comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In est autem in tali liberalitate cupi¬
ditas ppłmq rapiendi ⁊ auferendi ꝑ
miuriam. ut d largiend suppetant
cõpie coide̾ etiam lici psero qr non tã
ua ł serales ꝙ̃ quadam głia ductos
ut benefici uideantur fac̾e multa q̃
põficisti ab ostentatõne mag̾ ꝙ a uo¬
suntate udeant᷑ cal enn simulatio
uantati ẽ comunctior ꝙͣ aũ lib̾alitati

Expanded text:
Inest autem in tali liberalitate cupiInest autem in tali liberalitate cupiditas plerumque rapiendi et auferendi per iniuriam, ut ad largiendum suppetant copiae. Videre etiam licet plerosque non tam natura liberales quam quadam gloria ductos, ut benefici videantur, facere multa, quae proficisluntate videntur. Talis autem simulatio vanitati est conjunctior quam aut liberalitati
Abbreviated transcription (Latin):
mustas cautõnes. Uidendum ẽ enin pͥm̃
ne obsit benignitas ⁊ hus ip̃is quibus
bengne uidebiturfi ⁊ cet̾is. deinde ne
maior benigtas sit ꝙ fucultates .tũ uoꝓ
dignitite cuiq tribuatur Ia enim ẽ ui¬
sticie fundam̃tum ad ꝙ̃ ł refe̾nda sunt
omma. I lam qui ⁊ gratificant̾ cinpiam¬
tiosi. ⁊ assentatores iudicandi sunt ⁊ qͥ
alus nocent ut in alios siberoles sint in
eadem sunt in iusticia ut si in suam rem
aliena conu̾tant. Sunt autem multi end
cupidi spłendoris ⁊ glorie qui erpiunt
asus ꝙ asus sargiant. iniq arbientur se
beneficos in suos anncos ius umiri. di lo¬
officio ut nichil mag̾ officio possit eẽ oriũ
uidendim ẽ gͥ ut ea liberalitate utmmꝰ.
que ꝙ sit ainicis noc̃at nemini. qr s
uistis denis ad asignos nõ d libas¬
Ue sichil enim ẽ sibale quod non
Un iustum fu. Alter locus erat cau
ꝙ iiuriosi sunt in proxnnios quas
eim copias hus ⁊ suit ditari equiꝰ
ẽ ⁊ riliqui eas enferunt ad alieuos

Expanded text:
multas cautiones. Videndum est enim, primum ne obsit benignitas et iis ipsis, quibus benigne videbitur fieri et ceteris, deinde ne maior benignitas sit quam facultates, tum ut pro dignitate cuique tribuatur; id enim est iustitiae fundamentum, ad quam haec referenda sunt omnia. Nam et qui gratificantur cuipiamsed perniciosi assentatores iudicandi sunt, et qui aliis nocent, ut in alios liberales sint, in eadem sunt iniustitia, ut si in suam rem aliena convertant. Sunt autem multi, et quidem cupidi splendoris et gloriae, qui eripiunt aliis, quod aliis largiantur, iique arbitrantur se beneficos in suos amicos visum iri, si loum abest ab officio, ut nihil magis officio possit esse contrarium. Videndum est igitur, ut ea liberalitate utamur, quae prosit amicis, noceat nemini. Quare L. iustis dest enim liberale, quod non idem iustum. Alter locus erat cautquod iniuriosi sunt in proximos; quas enim copias his et suppeditari aequius est et relinqui, eas transferunt ad alienos.
Abbreviated transcription (Latin):
quii hus egeant in fiuita ẽ multitudo.
wlgans sibalitas refenda ẽ ad illum
⁊ nich ip̃i luc ut facultas sit qua in
nr̃os simus libales. Gradus autem
plures sunt societatis bõĩnum. ut eĩ
ab illa infunta discedatur ꝓprior ẽ eid̾¬
natõnis singue qua maxime hõmes
conunguntur Int̾ius etiam ẽ euiꝰdẽ
ciuitatis ẽẽ. multa enini sunt ciuiba
int̾ se cõia. forum fana. porticꝰ uie le¬
ges. uira. iuidicia suffragia consuetu¬
dines. p̾tea ⁊ familiaritates. a młtis
cum młtis res rõnesq contracte. Arcior
uõ colligatõq ẽ societas ꝓpinquoꝵ. ab il¬
la enim ĩmensa sacietate humam gni
in exigius angustumq concluditur
domo iam capi non p᷑sunt. in alias do¬
mos tanꝙͣ in colonias ereunt. Sequn¬
tur conubia ⁊ affrintates ex quiba e¬
tiam plures ꝓpinqui que propagacio

Expanded text:
qui his egeant, infinita est multitudo, vulgaris liberalitas referenda est ad illum minus ipsi lucet, ut facultas sit, qua in nostros simus liberales. Gradus autem plures sunt societatis hominum. Ut enim ab illa infinita discedatur, propior est eixime homines coniunguntur; interius etiam est eiusdem esse civitatis; multa enim sunt civibus inter se communia, forum, fana, porticus, viae, leges, iura: iudicia, suffragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum multis res rationesque contractae. Artior vero colligatio est societatis propinquorum; ab illa enim immensa societate humani generis in exiguum angustumque concluditur.domo iam capi non possint, in alias domos tamquam in colonias exeunt. Sequuntur conubia et affinitates, ex quibus etiam plures propinqui; quae propagatio
Abbreviated transcription (Latin):
cipia sint cõitatis ⁊ socictatis hũane
repetend ũr alt̾ius. Est enim pͥmũ¬
do discendo.cõitando. disceptando. iu¬
dicando conciliat mt̾ se homines
comungitq nali quadam societate
neq ulla re longius assum a nã fe¬
rarum.In quib mẽe fortitudiẽ se¬
pe dicimus ut in equis in leombus
iusticiam cqͥtat̃ẽ. bonitatẽ nõ dicimꝰ
Sunt aute rõnis ⁊ or̃onis exꝑtes ac
latissime quidem patens hominb
nit̾ ip̃as ominiba int̾ om̃es. societas
bec ẽ in qua oñm rerum quas ad
cõmunem hõmum usum na genuit
ẽ ẜuanda cõitas.ut que descͥpta sunt
se̾gib ⁊ uire cunli. hec ita teneant᷑
ut sic constitͣum. Equib ip̃is cet̾a sic
obẜuentur. ut in gcorum ꝓuerbio ẽ
amicorum ẽẽ cõmiuna omma om̃ĩa
aute cõmuma hõmum uident᷑ ea q̃
sunt gnͣs eius qd̾ a benmo põitiun¬

Expanded text:
cipia sint communitatis et societatis humanae, repetendum videtur altius; est enim primudo, discendo, communicando, disceptando, iudicando conciliat inter se homines coniungitque naturali quadam societate; neque ulla re longius absumus a natura ferarum, in quibus inesse fortitudinem saepe dicimus, ut in equis, in leonibus, iustitiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt enim rationis et orationis expertes. Ac latissime quidem patens hominibus inter ipsos, omnibus inter omnes societas haec est; in qua omnium rerum, quas ad communem hominum usum natura genuit, est servanda communitas, ut, quae discripta sunt legibus et iure civili, haec ita teneantur, ut sit constitutum legibus ipsis, cetera sic observentur, ut in Graecorum proverbio est, amicorum esse communia omnia. Omnium autem communia hominum videntur ea, quae sunt g
Abbreviated transcription (Latin):
in gnͣe etiam in repuͣ. mnulta pͣ.¬
cantur. ut ille qui cum .xxx. dier
essent cũ hoste inducie facte. noctu
ppłabatur agros ꝙ dieꝵ eeñt pacte
non noctuum inducie nec ñt qui¬
dam ꝓbandus ẽ um est. qͣ fabiu
labeonem suie qũe alium. ⁊ lichꝰ
enim ħeo pͥt̾ auditum arbit᷑. Nola¬
nis ⁊ ileopolitanis de finit a se¬
natu datum cum ad socum ueniss
cum utͥsq feꝑatim loqutum ue cui
cupide quid agent. ne appetent
atq ut regredi ꝗ̃ progredi mallẽs
care. Quoc̾ta in omn re est fugi¬
enda talis solertia. Sunt autem
quedam officia etiam adu̾sus cos
ẜuanda a quib miuriam acceꝑis
e enim ulcistendi ⁊ pumendiͭ mo¬
dus atq b aut scio an sat̃ sio eum
qui lacesẜit miurie sue peinte
ut ⁊ ip̃e nequid tale pt hao ⁊ cet̾i

Expanded text:
in genere etiam in re publica multa pecin genere etiam in re publica multa peccantur, ut ille, qui, cum triginta dierum essent cum hoste indutiae factae, noctu populabatur agros, quod dierum essent pactae, non noctium indutiae. Ne noster quidem probandus, si verum est Q. Fabium Labeonem seu quem alium nihil enim habeo praeter auditum arbitrum Nolanis et Neapolitanis de finibus a senatu datum, cum ad locum venisset, cum utrisque separatim locutum, ne cupide quid agerent, ne appetenter, atque ut regredi quam progredi mallent. care. Quocirca in omni est re fugienda talis sollertia. Sunt autem quaedam officia etiam adversus eos servanda, a quibus iniuriam acceperis. Est enim ulciscendi et puniendi modus; atque haud scio an satis sit eum, qui lacessierit, iniuriae suae paenitere, ut et ipse ne quid tale posthac et ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
deindo ut cõmum utilitati ẜ uiatur
aliquod ⁊ conuentum ut id efficisit
mutise ues ei cui promissumsit uł
ei qui proimiẜit.nam si ut in fabłis
ẽ neptimis ꝙ theseo promiẜat non
feciss. theseus ypolito filio non eẽt
orbatus. Ex cribus enim optatis u̾
scribitur ħ erat tercium ꝙ de ypo¬
siti int̾itu iratꝰ optaũ. quo impetrato
ceant ea ꝙͣ illi ꝓsint cui prinẜas
contͣ officium est maiꝰ antepõiti ma¬
nori ut si conscitu̾is curpiam te ad¬
uocatum in rem presente ẽe uen
ceꝑit non sit cont̾ offm̃ nec facͣe
qliod dix̾is mag̃q ille cu ꝓrissu
fit ab officio discedat.si de destitutin
queratur. In illis ꝓmissis stand̾ ñ
deceptus delo ꝓmisit. Que quiden
legib. Existunt etiam sepe muie
calumpnia quodam ⁊ uimiꝰ calida
s maliciosa uiris int̾pretatõne. ex
quo ĩ sũmum iꝰ sũma iniuria. fem̃
est iam tͥcu ẜmone ꝓuerbiũ. quo

Expanded text:
deinde ut communi utilitati serviatur.deinde ut communi utilitati serviatur.aliquod et conventum, ut id effici sit inutile vel ei, cui promissum sit, vel ei, qui promiserit. Nam si, ut in fabulis est, Neptunus, quod Theseo promiserat, non fecisset, Theseus Hippolyto filio non esset orbatus; ex tribus enim optatis, ut scribitur, hoc erat tertium, quod de Hippolyti interitu iratus optavit; quo impetrato noceant quam illi prosint, cui promiseris, contra officium est maius anteponi minori; ut, si constitueris cuipiam te advocatum in rem praesentem esse ventcoeperit, non sit contra officium non facere, quod dixeris, magisque ille, cui promissum sit, ab officio discedat, si se destitutum queratur. Iam illis promissis standum nodeceptus dolo promiserit? quae quidem legibus. Exsistunt etiam saepe iniuriae calumnia quadam et nimis callida, sed malitiosa iuris interpretatione. Ex quo illud Summum ius summa iniuria factum est iam tritum sermone proverbium. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾o in iusticie gn̾e uocant in al¬
terum incurrunt deẜunt eĩ uite
societatem quia nich confu̾nt in
nis.easq res ante constitinmus
quib iusticia continentur. facile ꝙq
difficilis cura rerum nalium alie¬
narum ꝙͣꝙͣ terenciamis ille chre¬
mes huai nicħ a se alienũ putat.
S tam̃ quia magis ea ꝑciprinus
atq sentimus que uobis ip̃is aut
prosꝑa aut aduersa euemunt ꝙͣ illa
que cetis que qi songo interuallo in¬
teriecto uideinus. asit de ilł ac der
nobis iudicamus. quocirca bn p̾cipi¬
unt qui uetant quicꝙͣ ag̾e q du¬
bites oquum sit an iniquiun equi¬
tas enim ip̃a sucꝰ ꝑse dubitatio
cognitonem signifitat imune. Se
icidunt seꝑ̃e temꝑa cumea que
maxime indentur digna ẽẽ iusto
homne. eoq quem uirum bonii
dicius cõmutant fiuntq cõtͣia.
ut redde̾ depõitum etiam ne furi¬
dec ad ea q̃ posui principio fundañ¬
ta iusticie. primum ne cui noceat᷑

Expanded text:
altero genere iniustitiae vacant, in alaltero genere iniustitiae vacant, in alterum incurrunt; deserunt enim vitae societatem, quia nihil conferunt in neris easque res ante constituimus, quibus iustitia contineretur, facile, qdifficilis cura rerum alienarum. Quamquam Terentianus ille Chremes humani nihil a se alienum putat; sed tamen, quia magis ea percipimus atque sentimus, quae nobis ipsis aut prospera aut adversa eveniunt, quam illa, quae ceteris, quae quasi longo intervallo interiecto videmus, aliter de illis ac de nobis iudicamus. Quocirca bene praecipiunt, qui vetant quicquam agere, quod dubites aequum sit an iniquum. Aequitas enim lucet ipsa per se, dubitatio cogitationem significat iniuriae. Sed incidunt saepe tempora, cum ea, quae maxime videntur digna esse iusto homine eoque, quem virum bonum dicimus, commutantur fiuntque contraria, ut reddere depositum, fadecet ad ea, quae posui principio, fundamenta iustitiae, primum ut ne cui noceatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tata ⁊ p̾pata inferunt. Eic de in
aut laborez aut sumptͦ susciꝑe no¬
sunt aut etiam neglia pig̾cia.
in hc̾ia. aut sus studus qui bus¬
dã occupatõnib ue sic impedũit᷑
ut eos quos tutari debeant deẜtos
ẽẽ patiuntur. Itaq uidendum ẽ
ne non satis id̾ ꝙ apud platonem
ẽ in philosophos dictum ꝙͣ in ui
iuestigatione uersetur ꝙͣq ea ꝙ̃
pleriq uehement̾ expetant de qͥs
inter se digladiari soleant contem¬
p̃pea ustos ẽẽ nam cum altm ui
sticie genus assecunt᷑ in infenda
ne cui noceant muria. in astm
incidunt. discendi emm studio im¬
pediri quos tueri debent deẜunt
itaq eos nec ad rem publicam qui¬
dem accessuros putant nͥ coactos
cquiꝰ aute erat id uosuntate fie̾i
nam ħ ip̃m ita uistum ẽ ꝙ recte fit
si ẽ uoliuitarium.Sunt etiam qͥ
aut studio rei faimisiaris tuende
aut stͦudio quodam hominũ fuu
se negm̃ agere dicant nec facere
cuipiam uideant᷑ iniuriam. Qui

Expanded text:
tata et praeparata inferuntur. Ac de inftata et praeparata inferuntur. Ac de infaut laborem aut sumptus suscipere nolunt aut etiam neglegentia, pigritia, inertia aut suis studiis quibusdam occupationibusve sic impediuntur, ut eos, quos tutari debeant, desertos esse patiantur. Itaque videndum est, ne non satis sit id, quod apud Platonem est in philosophos dictum, quod in veri investigatione versentur quodque ea, quae plerique vehementer expetant, de quibus inter se digladiari soleant, contempropterea iustos esse. Nam alterum iustitiae genus assequuntur, ut inferenda ne cui noceant iniuria, in alterum incidunt; discendi enim studio impediti, quos tueri debent, deserunt. Itaque eos ne ad rem publicam quidem accessuros putat nisi coactos. Aequius autem erat id voluntate fieri; namhoc ipsum ita iustum est, quod recte fit, si est voluntarium. Sunt etiam, qui aut studio rei familiaris tuendae aut odio quodam hominum suum se negotium agere dicant nec facere cuiquam videantur iniuriam. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
gabat ullam satis mag̾m pcũia
eẽ ei que in te pu pͥnceps uelsi
ẽẽ. Cuius fructib ex̾citum a se
nõ posẜ Delctant etiam magni¬
fici appatꝰ uiteq cultus cum c¬
legantia ⁊ copia. Quib rebus
effcm̃ ẽ ut infiita pcĩne cupi¬
ditas eẽt.⁊ lec u̾o rei familia¬
ris amplificatio nemim nocẽs
uicuꝑanda ẽ. S fugienda semꝑ
inuria ẽ. Maxime a adducũt
pleriq ut eos iusticie capiat
obsiuio. cum imꝑiorum honoꝵ
glorie cupiditatem inciderunt
ꝙ on c̃ apud emuũ nulla sancta
plerumq tanta contentõ ut diffi
cillimum sit ẜuare sanctam socie¬
tate declarauit.id modo tennitas
autem in hoc gnͣe molestum ꝙ
in maxͥmis aminis splendidissi¬
misq igenus. płinq existunt
ẽ nequid in eo gͣne p̾cetur. si in
omni iusticia ꝑ mltum int̾ẽ utͣ
breuis ẽ ⁊ ad tempꝰ an consulto ⁊
cogitato fiat miuria lemora eĩ
sunt ea que repentino aliquo.
mode accidunt. ꝙͣ ea que medi¬

Expanded text:
gabat ullam satis magnam pecuniam gabat ullam satis magnam pecuniam esse ei, qui in re publica princeps vellet esse, cuius fructibus exercitum alere non posset. Delectant etiam magnifici apparatus vitaeque cultus cum elegantia et copia; quibus rebus effectum est, ut infinita pecuniae cupiditas esset. Nec vero rei familiaris amplificatio nemini nocens vituperanda est, sed fugienda semper iniuria est. Maxime autem adducuntur plerique, ut eos iustitiae capiat oblivio, cum in imperiorum, honorum, gloriae cupiditatem incideruntenim est apud Ennium, Nulla sancta plerumque tanta contentio, ut diffcillimum sit servare sanctam societatem. Declaravit id modo temeritas autem in hoc genere molestum, quod in maximis animis splendidissimisque ingeniis plerumque exsistunt est, ne quid in eo genere peccetur. Sed in omni iniustitia permultum interest, utrum brevis est et ad tempus, an consulto et cogitata fiat iniuria. Leviora enim sunt ea, quae repentino aliquo motu accidunt, quam ea, quae medi
Abbreviated transcription (Latin):
debitur fortisse empiam durius tam̃ẽ
andeanus ĩmitari stoicos quist udĩo¬
se exquirunt uñ uerba sintꝰ dc̃s epe¬
dimusq quia fit quod dictum est
appellatam fidem. S in iusticie gna
duo funt unum eorum qui inferunt
alt̾m horum qui ab hus quib infũt
si possunt non propuissant iniuri ani
nam qui inuiste mmpetũ in qũepia
facit aũ mra aũ aliqua pturbatõe
intitatus. is qi manus ap̃fte uidet᷑
socio. Qui autem non defendit nec
fat atq ille quidem iniurio q̃ nocõ¬
di cã de indust̾a infunt᷑ sepe a me¬
tu ꝓfici seũif: cum is qui nc̃ce asceri
cogitat tun ne nͥ id fecit ip̃e aliquo
afficiatur in cõmodo. an mian nt̃
pntem ad miuria faciendam aug̃¬
diunt᷑ noriuilli. ut adipistant eai que
auaricia. Expetuntur autem di¬
inicie tum ad usus uite uccͣios
tum ad perfruentas uolupta¬
tes. In quib autẽ maior ẽ aĩmꝰ
in hus pecume cupiditas sp̃¬
tat ad opes ⁊ ad gtificandi fa¬
cultate ut iniꝑ .in. crassus uc¬

Expanded text:
debitur fortasse cuipiam durius, tamen audeamus imitari Stoicos, qui studiose exquirunt, unde verba sint ducta, credamusque, quia fiat, quod dictum est, appellatam fidem. Sed iniustitiae genera duo sunt, unum eorum, qui inferunt, alterum eorum, qui ab iis, quibus infertur, si possunt, non propulsant iniuriam. Nam qui iniuste impetum in quempiam facit aut ira aut aliqua perturbatione incitatussocio; qui autem non defendit, nec quidem iniuriae, quae nocendi causa de industria inferuntur, saepe a metu proficiscuntur, cum is, qui nocere alteri cogitat, timet ne, nisi id fecerit, ipse aliquo afficiatur incommodo. Maximam autem partem ad iniuriam faciendam aggrediuntur, ut adipiscantur ea, quae avaritia. Expetuntur autem divitiae cum ad usus vitae necessarios, tum ad perfruendas voluptates. In quibus autem maior est animus, in iis pecuniae cupiditas spectat ad opes et ad gratificandi facultatem, ut nuper M. Crassus ne
Abbreviated transcription (Latin):
mansiss. Catbo ad popilium scripsit
ut si eum pacitur in excitu reman̾e
secundo eum ũe obłig mmsitie sac᷑¬
mento quia pͥore ãmisso uire cum
hostibus pugnare non adeo sunma
erat obẜuat̃o in belso mouendo. a¬
mis ẽ epla ad.m. filium in qͥ sebit
se audisse eum missum factum et
a consuse cum in macedoma sellop¬
sico miles eẽt. mom gͥ ut caueat ne
prelium meat. fiegat enim uto
qui miles nõ fit cum hoste pugnãe
Equidem etiam illud ammaduto ꝙ qͥ
catio. senitate uerbi rei tristiciam
mitigante bostis enm apud maio¬
res nr̃os is dicebatur quem minc
ꝑegͥnum dicimus. Indicant .xii. tabłe
aut status dies cum hoste itemq ad¬
uersus hostem et̾na auctas qui ad sũc
mansuetudinem addi põt eum quo¬
cum bessum geras tã mosli nomine
appellare. ꝙ̃qͣm id nomen duriꝰ efficit
iam uenustas a ꝑegͥno enim recessit
⁊ ꝓprie m eo qui arma et ferret re¬

Expanded text:
mansisset, Cato ad Popilium scripsit, mansisset, Cato ad Popilium scripsit, ut, si eum patitur in exercitu remanere, secundo eum obliget militiae sacramento, quia priore amisso iure cum hostibus pugnare non poterat.Adeo summa erat observatio in bello movendo. nis est epistula ad M. filium, in qua scribit se audisse eum missum factum esse a consule, cum in Macedonia bello Persico miles esset. Monet igitur, ut caveat, ne proelium ineat; negat enim ius esse, qui miles non sit, cum hoste pugnare. Equidem etiam illud animadverto, qocaretur, lenitate verbi rei tristitiam mitigatam. Hostis enim apud maiores nostros is dicebatur, quem nunc peregrinum dicimus. Indicant duodecim tabulae: aut status dies cum hoste, itemque: adversus hostem aeterna auctoritas. Quid ad hanc mansuetudinem addi potest, eum, quicum bellum geras, tam molli nomine appellare? Quamquam id nomen durius effect iam vetustas; a peregrino enim recessit et proprie in eo, qui arma contra ferret, re
Abbreviated transcription (Latin):
accepunt ac cartagie ⁊ miman¬
cia funditꝰ substulerunt. N ossem¬
q cornithum s credo aliquos se¬
cutos oportumtatem loci maxime
cẽ consusendum. In quosi in cẽt
obtemꝑatum.si non optimam aut
heremus. ⁊ cum hus quos u de¬
uit̾is consulend ẽ. Cum hii qui ar¬
mis põitis ad imꝑatorum fidem
confugient. qͣmuis muꝵ anes ꝑ¬
cussait recipiendi sunt in qͦ tanto¬
ꝑe apud nos iusticia culta ẽ. ut
hũ qui ciutates aut natõnes de¬
uictas besso in fidem recepissent.
carum pr̃oni eeñt more maiorum
ac belli quidem equitas sanctissime
feciasi populi romam uire prescͥpta
ẽ ex quo facile intelligi põt nullum
bessum ẽẽ iustum. nͥ ꝙ aut rebus
repetits gͥatur aut denunciatum
añ sit ⁊ indictum. Popilius unꝑa¬
tor tenebat proumciam in cuiꝰ ex̾citu
Cathonis fisius tro misitabat. Cum
autem popisio widẽtur imã dimut̾e
legioner. cathonis qͦ filium qui in
eadem segione militabat dumsit.s
cum amore pugnandi in excitu re¬

Expanded text:
Carthaginem et Numantiam funditus sustulerunt; nollem Corinthum, sed credo aliquid secutos, opportunitatem loci maxime,est consulendum. In quo si mihi esset optemperatum, si non optimam, at haberemus. Et cum iis, quos vi deviceris, consulendum est, tum ii, qui armis positis ad imperatorum fidem confugient, quamvis murum aries percusserit, recipiendi. In quo tantopere apud nostros iustitia culta est, ut ii, qui civitates aut nationes devictas bello in fidem recepissent, earum patroni essent more maiorum. Ac belli quidem aequitas sanctissime fetiali populi Romani iure perscripta est. Ex quo intellegi potest nullum bellum esse iustum, nisi quod aut rebus repetitis geratur aut denuntiatum ante sit et indictum. Popilius imperator tenebat provinciam, in cuius exercitu Catonis filius tiro militabat. Cum autem Popilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu re
Abbreviated transcription (Latin):
se nditurum primum ut ueuit ciptilios
redendos in senatu nõ censiuit. deinde cũ
rcu̾tatur retmetur a propinquis ⁊ ab a¬
micis ad supplicium redire maluit ꝙ̃ fia
Est autem infirma conditio ⁊ fortua
ẜuoꝵ quib non male peccipiunt qui iti
susent uti ut incẽnarus oꝑam exigend̾
uista prebenda. Cum autem duob mõt
totius aute iusticie nussa capitasior
qͣ corum qui tũ cum marie fallunt
Sagunt ut uiri bom ẽẽ uideant᷑. De

Expanded text:
se rediturum, primum, ut venit, captivos se rediturum, primum, ut venit, captivos reddendos in senatu non censuit, deinde, cum retineretur a propinquis et ab amicis, ad supplicium redire maluit quam Est autem infima condicio et fortuna servorum, quibus non male praecipiunt qui ita iubent uti, ut mercennariis: operam exigendam, iusta praebenda. Cum autem duobus modiTotius autem iniustitiae nulla capitalior quam eorum, qui tum, cum maxime fallunt, id agunt, ut viri boni esse videan
Abbreviated transcription (Latin):
iniꝑii ꝓpõita gła ẽ mis acerbe gen¬
alt̾o etam̃e bonoris ⁊ dignitatis esti
cum alto capitis ⁊ finne sic cum celti¬
berus cum currib bestum ũ cũ im¬
micis g̾ebatur᷑ eẽt non ut̾ iparet. cũ
latinis. sab̃nns. samnitib. pemo pxrro
de ĩꝑio duncabat᷑. pem. fedisragi e¬
des anmbal resiqui iustiores. pnrti
quidem de captiuis reddendis illa pre¬
clam sunt gerba. Nec in aurum posto
niͤ im predc̃m deditis. neo caupona teso
bellum. s Gellignantes ferro non auro
uitam c̾tamꝰ utq uõs ne uesit an me
regnare herai quidue fat fors uirtute
exꝑiam᷑ ⁊ hoc simus accipe dcm̃ quor
uirtuti belli forcuna pexcit eo uradem¬
me libertati parc̾e certum ẽ dono du¬
cite doq uolentib cum magis dns re¬
galis sine ⁊ digna eacidarum gne
sm̃a. Atzetiam en quid singuli s tꝑibi
Duci hosti peom serunt ẽ in eo ip̃ofi
o ẜuanda. dt primo prmico bello regu¬
sus captus a penis. cum de captiuis com¬
nutadis romam in issus eẽt uirassꝙ

Expanded text:
ii proposita gloria est, minus acerbe gerenaltero certamen honoris et dignitatis est, cum altero capitis et famae, sic cum Celtiberis, cum Cimbris bellum ut cum inimicis gerebatur, uter esset, non uter imperaret, cum Latinis, Sabinis, Samnitibus, Poenis, Pyrrho de imperio dimicabatur. Poeni foedifragi, crudelis Hannibal, reliqui iustiores. Pyrrhi quidem de captivis reddendis illa praeclara: Nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis, Nec cauponantes bellum, sed belligerantes Ferro, non auro vitam cernamus utrique. Vosne velit an me regnare era, quidve ferat Fors, Virtute experiamur. Et hoc simul accipe dictum: Quorum virtuti belli fortuna pepercit, Eorundem libertati me parcere certum est. Dono, ducite, doque volentibus cum magnis dis. Regalis sane et digna Aeacidarum gea. Atque etiam si quid singuli temporibus adducti hosti promiserunt, est in eo ipso fides conservanda, ut primo Punico bello Regulus captus a Poenis cum de captivis commutandis Romam missus esset iurassetque
Abbreviated transcription (Latin):
sit hominis ħ belluarum confien¬
dum ẽ ad postius si uti nõ l su¬
piore. qr suscipienda quidem bel¬
la sunt ob eam cãm ut siñe in¬
uiria in pace uiuatur. Parta
autem inctoria conẜuandi hu st̃
qui non credules in bello funt¬

Expanded text:
ium hominis, hoc belluarum, confugiendum est ad posterius, si uti non licet superiore. Quare suscipienda quidem bella sunt ob eam causam ut sine injuria in pace vivatur: parta autem victoria conservandi sunt hi qui non crudeles in bello n
Abbreviated transcription (Latin):
neq pũis nobis m scaurus. ¶mario
neq conusarenur i re pu q catulus
G n pompcio ceae uidebatur parua ẽ
sunt foris arma nͥ ẽ consilium domi
Sec plus affrican singłaris. ⁊ inr et
impato in excidenda numancia rei pu
nõ solum ex domestica rõne s atting
etiam bellicam. qmͣ ui maũ q confecta
gi si tamẽ id ipm gestum ẽ consilio
urbano sine excitu Illud aute opti¬
mũ ẽ quo me iuadi sole ab iꝓbis
⁊ mudis odio. Cedant arma toge cõ¬
cedant laurea laudi. Ut enir alios
a q nr̃a celerit̾ de manib audacissi¬
moꝵ cuuuro delapsa arma ip̃a cecide¬
runt. Que res gͥ gesta ẽ unꝙͣ in
bello tanta ẽ qui tumphus confend̾
lic enim marte fłi in apud te głiari
ad que ⁊ hẽditas hui głie ⁊ sc̃oru
ĩmitat̃o ꝑtin mͥ quide certe uir
hndans bellicis laudibus. G. n põ¬
peus młtis audientib ħ eͥbuib.
ut dice̾t frustra se t̾umphum t̾ciu
deportatun fuisse nͥ in eo in rem pu.¬

Expanded text:
is nobis, M. Scaurus, C. Mario; neque cum versaremur in rep. Q. Catulus On. Cn. Pompeio cedere videbatur. parva enim sunt forisarma, nisi est consilium domi: nec plus Africanus, singularis et vir et imperator, in excidenda Numantia reip. pnon solum ex domestica est ratione attingit etiam bellicam, quoniam vi manuque confecta est, sed tamen id ipsum est gestum consilio urbano sine exercitu. Illud autem optimum est, in quod invadi solere ab improbis et invidis audio: Cedant arma togae, concedat laurea laudi. Ut enim alios aque nostra celeriter de manibus audacissimorum civium delapsa arma ipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim mihi, M. fill, apud te gloriari, ad quem et hereditas huius gloriae et factorum imitatio pertinet. Mihi quidem certe vir abundans bellicis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus hoc tribuit, ut diceret frustra se triumphum tertium deportaturum fuisse, nisi meo in rem pu
Abbreviated transcription (Latin):
tudoq cum in augendis opib utisitati¬
busq ⁊ s̾ ⁊ sius compandis tum mnłto
magis in hus ip̃is despiciendis eluceat
ordinem adhibentes honestatem ⁊ et
Qm̃es enim trahinur ⁊ ducimꝰ ad co¬

Expanded text:
tudoque cum in augendis opibus utilitatibusque et sibi et suis comparandis, tum multo magis in his ipsis despiciendis eluceat.ordinem adhibentes honestatem et deOmnes enim trahimur et ducimur ad co
Abbreviated transcription (Latin):
nati sums. ortusq nr̃i ꝑtem patria
uendicat. pntem annci. atq ut plac̾e̾
stoitio que in terris gignant᷑ s ug
hommum om̃ia creiti. homine a hõi¬
num cã omnẽegnatos. ut ip̃i inter se
asus alii prodẽe possent In hoc nãm
debemus ducẽ sequi cõmunes ualita¬
tes i medium afferre mutu atoas q¬
ficiorum dindo accipienda. tũ artiba¬

Expanded text:
nati sumus ortusque nostri partem patria vindicat, partem amici, atque, ut placet Stoicis, quae in terris gignantur, ad usum hominum omnia creari, homines autem hominum causa esse generatos, ut ipsi inter se aliis alii prodesse possent, in hoc naturam debemus ducem sequi, communes utilitates in medium afferre mutatione officiorum, dando accipiendo, tum artib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nasi ⁊ honesto duo uicia coitanda ẽt
unũ ne incog̾ta ꝓ cognitis freamꝰ. hus¬
qr tem̃e assentiamus quod uiciũ effu¬
gero qui uol. om̃es autẽ uelle debẽt
eardemq non nctias quib uicus decbi¬
natis ꝙ in rob honestis ⁊ cogitatõne
dignis ope cure q ponetur id iure
laud ibitur ut in astralogia sulpicun
iudiuimꝰ in geometria sextum põ¬
penum ip̃i cognouinus. multos in
dyaletias plures in iure cuusi. que
om̃os artes in ui uestigatõne u̾s int̾
cuius studio a rebus gerendis adduci
contͣ offm̃ ẽ. uirtutis enn laus om̃ns
in actione consistit a qua tũ fit int̾¬
missio sepe ⁊ multi dant᷑ ad stu ia
reditus tũ agitatõ mentis que nimꝙͣ
acquiescit põt nos i studus cogitatois
etam sine oꝑa nr̃a contine. oggaut
cogitatõ motusq anim aut in consiłus¬

Expanded text:
ali et honesto duo vitia vitanda sunt, unum, ne incognitapro cognitis habeamus iisque temere assentiamur; quod vitium effugere qui volet omnes autem velle debent, easdemque non necessarias. Quibus vitiis declinatis quod in rebus honestis et cognitione dignis operae curaeque ponetur, id iure laudabitur, ut in astrologia C. Sulpicium audivimus, in geometria Sex. Pompeium ipsi cognovimus, multos in dialecticis, plures in iure civili, quae omnes artes in veri investigatione versantur; cuius studio a rebus gerendis abduci contra officium est. Virtutis enim laus omnis in actione consistit; a qua tamen fit intermissio saepe multique dantur ad studia reditus; tum agitatio mentis, quae numquam acquiescit, potest nos in studiis cognitionis etiam sine opera nostra continere. Omnis autem cogitatio motusque animi aut in consi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si a nullo laudatur na ẽẽ sauda¬
bise. formam quidem ipm i are fili
⁊ tanꝙ faciem honesti uides que s sli
cneretur inirables amores ut ait plato
excita et sipientie. S onmne que plo¬
nestum id quatuos ꝑtium oritir. ex ałiq
aut enim in ꝑspicẽntia u solertiaq iꝰ¬
situr aut in hominum societate tuenda
fide aũ in inm excelsi ac mudi mag¬
intudme ac robore aut in om̃ que fiãt
modestia ⁊ temꝑantia que quatue q q̃
int̾ se colligata at implicata sint. tan
ex singłis certa offõrim gna nascint᷑
uelud ex ea parte que prmio desepta ẽ
in qua sapiãm ⁊ prudentiam portmᷤ
mest indagato atq inuent̃o inł eusq
uirtutis soc minns ẽ ꝓprium ut em̃
quisq marime ꝑspicit᷑ quid in re qͥq
uerissimum sit quiq acutissime i celer¬
rime põt ⁊ iide̾ ⁊ explitare rõnem
Is prudentissimus ⁊ sapientissinuosi¬

Expanded text:
etiamsi a nullo laudetur, natura esse laudabile. Formam quidem ipsam, Marce fili, et tamquam faciem honesti vides, quae si oculis cerneretur, mirabiles amores, ut ait Plato, excitaret sapientiae. Sed omne, quod est honestum, id quattuor partium oritur ex aliqua: aut enim in perspicientia veri sollertiaque versatur aut in hominum societate tuenda fide aut in animi excelsi atque invicti magnitudine ac robore aut in omnium, quae fiunt modestia et temperantia. Quae quattuor quamquam inter se colligata atque implicata sunt, tamen ex singulis certa officiorum genera nascuntur, velut ex ea parte, quae prima discripta est, in qua sapientiam et prudentiam ponimus, inest indagatio atque inventio veri, eiusque virtutis hoc munus est proprium. Ut enim quisque maxime perspicit, quid in re quaque verissimum sit. quique acutissime et celerrime potest et videre et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus ri
Abbreviated transcription (Latin):
phm̃ se audeat dr̃e s sunt nõnłle
discipline que ꝓpoĩts bonor ⁊ malor
finib officiũ om̃e pu̾tant. ⁊ lam ꝯͣ
sũmum bonum sic̃ instituit ut intħ
bẽat cum u̾tute coniũctu idq suis
cõmodis non honestate metit᷑. inc si s
ip̃i consentiat ⁊ non int̾dum ne. bo
intate ontat᷑ ne amicitiam colere
possit nec iusticiam ñ libalitatem.
fortis uo dolorem sũmum masum
iudicans aut temꝑans uoluptate.
sũmum bonum statuens ẽe cͥte¬
nullo modo põt. Que ꝗqm ita fint
in pmuꝑtu ut res dipputatone non
egoit tam̃e sunt a noł alio loco di

Expanded text:
re? Sed sunt non nullae disciplinae, quae propositis bonorum et malorum finibus officium omne pervertant. Nam qui summum bonum sic instituit, ut nihil habeat cum virtute coniunctum, idque suis commodis, non honestate metitur, hic, si sibi ipse consentiat et non interdum naturae bonitate vincatur neque amicitiam colere possit nec iustitiam nec liberalitatem; fortis vero dolorem summum malum iudicans aut temperans voluptatem summum bonum statuens esse cenullo modo potest. Quae quamquam ita sunt in promptu, ut res disputatione non egeat, tamen su
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝙͣ allus debeant᷑ ũ uicimu
cituis adiuueris in fructibus ꝑcipiẽ¬
dis. qua aut frẽm aut familiarem
ac si lis in udicõsit propinquũ pociꝰ
⁊ amicu ꝙͣ ucinum deffendis. hec
gͥ ⁊ tasia ccumspicienda sunt in om̃i
officio ⁊ consuetudo excitatõq capien¬
da. ut bom rõcinatoros offorum eẽ
possimꝰ. ⁊ addendo ducendoq uidc̾q¬

Expanded text:
magis quam aliis debeantur; ut vicinum magis quam aliis debeantur; ut vicinum citius adiuveris in fructibus percipiendis quam aut fratrem aut familiarem, at, si lis in iudicio sit, propinquum potius et amicum quam vicinum defenderis. Haec igitur et talia circumspicienda sunt in omni officio et consuetudo exercitatioque capienda, ut boni ratiocinatores officiorum esse possimus et addendo deducendoque vid
Abbreviated transcription (Latin):
pec̾t si ei sit profuturus. quo e
docestabilior istoꝵ humanitas. qui
lacant omnium scele̾ pr̃iam ⁊ in
ea penitꝰ delenda occupata ⁊ sunt
⁊ funt ssi contento quedara ⁊ cõ¬
ꝑatõ fiat quib plimum tͥbuend̾ sit
officii. pͥncipes sunt pr̃ia ⁊ ꝑentes
quor bñficus maxinus obligiti sumꝰ¬
proximm libi̾ totaq domus que spe¬
ctat in nos solos. neq aliud ullum
põt hr̃e ꝑfugium. deinceps bñ cõ¬
uite debentur hus maxime quos
aũ dixi. uita aute uic̾tusq cõis. cõ¬
silia ẜmones. cohortatõnes. consola¬
tõnes. int̾dum etiam obiurgitões
in anucicus ingent mariio.
Estq ea iocundissima amicicia
qͣm simisitudo morũ coniugauiti
s in hiis om̃ib officus tͥbuendis
uidend̾ erit quid cuiq maxime
ncce sit. et ꝙ quisq uel sine nobis
aut possit consequi aut uõ p᷑sic. Ita
non idem erunt necͣitudiñ gradꝰ
qui tp̃ꝵ. Sunt qi officia que allus

Expanded text:
petere, si ei sit profuturus? Quo est petere, si ei sit profuturus? Quo est detestabilior istorum immanitas, qui lacerarunt omni scelere patriam et in ea funditus delenda occupati et sunt et fuerunt. Sed si contentio quaedam et comparatio fiat, quibus plurimum tribuendum sit officii, principes sint patria et parentes, quorum beneficiis maximis obligati sumus,proximi liberi totaque domus, quae spectat in nos solos neque aliud ullum potest habere perfugium, deinceps bene convitae debentur iis maxime, quos ante dixi, vita autem victusque communis, consilia, sermones, cohortationes, consolationes, interdum etiam obiurgationes in amicitiis vigent maxime, estque ea iucundissima amicitia, quam similitudo morum coniugavit. Sed in his omnibus officiis tribuendis videndum erit, quid cuique maxime necesse sit, et quid quisque vel sine nobis aut possit consequi aut non possit. Ita non iidem erunt necessitudinum gradus, qui temporum; suntque officia, quae aliis
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥs. sepulcͣ hr̃e cõmuma. s om̃i socie¬
tatum missa prestantior ẽ nussa firim¬
or ꝙ̃ cum uiri bom morib similes st̃
famikaritate comũcti. Illud enim̃ qd
nos nos mou.atq ilsi in quo id mẽe.
ad se allicit. facitq ut eos diligamus
ẽ amabilius nͨ copłatius ꝙͣ morum
sumilicudo bonoꝵ. In quib enim eadẽ
studia sunt.hecde uoluntates. in hus
fit uo eque quisep alto delctet᷑ ac se¬
ip̃o efficiturq id ꝗ pigtagoras Wlt
in amicicia ut unus fiat ex płib
magͣ etiam illa cõitas ẽ que con¬
ficitur ex bnficus.ultro cutroq da¬
tis acceptisq que uutua ⁊ grata
dum sunt int̾ quos ea sunt firma
deuncuntur societate. s cum omĩa
rõne anumo  lustratis oĩum societatũ
missa ẽ gͣuior milla carior ꝙͣ ea que
cum re pu. ẽ uincunq nrm. Cari
suñt pate̾ntes. cari libi̾ propinqui
famibiares. s om̃es ominum cani¬
tatos. prĩa una complexa ẽ ꝓ qua
quis lonus dubitat mortem ap¬

Expanded text:
ocietatum nulla praestantior est, nulla firmior, quam cum viri boni moribus similes sunt familiaritate coniuncti; illud enim honen nos movet atque illi, in quo id inesse tus nos ad se allicit facitque, ut eos diligamus,est amabilius nec copulatius quam morum similitudo bonorum; in quibus enim eadem studia sunt, eaedem voluntates, in iis fit ut aeque quisque altero delectetur ac sipso, efficiturque id, quod Pythagoras vult in amicitia, ut unus fiat ex pluribus. Magna etiam illa communitas est, quae conficitur ex beneficiis ultro et citro datis acceptis, quae et mutua et grata dum sunt, inter quos ea sunt, firma devinciuntur societate. Sed cum omnia ratione animoque lustraris, omnium societatum nulla est gravior, nulla carior quam ea, quae cusunt parentes, cari liberi, propinqui, familiars, sed omnes omnium caritates patria una complexa est, pro qua quis bonus dubitet mortem op
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃e neq uła officii precepta firma
stabila comuracta nẽ tradi possunt
msi aut ab hũs qui solam autem
ab hus qui maximie honestate ꝓpt̾
de dicant expetendam. Ita ꝓpͥa ee
erissi iamprider eepłosa sm̃a ẽ qui ta¬
mẽ hr̃ent iis suum disputandi de
efficio si reꝵ aliquem delatum reliqͥs¬
selit ut ad officii inuentõne additꝰ
non ut int̾pretes.s ut solemꝰ e fonti¬
p̾termissum eẽ miror. om̃is emni que
a rõne suscipit᷑ de aliqua re institu¬
tio d a diffant̾one ꝓficisti. ut intelli¬
gatur quis sit id de quo disputet.¬
Dmns de offico de offic̃o duplex ẽ
q̃o. unum gemis ẽ quod ꝑtin̃ ad
finem bonoꝵ. Alt̾m quod põitum. ẽ¬

Expanded text:
re, neque ulla officii praecepta firma, stabilia, coniuncta naturae tradi possunt nisi aut ab iis, qui solam, aut ab iis, qui maxime honestatem propter se dicant expetendam. Ita propria Erilli iam pridem explosa sententia est; qui tamen haberent ius suum disputandi de officio, si rerum aliquem dilectum reliquissent, ut ad officii inventionem aditus non ut interpretes, sed, ut solemus, e fontipraetermissum esse miror. Omnis enim, quae a ratione suscipitur de aliqua re institutio, debet a definitione proficisci, ut intellegatur, quid sit id, de quo disputetur Omnis de officio duplex est quaestio: unum genus est, quod pertinet ad finem bonorum, alterum, quod po
Abbreviated transcription (Latin):
equo ammo ferrem si me ip̃e consolabar
⁊ discessum fore hus michi reb stipio d
em̃ te cum seho admirari solere dixisti.
leuis ẽ senectus nec solum non molesta
s etiam iocundam. Quod si in hoc erro qͥ
u̾eor ne hunc errorẽ meũ philosophi mos¬
tui irrideant. Car si non simiꝰ ĩmortolo
fucur. tñ extingui ħoi suo eꝑe optabłe e

Expanded text:
aequo animo ferrem, sed me ipse consolabar aequo animo ferrem, sed me ipse consolabar igressum et discessum fore. His mihi rebus, Scipio, id enim te cum Laelio admirari solere dixisti, levis est senectus, nec solum non molesta, sed etiam iucunda. quod si in hoc erro, quvereor ne hunc errorem meum philosophi mortui irrideant. quod si non sumus immortales futuri, tamen exstingui homini suo tempore optabile e
Abbreviated transcription (Latin):
ferer studio prẽs urõs quos cosu ⁊ dileoꝰ in¬
pẽ cognoni ꝑ illos eciam d quisn al d.
⁊ legi ⁊ ip̃e conscpsi. Quo quidem me pro¬
ficistente aut saue quis facile reteit nec¬
largiatur. ut ex hac etate repuerestam ⁊
in cunis uagiam uasde recusem nec uõ ue¬
lim qi decurso spaçio ad carcẽs a calte ruo¬
potius laboris ẜ heat sane ħet certe tũ
aut societatem. aut modum sDon enim
libet in deplorare uitam quod multi et
docti sepe fec̾unt. Aeq me uixisse penitet
qm̃ ita uixi ut non frustra me natũ eristi¬
niem. ⁊ ex uita ita distedo tanq̃ er hospi
um cetumq pficistar. Cumq ex hac t̾ba
⁊ colluuione distedam ꝑficistar em̃ non
ad eos solum uires de qub añ dici. uerũ
etiam ad catonem meum. quo nemo uir
melior uatus ẽ nemo pietate p̃stantior¬
ab illo rirum. lnmmꝰ uo non me defens
ẜ respectans mea ꝑfecto loca distessit q
mͥ decernebat ẽẽ ueniendum quem ego me¬
um casum fortit̾ ferre iussussum. Non ꝗd

Expanded text:
r stu<dio patres> vestros, quos colui et dilexi viipse cognovi, sed illos eciam de quibus audivi <et legi> et ipse conscripsi; quo quidem me proficiscentem haud sane largiatur, uin cunis vagiam, valde recusem, nec vero velim quasi decurso spacio ad <carceres> a calce revopotius laboris? sed habeat sane; habet certe tamen aut satietatem aut modum. non libet enim mihi deplorare vitam, quod multi et ei docti saepe fecerunt, neque me vixisse paenitet, quoniam ita vixi, ut non frustra me natum existimem, et ex vita ita discedo tamquam ex hospitum cetumque proficiscar cumque ex hac turba et conluvione discedam! Proficiscar enim non ad eos solos viros, de quibus ante dixi, verum eciam ad Catonem meum, quo nemo vir melior natus est, nemo pietate pab illo meum, animus vero non me deserens sed respectans, in ea profecto loca discessit quo mihi ipsi cernebat esse veniendum. quem ego meum casum fortiter ferre visus sum, non quo
Abbreviated transcription (Latin):
coruinũ accepimꝰ ad centesimũ annũ
cosq colẽt. Cuiꝰ int̾ pͥmum ⁊ sextu
consulatum sex ⁊ quadragnita anm in¬
t̾fuerant. Ita quantũ spatium etatis
extrema etas hoc beatior ꝙͣ media ꝙ
in quem illud elogiũ enocũ plurime
isse niꝵ. notum Est carm̃ incisum in
um esset fama consentiens. Qũẽ uiz
iꝑ .p. crassum pontificẽ maxmiũ. quẽ
p̾cea .ꝙͣ. lepidum eodem sac̾dotio p̾ditũ
uidimus. Quid de paulo aut affricano
loquar. aut iam añ de maximo. quoꝵ ñ

Expanded text:
centesimum annum eosque coleret, cuius inter primum et sextum consulatum sex et quadraginta anni interfuerunt. ita quantum spatium aetatis extrema aetas hoc beatior quam media,in quem illud elogium: hunc unum plurimae fuisse virum. notum est totum carmen incisum in um esset fama consentiens. quem virum nuper P. Crassum, pontificem maximum, quem postea M. Lepidum eodem sacerdotio praeditum vidimus! quid de Paulo aut Africano loquar, aut, ut iam ante, de Maximo? quorum n
Abbreviated transcription (Latin):
ita cesiter res imiabłes arripiant. ut cas
nũdum pͥmum acciꝑe uideant̃ ẜ renninsti
⁊ recordam. nec plato ur̃ apud xenenł otẽ
autem moriens cynis maior hec dicit uo¬
lite arbit̾ri o m carissimi filii me cum a uoł
uobcũ aĩniũ meũ uidebatis. ẜ eum ẽẽ m
hoc corꝑe ex hus reb quas g̾ebam intell

Expanded text:
ripiant, ut eas non tum primum accipere videantur, sed reminisci et recordari. haec Platonis fere. apud Xenophontem autem moriens Cyrus maior haec dicit: “nolite arbitrari, o mihi carissimi filii, me, cum a vobis vobiscum, animum meum videbatis, sed eum esse in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iuendi modum. Senectꝰ auc̃ etatise
pacto canꝙ̃ fabłe. Cui defatigatõe fug̾e de¬
bemꝰ p̾pti adiũcta sacietate. ft hurd se¬
nactute q̃ dic̾em. ad qͣm ut ꝑuemiatis ut
ca q̃ de me andistis te capti pbãa posicur¬

Expanded text:
ivendi modum. Senectus autem etatis est paracio tamquam fabule, cuius defatigacionem fugere debemus, presertim adiuncta sacietate. Hec habui de senectute que dicerem, ad quam utinam perveniatis, ut ea, que ex me audistis, re experti probare pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ atonitiei stipendus. lbi diis ambicotic
conteut̃num iimicitiaꝵ cupiditatum
omm̃ium secum ẽẽ secumꝙ ut d iuere
atq doct̾ne. nichis ẽ ociosa senectife do¬
seuem liuit̾. qui cum sex annis añꝙ n̾at¬
sum fabłam dociiss centone. Sadita no
consulib usq ad adolestentiam meam ꝓces¬
ste etate. Quid de p. crassi. ⁊ pontificiit
riolos uiris studio loqiar. aut de cius pͥ
stipionis. qui hus paucis dieba pontito
maxnnus ftũs .e. atq eos om̃es quosco¬
memoraui studus flagrantes senes in diꝰ
syuo cethotum quem rectem suaue medi¬
lam Dixit ennꝰ qͣnto studio excen indicendo
utatiss compande. Et q ħeat quidem studia
dace̾ne que quidem prudentib ⁊ bene insti¬
tutis piser cum etate crestut ue ho nast
iltud folons sit quod at u̾sicło quouuesi

Expanded text:
 emeritis stipendiis libidinis, ambitionis et contentionis, inimicitiarum et cupiditatum omnium: secum esse, secumque vivere. atque doctrine, nihil ociosa senectute iusenem Livium, qui, cum sex annis ante quasum fabulam docuisset Centone Tuditanoque consulibus, usque ad adulescentiam meam processit aetate. quid de P. Licini Crassi et pontifici et civilis iuris studio loquar aut de huius P. Scipionis, qui his paucis diebus pontifex maximus factus est? atque eos omnis, quos commemoravi, his studiis flagrantis senes vidimus. M. vero Cethegum, quem recte suadae medullam dixit Ennius, quanto studio exerceri in dicendo ptatibus comparandae? atque haec quidem studia doctrinae, quae quidem prudentibus et bene institutis pariter cum aetate crescunt, ut honestum illud Solonis sit, quod ait versiculo quo
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ repugnante na. Itaq adolestentes
th mori sic uident᷑. ut cum aque multi¬
cudine flãme ius oppͥmunt᷑. Senes autẽ
sicut sua sponte nulla adhibita ui cõ¬
sumptꝰ ignis extingint᷑. ⁊ qͣi poma ex
arborib cruda si sint ui auellunt. si ma¬
tura ⁊ cocta decidunt. Sit intam adole¬
stentib us auffert/ senil macuricas..
Que quidem i tam iocunda ẽ ut quo priꝰ
ad mortem accedam qͣi t̾ram uidere uide
ar asiqñ in portum ex longa nauigatõe¬
ẽẽ uenturꝰ. Benectutis aut̃ nuillus c̾tus ẽ
t̾minus recte in ea uiuit᷑ quo ad mimus
officii exequi ⁊ tuen possis. ⁊ tamẽ mõ¬
tem contempn̾e. Ex quo fit ut ammosi¬
or ⁊ senectus sit ꝙ̃ adolestentia ⁊ fon¬
or. hoc illud ẽ qd̾ posistrato tynimio a sa¬
lõne rẽnsum ẽ. Cum illi querenti qua tã¬
dem refretus sibi tam audact̾ obsisteret.
ptimus cum integͬ mente certis ꝙ sẽ¬
sib. opus ip̃a suum eadem que coaugm̃¬
tauit nã dissolint. ut nauim ut edifici¬

Expanded text:
adolescentes mori mihi sic videntur, ut cum aquae multitudine flammae vis opprimitur. Senes autem sic cum sua sponte, nulla vi adhibita, consumptus ignis exstinguitur. Et quasi poma ex arboribus cruda si sint, vi avelluntur, si matura et decocta, decidunt, sic vitam adolescentibus vis aufert, senibus maturitas, quae jam mihi tam jucunda est, quo propius ad mortem accedam, quasi terram videri videar, et aliquando in portum ex longa navigatione venturus. Senectutis autem nullus certus est terminus, recteque in ea vivitur, quoad miofficii exsequi, et tueri possis, et tamen mortem contemnere. Ex quo fit, ut animosior etiam senectus sit, quam adolescentia, et fortior. Hoc illud est, quod Pisistrato tyranno, a Solone responsum est,cum illi quaerenti, qua tandem spefretus, sibi tam audacter obsisteret, ptimus, cum integra mente, certisque sensibus, opus ipsa suum eadem, quae coagmentavit, natura, dissolvit. Ut navem, ut aedifici
Abbreviated transcription (Latin):
plissimam digintatem fr̃ib stipio mortem
om̃i etati ẽẽ coẽm. At sꝑans ad alestens
diu se inctum quod sꝑare idem senee nõ p̾.
insipient̾ sꝑit. Qund ẽ emm stultiꝰ ꝙ ĩ
certa ꝑ certis hrẽ.falsa pro ueris. At
pectemus tartesis regis etatem. fuit õ
ut stptũ uideo archantomus quidam qm¬

Expanded text:
amplissimam dignitatem fratribus, Scipio, mortem amplissimam dignitatem fratribus, Scipio, mortem omni aetati esse communem. At sperat adulescens diu se victurum, quod sperare idem senex non potest. insipienter sperat; quid enim stultius quam incerta pro certis habere, falsa pro veris? At pectemus Tartessiorum regis aetatem—fuit enim, ut scriptum video, Arganthonius quidam
Abbreviated transcription (Latin):
restet. eo plus matici quere.¶ Quarta
restat cã que maxĩe ange atq solicitã
here nram etat̃ẽ uidetin. ꝓpmquatio
mortĩ. que certe a senectute ñ pͥ longe
nandam ẽẽl intam longa etate nõ uiderit.
que aut plane negligenda ẽ si om̃o ex¬
tingut aĩmũ. aũ etiam optanda si asiqͣ
cum deducit uͥ sit fut᷑us et̾mis. At qui
nichil¬
si aut sio miser post mortem/ aut beatꝰ
⁊̃ fut̾us sum : Quamꝙͣ quis ẽ tam stultꝰ
q̃nus sit adolestens cui sit exploratum
se ad uespum ẽẽ uictum. Qum etiã etas
facilius in mõbos incidunt addlescentes
gͣmus egrotant. tͥstius cantur. Itaq nan¬
ci ueniunt ad senectutem. ꝙ in ita accideret
mesius t prudentiꝰ uuietur. Mens em̃ c⁊ rõ
⁊ consilium in senib ẽ. qui si nuilli fuissent nł¬
le om̃o cuntates fussent S redeo ad mor¬
tem impendentem. quod ẽ istud cͥmẽ senectu¬
tis.cum id uideatis cum adolestentia eẽ cõe.
sensi ego in optimo filio. tũ in expectatis ad

Expanded text:
restet, eo plus viatici quaerere? quarta restat causa, quae maxime angere atque sollicitam habere nostram aetatem videtur, appropinquatio mortis, quae certe a senectute non potest enendam esse in tam longa aetate non viderit! quae aut plane neglegenda est, si omnino exstinguit animum, aut etiam optanda, si aliquo eum deducit ubi sit futurus aeternus. atquinihilsi aut non miser post mortem, aut beatus etiam futurus sum? quamquam quis est tam stultus, quamvis sit adulescens, cui sit exploratum se ad vesperum esse victurum? quin etiam aetas  habet: facilius in morbos incidunt adulescentes, gravius aegrotant, tristius curantur. itaque pauci veniunt ad senectutem; quod ni ita accideret, melius et prudentius viveretur. mens enim et ratio et consilium in senibus est, qui si nulli fuissent, nullae omnino civitates fuissent. sed redeo ad mortem impendentem. quod est istud crimen senectutis, cum id ei videatis cum adulescentia esse commune? sensi ego in optimo filio, tu in exspectatis ad