comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rarum dicat: ⁊ in alio psalmo ponat. Illuxerunt ful¬
gura eius orbi t̾re. ⁊ in aliis płinris locis ipso scemate
t̾ram ꝑhibeat ẽẽ conclusam. Iteruniq centesimꝰ sextꝰ
psalmus. quatuor cardinib t̾re spacia comp̃hendit dicẽs.
Asolis ortu ⁊ occasu: ab aquilone. ⁊ mari. Cuiꝰ rei eindẽ¬
tissimũ quoq eungłii extat exemplum ubi dicit. Emit-¬
tet anglos suos cum tuba ⁊ uoce magna ⁊ congregabit
aquatuor angulis t̃re. Inde merito estimo ꝑ quirẽ¬
dum quẽ adm̃d̾ t̾ra possit ⁊ quadratio ⁊ circłs conue¬
nire. dum sceiata ipsa sicut gometrici dicũt iude
ant᷑ esse diu̾sa. formam t̾re ideo scriptã orbem uocat.
eo qd̃ respicientib extremitatem eius cirełs semꝑ
appareat: quem circłm greci orionta uocant. Qua
tuor autem cardinib eam formari dicit. quia qua¬
tuor cardines uii᷑ angulos quadrati significant. qui

Expanded text:
terrarum dicat, et in sequenti psalmo ponat, illuxerunt fulterrarum dicat, et in sequenti psalmo ponat, illuxerunt fulgura ejus orbi terrae, et in aliis plurimis locis ipso schemate terram perhibeat esse conclusam; iterumque centesimus sextus psalmus quatuor cardinibus terrae spatia comprehendat, dicens: A solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Cujus rei etissimum quoque Evangelii exstat exemplum, ubi dicit: Emittet angelos suos cum tuba et voce magna, et congregabit a quatuor angulis terrae . Unde merito aestimo perquirendum, quemadmodum terrae possit et quadratio et circulus convenire, dum schemata ipsa sicut gantur esse diversa. Formam terrae ideo Scriptura orbem vocat, eo quod respicientibus extremitatem ejus circulus semper appareat, quem circulum Graeci ὁρίζοντα vocant. Quatuor autem cardinibus eam formari dicit; quia quatuor cardines quatuor angulos quadrati significant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ diabło. ⁊ serpenti puluis panis eiꝰ. Et alibi. Honsic
impii non sic: sed tanqmͣ puluis. Ltitum. medicine
celestis głaitinũ. ut in eungłio. Lutum fecit. ⁊ lini¬
tio de ceptoris. siue hereticoꝵ falsa de linicio. ut in
edechiel ipsi edificabant parietem. illi autẽ luue-
rbis. arotunditate¬
circul dictus: quia sicut rota est. Unde breuis
etiam rotella: orbicłs appellat᷑. Undeque enĩ
circũfluens oceanus eius in circuitu ambit fenes.
Sig̾cat ergo aut totum mundum iuxta historiã.
aut iuxta allegoriã. uniu̾salem eccłiam:. aut in con¬
trariam partem impios qui frequent̾ t̾re appella¬
tione de clarant᷑. de quib psalmista ait: iudicabit
orbem t̾re in iusticia: ⁊ popłos in equitate: nam sub¬
iusticia a dño iudicandi sunt. qui ꝑtinatia sua nul¬
la remissione liberent᷑. Popłs aut̃ sigcãt eos qui
ex hebreis fideles ꝓbati sunt: ⁊ qui deuoti ex
gentib aduener̃t. Requirendũ est sane qd̾ ⁊ hic orbem

Expanded text:
Et alibi: Non sic impii, non sic: sed tanquam pulvis . Lutum medicinae coelestis glutinum, ut in Evangelio: Lutum fecit, et linitio deceptoris, sive haereticorum falsa delinitio, ut in Ezechiele: Ipsi aedifirbis a rotunditatecirculi dictus, quia sicut rota est. Inde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim circumfluens Oceanus ejus in circuitu ambit fines. Significat ergo aut totum mundum juxta historiam, aut, juxta allegoriam, universalem Ecclesiam, aut in contrariam partem impios, qui frequenter terrae appellatione declarantur. De quibus Psalmista ait: Judicabit orbem terrae in justitia . ustitia . A Domino judicandi sunt, qui pertinacia sua nulla remissione liberantur. Populus autem significat eos, qui ex Hebraeis fideles probati sunt, et qui devoti ex tineant. Perquirendum est sane quod et hic orbem
Abbreviated transcription (Latin):
feroces. significat ciuitatem diabłi. in qua sem¬
pit̃na contusio est: ⁊ ubi demonioꝵ ferocitas
in sub uersione hoĩm apparet. In qua regnauit
nabocodonosor qui interpretatur ꝓpħia lagun¬
cule anguste. ⁊ significat diabłm. ipse enim
uastauit᷑ ciuitatem dei. & templum in cendit:
que scãm eccłiam in sectatur odiis. ⁊ hoĩes qui
templum dei fuerunt. in cendio mundane con¬
cupistentie subuertere cupit. Nam ita de eo le-¬
gitur: uenit nabutardãn princeps exercitus. ser-¬
dnĩ. ⁊ domũ regis. ⁊ domos ierł̃ omnẽq domũ ꝯbussit igni¬
⁊ muros ierł. in cͥcuitu destrux̃. oĩs exercitꝰ caldeoꝵ qͥ erat cũ pͥnci¬
pe militum. Reliquam aut̃ popłi partem que
remansera t in ciuitate: ⁊ ꝑfugas qui transfu¬
gerant ad regem babilonis ⁊ reliquũ uulgꝰ.

Expanded text:
feroces, significat civitatem diaboli, in qua semferoces, significat civitatem diaboli, in qua sempiterna confusio est, et ubi daemoniorum ferocitas in subversione hominum apparet. In qua regnavit Nabuchodonosor, qui interpretatur prophetia lagunculae angustae, et significat diabolum. Ipse enim vastavit civitatem Dei, et templum incendit: quia sanctam Ecclesiam insectatur odiis, et homines, qui templum Dei fuerunt, incendio mundanae concupiscentiae subvertere cupit. Nam ita de eo legitur: Venit Nabuzardan princeps exercitus, serini, et domum regis, et domos Jerusalem. Omnemque domum combussit igni. Muros Jerusalem in circuitu destruxit omnis exercitus Chaldaeorum, qui erat cum principe militum. Reliquam autem populi partem, quae remanserat in civitate, et perfugas, qui transfugerant ad regem Babyl
Abbreviated transcription (Latin):
ridie sequit᷑ babilonia. deinde caldea. & nouis¬
sime arabia eademon.Nesopotamia. que int̃p̃¬
iatur eleuata undes iacob duxit uxorem: sig̃cat¬
gentilitatẽ: unde xp̃s ex quifiuit sibi eccłiã
sponsam non habentem macłam aut rugam.
Nam sicut iacob relicta domo patria. uel paren¬
tib. ꝑrexit in regionem longinqmͣ ut acciꝑ¬
et sibi uxorem: non alit̃ xp̃s reliquit paren
est iherosolimnã ⁊ om̃s regiones uidee abũt in
gentes accepitq sibi inde eccłiam. ut impleret᷑
q̃d̾ dictum est. Nocabo non plebem meam plebẽ
meam ⁊ non delectã delictam. Babilonie regio¬
nobilis ut caldea ⁊ assyria ⁊ mesopotamia in eiꝰ
nomen aliquando tranfierunt. Hanc urbem pͥ¬
mũ nebroth gigans fundauit. Hanc se miramis
regina assirioꝵ ampliauit. murumq urbis bi¬
tumine ⁊ cocto latere fecit. uocabłm autẽ sump¬
rum. qui interprecat᷑ quasi demonia. uel quasi

Expanded text:
ridie sequitur Babylonia, deinde Chaldaea, novisridie sequitur Babylonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia Eudaemon. Mesopotamia, quae interpretatur elevata, unde Jacob duxit uxorem, signifgentilitatem, unde Christus exquisivit sibi Ecclesiam sponsam, non habentem maculam ac rugam . Nam sicut Jacob, relicta domo, patria vel parentibus, perrexit in regionem longinquam, ut acciperet sibi uxorem, non aliter Christus reliquit parentest, Hierosolymam et omnes regiones Judaeae, et abiit in gentes, accepitque sibi inde Ecclesiam, ut impleretur quod dictum est: Vocabo non plebem meam, plebem meam, et non dilectam, dilectam . Babyloniae regioata est, tam nobilis, ut Chaldaea et Assyria et Mesopotamia in ejus nomen aliquando transierint. Hanc urbem primum Nembroth gigas fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumprum, qui interpretantur quasi daemonia, vel quasi
Abbreviated transcription (Latin):
quib est susa oppidum nobilissimũ. In ꝑside pͥ¬
mum orta est ars magica. ad qmͣ nembroth gigaris
post confusionem linguarũ abiit: ibiq ꝑsas ig¬
nem colere docuit. Nam om̃s in illis partib solẽ
colunt. qui ipsorum lingua el. dr̃. Persi ⁊ medi
qui regnum post assyrios tenuerunt. signifant
gentium principatum. qui aliquando solatus fo¬
uent popłm dei. Unde legit᷑ in historiis ueterum. qd̾
cyrus rex ꝑsarum atq medoꝵ. qui in ysaie ua¬
ticinio p̃dictus fuerat. soluerit captiuitatẽ iu¬
daicam.⁊ templum dei construi iuberet. Ob hoc
ettam seruus dei nuncupatꝰ est. ob qd̃ etiam au¬
xilium dñi illi ꝓmissum est. ut subiciat coram
eo gentes⁊ dorsa regum uertat. Et merito. Nam
mech ⁊ ꝑsi. mensurantes. siue mensurati. interpre¬
tant᷑. Mensura ergo qua mensi funt. remetiebat᷑
eis. Mesopotamia. grecam ethimologiam possidet.¬
qd̃ duob fluuiis ambiat᷑. Nam aboriente tigrin

Expanded text:
quibus est Susa oppidum nobilissimum: in Perside priquibus est Susa oppidum nobilissimum: in Perside primum orta est ars magica, ad quam Nembroth gigas post confusionem linguarum abiit, ibique Persas ignem colere docuit. Nam omnes in illis partibus solem colunt, qui ipsorum lingua el dicitur. Persae et Medi, qui regnum post Assyrios tenuerunt, significant principatum gentium, quae aliquando solatiis fovent populum Dei. Unde legitur in historiis veterum, quod Cyrus rex Persarum atque Medorum, qui in Isaiae vaticinio praedictus fuerat , solverit captivitatem Judaicam, et Templum Dei construi juberet. Ob hoc etiam servus Dei nuncupatus est, ob quod etiam auxilium Domini illi promissum est, ut subjiciat coram eo gentes et dorsa regum vertat: et merito. Nam Medi et Persae, mensurantes, sive mensurati, interpretantur. Mensura, qua mensi sunt, remetiebatur eis. Mesopotamia Graecam etquia duobus fluviis ambiatur: nam ab oriente Tigrim
Abbreviated transcription (Latin):
um nomen est. qd̃ nr̃a lingua int̾pretat᷑ tenebre
hoc ad scł̃i huiꝰ ꝑtinet amatores. qui tenebrosis ac
tibus in uoluti. illa magis diligunt. unde ꝑire
noscunt᷑. S ut uerbi huiꝰ breuit̾ noscamus ori¬
ginem. cedar ismahel filius fuit. qui genti sue no¬
men dedit. cuiꝰ fines usq ad medos. ꝑsasq ꝓlati ft̃.
Hi nc̃ sarraceni appellant᷑. quo uocabło tompetent᷑
significant᷑ peccatores. int̃ quos se adhuc habitare
suspirat. Media ⁊ ꝑsida: a regib medio ⁊ ꝑ se cog¬
noninate. qui eas ꝓuincias bellando ad gressi sunt.
Ex quib media ab occasu trans uersa. parthia reg¬
na amplectit᷑ a septentrione. armenia circundat᷑
abortu caspios uidet ameridie ꝑsidam. huiꝰ t̾ra
medicam arborem gignit qmͣ alia regio minime
parturit. Sunt aut̃ medie due. mator ⁊ minor
ꝑsida tendens abortu usq ad indos : ab aoccasu ru¬
bͥrum mare habet. ab aquilone uero meridiem tã¬
git. ab austro carmaniam. que ꝑside an nectitur

Expanded text:
um nomen est, quod nostra lingua interpretatur tenebrae. Hoc ad saeculi hujus pertinet amatores, qui tetibus involuti, illa magis diligunt, unde perire noscuntur. Sed ut verbi hujus breviter noscamus originem, Cedar Ismael filius fuit, qui genti suae nomen dedit, cujus fines usque ad Medos Persasque prolati sunt: hi nunc Sarraceni appellantur. Quo vocabulo competenter significantur peccatores, inter quos se adhuc habitare suspirat. Media et Persida a regibus Medo et Perso cognominatae, qui eas provincias bellando aggressi sunt, ex quibus Media ab Occasu transversa Parthia regna amplectitur, a Septentrione Armenia circumdatur, ab Ortu Caspios videt, a Meridie Persidem. Hujus terra medicam arborem gignit, quam alia regio minime parturit. Sunt autem Mediae duae: major et minor. Persida tendens ab ortu ad Indos ab occasu Rubrum mare habet, ab Aquilone vero Mediam tangit, ab Austro Carmaniam, quae Persidae adnectitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Situs eiꝰ porrectus in inmensam longitudinẽ.
inlato angustior. Sitͥa enĩ sigc̃at suꝑbiam gẽ¬
tiũ: que sepiꝰ affligebat popłm dei. Nude scrip¬
tum est qd̃ benaab rex syrie congregauerit om
hostis isrł. sigc̃at diabłm. omniũ bonoꝵ inimi¬
cũ. qui diuersos exercitꝰ malignoꝵ spũum. ad
subuertendũ popłm dei contrahit. S ꝑ pueroᷤ
principũ isrł iuncit᷑. cum ꝑ bonos auditores scõ¬
rum doc torum qui id qd̾ aure audiunt. fcĩs
implere nitunt᷑. antiquus hostis in fugam u̾tit᷑.
om̃ĩsq suus exercitus. amilitib xp̃i turbatur.
fugit quoq bena ab rex syrte in equocũ eqͥtib
nec non egressus rex isrł ꝑcussit equos ⁊ currus
⁊ ꝑcussit syriam plaga magna. Quid est qd̾
benaub rex sẏrie in equo cum equitib fugere
describit᷑. nisi qd̾ prenceps omniũ iniquorum
diabłs. quoꝵ ocłi sublimeᷤ sunt. Syria enĩ int̃¬

Expanded text:
situs ejus porrectus in immensam longitudinem, situs ejus porrectus in immensam longitudinem, in lato angustior. Syria enim significat superbiam gentium, quae saepius affligebat populum Dei. Unde scriptum est , quod Benadab rex Syriae congregaverit omnhostis Israel, significat diabolum, omnium bonorum inimicum, qui diversos exercitus malignorum spirituum ad subvertendum populum Dei contrahit. Sed per pueros principum Israel vincitur, cum per bonos auditores sanctorum doctorum, qui id, quod aure audiunt, factis implere nituntur, iniquus hostis in fugam vertitur: omnisque suus exercitus a militibus Christi turbatur. Fugit quoque Benedab rex Syriae in equo cum equitibus: nec non egressus rex Israel percussit equos et currus, et percussit Syriam plaga magna. Quid est, quod Benadab rex Syriae in equo cum equitibus fugere describitur, nisi quod princeps omnium iniquorum, diabolus quorum oculi sublimes sunt, Syria enim inte
Abbreviated transcription (Latin):
achaldea claudit occasum sinus erabicus¶Ara¬
bia. que interp̃tat᷑ humilis. siue campestris.
t̃renam sigc̃at delectationẽ. unde scͥptũ est
in psalmo. Reges arabum ⁊ saba dona ad du-¬
cent. Arabia ponit᷑ ꝑ hominib suaui et̃ t̾re¬
na se delectatione tractantib. Nam sicut illa
patria diu̾sis aromatib sentum nariũ mul-¬
cet: ita isti ad delectationes mollissimas illece¬
bris scłarib inuitant᷑. Reges ergo arabie ft̃.
qui blandimenta corꝑum rigide subiciũt dis¬
cipline. Similr saba. unde sabei dicti sunt: ꝗͣ¬
uis corꝑali delectatione p̃ualeat. ⁊ iocundis odo¬
rib sitͥ referta. suauiora tam̃ conu̾si eius ppħ
offert̃ dona uirtutũ. Syriam syrus quidam ꝑ¬
hibet᷑ in digena suo uocabło nuncͥiͥpasse. Hec
aboriente fliuuo euphrate ab occasu mari nr̃o.
⁊ egypto t̃minat᷑. habens aseptentrione arme¬
niam ⁊ capadociam. Ameridie: sinũ arabicum.

Expanded text:
a Chaldaea claudit, Occasum sinus Arabicus. Araa Chaldaea claudit, Occasum sinus Arabicus. Arabia, quae interpretatur humilis, sive campestris, terrenam significat delectationem. Unde scriptum est in psalmo: Reges Arabum et Saba dona adducent . Arabum ponitur pro hominibus suavi et terrena se delectatione tractantibus. Nam sicut illa patria diversis aromatibus sensum varium mulcet, ita isti ad delectationes mollissimas illecebris saecularibus invitantur. Reges ergo Arabiae sunt, qui blandimenta corporum rigidae subjiciunt disciplinae. Similiter Saba, unde Sabaei dicti sunt, quamvis corporali delectatione praevaleat, et jucundis odoribusofferunt dona virtutum. Syriam Syrus quidam perhibetur indigena suo vocabulo nuncupasse. Haec ab oriente fluvio Euphrate, ab occasu mari nostro et Aegypto terminatur, habens a Septentrione Armeniam, et Cappadociam; a meridie sinum Arabicum;
Abbreviated transcription (Latin):
agris popłoꝵ fructificet. s spine magis & tri¬
buli uicioꝵ excrescant. Babilon. quoq mundus¬
lon magna uena uenit in memoriam aute do¬
minsi dare calicem uini in dignationis ire eiꝰ.¬
inclita. in suꝑbia chaldeoꝵ. sicut subuertit d̃s
sodomam ⁊ gomorram. ñ habitabit᷑ usq in finẽ
Et in iheremia. Calix aureus babilon in manu
dñi. in ebrians in omnẽ t̾ram. subito cecidit
babilon ⁊ contrita est.Arabia. appellata. idest¬
sacra. Hhoc enĩ significare interp̃tatur regio thu¬
rifera odores creans. hinc etiam greci euebemõ.
nr̃i beatam nominauert̃: in cuiꝰ saltib ⁊ mir¬
ra ⁊ cinnamu ꝑuenit. Ibi nascitur auis phe¬
nix: sardonix gemmna. ⁊ hẏrus molocides. ⁊
pedorata ibi inuenrunt᷑. Ipsa est ⁊ saba appella¬
ta a filio chus. qui nunclipatus est saba. hec¬
autẽ angusto t̃re tractu adopientem uerfus ad¬
ꝑsicum sinuni extendit᷑. cuiꝰ semptentrionali¬

Expanded text:
agris populorum fructificet, sed spinae magis et triagris populorum fructificet, sed spinae magis et tribuli vitiorum excrescant. Babylon quoqlon magna uenit in memoriam ante deum dare ei calicem uini indignationis irae suata in superbia Chaldaeorum, sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham, non habitabitur usque in finem . Et in Jeremia: Calix aureus Babylon in manu Domini inebrians omnem terram, subito cecidit Babylon, et contrita estsacra. Hoc enim significare interpretatur, eo quod sit regio thurifera, odores creans. Hinc eam Graeci εὐδαίμονα, nostri beatam nominaverunt, in cujus saltibus et myrrha et cynnamum provenit; ibi nascitur avis phoenix; sardonix gemma, iris, malochites, et paederotes ibi inveniuntur. Ipsa est, et Saba appellata, a filio Chus, qui nuncautem angusto terrae tractu ad Orientem versus Persicum sinum extenditur, cujus septentrionali
Abbreviated transcription (Latin):
Antiquus hostis qui ⁊ rex confusionis ⁊ prin¬
ceps omniũ iniquoꝵ est: tam malignoꝵ spũ¬
um. qmͣ ettam impioꝵ hoĩm. plebẽ ĩuadit fide¬
liuim: ⁊ domum regis ⁊ domos ierłm ⁊ dest recto¬
res. ⁊ eos qui uidebant᷑ in uisione pacis manere.
inflã matos cupiditate subu̾tit : omnẽ quȩ do¬
mũ combussit igni: cum unius cuiꝰq conscien¬
tiam ꝑflaminam ulliciti amoris ꝑturbauit:
⁊ muros tħerłm in circuitu destruxit: cum in¬
tentionem orationis. ⁊ uircutũ studia. que cõ¬
tra suadere nouit. inde in desperantib dissol¬
uit  ne ꝑspem uenie ad diuina fuccurrant
auxilia. ⁊ correctionis uite adp̃hendant muni¬
mina. Popłm quȩ in captiuitatem ducens.
de pauꝑib t̾re reliquit iunitores ⁊ agrico¬
las: quia eos qui utiles uerbo ⁊ ȩxemplo esse
poterant. ꝑ uicia captuans. Stultis ⁊ eͥbetib
cõmendat agriculturãͥ quatinꝰ ñ uinũ gr̃e spi¬
ritales. ⁊ frumentum sane doc trine. in uineis ⁊

Expanded text:
antiquus hostis, qui et rex confusionis, et princeps omnium iniquorum est, tam malignorum spirituum, quam etiam impiorum hominum, plebem invadit fidelium, et domum regis, et domos Hierusalem, id est, rectores, et eos qui videbantur in visione pacis manere, inflammatos cupiditate subvertit, omnemque domum combussit igni, cum uniuscujusque conscientiam per flammam illiciti amoris perturbavit; et muros Hierusalem in circuitu destruxit, cum intentionem orationis et virtutum studia, quae contra se valere novit, in desperantibus dissolvit, ne per spem veniae ad divina recurrant auxilia, et correctioris vitae apprehendant munimina: populumque in captivitate ducens, de pauperibus terrae reliquit vinitores et agricolas, quia eos, qui utiles verbo et exemplo esse poterant, per vitia captivans, stultis et hebetibus commendat agriculturam, quatenus non vinum gratiae spiritalis et frumentum sanae doctrinae in vineis et
Abbreviated transcription (Latin):
aut de concaius t̃re. erumpentib uentis. Terra enim
mistice plures sigcatoes habet: Aliqñ sigc̃at patriam
celestem: ut est illd: credo uidere bona dñi int̃ra uiuen¬
tiũ. Et illud eungłii: beati in quit mites: qm̃ ipsi pos

Expanded text:
aut de concavis terrae erumpentibus ventis. Terra enim aut de concavis terrae erumpentibus ventis. Terra enim mystice plures significationes habet. Aliquando significat patriam coelestem, ut est illud: Credo videre bona Domini in terra viventi
Abbreviated transcription (Latin):
.xii. De t̃ra.
erra est in media mundi regione
posita. om̃ib partib celi in mo-¬
dũ centri. equal int̃ uallo ꝯsis¬
tens: que singłari num̃o totũ
orbem significat. płali uero sin¬
głas partes. cuiꝰ noĩa diu̾sa dat
ratio. Nam t̾ra dicta asuꝑiori
parte. qua tͣritꝰ. humꝰ ab in feriore. uel humida tra.
ut sub mare. Tellris aut̃ qͥa fructus eiꝰ tollimꝰ. Hec
& obs dicta. eo qd̾ opem fert frugib. Cadem ⁊ ar-¬
ua ab arando & colendo uocata. ꝓprie aut̃ t̃ra ad
distinctionem aque arida nuncipat᷑. sicut scͥpt᷑a
prietas sicettas est t̃ris. Ham ut humida sit hoc
Aquarum ad finitate sortit᷑. cuiꝰ motum alii dicunt
sedere. Alii aqmͣ dicunt generalem int̾ris moueri ⁊
eas simul concutere situt uas ut dicit lucretiꝰ. Alii
fungo eandem t̾ram uocant: cuiꝰ pleriq latentes
ruine suꝑ posita cuncta ꝯcutiunt. t̾re quoq iactus.
aut motu aque inferioris fit. aut crebris tonitrius.

Expanded text:
. De terra . Terra est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida nuncupatur, sicut Scriptuprietas siccitas est terrae. Nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cujus motum alii dicunt sedere. Alii aquam dicunt genitalem in terris moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretius. Alii fungum eamdem terram vocant, cujus plerumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis,
Abbreviated transcription (Latin):
lant niniuen: ad cuiꝰ uel ruinam uel penitentiã
tota ione ꝑtinet ꝓph̃ia. Assirii interpretat᷑ depͥ¬
mentes ⁊ dest impñ uel demones. ut est illud ihe¬
remie. Quid tibi cum uia assiriorum ut bibas
aquam fluminis: ⁊ in bonam partem intelligũ¬
tur assirii. ut dicit ysaiaserit isrł terciuis egyp

Expanded text:
lant Niniven, ad cujus vel ruinam, vel poenitentiam lant Niniven, ad cujus vel ruinam, vel poenitentiam tota Jonae pertinet prophetia. Assyrii interpretantur, deprimentes, id est, impii vel daemones, ut est illud Hieremiae: Quid tibi cum illa via Assyriorum, ut bibas aquam fluminis? Et in bonam partem intelliguntur Assyrii, ut dicit Isaias: Erit Israel tertius Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
surrexerit in ea septem pastores. ⁊ octo primantes
sur hoc est antixpm̃ infossa nenbrot hoc est mdig
natione diabłi. Assiria. utocata ab assurfilio sem. qͥ¬
eam regionem post diluriam primũ incoluit. hec
abor tu indiam. amerieͥ mediam tangit. ab occiduo
Tẏgrim. Aseptentrione montem cauta sũ: ribi por¬
te caspie sunt: in hac regione primꝰ usus in uentꝰ
est purpure: inde primunt crinrũ ⁊ corꝑum un¬
guenta uenert̃.⁊ odores quib romanoꝵ. atq gre-¬
coꝵ effluxit luxuria. Assiria. que ab asur. qui int̃¬
p̃tat᷑ ut quidam uolunt dirigens. uel gradiens de no¬
minatꝰ est que etiam primum principatum ꝑ in¬
solentiã in mundo arripuit. sig̾cat fastũ imꝑii
mundani. De quo etiam ingenesi scriptum est:
de t̾ra illa exiuit assur ⁊ ectificauit ninuen ⁊
roboth cuutatem. De hac t̾ra assirioꝵ pululauit
imꝑium qui ex noĩe ninibeli filii. nimĩ condi¬
derunt urbem magnam. quam hebrei appel¬

Expanded text:
surrexerint in ea septem pastores, et octo morsus sur, id est antichristum, in fossa Nembroth , id est in natione diaboli, Ecclesiae eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus usus inventus est purpurae. Unde primum crinium et corporum unguenta venerunt, et odores, quibus Romanorum atque Graecorum effluxit luxuria. Assyria, quae ab Assur, qui interpretatur, ut quidam volunt, dirigens, vel gradiens, denominata est, quae etiam primum principatum per insolentiam in mundo arripuit, significat fastum imperii mundani. De quo etiam in Genesi scriptum est: De terra illa exivit Assur, et aedificavit Ninivem et Roboch civitatem . De hac terra Assyriorum pullulavit imperium, qui ex nomine Niniveli filii Nini condiderunt urbem magnam, quam Hebraei appel
Abbreviated transcription (Latin):
significat: ut est illd̾. Benedixisti dñe t̃ram tuam:
aũtisti captiuitatem iacob. Iacob eñĩ patriarcha sig¬
nificat popłm fidelem. qui liberatus est a captiuitate
diabłi ꝑ in carnationem saluatoris. Item t̾ra sig̾̃cat
scam̃ mariam uirginẽ. de qua dñs nasci dignatus ẽ.
unde est illud: ueritas de t̾ra orta est: ⁊ iusticia de ce
lo ꝓspexit. Potest ⁊ aliter hic sensus in telligisu̾itas
de t̃ra oritur: quando ꝯfessio pectatoris offertur. iꝰti¬
cia de celo ꝓspexit. quando fit remissio peccatorũ.
qd̾ in publicani illius ratione ꝓuenit. Heritas enim
de t̾ra orta est. quando una respiciens. ꝯfitendo petcata

Expanded text:
significat, ut est illud: Benedixisti, Domine, terram tuam: avertisti captivitatem Jacob . Jacob enim patriarcha significat populum fidelem, qui liberatus est a captivitate diaboli per incarnationem Salvatoris. Item terra significat sanctam Mariam virginem, de qua Dominus nasci dignatus est. Unde est illud: Veritas de terenit. Potest et aliter hic sensus intelligi. Veritas de terra oritur, quando confessio peccatoris offertur; justitia de coelo prospicit, quando fit remissio peccatorum. Quod in publicani illius oratione provenit. Veritas enim de terra orta est, quando ima
Abbreviated transcription (Latin):
tia ut in eccliastico. Quid suꝑbit t̾ra ⁊ cinis: Terra
deserta popłs iudeoꝵ siuie om̃s peccatores : ut in ihe¬
remia: t̾ra deserta & in habitabilis in qua nullus
habitet nec ꝑ transeat ꝑ eam filius hominis. dñs ih̃s

Expanded text:
tia, ut in Ecclesiastico: Quid superbit terra et cinis? . Terra tia, ut in Ecclesiastico: Quid superbit terra et cinis? . Terra deserta populus Judaeorum, sive omnes peccatores, ut in Jeremia: Terra deserta et inhabitabilis, in qua nullus habi
Abbreviated transcription (Latin):
alius psalmus dicit. ut in habitet in domo dñi õĩb
oieb uite mee. Terra. homo ipse. ut in eung̃: ali¬
ud cecidit int̃ram bonam. Item in genesi. arida t̃ra
nominat᷑. ut est illud: & uocaũ atidam t̾ram popłin
scilicet fontem fidei sicientem. ⁊ bonoꝵ oꝑum g̃-¬
men ꝑferentem. Terra uero in malũ posita est. uͥ
corruptionẽ humane nate uel peccatores. ⁊ ꝑditos
homines sigc̃at: corruptionem autẽ nature. illa dñi
sententia de monstrat: qua ad hominẽ peccatorem
ait: t̾ra es. ⁊ in t̃ram ibis: peccatores quoq t̾re noĩe
ibi notant᷑ ubi dñs ad serpentem ait. Terrã come¬
des cunctis dieb. Hoc est peccatores in sortem tuã
⁊ ꝑdicionem trahes: & eoꝵ iniquitatib pasceris.
Similr̃ ⁊ illd̃ qd̾ alibi legit᷑. Recedentes ate int̾¬
ram scribst᷑. id est qui ꝑ apostasiam a te au̾tentur
int̾ peccatores cõnumerabunt᷑. Cerra. carnalis potẽ¬

Expanded text:
alius psalmus dicit: Ut inhabitem in domo Domini omnibus alius psalmus dicit: Ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae . Terra homo ipse, ut in Evangelio: Aliud cecidit in terram bonam . Item in Genesi, arida, terra nominatur, ut est illud: Et vocavit aridam terram , populum scilicet fontem fidei sitientem, et bonorum operum germen proferentem. Terra vero in malum posita est, ubi corruptionem humanae naturae, vel peccatores, vel perditos homines significat. Corruptionem autem naturae illa Domini sententia demonstrat, qua ad hominem peccantem ait: Terra es, et in terram ibis . Peccatores quoque terrae nomine ibi notantur, ubi Dominus ad serpentem ait: Terram comedes cunctis diebus , hoc est, peccatores in sortem tuam et perditionem trahes, et eorum iniquitatibus pasceris. Similiter et illud, quod alibi legitur: Recedentes a te in terra scribentur , id est, qui per apostasiam a te avertentur, inter peccatores connumerabuntur. Terra, carnalis poten
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rai quamius t̃ram ⁊ in bono ⁊ in malo poni sepe no¬
uerimꝰ. hic tamen eccłiam debemꝰ ad u̾tere: que dño
specialr̃ pura mente famulat᷑. nã licet omĩa ab ipso
sint conclita: tamen illd̾ ipsrus eẽ ꝓprie dicimꝰ. qd̃ eũ¬
uenerat᷑ auctorem ⁊ ideo eccl̃ia non in merito fructife¬
ra bonoꝵ t̾ra suscipit᷑. quia nutrit ⁊ continet popłm
Sequit᷑. ⁊ plenitudo eiꝰ. idest multitudo. scã qua reple¬
tur eccłia. sed ne t̃ram qmͣ suꝑiꝰ dixit angustam pu¬
tares aliqmͣ fortasse regionẽ. ñc dicit orbis t̃rarum
hoc est tiniu̾salem eccłiam. que tociꝰ mundi ambitu
continet᷑. In tende uero qd̾ dicit. qui in habitat ine.
idest qui non uenuĩt. & recedt̃: sed qui fixa mentis
stabilitate ꝑ durant. Habitare enĩꝰ manere di¬
cimus. qd̾ errantiũ uon est. qd̾ mutabilitati non .i¬
conuenit. Sed ille solus eccliam habitat qͥ tisq
ad obitum sriũ in fide rectissima ꝑseuerat. sicuit ⁊

Expanded text:
a. Quamvis terram et in bono et in malo poni saepe noverimus, hic tamen Ecclesiam debemus advertere, quae Domino specialiter pura mente famulatur. Nam licet omnia ab ipso sint conveneratur auctorem: et ideo Ecclesia non immerito fructifera bonorum terra suscipitur, quia nutrit et continet populum. Sequitur: Et plenitudo ejus , id est, multitudo sancta, qua repletur Ecclesia. Sed ne terram, quam superius dixit, angustam putares aliquando fortasse regionem, nunc dicit: orbis terrarum , hoc est, universalem Ecclesiam, quae totius mundi ambitu continetur. Intende vero, quod dicit: Qui habitant in ea, id est, non qui veniunt et recedunt: sed qui fixa mentis stabilitate perdurant. Habitare enim manere dicimus, quod errantium non est; quod mutabilitati non convenit; sed ille solus Ecclesiam inhabitat, qui usque ad obitum suum in fide rectissima perseverat, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
cabulũ sub una designatione habet᷑. nͨ distat uulgo utrũ
m nc̃ ex gentilitate decinet᷑: nam ferie. aut legitaime erãt
apd̾ eos aut indicte. Indicte aũt ꝙͣ pauꝑtas antiqͣ romanoꝵ
ex collatione sacficabat aut certe debonis dãpnatoꝵ. unde¬
⁊ suplicia d̾r supplicationis qͦ fiebant de bonis passoꝵ supli

Expanded text:
cabulum sub una designatione habetur, nec distat vulgo utrum n quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae aut legitimae erant apud eos aut indictae. Indictae autem, quia paupertas antiqua Romanorum ex conlatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passorum suppli
Abbreviated transcription (Latin):
sio sic̃ ẽ. Confiteor tͥ dñe pat̃ celi ⁊ t̾re. aut dũ qͥsq
conficet᷑ sua peccata ab eo indulgenda. auꝰ inde sici
ens ẽ nuiscd̾ia. Ex hocgͥ greco uocabulo expͥmit᷑ ⁊ fre¬
fessio ẽ rei scilicet eiꝰq ignorat᷑ ꝓfessus cognitio. Utile
enĩ sͥ ac iocundũ qͥsꝙͣ mecꝰ existimauerat. raꝑe. adulte¬
nouit trognitis his confitet᷑ errorẽ. Confessio aũt er¬
roris: confessio est desinendi. Desinendũ gͦ apeccatis
ẽ. dũ confessio ẽ. Confessio añcedit: remissio seqͥt᷑. Ceter̃
extͣ ueniã ẽ qͥ pectatũ cognosait. ñ cognitũ confiteͤ.¬
Itaq ex homiolo lege sis ꝓsternendi ł humile faciendi ho¬
minibꝰ disciplina ẽ habitu atq uictu sacco ⁊ cuiere in¬
curuare corpꝰ sordibꝰ obscurare. aninũ meroribꝰ deicere.
illa que peccant tͥsti mͣactacione mutare. Lecanie aũt

Expanded text:
sio, sicut est: 'Confitebor tibi Domine Pater caeli et terrae': aut dum quisque sio, sicut est: 'Confitebor tibi Domine Pater caeli et terrae': aut dum quisque confitetur sua peccata ens est misericordia. Ex hoc igitur Graeco vocabulo exprimitur et frefessio est rei scilicet eius quae ignoratur professa cognitio. Utile enim sibi ac iucundum quisquam esse existimaverat rapere, adulte cognovit, cognitis his, confitetur errorem. Confessio autem erroris professio est desinendi: desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio autem antecedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qItaque exomologesis prosternendi vel humile faciendi hominibus disciplina est, habitu atque victu sacco et cinere incurvare corpus, sordibus obscurare, animum moeroribus dejicere, illa, quae peccant tristi tractatione mutare. Litaniae autem
Abbreviated transcription (Latin):
enitentia appellat᷑ qͣsi punientia. gesi¬
eo qd̾ ip̃e homo in se penitendo puniat
qd male admisit. Nam nichil aliud agunt
qͣs ueracit᷑ penicet. nͥ ut id qd̾ male fecerint inpunitũ
ẽẽ ñ sinant: eo qͥppe mͦ si ñ parcentibꝰ ille parcit cuiꝰ
altũ iustũq uidiciũ nulłꝰ contẽptor euadet. ꝑfecta
est aũt penitentia. p̃t̾ita deflere: ⁊ fut᷑a ñ admutere.
hec scda in similitudine fontis ẽ. ut si forte impugnã¬
te diabolo aliqd̃ peccatũ irrepserit. hiuiꝰ satisfactione
purget᷑. Satisfactio aũt ẽ causas peccatoꝵ ⁊ subgestio¬
nes exclude: ⁊ ultra peccatũ ñ it̾are. Reconciliatio uͦẽ¬
qͦ ꝓpt̃ cõplem̃tũ penitentie adhibet᷑. Nam si consaliamꝰ
deo q̃n pͥmũ agentilitate ꝯu̾tim᷑: ita reconciliam᷑ q̃n
ỹ peccatũ penitendo regredum̃. Exhomo logesis greco uo¬
cabulo d̾r. qd̾ latine ꝯfessio int̾p̃tat᷑: ciuꝰ nominis du¬
plex significatio ẽ aut enĩ in laude intelligit᷑ confis¬

Expanded text:
enitentia appellata, quasi punientia, eo quod ipse homo in se poenitendo punit, quod male admisit. Nam nihil agunt, quos veraciter poenitet, nisi, ut id, quod male fecerint, impunitum esse non sinant. Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cujus altum justumque judicium nullus contemptur evadet. Perfecta est autem poenitentia, praeterita deflere, et futura non admittere. Haec secunda in similitudine fontis est: ut si forte, impugnante diabolo, aliquod peccatum irrepserit, hujus satisfactione purgetur. Satisfactio autem est causas peccatorum et suggestiones excludere et ultra peccatum non iterare. Reconciliatio vehibetur. Nam sicut conciliamur Deo, quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cuius nominis duplex significatio est. Aut enim in laude intellegitur confes
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑ usq ad huc locum popłs isrl fugien¬
tes alienigenas ꝑsecutus est appellans eum lapi¬
dem ad iutorii. Nam bethacar interpretat᷑ do¬
mus agnitionis uel agni. Barasan ad quem
locum datud prebe partem misit. Baurum
locus ad quem usq ꝓsecutus est. Michol filiã
saulis uir suns lacrimans. Baurim quippe
interpretat᷑ elech uel iuuenes. Ergab ad quẽ
locum ionathan filius saul uerii dirigit mi¬
litarib iaculis se exertens. ꝓ quo aquila ⁊ sĩ¬
machus interpretati sunt lapidem. Est ama
ad quem locum misit dauid. Est ama enĩ interp̃tat᷑¬

Expanded text:
 usque ad hunc locum populus Israelis fugien usque ad hunc locum populus Israelis fugientes alienigenas persecutus est, appellans eum lapidem adjutorii. Nam Betachar interpretatur domus negotii, vel agni. Berasan, ad quem locum David praedae partem misit. Baurim locus, ad quem usque prosecutus est Michol filiam Saulis vir suus lacrymans. Baurim quippe interpretatur electi vel juvenes. Ergab: ad quem locum Jonathan filius Saul puerum dirigit, militaribus jaculis se exercens: pro quo Aquila et Symmachus interpretati sunt lapidem. Esthama: ad quem locum misit David. Esthama interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
sio eius. aut poticio. Abenne ter quod interpre¬
tat᷑ lapis ad uitorii. siue lapis auxiliator. Est aũ
locus unde tulert̃ philistim arcam testamen¬
ti inter heliam ⁊ aschalonem. iuxta uillam beth¬
sames. Asion gaber: in hoc loco classis iosaphat
ui tempestatis. adtrita est. Fertur autem ipsa
ẽẽ essia. haud ꝓcul abaila in rubro. Achaia in
in eadem uisione yfaras recordatur. Acheldemach
hoc est ager sanguinis. qui hodieq monstrat᷑
inhelia ad australem plagam montis syoroI.
Cnon uxta salim ubi bapticalat ioħs. sicut
in eungłio cata iohannem scriptum est. Et ostẽ¬
dit᷑ numno usq locus in octatio lapide scitopo¬
leos ad meridiem iuxta salem ⁊ iordanem. Enon
aut̃ interpretat᷑ donauit mͥ. Balal thamar.
ruxta gaba. ubi filii isrł aduersus tribũ benia¬
min iniere certamen. tusq hodie betha mari ĩ
supͣdictis locis uiculus habet᷑. Baal thamar
autẽ. interp̃tat᷑ habens palmam. Bethacar:¬

Expanded text:
sio ejus aut petitio. Abennezer, quod interpresio ejus aut petitio. Abennezer, quod interpretatur, lapis adjutorii, sive lapis auxiliatorum. Est autem locus, unde tulerunt Philistim arcam testamenti inter Heliam et Ascalonem juxta villam Bethsamis. Asiongaber: in hoc loco classis Josaphat vi tempestatis attrita est. Fertur autem ipsa esse Issia haud proculab Ailo in Rubro mari. Ahia in i eadem visione Isaias recordatur. Acheldemach, hoc est, ager sanguinis, qui hodieque monstratur in Helia ad austratem plagam montis Sion. Ennon juxta Salim, ubi baptizabat Joannes , sicut in Evangelio secundum Joannem scriptum est, et ostenditur nunc usque locus in octavo lapide Scythopoleos ad meridiem juxta Salem et Jordanem. Ennon autem interpretatur, donavit mihi. Baalthamar juxta Gaba, ubi filii Israel adversus tribum Benjamin iniere certamen, et usque hodie Bethamari in supra dictis locis viculus appellatur. Baalthamar autem interpretatur habens palmam. Bechacar:
Abbreviated transcription (Latin):
entes. Mirra: qd̃ int̃pretat᷑ amaritudo. i dest legis.
Est autẽ locus in quo aquas iacto ligno moy¬
ses in dulcem uertit saporem. Unde legit᷑ in exo
locus in deserto iuxta montem choreb in quo
de petra fluxere aque. cognominatꝰq est temp¬
tatio. ubi. ⁊ iħs ad uersus amalech dimicat ꝓpe
pharan. Rafidĩ. c̃ : interpretat᷑ laxe manꝰ.
uel sanitas iudicii. aut iusio oris sulficiens eis.
Scene. idest tab̾nacła. locus in quo habitauit
lacob regressus de mesopotamia. qui lingua he¬
braica apellatur soccoh. Syon. locus contra fa
ciem egypti. sed & hodie ostendit᷑ uilla noĩe
syon inter heliam & eleuteropolim in tribu.
paruul siue tͦbusetꝰ. Selo ĩ tͥbu effraim. i⁊
quo loco archa testamenti mansit. ⁊ tab̾nacłm
dnĩ usq ad temꝑa samithelis. Est autẽ inde¬
cimo miliarto neaspoleos. in regione acrabite¬
na. S ⁊ iude patriarche filum selon appel¬
latum leginius. Selo enĩ interpretat᷑ uel dimiᷤ¬

Expanded text:
el Mara, quod interpretatur amaritudo, id est, littera legis: est autem locus, in quo aquas, acto ligno, Moyses in dulcem vertit saporem. Unde legitur in Exolocus in deserto juxta montem Choreb, in quo de petra fluxere aquae, cognominatusque est tentatio: ibi et Jesus adversus Amalec dimicat prope Faran. Rafidim quippe interpretatur, laxae manus, vel sanitas judicii, aut visio auris sufficiens eis. ScJacob regressus de Mesopotamia qui lingua Hebraica appellatur Soccoth . ciem Aegypti. Sed et hodie ostenditur villa nomine Sior inter Aeliam et Eleutheropolim in tribu parvulus, sive turbulentus. Selo in tribu Effraim, in quo loco arca testamenti mansit, et tabernaculum Domini usque ad tempora Samuelis, est autem undecimo milliario Neapoleos, in regione Atrapitena. Sed et inde patriarchae filium Selon appellatum legimus. Selo autem interpretatur vel dimis
Abbreviated transcription (Latin):
uallem achior. a nomine eiꝰ qui lapidatus est nũ-¬
cupatam. cum ille acham dictus sit ⁊ non a-¬
chior suie achar. fanuel locus in quo iacob to¬
ta noc te conluctans israhelis uocabulũ meru¬
it : uixta torrentem iaboch. fanuel autem in¬
terpretat᷑ facies dei. ab eo qd̃ ibi dm̃ inderit.
Golgol. que ⁊ galgal. uixta qmͣ montes ẽẽ scri¬
buntur garitin ⁊ gebal. Galgal autẽ locus ẽ
uxta iherico. Errant igitur samaritani qui u-¬
ata neapolim garizim ⁊ gebal montes ostende
uolunt. cum illos uixta galgal esse. scripta᷑ tes¬
tatur. Galgal enim in terpretat᷑ reuelatio. Gola¬
thinaini. locus qui interpretat᷑ possessio aque.
Galioth locus iuxta iordanem in tribu benia¬
min. ubi altare dño constituerunt filis ru-¬
ben. balioth enĩ interpretat᷑ reuelattones si-¬
ue tnͣsmigratio. roch. locus deserti. ad quem ue¬
nert̃ filii ifrł mare rubrum tnͣsfretantes. Iroch

Expanded text:
vallem Achior a nomine ejus, qui lapidatus est, nunvallem Achior a nomine ejus, qui lapidatus est, nuncupa tam: cum ille Acheon dictus sit, et non Achior sive Achar. Fanuel locus, in quo Jacob tota nocte colluctans Israelis vocabulum meruit, juxta torrenten Jacob. Fanuel autem interpretatur, facies Dei, ab eo quod ibi Dominum viderit. Golgolque et Galgal juxta quem montes esse scribuntur Garizim et Gebal. Galgal autem locus est juxta Jericho. Erran igitur Samaritani, qui juxta Neapolim Garizim e Gebal montes ostendere volunt, cum illos juxta Galgal esse Scriptura testetur. Galgal autem intrepretatur, revelatio. Golathmaim locus, qui interpretatur, possessio aquae. Goliath locus juxta Jordanem in tribu Benjamin, ubi altare Domino constituerunt filii Ruben . Goliath enim interpretatur revelatio sive transmigratio. Iroth locus deserti, ad quem venerunt filii Israel mare Rubrum transfretantes. Iroth
Abbreviated transcription (Latin):
petre in montis uertice. Beroth autẽ interp̃¬
tat᷑ putei. Bmos hoc est collis p̾pucioꝵ locus
in galgalis ubi circumcidit iħs popłm isrł in
scd̾o ab iericho lapide ⁊ ostenduntur usq ho¬
die saxa. que de iordane illuc tnslata. scrip¬
tura cõmemorat. Beldago locus in quo due
trib ⁊abulon ⁊ ysachar habent confinia. Beth¬
dago qͦuicqͥd interpretat᷑ domus festiuitatis
eoꝵ. Casbi ubi geminos uide filios thamar e¬
didit. Ostenditur aut̃ nunc locus deserti iu¬
ata ad ollam in finib eleuteropoleͦs. Casbi enĩ
interpretatur calix inmensi siue immola mͥ.
De hoc quoq in libris ebreicarum questionũ. ple¬
niꝰ deputatum est. Emachachor qd̾ interpretat᷑
uallis achor. idest tumulus atq turbarum. ubi
achar lapidibus oppressus est. eo qd̃ de auathema
te quedam sustulisset. Est aut̃ locus iuixta iheri¬
cho. haud ꝓcul agalgalis. Nale ergo qui putat

Expanded text:
Petrae montis Urtice. Beroch autem interprPetrae montis Urtice. Beroch autem interpretatur, putei. Bonos, hoc est collis praeputiorum, locus in Galgalis, ubi circumcidit Jesus populum Israel in secundo ab Jericho lapide, et ostenduntur usque hodie saxa, quae de Jordane illuc translata Scriptura commemorat. Bethdago, locus in quo duae tribus Zabulon et Issachar habent confinia. Bethago quoque interpretatur domus festivitatis eorum. Chaspi, ub geminos Judae filios Thamar edidit: ostenditur autem nunc locus desertus juxta Adollam in finibus Eleutheropoleos. Chaspi enim interpretatur calio immensi, sive immola mihi. De hoc quippe in libris hebraicarum quaestionum plenius disputatum est Emechachor, quod interpretatur, vallis Achor, id est, tumulus atque turbarum, ubi Achan lapidibus oppressus est, eo quod quaedam de anathemate sustulisset. Est autem locus juxta Jericho, haud procul a Galgalis. Male ergo quidam putant
Abbreviated transcription (Latin):
re. Etharim ꝓquo aquila ⁊ simmachus ex¬
ploratoꝵ uiam interp̃tati sunt. ubi ad uersũ
tananeum. qui ab austro contͣ isrł eruperat
in solitudine dimicat᷑. Areo poleos. in quo ⁊
militum ex omĩ parte p̃sidia distributa. ple-¬
nũ sanguinis ⁊ formidinis testantur
sum. Hic quondã mo¬
abitarum fuit ⁊ postea seon rex amorreoꝵ
iure belli eum optinuit. s ⁊ t̾ra filioꝵ isrł
transiordanem incipiens ab arnone. usq ad
montes hermon ⁊ libanum extendit᷑. Ar
locus uel oppidum arnon. ⁊ qͣd̃ a lex interp̃¬
deserti. Deniq ⁊ ipsumi uocabłm urcult̾a t̾¬
ram desertamq significat. Araboth moab
p̃tat᷑ humilia. siue equalia moab. Abel satim lo¬
cus in deserto ad meridiem moabitarum: & in¬
t̃pretat᷑ luctus litoꝵ uel riparum. Denachan
in deserto castra filiorum isrł. Benachan enim
inter pretat᷑ filius necessitatis. Beroth filiorũ
ioachun in deserto locus in quo obiit aaron.⁊
ostendit᷑ usq hodie in decimo lapide urbis

Expanded text:
re. Atheraim, pro quo Aquila et Symmachus exploratorum viam interpretati sunt, ubi adversum Chananaeum qui ab austro contra Israel eruperat, in solitudine dimicatur. Areopoleos, in quo et militum ex omni parte pnum sanguinis et formidinis testantur sum. Hic quondam Moabitarum fuit, et postea Seon rex Amorrhaeorum jure belli eum obtinuit: sed et terra filiorum Israel trans Jordanem, incipiens ab Arnone, usque ad montes Aermon et Libanum extenditur. Ar, locus vel oppidum Arnonae: quod a Sepdeserti, denique et ipsum vocabulum incultam terram desertamque significat. Araboth Moab,pretatur humilia sive aequalia Moab. Abelsathim locus in deserto ad meridiem Moabitarum, et interpretatur luctus littorum vel riparum. Beniacan in deserto castra filiorum Israel. Benacham enim interpretatur filius necessitatis. Beroth filiorum Jachim in deserto locus, in quo obiit Aaron et ostenditur usque hodie in decimo lapide urbis
Abbreviated transcription (Latin):
cus in quo ꝑcussit ieu rex isrł ochortam re¬
gem iudee. iusta ieblaam. Ger autem. interpre¬
tat᷑ diuisio uel p̃cisio. Gethsemani. locus in quo
ante passionem saluator orauit. Est aut̃ ad radi¬
ces montis oliueti. nunc eccłia desuꝑ edificata.
Han gethsemani inter pretat᷑ uallis pinguedi¬
num. Golgatha locus caluarie in quo saluator
ꝓsalute omniũ crucifixus est ⁊ usq hodie osten¬
dit᷑ in helia. ad septentrionalem pligam mon¬

Expanded text:
 Ochoziam, regem Judaeae, juxta Jeblaam. Gel autem interpretatur, divisio vel praecisio. Gersemane locus, in quo ante passionem Salvator oravit. Est autem ad radices montis Oliveti, nunc ecclesia desuper aedificata. Nam Getsemani interpretatur, vallis vinguedinum. Golgotha, locus calvariae, in quo Salvator pro salute omnium crucifixus est, et usque hodie ostenditur in Helia ad septentrionalem plagam mon
Abbreviated transcription (Latin):
tis syon. Nauioth. locus in rama ubi dauid sedit.¬
& de hoc in libris hebraicarum questionũ diximꝰ.
Nainoth autẽ interp̃tat᷑ conspicuis. uel sessio. siue
erclusio. Ramale. ꝓ quo aquila interpretat᷑ exal
tabr᷑. scriptum est in ⁊acharia. Est auteni ⁊ aluis
locus in tribu beniamin. uxta bechleem. de quo
dr̃. Nox in rama audita est. Rama q̃d̃ interpre¬
tatur excelsa. Sophanoth. ad quem locum misit
daud. Aphamoth enim interpretat᷑ labiũ nor¬
tis. Thelamage. locus quo ab ner misit ad dauid.
S sciendum qd ꝓ hoc uerbo aquila interpretat᷑
ex templo. simmachus ꝓsemet ipso. Saphar uaim.
de quib locis assirũ tnͣsmigrantes habitauert̃
in samaria. ⁊ ab ipsis samaritanoꝵ gens sumpsit
ex ordium. Memunt hoꝵ ⁊ ysatas. Chaphet. le¬
gimꝰ in ieremia aram taphech. Est autẽ in sub¬
urbanis elie uisq hodie locus. qui sic uocatur.
iuxta piscinam fullonis ⁊ agrum acheldemnach.¬
Tapheth ergo interpretatꝰ paruulus uenit. Ta¬

Expanded text:
tis Sion. Navoth locus in Rama, ubi David sedit: et de hoc in libris Hebraicarum quaestionum diximus. Navoth autem interpretatur, conspicuus, vel sessionis exclusio. Rama pro qua Aquila interpretatur exal scriptum est in Jeremia . Est autem et alius locus in tribu Benjamin juxta Bethleem, de quo dicitur: Vox in Rama audita est . Rama quippe interpretatur excelsa. Sofamoth: ad quem locum misit David. Sofamoth interpretatur labium mortis. Thelamage locus, quo Abner misit ad David: sed sciendum, quod pro hoc verbo Aquila interpretatur Extemble. Symmachus pro semetipso. Saforvaim, de quibus locis Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, et ab ipsis Samaritanorum gens sumpsit exordium. Meminit horum et Isaias. Thafeth: legimus in Jeremia: Aram Thafeth. Est autem in suburbanis Heliae usque hodie locus, qui sic vocatur, juxta piscinam fullonis et agrum. Acheldemach ergo interpretatur, parvulus venit. Tha
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorem. qui iter est cecoꝵ ⁊ errantrũ rectitu¬
do salutaris. addidit ⁊ in in aquoso ⁊ dest sterili.
atq infruetuoso: A quo sum enĩ dicimꝰ. qd̃ aqͥs
abundat irriguis. Inaquosũ uͦ. aridum atq
infertile. ut merito eius anima nimia siccita¬
tum est. Letabitur deserta ⁊ rirua ⁊ exultabit
nec non ⁊ illud. Plures filii sunt deserte magis
quasi extra tuam. ipsa sunt ⁊ uruia. Inde¬
⁊ in auaria. secreta loca. ⁊ auia remota aut
tantum adibilia arub. IInde est illud. In cul¬
ta rubent autaria uatis. De uia enim. errores
hereticoꝵ mistice significant. qui uiã uerita¬
tis seruare neglegunt. ⁊ ex eius uestigia seqͥ
nolunt. qui dixit. Ego sum uia ueritas ⁊ ita
Omĩs enĩ qui iusticie tramitem non feruat:

Expanded text:
Salvatorem, qui iter est caecorum, et errantium rectituSalvatorem, qui iter est caecorum, et errantium rectitudo salutaris. Addidit: Et inaquoso, id est, sterili atque infructuoso. Aquosum enim dicimus, quod aquis abundantibus irrigatur: inaquosum vero, aridum atque infertile, ut merito ejus anima nimia siccitatum est: Laetabitur et in via exsultabit ; nec non est illud: Plures filii sunt desertae magisquasi extra viam. Ipsa sunt et invia. Inde et aviaria secreta loca, et a via remota aut tantum adibilia avibus. Unde est illud: Inculta rubent aviaria baccis. Devia enim errores haereticorum mystice significant: qui viam veritatis servare negligunt, et ejus vestigia sequi nolunt, qui dixit: Ego sum via, veritas et vita . Omnis enim, qui justitiae tramitem non servat,