comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aouso Regianos fuit familiares ques
ip̃se Aliminos suos appellabat uisitare
egrotanles Atq illos tum ad corporis uali¬
tudinem tum multomagis ad aĩe salutẽ
phortari Quod cum sepe alias tum imper
accidit in aduersa ualitudine Gabriclis
surentim suauissum ac splendidissim ado¬
lestentis Namcum grauitie is acerte
Rex pro sua consuetudint illum adien
huistemodi sermonem est̾ orsus. Ut
ualeram gabriel mediq quidem te exera
illos obedieuter audias quod ut facras te
hoctore atqz etiami rogo ne stoa feciendo
Ipse lue mortis causa fuesse infameris
Es in medicis quidem hano paruum pre¬
sidium uite est uerum in deo multomains
ac certuis Is enm non uile modo sedunr¬
lis etiain sanitas et salus est ilium ergo
primis ante oculos habeas illi tota
guacione adhereas qui te fecit qui te a
morie moriens redemit, qui te iudicatia¬
rus est illum si quando offendisti Nune
oubaciont oratione confessione et sac
misteriis tidi places ac propitiũ redda

Expanded text:
onso regi mos fuit familiares, quos ipse alumnos appellabat, visitare aegrotantes atque illos cum ad corporis valetudinem, tum multo magis ad animae salutem exhortari. Quod cum saepe alias, tum nuper accidit in adversa valetudine Gabrielis Surrentini suavissimi ac splendidissimi adolescentis. Nam cum graviter is iaceret, rex pro sua consuetudine illum adiens huiuscemodi fere sermonem est orsus: «Ut vales, mi Gabriel? Medici quidem te extra illis obedienter audias, quod ut facias te hortor, atque etiam rogo, ne secus faciendo tuae mortis causa fuisse insanieris. Et in medicis quidem haud parvum praesidium vitae est, verum in Deo multo maius ac certius. Is enim non vitae modo sed mortis etiam sanitas et salus est. Illum ergo in primis ante oculos habeas, illi tota cogitatione adhaereas, qui te fecit, qui te a morte moriens redemit, qui te iudicaturus est, illum si quando offendisti, nunc contritione, oratione, confessione et sacris misteriis tibi places, ac propitium reddas.
Abbreviated transcription (Latin):
inus sane ne quid ardentius dicam ꝙ̃
cipsum in cuius reco dacionem Nlarmũ
fratrem et insum precare sp̃ti adolesceu¬
culum in tuos hmnores in tuas fortimas
et fortanarum sꝑm protinus assumo
u uale eternumit si quid mãdalipantis
Impigre semper obtemperusti Nunc si
a deo optimo maxio ac regum rege tibi
uite exitus deminciari uideatur letus
agensq granas pare et obtempeca Hac
oratione confirmatus et ercctus adolescens
caulopost hilariter et cum dei mira aegra¬
tione unigrauit Rex illi inserias magni¬
ie per soluit / et sepulchro huiusmodi di¬
tichon exsculpi mandaiit
¶Qui fuit alfonsi quondam pars
maxima regis. Gaibriel hac modica
nunc tumulatur humo

Expanded text:
minus sane ne quid ardentius dicam quam minus sane ne quid ardentius dicam quam te ipsum, in cuius recordationem Marinum fratrem et ipsum praeclarae spei adolescentulum in tuos honores, in tuas fortunas et fortunarum spem potius assumo. Tu vale aeternum, et si mandatis meis impigre semper obtemperasti, nunc si a Deo optimo maximo ac regum rege tibi vitae exitus denuntiari videatur, laetus agensque gratias para et obtempera.» Hac oratione confirmatus et erectus adolescens paulo post hilariter et cum Dei mira cognitione migravit. Rex illi inferias magnifice persolvit et sepulchro huiusmodi disthichon exculpi mandavit: Epitaphium Qui fuit Alfonsi quondam pars maxima regis, Gabriel, hac modica nunc tumulatur humo
Abbreviated transcription (Latin):
idit li pancorum annorum accessio
boiii polur set afferre Aut quid non mali
potius Tibi summa non nunc tui prin¬
cipis gratia Tibi fratres et paxentes inco¬
lumes Tibi patrie ipsuis tue haud puns
propteria dominatus Tibi facultates
et copie non mediocres Sed horũ pleraq
fictune temecitate reguntur Cexte que
nobis pro gracia Iuindiam et maliuolen¬
ciam subgerit pro salute morbos et gini¬
udines pro dominatu sermtitem et g¬
lium pro affluencia et diiciis pauperto¬
tam et mopiam/ Pro bona. tate tedium
atq odium hii nniiraum hn fructꝰ sunt
quos preseus uita acerbissimos epruerar
consueuit quos emtr ce et morte prendere
supiens uir si liceat debet et tunc secum
bent feliciterq actum esse exiscimare
i cum hec fucata et fallacia bona si arci¬
emt ea deserat Nec uero te ulla de parẽ¬
tibus aut fratribus quos rclictuguis for¬
tassis es subeat sollicitudo kos guidm qui
michi cordi iamiamqz esse et fore nas nõ

Expanded text:
quid tibi paucorum annorum accessio quid tibi paucorum annorum accessio boni potuisset afferre? Aut quid non mali potius tibi summa nunc tui principis gratia, tibi fratres et parentes incolumes, tibi patriae ipsius tuae et haud parvus praeterea dominatus, tibi facultates et copiae non mediocres? Sed horum pleraque fortunae temeritate reguntur. Certe quae nobis pro gratia invidiam et malivolentiam subegerit, pro sanitate morbos et aegritudines, pro dominatu servitutem et exilium, pro effluentia et divitiis paupertatem et inopiam, pro bona aetate taedium atque odium, hi nimirum, hi fructus sunt, quos praesens vita acerbissimos exornare consuevit, quos enitare et morte praecedere sapiens vir, si liceat, debet, et tunc secum bene feliciterque actum esse existimare, si cum haec fucata et fallacia bona sibi arreserint, ea deserant. Nec vero te ulla de parentibus aut fratribus, quos relicturus fortassis es, subeat sollicitudo. Eos quidem mihi cordi iamiamque esse et fore scias non
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus subeundum est iter nobis uins
haud esse subeundum axbitremne fadeo
ne stulei atqz dementes ut nobis naturam
non natue nos parere debere cogitenns
At ego uiridior e uita exto in flort etatis
Quid refert obserro ꝙͣ cuto quis exeat si sel
extundum est Numꝙ ne amimaduect a¬
ꝙ quo magis crescimus eo magis decces es
ita Quamꝙͣ per imimortalem deum quĩ
in hac uita potest esse diu cum ipsa hom
etiam iongissima uita perbreuis sit
pinicti instar iudicanda si cum eterriira¬
te cam conferas ut non teniere fortassis
redendum uictatur non ex interuallo a li¬
quo s.d ua eademq hora hoĩes naser
⁊ mori ommes Ceterum michi is demu¬
du uiuere uidetur et in etate adhuc mirer¬
fecta uitam perfectam ducere qui usq ad
sapienciam idest usq ad copuicionem deit
uixit qui consciencia sua fcetus mortis
aduciam prt se ferens leto atq hilari auo
obeit aut abeat pauis Et si uis etiam di¬
mamerentur auni et secuetue ocde ut lidr

