comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acpotissimum caecus ille minimum enim
dolorem capiet quiisttem non uidebit:
qui profecto siextiterio sicaget acsic lo¬
quetur: mulier quid tibi cum caelio quid
cum homine adulescentulo
quid cum alieno curaut tam faliaris¬
huic fuisti ut aurum commodares. aut
tam inimica ut uenenum timeres. Non
patrem tuum uideras . Non patruum non
sules fuisse : nondeniq modo teq metel¬
li matrimonium tenuis sesciebas clarissi¬
mi acfortissimiuiri patriae qua eaman¬
tissimi: quisimulacpedem limin eextule¬
ra tomnis propeciuis uirtutegloria dig¬
nitate superabat: cum exam plissimo
genere in familiam clarissimam nupsis¬
ses : Curtibi caelius tam coniunctus fuit :
cognatus adfinis uiritui familiaris:
nihileorum : quidigitur fuit nisi
quaedam temeritas aclibido non¬
nete sinostracei magines uiriles non cõ¬
mouebant ne progenies quidem mea
quinta illa claudia aemulam domesti¬
cae laudis ingloria muli ebriesse ad¬

Expanded text:
ac potissimum Caecus ille; minimum enim ac potissimum Caecus ille; minimum enim dolorem capiet qui istam non videbit. qui profecto, si exstiterit, sic aget ac sic loquetur: 'mulier, quid tibi cum Caelio, quid cum homine adulescentulo, quid cum alieno? cur aut tam familiaris fuisti ut aurum commodares, aut tam inimica ut venenum timeres? non patrem tuum videras, non patruum, nonsules fuisse; non denique modo te Q.Quinti Metelli matrimonium tenuisse sciebas, clarissimi ac fortissimi viri patriaeque amantissimi, qui simul ac pedem limine extulerat, omnis prope civis virtute, gloria, dignitate superabat? cum ex amplissimo genere in familiam clarissimam nupsisses, cur tibi Caelius tam coniunctus fuit? cognatus, adfinis, viri tui familiaris? nihil eorum. quid igitur fuit nisi quaedam temeritas ac libido? nonne te, si nostrae imagines viriles non commovebant, ne progenies quidem mea, Q. illa Claudia, aemulam domesticae laudis in gloria muliebri esse ad
Abbreviated transcription (Latin):
Atqui ceterȩciuitate omnẽs non dubitarent
nostros omne s recipere insuas ciuitates sudem
nosiuris haberemus quod ceteri : sed nos non pos¬
sumus ehuius esseciuitatis & cuius praceaerea
istius mulieris uiro fratre uolui dicere:
semper hicerro. Nunc agam modice: Nec
longius progrediar quamme mea fides et
causa ipsa coget : neq: enimmuliebres um¬
quam inimicitias mihi gerendas putaui :
praesertim cũ ea quam omnes semper
amicam omnium potiusquam cuius quam
inimicam putauerunt: Sed tamen exipsa
quaeram prius : utrum me secum seuere
et grauiter et prisce ageremalit: anremis¬
se edenit̃ eturbane : Sin illo austero mo¬
re acmodo aliquis mihi abinferis exci¬
tandus est exbarbatis illis non hacbarbu¬
la qua ista delectatur : sed exilla horrida
quam instatuis antiquis atq imaginibus
uidemus : qui obiurget mulierem et pro
meloquatur nemihi ista forte suscenseat
Existatigitur exhacipsa familia aliquis

Expanded text:
atqui ceterae civitates omnes non dubitarent atqui ceterae civitates omnes non dubitarent nostros homines recipere in suas civitates, si idem nos iuris haberemus quod ceteri; sed nos non possumus et huius esse civitatis et cuiusvis praetereaistius mulieris viro — fratrem volui dicere; semper hic erro. nunc agam modice nec longius progrediar quam me mea fides et causa ipsa coget: nec enim muliebris umquam inimicitias mihi gerendas putavi, praesertim cum ea quam omnes semper amicam omnium potius quam cuiusquam inimicam putaverunt. sed tamen ex ipsa quaeram prius utrum me secum severe et graviter et prisce agere malit, an remisse et leniter et urbane. si illo austero more ac modo, aliquis mihi ab inferis excitandus est ex barbatis illis, non hac barbula qua ista delectatur sed illa horrida quam in statuis antiquis atque imaginibus videmus, qui obiurget mulierem et qui pro me loquatur ne mihi ista forte suscenseat. exsistat igitur ex hac ipsa familia aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
apud iaiores legationr̃i ingracetiam pro¬
ficiscentes interprix&em secum haber e uolu¬
erunt adpopulum lactum ut ispublicius
sid omumreuenisset & inderomam redisset
neminusciuis ẽ& Multietiam superior&e
memoria ciues romanisua uoluntate indem¬
nati et in columes usrebus pelicts aliasse
inciuitates contulerunt: Quod siciui R
licet esse gadita nũsi ueexilio siue postliminio
siueratione huiusciuitatis utiam acd foedus
ueniam quod ad causam Nihilpertinet deci¬
uitatis enim iure non de foederib: disceptamis¬
quidestquam obrem ciuigaditano inhane
ciuitatem uenir e non liceat :¬
quidem longesecussentio: Namcum ex omnbi
ciuitatib ui a sit in nrãm cumq nostrisciuib
pateat ad ceteras iterciuitates : tum uero
ut quaeq nobiscum maxi me societate amici¬
tiasponsione pactione foedere est coniuncta:
itamihi maxime communionem beneficiorũ
proemiorum ciuitatis continere uidetus

Expanded text:
apud maiores legati nostri in Graeciam proapud maiores legati nostri in Graeciam proficiscentes interpretem secum habere voluerunt, ad populum latum est ut is Publicius, si domum revenisset et inde Romam redisset, ne minus civis esset. multi etiam superiore memoria cives Romani sua voluntate, indemnati et incolumes, his rebus relictis alias se in civitates contulerunt. quod si civi Romano licet esse Gaditanum sive exsilio sive postliminio sive reiectione huius civitatis,—ut iam ad foedus veniam, quod ad causam nihil pertinet: de civitatis enim iure, non de foederibus disceptamus,—quid est quam ob rem civi Gaditano in hanc civitatem venire non liceat? equidem longe secus sentio. nam cum ex omnibus civitatibus via sit in nostram, cumque nostris civibus pateat ad ceteras iter civitates, tum vero, ut quaeque nobiscum maxime societate amicitia sponsione pactione foedere est coniuncta, ita mihi maxime communione beneficiorum praemiorum civitatis contineri videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
in priuatorum uoluntate:
ureenim nr̃o Neq muta reciuitatem quis quã
inuitus potest : neq siuelit mutare non potest :
modo ad sciscatur ab eaciuitate cuius eẽ seciuita¬
tis uelit : utsigaditanis ciuerint nominatim de
aliquociue R. ut sitisciuis gaditanus magna
potes tas sit nostrociuimut andaetiuitatis : Nec
foedereim pediatur quominus exciuer omano¬
titer omaneciuis gaditanus possitesse
Duarum ciuitatum ciuis noster eẽ ĩ uretiuili
nemopotest non essehuiusciuitatis quis ealii
ciuitatidicarit potest Nequ& esolum dicatione
quod in calamitate clarissimis uiris q maxi¬
mo .c. lenatiq̃ phibippo nuceriae .c. catoni
tarra coneq̃: caepioni .P. rutilio ⁊ mirnae
uidimus accidisse . ut earum ciuitatum fierent
ciues hanc antemittere Non potuissent.
quam hocsolumciuitatis mutatione uertis¬
sent : sed etiam postliminio potestciuitatis
fierimutatione qua eenim sinecausa de cn
publicio menandro libertino hominequem

Expanded text:
in privatorum voluntate. in privatorum voluntate. iure enim nostro neque mutare civitatem quisquam invitus potest, neque si velit mutare non potest, modo adsciscatur ab ea civitate cuius esse se civitatis velit: ut, si Gaditani sciverint nominatim de aliquo cive Romano ut sit is civis Gaditanus, magna potestas sit nostro civi mutandae civitatis, nec foedere impediatur quo minus ex civi Romano civis Gaditanus possit esse. duarum civitatum civis noster esse iure civili nemo potest: non esse huius civitatis qui se alii civitati dicarit potest. neque solum dicatione, quod in calamitate clarissimis viris Q. Maximo, C. Laenati, Q. Philippo Nuceriae, C. Catoni Tarracone, Q. Caepioni, P. Rutilio Zmyrnae vidimus accidisse, ut earum civitatum fierent cives, cum hanc ante amittere non potuissent quam hoc solum civitatis mutatione vertissent, sed etiam postliminio potest civitatis fieri mutatio. neque enim sine causa de Cn. Publicio Menandro, libertino homine, quem
Abbreviated transcription (Latin):
haec foederati iura constituant ut necuilicea T
exhisciuitatib: ad nr̃ orum bellorum peri¬
cula accedere : Anquaenos eorum ciuibus
uirtutis causa tribuerimus earata esse non
possint : Nihilenim magis uteremur is adiu¬
toribus sublatis uirtutis praemis quasi omni¬
no usuersari in nr̃is bellis nonliceret ::
ł tenimcum prosua patria pauci postgenus
hominum natum repertisinT qui nullis prae¬
mis propositis uitam suam hostiumtelis ob¬
iecerint proalienare. P. quem quam
foreputasti qui s eopponat periculis ponmo¬
do nullo proposito proemio sed etiam inter¬
dicto : Sed cumestillud inperitissime dictũ
depopuli fundis qđ cumomne liberorum et
populorum non proprium foederatorum¬
ex quo intellegi necesseest. aut neminem
ex sociis ciuem fieriposse autetiam posseex foe¬
deratis : Tum uero iusomne noster istemagis¬
ter mut andeciuitatis ignorat q uodestiudices
uonsolum in legibus publicis positum. sed etiã

Expanded text:
haec foederati iura constituant, ut ne cui liceat haec foederati iura constituant, ut ne cui liceat ex iis civitatibus ad nostrorum bellorum pericula accedere, an, quae nos eorum civibus virtutis causa tribuerimus, ea rata esse non possint; nihil enim magis uteremur iis adiutoribus, sublatis virtutis praemiis, quam si omnino iis versari in nostris bellis non liceret. etenim cum pro sua patria pauci post genus hominum natum reperti sint qui nullis praemiis propositis vitam suam hostium telis obiecerint, pro aliena re publica quemquam fore putatis qui se opponat periculis non modo nullo proposito praemio, sed etiam interdicto? sed cum est illud imperitissime dictum de populis fundis, quod commune liberorum est populorum, non proprium foederatorum,—ex quo intellegi necesse est aut neminem ex sociis civem fieri posse aut etiam posse ex foederatis,— tum vero ius omne noster iste magister mutandae civitatis ignorat, quod est, iudices, non solum in legibus publicis positum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ma est benederep. meritos ꝑsaepe
libertate id est ciuitate publicae
doncri uidebamus:
Hanctuigitur patrone soederũ ac foede¬
ratorũ conditionem statuis gaditanis
tuis ciuib: ut quodiis quođ magnis adiu
tionẽ nostram redegimus liceat si populus
.r. ꝑmiserit ut absenatuetiã ꝑ imperato¬
rib nostris ciui tatedonentur id ue
liceat ipsis Quisi suis decretis legibi¬
uȩ sanxissent nequis suorum ciuiũ cas¬
traimperatorũ populi .r. Iniret : Ne
quis sepronostro imperio inpericulũ capi¬
tis atq inuitaediscrimen inferret gadita¬
porũ ccuxilus cũ uellemus uti nobis pon
licer& priuatus ueronequis uir et animo et
uir tute pracetellens pronr̃o imperio peri¬
culo suo dimicar& grauitera diure feremis
minims auxilia populiromani debilitariani¬
mos fortissimorum uirorum aienigenarũ:
nos hominumstudiis atq paternauir tute
priuari: atqͥ nihil interestiudices utrum

Expanded text:
ma est, bene de re publica meritos persaepe ma est, bene de re publica meritos persaepe libertate, id est civitate, publice donari videmus. hanc tu igitur, patrone foederum ac foederatorum, condicionem statuis Gaditanis, tuis civibus, ut, quod iis quos magnis adiutcionem nostram redegimus liceat, si populus Romanus permiserit, ut ab senatu, etiam per imperatores nostros civitate donentur, id ne liceat ipsis? qui si suis decretis legibusve sanxissent ne quis suorum civium castra imperatorum populi Romani iniret, ne quis se pro nostro imperio in periculum capitis atque in vitae discrimen inferret, Gaditanorum auxiliis, cum vellemus, uti nobis ut liceret, privatus vero ne quis vir et animo et virtute praecellens pro nostro imperio periculo suo dimicaret, graviter id iure ferremus, minui auxilia populi Romani, debilitari animos fortissimorum virorum, alienigenarum nos hominum studiis atque paterna virtute privari. atqui nihil interest, iudices, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
at saguntino aut siquis ex hispopulis sit
xxostus quinostrosduces auxilio laboris
commeatus periculo suo iuuerit. quicũ hos¬
tenostrocomminus in aciesae pepugnarit.
quise sae petelis hostium. quidimicationi
capitis quimorte obiecerit. Nulla conditi¬
onehuiusciuitatis praemiis ad ficipossit.
Et enim in populum R graue est non pos¬
seuti sociis excellenti uirtute p̃ditis qui ue¬
lint cum ꝓuericulis nostris suis communi¬
care . In socios uero ipsos et in eos de quib: agi¬
mus foederatos: iniurio sum et contumeli¬
osum est uspraemiis et iis honorib: exclu¬
sos essefidelissimos et coniunctis socios
quae pateant stipendiariis. patecnt hos¬
tibus pateant sae peseruis.
Namstipendiarios. ex africa sicilia
sardinia ceteris prouintus multos ciui¬
tatedonatos uidemus : Et qui hostesad
nostrosimperatores perfugissent
musciuitates es sedonatos: seruos deni¬
que quorũ iusfostuxa conditio infi¬

Expanded text:
at Saguntino, aut, si quis ex his populis sit at Saguntino, aut, si quis ex his populis sit exortus qui nostros duces auxilio laboris, commeatus periculo suo iuverit, qui cum hoste nostro comminus in acie saepe pugnarit, qui se saepe telis hostium, qui dimicationi capitis, qui morti obiecerit, nulla condicione huius civitatis praemiis adfici possit? etenim in populum Romanum grave est non posse uti sociis excellenti virtute praeditis, qui velint cum periculis nostris sua communicare; in socios vero ipsos, et in eos de quibus agimus foederatos, iniuriosum et contumeliosum est iis praemiis et iis honoribus exclusos esse fidelissimos et coniunctissimos socios quae pateant stipendiariis, pateant hostibus, pateant saepe servis. nam stipendiarios ex Africa, Sicilia, Sardinia, ceteris provinciis multos civitate donatos videmus, et, qui hostes ad nostros imperatores perfugissent mus civitate esse donatos; servos denique, quorum ius, fortuna, condicio infi
Abbreviated transcription (Latin):
ut fundi populi beneficionostro Nonsuoiure
fiant  cum aliquid populus Rius sit id si
est eius modi ut quibusdam populis siue foc¬
deratis si ue liberis permittendumes se uide¬
atur. ut statua ipsi non de nostris sed de
suis rebus quo iure uti uelint : tum utrum
fundifacti sint annon quaerendum esse
uideatur
Denostra uerore p. denostro imperio
denostris bellis deuictoria. desalute
fundos populos fierin oluerunt
At quis imperatoribus nostris. si senati
si populoque .A. non licebit propositis pro¬
mis elicere exciuitatibus sociorum atq
amicorum fortissimum atq optimũ quãs
ad subeunda ꝓsalute nostra pericula summa
utilitate. ac maximosa epe praesidioperi¬
culis atqi a speris tẽporib: carendũ nobis
erit : Sed ꝑdeosimmortales quac ẽ. ista
societas. qua eamicitia qđ foedus ut aut nos¬
traciuita scareat in suispericulis. massili¬
insi ꝓpugnatore cartatgaditano care¬

Expanded text:
ut fundi populi beneficio nostro, non suo iure ut fundi populi beneficio nostro, non suo iure fiant. cum aliquid populus Romanus iussit, id si est eius modi ut quibusdam populis, sive foederatis sive liberis, permittendum esse videatur ut statuant ipsi non de nostris sed de suis rebus, quo iure uti velint, tum utrum fundi facti sint an non quaerendum esse videatur; de nostra vero re publica, de nostro imperio, de nostris bellis, de victoria, de salute fundos populos fieri noluerunt. atqui si imperatoribus nostris, si senatui, si populo Romano non licebit propositis praemiis elicere ex civitatibus sociorum atque amicorum fortissimum atque optimum quemque ad subeunda pro salute nostra pericula, summa utilitate ac maximo saepe praesidio periculosis atque asperis temporibus carendum nobis erit. sed, per deos immortalis, quae est ista societas, quae amicitia, quod foedus, ut aut nostra civitas careat in suis periculis Massiliensi propugnatore, careat Gaditano, care
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia gratia labore corporis scelere
etiamsiopus ess& audatia uersa resuã
naturam etregeread tempus atq huc
et illuc torquere acflectere cum tristib:
seuere cumremissis iucunde. cum senib:
grauiter cumiuuentute comiter cum faci¬
nerosis audacter cum libidinosis luxuri¬
ose uiuere : Hac illetamuaria multiplicq¬
eo quod a nobis esset constitutũ : ut aliquo com¬
modo aut beneficio uterentur
Tulit apud maiores nostros legem .c. furius de
testamentis tulit .q. uoconius demulierũ here¬
ditttibus ĩ nnumerabiles alia eleges deciuili
iure sunt latae. quas latini uoluerunt ad sci¬
uerun  : Ipsa denique iulia quadegeciuitas est
sociis et latiuis data : qui fundipopuli facti
nonessent ciuitatẽ non haberent : in quo ma¬
gna contentio heraclensium et nea politanorũ
fuit cum magnapars in hisciuitatibus foede¬
ris sui liberta tẽtiuitate anteferret.
Postremohaet uis est istius et iuris et uerbi:

Expanded text:
pecunia, gratia, labore corporis, scelere pecunia, gratia, labore corporis, scelere etiam, si opus esset, et audacia, versare suam naturam et regere ad tempus atque huc et illuc torquere ac flectere, cum tristibus severe, cum remissis iucunde, cum senibus graviter, cum iuventute comiter, cum facinerosis audaciter, cum libidinosis luxuriose vivere. hac ille tam varia multipliceo quod a nobis esset constitutum aut aliquo commodo aut beneficio uterentur. tulit apud maiores nostros legem C. Furius de testamentis, tulit Q. Voconius de mulierum hereditatibus; innumerabiles aliae leges de civili iure sunt latae; quas Latini voluerunt, adsciverunt; ipsa denique Iulia, qua lege civitas est sociis et Latinis data, qui fundi populi facti non essent civitatem non haberent. in quo magna contentio Heracliensium et Neapolitanorum fuit, cum magna pars in iis civitatibus foederis sui libertatem civitati anteferret. postremo haec vis est istius et iuris et verbi,
Abbreviated transcription (Latin):
tror permultamaxumarum non expres¬
sa signa seda dumbrata uir tutum utebatus
hominib: improbis multis et quide mopti¬
mis seuiris deditum essesimulabat:
ꝑ rantapud illum in lecebrae lubidinum
multae erantetiam industriae quidam
stimuli aclaboris. flagrabant uitia lubi¬
dinis apud illum : uigebant etiam studia
reimilitaris: neq: egoumquam fuisse
talemonstrum interris ullum puto tamen
contrariis diuersis q: inter se pugnantib:
naturaestudus cupiditatib: q: conflatũ:
Quis clariorib uiris quodam tempore
iucundior quis turpiorib: coniunctior
quisciuis meliorum pastium aliquando
quis tȩtrior hostis huic ciuitati: quisinuo¬
luptatib: inquinatior quis in laboribus
patientior quis in rapacitate auarior quis
in largitioneeffusior .: Illa uero iudices
in illo homine mibilia fuerunt : comprae¬
hendere : multos amicitia  tueri obsequio
cum omnib: communicare quod habebat:
seruire temporib suorum omnium

Expanded text:
tror, permulta maximarum non exprestror, permulta maximarum non expressa signa sed adumbrata virtutum. Vtebatur hominibus improbis multis; et quidem optimis se viris deditum esse simulabat. erant apud illum inlecebrae libidinum multae; erant etiam industriae quidam stimuli ac laboris. flagrabant vitia libidinis apud illum; vigebant etiam studia rei militaris. neque ego umquam fuisse tale monstrum in terris ullum puto, tam ex contrariis diversisque atque inter se pugnantibus naturae studiis cupiditatibusque conflatum. quis clarioribus viris quodam tempore iucundior, quis turpioribus coniunctior? quis civis meliorum partium aliquando, quis taetrior hostis huic civitati? quis in voluptatibus inquinatior, quis in laboribus patientior? quis in rapacitate avarior, quis in largitione effusior? illa vero, iudices, in illo homine admirabilia fuerunt, comprehendere multos amicitia, tueri obsequio, cum omnibus communicare quod habebat, servire temporibus suorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
quam recessit: Totigitur annos uersatus
inforo sine suspicione sine in famia studuit
catilina eiterum petenti : que mergo aed fi¬
nem putascustodiendam illam aetatẽ
fuis senobis quidem olimannus erat
unus ad cohibendum brachium toga
constitutus. et ut exercitatione ludoq
campestritunicati uteremur eadem¬
qua eerat sistatim mereristipendia
ceperamus castrensisratio acmilitaris:
quam in aetate nisi quiseipse sua graui¬
tate e castimonia eatum disciplina do¬
mestica tum etiam naturali quodam
bono defenderat q qquomado a suis
custoditus eẽt: tamen in famiamuerã
effugere non paterat: Sed qui prima
illa initia aetatis integra atq in uio¬
lata procestitis set : deeius fama acpudi¬
cia cum is iam secor roborauis set acui
interuiros esset i nemolo quebatur: stu¬
duit catilinae cumiam aliquođ annos
eẽt. inforo caelius. et mnulti hoc idem ex
omnior dine atq exomni aetate fecerunt
Rabuitenim ille sicuti meminisse uos arb¬

Expanded text:
quam recessit. tot igitur annos versatus quam recessit. tot igitur annos versatus in foro sine suspicione, sine infamia, studuit Catilinae iterum petenti. quem ergo ad finem putas custodiendam illam aetatem fuisse? nobis quidem olim annus erat unus ad cohibendum bracchium toga constitutus, et ut exercitatione ludoque campestri tunicati uteremur, eademque erat, si statim merere stipendia coeperamus, castrensis ratio ac militaris. qua in aetate nisi qui se ipse sua gravitate et castimonia et cum disciplina domestica tum etiam naturali quodam bono defenderet, quoquo modo a suis custoditus esset, tamen infamiam veram effugere non poterat. sed qui prima illa initia aetatis integra atque inviolata praestitisset, de eius fama ac pudicitia, cum iam sese conroboravisset ac vir inter viros esset, nemo loquebatur. at studuit Catilinae, cum iam aliquot annos esset in foro, Caelius. et multi hoc idem ex omni ordine atque ex omni aetate fecerunt. habuit enim ille, sicuti meminisse vos arbi
Abbreviated transcription (Latin):
aut in .ai. crassi castissuma domocum
artibus honestissumis erudiretur .
Nam quod catilinae familuritas obiesta
caelio est: longe abista suspitione
Abhorreredebetꝰ hocenim cedulescente sci¬
tis consulatum etumpetisse catilinam : Ad
quem si accessit autsi ame discessitumquam
quam quã multiboni adulescentes illi homini
ne quam quam atq improbostuduerunt :
tamen existimetur caelius catilina enim¬
mium familiaris fuisse: Atenim postea scix¬
mus etuidimus eẽ hunc in illius amicis quis
negat : sedego illud tempus aetatis quod ipsũ
sua sponte infirmum aliorum lubidine
infestum est : id hocloco defendo : fuit adsi¬
duus mecum : praetore menonnouerat.
catilinama friccm tum praetor ille obti¬
nebatꝰ sicutus est annus. causam depecuniis
repetundis catilina dixiti mecum erat.
hic illine teduocatus quidem uenitum¬
quam : deinceps fuit annus quo ego consu¬
latum petiuiꝰ pecebat catilina metum
numquam adillum accessit. amenum¬

Expanded text:
aut in M.Marci Crassi castissima domo cum aut in M.Marci Crassi castissima domo cum artibus honestissimis erudiretur. nam quod Catilinae familiaritas obiecta Caelio est, longe ab ista suspicione abhorrere debet. hoc enim adulescente scitis consulatum mecum petisse Catilinam. ad quem si accessit aut si a me discessit umquam — quamquam multi boni adulescentes illi homini nequam atque improbo studuerunt — tum existimetur Caelius Catilinae nimium familiaris fuisse. at enim postea scimus et vidimus esse hunc in illius etiam amicis. quis negat? sed ego illud tempus aetatis quod ipsum sua sponte infirmum, aliorum autem libidine infestum est, id hoc loco defendo. fuit adsiduus mecum praetore me; non noverat Catilinam; Africam tum praetor ille obtinebat. secutus est tum annus, causam de pecuniis repetundis Catilina dixit. mecum erat hic; illi ne advocatus quidem venit umquam. deinceps fuit annus quo ego consulatum petivi; petebat Catilina mecum. numquam ad illum accessit, a me num
Abbreviated transcription (Latin):
tuus moderatur orationimeae. et meum
erga teparentem qua etuum beneficium
tueri debeo :: Illud tamen teessead monitũ
ment ut quantum arerum turpitudine
abes tantumte aheorum libertates eiun¬
gas: deindeutea in alterum nedicas quaetũ
tibi falsoresponsa sint erubescas.
Quis estenim cuiuitasta non pateat: quiisti
etiam sisineulla suspicione at nonsine argu¬
mento maledicere: Sed istarum partium
culpa est eorum quite agereuoluerunt:
laus pudor istui quod eate inuitum dice¬
re uidebamus ingenii quodornate po lite¬
qu& e dixisti. Verum adistam omnem
orationem breuis est defensio:nam quo¬
ad actas .M. caelidare potuisti suspicioni
locum fuit primum ipsius pudore dem¬
deetiam patris diligentia disciplina¬
dedit nihildicam hocloco demetantũ
sit quantum uos existumatis. hocdicam
hunca patre continuo ad meesse deductũ:
Nemohuno .M. caelium in illo aetatis
flor euidit : nisi aut cumpatre aut mecũ

Expanded text:
tuus moderatur orationi meae et meum tuus moderatur orationi meae et meum erga te parentemque tuum beneficium tueri debeo. illud tamen te esse admonitum se existiment, ut quantum a rerum turpitudine abes tantum te a verborum libertate seiungas; deinde ut ea in alterum ne dicas quae, cum tibi falso responsa sint, erubescas. quis est enim cui via ista non pateat, quis estetiam si sine ulla suspicione, at non sine argumento male dicere? sed istarum partium culpa est eorum qui te agere voluerunt; laus pudoris tui, quod ea te invitum dicere videbamus, ingeni, quod ornate politeque dixisti. verum ad istam omnem orationem brevis est defensio. nam quoad aetas M.Marci Caeli dare potuit isti suspicioni locum, fuit primum ipsius pudore, deinde etiam patris diligentia disciplinadedit — nihil dicam hoc loco de me; tantum sit quantum vos existimatis; hoc dicam, hunc a patre continuo ad me esse deductum — nemo hunc M.Marcum Caelium in illo aetatis flore vidit nisi aut cum patre aut mecum
Abbreviated transcription (Latin):
est idnumquam tam a cerbe feret .M.
caelius ut eum peniteat non deformem
essenatum : Suntenim istamaledicta per¬
uolgata in omnes : quorum in adulescen¬
tia formaet species fuit liberalisꝰ
Sed aliud est maledicere aliud accusare :
accusatio crimen desiderat remut definit
hominem ut notet. argumento probet
teste confirmet: maledictio autem pi¬
hilhabet propositi praeter contumeliã:
quaesi petulantius iactatur conuicium
si facet ius urbanitas nominatur : quam
quidem pastem accusationis admiratus
sum: et mole stetuli potissimum eẽ atra¬
tino datam:neq enim decebat neq aetas
illa postulabut neqid quod anim aduer¬
tere poteratis pudor patiebatur õptimi
adulescentis intali illum oratione uersari:
Vellem aliqui ex uobis robustioribus
hunc maledicendi locum suscepisset: aliquan¬
toliberius et fortius et magis moren ostro
refutaremus istam inaledicendi licentiam :
tecum a tratine agalenius quod etpudor

Expanded text:
est, id numquam tam acerbe feret M.Marcus est, id numquam tam acerbe feret M.Marcus Caelius ut eum paeniteat non deformem esse natum. sunt enim ista maledicta pervolgata in omnis quorum in adulescentia forma et species fuit liberalis. sed aliud est male dicere, aliud accusare. accusatio crimen desiderat, rem ut definiat, hominem notet, argumento probet, teste confirmet; maledictio autem nihil habet propositi praeter contumeliam; quae si petulantius iactatur, convicium, si facetius, urbanitas nominatur. quam quidem partem accusationis admiratus sum et moleste tuli potissimum esse Atratino datam. neque enim decebat neque aetas illa postulabat neque, id quod animum advertere poteratis, pudor patiebatur optimi adulescentis in tali illum oratione versari. vellem aliquis ex vobis robustioribus hunc male dicendi locum suscepisset; aliquanto liberius et fortius et magis more nostro refutaremus istam male dicendi licentiam. tecum, Atratine, agam lenius, quod et pudor
Abbreviated transcription (Latin):
suis neminiumquam praesenti prartoriani
maiores honores habuerunt q̃uam absenti
i caelio que met absentem in ampliss̃mũ
irdinem cooptarunt et ea non petentide¬
tulerunt quȩmꝰmultis petentib: denegar̃
idemq: nunclectissimos uiros et nr̃i ordi¬
nis etequitis & cumlegatione ad hoc iudi¬
cum ecum grauis suma atq: ordinatissi¬
na laudatione miserunt: Videor mihi
lecisse funda menta defensionis meae:
quae firmissima sunt sinituntur iudicio
suorumꝰ neq: enim uobissatis commendata
huius aetas eẽ posset : sinon modo parenti
taliuiro uerum etiam municipio tamin¬
lustri actam grauidis plicer&: Equidem
ut admereuortar ab his fontib: profluxi
ad hominum famam : et meus hic fo rensis
labor uitaequeratio dimanauit ad exis¬
timationem hominum paulolatius com¬
mendatione aciudiciomeorum: Nam
quod obiectum est depudicitia quodq
omnium accusatorum non criminibus
sed uocibus maledictis qua ecelebratum

Expanded text:
suis, nemini umquam praesenti †Praestutiani† suis, nemini umquam praesenti †Praestutiani† maiores honores habuerunt, iudices, quam absenti M.Marco Caelio; quem et absentem in amplissimum ordinem cooptarunt et ea non petenti detulerunt quae multis petentibus denegarunt. idemque nunc lectissimos viros et nostri ordinis et equites Romanos cum legatione ad hoc iudicium et cum gravissima atque ornatissima laudatione miserunt. videor mihi iecisse fundamenta defensionis meae, quae firmissima sunt si nituntur iudicio suorum. neque enim vobis satis commendata huius aetas esse posset, si non modo parenti, tali viro, verum etiam municipio tam inlustri ac tam gravi displiceret. equidem, ut ad me revertar, ab his fontibus profluxi ad hominum famam, et meus hic forensis labor vitaeque ratio demanavit ad existimationem hominum paulo latius commendatione ac iudicio meorum. nam quod obiectum est de pudicitia quodque omnium accusatorum non criminibus sed vocibus maledictisque celebratum
Abbreviated transcription (Latin):
te caelius. notis acmaioribus natuetsi ne
mea oratione et tacitus facile ipseres pondetꝰ quib
autem propter senec tutem quod iam diu
minus inforo nobiscumq: uersatur. non ae¬
quae est cognitus. hisichabeant. quaecumq
in equiter omano dignitas ẽẽ possit quaecer¬
te potest esse maxuma eam semper in .ai
caelio habitã eẽ summãq: hodieque haberi
non solum asuis sed etiamabomnib: quibus
potuerit aliqua de causa essenotus.
ꝑ quitis .&. autem ẽẽ filium criminis loco
poni ab accusatorib neq his iud icantibus
oportuit req defendentib: nobis.
Nam quod depietate dixistis. est quidemista
nostrac existimatio sediudicium certe
parentis : quid nos opinemur audietis exiu¬
ratis quid parentessentiant lacrimae ma¬
tris incredibilis que maeror squalor. patris
ethaec praesens maestitia quam cernius
luctusq declarat : Nam quod est obiectũ
municipib: eẽ adulescentem non probatũ

Expanded text:
itate M.Marcus Caelius notis ac maioribus natu etiam sine itate M.Marcus Caelius notis ac maioribus natu etiam sine mea oratione tacitus facile ipse respondet; quibus autem propter senectutem, quod iam diu minus in foro nobiscumque versatur, non aeque est cognitus, hi sic habeant, quaecumque in equite Romano dignitas esse possit, quae certe potest esse maxima, eam semper in M.Marco Caelio habitam esse summam hodieque haberi non solum a suis sed etiam ab omnibus quibus potuerit aliqua de causa esse notus. equitis autem Romani esse filium criminis loco poni ab accusatoribus neque his iudicantibus oportuit neque defendentibus nobis. nam quod de pietate dixistis, est ista quidem nostra existimatio sed iudicium certe parentis. quid nos opinemur audietis ex iuratis; quid parentes sentiant lacrimae matris incredibilisque maeror, squalor patris et haec praesens maestitia quam cernitis luctusque declarat. nam quod est obiectum municipibus esse adulescentem non probatum
Abbreviated transcription (Latin):
existimare uere deomni haccusa uolueritis
sic constituetis iudices. Nedescensurum
quem quam adhanc accusationem fuisse
cui utrum uellet licer&: Neccum dsscendis¬
set quicquam habiturum speifuisse
NiSalicuius intoleroebili lubidine etnimis
a cerbo odioniter etur Sedego a tratino
humanis sumo atq: optumo adulescenti
meonecessario ignosco : qui habet excusatio¬
nem uel pietatis uel necessitatis uelccetatis
si uoluit accusa repietati tribuo: siussus est
necessitatis sisperauit aliquid ꝓueritiae:
ceteris non modo nihilignoscendum : sed etiã
agriter est resistendum : Ac mihi quidem
uidetur iudices hic introitus defensionis
adulescentiae .M. caelimaxime conueni¬
re : ut ad ea accusatores de formandi huug
causa detrochendȩ spoliandae qu& edig¬
nitatis gractia dixerunt primum respon¬
deam. Obiectus est pateruariae quod
autparum splendidus ipse aut parum
pietractatus a filio diceretus Dignita

Expanded text:
atque existimare vere de omni hac causa volueritis, atque existimare vere de omni hac causa volueritis, sic constituetis, iudices, nec descensurum quemquam ad hanc accusationem fuisse cui utrum vellet liceret nec, cum descendisset, quicquam habiturum spei fuisse, nisi alicuius intolerabili libidine et nimis acerbo odio niteretur. sed ego Atratino, humanissimo atque optimo adulescenti, meo necessario, ignosco, qui habet excusationem vel pietatis vel necessitatis vel aetatis. si voluit accusare, pietati tribuo, si iussus est, necessitati, si speravit aliquid, pueritiae. ceteris non modo nihil ignoscendum sed etiam acriter est resistendum. ac mihi quidem videtur, iudices, hic introitus defensionis adulescentiae M.Marci Caeli maxime convenire, ut ad ea quae accusatores deformandi huius causa et detrahendae spoliandaeque dignitatis gratia dixerunt primum respondeam. obiectus est pater varie, quod aut parum splendidus ipse aut parum pie tractatus a filio diceretur. de dign
Abbreviated transcription (Latin):
SIQUIS IUDICES FORTENUNC
ADSITIGNARUS LE GUMIUDICIORŨ
CONSUETUDINIS NOSTRAEMIRETUR
profecto quaesittanta atrocitas huius ce
causae : quod dieb festis ludisq publicis
omnibus forensibus forensibus negotiis int̃¬
missis. unum hociudicium exerceatur : Nec
dubitet quintanti facinoris seus arguatur
ut eo neglecto ciuittas stare non possit.
Idemcum audiat eẽ legem quae desaditio¬
sis consceleratis queciuibus quiarmati se¬
natum obsederint uim attuler intrem
.ẜ. oppugnarint cotidie qu&eri iubeat
legem non improbet crimen quod uer¬
setur iniudicio requirat: Cum audiat
nullum facinus Nullam acudaciam nul¬
lamuiam in iudicium uocari s edadules¬
centem in lustri ingenio industria gractia
accusari. ab eius filio quemipse iniudiciũ
et uoc& et uocarit: oppugnariautem opib:
meretriciis a tratini illius. pietatem Non
comprimendam putetuos labor iosos existi¬
met quibus ociosis nein communi quidem
ocio liceatẽe : ł tenim siađ tendere diligent̃

Expanded text:
si quis, iudices, forte nunc adsit ignarus legum iudiciorum consuetudinisque nostrae, miretur profecto quae sit tanta atrocitas huiusce causae, quod diebus festis ludisque publicis, omnibus forensibus negotiis intermissis, unum hoc iudicium exerceatur, nec dubitet quin tanti facinoris reus arguatur ut eo neglecto civitas stare non possit. idem cum audiat esse legem quae de seditiosis consceleratisque civibus qui armati senatum obsederint, magistratibus vim attulerint, rem publicam oppugnarint cotidie quaeri iubeat: legem non improbet, crimen quod versetur in iudicio requirat; cum audiat nullum facinus, nullam audaciam, nullam vim in iudicium vocari, sed adulescentem inlustri ingenio, industria, gratia accusari ab eius filio quem ipse in iudicium et vocet et vocarit, oppugnari autem opibus meretriciis: Atratini ipsius pietatem non comprimendam putet, vos laboriosos existimet quibus otiosis ne in communi quidem otio liceat esse. etenim si attendere diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
stirpeuir tutis tam quam turbine
aliquo aut subita tempestate per¬
uertere: Conseruate parenti
filium parentem filio neaut senec¬
tutem iam propedesperatam con¬
tempsisse : autadulescentiam ple¬
nam spei maxume non modo non
aluisse uos sed perculisse cđq ad¬
flixisse uideam ins: Quensi nobis
sisuissi rei .s. conseruatis adictum
deditum olsesictum uobis aelihe¬
ris uestris habebitis. omnium quac
huius neruorum ad aborum.os
potissimum iudices fructus uberi
diuturnos qua tapietis

Expanded text:
stirpe virtutis tamquam turbine stirpe virtutis tamquam turbine aliquo aut subita tempestate pervertere. conservate parenti filium, parentem filio, ne aut senectutem iam prope desperatam contempsisse aut adulescentiam plenam spei maximae non modo non aluisse vos verum etiam perculisse atque adflixisse videamini. quem si nobis, si suis, si rei publicae conservatis, addictum, deditum, obstrictum vobis ac liberis vestris habebitis omniumque huius nervorum ac laborum vos potissimum, iudices, fructus uberes diuturnosque capietis
Abbreviated transcription (Latin):
cendit: qui inpalatio atq in urbis
oculis seruitia adcedem et inflam¬
mandam urbem incitauit : in hacci¬
uitate nepatiam ini illum absolu¬
tum muliebri gratia .Mi. caelium
lubidini muliebris condonatum.
Neeadem mulier cum suo coniuge
et fratretur pissimum latronem
eripuisse et honestissimum adu¬
lescentem oppressis seuideatur.
Quod cum huius uobis adulescentiã
proposueritis constitui tote ante
oculos etiam huius miseri senec tutẽ
qui hoc uni cofilio nititur in huius
sperequiescit huius unius casum per¬
timescit: Quemuos supplicem
uestrocemi seri cordiae seruum po¬
testatis abiectum pontam cdpedes
quam admores sensus que uestros
uel recordatione parentum ur̃o¬
rum utiliberorum iucunditate
sustenta teutin alterius dolore
uel pietati uel in dulgentiae uestrȩ
seruiatis Nolite iudices authunc
iamnaturamꝰ ipsa occidentem uelle
maturius extingui uulnere ur̃o¬
quam quam suo falso authunc nunc
primum florescentem firmataiam

Expanded text:
cendit, qui in Palatio atque in urbis cendit, qui in Palatio atque in urbis oculis servitia ad caedem et ad inflammandam urbem incitavit: in ea civitate ne patiamini illum absolutum muliebri gratia, M.Marcum Caelium libidini muliebri condonatum, ne eadem mulier cum suo coniuge et fratre et turpissimum latronem eripuisse et honestissimum adulescentem oppressisse videatur. quod cum huius vobis adulescentiam proposueritis, constituitote ante oculos etiam huius miseri senectutem qui hoc unico filio nititur, in huius spe requiescit, huius unius casum pertimescit; quem vos supplicem vestrae misericordiae, servum potestatis, abiectum non tam ad pedes quam ad mores sensusque vestros, vel recordatione parentum vestrorum vel liberorum iucunditate sustentate, ut in alterius dolore vel pietati vel indulgentiae vestrae serviatis. nolite, iudices, aut hunc iam natura ipsa occidentem velle maturius exstingui volnere vestro quam suo fato, aut hunc nunc primum florescentem firmata iam
Abbreviated transcription (Latin):
garit conseruatigitur reip̃.
iudicesciuem bonarum artium bonarũ
pastium bonorum uirorum: s romit¬
to hocuobis et rR .ẜ. spondeo simodonos
ipsi rei .s. satis fecimus. numquam hunc
a nr̃is rationib: seiunctum fore : Quot
cum fretus nostra familiar itate promit¬
totum quod durissimis seipse legibus
iamobligauit: Nonenim potest qui
hominem consularem quod ab eorem
ipse eẽ inre .s. ciuis turbulentus.
Non potestqui ambitu Nec ibsolutum
quidem datur esse absolutum: ipse inpu¬
neum quam eẽ largitor.
accusationes. uel obsides periculi uel pig¬
no uoluntatis: Quareoro optestor¬
qua euos iudices. ut qua inciuitate pau¬
cis his diebisex. coelius absolutus sit
quem uos perbiennium autminis¬
trum sed itionis autducem uidistis:
memoriam publicam suis manibus
incendit. hominem sinere sinefide
sinespe sinesede sinefortunis ore
linguamanu uita omniinquinatum:
meam domum diruit mei fratris in¬

Expanded text:
garit. conservate igitur rei publicae, garit. conservate igitur rei publicae, iudices, civem bonarum artium, bonarum partium, bonorum virorum. promitto hoc vobis et rei publicae spondeo, si modo nos ipsi rei publicae satis fecimus, numquam hunc a nostris rationibus seiunctum fore. quod cum fretus nostra familiaritate promitto, tum quod durissimis se ipse legibus iam obligavit. non enim potest qui hominem consularem, cum ab eo remipse esse in re publica civis turbulentus; non potest qui ambitu ne absolutum quidem patiatur esse absolutum ipse impune umquam esse largitor. accusationes vel obsides periculi vel pignora voluntatis. qua re oro obtestorque vos, iudices, ut qua in civitate paucis his diebus Sex. Clodius absolutus est, quem vos per biennium aut ministrum seditionis aut ducem vidistis, omani, qui memoriam publicam suis manibus istis, hominem sine re, sine fide, sine spe, sine sede, sine fortunis, ore, lingua, manu, vita omni inquinatum, meam domum diruit, mei fratris in
Abbreviated transcription (Latin):
inuito et multum repugnante. sed tam̃
fecit nomen amicimei deambitu detulit
quem absolutum insequitur reuocat
nemini nostrum obtemperat estiuolen¬
tior quam uellem sedego non loquor
desapientia quae non cadit in hanc aetatẽ
deimpetu animiloquor decupiditate
uincendi de ardorementis adgloriam:
qua estudia in his iam actatibus nostris
contractiora eẽdebent : in adulescentia
uero tam quam in herbis significatq:
uirtutis maturitas et quantȩ fruges
industriae sint futurore.
E tenim semper magno ingenio adules¬
centes refrenandi potius a gloria quã
incitandi fuerunt : amputanda plura sur
illiaetati: si quidem. florescitingenu
laudibus quam inserenda :
Quaresicuinimium efferpuis se uidetur
huius uel in suscipiendis uel ingerendis
minimorum horum aliquidoffendit :
sipurpurȩgenus siamicoruntateruae
sisplendor sinitorĩam ista deferuuerint.
iam actas omnia iam ista dies miti¬

Expanded text:
hercule et multum repugnante me, sed tamen hercule et multum repugnante me, sed tamen fecit — nomen amici mei de ambitu detulit; quem absolutum insequitur, revocat; nemini nostrum obtemperat, est violentior quam vellem. sed ego non loquor de sapientia, quae non cadit in hanc aetatem; de impetu animi loquor, de cupiditate vincendi, de ardore mentis ad gloriam; quae studia in his iam aetatibus nostris contractiora esse debent, in adulescentia vero tamquam in herbis significant quae virtutis maturitas et quantae fruges industriae sint futurae. etenim semper magno ingenio adulescentes refrenandi potius a gloria quam incitandi fuerunt; amputanda plura sunt illi aetati, si quidem efflorescit ingeni laudibus, quam inserenda. qua re, si cui nimium effervisse videtur huius vel in suscipiendis vel in gerendis minimorum horum aliquid offendit, si purpurae genus, si amicorum catervae, si splendor, si nitor, iam ista deferverint, iam aetas omnia, iam res, iam dies miti
Abbreviated transcription (Latin):
aequalium plus ut inforo plus ut in
negotiis uersar&ur causisq amicorũ :
plus ut ualer& intersuos gratia quae
nisi uigilantes homines nisi sobrii¬
nisi industri consequi non possunt : omniale¬
bore et diligentia est consecutus : In hoc
flexu quasi aetatis Nihilenim occultabo
fr&us humanitate ac sapientiaur̃ x fama
adulescentis paulum haesit admetas. noti¬
tia nouamulieris et infelici uicinitate et
insolentia uoluptatum : quaecum inclu¬
sae diutius et prima aetate compressae et
constrictae fuerunt : subito senum quam
profundunt atq eiciunt uniuersae :
xubita uel dicam quo ex sermone nequa¬
quam enim tantum erat quantum homi¬
nes loquebantur: uerum ex eos qͣuiterat
emersit totumq seeiecit atq extulit:
tantumq ab est ab illius familiaritatis
infamia : ut eiusdem nunc absese inimiti¬
tias odiumq propulset: Atq utiste
interpositus sermodeliciarum desidie¬
quae moreretur . fecit me meherculxe

Expanded text:
aequalium plus ut in foro, plus ut in aequalium plus ut in foro, plus ut in negotiis versaretur causisque amicorum, plus ut valeret inter suos gratia. quae nisi vigilantes homines, nisi sobrinisi industrii consequi non possunt, omnia labore et diligentia est consecutus. in hoc flexu quasi aetatis — nihil enim occultabo fretus humanitate ac sapientia vestra — fama adulescentis paululum haesit ad metas notitia nova eius mulieris et infelici vicinitate et insolentia voluptatum, quae, cum inclusae diutius et prima aetate compressae et constrictae fuerunt, subito se non numquam profundunt atque eiciunt universae. qua ex vita vel dicam quo ex sermone — nequaquam enim tantum erat quantum homines loquebantur — verum ex eo quicquid erat emersit totumque se eiecit atque extulit, tantumque abest ab illius familiaritatis infamia ut eiusdem nunc ab sese inimicitias odiumque propulset. atque ut iste interpositus sermo deliciarum desidiaeque moreretur — fecit me invito me
Abbreviated transcription (Latin):
tari industriam continentiam quae
eundemquem obtumi a cnobilss si pete¬
recursum laudis uider&ur:
Cum autem paulum iamrob oris acces¬
sisset aetatiina fricam profectus est . Q.
pompeio procõs contubernalis castis¬
simouiro atq: omnis officuidiligentis¬
sumo : inqua prouincia cum referant
et possessiones paterna e: tum etiam
ususquidam prouincialis non sinecau¬
sa amaiorib: huicaetati tributus.
Discessitillinc pompei iudicio probatis¬
sumus ut ipsius testimonio cognosce¬
tis uoluit ueteri instituto eorum
adulescentium exemplo qui post in
ciuitate summi uiri etdarissimiciues
extiterunt industriam sũm a  .R
exaliqua in lustriaccusatione cognoscis
uellem alio potius eum cupiditas glo¬
riaedeculis set : sed habuit huius tempis
quaerellae : accusuiit. .C. antonium
collegam meum cuimisero prae¬
cdari inrem .s. bene ficime moria
nihil profuit: nocuit opinio maleficui
cogitati: Postea nemini concessit

Expanded text:
tari industriam continentiamque matari industriam continentiamque maeundem quem optimi ac nobilissimi petere cursum laudis videretur. cum autem paulum iam roboris accessisset aetati, in Africam profectus est Q.Quinto Pompeio pro consule contubernalis, castissimo homini atque omnis offici diligentissimo; in qua provincia cum res erant et possessiones paternae, tum etiam usus quidam provincialis non sine causa a maioribus huic aetati tributus. decessit illinc Pompei iudicio probatissimus, ut ipsius testimonio cognoscetis. voluit vetere instituto et eorum adulescentium exemplo qui post in civitate summi viri et clarissimi cives exstiterunt industriam suam a populo Romano ex aliqua inlustri accusatione cognosci. vellem alio potius eum cupiditas gloriae detulisset; sed abiit huius tempus querelae. accusavit C.Gaium Antonium, conlegam meum, cui misero praeclari in rem publicam benefici memoria nihil profuit, nocuit opinio malefici cogitati. postea nemini umquam concessit
Abbreviated transcription (Latin):
poenas sed admulieris libidines &
delitras deposcitur: Atq: hoc
amne dicam an inpudentiam singu¬
larem : Audetis necum ab eamu¬
liere ueniatis facer eistorum ho¬
minum mentionem: aud etis neexer¬
citare tanti flagitii memoriam
non extinctam illam quidem sed
repressam uetus tatem.
Quo enim illicrimine peccato¬
qua e perierunt nempe quod eius¬
dem mulieris dolorem et iniuriã
uettiano nefario sunt stuprosunt
persecuti: Ergo ut audi r&ur
uettinomen in causa utilla uetus
afraria fabulare far etur : idcirco cumus
& caeserniest causarenouata :
Quiquam quam lege. deuicerte non
tenebantur : et malefitio erant impli¬
cati : ut exnullius legis laqueis emit¬
tendi uiderentur Muero caclius
cur in hoc iudicium uocatur cuineq
proprium quaestionis crimenobicit᷑
necuero aliquod eius modi quod sita
quibus instituimur ad huncusum fo¬
rensem : ad capessendam rem .s. ad ho¬
norem gloriam dignitatem is autem
fuit amicitiis maiorum naquor umimi¬

Expanded text:
poenas sed ad mulieris libidines et poenas sed ad mulieris libidines et delicias deposcitur. atque hoc amne dicam an impudentiam singularem? audetisne, cum ab ea muliere veniatis, facere istorum hominum mentionem? audetis excitare tanti flagiti memoriam, non exstinctam illam quidem sed repressam vetustate? quo enim illi crimine peccatoque perierunt? nempe quod eiusdem mulieris dolorem et iniuriam Vettiano nefario sunt stupro persecuti. ergo ut audiretur Vetti nomen in causa, ut illa vetus aeraria fabula referretur, idcirco Camurti et Caeserni est causa renovata? qui quamquam lege de vi certe non tenebantur, eo maleficio tamen erant implicati ut ex nullius legis laqueis eximendi viderentur. M. vero Caelius cur in hoc iudicium vocatur? cui neque proprium quaestionis crimen obicitur nec vero aliquod eius modi quod sit a quibus instruimur ad hunc usum forensem, ad capessendam rem publicam, ad honorem, gloriam, dignitatem. Eis autem fuit amicitiis maiorum natu quorum imi