comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clipeo referunt pallanta frequentes.i Ad caelum tendit palias. incre-¬
pans deos quasi sacrilegus. & sciendum uno eodemq tempore: non eũ
potusse inherere corpori & manus ad celum leuare lic&ꝰ poeta ista.
conuincerit. s Corpore inher&dꝰ. aut inhaeret lauso suo corpore: aut
certe isterologia est. ut sit herd̾ in corpore. meluis tamen est antip¬
tosis pro corpori ut herd̾ pede pes pro pedi. ss Per uulnera seruor.
aut reuera ꝑ uulnera: quia ꝑ totum eius corpus mucro transierat.
aut inuidiose uulnera ait pro uulnus. Sicut terentuis. non ꝓpeti
meretricum contumelias cum de thaide loqueretur. N Nunc demum
eticium infelix nunc alte uulnus adactum: solatio enim iuuentis
filii utrũq fuerat ante tolerabile.x ldem ego: qui nunc causa tuae
mortis sum. qui feci ut exculis & sacrilegi filuis esse dicereris. ss łul¬
sus obinuidiam: exxcusat ne merito expulsus esse uideatur. ⁊ Om¬

Expanded text:
clipeo referunt Pallanta frequentes». AD CAELVM TENDIT PALMAS increclipeo referunt Pallanta frequentes». AD CAELVM TENDIT PALMAS increpans deos, quasi sacrilegus. Et sciendum uno eodemque tempore non eum potuisse et inhaerere corpori et manus ad caelum levare, licet poeta ista coniunxerit. CORPORE INHAERET aut inhaeret Lauso suo corpore: aut certe hysterologia est, ut sit ‘haeret in corpore’: melius tamen est ut sit antiptosis pro ‘corpori’, ut «haeret pede pes» pro ‘pedi’. PER VVLNERA SERVOR aut re vera ‘per vulnera’, quia per totum eius corpus mucro transierat: aut invidiose ait ‘vulnera’ pro ‘vulnus’, sicut Terentius «non perpeti meretricum contumelias», cum de Thaide loqueretur. NVNC DEMVM EXILIVM INFELIX NVNC ALTE VVLNVS ADACTVM solacio enim viventis filii utrumque fuerat ante tolerabile. IDEM EGO qui nunc causa tuae mortis fui, feci ut et exulis et sacrilegi filius esse dicereris. PVLSVS OB INVIDIAM excusat, ne merito expulsus esse videatur. OM
Abbreviated transcription (Latin):
sictabat hmpħis. noue & phisice locutus est nam cum aqua omna
infundantur att sictari uulnus. flitcus euim sanguinis aquar fugore
continet᷑ s Reuabat: inclinatione recreabat .i. ẜ rocul: modo uicta si¬
gnificat ut serta procul tantum capiti delapsa iacebant. s Erauia ar¬
ma quiescunt: bene grauia ut & galeam arma sed leuia intelligamus
& talis est figura sicut illa salustu. leonem atq alias feras ergo & leo fera.
iuescunt autem quasi in terra posita. qm̃ galea quae pendebat. poterat
& moueri ⁊ colla fou&: sustinens se arboris trunco. ⁊ fusus propecam
in pectore harbam. in pectus fusam habens. artaismos autem est. qđ art
in pectore pro inpectus. sicut alibi mediis effusus in untis pro in medias
undas.i Multa pro multum. sicut & pede terram crebra ferit pro
crebro. s Suꝑ arma ferebant: supra scutum: ut supra. impositum

Expanded text:
SICCABAT LYMPHIS nove et physice locutus est; nam cum aqua omnia SICCABAT LYMPHIS nove et physice locutus est; nam cum aqua omnia infundantur, ait siccari vulnus; fluxus enim sanguinis aquarum frigore continetur. LEVABAT inclinatione recreabat. PROCVL modo ‘iuxta’ significat, ut «serta procul, tantum capiti delapsa, iacebant». GRAVIA ARMA QVIESCVNT bene ‘gravia’, ut et galeam arma, sed levia intellegamus. Et talis est figura, sicut illa Sallustii «leonem atque alias feras», ergo et leo fera est. ‘Quiescunt’ autem quasi in terra posita, quoniam galea, quae pendebat, poterat et moveri. COLLA FOVET sustinens se arboris trunco. FVSVS PROPEXAM IN PECTORE BARBAM barbam in pectus fusam habens. Archaismos autem est quod ait ‘in pectore’ pro ‘in pectus’, sicut alibi «mediis effusus in undis» pro ‘in medias undas’. MVLTA pro ‘multum’, sicut «et pede terram crebra ferit» pro ‘crebro’. SVPER ARMA FEREBANT supra scutum, ut supra «inpositum
Abbreviated transcription (Latin):
te cdimicare conatus est. ideo enim pluraliter laudib doxit.s. ꝗd
dam uirtutis future.i ouib laetatus habe tua: moris fuerat: ut
cum his reb homines sepelirentur quas dilexerant uiu. i. diqua est
ea cura remidto: aut more illo cdixit quo sol& sepultura ad ipsa cada¬
uera non pertitiere. lico umbris sicut in septimo legius prosit ux si
qua est ea gloria signant. ltem de pallante.: uano moesti comitatur
honore aut certe si qua est ea cura mezentio idest parri sacrilego
qui superos inferosq contemnit.  Aeneae magni dextra cadis. sic ali¬
bi nottieri haud leue patrum manib hoc referes telo cecidisse carulle.
om̃pto de more capillos antiquos scilic&. quo uiri sicut mulieres com¬
ponebãt capillos: qdđ uerum esse &̾ statuae non nulle antiquoꝵ do¬
cent & personae quasi in tragoediis uidemus simles in utroq secu quã¬
est apud poetas interea sicut apud salustium eodem tempore. i Uulnera

Expanded text:
te dimicare conatus est: ideo enim plte dimicare conatus est: ideo enim pldam virtutis futurae. Ad v. 827 Quibus laetatus habe tua moris enim fuerat ut cum his rebus homines sepelirentur quas dilexerant vivi. Ad v. 828 Si qua est ea cura remitto aut more illo dixit quo solet sepultura ad ipsa cadavera non pertinere — licet umbris, sicut in sexto legimus, prosit — ut "si qua est honore»: aut certe, si qua est ea cura Mezentio, id est patri sacrilego, qui superos inferosque contemnit. AENEAE MAGNI DEXTRA CADIS sic alibi «nomen haud leve patrum manibus hoc referes, telo cecidisse Camillae». COMPTOS DE MORE CAPILLOS antiquo scilicet more, quo viri sicut mulieres componebant capillos: quod verum esse et statuae non nullae antiquorum docent, et personae quas in tragoedis videmus similes in utroque sexu, quanest apud poetas ‘interea’, sicut apud Sallustium ‘eodem tempore’. VVLNERA
Abbreviated transcription (Latin):
lantum impetum substinaꝰ: donec deferueat. & bene translationem
facit a uicina comparatione. s Fallit te incantum pietas tua: quod
credis id cirto me pium tibi ueniam posse concedere. quia & ipse pietatis
intuitu dimicas pro patris salute. Tua autem pietas prudenter est ad-
ditum quasi non a parente descendens. s Fila legunt. proprium fuerat
rumpunt. tamen legunt aut colligunt est aut transeunt. ut litoraq
epiri legimus. Ecigit ensem per medium aeneas iuuenem: poetica
descriptio est nam reuera fieri non potuit ut gladus & transirdꝰ ꝑ cor
pus i Parraam: idest leuia arta non clipeum.  Minacis autem nõ
lansi. tion enim ipse minatus fuerat.ergo ordo est mucro minacis e
neae scilica ⁊ Uita ꝑ auras concessit moesta admanies: idest anima¬
& est abusiue dictum. nam ad inferos simulachrum pergit nona¬¬
tuma. ⁊ Pro laudib istis: quia &d contra fortiorem & pro patris salu¬

