comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rtus et si nõ forsan a racione at
saltem ab expiencia profectur.
Nosti exptus quid pax. quid del¬
lum secum ferct. uidisti faciẽ
uttanq fortuue: uicti fiustis. et
uicistis. Quãius ut est mens ho¬
uiniũ indomta uincendiq p¬
cupida. pͥmum forte negaus.
Non contendo. ut uiceritis sem¬
p. computa queso quid tibi qͥd
rei .p. uictorus accesserit. mmꝰ
profecto auti. omus ẽ sãguinis.
Et quod est pessimum płs sceler
ti. ¶ Incipe iam precor in hanc
reu oculos apire quos uigilan¬
tissimos ac linceos h̃s in ceteris.
Si dampni qmͣ lucci plus. Si
plus mali qmͣ bomi. plus flagi¬
cii qmͣ untutis. ymo equidem si
uirtutis si bom si lucri nichil in
bello est si contrariorũ infinita
congeries desine oro iam tandẽ.
et tibi eciam cui ex ꝑte troianꝰ
est sangius ad illo duce darda¬
uio dictum puta proite tela
manu. sangins meus. Non pa¬
ciaris ut duce te uenetorum ac
ligurum regna concurrant. Iã
enim ut ides sis in finibus

Expanded text:
rius, etsi non forsan a ratione, at rius, etsi non forsan a ratione, at saltem ab experientia profecturum. 13 Nosti expertus quid pax, quid bellum secum ferat; vidisti faciem utranque fortune; victi fuistis et vicistis, quamvis, ut est mens hominum indomita vincendique precupida, primum forte negaveris. Non contendo; ut viceritis semper, computa, queso, quid tibi, quid reipublice victoriis accesserit: minus profecto auri, minus est sanguinis, et quod est pessimum, plus sceleti? Incipe iam, precor, in hanc rem oculos aperire, quos vigilantissimos ac linceos habes in ceteris. Si damni quam lucri plus, si plus mali quam boni, plus flagitii quam virtutis, imo equidem si virtutis si boni si lucri nichil in bello est, si contrariorum infinita congeries, desine, oro, iantandem et tibi etiam, cui ex parte troianus est sanguis, ab illo duce dardanio dictum puta: Proice tela manu, sanguis meus. Non patiaris ut, duce te, Venetorum ac Ligurum regna concurrant; iam enim, ut vides, suis in finibus
Abbreviated transcription (Latin):
baui sane qd mnc uideo ne nrã
illa duricies belli maximi inct̾ia
rerum publicarum qmͣ michi
hõi peuitus ocioso ac solitario di
splicerent felre italia iure suo
cuuctis ninc etiam promĩtis ĩ¬
peraret que ꝓpe iaui ẜua est.
¶ Uerum quia magnus amor
multum michi prebet audacie ⁊
quia dulcis spei reliquias mitꝰ
adicio Iterum atq iterum tẽta¬
bo ouina. teq de tam longinquo
ducum proidentissime contesta¬
bor si absens forte felicior ꝙͣ p̾sens
calamo q potencior sim. qm lu¬
gua. aut si secunda prinam umi¬
cat epła. Nosti equidem uir opti¬
me e ꝯctis rebus mortalium no¬
uissime sꝑem deponi. nec nͥ cum
uita extremoq alitu. Quãuis
nec tñ quoq deponitur. Qum po¬
cius ad meliora comũtitur. et
publicis malis fessus ⁊ magnis
fortune minis extẽritus aquie¬
sco. uniere desuam si sperare de¬
siero. ¶ Quod autem sperem si
me roges. Spero quod cupio. sa¬
nam mentem consiliũq matu¬

Expanded text:
bam sane quod nunc video, ne vestra bam sane quod nunc video, ne vestra illa durities belli maximi materia rerumpublicarum quam michi, horreres, cum contra multi nomen splicerent, felix Italia iure suo cuntis nunc etiam provinciis imperaret, que prope iam serva est. 11 Verum quia magnus amor multum michi prebet audacie et quia dulcis spei reliquias invitus abicio, iterum atque iterum retentabo omnia teque de tam longinquo, ducum providentissime, contestabor, si absens forte felicior quam presens, calamoque potentior sim quam lingua, aut si secunda primam vincat epystola. Nosti equidem, vir optime, e cuntis rebus mortalium novissime spem deponi nec nisi cum vita extremoque halitu; quamvis nec tum quoque deponitur, quin potius ad meliora convertitur et apublicis malis fessus et magnis fortune minis exterritus acquiesco; vivere desinam si sperare desiero. Quid autem sperem si me roges, spero quod cupio: sanam mentem consiliumque matu
Abbreviated transcription (Latin):
sculanar questionum titulo
insignis in quo illius pridem
obruti ꝯsumptiq oꝑidi nomẽ
unuit a prima michi etate fa¬
miliarissimus ait. Tu mchi
eum nunc ad unguẽ correctũ
et aliis tullianis monimẽtis
insuꝑ et amncissimis ac lepidis¬
sinus tius literis cõmitatum
direxisti. Gracias ago et insti¬
tute tecum iꝑ amicicie que¬
dam iute obsecro ut ardẽtissĩo
uoto meo quod tibi iam uł li
teris meis uł exiiis amici uo¬
cibus uotum esse nõ dubito
magis ac mag̾ hac in parte te
morgerum prestes. uale. Me¬
diolañ. kł. decembr̃.
Ad Iohanem de çertaldo. Aulũ
fortũe iaculũ ad arcẽ roĩs ascẽdẽ
longe uirtutibus auteibant. fruc
tũ et si quod michi defuerat mi
disceptatione nouissima ¶ S
aperire aures obseratas et obsti¬
natos amiui mõ monere non
nũ uescio an uł cicerouicũ esset
eloquii. Magna quippe facũdia
est uł pocius nulla qͦ cogat u̾u¬
tam frustra tñ ut reliqua. Metuc¬

Expanded text:
sculanarum Questionum titulo sculanarum Questionum titulo insignis, in quo illius pridem obruti consuntique oppidi nomen vivit, a prima michi etate familiarissimus fuit; tu michi eum nunc ad unguem correctum et aliis tullianis monimentis insuper et amicissimis ac lepidissimis tuis literis comitatum direxisti. Gratias ago et institute tecum nuper amicitie quodam iure obsecro ut ardentissimo voto meo, quod tibi iam vel ex literis meis vel ex vivis amici vocibus notum esse non dubito, magis ac magis hac in parte te morigerum prestes. Vale. Mediolani, Kal. Decembris. 15 Ad Iohannem de Certaldo, nullum fortune iaculum ad alonge virtutibus anteibant, fructtametsi quod michi defuerat, midisceptatione novissima. 9 Sed aperire aures obseratas et obstinatos animos movere non nostri, nescio an vel ciceroniani esset eloquii; magna quippe facundia est vel potius nulla que cogat invitam frustra tamen ut reliqua. 10 Metue
Abbreviated transcription (Latin):
batur orbem. Intra coloniam
meam me contiumi. alioqum
in illo atriolo in quo duos grã¬
des pretextatos ait declama¬
re secum solitos uidere eũ po¬
tui. et audire ugemnũ illud qd̾
solum ppłs romanus par ii¬
pio suo habuit. Et quod de mł¬
tis uulgo dici solet. sed de illo
solo dici debet potiui unã uorẽ
audire. at quintillianus acu¬
tissimus anxieq doctissimus
uir in libro oratoriaꝵ instituci¬
onum post multa de ciceroue
deq illius eloquencie principa¬
tu grauit̾ dicta concludeus. Qͣre
ait. nõ ĩmerito ab ominbus
etatis sue regnare in iudiciis
dictus est. apud posteres u̾o id
consecutus. ut cicero iam nõ
hommnus nomeu s elcquencie
hẽ at. ¶ Hunc igitur spectemꝰ.
hoc ꝓpoĩtum nob̃ sit exemplũ.
Ille se profetisse sciat cui cicero
ualde placebit. hoc c̾te nouissi¬
mum uerum est. Gaudeo her¬
de me quod alioquin spectare
non auderem aliquantulin
profecisse. ¶S iam ninum
uagor. Hic itaq tuus cicero tu-¬

