comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te reuocatum. ad martimi digitum
cucurrisse. deinde ꝑ illud ulceris fora¬
men exiguũ. ita uirus stipasse cum
sanguine. ut solet ex uberib caprarũ
aut ouium. pastoꝵ manu pressis. lon¬
ga linea copiosi lactis effluere. Puer
surrexit incolumis: nos obstupefa¬
cti tante rei miraculo. id quod ipsa
cogebat ueritas fatebamur. non esse
sub celo. qui martinũ posset imitari.
N uico aũ ambaciensi. idest
castello ueteri. qd̃ nunc frequens ha¬
bitatur a fratrib: idolum noueratis
grandi opere constructum. Politissim̃
saxis moles turrita surrexerat. que
cedens. suꝑstitionem loci. oꝑis digni¬
tate seruabat. Huius destructionẽ.
marcello ibidem consistenti prb̃ro.
uir beatus sepe mandauerat. Dost
aliquantũ tempus regressus. incre¬
pat prb̃rm: cur adhuc idoli struc¬
tura consisteret. Ille causatus est. uix
militari manu. & ui publice multi¬
tudinis tantam molem posse subuer¬
ti: nedura id facile putaret. ꝑ imbe¬

Expanded text:
te prouocatum ad Martini digitum te prouocatum ad Martini digitum cucurrisse: dein per illud ulceris foramen exiguum ita uirus stipasse cum sanguine, ut solet ex uberibus caprarum aut ouium pastorum manu pressis longa linea copiosi lactis effluere. puer surrexit incolumis. nos obstupefacti tantae rei miraculo, id quod ipsa cogebat ueritas, fatebamur non esse sub caelo, qui Martinum possit imitari.n uico Ambatiensi, id est castello ueteri, quod nunc frequens habitatur a fratribus, idolium noueratis grande opere constructum. politissimis saxis moles turrita surrexerat, quae cedens superstitionem loci operis dignitate seruabat. huius destructionem Marcello, ibidem consistenti presbytero, uir beatus saepe mandauerat. post aliquantum tempus regressus increpat presbyterum, cur adhuc idolii structura consimilitari manu et vi publicae multitudinis tantam molem posse subverti, nedum id facile putaret per imbe
Abbreviated transcription (Latin):
us auunculus m̃s. uir licet scli negotiis
occupatus. tamen admodum xp̃ianus.
grauissima egritudine extremo mor¬
tis ꝑiculo cepisset urgeri: martinum
euocauit. Nec cunctatus ille ꝓperauit.
Prius tamen quam medium uie spa¬
cium uir beatus euolueret: uirtutẽ
aduenientis sensit egrotus. Receptaq
continuo sanitate:uenientib nobis
obuiam ip̃e ꝓcessit. Altera die redire cu¬
pientem magna prece detinuit: cũ in¬
terim unum e familia puerũ. letali
ictu serpens ꝑculit. Quem iam pene ex¬
animem iuuenem ipse euantius suis
humeris illatum. ante pedes sc̃i iuri
nichil illi impossibile confisus expo
suit. Iamq se malum serpentis. per
omnia membra diffuderat. Cerneres
omnib uenis cutem inflatam. ꝙ ad
utris instar tensa uitalia. Martinꝰ
porrecta manu uniuersa puerimem¬
bra ꝑtractans. digitum ꝓpe ipsum
uulnusculum. quo bestia uirus infu¬
derat fixit. Tum uͦ mira dicturus
sum. uidimus uenenum ex om̃i par¬

Expanded text:
us auunculus meus, uir licet saeculi negotiis us auunculus meus, uir licet saeculi negotiis ogravissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgeri, Martinum evocavit. Nec cunctatus ille properavit: prius tamen quam medium viae spatium vir beatus evolveret, virtutem advenientis sensit aegrotus: receptaque continuo sanitate, venientibus nobis obviam ipse processit. Altera die redire cupientem magna prece detinuit; cum interim unum e familia puerum lethali ictu serpens perculit: quem jam exanimem vi veneni ipse Evanthius suis humeris illatum ante pedes sancti viri, nihil illi impossisuit. iamque se malum serpens per omnia membra diffuderat : cerneres omnibus uenis inflatam cutem et ad utris instar tensa uitalia. Martinus porrecta manu, uniuersa pueri membra pertractans, digitum prope ipsum uulnusculum, quo bestia uirus infuderat, fixit. tum uero — mira dicturus sum — uidimus uenenum ex omni par
Abbreviated transcription (Latin):
tabernis. nigerrimam uestem.breuẽq
atq hispidam. quinq comparatam ar-¬
genteis rapit. atq ante martini pedes
iratus exponit. En inquit uestem: sed
lle nichil motus. iubet eũ paululũ
stare ꝓ forib. secreto utiq ꝓcurans.
dum sibi uestem nudus imponeret.
totis uirib elaborans. ut posset occul¬
tum esse quod fecerat. Sed quando in
scis uiris latent ista: querentib uelut
nolint. cuncta ꝓduntur. Cum hac gͣ
oblaturus sacrificium deo ueste ꝓcedit.
Quoquidem die mira dicturus sum.
cũ iam altariũ sicut est sollempne bene¬
diceret: globum ignis de capite illius
uidimus emicare: ita ut in sublime
contendens. longius collum crinemq
flamina ꝓduceret. Hoc licet celeberri-¬
mo factum die. in magna popłi multi¬
tudine uiderimus. una tantũ de uir-¬
ginib. & unus de presbiteris. tres tan¬
tum uidere de monachis. Ceteri cur
ñ uiderint: ñ potest nr̃i ẽẽ iudiciĩ. U¬
er idem fere tempus cum euanti¬

Expanded text:
tabernis bigerricam uestem, breuem tabernis bigerricam uestem, breuem adque hispidam, quinque conparatam argenteis rapit adque ante Martini pedes iratus exponit. en, inquit, uestem, sed lle nihil motus iubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans, dum sibi uestem nudus inponeret, totis uiribus elaborans ut posset occultum esse quod fecerat. sed quando in sanctis uiris latent ista quaerentibus? uelint nolint cuncta produntur. cum hac igitur oblaturus sacrificium Deo ueste procedit. quo quidem die — mira dicturus sum — cum iam altarium, sicut est sollemne, benediceret, globum ignis de capite illius uidimus emicare, ita ut in sublime contendens longum admodum crinem flamma produceret. et licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine uiderimus, una tantum de uirginibus et unus de presbyteris, tres tantum uidere de monachis: ceteri cur non uiderint, non potest nostri esse iudicii. Per idem fere tempus cum Euanthi
Abbreviated transcription (Latin):
nos rustici galli tripetias uos uͦ scola¬
stici. aut tu certe qui de grecia uenis
tripodas nimcupatis. Ergo hoc secreto
beati uiri pauꝑ ille captato: cũ ei archi¬
diaconus dare tuinicam distulisset. ir¬
rupit. dissimulatũ se a clerico querenᷤ.¬
ec mora sc̃s pauꝑe non uidente. in¬
tra amphibalum sibi tunicam latent̾
eduxit: peiuꝑemq contectum discedere
iubet. Deinde paulo post archidiaconuᷤ
ingressus. admonet ꝓ consuetudine ex¬
pectare in eccła ppłm: illum ad agenda
sollempnia debere procedere. Ciu ille res¬
tere uestiri : se autem ad ecclam ñ
posse ꝓcedere: nisi uestem pauꝑ acciꝑet.
Diaconus uero nichil intelligens. quia
extrinsecus indutum amphibalo. ueste
nudum interius non uidebat: postre¬
mo pauperem non comparere causat᷑.
Michi inquit uestis que preparata est de¬
feratur: pauꝑ non deerit uestiendus. Ar¬
tatus demũ clericus. necessitate com¬
pulsus: iamq felle commoto e ꝓximis

Expanded text:
nos rustici Galli tripeccias, uos scholanos rustici Galli tripeccias, uos scholastici aut certe tu, qui de Graecia uenis, tripodas nuncupatis –: hoc secretum beati uiri pauper ille captatus, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset , inrupit, dissimulatum se , a clerico querenec mora, sanctus paupere non uidente intra amphibalum sibi tunicam latenter eduxit pauperemque contectum discedere iubet. dein paulo post archidiaconus ingressus admonet pro consuetudine, exspectare in ecclesia populum, illum ad agenda sollemnia debere procedere. cui ille restere uestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, inquit, uestis, quae parata est, deferatur: pauper non deerit uestiendus. tum demum clericus necessitate conpulsus, iam felle commoto, e proximis
Abbreviated transcription (Latin):
igitur tempore. relictis scolis bea¬
to me uiro iunxi. paucos post dies eun¬
tem ad eccł̃iam sequebamur. Interim
ei seminudus hibernis mensib pauꝑ
octurrit: orans sibi uestimentum dari.
Tum ille accersito archidiacono: iussit
algentem sine dilatione uestiri. Deinde
secretariũ ingressus. cũ solus ut erat illi
consuetudo resideret: hanc enim sibi in
eccla solitudinem. ꝑmissa clericis liber¬
tate prestabat: cum quid̃e in alio secre¬
tario presbiteri sederent. uł salutationi-¬
b uacantes. uł audiendis negotiis occu¬
pati: martinũ uero usq in eam horam
qua sollempnia agi ppło consuetudo de¬
posceret. sua solitudo cohibebat.
llud non preteribo qd̃ in secretario seden
nunquã cathecdra usus est. Nam in ec¬
clesia nemo unquam illum sedere cons¬
pexit:sicut quendam nuꝑ testor deum.
non sinc meo pudore uidi suolimi solio.
quasi regio tribunali. celsa sede residen-¬
tem. Sedebat aũ martinus in sellula
rusticana. ut est in u̾sib seruuloꝵ: qͣs

Expanded text:
igitur tempore relictis scholis beato me viro junxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. Interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi vestimentum dari. Tunc ille, arcessito archidiacono, jussit algentem sine dilatione vestiri, deinde secretarium ingressus, cum solus, ut erat illi consuetudo, resideret hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat; cum quidem in alio secretario presbyteri sederent vel salutationibus vacantes, vel audiendis negotiis occupati: Martinum vero usque in eam horam qua solemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. Illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit; sicut quemdam nuper, testor dominum, non sine meo pudore vidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus rusticana, ut sunt istae in usibus seruulorum, quas
Abbreviated transcription (Latin):
erum aliquando manicheorumi
apud chartaginem. a dolescens fu̾at
eribre seductus: et ideo suspensior cetis
aderat: ne quid pro ipsa. uel cont̾ra
ipsam heresim diceretur. Et p̃uenit
dei liberatoris clementia. sui sacerdo¬
tis ambrosii cor pertractantis: ut con¬
tra illum errorem incidentes: legis
soluerentur questiones. Atqz ita au¬

Expanded text:
erum aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errore seductus: et ideo caeteris suspensior aderat, ne quid vel pro ipsa, vel contra ipsam haeresim diceretur. Et praevenit Dei liberatoris clementia sui sacerdotis cor pertractantis, ut contra illum errorem incidentes legis solverentur quaestiones: atque ita e
Abbreviated transcription (Latin):
iussit eos longius duci in siluam in¬
gram: que hodie in honorẽ sanctorũ
silua tandida dicitur: et in eadem amn¬
bos pariter decollari. Cumqz nentum
fuisset in mediam siluam: ipsi sibi ma¬
nibus suis mundauerunt locũ a spi¬
is. in quo orantes simul: et dantes
sibi pacis osculum: genu posito de col¬

Expanded text:
ussit eos duci in Silvam Nigram quae hodie in honore sanctorum Silva Candida appellatur, et in eadem ambos pariter decollari. Cumque ventum fuisset in media silva, ipsi sibi manibus suis mundaverunt locum ab spinis, ubi orantes simul, et dantes sibi pacis osculum, genu posito decol
Abbreviated transcription (Latin):
& in hostem fidei signo crucis edito.
pnis afferat incolarii. Uelut baleari ꝑ¬
cussa tormento potentis imperii uͥtute.
uirtus serpentis aliditur. submisso ca¬
pte confusus aosceait. nec eaicto re¬
calcitrat imperantis.
uem frangere terrore ñ potuit: tem¬
ptat aduersarius eneruare blanditiis:
dit. En auigato gͥ mari descendit parer¬
eius in insulam. uenit in monasteriũ
gratanter exceptus est: & salutatis fr̃ib.
a priore loci colloquiũ filii postulat et
meretur. Quo in partem secretius euo¬
cato. post dulcia oscula: sermonesq ꝓ¬
miscuos: de abiciendo sacre religionis
accinctu. de reditu in patriam, de re¬
petenda hereditate. consilia matura
ꝓcedunt. Uelut aure tenuis. sibilus a
puero dñi reputantur hec omia. reici¬
untur paterne preces: respiuint᷑ blan¬
dicie. consilia predampnant᷑. Spe fru¬
stratus pater ad hanc uocem turbatus
egreditur: ꝓfligata opera uacuus cedit.
& refertur ad ꝓpria. Hoc iam scdo mi¬
rificauit dñs sc̃m suũ. timentem se

Expanded text:
et in hostem fidei signo crucis edito, nis afferat incolarum. Velut baleari percussa tormento, potentis imperii virtute virtus serpentis eliditur: submisso capite confusus abscedit; nec edicto recalcitrat imperantis. Quem frangere terrore non potuit tentat adversarius enervare blanditiis: . Enavigato igitur mari descendit in insulam, veniens in monasterium gratanter excipitur: consalutatisque fratribus, a priore loci colloquium fili postulat et meretur. Quo in partem secretius evocato, post dulcia oscula, sermonesque promiscuos de abjiciendo sacrae religionis accinctu, de reditu in patriam, de repetenda haereditate, consilia matura procedunt, et perpuero Domini reputantur haec omnia, rejiciuntur paternae preces, respuuntur blanditiae, consilia praedamnantur. stratus pater, ad hanc vocem turbatus egreditur, profligata opera vacuus cedit et refertur ad propria. Hoc jam secundo « mirificavit Dominus sanctum suum , » timentem se
Abbreviated transcription (Latin):
paterna in ogiam insulam scd̃a naui
um fr̃m iocunda deuetione susceptꝰ.
concepte ꝓpositionis archanũ celebri
conchiidit effectu. ꝙ mundi glam cele¬
stis philosophie conterit argumento.

Expanded text:
paterna, in Ogiam insulam, quae ab Ocum fratrum jucunda devotione susceptus; conceptae propositionis arcanum celebri concludit effectu: et mundi gloriam coelestis philosophiae conterit argumento.
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguinis in nouo testamento offe¬
rendũ instituit. Quis gͦ congruentiꝰ
translationem legalis & substitutio¬
nem euuanglici sacerdotii: quã sum¬
mi iuxta legem sacerdotis filius ꝓphe¬
taret: Qui cum & ipse summus sacer¬
maluit docente intrinsecus incominu¬
tabili ratione ueritatis noui sacerdo¬
tis preco. quã successor ꝙ heres existe¬
re ueteris. Maluit doctus in sp̃u uo¬
catis in desertum ppłis. noui testam̃¬
ti sacramenta predicare: quam ad se
uenientib in templum. głosissimo
illo tunc temporis sacerdotii ueteris
officio preesse. Pretulit longam soli¬
tudinis sitim & esuriem continus ho¬
stiarũ sollempniis. pilis cameloꝵ et
cinctui zone pellicie auro textas pon¬
tificum postposuit stolas.

Expanded text:
et sanguinis in Novo Testamento offeet sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacermaluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas.
Abbreviated transcription (Latin):
stis quippe parentib est genitus: ut
eo confidentius iusticie precepta ppłis
daret. quo hec ipse non quasi nouitia
didicisset. sed uelut hereditario iure
a ꝓgenitorib accepta seruaret. De sa¬
cerdotali ꝓsapia ortus est. ut eo poten¬
tius mutationem sacerdotii precona¬
retur. quo ipsum ad sacerdotale genus
ꝑtinere claresceret. Redemptor etem̃
noster in carne appareus. si cut rex no¬
bis fieri dignatis est. regnũ celeste
tribuendo: ita etiam pontifex factus
est semet ipsum ꝓ nobis offerendo hosti¬
am deo in odorem suauitatis. Unde scri¬
ptum est. Iurauit dñs & non penitebit
eum: tu es sacerdos in eternum secun¬
dum ordinem mel chisedech.
elchisedech quippe ut legimus sa¬
cerdos dei summi. longe legalis sa cerdo¬
tii tempora precessit: offerens dño panẽ
& uinũ. E ideo redemptor nr sacerdos
esse dicitur sccłm ordinem melchisedech.
quia ablatis uictimis legalib idem sa¬
crificii genus in misterium sui corporis

Expanded text:
stis quippe parentibus est genitus, ut stis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis
Abbreviated transcription (Latin):
enturus in carne dñs & redemp¬
tor nr̃ multos dispensationis sue teste
premisit & nuntios: qui diuersis tem¬
porib. diuersis israhelitice plebis tri¬
bub orti. non diuersa fide. sed unõ
eodemq ꝑ omnia sensu eiusdem incar¬
nationis mysterium ꝓphetando preci¬
uerent. Hoꝵ ultimus & quasi limes
quidam legis & euuangłii figure et
ueritatis iohannes apparuit: dño at¬
testante qui ait. Lex q. ꝓphete usq ad
iohannem: ex eo regnum dei euuan¬
geliratur. Unde etiam plusquã ꝓpħa
dictus est: quia quem ceteri alonge
ꝓpħando solum predixerant: ille et
primo uenturũ ꝓpħando signauit:
&. mox uenientem ostendendo monstra¬
uit. Qui certe gr̃a dispensationis. ñ
solum iustis: sed & de pontificali ftir¬
ꝑe ortis parentib natus asseritur .ii¬
uit enum sacerdos sicut ex lectio¬
ne euuͣglica audiuimꝰ nomine ⁊ a¬
charias. de uice abia: & uxor illi de
filiab aaron.&. nomen eius elizabeth.
Erant aũ iusti amb ante deum. Iu¬

Expanded text:
enturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
morante. statim uentus contrarius
oritur: & turbat mare. & ꝑiclitant᷑
apłi. & tam diu imminens naufra¬
gium ꝑseuerat. quã du iħc ueniat.
uarta autẽ ugilia noctis
uenit ad eos:ambulans supra mare.
Stationes & iugilie militares: in ter¬
na horarũ spacia diuidunt. Quando
gͦ dicit q̃uarta uigilia noctis uenisse
ad eos dñm: ostendit tota nocte peri¬
clitatos. & in extrema parte noctis at.¬
q in consũmatione mundi eis auxi¬
lium prebitum. E uidentes eũ supra
mare ambulantem turbatisunt. di¬
centes. quia phantasma est. Si uxta
est natus ex uirgine. sed uisus in fan¬
tasmate. quomͦ nunc apłi timent ne
fantasma uideant: & pre timore cla¬
mauerunt. Confusus clamor. & in¬
certa uox: magni timoris indiciũ est.
Statimq ihc locutus est eis dicens.
Habete fiduciam: ego sum. Quod pri
mũ uersabatur in causa hoc curat:
& timentib precepit dicens. Habete
fiduciam: nolite timere

Expanded text:
morante, statim ventus contrarius morante, statim ventus contrarius oritur, et turbat mare, et periclitantur apostoli, et tamdiu imminens naufragium perseverat, quamdiu Jesus veniat. Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extrema parte noctis, atque in consummatione mundi eis auxilium praebiturum. Et videntes eum supra mare ambulantem, turbati sunt, dicentes: quia phantasma est. Si juxtaest natus ex Virgine, sed visus in phantasmate: quomodo nunc apostoli timent ne phantasma videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor et incerta vox, magni timoris indicium est. Statimque Jesus locutus est eis, dicens: Habete fiduciam, ego sum, nolimum versabatur in causa, hoc curat et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere
Abbreviated transcription (Latin):
quidem sc̃arũ sollempnitatũ
dilectissimi totus mundus
est particeps. & unius fidei pietas ixi¬
git. ut quicquid ꝓ salute uniuersoꝵ
gestum recolitur. cõmunib ubiq gau¬
diis celebretur. Uerumptamen hodi¬
erna festiuitas preter illam reuerentiã
quã toto terrarũ orbe ꝓmeruit. speci¬
ali & ꝓpria romane urbis exultatio¬
ne ueneranda est. ut ubi precipuoꝵ
die martyrii eoꝵ sit letitie pͥncipatꝰ.
sti enu sunt uiri ꝑquos tibi

Expanded text:
quidem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuordie martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nomine ab ipso pueritiesue
tempore cor gerens senile. Etatem qͥppe
morib transiens: nulli animũ dedit uo
luptati. Sed dum in hac terra adhuc
esset. quo temporaliter uti potuisset. despe¬
xit quasi aridum mundũ cum flore.
Qui liberiori genere exꝓuintia nur-¬
sie exortus: rome liberalib litterarum
studiis traditus fuerat.

Expanded text:
ueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
illo. Ubi enĩ bene erit sine illo. aut
quando esse male poterit cũ illo: Audi
euidentius. Siquis michi ministra-¬
uerit: honorificabit eũ pater m̃s.
Quo honore. nisi ut sit cũ filio eius:
Quod enim suꝑius ait ubi ego sum
illic & minister meus erit: hoc intel¬
ligitur exposuisse cum dicit. honori¬
ficabit eum pater meus. Nam quem
maiorem honorem accipere poterit.
adoptatus. quam ut sit ubi est uni-¬
cus. non equalis factus diuinitati.
sed consociatus eternitati: Quid sit
aũ ministrare xp̃o. cui oꝑi merces
tanta ꝓmittitur. hoc potius debemꝰ
inquirere.Si enim hoc putauerimꝰ.
esse xp̃o ministrare ea que sunt corpo¬
ri necessaria preparare: aut cenanti
cibum coquere. uł apponere. uel po¬
culum dare. potumq miscere fecerũt¬
q hoc illi qui potuert eum in corpore
habere presentem. sicut martha et
maria: quando & latarus unus erat
ex recumbentib. Sed eo modo xp̃o
etiam uidas ꝑditus ministrauit.

Expanded text:
illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando esse male poterit cum illo? Audi evidentius. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligitur exposuisse cum dicit, honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est Unicus; non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? 12. Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta proponitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare potumque miscere; fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in cohabere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ esses iunior cingebas te q ibas qͦ
uolebas: cũ autẽ senueris alius te cin¬
get. & feret quo tu non uis. Ubi satis
expressit non a seipso sed ab alio de-¬
bere occidi: qui uestigia sequitur xp̃i.
Cum gͦ cause articulus uenerit. ut
hec conditio ꝓponatur. aut faciendũ
esse contra dei preceptũ. aut ex hac ui¬
ta emigrandum: quoꝵ duoꝵ homo
cogatur alterũ eligere. cõminante
mortem ꝑsecutore: ibi eligat deo dile-¬
cto mori. quã offenso uiuere. ibi o¬
derit in hoc mundo animam suã.
ut in uitam eternam custodiat eã
iquis michi ministrat. me ix.¬
sequatur. Quid est me sequatur. nisi
me imitetur: Xp̃c enim ꝓ nobis pas¬
sus est ait apls petrus. relinquens no¬
bis exemplum. ut sequamur uestigia
eius. Ecce quod dictum est. siquis mi¬
chi ministrat. me sequatur. Quo fru¬
ctu. qua mercede. quo premio: Et
ubi sum inquit. illic & minister m̃s
erit. Gratis ametur. & oꝑis quo mi¬
nistratur illi. precium sit esse cum

Expanded text:
ses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est, Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu? qua mercede? quo praemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, pretium sit esse cum
Abbreviated transcription (Latin):
modum sit homii.i in animã suam¬
amor ut pereat: odium ne pereat. Si
male amaueris tunc odisti: si bene
oderis tunc amasti. felices qui oder̃t
custodiendo: ne ꝑdant amando. Sed
uide ne tibi subrepat. ut te ipsum ue¬
lis interimere: sic intelligendo qͦd
debes odisse in hoc mundo animã
tuam. Hinc enĩ quidam maligni at¬
q peruersi. ꝙ in semet ipsis crudelio¬
res & sceleratiores horicide. flaminis
se donant. aquis prefocaut. precipitio
cuit: immo etiam diabolo precipitiũ
suggerenti. redi inquit retro sathanaᷤᷤ.
Scriptum est. non temptabis dñm
dm tuũ. Petro aũ dixit. significans

Expanded text:
modum sit hominis amor in animam sumodum sit hominis amor in animam suam ut pereat; odium, ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti; si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio cuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. nisi granũ frumenti cadeis
in terram mortuũ fuerit: ipsum solũ
manet. Si aũ mortuũ fuerit: multũ
fructum affert. Se aũ dicebat ipsum
granũ mortificandũ & multiplican-¬
dum. Mortificandũ infidelitate iude¬
oꝵ: multiplicandũ fide popłoꝵ. Iam
uero exhortans ad passionis sue sectã¬
da uestigia: qui amat inquit animã
suam ꝑdet eam. Quod duob modis
intelligi potest. Qui amat perdet: id
est si amas ꝑde. Si cupis uitam tene¬
re in xp̃o: noli mortem timere ꝓ xp̃o.
Item alio modo. Qui amat animam
suam:perdet eam. Noli amare ne ꝑdas:
noli amare in hac uita. ne ꝑdas in et̾¬
na uita. Hoc aũ quod posterius dixi.
magis habere uidetur sensus euuan
głicus. Sequitur enim. E qui odit
animã suam in hoc mundo: in uitã
eternam custodit eam. Ergo quod su
pra dictum est qui amat. subintelli-¬
gitur in hoc mundo: ip̃e itaq ꝑdet.
Qui aũ odit utiq in hoc mundo: in
uita eterna ipse custodit eam. uiii.¬
agna & mira sententia. quẽad¬

Expanded text:
num frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet. Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Se autem dicebat ipsum esse mortificandum et multiplicandum. Mortificandum in infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide omniumJamvero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia: Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest: Qui amat, perdet, id est, Si amas, perde; si cupis vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare, ne perdas; noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus: sequitur enim, Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aetepra dictum est, qui amat subintelligitur in hoc mundo, ipse itaque perdet. Qui autem odit utique in hoc mundo, in vita aeterna cusa. Mira sententia, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
ta sua. odit admonentem lucem & fu¬
git eam: ut non arguantur opera eius
mala que diligit. Qui autẽ facit ueri¬
tatem:accusat in se mala sua. Non sibi
ut deus ignoscat. ipse agnoscit . W. uenit
ad lucem: cui gr̃as agit: qd̾ illi quid in
se odisset ostenderit. Dicit deo. Auerte fa¬
ciem tuam a peccatis meis. & qua fron¬
te dicit. nisi iterum dicat. qm̃ facinus
meum ego cognosco. & peccatũ meum co¬
ram me est semꝑ: Sitante te: quod non
us esse ante deum. Si aũ post te feceris pec¬
catum tuũ: retorquet illud tibi ds̃ ante
oculos tuos. Et tunc retorquet: quando
iam penitentie fructus nullus erit. Cur¬
rite: ne tenebre uos comprehendant fr̃s
mei euigilate ad salutem ur̃am: euigila¬
te cum tempus est. Nullus retardetur
a templo dei: nullus retardetur ab oꝑe
domini. Nullus auocetur ab oratione
continua: nullus a solita deuotione frau-¬
detur.

Expanded text:
ta sua, odit admonentem lucem et futa sua, odit admonentem lucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua; non sibi ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem; cui gratias agit, quod illi quid in se odisset ostenderit. Dicit Deo, Averte faciem tuam a peccatis meis: et qua fronte dicit, nisi iterum dicat, Quoniam facinus meum ego cognosco, et peccatum meum coram me est semper ? Sit ante te quod non vis esse ante Deum. Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet illud tibi Deus ante oculos tuos; et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. 14. Currite, ne tenebrae vos comprehendant , fratres mei: evigilate ad salutem vestram, evigilate dum tempus est; nullus retardetur a templo Dei, nullus retardetur ab opere Domini, nullus avocetur ab oratione continua, nullus a solita devotione fraudetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta sua: multi confessi sunt peccata sua.
Qui confitetur peccata sua. & accusat pec¬
cata sua: iam cũ d̾o facit. Accusat d̃s pecca¬
ta tua. Si & tu accusas: coniungeris deo.
Quasi duc res sunt: homo & peccator. Qd̃
audis homo: ds fecit. Quod audis peccator:
ipse homo fecit. Dele quod fecisti: ut d̃s
portet ut oderis in te opus tuũ: et
ames in te opus dei. Cum aũ ceperit ti-¬
bi displicere quod fecisti: inde incipiũt
bona tua oꝑa. quia accusas mala opera
tua. Initium bonorum operũ: confessio
uis ad lucem. Quid est facis ueritatem:
Non te palpas. non tibi blandiris: non
tibi adularis. Non dicis iustus sum. cũ
sis iniquus: & incipis facere ueritatẽ.
Uenis aũ ad lucem: ut manifestentur
oꝑa tua. quia in deo sunt facta: quia &¬
in hocipsum quod tibi displicuit pecca¬
tum tuũ. non tibi displiceret. nisi d̾s
tibi luceret. & eius ueritas tibi ostende¬
ret. S ꝙ qui admonitus diligit pecca¬

Expanded text:
ta sua, multi confessi sunt peccata sua: quia ta sua, multi confessi sunt peccata sua: quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis pecipse homo fecit: dele quod fecisti, ut Deus portet ut oderis in te opus tuum et ames in te opus Dei, cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua, initium bonorum operum, confessio nis ad lucem, Quid est facis veritatem, non te palpas, non tibi blandiris, non tibi adularis, non dicis justus sum, cum sis iniquus et incipis facere veritatem, venis autem ad lucem ut manifestentur opera tua quia in Deo facta sunt, quia et hoc ipsum, quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi distibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet. Sed qui et admonitus diligit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
r̃s mei. quoꝵ opera bona uuienit
dominus: Nullorũ. Omnia mala oꝑa
muenit. Quomodo gͦ quidam fecer̃t
ueritatem: ꝙ uenerunt ad lucem: Et
hec enĩ sequitui. Qui autẽ facit ueri-¬
tatem. uenit ad lucem: ut manifesten¬
tur opera eius: quia in deo sunt facta.
Quomodo quidam bonum opus fece¬
runt. ut uenirent ad lucem. idest ad
xp̃m. & quomodo quidam dilexerũt
tenebras: Si enim omnes peccatores in¬
uenit. & omnes a peccato sanet ut ser¬
pens ille in quo figurata est mors dñi.
eos sanat qui morsi fuerant: ꝙ propter
morsum serpentis. erectus est serpent.
idest mors dñi ꝓpter mortales homines.
quos inuenit iustos: Quomodo intel¬
ligitur. hoc est iudicium. qm̃ lux uenit
in mundum. & dilexerunt homines
magis tenebras quã lucem. erant enĩ
mala opera eoꝵ: Quid est hoc: Quoꝵ
enim erant bona opera: Nonne uenisti.
ut iustifices impios: Sed dilexerunt in
quit tenebras. magis quam lucem. Ibi po¬
suit uim. Multi enim dilexerunt pecca¬

Expanded text:
res mei, quorum opera bona invenit Dominus? Nullorum: omnium mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Et hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, qui» Quomodo ergo quidam bonum opus fecerunt, ut venirent ad lucem, id est ad Christum? Et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat: et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras qumala opera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunquit, tenebras magis quam lucem. Ibi posuit vim: multi enim dilexerunt pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uincebat ignis ille de quo ait salua¬
tor: ignem ueni mittere in terrã. quẽ
uolo ut ardeat. O nouũ mirandũq¬
certamen. Unius eiusdeq uiri ꝙ flam¬
mis corpus urebatur. & ardentis fidei
calore mens ignita feruebat: sicut lo¬
quebantur adinuicẽ euugłici illi uiri
dicentes. Nonne cor nr̃m ardens erat
in nobis in uia. Ubi gͦ cor ardet: flam¬
mam membra ñ sentiunt. Ubi xp̃i ig¬
nis operatur. diaboli necesse est uinca¬
tur incendiũi: & ubi dei sp̃s feruet.
frigida sit flamina mortaliũ. Et hinc
est kĩi qd̃ triumphũ beati laurentii
totus ubiq mundus consona hodie
deuotione concelebrat. hinc est quod
insuꝑabilem fidem eius letior roma
miratur. quia radiis eterni solis ac¬
census. ignem scl̃i patienter sustinuit.
& confidenter euasit¬

Expanded text:
vincebat ignis ille de quo ait Salvavincebat ignis ille de quo ait Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut ardeat . O novum mirandumque! unius ejusdemque viri et flammis corpus urebatur, et ardentis fidei calore mens ignita fervebat; sicut loquebantur ad invicem evangelici viri dicentes: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis in via ? Ubi ergo cor ardet, flammam membra non sentiunt; ubi Christi ignis operatur, diaboli necesse est vincatur incendium: et ubi Dei spiritus fervet, frigida fit flamma mortalium. Et hincsimi, quod triumphum beati Laurentii totus ubique mundus consona hodie devotione concelebrat, hinc quod inseparabilem fidem ejus laetior Roma miratur, qui radiis aeterni solis accensus ignem saeculi patienter sustinuit, et confidenter evasit
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo uirtutũ: non poterat uin¬
cere magnitudo penarũ. Paratur ergo
craticła igne succensa. que triumpha¬
lis martyris. & animũ fatigaret.ꝙ cor¬
pus exureret. Sed ignara ueri ꝑsequen
nebris non uidebat quod adustio illa
membroꝵ fidelis animi esset eterna
purgatio: & corpus quod corrũpen¬
tib flammnis uita presens desereret.
ad incorruptionẽ uiuendi dampna¬
ta morte transiret. Uere incõparabi¬
le salutaris huiꝰ fidei sacramentũ quo
ꝑ tormenta beatitu dõ queritur. et
flaminis refrigeriũ preparatur. ut
ait patriarcha dauid uerbis martyrũ
dicens. Transiuimꝰ ꝑ ignem & aquã:
& induxisti nos in refrigerium. Ui¬
ransibat ꝑ ignem & aquã beatus
laurentius. cum hinc eum mortifera
mundi flamina torreret: hinc celestis
irrigui uitalis unda ꝑfunderet. Transi¬
bat ꝑ ignem & aquam: cũ ium furen¬
tis uicendii diuini fontis clementia
temperaret. Ardebat gͦ laurentius s

Expanded text:
multitudo virtutum non poterat vinmultitudo virtutum non poterat vincere magnitudo poenarum. Paratur ergo craticula igne succensa, quae triumphalis martyris et animum fatigaret, et corpus exureret. Sed ignara veri turba penebris, non videbat quod adustio illa membrorum fidelis animi esset aeterna purgatio; et corpus quod corrumpentibus flammis praesens vita desereret ad incorruptionem vivendi damnata morte transiret. Vere incomparabile salutaris fidei hujus sacramentum, quo per tormenta beatitudo quaeritur, et flammis refrigerium praeparatur, 242 ut ait patriarcha David verbis martyrum dicens: Transivimus per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium . Transibat per ignem et aquam beatus Laurentius, cum hinc eum mortifera mundi flamma torreret, hinc coelestis irrigui vitalis unda perfunderet. Transibat per ignem et aquam, cum vim furentis incendii divini fontis clementia temperaret. Ardebat ergo Laurentius, sed
Abbreviated transcription (Latin):
um posset torquere tortorem. iii¬
mnẽ gͥ eccłe censũ. cunctaq sacri ua¬
sa ministerii. ne ea sacrilegus macla¬
ret aspectus: conuocatis inopũ tur-¬
bis. pia erogatione distribuit: ut
futurus martyr in retributione
celesti pariter & mercede sui sangui¬
nis. &. tante liberalitatis premio di-¬
taretur. non dubitans. & in semet¬
ipso se fidem xp̃o suo & eccliasticas
opes in pauperib seruaturũ. ꝓpter
quod ꝓtinus ad tribunal rapitur im-¬
pioꝵ uir simplicitate in nocens. uirtute
fortissimus. nichil sane aliud deferens
iudicanti. quã uiue mentis conftanti¬
am. & illese conscientie puritatem. de¬
uotam deo offerens animam.ꝙ caftis¬
simũ tradens ꝑsequenti corpus ad pe¬
nam. illud euugłicum seruans: nolite
timere eos qui occidunt corpus. ani¬
mam aũ non possunt occidere.
xcogitatur itaq in laurentium
ferale tormentũ. ut qui metu mortis
ñ mouebatur: acerbitate supplicii fran¬
geretur. Sed quẽ suarũ confortabat

Expanded text:
um posset torquere tortorem. Omnem igitur Ecclesiae censum, cunctaque sacri vasa ministerii, ne ea sacrilegus macularet aspectus, convocatis inopum turbis, pia erogatione distribuit, ut futurus martyr in retributione coelesti pariter, et mercede sui sanguinis, et tantae liberalitatis praemio ditaretur, non dubitans et in semetipso 241 se fidem Christo suo, et ecclesiasticas opes in pauperibus servaturum. Propter quod protinus ad tribunal rapitur impiorum vir simplicitate innocens, virtute fortissimus; nihil sane aliud deferens judicanti quam vivae mentis constantiam, et illaesae conscientiae puritatem, devotam Deo offerens animam, et castissimum tradens persequenti corpus ad poenam, illud evangelicum servans: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Excogitatur itaque in Laurentium ferale tormentum, ut, qui metu mortis non movebatur, acerbitate supplicii frangeretur; sed quem suarum confortabat
Abbreviated transcription (Latin):
liter: qui dono sui sp̃s. sedem sibi uteri
uirginalis. in quo carnem susciperet
ipse consecrauit. Iste multos filiorũ
isrł ad dñm. suo tempore predicando
conuertit: ille multos cotidie de uni¬
uersis ꝑ orbem nationib. ad suam fi¬
dem & caritatem. interius illustran¬
do conuertere non desiftit

Expanded text:
liter, quam  Al., qui dono sui Spiritus sedem sibi uteri liter, quam  Al., qui dono sui Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit
Abbreviated transcription (Latin):
rens angłs ait. ecce euuangłizo uobis
gaudium magnũ. quod erit om̃ippło.
quia natus est uobis hodie saluator. qͥ¬
est xp̃c dñs: ita etiam angłs ⁊acharie
nasciturũ predicens iohannem. q. erit
inquit gaudium tibi & exultatio: et
multi in natiuitate eius gaudebunt.
erit enim magnus coram dño. ix.
ure igitur utriusq natiuitas. festa
deuotione celebratur. Sed in illius tan¬
quam in xp̃i dñi. tanquã in saluatori
mundi. tanquã in filii dei om̃ipotentiᷤ.
tanquã in solis iusticie natiuitate:
omni popło gaudium euuangłizatur.
in huius aũ tanquã in precursoris do¬
nuni. in serui dei eximii. in lucerne ar¬
ram domino esse narratur: de illo ꝓ¬
pheta testatur. qm̃ magnus dñs et
laudabilis nimis: & magnitudinis
eius non est finis. Iste peccatoꝵ con¬
sortia declinans. ab omni qd̃ inebria
res conuersatus. peccati omnis immu¬
nis ꝑmansit. Hic adhuc ex utero ma¬
tris sp̃u sc̃o repletus est: in illo habitat

Expanded text:
rens angelus ait: Ecce evangelizo vobis rens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est s Dominus: ita etiam angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae arram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declinans, ab omni quod inebriares conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat
Abbreviated transcription (Latin):
ta miraculoꝵ sublimitate refulget. qͥa
nimirũ decebat. ut ille quo maior int̾
natos mulierũ nemosurrexit: maiore
pre ceteris sc̃is. in ipso mox ortu uirtu¬
tum iubare claresceret. Senes ac diu
infecundi parentes. dono nobilissime
prolis exultant: ĩpsi patri quem intre¬
dulitas mutum reddiderat: ad salutan¬
dum noue preconem gr̃e os & lingua
reseratur. Nec solum facultas deum be¬
nedicendi restituitur: sed de eo etiam
ꝓphandi uirtus augetur. Uii¬
hxcitati fama facti omnes uicim ad¬
miratione ac metu ꝑcelluntur: om̃iũ
qui audiere. circũquaq ad aduentũ
noui ꝓpħe. corda preparantur. Unde
merito sc̃a ꝑ orbem eccła. que tot bea¬
toꝵ martyrum uictorias. quib ingre̾¬
sum regni celestis meruere frequentat.
huius tantũmodo post dñm. etiam na¬
tiuitatis diem celebrare consueuit. Qd
nullatenus sine euuͣgłica auctoritate.
in consuetudinem uenisse credendũ
est. Sed attentius animo recondendũ:
quia sicut nato domino pastorib appa-¬

Expanded text:
et: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consuetudinem venisse credendum est: sed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus appa
Abbreviated transcription (Latin):
ude amplius formidans idem
ueuerabilis sener. et sciens se cor¬
pore et eta te infirmissimum:
egit secretis litteris apud pͥmatem
ep̃orum carthagniensem: allegaus
inbecillitatem corporis sui. etatisq
grauitatem: et obsecrans ut ypponiẽ¬
si ecclesie ordiuaretur episcopus: qui
sue cathedre non tai succereret. sed
cõsacerdos accederet augustinus. Et

Expanded text:
de amplius formidans idem venerabilis senex, et sciens se corpore et aetate infirmissimum, egit secretis litteris apud primatem episcoporum Carthaginensem, allegans imbecillitatem corporis sui aetatisque gravitatem, et obsecrans ut Hipponensi Ecclesiae ordinaretur episcopus, quo suae cathedrae non tam succederet, sed cons
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisti. Ecce in iudiciũ ueniens di¬
cit. Qd̃ uni ex minimis meis fecistis:
michi fecistis. Ecce ante iudiciũ cum
ꝑ membra sua suscipitur. susceptores su¬
os etiam ꝑ semet ipsũ requirit: q tam̃
nos ad hospitalitatis grãm pigri sumꝰ.
Pensate fr̃s quanta hospitalitatis uirtꝰ
uos ab eo suscipi ad conuiuia eterna
ualeatis. P rebete modo peregrino xp̃o.
hospitiũ. ut uos in iudicio ñ quasi
peregrinos nesciat: sed ut ꝓprios reci¬
piat ad regnum

Expanded text:
suscepisti. Ecce in judicium veniens, disuscepisti. Ecce in judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus te, ut vos ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis. Praebete modo peregrino Christo hospitium, ut vos in judicio non quasi peregrinos nesciat, sed ut proprios recipiat ad regnum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere. festinet ea que iam intellige¬
re potuit opereimplere. Ecce dominus
ñ est cognitus dum loqueretur: & dig¬
natus est cognosci dum pascitur. ix
lum dicitur. Caritas fraternitatis ma¬
neat in uobis: & hospitalitatẽ nolite
obliuisci. ꝑhanc enim placuer̃t quidã.
angłis hospitio receptis. Hinc petrus
ait. Hospitales inuicem sine murmu¬
ratione. Hucipsa ueritas dicit. Hos¬
pes fui & suscepistis me. Opinata res
est ualde ꝙ. senioꝵ nr̃oꝵ nobis relatione
tradita. Quidam paterfamilias cum
tota domo sua magno hospitalitatis
studio seruiebat. Cumq ad mensam
dam die peregrinus quid̃a inter alios
uenit. ad mẽnsam ductus est. Dumq
paterfamilias ex humilitatis consue¬
tudine aquam uellet in eius mani-¬
b fundere. conuersus urceum acce¬
pit: sed repente eum in cuiꝰ manib
aquam fundere uoluerat. ñ inuenit.
Cumq hoc factum secum ipse mirare¬
is: hesterno aũ die me in memet ipso

Expanded text:
intelligere, festinet ea quae jam intelligeintelligere, festinet ea quae jam intelligere potuit opere implere. Ecce Dominus non est cognitus dum loqueretur, et dignatus est cognosci dum pascitur. Hoslum dicitur: Charitas fraternitatis maneat in vobis, et hospitalitatem nolite oblivisci. Per hanc enim placuerunt quidam, angelis hospitio receptis . Hinc Petrus ait: Hospitales invicem sine murmuratione . Hinc ipsa Veritas dicit: Hospes fui, et suscepistis me . Opinata res est valde, et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie dam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse mirareis, hesterno autem die me in memetipso
Abbreviated transcription (Latin):
qui felicib eius actib inuidebat: cũ
esset annoꝵ quindetim raptus & ca-¬
thenatus sacramentis militarib im¬
plicatus est uno tantũ seruo comite
contentus. Cui tamen uersa uice do¬
miniis seruiebat: adeo ut plerumq
ei & calciamenta ip̃e detraheret &¬
ipse detergeret. cibum una caꝑent

Expanded text:
qui felicibus eius actibus inuidebat, cum qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse detergeret, cibum una caperent,