comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ad̾o p̃dicta uideant᷑. p̃dicta aut̃ nõ illo sermone qui ẽ positus uisono uocis ad
declarandos motus intimos: ꝓpt̃ humane m̃tis inuolucra. ds enĩ nullo obstacu¬
lo ꝓ hiben pot̃. ab intellectu scĩaq omniumrer̃ lege diuina qͣm plato ineuitabilẽ

Expanded text:
quam a deo praedicta uideantur, praedicta autem non illo sermone qui est positus in sono uocis ad quam a deo praedicta uideantur, praedicta autem non illo sermone qui est positus in sono uocis ad declarandos motus intimos propter humanae mentis inuolucra deus enim nullo obstaculo prohiberi potest ab intellectu scientiaque omnium rerum, sed lege diui
Abbreviated transcription (Latin):
logi: quod ad dispositionẽ ptinet. ⁊ adumbratio. sermo uͭ: spẽi angustioris decet de¬
niq hoc ingeñe orationis: archanoꝵ int̾ptatio fabulosa. nichil gꝰ intuenient᷑ fa¬
cit auctor. quod opificẽ dm̃ inducit concionantẽ sanctientẽq ase genttis que ob¬
seruari uelled: multis rationib. pͥmo recreationis lengentiũ causa. Qiuppe res
difficilis. lepido sermone condita: facilius adintima m̃tis admittit᷑. Deide in opi-¬
natȩ allocutionis uarietas nuta religionis. raptis animis ad imaginẽ contionantis:
p̃sentẽ laborẽ sentiri nõsinit. tum ĩmutatio magistĩi nouo instituto oꝑis exordio
nouas uires excitat audientes. offendit᷑ siquid & deficit omnis auditor: Aduer¬
sum molestiã uniformis eloquii. porro ardentior fit: cum noue spesnen. disposttio¬
nis ostendit᷑. ħ loco dogiata cẽ sua studiose asserit: nõ ut tã ase iuenta

Expanded text:
logi, quod ad dispositionem pertinet, adumbratio, sermo uero speciei augustioris. Decet delogi, quod ad dispositionem pertinet, adumbratio, sermo uero speciei augustioris. Decet denique hoc in genere orationis arcanorum interpretatio fabulosa. Nihil ergo inconuenienter facit auctor, quod opificem deum inducit contionantem sancientemque a se genitis quae obseruari uellet, multis rationibus: primo recreationis legentium causa, quippe res difficilis lepido sermone condita facilius ad intima mentis admittitur; deinde inopinatae allocutionis uarietas mixta religioni raptis animis ad imaginem contionantis praesentem laborem sentiri non sinit; tum immutatio magisterii nouo instituto operis exordio nouas uires excitat audientis, siquidem et deficit omnis auditor aduersum molestiam uniformis eloquii, porro attentior fit, cum nouae spes dispositionis ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
lium gñatoꝵ ꝙ opinatrix ẽ. eui prudentie uocabulũ congruit. Utrãq porro hanc
amme potentiã: a summo ⁊ intelligibili d̾o. dicit uniũsi corpis mundi sensili uide¬
licet anme datã. Cetãs ratione carentes ⁊ occiduas anime portiones. idẽ apetitũ
sensuũ. locularẽ motuũ qͣꝙ corpora nutriunt᷑ totumq corpus: ussu ⁊ ordinatione
archetecti dei ageneratis ab ip̃o potestatib assignata eẽt mortalib ꝓptẽa ne hec¬
cẽ ab opifice ⁊ intelligibili d̾o forent: uniꝰ cẽ fortune omnia. immortalibꝰꝙ eristentib cũ¬
ctis nullo existente. mortali semine: cdaudicaret uniũsitatis ꝑfectio. eum inexemplani.
hẽ intelligibili mundo. inferioris natẽ semina intelligibilit̃ extent. U ideamus
nunc sermonis tertũ. Dũ deoꝵ quors opifec idẽ patqs ego. didragiatica ẽ dia-¬

Expanded text:
lium generatorumque opinatrix est, cui prudentiae uocabulum congruit. Vtramque porro hanc lium generatorumque opinatrix est, cui prudentiae uocabulum congruit. Vtramque porro hanc animae potentiam a summo et intellegibili deo dicit uniuersi corporis, mundi sensilis uidelicet, animae datam, ceteras ratione carentes et occiduas animae portiones, id est appetitum sensuum, locularem motum, quaque corpora nutriuntur totumque corpus, iussu et ordinatione architecti dei a generatis ab ipso potestatibus assignata esse mortalibus propterea ne ab opifice et intellegibili deo forent, unius essent fortunae omnia immortalibusque existentibus cunctis nullo existente mortali semine claudicaret uniuersitatis perfectio, cum in exemplari, hoc est intellegibili mundo, inferioris naturae semina intellegibiliter extent. Videamus nunc sermonis textum. «Di deorum, quorum opifex idem paterque ego». Dramatica est dia
Abbreviated transcription (Latin):
politia tẏranni aninã facit ex cruciare post mottẽ ab ultorib. Ex qͦ apparet aliã
ẽẽ anuimã aliũ demonẽ. Aquid̾ qd̾ cruciat᷑ uitẽ qd̾ cruciat diũsa eẽ neceẽ sit. qd̾ꝙ opi¬
fer ds ante demonas iustituit. qͣm nr̃as amimas creauit. qd̾ꝙ has indigere auxi¬
lio demonũ illos his uoluerit p̃bere tutelam. qͣsdã tñ aninas que uitã eximie
ꝑ trmã in corporationẽ egeruit iuitutis m̃ito aerĩs ł̃ cẽ etheriis plagis consecran pu.¬
tat: a necessitate incorꝑationis immunes. Hactenus de natura demonũ. deiide
de mortalium geñe disserit. ac pͥmo de om̃inib eoꝵsꝙ ip̃oꝵs seru iurili rationabi¬
lẽ partẽ anime dupplici uirtute p̃ditã docens. altã que contemplat᷑ eand̾ semꝑ⁊
unmutabilẽq naturã exqͣ intentione m̃tis conualescit sapĩa. altã itẽ que mutabi¬

Expanded text:
Politia tyranni animam facit excruciari post mortem ab ultoribus, ex quo apparet aliam Politia tyranni animam facit excruciari post mortem ab ultoribus, ex quo apparet aliam esse animam, alium daemonem, siquidem quod cruciatur et item quod cruciat diuersa esse necesse sit, quodque opifex deus ante daemonas instituit quam nostras animas creauit quodque has indigere auxilio daemonum, illos his uoluerit praebere tutelam. Quasdam tamen animas quae uitam eximie per trinam incorporationem egerint uirtutis merito aereis uel etiam aethereis plagis consecrari putat a necessitate incorporationis immunes. Hactenus de natura daemonum. Deinde de mortalium genere disserit, ac primo de hominibus eorumque ipsorum sexu uirili, rationabilem partem animae duplici uirtute praeditam docens: alteram quae contemplatur eandem semper immutabilemque naturam, ex qua intentione mentis conualescit sapientia, alteram item quae mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
formas ind ⁊c̃ uunt᷑. obesi corꝑis illuiaẽ trahentes. sepe cẽ scelerum umpietatis
ultores uixta iusticie diuine sanctionẽ. Ultro cẽ plerumq ledunt. ⁊ angunt᷑ enim
ex uicinia tr̃e tr̃eua libidine: ħnt ꝙ nuiam cum silua communionẽ. qm malignã
animam uetes uocabant. hos quidã ⁊ huuismi demonas ꝓprie uocant desertores an¬
gleos quib nulla q̃stio referenda ẽ suꝑ nomine. Pleriq tam̃ explatonis magistĩo.
demonas putant animas corporeo nuñe lib̃atas: laudabiliũ quid̃ uiroꝵ ethere¬
os demonas. inpboꝵ uͦ nocentes. easõq animas anno demũ nullesimo terrenum
corpus resum̃e. emꝑoboclesq nõ alit̃ longeuus demonas fieri has animas putat.
pythagoras cẽ insius aureis uersib Corpore deposito: cum libet ad ethem ꝑgens: eua¬
des hominẽ: factꝰ ds etheris almi. quib plato consentire minune uidet᷑. cum ĩ

