comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rio hominiatq inagrouitã agenti opinio iustitiae necessaria est
Eoꝙ etiã magis quod eã si non habebunt in iusti habeburtur: Nul¬
lis praesidiis septi multis afficientur in iurias : atq his eciã qui uendurt

Expanded text:
rio homini atque in agro vitam agenti opinio iustitiae necessaria est, eoque etiam magis, quod, eam si non habebunt, iniusti habebuntur, nullis praesidiis saepti multis afficientur iniuriis. Atque iis etiam, qui vendunt
Abbreviated transcription (Latin):
inuita sibi quẽq petere quod ꝑtineat ad usum : non iniquũ
Ẽ alteri diriperesus non est: maxumȩ autẽ ꝑturbantur
officiainamicitiis: quib: & non tribuere quod recte pos¬
sis & tribuere quod non sit aequũ contra officiũ est: sed
huius generis totius : breue & non difficile praeceptũ est :
quae enĩ uidentur utilia honores. diuitiae: uoluptates
setera generis eiusdem. haec amicitiae nũ quã ante po¬
atfidemni amici causa uirbonus facit : prc̃ situdex qui dem
erit deipsoniso ponit eñ ꝑsonã a micrꝰ cirinduit iudicis
tantũ dabit imicite ut uerã amici cauiãm. ẽe, malit ut

Expanded text:
in vita sibi quemque petere, quod pertineat ad usum, non iniquum est, alteri deripere ius non est. Maxime autem perturbantur officia in amicitiis, quibus et non tribuere, quod recte possis, et tribuere, quod non sit aequum, contra officium est. Sed huius generis totius breve et non difficile praeceptum est. Quae enim videntur utilia, honores, divitiae, voluptates, cetera generis eiusdem, haec amicitiae numquam antepoac fidem amici causa vir bonus faciet, ne si iudex quidem erit de ipso amico; ponit enim personam amici, cum induit iudicis. Tantum dabit amicitiae, ut veram amici causam esse malit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
magna laude dignum sineusu & exeritatione consequipos¬
sunt sic officii conseruandi prȩcepta Traduntur illa quidem ut fa¬
cimus ipsi sedrei magnitudo u sum quoq: exercitationemq: deside¬
rat : at que abhis rebus quae sunt inure societatis humanae quẽ ad
modũ ducatur honestum Ex quo aptũ ẽ officium satis fere dixi¬
mus : intellegendũ autẽ ẽ : cũ proposita sint genera quattuor: E
quib: honestas officiũque manaret splendidis mum uideri quod
animo magno elatoq: humanasq res despiciente factũ sit Itaq: inp¬
bris maxime in promptu ẽ. siquidtale dicipotest uos enimiuue¬
nes animũ geritis muli ebremilla uirgo uiri et siquid eius modi
salmacida spolia sinesudore et sanguine contraq: in laudib: quae
magno animo & fortiter excellenterq: gesta sunt: ea nescio quo mo¬
do quasi pleniore ore laudamus in orhetorũ campus. de marta¬
thone salamine plathes thermophilis. leutris. stercocles hinc

Expanded text:
magna laude dignum sine usu et exercitatione consequi possunt, sic officii conservandi praecepta traduntur illa quidem, ut facimus ipsi, sed rei magnitude usum quoque exercitationemque desiderat. Atque ab iis rebus, quae sunt in iure societatis humanae, quem ad modum ducatur honestum, ex quo aptum est officium, satis fere diximus. Intelligendum autem est, cum proposita sint genera quattuor, e quibus honestas officiumque manaret, splendidissimum videri, quod animo magno elatoque humanasque res despiciente factum sit. Itaque in probris maxime in promptu est si quid tale dici potest: Vós enim, iuvenes, ánimum geritis múliebrem, ílla virgo viri et si quid eius modi: Salmácida, spolia sÍne sudore et sánguine. Contraque in laudibus, quae magno animo et fortiter excellenterque gesta sunt, ea nescio quo modo quasi pleniore ore laudamus. Hinc rhetorum campus de Marathone, Salamine, Plataeis, Thermopylis, Leuctris, hine noster Cocles, hinc
Abbreviated transcription (Latin):
efsicudia uenandi h onesta de empla lu derdesedꝑtins: adomnem
officu qua estionẽ semꝑ in promptu habere quantũ natura homi¬
nis pecudib: reliquis q beluis antecedat Mlȩnihil sentiunt nisi uolup¬
tatem ad eãq furuntur omniimpetu Nominis autẽ mens discendo
alitur. Et cogitando semꝑ aliquid aut anquirit aut agit uidendiq:
& audiendi delectatione ducitur quin etiã siquis ẽ paulo aduolup¬
tates propensior modo nesit expecudum genere sunt enim qui

Expanded text:
studia venandi honesta exempla ludendi. Sed pertinet ad omnem officii quaestionem semper in promptu habere, quantum natura hominis pecudibus reliquisque beluis antecedat; illae nihil sentiunt nisi voluptatem ad eamque feruntur omni impetu, hominis autem mens discendo alitur et cogitando, semper aliquid aut anquirit aut agit videndique et audiendi delectatione ducitur. Quin etiam, si quis est paulo ad voluptates propensior, modo ne sit ex pecudum genere sunt enim qui
Abbreviated transcription (Latin):
cendasunt Emagnãuim eẽ infortuna in utrãq partẽ uel secundas
adres uł aduersas quis ignorat nã & cũ prospero flatueius uti

Expanded text:
cenda sunt. Magnam vim esse in fortuna in utramque partem, vel secundas ad res vel adversas, quis ignorat? Nam et, cum prospero flatu eius uti
Abbreviated transcription (Latin):
magni& copiosi qui collectis ceteris causis eluuionis pestilentiae uas¬
titatis. beluarũ etiã repentinȩ multitudinis quarũ impetudo c& quae-¬
dã hominũ genera ẽẽ consumpta . Deindecõparat quanto plures dele¬
te sint homines hominũ impetu. idẽ bellis aut se ditionib: quã omnireli¬
qua calamitate. Cũigitur hic locus nihil habeat dubitationis. quem
homines plurimũ hominib: & prosint & obsint propriũ hocstatuo ẽe
uirtutis conciliare animos hominũ & adusus suos adiungere . Itacie

Expanded text:
magni et copiosi, qui collectis ceteris causis eluvionis, pestilentiae, vastitatis, beluarum etiam repentinae multitudinis, quarum impetu docet quaedam hominum genera esse consumpta, deinde comparat, quanto plures deleti sint homines hominum impetu, id est bellis aut seditionibus, quam omni reliqua calamitate. Cum igitur hie locus nihil habeat dubitationis, quin homines plurimum hominibus et prosint et obsint, proprium hoc statuo esse virtutis, conciliare animos hominum et ad usus suos adiungere. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
uenia : Nimirũ themistocles .ẽ. auctor adbibendus : Quicũ con¬
suletur utrũbonouiro pauperi anminus probato diuiti filiã col¬
locar& ego uero inquit malo uirũ qui pecunia egeat. Quã pecuniã
quaeuiro: sedcor ruptimores deprauatiq sunt admiratione diui-¬
tiarũ : Quarũ magnitudo quidadunĩ quẽq nrũm ꝑtin& illũ

Expanded text:
eniet, nimirum Themistocles est auctor adhibendus, qui cum consuleretur, utrum bono viro pauperi an minus probato diviti filiam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum qui pecunia egeat, quam pecunia quae viro. Sed corrupti mores depravatique sunt admiratione divitiarum, quarum magnitudo quid ad unumquemque nostrum pertinet, illu
Abbreviated transcription (Latin):
certa officiorũ genera nascunt᷑ uelut exea parte quae prima descripta
ẽ : in qua sapientiã & prudentiã ponimus. In est indagatio atq inuentio
uerieiusq uirtutis hoc munus ẽ ꝓpriũ. Vt enĩ quisq maxime ꝑ spicit
quid in re quaque uerissimũ sit quique acutissime & celerrime potest
& uidere & explicare rationẽ : is prudentissimus & sapientissimus
rite haberisol&. Quocirca huic quasi materia quã tract& & in
qua uers&ur sub iecta ẽ ueritas : Peliquis aut̃ trib: uirtutib: necessi¬
tates ꝓpositae sunt : ad eas res parandas tuendasq: quib: actio uicae¬

Expanded text:
certa officiorum genera nascuntur, velut ex ea parte, quae prima discripta est, in qua sapientiam et prudentiam ponimus, inest indagatio atque inventio veri, eiusque virtutis hoc munus est proprium. Ut enim quisque maxime perspicit, quid in re quaque verissimum sit. quique acutissime et celerrime potest et videre et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet. Quocirca huic quasi materia, quam tractet et in qua versetur, subiecta est veritas. Reliquis autem tribus virtutibus necessitates p
Abbreviated transcription (Latin):
raeceenim praepondicitur decorũ huius uisea ẽ ut abhonesto non quȩ¬
atseparari nam & quod dec& honestu ẽ & quod honestũ ẽ dec& qualis
autẽ diferentia sit honesti & decori facilius intellegi quã explanari po¬
test : quiꝰ quid ẽ enim quod deceat Idtũ appar& cũ ante gressa ẽ ho

Expanded text:
raece enim pre/pon dicitur. Huius vis ea est, ut ab honesto non queat separari; nam et, quod decet, honestum est et, quod honestum est, decet; qualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est ho
Abbreviated transcription (Latin):
cognitione dignissimas subitositallatũ periculũ discrimenq pa-¬
triae cui subuenire opitulariq: possit. non illa omnia relinquat
atq abiciat. etiã sidinumerare sestellas aut me crimundi magni¬
tudinẽ posse arbri tretur atq hocidem in parentis in amiare
aut periculo fecerit quib: reb: intelligitur studiis officiis que
scientiȩ praeponenda esse officia tustitiae: quae ꝑtinent adhomi¬
nũ utilitatẽ quanihil homini ẽẽ deb& antiquius atq illiquorũ

Expanded text:
cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat, etiamsi dinumerare se stellas aut metiri mundi magnitudinem posse arbitretur? atque hoc idem in parentis, in amici re aut periculo fecerit. Quibus rebus intellegitur studiis officiisque scientiae praeponenda esse officia iustitiae, quae pertinent ad hominum utilitatem,qua nihil homini esse debet antiquius. Atque illi, quoru
Abbreviated transcription (Latin):
tas. adomnemusum cultumq uitae transferenda est sed haec
hactenus in oͣmni autemactionum suscipienda tria suntte q

Expanded text:
tas ad omnem usum cultumque vitae transferenda est. Sed haec hactenus. In omni autem actione suscipienda tria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtas. omnes homines uebementissime ꝑmouent
Quae qui inutrãq partẽ excelso animo magnoq despiciunt Cũ¬
que aliquahiisampla & honestares obiecta est : totos ad se con-¬
uertit & rapit Tum quis non admiretur splendorẽ pulihri-¬
tudinemq uirtutis. Ergo & haec animi despicientia ade

Expanded text:
pertas omnes homines vehementissime permovent. Quae qui in utramque partem excelso animo magnoque despiciunt, cuiqua iis ampla et honesta res obiecta est, totos ad se convertit et rapit, tum quis non admiretur splendorem pulchritudinemque virtutis? Ergo et haec animi despicientia ad
Abbreviated transcription (Latin):
inuictu omnratq cultu corporistuendi causa praetermit¬
tendis uoluptatib: postremo arte eorũ quorũ ad scientiam
haec ꝑtinent: res autẽ familiaris quaeri deb& uisreb: aquib: ab .ẽ¬
turpitudo : conseruari autẽ diligentia & parsimonia eisdem
&iã reb: augeri: hasres. cõmodissimex enophon socraticus
ꝑ secutus ẽ. in eo libro qui oe quo nomicus inscribitur: quẽ nos
istafere etite cũ essemus qua estu Nunc egraeco inlatinũ con¬
uertimus: sed utilitatũ cõparatio qnm̃ hic locus erat quartus
apat naetio praeter missus. saepe est nciss:i Na &e corperi
cõmoda cũ externis. & externa cũ corporis. &ipsa interse

Expanded text:
in victu omni atque cultu corporis tuendi causa praetermitin victu omni atque cultu corporis tuendi causa praetermittendis voluptatibus, postremo arte eorum, quorum ad scientiam haec pertinent. Res autem famturpitudo, conservari autem diligentia et parcimonia, eisdem etiam rebus augeri. Has res commodissime Xenophon Socraticus persecutus est in eo libro, qui Oeconomicus inscribitur, quem nos, ista fere aetate cum essemus, qua es tu nunc, e Graeco in Latinum convertimus. Sea Panaetio praetermissus, saepe est necessaria. Nam et corporis commoda cum externis et externa cum corporis et ipsa inter se
Abbreviated transcription (Latin):
quirẽp. tuebuntur : in primisq: operã dabunt ut uiris & iudi¬
ciorũ a equitate. suũ quisq teneat. &neq tenuiores propter
bumilitatẽ circũ ueniantur. Neq locupletib ad sua uelte¬
nenda uel recuperanda obsit inuidia: praeterea quib cũq
reb: uel bellis uel domi poterunt. remp augeant imperio
agris uectigalib:. Haec magnorũ hominũ sunt: haec apud
ma iores nr̃os factitata: Haec genera officiorũ. qui ꝑ sequun¬
tur cũ sum mautilita tereip magnã ipsi adipis centur & gra¬
tiã & gloriã in his autẽ utilitatũ praeceptis. antipater trrius
stoicus quia thenis nuꝑ est mortuus . Duo praeteritacens et. ẽẽ
apanecio ualetudinis curationem & pecuniae : quasres a sum¬
mophilo sopho praeteritas arbitror. quod essent faciles sunl
certe utiles : sed ualitudo sustentatur Notitia sui corporis & obser¬
uatione : quaeres aũ prodes sesoleant aut obẽẽ : & continentia

