comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone sin tampno pr̃are uelint hoc fici.
Do credendum c̃e testiam putau̾nt mi
quieos ꝓcluxĩnt. mult᷑omagis p̃sentiam
suam testib insacram̃to eoꝵ credere debẽt.
Gi cum oportet minime testes in hiu̾mõi
casib ꝓtelari. ⁊ paliems cõmodiᷤsuas ĩ¬
uemre lifficultates. dipomimus non
amplius testes obseruate indices cõpel¬
li. postquã fu̾int ad moniti: nisi t̾m
quatenus cogniticem suscipiant. in qͣ
testes necessarii uisi fuerunt.ut õrm̃o
rutra parte cessante.⁊mmime eos ob

Expanded text:
personae sine damno praestare velint, hoc fieri, personae sine damno praestare velint, hoc fieri, do credendum esse testium putaverunt hi qui eos produxerunt, multo magis praesentiam suam testibus sacramento eorum credere debent. Sed cum oportet minime testes in huiusmodi casibus protelari et pro alienis commodis suas invenire difficultates, disponimus non amplius testes observare iudicies compelli, postquam fuerint admoniti, nisi tantquatenus cognitionem suscipiant, in qua testes necessarii visi fuerint, ut omnimodo rutra parte cessante et minime eos
Abbreviated transcription (Latin):
inscripͤtis asc debita retulermst: ꝙ ñ facile
audiantur. si dicarit oĩs debiti. uł partis
solutioem. siñ scriptis fecisse S̾elintq ui¬
les ⁊ forsitan testes redẽptos suꝑ huius¬
moĩ solutioẽ. ꝓlucere. susi ͦ. testes ydõei.
⁊ sumine atq integre opimonis p̃sto fu¬
crint solutiomi celebrate hiq cum sac̃¬
m̃ti religione deposuertrit. sub p̃sertia
sua debitium c̃e solutum: ut scientes om̃s
ita eastatnta cẽ. non alit̾ debitum. uł pã¬
ten cius ꝑsoluant: nisi uł iecutitatemĩ
scriptis capiant uł obseruauu̾nt pfatam
testum ꝓbaticẽm. ¶ His scilicet qua ia
siñ scriptis debitum uł partẽ eius ꝑsol¬
uerunt: p̃senti sanccione mĩto excipieli
sit. fortuito uõ casu. ułmcendii. uł na¬
ufragũ. ułalt̾ius infortunii ꝑempta.
Ec liceat his qrihoc ꝑ pessisunt: c̃am ꝑ ẽp¬
tionis ꝓbantib. ⁊̃ tebiti solutioem ꝑte
stes ꝓbare. dãpnumq examisfione in
d ai ⁊ ⁊iquando inuitos testes in pe

Expanded text:
in scriptis a se debita rettulerunt, quod non facile audientur, si dicant omnis debiti vel partis solutionem sine scriptis fecisse velintque viles et forsitan redemptos testes super huiusmodi solutione producere, nisi quinque testes idonei et summae atque integrae opinionis praesto fuerint solutioni celebratae hique cum sacramenti religione deposuerint sub praesentia sua debitum esse solutum, ut scientes omnes ita ea statuta esse non aliter debitum vel partem eius persolvant, nisi vel securitatem in scriptis capiant vel observaverint praefatam testium probationem: his scilicet, qui iam sine scriptis debitum vel partem eius solverunt, praesenti sanctione merito excipiendis. sit, fortuito vero casu vel incendii vel naufragii vel alterius infortunii perempta, tunc liceat his qui hoc perpessi sunt causam peremptionis probantibus etiam debiti solutionem per testes probare damnumque ex ami Si quando invitos testes in pec
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ hoñe ¶Mͣ uberi testes ad cas postu¬
Lantur alicnas. si socii ⁊ part̾icipes crimu¬
nas ñdicantur: sifides abhis notitie po¬
stnlatur. ¶n exibitiõe necessatiarum ꝑ¬
sonarum hoc ẽ testurm: talis deb⁊ ẽẽ
cantio iidicantis. pet his uenturis ad
uroitium ꝑ accusatore auit abhis ꝑ qͦs
frant postulati. sumptus cõpetentes

Expanded text:
oniam liberi testes ad causas postulantur alienas, si socii et participes criminis non dicantur, sed fides ab his notitiae postuletur, in exhibitione necessariarum personarum, hoc est testium, talis debet esse cautio iudicantis, ut his venturis ad iudicium per accusatorem aut ab his, per quos fuerint postula
Abbreviated transcription (Latin):
postea cm̃sas fuisse. ex quib testes repel¬
l leges p̃cipiunt. R̃ adim̃da scilicet ei
tionib daticẽ uł ꝓmssiõe pecuriarũ
cos corruptes ostend̾it. eam ⁊̃ auegati¬
oriẽ integram ei seruari p̃cipimus.

Expanded text:
postea emersas fuisse, ex quibus testes repelpostea emersas fuisse, ex quibus testes repelli leges praecipiunt: non adimenda stionibus datione vel promissione pecuniarum eos corruptos esse ostenderit, etiam eam allegationem integram e
Abbreviated transcription (Latin):
op̃renona Puilum penitus cũ semel
adnidicẽquẽub licet ñ suum dicendi
grã testimonium fir̃it ingressus. armat̾a
forte mlitiam uł quãlib ⁊ aliam fori p̃¬
scriptioam ad cuadendum uidicis mot̃y
que uł. testimomar. uł uerbore inꝓbitaᷤᷤ
p̃cipĩmus. Eet om̃s qui incuuli scilic ⁊
cã suum p̃beant testimonium. seꝑato ⁊
tanquã arte uiditium interm dcpoĩto:
exceptionis fori priuilegio. huiusmodi
p̃sidio denudatos. ita indicantis int̾re
secretum:. ut ꝗ cũmq aures cuis offẽd̾int.
ñdubitent sibim ⁊ formidandũ. ¶Da¬
ta cunctis tuditib absq ullo p̾scriptiõi
obstaculo: sicut sepedictam ẽ: testes qͦꝵ
uoces falsitate. uł fraude ñcarere ꝑspe¬
xerint. ꝓqualitate uidelcet delicti am¬
madũtendi licentia.
cp uisti. S iquis testib usus fuerit.
itẽq testes adũsułs eum malialite ꝓdu¬
cantur: ñ licebit ei ꝑsonas eor exciꝑe
Nisi ostendit inmicitias int̾ se ⁊ illos

Expanded text:
Zeno . Nullum penitus, cum semel ad iudicem quemlibet, licet non suum, dicendi gratia testimonii fuerit ingressus, armatam forte militiam vel quamlibet aliam fori praescriptionem ad evadendum iudicis motum, quem vel testimonii verborum improbitas  omnes, qui in civili scilicet causa suum praebeant testimonium, separato et tamquam ante iudicium interim deposito exceptionis fori privilegio huiusmodi praesidio denudatos, ita iudicantis intrare secretum, ut, quodcumque aures eius offenderit, non dubitent sibimet formidandum: data cunctis iudicibus absque ullo praescriptionis obstaculo  sicut saepe dictum est testes, quorum voces falsitate vel fraude non carere perspexerint, pro qualitate videlicet delicti animadvertendi licentia.testibus usus fuerit idemque testes adversus eum in alia lite producantur, non licebit ei personas eorum excipere, nisi ostenderit inimicitias inter se et illos
Abbreviated transcription (Latin):
conuñtum ẽ in huuismõi casib: siquidẽ
suꝑsint testes. ucentiam hrẽ cum cc quẽ
depoĩtiões eore ꝓferuntur. sieas retusam̃t.
cẽcedere testes iterũ adduci ⁊ ñ op̃ori cis
quod umtestimonium suum dedint. ł
sihoc cõcederȩ mimmemalart. depõitio¬
nes core qĩ factas acciꝑx oĩ uire legitimo
ꝙ ei cõpetit adnͣsus eas seruato smaũt
om̃s abhacluce sub tͣctisunt: tunc nect̃¬
sitatem imponi ei fide scripture ad ꝓb̃ata
uentes: tunc insuꝑstitum quid testimoĩ¬
um eand̾ electicẽm seruari litigartori. ad¬
ũsus quẽ testimonia ꝓfiruntur. In moĩ¬
gitium aũt ꝑ soam depoitioẽs corẽ nonẽe
ximus adñsus cas et testes unt legitimo¬

Expanded text:
tum est, in huiusmodi casibus, si quidem supersint testes, licentiam habere eum, contra quem depositiones eorum proferuntur , si eas recusaverit, concedere testes iterum adduci et non opponi eis, quod iam testimonium suum dederunt, vel, si hoc concedere minime maluerit, depositiones eorum quasi factas accipere, omni iure legitimo quod ei competit adversus eas servato: sin autem omnes ab hac luce subtracti sunt, tunc necessitatem ei imponi fide scripturae approbata,vent es, tunc in superstitum quidem testimonio eandem electionem servari litigatori, adversus quem testimonia proferuntur, in morientium autem personas depositiones eorum non esse diximus, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
siextestõ non adeatur heditas ñ ualere:
cum ũbis relicta oirectis adtri potuit
Rccutas. ncum illa ipa sic data ẽ ut ẽet
÷ ab intestato sũccessorib postulanta
quõdrescripsimus sequentes ad seuera¬
optat᷑a. alioqum si infamilia relictaħes
facta decessit. ⁊ consequentur ip̃ius ħe¬
despetitioĩ fidei cõmissi respocse cogũntũ.

Expanded text:
stamento non adeatur hereditas, non valere, cum verbis relicta directis adiri potuit hereditas, non cum illa ipsa sic data est, ut esset etiam ab intestato successoribus postulanda. Quod rescripsimus sequentes adseveraoptata. Alioquin si in familia relicta heres facta decessit, et consequenter ipsius heredes petitioni fideicommissi respondere coguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
instructis legatis qu̾aus exfructib oẽ.
oleum ⁊iunum incod̾ fando hũit. tñ si id
latronum tutele c̃amp̃dium transiatas̃:
logato ñcedere uiris auctorib placuit.
Umum uõ ꝙ inapothetis fcrit. si idõ illic
hũit ut cum inp̃dium ueniss mat̃ famili¬
as eouttretur. legato cedere ignorare nõ¬

Expanded text:
instructis legatis, quamvis ex fructibus oleum et vinum in eodem fundo habuerit, tamen si id latronum tutelae causa in praedium translata sunt, legato non cedere iuris auctoribus placuit. Vinum vero, quod in apothecis fuit, si ideo illic habuit, ut, cum in praedium venisset mater familias, eo uteretur, legato cedere ignorare no
Abbreviated transcription (Latin):
aditum ꝑfectum sensum facit. ꝓadiec̃¬
to habendum ẽ.
facta adfida cõmissi petitioẽm aspirare
possunt uenditio celebratur. aut quib¬
dam uententib alii consenserint aucto¬
ritas cont̾ctus comuelli nequͣaqũa põt.¬

Expanded text:
ditum perfectum sensum facit, pro adiecto habendum est.facta ad fideicommissi petitionem adspirare possint, venditio celebratur aut quibusdam vendentibus alii consenserint, auctoritas contractus convelli nequaquam pot
Abbreviated transcription (Latin):
papinam ꝙ p̃cib in sertum ẽ p̃ceptiõis
legatum ⁊̃ omissa parte heditatis uedi¬
cari posse declaratur. intellegis desid̾io
tuo uixta uiris formam cẽ consultũ.
ubauõ responsi hec sunt. filie mat̃ p̃cli¬
um ita legauit p̃cipito sumito extra
partem heditatis cum reditati matͥs filia
reruintiasf. nichilominus eam recte le¬
gatum uelicare uisum ẽ.¬

Expanded text:
ani, quod precibus insertum est, praeceptionis legatum et omissa parte hereditatis vindicari posse declaratur, intellegis desiderio tuo iuxta iuris formam esse consultum. Verba vero responsi haec sunt: filiae mater praedium ita legavit: " praecipito sumito extra partem hereditatis": cum hereditati matris filia renuntiasset, nihilo minus eam recte legatum vindicare visum e
Abbreviated transcription (Latin):
luntates testatoris ad effectumduciim¬
pelicbantor amputamus. p̃cipientes
nullumualere dicendo pene noĩt quectã
ẽe relicta. uł ad ẽpta in sup̃mis testãtiũ
uoluntatib ea infirmare.si lictre te¬
pecumas dari. uł p̃cipere. ułaliam pecum

Expanded text:
luntates testatorum ad effectum duci impediebantur, amputamus praecipientes nullum valere, dicendo poenae nomine quaedam esse relicta vel adempta in supremis testantium voluntatibus, ea infirmare, sed licere tpecunias dari praecipere vel a
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Si in ꝑsona patris ti curte succis¬
sisse ꝓponis: fidcicõmissi dies utilit̾ cessit
ncet tpẽ quo frĩat batum. necdum tinatũ
ꝓbetur. uxorẽ patrui quẽ contendis pał
tuorogatum ee sismelibis decesserit ab
auorelicta restituere. siel successit defiõi¬
cõmisso conucunt debes. minsipttia

Expanded text:
. Si in persona patris tui, cui te successisse proponis, fideicommissi dies utiliter cessit, licet tempore quo fuerat datum necdum te natum probetur, uxorem patrui, quem contendis patri tuo rogatum, si sine liberis decesserit, ab avo relicta restituere, si ei successit, de fideicommisso convenire debes. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
nolo. uł illum aut illum ub̃um: ułtu
torem ẽe uolo. asiubco. dubitabat utrũ¬
ne mutilis sit huiusmõi institutio. ⁊
legatum ⁊ fidei cõmissum. ⁊ lib̾tas.⁊ da¬
tio tutoris. an occupantis melior cõ¬

Expanded text:
l " illum aut illum liberum" vel " tutorem esse volo" vel " iubeo", dubitabatur, utrumne inutilis sit huiusmodi institutio et legatum et fideicommissum et libertas et tutoris datio, an occupantis melior co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ postea inlucem emerserit. ampossit lega¬
tum sibi derelictum is quicelauĩt exeo te¬
stam̃touendicare dubitabatur. ꝙ otm̃o
inhibendum ẽẽ censemus. ut ñ accipiat
illi quid auferatur. maneat aũt qĩ pro f̃i
stimauit ip̃e suam sentiat iãcturam quẽ¬
ad modum silegatarius cui ꝓtutela ge¬
renda aliquid relictum sit. mñ subierit

Expanded text:
et postea hoc in lucem emerserit, an possit legaet postea hoc in lucem emerserit, an possit legatum sibi derelictum is qui celaverit ex eo testamento vindicare, dubitabatur. Quod omnimodo inhibendum esse censemus, ut non accipiatilli quidem auferatur, maneat autem quasi pro nstimavit, ipse suam sentiat iacturam, quemadmodum, si legatarius, cui propter tutelam gerendam aliquid derelictum sit, non subierit
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.a. Cum quidam suum filium familã
impubera exħrdatum fecit aliis Redib
scͥptis. ⁊ id̃ aũt pupillo alium substitutum
reliquid maximam scł ostendens adfilium
suum affectioti. iuinchil quidemolum̃ti
reliquid. s⁊ post exhrdationis inuiriam. ⁊̃
substitutioẽm ei addidit. ⁊ asubstituto le
gatum reliquid querebatur sihuiusmodi
legatum uł fidei cõmissum põtualeress⁊
⁊ silegatum etõ exħrdato filio pat̾ reliq̃rit:
⁊ substitiũt eiexbrdato fc̃o aliquẽ ex tͣneũ.
tt̃m certabatur si saltim ꝑeund̃ moctũ fidei¬
cõmissum potĩt derelinquere. Cum igitur
antiquitas quid̃ hecdui̾se tͣctare malũit. no¬
bis aũt huiusmõi uirgia suꝑnacua c̃c ui¬
dentur. sanccimus nullo legato nullo fid̃i¬
cõmisso huuismõi substitutum qui exħr¬
datopupillo datus ẽ p̃grauari. nͨ si ip̃am
rem quãpupillo leganit asubstituto eiu̾
nellegare uł fidei cõmittere uoluit.
d.ã. Dilegatarius celam̃t testam̃tum

Expanded text:
. Cum quidam suum filium familias impuberem exheredatum fecit aliis heredibus scriptis, eidem autem pupillo alium substitutum reliquit, maximam scilicet ostendens ad filium suum adfectionem, cui nihil quidem emolumenti reliquit, sed post exheredationis iniuriam etiam substitutiogatum reliquit, quaerebatur, si huiusmodi legatum vel fideicommissum potest valere. Sed et si legatum eidem exheredato filio pater reliquerit et substituerit ei exheredato facto aliquem extraneum, iterum certabatur, si saltem per eundem modum fideicommissum potest relinquere. Cum igitur antiquitas quidem haec diverse tractare maluit, nobis autem huiusmodi iurgia supervacua esse videntur, sancimus nullo legato nullo fideicommisso huiusmodi substitutum qui exheredato pupillo datus est praegravari, nec si ipsam rem quam pupillo legavit a substituto eius vel legare vel fideicommittere voluit.. Si legatarius celaverit testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
dãa. Et si mutuit᷑ fiteicomissumre¬
lictum ẽ tñ sid̾rdes cõpt᷑a uoluntate de¬
stit᷑erunt. frustra abħedib eius de ea re
questio tͥ mour̃ cum ñexea sola scͥptã
s exconscientiarelicti fidei cõmissi satis
defunctiuolimtati factum cẽ urdeatur:¬
crisitem puellam abħxclib manumissã.
eamq priusquã ei restitueretur heditas
intestatam uttã functam ꝓpõas. ad ma¬
numissores eius successio ꝑtur. qui si
adicrint cius heditate confusis actioĩb
fideicõmisso sunt lib̾ati.¬

Expanded text:
commissum relictum est, tamen si heredes comperta voluntate destiterunt, frustra ab heredibus de ea re quaestio tibi movetur, cum non ex ea sola scriptura, sed ex conscientia relicti fideicommissi satis defuncti voluntati factum esse videaturchrysidem puellam ab heredibus manumissam eamque, priusquam ei restitueretur hereditas, intestatam vita functam proponas, ad manumissores eius successio pertinet. Qui si adierint eius hereditatem, confusis actionibus fideicommisso sunt liberati
Abbreviated transcription (Latin):
poitaẽita ⁊ mominib huiusmõicasibus
suũ institutioem. suĩlegitoꝵ siũ fideiceer¬
missorum ⁊ libtatum. scutatelarum hocẽe
intellegindum ꝯambo ucinant eqͣ lanoce
adRecitatem. ambo legata similit̾ accipiãt.
sicei cõmissum inutr̃ꝙ diuitatur. ub̃tãs u¬
trosq capiat. tutoris ambo fungantur offõ.
sic nomo tefrautetura comodo testatoris.¬
⁊ sic maior ꝓuitentia pupillis inferatur.
nedum dubitatur ap̃quemteb c̃e tutela
sccłiucteres regnlas i antiquas diffinitiõe
uetustatiꝰ ruta maneant incortũpta niua
inonatioe eis exhac constitrtiõẽ introdu¬

Expanded text:
 omnibus huiusmodi casibus sive institutionum sive legatorum sive fideicommissorum vel libertatum seu tutelarum hoc esse intellegendum, et ambo veniant aequa lance ad hereditatem, ambo legata similiter accipiant, fideicommissum in utrumque dividatur, libertas utrumque capiat, tutoris ambo fungantur officio. 1c . Sic nemo defraudetur a commodo testatoris, sic maior providentia pupillis inferatur, ne, dum dubitatur, apud quem debet esse tutela, secundum veteres regulas et antiquas definitiones vetustatis iura maneant incorrupta, nulla innovatio
Abbreviated transcription (Latin):
masculis ẽẽ sublatam ꝑtinere quid̃ ad
sensum nr̃e legis quã suꝑhoc ꝓmusgani¬
mus. non ẽ incertumnetñ quedamam¬
biguitas simplices aĩos moueat: etiam
exp̃sftm sanccinus legan uiliam miscel¬
lam scnatss consulta quecirea ea factas̃
nec ñ mutuanam cautioem que suꝑ talib
nptiis introducta ẽ ñsolum in femiñ
s ⁊̃ inmasculis cessaressiq apud ulpra¬
numinubris sabimanis inuemimus q̃¬

Expanded text:
masculis esse sublatam pertinere quidem ad sensum nostrae legis, quam super hoc promulgavimus, non est incertum. Ne tamen quaedam ambiguitas simplices animos moveat, etiam expressim sancimus legem Iuliam miscellam et senatus consulta, quae circa eam facta sunt, nec non mucianam cautionem, quae super talibus nuptiis introducta est, non solum in feminis, sed etiam in masculis cessare. Sed quia apud Ulpianum in libris Sabinianis invenimus q
Abbreviated transcription (Latin):
necñ seruos ꝑhanc appellationẽ significa¬
risi siquis ꝑ suum eloguim fideicõmissũ
fammilie suereliquerit. nuilla speciali adiecti¬
oẽ suꝑquib damctis ꝑsonis fc̃a non solũ
ꝓpinquos: sictiamhis deficientib gencrũ
⁊ nurum ⁊ hoenm nobis humanum cẽ
solutum. uilio ⁊ ermmo possit gener ł¬

Expanded text:
c appellationem significari. Et si quis per suum elogium fideicommissum familiae suae reliquerit, nulla speciali adiectione super quibusdam certis personis facta, non solum propinquos, sed etiam his deficientibus generum et nurum. Et hos enim nobis humanum esse solutum. Nullo etenim modo possint gener
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Eactiam quetam fructuum col¬
ligendoꝵ quãseruandor. tt̾ẽ pecõa ster¬
corandi ułpascendi cã ibi constituta. aũ¬
ut fructus dehis capiantur. ułut fundu̾
sit instructior fidei cõmisso cedere c̃ti
ẽ actiacas non ẽe fideuissoris datĩoẽ int̃¬
p̃tandum nisi hoc spccialit̃. uł ingrecis uł
inlatims ũbis scͥptum fu̾it. nsi cumuł

Expanded text:
tum est: ea etiam, quae tam fructuum colligendorum quam servandorum. Item pecora stercorandi vel pascendi causa ibi constituta, ut fructus de his capiantur vel ut fundus sit instructior, fideicommisso cedere certivel ἀσφαλείας non esse fideiussoris dationem interpretandam, nisi hoc specialiter vel in Graecis vel in Latinis verbis scriptum fuerit: nisi enim
Abbreviated transcription (Latin):
o. areditorsia debitore suo rem q̃
pignoris noĩe susceꝑat legatam sibi cõ¬
tendit. ⁊ teꝑito ad heredib cius oblato.
quomtnus restituat defendi pot.¬
oaa. atum legitum adtiita pure.
qui successerunt simandatis. directas
quid̃ actiões legatarius hr̃e non ꝓõt.
ditilibͦ añt suo nõie exꝑietur

Expanded text:
. Creditor, si a debitore suo rem, quam pignoris nomine susceperat, legatum sibi contendit, etiam debito ab heredibus eius oblato, quominus restituat, defendi poto. Datum legatum adimi tam pure qui successerunt non mandatis, directas quidem actiones legatarius habere non potest, utilibus autem suo nomine experietur
Abbreviated transcription (Latin):
fescam est
mp̃.dio. Oiproculiana patriurõ. cui uos
successerunt ab intestato aditus cõ petens
uitex quatems legis falcidie modus pa¬
titur. nobis relicta restitin iubebit. deiũdi
uctum. siuxot nptui sepost mortẽ maĩti
ñcollecam̃t contractis ruptiis cõctitio teͦ¬
fecit iteoq peti legatam nequaquã põt.
c̃p. iusti Ambiguitates legis inlĩe mi¬
scele gnͣali lege tollentes. millum cõcetimꝰ
fieriuiram̃tum scłm p̃dictam legem. si petu¬
ts ea una cumutiana cautiõe suꝑhac caꝗ
esccrite. licere mulierib ⁊̃ maritoꝵ suoꝵ ĩ¬
t̾minatioẽ sprita queniduitatẽ cis mĩduẽ
cefsante siñ hãnt lib̾os siũ non ⁊ ꝑcipere ea

Expanded text:
festum estfestum estPiae. Si Proculina patri vestro, cuius stamenti successerunt ab intestato, aditus competens iudex, quatenus legis Falcidiae modus patitur, vobis relicta restitui iubebit. D. XV k.lictum, si uxor nuptui se post mortem mariti non collocaverit, contractis nuptiis condicione deficit ideoque peti legatum nequaquam pous . Ambiguitates legis Iuliae miscellae generali lege tollentes nullum concedimus fieri iuramentum secundum praedictam legem, sed penitus ea cum muciana cautione super hac causa quiescente licere mulieribus, etiam maritorum tione spreta, quae viduitatem eis indicit, et cessante, sive habeat liberos, sive non, et percipere ea
Abbreviated transcription (Latin):
marus filus uum̃tib ad tale fitticõmissũ
nocari. cumhii ꝓtul dubio eos ante cedat̃.
⁊ hoc uidelicet gradatim fieri: ut pꝰ cos
ub̃ti ꝑuemiant. hoc eod̾ ualente ⁊ siquis
cum remimmobilem cuidam legauit uł
fidei cõmiserit: eamq alienare ꝓhibũit. a¬
diciens ut sihoc fidei cõmmissarius p̃t̾ierit
familie sue res adquirantur. ¶Inalus
t̃nsimssam feaitatem ad substituatnm &¬
batura es utilis actio adũsus euciiquõ
fruudis conscilium participatum ẽ cõpitit.
plane sipecuma accepta oimsit aditicẽm
legata fi deicõmissa prare cogĩtur.¬
ꝙr phiEIum quicum testam̃to possit
obtinere hefecrtate⁊ ab intestato ius suc¬
cessionis uolnit ampiectiubtatib codẽ
testam̃to datis obẽe nonͣ posie iam pritẽ
placuit ¶Qu̾od sicum neq adiri extest̾o
defuncti nissinpabit si ad igituam uiris põe
uccatum ẽ petitio reuctorꝵe ^ ullo nteei¬
alt᷑ ab intestato adiit hoditatẽ: neq lib̾ta¬
tes neq legata extestõ posse prãri manu¬

Expanded text:
rus filiis viventibus ad tale fideicommissum vocari, cum hi procul dubio eos antecedant: et hoc videlicet gradatim fieri, ut post eos liberti veniant. Hoc eodem valente, et si quis rem immobilem cuidam legaverit vel fideicommiserit eamque alienari prohibuerit adiciens, ut, si hoc fideicommissarius praeterierit, familiae suae res adquiratur. In aliis transmissam hereditatem ad substitutum probatura es, utilis actio adversus eum, cum quo fraudis consilium participatum est, competit. Plane si pecunia accepta omisit aditionem, legata et fideicommissa praestare cogiturum, qui, cum testamento posset obtinere hereditatem, ab intestato ius successionis voluit amplecti, libertatibus eodem testamento datis obesse non posse iam pridem placuit. Quod si, cum neque adiri ex testamdefuncti non usurpabitur, sed ad irritum iuris ratione vocatum est, petitio relictorum nullo alter ab intestato adiit hereditatem, neque libertates neque legata ex testamento posse praestari mani
Abbreviated transcription (Latin):
ariam penam inferre quib uoluit tam ĩ
ad im̃dis Reditatib uellegatis uł fidcicõ¬
missis uellib̾tatib quam inp̃cipiendo ad
alias ꝑsonas ca tͣnsferri: abeo cui relicta
abmttio sunt usaliquid aliis abco dari
siminus dispoĩtionib sins. ħrs uellega¬
tarius uellbtate donatus paruit. ꝙ si
aliquid facere uellegib int̾dictum uel

Expanded text:
erre quibus voluerit, tam in adimendis hereditatibus vel legatis vel fideicommissis vel libertatibus, quam in praecipiendo ad alias personas ea transferri ab eo, cui relicta ab initio sunt, vel aliquid aliis ab eo dari, si minus dispositionibus suis heres vel legatarius vel libertate donatus paruerit. Quod si aliquid facere vel legibus interdic
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sialiam disceptatiõem uiris antiqui s̃ĩ ab¬
similem constitutam decidere nobis hũanũ
ẽe apparuit agitabatur enimsiquis agrum
cornelianum. uł forte alium. ulquandam
rem ꝑlegatum ułfidei cõmissum ded̾it. po̾t
alia aũt uerba testam̃tisẽpronio eund̾ agrũ
edum ẽdubitabatur ⁊ quidurris sit. si cõ
igitur decidentes antiquã controu̾siã. sanc¬
cius cuicumq fuĩt ulħeditas ułagerin
manoratis casib sine conunctm. siũ sol.
siũ scpus eid̃ relictus: equalatice ⁊ heditatẽ
⁊agrum. ⁊ aliãquamc̾q rem diuidi.⁊ addi¬

Expanded text:
aliam disceptationem iuris antiqui non absimilem constitutam decidere nobis humanum esse apparuit. agitabatur enim, si quis agrum Cornelianum vel forte alium vel quandam rem per legatum vel fideicommissum dederit, post talia autem verba testamenti Sempronio eundem agrumendum est, et quid iuris sit, si coniigitur decidentes antiquam controversiam sancimus, cuicumque fuerit vel hereditas vel ager in memoratis casibus sive coniunctim sive soli sive saepius eidem relictus, aequa lance et hereditatem et agrum et aliam quamc
Abbreviated transcription (Latin):
ũba plerumq intuenda sunt. siquas pro
Irei ueritate p̃terea ꝓbatioẽs habes ad cõ¬
Mpdio. Sicreditoris uoluntas uire
sub nixalibari debitouolaitiꝰ doceri põt
ranteqisa sollẽpnnt tibi lib̾atio asucceᷤ¬
sore p̾stitur exceptioem tibi exuolũta¬
te descepoentẽ cõpetere manifestum ẽ.¬

Expanded text:
ba plerumque intuenda sunt, si quas pro rei veritate praeterea probationes habes ad coanus . Si creditoris voluntas iure subnixa liberari te debito volentis doceri potest, et antequam sollemniter tibi liberatio a successore praestetur, exceptionem tibi ex voluntate descendentem competere manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
roam agrum puta cornelianum. ułaliũ
quendam insolidum legauĩt. demñ alii
partem dimidiam eius: quantam porti¬
õẽm primus quantam scd̾s legatarius
ꝯsequitur. simili dubitaticẽ ⁊ in Redita
te᷑ fidei cõmissis habita. ¶ cumq cõ pu¬
taticẽs multe introducebant᷑ exmultis ra¬
tiocinationib digne nos hinusccinõi cõ¬
putatiões qi suꝑfluas. ⁊ contrarias nolũta¬
ti testatoꝵ omnes esse sopiendas cen
aliiaũt postea sex recessisse quid apriore
uoluntate uoluisse cam aũt mĩriui sex
untiis: cum alus eas optulit. ⁊ p̃sens
licta ttiam partẽ scdo reliquerit. scđ̾m p̃¬
dictum modum ecto quid̃ untias ułagͥ
uł retitatis ap̃ primum remancre. t̾tiam

Expanded text:
am agrum puta cornelianum vel alium quendam in solidum legaverit, deinde alii partem eius dimidiam, quantam portionem primus, quantam secundus legatarius consequitur  simili dubitatione et in hereditate et in fideicommissis habita, cumque computationes multae introducebantur et multis ratiocinatoribus dignae: nos huiusmodi computationes quasi superfluas et contrarias voluntati testatorum omnes esse sopiendas censalii autem postea sex, recessisse quidem a priore voluntate, voluisse autem minui eam sex unciis, cum alii eas obtulit, et praesens licta tertiam partem secundo reliquerit, secundum praedictum modum octo quidem uncias vel agri vel hereditatis apud primu
Abbreviated transcription (Latin):
noris tp̃ĩs maritus uxori testamento
scͥptus succedit. Nec legata uł fidei cõ¬
missa scu doãtiões tp̃ris huius angu¬
stia capi ꝓhib.¬
õ. aa  xor patrurtm si testata deces¬
serit res tfias tmusuinfractum ear hñs
legare nonpotiunt.

Expanded text:
noris temporis maritus uxori testamento scriptus succedit, nec legata vel fideicommissa seu donationes temporis huius angustia capi prohib. Uxor patrui tui si testata decesserit, res tuas tantum usum fructum earum habens legare non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt ñuetari ea uẽdicare uellegiti¬
mio mo sumere quederelicta sunt neq
emmut ꝑmaneant uł femine inuidu¬
itate. uimasculi incelibatu: relictum
c̃e uidetur. ut locum ⁊ ante nr̃am legem
hãt lex uilia miscella queiam ꝑempta
ẽ. sicum primum hoc euem̃it. ilico cõpetat
talib ꝑ soris eins quod relictum ẽ ꝑ se¬
cũtio qr subcõditioẽ relictum ẽẽ uidetur.
siũsemel. sĩ mannos singulos hec lib̾a¬

Expanded text:
a vindicare vel legitimo modo sumere, quae eis derelicta sunt. Neque enim ut permaneant vel feminae in viduitate vel masculi in caelibatu relictum esse videtur, ut locum vel ante nostram legem habeat lex Iulia miscella, quae iam perempta est: sed cum primum hoc evenerit, ilico competat talibus personis eius quod relictum est persecutio, quia sub condicione relictum esse videtur, sive semel si
Abbreviated transcription (Latin):
ditio sit: anambo inhuuismõi lucra ł
miera uocentar: ⁊ ansccłm aliquẽ or i¬
dinemadmittantur. anutͣs. otmodo.
cumalu primum in institutionib. qiĩ
stitutumamitti. scd̾m quasi substita¬
tum.alii infidei cõmissis postẽrio rẽ so¬
ium accepturum fideicõmissum existi¬
mauit quasi recentiore uoluntate testa¬
toris utentemsi siquis eoꝵ alt̾cationes
singillatim expoere maluit. nichil &¬
hibet ñaeue libri uolum extendere ut sic
explicari possit tanitaanctoꝵ uarietas cũ
ĩ solum raris auctores: sietiamrp̃e prin¬
cipales constitutices quas ip̃i auctores re¬
tiuerunt int̃ se uariasse uideantur xliuiꝰ
itaq nobis uisum ẽ omm huuismõi uer¬
bositate explosa comunctiõcm aut ꝓ ⁊ acci¬

Expanded text:
dicio sit, an ambo in huiusmodi lucra vel munia vocentur et an secundum aliquem ordinem admittantur, an uterque omnimodo, cum alii primum in institutionibus quasi institutum admitti, secundum quasi substitutum, alii in fideicommissis posteriorem solum accepturum fideicommissum existimaverunt, quasi recentiore voluntate testatoris utentem. Et si quis eorum altercationes singillatim exponere maluerit, nihil prohibet non leve libri volumen extendere, ut sic explicari possit tanta auctorum varietas, cum non solum iuris auctores, sed etiam ipsae principales constitutiones, quas ipsi auctores rettulerunt, inter se variasse videntur. 1a . Melius itaque nobis visum est omni huiusmodi verbositate explosa coniunctionem "aut"
Abbreviated transcription (Latin):
comisso abco qui legatum seu fidei com¬
missummeruit peti pot̃ ꝙ si suam puta
uit ẽẽ nonalit̾ tal⁊ relictum. nisi ꝓxi¬
me ꝑsone ułuxori ułalie tali ꝑsone
datum sit: cui legaturas ẽt ⁊ sisciss⁊ rẽ
auienam ẽẽ.¬

Expanded text:
commisso ab eo qui legatum seu fideicommissum meruit peti potest. Quod si suam esse putavit, non aliter valet relictum, nisi proximae personae vel uxori vel alii tali personae datum sit, cui legaturus esset, et si scisset rem alienam e
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃. uisti: Diquis suus recusau̾it pat̾nãm
Reditatem. deiñ malũit eamadire cũ fũãt
iridutmcte ci ꝑmissum dõceres pat̾ne ĩ
eodem statu remanent. roc facere. ⁊ post
multum tp̃c licebat eis ad eand̃ heditatẽ

Expanded text:
. Si quis suus recusaverit paternam hereditatem, deinde maluerit eam adire, cum fuerat indistincte ei permissum, donec res paternae in eodem statu manent, hoc facere et post multum t
Abbreviated transcription (Latin):
triennium ei tndulgetari intra qd̾ põt
reb insuo statumanentib adire hedita¬
tẽ. ⁊ suam abdicatioem reuocare. quotp̃e
tͣnsacto nullus actlitus peniitus ad pat̃¬
namei Reditatẽ rescructurinisi forte ad¬
ꝑare ⁊ creclitorib pat̾ns satis fac̾e. Quẽ¬

Expanded text:
triennium ei indulgeri, intra quod potest rebus in suo statu manentibus adire hereditatem et suam abdicationem revocare. Quo tempore transacto nullus aditus penitus ad paternam hereditatem ei reservetur, nisi forte adperare et creditoribus paternis satisfacere
Abbreviated transcription (Latin):
tib duos codicillos ordinasse indubiũ
ꝯtulerat si aprioris tenore discrepat ⁊ con¬
trariãuoluntatẽ ꝯtin reuõcatum ẽe.
da. P on idcuco minus quod ab intes¬
tato te abseñte codicillos mat̾ tua fecit.
huquib p̃catiis ũbis abscripta sunt re¬
licta capiant.

Expanded text:
tibus duos codicillos ordinasse, in dubiucontulerat, si a prioris tenore discrepat et contrariam voluntatem continet, revocatum esse.. Non idcirco minus, quod intestato te absente codicillos mater tua fecit, ii, quibus precariis verbis adscripta sunt, relicta capiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ncqadim codicillis posie manifestumiẽ.
uerbisꝰ tm̃p̃catiis ꝑhiuuscemõictiam nouiꝰ¬
sim uiditu oramatic̃em uira sifaciunt ir¬
ritas uoluntates. ñnnefficacit te coticui
rogatam c̃e ut quib tam reb contenta põ¬
tioem quam testam̃tofir̃as consecuta alis
restitutres falso tibi ꝑsuasum ẽ.¬

Expanded text:
llis posse manifestum est: verbis tamen precariis per huiuscemodi etiam novissimi iudicii ordinationem iura non faciunt irritas voluntates. Vnde inefficaciter te codicillis rogatam esse, ut quibusdam rebus contenta portionem quam testamento fueras consecuta aliis restitueres, falso tibi persuasum e
Abbreviated transcription (Latin):
ceptamrestituatmr.⁊ partus lb̃. angenuis
ẽe intelligatur. nullaq machinatione huiꝰ¬
moĩ prepeditio dãpimmaliquod irrogaũ
cõcedatur. ⁊ lib̾a coꝵ posteritas si immnedio
fũit abhacluce subtͣcti suoꝵ gantorum
comodum consequatur. mĩto enim nobis
scissum martiꝑ oĩa constitutiõem replere
placuit. nichil iemin᷑ actum ẽẽ credinus
⁊dumaliquid addendum suꝑ ẽ.¬
Id.ãalis teantiquo uire dubictas nr̃e le¬
reitati suggesta ẽ ꝑꝑsenatus consultum fil¬
layanum. ⁊eru᷑os qui supplitio adfitiuntur
subeos̾ tecto cõmorantes ⁊ ñsuum auxiliuor
dño ꝑinsidias ccciso p̃bentes ueteres n c̾ta
ñ factunt: quis intellectus deũbis sub cod¬

Expanded text:
ceptam restituatur et partus liber et ingenuus esse intellegatur nullaque machinatione humodi praepeditio damnum aliquod inrogare concedatur et libera eorum posteritas, si in medio fuerint ab hac luce subtracti, suorum gen itorum commodum consequatur. Merito enim nobis sanctissimi marci per omnia constitutionem replere placuit: nihil etenim actum esse credimus, dum aliquid addendum supe. Talis de antiquo iure dubietas nostrae serenitati suggesta est propter senatus consultum silanianum et servos, qui supplicio adficiuntur sub eodem tecto commorantes et non suum auxilium domino per insidias occiso praebentes. Veteres enim certum non faciunt, qui intellectus de verbis " sub eod
Abbreviated transcription (Latin):
aliquiduiteatur imꝑfectum sanxisse .s. ita
inb̾ecuitatib. ⁊ in logatis. uinfidei cõmissis
⁊ maxime mubtatib quas sẽꝑ philopsofia
amplectitur extendatur euis otõ. ut ⁊lucrũ
quod inmedio accidit. eis postubtatem ac

Expanded text:
aliquid videatur imperfectum sanxisse: sed ita in hereditatibus et in legatis et in fideicommissis et maxime in libertatibus, quas semper philosophia amplectitur, extendatur eius oratio, ut et lucrum quod in medio accidit eis post libertatem ac
Abbreviated transcription (Latin):
tã accusationem. adfinemusq quod trsi.¬
mulabat ꝑcluxit ⁊ cont̾riam sent̾ritiã mc̃¬
tunt. alia cuis qui inchoatam accusatic̃em
ñ ꝑtulitscum tillius quid̃ partem succedat
fiscus. Nsaũt qui contrariam uidicis snãm.
ñ sustiniit sue partis ñ ꝑdat ꝑsecutionem
eẽ asseueras ut effectuis successioras eius tibi
ñ auferatur. mortem cius ulciscite nacc̃e est.
ticet quuin reditatem coꝵ qui ctamdes tiansñ¬
siduis ꝑiimtur hũqui iure uocantur. a

Expanded text:
ta accusatione ad finem usque quod insimulabat perduxit et contrariam sententiam meruit, alia eius, qui inchoatam accusationem non pertulit, cum in illius quidem partem succedat fiscus, hic autem, qui contrariam iudicis sententiam non sustinuit, suae partis non perdat persecutionemesse adseveras, ut effectus successionis eius tibi non auferatur, mortem eius ulcisci te necesse est. Licet enim hereditatem eorum, qui clandestinis insidiis perimuntur, hi qui iure vocantur a
Abbreviated transcription (Latin):
oportet.s ⁊ si putpuli noĩe falsumdicert
uis testam̃tum dcͥquo ꝑ pollam t̾risactũ
ẽ potes exꝑiri. dum memineris si incã
ñobtinueris. ⁊ portioem quamexeo te¬
stam̃to pupilius h̃t. te ei saluam factu¬
rum: quam adum pupillo necc erit
scłm uiris formam. ⁊ decalũpina tua p̃¬
sidem delib̾aturum: quam us noie pu

Expanded text:
portet. Sed si pupilli nomine falsum dicere vis testamentum, de quo per pollam transactum est, potes experiri, dum memineris, si in causa non obtinueris, et portionem, quam ex eo testamento pupillus habet, te ei salvam facturum, quam adimi pupillo necesse erit secundum iuris formam, et de calumnia tua praesidem deliberaturum, quamvis pu
Abbreviated transcription (Latin):
nale tp̃c. suie post maioris eius curricula:
aliquis fũit missus tm̃ exlegitime forma¬
to testam̃to misso ꝓcedat. nullum ⁊ tp̃is
obiciatur obstaculum. nisi tm̃ectp̃is ef¬
fluxerit: quod possit uł possessori ple¬
nissimt secunitatem ⁊ suꝑ dño prãre. uel
ip̃iquimissus ẽ omnemintentioẽm exclu

Expanded text:
 sive post maioris aeui curricula aliquis fuerit missus, si tantum ex legitime formato testamento missio procedat, nullum ei temporis obiciatur obstaculum, nisi tantum temporis effluxerit, quod possit vel possessori plenissime securitatem et super dominio praestare, vel ipsi qui missus est omnem intent
Abbreviated transcription (Latin):
cum multis ambagib ⁊ difficultatib in
discrctis narrationib penitus quĩe scc̃te
qr aucesima beditatis ex nrr̃a recessit re
publica. antiquatis nuchuominus ⁊
aliis õib que circarepletic̃em ułinfp̃ta¬
ticem euisdem edicti ꝓmulgatasunt San
⁊cepõitionib testium legitum̃ nũi ualla¬
tum sit mittatur quid̃ inpossessiõem earũ
rerum quetestatoris mortis tp̃e fucrũt. nõ
aũt legitimo mo abuliodetmantur ⁊eam

Expanded text:
 difficultatibus et indiscretis narrationibus penitus quiescente, quia et vicesima hereditatis a nostra recessit re publica, antiquatis nihilo minus et aliis omnibus, quae circa repletionem vel interpretationem eiusdem edicti promulgata sunt, sandepositionibus testium legitimi numeri vallatum sit, mittatur quidem in possessionem earum rerum, quae testatoris mortis tempore fuerunt, non autem legitimo modo ab alio detinentu
Abbreviated transcription (Latin):
discratis narrationib penitus quĩe scẽte
qr aucesima bͥcclitatis ex nrr̃a recessit re
priblica.antiquatis nichilominus ⁊
alius õib que cirea replctiõem ułinfp̃ta¬
ticem eiusdem edicti ꝓmulgata sunt ¶ San¬
cumus ut siquis exasse uł expartẽ tusti¬
tutus competenti iudicĩ testam̃tum ostẽ¬
dit. ñcancellatum neq abolitum noq ex

Expanded text:
discretis narrationibus penitus quiescente, quia et vicesima hereditatis a nostra recessit re publica, antiquatis nihilo minus et aliis omnibus, quae circa repletionem vel interpretationem eiusdem edicti promulgata sunt, sancimus, ut, si quis ex asse vel ex parte competenti iudici testamentum ostenderit non cancellatum neque abolitum neque ex
Abbreviated transcription (Latin):
uiranti pret p̃atem quamaꝑtride fũc¬
tũs nẽtuit uł adignomimã alicuius
ꝑtincre dicitur inspiciendi ac describẽ¬
di p̃terdĩcm. ⁊ consulem tibi rector ꝓuĩ¬
cie facultatẽ ficri iubebit.
cop̃. gra. Codicillos seu scͥpturã quoli¬
b tenote formatam eam oportebit ob¬
scruaticem inpublicum ꝓferri quate

Expanded text:
uranti praeter partem, quam aperiri defunctus vetuit vel ad ignominiam alicuius pertinere dicitur, inspiciendi ac describendi praeter diem et consulem tibi rector provinciae facultatem fieri iubebit. . Codicillos seu scripturam quolibet tenore formatam ea oportebit observatione in publicum proferri, qua te
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ti marcellum qũe uobis apatre
tutorem datum testam̃to ꝓponitis c̃ri¬
puit:queres quominus legatrancon¬
sequatur r̃umpedit. necemm uiste ab ea
petiticẽ repellitur. cum ⁊ si uell⁊ tutelã
ad ministrare ꝓhibeatm¬
stam̃to reucta sunt admissus ẽ accu¬
sator quitestam̃tum falsum diceret p̃
solmi legata iubebit int̾põita caiti c̃ẽ.
si eructa fũit ẜeditas ea resditatiruin. E¬
tus auias cautiom tunc locus sit: cum
sine controusia legata soluantur.

Expanded text:
sacramenti marcellum, quem vobis a patre tutorem datum testamento proponitis, eripit. Quae res, quominus legatum consequatur , non impedit: nec enim iuste ab ea petitione repellitur, cum, etiam si vellet, tutelam administrare prohibeatstamento relicta sunt admissus est accusator, qui testamentum falsum diceret, pr formam solvi legata iubebit, interposita cautione, si evicta fuerit hereditas, ea restituturum, quamvis alias cautioni tunc locus sit, cum sine controversia legata solvantur.
Abbreviated transcription (Latin):
data lib̾tate. legatum seu fidei cõmissũ
relictum ñual⁊ nec conualescere põt l̃¬
qua ratione con secuti sunt.
legatorum ei ꝓportiõe cõpetenti. ĩhis
tb quas suo traxisse eum dełeditate
rius agnouit substitutio core in ꝑsoa
pontiane facta euanuuit.
d.ã.Pifortidianum fundum pͥmo
pat̃ tuus frĩb ꝑ pͣceptioẽm. ac̃ sox tͥ
leganit cõcursu dr̃um eius tibi quoq
quent̾ Ertor aũt nõium in scͥpt̾a fact᷑.
simõ demancipiis ułdepossessionib
Tlegatis ñ ambigitur: ius legati dati
non minuit.

Expanded text:
data libertate legatum seu fideicommissum relictum non valet nec convalescere potest, liqua ratione consecuti sunt. legatorum ei pro portione competenti in his rebus, quas subtraxisse eum de hereditate rius agnovit, substitutio eorum in personam Pontianae facta evanuit.. Si fortidianum fundum primo pater tuus fratribus per praeceptionem ac mox tibi legavit, concursu dominium eius tibi quoque quaeritur. Error autem nominum in scriptura factus, si modo de mancipiis vel de possessionibus legatis non ambigitur, ius legati dati non minuit.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. const. Sĩ idem codicilli quod testa¬
m̃tum possent: curdiũsum his instrum̃tis
ac substituendi potestas uiris auctorita¬
quolib⁊ mosiue scͥptura. suĩ sinescͥptura. ꝯ¬
fecto. deseditate uolu̾it ad fidei cõmissi ꝑ¬
secutioẽm aspuare cupigis nmirat por¬
mittatur: tantum eim abẽ ut additsi
cuiquam ꝓsuomigrandi desiderio cõceta¬
mus ut.⁊̃ illud sanciamus si tistator fa
ualerc cõplexus sit. qui hereditatẽ petit:
ab ip̃is intentionis exordiis utrumuelit
eligendi hãt potestatẽ sciens se urꝑnus elte¬
tione alt̃ins sibi additum p̃clusisse. ita
re petierit. statim int̃ ip̃a huiusinris au¬
sꝑitia ꝓpõitum sue intentionis explãn⁊.
testator ꝗtudecreuũt facere testam̃tũ sud
implere nequunt intestatꝰo uideatur c̃e
defunctus. nͨ tͣnsducere liceat ad fitei cõ¬
missi int̾pretatiõem nelut excodicillis ul¬
timam noluntatẽ. nisi idip̃e cõ plextiᷤᷤ
sit. ut uim ⁊̃ codicillore scͥptura debeat

Expanded text:
m pp. Si idem codicilli quod testamenta possent, cur diversum his instrumentis ac substituendi potestas iuris auctoritaquolibet modo sive scripto sive sine scriptura confecto de hereditate voluerit, ad fideicommissi persecutionem adspirare cupiens, minime permittatur. Tantum enim abest, ut aditum cuiquam pro suo migrandi desiderio concedamus, ut etiam illud sanciamus, ut, si testator favalere conplexus sit, qui hereditatem petit ab ipsis intentionis exordiis utrum velit eligendi habeat potestatem, sciens se unius electione alterius sibi aditum praeclusisse; ita re petierit, statim inter ipsa huius iuris auspicia propositum suae intentionis explanet. tator, qui decrevit facere testamentum, si id inplere nequiverit, intestatus videatur esse defunctus, nec traducere liceat ad fideicommissi interpretationem velut ex codicillis ultimam voluntatem, nisi id ille conplexus sit, ut vim etiam codicillorum scriptura debeat
Abbreviated transcription (Latin):
cõstͥctus adĩtium gradum scͥptus heres
fui̾t. uł nuccũpatus. meo tudelicet testͥam̃¬
to ꝙ testatorincẽ quoq codicillors uolu¬
it optinere: licebit ei si de Reditate extesta¬
m̃to scłm mortui uoluntatẽ agens fucrit
forte suꝑatus. ułcerte ip̃e sponte uolucrit.
ad fidei cõmissi subsidium conuolare. s̃i a
par cantẽq ratiouidetur. admittere debi¬
ta ⁊ lucra ñ caꝑe.¶ Inomin aũt ultima

Expanded text:
heres fuerit vel nuncupatus, in eo videlicet testamento, quod testator vicem quoque codicillorum voluit obtinere, licebit ei, si de hereditate ex testamento secundum mortui voluntatem agens fuerit forte superatus vel certe ipse sponte voluerit, ad fideicommissi subsidium convolare. Non enim par eademque ratio videtur amittere debita et lucra non capere In omni autem ulti
Abbreviated transcription (Latin):
inagro fuit int̾fectus cos seruos purari qui
p̃stoerant. ⁊ ñ auxilium ad ꝓhibendum ꝑͣi¬
culum p̃buerunt nulla distinctiõe suꝑ qua¬
utatem p̃scntie utentes nos igitur cẽ cors
occasioẽm ad teclinanda supplitia suꝑ negie¬
gentia falutis dm̃ sui amputantes. sancimmꝰ
om̃s scruos exquecumq loco siue indomum.
sine rinuasiũ mãgrum: possint clamorem
ex audire ułinsidias sentire. ⁊ ñ auxilium tu¬
lerint supplitio senatus consulti subiacere
oportet eos ubicum ꝙ senserint dñm ꝑicli¬
tantt̃m. ad ꝓhibendas insidias cõcurrere.¬
testam̃to postinm agnatic̃e codicillos qq
ad testam̃tum ꝑtinertes ñ nalere indubiũ
ñuenit. si cum post ruptum testam̃tum
ꝓ̃poatis quib pceclens uidiͣtium confirma¬
uit. p̃tor nichil cͣc ius fecit. sinouissignam
uoluptatemeus secutus. relictum tes tamto
rti publice fitei cõmissum uelud ex codi

Expanded text:
in agro fuerit interfectus, eos servos puniri, qui praesto erant et non auxilium ad prohibendum periculum praebuerunt, nulla distinctione super qualitate praesentiae utentes Nos igitur omnem eis occasionem ad declinanda supplicia super neglegentia salutis domini sui amputantes sancimus omnes servos, ex quocumque loco sive in domo sive in via sive in agro possint clamorem exaudire vel insidias sentire et non auxilium tulerint, supplicio senatus consulti subiacere. Oportet enim eos, ubicumque senserint dominum periclitantem, ad prohibendas insidias concurreretestamento postumi agnatione codicillos quoque ad testamentum pertinentes non valere in dubium non venit. Sed cum post ruptum testamentumproponatis, quibus praecedens iudicium confirmavit, praetor nihil contra ius fecit, si novissimam eius voluntatem secutus relictum testamento rei publicae fideicommissum ut ex codi
Abbreviated transcription (Latin):
quos necẽ testatoris inutt᷑am oppisisseꝯ
stitit fructus integros cogantur reͥdere.
neq emmbone fidci possessores. ante con¬
trou̾siam illatam uitentur fuisse qui de¬
bitum offitium pietatis scintes omism̃t.
ex heditate aũt rerum distractarum uł a de

Expanded text:
quos necem testatoris inultam omisisse constitit, fructus integros cogantur reddere. Neque enim bonae fidei possessores ante controversiam illatam videntur fuisse, qui debitum officium pietatis scientes omiserint Ex hereditate autem rerum distractar
Abbreviated transcription (Latin):
m̃p. uas.Iestam̃ti tabulas ad hoc tibi
ges moresq locore instrientar ita scił¬
ꝓtribimali us ꝑlibellum rectorẽ ꝓuĩ¬
tie ꝓcures hac ꝑmittante co honestos
⁊abhis rursum obsignartur

Expanded text:
. Testamenti tabulas ad hoc tibi ges moresque locorum insinuentur, ita scitribunali vel per libellum rectorem provinciae procures ac permittente eo honestos ab his rursum obsignentur
Abbreviated transcription (Latin):
uncti induplum hoc restituere. ułin ẜelita¬
tis quantitate cõputare cõpellantur dõec
annalespatium. scd̾mant̾ĩorẽ distinctiõe.
nulla critlicentia: neq creditorib neq le¬
gatariis uł fidei cõmisfariis eos inquicta¬
re uel adiuditium tiocare us res Reditãias
quasiex ypothecarum auctoritate uẽctica¬
re.ẜ sit boc spatium ip̃o iure ꝓdelibatione
bxdib cõcessum nullo scilicet ex hoc int̾ual¬
Ao creditorib Reditariis ꝗpca tp̃alem p̃scͥp¬
ticem p̃iditio gnãndo. ¶ Sinuo post qͣ¬

Expanded text:
cti, in duplum hoc restituere vel hereditatis quantitati computare compellantur. Donecannale spatium secundum anteriorem distinctionem, nulla erit licentia neque creditoribus neque legatariis vel fideicommissariis eos inquietare vel ad iudicium vocare vel res hereditarias quasi ex hypothecarum auctoritate vindicare, sed sit hoc spatium ipso iure pro deliberatione heredibus concessum, nullo scilicet ex hoc intervallo creditoribus hereditariis circa temporalem praescriptionem praeiudicio generando. Sin vero, postq
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃c cis indulgeatur. s⁊ ꝯsifuĩt datuor
ꝓnichilo hãtur.semel enun ⁊ñ sepius
eam peti cõcedimus ¶ Sinañt hoc aliꝗᷤ
fecerit inum̃tarium conscripserit. neceẽ
emim ẽ omnimõ delibantẽ muñtariũ
cum oĩ subtilitate facere. ñliceat ei pͥ p̃s
ritutũ tp̃e si ñ recusauĩt seditatẽ s⁊ ad¬
tre maluĩt nr̃e legis uti benefitio. s⁊ in
inuentisunt: unus quid exanteriorib
qui delib̾ati õẽm dederunt. alt̃ aũt rudiᷤᷤ

Expanded text:
tempus eis indulgeatur, sed et, si fuerit datum, tempus eis indulgeatur, sed et, si fuerit datum, pro nihilo habeatur: semel enim et non saepius eam peti concedimus. Sin autem hoc aliquis fecerit et inventarium conscripserit  necesse enim est omnimodo deliberantes inventarium cum omni subtilitate facere, non liceat ei positutum, si non recusaverit hereditatem, sed adire maluerit, nostrae legis uti beneficio, sed ininventi sunt, unus quidem ex anterioribus, qui deliberationem dederunt, alter autem rudis