comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potentius ceteris in suo ordine ꝑceper̃
ut eorũ dit̾ioni uirtutes aduersȩ sub¬
iec taces int : quorũ potes tate refrenant
necorda hominum tantũ tẽptare p̃¬
ualecnt quantũ uo lunt principatis
etiam uocatur. quiipsis quoq: bonis an¬
gelorũ spiritibus p̃sunt qui sub iectis
aliis dumq̃: que sunt agenda disponurt.
eis ad explenda diuina minis teria
principantur dominationes autem
uocantur: qui eticom potes tectes prin¬
cipatuum dissimi litudine altatrans¬
cendunt nã principariẽ int̃reliquos
priorem existere dominari uero ẽ. etiã
subiectos quosq possidere eaergo ange . VII¬
lorũ agmina quae mira potentia p̃mi¬
nent ꝓ eo qđ eis ceterrc adoboediendũ
subiectas. dominati ones uocantur :
throni quoq: illa agminas uocata qͥb
sidet quia enĩ thronos latino eloquio
sedes dicimus. thronidĩ dictis. hi qui
tanta diuinitatis gratia replentur
ut in eis dñs sed eat : et ꝑ eos suaiuidicia de¬

Expanded text:
potentius caeteris in suo ordine perceperunt, potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum ditioni virtutes adversae subjectae sint, quorum potestate refrenantur, ne corda hominum tantum tentare praevaleant quantum volunt. Principatus etiam vocantur qui ipsis quoque bonis angelorum spiritibus praesunt, qui subjectis aliis dum quaeque sunt agenda disponunt, eis ad explenda divina ministeria principantur. Dominationes autem vocantur qui etiam potestates principatum dissimilitudine alta transcendunt. Nam principari est inter reliquos priorem existere, dominari vero est etiam subjectos quosque possidere. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni quoque illa agmina sunt vocata,  omnipotens praesidet. Quia enim thronos Latino eloquio sedes dicimus, throni Dei dicti sunt hi qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia de
Abbreviated transcription (Latin):
micha hele archangelo ut quise ad dĩ
similitudinẽ suꝑbus extulerat. ꝑ micha¬
helẽ ꝑemptus discat quia ad dĩ simi li¬
quidĩ fortitudo nominatur illũ quip¬
penunticre ueniebat qui addebel¬
landas aerias potestates humilis appa¬
rere dignatus ẽ dequo ꝑpsalmis tã dr̃
Tollite portas principes ur̃i et eleua¬
mini portae a et̃ nales et introibit rex
gloriae quis ẽ ister ex gloriae dñs for¬
tis et potens dñs potens inp̃lio et rursũ.
dñs uirtũ ipse ẽ rex gloriae Perdĩ er¬
gofortitudinẽ nuntiandus erat. qui uir¬
tutũ dñs et potens inp̃lio ad debellandas
potestates aerqͥcs ueniebat rafahel
quoq: int̃p̃tat᷑ ut diximus medicinadĩ
qui auidelicet dũ tobi oculos quasi
ꝑofficium curationis tetigit: caecita¬
tis eius tenebras tersit quiergo adcu
UII
strinximus Nunc suꝑ ẽ ut ipsa officiorũ
uo cabula breuit̃ ex equamur uir¬
signa et miracula frequentius fiunt.
Potes tactes etiam uocantur hi qui hoc

Expanded text:
Michaele archangelo»: ut qui se ad Dei similitudinem superbum extulerat, a Michaele peremptus discat, quia ad Dei similiqui Dei fortitudo nominatur: illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aerias potestates humilis ap<p>arere dignatus est; de quo per psalmistam Tollite portas principes vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus fortis et potens: Dominus potens in praelio . Et rursum, Dominus virtutum ipse est rex gloriae. Per Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in prelio ad debellandas potestates aerias veniebat. Raphael quoque interpretatur, ut diximus, medicina Dei, quia videlicet, dum Tobi oculos quasi per officium curationis tetigit, cecitatis eius teuit strinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virsigna et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hel uero dicitur medicina dĩ et quoti¬
ens mirȩ uirtutis aliquid agitur mi¬
chabel mitti perhibetur ut ex ipso actu
et nomine detur intellegi quianullis
potest facere quod facere p̃ualetds̃
Vnde et ille antiquus hostis qui. ẽẽ
dõ persu perbiam similis concupiuit.
dicens in caelum conscendcm suꝑ astra
caeli ex altabo solium meum. sedebo in
monte testamenti in laterib: aqui lo

Expanded text:
ael vero dicitur medicina Dei. Et quotiael vero dicitur medicina Dei. Et quoties mirae virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine 1605 detur intelligi quia nullus potest facere quod facere praevalet Deus. Unde et ille antiquus hostis, qui Deo esse per superbiam similis concupivit, dicens: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte testament
Abbreviated transcription (Latin):
quiatunc solũ sunt angeli cũ ꝑ eos ali¬
quanuntiatur Vnde et ꝑpsalmistã dr̃
qui facit angelos suos sp̃s. Acsipaten¬
terdicat . qui eos quos sẽ ꝑ habet sp̃s. etiã
cũ uoluerit angelos facit hiautẽ qui mi¬
nima nuntiant angeli qui uero summa
ad nuntiant arcangeli uocantur hinc ẽ
enim quod ad mariã uirginem non qui¬
libet angelus sed ga brihel archangelis
mittitur : ad hoc quippe minis terium
summũ angelum uenire dignum fue¬
rat . qui sũ mũ omnium nuntiabat: qui
idcirco etiam priuatis nominib: censen¬
tur. ut signetur ꝑ uocabula etiam in ope¬
ratione quidualeant : Neq: enim in illa
scã ciuitate quã deuisione omni poten¬
tis dĩ plenascientia ꝑ fecitudcircoꝓ
pria nomina sortiuntur. Neeorũ per¬
sonȩ sine nominibus sciri non possint¬
sed cum ad nos aliquid minis traturi ue¬
niunt apud nos etiam nomen aministe¬
riis trahunt micha hel namq: quis ut
ds̃ gabrihel autem fortitudo dĩ rafa¬

