comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
haec inpidendo eor a portolos dic̃ quod eiur p̃cepta minime
reruarent sde ƿicut tnadidi uobis p̃cepta mea tenetip:¬
squasilegem p̃cepta mea tenetisscientis illũ in me rp̃m
loqui qui in lege locutusept & ꝓphetis: LUIII:¬
¶ Volo autem uosrcire. Petiam ih hoc uolouos insqriuere ut illud
rimiliter teneatis .s quod omnis uiri caput xp̃rept uir¬

Expanded text:
o Apostolus dicit, quod ejus praecepta minime servarent. Et sicut tradidi vobis, praecepta mea tenetis. Quasi legem praecepta mea tenetis, scientes illum in me spiritum loqui, qui in Lege locutus est et Prophetis. Volo autem vos scire. Etiam in hoc volo vos instruere, ut illud similiter teneatis. Quod omnis viri caput, Christu
Abbreviated transcription (Latin):
ł legem ex quirent exore eiuss quia angelus dñi omnipo¬
tentis erti Siue uere pronter honorem angelorũ qui
ecleriae ad rirtere perhibentur I uerum tamen neq: uir
rine muliere neque mulier rine uino in dño Conrolatur
illas nenimium eas grauasse uide atursa nec uir pine
muliere potest nascis nec mulier ƿine uiro:
Inampicut mulieri de uipo sita ae uir ꝑmulierem: hoc eit
in principios potest & ita dici¶ sicut eua ex adam ita recundil
hominem xp̃s ex maria : Om̃a autem exdõ scontra mana¬
cheos quinegant carnem factam adõ Iuos ipri iudicate
sdecet muliepem ñ uelata orare dm̃s in ipporum iudicio ponit
ut pua conpcientia conuincantur. Hec ipra natura decet uos
sPotest dici spihoc natura ẽ quare ñ ab omnib gentib: curtodit
Quia ille anatura deciderunt picut ex multis aliis con¬
ꝓbatursDenique pine lege uiuunt & piapud illos loque net
apoptolus alis pationib: utenetur  quia uir quidem picomo
nutquet ig nominia ẽ illi ¶ Mulier uero picomam nutuat

Expanded text:
t legem requirent ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est. Sive vere propter honorem angelorum, qui Ecclesiae assistere perhibentur. Verumtamen neque vir sine muliere, neque mulier sine viro in Domino. Consolatur illas, ne nimium eas gravasse videatur: et nec vir sine muliere potest nasci, nec mulier sine viro. Nam sicut mulier de viro, ita et vir per mulierem. Hoc est in principio. Potest et ita dici: Sicut Eva ex Adam, ita secundum hominem, Christus ex Maria. Omnia autem ex Deo. Contra Manichaeos, qui negant carnem factam a Deo. Vos ipsi judicate: decet mulierem non velatam orare Deum. In ipsorum judicio ponit, ut sua conscientia convincantur. Nec ipsa natura docet vos. Potest dici, si hoc natura est: quare non ab omnibus gentibus custoditur? quia illi a natura deciderunt: sicut ex multis aliis comprobatur. Denique sine lege vivunt, et si apud illos loqueretur Apostolus, aliis rationibus uteretur. Quod vir quidem si comam nutriat, ignominia est illi: mulie
Abbreviated transcription (Latin):
qđ edificant uerpõ ÷ Offendiculũ fiat in firmis : ne ꝓuos
offendant & cadant¶Sienim quis uiderat eum qui
habet scientiam. in idolo recumbentem. ñne con¬
scientiae eius cũ sit infirma as dificaebitt cecloiaendu

Expanded text:
quod aedificant verbo. Offendiculum fiat infirmis. Ne per vos quod aedificant verbo. Offendiculum fiat infirmis. Ne per vos offendant et cadant. Si enim quis viderit eum qui habet scientiam, in idolio recumbentem, nonne conscientia ejus, cum sit infi
Abbreviated transcription (Latin):
unur qta dñrxp̃rs piautem pater ñ ex duditt a dominatione
¶ Non om̃s sciunt quia ꝑ contemprum idolorũ & non magis
uenerałionis gratia manducetis.:quida autem consci¬
entia urque nunc idoli quari idolꝗtitũ manducant &t con¬
ycientia ipsorũ cum ƿit infirma pollutgs quidam ignapi
ƿic habent ad huc̃ conscientiarua quo nodo antequã erede¬
rent manducabantsse scac outem nos non commendat.
dos sicut dicit aggeus ꝓphȩta sd ƿimandu cartis abibistis
nne uobis manducartis a bibistis ineq: piñmanducaue¬
manducabo egere cum econtrario illis magis formi¬
dando inopiasit quigula retineri norunt : Sed qui a mag¬
nituame pides sude qđ idolis immolata uescerenđ a drcri¬
benent sdeo aportolus neq in illis edendis pidei abundantiã
neq: innedendis inopia eȩtes tatur suliclete aute ne forte
hacec hicentia ura IVidete ne qđ uobis sufficere minus
creditis aliis obpit : Potert & illis dici quides truunt exemplo

Expanded text:
nus Christus. Si autem Pater non excluditur a dominatione: . Non omnes sciunt, quia per contemptum idolorum et non magis venerationis gratia manducetis. Quidam autem cum conscientia usque nunc idoli, quasi idolothytum manducant, et conscientia ipsorum cum sit infirma, polluitur. Quidam ignari sic habent, adhuc in conscientia sua quomodo antequam erederent, manducabant. Esca autem nos non commendat Deo. Sicut dicit Aggaeus propheta: Et si manducastis et bibistis, nonne vobis manducastis et bibistis? Nequemanducando egere? cum econtrario illis magis formidanda inopia sit, qui gulam retinere non norunt. Sed quia magnitudini fidei suae, quae idolis immolata sunt vesci, ascribebant: ideo Apostolus neque in illis edendis fidei abundantiam, neque in non edendis inopiam esse testatur. Videte autem ne forte haec licentia vestra. Videte, ne quod vobis sufficere minus creditis, aliis obsit. Potest et illis dici qui destruunt exemplo,
Abbreviated transcription (Latin):
tib: & eclepie dĩsquia & iudȩi tam quã deidolatuis seanda lĩ
patienter credere Non audebant a gentes incolendis idolis
firmaban turs At xp̃iani tali distruebantt ex emplo icut¬
red quod multis ut raluipiant : ego me pic exibeo ut omnib:
placeam ad ꝑfectum : Si quisme pine caura o dipre uolue¬
rit : ego ñ pum inculpam snũ quid aportolus ippere laudat
nonre ad ex tollentiam laudat red ruo exemplo illos ꝓuocat
ad ꝓrectum s Vnde anor ad hoc polum debemus uelle pla¬
cere sa ita picut illi tantum dr̃ nr̃a nouerit conycientia¬