Expanded text:
prorsus subeundum est, iter nobis unis haud esse subeundum arbitremur? Adeo ne stulti atque dementes ut nobis naturam, non naturae nos parere debere cogitemus? At ego viridior e vita exeo in flore aetatis. Quid refert, obsecro, quam cito quis exeat, si semel exeundum est? Numquam ne animadvertisti, quod quo magis crescimus, eo magis decrescit vita? Quamquam per immortalem Deum, quid in hac vita potest esse diu, cum ipsa hominum etiam longissima vita perbrevis sit et puncti instar iudicanda, si cum aeternitate eam conferas? Ut non temere fortassis credendum videatur, non ex intervallo sed una eademque hora homines nasci et mori omnes. Ceterum mihi is demum vivere videtur, et in aetate adhuc imperfecta vitam perfectam ducere, qui usque ad sapientiam, id est usque ad cognitionem Dei, vixit, qui conscientia sua fretus mortis fiduciam prae se ferens laeto atque hylari animo obeat, aut abeat potius. Et si vis, etiam dinumerentur anni, et servetur ordo, ut libet,
Abbreviated transcription (Latin):
nesciam et que sciam haud quaq̃ me ea
suauitate scripturũ esse cõfidam qua
illim cõstat apud õnes locutum fui d
tuae erum sermone ad modum iocundas
breuis elegans uenustus et aarus Ego
uero ut queq in mẽtem uenuĩt que q̃ suat
panca e multis sat scio ea tantũ dicca
aut facta hãs mando non locr non exi
ordine socuato neq erim historĩã si rlo
Eidea dũtaxat excerpo eaq perseringo
que ad exempla uictutis ac probitatis
accõmodari pͥosse uideantur/ Quoilas
maxiuie in promptu senit qui de alẽso
quordie loquic̃tur aut orant aut seribt
aut demq qui mutari eum seudibunt
fortassis in poscerum Sed ad hec hacti
Nune ad alfonsi dca aut frã redeanin¬

Expanded text:
ae nesciam; haud quamquam me ea ae nesciam; haud quamquam me ea suavitate scripturum esse confidam, qua illum constat apud omnes locutum fuisse. Fuit enim sermone admodum iocundus, brevis, elegans, venustus et clarus. Ego vero ut quaeque in mentem veniunt, quaequam sint pauca e multis sat scio, ea tantum dicta aut facta litteris mando animo, loci non temporis ordine servato neque enim historiam scribo sed ea dumtaxat excerpo eaque perstringo, quae ad exempla virtutis ac probitatis accommodari posse videantur, quo illis maxime in promptu sint, qui de Alfonso quotidie aut loquuntur, aut orant, aut scribunt, aut denique qui imitari eam studebunt fortassis in posterum. Sed de hoc hactenus, nunc ad Alfonsi dicta et facta redea
Abbreviated transcription (Latin):
ereor ne quis me putet in hiis
libellis pleraq locutum in grãm
Alfonsi benefactoris ac proinde
uanitatis arguendum esse. Quod uiciũ
debeat uerum ille quisquis est si medo
se aliquis neqz mores nieos neqz alfõ ĩ
naturam satis nosse coarguetur Cum
incelliget michi quidem haud opꝰ fuisse
assentatione ad gram meundam quam
uidelicet assecutus essem et am singilarõ
trignita annorũ perpetua lectio re
cõstantissima fide infangabili obseho
sũma obseruancia puro cõsilio ueritate
incorrupta quibus profecto artibꝰ a sũmo
atq humani simo rege potissimũ dilectꝰ
ac probatus sun non uaiitate aut bie¬
dicia aliqua qua in pe testis michi fuit
cõseiencia nus que nichil magis exhor¬
ruit ꝙͣ mendaces nichil magis auerser
sit ꝙ̃ adulatõres quos etiam pestomꝰ
principũ appeliare cõsueuerit et uarci s
incerdum peruis afflige Tantum it aq
abest ut egs me huuismodi leuitate
subrasiuem ut nchil anagis cõdoliam
ꝙͣ permulta illum dixisse aut fensse que¬

Expanded text:
ereor ne quis me putet in his libellis pleraque locutum in gratiam Alfonsi benefactoris, ac proinde vanitatis arguendum esse. Quod vitium debeat. Verum ille quisquis est, si modo est aliquis, neque mores meos neque Alfonsi naturam satis nosse facile coarguetur, cum intelliget mihi quidem haud opus fuisse assentatione ad gratiam ineundam, quam videlicet assecutus essem etiam singularem xx annorum perpetua lectione, constantissima fide, infatigabili obsequio, summa observantia, puro consilio, veritate incorrupta. Quibus profecto artibus a summo atque humanissimo rege potissimum dilectus ac probatus sim, non vanitate aut blanditia aliqua. Qua in re testis mihi fuerit conscientia eius, quae nihil magis exhorruit quam mendaces, nihil magis aversata sit quam adulatores, quos etiam pestem principum appellare consueverit et variis interdum poenis affligere. Tantum itaque abest ut ego eiusmodi levitate me subinsinuem, ut nihil magis condoleam, quam per multa illum dixisse aut fecisse, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Illud quoq in obsidione massilie aduuxabile
extitit quod ex insula poiatia que ad tria
serme milia passuum cõtra massiliam
sita est Saxa tormẽtaria mille quĩg¬
torum pondo ad uebem uel ultra etiã ui bẽ
iecerit Catenam portus ãplissimã hoste
sauito ac renitente perfregit Sed et iln
longe admirabilius ꝙ opulentissima urbe
ui potitus nichil inde preter diui Alorsn
corpus deportauerit indignum sanc di¬
indicans tain ueneradiles religuras in urle
picca dixepra et incensa remanere de bore
Illud quoq non omittendum ꝙ cum inde in
hispaniam enaiigans aspercrima ie ma¬
ris tempestate iactaretur. et naute i
sacerdotrs et cõmilitones una õnes cõcla
perstitisse et aut sibi unacum A loisis
pereundum esse aut in longe augustrore
diisq acceptiorẽ ciuitatẽ se sanctissum
orporis reliquias conditurũ asseueca se
uni peamacia peruenitq ualeutiam
ulier ors hispamne iclitai euntacaen
ubi sanctissimũ Aloisii corpus clarissu

