comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m locus futuruᷤ ꝙdat᷑ dep̃stacionib quociens communis
eẽ desit. Isiũ aũt locando fundõ comunẽ sine colendo de
fundto cõmuni ꝗ socuiꝰ consecutus sit: cõmuni diuido
udicio tenebitur ⁊ siquidẽ cõmuni nõe id fec̃. neq lu¬
crum. neq dampnũ sentire eũ oportet: ⁊ si uͦ ñ cõmu
ni nõe so ut lucretur. solumagis eẽ oportet. ut dãp¬
num ad ipsum respĩciat: hoc aũt ido p̃stat cõmuni di¬
uidundo iudicio ꝙ udetur partẽ suã non potuisse ex¬
pedite locare Ceterũ non alias cõmuni diuidundo udi¬
cio locus erat ut papinianus scribit. nͥ id demum gesit
si ned partem suam recte am̃ministrare ñ potuit aliꝗͥ
si potuit habt̃ negocioꝵ gestoꝵ ac tionẽ. eaq tenetiũ:
¶siꝗ̃ pt̾ acceptum cõmuni diuidundo uidiciũ. fuĩt inpen¬
sum: nerua recte existimat ẽtiã hoc uenire Syn pir¬
tum ueniret sabinũ ⁊ aquilicinus responder : S acce̾¬

Expanded text:
 quod datur de praestationibus, quotiens communis esse desiit. Sive autem locando fundum communem sive colendo de fundo communi quid socius consecutus sit, communi dividundo iudicio tenebitur, et si quidem communi nomine id fecit, neque lucrum neque damnum sentireni nomine, sed ut lucretur solus, magis esse oportet, ‹ut› damnum ad ipsum respiciat. hoc autem ideo praestat communi diuidundo iudicio, quia uidetur partem suam non potuisse expedite locare. ceterum non alias communi diuidundo iudicio locus erit, ut et Papinianus scribit, nisi id demum gessit, sine quo partem suam recte administrare non potuit: alioquin si potuit, habet negotiorum gestorum actionem eaque tenetur.Si quid post acceptum communi diuidundo iudicium fuerit impensum, Nerua recte existimat etiam hoc uenire.Sed et partum uenire Sabinus et Atilicinus responderunt.Sed et acces
Abbreviated transcription (Latin):
muni diuidundo iudicid agit᷑ iuder officiũ suũ dirrĩ¬
get. uł regionib eĩ uti frui ꝑ inittat. uł locet usũ fru¬
ctũ uni ex illisiuł t̾ciȩ ꝑsone. ut hii possessiones sine
ulla controũsia ꝑciprant: uł sires mobiles fuit ctiã Sic
int̃ eos conueniant. caueantq ptpra se usuros. fr u¬
iturus ħ ẽ ut ap̃ sigłos mutua uece certo tempirsit
usufruc tus.ineq colonͦis. neq ei qui depositũ susceꝑit.
ħ iudiciũ cõpetit: quam uis naturilit̃ possideant sint̃

Expanded text:
 agitur, iudex officium suum ita diriget, ut vel regionibus eis uti frui permittat: vel locet usum fructum uni ex illis: vel tertiae personae, ut hi pensiones sine ulla controversia percipiant: vel si res mobiles sint, etiam sicinter eos conveniat caveantque per tempora se usuros et fruituros, hoc est ut apud singulos mutua vice certo tempore sit usus fructus. Neque colonis neque eis qui depositum susceperunt hoc iudicium competit, quamvis naturaliter possideant. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
cũ necesse tͥ ñ fũit insolidũ cauere: s sufficerei ꝓpãr
tua: quȩ sentencia uera ẽ. ¶ Si fundus cõmunis nob̶
sit. s pignori datus ante: uenit ꝗdẽ. in cõmuni diui¬
dundo iudicio ius pignoris creditori manebit: etiã¬
si ad iudicatus fũit: Nim ⁊ si pars socio tradita fuiss.
integrum ianeret arbitriũ aũt cõmuni di iudũdo ob¬
h. minoris partem. existimare debe: ꝗd ex pacto
uendere eã rẽ creditor potẽ. Iulianꝰ ait Idẽ iulianꝰ
scribit. Si is qui seruũ cõmunẽ habebat. partẽ suã
mͥ pignori dederit. ⁊ communi diuidundo agere
ceꝑit: ꝓignoraticia. exceptione eum sũ moueri deb̾e
ẜsi exceptione usus non fuero affdiciũ iudicis er̃.
⁊cum debitori totuni honiinẽ adiudicaũ it ĩ partis ex¬
stimacionẽ eum condempnet: mane enĩ integrũ
ius pignoris: ꝙ si uidicauerit uidex nũ. dũ taxat tato

Expanded text:
lidum cavere, sed sufficere pro parte tua: quae sententia vera est. Si fundus communis nobis sit, sed pignori datus a me, venit quidem in communi dividundo iudicio, sed ius pignoris creditori manebit, etiamsi adiudicatus fuerit: nam integrum maneret. arbitrum autem communi diuidundo hoc minoris partem aestimare debere, quod ex pacto uendere eam rem creditor potest, Iulianus ait.Idem Iulianus scribit, si is, cum quo servum communem habebam, partem suam mihi pignori dederit et communi dividundo agere coeperit, pigneraticia exceptione eum summoveri debere: sed si exceptione usus non fuero, officium iudicis erit, ut, cum debitori totum hominem adiudicaverit, partis aestimatione eum condemnet. manere enim integrum ius pignoris:
Abbreviated transcription (Latin):
quisq h̃t siue habebit. solus sustineret. pt̾ ea unus exfiliis
cum pecunia mut᷑aretur int̾ uenit pat̃. eiꝰq consensu
p̃dia q̃ filio asignauerat pignor ditas̃. pt̾ mortẽ patris
eadẽ p̃dia filiu idem possidet: usuras soluit quera an fa¬
miliȩ in ciscunde in iudicio si p̃dia pignori data distrahat
creditor aliquid er a cohr̃de prandũ sit. respondit scđm¬

Expanded text:
um habet siue habebit, solus sustineret: postea unus ex filiis cum pecuniam ‹m›utuaretur, interuenit pater eiusque consensu praedia quae filio adsignauerat pignori data sunt: post mortem patris eadem praedia idem filius possedit, usuras soluit: quaero, an familiae erciscundae iudicio, si praedia pignori data distrahat creditor, aliquid ei a coherede praestandum sit. respondi s
Abbreviated transcription (Latin):
consequatur. S non cum ipso socio agat. scũ hrđẽ
socii: labeo recte exstimat impensas. ⁊ fructus¬
adefuncto ꝑcemptouenire: plane fructꝰ ante ꝑcep¬
tos quam res cõmunis ẽẽt. uł sũptus ante fac toi̾n
cõmuni diuidundo iudicio ñ ueniunt: eaꝙ pt̃ scribit
iulianus. si nussi in possessionẽ dãpni infecti simuo.

Expanded text:
consequatur. sed si non cum ipso socio agat, sed cum herede socii, Labeo recte existimat impensas et fructusdefuncto perceptos uenire. plane fructus ante pi›, quam res communis esset, uel sumptus ante facti in communi diuidundo iudicium non ueniunt.Eapropter scribit Iulia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ it squi familiȩ hrciscundȩ. ⁊ communi diuidundo: finiũ
regundoꝵ. agunt. ⁊ auctores sunt. ⁊ recti: ⁊ ido iurare de¬
bent ñ calũ pniȩ causalitatẽ intende notꝑcalũ puie
causa ad inficiaciones ire. H ex facto suo unus ex cohrab
exstipulacione h̃ ditarii p̃stait acohrde non potẽ uelut
si ad se hr̃deq suo. dolum malũ ad futurũ defunct

Expanded text:
ui familiae erciscundae et communi dividundo et finium regundorum agunt, et actores sunt et rei et ideo iurare debent non calumniae causa litem intendere et non calumniae causa ad infitias ire. Quod ex facto suo unus ex coheredibus ex stipulatione hereditaria praestat, a coherede non repetet: veluti si a se heredeque suo dolum malum
Abbreviated transcription (Latin):
lucrũ ꝑtineat. quȩ ita scilic consequet᷑ ĩudex. siaut
mputaciones int̃ eõ fecerit: aut sicurauerne auutdas¬
onesint̾ poni quib int̾ ed̾ cõmunicent comoda
y in cõmoda :
Ylpian ddo nonox ad edictũ. Si filia nupta quedã

Expanded text:
lucrum pertineat. quae ita scilicet consequetur iudex, si aut reputationes inter eos fecerit aut si curauerit cautiones interponi, quibus inter eos communicentur commoda et incommoda. 20 Ulpianus libro nono dec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepti fuerunt. equalit̾ ad om̃s hr̃ds ꝑtinebunt ⁊¬
impensaꝵ racio hab̾r debet quia nullus casu int̃ue¬
nire potẽ. qui ħ genus deductionis impendiat di
ego ate hrditatẽ pet̾e uellem tu mecũ familȩ hr̃¬
debeo familiȩ hrc̃is iudiciũ. ꝗa alit̃ diuidi int̃ nos
hr̃ditas non potẽ: Itẽ si uistã causam habes ꝓpt̃ qͣm
ꝑ hr̃ditatis peticionem poc ius quam familiȩ hrcisd
iudiciũ negocium distraheret uelis tibi q̃q ꝑmit¬
tẽdũ erit ħrditatẽ petẽ. Nã q̃dã ueniũt ĩhrditatiꝰ peticionẽ q̃¬
quaris. id quod de functo debuera. ꝑ hrditatis peti¬
cionẽ consequeris Id̾ libro ie. ad urseũ ferocem
Sceius qui nos hrđs fecit reni cõmunẽ habuit cũ¬

Expanded text:
cepti fuerint, aequaliter ad omnes heredes pertinebuntimpensarum ratio haberi debet, quia nullus casus intervenire potest, qui hoc genus deductionis impediat. Si ego a te hereditatem petere vellem, tu mecum familiae erdebeo familiae erciscundae iudicium, quia aliter dividi inter nos hereditas non potest. item si tu iustam causam habes, propter quam per hereditatis petitionem potius quam familiae erciscundae iudicium negotium distrahere velis, tibi quoque permittendum erit hereditatem petere: nam qqueris id quod defuncto debui, per hereditatis petitionem consequeris. Idem libro secundo ad Vrseium Ferocem Maevius, qui nos heredes fecit, rem communem habuit cu
Abbreviated transcription (Latin):
Paulusuii. ad sabinum. Si maritus sub condiciõe
hr̃s institutus sit. int̾im uxoris dedote actione pen¬
dẽte: planẽ si pt̾ mortem soceri. diuorciũ factũ sit.
quam uis pendente. condiciore institucionis dicendũ
ẽ p̃ceptione flonis locum ẽẽ : ꝗã mortuo patre quedĩ
filio secuntur. etiam ante quam fiant hr̃des ut maiꝰ

Expanded text:
ptimo ad Sabinum Si maritus sub condicione a patre heres institutus sit, interim uxoris de dote actionem pendere. plane si post mortem soceri divortium factum sit, quamvis pendente condicione institutionis dicendum est praeceptioni dotis locum esse, quia mortuo patre quaedam filios sequuntur etiam antequam fiant heredes, ut mat
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuni diuidundo ad hunc fundũ parciendũ petã: anetiũ
is arbit̃ qui familiȩ hr̃ciscundȩ datur. hisdẽ partib fungi
possit: Ut bãc possessionẽ. exceptis ceteri corporib hr̃dita

Expanded text:
communi dividundo ad hunc fundum partiendum petam an etiam communi dividundo ad hunc fundum partiendum petam an etiam is arbiter, qui familiae erciscundae datur, isdem partibus fungi possit
Abbreviated transcription (Latin):
at ad ũsu eũ qui pignoris dederit: quia ꝓ eo dedit. ac supo¬
taria uł seruan a actione petite ali exstimicis oblata
sit ut c̃is qui optulerit aduersũ dm̃n u̾indicantẽ erãp¬
ilici potẽ.Si alt̾am partẽ creditorẽgerit. auidicio cñĩt ne¬
cessariã ẽ. emptio uoluntaria. ñĩ obiciat᷑ creditorr. ꝙ ani¬
mo se licitũ sit. Sius rer racio habebitur. quiaꝙ creditt
egit. ꝓ eo habendũ ẽ ac si debitoriᷤ ꝓcuratorẽ egisset ꝗc ꝙ¬
ꝓpt̃ necessitatẽ impendit. etiã ultꝰ ẽ etiã actio creditori.
odestinꝰ sexto responsoꝵ. Fundus mĩ cõmunꝰ ẽ: pupillȩ
condite. quib religio ab utriꝰq partib debeat᷑. Nã parentes
qͦꝙ heuidẽ pupillȩ ibi sepulti sunt: S tutores distrahere
fundũ uolunt. ego non consencio. s porcionẽ in eam posi¬
de malo Cum uni ũsitatẽ emere ñ possĩ. ⁊ uelim ꝓmeo
arbitrio excequi ius religioni. quero an recte arbitrũo

Expanded text:
eum qui pignori dederit, quia pro eo erit, ac si hypothecaria vel Serviana actione petita litis aestimatio oblata sit, ut et is qui optulerit adversus dominum vindicantem excepdici potest, si alteram partem creditor emerit: adiudicatio enim necessaria emose licitus sit. sed huius rei ratio habebitur quia quod creditor egit, pro eo habendum est ac si debitor per procuratorem egisset et pendit, etiam ultro est actio creditori. Modestinus libro sexto responsorum Fundus mihi communis est pupillae conditae, quibus religio ab utriusque patribus debebatur, nam parentes quoque eiusdem pupillae ibi sepulti sunt: sed tutores distrahere fundum volunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum universitatem emere non possim et velim pro meo arbitrio exsequi ius religionis. quaero, an recte arbitrum
Abbreviated transcription (Latin):
diuisioni nulti anni aliñita scđm diuisionẽ p̃stitisse:
omponuꝰ libidri. ad sabinum. Si ita legatum fuerit
hr̃tiscunde continetur. ne ab unto. coh̃rss exigãt. Nam ꝯ si
quidẽ aliũ deħet ꝑcuꝑet unus iussus fuit. officio iudicrs
actionẽ rei prare debent: ꝓpor cohr̃dis:¬

Expanded text:
divisioni et multis annis alimenta secundum divisionem praestitisse. Pomponius libro sexto ad Sabinum Si ita legatum fuerit erciscundae continetur, ne ab eo coheredes exigant: nam et si quod alius deberet praecipere unus iussus fuerit, officio iudicis actiones ei praestari debebunt pro porti
Abbreviated transcription (Latin):
tpris fruc tusueniut:
Pipinianꝰ libro ii. responsoꝵ A Arbitrio q̃q accepto¬
srẽs cõmunẽ hr̃ditarem consensu diuidente s. pieta¬
tis officio fungunt᷑. qua reuocari non oportet:
licet arbit̃ sentenciam iurgio ꝑ empto ñ diã
si non uit̾cedat etatis auxilidm: tõr diuidñdo Re
alus libro xxiii. ad edictũ: Cõmuni di uidim

Expanded text:
temporis fructus veniunt. temporis fructus veniunt. Papinianus libro fratre‹s› communem hereditatem consensu diuidentes pietatis officio funguntur, quam reuocari non oportet, licet arbiter sententiam iurgio perempto non dixerit, si non intercedat aetatis auxilium. COMMUNI DIUIDUNDO 1 Paulus lib
Abbreviated transcription (Latin):
pari si patri. aduersus filiũ eiuꝰdẽ quantitatis nõe:
a tio competebat Heraciũ libro ui. m̃branaꝵ.¬
Ex hr̃ditate lucii ticii q̃ nĩ ⁊ tibi cõmunis erat fũ¬
ndipattẽ meam alienaui de inde familiȩ: hrcĩsdȩ ⁊u¬
diciũ ĩ tnos acceptum ẽ. neq ea parł que nrea fuit
in udicio ueniet cum alienati hr̃ditate exterit:
neq tuã quia etiã siremanet in pͥstina iure hr̃ditaraa.¬
quȩ ẽ tam̃ alienacio meȩ partis exit de cõniunione:
usidutrũ aũt unuꝰ hr̃s partẽ suã non alienauerit. anplũ¬
res nichil int̾ ẽ simõ aliqua porcio alienata ab aliqͦ
ex hr̃db. hrditaria ee̾ defuit Upianꝰ lib .ii. ad edĩc
Si familiȩ hrxiscundȩ uł cõmuni diuidundo iudicio
agatur.⁊ diuisto tam difficił sit. ut pene in possibi¬
les eẽ uideatur. potẽ iudex in uniꝰ ꝑsonam totam
condẽpnacionẽ conferre. ⁊ aduidicare om̃s res
regundoꝵ. s ⁊ fainiliȩ hr̃cisde iudicio p̃teritihi q̃q

Expanded text:
atis nomine actio competebat. 54 Neratius libro tertio membranarum.Ex hereditate Lucii Titii, quae mihi et tibi communis erat, fundi partem meam alienaui, deinde familiae erciscundae iudicium inter nos acceptum est. neque ea pars quae mea fuit in iudicio ueniet, cum alienata de hereditate exierit, neque tua, quia etiamsi remanet in pristino iure hereditariaque est, tamen alienatione meae partis exit de communione. utrum autem unus heres partem suam non alienauerit an plures, nihil interest, si modo aliqua portio alienata ab aliquo ex heredibus hereditaria esse desiit. 55 Ulpianus libro secuni dividundo iudicium agatur et divisio tam difficilis sit, ut paene inpossibilis esse videatur, potest iudex in unius personam totam condemnationem conferre et adiudicare omnes res. regundorum, sed et familiae erciscundae iudicio praeteriti quoque
Abbreviated transcription (Latin):
& cause ex his reb pendentes. ii iudiciũ ueniant: de
ceteriuo mtegrũ sit familie hirciscunde iudiciũ.
Si familiȩ hrciscunde: uł cõmuni diuidundo actũ
sit ad iudicationes p̃tõr teueretꝰ. exceptiones aut ac¬
tiones dando T Si cohr̃des absente uio cob̃derẽ uẽdideẽ¬

Expanded text:
e vero in integro sit familiae erciscundae iudicium. Si familiae erciscundae vel communi dividundo actum sit, adiudicationes praetor tuetur exceptiones aut actiones dando. Si coheredes absente uno coherede rem vendide
Abbreviated transcription (Latin):
stitutꝰ testatorẽ uissuꝰ ap̃tore sepelire: seruũ cui
erut testam̃to data libta. Iđo distiraxit duplãq
ꝓmisit: ex ea caucione conuentus p̃stitit quesitũ ẽ.
an fam iliȩ hr̃c iudicio consequatur ꝙ exduplae
stipulacione ab ẽ. pͥmo uideam : aꝵ hic de buerit
duplam cauere: ⁊ m̃ĩ uideturꝰ debuisse. hii enim
domũ ad Duple cautionẽ cõpellunt᷑: ꝗ sponte sua
distraunt: cet̾n si officio distragentis fungitur. ñ deb
ad stringi Non magis. quam siquis ad exsequendã
seutentiã ap̃tore datus distrahat: nec ⁊ hic in ea c̃¬
dic tione ẽ. nt cogatut. implere ꝙ coguntur
bn qui suo arbitrio distraliunt: nam int officiũ
suscipientis ⁊ uoluntatẽ distrahentis multũ int̃ ẽ:¬

Expanded text:
stitutus, testatorem iussus a praetore sepelire servum, cui stitutus, testatorem iussus a praetore sepelire servum, cui erat testamento data libertas, ideo distraxit duplamque promisit et ex ea cautione conventus praestitit: quaesitum est, an familiae erciscundae iudicio consequatur, stipulatione abest. primo uideamus, an hic debuerit duplam cauere. et mihi uidetur non debuisse: hi enim demum ad duplae cautionem compelluntur, qui sponte sua distrahunt: ceterum si officio distrahentis fungitur non debet adstringi, non magis quam si quis ad exsequendam sententiam a praetore datus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo arbitrio distrahunt: nam inter officium suscipientis et uoluntatem distrahentis multum inte
Abbreviated transcription (Latin):
uł cõmuni diuidundo iudicro sidũ resinarbitrio
sit de iure p̃dii controuersia sit: placet om̃s eos int̃ qͦs
arbit̃ sułtus sit. Nagere ⁊ noucpus ñ nunciare ꝓ
sua qͥq parte pose: & cum ad iudicationes arbitrio
ete fũint p̃stẽtur : iłi cum res iniudicio eẽt eo nõe actũ
ñ fuerit. eum sequi integram ac tonẽ cui totus
fundus ad iudicat᷑ fũit : aut ꝓqua cumq pãr adiudi¬
catus erit itẽꝗ̃ res moueri possint. ⁊ in ea iudicra
ueniant. Si int̾ eañ subrepete sint furti agẽ eos.
quoꝵ iste res ꝑiculo fuerĩt posse:
Paulus libro xii. ad sabinum. Si familiȩ hirciscud.
uł cõmun⁊ diuidundo uł finiũ regundoꝵ ac tũ
sit ⁊ unus ex litigatorib decesserit plurib hrdb
relictis non pote in par iudiciũ sciendi s aut om̃s
In des accipere id debent. aut dare unũm ꝓcreatorẽ.
inquẽ unũ om̃i unmõe iudiciũ agaturꝰ.
Ulpinus libro .ii. disputacionũ. Qui erat hr̃seqqũr ĩ¬

Expanded text:
 communi diuidundo si, dum res in arbitrio sit, de iure praedii controuersia sit, placet omnes eos, inter quos arbiter sumptus sit, et agere et opus nouum nuntiare pro sua quemque parte posse, et cum adiudicationes ab arbitro ctae fuerint praestentur: et si, cum res in iudicio esset, eo nomine actum non fuerit, eum sequi integram actionem, cui totus fundus adiudicatus fuerit, aut pro quacumque parte adiudicatus erit. Item quae res moveri possint et in ea iudicia veniant, si interea subreptae sint, furti agere eos, quorum istae res periculo fuerint, posse. Paulus libro duodecimo ad Sabinum Si familiae erciscundae vel communi dividundo vel finium regundorum actum sit et unus ex litigatoribus decesserit pluribus heredibus relictis, non potest in partes iudicium scindi, sed aut omnes heredes accipere id debent aut dare unum procuratorem, in quem omnium nomine iudicium agatur. Vlpianus libro secundo disputationum Qui erat heres ex parte in
Abbreviated transcription (Latin):
rio uesturarumq xxr. prãr se uelle significiũ.
quesitũ ẽ an in utile cet cibarioꝵ ⁊ uestiarior. legatũ¬
inquta cũ stichus ante libertatis tempus detesserit: San si
nẽ utile. hr̃s qui p̃stiterat acohr̃de pet̾e posioł ap̃¬
ui. quẽ morababatur. R. ñ quidẽ debita fuisse.s si idꝙ

Expanded text:
ari se velle significavit: quaesitum est, an utile esset cibariorum et vestiariorum legatum, cum Stichus ante libertatis tempus decesserit, et an, si non est utile, heres qui praestiterat a coherede repetere possit, apud quem morabatur. respondi non quidem debita fuisse, sed si id,
Abbreviated transcription (Latin):
Si cum putaret seꝯqiũ coberedẽ hab̾e acceꝑit cũ familiȩ
hrciscunde iudiciũ ⁊ condempnationib factis soluera
peccunii Qni erauisa udiciti soluit. repetẽ ñ potẽ:S
tu uuderis eo ñ moueri. ꝙ ñ ẽ iudiciũ familiȩ intiscu¬
nde nꝰ int̃ cohides acceptũsit S quam uis non sit iudici
quas hr̃s eẽt acceꝑit familiȩ hrciscundȩ iudiciũ de
Iepeticione idẽ inutriꝰq dicendũ ẽ. Qđ diximꝰ in al¬

Expanded text:
si, cum putaret se Titium coheredem habere, acceperit cum eo familiae erciscundae iudicium et condemnationibus factis soluerit pecuniam, quoniam ex causa iudicati soluit, repetere non potest sed tu videris eo moveri, quod non est iudicium familiae erciscundae nisi inter coheredes acceptum: sed quamvis non sit iudiciuquasi heredes essent acceperint familiae erciscundae iudicium, de repetitione idem in utri
Abbreviated transcription (Latin):
rditate aliquid gesserit. familiȩ hrciscundȩ iudicio
ñerit locus qa non animo hr̃dis gessisse uidet᷑ qͥre
qui añt aditam hr̃ditatẽ quia gessit. ueluti si testato¬
rem sepelliuit. fam iliȩ hrciscundę iudiciũ ñ ht̃ .s
si pt̾ aditam hr̃ditꝗtẽdid fecit. conseq̃nt̃ dicemũ fa¬
miliȩ hr̃cisdȩ idicio consequi eum posse sumptũiu¬
ꝗ̃ fecit infimus: Id̃ lib̾ ui. opinionũ. Quȩ pat̃ filio
emancipato. studioꝵ causa. peregre agenti. submi
nistrauit: si non credendi animo. pat̾ misisse fuer̃
comꝓbatus. ẜ pietate debita ductus in rationẽ
porcionisq̃ ex defunctis bonis adeundẽ filiũ ꝑtinuit.
computari equitas non patit
Apranus libro rii. digestoꝵ: Fundisꝰ ꝗ dotis nõe so¬
cero traditus fuerit. cum socer filiũ exaliqua par
hr̃dem institũ it. ꝑ arbitrium familiȩ hr̾ciscundȩ
p̃cipi ita debet. ut ea causa filii sit. inqua futura eta
litẽ contestatam p̃cepti. ad eum religendi sunt: ar¬

Expanded text:
ditate aliquid gesserit, familiae erciscundae iudicio non erit locus, quia non animo heredis gessisse videtur. quare qui ante aditam hereditatem quid gessit, veluti si testatorem sepelivit, familiae erciscundae iudicium non habet: sed si post aditam hereditatem id fecit, consequenter dicemus familiae erciscundae iudicio consequi eum posse sumptum quem fecit in funus. Idem libro sexto opinionum Quae pater filio emnistrauit, si non credendi animo pater mississe fuerit comprobatus, sed pietate debita ductus: in rationem portionis, quae ex defuncti bonis ad eundem filium pertinuit, computari aequitas non patitur. Iulianus libro octavo digestorum Fundus, qui dotis nomine socero traditus fuerit, cum socer filium ex aliqua parte heredem instituerit, per arbitrum familiae erciscundae praecipi ita debet, ut ea causa filii sit, in qua futura esslitem contestatam percepti ad eum redigendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nspitãaetum eẽtꝙ ipsis q̃q causa deffensa eẽnt. abendamt¬
mestae racionẽ suptuũ: S ⁊ st õmiser̃ doli exaeptionẽ: ãge
potẽ: de cipienda porcione suptuũ Pintestam̃to
moriens codicillis p̃dia sua omĩa⁊ patrimoniũ
int̾ libos diuisit: ita ut longe ampliuꝰ filio quam
silie reliquerit. quesitum ẽ ansoror. fr̃i dotẽ con¬
ferre deberet. respondit scđm eaq̃ ꝓponerentur.¬
sinichil indiuisũ relinꝗsset. rectiu dici ȩxuo.¬
luntate defuiicti collacionẽ dotis cessare.Sseruo lib¬

Expanded text:
efensa esset, habendam rationem sumptuum. sed et si omiserit doli exceptionem, agere potest de recipienda portione sumptuum. Intestato moriens codicillis praedia sua omnia et patrimonium inter liberos diuisit ita, ut longe amplius filio quam filiae relinqueret: quaesitum est, an soror fratri dotem conferre deberet. respondi ssi nihil indiuisum reliquisset, rectius dici ex uoluntate defuncti collationem dotis cessare.Seruo lib
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃m accepisse diceretur: quã sororẽ: ñ tam̃ ultra pa¬
rtẽ dimidiam ¶ceuola libro .i. responsoꝵ Ex pãr hr̃s
institututꝰ. causam de totis bonis quã os hrds paci¬
nbalaebantur ubi nullã mortẽ suscẽpit:⁊ optinuit. co¬
hr̃s ab eo partẽ suã petebat. nec partẽ suptuũ fac¬
tor in litẽ prãre uolebat. quesitum ẽ andoli excep

Expanded text:
quam sororem, non tamen ultra partem dimidiam. Scaevola libro primo responsorum Ex parte heres institutus causam de totis bonis, quam omnes heredes patiebantur ob inultam mortem, suscepit et optinuit: coheres ab eo partem suam petebat nec partem sumptuum factorum in litem praestare volebat: quaesitum est, an
Abbreviated transcription (Latin):
t̃u qͦq ꝑsona ꝙ fecit iudex non ualebit. quia ñ potẽ exuno
Qiudicio res iudicata in partẽ ualere in partẽ ñ ualere¬
̃ Uuus libro ri ad edictũ ꝓuincrile ẽpignori creditori
datã. si ꝑp̃cemptionẽ. legauerit testator officio iudici con¬
tinctur ut ex cõmuni peccunia soluat᷑: eãq feratis cui eom
m̾ fuerant legata:
dicendũ in familie hr̃ciscundȩ iudiciũ uenire. Siscui ad¬
iudicabr in faniiliȩ hrciscunde iudicio ꝓparthr̃ dierit

Expanded text:
 quod fecit iudex non valebit, quia non potest ex uno iudicio res iudicata in partem valere, in partem non valere. Gaius libro septimo ad edictum provinciale Rem pignori creditori datam si per praeceptionem legaverit testator, officio iudicis continetur, ut ex communi pecunia luatur eamque ferat is cui eo modo fuerat legata. dicendum est in familiae erciscundae iudicium venire: sed is cui adiudicabitur in familiae erciscund
Abbreviated transcription (Latin):
is potẽ qui fundũ non ht̃ Igeur qa sigłi insolũdũ tenent
officio iudicis eiꝰ cautiones int̾poni debere. Ut siquisex
his conuentꝰ. litis exstimationẽ p̃stit̾it. id ꝓpãr acet̃is con¬
sequat᷑: Idẽ dicendũ ⁊ si testator uianz legauerte sin illa qͥq
stipulacrõeꝓspiciendum ẽ coh̃di. nus Sitestator ꝓmiserit
neq ꝑse neq ꝑ hr̃dem suũ ficri. quo minus ire agẽ posit.
q̃m uno ꝓhibente in solidũ cõmuiitur stipulacione uniꝰ
fac tũ cct̃is dampnasum sit: Idẽ iuris ẽ inpeccunia ꝓ¬
missa atestatore si sub pen& ꝓmissa sit lic ħ obligacro¬
dam. partẽ suã soluere: sine nondũ soluta ẽ peccuni a nec
diȩs uenit. ꝓspiciendũ ẽ ꝓcaucionẽ. ut idẽpnitate cauent

Expanded text:
is potest, qui fundum non habet. igitur quia singuli in solidum tenentur, officio iudicis cautiones interponi debere, ut, si quis ex his conuentus litis aestimationem praestiterit, id pro parte a ceteris consequatur.Idem dicendum est et si testator uiam legauerit.In illa quoque stipulatione prospiciendum est coheredibus, si testator promiserat neque per heredem suum fieri, quo minus ire agere possit", quoniam uno prohibente in solidum committitur stipulatio, ne unius factum ceteris damnosum sit. Idem iuris est in pecunia promissa a testatore, si sub poena promissa sit: nam licdam partem suam soluere, siue non‹d›um soluta est pecunia nec dies uenit, prospiciendum est per cautionem, ut de indemnitate caueat p
Abbreviated transcription (French):
ip i .xx. ad̾. I tẽ lab̾o ait siuiꝰ łixis thelaiui relictũ atestatõe es¬
cessitatẽ facẽ pomponĩ scribit. Utplũibadiudicet᷑
uł si certã par unicuiq cohr̃dem asignet. S potẽ
etiã licitacione amissa uni rẽ adiudicare S et

Expanded text:
elictum a testatoreelictum a testatorecessitatem facere Pomponius scribit, ut pluribus adiudicetur vel si certam partem unicuique coheredum adsignet: sed potest etiam licitatione admissa uni re
Abbreviated transcription (Latin):
tuu ee oñib fili is hr̃ab. institutis: & quesitũ eł̃ an
is filiꝙ in eam reni impendiss. familiȩ. hnrtescu¬
de cõsequat᷑ eiq respondisse: nulla actione idẽ c̃seꝗ
pisse. ꝙ merito diplicet. debet ħ in familiȩ hrciscu¬
ndȩ iudiciũ uerure ¶ Itẽ papinian scribit. Simari¬
tus iliũ ⁊ hr̃db honũ dotis siluende. que instipu¬
lacionẽ uenit. susciꝑe iussit. Et mudier adũ sũ utrũꝙ.
dirigat dotis penionẽ: cob̃dem et defedẽtu abes
mi suscipe honis uiss ẽ. S. legta. quȩ abitroq ẽ diti
ꝓdote. electa retinẽtur. ĩ ꝯxẽdio cohr̃dis ee̾ qui debito¬
leuat᷑ ñ opportet. uidelicet ut ꝙ hr̃s qui hoñ haeri ali¬
eni suscepit officio iudici̾ legatũ consequat: Et uerũ
ẽ boc tnsi aliud testator dix̃. Qdẽ scribit. E unĩ
ex cohr̃db statu liber condicioni implende nõe.
dedit de pecculio in hoc iudiciũ ñ uenire. nec com¬
municari debere:

Expanded text:
titutis, et quaesitum esse, an is filius, quod in eam rem impendisset, familiae erciscundae consequatur: eique respondisse nulla actione idem consequi posse. quod merito displicet. debet itaque hoc in familiae erciscundae iudicium venire. Item Papinianus scribit, si maritus alterum ex heredibus onus dotis solvendae, quae in stipulationem venit, suscipere iussit et mulier adversus utrumque dirigat dotis petitionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro doteleuatur, non oportet, uidelicet ut coheres, qui onus aeris alien‹i› suscepit, officio iudicis legatum consequatur. et uerum est hoc, nisi aliud testator edixit.Idem scribit, quod uni ex coheredibus statuliber condicionis implendae nomine dedit de peculio, in hoc iudicium non venire nec communicari debere:
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ expiri s Si testator cõmunẽ cum exstaneo lub¬
uat sĩ rei sue partẽ aucui legauitaut hr̃s ante iudi¬
ciũ familiȩ hr̃ciscunde acceptum. pũ suã aliena uit
ad officiũ uidicis ꝑtinet: ut eã pir quȩ testatoris fuiis
possidet in familiȩ hñ tiscunde iudiciũ uenire negat pẽp:¬
sidẽ scribit Cũ ego ⁊ tu hr̃des exstitisemus si tu
prtẽ fundi quẽ totũ hreditariũ dicebas. assẽ ꝓrnio

Expanded text:
dicium experiri.Si testator rem communem cum extraneo habebat siue rei suae partem alicui legauit aut heres ante iudicium familiae erciscundae acceptum partem suam alienauit, ad officium iudicis pertinet, ut eam partem, quae testatoris fuit, possidet, in familiae erciscundae iudicium venire negat Pomponius. Idem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium diceb
Abbreviated transcription (Latin):
siuspeciȩ doris cuiꝰ pax fuisserdeffendit:
Puusi libro i. questionũ. Cum putarẽ te cohr̃dem mcũ
c̃e idq uerum non ẽet. egi tecum familiȩ hitiscundȩ
uidiciũ ⁊ ad iudice inuidicẽ adiudicationes. ⁊ condẽpna¬
tiones factȩ sunt. quero rer ueritate cognita utrũ
c̃dicio in uicẽ competat aniũdicatio. ⁊ an aliud in eoꝗ¬

Expanded text:
pax fuisset defendi. 36 Paulus libro secundo quaestionum.Cum putarem te coheredem meum esse idque uerum non esset, egi tecum familiae erciscundae iudicio et a iudice inuicem adiudicationes et condemnationes factae sunt: quaero, rei ueritate cognita utrum condictio inuicem competat an uindicatio? et an aliud in eo
Abbreviated transcription (Latin):
rib hr ꝗb relictis decesserit: eum solũ teneri. ꝗ non
habuit ratum ⁊ solũ ex hr̃do: stipulatoris acturũ. aqͦ
dote solutũ sit recuure potẽ quam uthr̃s soluat
effici posse casiꝰ ait. ⁊ uerum ẽ. si duo cohr̃des dãp¬
nati suit. statuam ponere alt̾o cessante. alt̃ eam fe¬
cerit non ẽe iniquũ Iulianꝰ ait familiȩ hrciscũn

Expanded text:
ribus heredibus relictis decesserit, eum solum teneri qui non habuit ratum et solum ex heredibus stipulatoris acturum a quo dote solutum sit, reciperare potest, quam ut coheres solvat effici posse Cassius ait: et verum est. Si duo coheredes damnati sint statuam ponere et altero cessante alter eam fecerit, non esse iniquum Iulianus ait familiae erciscundae
Abbreviated transcription (Latin):
mus in eum Nonͣ tam̃ diligentrã pr̃e debet. qualẽ diligñs
pat̃ familiãs. qm̃ hic ꝓpt̃ suã pur. causã habuit gerendi:
Et negocioꝵ gestoꝵ ei ac tioᷤ competit. Talẽ igit᷑
diligentiã pr̃are debet. qualẽ in suis reb Eidẽ sunt sidu¬
obus res legata sit. Nam⁊ hos conuinexit ad societatẽ. ñ c̃¬
sensus. s res ¶ Si incerto homine legito ⁊ potea defuncto
legatario aliqui ex hrdb legatar ii ñ consentiendo im¬
pedierit legatũ: his qui impedit. ħ iudicio ceteris quan¬
ti int̃ sit coꝵ condẽ pnabr̃. Idẽ ẽ. si econtrario Unus ex hr̃¬
db a quib gñlit̃ homo legatus ẽ quẽ ipsi elegeruit. uli̾it
consentire ut p̃stetur. quȩ̃ solui oñibex pediebat  idẽ c̃o

Expanded text:
ligens pater familias, quoniam hic propter suam partem causam habuit gerendi et ideo negotiorum gestorum ei actio non competit: talem igitur diligentiam praestare debet, qualem in suis rebus. eadem sunt, si duobus res legata sit: nam et hos coniunxit ad societatem non consensus, sed res. Si incerto homine legato et postea defuncto legatario aliquis ex heredibus legatarii non consentiendo impedierit legatum, is qui impedit hoc iudicio ceteris quanti intersit eorum damnabitur. idem est, si e contrario unus ex heredibus, a quibus generaliter homo legatus est quem ipsi elegerint, noluerit consentire, ut praestetur quem s
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃ab pranda sit an ꝓpar hr̃ditarra: quẽ ad modũ si pec¬
cunii inhereditate rebeta eẽt. dubitat: Et magis dicendũ
cut id p̾standũ sit ꝙ p̾staretur si peccunii c̃etinuenta
Saius libro uii. ad ȩdictũ ꝓuncule Officiũ aũt iudi¬
cis conuenit iubere h̃ditariã uenire unã plure ue

Expanded text:
dmodum si pecunia in hereditate relicta esset, dubitatur. et magis dicendum est, ut id praestandum sit, quod praestaretur, si pecunia esset inventa. Gaius libro septimo ad edictum provinciale Officio autem iudicis convenit iubere rem hereditariam venire unam pluresve
Abbreviated transcription (Latin):
seripsit ħ ampli fili familias hr̃s sit institutꝰ. dotẽ
xroris sue p̾cipret: nec ĩmerito. quia ipsa honera nu¬
rrimoni i sustinet. Inte gram igit᷑ dotẽ ꝑcipiet. et
auiebit desensũ iri. cohr̃des. qui exstipulatũ posst̃
conieniri. Idẽ : si aliũ dotem dedit. & stipulatꝰ ẽi ner
solũ uroris suȩ dotẽ. sy etiã filii sui uxori. quasi huiꝰ
quoq matrimonii honꝰ ad ipsũ respicͥet . ꝗa filii
tere. uerũ etĩ ips silio marcellũ scribit Sofilio
datã tã diu quã. diu pecculiũ patitꝰ: uel in
rẽ patris uersũ sit :at̾ int̾ filio̾ sine scriptura di¬

Expanded text:
milias heres institutus dotem uxoris suae praecipiet, nec immerito, quia ipse onera matrimonii sustinet. integram igitur dotem praecipiet et cavebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conveniri. idem et si alius dotem dedit et stipulatus est. nec solum uxoris suae dotequoque matrimonii onus ad ipsum spectet, quia filii tere, uerum etiam ipsi filio Marcellus scribit, sed filio datam tamdiu, quamdiu peculium patitur uel in re
Abbreviated transcription (Latin):
It. Si creditores eos ꝓ ptortionib hr̃editarii c̃ue¬
niant ⁊ unũ placita degrecte. sosse cũ eo p̃scrip¬
tis uerbis ag. quasi certa lege ꝑ mutacionẽ fe¬
cerant fecerant scilicet si om̃s res diui set
fimiliȩ hr̃ciscundȩ iudiciũ ampli quã iemel agi
ñ potẽ. nͥ causa cognita: Ad si quȩdã resindiuise¬
relicte sunt. cõmuni di uidundo de his agi potẽ¬
Papinianꝰ ait. Si uni ex hr̃db. honu̾ eris alieni in¬
iugat᷑: curiaspetiẽ legati. officio iudicis familiȩ
hnr̃ ciscundȩ cognoscetis susciꝑe eum. id opportere:
S nc ultra dodrantẽ porcioni suȩ. ut quadrantẽ
illibatũ hãt. indempnes igitur cohr̃des suos pr̃e ca
uehit. Idem scribit. Et filiũ ĩmunerib publicis in
quib pat̃ ei c̃sentit oblieatułẽ. ꝓpãr hr̃ s seript o¬

Expanded text:
portionibus hereditariis conveniant et unus placita detrectet, posse cum eo praescriptis verbis agi, quasi certa lege permutationem fecerint, scilicet si omnes res divisae sint. Familiae erciscundae iudicium amplius quam semel agi non potest nisi causa cognita: relictae sunt, communi diuidundo de his agi potest.Papinianus ait, si uni ex heredibus onus aeris alieni iniungatur citra speciem legati, officio iudicis familiae erciscundae cognoscentis suscipere eum id oportere, sed non ultra dodrantem portionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cavebit. Idem scribit et si filius in muneribus publicis, in quibus pater ei consentit
Abbreviated transcription (Latin):
Siudicio a̾it. ñ confitetur aduersariũ fuisseꝰ cohĩ dem:
Pulũ libro iii. responsoꝵ. Lucui ⁊ ticra frẽsemancipa¬
ti apatre. adulti curatorẽ acceꝑunt irẽcõmunes peccu¬
niaseeredĩb p̃dioꝵ tedactas singulis subminis trauerunt:
pt̾ ea om̃e patrimoniũ diuiserunt.ypt̾ diuisionem
ticia soror lucio fr̃i suo cepit questionẽ mouere: qͥsi
apliꝰ accepisset. quam ipsa acceꝑat: cũ lucius fr̃ eius
ñ ampliũ sua por immo miinus quã dimidia conse¬
cutus sit q̃ro anticie competat adũsus frẽ : actio: liuđł

Expanded text:
confitetur adversarium sibi esse coheredem. Paulus libro tertio responsorum Lucius et Titia fratres emancipati a patre adulti curatores acceperunt: hi communes pecunias ex reditibus redactas singulis subministraverunt: postea omne patrimonium diviserunt: et post divisionem Titia soror Lucio fratri suo coepit quaestionem movere, quasi amplius accepisset quam ipsa acceperat. cum Lucius frater eius non amplius sua portione, immo minus quam dimidiam consecutus sit, quaero, an Titiae
Abbreviated transcription (Latin):
consequet᷑: a creditorib mandari sibi actione s
etã familiȩ hrciscundȩ iudiciũ cũ hrdb habe.¬
Et c̃unꝰ ex hidib legatum ex soluit. ei qui missus fu¬
erat in possessione. legatoꝵ seruandoꝵ causa. putat
papinianũ ⁊ uerũ ẽ: familiȩ herciscundȩ uidi¬
ciũ ei competẽ adũsu cohr̃ds. quia ñ alias disceđet
legatariu apossessione. quã uice pignoris erat cõ¬
secutus. quãsi totũ ei legatũ fuisset ex solutũ: S.
siqui titio debitũ soluerit. ne pignũ uenirit. Pe¬
raciũ scribit. familiȩ hr̃ciscundȩ iudicio cũ posse

Expanded text:
ribus mandari sibi actiones: sed etiam familiae erciscundae iudicium cum coheredibus haberet.Cum unus ex heredibus legatum exsoluit ei, qui missus fuerat in possessionem legatorum seruandorum causa, putat Papinianus, et uerum est, familiae erciscundae iudicium ei competere aduersus coheredes, quia non alias discederet legatarius a possessione, quam uice pignoris erat consecutus, quam si totum ei legatum fuisset exsolutum.Sed et si quis Titio debitum soluerit, ne pignus ueniret, Neratius scribit familiae erciscundae iudicio eum posse
Abbreviated transcription (Latin):
phibi quominus refficiat. qui anee arare ꝓfidi p̃bte aut colo¬
te nec solũ netessorias reffectiones facturũ . s etiũ uolan

Expanded text:
prohiberi, quo minus reficiat, quia nec arare prohiberi potest aut colere: nec solum necessarias refectiones facturum, sed etiam uol
Abbreviated transcription (Latin):
pit. tamisi ab alio quã uõ debitore solutum ẽ
abolenus lib xiii. ad plauciũ. Si is qui hr̃ditatẽ uendidit
⁊ emptori tradidit. id qđ sibĩ miortiuis debuerat ñ retinu¬
ã it repet̾e poterit. quia plus debitu solutũ ꝑ condicionẽ re
cabit. eadẽ causa rerum corporaliũ ẽ:
elsus lib̾ ui. digestoꝵ. Indebitam solutũ petcuniã ꝑerrorẽ
ꝓmisisti. eam qui ꝓte fide usserat soluit. ego existimo si
nõe tuo soluerit᷑ fideiussit : te fideuissori stipulatorem
tibi obligatũm fore. nec expettindũ ẽ ut ratũ habeas. q̃m
potes uidi id ipsũ mindasse ut tuo nõe soluerat. Sin aũt
fideuissor suo nõe soluerit. ꝙ nondebebat. ipsũ astipuli¬
tore repetẽ posse. qm̃ indebitam uire genciũ peccuni ã
soluit. quo minus aũt consequi pot̾it ab eo cuisoluit. ate

Expanded text:
am uero debitore solutum est. 45 Iauolenus libro secundo ex Plautio. Si is, qui hereditatem uendidit et emptori tradidit, id, quod sibi mortuus debuerat, non retinuit, repetere poterit, quia plus debito solutum per condictionem cabit. eadem causa rerum corporalium est. 47 Celsus libro sexto digestorum. Indebitam pecuniam per errorem promisisti: eam qui pro te fideiusserat soluit. ego existimo, si nomine tuo soluerit fideiussor, te fideiussori, stipulatorem tibi obligatum fore: nec exspectandum est, ut ratum habeas, quoniam potes uideri id ipsum mandasse, ut tuo nomine solueretur: sin autem fideiussor suo nomine soluerit quod non debebat, ipsum a stipulatore repetere posse, quoniam indebitam iure gentium pecuniam soluit: quo minus autem conseq
Abbreviated transcription (Latin):
cansatẽ quã dedi non ẽ secuta ide ⁊R hditatẽ adirtu
lut uł non poriusnidẽ potẽ dici siseruus ñs sub condicus
Ei qui indebitũ repenit ⁊ fructũ ꝯpartus restitui debẽt
deducta impensi Infrumto indebito soluto ⁊ bonitast
n sicon sumpsit ĩfrum̃tũ p̃ciũ repctit n sic habitacuri
datã pecumiã condicum ñ ꝗde. quanti locure poruit sal
quantitu condicturus fusses Siseruum indebitũ tib
dedi eũq manumisisti. si sciens ħ fecisti teneberis :¬
ad p̃ciũ erꝰ si nesciẽns non teneberis ẜ ꝓpt̃ oꝑder libti¬

Expanded text:
causa, propter quam dedi, non est secuta. idem et si hereditatem adire nolui uel non potui. non idem potest dici, si seruus meus sub condicione Ei, qui indebitum repetit, et fructus et partus restitui debet deducta impensa. In frumento indebito soluto et bonitas est et, si consumpsit frumentum, pretium repetet. Sic habitatione data pecuniam condicam, non quidem quanti locar‹i› potuit, sed quanti tu conducturus fuisses. Si seruum indebitum tibi dedi eumque manumisisti, si sciens hoc fecisti, teneberis ad pretium eius, si nesciens, non teneberis, sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
abere Tictas quo multos creditores hibet in ꝗb ⁊ scũ
bona sua priuatĩ facta uendicione meuo c̃cessit ut ui¬
tis creditorib faceret ẜ meuius soluit petcunĩ sciotã¬
quã debitã quȩ iam aticio suerat soluta questtũ ẽ cum
postea repperntur a pocbe ap̃ ticiũ debitore partim
solute petcuniȩ cui magis repeticio petuniȩ indibitȩ:¬

Expanded text:
abere. Titius cum multos creditores haberet, in quibus et Seium, bona sua priuatim facta uenditione Maeuio concessit, ut satis creditoribus faceret: sed Maeuius soluit pecuniam Seio tamquam debitam, quae iam a Titio fuerat soluta: quaesitum est, cum postea repperiantur apochae apud Titium debitorem partim solutae pecuniae, cui magis repetitio pecuniae indebit
Abbreviated transcription (Latin):
lẽq cẽ eidic̃ quiita ꝓmisit suie nauis exasia uenerit nũ
nõ uenerit. qua ex una cauia altus solucioniꝰ origo ꝓsi¬
cscitur. uibi aũt ꝗs ꝙ pure debet sub condicione norãdi
animo ꝓmisit. pleriq putant pendente nouacione solu¬
tũ repetẽ pͥosse ͥ qͣuia et qua obligacione. solitat.: adhucĩ¬
certum sit idemq eẽ etiã sidiuisa ꝑsoniꝰ penã eandẽ
pecuntũ pure ⁊ sub condicione nouandi animo ꝓmisꝰ¬
se. s b dissimile ẽ instipulacione ent pura ⁊ condicio¬
Sceuola lib̾r responsoꝵ. Tutores pupilli quibo dem credi¬
torib patris ex pitrimonio pitno soluerĩt s pot ea ñ suf¬
ficientib bonis pupillũ absti fuerunt: queritur an ꝙ ã
plius creditorib ꝑtutores pupilli solutũ ẽ. uł totũ ꝙ ac¬
cepunt restituere debeant. respondi. sinichil dolo fac¬
Decronꝰ lib̵ iiii fidi comissoꝵ Eiđdi comissũ instipuilaciõe
dductũ tm ⁊ si nõdebitum fuisset ꝗa tam̃ asciente sice

Expanded text:
Asia uenerit siue non uenerit, quia ex una causa alterius solutionis origo proficiscitur. Ubi autem quis quod pure debet sub condicione nouandi animo promisit, plerique putant pendente nouatione solutum repetere posse, quia ex qua obligatione soluat, adhuc incertum sit: idemque eondicione novandi animo promississe. sed hoc dissimile est: in stipulatione enim pura et condicioquinto responsorum Tutores pupilli quibusdam creditoribus patris ex patrimonio paterno solverunt, sed postea non sufficientibus bonis pupillum abstinuerunt: quaeritur, an quod amplius creditoribus per tutores pupilli solutum est vel totum quod acceperunt restituere debeant. respondi, si nihil dolo facMaecianus libro quarto fideicommissorum Fideicommissum in stipulatione deductum tametsi
Abbreviated transcription (Latin):
õ lib̵ xxuiii. ad quintũ Iam̃ aut obcausã. aut obrẽ. ob
causĩ p̃teritam. ueluti cũ idõ do. ꝙ aliquid a consetutus su
uł q aliquid ate fac tum ẽ. ut etiam si falsa causd sit: obrẽ
dedit si decẽ detꝰ. seruo ignorinte id testam̃tũ ñ ualere.
seruus petuliales nũ mos dedit. cũ ei adño id ꝓmissũ ñ eẽt
manent nũmi dñi eosq ñ ꝑ condicionẽ . B inrẽ actionẽ¬

Expanded text:
aut ob causam aut ob rem: ob causam praeteritam, veluti cum ideo do, quod aliquid a te consecutus sum vel quia aliquid a te factum est, ut, etiamsi falsa causa sit, repeti suo libertatem dedit, si decem det: servo ignorante id testamentum seruus peculiares nummos dedit, cum ei a domino id permissum non esset, manent nummi domini eosque non per condictione
Abbreviated transcription (Latin):
ceptã sine u̾idice peccuniã ingenuus ꝓnunciatũ ẽ.
indebiti sdi comissi repeticio erit+n atie
Io ub .u. diffinicionũ: Si fideuissor iure libatus soluere
erore petunĩ repetenti ñ ober̃ siuõ reus ꝓmutten¬
di perrorẽ. ⁊ ipse postea pecunia soluerit. non repetet
cũ per solucio quȩ fuit irrita naturale unculũ ñ dis¬
soluit. net ciuile sireus ꝓmittendi tenebat᷑:
petẽ posse. quia nec absolutus nec condempnatus repet̃ȩ

Expanded text:
ngenuus pronuntiatus est: indebiti fideicommissi repetitio erit. Idem libro secundo definitionum Si fideiussor iure liberatus solverit errore pecuniam, repetenti non oberit: si vero reus promittendi per errorem et ipse postea pecuniam solverit, non repetet, cum prior solutio, quae fuit irrita, naturale vinculum non dissolvit, nec civile, si reus promittendi tenebatur. petere posse, quia nec absolutus nec condemnatus repetere
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ argumto ce ꝙ exstraneo agente intra annũ depet¬
culio deduceret pat̾ ꝙ sibi filius debusset¶ Contra si pat̃
ꝙ filio debusset ⁊ eidem mancipato soluerit. nã id qͦq
Ad si exstraneus intra annum depeculio agat. etiã ꝙ
pait̃ ei debiusset computetur. eadẽq erunt nsi ex stra¬
neus hr̃s ex hr̃dato filio soluerit id ꝙ ei pat̾ de buisset
slegati satis accepit cũ sideussor michil soluis,. appa¬
riut indebitũ suisse legatum. posse eũ repetere ęxisti
sidi cõmissario sibi cauere poterat. ñ cauerit. quasi in¬
debitũ plus debito eũ solutum repetẽ posse diui seuer̃¬

Expanded text:
onem argumento esse, quod extraneo agente intra annum de peonem argumento esse, quod extraneo agente intra annum de peculio deduceret pater, quod sibi filius debuisset. Contra si pater quod filio debuisset eidem emancipato solverit, non repetet:tur, quod, si extraneus intra annum de peculio agat, etiam quod pater ei debuisset computetur. eademque erunt et si extraneus heres exheredato filio solverit id, quod ei pater debuisset. Legati satis accepi et cum fideiussor mihi soluisset, apparuit indebitum fuisse legatum: posse eum repetere existimacum a fideicommissario sibi cauere poterat, non cauerit, quasi indebitum plus debito eum solutum repetere posse diui Seuer
Abbreviated transcription (Latin):
uisse. Nituralẽ enĩ obligacione quȩ fuisset ħipso subla¬
Iq̃ uideri. ꝙ pecculu partẽ sr̃ sit consetutus. ađo ut̃ si pͣ¬
liiti filio eidemq debitori id fuisset deduc tio hiuu
dom a sr̃e ex co fieret. idqr ẽẽ maxime consequens ei sen¬
tenie quã uilianus ꝓbaret. si exstranẽo quis debuisset. et
ibes pt̾ mortem patris exac tũ eẽt ⁊entu iudicio eũ
fimiliȩ initiscundȩ relꝑaturũ a cohr̃db fuisse quantũ
ibhis creditor ac tione depetulio consequi potuisset ig
s rt integra familiȩ hitisciscunde agatur iti petculi¬
ũ diudi equũ ee. ut ad quantitatẽ er indepnis a cohr̃de
p̃stetur. porro eũ quẽ adũsus exstraneũ deffendi opor¬
nt lonat magis inco ꝙ fr̃ĩ debuis set. indẽ pne. ee p̃standũ:
Aicsitũ e si pat̾ filio credidit. hisq emancipatus sol¬
unt n repet̾e possit. R si nichil expeculio ap̃ patrẽ
remanserit non repetitim. nã mane naturalẽ obligaci¬

Expanded text:
ionem quae fuisset hoc ipso sublatam uideri, quod peculii partem frater sit consecutus, adeo ut, si praelegatum filio eidemque debitori id fuisset, deductio huius iti a fratre ex eo fieret. idque maxime consequens esse ei sententiae, quam Iulianus probaret, si extraneo quid debuisset et ctum esset, tantum iudicio eum familiae herciscundae reciperaturum a coheredibus fuisse, quantum ab his creditor actione de peculio consequi potuisset. igitur et si re integra familiae herciscundae agatur, ita peculium diuidi aequum esse, ut ad quantitatem eius indemnis a coherede praestetur: porro eum, quem aduersus extraneum defendi oportet, longe magis in eo, quod fratri debuisset, indemnem esQuaesitum est, si pater filio crediderit isque emancipatus solvat, an repetere possit. respondit, si nihil ex peculio apud patrem remanserit, non repetiturum: nam manere naturalem obligati
Abbreviated transcription (Latin):
ut dño p̃doni retulit. nõ siet accipienti pecunia ꝙ siuectu¬
ras nauiũ quas dñs locauerat. item pensiones insulaꝵ ac¬
Iõ lib riii qstionum Sufficit ad causã indebiti incertũ
ẽẽ. temporalia sit an ꝑpetua exxeptionis deffensio nã qui
ne conueniatur donec ticuis consulsit paciscatur ꝗa pot
ticio dced̃te ꝓpetua ȩxceptĩo q̃ ad tp̃s ẽ ticio ⁊sulatũ ĩeũte. sũma rõe diet mnͦ¬
tim soluitur repeti. ut enĩ pactũ ꝙ intempꝰ certũ collo¬
catũ ẽ ñ magis induci condicionẽ quã si ex die debitor
soluit. Ica prsus deffensio iuris q̃ causam incertam ht
condicionis instar optinet:¬
s lib̾ iii. responsoꝵ Cũ indebitũ in pub̃is nõe tutar nu¬
merauit impuberis condicio ẽ.¶Creditor ut ꝓcuratori
suo debitũ redderetur mandauit. maiore petunia so¬
luta ꝓcurator indebiti causa con̾uenietur ꝙsi nomina¬
tĩ t  maror pecunia solũet᷑ delegauit indebrti cũ eo

Expanded text:
ut domino praedoni rettulit, non fiet accipientis pecunia. quod si uecturas nauium, quas dominus locauerat, item pensiones insularum ac6 Idem libro octauo quaestionum. Sufficit ad causam indebiti incertum esse, temporaria sit an perpetua exceptionis defensio. nam si qui, ne conueniatur, donec Titius consul fiat, paciscatur, quia potest Titio decedente perpetua fieri exceptio, quae ad tempus est Titio consulatuim soluitur, repeti: ut enim pactum, quod in tempus certum collatum est, non magis inducit condictionem, quam si ex die debitor soluit, ita prorsum defensio iuris, quae causam incertam habet, condictionis instar optinet libro tertio responsorum. Cum indebitum impuberis nomine tutor numerauit, impuberis condictio est. Creditor, ut procuratori suo debitum redderetur, mandauit: maiore pecunia soluta procurator indebiti causa conuenietur: quod si nominatim, ut maior pecunia solueretur, delegauit, indebiti cum eo