comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cultare dominicum.x
situr rem omnem ut gesta ẽ
exponit ep̃o: ac monet ut ꝓui-¬
deat uirum aliquem dignũ.
barbarico solo ep̃m mittat.
Tum uͦ athanasius. nam his
nuꝑ sac̃dotium susceꝑat. at¬
tentius ⁊ ppensius frum̃tii dic¬
ta gestaq consid̾ans: incon¬
cilio sac̃dotum ait. Et quem
alium inueniemꝰ uirum ta¬
tradito ei sac̃dotio: redire eum
cũ dñi gr̃a unde uen̾at iubet.
Quiq cum ep̃c ꝑ rexiss ad in¬
merus barbaroꝵ conu̾teret᷑
ad fidem. Ex quo in indie par
uulgi. s ipso edisio tyri pƀro
postmodum fco. qui frum̃tii
comes pͥus fuerat referente cog¬
nouimus.xi¬
hib̾oꝵ que subaxe pon¬
tico iacet: uerbi dei federa ⁊
fidem fitt᷑i suscepit regni. S
huius tantiboni p̾stitit cãm
mulier quedam captiua: q̃
ap̃ eos reꝑta. cum fidelem sa¬
tis ⁊ sobriam ac pudicam
duc̾et uttam. totisq dieb ac
noctib obsecrationes deo ꝑui¬
giles exhib̃r: in admiratione
ẽẽ ipsa rei nouitas barbaris ce¬

Expanded text:
cultare Dominicum. cultare Dominicum. Igitur rem omnem, ut gesta est exponit Episcopo, ac monet, ut provideat virum aliquem dignum, Barbarico solo, Episcopum mittat. Tum vero Athanasius  nam is nuper sacerdotium susceperat attentius et propensius Frumentii dicta gestaque considerans, in concilio sacerdotum ait: Et quem alium inveniemus virum tatradito ei sacerdotio, redire eum cum Domini gratia, unde venerat, jubet. Quique cum Episcopus perrexisset ad Inmerus Barbarorum converteretur ad fidem. Ex quo in Indiae parvulgi, sed ipso Edesio Tyri presbytero postmodum facto, qui Frumentii comes prius fuerat, referente cognovimus. quae sub axe Pontico jacet, verbi Dei foedera, et fidem futuri susceperat regni. Sed hujus tanti boni praestitit caussam mulier quaedam captiva, quae apud eos reperta, cum fidelem et sobriam satis ac pudicam duceret vitam, totisque diebus ac noctibus obsecrationes Deo pervigiles exhiberet, in admiratione esse ipsa rei novitas Barbaris cae
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ quid uellent dedit agẽ¬
di lib̾am facultatẽ. Quos tñ
regina supplicit᷑ exorat. tanꝙͣ
que nichil haberet in toto
regno fidelius. ut secum usq¬
quo ad olesc̾et filius. regendi
regni sollicitudinẽ partiren¬
tur. ⁊ p̃cipue frum̃tius. cuiuꝰ
prudentia ad moderandum
suffic̾et regnũ. Nam ⁊ alius:
fidem puram ⁊ sobriã m̃tem.
simpliciter ex hibebat. Idq
cula frum̃tius hab̾et inmani¬
b: deom̃tẽ eius ⁊ animos in¬
stigante. requirere sollicituᷤ
cepit. si qui inter negotiato
ipsis potestatem maximã
dare. ac mon̾e ut conuenti¬
cula ꝑ loca singula fac̾ent.
atꝙ romano rttu orationis
causa confluerent: s ⁊ ipse mł¬
tomagis eadem fac̃e. ⁊ ita cẽtoᷤᷤ
cessaria p̾be.⁊ omnimodo ges¬
tire ut xͥanoꝵ inibi semen ex
gerebant: expletis omnib ⁊ ex
fide traditis. multũ licet deti¬
nentib ⁊ rogantib ut man̾ens
regina uł filio. ad urbem tñ¬
edissio festinante tyrum pa

Expanded text:
autem quid vellent, agendi deautem quid vellent, agendi dedit liberam facultatem. Quos tamen regina suppliciter exorat, tanquam quae nihil haberet in toto regno fidelius, ut secum, usquequo adolesceret filius, regendi regni sollicitudinem partirentur: et praecipue Frumentium, cujus prudentia ad moderandum sufficeret regnum. Nam alius fidem puram, et sobriam mentem simpliciter exhibebat. Idque cula Frumentius haberet in manibus, Deo mentem ejus et animos instigante 232 requirere sollicitius coepit, si qui inter negociatoripsis potestatem maximam dare, ac monere, ut conventicula per loca singula facerent, ad quae Romano ritu orationis caussa confluerent. Sed et ipse multo magis eadem facere, et ita caeteros cessaria praebere, et omnimodo gestire, ut Christianorum inibi semen exsgerebant, expletis omnibus et ex fide traditis, multum licet detinentibus et rogantibus, ut manerent, regina vel filio, ad orbem taEdesio festinante Tyrum, pa
Abbreviated transcription (Latin):
trasse: cuius exemplum imi¬
tatus ⁊̃ metͦpius quidã tirius
philosophus simili excausa
secum duos pueros. quos li¬
b̾alib litt̃is ut pote ꝓpinquoᷤ
instituebat: quoꝵ unus qui
erat iunior edisius: alter fru¬
m̃tius uocabat᷑. Igit᷑ ꝑuisis
⁊ innoticiam captis his quib
animꝰ pascebatur. cum phi¬
losophus redire cepiss: aque
fedus sͥ cum romanis tͣbatũ
om̃s qui apud eos ex roma¬
nis inuenti fuerint iugulen¬
tur. Inuaditur nauis philo¬
sophi: cuncti cũ ipso parit̃
ꝑimuntur. Pueruli reꝑti sub
arbore meditantes. ⁊ lectioneᷤ
suas parantes. barbaroꝵ mi¬
seratione seruati. ducuntur
ad regem. Hoꝵ ille alt̾um idẽ
edisium. sͥ pincernam fec̃: fru¬
m̃tio uͦ quem qͣi ꝑ spicacem
dep̃henderat ⁊ prudentẽ. ratio¬
nes suas scͥniaq cõmisit. Ex
quo ⁊ in bonore magno ap̃
regem habiti sunt: ⁊ in amo¬
re. At uͦ moriens rex uxorem
cum paruulo filio regni re¬
liquit ħedem: ad olescentib

Expanded text:
trasse. Cujus exemplo etiam invitrasse. Cujus exemplo etiam invitatus Meropius quidam Tyrius philosophus simili ex caussbens secum duos puerulos, quos liberalibus litteris utpote propinquos instituebat. Quorum unus qui erat junior Edesius, alter Frumentius vocabatur. Igitur pervisis, et in notitiam captis his quibus animus pascebatur, cum philosophus redire caepisset, aquae foedus sibi cum Romanis turbatumomnes qui apud eos ex Romanis inventi fuerint jugulentur. Invaditur navis philosophi: cuncti cum ipso pariter perimuntur. Pueruli reperti sub arbore meditantes, et lectiones suas parantes, Barbarorum miseratione servati, ducuntur ad regem. Horum ille alterum, id est, Edesium sibi pincernam fecit. Frumentio vero, quem quasi perspicacem deprehenderat et prudentem, rationes suas scriniaque commisit. Ex quo et in honore magno apud regem habiti, et in amore. At vero moriens rex, uxorem cum parvulo filio regni dereliquit haeredem: adolescentibus
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ cunctos mortales: uttq in¬
stitutionis sue p̾clara usq in
hodiernum monachis exem¬
pla reliquerit. uolentem me
aliqua expoñe: ille libellus
exclusit. qui ab athanꝰ sio scͥp¬
tus.⁊̃ latino sermone editus ẽ.
Propt̃ quod nos omissis his
que abaliis iam dicta sunt: ea
memorabimꝰ. que qͣmuis gestoꝵ
contineat fides. ab his tñ qui
longe positi sunt: obscurior
fama subtraxit. uiiii¬
N ea diuisione orb̾t̾re que ad
predicandum ũbũ dei sorte
ꝑ apłos celebrata est. cũ alie
aliis ꝓuintie obuenissent.
thome parthia. ⁊ matheo et¬
hiopia: eiq ad herens cit̾ior
india barcholomeo dr̃ sorte.
decreta: inter quam parcbi
tis uariis linguis ⁊ gentib ha¬
bitata: quam uelut longe re¬
motam. nullus apłice p̃dicatio¬
nis uomer imp̃sserat: que tñ
tprib constantini alia qua¬
dam ex causa. semina fidei
pͥma suscepit. Methrodorus qͥ¬
dam philosophus. inspiciendo¬
rum locoꝵ ⁊ orb ꝑscrutandi

Expanded text:
supra cunctos mortales, utque insupra cunctos mortales, utque institutionis suae praeclara usque in hodiernum monachis exempla reliquerit, volentem me aliqua exponere ille libellus exclusit, qui ab Athanasio scriptus, etiam Latino sermone editus est. Propter quod nos, omissis his quae ab aliis jam dicta sunt, ea memorabimus, quae quamvis gestorum contineat fides, ab his tamen qui longe positi sunt, obscurior fama subtraxit. n ea divisione orbis terrae, quae ad praedicandum verbum Dei sorte per Apostolos celebrata est, cum aliae aliis provinciae obvenissent, Thomae Parthia, et Matthaeo Aethiopia, eique adhaerens citerior India Bartholomaeo dicitur sorte decreta. Inter quam Parthialtis variisque linguis et gentibus habitata, quam velut longe remotam, nullus Apostolicae praedicationis vomer 231 impresserat, quae tamen temporibus Constantini tali quadam ex caussa semina fidei prima suscepit. Metrodorus quidam philosophus, inspiciendorum locorum, et orbis perscrutandi
Abbreviated transcription (Latin):
lum porriget. aquã manib
ministraret: ⁊ regina orbis ⁊
mulam de putaret. Hec qͥdẽ
iherosolimis gesta. Int̾ea con¬
stantinus pietate fretus. sar¬
mathas. gothos. aliasq bar-¬
baras nationes nͥ uł que ami¬
ciciis uł deditione sui pacem
p̾uenerant: in solo ꝓͥo armis
edomuit. Et quantomagis se
religiosius ⁊ humilius deo sub¬
iecerat: tanto amplius ei d̃s
uniũsa subdebat. Ad antoni¬
um qͦ pͥmum heremi habi¬
tatorem. uelut ad unum ex ꝑ¬
pħis. litt̾as suppliciter mitat.
itti ꝓ se ac lib̾is suis dño suppliͤ¬
caret: ita non solum m̃ttis su¬
is ac religiose matͥs:. s ⁊ inter¬
cessione scõꝵ cõmendabilẽ
se deo fieri gestiebat. Sane qm̃
tanti iuri anthonii fecimus
m̃tionem: de uͥtutib eius at¬
q institutis. ⁊ sobrietate m̃tis.
ut insolitudine uitam degenꝰ.
usus solũm ꝯsortio fuerit bes¬
tiaꝵ. ⁊ dedemonib crebros a¬
gens tͥumphos placuerit deo

Expanded text:
lum porrigeret, aquam manibus lum porrigeret, aquam manibus infunderet, et Regina orbis ac mulam deputaret. Et haec quidem Jerosolymis gesta. Interea Constantinus pietate fretus, Sarmatas, Gothos, aliasque barbaras nationes, nisi quae vel amicitiis, vel deditione sui, pacem 230 praevenerant, in solo proprio armis edomuit. Et quanto magis se religiosius ac humilius Deo subjecerat, tanto amplius ei Deus universa subdebat. Ad Antonium quoque primum eremi habitatorem, velut ad unum ex prophetis litteras, supliciter mittit, ut pro se ac liberis Domino supplicaret. Ita non solum meritis suis, ac religione matris, sed et intercessione sanctorum commendabilem se Deo fieri gestiebat. Sane quoniam tanti viri Antonii fecimus mentionem, de virtutibus ejus atque institutis, et sobrietate mentis, ut in solitudine vitam degens, usus solummodo consortio fuerit bestiarum, et de daemonibus crebros agens triumphos, placuerit Deo
Abbreviated transcription (Latin):
nius reuocetur aduitam. Et
cum hoc dixiss. ad hibuit pri
aꝑtis oculis mulier consurrex̃.
Et stabilitate uirium recepta:
alacͥor multo quam cũ sana¬
fuerat. tota domo discurrere:
plum mirificũ in eo loco in
quo crucem repꝑerat. regia ã¬
bitione ꝯstruxtt. Clauos quo¬
q quib corpus dñicum fue¬
rat affixũ. portat ad filium:
ex quib ille frenos composu¬
it quib itt̾etur adbellum. Et
belli usib aptam fertur ar¬
masse. Ligni uͦ ipsius saluta¬
ris partem detulit filio: par¬
temũ thecis argenteis condi¬
tam. dereliqͥt in loco: que ⁊̃ nc̃
ad memoriam sollicita uene¬
ratione seruantur. Reliquit
⁊̃ indicium religiosi animi re¬
gina uenerabilis: uirgines qͣs
ibi repꝑit deo sacratas. inuttaᷤᷤ¬
se ad prandium.⁊ tanta eas
ueneratione curasse dr. ut in¬
dignum credet si famuloꝵ
uterentur officiis: s ipsa ma¬
nib suis famule habttu sue¬
cincta. cibum appon̾et.⁊ pocu¬

Expanded text:
nuis revocetur ad vitam. Et nuis revocetur ad vitam. Et cum haec dixisset, adhibuit primapertis oculis mulier consurrexit, et stabilitate virium recepta, alacfuerat, tota domo discurrere eplum mirificum in eo loco in quo crucem repererat, regia ambitione construxit. Clavos quoque, quibus corpus Dominicum fuerat affixum, portat ad filium. Ex quibus ille frenos composuit, quibus uteretur ad bellum: et belli usibus aptam fertur armasse. Ligni vero ipsius salutaris partem detulit filio, partem vero thecis argenteis conditam dereliquit in loco: quae etiam nunc ad memoriam solicita veneratione servatur. Reliquit etiam hoc indicium religiosi animi Regina venerabilis: Virgines quas ibi reperit Deo sacratas, invitasse ad prandium, et tanta eas devotione curasse dicitur, ut indignum crederet, si famulorum uterentur officiis, sed ipsa manibus suis, famulae habitu succincta, cibum apponeret, pocu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾is apilato fuerat conscͥptus
s nͨ ipse satis euidenter dñici
ꝓdebat signa patibuli. Hic
iam bumane ambiguitatis in¬
certum: diuinum flagitat te̾¬
timoniũ. Accidit in eadem ur¬
be pͥmariã quandam loci illiꝰ
feminam gͣui egritudine con¬
fectam. seminecem iacere: ma¬
charius ꝑidem dẽpus eccłie¬
illius ep̃c erat. Is ubi cunctan¬
tem reginã atq om̃s qui pa¬
riter aderant uidet: afferte
huc inquit totas que reꝑte
pariter ⁊ ppłis adeam que de¬
cumbebat: defixis genib huiꝰ¬
cemi addeum p̾cem ꝓfũdit.
Tu dñe qui ꝑunigenitũ fili¬
um tuum. salutem generi hu¬
mano ꝑ passionẽ crucis con¬
ferre dignatus es.⁊ nunc in
nouissimis tp̃rib aspirasti in
corde ancille tue ꝑ quirere
lignũ beatũ in quo salus nr̃a
pependit: ostende euidenter
ex his tͥb que crux fuerit ad
ad seruile supplicium:. ut hec
mulier que semiuiua decum¬
bit. statim ut eam salutare
lignum contig̾it: amortis ia¬

Expanded text:
teris a Pilato fuerat conscriptus; teris a Pilato fuerat conscriptus; sed ne ipse quidem satis evidenter Dominici prodebat signa patibuli. Hinc jam in humanae ambiguitatis incerto, divinum flagitat testimonium. Accidit in ea urbe primaria quamdam loci illius feminam gravi aegritudine confectam seminecem jacere. Macharius per idem tempus illius episcopus erat. Is ubi cunctantem reginam, atque omnes pariter qui aderant, videt: Afferte huc, inquit, omnes quae repertae pariter et populis ad eam quae decumbebat, defixis genibus hujuscemodi ad Deum precem profudit: Tu Domine, per unigenitum Filium tuum salutem generi humano per passionem crucis conferre dignatus es; et nunc in novissimis temporibus aspirasti in corde ancillae tuae perquirere lignum beatum, in quo salus nostra pependit; ostende evidenter ex his tribus quae crux fuerit ad ad servile supplicium, ut haec mulier quae semiviva decumbit, statim ut eam lignum salutare contigerit, a mortis ja
Abbreviated transcription (Latin):
reliquo uarietas oriretur eccłi
sitis eccłiaꝵ pax ⁊ fides inori¬
entis atq in occidentis partib
femina incomꝑabilis fide. re¬
ligione animi ac magnificẽ¬
tia singulari. cuius uere con¬
stantinus ⁊ eẽt filius ⁊ credet᷑.
diuinis ad monita uisionib.
iherosolimã petit: atq ibi locũ
in quo sacro sc̃m corpus xp̃i
patibulo affixum pependerat.
ab incolis ꝑquirit: qui idcͥco¬
ad inueniendũ difficilis fuit.
qd ab antiquis ꝑ secutoribuꝰ
simulachrum in eo ueneris
fuerat defixum: ut siquis xͥa
orare. Et obhoc infrequens.
⁊ pene obliuioni datus fue¬
rat locus.¬
ed cum ut supra diximꝰ
religiosa femina ꝓꝑass
ad locum. celesti sͥ uiditio de¬
signatum: euncta exeo ꝓfana
⁊ polluta de tͣbãs. in altum pur¬
ne repꝑit crucesᷤS obturbat
reꝑti muñis letitiã. uniuscꝰq
crucis in discreta pͥetas: aderat
quidem ⁊ titulus ille qui gre¬
cis ⁊ latinis atq hebraicis lit¬

Expanded text:
reliquo varietas oriretur ecclesreliquo varietas oriretur ecclessitis Ecclesiarum pax et fides in Orientis atque Occidentis partibus femina incomparabilis fide, religione animi ac magnificentia singulari, cujus vero Constantinus et esset filius et crederetur, divinis admonita visionibus Hierosolymam petit, atque ibi locum, in quo sacrosanctum corpus Christi patibulo affixum pependerat, ab incolis ad inveniendum difficilis erat: quia ab antiquis persecutoribus simulacrum in eo Veneris fuerat defixum: ut siquis Chriorare: et ob hoc infrequens: et pene oblivioni datus fuerat locus. Sed cum ut supra diximus religiosa femina properasset ad locum: celesti sibi judicio designatum: cuncta ex eo prophana et polluta deturbans: in altum purne reperit cruces. Sed obturbabat reperti muneris laetitiam uniuscujusque crucis indiscreta proprietas. Aderat quidem et titulus ille qui Graecis et Latinis atque Hebraicis lit
Abbreviated transcription (Latin):
natoꝵ ⁊ maxime nobilium ma¬
tͦnas publice abstrahi. atq ad su¬
am libidinem᷑ duci imꝑabat: ⁊¬
post contaminationẽ uiris suiᷤ
redli iubebat: ñ tam expleta ad¬
ult̾ii libidine quã immutata.
T̃antus uͦ metus patres plebẽꝙ
opp̃sserat. uti ne hoc ipsum qui¬
dem qd̃ inmetu erant. palam
ostende auderent: s ferebant
insuetam seruitutem gementeᷤ:
⁊ aliquid ꝑ lib̾tate cogitare me¬
.tu inhibebant᷑: cum ille iã nõ
ira s libidine cedens agitaret.
Deniq quadam die imꝑabat
militib suis exire ꝑplateas to¬
tius urb̃. ⁊ omnes qui occurris¬
sent cuiuscumq etatis. ⁊ cuius¬
libet sexus gladiis ced̾ent: innu¬
m̃eq multitudines ppłi romani.
ñ hostium s ciuium telis deiec¬
te sunt. Senatores uͦ. ⁊ hi maxĩe
qui uel bonorib uł opib clari¬
ores incuria uidebantur: con¬
fictis cͥminib tanquã rei puni¬

Expanded text:
t maxime nobilium, matronas publice abstrahi atque ad suam libidinem deduci imperabat, et post contaminationem viris suis reddi jubebat, non tam expleta adulterii libidine quam immutata. Tantus vero metus Patres plebemque oppresserat, uti nec hoc ipsum quidem, quod in metu erant, palam ostendere auderent. Sed ferebant insuetam servitutem gementes, et aliquid pro libertate cogitare metu inhibebantur, cum ille non jam ira, sed libidine caedis, agitaretur. Denique quadam die imperabat militibus suis exire per plateas totius urbis, et omnes qui occurrissent, cujuscunque aetatis, et cujuslibet sexus, gladiis caederent. Innumeraeque multitudines populi Romani, non hostium, sed civium telis dejectae sunt. Senatores vero, et hi maxime qui vel honoribus, vel opibus, clariores in curia videbantur, confictis criminibus, tanquam rei puni
Abbreviated transcription (Latin):
excolit. Ad que minist̾ia explẽ¬
da ꝑquirebantur nobiles mu¬
sacris medie scindebant᷑: ra¬
piebant᷑ ⁊ paruuli infantes: eo¬
rũq exta uiscerib euulsa per¬
scrutabantur. Iugulabantur
⁊ leones. ⁊ nefandis quibdam
cõmentis ac p̾cantationibus
demonica arte cõpositis. bella¬
tur iusfasq regni ꝑ nefaspoᷤ¬
se seruari. His uero malis oĩb
cet̾as urbes uł agros fuerant
tirannica crudelitate det̾riti.
dum nicħ sibi aduitam tutum
putant.⁊ relictis agͥs per loca
abdita ⁊ latebras eunt: omni
studio arandi serendiq cessan¬
te.tanta fames urbẽ atq oĩa
loca inuaserat: ut nicħ reliqͥ
aduite subsidium fieret. xuiii¬

Expanded text:
t, ad quae ministeria explenda perquirebantur mutae mediae scindebantur, rapiebantur et parvuli infantes, eorumque exta visceribus revulsa perscrutabantur. Jugulabantur et leones, et nefandis quibusdam commentis, ac precaminibus daemonica arte compositis, bella regni per nefas posse servare. His vero malis omnibus caeteras urbes vel agros fuerant tyrannica crudelitate deterriti, dum sibi nihil ad vitam tutum putant, relictis agris, per loca abdita latebris eunt, omnique studio arandi serendique cessante, tanta fames urbem atque omnia loca invaserat, ut nihil reliqui ad vitae subsidium fieret.
Abbreviated transcription (Latin):
te uiuunt benedico te: qui
me inhanc diem atq in hãc
horam ꝑduc̃e dignatus es
ut particeps existerem mar¬
.tirum &e calicis xp̃i tui in re¬
surrectionȩ uitȩ et̃nȩ anime¬

Expanded text:
 vivunt, benedico te, qui me in hanc diem et in hanc horam perducere dignatus es, ut particeps exsisterem martyrii et calicis Christi tui in resurrectione vitae aeternae anim
Abbreviated transcription (Latin):
modum ambusta ossa pre¬
ciosissimis geminis cariora.
& omni auro ꝓbabiliora ꝑ
ignem facta collegimꝰ: ac sic̃
ꝯueniebat exmorẽ condidimꝰ.
Quo ⁊ in loco ⁊̃ nunc p̾stan¬
te dño sollẽpnes agimus ce¬
lebresq conuentus. maxime
quidem indie passionis eiꝰ.
S ⁊ cũ eoꝵ memorias qui
prus passi fuerant celebra
ad p̃cessoꝵ uiam exemplis
insignib suscitentur. Hac¬

Expanded text:
modum ambusta ossa, premodum ambusta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni auro probabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut conveniebat ex more, condidimus. Quo in loco etiam nunc praestante Domino solemnes agimus celebresque conventus; maxime quidem in die passionis ejus. Sed cum eorum memorias, qui prius passi fuerant, celebraad praedecessorum viam exemplis insignibus suscitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
temp̃mio ĩ mortalitatis in dep¬
tus: satis agere cep̃ut reliqui¬
as eiꝰ ad sepult᷑am nr̃is desid̾an¬
tib nemo concẽdet. Instiga¬
batur gͦ niceta herodis pat̾. fr̃
aũ dalcȩ adire uidicẽ ⁊ pet̾e
abeo nebumandũ ꝯced̾et cor¬
pus: ne forte inquit relinq̃n¬
tesillum qui crucifixus est.
xͥani hunc cołe incipiant. ui¬
deis maxime ista machinan¬
tib. qui ⁊ nr̃os utentis ocłis
obseruauerunt: ne eum eflã¬
mis ad huc ardentib raꝑent:
ignorantes miserrimi quia
neq xp̃m aliquando possu¬
mus relinquere. qui mortem
ꝑtocius mundi salitte susti¬
colere. qui uerum deum ce
qui solus colendus sit noũimꝰ:
martires uͦ tanqͣm discipuloᷤᷤ
dñi diligamus ⁊ ueneremur.
qͣi integram fidem magistro
seruantes &e dño: quoꝵ nos
qͦ infide ⁊ ꝑseũ antia caritatiᷤᷤ
optamus ẽẽ participes. Ubi
autẽ uidit centurio tã obsti¬
natã iudeoꝵ contentionem.
positum inmedio ipsum cor¬
pus exussit: ⁊ ita nos post¬

Expanded text:
emia immortalitatis indeptus, satis agere coepit ut reliquias ejus ad sepulturam nostris desiderantibus non concederet. Instigabatur ergo Niceta Herodis pater, frater autem Dalcae, adire judicem, ut peteret ab eo ne humandum concederet corpus; ne forte, inquit, relinquentes illum qui crucifixus est, Christiani hunc dolere incipiant; Judaeis maxime ista machinantibus, qui et nostros in tantis oculis observarunt, ne eum flammis adhuc ardentibus raperent, ignorantes miserrimi quia neque Christum aliquando possumus derelinquere, qui mortem pro totius mundi salute susticolere, quippe qui verum Deum, et qui solus colendus sit, noverimus; martyres vero tanquam discipulos Domini diligamus et veneremur, quasi integre fidem magistro servantes et Domino, quorum nos quoque in fide et perseverantia charitatis optamus esse participes. Ubi autem vidit centurio tam obstinatam Judaeorum contentionem, positum in medio ipsum corpus exussit; et ita nos post
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑator cesar marcus aureliᷤ
antoninus augustus. armeniꝰ.
pontifex maximus tͥbunicie po¬
testatis qundecies consul t̾cio:
unulersis simul plebib asie
salutem. Ego quidem ñ ambigo
etiam ipsis diis cure ẽẽ ne qui nox¬
ius lateat. multo eñi magis ip¬
sis conuente punire eos qui sibi
ĩmolare nolunt quamuobis:
sed uos confirmatis eoꝵ quos
ꝑsequimini sententiam quã
deuob̾ hñt. dicentes uos impioᷤᷤ
⁊ sine deo ẽẽ: unde ⁊ optabiliuᷤᷤ
hñt aĩam ponere ꝓ deosuo. et

Expanded text:
erator cesar Marcus Aurelius Antoninus augustus, Armenicus, pontifex maximus, tribunitiae potestatis quindecies, consul tercio, universis simul plebibus Asiae salutem. Ego quidem etiam ipsis diis curae esse, ne qui noxius lateat; multo enim magis ipsis convenit punire eos, qui sibi immolare nolunt, quam vobis. Sed vos confirmatis eorum quos persequimini sententiam, quam de vobis habent dicentes vos impios, et sine deo esse. Unde et optabilius habent animam ponere
Abbreviated transcription (Latin):
responsionũq constantiã
ꝓconsul maximo stupore
miraretur. Misso gͥ curione
ad ppłm: iubet uoce maxĩa
Quo audito uninersa mul¬
titudo tam gentiliũ quam
iudeoꝵ smirnensium ciuita¬
tis: cum ingenti furore ac cla-¬
mabant. Hic est totius asie
multos docet. ne immoleq̃
neue adorent deos. Et post
płi. Que cum dicto citius ge¬
rerentur: ipsis ppłis lignã ł
balneis. uł de publicis qui¬
b locis. & sarmenta congre
rogus. Tum depositis senior
indumentis. ac zona resolu¬
.ta. calciamenta quoq depe¬
dib temptabat educere: quȩ
nunquam nisi a religiosis
quibq fide & deuocione
semecipsos inuicem p̾uenien¬
tib resolui consueuerant. Ita
namq in omni etiam reliqͣ
uita sua uenerabiliter ab õĩ¬
b colebatur. Ut gͦ expedita
sunt que ad ignem ꝑtinebãt.
cum eum uellent rogo impo¬
situm etiam clauis ad fig̾e. ait.
Sinite me. Qui eñi dedit mͥ
ignis ferre supplicium: dabit
&e sine clauoꝵ affixione ite
flãmas immobiliter ꝑ ferã.

Expanded text:
responsionumque constantiam proconsul maximo stupore miraretur. Misso igitur curione ad populum, jubet voce magna e. Quo audito, universa multitudo, tam gentilium quam Judaeorum Smyrnensis civitatis, cum ingenti furore acclamabat: Hic est totius Asiaemultos docet ne immolent, neve adorent deos. Omnesque . Quae cum dicto citius gererentur, ipsis populis ligna, vel de balneis, vel de publicis quibusque locis, et sarmenta congregrogus. Tunc depositis senior indumentis, ac zona resoluta, calceamenta quoque de pedibus tentabat educere, quae nunquam nisi a religiosis quibusque, fide et devotione semetipsos invicem praevenientibus, resolvi consueverant. Ita namque in omni reliqua vita sua venerabiliter etiam ab omnibus colebatur. Ut ergo expedita sunt quae ad ignem pertinebant, cum eum vellent rogo impositum, etiam clavis affigere, ait: Sinite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferam.
Abbreviated transcription (Latin):
garetur si ipse eẽt policarpus.
se ẽẽ confitetur. Ergo inquit
babeto etatis tue reu̾entiam:
& parcens ultimȩ senectitti
tue. iura fortiinam cesaris.
gerens depͥorib penitudinẽ:
sacrilegos: Tum policarpuᷤᷤ
toruo uultu ad ppłm qui in
stadio residebat aspiciens:
eleuata ad celum dext̃a cũ¬
gemitu ꝑclamauit & dixit.
ẽolle sacrilegos. Sed insisten
ad hec. Octoginta inquit oe¬
sex annis seruio ei. ⁊ nicħ me
lesit unquam: quomͦ possum¬
regem meum. qui salutem
micbi dedit: Cumq rursus
uehementius urgeretur ut for¬
tunam cesaris uraret: si hãc¬
inquit iactantiam queris ut
ego fortunam cesaris iurem.
& qui sim ignorare te simulaᷤᷤ.
cum omni lib̾tate audiame:

Expanded text:
e, si ipse esset Polycarpus, se esse confitetur. Ergo, inquit, habeto aetatis tuae reverentiam, et parcens ultimae senectuti tuae, jura fortunam Caesaris gerens de prioribus poenitudinem, sacrilegos. Tunc Polycarpus torvo vultu ad populum qui in stadio residebat aspiciens, elevata ad coelum dextera, cugemitu proclamavit, et dixit: Tolle sacrilegos. Sed insistentad haec dixit: Octoginta et sex annis servio ei, et nihil me laesit unquam: quomodo possuRegem meum, qui salutem mihi dedit? Cumque rursus vehementius urgeretur, ut fortunam Caesaris juraret, ait: Si hanc jactantiam quaeritis, ut ego fortunam Caesaris jurem, et quis sim ignorare te simulas, cum omni libertate audi a me,
Abbreviated transcription (Latin):
camere curuata specie: quasi
ueli nauis uento sinuati supͣ
corpus martiris stecit. Qd̃
corpus inmedio positũ. non
erat ut caro ardens. s tanqͣm
si aurum aut argentũ infor¬
nace candesceret. Tum p̾t̾ea
quam thuris incensi: uel p̃¬
ciosissimi flagrantis unguẽ¬
posse consumi. usserunt ꝓpiꝰ
acced̾e confectorem: ⁊ corpus
cui ignis cesserat mucrone
tͣnstod̾e. Quo facto tamlar¬
gus ꝓfusus est sanguis it
restingueret rogum. Populꝰ
autem miraculi stupore dis¬

Expanded text:
camerae curvata, specie quasi veli navis vento sinuati, supra corpus martyris stetit. Quod corpus in medio positum, non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornace candesceret. Tum praeterea quam thuris incensi, vel pretiosissimi flagrantis unguenposse consumi, jusserunt propius accedere confectores et corpus, cui ignis cesserat, mucrone transfodere. Quo facto, tam largus profusus est sanguis, ut restingueret rogum. Populus autem cum miraculi stupore dis
Abbreviated transcription (Latin):
quos omnes aiuint bebreos an¬
tiq̃ originis extitisse. ⁊ scientiam¬
xp̃i fideliter recepisse: ⁊ ĩdeo in¬
cunctanter ab bis qui pot̾ant fi
dei merito iudicare. sae̾dotio qͦ
uisos ẽẽ dignissimos: quippe cũ
omnis tunc eccłia ex hebreis fi¬
delib coaceruata firmataq ui¬
derecur: incipientib ab apłis ⁊¬

Expanded text:
Quos omnes aiunt Hebraeos antiquae originis exstitisse, et scientiam fideliter recepisse, et ideo incunctanter ab his qui poterant de fidei merito judicare sacerdotio quoque visos esse dignissimos, quippe cum omnis tunc Ecclesia ex Hebraeis fidelibus coacervata firmataque videretur, incipientibus ab apos
Abbreviated transcription (Latin):
uiro: ⁊ non placet mͥ relationẽ
silentio p̃teure. ne ⁊ in noxii ꝑ¬
turbentur. ⁊ calumpniatorib
latrocinandi tͥbuatur occasio.
Itaq si euidenter ꝓuintiales
huic petitioni sue ad ẽẽ ualẽt
aduersum xp̃ianos ut ꝑtribu¬
nali eos in aliquo arguant:
hoc eis exequi non ꝑhibeo. P¬
cib autem in hoc solis ⁊ ac cla¬
mationib. uti eis ñ ꝑmitto.
Et enĩ in multo equius est: si
quis uolet accusare te cognoᷤᷤ¬
cere de obiectis. Siquis igtair
accusat ⁊ ꝑbat aduersum le¬
ges quicquam agere memora¬
tos homines. ꝑ merito pecca¬
toꝵ ⁊̃ supplicia statues. Illud
me hercule magnoꝑe curabiᷤ.
ut siquis calumpnie gr̃a quẽ¬
quam hoꝵ postulauerit reũ.
in hunc ꝓsui nequitia suppli
patus sui anno diem obiit: ⁊
anthoninꝰ cognomento pius.¬

Expanded text:
viro, et non placet michi relationem silentio preterire, ne et innoxii perturbentur et calumpniatoribus latrocinandi tribuatur occasio. Itaque si evidenter provinciales huic peticioni suae adesse valent adversum Christianos, ut pro tribunali eos in aliquo arguant, hoc eis exequi non prohibeo. Precibus autem in hoc solis et adclamationibus uti eis non permitto. Etenim multo equius est, si quis volet accusare, te cognoscere de obiectis. Si quis igitur accusat et probat adversum leges quicquam agere memoratos homines, pro merito peccatorum etiam supplicia statues. Illud mehercule magnopere curabis, ut, si quis calumpniae gratia quemquam horum postulaverit reum, in hunc pro sui nequitia supplicpatus sui anno diem obiit. Cui Antoninus cognomento Pius
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ ego ipse inquit sectis pla¬
tonicis institutus. audiens in¬
famari xp̃ianos. ⁊ udens eoᷤ
inpauidos ad suscipiendam
mortem. atq omne supplici-¬
um tollerandum: considera¬
bam quod inpossibile eẽt in
malitiaeos ⁊ inlibidine con¬

Expanded text:
Nam et ego ipse, inquit, sectis platonicis institutus, audiens infamari Christianos, et videns eos impavidos ad suscipiendam mortem, atque omne supplicium tolerandum, considerabam quod impossibile esset in malitia eos et in libidine con
Abbreviated transcription (Latin):
dam eorum thalamum const¬
ruunt.⁊ nefarium quoddam
iniciandi celebrant genus. tã¬
quam secretis quib dam carmi¬
nib: ac uerbis non tam sacͥs ꝙͣ
citur consecrantes. Sp̃ales nup¬
tias auint ẽẽ qd faciunt: instar
uidelicet suꝑnaꝵ conugatio¬

Expanded text:
dam eorum thalamum construebant et nepharium quoddam initiandi genus celebrabant, tamquam sacratis quibusdam carminibus ac verbis non tam sacratis quam citur, consecrantes; spiritales nuptias aiunt esse quod faciunt, instar videlicet supernarum congregatio
Abbreviated transcription (Latin):
ercio autẽ eiusdẽ iii¬
principatus anno: alex¬
ander ep̃c romane urbissa c̃doti¬
um simul ac uitam finiuit. de¬
cennio expleto. Huic subrogatꝰ

Expanded text:
ercio autem eiusdem principatus anno Alexander episcopus Romane urbis sacerdocum simul et vitam finivit decennio expleto. Huic surrogatus
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie. Et sunt etiã nunc ad
ioħs discipulus dñi apud
ephesum cũ balnea lauan¬
digr̃a fuiss ingressus ⁊ uidis¬
set ibi cerinthum: ex iluiss
continuo. & discessiss ñ lotus.
dicens. fugiamus hinc: ne ce
balne ipse corruant. inquib
ceruthus lauat u̾itatis inimi¬
cus. Idem ⁊̃ policatpus mar¬
cioni aliquando cum occurriᷤ¬
set dicenti sibi. agnosce nos. reᷤᷤ¬
pondit. Agnosco: agnosco pͥ¬
mo genitum sathane. Tanta
tunc apłi atq eoꝵ discipuli
inreligione cautela utebant᷑.
ut neuerbi quidem cõmunio¬
nem cum aliquo eoꝵ qui a
ueritate deuiauerant hr̃e

Expanded text:
it. Et sunt etiam nunc quinnes discipulus Domini, apud Ephesum cum balneas lavandi gratia fuisset ingressus, et vidisset ibi Cerinthum; exsiluisset continuo, et discessisset non lotus, dicens: Fugiamus hinc, ne et balneae ipsae corruant, in quibus Cerinthus lavat veritatis inimicus. Idem etiam Polycarpus Marcioni aliquando cum occurrisset, dicenti sibi: Agnoscis nos, respondit: Agnosco, agnosco primogenitum Satanae. Tanta tunc apostoli, atque eorum discipuli in religione cautela utebantur, ut ne verbi quidem communionem cum aliquo eorum, qui a veritate deviaverant, habere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsistit huiuscemodi homini¬
b absq ullo cͥmine mouere
negotia: ile quidem quidela¬
tus pro hoc nomine fuerit ab.¬
soluatur. etiam si ꝓbetur id
ẽẽ quod ei obictcur xp̃anus.
Is autem qui crimen obten¬
dit: reus pene eius quam obie-¬
cit existat. Proposita ephesi
publice inconuentu afiȩ. xiiii

Expanded text:
persistit hujuscemodi hominipersistit hujuscemodi hominibus absque ullo crimine movere negotia, ille quidem qui delatus pro hoc nomine fuerit, absolvatur, etiamsi probetur id esse, quod ei objicitur, Christianus. Is autem qui crimen obtendit, reus poenae ipsius quam objecit existat. » Proposita Ephesi publice in conventu Asiae. Per i
Abbreviated transcription (Latin):
uobis talib ac quiescere: ⁊ inur̃e
religionis iuira conscend̾e. De
motib autẽ terre qui uel fr̃ĩ
sunt. uł ⁊̃ nunc fiunt. absur¬
dum non erit merorẽ ur̃m uis¬
.ra cõmonitione solari: qm̃ qui¬
dem comꝑi qd̃ in huiꝰ cemodi re¬
b ad illoꝵ inuidiam cõmu¬
nes casus transfertis: in quo
illi quidem maiorem fiduciã
accipiunt apud deum. uos
autem momni tempore quod
detalib ignoratis. ceteros qui¬
dem deos negligitis. cultũ uͦ
ĩmortalis dei quẽ xp̃iani co¬
lunt expellitis ⁊ deturbatis.
usq ad mortem cultores illiꝰ
obseruantie ꝑsequentes. Su¬
per quib plurimi ex ꝑuintisᷤ
idices ⁊̃ uenerabili patri nr̃o
scͥpserant: quib rescͥptum est
abeo ut nicħ omnino molestie
huiuscemodi hominib gen̾a¬
rent: nisi si forte arguerentur
aliquid adu̾sum romani reg¬
ni scatum moliri. S ⁊ mͥ ipsi
de his quam plurimi recule¬
runt: quib ego paternam se¬
quittus sententiam pari mo-¬
deratione rescͥpsi. quod siquiᷤᷤ

Expanded text:
acquiescere, et in vestrae religionis jura concedere. De motibus autem terrae, qui vel facti sunt, vel etiam nunc fiunt, absurdum non erit moerorem vestrum justa commonitione solari. Quoniam quidem comperi, quod in hujuscemodi rebus ad illorum invidiam communes casus transfertis. In quo illi quidem majorem fiduciam accipiunt apud Deum. Vos autem in omni tempore, quo de talibus ignoratis, caeteros quidem deos negligitis, cultum vero immortalis Dei, quem Christiani colunt, expellitis et deturbatis, usque ad mortem cultores illius observantiae persequentes: super quibus plurimi ex provinciis judices etiam venerabili patri nostro scripserant. Quibus rescriptum ab eo, ut nihil molestiae hujuscemodi hominibus generarent, nisi forte arguerentur, aliquid adversum Romani regni statum moliri. Sed et mihi ipsi de his quamplurimi retulerunt, quibus ego paternam secutus sententiam pari moderatione rescripsi. Quod si quis
Abbreviated transcription (Latin):
sttur qr per idem tẽpus assu
mere ep̃os excircumcisione ceᷤ¬
satum est: necessarium uidet᷑
om̃s apͥmo usq ad id temporis
enumerare partter sac̃dotes.
Primus itaq iacob qui dñi fr̃
est habitus: post hunc simeon
electus est: dercius uistus. ⁊ ache¬
us quartus. Deinde tobias qͥn-¬
tus. ⁊ beniamin sextus: ac septi¬
mus ioħes. Tum mathias quẽ
philippus excepit. cui decimus
senecas subrogatus est: iustus
exinde. ac duodecimus leui.
cumus ioseph: ac finis omniũ
uidas. Isti sunt fere omnes qui
ierosolimis ep̃i ab apłis ad illa
usq tp̃ra que suꝑ uis designa¬
umus. plebi illi ex circũcisione

Expanded text:
tur quia sub idem tempus assumi episcopos ex circumcisione cessatum est, necessarium videtur omnes a primo usque ad id tempus enumerare pariter sacerdotes. Primus itaque Jacobus, qui Domini frater est nominatus; post hunc Simeon electus est; tertius Justus; Zachaeus quartus; deinde Tobias quintus; et Benjamin sextus; ac septimus Joannes; tum Matthias, quem Philippus excepit; cui decimus Seneca subrogatus est; Justus exinde; ac duodecimus Levi; artus Joseph, ac ultimus omnium Judas. Isti sunt fere omnes qui Hierosolymis episcopi ab apostolis ad illa usque tempora quae superius designavimus plebi illi ex circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
feremus. Et libellus herme
qui appellat᷑ pastoris. cuius
paulus in epłis suis meminit.
a plurimis non est receptus:
ab aliis autem necessariꝰ iudi¬
catus est. ꝓpter eos qui pͥmis
ad fidem institucionib im¬
buuntur: unde ⁊ in non nul¬
lis eccłiis legitur: ⁊ multi ue¬
tum scͥptoꝵ usi sunt testimo¬

Expanded text:
 Et libellus Hermae, qui appellatur Pastoris, cuius Paulus in epistolis suis meminit, a plurimis non est receptus, ab aliis autem necessarius indicatus est propter eos qui primi ad fidem institutionis imbuuntur. Unde et in nonnullis ecclesiis legitur et multi ueterum scriptorum usi sunt testimo
Abbreviated transcription (Latin):
uere deo digni apłi xp̃i. cum
ẽẽnt in omnib puritate uite ⁊
animi iuitittib clari ñ magni
pendebant sermonis ornatum.
quippe in quib anima erat di-
non insuasoriis humane sapi¬
entie u̾bis sũmam p̃dicationiꝰ
dominice collocabant: sinos¬

Expanded text:
ere Deo digni Apostoli Christi, cum essent in omnibus puritate vitae et animi virtutibus clari, non magni pendebant sermonis ornatum, quippe in quibus anima erat divinon in suasoriis humanae sapientiae verbis summam praedicationis Dominicae collocabant: sed in os
Abbreviated transcription (Latin):
facta fide. uniuerso orbi regni
scientiam tradiderunt: parui
ducentes plures libros conde.
quod huiuiscemodi p̃dicatiõis
assertio ñ argum̃to humani
sermonis. s adstipulatione di¬
uine uircittis indigeat. Deniq

Expanded text:
facta, universo orbi regni caelorum scientiam tradiderunt: parvi ducentes plures libros condere, quod huiusce modi praedicationis assertio non argumento humani sermonis, sed adstipulatione divinae virtutis indigeat. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
nem uͦ tradunt usq ad ultimũ
ueniss. ꝓbasse quid̃ dicitur fi¬
dem ⁊ ueritatẽ dictoꝵ: de ẽẽ
t̃n uidit aliqua.⁊ ea maxime q̃
pͥmo p̃dicationis sue tp̃re dñs
gesserat. Certũ est enim: quod
insuꝑiorib tͥb euangeliis hec
uident᷑ sola contineri que in eo
gesta sunt anno. quo iohes bap¬
tista uł inclusus est in carcerẽ
uł punitus. Deniq si obserues.
statim in initiis narrationis pꝰea¬
quam refert matheus dequa¬
draguita dierũ ieunio. ⁊ de tẽ¬
ptacione eiꝰ. continuo subicte
dicens. Audiens auttẽ quia io¬
hannes traditus eẽt. discessit

Expanded text:
nem apostolum, usque ad ultimum venisset, probasse quidem dicitur fidem et veritatem dictorum, deesse tamen vidit aliqua, et ea maxime quae, primo praedicationis suae tempore, Dominus gesserat. Certum est enim quod in superioribus tribus Evangelistis haec videntur sola contineri, quae in eo gesta sunt anno quo Joannes Baptista vel inclusus est in carcerem, vel punitus. Denique si observes, statim in initiis narrationum, posteaquam refert Matthaeus de quadraginta dierum jejunio, et de tentatione ejus, continuo subjecit, dicens: Audiens autem quia Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
tremefactus: flebat a marissime.
Et accedentis ad se senis genib
prouoluttur. gemitib ⁊ ulula¬
tib quib pot̾at satisfaciens. ⁊
uberrimis lacrimarũ suaꝵ fon¬
tib tterum baptizabatur. occł¬
tans solam dext̃am suam. Apł̃s
uͦ uirisiurandi sacram̃to se ei
niam pollicens. simulq genib
eius ꝑuolutus. atq ipsam dex¬
teram excuius cedis conscientia
torquebatur. tamqͣm iam per
penitentiam purgatam deoscu¬
lans ad eccłiam reuocat: ⁊ inde¬
sinenter ꝑ eo orationes profũ¬
dens. ⁊ cum ipso pariter ducenᷤ
crebra ieiunia: indulgentiam
adeo quam ei pollicitus fuerat
expetebat. S ⁊ uariissermonũ
consolationib uelut quibdã
p̃cantationib efferos eius ⁊ ex¬
terttos animos mitigabat: nec
penttentie: ⁊ documentum in¬
gens noue regeñationis. atq in¬
signia quedam ⁊ trophea uisi¬
bilis in eo resurrectionis osten¬

Expanded text:
tremefactus flebat amarissime, et accedentis ad se senis genibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Apostolus vero jurisjurandi sacramento se eo niam pollicens, simulque genibus ejus provolutus, atque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes profundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo quam ei pollicitus fuerat, expetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec poenitentiae, et documentum ingens novae regenerationis, atque insignia quaedam et tropaea visibilis in eo resurrectionis osten
Abbreviated transcription (Latin):
collati fuerant dethuntur. Re¬
uocari autẽ quicũq ab eo inexi¬
lium trusi st̃ ac reciꝑe facultates:
exsenatus ꝯsulto iubent᷑. Dequib
singulis testimoniũ ꝑhibent: qͥ
gesta illoꝵ tempoꝵ conscͥpseĩt.
litionẽ insule ephesum quasi
ad scolam ꝓpriam redisse: nr̃oꝵ
scriptores declarant. xuiiii

Expanded text:
collati fuerant detrahuntur. Recollati fuerant detrahuntur. Revocari autem quicunque ab eo in exsilium trusi sunt ac recipere facultates ex senatusconsulto jubentur. De quibus singulis testimonium perhibent qui gesta illorum temporum conscripserunt. nnem de insula Ephesum quasi ad scholam propriam redisse, nostrorum scriptores declarant. Namque
Abbreviated transcription (Latin):
responderunt quod ñ huius mũ¬
di regnum. neq huius t̾re es de¬
signetur imꝑium: s qr celeste ei
regnum ꝑ angeloꝵ ministia in
consũmatione seculi p̃paretur.
quando scilicet aduentans ingłia
de iuuis ac mortuis iudicabit: et
restituet unicuiq ꝓfactis acme¬
ritis sui. Ad hec domitianus cũ
neq in eis quicquã criminis in¬
ueniret.⁊ uilitatẽ eoꝵ quam
maxime cõtempneret abire eos
lib̾os iubet: s ⁊ ꝑsecutionem qͣm
aduersum ecclesias agitari uisse¬
rat. datis rursum compescit edic¬
tis. Illi uͦ dimissi ab eo uel mar
eccłie effectiusq ad tͣiani tempo¬
ra permanserunt. Hec quidem
hegesippus. S ⁊ tertullianus.
de domitiano similia refert di¬
cens. Temptauit aliquando et
domitianus simile aliquid por¬
tio neronis. decrudelitate: s qͣi
homo cico destitit: ita ut ⁊̃ eos qͦᷤ
in exilium miserat reuocaret.
pͥncipatum: sub quo omnes qͥdẽ
honoꝵ ticuli qui indomitianũ

Expanded text:
responderunt quod non hujus munresponderunt quod non hujus mundi regnum, neque hujus terrae ei designetur imperium, sed quia coeleste ei regnum per angelorum ministeria in consummationes saeculi praeparetur, quando scilicet adventans in gloria, de vivis ac mortuis judicabit, et restituet unicuique pro factis ac meritis suis. Ad haec Domitianus, cum neque in eis quidquam criminis inveniret, et vilitatem eorum quam maxime contemneret, abire eos liberos jubet, sed et persecutionem quam adversus Ecclesias agitari jusserat, datis rursum compescit edictis. Illi vero dimissi ab eo, vel marEcclesiae effecti, usque ad Trajani tempora permanserunt. Haec quidem Egesippus, sed et Tertullianus de Domitiano similia refert, dicens: Tentavit aliquando et Domitianus simile aliquid, portio Neronis de crudelitate, sed quasi homo destitit cito, ut etiam eos quos in exsilium miserat revocaret. principatum: sub quo omnes quidem honorum tituli qui in Domitianum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ẽẽnt depostitate uide.
quem frẽm fuisse saluatoris se¬
cundum carnẽ tradunt: quiq¬
duplici urgebantur inuidia.
his uerb̃ refert. Ad huc autẽ
uiuebant quidam de carnali
cebatur: quos quidam detule¬
runt tamquam exdauid stir¬
pe uenientes. Hos reuocatus qͥ¬
dam nomine qui in hoc missus
fuerat. ꝑ duc̃ ad domicianum
cesarem ⁊ ipse eñi formidabat
herodes. Int̾rogatigͥ adomitiano
si ẽẽnt ex familia dauid: confes¬
derunt quod ittͥq non ampliꝰ
ẽent bonis quam nouẽ milib
denariis. exquib milib singuł
pars mẽdia ꝑportione deberet᷑:
nec hec sibi in pecunia sub sisfe.
s inestimatione t̾re que eis ẽẽt ĩ
quadraginta minus uno iuge¬
rib constituta: quam suis mani¬
bus excolentes uel ipsi alerent᷑.
uel tͥbuta dependerent: simul
⁊ testes rurał ce diurni oꝑis manꝰ
labore rigidas ⁊ callis obdurataᷤᷤ
p̃ferebant. Int̾rogati uͭ de xp̃o
quale sit regnum eiꝰ. uel quis ip̃.
aut uñ. aut quando uenturus:

Expanded text:
uasi essent de posteritate Judae, quem fratrem fuisse Salvatoris secundum carnem tradunt. Duplicique urgebantur invidia, his verbis refert. Adhuc autem vivebant quidam de carnali dicitur, quos quidem detulerunt, tanquam ex David stirpe venientes. Hos quidam, Revocatus nomine, qui in hoc missus fuerat, perducit ad Domitianum Caesarem. Nam et ipse formidabat Herodes. Interrogati ergo a Domitiano si essent ex familia David, confesderunt quod utrisque non amplius esset in bonis a novem millibus denariis. Ex quibus singulis pars media proportione deberetur, nec hoc sibi in pecuniis subsistere, sed in aestimatione terrae, quae eis esset in quadraginta minus uno jugeribus constituta, quam suis manibus excolentes, vel ipsi alerentur, vel tributa dependerent; simul et testes ruralis et diurni operis manus labore rigidas et callis obduratas praeferebant. Interrogati vero de Christo quale sit regnum ejus, vel qui ipse, aut unde, aut quando venturus,
Abbreviated transcription (Latin):
uiter suspirans senior. ⁊ in lacri¬
mis resolutus. ille ait mortuus
est. Quomͦ inquit uł quali
morte: Deo ait mortius est:
apłs uestem continuo qua erat in

Expanded text:
us suspirans et in lacrimis resolutus: «Ille», ait, «mortuus est». «Quomodo», inquit, «uel quali morte?». «Deo», ait, «mortuus est, ap
Abbreviated transcription (Latin):
herodes suꝑ omnia mala que
gesserat.⁊ conclusit ioħ̾em in
carrerem. Quia inquam ab
his hec uidebantur omissa: roga
terierant pͥores ante traditionẽ
ioh̃is. saluatoris gesta conscrib̾r.
Et ideo dic̃ in euangłio suo: hoc
fec̃ inttium signoꝵ tħc. Et it̾ũ
inalio loco indicat dicens. Nõ¬
dum eñi ioh̃es erat missus in
carcerem. Ex quib constat: qd̾
ea que antequã ioħ̃es traderet᷑
abiħu fuerant gesta describit.
Et ideo siquis hec diligentiuᷤ
ñ sibi euangelia dissonare. sed
alt̾us tp̃ris gesta ẽẽ que scͥbit
iohes: alterius uͦ que cet̾i. Nñ
qr natiuitatem scłm carnem
saluatoris uel matheus uel lu¬
cas conscripserant reticuit hec
ioħ̃s: ⁊ atheologia atq abipsa
eius diuinteate sumit exordiũ.
Que pars sine dubio: ipsi ue¬

Expanded text:
Herodes super omnia mala quae gesserat et conclusit Joannem in carcere. Quia, inquam, ab his haec videbantur omissa, rogat ea quae praeterierant priores ante traditionem Joannis Salvatoris gesta conscriberet, et ideo dicit in Evangelio suo: Hoc fecit initium signorum Jesus. Et iterum in alio loco indicat, dicens: Nondum enim Joannes erat missus in carcerem. Ex quibus constat quod ea antequam Joannes traderetur quae a Jesu fuerant gesta describit; et ideo si quis diligentius haec non sibi Evangelia dissonare, sed alterius temporis gesta esse quae scribit Joannes, alterius vero quae caeteri. Unde quia nativitatem secundum carnem Salvatoris, vel Matthaeus, vel Lucas descripserant, reticuit haec Joannes et a theologia atque ab ipsa ejus divinitate sumpsit exordium: quae pars sine dubio ipsi ve
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ⁊ huius fidi signacłm sus¬
cipe. Et philosophus conũ¬
sus ad discipulos suosaił ad
eos qui audiendi gr̃a conuene¬
rant: audite in quit oerudi¬
tiuiri. Donec u̾bis mecum
gesta res est. uerba uerbis op¬
posui: ⁊ que dicebantur dicẽ¬
di arte subũti. Ubi uͦ ꝓuerbiᷤᷤ
uirtus ꝓcessit ex ore dicentiᷤ.
ñ potuerunt resistere uerba
uirtuti. nec homo adu̾sari
potuit deo: ⁊ iõ siquis ur̃m
potuit in his que dicta sunt
sentire que sensi. credat xp̃o:
⁊ sequatur hunc senem in
quo locitus est deus. Ita philo¬
sophus xp̃anus effectus: taͥdem
gratulatus est se uictum. u

Expanded text:
nicum, et hujus fidei signaculum susnicum, et hujus fidei signaculum suscipe. Et philosophus conversus ad discipulos suos, vel ad eos, qui audiendi gratia convenerant: Audite, inquit, o eruditi viri, donec verbis mecum gesta res est, verba verbis opposui, et quae dicebantur, dicendi arte subverti: ubi vero pro verbis virtus processit ex ore dicentis, non potuerunt resistere verba virtuti, nec homo adversari potuit Deo. Et ideo si quis vestrum potuit in his quae dicta sunt sentire quae sensi, credat Christo, et sequatur hunc senem, in quo loquutus est Deus. Ita philosophus Christianus effectus, tandem se gratulatus est victum.