Expanded text:
quia tunc solum sunt angeli, cum per eos aliquia tunc solum sunt angeli, cum per eos aliqua nuntiantur; unde et per Psalmistam dicitur: Qui facit angelos suos spiritus . Ac si patenter dicat: Qui eos quos semper habet spiritus, etiam cum voluerit, angelos facit. Hi autem qui minima nuntiant, angeli, qui vero summa annuntiant, archangeli, vocantur. Hinc est enim quod ad Mariam virginem non quilibet angelus, sed Gabriel archangelus, mittitur . Ad hoc quippe ministerium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione quid valeant. Neque enim in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena scientia perficit, idcirco propria nomina sortiuntur, ne eorum personae sine nominibus sciri non possintsed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. 9. Michael namque, quis ut Deus; Gabriel autem, fortitudo Dei; Raph
Abbreviated transcription (Latin):
non ad similitudinem dĩ factus. sed si¬
gnaculũ similitudinis dicit᷑ ut quo in¬
eo suptilior ẽ natura eo in illo imago¬
dĩ suptilius in sinuet exp̃ssa: quo in lo¬
comox subditur omnis lapis p̃tiosus
operimentũ tuum sardius topazius.
etias pis chrisolitus onix. et berillus
sapphrrus. carbunculus. et smaragdus
eccenouemdix̃ nomina lapidũ
quia profecto nouem sunt ordines an¬
gelorũ quibus nimirũ ordinib: ille
primus angelus ided ornactus etoꝑtis
extitit quia dum cunctis agminib: ange¬
lorũ p̃latus ẽ ex eorũ cõparatione clarior
fuit sed cur istos ꝑsistentium angeloꝵ
choros enumerando ꝑstrinximus. si ñ eoo
quoq minis teria suptilit̃ ex primamus
Srȩca et enĩ lingua angelinuntii: ar¬
changeliuero summinuntii uocantur :
sciendũ quoq: quod angelorũ uocabulũ
nomen ẽ officiñ naturae : Nã sc̃ĩ illi caele¬
stis patriaesp̃s sẽꝑ quidem sunt sp̃s : sed
sẽ peruocari angelinequaquã possun

Expanded text:
non ad similitudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo subtilior est natura, eo in illo imago similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, topazius, et jaspis, chrysolitus, onix, et berillus, saphirus, carbunculus, et smaragdus. Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus, ideo ornatus et coopertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. Sed haec disposichoros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Graeca etenim lingua angeli nuntii, archangeli vero summi nuntii, vocantur. Sciendum quoque quod angelorum vocabulum, nomen est officii, non naturae. Nam sancti illi coelestis patriae spiritus semper quidem sunt spiritus, sed semper vocari angeli nequaquam possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
et archangelos. paeneoms sacri eloquii
pagine testant᷑ : Cherubinuero atq: sera¬
phin. sepȩ ut notũẽ libri prophetcrũ
loquuntur : quattuor quoq: ordinum
ratdicens supra omne principatum et
potes tcetẽ et uirtutẽ et dominationẽ : qui
rursus ad colosenses scribensait . siue
throni siuedominationes. siue principa¬
tus. siue potestates : dominationes uero
principatus ac potestates iamad ephe¬
sios loquens descripserat sed ea quoq
co lossensib dicturus p̃mifit thronos. de
quibus nec dũ quicquã fuerat ephesis
lo quutus dumergo illis quattuor quȩ
adephesios dix idẽ principatib: pote¬
stactib: uirtutib: atq: dominationib: coniun¬
gunt᷑ throni quinq: s̃ordines quispeci¬
alit̃ ex primunt᷑: quib: dum angeli et
archangeli cherubin atq sera phinad¬
iuncta sunt. procul dubio nouem. eẽ an¬
gelorũ ordines inueniunt : Vnde etipsi
angelo qui primus ẽ conditus ꝑ prophe¬

Expanded text:
rchangelos pene omnes sacri eloquii rchangelos pene omnes sacri eloquii paginae testantur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum sios enumerat, dicens: Supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem . Qui rursus ad Colossenses scribens, ait: Sive throni, sive potestates, sive principatus, sive dominationes . Dominationes vero et principatus ac potestates jam ad Ephesios loquens descripserat; sed ea quoque Colossensibus dicturus, praemisit thronos, de quibus necdum quidquam fuerat Ephesiis locutus. Dum ergo illis quatuor quae ad Ephesios dixit, id est principatibus, potestatibus, virtutibus atque dominationibus, conjunguntaliter exprimuntur; quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio novem esse angelorum ordines inveniuntur. Unde et ipsi angelo, qui primus conditus est, per prophe
Abbreviated transcription (Latin):
namq: conuersationes hominũ sꝗnigulo¬
rũ agminũ ordinibus congruunt. ut in eo¬
rũ sortẽ ꝑ conuersationis simi litudinẽ
deputentur nã s pleriq: qui parua ca
in angelorum numerũ curr̃ et s̃ ñ nulli
qui diuinȩ lcrgitatis munere refecti
secre torũ cȩlestium sũma et capere p̃ua¬
lent et nuntiare quo ergo istinisi inter
archangelorũ numerũ deputantur e
et s̃ alii quimira faciunt signa ualent᷑ es
operant᷑ quoigitur istinisi ad suꝑnerũ
uirtutũ sortẽ et numerũ congruunt᷑ ẽts
ñ nulli qui etiã de obsesis corporibus
malignos sp̃s fugant eosq: uirtute ora¬
tionis et ui acceptȩ pocestatis eiciunt:
quo itaq istimeritũ suũ ni sunt̃ potesta¬
tucelestiũ numerũ sortiunt᷑ et s̃ ñ nulli:
qui acceptis uirtutib: etiã electorũ homi¬
nũ merita transcendunt. Cũq et bonis