Expanded text:
batur orbem. Intra coloniam batur orbem. Intra coloniam meam me continui; alioquin in illo atriolo in quo duos grandes pretextatos ait declamare secum solitos, videre eum potui et audire ingenium illud quod solum populus romanus par imperio suo habuit, et quod de multis vulgo dici solet, sed de illo solo dici debet, potui vivam vocem audire». 11 At Quintilianus, acutissimus anxieque doctissimus vir, in libro Oratoriarum Institutionum post multa de Cicerone deque illius eloquentie principatu graviter dicta, concludens: «Quare» ait, «non immerito ab omnibus etatis sue regnare in iudiciis dictus est, apud posteros vero id consecutus ut Cicero iam non hominis nomen sed eloquentie habeatur. Hunc igitur spectemus, hoc propositum nobis sit exemplum, ille se profecisse sciat cui Cicero valde placebit». Hoc certe novissimum si verum est, gaudeo hercle me, quod alioquin sperare non auderem, aliquantulum profecisse. 12 Sed iam nimium vagor. Hic itaque tuus Cicero, Tu
Abbreviated transcription (Latin):
uor extuictus erat. Michi ip̃i
pocius. ĩmo equidem u̾o credã
et fame publice et magnis
ac multis auctorib quos insi
ĩmerabiles essent mune¬
rare inciperem. ¶ S attinguã
duos non italices ne suspectũ
testimonium reddat amor or¬
ginis. sed hispanos magnos
illes quidem ac famoses uiros
et quo ꝑlus fidei dicto fit int̾
se quidem hostes longeqz dis¬
cordes qui qualit̾ sola ciceroĩs
un laude connemant insi fal-¬
lor neq ab sonum neq ĩꝑtinẽs
est audire. Anneus seneca uir
nigens primo declamacõnum
libro haud longe a principio
Quicquid habet inquit roma¬
na facundia quod insolenti
grecie aut opponat aut prefe¬
rat circa ciceronem efflorint.
Omnia studia que lumen la¬
tinis luteris actulerint cũ il¬
lo uiro nata sunt. Nec ita mł¬
to post. Oumes inquit magni
nomnus in eloquencia excep¬
to cicerone audisse mͥ uideor.
nec ticeronem michi etas eri¬
puerat sed bellorum cruilium
furor qui tunc totum puaga¬

Expanded text:
vor extinctus erat. 8 Michi ipsi vor extinctus erat. 8 Michi ipsi potius, imo equidem vero credam et fame publice et magnis ac multis auctoribus, quos nisi innumerabiles essent, numerare inciperem; sed attingam duos, non italicos ne suspectum testimonium reddat amor originis, sed hispanos, magnos illos quidem ac famosos viros et quo plus fidei dicto sit, inter se quidem hostes longeque discordes; qui qualiter sola Ciceronis in laude conveniant, nisi fallor, neque absonum neque impertinens est audire. 9 Anneus Seneca, vir ingens, primo Declamationum libro haud longe a principio: «Quicquid habet» inquit, «romana facundia quod insolenti Grecie aut opponat aut preferat, circa Ciceronem effloruit; omnia studia que lumen latinis literis attulerunt, cum illo viro nata sunt». 10 Nec ita multo post: «Omnes» inquit, amagni nominis in eloquentia excepto Cicerone audisse michi videor; nec Ciceronem michi etas eripuerat sed bellorum civilium furor, qui tunc totum pervaga
Abbreviated transcription (Latin):
stellancia luunua explicat. qͥ¬
bus oñditur ad beatam uita
uirtus sola sufficere. Que in
pars opis quid aliud qui cicero¬
ni celi instar fu̾it ubi mens il¬
la siderea et excelsa tot error
monstris late ꝑ domitis cõquie¬
scat. ¶Itaq gentile uulgus
ut libet herculem. Ego ticeronẽ
stupeo quorumdam nr̃i eui doc¬
torum hominun capita qui h̃c¬
hunc nescio quib magnis nõ
inficior sed miis impatibus
conferte solent qm̃i ꝙͣ iudicii li¬
u̾tatem ut ꝑ auos michi sic ꝑ
me aliis saluam uelimi. Ego
quid in ammo geram scio. fi¬
xumq adeo ut auelli nulla
ui ualeat. ⁊ Ion si michi demo¬
schenes ab inferis redeat ⁊ in
hoc unum ouinibus eloꝙ̃cie.
sue uiribus acclius atq in¬
tentus nicimbat. Non si om̃s
emuli qui claxissimũ illud no¬
men unndie sue nebulas et
dun ureit inuoluere et post fa¬
q magis quo et tanti respon¬
soris aberat metus. et impii
guentiq hostis fauor aderat.
Nec saciata ii nec morte li¬

Expanded text:
stellantia lumina explicat, qustellantia lumina explicat, quibus ostenditur ad beatam vitam virtus sola sufficere. Que michi pars operis quid aliud quam ciceroniani celi instar fuerit, ubi mens illa siderea et excelsa tot errorum monstris late perdomitis conquiescat? 6 Itaque gentile vulgus utlibet Herculem, ego Ciceronem stupeo quorundam nostri evi doctorum hominum capita, qui hunc nescio quibus magnis, non infitior, viris sed nimis imparibus conferre solent. 7 Quanquam iudicii libertatem ut per alios michi, sic per me aliis salvam velim, ego quid in animo geram scio fixumque adeo ut avelli nulla vi valeat, non si michi Demosthenes ab inferis redeat et in hoc unum omnibus eloquentie sue viribus acclivis atque intentus incumbat; non si omnes emuli, qui clarissimum illud nomen invidie sue nebulis et dum vixit involvere et post faque magis quo et tanti responsoris aberat metus et impii cruentique hostis favor aderat, nec satiata ira nec morte li
Abbreviated transcription (Latin):
morum luctator ꝑacctor q ter¬
ititum nemeam siluam leonẽ
tinũ montem incendiario latro¬
ne. lerueq paludem multicipi¬
ti serpente purgau̾it ato od h
et hiis sumlia beruolentia li¬
bertarum gentium et fame alis
celi ut ferunt sumina conscẽ dit
plus tamen aliquanto est qd̾
in boc ip̃o tam puo quinquiꝑti¬
ti libri spacio Cicero nr̃ egit. Id¬
qr sic esse pfacile monstrabo.
¶Prima equidem pars rugi¬
tu tertifico impendentẽ ubiq
mortalibus mortis metum in¬
terficit. Secunda aspum atq
uoluificum dolorem corporis
domat. Tercia mentis egritu¬
dinem cecis naporib estuantẽ
coupmit. Quarta uenenosas
atq multiplices amii passio¬
nes a stirpe conuellit. Au cunꝙͣ
forte ideo leuiora hec portẽta
uideantur qm̃ que famosu
hecculem fecere. ꝙ ĩusibilia h.
illorum forma terribilis. Michi
uil hoste qui nocet nec indetur
est grauns. Ad postremum. Quĩ¬
ta racionum scintillas quasi

