comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in solubilit uinciunt᷑. Primo gͦ t̃nario contingit numero. ut m¬
t̃dius sumas mediũ quo uinc tret acciper& Quat̃nari uero
duas medirtates pͥmus om̃i ũ nactus ẽ. Quas ab hoc numrro dr
mundane molis artifex conditorq mutuat᷑ꝰ ł mutuans : In so¬
lubili int sunculo aelem̃ta deiunxit Sicut intimro platonii
assertũ ẽ ñ alit̃ tã controuersa sibi ac repugnantia & itdnã¬
ture comunionẽ ab inuentione ꝓͥmissde Terrã dico &ignie
potuisse ꝑtã uigabilẽ cõpetentiã foedertri nisi duob mediis
aeris & aque nexib iuncertał Ita enĩ elem̃ta int̃se diuersissĩ¬
ma opifex tam̃ ds̃ ordinis oportunitate conexuit ut facile
iugerent᷑ . Nã cũ binae eẽnt insiagulas qualitates tale unicuu
deduab alt̾am dedit ut ineo oui adhȩrer& cognatã sibi &
simile repperir& Tra ẽ sicca & frigida aqua uͦ frigida & hunie¬

Expanded text:
insolubiliter uinciuntur. Primo ergo ternario contigit numero ut iinsolubiliter uinciuntur. Primo ergo ternario contigit numero ut inter duo summa medium quo uinciretur acciperet; quaternarius uero duas medietates primus omnium nactus est. Quas ab hoc numero deus mundanae molis artifex conditorque mutuatus, insolubili inter se uinculo elementa deuinxit, sicut in Timaeo Platonis adsertum est, non aliter tam controuersa sibi ac repugnantia et natura communionem abnuentia permisceri — terram dico et ignem — potuisse et per tam iugabilem conpetentiam foederari, nisi duobus mediis aeris et aquae nexibus uincirentur. Ita enim elementa inter se diuersissima opifex tamen deus ordinis opportunitate conexuit ut facile iungerentur. Nam cum binae essent in singulis qualitates, talem unicuique de duabus alteram dedit ut in eo cui adhaereret cognatam sibi et similem reperiret. Terra est sicca et frigida, aqua uero frigida et hume
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ corp̃. habeant seu caducũ. Hic ergo numerus simul omĩa
& suproe. & subiecta de signat Aut enĩ ds̃ sumus . ẽ. aut mens
ex eo nata in qua rrrũ speties continet̾. aut mundi anima. quȩ
animarũ om̃ium fons. c̃ aut celestia s̃ usq ad nos. aut t̃rena
naturte ẽ & sic qunarius rerũ om̃ium numerus impl&. De secun¬
da septerarii num̃ coniunctione dicta haec ꝓafficta te brtuta¬
ts necessitito sufficiant Icia ẽ. de trib & quituor que quintũ ila¬
letet re uoliumꝰ Veo metrici corporis abinpari pͥma planicies
intrib lineis constat His enĩ trigonals forma conciudit᷑
pari uero pͥma in quattuor inurenit. Ite scimꝰ scđ̃n platonem
idẽ seđm ipsius ueritatis archanũ illa forti in t̃sẽ uinculo conli¬
gari qͥb int̃ iecta mediezas prestat iuinculi firmitatẽ. Cũ uero
medietis psageminat᷑ hequa extima s̃ ñ tenacit̃ tantũ sed&ia

Expanded text:
uinum corpus habeant seu caducum. Hic ergo numerus simul omnia uinum corpus habeant seu caducum. Hic ergo numerus simul omnia et supera et subiecta designat. Aut enim deus summus est aut mens ex eo nata in qua rerum species continentur, aut mundi anima quae animarum omnium fons est, aut caelestia sunt usque ad nos, aut terrena natura est: et sic quinarius rerum omnium numerus impletur. De secunda septenarii numeri coniunctione dicta haec pro affectatae breuitatis necessitate sufficiant. Tertia est de tribus et quattuor, quae quantum ualeat reuoluamus. Geometrici corporis ab impari prima planities in tribus lineis constat his enim trigonalis forma concluditur; a pari uero prima in quattuor inuenitur. Item scimus secundum Platonem, id est secundum ipsius ueritatis arcanum, illa forti inter se uinculo colligari quibus interiecta medietas praestat uinculi firmitatem. Cum uero medietas ipsa geminatur, ea quae extima sunt non tenaciter tantum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
& ducentos Qui numerus derũ m̃semstptimũ claudt. ba ẽ gͦ
natura foecundus hic numerus ut primã humani partꝰ ꝑfec done m
quass̃ arbit̃ quidã maturitatis absoluat Discretio urro secus
futuri sicut inpocroees refert sic intero dinoseit᷑: Aut enĩ
septuagesimo aut non agesimo die conceptꝰ mouet̾. Dtesergo
motꝰ quicũq. fuerit de duob ter multiplicat᷑ : aut septimũ. ait
nonũ oeplicat menseni haec deprona septe nari copulatione
libata stđ Secunda de duob. & quinq est. Ex his dya quia post
monadẽ prima ẽ pͥmus ÷ numerus hlae ab illa ooũpotentia
sobtaria iicorpors intelligbilis linea pͥma deflux̃. ldȩo ad
hic ad trrantes ut dreimus ad calizonas ille referat. Sedille
ratione scissionis hic numero. Illa uͦ quinario Numero ꝓpͥ¬
xtas eccepta potentia ultroc coterocs eminentis euenit. qđ
solus omia quȩ q sunt ñ uident᷑ : quȩq uident᷑ esse conplecus. ẽ.
sse aũt dicimꝰ intelligiblia uiderieẽ corporaba omĩa studi¬

Expanded text:
 ducentos, qui numerus dierum mensem septimum claudit. Ita est ergo natura fecundus hic numerus ut primam humani partus perfectionem, quasi arbiter quidam maturitatis, absoluat. Discretio uero sexus futuri, sicut Hippocrates refert, sic in utero dinoscitur. Aut enim septuagesimo aut nonagesimo die conceptus mouetur. Dies ergo motus, quicumque fuerit de duobus, ter multiplicatus aut septimum aut nonum explicat mensem. Haec de prima septenarii copulatione libata sint. Secunda de duobus et quinque est. Ex his δυάς, quia post monada prima est, primus est numerus. Haec ab illa omnipotentia solitaria in corporis intellegibilis lineam prima defluxit, ideo et ad hic ad errantes, ut diximus, ad caeli zonas ille referatur, sed ille ratione scissionis, hic numero. Illa uero quinario numero proprietas excepta potentiae ultra ceteras eminentis euenit quod solus omnia quaeque sunt quaeque uidentur esse complexus est esse autem dicimus intellegibilia, uideri esse corporalia omnia, seu di
Abbreviated transcription (Latin):
interpretatione flegetontẽ ardores irarum.
& cupiditatum putarunt Pacherontẽ. quioquid
fecisse. dixisse ue. usq ad tristitiã. humanę ua¬
rictatis more. nos penit& Cocitum. quicꝗđ

Expanded text:
interpretatione Flegetontem ardores irarum et cupiditatum putarunt, Acherontem quicquid fecisse dixisseque usque ad tristiciam humane varietatis more nos penitet, Cocytum quic
Abbreviated transcription (Latin):
sophantes indubitate constat ẽẽ sententie. &
animȩ dum corpore utitur hec est ꝑfecta sapi¬
entia. ut unde orta est sit. de quo fante ue¬
nerit recognoscat: hinc illud a quo dã int̾
alia seu festiua. siue  mordacia. serio tani usur

Expanded text:
sophantes indubitatae constat esse sententiae; et sophantes indubitatae constat esse sententiae; et animae, dum corpore utitur, haec est perfecta sapientia ut unde orta sit, de quo fonte uenerit, recognoscat. Hinc illud a quodam inter alia seu festiua, siue mordacia, serio tamen usur
Abbreviated transcription (Latin):
auferunt. teiȩ obliuiscuntur In quartis
nefas est nominari. Si gͦ ħ est offitium. &
effectꝰ uirtutũ beare. constat aut̃ . & politi¬
cas eẽ uirtures. G & politici efficiuntur
beati. Iure gͦ tulliꝰ de rerum publicarũ
rectorib dix̃: ubi beato euo sempit̾no fru.¬
antur. qui ut ostender& alios ociosos. alios ne¬
gotio lurtutib fieri beatos: non dixit absolute
nicħ ẽẽ illi pͥncipi do acceptͥus. quã ciuitates. sed
adiecit: quod quidẽ int̾ris fiat. ut qui ab ipsis
celestib incipiunt. discerner& a rectorib ei¬
uitatum quam concilia inquit cetus q hom
num iure sociati. quȩ ciuitates apellantur
Nam & seruilis quondã & gladiatoria manꝰ
concilia hominum. & cetꝰ fuer̃. sed ñe iure
sociati Illa aũt sola iusta est multitudo. ciũ
uniũsitas in legũ consentit obsequiũ Quod uͦ
ait harum rectores. & seruatores hinc ꝓfecti
huc reuertuntur. hoc mͦ accipiendũ ẽ anima¬
rum originẽ manare de cęlo itt̾ recte philo¬

Expanded text:
auferunt, tertiae obliuiscuntur, in quartis nefas est nominari. Si ergo hoc est officium et effectus uirtutum, beare, constat autem et politicas esse uirtutes, igitur et politicis efficiuntur beati. Iure ergo Tullius de rerum publicarum rectoribus dixit: «ubi beati aeuo sempiterno fruantur»; qui, ut ostenderet alios otiosis, alios negotiosis uirtutibus fieri beatos, non dixit absolute nihil esse illi principi deo acceptius quam ciuitates, sed adiecit: «quod quidem in terris fiat», ut eos qui ab ipsis caelestibus incipiunt discerneret a rectoribus ciuiinum iure sociati, quae ciuitates appellantur». Nam et seruilis quondam et gladiatoria manus «concilia hominum et coetus» fuerunt, sed non «iure sociati». Illa autem sola iusta est multitudo, cuius uniuersitas in legum consentit obsequium. Quod uero ait: «harum rectοres et seruatores hinc profecti huc reuertuntur», hoc modo accipiendum est. Animarum originem manare de caelo inter recte philo
Abbreviated transcription (Latin):
& illic frui beatiats ꝑ p&unate nos docent Nlã segio¬
onẽ ipsũ her occasio ad narrandũ sompnium pro¬
uocauit : quod longo tpr̃ se testatus ÷ silentio
condidisse. Ex̃ enimꝰ lelius quereretur nullas
ratione locatas. respondit scipio postalia inħ
uerba. S quamqͣm sapientib conscientia ipsa

Expanded text:
 illic frui beatitatis perpetuitate nos doceat. Nam Scipionem ipsum haec occasio ad narrandum somnium prouocauit, quod longo tempore se testatus est silentio condidisse. Cum enim Laelius quereretur nullas  remunerationem locatas, respondit Scipio post alia in haec uerba: «Sed quamquam sapientibus conscientia ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
rem quidẽ aeris respuit siccitate : s conectitꝰ
ꝑsotietatem caloris: &e ita fit ut singula q̃ ꝙ
elementorũ. duo sibi hinc inde uicina. singulis¬
qualitatib uelut quib dam amplectãtur ulnis:
A qua. terram frigore. aerem sibi nectit humoremt.
Aer aquȩ humecto. similit̃ & ignicalore sociatun
gnis aeri miscetur ut calido. t̾re iungitur siccita¬
te: t̾ra ignem sicco patitur. Aquã frigore ñ
respuit. hec tam̃ uarietas uinculorum sielem̃ta
duo forent. nil int̾ ipsa firmitatis habuissent .:
Sitria. minꝰ quidẽ ualido. aliquo tam̃ nęxu uin¬
est. cumduę sumitates duab int̾iertionib uin¬
ciuntur. Quod erit manifestius sim medio posue¬
rimus ipsam continentiã sensus detimeo pla¬
tonis acce ptam. Diuini deroris inquit. ratio
postulabat. talem fieri mundũ . qͥ
uideri aliquid posse sine ignis benefitio. neq
tangi sine solido : e solidum nichil eẽ nisi t̾rã

Expanded text:
rem quidem aeris respuit siccitate, sed conectitur rem quidem aeris respuit siccitate, sed conectitur per societatem caloris. Et ita fit ut singula quaeque elementorum duo sibi hinc inde uicina singulisqualitatibus uelut quibusdam amplectantur ulnis: aqua terram frigore, aerem sibi nectit humore; aer aquae humecto simili et igni calore sociatur; ignis aeri miscetur ut calido, terrae iungitur siccitate; terra ignem sicco patitur, aquam frigore non respuit. Haec tamen uarietas uinculorum, si elementa duo forent, nihil inter ipsa firmitatis habuisset; si tria, minus quidem ualido, aliquo tamen nexu uinest, cum duae summitates duabus interiectionibus uinciuntur. Quod erit manifestius si in medio posuerimus ipsam continentiam sensus de Timaeo Platonis excerptam. «Diuini decoris, inquit, ratio postulabat talem fieri mundum qui euideri aliquid posse sine ignis beneficio, neque tangi sine solido, et solidum nihil esse sine terra.
Abbreviated transcription (Latin):
artifex conditorq mutuatus: indissolubili int̾
se uinculo elem̃ta deumnxit. sicut intimeo
platonis assertũ ⁊. Nonaliter tam controũ¬
sia sibi acrepugnantia. & naturȩ cõmimionẽ
abnuentia ꝑmisceri. tram dico &e ignem potu¬
isse ꝑtamiu gabilem competentiã federari.
nisi duob mediis
aeris &e aquȩ nexib
uincirentur. Ita enĩ
elementa interse
diũsissima. opifex
tim ds̃ ordinesopor¬
tunitatis c̃nexuit.
ut facile iungerent᷑
Nlaincum bine eñt
in singulis qualita¬
tes. talẽ uniciuiq
deduab alteram
dedit. ut meacui
hereret cognatã
sibi ae similẽ repe¬
riret.
Terra est sicca oe frigida. aqua uõ frigida ce
humida est. Hec duo elem̃ta licet sibi ꝑ sicça¬
e humecta contraria sint. ꝑ frigidum tm̃
cõmie coniunguntur. Aeruh umeciuis &e calidꝰ
est. et cum aquę frigidȩ contrarius sit calore.
conciliatione tamen socii copulatur humoris.
Suꝑ hunc ignis cum calidus sit & siccus. humo¬

Expanded text:
artifex conditorque mutuatus, insolubili inter se uinculo elementa deuinxit, sicut in Timaeo Platonis adsertum est, non aliter tam controuersa sibi ac repugnantia et natura communionem abnuentia permisceri — terram dico et ignem — potuisse et per tam iugabilem conpetentiam foederari, nisi duobus mediis aeris et aquae nexibus uincirentur. Ita enim elementa inter se diuersissima opifex tamen deus ordinis opportunitate conexuit ut facile iungerentur. Nam cum binae essent in singulis qualitates, talem unicuique de duabus alteram dedit ut in eo cui adhaereret cognatam sibi et similem reperiret. Terra est sicca et frigida, aqua uero frigida et humecta est. Haec duo elementa, licet sibi per siccum humectumque contraria sint, per frigidum tamen commune iunguntur. Aer humectus et calidus est, et cum aquae frigidae contrarius sit calore, conciliatione tamen socii copulatur humoris. Super hunc ignis, cum sit calidus et siccus, humo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mathematica uocantur: dequib sol-¬
lerti industria geometrice disputatur
Hec ergo suꝑfities cum exaliqua parte corpo¬
ris cogitatur pro forma subiecti corꝑis
accipit numerũ linearum. Seu nͥã triũ
ut trigonũ. seu uuͣ᷑ ut quadratum. seuplu¬
rium sit anguloꝵ. totidem lmeis sese
ad extrema tangentib planities eius inclu¬
ditur. Hoc loco ad monendi sumus : quod
om̃e corpus longitudinis. latitudinis.
⁊ altitudinis dimensionib constat. Exhic
tribus in lineȩ ductu una dimensio est: lon¬
gitudo ẽ enim sine latitudine. Planites uero
distenditur. alto caret: et hec planities quantis
lineis contineatur expressimus. Solidita

Expanded text:
quae mathematica uocantur, de quibus sollerti industria geometriae disputatur. Ergo haec superficies, cum ex aliqua parte corporis cogitatur, pro forma subiecti corporis accipit numerum linearum. Nam seu trium ut trigonum, seu quattuor ut quadratum, seu plurium sit angulorum, totidem lineis sese ad extrema tangentibus planities eius includitur. Hoc loco admonendi sumus quod omne corpus longitudinis, latitudinis et altitudinis dimensionibus constat. Ex his tribus in lineae ductu una dimensio est: longitudo est enim sine latitudine. Planities uero, distenditur, alto caret, et haec planities quantis lineis contineatur expressimus. Solidita
Abbreviated transcription (Latin):
femi¬
nam. suꝑius sexpressimus. hoꝵ
ta gͦ matura fecundus hic nũs. ut primam
ħ umani partus ꝑfectionem. quasi arbit᷑ ꝗdã
maturitatis absoluat. Discretio uõ sexũs pari¬
futuri. sicut. ypocrates refert. sic inutero
dinoscitur. Aut enĩ septua gesimo aut
nonagesimo die conceptꝰ mouetur. Dies ergo motꝰ
quicumq fuerit deduob nter multiplicatus.
aut septimũ aut nonut̃ mensem explicat
Hec deprima septenarii copulatione libata sint᷑.
Secunda deduob ce u. est.
Er his hỹas quia pꝰ monada prima est. pͥmꝰ
est nũs. Nȩc ab illa om̃i potenna solitaria
in corporis intelligibilis lineam pͥma deflu¬
xit. ideo i aduagas stellarum & luminum
sꝑas refertur . quia heȩ quoq abilla quę
aplanos dicitur : innumerum scisse. & inuaru
motus contrarietate retortȩ sunt. Hic gͦ nũs¬
cumqnario aptissime iungitur. cum aderrantes¬
hic ut diximꝰ ad cęli tonas ille referatuꝵ.
 ille ratione scissionis. hic numero. Illauero

Expanded text:
feminam superius expressimus. HoruIta est ergo natura fecundus hic numerus ut primam humani partus perfectionem, quasi arbiter quidam maturitatis, absoluat. Discretio uero sexus futuri, sicut Hippocrates refert, sic in utero dinoscitur. Aut enim septuagesimo aut nonagesimo die conceptus mouetur. Dies ergo motus, quicumque fuerit de duobus, ter multiplicatus aut septimum aut nonum explicat mensem. Haec de prima septenarii copulatione libata sint. Secunda de duobus et quinque est. Ex his δυάς, quia post monada prima est, primus est numerus. Haec ab illa omnipotentia solitaria in corporis intellegibilis lineam prima defluxit, ideo et ad uagas stellarum et luminum sphaeras refertur quia hae quoque ab illa quae aplanes dicitur in numerum scissae et in uarii motus contrarietatem retortae sunt. Hic ergo nuquinario aptissime iungitur, cum hic ad errantes, ut diximus, ad caeli zonas ille referatur, sed ille ratione scissionis, hic numero. Illa uero
Abbreviated transcription (Latin):
cũ luna. Atq ido uitȩ nr̃ȩ magiᷤᷤ cõmodant. qͣsi luminb
uite nr̃ę auctorib nuoꝵ ratione concordes. Sat̾ni mar¬
lunã. Idõ cõmodi minꝰ humanȩ uitę existimant᷑. quasi
cũ uitȩ auc torib arta nuoꝵ ratione ñ iuncti. Cur tn
⁊ ipsi nõnũꝙͣ opes uel claritatẽ homiinib p̾stare credatꝰ.
ad alterũ deb& ꝑtinere tractatũ. qr hic sufficit aꝑuisse
rationẽ. curalt̾a t̾ribilis alta salutariᷤᷤ existim&᷑. & plotinꝰ
quidẽ in libro qͥ inscribit᷑ sic. astra ꝓnuetat. nichil ui uł

Expanded text:
cum luna. Atque ideo uite nostre magis commodant, quasi luminibus cum luna. Atque ideo uite nostre magis commodant, quasi luminibus uite nostre auctoribus numerorum ratione concordes. Saturni autem Marlunam. Ideo minus commodi uite humane estimantur, quacum uitae auctoribus arta numerorum ratione non iuncti. Cur tamen et ipsi nonnumquam opes uel claritatem hominibus praestare credantur, ad alterum debet pertinere tractatum, quia hic sufficit aperuisse rationem cur alia terribilis, alia salutaris existimetur. Et Plotinus qu
Abbreviated transcription (Latin):
tritꝰ. hemiilius. epogdous. duplariᷤ. triplaris. quadrupsꝰ. quȩ
ħ loco interĩ quisi nõa numeroꝵ accipias uolo. insequentib
uͦ cũ de armonia celi loquem. qͥ sint hii niui. quidne possint.
oportuniꝰ aꝑiemꝰ. Modo hȩc nosse sufficiat. qr sine his nũis
nulla colligatio. nulla potest eẽ concordia. Uitã uͦ nr̃am.
p̃cipue sol & lua mod̾ant. Nã cũ sint caducoꝵ corpoꝵ
nat᷑a de sole. phiticon autͣ iđ crescendi nat᷑a de lunari ad
noᷤᷤ globositate ꝑueniunt. Sic utriusq luminis benefitio.
hęc nob constat uita qua fruimur. Conuersatio tam̃ nr̃an
stellas refertur. S harũ stellarũ alias int̾uentꝰ nũoꝵ qͥrũ
supͣ fecimꝰ mentionẽ cũ luminib bene iungit ac sociat.
alias nullꝰ applicat numeri nexꝰ ad lumina. Ergo uene¬
ria & iouialiᷤᷤ stella ꝑ hos nũos lumini utriq sociant᷑ S
credatur. iouis tñ stella cũ sole ad cõmodatior ẽ.⁊ uen̾ria

Expanded text:
tritus, hemiolius, epogdous, duplaris, triplaris, quadruplus. Quae hoc loco interim quasi nomina numerorum accipias uolo; in sequentibus uero, cum de harmonia caeli loquemur, quid sint hi numeri quidue possint opportunius aperiemus. Modo hoc nosse sufficiat quia sine his numeris nulla colligatio, nulla potest esse concordia. Vitam uero nostram praecipue sol et luna moderantur. Nam cum sint caducorum corporum natura, de sole, φυτικόν autem, id est crescendi natura, de lunari ad nos globositate perueniunt. Sic utriusque luminis beneficio haec nobis constat uita qua fruimur. Conuersatio tamen nostrstellas refertur; sed harum stellarum alias interuentus numerorum quorum supra fecimus mentionem cum luminibus bene iungit ac sociat, alias nullus applicat numeri nexus ad lumina. Ergo Veneria et Iouialis stella per hos numeros lumini utrique sociantur, sed credatur, Iouis tamen stella cum sole accomodatior est <et> Veneris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo passĩ diffusȩ lucis asꝑgine c̃tinuũ iuncti lumui¬
nis corpꝰ ostendũt᷑. ¶ S possidoniꝰ cuiꝰ diffinitioni pluri¬
ũ cõsens accessit. ait. lacteũ ee caloriᷤᷤ siderei fusio¬
nẽ. qͣm ideo adn̾sa zodiaco curuitas obliquaũ. ut qmi
sol numqͣm. zodiaci excedendo t̾minos exꝑtẽ feruoris sui.
partẽ celi reliqͣm deserebat. Hic circꝰ auta solis inobliquũ
recedens. uniuersitatẽ flexu calido tẽꝑar&: qͥb partib

Expanded text:
et ideo passim diffuse lucis aspergine continuum iuncti lumiet ideo passim diffuse lucis aspergine continuum iuncti luminis corpus ostendunt. Sed Posidonius, cuius definitioni plurium consensus accessit, ait lacteum caloris esse siderei fusionem, quam ideo aduersa zodiaco curuitas obliquauit ut, quoniam sol numquam zodiaci excedendo terminos expertem feruoris sui partem caeli reliquam deserebat, hic circus, a uia solis in obliquum recedens, uniuersitatem flexu calido temperaret. Quib
Abbreviated transcription (Latin):
de quib quȩ dicenda s̃ ꝓferemꝰ. cũ de ħ cõp&es simo ꝓ.¬
cesserit. Solꝰ ex omib hc subiect ẽ ocuł. ceteris circulis
magis cogitatione quã uisu cõphendendis. De hoc lac teo
multi int̾ se diu̾sa senser̃. causasq eiꝰ alii fabulosas.
tũ quȩ̃ ad nat᷑am eiꝰ uisa s̃ ꝑtinere. dicemꝰ. ¶Teophrastꝰ
lacteũ dix̃ cõpageᷤ ẽẽ. qͣ de duob hemisꝑiis celi sꝑa so¬
lidata ẽ. ⁊ ideo ubi ore utrĩq cõuenerat. notabile̾ darita-¬
tẽ uideri. Diodorꝰ ignẽ oẽ densoeȩ concr&ȩq nat᷑ȩ. in
unã curu limitis semita. discr&ionȩ mundonȩ fabricę
coaceruante cõcrixũ. & ideo uisũ intuentis admitere. relr¬
qͦ igne celesti lucẽ suã nimia sullimuate subtilitate dis.
fusa : nõ subiciente aspectur. Hemocritꝰ innumeras stel.¬
las. breuesq om̃s. q̃ spisso tractu in unũ coactȩ. spatiis
quȩ angustissima int̾ iacent oꝑtis uicinȩ sibi undiq

Expanded text:
 quae dicenda sunt proferemus cum de hoc competens sermo processerit. Solus ex omnibus hic subiectus est oculis, ceteris circulis magis cogitatione quam uisu comprehendendis. De hoc lacteo multi inter se diuersa senserunt, causasque eius alii fabulosas, tum quae ad naturam eius uisa sunt pertinere dicemus. Theophrastus lacteum dixit esse compagem qua de duobus hemisphaeriis caeli sphaera solidata est, et ideo ubi orae utrimque conuenerant, notabilem claritatem uideri. Diodorus, ignem esse densetae concretaeque naturae in unam curui limitis semitam discretione mundanae fabricae coaceruante concretum, et ideo uisum intuentis admittere, reliquo igfusam non subiciente conspectui, Democritus innumeras stellas breuesque omnes, que angustissima interiacent opertis, vicine sibi undique
Abbreviated transcription (Latin):
tib dicit eẽ laudabilem. quȩ comparatur ut diximus
Addit euã illã solã esse naturale̾ morte᷑. ubi corpꝰ animã.
non anima corpꝰ relinquit. Constat enĩ nũoꝵ certã consti¬
tutãq rationẽ. animas sociare corporib. Hii nũi dũ suꝑsũt
seuerat corpꝰ animari. Cũ uͦ defittunt. mox illa archana uis
soluitur. qua socioas ipsa constabat. & hoc est ꝙ fatũ & fata¬
lia uitȩ tẽpr̾a uocam. Anima gͦ ipsa nõ deficit. quippe quę
inmortalis atqͣ ꝑp&ua ẽ. s implois numeris corpus fatiscit.

Expanded text:
ificat esse laudabilem quae comparatur, ut diximus, Addit etiam illam solam esse naturalem mortem ubi corpus animam, non anima corpus relinquit. Constat enim numerorum certam constitutamque rationem animas sociare corporibus. Hi numeri dum supersunt, perseuerat corpus animari; cum uero deficiunt, mox arcana illa uis soluitur qua societas ipsa constabat, et hoc est quod fatum et fatalia uitae tempora uocamus. Anima ergo ipsa non deficit quippe quae immortalis atque perpetua est, sed impletis numeris corpus fatiscit
Abbreviated transcription (Latin):
amur ad reliqua. S quo sis affricane a la
erior ad tutandam rem pubilicam.sic ha¬
beto: Om̃ib qui patriam conseruauerit.
adiuuarint. auxerint. certum ẽẽ in celo defi¬
nitũ locum. uibi beati euo sempit̾no fruant᷑.
Nichil est cium illi principi dõ qui om̃em
nundum regit. qđ quidem int̾ris fiat
acceptuis. quam concilia. cȩtusq hominum ee
tus q iure sociati: quȩ ciuitates appellantur.
earum a rectores & seruatores. hinc ꝓfecti hue
reuercuntur ¶ Bene & oportune postquam
le morte p̃dix̃ mox p̃mia bouis post obitũ
sꝑanda subiecit. quib. adeo ametu p̃dicti i

Expanded text:
amur ad reliqua: «Sed quo sis, Afamur ad reliqua: «Sed quo sis, Afcrior ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiuverint, auxerint, certum esse in caelo definitum locum, ubi beati aevo sempiterno fruantur; nihil est enim illi principi deo, qui omnem mundum regit, quod quidem in terris fiat, acceptius quaiure sociati, quae ciuitates appellantur. Earum rectores et seruatores hinc profecti huc reuertuntur.» Bene et opportune, postquam de morte praedixit, mox praemia bonis post obitum speranda subiecit. Quibus adeo a metu praedicti i
Abbreviated transcription (Latin):
magis ostenderos. & qđ auint digito man-¬
strar& italiam. Nam cum fuissent inde
teucer. hinc dardanꝰ. uox sacra sic alloq̾ndo.
dardanidȩ duri. aꝑte consulentib italiam
do eos parentis illius nomine. cuius erat
origo rectiꝰ eligenda Et hic certe quidẽ
denuntiationis est. quod descipionis fine
p̃dicitur. s gr̃a conciliandȩ ob̾curitatis
inserta dubitatio. dicto tñ quodĩinitio
somnii continetur : ab soluitur Nam cum
dr̃ circuitu naturali. sum mani tibi fata¬
lem confecerint. uitari hunc finem non
posse ꝓͥnuntiat. Quod aut̃ scipioĩ reliqͦs
uitȩ actꝰ sine offensa dubitandi ꝑ ordinẽ
retulit . & sola morte similis uisus est ambi¬
genti: hec ratio est. quod siue dum hu¬
mano uł merori parcitur. uł timori. seu
quia utile est. hoc maxime latere. ꝓnius
cẽta oraculis quam uitȩ finis exprimit᷑.
aut cum dr̃ ñ sine aliqua obscuritate ꝓfer¬
tur .Ihis aliqua ex parte tractatis. ꝓgreoi¬

Expanded text:
magis ostenderet et, quod aiunt, digito demonmagis ostenderet et, quod aiunt, digito demonstraret Italiam. Nam cum fuissent inde Teucer, hinc Dardanus, uox sacra, sic adloquendo Dardanidae duri, aperte consulentibus Italiam, do eos parentis illius nomine cuius erat origo rectius eligenda. Et hic certae quidem denuntiationis est quod de Scipionis fine praedicitur, sed gratia conciliandae obscuritatis inserta dubitatio dicto tamen quod initio somnii continetur absoluitur. Nam cum dicitur «circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint», uitari hunc finem non posse pronuntiat. Quod autem Scipioni reliquos uitae actus sine offensa dubitandi per ordinem rettulit et de sola morte similis uisus est ambigenti, haec ratio est quod, siue dum humano uel maerori parcitur uel timori, seu quia utile est hoc maxime latere, pronius cetera oraculis quam uitae finis exprimitur; aut, cum dicitur, non sine aliqua obscuritate profertur. His aliqua ex parte tractatis progredi
Abbreviated transcription (Latin):
isset instruere. Habuit enim p̃ceptio. ut
uniũsus ꝓ duceretur exercitꝰ. At ille so¬
la pugnandi hortatione contentꝰ. non
uidit᷑ quid de ꝓducenda uniuersitate
p̃ceptũ sit. p̃t̾missoq achille. qui tunc recam
lacessitꝰ in uiria ab armis cum suo mi¬
lite feriabatur : Rex ꝓgressus in p̾liũ:
& casum qui debebatur excepit. & ab¬
soluit somnium inuidia mẽtiendi. ñ
om̃ia de imꝑatis sequendosPar mi ob¬
seruantiȩ diligentiã homericȩ ꝑ om̃a
ꝑfectiõis imitator maro. in talib qͦq rebus
obtinuit: Nam aput illum ȩneas ad regio¬
nem instͣuendo regno fatalit̾ eligendam.
satis habunde q delio instructus  oraculo:
i errorem tm̃ uniꝰ ũbi negligentia relap¬
sus est. Non quidem fuerat locoꝵ quȩ pe¬
tere deberet nom̃ insertum: s cum origo
uetꝰ parentum sequenda deͤretur: fuit
in uerdis qd̃ int̃ cretam. & italiam. quȩ
ipsius gentis auctores utraq ꝓduxerant

Expanded text:
isset instruere. Habuit enim illa praeceptio ut isset instruere. Habuit enim illa praeceptio ut uniuersus produceretur exercitus; at ille, sola pugnandi hortatione contentus, non uidit quid de producenda uniuersitate praeceptum sit, praetermissoque Achille, qui tunc recenti lacessitus iniuria ab armis cum suo milite feriabatur, rex progressus in proelium et casum qui debebatur excepit et absoluit somnium inuidia mentiendi non omnia de imperatis sequendo. Parem obseruantiae diligentiam Homericae per omnia perfectionis imitator Maro in talibus quoque rebus obtinuit. Nam apud illum Aeneas, ad regionem instruendo regno fataliter eligendam satis abundeque Delio instructus oraculo, in errorem tamen unius uerbi neglegentia relapsus est. Non quidem fuerat locorum quae petere deberet nomen insertum, sed, cum origo uetus parentum sequenda diceretur, fuit in uerbis quod inter Cretam et Italiam, quae ipsius gentis auctores utraque produxerant,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ affectata ꝯfusio. ut desinas de insclta uelut
dubitatione mirari. Ceterum in suo quoq
oꝑe artificis erit signa querere quib ista dis¬
cernut si hoc uis diuina non impedit Nam
illud ꝓhibent. nam cet̾a parce scire. Maronis
est ex itima disciplinę ꝓfunditato sententia.
Diuulgatis etiam docem᷑ exemplis. quam pene
semꝑ cum p̾dicunt᷑ fut᷑a. ita dubiis obse ran¬
tur. ut tam̃ diligens nͥ diuinitꝰ ut dixinꝰ.
imꝑedit᷑ subeẽ reꝑiat app̃hendende uestigia
ueritatis ut. ecce homericum somniũ. a io¬
ue ut dr̃ missum. ad conserendam futo
die cum hostib manum. sub aꝑta ꝓmissiõe
uctoriȩ spem regis animauit. Ile uelut di¬
unum secutꝰ oraculum conmisso. p̾lio amiᷤ¬
sis Quoꝵ plurimis.uix. egreq in castra
remeauit. Num dicendũ ẽ dm̃ mandasse.
mdacuim. Honita est. S quia illũ
casum grecis fata decreuerant : latuit
in uerbis somnii qd animaduersũ uł ad
uere uincẽdũ. uł ad cauendũ saltem potu¬

Expanded text:
e affectata confusio, ut desinas de inserta uelut dubitatione mirari; ceterum in suo quoque opere artificis erit signa quaerere quibus ista discernat, si hoc uis diuina non impedit. Nam illud ... prohibent nam cetera Parcae scire ... Maronis est ex intima disciplinae profunditate sententia. Diuulgatis etiam docemur exemplis quam paene semper, cum praedicuntur futura, ita dubiis obserantur ut tamen diligens — nisi diuinitus, ut diximus, impeditur — subesse reperiat apprehendendae uestigia ueritatis: ut ecce Homericum somnium a Ioue, ut dicitur, missum ad conserendam futuro die cum hostibus manum sub aperta promissione uictoriae spem regis animauit; ille, uelut diuinum secutus oraculum, commisso proelio, amissis suorum plurimis, uix aegreque in castra remeauit. Num dicendum est deum mandasse mendacium? Non ita est, sed quia illum casum Graecis fata decreuerant, latuit in uerbis somnii quod animaduersum uel ad uere uincendum uel ad cauendum saltem potu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ possit accessio. Nec frustra hoc dictũ eͣ. Nã in archaniꝰ
de animȩ reditu disputationib fertur. in hac uita deliqͣnteᷤ
surgere sine difficultate. Animas uͦ ex hac uita cũ delic¬
toꝵ sordib recedentes. equandas his. qui in abruptũ ex alto
p̾cipitiq dflapsi sunt. uñnum qͣm facultas sit resurgendi.
deo gͦ utendũ cõcessis uite spatiis: ut ꝑfectę purgationis sit¬
maior faculias. Gꝰ inqͥes qͥ iã ꝑfecte purgatꝰ est. manũ s
deb& inferre. cũ ñ sit ei causa remanendi. qr ꝓfec tum

Expanded text:
esse possit accessio. Nec frustra hoc dictum est. Nam in arcanis esse possit accessio. Nec frustra hoc dictum est. Nam in arcanis de animae reditu disputationibus fertur in hac uita delinquentes surgere; animas uero ex hac uita cum delictorum sordibus recedentes aequandas his qui in abruptum ex alto praecipitique delapsi sint, unde numquam facultas sit resurgendi. Ideo ergo utendum concessis uitae spatiis ut sit perfectae purgationis maior facultas. Ergo, inquies, qui iam perfecte purgatus est, manum sibi debet inferre, cum non sit ei causa remanendi, quia profectum
Abbreviated transcription (Latin):
Nec anima lassatur animando. s offitiũ suũ deserit conpus. cũ
tã ñ possit animari. Hinc illud ẽ doctissima uatis. explebo
num. reddarq tenebris. hȩc ẽ gͥ naturalis uera more.
cũ finẽ corpori solus nũoꝵ suoꝵ defectꝰ apportat. Non cũ
extorqu&ur uita corpori: ad huc idoneo ad continuationem
ferendi: Nec leuis est differentia uitã uł natura uł sponte
soluendi. Anima  cũ acorpore deseritur. pot̾ inse nichil reti¬
nere corporeũ. si se pure cum in hac uita e̾e̾t instituit. Cũ uͦ
ipsa de corpore uiolent᷑ extruditur. quia extrupto uinculo¬
ñ soluto. fit ei ipsa necessitas occasio passionis a&̃ malis uncuł
dũ rump̃ infititur. Hanc qͦ suꝑiorib adicit rationem
nõ sponte ꝑ eundi. Cũ constet inqͥt remunerationẽ animis
illuc ẽẽ tribuendã ꝓ mͦ ꝑfectionis. ad qͣm in hao uita una¬
queq ꝑuenit.  on ẽ p̾cipitandᷤ uite fims. cũ adhuc ꝓfitiendi

Expanded text:
nec anima lassatur animando, sed officium suum deserit corpus cum iam non possit animari. Hinc illud est doctissimi uatis: ... explebo numerum reddarque tenebris. Haec est igitur naturalis uere mors, cum finem corporis solus numerorum suorum defectus apportat, non cum extorquetur uita corpori adhuc idoneo ad continuationem ferendi. Nec leuis est differentia uitam uel natura uel sponte soluendi. Anima enim, cum a corpore deseritur, potest in se nihil retinere corporeum, si se pure, cum in hac uita esset, instituit. Cum uero ipsa de corpore uiolenter extruditur, quia exit rupto uinculo, non soluto, fit ei ipsa necessitas occasio passionis, et malis uinculi, dum rumpit, inficitur. Hanc quoque superioribus adicit rationem non sponte pereundi: cum constet, inquit, remunerationem animis illic esse tribuendam pro modo perfectionis ad quam in hac uita unaquaeque peruenit, non est praecipitandus uitae finis cum adhuc proficiendi
Abbreviated transcription (Latin):
oppositi eminus ignis emitit. solã ignis similitudinẽ carẽtẽ
sensu caloris ostendit: Quẽ soli ordinẽ plato dederit. uel
eiꝰ auctores. quosue cicero secutꝰ. quartũ locũ globo eius
assignauerit. uel quę ratio ꝑ suasignẽ huiꝰ diuersitatis ĩdure.¬
accensa conuertit᷑. satis dic tũ est. S his ħ adiciendũ est. cur cicero
cũ quartũ de .uii. solẽ uelit. quartꝰ aut̃ int̾.uii. non fere
solẽ s fere mediũ dixerut. his uerb̃. Dettide subt̃ mediã fere regio¬
nẽ sol optin&. S non uacat adiectio. qua hȩc ꝓnuntiatio

Expanded text:
oppositi eminus ignis immittit, solam ignis similitudinem carentem oppositi eminus ignis immittit, solam ignis similitudinem carentem sensu caloris ostendit. His eius auctores, quosue Cicero secutus quartum locum globo eius adsignauerit, uel quae ratio persuasionem huius diuersitatis induxeaccensa conuertitur», satis dictum est; sed his hoc adiciendum est cur Cicero, cum quartum de septem solem uelit, quartus autem inter septem non fere solem, sed «fere» medium dixerit his uerbis: «deinde de septem mediam fere regionem sol obti
Abbreviated transcription (Latin):
pars luna ẽ. Lunã quoq t̾rã ȩtheriã uocauer᷑ ĩmobilis
lumine. clarescit tantũ mͦ. nõ reluc&. Luna speculi instar
lumen quo illustrat᷑ emitit. quia aeris & aquȩ quȩ ꝑ se
concroa & densa s̾ fex hab&ur. iđo extrema uastitate
densata ẽ. nec ultͣ suꝑficiẽ quauis luce penoera᷑. Hȩc
lic&& & ipsa finiᷤᷤ sit. s tñ liqͥdissimȩ lucis & iguiᷤᷤ etherii.
idõ quamuis densius corpꝰ sit quã cet̾a celestia. multo
tñ t̾reno puriꝰ fit acceptȩ luci penetrabile adeo ut eam
de se rursꝰ enutat. nullũ tam̃ ad nos ꝑferentẽ sensũ caloriᷤᷤ.
quia lucis radiꝰ eũ ad nos de origine sua.i. de sole ꝑuenit:¬
naturã secũ ignis de quo nascit᷑ deuehit. Cũ uͦ in lunę
corpꝰ infunditur. & inde resplend& : solã refundit
claritudinẽ nõ calorẽ. Nã & speculũ cũ splendorẽ de se

Expanded text:
pars luna est, lunam quoque terram, sed aetheriam uocauerunt. Immobilis pars luna est, lunam quoque terram, sed aetheriam uocauerunt. Immobilis lumine clarescit tantummodo, non relucet, luna speculi instar lumen quo illustratur emittit, quia illa aeris et aquae, quae per se concreta et densa sunt, faex habetur et ideo extrema uastitate denseta est, nec ultra superficiem quauis luce penetratur; haec licet et ipsa finis sit, sed liquidissimae lucis et ignis aetherii, ideo, quamuis densius corpus sit quam cetera caelestia, ut multo tamen terreno purius, fit acceptae luci penetrabile, adeo ut eam de se rursus emittat, nullum tamen ad nos perferentem sensum caloris: quia lucis radiunaturam secum ignis de quo nascitur devehit; cum vero in lunae corpus infunditur, et inde resplendet, solam refundit claritudinem, non calorem: nam et speculum cum splendorem de se vi
Abbreviated transcription (Latin):
hilior ẽ. quia tũ liberiꝰ apparã. Nã cũ suꝑiora tenent. magi
radiis occuluntꝰ. & ideo ꝑsuasio ista cõualuit. & ab om̃ib pene
hc ordo in usũ receptꝰ ẽ. ꝓspicatior tñ obseruatio meliorẽ
ordinẽ dep̾hendit. quẽ p̃t᷑ indaginẽ insꝰ. E ȩx quoq ratio
cõmendat. quđ limã. quȩ luce ꝓpͥa car&. & de sole mutuat᷑.
necesse ẽ fonti luminiᷤ sieẽ subiectã. Hȩc enĩ ratio facit
lunã non habere lum᷑ ꝓpͥu᷑. cx̾as om̃s stellas lucere suo.
qđ illȩ suꝑ solẽ locate. in ipso purissimo ethere s̃ in qͦ om̃e
quiqͥd ẽ lux naturaliᷤᷤ & sua ẽ quȩ tota cũ igne suo ita sꝑe
solis incumbit. ut celi zonȩ quȩ ꝓcul asole sunt. ꝑpauo
frigore. oppise sint. sic̃ infra ostend&. Luna uͦ qi sola ipsa
sub sole ẽ. & caducoꝵ iã regioni luce sua carenti ꝓxima.
lucẽ nͥ desuꝑ posito sole cui replend& habe non potuit.
Deniq qr totius mundi ia pars ẽ tra. ȩtheriᷤᷤ aut̃ ima

Expanded text:
ilior est quia tunc liberius apparent. Nam, cum superiora tenent, magis radiis occuluntur; et ideo persuasio ista conualuit, et ab omnibus paene hic ordo in usum receptus est. Perspicacior tamen obseruatio ueriorem ordinem deprehendit, quem praeter indaginem uisus haec quoque ratio commendat quod lunam, quae luce propria caret et de sole mutuatur, necesse est fonti luminis sui esse subiectam. Haec enim ratio facit lunam non habere lumen proprium, ceteras omnes stellas lucere suo, quod illae, supra solem locatae, in ipso purissimo aethere sunt, in quo omni quicquid est, lux naturalis et sua est, quae tota cum igne suo ita sphaerae solis incumbit ut caeli zonae quae procul a sole sunt perpetuo frigore oppressae sint, sicut infra ostendetur. Luna uero, quia sola ipsa sub sole est et caducorum iam regioni luce sua carenti proxima, lucem nisi de superposito sole, cui resplendet, habere non potuit. Denique quia totius mundi ima pars terra est, aetheris autem ima
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ammonicio est. uigilantia cautionis
euaditur. Quod apportant minȩ. litatio
ꝓpitiatienis auercit. Num quam denuntiata
uanescunt Ihic subicies. Unde gͥ ista dicernimꝰ
ut possit cauendum ne. an exorandum: an uo
patiendum sit dep̃hendirs Sed p̃sentis oꝑis fuc¬
rit insinuare. quał soleat in diuinationibus

Expanded text:
ubi admonitio est, uigilantia cautionis ubi admonitio est, uigilantia cautionis euaditur; quod apportant minae, litatio propitiationis auertit; numquam denuntiata uanescunt. Hic subicies: unde igitur ista discernimus, ut possit cauendumne an exorandum an uero patiendum sit deprehendi? Sed praesentis operis fuerit insinuare qualis soleat in diuinationibus
Abbreviated transcription (Latin):
aut hic est.s Cum ȩtas tua quinquagesimỹ
& sextum annuni compleuerit. quȩ summa
tibi fatalis erit. spes quidem salutis publicȩ
te uidebit. & ꝓ remediis communis bonoꝵ
om̃ium status. uirtutib tius dictatura de¬
bebitur. s si euaseris insidias ꝓpinquoꝵ:
Nam ꝑ septenos octies solis anfractꝰ. reditus¬
q. quinquaginta. & sex significat annos an¬
fractum solis. & reditum annum uocans
Anfractum ꝓpt̾ rodiaci abitum. reditum qr
an nos singulos cerca
lege metitur. Hic qui dam mirantur
quidsibi uelit ista dubitatio. si effugeris. qͣsi
potuerit diuina anima. & olim celo red¬
dita. atq hic maxime serentiam futuri
ꝓfessa. nescire. possit ne nepos suus an non
possit euadere S non aduertunt hanc
habere legem om̃ia uł signa. uł somnia
ut de auersis obliq. aut denuntient. aut
minent᷑. aut moneant. Et ideo quedam
cauendo transimꝰ. alia exorando & litando
uitantur. alia sunt in eluctabilia quȩ nul¬
la arte. nullo auertuntur ingenio. Nam

Expanded text:
autem hic est: cum aetas tua quinquagesimum et sextum annum compleuerit, quae summa tibi fatalis erit, spes quidem salutis publicae te uidebit et pro remediis communis bonorum omnium status uirtutibus tuis dictatura debebitur, sed si euaseris insidias propinquorum. Nam per «septenos octies solis anfractus reditusque» quinquaginta et sex significat annos, anfractum solis et reditum annum uocans: anfractum, propter zodiaci ambitum, reditum, quia annos singulos certa lege metitur. Hic quidam mirantur quid sibi uelit ista dubitatio, «si effugeris...». Quasi potuerit diuina anima et olim caelo reddita atque hinc maxime scientiam futuri professa nescire possitne nepos suus an non possit euadere! Sed non aduertunt hanc habere legem omina uel signa uel somnia, ut de aduersis oblique aut denuntient aut minentur aut moneant. Et ideo quaedam cauendo transimus, alia exorando et litando uitantur. Sunt ineluctabilia quae nulla arte, nullo auertuntur ingenio. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
trãscamꝰ. A alierͣ̃ citi mundũ alis in elementa. ter quat̾na
diudere. ut in pͥmo ordine numerent᷑. t̾ra. aqua. aer ignis.
qͥ ẽ pars liqͥdior aeris uicina lunȩ ¶ Supͣ ħ rursꝰ totidẽ nume¬

Expanded text:
transeamus. Maluerunt enim mundum alli in elementa ter quaterna diuidere, ut in primo numerentur ordine terra, aqua, aer, ignis, qui est pars liquidior aeris uicina lunae; supra haec rursum totidem nume
Abbreviated transcription (Latin):
canenas a canendo dixer̃. Ideo canere celũ &iã theologi
cõꝑbantes sonos musicos sacrificiis adhibuer qui aput
alios lyra. uel ccytara. apud nõnullos tibi is. aliis ue
musicis instrumentis fieri solebant. In ipsis qͦq ynuiᷤᷤ
adhibebantur. ut ꝑ strophã rectꝰ orbis stelliferi motꝰ
ꝑ antistrophã diuersꝰ uagarũ regressꝰ p̾dicaretur. Ex
quib duob motib pͥmꝰ in natura mninꝰ dicandꝰ deo
sumpsit exordiũ. Mortuos qͦq ad sepulturã ꝓseqͣ opor¬
tere cũ cantu. pluriniarũ genciũ uel regionũ instituta
sanaceriꝰ ꝑsuasione hac. qua post corpꝰ animȩ ad originem
dulcedinis musioȩ. id est ad celũ redirẽ credantur. Nã
ideo in hac uita om̃is anima musicis sonis capit̾. ut
non solũ qͥ s̃ habitu culciores. uerũ uniuersȩ quoq
barbarȩ naiones. cantꝰ quib uel ad ardorẽ uirtuaꝰ
annentur. uel ad molliciẽ uoluptatis resoluantur.

Expanded text:
'Canenas', a canendo dixerunt. Ideo canere caelum etiam theologi 'Canenas', a canendo dixerunt. Ideo canere caelum etiam theologi comprobantes sonos musicos sacrificiis adhibuerunt, qui apud alios lyra uel cithara, apud nonnullos tibiis aliisue musicis instrumentis fieri solebant. In ipsis quoque hymnis adhibebantur, ut per stropham rectus orbis stelliferi motus, per antistropham diuersus uagarum regressus praedicaretur, ex quibus duobus motibus primus in natura hymnus dicandus deo sumpsit exordium. Mortuos quoque ad sepulturam prosequi oportere cum cantu plurimarum gentium uel religionum instituta sanxerunt, persuasione hac qua post corpus animae ad originem dulcedinis musicae, id est ad caelum, redire credantur. Nam ideo in hac uita omnis anima musicis sonis capitur, ut non soli qui sunt habitu cultiores, uerum uniuersae quoque barbarae nationes cantus, quibus uel ad ardorem uirtutis animentur uel ad mollitiem uoluptatis resoluantur
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑarũ motu cantũ numinib exhib̾i. Nã siren dõ canẽ
greco intellectu ual&. Theologi quoq.Uiiii. musas
octo sꝑarũ musicos cantꝰ. & unã maximã continentiã
quȩ cdinfit ex om̃ib eẽ uoluer̃. Unde hesiodꝰ in theogo¬
ma sua oc tauã musa uramã uocat. quia pꝰ.Uii. uagas
quę sulnec tȩ sunt. oc taua stellifera sꝑa suꝑ posita ꝓpͥo
nomine celũ uocatur. Et ut ostender&.Uiiii. eẽ nonã¬
nomine ostendens ipsã uocis dulcedinẽ nonã musã uocari.
Nã ka a a ion e optime uocis greca interpretatio est.
& ut ipsam eẽ quȩ confit ex om̃il pͣssius indicar& assig¬
nauit illi uniuersitatis uocabulũ. Na tiꝑo De ꝑrc¬
cE xc. ten uocant. quasi ducẽ & pͥncipẽ obbiũ ceteroꝵ.
ut ipse cicero refert. dux & pͥnceps & mundi moderator
luminũ reliquoꝵ. mens mundi & temꝑatio. Ousas
eẽ cantũ mundi etiã eirusci sciunt. qui eas camenas qͣsi

Expanded text:
sphaerarum motu cantum numinibus exhiberi. Nam Siren 'deo canens' sphaerarum motu cantum numinibus exhiberi. Nam Siren 'deo canens' Graeco intellectu ualet. Theologi quoque nouem Musas octo sphaerarum musicos cantus et unam maximam concinentiam, quae confit ex omnibus, esse uoluerunt. Vnde Hesiodus inTheogonia sua octauam Musam Vraniam uocat, quia post septem uagas, quae subiectae sunt, octaua stellifera sphaera superposita proprio nomine caelum uocatur; et, ut ostenderet nonam esse enomine ostendens ipsam uocis dulcedinem nonam Musam uocari: nam Καλλιόπη 'optimae uocis' Graeca interpretatio est; et, ut ipsam esse quae confit ex omnibus pressius indicaret, adsignauit illi uniuersitatis uocabulum: ἣ δὴ προφεΜουσηγέτην uocant, quasi ducem et principem orbium ceterorum, ut ipse Cicero refert: «dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio». Musas esse mundi cantum etiam Etrusci sciunt, qui eas 'Camenas', quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ratione distincta: quia scđm timeũ platonis impariũ
inter se inter ualla nuoꝵ ratis ad se numeris. hemioliis
scilic&. epitritis. & epogdois. hemitoni isq distincta sunt.
quib om̃is canora ratio continetur. Hinc animaduertit᷑.
quia hȩc uerba ciceronis numꝗͣ ꝓfecto ad intellectum
paterent. nisi henuolioꝵ. epuritoꝵ. & epogdooꝵ ratioẽ
p̃missa. quib int̾ualla distincta s̃. & nisi platoniciᷤᷤ niũs
quib mundi anima ẽ contexta patefactis. & ratione
p̃missa cur ex nũis musicã creantib. anima intexta
sit. Hȩc enĩ om̃ia. & causã mundami motꝰ ostendt̃.
quẽ solꝰ auimȩ p̾stat impulsꝰ. & necessitatẽ musicȩ
continentiȩ. quã motui a se facto inserit aninta
in natiã sibi ab origine. Hinc plato in re publi¬
ca sua cũ de sꝑarũ celestiũ uolubilitate tractar&.
singulas ait sirenas singulis insidere orbib significans

Expanded text:
ratione distincta, quia secundum Timaeum Platonis imparium ratione distincta, quia secundum Timaeum Platonis imparium inter se interualla numerorum ratis ad se numeris, hemioliis scilicet, epitritis et epogdois hemitoniisque distincta sunt, quibus omnis canora ratio continetur. Hinc animaduertitur quia haec uerba Ciceronis numquam profecto ad intellectum paterent nisi hemioliorum, epitritorum et epogdoorum ratione praemissa, quibus interualla distincta sunt, et nisi Platonicis numeris, quibus mundi anima est contexta, patefactis et ratione praemissa cur ex numeris musicam creantibus anima intexta sit. Haec enim omnia et causam mundani motus ostendunt, quem solus animae praestat impulsus, et necessitatem musicae concinentiae, quam motui a se facto inserit anima innatam sibi ab origine. Hinc Plato in Re publica sua, cum de sphaerarum caelestium uolubilitate tractaret, singulas ait Sirenas singulis orbibus insidere, significans
Abbreviated transcription (Latin):
ad duo. hemioliũ ninnerũ faciunt. Hinc oritur diapen¬
te. Quatuor ad tria. epitritꝰ numerꝰ est. Ex hoc cõpo¬
nitur. diatesseron. Itẽ quatuor ad unũ in qua drupli
ratione censentur. Ex hoc symphonta dis drapason na̾cit᷑.
G̾mundi anima quȩ ad motũ hoc quđ uidemꝰ uniu̾sitatᷤ
corpꝰ impellit. contextaꝰ niuis musicã de se creantibus
continentiã : necesse est ut sonos musicos de motu quẽ
contextionis inuenit. Ait enĩ plato ut supͣ retulimus
ualla supplesse. Ideo doc tissime tulliꝰ in uerbis suis osten¬
dit platonici dogmatis ꝓfunditatẽ.¶ Quid hic in quã:¬
Quis est qͥ compl& aures meas. tantꝰ & tam dulcis sonus :
Hic est inqͥt ille qͥ int̾uallis disiunctꝰ imparib sed tamen
ꝓrata parciũ ratione disiunctꝰ. impulsu & motu ipsoꝵ
orbiũ efficitur.ł Uides ut interualla cõmemorat. &
hȩc inter se imparia eẽ testat᷑ : Nec diffitetur rata

Expanded text:
ad duo hemiolium numerum faciunt: hinc oritur διὰ πέad duo hemiolium numerum faciunt: hinc oritur διὰ πέντε; quattuor ad tria epitritus numerus est: ex hoc componitur διὰ τεσσάρων; item quattuor ad unum in quadrupli ratione censentur, ex quo symphonia δὶς διὰ πασῶν nascitur. Ergo mundi anima, quae ad motum hoc quod uidemus uniuersitatis corpus impellit, contexta numeris musicam de se creantibus concinentiam, necesse est ut sonos musicos de motu quem a suae contextionis inuenit. Ait enim Plato, ut supra rettulimus,ualla supplesse. Ideo doctissime Tullius in uerbis suis ostendit Platonis dogmatis profunditatem. quis est, qui conplet aures meas tantus et tam dulcis sonus? Hic est, inquit, ille, qui intervallis disiunctus inparibus, sed tamen pro rata parte ratione distinctis, impulsu et motu ipsorum orbium efficitur.» Vides ut interualla commemorat, et haec inter se imparia esse testatur, nec diffitetur rata