comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cas sẏriam & babyloniam demonstrabunt. Af¬
fricam. hispanias. gallias sileri ñ erit mirum.
Nemo enim obseruauit in his qui prodiret oyde¬
rum exortus. Non tam̃ difficili ratione dinos cen¬
tur in ulis quoq terris digestione eirculorum
quam in sexto uolumine fecimus. qua congrta¬
tio cęli ñ gentium modo. tierũ urbium quoq sin
nauimus sumpta conuexitate cireuli ꝑtinentis
ad quas qitisq querae & terras. ad eãtum syde¬
rum exortus ꝑ omniũ citculoꝵ pares umbras.
Indicandum & alud tempestates ipsas arbore
sua̾s habere. quadrins annis: & easdem ñ mag¬
na differentia reuerti ratione solis. Octonis ueno
augeri easdem. centesima reuoluente se luna.
Omnis autẽ aratio obseruata ẽ trib modis.
Exortu s yderum occasuq: & ipsortm temporum
cardiuib. Exortus occasusq binis modis intelli¬
guntur. Aut enim aduentu solis occultantus¬
stellȩ. & conspici desinunt: aut eiusdem absces¬

Expanded text:
Assyriam et Babyloniam demonstrabunt. AAssyriam et Babyloniam demonstrabunt. Africam, Hispanias, Gallias sileri non erit mirum; nemo enim observavit in iis, qui proderet siderum exortus. non tamen difficili ratione dinoscentur in illis quoque terris digestione circulorum , quam in sexto volumine fecimus, qua cognatio caeli quas nominavimus, sumpta convexitate circuli pertinentis ad quas quisque quaeret terras, iidem erunt siderum exortus per omnium circulorum pares umbras. indicandum et illud, tempestates ipsas cardines suos habere quadrinis annis, et easdem non magna diflerentia reverti ratione solis, octonis vero augeri easdem, centesima revolvente se luna. Omnis autem ratio observata est tribus modis, exortu siderum occasuque et ipsorum temporum cardinibus . exortus occasusque binis modis intelleguntur. aut enim adstellae et conspici desinunt aut eiusdem absces
Abbreviated transcription (Latin):
sauerunt tractus. E orum qui in eadem religione
dissidere. unã discordiam ponemus. exempli gr̃a.
Occasum matutinũ uergiliarũ hesiodus nam huiꝰ
quoq nomine extat astrologia tradidit fieri.
cũ ȩ quinoctium autumni confioeretur. chales¬
uicesimo quinto die ab ȩquinoctio. anaximander
Hȩc erit italiȩ ratio. Dicemus autẽ et aliorum
placita. qm̃ non unius terre sed totius naturae
int̾pretes sumus. ñ auctorib positis. id enĩ uer¬
bosum ẽ. s regionib. ut legentes cancũ memine¬
rint breuitatis gr̃a cum attica nominata fuerit
simul intelligere eycladas insulas. tũ macedonra
magnesiam traciam. cum ȩgẏptus ꝑhoenicen. ci¬
prum. eilitiam. cum boetia locridẽ. ꝑhochidẽ. et
fumtimos semꝑ tractus. eum hellespontus cher¬
ronesum. & continentia usq achõ montẽ. eum
ionia. asiam & insulas asiȩ. cum peloponensis.
achaiam. & ad ues ꝑam iacentes cerras chaldai

Expanded text:
saverint tractus. eorum, qui in eadem regione saverint tractus. eorum, qui in eadem regione dissedere , unam discordiam ponemus exempli gratia: occasum matutinum vergiliarum Hesiodus—nam huius quoque nomine excum aequinoctium autumni conficeretur, Thales XXV die ab aequinoctio, Anaximander haec erit Italiae ratio. dicemus autem et aliorum placita, quoniam non unius terrae, sed totius naturae interpretes sumus, non auctoribus positis — id enim verbosum est —, sed regionibus. legentes tantum meminerint brevitatis gratia, cum Attica nominata fuerit, simul intellegere Cycladas insulas; 215 cum Macedonia, Magnesiam, Threciam; cum Aegyptus, Phoenicen, Cyprum, Ciliciam; cum Boeotia, Locridem, Phocidem et finitimos semper tractus; cum Hellespontus , Chersonesum et continentia usque Atho montem; cum Ionia, Asiam et insulas Asiae; cum Peloponnesus, Achaiam et ad vesperam iacentes terras. Chaldaei
Abbreviated transcription (Latin):
rendam. Suꝑ omnia ẽ mundi conuexitas. terra¬
rumq globi differentia. codem sydere alio tẽpore
aliis aꝑiente se gentib. Quo fit. ut causa eius
ñ hisdem dieb ubiq ualeat. Addidere difficulta¬
tem & auctores diuersis in loois obseruando: mox
etiam in hisdem diuersa prodendo. Tres autem
fuere secte. Chaldea. egyptia. greca. his addidit
quartam apud nos cȩsar dictator. annos ad solis
cursum redigens. figulo sorigine perito scientiȩ¬
etus adhibito. & ea ipsa ratio postea comꝑto er¬
rore correcta ẽ: ita ut duodecim annis continius
ñ intercalaretur. quia coeperat syͥdera annus mo¬
rari qui prius antecedebat. & sorigines ipse tri¬
nis commñtationib qͥuadam diligentiore cȩteris.
Non cessauit tam̃ addubitare ipsesmet corrigendo.
Auctores prodidere ea quos p̃texiumus uolumini
huic. raro ullius sententia cum alio congruente.
Minus hoc in reliquis mirum: quos diuersi excu¬

Expanded text:
rendam . super omnia est mundi convexitatis terrarendam . super omnia est mundi convexitatis terrarumque globi differentia, eodem sidere alio tempore aliis aperiente se gentibus, quo fit, ut causa eius non isdem diebus ubique valeat. addidere difficultatem et auctores diversis in locis observando, mox etiam in isdem diversa prodendo. tres autem fuere sectae, Chaldaea, Aegyptia, Graeca. his addidit quartam apud nos Caesar dictator annos ad solis cursum redigens singulos Sosigeius adhibito; et ea ipsa ratio postea conperto errore correcta est ita, ut duodecim annis continuis non intercalaretur, quia coeperat ad sidera annus morari, qui prius antecedebat. 212 et Sosigenes ipse trinis commentationibus — quamquam diligentior cnon cessavit tamen addubitare ipse semet corrigendo—et auctores prodidere ea, quos praetexuimus volumini huic, raro ullius sententia cum alio congruente. minus hoc in reliquis mirum, quos diversi excu
Abbreviated transcription (Latin):
ram deciduo uulgo serenitate reddita. confectã
sydus audimus. Prȩterea cũ omnia hȩc statutis
syderib eçłoq affixis constent. int̾ueniunt motus
stellarũ. grandinum. imbriũ. & ipsi ñ leui effec¬
tu ut documus. turbantq conceptȩ spei ordinẽ.
loq ne nob̾ tantum putemus acꝗdere. & reliqͣ
failit animalia sagaciora eirea hoc: ut quo uita
rigores. nec ante hibernos ȩstus. Ideo uirgilius
errantiũ quoq sẏderum rationẽ ediscendam p̃ci¬
pit. ammonens obseruandũ frigidȩ saturni stel¬
le transitum. Sunt qui certissimũ ueris indiciũ
arbitrantur ob infirmitatẽ animalis passionis pa¬
pilionis. Ideo ipso anno eũ commentarem᷑ hȩe
notatum ẽ prouentũ quosdam terram petentiũ
frigore extinctos. aduenasq uolueres ad ui kł fe¬
bruarias spem ueris attulisse. mox sęuissima hi¬
eme conflictatas. Res anceps primũ omniũ a
cȩlo peti legem. deinde eam argumentis ẽẽ que¬

Expanded text:
ram deciduo: vulgo serenitate reddita confectum ram deciduo: vulgo serenitate reddita confectum sidus audimus. 208 praeterea cum omnia haec statis sideribus caeloque adfixis constent, interveniunt motus stellarum, grandinum, imbrium, et ipsi non levi effectu, ut docuimus, turbantque conceptae spei ordinem. idque, ne nobis tantum putemus accidere, et reliqua fallit animalia sagaciora circa hoc, ut quo vita t praeproperi rigores necant, hibernas aestus. 209 ideo Vergilius errantium quoque siderum rationem ediscendam praecipit, admonens observandum frigidae Saturni stellae transitum. sunt qui certissimum veris indicium arbitrentur ob infirmitatem animalis papiliones. sed eo ipso anno, cum commentaremur haec, notatum est, proventum eorum ter repetito frigore extinctum advenasque volucres a. d. VI. kal. Febr. spem veris adtulisse mox saevissima hieme conflictatas. res anceps primum omnium a caelo peti legem, deinde eam argumentis esse quae
Abbreviated transcription (Latin):
ideo cȩca subtilitas. cum res geratur inter rusticos
luterarumq exꝑtes. ñ modo sẏderum: & confiten¬
dum ẽ cȩlo maxime constare ea. Quippe uirgilio
iubente prȩdisci uentos ante omnia ac syderũ mo¬
res: neq alit̾ qͥueat nauigantib seruari. spes
Arduum & immensũm misceri posse cęlestem di
uitȩ emolumento. Prius tam̃ syderalis difficultaᷤᷤ
quam sensere etiam periti subicienda contempla¬
tioni ẽ: quo deinde lȩtior mens discat a cȩlo. & fa¬
cta sentiat. quę futura prȩnosci ñ possuit. dige¬
omniũ dierum ipsoꝵ anni solisq motus pro¬
pe in explicabilis ratio ẽ: ad trecentos sexaginta¬
ctisq quadrantes. Ita fit: ut tradi ñ possunrt
certa syderum tempora. Aecedit confusa terũ
obscuritas. nunc p̃currente nec paucis dieb dem¬
pestatum significat᷑io. quod prochimaz in greci
rumq alia serus alia tardius cęli effectu ad ter¬

Expanded text:
ideo caeca subtilitas, cum res geratur inter rusticos ideo caeca subtilitas, cum res geratur inter rusticos litterarumque expertes, non modo siderum. 206 et confitendum est caelo maxime constare ea, quippe Vergilio iubente praedisci ventos ante omnia ac siderum mores neque aliter quam navigantibus servari. spes ardua, inmensa, misceri posse caelestem divrandi vitae emolumento. prius tamen sideralis difficultas, quam sensere etiam periti, subicienda contemplationi est, quo deinde laetior mens discedat a caelo et facta sentiat, quae futura praenosci non possint. lomnium dierum ipsorum annis solisque motus prope inexplicabilis ratio est, ad CCCLXV actisque quadrantes. ita fit, ut tradi non possint certa siderum tempora. accedit confessa rerum obscuritas, nunc praecurrente nec paucis diebus tempestatum significatu, quod προχειμάζειν Graeci rumque alias celerius, alias tardius caeli effectu ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
erumpere. Alii statim ab occasu uergiliarũ seqͥ
imbres a septimo fere die. aliqui in frigidis ab
ȩquinoctio autumni. in calidis serius. ne ante
hiemẽ luxurient. Inter om̃s autẽ conuenit cir¬
ca brumã setendum non ẽẽ magno argum̃to: qͣm
hiberna semina cũ ante brumã sata sint. seꝑti¬
mo die erumpant. Si post brumã: iux quadra¬
gesimo.Sunt qui proꝑanter atq ita pronunti¬
ent festinatam sementẽ sepe decipere: serotinam
cemꝑ. Econtrario alii uel uere potius serendũ¬
malunt quã autumno: atq ubi fuerit necesse
inter fauoniũ & uernum ęquinoctiũ. Quidam o¬
missa cęlesti utilitate temporib definiunt: uere li¬
nũ & auenam & papauer. atq uti nune trans¬
padani serunt. usq in qͥnto idus. Fabam. siliginẽ.
nouembri mense. Far septembri extremo usq idꝰ
octobris. Alii post hunc diem in kalendas nouem¬
bris. Ita his nulla naturȩ cura ẽ: illis nimia: et

Expanded text:
erumpere; alii statim ab occasu vergiliarum—sequi erumpere; alii statim ab occasu vergiliarum—sequi imbres a septimo fere die —; aliqui in frigidis ab aequinoctio autumni, in calidis serius, ne ante hiemem luxurient . inter omnes autem convenit circa brumam serendum non esse, magno argumento, quoniam hiberna semina, cum ante brumam sata sint, septimo die erumpant; si post brumam, vix quadragesimo. sunt qui properent atque ita pronuntient, festinatam sementem saepe decipere, serotinam semper. e contrario alii vel vere potius serendum quam malo autumno atque, ubi fuerit necesse, inter favonium et vernum aequinoctium. quidam omissa caelesti subtilitate temporibus definiunt: vere linum et avenam et papaver atque, uti nunc etiapadani servant, usque in quinquatrus, fabam, siliginem Novembri mense, far Septembri extremo usque in idus Octobres, alii post hunc diem in kal. Novembres. ita his nulla naturae cura est, illis nimia, et
Abbreviated transcription (Latin):
cura de tempore fruges serendi questio: mag¬
naq ex parte ratione sẏderũ cõnexa. Quã ob rẽ
sententias omniũ in primis ad ĩd ꝑtinentes ex¬
ponemus. Hesiodus qui pͥnceps hominũ. de agri¬
agri cultura p̃cipiie unũ tempus serendi tradidit.
a uergiliarũ occasu. Scribebat enĩ in boetia hella¬
dis: ubi seri ita diximus. Inter diligentissimos
conuenit. ut in alitũ quadrupedũq genitura
ẽẽ quosdam ad conceptũ impetus & terrȩ. Hos
greci ita definiunt: cũ sit calida & humida. Uir¬
gilius triticũ & far a uergiliarũ occasu seri iubet.
hordeũ inter ȩquinoctiũ autumni & brumam.
uitiam uero & fasiolos & lentẽ boote occidente.
Quo fit ut horum sẏderum alioꝵq exortus & occa¬
sus digerendi sint in suos dies.Sunt qui & ante
uergiliarũ occasum seri iubeant dũ taxat in arida
terra. calidisq prouintiis. Custodiri enĩ semen
corrumpente humore. & a proximo die uno imbre

Expanded text:
cura de tempore fruges serendi qucura de tempore fruges serendi qunaque ex parte ration i siderum conexa; quamobrem sententias omnium in primis ad id pertinentes exponemus. Hesiodus, qui princeps hominum de agricultura praecepit , unum tempus serendi tradidit a vergiliarum occasu. scribebat enim in Boeotia Helladis, ubi ita seri diximus. inter diligentissimos convenit, ut in alitum quadripedumque genitura, esse quosdam ad conceptum impetus et terrae. hoc Graeci ita definiunt, cum sit calida et umida. Vergilius triticum et far a vergiliarum occasu seri iubet, hordeum inter aequinoctium autumni et brumam, viciam vero et passiolos et lentem boote occidente. quo fit, ut horum siderum aliorumque exortus et occasus digerendi sint in suos dies. sunt qui et ante vergiliarum occasum seri iubeant, dumtaxat in arida terra calidisque provinciis; custodiri enim semen, corrumpente umore, et a proximo imbre uno die
Abbreviated transcription (Latin):
hordei sex. fabȩ quintã partem amplius quã triti¬
lupini decem. lentis tres. s hanc cũ fimo arido
pabuli uiginti. milii. panicii. sextarios quatuor.
ꝑ ingui solo plus: graciliminus. Item alius modꝰ
st & alia distinctio. In denso de eadem re.
aut cretoso. aut uliginoso solo tritici aut sili¬
ginis modios sex. in soluta terra & sicca & lȩta
quatuor. Macies enĩ soli ñ nisi rarũ culmũ ha¬
bet. spicã minutam facit & inanẽ. Pinguia ar¬
ua ex una seminis radice numerosam fundunt
densamq segetem ex rato semine emiitunt. Er-¬
go inter quatuor & sex modios ponatur soli quin¬
tamminus seri plus ue p̃cipiunt. Item in
consito aut cliuoso aut maero hoc ꝑtinet oracu¬
lũ. lllud magnoꝑe custodiendũ segetem ne de¬
fruges. adiecit his arctius
in praxidico ut sereret᷑.
cum luna ẽẽt in ariete. geminis. leone. libra. aqua¬
rio. Toroastius sole scorpionis duodecim partes trans¬
equitur huc dilata & maxima indigens di.¬

Expanded text:
ritilupini X, lentis III—sed hanc cum fimo arido pabuli XX, milii, panici sextarios IIII, pingui solo plus, gracili minus. est et alia distaut cretoso aut uliginoso tritici aut siliginis modios VI, in soluta terra et sicca et laeta IIII. macie enim solum, nisi rarum culmum habeat, spicam minutam facit et inanem; pinguia arva ex uno semine fruticem numerosum fundunt densamque segetem ex raro semine emittunt. 200 ergo inter quattuor et sex modios, pro natura soli quinta minus seri plusve praecipiunt; item in consito aut clivoso, ut in macro. hoc pertinet oraculum illud magno opere custodiendum: Segetem ne defrudes. adiecit his Attius in Praxidica, ut sereretur, cum luna esset in ariete, geminis, leone, libra, aquario, Zoroastres sole scorpionis duodecim partes transequitur huc dilata et maxima indigens
Abbreviated transcription (Latin):
sterile. & in imo omniũ definita generatio est.
Quod in ima arcȩ subsedit: ad semen reseruan¬
dum ẽ. Id enim optimũ. qm̃ grauissimũ: neq
alio modo utilius disꝑgitur Quȩ spica inter¬
ualla semina habebit. abicietur. Optimũ granũ
quod rubet. & dentib fractum eundẽ habet colorẽ:
cui plus intus albi est. Certũ terras alias plus
seminis recipere: alias minus: religiosumq inde
primũ colonis auguriũ. Cum auidius accipiat
esurire creditur: & cum ẽẽ semen. sationẽ Locis
humidis celerius fieri ratio ẽ: ne semen imbre pu¬
trescat. Siccis serius ut pluuiȩ sequantur: ne di¬
u iacens atq ñ concipiens euanescat. De disci¬
festinata satione densum spargi semen. qͥa tarde
concipiat. serotina rarũ: quia densitate nimia noce¬
tur. Artis quoq cuiusdam ẽ: ȩqualiter spargere.
Manus utiq congruere debet cũ gradu: semꝑq
cũ dextro pede. Fit quoq quorundam occulta ra¬
tione: quod sors genialis aut pecuda ẽ. Non tranᷤᷤ¬

Expanded text:
sterile; etenim omnium definita generatio est. quod in ima area subsedit, ad semen reservandum est; id enim optimum, quoniam gravissimum, neque alio modo utilius discernitur. quae spica intervalla ta semina habebit, abicietur. optimum granum, quod rubet et dentibus fractum eundem habet colorem; deterius , cui plus intus albi est. certum terras alias plus seminis recipere, alias minus, religiosumque inde et primum colonis augurium, cum avidius accipiat: esurire creditur et comesse semen. sationem locis umidis celerius fieri ratio est, ne semen imbre putrescat; siccis serius, ut pluviae sequantur nec diu iacens atque non concipiens evanescat; itemque ffestinata satione densum spargi semen, quia tarde concipiat, serotina rarum, quia densitate nimia ntur. artis quoque cuiusdam est aequaliter spargere. manus utique congruere debet cum gradu semperque cum dextro pede. fit quoque quorundam occulta ratione, quod sors genialis atque fecunda est. non trans
Abbreviated transcription (Latin):
continuatio enim & ipsa consuetudo idem qͦd modus
aliubi effecti. plurimũq prodest ubicumq non ẽẽ¬
quod noceat in maiore parte orbis. cum precoces
excurrere germinationes euocatȩ indulgentiã celi
secutis frigorib exuruntur. Qua de causa seroti¬
ne hiemes noxiȩ. siluestrib quoq quȩ magis eti¬
am dolent urgente umbra sua. nec adiuuante
medicina. quando uestire teneras in torto stram̃to
in siluestrib Non est. ergo tempestiuȩ aquȩ hiber
nis primũ imbrib. dein germinatione & antece¬
dentib. Tercium tempus ẽ cum educant poma. nec
protintis. s iam ualido fȩtu quȩ fructus suos diu¬
tius continent. longioresq desiderant cibos. his et
serotinȩ aquȩ utiles. ꝙͣ uiti & oleȩ & punicis.
Heȩ iam pluuiȩ generib cuiusq arboris diuerso
modo defiderantuꝵ. aliis alio tempore maturanti¬
b. Quapropter eisdem imbrib aliqua lȩdi uide¬

Expanded text:
continuatio enim et ipsa consuetudo idem quod modus continuatio enim et ipsa consuetudo idem quod modus aliubi efficit, plurimumqquod noceat. in maiore parte orbis, cum praecoces excurrere germinationes evocatae indulgentia caeli, secutis frigoribus exuruntur. qua de causa serotinae hiemes noxiae, silvestribus quoque, quae magis etiam dolent urguente umbra sua nec adiuvante medicina, quando vestire teneras intorto stramento in silvestribus non est. ergo tempestivae aqunis primum imbribus, dein germinationem antecedentibus; tertium tempus est, cum educant poma, nec protinus, sed iam valido fetu. quae fructus suos diutius continent longioresque desiderant cibos, his et serotinae aquae utiles, ut viti, oleae, punicis. hae tamen pluviae generis cuiusque arboribus diverso modo desiderantur, aliis alio tempore maturantibus. quapropter eisdem imbribus aliqua laedi vide
Abbreviated transcription (Latin):
tes ac magis etiam in florem. Nam si cum deflo¬
ruere protinus sequantur imbres in totũ poma deꝑe¬
unt. adeo ut amygdala & pẏri etiam si omnino
nubilum fiat. austrinusue flatus. amittant foetꝰ.
Circa uergilias quidẽ pluere inimicissimũ uiti et
olee. qm tum coitus ẽ earum. Hoc ẽ illud quatͥ¬
dium oleis decretorium. hicͥ artieulis austrinus¬
nubilis pu̾rci quod diximus. Fruges quoq petꝰ
maturescunt austrinis dieb : s celerius. Illa sunt
noxia frigora: quȩ septentrionib aut p̃posteris fi¬
unt horis. Hiemem quidem aquiloniam eẽ omi¬
b satis utilissimũ est: imbres uero tum expetendi
euidens causa ẽ.: qm̃ arbores fȩtu exinanitas & fo¬
lioꝵ quoq amissione languidas. naturale ẽ auide
esurire. Cibus aut̃ earum imber. Quare tepidã
ẽe hiemem ut absumpto partu arboꝵ sequatur
protinus conceptus td ẽ germinatio. ac deinde alia
florescendi exinanitio. Inutilissimũ exꝑimentis
creditur. quinimmo si plures si plures ita continu¬

Expanded text:
tes, ac magis etiam in flore. 11 nam si, cum defloruere, protinus sequantur imbres, in totum poma depereunt, adeo ut amygdalae et piri, etiam si omnino nubilum fuit austrinusve flatus, amittant fetus. circa vergilias quidem pluvere inimicissimum viti et oleae, quoniam tum coitus est earum. hoc est illud quadriduum oleis decretorium, hic articulnubili spurci, quod diximus. fruges quoque peius maturescunt austrinis diebus, sed celerius. illa sunt noxia frigora, quae septentrionibus aut praeposteris fiunt horis. hiemem quidem aquiloniam esse omnibus satis utilissimum. imbres vero tum expetendi evidens causa est, quoniam arbores fetu exinanitas et foliorum quoque amissione languidas naturale est avide esurire, cibus autem earum imber. quare tepidam esse hiemem, ut absumpto partu arborum sequatur protinus conceptus, id est geflorescendi exinanitio, inutilissimum experimentis creditur. quin immo si plures ita continu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sane & oleis & uitib utilissima repꝑitur.
Omnis autẽ marga aratro initienda ẽ: ut medi¬
camentum rapiunt᷑ . & fimi desiderat quantulũ.
quȩ primo plus asꝑa. & quȩ in herbas ñ effundit᷑.
alioquin nouitate quȩ cumq fuerit solũ ledet.:
nec sic quidem pͥmo anno fertilis. Inter est & qua¬
li solo queratur. Sicca enim humido melior. arido
pingius. temꝑatę alterutra creta. uel columbina
conuenit.
ranspadanis cineris usus adeo placet. ut an¬
teponant fimo ium̃torumq
quod
leuissimũ est ob id exurant. Utroq tam̃ pariter
ñ utuntur in eodem aruo. nec in arbustis cinere.
nec quasdam ad fruges ut dicimꝰ. Sunt qui pul¬
uere quoq uuas ali iudicent. pubescentesq pulue¬
rent. & uitiũ arborumq radicib as ꝑgant. Quod
certum ẽ narboniensi prouintiȩ. & iundemias cer-¬
tius sicco quoꝗ. plusq puluis ibi quã sol confert.
Ipsa res antiqua. lam apud homerũ regius

Expanded text:
quae sane et oleis vitibusque utilissima reperitur. quae sane et oleis vitibusque utilissima reperitur. omnis autem marga arato inicienda est. ut medicamentum rapiatur, et fimi desiderat quantuluumque, primo plus aspera et quae in herbas non effunditur; alioquin novitate quaecumque fuerit solum laedet, ne sic quidem primo anno fertilis. interest et quali solo quaeratur. sicca enim umido melior, arido pinguis. temperato alterutra, creta vel columbina, convenit. ranspadanis cineris usus adeo placet, ut anteponant fimo iumentorumque, quod levissimum est, ob id exurant. utroque tamen pariter non utuntur in eodem arvo, nec in arbustis cinere nec quasdam ad fruges, ut dicemus. sunt qui pulvere quoque uvas ali iudicent pubescentesque pulverent et vitium arborumque radicibus adspergant. quod certum est, Narbonensi provinciae et vindemias circius sic coquit, plusque pulvis ibi quam sol confert. vi ipsa res antiqua. iam apud Homerum regius
Abbreviated transcription (Latin):
intus. ut in metallis spatiante uena. Anis. salici.¬
Hac maxime brutannia utitur. Durãtr
annis octoginta. Neq ẽ exemplũ ullius. quibus
inuita hunc eidem iniecerit. Tertium genus can¬
dide glysomargam uocant. Est autẽ creta fullo¬
nia mixta pingui. terra. pabuli quam frugũ fer-¬
tilior. ita ut messe sublata ante sementẽ alteram.
lȩtissimũ secetur. Dum in fruge ẽ: nullum aliud
gram̃ emutit. durat triginta annis densior iusto.
signim modo strangulat solum. Columbinam
gallia suo nomine eglecopalam appellant. Gle-¬
bis excitatur lapidũ modo: sole & gelatione ita
soluitur. ut tenuissimas bratteas faciat. Hȩc ex
ȩ quo fertilis. Harenacea utuntur si alia ñ sit
in uliginosis uerticib. & si alia sit ubi hos gentiũ
solos nouimus. qui fertilissimũ agrum colente.
quacumq terra infra pedes tres effosa & pedali
crassitudine intecta lȩtificent: s ea ñ dutius ꝓ

Expanded text:
intus, ut in metallis, spatiante vena. intus, ut in metallis, spatiante vena. hac maxime Britannia utitur. durat annis LXXX, neque est exemplum ullius, qui bis in vita hanc eidem iniecerit. tertium genus candidae glisomargam vocant. est autem creta fullonia mixta pingui terra, pabuli quam frugum fertilior, ita ut messe sublata ante sementem alteram laetissimum secetur. dum fruges, nullum aliud gramen emittit. durat XXX annis. densior iusto Signini modo strangulat solum. columbinam Galliae suo nomine eglecopalam appellant. glaebis excitatur lapidum modo, sole et gelatione ita solvitur, ut tenuissimas bratteas faciat. haec ex aequo fertilis. harenacea utuntur, si alia non sit; in uliginosis vero, et si alia sit. Ubios gentium solos novimus, qui fertilissimum agrum colentes quacumque terra infra pedes tres effossa et pedali crassitudine iniecta laetificent. sed ea non diutius
Abbreviated transcription (Latin):
Est enim alba. rosea. columbina. argillacea. tofa¬
cea. harenace &natura duplex. asꝑa aut pingius.
Exꝑimenta utriusq in manus ususq geminue.¬
aut ut fruges tantum alant. aut eȩdem & pabu¬
lum. Fruges alit tofacea. Alba quȩ sit int̾ fontes
reꝑta ẽ. ad infinitũ fertilis. Uerum aspera tac
tu nimia si iniecta ẽ: exlłłr soleͫ Proxima est¬
rufa quȩ uocatur acaunumarga. int̾mixto lapide
t̃tȩ minutȩ Harenosȩ. lapis contundit᷑ in ipso cã¬
po. primisq annis stipula difficulter ceditur prop¬
ter lapides. impendio tam̃ minima leuitate di¬
midio minoris quam cȩterȩ in uehitur. Inspergi¬
tur rara.sale Eã misceri putant. utrumq
Hoc geluiꝰ semel iniectum in quinquaginta annoᷤᷤ
ex his p̃cipua alba. Plura eius genera. Mor¬
dacissimũ. quod supra diximus. Alterũ genus
albȩ cretȩ argentaria ẽ. Petitur ex alto in cente¬
nos pedes actis plerumq puteis. ore angustarur

Expanded text:
est enim alba, rufa, columbina, argillacea , tofaest enim alba, rufa, columbina, argillacea , tofacea, harenacea. natura duplex, aspera aut pinguis; experimenta utriusque in manu. usus aeque geminus, ut fruges tantum alant aut eaedem et pabulum. fruges alit tofacea albaque, si inter fontes reperta est, ad infinitum fertilis, verum aspera tractatu; si nimia iniecta est, exrufa, quae vocatur acaunumarga, intermixto lapide terrae minutae, harenosae. lapis contunditur in ipso campo, primisque annis stipula difficulter caeditur propter lapides; inpendio tamen minima levitate dimidio minoris, quam ceterae, invehitur. inspergitur rara; sale eam misceri putant. utrumque hoc genus semel iniectum in L annos ex his praecipua alba. plura eius genera: mordacissimum quod supra diximus . alterum genus albae creta argentaria est. petitur ex alto, in centenos pedes actis plerumque puteis, ore angusto,
Abbreviated transcription (Latin):
ge fertilem campum nullis cũ siccum ẽ arabilem
tauris. post imbres uili asello & a parte altera
iungi anum uomerem trahentẽ uidimus. scindiq tr̃ãm¬
Terrã enim t̾rȩ emendandi ut aliqui p̃cipiunt eu
ꝑtenuem pingui intecta aut gracili bibula. quȩ
suꝑ humidam ac p̃pinguem dementiȩ oꝑarẽ est.:
quod potest cogitare qui colit talem.: De qualita
lia ẽ ratio quam brutannia & gallia inuene
re alendi eam ipsa genusq quod uocant
margam. Spissior ubertas in ea intelligit᷑. E st
quidem t̾rȩ adeps. ac uelut glandia in corporib.
ibi densante se pinguitudinis nueleo. Quę hac¬
& hoc greci. Quid enim intemptatum illis:
Leugargylion uocant candidã argillam qua in
megarico agro utuntur: s tantũ in humida frigi¬
daq t̾ra. Illa gallias brutanniasq locupletantia
cum cura dici conuenit. duo genera. Fuerant. plu¬
ra nuꝑ exercitari cȩpta proficientibus ingeniis.

Expanded text:
ge fertilem campum nullis, cum siccum est, arabilem ge fertilem campum nullis, cum siccum est, arabilem tauris, post imbres vili asello et a parte altera iugi anu vomerem trahente vidimus scindi. terram enim terra emendandi , ut aliqui praecipiunt, super tenuem pingui iniecta aut gracili bibulaque super umidam ac praepinguem, dementi s operae est. quid potest sperare qui colit talem? Alia liae re, alendi eam ipsa, genusque, quod vocant margam. spissior ubertas in ea intellegitur et quid terrae adipes ac velut glandia in corporibus, ibi densante se pinguitudinis nucleo. nhoc Graeci — quid enim intemptatum illis? — leucargillon vocant candidam argillam, qua in Megarico agro utuntur, sed tantum in umida frigidaque terra. 43 illam Gallias Britanniasque locupletantem cum cura dici convenit. Duo genera fuerant, plura nuper exerceri coepta proficientibus ingeniis.
Abbreviated transcription (Latin):
est saxum exurens ȩstate semina. lam in quibidã
locis similes ȩstus immodici. & frigorũ effectus.
Est fertilis trachia frugum. rigore. & ȩstib. affrica
& ȩgyptus. In calchia rhodiorum insula locus qui¬
dam ẽ: in tantum fecundus ut suo tempore satũ
demetant hordeum. sublatumq protinus serant. &
cum aliis frugib metant. Glareosum oleis solũ
aptissimũ. in uenefrano. pinguissimũ In baetica.
punica uina in saxo coquuntur: cȩ cubȩ uites it
pontinis paludib madent. Tanta ẽ argum̃torum
ac soli uarietas ac differentia. Cȩsar uopiscus cum
causam apud censores ageret. campos rosiȩ dixit ita
Non tam̃ indociles natura nos ẽẽ uoluit. & uttam
confersam fecit. etiam ubi bona non fecerat. Quã¬
obrem primũ crimina dicamus. Genera terrarũ.¬
eam atrȩ degeneresq herbȩ. Frigidam autẽ retor¬
ridȩ nata. ltem uliginosam tristia. Rubricam o¬

Expanded text:
est saxum exurens aestate semina. 31 iam in quibusdam est saxum exurens aestate semina. 31 iam in quibusdam locis similes aestus inmodici et frigorum effectus. est fertilis Thracia frugum rigore, aestibus Africa et Aegyptus. in Chalcia Rhodiorum insula locus quidam est in tantum fecundus, ut suo tempore satum demetant hordeum sublatumque protinus serant et cum aliis frugibus metant. glareosum oleis solum aptissimum in Venafrano, pinguissimum in Baetica. Pucina vina in saxo cocuntur, Caecubae vites in Pomtinis paludibus madent. tanta est argumentorum ac soli varietas ac differentia. 32 Caesar Vopiscus, cum causam apud censores ageret, campos Rosiae dixit Italnon tamen indociles natura nos esse voluit, et vitia confessa fecit etiam ubi bona certa non fecerat. quamobrem primum crimina dicemus. 33 Terrae degeneresque herbae, frigidam autem retorride nata, item uliginosam tristia, rubricam o
Abbreviated transcription (Latin):
Nec luxuriosa pabula pinguis soli semꝑ indiciũ
habent. Nam quid laudatius germaniȩ pabulis¬
Et tam̃ statim sub est arena tenuissimo cespitum
corio. Nec semꝑ aquosa ẽ terra eui proceritas her¬
barum. ñ hercule magis quam pinguis adherens
digitis. quod in argillis arguitur. Serobes quidẽ
regesta in eos nulla complet: ut densa atq rara
ad hunc modum dep̾hendi possit. ferroq omnis
rubiginẽ obducit. Nec grauis aut leuior iusto de
p̃benditua pondere. Quod enim pondus terrȩ
uistum intelligi pocest: Neq fluminib adge¬
sta semꝑ laudabilis : quando senescant sata quę¬
dam aquȩ. Sed neq illa quȩ laudatur diu preter¬
quam salici utilis sentitur. Inter argum̃ta stipu¬
lȩ crassitudo ẽ tanta. Alioqui in leborino campaniȩ
nobili campo ut ligni uice utuntunt᷑. S id solũ
ubicumq arduum oꝑe. difficile cultu. bonis suis
acrius quam uitiis pascit. Affligit agricolam &

Expanded text:
nec luxuriosa pabula pinguis soli semper indicium nec luxuriosa pabula pinguis soli semper indicium habent. nam quid laudatius Germaniae pabulis? at statim subest harena tenuissimo caespitum corio. nec semper aquosa est terra, cui proceritas herbarum , non, Hercules, magis quam pinguis, adhaerens digitis, quod in argillis arguitur. scrobes quidem regesta in eos nulla conplet, ut densa atque rara ad hunc modum deprehendi possit, ferroque omnis rubiginem prehenditur pondere. quod enim pondus terrae iustum intellegi potest? neque fluminibus adgesta semper laudabilis, quando senescant sata quaedam aqua. 28 sed neque illa, quae laudatur, diu praeterquam salici utilis sentitur. inter argumenta stipulae crassitudo est, tanta alioqui in Leborino Campaniae nobili campo, ut ligni vice utantur. sed id solum ubicumque arduum opere, difficili cultu, bonis suis acrius paene, quam vitiis posset, adfligit agricolam. 29
Abbreviated transcription (Latin):
tio totus merg̾us absciditur. reponiturq altius
in t̾ram ne ex reciso fronde Tolli uiuȩ radix
a uindemia protinus debet. Nuꝑ reꝑtum dra¬
conem ferere iuxta arborem. ita appellamus pal¬
mitem emeritum. pluribq induratũ annis.
Hunc p̾cisum quam maxima amplitudine tri¬
b partib longitudinis deraso cortice quatinus
obruatur. unde & rasilem uocant. deprimere
sulco. reliqua parte ad arborem erecta. Ocissimũ
in uite.si gracilis sit uitis. aut terra. Usitatũ
ẽ quam proxime solum decidi donec firmetur ra¬
dix. ficut neq roscidam seri. neq a septemtrionis
flatu. Wites aquilonẽ spectare debent. ipsi pal

Expanded text:
tio totus mergus absciditur repetiturque altius tio totus mergus absciditur repetiturque altius in terram, ne ex reciso frondeat. tolli viveradix a vindemia protinus debet. <24> Nuper repertum draconem serere iuxta arborem; ita appellamus palmitem emeritum pluribusque induratum annis. hunc praecisum quam maxima amplitudine, tribus partibus longitudinis deraso cortice, quatenus obruatur — unde et rasilem vocant—, deprimere sulco, reliqua parte ad arborem erecta, ocissimum in vite. si gracilis sit vitis aut terra, usitatum est quam proxime solum decidi, donec firmetur radix, sicuti neque roscidam seri neque a septentrionis flatu. vites aquilonem spectare debent ipsae, pal
Abbreviated transcription (Latin):
nationi. nulla fodiendi imꝑendia. ut pote cum
arbusti ratio hec peculiari dote prestet. quod ab
codem solo seri fruges & uitib prodest. Suꝑq
quod uindicans se altitudo ñ ut in uinea ad ar¬
cendas animaliũ iniurias pariete uel sepe uel
fossarum utiq impendio muniri se cogat iti
arbusto. & prȩdictis sola uiuȩ radicum ratio
ltem propaginũ. & hȩc gemina ut diximus
qua lorum & ipso tabulato maxime probata.
qm̃ a pecorẽ tutissimum ẽ: altera deflexa tute uel
palmite iuxta suam arborem. aut citra ꝓximam
cxlibem. Qu̾od supra t̾ram est e matre radi ubet᷑.
ne fruticet. in terra ñ pauciores. quatuor geminȩ
obruuntur ad radicem capiendam: extra in capite
binȩ relinquuntur. Uitis in arbusto quatuor pedes¬
in longo constat omnis sulco tres lato. alto duos.
cum semipede. ꝑost annũ propago ineiditur ad
medullam: ut paulatim radicib stus assuescat.
Caulis a capite ad duas geminas reciditur. ter¬

Expanded text:
nationis , nulla fodiendi inpendia, utpote cum nationis , nulla fodiendi inpendia, utpote cum arbusti ratio hac peculiari dote praestet, quod ab eodem solo ferri fruges et vitibus prodest, superque quodvindicans se altitudo non, ut in vinea, ad arcendas animalium iniurias pariete vel saepe vel fossarum utique inpendio muniri se cogit. <23> In arbusto e praedictis sola viveradicum ratio, item propaginum, et haec gemina, ut diximus: qualorum ex ipso tabulato maxime probata, quoniam a pecore tutissima est, altera deflexa vite vel palmite iuxta suam arborem aut circa proximam caelibem. quod supra terram est e matre, radi iubetur, ne fruticet. in terra non pauciores IV gemmae obruuntur ad radicem capiendam, extra in capite binae relincuntur. vitis in arbusto IV pedes longo constat omnis sulco, tres lato, alto duos cum semipede. post annum propago inciditur ad medullam, ut paulatim radicibus suis adsuescat; caulis a capite ad duas gemmas reciditur; ter
Abbreviated transcription (Latin):
Transpadana italia preter supra dictas. corno. po
pulo. acere. orno. carpino. quercu arbustat agros.
Nenetia salicem propter uliginẽ soli & uulnus ulmus
detruncata media. intra morã scamna digeritus.
nulla fere uiginti pedum altiore arbore. T abula¬
ta earum ab octauo pede altitudunis dilatantur.
In collib siccisq agris. a duodecimo. In campes¬
trib & humidis meridianũ solem spectare palme
debent. rami a proiectu digitorum modo subrigi.
consilii in his tenuium quoq uirgultoꝵ barba ne
obumbrent int̾uallo iustum arborum si aretur
ꝯolum quadra geni in terga frondemq in latera
uicenis moneretur. hoc in om̃s partes. singulis
denas sepe annutriunt uites. damnato agricola.
Minus ternis maritare nisi ualidas inimicũ ene¬
cante uel loci uitium Increm̃to. serere tripedaneo
scrobe necessarium chistantes inter sese arboremꝙ
singulis pedib. Nichil ibi malleoli atq pasti¬

Expanded text:
201 Transpadana Italia praeter supra dictas cornu, opulo, 201 Transpadana Italia praeter supra dictas cornu, opulo, tilia, acere, orno, carpino, quercu arbustat agros, Venetia salice propter uliginem soli. et ulmus detruncata media in tria ramorum scamna digeritur, nulla fere XX pedum altiore arbore. tabulata earum ab octavo pede altitudinis dilatantur in collibus siccisque agris, a duodecumo in campestribus et umidis . meridianum solem spectare palmae debent, rami a proiectu digitorum modo subrigi, tonsili in his tenuium quoque virgultorum barba, ne obumbrent. Intervallum iustum arborum, si aretur solum, quadrageni pedes in terga frontemque, in latera viceni; si non aretur, hoc in omnes partes. singulis denas saepe adnutriunt vites, damnato agricola minus ternis. maritare nisi validas inimicum , enecante veloci vitium incremento. serere tripedaneo scrobe necessarium distantes inter sese arboremque singulis pedibus. nihil ibi malleoli atque pasti
Abbreviated transcription (Latin):
laxatoq uti fuerit. erebroq fodito. Ocinũ quod¬
in uinea seri uibet. antiqui appellabant pabulum.
unibrȩ patiens. quod celerrime proueniat. De pu
equitur arbusti ratio mirum in modum dam¬
nata aͥ serna patre filioq celebrato seropba e
uetustisfumis post catonem peritissimis. Aenea sero¬
pha quidem nisi italiȩ concessa. cum tam longo ui¬
dicetur ȩuo nobilia uͥula nisi in arbustis gigni.
& in his quoq laudatiora summis sicut uberiora
imis. adeo excelsitate proficitur. Hac ratione et
arbores religantur. Prima omniũ ulmus exceꝑ¬
ta propter mmiã frondem atͣcmia. deu populus
nigra eadem de causa minus densa folio. Non sper¬
nunt pleriq et fraxinum. ficũq & etiam oleam.
si ñ git umbrosa ramis. Harum satus cultu que
abunde tractatus ẽ. Ante tricesimũ sextũ mensem
attingi falce uetantur. alterna seruant᷑ brachia.
alternis putantur annis. sexto anno maritant᷑.

Expanded text:
lexatoque, uti fuerit, crebroqlexatoque, uti fuerit, crebroqin vinea seri iubet, antiqui appellabant pabulum umbrae patiens, quod celerrime proveniat. 199 arbusti ratio mirum in modum damnata Sasernae patri filioque, celebrata Scrofae, vetustissimis post Catonem peritissimisque, ac ne a Scrofa quidem nisi Italiae concessa, cum tam longo iudicetur aevo nobilia vina non nisi in arbustis gigni et in his quoque laudatiora summis sicut uberiora imis. adeo excelsitate proficitur. hac ratione et arbores eligta propter nimiam frondem Atinia. dein populus nigra, eadem de causa, minus densa folio. non spernunt plerique et fraxinum ficumque, etiam oleam, si non sit umbrosa ramis. harum satus cultusque abunde tractatus est. ante XXXVI mensem attingi falce vetantur. alterna servantur bracchia, alternis putantur annis, sexto anno maritantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cauata erit. sulcos interponito. ibiq uiuam ra¬
dicem serito. umbram a sulcis remoueto. crebro¬
q fodito. In uinea ueteri serito ocmum. si ma¬
era erit quod granum capit inserito. et circum
capita addito stercus. paleas uinaceas. Aliquid
horuncȩ. Ubi uinea frondere cȩperit pampina¬
tiouineas nouellas alligato erebro.
ne caulus p̃fringatur. & quȩ iam in perticam
ibit eius pamprnos teneros alligato leuiter. por¬
rigitoq. Quȩ ubi rectȩ steterint. ubi uua ual¬
laria fieri cȩperit: uites subligato. Uitis insi¬
tio uria est ꝑ uer. altera cum uua floret. E a
optima ẽ. Nineam ueterem si in alium locũ
transferre uoles. dumtaxat brachiũ crassum li¬
cebit primũ deputato binas geminas. nec
amplius relinquito. Ex radicib bene exfodito
& caue radices ne sauties. lta uti fuerit ponito
in serobe aut in sulco: operitoq & bene oceulta¬
to. E odemq modo uineam statuito & alligato.

Expanded text:
calvata erit, sulcos interponito ibique vivam racalvata erit, sulcos interponito ibique vivam radicem serito. umbram a sulcis removeto, crebroque fodito. in vinea vetere serito ocinum, si macra erit—quod granum capit ni serito—, et circum capita addito stercus, paleas, vinaceas, aliquid horumce. ubi vinea frondere coeperit, pampinato. vineas novellas alligato crebro, ne caulis praefringatur, et quae iam in perticam ibit, eius pampinos teneros alligato leviter porrigitoque , uti recte stent. ubi uva varia fieri coeperit, vites subligato.... <21> Vitis insitio una est per ver, altera cum uva floret; ea optima est.—Vineam veterem si in alium locum transferre voles, dumtaxat bracchium crassam licebit. primum deputato; binas gemmas ne amplius relinquito . ex radicibus bene exfodito et cave, ne radices saucies. ita uti fuerit, ponito in scrobe aut in sulco operitoque et bene occulcato, eodemque modo vineam statuito, alligato
Abbreviated transcription (Latin):
ci utilissimũ. In pampinatione ñ his detrahere
pampinos qui eum iuia sint: id enim uuas suꝑ¬
plantãt. preter quam in nouella uinea. Inutiles.
uidicantur in latere nati. ñ ab oculo. Quappe ẽ¬
tiam uua quȩ nascatur e duro rigescente. ut
nisi ferro detrahi ñ possit. Pedamentũ quidam
abla queantur ita: meliusq ẽ uniuige uineae
si tamen & ipsi uigo sint uires. nec flatui in¬
festa regio. In quadriꝑtita quam proximũ one¬
rari amintniculum ẽẽ debet: ne tam̃ impedim̃¬
tum sentiat ablaqueatio cubito abesse ñ ampliꝰ
Ablaqueari autem prius quam putari iubent.
Cato de omni cultura uitium ita precipit. Quã
altissimã uineam facito. alligatoq recte: dum
ne nimium constringas. Hoc modo eam cura
cipito. ultra citraq sulcos ꝑpetuas ducito. uites
nimũ castrato potius si opus erit deicito. bien¬
nioq post p̃cidito. Uitem nouellam resecari
tum erit tempus ubi ualebit. Si uinea ab uite

Expanded text:
ci utilissimum, in pampinatione non hos detrahere ci utilissimum, in pampinatione non hos detrahere pampinos, qui cum uva sint; id enim et uvas supplantat praeterquam in novella vinea. inutiles iudicantur in latere nati, non ab oculo, quippe etiam uva, quae nascatur e duro, rigescente, ut nisi ferro detrahi non possit. pedamentum quidam ablaqueantur ita, meliusque est uniiugae vineae, si tamen et ipsi iugo sint vires nec flatu infesta regio. in quadripertita quam proximum oneri adminiculum esse debet, ne tamen inpedimentum sentiat ablaqueatio, cubito abesse non amplius, ablaqueari autem prius quam putari iubent. <20> Cato de omni cultura vitium ita praecipit: Quam altissimam vineam facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. hoc modo eam curatcipito, ultro citroque sulcos perpetuos ducito. vites nimum castrato; potius, si opus erit, deicito biennioque post praecidito. vitem novellam resecari tum erit tempus, ubi valebit. si vinea ab vite
Abbreviated transcription (Latin):
immo uero fauomio. qm̃ anceps culpa sit prȩ¬
properȩ festinationis. si sautias recenti medici¬
nȩ mordeat quȩdam hiemis ruminatio. Cer¬
tum ẽ gemmas earum frigore hebetari. plagasq
findi. & cęli uitio exuri oculos lacrima distillan¬
te. Nam gelu fragiles fieri qui nescit: Operarũ
ista computatio ẽ. In lati fundis ñ legituma na¬
turȩ festinatio. Quo maturius putantur aptis
dieb. eo plus materię fundunt: quo serius eo
fructum uberiorem. Quare macras prius conue¬
nit putare: ualidas nouissime. Plagam omnem
obliquam fieri ut facile decidant imbres. & ad
terram uerti. quam leiussima cicatrice acie faleis
exacta plagaq conuelata. Recidi autem semper
inter duas geminas. ne sit uulnus oculis in reci¬
sa parte. Nigram ẽẽ eam existimant. & donec ad
sincera ueniatur recidendam: qm̃ e uitiosa mate¬
ria utitis ñ exeat. Si maera uitis idoneos palmi¬
tes ñ habeat. ad terram recidi eam: nouosq eli¬

Expanded text:
immo vero favonio, quoniam anceps culpa sit praeimmo vero favonio, quoniam anceps culpa sit praeproperae festinationis. si saucias recenti medicina mordeat quaedam hiemis ruminatio, certum est gemmas earum frigore hebetari plagasque findi et caeli vitio exuri oculos lacrima destillante. nam gelu fragiles fieri quis nescit? 192 operarum ista conputatio est in latifundis, non legitima naturae festinatio. quo maturius putantur aptis diebus, eo plus materiae fundunt; quo serius, eo fructum uberiorem. quare macras prius conveniet putare, validas novissime, plagam omnem obliquam fieri, ut facile decidant imbres, et ad terram verti quam levissima cicatrice acie falcis exacuta plagaque conlevata, recidi autem semper inter II gemmas, ne sit vulnus oculis in recisa parte. nigram esse eam existimant et, donec ad sincera veniatur, recidendam, quoniam e vitioso materia utilis non exeat. si macra vitis idoneos palmites non habeat, ad terram recidi eam novosque eli
Abbreviated transcription (Latin):
mã. cum ali ablaqueare & stercorare satis pu¬
tent. Iterum ab idib aprilis antequã concipiat
hoc ẽ in ui idꝰ maii. demn priusquã florere incipiat.
& cum defloruerit & uaria ante se uua. Peritiores
affirmant si uisto sepius fodiantur. in tantũ teneres¬
cere acinos. ut rumpantur. Quȩ fodiunt᷑. ante
feruentes horas diei fodiendas conuenit: sicuti
lutum neq arare neq fodere. Fossione puluerem
exeitatum contra soles nebulasq prodesse. Pam¬
pinatio uerna in confosso ẽ. ab idib maiis intra
dies decem. uriq antequam florere incipiat. et
ca infra uigum debere fieri. De sequente. uari
alii sub ipsa maturitate. Sed de his catonis prȩ¬
cepta decernent. Namq & putationũ tradenda
rotinus hane a uindemia ubi cęli tepor in¬
dulget adoriuntur. Sed in hoc fieri num¬
quam debet ratione naturȩ. ante exortum aquilȩ.
ut in sẏderũ causis docebimus ꝓximo uolumine.:

Expanded text:
mam, cum alii ablaqueare et stercorare satis pumam, cum alii ablaqueare et stercorare satis putent, iterum ab idibus Aprilibus, antequam concipiat, hoc est in VI idus Maias; dein prius quam florere incipiat et cum defloruerit et variante se uva. peritiores adfirmant, si iusto saepius fodiatur, in tantum tenerescere acinos, ut rumpantur. quae fodiantur, ante ferventes horas diei fodiendas convenit , sicuti lutum neque arare neque fodere, fossione pulverem excitatum contra soles nebulasque prodesse. <18> Pampinatio verna in confesso est ab idibus Maiis, intra dies X, utique antequam florere incipiat, et eam infra ialii sub ipsa maturitate. sed de his Catonis praecepta decernent. namque et putationum tradenda rotinus hanc a vindemia, ubi caeli tepor indulget, adoriuntur. sed et in hoc fieri numquam debet ratione naturae ante exortum aquilae, ut in siderum causis docebimus proximo volumine,
Abbreviated transcription (Latin):
aut si misceantur ñ alia quam pariter matures¬
centia: lungi necessarium. iuga altiora quo lȩti¬
or ager. & quo planior. Item roscido nebulos o
minusq uentoso conueniunt. Contra humiliora
gracili & aRido estuoso. uentisq exposito.
luga ad pedamentũ quam artissimo nodo uin¬
ciri oportet. uitem leue contineri. Quȩ genera ui¬
tium & in quali solo cęloq ẽẽnt conserenda. cum
De reliquo cultu uehementer ambigitur. Plerique
ȩstate tota post singulos rores confodi iubent uine¬
am. alii uetant geminantẽ. Decuti enim oculos
tactuq intrantiũ deteri. & ob id arcendũ procul
omne quidem pecus s maxime lanatum.: qm̃
facillime auferat gemmas. inimicus. & pubescen¬
te uua rastroe satisq ẽẽ uineam ter anno con¬
fodi. ab ȩquinoctio uerno ad uergiliarum exortũ.
& canis ortum & nigrescente acino. Quidam ita
determinant. ueterem semel a uindemia ante bru¬

Expanded text:
aut, si misceantur, non alia quam pariter maturesaut, si misceantur, non alia quam pariter maturescentia iungi necessarium. iuga altiora, quo laetior ager et quo planior, item roscido, nebuloso minusque ventoso conveniunt, contra humiliora gracili et arido et aestuoso ventisque exposito. uga ad pedamentum quam artissimo nodo vinciri oportet, vitem levi contineri. quae genera vitium et in quali solo caeloque essent conserenda , cum s. <17> De reliquo cultu vehementer ambigitur. plerique aestate tota post singulos rores confodi iubent vineam, alii vetant gemmantem; decuti enim oculos tractuque intrantium deteri, et ob id arcendum procul omne quidem pecus, facillime auferat gemmas. inimicos et pubescente uva rastros, satisque esse vineam ter anno confodi, ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis ortu et nigrescente acino. quidam ita determinant: veterem semel a vindemia ante bru