Expanded text:
marum lustrator pacatorque termarum lustrator pacatorque terrarum, Nemeam silvam leone, tini montem incendiario latrone Lerneamque paludem multicipiti serpente purgaverit, atque ob hec et his similia benivolentia liberatarum gentium et fame alis celi, ut ferunt, summa conscenderit, plus tamen aliquanto est quod in hoc ipso tam parvo quinquepartiti libri spatio Cicero noster egit. Idque sic esse perfacile monstrabo. 4 Prima equidem pars rugitu terrifico impendentem ubique mortalibus mortis metum interficit; secunda asperum atque vulnificum dolorem corporis domat; tertia mentis egritudinem cecis vaporibus estuantem comprimit; quarta venenosas atque multiplices animi passiones a stirpe convellit. An cuiquam forte ideo leviora hec portenta videantur quam que famosum Herculem fecere, quod invisibilia hec, illorum forma terribilis? michi contra nil hoste qui nocet nec videtur, est gravius. 5 Ad postremum quinta rationum scintillas quasi
Abbreviated transcription (Latin):
in laude deficiam aut fortasse
tibi notissima rerum exagge¬
racione fastidiosir: a laudibꝰ
u̾sus in preces. Te nunc facie
licet incognitus rogo ut me qͦ¬
libet modo uisum erit nisi pror¬
sus indignum censes tanti
hospitis participem uelis ⁊^ ec
ille forte limen horruerit nec
nbi pudori fu̾it nr̃is studiis au¬
xilium actulisse. Qua in re ꝙ
huic calamo defuerit coĩs hu¬
nis amici uoce supplebr̃. uale.
ad cundem de esidem re.¬
Dai lete audiam tam
penetrabiles preces me¬
as tunum limen attigis¬
se. ut nullus ibi non dicam re¬
re ober illis occurterit. Quam
iocunde citeronem tuum sub
meo lare conspiciam cicero ipẽ
uix expͥmat. fuit antem uescio
an tasu aliquo an iudicio certo.
Nichil est enm iam qd̃ non de
ingeno tuo sperem. ciceronis il¬
le coder qui michi in ꝓrimis sẽ¬
tenciam suꝑioris epłe̾ uł nonã
parere uł uetustam adamanti¬
ns dauis posset affi affigere.
Et si enim hercules distantissi¬

Expanded text:
in laude deficiam aut fortasse in laude deficiam aut fortasse tibi notissimarum rerum exaggeratione fastidio sim, a laudibus versus in preces, te nunc, facie licet incognitus, rogo ut me quolibet modo visum erit, nisi prorsus indignum censes, tanti hospitis participem velis, Nec ille forte limen horruerit, nec tibi pudori fuerit nostris studiis auxilium attulisse; qua in re, quod huic calamo defuerit, comunis huius amici voce supplebitur. Vale. 14 Ad eundem, de Ciceram lete audiam tam penetrabiles preces meas tuum limen attigisse, ut nullus ibi non dicam rere obex illis occurrerit, quam iocunde Ciceronem tuum sub meo lare conspiciam, Cicero ipse vix exprimat. Fuit autem, nescio an casu aliquo an iudicio certo — nichil est enim iam quod non de ingenio tuo sperem —, ciceronianus ille codex qui michi in primis sententiam superioris epystole vel novam parere vel vetustam “adamantinis clavis” posset “affigere”. 3 Etsi enim Hercules, distantissi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊Iuuc apte res in angustum de¬
sunt. Non est uagandi locus. Iã
nuecessanie utiuamq non sere ꝑ¬
simonie tempus est. s tanti uisꝰ
est cicero cui ecicun de uuno
partem darem. uale. Ad Eroum
gramaticũ ꝑgamensẽ. Compatõ
Laboaris berculei cũ studio tuliano
ama loquitur ciceronem
int̾ omnes nunc ytalios¬
ytalos familiarem tibi.
atq hospitem fore. et penes te
ꝑ multos eosdemq praros illius
ingemi libros esse .o. tanto felix
hospite multo certe felicior qmͣ
eumder altide. Quid enim aice¬
idius eloquio par ħculeum robur
h̃t. fixerit eripidam ceruã licet
aus erunati placant uemora. et
leenam tẽmefecerit artu. Quã¬
tum ius labores hculei cęlebrẽt᷑
Si quidem profundius u̾iui q̃¬
ras ille corpus exercuit. hic a¬
minum. Iile lacertis ualuit. hic
lungua. Ille portentorum apd̾
grmos. hic qua nullum pestile¬
nus monstrum est magnus
apud nos ignorancie uictor fuit.
Sed ne laudatissimi hominus

Expanded text:
nunc aperte res in angustum denunc aperte res in angustum desinit; non est vagandi locus, iam necessarie, utinamque non sere, parsimonie tempus est; sed tanti visus est Cicero cui etiam de minimo partem darem. Vale. 13 Ad Crotum grammaticum pergamensem, comparatio laboris herculei cum studio tulliano. 1 Fama loquitur Ciceronem inter omnes nunc italos familiarem tibi atque hospitem fore et penes te permultos eosdemque perraros illius ingenii libros esse. O tanto felix hospite, multo certe felicior quam Evander Alcide! 2 Quid enim Ciceronis eloquio par herculeum robur habet? Fixerit eripedem cervam licet aut Erymanthi Placarit nemora et Lernam tremefecerit arcu, quantumvis labores herculei celebrentur, siquidem profundius verum queras, ille corpus exercuit, hic animum; ille lacertis valuit, hic lingua; ille portentorum apud Graios, hic, qua nullum pestilentius monstrum est, magnus apud nos ignorantie victor fuit. 3 Sed ne laudatissimi hominis
Abbreviated transcription (Latin):
or̾ones sccibere negligis. Hic ani¬
u feruor. hoc studium. hic diuimi
bonos ingenii est: hus actus sti¬
mulis processi iam ꝓpositi certus.
et si quid ex tenebris meis potest
splendoribus illius facundie cele¬
stis accedere erit hoc forte nõ ulti¬
mum ꝙ dulcedine captus iuenar¬
mabili rem suapte natura tedio¬
sissimani scribere tam ailacritet
feci ut uix me fetisse sentirem et.
¶⁊ Iuuc ergo iam tandem cice¬
ro tuus uolens et meo noruine tͥ
gracias acturus ad te rediit. Idẽ
apud me non muitus manet. cui
hoc familiarit̾ imputem nulli
u̾e omiiniũ qui unqmͣ scripserunt
me tantum fuisse daturum ut
int̾ aculeos humanaꝵ difficulta¬
tum quos prorsus excute nequeo.
int̾ tot studioriu curas ad quos
longa eciam breuis est uita alie¬
nis transcribendis tempꝰ impen¬
dem. feci forte olim tale aliquid
dumi clam labentis temporis di¬
cior udebar que tñ inc̃tisseme om¬
nium fugatissime diuicie sunt.

