comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa plerimq colligimꝰ aigume̾¬
ta q̃ ꝑ se nicħ reũ aggrauaire ui¬
deant̾ cõgregatĩoe. de iñ eoꝵ fuc¬
tũ cõuincimus ita huius modi
cestis multa deante actis multa
erit ut eũ nolle dr̃e maĩfm̃ sit.
protrahẽdusq ut ĩ aliquo uł¬
ex̃ cãs dep̾hedatur tenẽdꝰ etia
dintius ut oia aic plura ꝙ res de¬
sicerat ꝓreodicedo suspectꝰ iudaci
siat quo nõ minus nocebit ꝙͣ
quera ĩ reñ dixisset ac si cꝑ scdõ
loco tiximiꝰ nesciet actor quid ꝓ¬
p̾iti testis attulerit paulati et
ut dr᷑ peditẽtiũ int̾rogãdo exꝑi¬
etur aiũ eius ad id respõsũ qd̃
elitiẽdũ erit ꝑ gradus ducet. set
tes ut pͥo ad nolũtatẽ respõdeĩt
quo maiore fide din̾sa postea di¬
tant ẽ oratoris suspc̃m testẽ du
prodest dimitte patronũ in pcurte
expeditior. in ꝑte difficilior. int̾ro
ante inditiũ scire quid testis dic¬
tunis sit expeditior ꝙ cũ int̾rogã¬
incertũ ẽ cura et inquisitĩoe opͦẽ

Expanded text:
 colligimus argumenta, quae per se nihil reum aggravare videantur, congregatione deinde eorum factum convincimus, ita huiusmodi testis multa de anteactis, multa erit, ut eum nolle dicere manifestum sit, protrahendusque, ut in aliquotur; tenendus etiam diutius, ut omnia ac plura quam res desiderat pro reo dicendo suspectus iudici fiat; quo non minus nocebit, quam si vera in reum dixisset. At si quod secundo loco diximus nesciet actor, quid propositi testis attulerit, paulatim et, ut dicitur, pedetentim interrogando experietur animum eius et ad id responsum quod eliciendum erit per gradus ducet. Sed tes, ut primo ad voluntatem respondeant, quo maiore fide diversa postea dicanti est actoris suspectum testem, dum prodest, dimittere. patronorum in parte expeditior, in parte difficilior interrogante indicium scire, quid testis dicturus sit; expeditior, quod, cum interroganincertum est, cura et inquisitione opus est,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ circũspecta quia multa ꝯͣ pa
tronos uenuste testis sepe respõ¬
det eiq p̾cipue nulgo fauet᷑
tñ uerbis quã maxĩe ex medio
sũptis ut qui rogat᷑ is a̾ ẽ le
piꝰ et ĩpitus in telligatant ne
intellige̾ se leget ꝙ incerrogã¬
tis nõ leue frigꝰ. ille u̾opessime
artes testes sbornatũ ĩ subsel¬
lia aduersarii mittẽ ut ĩde ex¬
citatus plus noceat uł dĩdẽdo
misse adiuuisse testĩonio uide¬
bitur faciẽdo ex indust̾a mul¬
dẽ s cet̾is quo qui ꝓ fuerãt auf¬
ferat utilitatẽ quoꝵ mẽtionẽ
hui nõ ut fĩent s ut uitarẽt᷑¬

Expanded text:
e circumspecta, quia multa contra patronos venuste testis saepe respondet, eique praecipue vulgo favetur; tum verbis quam maxime ex medio sumptis, ut qui rogatur is autem est saepius imperitus intelligat aut ne intelligere se neget, quod interrogantis non leve frigus est. illae vero pessimae artes, testem subornatum in subsellia adversarii mittere, ut inde excitatus plus noceat vel dicendo m adiuvisse testimonio videbitur, faciendo ex industria muldem, sed ceteris quoque, qui profuerant, auferat auctoritatem; quorum mentionem habui, non ut fierent, sed ut vitare
Abbreviated transcription (Latin):
aximus tñ prõnis ccͣ testĩo¬
na sudores readitiũt᷑ aut
ꝑtabulas aut a psẽtib simplici
or ꝯͣ tabulas pugna. nã et miꝰ
obstitisse uidetur pudor ĩt̾ paucos
signatores.et ꝓ diffĩdẽtia pͥmit
aibsũtia si uer̾hẽsiom nõcapit
ꝑa ꝑsõa intamare signatores
las dat testimoniũ nͥ sua uolũ¬
tate quo ipõ nõ ẽ amicũ ei se ꝯͣ ꝙ̃
dicit fatet᷑. neq tñ protinuis ces¬
late locus ut erc tratratur cã p̾¬
sẽtib no ingeniis dimicari ẽ iõ¬

Expanded text:
aximus tamen patronis circa testimonia sudor est. ea dicuntur aut per tabulas aut a praesentibus. simplicior contra tabulas pugna. nam et minus obstitisse videtur pudor inter paucos signatores, et pro diffidentia premitur absentia. si reprehensionem non capit ipsa persona, infamare signatores las dat testimonium nisi sua voluntate; quo ipso non esse amicum ei se, contra quem dicit, fatetur. neque tamen protinus ceslate locus uterque tractatur. cum praesentibus vero ingens dimicatio est, ide
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾a nicħ̾ iudicare dictura ẽ nec
nõ ẽ desid̾ari solet pecui̾ã dedisti
quis num̾auit uł ude uenenu̾
arguis uͥ emi a quo quãti ꝑ quẽ
dedi quo conscio q̃ fere oĩa pro clu¬
entio cicem ĩ crimĩe uene ficii ex¬
cutit. hec ĩ artificialib quã bre¬
uissime potui

Expanded text:
altera nihil iudicare dictura est. nec non est, desiderari solet: pecuniam dedisti; quis numeravit? ubi? unde? venenum arguis; ubi emi? a quo? quanti? per quem dedi? quo conscio? quae fere omnia pro Cluentio Cicero in crimine veneficii excutit. haec de inartificialibus quam brevissime potui
Abbreviated transcription (Latin):
a multis cõtẽpni iutis iurãdi me¬
tũ dicet cũ et iã pħi quidã sintre¬
ꝑti qui deos at retũ humanatũ
negarẽt. eũ u̾o qui nullo offente
iurare sit paratꝰ et ip̃m uelle de
leueac facile credat ostẽde̾. at is
qui defert agͣe modeste uidet᷑ cũ
liris adu̾sariũ iuditẽ faciat et eiꝰ
cuiꝰ cognitio ẽ oñe lib̾at.qui pro¬
fecto alieno iur inrãdo stari ꝙͣ suo
mauult quo difficilior recusatio
ẽ nͥ forteres ẽ ea ꝙ credibile sir no¬
tã ip̃i nõ eẽ que excusatio si deetit
ħ unũ relinquet᷑ ut ĩuidiã sͥ q̃ri
ab adu̾ sario duat atq idagiut ĩ
cã ĩ qua uince̾ nõ possit queripos¬
sit itaq hõiem quidẽ malũ ocru¬
paturi hãt cõdo̾m fuisse se a̾ ꝓ
bare malle q̃ affirmet ꝙͣ dubi¬
ũ cuiq relinqu̾e ã peierarit. s
nobis adolescẽtib seniores ĩ agẽ¬
iuradũ defẽmus sic̃ neq optio
iudicis adu̾sario eẽ ꝑmutẽda nͨ
ex aduocatis ꝑtis aduͣse index

