comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pedagogũ obrui olmmi. Testes dc̃i quod
testando adhibi solent: sicut signatores
qd̃ testamentũ signent. Tetricꝰ mons in
sabinis asꝑrimꝰ: Onde et tristes hoĩes
tetricos dicimus. Taciturnꝰ. in tacendo di.¬
uturnus. Trutinator. examinator. Ex
iudicii libra perpendens recta. tͣnslatõne
atrutina. que ẽ gemma ponderũ lances.
Tenax nũmi cupidior. qd̾ teneat: int̾¬
dũ ⁊ pertinax. T̃ ruculentꝰ. toruꝰ t̾ribił:
eo ꝙ sit toruo uultu. ⁊ truculento aspec
ne quieqmͣ lumine toruo. Teter obscura
mũ qi t̾gũ u̾tat. huc ⁊ illuc: ne facile
qualis sit intelligat᷑. T̃emulentꝰ a teme.
diu idest sine sanguine. ⁊am timor san.¬
guinẽ gelat qui coactꝰ gignit timorẽ.
sua. ł qd̾ bene quid uti possit. si¬
cut docilis ꝙ doceri possit. Uerus a u̾i¬
tate. hinc ⁊ uerax: maior ẽ u̾itas qͣm

Expanded text:
paedagogum olim obrui.' Testes dici quod paedagogum olim obrui.' Testes dici quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signent. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. Trutinator, examinator, ex iudicii libra perpendens recta; translatione a trutina, quae est gemina ponderum lances. Tristis. Tenax, nummi cupidior, quod teneat. Interdum et pertinax. Truculentus. Torvus, terribilis, eo quod sit torto vultu et turbulento aspectnequiquam lumine torvo. Turbidus, mum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intelligitur. Temulentus, a temediu, id est, a sanguine, nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. 273. sua, vel quod bene quid uti possit, sicut, docilis quod doceri possit. 275. Verus, a veritate, hinc et verax. Major est veritas quam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ a sequendo st̃ dc̃e. Stipulator ꝓmissor
sti pulari enĩ ꝓmut̾e est ex u̾bis
iuris ꝑitoꝵ. Sanus a sanguineꝰ qr sñ
pallore est. Sospes subtilis: ab extenu¬
atõe dictꝰ. Sequest̾ dr᷑. qui certantib
medius int̾uenit: qui apud grecos ome
sus drͣ. apud quem pignera deponi solẽt:
quod uocabulũ ab obsequendo fcm̃ ẽ qd̾
eius qui electus sit utraq pars fidẽ se¬
qͣtur. Sessilis: qui non uidet᷑ stare s se¬
dere. Surdus. a sordib humoris aure cõ¬
ceptis : ⁊ qͣnuis multis casib accidat. no
cus ꝙ sit exsuccatꝰ: siue ꝑ antifrasim
ꝙ sine succo sit. Sepultus dictꝰ ẽ eo ꝙꝑ
sit sine palpatõe ł sine pulsu .i. sine
motu. Sagio ab exigendo dictus. Sutor
a suendis pellib nõiatꝰ. Subultus pa¬
stor porcoꝵ. sicut bubulcꝰ a cura boum.
utor qr pupillũ tuet᷑. hoc est in¬
tuetur: de quo in ⁊suetudine uul¬
gari dĩ. Quid me moues. ⁊ tutorẽ et

Expanded text:
tem a sequendo sunt dictae. Stipulator, promissor. tem a sequendo sunt dictae. Stipulator, promissor. Stipulare enim promittere est, ex verbis iurisperitorum. Sanus, a sanguine, quia sine pallore est. Sospes. Subtilis ab extenuatione dictus. Sequester dicitur qui certantibus medius intervenit, qui apud Graecos ὁ μέσος dicitur, apud quem pignera deponi solent. Quod vocabulum ob sequendo factum est, quod eius, qui electus sit, utraque pars fidem sequatur. Sessilis, quod non videtur stare, sed sedere. Surdus, a sordibus humoris aure conceptis; et quamvis multis casibus accidat, nomcus, quod sit exsucatus; sive per antiphrasin, quod sit sine suco. Sepultus dictus est eo quod sit sine palpatione, vel sine pulsu, id est sine motu. Saio ab exigendo dictus. Sutor a suendis pellibus nominatus. Subulcus, porcorum pastor; sicut bubulcus, a cura boum. Tutor, qui pupillum tuetur, hoc est intuetur; de quo in consuetudine vulgari dicitur: 'Quid me mones? Et tutorem et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ discordiam gignit: qͣs greci diastasin
dicunt. Seuerus. qi seuus uerꝰ: tenet e¬
dendo. quem uult deciꝑe. Simulator dr᷑¬
nuti ⁊ asꝑi ẽ. Scropo enĩ ẽ harena du¬
rior. Sacrilegus dicit᷑ ab eo ꝙ sacra legit
.I. furat᷑. Sicarius uocatur qui ad per¬
petͣndũ scelus telis ẽ armatꝰ. Sica enĩ
gladius est a secando uocatꝰ. Sceuus
in theatro agit. Theatrũ enim scena ẽ.
scelerib plenus: ut lapidosus locus.
⁊ harenosus. Plus est aut̃ sceleros
qm̃ sceleratꝰ. Sator seminator uł sa¬
tor a semine. Scurra. qui sectari quẽ¬
piã solet cibi gr̃a. a sequendo. Inde gͥ
scurras appellatos: idem ẽ assecdla a se¬
quendo. Satelles. qd̾ adhereat alti: sũ
A latis custodia. Suffectus. in loco alt̾iꝰ
suppositus: qĩ suffactꝰ. Uñ ⁊ ꝯsulem
suffectũ dicimꝰ: eũ qui pro alio substi¬
tuit᷑. Scd̃s qi secus pedes: ⁊ tractꝰ ẽ
sermo a sequentib seruis pedissequis.

