comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tratus peto aculmine ur̃i a postolatus et quã qua uacilletcalõ¬
niae abiectio ubi lacrimarum ẽ intercessio cũ lacrimae non
sint signa calumniae tamensint opto & lacrimabiles calumniae
et calumni abiles lacrimae sed utrũq ꝓlicenciosa amoris prae¬
sumptione non autem pro arrogantiae temeritate. Sediam
causa mexordiar Septimum nifallorannũ tempora girant ex
quo memini me libros ate conditos originũ postulasse et uario
diuersoqimodo et p̃sentem mefrus tratũ esse et absentinlinde
uos rescripsisse sed subtilidilatione modo nec dumesseper¬
fectos modo nec dũ scriptos modo meas litteras interce disse
aliaq multa opponens Ad hancus que diemper uenimus
et sine patitionis effectumanemus obhocet egouertam
pracces in qua elrellam ut quod sub plicatione ne quiui
uel calumnus lacessendo ualeam adipisci saepenausq solet mendieo
prodes se uociferato. quo citca quir quesso s finidre nor tolbens

Expanded text:
tratus peto a culmine vestri apostolatus: et quanquam vacillet calumtratus peto a culmine vestri apostolatus: et quanquam vacillet calumniae objectio, ubi lacrymarum est intercessio, cum lacrymae non sint signa calumniae, tamen sint opto et lacrymabiles calumniae, et calumniabiles lacrymae. Sed utrumque pro licentiosa amoris praesumptione, non autem pro arrogantiae temeritate. Sed jam causam exordiar. Septimum, ni fallor, annum tempora gyrant ex quo me memini libros a te conditos Originum postulasse, et vario diversoque modo praesentem vos me frustratum esse, et absenti nihil inde vos rescripsisse, sed subtili dilatione modo necdum esse perfectos, modo necdum scriptos, modo meas littaliaque multa opponentes, ad hanc usque diem pervenimus, et sine petitionis effectu manemus. Ob hoc et ego vertam preces in querelam, ut quod supplicatione nequivi, vel calumnia lacessendo valeam adipisci. Saepe namque solet mendico prodesse vociferatio. 3. Quocirca cur, quaeso te, mi domine, non tribuas
Abbreviated transcription (Latin):
cu tt minsi buetumn it poo pecatis mes manfestales uitnon fu
dignus muabperilag e reelo quia Statimemiuuras mneoilla pitarcũ
tu is puen regilis admeuenit dedi ubiculario meo illc̃ pitacũ¬
Et confestima mbulaui ad principẽ et postea perlegerem et rescri¬
berem Reuers us depalatioregis non solum scriptatua non inue¬
nisedetai quid quid aliud in cartis fuit perit et id crcosertdus
occasi oueoerto roseribemihi et gratiã uerbitui ñ auferas ut quod
enops dde lis toper diclilterum gratiatua recipia et manusia ora
Ioletrepleri lactitia homo interior acspiritalis cũ in quisstione
fungitur amantis. obiduellemeũ ẽ midñereuerentissi menisi
culparũ maceria m earũ obsistat et benigne tein quisitionem meã
amplectere et que rel larũ calumniam patienter accipere
Vtrũ enimago et officiũ inquisitionis persoluo et tibi contra
te causa rũ mearũ necessitates dirigo quodutbenignissime
audituituo admittas in ingres suhuius dictationis portuqꝑs¬

Expanded text:
autem mihi evenit pro peccatis meis, manifestabo, quia non fui dignus tua perlegere eloquia, statim ut accepi pittatium tuum, puer regius ad me venit, dedi cubiculario meo illud pitet confestim ambulavi ad principem, ut postea perlegerem et rescriberem. 2. Reversus e palatio regis, non solum scripta tua non inveni, sed etiam quidquid aliud in chartis fuit periit. Et idcirco, scitoccasio venerit, rescribe mihi. Et gratiam verbi tui non auferas, ut quod ex meo delicto perdidi, iterum gratia tua recipiam. Et manu sua. Ora Solet repleri laetitia homo interior ac spiritualis, cum inquisitione fungitur amantis: ob id velle meum est, mi domine reverentissime, nisi culparum maceria mearum obsistat, et benigne te inquisitionem meam amplecti, et querelarum calumniam patienter accipere. Utrumque enim ago, et officium inquisitionis persolvo, et tibi contra te causarum mearum necessitates dirigo, quod ut benignissime tuo auditui admittas, in ingressu hujus dictationis portuque pros
Abbreviated transcription (Latin):
nus nr̃t deces sit habeas misericor diae curam et hoc filiotuo nostro
domno suggeras. ut illũ illiloco peraeficiat. Cculus doctrinae
sanctitas ceteris sit uitae forma hunc autem filium praesentem
beatissime potestatiurãe peromnia commendo Et tam de his quae
hic suggessimus quã etiã dehis quae supra questifuimus elo quio
ur̃o per eum inlus trarimereamur

Expanded text:
nus decessit, habeas misericordiae curam. Et hoc filio tuo nostro nus decessit, habeas misericordiae curam. Et hoc filio tuo nostro domino suggeras, ut utilem illi loco praeficiat, cujus doctrina et sanctitas caeteris sit vitae forma. Hunc autem filium praesentem beatissimae potestati vestrae per omnia commendo, et tam de his quae hic suggessimus, quam etiam de his quae supra questi sumus, eloquio vestro per eum illustrari mereamur
Abbreviated transcription (Latin):
bat inuenitur recedere Obsequio autẽ mate seruitutis dependo iura
salutis & quae sopietatẽ sanctissime urãe potestatis ut ꝓreorantae
digneris quatenus cotidie fluctiart̃ animãln malis t̃uo int cessu
luorinis et ad oortum acternaȩ tranquillitatis deducas erutã amiserus et
scandalis. Dul cemib fuit diuad teloqui quasi coram positus uul cũudertt̃
fnuisa cus. Nd eone cuerbos tatem cui et temeritaten forteini inuati
sed au dioe aut aliud agere debui tantum ut qđ noliuistiper humliatem
sal cuntribuas pertumultucintem in probitatem. Ecee quaincuimaudr¬
ciae de dit mnili gratia urã beneaolentiae et ideosi qui din hoc dis plicuerie
sbimnputa quactantumamat ut timorem tollat. N lamperfectacaritis
foris init cit timorem Speciali quoque gratia fretus specialidño in quo
uires scãe ecclesi ae consistunt. Suggero ut quia eusebius metrepidia¬

Expanded text:
bat invenitur secedere. 13. Obsequio autem meae servitutis dependo jura bat invenitur secedere. 13. Obsequio autem meae servitutis dependo jura salutis, et quaeso pietatem sanctissimae vestrae potestatis, ut pro me orare digneris; quatenus quotidie fluctuantem animam in malis tuo intercessu lucreris, et ad portum tranquillitatis aeternae deducas, erutam a miseriis et a scandalis. Dulce mihi fuit diu ad te loqui, 580 quasi coram positus vultum viderem tuae faciei. Ideo nec verbositatem cavi, et temeritatem fortassis incurri. Sed aut hoc aut aliud agere debui, tantum ut quod noluisti per humilitatem saltem tribuas per tumultuantem improbitatem. 14. Ecce quantum audaciae dedit mihi gratia vestrae benevolentiae. Et ideo si quid in hoc displicuerit, sibi imputet, quae tantum amat, ut timorem tollat. Nam perfecta charitas foras mittit timorem. Speciali quoque gratia fretus speciali domino, in quo vires sanctae Ecclesiae consistunt, suggero ut, quia Eusebius noster metropolita
Abbreviated transcription (Latin):
notes colbros bi chimologiarum quo sate dominomeo poseoa sio
ttuncatos conrosusq lama multis haberi Inderogoret dsmibm
trans criptos integros emenda tos et beneco captatos dugnemun
mit tere Neraptus auiditate in puersũ cogaruitia ꝓrouirtutib
ab alis mereri Ego autemopto quamuis nullius egeas gtult
nroutaris immocaritate quae ds̃ ẽperfruaris his igitur ex¬
pletis erant mihi quaestiones desacris diuinisq paginis quarum
mihi& positionem cordis ur̃i lumen a periret sita men& nobis
lubẽ s resplendere et diuinaelegis obscura reserare. Nec susta
quaepeto percipero deillis silebo seduian reseras capiendau
fiduciae Cumin hac prima fronte nonme confodieris stimulis uer¬
cum diae et ignauiae meae locum de deris ueniae. Quod que dilige¬
bas quamlibet in merito niusseris reprobare quia ignominiosum
ualde uidetur ciuile si necdũ satiatis quis caritate ab eoqueama¬

Expanded text:
notesco, libros Etymologiarum, quos a te domino meo posco, etsi detruncatos corrososque, jam a multis haberi 11. Inde rogo ut eos mihi transcriptos integros, emendatos et bene coaptatos digneris mittere, ne raptus aviditate in perversum cogar vitia pro virtutibus ab aliis sumere. Ego autem opto, quamvis nullius egeas, et ulnostro utaris, imo charitate, quae Deus est, perfruaris. 12. His igitur expletis, erunt mihi quaestiones de sacris divinisque paginis, quarum mihi expositionem cordis vestri lumen aperiret, si tamen et nobis jubes resplendere, et divinae legis obscura reserare. Nec si ista quae peto percepero, de illis silebo, sed viam reseras capiendae fiduciae. Cum in hac prima fronte non me confoderis stimulis verecundiae, et ignaviae meae, locum dederis veniae, quod quem diligebas, quamlibet immeritum, non jusseris reprobare, quia ignominiosum valde videtur, ac vile, si necdum satiatus quis charitate ab eo quem ama
Abbreviated transcription (Latin):
aris eopiminus oste & iamsino di in quo sint harius ex aminisũ
ig ne et sinon purificatus inuenitur ta mende coctus quaesout ũ o instire¬
cua filioueo lomno reginobis drigatur cito. Namet nra eius sie flagia¬
uto gloriasuggestio quia multũ in concilio ꝓ inuestiganda opusa ueritite
pisura integatu eque interoblatrantia praesentis mundiuaria
et innumerabilia dis crimina munitũ reddat tuae inter ces siones
gratia atre conditũ in grenũ memoria etuae tutuma bomintem¬
pestate peecati oratuuro efficiãt trinitas sacratis sima etinanu
sus ẽ goseruus dñitibraulio sodoro in dño fruarte lucer na
ardens et uionmar cescen

Expanded text:
aris, et primus. 4. Gesta etiam synodi, in qua Sintharius examinis vestri igni etsi non purificatus, invenitur tamen decoctus, quaeso ut vestro instinctu a filio vestro domino rege nobis dirigantur cito. Nam et nostra ejus sic flagitavit gloriam suggestio, quia multum in concilio pro investiganda opus est veritaservare, meque inter oblatrantia praesentis mundi varia et innumerabilia discrimina munitum reddat tuae intercessionis gratia, ac, reconditum in gremium memoriae tuae, tutum ab omni tempestate peccati oratu vestro efficiat Trinitas sacratissima. Et manu sua. Ego servus Domini Braulio Isidoro: in Domino fruar te, lucerna ardens, et non marcescen
Abbreviated transcription (Latin):
Omni desiderio desideraui nunc ui derefaciemtuam etutnam
aliquando impleret ds̃ uotũ meũ ante quam moriar. Ad prae¬
sens ui tem dephaecor ut commendes me dõ oratiomibu tuis
ut et in hacuita spemineam impleat et in futura bertitudinis
tuaẽ consortiumin concedat Et ma nusua ora pronobis beatissime
domne et fãter
Opie domne et uirorũ prestantissime. Seraẽ in quisino & tarde
datamihiscribendi optio quiã peccatis meis in gruentibus Ñ
modo sterelitatis uel inopiae malo uerumetiamluis et hosti¬
litatis quominus inquȩ rerem orribilis umprae peditus incursu
Nunc autem et simille necessitatibus millecuris adtritos
post longum miseriae tempus ueluti cibimprobisoporis ut itti
dixerim graui dine suscitatus istius meae suggestionis affa¬
tibus dependere praesumo salutis obsequium etcordis
et corporis humilitati prostratus in praecans excellent¬
tis simane tuae beatitudinis potestatem ut peculia rem

Expanded text:
Omni desiderio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam aliquando impleret Deus votum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor ut commendes me Deo orationibus tuis, et, ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae consortium mihi concedat. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine et fraterpie domine et virorum praestantissime, sera est inquisitio, et tarde data mihi scribendi optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, verum etiam luis et hostilitatis, quominus inquirerem, horribili sum praepeditus incursu. Nunc autem et si mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequium, et cordis et corporis humilitate prostratus, imprecans excellentissimam tuae beatitudinis potestatem, ut peculiarem
Abbreviated transcription (Latin):
celpo peo ntems slstea it quidam metdicorum cumios qrien
qualratib et nostra corpora conmaconturdicgtine ẽ quod
medicinon secunoda philosophrndrei sibi
ata q: eninsi cut soer illam anima ita perhan
orpus cura tur

Expanded text:
temporum, nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. 5. Hinc est quod medicina secunda philosophia dicitur. at. Nam sicut per illam anima, ita per hanc corpus curatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ius naturale commune omniũnationũ et qđ eo qđ ubiq: instine¬
tu naturelue ñ constitutione ali qua habetur ut uiriet fe¬
minae coniunctio. Liberorũ successio &edocatio com¬
munis omnium possessio &omniũ unalibertas ad quisi¬
tieorũ quaecaelo terramariq: capiuntur. Item de posita
rei uel conmendatae pecuniae restitutio uiolentiae ꝑuim
repulsio nã hoc aut si quid huic simileest nũquã iniustum
bella captiuitutes seruitutes. post liminia federa pacis.
indutice legatorũ non inuio lundorũ religio conubia
ter alieni genus ꝓibitu et in deius gentiũ qui ueo iure
fuuendirexus. Signo dato egressio in hostem uel conmis¬
sio Item signodato receptio ltẽ flagitii militaris discipli¬
na silocus deseratur. Itẽ stipendiorũ modus dignitatũ
gradus premiorũ honor ueluticũ corona ueltor ques donat᷑¬

Expanded text:
Ius naturale est commune omnium nationum, et quod ubique instincIus naturale est commune omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est, numquam iniustum bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques dona
Abbreviated transcription (Latin):
quontpsuobus subgorio culus ꝙ imperatoris titulo dis posust
quem a suo nomine theudosi anũ uocauit
pruine e natora humane morib constant ideoq haecds crepani
qm̃ adi e alis gentibus placent Fi as lex diuinat lus lexhuma
cosauet dic tũ quic iustũ. Omne autem luslegips e morie
constut Lext constitutio scriptt mos estuetus ate pbari
consuetudo siuelex nonscripta nãlex alegen do uocata quia scriptaẽ mos au¬
tẽ longa consueudo est. De moribus tractatantundem consuetudo
autẽ estius quoddã moribus institutũ quod ꝓlege suscipitur cũ defe¬
utlex nec differt scribtura anratione consistat quando et legem
ratio commen det porro sirationelex constat lexeritomne lã
quod ratione constiterit dũ taxat quod religioni congruat
qđ disciplinue conueniat quod saluti ꝓficiat uocata autem con¬
suetudo quia in communiẽ. usu
Ius aut natura le est aut ciuilce aut gentium

Expanded text:
tini temporibus, sub proprio cujusque imperatoris titulo, disposuit, tini temporibus, sub proprio cujusque imperatoris titulo, disposuit, quem a suo nomine Theodosianum vocavitDivinae natura, humanae moribus constant; ideoque haec discrepant, quoniam aliae aliis gentibus placent. Fas lex divina est, ius lex humaIus autem dictum, quia iustum est. Omne autem ius legibus et moribus constat. Lex est consconsuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddacit lex: nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendequod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consuetudo, quia in communi est usuIus autem naturale est, aut civile, aut gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
prauisorinun diunas leges sacris lit teris ex plicauit ł orene us rex
ogesserrotsseges iudiciaq constituit: mercurius trimegistus prin
orlunuis bnctadt uenus lura ex apodims auctoritate confingit ⁊igmna por¬
pilins quro nolo sueces sit in regno primus le ges remanis aetedt
dierodo cẽ populis seditiosas magris tratos ftere nonpossit decem¬
uros legibus scribendis creauit quileges ex libris solomons ilat¬
nute monem translatas duo decimtabulis ex posuerunt Fuer
tẽ in appius claudius genutius ueterius lulius : manilius
sol picius sectius curatius romelius postumius hudetemurri
legume ons cribendarũ electisunt. leges autem redigere in libris
ptmus tonsul pom peius instituere uoluit sed non pseue rauitt
niae soluer̃quarũ et si nullus lã usus ẽ potitia t men
reces sania uidetur. nouuea constanti no cesa recoeperunt
postna theudosius inor aguscus ad similicudincmn grego¬
am teptibus ogemam codicem factũ constitutionũ a criston¬

Expanded text:
primus omnium divinas leges sacris literis explicavit. Phoroneus rex, Grecis primus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus rimus Lacedaemoniis iura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regno, primus leges Romanis edidit; deinde cum populus seditiosos magistratus ferre non posset, Decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libris Solonis in Latinum sermonem translatas duodecim tabulis exposuerunt. Fuerunt autem hi: Appius Claudius, Genucius, Veterius, Iulius, Manlius, Sulpicius, Sextius, Curatius, Romilius, Postumius. Hi Decemviri legum conscribendarum electi sunt. Leges autem redigere in libris primus consul Pompeius instituere voluit, sed non perseveravit ia exoluerunt; quarum etsi nullus jam usus est, notitia tamen necessaria videtur. 7. Novae a Constantino Caesare coeperunt,Postea Theodosius minor Augustus ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani Codicem factum constitutionum a Constan
Abbreviated transcription (Latin):
qua plura q̃ runtur. hoc patu utrum cartago dir uantur. ancar¬
taginensib reddatur aneo coloni a deducatur Ex comparatione
utrum potius aut quid potissimum quȩritur. ad huncmodum
utrum exercitus in macedonam contra filippum mitta tus
qui sociis sit auxilio anteneatur in italia ut quamm axime contra annibalem copia
sint DEQUAT TUORPARTIBUS ORATIONIS

Expanded text:
qua plura quaeruntur, hoc pacto: utrum Carthago diruatur an Carqua plura quaeruntur, hoc pacto: utrum Carthago diruatur an Carthaginiensibus redda- tur an eo colonia deducatur. ex conparatione, in qua per contentionem, utrum potius aut quid potissimum sit, quaeritur, ad hunc modum: utrum exercitus in Mace- doniam contra Philippum mittatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae sint. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
quumid quod scriptum ẽ duas aut plures ressignifica reui detur
collectio uelratiocinatio ẽ quando exeo quodscriptum. est. aliud qua¬
que quod non scrPtum ẽ inuenitur. De finitio legalis ẽ. cumuis qua si
in definitiua constitutione in qua posita sit quaeritur. sta tusergo
tam rationales quam legales a quibi da incertius decem& octo con¬
numerati sunt Ceterum secundum retoricostulli decem et nouem
reperiuntur. Propterea quia tranlationem in terrationales principa¬
bter ad flixit status inde seipse &iam cicero repraehendens transra¬
tionem legalibus statutibus ad plicauit¬
U DETRIPERTITACONTROUERSI A
ripertita controuersic iuxtaci ceronem. aut simplex ẽ. aut iuncta
et si iunc taerit considerandum ẽ utrum ex pluribus questionibus
luncta sit anex aliqua conparatione Contro uersia simplex ẽ
quae absolutam continet unam quadtionem. hocmodo corintus
bellum indicamus annon iuncta t̃ ex pluribus quaestionibus in

Expanded text:
cum id, quod scriptum est, duas aut plures res significare videtur. cum id, quod scriptum est, duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo, quod scriptum est, aliud quoque, quod non scriptum est, invenitur. Definitio legalis est, cum vis quasi in definitiva constitutione, in quo posita sit, quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius decem et octo connumerati sunt. Ceterum secundum Rhetoricos Tullii decem et novem reperiuntur propterea, quia translationem inter rationales principaliter adfixit status. Inde se ipse etiam Cicero reprehendens translationem legalibus statubus adplicavit. De tripertita controversia . Tripertita controversia iuxta Ciceronem aut simplex est, aut iuncta. Et si iuncta erit, considerandum est utrum ex pluribus quaestionibus iuncta sit, an ex aliqua conparatione. Controversia simplex est, quae absolutam cobellum indicamus an non? coniuncta ex pluribus quaestionibus, in
Abbreviated transcription (Latin):
fertur abse et absua culpa. ui et potestate. in alium reus demoue¬
reconatur. Relatio criminis ẽ. cumideo lure factumdicitur.
quod ali quis ante iniuria lacessitus sit Conparatio ẽ cum aliud
ali quodalterius factum hones tumaut utile contenditur. quo dut fier&
illud quodarguitur dicitur ẽẽ conmissum Purgatio ẽ cum factum qui¬
dem conceditur sed cul paremouetur. Haec partes habet tres : In pru¬
dentiam casum necessitatem de praecatio ẽ cumet peccasse & consultu
pec casse reus confitetur et tamenudignoscatur postulat quod genus
perra ropotest accidere. Ite mex legalis tatu haec oriuntur id ẽ scriptũ
& uolumtas leges contrariae ambiguitas. collectio si ueratio cinatio
& definitio legalis Scriptum et uolumtas ẽ quando uerba ipsa uident᷑
cumsententia scriptoris dissidere legis contrariae status est quando
interse duacleges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas. est

Expanded text:
fertur ab se et ab sua culpa, vi et potestate in alium reus demovefertur ab se et ab sua culpa, vi et potestate in alium reus demovere conatur. Relatio criminis est, cum ideo iure factum dicitur, quod aliquis ante iniuria lacessitus sit. Conparatio est, cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut fieret, illud, quod arguitur, dicitur esse conmissum. Purgatio est, cum factum quidem conceditur, sed culpa removetur. Haec partes habet tres: inprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse et consultu peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item ex legali statu haec oriuntur, id est scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, quando verba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est,
Abbreviated transcription (Latin):
ab alio pernegatur De finitiuus status ẽ cumid qđ obicitur non
hoc ẽ contenditur sed quid illud sit adhibitis definitionibus ad pro¬
batur. Qualitas est dumqualis res sit quuerit᷑ & quia deui & gene¬
re negotil: contro uersicagitur constitutio generalis ap¬
pellatur Trans latio ẽ cum causa ex eopend& quod non aut
his agere uidetur. que moport& aut non apud quos quo tempo¬
re qualege quo crimine qua poena oporteat : Trans latiua constitu¬
tio quodactio trans lationis et commutationis indigereui detur
Iudicialis ẽ in qua ae qui & rectinatura et praemia aut poeneratio
queritur. Negotia lis ẽ inqua quid iuris ex ciuilimore et aequitate
sit consideratur. Ad sumtiua ẽ. quae ipsa ex senihildat firmiad
fendit sedut ignoscatur postulat. quod nos ad penitentes pro¬
babimus pertinere Remotio criminis ẽ cumid cremen quod in¬

Expanded text:
ab alio pernegatur. Definitivus status est, cum id, quod obicitur, non ab alio pernegatur. Definitivus status est, cum id, quod obicitur, non hoc esse contenditur, sed quid illud sit adhibitis definitionibus adprobatur. Qualitas est, dum qualis res sit quaeritur: et quia de vi et genere negotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. Translatio est cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere videtur, quem oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat. Translativa constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere videtur. Iudicialis est, in qua aequi et recti natura et praemia aut poenae ratio quaeritur. Negotialis est, in qua quid iuris ex civili more et aequitate sit consideratur. Adsumptiva est, quae ipsa ex se nihil dat firmi ad fendit, sed ut ignoscatur postulat. Quod nos ad poenitentes probavimus pertinere. Remotio criminis est cum id crimen, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
ne prae ponitur unde & communis locus dicitur quia ab sente per¬
sona Nontam in homine quamin ipsum crimen exponitur. Omne enim uitium
non in uno tantum sed etiam commune in pluribus inuenitur.
UDEGEMINOSTATUCAU SARNM
tatus apud retores dicitur eares inquacausa consistit. idẽ consatutio
greciautem statum a contentioneis ta simdicunt. Latiniautem non solu
apugna perqua expugnent propositionem aduersarii sed quod ineo
pars utraq consistat .s it autem ex intentione & depulsione. Status
autem causarum sunt duorationalis & legalis derationalis oriunt᷑
conlectura finis qualitas trans latio defineludicialis & negotialis
deludiciali ab soluta & ad sumtiua : de ad sumtiua. concessio remotio
criminis . Relatio criminis compensatio. De concessione purgatio
& de praccatio. Conlecturalis status ẽ cum factum quod alio obicitur

Expanded text:
n praeponitur. Unde et communis locus dicitur, quia absente pern praeponitur. Unde et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem, quantum in ipsum crimen exponitur. Omne enim vitium non in uno tantum, sed etiam commune in plurimis invenitur. De gemino statu causarum . Status apud Rhetores dicitur ea res, in qua causa consistit, id est constitutio. Graeci autem statum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
locis diuiditur honest outili & possibili haec differt aliquida delibe¬
ratura quia sua suria eg& alteram personam. deliberatiua inter¬
dum e apud se agit in sucsoria autem duosunit quae plusualant
spes et metus Semons tratiuum dictũ quod unã quãq remaut lcui¬
dando aut uituperando demotistrat : quod genus ducs hab&
speces laudem & uituperationem Laudis ordo tribus temporibus
ut quaete tam la& a tulerunt scła. In homine ut õ sola infandos
trolac miserata labores post ipsum ut in fretadũ fluui currun
laudes que maneburit. parior dine econtrario et inuitupera¬
tione hominis haec forma seruanda .ẽ. ante ipsum in ipso post ipsũ
Locus communis ad demonstratiuum uituperationis genus pertin&
quod tamenabeo in ali quod differt. Namui tuperatio quae
rontrarici est luudispecialiter incertam facientis personã
adhibeur communis uero lacus genera liter in facti ergni¬

Expanded text:
locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a delibelocis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat. Quod genus duas habet species: laudem et vituperationem. Laudis ordo tribus temporibus ut: Quae te tam laeta tulerunt saecula. In ipsum, ut: O sola infandos Trojae miserata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, laudesque manebunt. 7. Pari ordine, e contrario, et in vituperatione hominis haec forma servanda est, ante hominem, in Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet. Quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est laudis, specialiter in certam facientis personam adhibetur. Communis vero locus generaliter in facti crime
Abbreviated transcription (Latin):
usuas siduitate haec sunt enim qua e non solumin oratore sedinuno¬
quo que homine artifice ex pectantur ut a li quid efficiat
II DE TRIBUSGENERIBUS CAUSARUM
Generacausa rum tria sunt deliberatiuum. demonstratiuum iudiciale
deliberatiuum genus est in quo de quibus libet uti litatibus urtae quidaut
debeat aut non debeat fieritractatur demons tratiuum in quo laudabilis
persena aut reprachensibilis ostenditur Iudiciale in quo delpsius per¬
scnae facto aut poenae aut praemii sententia datur dictum autem
iudiciale eo quod iudic& hominem et sententia sua ostendat utrum
laudabilis praenno dignus sit aut certer eus condempnari librariq
supplicio. De liberatiuum genus uocatum eo quod deuna qua que relneo
deliberatur huius genus duplex ẽ suasio & dissucsio id ẽ. de expecten¬
do& fugiendo id ẽ de faciendo & non faciendo sua soria autemintrib

Expanded text:
usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unousus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiat. § 4 De tribus generibus causarum. Genera causarum tria sunt, deliberativum, demonstrativum, iudiciale. Deliberativum genus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus
Abbreviated transcription (Latin):
rahor orator conluncta ẽ autem grammatica e enim scientiã recte
loquendi discim᷑ in rethorica uero percipimus qualiter ea quae didicim̃
proferamus
BESUENTORIBUSRETORICAE ARTIS
gora & traflata in latinum atullio uidelic& et quintilia no et titia no
sedita copioseita uarie ut eam lectoria dmirari in promtusit cor¬
prae hendere in possibile Nam membranis retentis qucsi adhe¬
rescit memoriae series dictionis ac mox repositis recor datio
omnis elabitur hulus disciplinae perfecta cognitio oratorem facit
II DENOM INEORAT IONUIS ET PARTIB. RETHORICAE
rator ẽ igitur uir bonus dicendiperitus uirbonus consistit natura
moribus uita artibus dicendiperitus consistit artificio saelo quen¬
tia quae constat partibus quinque. Inuentione dispositione
elo quutione memoria. pronunciatione et fineo fficii quod est.
aliquid persua dere ip̃sa autem peritia dicendi intribus rebus
consistit: Natura doctrina usu. natura ingenio. doc trina scientia

Expanded text:
rti Rhetorica. In Grammatica enim scientiam recte loquendi discimus; in Rhetorica vero percipimus qualiter ea, quae didicimus, proferamus. De inventoribus Rhetoricae artis gora, et translata in Latinum a Tullio videlicet et Quintiliano et Titiano, sed ita copiose, ita varie, ut eam lectori admirari in promptu sit, conprehendere inpossibile. Nam membranis retentis quasi adhaerescit memoriae series dictionis, ac mox repositis recordatio omnis elabitur. Huius disciplinae perfecta cognitio oratorem facit. § 3 De nomine oratoris et partibus Rhetoricae. Orator est igitur vir bonus, dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia,
Abbreviated transcription (Latin):
cedera finxit ille hinc fabulam qua dissua der&: dicens lupos ali¬
quan do pastoribus quorum diligenticm decipere uoluis set suc¬
sisse ut in amititia conuenirent. ea tamen conditione utsi canes in
quibus erat causci iurgiorum iure illis tra derentur adnuisse
pcstores & inspem securitatis dedisse canes quos ouium sucrũ
uigilantissimos custo des habebant tunclupia dempta omni
formidine omne quod ingregibus illis erat non prosatietit
tantum uerum&iam prolibidine lacerauerunt. filippum
quoque principespopuli postulare quo facilius
possit opprimere spolia tam custo dibus urbem¬
ANUI DEHIS TORI A¬
perquam ea quaemn praeteritum facta sunt dinoscuntur. dicta autem grecae
cribebat historiamnisiis quiinterfuis set & ea quae conscribenda es sent ui¬
diss& melius enim oculis quae fiunt de praehendimus qucm quae au¬
ditione colligimus quae enimuidentur sinemendacio proferuntur

Expanded text:
cederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupos alicederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen condicione, ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur: adnuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes habebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregibus illis erat, non pro satietate tantum, verum etiam pro libidine laceraverunt. Philippum quoque principes populi postulare, quo facilius possit opprimere spoliatam custodibus urbem. De historiaper quam ea, quae in praeterito facta sunt, dinoscuntur. Dicta autem Graece cribebat historiam, nisi is qui interfuisset, et ea quae conscribenda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio proferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
percam uolentes discinguere quarum feroxethorrens prima
adulescentia utdeo dimidiumuitae tempus lucidis simum ut ca prea
eo quo dacutis simeuideat ł unc fit senectus casibus inf. lex lit draco
sic & ipocentauri fabulamesse confictam id ẽ hominem e quomix¬
tum ad ex primendam huma naeuitie uelicitatem quia equum
constat es seue locissimum Ad mores ut apud oratiummus loquit᷑
muri & mustela uulpiculae ut pernarrationem fictam adid quod
agitur uerax significatio referatur unde & ĩ sopitales sunt fabu¬
lae admorum finem relatae uel sicut in libro iudicum ligna sibi
regem requirunt & loquuntur adoleam & adficum et aduitem
& ad rubum quod totumutiq amores fingitur ut adremqua
intenditur ficta quidem narratione seduera significatione ueniat᷑
sic & demos tenss orator fabulam usus ẽ aduersus filippum quicum
aba teniensibus postular& ut sibi decem oratores darentur &dis¬

Expanded text:
per eam volentes distinguere; quarum ferox et horrens prima per eam volentes distinguere; quarum ferox et horrens prima adolescentia, ut leo; dimidium vitae tempus lucidissimum, ut caprea, eo quod acutissime videat; tunc fit senectus casibus inflexis, draco. Sic et Hippocentauri fabulam esse confictam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humanae vitae velocitatem, quia equum constat esse velocissimum. Ad mores, ut apud Horatium mus loquitur muri et mustela vulpeculae, ut per narrationem fictam ad id quod agitur verax significatio referatur. Unde et Aesopi tales sunt fabulae ad morum finem relatae, vel sicut in libro Iudicum 9, 8 ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oleam et ad ficum et ad vitem et ad rubum; quod totum utique ad mores fingitur ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narratione, sed veraci significatione veniatur. Sic et Demosthenes orator fabulam usus est adversus Philippum, qui cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem oratores darentur, et dis
Abbreviated transcription (Latin):
similiter & de aeneidos XUDETABULA
Fabulas pooetae a fando nomin a uerunt quia non sunt res
factae sed tantum loquendo fictae qua eideo sunt inducta
ut fictorum mutorum animalium interse conloquioimago
quaedã uitae hominum nosceretur has primus inuenis se tradit᷑
alomon crotoniensis appellantur que hisopice quiais apud
frigas in hac repolluit : Sunt autem fabulae aut hisopicae
aut libisticae hisopicae sunt cumanimalia muta interseser¬
mocinas se finguntur uel quae animam non habent ut ur¬
bes arbores montes petrae flumina. Libisticae autem
dum hominum cum bestiis aut besticrum cum hominibus
fingitur uoces esse conmercium Fabulas poetae qua sdã
deles tandi causa finx erunt quas dam ad natura mrerum
non mullas ad mores hominã ineptatisunt delec tandicausa ficcas
amuiquã reccus e ignis Vt illa triformis bescia primaleo pos¬
trema dracomedia ipsa cimer a id ẽ caprea. Aetates hominũ

Expanded text:
similiter et de Aeneidos. De fabula similiter et de Aeneidos. De fabula . Fabulas poetae a fando nominaverunt, quia non sunt res factae, sed tantum loquendo fictae. Quae ideo sunt inductae, ut fictorum mutorum animalium inter se conloquio imago quaedam vitae hominum nosceretur. Has primus invenisse traditur Alcmeon Crotoniensis, appellanturque Aesopiae, quia is apud Phrygas in hac re polluit. Sunt autem fabulae aut Aesopicae, aut Libysticae. Aesopicae sunt, cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur, vel quae animam non habent, ut urbes, arbores, montes, petrae, flumina. Libysticae autem, dum hominum cum bestiis, aut bestiarum cum hominibus fingitur vocis esse conmercium. Fabulas poetae quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturam rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas, ram numquam rectus est ignis, ut illa triformis bestia Lucret. 5, 903: Prima leo, postrema draco, media ipsa Chimaera: id est caprea, aetates hominum
Abbreviated transcription (Latin):
clausula breuis ẽ dictum auteme podon quod adematur ad speciemelo¬
gia ciubi praemis so uno langiore. alterbreuior conponitur atq in sin¬
gulis quibusq maloribus sequentes minores quasi clausulerecinunt
clausula s autem liriciappellant quasi praecisos uersus integris
desequitur praecisus ut prisca gens mortalium sic & de incepsal¬
terni quibus aliqua pars deẽ et ipsi praecidentibus similes sed
minores Centones apud grammaticosuocari solent quide car¬
minibus omeriseu uirgilii ad propria opera morecentenario
ex multis hinc inde conpositis in unums arciunt corpus ad fa¬
cultatem culus qi matericedeniq probaux oradel ficentonẽ
ex uirgilio defabricamundi & euangeliis plenissime ex pressit
materia conposita secundum uersus et uersibus secundum
ia tericim concinatissic quoq & quidam pomponius ex eodẽ
po&a intercetera stilis uiotiatitirem in xp̃i honorem composun

Expanded text:
clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem eleclausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos versus integris nde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia conposita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque et quidam Pomponius ex eodem poeta inter cetera stili sui otia Tityrum in Christi honorem conposuit:
Abbreviated transcription (Latin):
haec primum sa lomon ediditinlaudem ecclesicie et xp̃iex quo
gentiles sibiepita laonina uumdicarunt e istius generis carmen
ad sumptum ẽ quod genus primum a gentilibus in scenis caelebra bat᷑
postea tantum in nuptis hesit uocatum autem epitala mium eoqđ
intalamis de cantetur Trinos quod latine lamentum uoca mus
primusuer suhieremias composuit super urbem hierusa lem & po
nides pocta biricus Adhibebantur autem funeribus atq lumen¬
tis similiter & nunc epita fium grecelatine supra tumu lum est
enimtitulus mortuorum quiin dor mitione eorum fit qui lamdes¬
functi sunt scribitur enimibiuitamores e aeas eorum poesis
dicitur greconomine opus multorum librorum poemer amus
sdillien paucorumuer suum disticondiorum monosticonunius
Epigramima ẽ titulus quodinlatin um super scriptio inẽ p̃tat᷑
epienim super gramma lit tera uel scriptio dicitur. Epodon in poemate

Expanded text:
Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabantur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Threnos, quod Latine lamentum vocamus, primus versu Ieremias conposuit super urbem Hierusalem quandonides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis: similiter et nunc. Epitaphium Graece, Latine supra tumulum. Est enim titulus mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas eorum. Poesis dicitur Graeco nomine opus multorum librorum, poema unius, idyllion paucorum versuum, distichon duorum, monostichon unius. Epigramma est titulus, quod in Latinum superscriptio interpretatur; ἐπί enim super, γράμμα littera vel scriptio dicitur. Epodon in poemate
Abbreviated transcription (Latin):
nium quendimꝰ Quidim arcilocum auctorem atq inuentorem uolont. Buco¬
licumid ÷̃ pascora locas men plerique sira cusis primum conpositum a pas corib:
opinantur quonnullilace demonenamq transeunte intra greciam xerxe
egeper sarum cumis parta neur ginis sub hostilimetune qegre di
ur bemne que popam chorumq a gres temdianae demore exerceret¬
turba pastorum nereligio praeteriret eundemin conditis cantibus
caee braunt Appellatur autembucolicum abubus demaloripar¬
te animalium quamuis opilionum caprariorumq ser mones in
his eicantica inserrantur. himnos primum dauid profeta in lciu¬
demdi composuisse accecinis se manifestum .ẽ. Deinde a pud gen¬
tiles primamemmiatimo toefecit. In a pollinem & musas quce
fuit temporibus enmi longe post dauid hymniautẽ ex greco
inlatinum laudes interp̃tantur. Epita lamia sunt carmina
nubentium qua e decantantur abscolaticis in honorem sponsi &sponsa

Expanded text:
nium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Buconium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum, id est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Thraciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines sub hostili metu neque egredi urbem neque pompam chorumqturba pastorum, ne religio praeteriret, eumdem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum a bubus, de majore parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in iis et cantica inserantur. 17. Hymnos primum David propheta in laudem Dei composuisse 69 ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles prima Mnemia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. 18. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur a scholasticis in honorem sponsi et sponsae.
Abbreviated transcription (Latin):
aequatus ex ametro uersudactili spandia que decurrit huric
apud grecos a catesius melesius fertur primus composuisse
uelud aliiputant fereci dessirus quod metrum ante omerum
pitium dictum ẽ. postomerum eroicum nominatum. Pitium autẽ
uocatum uolunt eo quod hoc genere metriora cula a pollonis
sint edita naicumin parnas opitonem serpente minuin dictam
matris sagittis insequeretur cac colae delfici hocillum me¬
troortati sunt dicentes ut ait terentianus. INTA IAN IΗTTΑΙΑΝ
IΗΙTΑΙΑΝ. Elegia cus autem dictus eo quod modulatio eius dem carmi¬
nis conueniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet quod clau¬
sula talis cristibus ut tradunt ab tiores semoris. hic dutem uix om¬
nino constat a quo sit inuentus Nisiquia apud nos enius eum
prior asus ẽ. Ncm apud grecas sit ad huc lex gramaticorũ¬
grimati corum pendet ut subiudicae res religatasit. Nam quidam eorum eolofo¬

Expanded text:
aequatus hexametro versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc aequatus hexametro versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesius Milesius fertur primus conposuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentes, ut ait Terentianus 1591 K., ἰη παιάν, ἰη παιάν, ἰη παιάν. Elegiacus autem dictus eo, quod modulatio eiusdem carminis conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam quidam eorum Colopho
Abbreviated transcription (Latin):
a rebus quae scribuntur uter oicum elegi ea cumbuculicum. Eroicum
enim carmen dictum quod eo uirorum fortium res & facta narrant᷑
Namero as appellantur uiri quasi aerii & caelo digni proptersapi¬
entiam et fortitudinem quod metrum auctoritate . cetera metra
praece dit unus ex omnibus tammaximis operibus aptis quam parus
suauitatis et dulcedinis aeque cãpax quibus uirtutibus nomensolus
obtinuit utero icumuocatur ad memorandas scilic& ero umres. Nam
& praeceteros simplicissimus habetur constat que duobus pedibus
dactilo & spondio acsaepe paene uel ex hoc uel ex illo nisi quod tempe¬
ratissimus fit. Vtriusq mix tura quamsi instruatur. a singulisom¬
nibus quo que metris prior est hunc primum morses incantico de¬
utero nomium longe ante fereciden et omerum cecinis seprobatur
Vnde apparet antiquiorem fuissae apud hebraeos studium carmi¬
num quam apud gentiles. Si quidem & iobmoisi temporibus ad¬

Expanded text:
A rebus quae scribuntur, ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroicum A rebus quae scribuntur, ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroicum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrantur. Nam heroes appellantur viri quasi aerii et caelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandas scilicet eorum res. Nam et prae ceteros simplicissimus habetur constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo, ac saepe pene vel ex hoc vel ex illo; nisi quod temperantissimus fit utriusque mixtura quam si instruatur a singulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunc primum Moyses in cantico Deuteronomii longe ante Pherecyden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiorem fuisse apud Hebraeos studium carminum quam apud gentiles, siquidem et Iob Moysi temporibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ero syllabarum a pedibus metrauocata ut dactilica. lambica
trocaica. Atroceo enim trocaicum metrum nascitur adactilo
dactilicum sic& alia a suis pedibus & numero ut exametrum.
penta metrum trimetrum Namsenarios uersus nos ex numero
pedum uocamus hos greci quia geminos feriunt trimetros dicut
& a metros autem latinos primum fecisse ennius traditur eos que
longos uocat: Ab inuentoribus metra appellata dicuntur uta na¬
creonticum safficum. artilocius nam anacreõ tica metra a nc¬
creonconposuit Saffica saffomulier aedidit archi locia ardi¬
locus qui dam scribsit colo fona colo fonius quida mexercurt s
sota deorum qboquereppertor ẽ sotades genere cratensis
Si monidici quo q metra si momides poeti liricus conposare¬
a frequenta toribus ut asdepiadia non enim ea asclepius inuenit sed pro¬
inde ita uocata quod ea idem elegantissime et frequentissimeusus sit

Expanded text:
mero syllabarum. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, mero syllabarum. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, a dactylo dactylicum; sic et alia a suis pedibus. A numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosque 'longos' vocant. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon conposuit; Sapphica Sappho mulier edidit; Archilochios Archilochus quidam scripsit; Colophonios Colophonius quidam exercuit. Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis. Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus conposuA frequentatoribus, ut Asclepiadia. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata quod ea idem elegantissime et frequentissime usus sit.