comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dlidonis pater methtes: carthago a charta ut lectum est ꝑ in hito.¬
na poenorum ꝑ in liuio sane sicheus si breuis est per naturami
sed hoc loco ectasin facit ea licentia quę est inpropriis nominibus¬
Licet enim in quauis nominis parte fẏllabae mutare naturam.
quod e in appellatiuis euenit si tamen de propriis originem du¬
tant: ut sicanio praetenta sinu. quia euenit a sicano rege siciliae
miseras. datiuus est/ non aduerbium. ominibus. idest auguriis.
& secundum romanos locutus est: qui nil nisi captis faciebant
auguriis/ Praccipue nuptias. Lucanus contentiq auspicebuito.
Iuuenalis ueniet cum signatoribus auspex. tyri. ad uerbiũ est
scelere ante alios immanior omnes: quos inter medius uenit furor
iunge totũ/ Nam aliter non procedit. Si segreges quos inter me¬
dius uenit furor cum ipse dicat. licet simulatas fuisse tamen
amicitias simul nanq sacrificabant. Ac si diceret seleratior atreo

Expanded text:
Didonis pater, MetDidonis pater, Metia Poenorum et in Livio. sane Sychaeus Sy brevis est per naturam; sed hoc loco ectasin flicet enim in quavis proprii nominis parte syllabae mutare naturam. Quod et in appellativis evenit, si tamen de propriis originem ducant, ut «Sicanio praetenta sinu», quia venit a Sicano, rege Siciliae. MISERAE dativus est, non adverbium. OMINIBVS auguriis. Et secundum Romanos locutus est, qui nihil nisi captatis faciebant auguriis, et praecipue nuptias. Lucanus «contentique auspice Bruto». Iuvenalis «veniet cum signatoribus auspex». TYRI adverbium est. SCELERE ANTE ALIOS IMMANIOR OMNES QVOS INTER MEDIOS VENIT FVROR iunge totum. Nam aliter non procedit, si segreges ‘quos inter medios venit furor’, cum ipse dicat, licet simulatas, fuisse tamen amicitias; simul namque sacrificabant. Ac si diceret ‘sceleratior Atreo
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt agenoridae. agenor aũt rex phoenicis fuit sic alibi
& tandem cuboicis cumarum allabitur oris .i. ad cumas quas fete¬
tunt hil qui de calcide uenerant euboeae ciuitate: sed fin
lybici. ante dicta dubia e̾e̾ potuerunt: nunc aperte oñdit re
gionem dicendo lybicos fines tyrii .N. & alibi e̾ẽ potuerunt
inteactabile insuperabile: asperũ. sacuum. germanũ fugiens
hoc loco quasi stupuit aeneas unde auditoris auiditati praescri¬
bit uenus dicens. longam ẽẽ iniuriam .i. causam. ab eo quod sequi¬
tur. id quod procedit. ut supra. spem uultu simulat: longae am.¬
bages idest circuitus: fastigia: primordia quia scit longam eẽ
historiam carthaginis ut salustius de carthagine silere melius
puto q̃ pauca dicere: huic coniunx sicheus erat. quotiens poeta
aspera inuenit nomina/ & in meteo non stantia. aut mutat ea:
aut de his aliquid mutilat. Nam sicheus sicarrbas dictus est. Belus

Expanded text:
fecerunt Agenoridae. Agenor autem, Neptuni et Libyae fifecerunt Agenoridae. Agenor autem, Neptuni et Libyae fi tandem Euboicis Cumarum adlabitur oris», id est ad Cumas, quas fecerunt hi qui de Chalcide venerant, civitate Euboeae. SED FINES LIBYCI ante dicta dubia esse potuerunt; nunc aperte regionem ostendit dicendo Libycos fines. Tyrii enim et alibi esse potuerunt. INTRACTABILE insuperabile, asperum, saevum. GERMANVM FVGIENS hoc loco quasi stupuit Aeneas; unde auditoris aviditati praescribit Venus dicens longam esse iniuriam, id est causam, ab eo quod sequitur id quod praecedit, ut supra «spem vultu simulat». LONGAE AMBAGES id est circuitus. FASTIGIA primordia, quia scit longam esse historiam Carthaginis, ut Sallustius «sed de Carthagine silere melius puto quam parum dicere». HVIC CONIVNX SYCHAEVS ERAT quotiens poeta aspera invenit nomina vel in metro non stantia, aut mutat ea aut de his aliquid mutilat. Nam ‘Sychaeus’ Sicarbas dictus est, ‘Belus’
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte sẏnaeresis fiat ĩfine .i. uocaliũ collisio ut est nec cura
peculi. hic.n. non est necesseiut sequens uersus a uocali incipiat.
hostia dextra. Hostiae dicuntur sacrificia quae ab his fiunt qui
inhostem pergunt. Uictimae uo sacrificia quae post uictoriam
fiunt. sed hacc licenter confuridit auctoritas: tali me dignor ho¬
nore. idest sacrificio. e aut uult probare se non nunen: sed
uirginem tyriam. aut certe quia phaphiae ueneri. quae cypri
colitur thure tantum sacrificat᷑ e floribus: dignor: dignam
me iudico ut coniugio anchisa ueneris dignatę suꝑbo .÷. digue
habite. purpureo. aut pulchro aut rosei coloris suras unciro
cothurno. cothurni sunt calciamenta uenataria. suras quoq
uincientia quorũ quiuis uteiq aptus est pedi. ideo & nũo usus
Tyrios. nihil interest utrum tẏrios / an sidonios dicat: Nonii

Expanded text:
nisi forte synizesis fiat in fine, id est vocalium conlisio, ut est «nec cura nisi forte synizesis fiat in fine, id est vocalium conlisio, ut est «nec cura peculi»; hic enim non est necesse ut sequens versus a vocali incipiat. HOSTIA DEXTRA ‘hostiae’ dicuntur sacrificia quae ab his fiunt qui in hostem pergunt, ‘victimae’ vero sacrificia quae post victoriam fiunt. Sed haec licenter confundit auctoritas. TALI ME DIGNOR HONORE id est sacrificio. Et aut vult se probare non numen, sed virginem Tyriam, aut certe quia Paphiae Veneri, quae Cypri colitur, ture tantum sacrificatur et floribus. DIGNOR dignam me iudico, ut «coniugio Anchisa, Veneris dignate superbo», id est digne habite. PVRPVREO aut pulchro aut russati coloris. SVRAS VINCIRE cotvrno coturni sunt calciamenta etiam venatoria, crura quoque vincientia, quorum quivis utrique aptus est pedi. ideo et numero usus Tyrios nihil interest utrum Tyrios an Sidonios dicat. ut dix
Abbreviated transcription (Latin):
pro loco & qualitate habitus personacq an nympharum sangui¬
nis idest generis sis felix propitia. felix t dicitur & qui habs
felicitatem / e qui facit ee felicem ut inbucolicis. Sis bonusõ felix¬
q tus. unde & contra iuno inseptimodicit: quae potiu in felix idest
aduersa troianis. leues: leuemfacias ut leuat ipse tridenti. quae¬
cunq seu diana: seu nympha. quo sub coelo: aut sub qua parte
coeli. Aut secundum epicureos dixit : qui plures uolunt et coe¬
los. ut cicero in hortensio: tandem. hoc locouacat tandem gc ie¬
nelum tamen multas particulas adornatum pertinere tantũ¬
m̃o puta dum enim gentiũ. locorum terrarum: hoũimq loco¬
rumq. hypermetrus uersus : Unam .t. plus habet syllabam qui
quo tiens fit debet sequens uersus auocali incipere ut hoc loco.
item omnia mercurio si milis uocemq coloremq ꝙ crines fliuos

