comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
redilucide Id est omne uerbu ambiguũ eẽdicunt.
Quomꝰigit᷑ ambigua ambiguis explicabunt Nam
hoc est in tenebras extinctulum inferre facqͣ equidem
s etiã uere uidearis dicere quidenĩ aliud illolo cofe¬
cit hortensiur nisi a cumine ingenii. &lepore sermo¬
nis quasi mera co & suaiu poculo imperitis adiginẽ ob¬
fudit : quod enĩ dictũ ẽ¬
iunctis q ambigua ñ er Vt enĩ sidicere omis milesbi¬
pes ẽ ñ exeo sequeretur ut cohors exmilitib: utique
bipedib: ista constarent Itccudico ambiguũ esse
omne uerbũ ñ dico sententiã nondisputactionẽ quãuis
uerbis istactexantur. omneigit᷑ ambiguũ uerbũ non
ambiguadis putatione explicabit᷑. Nunc ambiguita¬
tũ genera uideamꝰ q̃ prima duos : unũ in his etiã qdicu¬
tur alterũ qđ in his solis q̃scribunt᷑ dubitatione facit
Nã & siquis audierit acies & siquis legerit. potest
incertũ habere nis i ꝑsententiã darescat utrũ a cies
militu aut ferri a noculorũ dictaułscriptusit At

Expanded text:
re dilucide. Idem omne verbum ambiguum esse dicunt. Quomodo igitur ambigua ambiguis explicabunt? Nam hoc est in tenebras extinctum lumen inferre." Facete faciltis etiam vere videaris dicere." Quid enim aliud illo loco fecit Hortensius nisi acumine igenii et lepore sermonis quasi meraco et suavi poculo inperitis caliginem obfudit? Quod enim dictum erunt explicabit. Ut enim, si dicerem 'omnis miles bipes est', non ex eo sequeretur, ut cohors ex militibus utique bipedibus ista constaret, ita, cum dico ambiguum esse omne verbum, non dico sententiam, non disputationem, quamvis verbis ista texantur. Omne igitur ambiguum verbum non ambigua disputatione explicabitur. Nunc ambiguitatum genera videamus; quae prima duo sunt, unum in his etiam quae dicuntur, alterum quod in his solis quae scribuntur dubitationem facit. Nam et si quis audierit 'acies' et si quis legerit, potest incertum habere, nisi per sententiam clarescat, utrum acies militum an ferri an oculorum dicta vel scripta sit. At
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ taliar̃ fac uerbi causa quẽ ꝗ dixis sepluit.¬
& hec diuerse utiq definienda s. Itẽ scribere qui
dicit incertũ ẽ utrũ infinita actiui an inperati¬
uũ passiui ꝓnuntia uerit. homo quãiuis unũ nom̃
quoq diuersaẽ. Doctius aliudẽ cũ dicim doctius
mancipiũ. aliud cũ dicm doctius illo istedisputauit.
declinationeigit᷑ ambiguitas orta ẽ. Nã declinatio¬
nẽ nc̃ apello quicquid sinie ꝑ uoces siue ꝑsigmficatio¬
nes flectendo uerba contingit. hic doctꝰ enĩ & odocte
c̃cidere acꝑsequi pene infinitũ ẽ. Itaq: locũ ipsum
acten notasse suffecerit ingenio p̃sertituo . Vide nẽ
ea q̃ diuers a origine ueniunt. nã & ipsa diuidunt᷑
adhuc induas primas formas. quarũ prima ẽ q̃ con¬
tingit diuersitate linguarũ . ut cũ dicim tu. hȩc
unauox aliud apud grȩcos aliudapudnos signifi

Expanded text:
dicimus, talia sunt. Fac verbi causa quedicimus, talia sunt. Fac verbi causa queet haec diverse utique definienda sunt. Item 'scribere' qui dicit, incertum est utrum infinitivo activi an imperativo passivi pronuntiaverit. 'homo' quamvis unum nomen quoque diversa est. 'doctius' aliud est cum dicimus 'doctius mancipium', aliud cum dicimus 'doctius illo iste disputavit'. Declinatione igitur ambiguitas orta est. Nam declinationem nunc appello, quidquid sive per voces sive per significationes flectendo verba contingit. 'hic doctus' enim et 'o docteconcidere ac persequi paene infinitum est. Itaque locum ipsum hactenus notasse suffecerit, ingenio praesertim tuo. Vide nunc ea quae ex diversa origine veniunt. Nam et ipsa dividuntur adhuc in duas primas formas, quarum una est, quae contingit diversitate linguarum: Ut, cum dicimus tu, haec una vox aliud apud Graecos aliud apud nos signifi
Abbreviated transcription (Latin):
nus qd exoadẽ origine appello inq̃iterũ diuidatiu:
Nã diuidit᷑ induo quo unũ trans latione alterũde¬
clinatione contingit. Trans lationis uotu cu ulsimili¬
tudine unũ nom̃ fit multis reb: ut tullius & ille in qͦ
magna eloquentia fuit & statua en dicit uel extoto
cũpars cognominat᷑ ut cadauer ei tullius dici potẽ¬
uel ex parte totũ ut cũ tectu dicim totas domos aut
a generespecies uerba enĩ principalit̃ omĩa dicunt᷑
inscoliss̃ in om̃s tam̃ qui in litteris uiuunt nom̃ hoc
us urpatũẽ Aut ab efficiente effectũ ut cicero est
liber ciceronis aut ab effecto efficiens ut t̃ritor
quit̃ror ẽ facit. Aut a continente qđ continetur
ut domꝰ etiã qui indomos dicuntur. aut conuersa
rendo cognominet᷑. Ui des arbitror quã faciat in
uerbis ambigui tatẽ : Quȩ aut̃ adeandẽ originẽ
ꝑtinentia conditione declinationis ambigua esse

Expanded text:
nus, quod ex eadem origine appello, in quae iterum dividatur. nus, quod ex eadem origine appello, in quae iterum dividatur. Nam dividitur in duo, quorum unum translatione alterum declinatione contingit. Translationem voco cum vel similitudine unum nomen fit multis rebus ut 'Tullius' et ille in quo magna eloquentia fuit et statua eius dicitur—vel ex toto cum pars cognominatur ut cum cadaver eius 'Tullius' dici potest—vel ex parte totum ut cum 'tecta' dicimus totas domos—aut a genere species: 'verba' enim principaliter omnia dicuntur in schola sunt; omnes tamen qui in litteris vivunt, nomen hoc usurpant. Aut ab efficiente effectus, ut Cicero est liber Ciceronis: aut ab effectu efficiens, ut terror, quia terrorem fecit. Aut a continente quae continentur, ut domus etiam qui in domo sunt dicuntur: aut a conversa rendo cognominetur. Vides, ut arbitror, quid faciat in verbis ambiguitatem. Quae autem ad eamdem originem pertinentia conditione declinationis ambigua esse
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc enĩ enuntiatio qđ dicimꝰ cretic pͥma longa sylla¬
ba de induab: breuib: constat. Quod aut̃ significat
longas yllaba & breuis & longaẽ. Ita & hic secundũ
aliã notionẽ creticus nihilẽ aliuo quacretio. &dac¬
tilus nẽ secundũ aliã uero cretic nẽ creticus quio
dactilus ẽ. Secunduite genꝰ quodiã p̃t̃ disciplinas uer¬
borũ adloquendius ũ dictũ ẽ ꝑtinere. duas hubẽt
formas Nã equoca indes aut exeade origine aut
exdiuersa Exeadẽ origine apello quȩ quãuis uno
nomine a oñ subuna definition oteneant᷑ unc tam̃
quasi fontedemanant ut ẽ. illud qd tullius & homo
& statua & codex & cadauer intellegi potes nposs
qui demistac una definitione condudi sed tam̃ unum
habent fontẽ ipsũ scilic& uerũ homine cui &illasta¬
tua & illilibri & iliud cadauer ẽ ut cũdicim nepos
longa & diuersaorigine filiũ filii & luxorio sũsig¬
nificat. hȩc ergo distincta teneamꝰ & uide illud gȩ¬

