comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tres. Naturalẽ iustĩam. consuetudĩs iustĩam. legctimam iustĩam.
easq similit̾ definit ⁊ dat exempla. Subiũgit t̾ciam u̾tutẽ quã appellat
fortitudinẽ. hanc definit ⁊ ei subicit ꝑtes .iiii. magnificentiã fidentiam
pacientiã ꝑseu̾antiã. Quas itẽ definit sicuti om̃a. Quarta postremo sub¬
am modestiã. Quas ꝑtes definit ita ut om̃ia suꝑiora. Quib explicitis a¬
ꝑte docuit id solum qd̾ ꝓpt̾ se expetit᷑ ⁊ quid sit ⁊ quale sit. U̾m cũ hone¬
stum hoc intelligamꝰ ẽẽ qd̵ ꝓpt̾ se expetit᷑ nõ ꝓpt̾ aliqd̾ emolumentũ. qd̾
ip̃m utiq uirtus ẽ qm̃ incidebat questio an uirtus id ẽ honestũ ꝓpt̾
se expet̾etur. Epicuri enĩ dicũt uirtutẽ expeti ip̃am ꝓpt̾ uoluptatem.
huiꝰ qõnis cum latior uid̾e̾tur ẽẽ tractatuis distulit.⁊ negauit ad hoc institu¬

Expanded text:
tres, naturalem iustitiam, consuetudinis iustitiam, legitimam iustitiam; tres, naturalem iustitiam, consuetudinis iustitiam, legitimam iustitiam; easque similiter definit et dat exempla. Subiungit tertiam uirtutem, quam appellat fortitudinem; hanc definit et ei subicit partes quattuor, magnificentiam fidentiam, patientiam, perseuerantiam, quas item definit, sicuti omnia. Quarta postremo subam, modestiam, quas partes definit ita, ut omnia superiora. Quibus explicitis aperte docuit id solum quod propter se expetitur et quid sit et quale sit. Verum cum honestum hoc intellegamus esse, quod propter se expetitur, non propter aliquod emolumentum, quod ipsum utique uirtus est, quoniam incidebat quaestio, an uirtus, id est honestum, propter se expeteretur Epicurei enim dicunt uirtutem expeti ipsam propter uoluptatem, huius quaestionis cum latior uideretur esse tractatus, distulit et negauit ad hoc institu
Abbreviated transcription (Latin):
honestũ hoc qd̃ ꝓpt̾ se expetitur. Est aliud qd̾ hac naͣ ⁊ hac ui ẽ ut ꝓptͥ
fructus aliquos expetat᷑: ut ẽ pecuna. Itẽ ẽ quiddã mediũ ⁊ dignitate
⁊ fructu alio expetend̾ ut amicicia głia ⁊ cet̾a hu̾iꝰ. S hiis trib expetẽ¬
dis hoc ẽ honesto utili ⁊ illo tercio qd̾ mixtũ ẽ adiungunt᷑ duo ad tra¬
ctatum nccͣia. nccitudo ⁊ affectio de quib plemꝰ postea disputabit. Atq
honestũ ip̃m qd̾ ꝓpt̾ se expetit᷑ cũ in duas ꝑtes ut diximꝰ distributũ
sit pͥus tractat de eo ip̃o qd̾ purũ ẽ nullo utili sociato quã diximꝰ
ẽẽ uirtutẽ. hanc diuidit in ꝑtes .iiii. prudentiã. iustĩam fortitudi¬
nem. temꝑantiã. ⁊ definit prudentiã eiq tres species subiũgit. Me
diͤffinit. Item definit iustĩam scd̾m uͥtutẽ eiq subicit ꝑtes simlit

Expanded text:
honestum hoc propter se expetitur. Est aliud, quod hac natura et hac ui est, ut propter honestum hoc propter se expetitur. Est aliud, quod hac natura et hac ui est, ut propter fructus aliquos expetatur, ut est pecunia. Item est quiddam medium et dignitate et fructu alio expetendum, ut amicitia, gloria et cetera huiusmodi. Sed his tribus expetendis, hoc est honesto, utili et illi tertio quod mixtum est, adiunguntur duo ad tractatum necessaria, necessitudo et adfectio, de quibus postea plenius disputabitur. Atque honestum ipsum, quod propter se expetitur, cum in duas partes, ut diximus, distributum sit, prius tractat de eo ipso quod purum est, nullo utili sociato. Quam diximus esse uirtutem, hanc diuidit in partes quattuor: prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Et definit prudentiam eique tres species subiungit, memdefinit. Item definit iustitiam secundam uirtutem; ei subicit partes similiter
Abbreviated transcription (Latin):
eliberatiue ⁊ demonstratiue cãe fiues ẽẽ dirit utile ⁊ bonestũ. u̾m
ẽ qͥddã honestũ qd̾ purũ solũ ⁊ ꝑ se honestũ ẽ. Aliud uo honestum
qd̾ h̃t mixtam utilitatẽ qd̾ idcirco honestũ dr̃ qr semꝑ in copulatis reb
nomẽ a meliori ꝑte componit ut demõstrat̾am cãm cũ intelligamꝰ ha¬
bere laudẽ ⁊ utuꝑationẽ. Quidã tam hanceandẽ cãm a ꝑte meliore
sicut diximꝰ laudatiuã ẽẽ dixerũt. Ergo cũ honestũ nũc ꝑsesolũ sit
nũc sit aliud qd̃ uĩctum ẽ ex utilitate tamẽ ⁊ hoc honesti nomen
uuncupat᷑. Sũt igit᷑ tria que expetunt᷑ honestũ purũ honestũ cunt
utili ⁊ ip̃m utile purũ ac sepatum. Item tria erũt gn̾a rerũ uitandaꝵ
mutile purũ ⁊ illud ĩutile cũ turpi deinde ⁊̃ turpe solũ. Honestũ aũt
qͣi genus ẽ qd̾ quidẽ ⁊ alio nõie dr̃ uirtus ⁊ scĩa. honestũ ẽ. Itẽ uͣitas

Expanded text:
ines esse dixit utile et honestum. Verum est quiddam honestum quod purum solum et per se honestum est, aliud uero honestum quod habet mixtam utilitatem; quod idcirco honestum dicitur, quia semper in copulatis rebus nomen a meliore parte componitur; ut demonstrativam causam cum intellegamus habere laudem et uituperationem, quidam tamen hanc eandem causam a parte meliore, sicuti diximus, laudativam esse dixerunt. Ergo cum honestum nunc per se solum sit, nunc sit aliud quod iunctum est et utilitati, tamen etiam hoc honesti nomine nuncupatur. Sunt igitur tria quae expetuntur; honestum purum, honestum cum utili, et ipsum utile purum ac separatuni. Item tria erunt genera rerum uitandarum; inutile purum, et illud inutile cum turpi, deinde etiam turpe solum. Honestum autem quasi genus est, quod quidem et alio nomine dicitur uirtus; et scientia honestum est, item ueritas;
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ possit cum aliqͥd admittit᷑. Postremũ cãe genus demõstratiuũ ẽ qd̾
adiũgit. dat p̃cepta quib laudes uituꝑationesq tractent᷑. id ẽ quib lo

Expanded text:
aliter possit cum aliquid admittitur. Postremum causae genus demonstratiuum est, quod aliter possit cum aliquid admittitur. Postremum causae genus demonstratiuum est, quod adiungit. Dat praecepta qu
Abbreviated transcription (Latin):
possit. Prope eĩ fieri nõ posse credit᷑ qd cũ magna difficultate conficit᷑. hec
sunt de trib hoc ẽ honesto puro sine utilitate dem̃ mixto cũ utilitate
tercio de sola utilitate. Utilitas aũt aut in nr̃is reb aut in corꝑe posita ẽ.
Hucusq de honesto cum utili. nũc de sola utilitate disserit᷑. Quonia
attributas. Necessitudinẽ ⁊ affcĩonẽ. De hiis nũc p̃cipit. ac nccitudi¬
nẽ docet ẽẽ illam. que neq mutari neq ab exitu suo flecti possit. Affcĩonẽ
u̾o que ex tp̃re aut negocioꝵ euentu aut hominũ admĩstratione sepe mu¬
tatur ut res nõ tales sint quales ẽẽ consuerũt. Ac nõc̾itudinẽ que pͥma ẽ
in duo diuidit ut nũc ncc̃itas sit que alit̾ exitus suos hr̃e nõ possit. s
sua cogat effecta sine ulla exceptione. Dicit ẽẽ alt̾am ncc̃itatẽ ubi fieri

Expanded text:
possit'. Prope enim fieri non posse creditur, quod cum magna difficultate conficitur. Haec possit'. Prope enim fieri non posse creditur, quod cum magna difficultate conficitur. Haec sunt de tribus, hoc est de honesto puro sine utilitate, dein de mixto cum utilitate, tertio de sola utilitate. VTILITAS AVTEM AVT IN NOSTRIS REBVS AVT IN CORPORE POSITA EST. Hucusque de honesto cum utili, nunc de sola utilitate disseritur. QVONIAMadtributas, necessitudinem et adfectionem; de his nunc praecipit ac necessitudinem illam docet esse quae neque mutari neque ab exitu suo flecti possit, an adfectionem uero quae ex tempore aut negotiorum euentu aut hominum administratione saepe mutatur, ut res non tales sint quales esse consuerunt. Ac necessitudinem, quae prima est, in duo diuidit, ut nunc necessitas sit, quae aliter exitus suos habere non possit, sed sua cogat effecta sine ulla exceptione; dicit esse alteram necessitatem, ubi fieri
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. docuit ea que ꝓpt̾ se expetenda sunt. Itẽq dixit q̃ ꝓpt̾ se uitã¬
da. q̃ honesta pura nõiauit. Nune docet illa que mixta sunt ⁊ hñt
ꝑtẽ honestatis ꝑtem u̾o utilitatis que tamẽ ⁊̃ ip̃a honestatis nõie
appellauit. Sunt aũt gloria dignitas amplitudo amicicia. Hec defi¬
nuit. in quo simili mõ amiciciã docet esse honestatẽ quidẽ mentis s
cũ aliqua utilitate sociatã. loquit᷑ enĩ de amicicia ciuili que utilitate
nõ caret. Deĩ ꝑtes eius amicicie narrat ⁊ causas. Postremo adiũgit il¬
lud t̾ciũ uti seꝑatam utilitatẽ e suis ꝑtib doceat ẽẽ cũ ip̃a illa comodi¬
in utroq conuenient̾ nõiat᷑. S uires nõie appellat incolumitatis. At u̾o¬
ornamentũ potentiã ẽẽ dicit ut sint ꝑtes utilitatis due incolumitas et
potentia. Dost hec tractat qd̃ greci appellãt. ArNaS cON. latumi qd̵ fieri
possit aut nõ possit. in quo ⁊̃ illud docet qd̾ hiis uicinũ ẽ ⁊ qd̾ facile fieri

Expanded text:
CVNT. Docuit quae propter se expetenda sunt; itemque propter se uitanda, quae honesta pura nominauit; nunc docet illa quae mixta sunt et habent partem honestatis, partem uero utilitatis, quae tamen etiam ipsa honestatis nomine appellauit; sunt autem gloria, dignitas, amplitudo, amicitia. Haec definiuit, in quo simili modo amicitiam docet esse honestatem quidem mentis, sed cum aliqua utilitate sociatam; loquitur enim de amicitia ciuili, quae utilitate non caret. Deinde partes eius amicitiae enarrat et causas; postremo adiungit illud tertium, uti separatam utilitatem e suis partibus doceat, cum illa ipsa commodiin utroque utilitas nominatur. Sed uires nomine appellat incolumitatis; ornamentum potentiam esse dicit, ut sint partes utilitatis duae, incolumitas et potentia. Post haec tractat, quod Graeci appellant δυνατόν , Latini 'quod fieri possit aut non possit'; in quo etiam illud docet quod his uicinum est, 'et quid facile fieri
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ res aꝑta ẽ dicere p̾teriit. Ne rem satis claram dum aꝑtiorẽ ꝑ exẽ¬
pla uult redd̾e̾ obscuriorẽ exemploꝵ diu̾sitate feciss.
erum expetendaꝵ tria gn̾a sunt par aũt nũs uitandaꝵ ex con:¬

Expanded text:
quoniam res aperta est, dicere praeteriit, ne rem satis claram dum apertiorem per exemquoniam res aperta est, dicere praeteriit, ne rem satis claram dum apertiorem per exempla uult reddere, obscuriorem exemplorum diuersitate fecisset. RERVM EXPETENDARVM TRIA GENERA SVNT, PAR AVTEM NVMERVS VITANDA
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ ⁊̃ qm̃ in pͥmo libro docuit ⁊ hic admonet. fines suos certos. hẽnt
argumenta tradenda sunt de quib nũc tractabit. finẽ ħt iudiciał cã
equitatẽ deliberatiua finẽ h̃t utilitatẽ ut aꝵ ͣ placet. ut cicerom utilita¬
tẽ ⁊ honestatẽ demõstratiua finẽ ht honestatẽ. Ergo ꝓpt̾ fines qͣͣ alia
arguiẽta sunt nc̃cia. Aliud eĩ cogit intractatu p̾t̾ consfonẽ quãlib
ille qui eqͥtatẽ cupit iudicib ꝑsuad̾e aliud ille oñdere cupit utilitatẽ¬
⁊ honestatẽ aliud qui oñdere uult honestatẽ. Unde ip̃ius utilitatis ⁊
honestatis p̃cepta danda sunt que ⁊ deliberatiue cause uident᷑ ⁊ demõ¬
stratiue ꝓpt̾ fines ꝓpͥos cõuenire. et poterat quidẽ suppon̾e exempla de¬
lib̾atiue ꝑ singulas const̃ones hoc ẽ ut doceret incidere in delibatiua cõ¬
iectura finem ⁊ reliquas constõnes. Itẽ pari mõ in demonstratiua. s

Expanded text:
uoniam, quod in primo libro docuit et hic admonet, fines suos certos habent argumenta tradenda sunt, de quibus nunc tractabit. Finem habet iudicialis causa aequitatem, deliberativa finem habet utilitatem, ut Aristoteli placet, ut Ciceroni, utilitatem et honestatem; demonstrativa finem habet honestatem. Ergo propter fines quasi alia argumenta sunt necessaria ; aliud enim cogit in tractatu praeter constitutionem quamlibet ille qui aequitatem cupit iudicibus persuadere, aliud ille qui ostendere cupit honestatem, aliud qui ostendere uult utilitatem. Vnde ipsius utilitatis et honestatis praecepta danda sunt, quae et deliberativae causae uidentur et demonstrativae propter fines proprios conuenire; et poterat quidem supponere exempla deliberativae per singulas constitutiones, hoc est, ut doceret incidere in deliberativa coniecturam, finem et reliquas constitutiones, item in demonstrativa; sed
Abbreviated transcription (Latin):
statis. Duo sunt quidẽ honestũ ⁊ utile. s utili cũ duo subiaceant como¬
ditas ⁊ incolumitas quasi tria ee effecta sunt. uerũ honestas p̃ponen¬
da. scd̃o loco henda incolumitas ẽ. t̾cio cõmoditas. Deinde ⁊ queq res sit
aut honestatis aut ĩcolumitatis. aut nõ eo consilio quo aristippus uͭ
socioꝵ cadaua tempestatib liberaret.Laudes aũt ⁊ uituꝑationes.
Demonstratiua que suꝑerat sola tractat᷑ ꝑ honestatẽ. Que demõstrati¬
ua ꝑtes h̃t duas. laudem ⁊ uituꝑationẽ. utrũq tamẽ ex attributis
ꝑsone tractatur.

Expanded text:
STATIS. Duo sunt quidem, honestum et utile, sed utili cum duo subiaceant, commoSTATIS. Duo sunt quidem, honestum et utile, sed utili cum duo subiaceant, commoditas et incolumitas, quasi tria effecta sunt; uerum honestas praeponenda, secundo loco habenda incolumitas, tertio commoditas. PROINDE VT QVAEQVE RES SIT. Aut honestatis aut incolumitatis. AT NON EO CONSILIO QVO ARISTIPPVS. Vt sociorum cadauera tempestatibus liberaret. LAVDES AVTEM ET VITVPERATIONES. Demonstrativa, quae supererat, sola tractatur per honestatem; quae demonstrativa partes habet duas, laudem et uituperationem. Vtrumque tamen ex attributis personae tractatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tie uł contͣ uicia. Corꝑis totius uł in ꝑtib ut pulcritudo ualitudo ĩ¬
tegritas ⁊ ceta huͦiꝰ. Extrinsecus sunt patria parentes cognati amic
nõ tã nos considerare deb̾e quid corꝑis sit quid extrinsetus sit. ꝙͣ quid sit
in animo. Onr̃a enĩ uł laudanda uł uituꝑanda nõ reb externis nõ re¬
bus corꝑis s aĩo metiunt᷑. Sin aliq̃ res acadent̾ difficiles. De impossibili¬
tate dicit. quedã simplices ut alit̾ om̃io fieri nõ possint. Cassilienses se
dedere hãnibali nisi uelint fame ꝑire. Ergo hic exceptio Cassiliũ ue¬
nire in hãmbał pt̾ate. hic alit̾ oĩo fieri nõ p̃t. tum adiũctio ubi excepti¬
o. Nisi ꝓpt̾ aliquã cãm. ita nõ ẽ ncc̃itas in ciuili qõne. illa q̃ sine condi
tione ẽ partim aũt ex hiis multas ẽẽ res id ẽ ncc̃itudĩes. Nam omni
tp̃re id ꝑtinebit. id ẽ exceptio ip̃a. Ac sũma quidẽ ncc̃itas uidet᷑ ẽẽ hone¬

Expanded text:
el contra uitia; corporis totius uel in partibus, pulchritudo, ualetudo, integritas et cetera huiusmodi, extrinsecus sunt patria, parentes, cognati, amicnon tam nos considerare debere quid corporis sit, quid sit extrinsecus, quam quid sit in animo. Omnia enim uel laudanda uel uituperanda non rebus externis, non rebus corporis, sed animo metiuntur. SIN ALIQVAE RES ACCIDENT DIFFICILES. De possibilitate dicit. QVASDAM SIMPLICES. Vt aliter omnino fieri non possint. KASILINENSES SESE DEDERE HANNIBALI. Nisi uellnt se fame perire. Ergo hic exceptio: Kasilinum uenire in Hannibalis potestatem. Hic aliter omnino fieri non potest. TVNC ADIVNCTO. Vbi exceptio. NISI PROPTER ALIQVAM CAVSAM. cione est. PARITER AVTEM EX HIS MVLTAS ESSE RES. Id est necessitudines. NAM OMNI TEMPORE ID PERTINEBIT. Id est exceptio ipsa. AC SVMMA QVIDEM NECESSITAS VIDETVR ESSE HONE
Abbreviated transcription (Latin):
soris estutiq nullum factum inutileneq turpe. neq itẽ utile. neq
honestum putari oportere: nisi quo ammo. quo tempore. quadecausa
factumsit intelligatur. Quilocus ita cõmunis ẽ. ut bene tractat

Expanded text:
soris est, nullum factum inutile neque turpe neque item utile neque honestum putari opor- tere, nisi, quo animo, quo tempore, qua de causa fac- tum sit, intellegatur; qui locus ita communis est, ut bene tractat
Abbreviated transcription (Latin):
sũpta rep̃hendamꝰ autt̃ dusionẽ aut sigenusi psũ argum̃ttitionis uitiosũ
eẽ monstremꝰ : Autsi c̃tra firmũ argum̃tũ aliud nrũmȩque firmũ aut fir

Expanded text:
sumpta reprehendamus aut conclusionem, aut si genus ipsum argumentationis uitiosum sumpta reprehendamus aut conclusionem, aut si genus ipsum argumentationis uitiosum esse monstremus, aut si contra firmum argumentum aliud nostrum aeque firmum aut
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicebas sundi gȩtis pecunȩ pecuniã ñ habetis. hocintelligebã Siꝓppt̃
inopum in egestate estis pecuniã ñ habetis. et id circo c̃cedebã Cũ aut̃ hoc
sumebas indigetis aut̃ pecuniȩ : illuaccipiebam Vultis aut̃ pecuniã plus
hebere Ex quib: concessionib: non conficit᷑ hoc Pauperł sigit᷑ estis : Confi¬
ceret᷑ aut̃ si tibi primo quoq: concessissem. qui pecuniã maiorẽ uellehabere:
eũ pecuniã nonhabere Sȩpecutẽ oblitũ putant qͥd concesseris etid trco id
quod ñ conficit᷑ quasi c̃ficiat᷑ in condusione inferunthocmodo Siadillũ
hereditas ueniebat uerisimile ẽ ab illonecatũ Deinde hocapprobaplu¬
rimis uerbis postassumunt Adillũ aut̃ heredita sueniebat Deinde infert᷑
Illeigt᷑ occidit Id quod exhisquȩ sũ pserant ñ conficit᷑. Quare obseruare
diligenter oportet et̃quid sumaNt᷑. et quid ex his conficiatur
MNe argumentationem quatuor modis dixit posse rep̃hendi. Siaut

Expanded text:
cum dicebas: si indigetis pecuniae, pecuniam non habetis, hoc intelle- gebam: si propter inopiam in egestate estis, pecuniam non habetis, et idcirco concedebam; cum autem hoc sumebas: indigetis autem pecuniae, illud accipiebam: vultis autem pecuniae plus habere. ex quibus conces- sionibus non conficitur hoc: pauperes igitur estis; con- ficeretur autem, si tibi primo quoque hoc concessissem, qui pecuniam maiorem vellet habere, eum pecuniam non habere. saepe autem oblitum putant, quid con- cesseris, et idcirco id, quod non conficitur, quasi con- ficiatur, in conclusionem infertur, hoc modo: si ad illum hereditas veniebat, veri simile est ab illo ne- catum. deinde hoc adprobant plurimis verbis. post adsumunt: ad illum autem hereditas veniebat. de- inde infertur: ille igitur occidit; id quod ex iis, quae sumpserant, non conficitur. quare observare diligenter oportet, et quid sumatur et quid ex his conficiatur. mnem argumentationem quattuor modis dixit posse reprehendi, si aut
Abbreviated transcription (Latin):
confessionẽ aduersariis inedubio ad seinclinat: Consideratione enĩ iuris
occidimaritus abuxore nĩ debuit Iã quid in contro uersica sit exiudicatio¬
necolligitur iđ anrecte horestesmatrẽ occiderit cũilla patrẽ occiderit
horestis Qua reaccuscitoris taliserit partitio Interfecit̃ matrẽafilio
cũ ad uerscariis mihi conuenit Cũilla occiderit a gam̃ nonẽ anafilio occidi
debuerit quȩstio est Reiuero taliserit partitio Interfecitũ adite mestra
agtim̃ none conuenit: Ana filio clitemestra debuerit occidi quȩstio est
Qũȩ Autẽpartitiorerũ distributã continet ex positionẽ hȩc habere deb&
breuitatẽ cibsolutionẽ. paucitatẽ : In om̃i distributione siue quã habetort¬
cor in mebris negotii siue iamebris quȩ ipse format et fingit dicenda serua

Expanded text:
confessionem aduersarii sine dubio ad se inclinat; consideratione enim iuris occidi maritus ab uxore non debuit. Iam quid in controuersia sit, ex iudicatione colligitur, id est an recte Orestes matrem occiderit, cum illa patrem occiderit Orestis. Quare accusatoris talis erit partitio: 'interfectam matrem a filio cum aduersario mihi conuenit, cum illa occiderit Agamemnonem; an a filio occidi debuerit, quaestio est'. Rei uero talis erit partitio: 'interfectum a Clytaemestra Agamemnonem conuenit; an a filio Clytaemestra debuerit occidi, quaestio est'. QVAE AVTEM PARTITIO RERVM DISTRIBVTAM CONTINET EXPOSITIONEM, HAEC HABERE DEBET BREVITATEM, ABSOLVTIONEM, PAVCITATEM. Iri omni distributione, siue quam habet orator in membris negotii siue quam in membris quae ipse format et fingit dicenda, serua
Abbreviated transcription (Latin):
cendi artesanabis: SICΛSΛE turpitudo contrahit offenisionẽ aut ꝓ eo homi¬
ne in quo offendit᷑ aliũ hominẽ qui diligitur int̃ponio portet . aut prore inqua
offendit᷑ aliã remquȩ probat᷑. aut prore hominẽ. aut prohomine rem. ut abeo
quododit adid qđ diligit eiuditoris animus traducatur et dissimulare tȩ iddefp¬
surũ quod existim&ris: Deindecuiamitior factus erit auditor ingredi pede cẽptĩ

Expanded text:
enditur. Si causae turpitudo contrahit offensionem, aut pro eo homine, in quo offenditur, alium hominem, qui dili- gitur, interponi oportet; aut pro re, in qua offenditur, aliam rem, quae probatur; aut pro re hominem aut pro homine rem, ut ab eo, quod odit, ad id, quod diligit, auditoris animus traducatur; et dissimulare te id defensurum, quod existimeris; deinde, cum iam mi- tior factus erit auditor, ingredi pedetempti
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodissime scribere : quicur& ut quȩdam ex quib: dã intel¬
legant᷑. Contraratiotinationẽ huiꝰ modi. Coniecturã diui¬
mnationẽ eẽ & stulti scriptori seẽ ñ posse deomib: reb: cauere ꝗb uelit.¬
Qatiotinatio. syllogismꝰ dr̃ c̃troũsia legalisẽ. Hab̾ tractatũ. cũ exeo
qđ scriptũẽ. id ꝗd scriptũ nẽ colligit᷑. Uicero ait : Cũ exeo qđ us pram
sit adid qđ nusquã ẽ scriptũ uenitur . & hab modos suos. quib: cõphen¬

Expanded text:
commodissime scribere, qui curet, ut quaedam ex quibusdam intellegantur; contra ratiocinationem huiusmodi: coniecturam divinationem esse et stulti scriptoris esse non posse om- nibus de reatiocinatio syllogismus dicitur; controuersia legalis est; habet tractatum, cum ex eo quod scriptum est, id quod scriptum non est, colligitur. Cicero ait: 'cum ex eo quod uspiam sit, ad id quod nusquam est scriptum, uenitur'. Et habet modos suos, quibus comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis ec sententiis amplificare debebit et ostendere quantauis sit amoris
quanta cinimi ꝑ turbatio exiracundia fiat. aut exaliqua causa earũ qua
Impulsũ aliquẽ id fecis sedicet : Hicet exemplorũ cõmemoratione qui simi¬
luimpulsu aliquid cõmiseriti ec similitudinũ collatione et ipsius animi
affeccionis explicatione curandũ est : ut non mirũ uidectur. si quod ad sta¬
cinustali ꝑ turbatione cõmotus animus accesserit: Cum autem nonim¬
pulsione uerũ ratiocinatione aliquẽ cõmisisse quiddicet. quod com¬
modi sit secutus cut quid in cõmodi fugerit demonstrabit. et id augebit
quã maxime poterit ut ꝗđ eius fieripo ssit idonea quã maxime causa

Expanded text:
erbis et sententiis amplificare debebit et ostendere, quanta vis sit amoris, quanta animi per- turbatio ex iracundia fiat aut ex aliqua causa earum, qua inpulsum aliquem id fecisse dicet. hic et exem- plorum commemoratione, qui simili inpulsu aliquid commiserint, et similitudinum conlatione et ipsius animi affectionis explicatione curandum est, ut non mirum videatur, si quod ad facinus tali pertur- batione commotus animus accesserit. Cum autem non inpulsione, verum ratiocinatione aliquem commisisse quid dicet, quid commodi sit secutus aut quid incom- modi fugerit, demonstrabit et id augebit, quam maxime poterit, ut, quod eius fieri possit, idonea quam maxime causa
Abbreviated transcription (Latin):
tione apꝓbatio Ostendemꝰ aut̃ quod pollicitisumꝰ. hocmͦ. Quȩ ꝑspicuã om̃ib:
ueritatẽ c̃tinetassũptio nihilindiget approbationis E ẽ huiꝰ modi Siopor¬
tet uelle sapere. dare operã philõsophiȩ c̃uenit. Hȩc propositio indiget
approbationis Non enĩ ꝑspicuaẽ neq: c̃setit int̃om̃s. propt̃eti quod multini hil
prodẽe philosophiã pleriq: etiã obeẽ arbitrant᷑ : Assũptio ꝑspicua Estenĩhȩc
Oportetaut̃ sapere Hoc quia ipsũ exreꝑspicit᷑ e tuerũ eẽ intelligit᷑ . nihil attin&
approbari Quare statĩ concdudendaẽ argum̃ taitio Estergo assũptio q̃dã q̃
approbationis ñ indiget Nã quandã indigere ꝑspicuũ ẽ Separatti ẽ igit᷑ ab
assũptione approbatio E alsũ ergo ẽ ñ eẽplus ꝗ triꝑtitã argum̃ tationẽ Atq
ex his illud iã ꝑspicuũ ẽ esse quandã argum̃ tationẽ inqͣ neq: ꝓpositio neq: as¬
sũptio indigetit apꝓbationis Huiꝰmodi. utcertũ quoddã et breue. exem

Expanded text:
tione approbatio. Ostendemus autem, quod polliciti sumus, hoc modo: quae perspicuam omnibus veritatem continet assump- tio, nihil indiget approbationis. ea est huiusmodi: si oportet velle sapere, dare operam philosophiae con- venit. hic propositio indiget approbationis; non enim perspicua est neque constat inter omnes, propterea quod multi nihil prodesse philosophiam, plerique etiam obesse arbitrantur; assumptio perspicua; est enim haec: oportet autem velle sapere. hoc quia ipsum ex se perspicitur et verum esse intellegitur, nihil attinet approbari. quare statim concludenda est argumentatio. est ergo assumptio quaedam, quae approbationis non indiget; nam quandam indigere perspicuum est. se- parata est igitur ab adsumptione approbatio. falsum ergo est non esse plus quam tripertitam argumenta- tionem. Atque ex his illud iam perspicuum est, esse quandam argumentationem, in qua neque propositio neque assumptio indigeat approbationis, huiusmodi, ut certum quiddam et breve exem
Abbreviated transcription (Latin):
facti remouetur ułinaliũ uł in aliud. Ipsa autemremotio nunorer
ẽ: punccausȩ. Sed sicausa remouetur. uł in hominem remouetur.
gatorbodiorũ. Causa eremotionẽ inrẽ in eodemexemplo ostendit:
cum dixit mortuo quaestore. silegatus. uiaticum non accepisseto
Uerum p̃cepta tradidit : quib uteret᷑ accusator. cumargueret eũ.
quicausamfacti in hominẽ remoueret. ł test primũ ut accusator.
cum defendat. inquem oulpa remouetur. Sed sihoo nonputuerit.: dicat.
hociudicium aliudẽẽ. illud aliud. Deinde dicat. unicuiq suũ eẽ. of¬
fitium : huncnon oportuisse peccare. Illum reũ essẽ posse. non debere¬
tamen coniungidefensionẽ huius: cum illius accusatione. Hȩo in re¬
motionis partib: in tegris complendis. accusatorissunt: Defensoris
autemhȩc. Primum ut quȩcumq acc usator exaliis constitutionib
argumenta fecerit. soluat. Demde aocuset eũ. cuius caus a peco as¬
sesedicit. deindedoceat sealit̃ facerẽ nec potuisse . nec debuisse.

Expanded text:
facti remouetur uel in alium uel in aliud. Ipsa autem remotio nunc rei est, nunc causae; sed, si causa remouetur, uel in hominem remouetur causae remotionem in rem in eodem exemplo ostendit, cum dixit 'Mortuo quaestore si legatus uiaticum non accepisset'. Verum praecepta tradidit quibus uteretur accusator, cum argueret eum qui causam facti in hominem remoueret. Et est primum ut accusator eum defendat in quem culpa remouetur, sed, si hoc non potuerit, dicat hoc iudicium aliud esse, illud aliud. Deinde dicat unicuique suum esse officium; hunc non oportuisse peccare, illum reum esse posse; non debere coniungi defensionem huius cum illius accusatione. Haec in remotionis partibus integris complendis accusatoris sunt. Defensoris autem haec; primum ut quaecumque accusator ex aliis constitutionibus argumenta fecerit, soluat; deinde accuset eum cuius causa peccasse se dicit; deinde doceat se aliter facere non potuisse nec debuisse:
Abbreviated transcription (Latin):
exhisdẽ attributionib: repperiet᷑ : Omi aut̃ in causa pars argum̃torũ ẽ.
adiuncta ei causȩ solũ quȩ dicit᷑ et ipsa itducta ut ab ea separatĩ in om̃s

Expanded text:
ex iisdem adtributionibus re- perietur. Omni autem in causa pars argumentorum est ad- iuncta ei causae solum, quae dicitur, et ex ipsa ita ducta, ut ab ea separatim in om
Abbreviated transcription (Latin):
uat etcolligit auimos mouet. Hȩcenumeratio. Ñ sẽꝑ uni formicer
eaq̃dicta sunt colligere debebit. Necũ o diosum tumetiã quod maxime c̃erariũ ẽ
fieri exarte iudeatur Itaq: supͣ dictorure petitio uarianda ẽ : Uariat᷑ aut̃ mo

Expanded text:
uat et colligit, animos mouet. Haec enumeratio non semper uniformiter ea quae dicta sunt colligere debebit, ne cum odiosum, tum etiam, quod maxime contrarium est, fieri ex arte uideatur. Itaque supra dictorum repetitio uarianda est. Variatur autem mo
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire Qua rł considerare hȩc q̃ ex posuimus oportebit
Facilius autẽ ad inuentione animus inciast sigesti negotii ec suã etad

Expanded text:
convenire. quare considerare haec, quae exposuimus, oportebit. facilius autem ad inventionem animus in- cidet, si gesti negotii et suam et ad
Abbreviated transcription (Latin):
quinheres quae ipse uellet daret: A mentiȩigitur fuisse. cumhere diuel¬
let cauere idasscribere quonon ad scripto. nihi lominꝰ heredi caueret᷑.

Expanded text:
quin heres, quae ipse vellet, daret. amentiae igitur fuisse, cum heredi vellet cavere, id adscribere, quo non adscripto nihilominus heredi caveret
Abbreviated transcription (Latin):
plicẽ significationẽ scimꝰ eẽ Est aut̃ genꝰ iđ sanguis aut patria: Est genꝰ sub qͦ
plures parte sc̃tinent᷑ Estgenꝰ rerũ qualitas. Hicitaq: genus duo illa significat.
sub qͦ sunt species. et illud quodqualitatẽ designat. Cerius illud sub qͦs peties
sunt ita adsimilitudinẽ ducit᷑ ut in hoc exẽplo. Sihis qͥm prudentes lȩser̃ig¬
noscio portet his qͥnecessario ꝓfuer haberigram̃ ñ oportet. In hisenĩ ambob
unũ genꝰẽ VOLVNTΑSΑBSEΝS CIiiꝰspecies sunt INPRUΟENIΑ et neceSSItaS
Itaq hȩcspeciȩ diuersa genere adsimilitudinẽ referunt᷑ iđ quia inutroq abseas

Expanded text:
plicem significationem scimus esse. Est autem genus, id est sanguis aut patria, est genus sub quo plicem significationem scimus esse. Est autem genus, id est sanguis aut patria, est genus sub quo plures partes continentur, est genus rerum qualitas. Hic itaque genus duo illa significat: sub quo sunt species et illud quod qualitatem designat. Genus illud sub quo species sunt ita ad similitudinem ducitur ut in hoc exemplo: 'si his qui imprudentes laeserunt, ignosci oportet, his qui necessario profuerunt, haberi gratiam non oportet'. In his enim ambobus unum genus est uoluntas absens; cuius species sunt imprudentia et necessitas. Itaque haec specie diuersa genere ad similitudinem referuntur, id est, quia in utroque absens
Abbreviated transcription (Latin):
hendas id quod aduersarius simileeẽ uult tuc̃ tradissimile debebisasserere
Dissimil eaut̃ aliqͥd aut simile sit. octoreb: ostendit᷑ CENERE NXTVRA .VI
Ma antTVDIE It̃soΝe, Loco ꝑSoua opinione Verũ in his anĩ ad uerteredebemꝰ
quid aduersa rius cõparet acsimile eẽ ꝑsuadeat . Qdđ postquã ꝑspexerimꝰ illudipsũ
nosdissimiledebemus ostendere. qđ aduersarius simileeẽ c̃tenidit : Alio qͥnstultũẽ
uitũ aduersarius resint̃ se eẽdicat simil es ꝑnaturt̃ nos easaut magnitudine eẽ dicamꝰ.
dissimiles. aut genere. aut loco. uł cȩteris Sedid quod simile eẽdicit᷑ innatura. noscon¬
tra in etidẽ natura dissimiledebemꝰ ostendere. Qđ rursusdicit᷑ simile eẽ in ꝑsona nos
in eadẽ ꝑsona dissimileeẽ docetimꝰ. Octo itaq: modis dissimilea liqͥd necesse ẽ cõꝓbari
Genere. Natura .ui. magnitudine tẽpore. loco ꝑsona opinione. Ceneristri

Expanded text:
HENDAS, ID QVOD ADVERSARIVS SIMILE ESSE VVLT TV CONTRA DISSIMILE DEBEBIS ADSERERE. HENDAS, ID QVOD ADVERSARIVS SIMILE ESSE VVLT TV CONTRA DISSIMILE DEBEBIS ADSERERE. Dissimile autem aliquid aut simile sit octo rebus ostenditur: genere, natura, ui, magnitudine, tempore, loco, persona, opinione. Verum in his animaduertere debemus quid aduersarius comparet ac simile esse persuadeat; quod postquam perspexerimus, illud ipsum nos dissimile debemus ostendere quod aduersarius simile esse contendit. Alioqui stultum est ut, cum aduersarius res inter se esse dicat similes per naturam, nos eas aut magnitudine esse dicamus dissimiles aut genere aut loco uel ceteris, sed id quod simile esse dicitur in natura, nos contra in eadem natura dissimile debemus ostendere. Quod rursus dicitur simile esse in persona, nos in eadem persona dissimile esse doceamus. Octo itaque modis dissimile aliquid necesse est comprobari: gener
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uł ñ faciendũ Hȩc quatuor c̃firmando signo at tributa sunt: Quorũ si aduersa¬
rius qđ libet ad c̃firmandũ ꝓtulerit : tuid qͥnq modis rep̃hendes. Dicereenĩ de
ꝓferendũ ẽ sed etplenũ signũ. Und eillud in terentio Iãscio magnũ signũ Aut¬
asepotius quã ab aduersarius stare sidicat᷑ scelus fec̃ nã erubuit cũ tuc̃ tra
possisdicere Immoscelus ñ potuit facere ꝙr erubuit . Aut om̃inostilsodici
sidicat᷑ nescio qͥpallerecũ ñ palletit Aut in aliã quoq: suspicionẽ duciposse
demors trabit᷑ sidicat᷑. quia pallet occidit hominẽ . cũ sit palloretaegritu¬
dinis Ittiq siqͥd ad c̃firmandũ signũ fuerit ꝓlatũ. hisquinq: modis rep̃hendi
oportebit Qđ qͥdẽ seinscđo libro dec̃iecturali causa signatius tractaturũ eẽ
ꝓmittit . COMpΑrΑBILEargum̃tũ exsimilitudinec̃siscit. Qđutre p̃¬

Expanded text:
dum uel non faciendum. Haec quattuor confirmando signo attributa sunt; quorum si aduersadum uel non faciendum. Haec quattuor confirmando signo attributa sunt; quorum si aduersarius quodlibet ad confirmandum protulerit, tu id quinque modis reprehendes. Dicere enim debproferendum est, sed et plenum signum, unde illud in Terentio: "iam scio magnum signum" - autpotius quam ab aduersariis stare, si dicatur 'scelus fecit: nam erubuit', cum tu contra possis dicere 'immo scelus non potuit facere, quia erubuit', aut omnino falso dici, si dicatur nescio qui pallere cum non palleat, aut in aliam quoque suspicionem duci posse demonstrabitur, si dicatur 'quia pallet, occidit hominem', cum sit pallor et aegritudinis. Itaque si quid ad confirmandum signum fuerit prolatum, his quinque modis reprehendi oportebit. Quod quidem se in secundo libro de coniecturali causa signatius tractaturum esse promittit. COMPARABILE ARGVMENTVM EX SIMILITVDINE CONSISTIT: QVOD VT REPRE
Abbreviated transcription (Latin):
aut id ñ stcctũ qđ oportuerit Sed quicuint̃dũ ꝑignortentiã ꝓuenit ut aut id ñ
faciamꝰ quodo portet autid sticiamus quo d ñoportet Tunc aũt grauius delictũ est
si sticiamus q̃ non sticienda autñsticiamꝰ q̃ sticienda sunt Quia ineo quod stcimꝰ stcci¬
endũ uł ñ sticiendũ in ẽscientia delinquentis Scit enĩ qr aut sticiendũ ẽ aut ñ sticiendũ
id circopostremũillud ad didit adc̃firmationẽ signi ut ñ modo aliqͥd fecerit aut ñ fece¬
rit sed etiã suerit faciendũ eẽ aut̃ eẽ faciendũ Postremoinqͥt scisse eũ deqͦquȩrit᷑ eiꝰ
reilegẽ et c̃ suecudinẽ Ittiq quatuor modissignũ confirmamus IRIAṼ utuerũ sit
Deinde : ut eiꝰ reidequa agimꝰ signũ sit. Deindeut doceamꝰ. aut factũ eẽ qđ ñ opor¬
tuerit. aut id ñ factũ quod oportuerit: Postremo etiã scisseeũ utrũ fuerit fticien¬

Expanded text:
aut id non factum quod oportuerit. Sed quia interdum per ignorantiam prouenit ut aut id non aut id non factum quod oportuerit. Sed quia interdum per ignorantiam prouenit ut aut id non faciamus quod oportet, aut id faciamus quod non oportet, tunc autem grauius delictum est, si faciamus quae non facienda, aut non faciamus quae facienda sunt, quia in eo, quod facimus faciendum uel non faciendum, inest scientia delinquentis scit enim quia aut faciendum est aut non faciendum; idcirco postremum illud addidit ad confirmationem signi, ut non modo aliquid fecerit aut non fecerit, sed etiam scierit faciendum esse aut non esse faciendum. POSTREMO, inquit, SCISSE EVM DE QVO QVAERITVR EIVS REI LEGEM ET CONSVETVDINEM. ltaque quattuor modis signum confirmamus: primum ut uerum sit, deinde ut eius rei de qua agimus signum sit, deinde ut doceamus aut id factum esse quod non oportuerit, aut id non factum quod oportuerit, postremo etiam scisse eum utrum fuerit facien
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ quȩ ꝑsonis at tributa sunt. credibileerit. Ethoc ideo argum̃ tũ dicet᷑ ut
quasi argum̃ tũ a ꝑ sonis fiat signũ a negotus Etideo cicero incelianci Argu¬
mentis agemus signis luceom̃iclariorib: crimina refellemꝰ Igit᷑ si aduer¬
sarius inquit aliqͥd prosigno ꝓtulerit hisdẽ ex locis rep̃hendere debemꝰ. qͥb: c̃firmat᷑
Et qm̃ ignortit᷑ qͥb: ex locissignũ c̃firmaridebect id ipsũ docet Confirmat᷑ aut̃ quatuor
modis Primo inqͥt signũ ipsũ manifestũ eẽ debet iđ ut cũ dixeris pallet. uerepal¬
lecit Deinde postꝗ c̃stiterit eẽ signũ c̃ste trursus eiꝰ reieẽ signũ deqͣ agit᷑ utdicas
occidit nã cruentus ẽ Eit qm̃ diximus factũ om̃e signũ eẽ insticto aut̃ et sticta
etdicta sunt confiriamus in qͥt signũ si a ut id stactũ dicamꝰ qđ ñ oportuerit

Expanded text:
mentum quae personis attributa sunt, credibile erit, et hoc ideo argumentum dicetur, ut mentum quae personis attributa sunt, credibile erit, et hoc ideo argumentum dicetur, ut quasi argumentum a personis fiat, signum a negotiis: et ideo Cicero in Caeliana: "argumentis agemus, signis luce omni clarioribus crimina refellemus". Igitur si aduersarius, inquit, aliquid pro signo protulerit, isdem ex locis reprehendere debemus quibus confirmatur. Et quoniam ignoratur quibus ex locis signum confirmari debeat, id ipsum docet: confirmatur autem quattuor modis. Primo, inquit, signum ipsum manifestum esse debet, id est, ut, cum dixeris 'pallet', uere palleat; deinde ut, postquam constiterit esse signum, constet rursus eius rei esse signum, de qua agitur, ut dicas: 'occidit; nam cruentus est'. Et quoniam diximus factum omne signum esse, in facto autem et facta et dicta sunt, confirmamus, inquit, signum, si aut id factum dicamus quod non oportuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
IXIT quot modiscredibile possit rep̃hendi nunc transit ad signũ: Sunqͥt ab ad¬
uersario aliqͥd ꝓsigno ꝓferet᷑ id hisdẽ locis rephea di potest qͥb: c̃firmat᷑ Verũ
qm̃ in definitione signũ eẽdixit. quicqͥ dinsensus cadit maxima signa s̃: etq̃
inc̃trouersuis frequentius nec esseẽ inueniri. oculorũ et auriũ : Oculorũ . pallet.
puluerulentus ẽ cruentus ẽ Auriũ uͦ. hoc dixit hoc locutus ẽ Itaq: p̃cer hȩc
signa q̃ oculis digitoq: monstrane᷑. ome facctũ acdictũ signũ ẽ. Quȩ facca
etdicta negotio at tributas id est c̃tinentia cũ ipsonegotio: Quȩ faicta eedicta
triplicit̃ considerant᷑ : Antenegotiũ innegotio postnegotiũ Ittq cũ exhis q̃
negotio at tributta sunt. argum̃ta sũpserimꝰ signũ ẽ iđ ex his q̃ continentia
cũ ipsonegotios etq̃ ingestione negotii c̃tinent᷑ . Deinde si ex his fecerimus arga¬

Expanded text:
ixit quot modis credibile possit reprehendi, nunc transit ad signum: si, inquit, ab aduersario aliquid pro signo proferetur, id isdem locis reprehendi potest quibus confirmatur. Verum quoniam in definitione signum esse dixit quidquid in sensus cadit, maxima signa sunt et quae in controuersiis frequentius necesse est inueniri, oculorum et aurium: oculorum 'pallet, puluerulentus est, cruentus est', aurium uero 'hoc dixit, hoc locutus est'. Itaque praeter haec signa quae oculis digitoque monstrantur, omne factum ac dictum signum est; quae facta et dicta negotio attributa sunt, id est continentia cum ipso negotio. Quae facta et dicta tripliciter considerantur, ante negotium, in negotio, post negotium. Itaque cum ex his quae negotio attributa sunt, argumenta sumpserimus, signum est, id est ex his quae continentia cum ipso negotio sunt et quae in gestione negotii continentur; deinde si ex his fecerimus argu
Abbreviated transcription (Latin):
poterit deuocari Hoc aut̃ fieria tullio intelligetmꝰ exiã in om̃ib: constitutionib: ut
exemplũ cuiꝰ lib& constitutionis dec. non tam̃ ipsũ tractet exemplũ Proposito itaq exẽ¬
plo coniecturali scđm p̃cepta primilibri doc& quȩ sit intentio quȩ depulsio ex qͥb:
duob: quȩ sit constitutio Deinde admonet qđ inconiectura non concedit᷑. eademq

Expanded text:
tellegamus etiam in omnibus constitutionibus, ut exemplum cuiuslibet constitutionis det, non tamen ipsum tractet exemplum. Proposito itaque exemplo coniecturali secundum praecepta primi libri docet quae sit intentio, quae depulsio; ex quibus duobus quae sit constitutio; deinde admonet quod in coniectura eadem
Abbreviated transcription (Latin):
transacta sunt. Continentia cũ ipso negotio. et illa quȩ in gestione nego tui
continent᷑ Ac primaa quidẽ cũ at tributis suis ꝑsoncitrans acitiẽ iđ quis De in
IAius et minus etȩque magnũ exui. etexumero etex figura negotu sicut
Lȩc tria iđ mauis etminꝰ etȩq magnũ trib modis consideraredebemꝰ

Expanded text:
transacta sunt, continentia cum ipso negotio et illa quae in gestione negotii continentur. Ac prima quidem cum attributis suis persona transacta aius et minus et aeque magnum ex vi et ex numero et ex figura negotii, sicutquemadmodum, quibus adminiculis' in gestione negotii posita docuimus. Ita septem
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria : rep̃hendi omi no ñ poterit. Est aut̃ huiꝰmodi Sidies est
lucet Sinatus est moriet᷑ Vtiq hocita necessariũ est : ut frangiomĩ no¬
ñpossit : Tunc aut̃ sĩplex conclusio poterit rep̃hendi siostenderis ad¬
iunctũ ñ coberere proposito Vtputa Simaterẽ diligit. Si se mel
peccauit nũꝗ corriget᷑ Vtiq hoccũ adiu̾nctũ consideras. necessa rio coherere
ñ posse: Neces scriũ eẽ ñ poterit. eritq potius ꝓbabile Itt inecessariũ ꝑsecstat¬

Expanded text:
necessaria, reprehendi omnino non potent; est autem huiusmodi: 'si dies est, necessaria, reprehendi omnino non potent; est autem huiusmodi: 'si dies est, lucet; si natus est, morietur'. Vtique hoc ita necessarium est ut frangi omnino non possit. Tunc autem simplex conclusio potent reprehendi, si ostenderis adiunctum non cohaerere proposito, ut puta: 'si mater est, diligit; si semel peccauit, numquam corrigetur'. Vtique hoc, cum adiunctum consideras necessario cohaerere non posse, necessarium esse non potent eritque potius probabile. Ita necessarium pe
Abbreviated transcription (Latin):
uidetitur necessario cũ eo quod ante sit coherere. Na hoc quidẽ Sispi¬
ritũ ducit uiuit. Sidies ẽ luceteius modiest : utcũ priore. nec essario poste¬
rius coherere uideat᷑ Hoc aut̃ simat̃ est diligit. Sialiquando peccauit. nũꝗ
corriget᷑ sic c̃ueniet rep̃bendi : ut demonstret᷑ ñ necessario cũ priore pos¬
terius coherere. Hocgenus etcȩcera necessaria. et omĩ no om̃ĩs argum̃
taitio et eius rep̃hensio. maior ẽquandã uĩ continet. et latiuspatet. quã
hic exponit᷑ Sed eius artificii cognitio eius modiest . ut ñ ad huius artis par¬
tẽ aliquã adiungipossit Sed ipsa separatĩ longitẽporis et magnȩ
atq: arduȩ cognitionis indigeat. Qua re illa nobis cilio tẽpore atq
ad aliudinstitutũ si feccultas erit. explicabunt᷑ NVNChis prȩcep¬
tionib: rhetorum ad usũoratoriũ contentos nos eẽ oportebit
EcQuoq siex utroq: quo constat. iđ si exproposito et ad iuncto erit

Expanded text:
ideatur necessario cum eo, quod ante- cessit, cohaerere. nam hoc quidem: Si spiritum ducit, vivit, si dies est, lucet eiusmodi est, ut cum priore necessario posterius cohaerere videatur. hoc autem: si mater est, diligit, si aliquando peccavit, numquam corrigetur sic conveniet reprehendi, ut demonstretur non necessario cum priore posterius cohaerere. hoc genus et cetera necessaria et omnino omnis argumen- tatio et eius reprehensio maiorem quandam vim con- tinet et latius patet, quam hic exponitur; sed eius artificii cognitio eiusmodi est, ut non ad huius artis partem aliquam adiungi possit, sed ipsa separatim longi temporis et magnae atque arduae cognitionis in- digeat. quare illa nobis alio tempore atque ad aliud institutum, si facultas erit, explicabuntur; nunc his praeceptionibus rhetorum ad usum oratorium conten- tos nos esse oportebitec quoque si ex utroque quo constat, id est si ex proposito et adiuncto erit
Abbreviated transcription (Latin):
Rec teigit᷑ huiꝰ modi rep̃h. Ensa c̃dusio ẽ si formã necessariã . rẽ uero ꝓbabi¬
lẽ continere monstret᷑ : Verũ hȩc cunciti p̃cepta dedialectica traxit. quȩ
uM igitur ex hisq̃sumentur aliquid ñ concedit᷑ sic infrrmabit᷑ Cũ authis

Expanded text:
sa conclusio est, si formam necessariam, rem uero probabilem continere monstretur. Verum haec cuncta praecepta de dialectica traxit, quae CVM IGITVR EX HIS QVAE SVMENTVR ALIQVID NON CONCEDETVR, SIC INFIRMABITVR.
Abbreviated transcription (Latin):
enumercuut propt̃eti quod honestũest. GoNaRu ponimus sicũaduersarius equũ neget
hereditate uenis se. nos heredita teuenis se doceaimus : Confrte aͣ autẽ aliqͥd quod
honestũ sit utsi aduersa rius dicat aut insidias facereuoluisti aut amicomorẽ
gessisti aut cupiditite elatuses nos dicamus a miconosmorẽ gessisse. quodutiq
in confessione turpeñ est : Mciximesi eti quib: cũ hocpositũ est c̃ sideremus Iitun
rep̃hensione enumerationis aut p̃termissũ aliqͥdo stendimus quod tam̃ in latũ
ꝓnobis sit aut exomnib: q̃ positt sunt nuncaliqͥd ꝑ c̃trariũ refuitimus nuncq ꝓ¬

Expanded text:
enumerauit, propterea quod honestum est. Contrarium ponimus, si cum aduersarius equum neget hereditate uenisse, nos hereditate uenisse doceamus. Confitemur autem aliquid quod honestum sit, ut, si aduersarius dicat AVT INSIDIAS FACERE VOLVISTI AVT AMICO MOREM GESSISTI AVT CVPIDITATE ELATVS ES, nos dicamus amico nos morem gessisse: quod utique in confessione turpe non est, maxime si ea quibuscum hoc positum est consideremus. Ita in reprehensione enumerationis aut praetermissum aliquid ostendimus quod tamen inlatum pro nobis sit, aut ex omnibus quae posita sunt, nunc aliquid per contrarium refutamus, nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥmini quinistũ contralegem fecisse iudicetis : Assũ ptionis aut̃ appro¬
bationẽ p̃teruta quadriꝑtita sic fiet argum̃ititio. Qui sȩperumero¬
posꝑfide fefeller eorũ orcitioni fidẽ habere ñ debemꝰ. Siquideni ꝑfidia

Expanded text:
mini, quin istum contra legem fecisse iudicatis? assumptionis autem approbatione praeterita quadri- pertita sic fiet argumentatio: qui saepenumerofidem fefellerunt, eorum orationi fidem habere non debem
Abbreviated transcription (Latin):
subiectis cuius facileẽ recognoscere. Vsq ad illampartẽ que semꝑsicut insupe¬
riore p̃cepto traditum ẽ ꝓpositionemhabet quasi deliberatiuã. Quȩ exutili¬
tatis bonestatisq partib: quodagendumẽ. quasires in consułtetione sit dedi

Expanded text:
subiectis cuiuis facile est recognoscere, usque ad illam partem quae semper, sicut in superiore praecepto traditum est, propositionem habet quasi deliberativam, qua ex utilitatis honestatisque partibus quod agendum est, quasi res in consultatione sit, de
Abbreviated transcription (Latin):
pla ad eam definitionẽ ad iungere . In quib: imprudentia fuisse uidatur
aut casus. aut necessitudo. et abbis id quodreus inferatse parare. Idest
ostendere dissimile. quod leuius. facilius. nonignorabile. ñ fortuitũ.
non necessariũ . fuerit. Postea domonstrare potuisse uitari. ethacra¬
tione ꝓuidori potuisse. siho cautillud fecisset. autnisi fecisset p̃cauer.
et definitaonib: ostendere. non hanc imprudentiã. autra sum. aut
necessitudinẽ. sedinertiã. neglegentiã. fatuitatẽ nominariopor¬
tere. Acsiquanecessitudo turpitudinẽ uidebi turbabere. o portebit¬

Expanded text:
pla ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendere dissimile, quod le- vius, facilius non ignorabile, non fortuitum, non necessarium fuerit; postea demonstrare potuisse vitari: hac ratione provideri potuisse, si hoc aut illud fe- cisset, aut, nisi fecisset, praecaveri; et definitionibus ostendere non hanc inprudentiam aut casum aut ne- cessitudinem, sed inertiam, neglegentiam, fatuitatem nominari oportere. ac si qua necessitudo turpitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmaleficio poenã sumio portere. Deniq turpeeẽ. autinuti leignoscũ¬
Dandẽ dequo utpotestis. ett. sept optarit ineumpotestate nonatiu summa l. Sdlie& auiqunauetae
eostulticiã & ogitant oportere. quẽ animumineũ. ⁊qua oetunum
h abuerint : Locus aut̃ cõmunus erit. indignatio maleficu
Etalt̃ eo rummis ererioportere quiꝓpt̃ fortuna ñ ꝓpt̃ malitiu
inmiserus siN . Deerecatio ẽ. in quanon defensio faeti sedig¬
noscendipostulatio continet᷑. Secunda pars concessiouis dep̃eatior̃ :
Hasicdesfuidita . cuminon factum defendimꝰ sed aꝑte ueniã postulam
Hocautem actionis genus. non frequent̃ incurrit iniuidicus
S edinsenatu aliquotiens. et tipud populũ : Datq exemplũ uł quinti
numitorii uł siphacis: Qbraꝑte nulla alia consituraomne. uenia
postulatasit: Subiungit p̃cepiti. Primo eius quiut ignoscatur
postulat. ut suabenehicia cõmȩ moret. si quab ab ueritꝰ inuita p̃terittt:

Expanded text:
male- ficio poenam sumi oportere. deinde turpe esse aut inutile ignoscinde, de quo ut potestas esset saepe optarint, in eum  ob potestatem non uti summam esse stultitiam; cogitare oportere, quem animum in eum et quod odium habuerint. Locus autem communis erit indignatio maleficii et alter eorum misereri oportere, qui propter fortunam, non propter malitiam incipales. DEPRECATIO EST, IN QVA NON DEFENSIO FACTI, SED IGNOSCENDI POSTVLATIO CONTINETVR. Secunda pars concessionis deprecatio est. Hanc definit ita: cum non factum defendimus, sed aperte ueniam postulamus. Hoc autem actionis genus non frequenter incurrit in iudiciis, sed in senatu aliquotiens et apud populum; datque exemplum uel Quinti Numitorii uel Syphacis, ubi aperte, nulla alia constitutione, uenia postulata sit. Subiungit praecepta, primo eius qui ut ignoscatur postulat: ut sua beneficia commemoret, si qua habuerit in uita praeterit
Abbreviated transcription (Latin):
F it refutatiosed Nonẽ una pecuni& Erit iubicat IOanund pecunia sit
Nic ammon & inisna et siplici constitutione. in ueniri plurimas rationes

Expanded text:
; fit refutatio 'sed non est una pecunia', erit iudicatio 'an una pecunia sit'. ; fit refutatio 'sed non est una pecunia', erit iudicatio 'an una pecunia sit'. Hic admonet posse in una et simplici constitutione inueniri plurimas rationes