comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam idem angłs qui apparuit & custodes sepulchri
lacies. agelui ⁊ aqua qiͣ gelacies: idest gelata
aqua. Gelus aut̃ quod eo stringat᷑ tellus. be qͥp¬
pe t̾ra dr᷑. Tunc aũt maiori gelu stringit᷑ t̾ra.
cum fuerit nox serena. Nam glacies: curictã pecca¬
toꝵ sigcat: ut est illud in salomone. Sicut ĩ sereno
glacies. ita soluent᷑ peccata tita. Et in psat. Ignis
grando nix glacies sp̃s ꝓcellarũ. qui faciũt uerbum¬
eiꝰ. Quib rebus ꝑ allegoriam hoĩẽs significat. qui ĩ
hoc scło ex turbulentis ⁊ pessimis ad deuotionis tͣnͣ¬
nisi quia extempestuosis ⁊imꝓbis ad confessionis
ipsiꝰ grãm uenire meruerunt᷑ Nam dñs ad iob tta
loquit᷑. De cuiꝰ utero egressa est glacies.⁊ gelii de ce-¬
lo quis genuit. In gelu uel glacie. frigida ⁊ ꝑfidie
torpore constricta accipimus corda iudeoꝵ:. qui ꝑ
mist̾ia legis ⁊ ꝑpħie. sic intra sinũ grẽ. quasi int

Expanded text:
Nam idem angelus, qui apparuit, ut custodes sepulcri Nam idem angelus, qui apparuit, ut custodes sepulcri lacies a gelu et aqua, quasi gelacies, id est, gelata aqua: gelus autem, quod eo stringatur tellus. Ge quippe terra dicitur. Tunc autem majori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Nam glacies duritiam peccatorum significat, ut est illud in Salomone: Sicut in sereno glacies, ita solventur peccata tua . Et in psalmo: Ignis, grando, nix, glacies, spiritus procellaruejus , » quibus rebus per allegoriam homines significat, qui in hoc saeculo ex turbulentis et pessimis ad devotionis tranerbum ejus, nisi quia ex tempestuosis et improbis ad confessionis ipsius gratiam venire meruerunt? Nam Dominus ad Job ita loquitur: De cujus utero egressa est glacies, et gelu de coelo quis genuit? In gelu vel glacie, frigida et perfidiae torpore constricta accipimus corda Judaeorum, qui per mysteria legis et prophetiae sic intra sinum gratiae quasi intra
Abbreviated transcription (Latin):
aut thesauros grandinis aspexisti. Infrigore niuis.
uel in duricia grandinis. quid aliud accipr᷑ quam ui¬
ta pͣuoꝵ que ⁊ torpore frigescit. ⁊ ꝑ duricie malicie ꝑ¬
cutit. Que preparaui in quit in tempꝰ hostis. in diem̃
pugne ⁊ belli. ut cum adu̾sarius nr̃ diabłs tempͣs¬
tare nos nitit᷑. eoꝵ morib quasi suis contͣ nos armiᷤ
utit᷑. siue in niue uel gnͣdine thesatiri habent᷑. quia
pleriq iniquitatis torpore frigidi. ad suꝑnam gr̃am
assumpti in scã eccłia fulgescunt luce. ⁊ prauam sci¬
entiam doctrine sue ictibus cudunt. Unde aꝑte se¬
quit᷑. Que pp̃araui in tempꝰ hostis in diem pugne ⁊
bell. Saulus quippe nix e grando. contͣ adu̾sariorum
pectora factus est. uł candore iusticie uel districti elo¬
quii correptione. Sed in hoc notandum qd̃ in nue
aliquando blandimentum candoris exprimit᷑. sic̃
bos ⁊ benignus erat ac bland᷑ ad consolandũ electoᷤ.

Expanded text:
aut thesauros grandinis aspexisti? . In frigore nivis, aut thesauros grandinis aspexisti? . In frigore nivis, vel in duritia grandinis quid aliud accipitur, quam vita pravorum, quae et torpore frigescit, et per duritiam malitiae percutit? Quae praeparavi inquit in tempus hostis, in diem pugnae et belli : ut cum adversarius noster diabolus tentare nos nititur, eorum moribus, quasi suis contra nos armis, nititur. Sive in nive vel grandine thesauri habentur: quia plerique iniquitatis torpore frigidi ad supernam gratiam assumpti in sancta Ecclesia fulgescunt luce, et pravam scientiam doctrinae suae ictibus cudunt. Unde aperte sequitur: Quae praeparavi in tempus hostis in diem pugnae et belli. Saulus quippe nix et grando contra adversariorum pectora factus est vel candore justitiae, vel districti eloquii correptione. Sed et hoc notandum, quod in nive aliquando blandimentum candoris exprimitur, sicuamnandum improbos, et benignus erat ac blandus ad consolandum electos.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Significat aliquando candorẽ iusticie ⁊t est
illud in psał. Lauabis me & suꝑ nuem de alba¬
bor. Et item. Dum discernit celestis reges suꝑt̾rã:
niue de abbabtint᷑ in selmon. Reges sunt apłi. scĩꝙ
pontifices. cet̾iq fideles. qui ꝓbabilt̾ regere corꝑa
sua diuino munere meruerunt. Infuꝑ niuem
de albabont᷑ in selmon: id est suꝑcandorem nuus
elucesct̃. quia eccłiam regere fidelr̃. atq ordinare
noscunt᷑ in selmon. qui int̃pretat᷑ umbra. hoc est
sub ꝓtectione diuina. Dealbabunt᷑. aut̃ aliquando
ponr̃ ⁊ in mało. sicut ⁊ in actib apłorum. ꝑcutiet te
dẽ paries de alba. te. hoc ⁊ in eungłio testat᷑i Simi¬
les estis monumentis de albatis que plenassdssib mor¬
tuoꝵ. Niues baptismi ꝓfusionẽ sig̃tat: ut tn iob. Q
timet pruinam arruet sirꝑ eam nix. Primam uero¬
hoc in loco p̃sentem tribłationem in tellexert̃. Item
in iob ita legr᷑. Numqͥd in gressus es thesauros niuis:

Expanded text:
 significat aliquando candorem justitiae, ut est illud in psalmo: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Et item: Dum discernit coelestes reges super terram, nive dealbabuntur in Selmon . Reges sunt apostoli, sanctique pontifices, caeterique fideles, qui probabiliter regere corpora sua divino munere meruerunt. Hi super nivem dealbabuntur in Selmon, id est, super candorem nivis elucescunt: quia Ecclesiam regere fideliter atque ordinarie noscuntur in Selmon, qui interpretatur umbra, hoc est, sub protectione divina. Dealbabuntur autem aliquando ponitur in malo, sicut et in Actibus apostolorum: Percutiet te Dominus, paries dealbate . Hoc et in Evangelio testatur: Similes estis monumentis dealbatis, quae plena sunt ossibus mortuorum . Nives Baptismi profusionem significant, ut in Job: Qui timet pruinam, irruet super eum nix : pruinam vero in loco praesentem tribulationem intellexerunt. Item in Job ita legitur: Nunquid ingressus est thesauros nivis
Abbreviated transcription (Latin):
signũ datur in hoste. dicta auoce qiͣ auocina
nã pagini agrestesq ad omnẽ tisũ bricina ad
cõpita duocabantur ꝓprie ergo hoc agrestib signũ
ma quirites. huiꝰ clangor bucinũ dr ubã tyite¬
uam. ⁊ terũ tubam qiͣ tibiam: uiter tubam aut̃
⁊ bucinam uet̾es discernebant. nam bucina insonãs
signũ dira dedit. tuiba autẽ prelia indicabat
ut sequantur eos qͥ fugiũt. int̾ dũ canit᷑ receptui.
nam receptꝰ dr̃ quo se exerettꝰ recipit. uñ ⁊ signa

Expanded text:
signum datur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie ergo hoc agrestibus signumma Quirites. Huius clangor bucinum dicitur. Tubam Tyrrhecavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. Nam bucina insonans signum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur, quo se exercitus recipit, unde et signa
Abbreviated transcription (Latin):
De plimbo. xuii¬
lumbũ dictum qd̾ e reo primũ pibis fac¬
tis maris altitudo temptata est. huiꝰ duo
genera st̃. nigrũ ⁊ candidum. S meliꝰ can¬
didũ. qd̾ priꝰ in insulis athalantici maris in uẽ¬
tum est. Siquidem ⁊ in lusitania ⁊ ingallatia
gignit᷑. sũma t̾ra arenosa ⁊ coloris nigri ⁊ pon¬
dere grauis int̃ueniũt. Et minuti calculi ma¬
xuine ⁊ torrentib siccatis lauant eas arenas
aurarus. metallis aqua missa calcuht Iigri
⁊ graues. ⁊ dũ aurũ colligitur cũ eo romanent
postea seꝑatt ⁊ flantur ⁊ in plumbum album
resolurint᷑. Inde ⁊ eadem grauitas plumbi que
auri est. Sic et cupiditas mundi ⁊ auaricia pe¬
cuniarũ honerosa est. ⁊ grauissima iniqͥtate
opprimit amatorem ipsius.

Expanded text:
De plumbo. Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athtum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallecia gignitur, summa terra arenosa et coloris nigri et pondere gravis. Interveniunt et minuti calculi, maxime e torrentibus siccatis; lavant eas arenas,aureis metallis, aqua missa, calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent: postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi, quae auri est. Sic et cupiditas mundi et avaritia pecuniarum onerosa est, et gravissima iniquitate opprimit amatorem ipsius.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ xp̃i illi eẽ dicuit᷑. qui contͣ diabłm pugnãt
⁊ꝯtͣ uicia fortit̾ dimicant. quibꝰ cũ ꝯsuĩnauerĩt
⁊ explenerĩt agonẽ suũ. ñ merces t̾rena. s uita ꝓ¬
mittit᷑ eterna. Nam de talib apłs ad corinthos
scͥpsit cticens. In carne aut̃ ambulantes ñ scdm
carnẽ militamꝰ. Nam arma milicie nr̃e rñ carnalia.
s potentia deo. ad destructionem mumicionĩ consi

Expanded text:
autem Christi illi esse dicuntur, qui contra diabolum pugnant, et autem Christi illi esse dicuntur, qui contra diabolum pugnant, et contra vitia fortiter dimicant: quibus cum consummaverint et expleverint agonem suum, non merces terrena, sed vita promittitur aeterna. Nam de talibus Apostolus ad Corinthios scripsit, dicens: In carne enim ambulantes, non secundum carnem militamus. Nam arma militiae nostrae non carnalia, sed potentia Deo a
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Acies dicta: qd̃ ferro armata sit ⁊ acumine
gladioꝵ. Exercitꝰ. mltitudo ex uno gene̾ abexer¬
citatõe bell uocata. Cuneris collecta in inum
militum. multitudo. Hñ ꝓpt̃ qd̾ in unt̃ coit.
ipsa coicio in unum. Cuneus nominatꝰ est. qiͣ cou¬
neus. qͥa in unũ om̃s cogunt᷑. Classes cdicte. ꝓpt̃
diuisionem exercitꝰ. qui postea manipłi dicti sunt
tare solebant. Iam postea & classica nauium
dicta. Nodus ꝓprie est densa pe ditũ multitudo.
caltate. qd̃ ux potest resolui. Ale in exercitu .xxx.
equites ẽẽ dicunt᷑. Ale aut̃ equites ab hoc dich.
quia tegunt pedites alarum uice. Cornia uo¬
cantur extremitas exercitꝰ. qͥa in torta sit. Agm̃
dr᷑. qr in longitudine directum quale solet eẽ
cũ exercitꝰ iter facit abagendo uocatum .i. eũ
do. P lautus quo te agis. ⁊ ipse est enĩ exerci¬
cedit. quicqͥ. fuerit aliud abusiue dr᷑. Milites

Expanded text:
tur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine tur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea manipuli dicti sunttare solebant. Iam postea et classica navium dicta. Nodus proprie est densa peditum multitudo, cultate, quod vix possit resolvi. Alae iequites esse dicuntur. Alae autem equites ab hoc dicti, quia tegunt pedites, alarum vice. Cornua dicuntur extremitas exercitus, quia intorta sit. Agmen dicitur, quia in longitudine directum, quale solet esse, cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, id est, eundo. Plautus: quo te agis et ipse, est autem exercirocedit; quidquid fuerit aliud, abusive dicitur. Milites
Abbreviated transcription (Latin):
bant: a quo signo manipłares milites cognomi-
plo ad signa manipłos. Turma .xxx. equites st̃.
Romani enĩ equites in una tribu. ccc. fuert̃. De
singłis eni centur ͤ x. dabant᷑ ⁊ fiebat turma.
Cohors dͦ . milites ht̃. Tria st̃ milicie genera. Sa¬
cramentũ. euocatõ coniuratõ. Sacramentũ. in quo
post electionem urat unisquisq se non recedẽ
amalicia. nisi post completa stipendia .i. mili
bellũ. ñ solum milites s cet̾i uocant᷑. Uñ etiam
ꝯsul solebat dicere qui rem publicam saluam
ẽẽ uult. me sequatur. Coniuratio. que fit in
tu multu. quando uicinũ urbis ꝑicłm singłos
uirare non patit᷑. sed repente colligit᷑ multitudo
⁊ tu multuosa in ira conflatur. hec ⁊ tit młtita¬
tio dr̃. Inacie aut̃ iste fere formesct᷑. exercitꝰ. clas¬
sis. nodꝰ. cuneꝰ. ale. cornua. agmen. que formas
⁊ noĩa abip̃is reb. de quib tnͣslata st̃ mutuan¬