Expanded text:
Illud quoque in obsidione Massiliae admirabile extitit, quod ex insula Pomatia quae ad tria ferme milia passuum contra Massiliam sita est, saxa tormentaria mille quingentorum pondo ad urbem vel ultra etiam urbem iecerit. Cathenam portus amplissimam hoste invito ac renitente perfregerit. Sed et illud longe admirabilius, quod opulentissima urbe vi potitus, nihil inde praeter divi Aloisi corpus deportaverit, indignum sanc diiudicans tam venerabiles reliquias in urbe victa, direpta et incensa remanere debere. Illud quoque non omittendum: quod cum inde in Hispaniam enavigans asperrima maris tempestate iactaret, et nautae, et sacerdotes, et commilitones una omnes inclamaperstitisse, et aut sibi una cum Aloisio perdendum esse, aut in longe angustiorem Diisque acceptiorem civitatem sanctissimi corporis reliquias conditurum asseverasse. Vicit pertinacia pervenitque Valentiam Ulterioris Hispaniae inclitam civitatem, ubi sanctissimum Aloisi corpus clarissimae
Abbreviated transcription (Latin):
aamoribus noscros cõtinue lacessens
Conscituerat Alsonsus poscero die collan
sigius decexnere Cetexũ ardor militũ
ut plexũq fut cõtineri diucus ne quiuit
ponte trãsinuisso in cõtinentem eruperunt
fudercũt ac piofligarũt barbaros nec procul
fuit quin regem ip̃m ctiam caperẽt qui a
roxin uis et necessariis quibusd am suns i
equũ alleuatus inter nr̃orum militũ manꝰ
piore modũ apprehensus effugit Qui uere
regem tutati fuerũt qm̃ fuge locus nõ frit
ad unũ õnes crucidati sunt aute regis pede
uetoriũ captum dixeptũq Tormẽta enta
ac seita õma cõfracta Signa militaria
pleraq ablata Inescimabilis atq oĩs gnͣio
preda ex uictoria relata

Expanded text:
clamoribus nostros continue lacessens. clamoribus nostros continue lacessens. Constituerat Alfonsus postero die collatis signis decernere, ceterum ardor militum, ut plerumque fit, contineri diutius nequivit: ponte transmisso in continentem eruperunt, fuderunt ac profligarunt barbaros, nec procul fuit quin regem ipsum etiam caperent, qui a propinquis et necessariis quibusdam suis in equum allevatus, inter nostrorum militum manus prope modum aprehensus effugit. Qui vero regem tutati fuerunt, quoniam fugae locus non fuit, ad unum omnes trucidati sunt ante regis pedes, praetorium captum direptumque, tormenta aenea et ferrea omnia confracta, signa militaria pleraque ablata, inaestimabilis atque omnis generis praeda ex victoria relata
Abbreviated transcription (Latin):
Merborum insulam quam putaniurs
Lothopagitem antiquitus dictã ingenti
admodum classe rex obsederat et ne ulla
incolis auxilii syes reliqua esset poutem
qui cõtinentem cõũgebat de secunt. Lux¬
nbusq mnuniuit. Quo facte relenq̃bater
alfouss nichil nisi ut leui momẽto insa¬
lam populatus rediret uictor et uoti cõpos
Cum interum a ueserio tumcẽsumy uge
he in hauc fere sentenciã de fereĩtur
¶Rex regi salutem Scunq o dlfonse
maiore aĩo esse ꝙͣ ut gerborũ populau¬
one contentus discedas. darco decauimꝰ
ad te cõfescun accedere. et facie qued auĩt
ad faciem intuer Eredimꝰ te niteria
mime recessurũ qm̃ fugere longe
magnammo rege alienũ est uare¬
¶ Alfonsus hiis lõis acceptis oblaca
orcasione maioris glorie decreuit cõtepta
insula barbarũ expectare. At ille tẽpori
aduenit Et quidem cum Q ferme ar
matorũ exercitu Castcaq ad iactũ teli
contra pontem et turxm quai nosfri
milites tenebant locauit Tormetis telis

Expanded text:
erborum insulam, quam putamus Lotophagitem antiquitus dictam, ingenti admodum classe rex obsederat, et ne ulla incolis auxilii spes aliqua esset, pontem, qui continentem coniungebat, desecuit turribusque munivit. Quo facto relinquebatur Alfonso nihil, nisi ut levi momento insulam populatus rediret victor et voti compos. Cum interim a Boferio Tunicensium rege litterae in hanc fere sententiam deferuntur: "Rex regi salutem. Scimus, o Alfonse, te maiore animo esse, quam ut Gerborum populatione contentus decedas. Iccirco decrevimus ad te confestim accedere et facie, quod aiunt, ad faciem intueri. Credimus te interea minime recessurum, quoniam fugere longe a magnanimo rege alienum est, vale." Alfonsus his litteris acceptis, oblata occasione maioris gloriae, decrevit, contempta insula, barbarum expectare. At ille tempori advenit et quidem cum matorum exercitu, castraque ad iactum teli contra pontem et turrim, quantum nostri milites tenebant, locavit tormentis, telis,
Abbreviated transcription (Latin):
um esset ualencie Alfonsus appulerũt
eo lon Raroli regis francie le gati ma¬
gnopere eum rogantes ne per id tẽpos
quo rex eorum billo brilamco implicira
esset contra se uellum suscitaret. Ꝙͣ
maxime etum uerebatur karolus ne
Alfensus captato tempore e ocrasioni
cum a ruus lacesg et Prepterca ꝙ Ius
aut titulum pretenderet in eam ꝑtẽ gallie
narboneusis quam in colo hraguã occitanã
uocant Quibus AAlfonsus ita respondit
Et sicerto scio plures narbonensis gallie
cuutates ad aragonie regnũ perturent
quas krarolus rex iampridem occuratal
decmeat Nichilominus hoc tempore quo
aliũ in raugo bello suꝑatum et a britanis
proeritum esse Nequaꝙͣ me arma contrin
pofligatũ regem moturũ mne eẽ affrrmo
ne q eo aĩo esst ut quod maiores mei in
karoli prosperitate non prtierunt egxin
eius repetam calamitate. Quid regi in¬
decencius ꝙ̃ uictũ prouocare. Ruirsũ qui
ihuniamus ꝙ̃ naufragum submerge

Expanded text:
um esset Valentiae Alfonsus, appulerunt eo loci Caroli regis Franciae legati magnopere eum orantes, ne per id tempus, quo rex eorum bello Britannico implicitus esset, contra se bellum aliquod suscitaret. Quam maxime enim verebatur Carolus, ne Alfonsus captato tempore et occasione eum armis lacesseret, propterea quod ius ac titulum praetenderet in eam partem Galliae Narbonensis, quam incolae linguam hoccitanam vocant. Quibus Alfonsus ita respondit: "Et si certo scio plurimas Narbonensis Galliae civitates ad Aragoniae Regnum pertinere, quas Carolus rex iampridem occupatas detineat, nihilominus hoc tempore, quo illum intelligo bello superatum et a Britannis protritum esse, nequaquam me arma contra profligatum regem moturum esse vobis affirmo: eo quoque animo esse ut quod maiores mei in Caroli prosperitate non petierunt, ego in eius non repetam calamitate. Quid regi indecentius, quam victum provocare. Rursum quid inhumantus, quam naufragum submergere."
Abbreviated transcription (Latin):
Capra a age assilia cum sibi rem̃n¬
enu matronas fere õnes et puellas ciu¬
tatis preciosissimis rebus õifariãd omistat
in templum Angustii profugisse eas di¬
ligẽtissime obseruari curauit Cñq et ible
uuin et ã tumeliam ꝑtimescentes regi pere
internũtium supplicarẽt ut tradita om̃
rerm gara ipsas tantũmodo intactas
a bire perenneteret non solum intactas s⁊
in uisas quidem cũq earum suppellechle
quãtauis p̃ciosissima ad unam õnes abire
permisit

Expanded text:
Capta ab rege Massilia, cum sibi renuntiaretur matronas fere omnes et puellas civitatis pretiosissimis rebus omnifariam onustas in templum Augustini perfugisse, eas diligentissime observari curavit: Cumque et illae vim et contumeliam pertimescentes regi per internuntium supplicarent, ut tradita omni earum gaza ipsas tantummodo intactas abire permitteret, non solum intactas, sed ne visas quidem cumque earum omni suppellectile quantavis pretiosissima ad unam omnis abire permisit
Abbreviated transcription (Latin):
¶An. diligenter.
Cum ex uictoria illa inclita᷑. unicẽsium
ut mans penorũ regis in Siciliam so
recepisset non milites quidem sunt ocio
torpescere sed statun re frumẽtana et
equaria reparata traiecit in urbem quã
ptu affricam uocãt ubi perspecto et uibit
et portus situ abductis demum aliquot
hosciũ nauibus que in portu ecãt sicilia
pramo Inde ouariam peciit quã insulã
incole hyselam appellant Ceterũ in hac
affricaua exprdicione illud relatũ dignũ
michi uisum est ꝙ oppidani rege ꝙ̃ prnuũ
cognito iuanditam gaitulationẽ ntai
uebem ed derũt tubis tibiisq ac uoribilt
affectum anuini signiftãtes putarims
nostai critatem sese dediturã At illis
mos est transeuntem regem ꝙͣuis hostẽ
applarsu et huiuscemõdi gratulacione
ueneta

Expanded text:
VI. DILIGENTER Cum ex victoria illa inclita Tunicensium aut mavis Poenorum regis in Siciliam se recepisset, non quidem milites sinit ocio torpescere, sed statim re frumentaria et aquaria reparata traiecit in urbem quam Poeni Africam vocant, ubi perspecto et urbis et portus situ, abductis demum aliquot hostium navibus, quae in portu erant, Siciliam primo, inde Evariam petiit, quam insulam incolae Hisclam appellant. Ceterum in hac Africana expeditione illud relatu dignum mihi visum est, quod opidani rege quam primum cognito, inauditam gratulationem intra urbem ediderunt tubis, tibiisque ac vocibus affectum animi significantes, putarunt nostri civitatem sese dedituram. At illis mos est transeuntem regem quamvis hostem applausu et hiuscemodi veneratione venera
Abbreviated transcription (Latin):
Cum adhuc ualencie ageret helionoram
sorortin quam uiice diligebat Eduardo
ic hãnis portugalie regis filio natu maier
magnificẽtissimo apparatu nuptur tradidit
⁊ quiba postea procitata helionora filla
n hec scriberemus frederico tertio Rome¬
norum regi quod fauste et felicit euemat
ciusdem regis et amĩculi oꝑa despõsata

Expanded text:
Cum adhuc Valentiae ageret Helionoram sororem, quam unice diligebat, Duardo Ioannis Portugalliae regis filio natu maiori magnificentissimo apparatu nuptui tradidit. Ex quibus postea procreata Helionora filia; dum haec scriberemus, Federico tertio Romanorum regi, quod fauste et feliciter eveniat, eiusdem regis et avunculi opera desponsata
Abbreviated transcription (Latin):
herdinandus pater et ip̃e inclitus rex mo¬
mans Alfonsum filium his peue uertit
allocutus fertur Optrme fili q̃m regna
quecũq dum deo placuit obtinu ad te
etatis prerogatiua deferri et scio et uolo
Optarim eas modo terras quas in ta ꝓte
hispare quam castellam uocitãt habemꝰ
chaum fã tuo si mõ pere te liceat r̃lĩque
Quod ue moleste feras te peto et si pare¬
no enam rego Tum alfonsus Ego mi
pater ac dñe satis intelligo iscec regna
it tua sere oĩa ad me quidem prrtinere¬
deico pluris semper uolũtatem tuam
et feci et facturus sum ꝙͣ etatis puiligui
rino uero si tu pro tua singulari prudẽtia
negnis ita demum prospicis ir cõsulcum
Si ichanuẽ regni successorem celiqueris
nichil recuse qum ip̃m uel ad oĩa ĩstituas
heredem Non aluer michi crrdam uilu
uolutati per ine tui usq ad postatinũ
Ipm parebitur ꝙ̃ diuinẽ Cum ferdiñadꝰ
unacte inquit esto pietate et obediẽtia
fili et obortis lacamuus tum dimisit

Expanded text:
Ferdinandus et ipse inclitus rex moriens Alfonsum filium his pene verbis allocutus fertur: "Optime fili, quoniam regna quaecumque dum Deo placuit obtinui, ad te aetatis praerogativa deferri et scio et volo. Optarem eas modo terras, quas in ea parte Hispaniae, quam Castellam vocitant, habemus, Ioanni fratri tuo, si modo per te liceat, relinquere. Quod ne moleste teras te peto, et si pateris, etiam rogo." Tum Alfonsus: "Ego, mi pater ac domine, satis intelligo istaec regna et tua fere omnia ad me quidem pertinerelaris semper voluntatem tuam et feci ac facturus sum, quam aetatis privilegium. Immo vero si pro tua singulari prudentia regnis ita demum prospicis iri consultum, si Ioannem regni successorem reliqueris, nihil recuso quin ipsum vel ad omnia instituas heredem, non aliter, mihi credas, velim voluntati per me tuae usque ad postremum spiritum parebitur quam divine." Tum Ferdinandus macte inquit: "Esto pietate et obedientia filii", et obortis lachrimis eum dimisit
Abbreviated transcription (Latin):
Logerius palliacie comes ãplissimo atq ox¬
narissime genere natus impigex uie et
in ani prompius Regem adiens indicat i
animo sibi esse ohãnem cascelle reg̃e ipsiuus
po tem cõtempto õm periculo cõsodere foriq
id sibi si modo ãnuat factu ꝑfacile Cui rex
se non solum pro cascelle atqz hispaie do¬
minatu sedure pro tocius quidem orbis
miperio adipiseendo tam ceudele ac decesta¬
bile facinus permissurum dii melius ꝙͣ
eus modi scelere ueram ad quam tantopere
elabortibat glam ledat atq cõlaminet Sili
quodam modo Respondisse dicitur exuli fro¬
centino Cosmam medice occisurũ pollicente
si trignnta non amplius militum manu
a rege inuaretux Longe quidem a criores
atq ampliores hostes sese habuisse et hr̃e
ꝙͣ Cosma esset morte quorũ uel regna con¬
equi se quidem potuisse sed abstrauisse a
scelere. Iret igitur et refercet post deinde
inelioca

