comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersas paranda. quȩ si in rebus singulis eẽnt singula mi¬
norem curam postularent. Nam cunta se se cum ipsis protinꝰ
rebus offerrent. sed cum sint aliis alia aut magis propna aut
magis ornata. aut plus efficientia. aut melius sonantia
debent cẽ non solum nota omnia : sed in promotu atq ut
ita dicam ĩ conspectu ut cum se iudicio dicentis ostendent
facilis ex is optimorũ sit elcctio et quȩ ilem significarẽt
solitos sepe dicere quo facilius et occurreret unũ ex pluribus et
cum esset usui aliquod si breue intra se met ip̃m rursus deside¬
ratur effugiende repetionis gratia sumeret aliud quo idem in¬
telligi posset. quod cum est puerile et cuiusdam infelicis opere
tum etiam utile parũ turbam enim modo congregat ex quo sine
discrimine occupet proximũ quodq nobis autem copia cũ iudi¬
cio paranda est ium orandi non circulatoria uolubilitatem spec¬

Expanded text:
universas paranda; quae si in rebus singulis essent singula, miuniversas paranda; quae si in rebus singulis essent singula, minorem curam postularent, nam cuncta sese cum ipsis protinus rebus offerrent. sed cum sint aliis alia aut magis propria aut magis ornata aut plus efficientia aut melius sonantia, debent esse non solum nota omnia sed in promptu atque, ut ita dicam, in conspectu, ut, cum se iudicio dicentis ostenderint, facilis ex his optimorum sit electio. et quae idem significarent solitos scio ediscere, quo facilius et occurreret unum ex pluribus et, cum essent usi aliquo, si breve intra spatium rursus desideraretur, effugiendae repetitionis gratia sumerent aliud quod idem intelligi posset. quod cum est puerile et cuiusdam infelicis opertum etiam utile parum; turbam tantum modo congregat, ex qua sine discrimine occupet proximum quodque. nobis autem copia cum iudicio paranda est vim orandi non circulatoriam volubilitatem spec
Abbreviated transcription (Latin):
omina et atque huic mitiuĩ ciuis artis fiuisse manifestũ est
proximam de inde imitationẽ nouissimã scribendi quoque
diligentiam. sed ut peruenire ad summam nisi exprincipis
non potest ita procedente iam opere minima incipiunt
esse quȩ prima sunt. Ucrum nos non quomodo institut̃¬
dus orator hoc loco dicimus Nam id quidem aut satis
aut certe uti potuimus dictum est. sed ut athleta qui oĩã
iam perdidicerit a preceptore nimirũ quognẽ exercitatio¬
nis ad certamina preparandus sit. Ita cum qui res inueni¬
re et disponere sciet uerba quoq et eligendi et collocandi ra¬
tionem ꝑceperit instruamus qua in oratione quȩ dictre facẽ
q̃ optime q̃ facillime possit. non ergo dubium est quin ei
uelut opes sint quedam paranda e quibus ubicunque desi¬
deratum erit possit e constantia copia reꝵ ac uerborum
sed res proprie sunt cuiusq cause aut paucis coẽs: uerba ĩ

Expanded text:
omnia est, atque hinc initium eius artis fuisse manifestum est; omnia est, atque hinc initium eius artis fuisse manifestum est; proximam deinde imitationem, novissimam scribendi quoque diligentiam. sed ut perveniri ad summa nisi ex principiis non potest, ita procedente iam opere etiam minima incipiunt esse quae prima sunt. verum nos non, quomodo instituendus orator, hoc loco dicimus; nam id quidem aut satis aut certe uti potuimus dictum est; sed athleta, qui omnes iam perdidicerit a praeceptore numeros, quo genere exercitationis ad certamina praeparandus sit. igitur eum, qui res invenire et disponere sciet, verba quoque et eligendi et collocandi rationem perceperit, instruamus, qua ratione quod didicerit facere quam optime, quam facillime possit. num ergo dubium est, quin ei velut opes sint quaedam parandae, quibus uti, ubicunque desideratum erit, possit? eae constant copia rerum ac verborum. sed res propriae sunt cuiusque causae aut paucis communes, verba in
Abbreviated transcription (Latin):
ED HAEC.EIO QUENDI. PRECEPTA¬
sicut cognitioni sunt netessaria ita nõ satis ad
ium dicendi ualent nisi illis forme quedam
facilitas quȩ apud gretos lexis nominatur. ac¬
cesserit ad quam scribendo plus an legendo. an dicendo
consequamur solere queri scio. quod esset diligentius no¬
bis examinandũ cura si qualibet earũ reꝵ possemus una
eẽ contenti. uerũ ita sunt inter se cõnexa et indiscreta
omnia ut siqui flexus istlem defuerint frustra sit in cetis
laboratumn Nam neque solda atq robusta fuenit unquam clo¬
quentia ius malto stilo iures accepent et citra lectionis orep lus
abor ile carens rectore fluit Qui autem scient qro q ueqpla
sint modo dicenda nisi tanquam in procinctu paratam quidem
ed oma eausas habuerit cloquentiam uelut el ausis ihgader
incubabit Nonaũt ut quieque precipue nec essarum et sic ad
efficiendum oratorẽ maximi protinus erit momenti. Nam er¬
te cum sit in eloquẽdo positũ oratoris officium dicere ante

Expanded text:
ed haec eloquendi praeceptasicut cogitationi sunt necessaria, ita non satis ad vim dicendi valent, nisi illis firma quaedam facilitas, quae apud Graecos ἕξις nominatur, accesserit: ad quam scribendo plus an legendo an dicendo conferatur, solere quaeri scio. quod esset diligentius nobis examinandum, si qualibet earum rerum possemus una esse contenti. verum ita sunt inter se conexa et indiscreta omnia ut, si quid ex his defuerit, frustra sit in ceteris laboratum. nam neque solida atque robusta fuerit unquam eloquentia nisi multo stilo vires acceperit, et citra lectionis exemplum labor ille carens rectore fluitabit; et qui sciet quae quoque sint modo dicenda, nisi tamen in procinctu paratamque ad omnes casus habuerit eloquentiam, velut clausis thesauris incubabit. non autem ut quidquid praecipue necessarium est, sic ad efficiendum oratorem maximi protinus erit momenti. nam certe, cum sit in eloquendo positum oratoris officium, dicere ante
Abbreviated transcription (Latin):
qui rhetoriẽe a iustitia seperarẽt. et ueris credibilia pre¬
ferrẽt. Nam id quoq dicit in phedro consensisse autem
illis suꝑioribus uideri põt et cornelius celsus. cuius hȩc
uerba sunt. Orator simile tantũ ueri petit demde pau¬
lo post Non enum bona conscientia sed uictoria litigantis
est premiũ. Quȩ si uera ee̾nt pessimoꝵ hominũ foret ħ
tam ꝑnitiosa nocentissimis moribus dare instrum̃ta et ne¬
quitiam p̃ceptis adiuuare. sed illi rationem opinionis suȩ
uiderĩt. Nos aut ingressi formare ꝑfectũ oratorẽ quem
ĩ primis eẽ bonũ uiru uoluimus ad eos ꝗ de hoc oꝑe melius
sentiut reuertamur: Rhetoricẽ aũt quidã eandem ciui¬
litatem eẽ iudicaueriãt. Cicero scientiȩ ciuilis partem uo

