comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur dempti periculi metu: quod experiundi
necessitate caruerunt. Sed hoc ipsum & in admini¬
stranone prouidentiȩ uestrȩ & infoeliciore fortuna
imponsius gratulantur. quod tanta illauis nautige re¬
bellionis in uestigiis suis concidit: atq ipsam britani¬
am. quȩ sedem dinturno sceleri prȩbuisser. constat
uictoriam uestram sola su restitunione sensisse. Me¬
rito igitut statim atꝗ ad littus illud exoptatus olim
index & liberator appuleras. obuius sese maiestati
tug triumpbus effudit. exultantesq gaudio brãtani
cum coniugibus ac liberis obtulerunt. Non te ipsum mo¬
do quem cęlo delapsum intuebantur sed etiam nauis
illius quȩ tuum numen aduexerat uela remigiaq ue¬
nerantes. paratq te ingredientem straus sentire cor¬
poribus. Nec mirum si tanto gaudio ferebantur post tot
annorum miserrimamo captuntatem post uiolatas conin.¬
illam clementȩ uestrȩ pietatisq famam quȩ cõmumi gt̃¬

Expanded text:
feruntur dempti periculi merito quod experiundi feruntur dempti periculi merito quod experiundi necessitate caruerunt, sed hoc ipsum et in administratione vel providentiae vestrae et in refectione fortunae impensius gratulantur, quod tanta illa vis nauticae rebellionis in vestigiis suis concidit. Atque ipsam Britanniam, quae sedem tam diuturno sceleri praebuisset, constat victoriam vestram sola sui restitutione sensisse. Merito igitur statim atque ad litus illud exoptatus olim vindex et liberator appuleras, obvius sese maiestati tuae triumphus effudit, exsultantesque gaudio Britanni cum coniugibus ac liberis obtulerunt, non te ipsum modo, quem ut caelo delapsum intuebantur, sed etiam navis illius quae tuum numen advexerat vela remigiaque venerantes, paratique te ingredientem stratis sentire corporibus. Nec mirum si tanto gaudio ferebantur post tot annorum miserrimam captivitatem, post violatas coniuillam clementiae vestrae pietatisque famam, quae communi gen
Abbreviated transcription (Latin):
nimos illa sub diuo probo paucoꝵ ex francis captiuoꝵ
in credibilis audacia & indigna foelicitas qui a pon¬
to usq correptis nanibus grȩciam asiamꝗ populani
Neo impune plerisq libiȩ lutoribue appulsi ipsac po¬
stremo naualibus quondam inatoriis nobiles coeꝑant
Syracusas. & immenso itinere ꝑuelti: oc eanum qua
terras irrumpit intrauerant. atq ita euentu te¬
meritatis ostenderant nihil esse clausum piraticȩ
desperationi: quo nanigiis pateret accessus Itaq hac
inctoria uestra non britãnia solum seruitute est libe¬
rata i sed omnibus nationib securitaa restituta: quȩ
maritimo usu tantum inbello ad ire periculi poterãt
quantum in pace commadi consequuntur. Nune secu¬
ra est ut de latere gallico taceam: quanius poene
conspicuis litoribus hispania nunc italia nuncari¬
ca nunc omnesusq ad meotias paludes perpetius
curis uacant gentes. Nec id circo minoribus gaudiis

Expanded text:
nimos illa sub divo Probo paucorum ex Francis captivorum nimos illa sub divo Probo paucorum ex Francis captivorum incredibilis audacia et indigna felicitas, qui a Ponto usque correptis navibus Graeciam Asiamque populati nec impune plerisque Libyae litoribus appulsi ipsas postremo navalibus quondam victoriis nobiles ceperant Syracusas et immenso itinere pervecti Oceanum qua terras inrumpit intraverant, atque ita eventu temeritatis ostenderant nihil esse clausum piraticae desperationi, quo navigiis pateret accessus. Itaque hac victoria vestra non Britannia solum servitute est liberata, sed omnibus nationibus securitas restituta quae maritimo usu tantum in bello adire periculi poterant quantum in pace commodi consequuntur. Nunc secura est, ut de latere Gallico taceam, quamvis paene conspicuis litoribus Hispania, nunc Italia nunc Africa nunc omnes usque ad Maeotias paludes perpetuis curis vacant gentes. Nec idcirco minoribus gaudiis
Abbreviated transcription (Latin):
deprȩhensis imposita est necessitas obsequendi demꝗ
ad perpetuam quietem matia purgata sunt. Qloriare
tu uero Ccesar inuicte/ alium te orbem repperisse ter¬
rarum qui romanȩ potentiȩ gloriam restituendo na¬
ualem ad didisti imperio terris omnibus mauise.¬
lementum. Confecisti inꝗͣ bellum cȩsar inincte quod
cunctis impendere prouinciis ndebatut. Iamꝗ late
uagari ac flagrare poterat᷑ ꝗ̃ late omnis oceanus &
mediterranei sinus abluunt. Neq enim si metu ue¬
stri lues illa solis britaniȩ iusceribus intabuit: Idcirco
nescimus quanto se alias furore iastasset: si fiduciã
ꝑnagandi: qua patebat habuisset. Nullo si quidem
certo fine montium aut fluminum terminabatur
quem disposige limitis custodiȩ tuerentur. Sed ubiq
uanis licet motibus apud uixtutem foelicitatemq ue¬
stram/ magnis tamen terroribus iminebat. qua iacent
maria quaq uenti ferunt. Recursabat quippe in a¬

Expanded text:
deprehensis imposita est necessitas obsequendi, qua denique deprehensis imposita est necessitas obsequendi, qua denique ad perpetuam quietem maria purgata sunt! Gloriare tu vero, Caesar invicte, alium te orbem terrarum repperisse, qui Romanae potentiae gloriam restituendo navalem addidisti imperio terris omnibus maius elementum. Confecisti, inquam, bellum, Caesar invicte, quod cunctis impendere provinciis videbatur, tamque late vagari et flagrare poterat quam late omnis Oceanus et Mediterranei sinus adluunt. Neque enim, si metu vestri lues illa solis Britanniae visceribus intabuit, idcirco nescimus quanto se alia furore iactasset, si fiduciam pervagandi qua patebat habuisset. Nullo siquidem certo fine montium aut fluminum terminabatur quem dispositae limitis custodiae tuerentur, sed ubique, vanis licet ob virtutem felicitatemque vestram, magnis tamen terroribus imminebat, qua iacent maria quaque venti ferunt. Recursabat quippe in a
Abbreviated transcription (Latin):
inter hos ipse uexillarius latrocinii cultu illo quem ui¬
uus iuolauent sponte deposito &uix unius uelaminiere¬
percus indicio adeo uerum sibi dixerat morte uicina ut
interfectum se nollet agnosci. Enim uero ccesar inuic¬
te tanto deorum immortalum tibi est addicta consen¬
su omnium quidem. quos adortis fueris bostium sed
prȩcipue internectio francorum ut illi quoꝗ milites
nestri. qui ꝑ errorem nebulosi iut paulo ante dixi ma¬
ris adiuncti ad oppidum logdonienst ꝑuenerant
quicquid ex mercenaria illa multitudine barbaroꝵ
prelio suꝑfuerat: cum di repta ciuitate fugam ca¬
pessere cogitarent passim tota urbe confecerint: &
non prouincilibus uestris incede hostium dederint sa¬
lucem sed etiam in spectaculo uoluptatem. Oiuictoria
multi iuga & innumerabilium triumphorum qua bri¬
tannis restitugȩ qua francoꝵ uires penitus excise qua
mulas prȩterea gentib in conuiratione illius steleris

