comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tulent. ego in meo unã ad laborem natus hõ non feram. Sic ũdiq
destitutus ad Illius frigii docti hõis fabellam bertor ut cõuentus
scilicet at speratis de sertus auxilus messem meam falte metam
ꝓpͥa. hoc minus habeo ꝙͣ esopicus senex ꝙ illi filius. mͥ nullue est
tomes. Itaq qd̾ et sepe sum questus et quociens ad actũ redeo que¬
it oportet. oĩs labor om̃e opus ad hos Iam defessos attritos qr di¬
gitulos reuertitur. oĩs sartma hos inbecilles onustos q prem̃t hu¬
meros. et hoc ip̃m magno aĩo ferendĩ. uepricosis callibus astenditur
quo suspiro. nũꝙͣ tam Iuuenis fui ut ad Requiem me beni sse crederem.
ꝙͣnis illam sepe de quo hodie miror ubi non erat infelio et nescio
quĩd cogitans quasi ꝑ tenebras palpĩtando quesierim. hec dixi
oĩa. ne me accuses. ꝙ rem ad te maxime pertinentem nõdũ tibitans¬

Expanded text:
tulerit, ego in meo unam, ad laborem natus homo, non feram. Sic undique tulerit, ego in meo unam, ad laborem natus homo, non feram. Sic undique destitutus, ad illius frigii docti hominis fabellam vertor ut, conventis scilicet ac speratis desertus auxiliis, messem meam falce metam propria; hoc minus habeo quam esopicus senex, quod illi filius, michi nullus est comes. 17 Itaque — quod et sepe sum questus et quotiens ad actum redeo queri oportet — omnis labor, omne opus ad hos iam defessos attritosque digitulos revertitur, omnis sarcina hos imbecilles honustosque premit humeros. Et hoc ipsum magno animo ferendum; vepricosis callibus ascenditur quo suspiro; nunquam tam iuvenis fui ut ad requiem me venisse crederem, quamvis illam sepe — de quo hodie miror — ubi non erat, infelix et nescio quid cogitans, quasi per tenebras palpitando quesierim. 18 Hec dixi omnia, ne me accuses quod rem ad te maxime pertinentem nondum tibi trans
Abbreviated transcription (Latin):
metu miecto ne speciosas curas suas aliẽna fedet menrra
Ille autem industrius adolestens nr̃ quẽ intertantas retum
difficulrates tres et uigniti annos educauiuius. ut ĩ grauestẽ¬
ti etati et labonĩ leuaien/ et domesticũ decus esset et gaudiũ.
Ille mͥ o. falsum eq alnis meis ad te literis eradendũ cece mẽ¬
tis augurũ unicus uĩte labor. unicus pudor uniens dolor
est. contra q presagiũ meũ Illud et sciẽ si uelit aptissimus et
bir̃tuti hostis/ pessimis moribus mers inuidus cõtumar ac re¬
bellis⁊ passionũ senuis sectator q libidinũ. S ferenda gĩa ne
plla mͥ de qua loquor quã q in abuis laudo. de fuisse meis ireb
patiẽncia bideatur. Letus dicere nõ audeo. s feram uolens ne coac¬
tus feram. Neq uͦ ip̃e sim ferendus. si cũ fortimatissimꝰ ⁊ maxinus
honim. Augustus tres ut ip̃e uocrtabat bomicas suo de santuine

Expanded text:
metu iniecto ne speciosas curas suas aliena fedet incuria. metu iniecto ne speciosas curas suas aliena fedet incuria. 15 Ille autem industrius adolescens noster, quem inter tantas rerum difficultates tres et viginti annos educavimus, ut ingravescenti etati et laborum levamen et domesticum decus esset et gaudium, ille michi — o falsum eque aliis meis ad te literis eradendum cece mentis augurium — unicus vite labor, unicus pudor, unicus dolor est, contraque presagium meum illud, et scientie si velit aptissimus et virtuti hostis, pessimis moribus, iners invidus contumax ac rebellis, passionum servus sectatorque libidinum. 16 Sed ferenda omnia ne illa michi, de qua loquor quamque in aliis laudo, defuisse meis in rebus patientia videatur. Letus dicere non audeo, sed feram volens, ne coactus feram. Neque vero ipse sim ferendus, si cum fortunatissimus et maximus hominum Augustus “tres”, ut ipse vocitabat, “vomicas” suo de sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in litens tuis nõ solũ paciẽncre scriptũ nomen ẜ exculpatã
uere pacienciam ip̃am bidi. Quecũq eĩ sit hec pħoꝵ nullũ finẽ
paciencie unicũ esse remediũ. Indignacio eĩ et querele et mulie¬
bona Illa seu cõmoda dici placet unũ est remediu modestr̃a.
cuiꝰ freno leticie gestientis impetũ teneamus. de quib simul
remedus ambobus nuꝑ nescio quid latiuisculũ ut scriberem mens
madit. et feci. Quẽ libellũ habuisses. nͥ quia et ego Iam scribẽd.
fessus. et adiutor nullus. amici eĩ uł ab sentes uł suis rebus im¬
pliciti. Occupatam seu longniquam mn dexteram accõmodare
non possunt. Quanta uͦ sit seniptorũ fides. quãta cõstãcia
quãtus demiq intellectus exꝑti scĩmus. pollicentur płim̃a.
conũput̃ oĩa. nichil expediũt. unde in multis qd̾ iñ me quidẽ
sentio in aliis anguror. tepescit nouarũ ardor ĩuencionũ

Expanded text:
quod in literis tuis non solum patientie scriptum nomen, sed exculptam quod in literis tuis non solum patientie scriptum nomen, sed exculptam vere patientiam ipsam vipatientie unicum esse remedium; indignatio enim et querele et muliebona illa seu commoda dici placet, unum est remedium, modestia, cuius freno letitie gestientis impetum teneamus; de quibus simul remediis ambobus nuper nescio quid latiusculum ut scriberem, mens incidit et feci. 14 Quem libellum habuisses, nisi quia et ego iam scribendi fessus et adiutor nullus. Amici enim vel absentes vel suis rebus impliciti, occupatam seu longinquam michi dexteram accomodare non possunt; quanta vero sit scriptorum fides, quanta constantia, quantus denique intellectus, experti scimus: pollicentur plurima, corrumpunt omnia, nichil expediunt; unde in multis — quod in me quidem sentio, in aliis auguror —, tepescit novarum ardor inventionum,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ atenimũ sencio. dũ loquon. usq adeo ut sepe ꝑ hos diẽs possidomi
memor de euis opimone tñ hesitauerem. Sare actue huee ele etde
namisi dẽma compatioio est̃ qua suꝑius audisti. cur nõ hec ono itde
uerasit. Si de lectacio si sanitas si mẽ bronũ integntas bona fut̃. et
quecũq bonis opposita mala sunit oportet. utiq molestĩam coppis
et morbũ et dolorem mala esse consequẽs est. Int⁊ hec ergo unr
cõstanciam illius non tam facile assequor ꝙͣ emiror. Et
ad sũmam sic me ĩuenio ut sepe racio storca. sensus m̃ ꝑrpathe¬
ticus semꝑ sit. At ne suꝑ corporeũ dolorem inqui sicrõne
suꝑuacua eciam aiõs affligamꝰ his difficultatib scolarũ in
dimine abiectis atq sepositis in tempus aliud fortasse trãquil¬
lius. Illud exinuũ inter tuos meosq nũc angores gaudiũ cepi