Expanded text:
a multis contemni iurisiurandi metum dicet, cum etiam philosophi quidam sint reperti, qui deos agere rerum humanarum curam negarent; eum vero, qui nullo deferente iurare sit paratus, et ipsum velle de leve ac facile credat, ostendere. At is, qui defert, agere modeste videtur, cum litis adversarium iudicem faciat, et eum cuius cognitio est onere liberat, qui profecto alieno iureiurando stari quam suo mavult. quo difficilior recusatio est, nisi forte res est ea, quam credibile sit notam ipsi non esse. quae excusatio si deerit, hoc unum relinquetur, ut invidiam sibi quaeri ab adversario dicat atque id agi, ut in causa, in qua vincere non possit, queri possit; itaque hominem quidem malum occupaturum hanc condicionem fuisse, se autem probare malle quae adfirmet, quam dubium cuiquam relinquere, an peierarit. Sed nobis adolescentibus seniores in ageniurandum deferremus, sicut neque optio iudicis adversario esset permittenda nec ex advocatis partis adversae iudex
Abbreviated transcription (Latin):
us utãm litigatores auros¬
ferũt fuũ aut nõ repiũt obla¬
tu. aut ab adñsario exigũt autre¬
cusãt cũ ab ip̃is eyigat ofteire
suũ sine illa cõdo̾ne ut uł ad u̾sã¬
tius iuret fere ĩprobũ ẽ qui mio
faciet aut uita si tubir ut eñ nõ¬
sit credibile prieraturũ cut ip̃a
ui religionis ĩ qua plus cosequi¬
tur.si id egerit ut nõ cupite cid ħ
descede̾ s ne ł quide recusare ni¬
deatur aut si cã patiet᷑ mõlitis

Expanded text:
usiurandum litigatores aut offerunt suum aut non recipiunt oblatum, aut ab adversario exigunt aut recusant, cum ab ipsis exigatur. offerre suum sine illa condicione, ut vel adversarius iuret, fere improbum est. qui tamen id faciet, aut vita se tuebitur, ut eum nosit credibile periuraturum, aut ipsa vi religionis, in qua plus fidei consequitur, si id egerit, ut non cupide ad hoc descendere, sed ne hoc quidem recusare videatur, aut, si causa patietur, modo litis,
Abbreviated transcription (Latin):
cuus ille tubero districtꝰ ĩ acie
psarsalica gladiꝰ agebat cuius
latꝰ ille mucro petebat qui sẽsꝰ
erat armoꝵ tuoꝵ q̃ tua mẽs ou¬
li manꝰ ardor ai quid cupiebas
ẽ cõgerie hic uniꝰ multiplita¬
rio hec ⁊̃ crescere solet uͣbis oĩ¬
l altiꝰ atq altius ĩsinixẽtu
aderat ianitor carteris carm¬
fex p̾toris mors terrorq sorioꝵ
et ciuiũ romanoꝵ lictor sextius
eadẽ fere ẽ rõ minuẽdi. Nã totidẽ
sũt ascẽdẽtib quot descẽdẽti¬
b gradib.Idõq imo ero exẽplo
cõtẽtꝰ eiꝰ loci qͦ cicero de orõne
tullii hec dicit pauci tñ qui ꝓx¬
imi astiterãt uescio quid illũ
de lege agraria uoluisse drͣe sus¬
picabãtur ꝙ si ad intellectũ re¬
feras minutio ẽ. si ad obscuri¬
tatẽ ĩcremẽtũ scio posse uid̾i qui¬
buidã spẽm ãplificatiõis hyꝑ¬
bolẽ quo. Nã et hec ĩutrãq ꝑ¬
tẽ ualer s quia excedit ħ nomẽ
ĩ tropos differẽda ẽ quos cõti¬

Expanded text:
tuus ille, Tubero, destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? Cuius latus mucro ille petebat? Qui sensus erat armorum tuorum? Quae tua mens, oculi, manus, ardor aest congeries, hic unius multiplicatio. haec etiam crescere solet verbis omnibus altius atque altius inaderat ianitor carceris carnifex praetoris, mors terrorque sociorum et civium, lictor Sextius totidem sunt ascendentibus quot descendentibus gradus. ideoque uno ero exemplo contentus eius loci, quo Cicero de oratione Rulli haec dicit: pauci tamen qui proximi adstiterant, nescio quid illum de lege agraria voluisse dicere suspicabantur. quod si ad intellectum referas, minutio est, si ad obscuritatem, incrementum. scio posse videri quibusdam speciem amplificationis hyperbolen quoque, nam et haec in utramque partem valet; sed quia excedit hoc nomen in tropos, differenda est. quos conti
Abbreviated transcription (Latin):
cõstat. s ꝓp̾as uires exoĩb simnt et
mutaasia mellis illũ ĩmitabilẽ hu¬
mane roĩ saporẽ uario floꝵ ac suc¬
coꝵ gnͣe ꝑficiũt. Nos mirabimur
si orõ qua nichil p̾stãtius hoĩ dedit
prouidẽtia plurib artibeget q̃ ĩ¬
cũ se nõ ostẽdunt ĩ dicẽdo n ͨ ꝓ funt
uim tñ occultã sugg̾u̾e ⁊ tacite qͦ
sẽcint᷑ fuit aliqͥs sme hiis desertus
astego oratorẽ uolo nõ multũ adi¬
ciũt s eque nõ erit totũ cui ułpar¬
ua deerunt. et optimũ quid̾ ħ eẽ
tñ pcipiamus oĩaut saltẽ plura fi¬
de sꝑat: quid quid fĩpot

Expanded text:
constat, sed proprias vires ex omnibus sumit; et nuta animalia mellis illum inimitabilem humanae rationi saporem vario florum ac sucorum genere perficiunt: nos mirabimur, si oratio, qua nihil praestantius homini dedit providentia, pluribus artibus egeat, dicendo nec proferunt, vim tamen occultam suggerunt et tacitae quoque sentiuntur? fuit aliquis sine iis disertus : sed ego oratorem volo. non multum adiiciunt : sed aeque non erit totum, cui vel parva deerunt; et optimum quidem hoc etamen praecipiamus omnia, ut saltem plura fidesperatur quidquid fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tis ualent sole. ã sint huic oꝑi ne¬
cessarie queritur. Nã ꝗd inquint
ad agẽdã cãm dicẽdã ue sẽtẽciã
ꝑtinet scire quẽad̾m ĩ data linea
cõstitui triangula equis lat̾ibus
possint et quo meliꝰ uł defẽdet
reũ uł reget cõsiłia qͥ citate sonot
nõib et spaciis destrux̾it. enu̾ẽt
ĩ fortasse multos qualibet utiles
foro qui neq geo metrẽ audierĩt
nec musicos nͥ hac coĩ uolupta¬
te auriũ ĩtelligãt quib ego pͥm̾
ħ respõdeo ꝙ. in cicero scͥpto ad
brurũ libro frequẽciꝰ testat᷑. Nõ
eĩ a nobis ĩstiri oratorẽ ꝗ sit aͭ
fu̾it s ymaginẽ quãdã cõcepisse
nos aĩo ꝑfecti illins ex nlła ꝑte
cessãtis. Nã et sapiẽtẽ formãtes
eũ qui sit futurꝰ cõsu̾matꝰ ũdiq
et ut dñt mortalis quid̾ ds̃ nõ
mõ cognitiõe ea celestiũ uł mor¬
taliũ putãt ĩstruẽdũ. s ꝑ q̃dã par

Expanded text:
olae, an sint huic operi necessariae quaeritur. nam quid, inquiunt, ad agendam causam dicendamve sententiam pertinet, scire, quemadmodum data linea constitui triangula aequis lateribus possint? aut quo melius vel defendet reum vel reget consilia, qui citharae sonos nominibus et spatiis distinxerit? enumerent etiam fortasse multos quamlibet utiles foro, qui nec geometren audierint nec musicos nisi hac communi voluptate aurium intelligant. quibus ego primum hoc respondeo, quod M. Cicero scripto ad Brutum libro frequentius testatur, non eum a nobis institui oratorem, qui sit aut fuerit, sed imaginem quandam concepisse nos animo perfecti illius et nulla parte cessantis. nam et sapientem formantes eum, qui sit futurus consummatus undique et, ut dicunt, mortalis quidam deus, non modo cognitione caelestium vel mortalium pu
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ꝙͣ ĩ finitũ erat. s ut maxĩe ne¬
cessaria. Nũc de cetĩs artib quib
ĩstiruẽdos prinsꝙͣ retori tradantͦ
pũos existimo strictim sb̾iũga
ut efficiat᷑ orbis ille dottrine quã¬

Expanded text:
quod infinitum erat, sed ut maxime necessaria; nunc de ceteris artibus, quibus instituendos, priusquam rhetori tradantur, pueros existimo, strictim subiungam, ut efficiatur orbis ille doctrinae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
natura durior erit aut nõ suf¬
fragabit᷑ tẽpus. ⁊̃ inutile erit ad
oĩa se u̾ba alligare / cũ oblinion
 nius eoꝵ cuiuslibet aut deformẽ
hesitatĩomaut ⁊̃ silẽtiũ iudicat
tutiusq multo cõp̾hẽsis aĩo reb
ip̃is lib̾tatẽ sͥ eloquẽdi relinq̾re
Na et inuitꝰ ꝑdit quisq id ꝙ elegit

Expanded text:
aut non suffragabitur tempus, etiam inutile erit ad omnia se verba adligare, cum oblivio unius eorum cuiuslibet aut deformem haesitationem aut etiam silentium inducat, tutiusque multo comprehensis animo rebus ipsis libertatem sibi eloquendi relinquere. nam et invitus perdit quisque id
Abbreviated transcription (Latin):
audiẽdi s ħ̾neꝵ sit modica ⁊ mace
murmur qui a legãte alio edistit
nuo illimcoria suã exuiri licer
et cũ lagete cõtidu nãet alioqui
id maxie faciendũ euonos ibnde
temptemiꝰ quia cotinua lectio et aͣ
mn ag̾ et q̃ minus harente qualt tra¬
sie ĩ expiẽdo teneas ne et maiorin¬
tẽtio ẽ et nichil suꝑuacui temꝑis
retit quo ⁊ q̃ tenemꝰ reꝑiri solent
ita soia ꝯ̃ excidenĩt retrattãt᷑ ut cre¬
brã iteratione firmet᷑ quãꝙͣ solẽt
hꝰ un maxi̾e herere ꝙ exciderĩt. illa̾¬
 ed uce̾do scribẽdoq cõe ẽ utriq plu

Expanded text:
audiendi. sed haec vox sit modica et magis murmur. qui autem legente alio ediscit,nuo illi memoriam suam experiri licet et cum legente contendere. nam et alioqui id maxime faciendum est, ut nos subinde temptemus, quia continua lectio et quae magis et quae minus haerent aequaliter transit. in experiendo teneasne, et maior intentio est et nihil supervacui temporis perit, quo etiam quae tenemus repeti solent; ita sola, quae exciderunt, retractantur, ut crebra iteratione firmentur, quanquam solent hoc ipso maxime haerere, quod exciderunt. illud ediscendo scribendoque commu
Abbreviated transcription (Latin):
se s ibi protinꝰ sumpsisse uide¬
am᷑ ꝙ et oratori et ip̃i cãe płim̃
cõfert. Nã et mag̃ mirat᷑ et miꝰ
timet iudex q̃ nõ putat aduͣsꝰ
se p̾ꝑata idq ĩ actionib ĩt̾ p̃ci¬

Expanded text:
se sed ibi protinus sumpsisse videse sed ibi protinus sumpsisse videamur; quod et oratori et ipsi causae plurimum confert. nam et magis miratur et minus timet iudex, quae non putat adversus se praeparata. idque in actionibus inter praeci
Abbreviated transcription (Latin):
dimissa nͨ ẽ mirũ mag̃ herere aĩo
q̃ diutius affixa sĩt ex hac ĩgẽ̾ioꝵ
diu̾sitate nata dubitatio ẽ ad
u̾bũ sit ediscẽdũ dicturꝰ ã uim
mõ reꝵ atq ordinẽ cõplexti satis
sit de quo sine dubio nõ põt in
uniu̾sũ pronũtiari. Nã si meõ¬
ria suffragat᷑ tẽpꝰ nõ defuit nul¬
la me uelĩ silła effugiat alioqͥn
et iã scͥbẽ sit suꝑuacuũ / idq p̾ci¬
pue a pu̾is optinẽdũ atq ĩ hãc
cõsuetudinẽ ne meõria ex̾cita¬
tiõe redigẽda/ ne locis discamꝰ
ignoscẽ iõq ⁊ admon̾i et ad li¬
‸ bellũ respice̾ uitiosũ ꝙ lib̾tatẽ
negłie facit / nec quisꝙͣ se parũ
tenere iudicat ꝙ ne sͥexcidat ñ
timer. Ide interruptꝰ actõis ipe¬
tꝰ et resistẽs ac salubrosa or̃o⁊
qͥ dicit ediscenti siłis ⁊̃ oẽm be
: ne scͥptoꝵ gr̃am perdit uł ħ ipõ¬
ꝙ scͥpsisse cõfiretur. meõria a̾
facit et iã prompti ĩgenii famã
ut illa q̃ dicimꝰ nõ mõ attulis¬

Expanded text:
dit. nec est mirum, magis haerere animo quae diutius adfixa sint. ex hac ingeniorum diversitate nata dubitatio est, ad verbum sit ediscendum dicturis, an vim modo rerum atque ordinem complecti satis sit; de quo sine dubio non potest in universum pronuntiari. nam si memoria suffragatur, tempus non defuit, nulla me velim syllaba effugiat; alioqui etiam scribere sit supervacuum. idque praecipue a pueris obtinendum, atque in hanc consuetudinem memoria exercitatione redigenda, ne nobis discamus ignoscere. ideoque et admoneri et ad libellum respicere vitiosum, quod libertatem negligentiae facit, nec quisquam se parum tenere iudicat, quod, ne sibi excidat, non timet. inde interruptus actionis impetus et resistens ac salebrosa oratio; et qui dicit ediscenti similis, etiam omnem bene scripto scripsisse se confitetur. memoria autem facit etiam prompti ingenii famam, ut illa, quae dicimus, non domo attulis
Abbreviated transcription (Latin):
firme memorie remediũ ẽ nͥ ĩ his
qui s̾ facultatẽ aliquã dicẽdi exteᷤᷤ¬
pore parau̾ut ꝙ si cui utrũq desũ¬
erit huic omit̾e oĩo totũ actionsi
iaborẽ. at si quid in lr̾is ualet ad se¬
bẽdũ potius suadebo con̾te̾. sec ħta
ta infelicitas erit. Cet̾ũ quãtũ na¬
tura fu̾̃it studioq ualeat meõria
uł themistodes cestis quẽ unũ it
ãnũ optĩe locutũ eẽ ꝑsice cõstat uł
mithridates cui duas et ingintili¬
guas quot natiõib ĩꝑabat nadit
notas fuisse uł crassus ille diues qͥ
cũ asie p̾eẽt quĩq greci ẜmõis dit¬

Expanded text:
e remedium est nisi in iis, qui sibi facultatem aliquam dicendi ex tempore paraverunt. quodsi cui utrumque defuerit, huic omittere omnino totum actionum laborem ac, si quid in litteris valet, ad scribendum potius suadebo convertere. sed haec rara infelicitas erit. ceterum quantum natura studioque valeat memoria, vel Themistocles testis, quem unum intra annum optime locutum esse Persice constat; vel Mithridates, cui duas et viginti linguas, quot nationibus imperabat, traditur notas fuisse; vel Crassus ille Dives, qui, cum Asiae praeesset, quinque Graeci sermonis di
Abbreviated transcription (Latin):
inuidie cui tñ nõ fuit par senate
pat̾e penã passus exiliũ ut illoꝵ q̃
egerat cõsula frequẽs cõmenora¬
tio possit uideri nõ glorie mag̾ ꝙͣ
defensioni data eloquẽtiã quide
cũ plenissiãm diu̾se partis aduo

Expanded text:
invidiae cui tamen non fuit par, servatae iae poenam passus exilium, ut illorum, quae egerat in consulatu, frequens commemoratio possit videri non gloriae magis quam defensioni data. eloquentiam quidem, cum plenissimam diversae partis advo
Abbreviated transcription (Latin):
ferẽtias sic tenuit ut qua quisq ap̾
eũ lingna postulasset eadẽ uis s̾red¬
ditũ ferret uł ciuis quẽ oĩm mili¬
tũ tenuisse creditũ ẽ nõia quĩ semł
auditos quẽlibet multos uersus

Expanded text:
ferentias sic tenuit ut, qua quisque apud eum lingua postulasset, eadem ius sibi redditum ferret; vel Cyrus, quem omnium militum tenuisse creditum est nomina. quin semel auditos quamlibet multos versus
Abbreviated transcription (Latin):
heis assuefaciũt manꝰ quib ua¬
cuis et raidis ĩ c̾tamĩe utẽdũ
ẽ. nõ õmutã ĩ q̃ cotidianis expi¬
metie erp̾hõditir minime si¬
tolẽ eoprulo tardioriꝰ ĩgeniis
ĩpromaptu roguãtũ noꝵ inter.¬
ioua afferat firmiratis iiuere¬
quiesct labor ille tuis ẽ ip̃a fati¬
gatio obsrabat siuo maturat᷑¬

Expanded text:
beis adsuefaciunt manus, quibus vacuis et nudis in certamine utendum est. non omittam etiam, quod cotidianis experimentis deprehenditur, minime fidelem esse paulo tardioribus ingeniis in promptu ratio, quantum nox interposita adferat firmitatis, sive requiescit labor ille, cuius sibi ipsa fatigatio obstabat, sive maturat
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ et quãlibet grauia filio
pr̃ obiectutꝰ miserimã sͥ oñdat
eẽ hãc ip̃am necessitatẽ/ ne i
paucis mõ uͣbis s toto colore
lo sic tutor irascat᷑ ũꝙͣ ut nõ rema¬
agi cãmoporteret in libro ut ar¬
ĩ quo prohemii precepta sũt cõ¬
tinet eẽ et ĩ u̾bis ꝙ deceat aut
turpe sit neminidubiũ ẽ. ¶u¬
nũ iã gͥhuic loco ꝙ ẽ sane sũme
difficultatis adiciẽdũ indet᷑ qͥb¬

Expanded text:
ia filio pater obiecturus miserrimam sibi ostendat esse hanc ipsam necessitatem, nec hoc paucis modo verbis, sed toto colore santi pupillo sic tutor irascatur unquam, ut non remaagi causam oporteret, in libro, ut arin quo prooemii praecepta sunt, continet. esse et in verbis quod deceat aut turpe sit, nemini dubium est. unum iam igitur huic loco, quod est sane summae difficultatis, adiciendum videt
Abbreviated transcription (Latin):
orator et loco publico priuato ne
celebret.ã secreto aliena ciuitate
ãtualĩ cascs deniq ã foro dicas ĩt¬
est plurimũ ac suã quidq formã
et ꝓpriũ quẽdã modũ eloquẽtie
poscit cũ ĩ ĩ cet̾i̾s actib uite non
ide in foro curia cãpo thearro do¬
mi face̾ cõuenlot. et pleraq q̃
natura nõ sũt rop̾ hẽcẽda.atq
iõ int̾im sũ necessaria alibꝙͣ
mix ꝑmiserit turpi᷑ hẽant᷑. Il¬
lut iã diximꝰ quãto plus nito¬
ris et cuitꝰ demõstratie mat̾i̾e
ut ad delectatiom audiẽtiũ cõ¬
põite ꝙͣ q̃ sũt ĩ actu et cõtẽtĩoe
suasorie iudicialesq ꝑmittãt
Choc adhuc audrẽdu aliquas

Expanded text:
orator; et loco publico privatone, celebri an secreto, aliena civitate an tua, in castris denique an foro dicas, interest plurimum, ac suam quidque formam et proprium quendam modum eloquentiae poscit: cum etiam in ceteris actibus vitae non idem in foro, curia, campo, theatro, domi facere conveniat; et pleraque, quae natura non sunt reprehendenda atque adeo interim sunt necessaria, alibi quam mos permiserit turpia habeantur. illud iam diximus, quanto plus nitoris et cultus demonstrativae materiae, ut ad delectationem audientium compositae, quam, quae sunt in actu et contentione, suasoriae iudicialesque permittant. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse inideatut. at qui fũt q̃¬
dã actiões ĩ satufamõe dep¬
catiõe cõfõne posite ie̾tẽtio¬
lis ne flendũ erit epiphone¬
mata ant emtimemara ex¬
orabũt. nõ quid ꝗd meris
adicietur affectꝰ oĩs eoꝵ di¬
luet iuris et miseratiom se¬
curitate laxabit.agi si demor¬
te filii sui uł iniuria q̃ mor¬
te sit gramor dicũdũ pri tũit
aut ĩnarrãdo gr̾am illã expo¬
sitĩois q̃ cõtinget ẽ ẜmõe pri¬
ro atq dilucido ¶Enet bre¬
uit ac significãt᷑ ordinẽ rei
ptulisse cõtẽtꝰ. aut argumẽ¬
ta diducet in digitos et pro¬
positionũ ac partitionũ cap¬
cabit leporẽ etut plerũq in
ħ gn̾e moris ẽ ĩtẽtĩoe oĩ re¬
missa loquetur. quo sugerie
intenĩ dolor ille ubilacrime
sb̾scit̾int. u̾de se ĩ mediũ taru
secura obseruario artiũ miẜit
nõ ab exordio usq ad ultĩa
nocẽ cõtinnus quid̾ gemitꝰ et
idẽ tristĩe uultꝰ seruabit. si qui¬
de uolet dolorẽ suũ ⁊̃ ĩ audiẽtes

Expanded text:
fuisse videatur. atqui sunt quaedam actiones in satisfactione, deprecatione, confessione positae: sententiolisne flendum erit? epiphonemata aut enthymemata exorabunt? non , quidquid meris adiicietur adfectibus, omnes eorum diluet vires et miserationem securitate laxabit? age , si de morte filii sui vel iniuria, quae morte sit gravior, dicendum patri fuerit, aut in narrando gratiam illam expositionis, quae continget ex sermone puro atque dilucido, quaeret, breviter ac significanter ordinem rei protulisse contentus, aut argumenta diducet in digitos et propositionum ac partitionum captabit leporem et, ut plerumque in hoc genere moris est, intentione omni remissa loquetur? quo fugerit interim dolor ille? ubi lacrimae substiterint? unde se in medium tam secura observatio artium miserit? non ab exordio usque ad ultimam vocem continues quidam gemitus et idem tristitiae vultus servabitur, si quidem volet dolorem suum etiam in audientes
Abbreviated transcription (Latin):
pro quib agemꝰ obseruãda sũt. ałt
eĩ pro alio sepe dicẽdu ẽ ut quisq
honestꝰ hũilis inuidio sus fauora¬
bilis erit adiecta propõĩtoꝵ quoq
⁊ an̾ acte uite diffẽncia ¶Iocũdis.¬
sima u̾o ĩ oratore huãitas facilitas
moderatio beniguolẽtia. s illa qꝰ
diu̾sa bonũ uirũ decũt malos odis¬
se publica nice. cõmoueri uultu ire
scelera et ĩiurias/ et oĩa ut initio
dixishonesta ¶ Rec tñiquis et uro
quo ser ⁊̃ ap̃ quẽ dicas int̾ẽ facit
eĩ et fortuna discrime et potestas
n ͨ eadẽ ap̃pͥntitẽ magratũ senato

Expanded text:
 observanda sunt; aliter enim pro alio saepe dicendum est, ut quisque honestus, humilis, invidiosus, favorabilis erit, adiecta propositorum quoque et anteactae vitae differentia. iucundissima vero in oratore humanitas, facilitas, moderatio, benivolentia. sed illa quoque diversa bonum virum decent: malos odisse, publica vice commoveri, ultum ire scelera et iniurias, et omnia, ut initio dixi, honesta. nec tantum, quis et pro quo sed etiam apud quem dicas, interest. facit enim et fortuna discrimen et potestas, nec eadem apud principem, magistratum, senato
Abbreviated transcription (Latin):
siã sedẽs dictutus utat ᷑ illa ciceroit
corpore uõ phorresce̾ qͥs u̾o nosciat
quãto aliud dicẽdigenꝰ poscat gra¬
uitas senaronia aliud iura sopula¬
ris cũ et iã sigulis iudicãtib nõ
idẽ apd̾ graues uiros ꝙ leuioris nõ
ide ap̾ eruditũ ꝙy militarẽ acrusti¬
cũ deceat. sitq nõ nũꝙͣ sb̾mittẽda

Expanded text:
illa Ciceronis corpore ipso perhorrescere. quis vero nesciat, quanto aliud dicendi genus poscat gravitas senatoria, aliud aura popularis? cum etiam singulis iudicantibus non idem apud graves viros quod leviores, non idem apud eruditum quod militarem ac rusticum deceat,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩ ip̃i mag̃ emineant affecti¬
In decet Ra qui intermitte ĩ a¬
gẽdo dolorẽ põt uidet᷑ posse ⁊̃ de¬
poñe nesçio tñã huius de quo
loquim᷑ decoris custodia maxͦͤ
cc̃ eos ccͣ quos dicimꝰ exaĩan¬
da sit. Nã sine dubio ĩ oĩbi sta¬
tĩ accufatiõib ħ agẽdũ ẽ ne ad
eas libẽt̾ descendisse uideam᷑.
iõq mͥ illud cassi seuen nõ me¬
diocrit᷑ displicet. di loni uino
et quo me mu̾euuuet aspͣna¬
cẽ reũuideo. nõ eĩ insta excã uł¬

Expanded text:
probatione magis emineant, adfectibus decet. nam qui intermittere in agendo dolorem potest, videtur posse etiam deponere. nescio tamen an huius, de quo loquimur, decoris custodia maxime circa eos, contra quos dicimus, examinanda sit. nam sine dubio in omnibus statim accusationibus hoc agendum est, ne ad eas libenter descendisse videamur. ideoque mihi illud Cassii Severi non mediocriter displicet: di boni, vico; et, quo me vivere iuvet, Asprenatem reum video. non enim i
Abbreviated transcription (Latin):
lut ore alieno loqnimu dãdiq st̃
hiis quib uocẽ accomodamꝰ sui
mores. aliter eĩ .p. clodius. ałr ap¬
pius cecus. ałr cecilianꝰ ille. ałr t̾re¬
cianus pr̃ fingitur.quid asꝑiꝰ lit¬
rore uerris ur ad eas tm̃ dabis ꝗd
tortiꝰ illo cuiꝰ ĩt̾ ip̃a nͣ bera̾ supplitiã
ama uox audiebat᷑ ciuis romanꝰ
sũ quã digne milonisi ĩ ꝑoratĩor
ip̃a uotes eo uiro qui pro re publica
seditiosũ ciuẽ toties cõpescuisser
quiq insidias uirtute suꝑasset.
deniq nõ mõ ꝙ ĩ cã totidẽ ĩ proso¬
popeia sũt uarietaces. set ħ .ĩ plures
ꝙ in hiis pu̾oꝵ feminaꝵ populoꝵ

Expanded text:
lut ore alieno loquimur, dandique sunt lut ore alieno loquimur, dandique sunt iis, quibus vocem accommodamus, sui mores. aliter enim P. Clodius, aliter Appius Caecus, aliter Caecilianus ille, aliter Terentianus pater fingitur. quid asperius lictore Verris: ut adeas, tantum dabis? quid fortius illo, cuius inter ipsa verberum supplicia una vox audiebatur: ciuis Romanus sum? quam dignae Milonis in peroratione ipsa voces eo viro, qui pro re publica seditiosum civem totiens compescuisset quique insidias virtute superasset? denique non modo quot in causa totidem in prosopopoeia sunt varietates, sed hoc etiam plures, quod in his puerorum, femin
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑatorũ ac triũphaliũ seꝑara
ẽ aliqua ex parte rõ eloquẽtie
sic̃ põpeiis abũde disertꝰ rerũ
suarũ narrator et ħͥ qͥ bello cĩli
se ĩr̾fecit. cato eloquẽs senator
sũ ĩ alio supbũ ẽ u̾ba aduͣsus
agamẽnonẽ achersite hĩtari¬
dẽtur ad illa diomedia liue cut.
par magnũ aĩmũ fere p̾se ni
debũt᷑. ego te ĩꝗd cõsulẽ putẽ
.i. dassus philippo cũ tu me nõ
pures senatorẽ. uox honestissie:
lib̾tatis/ nõ tñ ferres quetũq oi¬
cẽrẽ negat se magni face̾ aliquis
poetaꝵ utrũ cesaraterã alb hõs
isania ũte ut idẽ cesar de illo dix¬
it ãrrogatia ẽ. maior ĩꝑsõis obser¬
uatia ẽ ap̃ tragicos comicosq mr¬
tis eĩ unitur et uariiõ eadẽ et eoꝵ
qui oroes aliis scribebãt fuit ro
declamãtiũ ẽ. nõ eĩ sẽꝑ ut aduocati
s plerũq ut litigatores dicimꝰ ue¬
eadẽ differẽtia diligẽt̾ ẽ custodiẽ¬
dasutimur enĩ futiõe ꝑsõaꝵ et ue¬

Expanded text:
ac triumphalium separata est aliqua ex parte ratio eloquentiae, sicut Pompeius abunde disertus rerum suarum narrator, et hic, qui bello civili se interfecit, Cato eloquens senator sum, in alio superbum est. verba adversus Agamemnonem a Thersite habita ridentur; da illa Diomedi aliive cui pari: magnum animum ferre prae se videbuntur. ego te consulem putem, inquit L. Crassus Philippo, cum tu me non putes senatorem? uox honestissimae libertatis; non tamen ferres quemcumque dicentem. negat se magni facere aliquis poetarum, utrum Caesar ater an albus homo sit, insania; verte, ut idem Caesar de illo dixerit, arrogantia est. maior in personis observatio est apud tragicos comicosque, multis enim utuntur et variis. eadem et eorum, qui orationes aliis scribebant, fuit ratio et declamantium est; non enim semper ut advocati sed plerumque ut litigatores dicimus. veeadem differentia diligenter est custodienda. utimur enim fictione personarum et ve
Abbreviated transcription (Latin):
qui nimiũ ut blãdi ẽẽ ndiculi
uolũt.¶. Ip̃m et iã eloquẽtie
genꝰ alios aluid decet. nã neq
tã plenũ et erectũ et audaxer
p̾cultũ senib cõuen̾it ꝙͣ p̾ssũ
et mite et limatũ et quale in¬
telligi uult cicero cũ dicit orõ
sua cepisse canesce̾. sĩc uestib ꝙͦ¬
q nõ purpura coctoq fulgẽtib
illa etas satis apta sit. ĩiunẽib
ĩ uberiora paulo et pene ꝑicli¬
tãtia ferũti / at ĩ hiisdẽ siccũ et
sollcitũ et cõtractũ dicẽdi pro¬
põitũ plerũci affectioe ip̃a sem¬
 tatis inuisũ ẽ. qn̾etiã moꝵ se¬
nilis au̾ctas ĩmotura ĩ adoles¬
cetib credr. simpliciora militã¬
tis decẽt. ꝑ hiam ex professo ut
euidã faciũt ouẽtãtib parum
decori sũt pleriq or̃ois ornatꝰ.
maxĩeq ex affectib quos ip̃a
nitia dicũt.uͣba quo oxquin¬
tioia et cõpõitio numerosa ta¬
li ꝓpõito diũsa.nõ eĩ solũ illa