Expanded text:
orationes scribere negligis? hic aniorationes scribere negligis? hic animi fervor, hoc studium, hic divini honos ingenii est?’ 8 His actus stimulis processi, iam propositi certus et siquid ex tenebris meis potest splendoribus illius facundie celestis accedere, erit hoc forte non ultimum, quod dulcedine captus inenarrabili, rem suapte natura tediosissimam, scribere, tam alacriter feci ut vix me fecisse sentirem. 9 Nunc ergo iantandem Cicero tuus volens et meo nomine tibi gratias acturus ad te redit; idem apud me non invitus manet, cui hoc familiariter imputem, nulli fere omnium qui unquam scripserunt, me tantum fuisse daturum, ut inter tot aculeos humanarum difficultatum, quos prorsus excutere nequeo, inter tot studiorum curas, 10 ad quas longa etiam brevis est vita, alienis transcribendis tempus impenderem. Feci forte olim tale aliquid dum clam labentis temporis ditior videbar, que tamen incertissime omnium fugacissimeque divitie sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
tepesceret. Sic ergo calamo fre¬
nante oculum atq oculo cala¬
mum urgente prouehebar. ut
nõ tautum oꝑe delectatus sim.
s int̾scribendimi multa didicerĩ
memorieq mandau̾. Quo eĩ
tardior est scriptura. qmͣ lectio:
eo altius ĩpͥmitur. heret q tena¬
tius. ¶ Fatebor tamen. iam scri¬
bendo pueneram non ut dicam
tedio amii. Quid enim cicetomi
ninus cõuenit. s labore manuũ
uictus susceptum cousihum nõ
probarem. meq iam nõ mei ne¬
gocii peniteret. dum subito ille
nuthi locus oblatus est ubi cice¬
to ip̃e orones alt̾ius nescio cuius
sed profecto nõ tullii. Unus ẽ ille
uit. una illa uor. unui illud ĩ¬
genunu. scuipsisse se meniorat.
Iam quas tu inquit cõmeoras
cassi leg̾e te facio soleo orõnes cũ
ociosus sis ecis ego sccipsi. et ut
solet cum adũsario suo iocaus ni¬
dis inquit et ferus ne omino ñ ꝙͣ
ncrepitus. et mecum Eigo. alie¬
nas cicero sccipsit: tũ ciceronis

Expanded text:
tepesceret. 5 Sic igitur calamo fretepesceret. 5 Sic igitur calamo frenante oculum atque oculo calamum urgente provehebar, ut non tantum opere delectatus sim, sed inter scribendum multa didicerim memorieque mandaverim. Quo enim tardior est scriptura quam lectio, eo altius imprimitur heretque tenacius. 6 Fatebor tamen: iam scribendo perveneram ut non dicam tedio animi — quid enim Ciceroni minus convenit? — sed labore manuum victus, susceptum consilium non probarem meque iam non mei negotii peniteret, dum subito ille michi locus oblatus est ubi Cicero ipse orationes alterius nescio cuius — sed profecto non Tullii, unus est enim ille vir, una illa vox, unum illud ingenium — scripsisse se memorat. 7 «Nam quas tu» inquit, «commemoras, Cassi, legere te solere orationes cum otiosus sis, eas ego scripsi» et ut solet, cum adversario suo iocans: «rudis», inquit, «et ferus, ne omnino unquam ce ducis increpitus et mecum: ‘Ergo, alienas Cicero scripsit, tu Ciceronis
Abbreviated transcription (Latin):
eciam ore conunicitur. Si qui¬
dem int̾roganti cuidam quem
se faceret quanto uen ius de¬
monem se esse confessus est.
profecto dampnosius nemo
negauit dulci solacio literaꝵ
qũi ꝑfidi ac mendatis deõuis
uem tuum redeo. Quo tũ ⁊ care¬
re nollem et potiri pscriptorum
tibus ext̾ius ad domestica u̾tor
auxilic. fatigatos qz uos digitos
et hunc exesum atq atritum
calanum ad opus expedio. Et
hunc quidem inscribendo morẽ
tenui quem si quid tale forsan
aggrediare tibi quoq tẽtum ue¬
lim. Nichil legi uisi dunt scribo:
Quid ergo dicat aliquis. Scribe¬
bas. et quid scriberes ignorabas.
michi autem ab uncio satis fuit
nosse ꝙ tullu opus esset idq ra¬
rissimum. Procedenti yo ꝑ singu¬
los passus tantum dulceduns oc¬
cursabat tantoq trahebat impe¬
tu ut legens simul ac scribens la¬
boreui unum senserim ꝙ tam ue¬
locitꝰ ut optabam calantus non
ibat quem ueredar oculis anteire
ne si legissem scribendi ardor ille

Expanded text:
etiam ore convincitur; siquietiam ore convincitur; siquidem interroganti cuidam quem se faceret, — quanta veri vis! — «demonem se esse confessus est». 3 Profecto damnosius nemo negaverit dulci solatio literarum quam perfidi ac mendacis demonis em tuum redeo, quo cum carere nollem et potiri per scriptorumtibus externis ad domestica vertor auxilia fatigatosque hos digitos et hunc exesum atque attritum calamum ad opus expedio; et hunc quidem in scribendo morem tenui quem, siquid tale forsan aggrediare, tibi quoque notum velim. Nichil legi nisi dum scribo. 4 ‘Quid ergo?’ dicat aliquis, ‘scribebas et quod scriberes ignorabas?’ Michi autem ab initio satis fuit nosse quod Tullii opus esset idque rarissimum; procedenti vero per singulos passus, tantum dulcedinis occursabat tantoque trahebar impetu ut legens simul ac scribens laborem unum senserim, quod tam velociter ut optabam calamus non ibat, quem verebar oculis anteire, ne si legissem scribendi ardor ille
Abbreviated transcription (Latin):
quadrienio ⁊ amplius
mecum fuit. Tante au¬
tem dilacionis causa est scripto¬
rum hec intelligencium ĩgens
raritas atq penutia: quã uac¬
cura studiorum incredibilis cõ¬
secuta est. dumq natumliter
obscura erant intelligibilia de¬
sietunt esse. nouissimeq neglec¬
ta prorsus ad omnib periere.
Ita literarum ub̃rimis atq dul¬
cissimis fructibus et ingemũ
illusttũ uirorum uigiliis atq
laboribus nostra paulatim se¬
cula caruerunt quibus an ex¬
cellentius aliquid in t̾ris haud
teniere diffimerim. Illud fudẽ¬
tissime dix̃imi maiorem hanc
nrĩ temporis iacturam aliꝙͣto¬
q iustius deflendam qmͣ delphi¬
ca sedes ꝙ siluit. quo deorimi
singulari quodam dono et quo
nullum se iuidice manis esset
lutanus speculum suũ carius¬
se conq̃ritur. Que sedes meltus
onimi tempore siluisset. et cum
ncola suo penitus obimituss
appostine qui non ꝓphetico tã¬
tum testimonio quoniam oiũs
dii gentium demonia. sed ꝓprio

