comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Onagri stetert̃ in rupib. Antrum significats pec¬
tatorem. sicut ir iob. ꝓzabulo cõmorabit᷑ bestra in
Qucus est locus densis arborib septꝰ. solo lucẽ
detrahans. Potest ⁊ a coaliicendo crebris lu
ultumq fiebant. Luei. ub indiunitionis
lib legunt᷑ erroresn gentilium. significant qͥa
sepius ibidem idolis inmolabant. ut est illud
in ꝓpħa. Lucus dat mut. hoc est adonidis qͥa
maitsius erat ueneris. ubi ipse ab errautib quasi
mortuus plangebat᷑
deserunt᷑ ut sunt loca siluarum ⁊ montium
contraria ubrimarum t̾rarum. ubi sunt uƀime
homo qui habuit centum oues reliquit noua¬
ginta nouem in deserto ⁊ abiit querere unã ouẽ
quie ꝑterat. Aliquando aute desertum significat
indigentiã p̃sentis uite. ut est illud psalmiste.
Indeserto ⁊ in in uio ⁊ ĩ aquoso. sic in scõ appa¬
rui tĩbi. In deserto dicit. hoc est in mundi istiꝰ
indigentia ⁊ sterilitate teuma sequit᷑ ⁊ in t̃ iuo
quia mundũ in se non habet uiam. nisi dñm

Expanded text:
Onagri steterunt in rupibus . Antrum significat hominem peccatorem, sicut in Job pro zabulo: Commorabitur bestia in ucus est locus densis arboribus septus, solo lucem detrahens. Potest et a collucendo crebris lumcultumque fiebant. Luci ubi in divinis libris leguntur, errorem gentilium significant: quia saepius ibidem idolis immolabant, ut est illud in Propheta: lucus dazinus, hoc est, Adonidis, qui amasius erat Veneris, ubi ipse ab errantibus quasi mortuus plangebaturdeseruntur, ut sunt loca silvarum et montium, contraria uberrimarum terrarum, ubi sunt uberrihomo, qui habuit centum oves, reliquit nonaginta novem in deserto, abiit quaerere unam ovem, quae perierat. Aliquando autem desertum significat indigentiam praesentis vitae, ut est illud Psalmistae: In deserto et in invio et inaquoso, sic in sancto apparui tibi . In deserto, dicit, hoc est, in mundi istius indigentia et sterilitate jejuna. Sequitur, et in invio: quia mundus in se non habet viam, nisi Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
De ꝯfragosis locis.
onfrages loca inque
undiq uenti currunt. ac sepe frangunt.
ut neuius ait. In montes ubi uenti trange
ustra. obscura latibula ferarum ⁊ lupoꝵ cũ¬
bilia sunt. Unde ⁊ lupanaria dlustia dicũt᷑
ꝑ coutrarietatẽ uidelicet quia parum in lustnͣt᷑
upes significant suꝑbi¬

Expanded text:
De confragosis locis. Confrages loca, in quae undique venti currunt ac sese frangunt: ut Naevius ait: « In montes, ubi venti frangebris ferarum. Lustra obscura latibula ferarum et luporum cubilia sunt. Unde et lupanaria lustra dicuntur per contrarietatem videlicet, quia parum illustrantur. Rupes significant s
Abbreviated transcription (Latin):
beta ad quem locum tͣnstulerunt arcam testa¬
la appellatur gethim. Nam getha interpretat᷑
torcular eiꝰ humi uel fosso. Gallim unde fuit fal¬
ti qui post fugam dauid michol uxorem eius
acceperat meminit huuiꝰ loci ⁊ esaias. Dicit᷑ aut̃
esse ⁊ quidam iuxta accaron uicus qui uocatur
gallaa. ballim quoq inter pretat᷑ loca¬

Expanded text:
 ad quem locum transtulerunt arcam testa et alia villa appellatur Gethim. Nam Getha interpretatur torcular ejus, humilis fossio. Gallim, unde fuit Falti, qui post fugam David Michol uxorem ejus acceperat. Meminit hujus loci et Isaias. Dicitur autem esse et quidam Acaron vicus, qui vocatur Gallim. Gallim qu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nt alio s gaꝰ ̃ lioꝵ: atẽpibꝰ constantini ceꝑunt. In p̃cedentibꝰ namq¬
untꝰ. ꝙꝰ apras Ainnis ꝑsecutione feruente: docendarũ plebiũ. minime¬
us fisi Iiꝰat L labat᷑ facultas. Inde xͥanitas in diũsas hereses scissa¬
tner apalitiuns sei s ongregari. Sub hoc etiã sc̃i patres in concilio nicedo¬
e ci fanꝰ fiu ap  ie om̃i orbe t̾rarũ conuenientes. iuxta fidẽ eũnglicã¬

Expanded text:
liorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissaanis libere congregare. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes, iuxta fidem evangelica
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. ⁊ filio ⁊ sp̃m scm̃ demonstrauit dans simboli formã
ꝙͣ tota grecoꝵ ⁊ latinoꝵ confessio in ecłiis p̃dicat. Ter
augͥto edita. q̃ nestoriũ duas ꝑsonas in xp̃o asserentẽ.
iusto anathemate condẽpnauit. ostendens mañe in
donensis . d. c.xxxͣ. sac̃dotũ sub martiano pͥncipe ha¬
bita ẽ: in qͣ euticen constantino politanũ ab̃em uerbi
dei ⁊ carnis unã nat᷑am ꝓñtiantẽ ⁊ eiꝰ defensorẽ dios
colũ qͦndam alexandrinũ ep̃m. ⁊ ip̃m rursꝰ nestori¬
um cum reliqͥs heretias uua patrũ sententia p̃dap̃¬
nauit. p̃dicans eadem sinodꝰ xp̃m dm̃ sic natum
de uirgine ut p eo subtãtiã diuine ⁊ humane
ꝯfiteam᷑ nature. Hec sunt iiiiͬ. sinodi pͥncipales
fidei doctnã plenissime p̃dicantes. S ⁊ si qͣ ft̃ con¬
cilia. que sc̃ĩ patres spũ dĩ pleni sanxer̃t̃: pꝰ istoꝵ
iiiͦiͦ. auctoritatẽ. oĩ manent stabilitate quoꝵ gesta
in hoc oꝑe ꝯdicła ꝯtinent᷑. Sinodũ aũ nouimꝰ ex