Expanded text:
qui nimium aut blandi esse aut ridiculi qui nimium aut blandi esse aut ridiculi volunt. ipsum etiam eloquentiae genus alios aliud decet. nam neque tam plenum et erectum et audax et praecultum senibus convenerit quam pressum et mite et limatum et quale intelligi vult Cicero, cum dicit, orationem suam coepisse canescere; sicut vestibus quoque non purpura coccoque fulgentibus illa aetas satis apta sit. in iuvenibus etiam uberiora paulo et paene peritantia feruntur. at in iisdem siccum et sollicitum et contractum dicendi propositum plerumque adfectatione ipsa severitatis invisum est, quando etiam morum senilis auctoritas immatura in adolescentibus creditur. simpliciora militares decent. philosophiam ex professo, ut quidam faciunt, ostentantibus parum decori sunt plerique orationis ornatus maximeque ex adfectibus, quos illi vitia dicunt. verba quoque exquisitiora et compositio numerosa tali proposito diversa. non enim sola illa
Abbreviated transcription (Latin):
ħ affirmatiõis genꝰ tẽꝑãdũ sit
aliqua mod̾atĩoe sic oĩa ĩ qͥb
prõnꝰ argumẽtũ ex seipo̾ petet
gasset cicero equitis ro̾am eẽ fi¬
liũ s effẽtẽte. ar ille fecit ħ ⁊̃ fa¬
uorabiliorẽ cõiũgẽdo cũ iudicib
filiũ cͥmĩs loco poni ab accusatõib
neq hiis iudicãtib oportuit nͨ
defẽdẽtib nobis impudẽs tumł¬
tuosa iracũdia actio oĩb ĩdecora
s ut quisq etate dignitate usu
p̾cedit mag̃ ĩ ea rep̾ndẽs. uide¬
as a̾ rixatores quosdã neq iudi¬
cũ reu̾entia neq agẽdi more ac
mõ cõtim̃ quo ip̃o mentis hĩtu
maĩfm̃ sit cã ĩ suscipiẽdis ꝙͣ ĩ
agẽdis cãis nichil pẽsi hr̃e.pro¬
fert enĩ mores plerumq orõ et
aĩ secreta detegit nec sine cã g ͦ¬
ci prodiderunt ut uiuat queq
et iã dr̃e hũiliora illa uitia cẜ¬
missa adulatio affectata scũri
dicis iulis pudor ĩ oĩ negotio ne¬
glecta auͣctas q̃ fere accidũt hiic

Expanded text:
hoc adfirmationis genus temperandum sit aliqua moderatione sicut omnia, in quibus patronus argumentum ex se ipso pete. gasset Cicero equitis Romani esse filium, se defendente? at ille fecit hoc etiam fauorabile coniungendo cum iudicibus filium, criminis loco poni ab accusatoribus, neque vobis iudicantibus oportuit neque defendentibus nobis. impudens , tumultuosa, iracunda actio omnibus indecora, sed ut quisque aetate, dignitate, usu praecedit, magis in ea reprehendendus. videas autem rixatores quosdam neque iudicum reverentia neque agendi more ac modo contineri, quo ipso mentis habitu manifestum sit, tam in suscipiendis quam in agendis causis nihil pensi habere. profert enim mores plerumque oratio et animi secret detegit. nec sine causa Graeci prodiderunt, ut vivat, quemque etiam dicere. humiliora illa vitia: summissa adulatio, adfectata scurrildicis vilis pudor, in omni negotio neglecta auctoritas; quae fere accidunt iis,
Abbreviated transcription (Latin):
ceciliũ de accusatore ĩ uerrẽ cõstitu¬
ẽdo quãuis multũ eẽt ĩ ħ quo mo¬
mẽti uter ad agẽdũ mag̾ idoneũ
ueĩ̾ret dicẽdi tñ facultarẽ magis
illi derraxit ꝙͣ arrogauit s̾ͥ seq nõ
et aꝑte tñ gloriari nescio ã sit ma¬
gis tollerabile uł ipã uiui huiꝰ sĩ¬
plicitate ꝙͣ illa iactatõe pu̾sa. si ha¬
bũdãs opib pauꝑẽ se neget no

Expanded text:
ecilium de accusatore in Verrem constituendo, quamvis multum esset in hoc quoque momenti, uter ad agendum magis idoneus veniret, dicendi tamen facultatem magis illi detraxit quam adrogauit sibi, seque non et aperte tamen gloriari nescio an sit magis tolerabile vel ipsa vitii huius simplicitate, quam illa iactatio perversa, si abundans op
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ discͥmẽ raro ad modũ eueĩẽt.
rit et decebit. Est a ꝙõs ⁊ sẽꝑ
cõtraq neminẽ u̾ꝙͣ ullo ĩ loco
turpit̾ mĩora u̾o q̃ q̃sũt ex me
dẽda aliis nõ sint. aut ꝓ ꝑsõa tẽ¬
pore loco cã mag̃ ac minus uł
excusata debeant uideri uł rep̾¬
hẽtẽda cũ dicamꝰ & de reb aur
alienis aut nr̃is diuidẽda rõ ẽ eoꝵ
dũ sciamus pleraq neut roloco es¬
iactatiõe elo quẽtietñ ĩ orõe pcipue
afert q audiẽtib nõ fastidi apu
s plerũq ĩ odiũ. hẽ eĩ mes mana¬
tura sb̾lime quiddã et erectũ et ꝯ¬
patiẽs suꝑioris.iõq abiectos aut
submutentes se libent alleuame
quia ħ facẽ taꝙͣ maiores uidemur
et quotiẽs discessit enuilatio fut¬
cessit huantas at qui se supͣ modũ
extollit p̾m̾e ac despitẽ credit. nec
tã se maiorẽ ꝙͣ mĩores ceteros face
inde inuident huiliores. h uitiu e
eoꝵ qui nec cede̾ uolũt n pñt cõtẽ¬

Expanded text:
ue discrimen raro admodum eveniet: ue discrimen raro admodum eveniet: rit et decebit. est autem, quod omcontraque neminem unquam ullo in loco turpiter. minora vero quaeque sunt ex meddenda, aliis non sint, aut pro persona, tempore, loco, causa magis ac minus vel excusata debeant videri vel reprehendenda. cum dicamus autem de rebus aut alienis aut nostris, dividenda ratio est eorum, dum sciamus pleraque neutro loco coiactatio est, eloquentiae tamen in oratore praecipue, adfertque audientibus non fastidium modo, sed plerumque etiam odium. habet enim mens nostra sublime quiddam et erectum et impatiens superioris; ideoque abiectos aut summittentes se libenter allevamus, quia hoc facere tanquam maiores videmur; et quotiens discessit aemulatio, succedit humanitas. at qui se supra modum extollit, premere ac despicere creditur, nec tam se maiorem quam minores ceteros facere. inde invident humiliores, hoc vitium est eorum, qui nec cedere volunt nec possunt conten
Abbreviated transcription (Latin):
tur de fẽsiõm illi scͥptã optuliss
uti ea noluit. cũ bonã quidẽ set
parũ sibi cõueniẽtẽ iudicasset¬
.quo uł solo patet nõ ꝑsuadẽdi
s bñ dicẽdi finẽ ĩ oratore seruã¬
dũ cũ int̾im ꝑsuade̾ deforme sit.
cũdũ cõem potius loquẽdi con¬
suetudĩem ꝙͣ ip̃am u̾itatis re¬
gulã diuisiõe hac utimꝰ ut ab
eoꝙ deceat utilitatẽ separemꝰ
Nisi forte pͥor ille affricanꝰ qdͥ pa¬
tͥa ced̾e̾ ꝙͣ cũ tribuno .pl. humilliõ
cõtẽdente ĩnocẽtia sua maluit ĩu¬
ciłr sͥ uidet᷑ cõsuluisse. aut .p. rutiliꝰ
uł cũ illo pene socratico gn̾e defẽsi¬
onis ẽ usus uł cũ reuocãte eũ .p.
si illa man̾e ĩ exilio maluit ꝙsͥ
maxĩe cõducẽt nesciebat. hii
u̾o parua illa q̃ abiectissimus
quisq aĩmus utilia credit si
cũ uirtute cõferãtur despiciẽda
miratõne celebrant. Neq nos
simꝰ tã hũiles ut q̃ laudamus
ĩutilia credamus. s qualecũq¬

Expanded text:
li scriptam obtulisset, uti ea noluit, cum bonam quidem, sed parum sibi convenientem iudicavisset. quo vel solo patet non persuadendi sed bene dicendi finem in oratore servandum, cum interim persuadere deforme sit. cundum communem potius loquendi consuetudinem quam ipsam veritatis regulam divisione hac utimur, ut ab eo, quod deceat, utilitatem separemus; nisi forte prior ille Africanus, qui patria cedere quam cum tribuno plebis humillimo contendere de innocentia sua maluit, inutiliter sibi videtur consuluisse; aut P. Rutilius, vel cum illo paene Socratico genere defensionis est usus, vel cum revocante eum P. Sulla manere in exilio maluit, quid sibi maxime conduceret, nesciebat. hi vero parva illa, quae abiectissimus quisque animus utilia credit, si cum virtute conferantur despicienda miratione celebrantur. neque nos simus tam humiles, ut quae laudamus inutilia credamus. sed hoc qualecunq
Abbreviated transcription (Latin):
disertꝰ ĩꝑitũ plane et ĩ fãtẽ uoc.
ãbitiosissimũ gloriãdi genꝰ ẽ ĩ
deride̾. ab aliis gͦ laudem. nã ipõs
ut demostenes ait erubescẽ. ⁊̃ cũ ab
aliis laudabim᷑ decet. Neq ħ dico
nõ alñ de reba se gestis oratori ẽẽ
.m.tul sepe dicit de opp̾ssa cõuirati¬
one catiline. s mõ iduirtuti sena¬
tus mõ prouidẽtie deoꝵ ĩmortali¬
u̾ assignat plerũq ꝯͣ inimicos at
obtrectatores plus uĩdicat s̾. erãt
eĩ ĩtuẽda cũ obicẽnt᷑. ĩ carmĩb uti¬
nã peꝑcisset q̃ nõ desierũt caꝑe ma¬

Expanded text:
um plane et infantem vocet. ambitiosissimum gloriandi genus est etiam deridere. ab aliis ergo laudemur; nam ipsos, ut Demosthenes ait, erubescere, etiam cum ab alis laudabimur, decet. neque hoc dico, non aliquando de rebus a se gestis oratori esse M. Tullius saepe dicit de oppressa coniuratione Catilinae; sed modo id virtuti senatus, modo providentiae deorum immortalium adsignat. plerumque contra inimicos atque obtrectatores plus vindicat sibi. erant enim illa tuenda, cum obiicerentur. in carminibus utinam pepercisset, quae non desierunt ca
Abbreviated transcription (Latin):
toniũ dre. arrogãtes et illi qͥ se iu¬
dicasse de cã nec ałr ad futuros fu¬
isse ꝓponũt. Nã ⁊̃ ĩuiti iudices au¬
diu̾t p̾simi̾entẽ ꝑtes suas ne hoc
ora tori cõtinge̾ int̾ adñsa rios q

Expanded text:
tonium dicere? arrogantes et illi, qui se iudicasse de causa nec aliter adfuturos fuisse proponunt. nam et inviti iudices audiunt praesumentem partes suas, nec hoc oratori contingere int
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quib uł iudici uł. ĩ assistẽtibus
: orõ nr̃e mod̾atõis probari d mi¬
nor labor illic plus difficulratis
dẽ. due simł huiusmõi ꝑsõe ciceroni
ꝓ murena dicẽti obstiterũt.i.
catonis seruiiq sulpitii ꝙͣ decẽ¬
ter tñ sulpitio cũ õs cõcessisset
uirtures scĩam petẽdi cõsula¬
tꝰ ademit. quid enĩ aliud eẽt
quose uictũ hõ nobilis et iu¬
ris ãtistires magi ferret. ut uo
rõm defensionis sue reddidit
cũ se studisse petitiõi sulpicii
tonẽ cuiꝰ naturã sũme admi¬
rarꝰ nõ ip̃iꝰ uitio. set sboice sec¬
re quibdã in reb fc̃am duri
orẽ uideri uolebat. ut int̾ eos
nõ forẽsem cõtẽtĩom s studi¬
orũ disputatĩom crede̾̃ ĩcidiis¬
se. hec ẽ profecto rõ et certissi¬
mũ p̾ceptoꝵ genus̃ illius uiri
obsernatio ut cũ aliquid detͥ¬
here salua gr̃a uelis cõcedas
alia oĩa ĩ hoc solo uł minus

Expanded text:
in quibus vel iudici vel etiam adsistentibus in quibus vel iudici vel etiam adsistentibus ratio nostrae moderationis probari debet, minor est labor; illic plus difficultatis, dere. duae simul huiusmodi personae Ciceroni o MurServiique Sulpicii. quam decenter tamen Sulpicio, cum omnes concessisset virtutes, scientiam petendi consulatus ademit? quid enim aliud esset, quo se victum homo nobilis et iuris antistes magis ferret? ut vero rationem defensionis suae reddidit, cum se studuisse petitioni Sulpicii tonem Cuius natura summe admiratus non ipsius vitio, sed Stoicae sectae quibusdam in rebus factaminter eos non forensem contentionem, sed studiosam disputationem crederes incidisse. haec est profecto ratio et certissimum praeceptorum genus illius viri observatio, ut, cum aliquid detrahere salva gratia velis, concedas alia omnia: in hoc solo vel minus
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ decet ut fraude aliquoꝵ cõci¬
ta credatur et oĩa nos passuros
nichil asꝑe dicturos testãdũ ur ⁊
parente accipiẽdũ ẽ. Nã ĩt̾ pr̃es
ĩ filiosq cũ interuei̾sset emãci¬
pacio litigatũ scio. ĩ aliis quo
ꝓpinquitatib custodiẽdũ ẽ ut ĩ¬
uiti et necessario et pr̃e iudicem᷑
dixisse mag̃ a̾ aut minus ut cui¬
q ꝑsone debetur reu̾ẽtia. eade
et ut semel plura cõplectar nũ¬
ꝙͣ decebit sic adu̾sus tales ag̾e ꝑ
quãꝙͣ erat in coctã grauissiẽ dic¬
turus neq ałragi .p. oppiicã pote¬
rat lõga tñ p̾fatiõe exciisauit.
officii sui necessitatẽ. alñ ⁊̃ ĩfi̾ori
aut uideri decet. utitur hac mo¬
deratiõe cicero procelio ꝯͣ arraci¬
nũ ut eũ nõ inimice corripe s pe¬
ne pat̾e mon̾e uideat᷑. Nã et nobi¬
lis et iuuenis et nõ ĩiusto dolere
uenerat ad accusãdũ. s ĩ hiis qͥd̾

Expanded text:
men decet, ut fraude aliquorum concimen decet, ut fraude aliquorum concita credatur, et omnia nos passuros, nihil aspere dicturos testandum, ut, parente accipiendum est; nam inter patres etiam filiosque, cum intervenisset emancipatio, litigatum scio. in aliis quoque propinquitatibus custodiendum est, ut inviti et necessario et parce iudicemur dixisse, magis autem aut minus, ut cuique personae debetur reverentia. eadem et ut semel plura complectar, nunquam decebit sic adversus tales agere pquanquam erat in Cottam gravissime dicturus, neque aliter agi P. Oppii causa poterat, longa tamen praefatione excusavit officii sui necessitatem. aliquando etiam iaut videri decet. utitur hac moderatione Cicero pro Caelio contra Atratinum, ut eum non inimice corripere, sed paene patrie monere videatur. nam et nobilis et iuvenis et non iniusto dolore venerat ad accusandum. sed in his quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
cluẽti hĩti s nõ sẽꝑ illa uia qͥ cõ¬
tra sasiam cicero usus ẽ nõ qͥa
nõ ille optime. set quia pluni¬
mũ refert qua in reet quõ ledat
itaq illa̾ cͥũ filii cap̃ palã ĩpugna¬
ret fortit̾ fuit repellenda. duo tũ
q̃ sola suꝑerãt diuine citero ser¬
uauit. primũ ne obliuisce̾t᷑ re¬
u̾entie q̃ parẽtil debet᷑. dem̃
duturꝰ nõ oportet mõ fiei̾ s ĩ ne¬
cesse eẽt pͥmaq hec expositio
chil ꝑtinebat adeout ĩ cã diffi¬
cili atq pplexa nichil prius ĩtu¬
endũ credidit ꝙͣ quid dicẽt. fe¬
cit itaq nomẽ parẽtis nõ filio
ĩuidio sũ s ip̃i inquã dicebãt:¬
aut minꝰ ĩfeste ꝯͣ filiũ stare tũ
leuior atq sb̾missi or decebit
or̃o. Nã et sariffaciẽdo aut nr̃a
minuemus ĩuidiã aut ⁊̃ ĩ di¬
ũ sũ eã trãsferemus. et sigrauit̾
dolere filiũ palã fu̾it credeͬt᷑ ab¬
eẽ ab eo culpã fietq ultro mise¬
rabilis aduertẽ quo ĩ alios cri¬

Expanded text:
Cluentii Habiti. sed non semper illa via, qua contra Sasiam Cicero usus est; non quia non ille optime, sed quia plurimum refert, qua in re et quo modo laedat. itaque illa, cum filii caput palam impugnaret, fortiter fuit repellenda. duo tamen, quae sola supererant, divine Cicero servavit, primum, ne oblivisceretur reverentiae, quae parentibus debetdicturus, non oporteret modo fieri, sed etiam necesse esset. primaque haec expositio hil pertinebat. adeo in causa difficili atque perplexa nihil prius intuendum credidit quam quid deceret. fecit itaque nomen parentis non filio invidiosum, sed ipsi in quam dicebataut minus infeste contra filium stare; tum lenior atque summissior decebit oratio. nam et satisfaciendo aut nostram minuemus invidiam aut etiam in diversum eam transferemus; et si graviter dolere filium palam fuerit, credetur abesse ab eo culpam fietque ultro miserabilis. avertere quoque in alios cri
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a dinolutũ er dogiẽ dabi¬
mus nec ioris latͥmas u̾opꝰ
fuit erit miseratĩo siccabi¬
rei cui ad hibatut cõdo̾ne con¬
irat. Nec plus refert quiddi¬
car ꝙꝙͣ quo loco. s totũ ħ apte
dre nõ elocutiõis tm̃ gen̾ecõ¬
stat. s ẽ cũ iuẽtiõe cõe. Nã si
obseruatio suis locis sinde
sbiecimꝰ . Illd̾ ẽ diligẽtiꝰ docẽ¬
dũ eũ demũ dre̾ apte qui nõ
solũ quid expediat. s ⁊̃ quid
decear ĩspex̾it. nec me sugit
deceat fere ꝓdẽ neq alio ma¬
gis aĩmi iudicũ cõciliari aut
si res ĩ cõtrariũ tulit aliena¬
‸quotiẽs a̾ pugnabũt ip̃am
utilitatẽ uicet ꝙ decer. Nã ꝗs
nescit nich̾ mag̾ ꝓfuturũ ad
ab sołom socratis fuisse ꝙͣ si
eẽt usus illo iudiciali gn̾ͣe de¬
rẽsionis et orõe imissa cõcili¬
asset iuditũ aĩos s crimẽq
ip̃m sollicite redarguissecue¬
rũ id eũ mime decrbat iõq
lit egit ut qui penã suã hono¬
tib sumis eẽt estiinaturus.

Expanded text:
dabimus, nec iocis lacrimas, ubi pus erit miseratione, siccabirei, cui adhibetur, condicione constat; nec plus refert, quid dicas quam quo loco. sed totum hoc apte dicere non elocutionis tantum genere constat, sed est cum inventione communobservatio, suis locis subinde subiecimus. illud est diligentius docendum, eum demum dicere apte, qui non solum quid expediat, sed etiam quid deceat inspexerit. nec me fugit, decet, fere prodest, neque alio magis animi iudicum conciliari aut, si res in contrarium tulit, alienapsam utilitatem vincet quod decet. nam quis nescit, nihil magis profuturum ad absolutionem Socrati fuisse, quam si esset usus illo iudiciali genere defensionis et oratione summissa conciliasset iudicum animos sibi crimenque ipsum sollicite redarguisset? verum id eum minime decebat; ideoque sic egit, ut qui poenam suam honoribus summis esset aestimaturus.
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ exẽpla promiserat uerũ eloꝙ̃¬
tie ut ĩdecora iactatio nõ nũꝙͣ cõ¬
cedẽda fiducia ẽ.Nã quis rep̾ndat
hec quid putẽ cõtẽptũ ne me/ nõ
uideo n ͨ ĩuira n ͨ ĩ gr̃a nͨ ĩ reb ges¬
tis nec ĩ hac mea mediocritate
ĩgenii ꝗd despice̾ possit ãtoniꝰ et
paulo pꝰ aꝑtiꝰ ã decertate metũ uo¬
luit cõtẽtĩoe dicẽdi. ħ qͥdẽ ẽ bñ fnĩ¬

Expanded text:
rmiserat. verum eloquentiae ut indecora iactatio, ita nonnunquam concedenda fiducia est. nam quis reprehendat haec: quid putem? contemptumne me? non video nec in vita nec in gratia nec in rebus gestis nec in hac mea mediocritate ingenii, quid despicere possit Antonius? et paulo post apertius: An decertare mecum voluit contentio
Abbreviated transcription (Latin):
tina er significãtia et nitida fi¬
guris ĩ nũisq elaborata nͥ cũ
hiis̃ ĩ q̃ iudicẽ duci formariq
uolumꝰ cõsẽtiãt. si genꝰ sblime
dicẽdi paruis ĩ cãis parũ lima¬
cũq grãdib locut letũ tristib.
iene aspis minax supplicib. tb¬
missũ cõcitatis.truꝑ atq uioiẽ¬
tũ iocũdis adhileamꝰ ut moni¬
ulyi margaritis ac ueste lõga
q̃ sũt onamẽta fenñaꝵ defor¬
nc̃tur uiri. nec hĩtꝰ triũphalis
quo nichil excogitari põt augus¬
tius feminas deceat.hũc locũ
cicero breuit̾ ĩ t̾tio de oratore li¬
bro ꝑstrĩgit neq tñ uideri põt
quidꝙͣ omisisse dicẽdo / nõ oĩ cãe
pori cõgiu̾e orõis unũ genꝰ nec
fere plurib ĩ matore eadẽ s illic
.I. crassus. cũ apd̾ su̾mos oratões
ħõiesq eruditissimos dicat sa¬
tis ht̃ ꝑtẽ hãc uelut notare ĩtꝰ
agnoitẽtes et hic ricero allocys
brutũ testat᷑ eẽ ħei nota iõq B¬

Expanded text:
tina et significantia et nitida, figuris etiam numerisque elaborata, nisi cum iis, in quae iudicem duci formarique volumus, consentiant, si genus sublime dicendi parvis in causis, parvum limatumque grandibus, laetum tristibus, lene asperis, minax supplicibus, summissum concitatis, trux atque violentum iucundis adhibeamus? ut monilibus et margaritis ac veste longa, quae sunt ornamenta feminarum, deformentur viri, nec habitus triumphalis, quo nihil excogitari potest augustius, feminas deceat. hunc locum Cicero breviter in tertio de Oratore libro perstringit, neque tamen videri potest quidquam omisisse dicendo, non omni causae pori congruere orationis unum genus. nec fere pluribus in Oratore eadem. sed illic L. Crassus, cum apud summos oratores hominesque eruditissimos dicat, satis habet partem hanc velut notare inter agnoscentes; et hic Cicero adloquens Brutum testatur esse haec ei nota ideoque b