Expanded text:
quadriennio et amplius mecum fuit. Tante autem dilationis causa est scriptorum hec intelligentium ingens raritas atque penuria, quam iactura studiorum incredibilis consecuta est, dum que naturaliter obscura erant, intelligibilia desierunt esse novissimeque neglecta prorsus ab omnibus periere. Ita literarum uberrimis atque dulcissimis fructibus et ingeniorum illustrium vigiliis atque laboribus nostra paulatim secula caruerunt, quibus an excellentius aliquid in terris, haud temere diffinierim. 2 Illud fidentissime dixerim, maiorem hanc nostri temporis iacturam aliquantoque iustius deflendam “quam delphica sedes quod siluit”, quo “deorum” singulari quodam “dono” et quo “nullum”, se iudice, “maius” esset, Lucanus “seculum” suum “caruisse” conqueritur. Que sedes melius omni tempore siluisset et cum incola suo penitus obmutuisset Apolline, qui non prophetico tantum testimonio, quoniam «omnes dii gentium demonia», sed proprio
Abbreviated transcription (Latin):
cum fingi potest qd̾ de amato
non facile credat amans. Credo
ego labores herculeos milli ma¬
gis creditos qmͣ philoteti. Cre¬
do famam uicte carthaginis.
nulli profundius hesuram fu¬
isse qmͣ lelid. Patule sũt auros
auncorum ounua aute ous ex¬
cipiunt. magna fides amicicie.
onuna statim credit: nec credisse
contenta est. iusi auditis de ꝓprio
aliquid adiecerit. Contra autẽ.
comes amoris zelus ardens ꝙͣ

Expanded text:
ngi potest quod de amato non facile credat amans? Credo ego labores herculeos nulli magis creditos quam Philoteti; credo famam victe Carthaginis nulli profundius hesuram fuisse quam Lelio. 2 Patule sunt aures amicorum: omnia ante omnes excipiunt; magna fides amicitie: omnia statim credit nec credidisse contenta est nisi de proprio aliquid auditis adiecerit. Contra autem comes amoris zelus
Abbreviated transcription (Latin):
ris ostenderit. ꝙ scilicet e g̾n̾ia¬
nie fimbus ueniens nouus cesar
celo nt̃o sinim forte frigus inue¬
xerit. cuiis ‸ rigor est ut ip̃os quo¬
q g̾manos in stuporem cegat.
Certe ego nudnus tercius m ãtue
quo ad ipsum cesarem multum
rogatus accesseram in familiari
colloquo quo princeps ille mi

Expanded text:
rit, quod scilicet e Germanie finibus veniens novus Cesar celo nostro suum forte frigus invexerit, cuius is rigor est ut ipsos quoque Germanos in stuporem cogat. Certe ego nudiustertius Mantue, quo ad ipsum Cesarem multum rogatus accesseram, in familiari colloquio — quo princ
Abbreviated transcription (Latin):
nem. hic eucisam. Certe ⁊ im¬
chi lelius meus est. quem tot
seculis int̾iectis urbs eadem si¬
nex nondumi sterilis genunt.
Miraris. sed te etiaui fallit amor.
Credidisti ꝑfacile in leli quod
de me tibi ab obuo quodam for¬
te narratum est. nec quanta
nartanti fides est exegisti. Qͥs

Expanded text:
nem, hic eversam. Certe et michi Lelius meus est, quem tot seculis interiectis urbs eadem, senex nondum sterilis, genuit. Miraris? sed te etiam fallit amor; credidisti perfacile, mi Leli, quod de me tibi ab obvio quodam forte narratum est, nec quanta narranti fides
Abbreviated transcription (Latin):
nitus alienim est. Nam quid
hec lr̃e ꝓfueruit: quid studia hͨ
arcium honestar quibus te pre
cunctis etatis nr̃e ducib habũ¬
dantissimum fama p̾dicat. Nec
mentitur. si cum meliora pro¬
uderis det̾iora secteris. Absit hoc
ab animo tuo scelus. ¶ Et ut
obtestor atq adiuro te ꝑ untu¬
tis amorem ac studium qͦ nulli
cedis. ꝓpactrie caritatem qͣ cũctos
stremo ꝑ quinq xp̃i uulnera. qͥ¬
bus sacratissimus et inuccẽtis¬
simus sangis fluxit quo redẽp¬
ti sumus. ut si me bene si pie si
fidelit̾ locutum putas in aures
omimũ q non neges. Et si cõsi
tarto phõ aliquid sũmam tu q
sis hodie traianus mens ꝙ in
puciem Italie nõ modo nõ ꝑgis
auctore fancisco sed pro uirib
reluctante. te q qñ aliud nequit
alto suspirio et magni amimi
genntibus reuocaute. uale. me¬

Expanded text:
nitus alienum est. Nam quid nitus alienum est. Nam quid he litere profuerint, quid studia hec artium honestarum — quibus te pre cuntis etatis nostre ducibus abundantissimum fame predicat, nec mentitur — si cum meliora provideris, deteriora secteris? 28 Absit hoc ab animo tuo scelus; et ut iaobtestor atque adiuro te per virtutis amorem ac studium quo nulli cedis, per patrie caritatem qua cuntos stremo per quinque Cristi vulnera quibus sacratissimus et innocentissimus sanguis fluxit, quo redempti sumus, ut si me bene, si pie, si fideliter locutum putas, michi aures animumque non neges, et si consiltarcho philosopho aliquid sumam tuque sis hodie Traianus meus, quod “in perniciem” Italie non modo “non pergis auctore” Francisco, sed pro viribus reluctante teque, quando aliud nequit, alto suspirio et magnis animi gemitibus revocante. Vale. Me
Abbreviated transcription (Latin):
bella uolunt. ⁊ichil einmi ut
arbitror odiosius deo est. ꝙͣ cu
u̾it tua sponte et uoluptate qͣ¬
dam effera malus fias. ¶ Quã¬
obrem eciam atq eciam hic in¬
sisto. clamo: sequere nou uulgi
furorem sed naturam tuam dex¬
teram semp in ꝑtem et ad me¬
liora quelibet te uocautẽ. Et si
bulgaribus autis eo forte pro¬
lapsus quo non oportuit trahe
nunc eciãm pedem ab incepto
pͥcipiti dum licet dum nõdum
signis signa collata siut. dimi
tonat adhuc. nec dum fulum¬
uat Mars horrendus. dum int̾
amaras et horibiles belli mmi¬
nas cuidiri potest dulcissium̃
sumpta t̾roribus mia uelut ma¬
gus in tenebris lux apparet ir¬
reditura forte si spintur. Arcipe
illam dumi se exhibet ut dicaris
Italice pacis auctor. Nomen q
tuum multis et magnis reb
cum hac precipue glorio sumꝰ
nuttas ad posteros. Nil tibi sua¬
deo uisi quod tuum est. Nõnem
sequi non impetum. et caue ne
omina in precipicim tecũ tra¬
has. cum enim id turpe ominbꝰ
tamen tibi turpissinu et pe¬

Expanded text:
bella volunt». 25 Nichil enim, ut arbitror, odiosius Deo est quam cuverit, tua sponte et voluptate quadam effera malus fias. Quamobrem etiam atque etiam hic insisto, clamo: sequere non vulgi furorem sed naturam tuam, dexteram semper in partem et ad meliora quelibet te vocantem. 26 Et si vulgaribus auris eo forte prolapsus es quo non oportuit, retrahe nunc etiam pedem ab incepto precipiti dum licet, dum nondum signis signa collata sunt, dum tonat adhuc necdum fulminat Mars horrendus, dum inter amaras et horribiles belli minas audiri potest dulcissimum sumpta terroribus, una velut magnis in tenebris lux, apparet irreditura forte si spernitur. 27 Arripe illam dum se exhibet, ut dicaris italice pacis auctor nomenque tuum cum multis et magnis rebus tum hac precipue gloriosum mittas ad posteros. Nil tibi suadeo nisi quod tuum est: rationem sequi non impetum et cavere ne omnia in precipitium tecum trahas; cum enim id turpe omnibus, tum tibi turpissimum et pe
Abbreviated transcription (Latin):
concludet et̾iutas.⁊ Iatura siuim
opus. nr̃a interim uos agauiꝰ.
Equidem non me gelu quodcũ¬
q npheis montibus meothi¬
cisq paludib adiacet retardas¬
set multa scribere cupientem si
literas tuas in tempore recepissẽ.
sed di iste uir clarus huc aiti¬
git mediolano aberam. ut dixi.