Expanded text:
 Spiritum demonstravit, dans symboli formam quam tota Graecorum et Latinorum confessio in ecclesiis praedicat. TertAugusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo adserentem iusto anathemate condemnavit, ostdonensis DCXXX, sacerdotum sub Marciano principe habita est, in qua Eutichem Constantinopolitanum abbatem, Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et ejus defecorum, quondam Alexandrinum Episcopum, et ipsum rursus Nestorium cum reliquis haereticis una patrum sententia praedamnavit: praedicans eadem synodus, Christum Deum sic natum de Virgine, ut in eo substantiam et divinae et humanae confiteamur naturae. Haec sunt quattuor synodi principales, fidei doctrinam plenissime praedicantes; sed et si qua sunt concilia quae sancti Patres spiritu Dei pleni sanxerunt, post istorum quattuor auctoritatem omni manent stabilita vigore, quorum gesta in hoc opere condita continentur. Synodum autem ex
Abbreviated transcription (Latin):
unicꝰ ludꝰ est uelocitas. ac uirium gła cuiꝰ locꝰ
gimnasiũ dr᷑ uͥ exercentur athlete. ⁊ cursoꝵ uelo¬
citas cõꝓbatur. hinc accidit. ut onmiũ ꝓpe arci¬
um ecercitia gignasia dicant᷑ ante eñ in ludis cer¬
tontes cicti er̃anti nudarentur. pꝰ relaxato cingn¬
lo repente ꝓstratꝰ ⁊ examinatꝰ est. qͥdam cursor.
quare exconsitii. decreto arcomppomentes. ut nu¬
Di deinceps om̃s exercitarent᷑ ꝑmisit. ex illo gig¬
nasiũ dictum. qd̾ utuenes midi exertent᷑ in cam¬
pum. ubi sola tm̃ uerecunda oꝑuint᷑¬

Expanded text:
nicus ludus est velocitatis ac virium gloria. Cujus locus gymnasium dicitur, ubi exercentur athletae, et cursorum velocitas comprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. 2. Antea enim in jocis certantes cincti erant, ne nudarentur: post, relaxato cingulo, repente prostratus et exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum verenda operiunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sigc̾ant mistice docendi potestatẽ. aut doctͥnam le¬
gis moysi. siue etiam heret̾icoꝵ doct᷑nam. Nam
cathedra: doctͥna ł docendi potestas ẽ. In psalmo.¬
Incathedra senioꝵ laudent erim. Cathedra: doctna
in psalmo. Et in cathedra pestilentie ñ sedit. Sedere
Scd̾m alios ꝑ antesticon: qͣsi soditim a sedendo. Unde
⁊ sella. qͣsi seda dicta ẽ: ⁊ subsellia qͦsi subdilia.
Solium enĩ in scͥpt᷑is sacris regnantis habitum:⁊
diuine maiestatis excellentiã sigc̃at. Unde dñs ĩ ysaia.
in regnantis habitu demonstrat᷑: qui regnat in
li sunt. habentes tres pedes: s ⁊ candelabra tripo¬
da st̃. qr similit̾ tres habent pedes. De ueh

Expanded text:
icant mystice docendi potestatem, aut doctrinam legis Moysi, sive etiam haereticorum doctri nam. Nam cathedra doctrina vel potestas est in psalterio: Cathedra seniorum laudet eum . Cathedra doctrina in psalmo: Et in cathedra pestilentiae non sedit . SedereSecundum alios per antistichon, quasi sodium, a sedendo: unde et sella, quasi seda, dicta est, et subsellia, quasi subsedia. Solium enim in Scripturis sacris regnantis habitum et divinae majestatis excellentiam signat. Unde Dominus in Isaia in regnantis habitu demonstratur, qui regnat inli sunt, habentes tres pedes: sed et candelabra tripoda sunt, quia similiter tres habent pedes. CAPUT X
Abbreviated transcription (Latin):
tam spem. ⁊ aduentũ głe magni dei. Nam le¬
ctus iuxta allegoriam. aut reqͥem scõꝵ sigc̃at
in xp̃o: aut contẽplatiuã uitam. aut infir¬
mitatem corporeã. aut uitam opulentã. aut
hereticoꝵ deceptionẽ : aut tͥhulationẽ uite fu¬
ture. lectꝰ enĩ eccłe. requie sẽ in xp̃o: ut ẽ illud
in cantico canticoꝵ. Ecce lectũ salomonis: Ixͣ.
fortes ambitint. Item lectꝰ requies spitalis: hoc
est uita contemplatiua. In salomone. In lectalo
meo ꝑ noctem quesiui: qͦm desid̾at anima mea.
Et in euͣngłio. Tunc duo erunt in lecto: unꝰ
assumet᷑. ⁊ unꝰ relinquet᷑. Rursum lectꝰ. corpꝰ
opem ferat illi: suꝑ lectum doloris eiꝰ. Et ali¬
bi. Lauabo ꝑ singłas noctes lectum meu̾. Lec

Expanded text:
tam spem et adventum gloriae magni Dei. Nam tam spem et adventum gloriae magni Dei. Nam juxta allegoriam lectus aut requiem significat in Christo, aut contemplativam vitam, aut infirmitatem corpoream, aut vitam opulentam, aut haereticorum deceptionem, aut tribulationem vitae futurae. Lectus enim Ecclesiae requies est in Christo, ut est illud in Cantico canticorum: Ecce lectum Salomonis sexaginta fortes ambiunt . Item lectus requies spiritalis, hoc est, vita contemplativa in Salomone: In lectulo meo per noctem quaesivi, quem desiderat anima mea . Et in Evangelio: Tunc duo erunt in lecto, unus assumetur, et unus relinquetur . Rursum lectus, hominopem ferat illi super lectum doloris ejus . Et alibi: Lavabo per singulas noctes lectum meum
Abbreviated transcription (Latin):
cubilibꝰ ur̃is conpungimini. ferarũ domicilium.
ꝓpͥe cubile d̾r a cubando. Ferocium gͦ cogitacio¬
nes apte dixit cubilia. qͣmuis hoc int̾dum. ⁊
in bono abusiue legat᷑ assumptũ: ut ẽ. de sc̃is.
letabunt᷑ in cubilibꝰ suis. Nam qd dicit in cubi¬
libꝰ ur̃is cõpungimini : sigc̃at penitentiã agi¬
te. Nam cõpunctione qͣdam : animarũ fit
optata conu̾sio. Ac si diceret. Deserite prauas
cogitaciones ur̃as: anqͣm scelera ꝑpetretis. Gra¬
batum enĩ: sig̃cat sufferentiã caritatis fra¬
terne. Unde scͥptum ẽ. in euͣngłio: qd̾ dñs dix¬
erit paralitico a se sanato. Surge tolle gra¬
batum tuum ⁊ ambula: i. reliq peccata
pͥstina. necessitatibꝰ frm̃ succurre. ⁊ in uniu̾sis
que agis. uide ne in hoc scło mentẽ figas: s¬
ad uidendam faciem tui festines redempto¬
ris. Surge bona oꝑando. porta grabatũ dili¬
gendo ꝓximum: ⁊ ambula exspectando bea¬

Expanded text:
cubilibus vestris compungimini . Ferarum domicilium cubilibus vestris compungimini . Ferarum domicilium proprie cubile dicitur a cubando. Ferocium ergo cogitationes apte dixit cubilia: quamvis interdum et in bono abusive legatur assumptum, ut est de sanctis: Laetabuntur in cubilibus suis . Nam quod dicit, in cubilibus vestris compungimini, significat, poenitentiam agite. Nam compunctione quadam animarum fit optata conversio: ac si diceret: Deserite pravas cogitationes vestras, antequam scelera perpetretis. Grabatum enim significat sufferentiam charitatis fraternae. Unde scriptum est in Evangelio, quod Dominus dixerit paralytico a se sanato: Surge, tolle grabatum tuum, et ambula , id est, relinque peccata pristina, necessitatibus fratrum succurre: et in universis quae agis, vide, ne in hoc saeculo mentem figas, sad videndam faciem tui festines Redemptoris: surge, bona operando: porta grabatum tuum, diligendo proximum: et ambula, exspectando bea
Abbreviated transcription (Latin):
ecła: a lectis
herbis uocata. Sitatꝰ ab strrnendo dictus: qͣsi sto¬
riatꝰ. In his solis. antiqui ad dormiendum accu¬
babant: n̾dum laneis stramentis reꝑtis. Sco¬
ria: qd̾ sit strata. Cama ẽ. breuis ⁊ circa t̾ram.
Greci enĩ cami: breue dicunt. De lectis ⁊ stratu:
ꝓpħ̃a in psalt̾io ate. Lauabo ꝑ singulas noctes le¬
ctum meũ: lacͥnis meis stratum meũ rigabo.
Si hoc ad lict̾am uelis acciꝑe: menito qͥdem lec¬
tum quẽ noctibꝰ polluerat. lacͥmis abluebat.
S occurrit inpossibilitas. ut tanta fuisset co¬
pia lacͥmarũ: que ñ solum faciem sed lectũ lauis¬
se diceret᷑. Qua ꝓpt̾ meliꝰ lectum delectacionẽ cor¬
poris intelligamꝰ: in qua uelut in cubile nr̃o.
mo lacͥmis qͣmuis paucis lauare: si eum contin¬
gat celesti inspiratione deflere. Cubile ẽ. cri
bandi locus : grabatũ gretũ ẽ. Balanola ẽ lectꝰ
qui in itinere bauilabat᷑: abauilando .i. deportan¬
do. De cubili aũt: item in psalt̾io scͥptum est. In

Expanded text:
cae a lectis herbis vocatae. Stratus a sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum accubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram: Graeci enim camai breve dicunt. De lectis et stratu Propheta in Psalterio ait: Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo . Si hoc ad litteram velis accipere, merito quidem lectum, quem noctibus polluerat, lacrymis abluebat: sed occurrit possibilitas ut tanta fuisset copia lacrymarum, quae non solum faciem, sed et lectum lavisse diceretur. Quapropter melius lectum, delectationem corporis intelligamus: in qua velut in cubili nostromo lacrymis, quamvis paucis lavare, si eum contingat coelesti inspiratiobandi locus. Grabatum Graecum est. Bajunola est lectus qui in itinere bajulatur, a bajulando, id est deportando. De cubili autem ita in psalterio scriptum est: In
Abbreviated transcription (Latin):
belli: qui lectis ł sellis ab ascensu apponunt᷑. Sca¬
bellum aũt: ⁊ suppedaneũ d̾r. Nam qd̾ dicunt¬
greci ippopodion. dicunt latini scabellũ: ⁊ alii dix¬
erunt suppedaneũ qd sub pedibꝰ sit. Scabellũ hu¬
miliatoꝵ subiectionẽ sigc̃at : ut ẽ illud in psalmo.
Donec ponam minricos tuos. scabellum pedum
tuoꝵ. Sedes dicta q̃m apd̃ uet̾es romanos ñ erat
usus accũbendi: unde ⁊ consede dicebant᷑. Propt̾ra
ut ait uarro de uita popłi romani. uiri discumbe¬
re ceꝑunt. ⁊ mulieres sedere: qi turpis uisus in
muliere accubit᷑. Sedes aũt mistice sigͣcat habi¬
tum regnantis siue uidicantis: unde d̾r in psalmo.
Sedes tuad̾s in scłm scłi. Et it̾um. Sedes inqͥd sr̃
thronũ: qui iudicas eqͥtatem. Et in eu̾ngłio dñs
ad apłos ait. Sedebitis sr̃ sedes: iudicantes duo

Expanded text:
 vel sellis ad ascensum apponuntur. Scabellum autem et suppedaneum dicitur. Nam Graeci upopodion dicunt, Latini scabellum, alii suppedaneum, quod sub pedibus sit. Scabellum humiliatorum subjectionem significat, ut est in psalmo: Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Sedes dicta, quoniam apud veteres Romanos non erat usus accumbendi, unde et consedere dicebantur: propterea ut ait Varro de Vita populi Romani viri discumbere coeperunt, mulieres sedere: quia turpis visus in muliere accubitus. Sedes autem mystice significat habitum regnantis sive judicantis. Unde dicitur in psalmo: Sedes tua in saeculum saeculi : et iterum: Sedes, inquit, super thronum, qui judicas aequitatem . Et in Evangelio Dominus apostolis ait: sedebitis super sedes, judi
Abbreviated transcription (Latin):
num. in qͥbꝰ peccatis mortui iacere desidant. Unde
dñs cum uoluit suscitare mortuũ. iussit stare
feretrum: q uetuit adulationibꝰ decipi. ł in pec¬
catis diutiꝰ morari. Scanna sunt que lectis alcio¬

Expanded text:
num, in quibus peccatis mortui jacere desiderant: unde num, in quibus peccatis mortui jacere desiderant: unde cum Dominus voluit suscitare mortuum, jussit stare feretrum: quia vetuit adulationum decipulis in peccatis diutius morari. Scamna sunt, quae lectis altio
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. Qui dormitis in lectis eburneis. Item lec¬
tus in eccł̃a. hereticoꝵ deceptio: de quo in salo¬
mone scͥptum ẽ. Intexui lectũ meũ funibꝰ: hoc
est uincłis pecẽoꝵ. lectꝰ: tͥbrilacio uite fute.
hinc dicit in apocalipsin. Ecce mitto illã in lec¬
to: ⁊ qui mechant᷑ cum ea in magna tͥbulatio¬
ne erunt. Puluinar lectꝰ diuitũ est. inde ⁊ pul¬
uillus. Pulullꝰ enĩ sig̃c̃at deceptionẽ adulatoꝵ.
unde scͥptum ẽ in ꝓpħa. ue uob̾ qui consuitis
puluillos sub om̃i cubitu ⁊ ceruicalia: ad decipi¬
endas animas. Sponda aũt extior pars lecti: plu¬
ceus int̾ior. Geniales lecti ꝓpͥe sunt: qui ster¬
nunt᷑ puellis nubentibꝰ. dicti aũt a generandis
liberis. Cunabula sunt lectuli. in qͥbꝰ infantuli
iacere consuert: dicta qd̾ partui adhibeant᷑ qͣsi
cinabula. Nam cine est grece eniti. hec sepe abu¬
siue. ꝓ infantum nutͥmento ponunt᷑. Eeretrum
adulatoꝵ fauores. ł malas consuetudines homi¬

Expanded text:
 Qui dormitis in lectis eburneis . Lectus in Ecclesia haereticorum deceptio, de quo in Salomone scriptum est: Intexui lectum meum funibus , hoc est, vinculis peccatorum. Lectus tribulatio vitae futurae. Hinc dicitur in Apocalypsi: Ecce mitto illam in lectum: et qui moechatur cum ea, in magna tribulatione erunt . Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Pulvillus enim significat deceptionem adulatorum; unde scriptum est in propheta: pulvillos sub omni cubito, et cervicalia ad decipiendas . Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt, qui sternuntur puellis nubentibus: dicti autem a gene randis liberis. Cunabula sunt lectuli, in quibus infantes jacere consueverunt, dicta, quod partui adhibeantur, quasi cynabula. Nam cuein est Graece eniti: haec saepe abusive pro infantum nutrimento ponuntur. Feretrum adulatorum favores, vel malas consuetudines homi
Abbreviated transcription (Latin):
miscit. dicat. uũ ⁊ uerba mea dolore sũt plena.
qͥa sagitte in me st̃ dnĩ. ac si dicẽt. ego in exilii
dampnatione ñ gaudio. s sub iudicio positus de¬
leo. quia tum ꝑcussionis agnosco. Sagita dñs iħc
ut in ysaia. sicut sagittã abscondit me in pharet᷑
sua sagitta. p̃ceptum duinũ ut in psal. sagite
paruiloꝵ facte sunt plage eoꝵ. hoc est apłaꝵ:¬

Expanded text:
t plena: quia sagittae in me sunt Domini: ac si diceret: Ego in exsilii damnatione non gaudeo: sed sub judicio positus doleo, quia vim persecutionis agnosco. Sagitta, Dominusut in Isaia: Sicut sagittam, abscondit me in pharetra sua . Sagitta praeceptum divinum, ut in Psalterio: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum , hoc est, ap
Abbreviated transcription (Latin):
tra mortem. feretrum mortuũ portat. Coriti ꝑ¬
prie sunt arcuũ thece sicut sagittarum phare¬
tre : faret᷑ enĩ aut scͥptura est sacra. uñ sagate
tem saluatoris nr̃i qui in ysaia loquit᷑ dicens.
posuit me sagittam electã: ostendit hr̃e dm̃ sa¬
⁊ apłi qui in toto orbe discurrunt. De quibi
⁊ in alio loco canit᷑. sagitte tue acute potentissi¬
de multis sagictis ⁊ filiis płimis. una sagitta elec¬
Ra & filius unigenitꝰ est.qm in phareta sua
abscondit .a. humano corꝑe. ut habitaret in eo
piens loquit᷑ in cantico cantioꝵ. uulnerata carita¬
uel gladiꝰ baiusettr: theca ab eo qd aliquid recep¬
trim tegat .c. litta ꝓg. posita: alq̃ greco nõiethẽ¬
ecĩ uocari asserunt. qd ibi reponatur aliquid iñ⁊
bibliotheca libroꝵ repositio dr. Hagna aut̃¬

Expanded text:
tra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti protra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum pharetrae. Pharetra enim aut Scriptura est sacra, unde sagitts Salvatoris nostri, qui in Isaia loquitur, dicens: Posuit me sicut sagittam electam, et in pharetra sae sunt, et apostoli, qui in toto orbe discurrunt, de quibus et in alio loco canitur: « Sagittae tuae acutae potentisside multis sagittis, et filiis plurimis una sagitta electa, et filius unigenitus est, quam in pharetra sua abscondit, id est in humano corpore, ut habitet in eo piens loquitur in Cantico canticorum: « Vulnerata charitavel gladius bajuletur. 3. Theca, ab eo quod aliquid receptum tegat, littera pro g posita. Alii Graeco nomine thecam vocari asserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotheca librorum repositio dicitur. 4. D
Abbreviated transcription (Latin):
Lege otempta ydolore cultis nefandisimis
nibrabit .i. unicũ filiũ suũ sublucente cdaritate
bras tremulas ꝓbat᷑ ostend̾e̾. hoc constat in carna
lib autem lumen sue deitatis ostendit. Arcꝰ uoca¬
tus. eo qd̵ arceat ad u̾sariũ. iñ ⁊ artͥeᷤᷤ dicutt᷑ a qͥb
ma. ut in psalt: qm̃ ecce peccator es tetenderunt
arcura suũ iltem de artu in psalmo ita scͥptũ est
arcũ suũ tetendit ⁊ parauit illũ. Artũ ttaq serip¬
turam noui ⁊ uet̾is testamenti congruent̾ acci¬
pimꝰ qui duob quodãmͦ cͦuatis fiexib deuotoꝵ
colla cõplętur. hic Ridelib suaue uugum ostẽ¬
ditur. cõtumacib aut̃ arma t̃ribilia decdarant᷑
tetencdit ad iet tum est. ne eiꝰ pacientia remissa
putaret᷑. qd̾ aut̃ sequit᷑ & in ipso parauit uasa
mortis sagittas suas ardentib effecit. hic distri
tatur. egressus autem de isto artu tanqmͣ sagit
animĩ in modum sagittarũ p̃cepta salutaria

Expanded text:
ndissimis vibrabit, id est, unicum Filium suum sub lucente clariritate bras tremulas probatur ostendere: hoc constat in incarnlibus autem lumen suae deitatis ostendit. Arcus vocatus eo, quod arceat adversarium: unde et arces dicuntur, a quibus iam ecce peccatores tetenderunt arcum suum . Item de arcu in psalmo ita scriptum est: Arcum suum tetendit, et paravit illum . Arcum itaque Scripturam Novi et Veteris Testamenti congruenter accipimus: quia duobus quodammodo curvatis flexibus devotorum colla complectitur: hic fidelibus suave jugum ostenditur; contumacibus autem arma terribilia declarantur: tetendit, adjectum est, ne ejus patientia remissa putaretur. Quod autem sequitur: Et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit , hic distritatur. Egressae sunt autem de isto arcu tanquam sagitanimis in modum sagittarum praecepta salutaria
Abbreviated transcription (Latin):
ueloc ictynocata. pennis enim fertur qiͣ auiᷤᷤ
⁊ celeriter. mox ꝑcussrrit ad hoĩem. his pri¬
mum cretensis usi sunt. quib penne ut diximꝰ
ideo ad glutinatur: uit leues sint.⁊ p̃uolent hastaᷤᷤ.
Spȩcła sunt sagitte uel lancee breres. ad spica¬
rum spete nuncupate scorpio est sagita ue¬
henata. arci uel tormentis excussa. que dum
ad hoĩem uenerit. uirꝰ quo figit infundit. un¬
de ⁊ scorpio nomen accepit. De sagittis ergo in¬

Expanded text:
eloci ictu vocata. Pennis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. His primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, ab spicarum specie nuncupatae. Scorpio est sagitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen accepit. De faretris .
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Uerum festis diebꝰ filo deposito. pilleum im¬
ponebant: ꝓ sac̃dotii eminentia. Presb̾r grece: la¬
tine senior int̃pretat᷑. ñ ꝓ etate ł decrepita senec¬
tute: s ꝓpt̾ honorẽ ⁊ dignitatẽ qͣm acceꝑunt.¬

Expanded text:
nes. Verum festis diebus filo deposito pilleum innes. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior interpretatur, non pro aetate, vel decrepita senectute; sed propter honorem et dignitatem, quam acceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e pontifex maximꝰ nuncupat᷑. Ipse eiũ efficit
sac̃dotes atq leuitas. ip̃e om̃s ordines eccłasticos
disponit. ip̃e qͥd unꝰqͥsq facere debeat ostendit.
Antea aut̃ pontifices ⁊ reges erant. Nam ma¬
ioꝵ hec erat consuetudo: ut rex etiã ẽẽt sac̃dos
ł pontifex. Unde ⁊ romani imꝑatores. pontifi¬
ces dicebant᷑. Uates. aui mentis appellatos. cuiꝰ
significatio multiplex est. Nam mͦ sac̃dotẽ. mͦ ꝓ
pħam significat: mͦ poetam. Antistes sacerdos di¬
bet cõpositum ex greco ⁊ latino: qͣsi sacrũ dans.
Sic̃ enĩ rex a regendo. ita sac̃dos a scĩficando
uocatꝰ est. Consecrat enĩ: ⁊ scĩficat. Saẽdotes aũ
gentiliũ. flamires dicebant᷑. Hii in capite habe¬
bant pilleum. in qͦ erat breuis uirga. desuꝑ
habens lane aliqͥd: qd̃ cum ꝑ estum ferre ñ possent.
filo tantũ capita religare ceꝑunt. Nam nudis
penitꝰ eos capitibꝰ incede nefas erat. Unde a
filo quo utebant᷑ flamines dicti sunt: qͣsi filami¬

Expanded text:
ipse pontifex maximus nuncupatur. Ipse enim efficit sacerdotes atque levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse quod unusquisque facere debeat ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam maiorum haec erat consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et Romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellatos, cuius significatio multiplex est. Nam modo sacerdotem, modo prophetam significat, modo poetam. Antistes sacerdos diem nomen habet conpositum ex Graeco et Latino, quasi sacrum dans; sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrificando vocatus est. Consecrat enim et sanctificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi in capite habebant pilleum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filami
Abbreviated transcription (Latin):
ex greco in latinũ aduirantes. siue increpan¬
tes uocant᷑. Inuocant enĩ suꝑ catecummos.
ł suꝑ eos q̃ habent sp̃m inmundũ. nomen
dñi iħu. adiurantes ꝑ eum ut egrediat᷑ ab
eis. Ostiarii. idẽ ianitores. qͥ in uet̾i testa¬
mento eiecti st̃ ad custodiam templi. ut
ñ ingredet᷑ ad eum minund̾ in om̃i re.
Dieti aũt hostiarii. qd p̃sunt ostis templi. Ip̃i
enĩ tenentes cdauem om̃ia intꝰ ex utraq par¬
ce custodiunt: atq int̾ bonos ⁊ malos haben¬
tes iudiciũ fideies recipiunt. respuunt infide

Expanded text:
increpantes vocantur. Invocant enim super cathecumenos, vel super eos qui habent spiritum inmundum, nomen Domini Iesu, adiurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ostiarii idem et ianitores, qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur eum inmundus in omni re. Dicti autem ostiarii, quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos et malos habentes iudicium fideles recipiunt, respuunt infide
Abbreviated transcription (Latin):
Ni daũ ĩnsi cestobi enĩ pes. nulla ꝓgrediendi facultas est.¬
alti st. ut  dum qͥsq peccatũ amat. fut᷑am głam ñ spe¬
usbolia sca . Caritas grece. latine dilectio int̾pretat᷑. qd̾¬
Edño nomiꝰ ios in se illiget. Nam dilectio a duobꝰ incipit.¬
uannt s̃ domi ꝰ est amor cdei ⁊ ꝓximi: de qͣ apłs. Pienitudo
qͥt legis est dilectio. Maior est aũt hec oñũbꝰ. qͣm
ci solet. Dilectionis aũt: nom̃ tantũ in me¬
ribꝰ rebꝰ accipi solet. Sub eccłe aũt uocabło
stinctio q̃dam reꝑit᷑. ita ut in sacris ordinibꝰ
in qͥbꝰdam ꝓfessionibꝰ fideles ab inuicem distent.
⁊ clericos. hinc appellatos. ꝙ mathi

Expanded text:
di facultas est: quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Charitas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit: quod est amor Dei et proximi. De qua Apostolus : Plenitudo, inquit, legis est ddici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. Sub Ecclesiae autem vocabulo distinctio quaedam reperitur: ita ut in sacris ordinibus et in quibusdam professionibus fideles ab invicem distent.  clerici hinc appellati, quia Matthi
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate ⁊ doctͥna. cet̾i sac̃dotes subiecti sunt.
sine qͥbꝰ reliqͥs ep̃is nichil agere licet. Sollici¬
tudo enĩ totiꝰ ꝓincie. ipsis cõmissa est. Om̃s
aũt suꝑiꝰ designati ordines uno eodemq uo¬
cabło. ep̃i nominant᷑. S ideo pͥuato noĩe qͥ

Expanded text:
auctoritati et doctrine ceteri sacerdotes subiecti sunt, sine quibus reliquis episcopis nil agere licet, sollicitudo enim totius provincie ipsis commissa est. Omnes autem superius signati ordines uno et eodem vocabulo episcopi nominantur, sed ideo privato
Abbreviated transcription (Latin):
ognia a putando philosophi nomina¬
runt .i. hoc puto ẽẽ bonum. hoc pu
to uerum. Religio appellata. qd̾ ꝑ eam uni deo
religamꝰ animas nr̃as ad cultũ diuinũ. iincło
seriuendi. qd̾ ũbum compositũ est. a religendo
gio. Tria st̃ aũt que in religionis cultu. ad colen
tas. In fide qͥdem credendũ. in spe qͥdem sꝑan¬
dum. in caritate qͥd sit aniandũ. fides est qͣ ue¬
racit̃ credimꝰ. id qd̾ neqͣꝙͣ uide ualemꝰ. Nam
crede iam ñ possumꝰ. qd̾ uidemꝰ. ꝓpͥe añt nom̃¬

Expanded text:
ogma a putando philosophi nominaverunt: id est, hoc puto esse bonum: hoc puto esse verum. Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum compositum est a religendo, gio. Tria sunt autem quae in religionis cultu ad colendupes, caritas. In fide, quid credendum; in spe, quid sperandum; in caritate, quid sit amandum. Fides est qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Nam credere iam n
Abbreviated transcription (Latin):
alio mͦ in iob. Absorbebit fluuiũ ⁊ non mirabitir:
⁊ habebit fidittiam quod in fluat iordanis in os eius.
Fluuii noĩe. humani generis de cursio designatur
que uelut a fontis sui origine nascendo surgit ⁊ qͣ
adẏma defluens moriendo ꝑ transũt. Iordanis autem
appellatõe. baptitati signant᷑. Quasi ergo dicẽt. an¬
te mundi redemptorẽ. mundum behemoth non mi¬
ratus absorbuit: s quod est acriꝰ etiam post redemp¬
toris ad uentum quosdam qui baptizati sunt de¬
glutire se posse confidit. Quidam aut̃ fluiuoꝵ
propriis ex caĩs noĩa accepert: ex quib nõ¬
null notandi sunt qui in historiis celebreᷤ¬

Expanded text:
alio modo in Job: Absorbebit fluvium, et non mirabitur, alio modo in Job: Absorbebit fluvium, et non mirabitur, et habebit fiduciam, quod influat Jordanis in os ejus . Fluvii nomine humani generis decursio signatur, quae velut a fontis sui origine nascendo surgit, et ad ima defluens moriendo pertransit. Jordanis autem appellatione baptizati designantur. Quasi ergo diceret: Ante mundi Redemptorem mundum Vehemoth non miratus absorbuit: sed quod est acrius etiam post Redemptoris adventum, quosdam, qui baptizati sunt, deglutire se posse confidit. Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina acceperunt. Ex quibus nonnulli notandi sunt, qui in historiis celebre
Abbreviated transcription (Latin):
dũ cursum. ⁊ peccatoꝵ in undationem sig̾cat: ut est
illud. Suꝑ flumina babilonis illic sedimꝰ ⁊ fleuimꝰ.
Contemplandũ aut̃ qd̃ non dicit in fluminib: sed suꝑ
siumina Nam qui adhtic in fluminib istis sunt: pec¬
catoꝵ t̃ undatione rapiunt᷑. Qui uero suꝑ ripas salui
sedent. iam abilis fluctibus: diuino mune st̃ liberati.
Unde de scĩs alibi dicit. Flumina ꝑtnͣsibunt pede. hoc
est mund huiꝰ turbida fluenta ꝑ grãm xp̃i. securo uͥtu¬
tum transibunt gressu. ad futuram patriam: ubi gau¬
dii nr̃i est. & salutis et̾ne origo p̃parata. Flumina: impe¬
tus ꝑsecutõis. In canticis canticoꝵ. Aque multe non po¬
tuerunt extinguere caritatem: ne fliumma obruerent
illam. flumen philosophia huiꝰ mundi: uel dogna
hereticoꝵ. In psalmo. En ex ficcasti flumtna ethan qui
int̾pretat᷑ fortis. idest diabłs: de quo in eungłio dicit᷑.
Cum fortis armatꝰ custodit ⁊. atriũ suũ: ⁊ cetera. Itẽ

Expanded text:
undationem significant, ut est illud: Super flumina Babylonis, illic sedimus et flevimus . Contemplandum autem, quod non dicit, in fluminibus, sed, super flumina. Nam qui adhuc in fluminibus istis sunt, peccatorum inundatione rapiuntur; qui vero super ripas salvi sedent, jam ab illis fluctibus divino munere sunt liberati. Unde de Sanctis alibi dicit: Flumina pertransibunt pede , hoc est, mundi hujus turbida fluenta per gratiam Christi securo virtutum transibunt gressu ad futuram patriam, ubi gaudii nostri est et salutis aeternae origo praeparata. Flumina impetus persecutionis in Canticis canticorum: Aquae multae non potuerunt extinguere charitatem, nec flumina obruent illam . Flumen philosophia hujus mundi vel dogma haereticorum in Psalterio: Tu exsiccasti flumina Ethan , qui interpretatur, fortis, id est, diabolus, de quo in Evangelio dicitur: Cum fortis armatus custodit atrium suum, etc. . Item
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem cum actib sius ⁊ in duere nouũ. qͥ scdm̃ dm̃ crea¬
tus est in iusticia ⁊ scĩtate ueritatis. ubi ⁊ descendere
de suꝑbia diabłica debemꝰ. ⁊ humilitatis ac mansuetu¬
dinis xp̃i participes eẽ. Ertpͥicangͦ ob cam̃ saluator
ab toh̾e accepit baptismũ. Primũ: ut quia homo na-¬
tus erat. omnẽ iusticiam ⁊ humilitatẽ legis impłẽt.
Scdõ ut baptismate suo ioh̃is baptismã comꝓba¬
ret. Tercio: ut iordanis aquas scĩficans ꝑ descensionẽ
columbe sp̃s scĩ in lauatro. credenttũ monstraret ad¬
uentũ. Quod aut̃ in iħu. naue scͥptum est ubi de tnͣ¬
situ filioꝵ isrł ꝑtordanis aluecim cõmemorat᷑. quod
sacerdotes qui portabant arcam federis dñi. cum
posuerint uestigia pedũ scioꝵ in aquis tordanis.

Expanded text:
hominem cum actibus suis, et induere novum, qui secundum Deum creahominem cum actibus suis, et induere novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis ; ubi et descendere de superbia diabolica debemus, et humilitatis ac mansuetudinis Christi participes esse. Triplicem ergo ob causam Salvator ab Joanne accepit baptismum ; primum, ut quia homo natus erat, omnem justitiam et humilitatem legis impleret; secundo, ut baptismate suo Joannis baptisma comprobaret; tertio, ut Jordanis aquas sanctificans per descensionem columbae, Spiritus sancti in lavacro credentium monstraret adventum. Quod autem in Jesu Nave scriptum est , ubi de transitu filiorum Israel per Jordanis alveum commemoratur, quod sacerdotes, qui portabant arcam foederis Domini, cum posuerunt vestigia pedum suorum in aquis Jordanis,
Abbreviated transcription (Latin):
templo breuit̃ & succincte omĩa cõprehendit. Cufra¬
tes enĩ fluuiꝰ. qui int̾pretat᷑ frugifer: siue crescens.
optime conuenit eunͣgłio toh̃is qui dediauna gene¬
ratione saluatoris inchoans maxime ea que ad di¬
uinam eiꝰ natam exponenda ꝑtrnebant descripsit: ⁊
sic t̃ram eccłie ad germen spiritale & fructũ uirtu¬
tum ꝓferendum irrigauit. scientieq spiritalis illi o¬
pes contulit. Iordanis fluuiꝰ. aduob fontibus nomi¬
nat᷑. quoꝵ aliter uocat᷑ ior. alter dan. his igit᷑ precul
a se distantibꝰ in unũ alueũ federatis. iordanis dein¬
ceps appellat᷑. Nascit᷑ autẽ sublibano monte. ⁊ diuidit
udeam ⁊ arabtam. qui ꝑ multos circuitꝰ uxta iherico
in mare mortuũ influit. MMistice autẽ iordanis qui ĩ¬
terp̃tat᷑ descensio eoꝵ ⁊ in quo saluator baptitatꝰ est.
baptismi gram sige̾at. ubi deponere debemꝰ ueterem

Expanded text:
templo, breviter et succincte omnia comprehendit. Euphratemplo, breviter et succincte omnia comprehendit. Euphrates enim fluvius qui interpretatur frugifer, sive crescens, optime convenit Evangelio Joannis, qui de divina generatione Salvatoris inchoans, maxime, quae ad divinam ejus naturam exponendam pertinebant, descripsit, et sic terram Ecclesiae ad germen spiritale et fructum virtutum proferendum irrigavit, scientiaeque spiritalis illi opes contulit. Jordanisque fluvius a duobus fontibus nominatur, quorum alter vocatur Jor, alter Dan. His igitur procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Jordanis deinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et dividit Judaeam et Arabiam: qui per multos circuitus juxta Hiericho in mare Mortuum influit. Mystice autem Jordanis, qui interpretatur, descensio eorum, et in quo Salvator baptizatus est, baptismi gratiam significat, ubi deponere debemus veterem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferat. Inde ⁊ ipse eungłista in eccl̃iastica historia des¬
cribr᷑ in ethiopie partib ip̃m eungłm p̃dicasse. ⁊ mar¬
tirio osũmatꝰ eẽ. Ganges uͦ. hoc est fison: qui in¬
t̃pretat᷑ catua siue oris mutatio sigc̾at eunͣ¬
głm marti qd̃ de genealogia saluators
scd̾m carnem parum narrat. De p̃catione aut̃ eius.
⁊ de miracłis cateruatim que ceti eungłiste pleniꝰ nar¬
rant. in unũ codicem colligit: ⁊ sic ad passionẽ xp̃i ꝑue
strat. Tygris quoq. bene potest conuenire eunglio
luce. qui primũ a sac̾dotio ⁊acharie ⁊ de natiuitate io¬
hannis Incipiens. ad nuntiationẽ angłi ad mariam
uirginẽ. & natiuitatem saluatoris consequent̃ enũ¬
tiat. sicq genealogiam eius cͥca baptismatis narra¬
tionẽ cõmemorans transũt ad exponendũ p̃ditatio
atq passionem dñi & resurrectõem describens. eum
ascendisse ad celos. discipłosq dñm co. laudasse in

Expanded text:
proferat. Unde et ipse Evangelista in ecclesiastica historia desproferat. Unde et ipse Evangelista in ecclesiastica historia describitur in Aethiopiae partibus ipsum Evangelium praedicasse et martyrio consummatus esse. Ganges vero, hoc est Phison, qui interpretatur caterva, sive oris mutatio significat Evangelium Marci, quod de genealogia Salvatoris secundum carnem parum narrat: de praedicatione autem ejus, et de miraculis catervatim, quae caeteri Evangelistae plenius narrant, in unum codicem colligit: et sic ad passionem Christi pstrat. Tigris quoque bene potest convenire Evangelio Lucae, qui primum a sacerdotio Zachariae, et de nativitate Joannis incipiens, annuntiationem angeli ad Mariam virginem, et nativitatem Salvatoris consequenter enuntiat; sicque genealogiam ejus circa baptismatis narrationem commemorans transit ad exponendum praedicatiatque passionem Domini et resurrectionem describens, eum ascendisse ad coelos, discipulosque Dominum collaudasse in
Abbreviated transcription (Latin):
currentis. Cuifrates. fluuiꝰ mesopotamie de paradiso exo¬
riens. copiosisimꝰ geminis qui ꝑmediã babiloniã influ¬
it. Hic afrugib uł abub̃tate nom̃ accepit iam ebraice
tuor eitngłiste conscͥpsert̃. Nam gedeon flumꝰ qui int̃p̃¬
tat᷑ pectus fiue preriptum. significat eunͣgłm: matħi:
qͥd primũ cõseriptum est abipso auctore ebraica lin¬
gua ⁊ agenea logiis saluatoris incipiens. breuit᷑ natiui¬
tatẽ dñĩ notat. magoꝵ aduentum ad ipsũ saluatorem.
⁊ paruuloꝵ ab herode occisionem. post ea baptismirm
eiꝰ cõmemorans ⁊ in deserto ieunriũ. atq temptationes.
quib a diabło temptatꝰ est. mox ad p̃dicationem eungli.
& miracłoꝵ facturam transit. sicq ad passionem eiꝰ ꝑ¬
ueniens resurrexisse eũ amortuis ostendit ⁊ discipłis ⁊̃
galilea apparuisse: ⁊ ad p̃dicationẽ eungłii eos misisse. ⁊
t᷑ram ethiopie & fpiritalis egypti uitri fluentis dog¬
matum irrigat. qͣtinꝰ fructũ fidei ⁊ bonoꝵ oꝑum

Expanded text:
ufrate -tes, fluvius Mesopotamie de paradiso exiens copiosissimus gemmis, qui per mediam Babiloniam influit. Hic ab ubertate nomen accepit; nam ebrayce eon fluvius, qui interpretatur pectus, sive praeruptum, significat Evangelium Matthei, quod primum conscriptum est ab ipso auctore Hebraica lingua, et a genealogiis Salvatoris incipiens, breviter nativitatem Domini notat, magnorumque adventum ad ipsum Salvatorem, et parvulorum ab Herode occisionem, postea baptismum ejus commemorans, et in deserto jejunium atque tentationes, quibus a diabolo tentatus est, mox ad praedicationem Evangelii, et miraculorum facturam transit; sicque ad passionem ejus perveniens, resurrexisse eum a mortuis ostendit, et discipulis in Galilaea apparuisse, et ad praedicationem Evangelii eos misisse: et terram Aethiopiae et spiritales Aegypti quatuor fluentis dogmatum irrigat, qua fructum fidei et bonorum operum
Abbreviated transcription (Latin):
tis. nisi enĩ ille fuisset missus. nemo nr̃m fuiss ab ini¬
qͥtate dimassus. Lauit ergo ocłos in ea piscina que int̾¬
p̃tat᷑ misus. baptiatꝰ est in xp̃o. Sic ergo qñ eũ ĩse. ip̃o
quodamm baptitauit. tunc illuminauit: quando in

Expanded text:
tis. Nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum fuisset ab initis. Nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum fuisset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur missus. Baptizatus est in Christo: si ergo quando eum in seipso quodammodo baptizavit, tunc i
Abbreviated transcription (Latin):
dus se ꝑ scrittator in merserat. Aliquando autẽ flu¬
mina. significãt apłorum ⁊ eungłistarum doctriuã
cum bonis oꝑibus. Ut est illud. Ceuauert̃ flumina
uoces suas: ⁊ flumina plaudent manib in id ipsitm.¬

Expanded text:
dus se perscrutator immiserat. Aliquando autem fludus se perscrutator immiserat. Aliquando autem flumina significant apostolorum et evangelistarum doctrinam cum bonis operibus, ut est illud: Elevaverunt flumina voces suas ; et: Flumina plaudent manibus in id
Abbreviated transcription (Latin):
afluendo ꝑpetim dictꝰ. ꝓprie aut̃ flumen. aqua
ipsa. fluutꝰ. cursus aque. Prior autẽ flumen ꝗͣ
fluuiꝰ. idest prior aqua. qmͣ de cursus. Duo sunt aũ
Auminũ genera. Unũ torrens. et alt̃um nuiũ. De qͦ
uirgiliꝰ. Donec me flumine iiuo abluero. Torrens
est: aqua ueniens cũ impetu. Dicitꝰ aut̃ torrens quia
pluiria crescit. siccitate decrescit: idest arescit. Alle¬
goria fliuui seu flumrnis. aliqñ in bonam partem
credit: flumina de uentreeaꝰ fluent aque uiue.
idest gr̃e spiritalit. de cordis secreto emanant. Sic
Et alibi. flumen dei repletũ est aqua. Similr̃ ⁊ illud
psalmiste ubi ait. Excelsa tua ⁊ fluctus tui suꝑ me tnͣ¬
siert̃. Excelsa uero⁊ fluctus: ad scripturas sacs com¬
petent᷑ aptamꝰ. Ipse sunt enĩ quas sitꝑiꝰ abyssus uo¬
cauit: ubi ⁊ parabolarũ quidam ftuctus alludit. ⁊ al
titudo sensuũ pia ꝑscrutatione grandescit. hec ergo
supͣ se dicit tnͣssisse ustus: quia in eorum noticia aui¬

Expanded text:
fluendo perpetim dictus. Proprie autem flumen aqua ipsa: fluvius, cursus aquae. Prius autem flumen quam fluvius, id est, prior aqua quam decursus. Duo sunt autem fluminum genera, unum torrens, alterum vivum. De quo Virgilius: Donec me flumine vivo abluero. Torrens est aqua veniens cum impetu. Dictus autem torrens, quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est, arescit. Allegoria fluvii seu fluminis aliquando in bonam partemcredit, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae , id est, gratiae spiritales de cordis secreto emanant. Sic Et alibi: Flumen Dei repletum est aqua . Similiter et illud Psalmistae, ubi ait: Excelsa tua et fluctus tui super me transierunt . Excelsa vero et fluctus ad Scripturas sacras competenter aptamus. Ipsae sunt enim, quas superius abyssos vocavit, ubi et parabolarum quidem fluctus alludit, et ut altitudo sensuum pia perscrutatione grandescat. Haec ergo supra se dicit transisse justus, quia in eorum notitia avi
Abbreviated transcription (Latin):
dixit nunc facit uidicis ca̾m. ut eũ esficatiꝰ cõmo¬
neret cui negociis sui qualitas intimatur. Htinc
ad ip̃m dñm u̾ba cõuertit expecens. ut ca̾m fuam
contͣ illos diridicet. qui non defirrunt pͣtussimis
mͦmierationibꝰ usonarez iudicat enĩ cam̾ suam dũ
errantes facit manifesta cognoscere.ut conu̾si p̃di¬
cent qd̾ sttiltis cogitationib abuttebant. De iudi

Expanded text:
dixit, nunc facit Judicis causam; ut eum efficacius commoveret, cui negotii sui qualitas intimatur. Nunc ad ipsum Dominum verba convertit, expetens ut causam suam contra illos dijudicet, qui non desinunt pravis murmurationibus insonare. Judicat enim causam suam, dum errantes facit manifesta cognoscere, ut conversi praedicent quod stultis cogitationibus abnuebant. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ itidimꝰ ⁊ audatimꝰ ñ loqͥ hinc ⁊ illi qͥ in recta fide
⁊ in confessione nõis xp̃i usq ad mortẽ ꝑseuerauert̃
mres. hoc est testes xp̃i nuncupant᷑. quia recte loq̃¬
do ⁊ bñ oꝑando in irita sua. nec non ⁊ in torte tes
Hi om̃s testimonio fid̃i ꝓbati inuenti sunt & ut
crincta bretiter replicemus. Iudex ds est sicut
supͣ ostendimꝰ. ite in psalt᷑ : d̾s iudex iustus fortis ⁊ pa¬
ceq̃ fideles ut in apoł: testimoniũ dicimꝰ de d̾o qd̃
testem popłis clech eum. Eestes falsi sunt uides suie
heretici. at in psalt̾. qm̃ in surrexert̃ in me testes
iniqui: & indeutõnonuo: s stet̾it testis ruquul

Expanded text:
imus non loqui . Hinc et illi qui in recta fide et in confessione nominis Christi usque ad mortem perseverant, martyres, hoc est, testes Christi nuncupantur: qui recte loquendo et bene operando in vita sua nec non et in morte testHi omnes testimonio fidei probati inventi sunt . Et ut breviter cuncta replicemus, judex Deus est, sicut supra ostendimus, ut in Psalterio: Deus judex justus, fortis et pacaeteri fideles, ut in Apostolo: Testimonium dicemus de Deo, quod testem populis dedi eum . Testes falsi sunt Judaei, sive haeretici, ut in psalmo: Quoniam insurrexerunt in me testes iniqui . Et in Deuteronomio: Si st
Abbreviated transcription (Latin):
uincamꝰ. sic itaq succingemiis lumbos nr̃os in
ueritate separati sumꝰ errori resist̾e. omĩs enĩ
qui oꝑari uułt succingat se. ut ablato impe¬
ctus ⁊ qui locus ⁊ ꝓrostra uocat᷑. ab eo qd̾ ex
dello punico capitis natrib cartagineniũ
rostra ablata sucit & inforo romano p̃fixa. ut
cẽt huiꝰ insigne uictorie. Prima speties fori. locus
inciritate ad exertendas nundinas relictꝰ. scd̾a iͥ
magistratus tudicare solet. Tertia: qmͣ supͣ diximꝰ
quem calcatoriũ nominatumꝰ. quarta. spacia pla
autem forus cã. lege: iudice. causa uocata a casu.
quo euenit. est enim mat̾ia ⁊ origo negocii. nec dũ
discussionis examine facta. que dũ p̃ponitur cã ẽ:

Expanded text:
vincamus; sic itaque succingemus lumbos nostros in vincamus; sic itaque succingemus lumbos nostros in veritate, si parati sumus errori resistere. Omnis enim qui operari vult, succinget se, ut, ablato impectus: qui locus et prorostra vocatur, ab eo quod ex bello Punico captis navibus Carthaginiensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut essent hujus insigne victoriae. Prima species fori, locus in civitate ad exercendas nundinas relictus. Secunda, ubi magistratus judicare solet. Tertia, quam supra diximus, quam calcatorium nominavimus. Quarta, spatia planautem forus causa, lege et judice. Causa vocata a casu, quo evenit: est enim et materia et origo negotii, necdum discussionis examine facto. Quae dum proponitur, c
Abbreviated transcription (Latin):
galeaqͦ caput nrñ hoc est mentem nrãm contͣ
arma inimici defendit. spes est in dũm saluato¬
tem. uũ monet apł̃s uos in duere galcam salutis.
Qm̃ cont᷑ atrocistmos hostes ⁊ om̃i tergi ũsatio¬
ne callidos bellum gerinus. id cireo om̃i caute¬
la ⁊ sollicttudine ingilare debemus. ut qualit᷑¬
cumq temptauerint munitos nos & p̃paratos
inueniant. necesse est enĩ ut ⁊ ds ad niuet qͦs
uiderit in pretib tugilare. ⁊ de armis eiꝰ expec¬
tare uictoriamzin huimi ergo bello sobria m̃¬
te opus est ⁊ pura ꝯscientia: qͥa ñ contͣ carnalia
nequicie. s adu̾sits spialia dmicat᷑. contͣ t̾rigenas
enĩ hostes corpꝰ sagma roboratur ⁊ pocłis mens in¬
c̃odititr. ut repͥrignand sumat audatiam. Ad u̾sus
spiritalia eñi nequicie spiritałr repugnandum ẽ¬
⁊ sobrietatis ⁊ ab stinentie arma sumenda sunt.
ut infusi scõ spũ in mundos ⁊ erraticos sp̃s de¬

Expanded text:
galea, quae caput nostrum, hoc est mentem nostram contra galea, quae caput nostrum, hoc est mentem nostram contra arma inimici defendit, spes est in Dominum Salvatorem: unde monet Apostolus nos induere galeam salutis: quoniam contra atrocissimos hostes omni tergiversatione callidos bellum gerimus. Idcirco omni cautela et sollicitudine vigilare debemus, ut qualitercunque tentaverint, munitos nos et praeparatos inveniant. Necesse est enim ut et Deus adjuvet, quos viderit in precibus vigilare, et de armis ejus exspectare victoriam. In hujusmodi autem bello sobria mente opus est, et pura conscientia, quia non contra carnalia nequitiae, sed adversus spiritualia dimicatur. Contra terrigenos enim hostes corpus sagina roboratur, et poculis mens incenditur, ut repugnandi sumat audaciam: adversus autem spiritalia t sobrietatis et abstinentiae arma sumenda sunt: ut infusi sancto Spiritu immundos et erraticos spiritus de