comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mergit inundo sũ cumulata sarcina ꝓram
tp&at ad portũ rerũ facit emptica iactum
Qui pater in lustris paulinigesta beabat
Floruit italiȩ qui postantistite nola
Quaregio campana sedit rectore superno
Diuesagris opulens famulis locupletus aceruis
Vir censuuastus larecelsus &ore rotundus

Expanded text:
dosum cumulatam sarcina proram, Ut petat ad portum, rerum facit emptica jactum. Qui pater illustris Paulini gesta beabat, Floruit Italiae quo post antistite Nola, Qua regio Campana sedet rectore supremo: Dives agris, opulens, famulis, locupletus acervis, Vir censu vastus, lare celsus, et ore rotundus;
Abbreviated transcription (Latin):
Tramite difficili potuit qui a pergere diues
Depositoq onere ascendit quiliber in arcem
Exemploq monens uocat altius ire sequaces
Iamquoq martini q̃ fabula fluxerat ore
Quaegrauitas fuerit quẽ macer delege disertus
Questio non latuit cęlesti iure peritum
Uir reserare ualens quod cũque enigia negar&
Ingeni dulcis prudentia larga redundans
Fonte perenne bibens qđ riuulus ille rigar&
Sermopius promtus placidus catus aptus a manđ
Intentis animis caeli possessor in aruis
Peruigil orator mandando negotice xp̃o
Iudicis inuultus in opumque rimonia pandens
Doctus in arte sãcra miserorũ exponere causas
Adsertor ualidus superans oratura togatus
N obilis adstructor facundus contionator

Expanded text:
uit quia pergere dives depositoque onere ascendit quia liber in arcem exemploque monens vocat altius ire sequaces. Iam quoque Martini quae fabula fluxerit ore, quae gravitas fuerit, quam acer, de lege disertus! quaestio nec latuit caelesti iure peritum: vir reserare valens quodcumque aenigma negaret, ingenii dulcis prudentia larga redundans, fonte perenne bibens quod rivulus ille rigaret, sermo pius promptus placidus catus aptus amandus intentis animis, caeli possessor in arvis, pervigil orator mandando negotia Christo, iudicis in vultus inopum querimonia pandens, doctus in arte sacra miserorum exponere causas, adsertor validus, superans fora iura togatos, nobilis adstructor, faeundus contionato
Abbreviated transcription (Latin):
Quagrauitas fuerit quã acer delege disertus
Questio latuit celesti iure perito
Uir reserare ualens quod cũq enigma negar&
ygenu dulcis prudentia larga redundans
Forite pennebibens qđ riuulus ille rigar&
Serino pius promptus placidus catus aptus amanđ
orutisanimis cȩli possessorinaruis
Periugiloritor mandando negotia ap̃o
Iudicis inuultus inopum querimonia pandens
Doctus in arte sacramiscrorum exponere causas
Adsertor ualidus superans oratura togatus
Nobilis adstructor facundus contionator
Qui prece ꝓfusa dñi uadimonia placans
Quantum uoce ualens uiduis atqueor phano trofis
Cuius &ipsapolum taciturna silentia. pulsint
Mens fundatadõ sine fuco ꝓximacęlo
Otia nulla terens &nulla negotia carnis
Quicquidagendũ ẽ& totum ueliciter impleris
Sedmoraxp̃serat famulas sibi nocte dieque
Namcibus & somnus nisi quod natura necessat
Tardus edax uelox uigilanis sopor ęsca subictu

Expanded text:
fuerit, quam acer de lege disertus. Quaestio nec latuit coelesti jure peritum, Vir reserare valens quodcunque aenigma negaret; Ingenii dulcis prudentia larga redundans; Fonte perenne bibens quod rivulus ille rigaret; Sermo pius, promptus, placidus, catus, aptus, amandus, In tantis animis coeli possessor in arvis, Pervigil orator, mandando negotia Christo, Judicis in vultus inopum querimonia pandens, Doctus in arte sacra, miserorum exponere causas, Assertor validus, superans fora, jura, togatos, Nobilis astructor, facundus concionator, Qui prece profusa Domini vadimonia placans, Quantum voce valens viduis atque orphanatrophis, Cujus et ipsa polum taciturna silentia pulsant? Mens fundata Deo, sine fuco proxima coelo Otia nulla terens, et nulla negotia carnis: Quidquid agendum esset, totum velociter implens, Sed mora Christus erat, famulans sibi nocte dieque, Nam cibus et somnus, nisi quod natura necessat, Tardus edax, velox vigilans, sopor, esca sub ictu,
Abbreviated transcription (Latin):
Imumuersa trahunt necinaltũ pondera ducunt
In montẽ gradiens titubat subfasce columna
Deficit & fragilis ualido subpondere planta
Mergit inundo sum cumulatã sarcina proram
Utpetat ad portum rerũ facit emptica iactum
Quipater in lustris paulinigesta beabit
Floruit italiȩ qui post antistite nola

Expanded text:
ducunt, In montem gradiens titubat sub fasce columna, Deficit et fragilis valido sub pondere planta: Mergit in undosum cumulatam sarcina proram, Ut petat ad portum, rerum facit emptica jactum. Qui pater illustris Paulini gesta beabat, Floruit Italiae quo post antistite N
Abbreviated transcription (Latin):
Tardusedax. uelox uigilans sopor esca subictu
Nec facer& nisi qđ sinehis caro uiuere nescit
Tempus utrumq dicans causis repetendo duabus
Lectio nuncresonans sibi nuncoratio currens
Cuius erat requies tantũ mutare labores
Siforis iss& erathomo iugiter intimus orans
Cȩlo non carnis sedtendens lumina cordis
Necdolus inclusus latuit necabore refluxit
Virsinemundanis dñi possessio munda
Nullũ iuditio damnans malanulla repensaps
Haee sua fortefuit si facta in iuria fratri est

Expanded text:
ca sub ictu, Nec faceret, nisi quod sine his caro vivere nescit; Tempus utrumque dicans causis repetendo duabus, Lectio nunc resonans, sibi nunc oratio currens, Cujus erat requies tantum mutare labores, Si foris isset, erat homo jugiter intimus orans, Coelo non carnis, sed tendens lumina cordis. Nec dolus inclusus latuit, nec ab ore refluxit, Vir sine mundanis, Domini possessio munda, Nullum judicio damnans, mala nulla repensans; Haec sua forte fuit, si facta in
Abbreviated transcription (Latin):
Pacis abofficio perierunt proelia morbi
Complexu resdira fugit languoris iniqui
Pestecadente nouam gesserunt oscula pugnam
Inclita relligio martini cuius honore
Foedera fida fides firmos atfoeda fidelis
Ofelix regio scĩpede lumine tactu
In lustris lustrante uiro loca lustra ligustra
V rbes ruradomus templaoppida moenia uillas
Quaque uiri in signis tam in signa signa mereris
Cuius aboresacro magnalicetera uincens
Leꝓsi ad curam iordanis in oscula fluxit
Etfontem fluidȩ maculȩ lauat unda saliuȩ¬

