comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tra ordinatium uidicem reportarũt. dilatio
ei penitus deneganda ẽ. Illi añt qui inuidi¬
cum uecatur: danda ẽ. ad ꝓbanda p̃cum m̃¬
tatia. uł ꝓftrenda aliqua instrum̃ta. ułtȩ¬
stes. q̃m instructus ẽẽ non potuit. qui p̃tgꝰ
spcm adalienum uiditium trabitur
d.ãinẽ pars. siñ integra dilatio fui̾t
data. comiꝙ iudicis offitim cõqui escat.
concc petititpis defluxint curricul afferie aũ
siue repentine. siue sollempnes sintͥ: dilati¬
onum tp̃ib: ñ excipiantar. s⁊ his coñnu¬
merentuꝵ.¬
d.aa. Aprocedente iudice dilatiõem nõ
dulgeriqueat. ⁊ cognitio cãe non int̃pel¬
latione planatia. siconsidente magis ui¬
dice legitime coluigatur. ut si forte dilati¬
omis petitio fiñt improbata. suscepta q̃stio
ꝑsentñtiamiudicis drmatr¬
d. qa: Cum ãnobis fũt adappellatice.
consultatioem ue rescciptum. suie sit pri¬
mo uiditio petita dilatio. siue ea tributa

Expanded text:
traordinarium iudicem reportaverit, dilatio traordinarium iudicem reportaverit, dilatio ei penitus deneganda est: illi autem, qui in iudicium vocatur, danda est ad probanda precum mendacia vel proferenda aliqua instrumenta vel testes, quoniam instructus esse non potuit, si praeter spem ad alienum iudicium trahitur. . Sive pars sive integra dilatio fuerit data, eo usque iudicis officium conquiescat, donec petiti temporis defluxerint curricula. Feriae autem, sive repentinae sive sollemnes sint, dilationum temporibus non excipiantur, sed his connumerentu. A procedente iudice dilationem non dulgeri queat et cognitio causae non interpellatione planaria, sed considente magis iudice legitime colligatur, et, si forte dilationis petitio fuerit improbata, suscepta quaestio per sententiam iudicis dirimat. Cum a nobis fuerit ad appellationem consultationemve rescriptum, sive sit primo iudicio petita dilatio sive ea tributa
Abbreviated transcription (Latin):
titate. ñ solum ea s ctiam toto debito ecum
defraudatist rinsactionib scilicet ⁊ sccłis
confessionib siue insimiate sint. siue non.
s inbeccasu suam obtinentib fumitatẽ
talib ⁊ cini cautiorub: rec obicere non
op dior Qm̃ plerumq. euenit ut uidex
instrumitore ut ꝑsonatum grã dulaticẽm
dare. rerum necc̃itate cogatur: spatium in¬
structionis exhibende postulatum dar cõ¬
uemi Quod hac raticẽ arbitramur ẽẽ mo¬
derandum. ut siexea ꝓuintia ubilis agitũ.
ułꝑsone. ułinstrum̃ta poscentur: ñ ãplius
quamtres m̃ses induigeantur. Si uõ ex cõ¬
tinentib ꝓuintiis. sex m̃ses custodiri. ui¬
stitia ẽ Intransmarina aut dilatiẽe nõuẽ
m̃ses computari oportebit Quod ita cõ¬
stitutum iudicantes consentire debebũt.¬
dandedilationis arbitrium. sieand dila¬
tionẽ sirerum urguentissima ratioflãgita¬
uerit: ⁊ necc̃itas desiderate instructionis exe¬
gerit: ñ facile amplius quãsenel. neculla

Expanded text:
um fraudari: transactionibus scilicet et secundis confessionibus, sive insinuatae sint sive non, etiam in hoc casu suam obtinentibus firmitatem: talibus etenim cautionibus hoc obicere non oniam plerumque evenit, ut iudex instrumentorum vel personarum gratia dilationem dare rerum necessitate cogatur, spatium instructionis exhibendae postulatum dari conveniet. Quod hac ratione arbitramur esse moderandum, ut, si ex ea provincia ubi lis agitur vel persona vel instrumenta poscentur, non amplius quam tres menses indulgeantur: si vero ex continentibus provinciis, sex menses custodiri iustitiae est: in transmarina autem dilatione novem menses computari oportebit. Quod ita constitutum iudicantes sentire debebuntdandae dilationis arbitrium, sed eandem dilationem, si rerum urguentissima ratio flagitaverit et necessitas desideratae instructionis exegerit, non facile amplius quam semel nec ulla
Abbreviated transcription (Latin):
militarem ⁊̃ cuulium questionum Anͣ¬
diendi cõcedimus facultatẽ. p̃sertim
cum roip̃m more ẽe litigantium uide¬
atur constetq militarem reum nisi a
suo uidice. nec exhiberi posse:. nec si in
culpa fũit oherceri.
cpꝯsta. P er piquun  tmãrium
ẽẽ ꝑspicimus. eos qui ꝓfessiones aliqͣs.
seu negotiatioes exercere noscuntur. in¬
dicum aꝗ quos earum ꝓ fessionum sc̃a
negotiatio num cura ꝑtim. turis dictio¬
nẽ ⁊ p̃ceptiõem declinare conari. ¶ Qua¬
ꝑꝑ uibemꝑs huiusmõi hominib neccu¬
iusuib⁊ militic seu cinguli uł dignatatis
p̃rogatinam in hac parte suppetert. S eoᷤ
quistatutis inquac̃q militia cõniłãti
sunt. uł fi̾nt. seu dignitatẽ aliquã põ¬
p̃tendunt: sine quadam fori p̃scͥptioe¬

Expanded text:
civilium quaestionum audiendi concedimus facultatem, praesertim cum id ipsum e re esse litigantium videatur constetque militarem reum nisi a suo iudice nec exhiberi posse nec, si in culpa fuerit, coerceri.s . Periniquum et temerarium esse perspicimus eos, qui professiones aliquas seu negotiationes exercere noscuntur, iudicum, ad quos earundem professionum seu negotiationum cura pertinet, iurisdictionem et praeceptiones declinare conari. Quapropter iubemus huiusmodi hominibus nec cuiuslibet militiae seu cinguli vel dignitatis praerogativam in hac parte suppetere, sed eos, qui statutis in quacumque militia connumerati sunt vel fuerint seu dignitatem aliquam praetendunt, sine quadam fori praescriptio
Abbreviated transcription (Latin):
causatum delegationib illud consultissime
p̃cipimus obseruari ut ita ualeant. si adiu¬
tis dictioem ꝑtineant delegantisse uod si
quis aliene iuris dictionis c̃am crediderit
deiegandam: nec p̃cepto cognitorem dat᷑um
patientĩam accõmodare censanus. Et si cõt̃¬
leges optẽꝑanĩnt deleganti. oĩa que ab ea
delegatione geruntur. ita ꝓifectis hr̃i p̃ci¬
pimus: ac si ip̃i quideleguũnt aliene uiriᷤᷤ¬
dictiom iudices residissent. ut nec appellan¬
di quad neccitas. pactis. adñsus eas sentñti¬
as imponatur. ¶ Hec tta sint nisiuidices
anobis specialit delegantib dati. aliis c̃as
delcgauĩnt iuidĩcandas. siam h̾is delegãtio
nullo ꝑsc̃arum cãrum uehabito tͣctatu.
appellationum ad eos iure uiditia remea¬

