comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maximo ĩquit exinne uirtutis & famosissimo titulo que
gessit hec ciuitas. extincta cuiꝰ memoria est tam morte
o Cricia quod illud opus & quatenꝰ actum & aquib com¬
ptum Solo tuus recensebat. Eri. Est inquit egypti regio
deleta cuiꝰ euertice nili scindunt᷑ fluenta uixta quã Says
noĩe cuitas magna quã regit mos uetus lex Saytica mica¬
patus. ex hac urbe amasys fuit imꝑator. conditor uõ SHUC
urbis. egyptica lingua censet᷑ NET TH. grece dicit̾ athena.
lp̃i porro hoĩes amatores athentẽsiu istiusq urbis cognatioe
se nobilitari p̾ferunt. Iuo Solon ꝓfectum se satis hospitalit̾
honoratũ esse referebat. exꝑtumq liquido ꝙ de uetustatis
memoria nullus nr̃e nationis uir nec tenuẽ quide habe¬
at scĩam. Peniq cu ĩ conuentu sacerdotu penes quos
p̾cipua sit memoria uetustatis elliciendi studio que scirẽt

Expanded text:
maximo", inquit, "eximiae uirtutis et famosissimo titulo quem maximo", inquit, "eximiae uirtutis et famosissimo titulo quem gessit haec ciuitas, cuius extincta memoria est tam morte nquit, "o Critia, quod illud opus et quatenus actum et a quibus compertum Solo tuus recensebat." "Est", inquit, "Aegypti regio Delta, cuius e uertice Nili scinduntur fluenta, iuxta quam Sais nomine ciuitas magna, quam regit mos uetus lex Saitica nuncupatus. Ex hac urbe Amasis fuit imperator. Conditor uero deus urbis Aegyptia lingua censetur Neuth, Graeca dicitur Athena. Ipsi porro homines amatores Atheniensium istiusque urbis cognatione se nobilitari prae se ferunt. Quo Solo profectum se satis hospitaliter honoratum esse referebat expertumque liquido, quod de uetustatis memoria nullus nostrae nationis uir ne tenuem quidem habeat scientiam. Denique cum in conuentu sacerdotum, penes quos praecipua sit memoria uetustatis, eliciendi studio quae scirent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmemoratiois ex Solonis u̾suum cantilena erat eĩm solen¬
ne familie nostre festis dieb nos pueros ad certam̃ memo¬
re ꝓpositis inuitare premiis puerilib. Multis ergo carmib
tam ueteꝵ ꝗͣ nouoꝵ poetaꝵ memorter ꝓnu̾tiatis in¬
ter que Solonis aliquanto plunb ut que nouitas cõmen¬
daret ad grãm memini quenda siue ꝙ ita uidicaret seu
q uellet Ericiam ꝓmeren dixisse plane Solonem uden si¬
bi non prudentia ceteris laude dignis s etiã carmib presti¬
tisse. Igitur senex Encias ualde eim memini letatus eximie
quid si non ꝑfunctorie s dedita oꝑa porticam fuissẽt exe
egrpto reu̾sus instituerat implesset a quo quidẽ seditionibus
cẽteraq ĩ temꝑie ciuilis dissensionis impediente desciuit
opinor nõ minorẽ hesiodo uł homero fuisse. Et ille. Qui¬
nam iste fuit o Cricia ẜmo: uł de qua re institutus. De

Expanded text:
commemorationis ex Solonis uersuum cantilena; erat enim sollemcommemorationis ex Solonis uersuum cantilena; erat enim sollemne familiae nostrae festis diebus nos pueros ad certamen memoriae propositis inuitare praemiis puerilibus. Multis ergo carminibus tam ueterum quam nouorum poetarum memoriter pronuntiatis, inter quae Solonis aliquanto pluribus, ut quae nouitas commendaret ad gratiam, memini quendam, siue quod ita iudicaret seu quod uellet Critiam promereri, dixisse plane Solonem uideri sibi non solum prudentia caeteris laude dignis, sed etiam carminibus praestitisse. Igitur senex, ualde enim memini, laetatus eximie, "Quid, si non perfunctorie sed dedita opera poeticam fuisset," inqem ab Aegypto reuersus instituerat implesset, a quo quidem seditionibus caeteraque intemperie ciuilis dissensionis irnpediente desciuit? Non opinor minorem Hesiodo uel Homero futurum fuisse." Et ille "Quinam iste fuit, o Critia, sermo uel qua de re institutus?" "De
Abbreviated transcription (Latin):
mox conuentu soluto cũ ad hospitiu rediremꝰ quo suscepti
ACritia sumus &e ibidẽ postea de ip̃a re habuimꝰ tractatũ
non otiosum. Hic igit᷑ nobis ex historia uetere narationẽ
recensuit. qua uelim Critia repetas. ut cu re cognou̾it
Socrates extimet sit ne futura utilis ad imꝑate remunera¬
sapientum pͥmarius Solon recensebat quem aui mei ce
consortis in noĩe Cricie fuisse asserũt ad modũ familarem.
quo referente puer ego accepi res gestas huiꝰ urbis memo¬
rabiles luiturmtate interituq hoĩu amillatas euanuisse.
Inter quas unã preceteris illustrẽ dicebat cuiꝰ fiet ꝯmemoratio
quo tam penes te gratia collocet᷑ ꝗ̃ debita dee cuiꝰ hodieina
pompa est instauret᷑ ueneratio. Narrabat ergo grandis na¬
tu ut qui ad nonagesimũ iam appropĩquaret ãnu me tue
agente annos x. publicis cerimoniis celebri die orta causa

Expanded text:
mox conuentu soluto cum ad hospitium rediremus quo suscepti mox conuentu soluto cum ad hospitium rediremus quo suscepti a Critia sumus et ibidem postea de ipsa re habuimus tractatum non otiosum. Hic igitur nobis ex historia uetere narrationem recensuit quam uelim, Critia, repetas, ut, cum cognouerit Socrates, aestimet sitne futura utilis ad imperatae remunerasapientium primarius Solo recensebat, quem aui mei et consortis in nomine Critiae fuisse aiunt admodum familiarem. Quo referente puer ego accepi res gestas huius urbis memorabiles diuturnitate interituque hominum annullatas euanuisse, inter quas unam prae caeteris illustrem, cuius fiet commemoratio, quo tam penes te gratia collocetur quam debita deae, cuius hodierna pompa est, instauretur ueneratio. Narrabat ergo grandis natu, ut qui ad nonagesimum iam propmquaret annum, me tunc agente annos decem, publicis caerimoniis celebri die orta causa
Abbreviated transcription (Latin):
cris que urbs italie flos est nobilitate diuitiis reꝵ gestaꝵ
gloria facile pͥnceps. Idemq ad hoc tẽpus arcem obtineat
amoris sapientie. Critia uõ ut pote ciuem scimus in stu¬
diis humanitatis omnib ad pͥme uigere. De hermocratis
porro natura educatione facta & accõmodata reb his de
quib agimus explicandis dubitare nullũ puto. Ideoq iu¬
bentib uobis hesterno die facile parui. queq i iusa sunt
de publicis diserenda essẽ impigre sum executus. Illud cogi¬
tans reliquas ꝑtes instituti operis a nullo cõmodius posse
explicari. Deniq impleto competẽter officio finitoq ser¬
mone contendi a uobis quoq mutuũ fieri. Uosq impa¬
tum munus recepistis: & adsum ut uidetis paratus ad des¬
ponsam dapem. Her. Nos quoq omnes ut pollicitus est mõ
Timeus ĩuinctum nobis munus pro uirib erequem᷑. p̾ẜt
cũ nulla excusandi competat ratio. namq & p̾tenito die