Expanded text:
inter hos ipse vexillarius latrocinii, cultu illo quem viinter hos ipse vexillarius latrocinii, cultu illo quem vivus violaverat sponte deposito et vix unius velaminis repertus indicio. Adeo verum sibi dixerat morte vicina, ut interfectum se nollet agnosci. Enimvero, Caesar invicte, tanto deorum immortalium tibi est addicta consensu omnium quidem quos adortus fueris hostium sed praecipue internecio Francorum, ut illi quoque milites vestri qui per errorem nebulosi, ut paulo ante dixi, maris abiuncti ad oppidum Londiniense pervenerant, quidquid ex mercennaria illa multitudine barbarorum proelio superfuerat, cum direpta civitate fugam capessere cogitarent, passim tota urbe confecerint et non solum provincialibus vestris in caede hostium dederint salutem sed etiam in spectaculo voluptatem. O victoria multiiuga et innumerabilium triumphorum, qua Britanniae restitutae, qua Francorum vires penitus excisae, qua multis praeterea gentibus in coniuratione illius sceleris
Abbreviated transcription (Latin):
Demens qui nesciebat. quacunq fugerat ubiq uim uestrȩ
diuinitans esse ubi uultus uestri i ubiꝰ signa colerentur : Te
tamen ille fugiens incidit intuorum manus ate iuctus a
cuis exercitibus oppressus est. Denique adeo trepidus &
te post terga respiciens & in modum amentis ateonicus
properauit ad mortem : ut nec explicarit aciem nec õm̃s
copias. quas trabebat instruxerit. sed cum ueteribus illis
coniuranionis audtoribus & mercennariis cuneis bartaroꝵ
tanti apparanis oblitus irruerit. Adeo cȩsar etiam ba
reip. tribuit uestra foelicitas ut nemo fere romanus oc¬
ciderit imperio iuncente romano. Omnes enim illos ut
audio cãpos atq colles non nisi teterrimorum hostium
corpora fusa texerunt. Illa barbara aut imitatione ber¬
bariȩ olim cultu uestis & prolixo crine rntulantia. Tũc
uero puluere & cruore fedata & in diuersos situs strata
sicuti dolorem uulnerum fuerant secuta iacuerunt. Atq

Expanded text:
demens qui nesciebat, quacumque fugeret, ubique vim vestrae demens qui nesciebat, quacumque fugeret, ubique vim vestrae divinitatis esse, ubi vultus vestri, ubi signa colerentur. Te tamen ille fugiens incidit in tuorum manus, a te victus a tuis exercitibus oppressus est. Denique adeo trepidus et te post terga respiciens et in modum amentis attonitus properavit ad mortem, ut nec explicarit aciem nec omnes copias quas trahebat instruxerit, sed cum veteribus illius coniurationis auctoribus et mercennariis cuneis barbarorum tanti apparatus oblitus inruerit. Adeo, Caesar, etiam hoc rei publicae tribuit vestra felicitas, ut nemo fere Romanus occiderit imperio vincente Romano. Omnes enim illos, ut audio, campos atque colles non nisi taeterrimorum hostium corpora fusa texerunt. Illa barbara aut imitatione barbariae olim cultu vestis et prolixo crine rutilantia, tunc vero pulvere et cruore foedata et in diversos situs tracta, sicuti dolorem vulnerum fuerant secuta iacuerunt, atque
Abbreviated transcription (Latin):
stro auspicio inuictus exercitus statim atq britanniȩ
littus innaserat: uniuersis nanibus suis iniecit ignes.
quinam alii nisi diuinitatis uestrȩ monitus impulerunt:
aut quȩ alia ratio ꝑsuasit nullum prȩsiduim fuge reser¬
uare nec uerori dubia bellorum nec martem ut dicitur
putare c̃õmunem nisi quod uestri contemplasione con¬
stabat. de iuctoria non posse dubitari. Non illi tunc inres
non bumana robora sed uestra numina cogitauerimt
proposito qualicimq prȩlio certam sibi spondere fortimam.
Non tam est fiducia militum ꝗͣ foelicitas imperatorum. spẽ
ille autem signifer nefariȩ factionis cur ab eo littore: quod
tenebat abstessit᷑: cup classem portnnq deseruit: nisi
quod te cȩsar inindte/ cuius iminenta uela conspexerat
timuit iam iamq uenturum utrunq cum ducibus tuis ma¬
luit experiri sꝗ̃ presens maiestatis tilȩ fulmen excipere

Expanded text:
stro auspicio invictus exercitus, statim atque Britanniae stro auspicio invictus exercitus, statim atque Britanniae litus invaserat, universis navibus suis iniecit ignes, quinam alii nisi divinitatis vestrae monitus impulerunt? Aut quae alia ratio persuasit nullum praesidium fugae reservare nec vereri dubia bellorum nec Martem, ut dicitur, putare communem, nisi quod vestri contemplatione constabat de victoria non posse dubitari? Non illi tunc vires, non humana robora sed vestra numina cogitaverunt. Proposito qualicumque proelio certam sibi spondere fortunam non tam est fiducia militum quam felicitas imperatorum. Ipse ille autem signifer nefariae factionis cur ab eo litore quod tenebat abscessit, cur classem portumque deseruit, nisi quod te, Caesar invicte, cuius imminentia vela conspexerat, timuit iam iamque venturum? Vtcumque cum ducibus tuis maluit experiri quam praesens maiestatis tuae fulmen excipere,
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ardorem: adeo ut cunctanabus adbuc ducibus
cȩlo & mari turbidis ultro signum nauigationis exposter&
quȩdam minantia uidebatur signa contemnere. die plu¬
uo uela faceret uentum quia di rectus non erat/ capta¬
ret obliquum. Quis enim se quamlibet iniquo mari non an¬
deret credere te nauigante. omnum ut dicitur accepto
nuntio nanigationis tuȩ una uox & bortatio fuit.quid du¬
bitamus: quid moramur: Ipse iam soluit uam prouehitut.
iam fortasse ꝑuenit experiamur omnia. ꝑ quoscimnq fludbis
eamus. quid est quod timere possimus: cesarem seꝗmine
deo fesellit opinio uestrȩ foelicitatis. Si quidem ut ex ip̃oꝵ
relatione comperimus ad tempis ipsum tancȩ st dorso
maris nebule niscuerunt: ut inimica classis apud uetã
insulam inspeculis atq insidiis collocata ignorantibus
omnino hostib preteuiretnt ne uel moraretur impetum.
quanuis non posset obsistere. lam uero quod idem ille ue¬