Expanded text:
bant, a quo signo manipulares mbant, a quo signo manipulares mplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt. Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centuriis decem dabantur et fiebant turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, coniuratio. Sacramentum, in quo post electionem iurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post conpleta stipendia, id est, bellum non solum miles sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere: 'Qui rempublicam salvam esse vult, me sequatur.' Coniuratio, quae fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Haec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen; quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuan
Abbreviated transcription (Latin):
negociũ multoꝵ. aut amole rerum. qiͥ moli¬
ciã. legio sex milium armatoꝵ est. ab electo
uocata. qiͣ lecti .i. armitti electi. ꝓpͥe aut̃ ma¬
cecdonũ falans. galloꝵ catertia. nr̃a legio dicit᷑.
xii. turmas ducentas. Centurta est pars exercitꝰ
incentenos milites hunisa. Uñ ⁊ qui his p̃sunt
centuriones dicunt᷑. Sub centuriati uero sunt.
non qui in prima. s qui in scd̃a centuria sunt.
qiͣ sub prima centuria. tamen constii t eciam
ipss ⁊ in specłis positi in bello st̃. ut si prima de¬
fecerit. isti quos sub scd̃a diximꝰ. laborantib pͥmis
subuentut. Nñ ⁊ ad insiduandum ponit᷑ sub cẽ¬
turiatus. qiͣ armis dolosis instructus. Manipłs
ducentoꝵ est militũ. Manipł aut̃ dicti st̃ mi¬
lites. siue qui ad bellum pͥma manu incipie¬
bant. siue qd̵ anteqm̃ signa eẽnt. manipłos sͥ¬
II
.i. fascicłos stipule. uel herbe alicꝰ. ꝓ signis facie-¬

Expanded text:
negotium multorum; aut a mole rerum, quasi molenegotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex millium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi; proprie autem Macedonum phalanx, Gallorum caterva, nostra legio dicitur. tes duodecim, turmas ducentas. Centuria est pars exercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his praesunt, centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria, tamen stricti etiam ipsi et in spiculis positi in bello sunt, ut si prima defecerit, isti, quos sub secunda diximus, laborantibus primis subveniant. Unde ad insinuandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primi manu incipiebant; sive quod antequam signa essent, manipulos siid est fasciculos stipule vel herbe alicuius, pro signis facie
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnseuut. ⁊ inde tnͣscͥpti. qr noĩa dant. ut tnͣscͥbã¬
tur. Et op̾iniones dicti. qd̃ suit electi. Nam opta¬
re elige̾ est. sicut est illud. optauitq locũ regno.
i dest elegit. Ex cubitores dicunt᷑. ꝓ eo qd̾ ex cubi¬
as semper agẽ. Sicut enĩ ex nuo militũ ⁊ in por¬
ticib excubant ꝓpter regalem custodiam. Ex cu¬
bie autẽ. diume st̃ iugilie nocturne. uñ ⁊ uigi¬
les. Neli tes erãt apd̾ romanos genus milicie a
uolitando uocati. Lecti enĩ agilitate iuuenes
cũ armis suis consedebant. ⁊ mox cum ad hos¬
tes uentũ eẽt equis desiliebant. ⁊ tinuo pedi¬
tes ip̃i. Ex alia parte equitibꝰ ꝑ quos aduecti
fuerant᷑ dimicantibꝰ. hostem ꝑ ttirbabant. abhiᷤ
uelxtib elefanti quondã anmbalis recro acti
cũ regi iam a suis non possent. fabril scalpro
inter auros ad acto negibant᷑. Milicia autẽ
a militib dicta. aut a multis. qrͣ inulticia. qrͣ

Expanded text:
transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantranseunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur: et optiones dicti, quod sint electi: nam optare eligere est, sicut est illud: optavitque locum regno, id est, elegit. Excubitores dicuntur pro eo quod excubias semper agunt, sunt enim ex numero militum, et in porticibus excubant propter regalem custodiam: excubiae autem diurnae sunt: vigiliae nocturnae, unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militiae a volitando vocati. Lecti enim agilitate juvenes cum armis suis post terga equitum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his velitibus elephanti quondam Annibalis retroacti, cum regi jam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. Militia autem a militibus dicta aut a multis quasi multitia, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
riti dicuntur ueterani. solutiq milicie. qui iam in
usu prelii non st̃. Et qr mereri militare dicuntur
abstipendii scilicet que inerent᷑. idem ⁊ uet̾ani
dicunt᷑. qr iam in usu prelii non sc̃. s post multos
milicie labores. quietis suffragiũ ꝯsequunt᷑. Eque¬
stres milites dich. qd̃ equo sedeant. ⁊ militant in
equestri ordine. Tirones dicant᷑ fortes pueri. qui ad
miliciam delegant᷑. atq armis gerendis habiles exi¬
stunt. hieñ non sola ꝓfesfione natiurtatis. s ab¬
aspectu ⁊ ualitudine corꝑis existimant᷑. Nñ ⁊ ty¬
roͣ dict. quiq anteꝗͣ sacram̃to ꝓbati sunt. mi
lites non st̃. Romane aut̃ milicie mos fuit pu¬
beres pͥmos exerceri armis. Nam sexto decimo
anno tyrones militabant. quo etiã solo sub custo¬
dib agebant. Conscͥpti milites dicunt᷑. qui in
tabulis ꝯferunt᷑ ab eo qui eos dicttis est. sicut
tͣnscͥpti uocantur. cũ de alia in aliam legionem

Expanded text:
riti dicuntur veterani solutique militia, qui iam in riti dicuntur veterani solutique militia, qui iam in usu proelii non sunt, et quia mereri militare dicitur, ab stipendiis scilicet quae merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam delegantur atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, saspectu et valitudine corporis existimantur. Unde et tirolites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit, puberes primo exerceri armis. Nam sexto decimo anno tirones militabant, quo etiam solo sub custodibus agebant. Conscripti militia dicuntur, quia in tabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est; sicut transcripti vocantur, cum de alia in aliam legionem
Abbreviated transcription (Latin):
cernerent atq diudicarent. Ipse uero ea que ad
dm̃ ꝑtinent. subditis suis dispensaret. Hinc ⁊ apłs
hebrets p̃cepit dicens. Obedite prepositis ur̃is in
dño ⁊ subiacete eis. Iñ enĩ ꝑiugilant. qiͣ ꝓani
mab ur̃is dño reddituri rationẽ. ut cũ gaudio
hoc faciant. ⁊ non gementes. hoc enĩ expedit uo¬
bis. ⁊ iterum. Mementote in quit p̃positoꝵ ur̃oꝵ¬
qui locuti sunt uerbum dei. quoꝵ intuentes exi¬
tum conu̾sationis imitamini fidem. Miles dietꝰ
quia mille erant ante in numero uno. ⁊ el qr unꝰ
est ex mille electus. Romulus autẽ primꝰ ex po¬
pło milites sumpsit. ⁊ appellatut. Liber uͦ primꝰ mi¬
licie ordinem docuit. Miles autẽ ordinariꝰ dr aut
extra ordinariꝰ. Ordinariꝰ est. qui ꝑ ordinem militat.
nec ad huc aliquem consecutus est gradum ho
noris. Est enĩ gregariꝰ .i. humilis milicie. Extͣ ordi¬
nariꝰ uero: qui obuirtutẽ ꝓmouet᷑ exordine. Eme¬

Expanded text:
cernerent atque dijudicarent: ipse vero ea quae ad cernerent atque dijudicarent: ipse vero ea quae ad Dominum pertinent, subditis suis dispensaret. Hinc et Apostolus Hebraeis praecepit, dicens: Obedite praepositis vestris in Domino, et subjacete eis: ipsi enim pervigilant quasimino reddituri rationem: ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes, hoc enim non expedit vobis . Et iterum: Mementote, inquit, praepositorqui locuti sunt verbum Dei, quorum intuentes exitum conversationis imitamini fidem . Miles dictus, quia mille erant ante in numero uno, vel quia unus est ex mille electus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber primus militiae ordinem docuit. Miles autem ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutunoris. Est enim gregarius, id est humilis militiae. Extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Eme
Abbreviated transcription (Latin):
tqͥa aliciuꝰ loci tutelam p̃sidi alit̃ tenent. Pretoreᷤᷤ
autem qiͣ preceptores ciuitatis & pncipes idem ⁊ q̾sto¬
res qiͣ questiores. eo qd̃ questionib p̃sunt. Confili¬
um enĩ ⁊ cã apud eos est. ꝓceres sunt pncipes ci
Tribuni uocati qui militib suie plebib iura tri¬
buunt. Ciliarche sunt. qui mille presunt. quos
nos millenartos nuncupamꝰ. ⁊ est grecũ nomen. Cen
quagenarii. qui in capite sr̃ quinquaginta miliũ.
sicut decaniabeo qd̾ x. militib preferunt᷑. He aut̃
ht̃ subditoꝵ. ne ꝑdeuia erroris ꝑgant. neq in rus¬
tis oꝑib insistaut. nec non ⁊ caneant. ne aliis alt̾¬
um noceat. nec ꝑuolentiam opprimat. sed concor-¬
des inuicem. ⁊ pacifici uitã modestam ducãt. Uñ ⁊
in uet̾i lege iethro cognatꝰ moysi dedit illi ꝯsiliũ
ut constitueret implebe tribunos & centuriones.
quinquagenarios ⁊ decanos. Quatinꝰ ipsi minora de¬

Expanded text:
quia alicujus loci tutelam praesidialiter tenent. Praetores quia alicujus loci tutelam praesidialiter tenent. Praetores autem, quasi praeceptores civitatis, et principes: iidem et quaestores quasi quesitores, eo quod questionibus presunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes cTribuni vocati, quod militibus sive plebibus iura tribuunt. Chiliarchae sunt qui mille praesunt, quos nos millenarios nuncupamus; et est Graecum nomen. Centt quinquagenarii, quia in capite sunt quinquaginta militum; sicut decani, ab eo quod decem militibus praeferuntur. a erroris pergant, neque injustis operibus insistant, necnon et caveant, ne alius alteri noceat, ne per violentiam opprimat: sed concordes invicem et pacifici vitam modestam ducant. Unde et in veteri lege Jethro, cognatus Moysi, dedit illi consilium, ut constitueret in plebe tribunos et centuriones et quinquagenarios et decanos, quatenus ipsi minora de
Abbreviated transcription (Latin):
ysaie. Ecce testem popłis dech eum ducẽ. ac p̃cep¬
torem gentib. Et alibi. Et seruus meus dattid pͥn¬
ceps in medio eoꝵ. Duces st̃ sc̃i predicatores eo qd̾ tͣ¬
hant fideliũ greges post se. Item in contͣriam par-¬
tem duces heretici sunt. uidei siue doctores imꝑ¬
bi ut in enͣnͣgłio. Dimittite eos. ceci st̃ duces cecoꝵ.
Si cecus scecũ duxerit. ambo in faueam tadt̃. for¬
tis dñs est ut in psalt̾io legit᷑. Dñs fortis ⁊ paciens
⁊ in tob Sapiens corde ⁊ fortis robore. fortes st̃ sc̃i ut
in canticis canticoꝵ. Ecce lectũ salomonis. Ix for¬
tes ambuit᷑ ex fortissimis isrł. Fortis. diabłs. ut in
eungłio. Cũ fortis armatꝰ custodit atriũ suũ. in
pace st̃ omĩa que possidet. Patricii inde uocati fc̃.
ꝓeo qd̾ sicut patres filiis ita ꝓuideant rei publice.¬
Prefect dicti eo qd̾ p̃toria potestate p̃suit. Preto¬
res. idem qui ⁊ p̃fecti qiͣ p̃positores. Presides uero dic

Expanded text:
ac praeceptorem gentium . Et alibi: Servus meus David princeps in medio eorum . Duces sunt sancti praedicatores eo quod trahunt fidelium greges post se. Item in contrariam partem duces haeretici sunt, et Judaei sive doctores improbi, ut in Evangelio. Dimittite eos, caeci sunt duces caecorum si caecus caecum duxerit, ambo in foveam cadunt . Fortis Dominus est, ut in psalmo legitur: Dominus fortis et potens. Et in Job: Sapiens corde, et fortis robore . Fortes, sancti sunt, ut in Canticis canticorum: Ecce lectum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel . Fortis, diabolus, ut in Evangelio: Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt omnia quae possidet . Patricii inde vocati sunt pro eo, quod sicut patres filiis, ita Prefecti dicti eo quod pretoria potestate presunt. Pretores iidem qui et prefecti, quasi p
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. Assirioꝵ primo. Deiñ romanoꝵ temꝑib
⁊ locis int̾ se ordinata atq distincta. Nam sicut ib¬
lud priꝰ. ⁊ hoc posteriꝰ. ita illud in oriente. hoc in occi¬
dente exortum est. Deniq in illiꝰ fine. huiꝰ micium
confestum fuit. Regna cet̾a. cet̾iq reges. uelut ad¬
pendices istoꝵ habent᷑. S int̾ omĩa regna. illud ma¬
xime appetendũ est regnũ: qd̃ stabile ⁊ fixum ꝑ¬
manet: atq inet̾na pace consistens. nullũ habebit
finem. Ciiꝰ regni rex est xp̃s. de quo ꝓpħa ait.
Multiplicabr᷑ eiꝰ imꝑium: & pacis non erit finis.
Suꝑ soliũ dauid & suꝑ regnum eiꝰ ut confirmet
illud & corroboret in iudicio ⁊ iusticia. amͦ ⁊ usq ĩ

Expanded text:
duntur: Assyriorum primo, deinde Romanorum, temporibus duntur: Assyriorum primo, deinde Romanorum, temporibus et locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius: ita illud in Oriente, hoc in Occidente exortum est; denique in illius fine, hujus initium confestim fuit: regna caetera, caeterique reges velut appendices istorum habentur. Sed inter regna omnia illud maxime appetendum est regnum, quod stabile et fixum permanet, atque in aeterna pace consistens, nullum habebit finem, cujus regni rex est Christus, de quo propheta ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis super solium David, et super regnum ejus, et confirmet illud
Abbreviated transcription (Latin):
calcent uestiga. nulla ratione credendum est. quia
nec soliditas t̾re patit᷑ nec centrum t̾re. S neq hoc
ulla historie tognitione firmat᷑. s hoc poete qiͣ rõ¬
nando coniectant. T̃itanas aut̃ quosdam ingrecia
feruit fuisse robustos. ⁊ excellentes uirib popłos.
quos fert̃ fabule abirata contͣ deos os t̾ra ad eus
ultionem creatos. unde titanes dicti sunt. u T
matris t̾re cã in doͦs armati existerent. quos fa¬
bule aioue bello fuisse suꝑatos. atq extinctos fin¬
gunt. ꝓpter ᷑ e celo iactis fulminib int̾ierunt:
De regno milicieq uocabulis. Cap̃. iiiꝰ.¬
egnum aregib dictum. Nam sicut reges areg¬
nando uocati. ita regnũ aregib. Regnum uni¬
u̾se nationes suis quisq temꝑib habuerunt.
ut assirii. medi. ꝑsi. egyptii. greci. quoꝵ uices sors
temꝑm ita uoluitauit. ut altm ab alt̾o soluere . Int̃
om̃ia aut̃ regna t̃rarum. duo regna cet̾is głosa tra-¬

Expanded text:
calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae quasi ratiocinando coniectant. Titanas autem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae ab irata contra deos terra ad eius ultionem creatos. Unde et Titanes dicti sunt ἀπὸ matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse superatos atque extinctos fingunt, propter quod e caelo iactis fulminibus interierunt. § 3 De regnis militiaeque vocabulis. Regnum a regibus dictum. Nam sicut reges a regendo vocati, ita regnum a regibus. Regnum universae nationes suis quaeque temporibus habuerunt, ut Assyrii, Medi, Persae, Aegyptii, Graeci, quorum vices sors temporum ita volutavit ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum duo regna ceteris gloriosa tra
Abbreviated transcription (Latin):
E roglodite gens ethiopum ideo nuncupati ft̃. qd̾
tanta celeritate pollent. ut feras cursuq pedũ ad fe¬
quant᷑. Panphigii. ⁊ hi inethiopia funt. quibꝰ esca
est quucqͥd mandi potest. ⁊ omta fortuitu gignentia
iiñ ⁊ appellati. Iegtio fagi. qd̃ uenando in mari ua-¬
leant.⁊ piscib tantum alant᷑. Hi potest echnidos
montanas regiones tenent. quos sub actos alexan¬
der magnus piscib uesci ꝓhibuit. Antropofagi
gens asꝑtia sub regione syritũ syta. qui qͥa hu¬
manis carnib uescunt᷑. ideo antro pofagi noĩant᷑. Itaq
sicut his ita ⁊ cet̾is gentib ꝑ secła. aiit a regib. aut
alocis. aut amorib aut enquiblibet alis causis.
immutata uocabula st̃. ita ut prima origo nomi
nis coꝵ temꝑum uetustate ñ pateat. Iam uͦ hi qui
antipode dicunt᷑. eo qd̾ contrarii eẽ uestigiis nr̃is
putant᷑. uel qrͣ sub t̾ris positi ad uersa pelib nr̃is

Expanded text:
Troglodytae gens Aethiopum ideo nuncupati sunt, qTroglodytae gens Aethiopum ideo nuncupati sunt, qtanta celeritate pollent, ut feras cursu pedum assequantur. 130. Pamphagi, et hi in Aethiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest, et omnia fortuitu gignentia, unde et appellati. 131. Ichthyophagi, quod venando in mari valeant, et piscibus tantum alantur. 419 Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. 132. Anthropophagi gens asperrima sub regione Serum sita. Qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo Anthropophagi nominantur. Itaque sicut his, ita et caeteris gentibus per saecula, aut a regibus, aut a locis, aut a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis immutata vocabula sunt, inis eorum temporum vetustate non pateat. Iam vero hi qui Antipodae dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
hesꝑum ꝑuagantes. His nomen gauloen insu-¬
la dedit que est iuxta ethiopiam. uibi nec ser¬
pens nascit᷑ neq uiuit. Garamantes popłi afri-¬
ce ꝓpe cirenas in habitantes. agaramante rege
apollinis filio nõiati qui ibi ex suo noĩe garama
oppidum condidit. Sunt aut̃ ꝑximi gentib ethi
tremi autẽ quia se ui. ⁊ a consortio humanitatis
remoti. hesꝑii uero st̃ noĩa qui circa hispaniam
cõmorantur. Nam hispania hesꝑia dr̃. Ethiopes
dicti a filio cham. qui uocatus est cͦus. ex quo ori¬
ginem trahunt. Chus enĩ hebraica lingria ethi¬
ops interpretat᷑. hui quondam ab indo flumine
consurgentes iuxta egyptũ. int̾nilũ ⁊ occeanum
ĩ meridie sub ipsa solis uicinitate in siderunt. qͦꝵ
tres st̃ popłi. hesperi. Garamantes ⁊ in di. Hesperi¬
sunt occidentes. Garamantes tripolis. in di orientis
Ethiopes interpretant᷑ tenebre. uel caligo timpii
quib drabłs uelut tenebris circũ septus incdit.

Expanded text:
Hesperium pervagantes. His nomen Gauloe insuHesperium pervagantes. His nomen Gauloe insula dedit, quae est iuxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. Sunt autem proximi gentibus Aethtremi autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam conmorantur. Nam Hispania Hesperia. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt popsunt Occidentis; Garamantes Tripolis, Indi Orientis. Aethiopes interpretantur tenebrae vel caligo, id est impii, quibus diabolus, velut tenebris circumseptus, incedit.
Abbreviated transcription (Latin):
numo medi ꝑ si. ⁊ armeny nauib in africam
tͣnͣsueeti ꝓrima mari loca occiipare. s ꝑ sedũ
mat̾ia in agris ꝓ ꝯstituendis domiciliis nõ
inruenirent. Et ignara lingua cõmercium
uagabantur. ⁊ appapulatoĩb uagabundis
semetipõs ꝓpria lingua numides appella ue
rt̃ .i. sinẽ oppido utagos ⁊ errantes. Medi aut̃
cum libiis se miscuert̃. quia ꝓximam spaniam
lirhabitabant. quoꝵ nomen paulatim libies cor¬
rumꝑe. barbara lingua mauros ꝓpt̾ medos ap¬
pellantes. Licet mauri ob colorem agrecis uocent᷑
Greci enĩ nigrum mauron uocant. estifero qp¬
pe calore afflati. speciem atri coloris ducũt. Mas¬
silia ciuitas a frice est. ñ longe ab athlante ⁊ ortis
hesꝑidum. aqua ciuitate massil uocati sũt: quos
nos corupte massulas uocamiis. De quib uirgi¬
liꝰ hic mͥ massile gentis monstrata sacerdos. Gau¬
la dum gentes tunt a meridie usq ad oceanum

Expanded text:
numero Medi et Persae et Armenii navibus in Africam numero Medi et Persae et Armenii navibus in Africam transvecti proxima mari loca occupavere. Sed Persae, dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignara lingua commercium vagabantur, et perambulationibus vagabundis, semetipsos propria lingua Numidas appellaverunt, id est, sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proximam Hispaniam inhabitabant, quorum nomen paulatim Libyes corruperunt, barbara lingua Mauros pro Medis appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur: Graeci enim nigrum mauron vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massilia civitas Africae est non longe ab Atlante et hortis Hesperidum: a qua civitate Massylii vocati sunt, quos nos corrupte Massulas vocamus: de quibus Virgilius; Hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos. Gaulalii gentes sunt a meridie usque Oceanum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ibi uictis hostib consedisse. enisq posteros ex
noĩe ataui.⁊ afros ⁊ africam nuncupasse. Pe¬
NAitem cartagnienses st̃: a fenicibꝰ nuncupati.
qui cum didone ꝓfecti sunt. Tirios riero a tyria
tirbe fenicum nominatos. de qua ꝓfect sunt
⁊ inafrice litus uienert̃. Getali grece dicunt᷑
fuusse quiugenti agmine. alocis fuis nauib
conscendentes loca sircium in libtͥa occupauert̃.¬
& quia ex getis uenerant. diruato nomine ge-¬
tuli cognominati sc̃ Uñ zoppinioꝵ ẽ apud
gothos abantiquo cognatione mauros cum¬
sangirinitate ꝓpinquos sib uocare. Africã aut̃
lincio habuere libies. deunde afri. Post hec ge¬
tuli postremum mauri ⁊ numides. Mauri ⁊ nu¬
mideᷤ: ut afri putant. sic sumpsert ⁊ exordiũ ⁊ uo¬
cabłm. Nam postqmͣ in hispania hercules in¬
t̾iit. ⁊ exercitus eiꝰ compositꝰ ex uariis gentibus.
amisso dice passi sib sedes querebant. ⁊ ex eo

Expanded text:
et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex nomine atavi et Afros et Africam nuncupasse. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qui cum Didone profecti sunt. Tyrios vero a Tyria urbe Phoenicum nominatos, de qua profecti sunt et in Africae litus venerunt. Getuli Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt, et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum Mauri et Numides. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exercitus eius conpositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
lent. Stquidem post finem troiani belhiteu¬
crum morte mediatis fratris in iusũ patrȩ tela¬
monidum non reciperet᷑ in regnũ cyprũ cõces¬
sisse. ibiq urbem noĩe antiq patrie salamine
ddidisse. Inde adgalleciam ꝓfectus expositis se¬
dib ex loco genti nomen dedisse. Astures gẽs
hispanie. riocati eo qd̾ circa isturam flumen sep¬
t montib siluisq crebris. it habitent. Canta¬
bri gens hispanie auocabło urbis ⁊ lib̃i amnis
cui insidt᷑ appellati. hoꝵ animus ꝑtinax ⁊ mag̃
ad latrocinandũ. ⁊ ad bellandum uel ad ꝑ pedien¬
dum uerba semꝑ parati. Cel tyb̃i ex gallis cel¬
ticis fuerunt. quoꝵ ex noĩe appellata est regio
celtibia. Nam ex flumine hispanie hibo. sib
considert̃ ⁊ ex gallis qui celtici dicebant᷑. mixto
utroq uocabło celtibi nuncupati st̃. Afri ap¬
pellati ab uno exposteris abrahe. qui nocabat᷑
afer.qui dr̃ duxisse ad tiersus libani exercitũ.

Expanded text:
lent. Siquidem post finem Troiani belli Teulent. Siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminamo condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, mixto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum,
Abbreviated transcription (Latin):
nec tunt᷑. Scd̾m diu̾sitatem enĩ celi. & facies ho¬
minũ. & colores. ⁊ corꝑm qnͣtitates. ⁊ animoꝵ diũ¬
sitates existunt. Inde romanos. graues. grecos leueᷤᷤ
a fros uersi pelles. gallos nat᷑a feroces. atq acrio¬
res ingenio ꝑtudemus. Qd̃ natura climatũ facit.
Galli autẽ senones antiquitus zenones dicebant᷑
qd̾ liberum hospicio recepissent. postoa ⁊. in .s.
litta cõmutata est. Hacca oppidum fuit. uixta
pirrineũ. a quo sunt cognominati uacei. hii
tudinem. Idem ⁊ uascones qiͣ uaccones .c. in .s.
litt̾a de mutata. quos gneus pompeuis edomita
hispania. ⁊ ad triumphum urenire festinans
depirmei iuigis deposuit. ⁊ in tinũ oppidum cõ¬
gregauit. Unde ⁊ conuenaꝵ urbs nomen acce¬
pit. Hispani ab hibero amne primũ. ibi postea
abispalohłpan cognominati st̃ Salleci. acando¬
re dicti. unde ⁊ galli. Reliquis enĩ hispanie po¬
płis candidiores ęxistunt. hii grecam sibi ori¬
giem asserunt. Inde ⁊ naturali ingenio cal¬

Expanded text:
dum diversitatem enim caeli et facies hominum et colores et corporum quantitates et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum Galli autem Senones, antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent: postea x in s litteram commutata est. Vacca oppidum fuit juxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccaei, detudinem: iidem et Vascones, quasi Vaccones, c in s litteram demutata; quos Cneus Pompeius, edomita Hispania, ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei iugis deposuit et in unum oppidum congregavit. Unde et Convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati sunt. Galleci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis enim Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem adserunt. Unde et naturali ingenio cal
Abbreviated transcription (Latin):
reges luxuriose dũationis. cupiditatem ⁊ crudelissi¬
mam dnãtionẽ in popłis exercentes. Rex mistice ds
intelligit᷑. Nñ est illud in psaltio. Dñs aut̃ rex nr̃
ante scłi. Regina est aut̃ scã eccłia ⁊t est illud ĩ
psaltio. Aostart regmia ad dextris tuis. Item roges
apłi. siue scĩ cet̾i sunt. ut legit᷑ in psalmo.D̾s qͥ
das uindictas. ⁊ in regũ. Potens est ⁊ dat uirtutẽ¬

Expanded text:
reges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissireges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissimam dominationem in populis exercentes. Rex mystice Deus intelligitur, ut est illud in psalmo: Deus autem rex noster ante saecula . Regina est autem sancta Ecclesia, ut est illud in psalmo: Astitit Regina a dextris tuis. Item reges toli, sive sancti caeteri sunt, ut legitur in psalmo: Deus qui dat vindictas, et in reg
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ. Dñs utiq qui de celo descendit ad lib̾andñ un¬
firmitatis nr̃e natam ipse etiam suꝑ celorũ celos ascẽ¬
los. Reges aregendo uocati. Sicut enĩ sacerdos ascificã¬
dͥo. ita ⁊ rex aregendo. Non autẽ regiti qui ñ corrigit.
Recte igit᷑ faciendo nõĩatur: peccando amitit᷑. lsñ ⁊a
pud uiteres tale erat ꝓuerbiũ. Rex eris si recte facias
ħ non facias non eris. Regie ⁊ urtutes p̃cipue usticte
⁊ pietas. Plus autẽ in regib laudat᷑ pietas. Nam ius¬
ticia ꝑ se se uera est. Reges aut̃ ob hanc cam apud
grecos basilei uocantur. quia tanqmͣ bases popłm
sustinent. Nñ ⁊ bases coronas hñt. Qnͣto enĩ qͥsq
magis p̃ponit᷑ tanto ampliꝰ pondẽ laboꝵ grauat.
Tyranni grece dicunt᷑ idem latine ⁊ reges. Nam
fortes enĩ reges tyranni uacabant᷑. Nam tyro for¬
disum accedit tyrannos uocari pessimos atq imꝓbos

Expanded text:
 Jesus, qui de coelo descendit ad liberandam in Jesus, qui de coelo descendit ad liberandam infirmitatis nostrae naturam: ipse etiam super coelorum coelos ascenlos. Reges a regendo vocati; sicut enim sacerdos a sanctificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo nomen tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: Rex eris, si recte facias; si non facias, non eris. Regiae virtutes praecipuae, justitia et pietas; plus autem in regibus laudatur pietas; nam justitia per se severa est. Reges autem ob hanc causam apud Graecos basileis vocantur, quia, tanquam bases populum sustinent, unde et bases coronas habent: quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni Graece dicuntur. Idem Latine et reges. Nam Fortes enim reges tyranni vocabantur. Nam tiro forusum accidit tyrannos voc
Abbreviated transcription (Latin):
finis. At cuiꝰ regni possessionem. ipse nos cotidie uo-¬
cat. ꝑ scͥpturas sacras. ⁊ p̃dicatores eungłii. ut sꝑnemꝰ¬
t̃rena. ⁊ desideremꝰ celestia. illucq ꝑuentre. ꝑ rectam
fidem ⁊ bona oꝑa contendamꝰ ad qd̃ in die iudicii
ip̃e rex regũ cum sederit in sede maiestatis sue. ⁊
congregabunt᷑ ante eum om̃s electos suos qui ad
dextris eiꝰ ert̃ in uitat dicens. Henite benedich patͥs
mei ꝑcipite regnũ qd̃ uob paratum est ab origme
mũdi. Cet̾m in hoc mundo illa regna laudabilia st̃.
que subitaint᷑ regi uero dño. tudelicet xp̃õ. qui in
toto orbe t̾rarum ingentib & locis diu̾sis dilatans
eccł̃iam siam gub̃̾nat. & regit. scdm uoluntatẽ suã
Ad que regna ioquit᷑ ꝓpha in psalt̾io dicens. Reg
genꝰ hunianũ significare uoluit. quia licet sunt
gentes que gentes non habeant reges. tamen hoc ũ¬
bo condiditur. quicqͥd gentiũ eẽ sentit᷑. Qcud dicit
cantate. ad aĩe respicit puritatẽ. Psallite ad oꝑa scĩs

Expanded text:
se nos quotidie vocat per Scripturas sacras et praedicatores Evangelii, ut speremus et desideremus coelestia, illucque pervenire per rectam fidem et bona opera contendamus: ad quod in die judicii ipse Rex regum cum sederit in sede majestatis suae, et congregabuntur ante eumitat, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Caeterum in hoc mundo illa regna laudabilia sunt, quae subjiciuntur regi vero, Domino videlicet Christo, qui in toto orbe terrarum in gentibus et locis diversis dilatans Ecclesiam gubernat ac regit secundum voluntatem suam. Ad quae regna loquitur Propheta in psalmo, dicens: Regngenus humanum significare voluit; quia licet sint gentes, quae non habeant reges, tamen hoc verbo concluditur, quidquid gentium esse sentitur; quod dicitur, cantate, ad animae respicit puritatem; psallite, ad opera san
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ genu ⁊ confitebr᷑ om̃is lingua. Quia ipse in
gła est di patris uiuit ⁊ regnat in scła. De quo
pͥncipe ita legit᷑ in edechiele: pͥnceps sedebat in ea.
hoc est in porta clatisa. ⁊ comedebat panem siũ. Di¬
cunt᷑ ⁊ apłi pͥncipes. ⁊ doctores eccłie łi. de quib scͥp¬
tum est in psił. Principes ppłi ꝯuenert cum d̾o abra¬
ham. Et item. Constitues inquit eos pncipes super
omnẽ t̾ram. quoꝵ pͥncipatꝰ nimis confortatꝰ est. qr
hif suis monitis usq ad finem mundi regunt eo¬
cłiam.⁊ in die iudicii fitti sunt udices cũ xp̃o.
Ad quos ipsȩ ait. Cum sederit filiꝰ hominis in sede
maiestatis sue. sedebitis ⁊ nos suꝑ sedes xii. iudicã¬
tes .xii. trib iscł. Rirsum principes st̃ sci. ut in
salomone. Hidi seruos in equis .i. peccatores in car¬
nali potentia.⁊ pͥncipes qiͣ seruos ambulantes suꝑ
t̃ram. Item in contrariam partem. pͥncipes duces¬

Expanded text:
omne genu, et confitebitur omnis lingua, quia ipse in omne genu, et confitebitur omnis lingua, quia ipse in gloria Dei Patris vivit et regnat in saecula ; de quo principe ita legitur in Ezechiele: Princeps sedebit in ea, hoc est, in porta clausa, et comedet panem suum . Dicuntur et apostoli principes et doctores Ecclesiae Dei, de quibus scriptum est in psalmo: Principes populi convenerunt cum Deo Abraham . Et item: Constituas, inquit, eos principes super omnem terram, quorum principatus nimis confortatus est ; quia hi suis monitis usque ad finem mundi regunt Ecclesiam, et in die judicii futuri sunt judices cum Christo, ad quos ipse ait: Cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Rursum principes sunt sancti, ut in Salomone: Vidi servos in equis, id est, peccatores in carnali potentia, et principes quasi servos ambulantes super terram . Item in contrariam partem principes
Abbreviated transcription (Latin):
exgentilium tradicione in uentum. Ideo posui. qͥa
bene conuenit eccl̃iastice dignitatiut int̾iora ⁊ ext̾i¬
ora omia agant cũ consilio atq prudent̾. scdm il¬
lud qd̾ scͥptum est. Omĩa fac cũ osilio atq prudẽ¬
ter ⁊ pꝰ fc̃m ñ penitebis. Nam cesaris nomen. auit au
der apud grecos. uliꝰ apd̾ ramanos. hinc ⁊ monar¬
chia dr̃. Monos quippe singłaritas greco not̃e. ar¬
chia pͥncipatꝰ est. T̃ etrarcbe sunt quartã partẽ reg¬
ni tenentes. Nam tet᷑ quatnor sc̃. qualis fuit apd̃
iudcam philippꝰ. Princeps ⁊ clignitatis modũ fig¬
nificat & ordinis ut est illud uirgilianũ: pͥnceps
ardentem contigit lampada tͣniis. proprimꝰ. Dic¬
tus aut̃ p̾nceps a capiendo. significationẽ qd pͥmꝰ
capiat. sicut municeps ab eo qui munia accipiat.
cis cuiꝰ p̾ncipatꝰ est suꝑ humerum eiꝰ. qͥa in cruce¬
exaltatꝰ omĩa trahit ad se ip̃m. ⁊ ideo ill curuabr᷑

Expanded text:
ex gentilium traditione inventum ideo posuit, ex gentilium traditione inventum ideo posuit, quia convenit ecclesiasticae dignitati, ut interiora et exteriora omnia agat cum consilio prudenter, secundum illud quod scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Nam Caesaris nomen aut Augusder apud Graecos, Julius apud Romanos: hinc et monarchia dicitur, monos quippe singularis Graeco nomine, arche principatus est. Tetrarchae sunt quartam partem regni tenentes. Nam tetra quatuor sunt: qualis fuit apud Judaeam Philippus. Princeps et dignitatis nomen nificatur, et ordinis; sicut est illud Virgilianum: Princeps ardentem conjecit lampada Turnus, pro, primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, eo quod primus capiat: sicut municeps ab eo quod munia accipiat. cis, cujus principatus est super humerum ejus; quia in cruce omnia trahit ad seipsum ; et ideo illi curvatur
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ xp̃i imꝑio agere moliunt᷑. ⁊ hos secunt᷑
ꝑ uersi hoĩes. qui cupiditatem t̃renam sectantes
modesta dispositione regere. ⁊ rite ac consulte
illi pre tẽ. Consules appellant᷑ a confulendo sicut
reges aregendo. sicut leges alegendo. Ham cũ
romani regum suꝑbam dominationem ñ fer-¬
rent. annuia imꝑia. binosq consules sib fece¬
rt̃. Nam fastus regiꝰ non beniuolentia consu¬
lentis. s suꝑbia dominantis erat. Hinc igitur
constiles appellati. uel a consulendo ciuib uel a
regendo cuncta ꝯsilio. quos tamen id cõmutã¬
do ꝑ annos singłos edegert̃ ut nec in solens dui
maneret. ⁊ moderatior rito succͣreret. Inde aut̃ duo
partes. qr unꝰ rem cuulẽ. alt̃ rem militarem minis¬
trabat. regnauert̃ aũt̃ annis eccclxuii. Consules
aut̃ rec te dici posstint magistri eccłie. Hoc est ep̃i
uant atq gub̾nant. Hoc autem nomen potestates

Expanded text:
semper Christi imperio agere moliuntur, et hos sequuntur semper Christi imperio agere moliuntur, et hos sequuntur perversi homines, qui cupiditatem terrenam sectantes, igunt, quam modesta dispositione regere, et rite ac consulte illi praeesse. Consules appellantur a consulendo, sicut regeRomani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastum regium non benivolentia consulentis, sed superbia dominantis erat. Hinc igitur consules appellati, vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta dos per annos singulos elegerunt, ut nec insolens diu maneret, et moderatior cito succurreret. Inde autem duo pares: quia unus rem civilem, alter rem militarem ministrabat; regnaverunt autem annis 464. Consules autem recte dici possunt magistri. Ecclesiae, hoc est, episuvant atque gubernant. Hoc autem nomen potestatis