Expanded text:
concludet eternitas; natura suum opus, nostra interim nos agamus. 4 Equidem non me gelu quodcunque Ripheis montibus Meoticisque paludibus adiacet, retardasset multa scribere cupientem, si literas tuas in tempore recepissem; sed dum iste vir clarus huc attigit, Mediola
Abbreviated transcription (Latin):
nescio an aliquid cause secretio¬
ris ostenderit. ꝙ scilicet e g̾nia¬
me fimbus ueniens nouus cesar
celo nr̃o siim forte frigus inue¬
xerit. cuius ‸ rigor est ut ip̃os quo¬
q g̾manos in stuporem cogat.
Certe ego mudnis tertius mnãtue
quo ad ipsum cesarem multum
rogatus accesseram in familiari
colloquio quo princeps ille mi¬
tissimus lingua q et moribus
non minus Italicus qmͣ g̾manꝰ
me nunqm ante hac pret̾ qmͣ ĩ¬

Expanded text:
tioris offenderit, quod scilicet e Germanie finibus veniens novus Cesar celo nostro suum forte frigus invexerit, cuius is rigor est ut ipsos quoque Germanos in stuporem cogat. Certe ego nudiustertius Mantue, quo ad ipsum Cesarem multum rogatus accesseram, in familiari colloquio — quo princeps ille mitissimus, lingua et moribus non minus italicus quam germanus, me nunquam antehac preterq
Abbreviated transcription (Latin):
Nolo erres. aut manem uolup¬
tatem ex ertore pcipias.⁊ ion
ita est amice. Neq enim unu̾
caput res tanta poscebat. Pri¬
ui procerum missi sunt. Si eĩ
argnios delectos uiros ad petẽ¬
dam pellem auratã et forte fa¬
bulosam arietis olim missos le¬
gimus. ⁊ iõ ne multa mĩc delec¬
tione italos uutti dignũ erat

Expanded text:
em voluptatem ex errore percipias; non ita est, amice. Neque enim unum caput res tanta poscebat; primi procerum missi sunt. Si enim “Argivos delectos viros ad petendam pellem auratam” et forsitan fabulosam “arietis” olim missos legimus, non multo nunc delectiores Italos mitti dignum erat
Abbreviated transcription (Latin):
obine altis uocib uirgilianu
illud exclamant Deisti tandẽ.
tucq expectata parenti uicit
it durum pietus. Neq u̾o g̾ma¬
uie obtentu hanc fastidias aut
repellas matrem. cum qua ⁊ uite
primordia egisti. et si tuũ decꝰ¬
cesar ut cib micio dicebam ubi¬
cumq ortum italicum arbitramͦ

Expanded text:
lianum illud exclamant: Venisti tandem tuaque expectata parenti Vicit iter durum pietas. 4 Neque vero Germanie obtentu hanc fastidias aut repellas matrem, cum qua et vite primordia egisti et si tuum decCesar, ut ab initio dicebam, ubicu
Abbreviated transcription (Latin):
repellas matrem. cum qua ⁊ uite
primordia egisti. et si tũ decꝰ¬
auias. extreuia eriges. Nos te
cesar ut aib iuicio dicebam ubi¬
cumq ortum italicum arbitramͦ
neq u̾o magni interest ubi sis
natus. sed ad quid. uine ⁊ uale.
cesar et ꝓpera. ad zenobrũ flor

Expanded text:
em, cum qua et vite primordia egisti et si tuum decamas, extrema exiges. Nos te, Cesar, ut ab initio dicebam, ubicunque ortum, italicum arbitramur, neque vero magni interest ubi sis natus, sed ad quid. Vive et vale, Cesar, et propera. 2 Ad Zenobium Flor
Abbreviated transcription (Latin):
euenrib ⁊ hospitioꝵ nõ min dubii cessisse ꝑiculis. Gaudeo nos illã
iiturẽ securitaris alũpnã leui uerbo qm seo potabłem reri sopħicã
meli ori qm̃ cõꝑi consonã qua iã nos om̃es dicatos inspiam corałe
inopiã non sentire. Gaudeo sospices adẽe uos cõꝑe ut sistat sałtẽ
ꝓ secũde suffragiũ/ cui passices absentiũ famłiari qͦͣdãmͦ ꝯquestione
monstrent᷑. Gaudeo uos abee loco nõ aĩo maĩfesca racõe psumes

Expanded text:
eventibus et hospitiorum non minus dubiis cessisse periculis. Gaeventibus et hospitiorum non minus dubiis cessisse periculis. Gatabilem, rerum sophisticam, melius ori quam corpori consonam, qua jam nos omnes ditatos inspicimus, corporalem inopiam non sentire. Gaudeo sospites adesse vos corpore ut sistat saltem personae secundae suffragium cui passiones absentium familiari quodammodo conquestione monstrentur. Gaudeo
Abbreviated transcription (Latin):
Euãtũlibet hacrey ꝯ̃sc̃iam meã sepe tẽptauerĩ ut absentẽ patrẽ lraꝵ ex¬
perim̃to tequiretem quẽ semꝑ ex aĩo figuro p̃sentẽ sic tẽptãtis impul¬
sibus accidens semꝑ cpͣałe ium intulit sio semꝑ cõpescui uołut atẽ qd̵
elegi reuẽntiã oẽm cõmendarẽ silentio quã łrałib aperire mist̾iis dubi¬
um forsitaꝵ censelat᷑. Nũc ac̃ nebulosi rãtisꝑ aeris intẽꝑie mitigata
scribo iã nob̾ tãqm illi cui amoi̾s odore prici diłccõe suicerã et future
prelanioĩs officio reuentiã debeo filiale. Nec expediolat ad ura fuicia
quas grata cõdis ⁊ manuũ affeccõe recepi sclłicitare me lictis qui si¬
ne quoplibet adieccde calcariũ ad om̃es ꝓfeccus ur̃os aino reue̾nt̾
ꝙ ultiplici uob̃ dñe rõne congandeo qd in paradiso deliniap ⁊ loco pa¬
saie fortue uos celebris feliaras collocauit. Gaudeo qꝑe uos. E¬
guꝵ accidentia subito nõ tine̾᷑ coniteua. Gaudeo map distͥmiõsis

