comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuũ nec uult uolente ppło. de¬
pom depatibulo. Hora fere di¬
midia luce pfusus nimia cũ
luce cũ leticia ꝑgit adlucis a tͥa.
Oandrea gliose cuiꝰ preces p̾ciose
cuius mortis luminose dulcis
est memoria. Abhac ualle lacri¬
mar nos ad illud lumẽ clarũ
pie pastor aĩarum tu a tranffer
gr̃a. Amen

Expanded text:
perpetuum, Nec vult volente populo Deperpetuum, Nec vult volente populo Deponi de patibulo. Hora fere dimidia Luce perfusus nimia, Cum luce cum laetitia Pergit ad lucis atria. O Andrea gloriose, Cujus preces pretiosae. Cujus mortis luminosae Dulcis est memoria. Ab hac valle lacrymarum Nos ad illud lumen clarum. Pie pastor animarum Tua transfer gratia. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
rultemus et lectemͣet
andree delecteniur lau¬
dib apłi. Huiꝰ fidem dognia
mores et proxp̃o tot labores di¬
gne decet recoli. Hic adlucẽ pe¬
trum duxit. cui pͥmũ lux illu¬
xit iohĩs iudicio. Secus ma¬
re galilee petri siml et andree
sequitur electio. Ambo prius
piscatores. u̾bi fiunt assertoreᷤ
et forma iusticie. Nete laxant
ĩ capturam ingilẽq gerũt curã
nascentis ecclĩe. Afre diuiditꝰ
et ĩꝑtes nuctit᷑ andreas a chaye
In andrra recia currit dei grã
magna pars ꝓuincie. Fide uita
ũbo siguis doctor pius et insig̾s
coriformat ppłi. Ut egeas cũ¬
perit. quid andreas egerit ire
surgũt stumuli. Mens secreta
mens uirilis. cuiꝰ p̾sens intã
uilis. uget paciecia. Blandi¬
mẽtis aut tormẽtis nõ eneruat
robui mẽtis iudicis in samia.
Cuuicem uidens prepari suo ges¬
sit cõformari. magrõ disciplus.
Mors promorte soluit et crucis
appetit triũphalis titulus. In
cruce uixit biduũ. uicturus in

Expanded text:
ultemus et laetemur, Et Andreae delectemur Laudibus apostoli. Hujus fidem, dogma, mores Et pro Christo tot labores, Digne decet recoli. Hic ad fidem Petrum duxit, Cui primum lux illuxit, Joannis indicio, Secus mare Galileae. Petri simul et Andreae Sequitur electio, Ambo prius piscatore Verbi fiunt assertores, Et forma justitiae. Rete laxant in capturam, Vigilemque gerunt curam Nascentis Ecclesiae. A fratre dividitur, Et in partes mittitur Andreas Achaiae. In Andreae retia Currit Dei gratia Magna pars provinciae. Fide, vita, verbo signis, Doctor pius et insignis, Cor informat populi. Ut Egeas comperit Quid Andreas egerit, Irae surgunt stimuli. Mens secura, mens virilis, Cui praesens vita, vilis, Viget patientia. Blandimentis aut tormentis. Non enervat robur mentis Judicis insania. Crucem videns praeparari, Suo gestit conformari Magistro discipulus. Mors pro morte solvitur, Et crucis appetitur, Triumphalis titulus In cruce vixit biduum. Victurus in
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃s et misericors de ᷤ
qui pcc̃oꝵ indulgẽciã ĩ confessi¬
onc sceleri posiusti. sucturre la¬
psis. miserere cõfessis. ut quos
delictoꝵ cathena cõstringit. ma¬
gnitudo tue pictatis absoluat.

Expanded text:
s et misericors Deus, qui peccatorum indulgentiam in confessione celeri postulasti, succurre lapsis, miserere confessis: ut quos delictorum catena constringit, magnitudo pietatis absolvat.
Abbreviated transcription (Latin):
Operne matris gaudia
rep̾sentet ecclia. Dum fe¬
sta colit annua suspiret ad ppe¬
tua. In hac ualle miserie mater
succiuirat filie. Hic celestes excu¬
bie nobiscũ stent macie. Mũ¬
dus caro de monia diuersa mo¬
uent prelia. In cursu tot fan¬
tasmatũ turbatur cordis sabba¬
tũ. Dies festos cognacio siml
hec habet odio. Certatq pari
federe pacem de terra tollere. Con¬
tusa sunt hec omĩa spes. inetus.
meror. gaudiũ. Uix hora uel
dimidia. fit in celo silencium.
Quã felix illa cintas in qua
iugis solennitas. Et quã iocũ¬
da curia que cure proysus ne¬
scia. Nec languor hic nec sem¬
um. nec fraus nec terror hostiui.
s una uox letantiũ. et unus ar¬
dor cordium. Illic ciues anglici
sub ierarchia triplici. trine gau¬
dent et simplici se monarchie
subici. Mirantur nec deficiũt
ĩ illum quem ꝓspiciunt. fruũ¬
tur nec fastidiũt quo frin ma-¬
gis siciunt. Illic patres disposi¬
n prodignitate meriti. se mota
iam caligine. lumen uident

Expanded text:
pernae matris gaudia Repraesentet Ecclesia. Dum festa colit annua, Suspiret ad perpetua. In hac valle miseriae Mater succurrat filiae. Hic coelestes excubiae Nobiscum stent in acie. Mundus, caro, daemonia, Diversa movent praelia. Incursu tot phantasmatum Turbatur cordis Sabbatum. Dies festos cognatio Simul haec habet odio. Certatque pari foedere Pacem de terra tollere. Confusa sunt hic omnia, Spes, metus, moeror, gaudium Vix hora vel dimidia Fit in coelo silentium. Quam felix illa civitas. In qua jugis solemnitas. Et quam jucunda curia, Quae curae prorsus nescia. Nec languor hic nec senium, Nec fraus, nec terror hostium. Sed una vox laetantium, Et unus ardor cordium. Illic cives angelici Sub hierarchia triplici, Trinae gaudent et simplici Se monarchiae subjici. Mirantur nec deficiunt In illum, quem prospiciunt. Fruuntur nec fastidiunt, Quo frui magis sitiunt. Illic Patres dispositi Pro qualitate meriti, Semota jam caligine Lumen vident
Abbreviated transcription (Latin):
rabat / de carolo aũt qui magm cognoniẽ apud gallos me¬
rut / albinꝰ p̃ceptor eiꝰ in ip̃ius historra cũ aliquot ãiis
aute obitum crebrrs illũ febribꝰ cornpi solitũ dixisset adti¬
dit et tunc quid ĩquit plura suo arbitͣ᷑ru qͣmi me dicoꝵ cõ¬
silio faciebat quos pene exosos habebat / Nostri uero nũt

Expanded text:
 De Carolo autem, qui Magni cognomen apud Gallos meruit, Albinus praeceptor ejus in ipsius historia, cum aliquot annis ante obitum crebris illum febribus corripi solitum dixisset, addidit: Et tunc quidem, inquit, plura suo arbitratu quam medicorum consilio faciebat, quos pene exosos habuit. Hoc tot
Abbreviated transcription (Latin):
quõdamn uoluit afficere ̃ uos quib reter mars at t̾re Ius dedit magnũ netit
atꝙ uite ponite inflatos tunudos q uultus quidqudd a uobrs iumor extimestit
maior hoc a bobis dũs niuat᷑ onie sub regno guiore regnũ est qũs dies uidi
ueniens saxbum hũt dies uidit fugions Iacentem Nemo confidat mimũ
Stare fortunã rotat om̃e fatũ nemo tam diuos habuit fauentes trastiũ
ut possit aibui polliceris, res deus nostras celea stitatab turbine uersat oñĩa demuq¬

Expanded text:
um dubiumque tempus. Vos quibus rector maris atque terrae ius dedit magnum necis atque vitae, ponite inflatos tumidosque vultus: quicquid a vobis minor expavescit, maior hoc vobis dominus minatur; omne sub regno graviore regnum est. quem dies vidit veniens superbum, hunc dies vidit fugiens iacentem. Nemo confidat nimium tque Clotho stare Fortunam, rotat omne fatum, nemo tam divos habuit faventes, crastinum ut posset sibi polliceri: res deus nostras celeri citatas turbine versat. Quis m
Abbreviated transcription (Latin):
quodam uoluit afficere. uos quib redtor maris alz t̾re Ius de dit mag̃nũ netit
atq uite ponite inflatos tunuidos q uultus quidiudo a uobis iuuior extimestit
maror hoc a bobis dũs nuat᷑ oñe sub regno guiore regnũ est qũs dics uid
ueniens suxbum hũt dies uidit fugiens Iacentem Nemo confidat mitũ
Stare fortuã rotat om̃e fatũ nemo tam diuos habuit fauentes: trastinũ
ut posit abii polliceris res deus nostras celea sitatab turbine uersat onũa deruq¬

Expanded text:
um in Thieste: Vos, quibus rector maris atque terre ius dedit magnum necis atque vite, ponite inflatos tumidosque vultus: quicquid a vobis minor extimescit maior hoc vobis dominus minatur; omne sub regno graviore regnum est. Quem dies vidit veniens superbum, hunc dies vidit fugiens iacentem. Nemo confidat nimium que Clotho stare fortunam; rotat omne fatum. Nemo tam divos habuit faventes crastinum ut posset sibi polliceri. Res deus nostras celeri citatas turbine versat. He
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ⁊ uitã deĩtoĩs inqͥrimꝰ lemina
ĩ solũ effectũ ⁊ sterile spargimꝰ be¬
neficia sine ullo delectu magis ꝓi¬
cimꝰ ꝙͣ damꝰ Nec facile dixerĩ utꝵ
turpiꝰ sit inficĩai᷑ an r̾pete̾ bñfiaiũ

Expanded text:
um et vitam debitoris inquirimus, semina in solum effetum et sterile non spargimus ; beneficia sine ullo dilectu magis proicimus quam damus. Nec facile dixerim, utrum turpius sit infitiari an repetere beneficium
Abbreviated transcription (Latin):
missaꝵ solẽnia. Q ͣrẽ h ͨ tua ora¬
toꝵ ĩducta rõ nõ efficͭ id qd̾
ma frõte Red si trite discussiã
mł admodũ ĩportat De poetis
autẽ eoꝵq fabul iudeo te lon¬
ge alit᷑ sentie ꝙͣ ego at̃ que¬

Expanded text:
 Quare haec tua oratorum inducta ratio non efficit id quod ima fronte, sed, si trite discutiatur, nichil admodum importat. 18 De poetis autem eorumque fabulis video te longe aliter sentire quam ego se
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ debeo q̃r nõ dũ p̾us r̃ddidi
me amico meo excẽdo boĩtatis sue
nõ uolt acceptis offendi᷑ Nõ re¬
fero gͣnã ozid ad rẽ nõ ẽ ꝑ me
mora Si ã octõ in deẽ. ã facłtas

Expanded text:
cere debeo, quia nondum prius reddidi.me amico meo exercendae bonitatis suae non vult, acceptis offenditur. Non refero gratiam: quid ad rem ? Non est per me mora, si aut occasio mihi deest aut facultas
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ kd̾ auarꝰ Qd̾ crudel impiãta tu
credis eẽ q̃ ĩuisa sũt An nullũ suppli¬
ciũ gͣuiꝰ estiãs publico odio pena
intellcm̃ r̾i optiẽ ac dulassiẽ ami¬
sit Non tu ĩfelicẽ uocas qui ca

Expanded text:
ns ? Quid crudelis ? Impunita tu credis esse, quae invisa sunt, aut ullum supplicium gravius existimas publico odio ? Poena intellectum rei optimae ac dulcissimae amisit. An tu
Abbreviated transcription (Latin):
agit Dab ͭ in cõsiliũ ꝓ̃misse rei
modꝰ Si exiguũ e. dabo. nõ qr
dignꝰ es s qr ꝓmisi nec tãꝙͣ mu¬
n ꝰ dabo ẜ ũba mea redimã. et
aurẽ ĩ ꝑuellã ⁊ damno castiga¬
bo ꝓmittẽtis temeitatẽ Si mag

Expanded text:
silium promissae rei modus. Si exiguum est, dabo, non quia dignus es, sed quia promisi, nec tamquam munus dabo, sed verba mea redimam et aurem mihi pervellam. Damno castigabo promittentis temeritatem : "
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ debes. p̾mũ ut te ĩmedia ꝑte
tui notẽ occupẽ iã ingͣtꝰ es Non¬
dũ audio quio illi uł prãre scio
quid illũ pati uel Solliatu ͥ ͤ illi
⁊ metũ ⁊ maiꝰ aliquid ĩp̃caĩs ma¬
lũ Optas ut ope ĩdigeat h ͦ illi¬
ꝯͣriũ est Optas ut tuci ope ege¬

Expanded text:
precor." Primum, ut te in media parte voti tui occupem, iam ingratus es ; nondum audio, quid illi velis praestare, scio, quid illum velis pati. Sollicitudinem illi et metum et maius aliquod imprecaris malum. Optas, ut ope indigeat : hoc contra illum est ; optas, ut ope
Abbreviated transcription (Latin):
palã debeb̾ s libẽt᷑ debeb̾ s cũ mag¬
na uolũtate apud te depoĩtũ intue¬
diti piget Ere qui tibi dignꝰ iusq
ẽ a quo acceꝑis indignꝰ t̾ iudea᷑ sui
tu dẽas In magnis errõibꝰ lũt qui

Expanded text:
palam debebis, sed libenter debebis, sed cum magna voluptate apud te depositum intuediti piget. Quare, qui tibi dignus visus est, a quo acciperes, indignus videatur, cui diu debeas ? In magnis erroribus sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nos agamꝰ. fortasse nõ potuit. fortasse
ignoau ͭ.fortasse facturꝰ ⁊̃ Quedã
noĩa bona lentus ⁊ sapiẽs creditor
fect q̃ sustinuit ac mora fouit i¬
dẽ nob̾ faciẽd̾ ẽ Nutiimꝰ fidẽlãgui

Expanded text:
nos agamus : " Fortasse non potuit, fortasse ignoravit, fortasse facturus est." Quaedam nomina bona lentus et sapiens creditor fecit, qui sustinuit ac mora fovit. Idem nobis faciundum est ; nutriamus fidem langui
Abbreviated transcription (Latin):
mobq omi mortaliũ indicz ĩ qnͣ¬
tiscũq opib fulgebt̃ nent̾ ac libi¬
dim deditos qrũcũq aiꝯ ĩherti oco
torpet dicat sibupĩ uoluptas fragi¬
lis ẽ bius stistidio obiecta Qͦ aui¬

Expanded text:
 mortalium iudicet, in quantiscumque opibus refulgebunt, ventri ac libidini deditos quorumque animus inerti otio torpet. Dicat sibi ipse : " Voluptas fragilis est, brevis, fastidio obiecta, quo avi
Abbreviated transcription (Latin):
sinẽ qris Soluta legibꝰ scła funt
net rͣligio qd̾ que int̃ arma hos¬
tilia supplices rere ullũ ĩpedi ͭ ̃ ẽ rue
tos esse/ indignaẽ luxuriosos idig¬
naẽ auaros indignae̾ ĩpuditos

Expanded text:
inetur ; soluta legibus scelera sunt ; ne religio quidem, quae inter arma hostilia supplices texit, ullum impedimentum est ruetos esse, indignare luxuriosos, indignare avaros, indignare impudicos
Abbreviated transcription (Latin):
quadã mẽtis ĩatanoẽ qualia
ĩsacas libris ꝑ mułta ad placã¬
dũ celestẽ rrãs q̃busdã suppli¬
emĩ õẽ opꝰ poema ẽ ne si u̾si¬
hat honoãta nũcupaͤ dignũ¬

Expanded text:
uadam mentis concitatione, qualia in Sacris Libris permulta ad placandam coelestem iram quibusdam supplienim omne opus poema est, ne si versihac honorata nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
uocato u̾bis tuis equid̾ si tat
⁊̃ furor tuꝰ qͣlẽ ipẽ mõ despp̃¬
si nõmẽ adulgeo illi qd̾ me
flagitas ueri enã ultio te ad
illũ cohortor Qͥ em̃ĩ amorẽ
uituꝑat quid tãdẽ dici pt̃ nͥ
dig ͫ eẽ illũ qui extremo ĩo
nuit Carmiã uo ipã tua ati
hac̃ scribẽdi ameĩtatẽ usqra
deo ꝓbo ut ĩt nasoẽs ⁊ ꝓper¬
sios ⁊ tibellios te existimẽ co
locandũ hii em̃ emẽdãtissiẽ
ornatissiẽq om̃i elegiã sap̃sisse
putãt᷑ ded unũ suas uolo me
nõ tã tibi eximiã hac palmã
ille ẽ emĩ qui u̾ba t̾ dictat qui
s nõ ego rredulꝰ ill Nã cona¬
tũ esse me atq conaĩ ceteꝵ lõ¬
ge abeẽ Te uo nequaꝙͣ adula¬
tũ s beĩuolẽ ͣ mei deceptũ in¬
telligo Uale ⁊ totidie scbẽ ad
ut facis dignũ amõe ⁊ mus
ne cesses Gloria quippe a gen¬
do ꝑiclitando q acq̃rit᷑ n ͨ spet¬
tãtib coroẽ s c̾tãtib parã᷑ Ite¬

Expanded text:
ocato verbis tuis. Equidem si talis est furor tuus qualem ipse modo descripsi, non modo indulgeo illi quod me flagitas, verum etiam ultro te ad illum cohortor. Qui enim amorem vituperat, quid tandem dici potest nisi dignum esse illum qui extremo in onuit. Carmina vero ipsa tua atque hanc scribendi amoenitatem usque adeo probo, ut inter Nasones et Propertios et Tibullos  hi enim emendatissime ornatissimeque omnium elegiam scripsisse putantur. Sed unum scias volo, me non tam tibi eximiam hanc palmam Ille est enim qui verba tibi dictat, qui“sed non ego credulus illis”. Nam conatum esse me atque conari, ceterum longe abesse, te vero nequaquam adulatum sed benivolentia mei deceptum intelligo. Vale et quotidie scribere aliquid, ut facis, dignum Amore et Musis ne cesses; gloria quippe agendo periclitandoque acquiritur, nec spectantibus coronae sed certantibus parant
Abbreviated transcription (Latin):
tate p̃stat tãto poema ꝙ ex fu¬
rõẽ sit sanoꝵ homi artificio ẽ
ante ponẽdũ hĩc ille sũt a bo
sb̾ arma coactã chesperia. Maior
ñ nascitͥ ordo maiꝰ opꝰ mon̾eo
ad totũ uaticãtes ore more¬
platũ ẽ a noeta Qrͥd g ͦ nati¬
cimũ quid misteriũ quid ue po¬
ma hattemꝰ in᷑ dañ sit De amo¬

Expanded text:
itate praestat, tanto poema, quod ex furore fit, sanorum hominum artificio est anteponendum; hinc illae sunt a bonm totamque sub arma coactam / Hesperiam. Maior nascitur ordo, / maius opus moveo”. Quod totum vaticinantis more prolatum est a poeta. Quid ergo vaticinium, quid misterium quidve poema hactenus mihi dictum sit; de amo
Abbreviated transcription (Latin):
suo illo corripiũ᷑ furoe qua de
cã uates eos nũcupamꝰ qͣi fu¬
roe quodã correpto Qͥ uõ abs¬
ꝙ̃ furõe mustiꝵ poeticas ad fo¬
res ut ĩꝙ pło accedͭ sperãs
qͥsi arte quadã poetã bonũ eua¬

Expanded text:
ripiuntur furore, qua de causa vates eos nuncupamus quasi furore quodam correptos. Qui vero absque furore Musarum poeticas ad fores, ut inquit Plato, accedit, sperans quasi arte quadam poetam se bonum eva
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ ĩuestigae̾ sit cu̾a Michi
ueõ tu nũc carmĩb tuis mĩa¬
bilissĩ fontis hꝰ latices ut ue
dixerĩ ꝑ fudist iuuenestẽ ꝓfec¬
to me sensi stañ atz illa ꝑlegi
Gramoiq depõĩta etate adiu¬
an alia quapiã roẽ ut ĩ eoꝵ af¬
fectũ quos actẽte ĩspicimꝰ silĩ¬
tudiẽ traducam᷑ Gͦd ĩ uisu ⁊̃
fletu lis ĩtuei Te i᷑ amãtẽ ãpi¬
aẽs ac toto affectu effuse loꝙ̃¬
bis mala ꝓfectoes ac detes¬
tanda altã ex dĩne mẽtis a¬
lienacõe duum rursꝰ fuoris

Expanded text:
mihi vero tu nunc carminibus tuis mirabilissimi fontis huius latices, ut vere dixerim, superfudisti; iuvenescere profecto me sensi statim atqua illa perlegi graviorique deposita aetate ad iuan alia quapiam ratione, ut in eorum affectuum quos attente inspicimus similitudinem traducamur? Quod in risu et fletu licet intueri. Te igitur amantem inspiciens ac toto effectu effuse loqubis, mala profecto res ac detestanda, altera ex divina mentis alienatione; divini rursus furoris
Abbreviated transcription (Latin):
in arsos pubẽq sabellũ Assue¬
tũq malo ligurẽ uolstos que¬
rutos extulit h ͨ decios mar̾os
magnos q camillos Ocipiadas
duro belli et te mͣiẽ tesar sal¬

Expanded text:
Marsos pubemque Sabellam adsuetumque malo Ligurem Volscosque verutos extulit, haec Decios, Marios, magnosque Camillos, Scipiadas duros bello et te, maxume Caesar, q
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uolumꝰ suũ auꝰq morbũ ex ꝓbra¬
tura mittamꝰ Sic̃ ebrioso uina uali¬
tudinario medicamẽta Maledictũ n
ĩcrpit eẽ nõ munꝰ ĩ q ͦ uitiũ acapiẽ¬
tis agnosc᷑ Si arbit̾ũ dãdi penes nos

Expanded text:
tere volumus, suum cuique morbum exprobratura mittamus, sicut ebrioso vina et vtudinario medicamenta. Maledictum enim incipit esse, non munus, in quo vitium accipientis adgnoscitur. Si arbitrium dandi penes nos
Abbreviated transcription (Latin):
deliciis. n ͨ desidẽab ab senꝭ Uictꝰ t̾
ex facili sit/ n ͨ ad uolũtatẽ s ad cibũ
accede/ palatũ tuũ fames excitet nõ
sapoẽs. desideia tua ꝑuo redime qr
atq itaq ad exẽplar diuinũ ꝯͭꝰ a¬
coꝑe ad spĩtũ ꝙͣtũ potes te festina
adduce̾ di cõlmẽtie studes habita ⁊¬
nõ amene s salubrit Nec dmñ ułs
esse notũ a domo. si doͫͫa dnõ Nõ
tibi ascribas quod nõ feteis. u ͨ ma¬
paraimonia sordida n ͨ sĩplicitas neglca
aliena mieris. Si ꝯtiẽ ͣ diligis t̾pia

Expanded text:
ebis, nec desiderabis absentes. Victus tibi ex facili sit, nec ad voluptatem, sed ad cibum accede. Palatum tuum fames excitet, non sapores. Desideria tua parvo redime, quia atque quasi ad exeore ad spiritum, quantum potes, te festina reducere. Si continentiae studes, habita non amoene, sed salubriter: nec dominum esse velis notum a domo, sed domum a domino. Non tibi ascribas quod non eris, nec parcimonia sordida, nec simplicitas neglectaliena mireris. Si continentiam diligis, turpia
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ꝯmẽliã fiei de ĩamico dices nõ
nocuit mi̾ s aĩ notẽdi habuit / ⁊ cũ
putab uiudicae potuisse Scito enĩ
surre appetas nemiẽz susfodias pai¬
mã aggredẽ̾ nõ gere cõfluctũ nõ
dixeris/ Nã fraudes ⁊ doli ĩ beallẽ

Expanded text:
 Non nocuit mihi, sed animum nocendi habuit; et cum putabis, vindicare potuisse. Scito enim surro appetas, neminem suffodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum
Abbreviated transcription (Latin):
Si cõtinẽs es adulacõs de uita sitq
tibi tã taste laud̃ai a t̾pib qͣuã sif lau¬
deris ob t̾pia. letior esto qͦcẽs displi¬
ces mal/⁊ maloꝵ de te estimacoẽs ma¬
las ad uerã tibi laudẽ ast̾bas Diffi¬

Expanded text:
Si continens es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe. Diffi
Abbreviated transcription (Latin):
q digͥtatis deinde cõu̾sa ad eam ꝙͣ indigebat Tu¬
me inquit cũ sis plebeio pr̃e plebes q uiro me eq̃stri
fanulia ortam equiti romano nuptã aũcedẽ nõ erubescit
romano proferebat ẜmnonetta ut ad modũ sim qͦd
desectatus Cum et u̾ba nitorẽ grauitatẽq sine et
pronũciatio ista ueruacłam quẽdam hrẽt suauilatẽ

Expanded text:
sque dignitatis? » Deinde conversa ad eam, quam indignabatur: « Tusque dignitatis? » Deinde conversa ad eam, quam indignabatur: « Tune – inquit – cum sis plebeio patre plebeioque viro, me equestri familia ortam equitique romano nuptam antecedere non erubescis? romano proferebat sermone, ita ut admodum sim equidem delectatus, cum et verba nitorem gravitatemque sententiae et pronunciatio i
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ dice̾t hͦ cicero isi sibi in ilło uno admirabłe
uide̾tur Qd̃ enm miratur ĩ illo qͣ in singłare ꝓbat
ĩ aliis hoc nusqͣz fuisse at cõcio clamauit cũ acar¬
hoc dictũ fuisse testatur Demq Iudiciũ nim̾ositati
et me hercule saphos predare grecis u̾sibus scͥsit poe¬
mata Quis enĩ negat mulieres quasdã doctas fuisse
ut corneliam graccoꝵ et epicarin poete filias et alias
et copia optimoꝵ uboꝵ Credo studia hec maiora
nõ actinga̾t. Sz idem curio orões suas et dyalogos
ꝙͥpsit Qui autẽ cogitatoes suas lris mãdarit eũ
dicemꝰ lrãs nesciuisse at domus ei contulit adu̾boꝵ
hodie mulieres romane iũdicõ in eo elegãtissime lo¬
qũtur et puriꝯ certe qͣi uiri. Et quãꝙͣ nõ lr̃atus sit
eaꝵ sermo p̃t eciam figura ip̃ã descendi intorq uer¬
boꝵ esoquẽtiam adiiare. me audiẽte mationa q̃d
por hec temꝑa deficit ꝙͣ cõfusi st̃ ordines cũcti gͣdꝰ¬

Expanded text:
». Non diceret hoc Cicero, nisi sibi in illo uno admirabile ». Non diceret hoc Cicero, nisi sibi in illo uno admirabile videretur. Quod enim miratur in illo quasi singulare, probat in aliis hoc nusquam fuisse. 45 At concio clamavit, cum a Carhoc dictum fuisse testatur. Denique iudicium numerositatis et mehercule Sapphos praeclare graecis versibus scripsit poemata! Quis enim negat mulieres quasdam doctas fuisse, ut Cornelia Graccorum, et Epicarmi poetae filias, et aliaset copia optimorum verborum. Credo stadia haec maiora non attigerat; sed idem Curio orationes suas et dialogos scripsit. Qui autem cogitationes suas litteris mandarit, eum dicemus litteras nescivisse? 48 At domus ei contulit verborum hodie mulieres romanae iudicio meo elegantissime loquuntur, et purius certe quam viri. Et quanquam non litteratus sit earum sermo, potest tamen figura ipsa dicendi nitorque verborum eloquentiam adiuvare. 50 Me audiente matrona per haec tempora defecit? Quam confusi sunt ordines cuncti gradu
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita loquãtur Pusẜ et uapulo alterũ actiue
Alterũ passiue dicemus eadẽ boce Ego uapula ñdõ
ille uerberaudo usq ambo defensi sumꝰ Inqͥt poeta
Tu musiecculas et nit̾ces et huioi qui squilias hec
ĩtessige atq eodẽ mͦ loqui putas abfuit et defuit duo
Uirgisii autẽ et merturi uocatĩo penuiltimã nã breue
pronũciam utlongã uides te Inudeo t dico t̃ laliatẽ¬
Interdico t̾ boms nõ bona hec nequeso musiercle et mi¬
trices et uulgus in lrãtum dicẽt qui nos łrati uix dic̾ẽ
ualemus Quid si probo ꝑ ea tẽꝑa uulgarẽ ẜmonẽ dis¬
tuictũ alrato fuisse Nõne desiste debes talia oppiõi
duelliũ qui classe penos suꝑauit uulgo bellum appel¬
cõiecturã ꝙ rustici pro uilla uella dicũt prouectura
Alius gͦ uulgifmo alius lrãtoꝵ. Ac eñn cicero Inqͥt¬
de quodã putabat᷑ bene latine loqui si lrãs nesciebat

Expanded text:
atque ita loquentur? 37 Pulso et vapulo alterum active, atque ita loquentur? 37 Pulso et vapulo alterum active, alterum passive dicimus eadem voce. « Ego vapulando, ille verberando, usque adeo defessi sumus », inquit poeta. Tu mulierculas et nutrices et huiusmodi quisquilias haec intelligere, ac eodem modo loqui putas? 38 Abfuit et defuit duo Virgili autem et Mercuri vocativo penultimam natura brevem pronunciamus ut longam. ona. Haec ne quaeso mulierculae et nutrices et vulgus illiteratum dicent, quae nos litterati vix dicere valemus? 41 Quid, si probo per ea tempora vulgarem sermonem distinctum a litterato fuisse? Nonne desistere debes talia opinari? 42 Duellium, qui classe Poenos superavit, vulgo Bellum appelconiecturam, quod rustici pro villa vella dicunt, pro vectura plius de quodam: « Putabatur bene latine loqui sed litteras nesciebat
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmodũ enĩ qui latine lrateq socũtur intelligei̾t¬
qz poetarum comedias nullo prius eos docẽte ꝓfecto
ualde absurdum ẽ ita cred̾e at qui latina lingua a¬
a uulgau̾m mustis differt płiniũ tm̃ teriatione in¬
ntencio suppellectisi suppellectilẽ uariabũt Cadẽq
cũ płalr dicẽdum erit suppellectilia uariato genere¬
pronũciabũt et suppellectiliũ et suppessectilib ꝑ deũ
ĩmortalẽ nõne uidetꝭ ĩpossi ᷝ ͣ uos credẽ difficile nomẽ¬
q capis inquies at tu faciliꝰ aliquod cape dñs recte
dicẽt flectẽt uo̾ cũ opus erit ut dicãt d̾m dño dmñ.¬
Et si defeminis dicẽdum sit dñabz filiabz libertabus
dicẽt qui de marib dñis filiis libertisq dixerũt uix
me herclecum disciplmna et regla hoc facerẽt ne duin
sublatũ Cado ceaidisi cassum sigͥficet Sidecem cetidi
iñdia producta Ista questio int̾uocẽt mulieres ⁊ tucba

Expanded text:
quemadmodum hi qui latine litterateque loquuntur, intelligerentquemadmodum hi qui latine litterateque loquuntur, intelligerentque poetarum comoedias nullo prius eos docente? Profecto valde absurdum est ita credere. 32 Atque latina lingua a vulgari in multis differt, plurimum tamen terminatione, inintentio supellectili supellectilem variabunt, eaedemque cum pluraliter dicendum erit, supabunt, et supellectilium et supellectilibus. Per Deum immortalem, nonne videtis impossibilia vos credere? 34 Difficile nomen capis, inquies. At tu facilius aliquod cape. Dominus recto dicent, flectent vero cum opus fuerit, ut dicant domini, det si de foeminis dicendum sit, dominabus, filiabus, libertabus dicent, quae de maribus dominis, filiis libertisque dixerunt. Vix mehercule cum disciplina et regula hoc facerent, nedum ssublatum. 36 Cado, cecidi, si casum significet: si caedem cecidi media producta. Ita quaeso internoscent mulieres et turba,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ intelligebãt mutto niuꝰ tuiba et multitudo ẜlũdos
spectabat turba nõ uerba exaudiebat ocłoriun tĩn asptu
ludis erãt nõ in potestilo atq ingenio hͦ emĩ ĩ corum
qͥ legũt iudicio repositũ ẽ nec fortune subiacet actio
sigentur sed ut expectarẽtur Qd̾ totũ ẽ iudiciũ ocłoꝵ¬
et pauso pꝰ uobis ptãs data ẽ cõdecorãda ludos senicos
nolite siire per uos aetem musicã retidere ad paucos
spctandũ multitudinẽ cõuenise pocte aute ũba ne actores qͥd̃
ipp̃s iitellexisse insi pͥus docerõtur. Nichil ige poete nichil
eoꝵ fabule ad sermonẽ uulgii ꝑtinẽt Non cñ m . uboꝵẜ¬
firmissimatue oppinionis fundamẽta nͭ. balere oñdi do¬
potestis ut credatis mut̾ces et muliertulas et hũoi turbã
Ita tunc nasci ut qui nos tot nrgr̃is tanto usu uix te¬
nemus illi nullis nigr̃s assequẽtur ut eo mͦ loq̃rẽt᷑

Expanded text:
non intelligebant, multo minus turba et multitudo. 25 Sed ludos non intelligebant, multo minus turba et multitudo. 25 Sed ludos spectabat turba, non verba exaudiebat, oculorum tantum aspectu ludis erat, non in poetae stylo atque ingenio. Hoc enim in eorum qui legunt iudicio repositum est, nec fortunae subiacet. Actioligerentur », sed « ut spectarentur ». Quod totum est iudicium oc post: « Vobis potestas data est condecorandi ludos scaenicos. Nolite sinere per vos artem musicam recidere ad paucos spectandum multitudinem convenisse. Poetae autem verba ne actores quidem ipsos intellexisse, nisi prius docerentur. Nichil igitur poetae, nichil eorum fabulae ad sermonem vulgi pertinent. Non enim firmissima tuae opinionis fundamenta, nichil valere ostendi, dopotestis ut credatis nutrices et mulierculas et huiusmodi turbam ita tunc nasci, ut quae nos tot magistris, tanto usu vix tenemus, illi nullis magistris assequerentur, ut eo modo loquerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbaut nũc intelligũt missax solep̃nia. Quare h t̾a
oratoꝵ inducta rõ nõ efficit id qd̵ uis ht̃ eim̃ apꝑc̃ciã
quẽdam pͥma fronte sod sitricte discuciãtur nichil ad¬
modũ importat de pretis autẽ eoꝵq fabulis uideo te
longe alr sentire ꝙͣ ego senciam. Tu cñ turbam cõueĩsse
putas ad cornuã pote intelligẽda Ego aũt cõueuisse
puto ad ludos senicos spectãdos Itaq nõ auditores qui
aderãt sed spectatores discebãtur a gebatur eũ sabula
magno edilium apꝑatu nec solũ gestib ueꝵ ⁊̃ tibiarũ
modis et ꝑͣ tiescenda prodidabãt Ad hec me hertule spetãda
uix steti Q sciebam dubiã fortuuã ẽe senicam speĩcta
certum mͥ laborẽ subtuli Easdẽ ag̾e cepi ut ab eodẽ als
aꝑte oñdit neactores quidẽ ipos sapͥta poetaꝵ ĩtllige̾
insi a poctis pͥmo illa didicissẽt si igr ingrĩ ipĩ agelidi

Expanded text:
verba ut nunc intelligunt Missarum solemnia. 17 Quare haec tua verba ut nunc intelligunt Missarum solemnia. 17 Quare haec tua oratorum inducta ratio non efficit id quod vis. Habet enim apparentiam quandam prima fronte, sed, si trite discutiatur, nichil admodum importat. 18 De poetis autem eorumque fabulis video te longe aliter sentire quam ego sentiam. Tu enim turbam convenisse putas ad carmina poetae intelligenda, ego autem convenisse puto ad ludos scenicos spectandos. Itaque non auditores qui aderant, sed spectatores dicebantur. 19 Agebatur enim fabula magno aedilium apparatu, nec solum gestibus, verum etiam tibiarum modis et personati e scena prodibant. Ad haec mehercule spectanda vix steti. Quia sciebam dubiam fortunam esse scenicam, spe incerta certum mihi laborem sustuli, easdem agere coepi, ut ab eodem alias aperte ostendit ne actores quidem ipsos scripta poetarum intelligere, nisi a poetis primo illa didicissent. Si igitur magistri ipsi agendi
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ oratores ꝙ in senatu muoicis q latĩe lrãte q lo¬
querẽtur nichil oppiõnẽ tuã adiuuat Erãt eni
ĩ senatu et iudiciis ab hoc̃es lrãtos oratoris ẜimo itaq
hec duoloca nichiladrem ꝑtinet tuã restat cõcio
ĩ qua ad doctos smił ĩ doctosq hẽbatur orõ neq
eñ ab appⁿ ͤ populi turba folũ ĩ insinue fortis hoĩes
nõ adpistores tiñ et lamstas s multo magis ad eos
oratorẽ latine lr̃ateqz cõcionãtem p̃clare ĩtelligebãt
illud nos late nõ dz oratores ipõs alr sc̃psisse droes
suas ꝙͣ dixerãt qd et apud grecos et apud latinos
et compciꝰ idip̃m qd dixan̾t lr̃is mãdabãt ut q̃dam
in cõcione dicta u̾bis forsan uulgatis et aꝑtis ad ĩtelligẽtiã
oratoribz quidẽ hoc michi dicta suit in senatu enĩĩ et iudicis
adsciẽtes liãs loq̃bantur lrãte in cõcionibus uo̾ ⁊̃ ad sciẽtos¬
lras. Aderãt qͦ indocti quidam hic sic intelligebãt oratoris

Expanded text:
 oratores quod in senatu iudiciisque latine litterateque loquerentur, nichil opinionem tuam adiuvat. Erat enim in senatu et iudiciis ad homines litteratos oratoris sermo. Itaque haec duo loca nichil ad rem pertinent tuam. 12 Restat concio, in qua ad doctos simulque indoctos habebatur oratio. Neque enim appellatione populi turba solum et infimae sortis hominesad pistores tantum et lanistas, sed multo magis ad eos oratorem latine litterateque concionantem praeclare intelligebant, illud nos latere non debet, oratores ipsos aliter scripsisse orationes suas quam dixerant, quod et apud Graecos et apud Latinos et comptius id ipsum quod dixerant litteris mandabant, ut quaedam in concione dicta verbis forsan vulgatis et apertis et ad intelligenoratoribus haec michi quidem dicta sint. In senatu enim et iudiciis ad scientes litteras loquebantur litterate, in concionibus vero etiam ad scientes. Aderant
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem pͥma ac potissima rõ ẽ qd oratores ĩ senatu
Iudicisq et tõcionib latine orabãt qd̵ nõ fecissẽt
q comedie recitabãtur ad ppłm ea ipalĩgua qͣ
scpͥte st̃ idq signũ est ais ꝙ eodẽ modo uulgus
loq̃batur quõ enim delectarẽt insi ĩtelligentur
argumẽta opimonis tue Ego aũt nõ maiora ista
putaᷤ. quã nũc sunt euugelia missaꝵq ollẽpnia
latine ac lrãte in audiẽtiũ turba pronũdiciari

Expanded text:
quidem prima ac potissima ratio est quod oratores in senatu iudiciisque et concionibus latine orabant, quod non fecissent ecitabantur ad populum ea ipsa lingua qua scriptae sunt, idque signum esse ais quod eodem modo vulgus loquebatur. Quomodo enim delectarent nisi intelligerentuargumenta opinionis tuae. Ego autem non maiora ista puto quam nunc sint Evangelia Missarumque solemnia latine ac litterate in audientium turba pronunciari.
Abbreviated transcription (Latin):
et aliquid qͦsdam emãdante loquẽtes apparet Het
ad libellũ tuũ rũdisse uolui Quib site in sinam
traxi satis dictũ puto Sin ꝑstas in oppiõe tua sec
rõnum ncͣtctati cedis Plura ⁊̃ polliteror in eã sũam
me ẽẽ dicturum uale

Expanded text:
et alios quosdam emendate loquentes apparet. 54 Haec ad libellum tuum respondisse volui, quibus si te in sententiam traxi, satis dictum puto; sin perstas in opinione tua, nec rationum necessitati cedis, plura etiam polliceor in eam sententiam me esse dicturum. Vale
Abbreviated transcription (Latin):
tellus nec pulchergãtes atq aueo turbidꝰ h̾emꝰ
laudibz ytalie certent nõ bactra nec uidi totaq
turriseris panchaia puiguis arains h ͭͤ loca nõ
tauri spirãtes naribz igne in u̾c̾tere satis in¬
manis dentibz idri nec galeis densisq uirũ seges
orruit astis Sz grãde fruges et bachi massicus
humor impleu̾e tenẽt olee armẽtaq leta huic
bellator equꝰ cãpis sese arduus infert ħͥ uer¬
assiduũ atq alienis mẽsib estas Bis grauĩde
pecudes bis ponus bis utilis arbos adde tet eg̾gia¬
tãtos te lauri mayie te fluctibz et fremitu ĩsurgẽs
uenace marmo. An in eorẽ portus lucrino q addita
dauitra atq indignatũ magnis clamorib equor
hec ead̃ argerti riuos erisqz metalla ostendit ueius
atqz auro plurima fluxit hec genus acreuiꝵ m᷑ sos
puellẽq sabellam assuetũ q malo liguire uolscos¬
q uerutos extullit hec decios marios magosqz ca¬
nillos scipiades duro bello et te maxĩe cesar Salue¬

Expanded text:
terra, nec pulcher Ganges atque auro turbidus Hermus laudibus Italiae certent, non Bactra neque Indi totaque turiferis Panchaia pinguis harenis. Haec loca non tauri spirantes naribus ignem invertere satis inmanis dentibus hydri nec galeis densisque virum seges horruit hastis; sed gravidae fruges et Bacchi Massicus humor inplevere; tenent oleae armentaque laeta. Hinc bellator equus campo sese arduus infert; adsiduum atque alienis mensibus aestas bis gravidae pecudes, bis pomis utilis arbos. At rabitantos? Te, Lari maxume, teque, fluctibus et fremitu adsurgens Benace marino an memorem portus Lucrinoque addita claustra atque indignatum magnis stridoribus aequorec eadem argenti rivos aerisque metalla ostendit venis atque auro plurima fluxit. Haec genus acre virum, Marsos pubemque Sabellam assuetumque malo Lygurem Volscosque verutos extulit; haec Decios, Marios magnosque Camillos, Scipiadasque duros bello et te, maxime Caesar, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tprĩs tãis spinuãcia pectora triton appullerat
lassosqz frequẽs extẽderati orbes Conti᷑. sublime
uolaus a dmema gallis Condita laugeris onis
ostental pellẽ Perueĩt aduẽtu uenis pulsata reced̃t̃
Aubila csarescũt puris aqͥlonib alpes Ego igr̃¬

Expanded text:
rum terris spumantia pectora Triton adpulerat lassosque fretis extenderat orbes. continuo sublime volans ad moenia Gallis condita, lanigeri suis ostentantia pellem, pervenit. adventu Veneris pulsata recedunt nubila, clarescunt puris Aquilonibus Alpes.
Abbreviated transcription (Latin):
uale et cotidie scribere aliquid ut facias dignum
amore et mus ne cesses Glia quippe agendo peri¬
clitaudo que acquiritur nec spectãtib corone sed
certantib apꝑant᷑. Iterum uale nonͣ octobs floren.¬

Expanded text:
Vale et quotidie scribere aliquid, ut facis, dignum Vale et quotidie scribere aliquid, ut facis, dignum Amore et Musis ne cesses; gloria quippe agendo periclitandoque acquiritur, nec spectantibus coronae sed certantibus parantur. Iterum vale. Nonis octobris Floren
Abbreviated transcription (Latin):
idulgeo illi quod me flagitas uerum ecĩa ultro te
ad illum cohortor. Qui enim aniorẽ uituperat quid
tandẽ dixi p̃t nͥ dignũ ẽẽ illum qui extremo in odio
cunctoꝵ uerletur Sed hec satis in epsa p̃sertini quo
Longitudiiẽ renuit Carmina bo pã tudatq hãt
scribendi amenitatẽ usq adeo probo ut int̾na fores
et propercios et tibulos te existimẽ collocãdumi hi emi
emãdatissime ornatissime oĩm elegiã sctipsisse putãt᷑
Seounum scias uolo nom me nent᷑ eximiã hac palnã
ẽẽ tribuendam existimare quam amori. Ille est guim qͥ
uerbat dictat qui senclaboñdit quiuarictatẽ et copiã
et eleganciam subuimistrat qd uero me tantopere
laudas car minib tuis fateor Idem mͥ qđ thenustodi
euenire uednon ego credulus illis nã conatum ẽc̃
meatq conari Ceterum longe abeẽ. Te uo neq̃ꝙͣ
adulatum ẜ beniuolẽtia mei deceptum ĩtelligo

Expanded text:
indulgeo illi quod me flagitas, verum etiam ultro te indulgeo illi quod me flagitas, verum etiam ultro te ad illum cohortor. Qui enim amorem vituperat, quid tandem dici potest nisi dignum esse illum qui extremo in odio cunctorum versetur? Sed haec satis, in epistula praesertim, quae longitudinem renuit. Carmina vero ipsa tua atque hanc scribendi amoenitatem usque adeo probo, ut inter Nasones et Propertios et Tibullos te existimem collocandum; hi enim emendatissime ornatissimeque omnium elegiam scripsisse putantur. Sed unum scias volo, me non tam tibi eximiam hanc palmam esse tribuendam existimare quam Amori. Ille est enim qui verba tibi dictat, qui sententias ostendit, qui varietatem et copiam et elegantiam subministrat. Quod vero me tantopere laudas carminibus tuis, fateor idem mihi quod Themistocli evenire, “sed non ego credulus illis”. Nam conatum esse me atque conari, ceterum longe abesse, te vero nequaquam adulatum sed benivolentia mei deceptum intelligo.
Abbreviated transcription (Latin):
pulcritudinẽ comtẽplacõe eius effigiem uisu intuentes
acerrimo ac uiolentissimo sensuũ nr̃oꝵ stupẽtes ac uelt
extra nos poĩti totis affectibus ĩ illũ corripim᷑ ut non
munus ue ꝙͣ elegant̾ dictum sit amãtis aiãm ĩ alieno
corporeuitam duce hec igitur uehemẽs occupacio
am̃i atq correp. amor uocatur diuina quedã aliena¬
cio ac uelut sui ipĩus obliuio et id cuius płcectudiẽ
admiramur trausfusio Quẽ si furorẽ ac uesaniã
appellas concedam equidẽ atq fatebor dituri modo
intelligas neq poctam bonũ ẽe ullum posse nͥ huiꝰ¬
scemodi fuxorẽ correptũ neq futura p̃uid̾e̾ uaticinãtes
nͥ pet huiusmõi furorẽ neq perfcẽ atq eximie deũ coli
nͥ huiuscemõi mentis a lienacõe De furore igitur
hactenus mͥ dictum sit prouocato uerbis tuis eqͥdẽ
si tulis est furoe tuus qualẽ ip̃e modo descripsi nõ mͦ

Expanded text:
pulchritudinis contemplatione, cuius effigiem visu intuentes pulchritudinis contemplatione, cuius effigiem visu intuentes acerrimo ac violentissimo sensuum nostrorum, stupentes ac velut extra nos positi, totis affectibus in illum corripimur, ut non minus vere quam eleganter dictum sit amantis animam in alieno corpore vitam ducere. Haec igitur vehemens occupatio animi atque correptio amor vocatur: divina quaedam alienatio ac veluti sui ipsius oblivio et in id quoius pulchritudinem admiramur transfusio. Quam si furorem ac vesaniam appellas, concedam etiam atque fatebor, dummodo intelligas neque poetam bonum esse ullum posse nisi huiusmodi furore correptum, neque futura praevidere vaticinantes, nisi per huiusmodi furorem, neque perfecte neque eximie deum coli, nisi per huiusmodi mentis alienationem. De furore igitur hactenus mihi dictum sit provocato verbis tuis. Equidem si talis est furor tuus qualem ipse modo descripsi, non modo
Abbreviated transcription (Latin):
istã cic furorẽ et qrͣ abstractionẽ raptũ q hoĩs cͥca
rcm diuiuã dixerit ẽẽ malum Quit uo̾ nõ bonuni
atqz laudabile amplonei loco uersari sencio Extãt
cĩ exempla bene nun̾iabilia diuinoꝵ hom̃i si forte
siberet ac in parte or̃onem extendere sed prolixitatem
n re prospicua reiciendum cẽseo Circa misterlaigit᷑
furorẽ eẽ malũ constat Quid autẽ uaticran furor ẽ
illum quoq nõ ẽẽ malũ uel ex eo patet ꝙ bona per¬
multa ab illo proueniũt sibila qͦ et hiiõĩ surentes
Sane exiguis aut nullis pocte quoq nũc demũ bom
Qui uo absq surore musarũ poeticas ad fores ut
inquit pło accedit sperãs qiͣ arte quadã poetam se
bonũ euasurũ manus ipe atq eius poll pre illa q̃¬
ex furore est hec que ex prudencia dis perditur poetariun gͦ furor
amus est amãtium uero ad uenere Oritur autem ħ ex ũe

Expanded text:
istam ac furorem et quasi abstractionem raptumque hominis circa istam ac furorem et quasi abstractionem raptumque hominis circa rem divinam dixeritile? Amplo me in loco versari sentio: extant enim exempla paene innumerabilia divinorum hominum, si forte liberet hac in parte orationem extendere, sed prolixitatem in re conspicua reiciendam censeo. Circa misteria igitur furorem non esse malum constat. Quid autem vaticinii? Furorem illum quoque non esse malum, vel ex eo patet quod bona permulta ab illo proveniunt. Sibyllae quippe et huiusmodi, furentes ere, sanae vero exiguis aut nullis. Poetae quoque tunc demum boni Qui vero absque furore Musarum poeticas ad fores, ut inquit Plato, accedit, sperans quasi arte quadam poetam se bonum evasorum, inanis est ipse atque eius poesis. Prae illa quex furore est, haec quae ex prudentia disperditur. Poetarum ergo furor a Musis est; amantium vero a Venere. Oritur autem hic ex verae
Abbreviated transcription (Latin):
quam et debaticinio supradicebamꝰ. Non enim
onnte opus poeuia est ut si uersibz quidẽ cõstet
Sed illud prestans sed hec honorata nũcupatõe
dignũ ꝙ afstatu quodam diuino enuititur Itaq
qñ baticiunĩ coniectioni dignitate prestat tanto
poema ꝙ ex furore sit fauorũ hom̃i artisicio est
aũponẽdum huic illic sũt a bono poeta qiͣ uesam
hoĩs emuisse uoces uñ iubetis ne dee Et uirgiluis
dicam horrida bella dicam acies actosqz animis
in prelia reges Tirrenãq manũ totã sed sub arma
coactam hesperiam maior rerum in nascitur ordo
Lauis opus moneo quod totũ uaticiuãt ĩore
prolatum est a pocta quid gͦ uaticimũ qͥd misteriũ
quid uepremia actemus mͥ dictum sit de amiore ãt
poestea dic̾emus Nũc autẽillũd ostẽdendum est
has furoris spẽs dequibz supͣ diximus non essema¬
las Pͥmũ en ĩamisteriis incipiã quis alienatõnẽ

Expanded text:
quam et de vaticinio supra dicebamus. Non enim quam et de vaticinio supra dicebamus. Non enim omne opus poema est, ne si versibus quidem constet, sed illud praestans, illud hac honorata nuncupatione dignum quod afflatu quodam divino emittur. Itaque quanto vaticinium coniectationi dignitate praestat, tanto poema, quod ex furore fit, sanorum hominum artificio est anteponendum; hinc illae sunt a bono poeta quasi vesani hominis emissae voces: “unde iubetis / ire deae?”; et Virgilius “dicam horrida bella / dicam acies actosque animis in proelia reges / Tyrrhenamque manum totamque sub arma coactam / Hesperiam. Maior rerum mihi nascitur ordo, / maius opus moveo”. Quod totum vaticinantis more prolatum est a poeta. Quid ergo vaticinium, quid misterium quidve poema hactenus mihi dictum sit; de amore autem postea dicemus. Nunc autem illud ostendendum est, has furoris species, de quibus supra diximus, non esse malas. Primum enim, ut a misteriis incipiam, quis alienationem
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs due una ex humanis prouemiẽs iuorbis mala
proscõ res ac detestanda altera ex diuina mentis
alteratione duuni rursus furoris partes quatuor
uaticimũ misterium poss et amor hiis uero dõs
totidem preesse ueteres putauerũt lãbaticimũ
appoli ministerium dioni sio pocticam musis amorẽ
ueneri tribuebant et uaticimũ est sed illa tm̃ mõ¬
magnã tui mẽtem am̃i q deluis inspirat uates
aperit q futura ut maro inquit. Nam aruspices et au¬
gures et comiectures ac cetera huoi turba nec uates
quidem ipĩ sunt nec corum opus uaticinũ est sed
sanorum hom̃ prudencia et ingemiosa rerum futuraꝵ
cõiectacio Misteria uero circa religionem expiatões¬
q et propiciatoẽs duum mim̾is uersantur cum ue-¬
hemẽciori quadam mẽtis concitatione Qualiaĩ
sacris u̾bis libris per multa ad placãdam celestem
Iram quibusdam suppliciis factitata leguntur
Poema quoq eandem fere det̾ͥminatõnẽ recipit

Expanded text:
species duae: una ex humanis proveniens morbis, mala species duae: una ex humanis proveniens morbis, mala profecto res ac detestanda, altera ex divina mentis alienatione; divini rursus furoris partes quattuor: vaticinium, misterium, poesis et amor. His vero deos totidem praeesse veteres putaverunt: nam vaticinium Apollini, misterium Dionyso, poeticam Musis, amorem Veneri tribuebant. Et vaticinium “magnam quoi mentem animumque / Delius inspirat vates aperitque futura”, ut Maro inquit. Nam haruspices et augures et coniectores ac cetera huiusmodi turba nec vates quidem ipsi sunt nec eorum opus quidem vaticinium est, sed sanorum hominum prudentia et ingeniosa rerum futurarum coniectatio. Misteria vero circa religionem, expiationes et propitiationes divini numinis versantur cum vehementiori quadam mentis concitatione, qualia in Sacris Libris permulta ad placandam coelestem iram quibusdam suppliciis factitata leguntur. Poema quoque eandem fere determinationem recipit
Abbreviated transcription (Latin):
ons quidem si fabulis pictuisq credi¬
mus esse peribet᷑ in quosenes dernt᷑si
in uuẽtam recipiant. Optandissime profecto
limphe et quas opere pretium sit de ꝓberura ta¬
probauan usqz pegrinãdo disquirẽ sed aliis qͥdem
ubi nam gentiñ reperiantur inuestigare sit tura¬
michi non tu mĩc carminib tuis nurabilissimis
fontis huins latices ut et uere dixerim su ꝑfudisti
Inuenescere prosc̃õ me sensi statim atq illa perlegi
grauiori q deposita etate ad inuc̃tam reduci nã hᵒͦ.
fieri dicamus. An aliam qua piã rõeut in eorum
affectum actente inspicinus smmilitudinẽ traduta¬
mur quod in risu et fletu licet intueri Te igitur
amãtem inspicimus ac toto affectu fuse loquẽtem
disꝑeam in ap̃e quoq amare Incepcrim sed añ omiã
discurtiendũ est quod de furore scripsisti inquiens
alz ego certe sic accipio quasi laudis furor sit nõ
uituperatoĩs suit cñm furoris ut apłõe tradit᷑

Expanded text:
Fons quidam, si fabulis picturisque credimus, esse perhibetur in quo senes demersi iuventam recipiant: optandissimae profecto limphae et quas operae pretium sit de Hibernia Taprobanam usque peregrinando disquirere. Sed aliis quidem ubinam gentium reperiantur investigare sit curamihi vero tu nunc carminibus tuis mirabilissimi fontis huius latices, ut vere dixerim, superfudisti; iuvenescere profecto me sensi statim atqua illa perlegi graviorique deposita aetate ad iuventam reduci. Natura hoc fieri dicemus an alia quapiam ratione, ut in eorum affectuum quos attente inspicimus similitudinem traducamur? Quod in risu et fletu licet intueri. Te igitur amantem inspiciens ac toto effectu effuse loquentem, dispeream nisi ipse quoque amare incoeperim! Sed ante omnia illud discutiendum est quod de furore scripsisti inquiens:Id alius forsan aliter, ego certe sic accipio, quasi laudis furor sit non vituperationis. Sunt enim furoris, ut a Platone traditur,
Abbreviated transcription (Latin):
meretriculas ad hunc egrũ ꝑmisit accedere que dolo¬
is enis nõ modo ullis remediis fouerent Uerũ insũ¬
per dulcibꝰ alerent uenenis Et oportune nr̃o epigra¬
mati subuĩgit dicens hec sunt eñ que in fructuosis
affectuũ spimis ubetẽ fructibus racionis segetẽ ne¬
cant. hoñ mentes assuefacuĩt morbo nõ liberãt Sed

Expanded text:
meretriculas ad hunc aegrum permisit accedere, quae dolores eius non modo ullis remediis fouerent uerum insuper dulcibus alerent uenenis? Hes sunt enim permisit accedere? Hae sunt enim quae infructuosis affectuum spinis, uberem fructibus rationem segetem necant, hominumque mentes assuefaciunt morbo, non liberant. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ronomnio dñ uoce p̃ceptũ. mulieris captiue
radendũ caput. suꝑcilia. om̃s pilos et ung¬
ues corꝑis amputandos et sic eã habendam
mus. Si et ego sapienciã secularẽ ꝓpter elo¬
quii uenustatẽ et mẽbroꝵ pulcrit udinẽ de
ancilla atq captiua israelitem facere cupio
et si quid in ea mortuũ est uoluptatis erro¬
ris. libidinũ uł p̃cido uł rado. et mixtꝯ pu¬
rissimo corpori uernaculos ex ea genero dnõ
sabaoth. labor mens in familia xpĩ ꝓficit stu¬
prũ in alienã auget numerũ conseruoꝵ hec ille

Expanded text:
ronomio domini uoce praeceptum, mulieris captiuae radendum caput, supercilia, omnes pilos et ungues corporis amputandos et sic eam habendam m, si et ego sapientiam saecularem propter eloquii uenustatem et membrorum pulchritudinem de ancilla atque captiua Israhelitin facere cupio, si, quidquid in ea mortuum est idolatriae, uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado et mixtus purissimo corpori uernaculos ex ea genero domino sabaoth? labor meus in familiam Christi proficit, stuprum in alienam auget numerum conseruorum. Ose