Expanded text:
mentis ardorem, adeo ut cunctantibus adhuc ducibus, mentis ardorem, adeo ut cunctantibus adhuc ducibus, caelo et mari turbidis, ultro signum navigationis exposceret, quae iam minacia videbantur signa contemneret, die pluvio vela faceret, ventum quia derectus non erat captaret obliquum. Quis enim se quamlibet iniquo mari non auderet credere te navigante? Omnium, ut dicitur, accepto nuntio navigationis tuae una vox et hortatio fuit: «Quid dubitamus? Quid moramur? Ipse iam solvit, iam provehitur, iam fortasse pervenit. Experiamur omnia, per quoscumque fluctus eamus. Quid est quod timere possimus? Caesarem sequimur». Nec fefellit opinio vestrae felicitatis, siquidem, ut ex ipsorum relatione comperimus, ad tempus ipsum tantae se dorso maris nebulae miscuerunt, ut inimica classis apud Vectam insulam in speculis atque insidiis conlocata ignorantibus omnino hostibus praeteriretur, ne vel moraretur impetum quamvis non posset obsistere. Iam vero quod idem ille ve
Abbreviated transcription (Latin):
oceano: sed inclusus. hoc loco uenit in mentem mibi
ꝗͣ delicata illorum principum fuerit in administranda
rep & ad ipiscenda reip: laude foclicitas. quibus Ro.¬
me degentibus triumphi & cognomina deuidtarum
aducibus suis gentium proueniebant. Itaq fronio roma¬
nȩ eloquentiȩ non secundum sed alterum decus cum
belli in britanniam confecti laudem antonino prinapi
daret/ quanuis ille in ipss urbis pala nio residens gerendi
mandasset auspicium ueluti longe nauis guberna¬
culis presidentem torius uelificationis & cursus glorĩã
meruisse testatus est. At emi tu cȩsar inuicte omnis
istius & nauigationis & belli non modo pro imperii uire
preceptor. sed rebus ipsis & exemplo constantiȩ tuȩ horta¬
tor acq impulsor fuisti. Erior siquidem agis origi a tensi
litore quanuis ferindum oceanum etiam illi exercitui tuo
quem inse quanaius inuexerat irreuocabilem iniecisti

Expanded text:
Oceano sed inclusus. Hoc loco venit in mentem mihi Oceano sed inclusus. Hoc loco venit in mentem mihi quam delicata illorum principum fuerit in administranda re publica et adipiscenda re publica laude felicitas, quibus Romae degentibus triumphi et cognomina devictarum a ducibus suis gentium proveniebant. Itaque Fronto, Romanae eloquentiae non secundum sed alterum decus, cum belli in Britannia confecti laudem Antonino principi daret, quamvis ille in ipso Vrbis palatio residens gerendi mandasset auspicium, veluti longae navis gubernaculis praesidentem totius velificationis et cursus gloriam meruisse testatus est. At enim tu, Caesar invicte, omnis istius et navigationis et belli non modo pro imperii iure praeceptor sed rebus ipsis et exemplo constantiae tuae hortator atque impulsor fuisti. Prior siquidem a Gesoriacensi litore quamvis fervidum invectus Oceanum etiam illi exercitui tuo, quem Sequana amnis invexerat, inrevocabilem iniecisti
Abbreviated transcription (Latin):
& illud auctoramentum tanti dis criminis putaret
imperium. hoc igitur bellum tam necessarium tam dif¬
ficile adit tamꝰ inueteratum tam instrustum ita cȩ¬
sar aggressus es/ ut statimatq illo infestum maiestatis
tuȩ fulmen intenderas. confectum omnib uidere¬
tur. Nam primo omnium inquo prȩcipue consulendu
fuit nequid barbarȩ nanones conuerso illuc numine
tuo/ nonare temptarent inuocata patris tui maiesta¬
te prouisum est. Iu enim ipse tu domine Maximiane
imperator eterne nouo ĩ tineris compendio aduentũ
diunitaris tuȩ accelerare dignatis repente rheno in¬
stitisti: omnemq illum limitem non equestribucneq pe¬
destribus copiis sed presentiȩ tuȩ terrore tutatus es
quantos libet ualebat exercitus Maximianus in ripa
iu uero inuicte cȩsar instructis armatisꝗ diuersis
classibus ita hostem incertum consiliiq in opem reddi:¬
disti/ ut tunc deniq senserit: quod non munitus ẽẽt

Expanded text:
 illud auctoramentum tanti discriminis putaret  illud auctoramentum tanti discriminis putaret imperium. Hoc igitur bellum tam necessarium, tam difficile aditu, tam inveteratum, tam instructum ita, Caesar, adgressus es ut, statim atque illo infestum maiestatis tuae fulmen intenderas, confectum omnibus videretur. Nam primo omnium, in quo praecipue consulendum fuit, ne quid barbarae nationes converso illuc numine tuo novare temptarent, invocata patris tui maiestate provisum est. Tu enim ipse, tu domine Maximiane, imperator aeterne, novo itineris compendio adventum divinitatis tuae accelerare dignatus repente Rheno institisti, omnemque illum limitem non equestribus neque pedestribus copiis sed praesentiae tuae terrore tutatus es: quantoslibet valebat exercitus Maximianus in ripa! Tu vero, Caesar invicte, instructis armatisque diversis classibus ita hostem incertum consiliique inopem reddidisti, ut tunc denique senserit quod non munitus esset
Abbreviated transcription (Latin):
classe quȩ olim gallias tuebatur edificatsq prȩterea
plurimis in nostrum modum nanibus occupatalegione
romana in terclusis aliquot peregrinoꝵ nulitumꝰ cu¬
neis contractis ad dilectum mercaltrib gallicanis so¬
licitasis per spolia ipsarum prouinciaꝵ non mediocrib
copis barbarorum atq bis omnibus adniunia nautica
flagitii illius auctorum magisterio eruditis exercitib
autem uestris licet iniuictis nirtute: tamen in re ma¬
ritima nouis melam coaluisse ex indignissimo latrocinio
belli molem audiebamus: licet de exitu fideremus.
Nam & accesserat diuturna sceleris impunitas que
desperatorum hominum inflarat audaciam : ut illã
inclementiam maris. quȩ iuictoriam uestram fatali
quadam necessitate distulerat prosn terrore i acta¬
rent: nec consilio in termissum esse bellum/ sed de¬
speratione omissum crederent: ad eo ut iam cõmunis
poene timore deposito archipiratam satelles occideret¬

