comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conditam .D. unde non incelebres in urbe romana philoso¬
Romae de amicoriiꝰphi. Eorum fuit unus peripatheticat di¬
quod sterilis ess& ii sciplinae sectator. alter stoicae. Is quon¬
rorum quaerendorꝰdam acriter ac contente pro suis utrin¬
Neuius poeta fabuque decretis propugnantibus cum esse¬
terfui. Ambulabamus autem in littore cum iam aduespera¬
scer& aestate anni noui Atque ibi stoicus censebat & uitã
beatam hominum uirtute animi sola & miseriam summã
malitia sola posse effici etiamsi cartera bona omnia quae
corporalia et externa appellarentur uirtuti deessent m¬
alitiae adessent. Ille cont̾ra Peripatheticus miseriam qui¬
dem uitam uitiis animi & malitia sela fieri concedebat.
Sed ad complendos omnes uitae beatae numeros uirtutẽ
solam nequaquam esse ecistimabat. C poniam & corpo¬
ris integritas sanitatesque & honestus modus formae &
petunia familiaris & bona existimatio caeteraque omnia
corporis & fortunae bona necessaria uiderentur perfici¬

Expanded text:
quidam non incelebres in urbe Roma philosophi. Eorum fuit unus Peripateticae disciplinaediscilinae sectator, alter Stoicae. His quondam ego acriter atque contente pro suis utrimque decretis propugnantibus, cum esseterfui. Ambulabamus autem in litore, cum iam advesperasceret, aestate anni novi. Atque ibi Stoicus censebat et vitam beatam homini virtute animi sola et miseriammiseriar summam malitia sola posse effici, etiamsi cetera bona omnia quae corporalia et externa appellarentur virtuti deessent, malitiae adessent. Ille contra Peripateticus miseram quidem vitam vitiis animi et malitia sola fieri concedebat, sed ad conplendos omnes vitae beatae numeros virtutem solam nequaquam satis esse existimabat, quoniam et corporis integritas sanitasque et honestus modus formae et pecunia familiaris et bona existimatio ceteraque omnia corporis et fortunae bona necessaria viderentur perfici
Abbreviated transcription (Latin):
ono scripsit. Portium autem Licinium. Seriiius poeticam Romae
coepisse dicit in his uersibus. Penico bello secundo musa pẽna¬
to gradu intulit sese bellicosam & Romuli gentem feram. Ac
deinde annis fere post quindecim bellum aduersus penos su¬
mptum est. Atque non nimium longe . M. Cato orator in ci¬
uitate & Plautus poeta inscena floruerunt. Iisdemque tem¬
poribus diogenes Stoicus & Carneades achademicus & crito¬
laus peripateticus ab atheniensibus ad senatum populi.Ro. ne
gocii publici gratia legati sunt: Neque magno interuallo postea
Q Ennius & uixta cecilius Terentius ac sub deinde & Pacu¬
uius & Pacuuio iam sene accius: clariorque tunc in poematis eo¬
rum obtrectandis lucilius fuit. Sed progressi longius sumus cũ
finem proposuerimus annotitiunculis istis bellum penorum se¬
cundum.
D isertationes aphilosopho Stoico & contra a Peripathetico ar

Expanded text:
ello scripsit. Porcius autem Licinus serius poeticam Romae ello scripsit. Porcius autem Licinus serius poeticam Romae coepisse dicit in his versibus: Poénico belló secundo Músa pinnató gradu Íintulitntulit se béllicosam in Rómuli gentém feram. Ac deinde annis fere post quindecim bellum adversum Poenos sumptum est atque non nimium longe M. Cato orator in civitate et Plautus poeta in scaena florueruntforuerunt; isdemque temporibus Diogenes Stoicus et Carneades Academicus et Critolaus Peripateticus ab Atheniensibus ad senatum populi Romani negotii publici gratia legati sunt. Neque magno intervallo postea Q. Ennius et iuxta Caecilius et Terentius et subinde et Pacuvius et Pacuvio iam sene Accius clariorque tunc in poematis eorum obtrectandis Lucilius fuit. Sed progressi longius sumus, cum finem proposuerimus adnotatiunculis istis bellum Poenorum secundum. Disputationes a philosoph
Abbreviated transcription (Latin):
apud ꝑ tolomeum regem cȩlebratus annis deinde postea pa¬
ulo pluribus quam uiginti cum poenis par facta: consulibus
us omnium .l. liuius poeta docere fabulas Romae coepit post
Sophoclis & Euripidis mortem annis plusfere centum &
serainta post menandri annis circiter duobus Claudium
& suditanum consules sequuntur. Q ualerius &. f. Mallius
quibus natum esse . Q. Ennium poetam .M.uarro in primo de
poetis libro scripsit eumque cum septimum & septuagesimũ
annum ager& duodecimum annalem scripsisse. Id que ipsũ
Ennium in eodem libro dicere. Anno deinde post romam
Romae de amicorum sententia diuortium cum uxore fecit
quod sterilis ess& iurass& que apud censores uxorem se libe¬
rorum quaerendorum causa habere : eodemque anno.G.
Neuius poeta fabulas apud populum dedit: quem . M. Parro
in libro de poetis primo stipendia fecisse ait bello punico pri¬
mo: idque ipsum Neuium dicere in eo carmine quod de eodem b¬

Expanded text:
apud Ptolemaeum regem celebratus est. Annis deinde postea paapud Ptolemaeum regem celebratus est. Annis deinde postea paulo pluribus quam viginti, pace cum Poenis facta, consulibus us omnium L. Livius poeta tabulas docere Romae coepit post Sophoclis sexaginta, post Menandri annis circiter quinquaginta duobus. Claudium et Tuditanum consules secuntur Q. Valerius et C. Mamilius, quibus natum esse Q. Ennium poetam M. Varro in primo De Poetis libro scripsit eumque, cum septimum et sexagesimum annum haberet, duodecimum Annalem scripsisse, idque ipsum Ennium in eodem libro dicere. Anno deinde post Romam Romae de amicorum sententia divortium cum uxore fecit, quod sterila esset iurassetque apud censores, uxorem se liberum quaerundorum causa habere, eodemque anno Cn. Naevius poeta fabulas apud populum dedit, quem M. Varro in libro De Poetis primo stipendia fecisse ait bello Poenico primo, idque ipsum Naevium dicere in eo carmine quod de eodem b
Abbreviated transcription (Latin):
nitum bello conflictatus est consulesque .÷. Ueturius & Spuri¬
us postumius in locis iniquis apud caudinam Samnitibus cir¬
cumuallati ac subiugum missi turpi foedere facto discesserũt.
b eam causam populi ussu Samnitibus per feciales dediti re¬
cepti non sunt. Post annum de inde urbis conditae quadrin¬
gentesimum fere & septuagesimum bellum cum rege Pyr¬
tho sumptum est. Ea tempestate Epicurus atheniensis &
⁊eno siciensis philosophi celebres erant. eodemque tempore
q fabritius luscinus. Q Emilius Rapus censores Romae fue¬
runt. & .ẜ. cornelium Ruscinum qui bis consul & dictator fu¬
erat senatu mouerunt. causamque isti nocte subscripserunt
quod eum comperissent argenti facti cenae gratia decem p¬
ondo libras habere. Anno deinde quadringentesimo ferme
udio cuiꝰ cognomentum caudex fuit appii illius cȩci fratre
ꝙ .mi fuluio Flacco bellum aduersus penos primum coeptum
est neque diu post Calimac̾us poeta cirinensis alexandriae

Expanded text:
nitium bello conflictatus est consulesque Tiberius Veturius et Spurius Postumius, in locis iniquis apud Caudium a Samnitibus circumvallati ac subiugi missi, turpi foedere facto discesserunt, ob eamque causam, populi iussu Samnitibus per fetiales dediti, recepti non sunt. Post annum deinde urbis conditae quadringentesimum fere et septuagesimum bellum cum rege Pyrro sumptum est. Ea tempestate Epicurus Atheniensis et Zeno Citiensis philosophi celebres erant, eodemque tempore C. Fabricius Luscinus et Q. Aemilius Papus censores Romae fuerunt et P. Cornelium Rufinum, qui bis consul et dictator fuerat, senatu moverunt; causamque isti notae subscripserunt, quod eum comperissent argenti facti cenae gratia decem pondo libras habere. Anno deinde post Romam conditam quadringentesimo ferme udio, cui cognomentum Caudex fuit, Appii illius Caeci fratre, et Marco Fulvio Flacco, bellum adversum Poenos primum coeptum est, neque diu post Callimachus, poeta Cyrenensis, Alexandriae
Abbreviated transcription (Latin):
quam enarrari. Quocitta statim proferri ephigeniam .q.
tnai uib& in ens tragoediae choro inscriptos esse hosuer¬
sus legimis. Ocio qui nescit uti plus negocii hab& quam cum
est negocium in negocio Nam cui quod agat institutum
um delectat᷑ siuim ocioso in ocio animuis nescit quid uelit
Noc idem est enim neque domi neque nos demilitiae sum
uis unus buc hinc illuc cum illuc uentum est ire illuc in
iam labentem audistine inquit magister optime Enni¬
um tuum dixisse praeter & propter. & cur sententia qui¬
dera talꝰ quali suerissimae philosophorum esse obiurgationes
solent Petimus igitur dicas. Q uoniam de enniano iam uer¬
sudans multum ac rubens multum cum id plerique pro¬
luciais riderent exurgit exurgens & abiens tibi inquit frõ¬
to postea undicam ne inscitiores audiant ac discant. Atq
ita omnes relicta ibi uerbi quȩstione consurreximus

Expanded text:
quam enarrari. Quocirca statim proferri Iphigeniam Q. quam enarrari. Quocirca statim proferri Iphigeniam Q. Enni iubet. In eius tragoediae choro inscriptos esse hos versus legimus: Óotiotio qui néscit uti Plús negoti habét quam cum est negótium in negótio. Nám cui quod agat ínstitutumsum delectát suum, Óotiosotioso in ótio animus néscit quid velit. Hóc idem est; em néque domi nunc nós nec militus huchue, hinc illuc, cum illuc véntum est, ire illínc liam labentem: Audistine, inquit, magister optime, Ennium tuum dixisse praeterpropter et cum sententia quidem tali, quali severissimae philosophorum esse obiurgationes solent? Petimus igitur dicas, quoniam de Enniano iam versudans multum ac rubens multum, cum id plerique prolixius riderent, exsurgitexurgit et abiens: Tibi, inquit, Fronto, postea uni dicam, ne inscitiores audiant ac discant. Atque ita omnes, relicta ibi quaestione verbi, consurreximus
Abbreviated transcription (Latin):
instituerat aspiciẽs ad eum amicum qui dixerat quinquagin¬
quit hoc uerbum est. sed multorum hominum quos loquen¬
tes id audias. Quid autera id uerbum signific& non ex me sed
ex grammatico quaerendum est ac simul digito grammaticum
demonstrat haud in celebri nomine Romae docentem sedentẽ.
Tum grammaticus usitati peruulgatique uerbi obscuritate mo¬
tus quaerimus inquit quod honore quaestionis minime dign¬
um est Nam nescio quid hoc pre uinis plebeum sit & in opiti
cura sermonibus quam notius. At enim Fronto uoce atque uul¬
tu intentiore Itane inquit magister dehonestum tibi decul¬
patumque hoc uerbum uidetur: quo & m. cato & Marro
& pleraque aetas superior ut aetas necessario & & latino usi
sunt. At que ibi lulius celsinus ad monuit in tragoedia & fri
nii quae ephigenia inscripta est. Id ipsum dequo quaereba¬
tur scriptum esse & a grammaticis contaminari magis solitũ

Expanded text:
institerat, aspiciens ad eum amicum qui dixerat quinquagininstiterat, aspiciens ad eum amicum qui dixerat quinquaginquit, hoc verbum est, sed multorum hominumhominurm quos loquentis id audias; quid autem id verbum significet, non ex me, sed ex grammatico quaerundum est, ac simul digito demonstrat grammaticum, haud incelebri nomine Romae docentem unaque ibi sedentem. Tum grammaticus usitati pervulgatique verbi obscuritate motus: Quaerimus, inquit, quod honore quaestionis minime dignum est. Nam nescio quid hoc praenimis plebeium est et in opificum sermonibus quam in hominum doctorum notius. At enim Fronto, iam voce atque vultu intentiore: Itane, inquit, magister, dehonestum tibi deculpatumque hoc verbum videtur, quo et M. Cato et M. Varro et pleraque aetas superior ut necessario et Latino usi sunt? Atque ibi Iulius Celsinus admonuit, in tragoedia quoque Enni quae Iphigenia inscripta est, id ipsum de quo quaerebatur scriptum esse et a grammaticis contaminari magis solitum
Abbreviated transcription (Latin):
limiul omnẽm. Omane petus flama est orania quam iudeo.
Q catuli uersus ill. fuerunt. Effugit mihi animus credo ut sol&
ad teotimum deuenit sic est perfugium illud hab& qui si nõ
EMINI me quondam & celsinum iulianum numidam
ad Frontonem cornelium pedes tunc grauiter aegrum
ire & uisere atque ibi qui introducti sumus offendimus eum
cubantem in simphodio graecensi circum undique sedenti¬
bus multis doctrina aut genere aut fortima nobilibus uiris.
Assistebant fabri aedium complures balneis noiuis mollendis adhi¬
biti ostendebantque depictas in membranulis uarias species bal¬
nearum: Exquibus cum elegiss& unam formam spetiemque
ueris interrogauit quantum ess& pecuniae conspectus ad id
totum opus absoluendum. architectus. cumque ferme dixis¬
s& necessaria uideri esse sextertia trecenta unus ex amicis tr
ontonis & praeter propter inquit alia quinquaginta. Tum fr¬
onto dilatis sermonibus quibus habere de balneatum sumptu