Expanded text:
lantum impetum sustinet, donec deferveat. Et bene translationem lantum impetum sustinet, donec deferveat. Et bene translationem fecit a vicina conparatione. FALLIT TE INCAVTVM PIETAS TVA quod credis idcirco me pium tibi veniam posse concedere, quia et ipse pietatis intuitu dimicas pro patriditum, quasi non a parente descendens. Ad v. 815 Fila legunt proprium fuerat 'rumpunt'; tamen 'legunt' aut colligunt est, aut transeunt, ut "litoraque Epiri legimus" . exigit ensem per medium et cetera. poetica descriptio est: nam re vera fieri non potuit, ut gladius et transiret perpus’. PARMAM id est levia arma, non clipeum. ‘Minacis’ autem non Lausi; non enim ipse minatus fuerat. Ergo ordo est ‘mucro minacis’, Aeneae scilicet. VITA PER AVRAS CONCESSIT MAESTA AD MANES id est anima. Et abusive dictum est; nam ad inferos simulacrum pergit, non anima. PRO LAVDIBVS ISTIS quia et contra fortiorem et pro patris salu
Abbreviated transcription (Latin):
operi non de siuis carminib dicit. nec etum sibi arrogariꝰ: sed tanto
operi idest pietati & uirtuti tuae. Nam hic est sensus: ego quidem fa-¬
dta tua o lause & mortem ex pietate uenientem non silebo. si tamen
cred&ꝰ uetustas ex scelerato homine pium filium fuisse procreatum. is lnq
ligatus : promligatusq. & est temesis cum isterologia. s lnmicum basti¬
le: cuiusdam quasi picturae pompa describitur. i lamq adsurgentis dex.¬
trae. iamq subiit iucronem aeneae dextrae adsurgentis ad plagam fe¬
rentis. s Morando substinuit: moram iniiciendo eius impetum lusit.
Dum genitor nati parma protetus abird̃: de historia est. Nam Scipio afri¬
essc̃.xx & uiI. confossus uulnerib. s Dum pluit in terris: erit acaismos
debuit enim dicere in terras. Tamen sciendum est hemistichium hoc
lucretii esse: qđ ita ut inuent uirgilius transtulit. Etcertere diem:
hẏpallage. pro ipsi per diem exerteri. ⁊ Nubem belli dum detin&. bel¬

Expanded text:
operi' non de suis carminibus dicit — nec enim sibi adrogaret — sed 'tanto operi', id est pietati et virtuti tuae: nam hic est sensus: ego quidem fata tua, o Lause, et mortem ex pietate venientem non silebo, si tamen credet vetustas ex scelerato homine pium filium fuisse procreatum. INQVE LIGATVS pro ‘inligatusque’: et est tmesis cum hysterologia. INIMICVM HASTILE cuiusdam quasi picturae pompa describitur. IAMQVE ADSVRGENTIS DEXTRAE iamque subiit mucronem Aeneae dextra adsurgentis et plagam ferentis. MORANDO SVSTINVIT moram iniciendo eius impetum lusit. DVM GENITOR NATI PARMA P. A. de historia est: nam Scipio Afriendum: nam si iunxeris ‘dum pluit in terris’, erit archaismos; debuit enim dicere ‘in terras’. Tamen sciendum est hemistichium hoc Lucretii esse, quod ita ut invenit Vergilius transtulit. EXERCERE DIEM hypallage est pro ‘ipsi per diem exerceri’. NVBEM BELLI DVM DETINET bel
Abbreviated transcription (Latin):
dictus est suũ reliquit ĩperium unde apud liuium error est qui ascaniꝰ
albam cõdiderit. postea albani omnes reges siluii dicti sunt ab huius no
mine sicut hodieq romani ĩperatores augusti uocant᷑. egyptii ptolomei

Expanded text:
dictus est, suum reliquit imperium: unde apud Livium est error, qui Ascanius dictus est, suum reliquit imperium: unde apud Livium est error, qui Ascanius Albam condiderit. Postea Albani omnes mine sicut hodie Romani imperatores Augusti uocantur, Egiptii Ptolomei,
Abbreviated transcription (Latin):
illustres uocant᷑. e ĩ nomen ituras: ingentem nõ ut ethionii matrisq
genus ꝑ ydee. u ille uides pura uiuenis ꝗ nitit᷑ hasta: Eneas ut cato
dicit simulac uenit italiam. lauinam accepit uxorem: ꝓpter quod
turnus iratus tam in latinũ ꝗͣ ieneam bella suscepit amezentio
ĩpetratis aiciliis quod ce ipse ostendit dicens se satis ambobus te¬
uerisq uenire latinisq sel ut supͣdiximus pͥmo bello periit lati¬
nus. secundo pariter turnus et eneas postea mezentium interemit ⁊¬
scanius et lauro lauiniũ tenuit: cuius lauinia timens insidias grauida
confugit in siluas et latuit incasa pastoris tyri ad quod alludens ait tyru¬
q pater cui regia parent armenta. et illic enixa est siluũ. Sed cũ ascanius
flagraret inuidia uocauit nouercam et ei cõcessit laurolauiniũ sibi uero
albara constituit qui quoniã sine liberis periit siluio qui et ipse ascanius

Expanded text:
inlustres vocantur. IN NOMEN ITVRAS in gentem, ut «nomen Echionium matrisque inlustres vocantur. IN NOMEN ITVRAS in gentem, ut «nomen Echionium matrisque genus Peridiae». ILLE VIDES PVRA IVVENIS QVI NITITVR HASTA Aeneas, ut Cato dicit, simul ac venit Italiam, Laviniam accepit uxorem. Propter quod Turnus iratus tam in Latinum quam in Aenean bella suscepit a Mezentio impetratis auxiliis: quod et ipse ostendit dicens «se satis ambobus Teucrisque venire Latinisque». Sed, ut supra diximus, primo bello periit Latinus, secundo pariter Turnus et Aeneas, postea Mezentium interemit Ascanius et Laurolavinium tenuit. Cuius Lavinia timens insidias, gravida confugit ad silvas et latuit in casa pastoris Tyrrhi; ad quod adludens ait «Tyrrhusque pater, cui regia parent armenta»; et illic enixa est Silvium. sed cum Ascanius flagraret invidia, evocavit novercam et ei concessit Laurolavinium, sibi vero Albam constituit. Qui quoniam sine liberis periit, Silvio, qui et ipse Ascanius
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta sunt: Albanos reges romanos cẽ consules: brutos catonem
cesarem & augustũ &e multa ad historiã ꝑtinentia hic indicat lo¬
cus. cetera que hic in termissa sunt in aspido poeta cõmemorat. unde
etiam inantiquis inuenimus opus hoc appellatũ esse nõ eneydem
sed gesta populi romani quod ideo mutatũ est quia nomen non
a parte sed a toto debet dari. turbamq sonantem: aut que tunc
ꝓpter festinationẽ sonabat aut turbe ꝑpetuũ est epitheton.u longo
ordine: nõ quo nati sunt sed quo apud inferos stibant nõ eĩ eo quo
regnauerunt dicturus est ordinem. i. aduersos legere: considerare
relegere.c. darclaniam ꝓlem: albanos reges qui xuifuerũt de enee &
lauinie genere unde ait de itala gente.i. illustres: hoc nome no¬
titie fuit nõ meriti. unde cẽ in meretricib inuenit᷑ nã ae nobiles &

Expanded text:
manifesta sunt: Albanos reges, Romanos etiam consulesque, Brutum, Catonem, manifesta sunt: Albanos reges, Romanos etiam consulesque, Brutum, Catonem, Caesarem, Augustum et multa ad historiam pertinentia hic indicat locus, cetera, quae hic intermissa sunt, in ἀσπιδοποιί̈α commemorat. unde etiam in antiquis invenimus, opus hoc appellatum esse non Aeneidem, sed gesta populi Romani: quod ideo mutatum est, quia nomen non a parte, sed a toto debet dari. Ad v. 753 Turbamque sonantem aut quae tunc propter festinationem sonabat: aut turbae perpetuum est epitheton. Ad v. 754 Longo ordine non quo nati sunt, sed quo apud inferos stabant: non enim eo quo regnarunt, dicturus est ordine. Ad v. 755 Adversos legere consrelegere. DARDANIAM PROLEM Albanos reges, qui tredecim fuerunt de Aeneae et Laviniae genere; unde ait «Itala de gente». INLVSTRES hoc nomen notitiae fuit, non meriti: unde etiam in meretricibus invenitur; nam et nobiles et
Abbreviated transcription (Latin):
gnoce aere. Ille eĩ stĩtheta ꝑse plenus est & eternus quia simplex oĩa
ci scĩtheta idest apposita exitũ sortiunt᷑ unde & athomes ꝑpetuas
dicunt quia simplices sunt nec recipunt sectionem. a has omnes: ac si
diceret etiam has omnes. nam supra nõ omẽs dixit sed aĩe quib altera
fato corpora debent᷑. u rotam uoluere ꝑ annos: statutũ tempus ꝑ annoꝵ¬
pra dii ꝗb imperiũ est aĩar. Sed alii mercuriũ uolunt ꝓpter has aĩas
quadam cogunt᷑ ut potentes uelint reuerti. & ĩmemores: uel p̃terito¬
rũ uel futuroꝵ.u dixerat anchises: añdicta dereuersione aĩar ꝓba¬
tio huc tetendit ut celebret romanos & p̾cipue augustũ. nãq qui
bene considerãt inuenient omnẽ romanã historiã ab enee euentu
usq ad sua tempora sumati celebrasse uirgiliũ quod ideo latet qr¬
cõfusus est ordo. nam euersio ili & enee errores ad uentus bellumq

Expanded text:
gno et aere: ille enim per se plenus est et aeternus, quia simplex. omnia gno et aere: ille enim per se plenus est et aeternus, quia simplex. omnia enim σύνθετα , id est composita, exitum sortiuntur, unde et atomos perpetuas dicunt, quia simplices sunt nec recipiunt sectionem. Ad v. 748 Has omnes ac si diceret 'etiam has omnes'; nam supra non omnes dixit, sed 'animae, quibus altera fato corpora debentupra «di, quibus imperium est animarum». Sed alii Mercurium volunt propter hoc «hacquadam coguntur ut potantes velint reverti. INMEMORES vel praeteritorum, vel futurorum. DIXERAT ANCHISES ante dicta de reversione animarum probatio huc tetendit, ut celebret Romanos et praecipue Augustum; nam qui bene considerant inveniunt omnem Romanam historiam ab Aeneae adventu usque ad sua tempora summatim celebrasse Vergiliuconfusus est ordo: nam eversio Ilii et Aeneae errores, adventus bellumque
Abbreviated transcription (Latin):
ce intertia afine accentũ habet licet penultima longa sit quod ideo fac¬
tum est ut ostenderet᷑ una pars esse orationis: ne p̃positio iungeret᷑ ad¬
uerbio quod uitiosum esse nõ dubiũ est.  pauci leta arua tenemus: nõ
omnes qui cĩ minus purgant᷑ statim redeunt ad corpora.: donec lon¬
ga dies ꝑfecto temporis orbe: quia ẽt post purgationem opus est tp̃r.
ut ꝑ seueret inpurgatione ce sic redeat. Et querit᷑ utrũ aĩe ꝑ apotheo¬
sim de quibus ait pauci leta arua tenemus possint mereri ꝑpetuam
purgationem quod nõ potest fieri merent᷑ eĩ temporis multi ꝑ petui¬
tates &e que male uixerĩt statim redeunt: que melius tardius q̃ opti¬
me dutissimo tempore sunt nõibus parce tñ sunt que ce ipse exigen¬
sensualem idest deum ꝑ quod quid sit aĩa ostendit. ⁊ aure simplicis
ignem: nõ urentis simplicis aũt nostri cõparatione qui cõstat de li¬

Expanded text:
t, et tertia a fine accentum habet, licet paenultima longa sit: quod ideo fact, et tertia a fine accentum habet, licet paenultima longa sit: quod ideo factum est ut ostenderetur una pars esse orationis, ne praepositio iungeretur adverbio, quod vitiosum esse non dubium est. PAVCI LAETA ARVA TENEMVS non omnes; qui enim minus purgantur statim redeunt ad corpora. DONEC LONGA DIES PERFECTO TEMPORIS ORBE quia etiam post purgationem opus est tempore, ut perseveret in purgatione et sic redeat. Et quaeritur utrum animae per apotheosin, de quibus ait «pauci laeta arva tenemus», possint mereri perpetuam vacationem. Quod non potest fieri: merentur enim temporis multi, non perpetuitatis, et quae male vixerunt statim redeunt; quae melius, tardius,; quae optime, diutissimo tempore sunt cum numinibus. Paucae tamen sunt quae et ipsae exigenignem sensualem, id est deum; per quod quid sit anima ostendit. AVRAI SIMPLICIS IGNEM non urentis. ‘Simplicis’ autem nostri conparatione, qui constat de li
Abbreviated transcription (Latin):
plex est om̃is purgatio aut interra purgant᷑ que nimis opresse sor¬
dibus fuerunt dedite scilicet corporalib blandimentis id est transcũt
incorpora terrena & hec igit᷑ dicuntur purgari. ignis eĩ exterra oritur.
quo exoriunt᷑ omĩa nam celestis nichil ꝑurit. aut in aqua il est transe
auguriis tractat. Unde cẽ in sacris legimus omib. tres sunt iste purgati¬
ones. nam aut teda purgãt ut sulphure aut. aqua abluunt᷑ aut aere
manes ut siꝗs dicat iudiciũ patimur e significet ea que in uidicio cõ¬
tinẽt᷑. Est &e alius uerius nam cũ nascimur luos genios sortimur unus
qui hortat᷑ adbona alter qui deprauat ad mala quib assistentibus
post mortem aut aserimur ĩ meliorẽ uitam aut cõdemnamur ĩdeteri¬
orem ꝑ quos aut uagationem mereinur: aut reditum ĩ corpora. ergo
manes genios dicie quos cũ uita sortimur: d exinde: una pars orationis ẽ¬

Expanded text:
plex est omnis purgatio. aut enim in terra purgantur quae nimis oppressae sorplex est omnis purgatio. aut enim in terra purgantur quae nimis oppressae sordibus fuerint, deditae scilicet corporalibus blandimentis, id est transeunt in corpora terrena: et hae igni dicuntur purgari; ignis enim ex terra est quo exuruntur omnia, nam cauguriis tractat. Inde etiam in sacris omnibus iste tres sunt purgationes: nam aut teda purgant et sulphure, aut aqua abluunt, aut in aemanes, ut sitinentur. Est et aliud verius; nam cum nascimur, duos genios sortimur: unus est qui hortatur ad bona, alter qui depravat ad mala. Quibus assistentibus post mortem aut adserimur in meliorem vitam, aut condemnamur in deteriorem: per quos aut vacationem meremur, aut reditum in corpora. Ergo ‘manes’ genios dicit quos cum vita sortimur. EXINDE una pars orationis es
Abbreviated transcription (Latin):
re sue quã auras uocauit. u clause tenebris &e carcere ceco: diffinitio¬
nes sunt corporis.  quin ut supremo cũ lumine uita relinꝗt: quia ut
diximus occurrit eas statim post corpus depositũ in suũ uigorẽ reu̾ti¬
&e dicit nõ posse que eĩ coniuncta sunt inuicem se tenẽt & trabunt
reliquias sorlium antiquare. n nõ tamen omne malum cedit: sed
nõ omne remanet quod purget᷑ necesse est: inde est ce quod dicit
corporis sordes unde est ne funditus omnes corporee excedunt pe
molescere libro.÷. exercent penis: quia deposito corpore sordes super
ter aĩam &e corpus. Nam licet ista duo ꝑse penas ꝑferre nõ possunt
homo tñ ꝑfert qui de his duobus est factus.. supplicia expediunt:¬
ideo agunt supplicia nõ ut aĩas puniant sed ut eas peccatis exuant pͥ
ce depurgatione animaꝵ tangit tñ quod philosophi dicũt nam tri¬

Expanded text:
rae suae, quam ‘auras’ vocavit. CLAVSAE TENEBRIS ET CARCERE CAECO definitiorae suae, quam ‘auras’ vocavit. CLAVSAE TENEBRIS ET CARCERE CAECO definitiones sunt corporis. QVIN ET SVPREMO CVM LVMINE VITA RELIQVIT quia, ut diximus, occurrit debere eas statim post corpus depositum redire in suum vigorem. Et dicit non posse; quae enim diu coniuncta sunt invicem se tenent et trahunt reliquias sordium antiquarum. NON TAMEN OMNE MALVM cedit, sed non omne; nam remanet quod ut purgetur necesse est. Inde est quod dicit corporis sordes; unde est «nec funditus omnes corporeae excedunt pesinolescere libro». ERGO EXERCENTVR POENIS quia deposito corpore sordes superster animam et corpus; nam licet ista duo per se poenas perferre non possint, homo tamen perfert, qui de his duobus est factus. SVPPLICIA EXPEideo agunt supplicia, non ut animas puniant, sed ut eas peccatis exuant price de purgatione animarum, tangit tamen quod et philosophi dicunt. nam tri
Abbreviated transcription (Latin):
antipto sin dixit ꝑ diffinitionem magno corpore idest nõ comuni.
inde hominũ pecudumq genus: de quatuor elementis &edeo. u. cece¬
lestis origo seminib ꝗͣtum nõ corpora noxia tardant: quod supdixi¬
mus intantũ in ꝗt in om̃ib iuget pars diuinitatis inquantũ sinit cor¬
poꝵ qualitas. n terreniq hebetant artus: inquantũ nõ habeant artus.
moribundaq membra: morienti similia hoc est semper morientia
sed uti uirib suis nõ potest ꝓpter corporis cõunctionem.⁊ hinc metu¬
unt cupiuntq dolent gaudentq: excorpoꝵ conu̾ictione oe habitu¬
dine uarro & omnes philosophi dicũt quatuor esse passiones: duas
le sune una presentis alia futuri. Item gaudere cupere sunt opiniones
neq animi sunt neq corporis ꝓpria. pereunt ẽĩ facta segregatione.
neq auras respiciunt: nam quia coherent corpori obluuscunt᷑ natu¬

Expanded text:
antiptosin dixit, sed per definitionem ‘magno corpore’, id est non communi. antiptosin dixit, sed per definitionem ‘magno corpore’, id est non communi. INDE HOMINVM PECVDVMQVE GENVS de quattuor elementis et deo. ET CAELESTIS ORIGO SEMINIBVS QVANTVM NON NOXIA CORPORA TARDANT quod supra diximus, in tantum, inquit, in hominibus viget pars divinitatis in quantum sinit corporum qualitas. TERRENIQVE HEBETANT ARTVS in quantum non hebetant. MORIBVNDAQVE MEMBRA morienti similia, hoc est semper morientia: sed uti viribus suis non potest propter corporis coniunctionem. HINC METVVNT CVPIVNTQVE DOLENT GAVDENTQVE ex corporis coniunctione et hebetudine. Varro et omnes philosophi dicunt quattuor esse passiones, duas lae sunt, una praesentis, alia futuri; item gaudere et cupere opiniones neque animi sunt neque corporis propria: pereunt enim facta segregatione. NEQVE AVRAS RESPICIVNT nam quia cohaerent corpori, obliviscuntur natu
Abbreviated transcription (Latin):
solemi quem supra unũ fuisse detitanib diximus. a spiritus: diumnꝰ
scilicet re unũ est siue mentem dicat siue animũ siue spm. ⁊ intus
alit. uegetat ce in eternitate custodit qua mixtus est: & nulla pars
elementi est sine deo. u ꝑ artus: ꝑ elementa que membra sunt mũ¬
di corporalia corpora namq sunt ꝗppe que possunt uideri. u mens
agitat molem: magnitudinem mundi mens agitat &e sicut cicero
dicit in tusculanis eternũ est ꝗd ꝗd in eterno motu est: sine lubiocẽ
animus eternus cst semꝑ ẽĩ in motu est adeo ut ne nobis ꝗlẽ quiescẽ¬
tib quiescat.u magno se corpore miscet: aut antiptosis est ꝓ corpori
ut heret pede pes densusq uiro uir: quod potuis credendũ est. aut
certe secundum eos locutus est quidicũt deũ corporalem esse & eũ
ita diffiniunt id est ignem sensualem quod siuerũ est corpus est nec ꝑ

Expanded text:
solem, quem et supra unum fuisse de Titanibus diximus. Ad v. 726 Spiritus divinus solem, quem et supra unum fuisse de Titanibus diximus. Ad v. 726 Spiritus divinus scilicet. et unum est sive mentem dicat, sive animum, sive spiritum. intus alit vegetat et in aeternitatem custodit, quia mixtus est et nulla pars est elementi sine deo. per artus per elementa, quae membra sunt mundi: corporalia namque sunt, quippe quae possunt videri. Ad v. 727 Mens agitat molem magnituddicit in Tusculanis, aeternum est quicquid in aeterno motu est, sine dubio etiam animus aeternus est: semper enim in motu est, adeo ut ne nobis quidem quiescentibus conquiescat. MAGNO SE CORPORE MISCET aut antiptosis est pro ‘corpori’, ut «haeret pede pes densusque viro vir»: quod potius credendum est; aut certe secundum eos locutus est qui dicunt deum corporalem esse et eumdefiniunt πῦρ νοερὸν, id est ignem sensualem. Quod si verum est, corpus est, nec per
Abbreviated transcription (Latin):
re statim ad suum nitorem reuerti: ut si spetiẽ candidam missam ĩ
lutũ polluas & eam statĩ auferas nõ id cirro sordib caretis ed ablutio¬
nem reꝗrit ut ĩpristinũ nitorẽ possit redire. Sic aĩa exeo quod dat᷑
corpori ĩ quinata est cẽ si corpus deponat. & necesse habet purgari.
Si ergo purgant᷑ & recipiunt naturam suam cur uolunt reuerti qr
potant inquit obliuia. Etiam est illud ambiguũ aut ut p̃teritai obli¬
uiscant᷑ penaꝵ aut certe ut ignare futuri habeant desideriũ redeũdi
incorpora. quod sine passione nõ fuit. & animus inquo est passiome¬
ret᷑ reuerti.. celum: ꝓ aere &e ethere posuit ut cẽ celũ terrãq. s cãposq
liquentis: id est maria .i. lucentemq globũ lime: ideo usus est parti¬
cipio ut ostendat eam suum lumen nõ habere. nam lucens est quod
aliunde illuminat᷑ lucibile quod ꝑse lucet ut patulũ ce patens: patu

Expanded text:
re statim ad suum nitorem reverti. Vt si speciem candidam missam in re statim ad suum nitorem reverti. Vt si speciem candidam missam in lutum polluas et eam statim auferas, non idcirco sordibus caret, sed ablutionem requirit ut in pristinum nitorem possit redire: sic anima ex eo quod datur corpori inquinata, etiam si corpus deponat, necesse habet purgari. Si ergo purgantur et recipiunt naturam suam, cur volunt reverti? Quia potant, inquit, oblivia. Etiam est illud ambiguum: aut ut praeteritarum obliviscantur poenarum, aut certe ut ignarae futuri habeant desiderium redeundi in corpora, quod sine passione non fit; nam animus in quo est passio meretur reverti. CAELVM pro aëre et aethere posuit, ut «iam caelum terramque». CAMPOSQVE LIQVENTES id est maria. LVCENTEMQVE GLOBVM LVNAE ideo usus est participio, ut ostendat eam suum lumen non habere, nam ‘lucens’ est quod aliunde inluminatur, ‘lucibile’ quod per se lucet, ut ‘patulum’ quod semper patet,
Abbreviated transcription (Latin):
incaueam ĩpeditus ium suam nõ perdit sed exercere nõ potest: ita uiuis
nõ transit in uitia corporis sed eius cõu̾ictione ĩpeditus nõ exercet iũ
suam. Occurrit illud ome quod corrũpit᷑ eternũ nõ est si aĩus insanit
irascit᷑ desiderat timet caret eternitate cui sunt ista contraria: nam
naturam corrũpi aliud ꝑ cõtrariũ rei alterius. Uidemus cĩ tale aliꝗd¬
ut lucerna ꝑse clara est &e locũ in quo est sine dubio illuminat: sed
siqua re tecta fuerit ce inclusa nõ ꝑdet splendorem ꝓpͥum qui m ea
est remoto nãq ĩpedimento apparet: nec tñ quia ĩpeditus est eius
iugor id eo cẽ corruptus. ita ergo & animus ꝗͣ diu est incorpore patit᷑
eius contagione postqͣ uero deposuerit corpus recipit suũ uigorem:
de natura utit᷑ ꝓpͥa. Si ergo recipit naturam quare penas apud in¬
feros patit᷑ ideo quia res que simul diu fuit nõ potest deposita ip̃a

Expanded text:
in caveam, inpeditus vim suam non perdit, sed exercere non potest, ita animus in caveam, inpeditus vim suam non perdit, sed exercere non potest, ita animus non transit in vitia corporis, sed eius coniunctione inpeditur nec exercet vim suam. Occurrit illud: omne quod corrumpitur aeternum non est. Si animus insanit, irascitur, desiderat, timet, caret aeternitate, cui sunt ista contraria; nam naturam corrumpi, aliud per contrarium rei alterius. Videmus  per se clara est et locum in quo est sine dubio inluminat, sed si qua re tecta fuerit et inclusa, non perdit splendorem proprium qui in ea est; remoto namque inpedimento apparet, nec tamen quia inpeditus est eius vigor, ideo etiam corruptus. Ita ergo et animus quamdiu est in corpore, patitur eius contagionem: simul atque deposuerit corpus, recipit suum vigorem et natura utitur propria. Si ergo recipit naturam, quare poenas apud inferos patitur? Ideo quia res quae simul diu fuit, non potest deposita ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tuint similiter. & dicit nõ esse in animis similitudinem sed in corpori¬
bus que ut fuerĩt uel uiuatia uel torpentia ita & aiõs facũĩt quod põt
etiam in uno eodemq corpore cõꝓbari. insano eĩ corpore alia est uiuacitas
mentis in egro pigrior in satisiualido ẽt ratione carens ut infreneticis cer¬
nimus: ad eo cum ad corpus uenerit nõ natura sua utit᷑ sed ex eius quali¬
tate mutat᷑ inde affros uersipelles grecos leues gallos pigriores iudemꝰ
ingenii quod natura climatũ facit. sicut ptolemeus de prehendit qui di¬
cit translatũ ad aliud clima hominẽ naturam exparte mutare de toto
ẽĩ nõ potest quia inpͥncipio accepit sortem corporis sui ergo aĩa ꝓqualita¬
te est corporis. &e quaratione resmelior est inpotestate deterioris: atꝗ
fit quia plus est quod continet ꝗͣ quod continet᷑ ut si leonem includas

Expanded text:
timus similiter? Et dicit non esse in animis dissimilitudinem, sed in corporitimus similiter? Et dicit non esse in animis dissimilitudinem, sed in corporibus, quae prout fuerint vel vivacia vel torpentia, ita et animos faciunt. Quod potest etiam in uno eodemque animalis corpore probari. In sano enim corpore alia est vivacitas mentis, in aegro pigrior, in satis invalido etiam ratione carens, ut in phreneticis cernimus: adeo cum ad corpus venerit, non natura sua utitur, sed ex eius qualitate mutatur. Inde Afros versipelles, Graecos leves, Gallos pigrioris videmus ingenii: quod natura climatum facit, sicut Ptolomaeus deprehendit, qui dicit translatum ad aliud clima hominem naturam ex parte mutare; de toto enim non potest, quia in principio accepit sortem corporis sui. Ergo anima pro qualitate est corporis. Et qua ratione res melior est in potestate deterioris? Atqui fit, quia plus est quod continet quam quod continetur. Vt si leonem includas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quatuor effusus elementa gignit uniuersa. Igit᷑ si de elementis & deo
nascunt᷑ omia unam originem habent & ꝑtem naturam omĩum sed ui¬
deamus ꝗd in nobis est adeo & ꝗd aquatuor elementis quantũ datur
intelligi ab elementis habemus corpus adeo aĩum quod ideo ꝓbatur
quia est incorpore terra humor hanelitus calor que oĩa uident᷑ sicut
elementa: aĩis in uisibilis est sicut oẽ deusunde originẽ ducit. illa pretea
irrationabilia sunt sicut corpus contra deus habet cõsiliũ sicut &̃ animꝰ.
deinde elementa mutant᷑ quod est eor ꝓpͥe sicut cẽ corpus quod inde
originem ducit. contra deũ nõ perire manifestum est ergo nec aũis perit:
intentionem suam ut aĩas in mortales doceret. Sed occurrit illud. si in¬
mortales sunt ce unũ habent pͥncipiũ quaratione uo̾ oĩa animalia sen¬

Expanded text:
per quattuor infusus elementa gignit universa. Igitur si de elementis et deo per quattuor infusus elementa gignit universa. Igitur si de elementis et deo nascuntur omnia, unam originem habent et par est natura omnium. Sed videamus quid in nobis est a deo et quid a quattuor elementis. Quantum datur intellegi, ab elementis habemus corpus, a deo animum: quod ideo probatur, quia est in corpore terra, umor, anhelitus, calor, quae omnia videntur, sicut etiam elementa, animus invisibilis est, sicut etiam deus, unde originem ducit. Illa praeterea inrationabilia sunt, sicut corpus; contra deus habet consilium, sicut etiam animus. Deinde elementa mutantur, quod est eorum proprium, sicut etiam corpus, quod inde originem ducit; contra deum non perire manifestum est. Ergo nec animus perit, ndit primam intentionem suam ut animos inmortales doceret. Sed occurrit illud: si inmortales sunt et unum habent principium, qua ratione non omnia animalia sen
Abbreviated transcription (Latin):
feris reuerti posse ad corpora ut celos superos in telligamus il est nostrã
uitam. secũlum philosop hos uero hoc dicit credendũ est aĩas corporis
contagione pollutas ad celum reuerti. sublimes animas: nõ omẽs sed
sublimiũ. ⁊. tarde reuerti corpora: aĩe cõparatione qua uelocius nihil
id est desiderent ꝓpter quod sentiũt penas dedisse scilicet uita suspen¬
ordine singula pandit: hysteron ꝓteron post hunc ẽi uersum sequide¬
buit clicam equidem nec te suspensum nate tenebo.i. principio celũ
ac terras camposq liquentes: Interrogatus anchises quare aĩe uelint re¬
uerti ad corpora quasi aliud dicit tamen illuc recurrit quod grece
id est omne quod est quatuor sunt elementa terra aqua aer ether
& deus post hec nibil est nicbil aliud. & hoc mundum nõ possumus di¬
cere nam mundus nõ est totũ ergo deus est quidam diuinus spiritus ꝗ

Expanded text:
feris reverti posse ad corpora? Vt ‘caelum’ superos intellegamus, id est nostram feris reverti posse ad corpora? Vt ‘caelum’ superos intellegamus, id est nostram vitam. Secundum philosophos vero hoc dicit: credendum est animas corporis contagione pollutas ad caelum reverti? SVBLIMES ANIMAS non omnes, sed sublimium. TARDA REVERTI CORPORA animae comparatione, qua velocius nihil ut id desiderent propter quod se sciunt poenas dedisse, scilicet vitam. SVSPENORDINE SINGVLA PANDIT hysteroproteron; post hunc enim versum sequi debuit «dicam equidem nec te suspensum, nate, tenebo». PRINCIPIO CAELVM AC TERRAS CAMPOSQVE LIQVENTES interrogatus Anchises, quare animae velint reverti ad corpora, quasi aliud dicit, tamen illuc recurrit. Quod Graece τὸ πᾶν dicitur, id est omne quod est, quattuor sunt elementa: terra, aqua, aër, aether et deus. Praeter haec nihil est aliud; et hoc mundum non possumus dicere, nam mundus non est totum. Ergo deus est quidam spiritus divinus qui
Abbreviated transcription (Latin):
omia possit agnoscere quia cũ ceperit in corpus descendere potat stul¬
titiam && obliuionem unde nõ potest uim numinis sui post nature
sue obliuionem. Obliuiscit᷑ aũt secundum poetas p̃teritoꝵ secundum
philosophos futuri unde medium tenuit dicendo obliuia. Docent
aũt phi losophi aĩa descendens ꝗd ꝑsingulos circulos ꝑlat unde etiã
mathematici fingũt quod singuloꝵ numinũ potestatibus corpus &
aĩa nr̃a conexa sũt ea ratione quia cũ descendunt aĩe trahunt secu
torporem saturni martis iracũdiã libidinẽ ueneris mercurii lucri cupi
ditatem iouis regni desideriũ que res faciũt ꝑ turbationẽ aĩabus ne
possint uti uigore suo & uirib ꝓpriis.i securos latices: qui securos faci
ticam & ostendit tam quod est uulgare ꝗͣ quod continet ueritas &
ratio naturalis nam secundũ poetas hoc dicit credendum est aĩas ab in¬

Expanded text:
omnia possit agnoscere? quia cum coeperit in corpus descendere, potat stulomnia possit agnoscere? quia cum coeperit in corpus descendere, potat stultitiam et oblivionem, unde non potest implere vim numinis sui post naturae suae oblivionem. obliviscitur autem secundum poetas praeteritorum, secundum philosophos futuri: unde medium tenuit dicendo 'oblivia'. docent autem philosophi, anima descendens quid per singulos circulos perdat: unde etiam mathematici fingunt, quod singulorum numinum potestatibus corpus et anima nostra conexa sunt ea ratione, quia cum descendunt animae trahunt secum torporem Saturni, Martis iracundiam, libidinem Veneris, Mercurii lucri cupditatem, Iovis regni desiderium: quae res faciunt perturbationem animabus, ne possint uti vigore suo et viribus propriis. SECVROS LATICES qui securos faciutica et ostendit tam quod est vulgare quam quod continet veritas et ratio naturalis. Nam secundum poetas hoc dicit: credendum est animas ab in
Abbreviated transcription (Latin):
nimia senectute omĩs memoria labit᷑: quia lapsa mors in teruenit &e¬
aĩe in aliud corpus recurrũt unde fingunt poete aĩas letheo hausto
in corpus redire ergo & letheus & obluuo mortis semper uicina. s gen¬
sido illi rei ut insideat illi ꝗͣtus misere deus insisto aũt illam rem ut
nulli fas casto sceleratũ insistere limen.⁊ lilia fundunt᷑ circũ: flores¬
spetiem ꝓ genere posuit... flumina porro: longe remota & est gre¬
cum aduerbium. bene aũt enẽan longe aletheo facit quia adhuc
uuenis est. ⁊ agmine: cursu impetu quod ostendit cito iri ad se¬
uerti aliiq eĩm ꝓpter uite merita nõ redeunt aliiq redeunt ꝓp¬
ter malam uitam alieq ꝓpter fati necessitater.i. lethei ad flumi¬
nis undam: si aĩa eterna est & sum̃i spiritus pars. qua ratione in cor¬
pore non totum uidet nec est tante prudentie tanteq iuuacitatis ut

Expanded text:
nimia senectute omnimia senectute omanimae in aliud corpus revertuntur. unde fingunt poetae animas Lethaeo hausto in corpus redire. ergo Lethaeus est oblivio, morti semper vicina. Ad v. 706 Gensido illi rei', ut "insidat quantus miserae deus" . 'insisto' autem 'illam rem', ut "nulli fas casto sceleratum insistere limenspeciem pro genere posuit. Ad v. 711 Flumina porro longe remota: et est Graecum adverbium. bene autem Aenean longe a Lethaeo facit, quia adhuc iuvenis est. Ad v. 712 Agmine cursu, impetu: per quod ostendit cito iri ad severti: aliquae enim propter vitae merita non redeunt; aliquae redeunt propter malam vitam, aliquae propter fati necessitatem. Ad v. 714 Lethaei ad fluminis undam si anima aeterna est et summi spiritus pars, qua ratione in corpore non totum videt, nec est tantae prudentiae tantaeque vivacitatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aliis sub diuisionib ĩ notescunt. quidem debere cuncta animalia adeo
onginem ducunt que quia nasci cernimus reuertunt᷑ sine dubio nam
inde cuncta procreant᷑: de inde posse sic probae quia ĩmortales sunt
anime & sunt que possunt reuerti. tertiũ est utrũ uelint quod dicit
fieri ꝑletheum fluuiũ & hoc est quod dicturus est sed incidentes que¬
stiones faciunt obscuritatem. ⁊ uirgulta sonantia silue: que est iͣc
p̃ripia fluminis. s domos placidas: campos elisyos. u p̃natat : p̃cerfu¬
it & contrarie dictum est nã non natant aque sed nos in ipsis natamꝰ
enniũ igit᷑ secutus est qui ait fluctusq natantes. Sane de hoc fluuio
querit᷑ aprudentiorib utrũ de illis nouẽ sit que ambiunt inferos an
preter nouem &e datur in telligi quod ab illisseparatus est.namq
pleneq memoria apueritia usque ad urentem senectam: postea in

Expanded text:
aliis subdisionibus innotescunt. Quid est debere? Cuncta animalia a deo aliis subdisionibus innotescunt. Quid est debere? Cuncta animalia a deo originem ducunt. Quae quia nasci cernimus, revertuntur sine dubio; nam unde cuncta procreantur? Deinde posse sic probat: quia immortales sunt animae, et sunt quae possunt reverti. Tertium est utrum velint: quod dicit fieri per Lethaeum fluvium. Et hoc est quod dicturus est, sed incidentes quaestiones faciunt obscuritatem. VIRGVLTA SONANTIA SILVAE quae est iuxta praeripia fluminis. DOMOS PLACIDAS campos Elysios. PRAENATAT praeterfluit. Et contrarie dictum est; nam non natant aquae, sed nos in ipsis natamus. Ennium igitur secutus est, qui ait «fluctusque natantes». Sane de hoc fluvio quaeritur a prudentioribus utrum de illis novem sit qui ambiunt inferos, an praeter novem. Et datur intellegi quod ab illis novem qui ambiunt iet plenae memoria a pueritia usque ad virentem senectam, postea in
Abbreviated transcription (Latin):
deplatonis dogmate quod in fedone positũ est de quo ingeorgicis stridĩ
hic latius loquit᷑ de quare etiam uarro in pͥmo diuinare plenissime
tractauit. hoc aũt continet. eneas dum ꝑ inferos ꝑgeret respexit
fuuium quendam loci remotioris ad quem innumera multitudo
tendebat animaꝵ. interrogauit patrem qui esset fluuius qua rati¬
one ad eum pergerent anime. pater ait letheus est pergunt aũt ut
potent & obliuionem patiant᷑ ut incipiant in corpora uelle remea¬
re. stupefactus eneas in terrogat. dicit pater & aĩe que ꝓpter prete¬
ritam uitam tot supplicia ꝑ tulerunt possunt habere uiam reuerten¬
di incorpora. nõ est uerisimile liberatas decorporis carcere ad eius
nexũ reuerti. suscepta ratione hoc anchises exequit᷑. Primo debere
fieri ut redeant deinde posse deinde uelle que quoniam obscura sunt

Expanded text:
Platonis dogmate, quod in Phaedone positum est περὶ ψυχῆς, de quo in Georgicis strictim, Platonis dogmate, quod in Phaedone positum est περὶ ψυχῆς, de quo in Georgicis strictim, hic latius loquitur. De qua re etiam Varro in primo Divinarum plenissime tractavit. Hoc autem continet: Aeneas dum per inferos pergeret, respexit fluvium quendam loci remotioris, ad quem innumera multitudo tendebat animarum. Interrogavit patrem qui esset fluvius vel qua ratione ad eum pergerent animae. Pater ait: Lethaeus est; pergunt autem, ut potent et oblivionem patiantur, ut incipiant in corpora velle remeare. Stupefactus Aeneas interrogat: dic pater, et animae quae propter praeteritam vitam tot supplicia pertulerunt possunt habere votum revertendi in corpora? Non est verisimile liberatas de corporis carcere ad eius nexum reverti. Suscepta narratione haec Anchises exsequitur: primo debere fieri ut redeant, deinde posse, deinde velle. Quae quoniam obscura sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dulcissimus filius nam uocãts est mea cura idest tu. Et dictũ est sicut
ueneris ustissima cura.i quas ego te terras ce quanta ꝑ equora uectũ :¬
pater euis ingemit casib. ⁊ libye tibi regna nocerent: aut quia de iu¬
none ait uenus aut tanto cessabit cardine reꝵ aut quod est melius
illud dicit timui nedũ apud regna carthaginis uoluptatib uacabas
miperiũ fatale derelinqueres.u tristis imago: seuera terribilis ut supͣ
ei dictũ in telligimus aut certe egit me tua imago ad bec tendere li¬
mina quam sepe uidere consueui. s stant sale tyrreno classes: ad fec¬
tionis est filii &̃e ea indicare dequib nõ in terrogat᷑. ⁊ largo fletu: na¬
to ex gaudio. nter: sepius finitũ ꝓ infinito. u interea uidet eneas: hir¬
mos est hoc loco idest unus sensus ꝓtentus ꝑ multus uersus in quo tracdat