Expanded text:
ogerius Paleatiae comes amplissimo atque ornatissimo genere natus, impiger vir et manu promptus, regem adiens, indicat in animo sibi esse Ioannem Castellae regem ipsius hostem contempto omni periculo confodere foreque id sibi, si modo annuat, factu perfacile. Cui rex se non solum pro Castellae atque Hispaniae dominatu, sed ne pro totius quidem orbis imperio adipiscendo, tam crudele ac detestabile facinus permissurum. Dii melius quam eiusmodi scelere veram, ad quam tantopere elaboret gloriam, laedat atque contaminet. Simili quodam modo respondisse dicitur exuli Florentino Cosmam Medicem occisurum pollicenti, si triginta non amplius militum manu ab rege iuvaretur. Longe quidem acriores atque ampliores hostis sese et habuisse et habere, quam Cosma esset, morte quorum vel regna consequi se quidem potuisse, sed abstinuisse a scelere: iret igitur et referret post deinde meliora
Abbreviated transcription (Latin):
Ricius in arce adhuc expugnanda perseuerat
nectui in mõtem peditatum rex dimittit adino¬
intum uti sub noĩe Ritii turem temple qua
rasiano presirio tuebatux ꝑtrãstant atq ide
ad fitium sud ip̃m diti ortum descendãt Ceuo
acto detius auxiliares copias arbitratꝰ pio
lerari dem cũ Rigios esse ex signis armi q
regno teres anteꝙ a Rege cxcũuenitur suga
aluto cõsuluit Reliqui capti quos pro sua c¬
uletudine ⁊̃nres dimisit incolumes dypium
quarto post die quo interim scaude caplum
a Ritio egtilecat recupatum

Expanded text:
Riccius in arce adhuc expugnando perseveraret, Riccius in arce adhuc expugnando perseveraret, noctu in montem peditatum rex dimittit admonitum, uti sub nomine Ricci turrim templi, quae Ricciano praesidio tenebatur, pertranseant, atque inde ad Riccium sub ipsum diei ortum descendant. Quo peracto Riccius auxiliares copias arbitratus primo laetari, dein, cum regios esse ex signis armisque cognosceret, antea quam ab rege circumveniretur, fuga saluti consuluit. Reliqui capti, quos pro sua consuetudine rex omnes dimisit incolumes. Oppidum quarto post die quam interim fraude captum a Riccio extiterat recuperatum
Abbreviated transcription (Latin):
enabatur Rex in campis leboriis quos
nunc Rosarũ uocãt quo mĩcuis defertur
Retium regiorũ peditũ ductorẽ ad hosiet
de fecisse ac per fraudem occupasse
oppidum sancti germai cum moute
cassinati ac properare uicina omma
imuadere. Quo nĩtio permotus uex
dixisse fectut Sacto nõ cõsulto opus eẽ
Et ut erat uenaciom potius ꝙͣ armis
instructus contca proditorẽ irer ĩuituit
cum hiis tñimõ purpuratis que secum
uenacionis gratia cõuenerãt eiutatis
solum denintians ut qui eum diligerel pro¬
pere sc̃ q̃retur opimone celerius ad uitium
peruent tiius uestigia ultro subsecuti regy
mlites tantam trepidacionẽ intulere prodi¬
tori ut facile intelligeres illũ inrepti pẽituisse
p̃uentum regis ac regiorũ celecitate incad¬
Nes dum erum arcem quam ianiculã uocãt
maxrm iuus expedicionis aut mauis prd¬
cionis monuẽtum expugnauerat. Ac quonia
quidem rer acreperat ingens e Roma p̃sidu
tras prope drem aduẽturum qua spe frelus

Expanded text:
enabatur rex in campis Leboriis, quos nunc Rosarum vocant, quo nuntius affertur Riccium regiorum peditum ductorem ad hostes defecisse, ac per fraudem occupasse oppidum sancti Germani cum monte Cassinati, ac properare vicina omnia invadere. Quo nuntio permotus rex dixisse fertur, facto non consulto opus esse, et ut erat venationi potius quam armis instructus, contra proditorem iter instituit cum his tantummodo purpuratis, qui secum venationis gratia convenerant, civitatibus solum denuntians, ut qui eum diligeret propere sequeretur, opinione celerius ad Riccium pervenit. Cuius vestigia ultro subsecuti regii milites, tantam trepidationem intulere proditori, ut facile intelligeres illum incepti paenituisse preventum regis ac regiorum celeritate incredibili. Dum enim arcem, quam Ianniculam vocant, maximum illius expeditionis aut manis proditionis momentum expugnaverat. At quoniam quidem rex acceperat ingens e Roma praesidium Riccio prope diem adventurum, qua spe fretus
Abbreviated transcription (Latin):
Canti iuidam prodigo quippe cui nulla
pecumia qet satis et a rege cotidie multa
rostulanty dixisse tandem fectur Aunce
se sibi plira bare indies porrexeco ciriuis
me pacipite m ꝙ̃ te diuitem effeceto Hoc
emm pexinde esse ac si piscinã perforatar
iplere quispiam contendat

Expanded text:
quiti quidam prodigo, quippe cui nulla pecunia esset satis et ab rege quotidie multa postulanti, dixisse tandem fertur: "Amice, si tibi plura dare in dies perrexero, citius me pauperem quam te divitem effecero. Hoc enim proinde esse, ac si piscinam perforatam implere quispiam contendat
Abbreviated transcription (Latin):
um aliquis Alsensum a nobilitate
maxime laudaret ꝙ Rex esset regis filig
egis nepos Regis fratex ⁊c̃ istuismodi
rep horem interpellans dixit Nichil isse
quod in uita minoris ip̃e ducerit ꝙ̃ quod
ille tanti face̾ uideretur. Laudẽ enm illa
non suam sed maiorũ suorum esse quipre
qui iusticia moderacione atq ai crellẽtia
sibi regnũ cõpasset Successoribus sidem
ontri regna cedere et ita demũ homori
si uirtute potius ꝙͣ testamẽto illa susapiãt
⁊ se itaqz si qua modo extent eligrie orna¬
menta non a parẽtibus iam mortuis
extorquere

Expanded text:
um aliquis Alfonsum a nobilitate maxime laudaret, quod rex esset, filius regis, regis nepos, regis frater et cetera. Istiusmodi rex hominem interpellans dixit, nihil esse quod in vita minoris ipse duceret quam quod ille tanti facere videretur. Laudem enim illam non suam sed maiorum suorum esse, quippe qui iustitia, moderatione atque animi excellentia sibi regnum comparassent, successoribus quidem oneri regna cedere, et ita demum honori si virtute potius, quam testamento illa suscipiant. A se itaque, si qua modo extent, eliceret ornamenta, non a patribus iam mortuis extorquere
Abbreviated transcription (Latin):
Cui me legente aliqñ Authonius
bona bacchi antiites sese offerens efflagi¬
aret uti eum regi cõmendarem atq ego
idipsum Iocando hiis uerbis suaderẽ ꝙ hic
illa bona esset qui nũquã uidisset solem
eporienlem sobrius subridens rex adierit
multo minus hercule occidentem