Expanded text:
simul omnem; Omne pecus flammast, omnia quae video. simul omnem; Omne pecus flammast, omnia quae video. Quinti Catuli versus illi fuerunt: Aufugit mi animus; credo, ut solet, ad Theotimum Devenit. Sic est: perfugium illud habet. Qui, si nEMINI me quondam et Celsinum Iulium Numidam ad Frontonem Cornelium, pedes tunc graviter aegrum, ire et visere. Atque ubi introducti sumus, offendimus eum cubantem in scimpodio Graeciensi, circumundique sedentibus multis doctrina aut genere aut fortuna nobilibus viris. Adsistebant fabri aedium complures, balneis novis moliendis adhibiti, ostendebantque depictas in membranulis varias species balnearum. Ex quibus cum elegisset unam formam speciemque operis, interrogavit quantus esset pecuniae sumptus ad id totum opus absolvendum. Cumque architectus dixisset necessaria videri esse sestertia ontonis: Et praeterpropter, inquit, alia quinquaginta. Tum Fronto, dilatis sermonibus quos habere de balnearum sumptu
Abbreviated transcription (Latin):
uersus cecinit ualexii editui ueteris poetae. Itera portulu
cinr & d catulli quibus mundius uenustius limatius pressi¬
us qraecum latimimue nihil quicquam reperire puto. Uersus¬
uaseni editui. Dicere cum conor curam tibi pamphila cordis.
uid mihi abste quaeram membra labris ab eunt. per pectus ma
nat mihi sudor. Sed tacitus subidus dupli deo peteo. Atque
item alios uersus eiusdem addidi non herele minus dulces quã
priores quid faculam praefers philares qua nibil est opul ibrmus
sic luc& pectore flama satis istam non potis est uil seua ex¬
tinguere uenti: aut ĩber caelo candidus praecipitans. At con
tra ueneris nisi uenus ipsa nulla est quae possit uis alia ope¬
rimere. Item dixit uersus Portii licini hosce. custodes ou¬
uim uendere propaginis agnum quaeritis ignem. Item huc
quaeritis ignis homo est. Si digito attigerim incendam siluã

Expanded text:
versus cecinit Valeri Aeditui, veteris poetae, item Porcii versus cecinit Valeri Aeditui, veteris poetae, item Porcii Licini et Q. Catuli, quibus mundius, venustius, limatius, tersius, Graecum Latinumve nihil quicquam reperiri puto. Aeditui versus: Dicere cum conor curam tibi, Pamphila, cordis, Quid mi abs te quaeram? verba labris abeunt, Per pectus manat subito subido mihi sudor: Sic tacitus, subidus, dum pudeo, pereo. Atque item alios versus eiusdem addidit, non hercle minus dulces quam priores: Qui faculam praefers, Phileros, quae nil opus nobis? Ibimus sic, lucet pectore flamma satis. Istam nam potis est vis saeva extinguere venti Aut imber caelo candidus praecipitans, At contra hunc ignem Veneris, nisi si Venus ipsa, Nullast quae possit vis alia opprimere. Item dixit versus Porcii Licini hosce: Custodes ovium tenerae propaginis, agnum, Quaeritis ignem? ite huchue; quaeritis? ignis homosthomrost. Si digito attigero, incendam silvam
Abbreviated transcription (Latin):
anacreonte cacterisque id genus poetis sentir&. & haec quisno¬
strũ poetarum tam fluentes carminum delitias fecis& nisim
catullus inquiunt forte pauca & Caluus itidem pauca. Nã
tieuius implicata & ⁊ lortensius inuenusta & Cinna illepida
& Memius dura ac deinceps omnes rudia fecerunt atque ab¬
sona:sum ille pro lingua patria tanquam pro aris & focisa
nimo irritato indignabundus caedere equidem inquit uobis
debui ut in talia socia atque nequitia artimium uincentis &
sicut in uoluptatibus cultus atque uictus ita in cantilenarũ
quoque multis anteiretis. Sed ne nos id nomen latinum tan¬
condemnetis. Permittite modo quaeso operire pallio mihi ca¬
put quod in quadam parum pudica oratione. Socratentes¬
cisse auint. & audite ac discite nostros quoque antiquiores
Mite eos quos nominastis poetas amasios ac uenereos fuisse.
T um resupinus capite conuelato uoce ad modum quam suaui

Expanded text:
Anacreonte ceterisque id genus poetis sentiret et ecquis noAnacreonte ceterisque id genus poetis sentiret et ecquis nostrorum poetarum tam fluentes carminum delicias fecisset. Nisi Catullus, inquiunt, forte pauca et Calvus itidem pauca. Nam Laevius inplicata et Hortensius invenusta et Cinna inlepida et Memmius dura ac deinceps omnes rudia fecerunt atque absona. Tum ille pro lingua patria, tamquam pro aris et focis, animo inritato indignabundus: Cedere equidem, inquit, vobis debui, ut in tali asotia atque nequitia AlcinoumAlcinum vinceretis et sicut in voluptatibus cultus atque victus, ita in cantilenarum quoque mollitiis anteiretis. Sed ne nos, id est nomen Latinum, tamcondemnetis, permittite mihi, quaeso, operire pallio caput, quod in quadam parum pudica oratione Socraten fecisse aiunt, et audite ac discite nostros quoque antiquiores ante eos quos nominastis poetas amasios ac venerios fuisse. Tum resupinus, capite convelato, voce admodum quam suavi,
Abbreviated transcription (Latin):
eduliis finis & poculis. Mox sermonibus quod tempus fuit
desyderauit exhiberi quos habere eum adolescentem sciebat
scitissimos utriusque sexus qui canerent uoce & qui psallerẽt.
At postea quam introducti pueri puelleque sunt iucundum¬
dulcia & uenusta cecinerunt. Oblectati autem sumus pr¬
aerer multa alia uersiculis lepidissimis anacreontis senis q¬
uos equidem scripsi ut interea labor huc uigiliarum & in¬
quies suauitate panlisper uocum atque modulorum acq¬
in eo conuiuio erant homines amoeniꝰ & nostras quoque
litteras haud incuriose docti iulianum thetoren lacesse¬
re in sectarique a dorti sunt tanquam prorsus barbarum
& agrestem qui ortus terta hispania for& & clamator tantum
& facundia rabida uigorosaque ess& eiusque linguae exercitati¬
ones docer& que nullas uoluptates nullamque mulcedinera uebe¬
ris atqie musae haber&. Sepeque eum percontabãtur quid de

Expanded text:
eduliis finis et poculis mox sermonibusque tempus fuit, eduliis finis et poculis mox sermonibusque tempus fuit, desideravit exhiberi, quos habere eum adulescentem sciebat, scitissimos utriusque sexus, qui canerent voce et qui psallerent. Ac posteaquam introducti pueri puellaeque sunt, iucundumdulcia et venusta cecinerunt. Oblectati autem sumus praeter multa alia versiculis lepidissimis Anacreontis senis, quos equidem scripsi, ut interea labor hic vigiliarum et inquies suavitate paulisper vocum atque modulorum adqin eo convivio erant, homines amoeni et nostras quoque litteras haut incuriose docti, Iulianumlulianum rhetorem lacessere insectarique adorti sunt tamquam prorsus barbarum et agrestem, qui ortus terra Hispania foret clamatorque tantum et facundia rabida iurgiosaque esset eiusque linguae exercitationes doceret quae nullas voluptates nullamque mulcedinem Veneris atque Musae haberet; saepeque eum percontabantur quid de
Abbreviated transcription (Latin):
poetarum idest classicus assiduusque aliquis scriptor non
proletarius. Naec quidem Fronto requirere nos iussit uoca
stimar&. Sed ut nobis studium lectitañdi in quaerundis
ratioribus uerbis exercer&. Quod unum ergo rarissimum
uidebatur inuenimus quadrigam numero singulari di¬
ctam in libro satirarum M. arronis qui inscriptus est ex¬
demetricus. Harenas autem tran fusi acoꝰ e dictas mino¬
re studio quaerimus. Quia prepter q caesarem: quod
equidem meminerim nemo id doctorum hominum
dedit.
olis moribusque & fortuna bene ornatus & ad rem
musicam facili ingenio ac libenti cenam dabat amicisac
magistris in ruscuso celebrandae lucis animae quam sibi p¬
rincipem uitae habuerit. Uenerat tum nobiscum ad ean¬
dem cenam Antonius iulianus rhetor docendis publice
iuiuenibus magister hispano ore florentisque homo fac¬
undiae & rerum litterarumque ueterum peritus. I sabi

Expanded text:
poetarum, id est classicus adsiduusque aliquis scriptor, non poetarum, id est classicus adsiduusque aliquis scriptor, non proletarius. Haec quidem Fronto requirere nos iussit vocabris existumaret, sed ut nobis studium lectitandi in quaerendis rarioribus verbis exerceret. Quod unum ergo rarissimum videbatur, invenimus quadrigam numero singulari dictam in libro Saturarum M. Varronis, qui inscriptus est Ecdemeticus. Harenas autem πληθυντικῶς dictas minore studio quaerimus, quia praeter C. Caesarem, quod equidem meminerim, nemo id doctorum hominum dedit. olis moribusque et fortuna bene ornatus et ad rem musicam facili ingenio ac lubenti, cenam dabat amicis ac magistris sub urbe in rusculo celebrandae lucis annuae, quam principem sibi vitae habuerat. Venerat tum nobiscum ad eandem cenam Antonius Iulianus rhetor, docendis publice iuvenibus magister, Hispano ore florentisque homo facundiae et rerum litterarumque veterum peritus. Is, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
genita sit naturalis sui multitudo. Sed ego in quit dixi
non ut huius sententiat legisque fundus suscriptorque
fierem. Sed ut ne caesaris uini dacti opinionem a¬
trupeaIBlisor destituerem Nam cum caelum semper
T IINCE dicatut mare & terra non semper & puluis
Quentus & fumus non semper cur indutias & caerimo¬
nias scriptores ueteres nonnunquam singulari numero
appellaueraunt ferias & nundmas & inferĩas &̃ exequias
nunquam. Cur mel & uinum atque id genus caetera m
ultitudinis numerum capiunt lat non capiat. Quaeri
inquam ista omnia & enucleari & excudi ab hominibus
negociosis in ciuitate tam occupata non queunt quin his
quoque ipsis. quae iam dixi demoratos uos esse uideo alicui
opinor negocio destinatos. Ite ergo nunc & quando forte
erit ociumꝰ quaerite hanc quadrigam & harenas dixerit¬
e cohorte illa duntaxat antiquiore uel orator aliquis uel

Expanded text:
genita sit naturalis sui multitudo. Sed haec ego, inquit, dixi, genita sit naturalis sui multitudo. Sed haec ego, inquit, dixi, non ut huius sententiae legisque fundus subscriptorque fierem, sed ut ne Caesaris, viri docti, opinionem ἀπαραμύθητον destituerem. Nam cum caelum semper ἑνικῶς dicatur, mare et terra non semper, et pulvis, ventus et fumus. non semper, curindutias et caerimonias scriptores veteres nonnumquam singulari numero appellaverunt, ferias et nundinas. et inferias. et exequias numquam? Cur mel et vinum atque id genus cetera numerum multitudinis capiunt, lacte non capiat? Quaeri, inquam, ista omnia et enucleari et extundi ab hominibus negotiosis in civitate tam occupata non queunt. Quin his quoque ipsis quae iam dixi demoratos vos esse video, alicui, opinor, negotio destinatos. Ite ergo nunc et, quando forte erit otium, quaerite an quadrigam et harenas dixerite cohorte illa dumtaxat antiquiore vel oratorum aliquis vel
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ne tibi inquit & Caesarem de statu uerbi contra
te satis aperte satisque constanter pronunciasse. Tunc per¬
motus auctoritate libri porta.Si a caesare inquit ius pro¬
uocandi for& egt nunc ab hoc caesaris libro prouocassem.
Sed quoniam ipse rationem sententiae suae reddere super¬
sedit: nos te nunc rogamus ut dicas quam esse causam ui¬
ti putes & in quadriga dicenda & in harena. Tum fronto
ita respondit. Q uadrĩge semper & si multiiugae non sunt
multitudinis tamen tenentur numero. Quoniam quat¬
b& prorsus appellatio equorum plurium includi insingu¬
laris numeri unitate. eandemque rationem habendam
sed in specie dispari. Nam cum harena singulari nume¬
ro dicta multitudinem tamen & copiam signific& minim¬
arum ex quibus constat partium indocte & inscite ha¬
renae dici uidentur tanquam id uocabulum indigeat
numeri amplitudine. Cum enim singulariter dici in¬

Expanded text:
Videturne tibi, inquit, C. Caesar de statu verbi contra Videturne tibi, inquit, C. Caesar de statu verbi contra te satis aperte satisque constanter pronuntiasse? Tunc permotus auctoritate libri poeta: Si a Caesare, inquit, ius provocandi foret, ego nunc ab hoc Caesaris libro provocassem. Sed quoniam ipse rationem sententiae suae reddere supersedit, nos te nunc rogamus ut dicas quam esse causam vitii putes et in quadriga dicenda et in harenis. Tum Fronto ita respondit: Quadrigae semper, etsi multiiugae non sunt, multitudinis tamen numero tenentur, quoniam quatbet prorsus appellatio equorum plurium includi in singularis numeri unitatem. Eandemque rationem harenae habendam, sed in specie dispari; nam cum harena singulari in numero dicta multitudinem tamen et copiam significet minimarum, ex quibus constat, partium, indocte et inscite harenae dici videntur, tamquam id vocabulum indigeat numeri amplitudine, cum ei singulariter dicto in
Abbreviated transcription (Latin):
is Mea inquit uoluptas mea delitia. Inimicitiam autem &
Ennius inillo memoratissimo libro dixit. Co inquit ingenio
niatus sum amicitiam atque inimicitiam in fronte prõmp
tugero Sed enim harenas parum latine dici quis oro te ali¬
us aut scripsit aut dixit: an propterea peto ut si N Caesaris li¬
ber pre manibus est promi iubeas ut quam confidenter hoc di¬
at existimari a te possit. Tum prolato libro de anologia pri¬
mo uerba haet ex eo pauca memoriae manclaui. Nam eumi
supra dixrissa neque caelum triticumue neque harenam mul¬
titudinis significationem pati. Num tu inquit barum seru
natura accidere arbitraris quod unam terram & plures ter¬
ras d uarbem &e urbes & imperium & imperia dicamus Neque
quadrigam in unam nominis figuram redigere neque ha¬
renam in multitudinis appellationem conuertere. posse¬
mus his deinde uerbis lectis sibi fronto ad illum poetam

Expanded text:
is? Méa inquit voluptas, méa delicia. Inimicitiam autem Q. is? Méa inquit voluptas, méa delicia. Inimicitiam autem Q. Ennius in illo memoratissimo libro dixit: Eo ego inquit ingenio natus sum; Amicitiam atque inimicitiaminimicitiamr in frontem promptam gero. Sed enim harenas parum Latine dici, quis, oro te, alius aut scripsit aut dixit? Ac propterea peto ut, si Gai Caesaris liber prae manibus est, promi iubeas, ut quam confidenter hoc indicat aestimari a te possit. Tunc, prolato libro De Analogia primo, verba haec ex eo pauca memoriae mandavi. Nam, cum supra dixisset, neque caelum neque triticum neque harenamlarenam multitudinis significationem pati, Num tu, inquit, harum rerum natura accidere arbitraris quod unam terram ac plures terras et urbem et urbes et imperium et imperia dicamus, neque quadrigas in unam nominis figuram redigere neque harenam multitudinis appellatione convertere possimus? His deinde verbis lectis ibi Fronto ad illum poetam:
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinis numero appellanda sit sicut neque caelum neq
triticum. Contra autem quadrigas & si currus etiam unus e quo¬
rum quattuor uuinctorum agmen unum sit priuaturo semper
numero dicendas putat sicut arma & moenia & comitia & ini¬
micitias inquit contra ea dicis poetarum pulcherrime quod
Q te purges & non esse id uitium demonstres. De caelo in¬
quit ille ꝙͦ tritico non inficias eo qum singulo semper nu¬
mero dicenda sint: neque de armis & moenus & comitus q¬
uin figura multitudinis perpetua censeantur. Uidebimu
autem post de inimicitus & quadrigis. At fortasse hanc de
quadrigis ueterum auctoritati concessero. Inimicitiam tam¬
en sicuti inscientiam & impotentiam & iniuriam. Quae ratio
est quam obrem. & caesar uel dictam esse a ueteribus uel di¬
cendata esse a nobis non putat: ꝗuando Plautus linguae la¬
tinae deciis delitiam quoque ⁊̃ nxũ s dixerit pro deliti¬

Expanded text:
multitudinis numero appellanda sit, sicuti neque caelum neque multitudinis numero appellanda sit, sicuti neque caelum neque triticum; contra autem quadrigas, etiamsi currus unus, equorum quattuor iunctorum agmen unum sit, plurativo semper numero dicendas putat, sicut armaarina et moenia et comitia et inimicitias—nisi quid contra ea dicis, poetarum pulcherrime, quo et te purges et non esse id vitium demonstres. De caelo, inquit ille, et tritico non infitias eo, quin singulo semper numero dicenda sint, neque de armis et moenibus et comitiis, quin figurafigure multitudinis perpetua censeantur; videbimus autem potius de inimicitiis et quadrigis. Ac fortassean de quadrigis veterum auctoritati concessero, inimicitiam tamen, sicuti inscientiam et inpotentiam et iniuriam, quae ratio est quamobrem C. Caesar vel dictam esse a veteribus vel dicendam a nobis non putat, quando Plautus, linguae Latinae decus, deliciam. quoque ἐνικῶς dixerit pro delici
Abbreviated transcription (Latin):
eundis ocium ad frontonem cornelium uisendi gratia per¬
gebam sermonibusque eius purissimis bonarumque doctri¬
n̾arum plenis fruebar. Nec unquam factum est quotienseũ
uidimus loquentem quae audiuimus quin rediremus fere
cultiores doctioresque: Ueluti fuit illa quodam die sermo¬
cinatio illius leui quidem de re sed a latinae tamen lin¬
guae studio non abhorrens Niam quispiam familiaris eius¬
bene eruditus homo & tamen poeta illustris liberatum se esse
aquae intercutis morbo dicer& quod harenis calentibus esse u¬
sus Tum alludens Fronto morbo quidem inquit cares sed uerbi
uitioͣ tares. Q enim caesar ille perpetius dictator. En. Rompe¬
u socer a quo familia est appellata caesarum de inceps propaga¬
ta est uir ingenii praecellentis sermonis praeter alios suae aeta¬
tis castissimi. in libris quos apud .M. ciceronem de anologia scri¬
psit harenas uitiose dici existimabat: quod harena nunquã

Expanded text:
eundis otium, ad Frontonem Cornelium visendi gratia pereundis otium, ad Frontonem Cornelium visendi gratia pergebampergelam sermonibusque eius purissimis bonarumque doctrinarum plenis fruebar. Nec umquam factum est, quotiens eum vidimus loquentemque audivimus, quin rediremus fere cultiores doctioresque. Veluti fuit illa quodam die sermocinatio illius, levi quidem de re, sed a Latinae tamen linguae studio non abhorrens. Nam, cum quispiam familiaris eiusbene eruditus homo et tum poeta inlustris, liberatum esse se aquae intercutis morbo diceret, quod harenis calentibus esset usus, tum adludens Fronto: Morbo quidem, inquit, cares, sed verbi vitio non cares. Gaius enim Caesar, ille perpetuus dictator, Cn. Pompei socer, a quo familia et appellatio Caesarum deinceps propagata est, vir ingenii praecellentis, sermonis praeter alios suae aetatis castissimi, in libris, quos ad M. Ciceronem De Analogia conscripsit, harenas vitiose dici existimat, quod harena numquam
Abbreviated transcription (Latin):
pro te quodque magno impete pro impetu Item quod for¬
tescere posuit pro fortem fieri: quodque dolentiam pro do¬
lore & auens pro libens Item cur intolerantibus pro intoler¬
andis quodque manciolis inquit terrae illis pro manibus
a quiescam si liceo. Item fluere inquit impendio uissit. ide¬
st impense fieri incipit. quodque accipit rei posuit pro ia¬
cer& his nos interim uerborum leuianorum annota¬
tiunculis oblectabamus. Caetera enim quaet uidebantur
nimium poetica explosae orationis usu alieniora praeter¬
misimus ueluti quod fuit de nestore ait trisecli senes
& duluiore locus. Irem quod timidis magnisque fluctibus
inquit mutigrumis & flumina gelu concreta tegmine
esse onichino dixit. & quae multiplica ludens composuit
Quale illua est quod uituperones suos subducti supercilii¬
carptores appellauit.
DOIESCENTIUS Romae priusquam athenas concede¬
rem quanddo erat a magistris auditionibusque ob¬

Expanded text:
pro te quodque magno impete pro impetu; item quod forpro te quodque magno impete pro impetu; item quod fortescere posuit pro fortem fieri quodque dolentiam pro dolore et avens pro libens; item curis intolerantibus pro intolerandis, quodque manciolis, inquit, tenellis pro manibus et quis tam siliceo? Item fiere, inquit, inpendio infit, id est fieri inpense incipit; quodque accipitret posuit pro laceret. His nos inter viam verborum Laevianorum adnotatiunculis oblectabamus. Cetera enim, quae videbantur nimium poetica, ex prosae orationis usu alieniora praetermisimus; veluti fuit quod de Nestore ait trisaeclisenex et dulciorelocus iste, quod de tumidis magnisque fluctibus inquit multigrumis et flumina gelu concreta tegimine esse onychino dixit, et quae multiplica ludens conposuit, quale illud est, quod vituperones suos subductisupercilicarptores appellavit.DULESCENTULUS Romae, priusquam Athenas concederern, quando erat a magistris auditionibusque ob
Abbreviated transcription (Latin):
rura atque litterarum ueterum impense doctus
olusculis pomisque satis comiter copioseque inuitabat atque
ita molli quondam tempestatis autunne die: ego & iuli¬
us celsius cũ ad eum cenassemus. apud mensam eius audisse¬
mus legi lemialgesim rediremusque in urbem sole iam fe¬
re occiduo figuras habitusque uerbarum noue aut insigni¬
ter dictorum inNeuiano illo carmine ruminabamur. &
ut quaeque uox indidẽ animaduerti digna subuenerat q¬
uia nos quoque possemus uti memoriae mandabamus. Era¬
nt autem uerba quae tunc suppetebant huiuscemodi.
magis quam usitate dictum pro exili atque gracilento a
tem notaumus quod oblitterãre gentem pro oblitteratam
deirit nstem quod hostes qui foedera frangerent focdifragos
non foederifragos dicit. Item quod rubentem auroram pu¬
doricolorem appellauit & menonem nocticolorem. Item q¬
uol fonte dubitantẽ & ab eo quod est sileo silenta loca di¬
rit & puluerulenta & pestilenta. & quod carendum tu est

Expanded text:
rum litterarumque veterum inpense doctus, olusculis pomisque satis comiter copioseque invitabat. Atque ita molli quodam tempestatis autumnae die ego et Iulius Celsinus, cum ad eum cenassemus et apud mensam eius audissemus legi Laevi Alcestin rediremusque in urbem sole iam fere occiduo, figuras habitusque verborum nove aut insigniter dictorum in Laeviano illo carmine ruminabamur et, ut quaeque vox indidem digna animadverti subvenerat, qua nos quoque possemus uti, memoriae mandabamus. Erant autem verba quae tunc suppetebant, huiuscemodi:magis, quam usitate dictum pro exili atque gracilento; v Item notavimusnotavimnus quod oblitteram gentem pro oblitterata dixit; item quod hostis qui foedera frangerent, foedifragos, non foederifragos dixit; item, quod rubentem auroram pudoricolorem appellavit et Memnonem nocticolorem; item, quod forte dubitanter et ab eo quod est sileo, silenta loca dixit et pulverulenta et pestilenta et quod carendum tui est
Abbreviated transcription (Latin):
I n eo libro scriptum fuit deterrimam esse potui aquã
e niue. itemque solidius latiusque contractam esse e¬
am quam cristallon graeci appellant causaque ibi asc¬
ripta est huiuscemodi. Quoniam cum aqua frigore ae¬
ris duraturum & coĩt necessarium est fieri uaporatio¬
nem & quandam quasi auram tenuissimam ex primi ex
ea & emanare. id autem in ea leuissimum est quod
euaporatur. man& autem quod est grauius & sordi¬
dius & insalubrius atque id pulsu aeris uerberatum in
modum coloremque spumae candidae oritur. Sed ali¬
quantum quod salubrius difflari atque euaporari ex ni¬
ue inditium illud est quod minor sit illo qui ante fue¬
rat quam concrescer&. Uerba ipsa aristotelis ex eo libro
Aristoteli atque ita postea ego bellum & odium niui in¬
dixi. Alii indutias tamen uarie factitabant.

Expanded text:
In eo libro scriptum fuit deterrimam esse potu aquam In eo libro scriptum fuit deterrimam esse potu aquam e nive itemque solidius latiusque concretam esse eam, quam κρύσταλλον Graeci appellant; causaque ibi adscripta est huiuscemodi: Quoniam, cum aqua frigore aeris duratur et coit, necessum est fieri evaporationem et quandam quasi auram tenuissimam exprimi ex ea et emanare. Id autem, inquit, in ea levissimum est quod evaporatur; manet autem quod est gravius et sordidius et insalubrius, atque id, pulsu aeris verberatum, in modum coloremque spumae candidae oritur. Sed aliquantum quod est salubrius difflari atque evaporari ex nive indicium illud est, quod minor fit illo, quod ante fuerat quam concresceret. Verba ipsa Aristotelis ex eo libro Aristoteli. Atque ita postea ego bellum et odium nivi indixi, alii indutias cum ea varie factitabant.
Abbreviated transcription (Latin):
NTIOUNITRIIS concesseramus hominis amici diuitis
aestate anni flagrantissima ego & quidam alii ȩqua¬
les familiares mei eloquentiae & philosophiae. sectatores. Et¬
at nobiscum uit bonus experipatetica disciplina benedoc¬
tus & aristorelis unice studiosissimus: Is nos aquam multam
et diluta bibentes coercebat seueriusque increpabat. Ad¬
hibebat nobis auctoritates nobilium medicorum & cum¬
primis aristotelis philosophi rei omnis humanae peritis¬
simi qui aquam niualem frugibus sane & arboribus fe¬
cundam esse dicer&. Sed hominibus potu nimio in salu¬
brem esse tabemque & morbos sensim atque in diem lon¬
gam usceribus in seminare. Haec quidem ille ad nos p¬
rudenter & beniuole & assidue dictitabat. Sed cum
bibendae nuus pausa fierꝗ nulla promit e blibioteca
tiburti quae tum in nerculis templo satis commnode
instructa libris erat Aristotelis librum: eumque ad
nos affert & huius saltem inquit sapientissimi uiti uerb¬
is credite ac desinite ualitudinem uestram profligare

Expanded text:
Tiburte rus concesseramus hominis amici divitis aestate anni flagrantissima ego et quidam alii aequales et familiares mei, eloquentiae aut philosophiae sectatores. Erat nobiscum vir bonus ex peripatetica disciplina, bene doctus et Aristotelis unice studiosissimus. Is nos aquam multam ex diluta nive bibentes coercebat severiusque increpabat. Adhibebat nobis auctoritates nobilium medicorum et cumprimis Aristotelis philosophi, rei omnis humanae peritissimi, qui aquam nivalem frugibus sane et arboribus fecundam diceret, sed hominibus potu nimio insalubrem esse tabemque et morbos sensim atque in diem longam visceribus inseminare. Haec quidem ille ad nos prudenter et benivole et adsidue dictitabat. Sed cum bibendae nivis pausa fieret nulla, profit e bibliotheca Tiburti, quae tunc in Herculis templo satis commode instructa libris erat, Aristotelis librum eumque ad nos adfert et Huius saltem, inquit, sapientissimi viri verbis credite ac desinite valitudinem vestram profligare.
Abbreviated transcription (Latin):
quid de ratione ista reddita sentir& dixit quidem inquit¬
probe & uere quid accider& diffuso sanguine aut incon¬
tracto. Sed cur ita fier& non dixit. Adhuc enim quaeri po¬
test quam ob causam pudor sanguinem diffundat. timor
contrahat cum sit pudor species timoris atque ita definia¬
tur. timor iustae repraehensionis. Ita enim philosophi diffi

Expanded text:
quid de ratione ista reddita sentiret, Dixit quidem, inquitet vere quid accideret diffuso sanguine aut contracto, sed cur ita fieret non dixit. Adhuc enim quaeri potest quam ob causam pudor sanguinem diffundat, timor contrahat, cum sit pudor species timoris atque ita definiatur: timor iustae reprehensionis. Ita enim philosophi defi
Abbreviated transcription (Latin):
meliam propositum rerauneratus sit. Nam cura ita rogass&
dialecticus quod ego sum id tu non es & Diogenes ann̾uiss&
atque ille addidiss&. ⁊omo autem ego sum esim id quoque
assensus ess& ꝙ contra dialecticus ita conelusiss&. Nomoigitur
ti non es hoc quidem inquit diogenes fallum est & si uerũ¬

Expanded text:
meliam propositum, remuneratus sit. Nam cum ita rogasset meliam propositum, remuneratus sit. Nam cum ita rogasset dialecticus: Quod ego sum, id tu non es? et Diogenes adnuisset, atque ille addidisset: Homo autem ego sum, cum id quoque adsensus esset, contra dialecticus ita conclusisset: Homo igitur tu non es, Hoc quidem, inquit Diogenes, falsum est, et si veru
Abbreviated transcription (Latin):
quasi talos aut tesserulas in medium uice sua quisque iacie¬
bamus captionis solutȩ aut parum intellectae praemium pę¬
naue erat nummus unus sextertium. Noc aere collecto
quasi manuario cenula curabatur omnibus qui eum lusũ
luseramus. Erant autem captiones ad boc fere exemplũ
tam& si latina otatione non satis scite ac pene etiã illepide¬
exponuntur. Quod nit est hoc grando non est tux autem alba est
grando igitur alba non est. item aliud non disimile. Quoa boro
est hoc non est equus homo autem animal est. equus uero aninal
non est Dicere ergo debebat qui ad sophisma diluendum ritu
aleatorio uocatus erat: In qua parte quoque in uerbo captio fo¬
r& quid dari concedique non opporter& nisi dicere nummno
singulo multabatur. Ea multa cenam iuuabat. Lib& autem
dicere quam facete Diogenes sophisma id genus quod sup¬
radiei a quodam dialectico ex Platonis diatriba per contu¬

Expanded text:
quasi talos aut tesserulas, in medium vice sua quisque iaciequasi talos aut tesserulas, in medium vice sua quisque iaciebamus. Captionis solutae aut parum intellectae praemium poenave erat nummus unus sestertius. Hoc aere conlecto, quasi manuario, cenula curabatur omnibus qui eum lusum luseramus. Erant autem captiones ad hoc fere exemplum, tametsi Latina oratione non satis scite ac paene etiam inlepideexponuntur: Quod nix est, hoc grando non est; nix autem alba est: grando igitur alba non est. Item aliud non dissimile: Quod homo est, non est hoc equus; homo autem animal est: equus igitur animal non est. Dicere ergo debebat qui ad sophisma diluendum ac refellendum ritu aleatorio vocatus erat, in qua parte quoque in verbo captio foret, quid dari concedique non oporteret; nisi dixerat, nummo singulo multabatur. Ea multa cenam iuvabat. Libet autem dicere quam facete Diogenes sophisma id genus, quod supra dixi, a quodam dialectico ex Platonis diatriba per contu
Abbreviated transcription (Latin):
de lingua latina fecit. in priore uerbo granes prosodie quȩ
fuerunt manent reliquae mutant inquit ilegantissime
pro mutantur. Post etiam id quoque ab eodem uarrone in
septimo diuinarum rerum similiter dictum uideri interdu¬
as filias regum quid mutet inter antigonam ꝙ̃ tulliam.
Est enim aduertere. Uerba autem patiendi pro agentibus
in omnibus ferme ueterum scriptis reperiuntur. Ex quib¬
ussunt pauca ista quae nunc meminimus. muneror te pro
munero & significor pro significo & sacrificor pro sacrifi¬
co & assentior pro assentio & feneror pro fenero & pigneror
pro pignero & alia istiusmodi pleraque prorade ut in legendo
ATURNALIbis athenis alea quadam festiua & honesta
lusitabamus huiuscemodi ubi conueneramus complus¬
culi eiusdem studi homines ad leuandam tempui captio¬
nesquę sofismata appellantur mente agitabamus. easque

Expanded text:
De Lingua LatinaLaiina fecit: In priore verbo graves prosodiae, quae De Lingua LatinaLaiina fecit: In priore verbo graves prosodiae, quae fuerunt, manent, reliquae mutant, mutant inquit elegantissime pro mutantur. Potest etiam id quoque ab eodem Varrone in septimo Divinarum similiter dictum videri: Inter duas filias regum quid mutet, inter Antigonam et Tulliam, est animadvertere. Verba autem patiendi pro agentibus in omnibus ferme modum veterum scriptis reperiuntur. Ex quibus sunt pauca ista, quaequake nuncnune meminimus: muneror te pro munero et significor pro significo et sacrificor pro sacrifico et adsentior pro adsentio et faeneror pro faenero et pigneror pro pignero et alia istiusmodi pleraque, quae, proinde ut in legendo SATURNALIBUS Athenis alea quadam festiva et honesta lusitabamus huiuscemodi: ubi conveneramus conplusculi eiusdem studii homines ad lavandi tempus, captiones quae sophismata appellantur mente agitabamus easque,
Abbreviated transcription (Latin):
lica leuis uolat super aequora classis. Spiritus eureorum ui¬
ridis cum purpurat undas quo magis in pateui possint op
D quoque habitum est in oratiore facienda elega¬
tiae genus ut pro uerbis habentibus patiendi figurã
agentia ponerent ac deuide haec uice interuertereñt.
letur. Plautus aũt non dissmiiter quidem hoc rugat palliũ
amictus non sum commode. Itero flautus puluer& dicit non
quod pulutre impleat sed iosum pulueris plenum sit: esi tu
daue age sparge mundum esse hoc uestibulum uolo uen¬
us uentura est nostra non hoc puluer&. In asinaria quocp
contemples dicit pro contempleris. Mecum caput contemples
siquidem ore consulas tua.C. a Uellius in annalibus. Postquã
tempestas sedauit atherbal Thaurum immolauit .m. cato
in originibus: eodem conuenae᷑ plures ex agro accersitaue¬
re. Errores torum auxit uarro in librisquos ad Marcellum

Expanded text:
lica levis volitat super aequora classis, Spiritus Eurorum vilica levis volitat super aequora classis, Spiritus Eurorum viridis cum purpurat undas. Quo magis in patriis possint opui nodum. ID quoque habitum est in oratione facienda elegantiae genus, ut pro verbis habentibus patiendi figuram agentia ponerent ac deinde haec vice inter sese mutua letur? Plautus etiam non dissimiliter: Quid ést?—Hoc rugat pallium, amictus non sum Cómmode. Itidem Plautus pulveret dicit, quod non pulvere impleat, set ipsum pulveris plenum sit: Exi tu, Dave, age, spárge; mundum hoc ésse Vestibuliúm volo. Venús ventura est nóstra, non hoc púlveret. In Asinaria quoque contemples dicit pro contempleris: Meúm caput contémples, si quidem é re consultás tua. Cn. Gellius in Annalibus: Postquam tempestas sedavit, Atherbal taurum immolavit. M. Cato in Originibus:Eodem convenae conplures ex agro accessitavere. Eo res eorum auxit. Varro libris quos ad Marcellum
Abbreviated transcription (Latin):
te tepraehensõ uersusque ipsi inquibus ea uerba sũt sub
on hercle idem sentio cum cesellio uindice scripta
grammatico ut mea opinio est haudquaqam ine:¬
uditoꝰ Uerum hoc petulanter insciteque quod furium ue¬
terem poetam dedecorasse linguam latinam se ripsit hui
ab horrere a poetica facultate uisat sunt neque dictuy
rofatu. que ipso tetrae aut insuaues esle sicuti sunt quae¬
dam alia ab illustribus fict dute & raucide. Quat re¬
praehendit autera cesellius furiana haet sunt auua
terram in lutum uersar lutestere dixerit. & tenebras
in noctis modum factas noc̾testere & ꝑristinal recupera¬
re uires uirescere & quod uentus mare cęruleum eti¬
spitans nitescere facit purpurat dicerit. & opulentum fi¬
en opulescere Uersus autem ex poematis furiatus inqui¬
bus haec uerba sunt. subdidi. Sanguine diluitur tellus
caua terra lutescit. Omnia noctescurt tenebris cabginis
atrae. Lucescunt animi uirescit uulnere uittus dĩc fu¬

Expanded text:
e reprehensa; versusque ipsi in quibus ea verba sunt subscripti. non hercle idem sentio cum Caesellio Vindice, grammatico, ut mea opinio est, hautquaquam inerudito. Verum hoc tamen petulanter insciteque, quod Furium, veterem poetam, dedecorasse linguam Latinam scripsit huiusabhorrere a poetica facultate visae sunt neque dictu profatuque ipso taetrae aut insuaves esse, sicuti sunt quaedam alia ab inlustribus poetis ficta dure et rancide. Quae reprehendit autem Caesellius Furiana haec sunt: quod terram in lutum versam lutescere dixerit et tenebras in noctis modum factas noctescere et pristinas reciperare vires virescere, et quod ventus si mare caerulum crispicans nitefacit purpurat dixerit, et opulentum fieri opulescere. Versus autem ipsos ex poematis Furianis, in quibus verba haec sunt, subdidi: Sanguine diluitur tellus, cava terra lutescit. Omnia noctescunt tenebris caliginis atrae. Increscunt animi, virescit volnere virtus. Sicut fu
Abbreviated transcription (Latin):
familias nisi que saepius nullius ueterum scriptorum auctori¬
tatibus confirmari potest. Quoniam uero illud compendio
probabilius est quod idonei uocum antiquarum enarratio¬
res tradiderunt. Matronam dictam esse proprie quae in ma¬
trimonium cum uiro conueniss& in que matrimonio man&.
etiamsi liberi non dum nati forent dictamque esse ita a ma¬
tris nomine non adepto iam: sed cum spe & omine moꝵ adi¬
piscendo. Unde iplum quoque matrimonium dicitur. Mati¬
em autem familias appellatam esse eam solam. quae in mariti
tantium. sedi in familiam quoque mariti & sui heredis locũ

Expanded text:
familiasfarilias nisi quae saepius, nullis veterum scriptorum auctorifamiliasfarilias nisi quae saepius, nullis veterum scriptorum auctoritatibus confirmari potest. Enimvero illud impendio probabilius est quod idonei vocum antiquarum enarratores tradiderunt, matronam dictam esse proprie quae in matrimonium cum viro convenisset, quoad in eo matrimonio maneret, etiamsi liberi nondum nati forent, dictamque ita esse a matris nomine, non adepto iam, sed cum spe et omine mox adipiscendi, unde ipsum quoque matrimonium dicitur, matrem autem familias appellatam esse eam solam quae in mariti tantum, sed in familiam quoque mariti et in sui heredis locum