Expanded text:
ec enim enuntiatio quod dicimus 'creticus' prima longa syllaba dein duabus brevibus constat, quod autem significat longa syllaba et brevis et longa est. Ita et hic secundum aliam notionem 'creticus' nihil est aliud quam creticus et dactylus non est, secundum aliam vero 'creticus' non est creticus quia dactylus est. Secundum item genus, quod iam praeter disciplinas verborum ad loquendi usum dictum est pertinere, duas habet formas. Nam aequivoca inde sunt aut ex eadem origine aut ex diversa. Ex eadem origine appello, quae quamvis uno nomine ac non sub una definitione teneantur, uno tamen quasi fonte demanant; ut est illud quod 'Tullius' et homo et statua et codex et cadaver intellegi potest. non possunt quidem ista una definscilicet verum hominem, cuius et illa statua et illi libri et illud cadaver est. Ut cum dicimus 'nepos', longe ex diversa origine filium filii et luxuriosum significat. Haec ergo distincta teneamus, et vide illud ge
Abbreviated transcription (Latin):
aut adiuuans cũ dicim etiã illa causa accesit quod
Immo habui causa ñ faciendi neadinimi cũ meũ
fem: aut ipsũ factũ causcc̃faciendidicemꝰ. aut ip¬
sã ꝑsonã talẽ fuisse sẽ ꝑmonstrabim : In ipsofacto
quẽ am modũ dicit᷑ causa consistere : ut dicamus
que arguam dicam illũs eꝑseditiosũ fuise
empꝰ ꝗt̃ modis consideatur publias .iii.
aut p̃teriti. aut p̃senti autfuturo
Ex his qđ cũq: suerit qͥb: modis inue¬
niemꝰ aunaturali ut die nocte. aut legitimo uel
statiuo ut feto nefasto aut accidenti ut fame
lue. aut cõmani ut messis uindemiȩ. at sin¬
gulari ut quando uirille uirilẽ togã accep̃.
aunaturalis ut inmari immonte
in cãpo. aupositiuus ut inciuitate.
Hositiuũ qt̃ modis consideram uiii. publico ut
Iteatro stacdio priuato ut domo uilla sacro ut
templo adito Religioso. ut mausoleo sepulcbro
infami ut lupanari. int̃uallo ut ꝓpe longe qua¬
liticte ut contra post ante quantitate ut angus¬

Expanded text:
aut adiuvans, cum dicimus: ‘etiam illa causa accessit’, quod ‘immo habui causam non faciendi, ne ad inimicum meum feremus? aut ipsum factum causam faciendi fui semper fuisse monstrabimus. In ipso facto quem ad modum causam consistere docebimus? ut dicamus quem arguamus, dicamus illum semper seditiosum fuisse. Tempus quot modis consideratur? publicis tribus, aut praeterito aut praesenti aut futuro. Ex his quodcumque fuerit, quibus modis invenimus? aut naturali, ut die nocte; aut legitimo vel stativo, ut festo nefasto; aut accidenti, ut fame lue; aut communi, ut messis vindemiae; aut singulari, ut quando ille togam virilem accepit, aut naturalis, ut in mari, in monte, in campo; aut positivus, ut in civitate.Positivum quot modis consideramus? octo: publico, ut theatro stadio; privato, ut domo villa; sacro, ut templo adyto; religioso, ut mausoleo sepulchro; infami, ut lupanari; intervallo, ut prope longe; qualitate, ut contra, post, ante; quantitate, ut angus
Abbreviated transcription (Latin):
Inrequid consideramꝰ thesi conside
conside¬
ratione sthematis multi formis est
in quaui debimꝰ quȩ sit & qualis Quȩ
quasi publicaẽ omniũ circũstantiarũ ut an illa
res fieri potuit . ab illo homine illa causa illo tẽpore
illo loco illomodo illa materia quã uis omnes cir¬
cũ stantiȩ hoc modo sibi sint inuicẽ iunctȩ
imisI causa qualiẽ : auinpulsiua ut ira
odiũ aurationatiua utlucrũ hereditas.
RΕΝΤΙΛΝ Qquidrationatiuã  THAIRACTNNAITAN

Expanded text:
In re quid consideramus? thema. Consideratio thematis multiformis est, in qua videbimus quae sit et qualis, quae quasi publica est omnium circumstantiarum: ut an illa res fieri potuerit ab illo homine, illa causa, illo tempore, illo loco, illo modo, illa materia, quamvis omnes circumstantiae hoc modo sibi sint invicem iunctae. Omnis causa qualis est? aut impulsiva, ut ira, odium; aut ratiocinativa, ut lucrum, hereditas. αἰτίαν. Quid ratiocinati
Abbreviated transcription (Latin):
magnuos ergastudia torpor inuasit : uides ne
remoti nebula obscuritatis illud qđ supͣ dictũẽ
quasi eminuisse multiuiũ : Nã hoc unu qł dictũ
ẽ magnꝰ : & nom̃ ẽ & peschorius ẽ & pompei: est
& uirgilius & neglegentiȩ torpor & siqua alia
adiale ticis dictũ ẽ ambiguũ eẽ omne uerbũ. Nec
moueat quod apudcice ronẽ caluniat᷑ hortensi

Expanded text:
pet "magnus vos erga studia torpor invasit?" Videsne pet "magnus vos erga studia torpor invasit?" Videsne remota nebula obscuritatis illud quod supra dictum est quasi eminuisse multivium? Nam hoc unum quod dictum est 'magnus' et nomen est et pes chorius est et Pompeius est et Vergilius et neglegentiae torpor et si qua alia a dialecticis dictum est, ambiguum esse omne verbum. Nec moveat quod apud Ciceronem calumniatur Hortensi
Abbreviated transcription (Latin):
cosoloco. Quiauẽ ñ solũ uocis & significationis uerbi
exꝑteserant t̃tu generis qđ omniũ teterrimũ
ẽ. cecitate in uoluebat. Quod aũt dictũ ẽ quiddam
obscurũ ãbiguo simile. in his ꝑspici potest quibus
uerbũ erat quidem notũ sed uocẽ nec penitꝰ ullã
ne comnino certã ꝑceperant . Omiã igit᷑ obscurȩ
loquendi genera uitauit qͥ & uoce quantũ satis ẽ
clara necore impedito & uerbis notissimis utet̃
Videnunc in eo dẽ gramm atici exemplo qualon¬
ge aliter impediat ambiguitas quã obscuritas
uerbi fac eosquiaderant & satis sensuaccepis¬
se uocẽ magistri & illũd uerbũ enuntias seqđ
ess& omnib: notũ ut puta faceũ dixisse magnꝰ.
& de indesiluisse At tende q̃ incertic audito¬
hoc nominepatiant᷑ quid sienĩ dicturus ẽ quȩ
parsoratioñ : quid side metris q̃siturus quid
sit pes: quid sid ehistoriarogaturus ut putumag¬
nus pompei : qd bella gesserit : quid si comendan
lus poeti uirgilius : quid sio biurgaturus neg

Expanded text:
s verbi expertes erant, tertii generis, quod omnium taeterrimum est, caecitate involvebantur. Quod autem dictum est quiddam obscurum ambiguo simile, in his perspici potest, quibus verbum erat quidem notum sed vocem nec penitus nullam nec omnino certam perceperant. Omnia igitur obscure loquendi genera vitabit, qui et voce quantum satis est clara nec ore impedita et verbis notissimis utetur. Vide nunc in eodem grammatici exemplo, quam longe aliter impediat ambiguitas quam obscuritas verbi. Fac enim eos qui aderant et satis sensu accepisse vocem magistri et illum id verbum enuntiasse quod esset omnibus notum; utpote fac eum dixisse 'magnum' et deinde siluisse. Adtende, quae incerta hoc audito nomine patiantur, quid si enim dicturus "quae pars orationis?" Quid si de metris quaesiturus "qui sit pes?" Quid sit de historia ut puta "magnus Pompeius quot bella gesserit?" Quid si commend- alus poeta Vergilius?" Quid si obiurgaturus negl
Abbreviated transcription (Latin):
iunctũ rationale quot mođ fit : II. Reb: & causati¬
uis ꝑeb: quẽ ammodũ : cũ multu q̃runt᷑ ut siali¬
quis accuset᷑ & adulteru & sacrilegii coniuntũ
causatiuis quẽ ammodũ fit : ut cũ unares q̃rit᷑¬
& multis causis apꝓbat᷑ ut luxuriosus adulonẽ
iurauit seuxorẽ ñ eẽ ducturũ & abdicat᷑ hinc
emuna questio ẽ anabdicanđ sit Sed causatiuis
coniunct ẽ. & qđ luxuriosussit & qđ iura uert
souxor ẽ ñeẽ ducturũ Ceniunctũ legale queam
modũ fit cũ q̃rit᷑ an contraplures leges sita
teneminiliceat eẽ cũ telo peregrin murũ
cũno teascondit & ostẽp pulsauit peat᷑ ad por¬
ma icenĩ c̃traduas leges fecisse dicit᷑ & qđ
peregrinus murũ ascenderit & qđ noctecũ telofu¬
erit : qđ est genꝰ cõparatiuũ rationale cũ aut ꝑso¬
nȩ autres cõparantur per que madmodũ : ut

Expanded text:
rebus et causativis. Rebus quem ad modum? cum multa quaeruntur, ut si aliquis accusetur et adulterii et sacrilegii. Coniunctum causativis quem ad modum fit? ut cum una res quaeritur et multis causis adprobatur, ut: ‘luxuriosus adulescens iuravit se uxorem non esse ducturum et abdicatur’; hic enim una quaestluxuriosus sit et quod iuraverit se uxorem non esse ducturum. Coniunctum legale quem ad modum fit? cum quaeritur, an contra plures leges sit ate nemini liceat esse cum telo: peregrinus murum cum telo nocte ascendit et hostem propulsavit; petitur ad poenam’. Hic enim contra duas leges fecisse dicitur, et quod peregrinus murum ascenderit et quod nocte cum telo fuerit. Quod est genus conparativum rationale? cum aut personae aut res conparantur. Personae quem ad modum? ut
Abbreviated transcription (Latin):
dos et e moscqs omines & similitercȩtera equusillexi tes
uelestior ueldios. uel ille atq ille. et quamquam sit
horum quoque nominum in finita conp̃hensia equũ tam̃
cumquis dixerit : monstrabat omnes. et siquis leonib
quod ficriselet uelbbbus iponat nomina : In in m̃su

Expanded text:
dixeris noscis omnes; similiter cetera: equus ille Ξάνθος vel Αἴθων vel Δῖος vel ille atque ille; et quamquam sit horum quoque nominum infinita comprehensio, ʻequumʼ tamen cum quis dixerit monstrabit omnes. Et si quis leonibus - quod fieri solet - vel bobus imponat nomina, in immensu
Abbreviated transcription (Latin):
ta Ergo quã quã sepiratim postea eaquȩs̃ definiturus
sit : mixtã tam̃ de tribus disputationẽ debemꝰaccipe¬
re. Nam de ꝑceptis quiloquitur: et originẽ rerutrahit
etp̃ sidia oratioris inplorat: suꝑ flua migitur quȩsti¬
onemmouet. quidicit seruari oportere. curaris tote

Expanded text:
 Ergo, quamquam separatim postea ea quae sunt de finiturus sit, mixtam tamen de tribus disputationem debemus accipere. Nam de perceptis qui loquitur, et originem rerum trahit et praesidia orationis implorat. Superfluam igitur quaestionem mouet qui dicit scrutari oportere cur Aristote
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti declaratum est. confitendum igitur aut fa¬
cere non essemotum. Aut non omnem motum esse
sed enim facere motus est
non omnem motum inmutationem esse. si non
an secundum effectionem iuxta diuinam intelle¬
gentiam . quod secundum generationem. & si
enimꝰ simul acdicit facit ds̃ quae facit. sed dicere
motus est pracex sistente silentio. Mutatio
igitur silentidicere. Siautem peruerbum fecit artimne¬
ds̃ ante fuit uerbum quam facere. Siante fuit
generationem antefuit. Generatenim Noxc uer¬
sunt rerum dicunt secundum tresmodos filium
esse ueritate. Natura positione. Secundum
ueritatem esse filium hoc ipso quod est substan¬
tia est & idcirco ipsum & simul & eiusdem
substantiae est quo modo & ds̃ & ΛΟTΟC
nimalium generatione. positione uero ut ad¬
genui. Modusigitur secundum ueritatem
Quis autem modus ista generatione filia &atis
euis siue iuxta significatos siue iuxta alios mo¬
dos confiteordõ Illius enim potentia factum

Expanded text:
um, incongruum est. Confitendum igitur aut facere non esse motum, aut non omnem motum esse mutationem. Sed enim facere, motus est: non omnem motum mutationem esse. Si non aut secundum effectionem? Juxta divinam intelligentiam, secundum generationem. Etsi enim Deus simul ac dicit, facit quae facit: Sed dicere, motus est, praeexistente silentio: mutatio est igitur, silenti dicere. Si autem per Verbum fecit Deus, ante fuit Verbum quam facere. Si ante fuit generationem ante fuit. Generat enim ὁ νοῦς Ver gnari rerum dicunt secundum tres modos filium esse, veritate, natura, positione. Secundum veritatem esse filium, hoc ipso quod substantia est: et ipsum idcirco et simul et ejusdem substantiae esse, quomodo et pater animali generatione. Positione vero in adgenui. Modus igitur secundum veritatem et Quis autem modus sit generationis sive filietatis ejus, sive juxta significatos, sive alios modos: confiteor ego Deo, cujus hoc potentia factum
Abbreviated transcription (Latin):
uita est. Quid deinde: Nonneds̃ creaturam fecit
&increatura. Primum caelum & terram : Non
usest dĩ & quod OMΟΥCIOΝsubstantia eius in
maestate in propria significantia intellecta
secundum esse exsistente substantia. & sic de¬
si motus inmutatio. Inmutationem autem
seidõ in possibile est intellegere nefas dicere
onigituriħs adõ generatione filius. Bonoqui¬
onost motus: Nihilominus quam agere¬
ambobus immotu exsistentibus necessario

Expanded text:
ita erat. Quid deinde? Nonne Deus creaturam fecit, et in creatura primum coelum et terram? Non eest et quod ὁμοούσιον substantia ejus, in majestate, in propria significantia intelligentiaque, intellecta secundum esse existentiae substantiae. Et sic deet motus mutatio; mutationem autem in Deo esse, impossibile est intelligere: ergo nefas dicere non igitur Jesus Dei generatione filius. » Bono quinonne motus est? nihilo minus quam agereAmbobus
Abbreviated transcription (Latin):
manpotius unde sit dictũ ñ curem. cũ quid sidaa¬
uo lopaulis ꝑ accipias neullã parte susceptioperis
pt̃ misis seuideam. Stoiciautumant quosaceri
in hacre ut cicero irrid& nullũ eẽ uerbucuiu
ñcerta explicari origo possit. & quia hac modito
arguere facile fuit sudiceres ho cinsimiũeẽ db
uerbis alicui uerbi originẽ in t̃p̃taris eoerur¬

Expanded text:
an potius unde sit dictum non curemus; cum, quod sirum volo paulisper accipias, ne ullam partem suscepti operis praetermisse videamur. Stoici autumant, quos Cicero in hac re ut Cicero inridet, nullum esse verbum, cuius non certa explicari origo possit. Et quia hoc modo eos urguere facile fuit, si diceres hoc infinitum esse, quibus verbis alicuius verbi originem interpraetareris, eoru
Abbreviated transcription (Latin):
bationis partes : ꝓpositio exequutio et : ẽdusio quidẽ
epichi rema executiosiue ad ꝓbatio ꝓpositionis siucas¬
suptionis. In epichire mate possumꝰ in ducere locoscõ¬
munes & exẽpla & ꝓsopopeias : possum eenĩ epichi¬
rema latiar executio Qt sgenera entey uematũ .V.¬

Expanded text:
bationis? propositio, exsecutio eius, conclusio. Quid est epichirema? exsecutio sive adprobatio propositionis aut adsumptionis. In epichiremate possumus inducere locos communes et exempla et prosopopoeias? possumus; est enim epichirema latior exsecutio. Quot sunt genera enthymematu
Abbreviated transcription (Latin):
In anace faleosi quid obseruabim : ut eauarie indu¬
cam quan do ea utim. quando ut partitionẽ facimꝰ aut
quando in multas questiones causa ꝓcessit. In hac qͥdob¬
seruandũ ut sãma quȩq repetamꝰ & iã ñ partes partium
retexamꝰ Hac possum̃ uti & in alia parte orationis pos¬
sumubicũq iudicis memoria retinenda ẽ qđ epimeri s ñ¬

Expanded text:
ervabimus? ut eam varie inducamus. Quando ea utemur? quando aut partitionem fecimus, aut quando in multas quaestiones causa processit. In hac quid observandum est? ut summa quaeque repetamus, et iam non partes partium retexamus. Hac possumus uti et in alia parte orationis? possumus, ubicumque iudicis memoria retinenda est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ria ꝓuincie magistratoꝵ ornam̃tas. It a partitione iđ¬
psonas aut tẽpora aut ceter his om̃ib: locis acusa tontan¬
tũ utit utio & reus inc̃iecturali tantũ modo statu im mo
in om̃ib q̃ haconorn in hi sargum̃toe locis obseruabi¬
mͥut uarie hisutam insingulis statib: In sinficialia
incremĩta inquas partes diuidunt᷑ : In p̃iudicia in ru¬
mores in torm̃ta in tabulas inius iurandũ. intester
Hȩc que ammodũ tractabim: quẽ ammodũ & arti ficilia
tractant᷑ qm̃exhir locis omia aut ꝓbant᷑ in argum̃
tis q̃ cauendas ne in aliqua parte nob noceant. neut̃s
discrepent. neuulgaria sint . necũ aduersario cõmu¬
aut redar guendo cũ aut cotũ aut partẽ ei :c̃trasa¬
cere monstrabimꝰ : aut repugnando cũ docemfil¬
sa sũpta eẽ ꝓuerir .ł. si ex his q̃ sũptas ñ effici ei mod
c̃clusionẽ docemꝰ¬
specier questionũ qt s .Viii. generalis. spectalu pͥn¬

Expanded text:
ria, privinciae magistratuum ornamenta sunt. Item a partitione, iria, privinciae magistratuum ornamenta sunt. Item a partitione, ipersonas aut tempora aut cetera. His omnibus locis accusator tantum utitur? utique et reus. In coniecturali tantummodo statu? immo in omnibus. Quae καθόλου in his argumentorum locis observabimus? ut varie his utamur in singulis statibus. Inartificialia argumenta in quas partes dividuntur? in praeiudicia, in rumores, in tormenta, in tabulas, in ius iurandum, in testes. Haec quem ad modum tractabimus? quem ad modum et artificialia tractantur, quoniam ex his locis omniantis quae cavenda sunt? ne in aliqua parte nobis noceant, ne inter se discrepent, ne vulgaria sint, ne cum adversario comaut redarguendo, cum aut totum aut partem eius contra facere monstramus; aut repugnando, cum docemus falsa sumpta esse pro veris, vel si ex iis quae sumpta sunt, non effici eiusmodi conclusionem docemSpecies quaestionum quot sunt? octo: generalis, specialis, prin
Abbreviated transcription (Latin):
figuratur casibus. iit quibus colligimus coniuncta & co¬
pulatã iđ renetiuo datiuo actasatiuo. ablatiuo abin¬
ter setollidentibus perhabitationũ & amissionem¬
nore admauas a precoderti abet quod
Auidicato quibus locis argumentamur: Cu aut omniu
hominũ audicionitimur. aut pluriã aut optimorum
auteminentiũ exhis auteto quimun aquaque arte
& scientia uersatisunt est iudicatũ & religiosũ qđ aders
ꝑtinet Hisoli sunt loci argumentoꝵ an&alu : sunt &
aluquos aput uarios auctores astiũ inuenimꝰ anotuic¬
cytyrtac iđ acomunetione siue coniugatis qđ quasiunt¬
tu est ꝑsone qualitati ut eũ quihostili assentiat hostem
iudicandum eẽdicamus. ut eũ quiinimica consilia sua¬
det iniicũ existimandũ: Qui sunt aliloci: aquali¬
tate ut siira cunde fecit sineratione fecit &a
quantitate : ut serius todemmodo factũsit: Et acon
ut fasces littores toga. p̃texta. sella curalis impe¬

Expanded text:
figuratur casibus quattuor, quibus colligimus coniuncta et cofiguratur casibus quattuor, quibus colligimus coniuncta et copulata, id est genetivo, dativo, accusativo, ablativo; ab inter senore ad maius, a praecedenti, ab eo quod A iudicato quibus locis argumentamur? cum aut omnium hominum iudicio nitemur aut plurium aut optimorum aut eminentium ex his aut eorum qui in unaquaque arte vel scientia versati sunt. Est iudicatum et religiosum? quod ad deos pertinet. Hi soli sunt loci argumentorum, an et alii? Sunt et alii, quos aput varios auctores artium invenimut a coniugatione sive coniugatis, quod quasi iunctum est personae qualitati: ut si eum, qui hostilia sentiat, hostem iudicandum esse dicamus, ut eum, qui inimica consilia suadet, inimicum existimandum. Qui sunt alii loci? a qualitate, ut: ‘si iracunde fecit, sine ratione fecit’. Et a quantitate, ut: ‘si saepius, eodem modo factum est’. Et a coniέτων, ut fasces, lictores, toga praetexta, sella curulis, impe
Abbreviated transcription (Latin):
tio uero ẽ elocutioquo argum̃ taipsa uerbis explicant᷑
Argum̃ tationẽ in quot species .m. tullius diusit: Induas
inconfirmmatione & rep̃hensione: Qt̃ sunt genera argum̃torũ:
Duo artificiale &iin artificiale : Artificiale q̃t locis princ¬
palib tractantur : uũͣ : Anterem inre. circarẽ pꝰrem
sinterem quot lociss̃ : VuI. Apersena are acausa atẽpore
aloco amodo Amateria. Dequib: plene in circũ stintib diximus
rentia ꝑseptẽ circũstantias, Quidlacus recipit in se: &iã admaiore
adminus. ecama ior eadmaus. apprio a definitione. a nomine
a multipliu ao pillatione ab initioa ꝓgressone uel ꝓfectu
aperfoctione uł consũ matione: Circarẽ q̃t loci sunt: &
Asimilicuius speties sunt : U. Exemplũ similitudo fabula
imagos Exemplũ ueri simila: id÷ qđ de comȩdia sumitur:
aldunt quid̃ eapologos : ut sunt ae sopi fabulȩ: Qui sunt
alii cirtarem loci: dissimib apari. a contrarioper

Expanded text:
tio vero est elocutio, qua argumenta ipsa verbis explicantur. Argumentationem in quot partes M. Tullius divisit? in duas, in confirmationem et reprehensionem. Quot sunt genera argumentorum? duo, artificiale et inartificiale. Artificiale quot locis principalibus tractatur? quattuor: ante rem, in re, circa rem, post rem. Ante rem quot loci sunt? septem: a persona, a re, a causa, a tempore, a loco, a modo, a materia: de quibus plene in circumstantiis diximus.rentia per septem circumstantias qui locus recipit in se etiam a maiore ad minus et a minore ad maius, a proprio, a definitione, a nomine, a multiplici appellatione, ab initio, a progressione vel profectu, a perfectione vel consummatione. Circa rem quot loci sunt? decem: a simili, cuius species sunt quinque: exemplum, similitudo, fabula, imago, exemplum verisimile, id est quod de comoedia sumitur; addunt quidam et apologos, ut sunt Aesopi fabulae. Qui sunt alii circa rem loci? a dissimili, a pari, a contrario per
Abbreviated transcription (Latin):
nãhis ñtantũ ꝓbamꝰ uerũ etiã augem. cũ questio iđ mise¬
ratio qͥbi mođ sumit᷑ : qͥb: & indignatio. ex locis argum̃¬
toꝵ ꝑorationẽ infinetantũ orationis utim᷑ immoubi cũq:
materia ꝑmiserit & plerũq indigressione pͥncioꝵ aut nar¬
rationis sed & questionũ ñnunq: Quid catholu inepilogis
seruandũe : utbreues sint qm̃ cõmotꝰ iudex statĩdimit¬
tendusẽ ad sententiã ferendã dũ aduersario intenditur
& cũ in irm̃mi sericordiã ꝓuocat᷑ ẽ lacrimis. &iã cõmo

Expanded text:
 augemus. Conquestio, id est miseratio, quibus modis sumitur? quibus et indignatio, id est locis argumentorum. Peroratione in fine tantum orationis utemur? immo ubicumque materia permiserit, et plerumque in digressione principiorum aut narrationis, sed et quaestionum nonnumquam. Quid καθόλου in epilogis servandum est? ut breves sint, quoniam commotus iudex statim dimittendus est ad sententiam ferendam, dum adversario irascitur, et cum in nostram misericordiam provocat
Abbreviated transcription (Latin):
qua adpugnã & neundẽ iudicis affectũ seꝑpars utraq desi¬
orationis qista ẽ cũ a quidinactione subtrahimꝰ. Qđ tunc
faciem ñ utiq cũ c̃trariȩ nobis resgestȩ fuerint quas ad¬
uersarius ꝓponit
periculo sũ ẽ qđ nec aduersarius ꝓponit uelignorantia
ł periculo cõmunicũ subtrahimꝰ nec nos inouere debetsi
in illa materia quano uerca apiratis recentae q̃ duplã
his pecuniã obtuler ut pͥuignũ crucifigerent. Hic enĩ
fibius dob& inactione subtrahere qđ nouerca duplã pe¬
cuniã obtulit & qđ apiratis recenta ẽ nea patreredima¬
tur Neq: id tim̃ dũẽ prȩcerire cũ pat̃ ñ ꝓponat̃ qđ ig¬
norat A nacefaleo sys parsẽ orationis. immo parsepi¬
logoꝵ. qt̃ partersepilogo : tres. Enumeratio anicefa¬

Expanded text:
s utraque desiorationis: quae ista est? cum aliquid in actione subtrahimus, quod tunc faciemus, non utique cum contrariae nobis res gestae fuerint, qual adversarius proponitriculosum est, quod nec adversarius proponit vel ignorantia vel periculo communi: tunc subtrahimus. Nec nos movere debet, sin illa materia, in qua noverca a piratis retenta est, quae duplam iis pecuniam obtulit, ut privignum crucifigerent. Hic enim filius debet in actione subtrahere, quod noverca duplam pecuniam obtulit et quod a piratis retenta est, ne a patre redimatur. Neque id timendum est praeterire, cum pater non proponat, quod ignorat. Anacephalaeosis pars est orationis? immo pars epilogorum. Quot partes sunt epilogorum? tres: enumeratio, i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ne hoc ñtã causȩ quã oratoris eẽ uideat᷑. Quando ea
utem: cũ causa fuerit ł coniuncta ł longa ł obscu¬
ra. Partitionis genera qt̃s. Duo cũ aut ostend quio
cũ aduersario c̃ueniat & quid in c̃trouersia relin¬
quat᷑ qđ uocat᷑ ꝑ seiuinctionẽ autcũ easres oqͥb: erim
dicturi breuit̃ exponim. ut eas animoteneat audito
qđ uocamꝰ penume rationẽ In ea partitione qͣ quidõ¬
ueniat & quid ñ c̃ueniat osten dimus qid obseruabi¬
m. ut illuo qđ conueñ ad utilitatẽ nram apolicem qͥo
in ea q̃rerũ distributã c̃tin& expositione obsoruabi¬
mͥ ut in ea sit breuitas absolutio paucitas quid aliud
in partione obseruandũ ẽ : Ne in multas partes par¬
tiam & ut sic eã indicem ñ q̃ sicerti sed quasiita estim¬
tes ut cicero ꝓsexcoroscio. Tres p̃res. dedͥhi mea dicen
arbitror oportere Quid aliud obseruabim: ut qđ pͥmo
locop posuerim pͥmo exeqͣm. & nestatim parte prin¬

Expanded text:
hoc non tam causae quam oratoris esse videatur. Quando ea utemur? cum causa fuerit vel coniuncta vel longa vel obscura. Partitionis genera quot sunt? duo, cum aut ostendit, quid cum adversario conveniat et quid in controversia relinquatur, quod vocatur per seiunctionem; aut cum eas res, de quibus erimus dicturi, breviter exponimus, ut eas animo teneat auditor, quod vocamus per enumerationem. In ea partitione, qua quid conveniat et quid non conveniat ostendimus, quid observabimus? ut illud, quod convenit, ad utilitatem nostram adplicemus. Quid in ea, quae rerum distributam continet expositionem, observabimus? ut in ea sit brevitas, absolutio, paucitas. Quid aliud in partitione observandum est? ne in multas partes partiamur, et ut sic eam inducamus non quasi certi, sed quasi ita aestimantes, ut Cicero pro Sexto Roscio: ‘tres sunt res, de quibus me dicere arbitror oportere’. Quid aliud observabimus? ut quod primo loco proposuerimus, primo exequamur, et ne statim partem prin
Abbreviated transcription (Latin):
ut derege al exandrino. Vt mođ imminu imꝰ hypo¬
phoas .iii. adiectione uerbex Immutatione detrac¬
tione Quodisfert hypophora ab antipophora Irrpo¬
phoraẽ intentio aduersȩpartis. antipophora ẽ respon
sio Quidẽ argum̃tactio oratio ipsã qua exeqͥmar
oratio q̃ reb: ñ dubiis capiat assensi ones ei : cũ qͦ insti¬
ses it c̃cedi & ne in tellegat qͦspeetent ille pͥinȩ indictio¬
nes curita qm̃ aut inductioninrȩ ñres pondebit aut
gab quid faciem ostendenda similitudo e eorũ q̃ an
Quid sitacebit: aut eliciendaresponsio e aut qm̃ta
cit̾nitas imitat̃ c̃fessionẽ ꝓ eo acsic̃ fessus sit condu¬
dem. Quid ratiocinatio qͥ aliquid imꝓbam. hoc grqo

Expanded text:
ut de rege Alexandrino. Quot modis inminuimus hypout de rege Alexandrino. Quot modis inminuimus hypophoras? tribus: adiectione verborum, inmutatione, detractione. Quo differt hypophora ab anthypophora? hypophora est intentio adversae partis, anthypophora responsio eius. Quid est argumentatio? oratio ipsa, qua exequimuroratio, quae rebus non dubiis captat adsensiones eius, cum quo instise sit concedi, et ne intellegat quo spectent illae primae inductiones. Cur ita? quoniam aut inductioni nostrae non respondebit, aut gabit, quid faciemus? ostendenda similitudo est earum reruQuid, si tacebit? aut elicienda responsio est aut, quoniam taciturnitas imitatur confessionem, pro eo ac si concessum sit, concludemus. Quid ratiocinatio? q
Abbreviated transcription (Latin):
ris inducendi .s. aut cũ obscure ponit᷑ aut cũ ad ueriã¬
rius aliquida gendicausã potius dix̃ quã ꝓbandi. aut
cũ rpophorã gradũ facimꝰnr̃e ꝓpositionis aut cũao¬
uerraruꝓpositionẽ innram̃ partẽ c̃uertimꝰꝗ ꝑ istro¬
plien uocamꝰ aut cũ secđã ꝓ posita q̃stione pͥmã tractamꝰ¬
Hoc quando faciem uł cũ eligantiã uarietatis affectam
uł cũ pͥma q̃stio ẽtranos ualde facit & nẽ pͥmolo coponen¬
da hrpophoras sẽꝑ inducimꝰ: ñ sẽe Nã eligans ratioẽ
eã aliquando dissimilare: ac tam̃itares pondere quasi
ea ñ subtraerimꝰ. possum pͥresponsionẽ hrpophoran
inducere : possum quando inuidiosaꝓpositio ẽ & for¬
tior responsio ut indiuinatione uerrinarũ In lir¬
pophoris q̃ cauendas ne plene & coproseponant᷑ quod
tu m̃ aliquando facim duab: excausis aut irridendi
aduersariigrã sihoc augeat de qͦnulla q̃itio ẽ ut ꝓcor¬
nelioma iestatis. aut sidiscrepans aliquidostendamus

Expanded text:
ris inducendis? sunt: aut cum obscure ponitur, aut cum adversarius aliquid augendi causa potius dixit quam probandi, aut cum per hypophoran gradum facimus nostrae propositionis, aut cum adversarii propositionem in nostram partem convertim uocamus, aut cum secunda proposita quaestione primam tractamus. Εt hoc faciendum, uel cum elegantiam uarietatis affectamus, uel cum prima quaestio aduersus nos ualde facit et da. Hypophoran semper inducimus? non semper; nam elegans ratio est eam aliquando dissimulare, ac tamen ita respondere, quasi eam non subtraxerimus. Possumus post responsionem hypophoran inducere? possumus, quando invidiosa propositio est et fortior responsio, ut in divinatione Verrinarum. In hypophoris quae cavenda sunt? ne plene et copiose ponantur: quod tamen aliquando facimus duabus ex causis, aut inridendi adversarii gratia, si hoc augeat, de quo nulla quaestio est, ut pro Cornelio maiestatis, aut si discrepans aliquid ostendamus,
Abbreviated transcription (Latin):
rimaniosa equatiene quẽ ius & principlẽ alia pa
post partitione inductã principalẽ nouis simo loco affer¬
re possum ł ad eligantiã uarietatis ł cause utilitatẽ. iđ
si in ꝓpositione parsaliqua inuidiosa fuerit &xꝓponiñ
debeat & nouissimo collo canda sit ut aꝓtecosimplent᷑
& ne astringiuidex adplura uideat᷑. Omis partitio q̃lis

Expanded text:
rimus in ipsa executione: quamvis et principalem aliam partem post partitionem inductam principalem novissimo loco adferre possimus, vel ad elegantiam varietatis vel ad causae utilitatem, id est, si in propositione pars aliqua invidiosa fuerit et proponi non debeat et novissimo loco conlocanda sit, ut ἀπροθέτως inpleatur et ne adstringi iudex ad plura videatur. Omnis partitio qualis
Abbreviated transcription (Latin):
rant ut finem p̃in laude mortaliũ ponant ne fortedicaturde
eis quia recepeunt mercedẽ sed in eis potius interni arbitris
oculos & praemia requirant a &ernu und cibi protinus
exponendo subiungitur quas cũ uiderint recordent᷑ omniũ
mandatorũ dñi nec secuntur cogitationes suas & oculos ꝑres
uarias fornicantes quibus uerbis & nob̵ utendũ ost in ansu¬
larũ iacinthinarũ expositione utdicamꝰ. Id circo curtinas
huius modo ansulis eẽ coniunctas ut & filii usrł tunc ista
p̃oculis habentes ad monerentur mandatorũ cȩlestiũ &
nos modo ista legentes meminerimus quod in hacuita degentes
sedincelis est patria quae suos ciues a quattuor uentis celi

Expanded text:
rum finem non in laude mortalium ponant, ne forte dicatur de eis, Quia receperunt mercedem suam : sed in eis potius inferni arbitri oculos et praemia requirant aeterna. Unde et ibi protinus exponendo subjungitur. Quas cum viderint, recordentur omnium mandatorum Domini, ne sequantur cogitationes suas et oculos per res varias fornicantes. Quibus verbis et nobis utendum est in ansularum hyacinthinarum expositione, ut dicamus idcirco cortinas hujusmodi ansulis esse conjunctas, ut et filii Israel tunc ista prae oculis habentes, admonerentur mandatorum coelestium, et nos modo ista legentes, meminerimus, quod in hac vita degentes sed in coelis est patria, quae suos cives a quatuor ventis coeli
Abbreviated transcription (Latin):
elect non alia quiã futurespes ac memoria sacetats uin
terecurtinis singule q̃q curtinȩ quasi extensis meue
brachus amplecterentur. quia nimirũ netcessẽẽ utens
deles & eo s uidelic& quinos in xp̃op̃ cesser & usquistaca¬
obiuis sincere pi&atis ulnis amplectam̃ & llos quius
dendã faciẽ creatoris nr̃i bene ui uendo ꝓperare utuntĩ
nob̵cũ nequaquã deseram ꝓximũ. sed unacũpso anto
spectũ diuinegloriȩ ꝑuenire studeamus quia &arus
singulȩ ita ꝑ adminicula tabularũ ad superorat ndado¬

Expanded text:
electi. Non alia enim quam futurae spes ac memoria societatis aclatere cortinas singulae quaeque cortinae, quasi extensis hinc et inde brachiis amplecterentur. Qua nimirum necesse est, ut omnes fideles, et eos videlicet qui nos in obviis sincerae pietatis ulnis amplectamur; et illos qui nos videndam faciem nostri Creatoris bene vivendo properare, ut currentem nobiscum nequaquam deseramus proximum, sed una cum ipso ante conspectum divinae gloriae pervenire studeamus: quia et cortinae singulae ita per adminicula tabularum ad superiora tend
Abbreviated transcription (Latin):
Describunt autemhuius modidifferentiã & hocmodo
Differentia ẽ quodaptum natum ẽ: diuider equasi sub
eodes genere: Rationale enim et in rationale.
hominem & aequum quae sub eodẽ sunt genere quo
animaldiuidunt. At signant autẽ Et hoc modo¬
ifferentia ẽ qua diferunt asesingulanam scđi
genus non differ̃ : Sumus enime tanima

Expanded text:
Describunt autem huiusmodi differentias et hoc modo: differentia est quod aptum natum est diuidere quae sub eodem sunt genere; rationale enim et in- rationale hominem et equum, quae sub eodem sunt genere, quod est animal, diuidunt. «differentia est qua differunt a se singula»; nam secundum genus non differunt sumus enim m
Abbreviated transcription (Latin):
ł iupro priȩ mediqͥ nominantur. sed &iam cibus &
its egmen & tegumen defensio Deniq omnis atq munitio
nuincorpus aduersus externos ictus casusq seruatur :
di d temperamento in positum aestimantur : ut non satis
sulitinadhibeatur : Nam in multum contristatur natu

Expanded text:
 proprie medici nominantur; sed etiam cibus et porus, tegmen et tectum, defensio denique omnis atque munitioum corpus adversus externos ictus casusque servatur. icinae a modo, id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natur
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius om̃is ꝑfetio in denario numero continet᷑ quia qͣq uni¬
uersũ eccła ꝑmundũ indiuersi sgentib tribubus ⁊ popalis
& linguis diffusaẽ tota in soladĩ ⁊ ꝓximidileccione quaede¬
calogolegis conp̃hensa sulisiftit. neq alit̃ quisquõ potest
ueracit̃ ad ecđȩ membra ꝑtingere quã si ntogro corde

Expanded text:
denario numero continetur; quia quaqueversum Ecclesia per mundum in diversis gentibus, et tribubus, et populis, et linguis diffusa est: tota in sola Dei et proximi dilectione, quae decalogo legis est comprehensa, subsistit. Neque aliter quisquam potest veraciter ad Ecclesiae membra pertingere,
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso expatare gauderent . Itẽ exalio latere hastilis &
toribus & in continentib & coniugatis dõ deuotis trosfue¬
reliquiarũ isł. quiuniuersi suo quiq temp̃r uerbouito
debriar inuia pacis ꝓporare candorẽ ꝑp&uelucis uide¬
Eredesidotarent spipsoaũt candelabro erant ut il nbi¬

Expanded text:
ab ipso exspectare gauderent. Item ex alio latere hastilis, et ab ipso exspectare gauderent. Item ex alio latere hastilis, et toribus, et in continentibus, et in conjugatis Deo devotis tres fuereliquiarum Israel, qui universi quique suo tempore verbo vitae debriari, in viam pacis properare, candorem perpetuae lucis videre desiderant. In ipso autem candelabro erunt quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ dñicã congregata eccła primitiua de isrł. congregat᷑
nunc ecđa degentibus congregandaẽ in finemundidere¬
liqui is isrł. Habe ba tergo calamus primus in uno latere
tresscrphos sperulas i lilia quia in parte doctorũante in¬
carnationẽ dñi erant tresordines eorũ qui haustũ gratiȩ
ȩlestis quasi scyphi sitirent inuiã dñi promptissime quasi
odorẽq gaudenter expectarent Idestante legẽ sub lege
sub proph&is secundus calamus ⁊ ipse habebat tres serphos
sperulas ililia qđ continentes illius temporis aaq tresordines
scorũ in p̃fatu distinctione temporũ habebant potũ ipi¬
ritualẽ desiderantes uiã mandatorũ dñi currentes cȩlestia
p̃mia p̃stulantes. Tertius similit̃ calamus tresscỹ phos
isperulas tria habebat lilia qui amultierant coniugati
ante legẽ multi sublegemulti indieb ꝓph&arũ qͥ uerbũ
dñ i audire quiuiã dñi currere qui bonorũ p̃mia operũ

Expanded text:
onem Dominicam congregata est Ecclesia primitiva de Israel. Congregatur nunc Ecclesia de gentibus: congreganda est in fine mundi, de reliquiis Israel. Habebat ergo calamus primus in uno latere tres scyphos, sphaerulas et lilia, quia in parte doctorum ante incarnationem Domini erant tres ordines eorum qui haustum gratiae coelestis quasi scyphi sitirent, et in via Domini promptissime quasi liorum odoremque gaudenter exspectarent; id est ante legem, sub lege, sub prophetis. Secundus calamus et ipse habebat tres scyphos, sphaerulas et lilia, quia continentes illius temporis aeque tres ordines sanctorum in praefata distinctione temporum habebant, potum spiritualem desiderantes, viam mandatorum Domini currentes, et coelestia praemia praestolantes. Tertius similiter calamus tres scyphos et sphaerulas, et tria habebat lilia: quia multi erant conjugati ante legem, multi sub lege, multi in diebus prophetarum, qui verbum Domini audire, qui viam ejus currere, qui bonorum praemia operum
Abbreviated transcription (Latin):
iltenis ualeat conspici donec soluto corporis domici
& quanta singulȩ gratiȩ sc̃ĩ sp̃s fulgeant quantũ una queq
diligatur ab altera Nulli prorsus remaneat occultũ
fiuntq scyphi incande labro ad nucis modũ cũ quilib& elecq
uino sapientiȩ repleri desiderantes ad exemplũ sese in for¬
mare satagunt p̃cedentiũ iustorũ quos magna inuisibiliũ
bonorũ dulcedine acdilectione plenos eẽ nouer̃ qđiaaũt
ꝑ singulos calamos tres fueroscrphisperule ⁊ lilia signific̃
ternos temporũ differentias quib & ante in carnationẽ¬

Expanded text:
tenus valeat perspici, donec, soluto corporis domicilet quanta singulae gratia sancti Spiritus fulgeant, quantum unaquaeque diligatur ab altera, nulli prorsus remaneat occultum. Fiuntque scyphi in candelabro ad nucis modum, cum quilibet electi vino sapientiae repleri desiderantes, ad exemplum sese informare satagunt praecedentium justorum, quos magna invisibilium bonorum dulcedine ac dilectione plenos esse noverunt. Quod autem per singulos calamos tres fuere scyphi, sphaerulae et lilia, significat ternas temporum differentias, quibus electi e
Abbreviated transcription (Latin):
Dicinus p su cund dabrtũ idest stintẽtondelabr mediũ
de quocalami procedebant dñm saluatorẽ designare decuius
eratia iustiquicquid boni habent acceper̃ . Vnde ipse in euangi
cũ dixiss& discipuł ego sumuitis. uos aut̃ palmites . continuo
subiunxit. sicut palmes non potest fructũ ferre aseipso. sic
sũ candelabrũ ⁊ uosca lamimei. sicut calamus non sepotest
erigere ad supportandã iucernã nisi fixus mansorit insti¬
pite candelabri. sic necuos nisi in memanseritis lucẽ uerita¬
gustũ uini noui hocest doctrinȩ caelestis inuenimus quia
non utres ueteres hocestmentes adhucterrenis desiderus
caperequeunt sunt ꝑ singulos scyphos sperulȩ simuli li¬
ipsed on auit & ne inuacuũ curremus claritatẽ nob̵ patriȩ
caelestis ad quã intenderemꝰ ꝓmisit & huius nob̵ aditũ suagra¬
tia patefecit ł certe quia subduobus calamis pertria loca
scyphi sperulȩ ililia fierimandant᷑. possum haecita mistice

Expanded text:
Diximus ipsum candelabrum, id est, stipitem candelabri medium, de quo calami procedebant, Dominum Salvatorem designare; de cujus gratia justi, quidquid boni habent, acceperunt. Unde ipse in Evangelio, cum dixisset discipulis: Ego sum vitis, vos palmites; continuo subjunxit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, sum candelabrum, et vos calami mei: sicut calamus non potest se erigere ad supportandam lucernam, nisi fixus manserit in stipite candelabri: sic nec vos, nisi in me manseritis, lucem veritagustum vini novi, hoc est doctrinae coelestis, invenimus, quod non utres veteres, hoc est mentes terrenis adhuc desideriis delium capere queunt. Sunt per singulos scyphos sphaerulae, simul et liipse donabit, et ne in vacuum curreremus, claritatem nobis patriae coelestis, ad quam intenderemus, promisit: et hujus nobis aditum sua gratia patefecit, vel certe, quia sub duobus calamis per tria loca scyphi, sphaerulae et lilia fieri mandantur. Possumus haec ita mystice
Abbreviated transcription (Latin):
castitas cũ audit. man. uentre. pede bona pa¬
triala auierat. offenderetur aut̃ si obsconacorpo¬
ris sordido acuulgari nomine a pellaret̃ cũres en
sit cui: utrũq: uocabulũ ẽ nisi quod illot᷑pitudorũ
q̃ significataẽ decoreuerbi significantsoperit᷑ in
hoc aut̃ sensũ animũq: utriusq de formie cisossindro
ue lutinonaria meretrix. sed alit̃ tam̃ uidet᷑ eo cubu
quo anteiudicẽ stareas sol&. alit̃ eo qͦ in luxorior
cubiculoiacet Cũigit᷑ tantãuĩ tãq multiplicẽ appi¬
reat eẽ uerboꝵ quã breuit̃ ꝓtẽpore sũ matĩq ata¬

Expanded text:
castitas, cum audit "manu ventre pene bona patria laceraverat"? Offenderetur autem, si obscena pars corporis sordido ac vulgari nomine appellaretur, cum res eadem sit cuius utrumque vocabulum est, nisi quod in illo turpitudo rei quae significata est decore verbi significantis operitur, in hoc autem sensum animumque utriusque deformitas feriret: veluti non alia 'meretrix', sed aliter tamen videtur eo cultu, quo ante iudicem stare adsolet, aliter eo quo in luxuriosi cubiculo iaceret. Cum igitur tantam vim tamque multiplicem appareat esse verborum, quam breviter pro tempore summatimque at
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am: ñ magnalis .ẽ. Nã utq: a uerberando. huius
uocabuli originem tralit. sed de trans uerso Tes¬
tius uide quã rixã inserat. Qđenĩ ueruaitnos
loquio port&. odios ũq: sit natura ipsa iudicante
mendaciũ. Uerbũ a uero cognominatũ ẽ. Necin¬
diccũ putant. s primas ꝗllaba satis anima audt
cunda sonũ. hoc eniuolunt eẽbum. uinde enni
sonũ pedũ. bombũpedãdix & baiso¬

Expanded text:
Nostra non magna lis est, nam uterque a 'verberando' huius Nostra non magna lis est, nam uterque a 'verberando' huius vocabuli originem trahit. Sed de traverso tertius vide quam rixam inferat. Quod enim verum nos ait loqui oportet odiosumque est natura ipsa iudicante mendacium, 'verbum' a 'vero' cognominatum est. Nec indictum putant, sed prima syllaba satis animadversasecunda 'sonum'. Hoc enim volunt esse 'bum'. Unde Ennius sonum pedum 'bombum ped