Expanded text:
qui rhetoricen a iustitia separarent et veris credibilia praequi rhetoricen a iustitia separarent et veris credibilia praeferrent; nam id quoque dicit in Phaedro. consensisse autem illis superioribus videri potest etiam Cornelius Celsus, cuius haec verba sunt: Orator simile tantum veri petit. deinde paulo post: non enim bona conscientia sed victoria litigantis est praemium. quae si vera essent, pessimorum hominum foret, haec tam perniciosa nocentissimis moribus dare instrumenta et nequitiam praeceptis adiuvare. sed illi rationem opinionis suae viderint. nos autem ingressi formare perfectum oratorem, quem in primis esse virum bonum volumus, ad eos qui de hoc opere melius sentiunt, revertamur. rhetoricen autem quidam eandem civilitatem esse iudicaverunt; Cicero scientiae ci
Abbreviated transcription (Latin):
ad quod ille quid̃ conticescit. sed sermonẽ suscipit. polus uiue¬
nili calore inconsideratior cõtra quẽ illa desimulaero et adu¬
latione dicunt᷑. Tum calides adhuc cõcitatior. ꝗ tñ ad hanc
ut appareat platoni non rhetoricẽ uideri malum sed eam ue¬
ram nisi iusto et bono nõ contingere. Ad huc aũt in phedro ma¬
nifestius facit hanc artem consumari citra iustitiȩ quoq sciẽ¬
tiam non posse: cui opinioni nos quoq accedimus An alit
defensionem socratis et coꝵ ꝗ pro patria ceriderãt laudem
scripsisset: Quȩ certe sunt oratoris oꝑa. sed in illud homi¬
num genus quod facilitate dicendi male utebatur in uectũ
est. Nam et socrates in honestam sibi credidit orationẽ
quam ei lysias reo composuerat et tũ maxime scribere li¬
tigatoribus quȩ illi prose ipĩ dicerẽt erat moris atq ita
iuri quo nõ licebat pro altero agere fraus adhibebatur
doctores quoq eius artis parum idonei platoni uidebant᷑

Expanded text:
ad quod ille quidem conticescit, sed sermonem suscipit Polus iuvenili calore inconsideratior, contra quem illa de simulacro et adulatione dicuntur. tum Callicles adhuc concitatior, qui tamen ad hanc t appareat, Platoni non rhetoricen videri malum, sed eam veram nisi iusto ac bono non contingere. adhuc autem in Phaedro manifestius facit, hanc artem consummari citra iustitiae quoque scientiam non posse; cui opinioni nos quoque accedimus. an aliter defensionem Socratis et eorum, qui pro patria ceciderant, laudem scripsisset? quae certe sunt oratoris opera. sed in illud hominum genus, quod facilitate dicendi male utebatur, invectus est. nam et Socrates inhonestam sibi credidit orationem, quam ei Lysias reo composuerat; et tum maxime scribere litigatoribus, quae illi pro se ipsi dicerent, erat moris, atque ita iuri, quo non licebat pro altero agere, fraus adhibebatur. doctores quoque eius artis parum idonei Platoni videbantur,
Abbreviated transcription (Latin):
alteram detrahas natura et sine doctrina multũ uale¬
bit doctrina nulla ecͣ sine naturi poterit sin ex pari
coeant ĩ mediocribus ꝗdem utris que mauis adhuc nature
credam et̃ momẽtum. Consumatos aũt plus doctrine debere
ꝗͣ nature putabo. Sicut terrȩ nullã fertilitatẽ habenti
nihil optimus agricola profuerit. e terra uberi utile ali¬
quid et̃ nullo colente nascetur. At in solo fecundo plus
cultor ꝗͣ ipã perse bonitas sibi efficiet Et si praxiteles
signũ aliquod ex molari lapide conatus eẽt exculpere
pariũ marmor mallem rude At si illud idem artifex
expolisset plus ĩ manibus fusset ꝗͣ in marmore. Deniq
natura materia doctrinȩ est. hȩc fingit illa fingitur
N ihil ars sine materia. materie et sine arte pretiũ est
Ans suma: materia optima melior

Expanded text:
alteram detrahas, natura etiam sine doctrina multum valealteram detrahas, natura etiam sine doctrina multum valebit, doctrina nulla esse sine natura poterit. sin ex pari coeant, in mediocribus quidem utrisque maius adhuc credam naturae esse momentum, consummatos autem plus doctrinae debere quam naturae putabo; sicut terrae nullam fertilitatem habenti nihil optimus agricola profuerit, e terra uberi utile aliquid etiam nullo colente nascetur, at in solo fecundo plus cultor quam ipsa per se bonitas soli efficiet. et , si Praxiteles signum aliquod ex molari lapide conatus esset exsculpere, Parium marmor mallem rude; at si illud idem artifex expolisset, plus in manibus fuisset quam in marmore. denique natura materia doctrinae est; haec fingit, illa fingitur. nihil ars sine materia, materiae etiam sine arte pretium est, ars summa materia optima melior
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ipa res per se inspectione eẽ contenta. Erit
enim rhetorice in oratore et̃ tacente et si desierit agere
uel proposito uel aliquo casu impeditus nõ magis desinet
ec̃ orator ꝗͣ medicus ꝗ curandi fecerit finem Nam est
aliꝗs ac nescio an maximus et ex secretis studiis fructꝰ
ac tum pura uoluptas luterarum cũ ab actu i opere retes¬
serũt. et concemplatione sui fruuntur. Sed effectiue
quoq aliquid simile scriptis orationibus uel historis
quod ip̃m opus in parte oratoria merito ponimus con¬
sequetur. Si tñ una ex tribus artibus hm̃da sit ꝗa ma¬
ximus eius usus actu continet᷑ atq est in eo frequen¬
tissina dicatur actiua uel ad ministratiua. nam et hoc
lO queri et natura ne plus ad eloquentiã conferat
an doctrina. Quod ad propositũ quidem nr̃i operis
nubl pertinet. Nec enim consumatus orator nisi &utroq
nem in hoc loco uesimus. Nam si parti utri libet omnino

Expanded text:
aliquando ipsa res per se inspectione esse contenta. erit aliquando ipsa res per se inspectione esse contenta. erit enim rhetorice in oratore etiam tacente, et si desierit agere vel proposito vel aliquo casu impeditus, non magis desinet esse orator quam medicus, qui curandi fecerit finem. nam est aliquis, ac nescio an maximus, etiam ex secretis studiis fructus ac tum pura voluptas litterarum, cum ab actu, id est opera, recesserunt et contemplatione sui fruuntur. sed effectivae quoque aliquid simile scriptis orationibus vel historiis, quod ipsum opus in parte oratoria merito ponimus, consequetur. si tamen una ex tribus artibus habenda sit, quia maxime eius usus actu continetur atque est in eo frequentissima, dicatur activa vel administrativa, nam et hoc m, naturane plus ad eloquentiam conferat an doctrina. quod ad propositum quidem operis nostri nihil pertinet neque enim consummatus orator nisi ex utroque oc loco quaestionem velimus. nam si parti utrilibet omnino
Abbreviated transcription (Latin):
omittenda sunt qua in re alius se in artificialiter alius
artificialit᷑ gerat. in ea eẽ artem: et ĩ eo quod qui didice¬
rit melius faciat ꝗ̃ ꝗ non didicerit ẽẽ artem Atꝗ nõ
solum doctus indoctũ sed et̃ doctior doctu in rhetoriaes
opere suꝑabit. Nec eẽnt eius alitͣ tam multa precepta
tamq magni ꝗ docerẽt. Idq cum omnibus confitendum
est tum nobis precipue ꝗ ratione dicendi a bono uiro
Sed ip̃o rei cuius cuius studiũ habet intellectu contenta. q̃
actu ꝑficit᷑ nihilq post actũ oꝑis relinquit ꝗ practice
dicitur qualis est saltatio. Aliȩ in effectu quȩ oꝑis qđ
oculis subiicit᷑ consumationẽ non finẽ accipiunt quam
poeticen appellamus. qualis est pictura fere iudicandu
est. Rhetorica in actu consistere hoc enim quod est officii
sui ꝑfiat: atq ita ab hominibus dictũ est Mihi aũt uidetͣ
Et ex illis ceteris artibus multũ assumere. Nam et potest

Expanded text:
omittenda sunt, qua in re alius se inartificialiter alius omittenda sunt, qua in re alius se inartificialiter alius artificialiter gerat, in ea esse artem, et in eo quod, qui didicerit, melius faciat quam qui non didicerit, esse artem. atqui non solum doctus indoctum, sed etiam doctior doctum in rhetorices opere superabit, neque essent aliter eius tam multa praecepta tamque magni, qui docerent; idque cum omnibus confitendum est, tum nobis praecipue, qui rationem dicendi a bono viro sed ipso rei, cuius studium habet, intellectu contenta, quaactu perficitur nihilque post actum operis relinquit, quae πρακτική dicitur, qualis saltatio est; aliae in effectu, quae operis, quod oculis subiicitur, consummatione finem accipiunt, quam ποητικήν appellamus, qualis est pictura: fere iudicandum est, rhetoricen in actu consistere; hoc enim, quod est officii sui, perficit. atque ita ab omnibus dictum est. mihi autem videtur etiam ex illis ceteris artibus multum assumere. nam et potest
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝑatio certaminibus illis frequẽt᷑ inserit᷑ : nõ comunes
loci siue ꝗ sunt ĩ uitia directi. quales legimus a Cicerone
compoĩtos. seu quibus questiones gñalit᷑ tractantur qua¬
les sunt editi a.Q. quoq Hortensio ut sit ne paruis argu¬
mentis credendum et protestibus et intestes ĩ medis litium
medullis uersant᷑: Arma sunt hȩc quodã modo p̃paranda sem¬
per: ut iis cum res poscat utaris. Quȩ qui pertinere ad oratio¬
nem non putabit is ne statuã quidem inchoari credat cũ
eius membra fundent᷑: neq hanc ut aliꝗ putabunt festi¬
nationẽ meam. sic quis quam calumniet tanꝗͣ cum qui sit
rhetori traditus abducendũ protinus a grã maticis putẽ
D abuntͣ illis tum q tempora sua neq erit uerendũ nebinis pre¬
ceptoribus oneretur puer. nõ enim sed diuidetur
qui sub uno miscebatur labor et erit sui quisque oꝑis magister

Expanded text:
tuperatio certaminibus illis frequenter inseritur? non communes tuperatio certaminibus illis frequenter inseritur? non communes loci, sive qui sunt in vitia derecti, quales legimus a Cicerone compositos, seu quibus quaestiones generaliter tractantur, quales sunt editi a Quinto quoque Hortensio: ut, sitne parvis argumentis credendum, et pro testibus et in testes, in mediis litium medullis versantur? arma sunt haec quodammodo praeparanda semper, ut iis, cum res poscet, utare. quae qui pertinere ad orationem non putabit, is ne statuam quidem inchoari credet, cum eius membra fundentur. neque hanc ut aliqui putabunt festinationem meam sic quisquam calumnietur, tanquam eum, qui sit rhetori traditus, abducendum protinus a grammaticis putem. dabuntur et illis tum quoque tempora sua, neque erit verendum, ne binis praeceptoribus oneretur puer. non enim crescet sed dividetur, qui sub uno miscebatur, labor, et erit sui quisque operis magister
Abbreviated transcription (Latin):
cuius quisque sit etatis. sed quantũ in studiis iam effecerit et
ne diutius disseram quando sit rhetori tradendus: sic optime
finiri credo cum poterit. sed hoc ip̃m ex suꝑiore pendet questioẽ
N am si grãmatices munus usque ad persuasonias prorogatur tar¬
dius rhetore opus est. Si rhetor prima officia oꝑis sui nõ recu¬
sat a narrationibus statim et laudandi uituꝑandi q opusculis
cura eius desideratur. An ignoramus antiꝗs hoc fuisse ad
augendam eloquentiã genus exercitatioĩs ut thesis dicerẽt
et coẽs locos et çotera citra complexũ reꝵ ꝑsonaꝵq quibus
piter deserat eam partẽ rhetorices institutio. quam et pͥmã
hiũt et diu solam. Quid aũt exiis de quibus supra dixi
quod nõ cũ in alia quȩ sunt rhetoꝵ propria tum certe in
illud iudiciale cãe genus incidat: an non in foro narrãdum
est: qua in parte nescio an sit uel plurimũ nõ ne laus ac ui¬

Expanded text:
cuius quisque sit aetatis, sed quantum in studiis iam effecerit. et cuius quisque sit aetatis, sed quantum in studiis iam effecerit. et ne diutius disseram, quando sit rhetori tradendus, sic optime finiri credo; cum poterit. sed hoc ipsum ex superiore pendet quaestione. nam si grammatices munus usque ad suasorias prorogatur, tardius rhetore opus est. at si rhetor prima officia operis sui non recusat, a narrationibus statim et laudandi vituperandique opusculis cura eius desideratur. an ignoramus antiquis hoc fuisse ad augendam eloquentiam genus exercitationis, ut theses dicerent et communes locos et cetera citra complexum rerum personarumque,piter deserat eam partem rhetorices institutio, quam et primam habuit et diu solam. quid autem est ex iis, de quibus supra dixi, quod non cum in alia, quae sunt propria rhetorum, tum certe in illud iudiciale causae genus incidat? an non in foro narrandum est? qua in parte nescio an sit vel plurimum. non laus ac vi
Abbreviated transcription (Latin):
mandi magistrũ mutendus uidetͣ puer ꝗͣ declamare iam¬
sciat. nos suũ cuiq professioni modũ demus. et grãmatice
quam ĩ latinũ tranferentes luteraturã uocauerũt fines suo
norit. presertĩ tm̃ abhac appellatiois suȩ pauꝑtate intra quã
primi illi constitere prouecta: Nam tenuis a fonte assump
cum prȩter rationem recte loquendi non parũ alioquin copi¬
osam prope omniũ maximaꝵ artiui scientiã amplexa sit.
E t rhetorice cui nom uis eloquendi dedit officia sua non
detrectet. nec octupari gaudeat pertinẽtem ad se laborẽ
que dum oꝑe cedit iam pene possessione depulsa est Nec
inficiabor aliquem ex iis qui grãmaticem profiteant᷑ eousq
scientiȩ progredi posse ut ad hȩc quoq tradenda sufficiat
S ed cum id aget rhetoris officio fungetur non suo. Nos porro
querimus quando iis quȩ rhetoricȩ precipit ꝑcipiendis pu¬
er maturus eeͣ uideatur In quo quiđ nõ id est estimandum

Expanded text:
mandi magistrum mittendus videtur puer quam declamare mandi magistrum mittendus videtur puer quam declamare sciat. nos suum cuique professioni modum demus. et grammatice quam in Latinum transferentes litteraturam vocaverunt fines suos norit, praesertim tantum ab hac appellationis suae paupertate, intra quam primi illi constitere, provecta; nam tenuis a fonte assumptcum praeter rationem recte loquendi non parum alioqui copiosam prope omnium maximarum artium scientiam amplexa sit; et rhetorice, cui nomen vis eloquendi dedit, officia sua non detrectet nec occupari gaudeat pertinentem ad se laborem, quae, dum opere cedit, iam paene possessione depulsa est. neque infitiabor, aliquem ex his, qui grammaticen profiteantur, eo usque scientiae progredi posse, ut ad haec quoque tradenda sufficiat; sed cum id aget, rhetoris officio fungetur non suo. nos porro quaerimus, quando iis, quae rhetorice praecipit, percipiendis puer maturus esse videatur. in quo quidem non id est aestimandum,
Abbreviated transcription (Latin):
ENUIT CONSUETUDO QUAE QUO¬
tidie magis inualescit ut preceptoribus eloquẽ¬
tiȩ latinis quid semꝑ. sed et̃ gretis interĩ disci¬
puli serius ꝗͣ ratio postulat traderent᷑. Eius rei
duplex est causa ꝙ et rhetores utiq nr̃i suas partes omise¬
runt et grãmatici alienas occupauerũt. Nam illi declama¬
tione modo et scientiã declamandi ac facultatẽ tradere of¬
ficii sui dicũt idq intra deliberatiuas iudicialesq materi¬
as. nam cętera ut professione sua minora despiciũt. Et hi nõ
satis credũt excepisse que derelicta erãt quo noĩe gr̃a quoq
iis hñda est. Sed ad prosopoperas usque et ad suasorias. in
quibus onus dicendi uel maximũ est irrũpũt. Hinc ergo ac¬
cidit ut quȩ alterius artis prima erãt opera facta sint al¬
terius nouissima. et etas altioribus iam disciplinis debita ĩ
schola minore subsidat. ac rhetoricen apud grãmaticos ex eͣ¬
ceat. itaq quod est maxime ridiculum nõ ante ad decla¬

Expanded text:
enuit consuetudo, quae cotidie magis invalescit, ut praeceptoribus eloquentiae, Latinis quidem semper sed etiam Graecis interim, discipuli serius quam ratio postulat, traderentur. eius rei duplex causa est, quod et rhetores utique nostri suas partes omiserunt et grammatici alienas occupaverunt. nam et illi declamare modo et scientiam declamandi ac facultatem tradere officii sui ducunt, idque intra deliberativas iudicialesque materias nam cetera ut professione sua minora despiciunt, et hi non satis credunt excepisse, quae relicta erant, quo nomine gratia quoque iis habenda est, sed ad prosopopoeïas usque ac suasorias, in quibus onus dicendi vel maximum est, irrumpunt. hinc ergo accidit, ut, quae alterius artis prima erant opera, facta sint alterius novissima, et aetas altioribus iam disciplinis debita in schola minore subsidat ac rhetoricen apud grammaticos exerceat. ita , quod est maxime ridiculum, non ante ad decla
Abbreviated transcription (Latin):
A ristoteles tres faciendo partes orationis uidicialem
deliberatiuam demonstratiuã pene et ip̃e oratori sub¬
iecit omnia. Nihil enim non ĩ hȩc cadit. Quesitũ a pau¬
cissimis et de instrum̃to est: instrum̃tum uoco sine quo
formari materia et id quod uelimus effici opus non possit¬
U erum hoc ego non artem credo egere sed artificem. Neq
enim scientia desiderat instrumentũ quȩ põt eẽ consuma¬
ta et̃ si nibil faciat. sed ille opifex ut celator celum
et pictor penicilla Itaq hȩc ĩ eum locum quo de orato¬
re dicturi sumus differamus

Expanded text:
Aristoteles tres faciendo partes orationis, iudicialem, Aristoteles tres faciendo partes orationis, iudicialem, deliberativam, demonstrativam, paene et ipse oratori subiecit omnia; nihil enim non in haec cadit. quaesitum a paucissimis et de instrumento est. instrumentum voco, sine quo formari materia in id quod velimus effici opus non possit. verum hoc ego non artem credo egere sed artifice. neque enim scientia desiderat instrumentum, quae potest esse consummata, etiamsi nihil faciat, sed ille artifex, ut caelator caelum et pictor penicilla. itaque haec in eum locum, quo de oratore dicturi sumus, differamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ueneni signa sint non tractat orator: At est id ex ratione
medioine:circa mensuras et numeros non uersabitur
Dic amus has geometriȩ ee partes. E quid omnia fere posse
credo casu aliquo uenire ĩ officium oratoris: quod si
non accidet non erũt ei subiecta. Ita sic quoq recte diximꝰ
materiã rhetorices eẽ om̃s res ad dicendum ei subiectas
Quod quiđd probat et̃ sermo coĩs. Nam cũ aliquid de
quo dicamus accipimus positam nobis eẽ materiam
frequent᷑ etiã prefatione testamur. Gorgias quidẽ
adeo rhetori de omnibus putauit eẽ dicendũ. ut se ĩ
auditoris interrogari pateret᷑ qua quisque dere uella
Hermagoras quoque dicendo materiam eẽ in causa et in
questionibus omnes res subiectas erat complexus. Sedͥ
questiones si neget ad rhetoricem pertine᷑ dissentit a no¬
bis. Si aut̃ ad rhetoritem ꝑtinent ab hoc quoq adiuuamur
N ihil est enim quod nõ in cãm aut in questiones cadat.

Expanded text:
veneni signa sint, non tractat orator? at est id ex ratione veneni signa sint, non tractat orator? at est id ex ratione medicinae. circa mensuras et numeros non versabitur? dicamus has geometriae esse partes. equidem omnia fere credo posse casu aliquo venire in officium oratoris; quod si non accidet, non erunt ei subiecta. ita sic quoque recte diximus, materiam rhetorices esse omnes res ad dicendum ei subiectas; quod quidem probat etiam sermo communis. nam cum aliquid, de quo dicamus, accepimus, positam nobis esse materiam frequenter etiam praefatione testamur. Gorgias quidem adeo rhetori de omnibus rebus putavit esse dicendum, ut se in auditoriis interrogari pateretur, qua quisque de re vellet. Hermagoras quoque, dicendo materiam esse in causa et in quaestionibus, omnes res subiectas erat complexus. sed quaestiones si negat ad rhetoricen pertinere, dissentit a nobis; si autem ad rhetoricen pertinent, ab hoc quoque adiuvamur. nihil est enim, quod non in causam aut quaestionem cadat.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dicet: de quibus didicit. Similitͣ de artibus quo¬
que de quibus dicendum erit interĩ discet: et de quibus
didicerit dicet. Quid ergo non faber aut de fabrica me¬
lius aut de musice musicus: si nesciat orator quid sit de
quo queratur. plane melius. Nam et litigator rusticus
illitteratus q de causa sua melius ꝗͣ orator ꝗ nesciet ꝗd
ĩ lite sit. Sed accepta a musico a fabro sicut a litigatore
melius orator ꝗͣ ipẽ ꝗ docuerit. Uerũ et faber cum de fa¬
brica: et musicus cum de musica siquid confirmationẽ
desider auerit dicet non erit ꝗdem orator: sed faciet
illud quasi orator. Sicut cum uulnus imꝑitus deligauit
non erit medicus sed faciet ut medicus. An huius moĩ
res nec ĩ laudem nec in deliberationẽ nec ĩ iudiciũ ueniũt:
Ergo cum de faciendo porta hostiensi deliberatũ est non
architectoꝵ: liuores et tumores ĩ corpore: cruditatis an

Expanded text:
ergo dicet? de quibus didicit. similiter de artibus quoergo dicet? de quibus didicit. similiter de artibus quoque, de quibus dicendum erit, interim discet; et de quibus didicerit dicet. quid ergo? non faber de fabrica melius aut de musice musicus? si nesciat orator, quid sit, de quo quaeratur, plane melius. nam et litigator rusticus illitteratusque de causa sua melius, quam orator, qui nesciet quid in lite sit; sed accepta a musico, a fabro, sicut a litigatore melius orator quam ipse qui docuerit. verum et faber, cum de fabrica, et musicus, cum de musica, si quid confirmationem desideraverit, dicet. non quidem erit orator, sed faciet illud quasi orator, sicut cum vulnus imperitus deligabit, non erit medicus, sed faciet ut medicus. an huiusmodi res neque in laudem neque in deliberationem neque in iudicium veniunt? ergo cum de faciendo portu Ostiensi deliberatum est, nonarchitectorum. livores et tumores in corpore cruditatis an
Abbreviated transcription (Latin):
obstat Nam cum philosophum dicũt hoc accipi uolunt
Uirum bonum. Curigitur oratorẽ quem a bono uiro nõ
sepero ĩ eadem materia uersari mirer  cum presertun pͥmo
libro iam ostenderim philosophos omissam hane ab oratoĩb
partem occupasse quȩ rhetorices propria semꝑ fuisset:
ut illi potius in nr̃a materia uersentur deniq cum sit
dialectices materia de rebus subiectis disputare: sit aut
dialectices oro concisa cur non eadem perpetuę quoque
materiȩ uideat᷑. Solet a quibusdam et illud poni. Om¬
nium igitur artiũ peritus erit orator: si de omnibus ei
dicendum. Lossem hic ciceronis respondere uerbis
apud quem hoc in uenio. Mea quid̃ sententia nemo eẽ poterit
omni laude cumulatus orator. nisi erit omniũ reꝵ magnaꝵ
atque artium scientiã consecutus. Sed mihi satis est cius
et̃ oratorem de qua dicit non inscium. Nec enim om̃s
causas nouit et debet posse de omnibus dicere. de ꝗbus

Expanded text:
obstat. nam cum philosophum dicunt, hoc accipi volunt obstat. nam cum philosophum dicunt, hoc accipi volunt virum bonum. quare igitur oratorem, quem a bono viro non separo, in eadem materia versari mirer? cum praesertim primo libro iam ostenderim, philosophos omissam hanc ab oratoribus partem occupasse, quae rhetorices propria semper fuisset, ut illi potius in nostra materia versentur. denique cum sit dialectices materia de rebus subiectis disputare, sit autem dialectice oratio concisa, cur non eadem perpetuae quoque materia videatur? solet a quibusdam et illud opponi: omnium igitur artium peritus erit orator, si de omnibus ei dicendum est. possem hic Ciceronis respondere verbis, apud quem hoc invenio: mea quidem sententia nemo esse poterit omni laude cumulatus orator, nisi erit omnium rerum magnarum atque artium scientiam consecutus; sed mihi satis est eius esse oratorem rei de qua dicet non inscium. neque enim omnes causas novit, et debet posse de omnibus dicere. de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
circũ currentem uocauerũt ꝙ ĩ omni materia diceret cũ
quibus mili minima pugna est. Nam de omni materia
dicere eam fatent᷑ propriam hr̃e materiã ꝗa multiplicẽ
habeat negant sed nec infinita est et sea est multplex
et alię quoq artes minores hñt multiplicem materiam
uelut architectonice : Nanq ĩ omnibus quȩ sut edificio
utilia uersatur: et cclatura quȩ auro argento ere ferro
opera efficit. Nam scusptura et̃ signum ebur marmor
uitrum. gemas pretͣ ea quȩ supra dixi complectit : nec
protinus non est materia rhetorices si ĩ eadem uersatur
& alius. Nam si queram quȩ sit materia statuarii dicet᷑
plurimũ statuis differũt uasa: nec medicina ideo non erit
ars ꝗa unctio et exercitatio cum palestrica: ciborum u̾
qualitas et̃ cum coquoꝵ ei sit arti coĩs. Qui uero de bono
utili: iusto. disserere philosophiȩ officiũ esse dicũt. non

Expanded text:
circumcurrentem vocaverunt, quod in omni materia diceret, cum circumcurrentem vocaverunt, quod in omni materia diceret, cum quibus mihi minima pugna est. nam de omni materia dicere eam fatentur; propriam habere materiam, quia multiplicem habeat, negant. sed neque infinita est, etiamsi est multiplex; et aliae quoque artes minores habent multiplicem materiam, velut architectonice, namque ea in omnibus, quae sunt aedificio utilia, versatur, et caelatura, quae auro, argento, aere, ferro opera efficit. nam sculptura etiam lignum, ebur, marmor, vitrum, gemmas praeter ea quae supra dixi complectitur. neque protinus non est materia rhetorices, si in eadem versatur et alius. nam si quaeram, quae sit materia statuarii, dicetur plurimum statuis differunt vasa. nec medicina ideo non erit ars, quia unctio et exercitatio cum palaestrica, ciborum vero qualitas etiam cum cocorum ei sit arte communis. quod vero de bono, utili, iusto disserere philosophiae officium esse dicunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
sed in rebus et in phedro palam nõ in iudiciis modo et cõ¬
cionibus sed in rebus et̃ priuatis ac domesticis rhetoricem
ee demonstrat. Quo manifestum est hanc opinionẽ ipiũs
platonis fusse. et cicero quodam loco materiã rhetorices
uocat res quȩ subiecte sunt ei. sed certas demũ putat eẽ
subiectas Alio uero de omnibus rebus oratori dicendum
arbitratur his ꝗdem uerbis Quãquã uis oratoris pro¬
fessioq ipã benedicendi hoc susciꝑe ac polliceri uideatur
ut omni de re quecũq sit proposita ornate ab eo copiose¬
q dicatur. Atq adhuc alibi: enim uero oratori quȩ sunt
in hominũ uita quando qđ ĩ ea uersatur orator atq ea
est ei subiecta materia. omnia quesita audita lecta dispu¬
tata tractata agitata esse debert. hanc aũt quam nos
materiã uocamus .i. res subiectas quidã modo infinita
modo non propria rhetorices ecͣ dixerũt. eamq artem

Expanded text:
sed in rebus. et in Phaedro palam, non in iudiciis modo et consed in rebus. et in Phaedro palam, non in iudiciis modo et contionibus, sed in rebus etiam privatis ac domesticis rhetoricen esse demonstrat. quo manifestum est hanc opinionem ipsius Platonis fuisse. et Cicero quodam loco materiam rhetorices vocat res, quae subiectae sint ei, sed certas demum putat esse subiectas. alio vero de omnibus rebus oratori dicendum arbitratur his quidem verbis: quanquam vis oratoris professioque ipsa bene dicendi hoc suscipere ac polliceri videtur, ut omni de re, quaecunque sit proposita, ornate ab eo copioseque dicatur. atque adhuc alibi: vero enim oratori, quae sunt in hominum vita, quandoquidem in ea versatur orator atque ea est ei subiecta materies, omnia quaesita, audita, lecta, disputata, tractata, agitata esse debent. hanc autem, quam nos materiam vocamus, id est res subiectas, quidam modo infinitam modo non propriam rhetorices esse dixerunt, eamque artem
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et oratio efficitur arte sicut statua. si uero hac appella¬
tione uerba ip̃a significari putamus nihil hȩc sine reꝵ sub¬
stantia faciunt euidam argumenta persuasibilia quȩ et
ipsa in parte sũt oꝑis et arte fiunt et materia egent. Quidã
cuules questiones quoꝵ opinio non qualitate sed modo erra¬
uit. est enim hȩc materia rhetorices: sed non sola. quidam
ꝗa uirtus sit rhetorice materiam eius totam uitã uocãt
Alii ꝗa non omniũ uirtutũ materia sit tota uita. sed plereq
earum uersetur in partibus sicut iustitia fortitudo conti¬
nentia propriis officiis et suo fine intelligunt᷑ rhetoricem
quoq dicunt ĩ una aliqua parte ponendam eiq locum in
sine auctoribus materiã eẽ rhetorices iudico omnes res
quecũq ei ad dicendum subiecte erũt. Nam socrates ap̃
platonem dicere gorgie uidetur nõ in uerbis eẽ materia

Expanded text:
nam et oratio efficitur arte sicut statua. sin hac appellanam et oratio efficitur arte sicut statua. sin hac appellatione verba ipsa significari putamus, nihil haec sine rerum substantia faciunt. quidam argumenta persuasibilia; quae et ipsa in parte sunt operis et arte fiunt et materia egent. quidam civiles quaestiones; quorum opinio non qualitate sed modo erravit, est enim haec materia rhetorices sed non sola. quidam , quia virtus sit rhetorice, materiam eius totam vitam vocant. alii , quia non omnium virtutum materia sit tota vita, sed pleraeque earum versentur in partibus, sicut iustitia, fortitudo, continentia propriis officiis et suo fine intelliguntur, rhetoricen quoque dicunt in una aliqua parte ponendam, eique locum in ue id sine auctoribus materiam esse rhetorices iudico omnes res quaecunque ei ad dicendum subiectae erunt. nam Socrates apud Platonem dicere Gorgiae videtur, non in verbis esse materiam
Abbreviated transcription (Latin):
porro ratione atq oratione excellere ceteris certũ est.
C ur non tam ĩ eloquentia ꝗͣ in ratione uirtutem eius esse
credamus. recteq hoc apud ciceronem disserit crassus
Est enim eloquentia una quedã de summis uirtutibus
Et ip̃e cicero sua ꝑsona cum ad brutũ in epłis tum etiam
aliis locis uirtutẽ eam appellet. At proemium aliqñ
et narrationẽ dicit malus hõ et argumenta sic ut ni¬
hil sit in iis regrendum. Nam et latro pugnabit acrit᷑¬
U irtus tamen erit fortitudo: et tormenta sine gemitu feret
malus seruus. Tolerantia tam̃ doloris laude sua non
carebit: Multa sunt eadem sed alitͣ. Sufficiãt igit᷑
hȩc ꝗa de utilitate supͣ tractauimꝰ. Quȩ mat̾ia eiꝰ .s. rhetorice¬
tionem. qua in sententia ponitur apud platonem Gor¬
gias quȩ siita accipitur ut sermo quacũq de re compõitꝰ
dicatur oratio non materra sed opus est ut statuarii statua

Expanded text:
porro ratione atque oratione excellere ceteris certum est: porro ratione atque oratione excellere ceteris certum est: cur non tam in eloquentia quam in ratione virtutem eius esse credamus, recteque hoc apud Ciceronem dixerit Crassus: est enim eloquentia una quaedam de summis virtutibus, et ipse Cicero sua persona cum ad Brutum in epistulis, tum aliis etiam locis virtutem eam appellet? at prooemium aliquando ac narrationem dicet malus homo et argumenta, sic ut nihil sit in iis requirendum. nam et latro pugnabit acriter, virtus tamen erit fortitudo; et tormenta sine gemitu feret malus servus, tolerantia tamen doloris laude sua non carebit. multa fiunt eadem sed aliter. sufficiant igitur haec, quia de utilitate supra tractavimus. materiam rhetoricetionem, qua in sententia ponitur apud Platonem Gorgias. quae si ita accipitur, ut sermo quacunque de re compositus dicatur oratio, non materia sed opus est, ut statuarii statua;
Abbreviated transcription (Latin):
orationis. Altera ꝑpetua quȩ rhetorice dicit᷑. altera cõ¬
cisa que dialectice. Quas ꝗdem ⁊ enon adeo coniuux it
ut hane compresse ĩ pugnum manus illã explicite dicet
similem. etiam disputatrix uirtus erit: adeo de hac quȩ
speciosior atꝙ aptior tanto est niml dubitabit sed pbeni¬
us hoc idem atq aꝑtius intueri ex ipĩs oꝑibus uolo ⁊ iam
quid orator ĩ laudando faciet insi honestoꝵ ac turpiu
ꝑitus: aut in suadendo nisi utilitate ꝑspecta : aut in
iudicissi iusticiȩ sit ignarus : quid non fortitudinem po¬
stulat res eadem cum sepe contra turbulentas populi mi¬
nas. sepe cum ꝑiculosa potentiũ offensa nõ nunquã ut ui¬
dicio miloniano inter circũ fusa militũ arma dicendum
sit. Ut si uirtus non est ꝑfecta ꝗdem eẽ possit oratio: Quid¬
si ea ĩ quoq animaliũ est uirtus in qua prestat cetera
uel pleraq ut ĩ leone impetus: ĩ equo uelocitas hominẽ

Expanded text:
orationis, altera perpetua, quae rhetorice dicitur, altera conorationis, altera perpetua, quae rhetorice dicitur, altera concisa, quae dialectice quas quidem Zeno adeo coniunxit, ut hanc compressae in pugnum manus, illam explicatae diceret similem, etiam disputatrix virtus erit. adeo de hac, quae speciosior atque apertior tanto est, nihil dubitabitur. sed plenius hoc idem atque apertius intueri ex ipsis operibus volo. nam quid orator in laudando faciet nisi honestorum et turpium peritus? aut in suadendo nisi utilitate perspecta? aut in iudiciis, si iustitiae sit ignarus? quid ? non fortitudinem postulat res eadem, cum saepe contra turbulentas populi minas, saepe cum periculosa potentium offensa, nonnunquam, ut iudicio Miloniano, inter circumfusa militum arma dicendum sit; ut, si virtus non est, ne perfecta quidem esse possit oratio. quodsi ea in quoque animalium est virtus, qua praestat cetera vel pleraque, ut in leone impetus, in equo velocitas, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
damationibus quas eẽ ueritati dissimillimas uolunt.
ȩtatem multo studio ac labore consumũt. Uerũ hȩc quã
instituere conamur: et cuius imaginẽ animo concepimꝰ
quȩ bono uiro conuenit: queq est uera rhetorice: uirtus
erit. Quod philosophi quiđ multis et acutis conclusio¬
nibus colligunt. Mihi uero et̃ planiore hac proprieq
nr̃a probatione uidetur eẽ ꝑspicuũ. ab illis hȩc dicunt᷑
Si consonare sibi in faciendis ac non faciendis uirtutis
est. quȩ pars eius prudentia uocat᷑ eadem in dicendis
ac non dicendis erit. Et si uirtutes sunt adquas nobis
et̃ anteꝗͣ doceremur initia quedam ac semina sunt
concessa natura ut ad iustitiã cuius rusticis quoq ac
barbaris apparet aliqua imago nos certe sic eẽ ab ini¬
tio formatos ut possemus orare pro bonis et si non per¬
fecte tam̃ ut in essent quedam ut dixi semina eius facul¬
tatis manifestũ est. Non eadem aut̃ his natura artib

Expanded text:
clamationibus, quas esse veritati dissimillimas volunt, clamationibus, quas esse veritati dissimillimas volunt, aetatem multo studio ac labore consumunt. verum haec, quam instituere conamur et cuius imaginem animo concepimus, quae bono viro convenit quaeque est vere rhetorice, virtus erit. quod philosophi quidem multis et acutis conclusionibus colligunt, mihi vero etiam planiore hac proprieque nostra probatione videtur esse perspicuum. ab illis haec dicuntur. si consonare sibi in faciendis ac non faciendis virtus est, quae pars eius prudentia vocatur, eadem in dicendis ac non dicendis erit. et si virtutes sunt, ad quas nobis etiam ante quam doceremur initia quaedam ac semina sunt concessa natura, ut ad iustitiam, cuius rusticis quoque ac barbaris apparet aliqua imago, nos certe sic esse ab initio formatos, ut possemus orare pro nobis, etiamsi non perfecte, tamen ut inessent quaedam ut dixi semina eius facultatis, manifestum est. non eadem autem natura est iis ar
Abbreviated transcription (Latin):
LLA questio est maior ex mediis artibus quȩ neque
laudari ꝑ se neq uituꝑari possunt. sed utiles aut secus
secũdum mores utentium fuint habenda sit rhetorice
an sit ut compluribus et philosophorũ placet uirtus. E ꝗđ
illud quod in studiis dicendi pleriq exercuerũt et exercẽt
aut nullam artem quȩ atechina nominat᷑ puto. multos
enim uideo sine ratione sine lrĩs qua uel impudentia
uel fames duxit ruẽtes aut malam quasi artem quam
cacotechinã ducimus. nam et fuisse multos et eẽ non¬
nullos existimo ꝗ facultatẽ dicendi ad hominũ ꝑnitiem
imitatio quȩ nihil sane nec boni nec mali habeat sed ua¬
num laborẽ. Qualis illius fuit ꝗ grana ciceris ex spatio
distante missa ĩ acum continue et sine frustratione in-¬
serebat. Quem cum spectasset Alexander donasse dicit᷑
eiusdem leguminis modio. Q uod ꝗdem premium fuit illo
oꝑe dignissimũ. His ego comꝑandos existimo ꝗ in de¬

Expanded text:
lla quaestio est maior, ex mediis artibus, quae neque laudari per se nec vituperari possunt, sed utiles aut secus secundum mores utentium fiunt, habenda sit rhetorice, an sit, ut compluribus etiam philosophorum placet, virtus. equidem illud, quod in studiis dicendi plerique exercuerunt et exercent, aut nullam artem, quae ἀτεχνία nominatur, puto, multos enim video sine ratione, sine litteris, qua vel impudentia vel fames duxit, ruentes aut malam quasi artem, quam κακοτεχνίαν dicimus. nam et fuisse multos et esse nonnullos existimo, qui facultatem dicendi ad hominum pernicieimitatio, quae nihil sane neque boni neque mali habeat, sed vanum laborem, qualis illius fuit, qui grana ciceris ex spatio distanti missa in acum continuo et sine frustratione inserebat, quem cum spectasset Alexander, donasse dicitur eiusdem leguminis modio, quod quidem praemium fuit illo opere dignissimum. his ego comparandos existimo, qui in de
Abbreviated transcription (Latin):
certa sibi mitia prius ꝗͣ sensum ĩ uenerĩt destinãt quib
aliquid diserti subiungendũ sit. Eaq diu secũ ipĩ clare¬
q meditati desperata connectendi facultate deserũt
et ad alia deinceps atq inde alia nõ minus coĩa ac nota
diuertũt. qui plurimum uidentur habere rationie: nõ
ĩ causas tantũ laborẽ suum. sed ĩ locos intendũt atq in
is nõ corpori prospiciũt. sed abrupta quedã ut forte ad
manũ uenere iaculant᷑. Unde fit ut dissoluta et ex di¬
uersis congesta oratio coherere nõ possit. similis q sit cõ¬
mentariis pueroꝵ in quos ea q̃ aliis declamantibus lau¬
data sunt redigunt. Magnas eñ sententias et res bo¬
nas ita enim gloriari solent elidũt nam et barbari et ser¬
ui. et si hoc sat est nulla est ratio dicendi.

Expanded text:
certa sibi initia, priusquam sensum invenerint, destinant, quibus certa sibi initia, priusquam sensum invenerint, destinant, quibus aliquid diserti subiungendum sit, eaque diu secum ipsi clareque meditati desperata conectendi facultate deserunt et ad alia deinceps atque inde alia non minus communia ac nota devertunt. qui plurimum videntur habere rationis, non in causas tamen laborem suum sed in locos intendunt, atque in iis non corpori prospiciunt sed abrupta quaedam, ut forte ad manum venere, iaculantur. unde fit, ut dissoluta et ex diversis congesta oratio cohaerere non possit similisque sit commentariis puerorum, in quos ea, quae aliis declamantibus laudata sunt, regerunt. magnas tamen sententias et res bonas, ita enim gloriari solent, elidunt; nam et barbari et servi; et si hoc sat est, nulla est ratio dicendi.
Abbreviated transcription (Latin):
sed si ad rem pertineret eẽ in sua declamatione m̃dit. Alius ꝑcõ¬
tanti ⁊ heodoreus an apollodoreus et̃t ego inquit parmulanꝰ¬
sum: nec sane potuit urbanius ex confessione inscientiȩ suȩ
elabi. porro hi quia et beneficio ingenii prestantes sunt habi¬
ti: et multa et̃ memoria digna exclamauerũt. Plurimos
habent similes negligentiȩ suȩ: paucissimos naturȩ. Igitur
impetu dicere se et uiribus uti gloriant᷑: nec enim opus ẽẽ
probatione aut dispositione in rebus fictis. Sed cuius rei gra¬
tia plenũ sit auditoriũ sententiis grandibus quarũ optima
quȩq a ꝑiculo petat᷑. Quin et̃ in cogitando nulla rõe adhi¬
bita aut tectũ intuentes. magnũ aliꝗd quod ultro se offe¬
rat pluribus sepe diebus expectat᷑ aut murmure ĩ certo
uelut classico instincti concitatissimũ corporis motum. nõ
enutiãdis sed querendis uerbis accõmodãt. Non nulli

Expanded text:
sed, si ad rem pertineret, esse in sua declamatione respondit. alius perconsed, si ad rem pertineret, esse in sua declamatione respondit. alius percontanti, Theodoreus an Apollodoreus esset? ego , inquit, parmularisum. nec sane potuit urbanius ex confessione inscitiae suae elabi. porro hi, quia et beneficio ingenii praestantes sunt habiti et multa etiam memoria digna exclamaverunt, plurimos habent similes negligentiae suae, paucissimos naturae. igitur impetu dicere se et viribus uti gloriantur; neque enim opus esse probatione aut dispositione in rebus fictis, sed, cuius rei gratia plenum sit auditorium, sententiis grandibus, quarum optima quaeque a periculo petatur. quin etiam in cogitando, nulla ratione adhibita aut tectum intuentes magnum aliquid, quod ultro se offerat, pluribus saepe diebus expectant, aut murmure incerto velut classico instincti concitatissimum corporis motum non enuntiandis sed quaerendis verbis accommodant. nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
consequent᷑ in eo precipueꝙ multa ĩ is relinquũt᷑ incerta
quȩ sumimus ut uident᷑ etates. facultates liberos. parẽtes
Urbium ip̃aꝵ uires iura mores alia his similia. Qum aliqñ
ẽt argum̃ta ex ipĩs positionũ uitiis ducimus. Sed hec suo q̃q
loco. quãuis enim omne propositũ operis a nobis destinati
eo spectet ut orator instituat᷑: tñ ne ꝗd studiosi regrant
etiam siquid erit quod ad scholas ꝑtineat proprie in tran¬
AMhinc ergo nobis incohanda est ea pars artis. ex
qua capere initiu solent qui priora omiserũt/ quanꝗͣ
uideo quosdam in ip̃o statim limine obstaturos mihi: q nihil
egere eiusmodi preceptis eloquẽtiã putent sed natura sua et
uulgari modo et scholarũ exercitatione cõtenti rideãt et̃ diligẽ¬
tiam nr̃am exemplo magni quoq noĩs professorũ quoꝵ aliꝗs ut
opinor interrogatus quid eẽt schema et ucema nescire se quiđ

Expanded text:
consequentur, in eo praecipue, quod multa in iis relinquuntur incerta, consequentur, in eo praecipue, quod multa in iis relinquuntur incerta, quae sumimus ut videtur, aetates, facultates, liberi, parentes, urbium ipsarum vires, iura, mores, alia his similia; quin aliquando etiam argumentum ex ipsis positionum vitiis ducimus. sed haec suo quaeque loco. quamvis enim omne propositum operis a nobis destinati eo spectet, ut orator instituatur, tamen, ne quid studiosi requirant, etiam si quid erit, quod ad scholas proprie pertineat, in trannc ergo nobis inchoanda est ea pars artis, ex qua capere initium solent, qui priora omiserunt; quanquam video quosdam in ipso statim limine obstaturos mihi, qui nihil egere huiusmodi praeceptis eloquentiam putent, sed natura sua et vulgari modo et scholarum exercitatione contenti rideant etiam diligentiam nostram exemplo magni quoque nominis professorum, quorum aliquis, ut opinor, interrogatus, quid esset σχῆμα et νόημα, nescire se quidem