Expanded text:
causarum delegationibus illud consultissime praecipimus observari, ut ita valeant, si ad iurisdictionem pertineant delegantis. Quod si quis alienae iurisdictionis causam crediderit delegandam, nec praecepto cognitorem datum parientiam accoleges obtemperaverit deleganti, omnia, quae ab ea delegatione geruntur, ita pro infecpimus, ac si ipsi qui delegaverant alienae iurisdictionis iudices resedissent, ut nec appellandi quidem necessitas victis adversus eas sententias imponatur. Haec, nisi iudices a nobis specialiter delegantibus dati aliis causas delegaverint iudicandas: nam his delegantibus nullo personarum causarumve habito tractatu appellationum ad eos iure iudicia remea
Abbreviated transcription (Latin):
cp. añt Siquestiotibi gnis abhis qͦs
fr̃s patrueses ẽe dicas ñfit adito p̃froe ⁊
accepto nidice famiue hertiscim de iudi¬
tid exꝑtrẽ quodside eait questio erit:
prius tcratinitatis uitate. scłm uiris for¬
mamqn iduit clarssimꝰ curt habebit.¬

Expanded text:
. Si quaestio tibi generis ab his, quos fratres patrueles esse dicis, non fit, adito praeside et accepto iudice familiae erciscundae experire. Quod si de ea re quaestio erit, prius de nativitatis veritate secundum iuris formam quaeri idem vir clarissimus curae habebit
Abbreviated transcription (Latin):
quoq cãis his dem dieb ratum infuturum
examen adhibebit.
d.aar Ouaoraginta dieb qui auspitio
canmoniarum paschale tp̃c anticipãt. ois
cognitio inhibeatur criminaliũ q̃stionum.
opꝑ. uał. Omnes dies iubemus ce intidico̾
Illos tm̃ manere feriarum dies fas erit. qͦs
atq constantiopolis: inquib debent ui¬
ra differri: qr ⁊ abip̃is natasunt. ¶ Sacroᷤᷤ
quoq pasche dies. quisepteno uł p̃cedunt
nũo uł secuntur. ¶dies ⁊̃ natalis atq e¬
piphamarum xp̃i. ⁊ quotp̃e comemoratio
apłice passionis totius xp̃ianitatis magi¬
stre acunctis uire celebictur. ¶Inquib ⁊̃
p̃ctictis sacratissimis dieb req spectacłoꝵ
copiam reseruamus ⁊ incad obẜuati õcm
enuntiamus dies solis: quos dm̃cos itte

Expanded text:
quoque causis isdem diebus ratum in futurum quoque causis isdem diebus ratum in futurum examen adhibebit.. Quadraginta diebus, qui auspicio cerimoniarum paschale tempus anticipant, omnis cognitio inhibeatur criminalium quaestionum.  . Omnes dies iubemus esse iuridicos. Illos tantum manere feriarum dies fas erit, quos atque constantinopolis, quibus debent iura differri, qui et ab ipsis nata sunt, sacros quoque paschae dies, qui septeno vel praecedunt numero vel sequuntur, dies etiam natalis atque epiphaniorum christi et quo tempore commemoratio apostolicae passionis totius christianitatis magistrae a cunctis iure celebratur: in quibus etiam praedictis sanctissimis diebus neque spectaculorum copiam reseramus. In eadem observatione numeramus et dies solis, quos dominicos rite
Abbreviated transcription (Latin):
ansimmlis obseruantia anobis adicianda¬
rum feriarum quereo felicit gestis ꝑ ue¬
munt. ad appellationum quoꝙ tp̃a por¬
rigenda sit. uerine cartisime. rescribi pla¬
cuit ex pientie tue: ut in c̾ais ꝓuecationũ
ingit᷑ ⁊ sine ad drgam̃to cuisctmoi dicrũ
tp̃a scias seruari debere. Et supͣdictors dici
in appellationum c̃ais minime fieri ad¬
iectionco.
bes ⁊ artium offitia cunctarum: uenerabili
die soł quiescant. ruri tñ positi. agroꝵ cul¬
ture. liberelicent̃q inseruant. q̃m freq̃nt̃
euenit: ut ñalia aptius die frum̃ta sulcis.
aut uncescrobib com̃dentur. Ne occasione
mom̃ti ꝑeat comoditas celesti ꝓuisione ꝯ¬
õ.a. ¶ nullo udice p̃sum deb. ut aucto¬
ritate sua ftrias aliquas cẽceddat: nec enim im¬
ꝑiales feras uocati oportet: quas aministra¬
tor edixit. hac ꝑhocsi noĩe exmiuntur: ⁊
fructu carebunt.
sinceritas.Uftriatis gemius insib. hoc est
sie aliqua inf̾missone distinguat. p̃istõũ

Expanded text:
n similis observantia a nobis adiciendarum feriarum, quae rebus feliciter gestis proveniunt, ad appellationum quoque tempora porrigenda sit, verine carissime, rescribi placuit experientiae tuae, ut in causis provocationum iugiter et sine additamento eiuscemodi dierum tempora scias servari debere et supra dictorum dierum in appellationum causis minime fieri adiectionem. bes et artium officia cunctarum venerabili die solis quiescant. Ruri tamen positi agrorum culturae libere licenterque inserviant, quoniam frequenter evenit, ut non alio aptius die frumenta sulcis aut vineae scrobibus commendentur, ne occasione momenti pereat commoditas caelesti provisione . A nullo iudice praesumi decet, ut auctoritate sua ferias aliquas condat. Nec enim imperiales ferias vocari oportet, quas administrator edixerit, ac per hoc, si nomine eximuntur, etiam fructu carebunt sinceritas etiam feriatis geminis mensibus, hoc est sine aliqua intermissione, discingat. Pistoriis
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ testam̃tum fabu decete p̾sentis aguati¬
onefilii. neq enim impedit noticem eius.
ꝙ status questio incognitiõe ugtatur. ⁊¬
sisuꝑ ca status cognosceren possit ꝑtim
enim ad offitium urdicis qui dehxditate
cognoscit: tinũisam incideitem q̃sti ocm.
que iniuditio deuocatut uammare. q̃¬

Expanded text:
e testamentum fabii praesentis agnatione filii docete. Neque enim impedit notionem eius, quod status quaestio in cognitione vertitur, etsi super causa status cognoscere non possit: pertinet enim ad officium iudicis qui de hereditate cognoscit universam incidentem quaestionem quae in iudicium devocatur examinare, q
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑ ꝯsta. g ciuili questione int̾imꝰ¬
sa sc̃pefit ut prius deciimine uidicctur.
quod ut potemaius: mĩto minori per¬
mõ cessauĩt. oportet auilcm cam uelud
exintegro inuiditium deductam. distĩ¬

Expanded text:
am civili quaestione intermissa saepe fit, ut prius de crimine iudicetur, quod utpote maius merito minori pramodo cessaverit, oportet civilem causam velut ex
Abbreviated transcription (Latin):
ditium necessatium dirigantar: uł publice
ntilitatis raticẽ. ialias ꝓuintias ꝓficiscãt᷑.
ułdiem obierint. atq his rõib si negotũs
ceptis finis ñ possit adhibri: alium inloco
eore iudicem tribm. qui negotium exami¬
nrz. ne cius moi casib int̾uenientib. impe¬
dim̃tum anquod in ꝑseq̃ndis litib afferat᷑.¬
suꝑfiuum ẽ modẽtatotem expectart ꝓuitie.
Ideoq pecianeos uidices hoc ẽ qui negotia
humiliora disceptent. constituerdi damus