Expanded text:
qui rem publicam tuebuntur, in primisque operam dabunt, ut iuris et iudiqui rem publicam tuebuntur, in primisque operam dabunt, ut iuris et iudiciorum aequitate suum quisque teneat et neque tenuiores propter humilitatem circumveniantur neque locupletibus ad sua vel tenenda vel recuperanda obsit invidia, praeterea, quibuscumque rebus vel belli vel domi poterunt, rem publicam augeant imperio, agris, vectigalibus. Haec magnorum hominum sunt, haec apud maiores nostros factitata, haec genera officiorum qui persequentur, cum summa utilitate rei publicae magnam ipsi adipiscentur et gratiam et gloriam. In his autem utilitatum praeceptis Antipater Tyrius Stoicus, qui Athenis nuper est mortuus, duo praeterita censet esse a Panaetio, valetudinis curationem et pecuniae; quas res a summo philosopho praeteritas arbitror, quod essent faciles; sunt certe utiles. Sed valetudo sustentatur notitia sui corporis et observatione, quae res aut prodesse soleant aut obesse, et continentia
Abbreviated transcription (Latin):
eumtu habeas Ego non habeã pecuniã : quã obrem nesit aes alienũ
Nonsifuerit ut locupletes suumꝑdant Debitores lucrentur
alienũ : nec enĩ ullares uehementius remp. contin& quã fides:
quae eẽ nulla potest : Misierit nec essaria solutiorerũ creditarũ:
nũ quã uebementius actũ .ẽ. quã me consule nesolueretur ar¬
mis & castristẽtatares ẽ: ab omni genere hominũ & ordine qui¬
b: ita restiti ut hoctotũ malũ derep, tolleretur Nũ quã nec
maius aes alienũ fuit. Nec melius nec facilius dissolutp̃ẽ: frau¬
dandi enĩ spesublata soluendi necessitas consecuta .ẽ. Autuero
hic nunc uictor tũ quidem uictus quie cogitarat ea ꝑfecit Cũ
eius iã nihil inter. ẽẽt. tanta in eo peccandi libido fuit: Vt hoc
ipsũ eũ delectar& peccare &iã si causa non eẽt: Ab hoc igitur
genere largitionis. ut aliis detur aliis auferatur: ab erunt li

Expanded text:
eum tu habeas, ego non habeam pecuniam? Quam ob rem ne sit aes alienum,eum tu habeas, ego non habeam pecuniam? Quam ob rem ne sit aes alienum,non, si fuerit, ut locupletes suum perdant, debitores lucrentur alienum; nec enim ulla res vehementius rem publicam continet quam fides, quae esse nulla potest, nisi erit necessaria solutio rerum creditarum. Numquam vehementius actum est quam me consule, ne solveretur; armis et castris temptata res est ab omni genere hominum et ordine; quibus ita restiti, ut hoc totum malum de re publica tolleretur. Numquam nec maius aes alienum fuit nec melius nec facilius dissolutum est; fraudandi enim spe sublata solvendi necessitas consecuta est. At vero hic nunc victor, tum quidem victus, quae cogitarat, ea perfecit, cum eius iam nihil interesset. Tanta in eo peccandi libido fuit, ut hoc ipsum eum delectaret, peccare, etiamsi causa non esset. Ab hoc igitur genere largitionis, ut aliis detur, aliis auferatur, aberunt ii,
Abbreviated transcription (Latin):
cimprincipes cũ quib: causas cognouit: &eorũ qui aliena tenebane.
&eorũ qui sua amiserant : ꝑfecitq aestũ mandis possessionib ut ꝑsua¬
der& aliis ut pecuniã accipercmallent possessionib: cederent: aliis ũt
cõmodius putarent muner arisibi quod tanti ess& : quã suũ recupe¬
rare: Ita ꝑfectũ est ut om̃s concordia constituti. sinequerela
parest agere cũ ciuib: Non utbis iã uidimus bastã inforoponere.
& bonaciuiũ uoci subucere praȩconis : atille graecus id quod fuit
sapientis & praestintis uiri : omnib: consulendũ patauitꝰ eaq est
sicmairitio & sapientia boniiuis cõmodaciuiũ non diuellere XI
omnis aequitate eadem continere Habitent gratis in alieno quid
ita ut cum ego emerim aedificarim cuarimpendã tume inuito frua¬
renreo quid ẽ aliud aliis suaeripere aliis darealiena: Tabulae uero
nouae quidhabent argumenti nisi utemas mea pecunia fundum

Expanded text:
cim principes, cum quibus causas cognovit et eorum, qui aliena tenebant, cim principes, cum quibus causas cognovit et eorum, qui aliena tenebant, et eorum, qui sua amiserant, perfecitque aestimandis possessionibus, ut persuaderet aliis, ut pecuniam accipere mallent, possessionibus cederent, aliis, ut commodius putarent numerari sibi, quod tanti esset, quam suum recuperare. Ita perfectum est, ut omnes concordia constituta sine querella par est agere cum civibus, non, ut bis iam vidimus, hastam in foro ponere et bona civium voci subicere praeconis. At ille Graecus, id quod fuit sapientis et praestantis viri, omnibus consulendum putavit, eaque est summa ratio et sapientia boni civis, commoda civium non divellere atque omnis aequitate eadem continere. Habitent gratis in alieno. Quid ita? ut, cum ego emerim, aedificarim, tuear, impendam, tu me invito fruare meo? Quid est aliud aliis sua eripere, aliis dare aliena? Tabulae vero novae quid habent argumenti, nisi ut emas mea pecunia fundum,
Abbreviated transcription (Latin):
eos quos ipsẽ resticuerat quorũ bona alii possederant egere iniquissi¬
mũ esse arbi trabatur. & quin quaginta annorũ possessiones mouere
nonnimis aequũ putabat: Iropterei qđ tã longospatiomulta bereditatib:
multa emptionib: multa docib tenebantur : si ne inuiria iudicauit: neq
illis adiminecus non satis fieri : quorũ illa fuerant oportere : Cũ igitur sta¬
tuiss& opus esse ad eĩ rẽ constituendã pecunia : Alex andreã sȩꝓficis¬
ci uelle dixit:rẽq integrã adreditũ suũ iussit eẽ : isq celeriter adptolo¬
maeũ suũ hospitẽ uenit. Quitũc regnabat alter postalexandrẽa con¬
ditã : qui cũ ex posuis s& patriã seliberare uelleͥ causamq: docuiss& :
a regeopulento Virsumus facile impetrauit. ut grandipecuma adui¬
uaretur : quã cũ sieyonẽ attulliss& adhibuit sibi in consiliũ quinde¬

Expanded text:
eos, quos ipse restituerat, quorum bona alii possederant, egere iniquissieos, quos ipse restituerat, quorum bona alii possederant, egere iniquissimum esse arbitrabatur et quinquaginta annorum possessiones moveri non nimis aequum putabat, propterea quod tam longo spatio multa hereditatibus, multa emptionibus, multa dotibus tenebantur sine iniuria, iudicavit neque illis adimi nec iis non satis fieri, quorum illa fuerant, oportere. Cum igitur statuisset opus esse ad eam rem constituendam pecunia, Alexandream se proficisci velle dixit remque integram ad reditum suum iussit esse, isque celeriter ad Ptolomaeum, suum hospitem, venit, qui tum regnabat alter post Alexandream conditam. Cui cum exposuisset patriam se liberare velle causamque docuisset, a rege opulento vir summus facile impetravit, ut grandi pecunia adiuvaretur. Quam cum Sicyonem attulisset, adhibuit sibi in consilium quinde
Abbreviated transcription (Latin):
genus : Lace daemonii lysandrũ ephorũ expulerunt hagim regem qđ
nũ quã antea apudeos acciderat. nec auerunt: exque eo tẽpore can-¬
tae discordiae secutae sunt : ut & tiranni ex istereNt : &optu mates
ex terminarentur : & prae clarissime consatuta resp. dilaberetur
Nec uero solũ ipsa cecidit : sed &iã reliquã graetiã euertit c̃ontagioni¬
b: maiorũ Quae alacedemoniis profectae manarunt latius : quid
nostros grac chos tib crac chi sumtmiuiri filios a fricani nepetes.
nonne a grariae contentiones ꝑdiderunt᷑ aut uero aratus sy-¬
cionius iure laudatur quicũ eius ciuitas quinqua ginti annos atyrannis
teneretur ꝓfectus argyssicionẽ: Candestino introitu urbe est poritus:
cũqtyrannũ nio code in prouisopres is s& sescentos exules qui locuplitis¬
simi fuerant cius ciuitatis restituit remq p. aduentusuo liberauit sed
cũ magnã ant̃aduerter & inbonis & pos sessionib: difficultatẽ : quod &

Expanded text:
genus Lacedaemonii Lysandrum ephorum expulerunt, Agim regem, quod numquam antea apud eos acciderat, necaverunt, exque eo tempore tantae discordiae secutae sunt, ut et tyranni exsisterent et optimates exterminarentur et praeclarissime constituta res publica dilaberetur; nec vero solum ipsa cecidit, sed etiam reliquam Graeciam evertit contagionibus malorum, quae a Lacedaemoniis profectae manarunt latius. Quid? nostros Gracchos, Ti. Gracchi summi viri filios, Africani nepotes, nonne agrariae contentiones perdiderunt? At vero Aratus Sicyonius iure laudatur, qui, cum eius civitas quinquaginta annos a tyrannis teneretur, profectus Argis Sicyonem clandestine introitu urbe est potitus, cumque tyrannum Nicoclem improviso oppressisset, sescentos exsules, qui locupletissimi fuerant eius civitatis, restituit remque publicam adventu suo liberavit. Sed cum magnam animadverteret in bonis et possessionibus difficultatem, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
blicis essent. ut thebanũ epaminondã lysias pithagoreuscsira¬
cosiũ dionem plato multiq multos nosq ipsi qui quicquid adrẽ
piadtulimus simodo aliquid attu. limus : ad octorib: atq doc¬
trina instructiadeã & ornati accessimus neque solũ uiut atq prae¬
sentes studiosos discendierudiunt atq docent sed hocidem etiam
post mortẽ monumentis litter arũ assequuntur : nec enimlocus
ullus .ẽ praetermissus abiis quiadleges qui admores qui ad disci
antur. Ita illi ipsi doctrinae studiis & sapientiȩ dediti &x hominum
ut litatẽ suã prudentiã intelle gentitãq potissimũ conferunt ob
ea que etiã causameloqui copiose modo prudenter melius est quã
uel acutissime sine eloquentia cogitare. qͥuod cogitatio inseipsa

Expanded text:
blicis essent, ut Thebanum Epaminondam Lysis Pythagoreus, Syracosium Dionem Plato multique multos, nosque ipsi, quicquid ad rem publicam attulimus, si modo aliquid attulimus, a doctoribus atque doceam et ornati accessimus. Neque solum vivi atque praesentes studiosos discendi erudiunt atque docent, sed hoc idem etiam post mortem monumentis litterarum assequuntur. Nec enim locus ullus est praetermissus ab iis, qui ad leges, qui ad mores, qui ad disciantur. Ita illi ipsi doctrinae studiis et sapientiae dediti ad hominum utilitatem suam prudentiam intellegentiamque potissimum conferunt; ob eamque etiam causam eloqui copiose, modo prudenter, melius est quam vel acutissime sine eloquentia cogitare, quod cogitatio in se ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ornici qui re praehendunt &irrident quod ea quae turpi¬
a non sint uerbis flagitiosa dicamus illa autem quaetur pia
nominibus apellemus suis : la trocinari fraudare adulteraretur peest pit ex
sed dicitur non obscenediberis dareo peram rehonestum est : nomine obs¬
cenum pluraq in eam sententiam ab eisdem contrauerecundiam dis¬
putantur nos autem naturam sequamur & ab omni quod ab hortf¬
r& ab oculorum auriumq approbatione fugiamuss status in ceł sus

Expanded text:
nici, qui reprehendunt et irrident, quod ea, quae turpia non sint, verbis flagitiosa ducamus, illa autem, quae turpia nominibus appellemus suis. Latrocinari, fraudare, adulterare re turpe est, sed dicitur non obscene; liberis dare operam re honestum est, nomine obscenum; pluraque in ear sententiam ab eisdem contra verecundiam disputantur. Nos autem naturam sequamur et ab omni, quod abhoret ab oculorum auriumque approbatione, fugiamus; status incessus
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis s& absoluer& Orisem̃ pul chritudareliqui corporis imi-¬
tan dispem auferebat sic ei quae panetius praetermississac &
non ꝑfeciss& propter eorũ quaeꝑ feciss& praestintiã : Neminẽ ꝑsecu¬
tũ : quã obrem deuidicio panȩtu dubitari non potest : recte ne autẽ
hanc tertiã partem ad ex quirendũ officiũ ad iuxert ansecus deeo
fortasse disputari potest Nã si uehonestũ solũ bonũ ẽ. ut stoicis
plac& sin equodbonestũ ẽ Idita sumũ bonũ est quẽ ad modũ pe¬
rxpateticis uestris uidetur ut omnia ex altera parte collocaita
Vix minimi momentiins tarbabeant: Dubitandũ non est quinlim¬
quã possit utilitas cũ honestatȩ contendere : Itaq acceptmusso¬
cratẽ execrari solitũ eos qui primũ haecnatura coherentia opint¬
one distraxissent Cui quidemita sunt stoici as fensi ũt & quie

Expanded text:
reliquisset, absolveret oris enim pulchritudo reliqui corporis imitandi spem auferebat, sic ea, quae Panaetius praetermisisset et non perfecisset propter eorum, quae perfecisset, praestantiam neminem persecutum. Quam ob rem de iudicio Panaeti dubitari non potest; rectene autem hanc tertiam partem ad exquirendum officium adiunxerit an secus, de eo fortasse disputari potest. Nam, sive honestum solum bonum est, ut Stoicis placet, sive, quod honestum est, id ita summum bonum est, quem ad modum Peripateticis vestris videtur, ut omnia ex altera parte collocata vix minimi momenti instar habeant, dubitandum non est, quin numquam possit utilitas cum honestate contendere. Itaque accepimus Socratem exsecrari solitum eos, qui primum haec natura cohaerentia opinione distraxissent. Cui quidem ita sunt Stoici assensi, ut et, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dente carbonesibia durebat capillũ : Quid alexandrũ phereũ quo
animo uixisse arbritramur Quiut scriptũ legimus cũ uxoremthe¬
benadmodũ diliger& tamenadeã ex epulis incubiculũ ueniens :
barbarũ & eũ quidem ut scriptũ ẽ conpunctu notis dira ecuis

Expanded text:
dente carbone sibi adurebat capillum? quid Alexandrum Pheraeum, quo animo vixisse arbitramur? qui, ut scriptum legimus, cum uxorem Theben admodum diligeret, tamen ad eam ex epulis in cubiculum veniens, barbarum et eum quidem, ut scriptum est, compunctum notis Threiciis
Abbreviated transcription (Latin):
oranda elicistẽpus quetad ꝑleges liceat ac cõmod& cii
uero iuratiosententia dicenda sit meminerit deũse adhibe¬
retestõ ldẽ ut ego arbritror mentem suã quã nibilbomo¬
idedit deus ipsediuinius : itaq praeclarũ amaioribrac¬
cepimus morem rogandi iidicis si eũ teneremus quae
salua fide faccrepos s& haec rogacio ad eaꝑtina quae
paulo antedixi honeste amico aidiceposse concedi:
Nã siomnia facienda sint quae amiciuelint : non amica¬
aetales sed conuirationes putandae sint : loquor autẽ de
cõmunib: amicitiis: Nã insapientib: uiris ꝑfectisq nihil
potest eẽ tale : Damonẽ & prnthiã pͥytagoreũ feruNt
hoc animo intersefuisse. ut cũ eorũ al teri dionisius t pran

Expanded text:
orandae litis tempus, quoad per leges liceat, accommodet. Cum vero iurato sententia dicenda erit, meminerit deum se adhibere testem, id est, ut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit deus ipse divinius. Itaque praeclarum a maioribus accepimus morem rogandi iudicis, si eum teneremus, quae salva fide facere possit. Haec rogatio ad ea pertinet, quae paulo ante dixi honeste amico a iudice posse concedi; nam si omnia facienda sint, quae amici velint, non amicitiae tales, sed coniurationes putandae sint. Loquor autem de communibus amicitiis; nam in sapientibus viris perfectisque nihil potest esse tale. Damonem et Phintiam Pythagoreos ferunt hoc animo inter se fuisse, ut, cum eorum alteri Dionysius tyran
Abbreviated transcription (Latin):
exis tumaui honestissime posse deponi simȩ add philo sophĩa ret¬
trlisem Cui cum multũ ad olescens discendi causam temporis
tribuissem postea quã honorib inseruire coepi meq: totũ reip
otiũ nonerat. Maxiimis igitur inmalis. hoc tabien boni asse¬
cuti uidemur ut ea lit teris mandaremus quae nec erat satis
nota nostris &erant cognitione dignissima: Quid enim ẽ ꝑdeos
optabilius sapientia quid praestantius quid homini melius :
quid homine dignius Hancigit᷑ expectant philosophi nomi-

Expanded text:
 existimavi honestissime molestias posse deponi, si me ad philosophiam rettulissem. Cui cum multum adulescens discendi causa temporis tribuissem, posteaquam honoribus inservire coepi meque totum rei publicae otium non erat. Maximis igitur in malis hoc tamen boni assecuti videmur, ut ea litteris mandaremus, quae nec erant satis nota nostris et erant cognitione dignissima. Quid enim est, per deos, optabilius sapientia, quid praestantius, quid homini melius, quid homine dignius? Hanc igitur qui expetunt, philosophi nomi
Abbreviated transcription (Latin):
hostem a&erna auctoritas : quid adhanc mansu& udinẽ ad dipocest eũ
quo cum bellũ gerasi tã molli nomine appellare : quã quã id nom̃ duri¬
us efficitiam u&ustas : a peregrino enĩ recessit & ꝓprie in eo quiar¬
ma contra ferr& remansit : Cum uero deimgerio decertat᷑. belloq:
quaerit᷑ gloria : Causas omnino sub eẽ tam̃ s eas demiquas dixipau

Expanded text:
hostem aeterna auctoritas. Quid ad hanc mansuetudinem addi potest, eum, hostem aeterna auctoritas. Quid ad hanc mansuetudinem addi potest, eum, quicum bellum geras, tam molli nomine appellare? Quamquam id nomen durius effect iam vetustas; a peregrino enim recessit et proprie in eo, qui arma contra ferret, remansit. Cum vero de imperio decertatur belloque quaeritur gloria, causas omnino subesse tamen oportet easdem, quas dixi pau
Abbreviated transcription (Latin):
unã dimit tere legionẽ catonis quoq filiũ qui in eadem legione
militabat dimisit : sed cum amore pugnandi in exercitureman¬
siss& cato ad popiliũ scripsit ut si eũ patit in exercitu rema¬
nere : secundo eum oblig& militiae sacram̃to quia priore
amisso iure cũ hostib: pugnare ñ poterat : Adeo sum maerat
obseruatio in bello mouendo Marci quidem catonis senis ẽ
epistola ad .m. filiũ in qua scribit se audisse tummissum
factũ eẽ a consule cum in macedonia bello ꝑsico miles ess&
mon& igit᷑ ut caueat ne proeliũ in eat. Negat᷑ enĩ ius esse qui
miles non sit cum hoste pugnare equidem &iã illud anim¬
aduerto quod quiꝓ prio nomine perduellis esset is hostis
uo car&ur lenitate uerbi rei tristitiã mitigatam
hostisenim apud maiores nr̃es is dicebatur quẽ nunc peregrinum dicim
indicant duo decim tabulae aut sta tus dies cum hoste Itemq aduersus

Expanded text:
unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Popilium scripsit, ut, si eum patitur in exercitu remanere, secundo eum obliget militiae sacramento, quia priore amisso iure cum hostibus pugnare non poterat.Adeo summa erat observatio in bello movendo. M. quidem Catonis senis est epistula ad M. filium, in qua scribit se audisse eum missum factum esse a consule, cum in Macedonia bello Persico miles esset. Monet igitur, ut caveat, ne proelium ineat; negat enim ius esse, qui miles non sit, cum hoste pugnare. Equidem etiam illud animadverto, quod, qui proprio nomine perduellis esset, is hostis vocaretur, lenitate verbi rei tristitiam mitigatam. Hostis enim apud maiores nostros is dicebatur, quem nunc peregrinum dicimus. Indicant duodecim tabulae: aut status dies cum hoste, itemque: adversus
Abbreviated transcription (Latin):
Nollem chorinthum: sed credo aliquid secutos oportuni tatem loci
maxume neposs& aliquando ad bellum faciendum locus ipse ad hor¬
tari: mea quidem sententia paci quaenihil habitura sit insidiarũ
semꝑ ẽ consulendum : in quo simihi ess& obtem peratum sinon optu¬
mã : ad aliquã rẽ .p. quae nunc nulla ẽ aberemus : & cumus
quos .ui. deuiceris consulendũ est : Tum his qui armis positis adim¬
peratorũ fidem confugient quã uis murũ aries ꝑcusserit : recipien¬
di in quo tantopere apud nr̃os iustitia culta ẽ ut hi quiciuitates
aut nationes deuictas bello infidem recepissent earum patroni es¬
sent more maiorũ: acbelli quidem aequitas. sanctissime feciali ł¬
populi R iure ꝑscripta est ex quo intellegi potest nullũ bellũ ÷q̃¬
eẽ iustũ nisi quod aut rebus rep&itis geratur. aut enuntiatũ
ante sit & indictũ : popilius impꝰ tenebat ꝓuinciã incuius exer¬
citu catonis filius tiro militabat. Cum aut̃ popilio uider&ur

Expanded text:
nollem Corinthum, sed credo aliquid secutos, opportunitatem loci maxime, ne posset aliquando ad bellum faciendum locus ipse adhortari. Mea quidem sententia paci, quae nihil habitura sit insidiarum, semper est consulendum. In quo si mihi esset optemperatum, si non optimam, at aliquam rem publicam, quae nunc nulla est, haberemus. Et cum iis, quos vi deviceris, consulendum est, tum ii, qui armis positis ad imperatorum fidem confugient, quamvis murum aries percusserit, recipiendi. In quo tantopere apud nostros iustitia culta est, ut ii, qui civitates aut nationes devictas bello in fidem recepissent, earum patroni essent more maiorum. Ac belli quidem aequitas sanctissime fetiali populi Romani iure perscripta est. Ex quo intellegi potest nullum bellum esse iustum, nisi quod aut rebus repetitis geratur aut denuntiatum ante sit et indictum. Popilius imperator tenebat provinciam, in cuius exercitu Catonis filius tiro militabat. Cum autem Popilio videretur
Abbreviated transcription (Latin):
plaposui : multo & maior uidetur & certior : quanto aristo¬
teles grauius & uerius nos
reprae hendit̃
quibas pecuniarũ effusiones
non admiremur¬
Quae fint admultrcudi¬
nem deleniendã erfir iuni atłi qui abhoste obsidentur.¬
siemere aquae sestariũ cogerentur mina hoc primo inere

Expanded text:
pla posui, multo et maior videtur et certior. Quanto Aristoteles gravius et verius nos reprehendit! qui has pecuniarum effusiones non admiremurquae fiunt ad multitudinem deliniendam. Ait enim, qui ab hoste obsidentur,emere aquae sextarium cogerentur mina, hoc primo incre
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas coloris bonitate tuenda est : Color exercita¬
tionibus corporis adhibenda praeterea munditia est . nonodio¬
saneq ex quisi tanimis : tantumq fugiat a grestem & in humanam ne¬
glegentiam : eadem ratio est habenda uestitus : in quosicut in pleris¬
querebus medio critas optima est : cauendum autem est neaut tardita¬
tibus utamur ingressumollioribus. ut pomparum ferculis similes eẽ
uideamur : autinfesti nationibus suscipiamus nimia sceleritates : quae
cumfiunt anbelitus mouentur uultus mutantur ora torquentur ex
quibus magna signi ficatio fit non ad esse constantiam sed multo etiam
magis elaborandum est᷑ neanimimotus anatura recedcint : quod afse-¬
que mur siȩa uebimus neinperturbationes at que ex animationes in-¬
cidamus : Et siattentos animos addecoris conseruationem tenebimus.
motus autem animorum duplices sunt alteri cogetationis alteriap

Expanded text:
dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationibus corporis. Adhibenda praeterea munditia est non odiosa neque exquisita nimis, tantum quae fugiat agrestem et inhumanam neglegentiam. Eadem ratio est habenda vestitus, in quo, sicut in plerisque rebus, mediocritas optima est. Cavendum autem est, ne aut tarditatibus utamur in ingressu mollioribus, ut pomparum ferculis similes esse videamur, aut in festinationibus suscipiamus nimias celeritates, quae cum fiunt, anhelitus moventur, vultus mutantur, ora torquentur; ex quibus magna significatio fit non adesse constantiam. Sed multo etiam magis elaborandum est, ne animi motus a natura recedant; quod assequemur, si cavebimus, ne in perturbationes atque exanimationes incidamus, et si attentos animos ad decoris conservationem tenebimus. Motus autem animorum duplices sunt, alteri cogitationis, alteri ap
Abbreviated transcription (Latin):
nrã celeriter demanibaudacis sĩ morũ uiciuͣ delapsa arma ipsa cecide¬
runt : qua̧ resigitur gesta ũ quã in bello tanta qui tri ũphus conferen¬
dus Ricet enim mibimfilia pucdte glortari adquẽ et hereditas hu¬
ius glorie et factorũ imitatio ꝑtinet mihi quidẽ certe uir abundans
bellicis laudib: crpom peus multis audientib: hoc tribuit ut dice¬
r& frustras etri ũ phũ tertiũ deportaturũ fuf senisi meo in rẽp.¬
beneficio ubi triumpharet ess& habiturus : Sunt igitur domes

Expanded text:
ra celeriter de manibus audacissimorum civium delapsa arma ipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim mihi, M. fill, apud te gloriari, ad quem et hereditas huius gloriae et factorum imitatio pertinet. Mihi quidem certe vir abundans bellicis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus hoc tribuit, ut diceret frustra se triumphum tertium deportaturum fuisse, nisi meo in rem pubeneficio, ubi triumpharet, esset habiturus. Sunt igitur domes
Abbreviated transcription (Latin):
re longius absumus a natura ferarũ inquib: in eẽ fostitudinem
sȩpe dicimus at inequis in leonib: ius titi am e qui tatem bonitatem nondi¬
cimus sunt autem rationis & orationis ereptes : ac latifsime quidem

Expanded text:
re longius absumus a natura ferarum, in quibus inesse fortitudinem saepe dicimus, ut in equis, in leonibus, iustitiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt enim rationis et orationis expertes. Ac latissime quidem
Abbreviated transcription (Latin):
na feritas iit quaedã & immanitas ita fit ut uincat cognitio¬
nis studiũ consotatio hominũ atq communitas: nec uerũ est
quod dicitur aquib: dam propter necessi tatẽ uitae quod
ea natura desiderar& consequisine aliis atq: efficer e non
possemus idcir coistã esse cũbominib: communitatẽ & soci etatẽ quod¬
siomnia nobis quae aduictũ cultũq ꝑtinent quasi uirgula diuina ut
aiunt subpeditarentur : tum optimo quis que ingenio negotus
omnib: omissis : totũ se in cognitione & scientia collocar &nonẽ
ita nã & solitudinẽ fuger& & socium studii quaerer& tũ doce¬
retum discere uellictum audire tum dicere ergo omne officium
quod ad coniuncti onemhominum & ad sõcietatem tuendam ula :
anteponendam est illiofficio quod cognitione & scientia conti¬
netur illud forsitanquaeren dumsit num haec communitas qur

Expanded text:
na feritas sit quaedam et immanitas. Ita fit, ut vincat cognitionis studium consociatio hominum atque communitas. Nec verum est, quod dicitur a quibusdam, propter necessitatem vitae, quod ea, quae natura desideraret, consequi sine aliis atque efficere non possemus, idcirco initam esse cum hominibus communitatem et societatem; quodsi omnia nobis, quae ad victum cultumque pertinent, quasi virgula divina, ut aiunt, suppeditarentur, tum optimo quisque ingenio negotiis omnibus omissis totum se in cognitione et scientia collocaret. Non est ita; nam et solitudinem fugeret et socium studii quaereret, tum docere tum discere vellet, tum audire tum dicere. Ergo omne officium, quod ad coniunctionem hominum et ad societatem tuendam valet, anteponendum est illi officio, quod cognitione et scientia continetur. Illud forsitan quaerendum sit, num haec communitas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dubio finẽ & modũ traseunt relinquunt enim &x abiciunt oboedientiã
nec rationiparent. cui sunt subiecti legenaturae a quib: non modoani-

Expanded text:
dubio finem et modum transeunt; relinquunt enim et abiciunt oboedientiam nec rationi parent, cui sunt subiecti lege naturae; a quibus non modo ani
Abbreviated transcription (Latin):
bus continetur cura etiam illa ut probemursiis quibus cumapud quos¬
queuiuamus. His quoque derebus paucadicantur principio corporis
nr̃i magnam natura ipsa uidetur habuisserationem Quae formã
nostram reliquam que figuram in qua ess& species honestaȩ am
posuitir promptu qua e partes autem corporis ad naturae ne¬
cessitatem datae. aspectum essent de formem habitrae atq:
formam eas contexit atq abdidit i⁊ anc naturae tam diligentem
fabricam imitata est hominum uerecundia: quae enimnatura oo-¬
cultauit : Eadem om̃s quisa namente sunt remouent ab o culisip

Expanded text:
bus continetur cura etiam illa, ut probemur iis, quibuscum apud quosque vivamus, his quoque de rebus pauca dicantur. Principio corporis nostri magnam natura ipsa videtur habuisse rationem, quae formam nostram reliquamque figuram, in qua esset species honesta, eam posuit in promptu, quae partes autem corporis ad naturae necessitatem datae aspectum essent deformem habiturae atque foedum, eas contexit atque abdidit. Hanc naturae tam diligentem fabricam imitata est hominum verecundia. Quae enim natura occultavit, eadem omnes, qui sana mente sunt, removent ab oculis ip
Abbreviated transcription (Latin):
cũ magnitudine utilitatis cõparetur ita fortasse etiã breuior uidebitur¬
Quae cũq igitur homines homini tribuunt adeũ augendũ atq. honestanꝰ

Expanded text:
cum magnitudine utilitatis comparetur; ita fortasse etiam brevior videbiturQuaecumque igitur homines homini tribuunt ad eum augendum atque honestan
Abbreviated transcription (Latin):
ratorũ. Vt nuꝑ summi & singularis uirunuidiae praeter ea multitu¬
dinis atq: ob eas benemeritorũ saepȩciuiũ expulsiones calamitates fu¬
gȩrur susq secundaeres honores imperia uictoriae quã quã fortuita
sunt tamensine hominũ opib: & studiis neutrã in partẽ efficipossunt
Chocigitur cognito dicendũ ẽ quonã modo hominũ studia adutilita¬
tesnrãs allicere atque excitarepossimus Quaesi longior fueritentotio

Expanded text:
ratorum, ut nuper summi et singularis viri, invidiae praeterea multitudinis atque ob eas bene meritorum saepe civium expulsiones, calamitates,rursusque secundae res, honores, imperia, victoriae, quamquam fortuita sunt, tamen sine hominum opibus et studiis neutram in partem effici possunt. Hoc igitur cognito dicendum est, quonam modo hominum studia ad utilitates nostras allicere atque excitare possimus. Quae si longior fuerit oratio
Abbreviated transcription (Latin):
eorum quae ꝓcreata sint sed int̃ hominẽ & beluã hoc maxime int̃ est
quodhȩcgantũ quantũ sensu mou&ur. adid solum quod ad est : quodq p̃¬
sens est se ac cõmodat paulum amꝰ modum sentiens pre&eritum aut fu¬
turum homo aut̃ quod rationis est particeps ꝑ quã consequentia
cernit: causas rerum uid&i earumq: prae gressus & quasi ante cessio¬
nes ponignorat similitudines cõparat rebusq praesentibus adiungit
atq annectit futuras ficile totius uitae cursum uid& ad eãq de¬
gendã p̃ purat res pecessurias eademq: natura ut rationis hominẽ

Expanded text:
eorum, quae procreata sint; sed inter hominem et beluam hoc maxime interest, eorum, quae procreata sint; sed inter hominem et beluam hoc maxime interest, quod haec tantum, quantum sensu movetur, ad id solum, quod adest quodque praesens est, se accommodat paulum admodum sentiens praeteritum aut futurum; homo autem, quod rationis est particeps, per quam consequentia cernit, causas rerum videt earumque praegressus et quasi antecessiones non ignorat, similitudines comparat rebusque praesentibus adiungit atque annectit futuras, facile totius vitae cursum videt ad eamque degendam praeparat res necessarias. Eademque natura vi rationis homine
Abbreviated transcription (Latin):
tra reuo care ad se uid&ur fit ut distra hatur in deliberando
animus afferatq:
ancipitem curam cogitandi : hac diuisio¬
ne cum pra&erine aliquid maxumũ uitium in diuidendo sit : duo
pra&er missa sunt Nec eñĩ solum utrũ honestũ antur pesit
deliberari sol& sed &iã duob: ꝓpositis honestis utrũ honestius
Itemq duobus ꝓpositis utilib: utrũ utilius pita quã ille tripli¬
cẽ puta uit eẽ rationẽ inquinq: partes distribui debere reperit᷑
rimũ igit᷑ est de honesto sed dupliciter tum pariratione deutili
P ost de comparatione eorũ disserendur principio generi anima niũ
omni est anatura tributum ut seuitam corpusq tueatur declin& ea quae
nocitura uideantur om̃aq: quae sint adui endum necessaria anquirat & pa¬
r& ut pastum ut latibula ut alia generis eiusdem : Commune aut̃ animap¬
tium omniũ est coniunctionis ad p&itus ꝓcreandi causa & cura qua edã

Expanded text:
tra revocare ad se videtur, fit ut distrahatur in deliberando tra revocare ad se videtur, fit ut distrahatur in deliberando animus afferatque ancipitem curam cogitandi. Hac divisione, cum praeterire aliquid maximum vitium in dividendo sit, duo praetermissa sunt; nec enim solum utrum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius, itemque duobus propositis utilibus utrum utilius. Ita, quam ille triplicem putavit esse rationem, in quinque partes distribui debere reperitur. Primum igitur est de honesto, sed dupliciter, tum pari ratione de utili, post de comparatione eorum disserendum. Principio generi animantium omni est a natura tributum, ut se, vitam corpusque tueatur, declinet ea, quae nocitura videantur, omniaque, quae sint ad vivendum necessaria, anquirat et paret, ut pastum, ut latibula, ut alia generis eiusdem. Commune item animantium omnium est coniunctionis adpetitus procreandi causa et cura quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem : quorum aut̃ officiorũ p̃cepta tradunt᷑ ea quã quã ꝑtinent
ad finẽ bonorũ tamen minus id appar& quia magis ad insticutionem
uitae cõmunis spectare uident᷑ : De quib: ẽ nobis his libris explicandũ
quod sit idofficium ꝑfectũ eẽ definiant. Mediũ aut̃ officium idesse
dicunt quod cur factũ sit ratio ꝓbabilis reddi possit : Hrĩplex igit᷑
ẽ ut paen&io uid&ur consilu capiendi deliberatio Nam honestum¬
ne factu sit anturpe dubitant id quod in deliberationẽ cadit
in quo considerando sepe animi in contra rias sententias distra huNt
Tum aut̃ aut anquirunt aut consultant aduitae cõmoditatẽ iu¬
cunditatẽqi ad facultates rerum atq copias adopes ad potentiam
quib: & se possint iuuare & suos. conducat id necne. dequo delibe¬
rant. Quae deliberatio om̃is in rationẽ utilitatis cadit
Hertium dubi tandigenus ẽ cum pugnare uid &ur cũ honesto id qđ
uid&ur ẽẽ utile Cum enĩ utilitas ad sera pere: honestas con¬

Expanded text:
eiusdem. Quorum autem officiorum praecepta traduntur, ea quamquam pertinent ad finem bonorum, tamen minus id apparet, quia magis ad institutionem vitae communis spectare videntur; de quibus est nobis his libris explicandum. quod sit, id officium perfectum esse definiant; medium autem officium id esse dicunt, quod cur factum sit, ratio probabilis reddi possit. Triplex igitur est, ut Panaetio videtur, consilii capiendi deliberatio. Nam aut honestumne factu sit an turpe dubitant id, quod in deliberationem cadit; in quo considerando saepe animi in contraries sententias distrahuntur. Tum autem aut anquirunt aut consultant, ad vitae commoditatem iucunditatemque, ad facultates rerum atque copias, ad opes, ad potentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubitandi genus est, cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum enim utilitas ad se rapere, honestas con
Abbreviated transcription (Latin):
ut solemus efontib: eorum iudicio arbitrioq nr̃o quantũ quoq:
modo uidebitur hauriemus Plac& igitur qm̃ om̃is disputatio de
officio futura ẽ : ante definire quid sit officiũ quoda pana&io p̃t̃¬
missum eẽ miror Omnis enĩ quae aratione suscipit᷑ de aliqua
re institutio deb& adefinitione ꝓficisoi. ut intellegat᷑ quid sit id
dequo disput&ur + Omis de officio duplex ẽ quaestio : Vnum
genus est quod ꝑtin& ad finẽ bonorũ Alterũ quod positũ est in¬
N praeceptis quibus omnis partis usus uitae confirmaripossit
uperioris generis huius modi xempla om̃a ne officia ꝑfecta
sutt Nom quod officiũ aliud alio maius sit : et quae sint generis

Expanded text:
ut solemus, e fontibus eorum iudicio arbitrioque nostro, quantum quoque ut solemus, e fontibus eorum iudicio arbitrioque nostro, quantum quoque modo videbitur, hauriemus. Placet igitur, quoniam omnis disputatio de officio futura est, ante definire, quid sit officium; quod a Panaetio praetermissum esse miror. Omnis enim, quae a ratione suscipitur de aliqua re institutio, debet a definitione proficisci, ut intellegatur, quid sit id, de quo disputetur Omnis de officio duplex est quaestio: unum genus est, quod pertinet ad finem bonorum, alterum, quod positum est in praeceptis, quibus in omnis partis usus vitae conformari possit. Superioris generis huius modi sunt exempla: omniane officia perfecta sint, num quod officium aliud alio maius sit, et quae sunt generis