Expanded text:
pro loco et qualitate habitus personaeque. AN NYMPHARVM SANGVIpro loco et qualitate habitus personaeque. AN NYMPHARVM SANGVINIS generis. SIS FELIX propitia. ‘Felix’ enim dicitur et qui habet felicitatem et qui facit esse felicem, ut in Bucolicis «sis bonus o felixque tuis». Vnde et contra Iuno in septimo dicit «quae potui infelix», id est adversa Troianis. LEVES levem facias, ut «levat ipse tridenti». QVAECVMQVE seu Diana, seu nympha. QVO SVB CAELO aut sub qua parte caeli, aut secundum Epicureos dixit, qui plures volunt esse caelos, ut Cicero in Hortensio. TANDEM hoc loco vacat ‘tandem’. Sciendum sane multas particulas ad ornatum pertinere tantummodo, ut puta ‘dum’ ‘gentium’ ‘locorum’ ‘terrarum’. HOMINVMQVE LOCORVMQVE ὑπέρμετροϛ versus, unam enim plus habet syllabam. Qui quotiens fit debet sequens versus a vocali incipere, ut hoc loco, item «omnia Mercurio similis, vocemque coloremque et crines flavos»,
Abbreviated transcription (Latin):
ut inse gloria tanta migraret interimere cogitauit. ob quani
uen mata ceros eum conuertit inlyncem feram uarii coloris
ut ipse uarias mentis extiterat. ⁊ exit ntus haeo lyux ut pan
ntem: plerunq duo diuersa inunum exitum cadunt: licet
contraria significent ut hoc loco. Uidisti.n. ẽ ad uocem pertine
quod ⁊ excienea responsione colligitur: orsus. nune in coepit.¬
alias finiuit. ut sic iupiter orsus. Sed illio proprie posuit. hic
usurpatũ est practeritum ⁊ participiũ est: audita neq uisa
hinc probatur quia superius hoc interrogauerat uenus . o quam
te. quae dea sit dubitat. Nam deam ẽe confidit. homerus¬
Nec uor hominem sonat. grarca n. figura est o dea certe. conelusio
est sẏlogismi qui constat expropositione a sumptione. Econclusiaẽ
namsi nec uor nec uultus mortalis est restat ꝙdea sit. anꝑhor¬
bi soror. idest diana. Nam uenatrix est bene aũt suspicatur

Expanded text:
ut in se gloria tanta migraret, interimere cogitavit. Ob quam ut in se gloria tanta migraret, interimere cogitavit. Ob quam rem irata Ceres eum convertit in lyncem, feram varii coloris, ut ipse variae mentis extiterat. et erit nominativus haec lynx, ut Pan ntem plerumque duo diversa in unum exitum cadunt, licet contraria significent, ut hoc loco. 'vidistis' enim etiam ad vocem pertinet, quod etiam ex Aeneae responsione colligitur. prementem insealias finiit, ut «sic Iuppiter orsus». Sed illic proprie posuit, hic usurpatum est; praeteritum enim est participium. AVDITA NEQVE VISA hinc probatur, quia superius haec interrogaverat Venus. O QVAM TE quae dea sit dubitat; nam deam esse confidit. VOX HOMINEM SONAT Graeca figura est. O DEA CERTE conclusio est syllogismi, qui constat ex propositione, adsumptione, conclusione. Nam, si nec vox nec vultus mortales sunt, restat ut dea sit. AN PHOEBI
Abbreviated transcription (Latin):
autem actiua declinatio ẽ passiuam habet significationem ut
ille me pracuertit: Nanq humeris demore: ut ostendatur est
uenateix. habilem. aptum flexiu. unus quisꝙ .t. habet arcum
pro uiribus suis comami diffindere: ut diffunderetur. grac ca aũt
fguta est sic alibi ꝙ argenti magnũ dat ferre talentum. unde
da bibere usus obtinuit. quod facere non debenus/ ne duo uerba
fui per pareticipium piteriti tempotiscasum a ceusatuuũ
haes Rper nomen fit/ ꝗuis adunam significationem recurxãt¬
imis collecta. ut oculos suffusa nitentis. at prior. panlo pos
sequitire inquit heus inquit: heus nũc aduerbiũ uocantis
Aiias inter iecho est dolentis ut heus ẽ mensas consumius in¬
ut alii dicunt incingulo habentem phareteami ꝗ pellem. maculosas
Iyncis. lyncus rex scythiae fuit / qui missum acerere triptolo¬
mum ut hominibus feumenta monstraret / susceptum hospitio

Expanded text:
autem activa declinatio est passivam habet significationem, ut autem activa declinatio est passivam habet significationem, ut ‘ille me praevertit’. NAMQVE VMERIS DE MORE ut ostendatur esse venatrix. HABILEM aptum sexui. Vnusquisque enim arcum habet pro viribus suis. COMAM DIFFVNDERE ut diffunderetur. Graeca autem figura est. Sic alibi «et argenti magnum dat ferre talentum»: unde ‘da bibere’ usus obtinuit, quod facere non debemus, ne duo verba fieri per participium praeteriti temporis et casum accusativum - haec enim per nomen fit sinus collecta ut "oculos suffusa" . Ad v. 321 Ac prior paulo post sequitur 'inquit'. heus nunc adverbium vocantis est, alias interiectio dolentis, ut "heus etiam mensas consumimus, inut alii dicunt in cingulo habentem pharetram ut plerique. MACVLOSAE LYNCIS Lyncus rex Scythiae fuit, qui missum a Cerere Triptolemum, ut hominibus frumenta monstraret, susceptum hospitio,
Abbreviated transcription (Latin):
ut probamus in ȩnẽa. uirginis os habitumq gerens uultũ & ami¬
ctum. spartanae: lacenae sparta .N. ciuitas est laconiaei ubi
sunt puellę uenatrices. Reddieur aũt causa uireo cue sit insiluis
.s. propter uenatum. Threissa: thracia & est solutio. Nam thressa
facit. sicut cressa genus pholoe. Ueniunt ab aũt ab eo uerbo¬
per .ñ. scribitue nec põt recipero solutionem. thressa uero. c̃i. c̃i
diphthongum. ⁊ nole & resoluitur. fatigat. suo scilice cursu.
Harpalyce. haec est quae patrem suũ senem captum a getis mul¬
titudine collecta liberauit celerius ꝗ̃ de femina potest credi unde
ꝓ flumina dicitur celeritate transisse. multũ aũt epitheton
fluminis eius addidit laudi. pracuertitur: idest transit. dici¬
mus aũt ⁊ prȩuertit ⁊ praeuertitur nouaratione. Nam passiua
declinatione utiniur in actiua significatione ut hoc loco cum

Expanded text:
ut probamus in Aenea. VIRGINIS OS HABITVMQVE GERENS vultum et amiut probamus in Aenea. VIRGINIS OS HABITVMQVE GERENS vultum et amictum. SPARTANAE Lacaenae. Sparta enim civitas est Laconicae, ubi sunt puellae venatrices. Redditur autem causa virgo cur sit in silvis, scilicet propter venatum. THREISSA Thracia. Et est solutio; nam ‘Thressa’ facit, sicut «Cressa genus Pholoe». Veniunt autem ab eo per η scribitur nec potest recipere solutionem, Θρᾶισσα vero per αι diphthongon, unde resolvitur. FATIGAT suo scilicet cursu. HARPALYCE haec est quae patrem senem captum a Getis multitudine collecta liberavit celerius quam de femina potest credi; unde et flumina dicitur celeritate transisse. Multum autem epitheton fluminis eius addidit laudi. PRAEVERTITVR id est transit. Dicimus autem et ‘praevertit’ et ‘praevertitur’ nova ratione. Nam passiva declinatione utimur in activa significatione, ut hoc loco; cum
Abbreviated transcription (Latin):
est speluncat. aeboribus atq horrentibus umbris umbris ar¬
borum: quo molemq e montes: aut certe arboribus & umbris
speluncae. comitatus achate. dixinus quaeri cur achates aentat
sit comes. Uaria quidem. dicuntur: melius tamen hoc fingitut
ut tractum nõm sit a graeca aety mologia
enim
dicitur sollicitudo. quȩ regum semper est comes bina si adutruq
referas bene dixit bina. Si ad aeneam tantũ antiquus est mꝙ
ut supra diximus bina pro duobus poni sicut e duplices ten
ciat te prole parentem .i. pulchrac prolis. media sese tulit ob
mentorum congeriem unde cuncta procrcantur. & niulti
uolunt aeneam in horoscopo uirginem habuisse. Bene ergo
in media silua uirginis habitu ei uenerem poeta facit occur¬
rere. ut supra diximus uenere in uirgine constituta & mũseri¬
cordes procreantur fominae. ⁊ uiri per mulieres felices futuri

Expanded text:
est speluncae. ARBORIBVS ATQVE HORRENTIBVS VMBRIS umbris arest speluncae. ARBORIBVS ATQVE HORRENTIBVS VMBRIS umbris arborum, quo modo «molemque et montes», aut certe arboribus et umbris speluncae. COMITATVS ACHATE diximus quaeri cur Achates Aeneae sit comes. Varia quidem dicuntur, melius tamen hoc fingitur, ut tractum nomen sit a Graeca etymologia; acoç enim dicitur sollicitudo, quae regum semper est comes. BINA si ad utrumque referas, bene dixit ‘bina’, si ad Aeneam tantum, antiquus mos est, ut supra diximus, ‘bina’ pro duobus poni, sicut et ‘duplices’. i ferri, ut «pulchra prole». MEDIA SESE TVLIT OBV, id est elementorum congeriem, unde cuncta procreantur. Et multi volunt Aenean in horoscopo Virginem habuisse. Bene ergo in media silva virginis habitu ei Venerem poeta facit occurrere, quia, ut supra diximus, Venere in Virgine constituta et misericordes procreantur feminae et viri per mulierem felices futuri,
Abbreviated transcription (Latin):
nos alat. Nam physici dicunt omnia per diem ctescere. qũo
rego uirgilius ait e xigua tantum gelidus ros nocte reponit
Sed hoc pro miraculo positum ẽ: unde g plinius sentit. locos &
locos E loca dicimus cũ inũo singulari locus tantũ dicamus
simile est ꝑ iocus nam e ioca facit e iocos. ut ioca atꝙ seria¬
amini cum humillinus exercere. ⁊ quant multa ioca solent
et in epistolis ⁊ tũ iuuenes agitare iocos: quas uento accesso.¬
rit oras: diximus superius siguram fieri: cum pracpositio detra¬
cta nõi uerbo copulatur. & plerunq eam suam retinere nauirã
plerunq conuertere. hoc ergo sciendum est : ꝙcũ tasum sui
retinet. hysterogia est ut hoc loco cum aũt nuitat figura est¬
nes ue. feras ue. Media per parenthesim dicta unt : ex ista exqui¬
sita. in conuero nemorũ. proeconomia ad causam pertinens. Non
steorum q campi medio .i spacio sub rupe cauata. periphrasis ẽ¬

Expanded text:
nos alat; nam physici dicunt omnia per diem crescere. Quomodo ergo Vergilius ait «exigua tantum gelidus ros nocte reponet»? Sed hoc pro miraculo positum est, ut etiam Plinius sentit. LOCOS et ‘locos’ et ‘loca’ dicimus, cum in numero singulari ‘locus’ tantum dicamus. Simile est et ‘iocus’; nam et ‘ioca’ facit et ‘ioci’, ut «ioca atque seria cum humillimis exercere» et «quam multa ioca solent esse in epistolis» et «tum iuvenes agitare iocos». QVAS VENTO ACCESSERIT ORAS diximus superius figuram fieri, cum praepositio detracta nomini verbo copulatur, et plerumque eam suam retinere naturam, plerumque convertere. Hoc igitur sciendum est, quia, cum casum suum retinet, hysterologia est, ut hoc loco; cum autem mutat, figura estnesne feraene’; media per parenthesin dicta sunt. EXACTA exquisita. IN CONVEXO NEMORVM prooeconomia est ad causam pertinens. Non strorum et campi medio», id est spatio. SVB RVPE CAVATA periphrasis
Abbreviated transcription (Latin):
blituscere gialos hoc est qualibet ratione contea nos bella susciperis
Ncud oredo in uisus coclestibus. Eyptotes figura per conttar ius
significans i. cxedo te ee carissimũ superis ut supra uuhi iussa
capescere fas est coelestibus aũt secundũ pythagoram & praecipue
platonem dixit qui confremant iuiuos eẽ superis caros mortuos
inferis unde ꝑ uiegilius de pallante E nil iam coelestibus ullis
debentem ⁊ tem e contra. Uoso iuihi manes este boni quoniam
superis auersa uoluntas. auras uitalis. quibus uiuimus nihilẽ

Expanded text:
obliviscere Graios" , hoc est, qualibet ratione contra nos bella susceperis. obliviscere Graios" , hoc est, qualibet ratione contra nos bella susceperis. havd credo invisus caelestibus litotes figura per contrasignificans, id est ‘credo te esse carissimum superis’, ut supra «mihi iussa capessere fas est». ‘Caelestibus’ autem secundum Pythagoram et praecipue Platonem dixit, qui confirmant vivos esse superis caros, mortuos vero inferis. Vnde et Vergilius de Pallante «et nil iam caelestibus ullis debentem», item contra «vos o mihi manes este boni, quoniam superis ave
Abbreviated transcription (Latin):
supea lox is laterum compagibus ignotus deest quasi Nan con
lius. ut hane particulam subtrahat ut medias interstaedes e¬
ultat amazon .i quasi amazn: Nam uolsca fuit: pexagro per habȩ
accentũ. Namiai longa quidem est. sed non solida positione. muta
.N. E liquida quotiens ponuntur metcũ uiuant non accentum.
euroꝑa atq asiapulsus. aut orbem intees partes duisit ꝙ absolutũ
est. aut si europam tantũ ꝙ asiam intelligimus inuidiose lociitũs
est. ut supra uenus ait. Cunctus obitaliam terrarũ clauditur
orbis quasi cũ indignatione dicat. per troiam asia careo porita¬
liam europa. deniq non passa uenus. eius interumpit queralas
dolore est: aut narrantis aeneas. aut certe suo dolore: aequuz
.N. est malis filii ẽ ip̃am moueri: quisquis es. pleraq per concessi¬
onem sic tradit poeta ut argumentũ faciat. ut hoc loco Audierat
ꝙ uenisti cart̾aginem ut insecundo quis quises amissos hinc ia¬

Expanded text:
supra «laxis laterum compagibus». IGNOTVS deest ‘quasi’; nam csupra «laxis laterum compagibus». IGNOTVS deest ‘quasi’; nam clius, ut hanc particulam subtrahat, ut «at medias inter caedes exultat Amazon», ‘quasi Amazon’; nam Vulsca fuit. PERAGRO ‘per’ habet accentum. Nam ‘a’ longa quidem est, sed non solida positione. Muta enim et liquida quotiens ponuntur metrum iuvant, non accentum. EVROPA ATQVE ASIA PVLSVS aut orbem in tres partes divisit et absolutum est, aut si Europam tantum et Asiam intellegimus invidiose locutus est, ut supra Venus «cunctus ob Italiam terrarum clauditur orbis», quasi cum indignatione dicat ‘per Troiam Asia careo, per Italiam Europa’. Denique non passa Venus eius interrupit querelas. DOLORE EST aut narrantis Aeneae aut certe suo dolore; aequum enim est malis filii etiam ipsam moveri. QVISQVIS ES pleraque per concessionem sic tradit poeta, ut augmentum faciat. Sicut hoc loco audierat quod venisti Carthaginem’. I
Abbreviated transcription (Latin):
dardanus iasius q nati sunt: qui dardanus auctor ẽ troias
⁊ bene ad tria interrogata respondet. qui esset. unde uenitę
quo tenderet. phrigium aequor: idest helle spontũ. cõscẽdi
bone conscendi secundũ physicos qui dicunt tertam inforiorẽ
es̾ aqua quia om̃e quod continet supra illud est quod cõtinetue
uude ost humilẽ q uidemus italiam: matre dea mõste ante uiã.
hoe loco perteansitũ tangit historiam quam ꝑ legem artis poetic
apento non potest ponere. Nam uarro ĩ secũdo diuinarum
dicit. ex quo de troia egressus ẽ acneas. Uencris cum perdiõ
quottidie stellam uidisse donec ad ageũ laurentũ ueniret in
quo eam nõ uidit ulterius: qua re cognouit terras de fatales
lucifre idae: quod aũt diximus eũ poetica axte prohiberi/ ne¬
aperte ponat historias certum est. Lucanus nanq ideo nõ meruit
aut supersunt undis: enroq conuulsae. aut ideo quia habos

Expanded text:
Dardanus Iasiusque nati sunt, Dardanus autem auctor est Troiae. Dardanus Iasiusque nati sunt, Dardanus autem auctor est Troiae. Et bene ad tria interrogata respondet, qui esset, unde venisset, quo tenderet. PHRYGIVM AEQVOR id est Hellespontum. CONSCENDI bene ‘conscendi’ secundum physicos, qui dicunt terram inferiorem esse quia omne quod continetur supra illud est quod continet; unde est «humilemque videmus Italiam». MATRE DEA MONSTRANTE VIAM hoc loco per transitum tangit historiam, quam per legem artis poeticae aperte non potest ponere. nam Varro in secundo divinarum dicit "ex quo de Troia est egressus Aeneas, Veneris eum per diem cotidie stellam vidisse, donec ad agrum Laurentem veniret, in quo eam non vidit ulterius: qua re terras cognovit esse fatales" : lucifeaperte ponat historiam, certum est. Lucanus namque ideo in numero aut ‘supersunt undis Euroque’. ‘Convulsae’ autem ideo, quia habes
Abbreviated transcription (Latin):
moeem quibus q̃ mentiri turpe fuerat: tam uera reticereu
deniq ulixes in homero ait suam phamã usq ad coelũ ueni¬
sse ancde ꝙ isti. farma suꝑ aethera notus hoste penates. optima
elocutio est plusq significat de pluralitate adsingularitatẽ
transire. ut uenor multis canibus ꝙ multa cane ut horatiꝰ.
aut tei Et hinc acris ꝑ hinc multa cane apros inobstantis
plagas italia quaero hoc loco disinguendũ est . Nam si uin¬
xeris pattiaminon procedit. pateia .N. idest ciuitas in prouincia
eẽ potest nõ tamen ut ipsa prouincia patria sit licet insalusio
lectũ sit. hispaniam sibi antiquam patciã ec. Sed illic ad laudem
pertinet nõ adueritatem. Tria ergo dicit. prouinciã quaeto
hoc est italiam. patriam hoc est corytum thuscias qiuitatem unde
daedanus fuit. genus a ioue sũmo: ideo quia ex electea groue

Expanded text:
morem, quibus quam mentiri turpe fuerat, tam vera reticere. morem, quibus quam mentiri turpe fuerat, tam vera reticere. Denique Vlixes in Homero ait suam famam ad caelum usque venisse, unde et iste «fama super aethera notus». EX HOSTE PENATES optima locutio est, plusque significat de pluralitate ad singularitatem transire, ut ‘venor multis canibus’ et ‘multa cane’, ut Horatius «aut trudit acres hinc et hinc multa cane apros in obstantes plagas». ITALIAM QVAERO hoc loco distinguendum est; nam sixeris ‘patriam’ non procedit. Patria enim, id est civitas, in provincia esse potest, non tamen ut ipsa provincia patria sit, licet in Sallustio lectum sit «Hispaniam sibi antiquam patriam esse»; sed illic ad laudem pertinet, non ad veritatem. Tria ergo dicit: ‘provinciam quaero’, hoc est ‘Italiam’; ‘patriam’, hoc est Corythum, Tusciae civitatem, unde Dardanus fuit; ‘genus ab Iove' ideo, quia ex Electra et Iove
Abbreviated transcription (Latin):
Nam poete dicunt coelũ per noctem claudi: & aperiri per dũ
unde ⁊̃ poeta toriat coeli. & considunt tectis bipatentibus com¬
ponet. finiet ut ablatiuo gaudens componi foedere pellum.
uesper peoprie stella est cum uesperi dicimus aduerbiumtem¬
peris est ꝙ est sciendũ ꝙ omnia nomina quae de graccis inos
en cuntibus ad nos teanseunt: apud nos aut inus tantũ exeũt
dros euandrus. euander teoio antiqua nobili ueuerabili
more suo alibi terea antiqua i nobilis. Nec .ii. poterat eẽ noua
Item templa dei saxo uenera mue steucta uetusto. forte sucaer
tuus sors fuat pol. lybicis iamscit. audi uit .n. sed fines
lybici. appulit oris figura supra dicta est ut datiuus pro ae
cusatiuo cum ad ponatur: sum pius aeneas: Non ẽ hoc loco
arrogantia / sed indiciũ. nam scientibus aliquid de se dicere
parrogantia est iguotis indicium. aut certe heroũ secutus est

Expanded text:
 dicunt caelum per noctem claudi, aperiri per diem:  dicunt caelum per noctem claudi, aperiri per diem: unde est «porta tonat caeli» et «considunt tectis bipatentibus». COMPONET finiet, ut «oblato gaudens componi foedere bellum». VESPER proprie stella est, cum autem ‘vesperi’ dicimus, adverbium temporis est. Et sciendum quia omnia nomina quae de Graecis in ‘os’ exeuntibus ad nos transeunt apud nos aut in ‘us’ tantum exeunt, δροϛ Euandrus, Euander. TROIA ANTIQVA nobili, venerabili, more suo: alibi «terra antiqua», id est nobilis; nec enim esse poterat nova. Item «templa dei saxo venerabar structa vetusto». FORTE SVA  ut Terentius «fors fuat pol». LIBYCIS iam scit; audivit enim ‘sed fines Libyci’. APPVLIT ORIS figura supra dicta. SVM PIVS AEura supra dicta. SVM PIVS AENEAS non est hoc loco adrogantia, sed indicium. Nam scientibus aliquid de se dicere adrogantia est, ignotis indicium. Aut certe heroum secutus est
Abbreviated transcription (Latin):
tandem: uacat hoc loco tandem. ꝙ est naturalis interogatio qui¬
estisi unde/ uel quo sicut ip̃e in octauo licet mutato or dine
quo tenditis inquit qui gonus unde domo imoq trahens a
pectore uocem: de est dixit. & quotiens longe respondet pare¬
nthosis est quotiens nusꝗ eclipsis dicitur ut hoc loco odea per¬
seuerat inopinione sua ita .t. ut illius orationi aliquando
concedat. Nam paulo post ait si uestras forte ꝑ aures teoias
nomen. Nut certe illud est quod superius dixerat. an uym¬
pharum sanguinis una/ quas non omuia sciunt Nam Emo.¬
runtioe secundũ aristotelem ut fauni/ uel panes. ab or igine
a raptu helenae. pergaui: perseuerem. hoc est uinuersa di¬
cam ciñales: inter historiam ⁊ annales hoc inter est. historia
ꝗ temporũ quae aetas nostra nõ nouit. ut liuius ex anuali¬
bus ꝙ historia cõstat. Haec tamen confunduntur licenter
ut hoc loco historiã inquit anuales: clauso: more poetico inquit¬

Expanded text:
tandem? vacat hoc loco ‘tandem’ et est naturalis interrogatio ‘questis?’ ‘unde vel quo itur?’. Sic ipse in octavo licet mutato ordine «quo tenditis? inquit, qui genus? Vnde domo?». IMOQVE TRAHENS A PECTORE VOCEM deest ‘dixit’. Et quotiens longe respondet, parenthesis est; quotiens nusquam, ellipsis dicitur, ut hoc loco. O DEA perseverat in opinione sua, ita tamen, ut et illius orationi aliquando concedat; nam paulo post ait «si vestras forte per aures Troiae nomen iit». Aut certe illud est, quia superius dixerat «an nympharum sanguinis una», quae non omnia sciunt. Nam et moriuntur secundum Aristotelem, ut Fauni Panesque. AB ORIGINE a raptu Helenae. PERGAM perseverem, hoc est universa dicam. ANNALES inter historiam et annales hoc interest: historia em temporum, quae aetas nostra non novit. Vnde Livius ex annalibus et historia constat. Haec tamen confunduntur licenter, ut hoc loco pro ‘historia’ inquit ‘annales’. CLAVSO more poetico, qui
Abbreviated transcription (Latin):
li. Hoc ergo nũc ad augumentum pertinet/ ꝙ tutus est ẽ inter
saeuos populos fontem timaui: amaut poetac reni unius sermo.¬
nis circuanlocutionibus ducere: ut protroia dicant urbemtro¬
ianam probuteotio arcembuteoti. Sic e ño protimauo ait fontẽ
timaui. e paulo post urbem pataui .i. patauium: Tude per ora
nouem: Multi septem. ee dicunt. quod si incerta fides est: finitus
ẽ nũs pro infinito. Uastocum murmure montis tanta ui exit

Expanded text:
li». Hoc ergo nunc ad augmentum pertinet, quod tutus est etiam inter li». Hoc ergo nunc ad augmentum pertinet, quod tutus est etiam inter saevos populos. FONTEM TIMAVI amant poetae rem unius sermonis circumlocutionibus dicere, ut pro Troia dicant ‘urbem Troianam’, pro Buthrotio ‘arcem Buthroti’; sic et modo pro Timavo ait ‘fontem Timavi’, et paulo post ‘urbem Patavi’, id est Patavium. VNDE PER ORA NOVEM multi septem esse dicunt; quod, si incerta fides est, finitus est numerus pro infinito. CVM MVRMVRE MONTIS tanta vi exit
Abbreviated transcription (Latin):
tione quae excusatio non uacat: nemo .ti. excusat nisi rem planã
suspitionis. sisenna tñ dicit solum antenorem prodidisse quem
si uolumus sequi: augenius exemplum. si regnat proditor: cur
pius uagatur: ob hoc aũt creditur graecis antenor patriam
prodidisse/ quia & legatos qui ꝓp helenam uenerant suscepit hosp¬
in.tio. & ulixem in mendici habditu cognitum non prodidit. illyri¬
cos peneteare sinus: antenor nõ illyricum/ neq liburniami
sed uenetiam tenuit ideo aũt uirgilius dicit illyricos  ꝙ inde
uenit quidam henetus rex/ qui uenetiam tenuit. a cuius nõie
henetiam dictam. postea uenetiam nominauerunt: tutus: ideo tutus
quia retii uindelitii ipsi sunt lyburui sacuissimi ad modum po¬
puli contra quos missus arusus.hi aũt ab amazonibus originem
ducunt ut etiam horatius dicit. quibus mos sit unde ductus per
oñe tempus hamazonia securi dextras obarmet/ quaerere distu¬

Expanded text:
tione: quae quidem excusatio non vacat; nemo enim tione: quae quidem excusatio non vacat; nemo enim suspicionis. Sisenna tamen dicit solum Antenorem prodidisse. Quem si velimus sequi, augemus exemplum; si regnat proditor, cur pius vagatur? Ob hoc autem creditur Graecis Antenor patriam prodidisse, quia et legatos qui propter Helenam venerant suscepit hospitio, et Vlixen in mendici habitu agnitum non prodidit. ILLYRICOS PENETRARE SINVS Antenor non Illyricum, non Liburniam, sed Venetiam tenuit. Ideo autem Vergilius dicit ‘Illyricos sinus’, quod inde venit quidam Henetus rex, qui Venetiam tenuit, a cuius nomine Henetiam dictam posteri Venetiam nominaverunt. TVTVS ideo ‘tutus’, quia Raeti Vindelici ipsi sunt Liburni, saevissimi admodum populi, contra quos missus est Drusus. Hi autem ab Amazonibus originem ducunt, ut etiam Horatius dicit «quibus mos unde deductus per omne tempus Amazonia securi dextras obarmet, quaerere distu
Abbreviated transcription (Latin):
legibus/ bello. pollicitus: pollicenurr sponte rogati promittitimus
ritum: Unde & similiter respondet iupiter Neq me senten.
tia uertit. hoc. hac re: rependens: compensaus: ⁊ est transla
lis abinitio fuit ut oñdat nec longitudinem temporis prodee
troianis: fiuem: ac si diceret non regnũ requirimus/ sed finem
laborum: antenor potuit: non sine causa antenoris posuit
exemplum/ cum multi troranorum euaserint periculum. ut
capis qui campaniam tenuit: ut helenus qui macȩdoniam.
E alii qui sardiniam secundum salustium. sed propter hoc ne
forte illud occurreret iure uexari tanꝗ̃ proditorem patriae
elegit ergo similem personam. hi .n. duo teoiam prodidisse dicutur
secundum liuium quod E uirgilius pertransitum tangit ubi ait.
Se quoq principibus permistum agnouit achiuis. quod excusat
horatius dicens. Ardentem sine feaude troiam. hoc est siue prodi¬

Expanded text:
legibus, bello. Ad v. 237 Pollicitus pollicemur sponte, rogati promittimus.legibus, bello. Ad v. 237 Pollicitus pollicemur sponte, rogati promittimus.ritum: unde et similiter retia vertit». HOC hac re. lis ab initio fuit, ut ostendat nec longitudinem temporis prodeTroianis. FINEM ac si diceret ‘non regnum requirimus, sed finem laborum’. ANTENOR POTVIT non sine causa Antenoris posuit exCapys qui Campaniam tenuit, ut Helenus qui Macedoniam, ut alii qui Sardiniam secundum Sallustium; sed propter hoc, ne forte illud occurreret, iure hunc vexari tamquam proditorem patriae. elegit ergo similem personam; hi enim duo Troiam prodidisse dicuntur secundum Livium, quod et Vergilius per transitum tangit, ubi ait "se quoque principibus permixtum agnovit Achivis" , et excusat Horatius dicens "ardentem sine fraude Troiam" , hoc est sine prodi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluitur añus fore futuros ẽe. & est deuerbis defectiuas
reuocato. dicendo reuocato ostendit italiam/ unde d poli¬
nus fuerat ai sanguine teucri. teucrum peo dardano posiut
Daredanus N. deĩtalia profectus est. tencer de creta. quia solent
poctac nonuna de personis aut prouinciis uiciuis usurpare
ut domitis pollucis habenis cyllaeus. cum castor dornitoa equorũ
fuerit. ł temȩ manibus progne pectus signata cruentun. pro
philomena Item sidonem dicit sydoniam cũ sitityuia e
loci uicinitate. item quid loquor aut soyllam nis eumpho¬
rci fuerit. & sciendum est inter fabulam e argumentum
& historiam hoc interesse. ꝙ fabula dicta est res contra nam
siue facta. siue non facta: ut pasiphe. Historia est ꝗcꝗ
secundum naturam dicitur siue factum siue nõ factum ut
melius omni ꝗ̃ omnis. Nam significat omni potestate .i. pace

Expanded text:
volvitur annus». FORE futuros esse. Et est de verbis defectivis. volvitur annus». FORE futuros esse. Et est de verbis defectivis. REVOCATO dicendo ‘revocato’ ostendit Italiam, unde Dardanus fuerat. A SANGVINE TEVCRI Teucrum pro Dardano posuit - Dardanus enim de Italia profectus est, Teucer de Creta - quia solent poetae nomina de vicinis provinciis vel personis usurpare, ut «domitus Pollucis habenis Cyllarus», cum Castor equorum domitor fuerit; item «et manibus Procne pectus signata cruentum» pro Philomela; item Didonem Sidoniam dicit, cum sit Tyria, a loci vicinitate; item "quid loquar aut Scyllam Nisi?" cum Phorci fuerit. et sciendum est, inter fabulam et argumentum, hoc est historiam, hoc interesse, quod fabula est dicta res contra naturam, sive facta sive non facta, ut de Pasiphae, historia est quicquid secundum naturam dicitur, sive factum sive non factum, ut melius 'omni' quam 'omnis', ut significet 'omni potestate', id est pace,
Abbreviated transcription (Latin):
ssibili. ut alibi. non ea uis animo. & est ualidius ꝗ̃ a uolun¬
tate. Plus .N. est non posso ꝗ̃ nolle troes exit nt̃us tros. & haec
breuiter scienda regula est. quia omnia nomina monos yllaba
graeca quae in latinum sermonem tegnseunt i tertias tantum
sunt declinationis. E tam latine ꝗ̃ graece declinari possunt
ut tros trois. E teoos. pan panis panos. ut ar cadici dictum
panos de more lycei obitaliam. ne ad italiam perueniant
toto orbe pellunt᷑. atqui in afeita sunt sed si di ligenter requiras
ait nanq prohibentur arenae: certe hinc romanos: atqui
hoc nusꝗͣ leginius. sed persilentiũ intelliginius ut superius de
ioue. audierat: uoluentibus: uolubilibus. & est participium
pronomine uoluens .t. est qui uoluit. uolubilis qui uoluitur
anni uoluntur/ nõ uoluunt. ut est atq inse suaper uestigia

Expanded text:
ssibili, ut alibi «non ea vis animo». Et est validius quam a volunssibili, ut alibi «non ea vis animo». Et est validius quam a voluntate; plus enim est non posse, quam nolle. ‘Troes’ erit nominativus ‘Tros’. Et haec breviter scienda regula est, quia omnia nomina monosyllaba Graeca quae in Latinum sermonem transeunt tertiae sunt tantum declinationis, et tam Latine quam Graece declinari possunt, ut ‘Tros Trois et Troos’, ‘Pan Panis et Panos’, ut «Arcadici dictum Panos de more Lycaei». OB ITALIAM ne ad Italiam perveniant, toto orbe pelluntur. Atqui in Africa sunt. Sed, si diligenter requirasitio prohibemur harenae». CERTE HINC ROMANOS atqui nusquam hoc legimus sed per silentium intellegimus, ut superius de Iunone audierat. VOLVENTIBVS volubilibus. Et est participium pro nomine. ‘Volvens’ enim est qui volvit, ‘volubilis’ qui volvitur. Anni autem volvuntur, non volvunt, ut est «atque in se sua per vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
curare: interdum secundũ epicurcos poetica utens licentia:¬
comparatiuũ propositiuo posuit: quando .ii. tristis est uenus
crimis perfusos habens. ⁊ est figura quae fit quotiens participio
praeteriti temporis ci pasiuo iunginus casum accusatiuum
ut deiectis animum moesta uultum: dicendo aũt nitentis ex peae
mac q ddecorae. aeternis regis imperiis ꝑ fulmine terres. Non
sine causa adiecit terres. est .ii. fulmen quod terrat. est quod
afflet ut fulminis afflauit uentis. est quod punat. ut uel
pate omnipotens adigat me fulmine adumbras. Perempto¬
xuͥ aũt fulminis late patet significatio. E est quod praesagit
ut de caelo tactas memini praedicere quercus: quid meue.
subauditur filius. ut aiacis oilei: ut ante diximus. inte. mõ
cõtea te. alibi prossignificat. ut benignũ accepit in tenceos ani
mum i. pro teucris. quid troes potuere: argumientũ abimpo¬

Expanded text:
curare, interdum secundum Epicureos, poetica utens licentiacurare, interdum secundum Epicureos, poetica utens licentiaconparativum posuit pro positivo. quando enim tristis est Venus, crimis perfusos habens. et est figura, quae fit quotiens participio praeteriti temporis a passivo iungimus casum accusativum, ut 'deiectus animum', 'maesta vurimaeque decorae». AETERNIS REGIS IMPERIIS sine causa adiecit ‘terres’. Est enim fulmen quod terreat; est quod adflet, ut «fulminis adflavit ventis»; est quod puniat, ut «vel pater omnipotens adigat me fulmine ad umbras»: peremptorii autem fulminis late patet significatio; est quod praesagiat, ut «de caelo tactas memini praedicere quercus». MEVS subaudis ‘filius’, ut ‘Aiacis Oili’, ut ante diximus. IN TE modo ‘contra te’; alibi ‘pro’ significat, ut «quietum accipit in Teucros anit pro Teucris. QVID TROES POTVERE? argumentum ab inpo
Abbreviated transcription (Latin):
canius: cum uõ populũ uniꝰ multitudinẽ ciuitatis intelligimus.
.i. ut ista conspiceret: ⁊ lybiae defixit bumina regnis: pro oeco¬
nomica est .i. dispositio carminis: uituperabilet. fuerat si ex
abrupto transitũ faceret: quod in nono fecit. atq ea diuersa
penitus dum parte geruntus. quae res tamen excusatue uno
sermone: atq ea .i. eodem tempore. qđ solum est interpositũ: Nũ
uero bene transiit quia inducit iouem e de rebus humanis co-¬
gitantem e africam respicientem ad quam uenere troiani:
unde honestus color est: ut uenus adeat iouem tiuiens ne rom¬
aua fata / carthagini concedant. felix .ii. euentus sequitur loca
quae respexerit iupiter. unde insecundo ait aspice nos. hoc
tantum. E alibi. Atq oculos rutulorum reiciit aruis ubi erat
futura uictoria tales: de rebus humanis iactantẽ pectore cu:¬
ras: Nunc secindũ stoicos loquitur qui dicunt deos humana

Expanded text:
camus, cum vero populum, unius multitudinem civitatis intellegimus.camus, cum vero populum, unius multitudinem civitatis intellegimus.’? Vt ista conspiceret. ET LIBYAE DEFIXIT LVMINA REGNIS prooeconomia, id est dispositio carminis. Vituperabile enim fuerat si ex abrupto transitum faceret, quod in nono fecit «atque ea diversa penitus dum parte geruntur»; quae res tamen excusatur uno sermone «atque ea», id est eodem tempore, quod solum est interpositum. Nunc vero bene transiit, quia inducit Iovem et de rebus humanis cogitantem et Africam respicientem, ad quam venere Troiani. unde honestus color est, ut Venus adeat Iovem, timens ne Romana fata Carthagini concedat; felix enim eventus sequitur loca quae respexerit Iuppiter: unde in secundo ait "aspice nos hoc tantum" et alibi "atque oculos Rutulorum reicit arvis" , ubi erat futura victoria. Ad v. 227 Tales de rebus humanis. iactantem pectore curas nunc secundum Stoicos loquitur, qui deos dicunt humana
Abbreviated transcription (Latin):
permistus est. ar thero sum̃o. qui summus est: E propriũ
aetheri epitheton dedit. quia omnibus superior est: despi¬
ciens: deorsum aspiciens. Sicut suspiciens sursum aspiciens
Notandum sane ꝙ si dispiciens dixerimus / di ligenter inqui.¬
iens significamus. sic̃ deduco e diduco. nã de duco est prosequor
diduco uero diuido: ueliuolũ: duas res significat & quod uelis
Naues ueliuolas. quod  propͥe dixit. E ẽ ista reciproca teansla.¬
tio nauium a auium. Leginius .N. e uelorũ paudimus alas.
ꝓ contra de auibus. nare per cestatem li quidam. cũ natatus
nauium sit: alȩ uõ auium. esciendum est reciprocras tran¬
slationes eeͦ Epartis unius. iacentis: aut inlongum expositas:
aut proprium epitheton est terrarũ. nã coetera elemẽta mo.¬
bilia sunit. Sola terra stabilis ẽ unde ꝑ bruta dicitur: aut ia¬¬
latos populos: cum populos nĩo plurali dicimus urbes signisi.¬

Expanded text:
permixtus est. AETHERE SVMMO qui summus est; et proprium permixtus est. AETHERE SVMMO qui summus est; et proprium aetheri epitheton dedit, quia omnibus superior est. DESPICIENS deorsum aspiciens, sicut ‘suspiciens’ ‘sursum aspiciens’. notandum sane quia, si ‘dispiciens’ dixerimus, ‘diligenter inquirens’ significamus, sicut ‘deduco’ et ‘diduco’; nam ‘deduco’ est ‘prosequor’, ‘diduco’ vero ‘divido’. VELIVOLVM duas res significat, et quod velis est ista reciproca translatio navium et avium. legimus enim "et velorum pandimus alas" et contra de apibus "nare per aestatem liquidam" , cum natatus navium sit, alae vero avium. et sciendum est esse reciprocas translationes, esse et partis unius. iacentes aut in longum expositas, aut proprium epitheton est terrarum; nam cum cetera elementa mobilia sint, sola terra stabilis est, unde et bruta dicitur. alibi "Latos populos cum populos numero plurali dicimus urbes signifi
Abbreviated transcription (Latin):
reddero fidus interpres. ꝗuis pleriq de teans latione grae¬
titatis hoc asserant dictum: homerus saue ista contemnẽs
tempora uniuersa describit: cum aethere sumo despitiẽs:
uirgilius. Nam ioue in altitudine sua posito cum uenere si-¬
gnificatur ꝙ permulieremi aliqua felicitas possit euenire.
ergo qm̃ aeneas in parte regni admitteturr adidone per
occasionem coniugii id circo hoc poeta praemisit. Sane ad¬
illud animaduertendum ẽ: quod peritissime dixit: tristiorẽ
uenerem fuisse cũ ioue: ex quo sigͥficat exitũ uxoris infelicẽ futu¬
defluentem ad occasum descendere .i. adima terrarũ. oñdit
aiicitias quidem fore sedminime diuturno tp̃re ꝑmanere.
illud e lectũ ẽ ꝑ mathematici dicunt uenere inuirgine posita
mi sericordem feminam nasci. Atꝗ ideo uiegilius fingit i habitu
uirginis uenatricis uenerẽ occurisse filio. ꝙ e misericordem
postea reginam probauit aeneas: E inuenatione cum ea

Expanded text:
reddere fidus Interpres. Interpres ereddere fidus Interpres. Interpres ecitatis hoc adserant dictum. Homerus sane ista contemnens tempora universa describit. et iam finis Vergilius; nam Iove in altitudine sua posito cum Venere significatur quod per mulierem aliqua felicitas possit evenire. Ergo, quoniam Aeneas in partem regni admittetur a Didone per occasionem coniugii, idcirco haec poeta praemisit. Sane illud animadvertendum quod peritissime dixit tristiorem Venerem fuisse cum Iove, ex quo significat exitum uxoris infelicem futuit a Iove defluentem ad occasum descendere, id est ad ima terrarum, ostendit amicitias quidem fore, sed minime diuturno tempore permanere. illud etiam mathematici dicunt, Venere in Virgine posita misericordem feminam nasci: atque ideo Vergilius fingit in habitu virginis venatricis Venerem occupostea reginam probavit Aeneas et in venatione cum ea
Abbreviated transcription (Latin):
peo discis: undde est: & mensas grata sec undae. duas .N. habebãt
diamus deos & quasi conquestio ẽ/ quod non flectantiar p̃ci¬
bus. aut corte hoc dicit: non solum perisse eos: Sed nec
sepulticam habere ad quam uocent᷑. Nouimus .N. ꝙ mor¬
tuorum umbrae ad sepulcra uocabantur: ut est. manes¬
q uocabat hectoreum ad tumulũ: ⁊ est figura. ab eo quod prae¬
cedit ad id quod sequitur/ quia post facta sepulcra manes
uocantur. praccipus: praeter oñies: quasi aliis plus pius.
oronti.pro orontis. ut im̃uitis achilli: secum: propter socios
ut supra. spem uultu simulat: finis: fabularũ uel diei. Sequi¬
tur nanq paulopost. aeneas per noctem plurima uoluens:¬
Et est sciendum uirgilium non semper dicere ortum uel
occasum diei: Sed aut intellectui relinquere ut hoc loco.
aut negotiis tempora significare. aut poctica RxNcomglo¬
oratius in arte poetica. Nec uerbum uerbam curabis

Expanded text:
mensas pro discis: unde est "et mensae grata secundae" . duas enim habebant mensas pro discis: unde est "et mensae grata secundae" . duas enim habebant dimus ‘deos’, et quasi conquestio est, quod non flectantur precibus, aut certe hoc dicit, non solum perisse eos, sed nec sepulturam habere ad quam vocentur. Novimus enim quod mortuorum umbrae ad sepulcra vocabantur, ut est «manesque vocabat Hectoreum ad tumulum». Et est figura, ab eo quod praecedit id quod sequitur, quia post facta sepulcra manes vocantur. PRAECIPVE praeter omnes, quasi pius. ORONTI pro ‘Orontis’, ut «inmitis Achilli». SECVM propter socios, ut supra «spem vultu simulat». FINIS vel fabularum vel diei; sequitur namque paulo post «Aeneas per noctem plurima volvens». Et sciendum est Vergilium non semper dicere ortum vel occasum diei, sed aut intellectui relinquere, ut hoc loco, aut negotiis tempora significare. Est autem poetica calloHorati
Abbreviated transcription (Latin):
huic aũt nomini maiores aspirationem dabant. Nam ahena
dicebãt: tunc: idest postꝗͣ selauerint: uictu: cibo: unde ꝙ conuisto¬
res dicimus: ut horatius: non quia sim tibi mecenas uictor: Ha
conuiuae a conuiuor dicuntur: fusi polysemus sermo est. signi-¬
ficat .N. e. discumbentes ut hoc loco: & fugatos: & otiosos: implentur
impleor duos casus regit. dicimus.N. impleor illius rei ut cicero
squaloris plenus ac pulutris. & terentius.plenus rimarum
sum. S impleor illare: ut hoc loco: e alibi plenamq sagutieg
theciciis. ꝓ iuuenalis lectica mathonis plena ipso fetinae
feras dicimus aut quod omni torrporo feruntur. Aut quod
natutali utuntur libertate. & prodesiderio suo feruntur: ꝑost¬
q̃ exempta fames: caute inmoestitia cibis fanem exemptã
mensaeq remotae: quia apud maiores niensas apponebãt

Expanded text:
Huic autem nomini maiores aspirationem dabant; nam ‘ahena’ Huic autem nomini maiores aspirationem dabant; nam ‘ahena’ dicebant. TVNC id est postquam se laverunt. VICTV cibo, unde et ‘convictores’ dicimus, ut Horatius «nunc quia sim tibi Maecenas convictor»; nam ‘convivae’ a convivio dicuntur. FVSI polysemus sermo est. Significat enim et ‘discumbentes’, ut hoc loco, et ‘fugatos’ et ‘occisos’. IMPLENTVR ‘impleor’ duos casus regit; dicimus enim et ‘impleor illius rei’, ut Cicero «squaloris plenus ac pulveris», et Terentius «plenus rimarum sum» et ‘impleor illa re’, ut hoc loco ut alibi «plenamque sagittis threiciis» et Iuvenalis «lectica Mathonis plena ipso». FERINAE ‘feras’ dicimus aut quod omni corpore feruntur aut quod naturali utuntur libertate et pro desiderio suo feruntur. POSTquam exempta fames caute in maestitia cibis famem exemptam que remotae quia apud maiores ipsas apponebant
Abbreviated transcription (Latin):
dapibus q futuris: aibitiose dixit quod sint cerui dapes
futuras. Tergora: tergus tergoris. unde & tergora corium
significat. tergum uero tergi: ut templum templi/ dorsum
significat. ut salustius .s. quia tergis abstinentur: uiscera nu¬
dant: uiscera non tm̃ intestina dicimus sed quicquid sub
corio est: ut in albano latinis uisceratio dabatur i. caro est
aũt nominatiuus hoc uiscus huius uisceris. ut lucretius:
uiscus gigni. sanguenq creari. Sanguen aũt ideo dixit: quia
sanguinis facit: ut carmen carminis. si enim sanguis diceret
par e̾e̾t gtus nt̃o ut anguis pinguis: uerubus. ecce nõm
de his quae innũo singulari indeclinabilia sunt ut ueru
cormi genu. trementia: .i. palpitantia adhuc: ahena locant.
quibus utebantur non ad elixandas carnes: sed ad se laua¬
ndos. Heroicis .N. temporibus carne non uescebantur elixa

Expanded text:
DAPIBVSQVE FVTVRIS ambitiose dixit, quod sunt cervi dapes futurae. TERGORA ‘tergus tergoris’, unde et ‘tergora’, ‘corium’ significat; ‘tergum’ vero ‘tergi’, ut ‘templum templi’, ‘dorsum’ significat, ut Sallustius «scilicet quia tergis abstinetur». VISCERA NVDANT ‘viscera’ non tantum intestina dicimus, sed quicquid sub corio est, ut in Albano monte Latinis visceratio dabatur, id est caro. Est autem nominativus ‘hoc viscus huius visceris’, ut Lucretius «viscus gigni sanguenque creari». ‘Sanguen’ autem ideo dixit, quia ‘sanguinis’ facit, ut ‘carmen carminis’; si enim ‘sanguis’ diceret, par esset genetivus, ut ‘anguis’, ‘pinguis’. VERIBVS ecce nomen de his quae in numero singulari indeclinabilia sunt, ut ‘veru’ ‘cornu’ ‘genu’. TREMENTIA palpitantia adhuc. AËNA LOCANT quibus utebantur non ad elixandas carnes, sed ad se lavandos. Heroicis enim temporibus carne non vescebantur elixa.