Expanded text:
 ut absentem patrem litterarum experimento requirerem, quem semper ex animo figuro presentem, sic temptantis impulsibus accidens semper temporale vim intulit, sic semper compescui voluntatem, quod elegi reverentiam omnem commendare silentio, quam litteralibus aperire misteriis dubium forsitan censebatur. Nunc autem nebulosi tantisper aeris intemperie mitigata, scribo iam vobis tamquam illi cui amoris odore preteriti dilectionem sinceram et future prelationis officio reverentiam debeo filialem. Nec expediebat ad vestra servicia, quas grata cordis et manuum affectione recepi, sollicitare me litteris, qui sine quorumlibet adiectione calcarium ad omnes profectus vestros curro reverenter  vobis, domine, ratione congaudeo quod in paradiso deliciarum et loco pascuae fortunae vos celebris felicitas collocavit. Gaudeo quippe vos Ligurum accidentia subito non timere tonitrua. Gaudeo viarum discriminosis
Abbreviated transcription (Latin):
sic organici corꝑis ruditãta cõpleuit. ut ciuda cibaria set ꝓfeco trestna
uirtute sit decta coquere digestiua. desideribam ego dum logem stillas aliqͦs
nectarea ꝗͣto plus libit᷑ plus sicitur. cuiꝰ saporem quem alias płies sum exꝑt̾
uelut rem usualem ⁊ notissimam licet grandem in admiratõem nio ad¬

Expanded text:
sic organici corporis rudimenta complevit, ut cruda cibaria, sed profecto terrestria, sic organici corporis rudimenta complevit, ut cruda cibaria, sed profecto terrestria, virtute sit docta coquere digestiva. Desiderabam ego, dum legerem stillas aliquas nectarea quanto plus bibitur, plus sititur; cuius saporem, quem alias pluries sum expertus velut rem usualem et notissimam licet grandem in admirationem non ad
Abbreviated transcription (Latin):
d hec pͥma contio que audiento errare iudicium nõ sinebat finalis clausule mu¬
ninita cõtigerat cum de cõpetitono racie cõplexiruis ãmoto pessulo p̃ruptͦ est
noxͦ ⁊ ordosignocłi. ut de secũditatis inrne deliçiuis recreanda cõpages sen suũ
ult̾ius pascetet᷑. Set ut salua uentate nõ mentiar aquam sapĩe salutaris. m
tãta tũc copia ineluse phiole plenitudo tr̃asfudit / ut mictẽtis aĩam opatuis
t̃plicia nobłitate dotaram sua ꝑluoda diafonitate monstrauĩt que cã qͣm uͥtu¬
nõ suꝑiõis xemplum ꝑ intelligentiai ꝯ cuiͦ est efficax iastrumentũm supuora
disiũdicet et per̃ se cum tausa sonsibilis corꝑis inferiora cognostat. het dñm scĩam suã
que intelltabłis oꝑatõnis acto⁊ ad tennam suam copleta reditõe ꝑducit re supͦ se sciẽs
intelligit ⁊ sub se debua cosideratoe. discertut. felix illa que ãpt̾ intelligibles
aꝑꝑatus quoꝵ diuinꝰ intellectꝰ est cogͥtor sic rebus exemplificans irradiat

Expanded text:
d hec prima contio, que audientis errare iudicium non sinebat, finalis clausule munimenta contigerat, cum de competitoris facie, complexionis amoto pessulo, preruptus est nexus et ordo signaculi, ut de fecunditatis interne deliciis recreanda compages sensuum ulterius pasceretur. Sed ut, salva veritate, non mentiar, aquam sapientie salutaris in tanta tunc copia incluse phyale plenitudo transfudit, ut mittentis animam, operationis triplicis nobilitate dotatam, sua prelucida dyafanitate monstraverit, que tanquam virtutis superioris exemplum, per intelligentiam, cuius est efficax instrumentum, superiora disiudicet, et per se, cum sit causa sensibilis corporis, inferiora cognoscat. Hec, dum scientiam suam, que intellectibilis operationis alimento ad essentiam suam completa reditione perducit et supra se sciens intelligit et sub se debita consideratione discernit, felix illa, que preter intelligibiles apparatus, quorum divinus intellectus est cognitor, sic rebus exemplificatis irradiat,
Abbreviated transcription (Latin):
miranda tam̃ ꝙ sic̃ in pͥncipio erat uerbum illis fuorint odiecta cͦuncłis
quoꝵ cum ditant᷑ ad aliꝗd. neutrum iy recipiẽte ꝓtiꝰ ad cõuertentiam
decurrebat: ꝙ aũt nõĩs m titulum alt̾ãtoĩo nmio rubintauit obstupius ne cattꝰ so
fuba susceptiua cõtrarii uł alt̾ forte q̃ debeam iał alt̾ q̃ car̾ mõ fforte no¬
luerit apparerem. Noy sic nõ sic capuanꝰ accessit altitate capat qn
strenuus at urclis. Nec antꝭ sane si pͥmlpo cãto sit p̃ditꝰ nᵒ indoles de¬
set decursus aquarꝑ cunabła ptulit  ⁊ ⁊ telluro getitiua prudentam /¬
nalia nutrata suscepit/ sic natuus cõcreta poreanis / ut d doctualla
quenus ãtrem̃ta sit habłis ⁊ ad forme cuilib domuncła sityfermis
Aͦ nobłes deret igenii  aꝑuose paludis ẜiriaditas incina nõ adimuis
nec decũnttis fluius scaturies neblossa ꝯqͥssati sec ssic̃ eĩ ĩpetꝰ

Expanded text:
miranda tamen, quod, sicut in principio erat verbum, illis fuerint adiecta curriculis, miranda tamen, quod, sicut in principio erat verbum, illis fuerint adiecta curriculis, quorum, cum dicantur ad aliquid, neutrum in recipiente, protinus ad convertentiam, decua susceptiva contrarii, vel aliter forte quam debeam, vel aliter quam carus meus forte voluerit, apparerem. Non sic, non sic Capuanus accessit alteritate capatus, quin indoles secus decursus aquarum cunabula pretulit et in tellure genitiva prudentium naturalia nutrimenta suscepit, sic nativis concreta potentiis ut ad doctrinalia quevis incrementa sit habilis et ad forme cuiuslibet amminicula sit conformis. Cuius nobiles dotes ingenii aquinose paludis humiditas vicina non adimit, nec decurrentis fluminis scaturies nebulosa conquassat. Sed sicut eius impe
Abbreviated transcription (Latin):
sut auium organantrum. imitãtia melodiam. Cetm si scriba tam
inclitꝰ tam noblis ihioue lacatꝰ ubib mercimõia paissa ruralib de¬
benda cospiciat/ si diuitiis auri p̃tiosi c̃cũsluus talia cẽseat mercinda
pauꝑib/ ad que bursa tĩo suffic̃it ingenii locupletis nedum ꝙ baculũs es
pera sufficiãt/ aut ⁊̃ põtuntas p̃aniosa petẽtis dd nundinas tiõ effusi
cõmerciie uen solyy erabola/ pclaris stipara the sauno. in frageñtor colloe
deficiẽs/ maiorih solidis tĩo suffect᷑a diffidit: Noui ãni noua sollẽpaitas i
noui oꝑis sesta cõcelebras/ amicum uetem raune̾ noue diqͥtatis exeiãt
quam sic iddicat exematꝰ astrologꝰ/ ꝙ cõcurrat in mittẽte. cosimillo
ut ꝑ tota lustroꝵ cuͣricła letie ẜmonib letus uiuẽo/ letirmy differat
Ligna laude salutis oxonia / suauit attulit/ tripley epła qũa recepi q