Expanded text:
pacis ab officio perierunt proelia morbi! pacis ab officio perierunt proelia morbi! conplexu res dira fugit, languoris iniqui peste cadente novam gesserunt oscula pugnam. inclita religio Martini, cuius honore foedere fida fides formosat foeda fidelis! o felix regio sancti pede lumine tactu, inlustris lustrante viro loca lustra ligustra urbes rura domus templa oppida moenia villas, quaeque viri insignis tam insignia signa mereris! cuius ab ore sacro, magnalia cetera vincens, leprosi ad curam Iordanis in oscula fluxit et fontem fluidae maculae lavat unda sali
Abbreviated transcription (Latin):
Formidandatibi nulla est in ruptio gentis
Nec causam armorũ uerearis pacis amator
Martino presente aditum fallacia perdit
Mendax uera refert & certum nuntiat error
Insaciata malis quesicfremit ore cruento
Bestiabella mouens reuocauit munera pacis
Inde parisia cam sacer intrans concite portam
Obuiat infaciem leprosum uersus euntem
Qui sic dispar erat neciamase cognitus ibat
Uirmaculis uarius cutenudus uulnere tectus
Tabe fluens gressu eger in ops uisu asperam&u
Menteh ebes oreputris lacerus pede uocere frictus
Induerat miserũ peregrino tegmiine pallor
In prouisusenĩ hinc sẽs adoscula traxit
Astringensq uirum fusomedicamine laxat
Namsimulut tetigit benedictas oresaliuas
Effugit unguiferũ languoris sarcinatactum
Mersa figura redit faciecutis aduenauertit
Adspeculũ remeat peregrina fronte caracter
Et deletadiu rescribitur oris imago
Virtutum quã celsa fides ubi concite scĩ

Expanded text:
formidanda tibi nulla est inruptio gentis formidanda tibi nulla est inruptio gentis nec causam armorum verearis pacis amator. Martino praesente aditum fallacia perdit, mendax vera refert et certum nuntiat error. insatiata malis quae sic fremit ore cruento bestia bella movens revocavit munera pacis, Inde Parisiacam sacer intrans concite portam obviat in faciem leprosum versus euntem, qui sibi dispar erat nec iam a se cognitus ibat, vir maculis varius, cute nudus, vulnere tectus, tabe fluens, gressu aeger, inops visu, asper amictu, mente hebes, ore putris, lacerus pede, voce refractus, induerat miserum peregrino tegmine pallor. inprovisus enim hunc sanctus ad oscula traxit astringensque virum fuso medicamine laxat. nam simul ut tetigit benedictas ore salivas, effugit unguiferum languoris sarcina tactum, mersa figura redit, faciem cutis advena vestit, ad speculum remeat peregrina fronte character et deleta diu rescribitur oris imago. virtutum quam celsa fides, ubi concite sancti
Abbreviated transcription (Latin):
Pestemstare iubens acuit qui fauice molares
Cui digitos uir sc̃s inos dũmitter& infit
Si potes ecceuora oblatam lupenoxie prędam
Quam peteres alibidatur utrodentibus esca
Quodicto fauces gemina & reuocantur utrimq
Neuiol& digitos suspendit belua rictus
Etimnanibus tangitimuit quidente uoraret
Quidum intra obsessum poenis urguetur a cerbis
Nectamen obdigitos exire ꝑora licer&
Foeda ministerii foedus ueftigia linquens
Sordidus egreditur quasordibus ÷ uia fluxu
Haleiter arreptũ sicte dec& ireuiator
Hinc cum barbariem sparsise fama ꝑ urbem
Prouentumq trucem crudelia semina ferrent
Pastor adesse iub& quendam exgrege de moniaco
Imperat ut ꝓdat sinuntia uera uagarent
Tortor utore reus ueluti subiudice missus
Gressibus humanis aduectus larua fatetur
Hancfamã in populo bis quino de mone fusam
Vtrogente metu martinus ab ir& aburbe
Barbara tem pestas tranquilla qui escit

Expanded text:
pestem stare iubens, acuit qui fauce molares, pestem stare iubens, acuit qui fauce molares, cui digitos vir sanctus in os dum mitteret, infit: 'si potes, ecce vora oblatam, lupe noxie, praedam. quam peteres alibi datur ultro dentibus esca'. quo dicto fauces geminae revocantur utrimque: ne violet digitos, suspendit belua rictus et manibus tangi timuit qui dente voraret. qui dum intra obsessum poenis ageretur acerbis nec tamen ob digitos exire per ora liceret, foeda ministerii foedus vestigia linquens sordidus egreditur qua sordibus est via fluxu. tale iter arreptum sic te decet ire viator. Hinc cum barbariem sparsisset fama per urbem proventumque trucem crudelia semina ferrent, pastor adesse iubet quendam ex grege daemoniacum; imperat ut prodat, si nuntia vera vagarent. tortus ut ore reus, veluti sub iudice missus, gressibus humanis advectus larva fatetur, hanc famam in populum bis quino daemone fusam, ut cogente metu Martinus abiret ab urbe. barbara tempestas tranquilla lege quiescit:
Abbreviated transcription (Latin):
Sieripiathosti famulũ secredere xp̃o
Imposita ergo manu puero fera larua recedit
Etmala iocundũ pastorẽ bestia fugit
Tetradius pariter caticuminus eẽ meretur
Atques a luti feri baptismatis amnenouauit
Sic puer & dñs maculis purgantur ademptis
Iste hostis erroribus illesolutus
Illecarens animȩ poenis hic canis ernis
Liber uterque manens gemino micuere triumpho
Condicio famuli libertas facta patroni
Excipit istefidem cumdeillo perfidus exit
Nelongo spatio subeodẽ tempore sc̃s
Fortedomũ ingrediens in limine substitit ipso
Terribilẽ referens secernere de monisumbram
Arreptoque coco uexat ferabelua praedam
Dentibus armatis lacerans se siue sodales
Fergadabant socii necquisquã ire obuius aud&
Uix loca tute᷑ fuge capientes prepetes altu
Hoc satis essesuum uel se subducere morsu
Martius ergo calrbs martinus belligerarmis
N ecpede diffugit necsinit abire fugacem