Expanded text:
tibus, et Ecclesiae Dei. Quia et Judaei tamquam de idololatriis scandalum tibus, et Ecclesiae Dei. Quia et Judaei tamquam de idololatriis scandalum pafirmabantur, et Christiani tali destruebantur exemplo. Sicutsed quod multis ut salvi fiant. Ego me sic exhibeo, ut omnibus placeam ad profectum. Si quis me sine causa odisse voluerit, ego non sum in culpa. Numquam Apostolus ipse se laudat, non se ad extollentiam laudat: sed suo exemplo illos provocat ad profectum. Unde et nos ad hoc solum debemus velle placere: ut sicut illius tantum Deus n
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut apua pharsreũ primo iprum docuit ñ diuites
pascendos eẽ red & debilersde inde rimul dircũbente sdo¬
cuit humilitatem etiam in accubiti curtodire Pportre mo
legis pertos arguit ad rogantes eo qđ necipri ned arigu¬
erent suꝑbiam nec alios paterentur ¶ conrcientiam aiccd
dico non tuam red alteriuss ne quis putet il la uos quapi
rc̃a commedere fut quid enim liberitar mea iudica tab alia
conruentia hoc ept adquem ꝓpectum ita aitor libenta¬
tem meam ut nealius ne p̃hendat ¶siegocum gratia par¬
tcipo quid blar phemorꝑeo quod gratiar ago : Non ideo pub
gratia rumurs ut sublibertatis speciae occarionẽ demur
infidelib: blaypheman dis riue ergo manducatipriue bibitis
uel aliud quid facitis om̃a ingloriã dĩ facite F Nihil magis
agendum est xp̃iano qua ut in omni opere eius dĩgloria
p̃ dicetur nec aliquid faciat un de xp̃idoetrina poyrit
inaliquo rep̃hendi¶Sine oppensione eptote iudaeis a gen¬

Expanded text:
sicut apud pharisaeum, primo ipsum docuit, non divites sicut apud pharisaeum, primo ipsum docuit, non divites pascendos esse, sed debiles. Deinde simul discumbentes docuit humilitatem etiam in accubitu custodire. Postremo legisperitos arguit arrogantiae, eo quod nec ipsi redarguerent superbiam, nec alios paterentur. Conscientiam autem dico, non tuam, sed alterius. Ne quis putet illa vos quasi sancta comedere. Ut quid enim libertas mea judicatur ab aliena conscientia? Hoc est, ad quem profectum ita utor libertate mea, ut me alius reprehendat? Si ego cum gratia participo, quid blasphemor pro eo, quod gratias ago? Non ideo sub gratia sumus, ut sub libertatis specie occasionem demus infidelibus blasphemandi. Sive ergo manducatis, sive bibitis, vel aliud quid facitis, omnia in gloriam Dei facite. Nihil magis agendum est Christiano, quam ut in omni opere ejus, Dei gloria praedicetur: nec aliquid faciat, unde Christi doctrina possit in aliquo reprehendi. Sine offensione estote Judaeis et gen
Abbreviated transcription (Latin):
somne qđ ex pedit licet ñ omne qđ licet expedit: sed nos
aportoli exemplo a xp̃i non debemus illatantũ conpidena¬
re quȩ licent red illa potius que nobis expediunt se aedi¬
picant pr̃s ut non queramus que nobis solis temponalit̃
ꝓƿint & aliis forte nocent Omne qđ in macello uenditur
manducate nihil interrogantes ꝓpter conycientiam :
Siuultis manducane carnes paltim de macello conpa¬
nate tantum ne inidolum comedatis & nolite interpotane
ut rum immolate sint ne cognoscentes uos om̃a immolata
ee rerƿondeant e ñ popritis propter conrcientia mandu¬
care :Opi ert terra a plenitudo eiuss sidñi sunt mun
qSiquis uocat uos ex infidelib: adcena & uultir ine omne
qđ uobis ad ponitur manducate nihil internogantes ƿropt̃
conrcientiam ¶ Siquis autẽ dixerat hoc immolaticiũ ẽ nolite
manducare propter illũ qui indicauit fae propt̃ conrcien¬
xp̃ianus ad inpidelem ine ynodut eẽ ꝓfectumꝰ picut ral¬
uator qui ad hoc ibat ut aut signa faceret aut doceret :

Expanded text:
Omne quod expedit, licet: non omne quod licet, expedit; sed nos Apostoli exemplo et Christi non debemus illa tantum considerare quae licent, sed illa potius quae nobis expediunt, et aedificant fratres: ut non quaeramus quae nobis solis temporaliter prosint, et aliis forte nocent. Omne quod in macello venit, manducate, nihil interrogantes, propter conscientiam. Si vultis manducare carnes, saltem de macello comparate: tantum ne in idolio comedatis, et nolite interrogare, utrum immolatae sint: ne cognoscentes vos, omnia immolata esse respondeant, et non possitis propter conscientiam manducare. Domini est terrquis vocat vos infidelium et vultis ire omne quod vobis adponitur manducate nihil interrogantes propter conscientiam si quis autem dixerit hoc immolaticium est idolis nolite manducare propter illum qui indicavit et propter conscienChristianus ad infidelem ire, si novit esse profectum; sicut Salvator, qui ad hoc ibat, ut aut signa faceret, aut doceret:
Abbreviated transcription (Latin):
qũo imago a gloria est dĩł Mulier autem gloria uipiẽ:
sVir adimaginem dĩ pacturert & idcirco libererđ mulier
uero aduiri rimilitudinem ẽ pormata unde iubetun ẽe
pubiecta Nonenim uir exmaliere erd red mulier ex
uino: ex corta scilicet uiri: R enim non ert cnȩatur homo
tatem habere ruꝑ caput uela mens signũ potertatis eẽ

Expanded text:
 imago et gloria Dei est: mulier autem gloria viri est. Vir ad imaginem Dei factus est: et idcirco liber est. Mulier vero ad viri similitudinem est formata: unde jubetur esse subjecta. Non enim vir ex muliere est, sed mulier ex viro. Ex costa scilicet viri. Etenim non est creatus vir velamen habere super caput suum. Velamen signum potestatis esse
Abbreviated transcription (Latin):
dũ carnemiq iuxta litteram non rp̃italiter ser uierunt:¬
Hi. Nonne quiedunt hortias participes runt alanip
ꝓSicut illi edentes hostias participes fiebant diuin al¬
tarissita irti rimiliter idolorum : quid ergo dico quod
idolis immolatum ƿit aliquid aut quod idolu̾ pit aliquid
red que immolant gentes demoniis immolant ae ñ dõ¬
I Polo autem uos socior pieri demoniorũ spraeuenit
nequis diceretsergo dicisuim aliquam habere idolum
uel porre pulluere non inquit idolum infenribile pul¬
luit ped demoniis qui templis p̃pident aa hominer
deprauandos a ruo reruitio mancipandos¶ onpo¬
tertis calicem dm̃ bibere &e calicem demonionũ non po

Expanded text:
 juxta litteram non spiritualiter servierunt. Nonne qui edunt hostias, participes sunt altaris? Sicut illi edentes hostias, participes fiebant divini altaris: ita isti similiter idolorum. Quid ergo? Dico quod idolis immolatum sit aliquid, aut quod idolum sit aliquid? Sed quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo autem vos socios fieri daemoniorum. Praevenit, ne quis diceret: Ergo dicis vim aliquam habere idolum, vel posse polluere? Non, inquit, idolum insensibile polluit, sed daemones, qui templis praesident ad homines depravandos, et suo servitio mancipandos. Non potestis calicem Domini bibere, et calic
Abbreviated transcription (Latin):
tacm quaem nonutantursquia & istud inbreui tran¬
piuit tempus enim omnes rei subsole tempus plan¬
endi & ceteras preterit enim ficura huius mun¬
dis hoc reculum qua riumbre ꝑtranrit nolite ergo
ae ter nam & piguram querentes incipiatis amittere
ueritatem hic enim mundus imago futuri est iriergo
talirert imazo ipra ueritas qua lisert sunde sihoc
tam inpenre diligitis .squanto magis illud inpenrius
amane debetissnam seculum hoc nos dimisurus cotidi¬
anã morientiam exempla testantur san forte nos poli¬
credimus in mortales quari ñ rimus ex hominibus gene¬
ratis unde rapiens ribiremꝑ aliorum carib emenda¬
turldicente reripturia scor rapientis in domo luctur hic
enim pinis omni homini de quiuult dabit bonũ incoride
ruosuoho autem uos sine solhicitueline essel Debe¬
mus ae nos uelle qđ a poscolus uelle redicitꝰ ne incon

Expanded text:
tamquam non utantur. Quia et istud in brevi trantamquam non utantur. Quia et istud in brevi transibit: tempus enim omnis rei sub sole: tempus plangendi, et caetera. Praeterit enim figura hujus mundi. Hoc saeculum quasi umbra pertransit. Nolite ergo aeternam. Et figuram quaerentes, incipiatis amittere veritatem. Hic enim mundus, imago futuri est. Si ergo talis est imago, ipsa veritas qualis est? Unde si hoc tam impense diligitis, quanto magis illud impensius amare debetis! Nam saeculum hoc nos dimissuros, quotidiana morientium exempla testantur. An forte nos credimus immortales, quasi nos simus ex hominibus generati? Unde sapiens semper aliorum casibus emendatur: dicente Scriptura: Cor sapientis in domo luctus. Hic enim finis omni homini: et cui vult, dabit bonum in corde suo. Volo autem vos sine sollicitudine esse. Debemus et nos velle, quod Apostolus velle
Abbreviated transcription (Latin):
spicut annaniȩ ł saphyrȩ quibus deprȩtio possersionis¬
suae recinere nihil licuit ob quam cauram & rubita
morte prosera cisunt sst ribulationem tamen cai¬
nis habebunt huius mochii maledicto se euae pubi¬
ciente priue ꝑ pollicitudinem recularem tnibulati¬
onem a trisaitiȩ patientur ¶Ecio autem uobis parco
suobir uirginibus ut̃ minori labore maiorem porritipo
implere iustitia ishoc ita clico froctreslhic omni
intentione etiam in habentes uxores ad continentiam
cohorta turs ut multo magis suadeat non nubere non
habentes Et empus breue ẽ reliquum est ut er
qui habent uxores tam quam non habentessint:
Nem pus uitȩ nr̃e modicũ adrerit: ut doceat uolunta¬
tem quȩ cito finitur. non magnopere adpetendã sed ma¬
zis concupiscendum ee aeternum premium cartita¬
usset qui fhent tam quam non flentes et quicati¬
ent tam quam non caudentes. et quiemunt toc¬
quam non pos siclentess et qui utuntur hoc munclo

Expanded text:
sicut Ananiae et Sapphirae, quibus de pretio possessionisicut Ananiae et Sapphirae, quibus de pretio possessionisuae retinere nihil licuit: ob quam causam et subita morte prostrati sunt. Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi. Maledicto se Evae subjicientes, sive sollicitudinem saecularis tribulationis et tristitiae patientur. Ego autem vobis parco. Vobis virginibus, ut minori labore majorem possitis implere justitiam. Hoc itaque dico, fratres. Hic omni intentione etiam habentes uxores ad continentiam cohortatur, ut multo magis suadeat non nubere non habentes. Tempus breve est: reliquum est, ut et qui habent uxores, tamquam non habentes sint. Tempus vitae nostrae modicum asserit: ut doceat voluptatem, quae cito finitur, non magnopere appetendam: sed magis concupiscendum esse aeternum praemium castitatis. Et qui flent, tamquam non flentes: et qui gaudent, tamquam non gaudentes: et qui emunt, tamquam non possidentes: et qui utuntur hoc mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
andum ut pidelis sint. dñi mei remꝑ seruitio occuƿatus¬
¶ Ex estimo erc o bonum eẽ ¶hic existimo non produbiũ
poruit red ꝓcento picut a illud sputo enim a eo rp̃in di
pentis uite pollicitudinẽ que multũ potert̃ obeẽ iurtiuȩ
sat qua prȩcipue iuncti matrimonus in plicantur:
¶qm̃ bonum est homini sie ẽẽ. duplex bonum est larol¬
licitudinibus mundi carere a uirginitatis premium¬
¶ ex ypectare Allgatus esuxori nolique rere solutione
spolutus es ab uxore noliquȩ rere uxorem Iita uult̃ po¬
lutos ñ ligari quo modo nec solui abpcedo ligatos admit
peccatum nonrunt red ꝑpollititudinem mundi qui nubuns
lesemseriuare uix possunt : Aliter illos dicit ñ pec¬
care pinubant quinondum dõ uouerint cartitatem¬
¶ Cecerum qui uel in corde ruo ꝓmirit Irialiud pecepit
habet damnationem quia primam pidem inritam
pecit :qđ enim erat bicitum ꝑ uotũ ƿibi fecit. in licitũ