Expanded text:
formas induuntur obesi corporis illuuiem trahentes, saepe etiam scelerum et impietatis formas induuntur obesi corporis illuuiem trahentes, saepe etiam scelerum et impietatis ultores iuxta iustitiae diuinae sanctionem. Vltro etiam plerumque laedunt; tanguntur enim ex uicinia terrae terrena libidine habentque nimiam cum silua communionem, quam malignam animam ueteres uocabant. Hos quidam et huius modi daemonas proprie uocant desertores angelos; quibus nulla quaestio referenda est super nomine. Plerique tamen ex Platonis magisterio daemonas putant animas corporeo munere liberatas, laudabilium quoque uirorum aethereos daemonas, improborum uero nocentes, easdemque animas anno demum millesimo terrenum corpus resumere, Empedoclesque non aliter longaeuos daemonas fieri has animas putat, Pythagoras etiam in suis Aureis uersibus: Corpore deposito cum liber ad aethera perges, euades hominem factus deus aetheris almi. Quibus Plato consentire minime uidetur, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
ethereũ. diligentiã hominib imꝑtieus. animal quid̃ qͥa ẽ animna uitens corpore. ratio¬
nabile ũ: quia prudens. Immortale porro: quia nõ mutat corpus aluid ex alio. s eod̾ sẽꝑ
utitur: patibile ũ: ꝓptẽa quia consulit. neq enĩ dilectꝰ haberi pot̃. sine affectus ꝑpessiõe
E theriũ itẽ ex loco ł ex q̃litate corꝑis cognominatũ. Diligentiã uͦ hominib imꝑtiens. ꝓpt̃
d̾i uoluntatẽ qui custodes dedit. Ead̾ hec erit diffinitio aeriĩ ꝙͦ demonis. nisi qs ħ
in aere mansitat. ⁊ qͣnto ẽ tr̃e ꝓpinqͥuior: eo passioni affectꝰ accomodatior. Reliqͥ
demones: neq ita ꝓbabiles. neq ita commodi. nec inuisibiles semꝑ. s int̃dum contempla¬
biles. cum ueu indiũsas conuertunt᷑ figuras: exanguiũ ꝙͦ simulacroꝵ umbraticas

Expanded text:
aethereum, diligentiam hominibus impertiens». «Anima» quidem quia est anima corpore utens; «ratioaethereum, diligentiam hominibus impertiens». «Anima» quidem quia est anima corpore utens; «rationabile» uero quia prudens; «immortale» porro quia non mutat corpus aliud ex alio, sed eodem semper utitur; «patibile» uero propterea quia consulit, neque enim dilectus haberi potest sine affectus perpessione; «aethereum» item ex loco uel ex qualitate corporis cognominatum; «diligentiam» uero «hominibus impertiens» propter dei uoluntatem qui custodes dedit. Eadem haec erit definitio aerei quoque daemonis, nisi quod hic in aere mansitat et, quanto est terrae propinquior, eo passioni affectus accomodatior. Reliqui daemones neque ita probabiles neque ita commodi nec inuisibiles semper, sed interdum contemplabiles, cum in diuersas conuertuntur figuras. Exsanguium quoque simulacrorum umbraticas
Abbreviated transcription (Latin):
curantib quȩ potestates ȩxherĩ aeriiꝙ sunt demones. remoto uisu nĩo ⁊ cetĩs sensib qͥa cor¬
pora scõꝵs neq tantũ ignis hñt ut suit ꝑspicua neq tantũ tr̃e ut soliditas eors tactui teni¬
tat᷑: totaq eorum compago ex ehteris serenitate ⁊ aeris liquore conexa: indissolubilem
coaugmentauit suꝑficiẽ. Ex qͦ nõnulli regionẽ hanc nr̃am. ã. ã. ñ. m̃ito quod sit aides
hocẽ obscura: cognominatã putant. multos porro ẽẽ demonas: oẽ esiodo placet. Ait
enĩ ter eoꝵ eẽ decẽ milia: eos ꝙ ẽẽ taminobsequio di qͣm intutela mortalium. non
certã summã conficiẽs nium̃i eoꝵ: s uixta ũi pleni num̃i triũ multiplicans decem
milia. Ent gͦ diffinitio talis demonis. demonẽ animal rationabile immortale. patibile

Expanded text:
curantibus. Quae potestates aetherei aereique sunt daemones, remoti a uisu nostro et ceteris sensibus, quia corcurantibus. Quae potestates aetherei aereique sunt daemones, remoti a uisu nostro et ceteris sensibus, quia corpora eorum neque tantum ignis habent ut sint perspicua, neque tantum terrae ut soliditas eorum tactui renitatur; totaque eorum compago ex aetheris serenitate et aeris liquore conexa indissolubilem coagmentauit superficiem; ex quo non nulli regionem hanc nostram Ἀίδην merito, quod sit aides, hoc est obscura, cognominatam putant. Multos porro esse daemonas etiam Hesiodo placet. Ait enim ter esse eorum decem milia eosque esse tam in obsequio dei quam in tutela mortalium, non certam summam conficiens numeri eorum, sed iuxta uim pleni numeri trium multiplicans decem milia. Erit ergo definitio daemonis talis: «Daemon est animal rationabile, immortale, patibile,
Abbreviated transcription (Latin):
creator ominium ⁊ ꝯseruator d̾s uolens eẽ hominum gñs ꝑfecit his ꝑ quos recte¬
regerent᷑ angłos. siue demonas. nec uos terteat. nom̃ ꝓ nuscue bonis umꝓbis.
usnr patã penes grecos loquendi consuetudinẽ: tam sc̃ sunt demones qͣm polluti ⁊ infeca
de quib morerit aptior disputandi locꝰ. N unc deeogeñe sit sermo: qd̾ ait plato aminira¬
bili quadã ẽẽ prudentia. memoriaq ⁊ docilitate felici. qd̾ omina sciat cogitationesq
hominum itt̾spiciat. ⁊ bonis quid̾ exume delectet᷑ imꝓbos oderit contingente se tristi¬
cia. que nascit᷑ ex odio displicentis. solus quippe ds̃. ut pote plene ꝑfecteq duiuitatis. neq
tristritia neq uoluptate contingit᷑. Cunctisgͦ celi regionib sortitis: demonas inqͥlino agi
mutuos cõmeatꝰ mediam mundi sedem incolentib potestatib obsequiũ celo p̃bentib cẽ t̾rena