Expanded text:
et discordias gignit, quam Graeci διάστασιν et discordias gignit, quam Graeci διάστασιν dicunt. Severus, quasi saevus verus; tenet edendo quem vult decipere. Studiosusnuti, et asperi. Scrupus enim est arena durior. Sacrilegus, dicitur ab eo quod sacra legit, id est, furatur. Sicarius vocatur, qui ad perpetrandum scelus telis armatus est. Sica enim gladius est a secando vocatus. 253. Sin theatro agit. Theatrum enim scena est.sceleribus plenus, ut lapidosus locus, et arenosus. Plus est autem scelerosus quam sceleratus. Sator, seminator vel pater, a semine. Scurra, qui sectari quempiam solet cibi gratia. A sequendo igitur inde scurras appellatos. Idem assecla, a sequendo. Satelles, quod adhaereat alteri, sive a lateris custodia. Suffectus, in loco alterius soppositus, quasi suffactus. Unde et consulem suffectum dicimus eum qui pro alio substituitur. Secundus, quia secus pedes: et tractus est sermo a sequentibus servis pedisequis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ citus atq iñqͥetꝰ. Sedulus familiare
u̾bũ terentii: hoc est sine dolo. alias as¬
sidiuis. Sodales dñr. qui ad symbolum
conuenire cõsueuerũt. qiͣ suadentes. Ip̃i
et socii dñr. ꝓpt̾ periculi aut oꝑis societa¬
tẽ: qiͣ m̃ una caliga. ⁊ in uno uestimẽ¬
to manentes. Stultus hebetior corde. si
cut qͥdam ait. Ego me eẽ stultũ fate¬
or. fatuũ ẽẽ ñ opinor: i. obtũsis qͥdem
sensib. ñ tñ nullis. Stult᷑ est qui ꝑ stu¬
porẽ ñ mouet᷑ inuiria. Seuiciã enĩ per¬
fert nec ultꝰ ẽ: nec ullo ignominie mo
nio carens. se aut̃ sine significat. ut sedu¬
lus sine dolo. Secutꝰ qi sine cura .i. frigi¬
dus: ꝑ quod mutiles accipimꝰ. Stupidus.
sepius stupens. Suꝑbus dc̃s: qr su per
uult uidĩ qͣm ẽ. Qui enim uult super
locutoĩs appellatꝰ ẽ: qr ñ m̃ facie alicuiꝰ.
s in aure loquit᷑: de alt̾o dechendo. Se
diciosus qui dissensionẽ animoꝵ facit.

Expanded text:
 citus atque inrequietus. Sedulus familiare  citus atque inrequietus. Sedulus familiare verbum Terenti; hoc est sine dolo: alias adsiduus. Sodales dicuntur qui ad symbolum convenire consueverunt, quasi suadentes. Ipsi et socii dicuntur propter periculi aut operis societatem, quasi in una caliga et in uno vestigio manentes. cut quidam ait: Ego me esse stultum existimo, fatuum esse non opinor, id est, obtusis quidem sensibus, non tamen nullis. Stultus est qui per stuporem non movetur injuria: saevitiam enim perfert, nec ultus est, nec ullo ignominiae conio carens  se autem sine significat, ut se dulus, sine dolo, se curus, quasi sine cura, id est, frigidus, per quod inutiles accipimus. 248. Stupidus, saepius stupens. Superbus dictus, quia super vult videri quam est; qui enim vult superglocutionis appellatus, quia non in facie alicujus, sed in aure loquitur de altero detrahendo. 250. Seditiosus, qui dissensionem animorum facit,
Abbreviated transcription (Latin):
autem reus maiestatis: qr maiꝰ est ledere
patriam qm ciuẽ unũ. Postea etiãm et
hii rei maiestatis dcĩ st̃: qui adu̾sus ma¬¬
iestatem pͥncipis egisse uid̾e̾nt᷑: uł qui
leges inutiles reipublite detulerãt Uł u¬
tises abrogau̾ant. Rixosus a rictu cani¬
no dictus. semꝑ enim ad ꝯtradicendũ para-¬
tus est. ⁊ iurgio delectatur. ⁊ prouocat
ꝯtendentẽ. Rustitus dc̃s: quod rus oꝑetur.¬
aptus est ad discretõem saporis ci¬
borũ: sic sapiens ad dinoscentiam. rerũ
atq causarũ quo unũqd̃q dinoscat. at¬
q sensus u̾itatis discernat. Cui ꝯtrarius
uet̾i ꝯsuetudine appellatꝰ: eo ꝙ hii qui pu¬
rificari uolebant sangnine hostie tange¬
bant᷑: et ex hoc scĩ nomen acceꝑunt. Sĩ¬
cerus qͣiͣ sine corruptõe: cui ꝯtͣciꝰ ẽ insin¬
celi. Speciosus a specie dr᷑ ł aspectu: sicut
dies p̾cabant᷑ et immolabãt: ut sibi sui
libi suꝑstites eẽnt. Sollicitꝰ. qr solers et¬

Expanded text:
autem reus maiestatis, quia maius est laedere autem reus maiestatis, quia maius est laedere patriam quam civem unum. Postea etiam et ii rei maiestatis dicti sunt qui adversus maiestatem principis egisse viderentur, vel qui leges inutiles reipublicae detulerant, vel utiles abrogaverant. Rixosus a rictu canino dictus. Semper enim ad contradicendum paratus est, et iurgio delectatur, et provocat contendentem. Rusticus dictus quod rus oia sicut gustus aptus est ad discretionem saporis ciborum, sic sapiens addinoscentiam rerum atque causarum, quod unum quodque dignoscat, atque sensu veritatem discernat. Cui contrarius est veteri consuetudine appellatus, eo quod hi qui purificari volebant sanguine hostiae tangebantur, et ex hoc sancti nomen acceperunt. Sincerus, quasi sine corruptione, cui contrarius insincaeli. Speciosus, ab specie vel aspectu; sicut dies precabantur et inmolabant, ut sibi sui liberi superstites essent.' Sollicitus, quia sollers et
Abbreviated transcription (Latin):
appellatꝰ : rͥeͥtractat ⁊ tanꝙͣ rele¬
git ea q̃ ad cultũ diuinũ ꝑtinent. Hii
st dc̃i religiosi ex relegendo: tanqͣm ex e
gentes. Ratiocinator dictꝰ uir magnus.
qui de omĩb reb qͣs eẽ mirabiles ⁊stat.
potest reddẽ rationẽ. Retractator repeti¬
tor: nam retractare est repetere qd̾ omi¬
serat. Resipiscens: eo ꝙ mentẽ qrͣ post in¬
saniam recipit. aut qr resapit qui saꝑe
desierat. Castigat enim seip̃m demẽtie.
et ꝯfirmat animũ suũ ad rectiꝰ uiuen¬
dum: cauens ne iterũ corruat. Repenti¬
nus a repente. Repente autẽ et adũbiũ
et nom̃ potest eẽ. Robust᷑. fortis. ualidꝰ.
a fortitudine roboree arboris appellatꝰ.
Rapidus uelox pedib. Raptor eo ꝙ cor¬
ruptor. Uñ et rapta. eo ꝙ corrupta est.
Reus a re de qͣ obnoxiũs ẽ: et reatꝰ a reo
est nuncupatꝰ. Reus maiestatis pͥmum
dictus: qr adu̾sus rempublicã aliqͥd egis¬
set: aut qui cũ hostib ꝯsensisset. Dictus