Expanded text:
namque conversationes hominum singulonamque conversationes hominum singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudinedeputentur. Nam sunt plerique qui parva capin angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui divinae largitatis munere referti, secretorum coelestium sulent, et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii qui mira faciunt, signa valenter operantur. Quo ergo isti nisi ad supernarum virtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosque virtute orationis, et vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque isti meritum suum nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur? Et sunt nonnulli qui acceptis virtutibus etiam electorum hominum merita transcendunt; cumque et bonis
Abbreviated transcription (Latin):
us uident quorũ ꝓfecto flãma amoriẽ
quia quo suptilius claritatem diuini¬
tatis eius as piciunt eo ua lidius in eius
amore flã mescunt : sed quid ꝓdẽ nosde
angelicis spiritib: ista ꝑs tringere si ñ
studecomus hȩc etiã ad nr̃os ꝓͥuectus cori¬
grua consideratione de riuccre : quia
enĩ suꝑnaillic ciuitas ex angelis et homini¬
bus c̃stat. ad quã tantu credimus humanũ
genus ascendere quantos illic contingit
electos angelos remansis se. sicut scri¬
ptũ ẽ. statuit terminos gentiũ secđnume¬
rũ angelorũ dĩ debemus et nos aliquid
ex illis distinctionib: suꝑnorũ ciuiũ ad
usũ nrȩ conuersationis trahere nosq: ipsos
ad incrementa uirtutũ bonis studiis IN¬
flammare quia en ĩ tantec illuc. ascensu¬
ra creditur multitudo hominũ quanta
multitudo remansit angelorũ suꝑ ẽ
ut ipsi quoq: homines qui ad cccelestẽ pa¬
triã redeunt ex eis agminib: aliquidil¬
luc reuertentes imitentur distinctȩ

Expanded text:
vident. Quorum profecto flamma amor est, quia quo subtilius claritatem divinitatis ejus aspiciunt, eo validius in ejus amore flammescunt. 11. Sed quid prodest nos de angelicis spiritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse, sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei , debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illuc ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest ut ipsi quoque homines qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur. Distincte
Abbreviated transcription (Latin):
bene ex terius agite sedardent̃ interiis
adaeterna festinate : Nihil sit quod
desiderium urae mentis retardet :nulli¬
us uos rei in hocmundo delectatio im¬
plicet: sibonum diligitur mens in bo¬
nis me lioribus. idẽ in caelestibus de¬
lectetur simalum metuitur: mala am¬
mo acterna proponantur : ut dum
illqͥc esse conspicit. et am plius quod
diligat et am plius quod perti mescat.
hic omnino non hȩreat: Ad haec agen¬
da habemus media torem dĩ et hominũ.
adiutoremnr̃m : Perquem citius cuncta
opti nebimus: si ad illum uero amore
flagramus quiuiuit et regnat cum pa¬
saeculorum
amen

Expanded text:
bene exterius agite, sed et ardenter interius bene exterius agite, sed et ardenter interius ad aeterna festinate. Nihil sit quod desiderium vestrae mentis retardet, nullius vos rei in hoc mundo delectatio implicet. Si bonum diligitur, mens in bonis melioribus, hoc est in coelestibus, delectetur. Si malum metuitur, mala animo aeterna proponantur, ut dum illic esse conspicit et amplius quod diligat, et amplius quod pertimescat, hic omnino non haereat. Ad haec agenda habemus mediatorem Dei et hominum adjutorem nostrum, per quem citius cuncta obtinebimus, si ad illum vero amore flagramus, qui vivit, et regnat cum Pasaeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
tem serenitas secuta ẽ: ciuus manus ac
pedes poda grae humore tumescentes: et
uersi in uul neribus fuerant et pro¬
fluenti sanie patebant: sed cũ corpis
illius exmore ad lauandũ suis set dete:¬
ctum: ltamanus pedesq: illius sanire¬
perti sunt. acsuinquam uulneris
nihilhabuis sent : ductus itaq: Ac sepul¬
tus ẽ eiusq: coniugiui sum ẽ ut quar¬
todie insepulcro illius. marmor quod
superpositum fuerat mutari debuisset:
quodui delicet marmor corporiei
suꝑ positum dumfuis set ablatumitan¬
ta ex euis corpore fragrantia odoris
emanauit. acsi exputrescente carneillus.
pro uermibus aromata ferbuis sent: hȩc
igitur dixi ut euicino exemplo ostenderẽ
non habere quo senimtales inmundo
necessitas ligat ut ex omni parte ex ui
Amundo non possint . sIo debent eaq̃
mundi sunt tenere uttã meneis nes ciant
exmentis fractione succumbere: haec
ergo cogitate et cum relinquere cuncta
quae mundi sunt non potestis. exteriora