Expanded text:
cris, quae urbs Italiae flos est, nobilitate diuitiis rerum gestarum cris, quae urbs Italiae flos est, nobilitate diuitiis rerum gestarum gloria facile princeps idemque ad hoc tempus arcem obtineat amoris sapientiae; Critiam uero, utpote ciuem, sciamus in studiis humanitatis omnibus apprime uigere; de Hermocratis porro natura educationeque facta et accommodata rebus his de quibus agimus explicandis dubitare nullum puto. Ideoque iubentibus uobis hesterno die facile parui quaeque mihi uisa sunt de publicis disserenda esse impigre sum executus illud cogitans reliquas partes instituti operis a nullo commodius posse explicari. Denique impleto competenter officio finitoque sermone contendi a uobis quoque mutuum fieri uosque imperatum munus recepistis; et adsum, ut uidetis, paratus ad desponsam dapem. HERMOCRATES. Nos quoque omnes, ut pollicitus est modo Timaeus, iniunctum nobis a te munus pro uiribus exequemur, praesertim cum nulla excusandi competat ratio; namque et praeterito die
Abbreviated transcription (Latin):
non eum esse me qui tantã indolez digne laudare possim.
nec mirum non posse me quando nec ueteres qui dẽ ancto¬
res nec p̾sentis seculi poctas posse confidam. non quo contem¬
nam poeticam rõnem. s q euidens ꝑspicuumq sit imitã¬
di pitos ea demũ emulari possẽ ꝑfecte quoꝵ ab ineunte
etate habeant usu exꝑientiaq & in quib ꝓpemodu sint
educati. At uo̾ incogniti moris pegrineq institutioĩs imitatioẽ
effictam p̾serti orõne sen u̾sib p̾elaris licet p̾stantibq in geniis
esse difficilem. Sophistas quoq u̾boꝵ agmine atq inundatione
smonis beatos uidico. Uereor tam̃ ne ut sunt uagi pallantesq
demõstrare ceteris cuiusmoĩ esse debeant officia paccata. &
item in bellis fides ꝓuecti ad sapĩam populi. Suꝑest igitur
lolum ur̃e eruditionis ingeniũ mitritũ curi publica. phie¬
q naturalis studio flagrans. Si quidẽ timers iste ex lo¬

Expanded text:
non eum esse me qui tantam indolem digne laudare possim. non eum esse me qui tantam indolem digne laudare possim. Nec mirum non posse me, quando nec ueteres quidem auctores uel praesentis saeculi poetas posse confidam, non quo contemnam poeticam nationem, sed quod euidens perspicuumque sit imitandi peritos ea demum aemulari posse perfecte quorum ab ineunte aetate habeant usum experientiamque et in quibus propemodum sint educati, at uero incogniti moris peregrinaeque insti|tutionis imitationem effictam, praesertim oratione seu uersibus, praeclaris licet praestantibusque ingeniis esse difficilem. Sophistas quoque uerborum agmine atque inundatione sermonis beatos iudico, uereor tamen ne, ut sunt uagi palantesque demonstrare caeteris, cuius modi esse debeant officia pacata et item in bellis fides prouecti ad sapientiam populi. Superest igitur solum uestrae eruditionis ingenium nutritum cura publica philosophiaeque naturali studio flagrans, siquidem Timaeus iste ex Lo
Abbreviated transcription (Latin):
re cura notanda pueritie &e item adolescentie menta
quo tam ex secundi ordims ppło ꝓmoueant ad pͥmum
ordiẽm ꝓpugnatoꝵ qui merebunt ᷑ qͣ ex iis qui a pentu
uirtute degenerau̾int ad secũde dignitatis ordine re¬
legent᷑. Et qͦuid ergo satis timee: satis iudetur factum
recepto cunctis ꝑtib or̃onis hesterne strictm licet compendio¬
ne igit᷑ quid ego de ista re.p. sentiam: quid ue &. quantũ aĩ deside¬
rui feram: Ti Iuid illud: So. Ut si quis uisis eximie pulcri¬
tudinis ac uenustatis aĩalib pictis uł etiã uiuentib quidẽ sed
ĩmobiliter quiescentib motus actusq & certam̃ aliqd eoꝵ
spectare desideret sic ego mic informate urbis abumbrateq
simone ppłm agentem aliquid cũ finitimis ciuitatib in pace
aut bello dignum tanta fama & educatione magna quada
expectatione deposco. Quippe fateor o Critia & hermoerate

Expanded text:
re cura notanda pueritiae et item adulescentiae merita, re cura notanda pueritiae et item adulescentiae merita, quo tam ex secundi ordinis populo prouehantur ad primum ordinem propugnatorum qui merebuntur quam ex his qui a parentum uirtute degenerauerint ad secundae dignitatis ordinem relegentur. Ecquid ergo, Timaee, satis uidetur factum recepto cunctis partibus orationis hesternae strictim licet compendione igitur, quid ego de ista re publica sentiam quodue et quantum animi desiderium feram? TIMAEUS. Quid illud? SOCRATES. Ut si quis uisis eximiae pulchritudinis ac uenustatis animalibus pictis uel etiam uiuentibus quidem sed immobiliter quiescentibus motus actusque et certamen aliquod eorum spectare desideret, sic ego nunc informatae urbis adumbrataeque sermone populum agentem aliquid cum finitimis ciuitatibus in pace aut bello dignum tanta fama et educatione magna quadam expectatione deposco. Quippe fateor, o Critia et Hermocrate,
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ fratru & soroꝵ caritate beniuolentiaq ducant᷑. Ma¬
iorib no ꝑentum religio coꝵ q antiquiorib auoꝵ exhibeat᷑
atq attanoꝵ reu̾entia. infraq filiis & nepotib debita ca¬
ritas aitq indulgentia ꝯualescat. Ti. Hec quoq facilia memo¬
ratu. & a nobis retinent᷑ optime. S. Quid illud ꝙ sine odio
atq emulatione nubentiu meliorib procis meliꝰ morate uir¬
gines sortito obuei̾ant: inferiores porro inferiorib: non te¬
netis saluberima sortis frandẽ curantib ĩ utroq sexu p̃fectis
miptiaꝵ quo ne suam quisq fortuna sortis impspa cul¬
pet. nec p̾latione doceat alteriꝰ: Ti. Hoc quoq me moria te¬
nemus S Illud etiã ꝓmulgatu puto electoꝵ fetus pentu
sũma cura ut pote naturale bonitatis pͥnilegiu p̾ferentes
usui patrie futuros. processuq etatis eoꝵ nihilo remissio¬

Expanded text:
quidem fratrum et sororum caritate beniuolentiaque ducantur, maquidem fratrum et sororum caritate beniuolentiaque ducantur, maioribus uero parentum religio eorumque antiquioribus auorum exhibeatur atque atauorum reuerentia infraque filiis et nepotibus debita caritas atque indulgentia conualescat? TIMAEUS. Haec quoque facilia memoratu et a nobis retinentur optime. SOCRATES. Quid illud, quod sine odio atque aemulatione nubentium melioribus procis melius moratae uirgines sortito obueniant, inferiores porro inferioribus? Non tenetis saluberrimam sortis fraudem curantibus in utroque sexu praefectis nuptiarum, quo suam quisque fortunam sortis improsperam culpet nec praelationem doleat alterius? TIMAEUS. Hoc quoque memoria tenemus. SOCRATES. Illud etiam promulgatum puto, lectorum fetus parentum summa cura, utpote naturale bonitatis priuilegium praeferentes,dam usui patriae futuros processuque aetatis eorum nihilo remissio
Abbreviated transcription (Latin):
aiditatẽ cõstituebamꝰ in delmim̃tis &e affabilitate musice cetaꝵ q
institationũ quas adolescentes in genuos scre par est.
tilis cetere possessionẽ cuiꝰq ꝓpriam nulla essẽ aut existima¬
ri licere prediximꝰ. s sola mercede cõtentos exhibentib quoꝵ
salutẽ tuerent᷑ uti coĩter tanta re que satis sit occupatis cir¬
ca custodiã coĩs salutis & acetera functione opis cessantib.
Ti. Dicta hec oiã in istu modũ sunt. So. De feminis quoq
opinor habita mentio ẽ ꝙ similes eiusdẽ nature marib con¬
uei̾at effingi. sine ulla moꝵ differẽtia. quo uterq sexus
iisdem & cõib institutis regat᷑. Quid de procreandis
suscipiendisq liberis: An uo hoc ita ut cetera que p̾ter opio¬
nem hoĩu cõsuetudĩemq iuite duci uident᷑ memorabile
uiuaciorisq tenacitatis de existimandis coĩb nuptiis coĩq

Expanded text:
ciditatem constituebamus in delinimentis et affabilitate musicae caeterarumque ciditatem constituebamus in delinimentis et affabilitate musicae caeterarumque institutionum quas adulescentes ingenuos scire par est? tilis caeterae possessionem cuiusque propriam nullam esse aut existimari licere praediximus sed sola mercede contentos, exhibentibus quorum salutem tuerentur, uti communiter tanta quae satis sit occupatis erga custodiam communis salutis et a caetera functione operis cessantibus. TIMAEUS. Dicta haec omnia in istum modum sunt. SOCRATES. De feminis quoque opinor habitam mentionem, quod similes eiusdemque naturae maribus conueniat effingi sine ulla mo rum differentia, quo uterque sexus isdem et communibus institutis regatur. Quid de procreandis suscipiendisque liberis? An uero hoc ita ut caetera, quae praeter opinionem hominum consuetudinemque uitae dici uidentur, memorabile uiuaciorisque tenacitatis de existimandis communibus nuptiis communique
Abbreviated transcription (Latin):
te qui audiebamꝰ o Soerate ad arbitratu probata. So. Liud
illud: Non ne inter mitia cultores agroꝵ ceteraꝵ q artiui
ꝓfessores a destinata bellicis negociis iuuentute secreuimꝰ: Ti
Sic factum est. So. Tributo nempe cetens quod cuiq exi¬
mu a nͣa datu est. solis his qui pro salute oĩum bella tracta¬
rent. unũ hoc munus iniunximꝰ ꝓtegende ciuitatis uł adu̾¬
sum externos uł adu̾sum intestinos ac domesticos hostes mitib
quidẽ iudiciis erga obediẽtes ut pote ꝯsanguineos ñãq amicos
Asꝑis autẽ ꝯtra armatas acies ĩ congressionib martiis bifor¬
mi siquidẽ natura preditos in tutela patrie cuuuq ferociores.
porro in pacis officiis religione sapienti p̾tereaq mites suis
pitis nature magisteriu o qi quandã nutricationẽ nõ ne
in exercitio corpoꝵ gynasioꝵ q luctamiẽ. aĩoꝵ ite pla¬

Expanded text:
te qui audiebamus, o Socrate, ad arbitrium probata. SOCRATES. Quid te qui audiebamus, o Socrate, ad arbitrium probata. SOCRATES. Quid illud? Nonne inter initia cultores agrorum caeterarumque artium professores a destinata bellicis negotiis iuuentute secreuimus? TIMAEUS. Sic factum est. SOCRATES. Tributo nempe caeteris quod cuique eximium a natura datum est solis his qui pro salute omnium bella tractarent unum hoc munus iniunximus protegendae ciuitatis uel aduersum externos uel aduersum intestinos ac domesticos hostes, mitibus quidem iudiciis erga oboedientes, utpote consanguineos naturaque amicos, asperis autem contra armatas acies in congressionibus Martiis, biformi siquidem natura praeditos, in tutela patriae ciuiumque ferociores, porro in pacis officiis religione sapientes proptereaque mites suis, pitis naturae magisterium et quasi quandam nutricationem nonne in exercitio corporum gymnasiorumque luctamine, animorum item pla
Abbreviated transcription (Latin):
US DUO TRES.
Aluartum e nuͣo Timee ur̃o requi
ro: qui hesterm quidẽ epuli con¬
niue fueritis hodierm prebitores
nuitatoresq ex condicto reside¬
litis. Ti. Langor eum repente
ut fit ortus morat᷑. nec eĩ sponte
se tali cetu tanteq rei tractatu ce
coĩcatione fraudaret. So. Ergo
tui & item hoꝵ erit officii complere id quod deest ꝑticipis
absentia. Ti. Equum postulas. deniq enitemur omness
pro uirib. neq eĩm fas est laute acceptos heri minoriss
tibi apparatus rep̾sentare cõuiuiu. So.Tenetis certe memo¬
ra p̾scriptam uobis a me tractatus normulam. Ti. Partim
tenemus. in quib porro nutabit memoria p̾sens ip̃e in tp̃re
suggeres. Immo nisi erit molestu breuiter ab exordio dicta
demu retexe. quo digestus ordo solidet᷑. do. Fiet. Cardo nisi
fallor disputationis hesterne res erat publica. qualis mͥ quib¬
& institutis & morib cuuu uideret᷑ optima. Ti. Nobis cer¬

Expanded text:
us duo tres; quartum e numero, Timaee, uestro requiro, ut, qui hesterni quidem epuli conuiuae fueritis, hodierni praebitores inuitatoresque ex condicto resideatis. TIMAEUS. Languor eum repente, ut fit, ortus moratur. Nec enim sponte se tali coetu tantaeque rei tractatu et communicatione fraudaret. SOCRATES. Ergo tui et item horum erit officii complere id quod deest participis absentia. TIMAEUS. Aequum postulas. Denique enitemur omnes pro uiribus; neque enim fas est laute acceptos heri minoris tibi apparatus repraesentare conuiuium. SOCRATES. Tenetis certe memoria praescriptam uobis a me tractatus normulam. TIMAEUS. Partim tenemus; in quibus porro nutabit memoria, praesens ipse in tempore suggeres. Immo, nisi erit molestum, breuiter ab exordio dicta demum retexe, quo digestus ordo solidetur. SOCRATES. Ita fiet. Cardo, nisi fallor, disputationis hesternae res erat publica, qualis mihi quibusque institutis et moribus ciuium uideretur optima. TIMAEUS. Nobis cer
Abbreviated transcription (Latin):
cegit ueneratio dec que utrãq urbẽ condidit. educauit. iti¬
tu̾it. pͥorem nr̃am innis mille ex indigete agro & ualcaiõ
semine. posteriorẽ hanc nr̃am octomillib anñis post. ut
sacris delubtoꝵ apicib continet᷑. De his ergo maiotib uris
audieso Solo qui ante nouẽ milia nixerũt quib sint usi le

Expanded text:
utramque urbem condidit educauit instituit, priorem uestram annis fere mille ex indigete agro et Uulcanio semine, posteriorem hanc nostram octo milibus annis post, ut sacris delubrorum apicibus continetur. De his ergo maioribus uestris audies, o Solo, qui ante nouem milia
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. pͥorem nr̃am annis mille ex indigete agro & uulcaio
semine. postenorẽ hanc nr̃am octomillib amñis post. ut
sacris delubroꝵ apicib continet᷑. De his ergo maiorib uris
audies o Solo qui ante nouẽ milia nixerũt quib sint usi le¬
ꝯib q̃q amplis & q̃ preclaris facinorib nobilitati. si prola¬

Expanded text:
fere mille ex indigete agro et Uulcanio semine, posteriorem hanc nostram octo milibus annis post, ut sacris delubrorum apicibus continetur. De his ergo maioribus uestris audies, o Solo, qui ante nouem milia annorum uixerunt, quibus sint usi legibus quamque amplis et quam praecla
Abbreviated transcription (Latin):
europã atq asiam subegisset a ur̃is legionib essẽ deleta ex
ichlantico mari bellum omnib gentib & natiõib inferẽtem
tuc eĩm fretu illud erat opinor ꝯmeabile habens more ac
uestibulo sinus insulam. quod os a uobis censet᷑ herculis co¬
lumne: que quidẽ insula fertur aliq̃nto maior fuisse ꝗͣ libia

Expanded text:
 esse deletam ex Atlantico mari bellum omnibus gentibus et nationibus inferentem. Tunc enim fretum illud erat, opinor, commeabile habens in ore ac uestibulo sinus insulam, quod os a uobis Herculis censetur columnae; quae quidem insula fertur aliquanto maior fuisse quam Libya
Abbreviated transcription (Latin):
cipio q uniꝰ mõ memieris mundatiois cũ infinite preces¬
serint. Deinde ꝙ optimu ur̃oꝵ maioꝵ genus nesciatis
ex quo tu ce athemenses ceten estis exiguo semine facti tie
supstite publice cladi. Fuit eĩ olim athemensiu altera cuutas
longe ceteris p̾stans moꝵ bonitate ac potentia uiriu. bello¬
q eo pace memoranda. eiusq opa magnifica omnez sicut
nol accepimꝰ qͣuis p̾clare glorie illustrationẽ obimbrantia
Tum admiratu Solonẽ orare atq obsecrire referebat ut si

Expanded text:
infinitae praecesserint, dehinc quod optimum uestrorum maiorum genus nesciatis ex quo tu et Athenienses ceteri estis exiguo semine facti tunc superstite publicae cladi. Fuit enim olim Atheniensium ciuitas longe ceteris praestans morum bonitate ac potentia uirium belloque et pace memoranda eiusque opera magnifica omnem, sicut nos accepimus, quamuis praeclarae gloriae illustrationem obumbrantia". Tum admiratum Solonem orare at
Abbreviated transcription (Latin):
uestibulo simis insulam. quod os a uobis censet᷑ herculis co¬
lumne: que quidẽ insula fertur aliq̃nto maior fuisse qͣ libia
ce asia. Simul ergo ꝑ eam perq contiguas alias insulas iter
tunc illud agentib ꝯmeatus patebat usq ad defectũ insulaꝵ
& initiũ terre ꝯtinentis uicine uo mari. Qippe hoc ĩtra

Expanded text:
ibulo sinus insulam, quod os a uobis Herculis censetur columnae; quae quidem insula fertur aliquanto maior fuisse quam Libya atque Asia. Simul ergo per eam perque contiguas alias insulas iter tunc illud agentibus commeatus patebat usque ad defectum insularum et initium terrae continentis, uicinae uero mari; quippe ho
Abbreviated transcription (Latin):
In decimo.
Hie nox ꝓcessit stellis ardentib apta.
Conciluiq uocat duũ pater ati hoĩu rex esfatur¬
ili Enniꝰ in sexto.
Tue cũ corde suo diũ pater. atq hoñi rex
Est locus besperia grai cognoiẽ dicũt
Enniꝰ in pͥmo.
Est locus hespiam quã mortales ꝓhibebãt
Tuq otibri tuo genitor cũ flumĩe sancto
Teq pater tyberine tuo cu flumĩe sancto
Accipe daq fides. sũt nobis fortia bello pecdora
Accipe daq fide fedusq feci bene firmu
Et limã in nimbo nox ĩtempesta tenebat
Cu supuz lumen nox ĩtempesta teneret
Hoc nisi tu. na mͥ calido das sangniẽ penas
Concurrũt undiq telis indomiti agricole
Postꝗͣ defessi sunt. stant & spargere sese
Reges ꝑ regnu statuasq sepulchraq querũt¬
Edificant nomẽ sũma nitunt᷑ opu u
Et niceu ingentes oras euoluite belli
Quis potis ingentis oras euoliuite belli¬
Ne qua meis dictis esto mora iupiter hac stat

Expanded text:
et in decimo: et in decimo: hinc nox processit stellis ardentibus apta. Conciliumque vocat divum pater atque hominum rex. Ennius in sexto: tum cum corde suo divum pater atEst locus, Hesperiam Grai cognomine dicunt. Ennius in primo: est locus Hesperiam quam mortales perhibebant. Tuque, o Thybri tuo genitor cum flumine sancto teque, pater Tiberine, tuo cum flumine sancto accipe daque fidem: sunt nobis fortia bello pectora. accipe daque fidem foedusque feri bene firmum. Et lunam in nimbo nox intempesta tenebat. cum superum lumen nox intempesta teneret.Hoc, nisi tu: nam mi calido das sanguine poenas Concurrunt undique telis Indomiti agricolae Postquam defessi sunt, stant, et spargere seseReges per regem statuasque sepulchraque quaeruntedificant nomen: summa nituntur opum vi Et mecum ingentes oras evolvite belli Quis potis ingentes oras evolvere bellNe qua meis dictis esto mora: Iuppiter hac stat
Abbreviated transcription (Latin):
cepimus. deniq & iudicio transferendi & mõ ini¬
tandi cõsecutus est. ut apud illũ legerimꝰ alienum
aut illius esse malimus aut meluis hic Ñ ubi natu ẽ
sonare tmĩtemur. Dicam itaq pͥmu quod ab aliis
traxit. uł ex dimidio sui uersus uł pene solidos. post
hoc locos in tegros cũ pua quadã ĩmutatione transla¬
tos. u̾bi sensusũe ita transcriptos. ut unde essent elu¬
ceret. ĩmutatos alios. ut tamẽ origo eoꝵ nõ ignora¬
retur. post hec queda de his que ab homero sumpta
sunt. ostendam nõ ipm ab homero tulissẽ. S prius ali¬
os inde sumpsisse. Et huc ab illis. quos sine dulno lege¬
rat. transtulissẽ.
Uertitur inte̾a celum. & ruit occeano nox.
Enniꝰ in libro sexto.
ertit᷑ int̾ea celui. cu ingentib signis
Axem humero torquet stellis ardentib apiu
Ennuis in pͥmo.
Qui celum uersat scellis sulgentib aptuz
Et in tertio.
Celum ꝓspexit scellis fulgentib aptu

Expanded text:
coepimus. Denique et iudicio transferendi et modo imicoepimus. Denique et iudicio transferendi et modo imitandi consecutus est ut quod apud illum legerimus alienum, aut illius esse malimus aut melius hic quam ubi natum est sonare miremur. Dicam itaque primum quos ab aliis traxit vel ex dimidio sui versus vel paene solidos, post hoc locos integros cum parva quadam immutatione translatos sensusve ita transcriptos ut unde essent eluceret, immutatos alios ut tamen origo eorum non ignoraretur, post haec quaedam de his quae ab Homero sumpta sunt ostendam non ipsum ab Homero tulisse, sed prius alios inde sumpsisse, et hunc ab illis, quos sine dubio legerat, transtulisse. Vertitur interea caelum et ruit Oceano nox. Ennius libro sexto: vertitur interea caelum cum ingentibus signis. Axem umero torquet stellis ardentibus aptum. Ennius in primo: qui caelum versat stellis fulgentibus aptum, et in tertio: caelum prospexit stellis fulgentibus aptum,
Abbreviated transcription (Latin):
biblio thece ueteres auctores quod tam̃ oporiũe alias
si uolentib uobis erit probabo. Unũ mĩc exemplum
ꝑferam quod ad probanda que asseto pene susficier
Afranius eĩ togataꝵ scriptor in ea togata que conii¬
pitalia inscribitur nõ in uerecũde respondens arguẽtib
ꝙ plura sum psissẽt a Menandro. fateor inquit. Sum¬
psi nõ ab illo mõ s ut quisquis habuit quod conuei¬
ret m. quodq me nõ posse meluis tacere credidi. etiã
a latmno. qđ si hec societas ce rere comunio poetis scp¬
torib q omnib inter se ex̾cenda concessa est. quas
fraudi Uirgilio uortat. si ad excolendũ se quedam
ab antiquiorib mutuatus sit. cui etiã gratia hoe no¬
mine habenda est. ꝙ nõ nulla ab illis in opus suu qđ
eterno mansuꝵ est transferendo fecit. Ne oĩo me¬
moria ueteꝵ deleret᷑ quos sicut p̾sens sensus osten¬
dit. nõ solu non lectui. ueꝵ euia risu habere iam

Expanded text:
bibliothecae veteris auctores, quod tamen opportune alias bibliothecae veteris auctores, quod tamen opportune alias si volentibus vobis erit probabo. Vnum nunc exemplum proferam quod ad probanda quae adsero paene sufficiet. Afranius enim togatarum scriptor in ea togata quae Compitalia inscribitur, non inverecunde respondens arguentibus quod plura sumpsisset a Menandro, "Fateor," inquit, "sumpsi non ab illo modo sed ut quisquis habuit quod conveniret mihi quodque me non posse melius facere credidi, etiam a Latino." Quod si haec societas et rerum communio poetis scriptoribusque omnibus inter se exercenda concessa est, quis fraudi Vergilio vertat, si ad excolendum se quaedam ab antiquioribus mutuatus sit? Cui etiam gratia hoc nomine habenda est quod nonnulla ab illis in opus suum, quod aeterno mansurum est, transferendo fecit ne omnino memoria veterum deleretur, quos, sicut praesens sensus ostendit, non solum neglectui verum etiam risui habere iam
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in modũ digessit łusta¬
chius que de greca antiquitate
carmini suo Uirgilus inseruit.
S meminimus uiros inter om̃e
nr̃a etate longe doctissimos. fu¬
um. Cecinamq albinos promi¬
ut siat tempus admonet. Cumq omĩb idem placẽt
tum Furius Albinus. Ft siuereor ne dũ ostendeteoe
cupio. quantũ Uirgilius noster ex antiquoꝵ lecticẽ
profecerit. c quoᵈ ex omĩb fiores. uł que in care¬
minis sui decorẽ ex diu̾sis ornam̃ta leuauerit. Ecca
sionẽ tephendendi uł imꝑitis uł malignis nimstreꝵ
oxprobrantib tanto uiro aliem usurp̾ationẽ. nec con¬
siderantib huic esse fructũ legendi emulari ea que in
aliis probes .ce. que maxĩe inter alioꝵ dicta mireris.
in aliquẽ usu tuũ oportuna deriuatione conuerterie
quod & nri tam inter se qͣ agrecis ce. grecotedecelle¬
tes inter sẽ sẽpe fecerũt. Et ut de alienigenis taceam
possem plurib edocere. quãtu se mutuo compilariit

Expanded text:
inquit, «in modum digessit Eustathius quae de Graeca antiquitate carmini suo Vergilius inseruit. Sed meminimus viros inter omnes nostra aetate longe doctissimos, Rufium Caecinamque Albinos, promiut fiat tempus admonet.» Cumque omnibus idem placeret, tum Rufius Albinus: «etsi vereor ne dum ostendere cupio quantum Vergilius noster ex antiquiorum lectione profecerit et quos ex omnibus flores vel quae in carminis  imperitis vel malignis ministrem, exprobrantibus tanto viro alieni usurpationem nec considerantibus hunc esse fructum legendi, aemulari ea quae in aliis probes, et quae maxime inter aliorum dicta mireris in aliquem usum tuum opportuna derivatione convertere, quod et nostri tam inter se quam a Graecis et Graecorum excellentes inter se saepe fecerunt. Et ut de alienigenis taceam, possem pluribus edocere quantum se mutuo compilarint
Abbreviated transcription (Latin):
Nũc hostes uino domiti somnoq sẽpulti
Quachripedante putres somtu quatit ungula campñ
Explorant humide totã quatit ungula terras.
Idem in sexto.
Cũ sequit sono sonitu quatit ungula terra
Unus qui nobis cũtando restituit rem.
Unus homo nobis cũctando restituit re¬
Corruit ĩ uulnus lontũ suꝑ arma dederũt.
Concidit & sonitũ simul insuꝑ arma dederũt

Expanded text:
Nunc hostes vino domiti somnoque sepulti Quadripedante putrem sonitu quatit ungula campum Explorant Numidae: totum quatit ungula terram idem in octavo: Consequitur, summo sonitu quatit ungula terram Unus qui nobis cunctando restituit rem Unus homo nobis cunctando restituit rConruit in vulnus: sonitum super arma dederunt Concidit, et sonitu
Abbreviated transcription (Latin):
ne uobis est Uitgilium. ut ab eo intelligi non potest
qui sonũ latine uocis ignorat. ita nec ab eo posse. qui
grecam nõ hanserit extrema sacietate doctrina. Na
si fastidu facere nõ timerem ingentia potera uolu¬
mina de his que a ꝑitissima grecore doctrina trans¬
tulissẽt implere. Sed ad fidem rei proposice re¬
lata sufficiet.

Expanded text:
ne vobis est Vergilium, ut ab eo intellegi non potest ne vobis est Vergilium, ut ab eo intellegi non potest qui sonum Latinae vocis ignorat, ita nec ab eo posse qui Graecam non hauserit extrema satietate doctrinam? Nam si fastidium facere non timerem, ingentia poteram volumina de his quae a penitissima Graecorum doctrina transtulisset implere: sed ad fidem rei propositae relata sufficient.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ uirum fugisse miror. Nam Nicander husꝰ est
auctor histotie: pocta quẽ didimus grãmaticoꝵ. Oiu
quiq sint. quiq fuerint instractissimͦ: fabulosum
uocat. quod sciens Uirgilus adiec̾it. si credere dignũ
est. Adeo se fabulosu usu fatetur anctoxe. in tertio
libro cursim legitur. Neq unde ytranslatu sit querit᷑.
que phebo pater oĩpoteni. mͥ phebus apollo predixit.
& cetera. In talib locis grãmatici excusantes imꝑitia
suam inuentiones has ingemo magis ꝗͣ doctrine ma¬
ronis assignant. Nec dicant en ab aliis mutuatũ. ne
noĩare auctores cogant᷑. Sed affirmo doctissĩmũ uate
etiã in hoc loco. Eschilum eminẽtissimu tragediaꝵ
serptorẽ secutu. qui in fabula que latina ligua sa¬
cerdoris inscribit᷑ sic ait.¬
Et quid dare factum est inde sumpsisse Uirgilum.
ꝙ apollo ea uaticinet᷑: que sibi ipiter fatur. ꝓbatu¬

Expanded text:
tantum virum fugisse miror. Nam Nicander huius est tantum virum fugisse miror. Nam Nicander huius est auctor historiae, poeta quem Didymus, grammaticorum omnium quique sint quique fuerint instructissimus, fabulosum vocat. Quod sciens Vergilius adiecit, "si credere dignum est": adeo se fabuloso usum fatetur auctore. In tertio libro cursim legitur, neque unde translatum sit quaeritur: quae Phoebo pater omnipotens, mihi Phoebus Apollo praedixit et cetera. In talibus locis grammatici excusantes imperitiam suam inventiones has ingenio magis quam doctrinae Maronis adsignant, nec dicunt eum ab aliis mutuatum, ne nominare cogantur auctores. Sed adfirmo doctissimum vatem etiam in hoc Aeschylum, eminentissimum tragoediarum scriptorem, secutum qui in fabula quae Latina lingua Sacerdotes inscribitur sic aitEcquid clarum factum est inde sumpsisse Vergilium quod Apollo ea vaticinetur quae sibi Iuppiter fatur? Probatum
Abbreviated transcription (Latin):
lium de nimia doctrina hoc nomen ĩ euis comi¬
tem transtulisse. Excessere omnes aditis arisq
relictis di. hoc unde uirgilius dixerit nillus ĩqui¬
rit. S constat illũ de Euripide traxisse qui in
fabula troadib inducit apollinẽ cu troia capiẽda
esset ista dicentẽ.¬
Qui uersus docent unde uirgilius usurpauent
discessisse deos a ciuitate ia capta. Nec hoc sine
auctoritate grece uetustatis est. quod ait. Ip̃a io¬
uis rapidĩ iaculata e nubib ignẽ. Furipedes eĩm
inducit mineruã uentos contra grecoꝵ classem
a neptuno petentẽ dicentẽq debere illud facere.
quod upiter fecerit. a quo ĩ grecos fulmen accepe¬
rit. Apud uirgiliu pan nueo lane munẽ luna
in lesisse ꝑhibetur in nemora alta uocans. Muneͣ
sic niueo lane si credere dignĩ est. & reliqua. in hoc
loco Ualerius probus uir ꝑfectissimꝰ notat nescirese
hanc historiã siue fabulam quo referat auctore. quod

Expanded text:
lium de nimia doctrina hoc nomen in eius comilium de nimia doctrina hoc nomen in eius comitem transtulisse. Excessere omnes adytis arisque relictis Di. Hoc unde Virgilius dixerit, nullus inquirit: sed constat illum de Euripide traxisse, qui in fabula Troadibus inducit Apollinem, cum Troia capienda esset, ista dicentequi versus docent unde Vergilius usurpaverit discessisse deos a civitate iam capta. Nec hoc sine auctoritate Graecae vetustatis est quod ait: ipsa Iovis rapidum iaculata e nubibus ignem. Euripides enim inducit Minervam ventos contra Graecorum classem a Neptuno petentem dicentemque debere illum facere quod Iuppiter fecerit, a quo in Graecos fulmen acceperit. Apud Vergilium Pan niveo lanae munere Lunam inlexisse perhibetur, "in nemora alta vocans" "munere sic niveo lanae, sic credere dignum est" et reliqua. In hoc loco Valerius Probus, vir perfectissimus, notat nescire se hanc historiam sive fabulam quo referat auctore. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tib insidiosu poeta cognom̃. quod a neterib grecis
scriptorib ip̃i diane fuerat impositũ. comiti eiꝰ assigna¬
re uoluisse. Sed Uirgilius sic ait. Uelocẽ int̾ea suꝑis
in sedib opm. Unã ex iuirginib sociis sacraq caterua.
Compellebat & has tristis latonia uoces ore cdabat. & in¬
fra. At truue custos ia dudũ in montib opis. Opin
ĩquit comite & sociam diane. S audite. unde
Uirgilius hoc nom̃ acceꝑit: qui ut dixi ꝙ epithe¬
ton ip̃uis relegerat socie eiꝰ imposuit. Alexander
etholus pocta egregiꝰ in libro qui inscribit᷑ muse.
Refert quãto studio populus ephesus dedicato tẽ¬
plo diane curauerit p̾miis ꝓpositis. ut qui tune
erant pocte ĩgemosissimi in dea carmina diuersa
componerẽt. In his u̾sib opis non comes diane.
S diana ip̃a uocitata est. loquit᷑ autẽ ut dixi de
populo ephesio.¬
Apparuit nr tallor opin dianã dictam & uirgi¬

