comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione auidissimũ ẽ. grauit̃ increpuit tanti censorẽ ⁊ a¬
bitaret. is ꝓdomo eiꝰ identidẽ ꝓmittens & crassus ut pre¬
sens ingenio sẽꝑ ut faceto lepore sollers adicere se respona
excepis sex arboritꝰ. ac ne uno qͥdẽ denario si adimerentur
tati obuonit cũ iter habitẽ antu qͥ sex arbores estimes. hȩc sues
loto epatula ramorũ opacitate lasciuȩ cecina largo exceras.
bro inuenta nr̃a eas indomosua ostentante. Durauerq gm̃⁊
ile accelerasset &̃ arborũ mortẽ. Ac ne qͥs ulẽ dect̃o eraisi
mũ nichilq inea urgante domitio fuisse dicendũ pret arsos
iudicet iã columnas qͣtuor hymeti marmoris ȩ dilitatis grã as
scenã ornandã aduectas eiꝰ inatrio domꝰ statuerat: eũ in pisla
ñdum eẽnt ullȩ marmoree. Tam recens est opulentia tantoq
tc̃ plꝰ honoris arbores domitꝰ affercdant. ut sine illis ne iui¬

Expanded text:
tione avidissimum est, graviter increpuit tanti censorem hatione avidissimum est, graviter increpuit tanti censorem habitare, |LX| HS pro domo eius identidem promittens, 4 et Crassus, ut praesens ingenio semper, ut faceto lepore sollers, aexceptis sex arboribus . ac ne uno quidem denario, si adimerentur, itate obvenit, comiter habitem, an tu, qui sex arbores |LX| aestimes? haec fuere lotoe patula ramorum opacitate lascivae, Caecina Largo e proceribus crebro iuventa nostra eas in domo sua ostentante, duraveruntque —ille adcelerasset etiam arborum mortem. ac ne quis vilem de cetero Crassi domum nihilque in ea iurganti Domitio fuisse licendum praeter arbores iudicet, iam columnas VI Hymetti marmoris, aedilitatis gratia ad scenam ornandam advectas, in atrio eius domus statuerat, cum in publico nondum essent ullae marmoreae. tam recens est opulentia, tantoque tunc plus honoris arbores domibus adferebant, ut sine illis ne ini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuenientiũ dicta ẽ : Restat earũ q̃ arte
⁊ humanis ingenus fuint ueriꝰ quã nas¬
cunt᷑. s pͥꝰ arari succurrit. Qua retulimꝰ
penuria ꝓ indiuiso possessas aferis de¬
pugnante. cũ his homine circa caducos
fruetꝰ cirta pendentes uͦ nͥ cũ alitibꝰ in
tanta delitiarũ p̃tia uenisse clarissi¬
mo ut equidem arbitror exemplo lucii. crassi. atq Gn.
domitu henobarbi crassus orator fuit inpͥmis nominisro¬
mani domꝰ ei magnifica s aliqͣnto p̃stantior in eodẽ pala¬
⁊io quȩ catuli que cimbros. cum .c. mario fudit multo
uͦ pulcherrima consensu om̃iũ ȩtate ea incolle uimina¬
li .c. aquili equitis romani clarioris illa &ẽ quã uiris
ciuilis scientia cũ tam̃ obiecta crasso sua est nobilissima¬
latus simul gessere. anno conditę urb̃. dcLii. frequen¬
tẽ iurgus ꝓpt̾ dissimilitudinẽ morũ. Tum. snͣ. domitius
ut erat uehemens nat᷑a. p̃terea accensꝰ odio qđ exemala.¬

Expanded text:
enientium dicta est; restat earum, quae arte et humanis ingeniis fiunt verius quam nascuntur. sed prius mirari succurrit, quae retulimus paenuria pro indiviso possessa feris, depugnante cum his homine circa caducos fructus, circa pendentes vero et cum alitibus, in tanta deliciarum pretia venisse, clarissimo, ut equidem arbitror, exemplo L. Crassi atque Cn. Domiti Ahenobarbi. 2 Crassus orator fuit in primis nominis Romani. domus ei magnifica, sed aliquanto praestantior in eodem Palatio Q. Catuli, qui Cimbros cum C. Mario fudit, multo vero pulcherrima consensu omnium aetate ea in colle Viminali C. Aquili, equitis Romani clarioris illa etiam quam iuris civilis scientia, cum tamen obiecta Crasso sua est. 3 nobilissimalatus simul gessere anno conditae urbis DCLXII frequentem iurgiis propter dissimilitudinem morum. tum Cn. Domitius, ut erat vehemens natura, praeterea accensus odio, quod ex aemula
Abbreviated transcription (Latin):
nui fiexilis capsisq ac serinis sola utilis secat᷑ in laminas pro¬
tenues. &e ilex colore qͦ ñ ingrata s maxime fia̾atis quȩ te¬
tant᷑ ut rotarũ axibꝰ ad qͦs lentose fraxinꝰ sic̃ duritia ilex ex
unoq legit᷑ ulmus. St̃ uͦ ⁊ parui usꝰ fabriliũ ministĩorũ
bsignes. idõq ꝓditũ terebras uaginas ex oleastro buxo ilice
lno fraxino utilissimas fieri. exhisdẽ malleos maiores.¬
qus epinũ ⁊ ilice. ꝙ his aũ maior ad firmitatẽ causa tempes¬
duis cesre. quã innatura qͥppe eũ erolea durissimo ligno
caro ines inforitꝰ diutiꝰ immoti plantȩ mͦ germinauerint.
ato uectes aqͥfolios lauresꝰ ulmeos fieri iubet. Nuginꝰ mani¬
Ina rusticis carpinea ligna cerrea quȩ in laminas secant᷑.¬

Expanded text:
nui flexilis capsisque ac scrineis sola utilis. secatur in lamnas pranui flexilis capsisque ac scrineis sola utilis. secatur in lamnas praetenues et ilex, colore quoque non ingrata, sed maxime fida iis, quae terantur, ut rotarum axibus, ad quos lentore fraxinus sicut duritiutroque legitur ulmus. sunt vero et parvi usus fabriliium ministeriorum insignes, ideoque proditum, terebris vaginas ex oleastro, buxo, ilice, ulmo, fraxino utilissimas fieri, ex iisdem malleos , maioresque e pinu et ilice. et his autem maior ad firmitatem causa tempestivae caesurae quam inmaturae, quippe cum ex olea, durissimo ligno, cardines in foribus diutius immoti plantae modo germinaverint. Cato vectes aquifolios, laureos, ulmeos fieri iubet, Hyginus manubria rusticis carpinea, iligna, cerrea. Quae in lamnas secent
Abbreviated transcription (Latin):
nos intantũ ut findant᷑ antequã solida ẽ. Nagna aũ ⁊ glutina
nt̃ hoc usu ꝓbant uenã ⁊ uocant fertile eã argum̃to similitu¬
diuis. qm̃ lacunesa ⁊ crispa inoĩ genere glutinũ abdicat. Quȩdã
unt̃ se ⁊⁊ cũ aliis insotiabilia glutino sic̃ robus. nec ferȩ cohe¬
ient nͥ similia nat᷑a. ut siqͥs lapidẽ lignũq coniung̃. Cornum
nixime audit sorbus carpinꝰ buxus postea talia cuicũq oꝑꝙ
fcilia fiexilia onũa quȩ lenta diximꝰ. pret̃ quȩ morꝰ ⁊ caprificꝰ
finabilia ac sectiq modice humida. Arida enĩ latiꝰ quã terasce¬
lnit uridia. pret̃ robur ⁊ buxũ ꝑtinatiꝰ resistunt. serrarũq
dintes replent ȩ qualitate inerti. eͣ decausa alt̾na inelinatio¬
i ger̃ serobem. Obȩdientissima qͦcũq inoꝑe fraxinꝰ. eadẽq
astis corylo melior cornu leuior sorbolentior. Gallica uͦ ꝙ iã

