comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accebit agis ergo interiui aĩce
fumam mecim non sine tua glĩa
defendens quem tui annim ardo¬
rem et si non egerem laudarem
tamen. Nunc egeo ut dixispotẽ¬
tes colere uulgaris est fauor. Ea
demum uemi magnitudo aninu
est opem ferre debilibus. destitu¬
tus reus maiori laude protegit᷑
et iusignis patroni eloquencia
marnue in ancipitis cause de¬
fensione cognoscitur. unde nõ
siue audientium assensu ꝑ grã¬
uaticorum tertudines souat
ille u̾siculus. Addidit inualide
robur facundia cause. qmͣuis ai
lutano toto illa res sicta sit. neq
ennu tullius thesalicis campis
int̾fuit. S ad proferendũ uoces
ac uota omnium in aures ducis
haud ĩmenito ille unus idonens
uisus est R estat ut michi ⁊ huic
calanio gratuler si ad integran¬
dam ut scribis amiciciam inter
magnaumos illes uires tantũ
aubo ualuiius quantum pret̾
undam fidem ninime merebamͦ
młtũq illis suꝑ antiqui menti
cumulum ob hoc ipsum me deb̾e̾

Expanded text:
arcebit. 8 Agis ergo interim amice, arcebit. 8 Agis ergo interim amice, famam meam non sine tua gloria defendens; quem tui animi ardorem, etsi non egerem, laudarem tamen; nunc egeo, ut dixi. Potentes colere vulgaris est favor; ea demum vera magnitudo animi est opem ferre debilibus; destitutus reus maiori laude protegitur et insignis patroni eloquentia maxime in ancipitis cause defensione cognoscitur. Unde non sine audientium assensu per grammaticorum testudines sonat ille versiculus Addidit invalide robur facundia cause; quamvis a Lucano tota illa res ficta sit; neque enim Tullius thesalicis campis interfuit, sed ad perferendum voces ac vota omnium in aures ducis haud immerito ille unus ydoneus visus est. 9 Restat ut michi et huic calamo gratuler, si ad integrandam, ut scribis, amicitiam inter magnanimos illos viros tantum ambo valuimus, quantum preter nudam fidem minime merebamur; multumque illis super antiqui meriti cumulum ob hoc ipsum me debere
Abbreviated transcription (Latin):
auditorum paciencia. ⁊ iam et
fragilia et inculta sunt. et sepe
occupatissimo in aliis annuo elap¬
sa. Quod igitur sponte facis ora¬
tus facito. fragilia qmͣ potes ad¬
niua. inculta excole. sparsa ꝯglu¬
tuia pͥmũ iugemi uiribus. secũ¬
dum eloquio et uł suauitate uł
accimonia uocis efficies. Tertium
artificio disponendi. arma tibi
tua quibus me adiuues ostendo.
nec tibi nec michi suadeas non
esse opus auxilio. Nunqmͣ enniu
defuturos arbitror qui ad hoc unũ
nigeniosi su t ut alienis ĩsidiẽt
iugenus. Certe ego nec latebris
nec solitudine et ocio nec erga a¬
lios aciumta modestia mereni po¬
tui ut liuor hactenus obliquos o¬
culcs ad itiueribus meis au̾teret.
et feci omina que a du̾sus hane
pestem fieri possunt uͥ unum qd̃
nes feci nec facere est aũis. Non
uie sompue nec ignane dedi. p̃t̾
lir unum nestio quid expectet.
nisi sup̾mum forsitan uite diem.
tunc saltem ut spero sequatissĩm
liuorem a sepulcci luume pudor

Expanded text:
auditorum patientia; nam et auditorum patientia; nam et fragilia et inculta sunt et sepe occupatissimo in aliis animo elapsa. 6 Quod igitur sponte facis, oratus facito; fragilia qua potes adiuva, inculta excole, sparsa conglutina; primum ingenii viribus, secundum eloquio et vel suavitate vel acrimonia vocis efficies, tertium artificio disponendi. Arma tibi tua quibus me adiuves, ostendo, nec tibi nec michi suadeas non esse opus auxilio; nunquam enim defuturos arbitror qui ad hoc unum ingeniosi sint, ut alienis insidientur ingeniis. 7 Certe ego nec latebris nec solitudine et otio nec erga alios accurata modestia mereri potui ut livor hactenus obliquos oculos ab itineribus meis averteret, et feci omnia que adversus hanc pestem fieri possunt, nisi unum, quod nec feci nec facere est animus: non me somno nec ignavie dedi. Preter hoc unum nescio quid expectet, nisi supremum forsitan vite diem; tunc saltem, ut spero, sequacissimum livorem a sepulcri limine pudor
Abbreviated transcription (Latin):
quod ante fuisset hodie nullũ sit
magna exꝑte natiuralit̾ eloquenci¬
am messe. aliquantoqz in hac ꝙͣ
ni reliquis studio nimus agi. Se
non parua questio est. nec huius
temporis aut loci. rid literas tuas
uemo. Q ad monicõniem meam
suꝑ exiguo et haud dubie madũ¬
tenter adiuisso uinus tui carnũs
defectu. tam nõ modo pacienter
amplecteris s gratuntꝰ etiam ac
lete facis ut soles. quod tale decet
iungenium. docti q et modesti aĩ
uonissiñ signum prefers. Nũꝙͣ
profecto uł tu istud diceres uisi
esses talis. uel ego d moniuus¬
sem nͥ te talem scirem. In eo sane
ꝙ te rerum mearum defeusorem
ac preconem exibes. Riem facis et
michi necessariam et honestamtͥ.
s michi crede nõ facilem. multũ
uegotii subis. s perge queso ⁊ ita
fric. qmͣus enim tu contranium
dicas et quoriam ꝑsuasor opti¬
mus est amor forte eciam senci¬
as ego tũ ita sencio mea omnia
et cuncorum presidio egere et

Expanded text:
quod ante fuisset, hodie nullum sit, quod ante fuisset, hodie nullum sit, magna ex parte naturaliter eloquentiam inesse aliquantoque in hac quam in reliquis studio minus agi. Sed non parva questio est, nec huius temporis aut loci; ad literas tuas venio. 4 Quod ad monitionem meam super exiguo et hauddubie inadvertenter admisso unius tui carminis defectu, tam non modo patienter amplecteris, sed gratanter etiam ac lete, facis ut soles et quod tale decet ingenium doctique et modesti animi notissimum signum prefers; nunquam profecto vel tu istud diceres nisi esses talis, vel ego illud monuissem nisi te talem scirem. 5 In eo sane quod te rerum mearum defensorem ac preconem exhibes, rem facis et michi necessariam et honestam tibi, sed, michi crede, non facilem; multum negotii subis; sed perge queso et ita fac. Quamvis enim tu contrarium dicas et, quoniam persuasor optimus est amor, forte etiam sentias, ego tamen ita sentio mea omnia et amicorum presidio egere et
Abbreviated transcription (Latin):
grãmatice scolsis in ꝑpetum re¬
linquendi. Pariusti dicto prope oci¬
us nodos q p̾uanidos. soli natalis
affectum et consuetudinis uu
magnifite confregisti. Iam tibi de¬
bitam lib̾tatem quo ẜus eo dul¬
cius tenes. Sicut enim uulli ser¬
uitus amarior qmͣ libertatem ex¬
pto: sic nulli dulcior est libertas
qm̃ seruitutem p̾teritam recolẽti.
Secundet deus ommptens consi¬
num meum obsequñq tuum. Et
faciet spero. salutiferam ad uiu¬
bram consedisti. auctior alcitriorq
consurgens. Apud me certe iã nũc
et honore dignior et titulo clarior.
ueq michi tantum gramaticus
s poeta es. Iitteras illus uni opti¬
in marum cum tuus accepi. quib
quid faciam dubius sum. Si em̃
rendeam qd̃ sentio. quñ nuniiue
uelu adulatons effigien u̾eor si
minꝰ. ingrati. aliud. demeriti. Si
nichil. superbi. Respondebo tũ eo
ipo seruone quo scripte sunt ⁊ illi
quidem qd̾ eccuret. tͥ de literis sus
tre unum nichil me iudice suamꝰ

Expanded text:
grammatice scolas in perpetuum regrammatice scolas in perpetuum relinquendi; paruisti dicto prope ocius nodosque prevalidos, soli natalis affectum et consuetudinis vim, magnifice confregisti. 2 Iam tibi debitam libertatem quo serius eo dulcius tenes; sicut enim nulli servitus amarior quam libertatem experto, sic nulli dulcior est libertas quam servitutem preteritam recolenti. Secundet Deus omnipotens consilium meum obsequiumque tuum; et faciet, spero. Salutiferam ad umbram consedisti; auctior alacriorque consurges; apud me certe iam nunc et honore dignior et titulo clarior, neque michi tantum grammaticus sed poeta es. 3 Literas illius viri optimi maximi cum tuis accepi, quibus quid faciam dubius sum. Si enim respondeam quod sentio, quam minime velim, adulatoris efflgiem vereor; si minus, ingrati; si aliud, dementis; si nichil, superbi. Respondebo tamen eo ipso sermone quo scripte sunt; et illi quidem quod occurret, tibi de literis suis hoc unum: nichil me iudice suaviu
Abbreviated transcription (Latin):
fontem asperiorem in ortulo uhi ua¬
turam michi uincente artificio lo¬
cus est alta sub rupe ue mediis in
uudis angustus quidem s plemus
stimuilis ardentibus quibus piger
uicet anminus in altissimas curas pos¬
sit assurgere Quid uis: eruid pos¬
sem forsan hic uiuere uͥ uł tani pro¬
cul italia uł tam ꝓpe esset auimo.
Quid enimi dissimulem genuinam
amini molliciem. Illius me amor
multet ac uellicat. hunis me odiũ
pungit et asperat. edorq grauissi¬
uius toti mundo pestifer. Quid mi¬
rum si uiciuitate muna uinus par¬
ui ruris innocuam polluit purita¬
teur. Ille me hinc pellet. sentio enĩ
statum inrterim meum uides. Nich
est quod cupiam nsi te cum eũcis
qui ran superant. Iichil est quod
metuam nsi reditum ad urbes uale.
Ad zenobiũ gramaticũ florẽtinũ. Gra¬
ix aput eñ atq alios amicos¬
Danti suũ consciliũ ualuisse.¬
faciam ꝙ a te tauti ficim
haud facile dixerimi. auctor
tibi fueram patriam ad tempus

Expanded text:
fontem asperiore in ortulo, ubi nafontem asperiore in ortulo, ubi naturam michi vincente artificio, locus est alta sub rupe ac mediis in undis, angustus quidem sed plenus stimulis ardentibus, quibus piger licet animus in altissimas curas possit assurgere. 16 Quid vis? possem forsan hic vivere nisi vel tam procul Italia vel tam prope esset Avinio. Quid enim dissimulem geminam animi mollitiem? illius me amor mulcet ac vellicat, huius me odium pungit et asperat odorque gravissimus toti mundo pestifer; quid mirum si vicinitate nimia unius parvi ruris innocuam polluit puritatem? ille me hinc pellet, sentio enim. Statum interim meum vides: nichil est quod cupiam nisi te cum amicis qui rari superant, nichil est quod metuam nisi reditum ad urbes. Vale. 9 Ad Zenobium grammaticum florentinum, gratulatur apud eum atque alios amicos suum consiliufaciam quod a te tanti fiam, haud facile dixerim. Autor tibi fueram patriam ad tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
aggrediar longus fiam. In sũma
ure situ simile aliquid reor hẽat
orbis t̾rarum. Et si femmeam
leuitatem faten oporcet tale qͥcqͣ
esse extra italiam indignor. hunc
elicona nrm trausalpinum uoci¬
tare soleo. Est eim alt̾ uiudrosa
soliq studio aꝑtus et nr̃o sac̃ aꝑ¬
pollun. hic nascenti sorgie ĩpen¬
det ultra quem nichil est nisi ru¬
pes ⁊ ama prorsum in si feris aut
uolucribus maccessa. alt̾ domu
proximus et aspectu culcior ⁊ di¬
lectus est drouuo. Hic uire dictu
rapidissimi atq pulcherrum ar
armus in medio est. Iurxta quẽ
brem tantum ponte disuic̾ta ul¬
tuna domus in parte tertudo ui¬
uis ex lapidib curuata suspẽditͦ
que uunc ce lo ardente sentinr ue¬
tat estatem. locus est qui ad studi¬
um accendat. Angurorq non ab¬
siłis atriolo illi ubi decdamare so¬
litus erat Cicero insi ꝙ ulud pret̾¬
labentem sorgiom non habebat
Sub mac ergo m̾̃idies erigitur. ma¬
ne in collib uesper in pratis. uel ad

Expanded text:
aggrediar, longus fiam. In summa aggrediar, longus fiam. In summa vix situ simile aliquid reor habeat orbis terrarum, et si femineam levitatem fateri oportet, tale quicquam esse extra Italiam indignor. 14 Hunc Elicona nostrum transalpinum vocitare soleo. Est enim alter umbrosus solique studio aptus et nostro sacer Apollini; hic nascenti Sorgie impendet, ultra quem nichil est nisi rupes et avia prorsum nisi feris aut volucribus inaccessa. Alter domui proximus et aspectu cultior et dilectus est Bromio; hic, mirum dictu, rapidissimi ac pulcerrimi amnis in medio est, iuxta quem brevi tantum ponte disiuncta, ultima domus in parte, testudo vivis ex lapidibus curvata suspenditur, que nunc celo ardente sentiri vetat estatem. 15 Locus est qui ad studium accendat augurorque non absimilis “atriolo” illi ubi “declamare” solitus erat Cicero, nisi quod illud preterlabentem Sorgiam non habebat. Sub hac ergo meridies exigitur, mane in collibus, vesper in pratis vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
diose eciam iulpicio Inuatq iam
hanios ac recia iracture. Quid de
uestibus. quid de calieis loquar:
Mutata sunt omia. Non ille m̃s
raritatem qua salua in fallor ho¬
uestate et decore seruato iit rares
olun conspiti dulce fint. agricolã
me sen pastorem dixetis cum tamẽ
adhuc et uestis et exquisicior nou
desit. et mutati hĩtus nullu sit cã
uisi quia qd primũ placuit primũ
sordet. Soluta sunt quib ligabar
essent bodie solitum in me ĩpenũ
ac liber. Quid de hĩtaculo dixerĩ
Catonis aut fabricii doniũ putes
ubi cum cane unico et duob tm̃
seruis hĩto ceteros in italia diusi.
omines utiuan ĩ iudia dimisissẽ
ad me nunqm redituros mee qui¬
etis uincam procellam. Dillicus
antem contiguam domum hẽt
semp p̾sto dum usui est. et ne unꝙͣ
obsequnm uergat in tedium ꝑ¬
uo mor ostio sectudendus hic mi¬
chi ducs ortulos quesin tam inge¬
mo ꝓposito q meo consentaneos
ut nichil mag̾. quos si desccibere

Expanded text:
diose etiam inspicio, iuvatque iam diose etiam inspicio, iuvatque iam hamos ac retia tractare. 10 Quid de vestibus, quid de calceis loquar? mutata sunt omnia; non ille meus raritatem, qua, salva ni fallor honestate et decore servato, inter pares olim conspici dulce fuit. Agricolam me seu pastorem dixeris, cum tamen adhuc et vestis exquisitior non desit, et mutati habitus nulla sit causa nisi quia quod primum placuit primum sordet. 11 Soluta sunt quibus ligabaressent, hodie solitum in me imperiumac liber. 12 Quid de habitaculo dixerim? Catonis aut Fabritii domum putes, ubi cum cane unico et duobus tantum servis habito. Ceteros in Italia dimisi; omnes utinam in India dimisissem ad me nunquam redituros, mee quietis unicam procellam! Villicus autem contiguam domum habet, semper presto dum usui est, et ne unquam obsequium vergat in tedium, parvo mox ostio secludendus. 13 Hic michi duos ortulos quesivi tam ingenio propositoque meo consentaneos ut nichil magis; quos si describere
Abbreviated transcription (Latin):
no pret̾ rios boũ mnugitus aut ba¬
latus pecudum. preter uolucrum
cantus conuuumq murmur a¬
quarum audio. Quid lingna. qua
sepe me iplum et interdum forte
alios erexi. ⁊ Iuuc iacet ip̃a. et a ma¬
ne sepe ad uesperam silet. Cui emĩ
loquatur preter me non het Iam
u̾o gulam uentremq sic institui
ut sepe bubulti mei panis et michi
sufficiat. et lepe eciam delectet ⁊
inueum aliunde taichi allatum
famuli qui tulere manducẽt.I ã
consuetudo iͥ pro uoluptate est.
Itaq uillicus meris indulgentissi¬
mus familiaris. et ipse quoq uir
saxeus de nullo mecum litigat nͥ
ꝙ diior michi sit uictus qm qui
ut dicit duitius ferti queat. Ego
contia lencio diucius talem uictũ
tolerati posse mͣi molem quem
rcigui tedii ełłe et puuq dicbe
contuaia non pole satỹritus ait.
una. ficus. riures agndole deliuẽ
mee sunt. Quibus hic flirus a¬
bundat pisciculis delector mragũi
magis qmͣ diui capiuntur. qd stu¬

Expanded text:
ino preter raros boum mugitus aut baino preter raros boum mugitus aut balatus pecudum, preter volucrum cantus continuumque murmur aquarum audio. Quid lingua, qua sepe me ipsum et interdum forte alios erexi? nunc iacet ipsa et a mane sepe ad vesperam silet; cui enim loquatur preter me non habet. 8 Iam vero gulam ventremque sic institui ut sepe bubulci mei panis et michi sufficiat, sepe etiam delectet, et niveum aliunde michi allatum famuli qui tulere, manducent; iam consuetudo michi pro voluptate est. Itaque villicus meus indulgentissimus familiaris et ipse quoque vir saxeus de nulla re mecum litigat, nisi quod durior michi sit victus quam qui, ut dicit, diutius ferri queat. 9 Ego contra sentio diutius talem victum tolerari posse quam mollem, quem magni tedii esse et quinque diebus continuari non posse, Satyricus ait. Uva ficus nuces amygdale delitie mee sunt; quibus hic fluvius abundat, pisciculis delector, nunquam magis quam dum capiuntur, quod stu
Abbreviated transcription (Latin):
dis estum tolͥcrantib totos dies a¬
git in cmpis. et canccũ et leonem
duratu cute contompint. Sero do¬
mum rediens aicula sic indefessũ
reb domesticis adhibet ĩuctumq
corpustulũ ut e thalamo uemientẽ
iuenem dicas. Nullum int̾ea mͦ¬
mur. Nulle q̃muꝯme. nullum tur¬
bate mentis indiciũ. s urii ⁊ uatoꝵ
et frranlie mee demen timnuq ad
me hospitim metedibilis cura. in¬
credibilis ꝙ contemptus sun dinui¬
tarat iplius hinc sare ͤ muliercule
instrata sarm̃tis terra cubiculum.
hinc ꝓpe terreus panis cibus. uniũ¬
ꝙ aceto lumilius bauphisq perdo¬
untum potus est. Si quid mollius
apponas ium desuetudine longis¬
sima durum putat omne qd̵ mul¬
cet. Ses sutis multa de uillica que
nͥ in agresti scuiptina locum reper¬
tura non fuerat. Hoc modo igitur
oculos castigo. Quid de aurib dicã:
ubi sunt: mchi totam suauitatẽ
illam aura dispsit. ⁊ iunc nichil oĩ¬

Expanded text:
dis estum tolerantibus, totos dies adis estum tolerantibus, totos dies agit in campis et Cancrum et Leonem durata cute contemnit; sero domum rediens anicula sic indefessum rebus domesticis adhibet invictumque corpusculum, ut e thalamo venientem iuvenem dicas; nullum interea murmur, nulle querimonie, nullum turbate mentis indicium, sed viri et natorum et familie mee venientiumque ad me hospitum incredibilis cura incredibilisque contemptus sui duntaxat ipsius. 6 Huic saxee muliercule instrata sarmentis terra cubiculum; huic prope terreus panis cibus, vinumque aceto similius limphisque perdomitum potus est; siquid mollius apponas, iam desuetudine longissima durum putat omne quod mulcet. Sed satis multa de villica, que nisi in agresti scriptura locum repertura non fuerat. 7 Hoc modo igitur oculos castigo; quid de auribus dicam?ubi sunt? michi totam suavitatem illam aura dispersit; nunc nichil omn
Abbreviated transcription (Latin):
nichil. uideant.⁊ Ion aurum. nõ gẽ¬
mas. non ebur. non prrpuram. nõ
eques nisi duos eos q ipõs exiguos.
qui cum unuco puero hiis me uallibꝰ
circũuectant. Postremo nullius usqͣ
nulieris nͥ uillice mee faciem quã
penitus et ue solis ab ardorib adu
huĩsset. troya mmc eciam staret. si
lucrecia. ⁊ uirgima. Nec regno. Tar¬
quinius pulsus esset. nec appius ui¬
post oris descciptionem dignas mo¬
rum laudes subtrahan. qmͣ fusca
facies tam candidus est animus.
magnum et ip̃a nichil auiio uccẽ¬
tis femine difformitatis exemplũ.
de quo forte aliquid dicerem insi qr
cuta claranũ suum abunde hunc
articulum in epłĩs prosetutus est se¬
necca. Hoc singularius habet uillica
mea ꝙ cum forma corporis fenmeũ
pocius qm̃ uirile bonim sit. hec adeo
forme iactutam non seritit ut dice̾
illam putes esse deformem nichil fi¬
delius. nichil humulius. nichil opero¬
sius. Sub ardentissimo sole uix cica¬

Expanded text:
nichil videant, non aurum non gemnichil videant, non aurum non gemmas non ebur non purpuram non equos, nisi duos eosque ipsos exiguos, qui cum unico puero his me vallibus circumvectant; 3 postremo nullius usquam mulieris nisi villice mee faciem, quampenitus et vere solis ab ardoribus aduhabuisset, Troia nunc etiam staret; si Lucretia et Virginia, nec regno Tarquinius pulsus esset nec Appius vim ne sibi post oris descriptionem dignas morum laudes subtraham, quam fusca facies tam candidus est animus; magnum et ipsa nichil animo nocentis femine deformitatis exemplum, de quo forte aliquid dicerem, nisi quia circa Claranum suum abunde hunc articulum in epystolis prosecutus est Seneca. Hoc singularius habet villica mea quod cum forma corporis femineum potiusquam virile bonum sit, hec adeo forme iacturam non sentit ut decere illam putes esse deformem. 5 Nichil fidelius nichil humilius nichil operosius. Sub ardentissimo sole, vix cica
Abbreviated transcription (Latin):
etate multos annos egerim nescio
quomodo siue pegrinanum ĩpressi¬
onuimi minꝰ capaces ammos aer
luic alit siue repoĩta et ex re nomẽ
hñs clausa uallis auras extraneas
non aduuctit. ⁊ Iondum poeta ul¬
lus nr̃ contagio factus est. pret̾
uni uillicum meum qui ian se¬
uex nicipit ĩ bicipiti sompinare ⁊¬
pa nasꝰ ut int perstus. quod si ser¬
pore cerent actum est pastores pi¬
ĩtatores. euateres arctores ipiq
bones iera mugient poemata.
solitarie iite modus
D fontem sorgie estatem
ago. Iam quos sequitur ta¬
cito me licet intelligis. Ss
si loqui inbes brenibus expediam
Cotppa meo beltum indixi. Ita me
ille adiuuet sine cuns ope succũde¬
reni ut gulla ut uenter ut luigua.
ut aures oculiq mei sepe michi nõ
actus proprii s hostes impii uidẽt᷑
milta quidem huic mchi mala pro¬
uenisse menum p̾sertin ab oulis
qui ad ouine p̾cipicium mei fu̾unt
duces. Hos ita conclusi ut preter ce¬
luin preter montes ac foutes fere

Expanded text:
etate multos annos egerim, nescio etate multos annos egerim, nescio quomodo, sive peregrinarum impressionum minus capaces animos aer hic alit, sive reposita et ex re nomen habens Clausa Vallis auras extraneas non admittit, nondum poeta ullus nostri contagio factus est, preter unum villicum meum, qui iam senex incipit in bicipiti somniare Parnaso, ut ait Persius. Quod si serpere ceperit, actum est: pastores piscatores venatores aratores ipsique boves mera mugient poemata, solitarie vite modus. 1 Ad fontem Sorgie estatem ago; iam quod sequitur, tacito me licet, intelligis; sed si loqui iubes, brevibus expediam. Corpori meo bellum indixi. Ita me Ille adiuvet sine cuius ope succumberem, ut gula ut venter ut lingua ut aures oculique mei sepe michi non artus proprii sed hostes impii videntur. 2 Multa quidem hinc michi mala provenisse memini, presertim ab oculis, qui ad omne precipitium mei fuerunt duces. Hos ita conclusi ut preter celum preter montes ac fontes fere
Abbreviated transcription (Latin):
certissima sue pietatis ⁊ tui aõris
signa prosperi quariun p̾ceptumi
ac consibum secutus cum michi
iam moturo nr̃a incubusset auc¬
toritas g̾ssum cohibui erpertans
aurie dum potu. deum testor. nul¬
iam ꝓpt̾ sꝑem ipĩs ex literis obla¬
tam. Gloriari quidem apud te nõ
uereor nosse me homineni nillũ
iius illi deditum passioni. fere
eteĩ nichil spero. Scis causam. Qr
fere eciam nichil opto. Expectam
autem ut uerendum uchi p̾clari
illius et optum uici uultum ne
tecum aliquid de te loquar saltẽ
semel indeam anteqm abeam. cuiꝰ
rei postqmͣ semel abiero longa sũ
me litere reppetere biniestre tempꝰ
assupsi. Cumq in finem curie te¬
diis uictus essem. cessi futeor. ac
secessi. s non longius qmͣ ad eam
solitudinem que michi ad fontẽ
sorgie est queq me curialib ma¬
lis fessum recreare solet alterna¬
tione gratissima . Hic igitur mͦ sũ.
Hic irs dinu siuet extrema neces¬
sitas ex pectabo. Ubi licet a prima

Expanded text:
certissima sue pietatis et tui amoris certissima sue pietatis et tui amoris signa perspexi. 19 Quarum preceptum ac consilium secutus, cum michi iam moturo vestra incubuisset autoritas, gressum cohibui expectans anxie dum potui, Deum testor, nullam propter spem ipsis ex literis oblatam. Gloriari quidem apud te non vereor, nosse me hominem nullum minus illi deditum passioni; fere etenim nichil spero; scis causam: quia fere etiam nichil opto. Expectavi autem ut verendum michi preclari illius et optimi viri vultum, ne tecum aliquid de te loquar, saltem semel videam antequam abeam; cuius rei postquam semel abiero, longa sum me litere repperere, bimestre tempus absumpsi; cumque in finem curie tediis victus essem, cessi, fateor, ac secessi, sed non longius quam ad eam solitudinem que michi ad fontem Sorgie est queque me curialibus malis fessum recreare solet alternatione gratissima. 21 Hic igitur modo sum; hic vos, dum sinet extrema necessitas, expectabo, ubi, licet a prima
Abbreviated transcription (Latin):
nicendi genus est uereorq ne frõ¬
des ille mee ĩmaturis lauree ra¬
nus cupidius decerpte qmͣus dici
soleant sompina uera facere mͥ
tamen et multis falsa fecerint ĩ¬
sompina et uocte concubia ꝑ an¬
is plector ⁊ Iam et domi estuo et
uix iam in publicum exire audeo
Otturrunt enm omii ex ꝑte freue¬
tici. ꝓcontantur. arcipiunt. docẽt¬
dignor. et ad postremũ metuo ne
forte magr̃atus ñus rapiant. cor¬
rupteq tei publice reus sun. S
quo feror: dicebam modo uie nõ
hẽre quod scriberem. En iueris ex
nugis epłam textam uides. dice¬
ban me nescire cui scriberem. tu
his legendis aptissimus uisus es.
Si cut queris: causam dixi unã.
addo aliam. quia scilicet ut a lu-¬
diccis tandem ad sena reu̾tamur.
Prompcior eris ad ueniam si toci¬
us orbis poematib ac poetis obuo¬
xius et obsessus ad coĩs dñi tuas¬
q literas ex itiuere missas non
respondi alit̾ qmͣ re ipã in quib

Expanded text:
nocendi genus est, vereorque ne fronnocendi genus est, vereorque ne frondes ille mee immaturis lauree ramis cupidius decerpte, quamvis dici soleant somnia vera facere, michi tamen et multis “falsa” fecerint “insomnia” et nocte concubia is plector; nam et domi estuo et vix iam in publicum exire audeo; occurrunt enim omni ex parte frenetici, percontantur arripiunt docentdignor et ad postremum metuo ne forte magistratus in ius rapiant corrupteque reipublice reus sim. 18 Sed quo feror? dicebam modo me non habere quod scriberem: en meris ex nugis epystolam textam vides; dicebam me nescire cui scriberem: tu his legendis aptissimus visus es. Si ‘cur’ queris, causam dixi unam, addo aliam; quia scilicet, ut a ludicris tandem ad seria revertamur, promptior eris ad veniam, si totius orbis poematibus ac poetis obnoxius et obsessus, ad comunis domini tuasque literas ex itinere missas non respondi aliter quam re ipsa; in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
rancidulum omnes in trimis poe¬
tas in elicone ꝓpe nullum uideas.
ꝙ prerios fauos sũmis cuicti la¬
biis degustant. digerit nemo. Qñ¬
ta autem oro te et qm amena res
esse potest ueris possessoribz que
sompinantes adeo delectat ut oc¬
cupates licet auarosq ꝯpellat ne¬
gociorum et peccume obliuisci.
q tempus perditum unum est
quod patrie gratuler cui uiter in¬
felix lolnin et steriles auenas
toto orbe diffusas aliquot Iuue¬
uum iugenia feliciora consurgũt
nͥ me amor fallit u̾o inauit̾ fon¬
tem potura castallium. Tibi quoq
dilecta unisis mãtua tibi patanũ.
tibi uerona. tͥ cimbria. tͥ suluio m̃s
gratulor. Et tibi domus maronea
parthenoꝑe dum alibi poetãcium
nouos greges iicertis trautibus
late uagos semper aridos siciẽtes¬
q conspicio. Qua in re ut dixi mor¬
det aminũ consciencia qͣiͣ magna
ex parte unus ego his ominb deli¬
ramentis alnuenta prebuerim exẽ¬
ploq uouuerim qd̃ nou ultunum

Expanded text:
rancidulum — omnes in triviis poerancidulum — omnes in triviis poetas, in Elicone prope nullum videas, quod pyerios favos summis cunti labiis degustant, digerit nemo. Quanta autem, oro te, et quam amena res esse potest veris possessoribus, que somniantes adeo delectat ut occupatos licet avarosque compellat negotiorum et pecunie oblivisci! i tantumque tempus perditum, unum est quod patrie mee gratuler cui inter infelix lolium et steriles avenas toto orbe diffusas, aliquot iuvenum ingenia feliciora consurgunt, nisi me amor fallit, non inaniter fontem potura Castalium. Tibi quoque dilecta Musis Mantua, tibi Patavum, tibi Verona, tibi Cimbria, tibi Sulmo meus gratulor et tibi, domus Maronea Parthenope, dum alibi poetantium novos greges incertis tramitibus late vagos, semper aridos sitientesque conspicio. 16 Qua in re, ut dixi, mordet animum conscientia, quasi magna ex parte unus ego his omnibus deliramentis alimenta prebuerim exemploque nocuerim, quod non ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
tem. compotes uoti faciam huic
illorum stinuilis luic meis ardo¬
tibus. Nichil actum erat nͥ et in
ipsam romauam curiam quis
crederet nouissime latens morbꝰ
nreperet. Quid enum urriscõsul¬
tos putas agere. Quid medicos.
Iustimanum iam atq esculcpi¬
um non norunt. clientes atq e¬
gros ululantes non audiunt. ob¬
surduerunt eium. Homeri uirgi¬
liiq nommib attoniti et ad stre¬
pitu fontis aomi nemorosis
cure uallibus oberrantes. Quid
minorib monstris insisto: car¬
pentarii fulliones. agricole deser
polline fabulautur. dici nõ põt
it. Si causain queris. Res predul¬
cis est gustu s que ad modum ra¬
ris appreheudatur ingenus et in¬
cutiositatis exrmiq contemptꝰ
rerum oumium ⁊ eleuati abstrac¬
ti q anui et nature egens pror¬
sus idonee. Itaq quod expernũto
simul et dectissimoꝵ hommũ auc¬
toritater comptum est: in nulla
arcium nius studio ꝑficit᷑. hĩc
iocundum forte tibi michi uero

Expanded text:
tem; compotes voti faciam hinc tem; compotes voti faciam hinc illorum stimulis hinc meis ardoribus. Nichil actum erat, nisi et in ipsam Romanam Curiam — quis crederet? — novissime latens morbus irreperet. Quid enim iurisconsultos putas agere, quid medicos? Iustinianum iam atque Esculapium non norunt; clientes atque egros ululantes non audiunt; obsurduerunt enim Homeri Virgiliique nominibus attoniti et ad strepitum fontis Aonii nemorosis Cirre vallibus oberrantes. 13 Quid minoribus monstris insisto? Carpentarii fullones agricole, deserpolline fabulantur; dici non potesit. Si causam queris, res predulcis est gustu sed que admodum raris apprehendatur ingeniis, et incuriositatis eximiique contemptus rerum omnium et elevati abstractique animi et nature egens prorsus ydonee. Itaque, quod experimento simul et doctissimorum hominum autoritate compertum est, in nulla artium minus studio proficitur. 14 Hinc — iocundum forte tibi, michi vero
Abbreviated transcription (Latin):
isse. atq illius consilium quere¬
las iusticia non carere. assueue¬
rant enui filii familias suis et
amicoꝵ cõmodis intẽti rei fami¬
liaris aut merciũ aut loquacis
fori strepitus atq actu consccib̾e
Nunc omnes unum aguus. Nũc
penitus uerum est quod ait flaccꝰ
Sicibunus indocti doctiq poemia¬
ta passim. durum solacii genus.
multos laborum inuenisse ꝑtici¬
pes. Mallem solus egrotare̾. Iam
et meis et aliens malis erer¬
ceor. et si respirare cupiam nou
sinor. Quotidiẽ epłas. quotidiẽ
cariuina onnnis in caput hoc n̾i
orbis angulus pluit. ⁊ Iec sacres
est. pegrims. iam nec gallis in
s grais et thentonuis et britãms
tempestatibus literarum pulsor
omunim ingenorum arbiter mei
ipsius iguarus. Si ad singula re¬
spondeami: occupatissimus ꝯmni¬
um mortulium. Si daninẽ: tẽ sor
muisus. blandus mendae q si
iaudem. lusolens suꝑbusq si ta¬
ceam. Timent puto ue lentiꝰ egro¬

Expanded text:
isse, atque illius et similium quereisse, atque illius et similium querelas iustitia non carere. Assueverant enim filiifamilias, suis et amicorum commodis intenti, rei familiaris aut mercium aut loquacis fori strepitus atque acta conscribere; nunc omnes unum agimus, nunc penitus verum est quod ait Flaccus: Scribimus indocti doctique poemata passim. Durum solatii genus multos laborum invenisse participes; mallem solus egrotare; iam et meis et alienis malis exerceor et si respirare cupiam, non sinor. 11 Quotidie epystolas, quotidie carmina omnis in caput hoc nostri orbis angulus pluit; nec satis est: peregrinis iam, nec Gallis modo sed Graiis et Theutonis et Britannis, tempestatibus literarum pulsor, omnium ingeniorum arbiter, mei ipsius ignarus. Si ad singula respondeam, occupatissimus omnium mortalium; si damnem, censor invisus; blandus mendaxque, si laudem; insolens superbusque, si taceam. 12 Timent, puto, ne lentius egro
Abbreviated transcription (Latin):
lam spero ceterorum amii mor¬
borum sanitas uotiua ꝯtĩgat
ut mille uix tandem indiciis ad¬
monitus et uelut experrectus
aumadũtere pͥmum cepi posse
cuerim maduertens. nec fortas
bito mestus et pene lacrimans
ad me uenit. Et cum ego inquit
tuum nomen semꝑ amauern
quam michi tu uicem reddideris
uide. filio meo uinco peundi cau¬
tangebant amiũ etas hominis
oris q hĩtus nõ parui doloris indi¬
ciũ pre se ferens. denide ubi ad
me reu̾sus sum. quid in re erat.
me neq eum neq filium eius
nosse respondi. Quid refert inqͥt
senex an tu illum. certeille teno¬
int. et a me multa impensa in¬
ris ciuilis studis traditus tua se
uestigia sequi male int Ira ego
magna spe priuatus. Ille ut an¬
guror nec uiris cõsultum imple¬
uent nec poetam. quo dicto me et
qui aderant u̾tit in risum. Ip
inchilo letior factus ahscessit. Nũc
intelligo nõ tisum ił debitum
s imiseracionem et consilium fu¬

Expanded text:
lam spero — ceterorum animi morlam spero — ceterorum animi morborum sanitas votiva contingat, ut mille vix tandem indiciis admonitus et velut experrectus, animadvertere primum cepi posse cuerim inadvertens, nec fortassbito mestus et pene lacrimans ad me venit et: «Cum ego» inquit, «tuum nomen semper amaverim, quam michi tu vicem reddideris, vide; filio meo unico pereundi cautangebant animum etas hominis orisque habitus non parvi doloris indicium pre se ferens; deinde ubi ad me reversus sum, quod in re erat, me neque eum neque filium eius nosse respondi. «Quid refert» inquit senex, «an tu illum? certe ille te novit, et a me multa impensa iuris civilis studio traditus, tua se vestigia sequi malle ait. Ita ego magna spe privatus, ille, ut auguror, nec iurisconsultum impleverit nec poetam». Quo dicto, me et qui aderant vertit in risum; ipse nichilo letior factus abscessit. 10 Nunc intelligo non risum illi debitum sed miserationem et consilium fu
Abbreviated transcription (Latin):
decem inquit tibi dierum ferias
indico et ex pacto iubeo ne quid
hoc tempore legas aut scribas. agui
ludum. ociosius sibi. mãchus mͥ
remanere uisus eram. Quid ex¬
pectas: transiit dies ille armo lõ¬
gior non sine tedio. die alt᷑o do¬
lorem capitis a mane ad uespe¬
itm passus sum. Tercius dies il¬
luxerat. quasdam febris monũ¬
culas sentire ceperam. rediit ille
modum me laboribus ali uidẽs
ut dicebat a silĩ se prece continu¬
it / Quid igitur dicam. Ita ne ue¬
rum est ut sicut ceterarim roꝵ
sic scribendi cathetes insanabile
quod ait satyricus. Quod ego ad¬
do contagio suo eciam morbus
sit. ꝙͣ multos enim putas me qͥ
tetum loquor morbi hunis cõta¬
giis infecisse. Solebant ĩ menio¬
tia nr̃a rati esse qui hec scriberẽti
Runc nemo nõ scribit. rari ali¬
ud scribunt. qd̾ ad coetaueos at¬
tuiet ut quidam putant nõ mi¬
mina culpe pars penes me est.
audieram id quidem a multis
s ita michi quando hunis mil¬

Expanded text:
«Decem» inquit, «tibi dierum ferias «Decem» inquit, «tibi dierum ferias indico et ex facto iubeo nequid hoc tempore legas aut scribas». 6 Agnovi ludum: otiosus sibi, mancus michi remanere visus eram. Quid expectas? transiit dies ille anno longior non sine tedio; die altero dolorem capitis a mane ad vesperam passus sum; tertius dies illuxerat: quasdam febris motiunculas sentire ceperam. Rediit ille modum me laboribus ali videns, ut dicebat, a simili se prece continuit. 7 Quid igitur dicam? ita ne verum est ut, sicut ceterarum rerum, sic scribendi “cacoethes insanabile”, quod ait Satyricus; quod ego addo, contagiosus etiam morbus sit? Quam multos enim putas me, qui tecum loquor, morbi huius contagiis infecisse? solebant in memoria nostra rari esse qui hoc scriberent; nunc nemo non scribit; rari aliud scribunt. Quod ad coetaneos attinet, ut quidam putant, non minima culpe pars penes me est. 8 Audieram id quidem a multis; sed ita michi quando — huius nul
Abbreviated transcription (Latin):
a sellus sub miquo faste scru¬
pulosum montem iussus ascẽ¬
dere. mox non numus auide cep
lucubracionib qmͣ is pabulo et
pati possum. sccibam tibi non
uarum et precipue mearum
difficilurm intelligencior neq
icredidilium examinãcior aliꝰ
tum probet/ Amitum habui in
sublinis amicicie sũmo gradi.
Is eo tempore quo ardentissime
affricani ueam iugressus qnͣtũ
miiqui sole leonem obtinente ar¬
sit affrica opus inceperam quod ĩt̾
manus mecis diucius iam pepẽdit.
et quod unuum si qua spes salutis
est anbeli sitim pectoris puto uł
lemet uł extinguet cum uidisset
ĩmodico labore confectum ĩpuiso
sennone me aggressus peciit mu¬
nus sibi gratum michi pfacile.
negare nichil possem et quem sci¬
rem nil isi amicissimo animo
petitutum da inquit mͥ claues
atinarii tui. quas cum dedissem
admirans ibi protinus libros om¬
nes meos atq omina ad scriben¬
dum instrumenta conclusit. ob¬
senntq sollicite. atq abiit. et

Expanded text:
asellus sub iniquo fasce scruasellus sub iniquo fasce scrupulosum montem iussus ascendere; mox non minus avide ceptlucubrationibus quam is pabulo et pati possum? 3 Scribam tibi non varum et precipue mearumdifficilium intelligentior, neque incredibilium examinantior aliustum probet. 4 Amicum habui in sublimis amicitie summo gradu. Is eo tempore quo ardentissime Africam meam ingressus, quantum nunquam Sole Leonem obtinente arsit Africa, opus inceperam, quod inter manus meas diutius iam pependit et quod unum, siqua spes salutis est, anheli sitim pectoris puto vel leniet vel extinguet, cum vidisset immodico labore confectum, improviso sermone me aggressus, petiit munus sibi gratum michi perfacilenegare nichil possem et quem scirem nil nisi amicissimo animo petiturum, «Da» inquit, «michi claves armarii tui». Quas cum dedissem admirans, ibi protinus libros omnes meos atque omnia ad scribendum instrumenta conclusit obseravitque solicite atque abiit, et:
Abbreviated transcription (Latin):
besternamq post̾q legeris mitte
Neapolim ad enodium ur̃m ut
repetiit procellas risũ mĩu indi¬
⁊gnacionem q participent. Ad fõ¬
tem sorgie .iiiiͦ. Idus augusti.
Ad Petrũ abbatem scĩ Benigni de
codem deq ĩsanabili scribedi morbo
Ira res dutu. sccibere cu¬
pio uec quid aut cui scai¬
tum scio et tamen fertea
uoluptas. papirus calamus atra¬
mentum nocturneq digilie sop̃¬
no mͥ st̃̾ et requie graciores. Quid
multa. Crucior semper ⁊ langueo
nisi dum scrido. sic noua perple¬
xitas In quiete laborans in la¬
borib conquiesco. ducum pectꝰ
ac saxeum et quod u̾e deucalio¬
neis ex lapidibus ortum putes.
ubi totum membrans ĩcubuit.
ubi digitos oculos q lassauit. tñ
frigus estumq non sentit. cum
sibi compoĩtum lodice mollissi¬
ma indetur metuitq diuelli.
et obsequium sibi negantibus
membris heret. udi u̾o indente
uecessitate distrahitur. cum pͥ¬
unum lassari icipit. ⁊ puide la¬
borum ferias it quasi segnis

Expanded text:
esternamque, postquam legeris, mitte Neapolim ad Zenobium nostrum,repetiit procellas, risum nostrum indignationemque participent. Ad fontem Sorgie, IV Idus Augustas. 7 Ad Petrum abbatem Sancti Benigni, de eodem deque insanabili scribendi morbo. 1 Mira res dictu, scribere cupio nec quid aut cui scribam scio; et tamen — ferrea voluptas — papirus calamus atramentum nocturneque vigilie somno michi sunt et requie gratiores. Quid multa? crucior semper et langueo nisi dum scribo; sic — nova perplexitas — in quiete laborans in laboribus conquiesco. Durum pectus ac saxeum et quod vere deucalioneis ex lapidibus ortum putes, ubi totum membranis incubuit, ubi digitos oculosque lassavit, tum frigus estumque non sentit, tum sibi compositum lodice mollissima videtur metuitque divelli, et obsequium sibi negantibus membris, heret; 2 ubi vero iubente necessitate distrahitur, tum primum lassari incipit et perinde laborum ferias init, quasi segnis
Abbreviated transcription (Latin):
diguitatem artificio tueri. Memi¬
uilse sauguinis. iumuerare digni¬
plari. deinum ĩmortalem prope
te u̾bis efficiant. Ego u̾o michil
horum oblisci ꝑq lus ommbꝰ
atq aliis utultis deo grãs agere.

Expanded text:
io tueri, meminisse sanguinis, numerare diviplari; demum immortalem prope te verbis efficiant. 42 Ego vero nichil horum oblivisci proque his omnibus atque aliis multis Deo gratias agere,
Abbreviated transcription (Latin):
meriti uoluptatis contempsisse p̾¬
senciam qmͣ ab sencia se tuen pau¬
pertatem int̾ diuitias amare qm̃
u̾e pauperem fieri. pauperes mu¬
men quidem sunt quibus paupet.¬
tas ipsa supplicium est nec panci
sunt pp̃ xpm de diuitibus ĩopes
effecti quibe gloriosa simul ⁊ iõ¬
cunda paupertas est int̾ diuicias

Expanded text:
oluptatum contempsisse presentiam quam absentia se tueri, paupertatem inter divitias amare quam vere pauperem fieri; pauperes innumeri quidem sunt quibus paupertas ipsa supplicium est, nec pauci sunt propter Cristum de divitibus inopes effecti, quibus gloriosa simul et iocunda paupertas est.
Abbreviated transcription (Latin):
aminus cesareum illud. pͥmordi¬
is resistendum. ꝙ difficilius a pͥ¬
mo in secundun qui a seciuido ĩ
ultumum locum principes detru¬
dantur Age rursus. Quenami illa
pomparum emulacio. uestiũ lador.
epularum q fastidium. Qͥ iuoꝵ

Expanded text:
s cesareum illud primordiis resistendum quod “difficilius a primo in secundum quam a secundo” in ultimum locum “principes detrudantur”. 33 Age rursus, quenam illa pomparum emulatio, vestium labor epularumque fastidium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cdarum fieti uoluit aliqũ sic par¬
in ut uereat ne sibi niimis obtẽ¬
peratum dicat. utcumq ille u¬
dicaturus sit tu iugẽtem hanc
sibi eplãm dabis quam idcuto
tibi primum dirigendam credi¬
di. ut esset tibi occasio illum ad¬
entidi a quo nemo uꝙͣ insi aut
melior discessit aut letior. uale.
ad fontemi sorgie.xͦ. kaleñ. octubr
Ad lucã placentinũ sacerdotem Co¬
miseratio ĩmature mortis florẽtis¬
Isi iaui simi adboloscentis

Expanded text:
liquando sic parui, ut verear ne sibi nimis obtemperatum dicat. Utcunque ille iudicaturus sit, tu ingentem hanc sibi epystolam dabis, quam idcirco tibi primum dirigendam credidi ut esset tibi occasio illum adeundi, a quo nemo unquam nisi aut melior discessit aut letior. Vale. Ad fontem Sorgie, X Kal. Octobris. 3 Ad Lucam Placentinum sacerdotem, commiseratio immature mortis florentissimi adolescentis
Abbreviated transcription (Latin):
ta prius fierit qũ felicitas decliuet
uundiam. Adde hus ꝯsciencie acu¬
leos. ꝑturbacionesq animi uarias.
pudorem penitenciam. spes. dolo¬
res. metusq abditos. cum omnium
tamen precipue principum fami¬
liare tormentum has int̾ difficul¬
tates uiuendum est omnib hiis

Expanded text:
us fient quam felicitas declinet invidiam. Adde his conscientie aculeos perturbationesque animi varias, pudorem penitentiam spes dolores metusque abditos, cum omnium tum precipue principum familiare tormentum. 37 Has inter difficultates vivendum est omnibus, his
Abbreviated transcription (Latin):
facile possent insperata circũ bel¬
la consurgere. cui non rime pre¬
cipitis tunor esset. uł si is abesset
eo periculi plus messet quo cau¬
tele unnꝰ Si de magne fortune
casibus dubitas ante omntia re¬
spice ad impn romanũ. quãdo
illud fastignm ad hanc humili¬
tatem descensurum aliquis co¬
gitasset: descendit tam̃ quia licet
ĩmẽsum humanũ tamen erat
ipium. Ideo etermum esse non
poterat. Nulli iqmͣ genti tãta
rebellio uitus ac foris. Ita semꝑ
domi milicieq cum felicitate cre¬
uit labor creuere pericula. donec
eo puentum est ut fere iam in¬
ferius cadendi piculum nõ sit.
Et hoc quidem impium ad omib
gentib ĩuictum in se ip̃o unici po¬
tuit acq cõ sumi. cetera omina
sub aliis uicta sunt. S ne te mĩc
longis ac uetustis implicem hn¬
storiis ad id quod ipi iudiinis
resitamur. habuit nr̃a etas exiuũ¬
os q reges qui sibi et aliis u̾tice
celum tangere uide̾ntur quos re

Expanded text:
facile possent insperata circum belfacile possent insperata circum bella consurgere, cui non ruine precipitis timor esset, vel si is abesset, eo periculi plus inesset quo cautele minus? 28 Si de magne fortune casibus dubitas, ante omnia respice ad imperium romanum. Quando illud fastigium ad hanc humilitatem descensurum aliquis cogitasset? descendit tamen, quia licet immensum, humanum tamen erat imperium; ideo eternum esse non poterat; nulli unquam genti tanta rebellio intus ac foris. 29 Ita semper domi militieque cum felicitate crevit labor, crevere pericula, donec eo perventum est ut fere iam inferius cadendi periculum non sit. Et hoc quidem imperium, ab omnibus gentibus invictum, in se ipso vinci potuit atque consumi, cetera omnia ab aliis victa sunt. Sed ne te nunc longis ac vetustis implicem historiis, ad id quod ipsi vidimus revertamur. 30 Habuit nostra etas eximios reges qui sibi et aliis vertice celum tangere
Abbreviated transcription (Latin):
de bello scciptum est et res ipsa¬
testatut extremo tempore bel¬
lum parthis inferre et rebellan¬
tes effusos in trachia dacos coer¬
cere arius destiuauerat. fecisset¬
q uisi mors illum p̾ueniens hos
alios q magnificos cogitatus ĩ¬
expletos luiquere coegisset. Ita
uir ille mundo forundabilis ger¬
mania ꝑdomita galliis britan
ria et armeniis totoq paulonu
ta et occupata re p   ipsaq toma¬
na urbe rerum domina sui cutis
nupio subiecta inuenit ĩ partbia
atq in dacia quod cuneret seu
quoniam timnuisse nichil dicit᷑
quod curaret. Ce sar augustus qͤ
uenio int̾ mortales altior fuit ex
ip̃o sup̾mo fortune gradu audunt
deletas in ginama legiones uar¬
rumq quintiliũ belli ducem. quẽ
rei. p᷑. casum qmͣ meste qmͣ gra¬
uit̾ tulerit. notum est. Magna inͥ
exemplorũ acies occurrit et ueteꝵ
et nouoruum. Que enuni gens aut
quis principum tam solide pro¬
specitatis inuentus est cui non

Expanded text:
de illo scriptum est et res ipsade illo scriptum est et res ipsatestatur — extremo tempore bellum Parthis inferre et rebellantes effusosque in Trachiam Dacos coercere armis destinaverat; fecissetque nisi mors illum preveniens hos aliosque magnificos cogitatus inexpletos linquere coegisset. 26 Ita vir ille mundo formidabilis Germania perdomita, Galliis Britannria et Armeniis totoque paulomita et occupata republica ipsaque romana urbe rerum domina sui civis imperio subiecta, invenit in Parthia atque in Dacia quod timeret seu, quoniam timuisse nichil dicitur, quod curaret. 27 Cesar Augustus, quo nemo inter mortales altior fuit, ex ipso supremo fortune gradu audivit deletas in Germania legiones Varumque Quintilium belli ducem; quem reipublice casum quam meste quam graviter tulerit, notum est. Magna michi nunc exemplorum acies occurrit et veterum et novorum. Que enim gens aut quis principum tam solide prosperitatis inventus est, cui non
Abbreviated transcription (Latin):
qui michi melius nota tecum in¬
si respius nunc eciam colloqui mer
est. ditaur putt que tu uera fate¬
beris et tam de medio sumpta ut
insi me uosses possis potentẽ opi¬
uari. ¶ Primun igitur qnͣtum
iudignacionis ac stomaci queso
ht excelsior status dum potẽtes
ĩpotenciam suam deflent ⁊ sepe
uł uimimaꝵ rerum dura priuci¬
pia difficiles processus mopinos
eritus spes caducas. duui se nõ
posse qd̾ creditur nõ timeri qͣutũ
uelint et humiliores audere cõt̾
se aliquid indignant᷑. Que coti¬
dicna illis iudignacio ẽ. Quis
est eniui tam potens. aut quis
uuqmͣ fuit cui nou sepe graues
murcie ab infinus inferentur a
serius a subditis ab amcis his
loquor qui falsum amicicie nouĩ
hũt. uen enim amici rari eorum¬
q unurie nulle sunt S quia nõ
uacat imucior u complecti ma¬
iora ꝑstringuami. Quot et quã¬
tis igitur status ille rebellibus
abundat. Iulius cesat quo neõ
ñqm̃ bellis mag̾ enituit. sic eñ

Expanded text:
quam michi melius nota, tecum, nquam michi melius nota, tecum, nisi respuis, nunc etiam colloqui mens est. Dicam, puto, que tu vera fateberis et tam de medio sumpta ut nisi me nosses, possis potentem opinari. Primum igitur, quantum indignationis ac stomaci, queso, habet excelsior status, dum potentes impotentiam suam deflent et sepe vel minimarum rerum dura principia difficiles processus inopinos exitus spes caducas; dum se non posse quod creditur, non timeri quantum velint, et humiliores audere contra se aliquid indignantur, que quotidiana illis indignatio est! 24 Quis est enim tam potens aut quis unquam fuit cui non sepe graves iniurie ab infimis inferrentur, a servis a subditis ab amicis? his loquor qui falsum amicitie nomen habent; veri enim amici rari eorumque iniurie nulle sunt. Sed quia non vacat minutiora complecti, maiora perstringam. 25 Quot et quantie igitur status ille rebellibus abundat! Iulius Cesar, quo nemo unquam bellis magis “enituit” — sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
ifultat. Nulli parcitur. ⁊ iulli
ferie malorum sunt. ht̃ quisq
domi sue qd̾ dolecit quod oderit.
qd̾ lugeat quod queratur. naro
adũsus hec profint. et sepe nocu¬
it emmencior fortuna. aꝑcior ẽ.
Et idcuto magis rerum procellis
exposita habet et suas molesti¬
as status humilior. Et urticis
urentib paupettas p̾mit. uerum
duncie spinis acriorib habũdãt
et potencia temporalis uepres ħt
asprimos. ⁊ Iouit ita esse quisqͥs
utramq fortuam sensit Tu pr¬
uisi qnͣtu ineepienciã ingeĩo
supples porum nider esse nõ potes
In amplissuma enim summul. claris¬
simaq domo genitus iit̾ magnas
diuicias ac delicias educatus p̾¬
esse solitus semp subesse uͦ nũꝙͣ
p omnes fere diguitatum gradꝰ
ad sũmo̾ ꝓriuũ hinc untute hĩc
celesti subleuante clemencia feli¬
cissime couscendisti. Non es ydone¬
us fortune subunssioris arbit̾. al
umi sie uis igenii queritur ac
panca dicerẽ et de re tibi multo

Expanded text:
insultat. Nulli parcitur, nulli insultat. Nulli parcitur, nulli ferie malorum sunt; habet quisque domi sue quod doleat, quod oderit, quod lugeat, quod queratur. 21 Raro adversus hec profuit et sepe nocuit eminentior fortuna; apertior est et idcirco magis rerum procellis exposita. Habet et suas molestias status humilior et urticis urentibus paupertas premit; verum divitie spinis acrioribus abundant et potentia temporalis vepres habet asperrimos. Novit ita esse quisquis utranque fortunam sensit. isi quantum inexperientiam ingenio supples, horum iudex esse non potes. In amplissima enim simul clarissimaque domo genitus, inter magnas divitias ac delitias educatus, preesse solitus semper, subesse vero nunquam, per omnes fere dignitatum gradus ad summo proximum, hinc virtute hinc celesti sublevante clementia, felicissime conscendisti. Non es ydoneus fortune submissioris arbiter; alum, sive vis ingenii queritur ac pauca dicere et de re tibi multo