Expanded text:
tem serenitas est secuta. Cujus manus ac tem serenitas est secuta. Cujus manus ac pedes podagrae humore tumescentes, et versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed cum corpus illius ex more ad lavandum fuisset detectum, ita manus pedesque illius sani reperti sunt, ac si unquam vulneris nihil habuissent. 1627 Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex ejus corpore fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescenti carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Haec igitur dixi ut e vicino exemplo ostendere pnon habere. Quos enim tales in mundo necessitas ligat, ut ex omni parte exui a mundo non possint, sic debent ea quae mundi sunt tenere, ut tamen eis nesciant ex mentis fractione succumberergo cogitate, et cum relinquere cuncta quae mundi sunt non potestis, exteriora
Abbreviated transcription (Latin):
qdquirunt : et plus gaudent bono opere.
quam bona possessione : Ac nea liquib:
ista difficilia eẽ uideantur rem de
persona refero quam multi ur̃m nouer̃:
quamui delicet remapseante triennium
incentum cellensi urbe a personis fideb¬
bus didici: Nupernamq: in eadem ciuita¬
te : teo phanius comes fuit uirmiseri¬
cordiae actibus deditus. bonis operib:
intentus. hospita litatł p̃cipue studens :
exercendi comitatus actibus occupa¬
tus agebat terrena et temporalia seel
ut plus ex fineeius claruit magis ex de¬
bito quã ex intentione : Nam cum pro¬
pinquante mortis eius tempore : gra¬
uissima aeris tempestas obsisteret ne
ad sepeliendum ducipotuis set: eumq
conuix sua cum fletuue hementissi mo
requireret dicens. quidfaciam quomo¬
dote ad sepeliendum eicio quae hostiũ
domus huius egredip̃nimia tempe¬
state non possũ ł uncille respondit:
nolimulier flere quia mox ut ego
defunctus fuero aeris serenitas redibit
cuius protinus et uocem mors.: et mor¬

Expanded text:
quirunt, et plus gaudent bono opere quam bona possessione. 13. Ac ne aliquibus ista difficilia esse videantur, rem de persona refero quam multi vestrum noverunt, quam videlicet rem ipse ante triennium in Centumcellensi urbe a personis fidelibus didici. Nuper namque in eadem civitate Theophanius comes fuit , vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendi comitatus actibus occupatus, agebat terrena et temporalia; sed ut plus ex fine ejus claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam cum, appropinquante mortis ejus tempore, gravissima aeris tempestas obsisteret ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque conjux sua cum fletu vehementissimo requireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? Tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, aeris serenitas redibit. Cujus protinus et vocem mors, et mor
Abbreviated transcription (Latin):
dñm cordisoculos leuare ñ possit
ad caelũ sed qm̃molã a sinariã sa¬
xum. ẽẽ constat : uideamus si et pa¬
ganorũ tcclis ẽ mola talis ẽ plane:
lapid eus circaquos cȩcis oculis fre¬
quentierrore circũ eunt: Caecos in¬
quã dixerim eorũ oculos qui putant se
uidere qđ ñ uident: Aspicientes enĩsa¬
xũ dm̃ seuidere confidunt Ad tam̃ qui
molã uoluit consũmandia liquando fi¬
nẽ operis habet exuendi spemgerit la¬
boris cui ueromolaasinaria ad collũ sus¬
pendit᷑: portat lipidẽ qui portare de¬
buerat iugũ dñi Asinꝰ ergo admolam ẽ
caecus ad la pidẽ gentilis ad saxũ qͥ ad¬
orat eũ que ñ uidet nec agnoscit ds̃ enĩ ñ
inmafactis habitat nec in metaello aut saxo
cognoscit᷑ hicergo gentilis populus cũꝑ
secutionẽ xp̃ia no intulerit: Ac poena ple¬
etit᷑ ut cũ sua sacri legamola iudicandi
scłi fluctibus demergatur

Expanded text:
Deum, cordis oculos levare non possit ad coelum. Sed quoniam mola asinaria saxum esse constat; videamus si et paganorum talis est mola. Talis est plane;  Herculesque lapideus, circa quos caecis oculis frequenti errore circumeunt. Caecos, inquam, dixerim eorum oculos qui putant se videre quod non vident; aspicientes enim saxum Deum se videre confidunt. Attamen qui molam volvit, consummandi aliquando finem operis habet, exeundi spem gerit laboris: cui vera mola asinaria ad collum suspenditur, portat lapidem, qui portare debuerat jugum Christi. Asinus ergo ad molam, caecus ad lapidem, gentilis ad saxum, qui adorat eum quem non videt nec agnoscit. Deus enim non in manufactis habitat, nec in metallo aut saxo cognoscitur. Hic ergo gentilis populus cum persecutionem Christiano intulerit, hac poena plectitur, ut cum sua sacrilega mola judicandi saeculi fluctibus demergatur
Abbreviated transcription (Latin):
missũ ẽ bonũ utrũ peretur pax mala tale
quid in genesi aduersus rebelles homines
qui moti fuerant de oriente et turrem ex¬
truere festinabant ꝑ quã cȩlialta pene¬
trarenti fecisse scribitur ds̃ ut uideret lin

Expanded text:
missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret lin
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ axp̃o non solum ut in eum credatis.
sed etiam ut proillo patiamini quiideo
donatũ ẽedicitaxpͥo ut pillo patian
electi quia sicut idemdicit ñ sunt condi¬
gne passiones huius tẽporis ad suꝑuen¬
turã gloriã q̃ reue labitur in nobis Cũer¬
go tam eximios regni cȩlestis heredestap¬
ta in huius exilio mortalitatis patiuide¬
stat agendũ nisiut tantomagis bumiliem
in conspectupii conditoris etredẽpto¬
ris nr̃i quantonos patent̃ animad uer¬
timus eos necute imitatione sequi pos¬
se nec mortis Itaq: iux tauocem primi
pastoris humiliemur sub potenti manu
dĩ ut nos ex altet intempore uisitactio¬
nis humiliemur cumiohanne. iei inemis
et obsecrationes faciamus assiduas. ex¬
ultemus minui coram hominibus. exer¬
lebat inflari ut bonae actionis ꝓfe¬
ctibus anteillum crescere et cum illo ex¬
altariualeamus. quidecȩlo ad terras
uenire dignatus ẽ. ut nos qui de terra su¬
mus sub leuaret adccelos is̃ xp̃s

Expanded text:
t a Christo, non solum ut in eo credatis, sed etiam ut pro illo patiamini . Qui ideo donum esse dicit Christi, ut pro illo patiantur electi, quia sicut idem dicit: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Cum ergo tam eximios regni coelestis haeredes tanta in hujus exsilio mortalitatis pati videstat agendum, nisi ut tanto magis humiliemur in conspectu pii Conditoris et Redemptoris nostri, quanto nos patenter animadvertimus eos, nec vitae imitatione sequi posse, nec mortis? Itaque juxta vocem primi pastoris, humiliemur sub potenti manu Dei, ut nos exaltet in tempore visitationis: humiliemur cum Joanne, jejunemus et obsecrationes faciamus assiduas: exsultemus minui coram hominibus, exerlebat inflari, ut bonae actionis perfectibus ante illum crescere, et cum illo exaltari valeamus, qui de coelo ad terras venire dignatus est, ut nos qui de terra sumus sublevaret ad coelos
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ardenserat in nobis inuia : ubi
ergo corardet flãmã membra non sen¬
tiunt ubix pͤiignis operatur. diabob
Ncesse ẽ uincatur incendium: et ubi
dĩ sps̃ feruet frigida fit flãma mortali
tione concelebrat᷑ hinc qđ in su perabilẽ
fidẽ eius laetior roma miratur
quiaradiis aeternisolis accensus
ignem sȩculi patienter sustinuit
et confidenter euasit:

Expanded text:
rum ardens erat in nobis in via ? Ubi ergo cor ardet, flammam membra non sentiunt; ubi Christi ignis operatur, diaboli necesse est vincatur incendium: et ubi Dei spiritus fervet, frigida fit flamma mortaliutione concelebrat, hinc quod inseparabilem fidem ejus laetior Roma miratur, qui radiis aeterni solis accensus ignem saeculi patienter sustinuit, et confidenter evasit,
Abbreviated transcription (Latin):
dispendium dñs. laudat dispensatoris
prudentiam. quod aduersus dñm qui¬
dem fraudulenter sed prose prudent᷑
egerio quanto magis xp̃s qui nullum
dãnũ sustinerepotest et ꝓnus ẽ adcle¬
mentiam laudabit discipulos suos: sin
eos qui crediti sibi sunt miseri cordes
fuerint deniq postpara balcmintu¬
lit: et godicouobis facite uobis amicos

Expanded text:
dispendia Dominus, laudat dispensatoris prudentiam, quod adversus Dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit: quanto magis Christus qui nullum damnum sustinere potest, et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos qui credituri al. crediti  sibi sunt, misericordes fuerint? Denique post parabolam intulit: Et ego vobis dico, facite vobis amicos
Abbreviated transcription (Latin):
mam suã perfecte oderat : dicebatꝰ e gonon
solum alligari sed etmori in ierusalem
odiens amabat quã cupiebat ꝓihũ mor¬
titra derei ut hanc aduitã depeccatimor¬
tesus citaret: Ab hacergo discretione odu
nr̃i trahamus formã adodium ꝓximi:
a metur qui libet iN hoc mundo aduer¬
sarius : sed inuia dĩ contrarius nonamet᷑
etiam propinquus: quis quis enim iam
Aeterna concupiscit : in ea qua maggre¬
ditur causa dĩ extrapatrem exmatrẽ
extrauxorem extrafilios extraco¬
gnatos extrasemet ipsum sieribebetut
eo uerius cognoscat dm̃ quo in eius causa
neminem recognoscit : multũ nã qrẽ qđ
carnales a sfectus intentionẽ mentis di¬
uerberant : eiusq aciem obscurant᷑: quos
ta menne quaquã noxios patimur : sieos
p̃merdo tenemus : Aman diergo funt ꝓ¬
ximi impendenda caritas omnibus et
pinquis extraneis nec tamen
ꝓeccdem caritate adĩ amore flectendũ
scimus aute cũ deterra philistimarcadnĩ

