comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inde mirari cur pauci iam urãm suscipiunt causam. quid ut a uobis
sperent an honores: quos aduersariis ur̃is potius:ꝗͣ populi ro.propu¬
gnatorib datis. Ingemuistis mõ uoce huius audita. quid id refert:
iam si suffragium detur. hũc qui uobis malum minatur: his ꝗ agros
sedesque atque fortunas stabilire uolunt praeferentes. Perlata haet
uox Postumii ad milites. multo in castris maiorẽ indignationẽ mouit
praedae ne interceptorem, fraudatorẽq &iã malũ minari militibus:
Itaque cum fremitus apte ess&: & quaestor P. Sextius eadẽ uiolentia
coerteri putar& secditionem posse: qua mota erat: misso ad uociferan¬
tem quendã militem lictore: cum inde clamor & iurgium oriret saxo
ictus. turba excedit. Insuꝑ increpͣante qui uulnerauerat hr̃e quaesto¬
rem quod imꝑator ess& militib minatus. Ad hunc tumultũ accitus
Postumius asperiora omnia fecit a terbis quaestionib. crudelib supplti¬

Expanded text:
inde mirari cur pauci iam uestram suscipiant causam. quid ut a uobis inde mirari cur pauci iam uestram suscipiant causam. quid ut a uobis sperent? an honores, quos aduersariis uestris potius quam populi Romani propugnatoribus datis? ingemuistis modo uoce huius audita. quid id refert? iam si suffragium detur, hunc qui malum uobis minatur, iis qui agros sedesque ac fortunas stabilire uolunt praeferetis'. perlata haec uox Postumi ad milites multo in castris maiorem indignationem mouit: praedaene interceptorem fraudatoremque etiam malum minari militibus? itaque cum fremitus aperte esset, et quaestor P. Sextius eadem uiolentia coerceri putaret seditionem posse qua mota erat, misso ad uociferantem quendam militem lictore cum inde clamor et iurgium oreretur, saxo ictus turba excedit, insuper increpante qui uolnerauerat habere quaestorem quod imperator esset militibus minatus. ad hunc tumultum accitus Postumius asperiora omnia fecit acerbis quaestionibus, crudelibus supplici
Abbreviated transcription (Latin):
terentur coloni laturz se dicenti: dignum .n.esse: qui armis cepissent
eorum urbem agrzque uolanum esse.Malum quid militib meis
inquit si acquieuerint.Quod auditum non contionẽ magis ꝗͣ prẽs
offendit. Et tribunus.p. uir acer nec infacundus nactus inter aduer¬
sarios suꝑbum ingenium ĩmoditamq linguã quã irritando agitã¬
doque in eas impelleret uoces: quae inuidiae non ip̃i tantũ: sed cause
atque uniuerso ordini essent:neminem ex collegio tribunor mili¬
tum sapius ꝗͣ postumium in disceptatione trahebat. Tum uõ scđm
tam saeuum atque inhumanum dictum auditis inquit quitites si¬
cut seruis malum minantem militib: tñ haec bellua dignior nobis
tanto honore uidebitur ꝗͣ qui uos. urbe agrisq donatos in colonias
mitunt: qui sedem senectuti ur̃ae prospitiunt:qui pro ur̃is cõmodis
aduersus tam crudeles suꝑbosque aduersarios depugnant. Incipite¬

Expanded text:
terentur coloni laturum se dicenti—dignum enim esse qui armis cepissent, terentur coloni laturum se dicenti—dignum enim esse qui armis cepissent, eorum urbem agrumque Bolanum esse —'malum quidem militibus meis' inquit, 'nisi quieuerint.' quod auditum non contionem magis quam mox patres offendit. et tribunus plebis, uir acer nec infacundus, nactus inter aduersarios superbum ingenium immodicamque linguam, quam inritando agitandoque in eas impelleret uoces quae inuidiae non ipsi tantum sed causae atque uniuerso ordini essent, neminem ex collegio tribunorum militum saepius quam Postumium in disceptationem trahebat. tum uero secundum tam saeuum atque inhumanum dictum 'auditis' inquit, 'Quirites, sicut seruis malum minantem militibus? tamen haec belua dignior uobis tanto honore uidebitur quam qui uos urbe agrisque donatos in colonias mittunt, qui sedem senectuti uestrae prospiciunt, qui pro uestris commodis aduersus tam crudeles superbosque aduersarios depugnant? incipite de
Abbreviated transcription (Latin):
runt: ciscussum est. Nolis insequenti anno receptis coloniaq eo de¬
ducta equi nouis uirib oppidum firmauerunt. Tribunus militũ
consulari potestate p. tornelio tosso. LUalerio potito .M. fabio lubi¬
lano iteꝵ i. Postumio negilensi. huic bellum aduersus equos per¬
missum est: prauae mentis homini: qua tñ uictoria magis ꝗͣ bellum
ostendit. tam exercitu impigee scripto. ductoque ad uolas. cum le¬
uib proeliis equor animos fregiss&. postremo oppidum irrupit.
Deinde abhostib in ciues certamen uertit.Et cum inter oppugnatioe
praedam militis fore edixiss&.capto oppido fidem mutauit. Eã ma¬
direpta coloniaq noua minus praedicatione tribuni praedae fuerit.Au¬¬
xit eam iram postꝗͣ a collegis accersitus ꝑꝑ seditiones tribunitias ĩ urbẽ
reuertit: audita uox eius in contione stolida at prope uetors: qua t
sextio tribuno p. legem agrariam ferenti: simul uolas quoq ut mit¬

Expanded text:
runt, discussum est. Bolis insequente anno receptis Aequi coloniaque eo derunt, discussum est. Bolis insequente anno receptis Aequi coloniaque eo deducta nouis uiribus oppidum firmarunt, tribunis militum Romae consulari potestate Cn. Cornelio Cosso L. Ualerio Potito Q. Fabio Uibulano iterum M. Postumio Regillensi . huic bellum aduersus Aequos permissum est, prauae mentis homini, quam tamen uictoria magis quam bellum ostendit. nam exercitu impigre scripto ductoque ad Bolas cum leuibus proeliis Aequorum animos fregisset, postremo in oppidum inrupit. deinde ab hostibus in ciues certamen uertit et cum inter oppugnationem praedam militis fore edixisset, capto oppido fidem mutauit. eam mauper direpta coloniaque noua minus praedicatione tribuni praedae fuerit. auxit eam iram, postquam ab collegis arcessitus propter seditiones tribunicias in urbem reuertit, audita uox eius in contione stolida ac prope uecors, qua M. Sextio tribuno plebis legem agrariam ferenti, simul Bolas quoque ut mit
Abbreviated transcription (Latin):
deposuere: Duo assidua bella insequens annus habuiss&: quo s
tornelius E. ualerius potitus. Quintius tintinatus. M. fabius lubi¬
lanus tribuni militum consulari potestate fuerunt: ni ueiens bellũ
religio principũ depuliss&: quoꝵ agros tyberis suꝑ ripis effusus ma¬
xime ruinis uillaꝵ uastauit. Simul equis trienniũ ante accepta
clades prohibuit nolanis suae gentis populo praesidiũ ferre. Excur¬
siones inde in confinem agrum lauicanũ factae erant: nouis que co¬
lonis bellum illatum. Quã noxam cum se consensu omium equoꝵ
defensuros sperassent: deserti ab suis ne memorabili quiđ bello ꝑ ob¬¬
sidionem leuẽque pugnam unam & oppidum & fides amisere:
Centatum a l. Restio tribuno .p. ut rogationem ferr&: qua nolas qͦ.
sicut lauicos coloni muterentur per intercessionẽ collegaꝵ: ꝗ nullũ
plebiscitum nisi ex auctoritate senatus passuros se praeferri ostende:¬