Expanded text:
dulcissimus filius, nam vocativus est ‘mea cura’, id est tu. Et dictum est sicut dulcissimus filius, nam vocativus est ‘mea cura’, id est tu. Et dictum est sicut «Veneris iustissima cura». QVAS EGO TE TERRAS ET QVANTA PER AEQVORA VECTVM patrie eius ingemit casibus. LIBYAE TIBI REGNA NOCERENT aut quia de Iunone ait Venus «haud tanto cessabit cardine rerum»; aut, quod est melius, illud dicit: timui ne, dum apud regna Carthaginis voluptatibus vacas, imperium fatale derelinqueres. TRISTIS IMAGO severa, terribilis, ut supra us ei dictum intellegimus; aut certe: egit me tua imago ad haec tendere limina, quam saepe videre consuevi. STANT SALE TYRTHENO CLASSES adfectionis est filii etiam ea indicare, de quibus non interrogatur. LARGO FLETV nato ex gaudio. TER saepius: finitus pro infinito. INTEREA VIDET AENEAS hirmos est hoc loco, id est unus sensus protentus per multos versus: in quo tractat
Abbreviated transcription (Latin):
fortunasq uirum moresq manusq : felicitas ẽĩ aut fatalis est aut fortui¬
ta aut exuirtute descendit. ⁊ alacris: ipse alacris. Et sciendũ antiquos
i genis : palpebris. Ennius de dormiente ĩpͥmit gene genera. s excidit
ore: quasi seni quod circa anchisen reseruat. ut tantũq nephas patͥo
excidit ore. n uenisti tandem: ad affectũ ꝑtinet desiderantis. ał orit᷑
questio quod dicit sic equidem ducebam aĩo.⁊ expectata: ꝓbata ut
&e rebus expectata iuuentus. hoc aũt dicit tua pietas mͥ semꝑ ꝓbata¬
nũc cẽ iter durũ uicit scilicet inferoꝵ. u & notas audire & reddere uo¬
ces: familiariter loqui. srebarq futurũ : arbi trabar raciocinabar esse
uenturũ ce ꝑ hoc intelligimus fataliter eneã ad inferos descendisse nõ
ẽĩ nͥ fatalia deprehendunt᷑.⁊ nec me mea cura fefellit: nec decepit me

Expanded text:
Fataque fortunasque virum felicitas enim aut fatalis est, aut fortuiFataque fortunasque virum felicitas enim aut fatalis est, aut fortuita, aut ex virtute descendit. Ad v. 685 Alacris ipse alacris. et sciendum antiquos acer'. Ad v. 686 Genis palpebris: Ennius de dormiente "inprimitque genae genam" . excidit ore quasi seni: quod circa Anchisen reservat, ut "tantumque nefas patrio excidit ore" . Ad v. 687 Venisti tandem hoc ad adfectum pertinet desiderantis: alias oritur quaestio quod dicit 'sic equidem ducebam animo'. expectata probata, ut "et rebus spectata iuventus" . hoc autnunc etiam ‘iter durum’ vicit, scilicet inferorum. ET NOTAS AVDIRE ET REDDERE VOCES familiariter loqui. REBARQVE FVTVRVM arbitrabar, ratiocinabar esse venturum: per quod intellegimus fataliter Aenean ad inferos descendisse. Non enim nisi fatalia deprehenduntur. NEC ME MEA CVRA FEFELLIT nec decepit me
Abbreviated transcription (Latin):
unde in terrogat quod aliter nõ faceret. e que regio anchisẽ : quis
nec locus in regione.  illius ergo: ꝓpter illũ. ergo aũt cõuinctio fuit
sed ꝑ accentus mutationẽ in ad uerbiũ transut. &e est sola particula
que habet in fine circũflexũ: multi male putant esse nom̃ indecli¬
la cõmemoraret.⁊ nulli certa domus: id est habitatio quam anime
tã diu certam habent quã diu in corporib sunt: postquoꝵ ab solutio¬
nem uagant᷑ ꝓuite merito in circulis. ⁊ lucis habitamus opacis ripaꝵq¬
gunt. in his aũt locis heroũ aĩe colunt᷑. . recentia: uirentia riuoꝵ
scilicet causa. s iugũ : ita eĩ diuidunt᷑ montes in radices. latera iuga
cilius agnoscerent᷑. . lustrabat studio recolens: circũibat studiose re¬
citu. ⁊ carosq nepotes: posteros sicut ꝑnurus feminas dicũt. ÷ fataq

Expanded text:
unde et interrogat, quod alias non faceret. QVAE REGIO ANCHISEN, QVIS unde et interrogat, quod alias non faceret. QVAE REGIO ANCHISEN, QVIS us invenire; nam locus in regione est. ILLIVS ERGO propter illum. ‘Ergo’ autem coniunctio fuit, sed per accentus mutationem in adverbium transiit; et est sola particula quae habet in fine circumflexum. Multi male putant nomen esse indeclirare singola. NVLLI CERTA DOMVS id est habitatio quam animae tamdiu certam habent quamdiu in corporibus sunt: post quorum solutionem vagantur pro vitae merito in circulis. LVCIS HABITAMVS OPACIS vagunt. In his autem locis heroum animae coluntur. RECENTIA virentia, rivorum scilicet causa. IVGVM ita enim dividuntur montes: in radices, latera, iuga, o facilius agnoscerentur. Ad v. 681 Lustrabat studio recolens circumibat studiose recitu. Ad v. 682 Carosque nepotes posteros: sicut per nurus feminas dicunt. Ad v. 683
Abbreviated transcription (Latin):
runt uitam ꝑ inuenta artificia significat aũt philosofos. quiq sui
memores aliquos fecere merendo: et qui ali quos sui memores fecere
p̃stando ut nũ ꝗͣ regina negabo promeritam id est p̾stitisse. terentius
ergo carinene uti ꝗͣ liberi esse hominis puto cũ is nichil mereat po¬
stulare idest gratias poni sibi. s niuea cingunt᷑ timpora: ꝑ que se osten¬
dit meruisse diuinos honores ut diximus supra. ⁊ miseũ ante omẽs.
theologos fuit iste post orpheum et sunt uarie de hoc opiniones. nã
eum alii lune filium alii orpheũ uolunt cuiꝰ eum cõstat fuisse discipu¬
lum. nam ad ip̃m pͥmum carmen scripsit quod crathera appellauit.
humeris extantẽ suscipit altis: quasi philoso fum ac si diceret plato
omĩum uictoriam se philosophie dedit.tuq optime uates: quia
theologus fuit. et sciendum hoc loco sibyllam anumine derelictam

Expanded text:
runt vitam per inventa artificia. Significat autem philosophos. QVIQVE SVI runt vitam per inventa artificia. Significat autem philosophos. QVIQVE SVI MEMORES ALIQVOS FECERE MERENDO et qui aliquos sui memores fecere praestando, ut «numquam regina negabo promeritam», id est praestitisse. Terentius «ego, Charine, neutiquam liberi esse hominis puto cum is nihil mereat, postulare id gratiae poni sibi». NIVEA CINGVNTVR TEMPORA per quod eos ostendit meruisse divinos honores, ut diximus supra. MVSAEVM ANTE OMNES theologus fuit. Iste post Orpheum. Et sunt variae de hoc opiniones; nam eum alii Lunae filium, alii Orphei volunt, cuius eum constat fuisse discipulum. Nam ad ipsum primum carmen scripsit, quod appellatur Crater. VMERIS EXTANTEM quasi philosophum, ac si diceret Platonomnium victoriam se philosophiae dedit. OPTIME VATES quia theologus fuit. Et sciendum hoc loco Sibyllam iam a numine derelictam;