Expanded text:
no in tantum, ut findatur ante, qua solida est. Magna autem et glutinano in tantum, ut findatur ante, qua solida est. Magna autem et glutinain hoc usu probant venam, et vocant ferulaceam argumento similitudinis, quoniam lacunosa et crispa in omni genere glutinum abdicant. quaedam et inter se et cum aliis insociabilia glutino, sicut robur, nec fere cohaerent nisi similia natura, ut si quis lapidem lignumque coniungat . cornum maxime odit sorbus, carpinus, buxus, postea tilia. cuicumque operi facilia flexilia omnia, quae lenta diximus, praeterque morus et caprificus. forabilia ac sec- tilia, quae modice umida. arida enim latius quam teras cedunt, viridia praeter robur et buxum pertinacius resistunt serrarumque dentes replent aequalitate inerti. qua de causa alterna inclinatione egerunt scobem. Oboedientissima quocumque in opere fraxinus, eademque hastis corylo melior, cornu levior, sorbo lentior, Gallica vero etiam
Abbreviated transcription (Latin):
autri modo fragilẽ. Apd no̾ matheriȩ findunt᷑ aliquȩ sponte
ibid architecti ea fimo inlitas sic cari iubent. ut ad flatꝰ ñ noceant
Indꝰ sustinere ualide abies larix ꝙ̃ intrauersũ posite. robur olea
niuruant᷑. ceduntq ponderi. Ille renitunt᷑ ne temere rũpant᷑
iͥq carie quã iuiribꝰ deficiunt. & palmȩ arborũ ualida in diuer
irurio fornicatũ pinꝰ ⁊ eupressꝰ aduersꝰ cariem tiniasq firmissi¬
ne. Facile pandat᷑ uiglans. fiunt enĩ ⁊ exea trabes frangi se pre¬
inmodũ fortiores si humo extͣ qͦq suꝑsit. Firmissima in rectum
anes eadẽ ualuarũ paginis ⁊ ad quȩ cũq libeat intestina oꝑa
aptissima siue g̃co siue campano siue siculo fabricȩ artis genere
spatabilis. ram̃torũ crinibꝰ pampinato sẽꝑ orbe se uoluens ad
icutatos runcinã raptꝰ eadẽ ⁊ curris maxime sociabilis gluti¬

Expanded text:
vitri modo fragilem. Apud nos materiae finduntur aliquae sponte, vitri modo fragilem. Apud nos materiae finduntur aliquae sponte, ob id architecti eas fimo inlitas siccari iubent, ut adflatus ne noceant. pondus sustinere validae abies, larix, etiam in traversum positae. robur, olea incurvantur ceduntque ponderi. illae renituntur nec temere rumpuntur, priusque carie quam viribus deficiunt. et palmae arbor valida; in divercontrario fornicatim . pinus et cupressus adversus cariem tiniasque firmissimae . facile pandatur iuglans, fiunt enim et ex ea trabes. frangi se praein modum fortiores, si umor extra quoque supersit. Firmissima in rectum abies, eadem valvarum paginis et ad quaecumque libeat intestina opera aptissima sive Graeco sive Campano sive Siculo fabricae artis genere , spectabilis ramentorum crinibus, pampinato semper orbe se volvens ad incitatos runcinae raptus, eadem e cunctis maxime sociabilis gluti
Abbreviated transcription (Latin):
euedã enĩ inmari q̃dã int̾ra uitus oportuniora infestatuũ. Quatuor
genera teredinis capite ad portionẽ grauissimo rodunt dentibꝰ. he
tantũ inmari sentiunt᷑. nec aliã putant teredinẽ ꝓprie dici. ter¬
restres tinias uocant. Culicibꝰ uͦ similes thirpas. quarũ ⁊ auermi¬
cilborũ genere ⁊ eoꝵ alii putrescente suco ipsa matheriȩ. alii pari¬
unit᷑ sic̃ in arboribꝰ exeo qͥ cerastes uocant᷑. cũ tantum erosit ut eir¬
cumagat se generat aliũ hȩc nasci ꝓhibent. In aliis a maritudo
it cupresso. in abis duritia ut buxo. Tradunt ⁊ abietẽ circa ger¬
nnationes decoctis arã qua diximꝰ luna aqͥs ñ corrũpi. Alȩxan¬
ari magni comites ꝓdider̃ intylo rubri maris insula arbores ẽẽ
eqͥbꝰ naues fierent qͣs ducentis annis durantes inuentas. ⁊ si mege¬
rent incorruptã. In eadẽ eẽ fruticẽ baculis tantũ idonee. crassi¬
tudinis. uariũ tigriũ maculis ponderosũ. ⁊ cũ inspissiora decidat

Expanded text:
quaedam enim in mari, quaedam in terra vitiis opportuniora. Infestantium quattuor genera: teredines capite ad portionem grandissimo rodunt dentibus. hae tantum in mari sentiuntur, nec aliam putant teredinem proprie dici. terrestres tinias vocant, culicibus vero similes thripas. quartum est et e vermiculorum genere, et eorum alii putrescente suco ipsa materie, alii pariuntur sicut in arboribus ex eo, qui cerastes vocatur. cum tantum erosit , ut circumagat se, generat alium. haec nasci prohibet in aliis amaritudo, ut cupresso, in aliis duritia, ut buxo. tradunt et abietem circa germinationes decorticatam qua diximus luna aquis non corrumpi. Alexandri Magni comites prodiderunt in Tylo Rubri maris insula arbores esse, ex quibus naves fierent; quas ducentis annis durantes inventas, etsi mergerentur, incorruptas. in eadem esse fruticem baculis tantum idoneae crassitudinis, varium tigrium maculis, ponderosum et, cum in spissiora decidat,
Abbreviated transcription (Latin):
alnus ȩt̃na honerisq quantiliboe patiens cerasꝰ firma ubnꝰ
⁊ fraxinꝰ lente s facile pandunt᷑ flexiles tam̃ stantesq a cir¬
cũ cisura siccatȩ fideliores. Laricẽ in maritimis nauibꝰ. & no¬
xiã teredini tradunt. omĩaq pret̾ quã oleastrũ ⁊ oleam.
ari

Expanded text:
alnus aeterna onerisque quantilibet patiens. cerasus firma, ulmus alnus aeterna onerisque quantilibet patiens. cerasus firma, ulmus et fraxinus lentae, sed facile pandantur, flexiles tamen, stantesque ac circumcisura siccatae fideliores. laricem in maritimis navibus obnoxiam teredini tradunt, omniaque praeterquam oleastrum et oleam. ari
Abbreviated transcription (Latin):
erãt bocchus infra ipsũ oppidũ id habenti. cui peꝑcit reli¬
one inductꝰ annibal uiniꝑi trabibꝰ. ꝙ̃ none durantibꝰ. Suꝑoni
memorant᷑ elisaulide eiꝰdẽ deȩ scłis ante troianũ bellũ ers¬
dificata. qm̃ genera matheriȩ scientia oblitt̃ata inplenũ dia
pot̃ utiq quę odore p̃cellant ea s ȩt̾nitate p̃stare. a p̃dictis
morus ꝓpxine laudat᷑ q̃ uetustate ꝙ̃ nigrescit. ⁊ quędã tum
inaluis diuturniora sunt usibꝰ quã alia. Unꝰ in p̃facu firni
robur defossũ ⁊ in aqͥs quercꝰ obruta. eadẽ supͣ trã rimosa
fac̃ oꝑa torquendo sese. Larix inhumore p̃cipua ⁊ alnꝰ nigra
robur maxina aqͣ corrumpit᷑. ñ imꝑbat᷑ ⁊ fagꝰ in aqͣ .iii¬
glans. hȩc qͥdẽ in his q̃ defodiunt᷑ uł principales. Itẽ unipa
eadẽ ⁊ subdialibꝰ aptissima. Fagꝰ ⁊ cerrus celerit᷑ marceset.
Esculꝰ qͦ humoris impatiens contͣ adacta int̾rã. Inpalustꝰ

