comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si in eos plurimum fortuna põt. qui suas rationes omnes in casũ
intulerint: non sunt omnia committenda fortunae: ne magna
nimis in nos hẽat dominationem. In his tribus generibus
ad continuationis uim adco frequentatio est necessaria: ut ĩ¬
sirma facultas orationis uideatur nisi sententiam et contrari¬
um et conclusionem frequentibus efferat uerbis. sed et aliasi
quoq: nonnunꝗͣ non alienum est. tametsi necẽe non est elo¬
qui res aliquas per huiusmoĩ continuationes.
ompar appellatur: quod hẽt in se membra orationis
de quibus ante diximus: quae constant ex pari fere nu¬
mero syllabarum. hoc non de numeranone nr̃a fiet nam id
quidem puerile est sed tantum afferet usus et exercitatio fa¬
cultatis: ut animo quodam sensu. par membrum suꝑiori referre
possimus hoc mõ. In praelio mortem pater appetebat. domi fi¬
lius nuptias comparabat. haec omnia graues casus administrabãt

Expanded text:
si in eos plurimum fortuna potest, qui suas rationes omnes in casum si in eos plurimum fortuna potest, qui suas rationes omnes in casum contulerunt, non sunt omnia committenda fortunae ne magnam nimis in nos habeat dominationem.» In his tribus generibus ad continuationis vim adeo frequentatio necessaria est, ut infirma facultas oratoris videatur, nisi sententiam et contrarium et conclusionem frequentibus efferat verbis; sed alias quoque nonnumquam non alienum est, tametsi necesse non est, eloqui res aliquas per huiusmodi continuationes. Conpar appellatur, quod habet in se membra orationis, de quibus ante diximus, quae constent ex pari fere numero syllabarum. Hoc non denumeratione nostra fiet - nam id quidem puerile est - sed tantum adferet usus et exercitatio facultatis, ut animi quodam sensu par membrum superiori referre possimus, hoc modo: «In proelio mortem parens obpetebat, domi filius nuptias conparabat: haec omnia gravis casus administrabant.
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis restisti.
Rnculus dicitur cum singula uerba interuallis distinguentĩ
caesa oratione. hoc modo. Acimonia uoce uultu aduersarios
ꝑtenuisti. Item inimicos. inuidia. iniuriis. potentia ꝑfidia su¬
stulisti. Inter huius generis. et illius superioris uxehementiam
hoc interest. ꝙ illud tardius. et rarius uenit: hoc crebrius et ce¬
lerius peruenit. Itaq in illo genere et remotione brachii. et con¬
tortione dextrae gladuis ad corpus afferri. in hoc aũt crebro et
celeri corpus uulnere consauciari uidetur.
cum absolutione sententiarum. Ea utemur commodis¬
sue tripartito. in sententia in contrario. in condusione. In sẽ¬
tentia hoc pacto. Ei non multum põt obẽe fortuna: qui sibi fir¬
mius in uirtute ꝗͣ in casu p̃sidium collocauit. In contrario hoc mͦ
Nam siquis spei non multum collocarit in casu. quid est quod
ei magnopere casus obtẽ possit: In conclusione hoc pacto. Q¬

Expanded text:
inimicis restitisti.» inimicis restitisti.» Articulus dicitur, cum singula verba intervallis distinguentur caesa oratione, hoc modo: «Acrimonia, voce, voltu ‹adversarios› perterruisti.» Item: «Inimicos invidia, iniuriis, potentia, perfidia sustulisti.» Inter huius generis et illius superioris vehementiam hoc interest: illud tardius et rarius venit, hoc crebrius et celerius pervenit. Itaque in illo genere ex remotione brachii et contortione dexterae gladius ad corpus adferri, in hoc autem crebro et celeri corpus vulnere consauciarei videtur.cum absolutione sententiarum. Ea utemur commodissime tripertito: in sententia, in contrario, in conclusione. In sententia hoc pacto: «Ei non multum potest obesse fortuna, qui sibi firmius in virtute, quam in casu praesidium conlocavit.» In contrario hoc modo: «Nam si qui spei non multum conlocarit in casu, quid est quod ei magnopere casus obesse possit?» In conclusione hoc pacto: «Quod
Abbreviated transcription (Latin):
re: qui cum plures erant pares nobis ẽẽ non poterant. hi postꝗͣ pau¬
ter et continuatis uerbis perfectum debet ẽẽ. quod tum cõmodum
est auditii pp breuem et absolutam conclusionem: tum uero uaehem̃¬
ter. id quod opus est oratori. comprobat contrarias res. et ex eo qdͥ
dubium non est: expedit illuil quod est dubium. ut aut dilui nõ
ꝑossit: aut multo difficillime possit.
embrum orationis appellatur res breuiter ab soluta sine totiꝰ
sententiae demonstratione: quae denuo alio membro orati¬
onis excipitur: hoc mõ. Et inimico proderas id est unum qđ
appellatur membrum. deinde hoc excipiatur oportet ab altero Et a¬
micum laedebas. Ex duobus membris suis haec ex ornatio põt cõ¬
stare. Sed cõmodissima et absolutissima est qua ex tribus constat
hoc pacto. Et inimico proderas et amicum laedebas et tibi ip̃i nõ
consulebas. I tem nec rei .p. consuluisti. nec amicis profuisti. nec

Expanded text:
re? Qui cum plures erant, paris nobis esse non poterant, hi, postquam paure? Qui cum plures erant, paris nobis esse non poterant, hi, postquam pauter et continuatis verbis perfectum debet esse, ut  cum commodum est auditu propter brevem et absolutam conclusionem tum vero vehementer, id quod opus est oratori, conprobat contraria re et ex eo, quod dubium non est, expedit illud, quod est in dubio, ut dilui non possit aut multo difficillime possit. Membrum orationis appellatur res breviter absoluta sine totius sententiae demonstratione, quae denuo alio membro orationis excipitur, hoc pacto: «Et inimico proderas» Id est unum, quod appellamus membrum; deinde hoc excipiatur oportet altero: «Et amicum laedebas.» Ex duobus membris suis haec exornatio potest constare; sed commodissima et absolutissima est, quae ex tribus constat, hoc pacto: «Et inimico proderas et amicum laedebas et tibi non consulebas.» Item: «Nec rei publicae consuluisti nec amicis profuisti nec
Abbreviated transcription (Latin):
interponi raro conuenit: ut rei auctores non uiuendi praceptores
uideamur ẽẽ. Cum ita interponentur. multum afferent ornamẽ¬
ti. Neceẽ est enim ut probet eam tacitus auditor cum ad causa
uideat accommodani rem certam ex uita et moribus sumptam.
Ontrarium idem fere est quod contentio. Contrarium est
quod ex rebus duabus diueisis alteram breuiter et facile confu¬
mat hoc pacto. Nam qui suis rationibus inimicus fuerit sempei.
eum quom̃o alienis rebus. amicum fore speres. Item nam quẽ
in amicicia persidiosum cognoueris: eum quare putes inunicicias
cum side hẽre posse: aut qui priuatus intolerabili suꝑbia fuerit. eũ
commodum et cognoscentem sui fore in potestate qui speres: Et ꝗ
in ẜmonibus et conuentu amicorum: uerum non dixerit: nunquã
eum putes in contentionibus a mendacio temperaturum. Item
quos ex coulibus deiecimus: cum iis in campo metuimus dimica¬

Expanded text:
interponi raro convenit, ut rei actores, non vivendi praeceptores interponi raro convenit, ut rei actores, non vivendi praeceptores videamur esse: cum ita interponentur, multum adferent ornamenti.  necesse est animi conprobet eam tacitus auditor, cum ad causam videat adcommodari rem certam, ex vita et moribus sumptam. Contrarium idem fere est, quod contentio. Contrarium est, quod ex rebus diversis duabus alteram breviter et facile  confirmat, hoc pacto: «Nam, qui suis rationibus inimicus fuerit semper, eum quomodo alienis rebus amicum fore speres?» Item: «Nam, quem in amicitia perfidiosum cognoveris, eum quare putes inimicitias cum fide gerere posse? Aut qui privatus intolerabili superbia fuerit, eum commodum et cognoscentem sui fore in potestate ‹qui speres› et qui in sermonibus et conventu amicorum verum dixerit numquam, eum sibi in contionibus a mendacio temperaturum?» Item: «Quos ex collibus deiecimus, cum his in campo metuimus dimica
Abbreviated transcription (Latin):
genus sententiae: quod confirmatur subiectione rationis hoc pa¬
cto. O mnes bene uiuendi rationes in uirtute sunt collocandae: ꝓ¬
pterea ꝙ sola uirius in sua potestate est. Omnia praeter eam subie¬
cta sunt sub fortunae dominatione. Item qui fortunis alicuius
inducti. amiciciam eius secuti sunt: hi simulac fortuna delapsa est
deuolant omnes. Cum enim recessit ea res: quae fuit consuetudinis
causa: nihil superest quare possint in amicicia tenen. Dunt item
sententixe quae dupliciter efferuntur hoc modo. Sine ratione. er¬
rant. qui in prosperis rebus. omnes impetus fortuna se putant fu¬
gisse. Sapienter cogitant. qui temporib secundis casus aduersos
tis putant ignosci oportere. falluntur. propterea: quia etas illa nõ
est impecimento bonisstudiis. At i sapienter facumt: qui adolescẽ¬
tes maxime castigant: ut quibus uirtutibus omnem uitam tueiͣ
possint: cas in xetate matunssima uelint comparare. Sententias

Expanded text:
genus sententiae, quod confirmatur subiectione rationis, hoc pagenus sententiae, quod confirmatur subiectione rationis, hoc pacto: «Omnes bene vivendi rationes in virtute sunt conlocandae, propterea quod sola virtus in sua potestate est, omnia praeterea subiecta sunt sub fortunae dominationem.» Item: «Qui fortunis alicuius inducti amicitiam eius secuti sunt, hi, simul ac fortuna dilapsa est, devolant omnes. Cum enim recessit ea res, quae fuit consuetudinis causa, nihil superest, quare possint in amicitia teneri.» Sunt item sententiae, quae dupliciter efferuntur. Hoc modo sine ratione: «Errant, qui in prosperis rebus omnis impetus fortunae se putant fugisse; sapienter cogitant, qui temporibus secundis casus adversos tis ignosci putant oportere, falluntur, propterea quod aetas illa non st inpedimento bonis studiis. At ii sapienter faciunt, qui adulescentes maxime castigant, ut, quibus virtutibus omnem tueri vitam possint, eas in aetate maturissima velint conparare.» Sententias
Abbreviated transcription (Latin):
tendant eos hostes putare: qui uicti sunt. eos homines iudicare:
ut possit bellum fortitudo minuere. pacem humanitas augere.
Et ille si uicisset. non idem fecissi. non profecto tam sapiens eẽt.
Cur igitur ei parcis: Quia tantam stulticiam contemnere: noni
nustate sermonis: tum rationum expectatione:
Ententia est oratio sumpta de uita: quae aut quid sit: aut
quid ẽẽ oporteat in uita. breuiter ostendit hoc pacto. Dif¬
ficile est primum eum uirtutes reuereri. qui semper secunda fortu¬
na sit usus.Item liber is est existimandus. qui nulli turpitudini
seruit. I tem egens aque is est: qui non satis hẽt: et is cui satis ni¬
hil põt ẽẽ. I tem optima uiuendi ratio est eligenda: eam iocundã
consuetudo reddet. Huiusmoĩ sententiae simꝰplices non sunt imꝑ¬
bancdae: proptereaꝙ hẽt breuis expositio. si rationis nullius indi¬
get. magnam delectationem. S ed illud quoq probandum ẽ

Expanded text:
tendant, eos hostes putare; qui victi sunt, eos homines iudicare, tendant, eos hostes putare; qui victi sunt, eos homines iudicare, ut possit bellum fortitudo minuere, pacem humanitas augere. Et ille, si vicisset, non idem fecisset? Non profecto tam sapiens fuisset. Cur igitur ei parcis? Quia talem stultitiam contemnere, non im venustate sermonis tum rationum expectatione. Sententia est oratio sumpta de vita, quae aut quid sit aut quid esse oporteat in vita, breviter ostendit, hoc pacto: «Difficile est primum  virtutes revereri, qui semper secunda fortuna sit usus.» Item: «Liber is est existimandus, qui nulli turpitudini servit.» Item: «Egens aeque est is, qui non satis habet, et is, cui satis nihil potest esse.» Item: «Optima vivendi ratio est eligenda; eam iucundam consuetudo reddet.» Huiusmodi sententiae simplices non sunt inprobandae, propterea quod habet brevis expositio, si rationis nullius indiget, magnam delectationem. Sed illud quoque probandum est
Abbreviated transcription (Latin):
facit tunidam. intemperantia audacem. natura mulieris. ne¬
ceẽ est faciat in consideratam. Quam ueneficii damnabant.
putabãt impudicam quoq necessario. Quate: quia nulla fa¬
cilius ad id maleficium causa. ꝗͣ turpis amor. et intemperans
libido commouere potuit. tum cuius mulieris anumus eẽt co¬
ruptus: eius corpus eẽ castum non putauerunt. Quid in uiris
idem ne obseruabatur: minime. Quidita: Quia uiros ad unũ
quodq mnaleficium singulae cupiditates impellunt. mulie¬
eres ad omnia malesicia cupiditas una ducit. Item bene maiores
ut neminem regem quem armis cepissent uita priuarent. Quid
ita: quia quam nobis fortuna facultatem dedisset: iniquum eãt
in eorum supplicio consumere. quos eadem fortuna paulo ante in
amplissimo statu collocarat. Quid ꝙ exercitum contra duxit: de¬
sino meminisse. Quid ita: quia uiri fortis est qui de uictoria cõ¬

Expanded text:
facit timidam, intemperantia audacem, natura mulierifacit timidam, intemperantia audacem, natura mulieris inconsideratam. Quid? Veneficii damnatam quid putabant? Inpudicam quoque necessario. Quare? Quia nulla facilius ad id maleficium causa, quam turpis amor et intemperans libido commovere potuit; tum cuius mulieris animus esset corruptus, eius corpus castum esse non putaverunt. Quid? In viris idemne hoc observabant? Minime. Quid ita? Quia viros ad unum quodque maleficium singulae cupiditates inpellunt, mulieris ad omnia maleficia cupiditas una ducit.» Item: «Bene maiores hoc conparaverunt, ut neminem regem, quem armis cepissent, vita privarent. Quid ita? Quia, quam nobis fortuna facultatem dedisset, inicum erat in eorum supplicium consumere, quos eadem fortuna paulo ante in amplissimo statu conlocarat. Quid, quod exercitum contra duxit? Desino meminisse. Quid ita? Quia viri fortis est, qui de victoria con
Abbreviated transcription (Latin):
Nterrogatio est non omnis generis: neq concinna. ẜ
haec quae cum enumerata sunt ea quae obsunt causa
aduersariorum. confirmat superiorem orationem hoc pacto
C um igitur haec omnia faceres. diceres. administrares. utrũ
animos sociorum ab re.p. remouebas et alienabas an non ⁊̃
utrum aliquem ex orari oportuit. qui ista proliberet: ac fieri
non sineret. an non:
Atiocinatio est per quam ip̃i a nobis poscimus. quare
si quam unius peccati mulierem damnabant: simplici iudicio
multorum maleficiorum conuictam putabant. Quo pacto: qͦ¬
niam quam impudicam iudicarant: eam uenesicii quoq dam¬
natam existimabant. Quid ita: quia neceẽ est eam. quae suum
corpus addixerit turpissimae cupiditati timere permultos. Qs.
istos uirum. parentes ceteros. ad quos uidet sui dedecoris.
infamiam pertinere. Quid postea: quos tantopere timet. eõ
quam nulla põt honesta ratio retinere: eam magnitudo peceati

Expanded text:
Interrogatio non omnis gravis est neque concinna, sed Interrogatio non omnis gravis est neque concinna, sed haec, quae, cum enumerata sunt ea, quae obsunt causae adversariorum, confirmat superiorem orationem, hoc pacto: «Cum igitur haec omnia faceres, diceres, administrares, utrum ‹animos sociorum ab re publica removebas et abalienabas, an non? Et utrum› aliquem exornarei oportuit, qui istaec prohiberet ac fieri non sineret, an non?» CAPUT 23 Ratiocinatio est, per quam ipsi a nobis rationem poscimus, quare si quam unius peccati mulierem damnabant, simplici iudicio multorum maleficiorum convictam putabant. Quo pacto? Qniam quam impudicam iudicarant, eam veneficii quoque damnatam existimabant. Quid ita? Quia nececorpus addixerit turpissimae cupiditati, timere multos. Quos istos? Virum, parentes, ceteros, ad quos videt sui dedecoris infamiam pertinere. Quid postea? Quos tantopere timeat, eos a nulla potest honesta ratio retinere eam, quam magnitudo peccati
Abbreviated transcription (Latin):
lio praeignauia tubae sonitum perferre non potes. Hoc genere
si distinguemus orationem et graues et ornati poterimus eẽ.
xclamatio est qua conficit significationem doloris aut ĩ¬
dignationis alicuius per hominis aut urbis aut loci. aut
rei cuiuspiam compellationem hoc modo. Le nunc alloquor
africane: cuius mortui quoq nomen splendori. ac decori est cuu¬
tati. Tui clarissimi nepotes suo sanguine abluerunt inunicorũ
cuidelitatem. Item persidiose feegelle q̃ facile scelere uestro¬
contabustis ut cuius nitor urbis italiam nuper illustrauit: eius nc̃
uix fundamentoꝵ reliquiae maneant. Item bonorum insidiato¬
res latrocinio uitam innocentissimi cuiusq petistis. tantam:
ne iniquitate iudicionm ur̃is calumniis assumpsistis facul¬
tatem: Hac exclamatione si loco utemur raro. et cum reli
magnitudo postulare uidetur: ad quam uolemus indignati¬
onem animum auditoris adducemus.

Expanded text:
lio prae ignavia tubae sonitum perferre non potes.» Hoc genere lio prae ignavia tubae sonitum perferre non potes.» Hoc genere sei distingemus orationem, et graves et ornati poterimus esse. CAPUT 22 Exclamatio est, quae conficit significationem doloris aut indignationis alicuius per hominis aut urbis aut loci aut rei cuiuspiam conpellationem, hoc modo: «Te nunc adloquor, Africane, cuius mortui quoque nomen splendorei ac decori est civitati. Tui clarissimi nepotes suo sanguine aluerunt inimicorum crudelitatem.» Item: «Perfidiosae Fregellae, quam facile scelere vestrocontabuistis, ut, cuius nitor urbis Italiam nuper inlustravit, eius nunc vix fundamentorum reliquiae maneant.» Item: «Bonorum insidiatores, latrocinia, vitam innocentissimi cuiusque petistis; tantamne ex iniquitate iudiciorum vestris calumniis adsumpsistis facultatem?» Hac exclamatione si loco utemur, raro, et cum rei magnitudo postulare videbitur, ad quam volemus indignationem animum auditoris adducemus.
Abbreviated transcription (Latin):
tam studiose curas quae tibi multas dabit curas: Item nam a¬
mari iocundum est si curetur ne quid insit amari. Item uenia
aduos si mihi senatus det ueniam. In his quatuor generi¬
bus exornationum: quae adhuc propositae sunt non inopia uer¬
borum fit ut ad idem uerbum redeatur saepius: sed in est festi¬
uitas: quae facilius auribus diiudicari ꝙͣ uerbis demonstrari po¬
test.
Ontentio est cum ex contrariis rebus oratio conficitur hoc
mõ. Nabet assentatio iocunda principia. eadem exitus
amanssimos affert. Item inuicis te placabilem: amicis in exo¬
rabilem prebes. Item in ocio tumultuaris. in tumultu solus.¬
es ociosus. In re frigidissima cales. inferuentissima fuges. La¬
cito cum opus est clamas: ubi loqui conuenit obmutescis.A¬
des abesse uis. abes reuerti cupis. In pace bellum quaeritas. in
bello pacem desideras. In concione de uirtute loqueris. in pra¬

Expanded text:
tam studiose curas, quae tibi multas dabit curas?» Item: «Nam atam studiose curas, quae tibi multas dabit curas?» Item: «Nam amarei iucundumst, si curetur, ne quid insit amari.» Item: «Veniam ad vos, si mihi senatus det veniam.» In his quattuor generibus exornationum, quae adhuc propositae sunt, non inopia verborum fit, ut ad idem verbum redeatur saepius; sed inest festivitas, quae facilius auribus diiudicari quam verbis demonstrari potest. Contentio est, cum ex contrariis rebus oratio conficitur, hoc pacto: «Habet adsentatio iucunda principia, eadem exitus amarissimos adfert.» Item: «Inimicis te placabilem, amicis inexorabilem praebes.» Item: «In otio tumultuaris; in tumultu es otiosus; in re frigidissima cales, in ferventissima friges; tacito cum opus est, clamas; ubi loqui convenit, obmutescis; ades, abesse vis; abes, reverti cupis; in pace bellum quaeritas, in bello pacem desideras; in contione de virtute loqueris, in proe
Abbreviated transcription (Latin):
italiam deformauerunt: carthaginenses. Qui sunt qui sibi postu¬
lent ignosci: carthaginenses. Uidete ergo ꝗͣ conueniat eos impetra¬
re: I tem quem senatus damnarit: quem ppłs ro. cdamnant. ques
omnium existimatio clamnarit: eum uos sententiis uestris absolue¬
tis:
Raductio est. quae facit uti cum idem uerbum crebrius ponatur
non mõ non offendat animum: sed etiam concinniorem ora¬
tionem reddat hoc pacto. Qui nihil hẽt inuita iocundius uita
is cum uirtute uitam non põt colere. I tem cum hominem appel¬
las: qui si fuisset homo nunꝗͣtam crudeliter hominis uitam pe¬
tisset. At erat inimicus. ergo inimicum sic ulcisci uoluit ut ip̃e si¬
bi reperuetur inimicus. Item diuitias. sine diuitum ẽẽ: tu uero
uirtutem praefer diuitiis. nam si uoles diuitias cum uirtute compa¬
bum ponitur modo in hac mõ in altera re hoc mõ. Cur cam rem

Expanded text:
Italiam deformaverunt? Kartaginienses. Qui sunt, qui sibi postuItaliam deformaverunt? Kartaginienses. Qui sunt, qui sibi postulent ignosci? Kartaginienses. Videte ergo, quam conveniat eos inpetrare.» Item: «Quem senatus damnarit, quem populus damnarit, quem omnium exeistimatio damnarit, eum vos sententiis vestris absolvatis?» Traductio est, quae facit, uti, cum idem verbum crebrius ponatur, non modo non offendat animum, sed etiam concinniorem orationem reddat, hoc pacto: «‹Qui› nihil habet in vita iucundius vita, is cum virtute vitam non potest colere.» Item: «Eum hominem appellas, qui si fuisset homo, numquam tam crudeliter hominis vitam petisset. At erat inimicus. Ergo inimicum sic ulcisci voluit, ut ipse sibi reperiretur inimicus?» Item: «Divitias sine divitis esse: ‹tu vero virtutem praefer divitiis›; nam si voles divitias cum virtute conpabum ponitur modo in hac, modo in altera re, hoc modo: «Cur eam rem
Abbreviated transcription (Latin):
Quare uidetur cẽ aclhibenda et acd exornandam et ad ex augendã
orationem
Onuersio est per quam non ut ante primum repetimus uer¬
bum: sed ad postremum continenter reuertimur hoc modo
Pocnos ppłs ro. iusticia uicit. armis uicit. liberalitate uicit.. Item
ex quo tempore concordia de ciuitate sublata est. libertas sublata
niosus erat. doctus erat. bonis uins et studiosis amicus erat. ergo¬
hac in ciuitate primus erat. Item. nam cum istos ut absoluant te
rogas. ut peierent rogas. ut existimationem negligant rogas. ut
leges ppli ro. tuae libidini largiantur rogas.
Omplexio est quae uiranq complectitur exoinationemi
et hanc. et quam ante exposuimus. ut et repetatur idemu
bum scepuis. et crebro ad idem postremum reuertamur hoc modo.
Qui sunt qui foedera saepe ruperunt: carthaginenses. Qui sunt ꝗ¬
in italia crudele bellum gesserunt: carthaginenses. Qui sunt qui

Expanded text:
Quare videtur esse adhibenda et ad ornandam et ad exaugendam Quare videtur esse adhibenda et ad ornandam et ad exaugendam orationem. Conversio est, per quam non, ut ante, primum repetimus verbum, sed ad postremum continenter revertimur, hoc modo: «Poenos populus Romanus iustitia vicit, armis vicit, liberalitate vicit.» Item: «Ex quo tempore concordia de civitate sublata est, libertas sublata est, fides sublata niosus erat, doctus erat, bonis viris et studiis amicus erat: ergo in civitate primus erat.» Item: «Nam cum istos, ut absolvant te, rogas, ut peiurent, rogas, ut exeistimationem neglegant, rogas, ut leges populi Romani tuae libidini largiantur, rogas.» CAPUT 20 Conplexio est, quae utramque conplectitur exornationem,  utamur, quam ante exposuimus, et ut repetatur idem verbum saepius et crebro ad idem postremum revertamur, hoc modo: «Qui sunt, qui foedera saepe ruperunt? Kartaginienses. Qui sunt, ‹qui› crudelissime bellum gesserunt? Kartaginienses. Qui sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
guens. haec in uerborum et sententiarum exornationes
diuiditur. Uerborum exornatio est qua ip̃ius sermoĩs
insignita continetur perpolitione. S ententiaꝵ exornatio est quae
epetitio est cum continenter ab uno atq eodem uerbo in rebus
similibus atq: diuensis principia sumuntur hoc mõ. Uobis is¬
stud attribuendum est uobis gratia est hñda. uobis ista res erit ho¬
non. I tem Scipio numantiam sustulit. Scipio carthaginem deleui¬
proclire. tu lucem conspicere: tu in hoium conspectum uenire cõa¬
ts. Nudes uerbum facere: audes quicꝗͣ ab istis petere: audes sup¬
plicium ddep̃can: Quid est quod possis defendere: quidest qdđ
audeas postulare: Quid est quod tibi concedi putes oportere: Nõ
uisuirandum reliquisti: non amicos prodidisti: non parenti manꝰ
intulisti: non ddeniq in omni dedecore uolutatus es: Hlaec exornano
tum multum uenustats hẽt. tum grauitatis et acrimoniae plurmũ

Expanded text:
guens, hoc in verborum et sententiarum exornatione guens, hoc in verborum et sententiarum exornatione dividitur. Verborum exornatio est, que ipsius sermonis insignita continetur perpolitione . Sententiarum exornatio est, que  CAPUT 19 Repetitio est, cum continenter ab uno atque eodem verbo in rebus similibus et diversis principia sumuntur, hoc modo: «Vobis istuc adtribuendum est, vobis gratia est habenda, vobis ista res erit honori.» Item: «Scipio Numantiam sustulit, Scipio Kartaginem delprodire, tu lucem conspicere, tu in horum conspectum venire conaris? Audes verbum facere? Audes quicquam ab istis petere? Audes supplicium deprecari? Quid est, quod possis defendere? Quid est, quod ‹audeas postulare? Quid est, quod› tibi concedi putes oportere? Non ius iurandum reliquisti? Non amicos prodidisti? Non parenti manus adtulisti? Non denique in omni dedecore volutatus es?» Haec exornatio cum multum venustatis habet tum gravitatis et acrimoniae plurimum.
Abbreviated transcription (Latin):
mus ciusdem luterae nimiam assiduitatem. Cui uicio uersus erit h¬
exemplo. Nam hic nibil prohibet in uiciis alienis exemplis uti. O
tite. tute. tati tibi tanta tyranne tulisti. Et hic eiusdem poetae. Quicꝗͣ
bi assiduitatem nimiam fugiemus. Ea est eiusmõi. Nam cuiusra¬
tionis ratio non extet: ei rationi ratio. non est fidem hẽre: Et si nõ
utemur continenter similiter cadentibus uerbis hoc mõ. flaentes. p¬
plorantes. lachrymantes obtestantes. Et si uerborum transiectiõe:
uitabimus. nisi quae erit concinna qua de re posterius loquemur: qͦ
in uicio est cȩcilius assiduus ut lioc est in priori libro. has res ad tescͥ¬
ptas luci misimus Eli. I tem sugere oportet longam uerborum cõ¬
tinuationem: quae et auditoris aures. et oratoris sp̃m laedit. Hlis
uiciis in compositione uitatis. reliquum operis consumendum est ĩ
dignitate
Algnitas est quae reddit ornatam orationem uarietate distĩ

Expanded text:
mus eiusdem litterae nimiam adsiduitatem, cui vitio versus hic erit mus eiusdem litterae nimiam adsiduitatem, cui vitio versus hic erit exemplo - nam hic nihil prohibet in vitiis alienis exemplis uti -: O Tite, tute, Tatei, tibi tanta, tyranne, tulisti, et hic eiusdem poetae: quoiquaerbi adsiduitatem nimiam fugiemus, eiusmodi: Nam cuius rationis ratio non extet, ei rationi ratio non est fidem habere -  -; et, si non utemur continenter similiter cadentibus verbis, hoc modo: Flentes, plorantes, lacrimantes, obtestantes; et si verborum transiectionem vitabimus, nisi quae erit concinna, qua de re posterius loquemur; quo in vitio est Caelius adsiduus, ut haec est: In priore libro has res ad te scriptas, Luci, misimus, Aeli. Item fugere oportet longam verborum continuationem, quae et auditoris aures et oratoris spiritum laedit. His vitiis in conpositione vitatis relicum operae consumendum est in dignitate. Dignitas est, qua
Abbreviated transcription (Latin):
at attenuata. deinde identidem cominutentur: ut facile sacietas
uarietate uitetur
uoniam quibus in generibus elocutio uersari debeat¬
dictum est: uideamus nunc quas res debeat hẽre elo¬
cutio cominoda et perfecta: qua inaxime ad mo¬
dum oratoris accommodata est. Ires res in se de¬
bet hẽte: Elegantiam. Compositionem. Dignitatem.
legantia est quȩ facit ut unum quodq pure et aperte dici ui
bis pluribus. consequens uerbum. superiori non accommodatur. Bã
euis rei uerba sunt: aut eẽ possunt. qua de loquemur
deatur. haec distuibuitur in latinitatem. et explanationem
Latinitas est. quae sermonem purum conseruat ab omĩ
uicio remotum. Uicia in sermone quo minus is latinus sit duo
possunt ẽẽ. Soloecismus et barbarismus. Soloecismus est cum in uͥ
tur duabus rebus. usitatis uerbis et propriis. Usitata sunt ea. que
uersantur in sermone: et consuetudine quotidiana. Propria quȩ

Expanded text:
at attenuata, deinde identidem commutentur, ut facile satietas at attenuata, deinde identidem commutentur, ut facile satietas varietate vitetur. CAPUT 17 Quoniam, quibus in generibus elocutio versari debeatdictum est, videamus nunc, quas res debeat habere elocutio commoda et perfecta. Quae maxime admodum oratori adcommodata est, tres res in se debet habere: elegantiam, conpositionem, dignitatem. Elegantia est, quae facit, ut locus unus quisque pure et aperte dici vibis pluribus consequens verbum superius non adcommodatur. Barbeius rei verba sunt aut esse possunt, qua de loquemur.deatur. Haec tribuitur in Latinitatem, explanationem. Latinitas est, quae sermonem purum conservat, ab omni vitio remotum. Vitia in sermone, quo minus is Latinus sit, duo possunt esse: soloecismus et barbarismus. Soloecismus est, cum in vetur duabus rebus, usitatis verbis et propriis. Usitata sunt ea, quae versantur in sermone consuetudine cotidiana; propria, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dens perfectis uerbis amplectitur. Qui non possunt in illa fa¬
cetissima uerborum attenuatione cõmode uersari: ueniunt ad ari¬
cdum et exangue genus oratiomis: quod non alienum est exile noĩ¬
nari. Cuiusmodi est hoc. Nam ille istic inbalneas accessit. ad hũc
postea dicit. hic tuus senuis pulsauit me. postea dicit hic illi consi¬
derabo. post ille conuicium fecit. et magis. magisq p̃ntibus mul¬
tis clamauit. Fnuolus hic quidem. et illiberalis est sermo. non enĩ
est adeptus id quod hẽt attenuata sigura. puns et electis uerbis cõ¬
positam orationem.
Mne genus orationis et graue. et mediocre: et attenuatum. di¬
gnitate afficiunt exornationes de quibus post loquemur.i
Que si rare disponentur: distinctam sicuti coloribus: si crebrae col¬
locabuntur. obliquam reddunt orationem. Sed figuram in dicen¬
do commutari oportet: ut grauem mediocris: mediocrem excipi¬

Expanded text:
dens perfectis verbis amplectitur. Qui non possunt in illa fadens perfectis verbis amplectitur. Qui non possunt in illa facetissima verborum attenuatione commode versari, veniunt ad aridum et exangue genus orationis, quod non alienum est exile nominari, cuiusmodi est hoc: «Nam istic in balineis accessit ad hunc; postea dicit: «Hic tuus servus me pulsavit.» Postea dicit hic illi: «Considerabo.» Post ille convicium fecit et magis magisque praesente multis clamavit.» Frivolus hic quidem iam et inliberalis est sermo: non enim est adeptus id, quod habet attenuata figura, puris et electis verbis conpositam orationem. Omne genus orationis, et grave et mediocre et adtenuatum, dignitate adficiunt exornationes, de quibus post loquemur; quae si rarae disponentur, distinctam, sicuti coloribus, si crebrae conlocabuntur, obliquam reddunt orationem. Sed figuram in dicendo commutare oportet, ut gravem mediocris, mediocrem excipi
Abbreviated transcription (Latin):
lit pacis. In hoc genus plaenq cum declinauissent et ab eo q̃
quo profecti sunt ab errauerunt. spetie grauitatis falluntur: nec
perspicere possunt orationis tumorem. Qui in mediocre genus ora¬
tionis profecti sunt. si peruenire eo non potuerint. errantes perueni¬
unt. ad confine eius generis. quod appellamus dissolutum. quod
est sine uerbis et articulis. ut hoc modo appellem fluctuans: eo ꝙi
suetuat huc et illuc. nec põt confirmare. neque uiriliter sese expe¬
dire. Id est eiusmõi. Socii nostri cum belligerare nobiscum uellẽt
profecto ratiocinati ẽẽnt. etiam atq etiam quid possint facere. sii
quid sua sponte facerent. et non hẽrent hic adiutores multos.
malos homines et audaces. Solent enim diu cogitare omnes ꝗ
magna negocia uolunt agere. N on põt huiusmõi sermo tenere
attentum auditorem. diffluit enim totus. neq quicꝗͣ comp̃ken¬

Expanded text:
lit pacis.» In hoc genus plerique cum declinantur et ab eo, lit pacis.» In hoc genus plerique cum declinantur et ab eo, quo profecti sunt, aberrarunt, specie gravitatis falluntur nec perspicere possunt orationis tumorem. CAPUT 16 Qui in mediocre genus orationis profecti sunt, si pervenire eo non potuerunt, errantes perveniunt ad confinii genus eius generis; quod appellamus ‹dissolutum, quod est sine nervis et articulis; ut hoc modo appellem «fluctuans» eo, quod› fluctuat huc et illuc nec potest confirmate neque viriliter sese expedire. Id est eiusmodi: «Socii nostri cum belligerare nobiscum vellent, profecto ratiocinati essent etiam atque etiam, quid possint facere, si quidem sua sponte facerent et non haberent hinc adiutores multos, malos homines et audaces. Solent enim diu cogitare omnes, qui magna negotia volunt agere.» Non potest huiusmodi sermo tenere adtentum auditorem; diffluit enim totus neque quicquam conprehen
Abbreviated transcription (Latin):
ram ex hausto rubore: qui se putaret nhil hẽre quod de exi¬
stimatione ꝑderet: ut omnia sine famae detrimento facere pos
set. Igitur genera figuranm ex ip̃is exemplis intelligi pote¬
runt. Erat enim et attenuata uerborum constructio quaedam
St autem cauendum ne dum haec genera consectemur ad
finitima et propinqua uicia ueniamus. Nam graui fi¬
gurae quae laudanda est propinqua est ea quae sugienda est
quae recte uidebitur appellari. si suffulta nominabitur. Na
ut corporis bonam habitudinem tumor imitatur saepe: ita gia¬
uis oratio saepe imperitis uidetur ea quae turget et inflata est.
cum aut nouis. aut puscis uerbis: aut duriter aliunde transla¬
tis: aut grauioribus ꝗͣ res postulat aliquid dicitur hoc modo.
Nam qui perduellionibus uenditat patriam: is non satis suppli¬
cii dederit. si praeceps in neptumias depultus erit lacunas. Poeni¬
teat igitur istum qui montes belli fabricatus est. campos sustu¬

Expanded text:
ram exhausto rubore, qui se putaret nihil habere, quod de exiram exhausto rubore, qui se putaret nihil habere, quod de existimatione perderet, ‹ut› omnia sine famae detrimento facere posset?» CAPUT 15 Igitur genera figurarum ex ipsis exemplis intellegi poterant. Erat enim et adtenuata verborum constructio quaedam t autem cavendum, ne, dum haec genera consectemur, in finituma et propinqua vitia veniamus. Nam gravi figurae, quae laudanda est, propinqua est ea, quae fugienda; quae recte videbitur appellari, si sufflata nominabitur. Nam ita ut corporis bonam habitudinem tumos imitatur saepe, item gravis oratio saepe inperitis videtur ea, quae turget et inflata est, cum aut novis aut priscis verbis aut duriter aliunde translatis aut gravioribus, quam res postulat, aliquid dicitur, hoc modo: «Nam qui perduellionibus venditat patriam, non satis subplicii dederit, si praeceps in Neptunias depultus erit lacunas. Poenite igitur istum, qui montis belli fabricatus est, campos sustu
Abbreviated transcription (Latin):
piis fratus: Ergo fuisse aliquid necessarium est. Quid aliud nisi
ad insimum et quotidianum sermonem demissum est. hoc
erit exemplum. Nam ut forte hic in balneas uenit. coepit pt¬
ꝗͣ perfusus est defricari. Dcinde ubi uisum est ire: ut in alueu
descenderet. ecce ibi iste de transuerso. heus inquit adolescens.
pueri tui me mõ pulsauerunt: satisfacias oportet. Hic qui id ae¬
tatis ab ignoto. praeter consuetudinem appellatus ẽẽt erubuit.
Iste clarius eadem et alia dicere coepit. hic uix tamen inquit siẽ
me considerare. Tum uero iste coepit clamare uoce ista quae ꝑ¬
facile cuiius ruborem adiicere posset. Ita petulans es atq aceri¬
ut ne ad solarium quidem ut mihi uidetur. sed penes scaena
et in eiusmoĩ locis exercitatus sis. Conturbatus est adolescen
nec mirum cui etiam nunc paeclagogi lites ad auriculas uer¬
sarent imperito huiusmoĩ conuiciorum. ubi eum uidiss scur¬

Expanded text:
piis fretus? Ergo aliquid fuisse necessum est. Quid aliud, nisi piis fretus? Ergo aliquid fuisse necessum est. Quid aliud, nisi ad infumum et cottidianum sermonem demissum est, hoc erit exemplum: «Nam ut forte hic in balineas venit, coepit, postquam perfusus est, defricari; deinde, ubi visum est, ut in alveum descenderet, ecce tibi iste de traverso: «Heus», inquit, «adolescens, pueri tui modo me pulsarunt; satis facias oportet.» Hic, qui id aetatis ab ignoto praeter consuetudinem appellatus esset, erubuit. Iste clarius eadem et alia dicere coepit. Hic: «Vix; tamen», inquit, «sine me considerare.» Tum vero iste clamare voce ista, quae perfacile cuivis rubores eicere potest: ita petulans est atque acerba, ne ad solarium quidem, ut mihi videtur, sed pone scaenam et in eiusmodi locis exercitata. Conturbatus est adolescens: nec mirum, cui etiam nunc pedagogi lites ad oriculas versarentur inperito huiusmodi conviciorum. Ubi enim iste vidisset scur
Abbreviated transcription (Latin):
rem. quae pertineat ad bellum administrandum. Si cum finiti¬
mis de finibus bellum gererent. Si totum certamen in uno positũ
pralio putapent: tamen omnibus rebus instiuctiores et apparatio¬
res uenirent: nedum illudimpium orbis terrae cui impio omnes.
armis: aut liberalitate a ppło romano superati ẽẽnt. ad se transferre
tantulis uirbus conarentur. Quaeret aliquis. quid fregelliani nõ
sponte sua conati sunt. eo ꝙ isti minus facile conarentur: quoniã
illi quemadmõm descissent uidebant. Nam rerum imperiti. qui
uniuscuuisq rei. de rebus ante gestis exempla petere non possũt
hi per imprudentiam facillime deducuntur in fraudem. At hi
qui sciunt. quid alus acciderit: facile ex aliorum euentu suis rati¬
onibus possunt prouidere. Uulla igitur re inducti. nulla spe frȩ¬
ti arma sustulerunt. Quis hoc credet᷑ tantam amentiam quenꝗͣ¬
tenuisse: ut impenum populi romani temptare auderet. nullis co¬

Expanded text:
rem, quae res pertinet ad bellum administrandum? Si cum finiturem, quae res pertinet ad bellum administrandum? Si cum finitumis de finibus bellum gererent, si totum certamen in uno proelio positum putarent, tamen omnibus rebus instructiores et apparatiores venirent; nedum illi imperium orbis terrae, cui imperio omnes garmis aut liberalitate a populo Romano superati essent, ad se transferre tantulis viribus conarentur. Quaeret aliquis: Quid? Fregellani non sua sponte conati sunt? Eo quidem isti minus facile conarentur, quod illi quemadmodum discessent videbant. Nam rerum inperiti, qui unius cuiusque rei de rebus ante gestis exempla petere non possunt, ii per inprudentiam facillime deducuntur in fraudem: at ii, qui sciunt, quid aliis acciderit, facile ex aliorum eventis suis rationibus possunt providere. Nulla igitur re inducti, nulla spe freti arma sustulerunt? Quis hoc credet, tantam amentiam quemquenuisse, ut imperium populi Romani temptare auderet nullis co
Abbreviated transcription (Latin):
luent prodere:. pracipitem perturbetis ex ea ciuitate. quam iste ho¬
stuim spurcissimoꝵ dominatu nefanio uoluerit obruere. In me
diocri sigura ueisabitur oratio. si haec ut ante dixi aliquantulum
demiserimus.: neq tamen ad infimum descenderimus sic. Quib¬
cum bellum gerimus iudices. uidetis. cum sociis. qui pro nobis pu¬
gnare. et imperium nostrum nobiscum simul uirtute et industria
conseruare soliti sunt. Hi cum se et opes suas. et copiam necessari¬
onim norint: tum uero nihilominus pp propinquitatem. et om̃iũ
retum societatem. quid in omnibus rebus ppłs ro. posset. scire et
existimate poterant. hi cum deliberassent nobiscum gerere bellũ
quaeso quae res erat: qua frati bellum suscipere conarentur: Cuz
multo maximam partem socionim in officio manere intelligerẽt:
cum sibi non multitudinem militum. non idoneos imperatores i
non pecimiam publicam praesto ẽẽ uiderent.: non deniq ullam

Expanded text:
luerit prodere, praecipitem proturbetis ex ea civitate, quam iste holuerit prodere, praecipitem proturbetis ex ea civitate, quam iste hostium spurcissimorum dominatu nefario voluerit obruere.» CAPUT 13 In mediocri figura versabitur oratio, si haec, ut ante dixi, aliquantum demiserimus neque tamen ad infimum descenderimus, sic: «Quibuscum bellum gerimus, iudices, videtis: cum sociis, qui pro nobis pugnare et imperium nostrum nobiscum simul virtute et industria conservare soliti sunt. Ii cum se et opes suas et copiam necessario norunt, tum vero nihilominus propter propinquitatem et omnium rerum societatem, quid omnibus rebus populus Romanus posset, scire ‹et› existimare poterant. Ii, cum deliberassent nobiscum bellum gerere, quaeso, quae res erat, qua freti bellum suscipere conarentur, cum multo maximam partem sociorum in officio manere intellegerent? Cum sibi non multitudinem militum, non idoneos imperatores, non pecuniam publicam praesto esse viderent? Non denique ullam
Abbreviated transcription (Latin):
cato. Huius sceleris qui sunt affines. uno consilio uniuersis ciui¬
bus atrocissimas calamitates machinantur. O feroces anmos
o crudeles cogitationes. o derelictos homines ab humanitate:
Quid agere ausi sunt: aut cogitare p̾otuerunt: Quo pacto ho¬
stes reuulsis maiorum sepulchris deiectis moenibus ouantes ir¬
ruerunt in ciuitatem. Quomõ deum templis spoliatis. optimati¬
bus trucidatis. alis arreptis in seruitutem matrib familias et in¬
genus sub hostilem libidinem subiectis. urbs aceibissimo concidat incẽ¬
dio conflagrata. Qui se non putant id quod uoluerint ad exitum per¬
duxisse: nisi sanctissimxe patriae miserandum scelerati uiderint cinere:
Nequeo uerbis iudices consequi indignitatem rei: sed negligentius id
fero quia uos expositione mea non egetis. uester enim u̾os animus a¬
mantissimus rei .p. facile edocet. ut eum qui fortunas omnium uo¬

Expanded text:
nit: huius sceleris qui sunt adfines, uno consilio universis civinit: huius sceleris qui sunt adfines, uno consilio universis civibus atrocissimas calamitates machinantur. O feros animos! O crudeles cogitationes! O derelictos homines ab humanitate! Quid agere ausi sunt aut cogitare possunt? Quo pacto hostis, revulsis maiorum sepulcris, diiectis moenibus, ovantes inruerent in civitatem; quo modo deum templis spoliatis, optimatibus trucidatis, aliis abreptis in servitutem, matribusfamiliis et ingenuis sub hostilem libidinem subiectis urbs acerbissimo concidat incendio conflagrata; qui se non putant id, quod voluerint, ad exitum perduxisse, nisi sanctissimae patriae miserandum scelerati viderint cinerem. Nequeo verbis consequi, iudices, indignitatem rei; sed neglegentius id fero, quia vos mei non egetis. Vester enim vos animus amantissimus rei publicae facile edocet, ut eum, qui fortunas omnium vo
Abbreviated transcription (Latin):
puri consuetudinem sermonis. In graui figura consumetur
oratio. si quae cuiusq rei poterunt ornatissima uerba reperi
ri. siue propria. siue translata unamquanq in rem accommo¬
dabuntur. Et si graues sententiae: quae in amplificatione et
commiseratione tractantur eligentur. Et si exornationes sen¬
tentiarum. aut uerborum. quae grauitatem hẽbunt de qui¬
bus post dicemus adhibebuntur. In hoc gn̾e sigurae erit
hoc exemplum. Nam quis est ur̃m o iudices: qui satis in eũ
possit idoneam poenam excogitare: qui prodere hostibus patͥ¬
am cogitarit: Quod maleficium cum hoc scelere comparari.
Quod huic maleficio dignum supplicium põt inueniri: In iis
qui uiolassent ingenuam: matremfamilias constuprassent. pul¬
sassent aliquem: aut postremo necassent: maxima supplicia
maiores nr̃i consumpserunt. Huic truculentissimo. ac nefario
sceleri. singularem poenam non reliquerunt. Ac in aliis male¬

Expanded text:
puri consuetudinem sermonis. In gravei consumetur puri consuetudinem sermonis. In gravei consumetur oratio ri, sive propria sive extranea, unam quamque rem adcommodabuntur; et si graves sententiae, quae in amplificatione et commiseratione tractantur, eligentur; et si exornationes sententiarum aut verborum, quae gravitatem habebunt, de quibus post dicemus, adhibebuntur. In hoc genere figurae erit hoc exemplum: CAPUT 12 «Nam quis est vestrum, iudices, qui satis idoneam possit in eum poenam excogitare, qui prodere hostibus patriam cogitarit? Quod maleficium cum hoc scelere conparari, quod huic maleficio dignum supplicium potest inveniri? In iis, qui violassent ingenuum, matremfamilias constuprassent, volnerassent aliquem aut postremo necassent, maxima supplicia maiores consumpserunt: huic truculentissimo ac nefario facinori singularem poenam non reliquerunt. Atque in aliis male
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis: hec aliena si posuissemus. factum eẽt. ut quod cõmo¬
dius eẽt in hoc libro: id nostium non eẽt: quod asperius et inusi¬
tatum: id proprie nobis attribueretur. Ergo hanc quoq in cõ¬
moditatem fugimus his decausis. cum artis inuentionem grae¬
coium probassemus. exemplorum rationem secuti non sumus.
N unc tempus postulat ut ad elocutionis p̃cepta transeamus.
lpartita igitur erit nobis elocutionis p̃ceptio. primũ¬
dicemus quibus generibus semper omnis oratoia
elocutio debeat esse. Deinde ostendemus quas
nauerunt: in quibus omnis oratio non uiciosa consumit᷑
Unam grauem. alteram medioerem tertiam extenuatam uoca¬
mus. G rauis est quae constat ex uerborum grauium mag
et ornata constructione. Mediocris est quae constat ex humili
neq tamen ex infima et peruulgatissima uerborum dignita¬
te. E xtenuata est quae demissa est usq ad usitatissimam

Expanded text:
exemplis: haec tamen aliena si posuissemus, factum esset, ut, quod commoexemplis: haec tamen aliena si posuissemus, factum esset, ut, quod commodi esset in hoc libro, id nostrum non esset; quod asperius et inusitatum, id proprie nobis adtribueretur. Ergo hanc quoque incommoditatem fugimus. His de causis, cum artis inventionem Graecorum probassemus, exemplorum rationem secuti non sumus. Nunc tempus postulat, ut ad elocutionis praecepta transeamus. Bipertita igitur erit nobis elocutionis praeceptio. Primudicemus, quibus in generibus ferme semper omnis oratoria elocutio debeat esse; deinde ostendemus, quas  appellamus, in quibus omnis oratio non vitiosa consumitur: unam gravem, alteram mediocrem, tertiam extenuatam vocamus. Gravis est, quae constat ex verborum gravium levi et ornata constructione. Mediocris est, quae constat ex humiliore neque tamen ex infuma et pervulgatissima verborum dignitate. Attenuata est, quae demissa est usque ad usitatissimam
Abbreviated transcription (Latin):
lieleti. Sed omnia coram magr̃m facientem uidebat: caterorum
opera uel sua sponte poterat cosiderare. Isti credunt eos qui ue¬
lint discere hoc alia rõne doceri posse cõmodius. P rȩterea nec
possunt quidem ea quae sumuntur ab aliis exempla tam eẽ accõ
cus plaerunq tangitur: ne ars appareat. In p̃cipiendo exp̃sse co¬
scripta. ponere opoitet exempla. uti in artis fornam conueni̾e
possint. et post in dicendo ne possit ars eminere: et ab omnib
uideri. facultate oratoris occultatur. Ergo etiam ut magis ars
cognoscatur: suis exemplis meluis est uti. Postremo haec quo¬
q res nos duxit ad hanc rationem: ꝙ nomina rerum graeta q̃
conuertimus. ea remota sunt a consuetudine. Quae enĩm res ap̃
ños non erant: earum rerum nomina. non poterant ẽẽ usita¬
ta. ergo haec aspenora primo uideantur neceẽ est. Idq fiet rei
non nostra difficultate. Reliquum scriptura consumetur in

Expanded text:
lycletium, sed omnia coram magistrum facientem videbat, ceterorum lycletium, sed omnia coram magistrum facientem videbat, ceterorum opera vel sua sponte poterat considerare isti credunt eos, qui haec velint discere, alia ratione doceri posse commodius. CAPUT 10 Praeterea ne possunt quidem ea, quae sumuntur ab aliis, exempla tam esse artemcus plerumque tangitur, ne ars appareat; in praecipiendo expresse conscripta ponere oportet exempla, uti in artis formam convenire possint: et post in dicendo, ne possit ars eminere et ab omnibus videri, facultate oratoris occultatur. Ergo etiam ut magis ars cognoscatur, suis exemplis melius est uti. Postremo haec quoque res nos duxit ad hanc rationem, quod nomina rerum Graeca ‹quae› convertimus, ea remota sunt a consuetudine. Quae enim res apud nostros non erant, earum rerum nomina non poterant esse usitata. Ergo haec asperiora primo videantur necesse est, id quod fiet rei, non nostra difficultate. Relicum scripturae consumetur in