comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dominis ꝓpter amorem iuuenis crocimutaita
ahunc fruticem iduolgus ignorcens plerumq
festa sua polluit ederrm existi mcendo sicut
in poctis autlibero pactre autsilenoqui somno
escit quib coronent᷑ esmilace fiunt codicilli
priumq: inccteriȩ estutad mota aurib: lenem
onum redleet. Ederx mire ꝓditꝰ Natunc
dexperiendec uinccsiuar ficet elignoei: uina
turus fluere acremenerȩ aquccm siqua fu¬
t mirta. Intereaq frigidis gecudenter¬
quiticos fruticos dixirse conueniat princi¬
ctum inhis tenebunt harundines bellipiu¬
oncdes populi operiunt durantque ae
teti alta & in reli quo uero orbe & camenis
emacguptimaxime cognatione quadẽpa
Pbatiorer tamen gnidi& quimas pacirta
anadicum licum Nascuntꝰ Nostratib: fungosior sub¬
estratun castilcegine bibulac quera uocor porcintur
supne tenuimarescit ligno firsilis pracacuta semꝑ
aciae geniculecta. E&ero gracilitas Nodisq dis¬

Expanded text:
nominis propter amorem iuvenis Croci mutata nominis propter amorem iuvenis Croci mutata in hunc fruticem. id volgus ignorans plerumque festa sua polluit hederam existimando, sicut in poetis aut Libero patre aut Sileno quis omnino scit quibus coronentur? E smilace fiunt codicilli, propriumque materiae est, ut admota auribus lenem sonum reddat.—Hederae mira proditur natura ad experienda vina, si vas fiat e ligno eius, vina transfluere ac remanere aquam, si qua fuerit mixta. Inter ea, quae frigidis gaudentaquaticos frutices dixisse conveniat. principatum in his tenebunt harundines belli pactrionales populi operiunt, durantque aevis tecta talia; et in reliquo vero orbe et camaras Aegyptii maxime cognatione quadam papyri. probatiores tamen Cnidii et qui in Asia circa Anaeticum lacum nascuntur. nostratibus fungosior subest natura, cartilagine bibula, quae cavo corpore intus, superne tenui inarescit ligno, fissilis, praeacuta semper acie. geniculata cetero gracilitas nodisque dis
Abbreviated transcription (Latin):
mis stintes ac subrosti & quamq: omnium ederaru
generi nedicosabraccheia huictam̃ maxime remo¬
sa acrobusta abecc Nigrae sed ꝓ prium albȩqđ
intmedia folia emittitbracchia utrũq semꝑcem
platens hoc & inmures quamuis ambire non possit
taq &icm plurib: locis intercisauiuit tamendunrt¬
q & totidem Initia radicum hab& quod bracchiaqͥb
in colomis & solida arbores sugit acstraengulet.
stinfrustudifferendic albae nigrae quee derequo
generum obiduocat acirsos ediuersonum quam ni¬
sihumi repens chamaecirsos. Simile est edenie
ilicia quidem primum ꝓf&to sed intraccia fre¬
quencior quam uocant si milacemdensis geni¬
culiti caulib: spinonr frut&torae remis folia ae¬
dena geo pecruo Non angulosoa rediculo emit¬
tente pecmpinos flore candido olente lilium
est nacem labrus cuemodo Nonede coloreru¬
ro conplexa acinis maciorib: Nudeo sunt¬

Expanded text:
mi stantes ac subrecti. et quamquam omnium hederarum mi stantes ac subrecti. et quamquam omnium hederarum generi radicosa bracchia, huic tamen maxime ramosa ac robusta, ab ea nigrae. sed proprium albae, quod inter media folia emittit bracchia utrimque semper amplectens, hoc et in muris, quamvis ambire non possit. itaque etiam pluribus locis intercisa vivit tamen duratque, et totidem initia radicum habet quot bracchia, quibus incolumis et solida arbores sugit ac strangulat. est et in fructu differentia albae nigraeque hederae, quoniam generum, ob id vocata orthocissos, e diverso numquam nisi humi repens chamaecissos. Similis est hederae e Cilicia quidem primum profecta, sed in Graecia frequentior, quam vocant smilacem , densis geniculata caulibus, spinosis frutectosa ramis, folio hederaceo, parvo, non anguloso, a pediculo emittente pampinos, flore candido, olente lilium. fert racemos labruscae modo, non hederae, colore rubro, conplexa acinis maioribus nucleos ter
Abbreviated transcription (Latin):
helix quõ solio maexime disteet peerua sunt o
angulo sec concinniona quaecum reliquorum
nerum simplicia sunt. Disteet & longitudin
INternodiorum praccipuetomen steribtin
quõ fructum Nongignit quidam hocaeti
eẽ. Non generis existimcent primo quihilie
eo ficriedenem u&ustatehorum terrorno¬
festus Intellegitꝰ quõbelicis plurx genenire¬
periunt᷑ Sedtricomaxime in signia herbace
acuirens quae plurimaẽ altera candido folio
estia uersi colori que traciauocat᷑ & hiannuhe¬
bacece &enuiora folice &inordinem digested¬
sioraq: Inalio genera diuer saom̃a &inuersi¬
lori abicetenuiorib foliis & similiter ordinut
densi orib: q est alteri generi noclota
Haecomnia maiora quoq: autminora sunt folicem¬
culecrum q habitudistat & incandidis abiso
candidione adolescit in longitudinem maxime
bacea. Arbores autẽ N& adcandida omneqsi
cum auferendectanta crassitudine aug& ut is
arbor fiat. si gniaei: folia miximaadq: latiss
mammas crigentes que sunt ceteris inflexccenace¬

Expanded text:
parva sunt et angulosa concinnioraque, cum reliquorum generum simplicia sint. distat et longitudine internodiorum, praecipue tamen sterilitate, quoniam fructum non gignit. quidam hoc aetatis esse, non generis existimant primoque helicem esse, fieri hederam vetustate. horum error manifestus intellegitur, quoniam helicis plura genera reperiuntur, sed tria maxime insignia: herbacea ac virens, quae plurima est, altera candido folio, tertia versicolori , quae Thracia vocatur. etiamnum herbaceae tenuiora folia et in ordinem digesta densioraqlori alia tenuioribus foliis et similiter ordinatis densioribusque est, alteri generi neglecta haec omnia; maiora quoque aut minora sunt folia macularumque habitu distant. et in candidis aliis sunt candidiora . adulescit in longitudinem maxime herbacea. arbores autem necat candida omnemque sucum auferendo tanta crassitudine augetur, ut ipsa arbor fiat. signa eius folia maxima atque latissima, mammae rigentes, quae sunt ceteris inflexae, race
Abbreviated transcription (Latin):
ilucstrium arborũ naturȩ gentesi nearbore
minicula inseptentrionaliregiuni arboru
Deglindiferis: Deciuica coroneo. decorona¬
rumorigine. Qui frondece coronadonati.
Elcendium genera. xiii. de faco. dereli¬
quis gleendib De carborne. degalleo
Quã multa praeter. Clandem ferant
Aedem cerbores. Cachrus. Coccum. Acari¬
cum. quarum arborum. Costice sinusu¬
fiat pixliquidae. Quomodo cedrum fiat
Quib: modis pirsa fut. Quib coquatꝰ resina

