comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ixanscenderent uastatis finibus ne¬
mo ferebat auxilium Imperator nãi¬
de pace prasumens duces et milites
ad alia bẽlla direxerat Tunc ergo im¬
bre uehiẽmentissimo et grandine de¬
posita. ulterius eos deus accedere nõ
lare stadia non ualerent Duces uem¬
entes et congregantes exercitum: pr̃io
bello obsidentes urbem imperatoris
uocabulo nominatã reprobi sũt ĩuẽti
Cum enim plusꝙ̃ triginta diebus
Gororanus rex predictam obsideret
ciuitatem: et multa machinamenta
construeret turresq contra muros ci
cratissimus illius ciuitatis episcopus
restitit. et impetum moluminis eorũ
machinasq destruxit Et licet duces
nostri hostibus bellando cessissent
et obsessi ciues resistere non ualerent
iste solus orando sine uastatione ciui¬
pore ꝙ ioanes desunctus est. mon¬
tur et atchadius imperator. uix mitis
et quietus Sed in hoc culpabilem se
exhibuit ꝙ derogationes nõ euitauit
que odiis excitabantur contra inim¬

Expanded text:
transcenderent, vastatis finibus netranscenderent, vastatis finibus nemo ferebat auxilium. Imperator namde pace praesumens, duces et milites ad alia bella direxerat. Tunc ergo imbre vehementissimo et grandine deposita, ulterius eos Deus accedere non lare stadia non valerent. Duces venientes et congregantes exercitum, primo bello obsidentes urbem, imperatoris vocabulo nominatam, reprobi sunt inventi. Cum enim plusquam triginta diebus Gororanus rex praedictam obsideret civitatem, et multa machinamenta construeret, turres contra muros civcratissimus ejus civitatis episcopus restitit, et impetum moliminis eorum machinasque destruxit. Et licet duces nostri hostibus bellando cessissent, et obsessi cives resistere non auderent, iste solus orando sine vastatione reddipore, quam Johannes defunctus est, moritur et Arcadius imperator, vir mitis et quietus, sed in hoc culpabilem se exhibuit, quod derogationes non evitavit quae odiis excitabantur contra minis
Abbreviated transcription (Latin):
calia protegentia Qua uisione terri¬
ti recesserunt Gaina uero hoc com¬
perto totam urbem igni ferroq tur¬
bauit. fugiensq in helispontũm pi¬
ratico ritu uiuebat Contra quem na¬
uali praelio dato. mult gothorum
eius extincti ipse quoꝗ bello euadẽs
mox tamen capite plectitur Fost
cuius oppressionem isautii pet mon¬
tem tauri discurlantes: ingens dispen¬
dium reipublice importauerunt Con¬
tra quos Nabarzaicus directus: ma¬
ius continuo rependit incommodum
Qua tempestate Roilus dux stitie
transiuit histrum et cum innumero
exectiui uchementer thracias popu¬
latus est ipsamq regiam ciuitateca
obsidere se et subuertere minabatur
Supernis quem iaculis atq fulm̃ĩb
maiestas diuina percutiens, et ipsũ
et omnẽ simul concremat exercitum
Tale aliquid a dño eius consolatore
etiam parthico praelio gestum est,
Nam cum illi romanos uacare cog¬
nouissent. et ciuitates in confinio cõ¬
stitutas: debellarent pacisq pacla

Expanded text:
galia protegentia. Qua visione terrigalia protegentia. Qua visione territi recesserunt. Gamas vero, hoc comperto, totam urbem igni ferroque turbavit, fugiensque Hellesponto piratico ritu vivebat. Contra quem navali praelio dato, multi Gothorum ejus exstincti, ipse quoque bello evadens, mox tamen capite plectitur. Post cujus oppressionem Isauri per montem Tauri discurrentes, ingens dispendium reipublicae importarunt. Contra quos Narbazaicus directus, majus continuo rependit incommodum. Qua tempestate Roilus dux Scythiae transivit Histrum, et cum innumero exercitu vehementer Thracias populatus est, ipsamque regiam civitatem obsidere et subvertere minabatur. Supernis quem jaculis atque fulminibus majestas divina percutiens, et ipsum et omnem simul concremavit exercitum. Tale aliquid a domino ejus consolatore etiam Parthico praelio gestum eNam cum illi Romanos vacare cognovissent, et civitates in confinio constitutas debellarent, pacisque pacta
Abbreviated transcription (Latin):
am grando uehemens in¬
constantinopolim et circa uus subur¬
bana descendit Dicebant itaꝗ dei ia¬
cundia gestum eo quod sine iũdicio
ioannes suerat condempnatus Quib
Uerhis fidem dedit mors auguste cõ¬
tinuo subsequuta quacta namꝗ die
posi grandinem est desunc ta
AINAS OUDEN
genere celticus consiliobar¬
harus studio tirannico uehementer
elatus. eo tempore cum esser magister
militum multos sue gratis multos ẽt
romanorum sub suo magisterio habẽs
terrorem plurimis etiam ipsi principi
ratq arrianus Is cum uellet fasces im¬
periĩ atripere imperatotemq euperet
extinguere. matium ualidam suorũ
misit ut regalia noctu incenderent,
barbari uero circa angelotum pala¬
cium presidia cerrientes in scemate
armatorum militum infecto nego¬
cio reuertuntur ad illum ille uero
minime credens assertionibus: dũ
exercitum regia urbe dispersum sci¬
ret esse plures misit sequenti nocte
Adeuntibus autem quos miserat au¬
lam regiam uiderunt et ip̃i agmina re¬

Expanded text:
am grando vehemens Constantinopolim et circa ejus suburbana descendit. Dicebant itaque Dei iracundia gestum, eo quod sine judicio Johannes fuerat condemnatus. Quibus verbis fidem dedit mors Augustae, continuo subsecuta. Quarta namque die post grandinem est defunctaainas quidem genere Celticus, consilio Barbarus, studio tyrannico vehementer elatus, eo tempore cum esset magister militum, multos suae gentis, multos etiam Romanorum sub suo magisterio habens, terrorem plurimis etiam ipsi principi ratque Arianus. Is cum vellet fasces imperii arripere, imperatoremque cuperet exstinguere, manum validam suorum misit, ut regalia noctu incenderent. Barbari vero angelorum circa palatium praesidia cernentes in schemate armatorum militum, infecto negotio revertuntur ad illum. Ille vero minime credens illorum assertionibus, dum exercitum a regia urbe dispersum sciret, plures misit sequenti nocte. Adeuntibus autem quos miserat aulam regiam, viderunt et ipsi undique agmina re
Abbreviated transcription (Latin):
tare uidebantur Nam cum
antiochus ꝑugnasset contra
eupatorem ꝑtholomeum et
eius filium ꝑtholomeum cog¬
nomine epiphanem Laborare
contigit iudeos antiocho uin¬
cente eadem pati ut pares ex¬
isterent naui turbine et tem¬
pestatibus fluctuanti dum
inter fcelicitatem et calami¬
tatem anuochi fuissent cõit̾
constituti Cumq uicisset ptho¬
Iomeum anuochus iudeam
capiens crudeliter ẽã affliã
legationem direxit et epłãs
in quibus continebatur tu¬
deos et lacedemones ex uno
extitisse genere et familiarita¬
tem cum abraham soctaliter
habuisse iustum ergo esse ut
fratres existerent et per legatos
que necessaria adiuidicarent
peterent eorumq propria repu¬
tarent cõmunia rex uero mace¬
donum philippus erat

Expanded text:
tare videbantur. Nam cum tare videbantur. Nam cum Antiochus pugnasset contra Eupatorem Ptholomaeum, et ejus filium Ptholomaeum, cognomine Epiphanem, laborare contigit Judaeos, Antiocho vincente eadem pati, ut pares existerent navi turbatae et tempestatibus fluctuanti, dum inter felicitatem et calamitatem Antiochi fuissent communiter constituti. Cumque vicisset Ptholomaeum Antiochus, Judaeam capiens crudeliter eam afflixit.legationem direxit, et epistolas, in quibus continebatur Judaeos et Lacedaemones ex uno exstitisse genere, et familiaritatem cum Abraham socialiter habuisse; justum ergo esse ut fratres existerent, et per legatos quae necessaria adjudicarent peterent, eorumque propria reputarent communia. Rex vero Macedonum Philippus erat
Abbreviated transcription (Latin):
tur aduersum gallos conflixit
uidomarum regem in prima
aciem progressus occidit re in¬
ter multa insubrium qui ad
deditionem coegerat oppida
mediolanum quoq urbem flo¬
rentissimam cepit Deinde istri
noui hostes excitati sunt quos
cornelius minutiusq consules
multo quidem romanorum sã¬
guine subegerunt. Quibo dieb
translatus habitauit ĩ monte
auentino parco admodum
sumptu et unius ancille mi¬
nisterio contentus Leno stoi¬
cus moritur Antigonus ue¬
to successor demetrii macedo¬
num rex athentensibus liber¬
tatem reddidit
THOLONEUS¬
philopater annis xuii.¬
a reedificatione uero templi an¬
ni ccxc erant. Sub hoc item
principe uicti uidei et Hxͣ eorũ
cesa ab antiocho rege syrie et
ea que in tertio machabeorũ
libro scripta sunt euenisse re¬
feruntur Igitur iudeos eo tp̃e
ab antiocho magno asiã regen¬
te multa contigit tolerasse ma¬
la dum terra corum diuersis
calamitatibus subiaceret cum
illis qui humilem syriã habr¬

Expanded text:
tur, aduersum Gallos conflixit tur, aduersum Gallos conflixit Virdomarum regem in primam aciem progressus occidit: et inter multa Insubrium, quos ad deditionem coegerat, oppida Mediolanium quoque urbem florentissimam cepit. Deinde Histri noui hostes excitati sCornelius Minutiusque consules multo quidem Romanorum sanguine subegerunt. Quibus diebu Romam translatus habitavit in monte Aventino, parco admodum sumptu, et unius ancillae ministerio contentus, Zeno stoicus moritur, Antigonus vero successor Demetrii, Macedonum rex, Atheniensibus libertatem reddidittholomaeusPhilopater, annis 17.A reaedificatione vero templi, anni 290 erant. Sub hoc item principe victi Judaei, et 60,000 eorum caesa ab Antiocho rege Syriae, et ea quae in tertio Machabaeorum libro scripta sunt evenisse referuntur. Igitur Judaeos eo in tempore ab Antiocho Magno Asiam regente multa contigit tolerasse mala, dum terra eorum diversis calamitatibus subjaceret, cum illis qui humilem Syriam habi
Abbreviated transcription (Latin):
qui eidem bello interfuit serpsit
ex quibus romanorum et campa¬
norum fuerunt peditum cccxl.
tudo sotiorum fuit Commisso
prelio apud Aretium atilius
consul occisus est deccꝰ berx.
romanorum nec saltun tanta
quanta eos terrere debuit casa
sui parte fugerunt Nam ĩn÷ eo¬
tum tunc interfecta hystorici ca¬
nunt: quod ideo ignominiose
turpiusq. est tam paucis amise¬
tanta agmina diffugisse. quia
se in aliis uictoriis non uiribus
animorum preualuisse, sed bel¬
lorum experientia prouidẽtib
prodiderunt. Quis enim credẽt
in exercitu romanorum numetũ
istum fuisse saltim non dico
fugisse Post hec scdm cũ gallis
pralium gestum est in quo pla¬
ne Xa gallorum trucidata sũt
Sequenti anno Nanlius torq̃tꝰ
et Fulunus flaccus consules pri
mi transpadum romanas duxe¬
re Iegiones Lugnatum estibi
cum insubribus gallis quorum
interfecta sunt xxĩii. u capta
sunt Eodem inde anno Flami¬
nius consul contemptis auspi¬
ciis quibus pugnare prohibeba¬

Expanded text:
qui eidem bello interfuit, scripsit. qui eidem bello interfuit, scripsit. ex quibus Romanorum et Campanorum fuerunt peditum CCLXLVItudo sociorum fuit: commisso proelio apud Arretium Atilius consui occisus est: octingenta milia Romanorum, nec saltem tanta quanta eos terrere debuit, casui parte, fugerunt. Nam tria millia eorum tunc interfecta historici tradunt. Quod ideo ignominiosius turpiusque est, tam paucis amistanta agmina diffugisse, quia se in aliis victoriis, non viribus animorum praevaluisse, sed bellorum experientia proventibus prodiderunt. Quis enim crediderit in exercitu Romanorum numerum istum fuisse saltem, non dico fugisse? Post haec secundum cum Gallis praelium gestum est, in quo plane 40,000 Gallorum trucidata sunt. Sequenti anno Manlius Torquatus et Fulvius Flaccus cmi trans Padum Romanas duxere legiones. pugnatum est ibi cum Insubribus et Liguribus, quorum interfecta sunt XXIII milia eodem anno Flaminius consul contemptis auspiciis, quibus pugnare prohibeba
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ab imperio
macedonum recesserunt qͥbus
regnauit primus Arsaces unde
et Arsacides dicti Nacedoĩe
uero Demetrius post antigonũ
regnauit Apud romanos uero
post primum punicum bellũ
romani per anni spatium siẽ
bellicis conflictationibus q̃e¬
uerant porteq iam clause sunt
post annos scilicet cccc. Lid est
a Numa successore romuli sub
quo pacifice deguerant usq ad
predictum tempus Hinc subse¬
quenti anno romanorũ legati
ab illiricis interfecti sunt post
cum ipsius atrocissimũ bellum
gestum est in quo mults oppr¬
dis populisq deletis reliqui se¬
sub Fuluio et Posthumo cõsu¬
libus dediderunt Hine senatus
magna formidine cõsternatus
defectioĩ cis alpine gallie. cum
ettam ex ulteriore gallia ingẽs
aduentare exercitus nunciaret᷑
maxime gestatorum quod nom
non gentis sed mercennariorum
gallorum est: itaq permoti cõ¬
sules totius ualie ad praesidium
imperii contraxere uires Quo
facto in utriusq consulis exerci
runtur sicut fabius hystoricus

Expanded text:
tempore ab imperio Macedonum recesserunt, quibus regnavit primus Arsaces, unde et Arsacides dicti. Macedoniae vero Demetrius, post Antigonum regnavit. Apud Romanos vero, post primum Punicum bellum, Romani per anni spatium sine bellicis conflictationibus quieverunt, portaeque Jani clausae sunt, post annos scilicet 450, id est, a Numa successore Romuli, sub quo pacifice degerant, usque ad praedictum tempus. Hinc sequenti anno Romanorum legati ab Illyricis interfecti sunt, post cum ipsis atrocissimum bellum gestum est, in quo multis oppidis populisque deletis, reliqui se Fulvio et Posthumio consulibus dediderunt. Hinc senatmagna formidine consternatus est senatus defectione Cisalpinae Galliae, cum etiam ex ulteriore Gallia ingens aduentare exercitus nuntiaretur, maxime Gaesatorum, quod nomen non gentis sed mercennariorum Gallorum est. itaque permoti consules totius Italiae ad praesidium imperii contraxere uires. quo facto in utriusque consulis exercitruntur, sicut Fabius historicus,
Abbreviated transcription (Latin):
Archadius anñ xiii. ioannes chii¬
sostomus floruit
Honorius anñ xu augustinus e¬
piscopus claruit
heresiarches existit
Marcianus anñ ui calcedonensis
sinodus agitur
Leo maior anñ xui. egiptus erro¬
re dioscori latrat
affrica extinguntur
Iustinus anñ xi. armeni fidem
liam capiunt¬
ei efsiciuntur
Phocas anñ uii. romani ceduntur

Expanded text:
Arcadius ann. XIII. Iohannes Chrysostomus floruit. VMDCVI. Honorius ann. XV. Augustinus Episcopus claruit.haeresiarches extitit. VMDCXLVIII. Marcianus ann. VI. Chalcedonensis synodus agitur. VMDCLIV. Leo maior ann. XVI. Aegyptus errore Dioscori latrat.Africa extinguntur. VMDCCLXI. Iustinus ann. XI. Armeni fidem liam capiunci efficiuntur. VMDCCC. Phocas ann. VII. R
Abbreviated transcription (Latin):
Nomina quot pietas tot habet quoq crimine uita
Disce ex tranquillo me meminisse pĩget Galba
PE frustrate senex priuatus sceptra merert
Uisus es imperio proditus inferor
Fama tibi melior inueni sed iustior ordo est
Complacuisse dehinc displicuisse prius Otho
MLA polluto gesturus sceptra neroni
Obruitur celeri raptus otho exitio
Fine tamen laudandus erit qui morte decora
Hoc solum fecit nobile quod periit ¶Utellius
¶Asors mors fceda tibi nec digne uitelli
Qui fieres caesar hic sibi fata placent
Umbra tamen breuis impenii quia praemia regni
Sꝑe indignus adit non nisi dignus habti Nespasianus
UERENDattentus moderato cõmodus usu
Auget nec reprimit uespasianus opes
Olim qui dubiam priuato in tempore famam
Par aliis princeps transtulit in melius ¶itus
OELimperium fcelix breuitate regendi¬
Expers ciuilis sanguinis orbis amor
Unum dixisti moriens te crimen habere

Expanded text:
nomina quot pietas, tot habet quoque crimina vitae. nomina quot pietas, tot habet quoque crimina vitae. disce ex Tranquillo: set meminisse piget. GALBA SPE frustrate senex, privatus sceptra mereri visus et imperio proditus inferior, fama tibi melior iuveni; set iustior ordo est conplacuisse dehinc, displicuisse prius. OTHO AEMULA polluto gesturus sceptra Neroni obruitur celeri raptus Otho exitio, fine tamen laudandus erit, qui morte decora hoc solum fecit nobile, quod periit. VITELLIUS VITA ferox, mors foeda tibi, nec digne, Vitelli, qui fieres Caesar: sic sibi fata placent. umbra tamen brevis imperii; quia praemia regni saepe indignus adit, non nisi dignus habet. VESPASIANUS QUAERENDI adtentus, moderato commodus usu, auget nec reprimit Vespasianus opes, olim qui dubiam privato in tempore famam, rarum aliis, princeps transtulit in melius. TITUS FELIX imperio, felix brevitate regendiexpers civilis sanguinis, orbis amor. unum dixisti moriens te crimen habere
Abbreviated transcription (Latin):
Calba senex periit seuo prostratus othone
Mox otho famosus clara sed morte potitur
Prodiga succedunt perim̃di sceptra uitelli
Laudatum imperium mors lenis uespasiano
At titus orbis amor rapitur florentib annis
Sera grauem perimunt sed iusta piacula frẽm¬
Cet praedictos et regni sorte sequentes
Expediam series quos tenet impeni
Iulius caelar
Ferculit armate factio seua toge OClauius caesar
ILORsuccessorq dehinc octauis idem
Caesar et augustĩ nomine nobilior
Tempora laudato gessit in impeno
Ohunc castiensem calige cognomine caesar
Successit seuo seuior ingenio
Cedibus incestisq dehine maculosus et omni
Crimine pollutum qui superauit auum Claudius caesar
LAUDlUSitrise priuato in tempore intae
In regno specimen perdidit ingenii
Libertina tamen nuptarum certa potestas¬
Non faciendo nocens sed paciendo fuit Nero
NEAUgeneris qui sextus et ultimus heres
Polluit et clausit iulia sacra nero

Expanded text:
Galba senex periit, saevo prostratus Othone. Galba senex periit, saevo prostratus Othone. mox Otho famosus, clara set morte potitus. prodiga succedunt perimendi sceptra Vitelli. laudatum imperium, mors lenis Vespasiano. at Titus, orbis amor, rapitur florentibus annis. sera gravem perimunt, set iusta piacula fratret praedictos et regni sorte sequentes expediam, series quos tenet imperiiIULIUS CAESAR erculit armatae factio saeva togae. OCTAVIUS AUGUSTUS ULTOR successorque dehinc Octavius, ideCaesar: at Augusti nomine nobilior;tempora laudato gessit in imperioPOST hunc castrensi caligae cognomine Caesar successit saevo saevior ingenio, caedibus incestisque dehinc maculosus et omni crimine pollutum qui superavit avum. CLAUDIUS CAESAR CLAUDIUS inrisae privato in tempore vitae, in regno specimen prodidit ingenii, libertina tamen nuptarum et criminanon faciendo nocens, set patiendo fuit. NERO AENEADUM generis qui sextus et ultimus heres, polluit et clausit Iulia sacra Nero.
Abbreviated transcription (Latin):
Artharxerses ãnxl hester hystoria
expletur
liber primus inchoat
Philadelphus anñ xxxuiii lxx in¬
terpretes agnoscuntur
Euergetes anñ xxui hiesus sapiẽcie
librum scripsit
Philopater ãn xuii machabeorum
Epiphanes annis xxiiii romani ge¬
ciam obtinuerunt
UiciT
Euergetes anñ xxix biutus hispaniã
subegit
Sothes anñ xuii. traces romanis su¬
biiciuntur

Expanded text:
Artaxerxes, an. XL. Hester historia expletur,liber primus inchoavit. Filadelphus annis XXXVIII. LXX interpretes claruerunt. Euergetes annis XXVI. Iesus Sapientiae librum composuit. Philopater annis XVII. Machabeorum Epiphanes annis XXIIII. Romani Grecos obtinuerunt.vicit. Euergetes annis XXVIIII. Brutus Hispaniam subegit. Sother annis XVII. Traces Romanis subiciuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Iulius anñu hic prior monarchiã
Nero añi xiiii. Eetrus et Paulus ne
tito subuertitur
pathmos redigatur
marcion agnoscuntur
interpres habetur
historie
iherosolimis inuenitur
uite nichil gestorum habet
signis habetur
Maximinus ãn ni. iste germanos
uicIT
illirico expulit
Frobus anñui manicheorum he¬
Carus anm̃i ii iste de persis trium¬

Expanded text:
 ann. V. Hic prior monarchiam Nero reg. an. XIIII. CruTito subvertitur.Pathmos relegatur.Marcion agnosinterpres habetur.historiaeHierosolymis invenitur.vitae nihil gestorum habet.signis habeturMaximus ann. III. Iste Germanos vicit.Illirico expulit. Probus annis VI. Manicheorum heCarus anni
Abbreviated transcription (Latin):
Constantinus anñ xxx. nicena si¬
nodus congregatur
ganus efficitur
Iouinianus añii. iste iterum xp̃i¬
anus effectus est

Expanded text:
Constantinus annis XXXI. Nicaena synodus congregatur. ganus efficitur. VMDLX. Iovianus ann. I. Iste iterum Christianus effectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad montes confugerant
reuocauit ad plana: et morib
compositis degere instituit, le¬
gesq dedit Latiumq uocari ma¬
luit eo quod in eo totus La¬
tiusset fugiens filium Etiam
inter deos retulerunt: eo quod
preclarus augur et belligerator
fuisse dicitur

Expanded text:
qui ad montes confugerant qui ad montes confugerant revocavit ad plana, et moribus compositis degere instituit, legesque dedit, Latiumque vocare maluit, eo quod in eo tutus latuisset fugiens filium. Succeinter deos retulerunt, eo quod praeclarus augur et belligerator fuisse dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
extitit Aienigene sub eo ãms¬
UII hebreos redigunt suam in
dicionem Iliam autẽ ẽ abilio
conditum Amphion autem
thebers regnabat quem ferut̃
cantu cythare saxa mouisse
Fuerunt autem duro corde et
ut ita dicam saxei quidem au¬
ditores Scdm̃ alios quidem
thebeis tunc regnabaͭ cathinꝯ
Ea itiam que de spartis me¬
morantur quod Palefatus
scribit cum proximarũ eeñt
regionum aduersus cathinũ
subito constituisse, et propur
repentinos quasi ole terra cõ¬
tractus et ex omni parte con¬
fluitus spartos uocatos Tunc
equidem templum Eleusina
edificatum est et troia eciam
condita Quo in tempore lau¬
rentes ubiq in italia regnabãt
Quorum primus picus filis
saturni rex fuit quẽ saturnũ
idcirco deum esse dixerunt
quia terram colere docuit, caq
stercore conficere ut fruges
funderet uberiores unde et
stercutius nominatus est siue
sterticem sub quo Uergilius &¬
alii antiquorum doctores aurea
fuisse secula scribunt: qͥa hoiẽs

Expanded text:
exstitit. Alienigenae sub eo anexstitit. Alienigenae sub eo annis 7 rediguntur suam in ditionem. Ilium autem est ab Ilio conditum. Amphion enim Thebaeis regnabat, quem ferunt cantu citharae saxa movisse. Fuerunt autem duro corde et, ut ita dicam, saxei quidem auditores. Secundum alios quidem Thebaeis tunc regnabat Cathmus. Ea etiam quae de Sparthis memorantur, quod Palefatus scripsit, cum proximarum essent regionum, adversus Cathmum subito constitisse, et propter repentinos quasi de terra contractus, ex omni parte confluitur, Spartos vocatos. Tunc equidem templum in Eleusina aedificatum est, et Troja etiam condita. Quo tempore Laurentes ubique in Italia regnabant, quorum primus Picus, filius Saturni, rex fuit. Quem Saturnum idcirco dominum esse dixerunt, quia terram colere docuit, eamque stercore conficere, ut fruges funderet uberiores, unde ut Stercutius nominatus est sive sterticen. Sub quo Vergilius alii antiquorum doctores aurea fuisse saecula scribunt; quia homines
Abbreviated transcription (Latin):
annis erat Hebreos post Aod in
deditionem ridigunt. alienteȩ¬
ne annis.xx qui conungũt
temporibus Debbore & barach
scđm traditionem iudeorum
qui iudicauerunt populum
bora prophetissa erat cuius pro¬
phecta de xp̃o minus ẽ aperta
et duiturna indiget expositioẽ
Debbora namq tribui effram
barat tribui neptali preferunt
Syxiontorum polibus athentẽ¬
sium uero septimus cecrops ui¬
nior His regnantibus regnuz
defecit argiuorum qͦd stetit
perannos.Dxl.iiii usq ad pe¬
lopem Exinde in micenas trãs¬
lato imperio. regnauit post acci¬
sium Euristeus qui Sthenelt
filius fuit Igitur Argiuorum
imperio in micenas translato
hi reges per successiones fuerũt
Perseus sthenelus. Eurtsteus A¬
treus thiestes Agamennon e¬
gistus Orestes, thisannus, e
petentalus. et Cometus usq ad
hecralidarum descẽsum A¬
annias annis xlu.
Ab exitu filiorum israel dee¬
ensium .uiii. pandion His
regnantibus gedeon ex tribu
manasse hebreorum udicabat
populum qui annis xl iudex

Expanded text:
annus erat. Hebraeos post Aon in deditionem redigunt alienigeae annis 20 qui conjunguntur temporibus Debborae et Barach secundum traditionem Judaeorum, qui judicaverunt populum bora prophetissa erat. Cujus prophetia de Christo minus est aperta, et diuturna indiget expositione. Debbora namque tribu Effraim, Barach tribu Nepthali praefuerunt. Sycioniorum Polybus, Atheniensium vero VII Cecrops junior. His regnantibus, regnum deficit Argivorum, quod stetit per annos 544, usque ad Pelopem. Exin in Micenas imperio translato, regnavit post Acrisium Euristeus, qui Stheneli filius fuit. Igitur Argivorum imperio in Micenas translato, hi reges per successiones fuerunt: Perseus, Sthenelus, Atreus, Thiestes, Agamemnon, Aegistus, Orestes, et Thysamnus, et Pentilus, et Cometus, usque ad Heraclidarum discessumPannias, annis 45. Ab exitu filiorum Israel de Aeensium VIII Pandion. His regnantibus Gedeon ex tribu Manasse, Hebraeorum judicabat populum, qui annis 40 judex
Abbreviated transcription (Latin):
onibus excarnificatus atq inde un¬
co tractus in tyberim mersus etiã
comum catuit sepultura. Multis
autem et nephariis modis percõplu¬
res dies a uespasian militibus ad¬
uersum senatum populumꝗ roma¬
num in discreta cede seuitum est

Expanded text:
onibus excarnificatus atque inde unonibus excarnificatus atque inde unco tractus et m Tiberim mersus etiam communi caruit sepultura. multis autem et nefariis modis per complures dies a Vespasiani militibus, aduersum senatum populumque Romanum indiscreta caede saeuitum est
Abbreviated transcription (Latin):
tribus primum Leuibus praeliis con¬
tra uitellianos duces congressus u
qͣm imperare ceperat se se inteefecit
Uitellius uictor romam uenit Ubi cũ
multa crudeliter ac nequiter ageret
incredibili etiam uoracitatis appetitu
humanam uitam probris aggrauaret
postꝙ̃ de uespasiano comperit primũ
deponere molitus est imperium Fost
a quibusdã animatus sabinum uespa¬
siant frẽm nichil tũ mali suspicãtẽ
cum ceteris flauianis in capitolium
compulit succensoq templo et itx̃¬
mixta simul flãma rumaq in unũ
dedit Post deficiente in uespasiani no¬
men exercitu suo destitutus appropĩ¬
quantibus q̃ iam hostibus trepidus
cum se in quamdã proximam palatio
cellulam contrarisset turpissime in¬
de protractus cum per uiam sacram
nudus duceretur passim fimũ in os
eius coniectantibus in forum dedu¬
ctus uiiͦ qͣm regnum presumpserat
mense apud gemonias scalas minu¬
tissimorum ictuum crebris cõpucti¬

Expanded text:
tribus primum levibus praeliis contribus primum levibus praeliis contra Vitellianos duces congressus uiquam imperare coeperat sese interfecit. Yitellius uictor Romam uenit: ubi cum multa crudeliter ac nequiter ageret, incredibili etiam uoracitatis appetitu humanam uitam probris adgrauaret, postquam de Vespasiano comperit, primum deponere molitus imperium, post a quibusdam animatus Sabinum Vespasiani fratrem, nihil tum mali suspicantem, cum ceteris Flauianis in Capitolium compulit succensoque templo et mixta simul flamma ruinaque omnes dedit. post deficiente in Vespasiani nomen exercitu suo destitutus adpropinquantibusque iam hostibus trepidus cum se in quandam proximam palatio cellulam contrusisset, turpissime inde protractus cum per uiam sacram nudus duceretur, passim fimum in os eius coniectantibus in forum deductus, octauo quam regnum praesumpserat mense apud Gemonias scalas minutissimorum ictuum crebris conpuncti
Abbreviated transcription (Latin):
subruende reipublice mala moliret᷑
hostis a senatu pronunciatus et ig¬
nominiosissime fugiens ad quartũ
ab urbe lapidem se se ipse interfecit
atq in eo omĩs cesarum familia cõ¬
sumpta est
EITUR GALBA QUI
apud hispanias ab exercitu
imperator creatus fuerat. audita mo'¬
rte neronis uenit xomam usurpanis
sibi imperium Cumq auaritia seui¬
tia segninaq offenderet omnes: fiso¬
nem sibi nobilem industriumq a¬
dolescentem in filium atq in regnũ
adoptauit Hic ante sumptã domĩa¬
tionem multas proiuntias egregie
administrauit: militem seucrissime tr¬
actans: ita ut ingresso eo castra uulga¬
retur statim Disce militare miles gal¬
ba adest Nam menses uii totilemq
dies imperauit qui factione othonis
occisus est Igitur Ocho cum galba
et pisone rome interfectis inter tumł¬
tus cedesq inuasissetq imperium ac
mox creatum imperatorem in gallia
per germanicas legiones uitellium
comperisset bellum cuile molitus

Expanded text:
subruendae reipublicae mala moliretur, subruendae reipublicae mala moliretur, hostis a senatu pronuntiatur; et ignominiosissime fugiens, ad quartum ab urbe lapidem sese ipse interfecit, atque in eo omnis Caesarum familia consumpta estitur Galba, qui apud Hispanias ab exercitu imperator creatus fuerat, audita morte Neronis, venit Romam, usurpans sibi imperium. Cumque avaritia, saevitia, segnitiaque offenderet omnes, Pisonem sibi nobilem industriumque adolescentem in filium atque regnum adoptavit. Hic ante sumptam dominationem multas provincias egregie administravit, militem severissime tractans, ita ut ingresso eo castra, vulgaretur statim: Disce militare, miles, Galba adest. Nam menses septem totidemque dies imperavit, qui factione Othonis occisus est. Igitur Otho cum, Galba et Pisone Romae interemptis, intra tumultus caedesque invasisset imperium, ac mox creatum imperatorem in Gallia per Germanicas legiones Vitellium comperisset, bellum civile molitus,
Abbreviated transcription (Latin):
roma deorsum ut ip̃e uoluit capite
canifixus est. Scripsit duas epistolas
que catholice nominantur. sed et
euangelium ut diximits iuxta mar¬
cum quia auditor eius fuit et inter¬
pres Libri auiẽ e quibus unus actu¬
um eius inscribitur alius ĩ euange¬
lii tercuuis praedicationis: quartus a¬
pocalipseos quintus iudicii inter
apocriphas scripturas reputantur¬
GITUR POST
Minsignia etus mirabiliter ge¬
sta uirtutibus atq doctrinis post
etiam triumphos quibus symone
sepius congressum rediuiua moliẽtẽ
diabolo instigante certamĩa prostra¬
uit atq uic̃ tunc nero om hominũ
sceleratissimus ut apertum se hostẽ
diuinitatis ostenderet et pietatis
ipsorum prius apostolorum qͥppe
qui luces et signiferi erant in po¬
pulo dei expetit neces Et paulum
quidem capite in ipsa urbe roma pe¬
trum uero crucis patibulo condep̃¬
nat Atamen diuine ultionis sentẽ¬
tiam in se mox expertus est Cumq
et alia incredibilia perturbande ĩmo

Expanded text:
Roma deorsum, ut ipse voluit, capite Roma deorsum, ut ipse voluit, capite crucifixus est. Scripsit duas Epistolas, quae catholicae nominantur; sed et Evangelium ut diximus secundum Marcum, qui auditor ejus fuit et interpres. Libri autem e quibus unus Actuum ejus inscribitur, alius Evangelii, tertius praedicationis, quartus Apocalypseos, quintus judicii, inter apocryphas scripturas reputanturgitur post insigma ejus mirabiliter gesta virtutibus atque doctrinis, post etiam triumphos, quibus Simonem saepius congressum, rediviva molientem, diabolo instigante, certamina, prostravit atque vicit, tunc vero omnium hominum sceleratissimus, ut apertum se hostem divinitatis ostenderet et pietatis, ipsorum prius apostolorum, quippe qui duces et signiferi erant in populo Dei, expetit neces; et Paulum quidem capite in ipsa urbe roma, Petrum vero crucis patibulo condemnat. Attamen divinae ultionis sententiam in se mox expertus est. Cumque et alia incredibilia perturbandae, imo
Abbreviated transcription (Latin):
tis et lucis qui per petrum praedica¬
batur uniuersorum mentes placi¬
do illustrauit auditu: ita ut quo¬
tidie audientibus eum nulla ũꝙͣ
sactetas fieret Unde neq auditio
eis sola suffecit: sed marcum olisci¬
pulum eius omĩbus precibus exo'¬
rant. Ut ea que ille uerbo predica¬
bat ad perpetuam eorum commo'¬
nitionem habendam scripture
traderet: qua domi forisq ĩ hmõi
uerbi meditationibuis permanerẽt
Nec prius ab obsecrando desistũt
ꝙ̃ que orauerant impetrarent. Et
hec fuit causa scribendi quođ̾ scđ
marcum dicitur euangelium Fetrus
uero ut per spm̃ sanctum religioso se
spoliatum comperit furto delecta¬
tus est fidem eorum per hec deuo¬
tionemq considerans factumq cõ¬
sirmauit et imperpetuum legendã
scripturam ecelesiis tradidit Hic
postꝙ̃ antochenam fundauit ecc¬
lesiam sub claudio casare contra
eundem symonem magum romã
pergit ibi praedicans euangelium¬
et xx annis eiusdem urbis ponti¬

Expanded text:
tis et lucis, qui per Petrum praedicatis et lucis, qui per Petrum praedicabatur, universorum mentes placido illustravit auditu, ita ut quotidie audientibus eum nulla unquam satietas fieret. Unde neque auditio eis sola suffecit, sed Marcum discipulum ejus omnibus precibus exorant, uti ea quae ille verbo praedicabat, ad perpetuam eorum commonitionem habendam scripturae traderet, qua domi forisque in hujuscemodi verbi meditationibus permanerent. Nec prius ab obsecrando desistunt, quam quae oraverant impetrarent. Et haec fuit causa scribendi quod secundum Marcum dicitur Evangelium. Petrus vero ut per Spiritum sanctum religioso se spoliatum comperit furto, delectatus est, fidem eorum per haec devotionemque considerans, factumque confirmavit, et in perpetuum legendam scripturam Ecclesiis tradidit. Hic postquam Antiochenam fundavit Ecclesiam sub Claudio Caesare, contra eumdem Simonem magum Romam pergit, ibique praedicans Evangelium 25 annis ejusdem urbis ponti
Abbreviated transcription (Latin):
herentis intantum malorum ueĩt
profectum ut etiam simulacri a ci¬
uibus romanis tanꝙ̃ Deus honore
potiretur Sed non in longum per¬
manet fraude quesita diuinitas
Continuo namq in ipsis claudii tẽ¬
poribus clementia diuine prouidẽ¬
uie probatissimum oim apostolorũ
maximum fidei magnificentia et
uirtutis merito primorũ prĩcipẽ
petrum ad urbem romam uelut
aduersum humani generis comu¬
nẽ pernitiẽ repugnaturum dedũc
ducem quondã et magistrum mi¬
litie sue scientem dimna praelia ge¬
rere et uirtutum castra ductare
Iste adueniens ex orientis partibus
ut celestis quidam negociator mer¬
cimonium diuini luminis siquis
sit comparare paratus adduxit et
salutaribus praedicationibus uer¬
bi printius in urbe roma euangelii
sui clauibus ianuam celestis reg¬
ni aꝑperuit
ETURCŨ ROMAIE
urbi clarum uerbi dei lu¬
men fuisset exortum symonis¬
quidẽ tenebre cum suo auctore re¬
stincte sunt Sermo aũ diuinita

Expanded text:
haerentis, in tantum malorum venit haerentis, in tantum malorum venit profectum, ut etiam simulacri a civibus Romanis tanquam deus honore potiretur. Sed non in longum permanet fraude quaesita divinitas. Continuo namque in ipsis Claudii temporibus, clementia divinae provideiae probatissimum omnium et apostolorum maximum, fidei magnificentia et virtutis merito, primorum principem Petrum ad urbem Romam, velut adversum humani generis communem perniciem repugnaturum, deducit ducem quemdam et magistrum militiae suae, scientem divina praelia gerere et virtutum castra ductare. Iste adveniens ex Orientis partibus, ut coelestis quidam negotiator, mercimoniam divini luminis, si quis sit comparare paratus, adduxit, et salutaribus praedicationis verbis primus in sui clauibus ianuam regni caelestis aperuit. gitur cum Romanae urbi clarum uerbi Dei lumen fuisset exortum. Simonis tenebrae cum suo auctore restinct
Abbreviated transcription (Latin):
ris nostri tesu xp̃i apostolis in hoc
ipsum ab eo subrogatis resisteret S
diuina uirtus et gratia in maximo
precipuoq certamine nũꝙ̃ destrii
suos que incensam maligni flãmã
tota celeritate restinguit et omnẽ
altitudinem destruit extollentem
se aduersum scientiam dei Ropter
quod neq symon neq alius quis
congressus tunc aduersum aposto¬
los dm̃ potuit optinere uictoriam
quia ueritatis lux et uerbi diuini
claritas que obsalutem hominum
nuper obfulserat per apostolos suoᷤ
totius mendatii discussa caligine
de humanis mentibus ignorantie
tenebras effugabat Deniq sup̃det̃s
magus ueri luminis fulgore per¬
culsus cecitatem continuo male sa¬
ne mentis incurrit Quippe qui
iam et prius iniudea per aposto¬
lum petrum de his que gerebat
sceleribus confutatus transmari¬
nam aggressus est fugam et ab orĩe
sidio sperans Is ig̃r vrbem romã
ingressus utens adminiculo assi¬
stentis sibi meretricis silenis et ad¬

Expanded text:
ris nostri Jesu Christi apostolis, in hoc ris nostri Jesu Christi apostolis, in hoc ipsum ab eo subrogatis, resisteret. Sed divina virtus et gratia in maximo praecipuoque certamine nunquam deserit suos: quae incensam maligni flammam tota celeritate restinguit, et omnem altitudinem destruit, extollentem se adversum scientiam Dei. Propter quod neque Simon, neque alius quis congressus tunc adversum apostolos Domini, potuit obtinere victoriam, quia veritatis lux et verbi divini claritas, quae ob salutem hominum nuper obfulserat, per apostolos suos totius mendacii discussa caligine, de humanis mentibus ignorantiae tenebras effugabat. Denique supradictus magus, veri luminis fulgore percussus, caecitatem continuo malesanae mentis incurrit. Quippe qui jam et prius in Judaea per apostolum Petrum de his quae gerebat sceleribus confutatus, transmarinam aggressus est fugam, et ab Oriensidio, sperans. Is igitur urbem Romam ingressus, utens adminiculo assistentis sibi meretricis Selenis et ad
Abbreviated transcription (Latin):
teris gentibus tamꝙͣ sũmũ deum e
adorant et confitentur Sed scelenẽ
quamdã meretricem erroris eius ac
deceptionis comitem que prius in¬
prostibulo steterat apud tyrum u¬
bem phenicis cum ipso uelut primã
quandam mentem consecrauerunt
Hec quidem iustinus Consona
uero huic etiam hireneus scribit in
libro aduersus hereses primo In
quo uel quis ipse fuerit symon uel
ꝙimpura eius opera atq doctrina
plenius refert uel ꝙ̃ diuersis presti¬
Oiis ac diãbolicis fraudibus ho¬
mines fallendo seduxerit Quod
multum est ut his inferamus cum
liceat uolentibus ea scire per singu¬
la ex ipsius supradicti hirenei li
scere poterit Caput ig̃r totius pra¬
uitatis et principium omĩs heres
a symone cepisse accipimus Hũc
ig̃r taltum malorum prẽm et auc̾to¬
rem per idem tempus symonem ex
apparitorum suorum numero dia¬
bolus suscitans ad urbem maximã
ire compulit romam. ut ibi poten¬
tissimis athletis domini ac saluato¬

Expanded text:
teris gentibus, tanquam summum deum et teris gentibus, tanquam summum deum et adorant, et confitentur. Sed et Selenen quamdam meretricem erroris ejus ac deceptionis comitem, quae prius prostibulo steterat, apud Tyrum urbem Phoenicis, cum ipso velut primam quamdam mentem consecraverunt. Haec quidem Justinus. Consona vere huic etiam Irenaeus scribit in primo Adversus haereses libro. In quo vel quis ipse fuerit Simon, vel quam impura ejus opera atque doctrina, plenius refert, vel quam diversis praestigiis ac diabolicis fraudibus homines fallendo seduxerat, quod multum est, ut his inseramus, cum liceat volentibus ea scire per singula ex ipsius supradicti Irenaei libscere poterit. Caput igitur totius pravitatis et principium omnis haeresis a Simone coepisse accipimus. Hunc igitur talium malorum patrem et auctorem per idem tempus Simeonem ex apparitorum suorum numero diabolus suscitans, ad urbem maximam ire compulit Romam, ut ibi potentissimis athletis Domini ac Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
& symonẽ illum de quo ĩ superiori¬
bus diximus euocat Cuius nepha¬
riis artibus adminicula ipsa maio¬
ra suppeditans plutimos urbis illiꝰ
ciues in erroris eus uincula coniecit
De quo Iustinus non multo post
apostolorum tempus exortus inter
scriptores nobilis uir. in apologeti¬
co quem pro fide nr̃a ad imperato¬
rem antonium scribit: de co ita
hoc modo refert Et post ascensionẽ
inquit dñi ad caelum instigabant
demones quosdam homin qui di¬
cerent se deos esse quos nos fugaui¬
mus Symon deniq quidam sãma¬
ritanus de uico qui dr̃ gittho sub
claudio caesare magicis artibus et
ope demonum subleuatus in urbe
uestra que regnorum omnium est
caput. ꝙplurimis per fantasias de¬
ceptis deus decretus est a senatu
et simulaeri apud uos quasi deus¬
honore donatus in flumine tyberis in¬
ter duos pontes collocati habens
etiam titulum latinis litteris seriptũ
symoni deo sancto Quem et omnes
pene samarite nonnulli etiam ex ce¬

Expanded text:
et Simonem illum, de quo in superioriet Simonem illum, de quo in superioribus diximus, evocat. Cujus nefariis artibus adminicula ipse majora suppeditans, plurimos urbis illius cives in erroris ejus vincula conjecit. De quo Justinus, non multo post apostolorum tempus exortus, inter scriptores nobilis vir, in Apologetico, quem pro fide nostra ad imperatorem Antonium scribit, de eo ita hoc modo refert: Et post ascensionem, inquit, Domini ad coelum, instigabant daemones quosdam hominum qui dicerent se deos esse, quos nos fugavimus. Simon denique quidam Samaritanus, de vico qui dicitur Gittho, sub Claudio Caesare magicis artibus et ope daemonum sublevatus, in urbe vestra, quae regnorum omnium est caput, quamplurimis per phantasias deceptis, deus decretus est a senatu, et simulacri apud vos quasi deushonore donatus, in flumine Tyberis inter duos pontes collocati, habentis etiam titulum Latinis litteris scriptum: Simoni deo sancto; quem et omnes pene Samaritae, nonnulli etiam ex cae
Abbreviated transcription (Latin):
lius ioannis prouincie ga¬
lilee uico bechsaida frater andrẽe
apostoli et princeps apostolorum
post episcopatum anthiocensis ecc̃e
et pradicationem dispersionis eorũ
qui de circuncisione crediderunt
in ponto galatia capadotia asya et
bichinia atq italia euangelium pre¬
dicauit Harumq uirntum signis
effulsit pendulo gressi feruidum
mare calcauit, preterens umbra
sua mortuos animaũ claudis pristi¬
num redintegrauit officium. para¬
litici fluida membra in proprium
reparauit statum Inter hec defũclã
uiduam suscitauit. Ananiã et Saftã
reos perfidiae mortis animaduersiõe
dampnauit, symonem etiam magi¬
cis artibus celum conscendentem ad
terram elisit Libet etiam de petro a¬
postolorum principe latius aliquid
NTEREACU FIDES
domini et saluatoris nostri
iesu xp̃i per omniũ cresceret mentes
et per dies singulos religionis propa¬
garentur augmenta nequaqͣm q̾escit
hostis salutis humane sed urbẽ ma¬
ximã que est caput omiũ praeuenit

Expanded text:
lius Ioannis, provincie Galile ex vico Bethsaida, frater Andree apopost episcopatum Anthiochensis Ecclesiae et praedicationem dispersionis eorum qui de circumcisione crediderunt, in Ponto, Galatia, Cappadocia, Asia et Bithynia atque Italia Evangelium praedicavit, harumque virtutum in signis effulsit: pendulo gressu fervidum mare calcavit; praeteriens umbra sua mortuos animavit; claudis pristinum redintegravit officium; paralytici fluida membra in proprium reparavit statum. Inter haec defunctam viduam suscitavit, Ananiam et Sapphyram reos perfidiae mortis animadversione damnavit. Simonem etiam magicis artibus coelum conscendentem ad terram elisit. Libet etiam de Petro apostolorum principe latius aliquid Interea cum fides Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi per omnium cresceret mentes, et per dies singulos religionis propagarentur augmenta, nequaquam quiescit hostis salutis humanae, sed ad urbem maximam, quae est caput omnium, praevenit,
Abbreviated transcription (Latin):
philippo per diuine gr̃e potestatem
fiebant obstupefactus et territus
cessit et credere se in xp̃m usqquo
etiam baptismum acciperet simu¬
lauit Uerum per singulos dies au¬
gescente predicatione uerbi diui¬
tit per det prouidentiam ex ethi¬
opie regionibus ad est quidam
tanqͣm uota in iherosolimis reddi¬
turus regine gentis illius p̃positꝰ
Moris quippe est illi nationi etiã
nunc a focminis regi Huic philip¬
pus responsis sancti spiritus iussꝰ
primo ex omnibus gentibus myste¬
rium fidei et sacramentum baptis¬
mi tradidit et uelut quasdam eũ
deo primitias oĩm consecrat natio¬
num Hunc opinio tenet ad patriã
terram regressum scientiã dei sum¬
mi et salutare Dñi nr̃i indigens
gentibus sicut sibi traditũ fuerat
praedicasse In quo rebus ipsis com¬
pleta est per eum prophetia que
dicit Ethiopia preueniet manus
eius deo Dum hec ita aguntur pau¬
lus uas electionis non ex hom̃ibus
neq per hominẽ sed per reuelatio¬

Expanded text:
Philippo per divinae gratiae potestatem Philippo per divinae gratiae potestatem fiebant, obstupefactus et territus cessit, credere se in Christum, usquequo etiam baptismum acciperet, simulavit. Verum per singulos dies augescente praedicatione verbi divini, per Dei providentiam ex Aethiopiae regionibus adest quidam, tanquam vota in Hierosolymis redditurus, Reginae gentis illius praepositus. Moris quippe est illi nationi, etiam nunc a feminis regi. Huic Philippus responsis sancti Spiritus jussus primo ex omnibus gentibus mysterium fidei et sacramentum baptismi tradidit, et velut quasdam cum Deo primitias omnium consecrat nationum. Hunc opinio tenet ad patriam terram regressum, scientiam Dei summi et salutare Domini nostri indigenis gentibus, sicut sibi traditum fuerat, praedicasse. In quo rebus ipsis completa est per eum prophetia quae dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo. Dum haec ita aguntur, Paulus vas electionis non ex hominibus neque per hominem, sed per revelatio
Abbreviated transcription (Latin):
NTEREA PERSECU¬
tio prima aduersus eccle¬
siam dei que est iherosolimis fcta
sub primo martire Stephano ões
discipulos exceptis xii. peruniuer¬
sam iudaeam samariamq disꝑsit
seu potius ut sancta scriptura ĩdi¬
cat disseminauit Ex quibus non¬
nulli ad phenicem usq et cyprum
atq antiochiam deuenerunt: qui
gentibus quidem credere mysteri¬
um fidei nondum audebant iude¬
is tamen praedicabant Interea pau¬
lus adhuc uastabat ecclãm ingre¬
diens domos et pertrahens uiros
ac mulieres tradebat in carcerem
Sed philippus qui erat unus de
uii. cum stephano diaconis ordi¬
natus descendit samariam uir¬
tute domini repletus: et praedicat
primus uerbum dei samantane
genti In quo tanta erat diuine
gratie esficatia. ut etiam symonẽ¬
magum suis predicationibus conster¬
naret. Qui per idem tempus cele¬
hris fame apud samaritanorum
populos habebatur, ita ut uirtus
dei magna esse putaretur Sed his
cum uidisset signa et miracula q̃ a

Expanded text:
nterea persecunterea persecutio prima adversum Ecclesiam Dei, quae erat Hierosolymis, sub primo martyre Stephano, omnes discipulos, exceptis undecim per universam Judaeam Samariamque dispersit, seu potius, ut sancta Scriptura indicat, seminavit. Ex quibus nonnulli ad Phoenicem usque et Cyprum atque Antiochiam devenerunt. Qui gentibus quidem credere mysterium fidei nondum audebant, Judaeis tamen praedicabant. Interea Paulus adhuc vastabat Ecclesiam, ingrediens domos, ut pertrahens viros ac mulieres, tradebat in carcerem. Sed Philippus, qui erat unus de septem cum Stephano diaconis ordinatus, descendit Samariam virtute Domini repletus, et praedicabat primus verbum Dei Samaritanae genti. In quo tanta erat divinae gratiae efficacia, ut etiam Simemagum suis praedicationibus consternaret. Qui per idem tempus celebris famae apud Samaritanorum populos habebatur ita, ut virtus Dei magna esse putaretur. Sed is cum vidisset signa et miracula quae a
Abbreviated transcription (Latin):
praeceptum dñi ad regem Abgarũ
missus ipsum quidẽ egritudine mo̾¬
bi corporalis absoluit. uniuersam
uero ciuiiatem edessenorum xp̃o
domino fideli satis credulitate socia¬
uit ita ut in hodiernum ciuitas il
cata sit De his etiam latius scribe
statui Eusebius in primo libro hi¬
storiae ecelesiastice dicit Deniq ꝑꝰ
resurcectionem et ascensionem dñi
ad celos thomas apostolus ex cõmi¬
nitione diuina thadeum quendã
unum ex lxx discipulis adedesse¬
nam ciuitatem euangelistam et
pradicatorem uerbi dei mittit si¬
mul et que a Dño promissa fuerãt
impleturum Hec in archiuis publi¬
cis edes sene ciuitatis in qua tunc
supradictus Abgarus regnauit ita
descripta repperimus in his chartis
que gesta regis abgari seruata anti¬
quitus continebant Et ut euidens
dictorum ueritas fiat ipsa exempla¬
ria epistolarum ab aggaro ad salua¬
torem et saluatoris ad eundẽ regẽ
et qualiter hec gesta sunt pleniter
in libro primo Eusebii ecclesiasti¬
ce hystorie contnentur

Expanded text:
praeceptum ad regem Abgarum missus, ipsum quidem aegritudine morbi corporalis absolvit: universam vero civitatem Edessenorum, Christo Domino fideli satis credulitate sociavit, ita ut in hodiernum civitas illcata sit. De his etiam latius scribere statuit Eusebius. In libro I Historiae Eccles. dicit: Denique post resurrectionem atque ascensionem Domini ad coelos, Thoma apostolus ex commonitione divina Thaddaeum quemdam, unum ex 70 discipulis, ad Edessenam civitatem evangelistam et praedicatorem verbi Dei mittit, simul et quae a Domino promissa fuerant impleturum. Haec in archivo publico Edessenae civitatis, in qua tunc supradictus Abgarus regnavit, ita descripta reperimus, in his chartis quae gesta regis Abgari servata antiquitus continebant. Et ut evidens dictorum veritas fiat, ipsarum exemplaria epistolarum ab Abgaro ad Salvatorem, et Salvatoris ad eumdem regem, et qualiter haec gesta sint, pleniter in libro I Eusebii Ecclesiasticae Historiae continentur