Expanded text:
appellatus; qui retractat et tamquam relegit ea quae ad cultum divinum pertineant. Hi sunt dicti religiosi ex relegendo, tamquam ex egentes. Rationator dictus vir magnus; quia de omnibus rebus, quas esse mirabiles constat, possunt reddere rationem. Retractator, repetitor; nam retractare est repetere quod omiseras. Resipiscens, eo quod mentem quasi post insaniam recipit, aut quia resapit qui sapere desierat. Castigat enim se ipsum dementiae, et confirmat animum suum ad rectius vivendum, cavens ne iterum corruat. Repentinus, a repente. Repens autem et adverbium et nomen potest esse. Robustus, fortis, validus; a fortitudine roboreae arboris appellatus. Rapidus, velox pedibus. Raptor, eo quod corruptor. Inde et rapta eo quod corrupta. Reus a re, de qua obnoxius est, et reatum a reo est nuncupatum. Reus maiestatis primum dictus qui adversus rempublicam aliquid egisset, aut quicumque hostibus consensisset. Dictus
Abbreviated transcription (Latin):
finxit. Duplex aut̃ est homo. interior
⁊ ext̾ior. Intĩor homo aĩa: extior homo
corpus. Anima aut̃ a genitalib nomen
accepit : eo ꝙ uentus sit. Uñ ⁊ grece
uiu̾e uideam᷑. S apertissine falsum est
qr multo pͥus gignit᷑ aĩa. qmͣ ⁊cipi aer o¬
re possit: que iam in genitricis ut̾o uiuit.
Non est gͥ aer aĩa: quod putau̾unt qͥdã¬
qui nõ potuerũt eius incorpoream cogi¬
beo ponendi aĩam meam: ⁊ potestatem
habeo it̾um sumendi eam. De hac quoq
aĩa. in ip̃o dñi passionis tempore memo¬
ratus eungłista ita ꝓtulit dicens. ⁊ in¬
clinato capite emisit sp̃m. Qͥd ẽ .n. emͣ

Expanded text:
finxit. Duplex est autem homo: interior finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo corpus. Anima autem a gentilibus nomen accepit, eo quod ventus sit. Unde et Graevivere videamur: sed apertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aqui non potuerunt incorpoream cogibeo ponendi animam meam, et rursus potestatem habeo, sumendi eam. De hac quoque ipsa Domini anima passionis tempore memoratus evangelista ita protulit, dicens: Et inclinato capi
Abbreviated transcription (Latin):
.i. De hoĩe ⁊ partib eiꝰ.
Atura dicta ab eo qd̾ na-¬
sci aliquid faciat. Gignẽ¬
di enim ⁊ faciendi potẽs
est. Hanc quidẽ deum eẽ
dix̾unt: a quo omĩa cre-¬
ata st̃ ⁊ existunt. Genus a gignẽdo dcm̃.
Cui diriuatum nomen a terra ex qua
omĩa gignunt᷑. Ge .n. grece t̾ra dicit᷑.
u̾ita dcã ꝓpt̾ uigorẽ: uł qd̾ uim teneat
nascendi atq crescendi. Unde. ⁊ arbores
dictus. qr ex humo est factus. sicut et
in genesi dicit᷑. Et creauit d̾s̃ hominẽ
de limo t̾re. Abusiue enim pronũtiat᷑.
ex utraq substantia totus homo:i. ex
societate aĩe ⁊ corpis. Nam ꝓprie homo ab
humo. Greci autem hominem antropũ
appellauerunt: eo ꝙ sursũ aspectet: sub¬
leuatus ab humo ad contemplationẽ ar-¬
tificis sui. Quod ouidius poeta designat
uidere. iussit: ⁊ erectos ad sid̾a tollere
uultꝰ. Qui ideo erectꝰ celũ aspicit uͭ deũ
querat. non ut t̾ram intendat ueluti pe¬
cora: q̃ nat᷑a ꝓna ⁊ uentri obedientia

Expanded text:
. De homine et partibus ejus. Natura dicta ab eo, quod nasci aliquid faciat. Giguendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur; Ge enim Graece terram dicunt. Vita dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi atque crescendi. Unde et arbores dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur: Et creavit Deus hominem de humo terrae . Abusive enim pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est, ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab dicitur. Graeci autem hominem anthropon appellaverunt, eo quod sursum exspectet, sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat,videre iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia
Abbreviated transcription (Latin):
ose hominũ tnͣfformationes. ⁊ cõ¬
mutatõnes in bestias: sicut de illa maga
famosissima circe que socios quoq ulixis
mutasse fertur in bestias: et de archadi¬
b qui sorte ducti tnsnatabant qd̾dã stag¬
nũ. atq ibi ꝯu̾tebant᷑ in lupos. Nam et
diomedis socios in uolutres fuisse au̾sos
ñ fabuloso m̃dacio. s hystorica affirmati¬
one ꝯfirmant. S ⁊ quidam asserũt stri¬
gas ex hominib fieri. ad multa enim la¬
trocinia figure sceleratorũ mutant᷑: ⁊ siue
magicis cantib siue herbarũ ueneficio. totis
corꝑib in feras tͣnseunt. Si quidẽ et per na¬
turam pleraq mutatõem recipiũt. ⁊ corrup¬
ta m̃ diu̾sas speties tnsformant᷑: sicut de ui¬
tuloꝵ carnib putridis apes. sicut de equis¬
scrabei. de mulis locuste: de cancris scorpiones.
Ouidius. Concaua litorei si demas brac̾ia cã¬
cri. Scorpiiis exibit: caudaq minabit᷑ unca.

Expanded text:
osae hominum transformationes et commutationes in bestiis, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutasse fertur in bestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. Sed et quidam adserunt Strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibus in feras transeunt. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur; sicut de vitulorum carnibscarabei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius: Concava littorei si demas brachia cancri, Scorpius exibit, caudaque minabitur unca.
Abbreviated transcription (Latin):
quo sensũ excipiant: audiendi eaꝵ sonũ¬
facit. Pinnulla sũma pars auris ab a¬
cumine dicta. Pinnion enim antiqͥ acu¬
tũ dicebant. Sonde ⁊ bipennis ⁊ pinna.
Nares idcirco nominant᷑: qr ꝑ eas odor

Expanded text:
quo sensum excipiant audiendi. Pinnula, summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant; unde et bipennis et pinna. 47. Nares idcirco nominantur, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
s incerce mixteq sententie. Uersutus
eo ꝙ sit eius mens in quolibet actu. Ad
ꝙ in diu̾sa ⁊ uultũ ⁊ mentem uertat.
Uñ ⁊ u̾sutus ⁊ callidus. Siolentꝰ qui
uim infert. Uecors. mali cordis ⁊ ma-¬
a uenere ethimologiã trahit. Itẽ uanus
mnanis. falsus: eo ꝙ sine memoria euane¬
scat. Uesanus. ñ ꝓpe sanus. uinolentus:
qr et satis bibit. ⁊ difficile m̃ebriat᷑. Uexa¬
ut uexasse sit portasse. Seneficus eo qd̾
uenenũ mortis causa paruit. aut p̾stitit.
au uendidit. Uector qiͣ uehitor. Est aut̃
uector. ⁊ qui uehit ⁊ qui uehitur. uena¬
uestigatores. indagatores. alatores. p̾ssores.