Expanded text:
silvestrium arborum naturae. gentes sine arbore miracula in septentrionali regione arborum de glandiferis 3-13 de civica corona de coronarum origine qui frondea corona donati glandium genera XIII de fago de reliquis glandibus de carbone de galla quam multa praeter glandem ferant eaedem arbores 10-13 cachrys coccum agaricum quarum arborum cofiat pix liquida. quo modo cedrium fiat 22 quibus modis spissa pix fiat. quibus coquatur resina
Abbreviated transcription (Latin):
ad moto hebro. Etcirca philippos cultura siu¬
a regiomutauit caelihabitumAt inisine¬
no a groaduenco cultor elcpidato sole ꝑ didit
ges luto don&reges sit lccpides. Insuria leue
nuo sulco Inprimunt uomerem qr subest san
rens aestecte seminec. Iam inquib dam locii
in modici & frigorumeffaltus. Est festilista
frugumrigore Nestib a frica & aegis
inchalchia rodiorũ Insula locus quidamesor
tum focundus ut suotem pore satũ demetan
Punicauina in saxo cocunt caecubeuites inpor¬
nis paludib: madent tanta est argum̃tor
causam apud censores ager& campos rosib
italie sumeneẽ. In quib: ꝑticaspridie reba
gromen operir sed norisi ad pabulũ pbus
Norita m̃ indociles Natura nos eẽ uoluit&
quã obrem primum crimina dicim. Teni¬

Expanded text:
enos sensit admoto Hebro, et circa Philippos cultura siccatenos sensit admoto Hebro, et circa Philippos cultura siccata regio mutavit caeli habitum. at in Syracusano agro advena cultor elapidato solo perdidit fruges luto, donec regessit lapides. in Syria levem tenui sulco inprimunt vomerem, quia subest saxum exurens aestate semina.inmodici et frigorum effectus. est fertilis Thracia frugum rigore, aestibus Africa et Aegyptus. in Chalcia Rhodiorum insula locus quidam est in tantum fecundus, ut suo tempore satum demetant etica. Pucina vina in saxo cocuntur, Caecubae vites in Pomtinis paludibus madent. tanta est argumentoriscus, cum causam apud censores ageret, campos Rosiae dixit Italiae sumen esse, in quibus perticas pridie relictas gramen operiret, sed non nisi ad pabulum probantur. non tamen indociles natura nos esse voluit,quamobrem primum crimina dice
Abbreviated transcription (Latin):
enim pondusterre iustum Initellegi potest
Neq fluminib: ad gesti semꝑ laudabilis quando senes¬
cant sccta quaed ccmaquae. Sed neq illa que la u¬
dit᷑ diu praeterquam salicis atilis sentitur
Interisgumta stipole cins situdoe se tanta
Alio quin leborino campamia e nobili campo utde
uiceutant sedid solum ubicumq: arduumoperd
licultubonis suis acrius paenaequamuitiis poss&
fligit agricolam & carbunculus qua t̃rocita uo con
emenda n uide macra uid&ur Namto fus satu
melius credunt̃ tumora uitus inna scentiũ a nimil
V& colles opereNudeentꝰ siquis periteffodiat
campiom̃s minus solis atq: ꝑflatus quamopsita
mus uites. Omniumrerum sunt quaedame
seereta & suocuiq corde ꝑuidencla quidquod
tant᷑ saepe iudicata quoq & diu conpressas
tes salia circalecris a memis solacu frigidiorb
eoregio estoleae quae desierunt quȩ prius

Expanded text:
enim pondus terrae iustum intellegi potest? enim pondus terrae iustum intellegi potest? neque fluminibus adgesta semper laudabilis, quando senescant sata quaedam aqua. 28 sed neque illa, quae laudatur, diu praeterquam salici utilis sentitur. inter argumenta stipulae crassitudo est, tanta alioqui in Leborino Campaniae nobili campo, ut ligni vice utantur. sed id solum ubicumque arduum opere, difficili cultu, bonis suis acrius paene, quam vitiis posset, adfligit agricolam. 29 et carbunculus, quae terra ita vocatur, emendari intenta cura videtur. nam tofus naturae multa melius creduntur, tutiora a vitiis innascentium animalium. nec colles opere nudantur, si quis perite fodiat, nec campi omnes minus solis atque perflatus, quam opus diximus vites. omnium rerum sunt quaedam in alto secreta et suo cuique corde pervidenda. 30 quid quod mutantur saepe iudicata quoque et diu comperta? in Thessalia circa Larisam emisso lacu frigidior facta ea regio est, oleaeque desierunt, quae prius
Abbreviated transcription (Latin):
peranorum agro &asgillam cunstis adiuneas gene¬
rib: ante poniunt. quamquam prepingues quod
excepit᷑ in eo genere inuicem sabulum album
INticiniensi multisq: in locis nigrum. Itemqueru¬
brum &iam pinguitenx ꝑmixtum in fecundumest
Argumente quoq iudicantiũ saepe falluntnon
Sutiq lactum solumese in quo ꝓcera sarbores uitent
practerquam illiscerborib Quidit abiste ꝓceries
autq: uixisse pos sittlia in loco eodem: N&c luxo¬
riosa pabulecpinguisoli indicium habent Nar
quid laudatius germaniae pabulis & fectim suo¬
est harence taenuis simo caespitum corio. Nec sȩ ꝑ
aquo saest terrax cuiꝓceritas herbecrum Nonher¬
cules magis quam pinguis adherens digitis quod
in asgillis asguit scrobes quidem regesta meos Nul¬
lacon pl& utdensce atq uera adhuncmodũ depre¬
hendi porsit ferroq omnis rubigine mobiucrt:
agriauis aut leuior iustode prehendit᷑ pondere qđ¬

Expanded text:
mpeianorum agro et argillam cunctis ad vineas genempeianorum agro et argillam cunctis ad vineas generibus anteponunt, quamquam praepingues, quod excipitur in eo genere. invicem sabulum album in Ticiniensi multisque in locis nigrum itemque rubrum, etiam pingui terrae permixtum, infecundum est. argumenta quoque iudicantium saepe fallunt. non utique laetum solum est, in quo procerae arbores nitent, praeterquam illis arboribus . quid enim abiete procerius? at quae vixisse possit alia in loco eodem? nec luxuriosa pabula pinguis soli semper indicium habent. nam quid laudatius Germaniae pabulis? at statim subest harena tenuissimo caespitum corio. nec semper aquosa est terra, cui proceritas herbarum , non, Hercules, magis quam pinguis, adhaerens digitis, quod in argillis arguitur. scrobes quidem regesta in eos nulla conplet, ut densa atque rara ad hunc modum deprehendi possit, ferroque omnis rubiginem obducit. nec gravis aut levior iusto deprehenditur pondere. q
Abbreviated transcription (Latin):
uites &irbores ponisu sereadoratiorem &i amfieritale
frustum de mocritus putat. Aqui lonissitũ uentorũ¬
q: reliquorum diximus secundo uolumine dicinus que
ꝓximo plura caelestiabniterĩ manifestum uid&ur
salubrititis argumentum quõ in meridiem &iamspee¬
tantium sempante decidant folia. Similis &inma¬
ritimis causa quib: dam locis ad flitus maris noxii
N plurimis idem aiunt quib: dam satise longinquo ast¬
cere maria iocundũ pompius ad moueris alis halitũ
inutile. Similis & fluminum stagnorum queratio
ne buli sadurunt autaestuantia osefrigeraent
o pacitate atq &iamrigore gaudent quaedixim
qua re experimentis optiie credit᷑. Acaelo primũ
est tene drxisserationem haud faciliore trreltre¬
tuquippe. Non eadem cerboribeonuenit a frugi¬
b: plerumq N&c pulla qualem haba campanuu
biq optima uitib autq tenue sexhalit pebulas ri&
lubrica multis laudita. Cretaminalbensium po¬

