comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾m frãmtuum coħrdem urm̃ ultia nõ
põt. quam ut depcculio suo recipiat tãtã
quanitatẽ: in quantam ꝯdẽpnãtus est
his cum quib ip̃e contraxit.¬
d.aã. Hifamilie hertiscunde inditio: qͦ
bona pat̾na int̃ te ac frãm tuum cquo iutre
piunsa sunt nichil suꝑ euicticẽ rerum sĩgłis
Adiudicatarum specialit int̃ uos cõuenit:
Idẽnt unus quisq er̃ntum rei suscipiat.
recte possessionis euicte detrim̃tum frem
tuum. ⁊ coħrdem ꝓparte agnoscere. p̃ses ꝓ
d.ãa: ¶idiuisionẽconuntiõe facta: ⁊
possessio conscnsum secuta dñium ꝓsoli¬
tes. si patrituo successisti ss iuõ placitum di¬
uisionis usq ad pactum stecit: arbit̃ familic
hertiscunde uditio uobis datus. cõioẽm int̃¬

Expanded text:
alterum fratrem tuum coheredem vestrum ultra non potest, quam ut de peculio suo recipiat tantam quantitatem, in quantam condemnatus est his, cum quibus ipse contraxitio, quo bona paterna inter te ac fratrem tuum aequo iure divisa sunt, nihil super evictione rerum singulis adiudicatarum specialiter inter vos convenit, id est ut unusquisque eventum rei suscipiat, recte possessionis evictae detrimentum fratrem tuum et coheredem pro parte agnoscere praeses . Si divisionem conventione factam etiam possessio consensu secuta dominium pro solites, si patri tuo successisti. Si vero placitum divisionis usque ad pactum stetit, arbiter familiae erciscundae iudicio vobis datus communionem int
Abbreviated transcription (Latin):
foaa. E icum patruo nr̃o hac cõditic̃e ali¬
uisicẽm fecistis. ut senullam dolum adibu¬
isse sitraret. nec fiõ placitis exibuit: quo¬
tninus res itroinisas requiratis eore plaçi¬
tum q̃ idusione uenerant nichil uõb¬

Expanded text:
. Si cum patruo vestro hac condicione divisionem fecistis, ut se nullum dolum malum adhibuisse iuraret, nec fidem placitis exhibuit, quominus res indivisas requiratis, eorum placitum quae in divisionem venerunt nihil vob
Abbreviated transcription (Latin):
fram̃n tuum uineas cões pignor dedisse:
cum partemtuam qũamiumcis habeo
creditoꝵ obligare ñ põtuerit. p̃ses ꝑui¬
cie restitu tibitam iubebit: cum fructi¬
b: quos creditor teparte tua ꝑcepiti¶ Idẽ
p̃ses ꝓuintie decduisioẽ uinearum inter
te. ⁊ creditorẽ frĩs tui cognoscit. ⁊ iubeb̾
eum accepta pecunia. quanti statuerit
partẽ frĩs tui ualere eam partẽ quam de
fr̃ẽ tuo accepit. tibi restituere. auit extima¬
ta tua parte. ad crecitorẽ frĩs tua data
pecuna quatiextimauit. eani tnsferre.
b.a Adoffitium arbitri quiint te ac
frãn tuum diuidendis bonis datus fu̾it
ea sola ꝑtinent. quemanent coĩa tibi et
Silu. nam ea quors partẽ is u̾edidit cũ
emptorib tibicoia sunt. ⁊ aduͣsus sĩgłos

Expanded text:
edisse, cum partem tuam, quam in vineis habes, creditori obligare non potuerit, praeses provinciae restitui tibi eam iubebit cum fructibus, quos creditor de parte tua percepit. Idem praeses provinciae de divisione vinearum inter te et creditorem fratris tui cognoscet et iubebit eum accepta pecunia, quanti statuerit partem fratris tui valere, eam partem quam de fratre tuo accepit tibi restituere aut aestimata tua parte ad creditorem fratris tui data pecunia quanti aestimaverit eam transferre.. Ad officium arbitri, qui inter te et fratrem tuum dividendis bonis datus fuerit, ea sola pertinent, quae manent communia tibi et illi. Nam ea, quorum partem is vendidit, cum emptor
Abbreviated transcription (Latin):
titulus defic̾iat suum ñfacit. si tuco porti¬
ones heclitarias ad signatas. penes singłos
gulos actio ꝓseditanis portionib cre¬
ditori ꝑata mutari ñ pͣossit. tñ adexibẽ¬
dam fidemhis que conuenãnt. stipula¬
tiomis uuris adbibito remedio: qui pla¬
citum excedit urgue põt. cumtacomis¬
so smñ contͣrium c̃onuenisse ꝓbarctur. p̃¬
scriptis ũbis ꝯnem potuiss.¬
daa. Eilim. que hntem fundum poͣ¬
tictm rereditatis frĩb.⁊ quib dam alus
subcõcuitione. ũbis p̃carus restituere sanc¬
xit testator. post eius em̃itum heditaria
parte p̃cdu inquarte ratioe retentacompe¬

Expanded text:
titulus deficiat, suum non facit, sed in eo portiones hereditarias adsignatas penes singulos gulos actio pro hereditariis portionibus creditori parata mutari non possit, tamen ad exhibendam fidem his quae convenerant, stipulationis et iuris adhibito remedio, qui placitum excedit, urgueri potest, cum et hoc omisso, si non contrarium convenisse probaretur, praescriptis verbis conveniri potuiss. Filium, quam habentem fundum portionem hereditatis fratribus et quibusdam aliis sub condicione verbis precariis restituere sanxit testator, post eius eventum, hereditaria parte praedii in quartae ratione retenta, compe
Abbreviated transcription (Latin):
dãa: G icogitttione future successiõis
offitium arbiti diuidende heclitatis p̃ue¬
indicio suam̃ declarant uolantatẽ. inter
cos qui e successerunt exemplo falcidie.
detentionis habita ratioẽ familie diuidẽ¬
de cã datus arbit̃. ꝓuirili p̃terea portioẽ
cors quenuli specialit᷑. us gn̾alit̃ ad signa¬
uit. facta dinisicẽ. inadiudicando patͥs
sequetur uoluntatẽ.

Expanded text:
uturae successionis officium arbitri dividendae hereditatis praeindicio suam declaravit voluntatem, inter eos qui successerunt, exemplo falcidiae retentionis habita ratione, familiae dividendae causa datus arbiter  virili praeterea portione eorum, quae nulli specialiter vel generaliter adsignavit, facta divisione in adiudicando patris sequetur voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
dãa. Coheredib diuisioc̃m int̾ se faciẽ¬
tib. iuri ab sentis. ⁊ignorantis minime
derogari: ac ꝓ indiuiso porticem eam que
mitio ip̃ius fuit: inõib. cõib ieb retinere
certissimum ẽ. Uñ portic̃em tuam cutintcl¬
ditib arbitrio familie hertiscunde ꝑciꝑe po¬
tes exfacta int̾ coħrdes diuifione.: nulluio
p̃iuditium timens.¬

Expanded text:
. Coheredibus divisionem inter se facientibus iuri absentis et ignorantis minime derogari ac pro indiviso portionem eum, quae initio ipsius fuit, in omnibus communibus rebus retinere certissimum est. Unde portionem tuam cum reditibus arbitrio familiae erciscundae percipere potes, ex facta inter coheredes divisione nullum praeiudicium timens
Abbreviated transcription (Latin):
Quoticns int om̃s nͣrtes ttita¬
certis possessionib cm mancipiis que
inhistem sunt conscituta: iubet eos eẽ
contentos: noluntati eius salua legis
falcidie auctoritate optẽꝑandum ẽe
manfestum ẽ Necmutat quod inseq̃n¬
tib ñbio mancipia sua unn̾a nula fa¬
Ttacoꝵ discreticẽ comm̃dãda putanit
Trͣclib. cumutiq his ea uideatur: insi¬
nuasse: quib ⁊̃ testam̃to relinquenda

Expanded text:
Quotiens inter omnes heredes testacertis possessionibus cum mancipiis, quae in isdem sunt constituta, iubet esse contentos , voluntati eius salva legis falcidiae auctoritate obtemperandum esse manifestum est: nec mutat, quod in sequentibus verbis mancipia sua universa nulla facta eorum discretione commendanda putavit heredibus, cum utique his ea videatur insinuasse, quibus etiam testamento relinquenda
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ postea contrarium cuis uiditium ꝓbetũ
ꝑarbitrum diuidende herectitatis p̃cipuas
adindicari sepe rescriptamẽ ¶Hisitaq sipa¬
tri successisti. quẽ noĩc tuo qdam cõꝑafic
dicis: adnͣsus sororemtuam. apud p̃sidẽ
ꝓuintiesi res integra ẽ. uti potes. ¶In
cõiaũt fercditate: qn sumptus ab uno
facti bona fide: familie hertiscunde iuditi¬
o: ułnegotior gestor actione: seruari
possint. non ẽ ambiguum.

Expanded text:
iudicium probetur, per arbitrium dividendae hereditatis praecipuas adiudicari saepe rescriptum est. His itaque, si patri successisti, quem nomine tuo quaedam comparasse dicis, adversus sororem tuam apud praesidem si res integra est, uti potes In communi autem hereditate quin sumptus ab uno facti bona fide familiae erciscundae iudicio vel negotiorum gestorum actione servari possint, non est ambiguum.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃p ant Frat᷑ tuus si solam porticẽt
pdu ad se ꝑtinentẽ clistraxit: ueclitionẽ
reuccari noportet. s adu̾sus cum curt
quo tibi idẽ p̃dium cõmune ẽẽ cepcrit.
cõi diuedundo iuditio consiste. eaactiõe
aut uniũsum p̃clium silicitatioẽ uiceris.
exsoluta sccio parte p̃ti obtinebis. aut
p̃tũ portioẽm. sialius meliorẽ cõcitione
adtucrit. consequeris. ¶ Quod si diui¬
sio pclufine cuiusquã iniria comode
ficri potĩt. portioẽm suis finib tibi addi¬
ctam possicebis Hoc uidelicet custedic̃do.
ut post litis contestatioem. nemo partẽ
suamecteris euscerei dĩus non consenti¬
entib. alienare possit.

Expanded text:
s . Frater tuus si solam portionem praedii ad se pertinentem distraxit, venditionem revocari non oportet, sed adversus eum, cum quo tibi idem praedium commune esse coepit, communi dividundo iudicio consiste: ea actione aut universum praedium, si licitatione viceris, exsoluta socio parte pretii obtinebis aut pretii portionem, si alius meliorem condicionem attulerit, consequeris. Quod si divisio praedii sine cuiusquam iniuria commode fieri poterit, portionem suis finibus tibi adiudicatam possidebis: hoc videlicet custodiendo, ut post litis contestationem nemo nec partem suam ceteris eiusdem rei dominis non consentientibus a
Abbreviated transcription (Latin):
cam potestis: ⁊ adu̾sus defensores cĩni¬
tatis maiores petentes excautiõe. si ꝓba¬
ũttis sẽꝑ quincunces amitampupillor̃
ur̃oꝵ que maiores cauãt rep̃ndisse.¬
mpant Dicreditricique exc̃a pigͦ¬
ris obligatam sibi rẽ tem: pecuraam
debitam cum nsuris testib p̃scntib ob¬
tulisti. eaq s̃accipiente obsignatam eã
deposuisti: usuras exco tp̃e quo obtulisti
prãre ñ cogeris. ¶ ab sente uõ creditͥce.¬
d.a. ¶ reditor instrum̃tis sus ꝓ bare
deb que intẽdit. ⁊usuras sestipulatũ
si põt sec enum si aliq̃n exconsensu ꝑ̃s¬
Iite sunt: obligatiõem ꝯstituunt.¬
d.a. Quamuis bassa cum pecumiami
mutuam acciꝑet minores usuras maio¬
fano spopon derit. ⁊ nisi nitra certũ tp̃c
tas soluissi. ampliores: licitas tñ ꝓmi¬
sit: si post tͣp̃c cautiom pfinitum: credi¬
tor eazd̃ accepit: nec maiores dari sibi
postulauit: ac ꝑ hoc ñ recessisse ammo¬
rum p̾staticẽ eum ꝓbari põt: eas usuraᷤᷤ

Expanded text:
am potestis etiam adversus defensores civitatis maiores petentes ex cautione, si probaveritis semper quincunces amitam pupillorum vestrorum, quae maiores caverat, rependisse creditrici, quae ex causa pignoris obligatam sibi rem tenet, pecuniam debitam cum usuris testibus praesentibus obtulisti eaque non accipiente obsignatam eam deposuisti, usuras ex eo tempore quo obtulisti praestare non cogeris. Absente vero creditrice. Creditor instrumentis suis probare debet quae intendit et usuras se stipulatum, si potest. Nec enim, si aliquando ex consensu praestitae sunt, obligationem constituunt. Quamvis bassa, cum pecuniam mutuam acciperet, minores usuras menophano spoponderit et, nisi intra certum tempus eas solvisset, ampliores  licitas tamen promiserit, si post tempus cautioni praefinitum creditor easdem accepit nec maiores dari sibi postulavit ac per hoc non recessisse a minorum praestatione eum probari potest, eas usuras
Abbreviated transcription (Latin):
d̃. ãa. Situtores pupillis offitio ma¬
gistratus urguentt nõiastis: ac ꝓhis
ꝑꝑ honus prim pilipecumam soluistiᷤ.
suꝑ sutiosam geritis sollicitudinẽ ne
ab ip̃is conuenti. Hanc eis imputare
minume possitis.ułauobis quicquao
amplius exigatur: si tm̃ quantũ eis ta¬
tores debuerint. ułuos noĩe ip̃oꝵ. ma¬
iorẽ quantitatẽ dedisse ꝓbetur.
ꝯsiquid amplius debeas soluens: uł acci¬
pere creditore nolente offerens:⁊ consigͣ¬
tum deponẽs: depignorib agere potes.
d.ãa: S ielud mid debitã ꝙ sollẽp¬
nium publicaꝵ functionum debueras
noĩe: cõperisaturo tibi nichil petiturũ
postea mũtianio sqͥpsisti: redditis queue¬
nerant incõpensatic̃em. ñ indebiti solu¬
ti repetitio: sañ debiti cõpetit exactio.

Expanded text:
 . Si tutores pupillis officio magistratus urguente nominastis ac pro his propter onus primipili pecuniam solvistis, superstitiosam geritis sollicitudinem, ne ab ipsis conventi hanc eis imputare minime possitis vel a vobis quicquam amplius exigatur, si tantum, quantum eis tutores debuerunt, vel vos nomine ipsorum maiorem quantitatem dedisse probetur.si quid amplius debeas, solvens vel accipere creditore nolente offerens et consignatum deponens de pignoribus agere potes.. Si velut in id debitum, quod sollemnium publicarum pensitationum debueras nomine, compensaturo tibi nihil petiturum postea Muciano scripsisti, redditis quae venerant in compensationem non indebiti soluti repetitio, sed ante debiti competit exactio.
Abbreviated transcription (Latin):
diam tantum mõ certesime usurare posse
stipulari. ⁊ eam quantitatt̃ usurare ⁊ tna
lus oib. casib nullomõ ampliari ⁊̃ ꝗb
crtra scipulatiom usure ⁊̃ exigi solent
siec liceat indici memorata augere ta¬
daticẽm. occasioẽ consuetudinis in regi¬
ce obtineritis. ¶ Siquis aut̃ aliquidc̃e
modum huius fecit ꝯstitutionis: nulã
ceꝑit. insortem hoc imputare cõpellet᷑.
Intdicta licentia creditorib expecimuis
fenoridandis: aliquid detrahere. uel
retinere siliquas uł sportulais uł al¬
terius cuiascumq cãe gra. Nam siquad
huiusmoĩ factum fu̾it. pͥncipale debitũ
abitio ea quantitate minuetur: ut tã
tpã minuenda pays q̃musure eius exi¬
gͥi ꝓhiteantur. ¶ Machinatioes ⁊̃ cre¬
ditore qui exhac lege ꝓhibiti sũt maio¬
res usuras supulari.: ⁊ alios medios subi¬
ciunt. quib hoc ñ ita int̾dictum ẽ. rese¬
cantes. uibemus siquid tale fu̾it ad ter¬

Expanded text:
diam tantummodo centesimae usurarum posse stipulari et eam quantitatem usurarum etiaus casibus nullo modo ampliari, in quibus citra stipulationem usurae exigi solent. Nec liceat iudici memoratam augere taxationem occasione consuetudinis in regione obtinentis. Si quis autem aliquid contra modum huius fecerit constitutionis, nullam t si acceperit, in sortem hoc imputare compelletur, interdicta licentia creditoribus ex pecuniis fenori dandis aliquid detrahere vel retinere siliquarum vel sportularum vel alterius cuiuscumque causae gratia. Nam si quid huiusmodi factum fuerit, principale debitum ab initio ea quantitate minuetur, ut tam ipsa minuenda pars quam usurae eius exigi prohibeantur Machinationes etiam creditorum, qui ex hac lege prohibiti maiores usuras stipulari alios medios subiciunt, quibus hoc non ita interdictum est, resecantes iubemus, si quid tale fuerit attem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutum fuat: si ñ ꝑfectissune cautũ.
Si eramuisuras in sortem redigere fr̃at cõ¬
cessum: ⁊ totius summe usuras siipulari.
que differentia erat debitorib aquib re
tera usurar s usirras exigebantur. hoc c̃te
trat ñreb s ũbis tantuminõ leges porĩs
Qua ꝑꝑhac aꝑtissima lege diffinimus:
nullomõ licde cinqu̾ã usuras p̃t̃iti uł fu¬
tu tp̃is. in sortẽ redigere.⁊ eare iterũ¬

Expanded text:
autum. Si enim usuras in sortem redigere fuerat concessum et totius summae usuras stipulari, quae differentia erat debitoribus, qui re vera usurarum usuras exigebantur? hoc certe erat non rebus sed verbis tantummodo leges ponere Quapropter hac apertissima lege definimus nullo modo licere cuidam usuras praeteriti vel futuri temporis in sortem redigere et earum iter
Abbreviated transcription (Latin):
b subuentum ẽ. quib quasi mandator
ñdesignasti: hũit creditor iusuras tibi ac¬
cepto ferende. solute quatitatis ficultatẽ¬
d.a. P ignorib quid int̾uementib u¬
sure que sinestipulatioe peti ñ poterãt:
pãcto retineri possunt. uenm hoc uire con¬
satuto. cum huiusmõi nulio int̃põito
pacto tantuminõ certesumine penam
prãri conucnisse ꝓpõas: nec peti. nec reti¬
neri quicquã amplius põt:⁊ad pigno¬
ris solũtioem urgueri te disciplina u¬
ris pͥspicis.¬

Expanded text:
 subventum est: quibus quasi mandator non designasti, habuit creditor in usuras tibi accepto ferendae solutae quantitatis facultate. Pignoribus quidem intervenientibus usurae, quae sine stipulatione peti non poterant, pacto retineri possunt. Verum hoc iure constituto, cum huiusmodi nullo interposito pacto tantum certae summae poenam praestari convenisse proponas, nec peti nec retineri quicquam amplius et ad pignoris solutionem urgueri te disciplina iuris perspicis
Abbreviated transcription (Latin):
sPensuris quare moctum ĩasta¬
tiumus: prauam quordam int̾p̃tati¬
cẽm penitus rtmoucrites: iubemus ĩ eos:
quiante eand̾ sancticẽm ampliores quã
statute sinit usuras sitpulati sunt. ad mo¬
dum ead sanctic̃em taxatum: ex tp̃e il
lationis cius legis suas mod̾ari actic̃es.
Iulius scilicet tp̃is ꝙ ante eand̃ fluxitle¬
gẽ. ꝓtenore stipulationis usuras exac
pignora q̃dam ꝓdebito creditori data
sunt quor occasicẽ q̃ dam ueteres leges
ultra duplum ufuras exigi ꝑ mittebãt.
Quod ⁊mbone fidei iuditus. cetisq õib¬

Expanded text:
suris, quarum modum iam statuimus, pravam quorundam interpretationem penitus removentes iubemus etiam eos, qui ante eandem sanctionem ampliores quam statutae sunt usuras stipulati sunt, ad modum eadem sanctione taxatum ex tempore lationis eius suas moderari actiones, illius scilicet temporis, quod ante eandem fluxit legem, pro tenore stipulationis usuras exactpignora quaedam pro debito creditori data sint, quorum occasione quaedam veteres leges et ultra duplum usuras exigi permittebant. Quod et in bonae fidei iudiciis ceterisque o
Abbreviated transcription (Latin):
mp.ã: Sisine uoluntate tua res tue
tiomi sciente creditrice. auxilio senatus
consulti uti põtes. ¶ Quodsipatientiã
p̃stitisti: ut qͣi suas res tuas maritus
obligar decipere uoliusti mutuam pe¬
cumam dant̾e. Et ideo tibi ñ succurretũ
senatus consulto. quoinfirmitati ñ cal¬
leditati mulicrum consultum ẽ
patrimonium: tutorib eor sccurita¬
ten ꝓm̃iserit: ⁊ fidcuissorẽ p̃stiterit. ł
pignora dełit. q̃m quodam mõ. suum
negotium gessisse uidetur: senatus cõ¬
sulti auxilio. neq ip̃a neq fideussor
abea p̃stitus. neq res eius pignorate
adumantur. ¶ smnaũt tutore se excu¬
sare uolente. ip̃a se uit̾posuit in dec̃pra

Expanded text:
. Si sine voluntate tua res tuaetioni sciente creditrice, auxilio senatus consulti uti potes. Quod si patientiam praestitisti, ut quasi suas res maritus obligaret, decipere voluisti mutuam pecuniam dantem et ideo tibi non succurretur senatus consulto, quo infirmitati, non calliditati mulierum consultum es onium, tutoribus eorum securitatem promiserit et fideiussorem praestiterit vel pignora dederit, quoniam quodammodo suum negotium gessisse videtur, senatus consulti auxilio neque ipsa neque fideiussor ab ea praestitus neque res eius pigneratae adiuvantur. Sin autem tutore se excusare volente ipsa se interposuit indemnita
Abbreviated transcription (Latin):
õ.aa. Cum ꝓpõas te nauticũ fenus eacõ.¬
ditiõe decusse: ut post nauigiũ ꝙ mnaffricã
dirigi tebitor ad seuerabat: insalonitanor̃
Portumnaue delata: fenebris pecunia tibi
rectteret̃. ita ut nauigu dũ taxat ꝙ mafri¬
eam destinabat᷑ ꝑiculum susciꝑss. ꝑq uitiũ
d ebitoris: ñ loco quid̾ nauigu scruato. illici¬
tis cõꝑatis mercib. que nauis ꝯtinebat. fi¬
andacia. accesisse asseueratur. ascribi tibi
uiris publici ratio nõ ꝑm̃ittit.
.d. aa. raiectitie quid pecume que peri¬
cuio crecdtoris mutuo datur casus. anteqͣ
ad destiratũ locum nauis ꝑuerat. adde.¬

Expanded text:
. Cum proponas te nauticum fenus ea condicione dedisse, ut post navigium, quod in africam dirigi debitor adseverabat, in salonitanorum portum nave delata fenebris pecunia tibi redderetur, ita ut navigii dumtaxat quod in africam destinabatur periculum susceperis, perque vitium debitoris, nec loco quidem navigii servato, illicitis comparatis mercibus quae navis continebat fiaudacia accidisse adseveratur, adscribi tibi iuris publici ratio non permittit.. Traiecticiae quidem pecuniae, quae periculo creditoris mutuo datur, casus, antequam, ad destinatum locum navis perveniat, ad de
Abbreviated transcription (Latin):
acsi ñ suscipiat creditor: consignatã in
publico de pone. utcursus usurars legi¬
timarum inhibeãtur. ¶Inhoc aũt c̃alu
publicum intelligi oportet. uł sacratis¬
simas edes: ułubi cõpetens uidex fuꝑ ea
re aditus deponi eas diposũit. ¶ Quosu
manifeste declarat: pignoris inhiberi ꝑ¬
secuticem. uł solutis pecunuis. uł si ꝑcredi¬
torẽ steterit: quominus soluãtur. ¶quod
⁊̃ intͣic̃ticuis seruarioportet. ¶ Crecuitori
scilicit actiõe utili ad exactic̃em ceos nõ
adnͣsus debitorẽ. nisi forte eas receꝑit. f¬

Expanded text:
ac, si non suscipiat, consignatam in ac, si non suscipiat, consignatam in publico depone, ut cursus usurarum legitimarum inhibeatur. In hoc autem casu publicum intellegi oportet vel sacratissimas aedes vel ubi competens iudex super ea re aditus deponi eas disposuerit. Quo sumanifeste declarat pignoris inhiberi persecutionem vel solutis pecuniis vel si per creditorem steterit, quominus solvatur. Quod etiam in traiecticiis servari oportet. Creditori scilicet actione utili ad exactionem earum non adversus debitorem, nisi forte eas receperit,
Abbreviated transcription (Latin):
bitaret: pactoq ita ut conuenit usa ẽ: ñ
⁊ locando domum pensioẽm reclegit. refer¬
riquestioem qͣi plus domus redigeret: fi
illicitum fenus c̃e cont̾ctum: siuilius cõ¬
d̾ucta habitatio tibi urdetuꝵ.
cõcliticẽ milie aureoꝵ nũo quantitatem
sumpsisse. ut si intra diem certum debito
satis ñfeciss: cumpera quad rupli recddẽ
tur ꝙ accepit. uins forma ñ patitur legẽ
istius cont̾ctus: ultra penam legitimars
usurarum posse ꝓcedere.
d.ã. Cum ñ frum̃tum. s pecumã fenoĩ
te accepisse allegas: ut certa modiatio tri¬
tici prãretur: ac nisi is modus suadie fu¬
iss oblatus: m̃suraꝵ additam̃tis ĩfran¬
tum te c̃e contendis: potes adũsus inp̃
mp̃.phi. Siea lege possessioem mater
incertum fructuum euntum: telcindi
placita ñ possum̃t.
solute ñ fu̾int: ac ꝑꝑ ea minuere eam
s̃ potũerint. licet post sortam recdditao
creditori fũint date: exclusa uiris uarie¬
ucitis creditori post contestãtiõem offat

Expanded text:
bitaret, pactoque ita ut convenit usa est, non etiam locando domum pensionem redegit, referri quaestionem, quasi plus domus redigeret, si illicitum fenus esse contractum, sed vilius conducta habitatio videtur condicione mille aureorum numero quantitatem sumpsisse, ut, si intra diem certum debito satis non fecisset, cum poena quadrupli redderet quod accepit, iuris forma non patitur legem contractus istius ultra poenam legitimarum usurarum posse procedere.. Cum non frumentum, sed pecuniam fenori te accepisse adleges, ut certa modiatio tritici praestaretur, ac, nisi is modus sua die fuisset oblatus, mensurarum additamentis in frautum te esse contendi. Si ea lege possessionem mater incertum fructuum eventum rescindi placita non possunt. solutae non fuerint ac propterea minuere eam non potuerint, licet post sortem redditam creditori fuerint datae, exclusa iuris varielicitis creditori post testationem offer
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo uibemus illustrib quid̃ ꝑsonis: sũĩ
cas p̃ceclentib minime licere ultra t̃tiã
contͣctu. uili. ułmaximo. stipulai. ¶ I¬
los uõ qui ergasteriis p̃sunt: uł aliam
licitam negotiatiõem gerunt usq ad
besse centesime suamstipulatiõem mo¬
d̾ari. ¶ Int̾ͣiectituis aut̃ contͣctib. uł in
specierum fenori dationib: usq ad cen¬
tesimam tantum mõ lictrestipulari.¬

Expanded text:
Ideoque iubemus illustribus quidem personis sive eas praecedentibus minime licere ultra tertiam contractu vili vel maximo stipulari: illos vero, qui ergasteriis praesunt vel aliquam licitam negotiationem gerunt, usque ad bessem centesimae suam stipulationem moderari: in traiecticiis autem contractibus vel specierum fenori dationibus usque ad centesimam tantummodo licere stipulari
Abbreviated transcription (Latin):
d.a. Per teteritiõem pignoris usu¬
ras seruari posse: dequib p̃standis ꝯ¬
uenit. licet stipulatio int̾posita nõ sit.
merito constitutum ẽ ⁊ratioẽmħt. cũ¬
ta sint. ¶ sr enm inc̃a dequa agisħ
ratio cessat: siquid tp̃e contͣcuis demi¬
norib usuris petendis ꝯuenit. potea
aũt cum se debitor p̃staturum maiões
repisit. ñ põt inderi rãta rctentio pi¬
gnoris. qͣn eo tp̃e quo instrum̃ta ẽm¬
ittebantur: ñ conuenit: ut pignus ⁊
ad hancẽautiõem teneatur.
o.ã. iN dũsus creditorẽ usuras maio¬
res exscipulatu petentẽ: siꝓbetur ꝑ
c̾tos annos ininores postea ⁊ secutus.¬

Expanded text:
. Per retentionem pignoris usuras servari posse, de quibus praestandis convenit, licet stipulatio interposita non sit, merito constitutum est et rationem ta sint. Sed enim in causa de qua agis haec ratio cessat, si quidem tempore contractus de minoribus usuris petendis convenit, postea autem, cum se debitor praestaturum maiores repromisit, non potest videri rata retentio pignoris, quando eo tempore, quo instrumenta emittebantur, non convenerit, ut pignus etiam ad hanc adiectionem teneatur.. Adversus creditorem usuras maiores ex stipulatu petentem, si probetur per certos annos minores postea consecutus
Abbreviated transcription (Latin):
que post confectioem dotalurm instrum̃tor̃
de soluta dote exparte. ułinsolidum ex po
neratitia cautioẽ aput creditorẽ manente:
solidi tñ debiti solutiõem factam ẽe demon¬
strantes. uł ⁊̃ fut᷑am c̃e redibitiõem instruõ¬
tifeneratitii ꝓmittentes. uł siqua alt̾ius cuuiꝰ¬
cũq contͣctus gr̃a in qua nũatio pccunarũ.
ułdatio certaꝵ specieꝵ scͥpta ẽ: securitas
srmilit̃ data sit. deperas cẽ pecumas uel

Expanded text:
quae post confectionem dotalium instrumentorum de soluta dote ex parte vel in solidum exponuneraticia cautione apud creditorem manente, solidi tamen debiti solutionem factam esse demonstrantes, vel etiam futuram esse redhibitionem instrumenti feneraticii promittentes, vel si qua alterius cuiuscumque contractus gratia, in qua numeratio pecuniarum vel datio certarum specierum scripta est, securitas similiter data sit depensas esse pecunias vel
Abbreviated transcription (Latin):
d.aa: S ĩcui s̃nũate pecume cõpetere
possit exceptio. ⁊ eosuꝑsedente taliuti au
ut pote res eius detmentes ãbhis ꝗ debita
euis exigunt. cui cõpetit huuismocti excop¬
tio. uł dotis. uł alt̾ius cãt nõie. siue cot᷑
alios possidentes aliquã acticem ip̃imo¬
ueant: possint mnexaminando negotio
adũsariis eand̃ ñ nĩate pecunie exc̃cp¬
tic̃e opponere. nec eõ ꝓ̃bibeantur: ꝙ pͥn¬
cipalis debitor ea nuimquã usus ẽ. ¶ Ita
t̃n ut neq pͥncipali debitori neq fide¬
uissorib cius aliquod p̃uiditiũ gn̾e¬
tur siis qui eam excepticem opposut
uctus fuit. s possint illi postea si con¬
ueniantur intrastatuta scilicet tp̃a.
ea se exceptiõe tueri.

Expanded text:
. Si cui non numeratae pecuniae competere possit exceptio, etiam eo supersedente tali auxiliutpote res eius detinentes, ab his qui debita eius exigunt, cui competit huiusmodi exceptio vel dotis vel alterius causae nomine, sive contra alios possidentes aliquam actionem ipsi moveant possint in examinando negotio suis adversariis eandem non numeratae pecuniae exceptionem opponere nec eo prohibeantur, quod principalis debitor ea numquam usus est: ita tamen, ut neque principali debitori neque fideiussori eius aliquid praeiudicium generetur, si is qui eam exceptionem opposuit victus fuit, sed possint illi postea, si conveniantur, intra statuta scilicet tempora eadem se exceptione tueri.
Abbreviated transcription (Latin):
mp.añt: Et senatus censuit ⁊ sepe re¬
scriptum ẽ. compensatiomi tꝑcã fiscãli
ita temum locum ẽe: si ead̃ statio quid de¬
beat que petit. Hoc uiris ꝑꝑ confũsionẽ diũ¬
sore offitioꝵ tenacit̃ ẜuandum ẽ. Siꝗd
aũt tibi exea statiõe cuius m̃tiõem feci

Expanded text:
. Et senatus censuit et saepe rescriptum est compensationi in causa fiscali ita demum locum esse, si eadem statio quid debeat quae petit. Hoc iuris propter confusionem diversorum officiorum tenaciter servandum est. Si quid autem tibi ex ea st
Abbreviated transcription (Latin):
tu᷑m ẽ. s sifinitum ẽ uiditium sr̃a. quã¬
tus minoris ꝯdẽpnatio fc̃ã ẽ: ñ adiecti
usuris: nec ꝓuocatio secuta ẽ. finita re¬
tctanda ñ sunt. Nec eius tp̃is ꝙ post rẽ
udicatã fluxit: tisure ullo uire postu¬
lantor. nisi exc̃a udicati.¬

Expanded text:
m est. Sed si finitum est iudicium sententia, quamvis minoris condemnatio facta est non adiectis usuris, nec provocatio secuta est, finita retractanda non sunt: nec eius temporis, quod post rem iudicatam fluxit, usurae ullo iure postulantur nisi ex causa iudicati
Abbreviated transcription (Latin):
noluer̃: ⁊ io ap̃ indicẽ datum ꝓbaueris.
eius tp̃is quo ꝑte ñstetisse apparuerit.
usure maiores ñ exigẽtur. euod siq̃
sortẽ teposuisti. exm̃ exquo id factũ
apparu̾it. inusirras ñ conuenieris.¬
reo ad dupli cõputatioẽm. tunc enĩ
ultra sortis summã usure ñ exiguntur.
quotiens tpẽ solittionis: sũma usurare
post oblatam iutre sibi pitumam quã ñi
suscepit: si fructus accepit exone rari
sortis debitum certum ẽ.¬

Expanded text:
noluerunt, idque apud iudicem datum probaveris, eius temporis, quo per te non stetisse apparuerit, usurae maiores non exigentur. Quod si etiam sortem deposuisti, exinde, ex quo id factum apparuerit, in usuras non convenieris ad dupli computationem. tunc enim ultra sortis summam usurae non exiguntur, quotiens tempore solutionis summa usurarum post oblatam iure sibi pecuniam, quam non suscepit, si fructum accepit, exonerari sortis debitum certum e
Abbreviated transcription (Latin):
uł res dedit: ut ꝓeo se obligaret: muliẽ
quiõ que reucra hoc accepit: nullus pate
quod põt abea exigere.⁊ mnreliquum debito¬
remantiquum aggredi. uismpartem fialiꝗo
amuliere possit acciꝑe. płintotum si ea penitũ
iopra fatigitur. ¶Re aũt mulieres ꝑ peram
se se ꝓaliis int̃ponant:sanccius falit̃ eas
intali contͣctuposse se ꝓatus obligare. nisi m¬
strum̃to publice confecto. ⁊atrib testib sub¬
signato: acciprant poĩes amuliere ꝓalus
confessicum. tuncꝰ ierum tantum mõ eas ob¬
ligari.⁊ sicoĩa tractari q̃ de int̾cessionibus
femmarumus aueterib legib cauta płab
imꝑiali auctoritate introductast̃. ¶ Sin

Expanded text:
 res dedit, ut pro eo se obligaret, mulieri quidem, quae re vera haec accepit, nullus pateaquod potest ab ea exigere et in reliquum debitorem antiquum adgredi, vel in partem, si aliquid a muliere possit accipere, vel in totum, si ea penitus inopia fatigatur. Ne autem mulieres perperam sese pro aliis interponant, sancimus non aliter eas in tali contractu posse se pro aliis obligare, nisi instrumento publice confecto et a tribus testibus subsignato accipiant homines a muliere pro aliis confessionem: tunc etenim tantummodo eas obligari et sic omnia tractari, quae de intercessionibus feminarum vel veteribus legibus cauta vel ab imperiali auctoritate introducta sunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. Exc̃a quid̃ iudicati solutũ repeti
ñ põt. ⁊ea ꝑp nec cõpensatio eius admitti
põt. ¶ Eum uõ qui iudicati conuenit᷑
cõpensatioẽm pecunie sibi debite ĩplora¬
re posse: nemini dubium ẽ
Mpalex. ¶ nea que rei publice te de¬
neq ex frum̃ti ułolei publici pecuma
neq tributore neq alim̃toꝵ neq euiᷤᷤ¬
rei questatutis sũptib seruit. neq fidei¬
cõmissi ciuitatis debitorsis.¬
d.ãa. ¶ icõnstat pecinuã inuicẽ deb̾i.
ip̃o uire ꝓsoluto cõpensatiõm hr̃i opõt :.
exeo tp̃e ex quo abut̃q parte debet᷑ utiq
quo ad cõcurrant quantitates. Euisq soliꝰ
ꝙ amplius ap̃ alterum ẽ ꝗsure debertur.¬

Expanded text:
. Ex causa quidem iudicati solutum repeti non potest, eapropter nec compensatio eius admitti potest. Eum vero, qui iudicati convenitur, compensationem pecuniae sibi debitae implorare posse nemini . In ea, quae rei publicae te deneque ex frumenti vel olei publici pecunia neque tributorum neque alimentorum neque eius, quae statutis sumptibus servit, neque fideicommissi ci. Si constat pecuniam invicem deberi, ipso iure pro soluto compensationem haberi oportet ex eo tempore, ex quo ab utraque parte debetur, utique quoad concurrent quantitates, eiusque solius, quod amplius apud alterum est, usur
Abbreviated transcription (Latin):
tibi rtsntua flagitabis. cumtibi debeat gͣtu¬
lan. ꝙ furti eum acticẽ ñfacias obnoxium.
si quid̃ quirẽ depõitam inuito dño sciens
ꝓrudensq musus suos ⁊ u̾terit: s̃ furti de¬
lcto succcedit.

Expanded text:
tibi restitui flagitabis, cum tibi debeat gratulari, quod furti eum actione non facias obnoxium, si quidem qui rem depositam invito domino sciens prudensque in usus suos converterit, etiam furti delicto succed
Abbreviated transcription (Latin):
lor.Xxu. annis siũ masculus siũ femina do¬
tem uł pollicitus sit uł spoponderit ꝓqualib
muliere cumqua matrimonium licitum ẽ.
omnmõ compellatur suam confiffionẽ ad¬
Amplere. ¶ Ieq enunferendum ẽ quasi ca¬
su fortuito int̾uemente: mulierẽ fieri trdota¬
tam. ⁊ sic airo forsitan repelli. ⁊ distrahi m̃m.¬

Expanded text:
ue annis sive masculus sive femina dotem vel pollicitus sit vel spoponderit pro qualibet muliere, cum qua matrimonium licitum est, omnimodo compellatur suam confessionem adimplere. Neque enim ferendum est quasi casu fortuito interveniente mulierem fieri indotatam et sic a viro forsitan repelli et distrahi mat
Abbreviated transcription (Latin):
possa tnͣ si precolente obligatiõe quã
senatus consultum deint̾cessionib effi¬
cacem c̃e nonsinit: solutioẽm fecerit: eiꝰ
senatus consutti bñfitio munitam se
ignorans: locum ht̃ repeatio.
op̃.phi. Eiadu̾sarius tuus ñcũ ma¬
rito tuo. si tecum negotiumgessit. reli
narum: te tueri potes.¬

Expanded text:
r, tamen si praecedente obligatione, quam senatus consultum de intercessionibus efficacem esse non sinit, solutionem fecerit eius senatus consulti beneficio munitam se ignorans, locum habet repetitio.. Si adversarius tuus non cum marito tuo, sed tecum negotium gessit, reliqnarum, te tueri potes
Abbreviated transcription (Latin):
distinctiões ex ulare cupicates: sanccimꝰ.
mulieremsi trt̾cesserit. siue ab initio. si¬
ue postea aliquid accipiens. ut se int̃¬
porat õimodo teneri. Et ñ possescnatus
consulti uelleiani uti auxilio: siue sim̃
scriptis sine ꝑscript᷑as sese int̾posuerit.
S⁊ siquid imp̃o instrum̃to int̃cessioĩs
Tixĩt sese aliquio accepisse. ⁊ sic ad ĩt̾¬
cessicẽmuenisse: Thoc instrom̃tum pu¬
bliceconfectum inuematur: ⁊atrib te¬
stib consignatum: ommimõ ẽe credend̾
eam pecomam: uł res accepisse. Et ñc̃e
ciadsenatus consulti uclleiam auxiliũ
regressum. ¶ Stnañt siñscriptis nt̾ceᷤ¬
serit: uł instrum̃to s̃ĩ sic confecto: tũc
sipossit scipulator ostendere eam acce¬
pisse pecumam ułres: ⁊ sic subisse ob¬
ugatiõem: repelli eam ascratus ꝯ fulti
iuuamine. ¶ Siuõhoc mimme fuĩt
abeo apꝓbatum. tunc mulieri suꝑ ẽe
auxiium. Aantiqua actioẽm ad uers
cum seruari. ꝓquomulier int̾cessit.

Expanded text:
ncimus mulierem, si intercesserit, sive ab initio sive postea aliquid accipiens, ut sese interponat, omnimodo teneri et non posse senatus consulti Velleiani uti auxilio, sive sine scriptis sive per scripturam sese interposuerit. Sed si quidem in ipso instrumento intercessionisdixerit sese aliquid accepisse et sic ad intercessionem venisse et hoc instrumentum publice confectum inveniatur et a tribus testibus consignatum, omnimodo esse credendum eam pecuniam vel res accepisse et non esse ei ad senatus consulti Velleiani auxilium regressum. Sin autem sine scriptis intercesserit vel instrumento non sic confecto, tunc, si possit stipulator ostendere eam accepisse pecunias vel res et sic subisse obligationem, repelli eam a senatus consulti iuvamine. Sin vero hoc minime fuerit ab eo approbatum, tunc mulieri superesse auxilium et antiquam actionem adversus eum servari, pro quo mulier intercessit,
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Gtmat̃ tua maior annis ꝯstitu¬
ta. negotia que adte ꝑtinent gesserit:
erit cõꝓbuta: prãre cõpelli põt.¬
ste facto & rogpho: licitas solui. uł pro¬
mitti usuras uissimus.
exceptioẽm .xxx. uł quadrãginta ãnore
sine ꝑsõali. siue y pothecaria ceciderunt.
ñ posse suꝑ usuris uł fructib p̃terititẽ¬
poris:aliquam mouere questionẽ: dicẽ¬
to exhis tp̃ib: ea uelle sibi ꝑsolui: que¬
runtur: et ad sercndo singulis annis
garum actiõem nasci principaligũ ac¬
tione ñ subsistente: satis suꝑ uãcuum
ẽ. suꝑ usuris uł fructib. adhuc tudicem

Expanded text:
. Si mater tua maior annis constituta negotia quae ad te pertinent gesserit, erit comprobata, praestare compelli potste facto chirographo licitas solvi vel promitti usuras iussimus. exceptionem triginta vel quadraginta annorum, sive personali sive hypothecaria, ceciderunt, non posse super usuris vel fructibus praeteriti temporis aliquam movere quaestionem dicendo ex his truntur, et adserendo singulis annis earum actiones nasci: principali enim actione non subsistente satis supervacuum est super usuris vel fructibus adhuc iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ aũt alienam ꝑperam eccupantibus
cõpensatio ñ datur de usuris.
pbetur: ucct instrumto ꝯscͥpta ñ sit:
tñ iure obtimo debentur.
rei t̃dita ẽ. si p̃tium uẽlitori ñobtu¬
lerit: quã uis pecumã obsignatam iñ
citra uinculum stipulationis ꝑeti non

Expanded text:
nem autem alienam perperam occupantibus nem autem alienam perperam occupantibus compensatio non datur. D. betur, licet instrumento conscripta non sit, tamen iure optimo debentur. rei tradita est, si pretium venditori non obtulerit, quamvis pecuniam obsignatam in dcitra vinculum stipulationis peti non
Abbreviated transcription (Latin):
ferentia inrem uł ꝑsopalib actionib
tnt̃ seobseruanda. ¶ Ita tñ cõpensati¬
ones obici utemus. sic̃a ex qua cõpen¬
satur liquita sit.⁊ ñ multis ambagib
in nodata. si possit uidici facilem exi¬
tum sui prãre. ¶ Sats cam mirabile ẽ
post multa forte uariaq certamna. cũ
res iamfuãt aprobata. tunc exalt̾a parte
que iam pene conuictat̃ oppom cõpensa¬
tioẽm i amcerto ⁊ indubitato debito ⁊ ue¬
lud exmoratoriis ambagib spem ꝯdẽp.¬
nationis excludi. ¶ Et hoc itaq iudiceᷤ
obseruent. ⁊ nõ ꝓcluitiores in ad mittẽ¬
das cõpensaticẽs existant. nec molli i¬
aĩo eas suscipiant. si uire stricto utẽteᷤ.
si inuem̃nt eas maiorẽ ⁊ ampliorẽ ex¬
poscere indãginẽ: eas quid̃ malio in¬
ditio reseruerit ¶ Litẽ aũt pristin̾a ĩa
pene expelitam: sentñtia t̾minalicõ
pescant. ¶ Excepta actiõe dẽ põiti scd̃
nr̃am sanctioẽm. in qua nec cõpensati¬
om locum ẽẽ disposuimus. ¶ possessio¬

Expanded text:
ferentia in rem vel personalibus actionibus inter se observanda. Ita tamen compensationes obici iubemus, si causa ex qua compensatur liquida sit et non multis ambagibus innodata, sed possit iudici facilem exitum sui praestare. Satis enim miserabile est post multa forte variaque certamina, cum res iam fuerit approbata, tunc ex altera parte, quae iam paene convicta est, opponi compensationem iam certo et indubitato debito et moratoriis ambagibus spem condemnationis excludi. Hoc itaque iudices observent et non procliviores in admittendas compensationes existant nec molli animo eas suscipiant, sed iure stricto utentes , si invenerint eas maiorem et ampliorem exposcere indaginem, eas quidem alii iudicio reservent, litem autem pristinam iam paene expeditam sententiaponant: excepta actione depositi secundum nostram sanctionem, in qua nec compensationi locum esse disposuimus. Possessio
Abbreviated transcription (Latin):
sccꝑit hoĩes int̃cecdentes: ꝓnichilo hãtur
huiusmoĩ scriptara. uł sine scriptis obliga¬
tio. tanquã nec confecta nec penitus scͥpta¬
ut nec senatus consulti auxilium ĩploretũ.
si sit ub̃a ⁊ absoluta q̃ipenitus nulio ĩeadẽ

Expanded text:
int intercedentes, pro nihilo habeatur huiusmodi scriptura vel sine scriptis obligatio tamquam nec confecta nec penitus scripta, nec senatus consulti auxilium imploretur, sed sit libera et absoluta, quasi penitus nullo in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
nium hec fecerit. sibi imprtit. siꝙ septũ
cogitare poterat. ⁊ euitare ñ fecerit: s⁊ ul¬
tro firmãuit. Uitctus ⁊ emm exhuuismoi
tp̃is ꝓlixitate nõ paliera obligatioe¬
se ie iluigare. si ꝓsua c̃ã aliquio agere.
⁊ tam exscła cautioe se obnoxiam ficẽ
inquantum hoc fecit: quã pignus aut
int̾cessorẽ utilit dare uĩdt̃ ꝓfctas. ⁊ cͦ.¬

Expanded text:
nium haec fecerit, sibi imputet, si, quod saepius cogitare poterat et evitare, non fecit, sed ultro firmavit: videtur etenim ex huiusmodi temporis prolixitate non pro aliena obligatione se illigare, sed pro sua causa aliquid agere et tam ex secunda cautione sese obnoxiam facere, in quantum hoc fecit, quam pignus aut intercessorem utiliter dare. IUST. A.
Abbreviated transcription (Latin):
se:⁊ maiorem cautioem int̃posuisse. siap̃ eũ
qui suꝑ ea re cogniturus ẽ constitĩt: nichil
ultra: quã accepisti cum usuris instipłatũ
decluctis. restituere iuibebit.
d.a. Piexcͤautiõe tua licet ypothocada¬
ta cosumriceꝑis excepticẽ oppoĩta scu
doͣli seu ñnumerate pecunie. cõpelletur
pentor p̃bare pecuniam tibi ẽe numeratã.
quo ñ impleto: absolutio seqͥuetur.
⁊̃ solutionẽ portiorus debitiułusurarum fe¬
ctris. intelligis deñ nũata pecuma nimiuo¬
op. alcx̃. A dũsus petitioẽs adu̾sarn si
quid uiris habes uti eo potes ¶ignorare aũ
titas redigitur. ñ requiritur. antunc cũ¬
ea canchatur nũata sit. fian iusta cã debi
nũate pecunie te c̃ẽ munitum: q̃n ut fate¬
ris ineius nicẽ quierat obligatus substi¬
tueris te debitoreo
ꝑ̃cẽdicticem obuigatioem repetert potestis ⁊

Expanded text:
se et maioris cautionem interposuisse si apud eum qui super ea re cogniturus est constiterit, nihil ultra quam accepisti cum usuris in stipulatum deductis restituere te iubebit.tione tua, licet hypotheca data, conveniri coeperis, exceptione opposita seu doli seu non numeratae pecuniae compelletur petitor probare pecuniam tibi esse numeratam: quo non impleto absolutio sequetur. Detiam solutionem portionis debiti vel usurarum feceris, intellegis de non numerata pecunia nimiu . Adversus petitiones adversarii si quid iuris habes, uti eo potes. Ignorare autetitas redigitur, non requiri, an tunc cum cavebatur numerata sit, sed an iusta causa debiae pecuniae te esse munitum, quando, ut fateris, in eius vicem qui erat obligatus substitueris te debitorem.per condictionem obligationem repetere, ets
Abbreviated transcription (Latin):
d.aa: Hereles quoq mulicris aduͣsus
creclitores ead exceptiõe que exseriatrs
ꝯsulto introducta ẽ. uti posse ñ dubiũ ẽ¬
mp̃.ana: Iubemus licere mulierib D
carum sibi competenti ꝑ consensum ꝓpri¬
um iemintiare. Q uodq itagestum sit:
hac anctoritate nr̃a firmum illibatumq
custoctiri. ¶ Ita tñ ut ⁊ sign̾alit̃ tali re¬
nuntiatione ꝓ uno ut dictum ẽ contͣctu.
seucertis contͣctib uł adunam. ułc̃tas
res seu ꝑsonas consensum ꝓpriumna co¬
modantes use sunt uł fũint: ead rerium¬
tiatio adillos contͣctus: ⁊illas res: scu

Expanded text:
. Heredes quoque mulieris adversus creditores eadem exceptione, quae ex senatus consulto introducta est, uti posse non dubium elicere mulieribus ecarum sibi competenti per consensum proprium renuntiare, quodque ita gestum sit, hac auctoritate nostra firmum illibatumque custodiri: ita tamen, ut, si generaliter tali renuntiatione pro uno ut dictum est contractu seu certis contractibus vel ad unam vel certas res seu personas consensum proprium accommodantes usae sunt vel fuerint, eadem renuntiatio ad illos contractus et illas res seu
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. iustiñ: S tmulier ꝑfecte etatis post
int̃cessicẽm. uł cautionẽ conscripscrit:
ułpignus ant int̃cessorẽ p̃sciterit. sanc¬
timus antiqua legum uarietate censan¬
te: siquid intra bicnmale uge tp̃t post
pͥorem cantiorem nt̾andum peadem cã
fecerit cautiõem nłpignus aut int̾cesso

Expanded text:
anus . Si mulier perfectae aetatis post intercessionem vel cautionem conscripserit vel pignus aut intercessorem praestiterit, sancimus, antiqua legum varietate cessante, si quidem intra biennale iuge tempus post priorem cautionem numerandum pro eadem causa fecerit cautionem vel pignus au
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃mo dies post huiusmoi securitatis ex¬
poĩtic̃m connũandos. exceptic̃em ñ nũa¬
te pecume posse obici. ut si hii tͣnsacti fu¬
crint: ead securitas ab iudicantib om̃ib
mõis admittatur. nec liceat ei qui securi¬
tatẽ exposuit post excessum memorator
nie obponere. uł abinitio. uł post taxatuo
cõpetit. uł denuntiationib scͥptomissis q̃¬
relam ñ nũate pecume manifestare ei: qui
uł tefensores locor eand̃ querelam mari¬
festare.eoq mõ ꝑ petuam sibi exceptiõco
efficere. ¶s⁊ si p̃señs quid sit qui pecumã¬
nũassc ułalias res decdisse scͥptus ẽ: aliquã
uintiis ⁊ ꝑcos ei manifestart cui exceptiõem
hismõi obiciat. factam ase suꝑꝰ nũata pe¬
cuma querclam ẽẽ. ¶ Quodsi inꝓuintus
ułñsit alius administrator ciuilis ułmili
⁊ea quedicta sunt facere: licentiã ei damuᷤᷤ¬

Expanded text:
modo dies post huiusmodi securitatis expositionem connumerandos exceptionem non numeratae pecuniae posse obici, ut, si hi transac rint, eadem securitas ab iudicantibus omnibus modis admittatur, nec liceat ei qui securitatem exposuit post excessum memoratorum niae opponere vel ab initio vel post taxatum competit, vel denuntiationibus scripto missis querellam non numeratae pecuniae manifestare ei, qui vel defensores locorum eandem querellam manifestare eoque modo perpetuam sibi exceptionem efficere. Sed si praesens quidnumerasse vel alias res dedisse scriptus est, aliquam t per eos ei manifestare quia exceptionem hujusmodi objicit, factam a se super non numerata pecunia querelam esse. Quod si non sit alius administrator civilis, vel miea quae dicta sunt facere: licentiam damu
Abbreviated transcription (Latin):
daa Cumadeas ⁊̃ obligãticẽs que
exmulieris ꝑsona calliditate creditoris
sumpsctunt primordium decretum patr̃
quod teint̾cessione feminarum factumẽ.
ptincre clictoꝑ petuo declaratur. st tñ credi

Expanded text:
 Cum ad eas etiam obligationes, quae ex mulieris persona calliditate creditoris sumpserunt primordium, decretum patrum, quod de intercessione feminarum factum est, pertinere edicto perpetuo declaratur, si tamen credi
Abbreviated transcription (Latin):
sultum int̾cessura. te regarit mandataĩo
nõie ut ꝓea taam fide abstrigeres. tm¬
tio contractus ꝑ exceptionis anxiliũ obli¬
gationi tue cohesit securitas quaconnẽ
ligatiõem cum ei ꝑ excepticẽm uelleia¬
i senatus confalti succurrator: creditoi
t priores debitores rescisoi̾ã actiodat᷑̃.
d. aã. Sicam pat̾ itr̃ acalistrato mui¬
tuam sumpsiss⁊ pecuinam: uelud hanceiꝰ
uixoraccepiss instrum̃tum conscriptũ ẽ.
nec adexceptionis tͣctatum exsenatusꝰ.¬
sulto uementẽ ꝑuenire necc̃e ẽ cum eam
ueritatis sub̾a constituta potius quam si¬
mulata gesta tueatur.
obligationes aliqua raticẽ suscipientib
subuenitur. nisi creditor aliqua raticẽ ꝑ
mulierem decẽp̃tus sit. Nam tunc replica¬
tione doli senatus ꝯsulti exce

Expanded text:
e rogavit mandatorio nomine pro ea tuam fidem adstringere, initio contractus per exceptionis auxilium obligationi tuae cohaesit securitas, qua conveligationem, cum ei per exceptionem Velleiani senatus consulti succurratur, creditori contra priores debitores rescissoria actio datur.. Si, cum pater vester a callistrato mutuam sumpsisset pecuniam, velut hanc eius uxor accepisset, instrumentum conscriptum est, nec ad exceptionis tractatum ex senatus consulto veniente pervenire necesse est, cum eam veritatis substantia, constituta potior quam simulata gesta, tueatur. obligationes aliqua ratione suscipientibus subvenitur, nisi creditor aliqua ratione per mulierem deceptus sit: nam tunc replicatione doli senatus consulti exce
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus sit uł successor cuis. s⁊ intra solũ
bienmum continuum. ut colapso nullo
legib exp̃ssas ⁊̃ lapso quinq̃nnio in pre¬
teritis tp̃ib aduiuabantur. s̃ inposterũ
licet bientium ꝓ quin q̃pino statitum ẽ
cod auxilio potituris. ¶s q̃m scͥciñtatib.
talam exceptictm oponere litigatores co¬
nantur: uistum ẽc ꝑspicimus huuismoĩ
potestatẽ ic̃tis quid casib ꝓrsus ãputare
tnalus uõ breui tp̃e cõcludere. ¶Idceq sãc

Expanded text:
scriptus sit, vel successor eius, sed intra solum biennium continuum, ut eo lapso nullo legibus expressas etiam lapso quinquennio in praeteritis temporibus adiuvabantur, etiam in posterum, licet biennium pro quinquennio statutum est, eodem auxilio potituris. Sed quoniam securitatibus talem exceptionem opponere litigatores conantur, iustum esse prospicimus huiusmodi potestatem in certis quidem casibus prorsus amputare, in aliis vero brevi tempore concludere. Ideoque sanc