Expanded text:
deposuere. duo bella insequens annus habuisset, quo P. deposuere. duo bella insequens annus habuisset, quo P. Cornelius Cossus C. Ualerius Potitus Q. Quinctius Cincinnatus Num. Fabius Uibulanus tribuni militum consulari potestate fuerunt, ni Ueiens bellum religio principum distulisset, quorum agros Tiberis super ripas effusus maxime ruinis uillarum uastauit. simul Aequos triennio ante accepta clades prohibuit Bolanis, suae gentis populo, praesidium ferre. excursiones inde in confinem agrum Labicanum factae erant nouisque colonis bellum inlatum. quam noxam cum se consensu omnium Aequorum defensuros sperassent, deserti ab suis, ne memorabili quidem bello, per obsidionem leuemque unam pugnam et oppidum et fines amisere. temptatum ab L. Decio tribuno plebis ut rogationem ferret qua Bolas quoque, sicut Labicos, coloni mitterentur, per intercessionem collegarum qui nullum plebi scitum nisi ex auctoritate senatus passuros se perferri ostende
Abbreviated transcription (Latin):
N &e orationes a primorib patra habitae sunt: ut pro se quisque iam
nec consulum sibi suppetere dicerẽt: neque se opem cernere aliã
usꝗͣ praeter ꝗͣ in tribunitio auxilio. in eius porestatis fide circũuẽ
tam rem.p. tanꝗͣ priuatum inopem confugere. praeclarum ip̃is
potestatique esse: non ad uexandum senatum discordiãq ordi-¬
num mouendam. plus in tribunatu uirium esse: ꝗͣ ad resistendũ
improbis collegis. Fremitus deinde uniuersi senatus ortus: cũ ex
omnib partib curiae tribuni appellerentur: tum silentio facto hi
qui praeꝑati erant gratia principum: quam rogationẽ a collegis pro¬
mulgatam senatus tenseat clissoluendae rei.p. esse ei se intertessuros
ostendunt. Gratiae intercessorib ab senatu actae. latores rogationis
contione aduocata proditores plebis cõmodor ac seruos cõsulariũ
appellantes. aliaque truci oratione in collegas in uecti actionem

Expanded text:
eae orationes a primoribus patrum habitae sunt ut pro se quisque iam eae orationes a primoribus patrum habitae sunt ut pro se quisque iam nec consilium sibi suppetere diceret, nec se ullam opem cernere aliam usquam praeterquam in tribunicio auxilio; in eius potestatis fidem circumuentam rem publicam, tamquam priuatum inopem, confugere; praeclarum ipsis potestatique esse, non ad uexandum senatum discordiamque ordinum mouendam plus in tribunatu uirium esse quam ad resistendum improbis collegis. fremitus deinde uniuersi senatus ortus, cum ex omnibus patribus curiae tribuni appellarentur. tum silentio facto ii qui praeparati erant gratia principum, quam rogationem a collegis promulgatam senatus censeat dissoluendae rei publicae esse, ei se intercessuros ostendunt. gratiae intercessoribus ab senatu actae. latores rogationis contione aduocata proditores plebis commodorum ac seruos consularium appellantes aliaque truci oratione in collegas inuecti, actionem
Abbreviated transcription (Latin):
de snĩa deduci. Si tpr̃um interdum potius: ꝗͣ maiestatis memor ad¬
hibeatur oratio. Pro fortuna illis animos esse: ubi uideãt collegas
principes agendae rei grariã omnem ad plebem praeoccupasse nec
locum in ea relictum sibi haud grauate ad inclinaturos se ad cãm
senatus per quã uniuerso ordiniꝰ cum primorib se patr cõciliẽt.
pprobantib cunctis & ante omnes & Seruilio prisco: quod nõ
degenerass& abstirpe claudia collaudãte iuuenẽ negotiũ dat᷑
ut quos quisque poss& ex collegio tribunor ad intertessionem
perlicerent. Misso senatu prensantur a principib tribuni suaden¬¬
do monendo pollicitandoque. gratum id singulis primatũ gra
tum uniuerso senatui fore: sex ad intercessionem comꝑauere. po¬
steroq die cum ex composito relatum ad senatum ess& de sedino¬
ne: quam Metilius Messiusq largitioni pessimi exempli concirent.

Expanded text:
de sententia deduci, si temporum interdum potius quam maiestatis memor adde sententia deduci, si temporum interdum potius quam maiestatis memor adhibeatur oratio. pro fortuna illis animos esse; ubi uideant collegas principes agendae rei gratiam omnem ad plebem praeoccupasse nec locum in ea relictum sibi, haud grauate acclinaturos se ad causam senatus, per quam cum uniuerso ordini, tum primoribus se patrum concilient. adprobantibus cunctis et ante omnes Q. Seruilio Prisco , quod non degenerasset ab stirpe Claudia, conlaudante iuuenem, negotium datur ut quos quisque posset ex collegio tribunorum ad intercessionem perlicerent. misso senatu, prensantur ab principibus tribuni. suadendo monendo pollicendoque, gratum id singulis priuatim, tum uniuerso senatui fore, sex ad intercessionem comparauere. posteroque die cum ex composito relatum ad senatum esset de seditione quam Maecilius Metiliusque largitione pessimi exempli concirent,
Abbreviated transcription (Latin):
cordia domi ex agrariis legib fuit. Turbatores uulgierant. Spu.
Et cum rogationem promulgassent:ut ager ex hostib tapnis ui¬¬
ritm diuideretur: magnaeq: ꝑtis nobilium eo plebiscito publita¬
rentur fortunae.Nec.ii.ferme quicꝗͣ agri: ut in urbe alieno solo i¬
posira nisi armis partum erat: nec quod ueniss&. assignatum ue
publice ess&: prater ꝗͣ plebes hẽbat. Atroꝵ plebi patrib que pro¬
positum uidebatur certamen.Nec tribuni militum nũc in senatu
nunt in consiliis priuatis principum cogendis uiã consilii inuenie¬
bant.Tum appius tlaudius nepos eos:qui decẽuir legib scribendis
fuerat minimus natu ex patrum consilio dicitur dixisse. uenus se
ac familiare consilium afferre. Proauũ .n. suum appiũ Claudiu
ostendisse parrib uiam unã dissoluendae tribunita potestatis. ꝑ
collegaꝵ intertessionẽ. facile homines nouos auctoritate principũ