Expanded text:
quem acerrimum sentio dum loquor, usqueadeo ut sepe per hos dies Possidonii quem acerrimum sentio dum loquor, usqueadeo ut sepe per hos dies Possidonii memor, de eius opinione tamen hesitaverim, varie actus huc illuc. 11 Nam si vera complexio est quam superius audisti, cur non hec, oro, itidem vera sit? Si delectatio si sanitas si membrorum integritas bona sunt, et quecunque bonis opposita mala sint oportet, utique molestiam corporis et morbum et dolorem mala esse consequens est. Inter hec ergo viri constantiam illius non tam facile assequor quam miror; et ad summam sic me invenio, ut sepe ratio stoica, sensus michi perypatheticus semper sit. 12 At ne super corporeum dolorem inquisitione supervacua etiam animos affligamus, his difficultatibus scolarum in limine abiectis atque sepositis in tempus aliud fortasse tranquillius, illud eximium inter tuos meosque nunc angores gaudium cepi,
Abbreviated transcription (Latin):
ut᷑ qui qñ tale aliqͥd passus qd ib allo exigit in se ante r̾stitent
⁊ut᷑ autem maxima et cõsumata qñ dũ loquitur patitur neceĩ
anguit. s demonstiat et astipulatur dictis fortibus presene dolor
et idtũco ad omem pacienciam efficacissime uõces sunt que ex ip̃is
cuitiatibus emittũtur. hec in racio suason alioquĩ forte non
sat graui auctontatem fidem q nũc peperent. Siquidem nõ mi¬
noies puto ꝙͣ podagncos dolores ꝑferens te alloquor. tius obsessiã
oppressũ ꝙ dolonbus s ĩuictũ et magno aiõ resistentem. ut btrĩqꝙ
fides simul ac docilitas non desit. utriq ul idoneus sit magr̃
uł discipulus. ego in presens magñ uicem assũpsi futurur dis¬
cipulus cũ uoles. Equidem de re loquor que nũe maxime ĩ manib
est. inchil dico qd̾ non probem. cercuis quoq ꝙͣ uellem. loquor de dolore-

Expanded text:
ut qui quandoque tale aliquid passus, quod ab alio exigit, in se ante prestiterit; ut qui quandoque tale aliquid passus, quod ab alio exigit, in se ante prestiterit; tunc autem maxima et consummata, quando dum loquitur patitur: neque enim arguit sed demonstrat, et astipulatur dictis fortibus presens dolor; et idcirco ad omnem patientiam efficacissime voces sunt que ex ipsis cruciatibus emittuntur. 9 Hec michi ratio, suasori alioquin forte non sat gravi, autoritatem fidemque nunc pepererit; siquidem non minores, puto, quam podagricos dolores perferens te alloquor tuis obsessum oppressumque doloribus sed invictum et magno animo resistentem, ut utrinque fides simul ac docilitas non desit, uterque vel ydoneus sit magister vel discipulus. 10 Ego in presens magistri vicem assumpsi, futurus discipulus cum voles; equidem de re loquor que nunc maxime in manibus est; nichil dico quod non probem; certius quoque quam vellem, loquor de dolore,
Abbreviated transcription (Latin):
et cõmodum differre autumãt. et ꝓfecto si unũ est bonũ bnrtus. et
nichil est malĩ nsi qd̾ oppositũ bono est cũ uiciũ solũ oppositum
sit uĩrtuti. nchil õm̃o nͥ uicium malum est. S omittamus ⁊ sta ma¬
gmifica et loquaniur ut ceteri. preftim cũ ⁊ hec uel uulgo ul sensu
clamore dissentiat. leue est autẽ ut dixi assideutem ecgro sanum dis¬
putare. et opinonũ angustias argumẽtonuĩ flexibus ingredi. at so¬
nãcia enictan problenata. s fomentis non u̾bis dolor tollitur. ꝙ̃aͣ
et u̾bis mittigatiu dolor. et frangitur sepe uł amica increpacõ uł
G̃milis exhortacio pudore uł iudore sic armauit aĩum. ut ingestum
suo corpori suppliciũ non sentiret. Sed eĩ tũc u̾ba suũ pondus hñt. dũ
affuent hĩc docilitas audientis. hĩc loquẽtio auctontas. ea uͦ tunt
magna est. qñ qui loquitur preter mngemũ expienciam est adeptus.

Expanded text:
et commodum differre autumant. Et profecto, si unum est bonum virtus et et commodum differre autumant. Et profecto, si unum est bonum virtus et nichil est malum nisi quod oppositum bono est, cum vitium solum oppositum sit virtuti, “nichil” omnino “nisi” vitium “malum est”. Sed omittamus ista magnifica et loquamur ut ceteri, presertim cum et hec vel vulgo vel sensu clamore dissentiat. 7 Leve est autem, ut dixi, assidentem egro sanum disputare et opinionum angustias argumentorum flexibus ingredi ac sonantia eructare problemata; sed fomentis non verbis dolor tollitur; quanquam et verbis mitigatur dolor et frangitur; sepe vel amica increpatio vel virilis exhortatio pudore vel ardore sic armavit animum, ut ingestum suo corpori supplicium non sentiret. Sedenim tunc verba suum pondus habent, dum affuerit hinc docilitas audientis, hinc loquentis autoritas. 8 Ea vero tunc magna est quando qui loquitur preter ingenium experientiam est adeptus,
Abbreviated transcription (Latin):
ac dolore pharr alus. se se autem solair et a sensu ꝓpui dolons au̾t̾e
riliquãto difficilius. Non in oĩ grabato possidomus Iacet. ad quem
grauiter egrotũ magnus pompenis tuẽ et Rome uerendus et tem¬
bilis tenarũ orbi uisendi grã eũ uenisset. ac suꝑb regib huilem se
pħo p̾buisset. Ille quã poterat tanto bño uicem ut redderet honons.
inter medios cruciatus atq aculeos dolorũ audiente et mirante põ¬
peio de hac ip̃a famosissima sentencia disputauit. iul bonũ insi
uñtutem. mnl malã esse insi bĩtiũ. dũ q loquẽtem dolor ĩteipellanet
Identidem ad se uersus aebat ut Cicero menunt. si tñ ut sensum
sic et berba tenes. Nichil agis dolor. ꝙͣiuis em̃ sis molestus nĩꝙͣ te
esse cõfitebor malum. uiden ubr bĩmn sentencie reponebat. in
differencia ⁊ mali scibicẽt et molesti. sicut uice bersa inter bonum

Expanded text:
ac dolore philosophari aliis; se se autem solari et a sensu proprii doloris avertere, ac dolore philosophari aliis; se se autem solari et a sensu proprii doloris avertere, aliquanto difficilius. 5 Non in omni grabato Possidonius iacet, ad quem “graviter egrotum” Magnus Pompeius, tunc et Rome verendus et terribilis terrarum orbi, “visendi” gratia cum venisset ac superbus regibus humilem se philosopho prebuisset, ille quam poterat tanto viro vicem ut redderet honoris, inter medios cruciatus atque aculeos dolorum, audiente et mirante Pompeio, de hac ipsa famosissima sententia “disputavit, nil bonum” nisi virtutem, nil malum esse nisi vitium; dumque loquentem dolor interpellaret, identidem ad se versus aiebat, ut Cicero meminit — si tamen ut sensum sic et verba teneo —: «Nichil agis dolor; quamvis enim sis molestus, nunquam te esse confitebor malum». 6 Viden ubi vim sententie reponebat? In differentia mali scilicet et molesti, sicut vice versa inter bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Nã et Illud in id qd fugit incidit. et hec qd̾ cupit abicit. Nempe
sicut erummiã cupere aũis non potest. neq si posset sani aĩ uotũ
esset sic eius si res postat toleranciam et optare pudencie. et
consequi pars est una felicitatis. esset quidem plena felicitas
nl miserũ patẽ. ml asperũ ił adu̾sum. affluentem ꝑꝑetuo letis
oĩbus. securũq. qd̾ cũ sperari in hoc calamitoso et flebili nõ possit
exilio ꝓximũ est quicquid accidert forti aiõ ꝑferre et fortue iecus
paciencie clipeo ꝓpulsare. Hec uoluenti in quãtũ meroris egritido
tui corꝑis tantũ et plus gaudii acculit equabilitas ac santas bĩgor¬
ꝙ aĩ. Plus eĩ in hoc boni est ꝙͣ iñ Illa mali. Quin potius si stoyte
loqui bẽlim. multũ in hoc bom. in illa autem mali nchel. et si
moleste aliquid. Sz facile est sanũ et bene habentem de eg̾tudine

Expanded text:
nam et illud in id quod fugit incidit, et hec quod cupit abicit. 3 Nempe nam et illud in id quod fugit incidit, et hec quod cupit abicit. 3 Nempe sicut erumnam cupere animus non potest neque si posset sani animi votum esset, sic eius, si res poscat tolerantiam et optare prudentie et consequi pars est una felicitatis. Esset quidem plena felicitas nil miserum pati nil asperum nil adversum, affluentem perpetuo letis omnibus securumque; quod cum sperari in hoc calamitoso et flebili non possit exilio, proximum est quicquid acciderit forti animo perferre et fortune ictus patientie clipeo propulsare. 4 Hec volventi michi quantum meroris egritudo tui corporis, tantum et plus gaudii attulit equabilitas ac sanitas vigorque animi; plus enim in hoc boni est quam in illa mali, quin potius, si stoice loqui velim, multum in hoc boni, in illa autem mali nichil, etsi molesti aliquid. Sed facile est sanum et bene habentem de egritudine
Abbreviated transcription (Latin):
Emo miser esse uult. aut unꝙͣ uolut. nõ eĩ id recepit nata
ex diu̾so autem felicitatis appetitũ ꝑdita licet felicitate nõ
ꝑdimus. mio uͦ tũ maxime felices fieri optanus dũ mñsenin sumas
eiuget q boni desideriũ mali presencia. et si qñ aliuid uelle uidemur
hoc uolunius. neq oĩno uelle aliud qui sꝙͣ potest. et ip̃i quorũ actus
uotis obstant bolũt tñ s hoc uolentes iñ adu̾sum agit ignorancia uia¬
torũ more qui sepe quã petũt aĩs eã pedibus metam linquũt. Nã
et qui pectant faciũt quidem unde suit misen. s felicitatẽ quãdĩ
in explenda libidine sitam putant. Et qui sibi manus miciũt eo
calle miẜiam fugĩt. s falluntur nõ uidentes breuiũ fuga ĩ et̾nas
miẜias se relabi. ꝓ fecto autem nũꝙͣ nisi uł misere uite odio uel
beate spe ad uolũtariam mortem itur. ꝓuiciosum odiũ. stultaspes

Expanded text:
Nemo miser esse vult aut unquam voluit, non enim id recipit natura; Nemo miser esse vult aut unquam voluit, non enim id recipit natura; ex diverso autem felicitatis appetitum, perdita licet felicitate, non perdimus, imo vero tum maxime felices fieri optamus dum miserrimi sumus, augetque boni desiderium mali presentia, et siquando aliud velle videmur, hoc volumus, neque omnino velle aliud quisquam potest; et ipsi, quorum actus votis obstant, volunt tamen, sed hoc volentes in adversum agit ignorantia, viatorum more qui sepe quam petunt animis, eam pedibus metam linquunt. 2 Nam et qui peccant, faciunt quidem unde sint miseri, sed felicitatem quandam in explenda libidine sitam putant; et qui sibi manus iniciunt, eo calle miseriam fugiunt sed falluntur, non videntes brevium fuga in eternas miserias se relabi; profecto autem nunquam, nisi vel misere vite odio vel beate spe, ad voluntariam mortem itur: pernitiosum odium, stulta spes;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrẽnus udis aut puluerulentis caltibus aurũ premet. Nõ atgam
plibus non oportet et licet forte ꝙͣplurimus qui contranũ uł fe¬
ceiũt uł facturi sũt. hac diffinicione displiceam. Ego tñ nichil ut
Diffinam dico. s ut consulam. Ceptis abstinuisse cõsiliũ meum
est tam sapiencie plenũ utinam ꝙͣ fider. Et si quid amico credis
ut ddd glĩam sit necc̃e aureo capulo gladiũ iubyare auro equũ et
frenare et pungere. et qd sepe iam diximnus calces aureas hr̃e. quas
nͨ scipiõ huisse legitur. nec cesar. aliquãdo tñ honestius Reu̾teris
faleratus Gictor/ ex acie iusta pio q bello aliquo pro salute patite
ac defensione iusticie suscepto ꝙͣ a sepultro xp̃i unde toga hiũli
letis q cũ laciimis sospes ut Redeas malim. uale rid giudonem
Archiepm̃ Ianuensem. Nõ dolorẽ ip̃m s pacĩam doloris optabilẽ
multa p̾terea qnib parabantur mutibia prodesse alñs

Expanded text:
peregrinus, udis aut pulverulentis calcibus aurum premet? 9 Non agam peregrinus, udis aut pulverulentis calcibus aurum premet? 9 Non agam pluribus nec oportet; et licet forte quamplurimis, qui contrarium vel fecerunt vel facturi sunt, hac diffinitione displiceam, ego tamen nichil ut diffiniam dico, sed ut consulam. Ceptis abstinuisse consilium meum est, tam sapientie plenum utinam quam fidei. 10 Et siquid amico credis, ut ad gloriam sit necesse aureo capulo gladium vibrare, auro equum et frenare et pungere, et quod sepe iam diximus, calces aureas habere, quas nec Scipio habuisse legitur nec Cesar, aliquanto tamen honestius reverteris phaleratus victor ex acie iusta pioque bello aliquo pro salute patrie ad defensionem iustitie suscepto, quam a sepulcro Cristi, unde toga humili letisque cum lacrimis sospes ut redeas malim. Vale. 12 Ad Guidonem archiepyscopum Ianuensem, non dolorem ipsum sed patientiam doloris optabilem; multa preterea quibus parabantur inutilia, prodesse aliis. 1
Abbreviated transcription (Latin):
et pictus xpĩanorũ terciũ teneat locũ tenã sanctam adnt. expugna¬
uit domuit. et ad cultũ uere fider reduxit. multoq illi felicius
fuccessit heditatem nram de manu fortissimi hostis enpe. ꝙͣ post̾is
suis eandem ab ignanissimis custodire. Sz hec transeo. neq eĩ noua mͥ.
neq õmo nr̃aruĩ uinũ querela est. Ed id uͦ qd̾ sequitur cor intende.
Nullo equidem pacto duci illi et Regii aĩ et uictori ꝑsuader quiuit
ut regis nomen ac purpuram assumeret. negauit ei posse ibi se coro¬
nam auream gestare. ubi xp̃s spineam gestasset. O p̾claram mo¬
destiam o unũ uł obhoc bnũ ante aliõs dignũ qui xp̃i ñurias
uiudicaret. Q si ille uictor armatus spiuarũ xpĩ memor aurũ uictir¬
ci et ementa fronte contingere renuit. qua fronte quo ue aĩo xp̃ia¬
nus homo nnĩ tpr̃is nõ tenarũ uictor Illarũ s huĩlis ⁊ trepidans

Expanded text:
et pietus Cristianorum tertium teneat locum — Terram Sanctam adiit expugnaet pietus Cristianorum tertium teneat locum — Terram Sanctam adiit expugnavit domuit et ad cultum vere fidei reduxit, multoque illi felicius successit hereditatem nostram de manu fortissimi hostis eripere, quam posteris suis eandem ab ignavissimis custodire. 7 Sed hec transeo; neque enim nova michi, neque omnino nostrarum virium querela est. Ad id vero quod sequitur cor intende: nullo equidem pacto duci illi et regii animi et victori persuaderi quivit ut regis nomen ac purpuram assumeret; negavit enim posse ibi se coronam auream gestare, ubi Cristus spineam gestasset. 8 O preclaram modestiam! o virum vel ob hoc unum ante alios dignum qui Cristi iniurias vindicaret! Quodsi ille, victor, armatus, spinarum Cristi memor aurum victrici et emerita fronte contingere renuit, qua fronte quo ve animo cristianus homo nostri temporis, non terrarum victor illarum sed humilis et trepidans
Abbreviated transcription (Latin):
cautũ est. Certe si ad miliciam hãc ip̃am de qua loquor qñita
feit usus et opimio te nũc genus etas forma solicitant non
miror. Illud hortor ante actũ cogites. an idcirco deceat ut
ubi creator et dñs tuus/ hũilitate mẽffabili ac stupenda pro
tuis tui q gen̾is pectatis coronam spmeam gessit. cracẽ subũt
mortem tulit. Illic tu stiuilis auratis/ et intido conspiciare
cormpede. atq ubi frons Illa scissima cuiꝰ mitu celi uoluũtur benti
silent mana cõquiestũt. cuiꝰ signũ felices angeli expectant. in fe¬
lices treuũt fuso sangiũe sangiue rubuit Illic calces tue fulno ra¬
dient metallo.  Cetenĩ tu ut libet. Ego ut ne amico consilio
res egeret prestiti sic ne exemplo careat efficiam. Gõtfredus dux
uir q adeo clarus ut ⁊ ꝑ ora hiõium et ꝑ aulas fere oĩum galliarũ
inter tnũ sectarũ ternos ut ꝑhibent excellentes ip̃e quidem scriptus

Expanded text:
cautum est. Certe si ad militiam hanc ipsam, de qua loquor, quando ita cautum est. Certe si ad militiam hanc ipsam, de qua loquor, quando ita fert usus et opinio, te nunc genus etas forma solicitant, non miror. 5 Illud hortor ante actum cogites an idcirco deceat ut ubi creator et dominus tuus humilitate ineffabili ac stupenda pro tuis tuique generis peccatis coronam spineam gessit, crucem subiit, mortem tulit, illic tu stimulis auratis et nitido conspiciare cornipede; atque ubi frons illa sanctissima, cuius nutu celi volvuntur, venti silent, maria conquiescunt, cuius signum felices Angeli expectant, infelices tremunt, fuso sanguine rubuit, illic calces tue fulvo radient metallo. 6 Ceterum tu utlibet; ego, ut ne amico consilio res egeret prestiti, sic ne exemplo careat efficiam. Gotfredus — dux virque adeo clarus ut et per ora hominum et per aulas fere omnium Galliarum inter trium sectarum ternos, ut perhibent, excellentes, ipse quidem scriptus
Abbreviated transcription (Latin):
passus necubi pes aĩ labatur aut deuiet. Audio ego te ieroso¬
limam ꝓficisti uelle. sepulciũq dñicũ ĩuisere. audiõ inꝙͣ et
probo et laudo. et qui balde te amabam ualdius a mare hoc tã
pio pposito tuo cogor. Nã quid hõi pietate p̾us. quid ãtiquius
aut que pietas iustiõr ꝙͣ ut ei qui prote gratis sanctiunẽ fudit.
aĩam posuit uitam dedit utcũq tanti amoris uicem referas. Et¬
si maior occasio nõ assit at loça saltem ubi ille te amando se
neglexit memoi fletu et pus la crimnis irges. Sane qd̾ de biinc
fama loquitur nõ laudo decreuisse te sciliez illic aurea q̃ fer̃t᷑
calcaria et milicie insignia titulũq suscope. Inoleuĩt fateor hic̃
mos. unde oitus. nescio. apud poetã enĩ utiq fenate calcis est
Sa q nͥ rutilancia fuerint nõ possit esse uĩr fortis. qd̾ ut puto
nõ tam sc̃ptis autenticis ꝙͣ mani et in fallor breui cõsuetudiẽ

Expanded text:
passus, necubi pes animi labatur aut deviet. 2 Audio ego te Ierosopassus, necubi pes animi labatur aut deviet. 2 Audio ego te Ierosolimam proficisci velle, sepulcrumque dominicum invisere; audio, inquam, et probo et laudo et qui valde te amabam, valdius amare hoc tam pio proposito tuo cogor. Nam quid homini pietate prius, quid antiquius? aut que pietas iustior, quam ut ei qui pro te gratis sanguinem fudit, animam posuit, vitam dedit, utcunque tanti amoris vicem referas? etsi maior occasio non assit, at loca saltem ubi ille te amando se neglexit, memori fletu et piis lacrimis riges? 3 Sane quod dehinc fama loquitur non laudo, decrevisse te scilicet illic aurea que feruntur calcaria et militie insignia titulumque suscipere. Inolevit, fateor, hic mos, unde ortus nescio; apud poetam enim utique “ferrate calcis” est ir fortis; quod, ut puto, non tam scriptis authenticis, quam inani et ni fallor brevi consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
Seniceps expediat de me ipso de q altera dĩta cotfitantem ad Im¬
patons etharei stipendiũ me tranffere . At ne forte tarditatem
stupeas/ morem nosti meum. non tu huundiq̃ celo bolantem nõ
ceruũ in montibus salientem. si reptantem cum labore testidien
cogitabis. Gale mediolam .xiiͦ. lil. aplis.
Ad Iohẽm ꝓgamiensem caufidicũ transferentem grã ꝑcepiende mĩ¬
liciẽ ad sepulcrũ xp̃ĩ dehortaciõ a tali proposito
Alo consiliũ ꝙͣ saty̾ram meam legas. hoc ẽĩ amore in¬
genuo plenũ est. Illa ut sũt mores aĩq hõium. odio
nõ uacat. ꝑfecto autem qd non fieri consulo si factũ ent arguam.
Qd ne accidat iam huic mͥ tibi q ꝓuidendũ est. magis quide̾ cupio
milies te laudatũ ꝙͣ rep̾hensũ semel. Idemq te optare nõ sum
dubius. solet eĩ ut głia sic et głie cupiditas uirtutem sequĩ.
ad hanc gͦ tendentibus iugili studio opus est. ꝑ singulos uite

Expanded text:
deinceps expediat de me ipso deque altera vita cogitantem ad Imdeinceps expediat de me ipso deque altera vita cogitantem ad Imperatoris etherei stipendium me transferre. At ne forte tarditatem stupeas, morem nosti meum; non tu hirundinem celo volantem, non cervum in montibus salientem, sed reptantem cum labore testudinem cogitaetantem gratia percipiende militie ad sepulcrum Cristi, dehortatio a tali proposito. 1 Malo consilium quam satyram meam legas; hoc enim amore ingenuo plenum est, illa, ut sunt mores animique hominum, odio non vacat. Profecto autem quod non fieri consulo, si factum erit, arguam; quod ne accidat, iam hinc michi tibique providendum est. Magis quidem cupio milies te laudatum quam reprehensum semel, idemque te optare non sum dubius; solet enim ut “gloria”, sic et glorie cupiditas “virtutem sequi”. Ad hanc ergo tendentibus vigili studio opus est per singulos vite
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. Illudi crederem. S absit ut de tanto uño tã mͥ ꝓpicio. tam
spectare fider tam note uͥtutis quitꝙͣ suspicer ñ rectũ candidiem
siicenum. E redo ĩdepol te loqui qdd in aĩõ tuo est. s i anõ tuo esse dd
m me nõ est. Etto quidem in reliquis tui mirator acumiis huic
bñi gatulor eiron tuo. quẽ non defectus inigemi s amor pie̾tas uiba¬
intas madices nobilissime peperere. S ut desuam ecce uenio. qñ
sic̃ penitus eesan placet et tibi. et uenio. non qd̾ ais ut doceam.
fiuit discam. tiuisq doctrims. et tuo ꝓficiam ab exemplo. Siquide
plato et aristotiles et xenophon et tota Illa phaꝵ cẽtus ac noblis
familia nõ plus creditur socriticis disciplimo profecisse ꝙͣ morb.
mee tempus moderari uocanciũ eñt arbitiii. Auguror sane amꝑa¬
torem nostrũ cito inͥ uãle dicturũ. si cogitare ceꝑit quãtũ michi

Expanded text:
rentur, illudi crederem. 4 Sed absit ut de tanto viro, tam michi propitio, tam rentur, illudi crederem. 4 Sed absit ut de tanto viro, tam michi propitio, tam spectate fidei, tam note virtutis, quicquam suspicer nisi rectum candidum sincerum; credo edepol te loqui quod in animo tuo est; sed in animo tuo esse quod in me non est. Ego quidem in reliquis tui mirator acuminis, huic uni gratulor errori tuo, quem non defectus ingenii, sed amor pietas urbanitas, radices nobilissime, peperere. 5 Sed ut desinam, ecce venio, quando sic penitus Cesari placet et tibi; et venio non, quod ais, ut doceam, sed ut discam tuisque doctrinis et tuo proficiam ab exemplo; siquidem Plato et Aristotiles et Xenophon et tota illa philosophorum vetus ac nobilis familia non plus creditur socraticis disciplinis profecisse quam morimee tempus moderari, vocantium erit arbitrii; auguror sane imperatorem nostrum cito michi vale dicturum, si cogitare ceperit quantum michi
Abbreviated transcription (Latin):
notũ mee nõ meis laudibus obrutũ in lucem rapis. et fando tollis
cc̃d sidera. Qruid ius. Noni ꝙ in aĩ audientũ oĩpotens est disertus.
np̃is in reb ubi uentat regnat millũ ius ht oratio. Oiare me fa¬
cũdie tue fl̃onib potes. nuitare non potes. nõ si me Cic̾ero ip̃e Lau¬
Rauerit. nõ si demosthenes. nõ si maro. et si prestruntere eñ possit
aliena uidiçia an et in oculos enent ut me ip̃e non bideam. Tuũ¬
gͦ est qd ͥ ołm scmpsisse tibi uideor rem tuam quãti uis precni fac̾e̾.
meũ est me nosse. de me uulli credere et p̾sertim cui sim canus ut tͥ
huni fixus talibus auris non facile quatior. et si quatior non cõ¬
uellor. paruitatis q mee conscius tantũ fidei nullis habeo quãtũ
sine odio et sine iuidia uitam meam famam q carpentibus. Et ad
sũmam ñ te plane nossem aut si que dicuntur abste ab alio dice¬

Expanded text:
notum mee, non meis laudibus obrutum, in lucem rapis et fando tollis notum mee, non meis laudibus obrutum, in lucem rapis et fando tollis ad sidera. Quid vis? Novi quod in animis audientum omnipotens est disertus; ipsis in rebus ubi veritas regnat, nullum ius habet oratio. Ornare me facundie tue floribus potes, mutare non potes, non si me Cicero ipse laudaverit, non si Demosthenes, non si Maro. Etsi prestringere enim possint aliena iudicia, an et michi oculos eruent ut me ipse non videam? go “est”, quod olim scripsisse tibi videor, “rem tuam” quantivis precii facere; “meum est me nosse”, de me nulli credere et presertim cui sim carus ut tibi. Humi fixus talibus auris non facile quatior, et si quatior, non convellor; parvitatisque mee conscius, tantum fidei nullis habeo quantum sine odio et sine invidia vitam meam famamque carpentibus; et ad summam nisi te plane nossem, aut si que dicuntur abs te ab alio dice
Abbreviated transcription (Latin):
Loquens memoriam eius implorat qua ualere Illuĩ plmiũ dicit
ut qui mil soleat nͥ niurias obluuisti. Que cum ita sint non
est amplius dissi mulandi locus. nõ possum tercio me uocantem
Romanũ pͥncipem iussui parusse. Etce me Iterũ cesar bocas. uemo
teq utinam ĩueniam paratũ uisere. nõ semel aut Iterũ s sine
Intermissione diebus ac noctibus te uõcantes. Uale cesar. et
glie et Italie tue menor et imperii. Mediolami .xiiͦ. kl̃. ap̾lis
Ad Iohem olmuciensem epm̃ cancellanũ de eodem nec debe̾ aĩum
pariuitatis sue sibi consciũ alienis laudib de ħu̾ilitatis sue sede-
Inis es mi dñe. mirus es ualde. nã quid oio mirabilius
ꝙͣ in hac tua excellencia rerũ oĩum tam singulans tã¬
Romanũ colit imꝑiũ. et quorũ pͥmo sapientiũ an eloquẽciũ chonis
equet an p̾ferat in dubio est. C ontra autem me uix dũ uicime

Expanded text:
loquens memoriam eius implorat, qua valere illum plurimum dicit, loquens memoriam eius implorat, qua valere illum plurimum dicit, ut qui “nil soleat nisi iniurias oblivisci”. 7 Que cum ita sint, non est amplius dissimulandi locus; non possum tertio me vocantem romanum principem teque utinam inveniam paratum visere non semel aut iterum, sed sine intermissione diebus ac noctibus te vocantes. Vale, Cesar, et glorie et Italie tue memor et imperii. Mediolani, XII Kal. Aprilis. 10 Ad Iohannem Olmutiensem epyscopum, cancellarium, de eodem, nec debere animum parvitatis sue sibi conscium alienis laudibus de humilitatis sue sede Mirus es, mi domine, mirus es valde; nam quid, oro, mirabilius uam in hac tua excellentia rerum omnium tam singularis tamromanum colit imperium et quorum primo sapientium an eloquentium choris equet an preferat, in dubio est. 2 Contra autem me vixdum vicinie
Abbreviated transcription (Latin):
sam hanc requiem qua datur amplector Illam alteram cogitans ac
suspir̃ans. Itaq tibr cui ut nultũ meũ sic aĩum notũ uelim. meũ
cumen ingenue fateor. et si nichil sit qd̾ libencius uideam ꝙͣ te pre¬
sertim si celitus datũ sit ut in tua sede te bideam. nemo ciu deuocius
paream ꝙͣ tibi. p̾sertim si non in extiemis terre s expectãtis te
Italie claustris adesse me mibeas. tñ interdũ singula uersante i
atq oĩa librantem in aĩõ h̃uisse ut meo silencio et tua obluione
te fallerem. O quid dixr. o quẽ fallerem. meũ atq uniu̾si dñm̃.
ẜ utilis fallacia uidebatur. ignoranti euibsui tibi futurus sim̃. et ut
dixi libentissime quiescenti. uerũ id ut iudeo frustra est. nmis eĩ
ot acuti ingenii matiuiq consilii sic̾ tenacis quoq memorie es ce¬
sar. in hoc ut in multis pͥmũ Illũ ee sarem secutus ad quẽ Citero

Expanded text:
sam hanc requiem qua datur amplector, illam alteram cogitans ac sam hanc requiem qua datur amplector, illam alteram cogitans ac suspirans. 5 Itaque tibi, cui ut vultum meum sic animum notum velim, meum crimen ingenue fateor: etsi nichil sit quod libentius videam quam te, presertim si celitus datum sit ut in tua sede te videam, nemo cui devotius paream quam tibi, presertim si non in extremis terre, sed expectantis te Italie claustris adesse me iubeas, tamen interdum singula versantem atque omnia librantem in animo habuisse ut meo silentio et tua oblivione te fallerem. 6 O quid dixi? O quem fallerem? Meum atque universi dominum! Sed utilis fallacia videbatur ignoranti cui usui tibi futurus sim, et ut dixi, libentissime quiescenti. Verum id, ut video, frustra est; nimis enim, ut acuti ingenii maturique consilii, sic tenacis quoque memorie es, Cesar; in hoc, ut in multis primum illum Cesarem secutus, ad quem Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
quodbam mare fluentebus. exigui noĩe mei facile oppͥmi posse
memoriam. Michi uͦ preter im̾ꝑiũ tuũ. cui oĩa debeo ml pisus
antiqͥnius est quiete. quã cũ ubiq semꝑ anxie a p̾ma etate
questerim nusꝙͣ repeno. qdq est grauius/ nuĩꝙͣ spero donet
Ioram m h̾uiꝰ bite tempestatibus querã. quã tñ ip̃am reptiũ
me llico ut in sua sede quen cepit, non diffido. s Illam ibi querere
ꝙ in alto hĩtat aĩẽ uage atq in diu̾sa distracte in suꝑ et pondenb
suis presse et in terrã prone subdifficile. Nutor sanc. et sepe sub hac
spe uerbis dauiticis me cohortor. Conitere aĩa mea iñ requiem tuã
quia dominus benefecit tibi. nec unibus fisus meis circũspiciẽns¬
q auxiliũ externũ et cũ eodem Illo rege suspirans. dic̃o. Quis dabit
michi pennas sicut columbe. et uolabo et requiestam. S interea laboño¬

Expanded text:
quoddam mare fluentibus, exigui nominis mei facile opprimi posse quoddam mare fluentibus, exigui nominis mei facile opprimi posse memoriam. 3 Michi vero preter imperium tuum, cui omnia debeo, nichil prorsus antiquius est quiete, quam cum ubique semper anxie a prima etate quesierim, nusquam reperio, quodque est gravius, nunquam spero, donec illam in huius vite tempestatibus queram, quam tamen ipsam reperturum me illico, ut in sua sede queri ceperit, non diffido; sed illam ibi querere, quod in alto habitat, anime vage atque in diversa distracte, insuper et ponderibus suis presse et in terram prone subdifficile. 4 Nitor sane, et sepe sub hac spe verbis daviticis me cohortor: «Convertere anima mea in requiem tuam, quia Dominus benifecit tibi», nec viribus fisus meis circumspiciensque auxilium externum, et cum eodem illo rege suspirans dico: «Quis dabit michi pennas sicut columbe, et volabo et requiescam?» Sed interea laborio
Abbreviated transcription (Latin):
placitũ moram trahens et libronuĩ et sodaliũ. et patrie ab senciam
sola cesarei niltus optata multũ mͥ presencia consolan. uine feli¬
citer. et uale cesar. mt memor. Pataui. xuͦ krl̃. augusti.
Ad emidem itenĩ atq in st̃ancius euocantem spes cercior obse¬
quendi.
Nasti cesar et longe uĩe diiciem et senescentis at̃ segniciẽ
fregit humanitas tua. expectabam differebam. dicebam q
tacitus mecũ. p̾cept sui promissi q mei forsan obliuistetu certe
intenim quie stam. et nature tantisꝑ mee. et etati. et lassitudim
moram geram. fessus eĩ rerũ. fessus q cũ sum cesar. fessus hõñm
fessus qr negotionĩ. fessus ad extreuiũ mei. ut ꝙ afflictus Ille sener
ait factus sum m̾met ip̃i grauis. et ut uenssimne dixerm ip̃e sũ
pondus meũ. Sꝑabam tot grandibus ac profiuidis cuis ex toto
ort̃e quotidu in tnũ pectus. ceu flumĩb undiq in altissimum

Expanded text:
placitum moram trahens, et librorum et sodalium et patrie absentiam placitum moram trahens, et librorum et sodalium et patrie absentiam sola Cesarei vultus optata multum michi presentia consolari. Vive feliciter et vale, Cesar, nostri memor. Patavi, XV Kal. Augustas. 9 Ad eundem, iterum atque instantius evocantem, spes certior obsequendi. Vicisti, Cesar, et longe vie duritiem et senescentis animi segnitiem fregit humanitas tua. Expectabam differebam dicebamque tacitus mecum: ‘Precepti sui promissique mei forsan obliviscetur; certe interim quiescam et nature tantisper mee et etati et lassitudini morem geram’. Fessus enim rerum fessusque animi sum, Cesar, fessus hominum fessusque negotiorum, fessus ad extremum mei utque afflictus ille senex ait, «factus sum michimet ipsi gravis», et ut verissime dixerim, ipse sum pondus meum. 2 Sperabam, tot grandibus ac profundis curis ex toto orbe quotidie in tuum pectus ceu fluminibus undique in altissimum
Abbreviated transcription (Latin):
enis sum licencia opus est. Uenĩ hoc nõ magni facio. quia ut dixi nichil
Ille n fallor negatunis dño suo sit. Quid libellis autem meis facimus.
quorũ mͥ et si nõ miniũ. at pro ingemi ac doctrine m̃opĩa satis est. quib
et si forte onerer. pociũs ꝙͣ oruer longa tñ consuetudine sic affectus
sum ut sine illis esse nesciam. his transuehendis. ut uides celar
nõ alpiũ sola obstat asꝑitas et longissum labor itineris si p̾ddonũ
metus et siarũ mille ꝑicula. quorum extimatio sepe quidem ad
Illud sapientis̃ hebreonĩ flectere aĩm me cogit. ubi cuntas res diffi¬
ciles p̾gnante brenitate proñciat. Sic̃ est eĩ. et sic esse qui dubitat
martuit. atq oculis clausis iter Longũ egit. dicam tñ inter tot
Sifficilia ac pplexa quid cogitem. Si cedente estate et suꝑions mei
fidelis tui consensus et me comes affuerit bemire. quantã q tibi

Expanded text:
eius sum, licentia opus est. Verum hoc non magnifacio, quia, ut dixi, nichil eius sum, licentia opus est. Verum hoc non magnifacio, quia, ut dixi, nichil ille, nisi fallor, negaturus domino suo sit. 8 Quid libellis autem meis facimus, quorum michi, etsi non nimium, at pro ingenii ac doctrine inopia satis est, quibus etsi forte honerer potiusquam orner, longa tamen consuetudine sic affectus sum, ut sine illis esse nesciam? His transvehendis, ut vides, Cesar, non Alpium sola obstat asperitas et longissimi labor itineris, sed predonum metus et viarum mille pericula, quorum extimatio sepe quidem ad illud Sapientis hebreorum flectere animum me cogit, ubi “cuntas res difficiles” pregnanti brevitate pronuntiat. 9 Sic est enim, et sic esse qui dubitat, marcuit, atque oculis clausis iter longum egit. Dicam tamen inter tot difficilia ac perplexa quid cogitem: si cedente estate et superioris mei fidelis tui consensus et vie comes affuerit, venire, quantamque tibi
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ut ob hoc unũ in lucem editus uĩdeare. cuiꝰ execuciõ te fe¬
licem celo. clarũ posteris trausmissura sit̃. parere tñ est aĩus.
et causa uictortuo imꝑio uiner uelim. S multa obstant. pͥmũ
estas sic nature mee hostis ut hac tpñs parte nõ unie̾ ẜ langn̾e
quodam modo uidear actorquer. que si molesta mͥ semꝑ fuit.
quid nũc putas. qñ minus estũ forte metuam s laborẽ magis.
Nũꝙͣ tam iuuenis quidem fui. ut nescirem me senestere. sciebã
uero n ͨ sentiebam quin hactenus, ceu qui naui uectus dormiens
secunido alueo descendit ml sentiens ꝓcedebam. Etce iam sensim
cesar incipio etatem sentire. fragiliorq et in diẽs tardior fiori.
Accedit ꝙ et si tu oĩum maior et si tuus Ille penes quẽ iam¬
dudũ ago non modo licencĩam daturus udeatur s ut aĩum
euis noui ip̃e quoq uentunis si tu inbeas. mn tñ dũ sub ũbra

Expanded text:
adeo ut ob hoc unum in lucem editus videare, cuius executio te feadeo ut ob hoc unum in lucem editus videare, cuius executio te felicem celo, clarum posteris transmissura sit. 6 Parere tamen est animus, et causa victor tuo imperio vinci velim; sed multa obstant, primum estas sic nature mee hostis, ut hac temporis parte non vivere sed languere quodammodo videar ac torqueri; que si molesta michi semper fuit, quid nunc putas, quando minus estum forte metuam, sed laborem magis? Nunquam tam iuvenis quidem fui ut nescirem me senescere; sciebam vero nec sentiebam; quin hactenus, ceu qui navi vectus dormiens secundo alveo descendit, nil sentiens procedebam. Ecce iam sensim, Cesar, incipio etatem sentire fragiliorque et in dies tardior fieri. 7 Accedit quod, etsi tu omnium maior, etsi tuus ille penes quem iandudum ago, non modo licentiam daturus videatur, sed ut animum eius novi, ipse quoque venturus si tu iubeas, michi tamen, dum sub umbra
Abbreviated transcription (Latin):
uĩrum ad exꝓmendũ tam uehementes aĩ cõceptus. aut tibi ad
tuorũ affectus intuendũ uerbis opus esset. Quid uͦ nũt ad
literat ip̃as dicam. Tu qui regibus iubes. qui gentibus imꝑas tu
me rogas ce sar. Ego autẽ tanto macis p̾cibus moueor ꝙͣ p̾ceptis
quãto maior tua est uĩrtus ꝙͣ imꝑiũ. S quid fiet. huic aĩ ymp¬
titudo. huic rerũ ꝑplexitas multa est. huccine enĩ queso tot mea¬
rũ epłaꝵ olamor initus ꝑuenit. ut uocatus totiens. tã diutã¬
q anxie tãq a mltis expectatus ad extremũ te uõtantẽ ad te
uoces qd̾q in bateris ꝓfiten tua dignata clem̃cia est/ desideres
et expectes. Quid hic inꝙͣ fiet cesar. Tu me in germaniam.
Ego in italiam te uoco. Tu auctontate me suꝑas. ego te causa
tu me ad de lectacionem honestã non inficior. iocuudam q. ego
te ad Gñtutem atq officiũ arcesso. necessanũ ac debitũ. usq¬

Expanded text:
virium ad expromendum tam vehementes animi conceptus, aut tibi ad virium ad expromendum tam vehementes animi conceptus, aut tibi ad tuorum affectus intuendum verbis opus esset. 4 Quid vero nunc ad literas ipsas dicam? Tu qui regibus iubes, qui gentibus imperas, tu me rogas, Cesar! Ego autem tanto magis precibus moveor quam preceptis, quanto maior tua est virtus quam imperium. Sed quid fiet? Hinc animi promptitudo, hinc rerum perplexitas multa est. Huccine enim, queso, tot mearum epystolarum clamor irritus pervenit, ut vocatus totiens, tandiu tamque anxie tamque a multis expectatus, ad extremum te vocantem ad te voces, quodque in literis profiteri tua dignata clementia est, desideres et expectes? 5 Quid hic, inquam, fiet, Cesar? Tu me in Germaniam, ego in Italiam te voco; tu autoritate me superas, ego te causa; tu me ad delectationem honestam, non infitior, iocundamque, ego te ad virtutem atque officium arcesso necessarium ac debitum usque
Abbreviated transcription (Latin):
sigis. ut uirgilii uerbis utar nõ mee quidẽ ẜ tue sortis mumis exi¬
mũ destmnasti. o nõ hoĩum mͦ. s renuĩ oĩum sors stupenda. uastubumn
mfigne matena insigne artificis ingemio ẜ suꝑ oĩa ore cesareo conse¬
cratum atius iñ meos translatũ usus. ꝙͣus ego illo quidem nontã
utar hoc toĩ usu ꝙͣ libabo dicerem ad aras si nobis qui ueterib
mos esset. nuĩc uͦ mensis lantioribus ranĩ ad spectatulũ adhibito
dies festos exornabo. Habebo illũ in delicus ostendam mirantib
amicis et gaudentibus. n ͨ. minꝰ eque auream epłam tuam. quã ad
tue humanitatis. meeq licet ĩmente głie certam fidem. dñ uita
comitabitur asseruabo. quociens q ꝙͣ tu bonus ego felix sun pro¬
bare uoluero ad iudiciũ illa uocabitur. Deniq gemino semper
tali munere głiabor pro quo grates agere tentarem si aut mͥ sat

Expanded text:
signis”, ut Virgilii verbis utar, non mee quidem sed tue sortis munus exisignis”, ut Virgilii verbis utar, non mee quidem sed tue sortis munus eximium destinasti. 2 O non hominum modo sed rerum omnium sors stupenda! Vasculum insigne materia, insigne artificis ingenio, sed super omnia ore cesareo consecratum, a tuis in meos translatum usus! quamvis ego illo quidem non tam utar hoc comuni usu, quam libabo, dicerem ad aras, si nobis qui veteribus mos esset; nunc vero, mensis lautioribus rarum ad spectaculum adhibito, dies festos exornabo; habebo illum in delitiis, ostendam mirantibus amicis et gaudentibus, nec minus eque auream epystolam tuam, quam ad tue humanitatis meeque licet immerite glorie certam fidem dum vita comitabitur asservabo, quotiensque quam tu bonus ego felix sim, probare voluero, ad iudicium illa vocabitur. 3 Denique gemino semper tali munere gloriabor, pro quo grates agere tentarem, si aut michi sat
Abbreviated transcription (Latin):
ñquit ad deos nulla re ꝓpiis accedũt ꝙͣ salutem h̃oibus dando. Quis
ũ mortaliũ ꝓpior deo esse ꝙͣ sũmus hõium cesar debet. nẽpe qui huma¬
ne nature uerticem tenet. consequens est ut proximus sit diuine. te
sane ꝓximior nullus est cesar. hic̃ autẽ pro quo rogo bir industrius
est. qͣuĩq ope facili possit ascendere. et cui si fortima assit  natina
non defuit. Inuenis tñ adhnc in quo nondũ est qd̵ futurũ est. Sed
quid loquor. aut cui laquor. Illico ut hoĩem uidens/ agnouenis. et an
me amor fallat intelliges uale.
Ad Imꝑatorẽ karolũ grãñ acciõ protrãsinisso cratere aureo. et ad se
uocantem a liqua spes eundi.
uauiores multo ꝙͣ pro utriusq nr̃m fortuua Riteras tuas
cesar aliquot mẽsibus postꝙͣ date erant. ad me nouens ꝑ¬
uenisse simul ꝙ cratera p̾ciosissimũ quẽ mͥ auro solidũ atꝙ aspem̃

Expanded text:
inquit, «ad deos nulla re propius accedunt quam salutem hominibus dando». 3 Quis inquit, «ad deos nulla re propius accedunt quam salutem hominibus dando». 3 Quis vero mortalium propior Deo esse quam summus hominum, Cesar, debet? nempe qui humane nature verticem tenet, consequens est ut proximus sit divine; te sane proximior nullus est Cesari. Hic autem, pro quo rogo, vir industrius est quique ope facili possit ascendere, et cui, si fortuna assit, natura non defuit; iuvenis tamen adhuc, in quo nondum est quod futurum est. Sed quid loquor aut cui loquor? Illico ut hominem videris, agnoveris, et an me amor fallat, intelliges. Vale. 8 Ad imperatorem Carolum, gratiarum actio pro transmisso cratere aureo, et ad se vocantem aliqua spes eundi. 1 Suaviores multo quam pro utriusque nostrum fortuna, literas tuas, Cesar, aliquot mensibus postquam date erant, ad me noveris pervenisse simulque cratera preciosissimum, quem michi “auro solidum” atque “asperum
Abbreviated transcription (Latin):
facile cuiũsꝙͣ altior tuba est. uale feliciter nostrũ decus. Mediolam̃
.uiiͦ. ẜil̃. apriłis. Ad eundem cõmendaciõ anñti
uos ex meis multis ad te literis intellig̾e potiuisti uulgatus
hic adeo eiga me tuus est amor. Ut om̃s quicũq fauorib tuis
egent meo itidem egere se extiment interuentu. In presens gen̾osum
hũe et sua mͥ uirtute canssimũ arde̾tis ingemi Iuuenem açilio ꝙ facũ¬
die qui missus a patruo ad cesareos pedes uenit. tibi et ꝓ te pͥncipi cõ¬
mendatũ cupio in his que iuste optauent. Cesar quidem amare/ insi
fallor totam prosapiam illã solet tu bonorũ oĩum adiutor paterq
et susceptor semꝑ fiuisti. et hic ml magis. ꝙͣ tuorũ unus esse ac dicĩ
expetit. nõ possunt hoĩes credendo similes deo fier. s amando adiuãdo
subleuando sustentando miserendo promouendo. p̾clare Cicero hoĩes

Expanded text:
facile cuiusquam altior tuba est. Vale feliciter, nostrum decus. Mediolani, facile cuiusquam altior tuba est. Vale feliciter, nostrum decus. Mediolani, VII Kal. Aprilis. 7 Ad eundem, commendatio amici. 1 Quod ex meis multis ad te literis intelligere potuisti, vulgatus hic adeo erga me tuus est amor, ut omnes quicunque favoribus tuis egent, meo itidem egere se extiment interventu. In presens generosum hunc et sua michi virtute carissimum, ardentis ingenii iuvenem agilisque facundie, qui missus a patruo ad cesareos pedes venit, tibi et per te principi commendatum cupio in his que iuste optaverit. 2 Cesar quidem amare, nisi fallor, totam prosapiam illam solet; tu bonorum omnium adiutor paterque et susceptor semper fuisti, et hic nil magis quam tuorum unus esse ac dici expetit. Non possunt homines creando similes Deo fieri, sed amando adiuvando sublevando sustentando miserendo promovendo. Preclare Cicero: «Homines»