Expanded text:
Cum me legente aliquando Antonius Bova, Bacchi antistes, sese offerens efflagitaret, uti eum regi commendarem, atque ego ad ipsum iocando his verbis regi suaderem quod hic ille Bova esset, qui nunquam vidisset solem exorientem sobrius, subridens rex adiecit multo minus hercle occidentem
Abbreviated transcription (Latin):
Cum perͣtape aduementi fecdinanẽi
patri obiuam progressus aduertisset illum
lecticula uectari ualitud ne affectum stati
equo delilyt⁊ pr̃rm pedibus comitaretut
et si opus esset humeris aut cecuace etiam
sustollerit Cumq e lectica pater identidem
coartaetur ut exemplo multorũ procerum
iuxta adequitanciũ et ip̃e quoq equũ cõsten¬
dere Ali inquit o paler quid ad se att̾inet
i si uiderint Ego quidem adduci ne utiqͣ
pottro quin regem quin patrem et eundem
gretum pedibus sequar

Expanded text:
Cum peregre advenienti Ferdinando patri obviam progressus advertisset illum vecticula vectari valitudine affectum, equo disiliit, ut patrem pedibus comitaretur et, si opus esset, humeris ac cervice etiam sustolleret. Cumque e lectica pater identidem cohartaretur ut exemplo multorum procerum iuxta adequitantium et ipse quoque equum conscenderet, "Alii – inquit – o pater, quid ad se attinet ipsi viderint; ego quidem adduci neutiquam potero quin regem, quin patrem et eundem aegrotum pedibus sequar
Abbreviated transcription (Latin):
¶An. sapienter.
duper lechone dinuerseuece quem pre¬
pue rex coluit atq ꝑdidicit quesitum
st ab Aelsonso dauolo purpuratorum
hũanissimo Cur amiinus mortalium
ua ĩnrẽsus atq insaciabilis foret Ciu
ab alfouso hiis pne uerbis satis est factũ
Aniuium hõis a deo profectum nõ patuis
cõ quie cere ꝙ eo rebrret quo profectꝰ esset
Esse proculdubio aĩm nr̃m dei et eferni¬
latit caparẽ  dropterea ne q imol tine
saciãri posse his rebis que flupe fucate
et incerte essent Seddai ip̃m uoluti
naturalem sedem et suum quodãmodo

Expanded text:
. SAPIENTER Super lectionem Annaei Senecae, quem praecipue rex coluit atque perdidicit, quaesitum est ab Alfonso Davolo purpuratorum humanissimo, cur animus mortalium ita immensus atque insatiabilis foret. Cui ab Alfonso his pene verbis satis est factum, animum hominis a Deo profectum non prius conquiescere quam eo rediret, unde profectus esset. Esse proculdubio animum nostrum Dei ei aeternitatis capacem, propterea neque impleri neque satiari posse his rebus quae fluxae, fucatae et incertae essent. Sed Deum ipsum veluti naturalem sedem et suum quodam modo
Abbreviated transcription (Latin):
¶An. facete.¬
Affirmare solitũ regẽ accepiius si nullũ
dinuo aliud reqnũ nullam proiũcian
preter calabriam aut haberet aut habi¬
tuxus ie illam protinus sese rlictuxum
priuatũ̃ et iuem uiuẽ potins uelle
ꝙͣ illorũ biptdum mnepcias tolerare ꝙui¬

Expanded text:
. FACETEAffirmare solitum regem accepimus, si nullum omnino aliud regnum, nullam provinciam praeter Calabriam, aut haberet, aut habiturus esset, illam protinus sese relicturum, privatumque et ciuem venire potius velle quam illorum bipedam ineptias tollerare, qu
Abbreviated transcription (Latin):
õmqz sexa bellis haud quaꝙͣi utili quos
Caielaii obsesse ob penraam annone
ciutate expulissent quidai regi dixit
Si tu hos nen admisisses Caietam panais
post diebus se dedissent Et ego rex r̃ndis
pluris facio horũ uitas ꝙͣ caietas centum
ffacinus profecte regu ac mtmorabile ac
diis ĩmortalibus in pmis gͣtũ acceptumq
Cauã enum urbem per id tempꝰ quadragĩta
ferme nulitũ conatu capere nequisseꝵ
do tea dissoluta ac disita diu Iam os sidi¬
ont me uisine armis deoriu tantum
bemecintate ac gͣlitudine n dicionem
redegit

Expanded text:
ique sexu bellis haud quamquam utili, quos Caietani obsessi ob penuriam annonae civitate expulissent, quidam regi dixit: "Si tu hos non admisisses, Caietani paucis post diebus sese dedissent." "Et ego – rex respondit – pluris facio horum vitas, quam Caietas centum." Facinus profecto regium et memorabile ac diis immortalibus in primis gratum acceptumque! Quam enim urbem per id tempus quingentorum ferme milium conatu capere nequisset, postea dissoluta ac desita diutina obsidione, sive vi sive armis deorum tantum benignitate ac gratitudine in ditionem redegit
Abbreviated transcription (Latin):
parẽ dedisset uelut in eo bellum magnifitũ
et ꝯlõsum aliquod facinus edituri a quo
feuisera postea essent habiti pace cõparata
rex id quod erat suspicatus aliqñ eos nactus
dixisse ⁊hibetur dono aĩs estote cõmilitones
Nam ei uirtuti ur̃e michi credite noq locus
neq honos dterit Et michi per ꝙ̃s peciosum
fuuit petõtibus pacẽ dare ta quidẽ arma
iapere cõsueuimus ut sine eruort si id inp̃
fieni põt uictoriã adipiscamur Et qͥd alud¬

Expanded text:
pacem dedisset, velut in eo bello magnificum et gloriosum aliquod facinus edituri, a quo frustra postea essent habiti pace comparata. Rex id quod erat suspicatus aliquando eos nactus dixisse perhibetur: "Bono animo estote commilitones. Nam et virtuti vestrae, mihi credite, neque locus neque honos deerit, et mihi per quam speciosum fuit petentibus pacem dare. Ita quidem arma capere consuevimus, ut sine crurore, si id modo fieri pot
Abbreviated transcription (Latin):
¶An. facete.
Cum legereius aliq̃n dudoins egiliane
mportem it interligendũ terra uehemẽt
mouisset ato obid qui aderanis õnes
inoroiisa et repetina repculsos Re
intuecetur Nouu ne inquit uobis udde
si in morte tam celebris regie lera

Expanded text:
. FACETE Cum legeremus aliquando Didonis Virgilianae mortem, et inter legendum terra vehementer monisset, atque ob id qui aderant omnes improvisa et repentina re perculsos, rex intueretur, "Novum ne – inquit – vobis videtur, si in morte tam celebris reginae terra
Abbreviated transcription (Latin):
Cuipponius Iuxiscõsultus cr cec aurdos
alfonseos quod superat docis fuito surrex¬
les ꝑdidisset et propterea amimi q̃geretur
ex esset sibi uiua ad nc uxor illa quidem
idmodr̃e di formis dioisse prtubẽt deran
longe illi meliuis si uxorem ꝙ pecuniam
furer ab seulissent

Expanded text:
ipponius iurisconsultus cum trecentos aureos Alfonseos, quod supererat dotis, furto surreptos perdidisset ac propterea animi angeretur, et esset viva adhuc uxor, illa quidem admodum deformis, dixisse perhibent regem, longe illi melius si uxorem quam pecuniam fures abstulissent
Abbreviated transcription (Latin):
¶n. Iuste fortiter. CCa.2d.¬
Cum esset iam cõtrea uenetos ac florẽtinos
potẽtissimos malie ppłos ab alfonso haud
quidẽ iniuria bellũ susceptũ ac propterta
e neapoli adusus eos magni cum amini
fiducia cõtendisset florẽtim ẜmu moꝵ
ueneti oratores in agro pelignõ fult sũt
obiuam pace ab armato perchunuliter
posculãtes Quibus regem prompto ac
leto aĩo dedisse cõstat Neq alnuĩ ullum
pacis date p̃cium escrmnasse ꝙ̃ hostes
gembus aduolutos a se parem petiisse
et se pacem dedisse

Expanded text:
. IUSTE, FORTITER Cum esset iam contra Venetos ac Florentinos prope potentissimos Italiae populos ab Alfonso haud quidem iniuria bellum susceptum, ac propterea e Neapoli adversus eos magna cum animi fidutia contendisset, Florentini primum, mox Veneti oratores in agro Peligno facti sunt obviam, pacem ab armato perhumiliter postulantes. Quibus regem prompto ac laeto animo dixisse constat, neque aliud ullum pacis datae precium aestimasse, quam hostes genibus advolutos a se pacem petisse et se pacem dedisse
Abbreviated transcription (Latin):
inuili graculationt simili oĩm affectio¬
ne a uiris pueltisq susceptus Inde
digressus ad marmoreos mris eccalesie
ecadus curru destendit et cum princi¬
oum procerũq sub ẽuẽtium pompa
emplaun ingressus chuisti ihesu us¬

Expanded text:
simili gratulatione, simili omni affectiosimili gratulatione, simili omni affectione a viris puellisque susceptus. Inde digressus ad marmoreos matris ecclesiae gradus, curru descendit ac cum principum procerumque subsequentium pompa templum ingressus, Christi Iesu ve
Abbreviated transcription (Latin):
a er ipsi peregemis apleis seragulisisz
uestit Aulieres pre utum puruta
auco mundo gẽnus ustuesis sime
culte in luxulans erat ipsi quidem q̃gi
dño patri benefaciori cultus ornatus
omnes etferebature ex seluebatur. d
eresentem ipsum Saliaciont cautuq
dimassis aut cectius interinissis Buelle
omnes genuislost marubus iuuttis
quasi deum aliguem ip acum pudiercit
cuscodem adorauerunt itidtin uni fariᵗ
bonis uiraq seruati inde profecꝰ thiatis
qui portus diciux essendit pari saltanẽ
cencia regem conseruatore exceperunt
Iude indum deductus est theatrũ nobile
et antiquum nulli supta crmemorate
inferiis Sine parietum ornamtuts
multandine obs tupe scas ere ip saiu
pulegeitudine ta pa um siue cantu
mulccaris siue saltacione forsitan
oblectens et hic quidem ommes piissu
ac cementissimo regi mime rares n
egerant Et monteneain uetu cissimũ
cheatrum se contulit dumle ml

Expanded text:
etes ipsi peregrinis auleis stragulisque etes ipsi peregrinis auleis stragulisque vestiti mulieres praesertim purpura, auro mundo gemmis sumptuosissime cultae, in luxu laus erat, ipsi quidem regi domino, patri benefactori cultus, ornatus omnis referebatur exolvebatur. Igitur praesentem ipsum, saltatione cantuque dimissis aut rectius intermissis, puellae omnes, genuflexae manibus iunctis, quasi deum aliquem ipsarum pudicitiae custodem adoraverunt. Itidem viri faccere, bonis vitaque servati. Indeque profectus theatrum, qui portus dicitur, offendit pari saltatu, rentia regem conservatorem exceperunt. Inde in tertium deductus theatrum nobile et antiquum, nulli supra commemoratorum inferius, sive parietum ornamentis, multitudine obstupescas, sive feminarum pulchritudine capiaris, sive cantu demulcearis, sive saltatione forsitan oblecteris. Et hic quidem omnes piissimo ac clementissimo regi immortales gratias egerunt et Montaneam vetustissimum theatrum se contulit, simili cultu,
Abbreviated transcription (Latin):
na ianue ra pertieus ita uie ia cheãt
ita lora ommia reserta exant horinu
cum exreroru undiq ad spectaculium
consluentirum tum cuium ipserum ut
si post tirecum nondum uideras Ilim¬
mhie hoĩm superesse contenderesIamq
Aisonsus per media sui triũphalis anꝰ
fundamenta cepta iam agi itere faciebat
monimientaq cecum suarum paululũ
con picatus nũmulamorum uer sus regi¬
ouemne perrepi ubi uiarum paiumẽta
flocibus ac frondibus sparsa erant ued
quod isp̃iam uisum nuspiam lectum
ł senestre ipse oppositarum domorũ
occiuers mulioqz aueo contegtis p̃ams
ingebantut Subter hoc aurdo qua ĩ celõ
Al fonsus regentariorum meccatorua
ac sestiuitate inecedirili proceruectũ
ad porte nouo thrattum potinꝰ puenu
bi unorum puellarũq am pulchexxi¬
marum infirita pene multitudo corna¬
dibili de siderio infrita letina optriebã:
Erant hec sienti in ceteris cheatris pari¬

Expanded text:
ita ianue, ita porticus, ita viae, ita theatra, ita ianue, ita porticus, ita viae, ita theatra, ita loca omnia referta erant hominum, tum exterorum omnium undique ad spectaculum confluentium, tum civium ipsorum, ut si post currum nondum videras, nihil hominum superesse contenderes. Iam Alphonsus, per media sui triumphalis arcus fundamenta cepta, iam iter faciebat, monumentaque rerum suarum paululum conspicatus, numulariorum versus regionum perrexit, ubi viarum pavimenta floribus ac frondibus sparsa erant. Sed quod nuspiam visum, nuspiam lectum est, fenestrae ipsae impositarum domorum coccineis, multoque auro contextis pannis iungebantur. Subter hoc aureo quasi telo, Alphonsus magno argentariorum mercatorumquac festivitate incredibili praetervectus, ad portae novae theatrum protinus pervenit, ubi virorum puellarumque sane pulcherrimarum infinita prope multitudo choreisadibili desiderio, infinita laetitia opperiebantur. Erant in hoc sicut in ceteris theatris pari
Abbreviated transcription (Latin):
latus est Cuxcum pedibus emmes seq̃¬
ordine quaterno Enmum /dximius¬
Irdinandas Alfensi eriuphatoris filius
ceclare indolis puer ohẽs Authonins
Princeps dentinus atq hiimedii
a quorum dexiera fiaymmdus prieei
salertinus A su ira Abraniusaui¬
censium regis le gatus Deinde uit may¬
mus prosua fide et poustanciã se m̃puter¬
na memoria dignus Ihannes a utł orũ
Suessanorum dux honoratus fudirũ
mediolanensium ducis legatus Tertio
ordine Id uthonius dux ancti art
roiamis dux molsie Anhornꝰ ⁊ antila
Narchio cetrom iarobus Comes incela
picimm unq suidi sum filius deinde suo
diaginta proceres irbarones cirriter
centum que tas orduns urr piops
inimecabiles prestantium uirorũ gra¬
ui simo um pontificum litteratissimorũ
nõrm insinita etiam mnultitudo diceres
pol curcum Ie quentiam cerneres nõ
alibi in urle homines esse pose Sedna
preterta focum illud amplissimum ia
palaciorium eũn culiuma ita fenestes

Expanded text:
latus est. Currum pedibus omnes seqlatus est. Currum pedibus omnes seqordine quaterni omnium primi Ferdinandus, Alphonsi triumphatoris filius, praeclarae indolis puer Ioannes Antonius princeps Tarentinus atque hi medii a quorum dextera Raimundus, princeps salernitanus, a sinistra Abranius regis legatus. Deinde vir maximus pro que sua fide et constantia sempiterna memoria dignus, Ioannes Antonius Suessanorum dux, Honoratus Fundorum Mediolanensium ducis legatus. Tertio ordine Antonius dux sancti Marci, Traianus dux Melfiae, Antonius Xantilla, Marchio Cotroni, Iacobus comes, Nicolai Picinini viri fortissimi filius. Deinde suo draginta, proceres et barones circiter centum, equestris ordinis viri prope innumerabiles, praestantium virorum, gravissimorum pontificum, lieratissimorum hominum infinita etiam multitudo. Diceres post currum frequentiam si cerneres, non alibi in urbe homines esse posse. Sed ita praeterea forum illud amplissimum, ita palatiorum omnium culmina, ita fenestrae,
Abbreviated transcription (Latin):
lo insortumo al duceretur fortimam
siquidem omnem ferendo supexar.
Clementia ueinde uultu preter ceteras
prescantissimum reddunt Ego uero
Te non hominibus sed diis numortalibꝰ
sano equalem Ille quida uicere ego te
uolis parcere eordin tibi consilian mon¬
traui hec breniter affata contieuĩt
Libex alitas postremo in uulgum ptru¬
mam profudere significans Regẽ gla
ila ineeumm modum composars ac
recidentibur curcum quinq mox ad¬
erant uin nobiles coccinea camnde in¬
duti e quoliber elpatro suns dundant
enem centas omins neapolitanorum
in chairca quinq que illi a consedendo
sedilia appellant lun quidem peterant
curcui dirigendo equit dexcrandis
coti demo precedentium agnum ordiuã¬
do tum sarpiomibus quos de caera prefe¬
rebant tum aucteritale mapine exti¬
mescendi p rocedebat iam A sonsus
augus la maie tate uenerabilis ac torius
t. poris dignitate spectabilis Et rur sus
clamer plandentium ad celum usq pes¬

Expanded text:
lo infortunio abduceretur. Fortunam lo infortunio abduceretur. Fortunam siquidem omnem ferendo superari, clementia deinde vultu prae ceteris praestantissimum reddunt. Ego vero te non hominibus sed diis immortalibus facio aequalem. Ille quidem vincere, ego te victis parcere, eosdemque tibi conciliari monstravi”. Haec breviter effata conticuit. Liberalitas postremo in vulgum pecuniam prodigebat, significans regem actoitaque mirum in modum compositis ac praecedentibus, currum quinque aderant viri nobiles coccinea chlamide induti ex quolibet theatro unus: dividitur enim civitas omnis Neapolitanorum in theatra quinque quae illi a consedendo sedilia appellant. Hi quidem praeerant currui dirigendo equisque dextrandis, toti denique praecedentium agmini ordinando, tum scipionibus quos dextra praeferebant, tum auctoritate maxime extimescendi. Praecedebat iam Alphonsus augusta maiestate venerabilis ac totius corporis dignitate spectabilis. Et rursum clamor plaudentium ad coelum usque per
Abbreviated transcription (Latin):
aditum angelus quidam serrto enss iu¬
rodiebat Nain super ea uertabautux
orccutes quatuot magnammitaso
Constancia Clemencia riberalila
eeq sedem peritulosam insiqnt illud
Regium pre se ferebant Cantãtes suam
queq comiposinis uersibus cantiontm
Drm prnnns uigelus ad regem uersus
Nex paris ego tibi cascellum hoc et suges¬
iantes quatuoc melitas uintutes ofter
mannq erado quas quoniam tut. semꝑ
ueneruus e amplexus es numne Ie trim¬
pol antem comitari grataner uelmrat
dromna huic Magnaumtas uegtmm
t ortabatur ad aicun exclientiam Sub¬
inde demonsfeant laxbaros illos al hũs¬
pains uites fugatosqz ut antelligetet re
Si on uellum susce ptureus esset conrra
infideles et a xp̃o nouime abhorreneco
hispanos presto esse ar proculdubio uicto
cuasuros Cercia erat condimentum
uirintum oñn Constancia et ip a regi
menelat ut humanos cãsus iĩ qu
acclount armote cou tantiqz amino pt¬
ferret ab heneste mloriesbo preposito nul¬

Expanded text:
aditum angelus stricto ense cuaditum angelus stricto ense custodiebat; nam super ea vectabantur virtutes quatuor: Magnanimitas, Constantia, Clementia, Liberalitas. Haeque sedem periculosam insigne illud regium prae se ferebant, cantantes suam quaeque compositis versibus cantionem. Omnium primus angelus ad regem versus rex pacis, ego tibi castellum hoc superastantes quatuor inclitas virtutes offero manuque trado, quas quomodo tute semper veneratus et amplexus es, nunc te triumphantem comitari gratanter volunt”. Proxima huic magnanimitas regem hortabatur ad animi excellentiam, subinde demostrans barbaros illos ab Hispanis victos fugatosque ut intelligeret rex, si quando bellum suscepturus esset contra infideles et a Christi nomine abhorrentes, Hispanos praesto esse ac procul dubio victores evasuros. Tertia erat condimentum virtutum omnium constantia et ipsa regem admonebat ut humanos casus, si quando accidunt, armato costantique animo perferret ab honesto gloriosoque proposito nul