Expanded text:
sed incertae mixtaeque sententiae. Versutus, eo quod eius mens in quolibet actu ad quod in diversa vultum et mentem vertat. Inde et versutus et callidus. Violentus, quia vim infert. a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod sine memoria evanescat. 280. Vesanus, non probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit, et difficile inebriatur. Vexao, vecto, ut vexasse sit portasse. 281. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut vendidit. Vector, quasi vehitor. Est autem vector et qui vehit, et qui vehitur. 282. Venaum officia: vestigatores, indagatores, alatores, pressores.
Abbreviated transcription (Latin):
natu cum plebib sanxerũt. Nam
qd̃ rex uł imꝑator edidit: ꝯstitutio uł edic¬
tum uocat᷑. Institutio equitatis duplex est.
nunc in legib. nũc in morib. Int̾ legem
autẽ ⁊ mores hoc int̾est: ꝙ lex scripta est:
mos u̾o est uetustate probata ꝯsuerudo.
siue lex ñ scripta. nam lex a legendo uoca¬
ta qr scripta est: mos autẽ longa ꝯsuetu¬
do ẽ de morib tracta tantumdẽ. Consuetu
do est ius qd̾dam qd̾ de morib institutum
qd̾ pro lege suscipitur cum deficit lex : nec
differt scriptura an ratione ꝯsistat. q̃ndo et
legem ratio ꝯmendat. Porro si ratione let¬
ꝯsistat: lex erit om̃e iam qd ratione cõsti¬
tuerit dumtaxat quod religioni ⁊gruat. qd̾
discipline ꝯueniat. quod saluti rõne ꝑficiat.

Expanded text:
ebibus sancierunt. Nam quod Rex vel Imperator edicit, constitutio vel edictum vocatur. Institutio aequitatis duplex est, nunc in legibus, nunc in moribus. Inter legem autem et mores hoc interest, quod lex scripta est, mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consudo est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur, cum deficit lex. Nec differt, an scripto, an ratione consistat, quando et legem ratio constat, lex erit omne jam quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni congruat, quod disciplinae conveniat, quod saluti proficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
potiti st̃: etiam latissimis collib ꝓpaga¬
ta est. Styrpe similis uiti. foliis rũte:¬
s albidiorib semꝑ q manentib. Arbor
aut̃ balsamũ. lignũ eius xilobalsamũ dr᷑:
fructꝰ siue semen. eius carpobalsamũ. sucꝰ
opobalsamum. Quod ideo cũ adiectõne sig¬
nificat᷑: eo ꝙ ꝑcussus ferreis ungulis cor¬
tex ligni. ꝑ cau̾nas eximii odoris guitas di¬
Cuiꝰ guitã adulterant admixto cipͥno
oleo ł melle: s sincerꝰ ꝓbat᷑ a melle: si cũ
lacte coagulau̾it. Ab oleo si instillatꝰ aq̃
aut admixtꝰ facile fu̾it resolutꝰ. Pret̾ea
⁊ si lanee uestes ex ip̃o pollute non macu¬
lant᷑ adult̾at᷑ quidem neq cũ lacte coa-¬

Expanded text:
potiti sunt, etiam latissimis collibus propagapotiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est, stirpe similis vitis, foliis . Arbor autem balsamum, lignum eius xylobalsamum dicitur, fructus sive semen carpobalsamum, sucus opobalsamum. Quod ideo cum adiectione significatur, eo quod percussus ferreis ungulis cortex ligni per cavernas eximii odoris guttam diCuius guttam adulterant admixto Cyprino oleo vel melle. Sed sincerus probatur a melle si cum lacte coagulaverit, ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus, praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculant
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ extendit᷑: despectũ ẽ. Quod u̾o gͣci¬
lius ꝓuenit: eximiũ. Qd̾ cũ ꝯfringit᷑: iusi¬
bile spiram̃tũ emittit. ad ymaginẽ nebu¬
le uel pulius. Amomũ uocatũ : ꝙ uelu¬
ti odorẽ cinnamomi referat. Nascit᷑ in sẏ¬
ria ⁊ armenia frutex botruosum semen
reddens sibi ꝯnexũ flore. albo ueluti iuole
foliis similib brionie: odore ⁊ bono sõnos
suauificat. Casia nascit᷑ in arabia uirga
robusti corticis: ⁊ purpureis foliis ut pi-¬
ꝑis. Est aut̃ uirtutis cinnamomi similis:
s potentia infior. Unde ⁊ ꝓ cinna momi
uite duplex eius pondꝰ mñ medicamentis
admiscet᷑. Calamꝰ aromaticꝰ a similitudĩe
calami usualis uocat᷑. Gignit᷑ in india
multis nodis geniculatꝰ. fuluꝰ fragrans
sp̃c suauitate. Qui dũ frangit᷑ in multas
fit partes scissilis. sunilans gustu casiam:
cũ leulacͥmonia remordente. Palsami ar¬
erat. Postea qmͣ eadem regione romani

Expanded text:
dinem extenditur, despectui est; quod vero gracidinem extenditur, despectui est; quod vero gracilius provenerit, eximium. Quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem nebulae seu pulveris. Amomum vocatum quod veluti odorem cinnamomi referat. Nascitur in Syria et Armenia, frutex botruosum semen reddens sibi conexum, flore albo veluti violae, foliis similibus brioniae, odore etiam bono; somnos suavificat. Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis ut piperis. Est autem virtutis cinnamomi similis, sed potentia inferior; unde et pro cinnamomi vice duplex eius pondus in medicamentis admiscitur. Calamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatus. Gignitur in India multis nodis geniculatus, fulvus, fragrans spiritus suavitate. Qui cum frangitur, in multas fit partes scissilis, simulans gustu casiam cum levi acrimonia remordenti. Balsami arerat. Posteaquam eandem regionem Romani
Abbreviated transcription (Latin):
ex flãma nigrũ piper efficit᷑. Nam natura
piꝑis alba ẽ. Cuius quidẽ diu̾sus ẽ fructꝰ.
Nam qd̃ ĩmaturũ ẽ piper longũ uocat᷑:
quod incorruptũ ab igne albũ piper ẽ. Qd̃
u̾o cute rugosa ⁊ horrida fu̾it: ex calore
ignis tͣħit ⁊ colorẽ ⁊ nomen. Piper si le¬
ue est uetustũ ẽ: si graue nouellũ. Uitã¬
da est aut̃ mercatoꝵ fraus. Solent aut̃
uetustissimo piꝑi humecti argenti spu-¬
mam aut plubi asꝑgere: ut ponderosũ
fiat. Aloa in india atq arabia gignitur:
arbor odoris suauissimi ac sũmi. Deniq
lignũ ip̃ius uice timiamatũ altaribus
adolet᷑: uñ ⁊ nom̃ traxisse dr᷑. Cinnamo¬
nũ dcm: ꝙ cortex eius in modũ canue
sit rotũdus ⁊ gͣcilis. Gignit᷑ aut̃ ĩ ĩdie
⁊ ethiopie regionib. frutice breui. duoꝵ
tm̃i cubitoꝵ: colore sub nigro ł cin̾eo. te¬
nussimaꝵ uirgarũ. Nam qd̃ in crassitu¬

Expanded text:
ex flamma nigrum piper efficitur. Nam natura ex flamma nigrum piper efficitur. Nam natura piperis alba est, cujus quidem diversus est fructus. Nam quod immaturum est, piper longum vocatur; quod incorrvero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore ignis trahit et colorem et nomen. Piper si leve est, vetustum est; si grave, novellum. Vitanda est autem mercatorum fraus; solent enim vetustissimo piperi humecto argenti spumam aut plumbum aspargere ut ponderosum fiat. Aloa in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi. Denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur; unde et nomen traxisse creditur. Cinnamomum dictum quod cortex eius in modum cannae sit rotundus et gracilis. Gignitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi, duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod in crassitu
Abbreviated transcription (Latin):
storax calamites pñiguis. resinosa odoris
iocũdi. humecta ⁊ ueluti mellosũ liquorẽ
emittens. Storax aut̃ dc̃a: ꝙ sit guita ar-¬
boris ꝓfluens. ⁊ ꝯgelata. Nam greti sti-¬
riam guttam dicũt: grete aut̃ stiria. La¬
tine storax drͣ. Bidella indie ⁊ arabie ar¬
bor: cuius lacrima melior arabita. Est .ni.
lucida. subalbida. leuis. pinguis. ⁊ eqͣlit̾
cea. ⁊ que facile molliatur: neq ligno
ex india sordida est ⁊ nigra: ⁊ maiori gle.¬
ba. Adult̾at᷑ aut̃ admixto gũmi: que nõ
ita amarificat gustu. Mastix arboris len
tisci gutta ẽ. Hec granomastix dcã ẽ: qr
in modũ ẽ granoꝵ. Melior aut̃ in chio in¬
sula gignit᷑. odoris boni. candoris cere puni¬
ce: unde ⁊ splendorẽ guitis pulchrificat. ad
nascit᷑ in india. ⁊ in lat̾e̾ montis caucasi:
qd̃ soli obũsum ẽ folia ad iumꝑi similitu¬
dinem. Cuius siluas serpentes custodiunt:
s incole regionis illiꝰ cũ mature fuerint

Expanded text:
storax calamites, pinguis, resinosa, odoris storax calamites, pinguis, resinosa, odoris iucundi, humecta et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta quod sit gutta arboris profluens et congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt, Graece autem στύραξ, Latine storax dicitur. Bdellium Indiae et Arabiae arbor, cuius lacrima melior Arabica. Est enim lucida, subalbida, levis, pinguis, aequaliter cerea, et quae facile molliatur, neque ligno ex India sordida est et nigra et maiore gleba. Adulteratur autem admixto gummi, qui non ita amarificat gustum. tisci gutta est. Haec granomastix dicta est, quia in modum granorum est. Melior autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adunascitur in India, et in latere montis Caucasi, quod soli obversum est, foliis ad juniperi similitudinem. Cujus silvas serpentes custodiunt, sed incolae regionis illius, cum maturae fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
Thus aut̃ a tundendo dcm. hoc ⁊ libanũ
uocatũ a monte arabie ubi sabei st̃. Nam
mons eoꝵ libanꝰ dr᷑ : ubi thura colligunt᷑.
mirra arbor arabie: altitudine qͥnq cubi-¬
toꝵ: simili s qͣuã accantũ dicũt. Cuiꝰ gut¬
ta uiridis atq amara: unde ⁊ nom̃ acce¬
pit mirra. Gutta eius sponte manans
p̾ciosior est: elicita corticis uuln̾e uilior
iudicat᷑. Sarm̃ta eius arabes ignib fouẽt:
quoꝵ fumo satis noxio nisi ad odorẽ sto¬
racis occurrant: plerũq insanabiles mor¬
bos ꝯtrahunt. Mirra aut̃ trogodita ab in¬
sula arabie dc̃a: ubi melior colligit᷑ et
purior. Stirax arbor arabie similis ma-¬
lo cidonio: cuius uirgule int̾ canicule or¬
tum cau̾natim lacrimam fluũt. Distilla-¬
tio eius in t̾ram cadens niũda ñ est: s cũ
ꝓprii corticis scrobe seruat᷑. Illa autẽ que
uirgis ⁊ calamis iuheserit: munda ẽ ⁊ al¬
bida. Dehinc fulua fit solis causa: ⁊ ip̃a

Expanded text:
Tus autem a tundendo dictum. Hoc et libanum Tus autem a tundendo dictum. Hoc et libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt. Nam mons eorum Libanos dicitur, ubi tura colliguntur. Myrra arbor Arabiae altitudinis quinque cubitorum, similis spicae quam acanthum dicunt, cujus gutta viridis atque amara, unde nomen accepit myrrha. Gutta ejus sponte mananspretiosior est, elicita corticis vulnere vilior iudicatur. Sarmentis eius Arabes ignes fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Trogodyte ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur et purior. Storax arbor Arabiae, similis mali Cydonii, cuius virgulae inter Caniculae ortum cavernatim lacrimam fluunt. Distillatio eius in terram cadens munda non est, sed cum propriae corticis scrobe servatur. Illa autem, quae virgis et calamis inhaeserit, munda est et albida, dehinc fulva fit solis causa. Et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
hec buxus de arbore dicamꝰ. buxũ u̾o de ligno
romata sunt queq fraglantis odoris
india łarabia mittit: siue alie regio¬
nes. Nomen aut̃ aromata traxisse uident᷑
siue qd̾ aris imposita diuinis inuocatõib
apta uideant᷑: seu qd̃ aeri sese inserere ac
misc̾i ꝓbant᷑. Nam quid est odor : nisi aer
ꝯtactꝰ: Thus arbor arabie. ĩmensa atq ra-¬
mosa. lenissimi corticis. ramis ad aceris qͣli¬
tatem: amigdale mͦ sucum aromaticum
fundens. Aliũ ⁊ masticatoẽm ueluti in pul¬
uere resolutũ ⁊ ꝯfringitur: intꝰ pingue et
igni appositũ facile ardescens: ⁊ appellatur
apud nos masculus. eo ꝙ sit nat᷑a rotundũ.
in modũ testiculoꝵ. Reliquũ planũ ⁊ pene
scabrosũ: minꝰ optimũ. Adult̾atur aut̃ ad¬
mixta resina. siue gũmi: s dinoscit᷑ sua ꝓpͥ¬
etate. Nam thus impositũ igni ardescit.
resina fumescit: gũm̃ u̾o liquescit calefcm̃.

Expanded text:
haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno Aromata sunt quaequae fragrantis odoris India vel Arabia mittit, sive aliae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quod aris inposita divinis invocationibus apta videantur, seu quod sese aeri inserere ac misceri probantur. Nam quid est odor nisi aer contactus? Tus arbor Arabiae inmensa atque ramosa lenissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo sucum aromaticum fundens album et masticatione veluti in pulverem resolutum, et cum frangitur, intus pingue et igni adpositum facile ardescens. Et appellatur apud nos masculum, eo quod sit natura rotundum in modum testiculorum. Reliquum planum et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem admixta resina sive gummi, sed dinoscitur sua proprietate. Nam tus igni inpositum ardescit, resina fumescit, gummi vero liquescit calefactum.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stantissima. affert᷑ aut̃ ex arabia. parthia.¬
atq iudea: ⁊ siria. cipro. ⁊ affrica: ex insulis
quoq cicladib. Scdã est lentiscina: q̃ ma-¬
stix uocat᷑. Hec ex chio insula deportatur.
alia liquida. alia arida: et afferũt᷑ ex tir¬
rena colofonia: uñ ⁊̃ nonĩ colofonia resina
sũpsit. Pix gretũ nom̃ ẽ : quã ilłi pissa uo¬
cant. Alii uolunt ex pino picẽ uocari. hec
a gretis appellat᷑ dodonia. nos ramale di¬
ce̾ possumꝰ. cuiꝰ ꝓbabilis. splendens. lenis et
mũda. Creandarum arboꝵ naturalit̾ tria st̃
gn̾a: aut .n. sua sponte nascunt᷑. aut ex semi¬
nib fortuitu iacentib surgunt. aut ex radi¬
cib pullulant. Nam cet̾a usus inuenit fa¬
uente nat᷑a. Omĩa poma latine feminini fe¬
re sunt gen̾is: exceptis paucis. ut hic oleast̾.
buxum. licet ⁊ hec buxus dicat᷑. Nam su¬
ꝑfiuam quidam uolũt fac̾e discretõem: ut

Expanded text:
praestantior. Affertur autem ex Arabia patriapraestantior. Affertur autem ex Arabia patriaatque Iudaea et Syria, Cypro et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur; haec ex Chio insula deportatur. alia liquida, alia arida: et adferuntur ex Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. Pix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari. Haec a Graecis appellatur κλωνία: nos ramalem dicere possumus. Cuius probabilis splendens, lenis et munda. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera: aut enim sua sponte nascuntur; aut ex seminibus fortuitu iacentibus surgunt; aut ex radicibus pullulant. Nam cetera usus invenit favente natura. Omnia poma Latine feminini fere sunt generis, exceptis paucis, ut hic oleaster,buxum, licet et haec buxus dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mediam manũ. Uñ ⁊ inuolare dicimꝰ. Q dã
aut̃ uolemũ gallica lingua. bonũ ⁊ mag¬
nũ intelligunt. Colimbades appellate. Oleũ
aut̃ ab olea nominatũ. Nam ut diximꝰ olea
est arbor: uñ ⁊ diriuatio fit oleũ. S quod ex
albis fuit oliuis expressũ uocatur spanũ: a¬
pellat᷑: quod u̾o ex nimiũm maturis ꝯmune¬
dicit᷑. Ex hiis ad usũ uite prinũ ẽ spãnum:
aquosa. ab em̾gendo dcã. idest ꝙ ab oleo se
dim̃gat. et fex sit eius. Hanc greci amͣcen
uocant: ex latina lingua tͣhentes uocabu¬
lum. Gum̃ grecum nom̃ ẽ: hoc enim̃ illigo
mi dicunt. Resinam greci retinam uocãt.
Rem̃ .i. grece dr̃ : quicq̾d manat. Est enim¬
tisci. balsami. uel reliq̃rum arboꝵ siue uir¬
gultoꝵ que sudare produnt᷑: sicut ⁊ odora¬
ta orientis ligna sicut guita balsami ac fe¬
rularũ. uel sucinoꝵ: cuiꝰ lacrima durescit
in gẽmam. Prina resina terebintina: om̃iũ

Expanded text:
mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . Oleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum pellatur; quod dicitur. Ex his ad usum vitae primum est Hispanum, aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi mi dicunt. Resinam Graeci retinen vocant: reon enim Graece dicitur, quidquid manat. Est enimtisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultorum, quae sudare produntur: sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum vel succinorum, cujus lacryma durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina omnium
Abbreviated transcription (Latin):
stri arboris duplex. Alia enim gum̃ simulat
sine ullo qͣlitatis morsu: Alia ãmoniaci gut¬
tam ex distillatõe collectam ac remordentẽ.
Olea grece oleon dr᷑: ex quo in latinũ tͣctũ ẽ
ut olea dicat᷑. Olea aut̃. ip̃a ẽ arbor: fructꝰ
oliua. sucus oleum. Est aut̃ arbor pacis insig¬
ne. cuiꝰ fructꝰ diu̾sis nõib appellat᷑. Orchades
oliue greca ethimologia a similitudine testi¬
culoꝵ uocate: quos greci orcos uocant. Ra¬
diole ꝓ eo ꝙ oblonge st̃ in modum radioꝵ.
Paphie a papho insula dc̃e: unde prius alla¬
te st̃. licinie. eo ꝙ optimũ dent lumen. Nã
lichinis lumen est. Uñ ⁊ lignũ nomen sũp¬
sit: quia aptũ ẽ flãmis ⁊ luminib. Pausi¬
di oleo ⁊ suaui apta. Et dicta pausia ꝙ
paueat᷑. idest tundat᷑. Uñ ⁊ pauim̃tũ. Sy¬
riaca dc̃a pro eo ꝙ de sẏria est allata: siue
qr nigͣ ẽ. Crustumia eadem ⁊ uolemis dc̃a:
eo ꝙ uolam apleat magnitudine. hoc est

Expanded text:
stri arboris duplex. Alia enim gummi simulat stri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. Oliva Graece ἔλαιον dicitur, ex quo in Latinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausidi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit: apud eos enim calamꝰ canna dicitur.
Cituta aut̃ ẽ qd̃ ẽ int̾ cannarũ nodos: dicta
ꝙ lateat. In indicis stagnis nasci arudines
calami q dixt᷑: ex quoꝵ radicib expressum
suauissimũ sucũ bibũt. Uñ ⁊ uarro ait. In¬
dica ñ magnũ in arbore crescit arundo. Illiꝰ
⁊ lentis p̾mit᷑ radicib humor. Sulcia cui
nequeant suco conced̾e mella. Sambucꝰ mol¬
lis ⁊ ꝑuia arbor. Raminꝰ genꝰ est rubi. quã
uulgo senticẽ uisinam appellant: asperum
nimis ⁊ spinosũ. Sentix dc̃a a situ qd̾ ẽ t̾ra
inculta: in qͣ sentices spineq nascunt᷑. ma¬
iores aut̃ nr̃i omnẽ arborẽ spinosam dice-
bant ueprem ꝙ ui prendat. Oleast̃ dictus
ꝙ sit foliis olee similib s latiorib: arbor
inculta atq siluestris. amara. atq infructu¬
osa: cui insertꝰ olee ramꝰ ium mutat radicis.
et u̾tit eam in ꝓpriam qͣlitatẽ. Lacriia olea¬

Expanded text:
sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. sumpsit; apud eos enim calamus 'canna' dicitur. Cicuta autem est quod est inter cannarum nodos; dicta quod lateat. In Indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum sucum bibunt; unde et Varro ait20: Indica non magna in arbore crescit arundo; illius et lentis premitur radicibus humor, dulcia cui nequeant suco contendere mella. Sabucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis et spinosum. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta in qua sentices spinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat. Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, amara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima olea
Abbreviated transcription (Latin):
oleum desudat. cortex resinã: que mastix
appellat᷑. Cuiꝰ płima ⁊ melior : in chio insula
gignit᷑. Terebintꝰ arbor nom̃ grecũ. gen̾ans
resinã: om̃ium resinarũ p̾stantiorẽ. Buxus
grecũ nomen ẽ ex parte a latinis corruptũ.
Pixos enim appellat᷑ a grecis arbor semper
uirens: ⁊ lenitate matie elem̃toꝵ apicibus
apta. Unde ⁊ scͥptura. scribe in buxo. Rodan¬
ꝙ sit foliis lauri similib. flore ut rosa. ar¬
bor uenenosa. int̾ficit enim aĩalia. ⁊ medet᷑
serpentiũ uexatões. Erbitũ uocauerũt pasto¬
res: eo ꝙ uice herbe p̾beat᷑ͣ pecorib ubi pascu
a desunt. Turbiscꝰ. ꝙ de uno cespite eius ml¬
ta uirgulta surgant: qiͣ turba. Stipa uoca¬
ta: ꝓpt̾ quod ex ea stipulent᷑ tecta. Hinc et
stipula per diriuatõem. Arundo dcã: ꝙ cito a¬
rescat. Hanc ueteres cannã uocauerũt: arũ¬
dinẽ postea uarro dixit. Sciendũ sane qd̾ la-¬
tinum uocabulũ canna de lingua hebrea

Expanded text:
oleum desudat, cortex resinam, quae mastix oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur; cuius plurima et melior in Chio insula gignitur. Terebinthus arbor, Graecum nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem. Buxus Graecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum; pyxos enim appellatur apud eos, arbor semper virens, et lenitate materiae elementorum apicibus apta. Unde et Scocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa. Arbor venenata, 339 interficit enim animalia, et medetur serpentium vexationes. 55. Herbitum vocaverunt pastores, eo quod vice herbae praebeatur pecoa desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Stipa vocata propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum canna de lingua Hebraea
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾is careat. s ⁊ feminas infecundas efficit.
Populus autem ⁊ salix ⁊ tilia molles mat̾ie
sunt: ⁊ ad sculpturam apte. Uimen uocari:
eo ꝙ ium habeat multã uiroris. Natura .n.
eius talis ẽ ut ⁊̃ si arefcã abluat᷑ uirescat.:
deinde excisa atq in humo fixa radicib se¬
se ip̃a dum̾gat. Mirice quam latini trama-¬
ritiam uocant ex amaritudine nominata:
gustus enim eius nimis amarus ẽ. Hec
arbor in solitudine ⁊ saxo ⁊ humo nascit᷑
ex qͣ ⁊̃ arbore maleficis artib mistra. idest
lius. Littora mirtetis letissima. ⁊ amãtes
littora mitos. Hinc est ꝙ ⁊ a grecis mirte¬
ne dixt᷑. medicoꝵ autem libri hãc arborẽ
aptam scribunt: mulieꝵ necessitatib plu¬
rimis. Lentiscus: ꝙ cuspis illius lentꝰ sit¬
⁊ mollis. Nam lentũ dicimꝰ: quicquid flexi¬
bile est. Uñ t lentũ uim̃ ⁊ uites. Wirgiliꝰ.
Et lente uites proflexibiles. Hiuiꝰ fructus

Expanded text:
liberis careat, sed et feminas infecundas efficit. liberis careat, sed et feminas infecundas efficit. Populus autem, et salix, et tilia, mollis materiae sunt, et ad sculpturam aptae. 48. Vimen vocatur, eo quod vim habeat multam viroris. Natura enim 338 ejus talis est, ut etiam si arefacta alluatur, virescat; deinde excisa, atque in humo fixa, radicibus sese ipsa demergat. 49. Myricae, quam Latini tamaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur, ex qua etiam arbore maleficis artibus μισήθρα, id est,lius: Littora myrtetis laetissima; et: Amantes littora myrtos. Hinc est, quod a Graecis μυρίνη dicitur. Medicorum autem libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis. 51. Lentiscus, quod cuspis ipsius lenta sit, et mollis. Nam lentum dicimus quidquid flexibile est, unde et lentum vimen, et vites, Virgilius: Et lentae vites, pro flexibiles. Hujus f
Abbreviated transcription (Latin):
cis ⁊ humidis meluis proficit. EIam mñ mõ¬
tanis ⁊ asꝑis minꝰ leta est. Larex cui hoc
nomen a castello laricino inditũ est ex qͣ
tabule tegulis affixe flãmam repellũt: neq
ex se carbonẽ ambuste efficunt. Populus
dcã ꝙ ex eius calce multitudo nascat᷑: cuiꝰ
genus duplex est. Nam alt̾a est alba: al¬
tera nigra. Alba autẽ popłs dcã: qr folia
eius una parte st̃ alba. alt̾a uiridia. Hec
gͦ bicolor hñs qiͣ noctis ⁊ diei notas: quo
temꝑe ortu solis occasuq ꝯstat. Gen̾at
⁊̃ resmã circa heridanũ fluuiũ: uł ut alii
memorant in finib syrie. Tiliam dicunt
uocatant eo ꝙ utilis sit ad usum teloꝵ:
nitore ⁊ leuitate iatulandi. Est enim genꝰ
matĩe leuissime. Salix dc̃a ꝙ celerit̾ saliat:
hoc est uelocit᷑ crescat. Arbor lenta. uitib
habilis uinciendis. Cuiꝰ seminis hanc dicũt
ẽẽ nͣam: ut si quis illud in poculo hauserit:

Expanded text:
cis et humidis melius proficit. Nam in moncis et humidis melius proficit. Nam in montanis et asperis minus laeta est. 44. Larix, cui hoc nomen a Castello Laricino inditum est, ex qua tabulae tegulis affixae flammam repellunt, neque ex se carbonem ambustae efficiunt. 45. Populus dicta, quod ex ejus calce multitudo nascatur. Cujus genus duplex est. Nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta, quia folia ejus una parte sunt alba, altera viridia. Haec igitur bicolor habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium, vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. 46. Tiliam dicunt vocatam, eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate jaculandi. Est enim genus materiae levissimae. 47. Salix dicta, quod celeriter saliat, hoc est, velociter crescat, arbor lenta, vitibus habilis vinciendis. Cujus seminis hanc dicunt esse naturam, ut si quis illud in poculo hauserit,
Abbreviated transcription (Latin):
plateis. Est aut̃ tenerrimis foliis ac molli
b: ⁊ uitiũ similib. Quercus siue cernus.
ꝙ ea soliti erant dii gentiũ querentibus
responsa p̾can̾e: arbor multũ annosa sicut
legit᷑ de quercu manibre sub qͣ habitauit
abraham que fertur usq ad constantini re¬
gis imꝑiũ ꝑ multa scła ꝑdurasse. Huius fru¬
ctꝰ galla appellat᷑: ex quib una a grecis hon¬
faticis dcã. parua forma. s firmo corpore at¬
q nodoso. que medicaminib ⁊ incaustis ad-¬
hibet᷑: alt̾a halanis lenĩs ac leuis ⁊ nimiũ
ꝑforata. lucernaꝵ tm̃ usib necessaria. Fr̃axi¬
nus uocari fertur: ꝙ magis int̾ aspera loca.
montanaq fraga nascat᷑. hinc ꝑ diriuatõem
uñ ⁊ toxica uenena exprimunt᷑. Ex hac par
dic̃ parthicos. Acer colorib impar. Robur
nascitur. nec facile extͣ undas uiuit. Hinc
et ten̾a ⁊ mollis: qr in humecto loco nutri¬
tur. Ulmus nom̃ accepit: ꝙ uliginosis lo¬

Expanded text:
plateis. » Est autem tenerriplateis. » Est autem tenerribus et vitium similis. Quercus, sive quernus, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus responsa praecanere, arbor multum annosa; sicut legitur de quercu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantis regis imperium per multa saecula perdurasse. Huius fructus galla appellatur. Ex quibus una agrestis ὀμφακίτης dicta, parva forma, sed firmo corpore atque nodoso, quae medicaminibus et incaustis adhibetur; altera βάλανος, lenis ac levis et nimium perforata, lucernarum tantum usibus necessaria. Fraxinus vocari fertur quod magis in aspera loca montanaque fraga nascatur. Hinc per derivationem unde et toxica venena exprimuntur. Ex hac arcdicit Parthicos. Acer coloribus inpar. Robur nascitur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera, et mollis, quia in humecto loco nutritur. 43. Ulmus nomen accepit, quod uliginosis lo
Abbreviated transcription (Latin):
te suͥ odoris. Iuniperꝰ grece dicta. siue ꝙ ab
amplo in angustũ finit ut ignis: siue ꝙ
ꝯceptũ diu teneat ignẽ: adeo ut ci prune
ex eius cin̾e fuerint cooperte usq ad annũ
ꝑueniant. Piro enim apud grecos ignis ẽ.
suniperus aut̃ alia parua: alia magna ẽ. Ebe¬
nus in india et ethiopia nascit᷑: que cesa
durescit in lapidẽ. Cuius lignũ nigrum ẽ:
et cortex leuis ut lauri. S indicũ macu¬
losũ est in paruulis distinctoĩb albis ac
fuluis: ethiopicũ u̾o qd̾ p̾stantiꝰ accipitur
in nullo est matulatũ: s est nigrũ. leue ⁊
corneũ. Est autẽ mareotica palus in india:
unde ebenus uenit. Lucanus. Ebenꝰ mareoti¬
ca uastos. Ebenꝰ in crepundiis illigat᷑: ut in¬
fantẽ uisu nigͣ ñ t̾reant. Platanꝰ a latitudi¬
⁊ ampla. Nam platos greci amplũ dicũt.
Expressit huius arboris scriptura ⁊ nom̃ ⁊
formam dicens: qiͣ platanꝰ dilatata sum in

Expanded text:
te odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab te odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex eius cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim apud Graecos ignis dicitur. Iuniperus autem alia parva, alia magna est. Ebenus in India et Aethiopia nascitur, qui caesus durescit in lapidem. Cuius lignum nigrum est et cortex levis, ut lauri; sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis: Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est maculatum, sed est nigrum, lene et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus10, 117: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis inligatur ut infantem visu nigra non terreant. Platanus a latitudi ampla; nam platos Graeci latum vocant. Expressit hujus arboris Scriptura et nomen et formam, dicens: « Quasi platanus dilatata sum in
Abbreviated transcription (Latin):
moris: ac ꝓinde habilis atq leuis habetur.
qr ex ea naues fiunt. Hanc quidam uocant
cuius folia cipressi similitudinẽ hñt. Lignũ
u̾o iocũdi odoris ẽ ⁊ diu durans: nec a tine¬
a uiqm ext̾minat᷑. De qua ꝑsius. Et ce¬
dro digna locutꝰ est scił ꝓpt̾ durabilem ꝑ¬
petuitatẽ. Uñ ⁊ in templis ꝓpt̾ diut᷑nitatẽ :¬
ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huiꝰ ligni resma
cedria dr̃ : que in ꝯseruandis libris adeo ẽ uti¬
lis ut ꝑliniti ex ea nec tineas patiant᷑. nec
tempore ꝯ senescant. Nascit᷑ in creta. affrica
atq siria. Cipressus grece dicit᷑. ꝙ capud eiꝰ
a rotũditate in cacumen erigit᷑: uñ ⁊ conꝰ
conũ uocat᷑: qr rotunditas eius talis est
soliditate nũqm̃ oñi cedit: s ea qͣ in in pͥn¬
cipio fũat soliditate perseu̾at. Antiqͥ cip̾ssi
ramos ꝓpe rogũ ꝯstituere solebant: ut odorẽ
cadauerũ dum urerent᷑ opprim̾ent. iocũdita¬

Expanded text:
moris, ac proinde habilis atque levis habetur. moris, ac proinde habilis atque levis habetur. quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicucuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, nec a tinea umquam exterminatur. De qua Persius1, 42: Et cedro digna locutus; scilicet propter durabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in acumen erigitur. Unde et κῶconus, quia rotunditas eius talis est soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucundita