comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non inmanitas. In quam qrui
uenerit nuretur sumanitatem
que ab uroibua exulat siluqs in¬
colere. seq ursos in populis̃ ac le¬
ones: in solitucdine angelicum
nominemmuenisse. Ita plane
sentio: atq hoc mediiz iter ex¬
trema callem teneo. Alter non¬
insi inter turbas gaudet. Huic mĩa
magis̃ quam red̾argutio debetur
huit nescio quid dicam. tangiã fa-¬
teor ueneca: et autoritate premis
tua melmaturus forsitan nisi alt
obsisteret. non te minor. et si ma¬
iorem dixero credo non nidigna¬
bere Marcus Cicero amncitie legẽ
tractans. non hos tantum quibus
amicitia post uirtutem iocundissi¬
ina ierum est s asperos etiam et
inimanes hummnanamq societate.
atq congressum fugientes: quoꝵ
uix iunc̾um exemplu totum or¬
be reperit pati non posse ait nisi
acquirant aliquem non dixit amicũ
am enim obstabant. sed aprid quẽ
euomant uirus sue accerbitatis. sap̾ta¬
q hinic oc casione. Iharentini archite

Expanded text:
non immanitas, in quam qui non immanitas, in quam qui venerit miretur humanitatem, que ab urbibus exulat, silvas incolere, seque ursos in populis ac leones, in solitudine angelicum hominem invenisse. Ita plane sentio, atque hunc medium inter extrema callem teneo. Alter nonnisi inter turbas gaudet: huic misericordia magis quam redargutio debetur. huic nescio quid dicam. Tangis, fateor, Seneca, et autoritate premis tua, inclinaturus forsitan, nisi alter obsisteret non te minor, et si maiorem dixero credo non indignabere. Marcus Cicero amicitie legem tractans, non hos tantum quibus amicitia post virtutem iucundissima rerum est, sed asperos etiam et immanes, humanamque societatem atque congressum fugientes — quorum vix unicum exemplum toto orbe repperit — pati non posse ait, nisi «acquirant aliquem» non dixit amicum, natura enim obstabat, sed «apud quem evomant virus sue acerbitatis». Sumptaque hinc occasione, Tarentini Archite
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ literarum et uirtutum studio¬
sis loquor. peliquis salubre consibũ
nullum habeo. Insi ut ante ommia
uitam mubent. tamen de loco opor¬
tumtate uidebimus.¶¶Di sincera¬
oportunam dra: dine
nũ quam suafi ut colẽ¬
studio solituaims ⁊ᵈͣ¬
macitie uira cõtemp ͤ¬
uerent. farbas non amicos
fiigiendos dico. Q siquis esse. U¬
sibi amicorum turbas estiniat: pri¬
mũ iideab ne fallat᷑. E uero ma¬
rime deteget repentina necessitas.
niutatioq fortune: que sicut optã¬
da non est experrend cuprame:
sic si accidat er yerientie et dis¬
cutie ndis errorib multum cõfert.
Deinde si ut teliquarum uerum.
sic amicitiarum alter altero dicior
fuerit. non mouebor. Nec tam a¬
micos fugere solitarium monebo
quam optare ut ad se uisendum:
singulatim potiua ꝙ cateruatim
uemiant. non ocio teclium. s so¬
lamen et auxilium laturi. Sit
ocium moclestum et suaue non
insolena. Sic solitudo tranquilla
non ferox. Sit deuiq solitudo

Expanded text:
quam literarum et virtutum studioquam literarum et virtutum studiosis loquor; reliquis salubre consilium nullum habeo, nisi ut ante omnia vitam mutent; tum de loci oportunitate videbimus. Ceoportunam dixi, nunquam suasi ut studio solitudinis amicitie iura contemnerent: turbas non amicos fugiendos dico. Quod siquis esse sibi amicorum turbas extimat, primum videat ne fallatur. Id vero maxime deteget repentina necessitas mutatioque fortune que, sicut optanda non est experiendi cupidine, sic si accidat experientie et discutiendis erroribus multum confert. Deinde si ut reliquarum rerum sic amicitiarum alter altero ditior fuerit, non movebor; nec tam amicos fugere solitarium monebo, quam optare ut ad se visendum singulatim potius quam catervatim veniant, non otio tedium sed solamen et auxilium laturi. Sit otium modestum et suave, non insolens; sit solitudo tranquilla, non ferox; sit denique solitudo
Abbreviated transcription (Latin):
patior non moleste. fuge etiam
onum nl est quod me ulterius.
trucdas: ad extremani solitudine
cdartasti. Quid iam restat. insiut
me ip̃m fugiam: sed et tunc camiẽ
unũ fugero. non habeo cum quo
comitatum uelim. mirũ. Ego uero
habeo cum quo te: et fortasse plures.
seci profecto unũ habeo. Osi nunc
tale aliquid amico consulgm. E x¬
clamabunt undiq solitudus ac
iurtutis aduersatii. meq saxeñ
et inhumanũ dicerent. Et qui Sc¬
neca fantus iir carissimo omiiir
amico ꝑrecipit unum etiam fuge̾:
ac perfecto cõsũmatoq urro loquit᷑
hoc. si quis dixent cum bona uema
negabo. Proficientium potius ꝙ
perfectorum ex numero fuisse
Cucillum iuratus testis.  encca ip̃e
fatebitur: quemi et si frequenter
laudet qui amantium mos est. si
perfectum tamen nosset nec toti¬
ens hortaretur. nec aliqu repte¬
henderet. Ac studiis salten uir¬
tutiq dedico : dicat aliquis. hoc fa¬
tebor. Sed eo plane reuertimur
quo uolebam. Neq em̃ ego abiis

Expanded text:
patior non moleste; «fuge etiam patior non moleste; «fuge etiam unum», nil est quo me ulterius trudas, ad extremam solitudinem coarctasti. Quid iam restat nisi ut me ipsum fugiam, si et tunc tamen unum fugero? «Non habeo cum quo te comunicatum velim». Mirum: ego vero habeo cum quo te, et fortasse plures, sed profecto unum habeo. O si nunc tale aliquid amico consulam, exclamabunt undique solitudinis ac virtutis adversarii, meque saxeum et inhumanum dicent; atqui Seneca, tantus vir, carissimo omnium amico precipit unum etiam fugere. At perfecto consummatoque viro loquitur. Hoc siquis dixerit, cum bona venia negabo; proficientium potius quam perfectorum ex numero fuisse Lucilium iuratus testis Seneca ipse fatebitur, quem etsi frequenter laudet, qui amantium mos est, si perfectum tamen nosset, nec totiens hortaretur, nec aliquando reprehenderet. At studiis saltem virtutique dedito, dicat aliquis; hoc fatebor, sed eo plane revertimur quo volebam. Neque enim ego aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ego uon immicam modo solitudinẽ.
sed nec amicam urbem iudico.eo
tamen annciorem: ꝙ illa ut crimi¬
nũ minstros. sic et stenptatores
habent. et uinclices hec impunitatis.
et latebrarum spe: reicit legũ meti.
it ieuerentiam honestatis. CTeteru
altera libertatem impudentiamq
peccanddi. Altera fautoreũ sceleru
itq instrumenta suppelitat utrũq
festiferum. uerum ea nature puer¬
sitas non solitudinis culꝑa est. Qd̾
ut prorsus ita eẽ. nec aliud iene¬
cam yoliusse perindeas eadem eplo
illa in ipõm solitadinem mestis et
pauidis : ac imprudentibus iter¬
dictam lucillo sus non medo per¬
mittit. sed suadet. ac precipit. Sic
est inouit non muto sententiam
fuge riiltitudinem: fuge paucita¬
tem: fuge etiamunũ. non habeo
cum quo comitatum uelim. et inde
qd indicium habeo audeo te tibi cre¬
dere. durum insi fallor ac precisu
do gma. Fuge inquit multitua me
lib̾enter idquiden. fuge pancitatẽ

Expanded text:
ego non inimicam modo solitudinem, ego non inimicam modo solitudinem, sed nec amicam urbem iudico, eo tamen amiciorem, quod illa ut criminum ministros sic et scrutatores habet et vindices, hec impunitatis et latebrarum spe reicit legum metum et reverentiam honestatis. Ceterum altera libertatem impudentiamque peccandi, altera fautores scelerum atque instrumenta suppeditat, utrumque pestiferum; verum ea nature perversitas, non solitudinis culpa est. Quod ut prorsus ita esse nec aliud Senecam voluisse pervideas, eadem epystola illam ipsam solitudinem, mestis ac pavidis et imprudentibus interdictam, Lucilio suo non modo permittit sed suadet ac precipit. «Sic est» inquit «non muto sententiam: fuge multitudinem, fuge paucitatem, fuge etiam unum; non habeo cum quo te comunicatum velim, et vide quod iudicium habeo: audeo te tibi credere». Durum, nisi fallor, ac precisum dogma. «Fuge» inquit «multitudinem», libenter id quidem; «fuge paucitatem»,
Abbreviated transcription (Latin):
camn uolũt astipul  ͤꝯ¬
Dtorem uidentur miesa
ceteros anneuni senecam ha B¬
bere: qui epłaꝵ suar quodani loco
omina nob mala solitudinem persu¬
aderc. et rursus alio leco mala ibi
consilia agitari. cupiditates impro¬
bas oidinari: audaciam acui: bbi¬
dinen irritare: iracundiam ĩstigari:
ait. Q ue si indiftinite aut uniuersa¬
liter dicerentur haut oubie uel se¬
nece resistendum. uel folituumns̃
patrocuu deserendu erat. S nõ
ita est. Ea enĩ non msi destulds. et
qui passionib unicuntur dicta ẽẽ:
luce clarua in ip̃is senece u̾bis
apparet. Lugentem in quit timẽtẽq
custocdre solemus. ne solituame ma¬
le utatur. Sudi s aliquem solitudi¬
ne prohiber. Sed aduerte cam.
luctam sciliet et timorem acerri¬
mas anuni passiones. Quod ip̃m
latius extendens: Nemo est ĩquit
ex imprudentibirs: qui relinqui
sibi dedeat. Ia utiq uerum esse.
quis non uidet. Qui eñi in ops
sui ⁊pĩns est: mox ut sibi relinqͥt
oportet ut ruat. Talib quidem

Expanded text:
cam volunt, astipulatorem videntur inter ceteros Anneum Senecam habere, qui epystolarum suarum quodam loco, omnia nobis mala solitudinem persuadere; et rursus alio loco, mala ibi consilia agitari, cupiditates improbas ordinari, audaciam acui, libidinem irritari, iracundiam instigari ait. Que si indefinite aut universaliter dicerentur, hauddubie vel Senece resistendum, vel solitudinis patrocinium deserendum erat. Sed non ita est. Ea enim non nisi de stultis et qui passionibus vincuntur dicta esse, luce clarius in ipsis Senece verbis apparet. «Lugentem» inquit «timentemque custodire solemus, ne solitudine male utatur». Audis aliquem solitudine prohiberi, sed adverte causam: luctum scilicet et timorem, acerrimas animi passiones. Quod ipsum latius extendens, «Nemo est» inquit «ex imprudentibus, qui relinqui sibi debeat». Id utique verum esse quis non videt? Qui enim impos sui est, mox ut sibi relinquitur, oportet ut ruat. Talibus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
eadem fama nomĩs eu prosequẽte.
primo quidẽ in ciciliam namgtart.
Incie ĩ dalmatam. Postaenõ autẽ
in ciprun insulam suis moribuy
longe dissimilẽ: cuustñ una tu¬
pea duro urri pro posito cõueniret.
ubi locum nactus terribilẽ ualade. ut
scriptoris preconsq sui Ieroniin
uerbum ponam ac semotu subsi¬
stit. Et ut cunctis eum ne furtim
dilaberetur obẜuantib ꝙ uno ĩ
loco diuillu non posse susistere pu¬
blice ꝑsua sum erat: ibidem laboꝵ

Expanded text:
eadem fama nominis eum persequente, eadem fama nominis eum persequente, primo quidem in Siciliam navigarit, inde in Dalmatiam, postremo autem in Cyprum insulam suis moribus longe dissimilem, cuius tamen una rupes duro viri proposito conveniret, ubi locum nactus «terribilem valde», ut scriptoris preconisque sui Ieronimi verbum ponam, ac «semotum» substitit. Et ut, cuntis eum ne furtim dilaberetur observantibus, quod uno in loco diu illum non posse subsistere publice persuasum erat, ibidem labo
Abbreviated transcription (Latin):
retur re cognita: decem et eo am¬
plius hominũ nrilia iter eia ii¬
pedire. Quo dolore: cum meclia cõ
sumptus pene ẽet: populo patiente
s dolente et prosequente: tancdem
abiit in profundissimas solituctĩes
et ad Antonii locum: qui paulo ante
tanto uacuuis habitatore remansit
perueniens atq ibi discipulis eua
inuentis: auitu flebile: puĩ ductu
auidissime cuncta ꝑquirens ortulũ
ems et lectulu: Uñde ad celũ feli
ille condescenderat ĩuisit. Atq ĩ
eo dulci quadam tanti uiri memo¬
ria procubuit. ip̃m recenti uelut
Antonii a cubitu calentem. sepe
dplectens atq deoscalana quod¬
q non tqmi lectione ꝙ opunone
fretur addiderim abenu stratu
sus laccunia rigana¶nde inde alias
alia solitudines pefens. ꝙ optatar
sibi inuiclens quietem semp en
sua fama precurreret. intẽcdum
etiaz al barbaras nationes elam
decreuerit proficisa. ubi nec nte¬
lectus nec cognitus respiraret. Ut

Expanded text:
retur, re cognita, decem et eo amretur, re cognita, decem et eo amplius hominum milia iter eius impediere. Quo dolore cum inedia pene consumptus esset, populo patiente sed dolente et prosequente, tandem abiit in profundissimas solitudines, et ad Antonii locum, qui paulo ante tanto vacuus habitatore remanserat, perveniens atque ibi discipulis eius inventis — auditu flebile, pium dictu — avidissime cunta perquirens, ortulum eius et lectulum unde ad celum felix ille conscenderat invisit, atque in eo dulci quadam tanti viri memoria procubuit, ipsum recenti velut Antonii accubitu calentem sepe complectens atque deosculans, quodque non tam lectione quam opinione fretus addiderim, alienum stratum suis lacrimis rigans. Ut inde alias atque alias solitudines petens, quod exoptatam sibi invidens quietem semper eum sua fama precurreret, interdum etiam ad barbaras nationes clam decreverit proficisci, ubi nec intellectus nec cognitus respiraret. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
fugitans. Ut sepulturam quoq su¬
am uellet ab sconditam: ne quã uł
gelidum cinere mũclam faubrisan¬
ra contingeret. a deo nobilitatus et
gloriosus effectua est. Ut xp̃us homũ¬
culum sun egiptiace solituims la¬
tebris abaatu. et ut ip̃ms Athana¬
sii hereclis atq istoriti uerbis utar.
alio peue orbe celatu Africe. hispa¬
uie. galbe. italie illirico: Ip̃i etia
que caput est yrbiũ Rome. ut in ex¬
ordio promiserat. demoristrarit.
Non exequar ut m solitudine q fu
git hylarion Antonii uirtutũ no¬
bilis emulus. fama uiri primũ mox
bunẽstri obbuatione uite euis. ac
monitis presentiq concitus exẽplo
ubi ab adolesçentia in semũ pseue¬
rans. hruiue pͥmũ et estatis intem¬
periem: angusto tuguriolo: post ã
çella nichil angustiore: neq tam do¬
mua ꝙ sepulcri spẽm habente sub¬
monit. Et inde dum ad urai nom̃
turbis coeuatibua: et solitudine
una. multaꝵ urbiu inquieta ne¬

Expanded text:
fugitans ut sepulturam quoque sufugitans ut sepulturam quoque suam vellet absconditam, nequa vel gelidum cinerem mundani favoris aura contingeret, adeo nobilitatus et gloriosus effectus est, ut Cristus homunculum suum egiptiace solitudinis latebris abditum, et, ut ipsius Athanasii heredis atque historici sui verbis utar, «alio pene orbe celatum, Africe, Hispanie, Gallie, Italie, Illirico, ipsi etiam que urbium caput est Rome, ut in exordio promiserat», demonstrarit. Non exequar ut in solitudinem quoque fugit Hilarion, Antonii virtutum nobilis emulus, fama viri primum, mox bimestri observatione vite eius ac monitis presentique concitus exemplo, ubi ab adolescentia in senium perseverans, brume primum et estatis intemperiem angusto tuguriolo, post autem cella nichil augustiore neque tam domus quam sepulchri speciem habente, submovit. Ut inde dum, ad viri nomen turbis coeuntibus et solitudine una multarum urbium inquieta ne
Abbreviated transcription (Latin):
sunt gau̾isi. Ut tot iam spiritalib
bellis uictor : tot inuisibiliũ hostiũ
exercitib triumphatis: cum ad no¬
nagesliuũ uite annũ ꝑueniss ⁊ ulło
uspĩam apparente homimĩ se iam
solum hemicolam cogitaret. multo
uetustiorem atq remotiorẽ solitu¬
dim a incolam alterius Pdaulũ the¬
beum querere aclmonitus reuela¬
tione nocturna paruit: que sunt:
ĩuenit: horrificis ĩ itinere pͥmũ inõ¬
stris inuentis. uł congressis tander
et post longum silentiu collogitis ad
ripani fontis exigui: et ueteria um¬
bram palme : secretissima in spelun¬
ta: missus e celo pania unua: duobꝰ
xp̃i fortissims ueteranis multo ieiu¬
rriꝯ echaustis habunde suffecerit.
deniq ut pancis post dieo mestus
animi multisq cum fletib hospes pau¬
lum sepeliuit ĩeffodiencia humo: le¬
onũ uuguib insueto pietatis offõ.
aduitus. Ad sumia. qualit᷑ ĩ deẜ¬
tia latitans. et in tantum omĩs głe

Expanded text:
sunt gavisi. Ut tot iam spiritalibus sunt gavisi. Ut tot iam spiritalibus bellis victor, tot invisibilium hostium exercitibus triumphatis, cum ad nonagesimum vite annum pervenisset et, nullo uspiam apparente hominum, se iam solum heremicolam cogitaret, multo vetustiorem atque remotiorem solitudinis incolam alterius, Paulum Thebeum, querere admonitus revelatione nocturna, paruit: quesivit, invenit, horrificis in itinere primum monstris inventis. Ut congressis tandem et post longum silentium collocutis, ad ripam fontis exigui et veteris umbram palme, secretissima in spelunca, missus e celo panis unus duobus Cristi fortissimis veteranis, multo ieiunio exhaustis, abunde suffecerit. Denique ut paucis post diebus mestus animi multisque cum fletibus hospes Paulum sepelivit, in effodienda humo leonum unguibus insueto pietatis officio adiutus. Ad summam, qualiter in desertis latitans, et in tantum omnis glorie
Abbreviated transcription (Latin):
turb is̃ egroꝵ conflugntib.
tedio affectus et metuonaͥ ne cẽ¬
ta illa celebritas. aut sihi manis głe:
aus alicui erronia. et false csspia
do se opimionis materia cẽ posset du
bancis pauibus pro yiatico assimpt᷑.
ad ripam flumĩs sederet. fugam co¬
gitans: uox acd eũm de cẽ/ facta est.
Que nam uero uox illa forsilaꝵ fage
solituamem urbes cole. Loclia hc te¬
dii ille ganctii locus et quietis le¬
tonriam pere. In patriam tuam
recti: et non potuua illa nox fiut
Si quiescere cupia Antoni. uade
nunt ad interis deẜtum ̃ cur mex
obtemperans oblato diuinitus
uiaꝵ duce profectua est. ut ĩ desito
manens. et semꝑ in acie amatus
om̃es demonũ uicit isultus. uit
phylosophia mũdiq sapĩa tumdũ
nomen ad humili et illiterato semcu¬
lo ualiclissimisatq clarissumia rõnib
confutata atq conculcata est. Ut eu
romami imperatores miraculo fame
ponso dignati eẽnt uehementissime

Expanded text:
turbis egrorum confluentibus, turbis egrorum confluentibus, tedio affectus, et metuens ne tanta illa celebritas aut sibi inanis glorie, aut alicui erroris et false cuiuspiam de se opinionis materia esse posset, dum paucis panibus pro viatico assumptis, ad ripam fluminis sederet fugam cogitans, vox ad eum de celo facta est. Quenam vero vox? Illa forsitan: «Fuge solitudinem, urbes cole; locus hic tedii, ille gaudii locus et quietis; Alexandriam pete, in patriam tuam redi»? Et non potius illa vox fuit: «Si quiescere cupis, Antoni, vade nunc ad interius desertum»? Cui mox obtemperans, oblato divinitus viarum duce, profectus est. Ut in deserto manens, et semper in acie armatus, omnes demonum vicit insultus; ut philosophia mundique sapientia, tumidum nomen, ab humili et illiterato seniculo validissimis atque clarissimis rationibus confutata atque calcata est. Ut eum romani imperatores, miraculo fame ponso dignati essent, vehementissime
Abbreviated transcription (Latin):
zelus e speluncis in urbes medias
ediprit. iperatori impio respon¬
surum premordatiter atq acriter
seu usaac monachum: illiuis
imipiotatem duuui cꝯ̃ miatiõe
uditii retũclentem. Seu ayace¬
domur uigi siluestria hĩtatore.
uirum infmite simplicitatis at¬
q constantie. add frenandu pu
quudem. s irati principis in ipe¬
dum moritis. euertice descendẽ¬
tem. Non accepsena sexaginta
amuus in cella reconcłitu. semꝑ
tacitum. ulli uisum. Nori cen¬
M acium aut Diclimu: aribos
eecos illustres etiam uicientiũ
plentes. Ateruua uero in suꝑer
et literis clarum. ¶on de iriq
luamneradilesalios. quoꝵ uel
homna non capiuntlibri. Po¬
stremo uł sũma ⁊̃ quia pronul¬
gata erant ꝯ missqe me noue¬
ro: uon insistan eloqui Ut ad¬
huc in hospita ac pene sous
heremu notaniferia. orienta¬
liu afq ꝯrientiũ monachor
pruiteps Antꝯnius penetra¬
uit. Ut crebrescente fama no¬
mrrprs. et ad grãm fanitatus

Expanded text:
zelus e speluncis in urbes medias zelus e speluncis in urbes medias eduxit, imperatori impio responsurum premordaciter atque acriter; seu Isaac monachum, illius impietatem divini comminatione iudicii retundentem; seu Macedonium iugi silvestris habitatorem, virum infinite simplicitatis atque constantie, ad frenandum pii quidem sed irati principis impetum montis e vertice descendentem. Non Acepsenam sexaginta annis in cella reconditum, semper tacitum, nulli visum. Non Ceumatium aut Didimum, ambos cecos illustres, et videntium plentes, alterum vero insuper et literis clarum; non denique innumerabiles alios, quorum vel nomina non capiunt libri. Postremo ut summa etiam, quia pervulgata erant, omisisse me noveris, non insistam eloqui ut adhuc inhospitam ac pene solis heremum notam feris, orientalium atque orientium monachorum princeps, Antonius penetravit; ut, crebrescente fama nominis et ad gratiam sanitatum
Abbreviated transcription (Latin):
Non in siediũ traham Ertichianũ
cirr olmpum bithime degentẽ.
et celesti gratia. et terremi prin¬
cipis amicitia insignẽ. Nõ Ihe¬
onem item ac modestu hoĩe
et uiramenti experteni. et mẽ¬
dacii insciũ: et trigrata amnoꝵ
lugi silentio ĩ sũma ꝯĩu fere
litferarum eruditione nurabi¬
lem. Non thebarlis incole m
a ppollinem. qui quadragnita
am s in uitima solitudine ab¬
ditua. nec sic latuit miratuloꝵ
fulgore fandem proditus. Nõ
denianim senem idropitu
morbo clarum: et cum inre¬
rim egrotantes sihi acdductos
exmine curaret: de sua encema
licet egritudmne non curante:
solantẽq alios atq orante.
ut pro amma orarent sua põ
pro corpore: addito uerbo illo
memoradili. Corpus eñ hoc
aiebat et dum sanũ eẽt nihil
michi profuit. Nlon Epyphaniũ
quem famosum priuꝰ hereniculã
solitudo ep̃m sipro decdit. nõ seu
Affratem inopem ac pãnosum
seniculũ. quen pietas fideiq

Expanded text:
Non in medium traham Eutichianum illum, Non in medium traham Eutichianum illum, circa Olimpum Bithinie degentem, et celesti gratia et terrena principis amicitia insignem; non Theonem mitem ac modestum hominem et iuramenti expertem et mendacii inscium, et triginta annorum iugi silentio in summa omnium fere literarum eruditione mirabilem; non Thebaidis incolam Apollinem, qui quadraginta annis in intima solitudine abditus, nec sic latuit, miraculorum fulgore tandem proditus; non Beniamin senem ydropicum, morbo clarum, et cum interim egrotantes sibi adductos eximie curaret, de sua enormi licet egritudine non curantem, solantemque alios atque orantem ut pro anima orarent sua non pro corpore; addito verbo illo memorabili: «Corpus enim hoc» aiebat «et dum sanum esset, nichil michi profuit». Non Epiphanium quem famosum prius heremicolam, solitudo epyscopum Cypro dedit; non seu Afratem inopem ac pannosum seniculum, quem pietas fideique
Abbreviated transcription (Latin):
suriꝯ etatia anno usq ad nonꝰa¬
gesimu quem tuntꝰ gerebat. c̃
dum uilimus monasteriu eius
mullus intrauit. duenientib
uero ꝑ fenestram se uiclendum p̃¬
bebaꝑ Non describam haditaci¬
lum Fleue monachi propeeuntis
nurabilius ut desextum hor ⁊ẽdũ.
ut solitudo uastissima. et nullis e¬
quanda ẜmonib: ut spelunta scr¬
upea. ut aspet ad illam et an¬
gusturs tipmes quiq uel suspensa
sudes lecderet: uel mtentes acdeũ¬
tumm oculos frustrapetur. Ut illit
corpore tremulus. s aĩo cõstans
senee. ex centum at decemams
quor habebat etatis potos sepłua¬
qmita transegerat. Cogitabiꝰ a
u tẽ ip̃m quantus et hic solitane
Site magister ẽe potuerit. qui
tqutumꝰ in eo studio. tamq con¬
tiruũ tp̃s exegisset cum ur̃i hoĩes
ambitione:. et auaritie studisi:
non dicam popinas urbiũ ac ia¬
bertas et lupanaria reliquisse.ẜ
trichio grande supplictu opꝑine s.

Expanded text:
simo etatis anno usque ad nonasimo etatis anno usque ad nonagesimum, quem tunc gerebat cum eum vidimus, monasterium eius nullus intraverit; advenientibus vero per fenestram se videndum prebebat». Non describam habitaculum Helie monachi, prope cuntis mirabilius, ut desertum horrendum, ut solitudo vastissima et nullis equanda sermonibus, ut spelunca scrupea, ut asper ad illam et angustus trames, quique vel suspensos pedes lederet, vel intentos adeuntium oculos frustraretur, ut illic corpore tremulus, sed animo constans, senex ex centum ac decem annis quos habebat etatis, totos septuaginta transegerat. Cogitabis autem per te ipsum, quantus et hic solitarie vite magister esse potuerit, qui tantum in eo studio tamque continuum tempus exegisset, cum nostri homines ambitionem et avaritie studium, ne dicam popinas urbium ac tabernas et lupanaria, reliquisse vel triduo grande supplicium opinentur.
Abbreviated transcription (Latin):
grãm est adeptus. Cui uiro tami
sango: tanquã futuri prescio. si¬
quid de presentib et exꝑtis cre dit
ccipe quid hic idem de solitudĩe
senserit. ne quid emĩ me proposito
fauente mitantasłe quisqua cre¬
dat. ip̃a eius uerba sõ scripsi. Ab his
relata que exore loquentis accepe¬
rant. Multum inquit prodest
habitatio. et solitaria conu̾satro.
Et iterum ad effagienda pericula
inquit uel lapsum: et conqueten¬
dam dei gr̃am. atq ip̃us duum¬
tatis eidertiorem notitiam capi¬
encdam. plurimum prodest secre¬
tior conuersatio. et heremi interi¬
oris habitatio. Utq qd̾ uerbo doce¬
bat. facto probasse eura scias. Ipẽ
Ieronimus hoꝵ que inserui ues¬
boꝵ scriptor Huncioh̾em inquit
uiduns in thebaidia partib n
hrremo: que achiacet tuutatis lic¬
go. in rupe quaqͥã montis ardm
rõmanentem. Ascensus acd en
difficilis aditus monasterii obsiau¬
tus et clansus: ita ut quadrase¬

Expanded text:
gratiam est adeptus. Cui viro tam gratiam est adeptus. Cui viro tam sancto, tamque venturi prescio, siquid de presentibus et expertis creditur, accipe quid hic idem de solitudine senserit: nequid enim me proposito faventem immutasse quisquam credat, ipsa eius verba subscripsi, ab his relata qui ex ore loquentis acceperant. «Multum» inquit «prodest secretior habitatio et solitaria conversatio». Et iterum «Ad effugienda pericula» inquit «vel lapsum et conquirendam Dei gratiam, atque ipsius divinitatis evidentiorem notitiam capiendam, plurimum prodest secretior conversatio et heremi interioris habitatio». Utque quod verbo docebat facto probasse eum scias, ipse Ieronimus, horum que inserui verborum scriptor, «hunc Iohannem» inquit «vidimus in Thebaidis partibus in heremo, que adiacet civitati Lygo, in rupe quadam montis ardui commanentem: ascensus ad eum difficilis, aditus monasterii eius obstructus et clausus, ita ut a quadrage
Abbreviated transcription (Latin):
tatem Euagrii. manstriam ac labo¬
res. N on scrutabor qua m solitndie
Malchus muitis dñi gregem pauit
Nuꝰ in specu simnlat᷑acu cõiuge
latuit. et lcena pro trepiclis decer¬
tante furorem heri ꝑsequentis eua¬
sit. Non ostendam qua iohesegip¬
tius uirtute claruerit. ꝙ taq pro
responsa deposteret. et consilio so¬
litarii panꝑia arnatuapia. s ma¬
rima et meredibilia della confice¬
ret. a quo alter quoq lices infiri¬
or dux romamis graui ethiopu
incursu infuita multitudme. at¬
q aliquod infaustis congressib
erterritus cum preliũ decertaret.
in eo statu. non ꝑ int̾mĩcus. s pre¬
sens ip̃e uirũ dei p̃ro consilio ad¬
hsset. Aa spem certe uictorie erec¬
tus: prefixa etiam pu̾goe die. qd¬
q et urcior hostiles preaas ageret
et suoꝵ res prereptas ab hoste reue¬
heret. et imnperatoris sui grãm me¬
reretur. uit iam securua pũgnã¬
uit: strauit hostem: spolia retulit

Expanded text:
tatem, Evagrii industriam ac labotatem, Evagrii industriam ac labores; non scrutabor qua in solitudine Malcus immitis domini gregem pavit, quo in specu simulata cum coniuge latuit et, leena pro trepidis decertante, furorem heri persequentis evasit. Non ostendam qua Iohannes Egitius virtute claruerit, quantaque panceps animi responsa deposceret, et consilio solitarii pauperis armatus, pia sed maxima et incredibilia bella conficeret. A quo alter quoque licet inferior dux romanus, gravi Ethiopum incursu infinitaque multitudine atque aliquot infaustis congressibus exterritus, cum prelium detrectaret et in eo statu non per internuntios, sed presens ipse virum Dei pro consilio adiisset, ad spem certe victorie erectus, prefixa etiam pugne die, quodque et victor hostiles predas ageret, et suorum res prereptas ab hoste reveheret, et imperatoris sui gratiam mereretur, ivit iam securus, pugnavit, stravit hostem, spolia retulit,
Abbreviated transcription (Latin):
tor euasit. I quem est ilu uorce¬
lestis fuge honiies̃ et saluaberis.
et illa. Arsem fuge. tace. et quie¬
sce. Qualiter paulus simplex cogno¬
men naccas ex morib: dicni couit¬
tũ fugiena uxoris acdultere solitu¬
dinem petiiss. intantam familiari¬
principe in p̾ueroꝵ quem a sepel¬
li non posse Antonius fateretur. il¬
le de obsesso̾ pectore: purissimia quidẽ
et efficacissima prece depelleret. Nõ
exponam quas temptanone corpo¬
ris atq antini solitarii senes uite¬
rint Panchomiua ac scephanus:
non requira quo consilio paphun¬
cius tres der amicor ex yrbibuead
deserta ꝑduxit: quasi ad tunorem
et deo propinquiorem locum. Qua
uirtutis adiniratione monachoꝵ
turbas in solituamem traxit ħ elm¬
dius. Qua caritate serapion hia se
hominũ sernu fecit: ut dominos
suos peccati seruicio liberaret. Nõ
uarrabo pietatem dyacom Efiren
ploris constantia. Suclorea ¶dolii
asericordiam Imocentii. sc̃ueri¬

Expanded text:
tor evaserit. Ad quem est illa vox cetor evaserit. Ad quem est illa vox celestis: «Fuge homines et salvaberis»; et illa: «Arseni, fuge, tace, et quiesce». Qualiter Paulus Simplex, cognomen nactus ex moribus, dum convictum fugiens uxoris adultere, solitudinem petiisset, in tantam familiariprincipem impurorum, quem a se pelli non posse Antonius fateretur, ille de obsesso pectore purissima quidem et efficacissima prece depelleret. Non exponam quas tentationes corporis atque animi solitarii senes vicerint Pachomius ac Stephanus; non inquiram quo consilio Paphnutius tres Dei amicos ex urbibus ad deserta perduxit, quasi ad tutiorem et Deo propinquiorem locum; qua virtutis admiratione monachorum turbas in solitudinem traxit Helpidius; qua caritate Serapion bis se hominum servum fecit, ut dominos suos peccati servitio liberaret. Non narrabo pietatem dyaconi Effren, Pioris constantiam, sudores Adolii, misericordem Innocentii severi
Abbreviated transcription (Latin):
tibus et gaudentib angłis add celũ
se molus antonius uiait. Non re¬
feram qualem eodem in monte
uitam duxerit: aut Pambo ille:
qui cautis in responsionib a non
aut discipulus uns unus ex muls
Anconius: quem dum studiu ac
notitia luteraꝵ sacraꝵ clarã fac̾et.
proptereaq per uimi in ep̃m pe¬
beretur fulgere aliter nõ ualens:
captumq se dernens ne solituchie
priuaretur autem sibi segut sic
saltem pontificio faturus mabibe:
cum nec ea quicdem arte profuet
minatus urgentib: si ꝑstarent
liguã se propter quam̃ ea sibi ĩ¬
portunitas fieret abscisurur. Nlõ
loquar felices solitudines uttisq
Macharii in quibus uurabilint
patratores opecum. Alter aqͥ no¬
nagesimu. altet aa centesmuin
uite amũ uenit. Non attingam
qualiter Moyses quidam etmiopo
de lalrone factus est presbiter. so¬
litarius xp̃i sernus. Qualiter. At.¬
senius e senatore glorioso maximꝰ
est xp̃i amator: et suienetip̃i cõtep¬

Expanded text:
tibus et gaudentibus angelis, ad celum tibus et gaudentibus angelis, ad celum semotus Antonius vidit. Non referam qualem eodem in monte vitam duxerit, aut Pambo ille, qui cautis in responsionibus a nonaut discipulus eius, unus ex multis, Amonius, quem dum studium ac notitia literarum sacrarum clarum faceret, proptereaque per vim in epyscopum peteretur, fugere aliter non valens captumque se cernens, ne solitudine privaretur, aurem sibi presecuit, sic saltem pontificio futurus inhabilis, cum nec ea quidem arte proficeret, minatus urgentibus, si perstarent, linguam se propter quam ea sibi importunitas fieret abscissurum. Non loquar felices solitudines utriusque Macharii, in quibus mirabilium patratores operum, alter ad nonagesimum, alter ad centesimum vite annum venit. Non attingam qualiter Moyses quidam Ethiops de latrone factus est presbiter, solitarius Cristi servus. Qualiter Arsenius e senatore glorioso maximus et Cristi amator et suimet contemp
Abbreviated transcription (Latin):
expectes reprimꝰ
suapte natura yaudara exem Dẽ¬
plis armari longa est hystolande uite¬
ria qui phylosophi autsolitarie. et¬
porte quo se se altius multis exem¬
attollerent pͥmu plis solitarioru¬
de sanctis et nulgatior et longior
qui urtes spontaneo dampnasites
exilio: sacra sii presentia solitudi¬
nem illustraripit. de quibus̃ si ex¬
actius loqui uelim. non possum
non incultare notissima eter̃ mn
hac parte quid incogintum est fib
Illud ne expectaueris ut transcri¬
bam tibi. quas uocant patrum
uitas. Quem libri titulum sup¬
sisse a. Marco uarrone arbitror.
qui et ip̃e de uitis patrum scripsit.
sedalio quodãmodo non tam inflã¬
mandia deuotione amimis quar
notitie rexiu studens. non dica
qua si spelinca sexagnta annos
latuit dorotheus. Ut pater Amon
coniuge damissa. que secum conti¬
uentia uirgiali dui iuxerat: sobis
reliquũ uite tempus in de serto nibre
montis habitana. nouissime felicẽ
deo amimam reddidit. quã cõmitã¬

Expanded text:
expectes: rem suapte natura validam exemplis armari. Longa est historia qui philosophi aut poete, quo se se altius attollerent, primum pedem in solitude sanctis et vulgatior et notior et longior, qui urbes spontaneo damnantes exilio, sacra sui presentia solitudinem illustrarunt. De quibus, si exactius loqui velim, non possum non inculcare notissima; etenim hac in parte quid incognitum est tibi? Illud ne expectaveris, ut transcribam tibi, quas vocant patrum vitas. Quem libri titulum sumpsisse nostros a Marco Varrone arbitror, qui et ipse de vitis patrum scripserat, sed alio quodam modo, non tam inflammandis devotione animis quam notitie rerum studens. Non dicam qua in spelunca sexaginta annos latuit Dorotheus; ut pater Amon, coniuge dimissa que secum continentia virginali diu vixerat, solus reliquum vite tempus in deserto Nitrie montis habitans, novissime felicem Deo animam reddidit, quam, comitan
Abbreviated transcription (Latin):
ora confidam. ELiod si omes ne¬
gent. tu michi saltem non negabis
Nempe qui negantem prius ar¬
gueres. Sic euemet: ut et tu in

Expanded text:
ora confidam. Quodsi omnes negent, tu michi saltem non negabis nempe qui negantem primus argueres; sic eveniet ut et tu in
Abbreviated transcription (Latin):
in etemplis. et consilii malisꝰ est
impetium. Ubi opmionib falsis
occupata om̃ia. et con suctudim da¬
tum regnu. ae prescriptus errot
quasi quicquit relectat et deceat.ub
non quentur quicl in resit. sed
quid agi solcat. ꝗut quid plurmras
dicleacur. quo fallaçius testim̾o¬
unn millu est. C rede igitur mihi
quisquis aut iuxtute se queris: ant
Uicui fugis.. ut hanc teneas: ne¬
ue ab illo tenearis: anteps tibi ĩ
populis est mota. Quid enĩ ibi ni¬
deas isi contentiones. adult̾ia.
frandes. ĩiurias. furta.ra ꝑmas.
hoinitidia. Ne te artes excipiẽt
primo urbis in limine. N e reꝵ
ymagines crreunuolabunt. Ne
oxempla circunstrepent. diffici¬
imiu drit. quĩ et si alus fuerii
quales quicto s ĩueneria talis fias

Expanded text:
et exemplis et consiliis malis est et exemplis et consiliis malis est imperium, ubi opinionibus falsis occupata omnia, et consuetudini datum regnum, ac prescriptus error, quasi quicquid delectat et deceat? Ubi non queritur quid in re sit, sed quid agi soleat aut quid plurimis videatur, quo fallacius testimonium nullum est. Crede igitur michi: quisquis aut virtutem sequeris aut vitium fugis, ut hanc teneas neve ab illo tenearis, anceps tibi in populis est mora. Quid enim ibi videas nisi contentiones, adulteria, fraudes, iniurias, furta, rapinas, homicidia? He te artes excipient primo urbis in limine, he rerum imagines circumvolabunt, hec exempla circumstrepent, difficillimum erit quin, etsi alius fueris, quales cuntos inveneris talis fias
Abbreviated transcription (Latin):
s acri uteri htissimu pondus ferens.
¶s antem et siqua sunt eiusmo
Si. neq cuncta concladere: uel
nesessariu fuit uł tam papua licut
papito ingenꝰ ⁊ solitudima lans ĩest.
et adimitadum stimulus eremplũq.
pro fecto eĩ quisq hec auderet si eode
aspirat id em faciet. nec ad unum
terminũ diuersa fertur uia: p̃ẜtira
cum neq rectior. neq compendiosior
ulla sit. Et in niirũ a populis propo¬
sito atq opimone discentes. hant
ab sonu uideri debet: si ut stuctioꝵ
sic loco ꝵ quoq distantia. ueldis¬
similitudine seꝑaremur: diu̾sos
ammos̃ diuersi ħĩtus decent. distinc¬
teq inansiones. plerimiq cõtratia
infeliciter miscentur. amanda nb
et in famiharitatem adimitenda. so¬
litudo est. Iaq non honestatis tm̃. s
securitatis causa. Ut om̃ rarius
luxus in siluis : sic in uibib ꝑ rara
mno destia est. Quis nam uerõ rati¬
om aut uirtuti locus ẽẽ põt: ubi ⁊¬

Expanded text:
sacri uteri beatissimum pondus ferens, sacri uteri beatissimum pondus ferens, His autem et siqua sunt eiusmodi, nam neque cunta concludere vel necessarium fuit vel tam parva licuit papiro, ingens et solitudinis laus inest et ad imitandum stimulus exemplumque. Profecto enim quisquis hec audiet, si eodem aspirat, idem faciet; nec ad unum terminum diversa feretur via, presertim cum neque rectior neque compendiosior ulla sit. Et nimirum a populis proposito atque opinione distantes, haud absonum videri debet, si ut studiorum, sic locorum quoque distantia vel dissimilitudine separemur. Diversos animos diversi habitus decent distincteque mansiones; plerunque contraria infeliciter miscentur; amanda nobis et in familiaritatem admittenda solitudo est, idque non honestatis tantum sed securitatis causa. Ut enim rarus luxus in silvis, sic in urbibus perrara modestia est; quisnam vero rationi aut virtuti locus esse potest, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
te etiam pernoctauit orand. Et an¬
sus ĩ montem oralurirẽ ac moritur
ascendit. non contentus insi pa¬
nonisłme mogis magisq soliganũ
locum quereret facfo docens̃ ut
et nos factix et rebur solifuchine
queremiuꝰ. Iaci et offerendia
regni ponns resptiens solus ĩmõ¬
tem fugit. et nondum tempestiue
mortis ꝑiculu in solitu dine de¬
clinauit: ut nos et fortune blã¬
dicias. et minas in solitudine
fugere : et ex alço cõteminere do¬
cer̾emur. Que si uera omĩa: si
testimoniis enuãgelicis nota st.
dubitamns achhuc xp̃iam hoies
quia nobia de solitudine sentier¬
dum sit. de qua ita sensisse magrin
et ducem et dominu nrm sanius.
Cuius ut dictum est pretursor ab
ipo primordio in solitudinẽ uitam
egit᷑. Lums tot amiei idem uite genus
eẜ primu elegerant. ⁊ postinoclum e¬
lecerinit. Cics postremo mt uirgo
ded grauida. confestim in montala ꝑre¬
xit. in solitu diaem ante ꝙ nasceretur.

Expanded text:
te etiam pernoctavit orans, et rute etiam pernoctavit orans, et rursus in montem oraturus ac moriturus ascendit, non contentus nisi, panovissime magis magisque solitarium locum quereret, facto docens ut et nos arctis in rebus solitudinem quereremus. Idem et offerendum regni pondus respuens solus in motem fugit, et nondum tempestive mortis periculum in solitudine declinavit, ut nos et fortune blanditias et minas in solitudinem fugere et ex alto contemnere doceremur. Que si vera omnia, si testimoniis evangelicis nota sunt, dubitamus adhuc, cristiani homines, quid nobis de solitudine sentiendum sit, de qua ita sensisse magistrum et ducem et dominum nostrum scimus? Cuius, ut dictum est, precursor ab ipso primordio in solitudine vitam egit; cuius tot amici idem vite genus et prius elegerant et postmodum elegerunt; cuius postremo mater virgo, Deo gravida, confestim in montana perrexit, in solitudinem antequam nasceretur
Abbreviated transcription (Latin):
si pcc̃or tot crccutessus
abhostibuñ: iutas cu¬
prde fugit in latebras
et imbecillitatis sue me¬
mor. et tot etemplis
monitus.non humanrãtm sed
dnunis. Cum ei ualicla ormĩa: tñ ald
in expusinadile qd̾ ip̃e saluntor fons
oũum salutatiu exemploꝵ. quanꝙͣ
nee egens solitudinis. nec fie quẽae
metuens: ut doctrinam tñ sua factis
instrueret: in montem oabruaas¬
cendit. solus orauit. In solitudme
ieumauit. In solitubne temptantẽ
uicit acduerscrui. Post ĩmultitiidĩe
liçet uolens ab aduefariis ꝑiendue
ĩ solitudinc his panio comumo. et
pauculis panib: pauciorihus pisci¬
culis q mertimadilem ac famelica
turbam pauit. cu saturitate mira¬
bili. en ngenti miraculo fragiea¬
toꝵ. in sositudine tanqua lico con¬
solationis et pacis audica ⁊o his mor¬
te se contulit. Nemq in loco campe¬
sta turbas docuit. In ercelso mõte
transfiguratus est. uoi supra en
uor ete̾rm patris ilonuit In moi¬

Expanded text:
si peccator, tot circumsessus ab hostibus, tutas cupide fugit in latebras, et imbecillitatis sue memor, et tot exemplis admonitus non humanis tantum sed divinis? Cum enim valida omnia, tum illud inexpugnabile quod ipse Salvator, fons omnium salutarium exemplorum, quanquam nec egens solitudinis nec frequentie metuens, ut doctrinam tamen suam factis astrueret, in montem oraturus ascendit. Solus oravit, in solitudine ieiunavit, in solitudine tentantem vicit adversarium, post in multitudine licet volens ab adversariis perimendus; in solitudine bis parvo convivio et pauculis panibus paucioribusque pisciculis inextimabilem ac famelicam turbam pavit, cum saturitate mirabili tum ingenti miraculo fragmentorum. In solitudinem tanquam locum consolationis et pacis, audita Iohannis morte, se contulit; denique in loco campestri turbas docuit, in excelso monte transfiguratus est, ubi supra eum vox eterni Patris intonuit; in mon
Abbreviated transcription (Latin):
quib libertas qmmmi. temeritas
et lidertas: furor et admonitio
omnis ĩuiria est. utrumq rea as¬
cepta erit. Ego hia uerbis. ⁊ digs¬
sione hac: leuatus graui et mo¬
lesto faite que relaꝵi. ad suscepte
narratioma iter alagrior redeo.

Expanded text:
quibus libertas animi temeritas, quibus libertas animi temeritas, et veritas furor, et admonitio omnis iniuria est. Utcunque res accepta erit, ego his verbis et digressione hac levatus gravi et molesto fasce querelarum, ad suscepte narrationis iter alacrior redeo.
Abbreviated transcription (Latin):
ac memoria ꝙ multis obhan̾cca
contigisse quiddem legimꝰ. hunt
Ego et uitẽ prodigu et his mor¬
tuiu dicami. qui sumul corpirã al¬
q amina. simul hanc uita pro¬
iecerit et eternaz. Contraaule
pro patria illa ꝑpetua que beatu¬
nobia spondet habitaculu. sinc fine.
sme lalore. sine sollicitudino. smne
metu. sie ulla demq molestia.
Iri qua nl turpe. ml impiũ: ml
minstu habitat. quid nõ uł ꝯn¬
dere nel aggredi instu ess: si ꝗd
pictatis aut instĩe esset in nobis.
lam uero ut ut petruã a patria.
sic ego longins̃ ab inçepro pere¬
grinatua su. hosq michi ammoe
donius solitarii sems occursua
dedit. ut orientale nostru obpro¬
briu. occidentis principibus ac
populis exprobrarem. Qua in re
tam efficax utina detera mea sit
ꝙͣ illurs lingua fuit. qd̾ frustra
me optare certe sçio uereor ma¬
gis importunenimin. et audac¬
ter hes locutus uidear inter illos

