comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Epẽs ut hono. Est .a spiritualitas q̃ separat᷑ a cetis ammãtib
Differen irtrarõnale mortale. hiis .n. duob drns differthõ
angelis. qͥ nesciunt morte ꝓpͥa. ut risibile homo ẽ ei
ꝙ ridet. ⁊ hͦ preter homiie nulliꝰ ẽ aĩal Accidens ut
color in corpore. Doctrma ĩ animo. Mec em temporum
uarietate ⁊ accidiit e iutantur. Et est ex omĩb
biis qͥnqr partib orõ plene siñe ita homo est aminiar
ut ꝓpͥetas iaz certa teneatur ysagogas antes ex greco
⁊ latin tranttulit bictorinus oratorͦ qm̃tumq eiꝰ qn
libris boetiꝰ edidit E cathe gõicis aristotilis ui
Eg Equit᷑ Aristotił Cathegorie q̃ latine pecdicamesta dia¬

Expanded text:
es, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a ceteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim quod ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur: et est ex omnibus his quinque partibus oratio plenae sententiae, ita: Homo est animal ut proprietas iam certa teneatur. Isagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. § 26 De categoriis aristotelis. Sequuntur Aristotelis categoriae, quae Latine praedicamenta di
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ plures amplectit᷑ ꝑtes Item ꝑs ẽ q̃ subest generi
Quta decuna spẽs diffinicioi̾s est qͣ greci cacietilogia
Latim scdm̃ ita rõne uocant Et dies est. sol suꝑ terras
ĩ topitis Nuns ad topica ueniamus q̃ lunt argũtoꝵ¬
dimsio topicorum siue locoru ex quibus argumenta
alia q̃ assuuntur extͥnsecus Argumenta q̃ ĩ eo ip̃o de
est argumentuz cu il qͥ se deffendit aut negat fetm̃ ant
factum esse iure deffendit. A nota est.ax guimentu cu ex ui
in isto malo iueĩre non poteram E ffecta argumenta

Expanded text:
es partes amplectitur,' item 'Pars est quod subest generi.' Quinta decima est species definitionis, quam Graeci cata etiologian, Latini rei rationem uocant, ut: 'Dies est sol supra terras,in topicis. Nunc ad topica ueniamus, quae sunt arguDivisio topicorum sive locorum ex quibus argumenta alia, quae adsumuntur extrinsecus. Argumenta, quae in eo ipso, de est argumentum, cum is, qui se defendit, aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex vi in isto maiali invenire non poteram'. Effecta argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
claudunt᷑. ut in homine Cicero Qͣ titas ẽ mensura
ꝑ quam aliquis uel magnu uel minꝰ oftendit᷑ ut lõgꝰ
brauis Qualitas est ut qualissit. sit orator ã eu¬
sticus. niger aut candidus Rlacio q̃ refertur ad aͥd.
cu .n. dicitur filiꝰ demonstrat & pater hec relatiua¬
simul incipiunt nãq ẜuus ac dñs uno tempore
dnõ altern alreri preesse non põt Locus est uͥ sit. ĩ foro
inplatea Uci aute motus partes sex h dextera a
suttram ante e retro Gurlum atq deorlum P artes
hori. Porro situs a posinone dictus. uit qͥs aut stet at
sedeat at iaceat. Wabitus ab hñdo aliquid dictus ut
hr̃e scienciam ĩmente. Uirtutem ĩ cõpore. cieca corpus.
uestimentuz  cetera q̃ ad hñdi moduz designato a docto¬
rib miõ comprehenditur Iam uero agere & pati. ab
agentis & pacientes significante consistunt Han

Expanded text:
homine Cicero. 7. Quantitas est mensura per quam aliquid vel magnum vel minus ostenditur, ut longus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit orator, 105 aut rusticus, niger, aut candidus. Relatio est quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur, et pater. Haec relatisimul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore no. Alterum enim alteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus partes sex habet, dextram et sinistram, ante et retro, sursum atque deorsum. Partes hodie. Porro situs a positione dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
pscrutatus ett diuidens ea ĩ dialetita & rethoricam Ocã
ꝯũstunt Nam aut de nã disputare solent bt ĩ geuesi et¬
& ĩ ecclesiasten. aut de moribus ut ĩꝓuerbis ⁊ͦm omĩb
sparsim libris aut de logita ꝓ qͣ nr̃ĩ theo logia sͥ benditãt.
ut ĩ canticis canticoꝵ  eũngeliis Item aliqua doctoꝵ phĩa.
ĩ nomine ex partib ex partib.ss. ita diffiuerunt Pohĩa ẽ
dĩnara humanaruq reru inqͣrtu homini possibile est
pbabilis sm̃a Aliter phĩa est ars arcuiz a disciplĩa
disciplinaru. Rurlul dhilozophia est meditaͦ mortil
uersacione disciplinabili similitudine fictiree prr̃e uiuũt.
Phĩa diuidit᷑ ĩ duas partes. pͥma ĩ spectiua Eeciindam
partibus Quayuz pͥma inspectua ẽ. S ecunda actualil
Inspectiua dicitꝰ  q̃ suꝑglli uisibilia dẽ dĩmis aliquid de ce¬
lestib contemplamur. ea q̃ ment᷑e solũmͦ inspicimus
qͦnia corporeu suꝑgrediuntur obtuitu Inspectuia¬

Expanded text:
 Rhetoricam. Dicta eloquia divina consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de Logica, pro qua nostri Theoreticam sibi vindicant, ut in Cantico canticorum, et Evangeliis. Item aliqui doctorum Philosophiam in nomine et partibus suis ita definierunt: Philosophia est divinarum humanarumque rerum, in quantum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter: Philosophia est ars artium et disciplina disciplinarum. Rursus: Philosophia est meditatio mortiversatione disciplinabili, similitudine futurae patriae vivunt. Philosophia dividitur in duas partes: prima inspectiva; secunda partibus, quarum prior inspectiva est, secunda actualis. Inspectiua dicitur, qua supergressi uisibilia de diuinis aliquid et caelestibus contemplamur, eaque mente solummodo contuemur, quoniam corporeum supergrediuntur aspectu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ res ꝓpositas actionib . ss. explicare ꝯtrudit cꝰ partes sunt
tres moralis. Dispensatiua Ciuilis. ADoralis dicitur
ꝑ ꝙͣ̃ mos uiuendi honestus appetitͣ qr instititta ad u̾tute
tendençia pparantur Dispenlatiua dy cã dometticaꝵ
rerum sapienter ordo disponitur Ciuilis ditit᷑ per quã
tocius ciuitatis cura utiliter adminitratur. De isagogis
amus. ysagoga quippe latine introductio dicitur. eoꝵ q pħiã
qualib re quid sit suaq certa & subftanciali diffinicione
declaratur. Nam posito pͥmo guẽ demde species ar alia q̃
uicina else possunt subiungimus ac discectis cõm̃onib sepa¬
ramus E am din int̾ponentes differencias quonsq ad ꝓprium
eiꝰ de qͦ q̃rimius sigͣifitata eiꝰ exp̃ssione ꝑueĩamus. Ut puta
nus est cu dictum est animal subttanͣ homins de clarata
est. Est ir. ad homimez genris animal Ez qr la tepatebat
adiecta est spes terrenuz Iam exclusum est id qd̾ etheu

Expanded text:
quae res propositas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis dicitur, per quam mos vivendi honestus adpetitur, et instituta ad virtutem tendentia praeparantur. Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. Civilis dicitur, per quam totius civitatis utilitas administratur. § 25 De isagogis amus. Isagoga quippe Graece, Latine introductio dicitur, eorum scilicequalibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse possunt, subiungimus ac discretis communionibus separamus, tamdiu interponentes differentias, quousque ad proprium eius de quo quaerimus signata eius expressione perveniamus, ut puta:nus animal cum dictum est, substantia hominis declarata est. Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adiecta est species, terrenum: iam exclusum est id quod aut ae
Abbreviated transcription (Latin):
rius declãtur ⁊ quodamͦ clansus p Sꝰ origo h finit.¬
In parte sirie q̃ femcis uocatur fintima indee cixca raditez
montis carmeli paluis ẽ ex qͦ nascit᷑ belus ãnis qͥm milium
passuumn spacio i mare fluent iuxta ptolomarder ae upis
na ssent ꝓ ost ouendis uasis lapides glebas untrie nanes suboi¬
derunt quib acrensis. ꝑ nuixta arena lutoris tu siicẽtes
uori ligeis fluxisse riuulos. ⁊ hanc fiusse origĩe bite se Ix
ue et nigemosa de leicia. nõ fuit ꝯtenta eolo uitꝰ ealie

Expanded text:
rius declaratur, et quodamrius declaratur, et quodamIn parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, se
Abbreviated transcription (Latin):
eum p̃cmnẽ dicunt. Ezcoraliuss tempestatia grandimĩ resi¬
stere fertur  ontica. ẽ genimaq̃das liuore perlucida habens
stellas rubeas int̾du ⁊ aureas. dicunt ꝑ oam interrogaride
discernere magna difficultas ẽ. qͥppe cu imuentu dit ex
uero gne̾ alt̾ius ĩ aͥ falsa tnͣsducere. ut sardoinces ꝯt̾nis
glutinant᷑ geminis. ita ut dep̾hendi nõ possint ingunt
.n. eas ex diuerso gnẽ altiꝰ ingro candido mimoq celor ⁊
Nam ⁊ ꝓ lapide p̾ciosissimo sinaragdo. quidani bity arte
inficumt ⁊ fallit oculos subdole. q̃dam falsa uiriditaz
quo adusq nõ ẽ qͥ ꝓbet simulacu ⁊ arguat. Sͣ ⁊ alio atq¬
sua obscurentur. De iutro .xu¬
Itrum dictum ꝙ uisin perspiciutate tñsluceat In aliis
eni metallis quicquid urteinsecus ꝯtinetur abscdditu
In uitͦ uero qͣlib. liquor uel sp̃es qͣlis ẽst interꝰ talis exte¬

Expanded text:
eum praecinere dicunt. Sed et corallium tempestati et grandini resieum praecinere dicunt. Sed et corallium tempestati et grandini resistere fertur. 26. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogari dadiscernere magna difficultas est, quippe cum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere, ut sardonices, quae ternis glutinantur gemmis, ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia asua obscurentur. § 16 De vitro. Vitrum dictum quod visui perspicuitate transluceat. In aliis enim metallis quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius talis exte
Abbreviated transcription (Latin):
genimaꝵ gnͣa cogͦmminata ab aminalib fegites. bipereas ma¬
culas expͥmit Tarcinie. marimi caucͥ color est Scorpitis. scor¬
pionez. ⁊ colore ⁊ effigie refert MMirnacitis. formite repẽtie
effigiem imitatur Taos panom ẽ similis Mieracitis. acti¬
pitris colore. Aeticis aquile E goptalmmus. capͥno oculo similis
Licitalmus qͣtuor oculoꝵ ex rutilo sangiñco ⁊̃ medio mgr
candido cingitur ut lupoꝵ oculus. Mecimites papaner expͥ¬
unit. Qunt ⁊ gemmne q̃dam. quas gentiles ĩ supsticiombus
quibus dam btintur Lippaream Eufficam om̃s bestias euo¬
caretradunt. Anancidine ĩ ydromancia. demonus ymagĩes
enocari dicunt Sinocitide. umbras inferoꝵ euocatas teneri
gunt. Bronia a capite testitudinu eqͥnoccii dieb cadere
putatur ⁊ restringe̾ fulminis ictu Myenea lapis ĩoculis
hiene bestie ĩnẽitur qͥ si sub lingͣ hoĩs Subditus fiu̾t᷑. futa

Expanded text:
gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas magemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorugunt. 24. Brontia a capite testudinum cum tonitruis cadere putatur, et restinguere fulminis ictus. 25. Hyaenia lapis in oculis Hyaenae bestiae invenitur, qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ corinthis aenis onulrͣ ͤ media secante flãmea uena Bidĩtis.
a contemplatõe forri. inchil dissonat. ĩ malefitiis qͦ quomãdo
si mferatur discordias excitat y deꝰ dactilus ex insula ceete
picus feciei coloris est qͥ duim teritur suctu ingꝵ emittit Mi¬
lanciꝰ ⁊ enfrate alueo legitur prõnesio marmori damilis me¬
dio colore glauco ueluti puppilla octiili int̾mtens. Arabita ex
pria dca aspectu eburnea ẽ. E uetistis speculi naͣ hñs in
reddendis imaginib ꝙͣq rutilet E xꝑimentu eiꝰ difer¬
uentẽ anͣ stati addita refeige̾t. aut̃ si foli apposottiant¬
uen m aridã materia accendat. masctore edrade destrate¬
tes hapidosus colore testacio dirior altera achate uel aqͣte
tarta bis ut alie gemine sculpant᷑ fragmentis eius.
Glossa petͥ similis ẽ linguelumane uide ⁊ nꝰ sumpsit sfect᷑ at
deficiente luna celo cade̾ cͥ nõ mõdicam magi tribiunt ptãtes
Nam exa ea lunares motus excitare putant Enuit ⁊ quedam᷑

Expanded text:
 aeris similitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta picus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum emittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconnesio marmori similis, medio colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta aspectu eburnea est. Hephaestitis speculi naturam habet in reddendis imaginibus, quamquam rutilet. Experimentum eius, si ferventi aqua statim addita refrigerat, aut si soli adposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. Ostracites lapidosus colore, testacio durior. Altera achatae similis, tanta inest vis ut aliae gemmae sculpantur fragmentis eius. Glossopetra similis est linguae humanae; unde et nomen sumpsit: fertur autem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
fel ahungo ⁊ sitoria ubigo e bicium rodes ferrum
Nã erugo uitiũ e ferii ab erodendo dctã. nõ ab erramento Cocoĩa
uero purgamentu ⁊ sordes sunt q̃ igne excoquint᷑ ⁊ dca scoĩa
qr de feno excuttitur &ubigme ãt caret fouu si cerusi
gipso ⁊ liquida pite ꝑungit᷑. Itez rubigo fenam̃ta nõ biciat be¬

Expanded text:
ferri, rubigo et scoria. Robigo est vitium rodens ferrum, nam aerugo vitium est ferri ab erodendo dicta, non ab aeramento. Scoria vero purgamenta et sordes sunt quae igne exquoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et li
Abbreviated transcription (Latin):
xinsus cerflata fit igr plumbu India n es n plimibus hab
nasq utimiͣ Laboriosus ĩ hispania⁊ gallia eriut᷑ plun bunana
Abritania dimio tre corio. De stagno xxii.
es plumbũq secerit Alia quoq inetalla ab igue deffendit ⁊
cus dit naͣ eris. ferriq durissima si absq ftagno fu̾it uoitut ⁊
c̾matur Et aguin illitu ereis uasis sapore facit gͣriore. et
compescit uirꝰ eruginis Specula eciam ex eo temꝑantu Te¬
estrum uocatu ꝙ ad radium solis clariꝰ argento t̃ luteat.
Col emz a poetis elector uocatur Defecaciꝰ : ems hmtalu¬

Expanded text:
flata, fit nigrum plumbum. India neque aes neque plumbum habet; nasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum, nam in Brittania summo terrae corio. De stagno . aes plumbumque secernit. Alia quoque metalla ab igne defendit, et cum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stanno fuerit, uritur et crematur. Stannum illitum aereis vasis saporem facit gratiorem, et compescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Ceectrum vocatum, quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat. Sol enim a poetis elector vocatur. Defaecatius est
Abbreviated transcription (Latin):
Si facta sunt omĩa xoii gnͣa in dieb sex. ⁊ uxni genacioes
Euit sub adam usq ad iacob exciiꝰ uemine uascitur oĩs ges
ilrahel ⁊ xxii libri uetens testamenti usꝙ ad hester ii
sacre legis sc̾pturam effectus ẽ.⁊ ꝙͣ Et ꝙins diuerse mis
huis mrenssure pondus ueladiciant uel detrahaut ignor atei¬

Expanded text:
erationes sunt ab Adam usque ad Iacob, ex cuius semine nata est omnis gens Israel, et XXII sunt libri veteris testamenti usque ad Ester, etsacre legis doctrinam effectus est, et quamvis diverse gentes huic mensure pondus vel adiciant ignorante
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dixer̃t tmissẽ eo ꝙ solidus faciat᷑ tmissus Seotuta
dens uurias tres. Unde ⁊ uocatus ttater ꝙ teib solidis
set hͥ s semiuncia qr sennis h de unc̃ ⁊ h r semissis
qr ponderis semis est. qiͣ semis assis. Quadrante hebt᷑
simlt quadrantez uocant. ⁊ bocatꝰ quadrans p uinee¬
ꝑtes appendat. Sicel qͥ latiuo ẜinone dicłꝰ coruxt ẽ
latmos at ⁊ g̃tos qrͣta pars bucie ẽ. ⁊ statim medictas
dragmias appendens duas. Unde cui las dĩns legitiir

Expanded text:
ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. 15. Sextula dens aureos tres, unde et vocatur stater, quod tribus solidis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia. Hic et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. 17. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant, et vocatur quadrans, tam terram. Sicel, qui latino sermone siclus corrupte Latinos autem et Graecos quarta pars unciae est, et stateris medietas, drachmas appendens duas. Unde cum in litter
Abbreviated transcription (Latin):
iole bice ꝓt̾it᷑. Amphora uocata ꝙ hinc ⁊ inde leuet᷑.
menti uo modios italicos tres Cadus greca amphora ẽ.
continens uncias tres. Urna mensura ẽ q̃ quidã quar¬
tariam uotant. ꝓpe ãt urua uas ẽ. quod ꝓ condendis de¬
fanctoꝵ ainerib cadanerib adhibi sol de qͦ poeta Eele
tegitur qͥ nõ h urna ad edinnra mensura ẽ.b mo
narrs. Fattaba mensura a puo egipcios sextarioꝵ hoxii
uerunt Gomor xb. modioꝵ honus appendit Chorꝰ
xxox modiis adimplet᷑ ħͥ ex hebraito Smone descen¬
dit. qͥ bocatus coria a dimilit collis Toria ir hebrai¬

Expanded text:
is bathus. Amphora vocata, quod hinc et inde levetur: menti vero modios Italicos tres. Cadus Graece amphora est continens urnas tres. Urna mensura est, quam quartarium dicunt: proprie autem urna vas est, quod pro condendis defunctorum cineribus adhiberi solet, de quo poeta: Coelo tegitur, qui non habet urnam. Medimna mensura nario. Artaba apud Egyptios sextarios LXXII verunt. Gomor XV modiorum onus appendit. Chorus XXX modiis adimpletur: hic hebraico sermone descendit, qui vocatur chora a similitudine collis: chora enim hebrai
Abbreviated transcription (Latin):
es. aux summo successit honori. Sit uoluenda etas ꝯuutat
temporareꝵ ⁊ quod fuit ĩ p̾cio fit millo demq amore honore
Usus eris. postea transirt in snmulacris ⁊̃ basis ĩ edificioꝵ strut¬
turis. maxime. ⁊ ad ꝑpetuttate monimentaꝵ s pu ͤ ⁊̃ eił con
stituciones ecripte ẽunt Sipum es ĩ cipro insula pus reptã
unde ⁊ uocatum Factum ex lapide eroco chatimina uocant ⁊ ẽ
diuctile. Hinc si addatur plumibu colore purpurio fit Auri¬
calcum dcm ꝙ ⁊ splendorez auri ⁊ duriciam eris possideat Est
ꝑducitur ad aureuz colorez Eorinthiuz ẽ imuixtio oiuz metal¬
Ioꝵ quod casus pͥmu muscuit cornitho cum raperetur incensa h̾ras
diui hans cuutate hanibal cepisset omnes statuas gͣneas anteas
⁊ argenteas. ⁊ buu roguz congessit ⁊ eas incendit Ita ex hac ꝯuia¬
tione fabri dubstulerunt ⁊ fecerunt parapsides ic cormtha
nata sunt ex oĩb ĩ buu n ͨ hͦ nͨ illud. Unde bsq ĩ hodieruũ

Expanded text:
 in summum cessit honorem: sic volvenda aetas commutat tempora rerum, et quod fuit in pretio fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris; maxime et ad perpetuitatem stitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum, factum ex lapide aeroso, quem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. Aurichalcum dictum quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Estperducitur ad aureum colorem. Corintheum est commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum
Abbreviated transcription (Latin):
equalis cunctoꝵ temꝑies Soronarͫ ex dinctili ere tenuar
plaminas tauroꝵq felle tinctu spem̃ auri ĩ corois ystonu
p̃bet unde ⁊ appellatu Piropum igneꝰ color bocauit naꝙ̃
Ls moulas uncias erit additie. auri õcrupulie senis pee¬
Ui quidem omnees dilligentius purgatis igna biciis excoctisq
regulare efficit᷑ Dappanũ qͦ inter gña eris bocatur a cãpaia
Scilicet ꝓuincia q̃ ẽ ĩ italie partib btensilibus. ⁊ basis oib
celeriꝰ rubiginez q̃hit. nͥ oleo ꝑungatͣ E arnari ãt id optiẽ
ct̃ ĩ liquida pite tradunt Interoͣ metalla es bocalissimu
In foribus cardo. strĩdebat a enis Drigo uel erugo dris ca¬
erugo ⁊ etis flos Q athuna gigintur ÷̃ met alle orimi eris

Expanded text:
ium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praeSiquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilicelerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum VergiliusAen. 1, 449: In foribus cardo stridebat aenis. Origo aeris caerugo, et aeris flos
Abbreviated transcription (Latin):
crassiore uisu ⁊ i tpeculis parietu ꝓꝑmaginuoiboide
roodente eemmas multi ex eo faciunt. huns lapidẽt
Biter temꝑamentu ut flexibile ess ⁊ ductile qͥ duz adiisus
fuiss ad cesarem porrexit fialã cesari qͣ ille indignatus
np auimentu ꝓiecit Artifex sustulit fialam de pauim̃to
q̃ complitauerat de tamq uas eneu. deinde marculum
de sum p̃tulit ⁊ fialam correxͭ loc facto cesar dioͥ arti¬
fits Nunqͥd aluis ocit hanc conditurã uitͦꝵ d ostꝙͣ at̃
ille uirans negauit alteꝵ hͦ scire inssit eum decolari¬

Expanded text:
crassiore visu atque in speculis parietum pro imagine umbras reddente. gemmas multi ex eo vitri temperamentum. ut flexibile esset, et ductile, qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum projecit. Artifex autem sustulit phialam de pavimento, quae complicaverat se tanquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit, et phialam correxit. Hoc facto, Caesar dixit artifici: Nunquid alius scit hanc condituram vitrorum? Postquam ille jurans negavit alterum hoc scire, jussit illum Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
maris alti ͦ temptata ẽ. Niꝰ duo gña eu̾nt higrñ. eN
tanddriz. e meliꝰ candidum qd pͥus ̃ insulis athlantici mãis
muentus est Si quide ⁊ ĩ basitana. ⁊ ĩ gallia ꝯigintir. Sũpta
terra harenosa ⁊ coloris mngri ⁊ ponde̾ granis Intnenutt
nuuut calctili max ͤ toruentib sictatis. lauant eas hatenas¬

Expanded text:
maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis; lavant eas
Abbreviated transcription (Latin):
simi nundum auro argentoq ĩuento/ ere utebantͣ. Nã pͥus
erea peccimia ĩ usum fuit/ postea argentea. demide aurea siib¬
secuta ẽ. E ab ea q̃ cepit ⁊ nͫ retinuit Unde ⁊ denarium
dctm̃. qr pͥus es. tm̃ ĩ usum fuit ⁊ ip̃m solum recondebatur
auro argentoq nondu signato. Ex qͦꝵ metallis qͣnis pꝰea
finss peccunia. nͫ tñ erarii ꝑmansit ab eo metallo unde ĩici¬
theseos a posicione hͦ ẽ a reposicione notur Hã thesis
posicio dicitur. et est nomen exg̾to latinoq compositũ¬

Expanded text:
prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsud solum recondebatur, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea n tamen aerarii permansit ab eo metallo, unde inititheseos, a positione, hoc est, a reposito nominatur. Nam thesis positio dicitur: et est nomen ex graeco latinoque s
Abbreviated transcription (Latin):
formas. ut hebitudo caloris t̃bi reꝑcussione ãguloꝵ exatet᷑
Aliter polrtus non h colorez uel fulgore S enera eiꝰ nonem
Erisoberillus dictus eo q pallida uiriditas ĩ anreuz colorẽ bel¬
fulgorez resplendeat. ⁊ hunc india mittit Drisopassus ĩdicꝰ
est colore porri succum referens aureis int̾uẽĩentibus guttis
uude ⁊ nͥ accepit. quem quida berilloꝵ g̾m̾ iudicauer̃t Iaspis de
ꝯ̾to ĩ latinu biridis genima int̾pretatur. ias quippe uiride
pinati genima de Est aute smaragdo sublimilis.S crassi
⁊ grẽ tutelam esse gestantib q̃ credere non fidei ⁊ super¬
ĩ qua tgodite p̃dones fame. ⁊ tempestate fessi cuz herbar radicez
effoderent eruerunt. q̃ isula postea q̃sita s̾ nebulis cooperta
tandez a nauigantib cooptita iuenta u ebhͦ ⁊ locꝰ ⁊ gẽma.
N ex cã acepit. Nam topagnn tgoditaꝵ ingua siginfitacobñ¬

Expanded text:
formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur. formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur. Aliter politus non habet fulgorem. GeneraChrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superin qua Trogodite predones fame et tempestate fessi, cum radices herbarum effoderent, eam effoderunt; que insula postea nebulis cooperta tandem a navigantibus est inventa et ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit: nam topazim Trogoditarum lingua signification
Abbreviated transcription (Latin):
ritas & uinones tribunt digurtate E maragioꝰ a nimia uiri¬
ditate bocatꝰ Oune .n. satis biride amaꝵ d̾r Nullis enin
geminis bel hbis maior quã huic austeritas est. Nam herbas
uirentes frondesq exuperat. inficiens circa se reꝑcirsu aere
corpus si extentu est sicut speculu ita iagines reddit.
Eippe nero cesar gladiatorum pugnam ĩ smaragdo spectabat
Teuera ciꝰ duodeci. si nobiliores scitici . qͥ ĩ scitica gente reꝑi¬
initu Seciuidu locu tenent bractam. colliguntur eni in cõ¬
missuris saxorum flante aquilone. tunc eniz tellure decoopta
hũt Rliqͥ ĩ metallis erariis inuẽiuntur. s uiciosi nã aut
ere aut plumbo uel lapillamentis uel sali similes notas bũt
dͤutus s bilis. ciuꝰ alteꝵ genus sanguineis punctis abhõret
Ecium distinctu uirgulis t̾rib caudidis Berillus ĩ india ͤ¬
gignitur gentis sue luigna ni hñs uixiditate dimilis sina¬
ragdo. ẜ cum pallore dolitus ãt abnidis ĩ sex auguilas

Expanded text:
tas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viridate vocatur. Omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis, vel herbis major quam huic austeritas est. Nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercorpus si extentum 265 fuerit, sicut speculum, ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera ejus duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani. Colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone, tunc enim tellure deoperta habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi. Nam aut aere, aut plumbo, aut capillamentis, vel salis similes notas habendictus, sed vilis. Cujus alterum genus sanguineis punctis obhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. 5. Berillus in India gignitur, gentis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt tribita a uehendo. uel a stixendo dicta. Etipẽ¬
enim appendere peccunia soliti erant magis quani
ãnimerare. atdoneta appellata qr monet ne q̃ tra
⁊ metallo uel pondere fiat hyumisma est Solidus
aureus udl argentens. uel ex eus qͥ ideo ñimisina dẽ anaibuis

Expanded text:
sunt tributa, a vehendo dicta. Stipenenim appendere pecuniam soliti erant magis quam annumerare. Moneta appellata est quia monet, ne qua fraus in metallo vel pondere fiat. 288 9. Nomisma est solidus aureus, vel argenteus, sive aereus, qui ideo nomisma dicitur quia
Abbreviated transcription (Latin):
Iniciis. cepisse anuluz atq gemma Q euera genimaꝵ ĩ nu¬
merabilia esse tradunt᷑. Et̃ quib nos eatm̃ q̃ pͥncipalia sũt
siue notissima annotabunus Nemme uocate ꝙ ad instar
gimui trãsluceant Preciosi lapides ideo dc̃i dunt. quia
care ualent. sine ꝙ a ulibus disceemi possit. seu ꝙ rarisint
Dinẽ .n. ꝙ rarum est. magun ⁊ sp̃ciosum uocatur Dicut et¬

Expanded text:
initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innuinitiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum, quae principalia sunt sive notissima, annotabimus. Gemmae vocatae, quod instar gumi transluceant: pretiosi lapides ideo dicti sucare valent, sive ut a vilibus discerni possint sive quia rari sunt; omne enim quod rarum est magnum et pretiosum vocatur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Nesbuis. liudior ẽ paulo hoc. s ⁊ ip̃e diuersi coloris maculas
hñs. Corntheus amoniace gutte simlis. cu uarietate di¬
uersoꝵ colorum corinto pͥmu reꝑtus. So eo columpne
ingentes. liminaq fuint. ac trabel Saristeu uiride opti¬
mum nꝰ ab aspectu hñs. eo ꝙ gratu sit / hũs qͥ geminas ecul¬
punt. Snꝰ uiriditas reficit oculos Numidicu a mamor
nuimida micat/. ad cote succum diunttit croco simile uñ⁊
nꝰ accepit. nõ crustis. s ĩ massam ⁊ limĩ bsu aptu Nucillũ
marmor nascitur inteo insula cui lucullus ꝯsul ħ dedͭ
qͥ delectanis illo pͥmus roma ĩuexit. solumq pene hoc
st marmoꝵꝰ gnã.gemine secinitur q̃ multũ auroco¬
lorem tribuunt uenustate coloꝵ sdrimordia eiꝰ arupe
caucas ea fabule ferunt Pd rometeus. pͥmu fragmentu
Saxieiꝰ niclusisse ferro ac digitto crecundasse dicit᷑ lꝯnsq

Expanded text:
Lesbius lividior est paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas Lesbius lividior est paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas habens. Corintheus ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum. Corintho primum repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque fiunt ac trabes. Caristeum viride, optimum; nomen ab aspectu habens, eo quod gratus sit his qui gemmas sculpunt; eius enim viriditas reficit oculos. Numidicum marmor Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc Post marmorum genera gemmae secuntur, quae multum auri dcorem tribuunt venustate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque
Abbreviated transcription (Latin):
undatum ⁊̃ cxispu ĩ ꝟtice. Tiberius eparsa nõ qurosufter
canicie. Porphiretitu ex egipto ẽ rubens candioi
qm̃ optime ẜuare incerrupta d̾e. Hascitur arca thebas egipcias
⁊ damascimi siete. cetis candidior ꝓbatissimus uoĩ india paruis
coloris exinu ligd̾mꝰ cognomento. His apꝰ paxon insulam
trasq non excedat. Unguentis ⁊ ip̃e aptus Soraliticꝰ ĩasia
reꝑtus mensure non ultra cubita nam candore ꝓonno eboris
ad qͣrdam similͤᷤ e diuerso inger Alanbatiditꝰ fre sue nõ
nuncupatꝰ purpure aspectisiuulis. Iste ĩ oriente utͥ liqͣtur:
atq ad usum bitoi funditur ¶ Thebaicus int̾enctus aureis
qutis mucit᷑ in parte egipcia sẽpta coditulis ad tenenda col¬
liria quadam utilitate nãli queĩens Eieites circasienã
uel thebas nascitar trabesq exeo facere reges armora ãt
q̃ ĩ officims rupibusq gignunitur. exquib istafius diuersico¬
Loris maculis distinctus cꝰ pͥnin usum insule ciclades dedeẽt.

Expanded text:
undatim est crispum in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidiquoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam  lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reges. Marmora autem, quae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primum usum insulae Cyclades dederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
itoemeita intedim ⁊⁊ puctulis mtmicantib auratis prilit¬
e mar i quã inde inargaritã auint uocatã ꝙ ĩ cõculis¬
mans igenus lapidu muciatur. Est emi ĩ carne codee
matulius natus sicut ⁊ cteretro piscis lapillus S̃ iguitur ar

Expanded text:
nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisnitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisum, quam inde margaritum aiunt vocatmaris hoc genus lapidum inveniatur; inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem
Abbreviated transcription (Latin):
stus tz. Ametistus purpurens ẽ ꝑmnixto uiolaᷤ. colore
⁊ qiͣ rose intorez leniter quasdam flamulas fundens Al¬
teꝵ eiꝰ gems descendit ad iacnictos dam noĩs eiꝰ affert
qr fit quidam ĩpurpura illiꝰ nõ ex toto ignen s biu
colorem hñs. optimus. qr n ͨ raiꝰ. n ͨ densitate obtusiis.
S ex btroq temꝑamento luce purpuraq rafulgens hic at
non rutilat equaliter sereno. em ꝑspiciuis atq gratꝰ ẽ.
Ni ibilo coram oculis euanescit. atq marcesat In os missus
frigidus est ĩ sculpturis durissimis. uͨ tñ ĩmictus Nã ada¬
mante ⁊ scribitur ⁊ signatur I acricti zõta nidicus est
iactctu ꝓpe referens Quidam ãt eoꝵ cristalł dimles
capillamentis int̾currentib obscurantur ex qͦ q̃ bicio rs
nomen est Ametizontas appellat᷑. qr eiꝰ extͥmus igitulꝰ
ĩ ametisti uiolã exit Welidonia ex hirundinu colore
uocuiem entib matulis Trancasticie gemina ceruleo corusoãs

Expanded text:
dicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem hsed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans
Abbreviated transcription (Latin):
subterins nĩgro medio candido subteriꝰ minio l sola ĩ surl¬
lando nichil cere auellit Rpitur ãt apͦ indos ⁊ arabes diecta
torrentib Tenera eiꝰ qͥnq E machites. rubore sangneꝰ
ac ꝓpteͣa emachites uocatus Ema appe Sanguis est. spigt᷑¬
uires Succinus que appellant greci electꝵ fului cereq
coloris. fertur arborib suctus eẽ. ⁊ obĩd s̾ucti appellai
mine icto sorores eiꝰ lucti mututas in arbores pplos lat᷑¬
poete dixerunt. Constat ãt eu nõ esse suctu ppłi sed pi¬
nee arboris. Nam accensus core nntore fragrat Hascite
feminaruz momilia uocari ãt qͥdam a qͥbusdas arpagia
eo ꝙ attritu digittoꝵ accepta caloris . nã folia paleasq

Expanded text:
subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes detecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Giginsidias. 6. Succinus, quem appellant Graeci electrum, fulvi cereique coloris, fertur arboris succus esse, et ob id succinum appellari. mpto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lapoetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nasciturfeminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digi
Abbreviated transcription (Latin):
aureis quib clausis claritas intus dintuaers simites
abors dinilis ĩ qͦ darium ꝯd̾itum ferunt pauoꝙ su ioca
candore ⁊ duricia mimis tr̃i pondere isq purꝰ uocat᷑
s̃ arabia. qͥ nastitur ĩ etinopia beluti bigidis s lateue cibo
xesoluttur remordens behementer Corams albus ẽ
duriorq ꝑario. Melocius uelunuiridis ⁊ grandis ĩ ueitur
Iegipto. Tusculamiis a loco italie dcũs. tradit᷑ dissilire ig᷑
Sabius fuscus addito dleo Ẽ lucere fertur Est ⁊ qͥda⁊ h̃dis
lapis uehementer igͥ resistens Sifius mollis ⁊ candidus
excalefactus oleo iͦgrescit. atq durescit Lapides quoq
p̃cipinuis ⁊ inde colaticꝰ Thebaitꝰ quoq ⁊ basmitis lapi¬
das nichil ex sese remittentes. Epecularis lapis dicit ᷑
⁊ exfossus exciditur atq finditur ĩ quaslib tenues crustas:

Expanded text:
odam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. in Arabia. Thyites nascitur in Aethiopia veluti viridis, sed lacteus cum resolvitur, remordens vehementer. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo praecipuus, et inde Chalazius. Thebaicus quoque, et basanites lapides nihil ex sese remittentes. 37. Specularis lapis vocatus terra, et effossus exciditur, atque finditur in quamlibet tenues crustas.
Abbreviated transcription (Latin):
Thates repta pͥmu ĩ ẜcicilia. nix flumen etoe noĩs posteaĩ
płiuus locis uelt̾ris Est ãt igra hñs ĩ medio circulos ingͦs
lefacta igu septoz dieb calors.tz. Sgipcilla ingra ẽ radice
cerulea facie ex ecripto ubi muẽit uocata As edia nigͣ est
a medea illa fabulosa muenta h uenas aerei coloris sudorez
ceddit croci. Sapore uiiii. Uegẽtana italicagenima ẽ ab eĩs
reꝑta facie nigra. albis int̾mitantib notis Bariꝑtos nigra
ẽ cu sangͤ ⁊ albis notis ADesomelas ingras uenas habens

Expanded text:
ta primum in Sicilia iuxta flumen eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigroslefacta igni septem diebus calorem tenet. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur, vocata. Media nigra est, a Media illa fabulosa inventa. Habet venas aerei coloris; sudorem reddit croci, saporem vini. Veientana Italica gemma est, Veis reperta, nigra facie, albis intermicantibus notis. Bariptos nigra est cum sanguineis et albis no
Abbreviated transcription (Latin):
aucta ut adamas ẽ in igne posita mane̾ suu frigus
Dolis gemina canidida ⁊̃. trapit q nͫ qͦ ad specie bolis ĩ
orbe fulgentes spargot radios Silemtes transluçet
candido mnilasz fulgote. ꝯtineus lune ymagine qua Iux
caisum astei ip̃iꝰ phibent ̃ dies singulos imninu atq angi¬

Expanded text:
n igne positae manet suum frigus. 6. Solis gemma candida est, traxitque nomen, quod ad speciem solis in orbem fulgentes spargit radios. 7. Selenites translucet candido melleoque fulgore, continens lunae imaginem, quam juxta cursum astri ipsius perhibent in dies singulos minu
Abbreviated transcription (Latin):
colores ĩ ꝑuo orbiculo eiꝰ dep̾heudat᷑ Hascitur autem ĩ
libia apud togͦditas Murma. ap̾ parthos gigint᷑ s p̃ci¬
pua ĩ g̾mania. Humorez sb terra putãt calore dẽsatũ.
Unde ⁊ nͫ sumpsit. Uarietas eiꝰ ĩ purpuram cantorãq
⁊ ignez cuz qͦda colorum reꝑcussu qͣles ĩ arcu celesti expͤ
tantur cui ꝯtrariam causant. cristallus facit. gelu
behementioꝵ concreto. Eequitur de cristallo.
Ristallus resplendens ⁊ aqͥsus colore D eristalloxiii.
traditur ꝙ nix sit. glacie durata ꝑ ãnos uñ ⁊ ei non
egci dẽderunt Mignitur ãt ĩ asia ⁊ cipro : maxͬ  septen¬
trionu alpibus. ubi uͨ estate sol feruentissimusi ernrti is
Ioroqr ipa puitlrua ⁊ annosa duricia reddit hausaspenaq̃
crstallus dicit ħ oppositus radiis eolis adeo rap Slamia
un ausois funggis bel folus inez p̃beat Usuo cil adpocida

Expanded text:
colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Carmania. Humorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem antur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori concreto. § 13 De crystallinis. rystallus resplendens et aquosus colore. Traditur quod nix sit glacie durata per annos; unde et nomen ei Graeci dederunt. Gignitur autem in Asia et Cypro, maxime in septentrionum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissimus invenitur; ideoque ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etia
Abbreviated transcription (Latin):
S tres succos redoit a radice igͫ e medio sãguineuz e
sũmo ocres Dixinsia ingra muxta rubentib nõtis ex aqͣ
trita uinu fragrat. ⁊ odore suo ebrietati resisteͣ putat᷑ pdrri¬
cis nigra quidez s atrita digittos adiritO uarus gẽnus¬
Unde & notur Olea barbari nõis. ex fuluo ⁊ nigro uĩciq
⁊ candido est Mditridax sole ꝑcussus colorib micat uariies
applicetur uelut sudore emittit Oppolꝰ distictꝰ diuersarum
colore gemuinaꝵ Est ein in eo carbuncħi tenuior ignis anie¬
tisti fulgens pipura. Smaragdi inctens uiriditas. ⁊ qͣ
pariter dub quada uarietate elucencia nͫ h ex patria.
sola .ii. eum parturit india Pontice a ponto dũtur geuẽ
diuerso. mnec sangͥneis. nunc auratis guttis micantes. a
hũtes etellas alie longis coloꝵ ductib luminate. Exacon¬
talitos. in parua magin . multicolor Unde ⁊ hͦ niͫ s̾ adopta¬
uit. Nam diu̾sis ein notis sparsus ẽ. ut ꝑl gẽmarum

Expanded text:
 e medio sanguineum, e summo ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu digitos adurit. § 12 De vunde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. applicetur, velut sudorem mittit. 3. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbuncthysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum
Abbreviated transcription (Latin):
Gignitur t̃ multis locis. Ez ꝓbatissima ap̃ indos. Quitã eaz
remissiore carbuntulu esse dixert. hꝰ dupp facies una q̃
purpura radiat. alt̾aq cocci rnbõe̾ A sole excalefactus. q̃
digittoꝵ attritu paleas ⁊ cartar fila ad se rapẽ dicitur
Ot ulpturis resistit. ac siqn sculpta ẽ. du signa ĩ pͥmit
Dracontides ex cerebro dracõs eruitur q̃ nͥ uiuenti
abcissa fuerit. non igẽmascit Unde eam magi dorĩõtib
draconib amputant. Andaces ei uiri explorant dra¬
coni specus ⁊ spargunt ga̾mina medicata ad ĩcitã¬
dumꝰ draconu saporem: atq ita sompno dopitis
capita desecant. ⁊ geminas detrahunt. Sunt autez
candore tnͣs lucido. usu raꝵ orientis reges p̃cipue
gloriantur. Erisoptasius et hiopitus ẽ. que lapide
lux celat ꝓdit obscuritas. nocte n. igneus est die
aureus flegittes ex ꝑsida ostentans etrase qi flamas
pͥmũ ⁊ sparte lurcaie. Nolor ħꝰ croceus intus stellas ꝯtines lang̾dos

Expanded text:
r in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, Dracontites ex cerebro draconis eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur. Chrysoprasus Aethiopicus est; quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas primum est in parte Lucaniae. Color ejuscroceus, intus stellas continens elanguidas,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ minis etassa. nichil iocundiꝰ auro decens. unde ⁊ appellata mi¬
satiit india uel gormãta ĩ rupibus gelidis oculi modo e xmbans
alnoctes spissus uircns. ⁊ crassior q̃ sinaragdus a coloris malie
Rora uiridi colore ⁊ nubilo. stellis puniceis suꝑ sparsa cus san¬
sporineis bems sausa nõis de esfactu lapidis er nas deieca ã
labrr eursiradios solis nuitat. sanguieo reꝑcussu Sotra

Expanded text:
 nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae tropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios s
Abbreviated transcription (Latin):
accensus munqͣ extinguitur. de qͦ lapide mechancu aͥd
ars humana. mollita e. qd̾ gentiles capti sacrilegio mira¬
rentur. Uemq ĩtemplo quodam fuisse ueneris fariũ ibiq
candelabe ⁊ meo lucerna sb diuo ardentez ut eã nulla
tempestas nullus ymber extingne̾t iritus ꝑsicus lapis
fulmis aeris simulans qͣlitate cꝰ p̃łimus ignis sintiłie
manuz. Si behemenciꝰ p̃matur adurit ꝓpterq̃d̃ ab igne ii ͥ
accepit. Est aliꝰ piritus uulgaris que uiuu lapĩdez appel¬
lant qͥ ferro uel lapide ꝑcussus scintillas emittit fe¬

Expanded text:
accensus semel numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid accensus semel numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris fanum, ibique candelabrum et in eo lucernam sub divo sic ardentem ut eam nulla tempestas, nullus imber extingueret. Pyrites Persicus lapis fulvus, aeris simulans qualitatem, cuius plurimus ignis, siquidem manum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit