comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hñt optimũ saporem. Ei larea uo mediocres eno
cerde uene repiunt. hec quoq sunt egregia sucuua¬
tate. ltem sabulone masculo harenaq carbũcio
saxo et copiose et bone / si no ꝑ intuenia di labantur
et liquescant. Sub radiaibus aũt mõtui et ĩ saxis
silicibus uberiores et affluẽtiores aque fugidiores
sunt et salubriores. Campestbi aũt fontibi salse
graues et tepide/ nõ suaues / nisi que ee mõtib sub
terra sub manetes erumpunt / ĩ medio campo¬
sibiq arboꝵ umbris cõtecte prestont mõtamoꝵ
fontiũ suauitatem. Signa aũt quib terrarum
generib supra scriptũ est ea ĩuement nascentia.
tenus uincus salis etratica. alnue intx hay do
hedera aliaq que eiusmõi sunt. quę nd possut
nasci perse sine humore. Solent aũt ĩ lacunis
eadem nata esse. que sedentes preterre religuũ greli¬
agrũ agrum excipiunt ex imbrib et agris perhie¬
mem ꝑꝑ que capacitatem diucius conseruant hu¬

Expanded text:
habent optimum saporem. glarea vero mediocres et non habent optimum saporem. glarea vero mediocres et non certae venae reperiuntur; hae quoque sunt egregia suavitate. item sabulone masculo harenaque carbunculsaxo et bonae et copiosae, si non per intervenia dilabantur et liquescant. sub radicibus autem montium et in saxis silicibus uberiores et affluentiores; eaeque frigidiores sunt et salubriores. campestribus autem fontibus salsae, graves, tepidae, non suaves, nisi quae ex montibus sub terra submanantes erumpunt in medios campos ibique arborum umbris contectae praestant montanorum fontium suavitatem. Signa autem, quibus terrarum generibus supra scriptum est, ea invenientur nascentia: tenuis iuncus, salix erratica, alnus, vitex, harundo, hedera aliaque, quae eiusmodi sunt, quae non possunt nasci per se sine umore. solent autem eadem in lacunis nata esse, quae sidentes praeter reliquum agrum excipiunt ex imbribus et agris per hiemem propterque capacitatem diutius conservant u
Abbreviated transcription (Latin):
fontes aꝑti et fluẽtes Sin aũt nõ ꝓfluent querẽ¬
oda sub ferra sunt capita et colligenda. Que sic erũt
ex pienola uti procumbat᷑ iudent sañ ꝗͣ sol exõt
fuerit ĩ locis quib erit querẽd et ĩterra into collo¬
cato et fulto prospiciant he regiones/ sie ni. nõ
errabit excelsius q̃ oporteat iuisus. cũ erit ĩ motu
mẽtum. S libratam altitudinei ĩ regionib certa
finitione designabit. Tunc ĩ guib locis iudebunt
humores con crispantes et ĩ cere surgents. ibi focuat
nõ .ie. ĩsicco loco hoc põt signũ uideri. ltem aĩadũtẽ¬
dum est querentibi aguam quo gne sint. loca ceta
i sunt inquib nascit. In creta tenius et exilis
et nõ alta est copia /. ea erit nd̃ optio sapore. lt sabn¬
lone soluto tenuis sed si inferioris loci ĩ uenietur
ea erit limosa et i suauis. Terra aũt nigra sudors
et stilie exiles inueniũtur. que ex hiderius tempesta¬
tib collecte ĩ spissis et solidis locis subsident hee

Expanded text:
fontes aperti et fluentes. sin autem non profluent, quaerenda sub terra sunt capita et colligenda. quae sic erunt experienda, uti procumbatur in dentes, antequam sol exortus fuerit, in locis, quibus erit quaerendum, et in terra mento conlocato et fulto prospiciantur eae regiones; sic enim non errabit excelsius quam oporteat visus, cum erit inmotum mentum, sed libratam altitudinem in regionibus certa finitione designabit. tunc, in quibus locis videbuntur umores concrispantes et in aera surgentes, ibi fodiatur; non enim in sicco loco hoc potest signum fieri. Item animadvertendum est quaerentibus aquam, quo genere sint loca; certa enim sunt, in quibus nascitur. in creta tenuis et exilis et non alta est copia; ea erit non optimo sapore. item sabulone soluto tenuis, sed inferioris loci invenietur; ea erit limosa et insuavis. terra autem nigra sudores et stillae exiles inveniuntur, quae ex hibernis tempestatibus collectae in spissis et solidis locis subsidunt; haec
Abbreviated transcription (Latin):
tadioe foraminis ĩ extremis ł de balistis et catapul¬
tis si metrias quas maxĩe ex peditas putaui exposui.
Ouẽadm̃õ aũt cõtentionib hee temꝑent᷑ e neruo
cãpilloq tortis rotundationib q̃tum cõprebẽdere
scriptis potuero nõ pretermittã. Sumũt tigna ãplis¬
sima longitudie supra figunt chelonie ĩ quib
clauonnt sucule ꝑꝓmedia aũt spatia tignoꝵ ĩ secãt᷑
excidunt forme ĩ quib excisionib ĩ cludunt capla
catapultaꝵ cueisq distendent ne ĩ cõtentionib mo-¬
ueant. Tunc uo modioli erei ĩ ea capła ĩcludunt

Expanded text:
radice foraminis, in extremis F. De ballistis et catapulradice foraminis, in extremis F. De ballistis et catapultis symmetrias, quas maxime expeditas putavi, exposui. quemadmodum autem contentionibus eae temperentur e nervo capilloque tortis rudentibus, quantum comprehendere scriptis potuero, non praetermittam. Sumuntur tigna amplissima longitudine; supra figuntur chelonia, in quibus includuntur suculae. per media autem spatia tignorum insecantur et exciduntur formae, in quibus excisionibus includuntur capitula catapultarum, cuneisque distinentur, ne in contentionibus moveantur. tum vero modioli aerei in ea capitula includunt
Abbreviated transcription (Latin):
eetantia cheles foramis.S plẽtigomatos foram̃is¬
I et sicilicus. ꝙ aũc ẽ ad aixona qͦd appellat srens
transuerscruis foramiu truẽ ÷ e interioꝵ regłaꝵ
Latitudo foramis  crassitudo .. R. chelom replũ
qd est opermĩetũ secĩcle ĩ cludunt  sapos clima¬
cidos latitudo ⁊ ei. ccassitũdo foramiu .xii.R.
rassitudo quagrati q̃đ est ad elimanda foraminis
F.c ĩ extremis. R. Rotundi aũt diametros axis¬
aequalr erit cheles ad clauiculos aũt minus parte
sexta decima. L anteridon. longitudo foraminũ ei
Latitudo ĩ nno foramis s:: ĩsumo crassitudo y l¬
basis quȩ appellat scara longitudo foraminũ :
añbasis foraminũ.iii. utriusq crassitudo et
latitudo foraminis: cõping̃r aũt dinndia altitudis
E colupna lasitudo et crassitudo i.S. altitudo aũt nẽ
het foram̃is proportionẽ. sederit qd opus erit ad usim
brachii ÷: longitudo foraminũ.U.i:: crassitudo ĩ

Expanded text:
K; extantia cheles foraminis S; †plentigomatos foraminisK; extantia cheles foraminis S; †plentigomatos foraminis et sicilicus. quod autem est ad axona, quod appellatur frons transversarius, foraminum trium. Interiorum regularum latitudo foraminis , crassitudo chelonii replum, quod est operimentum, securiculae includitur K. scaporum climacidos latitudo , crassitudo foraminis XII K. crassitudo quadrati, quod est ad climacida, foraminis FC, in extremis K, rotundi autem axis diametros aequaliter erit cheles, ad claviculas autem minus parte sexta decuma K. Anteridon longitudo foraminum †eius, latitudo in imo foraminis , in summo crassitudo . basis, quae appellatur esxa/ra, longitudo foraminum ::::, antibasis foraminum IIII, utriusque crassitudo et latitudo foraminis . compingitur autem dimidia altitudinis K. columna, latitudo et crassitudo IS. altitudo autem non habet foraminis proportionem, sed erit quod opus erit ad usum. bracchii longitudo foraminum VI, crassitudo in
Abbreviated transcription (Latin):
rom̃s u. ꝙͣ ꝓtis lx. adicit᷑ aũt admediã latitudiẽ
q̃liuy est prope foramẽ factum ĩ descriptiõe latitudiẽ
et crassitudĩe foraminis .U. altitiedo ꝑte .iiii. regłe
quę est ĩ mẽsa longitudo foramũ .uiii. latitude
et crassitudo dimidiũ foramũs cardies Ĩ L: cras¬
situdo foramĩs. ĩ ꝯ̃s::: curuatura regle ł CII.
exterioris regłe latitudo et crassitudo tamtãdem.
longitudo quã dederit ip̃a usura de formationiset
ꝑ astatice latitudo. et suã curuaturã. L. Supiores
aũt regl̃e cequales erunt iferiorib. L.mẽse trãs¬
uersarii foramĩs. Ecc̃.L eli maciclos scapi lõgi¬
tudo foraminũ xii ͥ:: crassitudo ĩ k. interual¬
Lum mediũ latitudo foram̃is ex ꝑte quarta ::
crassitudo ꝓs. uiii. le elimaciclos suptrioris pars
que est proxia bracchiis que cdiũcta est mẽse tota¬
crassitudo ꝙ:: longitudo foramiũz. ui et semis

Expanded text:
raminis et partis LX. adicitur autem ad mediam latitudinem, raminis et partis LX. adicitur autem ad mediam latitudinem, quantum est prope foramen factum in descriptione, latitudine et crassitudine foraminis V, altitudo parte IIII. Regulae, quae est in mensa, longitudo foraminum VIII; latitudo et crassitudo dimidium foraminis. cardines , crassitudo foraminis . curvatura regulae . exterioris regulae latitudo et crassitudo tantundem; longitudo, quam dederit ipsa versura deformationis et parastaticae latitudo ad suam curvaturam K. superiores autem regulae aequales erunt inferioribus K. mensae transversarii foraminis k. Climacidos scapi longitudo foraminum XIII, crassitudo IK, intervallûm mediûm latitudo foraminis et parte quarta, crassitudo pars VIII K. climacidos superioris pars quae est proxima bracchiis, quae coniuncta est mensae, totcrassitudo 9, longitudo foraminum III et semis
Abbreviated transcription (Latin):
cxx. pondo .i. s. et sesquidigiti .e.clxi. pedũ
ii..et lxxx. pedesi et digiti eu ce. pondo peios
ceohx.i. s. cũ ergo foraminis magudo fuerit ĩsti¬
tata describat scntula que gnaege ꝓuretos arpellat
enius longitudo fonaminũ uł latitudo duo et sexte
bartis diuidat mediũ linee descripte. Et cũ diuisũ
erit cotrahant extreme partes eius forme ut obliguã
de formatiõe hccat longitudis sexta parte latitudinis
conu̾tant et cõtractura latitudĩs red̾at introrsus
sexta ꝓte. foram̃ẽ aũt ne longius sit tanto qñt̾ opitigis
hẽt crassitudinẽ cũ de formatũ fuĩt arcũ diuidat᷑
extrema ut heãt curuaturã molliter arcũactam
crassitudo eiꝰ foram̃is si. cõstituat mocoli fo¬
taminũ dico latitudo i: : crassitudo preterđ q̃d ĩ
foramĩc inditus foramĩs. S.i. ad ex tremũ aũt
latitudo foramis ĩ ĩ parastetoꝵ longitudo foramiu¬
U. Ss curuatura forois ꝑs dimidia crassitudo fo-¬

Expanded text:
CXX pondo I pedis et sesquidigiti; C et LX pedis CXX pondo I pedis et sesquidigiti; C et LX pedis I9; C et LXXX pedis et digitorum V; CC pondo pedis udo fuerit instituta, describatur scutula, quae graece peri/trhtos appellatur, cuius longitudo foraminum †vel, latitudo duo et sextae partis. dividatur medium lineae descriptae et, cum divisum erit, contrahantur extremae partes eius formae, ut obliquam deformationem habeat longitudinis sexta parte, latitudinis,convertantur, et contractura latitudinis redeat introrsus sexta parte, foramen autem oblongius sit tanto, quantam epizygis habet crassitudinem. cum deformatum fuerit, circum levigatur, extremam ut habeat curvaturam molliter circumactam. Crassitudo eius foraminis constituatur. modioli foraminum duo, latitudo IS9, crassitudo praeterquam quod in foramine inditur foraminis , ad extremum autem latitudo foraminis . parastatarum longitudo foraminis VSF; curvatura foraminis pars dimidia; crassitudo fo
Abbreviated transcription (Latin):
rõme. Sz fa nlla balista ꝑ fiat nisi ad pposita ma
teram gnitudinẽ ponderis saxi qđ idorganũ mitẽ
debet. lgst de ratione eaꝵ nõ est oib ex pedditũ nisi
notas. Namqs fiunt ĩ capitib fonamĩa ꝓ quoꝵ spa¬
tia cõtendimi capillo maxĩe muliebri uel nuo
funes magludie ponderis lapidis ꝙ̃ az ea balista
mittere ex rõe grauitatis proportione sũmũtur
quẽadm̃o catapultis de longituemib sagitatim
ltaq ut et qui grometrice nõ nouerũt hñt ex peditu
ne ĩ ꝓicło bellico cogitationib detineant᷑ que ipc
sticendo certa cognoui queq ex parte accepta precep
rib respondeant tradã explicata. ttamq si balista
auo pondo saxumi mittẽ debet. foram̃e erit. eius capło
crigitoꝵ i. si pondo iiii. digitoꝵ .ui. t digitoꝵ ui
decem pondo digitoꝵ.uiii. : N. pondo digitoꝵ x
Al pondo digitoꝵ .xii s ł. lx põdo digitoꝵ xiii
Et digiti odtaua parte:.lxxx. pondo digitos. xi.

Expanded text:
men nulla ballista perficitur nisi ad propositam magnitudinem ponderis saxi, quod id organum mittere debet. igitur de ratione earum non est omnibus expeditum, nisi notas. Nam quae fiunt in capitibus foramina, per quorum spatia contenduntur capillo maxime muliebri vel nervo funes, magnitudine ponderis lapidis, quem debet ea ballista mittere, ex ratione gravitatis proportiones sumuntur, quemadmodum catapultis de longitudinibus sagittarum. itaque ut etiam qui geometricen non noverunt, habeant expeditum, ne in periculo bellico cogitationibus detineantur, quae ipse faciundo certa cognovi quaeque ex parte accepi a praeceribus respondeant, tradam explicata. Nam quae ballista duo pondo saxum mittere debet, foramen erit in eius capitulo digitorum V; si pondo IIII, digitorum sex et digitorum VII; decem pondo digitorum VIII; viginti pondo digitorum X; XL pondo digitorum XII SK; LX pondo digitorum XIII et digiti octava parte; LXXX pondo digitorum XV;
Abbreviated transcription (Latin):
antistatos et calle scheres et intimachides etpermos anhi¬
acti pisistrato edem ioui climpio fticenti fundamĩeta cd̃¬
satuerunt. lost mortẽ ciũt eius pꝑ interpellationem
reipũ ĩceptã reliquerũ. ltaq antciter añis dncelis pamus
sinahiocus ree cum in id op us imñensam esset polintus¬
celle magnitudĩe et colupnar area dͥiptero colloca¬
nonem epistilioꝵq et ceteroꝵ or namẽtor ad si
metriam distributione magna sollertio scĩaq sim̃a
ciuis Romanꝰ cossuciuis nobiłt est architectatus. La
aut opus nõ modo uulgo sed ẽt ĩ paucis a magnihiã¬
ta noĩat. Nam guattuor loas sunt cediũ sacraru
marmoreis operib ornate dispositiones equib ꝓpe
de his nominationes clarissima fama nominant.
Quor eccelletie prudentisq cogitationũ apꝓatuas sus¬

Expanded text:
Antistates et Callaeschros et Antimachides et Porinos archiAntistates et Callaeschros et Antimachides et Porinos architecti Pisistrato aedem Iovi Olympio facienti fundamenta constituerunt, post mortem autem eius propter interpellationem reipublicae incepta reliquerunt. itaque circiter annis quadringentis post Antiochus rex, cum in id opus inpensam esset pollicituscellae magnitudinem et columnarum circa dipteron conlocationem epistyliorumque et ceterorum ornagna sollertia scientiaque summa civis Romanus Cossutius nobiliter est architectatus. id autem opus non modo vulgo, sed etiam in paucis a magnificentia nominatur. Nam quattuor locis sunt aedium sacrarum marmoreis operibus ornatae dispositiones, e quibus propriae de his nominationes clarissima fama nominantur quorum excellentiae prudentesque cogitationum apparatus sus
Abbreviated transcription (Latin):
bandum leccares et briaxes. scaphes Praxitlis nõ¬
nulli et putant thimoteu. quoꝵ artis eminens excel¬
lenta coegit ad septem spectacloꝵ eius operis ꝑuenite
famã. Traeterea minus nobiles młti praecepta si me¬
triaꝵ odscripserunt uti rexaris. Thecides bemophles
Pollis leonides. Filamon melamp. Sarnacus. Eupha¬
nor No minus de machinatiomib utidiades archi¬
tris atchimedes. et E sibios nimphodoe Phi lobi latros
diphilos. Democles caridas Roliidos plirros agesistra¬
tas. quoy ex comẽtariis quȩ utilia eent his rebus
mimadũti collecta ĩ unũ coeqi corpus et ideo mayie
qđ aiadũsi in ea re a gratis uolumĩa plura aedita a
nr̃is oppido q̃ pauca. tuficius .x. mix dehis rebus pͥmũ
e stituit edere uolumẽ. Item Terentits i arro de ye. disci¬
plinisamũ de architertuca se ptumꝰ duo. Amplius nõ
ĩ id genuis scripture ad hue nemo ĩ cubuisse nibt cum

Expanded text:
bandum Leochares, Bryaxis, Scopas, Praxiteles, nonbandum Leochares, Bryaxis, Scopas, Praxiteles, nonnulli etiam putant Timotheum, quorum artis eminens excellentia coegit ad septem spectaculorum eius operis pervenire famam. Praeterea minus nobiles multi praecepta symmetriarum conscripserunt, uti Nexaris, Theocydes, Demophilos, Pollis, Leonidas, Silanion, Melampus, Sarnacus, Euphranor. non minus de machinationibus, uti Diades, Archytas, Archimedes, Ctesibios, Nymphodorus, Philo Byzantius, Diphilos, Democles, Charias, Polyidos, Pyrros, Agesistratos. quorum ex commentariis, quae utilia esse his rebus animadverti, collecta in unum coegi corpus, et ideo maxime, quod animadverti in ea re ab Graecis volumina plura edita, ab nostris oppido quam pauca. Fuficius enim nimirum de his rebus primus instituit edere volumen, item Terentius Varro de novem disciplinis unum de architectura, P. Septimius duo. Amplius vero in id ge
Abbreviated transcription (Latin):
doricoꝵ adidit uolumẽ de cede iunonis que est sa¬
mii dorica Theodorꝰ lonice ephesi q̃ est suane. Cre¬
siphon et methagenes de fano mi nerue qd est pͥene
ionicũ phileos. ltem de cede Minerue dorice que est
mathenis ĩ arce icionos et carpionthodorꝰ phoceus de
telo giũ est delpls Thilo de cediũ sacme. si metriis et
de armetario qd fuerat pirei portu Her mogenes
de cede diane ionice quȩ est magnesia pseudo diptos
et liberi pr̃is et eo monoctoros. Irẽ Argelius de sime¬
triis corinthiis et ionico trallib esculapio q̃d ẽt ip.
sua manu dr fecisse. De mausecdo saturus et phiteus.
Quib nõ freliertas maxiu sum̃uqi cõtulit munꝰ
quoꝵ .x. artes auo ꝑpetuo nobilissia laudes et sẽpi¬
terno florentes hẽre uidicant. et cogitatis a gregias
operas prestiterunt. Etnimnqi singus frontib singuli
artifices sumpserunt certati partes adornãdũ et pro¬

Expanded text:
doricorum edidit volumen; de aede Iunonis, quae est Sadoricorum edidit volumen; de aede Iunonis, quae est Sami dorica, Theodorus; ionice Ephesi quae est Dianae, Chersiphron et Metagenes; de fano Minervae, quod est Priene ionicum, Pytheos; item de aede Minervae, dorice quae est Athenis in arce, Ictinos et Carpion; Theodorus Phocaeus de tholo, qui est Delphis; Philo de aedium sacrarum symmetriis et de armamentario, quod fuerat Piraei portu; Hermogenes de aede Dianae, ionice quae est Magnesia pseudodipteros, et Liberi Patris Teo monopteros; item Arcesius de symmetriis corinthiis et ionico Trallibus Aesculapio, quod etiam ipse sua manu dicitur fecisse; de Mausoleo Satyrus et Pytheos. Quibus vero felicitas maximum summumque contulit munus; quorum enim artes aevo perpetuo nobilissimas laudes et sempiterno florentes habere iudicantur, ei cogitatis egregias operas praestiterunt. namque singulis frontibus singuli artifices sumpserunt certatim partes ad ornandum et pro
Abbreviated transcription (Latin):
stitui ex eo me approbare. Sed oĩb scriptorib ĩ finitas
ago qm̃ãs q̃a egregiis ĩ gemor sollertiis ex euo colla¬
tis hũndantes a liis alio genẽ copias preparauerunt
Unde nos uti fontib auriẽtes aqua : ad ꝓ pria ꝓposita
traducentes facũhiores et expoditiores hẽm ad sonbedu
facultates. Talibi cõfidentos audtorib audem̃ i satutoes
nouas cõparare. lgr̃ talis ingress eor que ad ꝓposit mei
romscuãdut p̃panatos inde sumelo pregredi cepi tlaq
pͥniũ Agatareꝰ athenis ascbilo docẽt tragediã cil scenã
fecit et de ea cõmẽtariũ reliquit/ ex eo moniti De¬
mocritus et lnaxagoras de eadẽ socipserĩt quẽad¬
modũ oporteat ad aciem ocloꝵ rodioꝵq ex tesione
certo loco cẽtro cõstituto ad lincas rone naturali re¬
frontib sint figurata alia abscedetia. alia promi¬
nentra esse uideant. Postta silemus de si metriis

Expanded text:
stitui ex eo me adprobare, sed omnibus scriptoribus infinitas stitui ex eo me adprobare, sed omnibus scriptoribus infinitas ago gratias, quod egregiis ingeniorum sollertiis ex aevo conlatis abundantes alius alio genere copias praeparaverunt, unde nos uti fontibus haurientes aquam et ad propria proposita traducentes facundiores et expeditiores habemus ad scribendum facultates talibusque confidentes auctoribus audemus institutiones nraeparatos, inde sumendo progredi coepi. namque primum Agatharchus Athenis Aeschylo docente tragoediam scaenam fecit et de ea commentarium reliquit. ex eo moniti Democritus et Anaxagoras de eadem re scripserunt, quemadmodum oporteat ad aciem oculorum radiorumque extentionem certo loco centro constituto lineas ratione naturali refrontibus sint figurata, alia abscedentia, alia prominentia esse videantur. Postea Silenus de symmetriis
Abbreviated transcription (Latin):
sucaq scripta q̃ iliadem et ocisscam cdyata regi rea¬
tauit. Icholemeus uo cũ auadutisset poetar parẽten
phiulologieq om̃is duae ab sentem uexari et cuuis abaĩctis
gentib scripta suspicarẽnir ab eo iutuꝑari ĩdignans
nullũ ei dedit responsum. Toilus aũt cũ diutius i
regno fiusser i nopia pressus sbmisit se regi postulat
ut aliquid sibi tribueret. Ree no respondisse de Omer
qui ante annos mille decessisset/ euo ꝑ petuo multami¬
lia hoiuz pascere/ item debẽ qui meliori ĩgemo sepro¬
fiterent no mõ umũ seaẽt p̃łos iallere posse et ad sinña
mors eius ut parriadii dapnati uarie memorat. Ali
i. scipserunt a phila delpho esse ĩ cruce fixũ/ nd mulli
quoꝵ utrumm ei acciderit merẽti digna costitit pena.
senserit scribentes nõ põt coram uditari. Ego uero
Ccesar neq alienis iuicib imitatis ĩterposito nomiẽ
meo id profero corp neq ullius cogitata intupans ĩ¬

Expanded text:
suaque scripta contra Iliadem et Odyssean comparata regi recsuaque scripta contra Iliadem et Odyssean comparata regi recitavit. Ptolomaeus vero, cum animadvertisset poetarum parentem philologiaeque omnis ducem absentem vexari et, cuius ab cunctis gentibus scripta suspicerentur, ab eo vituperari, indignans nullum ei dedit responsum. Zoilus autem, cum diutius in regno fuisset, inopia pressus summisit ad regem postulans, ut aliquid sibi tribueretur. Rex vero respondisse dicitur Homerum, qui ante annos mille decessisset, aevo perpetuo multa milia hominum pascere, item debere, qui meliore ingenio se profiteretur, non modo unum sed etiam plures alere posse. et ad summam mors eius ut parricidii damnati varie memoratur. alii enim scripserunt a Philadelpho esse in crucem fixum, nonnulli Chii quorum utrum ei asenserint scribentes, non potest coram indicari. Ego vero, Caesar, neque alienis indicibus mutatis interposito nomine meo id profero corpus neque ullius cogitata vituperans in
Abbreviated transcription (Latin):
snie sunt rogate sex una dixerunt etq̃ maxie a¬
minadu̾terũt multitudini placuisse ei primũ pre.¬
nuĩ. i sequenti ẜin taibuerunt. Aristophanes no
cum ab eo sẽtentia rogaret eum primũ remiptari
iussit qui mimme pp̃lo placuiss cimaut rex et
imuersi uehem̃ter indignarẽt᷑ surrexit et rogãdo
ꝑauit ut paterent se dicẽ. Itaq silentio facto do¬
ciut umũ ex his esse poetam. aeteros aliena recitauis.
oporte aũt uidicantes nõ furta sed scripta probare
Ad mirante ppło et reg dubitante fretus memorie
certis armatiis ĩfimta uolumia eduxit et ea cum
recitatis dferendo coegit ipos furatos de se cõsiteri.
Itaq Rex iussit cũ his agi furti cõdepnatosq cũ igno¬
minia diisit Aristophane uoꝰ amplissimis mune¬
rib or nauit et suꝑbibliotecam constituit. ĩseqͥntis
annis a macedonia Coilus qui adoptauit cognomẽ
ut omero mastix uocitaretur alex mdria uenit

Expanded text:
sententiae sunt rogatae, sex una dixerunt et, quem maxime asententiae sunt rogatae, sex una dixerunt et, quem maxime animadverterunt multitudini placuisse, ei primum praemium, insequenti secundum tribuerunt. Aristophanes vero, cum ab eo sententia rogaretur, eum primum renuntiari iussit, qui minime populo placuisset. Cum autem rex et universi vehementer indignarentur, surrexit et rogando impetravit, ut paterentur se dicere. itaque silentio facto docuit unum ex his eum esse poetam, ceteros aliena recitavisse; oportere autem iudicantes non furta sed scripta probare. admirante populo et rege dubitante, fretus memoriae certis armariis infinita volumina eduxit et ea cum recitatis conferendo coegit ipsos furatos de se confiteri. itaque rex iussit cum his agi furti condemnatosque cum ignominia dimisit, Aristophanen vero amplissimis muneribus ornavit et supra bybliothecam constituit. Insequentibus annis a Macedonia Zoilus, qui adoptavit cognomen, ut Homeromastix vocitaretur, Alexandriam venit
Abbreviated transcription (Latin):
putanit id satis nisi propagatioĩb ĩ seminalo cu¬
raret augendiz. Itaq musis et apollini ludos dedi¬
cauit et quẽadm̃o ath etar sie cõiu scriptoꝵ iucto¬
rib prenna et honores cõstitutt Nis ita ĩstitutis
cum ludi adessent uidices luterati qui ea probarẽt
erant legendi. Rex cum iam sex ciuitatis lectos huiss
nec tñ octo septimũ ĩ doneũ ĩueniret retulit ad eos
qui supra bibliotecam fuerant et quesut sique nouis¬
sent adͥ id expeditu. tunc ei dixerunt eequẽdam ar¬
stophanem qui sum̃o studio sum̃aq diligẽtia quotule
omes libros ex ordine ꝑlegeret. ltaq ed uentu ludor
cum secrete sedes uidicib eẽnt distribute cũ caetis
I ristophanes citatus quemadmẽ fuerat locus ei
designatus sedit primo poetaꝵ orame ad certatoe
iducto/ cum recitarẽt᷑ scripta/ ppls cunc̃tus significad
monebat iudices ꝙ probarent. Itaq cũ ab singl̃is

Expanded text:
putavit id satis esse, nisi propagationibus inseminando cuputavit id satis esse, nisi propagationibus inseminando curaret augendam. itaque Musis et Apollini ludos dedicavit et, quemadmodum athletarum, sic communium scriptorum victoribus praemia et honores constituit. His ita institutis, cum ludi adessent, iudices litterati, qui ea probarent, erant legendi. rex, cum iam sex civitatis lectos habuisset nec tam cito septumum idoneum inveniret, retulit ad eos, qui supra bybliothecam fuerunt, et quaesiit, si quem novissent ad id expeditum. tunc ei dixerunt esse quendam Aristophanen, qui summo studio summaque diligentia cotidie omnes libros ex ordine perlegeret. itaque conventu ludorum, cum secretae sedes iudicibus essent distributae, cum ceteris Aristophanes citatus, quemadmodum fuerat locus ei designatus, sedit. Primo poetarum ordine ad certationem inducto cum recitarentur scripta, populus cunctus significando monebat iudices, quod probarent. itaque, cum ab singulis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi maiores praeceptoꝵ cõpatoib oiu memorie
aid posteritatem cõmẽtariis extulissent. Itaque
quemadiño his gratis siunt agende ⁊ita cõtra qͥ eoꝵ
scripta furant / prosuis predicant sunt intu andi
guq nõ propriis cogitatioib scriptoꝵ intunt᷑. Sed
iuidis morib aliena uiolantes głant nõ modo st
reprehendendi sea et qui impio more uixerũt pena
cõdepnandi. Nectĩ haec res nõ iudicate curiosus
ab antiquis esse memorat quoꝵ exit iudicioꝵ qui
fuerint no est alienũ quẽ ad mo sint nob traditi ex¬
plicare. Reges athalia magnis philologie dulcedi¬
nib inoucti cum egregiam bibliotetam ꝑgami
ad cõem delectatõem ĩ stituissent. tunc item stoleme
ifiito relo cupiditatsq ĩcitatꝰ studio nd minorib
dustriis ad eunde modũ cd̃tenderat alexandrie
cdparare. Cum aũt sum̃a diligetia perfeasset non

Expanded text:
nisi maiores praeceptorum comparationibus omnium memoriae nisi maiores praeceptorum comparationibus omnium memoriae ad posteritatem commentariis extulissent. Itaque quemadmodum his gratiae sunt agendae, contra, qui eorum scripta furantes pro suis praedicant, sunt vituperandi, quique non propriis cogitationibus scriptorum nituntur, sed invidis moribus aliena violantes gloriantur, non modo sunt reprehendendi, sed etiam, quia impio more vixerunt, poena condemnandi. nec tamen haec res non vindicatae curiosius ab antiquis esse memorantur. quorum exitus iudiciorum qui fuerint, non est alienum, quemadmodum sint nobis traditi, explicare. Reges Attalici magnis philologiae dulcedinibus inducti cum egregiam bybliothecam Pergami ad communem delectationem instituissent, tunc item Ptolomaeus infinito zelo cupiditatisque incitatus studio non minoribus industriis ad eundem modum contenderat Alexandriae comparare. cum autem summa diligentia perfecisset, non
Abbreviated transcription (Latin):
stiterit añqͣ incepit et uenubtate ct usu et decore
quale sit futuꝵ ht defuntu. Quas res pͥuctis cediẜ¬
ciis utiles pritaui et quẽaamõ sit fariendũ qua
aꝑtissime potiu ꝓscripsi. De expoliationib autem
eor uti sunt elegantes et sine uitiis ad uetustatem
ut ea no interirent sed singlis cetatib crescentia
uolumiib cedita gradatim ꝑueniret uetustatib
ad sum̃az doctrmar sotilitatem itaqr no medio¬
cres sed ĩfinite sunt his agende gne. q̃đ nd̃ ĩuidiose
silentes praetermiserũt. sed oiũi gnu sensur cõ¬
scriptionib memorie tradẽdos curauerũt Hãq
si ndita fecissent nd̃ potuissemus scre que res ĩ
troya fuissent ceste neꝗd tales hemocritꝰ maxa¬
goras. Te nophanes reliquiq phisici sensissent
de rey nã quasq socrates Elato Aristotelos ⁊ eno
regos quasres aut qbi rõib gessissent fuissẽt note

Expanded text:
nstituerit, antequam inceperit, et venustate et usu et decore nstituerit, antequam inceperit, et venustate et usu et decore quale sit futurum, habet definitum. Quas res privatis aedificiis utiles putavi et quemadmodum sint faciundae, quam apertissime potui, perscripsi; de expolitionibus autem eorum, uti sint elegantes et sine vitiis ad vetustatem,ut ea non interirent, sed singulis aetatibus crescentia voluminibus edita gradatim pervenirent vetustatibus ad summam doctrinarum subtilitatem. itaque non mediocres sed infinitae sunt his agendae gratiae, quod non invidiose silentes praetermiserunt, sed omnium generum sensus conscriptionibus memoriae tradendos curaverunt. Namque si non ita fecissent, non potuissemus scire, quae res in Troia fuissent gestae, nec quid Thales, Democritus, Anaxagoras, Xenophanes reliquique physici sensissent de rerum natura, quasque Socrates, Platon, Aristoteles, Zenon, reges quas res aut quibus rationibus gessissent, fuissent notae,
Abbreviated transcription (Latin):
patient tota iu premere muy sed dissipabunt re¬
tinendo impetu edgestionis. Quẽad mõ sine ui¬
tiis oꝑa ꝯstitiu oporteat et uti caueat ͤ ĩ cipiẽtib
expesui. Namq de teglis aut tignis aut assribus
mutandis nõ est eaaem cura queciamo de hiii
solidĩ quid putant esse quib roĩb haec poterũ
testas. ldeo ꝙ nõ ĩoĩb loas omia gña copiar nas¬
cunt utr ĩproximo uolumiẽ est gepositumi praelea¬
dñi potãte est utrum latericio/ an cementitio an
saxo quadrato uelit aedificare. Itaq oiu operũ
probatiões triꝑtito cosiderant᷑ idest fabrili subti
cdstituũt᷑ cũ his et̾fabris et ab idiotis patiat accipe
se consilia. Namq ões hoũes/ nõ solum architti
qõ est bonum possunt probae. Sziter idiotas el eos
hoc est discrnnen qđ idiota nͥ factum uiderit nõ pot
scire quid sit futuꝵ. Architectus aũt simul aĩo eo¬

Expanded text:
patientur tota vi premere murum, sed dissipabunt repatientur tota vi premere murum, sed dissipabunt retinendo impetum congestionis. Quemadmodum sine vitiis opera constitui oporteat et uti caveatur incipientibus, exposui. namque de tegulis aut tignis aut asseribus mutandis non est eadem cura quemadmodum de his, solida quia non putantur esse, quibus rationibus haec poterint testas, ideo quod non in omnibus locis omnia genera copiarum nascuntur, ut in primo volumine est expositum; prae potestate, utrum latericio an caementicio an saxo quadrato velit aedificare. itaque omnium operum probationes tripertito considerantur, id est fabrili subtilconstituuntur, cum is et a fabris et ab idiotis patiatur accipere se consilia. namque omnes homines, non solum architecti, quod est bonum, possunt probare, sed inter idiotas et eos hoc est discrimen, quod idiota, nisi factum viderit, non potest scire, quid sit futurum, architectus autem, simul animo co
Abbreviated transcription (Latin):
deat sic erit faciendu ut pͥmũ pro amplitudine
congestionis crassitudo structure cõstituat. dem̃
ifrontib anterides siue erisme sunt una struãt
heeq ĩterse distent tanto spatio q̃to altitudo sostra.¬
ctonis est futura crassitudinis eadem qua so¬
struc̾tio procurrat aũt ab imo ꝑ quã crassitudo
cõstituta fuerit substructionis. de inde cõtrahat᷑
gradatim ita uti suma hcãt ꝓminãtiã q̃ tamoris
est crassitudo. Iraeterea ĩtrorsus q̃ terrenũ con¬
iuncta muro seꝑati struant uti singli dentes ab
muro tm̃ distent q̃ta altitudo futura erit substru¬
ctionis. Crassituoinis aũt hẽant dentiũ strudt¬
re uti muri. Item ĩ extremis angulis cũ recessu
fiũt ab ĩteniore anglo spatio altitudinis substrudtois
ĩutrãq partem signent et abhiis signis diagonii
structura collocet᷑ et ab ea media altera ediũcta
cũ anglo muri. Ita dẽtes t diagonie structure nõ

Expanded text:
deatur, sic erit faciundum, ut primum pro amplitudine deatur, sic erit faciundum, ut primum pro amplitudine congestionis crassitudo structurae constituatur. deinde in frontibus anterides, sive erismae sunt, una struantur, eaeque inter se distent tanto spatio, quanta altitudo substructionis est futura, crassitudine eadem, qua substructio; procurrat autem ab imo, pro quam crassitudo constituta fuerit substructionis, deinde contrahatur gradatim, ita uti summam habeat prominentiam, quanta operis est crassitudo. Praeterea introrsus contra terrenum coniuncta muro serratim struantur, uti singuli dentes ab muro tantum distent, quanta altitudo futura erit substructionis; crassitudines autem habeant dentium structurae uti muri. item in extremis angulis cum recessum fuerit ab interiore angulo spatio altitudinis substructionis, in utramque partem signetur, et ab his signis diagonios structura conlocetur, et ab ea media altera coniuncta cum angulo muri. ita dentes et diagonioe structurae non
Abbreviated transcription (Latin):
siq̃o uetustate uitiũ cepit sine molitioni fulturaꝵ
sciałr mutabr̾. ltemq que pilatim agnnt edificia et
cuneoꝵ diuisioib coagmentis ad centrũ rñpibus
fornices cdcludunt extreme pili ĩ his latiores spa¬
tio sunt faciende utruires hee hũtes. resistẽ possint
cum cunei ab honerbi parietũ pressi ꝓ çoagmenta
ad cẽtrum se premẽtes extrudut ĩ cũbas. Etaq imis
si anglares pile erunt spaciosis magnitudinib
adhibeat nd̃ minus et est obseruandũ om̃es stru¬
ture perpendiclo restondeant nec heant ĩ ulla
parte declinationes. maxiã aũt debet esse cura
substructionũ qđ in his ĩfmita uitia solet facẽ
terre cogestio ea .x. nõ põt esse semꝑ uno pondẽ
qͦs solet esse ꝓ aestatr̃. S hibernis temporib re¬
cipiendo ex imbrib ague multitudmes cresces
et pondere et amplituome disrũpit et extrudit
structuraꝵ sepe septiones. ltaq ut huic uitio me¬

Expanded text:
si quod vetustate vitium ceperit, sine molitione fulturarum si quod vetustate vitium ceperit, sine molitione fulturarum faciliter mutabitur. Itemque, quae pilatim aguntur aedificia et cuneorum divisionibus coagmentis ad centrum respondentibus fornices concluduntur, extremae pilae in his latiores spatio sunt faciundae, uti vires eae habentes resistere possint, cum cunei ab oneribus parietum pressi per coagmenta ad centrum se prementes extruderent incumbas. itaque si angulares pilae erunt spatiosis magnitudinibus, adhibeatur, non minus etiam observandum estcturae perpendiculo respondeant neque habeant in ulla parte proclinationes. maxima autem esse debet cura substructionum, quod in his infinita vitia solet facere terrae congestio. ea enim non potest esse semper uno pondere, quo solet esse per aestatem, sed hibernis temporibus recipiendo ex imbribus aquae multitudinem crescens et pondere et amplitudine disrumpit et extrudit structurarum saeptiones. Itaque, ut huic vitio me
Abbreviated transcription (Latin):
camerationesq ĩstituẽt fundatioes eoꝵ fieri dezet
crassiores q̃ que ĩ supiorib edificiis structure simt fu¬
ture eoꝵq parietes pile colupne cid ꝓpendidu ifenoi
medio collocent / uti solido respõdeant. na si ĩ pidehio¬
UI
onera fuerint parietũ aut colupnaꝵ nõ poterũt
here ꝑ petuã firmitatem. Tretea ĩ terlumina sm̃
pilas et antas postes si supponent erũt nd uiciose lu¬
mina. ri et trabes structuris cũ sint onerate medio
spatio pandentes frangunt subbisi struẽfuras. Cũ
aut subiecti fui̾nt et sub enmeati postes nõ patiũt᷑ ĩ¬
sidere trabes nec ea ledere. ltem administrandũ est
uti leuent onꝰ pietũ forncatões cuieoꝵ diuisionibut
et ad centrũ rñdentes eaꝵ cdclusure. cum .u. extra
trabes aut liminũ capita arciis cuneis ecuit ꝯcluse
pͥmũ nd pandabit materies leuiata onere. Deiñ

Expanded text:
ncamarationesque instituentur, fundationes eorum fieri debent ncamarationesque instituentur, fundationes eorum fieri debent crassiores, quam quae in superioribus aedificiis structurae sunt futurae. eorumque parietes, pilae, columnae ad perpendiculum inferiorum medio conlocentur, uti solido respondeant; nam si in pendentibus onera fuerint parietum aut columnarum, non poterint habere perpetuam firmitatem. Praeterea inter lumina secundum pilas et antas postes si supponentur, erunt non vitiosae. limina enim et trabes structuris cum sint oneratae, medio spatio pandantes frangunt sub lysi structuras; cum autem subiecti fuerint et subcuneati postes, non patiuntur insidere trabes neque eas laedere. Item administrandum est, uti levent onus parietum fornicationes cuneorum divisionibus et ad centrum respondentes earum conclusurae. cum enim extra trabes aut liminum capita arcus cuneis erunt conclusae, primum non pandabit materies levata onere; deinde,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ formar historia sb̃stmẽs mũdũ. laco q̃dis pͥmũ
iugore animi solertiaq cipͣciuit hoĩb tradenda.
eaq res a pictorib et statuariis deformat ꝓeo be¬
neficio sostinens mũdũ filicq ei achlantiaes / quas
nos urgilias graeti aũt pliadas noĩant cũ siderib
imũdo sunt dedicate nec tã ego ut mutet᷑ cõsuetu¬
do noiatiouz/ aut sermones ⁊ dco hoc proposiu sel
ut eiꝰ nõ sint ignota philologio ex ponẽda uidicaui
Que eosuetuomib aedificia italico more et grecoꝵ
istitutis cõformant exposui et de si metriis singłor¬
coreq an est coscriptum/ nũc ex ponemꝰ desirmitate
quẽadmõ ea sine uitiis ꝓmanẽtia ad uetustatem
collocent. E dificia que plano pede ĩstituũt si fũ¬
damẽta eoꝵ facta suerint ita ut priorib libris
de muro et txatris nobis est espositũ ad uetustati
herunt sine dubitatõe firma. Sin aũt i pogea eo¬

Expanded text:
enim formatur historia sustinens mundum, ideo quod is primum enim formatur historia sustinens mundum, ideo quod is primum ationes vigore animi sollertiaque curavit hominibus tradenda, eaque re a pictoribus et statuariis deformatur pro eo beneficio sustinens mundum, filiaeque eius Atlantides, quas nos vergilias, Graeci autem pleia/das nominant, cum sideribus in mundo sunt dedicatae. Nec tamen ego, ut mutetur consuetudo nominationum aut sermonis, ideo haec proposui, sed uti non sint ignota philologis, exponenda iudicavi. Quibus consuetudinibus aedificia italico more et Graecorum institutis conformantur, exposui et de symmetriis singulorunc exponemus de firmitate, quemadmodum ea sine vitiis permanentia ad vetustatem conlocentur. Aedificia quae plano pede instituuntur, si fundamenta eorum facta fuerint ita, ut in prioribus libris de muro et theatris a nobis est expositum, ad vetustatem ea erunt sine dubitatione firma. sin autem hypogea co
Abbreviated transcription (Latin):
appellauerũt i ta pr̃es familiaꝵ . hospitio nõui¬
debant ꝑegre esse sed hũtes secretam i his hospitalib
libertatem. Inter duo aũt peristilia et hospitalia
itmera sunt que mescaule dũt q̃a inter duas aulas
media sunt interbosita nr̃i aũt eas andronas apfil¬
lant. S hoc ualde est mirãdũ nec .u. gnea nec la¬
tine põt ia co uenire greci .ii. andronas appellant
cecus ubi cõuuia urrilia solent esse. ꝙ eo mulie¬
res nõ accedunt. ltem alieres sunt silis uti est xistus
ꝓl̾irum talamonis et nd̃ nulla alia hiuimoi xistos
u est greça appellatiõe porticus ampla latitudine
amblonos xist appellant quas graea parad romidas
anr liathira. Item siqua uirili figura signa mu¬
tulos aut coronas substment nr̃i thelamones aspel¬
lant. cuiꝰ rones ꝗd ita aut qͥre dicant ex historiis
nõ inueniũt. greaiuõ eos athlantas uocitant atlas

Expanded text:
appellaverunt. ita patres familiarum in hospitio non viappellaverunt. ita patres familiarum in hospitio non videbantur esse peregre, habentes secretam in his hospitalibus libertatem. Inter duo autem peristylia et hospitalia itinera sunt, quae mesauloe dicuntur, quod inter duas aulas media sunt interposita; nostri autem eas andronas appellant. Sed hoc valde est mirandum, nec enim graece nec latine potest id convenire. Graeci enim andrw=nas appellant oecus, ubi convivia virilia solent esse, quod eo mulieres non accedunt. item aliae res sunt similes, uti xystus, prothyrum, telamones et nonnulla alia eius modi. custo/s enim est graeca appellatione poambulationes xysta appellant, quas Graeci paradromi/das ce dicuntur dia/qura. Item si qua virili figura signa mutulos aut coronas sustinent, nostri telamones appellant, cuius rationes, quid ita aut quare dicantur, ex historiis non inveniuntur, Graeci vero eos a/tlantas vocitant. Atlas
Abbreviated transcription (Latin):
spertant triclina ci zitena et pinacotheças ad onet
caũt bibliotecas exedras ad octidentẽ ad meride
uero spectantes ceͬtos quadrata hostia ampla ma¬
gnituoñs uti faciłe ĩ eo guatuor tricliniis stratis
ninistrationũ ludoꝵq operis locus posset essespa¬
ciosus. In hiis cecis frant uirilia cduiuia. ton
enĩ fuat istituti matris familiaꝵ eoꝵ morib
accumbere. haut ꝑistilia domus andronitides
santur. Ireterea dextra ac smistra domũcule costitu¬
ũnt hñtes propnias ianuas trclima et cubicula ed¬
moda ut hos pites adueniẽtes nõ ĩ pistilia sed ĩea hospi¬
talia recipiant. Iam cum fuerint grati delicatio¬
res et fortuna opulentiores hospitib ad ueniẽtib
ĩstruebant hiclima cubiculo cũ penu cellas. pͥmoq
die ad cenã ĩuitabat. Lostero mittebant pullos oua
olera poma. reliquasq res agrestes ideo pictores eaq̃
mittebant hospitib pictutis imitantur ꝑcenia

Expanded text:
spectant, triclinia cyzicena et pinacothecas, ad orientem spectant, triclinia cyzicena et pinacothecas, ad orientem autem bybliothecas, exhedras ad occidentem, ad meridiem vero spectantes oecos quadratos ita ampla magnitudine, uti faciliter in eo quattuor tricliniis stratis ministrationum ludorumque operis locus possit esse spatiosus. In his oecis fiunt virilia convivia; non enim fuerat institutum matres familiarum eorum moribus accumbere. haec autem peristylia domus andronitides santur. praeterea dextra ac sinistra domunculae constituuntur habentes proprias ianuas, triclinia et cubicula cmoda, uti hospites advenientes non in peristylia sed in ea hospitalia recipiantur. nam cum fuerunt Graeci delicatiores et fortuna opulentiores, hospitibus advenientibus instruebant triclinia, cubicula, cum penu cellas, primoque die ad cenam invitabant, postero mittebant pullos, ova, holera, poma reliquasque res agrestes. ideo pictores ea, quae mittebantur hospitibus, picturis imitantes xenia
Abbreviated transcription (Latin):
il ꝓisalũ i trib partib het porticus ĩ qua parte sta
etat ad mericiem aduas antas interse spacio amplo di¬
stantes ĩ quib trabe ĩuehunt et q̃tum ĩterantas distãt
ex eo tertia adempta spatiũ datur itrorsus. ne locus
aipus nõ nullos prostas apud alios pastas nominat
ac sinistra cubicula sunt collocañda/ quoꝵ unũ
thalamut alteꝵ ampͥntalamas d̃r Cirtũ aut i põn¬
cib triclinia pͥotidiana  cubicula et celle fomii¬
liarice costituũt. ħ pars aedifiai gmeconitis a pplat
Coniugunt aũt his domus ampliores hñtes lauao¬
ra peristilia ĩ guib pares sunt guatuor porticus
altitudinib aut una que ad meridiẽ spectat᷑ excel¬
sionbi colupis costituit: Ia cũt pistiuũ qđ uña acto
stibula egregia et ianuas propriat cũ dignitate por¬
ncusq p istilioꝵ albariis et tectoriis et ex ĩtestino oꝑe
lacunariis ornatas et ĩ porticib quȩ ad septetrionẽ

Expanded text:
id peristylum in tribus partibus habet porticus inque parte, quae id peristylum in tribus partibus habet porticus inque parte, quae spectat ad meridiem, duas antas inter se spatio amplo distantes, in quibus trabes invehuntur, et quantum inter antas distat, ex eo tertia dempta spatium datur introrsus. hic locus apud non nullos prostas, apud alios pastas nominatur. ac sinistra cubicula sunt conlocata, quorum unum thalamos, alterum amphithalamos dicitur. circum autem in porticibus triclinia cotidiana, cubicula, etiam cellae familiaricae constituuntur. haec pars aedificii gynaeconitis appellatur. Coniunguntur autem his domus ampliores habentes lautiora peristylia, in quibus pares sunt quattuor porticus altitudinibus, aut una, quae ad meridiem spectat, excelsioribus columnis constituitur. id autem peristylum, quostibula egregia et ianuas proprias cum dignitate porticusque peristyliorum albariis et tectoriis et ex intestino opere lacunariis ornatas, et in porticibus, quae ad septentrionem
Abbreviated transcription (Latin):
aperiat᷑ / et ita ĩmittat̾ ctad suma ita est gubernã¬
dum ut ex quibuscumq ꝑtib caelũ prospia poterit
ꝑ ea fenestraꝵ loca relinquãt᷑. Sic .u. lunda erũt
cedificia. Cũ cũti tricliniis caeterisq edclauib ma¬
xinius est usus luiu. tum et itinerib cliuis scalis
q̃d ĩ his scebius ali alios obuiã uemẽtes ferẽtossarcinas
solent ĩ currere. quo ad potui distributiões opu no¬
stratiam. ut sint edificatono nd̃ obscure ex plicui.
Nunc ẽt quẽadmõ graetoꝵ cosuetudmib aedificia di¬
stribuant uti nõ sint ignota sũmati exponã. ltriis
grceci qr nd utũt᷑ neꝗ edisicant. sed ab ianua ĩtroeũ¬
tib itrera faciũt latitudmib nõ spaciosis et ex ima
parte equalia ex altera hostiaris cellas statimq i anue
iteriores fimunt hic aut locus interduas ianuar
graece thrroꝵ appellat᷑. De inde est ĩ troitus ĩ ꝓistilo

Expanded text:
aperiatur et ita inmittatur. et ad summam ita est gubernanaperiatur et ita inmittatur. et ad summam ita est gubernandum, ut, ex quibuscumque partibus caelum prospici poterit, per eas fenestrarum loca relinquantur; sic enim lucida erunt aedificia. cum autem in tricliniis ceterisque conclavibus maximus est usus luminum, tum etiam in itineribus, clivis, scalis, quod in his saepius alii aliis obviam venientes ferentes sarcinas solent incurrere. Quoad potui, distributiones operum nostratium, ut sint aedificatoribus non obscurae, explicui; nunc etiam, quemadmodum Graecorum consuetudinibus aedificia distribuantur, uti non sint ignota, summatim exponam. Atriis Graeci quia non utuntur, neque aedificant, sed ab ianua introeuntibus itinera faciunt latitudinibus non spatiosis, et ex una parte equilia, ex altera ostiariis cellas, statimque ianuae interiores finiuntur. hic autem locus inter duas ianuas graece qurwrei=on appellatur. deinde est introitus in peristylon.
Abbreviated transcription (Latin):
cuii.i. iumenta hxĩe igue stabulant horrida fuint¬
ltem nõ sunt ntilia presepia que collocant ee aulina
̃ aperto qͥ orientem cũ. ie ⁊ bieme anni sereno celo
ea lraduoũt matutino bones aa solem pabulũ capicet
fuiit intidiores horrea fenilia fartaria pistr mo ̃
uillã fanenda indent ut ab ignis piculo uilla sint
hitiores. Siquid delicatius i nuillis frciendis fuerit
E sum̃ etriisq ĩ urbans sup scripta sunt costituta ita
struant uti sine impeditione rustice ntilitais edi¬
ficent oĩaq edificia ut luminosa sint oportet ourari
sy que st as nillas faaliora ndem esse idco q̃o paries
nullius uicini põt obstare. In urbe aũt aut ehuh pictũ
lumen o porteat sumere linea tendat ab altitudie
pietis qui uãr obstare ad eundẽ locum cinͭ oporteat
mittere et si abea linea ĩ altitudme pros piaicatur
poterit spatiũ puri cceli amplũ uideri ĩ eolocolume

Expanded text:
cum enim iumenta cum enim iumenta Item non sunt inutilia praesepia, quae conlocantur extra culinam in aperto contra orientem; cum enim in hieme anni sereno caelo in ea traducuntur matutino boves, ad solem pabulum capientes fiunt nitidiores. horrea, fenilia, farraria, pistrina extra villam facienda videntur, ut ab ignis periculo sint villae tutiores. si quid delicatius in villis faciundum fuerit, ex symmetriis, quae in urbanis supra scriptis sunt constitutae, ita struantur, uti sine inpeditione rusticae utilitatis aedificentur. Omniaque aedificia ut luminosa sint, oportet curari; sed quae sunt ad villas, faciliora videntur esse, ideo quod paries nullius vicini potest obstare, in urbe autem aut communium palumen oporteat sumere, linea tendatur ab altitudine parietis, qui videtur obstare, ad eum locum, quo oporteat inmittere, et si ab ea linea, in altitudinem cum prospiciatur, poterit spatium puri caeli amplum videri, in eo loco lum