non justificat. Quid est justificare? Justum facere. Quomodo mortificare, mortuum facere; vivificare, vivum facere: sic et justificare, justum facere. Ecce de transverso baptizator quidam, non per januam intrans, sed per maceriam descendens; non pastor et custos, sed fur et latro; de transverso ait, Ego baptizo. Si sicut minister, audeo: noli addere; quidquid amplius est a malo est . Et tamen addit, non dubitat. Quid addit? Ego justifico, ego justum facio. Hoc est enim, Ego sum arbor bona, ex me nascatur qui vult esse fructus bonus. Paululum, si sapienter admittis, audi; pauca verba sunt, et nisi fallor, lucida sunt. Tu ergo justificas, tu justum facis? Ergo, inquit, credat in te quem justificas. Dic, aude dicere, Crede in me; qui non dubitas dicere, Justificaris a me. Turbatur, fluctuat, excusat. Quid enim opus est, inquit, ut dicam illi, Crede in me? Crede in Christum, dico. Haesitasti, dubitasti: aliquantum ad nos dignatus es
Abbreviated transcription (Latin):
anmositatis inflant᷑: Ubi s̃
uoces carentes humilitate.
elate suꝑbia. ego baptizo. ego
baptizo: Qd dixisses. si xp̃m
baptizare meruisses: Magna
apparere ꝙ emin̾e causa cepit.
ab obsequentib anteceditur
uidex. Posterior homo c̃atus

Expanded text:
animositatis inflantur? Ubi sunt animositatis inflantur? Ubi sunt voces carentes humilitate, elatae superbia, Ego baptizo, ego baptizo? Quid dixisses, si Christum baptizare meruisses? Magna apparere et eminere causa coepit, ab obsequentibus anteceditur judex. Posterior homo creatus
Abbreviated transcription (Latin):
aggrediam̃ ꝓ uirib qͣs ded̾ĩt
dñs. Occurrit enĩ alia questio
aliqͣnto ut mͥ uidet᷑ abstrusior.
ꝙ ad ꝑscrutandũ laboriosior:
dñm dep̾catio. Ioħ̃s iste tanta
excellens gr̃a. ut quẽadmodũ
dictũ est dñm etiam ex ut̾o sa¬
lutaret. nondũ loquendo sed
exultando: cuius gr̃a in dm̃ iã
tunc erat aꝑta. qͣndo eiꝰ caro ĩ
carne erat inclusa. hic gͦ. ioħ̃s
non inuenit᷑ int̾ discipulos
dñi: s inuenit᷑ pocius discipu¬
los habuisse cũ dño. Ed ẽ hoc:
Quis iste homo: Homo tantꝰ.
Bͥs homo tantus: Quantus.
tantus. homo tam̃. Non seque¬
bat᷑ int̾ discipulos dñm : ꝙ se¬
quebant᷑ eum discipuli: absit
ut dicã contra dñm. s tamen
quasi extͣ dñm. Discipulos habe¬
bat .xͦ. discipulos habebat ioħ̃s.
Docebat xͦ: docebat ioħ̃s. Quid
iam dicã: Baptizabat ioħs:
baptizabat xͦ. Plus hic de bap¬
tismo dico: a ioħe. baptizatuᷤ
est .xꝰ. Ubi sunt qͥ de minift̾io
baptism arrogantia tumide

Expanded text:
 quas dederit Dominus. Occurrit enim alia quaestio aliquanto, ut mihi videtur, obstrusior, et ad perscrutandum laboriosior, Dominum deprecatio. Joannes iste tanta excellens gratia, ut quemadmodum dictum est, Dominum etiam ex utero salutaret, nondum loquendo, sed exsultando; cujus gratia in Deum jam tunc erat aperta, quando ejus caro in carne erat inclusa: hic ergo Joannes non invenitur inter discipulos Domini, sed invenitur potius discipulos habuisse cum Domino. Quid est hoc? Quis est iste homo? Homo tantus, quis homo tantus? quantus tantus homo? Tamen non sequebatur inter discipulos Dominum, et sequebantur eum discipuli: absit ut dicam, contra Dominum; sed tamen quasi extra Dominum. Discipulos habebat Christus, discipulos habebat Joannes: docebat Christus, docebat Joannes. Quid jam dicam? Baptizabat Joannes, baptizabat Christus. Plus hic de baptismo dico, a Joanne baptizatus est Christus. Ubi sunt qui de ministerio Baptismi arrogantia tumidae
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ conditũ est scłm. Et ille
quidẽ infantẽ uidit. uerbũ
dei in carne: s nondũ doce-¬
bat : nondũ magisterii ꝑsonã
ꝓfessus erat: qͥ iam apud pa¬
trem angłis magister erat.
pulos eligentẽ. Ubi: Ad fluõ
iordanis. Inde enĩ cepit ma¬
gisteriũ xp̃i. ibi baptisinus xͥ
cõmendatus ẽ futurus: qͥa

Expanded text:
quem conditum est saeculum . Et ille quem conditum est saeculum . Et ille quidem infantem vidit Verbum Dei in carne: sed nondum docebat, nondum magistri personam professus erat, qui jam apud Patrem Angelis magister erat. pulos eligentem. Ubi? Ad flumen Jordanis. Inde enim coepit magisterium Christi. Ibi Baptismus Christi commendatus est futurus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd sibi gͦ uult ista magnitudo
p̃missa ante magnũ : Ad testi¬
moniũ magne humilitatis.
Tam enĩ magnus erat. ut xp̃c
posset putari. Losset ioħs abu¬
ti errore hominũ. ⁊ ñ laborare
iam illi qui eum audiebant &
uidebant. illo ñ dicente putaue¬
rant. Non erat ei opꝰ seminare
errorẽ: s confirmare. At ille
zelans. non se ꝓ sponso adult̾¬
um supponens. ꝑhibet amico¬
sponsꝰ erat. sponse cõmendat.
Ut amet᷑ in illo. odit se amari
ꝓ illo. Qu habet inqͥt sponsã
sponsꝰ est. Et qͣsi diceres qͥd tu:
Discipulus audit magistrum.
Ra audit stat: qͥa si ñ audi¬
at caclit. Hinc magnitudo
ioħis maxime cõmendat᷑. qͥa
cum posset putari xͦ. maluit
ꝓ ipso accipi.⁊ a se decipi. Me¬
ita loquit᷑. Multi ꝓpħe ⁊ iu
sti uoluerunt uidere quȩ ui
detis ⁊ ñ uiderunt. Et enim
illi qui ĩplebant᷑ spũ dĩ. ut
concupiscebant si fieri posset
in t̾ra uidere p̾sentem. Unde
symeon ille differebat᷑ exire
de scło. ut uideret natũ. per

Expanded text:
 sibi vult ista magnitudo praemissa ante magnum? Ad testimonium magnae humilitatis. Tam enim magnus erat, ut Christus posset putari. Posset Joannes abuti errore hominum, et non laborare jam illi, qui eum audiebant et videbant, illo non dicente putaverant. Non erat ei opus seminare errorem, sed confirmare. At ille zelans, non se pro sponso adulterum supponens, perhibet testimosponsus erat, sponsae commendat: ut ametur in illo, odit se amari pro illo. Qui habet, inquit, sponsam, sponsus est. Et quasi diceres, Quid tu? discipulus audit magistrum; quia audit, stat; quia si non audit, cadit. Hinc magnitudo Joannis maxime commendatur; quia cum posset putari Christus, mpro ipso accipi, et a se decipi. Meita loquitur: Multi Prophetae et justi voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt .Etenim illi qui implebantur Spiritu Dei, ut concupiscebant, si fieri posset, in terra videre praesentem. Unde Simeon ille differebatur exire de saeculo, ut videret natum, per
Abbreviated transcription (Latin):
morbo suo ꝑit. Si saluator
omniũ hominũ. gͦ & ioħis.
Neq enĩ ioħs. ñ homo. Magnꝰ
quidẽ homo: s tamen homo.
Ille saluator omniũ hominũ.
Agnoscit itaq omniũ salua¬
torẽ. suũ. Neq enĩ ioħis nõ
erat saluator xp̃e. Nlon hoc
dicit ipse. qͥ humilit̾ ꝯfitet᷑

Expanded text:
rbo suo perit. Si salvator omnium hominum, ergo et Joannis: neque enim Joannes non homo. Magnus quidem homo, sed tamen homo. Ille salvator omnium hominum: agnoscit itaque ille salvatorem suum. Neque enim Joannis non erat salvator Christus. Non hoc dicit ipse, qui humilit
Abbreviated transcription (Latin):
iei hodierne festiuitas
anniu̾sario reditu me¬
moriã renouat. natũ esse dñi
p̾cursorẽ: ante mirabilem mi¬
rabilit̾. cuius natiuitatẽ consi¬
derare nos ⁊ laucdare maxime
hodie conuenit. Adhoc enĩ et
dies anniũsarius huic miracu¬
lo dedicatus ẽ : ut beneficia dĩ
obliuio de cordib nr̃is. Ioħs
ergo p̃co dñi. missus añ illũ.
sed factus ꝑ illũ. Omnia enĩ ꝑ
ipsum facta s̃: x sine ipso fac¬
tum ẽ nichil. Missus homo añ
hominẽ dm̃i. agnoscens dñm
suũ: annũtians creatorẽ suũ.
iam in t̾ra p̾sentẽ mente dis¬
cernens: digito ostendens.
Ipsius eñ u̾ba sunt. ostendentiͤᷤ
dñm. ⁊ testimoniũ ꝑhibentis.
Ecce agnus di. ecce qui tollit
peccatũ mundi. Merito ergo
sterilis peꝑit p̃conem: uirgo
tudicẽ. In matre ioħis. sterili¬
tas accepit fecunditatẽ: in
matre xp̃i. fecunditas ñ corru¬
pit integritatẽ. Si ur̃a pacien¬
cia ꝙ qͥetum studiũ ꝙ attentũ
silentiũ p̃beat michi copiam

Expanded text:
iei hodiernae festivitas anniversario reditu memoriam renovat, natum esse Domini praecursorem ante mirabilem mirabiliter; cujus nativitatem considerare nos et laudare maxime hodie convenit. Ad hoc enim et dies anniversarius huic miraculo dedicatus est, ut beneficia Dei oblivio de cordibus nostris. Joannes ergo praeco Domini missus ante illum, sed factus per illum. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Missus homo ante hominem Deum, agnoscens Dominum suum, annuntians Creatorem suum; jam in terra praesentem mente discernens, digito ostendens. Ipsius enim verba sunt ostendentis Dominum et testimonium perhibentis, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Merito ergo sterilis peperit praeconem, virgo judicem. In matre Joannis sterilitas accepit fecunditatem: in matre Christi fecunditas non corrupit integritatem. Si vestra patientia, et quietum studium, et attentum silentium praebeat mihi copiam,
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. arbor bona inqͥt. bonꝰ
baptizator ẽ. Fructus eius
bonꝰ. qui ab illo baptizatur.
Tunc enĩ erit fructus bonus.
si ille fuerit arbor bona  d
tuos splendor ꝑspicue u̾itatiᷤ.
Uide quid p̾missum ẽ añ nos.
Lege euangeliũ. Ioħ̃s bapti¬
zauit xp̃m. Dicturus es ioħ̃s

Expanded text:
cunt: arbor bona, inquit, bonus cunt: arbor bona, inquit, bonus baptizator est; fructus ejus bonus, qui ab illo baptizatur: tunc enim erit fructus bonus, si ille fuerit arbor bona. Qutuos splendor perspicuae veritatis; vide quid praemissum est ante nos; lege Evangelium: Joannes baptizavit Christum. Dicturu
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ maxime humilitate ma¬
gister cęlestis. ⁊ uerus dñs cõ¬
mendauit. Qd̃ enĩ baptiza¬
bat᷑. ad humilitatẽ ꝑtinebat.
Et ideo qd̃ ad humilitatẽ ꝑti¬
nebat facturus. dixit. ĩpleat᷑
omnis iusticia. Preuidit mul¬
tos inflat᷑os se de ministerio
baptismi.⁊ dicturos ego bap¬
tizo. Et quał sum ego qͥ bap¬
tizo. talem facio quẽ baptizo.
Uñ hoc ꝓbas : Probo inquit.
Qͥbus testimoniis. Eugłicis
inqͥt. Audiamꝰ nescio quem
talem facis eũ quẽ baptizaᷤ.
Qm̃ scriptũ est in qͥt. arbor
Scriptũ recito. eugłiũ fero.
Arbor bona. bonoᷤᷤ fructꝰ facit.
Arbor mala. malos fructus
facit. Agnosco eugłiũ:. s tu
te qͣntũ arbitror ñ agnosciᷤᷤ.
Et ut te pacient̾ aliquãtuo
ferã. expone qd̃ loqueris: ñ
me intellexisse int̾im deputa.
Dic mͥ quo ꝑtineant hȩc testi¬
monia. qͥd adiuuent ad sol¬
uendã huiusmodi de baptis¬
mate questionẽ. Arbor inqͥt
bona. bonꝰ baptizator ẽ. Ar¬
bor inqͥt bona sicut illi di¬

Expanded text:
humilitate magister coelestis et verus Dominus commendavit. Quod enim baptizabatur, ad humilitatem pertinebat: et ideo quod ad humilitatem pertinebat facturus, dixit: Impleatur omnis justitia. 5. Dtos inflaturos se de ministerio Baptismi, et dicturos, Ego baptizo; et, Qualis sum ego qui baptizo, talem facio quem baptizo. Unde hoc probas? Probo, inquit. Quibus testimoniis? Evangelicis, inquit. Audiamus nescio quem talem facis eum quem baptizas? Quoniam scriptum est, inquit, Arbor Scriptum recito, Evangelium fero: Arbor bona bonos fructus facit, arbor mala malos fructus facit . Agnosco Evangelium: sed tu te, quantum arbitror, non agnoscis. Et ut te patienter aliquantum feram, expone quod loqueris, non me intellexisse interim deputa. Dic mihi quo pertineant haec testimonia, quid adjuvent ad solvendam hujusmodi de Baptismate quaestionem. Arbor, inquit, bona, bonus baptizator est. Arbor, inquit, bona, sicut illi di
Abbreviated transcription (Latin):
iei hodierne sollem¬
nitas. sollemnẽ desi¬
derat tanta expectati¬
one sermonẽ. Ergo adiuuan¬
te dño ministrabimꝰ uobis qd̾
dederit: recolentes ꝙ anmo
tenentes nr̃e officiũ seruitu¬
tis: ut loquam̃ non tanquã
magistri. s tanꝗͣ. ministri:
non discipulis. s condiscipuł.
qͥa non seruis. s conseruis.
Magister aũt unus ẽ nobis:
cuius scola in t̾ra est. ⁊ cathe¬
dra in cęlo. Cuius p̃cursor is¬
ioh̃s ẽ natus : cuius natiui¬
tatis dies hodiernus tradit.
hodie celebrat᷑. Hoc maiorum
tradicione suscepimꝰ. hoc ad
mus. Qua pͥma re posita oc¬
currit questio ñ pretereunda:
quare natalem qͦ est ortus ex
currit. hec causa ẽ. Discipuli
dm̃ nati.⁊ ꝑ etatis accessum.
ad annos capatiores ꝑducti.
in discipulatũ assũpti sunt.
Illoꝵ postea fides dño adhesit:
litauit. Recordem᷑i ⁊ ꝓpħas:
recolamꝰ patriarchas. Nati s̃

Expanded text:
iei hodiernae solemnitas solemnem desiderat tanta exspectatione sermonem. Ergo, adjuvante Domino, ministrabimus vobis quod dederit, recolentes et animo tenentes nostrae officium servitutis, ut loquamur, non tanquam magistri, sed tanquam ministri; non discipulis, sed condiscipulis; quia nec servis, sed conservis. Magister autem unus est nobis, cujus schola in terra est, et cathedra in coelo: cujus praecursor Joannes est natus, cujus nativitatis dies hodiernus traditur, hodie celebratur. Hoc majorum traditione suscepimus, hoc ad mus. Qua prima re posita, occurrit quaestio non praetereunda, quare Natalem, quo est ortus ex currit, haec causa est: Discipuli Domini nati, et per aetatis accessum ad annos capaciores perducti, in discipulatum assumpti sunt; illorum postea fides Domino adhaesit, militavit. Recordemur et Prophetas, recolamus Patriarchas: nati
Abbreviated transcription (Latin):
a qͦ factus ẽ homõ. Uide ergo
quȩ maiestas: quȩ potestas.
q̃ sublunitas: quȩ cũ patre
equalitas: uenit ꝓpt̾ nos ad
indumentũ forme seruilis:
& intellige illã a magistro
tante humilitatis uiã. Qm̃
plus ẽ qd̃ uoluit homo fieri.
quã qd uoluit ab homine
baptizari. Baptizat gͦ inqͣm¬

Expanded text:
IV. Vide ergo, quae majestas, quae potestas, quae sublimitas, quae cum Patre aequalitas venit propter nos ad indumentum formae servilis: et intellige illam a magistro tanto humilitatis viam; quoniam plus est quod voluit homo fieri, quam quod voluit ab homine baptizari. 4. Baptizari
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo confitente corrig̾ent᷑.
Respondit gͦ ita putantibꝰ.
diceret. Certe in honorẽ me
um fallimini: & certe michi
hoc putando magnã additis
laudem: s ego debeo agnos¬
cere: ut uob̃ errantib ille poᷤ¬
sit ignosc̾e. Si enĩ qd̾ nõ erat
fallacit̾ putaret᷑: ab illo qui
erat ueratt̾ amputaretur.

Expanded text:
ab illo confitente corrigerentur. ab illo confitente corrigerentur. Respondit ergo ita putantibus,anquam diceret: Certe in honorem meum ita fallimini; et certe mihi hoc putando magnam additis laudem: sed ego me debeo agnoscere, ut vobis errantibus ille possit ignoscere. Si enim quod non erat fallaciter putaretur, ab illo qui erat veraciter amputaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cuius tanta gr̃a comm̃data
est. ut ipse de illo dñs diceret.
In natis mulierũ. nemo ex¬
surrexit maior ioħe baptista.
Iste gͦ tam magnꝰ. agnoscit
dñm in paruo. Magnꝰ agno̾cit
homo. eũ qui uen̾at d̾s homo.
Si enĩ in natis mulierũ hoc ẽ
in hominib nemo exsurrexit
maior ioħe baptista: qͥsqͥs iohe
plus ẽ. non tantũ homo sed ⁊
ds est. Debuit gͦ tantus iste ꝙ
discipulos ꝓpͥos hab̃e: & cuom
discipulis suis magistrũ om¬
niũ xp̃m agnoscere. Quod enĩ
est maius testimoniũ u̾itatis
quã eũ humiliando se agnosc̾ẽ.
Dixerunt homines cũ falle¬
rent᷑ in eo. Num forte hic ẽ
ut man̾et qd̃ erat. Inde qͥppe
adam lapsus paradisũ ꝑdi
dit. qͥa id qd̾ non erat usur¬
pauit. Recolebat hoc homo
iste magnꝰ: s ut paruo xp̃o
minimꝰ. Nouerat hoc. recole¬
bat hoc & tenebat: qͥa reciꝑe
qd̃ ille ꝑdiderat cogitabat:
potuit c̃redi xp̃c. Immo iam
ab eis qͥ ens magnitudunis
ꝙ illo errore morerent᷑. nisi

Expanded text:
et cujus tanta gratia commendata est, ut ipse de illo Dominus diceret, In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Iste ergo tam magnus agnoscit Dominum in parvo magnum: agnoscit homo eum qui venerat homo Deus. Si enim in nain hominibus, nemo exsurrexit major Joanne Baptista; quisquis Joanne plus est, non tantum homo, sed et Deus est. Debuit ergo tantus iste, et discipulos proprios habere, et cum discipulis suis magistrum omnium Christum cognoscere. Quod enim est majus testimonium veritatis, quam se humiliando eum agnoscere, Dixerunt homines, cum fallerentur in eo: Num forte hic estut maneret quod erat. Inde quippe Adam lapsus perdidit quod erat, quia id quod non erat usurpavit. Recolebat hoc homo iste magnus, sed ut parvo Christo minimus: noverat hoc, recolebat hoc, et tenebat; quia recipere quod ille perdiderat cogitabat. otuit credi Christus, imo jam ab eis qui ejus magnitudinis stus: et in illo errore morerentur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Ego in qͥt baptizo uos in aqͣ:
qui ueniet aũt. maior me ẽ.
Quantũ maior te ẽ : Cuius ñ
sum dignꝰ corrigiã calciam̃ti
soluere. Quantũ se humiliaret.
si dignũ diceret. Ne hoc qͥdem
dignũ dixit se eẽ. corrigiam
calciam̃ti solũe. Ipse est qui
baptizo in sp̃u scõ: ego iusti¬
fico. Certe ñ dicis ego sũ xp̃c.
utinã uel captus inueniaris:
qͥa ñ captus ꝑieras. Bonũ ẽ¬

Expanded text:
Ego, » inquit, « baptizo vos in aqua; Ego, » inquit, « baptizo vos in aqua; qui veniet autem, major me est. » Quantum major te est? « Cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere. » Quantum se humiliaret, si se dignum diceret? Ne hoc quidem dixit dignum se esse, corrigiam calceamenti solvere. Ipse est qui baptizo in Spiritu sancto, ego justifico. Certe non dicis, Ego sum Christus? utinam vel captus inveniaris, qui non captus perieras. Bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
audes. Non audeo inqͥt. Ergo
& ipse de bona : De bona. Be
qua bona : Ex dõ. Ille qͥd: Ex
homine casto. Paululũ inten¬
te intelligamꝰ qd̃ dicimus.
Iste ab homine casto baptiza¬
tus ex arbore bona. id est ex
homine bono. natus ẽ fructꝰ
bonꝰ. Ille ab adult̾o occulto
baptizatus. ex arbore mala
natus ẽ fructus. Quide Bonꝰ:
Non potest fieri. Sed bonꝰ ẽ
fructus. Ergo arborẽ muta.
Fructũ istũ bonũ confiteris:
illum hominẽ malũ: quia
fructui. Mutaui inquit: ideo
dixi ex deo. Iam cõpara istos
duos natos. Illũ baptizauit
castus manifestus: hunc
baptizauit adult̃ occultus.
lile ex homine. iste ex dõ na¬
tus ẽ. Felicius gͦ natus ẽ ex
adult̾o occulto. quã ille ex
audis p̾cursorẽ recursor.
meliꝰ audis humilẽ õ suꝑbe.
meliꝰ audis lucernã ardentẽ
o luc̾na extincta. Audi ioħo
cum ueniret᷑ ad eũ. Ego quidẽ
baptizo uos in aqͣ. Et tu si te
agnoscas. minister es aquȩ.

Expanded text:
audes. Non audeo, inquit. Ergo audes. Non audeo, inquit. Ergo et ipse de bona? De bona. De qua bona? Ex Deo. Ille quid? Ex homine casto. Paululum intende: intelligamus quod dicimus. Iste ab homine casto baptizatus, ex arbore bona, id est, ex homine bono, natus est fructus bonus. Ille ab adultero occulto baptizatus, ex arbore mala natus est fructus, quid? Bonus. Non potest fieri. Si bonus est fructus: ergo arborem muta. Fructum istum bonum confiteris, illum hominem malum, quia fructui. Mutavi, inquis: ideo dixi, Ex Deo. Jam compara istos duos natos: illum baptizavit castus manifestus; hunc baptizavit adulter occultus: ille ex homine, iste ex Deo natus est. Felicius ergo natus est ex adultero occulto, quam ille ex audis praecursorem recursor; melius audis humilem, o superbe; melius audis lucernam ardentem, o lucerna exstincta. Audi Joannem, cum veniretur ad eum: « Ego quidem baptizo vos in aqua. » Et tu, si te agnoscas, minister es aquae. «
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtus adult̾ eẽt. uel confessi¬
one sanabilis eẽt. Pessima ar¬
bor. Et tam̃ ecce fructus bonꝰ.
Unde natus: An forte ñ natꝰ:
Natus inqͥs Quero uñ. Quid
dicturus es: Uñ natꝰ est iste:
Non est qͥd dicat. nisi de deo.
Nescio utrũ aliud dicturus
est. quã ex o. Si hoc de oĩb
diceret. ꝙ ñ se cũ sit arbor
mala fingendo ostenderet
bonã. faceretq peiorem: de
omnib dicẽt qͥa ex d̃o nas¬
cunt᷑ Habes euangłii euidẽ¬
tẽ sententiã. Dedit eis potes¬
tatẽ filios dei fieri: qui nõ ex
carne. ñ ex sangͥne. ñ ex uolũ¬
tate uiri. neq ex uoluntate
carnis. s ex dõ nati sunt. Ergo
redi ad istũ. Ex do natus est.
Ex dõ. Quare iste ex d̃o: Quia
fructus bonꝰ. de arbore mala
nasci ñ potuit. Castus bapti¬
zator arbor bona ẽ. ñ ẽ fictuᷤ.
uere castus baptizauit. fruc¬
tus bonꝰ de arbore bona. Ecce
ꝙ iste fructus bonꝰ. De qͣ arbo¬
re natus ẽ : Dic de mala si

Expanded text:
apertus adulter esset, vel confessiapertus adulter esset, vel confessione sanabilis esset. Pessima arbor, et tamen ecce fructus bonus. Unde natus? an forte non natus? Natus, inquis. Quaero unde: quid dicturus es? Unde natus est iste? Non est quid dicat, nisi, De Deo: nescio utrum aliud dicturus est, quam, Ex Deo. Si hoc de omnibus diceret, et non se, cum sit arbor mala, fingendo ostenderet bonam, faceretque pejorem, de omnibus diceret quod ex Deo nascuntur; habet Evangelii evidentem sententiam: Dedit eis potestatem filios Dei fieri, qui non ex carne, non ex sanguine, non ex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt . Ergo redi ad istum: ex Deo natus est? Ex Deo. Quare iste ex Deo? Quia fructus bonus de arbore mala nasci non potuit. Castus baptizator arbor bona est, non est fictus; vere castus baptizavit, fructus bonus de arbore bona. Ecce et iste fructus bonus, de qua arbore natus est? Dic de mala, si
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa latet. nã si aꝑtus ẽ adult̾.
iam fictus ñ ẽ. istum gͦ adul¬
Euidens quippe ẽ ꝓlata sen¬
tentia: sc̃s enĩ sp̃s discipline
effugiet fictũ. Cum gͦ sit iste
adulter ocultus. utiq bapti¬
zat. Ecce uideo hominẽ bap¬
tizatũ ab adultero oculto. Na¬
tus ẽ fructus. Ubi ẽ arbor bo¬
na : Baptizatus ẽ. innocens
est: facta ẽ in illo remissio
peccatoꝵ. Ergo iustificatus ẽ
impiꝰ. natus ẽ fructus bonꝰ.
Quero de qͣ arbore. Dic. repõ¬
de mͥ. Arbor illa occultus ad¬
ult̾ est. mala arbor ẽ. Si hu¬
ius arboris iste fructus. ma¬
lus fructus ẽ. Sententia est¬
dñi. arbor mala malos fruc¬
tus facit. Respondebis ut
istũ fructũ bonũ eẽ cõmendes.
ñ eum de illa arbore natum.
Non enĩ qͥa nescis tu illam
arborẽ malã. ideo ñ ẽ mala.
Tanto ẽ peior. qͣntomagis
ignorat᷑. Tanto magis enim
ignorat᷑. qͣnto ꝑdita astucia
occultat factũ suũ. Iam si

Expanded text:
quia latet; nam si apertus sit adulter, quia latet; nam si apertus sit adulter, jam fictus non eEvidens quippe est prolata sententia: Sanctus enim Spiritus disciplinae effugiet fictum . Cum ergo sit iste adulter occultus, utique baptizat. Ecce video hominem baptizatum ab adultero occulto: natus est fructus; ubi est arbor bona? Baptizatus est, innocens est, facta est in illo remissio peccatorum; ergo justificatus est impius, natus est fructus bonus: quaero de qua arbore? Dic, responde mihi: arbor illa occultus adulter est, mala arbor est; si hujus arboris iste fructus, malus fructus est. Sententia Domini est, Arbor mala malos fructus facit. Respondebis, ut istum fructum bonum esse commendes, non eum de illa arbore natum. Non enim quia nescis tu illam arborem malam, ideo non est mala: tanto est pejor, quanto magis ignoratur. Tanto enim magis ignoratur, quanto perdita astutia occultat factum suum. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
malos fructus facit. Ego enĩ
sic intelligo. quomͦ ⁊ ipse dñs
exponit. Qd est arbor bona.
bonos fructus facit : Bomis
homo de bono thesauro cordiᷤᷤ
sui ꝓfert bona: & malus hoo
de malo thesauro cordis sui
ꝓfert mala: homines arbores
posuit. Tesauros actus posu¬
it. Qualis homo ẽ. tales actꝰ
hoo malos actus hab̾e: nec
malus hoõ bonos actus hab̃e.
Qͥd euidenciꝰ: Qͥd liquidiꝰ :
Rid aꝑcius: Modo aũt te ar¬
borẽ facis bonã qͥ baptizas:
ꝙ fructũ facis eũ quẽ bapti¬
zas: ut quał es tu tał sit ille.
Absit ab illo. Et uide quam
ꝑũse intelligis. Est apud uos
aliqͥs aut fuit aliqͣndo adult̃.
uel occultus. S qd̃ nescio in¬
quit. ñ me contaminat. Non
inde ago. Alia questio est: de
baptismo uolo aliqͥd dicere.
hoc enĩ suscepimꝰ. Occultus
adult̾ est. Ergo fictus ẽ. Non
adult̾ fictus: s adult̾ uerus:
fictus castus. Istũ gͦ adult̾uor
hominẽ fictũ. magisq fictũ

Expanded text:
malos fructus facit. Ego enim malos fructus facit. Ego enim sic intelligo, quomodo et ipse Dominus exponit. Quid est, Arbor bona bonos fructus facit ? Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona; et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Homines arbores posuit, thesauros actus posuit. Qualis homo est, tales actus homo malos actus habere, nec malus homo bonos actus habere. Quid evidentius? quid liquidius? quid apertius? Modo autem te arborem facis bonam qui baptizas, et fructum facis eum quem baptizas; ut qualis es tu, talis sit ille. Absit ab illo, et vide quam perverse intelligis. Est apud vos aliquis, aut fuit aliquando adulter vel occultus. Sed quod nescio, inquit, non me contaminat. Non inde ago; alia quaestio est: de Baptismo volo aliquid dicere; hoc enim suscepimus. Occultus adulter est: ergo fictus est; non adulter fictus, sed adulter verus, fictus castus. Istum ergo adulterum hominem fictum, magisque fictum,
Abbreviated transcription (Latin):
denti in eum qͥ iustificat in¬
piũ. deputat᷑ fides eiꝰ ad iu¬
sticiã. Quisqͥs crediderit in
eum. qͥ iustificat ip̃ium qui
de ĩpio facit piũ. quisqͥs gͦ
credid̾it in eum qͥ iustificat
impiũ. qui iustũ facit eum
qͥ impius erat. deputatur
fides eiꝰ ad iusticiã. Modo dic
si audes iustifico te. Uide qͦ¬
modo tͥ respondi ex apło. Si
iustificas me: credam in te.
Quia credenti in eũ qͥ iustifi¬
cat impiũ. deputat᷑ fides ad
iusticiam. Iustificas me: c̾dã
in te.Si enĩ tu me iustificas.
ego ero credens in eũ qͥ iusti¬
ficat me: id est qͥ iustificat
impiũ. Securus credo. qͥa de¬
putat᷑ fides mea ad iusticiam.
Si gͦ ñ audes dicere iustifico
te. ummo si ñ audes dicere
crede in me: caue iam ne di¬
cas iustifico te. Perdite inueni¬
te: ne ꝑdas ⁊ me ⁊ te. Nam¬
illud qd̃ ꝓposuisti de arbore ꝙ
de fructu. ꝓpono tͥ aliqͥd de
exẽplis: ut discas intelligere
qd̃ dictũ est. Arbor bona bonoᷤᷤ
fructus facit: x arbor mala.

Expanded text:
qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Quisquis crediderit in eum qui justificat impium, qui de impio facit pium: quisquis ergo crediderit in eum qui justificat impium, qui justum facit eum qui impius erat, deputatur fides ejus ad justitiam. Modo dic, si audes, Justifico te. Vide quomodo tibi respondi ex Apostolo: Si justificas me, credam in te; quia credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam. Justificas me? credam in te. Si enim tu me justificas, ego ero credens in eum qui justificat me, id est, qui justificat impium: securus credo, quia deputatur fides mea ad justitiam. Si ergo non audes dicere, Justifico te; imo si non audes dicere, Crede in me: cave jam ne dicas, Justifico te. Perdite, invenite; ne perdas et me et te. illud quod proposuisti de arbore et de fructu, propono tibi aliquid de exemplis, ut discas intelligere quod dictum est, Arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ multas uoces quas p̾mi¬
sit. etiã carnẽ suã ostendit.
Lat̃ querebat᷑. quasi iam ipse
filius. in forma serui. seruis
loquebat᷑. Dñe ait illi philip¬
pus: ostende nob̃ patrem. et
sufficit nob̃. Omnis intentio¬
nis suȩ finẽ querebat: hoc ẽ
ꝓfectus sui t̾minum: quo cũ
ꝑuenisset. nichil ãplius iam
requireret. Ostende inquit:
bene. optime intelligis: quod
tibi sufficit pat̾. Quid ẽ suffic̃:
Nichil ultra queres. Implebit
te: saciabit te: ꝑficiet te .S.
uide ne forte sufficiat tibi ⁊
iste quẽ audis. Solus sufficit
an cum patre : S quomͦ solus.
qͣndo numꝗͣ. discedit a patre:
Ergo respondeat philippo uo¬
lenti uidere. Tanto tp̃re uob̃cũ
sum & non cognouistis me phi¬
lippe: Qui uidet me. uidet

Expanded text:
inter multas voces, quas praemisit, ipsam etiam carnem suam ostendit. Pater quaerebatur, quasi jam ipse Filius, in forma servi servis loquebatur. Domine, ait illi Philippus, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Omnis intentionis suae finem quaerebat, hoc est, profectus sui terminum, quo cum pervenisset, nihil amplius jam requireret. Ostende, inquit,bene, optime intelligis quod tibi sufficit Pater. Quid est sufficit? Nihil ultra quaeres: implebit te, satiabit te, perficiet te, Sed vide ne forte sufficiat tibi et iste quem audis. Solus sufficit, an cum Patre? Sed quomodo solus, quando nunquam discedit a Patre? Ergo respondeat Philippo volenti videre: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui vidit me, vidit
Abbreviated transcription (Latin):
iuuencule flore ꝓgrederetur.
Garia enĩ conscia uirginitatiᷤᷤ
mirat᷑ fetũ uiscerib inuolu¬
tum: helisabet aut conscia
senectutis. erubescit partu
ut̾um p̃grauatũ. Dicit enor
eugłista. Occultabat se men¬
sib qͥnq. Illud autẽ quã mi¬
randum. qd idem gabrihel
archangelus utͥusq natiuita¬
tis officiũ rep̾sentat: zacha¬
riam solat᷑ incredulũ: mariã
confidentẽ cohortat᷑. Ille cur
dubitau̾it uocẽ ꝑdidit. hȩc
qͥa statim credidit uerbum
salutare concepit. Hoc etiam
in laudib ioħis minime tacẽ¬
dum uidetur. qd̃ nondũ natꝰ¬
est ꝙ iam ꝓphat:  ad huc in
mat̾m uteri simb constitutuᷤ.
aduentũ xp̃i. quia uoce non
pot̾at. gaudiis confitet᷑. Dicit
enĩ helisabet ad scãm mariã.
Simul ut facta ẽ uox saluta¬
cognoscat. iam spũ mundi do¬
minũ recognoscit. In qͦ arbitror
ꝓpħicam conuenire sententiã.
quȩ dicit. Prius quã te forma¬
rem in ut̃o noui te.⁊ pͥus qͣm
exires de uulua scĩficaui te.

Expanded text:
lore progrederetur. Maria enim conscia virginitatis, miratur fetum visceribus involutum: Elizabeth autem conscia senectutis, erubescit partu uterum praegravatum; dicit enim evangelista: Occultabat se mensibus quinque . 6. Illud autem quam mirandum, quod idem Gabriel archangelus utriusque nativitatis officium repraesentat? Zachariam solatur incredulum, confidentem Mariam cohortatur. Ille quia dubitavit, vocem perdidit: haec quia statim credidit, Verbum salutare concepit. 7. Hoc etiam in laudibus Joannis minime tacendum videtur, quod nondum natus jam prophetat, et adhuc in materni uteri sinibus constitutus, adventum Christi, quia voce non poterat, gaudiis confitetur. Dicit enim Elizabeth ad sanctam Mariam: Simul ut facta est vox salutacognoscat, jam spiritu mundi Dominum recognoscit. In quo arbitror propheticam convenire sententiam quae dicit: Priusquam te formarem in utero, novi te; et priusquam exires de vulva, sanctificavi te .
Abbreviated transcription (Latin):
cipio erat uerbũ: & u̾bũ erat
enĩ uiderimꝰ sicuti ẽ. nũqͥd
mus: Quare : Qa deficiunt
uoces crescente u̾bo: qͥa illum
oportet crescere: me autem
minui. Et u̾bum qͥdem ꝑ seip¬
sum. nec crescit. nec decrescit
in se. In nob̃ aũt cresc̾e dicit᷑.
cũ ꝓficiendo in illo crescinꝰ.
sicut crescit in ocłis lux cum
acie conualescente uidetur
ãplius: quȩ acie languente
minꝰ utiq uidebat᷑: ꝙ minor
erat ocłis egris: maior est
ocłis sanis: cum ipsa ꝑ seipsã
nec ante ĩminuta sit. nec post¬
modicũ creuerit. Mimuit᷑ gͦ
iinisteriũ uocis: cũ fit m̃tis
ꝓfectus ad u̾bũ. Ita oportet
nui. Hoc eoꝵ indicant passio¬
nes.Nam iohs minutus est
cesus capite. xp̃c exaltatus
creuit tanꝗͣ in cruce. Hoc eoꝵ
indicant natales dies. Namq
a natał iohis incipiunt dierr̃

Expanded text:
cipio erat Verbum, et Verbum erat eum viderimus sicuti est, numquid mus? Quare? Quia deficiunt voces, crescente verbo: quia Illum oportet crescere, me autem minui. Et Verbum quidem per se ipsum nec crescit, nec deficit in se. In nobis autem crescere dicitur, cum proficiendo in illum crescimus: sicut crescit in oculis lux, cum acie convalescente videtur amplius, quae acie languente minus utique videbatur. Et minor erat oculis aegris, major est oculis sanis: cum ipsa per se ipsam nec ante imminuta sit, nec postmodum creverit. Minuitur ergo ministerium vocis, cum fit mentis profectus ad Verbum. Ita oportet nui. Hoc eorum indicant passiones. Nam Joannes minutus est, caesus capite; Christus exaltatus est, crevit tanquam in cruce. Hoc eorum indicant natales dies. Nam a Natali Joannis incipiunt dierum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c: s apud nos. Magnum
sacram̃tum fr̃s. intendite.
accipite magnitudinẽ rei e¬
ciã atq etiã: delectat enĩ me
intellectus ur̾. ꝙ audatiorem¬
me facit ad uos: adiuuante
illo quẽ p̃dico. tantillus tantũ:
homo qualiscũq uerbũ dm̃:
ipso gͦ adiuuante. audatior
fio ad uos. ⁊ p̾missa ista infor¬
matione distinctionis uocis
x u̾bi. quȩ consequant᷑ insi¬
nuo. Personã gerebat iohs uo¬
cis in sacram̃to. Ylam ñ ipse
solus uox erat. Omnis enioy
homo annuntiator u̾bi. uox
uerbi ẽ. Quod enĩ est sonꝰ oris
nr̃i ad u̾bum qd̃ corde gestamꝰ.¬

Expanded text:
 sed apud nos. Magnum sacramentum, fratres. Intendite, accipite magnitudinem rei etiam atque etiam. Delectat enim me intellectus vester, et audaciorem facit ad vos, adjuvante illo quem praedico, tantillus tantum, homo qualiscumque Verbum Deum. Ipso ergo adjuvante, audacior fio ad vos, et praemissa ista informatione distinctionis vocis et verbi, quae consequantur insinuo. Personam gerebat Joannes vocis in sacramento: nam non ipse solus vox erat. Omnis enim homo annuntiator Verbi, vox Verbi est. Quod enim est sonus oris nostri ad verbum quod in corde gestam
Abbreviated transcription (Latin):
& eas om̃s constitue in ꝑsona
ioħis. Harũ omniũ sacram̃tũ
ille gestabat. Harũ omniuor
ꝑsona sacrata x mistica ille
unus erat. Ideo ꝓpͥe dictus ẽ
uox. tanꝗͣ. omnium uocum
Ergo attendite iam qͦ ꝑtineat
illũ oportet crescere: me aut
minui. Attendite si possim
eloqui. si non licã insinuare.
s saltĩ cogitare sufficiam.
x uerbi: dixerit ipsa uox ap¬
se ioħs. illũ oportet crescere:
me aũt minui. O magnũ et
mirabile sacramentũ. Attendi¬
te ꝑsonã uocis. in qͣ ꝑsona erãt
sacram̃ta omniũ uocũ. dicẽ

Expanded text:
 eas omnes constitue in persona Joannis. Harum omnium sacramentum ille gestabat, harum omnium persona sacrata et mystica ille unus erat. Ideo proprie dictus est vox, tanquam omnium vocum Ergo attendite jam quo pertineat, Illum oportet crescere, me autem minui. Attendite, si possim eloqui; si non dicam, insinuare, sed saltem cogitare sufficiam, vocis et verbi, dixerit ipsa vox, ipse Joannes, Illum oportet crescere, me autem minui . O magnum et mirabile sacramentum! Attendite personam vocis, in qua persona erant sacramenta omnium vocum, dic
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc erat in pͥncipio apud dm̃.
Quanta u̾ba inmo quantas
uoces facit u̾bum. corde con¬
ceptũ. Quantos p̾dicatores
fecit u̾bum. apud patrẽ ma¬
nens. Misit patriarcha̾ misit
ꝓpħas. misit tot & tantos pre¬
nuntiatores suos. Uerbũ ma¬
nans uocẽ misit. E post mul¬
tas p̃missas uoces. unũ ipsũ
u̾bum uenit : tanꝗͣ. in uehi¬

Expanded text:
apud Deum . Quanta verba, imo quantas voces facit verbum corde conceptum! Quantos praedicatores fecit Verbum apud Patrem manens! Misit Patriarchas, misit Prophetas, misit tot et tantos praenuntiatores suos. Verbum manens voces misit, et post multas praemissas voces, unum ipsum Verbum venit tanquam in
Abbreviated transcription (Latin):
baptizari. ñ ut ꝑ baptismũ
iniqͥtate careret: s ut iniqͥ¬
tati os claud̾ẽt. Ecce qͥ bapti¬
zat inferior ẽ qͥ baptizatur.
Dicturus sum melior: Hoc
forte ad me multũ ẽ intelli¬
gi. Ad homines redi: ambos
ui de homines. Ananias pau¬
lũ baptizauit: anania pau¬
lus melior fuit. Numquam
fructus arbore melior fuit.
Arbor enĩ ꝓfert fructũ: nõ
ꝓfert᷑ a fructu. Tu in qͥt tibi¬
Multi errantes x seducentes
uen̾unt in noĩe .xͥ: nullum
parietẽ luteũ splendido no¬
mine dealbantes uenerunt:
nos ad intelligendũ secreta ipsa
ad aꝑcionẽ secreti de somno
excitauit. ut ꝑscrutem᷑ ꝙ pul¬
semꝰ: ut nob̃ aꝑiat᷑ qd̾ tectũ
est .x aꝑto tecto ad dñm sub¬
mittamur. ut sicut ille para
Prorsus inuenimꝰ istos dicen¬
tes. ego sũ xp̃c. ñ his uerbis:
s qd̃ peius est factis: ñ auda¬
cia u̾boꝵ istoꝵ. Qs enĩ eos
audit. qͥs ad aures uel ad cor
tã insipient̾ deceptos admit¬
tit: Si dicat ei qͥ eũ baptizat᷑¬

Expanded text:
baptizari, non ut per baptismum iniquitate careret, sed ut iniquitati os clauderet. Ecce qui baptizat, inferior est; qui baptizatur, dicturus sum, melior? Hoc forte ad me multum est intelligi. Ad homines redi, ambos vide homines. Ananias Paulum baptizavit. Anania Paulus melior fuit. Nunquam fructus arbore melior fuit. Arbor enim profert fructum, non profertur a fructu. 6. Donathristus . Multi errantes et seducentes venerunt in nomine Christi, nullum parietem luteum splendido nomine dealbantes venerunt, nos ad intelligendum secreta ipsa ad apertionem secreti de somno excitavit, ut perscrutemur et pulsemus, ut nobis aperiatur quod tectum est, et aperto tecto ad Dominum submittamur, ut sicut ille paralProrsus invenimus istos dicentes, Ego sum Christus: non his verbis, sed quod pejus est, factis. Non audacia verborum istorum. Quis enim eos audit? Quis ad aures vel ad cor, tam insipientes deceptus admittit? Si dicat ei qui eum baptizatu
Abbreviated transcription (Latin):
unigentus. qͣre est baptizatꝰ:
Inuem qͣre est natus: & ibi
inuenzes qͣre sit baptizatus.
Ibi quippe inuenies humilita¬
tis uiã: quã pede suꝑbo nõ
capis. Quã insi humili pede
calcau̾is. ad celsitudinẽ quo
ꝑducit ꝑuenire ñ poteris.
Baptizatus ẽ ꝓpt̾ te: qui des¬
cendit ꝓpt̾ te. Uide quantꝰ:
factus sit tantillus. Q cũ
in forma di ẽẽt: non rapi¬
nã arbitratus ẽ ẽẽ equalis
do. Non enĩ erat rapina. s
erat nat᷑a: equalitas filii cũ
patre. Ioħs si se xp̃m puta¬
ri uellet. illi rapina ẽẽt. Nõ
ergo rapmnã arbitratus est
eẽ equalis do. Erat enĩ: &
sine rapina erat. Coeternꝰ

Expanded text:
unigenitus, quare est baptizatus? Inveni quare est natus, et ibi invenies quare sit baptizatus. Ibi quippe invenies humilitatis viam, quam pede superbo non carpis: quam nisi humili pede calcaveris, ad celsitudinem, quo perducit, pervenire non poteris. Baptizatus est propter te, qui descendit propter te. Vide quantus factus sit tantillus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non enim erat rapina, sed erat natura aequalitas Filii cum Patre. Joannes si se Christum putari vellet, illi rapina esset. Non ergo rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Erat enim, et sine rapina erat, coaeternus
Abbreviated transcription (Latin):
larib ut stilũ figeret. linguã
resoluit : ac litt̾as sermone p̾¬
doti eloquentiã reparauit.
uidete inquã meritum. Os
soluit: qd̾ gabrihel obstruxex¬
at paruulus reserauit: qͣmꝗͣ.
ꝙ ipse sit angłs. sicut scrip¬
tũ est de eo. Ecce mitto ange¬
lum meũ: ante faciẽ tuã. Res¬
uocabuli. cuius nuncupatio
reddidit muto uocẽ: patͥ pie¬
tatẽ: ppło sacerdotẽ. Prius enĩ
erat tacens lingua: sterilis
filio: pͥuatus officio. At ubi
ioħ̃s nascit᷑. fit. repente pat̃
ꝓpħa. uel pontifex: loquela usũ
recipit : ꝓlem affectio suscipit:
sacerdotem functio recognocit.
Cum gͦ tanta uis sit eiꝰ uocabu¬
li. dicturi de eo. ⁊ si tac̾e uolu¬
mus. silere ñ possumꝰ. Ipse enĩ
ioħ̃s uox clamantis dr̃. Quis
igit᷑ qui uocẽ laudet & taceat.
clamorẽ admiret᷑ ꝙ mutꝰ sit :
ait enĩ ipse de se. Ego sũ uox
clamantis in deserto. Uidete
qͥd dixerit. Non enĩ ait tãtũ

Expanded text:
laribus, ut stylum figeret, linguam laribus, ut stylum figeret, linguam resolvit, ac litteras sermone pdoti eloquentiam reparavit. Videte, inquam, meritum: os solvit: quod Gabriel obstruxerat, parvulus reseravit; quamquam et ipse sit angelus, sicut scriptum est de eo: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam . Resvocabuli, cujus nuncupatio reddidit muto vocem, patri pietatem, populo sacerdotem. Prius enim erat tacens lingua, sterilis filio, privatus officio: at ubi Joannes nascitur, fit repente pater, propheta, vel pontifex; loquela usum recipit, prolem affectio suscipit, sacerdotem functio recognoscit. 4. Cum ergo tanta vis sit ejus vocabuli, dicturi de eo, etsi tacere volumus, silere non possumus; ipse enim Joannes vox clamantis dicitur. Quis igitur, qui vocem laudet, et taceat? clamorem admiretur, et mutus sit? Ait enim ipse de se: Ego sum vox clamantis in deserto . Videte quid dixerit; non enim ait tantum: