comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id .ii. postulatum erat: in animũ induxissent: bellum indictũ. da¬¬
tae indutiae quietum animũ tenuere. Consules Seruilius sulpi¬¬
tius m. Manilius tullus. Nihil dignum memoria actum. T. ebutius
deinde & t. uecusius. Nis consulib fidena obsessae. Crustumeria
capta. preneste ab latinis ad romanos desciuit. net ultra bellu
latinum gliscens iam per aliquot annos dilatum. Aulus postumius
dictator: E. ebutius magr equitum: magnis copiis peditum: eꝗtum
profecti ad lacum regillum in agro tusculano agmini hostiĩ oc¬¬
currerunt. & quia tarquinios esse in exercitu latinoꝵ auditum
est: substineri ira non potuit. quin extemplo confligerent. Ergo
&̃ proelium aliqͣnto ꝗͣ caetera grauius & atrocius fuit. Non .N. du¬
ces ad regendam mõ consilio rem affuere: sed sius met ip̃is corpo¬
ribus dimitantes miscuere certamina. Nec quisquã procer ferme¬

Expanded text:
—id enim postulatum erat—in animum induxissent. bellum indictum: taci—id enim postulatum erat—in animum induxissent. bellum indictum: tacitae indutiae quietum annum tenuere. consules Ser. Sulpicius M'. Tullius; nihil dignum memoria actum. T. Aebutius deinde et C. Vetusius. his consulibus Fidenae obsessae, Crustumeria capta, Praeneste ab Latinis ad Romanos descivit. nec ultra bellum Latinum gliscens iam per aliquot annos dilatum. A. Postumius dictator T. Aebutius magister equitum magnis copiis peditum equitumque profecti ad lacum Regillum in agro Tusculano agmini hostium occurrerunt, et, quia Tarquinios esse in exercitu Latinorum auditum est, sustineri ira non potuit quin extemplo confligerent. ergo etiam proelium aliquanto quam cetera gravius atces ad regendam modo consilio rem adfuere, sed suismet ipsi corporibus dimicantes miscuere certamina, nec quisquam procerum ferm
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si maxime ex ea familia legi dictatorem uellent pres.multo po¬
tius M. Ualerium spectatae uirtutis & consularem uirũ legissẽt. Cre¬
ato tlictatore primũ rom&e: postꝗͣ prȩferri secures uiderunt: magnus
plebem metus incessit: ut intentiores essent ad dicto parendũ.Neq:
.ii. ut in consulib: qui pari potestate essent: alterius auxilium: neq
prouocatio erat: neque ullum usꝗͣ nisi in cura parendi auxiliũ. Sa¬
binis creatus & romae lictator: eo magis quod ꝑꝑse treatum cre¬
diderant metum incussit. Itaque legatos de pace mittunt: quib orã¬¬
tibus dictatorem senatumq.: ut ueniam erroris homĩb adolescẽti¬
bus clarent. Responsum ignosci adolescentib posse: senib non
posse: qui bella ex bellis sererent.Actum tñ est de pate: impetrata¬
que for&: si quod impense factum in bellum erat: praestare sabini¬

Expanded text:
quin si maxime ex ea familia legi dictatorem uellent, patrem multo poquin si maxime ex ea familia legi dictatorem uellent, patrem multo potius M. Ualerium spectatae uirtutis et consularem uirum legissent. creato dictatore primum Romae, postquam praeferri secures uiderunt, magnus plebem metus incessit, ut intentiores essent ad dicto parendum; neque enim ut in consulibus qui pari poteprovocatio erat neque ullum usquam nisi in cura parendi auxilium. Sabinis etiam creatus Romae dictator, eo magis quod propter se creatum crediderant, metum incussit. itaque legatos de pace mittunt. quibus orantibus dictatorem senatumque ut veniam erroris hominibus adulescentibus darent, responsum, ignosci adulescentibus posse, senibus non posse, qui bella ex bellis sererent. actum tamen est de pace, impetrataque foret, si, quod impensae factum in bellum erat, praestare Sabini
Abbreviated transcription (Latin):
magis ob iras grauiter ultas: ꝗͣ ob magnitudinẽ perfecti belli triũ¬
pharunt: Insequens annus postumiu tominiu & T. Largium
consules habuit. Eo anno romae cum per ludos ab sabinor iuuẽ¬¬
tute per lasciuiam storta rapentur: concursi hominũ rixa ac ꝓpe
prcelium fuit. Paruaque ex re res ad rebellionem spectare uideba¬
tur supra belli sabini metum id quoq: actesserat: quocl .xxx. iã
coniurasse populos: concitante octauio Manilio satis constabat.
In hac tantar expectatione rer solicitata ciuitate dictatoris pri¬
mum creandimentio orta est. Sed nec quo anno. nec quib fc̃is
ueterrimos tñ auctores t. Largium dictatorem primũ. Sp. Fassiũ
magr̃m equitum creatos inuenio. Consulares legere: ita lex iu¬
bebat de dictatore creando lata. Eo mgis adducor. ut credam largiũ
non dum consul fuerat moderatorem & magrm consulibus appositũ

Expanded text:
magis ob iras grauiter ultas quam ob magnitudinem perfecti belli triummagis ob iras grauiter ultas quam ob magnitudinem perfecti belli triumpharunt. insequens annus Postumum Cominium et T. Largium consules habuit. eo anno Romae, cum per ludos ab Sabinorum iuuentute per lasciuiam scorta raperentur, concursu hominum rixa ac prope proelium fuit, paruaque ex re ad rebellionem spectare res uidebatur. supra belli Latini metum. id quoque accesserat quod triginta iam coniurasse populos concitante Octauio Mamilio satis coin hac tantarum exspectatione rerum sollicita civitate dictatoris primum creandi mentio orta. sed nec quo anno, nec quibus consuveterrimos tmagistrum equitum creatos inuenio. consulares legere; ita lex iubebat de dictatore creando lata. eo magis adducor ut credam Largium, nondum consul fuerat, moderatorem et magistrum consulibus appositum;
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnarunt. In quos aurunci magis iam in expugnabili odio: ꝗͣ
spe aliqua aut octasione cohorti: cum plures igni ꝗͣ ferro armati ex¬
currissent: caede incendioque tuncta complent.Uineis incensis: mltis
hostium uulneratis & occisis: consulum quoq: alter: sed uerz nom̃
auctores non adiinunt: graui uulnere ex equo deiectum prope ĩter¬
fecerunt. Romam inde male gesta re reditum. Inter multos sautios
consulspe incerta uitae relictus. Interiecto deinde haued magno spa¬¬
nio: quod uulneribus curandis supplendoque exercitui satis esses: tũ
ira maiore belli:tum uirib &ẽs auctis pometiae arma illata. Et cũ uine¬
is refectis aliaque mole belli iam in eo resess&:ut in muros euaderes
miles declitio est facta. Caeterz nihilo minus foede dedita urbe: ꝗͣ si
capta foret. Aurunc passim principes securi percussi. sub corona ue¬
nerunt coloni aliique.oppidum dirutum. ager ueniit. Tonsules

Expanded text:
oppugnarunt. in quos Aurunci magis iam inexpiabili odio quam oppugnarunt. in quos Aurunci magis iam inexpiabili odio quam spe aliqua aut occasione coorti, cum plures igni quam ferro armati excucurrissent, caede incendioque cuncta complent. uineis incensis, multis hostium uolneratis et occisis, consulum quoque alterum—sed utrum auctores non adiciunt—graui uolnere ex equo deiectum prope interfecerunt. Romam inde male gesta re reditum; inter multos saucios consul spe incerta uitae relatus. interiecto deinde haud magno spatio, quod uolneribus curandis supplendoque exercitui satis esset, cum ira maiore, tum uiribus etiam auctis Pometiae arma inlata. et cum uineis refectis aliaque mole belli iam in eo esset ut in muros euaderet miles, deditio est facta. ceterum nihilo minus foeda, dedita urbe, quam si capta foret, Aurunci passi; principes securi percussi, sub corona uenierunt coloni alii, oppidum dirutum, ager ueniit. consules
Abbreviated transcription (Latin):
tione: deinde prcelio afflixissent opes hostium: ut diu nihil inde re¬
bellionis timere possent triumphantes romam redierunt.P Ualtrius
omniũ consensu princeps belli pacisque artib anno post agrippa me¬
nenio s postumio consulibus: moritur gloria ingenti: copiis famili¬
aribus adeo exiguis: ut funeri sumptus cdeessa. de publico est clatuᷤ
luxere aatronae ut prutum: Eodem anno duae coloniae latinae
pometia & cora ad auruncos defitiunt. Cum auruncis bellũ initu
fusoque ingenti exercitu: qui se ingredientib fines consulib. feroci¬
ter obtulerat: omne auruntum bellum pometiam copulsum est. nec
magis post prcelium: ꝗͣ in prcelio caedib temꝑatum est. & caesi aliqͣn¬
to pius erant: ꝗ̃ capti. & captos passim tratidauerunt. ne ab obsi
hoc anno rome triumphatum est Sequuti consules opiter uirgi¬
nius Sp. tassius: pometiam primo ui: deinde uineis aliisq oꝑib

Expanded text:
tione, dein proelio adflixissent opes hostium ut diu nihil inde retione, dein proelio adflixissent opes hostium ut diu nihil inde rebellionis timeri posset, triumphantes Romam redierunt. P. Ualerius , omnium consensu princeps belli pacisque artibus, anno post Agrippa Menenio P. Postumio consulibus moritur, gloria ingenti, copiis familiaribus adeo exiguis, ut funeri sumptus deesset; de publico est datus. luxere matronae ut Brutum. eodem anno duae coloniae Latinae, Pometia et Cora, ad Auruncos deficiunt. cum Auruncis bellum initum; fusoque ingenti exercitu, qui se ingredientibus fines consulibus ferociter obtulerat, omne Auruncum bellum Pometiam compulsum est. nec magis post proelium quam in proelio caedibus temperatum est; et caesi aliquanto plures erant quam capti, et captos passim trucidauerunt; ne ab obsidhoc anno Romae triumphatum. secuti consules Opiter Uerginius Sp. Cassius Pometiam primo ui, deinde uineis aliisque operibus
Abbreviated transcription (Latin):
tum est cum sabinis. Consules triumpharunt. Maiore iñ mole
sabini bellum ꝑabant. Aduersus eos & ne quid simul ab tusculo un¬
de &si non apertum: suspectum tñ bellum erat: repentini periculi
oriretur: P.Ualerius quarto Tlucretius iteꝵ consules facti. Sedi¬
tio inter belli pacisque auctores orta in sabinis: aliquantũ inde ui¬
rium transtulit ad romanos. Nanq actius Clausus: cui postea
Appio tlaudio fuit romae cognomen: cum pacis ipẽ auctor a turba¬
toribus belli premeretur: nec par factioni ess&: ab regillo magna cli¬
entium comitatus manu romam transfugit. Nis ciuitas data: a¬¬
gerque trans anienem. Uetus claudia cribulibus additis. postea¬
nouis tribulibus.: qui ex eo uenirent agro appellata. Appius interpa¬
tres lectus. haud ita multo post in principum dignationẽ ꝑuenit.
Consules infesto exercitu in agrum sabinum profecti: cum ita uasta¬

Expanded text:
tum cum Sabinis; consules triumpharunt. maiore inde mole tum cum Sabinis; consules triumpharunt. maiore inde mole Sabini bellum parabant. aduersus eos et ne quid simul ab Tusculo, unde etsi non apertum, suspectum tamen bellum erat, repentini periculi oreretur, P. Ualerius quartum T. Lucretius iterum consules facti. seditio inter belli pacisque auctores orta in Sabinis aliquantum inde uirium transtulit ad Romanos. namque Attius Clausus, cui postea Appio Claudio fuit Romae nomen, cum pacis ipse auctor a turbatoribus belli premeretur nec par factioni esset, ab Inregillo, magna clientium comitatus manu, Romam transfugit. his ciuitas data agerque trans Anienem; Uetus Claudia tribus—addinouis tribulibus—qui ex eo uenirent agro appellati. Appius inter patres lectus, haud ita multo post in principum dignationem peruenit. consules infesto exercitu in agrum Sabinum profecti cum ita uasta
Abbreviated transcription (Latin):
ro. sed inlibertate esse. Ita induxisse se in animũ hostibus ponus: ꝗ re¬
gibus portas patefacere. Eam esse uoluntatem omĩum: ut qui liberta¬
N erit in illa urbe finis: idem urbi sit. Proinde si saluam uell& esse ro¬
mam: ut patiatur liberam esse: orare.Rex uerecundia uictus: qñ id
certum atque obstinatum est inquit: neque ego obtundã saepius ea¬
dem nequicquã agendo: nec tarquinios spe auxilii: quod nullum
in me est frustrabor. Alium hinc seu bello opus est:seu quiete exilio
quȩxant locum:ne quid meam uobiscum pacem disturb&. Dictis
facta amitiora adiecit: obsidum quod reliquum erat reddidit.
Agrum ueientum foetlere ad ianitulum icto ademptum restituit.
Carquinius spe omni reditus incisa: exulatum ad generum Mani¬
lium Octauium tusculum abiit. Romanis pax fida ita cũ porsẽna
fuit. Consules inde M. Ualerius P. postumius. eo anno bene pugna¬¬

Expanded text:
Romanum sed in libertate esse. ita induxisse in animum, hostibus potius quam reRomanum sed in libertate esse. ita induxisse in animum, hostibus potius quam regibus portas patefacere; ea esse vota omnium ut qui libertati erit in illa urbe finis, idem urbi sit. proinde si salvam esse vellet Romam, ut patiatur liberam esse orare. rex verecundia victus quando id certum atque obstinatum est, inquit, neque ego obtundam saepius eadem nequiquam agendo, nec Tarquinios spe auxilii, quod nullum in me est, frustrabor. alium hinc, seu bello opus est seu quiete, exilio quaerant locum, ne quid meam vobiscum pacem distineat. dictis facta amiciora adiecit: obsidum quod relagrum Ueientem, foedere ad Ianiculum icto ademptum, restituit. Tarquinius spe omni reditus incisa exsulatum ad generum Mamilium Octauium Tusculum abiit. Romanis pax fida ita cum Porsenna fuit. consules M. Ualerius P. Postumius . eo anno bene pugna
Abbreviated transcription (Latin):
ibi benigne accepti: diuisique in hospitia: curati uulnerib: alii profe¬
Eti domos nuntii hospitalium benesitior: & multos romae hospitium
urbisque caritas tenuit. Nis lotus ad habitãdum datur: quẽ deinde
tuscum uicum appellauerunt Pu. Lucretius P. Ualerius Publicola
consules facti. Eo anno postremo legati a Porsenna: de reducendo in
regnum tarquinio uenerunt. Quib cum responsum essa missurum
ad regem senatum legatos: missi confestim honoratissimus quisque ex
patribus: non quin breuiter retddi responsum potuerit non recipi reges
itdeo potius delectos patrum ad eum missos:ꝗ legatis eius romae daretur
responsum: sed ut imperpetuum eius rei mentio finiretur: ne ĩtantis
mutuis benefitiis inuicem animi solicitarentur: cum ille peteret quocd
contra libertatem populi ro.ess&: romani nisi in perninem suã faciles
esse uellent:negarent.cui nihil negatum uellent: non in regno populũ

Expanded text:
ibi benigne excepti diuisique in hospitia. curatis uolneribus, alii profeibi benigne excepti diuisique in hospitia. curatis uolneribus, alii profecti domos, nuntii hospitalium beneficiorum: multos Romae hospitum urbisque caritas tenuit. his locus ad habitandum datus quem deinde Tuscum uicum appellarunt. Sp. < Larcius consules facti. eo anno postremum legati a Porsenna de reducendo in regnum Tarquinio uenerunt; quibus cum responsum esset missurum ad regem senatum legatos, missi confestim honoratissimus quisque ex patribus. non quin breuiter reddi responsum potuerit non recipi reges, ideo potius delectos patrum ad eum missos quam legatis eius Romae daretur responsum, sed ut in perpetuum mentio eius rei finiretur, neu in tantis mutuis beneficiis in uicem animi sollicitarentur, cum ille peteret quod contra libesse vellent, negarent, cui nihil negatum vellent. non in regno populum
Abbreviated transcription (Latin):
obsidione. Ea de inde: ne populo ĩmisso diriperentur hostiliter uenisse
bonaque porsenna appellata: gratiam magis muneris significante tit¬
lo: ꝗͣ auctionem fortunae regiae: quae ne in potestate populi ro. isset.
bmisso romano bello: Porsenna ne frustra in ea loca exercitus adductꝰ
uideretur: cum parte copiarum filium aruntem oppugnatum arina¬
mittit. Primo aricinos res nec opinata perculerat: accersita dem̃ auxi¬
lia: & a latinis populis & a tumis tantum spei fecere: ut acie decerne̾
auderent. Proelio inito adeo concitato impetu se intulerant etrusci: ut
funderent ipõ incursu aritinos. Eumanae cohortes arte aduersus ui
usae: declinauere paululum: effuseque post praelatos latinos. hostes
conuersis signis. ab tergo adortae sunt. Ita in medio prope iam uictores
caesi etrusci. Pars perexigua duce amisso: quia nullum propius profu¬
gium erat romam inermes & fortuna & spetie supplicũ delati sunt.

Expanded text:
obsidione; ea deinde, ne populo immisso diriperentur hostiliter, uenisse, obsidione; ea deinde, ne populo immisso diriperentur hostiliter, uenisse, bonaque Porsennae appellata, gratiam muneris magis significante titulo quam auctionem fortunae regiae quae ne in potestate quidem populi Romani esset. omisso Romano bello Porsenna, ne frustra in ea loca exercitus adductus uideretur, cum parte copiarum filium Arruntem Ariciam oppugnatum mittit. primo Aricinos res necopinata perculerat; arcessita deinde auxilia et a Latinis populis et a Cumis tantum spei fecere, ut acie decernere auderent. proelio inito, adeo concitato impetu se intulerant Etrusci ut funderent ipso incursu Aricinos: Cumanae cohortes arte aduersus uim usae declinauere paululum, effuseque praelatos hostes conuersis signis ab tergo adortae sunt. ita in medio prope iam uictores caesi Etrusci. pars perexigua, duce amisso, quia nullum propius perfugium erat, Romam inermes et fortuna et specie supplicum delati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
impuberes dicitur: quod uirginitati decorum & consensu obsidum eo¬
rum probabile erat. eam aetatem potissimum liberari ab hoste:quȩ
maxime oportuna ess& iniuriae Pace redingrata romani noua
in femina uirtutem: nouo in genere honoris: statua equestri dona¬
uere. In sũma sacra uia fuit posita uirgo insidens equo. Hinc tã pa¬
catae profectioni ab urbe regis etrusci abhorrens mos traditus ab anti¬
quis usque ad nr̃am aetatem inter caetera solemnia manet bonis uen¬
dendis: bona porsennae regis uendendi. Cuius originem moris necesse
est: aut inter bellum esse natam: neque in pace omissam: aut amitiore
creuisse principio: ꝗͣ hic prae se ferat titulus: bona hostiliter uendendi.
Proximum uero est ex his quae traduntur: Porsennam discedentẽ ab
ianiculo castra opulenta conuecto ex propinquis ac fertilib etruriae
arius cõmeatu: romanis dono dedisse: inopi tum urbe ab longinqua

Expanded text:
impubes dicitur; quod et uirginitati decorum et consensu obsidum ipsoimpubes dicitur; quod et uirginitati decorum et consensu obsidum ipsorum probabile erat eam aetatem potissimum liberari ab hoste quae maxime opportuna iniuriae esset. pace redintegrata Romani nouam in femina uirtutem nouo genere honoris, statua equestri, donauere; in summa Sacra uia fuit posita uirgo insidens equo. huic tam pacatae profectioni ab urbe regis Etrusci abhorrens mos traditus ab antiquis usque ad nostram aetatem inter cetera sollemnia manet, bona Porsennae regis uendendi. cuius originem moris necesse est aut inter bellum natam esse neque omissam in pace, aut a mitiore creuisse principio quam hic prae se ferat titulus bona hostiliter uendendi. proximum uero est ex iis quae traduntur Porsennam discedentem ab Ianiculo castra opulenta, conuecto ex propinquis ac fertilibus Etruriae aruis commeatu, Romanis dono dedisse, inopi tum urbe ab longinqua
Abbreviated transcription (Latin):
publica decora excitatae. Et floelia uirgo una ex obsidib: cum ⁊¬
castra etruscoꝵ forte haud procul ab ripa tyberis locata essẽt: fru¬
strata custodes dux agminis uirginum inter tela hostium tyberim
transnatauit. sospitesque omnes romam ad propinquos restituit.
Quod ubi regi nuntiatum est: primo incensus ira oratores romã misit
ad tloeliam obsidem deposcendam: alias haud magni facere. De¬
inde in admirationem uersus suꝑ cloelios mutiosque dicere id
facinus esse: & prae se ferre.Quẽ admodum si non dedatur obses'
pro rupto focdus se habitur: sic deditam in uiolatãque ad suos re¬
missurum. Utrinque constitit fides & romani pignus pacis ex foe¬
dere restituerunt:& apud regem etruscum non tuta solum: sed
honorata &iam uirtus fuit.Laudatãque uirginem parte obsidum
se donare dixit: ipsa quos uell& leger&. Productis omnib elegisse

Expanded text:
publica decora excitatae, et Cloelia uirgo una ex obsidibus, cum publica decora excitatae, et Cloelia uirgo una ex obsidibus, cum castra Etruscorum forte haud procul ripa Tiberis locata essent, frustrata custodes, dux agminis uirginum inter tela hostium Tiberim tranauit, sospitesque omnes Romam ad propinquos restituit. quod ubi regi nuntiatum est, primo incensus ira oratores Romam misit ad Cloeliam obsidem deposcendam: alias haud magni facere. deinde in admirationem uersus, supra Coclites Muciosque dicere id facinus esse, et prae se ferre quemadmodum si non dedatur obses, pro rupto foedus se habiturum, sic deditam <intactam> inuiolatamque ad suos remissurum. utrimque constitit fides; et Romani pignus pacis ex foedere restituerunt, et apud regem Etruscum non tuta solum sed honorata etiam uirtus fuit, laudatamque uirginem parte obsidum se donare dixit; ipsa quos uellet legeret. productis omnibus elegisse
Abbreviated transcription (Latin):
Mutium dimissum: cui postea scaeuole a clade dexterae maniis cogno¬
men inlitum Legati a Porsenna romam secuti sunt. adeo mouerat
cum & primi ꝑiculi casus: quo nihil se praeter errorem insidiatoris ⁊¬
texisset. & subeunda limicatio totiens: quot coniurati supessent:ut
pacis conditiones ultro ferret romanis. lactatum in conditionibus:
nequicquã de tarquiniis in regnum restituendis. magis. quia id
negare ip̃e nequiuerat tarquiniss: ꝗ quod negatum iri sibi ab roma¬
nis ignorar&. De agro ueientib restituendo impetratum. Expres¬
saque necessitas obsides dandi romanis:si ianiculo praesidium dedu¬
ci uellent. His conditionib composita pace: exertitũ ab ianitulo de¬
duxit Porsenna: & agro romano excessit. Patres E. Mutio uirtutis
causa trans tyberim agrum dono dedere: quae postea sunt mutia
prata appellata. Ergo ita honorata uirtute: femina quoque ad

Expanded text:
Mucium dimissum, cui postea Scaeuolae a clade dextrae manus cognoMucium dimissum, cui postea Scaeuolae a clade dextrae manus cognomen inditum, legati a Porsinna Romam secuti sunt; adeo mouerat eum et primi periculi casus, <a> quo nihil se praeter errorem insidiatoris texisset, et subeunda dimicatio totiens quot coniurati superessent, ut pacis condiciones ultro ferret Romanis. iactatum in condicionibus nequiquam de Tarquiniis in regnum restituendis, magis quia id negare ipse nequiuerat Tarquiniis quam quod negatum iri sibi ab Romanis ignoraret. de agro Ueientibus restituendo impetratum, expressaque necessitas obsides dandi Romanis, si Ianiculo praesidium deduci uellent. his condicionibus composita pace, exercitum ab Ianiculo deduxit Porsinna et agro Romano excessit. patres C. Mucio uirtutis causa trans Tiberim agrum dono dedere, quae postea sunt Mucia prata appellata. ergo ita honorata uirtute, feminae quoque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ignes minitabundus iuber& nisi expromera ꝓpere quas insidiaruim
sibi minas per ambages iacera: en tibi inquit: ut sennas ꝗͣ uile corpus
sit his: qui magnam gloriam uident: dextramque attenso ad sacrisi.¬
tium foculo iniitit. Quam cum uelut alienato sensit torrer& animo:
prope atronitus miraculo rex: cum ab sede sua prosiluissex: a moueri¬
que ab altaribus iuuenem iussiss&: tu uo abi inquit. inte magis. ꝗͣ
in me hostilia ausus. Iuberem te macte uirtuns esse si pro mea patria
ista uirtus star&. Nunc liberum te intactum inuiolatũque hinc di¬
mitto. Tum Mutius quasi remunerans meritum: qñquiđ apud te
est uirtuti honos: ut benefitio tuleris a me: quod minis nequisti: tricẽ¬
ti cõurauimus principes uuentutis romanae: ut inte hac uia gras¬
saremur. Mea prima sors fuit. Cateri ut cuique ceciderit primo. ꝗd¬
adte oportunum fortuna dederit: suo quisque tempore aderunt:

Expanded text:
ignes minitabundus iuberet nisi expromeret propere quas insidiarum ignes minitabundus iuberet nisi expromeret propere quas insidiarum sibi minas per ambages iaceret, 'en tibi' inquit, 'ut sentias quam uile corpus sit iis qui magnam gloriam uident'; dextramque accenso ad sacrificium foculo inicit. quam cum uelut alienato ab sensu torreret animo, prope attonitus miraculo rex cum ab sede sua prosiluisset amouerique ab altaribus iuuenem iussisset, 'tu uero abi' inquit, 'in te magis quam in me hostilia ausus. iuberem macte uirtute esse, si pro mea patria ista uirtus staret; nunc iure belli liberum te, intactum inuiolatumque hinc dimitto.' tunc Mucius, quasi remunerans meritum, 'quando quidem' inquit, 'est apud te uirtuti honos, ut beneficio tuleris a me quod minis nequisti, trecenti coniurauimus principes iuuentutis Romanae ut in te hac uia grassaremur. mea prima sors fuit; ceteri ut cuiusque ceciderit primi quoad te opportunum fortuna dederit, suo quisque tempore aderunt.'
Abbreviated transcription (Latin):
ess&: quo temere traxit fortuna facinus: scribam pro rege obtruncat.
adentem deinde qua per trepidam turbam truento mucrone sibi ip̃e
fecerat uiam: cum concursu ad clamorem facto: comprehensum regii
satellites retraxissent:ante tribunal regis destitutus: tum quoq inter
tantas fortunae minas metuendus magis: ꝗͣ metuens: Romanus sũ
inquit ciuis E. Mutium uocant.Nostis hostem occidere uolui.Nec
ad mortem minus animi est:ꝗͣ fuit ad caedem. Et facere & pati for¬
tia romanum est. Nec unus in te ego hos animos gessi. Longus post
me ordo est idem petentium detus. Proinde in hoc discrimen: si ui¬
uat accingere: ut in singulas horas capite dimices tuo.ferrũ hostẽ¬
que in uestibulo habeas regiae. Noc tibi iuuentus romana indicimus
bellum. Nultm atiem nulsum prceliũ timueris. uni tibi & cũ singulis¬
res erit. Cum rex simul ira infensus periculoque conterrinis circũdari

Expanded text:
esset, quo temere traxit fortuna facinus, scribam pro rege obtruncat. esset, quo temere traxit fortuna facinus, scribam pro rege obtruncat. uadentem inde qua per trepidam turbam cruento mucrone sibi ipse fecerat uiam, cum concursu ad clamorem facto comprehensum regii satellites retraxissent, ante tribunal regis destitutus, tum quoque inter tantas fortunae minas metuendus magis quam metuens, 'Romanus sum' inquit, 'ciuis; C. Mucium uocant. hostis hostem occidere uolui, nec ad mortem minus animi est, quam fuit ad caedem; et facere et pati fortia Romanum est. nec unus in te ego hos animos gessi; longus post me ordo est idem petentium decus. proinde in hoc discrimen, si iuuat, accingere, ut in singulas horas capite dimices tuo, ferrum hostemque in uestibulo habeas regiae. hoc tibi iuuentus Romana indicimus bellum. nullam aciem, nullum proelium timueris; uni tibi et cum singulisres erit.' cum rex simul ira infensus periculoque conterritus circumdari
Abbreviated transcription (Latin):
liberum eundem populum ab eisdem etruscis obsideri: quorum saepe
exercitus fuderit: itaque magno audaciq aliquo facinore eam indi¬
gnitatem uindicandam ratus: primo sua sponte penetrare in hostium
castra constituit. Deinde metuens ne si consulum iniussu: & ignaris
omnibus iret: forte deprensus a custodibus romanis retraheretur ut
transfuga: fortuna tum urbis crimen affirmante: senatũ adiit. Tran¬
sire tyberim inquit patres:& intrare si possim hostium castra uolo. Nõ
praedo: nec populationum in uicem ultor. Maius si dii iuuant est in a-¬¬
nimo facinus. Approbant patres. Abdito intra uestem ferro proficiscit᷑.
U bi eo uenit in confertissima turba prope regium tribunal constitit.Ibi
cum stipendium militib forte daretur: & scriba cum rege sedens pa¬¬
ri fere ornatu multa ageret: cum milites uulgo adirent: timens scisci¬
tari uter porsenna ess&. ne ignorando regem: semet ipẽ apir& quis

Expanded text:
liberum eundem populum ab iisdem Etruscis obsideri quorum saepe liberum eundem populum ab iisdem Etruscis obsideri quorum saepe exercitus fuderit,—itaque magno audacique aliquo facinore eam indignitatem uindicandam ratus, primo sua sponte penetrare in hostium castra constituit; dein metuens ne si consulum iniussu et ignaris omnibus iret, forte deprehensus a custodibus Romanis retraheretur ut transfuga, fortuna tum urbis crimen adfirmante, senatum adit. 'transire Tiberim' inquit, 'patres, et intrare, si possim, castra hostium uolo, non praedo nec populationum in uicem ultor; maius si di iuuant in animo est facinus.' adprobant patres; abdito intra uestem ferro proficiscitur. ubi eo uenit, in confertissima turba prope regium tribunal constitit. ibi cum stipendium militibus forte daretur et scriba cum rege sedens pari fere ornatu multa ageret eum<que> milites uolgo adirent, timens sciscitari uter Porsinna esset, ne ignorando regem semet ipse aperiret quis
Abbreviated transcription (Latin):
tute ad portam colinam stare. donec hostis praetereat. deiñ se obii cere
ne sit add flumen reditus. Consulum alier t. lucrenus porta neuia cũ
aliquot manipulis militum egressus. Ipẽ ualerius calio monte colior¬
tes cidec tas eclucit. Ni que primi apparuere hosti. Hermenius ubi tu¬
tmultum sensit. concutrit ex insidiis: uersisque in lucretiũ etruscis
terga cedir dexira leuaque: hinc a porta collina. illinc ab neuia red¬
ditus clamor Ita caesi in medio praedatores. neque ad pugnã uiribus
Paress & ad fugam septis omnib uiis. finisque ille tam effũsae euagã di
etruscis fuit: Obsidio erat nihilominus ex frumenti cum sũma carita¬
te inopia. Sedendoque expugnaturum urbem spem Porsenna habebat.
Mutius adolescens nobilis. cui indignum uidebatur populum ro. seruiẽ.¬
tem cum sub regibis ess&: nullo bello nec ab hostib ullis obsessũ esse

Expanded text:
tute ad portam Collinam stare donec hostis praetereat; inde se obicere tute ad portam Collinam stare donec hostis praetereat; inde se obicere ne sit ad flumen reditus. consulum alter T. Lucretius porta Naeuia cum aliquot manipulis militum egressus; ipse Ualerius Caelio monte cohortes delectas educit, hique primi apparuere hosti. Herminius ubi tumultum sensit, concurrit ex insidiis, uersisque in Lucretium Etruscis terga caedit; dextra laeuaque, hinc a porta Collina, illinc ab Naeuia, redditus clamor; ita caesi in medio praedatores, neque ad pugnam uiribus pares et ad fugam saeptis omnibus uiis. finisque ille tam effuse euagandi Etruscis fuit. obsidio erat nihilo minus et frumenti cum summa caritate inopia, sedendoque expugnaturum se urbem spem Porsinna habebat, cum C. Mucius , adulescens nobilis, cui indignum uidebatur populum Romanum seruientem cum sub regibus esset nullo bello nec ab hostibus ullis obsessum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
trans flumen per occasiones aliis atque aliis locis trauceret.Breut¬
que adeo infestum omnem romanum agrum reddidit: ut non cae¬
tera solum ex agris: sed petus quoq omne in urbem compelleretur. Ne¬
que quisquã extra portas propellere auderet. Hoc tm̃ licentae etruscis
non metu magis: ꝗͣ consilio contessum. Nanq Ualerius consul intentus
in occasionem multos simul & effusos improuiso adoriundi: in paruis
rebus negligens ultor: grauem se ad maiora uindicem seruabat. Itaque
ut allicer& praedatores edicit suos postero die frequentes porta esꝗlina
quae auersissima ab hoste erat expellerent petus.scituros id hostes ra¬
tus: quod in obsidione & famae seruitia infida transfugerent. Exire ꝑ¬
fugae inlitio: multoque plures in spem uniuersae praedae flumen traui¬
tiunt. P. Ualerius T. Nermenium cum moditis copiis ad scđm lapidẽ
Gabina uia occultum considere iub&. Spu. largium cũ expedita iuuẽ¬

Expanded text:
trans flumen per occasiones aliis atque aliis locis traiceret; breuitrans flumen per occasiones aliis atque aliis locis traiceret; breuique adeo infestum omnem Romanum agrum reddidit ut non cetera solum ex agris sed pecus quoque omne in urbem compelleretur, neque quisquam extra portas propellere auderet. hoc tantum licentiae Etruscis non metu magis quam consilio concessum. namque Ualerius consul intentus in occasionem multos simul et effusos improuiso adoriundi, in paruis rebus neglegens ultor, grauem se ad maiora uindicem seruabat. itaque ut eliceret praedatores, edicit suis postero die frequentes porta Esquilina, quae auersissima ab hoste erat, expellerent pecus, scituros id hostes ratus, quod in obsidione et fame seruitia infida transfugerent. et sciere perfugae indicio; multoque plures, ut in spem uniuersae praedae, flumen traiciunt. P. Ualerius inde T. Herminium cum modicis copiis ad secundum lapidem Gabina uia occultum considere iubet, Sp. Larcium cum expedita iuuen
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ alacritate perfecti oꝑis sublatus. pauore subito impetum
sustinuit. Tunc tocles tyberine pater inquit te sancte pretor haec ar¬
ma & hunc militem propitio flumine accipias: ita sit armatus in ty¬
berim desiluit: multisque suꝑ incidentibus telis: incolumis ad suos
transnatauit. Rem ausus plus famae habituram ad posteros ꝗͣ filei.
Grata erga tantam uirturem ciuitas fuit. Statua in comitio posita. Agri
quantu uno die tircũ arauit cdatum. Priuata quoq inter publicos
honores studia eminebant. Nam in magna inopia pro domesticis
copiis: unusquisq ei aliquid fraudans se uictu suo ipẽ contulit.
Porsenna primo conatu repulsus: consiliis ab oppugnanda urbe ad
obsidendam uersus: praesicdio in ianiculo locato: ip̃e in plano ripisq:
tyberis castra posuit. nauib undique accitis & ad custodiã positis:¬
ne quid romam frumenti subuehi sineret: & ut praedatũ milites

Expanded text:
Romanorum, alacritate perfecti operis sublatus, pauore subito impetum Romanorum, alacritate perfecti operis sublatus, pauore subito impetum sustinuit. tum Cocles 'Tiberine pater' inquit, 'te sancte precor, haec arma et hunc militem propitio flumine accipias.' ita sic armatus in Tiberim desiluit multisque superincidentibus telis incolumis ad suos tranauit, rem ausus plus famae habituram ad posteros quam fidei. grata erga tantam uirtutem ciuitas fuit; statua in comitio posita; agri quantum uno die circumarauit, datum. priuata quoque inter publicos honores studia eminebant; nam in magna inopia pro domesticis copiis unusquisque ei aliquid, fraudans se ipse uictu suo, contulit. Porsinna primo conatu repulsus, consiliis ab oppugnanda urbe ad obsidendam uersis, praesidio in Ianiculo locato, ipse in plano ripisque Tiberis castra posuit, nauibus undique accitis et ad custodiam ne quid Romam frumenti subuehi sineret, et ut praedatum milites
Abbreviated transcription (Latin):
miratulo audatiae obstupefecit hostes. Duos tñ cum eos pudor tenu¬
it Spu. Largium ac T.hermenium ambos claros genere factisq Cu
his primam periculi procellam & quod tumultuosissimũ pugnae ẽãt
parump sustinuit: deinde eos quoque ip̃os. exigua ꝑte põmiꝰ relicta:
reuotantibus qui insandebant: cedere in tutum coegit. Circũ ferens
deinde truces minaciter oculos ad proceres etruscorum: nũc singłos
euotare: nun increpare omnes: seruitia regum suꝑbor: sua libertatis
ĩmemores alienam oppugnatum uenire. Tunctati aliꝗͣdiu sũt:dũ
alius alium: ut prcelium incipiat circũspectant. Pudor deinde cõ¬
mouit atiem & clamore sublato undique in unum hostem tela cõ¬¬
iiciunt. Quae cum in obiecto cuncta scuto hesissent: neque ille mi-¬
nus obstinatus ingenti pontem obtiner& gradu iam impetu conaban-¬¬
tur detrudere uirum: cum simul fragor rupti pontis: simulclamor

Expanded text:
miraculo audaciae obstupefecit hostes. duos tamen cum eo pudor tenumiraculo audaciae obstupefecit hostes. duos tamen cum eo pudor tenuit, Sp. Larcium ac T. Herminium , ambos claros genere factisque. cum his primam periculi procellam et quod tumultuosissimum pugnae erat parumper sustinuit; deinde eos quoque ipsos exigua parte pontis relicta reuocantibus qui rescindebant cedere in tutum coegit. circumferens inde truces minaciter oculos ad proceres Etruscorum nunc singulos prouocare, nunc increpare omnes: seruitia regum superborum, suae libertatis immemores alienam oppugnatum uenire. cunctati aliquamdiu sunt, dum alius alium, ut proelium incipiant, circumspectant; pudor deinde commouit aciem, et clamore sublato undique in unum hostem tela coniciunt. quae cum in obiecto cuncta scuto haesissent, neque ille minus obstinatus ingenti pontem obtineret gradu, iam impetu conabantur detrudere uirum, cum simul fragor rupti pontis, simul clamor
Abbreviated transcription (Latin):
Cum hostes adessent: per se quisque in urbem ex agris demigrauit.
urbem ip̃am sepiunt praesidiis: alia muris alia tyberi obiecto: uide¬
bantur tuta. Pons sublitius iter pene hostib dedit: ni unus uir fu¬
iss& oratius cocles. Id munimen illo die fortuna urbis romane ha¬
buit. Qui positus forte in statione pontis: cum captũ repentino ĩpetu
ianitulum: atque inde titatos hostes decurrere uidisser: trepidãq
turbam suorum arma ordines que relinquere: reprehensãs singulos
praesilio fugere: si transitum pontem ab tergo reliquissent:amplius
hostem in palatino capitolioq: ꝗͣ in ianiculo fore. Ita monere pra¬
dicere: ut pontem ferro igniq quacunque ui possent interrumpant.
se impetum hostium quantũ corpore uno possit obsisti excepturum.
Uadit inde in primũ aditum pontis. insignisque inter conspecta ce¬
dentium. ferga obuersis cominus ad ineundem proelium armis: ipso

Expanded text:
cum hostes adessent, pro se quisque in urbem ex agris demigrant; cum hostes adessent, pro se quisque in urbem ex agris demigrant; urbem ipsam saepiunt praesidiis. alia muris, alia Tiberi obiecto uidebantur tuta: pons sublicius iter paene hostibus dedit, ni unus uir fuisset, Horatius Cocles; id munimentum illo die fortuna urbis Romanae habuit. qui positus forte in statione pontis cum captum repentino impetu Ianiculum atque inde citatos decurrere hostes uidisset trepidamque turbam suorum arma ordinesque relinquere, reprehensans singulos,  deserto praesidio eos fugere; si transitum pontem a tergo reliquissent, iam plus hostium in Palatio Capitolioque quam in Ianiculo fore. itaque monere, praedicere ut pontem ferro, igni, quacumque ui possint, interrumpant: se impetum hostium, quantum corpore uno posset obsisti, excepturum. uadit inde in primum aditum pontis, insignisque inter conspecta cedentium pugna terga obuersis comminus ad ineundum proelium armis, ipso
Abbreviated transcription (Latin):
clusina erat: magnũque Porsenna nomen.Nec hostes mõ timebant:
sed suos metip̃os ciues: ne romana plebs meni perculsa: receptis in urbẽ
regibus. uel cum seruitute pacem reciper&. Multa igit᷑ blandimenta
plebi per id tempus absenatu data. Annone in primis habita cura
& ad frumentũ compandum missi: alii in uulstos alii cumas.Salis
quoq uendendi arbitrium. quia impenso pretio uenibat in publi¬
cum: omni sumptu ademptum priuatis: portoriis quoq: & tribu¬
to plebe liberata: ut diuites conferrent: qui oneri ferendo essent.
Pauperes satis stipendii pendere. si liberos edutarent. Itaq haec in¬
dulgentia patrum asperis postmodũ rebus in obsidione ac famae
adeo concordem ciuitatem tenuit: ut regium nomen non sum mi
magis. ꝗͣ infimi horrerent. Nec quisquã unus malis artib postea
tam popularis ess&: ꝗͣ tum bene imꝑando uniuersus senatus fuit.

Expanded text:
Clusina erat magnumque Porsennae nomen. nec hostes modo timebant Clusina erat magnumque Porsennae nomen. nec hostes modo timebant sed suosmet ipsi ciues, ne Romana plebs, metu perculsa, receptis in urbem regibus uel cum seruitute pacem acciperet. multa igitur blandimenta plebi per id tempus ab senatu data. annonae in primis habita cura, et ad frumentum comparandum missi alii in Uolscos, alii Cumas. salis quoque uendendi arbitrium, quia impenso pretio uenibat, in publicum omne sumptum, ademptum priuatis; portoriisque et tributo plebes liberata, ut diuites conferrent qui oneri ferendo essent: pauperes satis stipendii pendere, si liberos educent. itaque haec indulgentia patrum asperis postmodum rebus in obsidione ac fame adeo concordem ciuitatem tenuit, ut regium nomen non summi magis quam infimi horrerent, nec quisquam unus malis artibus postea tam popularis esset quam tum bene imperando uniuersus senatus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uer efferri iuber&: tenens postem precationẽ peragit: & deditat tẽplu.
aet post ex actos reges domi militiaeq gesta primo anno: inde P Ua¬
lerius uerum Tlucretius consules facti. lam tarquinii ad Lartẽ Por¬
scenam clusinum regem perfugerant. Ibi mistendo consilium preces¬
que nune orabant: ne se oriundos ex etruscis eiusdẽ sanguinis nõĩsq
aegentes exulare pateretur: nunc monebant:ne & orientem morem
pellendi reges inultum sineret.Satis libertatem ipãm hr̃e dulcedinis:
nisi quantã ui ciuitates eam expetant. tanta regna reges defendant:
equari summa infimis. nihil extelsum nihil quod emineat supra cae¬
tera in ciuitatib fore. Adesse finem regiminis:rei inter deos homiesq
pulcherrimae. Porsenna tum regem esse romae fareretur:tũ etrusce
gentis regem: amplum tuscis & ratus: romam infesto exertini uẽĩt.
Nunꝗͣ alias ante tantus terror senatum inuasit: adeo ualida res nim

Expanded text:
uer efferri iuberet, tenens postem precationem peragit et dedicat templum. uer efferri iuberet, tenens postem precationem peragit et dedicat templum. haec post exactos reges domi militiaeque gesta primo anno. inde P. Ualerius iterum T. Lucretius consules facti. iam Tarquinii ad Lartem Porsennam, Clusinum regem, perfugerant. ibi miscendo consilium precesque nunc orabant, ne se, oriundos ex Etruscis, eiusdem sanguinis nominisque, egentes exsulare pateretur, nunc monebant etiam ne orientem morem pellendi reges inultum sineret. satis libertatem ipsam habere dulcedinis. nisi quanta ui ciuitates eam expetant tanta regna reges defendant, aequari summa infimis; nihil excelsum, nihil quod supra cetera emineat, in ciuitatibus fore; adesse finem regnis, rei inter deos hominesque pulcherrimae. Porsenna cum regem esse Romae <tutum>, tum Etruscae gentis regem, amplum Tuscis ratus, Romam infesto exercitu uenit. non unquam alias ante tantus terror senatum inuasit; adeo ualida res tum
Abbreviated transcription (Latin):
tii locum M. Oratius Puliillus. Apud quosdam ueteres auctores nõ in¬
uenio lucretium consulem. Bruto statim Oratium suggerunt.Cretdo
quia nulla gesta res insignem fecerit consulatum memoria intercidisse:
ondum dedicata erat incapitolio iouis aedes. Ualerius Oratiusq con¬
sules sortit: uter dedicar&: oratio sorte euenit. Publicola ad ueientiũ
bellum profectus.Aegrius ꝗͣ dignum erat: tulere Ualerii necessarii de¬¬
dicationem incliti templi oratio dari. Id omnib modis impedire cona¬
ti: postꝗͣ alia frustra temptata erant: postem iam tenenti consuli. focdum
interpretatione deum nuntium incutiunt: mortuum eius filiũ esse. fune¬
staque familia dedicare eum templum non posse: Non crediderit factũ:
an tantum animo roboris fuerit: nec traditur certum: nec interpretatio
est facilis. Nihil aliud ad eum nuntium a proposito auersus: ꝗͣ ut cada¬

Expanded text:
ti locum M. Horatius Puluillus . apud quosdam ueteres auctores non inti locum M. Horatius Puluillus . apud quosdam ueteres auctores non inuenio Lucretium consulem; Bruto statim Horatium suggerunt; credo, quia nulla gesta res insignem fecerit consulatum, memoria intercidisse. nondum dedicata erat in Capitolio Iouis aedes; Ualerius Horatiusque consules sortiti uter dedicaret. Horatio sorte euenit: Publicola ad Ueientium bellum profectus. aegrius quam dignum erat tulere Ualeri necessarii dedicationem tam incliti templi Horatio dari. id omnibus modis impedire conati, postquam alia frustra temptata erant, postem iam tenenti consuli foedum inter precationem deum nuntium incutiunt, mortuum eius filium esse, funestaque familia dedicare eum templum non posse. non crediderit factum an tantum animo roboris fuerit, nec traditur certum nec interpretatio est facilis. nihil aliud ad eum nuntium a proposito auersus quam ut cada
Abbreviated transcription (Latin):
PUalerii aedes libertati urãe quirites.Tuta erit uobis uellia. Deferam nõ
in plano mõ aedes: sed colli & subiitiam: ut uos supra suspectum me ciuem
habitens. In uellia aedificent:quib melius ꝗͣ p. Ualerio creditur libertas.
domus in insimo cliuo aedificata. Latae deinde leges non solum quae regni
suspitione consulem absoluerent: sed quae adeo in conirarium uerterent:
ut popularem & faterent. Inde cognomen factũ publicolae est. Añ om̃s
de prouocatione aduersus magistratus ad populum sacrandoq cum bo¬
nis capite eius: qui regni ocrupandi consilia inisset. Grate in uulgus
leges fuere. Quas cum solus protuliss&: ut sua unius in his gratia ess&
tum demum comitia collegae subrogando habuit. Creatus sp. Lu¬
trenus consul: qui magno natu: non suffitientib iam uirib ad consu¬
laria munera obeunda intra pauros dies moritur. Suffectus in lucre¬

Expanded text:
Publi Ualeri aedes libertati uestrae, Quirites; tuta erit uobis Uelia; deferam non Publi Ualeri aedes libertati uestrae, Quirites; tuta erit uobis Uelia; deferam non in planum modo aedes sed colli etiam subiciam, ut uos supra suspectum me ciuem habitetis; in Uelia aedificent quibus melius quam P. Ualerio creditur libertas.' domus in infimo cliuo aedificata. latae deinde leges, non solum quae regni suspicione consulem absoluerent, sed quae adeo in contrarium uerterent ut popularem etiam facerent; inde cognomen factum Publicolae est. ante omnes de prouocatione aduersus magistratus ad populum sacrandoque cum bonis capite eius qui regni occupandi consilia inisset gratae in uolgus leges fuere. quas cum solus pertulisset, ut sua unius in his gratia esset, tum deinde comitia collegae subrogando habuit. creatus Sp. Lucretius consul, qui magno natu, non sufficientibus iam uiribus ad consularia munera obeunda, intra paucos dies moritur. suffectus in Lucre
Abbreviated transcription (Latin):
titudini spectaculum fuit: sũmissa sibi esse imperii insignia: confes¬
sionẽque factam popuili: ꝗ consulis maiestatem uimque maiorẽ esse:
Ubi audire iussi: consul laudare fortunam collegae:quod liberata patria
in summo honore pro re.p. dimitans:matura gloria: nec dũ se uerten¬
te in inuidia morte occubuiss&. se suꝑstitem gloriae suae: ad crimen
atque inuidiam super esse. Ex liberatore patri& ad aquillios uitellios¬
que recidisse. Nunꝗͣ ne ergo inquit ulla acleo a uobis spectata: uirtus
erit: ut suspitione uiolare nequear: Ego me illum acerrimũ regum
hostem ipm̃ cupiditatis regni crimen subiturũ timerem: Ego sim ip̃a
arce capitolioque habitarem metui me posse crederem a ciuib meis: tã
leuis atque momentanea me apud uos fama pendere: Adeo ne est leui¬
ter funclata fides: ut ubi sim:ꝗ qui sim magis referat: Non obstabunt

Expanded text:
titudini spectaculum fuit, submissa sibi esse imperii insignia confestitudini spectaculum fuit, submissa sibi esse imperii insignia confessionemque factam populi quam consulis maiestatem uimque maiorem esse. ibi audire iussis consul laudare fortunam collegae, quod liberata patria, in summo honore, pro re publica dimicans, matura gloria necdum se uertente in inuidiam, mortem occubuisset: se superstitem gloriae suae ad crimen atque inuidiam superesse; ex liberatore patriae ad Aquilios se Uitelliosque recidisse. 'nunquamne ergo' inquit, 'ulla adeo uobis spectata uirtus erit, ut suspicione uiolari nequeat? ego me, illum acerrimum regum hostem, ipsum cupiditatis regni crimen subiturum timerem? ego si in ipsa arce Capitolioque habitarem, metui me crederem posse a ciuibus meis? tam leui momento mea apud uos fama pendet? adeone est fundata leuiter fides ut ubi sim quam qui sim magis referat? non obstabunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ita certe inde abiere romani ut uictores. etrusci pro uictis. Nã postꝗͣ
illuxit. nec quis quã hostium in conspectu erat: P. Ualerius consul spo¬
lia legit: triumphansque in romam rediit. Follegae funus quanto
tum potuit apparatu fecit. Sed multo magis morti decus publica fu¬
it mcestitia. eo ante omnia insignis: quia matrona annum ut pa¬¬
rentem eum luxerunt: quod tam acer ultor uiolatae pudititiae fuis-¬
s&: Consuli dernde: qui superfuerat: ut sunt mutabiles uulgi animi
ex fauore non in uidia mõ: sed suspitio &iam cum atroci crimie orta
Regnum eum effectare fama ferebat: quia nec collegam subrogaue¬
rat in locum bruti & aeclificabat in sũma uellia. Ibi alto atq mu¬¬
nito loco arcem in expugnabilem fore. Haec dicta uulgo creditaque
cum indignitate fuit angerent consulis animum: uocato ad concili¬
um populo: sũmissis fascibus in contionem ascendit. Gratum id mł¬

Expanded text:
ita certe inde abiere, Romani ut uictores, Etrusci pro uictis; nam postquam ita certe inde abiere, Romani ut uictores, Etrusci pro uictis; nam postquam inluxit nec quisquam hostium in conspectu erat, P. Ualerius consul spolia legit triumphansque inde Romam rediit. collegae funus quanto tum potuit apparatu fecit; sed multo maius morti decus publica fuit maestitia, eo ante omnia insignis quia matronae annum ut parentem eum luxerunt, quod tam acer ultor uiolatae pudicitiae fuisset. consuli deinde qui superfuerat, ut sunt mutabiles uolgi animi, ex fauore non inuidia modo sed suspicio etiam cum atroci crimine orta. regnum eum adfectare fama ferebat, quia nec collegam subrogauerat in locum Bruti et aedificabat in summa Uelia: ibi alto atque munito loco arcem inexpugnabilem fieri. haec dicta uolgo creditaque cum indignitate angerent consulis animum, uocato ad concilium populo submissis fascibus in contionem escendit. gratum mul