Expanded text:
si eripiat hosti famulum, se credere Christo, si eripiat hosti famulum, se credere Christo, inposita ergo manu puero fera larva recedit et mala iucundum pastorem bestia fugit. Tetradius pariter catechumenus esse meretur atque salutiferi baptismatis amne novatur. sic puer et dominus maculis purgantur ademptis: iste hostis laqueis, erroribus ille solutus, ille carens animae poenis, hic carnis erinis, liber uterque manens gemino micuere triumpho. condicio famuli libertas facta patroni: excipit iste fidem, cum de illo perfidus exit. Nec longo spatio sub eodem tempore sanctus forte domum ingrediens in limine substitit ipso, terribilem referens se cernere daemonis umbram. arreptoque coco vexat fera belua praedam, dentibus armatis lacerans se sive sodales. terga dabant socii nec quisquam ire obvius audet, vix loca tuta fugae capientes praepete saltu hoc satis esse suum vel se subducere morsu. Martius ergo chalybs, Martinus belliger armis nec pede diffugit nec sivit abire fugacem,
Abbreviated transcription (Latin):
His impulsus adit qualassa puella iacebat
Turba adstante foris facer& quid pastor ouili
Hincsua bellagerens orator adarma recurrit
Sternens membra solo sensu superastra reducta
Hinc ubi consurgens faciem conspexit alumnę
Ilico uox rediit peregrinis sedibus hospes
Etrediuiua suȩ cecinerunt organa linguȩ
Paulatim que artus liquor ut penetrauit
Uiuificata pedũ geminis stetit arca colũ nis
Etfundata suo uiguerunt culmina gressu
Postꝗq̃ tetradii famulus proconsulis expes
Mancipium alterius subhospite dȩ monefactus
Dentibus utrabians alienis frender& armis
Nec sua sed hostis fier& semilite pugna
Quem dñs famulum suꝑplex ꝓurgare precatur
Redduci ad scm̃ uetuit ferus hostis & hospes
Tetradius rursus iusti uestigia lambens
Supplicat utpergant ubiseuus latro latebat
Sed sacer ipse domũ gentilis adire recusat
Spond& tetradius humilis cũ fascibus altis

Expanded text:
his inpulsus adit qua lassa puella iacebat, his inpulsus adit qua lassa puella iacebat, turba adstante foris, faceret quid pastor ovili. hinc sua bella gerens orator ad arma recurrit sternens membra solo sensu super astra reducto. hinc ubi consurgens faciem conspexit alumnae, ilico vox rediit peregrinis sedibus hospes et rediviva suae cecinerunt organa linguae. paulatimque artus liquor ut penetravit olivi, vivificata pedum geminis stetit arca columnis et fundata suo viguerunt culmina gressu. Post quoque Tetradii famulus proconsulis exspes mancipium alterius sub hospite daemone factus, dentibus ut rabiens alienis frenderet armis nec sua sed hostis fieret se milite pugna. quem dominus famulum supplex purgare precatur. sed duci ad sanctum vetuit ferus hospes et hostis. Tetradius rursus iusti vestigia lambens supplicat ut pergant ubi saevus latro latebat. sed sacer ipse domum gentilis adire recusat. spondet Tetradius humilis cum fascibus altis,
Abbreviated transcription (Latin):
Uitamihi haecdulciserat solando senectam
Ecce perit secum trahit meauiscera lȩta
Caniciem patris miserandi in tartaraducit
Ire sed ipseprior cuperem si fortelicer&
Quȩnam uita seni uel quomihi uota parenti
Spe percunte patris cũ nomine ꝓlis ademptȩ
Quanubente uiro ꝑdona futura nepotum
Aridus in ramis poteram reuiuiscere ꝓlꝗͥs
Cum magis haecreputem presentis damna salutis
Me expectante rapi natam mea lumina luci
Ordine disposito melius cui causa placer&
Utsenis illa patris oculorũ clauder& orbes
Vndesacer dignare auidam suspendere mortem
Atque minister opis rapidȩ occurrere puellȩ
Simora fit mea causaperit succurre duobus¬
Nam mecura necat sulli curatio cessat
Qua facere rubuit confusus uoce sacerdos
Indignum se tali uirtute ministrum
Sed pater instabat cõpellans uocibus hisdem
Debitus insanis medicus uenis exerecuras
Sentiat aduentũ medici purgatio morbi

Expanded text:
vita mihi haec dulcis erat solando senectam. vita mihi haec dulcis erat solando senectam. ecce perit secumque trahit mea viscera leto canitiemque patris miserandi in Tartara ducit. ire sed ipse prior cuperem, si forte liceret. quaenam vita seni vel quo mihi vota.parenti spe pereunte patris cum nomine prolis ademptae? qua nubente viro per dona futura nepotum aridus in ramis poteram revirescere prolis; cum magis haec reputem praesentis damna salutis, me spectante rapi natam, mea lumina, luci, ordine disposito melius cui causa placeret, ut senis illa patris oculorum clauderet orbes. unde, sacer, dignare avidam suspendere mortem atque minister opis rapiendae occurre puellae. si mora fit, mea causa perit: succurre duobusnam me cura necat, si illi curatio cessat'. qua sacer erubuit confusus voce sacerdos, 'indignum sese tali virtute ministrum'. sed pater instabat conpellans vocibus isdem: 'debitus insanis medicus venis, exere curas, sentiat adventum medici purgatio morbi'.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius amore pio patris exanimata senectus
Dilaceratagenis niueis male cõpta capillis
Cum in paciens ager& necades s& cura medelȩ
Comperit ut scm aduectũ dignanter adurbem
Aduolat inde senex uetulis iuuenaliter annis
Impiger exiliens cursu sua tempora uincens
Pontificum uallante choro populoq fremente
Inruit in medios clamoribus inuerecundus
Namdolor insignis non respicit arma pudoris
Corruit ergo senex scã aduestigia pronus
Cenua manus plantasq peroscula mollia lambens
Vixgemitu laxante loqui sic incipit ȩger
Uirmartine dĩ populari natesaluti
Vircunctis bonitate parens tibi suggere luctus
Nemiseri pereat lacrimę pi&atis amicȩ
Quem mea causa trahit loca tam longinqua uenire
Utlabor iste uiȩtribuat compendia uitȩ
Estmihidata domi decum pensu uulnere morbi
Exequiis uicina suis sinesorte medelę
Quaequondam in colomis stabatmea sola uoluptas
Obsequiis intenta piis placabilis inqua

Expanded text:
euius amore pio patris exanimata senectus euius amore pio patris exanimata senectus dilacerata genis, niveis male compta capillis cum inpatiens ageret nec adesset cura medellae, conperit ut sanctum advectum dignanter ad urbem, advolat inde senex vetulis iuvenaliter annis inpiger exiliens, cursu sua tempora vincens. pontificum vallante choro populoque fremente inruit in medios clamoribus inverecundus; nam dolor insignis non respicit arma pudoris. conruit ergo senex sancta ad vestigia pronus, genua, manus plantasque per oscula mollia lambens. vix gemitu laxante loqui sic incipit aeger: 'vir Martine dei, populari nate saluti, vir cunctis bonitate parens, tibi suggero luctus, ne miseri pereant lacrimae, pietatis amice, quem mea causa trahit loca tam longinqua venire, ut labor iste viae tribuat conpendia vitae. est mihi nata domi decumbens vulnere morbi, exequiis vicina suis sine sorte medellae. quae quondam incolumis stabat mea sola voluptas, obsequiis intenta piis, placabilis, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
Vtmaleculta suis caderentfera fana ministris
Sicquoque pontificem soliti impugnare rebelles
Dum templa euertunt ipsi sunt arma beato
Hostiliquemanu martini bellageruntur
Pastibus atquesus alieno milite uincit
Quin&iam fuerit curatio quanta patrono
Quanta medelifero manauit gratia tactu
Laudibus intantis muta est facundiamundi
Quemcunctis uidissefuit meruisse salutem
Estsatis ipsesuus testis generosus &auctor
Qui quondam ingrediens treuerorũ moenia mitis
Quare solutadiu ꝑuiscera fluxa rigebat
Tabida paralisis gelido languore puella
Flatibus extremis quasiim defunere uiuens
CuiuseraNł oculi uigiles custodia mortis
Funeris exequias reddentia lumina membris
Soluere festinans animatȩ uincula carnis
Sp̃s arcano uix mobilis ibat anhelo
Finetrahens dubio periturã naribus auram
Pesmamis oragenȩ recubabat imago sepultȩ
Nectumulata quidem sed portio tota sepulchri

Expanded text:
ut male culta suis caderent fera fana ministris. ut male culta suis caderent fera fana ministris. sic quoque pontificem soliti inpugnare rebelies, dum templa evertunt, ipsi sunt arma beato hostilique manu Martini bella geruntur, partibus atque suis alieno milite vincit. Quin etiam fuerit curatio quanta patrono, quanta medellifero manarit gratia tactu. laudibus in tantis muta est facundia mundi. quem cunctis vidisse fuit meruisse salutem. est satis ipse suus testis generosus et auctor. qui quondam ingrediens Treverorum moenia mitis, qua resoluta diu per viscera fluxa rigebat tabida paralysis gelido languore puella, flatibus extremis quasi iam de funere vivens; cuius erant oculi vigilis custodia mortis, funeris exequias reddentia lumina membris; solvere festinans animatae vincula carnis spiritus arcano vix mobilis ibat anhelo, fine trahens dubio perituram naribus auram; pes manus ora genae recubabat imago sepultae, nec tumulata quidem, sed portio tota sepulchri.
Abbreviated transcription (Latin):
Astrictis capulo digitis dumtemperat ungues
Moxius horrifica meditatus uulnera dextra
Mortis amicus amans facinus crudeliter ausus
Iamferro incumbens capiti muerone reducto
Sternitur ipsesolo qui sic pendebat in ictum
Acresopina humo qui pronior ibat
Mit tit ore precem cũ membra suꝑba iacerent
Iusto stante cadens quocredit starecadente
Dumuice diuersa stat inruit ille superbus
Rursus opus peragens dumuerter& idolaꝑnia
Virquidam tractans martini denece cultrum
Dum rapit eripitur rapienda rapina rapaci
Excussũque fugit sinemore uolatile ferrum
Iam leuiore uia nequepostcomparuit usquam
Siccultro ablato manibus latro extitit insons
Redditur &mitis postquam fit nudus ab armis
Necfuror anteanimi periens nisitela perissent
Inuita hecpictas quae perdidit unde nocer&
Sȩpebeatus item contradicentibus ipsis
Agricolis prestantefide se orante iubebat

Expanded text:
adstrictis capulo digitis dum temperat ungues, adstrictis capulo digitis dum temperat ungues, noxius, horrifica meditatus vulnera dextra, mortis amicus amans, facinus crudeliter ausus: iam ferro incumbens capiti, mucrone reducto sternitur ipse solo qui sic pendebat in ictum ac resupinat humo qui pronior ibat in ausum, mittit et ore precem cum membra superba iacerent, iusto stante cadens, quo credit stare cadente: dum vice diversa stat inops, mit ille superbus. Rursus opus peragens dum verteret idola pernix, vir quidam tractans Martini de nece cultrum dum rapit, eripitur rapienda rapina rapaci excussumque fugit sine more volatile ferrum iam leviore via, neque post conparuit usquam. sic cultro ablato manibus latro extitit insons, redditur et mitis postquam fit nudus ab armis. nec furor ante animi periens, nisi tela perissent. invita haec pietas, quae perdidit unde noceret. Saepe beatus item contradicentibus ipsis agricolis praestante fide se orante iubebat
Abbreviated transcription (Latin):
moras neurusticat᷑ba rebell&
Armaministra
uides nostrũ est superare suꝑbos
Inrue netrepides
openrã adtẽpla ruenda
Nectituba redeo &
fauorest ubinuminis almi
Tum sacer agrediens
ꝓperus dissoluere templum
Idola comminuit
fanaeruit obruitaras
Totaquesublimis iacuit subpuluere molis
Rusticitas inima prius fauit ipsaruinȩ
Instat & excidio quaedefendebat iniquum
Idola piciens nomen confessi tonantis
noeo demq ictu hocrespuit eligitillud
Dosteduorũ templum duma uellere uell&
Obstant inculti cultores roricalares
Necolerent melius suasi cultura perir&
Exquibus audaci nisu malefortiorunus
Dumcuper& gladio caput obtruncare sacratum
Cuinuda ceruice pat̃ se se obtulit ultro
Astubi mente ferox totas collegerat iras
Exicuens rabiem sed cordis acumine tonsus
Acrius insiliens totos suspenderat artus
Bis furor armatus iuguli ruiturus inictum
Tam grauius feriens quantumalto educitur ensis

Expanded text:
moras, neu rustica turba rebellet moras, neu rustica turba rebellet arma ministra vides: nostrum est superare superbos. inrue, ne trepides, ope nostra ad templa ruenda, nec titubare decet favor est ubi numinis almi'. tum sacer adgrediens properus dissolvere templum, idola comminuit, fana eruit, obruit aras totaque sublimis iacuit sub pulvere moles. rusticitas inimica prius favet ipsa ruinae instat et excidio quae defendebat iniquum, idola proiciens, nomen confessa Tonantis: uno eodemque ictu hoc respuit, eligit illud. Post Aeduorum templum dum evellere vellet, obstant inculti cultores ruricolares, ne colerent melius sua si cultura periret. ex quibus audaci nisu male fortior unus dum cuperet gladio caput obtruncare sacratum, cui nuda cervice pater sese obtulit ultro. ast ubi mente ferox totas collegerat iras, exacuens rabiem, sed cordis acumine tonsus, acrius insiliens totos suspenderat artus, bis furor armatus iuguli ruiturus in ictum, tam gravius feriens, quantum alte educitur ensis,
Abbreviated transcription (Latin):
Conditione noua satis haecres mira perorbem
Flabra timent ignem tim&ignis lignauorare
Atque auide flammȩ suanutrimenta pauescunt
Paulatimque focis elanguida lingua resorb&
Urere quisol& ascipsum consumitur ignis
Martinique fides sine nubibus intulit imbres
Rursus ut hincaliud cuper& subuertere templũ
Rustica turba uetat diuelli fana ꝓfana
Onde repulsus adit locaꝓxima sedbidua no
Contectus cinere & setis iciunia ducens
Numinis auxilium ad templa inminuanda precatur
Milicȩ angelicȩ̃ coram duo ꝓtinus ad sunt
Siderei ꝓceres hastas & scuta tenentes
Comminus his scm̃ compellant uocibus ubor
Presidiis mar tinetuis delabimur astris
Squalidus ipse sedess& fit tua curatonantis
Suffragiisque tuis cęlifremit arduus axis
Belliger & totis conspirat olimphus in armis
Vtcoepta efficias ꝑnoftibi militat &her
Mittimur adño gemini tua castra regentes
Hacꝓparte du¬
ces melior quacausa laborcet
Nuncagerumpe

Expanded text:
condicione nova: satis haec res mira per orbem: flabra timent ignem, timet ignis ligna vorare atque avidae flammae sua nutrimenta pavescunt paulatimque foci se languida lingua resorbet; urere qui solet, a se ipso consumitur ignis Martinique fides sine nubibus intulit imbres. Rursus ut hinc aliud cuperet subvertere templum, rustica turba vetat divelli fana profana. unde repulsus adit loca proxima, sed biduano contectus cinere et saetis ieiunia ducens numinis auxilium ad templa inminuenda precatur. militiae angelicae coram duo protinus adsunt siderei proceres, hastas et scuta tenentes. comminus his sanctum conpellant vocibus ultro: 'praesidiis, Martine, tuis delabimur astris. squalidus ipse sedes, sed fit tua cura Tonantis suffragiisque tuis caeli fremit arduus axis belliger et totis conspirat Olympus in armis. ut coepta efficias, per nos tibi militat aether. mittimur a domino gemini tua castra regentes, hac pro parte duces, melior qua causa laborat. nunc age rumpe
Abbreviated transcription (Latin):
Resq parata necifuit ulcio facta saluti
Fitfragor in partes monachi ꝑgaudia deflent
Qentiles stupidi noua ꝑmiracula pallent
Iuditio ligni hominum mollita uoluntas
Expetit armacrucis conuersa errore repulso
Et timorhicpini martinum fecit amari
Maiorem generans fructum cum decidit arbor
inciub& alterius succendere culmina fani
Vicinamq domũ cum flãmea lingua uorar&
Uiribus ardor agens totis laxatis habenis
Obuius ipseuolat quantũ glo¬
b igneus ibat
Scandens tectadom hic
incendia feruent
Etcontraboream uulcanius
ardoranhelat
pugnare fauillas
Hincfuror australis premit hinc uelocibus alis
Flãmauolans borinas mordebat inaera pennas
Obluctata diu tandemq euicta perauras
Quas armaresolent fugiebant flammina flamimas

Expanded text:
resque parata neci fuit ultio facta saluti. resque parata neci fuit ultio facta saluti. fit fragor in partes, monachi per gaudia deflent, gentiles stupidi nova per miracula pallent. iudicio ligni hominum mollita voluntas expetit arma crucis conversa errore repulso et timor hic pini Martinum fecit amari. maiorem generans fructum cum decidit arbor. Hinc iubet alterius succendere culmina fani; vicinamque domum cum flammea lingua voraret, viribus ardor agens totis laxatus habenis, obvius ipse volat qua tum globus igneus ibat, scandens tecta domus; hincendia fervent et contra Boream Vulcanius ardor anhelat.pugnare favillas, hinc furor Australis premit, hinc velocibus alis flamma volans Borinas mordebat in aera pinnas. obluctata diu tandemque evicta per auras, quas armare solent, fugiebant flamina flammas
Abbreviated transcription (Latin):
Nesuccidatur resnata & debita flammis
Proinde paciscuntur haclege excidere pinum
Simartinus eam ualeat retinere ruentem
Annuit hocpopulus hoc spondit sponte sacerdos
Mollia subduntur rigido substipite membra
Etsuspectatur pini peritura ruina
Interea rapidis sonat icta bipennibus arbor
Atque subincrepitans casura cacumine nutat
Paulatim inclinans iamuicta secure ruebat
Turbatimonachi expectantes extremamagistri
Credentes ramis transfigere uiscera iusti
Virtamen in trepidus perstat pinoque cadenti
Obtulit armalucis cumulans suabellatrium phis¬
Extimuit fugitiua uirum repedabilis arbor
Etruitura procul pendit inaere lapsum
Excutiens retro uersa comas sinemore caducum
Continuit saltum sese perinania librans
Contranaturam succisa & curua repugnans
Moxp&it illuditer quanon sua pondera torquent
Hincadruricolas uertigo infesta rotatur
In montem exiliens uindex ut puniat hostes

Expanded text:
ne succidatur res nata et debita flammis. ne succidatur res nata et debita flammis. proinde paciscuntur hac lege excidere pinum, si Martinus eam valeat retinere ruentem. annuit hoc populus, hoc spondet sponte sacerdos. mollia subduntur rigido sub stipite membra et suspectatur pini peritura ruina. interea rapidis sonat icta bipennibus arbor atque subincrepitans casura cacumine nutat: paulatim inclinans iam victa secure ruebat. turbati monachi expectant extrema magistri, credentes ramos transfigere viscera iusti. vir tamen, intrepidus perstat pinoque cadenti obtulit arma crucis, cumulans sua bella triumphextimuit fugitiva virum repedabilis arbor et ruitura procul suspendit in aere lapsum; excutiens retro versa comas sine more caducum continuit saltum sese per inania librans; contra naturam succisa et curva repugnans mox petit illud iter qua non sua pondera torquent. hinc ad ruricolas vertigo infesta rotatur in montem exiliens, vindex ut puniat hostes,
Abbreviated transcription (Latin):
His quia palma man& namse malapoena tener&
Omnibus auditur martmo cernitur uni¬
Illa superstitio tali subsorte uetatur
Sicaltar pariter remouetur larua fugatur
ostiter arripiens comitatu relligioso
Exsequiis subito pergentibus obuius exit
Dumputat inde uehicultu simulaera ꝓfano
Pingit in aduersus signum crucis illa cucurrit
Anteuirum suabella gerens pietatis amica
Obuia turbarig& gressu que extorpuit egro
Atque immota gradu uertigine rapta rotatur
Ad ditur illudonus deponunt colla cadauer
Neciam ferreualent & mors in pondere crecit
Tunc sacer inspiciens opusesse exequiarum
Iussit abineꝓcul digitus crucis arma repingens
Undeligauit iter miseratus & inderesoluit
Una eadem que manu mandata ꝑ aera mittens
Hocmirum faciens desuspicione sacerdos
Protinus antiquum cupiens exurere fanũ
Iussit &adclinem ꝓpius succederepinum
Obuia congreditur cui rustica contio pugnax

Expanded text:
his quia palma manet, nam se male poena teneret. his quia palma manet, nam se male poena teneret. omnibus auditur, Martino cernitur uniilla superstitio tali sub sorte vetatur, sic altar pariter removetur, larva fugatur. Post iter arripiens comitatu religioso exequiis subito gentilibus obvius exit. dum putat inde vehi cultu simulacra profano, pingit inadversus signum crucis. illa cucurrit ante virum, sua bella gerens, pietatis amica. obvia turba riget gressuque extorpuit aegro atque inmota gradu vertigine rapta rotatur. additur illud: onus deponunt colla, cadaver nec iam ferre valent et mors in pondere crescit. tunc sacer inspiciens opus hoc esse exequiarum, iussit abire procul, digitis crucis arma repingens. unde ligavit iter , miseratus et inde resolvit, una eademque manu mandata per aera mittens, hoc mirum faciens de suspicione sacerdos. Protinus antiquum cupiens exurere fanum iussit et adclinem propius succidere pinum. obvia congreditur cui rustica contio pugnax,
Abbreviated transcription (Latin):
Emulus unuserat defensor ep̃s obstans
Nemartinus oues pastor curaret alendas
Necmora iuditio dñi lectore canente
Versiculo psalmi defensor spontenotatur
Exore in fapitũ & lactantũ perficelaudem
Nunc defensorẽ quisicbene distruis inquit
Mox fragor astrapetit clamor uagus atriacompl&
Etdoc& ille fauor dedefensore reatum
Addictus que uir est seiudice teste ꝓpheta
Indemonasterium sibi condit rupe subalta
IVirmonachus perstans inpontificatus honore
Plurima conueniunt ubiscã examina fratrum
Ergo aderat ꝓpius locus &celeberrimusolim
Amplauetustatis cum tempora transiluis senđ
Marti. risessepium spargebat opinio cultum
Quosacer exorans tumulos alit umbra sepulchrum
Leua expaste loquens meritis res ipsa sinistra
Imperat ut nomen fateatur imago uel actum
Liatronẽ se uoce refert ꝓcrimine caesum
Nilcum martu ribus sibi participare beatis

Expanded text:
aemulus unus erat Defensor episcopus obstans, aemulus unus erat Defensor episcopus obstans, ne Martinus oves pastor curaret alendas. nec mora, iudicio domini lectore canente versiculo psalmi Defensor sponte notatur. 'ex ore infantum et lactantum perfice laudem nunc defensorem qui sic bene destruis' inquit. mox fragor astra petit, clamor vagus atria complet et docet ille favor de Defensore reatum addictusque vir est se iudice, teste propheta. Inde monasterium sibi condit rupe sub alta, vir monachus perstans in pontificatus honore, plurima conveniunt ubi sancta examina fratrum. ergo aderat propius locus et celeberrimus olim: ampla vetustatis cum tempora transiluissent, martyris esse pium spargebat opinio cultum. quo sacer exorans tumulo, salit umbra sepulchro, laeva ex parte loquens meritis res ipsa sinistra. imperat ut nomen fateatur imago vel actum. latronem se voce refert, pro crimine caesum , nil cum martyribus sibi participare beatis,
Abbreviated transcription (Latin):
Iam leuior seterra mouens animata calore
Languida collaleuans oculosque exmorte soporos
Uixscrescransgrauido uigilantia lumina uisu
Mortisodoreadhuc reminente in naribus illis
Sed prȩsente manu totossimul erigit artus
Otstetit intrepidis membrorũ machina plantis
Qiuificatus enim gressum meditantbo rediscens
Reddidit obsequium uitȩ ꝓmunere scõ
Vsq ad uestibulum domus illum ducere tendens
Defunctum eripuit subito qui exlimine mortis
Promercede manens haec compensatio iusto
Ulorixp̃e tibi facis haecquimira perorbem
Accidit ut toronum prȩsulpeteretur adurbem
Nect amen educi possit delimine cellȩ
Rustitius quidam simulata febreiugalis
Obtin&egressum sciaduestigia supplex
Vrbibus exreliquis noua conciliabula currunt
Lȩtificatasimul scãm seferre rapinã
N ectam eneffugiat iustum custodia uallat
Interea paucis tun cobsistentibus in sons
Eligitur trahitur sacratur &ar celocatur

Expanded text:
iam levior se terra movens animata calore, iam levior se terra movens animata calore, languida colla levans oculosque ex morte soporos, vix reserans gravido vigilantia lumina visu, mortis odore adhuc remanente in naribus illis; sed prensante manu totos simul erigit artus et stetit intrepidis membrorum machina plantis. vivificatus enim gressum meditando rediscens reddidit obsequium vitae pro munere sancto, usque ad vestibulum domus illum ducere tendens, defunctum eripuit subito qui ex limine mortis: pro mercede manens haec conpensatio iusto. gloria, Christe, tibi, facis haec qui mira per orbem! Accidit ut Toronum praesul peteretur ad urbem nec tamen educi posset de limine cellae; Rusticius quidam simulata febre iugalis obtinet egressum sancti ad vestigia supplex. urbibus ex reliquis nova conciliabula currunt, laetificata simul sanctam se ferre rapinam: ne tamen effugiat, iustum custodia vallat. interea paucis tunc obsistentibus insons eligitur, trahitur, sacratur et arce locatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce redit facies saliunt ꝑmembra uapores
Ptitrubor indegenis oculos pupilla repingit
Rursus & insertus renouat specularia uisus
Uenatum & riuis animato fonte cruoris
Paulatim adsurgit fabrica titubante colum na
Erigiturque icens pariterdomus & suus hospes
Ipseiterum postseueniens idemauctor &heres
Quirediuiuus ait sẽiudicis ante tribunal
Ductum damnandum martino orante reductum
Lupicinidemũ celerans dum preterit agrum
Comperit heufimulum crudeli funere raptum
Elidendo suum fera ꝑ suspendia collum
Accessitque ubi sicmale pendula preda iacetut
Expulit hiccantus solus solita armarequirens
Incubuit super exanimis pallentia membra
Etpremit arta sacri huncneprimat arca sepulchri
Moxtamen ore precem ut uiuentis misit inaurem
Morspede uersa r&ro predam fugitiua reliquit
Euomuitq uorax auida defaucera pinam
Protinus exiluit lento conamine functi

Expanded text:
ecce redit facies, saliunt per membra vapores, ecce redit facies, saliunt per membra vapores, stat rubor inde genis, oculos pupilla repingit, rursus et insertus renovat specularia visus, vena tumet rivis animato fonte cruoris. paulatim adsurgit fabrica titubante columna erigiturque iacens pariter domus et suus hospes, ipse iterum post se vivens, idem auctor et heres. qui redivivus ait se iudicis ante tribunal ductum damnandum, Martino orante reductum. Lupicini demum celerans dum praeterit agrum, conperit, heu, famulum crudeli funere raptum, elidendo suum fera per suspendia collum, accessitque ubi sic male pendula praeda iacebat, expulit hinc cunctos, solus solita arma requirens. incubuit super exanimis pallentia membra, et premit arca sacri hunc ne premat arca sepulchri. mox tamen ore precem ut viventis misit in aurem, mors pede versa retro praedam fugitiva reliquit evomuitque vorax avida de fauce rapinam. protinus exiluit lento conamine functi
Abbreviated transcription (Latin):
Insula frugis in ops pascens radicibus herbȩ
Ergouenenatum heleborum moxsumpsit abore
Incipit indemori qua uiuere credidit ȩscis
Sed graue uirus agens oratio sola fugauit
Etuiuente uiro intrase suamortuamorsest
ursus uthilariã redeundiest cessa facultas
AExcurrit ꝓperus sua postuestia iustus
Excipit hiccupidum cupiens &amatoramantem
Fitque monasterium pictaua commipius urbe
Iungitur indesacro caticuminus oredocendus
Atque absente uiro rapuit grauefunus amicum
Ensubito martinus ad est quidefuit absens
Ecce redit pi&as redit &simul arrasalutis
Ergo ubi conspexit genitũ defebrecada uer
Flet gemit accurrit do l& heiulat uriturangit
Conspiciensq fidem cella omnes iussit abire
Exclusitque foris foribus sineteste relictus
Fumsuꝑ algentis corpus prosternitur ardens
Iudicis exactor reuomant ut tartara functum
Intereageminis spatio remorante subhoris

Expanded text:
insula, frugis inops, pascens radicibus herbae. insula, frugis inops, pascens radicibus herbae. ergo venenatum helleborum mox sumpsit ab ore, incipit inde mori qua vivere credidit escis. sed grave virus agens oratio sola fugavit et vivente viro intra se sua mortua mors est. Rursus ut Hilario redeundi est cessa facultas, excurrit properus sua post vestigia iustus. excipit hic cupidum cupiens et amator amantem fitque monasterium Pictava comminus urbe. iungitur inde sacro catechumenus ore docendus, atque absente viro rapuit grave funus amicum. en subito Martinus adest qui defuit absens. ecce redit pietas, redit et simul arra salutis. ergo ubi conspexit gelidum de febre cadaver, flet gemit accurrit dolet heiulat uritur angit, concipiensque fidem cella omnes iussit abire exclusitque foris foribus, sine teste relictus; tum super algentis corpus prosternitur ardens, iudicis exactor, revomant ut Tartara functum. interea geminis spatio remorante sub horis
Abbreviated transcription (Latin):
Vberior nilo generoso sparsior histro
Cordis inundantis docilis ruetare fluenta
Fontibus ingenii sitientia pectora rorans
Menseuangelicibis bini plena libelli
Quattuororesuo manans noua fluminamundo
Ornatu mecclesiae pollens diadema coruscum
In membris xp̃i capitis uel ut infula fulgens
Pectore belligerans ad amantinos arte topazos
Aduirtuti sopus mens in concussa palestris
Cemimifer eloquiis radiantior orelapillis
doctor apostolicus uacuas ratione sophistas
Dogmateluce fide informans uir tute sequaces
Hostibus hic quoniã grauis insuperabilis ess&
Dicitur exilio qualonga seleucia tendit
Regis & auxilio petit hinc sua prȩmia miles
Cuius in abscessu errori uaga galliacedit
Etregiotitubat tanta seturre mouente
Hocubi piȩꝓpere martinus comperit inde
Constituit cellam subuertice mediolani
Expulitunde uirum tumauentius auctor iniquis
Hinc pius exuladit quagallinaria turg&

Expanded text:
uberior Nilo, generoso sparsior Histro, uberior Nilo, generoso sparsior Histro, cordis inundantis docilis ructare fluenta, fontibus ingenii sitientia pectora rorans, mens euangelici bis bini plena, libelli, quattuor ore suo manans nova flumina mundo, ornatum ecclesiae pollens, diadema coruscum, in membris Christi capitis velut infula fulgens, pectore belligerans, adamantinus arte topazos, ad virtutis opus mens inconcussa palaestris, gemmifer eloquiis, radiantior ore lapillis, doctor apostolicus vacuans ratione sophistas, dogmate luce fide informans virtute sequaces. hostibus hic quoniam gravis insuperabilis esset, ducitur exilio qua longa Seleucia tendit, regis et auxilio petit hinc sua praemia miles. cuius in abscessu errori vaga Gallia cedit et regio titubat tanta se turre movente. hoc ubi praepropere Martinus conperit inde, constituit cellam sub vertice Mediolani, expulit unde virum tum Auxentius auctor iniquus. Hinc pius exul adit qua Gallinaria turget
Abbreviated transcription (Latin):
Dogma sacri ligo quod fuderat arrius ore
Tempestategraui totũ populauerat orbem
Peagis illiricũ malenau fraga lingua natabat
Hiequoque coeperunt nasci noua proelia iusto
Fortior utfier& reparatis belliger armis
Aduirtutisopus ꝑmulta pericula crescens
Virpius ergo sagax fideique fidelis athleta
Sparsauenena heres reprimens dũ dimicathosti
Supplicis lacerus flagrisdatur urbe repulsus
Rempatris acgeniti xqualem uel sp̃s almi
Uimgenus & specimen uirtutem lum̃ honorem
Vnum uelletrium sua ꝑtormenta fatetur
Dulcumembrauiri peramara flagella cauantur
Etxp̃i iuuenem ueterata piacula ꝑiaculatorquent
Sed grauiorsit poenaleuis ꝑ nomenamantis
Etquia sũmus apex fideiuirtutis honoris
Hilarius famȩ radios iaculabat in orbem
Rite sacerdoti penetralia iuragubernans
Bucina terribilis tubalegis prȩcotonantis
Pulchriorelectro ter oocto ardentior auro

Expanded text:
Dogmaque sacrilego quod fuderat Arrius ore Dogmaque sacrilego quod fuderat Arrius ore tempestate gravi totum populaverat orbem: per magis Illyricum male naufraga lingua natabat. hinc quoque coeperunt nasci nova proelia iusto, fortior ut fieret reparatis belliger armis, ad virtutis opus per multa pericula crescens. vir pius ergo sagax fideique fidelis athleta, sparsa venena heresis reprimens dum dimicat hosti, suppliciis lacerus, flagris datus urbe repulsus. rem patris ac geniti aequalem vel spiritus almi, vim, genus et specimen, virtutem lumen honorem, unum velle trium sua per tormenta fatetur. dulcia membra viri per amara flagella cavantur et Christi iuvenem veterata piacula torquent. sed gravior fit poena levis per nomen amantis. Et quia summus apex fidei virtutis honoris Hilarius famae radios iaculabat in orbem rite sacerdoti penetralia iura gubernans, bucina terribilis, tuba legis, praeco Tonantis, pulchrior electro, ter cocto ardentior auro,
Abbreviated transcription (Latin):
Hincloca preteriens pulcherrima mediolani
Florea rura terens peramoena uirecta uiator
Obliuius occurrit uetus & temerarius hostis
Dentitus speciem humanȩ subimagine forme
Falsi loquax pereunte fide maledoctus in arte
Quod peteretur iter quȩrit cui comminus ille
Huc pro peranterefert quase ds̃ ireuo car&
Euiferus hostis ait quacumque accedere tendes
Tecũ ꝑgo nocens uota in contraria currens
Voceꝓphetali sẽscui ꝓtinus infit
Estmeus adiutor dñsmala nulla uerebor
Netimeam timidũ timorest ds̃ armatimentum
Tutus inaduersis gradior rectore superno
Insidiȩuia nulla pat& subtegmine diuo
Haecait & ualidi transfixus cuspide uerbi
Dȩmonabest sicumbra fugit quem xp̃sobumbrat
Intereamatrem gentili errore resoluens
Illa istum mundo hicillam generauit olimpo
Decrepitamq senẽ scõ fecit amne rena sci
Etimnelioresinu generant sua uiscera matrem

Expanded text:
Hinc loca praeteriens pulcherrima Mediolani, Hinc loca praeteriens pulcherrima Mediolani, florea rura terens per amoena virecta viator, obvius occurrit vetus et temerarius hostis, mentitus speciem humanae sub imagine formae. falsiloquax pereunte fide, male doctus in arte quod peteretur iter quaerit: cui comminus ille huc properare refert qua se deus ire vocaret. cui ferus hostis ait: 'quacumque accedere tendes tecum pergo nocens, vota in contraria currens'. voce prophetali sanctus cui protinus infit: 'est meus adiutor dominus, mala nulla verebor. ne timeam timidum, timor est deus arma timentum. tutus in adversis gradior rectore superno. insidiae via nulla patet sub tegmine divo'. haec ait, et validi transfixus cuspide verbi daemon abest. sic umbra fugit quem Christus obumbrat. Interea matrem gentili errore resolvens illa istum mundo, hic illam generavit Olympo decrepitamque senem sancto facit amne renasci et meliore sinu generant sua viscera matrem.
Abbreviated transcription (Latin):
Dostfera barbaries poͣter& cũ gallica claustra
Ac prope uangionũ premer& loca feruidus hostis
Militiȩ sc̃s cuncta emulumenta recusit
Hincsibi cesareas fremuit iulianus in iras
Imperat utclausum teneat custo dia iustum
Acueniente die primus ꝓperaret inagnien
Quotam̃ anteaciem sacer ire fatetur mermis
Cenerat ergo dies belli pacem expetit hostis
Atqueorante uno ceciditfuror omnibus armis
Innumeras que acies solus sine sanguine uicit
incloca latronũ incedens ratus ireperalpes
Vinctis post tergũ manibus deductus ab uno
Tempore sub mortis hostis compendia tractans
Credit latrodm̃ dũ predicat istecolendum
Etdare qui uoluit mortem capit oresalutem
Ducitur illeferoꝵ arelligione ligatus
Atquesuus predomartini praedafitultro
Quambonus illeisti sed pluspius hic fuit illi
Seruantur simul ille fide hicoorporẽ uiuens
Amboualent dumnemocadit sicuicit uterque

Expanded text:
Post fera barbaries peteret cum Gallica claustra Post fera barbaries peteret cum Gallica claustra ac prope Vangionum premeret loca fervidus hostis, militiae sanctus cuncta emolumenta recusat. hinc sibi Caesareas fremuit Iulianus in iras : imperat ut clausum teneat custodia iustum ac veniente die primus properaret in agmen; quo tamen ante aciem sacer ire fatetur inermis. venerat ergo dies belli: pacem expetit hostis atque orante uno cecidit furor omnibus armis innumerasque acies solus sine sanguine vicit. Hinc loca latronum incedens, ratus ire per Alpes, vinctis post tergum manibus deductus ab uno, tempore sub mortis hostis conpendia tractans. credit latro deum dum praedicat iste colendum, et dare qui voluit mortem capit ore salutem. ducitur ille ferox a religione ligatus atque suus praedo Martini praeda fit ultro. quam bonus ille isti, sed plus pius hic fuit illi. servantur simul, ille fide, hic corpore vivens; ambo valent, dum nemo cadit: sic vicit uterque.
Abbreviated transcription (Latin):
Noneg& illemeis tenebris quialuce coruscans
S alliacdsa pharus fulgorem exetendit adindos
Suipuer inteneris uix pubescentibus annis
Fngore subgelido terras crispante pruina
Cumundas tristis hienis freno glatule ligisse&
Etuaga libertas fluuiorum inclusalater&
Asperiore gelu dese sibi uincula nectens
Plusaqua frigidior tunica uestita rigoris
Occurrente igit᷑ portȩ ambienensis egeno
Qui sibi prestiterat clamidis partitur amictum
Et feruente fide membris algentibus offert
Frigoris iste capit partem capit ille teporis
Inter utrosq in opes partitur feruor & algor
Etnouamercandi fitnundina frigus &estus
Vnaquepaupertas satis est diuis aduobus
Hac seueste tam̃ tectũ obtulit ipsecreator
Martinique clamis texit uela mine xp̃m
N ulla augustorũ meruithunc uestis honorẽ
Militis albaclamis plus ÷ quãpurpura regis
Prima hȩc uirtutũ fuit arra & pignus amoris

Expanded text:
non eget ille meis tenebris, quia luce coruscans non eget ille meis tenebris, quia luce coruscans Gallica celsa pharus fulgorem extendit ad Indos. Qui puer in teneris vix pubescentibus annis frigore sub gelido terras crispante pruina, cum undas tristis hiems freno glaciale ligasset et vaga libertas fluviorum inclusa lateret asperiore gelu, de se sibi vincula nectens, plus aqua frigidior, tunica vestita rigoris: occurrenti igitur portae Ambianensis egeno, qui sibi restiterat, chlamydis partitur amictum et fervente fide membris algentibus offert. frigoris iste capit partem, capit ille teporis, inter utrosque inopes partitur fervor et algor et nova mercandi fit nundina frigus et aestus, unaque paupertas satis est divisa duobus. hac se veste tamen tectum obtulit ipse creator Martinique chlamys texit velamine Christum, nulla Augustorum meruit hunc vestis honorem: militis alba chlamys plus est quam purpura regis. prima haec virtutum fuit arra et pignus amoris.