Expanded text:
mam suam perfecte oderat quid dicebat? Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem odiens amabat, quam cupiebat pro Jesu morti tradere, ut hanc ad vitam de peccati morte suscitaret. Ab hac ergo discretione odii nostri trahamus formam ad odium proximi. Ametur quilibet in hoc mundo etiam adversarius, sed in via Dei contrarius non ametur etiam propinquus. Quisquis enim jam aeterna concupiscit, in ea quam aggreditur, causa Dei, extra patrem, extra matrem, extra uxorem, extra filios, extra cognatos, extra semetipsum fieri debet, eo verius cognoscat Deum, quo in ejus causa neminem recognoscit. Multum namque est quod carnales affectus intentionem mentis diverberant, ejusque aciem obscurant; quos tamen nequaquam noxios patimur, si eos premendo teneamus. Amandi ergo sunt proximi, impendenda est charitas omnibus et propinquis et extraneis, nec tamen pro eadem charitate a Dei amore flectendum. 4. Scimus autem quia cum de terra Philisthi
Abbreviated transcription (Latin):
quippe regno scanda la non er̃ ubi ꝓfecto re¬
ꝓbinonadmittunt᷑ quoui delicet exemplo
colligitur q̃uodhoc loco regnũdĩ p̃sens
ecclesiauocatur : et quia non nulli ex di¬
scipulis usq: ad eo incorpore uicturi eran ut
e cclesiã dĩ constructã conspicerent . et con¬
tramundi huius gloriã erectã consolatoria
ꝓmissione nunc dicit᷑ : sunt quidã dehicstan¬
tib: qui ñ gustabunt mortem donecuideant
regnum dĩ : sed cũtanta sube undȩ mor¬
tis p̃cepta ederet quid necessariũ fuit ut
adhanc subito ꝓmissionẽ ueniret ÷̃quod si su¬
ptilit̃ adtendamus quanta dispensatione pi¬
etatis agnoscimus : discipulis cnĩ rudibus
etiã de p̃sentiuita aliquid ꝓmittendũ fuit.
ut possent robustius in futuro solidecri: sic
is rahelitico populo exa egrpt :terra libe¬
ran do ꝓmissionis terra ꝓmittitur : et cũ

Expanded text:
quippe regno scandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito 1591 promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitus filius. uerbũ patris ẽ: Etideo
sermo quẽ loquit̃ filiu sñ ẽ filii sed patris:
quia ipsefilius uerbũ ẽ patris: haec locu¬
tus sũuobis apud uos manens : quando ñ ma¬
nẽret apud eos quiascensurus caelũ ꝓmit

Expanded text:
unigenitus Filius Verbum Patris est, et ideo unigenitus Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud
Abbreviated transcription (Latin):
nis tẽp̃r hoc ipsũ qđ conpuncti fuerant.
obliuiscunt᷑: sicq ad ꝑpetranda peccata
redeunt : Acsi haec minime planxissent :
quiergo dm̃ uere diligit quieius man¬
datacustodit. In eius corde dñs et uenit
et mansione facit : quia sic eũ diuinita¬
tis amorpenetratiut ab hoc amore tẽpta¬
tionis tẽpr non recedat: Illeergo uere
amat cuius uidelicet mentẽ delectatio prau&
ex consensu ñ superat : nãtanto quisq:
a suꝑno amore disiungit quanto infe¬
rius delectat undeetadhuc subditur
qui non diligit me sermones meos ñ ser¬
sus redite sidm̃ uereamatis ex qui rite
nec cam̃sibi aliqui e credat quic quid
sibianimus si neo peris at testatione re¬
sponderit : de dilectione conditoris. lin¬
guamens ecuitarequirꝰ ÷ nũ quã ẽeli a mor
otiosuss operat᷑ et enĩ magnasiẽ si uero
operarire nuit : amorñ ẽ et sermonẽ
quẽ audistis ñ ẽm̃s. sed eiꝰ quimi sit me pa¬

Expanded text:
nis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant nis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non sersus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Pa
Abbreviated transcription (Latin):
mente in tegra dm̃ desiderat ꝓfecto iã
habet quẽ amat : Neq: enĩ quis quã pos¬
set dm̃ diligere sicũ quẽ diligit ñ ha¬
ramente respondet diligo: In ipso aũt
lectionis exordio audistis qđ ueritas
dix̃ siquis diligit me sermonẽ meũ
seruabit ꝓbatio ergo dilectionis. ex hi¬
bitio ẽ operis: hinc in episto la sua isdẽ
uolu pͥtatibus coartamus : nã quiad huc
ꝑ inlicita desideria diffluit ꝓfecto
dm̃ ñ amat quia ei in suauo lupͥtate con¬
sate fr̃s Imi quanta sit is ta sollẽnitas
habere incordis hospitio aduentũdĩ
Certesi domuuramquis quecdiues acp̃¬
potens amicus intraret omni festinantia
dom̃ tota mundaret᷑ nequitd fortasse eẽt
qđ oculus amici intrantis offenderet :
t̃gea tergo sordes prauioperis. quidõ
p̃parat domũ m̃tis sed uidete quidueritas
dicat ueniemus et mansionẽ apud eum
faciemꝰ : in quorundã et enĩ cord uenit
et mansionẽ ñ facit quia ꝑ compunctione
quidẽ dĩ respectũ ꝑcipiunt. sed tẽptatio¬

Expanded text:
erat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non hara mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Probatio ergo dilectionis, exhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem voluptatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria diffluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate connta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum fet mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
tre suũ et filiã aduersus matrem suã : et nu¬
rum aduersus socrũ suã et in imici hominis
domesticieius: Hic locus prope his demuer¬
bis inmichea propheta scribitur : Et no¬
tandum ubicũq deue teri instrumentꝰ tefti¬
monium ponitur. utrũ sensus tantũ et
sermonon consentiat : quiamat patrem
et matrem plus quã mei non ẽ medignus:
cemmittere sedgladium : et diidere
hominem aduersus patremietmatrem et so¬
crũ ne quis pietatẽ religioni anteferret i
subiecit dicens : Quiamat patre aut matr̃e
plus quã mei etincantico legimus canticorũ:
ordinate in mec aritectẽ: hoc ordo ĩ nomniaf¬
fectu neces sarius ẽ : Ama post dm̃ patrem
a nͦ matrem amafilios : si aut̃e necessitas

Expanded text:
um, et filiam adversus matrem suam, et nurum adversus socrum suam; et inimici hominis, domestici ejus. Hic locus prope eisdem verbis in Michaea propheta scribitur . Et notandum ubicumque de veteri Testamento testimonium ponitur, utrum sensus tantum, an et sermo consentiat. Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus. cem mittere, sed gladium; et dividere homines adversum patrem et matrem, et socrum, ne quis pietatem religioni anteferret, subjecit dicens, Qui amat 65 patrem aut matrem plus quam me. Et in Cantico legimus Canticorum: Ordinate in me charitatem . Hic ordo in omni affectu necessarius est. Ama post Deum patrem, a matrem, ama filios. Si autem necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
institutũ Ad hanc ergo tuur bembeatis¬
sime petre apłe uenire ñ metuis: et con¬
sorte gloriae tuae paulo apło aliarũ
adhuc ecclesiarũ ordinationibus occu¬
pato siluamistã frem̃tiũ bestiarũ et tur¬
bulentissimȩ ꝓfunditatis ocecenũ constan¬
tior quã cũ suꝑmare gradereͣs ingrede¬
ris: nec mundi dominã times romã qui in
ch  phȩdomo ex paueras sacerdotis
ancillam nũ quid aut iudicio pilati.¬
aut seuitia iudeorũ minor ẽ uł inclaudio
potes tas uł in nerone crudelitas uincebat
ergomateriã formidinis uis amoris. nec
c̃sul quos susceperas diligendos : hunc autt̃
intrepide caritatis affectũ iam tune ꝓfe¬
cto conciperas. quando ꝓfessiotui amoris in
dn m̃trinae int̃rogationis ẽ solidata mi¬
sterio nec aliud ab hac mentis tuae inten¬
tione quaesitũ ẽ quã ut pascendis eiusquẽ
diligeres ouibus cybũ quo ipse eras opima¬
tus impenderes : Augebant quoq fiduciã
tuã tot signa miraculorũ totdonahrrs ma¬

Expanded text:
IV. Ad hanc ergo urbem tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati,aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec s quos susceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charisma
Abbreviated transcription (Latin):
regnum diuina ꝓuidentia p̃parauit cu¬
ius adeos limites incrementa ꝑductas.
quib: cunctarũ undiq: gentiumuicina
et contigua eẽt uniuersitas : disposito enĩ .IIII.
diuinitus operimaxime congruebat
ut multa regna un o confederarentur
imperio. et cito ꝑuios haberet populos
p̃diccctio generalisquos unius teneret
regimen ciuitatis : Haec autem ciuitas
ignorans suȩ ꝓuectionis auctorẽ cũ pene
omnib: dominaret᷑ gentib: omniũ gentiũ
seruebaterroribus : et magnã sibi uidebatꝰ
sus cepisse religionẽ qua nullã respuera
falsi tectẽ: unde quanta erat ꝑdiabolũ tenaciis
ligata tanto perx pͥm ẽ mirabilius abso

Expanded text:
regnum divina providentia praeparavit; curegnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Christum est mirabilius abso
Abbreviated transcription (Latin):
inserendo multomelius multoq felicus
condider̃ quã illi quorũ prima studio
moeniorũ tuorũ fundamenta locutas
e quib:is qui tibi nomen dedit frat̃na
tas sacerdo taclis etregia ꝑ sacrã beatipe¬
tri sedem caput orbis effecta latius p̃si¬
deres religione diuina quã dominatione
t̃rȩna quã uis enim multis aueta uictoris
iusimperiitui terra mariq ꝓtuleris. mi¬
nus tamen ẽ qđ tibibellicus labor subdi
suã humano generinum quã negauit. Om̃s¬
q in cõmune mortales ad cognitionẽ sui
abundantissimis semꝑ bene ficus erudi¬
uit . Voluntariam errantiũ caecitatẽ et ꝓ¬
cliuem in deteriora nequitiã secretiore
consilio etaltiore pietate miseratus ẽ.
mittendo uerbũ suũ ȩquac lesibi atq: co¬
a et̃nũ qđ caro factũ Ita diuinã naturã na¬
turȩ uniuit humanȩ ut illius ad infima
inclinationr̃a fieretad suma ꝓ uectio: ut
autem huius in enarrabilis gratiae ꝑtotũ
mundũ diffunderetur effectus. romanũ

Expanded text:
ltoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio prima moenium tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna tas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidsuam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
õnium loiutione linguarũ inbuendũ eu¬
angelio mundũ dis tributis sibi terrarũ par¬
tib: suscepissent. Beatissimus petrus prin¬
cepsa posto liciordinis ad arcẽ romanide¬
stinatur imperii . Vt lux ueritatis q̃: in omnũ
gentiũ reuelȩbatur salutẽ efficatius seab
ipso capite ꝑtotũ mundi corpus effunderet :
Cuius autem nationis homines in hac tunc
urbe non essent : autq̃: usqua gentes ignora¬
rent. qđ roma didicisset hic colluc taentes
phrlosophiae opiniones. hic dissoluen¬
dȩerant terrenȩ sapientiae uanitates
hic confutantes dȩ monũ cultus. hic omniũ
sacrificiorũ impietas destruenda ubidi¬

Expanded text:
omnium locutione linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi di
Abbreviated transcription (Latin):
rare e quidẽ rectas facitẽ semitas dĩ
nisiuita les actuum tuorũ tibi munias uias
quas pambulare pͥpitius ueniens ad tedñs
delectatur : Illeuiam dño suoparat qui lu¬
xuriantis carnes respuensuo luntatestoto
mentis suae spũsus pensus ad dm̃ uigorese
a et̃ nitatis accingit optimã parat dñ ouiam:
qui cogitationes suas. a uariticce fluctibus ae¬
stuantes serenȩ conscientiae tranqui llitate cõ¬
pescit uiã dño parat qui idolorũ uana atq omni¬
um supstitionũ figm̃ta c̃culcans. unũ dĩ uiui
cultũ et fidẽ ueritetis in quirit quicũq uero uolu¬
ptuosis. huius scłi languet in lecebris
cupiditactib: auaritice feruentis in sanit in
frat̃na odia feralis inuidiae facib: in arde¬
scit atq ad contumeliã dĩ omni potentis per

Expanded text:
rare? Quid est, rectas facite semitas Dei, rare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super
Abbreviated transcription (Latin):
lis rideret auditor: shitantũ audire
possent qui p̃dicante uerbũ salutis cura
tantũ diuini cultus expeterent: et ad¬
uerterent eũ uera ađ nuntiare dex p̃oqui
ꝑ acssertionẽ iustitae ut in licitas herodis
nuptias increparet. nec regemtimuis set
offendere nes qualore carceris decli¬
nasset nec trranni cogladio refugisset
occidi: Audiamus ad hucpaululũ fr̃s
quidad ꝓfectũ omniũ nrm saluatoris nun¬
tius p̃dicabat: parate in quituiã dñ õ re¬
ctas facite semitas dĩ tri : uere dignus beatis
ioħ cuius ꝓphetica eẽt natiuitas qui et illis
deparentibus quorũ ẽ et desperata po¬
steritas dĩmunere nasceret᷑. Nãtanta aucto¬
ritate. tantoq: docendi pondere in uocẽ
scãe p̃dicationis erũpit : ut et in stantẽ dñi
nunticret aduentũ. et in semitas rectas
ma leuiuentium dirigere: prauitatẽ
tanti decȩlo iudici purgato auitus pe¬
ctore simplicis cordis habitaculũ p̃pa¬

Expanded text:
lis rideret auditor, sed hi tantum audire lis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium dirigeret pravitatem.tanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praepa
Abbreviated transcription (Latin):
pisse sermonẽ quidhac fr̃s religione
gloriosius quidhac in signius fide in qua
loquitur et in secreto mat̃norũ uis cerũ
paruuli totius mundigaudia futura p̃¬
ludunt : Nec enĩ poterat ueteri sublege
ordinem suũ mortalis seruare natura quan¬
do ꝑ nouã diuinitatis gratiã nouũ saluti
omniũ mysteriũ parabatur hic ergo ẽ¬
ioħ dequo ꝓphetauit esaias dicens : uox
clamantis in deserto parateuiã dñore¬
ctas facite semitas dĩ nr̃i. uox in quitcla¬
mantis quã bene uox dr̃ quiuenientem
decacelestib: in carnehomine unigenitu
dĩ ꝓlenolȩtus oreclamabat : rectx euox dr̃
cuiu s intonante p̃conio sacramentũ redẽ a¬
onis humanae surda dudũ coepit au¬
dire mortalitas : ut enĩ uenerandus ba¬
ptista muto patria peruit linguã ita aures
hominũ salutaris gratiae in nouauit audi¬
tũ clamabat autẽ in deserto ub odicationẽ ei
nec insolens turba ꝑstreperet.: nec in fide¬

Expanded text:
pisse sermonem. Quid hac, fratres, religione pisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua loquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo ephetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infide
Abbreviated transcription (Latin):
baptis tacdñi ultra legem nascentium na¬
tiuitatẽ suã lȩtitiae exultatione p̃uenit:
Et quã decuit fr̃s ut dematresteri lina¬
sceret᷑ qui fecunditate uirginis reuela¬
bat quatinus mirabilẽ partũ mirabilit̃
natus ostenderet : Vllud etiã quã stupendũ
quãq magni ficum qđ ⁊acharias sacer¬
dos pat̃ futurus ꝓphetȩquia hoc ipsum
qđ gerebatur angelo loquenti nonere¬
didit usũ loquentis amisit. donec promis¬
sione completa natus noui hominis p̃co
pat̃nȩ linguae uincularelaxaret ios
enĩ qđ angelus clauserat : ꝓmissus ab an¬
gelo filius reserauit nãcũ denuncupatio¬
ne paruuli cognatorũ uicinorũq: hȩsita¬
ret arbitrium ꝓprietatẽ uerinominis ei
quã ange lodictante didicerat. recepta
bulũ loquereturꝰ et agnosceret anxius
senex ꝑcũ sesibi redditũ quẽ dese noncre¬
diderat nasciturũ : nec dubitaret ultracȩ¬
litus illum uel promissũ fuis se ułnatum
cuius causa etami sisse ꝓbabat etrece¬

Expanded text:
Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicerat, recepta bulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel natum, cujus causa, et amisisse probabat, et rece