Expanded text:
creator omnium et conseruator dcreator omnium et conseruator d angelos siue daemonas. Nec nos terreat nomen promisce bonis et improbis usurpatam penes Graecos loquendi consuetudinem tam sancti sunt daemones quam polluti et infecti. De quibus mox erit aptior disputandi locus; nunc de eo genere sit sermo quod ait Plato admirabili quadam esse prudentia memoriaque et docilitate felici, quod omnia sciat cogitationesque hominum introspiciat et bonis quidem eximie delectetur, improbos oderit contingente se tristitia quae nascitur ex odio displicentis — solus quippe deus, utpote plenae perfectaeque diuinitatis, neque tristitia neque uoluptate contingitur. Cunctis ergo caeli regionibus sortitis daemonas inquilinos agi mutuos commeatus mediam mundi sedem incolentibus potestatibus obsequium caelo praebentibus, etiam terrena
Abbreviated transcription (Latin):
citate. reb quidem diuinis obsequi nauantes sumina sap̃ia. humanis uͦ prudent
opitulantes. Id̾ q speculatores ⁊ erecutores demones opinor tanꝙͣ demonis dicai.
demonas poro: g̾ci socios omnium rer̃ nuncupant. qͦs quid̃ ꝑfectos sensili mundo.
pͥmo quid̾ uicẽ imitari aliqͣm putandum. Ut enĩ d̾s uxta angelum: sic angls
iurta hominẽ. Dehinc qd̾ usui nob suit: int̃pretantes inuntiantes dõ nr̃as p̃ces: ⁊ tẽ
hominib d̾i uoluntatẽ intimantes. illi nr̃am indigentiam porio adnos diuinamo¬
ꝑem deferentes. qͣm ob causam appellati augeli: obassiduũ officiũ nuntiandi. ⁊̃es¬
tis ẽ huuis beneficĩ cuncta gcia omne latiũ. om̃isq barbana gratulationesꝙ po¬
puloꝵ libris conditis ad memoriam ꝑpetuitatis. Indiget qutippe nata gen̾us huma¬
ni nimium inbecilla: suffiagio melioris prestantiorisq nature. quam obcausã

Expanded text:
citate, rebus quidem diuinis obsequium nauantes summa sapientia, humanis uero prudenter citate, rebus quidem diuinis obsequium nauantes summa sapientia, humanis uero prudenter opitulantes idemque speculatores et executores, daemones, opinor, tamquam daëmones dicti; daëmonas porro Graeci scios rerum omnium nuncupant. Quos quidem praefectos sensili mundo primo quidem uicem imitari aliquam putandum — ut enim deus iuxta angelum, sic angelus iuxta hominem —, dehinc quod usui nobis sint interpretantes et nuntiantes deo nostras preces et item hominibus dei uoluntatem intimantes, illi nostram indigentiam, porro ad nos diuinam opem deferentes; quam ob causam appellati angeli ob assiduum officium nuntiandi. Testis est huius beneficii cuncta Graecia omne Latium omnisque Barbaria gratulationesque populorum libris conditis ad memoriam perpetuitatis. Indiget quippe natura generis humani nimium imbecilla suffragio melioris praestantiorisque naturae. Quam ob causam
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃is matĩis medietates. que int̃posite totr mundi corpꝰ continuant iuigit᷑. suntq int̾
ignẽ itĩam due medietates aeris ⁊ aque que medie tangunt cõnectuntq extimos
linites: sic cumsit immortale animal umpatibile. id̾ꝙ rationale. qd̾ celeste dr̃. ex¬
istente ttẽ alio mortali passionibq obnoxio scł geñe nr̃o: necẽe ẽ aliqs̾ gñs me¬
dium fore. qd tam celestis qͣm t̾r̃ene nate sit particeps: idq ⁊ mortale ẽẽ ⁊obnoriũ
passioni. Talis porro natura demonum ẽ opmor: hñs cum diuinitate consortum ꝓp¬
t̃ immortalitatẽ. habens cẽ cũ occidius cognationẽ. qd ẽ patibile. tec immune apa¬
ssionib cuiꝰ affectus nobis ꝙͦ consulit. huiꝰ porro gn̾is ẽ illud ethereum qd̾ in seo
loco commemorauimus positũ: qͦs hebrei uocant scõs angelos. stareq eos dicunt

Expanded text:
in ipsis materiis medietates, quae interpositae totius mundi corpus continuant iugiter, suntque inter in ipsis materiis medietates, quae interpositae totius mundi corpus continuant iugiter, suntque inter ignem et terram duae medietates aeris et aquae, quae mediae tangunt conectuntque extimos limites, sic, cum sit immortale animal et impatibile idemque rationabile, quod caeleste dicitur, existente item alio mortali passionibusque obnoxio, genere nostro, necesse est aliquod genus medium fore, quod tam caelestis quam terrenae naturae sit particeps, idque et immortale esse et obnoxium passioni. Talis porro natura daemonum est, opinor, habens cum diuinitate consortium propter immortalitatem, habens etiam cum occiduis cognationem, quia est patibile nec immune a passionibus, cuius affectus nobis quoque consulit. Huius porro generis est illud aethereum, quod in secundo loco commemorauimus positum, quos Hebraei uocant sanctos angelos stareque eos dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
nequis mundi locus desert᷑ reluiq̃t᷑ e enĩ ẽ absurdum hominesquis imã mundi regionẽ
in habitantes: fragili corpe. animo cum amentia ⁊ sinẽ sincerttate pleno penitudinis.
obinconstantiam commotionũ suar. alias. aliic. atqr aliis placentib rationabilesa¬
nimantes putari. stellas uͦ prudentis nat̾ẽ ob etuam actuum suoꝵ constantiã nulli pe¬
nitudinẽ obuorias. puro minimeq dissolubili corpore. ut pote extimas ignis cuncta ã¬
bientis regiones incolant. sine animo fore. carere oẽ utta pittare. Cuiquis rei ebreors
tempoꝵ. annoꝵ ꝙ signa. indicia ꝙͦ futuroꝵs prouentuũ. que cuncta certe. tã moda¬
temporanũ uͦ ⁊ occiduũ passiomq obnoriũ. tr̃enum: necẽ ẽ cẽ ẽẽ int̃ ħ duo medie¬
tatẽ aliqͣm cõnectentẽ extimos limites. sic̃ in armonia uidemꝰ umip̃o mundo. St enĩsũt

Expanded text:
ne quis mundi locus desertus relinquatur. Etenim est absurdum homines quidem imam mundi regionem ne quis mundi locus desertus relinquatur. Etenim est absurdum homines quidem imam mundi regionem inhabitantes fragili corpore, animo cum amentia et sine sinceritate pleno paenitudinis ob inconstantiam commotionum suarum, alias aliis atque aliis placentibus, rationabiles animantes putari; stellas uero prudentis naturae ob aeternam actuum suorum constantiam nulli paenitudini obnoxias, puro minimeque dissolubili corpore, utpote quae extimas ignis cuncta ambientis regiones incolant, sine anima fore, carere etiam uita putare. Cui quidem rei Hebratemporum annorumque signa, indicia quoque futurorum prouentuum. Quae cuncta tam moderatemporarium uero et occiduum passionique obnoxium terrenum, necesse est esse inter haec duo medietatem
Abbreviated transcription (Latin):
it. os tñ oportet isinõusꝙ q̃q: uerã eoꝵ breuit̃ explicare rationẽ. que ẽ huiusm̃t.
qu̾inq regiones uł locos. id̾ plato eẽ dicit. inmundo capaces animalium h̃ntes aliqͣntã
int̾̃ se diffrãm ⁊ posiõnẽ ob diffr̃am corpoꝵ que inhabitant eos d̾ locos. summus ẽ locus
ait. iguis sereni. huic ꝓprimum ethereum. Cuiꝰ corpus ẽẽ ignẽ eque. s aliqͣnto crassio¬
rẽ quam ẽ altior ille celestis. Dehinc aeris: post humecte sub̃e qͣm g̾ti ygranusian
appellant. que humecta suba aer ẽ crassior: ut sit aer. iste qͦ homines aspirant. unꝰ
celestis maximus: quippe qui omnia infra complexum suum redigat. breuissimus
tĩȩ: quia cetĩs omnib corporib ambit᷑. Iuxtaq rationẽ continui competentis cetĩ
ẽ cẽ cetõs locos regionesq uiteriectas plenas eẽ rationabilib animalib existimari:

Expanded text:
it, nos tamen oportet, etsi non usque quaque, ueram eorum breuiter explicare rationem, quae est huius modi. it, nos tamen oportet, etsi non usque quaque, ueram eorum breuiter explicare rationem, quae est huius modi. Quinque regiones uel locos idem Plato esse dicit in mundo capaces animalium, habentes aliquam inter se differentiam positionum ob differentiam corporum quae inhabitent eosdem locos. Summum enim esse locum ait ignis sereni, huic proximum aethereum, cuius corpus esse ignem aeque, sed aliquanto crassiorem quam est altior ille caelestis, dehinc aeris, post humectae substantiae, quam Graeci hygran usian appellant, quae humecta substantia aer est crassior, ut sit aer iste quem homines spirant, imus inuenitur: caelestis maximus, quippe qui omnia intra complexum suum redigat, breuissimus terrae, quia ceteris omnibus corporibus ambitur, iuxtaque rationem continui competentis ceteriest etiam ceteros locos regionesque interiectas plenas esse rationabilibus animalibus existimari,
Abbreviated transcription (Latin):
manant. auxiliantib atꝙ oꝑantib tam potentiĩs qͣm rationib hec ip̃a que auxiliant᷑ dẽs
eristimasse: ꝓptẽa quodrudib animis nõdũ sedisset u̾i di sciscitatio. erant enum pastores ⁊
siluicedi. cetĩꝙ huu̾mͦ sine studiis humanitatis: quos cladis publice suꝑstites fecerat opo¬
tuna habitatio. extempestatũ atꝙ illuonis incommnodo. Que poetȩ postea blandientes
reconͥitis nominib exornauerunt: usq ad̾o ut ẽ uitiosas hominũ illecebras turpi¬
ssimosq actus. deos cognominarent. obnoxios passioni. Itaq factum ẽ. ut ꝓ gr̃a que
ab hominub debet᷑ duune ꝓuid̾ntie origo ⁊ ortus sacrilegio panderet᷑. Cuiꝰ erroris opino
creuit inconsultors hominũ uanitate. hec adp̾sens plato qͥd de demonũ genere disseru¬

Expanded text:
manant auxiliantibus atque operantibus tam potentiis quam rationibus, haec ipsa quae auxiliantur deos manant auxiliantibus atque operantibus tam potentiis quam rationibus, haec ipsa quae auxiliantur deos existimasse, propterea quod rudibus animis nondum insedisset ueri dei sciscitatio. Erant enim pastores et siluicaedi ceterique huius modi sine studiis humanitatis, quos cladis publicae superstites fecerat opportuna habitatio ex tempestatum atque illuuionis incommodo. Quae poetae postea blandientes reconditis nominibus exornauerunt, usque adeo ut etiam uitiosas hominum illecebras turpissimosque actus deos cognominarent obnoxios passioni. Itaque factum ut pro gratia, quae ab hominibus debetur diuinae prouidentiae, origo et ortus sacrilegio panderetur; cuius erroris opinio creuit inconsultorum hominum uanitate. Haec ad praesens Plato quidem de daemonum genere disseru
Abbreviated transcription (Latin):
mens es uiatat᷑. Ide tamẽ breuit̃ ⁊ stactim de hisꝑorestatib qui dis puttant̃ locutuis.
m̃ teb redule mage. qͣm psuadent᷑ ⁊ ꝓbabilit̃ ostendit. oportẽ credulitatẽ omnesdloo¬
truras p̃cedere: marime cum nõ quoꝵ lib fi magnaꝵ ⁊ aꝓpe diuinoꝵ uirors sit asser
tio Demiq nõ frustra de pythagora dictum: ip̃m dicere. ꝓꝑtẽaꝙ ult᷑ queri nõoporte.
Gͦ inquit neq ꝓbationes semꝑ adhibende nec ꝑsuadens assertio: his que dñr apriscis.
aiuna quadã sap̃ia p̃aitis. simul exponit ea que orpheus ⁊ linus. ⁊ museus de duuui¬
nis potestatib uaticinati sunt. nõ qͦ delectaret᷑ aut cpederet᷑ s qd tanta ẽet auctoritas
uaticmantiũ. ut his asseuerantib partĩ credi non oportẽt. Atũ meo libro qui philosoꝑhus
inseribit᷑. sumna diligentia p̃cipuaꝙ cura omnes exequit᷑ huiusm̃i questiones. pͥscoꝵ oiũ
gñs. om̃a que adusum hominum uiteq agende. facultatẽ diuno consilio ꝓ uidentiaꝙ de¬

Expanded text:
Idem tamen breuiter et strictim de his potestatibus quae dii putantur locutus, et de huius modi rebus, credule mage quam persuadenter et probabiliter ostendit oportere «credulitatem» omnes doctrinas praecedere, maxime cum non quorumlibet sed magnorum et prope «diuinorum» uiro dictum «ipsum dicere» proptereaque ultra quaeri non oportere. Ergo, inquit, neque probationes semper adhibendae nec persuadens assertio his quae dicuntur a priscis diuina quadam sapientia praeditis. Simul exponit ea quae Orpheus et Linus et Musaeus de diuinis potestatibus uaticinati sunt, non quo delectaretur aut crederet, sed quod tanta esset auctoritas uaticinantium ut his asseuerantibus parcius credi non oporteret. At uero in eo libro qui Philosophus inscribitur summa diligentia praecipuaque cura omnes exequitur huius modi quaestiones: priscorum hominum genus omnia quae ad usum hominum uitaeque agendae facultatem diuino consilio prouidentiaque de
Abbreviated transcription (Latin):
contractib tempantieq negotiĩo. ⁊ incet̾arũ iuitutum obseruãtia uire laudam̃. Siqͥ¬
at iurtus liba ẽ. contiaq agentes rep̃henlim̃: quia dare oꝑam ut peccemꝰ existimam̃.
Dicunt porro nõ spontanea ẽẽ delicta: id̃o qd̾ omnis anima particeps duinitatis
naturali appetitu bonum semꝑ expetit. Eirat tñ aligͣndo: ĩuidicio bouoꝵs ima

Expanded text:
contractibus temperantiaeque negotiis et in ceterarum uirtutum obseruantia iure laudamur, siqucontractibus temperantiaeque negotiis et in ceterarum uirtutum obseruantia iure laudamur, siquidem uirtus libera est, contraque agentes reprehendimur, quod dare operam ut peccemus existimamur. Dicunt porro non spontanea esse delicta, ideo quod omnis anima particeps diuinitatis naturali appetitu bonum quidem semper expetit, errat tamen aliquando in iudicio bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
gus posta. Necenĩ possunt alit et̃ qͣm ẽ naturaeoꝵ. Ip̃a tn inutrãq partẽ possibilia
suit poti q̃m uecessitatib subugata. N ongͥ ẽ dubia ex untio tigide disposita atꝙ de¬
creta suit: nisi forte id ip̃m qd̾ inc̾ta ẽẽt et exancipiti euentu pend̾e debeant. quare
litiam p̃pond̾et. ꝙ inde ut corpꝰ mͦ sospitati m egritudini ꝓrimũ. fixum ꝑlane ẽ ⁊de
etetum. ex origine quis porro malis sit fututus aut bonus. neꝙ decietũ neꝙ imꝑatũ.
ꝓptẽaq leges. magistĩa. delibationes exortationes. reuocationes. institutio. nutrũtoꝵ
ct̃a obseniatio. laus. uitupatio. queq his simulant᷑: qͥa recte iuuendi optio penes nos ẽ
uidicium uoluntas. consens p̃paratio. electio. declinatio: aliaũ diuitie. głie. spẽs.
fortitioo. ⁊ cetã que potiꝰ obtare possum᷑ꝰ q̃m uindicare: recte dĩ: si quis forte uelit q̃
sunt p̃sumit aliena. Deniꝙ nullus laudat᷑ obadeptionẽ secundoꝵ que in homius

Expanded text:
ipsa tamen in utramque partem possibilia sunt potius quam necessitatibus subiugata. Non ergo etiam dubia ex initio rigide disposita atque decreta sunt, nisi forte id ipsum quod incerta esse et ex ancipiti euentu pendere debeant. Quare litiam praeponderet perinde ut corpus modo sospitati modo aegritudini proximum, fixum plane est et decretum ex origine. Quis porro malus sit futurus aut bonus, neque decretum neque imperatum, proptereaque leges, magisteria, deliberationes, exhortationes, reuocationes, institutiones, nutrimentorum certa obseruatio, laus, uituperatio, quaeque his simulantur, quia recte uiuendi optio penes nos estiudicium, uoluntas, consensus, praeparatio, electio, declinatio; aliena uero diuitiae gloria, species, fortitudo, ceteraque quae potius optare possumus quam uindicare, recte dicitur, si quis forte uelit quae s
Abbreviated transcription (Latin):
luteq ĩdẽ ꝓ curando qd̾ ẽ ꝓꝑriũ mintꝰ animarum. heo aut̃ urrũꝙ nõ ẽ sine
inolentia. qm̃ nec animȩ uoluntate ꝓpria inuicia recidebant neo corꝑib placebat
natales indigentias ferre ac sustiũe pacient̃ ut pote q̃ natẽ sue dispositionẽ dissiꝑa¬
tionẽq fertent. Contingebat aut̃ ut totũ animal moueret᷑ p̃cipiti tam̃ ⁊ in ordi
mouet̾ copꝰ ex quib ⁊ anmalia constant: tinotꝰ cors E ceprsus hec omina spectant es
ut concipiat᷑ anine uiteq pucrilis amentia. Quoq mͦsens: excittt̃. omnib ammali¬
d scałm natutam coꝵ sot illimot familiares sunt. Est qtuppe inhis ignis. cuiis

Expanded text:
lutemque isdem procurando, quod est proprium munus animarum. Hoc autem utrumque non est sine lutemque isdem procurando, quod est proprium munus animarum. Hoc autem utrumque non est sine uiolentia, quoniam nec animae uoluntate propria in uitia recidebant nec corporibus placebat naturales indigentias ferre ac sustinere patienter, utpote quae naturae suae dissolutionem dissipationemque ferrent. Contingebat ergo, «ut totumouetur corpus, ex quibus et animalia constant et motus eorum; et prorsus haec omnia spectant eo ut concipiatur animae uitae puerilis amentia quoque modo sensus excitetur omnibus animalibus secundum naturam eorum. Sex illi motus familiares sunt; est quippe in his ignis, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
concatenationẽq dicit eẽ. unminutis solidisq corpusculis q̃ gomphos cognominat. ta
lig himan conpis eredificationi et̃ne animȩ duos cͥcuitꝰ addidisse dicit dm̃ qui
tentat᷑ iuigore. Irriguum porro fluidumq corpꝰ uocat obp̃dictas. egestionis ⁊i era¬
turatioĩs uices. Circuitꝰ porr inquit ut torrenti rapido defluoꝙ obligati. Torrẽ¬
tem uocat siluam corporeã ꝓptẽa qd defluere nõdesinit neq umꝗͣ maneat incer¬
ta ⁊instabili constantia necteneat᷑. Animas ait corꝑa nõ tenuisse. nec uꝰ ip̃as a
corporib potiusse cohiben. Qr̃ amme: corporanõ regebant. qi nutui suo iue¬
lut refrenationi ꝓ arbitio corpora tunc nõ obseq̃bant᷑. Anime uͦ acorporib de¬
mũ nõ tenebant᷑ quippe cumip̃a corꝑa ambitu anime circuntteñent᷑: ⁊ sine cõ¬
ploxi eius mor cliscparent᷑. S uiferebant inquit ⁊ inuicẽ inferebant̃. Fere¬
bant̃ quid̃ ad iuitia cogente indigentia corꝑis: ferebant uͦ ead̾ corꝑa uitamsa¬

Expanded text:
concatenationemque dicit esse in minutis solidisque corpusculis, quae gomphos cognominat. Tali igitur humani corporis exaedificatione aeternae animae duos circuitus addidisse dicit deum; qutentatur uigore. «Inriguum» porro «fluidumque corpus» uocat ob praedictas egestionis et exsaturationis uices. «Circuitus porro, inquit, ut torrenti rapido defluoque obligati». Torrentem uocat siluam corpoream propterea quod fluere non desinat neque umquam maneat in certa et in stabili constantia nec teneatur. Animas ait corpora non tenuisse nec uero ipsas a corporibus potuisse cohiberi. Quare animae corpora non regebant? Quia nutui suo et uelut refrenationi pro arbitrio corpora tunc non obsequebantur. Animae porro a corporibus demum non tenebantur, quippe cum ipsa corpora ambitu animae circumtplexu eius mox dissiparentur. «Sed ui ferebant, inquit, et inuicem ui ferebantur»: ferebantur quidem ad uitia cogente indigentia corporis, ferebant uero eadem corpora uitam sa
Abbreviated transcription (Latin):
tĩtum nõ mͦ claroꝵs uiroꝵs. s aliors ꝙͦ animaliũ ⁊ pecoꝵ bello necessarioꝵ extitisse.¬
qͦ quid sumpto: ceta poetica licentia finxit. Est ꝙͦ. alia sanctior. ⁊ uenerabilior his¬
toria. que ꝑhiboe ortustelle cuiusdã. nõ morbos mortesq denuntiatas. s descensũ
di. uenerabilis ad humana conseruationis rer̃ mortalium gr̃a. Quam stellam cum
nocturuo itinere susperissent. caldeoꝵ ꝓfecto sapientes uiri: unconsid̾atiõe terũ
celestiũ. satis exercitati: quesisse dicunt̃ recentẽ ortum dĩ. reꝑtaq illa maiesta¬
te puerdi: ueneratos es̃ ⁊ uota tantoõo conuenientia nuncupase. Quetibi multo mele st
comꝑtaqm cetis. At ũ natẽ demonũ ꝑrestare rationẽ: mauisopusẽ cdict. qͣm ferre uale¬

Expanded text:
teritum non modo clarorum uirorum sed aliorteritum non modo clarorum uirorum sed aliorio cetera poetica licentia finxit. Est quoque alia sanctior et uenerabilior historia, quae perhibet ortu stellae cuiusdam non morbos mortesque denuntiatas sed descensum dei uenerabilis ad humanae conseruationis rerumque mortalium gratiam. Quam stellam cum nocturno itinere suspexissent Chaldaeorum profecto sapientes uiri et in consideratione rerum caelestium satis exercitati, quaesisse dicuntur recentem ortum dei repertaque illa maiestate puerili ueneratos esse et uota tanto deo conuenientia nuncupasse. Quae tibi multo melius sunt comperta quam ceteris. At uero naturae daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
sig̃ationẽ uͦ ꝑtinere adeos qui de his reb ratiotinari possunt putat. Ex qͦ intelligi
dat᷑ nõstellas facẽ que ꝓuenunt. s futura ꝓnuntiare. qͣm rationẽ secutꝰ cẽ uates ho¬
merꝰ ortum canicule. canẽ orionis appellat. cum hanc eand̃ stellam astrocinon quid̃¬
uocant. egiptii uͦ solechim uocẽt. Cuiꝰ complet᷑ annus qui cycinꝰ uocat᷑: annis mille
quadringentis seraginta. Dicit aut̃ homerus de h sicde hactenus. Iste quid̃ darꝰ s tristia
fata minat᷑. T̃uncopmor: cum fuerit init̾uallo temporis uisus. Sidet᷑ porro int̾posito qͣ¬
inatium mortes denuntiat. homerꝰ deniq quid̃ fuerit egiptius siquid̾ thebanꝰ fert᷑.
que ciuitas ẽ aput egiptũ nobillissima: id ip̃m latent̃ sequit᷑ in ili adis exordio. cũ
dicit ꝓpt̃ iram achillis. cuiꝰ pat̃ peleus. mat̃ uͦ maritima fuerit d̾a: morbũ atq in¬

Expanded text:
erius, significationem uero pertinere ad eos qui de his rebus ratiocinari possunt putat. Ex quo intellegi erius, significationem uero pertinere ad eos qui de his rebus ratiocinari possunt putat. Ex quo intellegi datur non stellas facere quae proueniunt, sed futura praenuntiare. Quam rationem secutus etiam uates Homerus ortum Caniculae «Canem Orionis» appellat, cum hanc eandem stellam Astrocynon quidam, Aegyptii uero Sothin uocent, cuius completur annus qui Cynicus uocatur annis mille quadringentis sexaginta. Dicit autem Homerus de hoc sidere hactenus: Iste quidem clarus, sed tristia fata minatur, tunc, opinor, cum fuerit interuallo temporis uisus; uidetur porro interposito qumatium mortes denuntiat. Homerus denique, qui idem fuerit Aegyptius, siquidem Thebanus fertur, quae ciuitas est apud Aegyptum nobilissima, id ipsum latenter exequitur in Iliadis exordio, cum dicit propter iram Achillis, cuius pater Peleus, mater uero maritima fuerit dea, morbum atque in
Abbreviated transcription (Latin):
ratus tractatũ istum ad astrononuã potiꝰ qͣmphisiologiã ꝑtiñe. Parabolas eium qͣsdã
appellat qui comitatꝰ sunt sicłum uixtasolẽ indiuidui semꝑ mertunꝰ ⁊ lucifer reqꝓcos
cͥcuitꝰ qͦs astrologi regradationes uocant. Pgressus itẽ ad p̾cedentia ꝓ fectionẽ ⁊̃ conui¬
gationẽ. Duppler uͦ ẽ coniugatio: altã ꝑ chathetũ. altã ꝑ diametrũ. atq eaque ꝑ
chathetumfit: significat cuiꝰmi stellȩeqͣlib coeant. queue sit eoꝵ cȩtꝰ significatio. ꝑ dia¬
metrum uͦ: cont᷑ distantiũ asestellar̃ positionẽ uult intelligi: cũ ex medietate stellȩ.
mathematici uocant. plato obstacula appellat: ꝓpriemagis ⁊ aliqͣnto significantius
oris ꝓpteaq deficẽ ac laborare ꝓpter obiectum inferioris suꝑior existimat᷑. Itẽ inquit.

Expanded text:
ratus tractatum istum ad astronomiam potius quam physiologiam pertinere. «Parabolas» enim quasdam ratus tractatum istum ad astronomiam potius quam physiologiam pertinere. «Parabolas» enim quasdam appellat, qui comitatus sunt siderum, ut iuxta solem indiuidui semper Mercurius et Lucifer; «reciprocos circuitus», quos astrologi regradationes uocant, «progressus» item ad praecedentia profectionem, etiam «coniugationem»: duplex uero est coniugatio, altera per cathetum, altera per diametrum. Atque ea quae per cathetum fit significat cuius modi stellae qualibus coeant quaeue sit earum coetus significatio; per diametrum uero contra distantium a se stellarum positionem uult intellegi, cum ex medietate stellae amathematici uocant, Plato «obstacula» appellat proprie magis et aliquanto significantius, oris proptereaque deficere ac laborare propter obiectum inferioris superior existimatur. Item, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rantiũ sedes firmissima. pectore uasto. Post enun chaos qͣm g̃ci hylen. nos
siluã uocamus. substitisse tr̃am docet in medietate niundan ambitus. ut
fundam̃ta fixam ⁊ immobilẽ. nob̃ autẽ natura trbutũ ẽ id qd̃ stat his que mouent᷑ mẽte
pertiꝑe. Omnis quippe motꝰ: post stationẽ sumit ȩxordiũ. stellarũ uͦ errantiũ oꝑa: que
ꝓpt̃ modulatã ⁊ consonam celebrant᷑ agitationẽ ꝙͣ id̾ appellat choreã inꝓgresib ce anfia
ł cum diustare inuno. atq eodloco. ⁊ itẽ cumretrorsũ ferii putant᷑. tum in cetib ꝙͦ oe ef
fulsionib ce absconsionib ł in eois. ł in occidus. conu̾sionib ꝙͦ ⁊ equinoctiis. om̃ib q
trans figurationib ħ ampliꝰ in de fectionib ce reꝑatis illustrationib deq cetĩs huius
mͦi. siquis clebita oꝑa disputce: hunc fiustra terere suꝑuacuũ laborẽ ꝓptẽaq excusat.

Expanded text:
rantum sedes firmissima pectore uasto. Post enim chaos, quam Graeci hylen, nos rantum sedes firmissima pectore uasto. Post enim chaos, quam Graeci hylen, nos siluam uocamus, substitisse terram docet in medietate mundani ambitus ut fundamenta fixam et immobilem. Nobis autem natura tributum est id quod stat prius his quae mouentur mente percipere; omnis quippe motus post stationem sumit exordium. Stellarum uero errantium opera, quae propter modulatam et consonam celebrantur agitationem, quam idem appellat choream, in progressibus et ngius uel cum diu stare in uno atque eodem loco et item cum retrorsum ferri putantur, tum in coetibus quoque et effulsionibus et absconsionibus uel in eois uel in occiduis, conuersionibus quoque et aequinoctiis omnibusque transfigurationibus, hoc amplius in defectionibus et reparatis illustrationibus, denique ceteris huiussi quis dedita opera disputet, hunc frustra dicit terere superuacuum laborem proptereaque excusat
Abbreviated transcription (Latin):
uestam cognominari. Demq inphedro id̾ ait. Manet enĩ uesta ĩ diuino domicilio so-¬
la. partes eius subiectas sibimet illustrans diem facit. Cum uͦ obiecerit se exaliqͣ
parte solis anfractib tr̃a ip̃a: obumbrat᷑. Itaq ex umbris crassa noctis caligo sucedit.
simul qͥa ĩmobilis tra ẽ: sig̃cant᷑. eam custodẽ noctis ⁊ diei cognominauit. Neq enĩ
ꝑ eunte die nor iacit᷑. ł noctis ammissione dies orit᷑: s utraq salua sucedit altera.
quiauͦ ħ fit ꝑeam. indefesse ip̃a manente semꝑ uisua sede. expectatrix ẽ opinor eo¬
rum que uelut ante conspectum suum gerunt᷑. nũtoq custos. Antiquissimam
uͦ deoꝵs dicit opinor. ł quia locꝰ ẽ animaliũ capax. regio porro. ⁊ locus p̃cogitet᷑
que in loco sũt necẽẽ ẽ. ł quia puncti rationẽ obtinet. hoc porro antiquiꝰ eẽ.

Expanded text:
Vestam cognominari. Denique in Phaedro idem ait: «Manet enim Vesta in diuino domicilio soVestam cognominari. Denique in Phaedro idem ait: «Manet enim Vesta in diuino domicilio sol partes eius subiectas sibimet illustrans diem facit. Cum uero obiecerit se ex aliqua parte solis anfractibus terra ipsa obumbratur; itaque ex umbris crassa noctis caligo succedit. Simul quia immobilis terra est, significanter eam «custodem noctis et diei» cognominauit. Neque enim pereunte die nox nascitur uel noctis amissione dies oritur, sed utraque salua succedit altera. Quia uero hoc fit per eam indefesse ipsa manente semper in sua sede, spectatrix est, opinor, eorum quae uelut ante conspectum suum geruntur meritoque «custos». «Antiquissimam» uero deorum dicit, opinor, uel quia locus est animalium capax, regio porro et locus praecogitetur his quae in loco sunt necesse est, uel quia puncti rationem obtinet; hoc porro antiquius esse
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ uͦ consequens uideret᷑ mortaliũ qͦ ⁊obnorioꝵ passionib animaliũ demonstrari ge-¬
niturã. ħ sunt porro t̾rena. Iure m̃itoq prius que tr̃a ip̃a dicẽila existimabat expo-¬
nit. dicit autẽ quod hanc qͦ d̃s constrictã lunitib ꝑ omnia uadentis ce cuncta continẽ.¬
tis poli: constituerit noctis dieiq custodẽ. S polum nuncupat eum qui omne mundi
corpus ꝑuadit axẽ. Constrictum uͦ: dupplicit̃ intelligendũ. ł iuxta pythagoram ũ
tentẽ se cireum axẽ: placet quippe pythagoreis. ignẽ quid̃ ut pote materiar̃ om̃iũ
pͥncipẽ medietatẽ mundi obtinere. quẽ ious custodẽ appellant. ꝑ hunc porro moũi
cutumactas ingnũ tanꝙͣ stellas t̾ram ⁊ antiothonã. q̃r ł sic uitelligend. ł aliq̃n ũi¬
similiꝰ medietati mundi adherentẽ quiescẽ t̾ram ꝓptẽaq & aplatone ⁊ amultis aliis

Expanded text:
Quod uero consequens uideretur mortalium quoque et obnoxiorum passionibus animalium demonstrari geQuod uero consequens uideretur mortalium quoque et obnoxiorum passionibus animalium demonstrari genituram, haec sunt porro terrena, iure meritoque prius quae de terra ipsa dicenda existimabat exponit. Dicit autem quod hanc quoque deus «constrictam limitibus per omnia uadentis et cuncta continentis poli» constituerit «noctis dieique custodem». Sed polum nuncupat eum qui omne mundi corpus peruadit axem. «Constrictam» uero dupliciter intellegendum, uel iuxta Pythagoram ignem uertentem se circum axem, placet quippe Pythagoreis ignem quidem utpote materiarum omnium principem medietatem mundi obtinere, quem Iouis custodem appellant; per hunc porro moueri circumactas in gyrum tamquam stellas terram et anticthona. Quare uel sic intellegendum uel aliquanto uerisimilius medietati mundi adhaerentem quiescere terram proptereaque et a Platone et a multis aliis
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uocat m antecedentia: altũm uͦ pͥcipalẽ qui ẽ cutum actio. curraq semetuer¬
ntur: semilem deliberatuio anime motiu. quinq cetĩs cessantib motib. & enĩ localeᷤ
motꝰ semptẽ sunt opinor. duo quid uixta latitudinẽ .i. ante ipost. duoitẽ alii
ꝑ latitudinẽ: indexterã ⁊ s inistram. duoq alii uxta ꝓ funditatẽ: sursũ ⁊deorsũ.
&e ultrꝰ supͣ memorate cͥcumactioni similis. qui fixo cutumuolat cardine. Quia ergo
ex his septẽ motib duoꝵs tantũmͦ singulis ratis stellis usum tribuit d̾s. pͥncipalem
quis̾ curtumactionẽ. ex accidenti uͭ qui fert᷑ in dexteram. recte dixit qͥnq p̃tẽamotꝰ
alios uacare: deinde concludit commemorans demotib se stellar̃ errantium insu¬
ꝑiorib disputasse. & celum quid̾: tta exornatũ sapientib &e et̃ñs animalib ĩ qͥlinis.

Expanded text:
nunc uocat in antecedentia, alterum uero principalem, qui est circumactio circaque semet uernunc uocat in antecedentia, alterum uero principalem, qui est circumactio circaque semet uertitur, similem deliberatiuo animae motui quinque ceteris cessantibus motibus. Etenim loculares motus septem sunt, opinor: duo quidem iuxta longitudinem, id est ante et post, duo item alii per latitudinem, in dextram et sinistram, duoque alii iuxta profunditatem, sursum et deorsum, et ultimus supra memoratae circumactioni similis, qui fixo circumuolat cardine. Quia ergo ex his septem motibus duum tantummodo singulis ratis stellis usum tribuit deus, principalem quidem circumactionem, ex accidenti uero qui fertur in dextram, recte dixit quinque praeterea motus alios uacare. Deinde concludit commemorans de motibus se stellarum errantium in superioribus disputasse. Et caelum quidem ita exornatum est sapientibus et aeternis animalibus inquilinis.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs demonas uocat extrcationẽ. Quoꝵ ẽ purius in ethere sedes ħt. altũm in aere. ter¬
cium inearegione que humecta eẽntia nominat᷑. qͦ uitna mundi congesta sint
animalib ratione utentib nec sit ulla eiꝰ regio deseita. quẽ quid̃ tractatum
quod sit elatior. ⁊ ultra natẽ conitemplationẽ: uecessario diffeit. & ait. dm̃ post ge¬
nerationẽ stellar᷑ ratar̃. cumuna queꝙ eat̃ diunum ammal eẽt utenscorꝑe muto ⁊
sincerissimis matis quatuor. & exparte maiore ignis sereni: corus cum qd̃dã anmal ⁊ forma¬
tũ inmodũ spere. infire summo cum modulamine. aplani globo. eũꝙ omnẽ huiusmm lu¬
minib exornasse. Sbi uꝰ mouendi usus ẽ necessarius uisus ẽ. ex omnib motib duos hoᷤ
tribuisse p̃cipuos. unum ex accidenti qͦ rapit stellas. aplanes ad occidua quẽ motum

Expanded text:
quos daemonas uocat, extricationem. Quorum quod est purius in aethere sedes habet, alterum in aere, terquos daemonas uocat, extricationem. Quorum quod est purius in aethere sedes habet, alterum in aere, tertium in ea regione quae humecta essentia nominatur, quo interna mundi congesta sint animalibus ratione utentibus nec sit ulla eius regio deserta. Quem quidem tractatum, quod sit elatior et ultra naturae contemplationem, necessario differt et ait deum post generationem stellarum ratarum, cum unaquaeque earum diuinum animal esset utens corpore mixto ex sincerissimis materiis quattuor et ex maiore parte ignis sereni, coruscum quoddam animal et formatum in modum sphaerae infixisse summo cum modulamine aplani globo eumque omnem huius modi luminibus exornasse. Vbi uero mouendi usus est necessarius uisus, ex omnibus motibus duos hos tribuisse praecipuos: unum ex accidenti, quo rapit stellas aplanes ad occidua, quem motum
Abbreviated transcription (Latin):
u idi totius ꝑfectionẽ ab opifice absolutam d̃o. p̃titi oꝑis tertu exeteui¬
muis: platonicis dogmatib quo ad medriocritas ingenĩ passa ẽ. inherẽ¬
es upeta natẽ contemplationẽ artificiosasꝙ rationẽs. deinde ante.
omnes pͥmam ꝑtractat celestium omnium qͥ sunt infixi. ergo rate⁊
atꝙ inerrabilis conũsionis. gen̾ationẽ eoꝵ cẽ que mundꝰ complectit᷑. qͦ
sit plena ꝑfectaꝙ uniũsa res aminalq sensilis mundi ꝓrimã sumili¬
tudinẽ nanciscat᷑. ꝑfecto intelligibiliq ⁊ exemplari ex se mundo genito: quatuorꝙ
sensilium animnalium spẽs. tam celestium qͣm trenoꝵ naturali contemplatione dinume
iore parte tra ex obtinentis matĩȩ uocabulo cognominant᷑. Periide ut celestia que
ex maiore parte ignis puri li quidiq concreta: ȩtni appellant᷑ ignes. nec contentus
supͣdictoꝵs amimalu demonstratione: porngit diligentiã usq ad angelice nat᷑e.

Expanded text:
undi totius perfectionem ab opifice absolutam deo praeteriti operis textu secreuimus Platonicis dogmatibus, quoad mediocritas ingenii passa est, inhaerentes iuxta naturae contemplationem artificiosasque rationes. Deinde ante omnes res primam pertractat caelestium orbium, qui sunt infixi tergo ratae atque inerrabilis conuersionis, generationem, eorum etiam quae mundus complectitur, quo sit plena perfectaque uniuersa res animalque sensilis mundi proximam similitudinem nanciscatur perfecto intellegibilique et exemplari ex se genito mundo; quattuorque sensilium animalium species, tam caelestium quam terrenorum, naturali contemplatione dinumeriore parte terrena ex obtinentis materiae uocabulo cognominantur, perinde ut caelestia, quae ex maiore parte ignis puri liquidique concreta aeterni appellantur ignes. Nec contentus supra dictorum animalium demonstratione porrigit diligentiam usque ad angelicae naturae,
Abbreviated transcription (Latin):
circum actionis altĩꝰ reũtunt᷑. qͣm semꝑ id̾ atq uniformis mot᷑ dimetit᷑. ꝑfectũ tem¬

Expanded text:
circumactionis alterius reuertentur, quam semper idem atque uniformis motus dimetietucircumactionis alterius reuertentur, quam semper idem atque uniformis motus dimetietu
Abbreviated transcription (Latin):
mundo sol inuehit. Cum cẽ ꝓptẽa ignis huius dicit extitisse genituram. ut tantarerum.
designatio nulla tegeret᷑ obscuritate. Ut cum idẽ reb colorẽ daret. tunc ẽ num̃i q̃ tempo¬
ris spatia notant᷑ commoditas ꝓueniet atos ut dier̃ inoctium uicissitudo succedẽt mensis
uͦ designauit eẽ genituram. cum luna ꝑagͣto cͥcło suo solẽ conuenit. anniꝙͦ cumsoladid̾ sig¬
num exqͦ ꝓgressus erat reu̾teret᷑ num̾o dierũ trecentoꝵ seragiita quinq ⁊ parte qͣita. qͣre
factum ẽ ut aprudentissimis uiris uuxta celestiũ rerum obseruationẽ erercitatissimis. ui¬
qͣrta illa portio qͣrto post anno unum collecta ⁊ adcorꝑata spattum diei noctisq comple¬
ret. Est tam̃ intellectu facile. qd̾ ꝑfectus temporis num̃us ꝑfectum annum compleat. tũ¬
demũ cũ omniũ octo cutumactionum. cursus ꝑacti. uelt ad originẽ usq exordium

Expanded text:
mundo sol inuehit, tum etiam propterea ignis huius dicit extitisse genituram ut tanta rerum mundo sol inuehit, tum etiam propterea ignis huius dicit extitisse genituram ut tanta rerum designatio nulla tegeretur obscuritate: ut cum idem rebus colorem daret, tum etiam numeri, quo temporis spatia notantur, commoditas proueniret atque ut dierum et noctium uicissitudo succederet. Mensis uero designauit esse genituram cum luna peragrato circulo suo solem conuenit, anni quoque cum sol ad idem signum ex quo progressus erat reuertitur numero dierum trecentorum sexaginta quinque et parte quarta. Quare factum ut a prudentissimis uiris et iuxta caelestium rerum obseruationem exercitatissimis quarta illa portio quarto post anno in unum collecta et accorporata spatium diei noctisque compleret. «Est tamen intellectu facile quod perfectus temporis numerus demum, cum omnium octo circumactionum cursus peracti uelut ad originem atque exordium
Abbreviated transcription (Latin):
arietis signo. dem̃ rapiat eam. inuitoi conũsio. ita ut eam longus a pridi ana ꝓgressione pro¬
ad aquarium ꝓuehet᷑. contra sũmissior erit raptatio ab ariete. ce ad taurm ũs recedet. ⁊ ad
geminos. atq cancrum iniquis semꝑ giris. ⁊ deflectentib ab exordiis. atq ab errantib acõ-¬
uenienti rigore qͦs qͥs giros. g̾ci eliachas appellant. quoꝵ incrementa ab mminutionib im¬
minittiones porro ab increm̃tis notant᷑. st̃ꝙ similes eiꝰ forme que subt̃ adscripta ẽ. euide¬
ait. atq ut rationabilis. ce consulta ħ motuum uarietas: ⁊ mod̾atio uisu ꝙͦ notaret᷑. omni¬
umq octo motuum ꝑspicua cẽt chorea. Innuit lucẽ clarissimam ds rerum conditor e
regione scd̃i atĩa globi qͣm lucẽ solẽ uocantꝰ. cum ꝓpt̃ cet̾as ineffabiles utilitates qͣs uiuũso

Expanded text:
Arietis signo, deinde rapiat eam mundi conuersio ita ut eam longius a pridiana progressione proArietis signo, deinde rapiat eam mundi conuersio ita ut eam longius a pridiana progressione proinde ad Aquarium prouehetur. Contra si remissior erit raptatio, ab Ariete ad Taurum uersus recedet et ad Geminos atque Cancrum iniquis semper gyris et deflectentibus ab exordiis atque aberrantibus a conuenienti rigore; quos quidem gyros Graeci helicas appellant; quorum incrementa ab imminutionibus, imminutiones porro ab incrementis notantur suntque similes eius formulae quae subter ascripta est. Iat. Atque ut rationabilis et consulta haec motuum uarietas et moderatio uisu quoque notaretur omniumque octo motuum perspicua esset chorea, igniuit lucem clarissimam deus rerum conditor e regione secundi a terra globi, quam lucem solem uocamus, cuius sple