Expanded text:
vites et arbores poni suasere. odoratiorem etiam fieri talem vites et arbores poni suasere. odoratiorem etiam fieri talem fructum Democritus putat. aquilonis situm ventorumque reliquorum diximus secundo volumine dicemusque proximo plura caelestia. interim manifestum videtur salubritatis argumentum, quoniam in meridiem etiam spectantium sempritimis causa. 24 quibusdam locis adflatus maris noxii, in plurimis iidem alunt. quibusdam satis e longinquo aspicere maria iucundum, propius admoveri salis halitum inutile. similis et fluminum stagnorumque ratio. nebulis adurunt aut aestuantia refrigerant. opacitate atque etiam rigore gaudent quae diximus. quare experimentis optime creditur. A caelo proximum est terrae dixisse rationem, haud faciliore tractatu, quippe non eadem arboribus convenit et frugibus plerumque, nec pulla, qualem habet Campania, ubique optima vitibus, aut quae tenues exhalat nebulas, nec rubrica multis laudata. cretam in Albensium Po
Abbreviated transcription (Latin):
septentrione s conser& optimi miscebit solũ caelocũ
uergilius occasu simꝓb& N&deseptentrionera¬
liqui e lubitatiouid&uratqui Hci scc alpina italia
magna ex pecste uineisita positis cõptũe nulla see
festiliores. Multum rationis op̃tinent &uenti
innarboniensi ꝓuintia at q: liguria & paste &ruriae
contracescium serere imperitia & ist imat᷑ eunde¬
q oblicum Accipe reꝓuidentia isnamq estite¬
sibitem peratꝰ sed tanta plerumq: uiolentia utau¬
ferat teltec. Quidamcaelum tenȩ pauerecogun
utq in siccis serantꝰ ouientẽ ac septentriones sy&¬
tent que in humidis meridiem. Naenion&cipsi suitib:
causa smutuant᷑ In frigidis piȩco censerendo ut
maturitas aNtecedat algorem ⁊¬
uae pomauitesq rosie moderintcostra ostu sat stati
auferanesol. Nucament ado ccasu suelaiã adsq¬
tentriones utdatius cum fruantur
deri ferenctionem Naturae socuti ina quilo nemobser

Expanded text:
septentriones conseret, optime miscebit solum caelo. cum septentriones conseret, optime miscebit solum caelo. cum Vergilius occasus improbet, nec de septentrione relinqui dubitatio videtur. atqui in cisalpina Italia magna ex parte vineis ita positis compertum est nullas esse fertiliores. multum rationis optinent et venti. in Narbonensi provincia atque Liguria et parte Etruriae contra circium serere imperitia existimatur , eundemque oblicum accipere providentia. is namque aestates ibi temperat, sed tanta plerumque violentia, ut auferat tecta. quidam caelum terrae parere cogunt, ut, quae in siccis serantur, orientem ac septentriones spectent, quae in umidis, meridiem. nec non ex ipsis vitibus causas mutuantur in frigidis praecoces serendo, ut maturitas antecedat algorem, quae poma vitesque rorem oderint, contra ortus, ut statim auferat sol, quae ament, ad occasus vel etiam ad septentriones, ut diutius eo fruantur. ceteri fere rationem naturae secuti in aquilonem obversas
Abbreviated transcription (Latin):
a saliqua iuuari&iam in eodem genere sicutinpiris
alio diehibernec querunt pluuias uero. alia preco¬
nia ut pecriter quide momnia desideren
ibernumtemp: est ante germinationem quaȩ a qui¬
lone maustro utilorẽ facitratio eade mediterranae¬
amaritimis prx fert sunterum plerumq frigidio¬
rax & montuosa plenis & noltur nosimbres diurnis
macgis fruitura quissata Nonstectim auferent
eas sole conexa. Et situs uinearũ arbustorũq initio
estquas in hora debeant spoctare uesgilius idocca¬
sus seridec̃ nauit aliqui sic maluere quã in &ostua
plurib: meridiem ꝓbariaduesto N&arbitrorꝓpe¬
tuum quicquam In hoc pra&ipi posse ac solinatuna
ad locungenium ad caelicuiusq: mores derigenda
solestiaest. Ina fricameridiem uineas spastare
&uitiiutile colono in salubie est quõ ipsa meridi¬
anȩ subiacetplagae qua ꝓpter ibi qui i noccasum aut

Expanded text:
as, aliqua iuvari, etiam in eodem genere, sicut in piris as, aliqua iuvari, etiam in eodem genere, sicut in piris alio die hiberna quaerunt pluvias, alio vero praecocia, ut pariter quidem omnia desiderent hibernum tempus, set ante germinationem. 18 quae aquilonem austro utiliorem facit ratio, eadem mediterranea maritimis praefert — sunt enim plerumque frigidiora — et montuosa planis et nocturnos imbres diurnis. magis fruuntur aquis sata non statim auferente eas sole. 19 Conexa et situs vinearum arbustorumque ratio est, quas in horas debeant spectare. Vergilius ad occasus seri damnavit, aliqui sic maluere quam in exortus. a pluribus meridiem probari adverto, nec arbitror perpetuum quicquam in hoc praecipi posse. ad soli naturam, ad loci ingenium, ad caeli cuiusque mores dirigenda sollertia est. in Africa meridiem vineas spectare et viti inutile et colono insalubre est, quoniam ipsa meridianae subiacet plagae, quapropter ibi, qui in occasum aut
Abbreviated transcription (Latin):
nisitamaxime frumenta pingues cut p̃ter¬
amubi calidus semꝑ aerest yt inaegiptocon¬
quitioenim & psacensu&udo idem quod mođ
uoi effecti plurimumq: ꝓdest ubicũq: noneẽ
a noceat in maiore pccste orbis cum precoces
mere germinationes cdocate indulgentiã
socutis frigorib: exuruntꝰ quad& ausa sepo¬
e hiemes Noxiae siluest rib: quoq: quaȩ
agis &am dolenturguente umbra suaN&
uuante medicina quando uestire terenas
estosenamento lri siluestrib: Noneergo
tempestiuae aquae hibernis primumimbribus
de ingerminatione & antecedentib: Testiumtem¬
p:estcumeducant poma N& ꝓtinus sediam ualido
fduq: fructus suosdiutius continent longiores que
desideran teibos his & serotinaeaquae utiles & uitio
oleae punicis hae iam pluuiae generib: cuiusq arbori¬
b: diuerso modo desiderant alia is aliotempore ma¬
turantib: qua ꝓptereisdem imbrib: aliqualedi uidu¬

Expanded text:
horis. ita maxime frumenta pinguescunt, praeterquhoris. ita maxime frumenta pinguescunt, praeterquam ubi calidus semper aër est, ut in Aegypto. continuatio enim et ipsa consuetudo idem quod modus ubi efficit, plurimumque prodest ubicumque non esse quod noceat. in maiore parte orbis, cum praecoces excurrere germinationes evocatae indulgentia caeli, secutis frigoribus exuruntur. qua de causa serotinae hiemes noxiae, silvestribus quoque, quae magis etiam dolent urguente umbra sua nec adiuvante medicina, quando vestire teneras intorto stramento in silvestribus non est. ergo tempestivae aquae hibernis primum imbribus, dein germinationem antecedentibus; tertium tempus est, cum educant poma, nec protinus, sed iam valido fetu. quae fructus suos diutius continent longioresque desiderant cibos, his et soleae, punicis. hae tamen pluviae generis cuiusque arboribus diverso modo desiderantur, aliis alio tempore maturantibus. quapropter eisdem imbribus aliqua laedi vide
Abbreviated transcription (Latin):
ium quoq: emissione languidas Naturac est
deesurire cib: autem earum imberqueretepio
mee hiemem uta osumpto pastuarborum sequat
nus conceptu sidest germinatio acdeinde alia
diescendi exinanitio inuti lissimum experimen
in fame lecborantium. Ergo qui dixit hiemes
dem puluere ladipres fierimesses luxorian
ingenii festilitate dictumest. Aio qui
uarborum frugum que communia sunt Ni
hiutinas sedere causa non solum qr anim ãter
cuanescentem &calctione includunt & con¬
nuntr&roq: agunt inuires frugũm atq:
icesuerum quod & liquorem sensim prȩ
purum pra&erealeuis simumq: quando
aquarum caclestium pumacest. Ergo
morexhiis Non uniuersus in gurgitrens
uensq: sed quomodo sitit destillans uelut exube
litomnia qua e noninundat tellus quoq: ullo¬
do fermentes cit & si plena alaste ficentib: sal
Noneffeta cũ temp: aperit tepidisadride

Expanded text:
liorum quoque amissione languidas naturale est liorum quoque amissione languidas naturale est avide esurire, cibus autem earum imber. 13 quare tepidam esse hiemem, ut absumpto partu arborum sequatur protinus conceptus, id est germinatio, ac deinde alia florescendi exinanitio, inutilissimum experimentis est in fame laborantium. ergo qui dixit hiemes quidem pulvere laetiores fieri messes luxuriantis ingenii fertilitate dictum est. alioqui vota arborum frugumque communia sunt nives diutinas sedere. causa non solum quia animam terrae evanescentem exhalatione includunt et conprimunt retroque agunt in vires frugum atque radices, verum quod et liquorem sensim praebent, purum praeterea levissimumque, quando nix aquarum caelestium spuma est. 15 ergo umor ex his non universus ingurgitans diluensque, sed quomodo sititur destillans velut ex ubere, alit omnia, quia non inundat. tellus quoque illo modo fermentescit, et sui plena, a lactescentibus satis non effeta, cum tempus aperit, tepidis adridet
Abbreviated transcription (Latin):
nteomnia autem Iuniuersum & que ad
ta arborum genera ꝑtinent in cõmune
dent densiores ab ad flatuei : lad oresq o
uineis pedamenta Non sint auento eoo ppons¬
da &icdtantum a septentrione seruandus
immo tempestiua frigora plurimũ arbois
firmitati conferunt & si coptime germis
Alio qua sibleendicentꝰ austride fecti scenis
acmagis &am In florem Ncem sicum deflora
reꝓtinus sequantꝰ imbres in totum poma
Nubilum fuit austrinus ueflectus amictu
flcctus. Circa uergilias quidem puluer
micis simũ uiti &oleae quõtum coituseste
ocestillut qua driduum oleis decretorium hicasticu
dustrinu s. Nabilis porci quod diximus fruges quo
sunt Noxia frigora queseptentrionib: aut prȩpos¬
s fiunt horis. Hienes quidem a quilonia eẽ om¬
ꝓ satis utilissimum imoresuero tum expetendi
udent causa est qũ o arbores fecu ex in conitas & fo¬

Expanded text:
ante omnia autem in universum et quae ad ante omnia autem in universum et quae ad cuncta arborum genera pertinent in commune de dent, densiores ab adflatu eius laetioresque et ur, cum in vineis pedamenta non sint a vento eo opponenda et id tantum a septentrione servandum. quin immo tempestiva frigora plurimum arborum firmitati conferunt, et sic optime germinant, alioqui, si blandiantur austri, defetiscentes, ac magis etiam in flore. 11 nam si, cum defloruere, protinus sequantur imbres, in totum poma nubilum fuit austrinusve flatus, amittant fetus. circa vergilias quidem pluvere inimicissimum viti et oleae, quoniam tum coitus est earum. hoc est illud quadriduum oleis decretorium, hic articulus austrinus nubili spurci, quod diximus. fruges quoque . 12 illa sunt noxia frigora, quae septentrionibus aut praeposteris fiunt horis. hiemem quidem aquiloniam esse omnibus satis utilissimum. imbres vero tum expetendi evidens causa est, quoniam arbores fetu exinanitas et fo
Abbreviated transcription (Latin):
uereaohis & cognomina antiquis frondicio milti
qui p̃clara facinora ueltͥnum traens natans fio
inposita aduersus hannibalem e lidiestolonus
liciniae gentiita appellatur in ipsis arbouo
ticatio inutilis inde & pompinatio inuenta prin
lienas iuer& in singula saeris *CΩ quidexs¬
mar uentura s. Neeas credidis s& ad supi
aestimationem illos quiuei frugi fera stani
xauerant. Naminus miraculum in pomos
multarum circa suburbana fruetuannuo adoi
binis millib: Nũ mũma iores singulecrum n
quamerat aputantiquos praecliorũ obhocin
& arborum quoq: adulteria ex cogitata sum
N& pome pauperib: Nascerent᷑. Nuncen
dicimus quo maxime modotantum ex huis uo
contingat ueramcolendi rectionem aosolu
quȩ constrere animo aduestim sed inces
adq dubia In quib: mxime fallit᷑ uitaNad
gentiam suꝑ uacuis ad feltare non nr̃m est

Expanded text:
uere ab his et cognomina antiquis: Frondicio militi illi, uere ab his et cognomina antiquis: Frondicio militi illi, qui praeclara facinora Volturnum transnatans fronde inposita adversus Hannibalem edidit, Stolonum Liciniae genti. ita appellatur in ipsis arboribus fruticatio inutilis, unde et pampinatio inventa primo alienas, lueret in singulas aeris xxv. quid existimamus? venturasne eas credidisse ad supra dictam aestimationem illos, qui vel frugiferas tanti taxaverant? nec minus miraculum in porno est multarum circa suburbana fructu annuo addicto binis milibus nummum, maiore singularum reditu quam erat apud antiquos praediorum. ob hoc in arborum quoque adulteria excogitata sunt, ut nec poma pauperibus nascerentur. 9 nunc ergo dicemus, quonam maxime modo tantum ex his vectigal contingat, veram colendi rationem absolutnec quae constare animo advertimus, sed incerta atque dubia, in quibus maxime fallitur vita. nam diligentiam supervacuis adfectare non nostrum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ls reliqua altitudo fastigium ad cacumen aestimcen¬
tib: Fuit memoria nr̃x & inposticib: saeptoruma.
m Agrippacrelicta aequeminaculi causaquedilibi¬
torio superfuerat .xx. pedib: breuiorses quipedecli
craxssitudine. Abies admirationis pracci ꝑuec
uis iest hnaueq exaegrpto gai principisius suo¬
elis cuminuaticano circostatutum quattuor quetun¬
os lapidiserdem ad sustinendum eum adduxitque
uuenihi ladminaebilius uisum in maricestumest .¬
÷ modiumlentis ꝓscbuiraci fuere longitudo spa¬
um obtinuit magna expcoste ostensi s postus later
cuo ibiNamq: demersccest claudio principecum
ib molib: turrium altitudine in ea &x aedificatis
ter puteolceno puluere aduectisq arboriseius
ssitudo quattuor hominum ubias conpl&tentiũ¬

Expanded text:
lis reliqua altitudo fastigium ad cacumen aestimanlis reliqua altitudo fastigium ad cacumen aestimantibus. 201 fuit memoria nostra et in porticibus saeptorum a M. Agrippa relicta aeque miraculi causa, quae diribitorio superfuerat, XX pedibus brevior, sesquipedali crassitudine. abies admirationis praecipuae visa est in nave, quae ex Aegypto Gai principis iussu obeliscum in Vaticano circo statutum quattuorque truncos lapidis eiusdem ad sustinendum eum adduxit. qua nave nihil admirabilius visum in mari certum est.CXX modium lentis pro saburra ei fuere. longitudo spatium obtinuit magna ex parte Ostiensis portus latere laevo. ibi namque demersa est Claudio principe cum tribus molibus turrium altitudine in ea exaedificatis obiter Puteolano pulvere advectisque. arboris eius crassitudo quattuor hominum u
Abbreviated transcription (Latin):
Iunipero eadem uistus quae caetro uasta ha&c in hispor
macximaeq: uaccaeeis medullȩius ubicũq solidoro
quamcedris. Publicom omniũ uitiũ uocant spim sab
uoluere seuene atq: Nodi. Inueniuntur quib: &
sicut in marmore contraxidẽ duritia clauso simls
inimica serris . Et qua e deom foste acceduntinls
pide conpraesenso a utr&cepto Incorp: autalter¬
us arbor irraemo. Megecris diust &it olees
in foro cui uiri fostes ad fixeraent arma quaecor¬
ce ambiente a &ecs longa occulta ueraet fuitq
borilla fectalisexcidio urbis p̃monite s oracilo
arboi arma poperisr& quod succisse accidit
reis geleisq: intus reꝑtis. Ferunt lecpides
inuentus ad continendos pecstus eẽ reme dio
Amplis sima cerborum ad hoca eui existimat ron
mec ciario exposuerat adu& tecincum reliqua materiȩ
qunauit que adneronis principis amphithearum fuit
autem trapse aelcrice longapedes .cxx. bi pedecli
crassitudine ae queclis quo intellegebat uia credibi¬

Expanded text:
ro eadem virtus quae cedro. vasta haec in Hispania maximeque Vaccaeis. medulla eius ubicumque solidior etiam quam cedris. publicum omnium vitium vocant spiras, ubi convolvere se venae atque nodi. inveniuntur in quibusdam, sicut in marmore, centra, id est duritia clavo similis, inimica serris. et quaedam forte accidunt, ut lapide comprehenso aut recepto in corpus aut alterius arboris ramo. 199 Megaris diu steti oleaster in foro, cui viri fortes adfixerant arma, quae cortice ambiente aetas longa occultaverat, fuitque arbor illa fatalis excidio urbis praemonitae oraculo, cum arbor arma peperisset, quod succisae accidit ocreis galeisque intus repertis. ferunt lapides ita inventos ad continendos partus esse remedio. 200 Amplissima arborum ad hoc aevi existimatur Ronaumachiario exposuerat advectam cum reliqua materie, duravitque ad Neronis principis amphitheatrum. fuit autem trabs ea e larice, longa pedes CXX, bipedali crassitudine aequalis, quo intellegebatur vix credibi
Abbreviated transcription (Latin):
austrotum erit tempestiuacum semen suũ maturũ
erit cau&oq: perrorem trahas aut doles
tangangoc sinateriem tameffodias aut prigcidas
absterrecdieb .iui. ꝓximis quib luna plena fuao¬
ritoptim eximitir omnino cauetonignã materiemdo¬
les neuecaeda s Heue tcengas Nisisiecam Neuegeli¬
deom Neuerorulentam. Tiberiuridẽ & incapillo
tondendo seruabit inter lunia. mn uarro aduens
de fluuia pra&ipit obseruandum idaplenccluniis
aricis & meogis abicis succirisũ mordio de fluit hi
omnum arborũ altirsimȩ Hauiũ maclis anteninis
que ꝓprier leuitatem p̃fese abies. Cominuts
pinoq: ut qua dripestitos uenerum cursus bfido¬
uehaberent ũ omnino simplicer fabrorum intesti
openrrie medulla f&tilis optima quadriptitis ni
teries & nollior quamceterae Intell&tus in costo
ꝓtin peritis. Abi&s que pcers aterra fute nodis
ha & que dixim racione fluuiata decorcet᷑ atq:itasi¬

Expanded text:
austro. tum erit tempestiva, cum semen suum maturum austro. tum erit tempestiva, cum semen suum maturum erit. cavetoque per rorem trahas aut doles.tangas materiem. quam effodias aut praecidas abs terra. diebus VII proximis, quibus luna plena fuerit, optime eximitur. omnino caveto ni quam materiem doles neve caedas neve tangas nisi siccam, neve gelidam neve rorulentam . —Tiberius item et in capillo tondendo servavit interlunia . M. Varro adversus defluvia praecipit observandum id a pleniluniis.— <1> Larici et magis abieti succisis umor diu defluit . haec omnium arborum altissimae ac rectique propter levitatem praefertur abies. communia his pinoque, ut quadripertitos venarum cursus bifidosve habeant vel omnino simplices. fabrorumin intestina opera medulla sectilis optima quadripertitis, .... materies et mollior quam ceterae. intellectus in cortice protinus peritis. abietis quae pars a terra fuit, enodis est. haec qua diximus ratione fluviata detoratur atque ita sa
Abbreviated transcription (Latin):
folio fructum quoq: candidum ferentium: Abis
densus acinus & graendior nxcemis IN orbemer¬
cumastis quiuocantꝰ corimbiidem si lenicicum ẽ mm¬
racinus spacrsior racemus. Similimodo innigna¬
cui & semenni grum alii crocatum cuius coronis porr
utuntꝰ foliis minꝗ nigris quacm quidam Nisicn
Alubaccicam uocant mecximis inter nigra.s cr̃o
Quidem a pud gra&or &icom Num duo gener huus
faciunt acolore acinorum erithranum &hris¬

Expanded text:
folio. fructum quoque candidum ferentium aliis folio. fructum quoque candidum ferentium aliis densus acinus et grandior, racemis in orbem circumactis, qui vocantur corymbi, iidem Silenici, cum est minor acinus, sparsior racemus, simili modo ut incui et semen nigrum, alii crocatum, cuius coronis poetae utuntur, foliis minus nigris, quam quidam Nysiam, alii Bacchicam vocant, maximis inter nigras corymbis. quidam apud Graecos etiamnum duo genera huius faciunt a colore acinorum, erythranum
Abbreviated transcription (Latin):
primum ibila serpicium Natumest in herbarũ
Noctura dicemus. Nataest & silua urbi ei ꝓ¬
num ccccxo.: Hedero icm dicitꝰ in asiania sci
Negauenat theo prastus N& in diani sunmonte
mero quin & herpcclum omnimodo laborasse ut
screr& eam Inmedus frustra Aexcendrũ uero
obraritatem ita coronecto &ercituuictore ex in¬
dicc redisse exem ploliberi pectri scuiusdei & nunc
adornect thi rros galecesq: &icc̃ acscuta inthrecie
populis sollemnib: sicrisinimica arboris iatisq
omnib: sopulcra muro srum pens serpentiũ frg¬
rigratissima ut mirum situllum honorem habto
I uortraditꝰ mar &corpore & folio doriore &ian
acpinguiorem & flore adpurpuram accedeno
utriusq: aut similisest rosae siluestrinisi qua
cardodore. Sp&cies horum generum treseo
candidec autnigri haedera. Testia que uoar
helix. &icomnum ha& spocies diuiduntꝰ in alu
quo est alique frustu tantum candide Ar&

Expanded text:
primum ibi laserpicium natum est, ut in herbarum primum ibi laserpicium natum est, ut in herbarum natura dicemus. nata est et silva urbi ei pxii 144 Hedera iam dicitur in Asia nascinegaverat Theophrastus, nec in India nisi in monte Mero, quin et Harpalum omni modo laborasse, ut sereret eam in Medis frustra, Alexandrum vero ob raritatem ita coronato exercitu victorem ex India redisse exemplo Liberi patris. cuius dei et nunc adornat thyrsos galeasque etiam ac scuta in Thraciae populis sollemnibus sacris, inimica arboribus satisque omnibus, sepulchra, muros rumpens, serpentium frigori gratissima, ut mirum sit ullum honorem habitumaior traditur mas et corpore et folio, duriore etiam ac pinguiore et flore ad purpuram accedente; utriusque autem similis est rosae silvestri, nisi quod caret odore. species horum generum tres: est enim candida aut nigra hedera tertiaque vocatur helix. 146 etiamnum haec species dividuntur in alias, quoniam est aliqua fructu tantum candida, alia et
Abbreviated transcription (Latin):
tem piceam & quidat tin& in pontum abii iuxta
romanii prem castanaeȩcerax si quae aegreq p¬
ueniun. Persica intuscule Nononnuces grece
cumtedio in seruntꝰ Tanixcinco siluis scatente
earum. Cuprersas aduen& & difficillimenascenuiũ
fuitut dequa uerbosius sȩpiusque quam de omnib:
alii s ꝓdiderit catora tomuro seo fructu suꝑua
bacistorua folio ccmecra odoreuiolentre acneum¬
bra quidem gractiosa macteriaerara ut poenefr¬
ticosis generis ditir iacreti deo funebrisigno addo¬
mos posita feminco sterilis dium &edemumaspestu
Non repudiata distinguendisteentum pinorumor¬
dinib: Nuncuero tonsilis fastec indensitrete parie¬
tum coercitaq: gracilitate ꝑpetuo tere trahit᷑ &iã
inpictuna operistoriari uentus classesue &ima¬
gines rerumtenui folio breuiq: &uirente sem ꝑ
uestiens. Duo genenx earũ m&a in fastigium con¬
uolutaquae & femina appellat. Masspargitex¬

Expanded text:
tem, piceam. et quid attinet in Pontum abire? iuxta tem, piceam. et quid attinet in Pontum abire? iuxta Romam ipsam castaneae cerasique aegre proveniunt, persica in Tusculano, nuces Graecae cum taedio inseruntur Tarracina silvis scatente earum. Cupressus advena et difficillime nascentium fuit, ut de qua verbosius saepiusque quam de omnibus aliis prodiderit Cato, satu morosa, fructu supervacua, bacis torva, folio amara, odore violenta ac ne umbra quidem gratiosa, materie rara, ut paene fruticosi generis, Diti sacra et ideo funebri signo ad domos posita. femina .... sterilis. diu metae demum aspectu non repudiata distinguendis tantum pinorum ordinibus, nunc vero tonsilis facta in densitatem parietum coercitaque gracilitate perpetuo teres trahitur etiam in picturas operis topiarii, venatus classesve et imagines rerum tenui folio brevique et virente semper vestiens. duo genera earum: meta in fastigium convoluta, quae et femina appellatur. mas spargit ex
Abbreviated transcription (Latin):
mi insiriae uicina ꝑueniendi Nonferunt
Amomi Ncerdiq deliciae Nemarebia quidẽ
exindico &iccue perigrinauit temptauiteũ
seleocusrex. Illud maxime mirum ipras plerũ¬
q arbores exonriutuiueent adq tremigren
aliqueendo &a rolo imp&nariut aliencesalat adue¬
neor quae nutricet caelum Nullo modo flati
iuitin italic piperis cerbor casia euero &iam in sep¬
tentrionali plecga uixit in lidiccturis sedunde
scorbentes sucum omnemexiis solis cocentos uela¬
crimeem Illud ꝓxime mirum mutocri Natunam
inisdem locis cedq: ꝓindiui soualere caedrumaer¬
b: Nascitꝰ frigus in imimicum lecuro f&cenat rad
inolum pocho piosior Nullecest circabos por̃ cim¬
merium irpaentica peo urbe omnimodo lecbora¬
uitmithrida terrex & ceteri incolesacrorum
ceste causc laurũ mustumq haberenon conti¬
git cumtem poris arbores ab undent ibi punicae
ficiq: iam mali & pirilocudat isimae frigider
eodem tracstu Non genuit arbores pinũ s abie¬

Expanded text:
mi in Syriae vicina perveniendi. non ferunt mi in Syriae vicina perveniendi. non ferunt amomi nardique deliciae, ne in Arabiam quidem, ex India et nave peregrina ri; temptavit enim Seleucus rex. illud maxime mirum, ipsas plerumque arbores exorari, ut vivant atque tramigrent , aliquando et a solo impetrari, ut alienas alat advenasque nutriat, caelum nullo modo flecti. vivit in Italia piperis arbor, casiae vero etiam in septentrionali plaga, vixit in Lydia turis, sed unde sorbentes sucum omnem ex iis soles coquentesve lacrimam? illud proxime mirum, mutari naturam in iisdem atque pro indiviso valere. cedrum aesbus nascitur. frigus inimicum lauro fecerat, sed in Olympo copiosior nulla est. circa Bosporum Cimmerium in Panticapaeo urbe omni modo laboravit Mithridates rex et ceteri incolae sacrorum certe causa laurum myrtumque habere: non contigit, cum teporis arbores abundent ibi, punicae ficique, iam mali et piri laudatissimae. frigidas eodem tractu non genuit arbores, pinum, abie
Abbreviated transcription (Latin):
florer& a quo deinde tempore meciestces prre
surrexit qua eante uastecta cladib: fuerat
umet hocidem factum &inphilippirtodice
coua atq da runcata. Estagiris inmusaeo
opulo albo ommee faustiominis. Sectmarime
mirum antandri plectaꝵ &iam circum dolectis
lceterib restibils sponte fastauiteq red dita longi¬
tudine xx. cubitorumcraes situdine quattuor ubra
rum arbores quec smaturae debeam trib: modisnas¬
cunt sponte aut feminae auta brardice curaNu¬
merosior extitit. de quec suo dicem uolumine
Nuncenim totur sermo denccturxest multis mo¬
dis mirisq: memora bili Namq: No nomnia in
omnib: locis Nec scidocum N&tra lata uiuero
hoc aliaq: fastidio alicos contomacia sȩpiurin¬
solore pugnante fastidit. Balsamum a libi nas¬
ci Natura siria meclus a libi ferrenanon&
palmccubiq: Nasci aut nata parere uel cũ ꝓmi¬
sit dicemostendit quae aeducare tamquam
inuita ꝑerit Non hab&iures. Frutexcinna¬

Expanded text:
floreret, a quo deinde tempore maiestas p. R. floreret, a quo deinde tempore maiestas p. R. resurrexit, quae ante vastata cladibus fuerat. memoratur hoc idem factum et in Philippis salice procidua atque detruncata epopulo alba, omnia fausti ominis. sed maxime mirum, Antandri platanus etiam circumdolatis lateribus restibilis sponte facta vitaeque reddita longitudine XV cubitorum, crassitudine quattuor ulnarum. Arbores quas naturae debemus tribus modis nascuntur, sponte ant semine aut ab radice. cura numerosior extitit, de qua suo dicemus volumine. nunc enim totus sermo de natura est multis modis mirisque memorabili . namque non omnia in omnibus locis nasci docuimus nec tralata vivere. hoc alias fastidio, alias contumacia, saepius insolo repugnante. Fastidit balsamum alibi nasci, nata Assyria malus alibi ferre, nec non et palma ubique nasci aut nata parere vel, cum promisit etiam ostenditque, educare, tamquam invita pepererit. non habet vires frutex cinna
Abbreviated transcription (Latin):
uurundem raxdix uiucuior suꝑficiut lecuru sitaq cũ
trunco Iccruit rai scc&iam laius fruticat. Qui¬
dum breuitate radicum celerius senescere arbores
putant quod co arguunt ficiquecrum nadices lon¬
gissimae& senectus ocirsima falsum corbitror
a quodecliqui ut ꝓlidere radices cerborum ue¬
tustactem Inuiui sccenim est annosaquercus
euersccte stem pestactis uitugerum soli cemplexec U¬
stratesrestitui pͥerumq: & quadam terrae
ecatricȩ uiuescere uolge creest familicris¬
simum hoc plactanis que plurimumuentorum
concipiunt ꝓpter densitatem ramorum quib
am putcctis leuccto honere in suos crobereco¬
nunt factumq: iamẽ h & iniuglcendib oleir¬
q acmultis alii sestinecemplis & sinetempes¬
tateullecuecaura alice quã ꝓdigiica eci dirie
multas acsuccs pontererrrexirse. Fastum
ocpopuli romani quiritib: ostentum ompricis
ellis Nuceriȩ in loco iunonis ulmo post quecm &iã
acimen amputamentectum erat quo incenam
pam ꝓcumbebat restituta seonte it aut ꝓtin

Expanded text:
uarundam radix vivacior superficie, ut laurus. itaque cum trunco inaruit, recisa etiam laetius fruticat. quidam brevitate radicum celerius senescere arbores putant, quod coarguunt fici, quarum radices longissimae et senectus ocissima. falsum arbitror et quod aliqui prodidere, radices arborum vetustate minui. visa enim est annosa quercus eversa tempestatis vi, iugerum soli amplexa. Prostratas restitui plerumque et quadam terrae cicatrice vivescere volgare est. familiarissimum hoc platanis , quae plurimum ventorum concipiunt propter densitatem ramorum, quibus amputatis levato onere in suo scrobe reponuntur; factumque iam est hoc et in iuglandibus oleisque ac multis aliis. est in exemplis et sine tempestate ullave causa alia quam prodigi cecidisse multas ac sua sponte resurrexisse. factum hoc populi Romani Quiritibus ostentum Cimbricis bellis Nuceriae in luco lunonis ulmo, postquam etiam cacumen amputatum erat, quoniam in aram ipsam procumbebat, restituta sponte ita ut protinus
Abbreviated transcription (Latin):
scaber robori pedmae omnib: iN sen&t ccrugo
uib: decm rumpit sponte ut uiti quib: decm Qa
cadit ut malo unedoni carnosus suberipopulo
Nembra naceus utuiticrundini libris simibsa
rosomulto plo tunicis utuitib: tibe abi&i
Suib: decm simplecut fico hecrundini mage
radicum diffcrenua copiose fico roboripla
Breues & cengustemclo singulocres abiclle
cis Iiguli senim innitentꝰ quc̃c quam mine
ini latem dispersis Cratsiores lacurodu¬
suus i ꝓfundum cegunt. Siuergilio quidem
Predime esculus quantum corpore emin& taentum
pedice discendit. Oleaemalisque & cupressis
ꝓsuminec caespitum. Alus r&sto meauum lauroo
leie Alus flacuoso ut ficominutis haee capilla¬
mentis hirsutec & abies multaeq: siluestriuma eqͥ¬
b: montani pra&enui acfilec decerpentes sp&tec¬
Non ctius descenderenadices quam solis calorte¬
pefccstatid que mature loci tenuiores gnauis siue
dixere quod fcelsum arbitror a put austores ceste

Expanded text:
scaber robori, palmae, omnibus in senecta rugosior. scaber robori, palmae, omnibus in senecta rugosior. quibusdam rumpitur sponte, ut viti, quibusdam etiam cadit, ut malo, unedoni, carnosus suberi, populo, membranaceus viti, harundini , libris similis ceraso, multiplex tunicis vitibus, tiliae, abieti, quibusdam simplex, ut fico, harundini. Magna et radicum differentia: copiosae fico, robori , platano, breves et angustae malo, singulares abieti, larici; singulis enim innituntur, quamquam minutis in latesuas in profundum agunt; si Vergilio quidem credimus, aesculus quantum corpore eminet, tantum radice descendit. oleae malisque et cupressisper summa caespitum, aliis recto meatu, ut lauro, oleae, aliis flexuoso, ut fico. minutis haec capillamentis hirsuta et abies multaeque silvestrium, e quibus montani praetenuia fila decerpentes spectanon altius descendere radices, quam solis calor tepefaciat, idque natura loci tenuioris crassive dixere, quod falsum arbitror. apud auctores certe
Abbreviated transcription (Latin):
sed cerasorum poence Nectura loton ccppelum
precipuae domib: exp&it ramorum p&ulend
breui caudice loctissima ex paticentium umbi
& inuic inces domos saepe traensilientium Nu¬
lacopacitas breuior Noc auferunt solem bie¬
me d&cidentib: foli is Nulliscostex iucundionu
oculos excipiens blcendius Nulbsramis lon¬
giores ualidioresque autplures ut dixisseco¬
aliqui ca&i qui non germineent quod natura fitsi
eualuere uut poenecum deput ectoscicatrixheba
Qua ediuiduis inrome Naturx esthacuiti inocubl
rundini ingeniculo omnium Terrae primeecniss¬
orx in longuit udinem excrescunt abier lccrix
palmacu prerius ulmis &siquaunistirpice Ro¬
sarumcerasus &icom in .ML. cubitorumtnibs
aequali ꝑtoteem duumcubitorũcra łsitudinere¬
perit. Quaed cnstactim iNra morspargui
utmali costex celiistenuis utlccuro ciliae A
cnxrsus utrobori: Alusleuis ut mec lo fuo io

Expanded text:
sed cerasorum paene natura, loton appellant. sed cerasorum paene natura, loton appellant. praecipue domibus expetitur ramorum petulantia brevi caudice latissima expatiantium umbra et in vicinas domos saepe transilientium . nulla opacitas brevior, nec auferunt rami solem hieme decidentibus foliis. nullis cortex iucundior aut oculos excipiens blandius, nullis rami longiores validioresque aut plures, ut dixisse toaliqui caeci, qui non germinant, quod natura fit, si non evaluere, aut poena, cum deputatos cicatrix hebetavit. quae dividuis in ramo natura est, haec viti in oculo, harundini in geniculo. omnium terrae proxima crassiora. in longitudinem excrescunt abies, larix, palma, cupressus, ulmus et si qua unistirpia. ramosarum cerasus etiam in XL cubitorum trabes aequali per totam duum cubitorum crassitudine reperitur. quaedam statim in ramos sparguntur, ut mali. Cortex aliis tenuis, ut lauro, tiliae, aliis crassus, ut robori, aliis levis, ut malo, fico, idem
Abbreviated transcription (Latin):
quodl gnatec egum uocant &ec septentrione
uiscum ameridie hi pecrde quis pluramox
ꝓcculo INterdumq: pccriter res quecternas
Aradice caudesun &ramifrequentes utoli¬
ueficouiti Quaedem fruticos generis
ut palturas mistusitem Nuxccbelleena quiN
immomelior & copiohor fructu in plurer
disꝑsco ramos hiquib deem omninonullum
ut in suogenere buxi lototrans macrinae
Quaedetmbi furce atq &icem In quincspar¬
tes diffusc a eque dem diuiduae Necraemo¬
sae ut secbuci Quaedam in diuiduae
ramosae ut piseae. quib decm ramorũ
ordo sicut piceae abieti. Aliis in con¬
ditus ut robori medo piro. Etebieti
quidem subroste diuisurae reomique in caelumter¬
rum dacisis morit. Totis uero daruncat is dun
& si intraquam rami fuere praocidit᷑ quod iup¬
cumen tantum offerat tanta moritꝰ. Alia ab
dicebraxcchiat autulm. Aliec incacumine nen¬
romae acsuauitate frultuus sil uestris quidem

Expanded text:
quod crataegum vocant, et a septentrione quod crataegum vocant, et a septentrione viscum, a meridie hyphear — de quis plura mox paulo — interdumque pariter res quaternas ha radice caudex unus et rami frequentes, ut olivae, fico, viti. quaedam fruticosi generis, ut paliurus, myrtus, item nux abellana, quin immo melior et copiosior fructu in plures dispersa ramos. hi quibusdam omnino nulli, ut in sato genere buxi, loto transmarinae. 122 quaedam bifurcae atque etiam in quinas partes diffusae, quaedam dividuae nec ramosae, ut sabuci, quaedam individuae, ramosae, ut piceae. quibusdam ramorum ordo, sicut piceae, abieti, aliis inconditus, ut robori, malo, piro. et abieti quidem subrecta divisura ramique in caelum tenrum decisis moritur, totis vero detruncatis durat. et si infra quam rami fuere praecidatur, quod supcumen tantum auferatur, tota moritur. alia ab radice bracchiata, ut ulmus, alia in cacumine ramRomae a suavitate fructus, silvestris quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
rum cetenrei : iuuent& cerdius que mecturantes qđ
mecxime Notat᷑. Inuitib u&ustiorib enĩ uinec̃
melius Nouellis copiosius. Celerrime uerose¬
nescit & insenec tee d&eriorem frustumgignit
meclus Necmq &iminora pomec ꝓueniunt &
uermiculis obnoxico quin&ipsccarbore nascunc
Ficur solec exomnium cerborum fetumceturiteis
causa mediteet᷑ iamquidem expostenlis quom
mcciorx sunt praetic preposteris.
Omnia autem celerius senescunt prae focundec
quin & ꝓtim moriunt aliquacaelo fecunditatẽ
lecboranstcerde &ecquorum crispamecterie sut
pacerpopulus & rubcnita ociur senescunt sil¬
uestria autem tardissime atq: in totum om̃scu¬
ne festilitectem adicit festilites senostami de
o& preflorente alia& prae germincnt totũ
ingleendiferis inter quelccurus uuas succ̃sma¬
xime quaesterilis que nunegignit aliud obida
quib: decmmnas existimcct᷑. Ferunt &cebellena¬
eiulos conpastili callo adnihilutilis. Plurima
uero buxiis Ncm & semensuum & granum

Expanded text:
in iuventa tardiusque maturantes, quod maxime notatur in vitibus. vetustioribus enim vinum melius, novellis copiosius. celerrime vero senescit et in senecta deteriorem fructum gignit malus. namque et minora poma proveniunt et vermiculis obnoxia; quin et in ipsa arbore nascuntur. ficus sola ex omnium arborum fetu maturitatis causa medicatur, iam quidem et portentis, quoniam maiora sunt pretia praeposteris. omnia autem celerius senescunt quin et protinus moriuntur aliqua caelo fecunditatem laborans, tarde et ea, quorum crispa materies, ut palma, acer, populus. et subarata ocius senescunt, silvestria autem tardissime. atque in totum omnis cura fertilitatem adicit, fertilitas senectam. ideo et praeflorent talia et praegerminant, in totum in glandiferis, inter quas laurus uvas suas maximeque sterilis, quae non gignit aliud; ob id a quibusdam mas existimatur. ferunt et abellanae iulos compactili callo, ad nihil utiles, plurima vero ilices, nam et semen suum et granum,