Expanded text:
andum. Ut sim fidelis. Domini mei semper servitio occupatusandum. Ut sim fidelis. Domini mei semper servitio occupatus. Existimo ergo hoc bonum esse. Hic existimo non pro dubio posuit, sed pro certo: sicut et illud: Puto enim quod et sentis vitae solitudinem, quae multum potest obesse justitiae: et qua praecipue juncti matrimoniis implicantur. Quoniam bonum est homini sic esse. Duplex bonum est: et sollicitudinibus mundi carere, et virginitatis praemium exspectare. Alligatus es uxori, noli quarere solutionem. Solutus es ab uxore, noli quaerere uxorem. Ita vult solutos non ligari: quomodo nec solvi dissidio ligatos admittpeccatum non sunt: sed per sollicitudinem mundi, qui nubunt, legem servare vix possunt. Aliter: Illos dicit non peccare si nubant, qui nondum Deo voverint castitatem. Caeterum, qui vel in corde suo promisit, si aliud fecerit, habet damnationem: quia primam fidem irritam fecit. Quod enim erat licitum, per votum sibi fecit illicitum:
Abbreviated transcription (Latin):
siporest hiber fierimacis utere surque ad eo ñ ƿdest
libertas. nec seruitus nocet : Item rimiliter adeos quima¬
crimonio iunctirunt aportolus loquitur dicens: pedat ꝓi
potert liber fieri magis utere aeam ritamentibidõ pudicȩ
uolenti per̃dare ñ fuerit molesta ne forte tuo consor¬
tio etiam adipra dm̃possit conuerti. quienim in dño¬
Nominũi unur quisque in quo uocatus ẽ Fp̃ in hoc ma¬
Qits ñ adoculũ reriuentes quari hominibus placentes
red quari reruixp̃i facientes uolunta tem dĩ ex animo
a cetera xxxuiiii de uirginibus autem & de hoc con¬
suluert̃ ubiesset prȩceptum uirginitas : prȩceptũ
dñi ñ habeo quod rubƿrȩ ceptũ ert sinon impleatur
punit impletumi mortem tantum caretsquia nihil ex
pedat ped qđ debet ex soluit scon silium autem dol conri¬
lium autem paluatoris dicentis ssunt quise cartra¬
uerunt propt̃regnũ celorum stam quã mirerico fidia
conrecuti adño puo exemplo docet non nisi in dño glori¬

Expanded text:
si potes fieri liber, magis utere. Usque adeo non prodest libertas, nec servitus nocet. Item similiter ad eos qui matrimonio juncti sunt, Apostolus loquitur, dicens: Sed et si potes liber fieri, magis utere: si tamen tibi Deo pudice volenti servire, non fuerit molesta, quando forte tuo consortio, etiam ipsa ad Deum possit converti. Qui enim in Dohominum. Unusquisque in quo vocatus est, fratres in hoc mantes: sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, et caetera. De virginibus autem. Et de hoc consuluerant, ubi esset praecepta virginitas. Praeceptum Domini non habeo. Quod sub praecepto est, si non impleatur, punit. Impletum morte tantum caret, quia nihil ex se dat: sed quod debet, exsolvit. Consilium autem do. Consilium est autem Salvatoris dicentis: Sunt qui se castraverunt propter regnum coelorum. Tamquam misericordiam consecutus a Domino. Suo exemplo docet, non nisi in Domino glori
Abbreviated transcription (Latin):
prace dicoens sine sumptum ponaemn euangelaũ. ut
ñaeb utaꝵ potestactem meam ineua ncselio:squarim
ternogant unde maiorem poprit habere mercedem:
E ipre nespondit ł rigratis adnuntiem ne acceptã exenceã
potestatem ¶Nao cumliber essem ex omnib omniũ
me seruum feei:ut plures lucri faccerem : Cumpossim
utilibertatem meam a deceteris non ita curare omnib: :
tam̃ conpassussũ ut eos facerem ƿaluorest̃ facctus sul
osdicit quando sepurificauit intemplo qđ tempore gratiae
sciebat et̃ suꝑ̃fluum g hiis quisubhege sunt quocsisub
hece esgem ostendit quo modo fuerit cum iƿris a ipre
iudeos potert ita intellegi quoa samaritanur dixerit ẽẽ
subleges quilegem tantũ moyri uidentur accipere fitem

Expanded text:
ponam Evangelium, ut non abutar potestate mea in Evangelio. Quasi interroget unde majorem possit habere mercedem, et ipse respondet, si gratis annuntiem, nec acceptam exerceam potestatem. Nam cum liber essem ex omnibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifacerem. Cum possem uti libertate mea, et de caeteris non curare: omnibus tamen compassus sum, ut eos facerem salvos. Et factus sum r. Quando se purificavit in templo, quod Tempore gratiae sciebat esse superfluum. His qui sub lege sunt, quasi sub lege essem. Ostendit quomodo fuerit cum ipsis et ipse Judaeus. Potest et ita intelligi, quod Samaritanos dixerit esse sub lege; qui legem tantum Mosi videntur accipere. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
curqunt ñ nipibene cucunperit dignur p̃miꝗ udicatun t÷
NIta b hic qua uir intra pidei metas cunctae cnedentes contȩne¬
anturspolitam qui iurte uixerint pimiũ celertem ꝑcipiant:
sltem hocloco intereos quistadio currunt unũ accipiente
ƿalmã rignificat omne reccae fidem tenente & p̃cepta

Expanded text:
currunt, non nisi qui bene cucurrerit, dignus praemio judicatur: ita et hic, quamvis intra fidei metas cuncti credentes contineantur, soli tamen qui juste vixerint, praemium coeleste percipient. Item hoc loco inter eos, qui in stadio currunt, unum accipientem palmam, significat omnem recte fidem tenentem, et praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑcutientes conscientia eorum in firma in xp̃o peccatis¬
s̃ N uicumq scandaliza uerit unũ de purfillis irtis expeditei
ut mola a rinaria rus pendatur colloeius & mettad in ꝓ¬
fundo maris I quanto grauior poena illos exsƿectat ut
ad conparationem illius hoc qđ gra uissimũ est leue patet
ñ manducabo dar ne ineternũ  ne fratrem meũ scandalice
Nonpolũ ita erca redom̃s qui scandalizare poterit fratie
non sũ. suam illis peplicat pormã qđ etiam licita con¬
temprerit Ine ali eius infirmarent exempl&: nonne ihor¬
ere quod ꝑme dño credidirtis łrignis e uirtutibur ꝓuocati
cnee defensio ccdeos: Inde aportolus eẽ de penror
quione inter rocant hocec est ¶Ingneco habet iudicani
qpum quid non habeus potestatem maeneiucaendi

Expanded text:
conscientiam eorum infirmam, in Christo peccatis. Quicumque scandalizaverit unum de pusillis istis, expedit ei ut mola asinaria suspendatur collo ejus, et mittatur in profundum maris. Quanto gravior poena illos exspectat, ut ad comparationem illius, hoc quod gravissimum est, leve putetur! non manducabo carnem in aeternum, ne fratrem meum scandalizem. Non solum esca, sed omnia, quae scandalizare poterunt fratrenon sum, suam illis replicat formam, quod etiam licita contempseritest, quod per me Domino credidistis, signis et virtutibus provocati. Mea defensio apud eos. Inde apostolus esse defendor. Qui me interrogant, haec est. In Graeco habet, judicant. Numquid non habemus
Abbreviated transcription (Latin):
recundum hominem ditar que in eo inerat guberinabat
picut idem a portolus a libi dicits Dyerat inxp̃o mundum¬
re concilians ribi. Omnis uir orans aut ꝓphe¬
tans. Siue docens siue ꝑutura p̃dicans: Uelato capite
deturpat caput ruum IUlenit ad causa quia & iuiri qui¬
dam comam nut rebantł & mulierer nudo capite ꝓce¬
debant in eccleriam gloriantes incrinib: qđ non polũ in ho-¬
nestum erat sed etiã concupiscentiae pomenta pres¬
tabant sVir ergo ut lib non debet habere uelamen cuius
caput ẽ xp̃s .¶ Mulier ueno debet erre uelata ut orten¬
datur quia debet eẽ humilis &e rubiecta ł Umnis autem
mulier orans aut ꝓphetans ñ uelato capite decurpat
caput ruum Iunum ert enim atque pide caluetuns na

Expanded text:
secundum hominem deitas quae in eo inerat, gubernabat: sicut idem Apostolus alibi dicit: Deus erat in Christo, mreconcilians sibi. Omnis vir orans, vel protans. Sive docens, sive futura praedicans. Velato capite, deturpat caput suum. Venit ad causam: quia et viri comam nutriebant, et mulieres nudo capite procedebant in Ecclesiam, gloriantes in crinibus: quod non solum inhonestum erat, sed etiam concupiscentiae fomenta praestabat. Vir ergo ut liber, non debet habere velamen, cujus caput est Christus. Mulier vero debet esse velata, ut ostendatur, quia debet esse humilis et subjecta. Omnis autem mulier orans, aut prophetans non velato capite, deturpat caput suum. Unum enim est, ac si decalvetur. Na
Abbreviated transcription (Latin):
pedemptiestis deuana ur̃a conuerratione paterne tna¬
ditioniri red p̃cioro sanguine quariag̃ni in maculati  in¬
contaminat ixp̃isaliter rescendi temptationis pactum quis¬
quis incalcauerit tertamenti & areruili conditione alienus
est qui libertatem rue uoluntatis inpeditur s item ricut

Expanded text:
onversatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine, quasi agni immaculati et incontaminati Christi. Aliter: Rescindit emptionis pactum quisquis inculcaverit jus testamenti: et a servili conditione alienus est, qui libertate suae voluntatis non impeditur. Glorificat
Abbreviated transcription (Latin):
sicarinalior me tanus  riuobis spitalia at diuina peminaui¬
murnum quid griauaremus uos pia uobis q̃ carniopus runt
uuellimus accipere si alii potertatis ur̃ȩ participessunt
non potius nos ipiilli auobis acceperunt quib: minime debe¬
batur preudo aportoli scilicet quos nihil uobis certum ẽ
contulispe quanto magis nos accipere poteramus riuobis
Et utile sentiremus ¶Seel nusisumnus acpotestate. sed
oma sugtinemus ne qđ offendicubum denus euaeigehio
ixp̃i hoc ert famem aritim a nuditatem libentisrime talle¬
ramus ine ꝑnos aduersarius occansione accepta deuoran¬
tib: oppendatir saut ne cui p̃dicatio nr̃a in aliquo re p̃henribils
uiaeatur auaritiae surpitione maculata sPEscitis qđ̃i
qui in saccrario operaenturq de saccracriosunt edunt¬

Expanded text:
bis spiritualia et divina seminavimus, numquid gravabimus vos, si a vobis, quae carni opus sunt, velimus accipere? Si alii potestatis vestrae participes sunt, quare non potius nos? Si illi a vobis acceperunt: quibus minime debeatur, pseudoapostoli scilicet, quos nihil vobis certum est contulisse, quanto magis nos accipere poterimus, si vobis utiles esse sentimus! Sed non usi sumus hac potestate, sed omnia sustinemus, ne quod offendiculum demus Evangelio Christi. Hoc est, famem et sitim, et nuditatem libentissime toleramus: ne per nos adversariis occasione accepta devorantibus offendatis. Aut ne cui praedicatio nostra in aliquo reprehensibilis videatur, avaritiae suspicione maculata. Nescitis, quoniam qui in sacrario operantur
Abbreviated transcription (Latin):
si quidem sunt du multi  dñ multil incelo anzeli
et rc̃i interira dequibus dr̃ Pego dixi dis ertis E dñi run
pc̃i eorum quor iudicabunt.De quibus dici turs iudicabunt¬
ꝙ nationes & dominabuntur populir Nobis tameN
unus ds̃ pater scuius iurtute ex nihilo om̃a yt̃ cre¬
atal Item hunc locum hepetici ita accipiunt personã¬
dur patius piliq separantes ut dicant unum dm̃ patrem
sdest xp̃o ee maiorem ꝑquem om̃as haec aice̾ a filio picut
patrs eẽ communial łdem apostolus adromanos docet

Expanded text:
ulti. In coelo angeli, et sancti in terra, de quibus dicitur: Ego dixi, dii estis: et domini sunt sancti eorum, quos judicabunt, de quibus dicitur: Judicabunt nationes, et dominabuntur populis. Nobis tamen unus Deus Pater. Cujus virtute ex nihilo omnia sunt creata. Item hunc locum haeretici ita accipiunt, personam Patris Filiique separantes, ut dicant unum Deum et Patrem, se majorem, per quem omnia. Haec autem et Filio sicut Patri esse communia, idem Apostolus ad Romanos docet,
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres in suo sexu ministrare uidentur inbap¬
tismo siue inminis terio uerbi: quia priuatim do¬
cuisse feminis inuenimus : sicut pris cillã cuius uir
a quila uocabatur: ut eorm suscipiatis inchio ic¬
nȩ cẽis: Et ad sistatis ei in quocuoque necotio
uest Ri indiquerit :et enimipsa quoque adsis¬
tit multis et mihi irsi: ut acliuuetis eam siue sump¬
tuum opibus riue polatio quia e ipra qua diu habuit
ƿlures adiuuauit: salutate priscam et aquilo
acliutores meas inxp̃o ihu: qui confir mas seapas¬
tolo dicuntur infide: quos d ideo ad iutores apƿellas
quia inopere doctrinarũ ubi ipre laborabat &t irti
iuuerunt: qui pro anima mea suis cerinces sub¬
posuerunt : quib: non solum eso cractias aco secl
et cunctae ecclesice centiũ. Probando mea doc¬
trina repericulo sub iecert̃ propter qđ illis omnes
eccleriae gratias agunt quia ꝑ illos egoseruatussum
intellegimus ex nominib: fuisse pere grinos ꝑquo¬

Expanded text:
mulieres in suo sexu ministrare uidentur in bapmulieres in suo sexu ministrare uidentur in baptismo siue in ministerio uerbi, quia priuatim docuisse feminas inuenimuAquila vocabatur. Ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis, et assistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit. Etenim ipsa quoque assistit multis et mihi ipsi. Ut adjuvetis eam, sive sumptuum opibus, sive solatio: quia et ipsa quamdiu habuit, plures adjuvit. Salutate Priscam et Aquilam, adjutores meos in Christo Jesu. Qui conformasse se Apostolo dicuntur in fide: quos et ideo adjutores appellat, quia in opere doctrinarum, ubi ipse laborabat, et isti juverunt. Qui pro anima mea suas cervices supposuerunt: Quibus non solum ego gratias ago, sed et cunctae Ecclesiae gentium. Probando meam doctrinam, se periculo subjecerunt, propter quod illis omnes Ecclesiae gratias agunt: quia per illos ego servatus suintelligimus ex nominibus fuisse peregrinos: per quo
Abbreviated transcription (Latin):
libus qui sunt iniudea: & obre quii mei oblatio accepta
fiet in hierusolyma sc̃is Siue ut omnes credant piue
fidelibus ministrans : inmanus in fideliũ non incurra
ne aduos uenire non possim: ut uemiom ad uos inedu¬
cdium ꝑ uoluntatem dĩ et re fri ceRer uobiscũ:
Tunc intaudio uema. sioblatio mea abeis accepta
fuerit : a recurus uerbũ dĩ abundantius loquar tur¬
titia enim animi multũ impedit ad doctrinã: ds aute
pacis sit cum ocmb uobis ameni: Ds̃ aute pacis
nonnisi in pacificis: pulchre autem fimuit duobus
uobis phoebaem sororem nram iam quari pini¬
to textu ae pistulȩ : ut solet commendationirgnatia¬
pubter adnex uit : Item hinc monstrat aportolus non
accipiendam aut eligendam ꝑsona esre uiri uel pȩ¬
minae quando romanis ꝑ mulierem ut fertur lit¬
tenas mittet in eadem aepistola: alus feminis man¬
quȩ est in ministe rio ecclesiaeq: eet incenchras:
sicut etiam nunc in orientalib: locis diaconisƿae :

Expanded text:
nt in Judaea: et obsequii mei oblatio accepta fiat in Jerusalem sanctis. Sive ut omnes credant: sive fidelibus ministrans: in manus infidelium non incurram, ne ad vos venire non possim. Ut veniam ad vos in gaudio per voluntatem Dei, et refrigerer vobiscum. Tunc in gaudio veniam, si oblatio mea ab eis accepta fuerit, et securus verbum Dei abundantius loquar. Tristitia enim animi multum impedit ad doctrinam. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis, Amen. Deus pacis non nisi in pacificis est. Pulchre autem finivit, duobusvobis Phoeben sororem nostram. Jam quasi finito textu Epistolae, ut solet, commendationis gratiasubter annexuit. Item hic monstrat Apostolus, non accipiendam, aut eligendam personam esse viri, vel feminae, quando Romanis per mulierem ut fertur litteras mittit. In eadem Epistola aliis feminis manae est in ministerio Ecclesiae, quae est in Cenchraeis. Sicut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ilt̃ ꝑ morren ex aegypto libe ratisunt sric nor perquem¬
libet pacer dotem uel doctorem derȩculo liberamur:
Ide inde xp̃iani facti ducẽmur per dererta ut ꝑexercitũ
contemptus mundi &e abrtinentiae in obliuionem nobis eans
aegrpti uoluptates ꝥIta ut nesciamus ad seculũ redine :
Cum uero baptirmi mare transrimus tunc nobis diabulus
cũ ruo exercitu ⁊am quã parao demergiturs deinde manna
cibamur & potũ accepimus dexp̃i latene emanante:
sclapitas quoque scientia tam qua columna gnis nocte
recłi de monstratur & intribulationis ertu diuine con¬
polationis nube ꝓtegimur Port quȩ om̃a ripecca ueri

Expanded text:
illi per Moysen ex Aegypto liberati sunt: sic nos per quemilli per Moysen ex Aegypto liberati sunt: sic nos per quemlibet sacerdotem, vel doctorem de saeculo liberamur. Deinde Christiani facti, ducimur per deserta; ut per exercitium contemptus mundi et abstinentiae, in oblivionem nobis erant Aegypti voluptates: ita ut nesciamus ad saeculum repedare. Cum vero baptismi mare transimus, tunc nobis diabolus cum suo exercitu, tamquam Pharao demergitur. Deinde manna cibamur, et potum accipimus de Christi latere emanantem. Claritas quoque scientiae tamquam columna ignis, in nocte saeculi demonstratur, et in tribulationis aestu, divinae consolationis
Abbreviated transcription (Latin):
FOrtendit apostolus qm̃ popolus israhel quã diu indeperto
fuit peromne iter eorum sequebatur eos pecra iunde
populo cum omne pubstantia sua fluenta sufficerent
donec ꝑ uenientes int̾ra moab puiteũ & foderunt a quapil
terra reꝓmisrionis in pximo constituta ¶Petra autem
erat xp̃s .¶ Nuia xp̃s erat post modum secuturus cuius pi¬
guram tunc petra gerebat s Iacirco paulus edixit conrequen¬
tieos petrass Sed non in pluribur eorum bene placituẽ dõ
Nam ꝓrtratisunt indererto Ita ergo a uobiserit ƿieos uo¬
lueritis peccando imita rilhaec autem infiguria factart̃
nr̃ qllt non simus concupiscentes malorum sicut at illi
concurieruntꝰ Ipris uero factasunt quȩ infigura erant.
nr̃a ut timeamus talia azere netalia incurra musł om̃a
enim que in populo irrahel in illo tem pore factasunt in
piguras nunc in nobis inueritatem celebrantur ssicut enim

Expanded text:
Ostendit apostolus, quoniam populus Israel, quamdiu in deserto Ostendit apostolus, quoniam populus Israel, quamdiu in deserto fuit, per omne iter eorum sequebatur eos petra. Unde populo cum omni substantia sua fluenta suffecerunt: donec pervenientes in terram Moab, puteum effoderunt aquarum, terra Repromissionis in proximo constituat. Petra autem erat Christus. Quia Christus erat postmodum secuturus; cujus figuram tunc petra gerebat. Idcirco pulchre dixit, consequente eos petra. Sed non in pluribus eorum beneplacitum est Deo. Nam prostrati sunt in deserto. Ita ergo et vobis erit, si eos volueritis peccando imitari. Haec autem in figura facta sunt nostri, ut non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt. Ipsis vere facta sunt, quae in figura erant nostra, ut timeamus talia agere, ne talia incurramus. Omnia enim, quae in populo Israel illo tempore facta sunt in figura, nunc in nobis in veritate celebrantur. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
flictionem adque labones picut alibi at ingeiumir
multis inuigilus: In pame r pitiꝰ infrigore & nuditate ÷
in laboribursin cancerib: Acetera: Sicut ad hebreos ꝓphetas
d alior ꝓcõs pasros multa talia memorauit¶ne forte cũ
alus p̃dicauerim ĩpre reꝓbus efficiap: Hon faciendo qđ¬
confidens in eorolum qđ baptizatur aut inerca rpipitali
uel potu putet ribidm parcere ƿipeccaue nit łale pa¬
trum ꝓponet exemplum quo ortendat tunc ista merito
ꝓfutura sip̃cepta seruent ¶st omnes in moyrenbap¬
tixatirunt : In morse quixp̃i tipum genebat : Item hic
in illo tempore quari inumbra & typo fiebant iñ inueutate :
poptea ueno p̃rentia xp̃i conplenturs: Innube e in mani:
quia đ nubis proprium humorem portant : et om̃s eanae¬
escam spiritalem manducaue runt & omnes eundem
potum ypinitalem biberunt ¶ Manna figura corporus xp̃
ꝑuitsbibebant enim despiritali conrequentieor petra:

Expanded text:
flictionem atque labores, sicut alibi ait: In jejuniis multis, in vigiliis, in fame et siti, in frigore et nuditate, in laboribus, in carceribus, etc. Sicut ad Hebraeos, prophetas, et alios sanctos passos multa talia memoravit. Ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar. Non faciendo qconfidens in eo solum, quod baptizatus est: aut in esca spirituali, vel potu, putet sibi Deum parcere, si peccaverit: tale patrum proponit exemplum, quo ostendat, tunc ista merito profutura, si praecepta serventur. Et omnes in Moyse baptizati sunt. In Moyse, qui Christi typum gerebat. Item, haec in illo tempore quasi in umbra et typo fiebant, non in veritate: postea vero praesentia Christi complentur. In nube, et in mari. Quia et nubes proprium humorem portat. Et omnes eamdem spiritualem escam manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Manna, figura corporis Christi fuit. Bibebant autem de spirituali consequente eos petra.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓporitum meũ dequo ante dño glorior nũquã potert
in mutarisp oem sieuaencel izauero non est mihiclo¬
ria. necessitas enim quhi incumbitscum om̃a pece¬
ritis p̃cepta debita uosdicere ꝑ poluisreł non enim
aliquid amplius fecistis unde gloria ripospitis Voce
enim mihi est sinon euangeliz a uero damnationem
habeosssienim uolens hoc aco mercedem habeo
Siacutem inuitus clis pensatio onhi crechita est.
stunc magir uidebitur uoluntaruũ ỹiamone eius licita¬

Expanded text:
positum meum, de quo ante Deum glorior, numquam potest immutari. Nam et si evangelizavero, non est mihi gloria: necessitas enim mihi incumbit. Cum omnia feceritis praecepta, debita vos dicite persolvisse. Non enim aliquid amplius fecistis, unde gloriari possitis. Vae enim mihi est, si non evangelizavero. Damnationem habeo. Si enim volens hoc ago? mercedem habeo: si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Tunc magi
Abbreviated transcription (Latin):
Nuod omni scientia sint repleri ruum quoq alibi ꝓ¬
ponit exemplum dicens I lt piperitus rermone
sed ñ sciendial pepe etiam arguit inoranteslt igno¬
nantiam tenebrus conparauit alatas aequae rtul. galaha selnos¬
tiuia notat snec non & epheris lumen sapientiae suppli ephesio inũ¬
erter deƿrꝑ̧catur  caratas uero aedificat.lquia ñ querat.
que ruarunls seaque aedificent pr̃sssiquis se existimat
scrre a hiquid nonelum cognouit: quem ael moclũ opor¬
re at eum scirel Siquis sibi uicletur sacpiens stultus
est: qui enior uere sapiens est insipientiorem se
omnibus cerbitratur: Vnde ral & moꝵ &cit:
suidi uinum quis abi sapiens eẽ uidebatur erpem habuit
inripiens magis quam ille ¶Siquis ocuteo elilieat dm hic
cocnitus et aebeos ille diliit am̃ qui ae dipicat p̃p̃s.
spicut dr̃ petrossiamasine pasee ouermear deescis¬
autem q: idolis immolanturl scimus quia nihil est

Expanded text:
quod omni scientia sint repleti. Suum quoque alibi pquod omni scientia sint repleti. Suum quoque alibi proponit exemplum, dicens: Et si imperitus sermone, sed non scientia. Saepe etiam arguit ignorantes. Et ignorantiam tenebris comparavit. Galatas aeque stultitiae notat, necnon Ephesiis lumen sapientiae suppliciter deprecatur. Charitas vero aedificat. Quia non quaerit, quae sua sunt, sed quae aedifiscire aliquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire. Si quis sibi videtur sapiens, stultus est; qui enim vere sapiens est, insipientiorem se omnibus arbitratur. Unde Salomon ait: Vidi virum, qui sibi sapiens esse videbatur, et spem habuit insipiens magis quam ille. Si quis autem diligit Deum, hic cognitus est ab eo. Ille diligit Deum, qui aedificat fratres, sicut dautem quae idolis immolantur, scimus quia nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo quȩ rine labore adrum mum prȩmium possit
ꝑ uenire gputo autem qeł er eco sp̃m li habeo:
ne meum consilium quapi humanũ contemnatis.
Incipit de ido latitis: de quibur etiam reniprenants quia
quidam intemplis aedebant idolum nihil eẽ dicenter
a cre a cuna dĩ re debere utise ernabant uiri pimili
ratione decepti : hoc increpandum aportolus dicit ad
eors qui habent reientiam de iudicandi nihil erpe quod
idolis immo latur shoc ergo ait scimur quod omner pci¬
entiã huiur moðihabemus þidert non omnibus ẽ notitia
nes nouimus ricut uor. red runt aliqui quignonant:
qscientia in flatsilla scientia quae ex ƿenru ꝓprio
A humano descendit eos qui pretere am diuinam non
habuerint in flat & que coniacturas magirnititur
quam exempliss Ceterum yidiuina inflat ut quidam
putant quare illos amplius uult docendo inflare
st inprincipio iprius epistulȩ gratias redicit dõ agere

Expanded text:
virgo, quae sine labore ad summum praemium possit virgo, quae sine labore ad summum praemium possit pervenire. Puto autem quod et ego spiritum Dei habeam. Ne meum consilium tamquam humanum contemnatis. r. Incipit de idolothytis, de quibus etiam dixerat. Quia quidam in templis edebant, idolum nihil esse dicentes, et creatura Dei se debere uti: et errabant verisimili ratione decepti. Hoc increpandum Apostolus dicit ad eos, qui habent scientiam dijudicandi, nihil esse, quod idolis immolatur. Hoc ergo ait: Scimus quia omnes scientiam habemus. Id est, non omnibus est notitia. ovimus sicut vos, sed sunt aliqui qui ignorant. Scientia inflat. Illa scientia, quae ex sensu proprio et humano descendit, eos qui praeter eam divinam non habuerint, inflat, et quae conjecturis magis nititur, quam exemplis. Caeterum si divina inflat, ut quidam putant, quare illos amplius vult docendo inflare? Et in principio ipsius Epistolae, gratias se dicit Deo agere:
Abbreviated transcription (Latin):
pitatem potestatem aut habens suȩ uoluntatis đ hoc
iudica uit in corde suo peruare uirginem ruã bene facit
sille firmus statuit cuius puellȩ conrensus patur
firmauerit uolunt atem & ñ illum compellit filiae¬
ti necespitas facere quod nolebat picut illũ dequo ru¬
⁊ pralocutus ẽ gicatur et quimn atramonio iungit
uircinem suam bene foccits es qui ñ iungit mnelius
foccit ¶Ita concludit uirzinum caura ut eas faciat
in omnib: meliorers unde prudentibus rem ꝑ meliora
& ꝑfectiora rectañdasuntsquia nec in sȩcularibus
& caducis norunt medio tribus eẽ contenti¶ Mulier
allic ata est quaento tempore uireius uiuit :
hinc incipit debigamis & de uiduis .s̃ quod sidormiepit
sqđ pinec tunc pecontinere poluerit conceduntur illi
etiam secundae nuptiae tantum ut infidelium ritu
ñ nubat sbeatior erit autem sisic ƿer manserit
secundum mm consiliumibeata habens maritũ
sicustodiat iustitiamsbeatior uidua quia minor¬
in laborẽ maiorem inueniet cartitatem sbea tispima

Expanded text:
testatem autem habens suae voluntatis, et hoc judicavit in corde suo, servare virginem suam, bene facit. Ille firmus statuit, cujus puellae consensus, patris firmaverit voluntatem. Et non illum compellit filiae necessitas facere, quod nolebat, sicut illum de quo supra locutus est. Igitur, et qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit: Ita concludit virginum causam, ut eas faciat in omnibus meliores. Unde prudentibus semper meliora et perfectiora sectanda sunt: quia nec in saecularibus, et caducis norunt mediocribus esse contenti. Mulier alligata est legi, quanto tempore vir ejus vivit. Hic incipit de bigamis et viduis. Quod si dormieritQuod si nec tunc continere voluerit, conceduntur illi etiam secundae nuptiae, tantum ut infidelium ritu non nubat. Beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium. Beata habens maritum, si custodiat castitatem. Beatior vidua, quia minore labore majorem inveniet castitatem. Beatissima
Abbreviated transcription (Latin):
lessnos autem ic nobiles ¶ Nortam quã rtultiprop¬
ter xp̃m : omnia rurtine mussuos autem ita uultis ere
xspianis Vt ꝓrudentiam rȩculi teneatis : Nor in pirimi quia
uicem reddere nolumus IUos autem neddendo portes
uorerre gloriaminis nos nihil habenter uoluntania pau¬
pertate de iectisuos uobis etiam nobilitatẽ ter penite¬
nenis uindicauis: Vsque in hanc horaem es esurionis:¬
Elomitio p̃dicationis nr̃ȩ urque in p̃reni tempus¬

Expanded text:
tamquam stulti propter Christum omnia sustinemus: vos autem ita vultis esse Christiani, ut prudentiam saeculi teneatis. Nos infirmi, quia vicem reddere nolumus: vos autem reddendo, fortes vos esse gloriamini. Nos nihil habentes voluntaria paupertate dejecti: vos vobis etiam nobilitatem terreni generis vindicatis. Usque in hanc horam. Ab initio praedicationis n
Abbreviated transcription (Latin):
tut ionibus magii trorum uel obreruant p̃cepta uel ne¬
lesunt socurum arcentum la picles p̃tiosos Lic nor
paenum stipulae unius cuiusque opus manifestum
enit clies enim dñi decla rauit quia inicne reuelabies¬
sIn ecleria tria generarunt bonorum Fest bonuinsa melius
A optimum  quod autem primum aurum posuit at rep¬
mo melius texerecurssiue ad portitudinem ñ adspeciem con¬
parauit  Nuia argentum fortius est auro ideo meliorif
ponitur locos Traarunt e contrario zenera malorum
smalum speiusla perrimums que lgniss fenums stipule con¬
parantur IEt unius cuiusque opus quale rit inis pbabit
ricuius opus manserit qđ ruꝑ aedipica uit mercedẽ accipit
Aurum sa argentum sñ polum ñ ardent ssed per ignem¬

Expanded text:
bservant praecepta, vel negligunt. Aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam: uniuscujusque opus manifestum erit. Dies enim Domini declarabit: quia in igne revelabituIn Ecclesia tria genera sunt bonorum. Est bonum, et melius, et optimum. Quod autem primo aurum posuit ut sermo melius texeretur, sive ad fortitudinem, non ad speciem comparavit. Quia argentum fortius est auro, ideo meliori ponitur loco. Tria sunt econtrario genera malorum: malum, pejus, et pessimum. Quae lignis, feno, et stipulae comparantur. Et uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus manserit: quod superaedificavit, mercedem accipiet. Aurum et argentum n
Abbreviated transcription (Latin):
cauit dr̃ ita ambulet. Ed ricut in omnib: ecclerus doceo
uel cum in fideli coniuge uel etiã cum fideli siue in p̃
cisus aliquis uocatus est ñ ocelchucat p̃putiua sin
tunc quiburdam a portoli ꝑmittebant opera legalia
custodire ne rubito alegere tracti scandalum pateren¬
tur¶item alioc expositio ¶E uidens hoc loco ñ hic decir¬
enim dicit siquis ad pidem dĩ accesserat ixorem non ha¬
bens post modum gentilem coniugem ñ debet accipere:
sƿi autem in tali copula conrtitutus adpidem fuepit uo¬
catur ñ debere eum coniugale uinculũ soluere Ecircũ¬
cisionihil ẽ et p̃putium nihil ẽ sed obseruatio rapi¬
clacorumclid hoc tempore nec pralerre pote rut nec
obesse sunus quisq: uocactionem uocatus ẽ in eae ꝑ¬

Expanded text:
cavit Deus, ita ambulet: et sicut in omnibus Ecclesiis doceo. Vel cum infideli conjuge, vel etiam cum fideli  Mart. citum quibusdam apostoli permittebant opera legalia custodiri, ne tur. Item alia expositio: Evidens est hoc loco, non hic de cirituti: hoc enim dicit: Si quis ad fidem Dei accesserit, uxorem non habens: postmodum gentilem conjugem non debet accipere. Si autem in tali copula constitutus, ad fidem fuerit vocatus, non debere eum conjugale vinculum solvere. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est, sed observatio mandatorum Dei. Hoc tempore nec prodesse poterit, nec obesse. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea
Abbreviated transcription (Latin):
matuis añi: qui militaet : saliis etiam exemplir ꝓbat.
ribi debitum hoc ꝑuisre ¶ Suis stipendiis uonquam
suiriñ publicis uel eorũ pro quibus militat ¶quis plaen¬
tact. uine oem st fruetum eius ñ ȩelet: quis Paescet
crecem et delacte crecis ñ manducat sper

Expanded text:
alizare. Quis militat. Aliis etiam exemplis probat, sibi debitum hoc fuisse. Suis stipendiis umquam? Suis, et non publicis, vel eorum pro quibus militat. Qui plantat vineam, et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem, et de lacte gregis n