comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entre amoris huic fudendum nemodubitat ftudendum Igit
est phulosophue hicenim nondesinitiorei sed nominis inter¬
pixtatio argumentum dedit. Quod&uatullius in orten¬
sio ineiuusdem philo sophte usus defensone & uocat. grocȩ
quidem ououat ilocopoc. latme autem nominis definitio
hacdehis quidem argumentis queest̃ subitanta terminorum
inquestione positorum sumuntur claris ut arbitror patefeci¬
mus exempli : Numnodchis clicendumest quiterminorum
subitantam consequuntur. Horum uero multifara diuis ioefe
plinaenimiunt que s ingulis substantis adherescunt: Ibhis
igitur quecuius lib& substantiam comitantur argumenta
ducisolent autex toto atqueex partibus autexcausis ul effici¬
entibus ud matera uel sme &estefficiens quidem cauia que mo¬
quofecit sunt&iam intercos locosque exhis sumuntur quȩ
subitantam que sequuntur aut abeffectibus auta corruptio¬
mibus autabusm̃bus aut prȩter hosomnes excomuniter acedentil

Expanded text:
entiae est, huic studendum nemo dubitat studendum igitur entiae est, huic studendum nemo dubitat studendum igitur est philosophiae; hic enim non diffinitio rei, sed nominis interpretatio argumentum dedit, quo Tullius etiam in Hortensio in eiuquidem ὀνοματοποιία, Latine autem nominis definitio. Haec de his quidem argumentis quae ex substantia terminorum in quaestione positorum sumuntur, claris, ut arbitror, patefecimus exemplis: nunc de his dicendum est qui terminorum substantiam consequuntur. Horum vero multifaria divisio est; plura enim sunt, quae singulis substantiis adhaerescunt: ab his igitur quae cujuslibet substantiam comitantur, argumenta duci solent, aut ex toto, aut ex partibus, aut ex causis, vel efficientibus, vel materia, vel fine. Et est efficiens quidem causa, quae moquod fit. Sunt etiam inter eos locos qui ex his sumuntur quae substantiam consequuntur, aut ab effectibus, aut a corruptionibus, aut ab usibus, aut praeter hos omnes ex communiter accidentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
mi. Huius uero talest exemplum queraturenim analbedo substan¬
tast hicqueritur analbedo substantre uelutgeneri subponatur
dicimusenim substanta est quod ominbus accedentibus. possit
esiẽ subiectum albedouero nullis accedentibis iubu& albedo lgt̃
subsfantaa substantanonest̃. locus idestmaxima proposi¬
tio eadem que superius cuiusenim defimtio ueldeicriptioei
quod dicitur speciesẽse non conuenit ideius quodesiẽ speci
es perhib&ur genusonet descriptiouero subffantiae albe¬
dini nõ conuenit albedo igitur substantra nonest.
locus differenta superior ad icriptione quamdudum loca¬
uimus inratione substantre sunt &ia definitiones quaenon
arei substantiae sed oominis ĩignificatione ducuntur atque
rei dequa quȩritur applicantur ut sist questio utrum philosõ¬
phae sfudendum siterit argumentatiotalis philosopha sapi¬

Expanded text:
mi; huius vero tale sit exemplum. Quaeratur enim an albedo substanmi; huius vero tale sit exemplum. Quaeratur enim an albedo substantia sit, hic quaeritur an albedo substantiae velut generi supponatur. Dicimus igitur: substantia est quae omnibus accidentibus possit esse subiectum; albedo autem nullis accidentibus subiacet; albedo igitur substantia non est. Locus, id est, maxima propositio eadem quae superius. Cuius enim diffinitio vel descriptio ei quod dicitur species esse non convenit, id eius quod species esse perhibetur genus non est. Descriptio vero substantiae albedini non convenit, albedo igitur substantia non est. Loci differentia superior a descriptione, quam dudum locavimus in ratione substantiae. Sunt etiam diffinitiones quae non a rei substantia, sed a nominis significatione ducuntur, atque ita rei de qua quaeritur applicantur: ut si quaeratur utrum philosophiae studendum sit, erit argumentatio talis: Philosophia amor sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ris defintio: Atque ipsã unuersalis propositio asubstantia
tractaest. Vnius eorum termini qui inquestione locitisunt
ut himalis idest ab eius defintione quȩest substanta aninaeta
seniibilis Igitur inc&erisquestionibus it̃rictim breuiter
locorum differentiis commemoratis oport& uniuscinus que
propri&atem ugilantis animi a lacritate percipere. Huiusũt
lociqui ex subst̃aenta ducitur duplex modusest. Partimnamq
adesinitione param a descriptione argumenta ducuntur
diffr& autem definitio descriptione. quod definitio genus ac
difsentias assumit descriptionero sũbiecta intellegentiam dau¬
dit. Quabuidem uelaccedentibrs unamefficientibus propri¬
etatem uel substantialibus pr&ergenus conueniens aggrega¬
tis sed difinitiones quea baccedentibus fiunt uidentur nullo
mod substantiam demonstrare tamen qũõ sepe defimtiones
ones quead icriptione sumuntur substantre loco uidenturas nũ¬

Expanded text:
ris diffinitio, atque ipsa universalis propositio a substantia ris diffinitio, atque ipsa universalis propositio a substantia tracta est unius eorum termini qui in quaestione locati sunt, ut animalis, id est, ab eius diffinitione quae est substantia animata sensibilis. Ita igitur in caeteris quaestionibus strictimlocorum differentiis commemoratis, oportet uniuscujusque proprietatem vigilantis animi alacritate percipere. Hujus autem loci qui ex substantia ducitur, duplex modus est; partim namque a definitione, partim a descriptione argumenta ducuntur. Differt autem definitio a descriptione, quod definitio genus ac differentias assumit; descriptio vero subjectam intelligentiam claudit, quibusdam vel accidentibus unam efficientibus proprietatem, vel substantialibus praeter genus conveniens aggregatis. Sed definitiones quae ab accidentibus fiunt, tamen videntur nullo modo substantiam demoones quae a descriptione sumuntur, a substantiae loco videntur assu
Abbreviated transcription (Latin):
sfantre indegrademonitratio definitio est sedid quod dici¬
mus patefacimus exemplisutomnis uel questionum uel argu¬
mentatiorum uellocorum ratio conliquescat. Ageenimque¬
ratur a narbores animalia sunt siat que huius modisyllogis¬
mus animalest subitantia animata sensibilis. Nonestar¬
bor subitantaa animata sensibilis Igitur arbor animalñ ÷
Hicquestio degenereest utrumenim arbores subimimalium
gencre ponendesint quentur locusqui. inuniuersali propo¬
sitione consifcit. huic generis definitio non conuenit id eius
cinus eadefinitio est̃ species nonest̃ loci superiores differenta
quilocus nhil hominus nuncupatur adefinitiotione Uides
igitur ut tota dubitatio questionis syllogis mi argumenta¬
tio tractasit perquoduenientes & congrius propositiones
queuem sum ex prima & maxima propositione custodiunt
&exea scilic& quenegat ess ẽspeciem cuinon conuenunt gene¬

Expanded text:
stantiae integra demonstratio, definitio est. Sed, id quod dicistantiae integra demonstratio, definitio est. Sed, id quod dicimus, patefaciamus exemplis; ut omnis vel quaestionum, vel argumentationum, vel locorum ratio conquiescat. Age enim quaeratur, an arbores animalia sint, fiatque hujusmodi syllogismus: Animal est substantia animata sensibilis; non est arbor substantia animata sensibilis; igitur arbor animal non est. Hic quaestio de genere est; utrum enim arbores sub animalium genere ponendae sint, quaeritur; locus qui in universali propositione consistit, huic generis definitio non convenit, id ejus cujus ea definitio est, species non est loci superioris differentia: qui locus nihilominus nuncupatur a definitione. Vides igitur ut tota dubitatio quaestionis syllogismi argumentatione tractata sit per convenientes et congruas propositiones, quae vim suam ex prima et maxima propositione custodiunt, ex ea scilicet quae negat esse speciem, cui non convenit gene
Abbreviated transcription (Latin):
illcanti quissimam tencant probationem. Qualta alnsfidem
sacere possunt ut ipni nihil queat notius inueniri. Nam siar¬
gumentum est quodreidubre faciat fidem idquenotius
ac probabilus es sc̃oport&. Quimillud quod probatur necessẽ
est̃ utargumentis omnibus illa miximam sidem tribuant.
quelta persenotasũnt utaliema probatione nonegeant sedhunus¬
modi propositio aliquotiens quidem intra argumenti ambi¬
tum contin&ur aliquotiensuextra posita argumenti uires
suppl& acpersicit. Omnes lgitur locudest miximarum
differentie propositionum autabhis dycantur necessẽ est
terminis quimquestione sunt propositi prediectiuoscilic&
atque subiecto autextrinecus assumantur ut horum medii
atqucinter utros queuersantur. eorum uero locorum que abhis
dedicuntur terminis dequibus inquestione dubitatur
consitunt. definitio enim substantiam monstrat. & sub¬

Expanded text:
illae antiquissimam teneant probationem, quae ita aliis fidem illae antiquissimam teneant probationem, quae ita aliis fidem facere possunt, ut ipsis nihil queat notius inveniri. Nam si argumentum est, quod rei dubiae faciat fidem, idque notius ac probabilius esse oportet, quam illud quod probatur, necesse est ut argumentis omnibus illa maximam fidem tribuant, quae ita per se nota sunt, ut aliena probatione non egeant. Sed hujusmodi propositio aliquotiens quidem intra argumenti ambitum continetur; aliquotiens vero extra posita, argumenti vires supplet ac perficit. Omnes igitur loci, id est, maximarum differentiae propositionum, aut ab his ducantur necesse est terminis qui in quaestione sunt propositi, praedicato scilicet atque subjecto; aut extrinsecus assumantur, aut horum medii atque inter utrosque versentur. Eorum vero locorum qui ab his ducuntur terminis de quibus in quaestione dubitatur, consistunt. Definitio enim substantiam monstrat; et sub
Abbreviated transcription (Latin):
subhis autem & ueludex hismananta enthimema atque exem
que quidemomnia exsyllogismo ducuntur & exsyllogis mo
uies accipiunt. siue enim sit enthimema siue inductio siue
&iam exemplum exsillagismo quam maxime fidem capit
quod mprionbus resolutoriis quo daibaris totele tanstuli¬
mus demonitratumest. Quociro sitisest desyllogismo
disc̃itit quas principili &eetens argumentendi ipecies
continentem rescat nunc quidsit locus aperire.
sedescuius definitionibus quesituis paucis absoliua margu¬
mentienim sedes partim maxima propositio intellegipo¬
test partim piopontionis maxima diffẽrentia. Namcumsint
aliȩ propostionis quecumpersẽ notȩsgł cumnihil ultenus
habent quode monitrentur atquehaemaxime & principales
uocentur. sintquȩ alixe quarumfidem primae acmaxi me sup¬
pleat propositiones. Necesic̃est ut omnum que dubitantur

Expanded text:
sub his autem, et velut ex his manantia, enthymema atque exemplum. sub his autem, et velut ex his manantia, enthymema atque exemplum. Quae quidem omnia ex syllogismo ducuntur, et ex syllogismo vires accipiunt: sive enim sit enthymema, sive inductio, sive etiam exemplum, ex syllogismo quam maxime fidem capit; quod in prioribus resolutoriis, quae ab Aristotele transtulimus, demonstratum est. Quocirca satis est de syllogismo disserere, quasi principali, et caeteras argumentandi species continente. Restat nunc quid sit locus aperire. sedes; cujus definitionis quae sit vis, paucis absolvam. Argumenti enim sedes partim maxima propositio intelligi potest, partim propositionis maxime differentia. Nam cum sint aliae propositiones, quae cum per se notae sint, cum nihil ulterius habeant, quo demonstrentur, atque hae maxime et principales vocentur, suntque aliae quarum fidem primae ac maximae suppleant propositiones: necesse est ut omnium quae dubitantur,
Abbreviated transcription (Latin):
probanda contendit quasisimile syllogis moest̃ quodue¬
rono nomnibus queueniunt syllogis mo propositiombus
utitur . Asyllogismiratione discedit aqueideo inperfectus
uocitusest syllogismus. Exemplum quoque inductioni
simili ratione &copulatur & habea discedit. est enim exem¬
particulare quiddam contendat ostendere hoc modo.
Oport&atullio consule nocincatulinam cuma dsc̃ipione
gracchus fuerit interemptus approbatum estemmeatilinam
acioerone debereperimi quo dibscipione grac chus fuerit
occisus Queutraque particulariaesiẽ acnon uniuersalaa
singularum designat interpositio personarum. Quõ Igitꝰ
exparte piasipprobatur quas inductionis similitud memten&
id quod exemplum uocimus. quõ uero non plures quibus
id efficiat colligit partes ab inductione discedit. Italgitur
duȩ quidem sunt argumentandi species principales una
quedicitur syllogismus altera quȩuocatur inductio

Expanded text:
probanda contendit, quasi simile syllogismo est. Quod veprobanda contendit, quasi simile syllogismo est. Quod vero non omnibus quae conveniunt syllogismo propositionibus utitur, a syllogismi ratione discedit, atque ideo imperfectus vocatus est syllogismus. Exemplum quoque inductioni simili ratione et copulatur, et ab ea discedit. Est enim exemparticulare quoddam contendit ostendere, hoc modo: Oportet a Tullio consule necari Catilinam, cum a Scipione Gracchus fuerit interemptus; approbatum est enim Catilinam a Cicerone debere perimi, quod a Scipione Gracchus fuerit occisus: quae utraque particularia esse, ac non universalia, singularum designat interpositio personarum. Quoniam igitur ex parte pars approbatur, quasi inductionis similitudinem tenet id, quod exemplum vocamus: quoniam vero non plures quibus id efficiat colligit partes, ab inductione discedit. Ita igitur duae quidem sunt argumentandi species principales: una, quae dicitur syllogismus, altera que vocatur inductio;
Abbreviated transcription (Latin):
igitur malum malusest quodnon procedit maliquippe
notitia deesse non potest bonouirtus enims ẽse hiligit.
Aspernatur que contiaria neciitare uitium sicognitum
queat. His Igitur duobus uelut principiis & generibus
argumentandi duoquilam aln de prehenduntur argumen¬
tationis modiunus quidem syllogismo alter uero inductio¬
nis subpositus inquibus quidem promtumsit considerare
quodille quidem asyllogismo illeuero ab inductione ducat
exordum. Non tamen aut hic syllogismum autille im¬
pleat inductionem haecsunt: ene ynenã. atque exemplũ
eno y neui quippeest inperfectus hyllogismus id est
oratio in quanonomnibus antea propositionibus consfitu¬
tis infertur frenita condusio utsiqui sicdicat homo am mal
et substanta lgiturest. Preter mist enimalteram pro¬
postionem qua propontur omne animal essẽsubstantuã
ergo quõ entimema abumuersalibus ad particularia

Expanded text:
igitur malum, malus est, quod non procedit; mali quippe igitur malum, malus est, quod non procedit; mali quippe notitia deesse non potest bono; virtus enim sese diligit, aspernaturque contraria, nec vitare vitium nisi cognitum queat. His igitur duobus velut principiis et generibus argumentandi, duo quidem alii deprehenduntur argumentationis modi: unus quidem syllogismo, alter vero inductioni suppositus. In quibus quidem promptum sit considerare, quod ille quidem a syllogismo, ille vero ab inductione ducat exordium; non tamen aut hic syllogismum, aut ille impleat inductionem; haec autem sunt enthymema atque exemplum. Enthymema quippe est imperfectus syllogismus, id est oratio, in qua non omnibus antea propositionibus constitutis, infertur festinata conclusio; ut si quis sic dicat: Homo animal est, substantia igitur est; praetermisit enim alteram propositionem, qua proponitur omne animal esse substantiam. Ergo cum enthymema ab universalibus ad particularia
Abbreviated transcription (Latin):
sale peruenat. Namcum non sorte regisedarte nuum
currum rempublicam collegiss&: quisi inc&eris quoque
ita sese habeat quoderat uniuersale condusit inomnibus
m.sepeautem multorum collecta particulaeritas aliudquid¬
dem particulare monstrat. Vt si qui sicdicat sineque nauib
neque curribus neque agris sorte preponuntur nerebus
quidem publicis rectores esse ducendisunt quod argumen¬
tationis genus maxime sol& es ẽ probabile ut sinona quam
syllogismo habat sirmitatem syllogismus namque abum¬
uersilibus ad particulara decurnit estque ineo siueris prepo¬
sitionibus contexatur. firma atque in mutabilis ueritas
Vt inductio hab& quidem miximam probabilitatem secd
interdum ueritate deficitur ut hi hac quiscit canere cantor
est & quiluctari luctator quique aecdmicare rdficator
quibus multis similiratione collectis inferri potest. quiscit

Expanded text:
sale perveniat. Nam cum non sorte regi, sed arte navim, sale perveniat. Nam cum non sorte regi, sed arte navim, currum, rempublicam collegisset, quasi in caeteris sese quoque ita habeat, quod erat universale conclusit: in omnibus ni. Saepe autem multorum collecta particularitas aliud quiddam particulare demonstrat; ut si quis sic dicat: Si neque navibus, neque curribus, neque agris sorte praeponuntur; nec rebus quidem publicis rectores esse sorte ducendi sunt. Quod argumentationis genus maxime solet esse probabile, etsi non aequam syllogismi habeat firmitatem. Syllogismus namque ab universalibus ad particularia decurret. Estque in eo, si veris propositionibus contexatur, firma atque immutabilis veritas. Ut inductio habet quidem maximam probabilitatem, sed interdum veritate deficitur; ut in hac: Qui scit canere cantor est; et qui luctari luctator; quique aedificare, aedificator: quibus multis simili ratione collectis, inferri potest: Qui scit
Abbreviated transcription (Latin):
autem conditionales quos ypothecicos dicimus & predica¬
categorici herpotetici. quidem sunt qui ȩxomnibus
predicatiuis ꝓpositionibus conactuntur. Ut his quem
exempli gratia superius ad notan omnibus enm prodica¬
tiuis propositionibus texitur. hypotheticiuero quorum
propositions conditionenituntur ut hic diesest lixest
estautem dies luxxigiturest. propsitio enim prima condi
tionem ten& hancquõ itademum luxest si diesest atque
ideos sllogismus hypotheticus id est conditionalis uõeat
inductio uero est oratio perquamfit particulaibus ad
uniuersale progressio. hoc modosiin regendis nauibus
non sorte sedatelegitur gubernator siregendis equis¬
auriga non sortis euentu sed commen datione
artis a sumitur simamminis tranda repuplia non sors
principem facit sed peritia moderandi & similia que in plu
quamquis queregi atqueamministrari nauiter uol& qui
non sorte accomodit sedar terectorum. Uidesigitur
que madmodum persingulas rescurat oritio uta dimiuer¬

Expanded text:
alii conditionales, quos hypotheticos dicimus. Et praedicativi quidem sunt qui ex omnibus praedicativis propositionibus connectuntur, ut is quem exempli gratia superius adnotavi, ex omnibus enim propositionibus praedicativis texitur. Hypothetici vero sunt quorum propositiones conditione nituntur, ut hic: Si dies est, lux est; est autem dies, lux igitur est. Propositio enim prima tionem tenet hanc, quoniam ita demum lux est, si dies est. Atque ideo syllogismus hic hypotheticus, id est, conditionalis vocatur. Inductio vero est oratio per quam fit a particularibus ad universalia progressio, hoc modo: Si in regendis navibus non sorte, sedauriga non sortis eventu, sed commendatione artis assumitur; si in administranda republica non sors principem facit, sed peritia moderandi; et similia, quae in plurquam quisque regi atque administrari gnaviter volet, qui non sorte accommodat, sed arte, rectorem. Vides igitur quemadmodum per singulas res currat oratio, ut ad univer
Abbreviated transcription (Latin):
torum dicuntur. euenit ut necesiariorum quoque doce¬
antur. Quosit ut oratoribus quidem acdulecticis hȩcprin¬
cipaliter facultas pardur. secundo ueroloco philosophis
Nam inquo probabila quidemomnia conquiruntur
dialectici atqueoratores iuuantur. Inquibus uero proba¬
bila ac necessaria docentur philosophice demonitrationi
ministratur ubertas. Non modo igitur dualecticus aque
orator uerum&iam demonitrator acuere argumentatio¬
nis esfector hab& quod ex propositis locissibi positas su

Expanded text:
it ut necessariorum quoque doceantur. Quo fit ut oratoribus quidem ac dialecticis haec principaliter facultas paretur, secundo vero loco philosophis. Nam in quo probabilia quidem omnia conquiruntur, dialectici atque oratores iuvantur; in quibus vero probabilia ac necessaria docentur, philosophiae demonstrationi ministratur ubertas. Non modo igitur dialecticus atque orator, verum etiam demonstrator ac verae argumentationis effecto
Abbreviated transcription (Latin):
Librosautem duo ciccronis dearae r& horieae & quintiam
duo decim infaitutionum iudicauimus esiẽ iungentes ut nec
codicis excrescer& magnitudo &itrique dumneceslãtii
fucrint parati semper occurrant¬
ur tunati anum uero doctorem nouellum quitribus uolumi¬
mibus dehacre subtiliter inmnute quetractauit inpugillari
codice apta forsitan congruenter quero digimus. Vt & fasti¬
dium lector tollat & quasunt necesiara conpetenter insmu&
Munc legat qui breuitatis amotorest̃ Namcumopus suum
inmultos libros non tetenderit. Plutima tamen acutis¬
sia ratio cinatione disseruit. quoscodices cum pra fatione
sua inuno corpore repperi&is esse collectos.

Expanded text:
Libros autem duos Ciceronis de Arte Rethorica et Quintiliani Libros autem duos Ciceronis de Arte Rethorica et Quintiliani duodecim Institutionum iudicauimus esse iungendos, ut nec codicis excresceret magnitudo et utrique, dum necessarii fuerint, parati semper occurrantFortunatianum uero, doctorem nouellum, qui tribus uoluminibus de hac re subtiliter mcodice apte forsitan congruenterque redegimus, ut et fastidium lectori tollat, et quae sunt necessaria competenter insinuet. Hunc legat qui brevitatis amator est, nam cum opus suum in multos libros non tetenderit, plurima tamen acutissima ratiocinatione disseruit. Quos codices cum praefatione sua in uno corpore reperietis esse collectos.
Abbreviated transcription (Latin):
Exorcdĩme oratio animum auesitoris idonce conpatans
adreliquam dictionem.
Nartatio est̃ rerum gesarum aut ut gestarum ex positio
Participirst que sire tic habita fuent in luftrem & perspicuam
totam efficit orationem.
Confir matio est perquam argumentando nostae caust fidem:
&auctoritatem & firma mentum adiungit ortio
Depiehensio est perquam aigumentando aduersariorum.
confirmxtio diluitur auteleuatur.
ondusio cst̃ exitus & decerminatio totus orationis ubi inter¬
dum &epilogorum allegatio flebilis adhib&ur
Hxclic& ciccrolatinae eloquentiac lumen exiium peruata
uolumina copiose niis & diligenter effuderit & marte
ret horica duobus libris uideatur amplexus. quorum com¬
menta amario uictorino conposita inbibliotheta mea uobis
relinquisse cognoscor.
Quintilianus & umnloctor grgius quipost. fluuostulli¬
annos sigulriter ualuit implere quiedocuit uirum bonumi
dicendi peritum aprima aetaite suscipiens percunctas artes

Expanded text:
Exordium est oratio animum auditoris idonee comparans ad reliquam dictionem. Naratio est rerum gestarum aut ut gestarum expositio. Partitio est quae, si recte habita fuerit, illustrem et perspicuam totam efficit orationem. Confirmatio est per quam argumentando nostrae causae fidem et auctoritatem et firmamentum adiungit oratio. Reprehensio est per quam argumentando aduersariorum confirmatio diluitur aut eleuatur. Conclusio est exitus et determinatio totius orationis, ubi interdum et epilogorum allegatio flebilis adhibetur. Haec licet Cicero, Latinae eloquentiae lumen eximium, per uaria uolumina copiose nimis et diligenter effuderit, et in Arte Rethorica duobus libris uideatur amplexus, quorum commenta a Mario Victorino composita in bibliotheca mea uobis reliquisse cognoscor: Quintilianus tamen, doctor egregius, qui post fluuios Tullianos singulariter ualuit implere quae docuit, uirum bonum dicendi peritum a prima aetate suscipiens, per cunctas artes
Abbreviated transcription (Latin):
lis citituras exaliqua parte prosundissma qualitate chiserimus:
rihm&icast discipbna quantitatis numerabilis secundumsẽ :¬
Nusi caest disciplira quie dinumeris loquitur quia daliquid
Dispensetiua dicitur donefticarum itrum. apienter ordo dippositus
ex templatur omnes& habitudines stellarum cirasẽ &enta
terram incdigabilitatione percurrit:
tualis dicitur quarspropostis operationibusuis explicor condit:
orales dicitur perquam mos uiuendi honestus appetitur
& instituta aduntutem tendentia piaeparantur :¬
omna continentur nunc adpor phirii librum quisagoges
scribitur accechous lsagoges porphirita¬

Expanded text:
spirituales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. spirituales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum seusica est disciplina quae de numeris loquitur qui ad aliquid Dispensatiua dicitur domesticarum rerum sapienter ordo dispositus. templatur omnes et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. Actualis dicitur, quae res praepositas operationibus suis explicare contendit. Moralis dicitur, per quam mos uiuendi honestus appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparanturomnia continentur, nunc ad Porphyrii librum qui Isagoges scribitur accedamus. Isagoges Porphyri
Abbreviated transcription (Latin):
Philosophacst̃ arsartium & disciplina disciplinarũ: sc̃ientia.
Philosophiacst̃ mecditatio mortis quod magis conuenit xp̃ianis:
quisieeuli ambitione caleta conuersatione discipulisimilitu
dine futurae patrae uiuunt sicut dicit a posfolus in carne enim
ambulantes non secundum carnem militamus &alibi :¬
Conuersatio noftra incaelisest
Phnlo sophae st̃ adii mulandõ secundum quod posũbile ef̃ homi¬
ni inspectiua dicitur qui super egrosñ insibila dcumis aliquid
& cielestibus contemplamur. ea quemente solum modo contue¬
mur quõ corportum superȩgrechuntur aspectum
N aturalis dicitur ubiuniuscuius quae rei natura discutitur quia
nihil contra naturamgeneratur inuitam. sedimum quoque
hi susibus deputatur in quibus acreatore productum est nisi
Doctrimlis dicitur scientia qua cabsttactam significat quantia¬
tem abstracta enim quantitas dicitur qua intellectu amatera
sẽpatantes uelabaliis accedentibus ut est par in par uelala
hiius cemodi insolaracionatione tractamus:

Expanded text:
Philosophia est ars artium, et disciplina disciplinarum. Rursus: Philosophia est meditatio mortis, quod magis convenit Christianis, qui, saeculi ambitione calcata, conversatione disciplinabili, dine futurae patrambulantes, non secundum carnem militamus, et alibi Conuersatio nostra in caelis est. Philosophia est assimilari Deo secundum quod possibile est homini. Inspectiva dicitur, qua supergressi visibilia de divinis aliquid et coelestibus contemplamur, eaque mente solummodo contuemur, quantum corporeum supergrediuntur aspectum. Naturalis dicitur, ubi uniuscujusque rei natura discutitur: quia nihil contra naturam generatur in vita, sed unumquodque his usibus deputatur in quibus a Creatore productum est, nisi doctrinalem scientiam, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separamus, vel ab aliis accidentibus, ut est par, impar, vel ab hujuscemodi in sola ratiocinatione tractamus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui mediaparsest. duorũ ini. adiu dim conparat fuerint conterñt in e
ii. & aliũ .i. quiest tertia parstrium & c&eritales
*Subsuꝑ particularis numerus ÷ minor qui contin&ur infortiori. aumeri
cum alia. parte sua una aut media aut tertia. aut quarta. aut quinta
alteras parteseu dias aut .i. aut .iii. aut v. aut altas utuerbigratia quinque
ad ii. dũconparatifuerint hib& in se quinarius numerus trinariũ num erũ
N Subsuꝑ partiens numeruse. quic ontin&ur
in numero suꝑpartienti cũaliqeb partib suis duab: aut tribus autplurib: ut
uerbi gnatia .ii. contin&ur aquinq: cũ aliis duab: partil suis .iiii. axii. cũtrib pasti

Expanded text:
qui media pars est duorum; 4 ad 3 dum comparati fuerint, continent in se 3 et alium 1, qui est tertia pars trium, et caeteri tales. Subsuperparticularis numerus est minor qui continetur in fortiori numero cum aliqua parte sua unalteras partes eius duas aut III aut IIII aut V aut alias, ut uerbi gratia V ad III dum comparati fuerint, habet in se quinarius numerus trinarium numerum us. Subsuperpartiens numerus est qui continetur in numero superpartienti cum aliquibus partibus suis duabus, aut tribus, aut pluribus, ut, verbi gratia, 3 continentur a 5 cum aliis duabus partibus suis; 4 a 7 cum tribus parti
Abbreviated transcription (Latin):
eas grecisstudiosissim: stradens. reliqua ipsiuiuaci
¶ rominaticauero ẽ. peritia pulchre eloquendi ex po&is inlustrib
cãq componere finis uero elimate locutionis uel scripturoce
inculpabile placere peritia. sed quamuis auctores temporũ superio¬
rum deaste grãmatica ordine diuersotrocctauerunt. siusq saeculis
honoris decus habuerint ut palemon phocas. probus & censorinis
Nobistamen plac& in mediũ donatum deducere. Qui& pueris specials¬
ter aptus & trronib probatur accomodus. cuius gemina cõmenta
Sed& sem̃ agustinũ propter simplicitatẽ fratrũ breuiter instruen¬
da Aliqua deeodemtitulo scripsisse repperimus quae uobis
lectitanda reliquimus Ne quid rudibus de esse uideatur
qui ad tantae scientiae culmina prace parantur.
OONATUS IGITURIN SC̃DAPARTE ITADISCEP

Expanded text:
e Graecis studiosissimis tradens, reliquas ipsi vivac. Grammatica vero est peritia pulchre loquendi ex poetis illustriburosalem metricamque componere. Finis vero elimatae locutionis vel scripturae, inculpabili placere peritia. Sed quamvis auctores superiorum temporum de arte grammatica ordine diverso tractaverint, suisque saeculis honoris decus habuerint, ut Palaemon, Phocas, Probus et Censorinus, nobis tamen placet in medium Donatum deducere, qui et pueris specialiter aptus, et tironibus probatur accommodus. Cujus gemina commenta Sed et sanctum Augustinum propter simplicitatem fratrum breviter instruendam, aliqua de eodem titulo scripsisse reperimus, quae vobis lectitanda reliquimus: ne quid rudibus deesse videatur, qui ad tantae scientiae culmina praeparantur. Donatus igitur in secunda parte ita discep
Abbreviated transcription (Latin):
de scriptio inbuit diligenter aspectum. & ꝑ auriũ p̃paratus
ta grecis qua latinis quaedicimus ex posita claruerunt
YRACMATICΑ ALITTΕΝS NOMΕΝACCΕΡΙT
sicut uocabuli ipsius diriuatus sonus ostendit. Quas
primus omniũ cadmus sed ecimtantũ legitur inuenisse

Expanded text:
descriptio imbuit diligenter aspectum, et per  ed., post adescriptio imbuit diligenter aspectum, et per  ed., post atam Graecis quam Latinis quae dicimus exposita claruerunt,Grammatica a litteris nomen accepit, sicut uocabuli ipsius deriuatus sonus ostendit. Quas primus omnium Cadmus sedecim tantum legitur inuenisse
Abbreviated transcription (Latin):
trat a falsis.: Q uasto demathe matica quae quattuor conpleo¬
titur disciplinas. Id ẽ aritin&icam. geo m&ricã musicã & a stro¬
nomia : quã mathematicã latino sermone doctrinalẽ possumus
appellare. quo nomine lic& omnia doctrin aliadicere ualeamus
Quaecũq docent: haec sibitamen cõmune uocabulũ propt̃ suam
excellentiã proprie uindicauit. Vt po&adictus intellegi¬
tur uirgilius. Orator enuntiatus aduestitur cicero
quã uis multi & po&ae & oratores in latinalingua eẽ doceantꝰ
quod& dehomero atq demosthenae. grecia facundia con¬
celebrat. Mathematica uero ẽ. scientia quae abstractam
considerat quantitatem. Abstrocctaenĩ quantitas dicitur
qua intellectu a materia separoentes uel ab aliis accedentibus
quasi quodã uate promissus .ẽ. : N unc quẽ ad modũ pollicitas̃
ꝑ diuisiones diffinitionesq: suas dño iuuante reddamus quiar
duplex quodi modo discendigenus ẽ quando & linealis

Expanded text:
trat a falsis. Quarto de mathematica, quae quattuor complectrat a falsis. Quarto de mathematica, quae quattuor complectitur disciplinas, id est, arithmeticam, geometricam, musicam et astronomicam. Mathematicam uero Latino sermone doctrinalem appellare; quo nomine licet omnia doctrinalia dicere valeamus quaecunque docent haec sibi tamen commune vocabulum propter suam excellentiam proprie vindicavit; ut Poeta dictus, intelligitur Virgilius; Orator enuntiatus, advertitur Cicero; quamvis multi et poetae et oratores in Latina lingua esse doceantur; quod etiam de Homero atque Demosthene Graecia facunda concelebrat. Mathematica vero est scientia considerat quantitatem. « Abstracta » enim « quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus,d., vado promissus est. Nunc quemadmodum pollicita sunt, per divisiones definitionesque suas, Domino juvante, reddamus: quia duplex quodammodo discendi genus est, quando et linealis
Abbreviated transcription (Latin):
Ntentus nobis ẽ deaste graminatica siue rehorica
uel disciplinis aliqua breuiter uelle conscribere.
Quarum rerum principium necesse nos ẽ inchoare.
Dicendumq prius ẽ deaste grãmatica qͥuae ẽ uidelic&
origo & fundamentũ liberaliũ litterarum. Libetaũ dictus est
a libro id ẽ arboris costice dempto atq liberato ubiante copia
castarum antiqui carmina describebant. Scire autẽ debemis
sicut uarro dicit. utilitatis alicuius causa omniũ astium exritisse
principia. Ars uero dicta ẽ quod nossuis regulis ast& atq con¬
stringat. Aliidicunt agrecis hoc tracctum. eẽ uocabulũ. AΠIOTI IC¬
bonaerei scientiam uocant:: Secundo deaste r& horica quaeł¬
propt̃ Nitorẽ & copiã eloquentae suae maxime in cuilib quiestioni¬
b Neces sarinimis & hono rabilis aestimatur Testio delogi¬
ca. qua edialectica nuncupatur. haec quantũ magistri saccũ¬
lares dicunt disputationib subtilis simis acbreuib uent seques¬

Expanded text:
ntentus nobis est de arte grammatica, sive rhetorica vel de disciplinis aliqua breviter velle conscribere; quarum rerum principia necesse est nos inchoare; dicendumque prius est de arte grammatica, quae est videlicet origo et fundamentum liberalium litterarum. Liber autem dictus est a libro, id est arboris cortice dempto atque liberato, ubi ante copiam chartarum antiqui carmina describebant. Scire autem debemus, sicut Varro dicit, utilitatis alicujus causa omnium artium exstitisse principia. Ars vero dicta est, quod nos suis regulis arctet 559 atque constringat. Alii dicunt a Graecis hoc tractum esse vocabulum, ἀπὸ τue rei scientiam uocant. – Secundo de arte rhpropter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in ciuilibus quaestionibus necessaria nimis et honorabilis aestimatur. Tertio de logica, quae dialectica nuncupatur; haec, quantum magistri saeculares dicunt, disputationibus subtilissimis ac breuibus uera seques
Abbreviated transcription (Latin):
plicifiunt modo. aliquotiens enĩ quae diuiduintur simuleẽ possunt. Utsi
uocem in significationes diuidamus omnis simuleẽ. potest ueluti cũ dicimus
ut aut loquitur aut non loquitur. Pitairdm nrtiocinatio in priore quidẽ
modo diuisionis autquia omnib: ad est quod quaeritur aut uel non ad est aut
idcirco alicui adeẽ uel non adesse quod aliis ad sit aut minime. Namsi quae

Expanded text:
plici fiunt modo. Aliquotiens enim quae dividuntur, simul esse possunt; ut si vocem in significationes dividamus, omnes simul esse possunt: veluti cum dicimus ut aut sanus est aut aeger. Fit autem ratiocinatio in priore quidem modo divisionis, tum quia omnibus adest quod quaeritur vel non adest, tum vero idcirco alicui adesse vel non adesse quod aliis adsit aut minime. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
adoboedientẽ. Quaestio deꝓprio ꝓpositio maxima adserelatarũ propria&
ipsa ad sereferuntur. Locus abrelatiuis oppositis
Itẽsit inquaestione positũ ansit ꝓpriũ uiuentis moueri negẽ quia nec nonui
uentis quidemẽ ꝓpriũ non moueri. Quaestio deppriopossitio maxima oppos¬
sitorum oppositaẽe ꝓpria oportere. Locus ab oppositis secundion a fir¬
mationem acnegationem.¬
Extrirns sumptione uero hoc modo fit cũ exhis t̃minis in quib quaestio consti¬
tuta ẽ ad aliud quddã notius dubitatio transfertur atq ex eius ꝓbatione eaque
in quiestione sunt posita confirmantur . Vt siq nrmus quid muno quoque

Expanded text:
ad procreatorem. Quaestio de proprio. Propositio maxima: ad se relatorum propria, et ipsa ad se referuntur. Locus a relativis oppositis. Item sit in quaestione positum, an sit animalis propriui quidem est proprium non moveri. Quaestio de proprio. Propositio maxima: oppositorum opposita esse propria oportere. Locus ab oppositis, secundum affirmationem ac negationemEx transumptione vero hoc modo fit: cum ex his terminis in quibus quaestio constituta est, ad aliud quidem notius dubitatio transfertur; atque ex ejus probatione ea quae in quaestione sunt posita, confirmantur; ut Socrates, cum quid
Abbreviated transcription (Latin):
RAminoribus uero conuersomodo namsiest equide finttio animal
gressibile quad rupes cumque idminus uideatur esse defini¬
tione equi quã animal in rationale mortale quadrupes innibile. qua estio

Expanded text:
A minoribus vero converso modo. Nam si est hominis definitio, animal A minoribus vero converso modo. Nam si est hominis definitio, animal gressibile bipes: cumque id bipes videatur esse definitio hominis minus quam animal rationale mortale
Abbreviated transcription (Latin):
Itille quidẽ locus quirei iudiciũ ten& huiis modiẽ ut id dicamus ẽe
quamq: artẽ plenius eruditi Huius exemplum talesit terrã ẽẽ immo¬
bilem quoditasapientes atqingeo marica doctissimi iudicauerint
homindis ei contradici non posse locusarei iudicio
Asimilibus uero hoc modo. sidubit&ur an homini proprium sit ẽẽ ammal
ugitur nec hominis propriũ ẽẽ animal. Quaestio depprio maximapro¬
positie: Si quo d similitor inẽ. non est ꝓpriũ neid quidem de quo quaeritur
ansit hominis defintio quodexse ambulare possit dicimus simagisepor¬
t&. eẽ. hominis definitionem quod natum liter mou&ur quam quod
&seambulare possit. non ẽ. autem haec difinitio hominis quã natune¬
liter moueri possit. Nec canis quidem quae minus uid&ur ẽẽ defintis
quod ex se ambulare possit animalis definiti ẽẽ putanda est. Questio
definitione ꝓpositio maxima sud quod mauis in ẽẽ uid&ur. Non in est
nec illud quodminus in ẽe uid&ur in erit locus abeo quod maius.

Expanded text:
Et ille quidem locus qui rei judicium tenet, hujusmodi est; ut id dicamus essequamque artem penitus eruditi. Hujus exemplum est, coelum esse volubile: quod ita sapientes atque in astronomia doctissimi dijudicaverint.s videtur hominibus, ei contradici non posse. Locus a rei judicio. A similibus vero hoc modo, si dubitetur an hominis proprium sit esse bipedem, igitur hominis proprium bipes. Quaestio de proprio. Maxima propositio. Si quod similiter inest, non est proprium, ne id quidem de quo quaeritur, sit animalis definitio, quod ex se moveri possit, dicimus, si magis oportet esse animalis definitionem, quod naturaliter vivat, quam quod ex se moveri possit. Non est autem haec definitio animalis, quod naturaliquod ex se moveri possit, animalis definitio esse putanda est. Quaestio de definitione. Propositio maxima. Si id quod magis videbitur inesse, non inest, ne illud quidem quod minus inesse videtur, inerit. Locus ab eo quod est majus.
Abbreviated transcription (Latin):
ad exercitium construendum. Qua estio deaccedenti propontione
quae inquaquere euenit idineius proportionale euenire neces¬
se est locus a proportione.
Exoppostos uero multiplex locus est quat tuor sibim & opponuntur modis¬
CON¬

Expanded text:
dinis comparatio. Quaestio de accidenti proportione. Quod in quaque re evenit, id in ejus proportionali evenire necesse est. Locus a proportione. Ex oppositis vero multiplex locus est. Quatuor enim sibimet opponuntur modiscon
Abbreviated transcription (Latin):
Uon homo iustus est nonhomo iustus ponest
APICAEDICATO INFINITO
ononustus est homononiustus non est
exurtrisq tercarns igientis.
N on homo non iustus est non homo noniustus non est.
Propositiones singulares uel indundiae
Plato iustus est plato iustus non est
EXINFINTO SUBIECTO
Non plato iustus est nonplato iustus non est
EXINTINTO PRAEDICATO
Platononustus est platononiustus non est
EXUTRISQ TER MINIS INTINITIS
N on plato noniustus est nonplato noniustus non est

Expanded text:
mo justus non est. Ex praedicato infinito. Homo justus non est. Homo non justus non est. Ex utrisque terminis infinitis. Non homo non justus est. Non homo non justus non est. Propositiones singulares vel individuae. Plato justus est. Plato justus non est. Ex infinito subjecto. Non Plato justus est. Non Plato justus non est. Ex infinito praedicato. Plato non justus est. Plato non justus non est. Ex utrisque terminis infinitis. Non Plato non justus est. Non Plato non justus non est.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit iustitia igitur substantia nonest locus differentia suptri
utrum politicȩ studendum ciuitatis huic studendum nemo
dubitat. Studendum igitur est politicae hic igitur non
definitio rei sed nominis intep̃tatio argumentum dedit
& debis quidem argumentis qui ex scibstantia terminorũ

Expanded text:
nvenit, albedo igitur substantia non est. Locus differentia superioutrumne philosophiae studendum sit, dubitat: studendum igitur est philosophiae. Hic enim non definitio rei, sed nominis interpretatio argumentum dedit de his quidem argumentis quae ex substantia terminorum
Abbreviated transcription (Latin):
negatiua pasticularis ꝓpositio fuerit & secunda affirmatiua
uniuersalis paroclogismus erit hocmodo quoddam nigrum
animatum non est omne animatum mouitur quod clamigit᷑
nigrum non mouitur & definitis ꝓpositionib syllogismus
nonfit quia pafticularibus similes sunt. omnes ꝓpositiones
Ahis modis constant. idest simplices. Omnis homo iustus est
quidam homo iustus non est. Contra dictoriae. omnis homo

Expanded text:
negativa particularis propositio fuerit, et secunda affirmativa negativa particularis propositio fuerit, et secunda affirmativa universalis, paralogismus erit, hoc modo: Quoddam nigrum animatum 580 non est; omne animatum movetur: quoddam igitur nigrum non movetur. Et de finitis propositionibus syllogismus non fit, quia particulares similes sunt. Omnes propositiones his modis constant: Id est, simplices, ita: Omnis homo justus est. Quidam ho
Abbreviated transcription (Latin):
parbicularis secunda affirmatiua fuerit pasticularis hoc modo
quidam homo equus non est quida maequus inuisibilis est.
quidamigitur homo inuisibilis est. ⁊demfimaior propositio affit¬
matiua fuerit uniuersalis & minus ꝓpositio negatiua fuerit
pasticularis paro logismus erit hoc modo Omnis homo animalẽ
quoddam animal rationabile non est. Qui damigitur homo
rationabilis nonest. At uero simaior fuerit ꝓpositio uniuersalis
negatiua & minor pasticularis fuerit negatiua pullus poterit ẽẽ
syllogismus hoc modo. xullus lapis animal est quod lamani¬
mal pinnatum non est. Nullus igitur lapis pinnatus est
Rursussi prima fuerit pasticularis secunda uero uniuersalis
quoddam animal bipesnonest pullumbipes hinnibile est
quod damanimal innibilenon est. Idemsiprior affirmatiua
facit hoc modo quidam lapis insensatus est nullum in sensatum
inu& quid amigitur lapis insensatus non est. Idemsi prior

Expanded text:
particularis, secunda affirmativa fuerit particularis, hoc modo: particularis, secunda affirmativa fuerit particularis, hoc modo: Quidam homo equus non est; quidam equus immobilis est: quidam igitur homo immobilis est. Idem, si major propositio affirmativa fuerit universalis, et minor propositio negativa fuerit particularis, paralogismus erit, hoc modo: Omnis homo animal est; quoddam animal rationabile non est: quidam igitur homo rationabilis non est. At vero si major fuerit propositio universalis negativa, et minor particularis fuerit negativa, nullus poterit esse syllogismus, hoc modo: Nullus lapis animal est; quoddam animal pinnatum est: nullus igitur lapis pinnatus est. Rursus, si prima fuerit particularis, secunda vero universalis, Quoddam animal bipes non est; nullum bipes hinnibile est: quoddam igitur animal hinnibile non est. Idem, si prior affirmativa facit, hoc modo: Quidam lapis insensatus est; nullum insensatum vivit: quidam igitur lapis non vivit. Idem, si prior
Abbreviated transcription (Latin):
quoddam homo
e monstrate sunt omnes moditrium figurarum cate gorici syllo¬
sal & secunda negatiua uniuersali omnis homo animal est pullũ
animal lapis pullus igitur homo lapis est & quia mutato t̃mino
& uniuersale & pasticulare concludit & pegatiuam & affirmatiuã
adhoc est inutilis apꝓbatus. Idem paro logismus qui ex duabus
negatiuis uniuersalib: fit hoc modo. Uullus lapis animal est
N ullum animal immobile est. Uullus igitur lapis in mobilis est.
dem parologismus quiex duabus pasticularib affirmatiuis fit hoc
modo quidam aequus animal est quod dam animalbipes quidã
igitur aequus bipes est Nursum exduab: pasticularib pegatuus
hoc modo quidam homo albus nonest quoddam album non nou&
quid amigitur homo nonmou&ur. Idem siprior affirmatiua
pasticularis & secunda negatiua pasticularis suerit hoc modo.
quid a maequus animal est quod damanimal qua drupes non est
quod damigitur aequus quadrupes non est. Idemsiprior pegatiua

Expanded text:
Quidam homo emonstrati sunt omnes modi trium figurarum categorici syllosali et secunda negativa universali: Omnis homo est animal; nullum animal est lapis: nullus igitur homo lapis est. Et quia mutato termino et universale et particulare concludet et negativam et affirmativam, ob hoc est inutilis approbatus idem paralogismus, qui ex duabus negativis universalibus fit, hoc modo: Nullus lapis animal est; nullum animal immobile est: nullus igitur immobilis est lapis. Idem paralogismus, qui ex duabus particularibus affirmativis fit hoc modo: Quidam equus animal est; quoddam animal bipes est: quidam igitur equus bipes est. Rursum ex duabus particularibus negativis hoc modo: Quidam homo albus non est; quoddam album non movetur: quidam igitur homo non movetur. Dein, si prior affirmativa particularis, et secunda negativa particularis fuerit, hoc modo: Quidam equus animal est; quoddam animal quadrupes non est: quidam igitur equus quadrupes non est. Idem, si prior negativa
Abbreviated transcription (Latin):
unt limum que ignorantiae de&ergunt & adillã spectiua m contõ¬
plationem sitamen sanitas mentis arrideat dño largiente perdu¬
cunt. Scire autẽ debemus iosepphum haebreorũ doctissimum in pri
moantiquitatũ titulo nonodicere arithm&icã & astro nomiã abra¬
ham primũ aegyptis traedidisse unde semina suscipientes ut suNt
homines acerrimi ingemi ex coluisse sibirelinquas latius disciplinas
quas merito scĩpatres nt̃i legendas studiosissimis persuadent q ñm
ex magna partȩ pereas a carnalibus rebus app&itus abstrar hitur
& faciunt desiderare quae prestanted ño solo possimus corde
resipiscere : quo circatempus est utdeeis singillatim acbreuiter disse¬
rere debeamus. DEARII HOΕTICΑ
croptores saccul arium LITteraruminten
disciplinas mathematicas primam omnium arit m&ihcam ẽe
uoluerunt propterea quod musica & geo m&rica & astro nomiaquȩ

Expanded text:
unt limumque ignorantiae detergunt, et ad illam inspectiuam contemunt limumque ignorantiae detergunt, et ad illam inspectiuam contemplationem, si tamen sanitas mentis arrideat, Domino largiente perducunt. Scire autem debemus Ioseppum Hebreorum doctissimum in primo libro Antiquitatum, titulo nono, dicere arithmeticam et astronomiam Abraham primum Aegyptiis tradidisse, unde semina suscipientes, ut sunt homines acerrimi ingenii, excoluisse sibi reliquas latius disciplinas. Quas merito sancti Patres nostri legendas studiosissimis persuadent, quoniam ex magna parte per eas a carnalibus rebus appetitus noster abstrahitur, et faciunt desiderare quae, praestante Domino, solo possumus corde onspicere. Quocirca tempus est ut de eis singillatim ac breuiter disserere debeamus. IIII. DE ARITHMETICA Scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas primam omnium arithmeticam esse uoluerunt, propterea quoniam musica et geometria et astronomia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
demat he matica
a thecatica. quamlatine. possumus dicero
doctrinalem scientiã quae abstur etam considerat quantitatem abstirrta
tractamus haec ita diuiduntꝰ. Diunsio. Mathematic ae
RITMEΠCA EST DISCIPLINA QUANTIEATIS UIM MA
ad aliquidsunt his quiinuenicintur insonis. Geo m&ncaẽ disciplina
caelestiũ siderumq: figunrs contemplatur omnes & habitudines stella¬
rum circase & circaterram indagabilinttione percurrit quassuo loco
paulo ldcius exponemus ut cũ memonrtarũ rerũ uirtus conp&enter
possit ostendi. mododedisciplixa rã xoanxe disgeramus.
sciplinaesunt quaesicut iam dictũ est ntiquã
oppinionib: deceptae fallunt &ideo tali nomine nuncupantur
quia necessariae suas regulas seruant . hae necintentione crescunt
nec subductione minuuntur nec aliis uari&atibus permutantur
sedinui. ꝓpria permanentes regulas suas inc̃ uertibili firmitate custo¬
diunt. H asdũ frequenti meditatione reuoluimus sensum nr̃ macu¬

Expanded text:
DE MATHEMATICA. Mathematica, quam Latine possumus dicere doctrinalem, scientia est quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta tractamus. Haec ita dividitur: Divisio mathematicae in rithmetica est disciplina quantitatis numeralad alicoelestium siderum, quae figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione pepaulo latius indicamus ut commemoratarum rerum uirtus competenter possit ostendi. Modo de disciplinarum nomine disseramus. Disciplinae sunt quae, sicuti iam dictum est, numquam opinionibus deceptae fallunt et ideo tali nomine nuncupantur, quia necessariae suas regulas seruant. Hae nec intentione crescunt, nec subductione minuuntur, nec ullis uarietatibus permutantur, sed in ui propria permanentes regulas suas inconuertibili firmitate custodiunt. Has dum frequenti meditatione reuoluimus, sensum nostrum acu