Expanded text:
habent—pepercit religione inductus Hannibal —iuniperi trabibus etiam nunc durantibus. super omnia memoraturaedis Aulide eiusdem deae saeculis ante Troianum bellum exaedificata, quonam genere materiae, scientia oblitterata. in plenum dici potest utique quae odore praecellant, eas et aeternitate praestare. a praedictis morus proxume laudatur, quae vetustate etiam nigrescit . et quaedam tamen in aliis diuturniora sunt usibus quam alia: ulmus in perflatu firma, robur defossum et in aquis quercus obruta. eadem supra terram rimosa facit opera torquendo sese. larix in umore praecipua et alnus nigra. robur marina aqua conrumpitur. non inprobatur et fagus in aqua et iuglans, hae quidem in iis quae defodiuntur vel principales, item iuniperus, eadem et subdialibus aptissima. fagus et cerrus celeriter marcescunt. aesculus quoque umoris inpatiens. contra adacta in terram in palustribus
Abbreviated transcription (Latin):
s in õibꝰ signũ ẽ reuuuscendi folia amisere. Alioqͥa qͣ puats p̃.¬
ualuisse moriunt᷑. ñnũꝗ. in aresct̃ folia eadẽq reuiuesct̃. Alid
it̃ septentrionalibꝰ ut pontofragia frigore aut gelu laborãt sip

Expanded text:
sed in omnibus signum est revivescendi , si folia amisere. alioqui quas putes prased in omnibus signum est revivescendi , si folia amisere. alioqui quas putes praevaluisse moriuntur. nonnumquam inarescunt folia eademque revivescunt. alia in terris septentrionalibus, ut Ponto, Thracia , frigore aut gelu laborant, si post
Abbreviated transcription (Latin):
runt e flatꝰ qͥdã eas maxime s ⁊ abio fructꝰ. Nã uermiculationẽ
⁊ poma ipsa ꝑse qͥbꝰdã annis sentiunt mala pira mespila. pune
inolua ancipiti euentu qͣndo subeunti nati fructũ adimur
augent. si in ipso nucleo facere erodentes cũ gigni illo ꝓhibent
in droppis qͦ q̃ maturescentes tũ sunt p̃cipue caducȩ irriguis
ta ut glandibꝰ fico qͥ uident᷑ ex humore nasci. tũ dulcis suleo
corticibꝰ ⁊ egrotatio qͥdẽ fere inhis ẽ. qdã tẽporũ causȩ a¬
locoꝵ ñ ꝓprie dicant᷑ morbi qm̃ ꝓtinꝰ necant. sic̃ tabes cuiu¬
sit arbarẽ aut uredo ł flatꝰ alicuiꝰ regioniᷤᷤ ꝓpriꝰ ut ẽ inapili
aut abilius in euboea olympias. hic enĩ si flauit cura bruma
frigore ęxurit arefaciens ut nulliꝰ postea solibꝰ recreari posit.
hoc genere c̃ualles ⁊ apposita fluminibꝰ laborant. p̾cipueq uitis

Expanded text:
runt et flatus quidam eas maxime, sed et alios fructus. nam vermiculationem runt et flatus quidam eas maxime, sed et alios fructus. nam vermiculationem et poma ipsa per se quibusdam annis sentiunt, mala, pira, mespila, punica . in oliva ancipiti eventu, quando sub cute innati fructum adimunt, augent, si in ipso nucleo fuere erodentes eum. gigni illos prohib druppis quoque, quae maturescentes tum sunt praecipue caducae. id riguita , ut glandibus, fico; qui videntur ex umore nasci, tum dulci subdito corticibus. et aegrotatio quidem fere. in his est. ecant, sicut tabes cum invasit arborem aut uredo vel flatus alicuius regionis proprius, ut est in Apulia atabulus, in Euboea Olympias. hic enim si flavit circa brumam, frigore exurit arefaciens, ut nullis postea solibus recreari possint. hoc genere convalles et adposita fluminibus laborant, praecipueque vitis,
Abbreviated transcription (Latin):
in his deflorescentitꝰ roratio aut conacini pͥquã crescant atagun¬
tur incallũ ȩgrotant. ꝙ cũ alsere lesis uredine attonsarũ ocius
dens luxauit radices corpͦue desquamauit. Est ⁊ q̃dã contulo
falcis hebetioris qͥbꝰ oĩbꝰ causis difficiliꝰ tolerant frigora aut &.
pino cacum̃ auferat uł palmȩ sterilescunt enĩ nec moriunt᷑. Egn¬
tant aliqñ ⁊ poma ipsa ꝑse sine arbore. si necessariis tẽporibꝰ inai
aut tẽporiꝰ uel afflatꝰ defluere. aut contͣ habundauere decidut
enĩ aut det̾iora fuint. Pessimũ ẽ. int̾ oĩa cũ deflorescentẽ uiti
oleã ꝑcussit imb̾ qm̃ simul defluit fructꝰ. St̃ ex eadẽ causa nasa¬
milito ac depastã arborẽ turpi facie relinquunt. Nascit᷑ hocribi
tp̃r humido ⁊ lento sit aliud ȩxeodẽ. si sol acrior insecutꝰ nussit
ipsũ uitiũ idõq mutaũ. Est ⁊ iamnũ peculiare oliuis ac uitibꝰ ari¬
neũ uocant. cũ ueluti telȩ inuoluunt fructũ ⁊ absumunt nadu¬

Expanded text:
s deflorescentibus roratio, aut cum acini, priusquam crescant, decocuntur in callum. aegrotant et cum alsere, laesis uredine attonsarum oculis. dens luxavit radices corpusve desquamavit. est et quaedam contusio falcis hebetioris. quibus omnibus causis difficilius tolerant frigora aut aespino cacumen auferat vel palmae. sterilescunt enim nec moriuntur. aegrotant aliquando et poma ipsa per se sine arbore, si necessariis temporibus imbres aut tepores vel adflatus defuere aut contra abundavere. decidunt enim aut deteriora fiunt. pessimum est inter omnia, cum deflorescentem vitem et oleam percussit imber, quoniam simul defluit fructus. <7> Sunt ex eadem causa nascrum , ut in Mileto, ac depastam arborem turpi facie relinquunt . nascitur hoc malum tepore umido et lento. fit aliud ex eodem, si sol acrior insecutus inussit ipsum vitium ideoque mutavit. est etiamnum peculiare olivis et vitibus—araneum vocant—, cum veluti telae involvunt fructum et absumunt. adu
Abbreviated transcription (Latin):
medulla eiẽ diximꝰ. cetis iugricans color sulua cornus muena¬
bulis nitet iesuris nodatai ꝓpt̾ decorẽ cedrus i larrx ai iumꝑu
rubent. larix femunã habet quã greci uocant aesida meł¬

Expanded text:
medulla esse diximus. ceteris nigricans color, fulva cornus in venamedulla esse diximus. ceteris nigricans color, fulva cornus in venabulis nitet incisuris nodata propter decorem. cedrus et larix et iuniperus rubent. larix femina habet quam Graeci vocant aegida mel
Abbreviated transcription (Latin):
pite uel graui sentiant᷑ penetrant erectis meatibꝰ. sono unde dephea¬
dit᷑ antorta sit matheries nobisq concisa. Qͥbꝰ st̃ tubera sic s̃ incarne
glandia inlis nec uena nec pulpa qͦdã callo carniᷤ inse c̃uoluto hoc p̃¬
ciosissimũ incitro ⁊ acere. Cetã m̃sarũ genera fissis arboritꝰ ceremnan¬
tus inpulpã alioqͥn fragilis ẽẽt uena in orbẽ arboris cȩsa. sagis peca¬
nes trauersi inpulꝑa apđ antiqͦs inde ⁊ uasis honos t̃. curius
iurauit se exp̃da nichil attigisse pret̃ gutũ faginũ qͦ sacrifica¬
ret lignũ inlongitudinẽ fluctuat᷑ ut ꝗ̃ pars fuit ab ratice ualidiꝰ
sidit. Qiubꝰdã pulpa sine uenis mero stamune ⁊ tenu constatt
hec maxime fissilia. Alia frangai celeriora quã findi qͥtꝰ pul¬
pa nonẽ. ut olee uites ate contrario totũ acarne corpꝰ fico tota
ossea ẽ ilex ornꝰ robur cytinisus morus hebenꝰ lotos ⁊ q̃ sine

Expanded text:
pite vel graphii sentiantur penetrante rectis meatibus sono, unde deprehenpite vel graphii sentiantur penetrante rectis meatibus sono, unde deprehenditur, an torta sit materies nodisque concisa. quibus sunt tubera, sicut sunt in came glandia, in iis nec vena nec pulpa, quodam callo carnis in se convoluto . hoc pretiosissinum in citro et acere. cetera mensarum genera fissis arboribus circinantur in pulpam; alioqui fragilis esset vena in orbem arboris caesa. fagis pectines traversi in pulpa. apud antiquos inde et vasis honos. M'. Curius iuravit se nihil ex praeda attigisse praeter guttum faginum, quo sacrificaret.—Lignum in longitudinem fluvitat, ut quaeque pars fuit ab radice, validius sidit.— quibusdam pulpa sine venis mero stamine et tenui constat . haec maxime fissilia. alia frangi celeriora quam findi, quibus pulpa non est, ut oleae, vites. at e contrario totum e carne corpus fico, tota ossea ilex, ornus, robur, cytisus, morus, hebenus, lotos et quae sine
Abbreviated transcription (Latin):
cortex. Mirũ his inmoro medicis sucũ querentibꝰ. uere hora
diei sc̃a lapide incussus manat altiꝰ fractus siccꝰ uidet᷑ ꝓxi¬
I plerisq adipes hi uocant᷑ acalore. alburnũ mollis ac
sissima pars ligni cẽ in robore facide putrescens teredini ob¬
eria quare sẽꝑ amputabit᷑. Sub est huic caro cui ossa idẽ.
eheriȩ optimũ alt̾nant fructꝰ. quibꝰ sic cius lignũ ut olea
ugis quã quibꝰ carnosũ ut cerasus. nec om̃ibꝰ adipes carnesue
lorde sicuti nec animaliũ acerrimis. neutrũ habent buxus
ssuius dea nec medullã minimũq oe sanguinis sicuti ossa
łͥ hobent sorba carnẽ sabuci ⁊ plurimȩ ambs medullã nec
harundines mauore er parte inquarundã arborũ carniꝰ pilpe uencq sunt
discrimen earũ facile uone latiores candidiar esq pulpȩ fissibilibꝰ. insut̃.
idõ fit ut aure ad capud trabis quãlib&r. prelonge admota iotꝰ ab alto ca¬

Expanded text:
cortex. mirum , is in moro medicis sucum quaerentibus vere hora cortex. mirum , is in moro medicis sucum quaerentibus vere hora diei secunda lapide incisus manat, altius fractus siccus videtur. proximi plerisque adipes. hi vocantur a colore alburnum, mollis ac pessima pars ligni, etiam in robore facile putrescens, teredini obnoxia, quare semper amputabitur . subest huic caro, carni ossa, id est materiae optimum. alternant fructus quibus siccius lignum, ut olea, magis quam quibus carnosum, ut cerasus. nec omnibus adipes carnesve largae, uti nec animalium acerrimis. neutrum habent buxus, cornus, olea, nec medullam minimumque etiam sanguinis, sicuti ossa non habent sorba, carnem sabuci—at plurimam ambae medullam—nec harundines maiore ex parte. In quarundam arborum carnibus pulpae venaeque sunt. discrimen earum facile; venae latiores candidioresque . pulpae fissilibus insunt. ideo fit, ut aure ad caput trabis quamlibet praelongae admota ictus ab altero ca
Abbreviated transcription (Latin):
tutiq sabuco exqͣ magis canorũ bucinã tubamq eredit pastor
ibi cause ubi gallorũ cantũ frutex ille ñ exaudiat. Rubi more
fer̃ ⁊ alio genere similitudinẽ rosȩ qͥuocat᷑ eynus batos. t̾cium
genꝰ ideũ uocant greci a loco tenuores quã cet̃a minoribꝰ. que
pinis ⁊ minꝰ aduncis. flos eiꝰ contͣ lippitudinẽ inlinit᷑ exmelle
iigni sacro contͣ stomachi qͦ uitia bibit᷑ exaqͣ. Sabuci acinos
habent nigros atq paruos humoris lenti inficiendo maxine
capilo qͥ x ipsi aqͣ decocti mandunt᷑. humor ⁊ cortici arborũ
est. qͥ sangͥs earũ intelligi debet. ñ idẽ om̃ibꝰ ficis lactens hu¬
le ad caseos figuraidos¬
ibmis saluiosus. lentus ac pingͥs malis uitibꝰ pyris aquosus ui¬
uatiora qͥbꝰ lentior. atq intotũ corpore arborũ ut reliqͦrũ
animaliũ cutis sanguis caro nerui uenȩ ossa medulle ꝓcute

Expanded text:
t, utique sabuco, ex qua magis canoram bucinam tubamque credit pastor t, utique sabuco, ex qua magis canoram bucinam tubamque credit pastor ibi caesa, ubi gallorum cantum frutex ille non exaudiat. rubi mora ferunt et alio genere similitudinem rosae quae vocatur cynosbatos . tertium genus Idaeum vocant Graeci a loco, teneri us quam cetera minoribusque spinis et minus aduncis. flos eius contra lippitudines inlinitur ex melle et igni sacro; contra stomachi quoque vitia bibitur ex aqua. sabuci acinos habent nigros atque parvos, umoris lenti, inficiendo maxime capillo. qui et ipsi aqua decocti manduntur . Umor et corpori arborum est, qui sanguis earum intellegi debet, non idem omnibus: ficis lacteus— huic ad caseos figura, ulmis salivosus, lentus ac pinguis, malis, vitibus, piris aquosus. vivaciora quibus lentior. atque in totum corpori arborum, ut reliquorum animalium, cutis, sanguis, caro, nervi, venae, ossa, medullae. pro cute
Abbreviated transcription (Latin):
candid̃ã agricolarũ usibꝰ. tẽiam quȩ breuissima ẽ. helicẽ uo¬
cant. Apđ̃ nos qͦ multi totidẽ generibꝰ nomina imponunt. Uimi¬
nalem uocant eandẽq purpureã. alterã nitelinã a calore que
sit teniuor. Terciã callicã quę tenuissima. nec infruticũ nec
nuepriũ callium ue neq inherbarũ aut alio ullo quã suo
genere numerent᷑ iure seirpis fragiles palustresq & tegulũ te
unt. Firmior quibꝰdã in locis earũ rigor. nãq his uelificant
ñ inpado tantũ nautici uerũ ⁊ inmari piscator africus prepos¬
tero more leua intͣ malos suspendens & mapalia sua mauri te¬
gunt. ximeq estimati hoc uideat᷑ eẽ qđ inint̾iore parte mun¬
di papirũ usui s frutectosi generis st̃ int̾ aquaticas ⁊ rubi atq
sabuci fungosi generi. alit̾ tam̃ quã ferulȩ. qͥppe plꝰ lignis¬

Expanded text:
candidam agricolarum usibus, tertiam, quae brevissima est, helicem vocandidam agricolarum usibus, tertiam, quae brevissima est, helicem vocant. apud nos quoque multi totidem generibus nomina inponunt, viminalem vocant eandemque purpuream, alteram nitelinam a colore, quae sit tenuior, tertiam Gallicam, quae tenuissima. Nec in fruticum nec in veprium cauliumve neque in herbarum aut alio ullo quam suo genere numerentur iure scirpi fragiles palustresque, e quibus unt. firmior quibusdam in locis eorum rigor. namque iis velificant non in Pado tantum nautici, verum et in mari piscator Africus praepostero more velum intra malos suspendens, et mapalia sua Mauri tegunt, proximeque aestimanti hoc videantur esse, quod in interiore parte mundi papyrum. Sui, sed frutectosi generis sunt inter aquaticas et rubi atque sabuci, fungosi generis, aliter tamen quam ferulae, quippe plus ligni es
Abbreviated transcription (Latin):
larĩ suppellectili candidiores ablato cortice leuiq tractatu ut melioribꝰ ua¬
sis quȩ ut ne corio fiant eodẽ atq &ẽ supinarũ indelicias cathedrarũ
iptissima. Ecce duas salici fertilitas densiorq tonsura exbreui pugno
ueriꝰ quã ramo ñ ut remur innoussimis curanda arbore. nulleꝰ
qͥpe tutior reditꝰ ẽ. minorisue impendia. ut tẽpestatũ securior
uis quãq frum̃to aut pratis. nec qͥa desint alia uincła. siquidẽ
ngeniste ⁊ populi & ulmi ꝙ sanguinei frutices ⁊ betullȩ ꝙ harun¬
lofisa ꝙ harundinũ folia ut inliguria. & uitis ipsa recisisq aeu¬
leis rubi alligant ⁊ intorta corilus mirũq contuso ligno alicui
maiores ab iuncula eẽ ures. Salici tam̃ p̃cipua dos findit᷑ greca
rubens candidiora merina s paulo fragilior. Idõ solido ligat nexu.
masia tria genera obseruant nigrã utiliorẽ uiminibꝰ.

Expanded text:
larum supellectili, candidiores ablato cortice lenique tractatu maioribus valarum supellectili, candidiores ablato cortice lenique tractatu maioribus vasis, quam ut e corio fiant eadem, atque etiam supinarum in delicias cathedrarum aptissimae. 175 caedua salici fertilitas densiorque tonsura ex brevi pugno verius quam ramo, non, ut remur, in novissimis curanda arbore. nullius quippe tutior reditus est minorisve inpendi aut tempestatium securior.tis quamque frumento aut pratis, nec quia desint alia vincula. siquidem et genistae et populi et ulmi et sanguinei frutices et betullae et harundo fissa et harundinum folia, ut in Liguria, et vitis ipsa recisisque aculeis rubi alliganmaiores ad vincula esse vires—, salici tamen praecipua dos. finditur Graeca rubens, candidior Amerina, sed paulo fragilior, ideo solido ligat nexu. in Asia tria genera observant: nigram utiliorem viminibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ipse cephisus abluissent nc̃ sacrificet᷑ qͦꝵ eburo ludicre uere
leto ossibꝰq asinunis ⁊ argento fiunt. acucupatoria harundo apa¬
norino laudatissima. piscatoria abaritana ex affrica harundinis
italiȩ us aduneas maxime. Cato seri eã iubet in humidis agris
bipalio subacto pͥͦ solo oculis dispositis int̾uallo t̾norũ pedũ simul
⁊ corrudã unde asꝑgit fiant c̃cordare amicitiã. Silicis uͦ euta¬
qͣ nulla aquaticiarũ utilior lico populi uitibꝰ placeant .⁊
cȩcube ducent. licet alus sepes mimiant contͣq erũpentiũ
annuũ imꝑetꝰ riparũ muro intutela ruris ęxcubent in aqͣ satȩ
nera nãq i in ꝓceritatẽ magnã emittunt iuges uinearũ ꝑti¬
cus paritq balteo corticis uncula. ⁊ alie uirgas sequaces ad
iuncturas leticiȩ. alias p̃tenues uminibꝰ. texendis spectabi¬
i subtilitate. Rursꝰ aliȩ firmiores corbibꝰ hac plurimȩ agrico

Expanded text:
quas ipse Cephisus abluisset. nunc sacrificae Tuscorum e buxo, ludicrae vero e loto ossibusque asininis et argento fiunt.—Aucupatoria harundo e Panhormo laudatissima, piscatoria Abaritana ex Africa. Harundinis Italiae usus ad vineas maxime. Cato seri eam iubet in umidis agris bipalio subacto prius solo, oculis dispositis intervallo ternorum pedum, simul et corrudae , unde asparagi fiant, concordare amicitiam, salicis vequa nulla aquaticarum utilior, licet populi vitibus placeant et Caecuba educent, licet alni saepibus muniant contraque erumpentium amnium impetus riparum muro in tutela ruris excubent in aqua sataenera. namque et in proceritatem magnam emittunt iugis vinearum perticas pariuntque balteo corticis vincula, et aliae virgas sequacis ad vincturas lentitiae, aliae praetenues viminibus texendis spectabili subtilitate, rursus aliae f
Abbreviated transcription (Latin):
les aminicis longisq uestiri foliis spaciosiꝰ anodo scandente õ¬
plexu. Est ⁊ obligua harundo ñ in excelsitate nascens sia
ta t̃ram fruticis mͦ se spargens suauissima intemeritate an¬
malibꝰ uocatur a quibꝰ dam elegia. Est ⁊ initalia nascens

Expanded text:
iles amnicis longisque vestiri foliis spatiosius a nodo scandente comiles amnicis longisque vestiri foliis spatiosius a nodo scandente complexu. est et obliqua harundo, non in excelsitatem nascens, sed iuxta terram fruticis modo se spargens, suavissima in teneritate animalibus. vocatur a quibusd
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ genera alia spissior densiorq geniculis breuibꝰ. int̃nodis&
rarior maioribꝰ teniueiq ⁊ ipsa. Calamꝰ uͦ alius totꝰ concaus
quẽ uocant syringiam utilissimꝰ fistulis. qñ nichl est ei c¬
tilaginis atq carnis orchomenio ⁊ c̃tinuo foramine ꝑumqui
aut leti c̃uocant hictibꝰ. utilior fistulis ille. Est aliꝰ crassicu
ligno ⁊ tenui foramine hunc totũ fungosa repleti medulli
alius breuior alius ꝓcerior exilior erassiorq fruticosissimꝰ qͥ
uocat᷑ donax nonnͥ ina quatieis natis. Qm̃ ⁊ hȩc differentia ẽ
multũ p̃lata harundine quȩ insiccis p̃ueniat suũ genꝰ siga¬
tario calamo ut diximꝰ s cretico longissimis int̾nodus obsequ¬
umq quo libat flecti calefacto differentias faciunt n fola
densiora quales intotũ circa stagna gigni putant. Disim¬

Expanded text:
164 Plura autem genera. alia spissior densiorque geniculis, brevibus internodiis, alia 164 Plura autem genera. alia spissior densiorque geniculis, brevibus internodiis, alia rarior maioribus, tenuiorque et ipsa. calamus vero alius totus concavus, quem vocant syringian, utilissimus fistulis, quoniam nihil est ei cartilaginis atque carnis. Orchomenio et nodi continuo foramine pervii, quem auleticon vocant. hic tibiis utilior, fistulis ille. 165 est alius crassiore ligno et tenui foramine. hunc totum fungosa replet medulla. alius brevior, alius procerior, exilior crassiorque. fruticosissimus, qui vocatur donax, non nisi in aquaticis natus, quoniam et haec differentia est, multum praelata harundine quae in siccis proveniat. suum genus sagittario calamo, ut diximus, sed Cretico longissimis internodiis, obsequiumque quo libeat flecti calefacto. differentias faciunt et folidensiora, quales in totum circa stagna gigni putant dissim
Abbreviated transcription (Latin):
grã bellicis hec ⁊ cretias cõmendationibꝰ. quamquã p̾ferunt n¬
qͦꝵ alia quib̾dã uidet᷑ nat᷑a quando ⁊ astarũ uicẽ p̃bent additisos
tẽplis uidemꝰ differre mares ac femnas. in ins qͦ indi traħ̾uat spas
mari corpꝰ feminȩ capaciꝰ. nauigiorũq ꝙ̃ uicẽ p̃stant si credra
singła int̾nodia circa acesinen amnẽ maxime nascit᷑ harum
ois exuna stirpe numerosa atq &ẽ recisa fecundiꝰ resurgit. rago
natura uiuax geniculata ⁊ ipsa folia indicis tantũ breuia ẽ
uero a nodo orsa cũ complexo tenues ꝑ ambitũ inducunt tunicas
atq amedio int̾nodio cũ plurimũ desinunt uestire ꝓcumbunto
lat̾a harundini calamaq in rotunditate bina suꝑ nodos alt̾nose
inguine alterũ ad dext̾a fiat alterũ suꝑiore genicło ableua ꝑ
uices inde ęreunt aliquando rami qͥ sunt calami tenues. Rlim

Expanded text:
gratia Belgicis haec et Creticis commendatioribus. quamquam praeferuntgratia Belgicis haec et Creticis commendatioribus. quamquam praeferunt alia quibusdam videtur natura, quando et hastarum vicem praebent additis cutemplis videmus. differre mares ac feminas in his quoque Indi tradunt. spissius mari corpus, feminae capacius. navigiorumque etiam vicem praestant, si credimus, singula internodia. circa Acesinen amnem maxime nascitur. 163 Harundo omnis ex una stirpe numerosa, atque etiam recisa fecundius resurgit. radix natura vivax, geniculata et ipsa. folia Indicis tantum brevia, omnibus vero a nodo orsa conplexu tenues per ambitum inducunt tunicas, atque a medio internodio cum plurimum desinunt vestire procumbuntque. latera harundini calamoque in rotunditate bina, super nodos alterno semper inguine, ut alterum a dextera fiat, alterum superiore geniculo ab laeva per vices. inde exeunt aliquando rami, qui sunt calami tenues. lxvi
Abbreviated transcription (Latin):
nicule coma neq hac suꝑuacua. aut enĩ plumastiata cauponarũ
repleta ut ubi limosiore induruit callo. sic̃ inbelgis contusa ⁊ int̾¬
iecta nauiũ cõmissuris ferruminat textꝰ glutino tenatior pͥmisq
mis spicula addunt in reuocabili hamo noxie mortẽ accelerant
his arnis solẽ ipsũ obumerat. dpt̾ hoc maxime serenos dies
optant odere uentos ⁊ unbres qͥ ant̃ illos pacẽ cẽ cogunt. Acsicͥs eeuers
giptũ aralus indos scithas bactras sarmatorũ tot gentes ⁊ orientis o.
partorũ regna diligentiꝰ cõpitet. equa ferme pars hominũ intoro
mundo calami suꝑata degit p̃cipuus hic usꝰ increta bellatores su&s
p̃cipitauit. S in hoc qͦ ut cet̾is inrebꝰ uicit italia qͣndo maiꝰ sig¬
tis aptior calemꝰ quã inrheno bononiensi amne cui plura in et
medtulla pandusq uoluere ⁊ contͣ flatꝰ qͦ ꝑuicax libra qͥpe ñ es

Expanded text:
niculae coma, neque hac supervacua. aut enim pro pluma strata cauponarum niculae coma, neque hac supervacua. aut enim pro pluma strata cauponarum replet aut, ubi lignosiore induruit callo, sicut in Belgis, contusa et interiecta navium commissuris feruminat textus glutino tenacior rimisque mis spicula addunt inrevocabili hamo noxia fitque his armis solem ipsum obumbrant. propter hoc maxime serenos dies optant, odere ventos et imbres, qui inter illos pacem esse cogunt. ac si quisgyptum, Arabas, Indos, Scythas, Bactros, Sarmatarum tot gentes et orientis omniaque Parthorum regna diligentius conputet, aequa ferme pars hominum in toto mundo calamis superata degit. praecipuus hic usus in Creta bellatores suos nobilitavit. sed in hoc quoque, ut ceteris in rebus, vicit Italia, quando nullus sagittis aptior calamus quam in Rheno Bononiensi amne, cui plurima inest medulla pondusque volucre et contra flatus quoque pervicax libra. quippe non eadem
Abbreviated transcription (Latin):
therie ẽ. ut admota auribꝰ lenẽ sonũ redõat. hederȩ mira
ꝓdit᷑ natura aderꝑienda uina siuas fiat eligno eiꝰ uina transflue¬
ne ac remanere aquã si qͣ fuerit mixta. Int̾ea q̃ frigidis gauaentes
aquaticos fruticos dixisse c̃ueniat pͥncipatũ inhis tenebant. arundi¬
nes belli pacisq erꝑim̃tis necesarie atq &̃ delitiis gratȩ tegulo eaꝵ
domꝰ suas septentrionales p̃płi oꝑiunt durantq eius tecta alta
⁊ in reliqͦ uero orbe ⁊ camaras leuissime suspendunt. thracisꝙ ser¬
uiunt calami egipti marime cognatione quadã papyri. Protu¬
tiores tam̃ gnidi ⁊ qͥ inasia cirta anaxicũ lacũ nascunt᷑. nostratibꝰ
fungosior subest nat᷑a cartilagine bibula quȩ cauo corpore intꝰ suꝑne
tenui marescit ligno fissilis p̃acuta sẽꝑ acie geniculata. Cetõ gracii¬
tas nodisq distincta leni fastigio tenuat᷑ in cacumina crassiore pa¬

Expanded text:
teriae est, ut admota auribus lenem sonum reddat.—Hederae mira teriae est, ut admota auribus lenem sonum reddat.—Hederae mira proditur natura ad experienda vina, si vas fiat e ligno eius, vina transfluere ac remanere aquam, si qua fuerit mixta. Inter ea, quae frigidis gaudent, et aquaticos frutices dixisse conveniat. principatum in his tenebunt harundines belli pacisque experimentis necessariae atque etiam deliciis gratae. Tegulo earum domus suas septentrionales populi operiunt , durantque aevis tecta talia; et in reliquo vero orbe et camaras levissime suspendunt. chartisque serviunt calami , Aegyptii maxime cognatione quadam papyri. probatiores tamen Cnidii et qui in Asia circa Anaeticum lacum nascuntur. nostratibus fungosior subest natura, cartilagine bibula, quae cavo corpore intus, superne tenui inarescit ligno, fissilis, praeacuta semper acie. geniculata cetero gracilitas nodisque distincta leni fastigio tenuatur in cacumina , crassiore pa
Abbreviated transcription (Latin):
in fructu differentia albȩ nigrȩq ȩderȩ.qm̃ aliis tanta ama¬
ritudo acini ut aues ñ attingant. Est ⁊ rigens hedera q̃ sine
adminiculo stat sola omĩiũ generũ. ob id uocata scissos ediũso
qͥdẽ pͥmũ ꝓfecto s ing̾cia fre quentior. quã uocant similacẽ
densis geniculata caulibꝰ. spinosis frutectosa ramis folia edera¬
ceu paruo ñ anguloso areticulo emittente pampinos flore candido
olente libiũ fert racemos labruscȩ mͦ ñ edere colore rubro
complexa acinis maioribꝰ. nucleos undenos minoribꝰ. singlosni.¬
gros durosq infausta om̃ibꝰ. sacris ⁊ coronis. qm̃ sit lugubris
uirginẽ eiꝰ nominis. ꝓpt̃ amorẽ iuiuenis eroci mutata inhuno
fruticẽ. id uulgꝰ ignorans plerũq festa sua polluit ederã
eristimando sic̃ inpoetis aut libero patre aut sileno qui somno¬
nescit quibꝰ coronent᷑ esimilace fiunt codicilli. ꝓpriũq ma¬

Expanded text:
in fructu differentia albae nigraeque hederae, quoniam aliis tanta amain fructu differentia albae nigraeque hederae, quoniam aliis tanta amaritudo acini, ut aves non attingant. est et rigens hedera, quae sine adminiculo stat sola omnium generum, ob id vocata orthocissos, e diverso quidem primum profecta, sed in Graecia frequentior, quam vocant smilacem, densis geniculata caulibus, spinosis frutectosa ramis, folio hederaceo, parvo, non anguloso, a pediculo emittente pampinos, flore candido, olente lilium. fert racemos labruscae modo, non hederae, colore rubro, conplexa acinis maioribus nucleos ternos, minoribus singulos, nigros durosque , infausta omnibus sacris et coronis, quoniam sit lugubris virgine eius nominis propter amorem iuvenis Croci mutata in hunc fruticem. id volgus ignorans plerumque festa sua polluit hederam existimando, sicut in poetis aut Libero patre aut Sileno quis omnino scit quibus coronentur? E smilace fiunt codicilli, propriumque ma
Abbreviated transcription (Latin):
ribus folus ⁊ similit̾ ordinatis densioribꝰq est alti neglecta. hȩc or̃a
maiora qͦ aut minora s̃ folia macularũq habitu distant ⁊ in can¬
didis. Alii st̃ candidiora adolescit in longitudiunẽ maxime herbacea
arbores aũ nec ad candida omẽmq sucũ auferenda tanta crassitu¬
dine auget᷑ ut ipsa arbor fiat. Signa eiꝰ folia maxima atq latis¬
sima manimas erigentes q̃ sunt cęt̾is inflexȩ. racemis stantes
ac subrecti. ⁊ quãq om̃ium ederarũ generi radicosa brachia.
huic tam̃ maxime ramosa ac robusta ab ea nigrę. s ꝓpriũ ałbe
qđ int̾ media folia emittit. brachia utrũq sẽꝑ amplectens.
hoc ⁊uinmures quã uis ambire ñ possit. Itaq &̃ pluribꝰ locis int̾̃¬
cisa uiuit tam̃ duratq ⁊ totidẽ initia radicũ habet. qđ bra
chia qͥbꝰ incolomis ⁊ solida arbores fugit ac strangulat. Et

Expanded text:
ribus foliis et similiter ordinatis densioribusque est, alteri generi neglecta haec omnia; ribus foliis et similiter ordinatis densioribusque est, alteri generi neglecta haec omnia; maiora quoque aut minora sunt folia macularumque habitu distant. et in candidis aliis sunt candidiora . adulescit in longitudinem maxime herbacea. arbores autem necat candida omnemque sucum auferendo tanta crassitudine augetur, ut ipsa arbor fiat. signa eius folia maxima atque latissima, mammae rigentes, quae sunt ceteris inflexae, racemi stantes ac subrecti. et quamquam omnium hederarum generi radicosa bracchia, huic tamen maxime ramosa ac robusta, ab ea nigrae. sed proprium albae, quod inter media folia emittit bracchia utrimque semper amplectens, hoc et in muris, quamvis ambire non possit. itaque etiam pluribus locis intercisa vivit tamen duratque, et totidcchia, quibus incolumis et solida arbores sugit ac strangulat. est et
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑ fdlus minꝰ nigris. quã qͥdã nysiã alii baccicã uocant maximis int̃
nigras corimbis. Qͥdã apd̃ gͥcos &̃ nc̃ duo genera huiꝰ faciunt a colore
acinorũ ertthranũ & erisocarpũ. Pluronas aũ habent differentias. he¬
lix qm̃ folio maxime distat parua st̃ ⁊ angulosa concinnioraq cũ reli¬
quoꝵ generũ simplicia st̃. distat ⁊ longitudine int̾nodorũ p̃cipue tanĩ
sterilitate qm̃ fructũ ñgignit. qͥdã hoc ȩtatis eẽ ñ gene̾ris existimat
pͥmo qͥ helicẽ eẽ fieri edeiã uetustate. hoꝵ error manifestiꝰ intelligi¬
tur. qm̃ helicis plura genera repꝑiunt᷑. S tria maxime insignia
herbacea ac uirens q̃ plurona ẽ. alta candido folio. tcia uersicolor
q̃ tracia uocat᷑. ꝙ iannũ herbaceȩ tenuiora folia ⁊ in ordinẽ digesta
densioraq inalio genere diuersa om̃ia ⁊ inuersi colori. alia teniuo¬

Expanded text:
tuntur, foliis minus nigris, quam quidam Nysiam, alii Bacchicam vocant, maximis inter tuntur, foliis minus nigris, quam quidam Nysiam, alii Bacchicam vocant, maximis inter nigras corymbis. quidam apud Graecos etiamnum duo genera huius faciunt a colore acinorum, erythranum et chrysocarpum. Plurimas antem habet differentias helix, quoniam folio maxime distat. parva sunt et angulosa concinnioraque, cum reliquorum generum simplicia sint. distat et longitudine internodiorum, praecipue tamen sterilitate, quoniam fructum non gignit. quidam hoc aetatis esse, non generis existimant primoque helicem esse, fieri hederam vetustate. horum error manifestus intellegitur, quoniam helicis plura genera reperiuntur, sed tria maxime insignia: herbacea ac virens, quae plurima est, altera candido folio, tertia versicolori , quae Thracia vocatur. etiamnum herbaceae tenuiora folia et in ordinem digesta densioraque; in alio genere diversa omnia ea. in versicolori alia tenuio
Abbreviated transcription (Latin):
imbre piceo crassoq circit̃ urbis romȩ anno ccco .axx. Hedera iã dr̃
ꝙ harpalũ oĩmꝰ laborasse ut sereret eã in medis frustra. Alerandrũ
uͦ ob raritatẽ ita coronato exercitu uictore ex india redisse eremplo
liberi patriꝰ cuiꝰ dei ⁊inc̃ adornat tyrsos galeasq &̃ ac scuta intracie
ppłis sollemnibꝰ sacris inimica arbori satisq oĩbꝰ sepulchra muros rum¬
⁊ corpore ⁊ folio duriore &r ac pingiiore & flore adpurpurã accedente.
enĩ candida ant nigra hedera. t̾cia q̃ uocat᷑ helix. Et iamnnũ hȩc species
diuidunt᷑ inalias. qñ ẽ aliqͣ fruciu tantũ candida. alia ⁊ folio. fructũ
qͦ candidũ ferentiũ. aliis densus acinꝰ ⁊ grandior racemis in orbẽ cireũ¬
actis qͥ uocant᷑ corimbi. Idẽ silecucicũ ẽ. minor acinꝰ sparsior racemꝰ
simili mͦ innigra alicui ⁊ sem̃ nigrũ abi crocatũ cuiꝰ coronis poetȩ u¬

Expanded text:
imbre imbre et Harpalum omni modo laborasse, ut sereret eam in Medis frustra, Alexandrum vero ob raritatem ita coronato exercitu victorem ex India redisse exemplo Liberi patris. cuius dei et nunc adornat thyrsos galeasque etiam ac scuta in Thraciae populis sollemnibus sacris, inimica arboribus satisque omnibus, sepulchra, muros rumet corpore et folio, duriore etiam ac pinguiore et flore ad purpuram accedente; enim candida aut nigra hedera tertiaque vocatur helix. 146 etiamnum haec species dividuntur in alias, quoniam est aliqua fructu tantum candida, alia et folio. fructum quoque candidum ferentium aliis densus acinus et grandior, racemis in orbem circumactis, qui vocantur corymbi, iidem. Silenici, cum est minor acinus, sparsior racemus, simili modo ut in nigra. alicui et semen nigrum, alii crocatum, cuius coronis poetae u
Abbreviated transcription (Latin):
sima insatͥatione silua uulgoq dotẽ filia antiqͥ plantarie appella¬
bant. Nuic patria insula creta quã cato tarentinã appellat. Credo¬
qđ pͥmũ eo uenerit ninarenaria succisa regerminat. s increta quo¬
cũq in loco trã mouerit qͥspiã nͥ nat᷑alia hȩc gignit᷑ ꝓtinꝰq emigat᷑.
illa uͦ ꝙx̃. ñ appellato solo ac sponte maximeq inideis montibꝰ. ⁊ qͦs albos
uocant sũmisq inhis uãe nũquã niues absunt plurima qđ miem
alibi ñ nͥ intepore ꝓueniens. ⁊ nutricẽ magno oꝑe fastidiens. nec t̾rȩ
tantũ nat᷑a cirta hos refert. aut ꝑpetua cęli uerũ ⁊ quędã tẽpora¬
ria ius imbriũ. aliquȩ plerũq semina adfer̃. ⁊ certe fluunt genere
aliqͣndo &ẽ incognito qͥ accidit ꝙrenaicȩ regioni cũ pͥmũ ibi laser¬
pitiũ natũ ẽ. in herbarũ nat᷑a dicemꝰ. nata ẽ ⁊ silua urbi ei ꝓxima

Expanded text:
sima in satus ratione silva, vulgoque dotem filiae antiqui plantaria ea appellasima in satus ratione silva, vulgoque dotem filiae antiqui plantaria ea appellabant. huic patria insula Creta, quamquam Cato Tarentinam quod primum eo venerit. et in Aenaria succisa regerminat; sed in Creta quocumque in loco terram moverit quispiam, nisu naturali haec gignitur protinusque emicat, illa vero etiam non appellato solo ac sponte maximeque in Idaeis montibus et quos Albos vocant summisque in his, unde numquam nives absunt, plurima, quod miremur, alibi non nisi in tepore proveniens et nutricem magno opere fastidiens. Nec terrae tantum natura circa has refert aut perpetua caeli, verum et quaedam temporaria vis. imbres aliqua plerumque semina adferunt et certo fluunt genere, aliquando etiam incognito, quod accidit Cyrenaicae regioni, cum primum ibi laserpicium natum est, ut in herbarum natura dicemus. nata est et silva urbi ei proxima
Abbreviated transcription (Latin):
in thusculano nã nuces grece cũ tedio inserunt᷑ tarraicina
siluis scatente ecrũ. cupressus aduena ⁊ difficillime nascen¬
tium fuit ut de qua uerbosius sepiusq quã de om̃ib aliis
ꝓdiderit cato. yato morosa fructu suꝑuacua bacis torua
folio amara odore uolenta acne umbra quidẽ graciosc
matheriȩ rora ut pęne fruti cocsis generis diti sacra
i ideo funebri signo ad domos posita femina sterilis diu
me tedemũ aspectu nõ repudita distinguendis tantũ
pinoꝵ ordinib. Nc̃ uͦ tonsilis facta indensitate parietũ coercitaq
gracilitaq ꝑpetuo tenera tralit᷑. & iã inpicturas oꝑi istoriarũ uenatꝰ cdlassesue
mota infastigiũ c̃uoluta quȩ & femina appellat᷑. mass pargit ertͣ se ra¬
mos deputatorq ⁊ accipit uitẽ. Utraq aũ immittit᷑ inꝑticas asseresue
Samputatione ramorũ. qͥ xiii. anno denaruis singłis uener̃ questuasis¬

Expanded text:
in Tusculano, nuces Graecae cum taedio inseruntur Tarracina in Tusculano, nuces Graecae cum taedio inseruntur Tarracina silvis scatente earum. Cupressus advena et difficillime nascentium fuit, ut de qua verbosius saepiusque quam de omnibus aliis prodiderit Cato, satu morosa, fructu supervacua, bacis torva, folio amara, odore violenta ac ne umbra quidem gratiosa, materie rara, ut paene fruticosi generis, Diti sacra et ideo funebri signo ad domos posita. femina .... sterilis. diu metae demum aspectu non repudiata distinguendis tantum pinorum ordinibus, nunc vero tonsilis facta in densitatem parietum coercitaque gracilitate perpetuo teres trahitur etiam genera earum: meta in fastigium convoluta, quae et femina appellatur. mas spargit extra se ramos deputaturque et accipit vitem. utraque autem immittitur in perticas asseresve amputatione ramorum, qui XIII anno denariis singulis veniunt, quaestuosis
Abbreviated transcription (Latin):
quando ⁊ a solo impetrari ut aliencis alat aduenasq nutriat
celũ nollomodo flecti. Uiuit in intalia piꝑis arbor. casie uͦ
aiã in septẽtrionali plaga uixit in lidia turis sed unde
scorbentes succũ om̃em ex his solis quoquentesue la crimam.
hulud ꝓximẽ mirũ mutari naturã in isdẽ locis atq in puso
ualere. cednũ aestuosis partib dederat n in licis frigiisq
montib aascit᷑ frigus inmicũ lauro fecerat sed in olimpho
copiosior est circa bosphorum cu meriũ in in panti caepeo
urbe omnimodo laborciuit mithridates rex ⁊⁊ ceteri in cole
sacror certe causa laurũ myrtuq habere nõ cõtigit cũ
temporis arbores abundent ibi punice ficiq iam mali &
piri laudatissime frigidas eodẽ tractu nõ genuit arbores
pinũ abietẽ picetĩ ⁊⁊ quid atmet in pontũ abire iuxita
roma ipsã castaneȩ cera sique egre ꝓueniunt. ꝑsica

Expanded text:
quando et a solo impetrari, ut alienas alat advenasque nutriat, quando et a solo impetrari, ut alienas alat advenasque nutriat, caelum nullo modo flecti. vivit in Italia piperis arbor, casiae vero etiam in septentrionali plaga, vixit in Lydia turis, sed unde sorbentes sucum omnem ex iis soillud proxime mirum, mutari naturam in iisdem atque pro indiviso valere. cedrum aestuosis partibus dederat, set in Lyciis Phrygiisque montibus nascitur. frigus inimicum lauro fecerat, sed in Olympo copiosior nulla est. circa Bosporum Cimmerium in Panticapaeo urbe omni modo laboravit Mithridates rex et ceteri incolae sacrorum certe causa laurum myrtumque habere: non contigit, cum teporis arbores abundent ibi, punicae ficique, iam mali et piri laudatissimae. frigidas eodem tractu non genuit arbores, pinum, abietem, piceam. et quid attinet in Pontum abire? iuxta Romam ipsam castaneae cerasique aegre proveniunt, persica