Expanded text:
ac memoria, quam multis ob hanc causam ac memoria, quam multis ob hanc causam contigisse legimus, hunc Ego et vite prodigum et bis mortuum dicam, scilicet qui simul corpus atque animam, simul hanc vitam proiecerit et eternam. Contra autem, erusalem, pro patria illa nobis spondet habitaculum, sine fine, sine labore, sine solicitudine, sine metu, sine ulla denique molestia, in qua nil turpe, nil impium, nil iniustum habitat, quid non vel audere vel aggredi iustum esset, siquid pietatis aut iustitie esset in nobis? Iam vere ut Petrus a patria, sic ego longius ab incepto peregrinatus sum, hosque michi animos unius solitarii senis occursus dedit, ut orientale nostrum obprobrium occidentis principibus ac populis exprobrarem. Qua in re tam efficax utinam dextera mea sit, quam illius lingua fuit! Quod frustra me optare certe scio; vereor magis ne importune nimium et audacter hec locutus videar inter illos,
Abbreviated transcription (Latin):
simu ꝙ illua patrociniu orb̾
terre. uerius ꝙͣ imꝑi poterat no¬
mrinari. quã ius hec̃ inqua erga ho¬
mines sit sũma iustĩa et inocentia
romanoꝵ illuis tp̃is acta consen¬
serim: iniustos tñ in deu fuisse ñ
ambigitur. cui non leue aliquid̃.
s se ip̃os abstulerant fugitiuoꝵ
moꝵ seruoꝵ sui furtu dimino fa¬
cientes: quoq grauissimũ furti
grmnis cuitu deĩ debitu eius hosti¬
bus exhibentes. que inmiru
miustitia multo est maior: ꝙ si
uicino fidus amicua aut manci¬
piu raperetur . Qͥ locus ab augn¬
stino in sue celestis rei publice libri
excussus curioseq tractatus esti
Quod uero siquid nasçendo patriam
nactus in iust̾am maliã morib: qͣles
feremĩt om̃es iudes: mide pro tali
sanguine fudisse laulabilẽ nithilum¬
nuis quiipe. qui malis uiris impro¬
bis cuubus impunita rem publi¬
cam facinorũ: prꝯpria morteq̃si¬
erit. Nunt tu micha laude dignu

Expanded text:
simum, quod illud patrocinium orbis simum, quod illud patrocinium orbis terre verius quam imperium poterat nominari – quamvis hec, inquam, sic erga homines summa iusticia et innocencia Romanorum illius temporis acta consenserim, iniustos tamen in deum fuisse non ambigitur, cui non leve aliquid, sed / se ipsos abstulerant fugitivorum more servorum suis furtum dominis facientes, quodque gravissimum furti genus, cultus illi debitos eius hostibus exhibentes, que nimirum iniusticia multo est maior, quam si vicino fundus avitus aut mancipium raperetur. Qui locus ab Augustino in sue »Celestis rei publice« libris excussius curioseque tractatus est. Qui vero, si quis nascendo patriam nactus iniustam malis moribus, quales fere nunc omnes vides, unde pro tali sanguinem fudisse laudabitur? nichil minus, quippe qui malis viris, improbis civibus impunitatem publicam facinorum propria morte quesiverit. Hunc tu michi laude dignum
Abbreviated transcription (Latin):
accriter copioseq disputat Cice¬
ro i hia libris quos de republica
scripsit: quibus facile consentirẽ.
ut tunc etiami dumitoti orbi uimi
faceret. et uiolentissima uidere¬
tur iusta eet: qui hiap̃is qui co¬
gebantur expediret cogi. et unũ
idq non nisi oplimu et excellẽs
quod .s. et siint̾ honnĩes iustitiam
obẜuarent: cuq ius suu tribuen¬
do: et illis Romanis artib a poeta
descriptis paci morem imponendo:
parcedo subiectis: et suꝑbos debellã¬
do. quãus ut preclare ait Ticero idẽ
alibi. Imporium ppłi Romam bñ¬
ficiis teneretur. non ĩuiriis. bella
ant pro socips: aut de imperio gere¬
rentur. exitus belloꝵ ẽent. aut mi¬
tes aut necessarii. regu populoꝵ
nationu. portus esset ⁊ refugit
senatus. Nostri autẽ magistratus
miperator esq. ex hac unare ma¬
xiam laudem carpere stucderẽt.
si promipcias: si socios equibate
et fide defendissent: essetq ueris¬

Expanded text:
acriter copioseque disputat Ciceacriter copioseque disputat Cicero, in his libris quos De republica scripsit. Quibus facile consentirem, ut tunc etiam, dum toti orbi vim faceret et violentissima videretur, iusta esset, quod his ipsi qui cogebantur expediret cogi, et unum idque nonnisi optimum et excellens Quod scilicet, etsi inter homines iustitiam servarent cuique ius suum tribuendo et illis romanis artibus a poeta descriptis pacis morem imponendo, parcendo subiectis et superbos debellando, quamvis, ut preclare ait Cicero idem alibi, «imperium populi romani beneficiis teneretur, non iniuriis; bella aut pro sociis aut de imperio gererentur; exitus bellorum essent aut mites aut necessarii; regum, populorum, nationum portus esset et refugium senatus; nostri autem magistratus imperatoresque ex hac una re maximam laudem capere studerent, si provincias, si sotios equitate et fide defendissent», essetque veris
Abbreviated transcription (Latin):
Ihuic nostro diu̾ sa
ꝯnña angelo ꝵaula
conuiniss quaz ho¬
minũ aptior odor
tolorq optimus.
luclex moꝵ testisq modestie: mẽ¬
sa pacifica. luctus ac tu multas
nescia. gule domitrix expers ĩ¬
muclitie. ubi gaudia in hĩtont
ubi uoluptas fecla exulet. ubi sit
regnia sobrietas. Cubibe castur
et quietum. consçientia para¬
disua. Surgit igitur ille uł ebriu
uel indignans: Iste tranquillus
et sobruls. Ille de morho dubius
ac pauens. Iste fragilitatis sibi
conscius ꝯmniũq q̃uibus quib¬
humanu corpus sudiacet securͦ
Ille uł irascitur. uł ludit: Hic
aitrũq diclinanꝰ deo grãs agit.
Lota dehinnc illi dies inter luxu
inter laudẽs dei et liberaba stndia.
et nouaꝵ ĩuentio nem rerum. ac
ueterum memoriar. et necessa¬
riam quietem. ⁊ honesta si
mhil aut modicum perit

Expanded text:
huic nostro diversa omnia, angelorum aula conviviis quam hominum aptior, odor colorque optimus, index morum testisque modestie, mensa pacifica luxus ac tumultus nescia, gule domitrix, expers immunditie. Ubi gaudia inhabitent, unde voluptas feda exulet, ubi sit regina sobrietas, cubile castum et quietum conscientia paradisus. Surgit ille igitur vel ebrius, vel indignans; iste tranquillus et sobrius. Ille de morbo dubius ac pavens; iste frugalitatis sibi conscius, omniumque quibus humanum corpus subiacet securus. Ille vel irascitur vel ludit, hic utrunque declinans Deo gratias agit. Tota dehinc illi dies inter luxurinter laudes Dei et liberalia studia et novarum inventionem rerum ac veterum memoriam, et necessariam quietem et honesta solatia nichil aut modicum perit