Expanded text:
cordia domi ex agrariis legibus fuit. turbatores uolgi erant Sp. Mcordia domi ex agrariis legibus fuit. turbatores uolgi erant Sp. Mei cum rogationem promulgassent ut ager ex hostibus captus uiritim diuideretur, magnaeque partis nobilium eo plebiscito publicarentur fortunae—nec enim ferme quicquam agri, ut in urbe alieno solo posita, non armis partum erat, nec quod uenisset adsignatumue publice esset praeterquam plebs habebat—, atrox plebi patribusque propositum uidebatur certamen. nec tribuni militum, nunc in senatu, nunc in conciliis priuatis principum cogendis, uiam consilii inueniebant, cum Ap. Claudius , nepos eius qui decemuir legibus scribendis fuerat, minimus natu ex patrum concilio, dicitur dixisse uetus se ac familiare consilium domo adferre; proauum enim suum Ap. Claudium ostendisse patribus uiam unam dissoluendae tribuniciae potestatis per collegarum intercessionem. facile homines nouos auctoritate principum
Abbreviated transcription (Latin):
dictator militi concessissa. secutique fugientem ex castris hostem
equites nuntiassent: omnes lauicanos uictos. magnã ptẽ equoꝵ
Lauicos confugisse. postero die ad lauicos ductus exercitus: op¬
pidũque corona circũdatum: stalis captum ac direptum est
Dictator exercitu uictore romã reducto die octauo: ꝗͣ creatis erat
magr̃atu se abdicauit. & oportune senatus prius: ꝗ ab tribunis p.
agrariae seditiones mentione illata de agro lauitano diuidẽdo
ficrent. censuit frequens coloniam lauitos declucendã. Coloni ab
urbe mille & quĩgenti missi. Bina iugera acceperunt.T.aptis la¬
uicis ac dem̃ tribunis militum creatis consulari potestate Agrippa
Menenio Lanato.L. Seruilio Structo: & P.lucreno Tricipitino
iter omnib his: & spu.Rutilio trasso. Et insequẽti anno A
Sempronio Actratino tertio. & duob iter m.papirio mugi¬
lano spu.nautio Rutilio. Biennio tranquillae externae res.dis¬

Expanded text:
dictator militi concessisset, secutique fugientem ex castris hostem dictator militi concessisset, secutique fugientem ex castris hostem equites renuntiassent omnes Labicanos uictos, magnam partem Aequorum Labicos confugisse, postero die ad Labicos ductus exercitus oppidumque corona circumdata scalis captum ac direptum est. dictator exercitu uictore Romam reducto, die octauo quam creatus erat, magistratu se abdicauit; et opportune senatus priusquam ab tribunis plebi agrariae seditiones mentione inlata de agro Labicano diuidendo fierent, censuit frequens coloniam Labicos deducendam. coloni ab urbe mille et quingenti missi bina iugera acceperunt. captis Labicis, ac deinde tribunis militum consulari potestate Agrippa Menenio Lanato et C. Seruilio Structo et P. Lucretio Tricipitino , iterum omnibus his, et Sp. Rutilio Crasso , et insequente anno A. Sempronio Atratino tertium, et duobus iterum, M. Papirio Mugillano et Sp. Nautio Rutulo , biennium tranquillae externae res, dis
Abbreviated transcription (Latin):
tum euentu eius belli: quo certamen tribunor suspectum ante rem
male gestam fuerat: magr̃o equitum treato: a quo ip̃o tribuno mili¬
tum dictator erat dictus filio suo: ut rradidere quidã. Nam alii
Nalam Seriulium magr̃um equitum eo anno fuisse scribũt. Nouo
exercitu profectus ad bellum: accitis qui tusculi erant: duo milta pas¬
suum ab hoste locum castris cepit. Transierat ex re bene gesta suꝑ¬
bia negligentiaq ad equos:quae in romanis ducib fuerat. Itaq pri¬
mostatim proelio. cum dictator equitatu ĩmisso antesignanos ho¬
stium turbassex legionum: inde inferrę signa propere iussit. signi¬
ferũq ex sius unum tuntantẽ cecidit. Tantus ardor ad dimicadũ
fuit: ut impetum equi non tulerint. Uictiq atie cum fusa effusa pe¬
tissent castra. breuiore ipre & certamine minor castror oppugna¬
no fuit: ꝗͣ proelium fuerat. Captis direptisq castris cum praeda

Expanded text:
tum euentu eius belli, quod uni certamen tribunorum suspectum ante rem tum euentu eius belli, quod uni certamen tribunorum suspectum ante rem male gestam fuerat. magistro equitum creato, a quo ipse tribuno militum dictator erat dictus, filio suo—ut tradidere quidam; nam alii Ahalam Seruilium magistrum equitum eo anno fuisse scribunt—, nouo exercitu profectus ad bellum, accitis qui Tusculi erant, duo milia passuum ab hoste locum castris cepit. transierat ex re bene gesta superbia neglegentiaque ad Aequos, quae in Romanis ducibus fuerat. itaque primo statim proelio cum dictator equitatu immisso antesignanos hostium turbasset, legionum inde signa inferri propere iussit signiferumque ex suis unum cunctantem occidit. tantus ardor ad dimicandum fuit ut impetum Aequi non tulerint; uictique acie cum fuga effusa petissent castra, breuior tempore et certamine minor castrorum oppugnatio fuit quam proelium fuerat. captis direptisque castris cum praedam
Abbreviated transcription (Latin):
fuga oppressi obtruncatique: castraq eo die regre retenta. postero die
circũfusis iam ex magna parte hostib per aduersam ꝑtem suga turpi
deseruntur. Duces legatiq & quod circa signa roboris de exercitu fu¬¬
it. tusculum petiere. Pallati alii per agros passim: multis itinerib maio¬
ris ꝗͣ accepta erat cladis: nuntii contenderant. Minus trepidationis fu¬¬
it: quod euentus timori hominũ congruens fuerat: &: quod subsidia
qua respicerent in rem trepidam praeꝑauerant.Ab tribuno militum
iussuq eiusdẽ per minores magr̃atus sedato in urbe tumultu: specu¬
latores propere missi nuntianere:tusculi duces exertitũqu esse.ho¬
stem tastra loco non mouisse. Et quod plurimũ animor fuit. di¬
ctator ex senatus con. dictus & Seriuuilius priscus uir cuius proui¬
dentia in rep. cum multis aliis tempestatib ante exꝑta ciuitas erat