Expanded text:
sunt avium organizantium imitantia melodiam. Ceterum si scriba tam sunt avium organizantium imitantia melodiam. Ceterum si scriba tam inclitus, tam nobilis, montis lactatus uberibus, mercimonia missa ruralibus debenda conspiciat, si divitiis auri pretiosi circunfluus talia censeat mercanda pauperibus, ad que bursa non sufficit ingenii locupletis, nedum quod baculus et pera sufficiant, aut importunitas pannosa petentis ad nundinas non effusi commercii, verum felix embola, preclaris stipata thesauris in fragmentorum collectione deficiens, maioribus solidis non suffectura diffidit. Novi anni nova sollempnitas, novi operis festa concelebrans, amicum veterem munere nove dignitatis enxeniat, quam sic iudicat enxeniatus astrologus, quod concurrat in mittente consimilis ut per tota lustrorum curricula letis sermonibus, letus vivens, letum differat Digna laude salutis enxenia suaviter attulit triplex epistola quam recepi,
Abbreviated transcription (Latin):
desinat cõmercia p̃tosa tractare. Illa dũtaxat penes me iocalia
q̃siturꝰ i arcula que petrosa ruralitas coficit ⁊ anditas mõtana
nducit sigd gͥ de fragntts tñse tamy temus pãniasi cuilibet ocl̃os
mertatois critas/ tio ad auri poridus accede̾ credat ⁊̃ p̃curiy nõ
uas nauticum in uectam. set in pera tantum ⁊ bacło ueniẽs/
uix que suscepit hummeris bauilis suffecta cofidar.
dem memonam in stie testatõis eulegio reliquerũt in quem auiditas tam pͣ¬
clera tam lucrosa gesce̾t si ura ingemrum saxosa rupis tiõ btẽt heredem
in quẽ aiuita p̃coma facundia tãta diffunderẽt siquen asꝑitas mõtuosa
tattͥuitꝰ nõ pferret in post̾i̾o ẜuatorem. Chissa n̾o sũt petraꝵ in cau̾nis
ĩcolantis eloquia. que de trãꝗlo silentii sũt uenatina subtilium.de puri
aeris amena xꝑ̃ie sũt rimariua prudentum. de receptacłis abditio

Expanded text:
desinat commercia pretiosa tractare, illa dumtaxat penes me iocalia desinat commercia pretiosa tractare, illa dumtaxat penes me iocalia quesiturus in arcula, que petrosa ruralitas conficit et ariditas montana producit. Siquid igitur de fragmentis mense tam tenuis pannosi cuiuslibet oculos mercatoris invitat, non id auri pondus accedere credat in pretium, non vas nauticum in vecturam, sed in pera tantum et baculo veniens vix que susceperit humeris baiulis suffectura confidat. dem memoriam in sue testationis eulogio reliquerunt in quem aviditas tam preclara, tam lucrosa quiesceret, si virum ingenuum saxosa rupes non haberet heredem, in quem avita preconia facundia tanta diffunderent, si quem asperitas montuosa nutrivit, non preferret in posteris servatorem. Missa vero sunt petrarum in cavernis incolantis eloquia, que de tranquillo silentio sunt venativa subtilium, de puri aeris amena temperie sunt rimativa prudentium, de receptaculis abditis
Abbreviated transcription (Latin):
rethons uba que audio/ no sut tediosi oꝑa q̃ iudint᷑ nisi forte ut alt̾ qne
fiat lnctacam tedio / ut tam exꝗsitas tam cosonas suadelas ip̃a q̃ celari
ciõ põt sab modio p̃spãtis ingenii plenitudo restagͣt. Ea ꝗppe libent᷑ intu¬
eor/ drcm uariis florib ornata cõspicio dum hddie cometior psẽtata. Sec
si fas ect absꝙ diei hui huma uultum ꝑetiud abducͤe ⁊ negatorium
supinare respõsum elige̾my sati auari nõm incũre̾ uł titulo ccũs cribi¬
⁊ libałem me ibi u̾bis ostende ubi facu hablitas exbibet ĩpotẽtem. ibiꝙ titilla¬
ue de uribꝰ/ ubi forte succũbe̾ de necessitate cõtingat. Exigit᷑ qdt̃ res
mag iotunda ꝗͣ facilis dum mẽtator bocuples erectꝰ ad grandia discep¬
tareͣ iudet᷑ uelle de mercib. quaꝵ in notiuia deficit ⁊ possessio tõ
subẜuit. Definat g ꝗ metum mercar defiderat/ resi caras eypetere

Expanded text:
etoris verba que audio, non sunt tediosi opera que videntur, nisi forte ut alter, quem etoris verba que audio, non sunt tediosi opera que videntur, nisi forte ut alter, quem fiat lucta cum tedio, ut tam exquisitas tam consonas suadelas ipsa, que celari non potest sub modio, prestantis ingenii plenitudo restagnet. Ea quippe libenter intueor, dum variis floribus ornata conspicio, dum hodie cometior presentata. Sed si fas esset, absque dicti huius iniuria, vultum Petri abducere et negatorium supinare responsum, eligerem satius avari nomen incurrere vel timidi titulo ci liberalem me ibi verbis ostendere, ubi facti habilitas exhibet impotentem ibique titillare de viribus, ubi forte succumbere de necessitate contingat. Exigitur quidem res magis iocunda quam facilis, dum, mercator locuples erectus ad grandia, disceptare mecum videtur velle de mercibus, quarum mihi notitia deficit et possessio non subservit. Desinat igitur, qui mecum mercari desiderat, res caras expetere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ptꝗ oncrosa parturio cum mertator icõpetes mercurii sus¬
pirci ad litora/ cui merces qtlũus minimas nõ ateigit susfidiet
stilos illust̾o. ad uitnrendum tio ñopo potẽtio ⁊ ad dilĩbũ nõ ĩopo scĩe
lembicłi / ⁊ effusioiõ solite gram hĩto delecu potẽtum gremio nõ cõcludet
ꝓuatãs ad psallendum/ lraguam reformabit ad cõsana̧/ ⁊ acłi al lgẽ du
Te nauis alte iiscerib nõ segnit assuete ꝑ eqͦra cui nom̃ ⁊ uela tu¬
mentia sat̾ sophista subticuit / uł nautasͥ coscius subornauit / mͥ nuꝑ
salutatõis aunce dulaloꝗã patuere. que ⁊ plici nuruita faffrogio / mic¬
tẽtis fatore fut̃ placida. uenustatis sue gr̃a sunt amena ⁊ rõne
tp̃ĩs eo sũt affectui coaptata libenaiꝰ / quo sub g̃us ãni noui pͥmicis/ ꝗb
fortunata cõsent᷑ hĩc in mun̾cła. cocordiꝰ eccurerũt. Set nõ sũt stoli

Expanded text:
 onerosa parturio, cum mercator incompetens Mercurii sus onerosa parturio, cum mercator incompetens Mercurii suspirat ad litora, cuius merces quantumvis minimas non attingit sufficienstilus illustris ad vincendum non inops potentie et ad docendum non inops scientie lembiculi et effusionis solite gratiam, habito delectu, potentium gremio non concludet.provocans ad psallendum, linguam reformabit ad consona et oculum ad legendue navis alte visceribus non segniter assuete per equora, cuius nomen et vela tumentia littere sophista subticuit, vel nauta sibi conscius subornavit, mihi nuper salutationis amice dulciloquia patuere, que triplici munita suffragio, mittentis favore sunt placida, venustatis sue gratia sunt amena et ratione temporis eo sunt affectui coaptata libentius, quo, sub gratis anni novi primiciis, quibus fortunata censentur hinc inde munuscula, concordius occurrerunt. S