Expanded text:
classe quae olim Gallias tuebatur, aedificatisque praeterea classe quae olim Gallias tuebatur, aedificatisque praeterea plurimis in nostrum modum navibus, occupata legione Romana, interclusis aliquot peregrinorum militum cuneis, contractis ad dilectum mercatoribus Gallicanis, sollicitatis per spolia ipsarum provinciarum non mediocribus copiis barbarorum, atque his omnibus ad munia nautica flagitii illius auctorum magisterio eruditis, exercitibus autem vestris licet invictis virtute, tamen in re maritima novis malam coaluisse ex indignissimo latrocinio belli molem audiebamus, licet de exitu fideremus. Nam et accesserat diuturna sceleris impunitas quae desperatorum hominum inflarat audaciam, ut illam inclementiam maris, quae victoriam vestram fatali quadam necessitate distulerat, pro sui terrore iactarent, nec consilio intermissum esse bellum sed desperatione omissum crederent, adeo ut iam communis poenae timore deposito archipiratam satelles occideret et
Abbreviated transcription (Latin):
rat iastura reip. Terra tanco firgum ubero tanto leta¬
numero pastionim tot metallorum fluens riuis tot
uectigalibus quȩstuosa tot accincta portibus tanto ĩ¬
mensa circuitu quam Caesar ille audtor uestri nomi¬
nis cum romanorum primus intuasset. alium se orbe
terrarum scripsit repperisse: tantę magnitudinis
arbitratus ut non circunfusa oceano sed complexa
ipsum oceanum uideretur. Sed cum illa etate nec
britãnia ullis erat ad nauale bellum armata nauigiis.
& romana res inde iam apunias asiaticisq bellis etiã
recenti exercitata piranco & propiore mitridatico nõ
magis terrestri ꝗ̃ nauali usu iugebat. Ad hoc nano ẽt
cunc rudis & solis britanni pictis modo & hibernis assueti
hosaibus adhuc seminudi facile romanis armis signieq
cesserunt prope ut hoc uno cȩsar gloriari in illa expe¬
dinone debuerit. quod nauigasset oceanum. Isto uero
ne fario latrocmio abducta primum a fugiente pirata

Expanded text:
rat iacturae rei publicae terra tanto frugum ubere, tanto larat iacturae rei publicae terra tanto frugum ubere, tanto lanumero pastionum, tot metallorum fluens rivis, tot vectigalibus quaestuosa, tot accincta portibus, tanto immensa circuitu. Quam Caesar ille auctor vestri nominis cum Romanorum primus intrasset, alium se orbem terrarum scripsit repperisse, tantae magnitudinis arbitratus ut non circumfusa Oceano sed complexa ipsum Oceanum videretur. Sed enim illa aetate nec Britannia ullis erat ad navale bellum armata navigiis et Romana res inde iam a Punicis Asiaticisque bellis, etiam recenti exercitata Piratico et propiore Mithridatico, non magis terrestri quam navali usu vigebat. Ad hoc natio etiam tunc rudis et solis Britanni Pictis modo et Hibernis adsueta hostibus adhuc seminudis, facile Romanis armis signisque cesserunt, prope ut hoc uno Caesar gloriari in illa expeditione debuerit quod navigasset Oceanum. Isto vero nefario latrocinio abducta primum a fugiente pirata
Abbreviated transcription (Latin):
cipe galieno quanius triste harum prouinciarum aro.¬
mana luce dissidim. Tunc enim siue incuria rerum
siue quadam inclinatione fatorum omnibus fere mem¬
lerat: & palemirenus ȩ quauerat: tota egyptus ꝗ fine¬
syris defecerant: a missa retia noricum pãnoniȩꝗ uasti¬
tate. Italia ipsa gentium domina plurimaꝵ urbium
suaꝵ excidia merebat. Non erat tantum doloris insin¬
gulis cum paene omnibus careretur. Nunc uero toto or¬
be terrarum non modo quo romanus fuerat uirtute
uestra recepta: sed etiam qua hostilis edomito cum to.¬
tiens proculcata esset alamania/ totiens obstricta sar¬
matia. uitungi quadri carpi totiens profligati sumit¬
tence se ghoto pace poscenda. supplicante ꝑ munera.
Regem persarum urebat ammo: quod nunc demiq cõ¬
fitemur. Una illa tanti imperii contumelia: eoq nobis
intolerabilior uidebatur quod gloriȩ sola rescabat. Et
sane non sicut britaniȩ nomen unum: ita mediocrise¬

Expanded text:
cipe Gallieno quamvis triste harum provinciarum a Rocipe Gallieno quamvis triste harum provinciarum a Romana luce discidium. Tunc enim sive incuria rerum sive quadam inclinatione fatorum omnibus fere memlerat et Palmyrenus aequaverat; tota Aegyptus Syriaeque defecerant; amissa Raetia, Noricum Pannoniaeque vastatae; Italia ipsa gentium domina plurimarum urbium suarum excidia maerebat; non erat tantum doloris in singulis, cum paene omnibus careretur. Nunc vero toto orbe terrarum non modo qua Romanus fuerat virtute vestra recepto sed etiam qua hostilis edomito, cum totiens proculcata esset Alamannia, totiens obtrita Sarmatia, Iuthungi Quadi Carpi totiens profligati, submittente se Gotho pace poscenda, supplicante per munera rege Persarum, urebat animos quod nunc denique confitemur una illa tanti imperii contumelia, eoque nobis intolerabilior videbatur quod gloriae sola restabat. Et sane non, sicut Britanniae nomen unum, ita mediocris e
Abbreviated transcription (Latin):
destinatos sibi culeus solitudinum ducerentur. Insultare
herculii comum galliarum nomine libet quod pace ue¬
stra loquar. ipsis triumphum assignate prouinciis.
Arat ergo nunc mibi chamaus & phrisuis: & ille nagus
ille predator exercitia squalidi rudis operatur & frequẽ¬
tat nundinas meas pecore uenali & cultor barbarus la-¬
xat arnonam. Quin etiam si ad dilestum u ocetur. ac-¬
currit: & obsequiis tericur & tergo coercetur & serui¬
re se militiȩ nomine gratulatur. Quid faciam cesar
auguste: Ignosce si moror ignosce si propero. Multa e¬
nim illius temporis quo transitus in britãniam para¬
batut: admirabilia uirtutum tuarum facta prȩtereo:
dum festino cupidus ad singularem illam uictoriam:
qua uniuersa resp. tandem est uindicata. Cuius magni.¬
tudo cȩsar umucte hactenus explicabitur. si prius dica
quam necessarium illud & difficile bellum fuerit: quo
magis confectum sit. Minus indignum fuerat sub prin¬

Expanded text:
destinatos sibi cultus solitudinum ducerentur. Insultare destinatos sibi cultus solitudinum ducerentur. Insultare hercule communi Galliarum nomine libet et, quod pace vestra loquar, ipsis triumphum adsignare provinciis. Arat ergo nunc mihi Chamavus et Frisius et ille vagus, ille praedator exercitio squalidi ruris operatur et frequentat nundinas meas pecore venali et cultor barbarus laxat annonam. Quin etiam si ad dilectum vocetur accurrit et obsequiis teritur et tergo coercetur et servire se militiae nomine gratulatur. Quid faciam, Caesar invicte? Ignosce si moror, ignosce si propero; multa enim illius temporis, quo transitus in Britanniam parabatur, admirabilia virtutum tuarum facta praetereo, dum festino cupidus ad singularem illam victoriam, qua universa res publica tandem est vindicata. Cuius magnitudo, Caesar invicte, hactenus explicabitur, ut prius dicam quam necessarium illud et difficile bellum fuerit quam quo magisterio confectum sit. Minus indignum fuerat sub prin
Abbreviated transcription (Latin):
uinatat & suspensa late uacillat ut merito quis dixerit
exercendum fuisse tali solo militem ad nauale certamen.
Sed neq illȩ fraudes locorum: nec quȩ plura in erant
perfugia siluarum barbaros tegere potuerunt: quominus
ditionitue diuinitatis omnes secedere cogerentur: q cñ
coniugibus ac liberis cȩteroq agmine necessitudinum
ac rerum suarum ad localim deserta transirent: ut quȩ
fortasse ipsi quondam de predando uastauerant culta red¬
derent serulendo. Quis hoc unꝗ̃ futurum etiam si coram
uoluisset affari deus ante uos principes persuadere potu¬
isset. quod nunc uidimus & urdemus. totis porticibus ci-¬¬
uitatem sedere captiua agmina barbarorum auros actoni¬
ta feritate trepidantes respicientes anus ignauiam filio¬
rum nuptas marieorum iunculis copulatas pueros atq
puellas familiart murmure blandientes: atq hos omnes
prouincialibus uestris ad obsequium distributos. donee ad

Expanded text:
innatat et suspensa late vacillat, ut merito quis dixerit innatat et suspensa late vacillat, ut merito quis dixerit exercendum fuisse tali solo militem ad navale certamen. Sed neque illae fraudes locorum nec quae plura inerant perfugia silvarum barbaros tegere potuerunt quominus dicioni tuae divinitatis omnes sese dedere cogerentur, et cum coniugibus ac liberis ceteroque examine necessitudinum ac rerum suarum ad loca olim deserta transirent ut, quae fortasse ipsi quondam depraedando vastaverant, culta redderent serviendo. Quis hoc umquam futurum, etiamsi coram voluisset adfari, deus ante vos principes persuadere potuisset quod nunc vidimus et videmus: totis porticibus civitatum sedere captiva agmina barbarorum, viros attonita feritate trepidantes, respicientes anus ignaviam filiorum nuptas maritorum, vinculis copulatos pueros ac puellas familiari murmure blandientes, atque hos omnes provincialibus vestris ad obsequium distributos, donec ad
Abbreviated transcription (Latin):
lapsa sit ut nemo dubitaret portum illum/ qui piratȩ
ne suis opem ferrent. occlusus fiusset: uobis adiuictorĩa
sponte patusse. Locuisset enim cesar inuicte illo uir¬
tutis ac foelicitatis tus impetu totum ꝑagi continuobel¬
lum nisi ȩdificandis nauibus dari tempus rei necessi¬
tudo suasisset: quo tamen omni tempore nunꝗͣ ab eoꝵ
hostium euersione cessatum est: quos a diri continens
terra ꝑmisit. quanꝗͣ illa regio diuinis expedinonibus
euis cȩsar uindicata atq purgata: quam obliquis mea¬
tibus Sealdis interfluit. quamq diuortio sui Rbenus
amplectitur pene ut cum uerbi periculo loquar. terra
non est. ita penitus a quis imbuta permaduit : ut non so¬
lum qua manifeste plaustris est / cedat ad nisum qͥ hau-¬
riat pressa uestigium. Sed etiam ubi paulo uidetur firmi¬
or. pedum pulsu temptata quatitur: & sentire se procul
pondus mota testetur. Ita ut res est aquis subiacentibus

Expanded text:
lapsa sit, ut nemo dubitaret portum illum, qui piratae, lapsa sit, ut nemo dubitaret portum illum, qui piratae, ne suis opem ferret, occlusus fuisset, nobis ad victoriam sponte patuisse? Potuisset enim, Caesar invicte, illo virtutis ac felicitatis tuae impetu totum peragi continuo bellum, nisi aedificandis navibus dari tempus rei necessitudo suasisset. Quo tamen omni numquam ab eorum hostium eversione cessatum est quos adiri continens terra permisit. Quamquam illa regio divinis expeditionibus tuis, Caesar, vindicata atque purgata, quam obliquis meatibus Scaldis interfluit quamque divortio sui Rhenus amplectitur, paene, ut cum verbi periculo loquar, terra non est: ita penitus aquis imbuta permaduit ut non solum qua manifeste palustris est cedat ad nisum et hauriat pressa vestigium, sed etiam ubi paulo videtur firmior pedum pulsu temptata quatiatur et sentire se procul mota pondus testetur. Ita, ut res est, aquis subiacentibus
Abbreviated transcription (Latin):
tus nequãꝗͣ eua cesar claustra ꝑfregerit. neq omnino
conuellerit: tot dierum ac noctium receptu recursuq
cum tot interim qua terras circumfluit littora soluẽt
ripasq defringeret. Uno illo ut res est/ loco aut potentua
uestrȩ maiestaris inferior aut pro debito uobis honore
clementior. Xerses ut audio persarum rex potentissi¬
nius pedicas iecit aureas inprofundum: neptunum
st dictitans alligare/ quia fluctibus ferociter sculta
illa iactantia & sacrilega nanitate. At enim tua cęsar
diuina prouidentia & efficacia est usa consilio nec in¬
sultauit elemento ut non prouocaret odium sed mere¬
retur obsequium. Quid enm aliud interpretemur cũ
statim atq obsidionem necessitas & clementiȩ uostix
fides soluerat eadem daustra. qui primus incubuit
estus irruperit totaq illa quo ad usus fuit / innicta fluccti¬
bus acies arborum ueluti signo dato & ꝑacta statione di :¬

Expanded text:
tus, numquam tua, Caesar, claustra perfregerit neque omnino tus, numquam tua, Caesar, claustra perfregerit neque omnino convellerit tot dierum ac noctium receptu recursuque? — cum tot interim, qua terras circumfluit, litora solveret ripasque defringeret, uno illo, ut res est, loco aut potentia vestrae maiestatis inferior aut pro debito vobis honore clementior. Xerses, ut audio, Persarum rex potentissimus, pedicas iecit aureas in profundum, Neptunum se dictitans adligare quia fluctibus ferociret, stulta ille iactantia et sacrilega vanitate. At enim tua, Caesar, divina providentia et efficaci est usa consilio nec insultavit elemento, ut non provocaret odium sed mereretur obsequium. Quid enim aliud interpretemur cum, statim atque obsidionem necessitas et clementiae vestrae fides solverat, eadem claustra qui primus incubuit aestus inruperit, totaque illa, quoad usus fuit, invicta fluctibus acies arborum veluti signo dato et peracta statione di
Abbreviated transcription (Latin):
prȩuenisti.Cȩpit opptessam gergoniam censibus:
muris pertinacem tunc errore mi sero romanum pi¬
ratice factionis. atq illis olim mari fretis abluentem
portas adeuñt oceanum. in quo diuina prouidentia
tua ꝙ par confilio affectus apparuit qui omnem illuor
sinum portus quem statutis nicibus estus alcornat de¬
fixis in adim trabibus ingestieq saxis inmum nanib
red didisti: atq ipsam loci natiram admirabili rahone
superas⁊i cum mare frustra reciprocum probibitis fu¬
ga quasi illudere iuderetur tamq nullo usu iuuaret
inclusos quasi redire desisset.Quȩnam unꝗ̃ mirabiue
ualla castrorum: post hoc nonum in mari uallum. qud
erit milum siqua murorion aut arieti non cesserit
firmitas aut machinas despexerit altieudo: cum Oceanus
ille tanto libratus impetu/ eanta mole consurgene sue
ulterioribus ut ferunt terris repulsue siue anhelicu/
quem respirat euectus stu quacunq alia ratione mo¬

Expanded text:
praevertisti, cepit oppressam Gesoriacensibus praevertisti, cepit oppressam Gesoriacensibus muris pertinacem tunc errore misero manum piraticae factionis atque illis olim mari fretis adluentem portas ademit Oceanum. In quo divina providentia tua et par consilio effectus apparuit, qui omnem illum sinum portus, quem statis vicibus aestus alternat, defixis in aditu trabibus ingestisque saxis invium navibus reddidisti atque ipsam loci naturam admirabili ratione superasti, cum mare frustra reciprocum prohibitis fuga quasi inludere videretur tamque nullo usu iuvaret inclusos, quasi redire desisset. Quaenam umquam mirabimur valla castrorum post hoc novum in mari vallum? Quid erit mirum si qua murorum aut arieti non cesserit firmitas aut machinas despexerit altitudo, cum Oceanus ille tanto libratus impetu, tanta mole consurgens, sive ulterioribus, ut ferunt, terris repulsus sive anhelitu quem respirat evectus seu quacumque alia ratione mo
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus immorari uelim neꝗ hic dies mihi totus neq
proximus neq porro cȩteri sat erunt. Et habenda ratio
est temporis. cesare stante dum loquimur. Adoratę sunt.
igitur mibi Sarmatice expeditiones. quibus illa gensype
omnis extincta est: & cum pene solo nomine relicta
quo seruiat. Dent ueniam trophea nihaca: sub qui¬
tus ethiops & indus intremuit. Contenta sit uoce glo¬
riȩ suȩ:etiam proxima illa ruina corporum reser¬
uetur nuntiis iam iamq uenientibus & mauris im¬
missa uastatio. Aliis hec ꝑmittente maiestate uestra
celebrabo temporibus Dii immortales nota suscipio
ut ipsis qui gessere presentibus illa uero cȩsar inuio¬
te. quȩ ditlir atq auspicio numinis cui gesta sunt: quo¬
rum etiam spectaculo fruimur. sub hac occasione di¬
gnationis tuȩ sine dilatione dicenda sunt: eo magis
gallias tuas cȩsar ueniendo uiasti. Si quidem illa ce¬
ieritas: qua omnes motus atq aduentus cui nuntios

Expanded text:
omnibus immorari velim, neque hic dies mihi totus neque omnibus immorari velim, neque hic dies mihi totus neque proximus neque porro ceteri sat erunt; et habenda ratio est temporis, Caesare stante dum loquimur. Adoratae sint igitur mihi Sarmaticae expeditiones quibus illa gens prope omnis exstincta est et paene cum solo nomine relicta quo serviat. Dent veniam trophaea Niliaca sub quibus Aethiops et Indus intremuit. Contenta sit voce gloriae suae etiam proxima illa ruina Carporum. Reservetur nuntiis iam iamque venientibus Mauris immissa vastatio. Aliis haec permittente maiestate vestra celebrabo temporibus; di immortales, vota suscipio ut ipsis qui gessere praesentibus. Illa vero, Caesar invicte, quae ductu atque auspicio numinis tui gesta sunt, quorum etiam spectaculo fruimur, sub hac occasione dignationis tuae sine dilatione dicenda sunt, eo magis Gallias tuas, Caesar, veniendo vindicasti; siquidem illa celeritas, qua omnis ortus atque adventus tui nuntios
Abbreviated transcription (Latin):
principibus totius mundi cȩlestiumꝗ rerum simihtudi¬
nem requerebat. Quippe isco numiis uestri numero
sumona omma nituntur & gaudent. E lementa quatuor
& totidem anm inces & orbis quadrifariam duplici di¬
soretus Oceano & emenso quater cȩlo lustra redeun¬
tia & quadrige solis & duobus cȩli numinibus adiuncti
uesper & lucifer. Sed neq sol ipse/ neq cuncta sidera
humanas res tam perpetuo lumine intuentur sꝗ uos tue¬
mini qui sine ullo fere discrimine dierum ac noctiũ
illustratis orbem: salunq gentium non his modo qui¬
bus immortales uultus uestri ugent. sed multo magis
illis diuinarum mentium ueseraꝵ oculis prouidetis
nec solum qua dies oritur & prȩteritur & conditur
sed etiam ex illa septentrionili plaga salutari beatis luce
pronincias. adeo Cȩsar uestra in orbem terrarum distri¬¬
buta beneficia prope plura sunt ꝗͣ deorum. Quibus ego si

Expanded text:
principibus totius mundi caelestiumque rerum similitudiprincipibus totius mundi caelestiumque rerum similitudinem requirebat. Quippe isto numinis vestri numero summa omnia nituntur et gaudent, elementa quattuor et totidem anni vices et orbis quadrifariam duplici discretus Oceano et emenso quater caelo lustra redeuntia et quadrigae Solis et duobus caeli luminibus adiuncti Vesper et Lucifer. Sed neque Sol ipse neque cuncta sidera humanas res tam perpetuo lumine intuentur quam vos tuemini, qui sine ullo fere discrimine dierum ac noctium inlustratis orbem, salutique gentium non his modo quibus immortales vultus vestri vigent sed multo magis illis divinarum mentium vestrarum oculis providetis, nec solum qua dies oritur et praeterit et conditur sed etiam ex illa septentrionali plaga salutari beatis luce provincias: adeo, Caesar, vestra in orbem terrarum distributa beneficia prope plura sunt quam deorum. Quibus ego si
Abbreviated transcription (Latin):
uiriditate segetum nec geminis uitium nec ipsis t̃m fa¬
tionis & luce serata lȩtum atq uenerabilem quantum
ortu cȩsarum maximorum. Otempis quo merito quon¬
dam omnia nata esse eredantur: cum eodem nunc con¬
firmata uidcamus. o calendȩ martiȩ sicuti olim annoꝵ
uoluentium: ita nunc eternorum auspices imperatoꝵ.
pxopagatis orbis uestri participando tutelam. cuius licet¬
esset omni hoste ꝑ domito certa securitas nimios tamẽ
indiuersa discursus uel reuisenda poscebat. Partho ꝗꝓ¬
pe ultra tygrim redacto dacia restituta/ porrectis usq
ad danubis caput gexmaniȩ retiȩq limitibus: destina¬
ta batauiȩ britãniȩq undicta guber nacula maiora quę¬
rebat. aucta atq augenda resp. & qui romanȩ potentiȩ
terminos uirtute protulerant imperium filio pietate
debebant. Et sane prȩter usum cirramq reip etiam illa
louis & herculis cognata maiestas in ionio herculeoq

Expanded text:
viriditate segetum nec gemmis vitium nec ipsis tantum faviriditate segetum nec gemmis vitium nec ipsis tantum favoniis et luce reserata laetum atque venerabile, quantum ortu Caesarum maximorum ! O tempus quo merito quondam omnia nata esse credantur, cum eodem nunc confirmata videamus ! O kalendae Martiae, sicuti olim annorum volventium, ita nunc aeternorum auspices imperatorumblicae saecula propagatis orbis vestri participando tutelam? Cuius liceesset omni hoste perdomito certa securitas, nimios tamen in diversa discursus vel revisenda poscebat. Partho quippe ultra Tigrim redacto, Dacia restituta, porrectis usque ad Danubii caput Germaniae Raetiaeque limitibus, destinata Bataviae Britanniaeque vindicta, gubernacula maiora quaerebat aucta atque augenda res publica et, qui Romanae potentiae terminos virtute protulerant, imperium filio pietate debebant. Et sane praeter usum curamque rei publicae etiam illa Iovis et Herculis cognata maiestas in Iovio Herculioque
Abbreviated transcription (Latin):
nitate uestra honoris interfui. Captus sum rex ferocis¬
sime nationis inter ipsa quas moliebatur insidias. & a
ponte rheni usq ad danubii transitum contiensem de¬
usta atq exhausta poenitus a lamania. Nam & maiora
suntsꝗ̃ ut enarrari inter alia possint. Et ne mais quoq
scipendiis iudear gloriari. sufficit consaentiȩ meȩ illa
udisse. De te igitur mihi cȩsar inuicte hodiernȩ gra¬
tulationis exordium diuinus ile uestrȩ maiestatic or¬
tus ipso quo illuxit auspicio ueris illustrior cui dies
sereuus atq ut celebrantes sensimus ultra rationem te¬
poris sol estinus incaluit augustiore fulgens luminis ela¬
ritate sꝗ̃ cum originem mandi nascentis animauit. Si.¬
quidem tunc inter illa terum tenera primordia modera.¬
tus dicitur e nocer et ardentior nimc certasse credit.
ne maiestate uestra iuderetur obscurior. O foelix bea¬
tumq uer nouo partu iam non amoenitate florum nec

Expanded text:
nitate vestra honoris interfui, captus scilicet rex ferocisnitate vestra honoris interfui, captus scilicet rex ferocissimae nationis inter ipsas quas moliebatur insidias et a ponte Rheni usque ad Danubii transitum Guntiensem deusta atque exhausta penitus Alamannia; nam et maiora sunt quam ut enarrari inter alla possint et, ne meis quoque stipendiis videar gloriari, sufficit conscientiae meae illa vidisse. Det igitur mihi, Caesar invicte, hodiernae gratulationis exordium divinus ille vestrae maiestatis ortus ipso quo inluxit auspicio veris inlustrior, cui dies serenus atque, ut celebrantes sensimus, ultra rationem temporis sol aestivus incaluit, augustiore fulgens luminis claritate quam cum originem mundi nascentis animavit; siquidem tunc inter illa rerum tenera primordia moderatus dicitur ne noceret ardentior, nunc certasse creditur ne maiestate vestra videretur obscurior. O felix beatumque ver novo partu, iam non amoenitate florum nec
Abbreviated transcription (Latin):
nis arcam ratio demonorit. Aut post indultam a pie¬
tate uestra quietem studium rupis abduxerit &
pus amiseritis. Cum tot postea iartute uestra partȩ
uictorie/ cot exciss undiq barbarȩ nationes. tot tras¬
lati sint rura in romana cultores: prolati limites/
tot prouinciȩ rescitutȩ.hereo prorsus & stupeo: &
prȩcer illam ex otiomeo tarditatem tanta rerum
mole deterreor: ut hoc unonitar hortatii quod ex
quantacunq desidia que mius maxime orationi im
parem facit E esar auditor prȩsertim cum fauente
numine tuo ipse ille iam pridem mibi qui me in
lucem primus diuinarum patris aut aurtum adius
euenerit quo facilius maiestatis tuȩ recordatione con¬
fisus possim illa/ quȩ tunc dicta sunt prȩterire atꝗ huc
sermonem ab his quȩ secuta sunt inchoare. Quanꝗͣ multa
mihi ex illis quoꝗ hoc in tempore nec essario transeunda
sunt. ac potissimum ea. quibus officio delati mihi adiui

Expanded text:
nis arcani ratio demoverit aut post indultam a pienis arcani ratio demoverit aut post indultam a pietate vestra quietem studium ruris abduxerit, epus amiseritis; cum tot postea virtute vestra partae victoriae, tot excisae undique barbarae nationes, tot translati sint in rura Romana cultores, tot prolati limites, tot provinciae restitutae, haereo prorsus et stupeo, et praeter illam ex otio meo tarditatem tanta rerum mole deterreor, ut hoc uno nitar hortatu quod ex quantacumque desidia quamvis maxime orationi imparem parem facis Caesar auditor, praesertim cum favente numine tuo ipse ille iam pridem mihi, qui me in lucem primus eduxit, divinarum patris tui aurium aditus evenerit. Quo facilius maiestatis tuae recordatione confisus, possim illa quae tunc dicta sunt praeterire atque hunc sermonem ab his quae secuta sunt inchoare. Quamquam multa mihi ex illis quoque hoc in tempore necessario transeunda sunt ac potissimum ea quibus o
Abbreviated transcription (Latin):
ximiano filius qualis tu eras nec constantino pater
deest quin etiam ut omnibus modis tua necessitiedo
rencuetur. Rursus hic socer rursus hic gener est
ut braai ssinus imperator semꝑ ex tua sobole nepotib
dincurnum silentium sola esset uincenda
trepidatio qua rudimenta quȩdam uocis
meȩ cursus experior haud immerito me ul¬
tra q̃ ȩtas & quantulacunq seudii mei ferret opinio:
perturbari confiterer: prȩsertim cum apuid maiesta¬
tem tuam diuina uirtutum uestraꝵ miracula prȩ¬
dicarem. Quo in genere orationis quanta esser cu¬
ra quantus labor: ꝗͣ solicita ueneratio.Sensi etiam
cum in quotidiana illa instituendȩ iuuentutis execi¬
tatione uersarer. Quanuis enim prima tunc inre¬
nascentem remp patris ac patrui tui merita licet di¬
cendo ȩqnare non possem: possem tamen nel censere
numerando. Sed cum me in eo illo uetere curxicu.¬
lo aut inter adita palatii uestri alia quȩdam sermo.¬

Expanded text:
ximiano filius qualis tu eras, nec Constantino pater ximiano filius qualis tu eras, nec Constantino pater deest. Quin etiam ut omnibus modis tua necessitudo renovetur, rursus hic socer, rursus hic gener est, ut beatissimus imperator semper ex tua subole nepotibusdiuturnum silentium sola esset vincenda trepidatio qua rudimenta quaedam vocis meae rursus experior, haud immerito me ultra quam aetas et quantulacumque studii mei ferret opinio perturbari confiterer, praesertim cum apud maiestatem tuam divina virtutum vestrarum miracula praedicarem. Quo in genere orationis quanta esset cura, quantus labor, quam sollicita veneratio, sensi etiam cum in cotidiana illa instituendae iuventutis exercitatione versarer, quamvis enim prima tunc in renascentem rem publicam patris ac patrui tui merita, licet dicendo aequare non possem, possem tamen recensere numerando. Sed cum et me illo vetere curriculo aut inter adyta palatii vestri alia quaedam sermo
Abbreviated transcription (Latin):
decet orbem prospicere cõmunem/ cȩlestiq nuture¬
bus humanis fata decernere: auspicia bellis geren¬
dis dare componendis pacibus leges imponere: Te
iuuenis indefessum ie ꝑ limites qua romanum bar¬
baris gentibus instat imperium/ frequentes ad soceꝵ
iuctoriarum laureas mutere: precepta petere ef¬
fecta rescribere. Ita eueniot : ut & ambo consilium
poctoris unius habeatis & uterq inres duorum Ofoe¬
lix in imperio& post imperium foclicior. Audis enim
profecto hec & uides diue constanti: quem currupe
ne conspicuo: dum uicino ortus repetit occasn solupe¬
cȩlo inuecturus excepit. Quanto nunc gaudio poti¬
ris : quanta uoluptate ꝑfrueris: cum talemhunc fi¬
lium tuum/ qui te primus patrem fecit imperii in
possessionem idem pater idem socer idem imperatre
induxerit. hȩc est tua prȩtor omnes diuos propria
par imperii potestate. Inuiderint licet nobis nihil
tamen auferre domni tui fata potuerunt. Nec Ma¬

Expanded text:
decet orbem prospicere communem caelestique nutu redecet orbem prospicere communem caelestique nutu rebus humanis fata decernere, auspicia bellis gerendis dare, componendis pacibus leges imponere; te, iuvenis, indefessum ire per limites qua Romanum barbaris gentibus instat imperium, frequentes ad socerum victoriarum laureas mittere, praecepta petere, effecta rescribere. Ita eveniet ut et ambo consilium pectoris unius habeatis et uterque vires duorum. O felix in imperio et post imperium felicior! Audis enim profecto haec et vides, dive Constanti, quem curru et paene conspicuo, dum vicinos ortus repetit occasu, Sol ipse invecturus caelo excepit. Quanto nunc gaudio potiris, quanta voluptate perfrueris, cum talem hunc filium tuum, qui te primus patrem fecit, in imperii tui possessionem idem pater, idem socer, idem imperator induxerit! Haec est tua praeter omnes divos propria par imperii potestate. Inviderint licet nobis, nihil tamen auferre domui tu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iam ut res est cesserant uetustati.Maximiano e¬
terno imperatori constantinus imperator nonus plus
cepit esse ꝗͣ filius. fauet ille crescenti ad est iste seniõi
perpetuis pietatis stirpibus affinitas ista coalestat/ auȩ
enim si ꝗͣuis dissidentes familias gracci& cornelie ma.¬
trimonium reduxit in gratiam.Si prodiuodu custo ao¬
tiacam uictoriam tantũmodo gener agrippa confecit
Quid sperandum est/ cum sempitornam patris ac filii ca¬
ritatem esse nuptiarum fredus astrinxerit. Quol si .P.
Scipio bellum punicum suscepit adolestens ipsum postea
superaturiis hanibalem si marius afadione syllana
urbem recepit senex. idq magno in teruallo tempor
euenisse memorabile est lꝗ̃ facile nuonc omnes metus pon&
romana resp quȩ defenditur coniuncti imperii du¬
abus etatibus pariterq utitur uirtute iuuenis &
maturitate senioris. se pater ex ipso imperii uertice

Expanded text:
quae iam, ut res est, cesserant vetustati! Maximiano aequae iam, ut res est, cesserant vetustati! Maximiano aeterno imperatori Constantinus imperator novus plus coepit esse quam filius. Favet ille crescenti, adest iste seniori; perpetuis profecto pietatis stirpibus adfinitas ista coalescat, quae enim si quamvis dissidentes familias Gracchi et Corneliae matrimonium reduxit in gratiam, si pro divo Augusto Actiacam victoriam tantummodo gener Agrippa confecit, quid sperandum est cum sempiternam patris ac filii caritatem etiam nuptiarum foedus adstrinxerit? Quod si P. Scipio bellum Punicum suscepit adulescens ipsum postea superaturus Hannibalem, si Marius a factione Sullana Vrbem recepit senex, idque magno intervallo temporum evenisse memorabile est, quam facile nunc omnis metus ponet Romana res publica, quae defenditur coniuncti imperii duabus aetatibus pariterque utitur virtute iuvenis et maturitate senioris! Te, pater, ex ipso imperii vertice