Expanded text:
fuga oppressi obtruncatique; castraque eo die aegre retenta, postero die fuga oppressi obtruncatique; castraque eo die aegre retenta, postero die circumfusis iam magna ex parte hostibus per auersam portam fuga turpi deseruntur. duces legatique et quod circa signa roboris de exercitu fuit Tusculum petiere: palati alii per agros passim multis itineribus maioris quam accepta erat cladis nuntii Romam contenderunt. minus trepidationis fuit, quod euentus timori hominum congruens fuerat, et quod subsidia quae respicerent in re trepida praeparata erant ab tribuno militum. iussuque eiusdem per minores magistratus sedato in urbe tumultu, speculatores propere missi nuntiauere Tusculi duces exercitumque esse, hostem castra loco non mouisse. et quod plurimum animorum fecit, dictator ex senatus consulto dictus Q. Seruilius Priscus , uir cuius prouidentiam in re publica cum multis aliis tempestatibus ante experta ciuitas erat,
Abbreviated transcription (Latin):
cepta inter eos in urbe certamina cupiditate eadẽ imꝑii multo ĩpen¬¬
sius in castra accendi nihil sentire idẽ pro snĩa pugnare: sua cõsilia
uelle: sua imꝑia sola rata esse. contemnẽ inuicẽ & contemni clonec
castigantib legatis tandem ita comꝑatum est: ut alternis dieb sũmã
imꝑii hr̃ent. Quae cum allata romam essent: dicitur &. Seruilius &
tate & usu doctus precatus ab diis ĩmortalib: ne discordia tribunoꝵ:
damnosior rei p.ess&:ꝗ ad ueios fuiss&. Et uelut haud dubia clade
ĩminente institisse filio: ut milites scriber& & arma parar&. Nec fallus
uates fuit. Nam ductu l. Sergii fidenatis: cuius dies impii erat. loco in-¬
iquo sub hostium tastris: in quae simulato metu receperat se hostis ad
uallum spes uana expugnanda castra eo retraxiss&. repentino impetu
equor per supinam uallem fusi sunt. Multique in ruina maiore: ꝗͣ

Expanded text:
coepta inter eos in urbe certamina cupiditate eadem imperii multo impencoepta inter eos in urbe certamina cupiditate eadem imperii multo impensius in castris accendi; nihil sentire idem, pro sententia pugnare; sua consilia uelle, sua imperia sola rata esse; contemnere in uicem et contemni, donec castigantibus legatis tandem ita comparatum est ut alternis diebus summam imperii haberent. quae cum allata Romam essent, dicitur Q. Seruilius , aetate et usu doctus, precatus ab dis immortalibus ne discordia tribunorum damnosior rei publicae esset quam ad Ueios fuisset, et uelut haud dubia clade imminente, institisse filio ut milites scriberet et arma pararet. nec falsus uates fuit. nam ductu L. Sergi , cuius dies imperii erat, loco iniquo sub hostium castris, cum quia simulato metu receperat se hostis ad uallum, spes uana expugnandi castra eo traxisset, repentino impetu Aequorum per supinam uallem fusi sunt, multique in ruina maiore quam
Abbreviated transcription (Latin):
C. Seruilium prisci filiũ: quo dictatore fidenae captae fuerant. Nun¬
tiabant legati. lauicanos arma cepisse: & cum equoꝵ exercitu depo¬¬
pulatos agrum tusculanum castra in algido posuisse. Tum lauica¬
nis bellum indictum. factoque senatus consulto: ut duo ex tribunis
ad bellum proficiscerentur: unus res romae curar&. Certamẽ subito
inter tribunos exortum.Se quisque belli ducem potiorem ferre.Turã
urbis ut ingratam ignobilẽque aspernari. Cum par detoꝵ inter
collegas certamen mirabundi prẽs conspicerent.Q. Seruilius qñ nec
ordinis huius ulla inquit: nec rei.p. est ueretundia Patria maiestas
altercationem istam dirimet. Filius meus extra sortem urbi praeerit.
Bellum utinã qui appetunt consideratius concordiusq ꝗͣ cupiũt ge¬
rant. Delectum hr̃i non ex toto passim populo placuit.Decẽ tribus
sorte ductae sunt. Ex his scriptos iuniores: duo tribuni ad bellũ duxẽ.

Expanded text:
C. Seruilium Prisci filium , quo dictatore Fidenae captae fuerant. nunC. Seruilium Prisci filium , quo dictatore Fidenae captae fuerant. nuntiabant legati Labicanos arma cepisse et cum Aequorum exercitu depopulatos agrum Tusculanum castra in Algido posuisse. tum Labicanis bellum indictum; factoque senatus consulto ut duo ex tribunis ad bellum proficiscerentur, unus res Romae curaret, certamen subito inter tribunos exortum; se quisque belli ducem potiorem ferre, curam urbis ut ingratam ignobilemque aspernari. cum parum decorum inter collegas certamen mirabundi patres conspicerent, Q. Seruilius 'quando nec ordinis huius ulla' inquit, 'nec rei publicae est uerecundia, patria maiestas altercationem istam dirimet. filius meus extra sortem urbi praeerit. bellum utinam, qui adpetunt, consideratius concordiusque quam cupiunt gerant'. dilectum haberi non ex toto passim populo placuit; decem tribus sorte ductae sunt; ex iis scriptos iuniores duo tribuni ad bellum duxere.
Abbreviated transcription (Latin):
bem ut incenderent tlistantib locis coniurarunt:populoq ad opem fe¬
rendam passim tectis intento: ut artem Capitoliũque armati occupa¬
rent. Auertit nefanda consilia iuppiter inditio que duoꝵ compren¬
si sontes:poenas dederunt. Indicib dena milia aeris grauis.quae tu
diuitiae hẽbantur: ex aerario numerata: & libertas proemiũ fuit.
ellum inde ab equis reꝑari coeptum: & nouos hostes Lauicanos consi¬¬
lia cum ueterib iungere haud intertis auttorib romae esse allatum.
Equoꝵ iam uelut anniuersariis armis assueuerat ciuitas. Lauicos le¬
gati missi. cum responsa retulissent dubia: quib nec dũ bellũ ꝑari:
nec diuturnam pacem fore apparer&: tusculanis negotiũ datũ auer¬
terent animos ne quid noui tumultus lauicis oriretur.At ĩsequẽtis
anni tribunos militũ consulari potestate inito magr̃atu legati ab
tusculo uenerunt:L. Sergium. Fidenatum M. Papirium Mugilanũ:

Expanded text:
bem ut incenderent distantibus locis coniurarunt, populoque ad opem passim bem ut incenderent distantibus locis coniurarunt, populoque ad opem passim ferendam tectis intento ut arcem Capitoliumque armati occuparent. auertit nefanda consilia Iuppiter, indicioque duorum comprehensi sontes poenas dederunt. indicibus dena milia grauis aeris, quae tum diuitiae habebantur, ex aerario numerata et libertas praemium fuit. bellum inde ab Aequis reparari coeptum; et nouos hostes Labicanos consilia cum ueteribus iungere, haud incertis auctoribus Romam est allatum. Aequorum iam uelut anniuersariis armis adsueuerat ciuitas; Labicos legati missi cum responsa inde rettulissent dubia, quibus nec tum bellum parari nec diuturnam pacem fore appareret, Tusculanis negotium datum aduerterent animos ne quid noui tumultus Labicis oreretur. ad insequentis anni tribunos militum consulari potestate, inito magistratu, legati ab Tusculo uenerunt, L. Sergium Fidenatem M. Papirium Mugillanum
Abbreviated transcription (Latin):
nec senatui tanti se tiuem haud quẽque alium debere esse:ut in par¬¬
cendo uni malum publicum fiat. Nihilo demissiore aĩo tũ dies uenit
causa ip̃a ip̃e pro se dicta nequicꝗͣ omnia expertis patrib ut mitiga¬
rent plebem: quidecim milib aeris damnatur. Eodẽ anno postumia¬
na uirgo uestales de incestu causam dixit.Crimine innoxia obsuspiti¬
onem ꝑꝑ cultum a meniorem ingeniũ que liberius ꝗͣ uirginẽ dec& paꝵ
abhorrens famam ampliatam. deinde absolutam pro collegii sñĩa'
pontifex maximus abstinere iocis colique sancte potius. ꝗͣ scite iussit.
Fodem anno ab campanis cumae: quam graeci tum urbẽ tenebãt capiũt᷑.
Insequens annus tribunos militum consulari potestate habuit Agrippã
Menenium lanatũ.p. lucretiũ tricipitinũ. Spu. Naucium. Annus feli¬
citate populi ro.periculo potius ingenti:ꝗͣ clade insignis.Seruitia ur¬

Expanded text:
nec senatui tanti se ciuem aut quemquam alium debere esse, ut in parnec senatui tanti se ciuem aut quemquam alium debere esse, ut in parcendo uni malum publicum fiat. nihilo demissiore animo, cum dies uenit causa ipse pro se dicta, nequiquam omnia expertis patribus ut mitigarent plebem, quindecim milibus aeris damnatur. eodem anno Postumia uirgo Uestalis de incestu causam dixit, crimine innoxia, ab suspicione propter cultum amoeniorem ingeniumque liberius quam uirginem decet parum abhorrens. eam ampliatam, deinde absolutam pro collegii sententia pontifex maximus abstinere iocis colique sancte potius quam scite iussit. eodem anno a Campanis Cumae, quam Graeci tum urbem tenebant, capiuntur. insequens annus tribunos militum consulari potestate habuit Agrippam Menenium Lanatum P. Lucretium Tricipitinum Sp. Nautium Rutulum , annus, felicitate populi Romani, periculo potius ingenti quam clade insignis. seruitia ur
Abbreviated transcription (Latin):
creatae. fraudem profecto in re esse. Et A. Semproniũ comitiis plus artis
adhibuisse ꝗͣ fidei. eius iniuria queri suos honores deiectos. Itaq cũ
in ip̃m & innocentia tutum & magr̃atu in quo tum erat impetus fieri nõ
poss&: flexere iras in tii.Semproniũ patruelem Aitracini: eique ob
ignominiam uolsci belli adiutore collega tanuleio, diem dixere. Sub¬
inde ab iisdem tribunis mentio in senatu de agris diuidendis illata ẽ.
Cui actioni semꝑ acerrime tii. Sempronius restiterat: ratus id qđ erat:
aut deposita causa leniorem futuꝵ apud patres reum: aut ꝑseuerantẽ
sub iuditii tempis plebem offensur: aduersae inuidiae obiici maluit &
sue nocere causae ꝗͣ publicae deesse: Stetitque in eadem snĩa ne qua
largitio cessura in trium gratiam tribunoꝵ fier&. nec tũ agrũ plebei
sed sibi inuidiam queri. Se quoq subitur eam tempestatẽ forti aĩo.

Expanded text:
creatae. fraudem profecto in re esse, et A. Sempronium comitiis plus artis creatae. fraudem profecto in re esse, et A. Sempronium comitiis plus artis adhibuisse quam fidei. eius iniuria queri suos honore deiectos. itaque cum in ipsum, et innocentia tutum et magistratu, in quo tunc erat, impetus fieri non posset, flexere iras in C. Sempronium , patruelem Atratini, eique ob ignominiam Uolsci belli adiutore collega M. Canuleio diem dixere. subinde ab iisdem tribunis mentio in senatu de agris diuidendis inlata est, cui actioni semper acerrime C. Sempronius restiterat, ratis, id quod erat, aut deposita causa leuiorem futurum apud patres reum aut perseuerantem sub iudicii tempus plebem offensurum. aduersae inuidiae obici maluit et suae nocere causae quam publicae deesse, stetitque in eadem sententia ne qua largitio, cessura in trium gratiam tribunorum, fieret; nec tum agrum plebi, sed sibi inuidiam quaeri; se quoque subiturum eam tempestatem forti animo;
Abbreviated transcription (Latin):
mitia hĩta sunt. Creati tribuni consulari potestate omnes patritiiL
Quintius tincinatus tertio. L. Sextus furius Modulanus iteꝵ Main-¬
luis .A. Sempronius attractinus. Haec tribunitia comitia quaestorum¬
inde habita. Petentibus que inter aliquot plebeios filio antistei tribu¬
ni pl. & fratre alterius tribuni pl. Sexti polii. nec potestas nec suffra¬¬
gatio eoꝵ ualuit: quin quoꝵ patres auosque consules uiderant eos
nobilitate praeferrent. Fuere omnes tribuni p. ante omnes polius an¬
tisteus que repulsa suoꝵ actensi: quid nam rei ess&: quod non suis be¬¬
nefitiis. non patr iniuriis: non denique usurpandi libidini cũ liceat
quod ante non licuerat: si non tribunũ militarem nec quaestorẽ quẽqͣm
ex plebe quid factum. non ualuisse patris pro filio: fratris pro fratre
praeces tribunor plebis maiestatis sacrosanctae ad auxiliũ libertatis

Expanded text:
mitia sunt habita. creati tribuni consulari potestate omnes patricii, L. mitia sunt habita. creati tribuni consulari potestate omnes patricii, L. Quinctius Cincinnatus tertium L. Furius Medullinus iterum M. Manlius A. Sempronius Atratinus . hoc tribuno comitia quaestorum habente, petentibusque inter aliquot plebeios filio <A.> Antisti tribuni plebis et fratre alterius tribuni plebis Sex. Pompili , nec potestas nec suffragatio horum ualuit quin quorum patres auosque consules uiderant eos nobilitate praeferrent. furere omnes tribuni plebi, ante omnes Pompilius Antistiusque, repulsa suorum accensi. quidnam id rei esset? non suis beneficiis, non patrum iniuriis, non denique usurpandi libidine, cum liceat quod ante non licuerit, si non tribunum militarem, ne quaestorem quidem quemquam ex plebe factum. non ualuisse patris pro filio, fratris pro fratre preces, tribunorum plebis, potestatis sacrosanctae, ad auxilium libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
hibentibus tribunis patritios toire ad prodendum interregem: modo
interregem interpellantib: ne scilic&: consultũ de comitiis consulari¬
bus facer&. Postremo l. papirius Mugilanus proditus interrex: casti¬
gando nunc patres: nunc tribunos pl. desertam omissãq ab omĩb
indutiis. & cunctatione equor stare: unde siquid increpet terrores si¬
ne patritio magratu placere remp.opprimi. non exercitũ non ducẽ
scribendo exertitui esse an bello intestino bellũ externum propulsaturos:
Quae si in unum conueniant uix deor opib: ꝗn obruatur romana res
resisti posse: qn illi remittendo de sũma quisque iuris medii copula¬¬
rent concordiam: patres patiendo tribunos militũ pro consulib fiẽi
tribuni pl. non intercedendo: quo minus quatuor quaestores ꝓmiscue
de plebe ac patrib libero suffragio ppłi fierent. Tribunitia primũ co-¬