Expanded text:
dicium necessario dirigantur vel publicae utilitatis ratione in alias provincias profiscantur vel diem obierint atque his rationibus negotiis coeptis finis non possit adhiberi, alium in locum eorum iudicem tribui qui negotium examinet, ne eiusmodi casibus intervenientibus impedimentum aliquod in persequendis litibus adferatsuperfluum est moderatorem exspectari provinciae: ideoque pedaneos iudices, hoc est qui negotia humiliora disceptent, constituendi damus
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃.iusti. Inltib inquib utrum in ge¬
nuus. anlibtinus sit aliquis queritur.ꝗn¬
quau diuisi õem post qd diuino adiuto¬
Nd opus ẽẽ ueteres leges p̃cipiebant. ĩ poste¬
rum cessare sanccimus.⁊ huiusmõi lites ⁊
post memoratum tp̃c ad exẽplum cettrors¬

Expanded text:
us . In litibus, in quibus utrum ingenuus an libertinus sit aliquis quaeritur, quinquennii divisionem, post quod divino auditorio opus esse veteres leges praecipiebant, in posterum cessare sancimus et huiusmodi lites etiam post memoratum tempus ad exemplum ceterar
Abbreviated transcription (Latin):
quid fuit iudex ꝓcurator nr̃ mͣlite pri¬
uator s cum ip̃i eum uidic̃e eleg̃ctiᷤ
Nis consentientib adu̾sariis sentr̃itiã
tulerit. intelligitis uos ad quiescere
delxrepei ex consen suurõ uidicate. cum
⁊ pcuraitor iudicandi potestatẽ tnt̃ cer¬
tas hãt ꝑsonas. ⁊ uos gicõgruum eũ ẽẽ
uobis udicem scientes: tñ audientiam
eins elegistis. Quod ⁊ malus similibus
las. ut ñ actor reifors. s⁊ reus actorisꝰ
sequat᷑mr. Nam ubi domicilium bͣt reuᷤ.
uł tp̃e coͣntͣctus hũit. licet hoc postea trã¬
stulerit. ibi tr̃i eum ꝯuenire oportet.

Expanded text:
 fuit iudex procurator noster in lite privatorum: sed cum ipsi eum iudicem elegeritis et is consentientibus adversariis sententiam tulerit, intellegitis vos adquiescere debere rei ex consensu vestro iudicatae, cum et procurator iudicandi potestatem inter certas habeat personas, et vos incongruum eum esse vobis iudicem scientes tamen audientiam eius elegistis. Quod et in aliis similibuslas, ut non actor rei forum, sed reus actoris sequatur: nam ubi domicilium habet reus vel tempore contractus habuit, licet hoc postea transtulerit, ibi tantum eum conveniri oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
uł desidia testam̃ta conscribentium oriũ¬
tur: resecandas c̃ẽ censemus. ⁊ siue institu¬
tio ħrdum post legatoꝵ dõãtiones scͥpta
sint uł alia pret̃ mifsasit obẜuatio. ñ ex
m̃te testatoris si exuitio tabellionis. uel
alf̃ius qui testam̃tum scribit nulli licẽtiã
cõceclimus ꝑ eam occasi oem testatõĩs uo¬
iuntatẽ subũtert ał minuere

Expanded text:
 desidia testamenta conscribentium oriuntur, resecandas esse censemus et, sive institutio heredum post legatorum dationes scripta sit vel alia praetermissa sit observatio non ex mente testatoris, sed vitio tabellionis vel alterius qui testamentum scribit, nulli licentiam concedimus per eam occasionem testatoris voluntatem subvertere vel minuere
Abbreviated transcription (Latin):
tos se uelint disceptatice eẽ forensiũ. pena¬
llibrarumauri. Niec enim cõcedendumẽ.
Ut sup̃ma uota deficientium eũsionis ꝗc¬
qua ex incõgrua insinuatiõe contrahãt.
dumres abincõgrius insũpat᷑ audac ter.¬

Expanded text:
tos se velint disceptationum esse forensium. Hujulibrarum auri. Nec enim concedendum est, ut suprema vota deficientium eversionis quicquam ex incongrua insinuatione contrahant, dum res ab incongruis usurpatur audacte
Abbreviated transcription (Latin):
lut᷑amq ꝓferre scripturam. uł ipĩus testa¬
toris ułcuinslib alttriꝰ manuconscripfa
eamq rogatis testib septem nũo cuuib ro¬
manis pub̾ib õib simul offerre signaridã
⁊ subscribendam. ibiq testib p̃sentib testa
parte testam̃ti subscripserit. quo facto ⁊ te¬
stib uno eodẽq die ac tp̃e subscribentib¬
⁊ consignantib ualere testam̃tums nec iõ
infirmari. quod testes nesciant que inco
scripta sunt testam̃to. Quodsilittãs testa
tor ignoret uelsubscribere nequeat. &c tano
sub scriptore ꝓ eo adibito. ead obseruari
decernimus. ¶ Inomnub aũt testam̃tis
quep̃sentib ułabsentib testib dictantũ
suꝑ fluum ẽ uno eotẽq tp̃e exigere testato¬
re ⁊ testes adibere ⁊ dictare suumarbitriũ
⁊ finire testam̃tum. s⁊ licetalio tp̃e dictatũ
scriptum ue ꝓferatur testam̃tum suffici ⁊
uno cotẽq die nullo actu int̾uemente. te
testes om̃s urdł simul nec diu̾sis tp̃ibus

Expanded text:
lutamve proferre scripturam vel ipsius testatoris vel cuiuslibet alterius manu conscriptam eamque rogatis testibus septem numero civibus Romanis puberibus omnibus simul offerre signandam et subscribendam, dum tamen testibus praesentibus testatparte testamenti subscripserit: quo facto et testibus uno eodemque die ac tempore subscribentibus et signantibus valere testamentum nec ideo in firmari, quod testes nesciant quae in eo scripta sunt testamento. Quod si litteras ttor ignoret vel subscribere nequeat, octavo subscriptore pro eo adhibito eadem servari decernimus. In omnibus autem testamentis, quae praesentibus vel absentibus testibus dictantur, superfluum est uno eodemque trem et testes adhibere et dictare suum arbitrium et finire testamentum. Sed licet alio tempore dictatum scriptumve proferatur testamentum, sufficiet uno eodemque die nullo actu interveniente testes omnes, videlicet simul nec diversis temporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
aut inini repleto uł depoĩto ua depo
Esiquid̃ atestatore aliquid fiat testib
Paulisꝑ seꝑatis cumcoram his facẽ
troductis testib consequentiam factiõiꝰ
testam̃ti ꝓceclere. si tñ inquendam uł
quos dam testium aliquid tale ꝯtigat.
si quid exbreu tp̃is int̾uallo necc̃ĩtas
põt transire: it̃m eores testium tcr̾isũ
expectari. ⁊ sollẽpnia ꝑagi ¶Sinaũt lon¬
giore spatio refectio fortuiti casus itdi¬
geat ⁊ maxime sisalus testatoris ꝑieli¬
tantis tumineat. tc illo ułillis testib
circa quos aliquid tale euem⁊: seꝑatis.
alios subrogari abeo usabeis tam testa¬
torẽ quã alios testes scisscitari. Si eaque
eor p̾sentiã ante cedunt oĩa coram his
ꝓceffisseit sitec fui̾t undiq manifestũ
oportet facere Et si tnmnẽdio sub scͥptio

Expanded text:
t imminet repleto vel deposito iterum Et si quidem a testatore aliquid fiat testibus paulisper separatis, cum coram his faceretroductis testibus consequentiam factionis testamenti procedere. Si tamen in quendam vel quosdam testium aliquid tale contingat, si quidem ex brevi temporis intervallo necessitas potest transire, iterum eorundem testium reversum expectari et sollemnia peragi. Sin autem longiore spatio refectio fortuiti casus indigeat, et maxime si salus testatoris periclitantis immineat, tunc illo vel illis testibus, circa quos aliquid tale eveniet, separatis alios subrogari et ab eo vel ab eis tam testatorem quam alios testes sciscitari, si ea, quae eorum praesentiam antecedunt, omnia coram eis processissent. Et si hoc fuerit undique manifestum, opo
Abbreviated transcription (Latin):
posses uud ⁊̃ adicicndum ẽ ut qui exte¬
stam̃to us abintestato ħrs extitiͣt. ⁊ siuo¬
luntas defuncti carta legata seu fideicõmis¬
sa seulib̾tates legib ñsit subnixa. tñ sisig¬
a sponte agnouit impiendi ẽa necc̃itatẽ
habeat.
mp. arch. Destam̃tum ñ ideo infirmari
debebit quod diu̾sis hoc deficiẽns nõibus
appellauit. cũ suꝑflua ñnoceant. namq e
nccessaria pret̃ iifsa inminuunt cõntͣctũ
censuale publicarisolent. in eod reserent̃.
nec usqua ꝑmittatur ficri ulla tnslat̾io.
Mosnamq retinendus ẽ fitliᷤ sime uetu¬
statis. quẽ siquis inhac urbe uoluerit
inutare irritam̃ mortuoꝵ urõi faci uo¬
iuntateo.

Expanded text:
ud adiciendum est, ut, qui ex testamento vel ab intestato heres extiterit, etsi voluntas defuncti circa legata seu fideicommissa seu libertates legibus non sit subnixa, tamen, si sua sponte agnoverit, implendi eam necessitatem habeat. . Testamentum non ideo infirmari debebit, quod diversis hoc deficiens nominibus appellavit, cum superflua non noceant. Namque necessaria praetermissa imminuunt contractus censuale publicari solent, in eodem reserventur nec usquam permittatur fieri ulla translatio. mos namque retinendus est fidelissimae vetustatis, quem si quis in hac urbe voluerit immutare, irritam mortuorum videri faciet voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
daa. Etrorescribentis testam̃tum uiri
souẽpnitas mutilari nequaquam pͥot. qri
minus scriptum. plus nuncupatum uidet̃.
Dideo recte testam̃to fc̃o quaquãm desit fyes
esto consequens ẽ existenteħrde. legatasiũ
fidcicõmissa. uixta uoluntatẽ testatoris
oportere dari.
tatice. adnsus timorẽ contagionis. q̃ testos
det̾ret aliquid deuire laxatum ẽ: non tatũ
ꝓrsus reliqua ⁊̃ testatoꝵ sollẽpnitas ꝑ ẽp¬
ta ẽ. testes enim huuismoĩ morbo opp̾ssos
eo tp̃e adiungi atq sociari remissum ẽ. ñ

Expanded text:
ae. Errore scribentis testamentum iuris sollemnitas mutilari nequaquam potest, quando minus scriptum, plus nuncupatum videtur. et ideo recte testamento facto, quamquam desit "heres esto", consequens est existente herede legata sive fideicommissa iuxta voluntatem testatoris oportere dari. ratione adversus timorem contagionis, quae testes deterret, aliquid de iure laxatum est: non tamen prorsus reliqua etiam testamentorum sollemnitas perempta est. Testes enim huiusmodi morbo oppresso eo tempore iungi atque sociari remissum est, non
Abbreviated transcription (Latin):
o. aa Pumus teseptem testib defuit uł
coram testatore om̃s cod̃ loco testes suos
alicno amilꝗ ñ consignai̾ũt: uire deficiat
testam̃tumftehis aut que int᷑ ieta sine sup̃ o
scripta dicis. ñ ad uiris solẽpnitatẽ s ad fi¬
tei ꝑtincut questicẽm. ut apparẽat utrum
testatoris uoluntate em̃datiõe meruerũt.o
us ab altero inconsulte delcta sunt ab aliqͦ
faiso hec fu̾it comͣmissã.
ãa. ¶ estanoic̃a tepetunia sua legib
certis facuitas. niuiris dictionais mutare fõ¬
mam usuiri publico derogare. cuiquam
urãm facere uoluisse institutio ⁊ exħedita¬
tio facta ꝓbant euidenter.
op ꝯstã. QM̃ indignum ẽ obinanem
obẜuatiõem irritas fieri tabulas. ⁊ iudici¬
a mortuoꝵ placuit ad ẽptis his quors i¬
magin᷑arius usus ẽ instituendi hercdis ũ¬
bore ñ ẽe necessariam obẜuantiam utrum
imꝑatiuis. ⁊ directis ũbis fiat. anin fl exis

Expanded text:
. Si unus de septem testibus defuerit vel coram testatore omnes eodem loco testes suo vel alieno anulo non signaverint, iure deficiat testamentum. De his autem, quae interleta sive supra scripta dicis, non ad iuris sollemnitatem, sed ad fidei pertinet quaestionem, ut appareat, utrum testatoris voluntate emendationem meruerunt, vel ab altero inconsulte deleta sunt, an ab aliquo falso haec fuerint commissa.. Testandi causa de pecunia sua legibus certis facultas, non iurisdictionis mutare formam vel iuri publico derogare cuiquam pvestram facere voluisse institutio et exheredatio facta probant evidenter.oniam indignum est ob inanem observationem irritas fieri tabulas et iudicia mortuorum, placuit ademptis his, quorum imaginarius usus est, institutioni heredis verborum non esse necessariam observantiam, utrum imperativis et directis verbis fiat an inflexa.
Abbreviated transcription (Latin):
sonas ̃ ꝯscientiam principis temz. Sicut
igitur securus erit quiactis cuiuscũq ui¬
dicis aut municipum. aut aurib pͥuator̃
m̃tis sue postremum publicauit uiditiũ:
ita nec de euis unquã successice tractabit̃
qui nobis medus ⁊toto uire ꝙ nr̃is scͥnũ¬

Expanded text:
onscientiam principis tenet. Sicut igitur securus erit, qui actis cuiuscumque iudicis aut municipum aut auribus privatorum mentis suae postremum publicavit iudicium, ita nec de eius umquam successione tractabitur, qui nobis mediis et toto iure, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum nulla cius legitima sobole existẽ¬
te.s. ⁊̃ si filios ułalos lib̾os exlegitimis
m̃m̃iis ꝓcreatos hant. ⁊ com̃o naturales
quoq filios sibilegitimos successores ef¬
ficere. ita tm̃ ut minimceiusõ patͥbꝰ li¬
ceat. ꝑ doaticẽm usultimam uolũtatẽ¬

Expanded text:
tima subole existente, sed etiam si filios vel alios liberos ex legitimis matrimoniis procreatos habeant, et eo modo naturales quoque filios sibi legitimos successores efficere, ita tamen, ut minime eisdem patribus liceat per donationem vel ultimam voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑcẽt. alnnõ cogniti exmat̾na linea de
uocentursuccessicẽm: tunc eam quideo
que apatrenaturau ad eum ꝑuenerunt
eid̃ curie cõpetere.siquid̃ ũo filio posteaq
legitimo successori effecto ułamatre sua
usaliunde quocumq: legitimo mõ adꝗsi¬
tumsit. hoc ad ꝓximos mat̾nos cius cogͣ¬
tos ꝑuemre. illo in dł obseruando ut siũ
tua aliquis exeius gnͣe eiusd curie fortu¬
nam subire ꝑatus sit. licet ei se o fferentiei
sit: ñ solum t̃tiam partẽ cors q̃ extra pa¬
t̾nam subam filius eius aliunde adquisi¬
filii post curialem cõclitioẽm moraeritis
constitiuumus non tm̃inhis locum hr̃e
debent. qui postea apatre suo naturalicu¬
rie dati fu̾int.s etiam millis qui ĩã da¬
tisunt. sitñ adhuc suꝑsint. ¶Quodsi
ante p̃sentem sanctiõem mortui sint mm¬
mincad eoꝵ successiõem eant̃ ntãm sãc¬
tioẽm extendimus.⁊q̃m omnim̃õ fanen

Expanded text:
set, alii vero cognati ex materna linea desvocentur successionem, tunc ea quidem, quae a patre naturali ad eum pervenerunt, eidem curiae competere: si quid vero filio posteaque legitimo successori effecto vel a matre sua vel aliunde quocumque legitimo modo adquisitum sit, hoc ad proximos maternos eius cognatos pervenire. Illo videlicet observando, ut, sive tua aliquis ex eius genere eiusdem curiae fortunam subire paratus sit, liceat ei se offerenti eidersit, non solum tertiam partem eorum, quae extra paternam substantiam filius eius aliunde adquisifilii post curialem condicionem morientis constituimus, non tantum in his locum habere debent, qui postea a patre suo naturali curiae dati fuerint, sed etiam in illis, qui iam dati sunt, si tamen adhuc supersunt. Quod si ante praesentem sanctionem mortui sunt, minime ad eorum successionem eandem nostram sanctionem extendimus.
Abbreviated transcription (Latin):
manumissum ẽe dicas. ap̃suos uidices cão
c̃um qui se patronumtuum ẽẽ dicat. Mxmno
scratum cgiesse. t qui post marauraslicẽ
originem repetierint. ea que dedom̃o manu¬
missoris hñt ibi relinquant. Inqua caula
⁊ legata ut lib̾to data ẽẽ uiris prutertib
placuit.

Expanded text:
manumissum esse dicas, apud suos iudices causam eum, qui se patronum tuum esse dicit, memor senatum censuisse, ut, qui post manumissionem originem repetierint, ea quae de domo manumissoris habent ibi relinquant. in qua causa etiam legata ut liberto data esse iuris prudentibus placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
rengiosa solucituto ad angndam ꝓuecap¬
damq fide obseuatiõem iuiris p̃mio affici
detet. si adulcisceritam ceclẽ dm̃ incotrupte
ꝓdatiomb aestrenno nisu constitt̃s: ub̾tatẽ
quahis quidñore cedẽ undicarit. iam pͥdẽ
senatus consulto. ⁊ statutis princpum p̾sta¬
ri sanccitam ẽ. ⁊̃ tu protam ingintib me¬
ritis ñ ex ipo facto saditicẽ ⁊ sententia p̾si¬
dis reportabis.

Expanded text:
religiosa sollicitudo ad augendam provocandamque fidei observationem iuris praemio adfici debet, si ad ulciscendam caedem domini incorruptis probationibus ac strenuo nisu constiteris, libertatem, quam his qui dominorum caedem vindicant iam pridem senatus consulto et statutis principum praestari sancitum est, etiam tu pro tam ingentibus meritis non ex ipso facto, sed aditione et sententia praesidis reportabis.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃p pba. Diauam tuam manumisiam
postea ingentiam sollẽpnit᷑ constitĩt. sta¬
tumq cius uiste sent̾ñtie tuctur auctõita.
filios cuis qu̾a nis ante sentñtiam susceptõ
ingeniam lib̾tatem ñ inmm̃to fiagͥitare

Expanded text:
 aviam tuam manumissam postea ingenuam sollemniter constitit statumque eius iustae sententiae tuetur auctoritas, filios eius quamvis ante sententiam susceptos ingenuam libertatem non immerito flagitare,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ manumitti. ad libertatem non põt ꝑue¬
rure. s⁊ in ꝓpoito int̃ ẽ utrum ne cos quos
cumfilio educatos ẽẽ testator exp̃sserit ꝑꝑ
familare ministĩum tusum filiore necefsaĩ¬
tan t uene ⁊ raniumttinolrat. anquasi
malcm̃tis penam irrogarũt. siam priore
Sasu morte cius cunconsulcbatur obsequn
neccitate siritalib̾tas põt ꝑuenire. postiore.

Expanded text:
 manumitti, ad libertatem non potest pervenire. Sed in proposito interest, utrumne eos, quos cum filio educatos esse testator expresserit, propter familiare ministerium et usum filiorum necessarium et venire et manumitti noluerit, an quasi male meritis poenam inrogaverit. Nam priore casu, morte eius cui consulebatur obsequii necessitate finita, liberta
Abbreviated transcription (Latin):
õ.a. Quiomarco anctore amplissimus
ordocensuit. nequis spectaculo quod etiatũ.
auctorem suum alienum ue seruum manu¬
nuttert. ⁊ sifactumcẽt ꝓ infecto haberetur.
p̃standam homines t̃lidisti: senatus ꝯsulto
quod gestum ẽ uritum constitutur.
is quẽ patrem tuum appellas ẽptori dedit:
abeo redẽptus adlib̾tatẽ ꝓductus ẽ: nicͥ
uidetur bonis defuisse euis quifisci debitõ
dicitur
crp.dio. Hec fitci cõmissaram lib̾tateo
apuꝑilla sua seruis debitam tutorẽ posse
pp̃stare. corti uiris ẽ. Uñ sihos quos tu rogata

Expanded text:
o Marco auctore amplissimus ordo censuit, ne quis spectaculo, quod edatur, actorem suum alienumve servum manumitteret et, si factum esset, pro infecto haberetur. praestandam homines tradidisti, senatus consulto quod gestum est irritum constituitur. is, quem patrem tuum appellas, emptori dederit et ab eo redemptus ad libertatem productus est, nihil videtur bonis defuisse eius, qui fisci debitor diciturfideicommissariam libertatem a pupilla sua servis debitam tutorem posse praestare certi iuris est. unde si hos, quos tu rogata
Abbreviated transcription (Latin):
mp. seũ. Cum dinus pat̾ m̃s ꝯstituit.
ap̃sidib ꝓtuntiarum uł quicotercendor̃
malefitior potestatẽ hñt inꝑpetua um
cilla dãpnatos adlib̾tate ꝓduci ñ posse:
hiiqui intra tp̃a pene libeti ⁊ hrdes ẽẽ ius¬
sisunt. aut logatum fitci cõmissum ueac¬
ceꝑunt. neq lib̾tatẽ adipisci: necquicq̃m
eore quehis data sunt caꝑe possuntsE d
si pene tp̃c cõpleuerunt iamomm nincu¬
lo absoluti ⁊ qi adpͥstinam uł sim̃plicẽ
seruitutis cõditicẽm redacti ⁊ lib̾tatẽ. ⁊ si

Expanded text:
stituerit a praesidibus provinciarum vel qui coercendorum maleficiorum potestatem habent in perpetua vincula damnatos ad libertatem produci non posse, hi, qui intra tempora poenae liberi et heredes esse iussi sunt aut legatum fideicommissumve acceperunt, neque libertatem adipisci nec quicquam eorum quae his data sunt capere possunt. Quod si poenae tempus compleverint, iam omni vinculo exsoluti et quasi ad pristinam vel simplicem se
Abbreviated transcription (Latin):
scriptione potuerit excludere. cum sidia
amissi mancipii dãpna debeat imputait ꝗ
 inꝑnitiem suamgesta. taciturnitate fir¬
ius ẽ non alias directas ub̾tates ꝑlegẽ
elia sentiam que sunt infrauͣdem creditor̃
manumissor reuocari nui consiliũ frau¬
Dis hoc ẽ anmo manumitt̃ntis ⁊ euentus
dãꝓni suum reciꝑe uolentium seqͥnatur¬
¶ Int̾creditores ant etiam eos nr̃andos ẽẽ ꝗb
siteicõmissum debetur olim placuit.

Expanded text:
scriptione potuerit excludere, cum sibi amissi mancipii damna debeat inputare, qui in perniciem suam gesta taciturnitate firius est non alias directas libertates per legem Aeliam sentiam, quae sunt in fraudem creditorum manumissorum, revocari, nisi et consilium fraudis hoc animo manumittentis et eventus damni suum recipere volentium sequatur. inter creditores autem etiam eos numerandos esse, quibus fideicommissum debetur, olim placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã.Pite ac filios tuos ingenuos ee cõ¬
stat natalium uitas uos tuetur. Nam ꝗ
seruitutis mouãt questioẽm ap̃ acta cãe
tenuntiando ad ingenuitatis ꝓbationem
licno. siquid abhis iroitib impetrabitur.
quib. dandi us ẽ sinculla trepidatioẽ pẽriẽ
facilis dissolũtio ẽss iuõ ĩubentib nobis
quicqũa lege actui ẽc deceatur. ⁊ ñ dñs ut
aliesum mancipium masumnteretur te¬
tisse ꝓbatur. tunc eod qui inconspectunrõ
lidtatem monstrabitur ñ adnõ consecutus.
ei ꝓtinus adcinus ꝓpͥetatẽ ꝑtimi restituto.
Is quimancipium alienum fallendo prin
cipis conscientiam maniunisit. mancipia¬
Aduocogatur dño eiuis darehuiuismõĩ scxus¬
⁊ etatis atq artis: cinus constitiͣt ẽe manu¬
missum. ⁊ alia tria fisco eadẽ raticẽ similia.
QQuemulcta ñ semꝑ imponitur. s potus
cõquiescat. si forte manumissus in ferc̃teo
sibi questicẽm status: obiecta legitima p̃¬

Expanded text:
. Si te ac filios tuos ingenuos esse constat, natalium veritas vos tuetur. nam qui servitutis moverat quaestionem, apud acta causae renuntiando ad ingenuitatis probationemalieno, si quidem ab his iudicibus impetrabitur, quibus dandi ius est, sine ulla trepidatione poenae facilis dissolutio est. Si vero iubentibus nobis quicquam lege actum esse doceatur et non dominus, ut alienum mancipium manumitteretur, petisse probetur, tunc eodem, qui in conspectu nostro libertatem monstrabitur consecutus, ei protinus ad cuius proprietatem pertinet restituto is, qui mancipium alienum fallendo principis conscientiam manumisit, mancipia duo cogatur domino ejus dare, cujusmodi sexus, aetatis atque artis constiterit esse manumissum, et alia tria fisco eademque ratione similia. Quae mulcta non semper imponitur, sed potius conquiescit, si forte manumissus inferentem sibi quaestionem status objecta legitima p
Abbreviated transcription (Latin):
nistĩum ancille dederas. lib̾tatẽ mancipio
dando ea que p̃cariumusum habebat: do¬
nino tuo nichil p̃iudicauit nẽmo enima¬
lienum seruum qu̾auis ut ꝓpriummanu¬
mitat adlib̾tatẽ ꝓclucere põt.¬
mp.dio: Stiradita sunt exdonatiõe mã¬
cipiauis rammnitt̃ndi donatrix ñ hũit.

Expanded text:
nisterium ancillae dederas, libertatem mancipio dando ea, quae precarium usum haberet, dominio tuo nihil praeiudicavit. nemo enim alienum servum, quamvis ut proprium manumittat, ad libertatem producere poti tradita sunt ex donatione mancipia, ius manumittendi donatrix non habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
consulto uibentio celso tt̃m ⁊neratio mar¬
cello consulib fcõ ad ꝓnntias porrectam
consiitit: manumissus ciuitatem roãnam
consecutus es. post uõ ut uib̃tus tabulari
ãmamistrando lib̾tatẽ quam fc̃as con¬
seçutus ñ amisisti. nec actus tuus filio ex̃
libis ingenuo fuscepto quomnus decit̃
seruos alienos acsi suos maninmitit: ut
p̃timm eoꝵ dñis si hoc elegĩnt dependat:
quanti sua int̃ ẽ tenerisepe rescriptum ẽ.¬

Expanded text:
consulto Iuventio Celso iterum et Neratio Marcello consulibus facto ad provincias porrectam constitit, manumissus civitatem Romanam consecutus es, post vero ut libertus tabularium administrando libertatem quam fueras consecutus non amisisti, nec actus tuus filio ex liberis ingenuo suscepto, quominus decurio servos alienos ac si suos manumittit, ut pretium eorum dominis, si hoc elegerint, dependat, quanti sua interest, saepe rescriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
dit. si intra p̃scitu᷑tum tp̃c rei gẽste q̃¬
sticem detulistisac multomagis ma¬
nẽ timorẽ geritis: si pecania nũata
olcum susceptam instrum̃to sit collatũ.
cum si redaendi scipulatio nulla subiecta
t ⁊ huiuis reiẽ habita sollẽpras ꝯtestatio:
insuostatu remanente eo quoduere fc̃m
int̃cessit. exolei accepti script᷑a nicb de¬
beri manifestum ẽ¬
daa Q iexp̃tio debtre quatitatis sca
nouãtione ꝑstipulatioẽm usuras licitã
ct que supplicas stipulatus es. falsanpa¬
tue date quantitatis demonstratio pte¬
missa cum obligationis ñdefecerat sub¬
stantia. quominus usq admodũ pla¬
ccfum usure possunt exigi. nichil no¬
cetss uiõ citra uinculum stipulationis

Expanded text:
dit, si intra praestitutum tempus rei gestae quaestionem detulistis. Ac multo magis inanem timorem geritis, si pecunia numerata oleum susceptum instrumento sit collatum, cum, si reddendi stipulatio nulla subiecta est et huius rei est habita sollemnis contestatio, in suo statu remanente eo, quod vere factum intercessit, ex olei accepti scriptura nihil deberi manifestum ex pretio debitae quantitatis facta novatione per stipulationem usuras licitas contra quem supplicas stipulatus es, falsa mutuae datae quantitatis demonstratio praemissa, cum obligationis non defecerat substantia, quominus usque ad modum placitum usurae possint exigi, nihil nocet. Si vero citra vinculum stipulationis
Abbreviated transcription (Latin):
d. ꝓculo. E ĩpromutua pecuma quã
acreditore poscebas. argentam ułium̃¬
ta ułalias species utriusq consensu esti¬
mãtas acccpisti. dato auro pignori. li¬
cet ultra centesimam usuras stipulãti
spopondisti. tñ iors que estimatiõe pla¬
Sito partium definita c̃. iusurarum ti¬
quod declisti ꝓporus quominus huius
quantitatis solutiom parẽas.¬
daa. Cumte ingulia cũ sintro pho
certum aunpondus itẽq nuatam peca¬
mammutuo dedisse. ut rome solueret᷑
Ecib asseueras. aditus cõpetens uidex. si
duos recsstipulanti. uł reprosolido tibi
quesitam actioem siue abheredib sintro¬
phi ꝓcuratorẽ te factum atmmad u̾terit.
totum debitum alicquin. ꝙ dedisti solũ

Expanded text:
 . Si pro mutua pecunia, quam a creditore poscebas, argentum vel iumenta vel alias species utriusque consensu aestimatas accepisti, dato auro pignori, licet ultra unam centesimam usuras stipulanti spopondisti, tamen sors, quae aestimatione partium placito definita est, et usurarum tiquod dedisti proponis, quominus huius quantitatis solutioni pareas. Cum te in Gallia cum Syntropho certum auri pondus itemque numeratam pecuniam mutuo dedisse, ut Romae solveretur, precibus adseveras, aditus competens iudex, si duos reos stipulandi vel re pro solido tibi quaesitam actionem sive ab heredibus Syntrophi procuratorem te factum animadverterit, totum debitum, alioquin quod dedist
Abbreviated transcription (Latin):
Mꝑdio: Em̃ siguli insolidũm accep¬
ta mutua quantitate uł stipulanti cre¬
ditorisponte uos obligastis: licet uni
hanc ꝓcͥo suscepistis obligatioem. fru¬
stra ueremin ne eiuis pecume nõie uos
conucrnre possit qua ali mutuo de¬

Expanded text:
i non singuli in solidum accepta mutua quantitate vel stipulanti creditori sponte vos obligastis, licet uni hanc pro rea suscepistis obligationem, frustra veremini, ne eius pecuniae nomine vos convenire possit, quam alii mutuo de
Abbreviated transcription (Latin):
Mp. añt. Quam ius pecunam̃ tuã
asclepiades suo nomine crecdiderit. stipu¬
lando tñsibi us obligatiõis quesinit.
Quam pecuniam ut possis petere. man¬
datis tibi abeo actionib consequeris
mp.gõr. Eos qui offitium amimi¬
strant. neq ꝑ seneq ꝑ fuppõitas ꝑsoãs.
tp̃e offitu sui in ꝓuintia fenus agitare
posse. sepe resciptum ẽ.¬

Expanded text:
 . Quamvis pecuniam tuam asclepiades suo nomine crediderit, stipulando tamen sibi ius obligationis quaesivit. Quam pecuniam ut possis petere, mandatis tibi ab eo actionibus consequeris. Eos, qui officium administrant, neque per suppositas personas tempore officii sui in provincia fenus agitare posse saepe rescriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
litib impedim̃to gn̾ãndo.s⁊ donecea
ꝓceclunt: aliis uł capitulis uellitis m̃¬
bris auidice examinandis.⁊ postquã
fũint ei intimata gesta suꝑ uiram̃to sub¬
secuta: tunc tt̃m ad hoc capitulum uidi¬
ce recdeunte.⁊ eo adimpleto adcetã ꝑue
seruandis. ¶Inomnb aũt canb ĩ
quib sacram̃ta prãntur: obserbatioẽm
iupicialem ꝑmanere censemus: scđm ꝑ¬
siũ sacis script̾is tactis. siue insacro scĩs o¬
ratonis. ¶ Similiq mo insua firmita¬
te manere que decalũpnie uite uirando.
uł relato sacram̃to legib cauta sunt ł
anobis ułaretro duus principib intro¬
ducta. Renim ut aliquid derogeturan¬
tiquiorib legib hec ꝓlata sunt. s ut si
quid detẽ eis uidebatur. hoc repleatur.
missum ut pote sibi relictum exige
religioẽm suam prãuit. affirmans sibi
bat consecutus ẽ. postea aũt mam̃festũ¬

Expanded text:
litibus impedimento generando, sed, donec ea litibus impedimento generando, sed, donec ea procedunt, aliis vel capitulis vel litis membris a iudice eximinandis et, postquam fuerint ei intimata gesta super iuramento subsecuta, tunc iterum ad hoc capitulum iudice redeunte et eo adimpleto ad cetera peservandis. In omnibus autem casibus, in quibus sacramenta praestantur, observationem iudicialem permanere censemus ssive sacris scripturis tactis sive in sacrosanctis oratoriis. Similique modo in sua firmitate manere, quae de calumniae iureiurando vel relato sacramento legibus cauta sunt vel a nobis vel a retro divis principibus inducta. Non enim, ut aliquid derogetur antiquioribus legibus, haec prolata sunt, sed ut, si quid deesse eis videbatur, hoc repleatur Imissum utpote sibi relictum exigereligionem suam praestavit, adfirmans sibi bat consecutus est, postea autem manifestu
Abbreviated transcription (Latin):
udicis. que quasi exrecasato sacram̃to
ꝓcessit. ⁊ nichil penitus nec p̃uiditunec
inuisti dispendii cuicumq incurret. f. ⁊
cãe cursus abiitio usq ad nouissimum
t̃minum ñ inpelietur. Ilis equa lan ce
trutinabitur. ¶ Siñaut illatum uiram̃¬
tum fuit p̃stitum. siũ recusatum. ip̃i pãti
crudele ẽ partique hoc intulit ꝑꝑ hoc tp̃o
ꝓugcatioẽm. ¶ his dep̃sentib ꝑ sonis
statutis. nec absentes nos fuguunt.s. ̃
cos buic legi subuigamus. Et si ꝑsoñañ¬
p̃sens inueniatur. ciisacram̃tam illatũ
c̃. lite forte ꝑ ꝓcuratorẽ uentilata. ne¬
cesse ẽ uł ip̃am principalem ꝑsonãdatis
certis iuditus adiudicẽ uemire: ut ea q̃
desacram̃tis statuta sunt impleat. uel
si iudex estimarũt. in ꝓuintia ubi d̾git
sub actor testificatione uram̃tum hoc
abea uł dari uł referri ułrecusari recp¬
ceclere. Etsingulis casib euentus iamde¬
m̃to aguntur. uł sineutrum facere malu
tera oportet cas dependi: sullo tñ exhoc

Expanded text:
udicis, quae quasi ex recusato sacramento processit, et nihil penitus nec praeiudicii nec iniusti dispendii cuicumque incurret, sed et causae cursus ab initio usque ad novissimum terminum non impediatur et lis aequa lance trutinabitur. Sive autem illatum iuramentum fuerit praestitum sive recusatum, ipsi parti crudele est parti quae hoc detulit procationem. His de praesentibus personis statutis nec absentes nos fugiunt, sed etiam eos huic legi subiugamus. 4a . Et si personapraesens inveniatur, cui sacramentum illatum est, lite forte per procuratorem ventilata, necesse est vel ipsam principalem personam datis certis indutiis ad iudicem venire, ut ea quae de sacramentis statuta sunt impleat vel, si iudex existimaverit in provincia ubi degit sub actorum testificatione iuramentum ab ea vel dari vel referri vel recusari, hoc procedere, ut singulis casibus eventus iam demento aguntur, vel si neutrum facere maluetera oportet eas dependi. Nullo tamen ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tudices implorissimam diffrniti õem sac̃¬
m̃tum imponcre. euenit ut ꝓuocatiõe lite
iuspena huqud̾ qui ius iurandum pr̃are
sussisunt. abhac forteluce subtrabantũ.
ꝓͣbationes aut rerum cadant. cum multũ

Expanded text:
iudices in plenissima definitione sacramentum imponere, evenit, ut provocatione lite suspensa hi quidem, qui iusiurandum praestare iussi sunt, ab hac forte luce subtrahantur, probationes autem rerum cadant, cum multum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc apartib fiñt factum. ⁊ auidice app̃ro¬
batum: uł exanctoritate iudicis cumiscũq
parti illatum. si quid is cui imporitur sa¬
cram̃tum nicͥ adhoc fuit reluctatus. Toe
uł fihoc recusamĩt qͣi illato sacram̃to p̃sti¬
to. cã ułcapitulum decidatur nullo loco ꝓ¬
uecationi relinq̃ndo. Quis ⁊ ferendus ẽ
adappellationis uenimis auxilium in his
que ip̃e facierida ꝓcuranit. ¶ Smaũtis cau
sacram̃tum ẽ iliatum. ułaparte uł auidice.
foc subire miime uolũit. licentiam q̃uis
rat sacramtumricusart. Iudex aũt si tec oĩ¬
mõ p̃standum estm̃mauerit: sicc̾am ditat
qͣi uolente cosagram̃tumsit recuatum. et
ita ccta siuecapitula. siue totius negotii
summa exammentur: ⁊ lis suo marte cur¬
rat. mullo ei obstaculo obinante. Ip̃e autẽ
quisacram̃tum sibi illatum dare recclam̃t.
ulhoc adtestatur. ul si forte naudeat. hãt
sibi mnultima ꝓuocaticẽ repõitum auxilr̃.

Expanded text:
hoc a partibus fuerit factum et a iudice approbatum vel ex auctoritate iudicis cuicumque parti illatum, si quidem is cui imponitur sacramentum nihil ad hoc fuerit reluctatus, et hoc si hoc recusaverit, quasi illato sacramento praestito causa vel capitulum decidatur, nullo loco provocationi relinquendo. Quis enim ferendus est ad appellationis veniens auxilium in his, quae ipse facienda procuravit Sin autem is, cui sacramentum illatum est vel a parte vel a iudice, hoc subiretum recusare, iudex autem, si hoc omnimodo praestandum existimaverit, sic causam dirimat, quasi volente eo sacramentum sit recusatum, et ita cetera sive capitula sive totius negotii summa examinentur et lis suo marte percurrat, nullo ei obstaculo obviante. 2a . Ipse autem, qui sacramentum sibi illatum dare recusaverit, vel hoc attestetur vel, si forte non audeat, habeat sibi in ultima provocatione repositum auxilium.
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃dio. Inbone fioei cont̃ttib nec nõ ⁊̃
incertis cauisis. ioppla ꝓbationum ꝑt̃u¬
picem un uranco c̃a cognita res decidi
pupulus ius surandum tutori decuit. p̾ea
eantem litem ex erccre non prohitetur.

Expanded text:
. In bonae fidei contractibus nec non etiam in aliis causis inopia probationum per iudicem iureiurando causa cognita res decidi pupillus iusiurandum tutori dedit, postea eandem litem exercere non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Mpant Si fluminis reliquie filii
tuicontinguntur: uł alia  iusta ⁊ necessa
tie tͣnsferrt eas inaliumlocum pottris.
latum corpus in puram possocm tuam:
uellapidem: locum religiosum fac̾e ñ pt̃.
Sinaũt uoluntate tua mortuum aliqs
in locum tuum intulerit: religiosus iste
efficitur. Quo facto. monum̃tum neq e
uomre. neq obligari aquoquã phitente
nonuenit.
mp. altx. Iegatum atͤefuncto tibire¬
lictum ⁊ quod infunus. ułmorbum eius
erogasse te:.boni uiri arburatu ꝓbauis.¬

Expanded text:
 vi fluminis reliquiae filii tui continguntur vel alia iusta et necessaria ciae transferre eas in alium locum poteris. latum corpus in puram possessionem tuam vel lapidem locum religiosum facere non potest. Si autem voluntate tua mortuum aliquis in locum tuum intulerit, religiosus iste efficitur: quo facto monumentum neque venire neque obligari a quoquam prohibente non . Legatum a defuncto tibi relictum et quod in funus vel morbum eius erogasse te boni viri arbitratu
Abbreviated transcription (Latin):
pulcrors. urra. neq: dñium loci pun ad
lb̾tos tnsferunt. p̃scriptio aũt longi
tp̃is si iustam c̃am iiitio huĩt: uoͣbi
ꝓficiat.¬
mp. gõr. S tatuas sepulcro suꝑ ĩponẽ.
uł monumtum quod te exstructurum
pfiteris. ułornam̃ta que putas suꝑ ad¬
dere nõ ꝓhib̾is. cuminiure suo eore que
minus ꝓhibita sunt: unicuiq facultas
Lib̾a non denegetur

Expanded text:
pulchrorum iura neque dominium loci puri ad libertos transferunt. Praescriptio autem longi temporis, si iustam causam initii habuit, vobis proficiat . Statuas sepulchro superimponere vel monumento, quod te extructurum profiteris, ornamenta quae putas superaddere non prohiberis, cum in iure suo eorum quae minus prohibita sunt unicuique facultas libera non denegetur
Abbreviated transcription (Latin):
mp. pał. P ropt̃ instrumta ꝗd que tͥt̃
de posuissecum adusario tuo dicis. ut residu¬
a pecuma que excõducticẽ debebat᷑ soluta:
ea reciꝑes: sud ꝙ placuerat implesti: seque¬
rectlidisti. tp̃is solutionib tutus es.
tiones us alia instͣrum̃ta cõm̃dassedicis.
legẽ quahec suscep̃ ẜuare: necc̃e ht̃.¬

Expanded text:
. Propter instrumenta quidem, quae te deposuisse cum adversario tuo dicis, ut residua pecunia quae ex conductione debebatur dissoluta ea reciperes, si id quod placuerat implesti, sequereddidisti, ipsis solutionibus tutus es. tiones vel alia instrumenta commendasse dicis, legem qua haec suscepit servare necesse h
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽm. ułdoli excepticẽm᷑ oͦppoat. quasi⁊
ip̃e quasdã contra cũ ꝗ deposint actiões ꝑ¬
sõales. uł in rẽ. uł inrẽ. uł ypothecarias
p̃tendens. cũm ñ sub hoc mõ depõitum
accep̃. ut ñ cõcessa ei recentio gnẽtur.⁊
ne contͣctus qui exbõa fide oritur. ad ꝑ
nis p̃peclitio oriatu. s⁊ depõite quid̃ res
ł pecume abut̃q parte. quã celcrrime siñ
aliquo obstaculo restituãtur: ei iudeliez
pͥmum qui pͥmus hocuolu̾it. ⁊ posteile¬
gnime acticẽs integre ereẜũntur d̃

Expanded text:
 opponat, quasi et ipse quasdam contra eum qui deposuit actiones personales vel in rem vel hypothecarias praetendens, cum non sub hoc modo depositum accepit, ut non concessa ei retentio generetur, et contractus qui ex bona fide oritur ad pernis praepeditio oriatur, sed depositae quidem res vel pecuniae ab utraque parte quam celerrime sine aliquo obstaculo restituantur, ei videlicet primum, qui primus hoc voluerit, et postea legitimae actiones integrae ei reserventur.