comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cedem medico reddens qͦd ⁊ postea obiecit
ei De florentino qui filiaui uidue despõsanerat
lorentimus qui sibi scitus uidebatur :¬
uiduȩ filiam cum despondisset uxoris
domũ sepius ut fit accedens/ absen-¬
te aliquando matre adolestentulam cogno¬
uit ex nultu filiȩ cognita re mater uirgare
acriterillam cepit: quę se domũq deho¬
nestasset demũ testans matrimoniũ illud.
minime ratum ẽe futurũ: ⁊ se acturam eiuxe
ut id solueretur Nediens quid id obsernabat
absente soern cum mestam niuenein depre¬
hendisset: quesita causa matris siñam de
distrahendo matinonio intellexit qui ni ille
matri obsequi uolo respondit aut illud¬
in tua potestate est inquit: cum illa modñ
quereret autea ut inferiores ꝑtes egisti
nũc suꝑior enadas opertet ut ꝑ contrariũ
actum dissolucio matrimonii. fiat concessit
illa. et matrimoniũ dissoluit Landem
illa uirũ ille uxorem alteram duxit In eiꝰ

Expanded text:
cem medico reddens: quod et postea obiecit cem medico reddens: quod et postea obiecit ei. 157. De Florentino qui filiam viduae desponsaverat Florentinus, qui sibi scitus videbatur,viduae filiam cum desponsasset, uxoris domum, ut fit, saepius accedens, absente aliquando matre adolescentulam cognovit. Ex vultu filiae cognita re, mater iurgare acriter illam coepit quae se domumque dehonestasset, demum testans matrimonium illud minime ratum esse futurum, et se acturam enixe ut id solveretur. Rediens vir, qui id observabat, absente socru, cum maestam iuvenem deprehendisset, quaesita causa, matris sententiam de distrahendo matrimonio intellexit: “Quid tu?” ille. “Matri obsequi volo” respondit. Alter: “In tua est potestate” inquit. Cum illa modum quaereret: “Antea” ait “inferiores partes egisti; nunc superior evadas oportet ut per contrarium actum dissolutio matrimonii fiat”. Consensit illa, et matrimonium dissolvit. Tandem illa virum, ille uxorem alteram duxit. In eius
Abbreviated transcription (Latin):
uiro causam more absq timore dixit uir
eium dissimilans post quatriduum ꝑ ochianũ
ad prandium: uocauit nonnullis adhibitis
quos res fieret nocior Cum sederent ĩ mensa
uir narrata prius fabula ad sacerdotem cõ¬
tor quispiam florencie ad uxorem¬
non recte ualentem: medicũ sibi no¬
tum. rogauit adire. Ille absente uiro
domũ profectus uxorem eius licet reluc¬
tantem. compressit nni lectulo. uir rediens
cum medicum abeuntem. qui se recte cu¬
rasse dixit offendisset: uxorem. lacͥante
capite dissoluto inuenit medica ꝑfidia cog¬
nita rem dissimilanit ⁊ postea octo dies
sumpto preciosiori panno ad uxorem me¬
dici profectus dixit se ab eo nussumi quo
sibi interior tuuica/ ea cocta uocatur/ fie¬
ret opus erat ut mulier quȩ forma erat
egregia maiori ex parte nudaretur : quo
rectius corporis mensura capi posset ad
uestem recte ꝑficiendam nudatam remo¬
tis arbitris sutor comprimit parem mer¬

Expanded text:
viro causam morae absque ullo timore dixit. Vir viro causam morae absque ullo timore dixit. Vir rem dissimulans, post quatriduum parochianum ad prandium vocavit, nonnullis adhibitis, quo res fieret notior. Cum sederent in mensa, vir, narrata prius fabula, ad sacerdotem vrmam subegit Sutor quispiam Florentiae ad uxoremnon recte valentem medicum sibi notum rogavit adire. Ille, absente viro domum profectus, uxorem eius licet reluctantem compressit in lectulo Vir rediens, cum medicum abeuntem, qui se recte mulierem curasse dixit, offendisset, uxorem lacrimantem capite dissoluto invenit. Medici perfidia cognita rem dissimulavit, et post dies octo, sumpto pretiosiori panno, ad uxorem medici profectus dixit se ab eo missum, quo sibi interior tunica ea “cotta” vocatur fieret. Opus erat ut mulier, quae forma erat egregia, maiori ex parte nudaretur, quo rectius corporis mensura capi posset ad vestem recte perficiendam. Nudatam, remotis arbitris, sutor comprimit, parem vi
Abbreviated transcription (Latin):
erant᷑ꝰ hominis pacienciam/ roganit nũꝙͥ
feigesteret: mimine alter cum leto respõ¬
disset nultu. scupenti responsum dicentiq
ego sub pedibus algeo. tu semimidus
non sentis frigus. si tu ille inquit om
nes tuas uestes ferres suutiego meas:
tu quoq nequaꝙͣ frigeres De montano
qui filiam desponsari cupiebat
Upiebat ex opido ꝑgula monta¬
nus. desponsare uni ex uicinis
inueni filiam. quanit ut ille cõ¬
spicatus cumi ut nimiũ teneram et ado¬
lestenciorem respiceret Insulsus pater
maturior est inquit quam opineris. tres
enm iam filios peperit ex cerico sacer.¬
dotis nostri De presbitero qui adoles¬
centule ut deamas daret precepit
uitas adolestentula admodum.¬
haud scita fatebatur ꝑochiano pec/¬
bitas decimas traderet sacerdoti/ ꝑsuasit
eciam coitus decimam ẽe reddendam. quã.
iuuencula ut ere alieno liberaret: statĩ
ꝑsoluit doniũ tardius reuersa admiranti

Expanded text:
erant hominis patientiam, rogavit numquid non erant hominis patientiam, rogavit numquid non frigeret. “Minime” alter cum laeto respondisset vultu, stupenti responsum dicentique: “Ego sub pellibus algeo, tu seminudus non sentis frigus!”: “Si tu” inquit ille “omnes tuas vestes ferres, sicuti ego meas, tu quoque nequaquam frigeres”. 154. De montano qui filiam desponsare volebat Cupiebat ex oppido Pergula montanus desponsare uni ex vicinis iuvenem filiam. Quam ille conspicatus, ut cum nimium teneram et adolescentiorem respueret, insulsus pater: “Maturior est” inquit “quam opineris: tres enim iam filios peperit ex clerico sacerdotis nostri”. 155. De presbytero qui adolescentulae decimas dare praecepit ua adolescentula haud admodum scita fatebatur parochiano pecbitas decimas traderet sacerdoti, persuasit etiam coitus decimam esse reddendam, quam iuvencula, ut se aere alieno liberaret, statim persolvit. Domum tardius reversa, admiranti
Abbreviated transcription (Latin):
Astoris anusdam ni riuo frigido
opidulo montano uxor cum sacer¬
dote consueuerat. ex quo filium
concepit educauitq in pastoris domo
Cum puer esset septenuis: sacerdos benig
sua uoluntate puer ad se migraret Mini¬
me hoc fiet pastor inquit: ego puerũ pro
me uolo qui fit domi natus male emin
ageretur mecum. et cum patrono meo
inquit: si omnes agnos qui ex ouibus¬
meis alieno ariete compressus orimitur
rusticus. cum. graciam certam
peteret tamqm in honestam postu-¬
lanti ciuis mius contradixit postridie
admonitus homo tres azinos frumento
honustos domum eius qui contraxit de¬
ducit post quartum diem fentencia muta¬
ta./ multis uerbis rustici cansam egit
lum uicinus eius interloquendũ ad socio ᷤ
inquit auditis ne quenadmodũ illi azi¬
ni rugiunt: in fruinentũ suspectum
Ines quidam suffultus uestibus
hieme bonomiam proficistens reꝑto
in uia rustico qui uinca tantum et
eͥa contrita tunica indutus erat aduuratꝰ
in tanta ui frigoris uiues eñ ⁊ uentus

Expanded text:
astoris cuiusdam in Rivo, frigido oppidulo montano, uxor cum sacerdote consueverat coire, ex quo puerum concepit educavitque in pastoris domo. Cum puer esset septennis, sacerdos benignoluntate puer ad se migraret: “Minime hoc fiet” pastor inquit; “ego puerum pro me volo, qui sit domi natus. Male enim ageretur mecum et cum patrono meo” inquit “si omnes agnos qui ex ovibus alieno ariete compressis oriuntur ticus cum gratiam certam quaereret, tanquam inhonesta postulanti civis unus contradixit. Postridie admonitus homo tres asinos frumento onustos domum eius qui contradixerat deduxit: post quartum diem, sententia mutata, multis verbis rustici causam egit. Tum vicinus eius inter loquendum ad socios inquit: “Auditisne quemadmodum illi asini rugiunt?” in frumentum susceptum ives quidam suffultus vestibus hieme Bononiam proficiscens, reperto inter montana rustico, qui unica tantum et ea contrita tunica indutus erat, admiratus in tanta vi frigoris nives enim et ventus
Abbreviated transcription (Latin):
ultra comum est milib passuũ quinq.
uespere incesuna pͥma hora uisam esse
ingentem camũ qui rubeo colore inde¬
bantur multitudinẽ a quatuor miliari¬
bus iter/ alamaniam uer sus facere hãt
ueluti primam atier sequebantur bo
mi ut excitum representarent quorum
ꝑtim cum capite ꝑtun sine capite con-¬
piciebantur/ Ultuna acies erat homi¬
nis ꝑmagni gigantis more. equo alcio¬
ri insidentis ⁊ ipẽ magnam iumentar
diuersi geueris copiam seciun ducend
trs ferme horas eoꝵ transitus fint lori¬
gisstimo agmine ut diuersis locis appare¬
rentꝰ ciuꝰ rei cum plures extant testes
niri fenuneq qui eciam ꝓpius conspia/¬
endi causa accesserit. post solis occasimi
ueluti ad alia loca tnͣsisfent nequaquam

Expanded text:
ultra Comum est milibus passuum 5, ultra Comum est milibus passuum 5, vesperi 21 hora, visam esse ingentem canum, qui rubeo colore videbantur, multitudinem ad quatuor milia, iter Alemanniam versus facere. Hanc veluti primam aciem sequebatur bounu ut exercitum repraesentarent, quorum partim vix capita, partim sine capite conspiciebantur. Ultima acies erat hominis permagni gigantis more equo altiori insidentis et ipse magnam iumentorum diversi generis copiam secum ducens. Tres ferme horas eorum transitus fuit longissimo agmine, ut diversis in locis apparerent: cuius rei plures exstant testes viri feminaeque, qui etiam propius conspiciendi causa accesserunt. Post solis occasum veluti ad alia transissent, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
pollicitus est ob pancos inĩmulos se
quenidan farrariensem qui id mo¬
dnmͣ cupiebat diuinũ esse factitrum. ac¬
cersito ut una secur ui lecto cubaret
honane uentum tacitum. uentris in lec¬
to enusit deinde ni interiorem lectum¬
cum caput subducere iussit: quo facto cũ
ille fetore motus caputq statim extrahẽs
crepitum uentris edidisti ut indeor indere¬
dixisset gonella solue nũmos nam recte
tanti unica inquit pillula exster¬
dam. assencienti pillulam ex stercore con¬
fectam ii os prebuit Ille pre fetore uo¬
nomitans stercus inquit sapit quod de¬
disci lum gouella uerum diuinasseaf¬
firmanit ⁊ precium diunacioiis popostit
Oc anno mense octobris cũ iterũ
pontifex ẽẽt florencie pluruna
prodigia muciata sunt/ et/ ita cer¬
tiͣs auctoritatib ut fidem abimire nũ¬
pudendum iideatur/ a como littere
allate sunt ab uiris honestissinus asse¬
rentib ea ad sedelata a plurib qui id cõ¬
spexrant testabantur in certo laco qui

Expanded text:
pollicitus est ob pauculos nummos se quemdam Ferrariensem, qui id admodum cupiebat, divinum esse facturum. Accersito, ut una secum in lecto cubaret, homine, ventum tacitum ventris in lecto emisit, deinde eum in interiorem lectum caput subducere iussit; quo facto, cum ille foetore motus caputque statim exserens, “Crepitum ventris edidisti, ut video” dixisset, tum Gonnella: “Solve nummos, nam recte tanti: “Unica” inquit “pillula tedam”. Assentienti pillulam e stercore confectam in os praebuit. Ille prae foetore vomitans: “Stercus” inquit “sapit, quod dedisti”. Tum Gonnella verum illum divinasse affirmavit, et pretium divinationis poposcit. oc anno, mense Octobri, cum iterum Pontifex esset Florentiae, plurima prodigia nuntiata sunt, et ita certis autoribus ut fidem abnuere imprudentis videatur. A Como litterae allatae ab honestissimis viris asserentibus ea ad se delata a plurimis, qui id conspexerant, testabantur, a certo loco, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hanc artem destinari nam nõĩa mea ita
male iam respondent ut necesse sit uel
inuito hoc excercitium relinquere: non
consciencia peccati uel tumore amittendi
parta. se femis relicturum professuis
i hoc in corona recitaretur simi¬
lis hie fuit contribulus mens ait
ꝑuetule / nomen retulit meretrici
qͣue iam ȩtate confecta scipem in elemosi¬
nam querens benefacite aiebat ei: que
peccatum reliquit et artem meretriciam.
Increpatam ab homine noto qͦd mẽdicaret

Expanded text:
“hanc artem desinam. Nam nomina mea ita “hanc artem desinam. Nam nomina mea ita iam male respondent, ut recesse sit vel invito hoc exercitium relinqui”, non conscientia peccati, sed timore amittendi parta se foenus relicturum professus. 93. m hoc in corona recitaretur, “Similis hic fuit” contribulus meus ait pervetulae” et nomen retulit “meretrici quae iam aetate confecta, stipem in eleemosynam petens, “Benefacite” aiebat “ei quae peccatum reliquit et artem meretriciam”. Increpata ad homine noto quod mendicaret
Abbreviated transcription (Latin):
commoratus est quo ad stultus acscipes
ille. unicũ relictũ equũ caperet pro suo¬
Os est loquendi cum quempiam pre¬
nobis. contennere uolumus. ut di¬
cumus. ego te cencies obpignora:¬
tum relinquerem apud canpones et
caberuas Razello bonomensi uiro ꝓmpto
ad respondendũ quidam inter urgandũ
hoc idem in cetu hominũ obiecit lum¬
Razellus hoc tibi inquit facillime conce¬
do. cito. enĩ res magni precii. ⁊ bone dari
pignori possunt/ aut nero tu ita nequam
uilis et abiecte es condicionis. ut si quis
te ꝑ omnes fori tabernas ⁊ caupones
circũferret nemo te. nec er eo quidem
numio uellet accipere hoc dicto et circũ¬
stantibus risum : ⁊ dicacitatem hominis
dicatite compressit De feueratore seue
amicus ut defisteret a fenore et
amme saluti sue consulens et cor-¬
poris quieti plurib suadebat uerbis ut
se ab ea molestia simul et infamia uite
uendicaret lum ille ut suades inquit

Expanded text:
commoratus est, quoad stultus ac stipes commoratus est, quoad stultus ac stipes ille unicum relictum equum caperet pro suoMos est loquendi, cum quempiam pranobis contemnere volumus, ut dicamus: “Ego te centies in die oppigneratum relinquerem apud cauponulam tabernam”. Razello Bononiensi, viro prompto ad respondendum, quidam inter iurgandum hoc idem in coetu hominum obiecitRazellus “Hoc tibi” inquit “facillime concedo: cito enim res magni pretii et bonae dari pignori possunt. At vero tu ita nequam, vilis et abiectae conditionis es, ut, si quis te per omnes fori tabernas et cauponas circumferret, nemo te nec pro aereo quidem nummo vellet accipere”. Hoc dicto, et circumstantibus risum movit, et dicacitatem hominis dicacitate compressit. 92. De foeneratore sene amicus ut desisteret a foenore, et nimae suae saluti consulens, et corporis quieti, pluribusque suadebat verbis ut se ab ea molestia simul et infamia vitae vindicaret. Tum ille, “Ut suades” inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ea cura. sibi dari uellet quesisset: nichil.
sibi deberi respondit quesita causa pares
qui equum suuin non cognostebat
Oquentibus nõnuillis doctis uiris¬
de infulsitate stulticiaq multorum
addidisse se in suam societatem reuetũ.
quendã: qui ꝑraro ut uidebatur equi¬
tasset. qui cũ ceius diuertisset ad hospi-¬
cium in quo et alii ꝑmulti cũ equis er̃at:
maneq ad iter se quisq pararet: solus
uenetus sedebat ad fores atq ocreatus
admiratus luscus hominis stulticiam¬
negligenciam tarditatemq qui cũ ceteri
ferme nieques essent/ ip̃e solus quiesceret
admonitus et si secum proficisa uellet.
equũ ascenderet cansamiq more ꝑcucta¬
batur lum ille atꝗ tecum inquit ire cu¬
pio set equũ meũ minime inter alios re¬
cognosco. igitur expecto quoad reliqui eqͥ¬
tarint ut qui solus equus in stabulo
remanserat:. statim sciam esse meũ cog¬
into hominis scupore. Automius paulũ

Expanded text:
ea cura sibi dari vellet quaesisset, nihil ea cura sibi dari vellet quaesisset, nihil sibi deberi respondit. Quaesita causa: “Parequi equum suum non cognoverat Loquentibus nonnullis doctis virisde insulsitate stultitiaque multorum,ddidisse se in suam societatem Venetum quemdam, qui perraro, ut videbatur, equitasset. Qui cum Senis divertisset ad hospitium in quo et alii permulti cum equis erant, maneque ad iter se quisque pararet, solus Venetus sedebat ad fores otiosus atque ocreatus. Admiratus Luscus hominis negligentiam ac tarditatem, qui, cum caeteri ferme in equis essent, ipse solus quiesceret admonito ut, si secum proficisci vellet, equum ascenderet causam morae percontabatur. Tum ille: “Atqui” inquit “tecum ire cupio: sed equum meum minime inter alios recognosco. Igitur expecto quoad reliqui equitarint, ut qui equus solus in stabulo remanserit sciam esse meum”. Cognito hominis stupore, Antonius paulum
Abbreviated transcription (Latin):
I sedicione quadam cinitatis fflo¬
rencie qua ciues pro staturerũ
inter se certabant cum quidam
alterius factionis ab aduersariiͣs magͦ
tumulto occideretur. unus ex hiis qui
longe aberant gladios exertos conspicies
atq hõies conuersantes ꝑcunctatus est
a circũstantib. quid nam si ageretur tũ
unus nomine petrus degius illic inqͥt
magr̃atus ciuitatis atq officia dundũt᷑ͦ
nolo ait ille res que tam caro constant
atq euestigio recessit de medieo
Um cenarent mecũ contribules¬
non milli homines ad facecias
prompti: multa ridenda inter ce¬
nandum. dicebantur/ niter que unus
subridens. chechinus inquit medicꝰ
aretinus accersitus ad curandam. quã¬
dam formosam: adolescentulau que psal¬
leud conserat genu. ini componendo cũ
et tibiam fenimȩ et coxam ꝑalbani ac
mollem aliquaidiu tractasset. erecta
est mentula maiorem in modũ ita ut sub¬
ligaculo contineri nequiret/. tum suspi¬
rans cum assurrexisset: atq illi quidꝓ

Expanded text:
 seditione quadam civitatis Florentiae qua cives pro statu rerum inter se certabant, cum quidam alterius factionis ab adversariis magno tumultu occideretur, unus ex his qui longe aberant gladios exertos conspiciens atque homines concursantes, percontatus est a circumstantibus quidnam ibi ageretur. Tum unus, nomine Petrus de Eghis: “Illic” inquit “magistratus civitatis atque officia dividuntur”. “Nolo” inquit ille “res quae tam caro constant” atque e vestigio recessit. 89. De coenarent mecum contribulnonnulli, homines ad facetias prompti, multa ridenda inter coenandum dicebantur, inter quae unus subridens, “Cechinus” inquit “medicus Aretinus, accersitus ad curandum quamdam formosam adolescentulam, quae psallendo contorserat genu, in componendo cum et tibiam feminae et coxam peralbam ac mollem aliquandiu tractasset, erecta est mentula maiorem in modum, ita ut subligaculo contineri nequiret. Tum suspirans cum assurrexisset, atque illa quid pro
Abbreviated transcription (Latin):
primũ feras Nũc robertus mortariũ ferẽ
tem. a longe cũ aspexisset : cogitans quod
erat hoc ad pinuendam famuli oblinionẽ
factum. cum appropiquasset ni illũ ter
nisulse ait qui non recte uerba iea ꝑca¬
pisti redi inquis e uestigio: nam tam gran¬
de nolo et mnustulũ porta : Ille sudans ac
pondere fessus/ cum se errasse fateretur
ad amicum reuersus aliud quodam terciõ
reportauit hoc pacto insulsitas honuins
qui ꝑagrandi orbem habuit cupiditatẽ¬
Uidam e uostri florentimis a dolestẽs¬
haud magni consilii amico narrauit ꝑa¬
grandi orbis cupiditate se mlle florenos
uelle ex pendere: ut quanti esset nostertur tũ.
alter cui probus notus erat sacius est in¬
quit duo nulia expendas ut des operam ne
Autes poeta noster/ cum exul Seiis
esset: et aliquando ii ecclesia minor
cubito suꝑ altare posito cogitabuudꝰ
aliquid secrecius strutaretur animo: acces¬
sit ad eñ quidã nescio quid molestius petẽs

Expanded text:
amprimum feras”. Hunc Robertus mortarium humeris amprimum feras”. Hunc Robertus mortarium humeris ferentem a longe cum aspexisset, cogitans quod erat id ad puniendam famuli oblivionem factum, cum appropinquasset: “Malum tibi, insulse” ait “qui non recte verba mea percepisti. Redi” inquit “e vestigio, nam tam grande nolo, et minusculum porta”. Ille sudans ac pondere fessus, cum se errasse fateretur, ad amicum reversus, aliud quoddam tertio reportavit. Hoc pacto insulsitas hominis qui uidam e nostris Florentinis adolescenshaud magni consilii, amico narravit peragrandi orbis cupiditate se mille florenos velle expendere, ut quanti esset nosceretur. Tum alter, cui probe notus erat: “Satius est” inquit “duo milia expendas, ut des operam ne antes, Poeta noster, cum exul Senis esset, et aliquando in ecclesia Minorum cubito super altare posito cogitabundus aliquid secretius scrutaretur animo, accessit ad eum quidam, nescio quid molestius petens.
Abbreviated transcription (Latin):
cior: ut eum in responso caperet: quid inqͥt
ageres si tu quoq cum hunismodi muliere
secreto loco esses: At ille quid me deceret
ait scio: quid facturus uero essem nestiõ
Noc responso irã principis flexit cũ se
quaq hominem esse et labi posse fateretur
doctus ac ꝑhumanus habebat famulum
quendam insulsum obliniosũ ⁊ ingenio
tardo quem ille magis humanitis quĩ ueili¬
tatis causa. don nutriebat Hunc aliqũ
cum certis mandatis misit ad amicũ siuũ
Degum nomine qui habitabat mxta trini¬
tatis poritem ad quen cũ accessisset: roga¬
tus quid nam a patrono afferret noui.
Ille oblitus patroni uerborũ ueluti stupidꝰ
et cogitabundus quid diceret hȩsitat con¬
specta honuras queni ꝓpe nouerat tacitur¬
nitate/ statim stio inquit quid uelis. et
ostenso ꝑgrandi lapideo mortareo / cape hoc
ait ⁊ ad patronũ tuũ Cuam id postulatꝰ ꝙͣ¬

Expanded text:
tior, ut eum in responso caperet: “Quid” inquit tior, ut eum in responso caperet: “Quid” inquit “ageres, si tu quoque cum eiusmodi muliere in lecto esses?”. At ille: “Quid me deceret” ait “scio, quid vero facturus essem, nescio”. Hoc responso iram principia flexit, cum se quoque hominem esse et labi posse fateretur.doctus et perhumanus, habebat famulum quemdam insulsum, obliviosum, et ingenio tardo, quem ille magis humanitatis quam utilitatis causa domi nutriebat. Hunc aliquando cum certis mandatis misit ad amicum suum, Degum nomine, qui habitabat prope Trinitatis pontem; ad quem cum accessisset, rogatus quidnam a patrono afferret novi, ille oblitus patroni verborum, veluti stupidus ac cogitabundus, quid diceret haesitabat. Conspecta hominis, quem probe noverat, taciturnitate, statim: “Scio” inquit “quid velis” et ostenso pergrandi lapideo mortario: “Cape hoc” ait “et ad patronum tuum, nam id postulat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
et causa siti e de bonomiensi adoles-¬
Dolestentula bononienfis noiter¬
impta querebatur apud honestis
egre ferre/ ea dum matrimonio uteretꝰ
inmobilem in modũ trñci ꝑmanere Cur
non inquit illa iuro obsequeris in lecto et
uoluptati pares: Tum illa nescio dũa quo¬
modo id fiat ait nũꝙͣ euĩ aliquis me docuĩt.
quomodo ad agendũ ess nam id scirem non
paterer me uerberib a uiro cedi Rusit mu¬
lier simplicitatem puellȩ: quȩ eciam quȩ
natura pͥcipiuntur fenuius: ignoraret hec
uxori postra ꝑ iocum recitauit De respon¬
Ernabos princeps mediolari fuit¬
ad modũ. mulierosus iscimi aliqũ
solus in orto se motis arbitris cũ
muliere quam amabat: lasciniis iocaretur
suꝑueuit de inprouiso religiosus quidam.
confessor eius cui semꝑ propter sapiẽciam
s⁊ auctoritatem ad principes patebant fores
erubuit simul et indignatus est princeps
inspirato confessoris aduentu paulop cõmo¬

Expanded text:
et causa sitis. 117. De Bononiensi adoleset causa sitis. 117. De Bononiensi adolesdolescentula Bononiensis noviternupta querebatur apud honestissaegre ferre eam, dum matrimonio uteretur, immobilem in modum trunci permanere. “Cur non” inquit illa “viro obsequeris in lecto et voluntati pares?” Tum illa: “Nescio, domina, quomodo id fiat” ait. “Numquam enim aliquis me docuit quomodo id agendum esset: nam si id scirem, non paterer me verberibus a viro caedi”. Simplicitas mira puellae, quae, etiam quae natura percipiuntur a feminis, ignoraret. Hoc uxori postea per iocum recitavi. 118. Responre facta Bernabos, princeps Mediolani, fuitadmodum mulierosus. Is cum aliquando solus in horto, semotis arbitris, cum muliere quam amabat lascivus iocaretur, supervenit de improviso religiosus quidam, confessor eius, cui propter sapientiam et autoritatem semper ad principem patebant fores. Erubuit simul et indignatus est princeps de insperato confessoris adventu, pauloque commo
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ capere decreuit: et frustro succidis
supra priuias imposito pe propere co¬
medit nichil pre festinacõe. potans cũ
fitiret nimiũ ob carnos salatas sumpto
urceolo scalas cepit descendere. ut uinũ
ex cellario hauziret suꝑueniens de inpro¬
uiso uicina petendi ignis gracia cum sub¬
ito scalas ascendisset: statim mulier ab¬
iecto urceolo sitibunda. ueluti tũt repente
uir exalasset anmam/ exclamare cepit.
⁊ maritum eius multis uerbis. plang̾e.
suꝑuenire ad ululatũ ploratũq uicima
onẽs iuri ac uuilieres ob mortem tam
repentinã Iacebat .ii. uir atq ita spiei¬
tum cõtinebat clausis oculis ut omnino
exspirasse uideretur. Iandem cum uisum
ei esset satis ludorũ dedisse: uociferante
muliere ac dicente sepius mi uir quomͦ
nunc faciam misera. Ille aꝑtis oculis
mnale iuquit uxor mea uisi enestigio po¬
tum uadas. Ex lacrinus ad risimi omẽs
conuersi sunt audita presertini fabula

Expanded text:
cibum capere decrevit, et frusto succidiae cibum capere decrevit, et frusto succidiae super prunas imposito perpropere comedit, nihil prae festinatione potans. Cum sitiret nimium propter carnes salitas, sumpto urceolo, scalas coepit descendere ut vinum ex cellario hauriret. Superveniens ex improviso vicina ignis petendi gratia, cum subito scalas ascendisset, statim mulier abiecto urceolo sitibunda, veluti tunc repente vir exhalasset animam, exclamare coepit et mortem eius multis verbis plangere. Supervenere ad ululatum ploratumque vicinia omnis, viri ac mulieres, ob mortem tam repentinam. Iacebat enim vir, atque ita spiritum continebat clausis oculis, ut omnino expirasse videretur. Tandem cum visum ei esset satis ludorum dedisse, vociferante muliere ac dicente saepius: “Mi vir, quomodo nunc faciam?”, ille, apertis oculis: “Male” inquit “uxor mea, nisi e vestigio potum vadas”. Ex lacrimis ad risum omnes conversi sunt, audita praesertim fabula
Abbreviated transcription (Latin):
sua confitentem. cum mulier/ interloꝙ̃.¬
dum hereret ⁊ faciem suam ut secrecius¬
loqueretur propius admoneret. auhelitꝰ
autem iuuenilis nirũ cũ calefecisset cepit
tandem qui iacebat adeo surgere: ut pau¬
lo hominem torqueret Cum ille molestia
carnis oscitans ⁊ se torquens cupiret mu-¬
lierem. abire Illam uero penitenciam¬
sibi ĩiuĩgi peteret: penitenciã inquit ille
iudidisti tu michi. De mro qui uyori
A monte narchio opido nobis
propinquo / ortolauus michi notꝰ
cum semel uxore iuuene que pã¬
nõs locum ierat absente. exorto donũ.
reuertisset: cupiens quid mulier dictura
et quẽadmodũ se habitura esset: audire.
se in aula ad terram mortuo similis re¬
supinus prostrauit. Uxor cum douium
onerata lintheis uenisset: iuento mor¬
tuo pro ut credebat marito dubitans he¬
rebat aĩo ne statim iuri mortem lamen¬
taretur: an prius ieiuna cum meridiẽ
usq ꝑmanserat cõmederet. fame urgẽte

Expanded text:
sua confitentem. Cum mulier inter loquesua confitentem. Cum mulier inter loquendum viro haereret, et faciem suam, ut secretiusloqueretur, propius admoveret, anhelitus autem iuvenilis virum concalefecisset, coepit tandem qui iacebat caput erigere, adeo ut paulo hominem torqueret. Cum ille molestia carnis oscitans et se contorquens cuperet mulierem abire, illa vero sibi poenitentiam iniungi peteret: “Poenitentiam” inquit ille “indidisti tu mihi”. 116. De viro qui In Montevarchio oppido nobis propinquo hortulanus mihi notus cum semel, uxore iuvene, quae pannos lotum ierat, absente, ex horto domum revertisset, cupiens quid mulier, se mortuo, dictura et quemadmodum se habitura esset audire, se in aula ad terram mortuo similis resupinus prostravit. Uxor, cum domum onerata linteis venisset, invento mortuo, prout credebat, marito, dubitans haerebat animo statimne viri mortem lamentaretur, an prius ieiuna enim meridiem usque permanserat comederet. Fame urgente,
Abbreviated transcription (Latin):
quid petas inquit/. maiorest hec res
quiͣ unres tue ferre posfint homo eĩz
iustius litterarũ ⁊ a prime indoctus sti
indoctis et insciis bñficia conferũtur
Risimus facete honiius dictũ: qui qͣd
uerone stulte fiebat: et alibi fieri debere
arbitrabatur/ De meretrice que super
Agistratus est/ fflorencie quem offi-¬
ciales honestatis uocant. horum
prȩcipua cura est iure meritricib
dicendo curandoq ut in ciuitate absq
molestia esse possint Accessit ad eos me
retrix questa inuriã dãmĩq a tonsere
illatum. qui cũ in balneũ accersitus ab
ea ut partes inferiores raderet: rasorio
ita ꝑtem cũni incidit: ut plurib dieb
homines admittere nequinisset ex quo
damni infecti illum accusat amissi lucri
lucri restitucionem petens: queritus
que sit futura sentencia de religioso
A dierat religiosus ex iĩs qui ui¬
uere in obseruancia dicuntur: ui¬
duam formosam fflorencie peccata

Expanded text:
quid petis” inquit “Maior est haec res quid petis” inquit “Maior est haec res quam vires tuae ferre possint: homo enim es inscius litterarum, et apprime indoctus”. indoctis et insciis beneficia conferuntur”“. Risimus facete hominis dictum, qui, quod Veronae stulte fiebat, et alibi fieri debere arbitrabatur. 114. De meretrice conquerente de gistratus est Florentiae, quem Officiales honestatis vocant: horum praecipua cura est in iure meretricibus dicendo curandoque ut in omni civitate absque molestia esse possint. Accessit ad eos semel meretrix, questa iniuriam damnumque a tonsore illatum, qui in balneum accersitus ab ea ut partes inferiores raderet, rasorio ita cunni partem incidit, ut pluribus diebus homines admittere nequivisset, ex quo damni infecti illum accusabat, amissi lucri restitutionem petens. Quaeritur quae sit futura sententia. 115. De religioso Audiebat religiosus ex his qui vivere in Observantia dicuntur viduam formosam Florentiae peccata
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiã principatum tenent: uam.
post habitis habitis doctis ac prudentibus
uiris indocti et millius preciiͣ homines
extolluntur/ lum antonius luscus non
est inquit magis pontificũ qmͣ ceteroꝵ
principũ culpa. apud quos fatuos et ri¬
diculos homines in deliciis haberi: doc¬
trina uerc excellentes. reiiͣci uidemus Erat
olim ait apudo priscum illũ canem prin¬
cipi ueronensem. ꝑ iocundũ homo noĩe
nobilis/ rudis atq indoctus s faceciarũ
gracia acceptissimꝰ cum ⁊ ob eam rem
ab eoerat enĩ clericus/ plurib ecclesiis
donatus hic cum oratores uiri excellen¬
terentur: se ni eoꝵ societate cõtulit Ex¬
positis mandatis. oratores cum reuerti
uellent nobilisq ut erat homo confa¬
bulator risum archiẽpo monisset: potes¬
tatem fecit: sed quid  se uellet petere. Ar¬
chipresbiteratũ quenidam magne digra¬
tatis sibi dari nobilis postulauit᷑ lum
ridens archiepũs hõis stulticiam inde

Expanded text:
Ecclesia principatum tenent; nam, Ecclesia principatum tenent; nam, posthabitis doctis ac prudentibus viris, indocti et nullius pretii homines extolluntur. Tum Antonius Luscus “Non est” inquit “magis pontificum quam caeterorum principum culpa, apud quos fatuos et ridiculos homines in deliciis haberi, doctrina vero excellentes reiici videmus. Erat olim” ait “apud priscum illum Canem principem Veronensem periocundus homo, nomine Nobilis, rudis atque indoctus, sed facetiarum gratia acceptissimus Cani, et ob eam rem ab eo erat enim clericus pluribus ecclesiis donatus. Hic, cum oratores, viri excellenterentur, se in eorum societatem contulit. Expositis mandatis, oratores cum reverti vellent, Nobilisque, ut erat homo confabulator, risum archiepiscopo movisset, potestatem fecit si quid ab se vellet peteret. Archipresbyteratum quemdam magnae dignitatis sibi dari Nobilis postulavit. Tum ridens archiepiscopus hominis stultitiam: “Vide
Abbreviated transcription (Latin):
uuptam notario admodum iuueni: que
non nultũ ad uirũ uenit: graui morbo
egrotare cepit: adeo ut ouiues moriturã
existimarent. nam et media saitatem de¬
sperauerant et mulier adolestentula amissa
loquela. clansis oculis intercluso spiritu.
mortua uidebatur/. dolebat uir tam cito¬
sibi eripi uxorem quam raro cognouerat
et eam Cut equũ erat/ sinume amabat
decreuit ergo cum uyore anteꝙͣ expiraret
coire. semotis oumib/ cum uescio quid se
adurũ secreto dixisset: uxorem cognouit
illa euestigio tamqmͣ uir nouam uitam ni
corpus eius indidisset: cepit spiritum du-¬
cere. atq oculis subaꝑtis post paululum
loqui: ac subimssa uoce iurũ appellare
qui letus rogasset: nũquid uellet potum
petiuit quo ac deinceps cibo dato conua¬
lunit cuius causam prestiterat matrimo¬
miuirusus Sxemplo igitur arguitur
mor bi s uulierũ eam rem plurimum
ab archiẽp̃o mediolanensi fieri postulabat
Uerebamur aliquando de condicõne
tempoꝵ ne dicam honinũ qui in

Expanded text:
uptam notario admodum iuveni, quae non multo postquam ad virum ierat gravi morbo aegrotare coepit, adeo ut omnes morituram existimarent: nam et medici sanitatem desperaverant, et mulier adolescentula amissa loquela, clausis oculis, intercluso spiritu, mortua videbatur. Dolebat vir tam cito eripi uxorem sibi, quam raro cognoverat et eam, ut aequum erat, summe amabat. Decrevit ergo cum uxore, antequam ea expiraret, coire. Semotis omnibus cum nescio quid se acturum secreto dixisset, uxorem cognovit. Illa e vestigio, tanquam vir novam vitam in corpus eius indidisset, coepit spiritum ducere atque oculis subapertis post paululum loqui, et submissa voce virum appellare. Qui cum laetus rogasset numquid vellet, potum petivit, quo atque deinceps cibo dato convaluit. Cuius causam praestiterat matrimonii usus. Exemplo igitur arguitur morbis mulierum eam rem plurimum ab archiepiscopo Mediolanensi postulavit Querebatur aliquando de conditione temporum, ne dicam hominum qui in
Abbreviated transcription (Latin):
cecias et ioca ꝓmptus semel iuitatꝰ¬
rome ad potum mane etenĩ estas erat
a Bartholomieo de bardis. cum plures uua
cõueuissemus tum potandi tũ ornandi ho¬
minis causa. atii esset unicuiq ut moris
est in potu ꝑticula pauis oblata: sumptũ
panem cum alii comederent: solus ꝑteni
suam sernabat in manu Rogatus. cur et
ipse non ederet: ridens Bartholomeo inq̃t
hic panis tuus ultra ouines quos uiderĩ
reuersus est ac modestus. nam cũ sepius
ad os admouerim : nullo tamen pacto po¬
tens sum uelit uinũ prȩire. Risimus om¬
nes facete dictũ eius qui existimabat aibũ
tem magni precii fecisset mimqmͣ
se matrimonio uisum quin ampliꝯ
aureo nũmo computari posset Ciu uxor
hoc quideui inquit tua accidit culpa cir
enin non tociens concubitu uteris: ut
mĩmulo ereo constet

Expanded text:
cetias et iocos promptus, semel Romae invitatcetias et iocos promptus, semel Romae invitatus ad potum mane enim et aestas erat a Bartholomaeo de Bardis; cum plures una convenissemus, tum potandi, tum vexandi hominis causa, atque esset unicuique, ut moris est, ante potum particula pants oblata, sumptum panem cum alli comederent, solus partem suam servabat in manu. Rogatus cur et ipse non ederet, ridens: “Bartholomaee”, inquit “hic tuus panis, ultra omnes quos viderim, reverens est ac modestus: nam, cum saepius hunc ad os admoverim, nullo tamen pacto potis sum ut velit vinum praeire”. Risimus omnes facete dictum eius, qui existimabat cibum tem magni pretii fecisset, nunquam se matrimonio usum, quin amplius aureo nummo computari posset. Cui uxor: “Hoc quidem” inquit “tua accidit culpa: cur enim non totiens concubitu uteris, ut nummulo aereo constet
Abbreviated transcription (Latin):
mos est loquendii respondent comiter
ab eo accepti dimissiq. cum iam uercellaᷤ
deuenissent recensentes que hactenus
egissent uenit in mentem uerborũ: quib
ad barnabonem usu erant. et cum uiuis
male ab eis dictum diceret si nobis plac
naui eciam si displiceret: tamen ⁊ bono.¬
meusium ⁊ cines ⁊ eratores essent: omes
sentenciam suam approbanerũt id ꝑperã
prolatum ueq ex eoꝵr dignitate assenerã¬
tes Cõmnui ergo cõ silio ad retractanda
ea uerba mediolanũ ⁊euersi principem adie¬
runt lum senior qui et doctior iidebatur
princeps inquit cum uercillis essemus uenit
in mentem dixisse nos tibi/ nos bonomen/¬
ses oratores et ciues esse si tibi placeret: ni¬
sulse aut iniscite dictum nam placeat an
displiceat sumus bononienses et ciuies et/
oratores Rasit princeps ad cetera senerus, ho-¬
minu stultraam curam: sibi placere asserẽs
quod hii essent quos credebant De faceto
Ohanues petrus cuus seuensis ad fa¬

Expanded text:
mos est loquendi, responderunt. Comiter mos est loquendi, responderunt. Comiter ab eo accepti dimissique, cum iam Vercellas devenissent, recensentes quae hactenus egissent, venit in mentem verborum, quibus ad Bernabovem usi erant; et cum unus male ab eis dictum diceret, “si vobis placet”, nam etiamsi displiceret, tamen Florentini, et cive et oratores essent, omnes sententiam eius approbarunt, id perperam prolatum neque ex eorum dignitate asseverantes. Communi igitur consilio ad retractanda ea verba Mediolanum reversi principem adierunt. Tum senior qui et doctior videbatur: “Princeps” inquit “cum Vercellis essemus, venit in mentem dixisse nos tibi, nos Florentinos oratores et cives esse, si tibi placeret: insulse ac inscite dictum. Nam placeat, an displaceat, sumus Florentini, et cives, et oratores”. Risit princeps, ad caetera severus, hominum stultam curam, sibi placere asserens quod hi essent quos credebat. 127. Facetannes Petrus, civis Senensis, ad fa
Abbreviated transcription (Latin):
se uocari iussit admonitos aritea ut paucis
loquerentur. Uuus doctor qui oracionem
longam ni uia quam habitueus erat ad
pontificem: menti cõmendauerat : nulla
rõe morbi habita. aut quod ni lecto iace.¬
ret multis uerbis usus est: ita ut ponti¬
fex sȩpius molestiam audiendi prȩ se
ferret/ Cum tandem iudoctus ille ꝑorasset.
que sunt pro sua huãitate pontifex nũꝙͥ
aliud uellẽt tamen alter ex oratoribus
qui ⁊ dicentis stulticiam ⁊ pontificis mo¬
lestiam: ꝑcepisset pater sancte inquit
sanctissime habenius hoc nni mandatis
nostris ut nisi nobis euenegis enestigio
pro hiis quȩ petgnus facerit is satis:
socm s meus ħ antequã hinc recedanius
Quo facete dicto cum arrifisset ponti¬
fex: oratores euestigio expediri iussit
in galliam missi cum mediolanũ
ꝑuenissent Barnabonem principẽ
honoris gracia iusitauerũt Rogati ab
eo/ primo congressu an essent bonomen-¬
sium ⁊ ciues et legati: si uobis pl. qui

Expanded text:
se vocari iussit, admonitos antea ut paucis se vocari iussit, admonitos antea ut paucis loquerentur. Unus doctor, qui orationem longam in via, quam habiturus esset ad Pontificem, menti commendarat, nulla ratione habita morbi, aut quod in lecto iaceret, multis verbis usus est ita ut Pontifex saepe molestiam audiendi prae se ferret. Cum tandem indoctus ille perorasset, quaesivit pro sua humanitate Pontifex numquid aliud vellent. Tum alter ex oratoribus, qui et dicentis stultitiam et Pontificis molestiam percepisset: “Pater” inquit “Sanctissime, habemus hoc in mandatis nostris, ut nisi nobis e vestigio, pro his quae petimus, feceritis satis, socius hic meus, antequam hinc recedamus, Quo facete dicto cum arrisisset Pontifex, oratores e vestigio expediri iussit.ini oratores in Galliam missi, cum Mediolanum pervenissent, Bernabovem principem honoris gratia visitarunt. Rogati ab eo primo congressu quinam essent: “Florentinorum et cives et legati, si vobis placet” qui
Abbreviated transcription (Latin):
Uo tempore florentimi cum pontifi¬
ce gregorio bellum gerebant orato¬
res ꝑusmorum qui a pontifice de¬
ferebant. florenciam pro subsidio uene¬
uunt Norum unus doctor cum longaui
oracionem exorsus primis uerbis tamꝙ
ꝓhemii loco date nobis de oleo uestio dixiss¬
alter festimis homo/ cui ambages uerboꝵ
odio erant : quid est hoc oleo inquit: oleũ
tu postulas cũ milite egeamus an oblitꝰ
es nos arma non oleum postulaturos
uenisse Cum ille hec uerba satre scripture
responderet. bella res est inquit alter
etam scripturam in nostrum auxiliũ pro¬
fers Risorunt omnes honuius festinita¬
suꝑsticionem cum ad calicem uemendum
esset euismodi dictis lusit De oratoribus
ꝑusius ad pontificem urbanũ missis
Durbanũ quoq quintũ pontificeui
amnionem ꝑusini oratores numero
tres cum accessissent. pontifex au-¬
etem graui morbo teneretur tum homi¬
nes ne diuucius suspensos reteneret: ad

Expanded text:
Quo tempore Florentini cum PontifiQuo tempore Florentini cum Pontifice Gregorio bellum gerebant, oratores Perusinorum, qui a Pontifice desciverant, Florentiam pro subsidio venerunt. Horum unus doctor, cum longam orationem exorsus, primis verbis, tanquam proemii loco: “Date nobis de oleo vestro” dixissealter, festivus homo, cui ambages verborum odio erant: “Quid hoc est oleum?” inquit. “Oleum tu postulas, cum milite egeamus? An oblitus es nos arma, non oleum postulaturos venisse?”. Cum ille verba haec Sacrae Scripturae esse responderet: “Bella res est!” inquit alter cram Scripturam in nostrum auxilium profers?”. Riserunt omnes hominis festivita superstitionem, cum ad calcem veniendum esset, eiusmodi dictis lusit. 125. De oratoribus Perusinis ad Pontificem Urbanum Ad Urbanum quoque quintum Pontificem vinionensem Perusini oratores numero tres cum accessissent, Pontifex autem gravi morbo teneretur: tamen homines ne diutius suspensos teneret ad
Abbreviated transcription (Latin):
Lorentinus ciuis ꝑegre profectus
cum post aunũ qua die rediit uxorẽ
parturientẽ deprehendisset: egre hoc
ferebat suspicans uxoris peccatũ consilũ
tamen causa cum penderet animo quesiuit
a uicina matrona nobili et ꝑacuta au filiꝰ
duodecim mensiũ sibi nasti posset. At illa stul¬
ticia honnius conspecta uirũ consolata.
certe iuquit. nam si tua uxor qua die con¬
cepit asmũ uidisset. more asiue annum
integrũ partum gestabit. acquiestens ur̃o
matrone uerbis et ei gracias agens ꝙ se
suspicacione haut ꝑua. uxorem magno
standalo liberasset. natum puerũ sumi
ret postremo inter/ cetera fratres inquit
magno quidem errore. liberari a nobis cu¬
pio hac quadragesiia cũ audirem confes.¬
siones. uxorũ urãrũ. nullami reꝑi que
non profiterentur, se uiro fidem ĩmiola¬
tam seruasse uos autẽ oumes ferme falsi
estis aliorꝰ uxores cognouisse. Ne ergo
hac dubitacione diucius uerser: stire.
a uobis cupio: quȩ aut ubi sunt iste muli¬

Expanded text:
lorentinus civis peregre profectus cum post annum, qua die domum rediit, uxorem parturientem deprehendisset, aegre hoc ferebat, suspicans uxoris peccatum. Consilii tamen causa, cum penderet animo, quaesivit a vicina matrona nobili et peracuta an filius sibi duodecim mensium nasci posset. At illa, stultitia hominis conspecta, virum consolata: “Certe” inquit “nam, si tua uxor, qua die concepit, asinum forte vidisset, more asinae annum integrum partum gestabit”. Acquiescens vir matronae verbis, et Deo gratias agens quod se suspicione haud parva, uxorem magno scandalo liberasset, natum puerum suum ret, postremo inter caetera: “Fratres” inquit “magno quidem errore liberari a vobis cupio. Hac quadragesima, cum audirem confessiones uxorum vestrarum, nullam repperi quae non profiteretur se fidem viro inviolatam servasse: vos autem ferme omnes fassi estis aliorum uxores cognovisse. Ne ergo hac in dubitatione diutius verser, scire a vobis cupio, quae aut ubinam sint istae muli
Abbreviated transcription (Latin):
Eambulat ꝑusinus quidam qui ui¬
cinũ cogitabundũ ac mestũ habebat.
quem cum abiusus interrogasset: quid tor¬
queretur/. atq ille respondisset se pecumã¬
M
debere quam nequiret exsoluere uath in¬
quit stulte relinquȩ istas cogitationes cre

Expanded text:
eambulabat Perusinus quidam per vicum cogitabundus ac maestus, quem cum obvius interrogasset quid eum torqueret, atque ille respondisset se pecuniam debere quam nequiret exsolvere: “Vah” inquit “stulte, relinque has cogitationes cre
Abbreviated transcription (Latin):
terun nerba quedam ex sacris i litteris
bouam ualitudinẽ precancia accessit ad
hungariam olum sacerdos quidam floren¬
tinus philippus qui hispanus cognoniura¬
batur hic cum astante sigisinudo rege.¬
missam dixisset accesserunt plures ad eũ
lippientes: ut aqua de more oculos asꝑ¬
gerentur At ille existimanis id mimo po¬
tu ⁊ crapula contigisse: assumpto calice
ita enim iuderat fieri. astantes resparsit
diceus lingua ytalica / beueti meno che.
imꝑator. risum continere non poterat
ba sacerdotis referens lippientes adira.¬
cundiam cȩteros uero ad risũ cõmouit
De rñsionẽ rustici ad patrouũ fiuidi
Usticus quidam e nostris ignoranti
patrono fundi quo temꝑe plurib
laborib multiplicarentur/ ⁊ mense maio
respondit sciscitanti causam id enĩ mirũ
uidebatur: quoniam id tempus quedã¬
uocacio est ab opere rusticano esse uidetͦ
quoniam inquit tunc temporis ⁊ nostras
et uestras uxores. fubigere licet de quodã¬

Expanded text:
cerdos verba quaedam ex Sacris Litteris cerdos verba quaedam ex Sacris Litteris bonam valetudinem precantia. Accessit ad Hungariam olim sacerdos quidam Florentinus cum Philippo, qui Hispanus cognominabatur. Hic cum astante Sigismundo regeMissam dixisset, accesserunt plures ad eum lippientes, ut aqua de more oculos conspergerentur. At ille existimans id nimio potu et crapula contigisse assumpto calice ita enim fieri viderat astantes respersit, dicens lingua Itala: “Beete meno, che imperator risum continere non potuit. ba sacerdotis referens, lippientes ad iracundiam, caeteros omnes ad risum commovit. 146. Responsio rustici ad patronum sui fundi usticus quidam e nostris roganti patrono fundi quo maxime tempore pluribus laboribus implicarentur “Maio” respondit. Sciscitanti causam, id enim mirum videbatur, cum id temporis quaedam ab opere rustico vacatio esse videatur: “Quoniam” inquit “et nostras, et vestras, nos uxores subigere oporte
Abbreviated transcription (Latin):
uerant accersito pictore ut ymagiñẽ
sancti ffrancisti pingeret s in formam.
picture dissidebant. Cum scismaticum al¬
ter ad populum predicantem / alter alio
pingendum censeret/ In ea disceptacione
eu inuuersũ diem consumpsissent: nulla
certa sentencia pictorem dubiũ quidnã
ageret relinquentes doruitũ ire. pictor
inspecta fratrum infulsitate cum se delu:¬
sum putaret: figuram eam depuixit fis¬
tula sonantem: alii laqueo suspensam
dicunt: statim q abiit figura inspecta¬
cũ fratres pictorem ut male multaretur
quesissent illeͥ nero pedibus sibi consulu¬
isset̃ ex istunantes sũme religioni contuẽ¬
liam illatam pictorem ad penã querebãt
De sacerdote florentino qui ad¬
hungariam merat
Et regno hungarie mos. ut post mis¬
sam celebratam omnes qui assunt
occulis lippientib accedentes ꝓpius
altare a sacerdote aqua in calicem in fusa
oculos asꝑgautur dicit autem sacerdos in¬

Expanded text:
erant, accersito pictore, ut imaginem erant, accersito pictore, ut imaginem eati Francisci pingeret; sed in forma picturae dissidebant, cum alter stigmaticum, alter ad populum praedicantem, alius alio modo pingendum censeret. In ea disceptatione cum universum diem consumpsissent, nulla certa sententia, pictorem dubium quidnam ageret relinquentes, dormitum iere. Pictor, inspecta Fratrum insulsitate, cum se delusum putaret figuram eam pinxit fistula sonantem alii laqueo suspenso dicunt, statimque abiit. Figura inspecta, Fratres, cum pictorem ut male mulctaretur quaesissent, ille vero pedibus sibi consuluisset, existimantes summam religioni, contumeliam illatam, pictorem ad poenam quaerebant. 145. De sacerdote Florentino qui Hungariam iverat Est in Regno Hungariae moris ut post Missam celebratam omnes qui adsunt oculis lippientibus accedentes propius altare a sacerdote aqua in calicem effusa oculos conspergantur. Dicit autem interim sa
Abbreviated transcription (Latin):
sus: recte factum ẽẽ dicens ut qui tanta
uoluptate reliquorũ maculas audiebat.
subigeret: ac superueniens pater
filiũ in stupro uyoris deprehendisset
rei nouitatem in dignitateq ꝑmotus cla¬
mando obiurgare acriter filiũ cepit Ille
terginersando peccatum excusabat/ Cim
diuiciis elaçiorib uerbis ambo concertassẽt
clamore excitus suꝑueuit uicimus quidã
ad uirgia componenda. Ignarus rei cũ
speteret contencionis causam illis ob do-¬
mesticam turpitudinem silentib instabat
uicinus. uehemencius ut causam dicerẽt
landem cum pater in filiũ cuilpam reiice¬
ret: tum filius prior hic pater meus ad¬
modũ indistretus inquit nilies matrem
meam futuit me eciam tacente: mĩc qr
semel. uxorem suam cognoui: ut/ rudis
atq infilsus cȩlum clamorib ueluti iusa¬
nus replet Risit ille facetũ filii responsũ
et patrem quoad potuit solatus est
Ratres quidam ordiuis minorũ decre¬

Expanded text:
sus, recte factum esse dicens ut, qui tanta sus, recte factum esse dicens ut, qui tanta voluptate reliquorum maculas audiebat, m cum novercam subigeret ac superveniens pater filium in stupro uxoris deprehendisset, rei novitate indignitateque permotus, clamando obiurgare acriter filium coepit: ille tergiversando peccatum excusabat. Cum diutius elatioribus verbis ambo concertarent, clamore excitus supervenit vicinus quidam ad iurgia componenda ignarus rei. Cum peteret contentionis causam, illis ob domesticam turpitudinem silentibus, instabat vicinus vehementius ut causam nosceret. Tandem, cum pater in filium culpam reiiceret, tum filius prior: “Hic pater meus admodum indiscretus” inquit “milies matrem meam futuit, me etiam tacente: nunc, quia semel uxorem suam cognovi, ut rudis atque inconsultus, coelum clamoribus, veluti insanus, replet”. Risit ille facetum filii responsum et patrem, quoad potuit, solatus, dienda Fratres quidam ordinis Minorum decre