Expanded text:
hibentibus tribunis patricios coire ad prodendum interregem, modo hibentibus tribunis patricios coire ad prodendum interregem, modo interregem interpellantibus ne senatus consultum de comitiis consularibus faceret, postremo L. Papirius Mugillanus proditus interrex, castigando nunc patres, nunc tribunos plebi, desertam omissamque ab hominiindutiis et cunctatione Aequorum stare. unde si quid increpet terroris, sine patricio magistratu placere rem publicam opprimi? non exercitum, non ducem scribendo exercitui esse? an bello intestino bellum externum propulsaturos? quae si in unum conueniant, uix deorum opibus quin obruatur Romana res resisti posse. quin illi, remittendo de summa quisque iuris, mediis copularent concordiam, patres patiendo tribunos militum pro consulibus fieri, tribuni plebi non intercedendo quo minus quattuor quaestores promisce de plebe ac patribus libero suffragio populi fierent? tribunicia primum co
Abbreviated transcription (Latin):
certamen intulerunt: ut pars quaestor nam in id tp̃us patricii trean erãt¬
ex plebe fieret. Aduersus quã actionem primo & consules & patres sũ¬
ma ope adnixi sunt: concedendo deinde:ut quẽ ad modũ in tribunis
consulari potestate creandis usi sunt: id aque in quaestorib liberũ essa
arbitriũ populi. Cum parum proficerent totam rem de augendo nũo
quaestoꝵ omittunt. Excipiunt omissam tribuni. aliaeque dem̃ inter
quas & agrariae legis seditiose actiones existunt. Propter quos motꝰ
cum senatus consules: ꝗͣ tribunos creari mall&: neque poss& ꝑ intertes¬
siones tribunitias: senatus consultũ fieri resp. a consulib ad interregnũ
neque id ip̃m.: nam coire patritos tribuni pl prohibebant: sine certami¬
ne ingenti: redit.Cum pars maior insequentis anni per nouos tribu¬
nos plꝰ & aliquot interreges cerraminib extracta res ess&: mõ pro¬

Expanded text:
certamen intulerunt ut pars quaestorum—nam ad id tempus patricii creati erantcertamen intulerunt ut pars quaestorum—nam ad id tempus patricii creati erant—ex plebe fieret. aduersus quam actionem primo et consules et patres summa ope adnisi sunt concedendo deinde ut quemadmodum in tribunis consulari potestate creandis usi sunt adaeque, <sic> in quaestoribus liberum esset arbitrium populi, cum parum proficerent, totam rem de augendo quaestorum numero omittunt. excipiunt omissam tribuni, aliaeque subinde, inter quas et agrariae legis, seditiosae actiones exsistunt; propter quos motus cum senatus consules quam tribunos creari mallet, neque posset per intercessiones tribunicias senatus consultum fieri, res publica a consulibus ad interregnum, neque id ipsum—nam coire patricios tribuni prohibebant —sine certamine ingenti, redit. cum pars maior insequentis anni per nouos tribunos plebi et aliquot interreges certaminibus extracta esset, modo pro
Abbreviated transcription (Latin):
ie ad iustas preces ingenium: pariter plebi patribque gratius fuit.
Non diutus fortuna equis indulsit: qui ambiguã uictoriam pro sua am¬
plexi fuerant. Proximo anno a fabio lubilano ł. ouintio tapitoliõ
filio tapitolini consulib: ductu fabii: eui sorte ea prouintia euenerat:
nihil dignum memoratu actum: cum trepidam tantũ ostendissent
atiem equi. turpi fuga fundunt᷑: haud magno consulis decore. Itaque¬
ci triumphus negatur. Cater ob sempronianae cladis leuatam ignomini¬
am. ut ouans urbem intrar& concessum est. Quẽ ad modum bellum mi¬
nore ꝗͣ timuerant climicatione erat ꝑfectum: sic in urbe ex tranquillo
nec opinata moles discordiar inter plebem ac patres exorta est: coepta
ab duplitando quaestor numero. Quam rem praeter duos urbanos qua
relatam: cum & patres sũma ope approbassent. consulib tribuni plebis

Expanded text:
le ad iustas preces ingenium pariter plebi patribusque gratius fuit. le ad iustas preces ingenium pariter plebi patribusque gratius fuit. non diutius fortuna Aequis indulsit, qui ambiguam uictoriam Uolscorum pro sua amplexi fuerant. proximo anno, Num. Fabio Uibulano T. Quinctio Capitolini filio Capitolino consulibus, ductu Fabii, cui sorte ea prouincia euenerat, nihil dignum memoratu actum; cum trepidam tantum ostendissent aciem Aequi, turpi fuga funduntur, haud magno consulis decore. itaque triumphus negatus, ceterum ob Sempronianae cladis leuatam ignominiam ut ouans urbem intraret concessum est. quemadmodum bellum minore quam timuerant dimicatione erat perfectum, sic in urbe ex tranquillo necopinata moles discordiarum inter plebem ac patres exorta est, coepta ab duplicando quaestorum numero. quam rem, praeter duos urbanos quaerelatam cum et patres summa ope adprobassent, tribuni plebi
Abbreviated transcription (Latin):
ter fortunam reprehendi poss&: uexar&. aegre hortensius pati tem¬
tationem eam credens esse perseuerantiae su&e. nec pretib tribunorũ.
quae in spem mõ iactentur: sed auxilio confidere:Reum itaq: modo
ad eum conuersus. ubi illi patritii spiritus: ubi subnixus & fidens ĩno¬
centiae animus ess&: quaerebat: sub tribunitia umbra consularẽ ureꝵ
delituisse: mõ ad collegas. uos aut̃ si rem ꝑ ago quid acturi estis: An
erepturi ius ppło ro. &: euersuri tribunitiã potestatem: Tum illi & de
se uiditiũ tollere aut uelle aut posse: si preces sua pro imꝑatore: ꝗ sibi
parentis essa: loco non ualuissent: se uestem cum eo mutaturos. Tum
Nortensius. non uidebit inquit plebes romana sordidatos tribunos suos.
n. Sempronius nihil maius ꝗͣ hoc est imperio consecutus. ut tam carus
essa militib. Nec pietas quatuor tribunor: ꝗͣ nortensii tam placabi¬

Expanded text:
ter fortunam reprehendi posset, uexaret, aegre Hortensius pati, temter fortunam reprehendi posset, uexaret, aegre Hortensius pati, temptationem eam credens esse perseuerantiae suae, nec precibus tribunorum, quae in speciem modo iactentur, sed auxilio confidere reum. itaque modo ad eum conuersus, ubi illi patricii spiritus, ubi subnixus et fidens innocentiae animus esset quaerebat; sub tribunicia umbra consularem uirum delituisse; modo ad collegas: 'uos autem, si reum perago, quid acturi estis? an erepturi ius populo et euersuri tribuniciam potestatem?' cum illi et de t, nec se iudicium populi tollere aut uelle aut posse, sed si preces suae pro imperatore, qui sibi parentis esset loco, non ualuissent, se uestem cum eo mutaturos, tum Hortensius 'non uidebit' inquit, 'plebs Romana sordidatos tribunos suos. C. Sempronium nihil moror, quando hoc est in imperio consecutus ut tam carus esset militibus'. nec pietas quattuor tribunorum quam Hortensi tam placabi
Abbreviated transcription (Latin):
alterius M. Emilii res prospere gesserat: totam culpam eius tp̃ris in pre¬
damnatum collegam transferentem: omnes trib absoluerunt. Profu¬¬
isse ei tincinati parris memoria dicitur uenerabilis uiri. & exactae iam
aetatis tapitolinus quintius suppliciter orans: ne se perbreui reliquo ui¬
tae spatio tam tristem nuntium ferre ad cincinatum paterentur. Plebes
tribunos plebis absentes sex. tempanium Asellium Antistium &
Spurilium fecit: quos & pro centurionib sibi praefecerant tempanio
auctore equites. Senatus cum odio sempronii consulare nomẽ of¬
fender& tribunos militum consulari porestate treari uussit. Creati sũt
LManlius capitolinus. Q antonius Merenda . l. papirius Mugila¬
nus. Principio statim anni l. nortensius tribunus pl. En Sempronio
consuli anni prioris diem dixit. Quem cum quatuor collegae inspectã¬
te populo ro. clamarent: ne imꝑatorem suum innoxiũ: in quo nihil prę¬

Expanded text:
alterius Mam. Aemili res prospere gesserat, totam culpam eius temporis in praealterius Mam. Aemili res prospere gesserat, totam culpam eius temporis in praedamnatum collegam transferentem omnes tribus absoluerunt. profuisse ei Cincinnati patris memoria dicitur, uenerabilis uiri, et exactae iam aetatis Capitolinus Quinctius , suppliciter orans ne se, breui reliquo uitae spatio, tam tristem nuntium ferre ad Cincinnatum paterentur. plebs tribunos plebi absentes Sex. Tempanium <M.> Asellium Ti. Antistium Ti. Spurillium fecit, quos et pro centurionibus sibi praefecerant Tempanio auctore equites. senatus cum odio Semproni consulare nomen offenderet, tribunos militum consulari potestate creari iussit. creati sunt L. Manlius Capitolinus Q. Antonius Merenda L. Papirius Mugillanus . principio statim anni L. Hortensius tribunus plebis C. Sempronio , consuli anni prioris, diem dixit. quem cum quattuor collegae inspectante populo Romano orarent ne imperatorem suum innoxium, in quo nihil prae
Abbreviated transcription (Latin):
ca tutiora castris cepisse. Nec uolscoꝵ meliores res esse credere:ꝗ ppli
romani fortunam. noctemque omnia erroris mutui implesse. precan¬
temq deinde ne se fessum labore ac uulnerib tenerent:cum ingenti
laude non uirtutis magis ꝗͣ moderationis dimissum. Cum haec age¬
rentur iam consul uia lauicana ad fanum quiens erat. Eo missa plau¬
stra iumentaq alia ab urbe: exercitum affectum proclio ac uia noct᷑¬¬
na excepere. Paulo post in urbem est ingressus consul: non ab se enixe
magis amouens culpam: ꝗͣ tempanium meritis laudibus ferens. Me¬¬
stae ciuitati ab remale gesta & iratae ducib M. postumius reus obiectꝰ
qui tribunus militum proconsul ad veios fuerat decem milib aeris
grauis damnatur. Touintiũ collegam eius: quia & in uolscis consul
auspitio lictatoris postumis tuberti & ad fidenas legatus dictatoris

Expanded text:
ca tutiora castris cepisse; nec Uolscorum meliores res esse credere quam populi ca tutiora castris cepisse; nec Uolscorum meliores res esse credere quam populi Romani; fortunam noctemque omnia erroris mutui implesse. precantemque deinde ne se fessum labore ac uolneribus tenerent, cum ingenti laude non uirtutis magis quam moderationis dimissum. cum haec agerentur, iam consul uia Labicana ad fanum Quietis erat. eo missa plaustra iumentaque alia ab urbe exercitum adfectum proelio ac uia nocturna excepere. paulo post in urbem est ingressus consul, non ab se magis enixe amouens culpam quam Tempanium meritis laudibus ferens. maestae ciuitati ab re male gesta et iratae ducibus M. Postumius reus obiectus, qui tribunus militum pro consule ad Ueios fuerat, decem milibus aeris grauis damnatur. T. Quinctium collegam eius, quia et in Uolscis consul auspicio dictatoris Postumi Tuberti et ad Fidenas legatus dictatoris
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse dicitur: caeteꝵ militari grauis non siis uatia laudib non
crimine alieno laeta.Quanta prudentia rei bellicae in En.Sẽpro¬
nio ess&: non militis de imperatore existimationẽ esse:sed ppłi ro.fu¬¬
isse: cum eum comiciis consulem leger&. Itaque ne ab se imperatõia
consilia neu consulares artes exquirerent: quae pensitanda q magnis
animis atque ingeniis essent: sed quod uiderit referri posse. Uidisse
aut̃ se prius ꝗͣ ab ane interc luderetur: consulẽ in prima atie pugnã¬¬
tem. adhortantem inter signa romana telaque hostium uersantem:
postea se a conspectu suoꝵ ablatum ex strepitu tum & clamore sen¬
sisse usque ad noctem extractũ certamen. nec ad tumulum quẽ
ipẽ tenuerat prae multitudine hostium credere prorumpi potuisse.
Exercitus ubi esses se nescire. Arbitrari uelut ip̃e in trepida re loci prȩ¬
sidio se suos que sit tutatus: sic consulem seruandi exercitus causa lo¬

Expanded text:
fuisse dicitur, ceterum militariter grauis, non suis uana laudibus, non fuisse dicitur, ceterum militariter grauis, non suis uana laudibus, non crimine alieno laeta: quanta prudentia rei bellicae in C. Sempronio esset, non militis de imperatore existimationem esse, sed populi Romani fuisse, cum eum comitiis consulem legeret. itaque ne ab se imperatoria consilia neu consulares artes exquirerent, quae pensitanda quoque magnis animis atque ingeniis essent; sed quod uiderit referre posse. uidisse autem se priusquam ab acie intercluderetur consulem in prima acie pugnantem, adhortantem, inter signa Romana telaque hostium uersantem. postea se a conspectu suorum ablatum ex strepitu tamen et clamore sensisse usque ad noctem extractum certamen; nec ad tumulum quem ipse tenuerat prae multitudine hostium credere perrumpi potuisse. exercitus ubi esset se nescire; arbitrari, uelut ipse in re trepida loci praesidio se suosque sit tutatus, sic consulem seruandi exercitus causa lo
Abbreviated transcription (Latin):
fortissimos equites: deserta foede castra uociferan essent.t Iulius
unus ex tribunis Tempanium equitẽ uocari iussit: Coram que eo
Sexte tempani inquit: quaero dete arbitreris ne Eu. Semproniũ
consulem: aut in tp̃re pugnam iniisse: aut firmasse subsidiis atiẽ
aut ullo boni consulis functum offitio: Et tu ne ipẽ uictis legionib
romanis. tuo consilio equitem ad pedes deduxeris:restituerisq: pu
deniq die praesidii ne quicquã habueris: an tu cohorsq ĩ castra
ur̃a uirtute proruperitis: Et quem in castris consulem & quẽ ex¬
ercitum inueneritis: an deserta castra relictosq sautios milites:
Naec pro uirtute tua fideq: qua una in bello res.p. stetit. dicenda
tibi sunt hodie. denique ubi En. Sempronius ubi legiones nr̃ae sĩt.
desertus sis an deserueris consulem exercitũque: uicti deniq su¬¬
mus an uiterimus. Aduersus haec Tempanii oratio incõposita

Expanded text:
fortissimos equites, deserta foede castra uociferati essent, C. Iunius fortissimos equites, deserta foede castra uociferati essent, C. Iunius , unus ex tribunis, Tempanium equitem uocari iussit coramque ei ' Sex. Tempani ' inquit, 'quaero de te arbitrerisne C. Sempronium consulem aut in tempore pugnam inisse aut firmasse subsidiis aciem aut ullo boni consulis functum officio; et tune ipse, uictis legionibus Romanis, tuo consilio equitem ad pedes deduxeris restituerisque pudenique die ecquid praesidii usquam habueris, an tu cohorsque in castra uestra uirtute perruperitis; ecquem in castris consulem, ecquem exercitum inueneritis an deserta castra, relictos saucios milites. haec pro uirtute tua fideque, qua una hoc bello res publica stetit, dicenda tibi sunt hodie; denique ubi C. Sempronius , ubi legiones nostrae sint; desertus sis an deserueris consulem exercitumque; uicti denique simus an uicerimus.' aduersus haec Tempani oratio incompta
Abbreviated transcription (Latin):
s& castror que desertorꝵ perlata erat: & ante omnia deplorati
erant equites non priuato magis ꝗͣ publito luctu. Fabuisq con¬
sul terrore quoq urbi iniecto: stationẽ ante portas agebat: cum
equites procul uisi: non sine terrore ab dubiis qui nam essent mox
cognitis. tantam laeticiam ex metu fetere: ut clamor urbẽ perua¬
der& gratulantiũ saluos uictoresq rediisse equites. & ex moe¬
stis paulo ante clomib: quae conclamauerãt suos. procurret᷑ in
uias. pauid&q matres ac coniuges oblitae prae gaudio decoris
obiuam agmini occurrerent: in suos quaeque simul corpore atque
postumio & Tꝯuintio diem dixerant: quod ad ueios eoꝵ oꝑa
male pugnatũ est: occasio uisa est per recens odiũ Semproniii
consulis: renouandae in eos inuidiae. Itaque aduocata contione:
cum proditam ueiis rem.p.esse ab ducib. proditũ deinde ꝗa illis
impune fuerit in uolscis ab consule exercitum: traditos ad caedẽ

Expanded text:
sae castrorumque desertorum perlata erat, et ante omnia deplorati sae castrorumque desertorum perlata erat, et ante omnia deplorati erant equites non priuato magis quam publico luctu, Fabiusque consul terrore urbi quoque iniecto stationem ante portas agebat, cum equites procul uisi non sine terrore ab dubiis quinam essent, mox cogniti tantam ex metu laetitiam fecere, ut clamor urbem peruaderet gratulantium saluos uictoresque redisse equites, et ex maestis paulo ante domibus quae conclamauerant suos, procurreretur in uias, pauidaeque matres ac coniuges, oblitae prae gaudio decoris, obuiam agmini occurrerent, in suos quaeque simul corpore atque Postumio et T. Quinctio diem dixerant, quod ad Ueios eorum opera male pugnatum esset, occasio uisa est per recens odium Semproni consulis renouandae in eos inuidiae. itaque aduocata contione cum proditam Ueiis rem publicam esse ab ducibus, proditum deinde, quia illis impune fuerit, in Uolscis ab consule exercitum, traditos ad caedem
Abbreviated transcription (Latin):
tos diremit. Tantusque ab imprudenti euentu utraque castͣ tenuit
pauor: ut relictis sautiis magna parte impedimentor ambo pro ui¬¬
ctis exertitus se in montes proximos reciperent. Tumulus tñ circũ¬
sessus ultra metdiam est noctem. Quo cum tircũ sedentib nũtiatũ
ess&x: castra deserta esse: uictos rati suos: & ip̃i qua quẽque in te¬
nebris pauor tulit fugierunt. Tempanius metu insidiaꝵ suos ad
lucem tenuit. Digressus dem̃ ip̃e tum paucis speculatũ: cum ab sau¬
ciis hostib sciscitando comꝑiss& castra uolscor deserta esse: lae¬
tus ab tumulo suos deuocat: & in castra romana penerrat. Ubi
cum uasta desertaque omnia atque eandẽ: qua apud hostes foe¬¬
ditatẽ inuenissex prius ꝗͣ uolscos error cognitus reducer&: quib
poterat sauciis tluctis secum: ignarus ꝗͣ regionem consul petisset.
ad urbem proximis itinerib pergit. łam eo fama pugna aduer¬

Expanded text:
tos diremit; tantusque ab imprudentia euentus utraque castra tenuit tos diremit; tantusque ab imprudentia euentus utraque castra tenuit pauor ut relictis sauciis et magna parte impedimentorum ambo pro uictis exercitus se in montes proximos reciperent. tumulus tamen circumsessus ultra mediam noctem est; quo cum circumsedentibus nuntiatum esset castra deserta esse, uictos rati suos et ipsi, qua quemque in tenebris pauor tulit, fugerunt. Tempanius metu insidiarum suos ad lucem tenuit. digressus deinde ipse cum paucis speculatum, cum ab sauciis hostibus sciscitando comperisset castra Uolscorum deserta esse, laetus ab tumulo suos deuocat et in castra Romana penetrat. ubi cum uasta desertaque omnia atque eandem quam apud hostes foeditatem inuenisset, priusquam Uolscos cognitus error reduceret, quibus poterat sauciis ductis secum, ignarus quam regionem consul petisset, ad urbem proximis itineribus pergit. iam eo fama pugnae aduer