Expanded text:
tibus insidiosum poetam cognomen, quod a veteribus Graecis tibus insidiosum poetam cognomen, quod a veteribus Graecis scriptoribus ipsi Dianae fuerat impositum, comiti eius adsignare voluisse. Sed Vergilius sic ait: velocem interea superis in sedibus Opin, unam ex virginibus sociis sacraque caterva, compellabat et has tristis Latonia voces ore dabat; et infra: at Triviae custos iam dudum in montibus Opis. Opin inquit comitem et sociam Dianae. Sed audite unde Vergilius hoc nomen acceperit, qui, ut dixi, quod epitheton ipsiusce legerat sociae eius imposuit. Alexander Aetolus, poeta egregius, in libro qui inscribitur Musae, refert quanto studio populus Ephesius dedicato templo Dianae curaverit, praemiis propositis ut qui tunc erant poetae ingeniosissimi in deam carmina diversa componerent. In his versibus Opis non comes Dianae, sed Diana ipsa vocitata est. Loquitur autem, uti dixi, de populo EphesioApparuit, ni fallor, Opin Dianam dictam, et Virgi
Abbreviated transcription (Latin):
obscuꝵ argum̃tu est. qđ ephippus ĩ busiride ĩducit
herculẽ sic loquentẽ.¬
Est etiã historia nõ adeo notissima nationẽ quanda
hoĩu fuisse prope heraclea ab hercule cõstituta cylicra¬
quod poculi ge¬
nus nos una littera ĩmutata calicem dicimꝰ. poculo aut̃
uigasse. Et pamastis egregiꝰ scnptor grecoꝵ dicit. Et
ferecides auctor est. quoꝵ u̾ba subdere suꝑsẽdi: quia
propiora sũt fabule ꝗͣ historie. Ego tam̃ arbitror non
poculo ħculem maria trãsuectu s nauigio cui scĩpho
nomen fuit. ita ut sup̃ cantaꝵ & carchesiu & a cimbis
deriuata cimba. oĩa hec asseruimꝰ esse nauigioꝵ no¬
cabula. Nomina quoq Uirgiliis nõnũꝗͣ ex antiquis¬
simis grecoꝵ historiis mutuat᷑. Scitis apud illũ una
excomitib diane opin uocari. quod nom̃ uulgo for¬
tasse temere impositũ uł etiã fictu putat᷑ ab ignorã¬

Expanded text:
obscurum argumentum est quod Ephippus in Busiride inducit obscurum argumentum est quod Ephippus in Busiride inducit Herculem sic loquenteEst etiam historia non adeo notissima nationem quandam hominum fuisse prope Heracleam ab Hercule constitutam Cylicraquod poculi genus nos una littera inmutata calicem dicimus. Poculo autevigasse et Panyasis, egregius scriptor Graecorum, dicit et Pherecydes auctor est, quorum verba subdere supersedi, quia propiora sunt fabulae quam historiae. Ego tamen arbitror non poculo Herculem maria transvectum, sed navigio cui scypho nomen fuit, ita ut supra cantharum et carchesium, et a cymbisderivata cymbia, omnia haec asseruimus esse navigiorum vocabula. Nomina quoque Vergilius nonnumquam ex antiquissimis Graecorum historiis mutuatur. Scitis apud illum unam ex comitibus Dianae "Opin" vocari, quod nomen vulgo fortasse temere impositum vel etiam fictum putatur ab ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autẽ cisimbiu ex hedera factũ poculu
qui in andromacha sic ip̃e ait
Hec de cimbio. sequit᷑ ut quando cantaꝵ & poculi &
nauigii genus esse supradiximꝰ probet᷑ exemplis. Et pro
poculo quidẽ nota res est. uł ex ip̃o uirgilio qui aptissi¬
me ꝓpriu liberi patris poculu assĩgnatꝰ sileno. Sed id
ut supͣ polliciti sumꝰ. etia pro nauigio pom solitu de¬
bemus ostendere. Menander ĩ nauelero.¬
Et sacer implenit dextra seiphus. Sciphus herculis pocu¬
lum ẽ. ita ut liberi patris cantarus. herculem u̾o fictores
ueteres nõ sine causa cũ poculo fecerũt. & non nũꝗͣ cas¬
sabundũ & ebriu. Non solu ꝙ is heros bibax fuisse ꝓ¬
hibet᷑. s eniã ꝙ antiqua histona ẽ. herculẽ poculo tamꝗͣ
nauigro uentis ĩmensa maria transissẽ. S de utraq re
pauca ex grecis antiquitatib dica. & multibibu he¬
roa istu fuisse ut tacea que uulgo nota sunt. illud nõ

Expanded text:
Qui autem cissybium ex hedera factum poculum qui in Andromeda sic aitec de cymbio. Sequitur ut, quando cantharum et poculi et navigii genus esse supra diximus, probetur exemplis. Et pro poculo quidem nota res est vel ex ipso Virgilio, qui aptissime proprium Liberi patris poculum adsignat Sileno: sed id, ut supra polliciti sumus, etiam pro navigio poni solitum debemus ostendere. Menander in NaucleroEt sacer implevit dextram scyphus. Scyphus Herculis poculum est, ita ut Liberi patris cantharus. Herculem vero fictores veteres non sine causa cum poculo fecerunt —et nonnumquam cassabundum et ebrium— non solum quod is heros bibax fuisse perhibetur, sed etiam quod antiqua historia est Herculem poculo tamquam navigio vectum immensa maria transisse. Sed de utraque re pauca ex Graecis antiquitatibus dicam. Et multibibum heroa istum fuisse, ut taceam quae vulgo nota sunt, illud non
Abbreviated transcription (Latin):
corrinens ab ara corripit. ut ueĩenti ebrsss̃ plagaq
ferenti occupat os. Sic o numa quẽ nisus decidit
Postra eneas ꝑsequit᷑ fortẽq numam. Camerten in
decimo eneas sternit. At in duodecimo iuturna forma
assimulata camerte. hec lorea ĩ undecimo eecidit a¬
millam. in duodecimo turmis palinurus iasides ei
apix iasides. quero an fr̃es sint. hirtacides est. hypoccon
meri cautio apud quẽ duo aiaces lint mõ dicit

Expanded text:
Corynaeus ab ara corripit et venienti Ebuso plagamque Corynaeus ab ara corripit et venienti Ebuso plagamque ferenti occupat os. Sic et Numam, quem Nisus occidit, postea Aeneas persequitur fortemque Numam. Camerten in decimo Aeneas sternit, at in duodecimo Iuturna formam adsimulata Camertae ... Chlorea in undecimo occidit Camilla, in duodecimo Turnus. Palinurus Iasides et Iapyx Iasides quaero an fratres sint. Hyrtacides est Hippocoön,meri cautio? Apud quem cum duo Aiaces sint, modo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse dixit. qui menia clusi quoq coros liquere
deinde turmis naui fugit qua rex clusimis adnectus
osimꝰ oris. quẽ osiniũ nũqͣ antea noĩauit. & mine
ineptũ est regem sub massico militare. p̾terea nec
massicus nec ossimus in bello penitus apparent. Sed
&e illi quos dicit fortemq giam fortẽq serestum pud¬
cher quoq aquiculus & maurotius hemon & fortissi¬
mus umbro & Uirbias yppoliti proles pulcherrima
bello nullũ locu inter pugnantiu agimna uł glario¬
sa uł turpi cõmemoratione meruetũt. Antio iteꝙͣ
cupauo & cinerus insignes cyni phoctontisq fabalis
nullã pugne oꝑam prestant. Eu alesũs & sacrato
ignotissimi pugnent. & athinas ante nõ dictus. De¬
inde in his quos noĩat fit sepe apud ip̃m in canta cõ¬
fusio. in nono corineũ sternit asilas: de indo duode¬
cimo ebussu corineus int̾fĩcit. obuiꝰ ambustũ tortem

Expanded text:
venisse dixit, qui moenia Clusi quique Cosas liquere, venisse dixit, qui moenia Clusi quique Cosas liquere, deinde Turnus navi fugit, qua rex Clusinis advectus Osinius oris. quem Osinium numquam antea nominavit et nunc ineptum est regem sub Massico militare. Praeterea nec Massicus nec Osinius in bello penitus apparent, sed et illi quos dicit "fortemque Gyam fortemque Serestum", "pulcher" quoque "Aquiculus ... et Mavortius Haemon" et "fortissimus Vmbro" et Virbius "Hippolyti proles pulcherrima bello" nullum locum inter pugnantium agmina vel gloriosa vel turpi commemoratione meruerunt. Astur itemque Cupavo et Cinirus, insignes Cycni Phaethontisque fabulis, nullam pugnae operam praestant, cum Halaesus et Sacrator ignotissimi pugnent et Atinas ante non dictus. Deinde in his quos nominat fit saepe apud ipsum incauta confusio. In nono Corynaeum sternit Asilas, deinde in duodecimo Ebusum Corynaeus interficit: obvius ambustum torrem
Abbreviated transcription (Latin):
hos asilam miserũt pise. Que inqͣ longĩqua sint etru¬
rie ꝑte notuis est q̃ ut ad notandũ sit. Inde mox redit
ad cerete c pirgos ce oreuilcas loca urbi ꝓxima quib
ducẽ asturẽ dedit. hinc rapit illũ emirus alliguriam
cenus mantuã. Sed nec in cathalogo auxilioꝵ turm
si uelis sitũ locoꝵ mente ꝑcurrere. inuenies illu cor¬
tinentia regionu secutu. deinde homerus omnes qͦs
in cathalogo enumerat etiã pugnãtes uł prosꝑa uel
sinistra sorte cõmemorat. Et cũ uult dicere ccctsos quos
cathalogo nõ inseruit nõ homĩs. s multitudĩs nomen
inducit. Et quotiens multã necem significare uult
messe hoĩu factam dicit. Nulli certũ nomen facile
extra cathalogum uł addens in acie uł decrabens Ded
maro nr̃ anxietatẽ huiꝰ obẜuationis omisit. Nam & ĩ
cathalogo noĩatos p̾terit in bello. & alios noĩat ante
nõ dictos sub massĩco duce Mille manus uuenii

Expanded text:
hos Asilan miserunt Pisae, quae in quam longinqua sint Etruhos Asilan miserunt Pisae, quae in quam longinqua sint Etruriae parte notius est quam ut adnotandum sit. Inde mox redit Caere et Pyrgos et Graviscas, loca urbi proxima, quibus ducem Asturem dedit. Hinc rapit illum Cinirus ad Liguriam, Ocnus Mantuam. Sed nec in catalogo auxiliorum Turni, si velis situm locorum mente percurrere, invenies illum continentiam regionum secutum. Deinde Homerus omnes quos in catalogo enumerat etiam pugnantes vel prospera vel sinistra sorte commemorat et, cum vult dicere occisos quos catalogo non inseruit, non hominis sed multitudinis nomen inducit et quotiens multam necem significare vult, "messem" hominum factam dicit, nulli certum nomen facile extra catalogum vel addens in acie vel detrahens. Sed Maro vester anxietatem huius observationis omisit. Nam et in catalogo nominatos praeterit in bello et alios nominat ante non dictos. Sub Massico duce "mille manus iuvenum"
Abbreviated transcription (Latin):
lum a grauitate homerica deuiauit. pͥmu ꝙ homerues
P̾termissis athenis ac lacedemone uł ip̃is micenis. unde
errat rector ex̾citus beccia in cathalogi sui capite lorauit.
Nõ ob loci aliquã dignitatẽ s notissimu promõtotiu ad
ex ordiu sibi enumerationis elegit. Unde ꝓgrediens modo
mediteranea mõ maritima uincta describit. Inde rursus
I utrũq situ coherentiũ locoꝵ disciplina describentis ue¬
lur iter agentis accedit. Nec ullo saltu coherentiã regionẽ
in libro fuo hiare ꝑmittit. S hoc iuuandi more precedẽs
redit unde digressũs est. & ita finitur quicꝗd emimera¬
tio oius amplectit᷑. Contra Uirgiluis nullu in cõme¬
morandis regionib ordinẽ seruauit. S locoꝵ seriẽ lalti¬
tib lacerat. adducit pͥmu cu clusio  cossis assacu. Al¬
bas hũc sequit᷑ manu popullonie illueq comitatus post

Expanded text:
lum a gravitate Homerica deviavit. Primum quod Homerus lum a gravitate Homerica deviavit. Primum quod Homerus praetermissis Athenis ac Lacedaemone vel ipsis Mycenis, unde erat rector exercitus, Boeotiam in catalogi sui capite locavit, non ob loci aliquam dignitatem, sed notissimum promuntorium ad exordium sibi enumerationis elegit, unde progrediens modo mediterranea, modo maritima iuncta describit, inde rursus ad utrumque situm cohaerentium locorum disciplina describentis velut iter agentis accedit, nec ullo saltu cohaerentiam regionum in libro suo hiare permittit, sed hoc viandi more procedens, redit unde digressus est; et ita finitur quicquid enumeratio eius amplectitur. Contra Vergilius nullum in commemorandis regionibus ordinem servat sed locorum seriem saltibus lacerat. Adducit primum Clusio et Cosis Massicum; Abas hunc sequitur manu Populoniae Ilvaeque comitatus; post
Abbreviated transcription (Latin):
Ite ne ignoraremꝰ quo duce dassis grecoꝵ ignotũ sibi troie
littus inuenerit. cu de Calchante quereret᷑ ait
Et ip̃e Calchas natrat omen quod grecis nauiguntib de ser¬
pente passeru popullatore contigerit. Ex quo denũtiatua e
excitum ut annos decẽ in hostico future. Alio loco senex idest
referendis fabulis amica &e loquar etas res refert uetustas.¬
Et seqntia Uirgilius omne boe genꝰ pulche̾rime emulatus
est Nam memim hesione uisentẽ regna sorotis laomenti¬
adem pamis. Et atq equidẽ memini teucrũ sidona ueĩte.
Et quals eram cũ pͥma aciem prenestte sub ap̃a sta ucuĩt
de furto uł pena Caci tora nãratio. nec uetustislime eacne
quin & ipa notitie nostre auctonis sui imitator ingereret.
Namq ferũt luctu cygnũ photonus amati. & similia.
ubi nõ enumerant᷑ auxilia que greci catologũ uccanit.
Tundẽ auctore suu conatus imitari ĩ non millis paulu

Expanded text:
Item, ne ignoraremus quo duce classis Graecorum ignotum sibi Troiae Item, ne ignoraremus quo duce classis Graecorum ignotum sibi Troiae litus invenerit, cum de Calchante quereretur, aitEt ipse Calchas narrat omen quod Graecis navigantibus de serpente passerum populatore contigerit, ex quo denuntiatum est exercitum annos decem in hostico futurum. Alio loco senex, id est referendis fabulis amica et loquax aetas, res refert vetustaset sequentia. Vergilius omne hoc genus pulcherrime aemulatus est: nam memini Hesionae visentem regna sororis Laomedontiaden Priamum, et atque equidem memini Teucrum Sidona venire, et qualis eram cum primam aciem Praeneste sub ipsa stravi, et de furto vel poena Caci tota narratio. Nec vetustissima tacuit, quin et ipsa notitiae nostrae auctoris sui imitator ingereret: Namque ferunt luctu Cygnum Phaethontis amati Ubi vero enumerantur auxilia, quem Graeci catalogum vocant, eundem auctore