comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cillima gĩe pars / cetera breuia ꝓrsus ⁊ proua sint. Uale. babilone .iiiͦ
on solebat in tp̃s esse tam canĩ. ꝙͣus e̾ e que semꝑ incerti plus sal¬
Atem sperati tpñs tuns erat. Nũc res ⁊ spes postremo omia iñ augu¬
stum desinũt. paucitas autem est/ que p̾ciĩ rebus facit fac terras passim
margaritas ferat. calcabintur ut lapides. fac totidem sint phenices
q oolinbe, unice aiuis famna perient. fac balsami arbusta lato montes
cara erunt. hic̃ ꝑ arenas si ticulose libie inͥ manu romani ducis inuidiosus
exigius latex erat. hĩc obsidiõne cafilini fedissimũ aĩal mus in precio fuit
hĩc qd̾ om̃e molestre genus suꝑgre ditur sepe ignauissum hões sola buorũ
pemiria floruerũt. exemplis abstmeo nominũ feditatem dedignãte calamo.
ꝙͣꝙͣ quid exemplis est opus. nõ uici uacant nõ platee portentis talib. nulla

Expanded text:
cillima vie pars, cetera brevia prorsus et prona sint. Vale. Babilone, IV Kacillima vie pars, cetera brevia prorsus et prona sint. Vale. Babilone, IV Kaon solebat michi tempus esse tam carum; quamvis enim eque semper incerti, plus saltem sperati temporis tunc erat; nunc res et spes, postremo omnia in angustum desinunt. Paucitas autem est que precium rebus facit; fac terra passim margaritas ferat: calcabuntur ut lapides; fac totidem sint phenices quot columbe: unice avis fame perierit; fac balsami arbusta late montes cara erunt: hinc per arenas siticulose Lybie in manu romani ducis invidiosus exiguus latex erat; hinc obsidione Casilini fedissimum animal, mus, in precio fuit; hinc, quod omne molestie genus supergreditur, sepe ignavissimi homines sola virorum penuria floruerunt. Exemplis abstineo, nominum feditatem dedignante calamo; quanquam, quid exemplis est opus? non vici vacant, non platee portentis talibus; nulla
Abbreviated transcription (Latin):
caput hoc sors ĩperiosa rotauerit me solabor. Quid autẽ. fortunã ne loci mu¬
tatã rerrs an nr̃am. nũꝙͣ me hic letus Rumon ĩuenit. ne faciet quidem.
Confestim gͥ. in hoc infame lien attigi genimo simul acii nũcio pcussi
didici casum tnum et illius Gin optimi iaccuram. uideo qͥd huic ealamo
debitum. s occupacões officio officiũt locus tp̃s angustie turba nego¬
ciorum fugientem in sequens nusꝙͣq terrarũ alibr: dulci sit manum
miciens libertare . Itẽr quoq qd̵ duce deo/ mox ut hanc literulam ĩ¬
pleuero uelit is qui carcerem fugit festinabũdus ampiam, hec
oĩã me amce scriben ꝓhibent non dolere. more autem meo antiquo hiẽ
digressus in solitudine mea subsistam. s diebus. uiii. non plibus Iter hoc
equidem sic aĩõ parcior ut huic emersisse dimidia ⁊ amplius eaꝙ diffi¬

Expanded text:
caput hoc sors imperiosa rotaverit, me solabor. 3 Quid autem? fortunam ne loci mucaput hoc sors imperiosa rotaverit, me solabor. 3 Quid autem? fortunam ne loci mutatam reris an nostram? nunquam me hic letus rumor invenit; ne faciet quidem. Confestim igitur ut hoc infame limen attigi, gemino simul acri nuntio percussus, didici casum tuum et illius viri optimi iacturam. Video quid huic calamo debitum, sed occupationes officio officiunt. 4 Locus, tempus, angustie, turba negotiorum fugientem insequens nusquamque terrarum alibi dulci sic manum iniciens libertati, iter quoque, quod duce Deo mox ut hanc literulam implevero, velut is qui carcerem fugit, festinabundus arripiam, hec omnia me amice scribere prohibent, non dolere. More autem meo antiquo hinc digressus in solitudine mea subsistam, sed diebus octo, non pluribus; iter hoc equidem sic animo partior, ut hinc emersisse dimidia et amplius eaque diffi
Abbreviated transcription (Latin):
rem fec̾is ⁊ xp̃o gratissimam ⁊ michi. Uale. Ad euudem xaͣ
uam legis epłam inͥ qua pro cartasiensibus intercedo. loquor autẽ nr̃o
more nõ betenũ. apud quos int̾tedere impedire est et rei ciupiam ne
ad exitum ꝓuehatur occiurere. Ipam gͦ quã legis epłam uł legiste in Illa deuo¬
tissima heremo cõceptam. et post dies paucos in elicone nr̃o scribi ceptam hoc
ip̃o diẽ sic quieti fortima inuidet in babilone cõpleui. quo nudius tercius
redii ut nrediturus abeam. p̾missis em̃ rursus in italiam exploratoribus nũ¬
cnͣ̃s muenio et si iul usꝙͣ constet esse tranquillũ aliquã tñ fesso botiui portꝰ
effigiem non deesse. Quetqudo ert ferandũ meminero toto orbe iul babilo¬
ne timbidius nil penis. cuiꝰ ea pcellarũ rabies est ut ncħ in curructu ne
elicona quidem ip̃m pacatũ sinat. hec inꝙͣ memorans mͦ hĩc absim quocũq

Expanded text:
rem feceris et Cristo gratissimam et michi. Vale. 10 Ad eundem. 1 rem feceris et Cristo gratissimam et michi. Vale. 10 Ad eundem. 1 Quam legis epystolam, in qua pro Cartusiensibus intercedo — loquor autem nostro more, non veterum, apud quos intercedere impedire est et rei cuipiam ne ad exitum provehatur occurrere — ipsam ergo quam legis epystolam vel legisti, in illa devotissima heremo conceptam et post dies paucos in Elicone nostro scribi ceptam, hoc ipso die — sic quieti fortuna invidet — in Babilone complevi, quo nudiustertius redii ut irrediturus abeam. 2 Premissis enim rursus in Italiam exploratoribus nuntiis, invenio, etsi nil usquam constet esse tranquillum, aliquam tamen fesso votivi portus effigiem non deesse. Quicquid erit feram, dum meminero toto orbe nil Babilone turbidius, nil peius, cuius ea procellarum rabies est ut nichil in circuitu, ne Elicona quidem ipsum, pacatum sinat; hec, inquam, memorans, modo hinc absim, quocunque
Abbreviated transcription (Latin):
que sit tam promis ad gram. qui ꝙ erga Geligionem Illaom qualiter sit
affectus suis inpensĩs suaꝙ diligencia/ prope muros patrie extructo
nꝑ insigni cenobio declarauit. Intercessurũ me g̾ apud Illuẽ te medis
ne si ei seupsero rebus in maxinis occupatũ aĩum tedio senpenre longions
afficiam Lingna tua calamus meus ent. Ita em̃ iustissime Illonĩ preces
meis digitis ad oculos tuos lingua tua ad Illmo aures ⁊ ꝑ Illar ad regio
noticiam ꝑferentur. Augustum cesarem templorũ oĩum conditorem aut
refticucorem a titoliuo dcm̃ ut miitetur suade hiue nr̃o seu uerius umoit
et sieut Ille stilsorũ ita hic uen dei templa restituat quonum sẽIan
exhibut fundatorem. habes re sumam bides ꝙ quid petitu. et peticõn
iusticiam et petentum dignitatem ⁊ desidenũ meũ bides. Non onerabo
te precibus ne diffidencie signũ sit. profecto autem si te gesseris ut sꝑo

Expanded text:
qui sit tam pronus ad gratiam quique erga religionem illam qualiter sit qui sit tam pronus ad gratiam quique erga religionem illam qualiter sit affectus, suis impensis suaque diligentia, prope muros patrie extructo nuper insigni cenobio, declaravit; 19 intercessurum me igitur apud illum te medio, ne si ei scripsero, rebus in maximis occupatum animum tedio scripture longioris afficiam. Lingua tua calamus meus erit; itaque enim iustissime illorum preces meis digitis ad oculos tuos, lingua tua ad illius aures et per illum ad regis notitiam perferentur. Augustum Cesarem, «templorum omnium conditorem aut restitutorem» a Tito Livio dictum; ut imitetur suade huic nostro seu verius vincat, et sicut ille falsorum, ita hic veri Dei templa restituat, quorum se iam exhibuit fundatorem. 20 Habes rei summam videsque quid petitur, et petitionis iustitiam et petentium dignitatem et desiderium meum vides. Non honerabo te precibus ne diffidentie signum sit; profecto autem si te gesseris ut spero,
Abbreviated transcription (Latin):
bona copia quos egre ꝑ hoc tempus a predonib defendenẽt. nichil deĩs
sper est nch ꝙ remedii insi rex noster ad direptũ xpĩ tuguũ oculos
regie pietatis inflectat. et predecessorũ suonĩ aui ac patriui pͥmlegĩs
renonatis̃ aliems manib fundatũ locũ sua benignitate liberet᷑ atꝙ
restituat. nõ minoris miriti futurus ꝙͣ qui condidit ficut nõ ninor
est Bruti ul camilli glia ꝙͣ Romuli. si uera horũ uñtus: ⁊ nõ Illius fal¬
a diinitas extimetur. Hoc a me gͥ. cũ lacus pecieruãt ut uł satellits
regteo restceuto ul protectore aliquo dato ab Imunia tuti essent. Respondi
ne p̾ter Reuerẽciam ac fidem de Rege nich mentũ: habere tñ ibi mabi¬
nũ ⁊ optinũ Illũ unrũ qui oĩa possit apud regem Illi eciã me sua.
potius utute ꝙ meo mento caram esse. Sperare nõ de futurũ iusteciẽ

Expanded text:
bona copia, quos egre per hoc tempus a predonibus defenderunt. 17 Nichil denique bona copia, quos egre per hoc tempus a predonibus defenderunt. 17 Nichil denique spei est nichilque remedii nisi rex noster ad direptum Cristi tugurium oculos regie pietatis inflectat et predecessorum suorum, avi ac patrui, privilegiis renovatis, alienis manibus fundatum locum sua benignitate liberet atque restituat, non minoris meriti futurus quam qui condidit, sicut non minor est Bruti vel Camilli gloria quam Romuli, si vera horum virtus et non illius falsa divinitas extimetur. 18 Hoc a me igitur cum lacrimis petierunt ut vel satellite regio restituto vel protectore aliquo dato, ab iniuria tuti essent. Respondi me preter reverentiam ac fidem de rege nichil meritum; habere tamen ibi maximum et optimum illum virum qui omnia possit apud regem; illi etiam me sua potius virtute quam meo merito carum esse; sperare non defuturum iustitie
Abbreviated transcription (Latin):
ad Iuntatiõnem exemplonĩ malonĩ ꝓmpcior ꝙͣ bonorã tẜnamiudem exercent so¬
lito eciam duriorem dũ antilucanas xp̃o laudes camũt ecce lacrimosis paso
abactum gregem mĩciat. dũ dñice memoria passiõnis sacus renonatur aba¬
nb eccõ tgemens iullicus segetam umeam pratum ortum t̾prannorã armẽta
elamitat lacerait. dũ parcissime cenule dũq somni breuissim tempus adũẽa
fanulorũ xp̃i fanulus ul edituus satre domus pulsatus ab exocutoribus
⁊ prannorũ plenus querelarũ ueniens monaconĩ silenciũ interrĩpit fugiũt
ad antiqua remedia. et Regns arnus se se tegunt. Ini detur antiquitas p̃i¬
ꝙ non aliam ob noxam insi quia se libertate sub xp̃i iugo dignos cen¬
suerãt granion ẜuicio pͥmũtur. Quid te diuicius morer. si q̃ue aiddnui
audias nõ magis lacñas teneas ꝙͣ tenu. Est ibi calicũ amictiũ ⁊ libroꝵ

Expanded text:
ad imitationem exemplorum malorum promptior quam bonorum, tyrannidem exercent soad imitationem exemplorum malorum promptior quam bonorum, tyrannidem exercent solito etiam duriorem. 15 Dum antilucanas Cristo laudes canunt, ecce lacrimosus pastor abactum gregem nuntiat; dum dominice memoria passionis sacris renovatur altaribus, ecce gemens villicus segetem vineam pratum ortum tyrannorum armentis clamitat lacerari; dum parcissime cenule dumque somni brevissimi tempus advenit, famulorum Cristi famulus vel edituus sacre domus, pulsatus ab executoribus tyrannorum, plenus querelarum veniens monachorum silentium interrumpit. 16 Fugiunt ad antiqua remedia et regiis armis se se tegunt; irridetur antiquitas ipsique non aliam ob noxam nisi quia se libertate sub Cristi iugo dignos censuerunt, graviori servitio premuntur. Quid te diutius morer? si que audivi audias, non magis lacrimas teneas quam tenui; est ibi calicum amictuum et librorum
Abbreviated transcription (Latin):
berto. quietius exegerũt. Donec quidã massiliensis eccł̃ie unde grauius infe¬
stantur factus ep̃s tantus ordis amator tantus ꝙ iusticie cultor fuit ut
cum eo mallent Golũtane. ꝙr ui aut ullo suꝑions impio agere. Ita multis
Itidem cũ Illo annis concorditer actis et ceteris ab imuria bom presulis
uen̾acione cessantibus, dui nullus p̾mlegio regio locus fuit. Sic tractu
tpr̃is ꝓ simplicitatem pauꝑũ xp̃i que apud sapientes seculi stulticia
apud deum sapiencia magna est/ munus oꝑtimorũ regũ obsolefactũ
atq antiquatũ extitit. Inde autem dc̃o ep̃o rebus humanis exempto
protinus ꝙ aliis atq aliis peioribus in locũ eius assũptis oĩa in detenꝰ
bersa. donec paulatim ad antiqua reditum est. et eccl̃ia massiliensĩs
sium trãaunũ habet. et caftra monasteno sicma ut est natura houim

Expanded text:
berto, quietius exegerunt; donec quidam Massiliensis Ecclesie, unde gravius infeberto, quietius exegerunt; donec quidam Massiliensis Ecclesie, unde gravius infestantur, factus epyscopus, tantus ordinis amator tantusque iustitie cultor fuit, ut cum eo mallent voluntarie quam vi aut ullo superioris imperio agere. 13 Ita multis itidem cum illo annis concorditer actis et ceteris ab iniuria boni presulis veneratione cessantibus, diu nullus privilegio regio locus fuit. Sic tractu temporis per simplicitatem pauperum Cristi, que apud sapientes seculi stultitia, apud Deum sapientia magna est, munus optimorum regum obsolefactum atque antiquatum extitit. 14 Inde autem, dicto epyscopo rebus humanis exempto protinusque aliis atque aliis peioribus in locum eius assumptis, omnia in deterius versa, donec paulatim ad antiqua reditum est, et Ecclesia Massiliensis suum tyrannum habet et castra monasterio vicina, ut est natura hominum
Abbreviated transcription (Latin):
cias licebit. Om̃e latus ambiũt tyrannuli ĩ portunissimũ genus. et si detur
nullo non calle fugiendum. Sicut em̃ magni tsrann sepe rapiendo mumi¬
fici sunt sic pariu munifici nũꝙͣ semꝑ aride famelici ficientes qui
de rapinis minoribus mardescant et in spem maionĩ uemant rapiaꝵ
Ceterũ xp̃i famulis illic uoluntana ẜuitute conclusis nuilla fuge nulla tỹ
ramnice nñe spes est. totũ in diuino regio q presidio repositum. Itaq olim
aline memore Rarolum scdm regem siculũ huiꝰ m̃ĩ regis auũ supplices
adierant orantes ut eis unũ ex Regus sacellitib depictaret. quo ceste sus
nubra iuste regis ab inurus tegerentur. qd Ille qui more cesareo nichil
negare nouerat qd dono dignũ esset. libenter annuit. eo q uelut clpeo
multos annos sub Illo rege. deinde sub filio eius sũmo regum atꝙ hoĩum ro¬

Expanded text:
cias licebit. 11 Omne latus ambiunt tyrannuli, importunissimum genus et si detur, cias licebit. 11 Omne latus ambiunt tyrannuli, importunissimum genus et si detur, nullo non calle fugiendum. Sicut enim magni tyranni sepe rapiendo munifici sunt, sic parvi munifici nunquam, semper aridi famelici sitientes, qui de rapinis minoribus inardescant et in spem maiorum veniant rapinarum. Ceterum Cristi famulis illic voluntaria servitute conclusis nulla fuge, nulla tyrannice misericordie spes est; totum in divino regioque presidio repositum. 12 Itaque olim alme memorie Carolum Secundum regem Siculum, huius nostri regis avum, supplices adierunt orantes ut eis unum ex regiis satellitibus deputaret, quo teste sub umbra iusti regis ab iniuriis tegerentur; quod ille, qui more Cesareo nichil negare noverat quod dono dignum esset, libenter annuit, eoque velut clipeo multos annos sub illo rege, deinde sub filio eius, summo regum atque hominum Ro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ calamo meo xeponẽ da cõmiseri. Uuũ qdͦ scius. non potes iisi
audias attingam. Siquidem inter multa ⁊ sobria ⁊ sca solacia q̃ mͥ Ille sacer
locus Alud breue tempus actullit, nescio quid Illic amariusculũ degustaui.
Credo ut decur intelligi. uerũ esse qd seribitur. Qui uolunt in xp̃o pĩe uiu̾e
psecucionem esse passuros. neq ullam hõi uiaton ubicũq caput abdident
spem quietis douec in prĩam sit ꝑuentum. Ecce em̃ hic m̃ocnus celestiũ
uere cetus ħomum honoribus diuicuis delicus ꝙ contenitis et inuisibili hosti
calcato uisibilibus nũc eciam ab hostibus molestantur interq seculares et
eccliasticos ty̾rannos imẜabile dictu aliene passim auaricie preda sunt
⁊ sepe mcitate ultima coacte a diuenis laudibus distrahuntur. longa est
hystona si que ꝑferant in digna cõplectar. Sũma est unde niutiora com¬

Expanded text:
quam calamo meo exponenda commiserim; unum, quod scire non potes nisi quam calamo meo exponenda commiserim; unum, quod scire non potes nisi audias, attingam. 9 Siquidem inter multa et sobria et sancta solatia que michi ille sacer locus, illud breve tempus attulit, nescio quid illic amariusculum degustavi, credo ut detur intelligi verum esse quod scribitur: «qui volunt in Cristo pie vivere, persecutionem esse passuros» neque ullam homini viatori, ubicunque caput abdiderit, spem quietis donec in patriam sit perventum. 10 Ecce enim hic innocuus celestium vere cetus hominum, honoribus divitiis delitiisque contemptis et invisibili hoste calcato, visibilibus nunc etiam ab hostibus molestantur interque seculares et ecclesiasticos tyrannos, miserabile dictu, aliene passim avaritie preda sunt, et sepe necessitate ultima coacti a divinis laudibus distrahuntur. Longa est historia si que perferant indigna complectar; summa est, unde minutiora coni
Abbreviated transcription (Latin):
nũc stupori ⁊ gaudio sit ingenti. hũc p̾ͥdie reuisurus quẽ Iam quĩquẽmo
magis interuseram et quẽ si in Italiam rediero ꝙͣ du sim interuisurus nesta
paueos q ip̃e mͥ iux furatus dĩes locũ adii. Quid expectas audire/. pias
frĩs lacrimas. an Illic agenciũ xpi ẜuonũ humules congressus sc̃am hospi¬
taliatem salubres q ẜmones. quid dixerim quid audierim quid siderm̃.
quid ibi me p̾sente quid abeũtegestũ sit. ut totus Ille grex angelicus
sacro sub lare currũfusus hospiti ullmn deuoti obsequii gemis omifit
ut digredientem comitate om̃s usq ad extiemũ limen/ frater ꝙ ip̃e cam
paucis longnis usq ad radicem montis siluoso calle ꝓsecrtus: ⁊ aptim
ꝓ tpr̃e multa mõnens multa rogans. multa denũcians quib nec dies
nec nox tota suffecerat. hec ego inꝙͣ oĩa ingemo tuo potius extaãda

Expanded text:
nunc stupori et gaudio sit ingenti. 7 Hunc pridie revisurus, quem iam quinquennio nunc stupori et gaudio sit ingenti. 7 Hunc pridie revisurus, quem iam quinquennio magis interviseram et quem si in Italiam rediero, quandiu sim intervisurus nescio, paucosque ipse michi vix furatus dies, locum adii. Quid expectas audire? pias fratris lacrimas an illic agentium Cristi servorum humiles congressus, sanctam hospitalitatem salubresque sermones, quid dixerim, quid audierim, quid viderim, quid ibi me presente, quid abeunte gestum sit; 8 ut totus ille grex angelicus sacro sub lare circumfusus hospiti nullum devoti obsequii genus omiserit; ut digredientem comitati omnes usque ad extremum limen, fraterque ipse cum paucis longius usque ad radicem montis silvoso calle prosecutus, raptim pro tempore multa monens, multa rogans, multa denuntians, quibus nec dies nec nox tota suffecerat? Hec ego, inquam, omnia ingenio tuo potius extimanda
Abbreviated transcription (Latin):
ualle construxerat. cognito ꝙ ꝓposito fratemo ip̃m quoq subita de uotõe
cõpunctũ accensum q mnitandi studio aliud in colle ꝓximo monastenũ
erexisse. ac dotato largcter loco mũ doqꝙ simul ⁊ uolueptatib defentis
ambos ibi xp̃so qd restabat uĩte deuouisse ⁊ ꝑseueranter in finem psoe¬
uisse qd uouerant. gemina nũc uinus xp̃icole fanilie domus extats
ip̃o fateri uĩdeatur. aspectu fuisse sibi geminos quidẽ s uuanimes fu¬
datores. hec hactemis. Illic ego qd̾ mimime nouũ audis caussimũ
uincum q pignus habeo gennanũ. in quo liquido cenitur quid est quod
ait psalmista : mutatio dextere excelsi. Ita em repente mutatus. ita demq¬
de uirtute in uirtutem in dies a lacrior ascendens nutate mentis ardorẽ
decẽm iam ꝑseuerancia cõprobauit. ut qui olim tnmon ciue q mͥ fuerat

Expanded text:
valle construxerat; 5 cognitoque proposito fraterno ipsum quoque, subita devotione valle construxerat; 5 cognitoque proposito fraterno ipsum quoque, subita devotione compunctum accensumque imitandi studio, aliud in colle proximo monasterium erexisse ac dotato largiter loco mundoque simul et voluptatibus desertis, ambos ibi Cristo quod restabat vite devovisse et perseveranter in finem persolvisse quod voverant. Gemina nunc unius cristicole familie domus extat, que ipso fateri videatur aspectu fuisse sibi geminos quidem sed unanimes fundatores. Hec hactenus. 6 Illic ego, quod minime novum audis, carissimum unicumque pignus habeo germanum, in quo liquido cernitur quid est quod ait Psalmista «mutatio dextere Excelsi». Ita enim repente mutatus, ita ede virtute in virtutem in dies alacrior ascendens, mutate mentis ardorem decenni iam perseverantia comprobavit, ut qui olim timori cureque michi fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
applicuisse massilie quẽ eum aliꝙͣ du frustra solicitatũ literis expectasset
suspicatã forte aliquid ⁊ ait est hoĩum genus Illud more impaciens tp̃ns¬
ꝙ parcissimũ ip̃m postremo massillã uenisse. muento ꝙ fre̾ mirtatis curis ac
scudus pene alio miratum quesiuisse. et quid rei esset ut solito segnion
uideretur. et respondisse Illrĩ nauigatũ satis esse nolle se amplius uento
Gitam credere. Itaq de se frater ut bonũ crederet se rͦ Iam sibr consũluisse
portu q potitũ in litore nio in ꝑadisi uestibulo edificasse ubi fessus requi¬
esceret donec ad et̾nam cõmigraret domũ. dum q Ille magis aduinans
ꝑgeret sempulosius inquir̾e̾ quid sibi frater his Gellet ambagibus inde
sie alio responso manu apprehensa ad ea loca ꝑduccũ ubi Ille sibi Iam
tũc monasteriũ de quo loquon inter aspirmas filuas et secretissuna in

Expanded text:
applicuisse Massilie; quem cum aliquandiu frustra solicitatum literis expectasset, applicuisse Massilie; quem cum aliquandiu frustra solicitatum literis expectasset, suspicatum forte aliquid et ut est hominum genus illud, more impatiens temporisque parcissimum, ipsum postremo Massiliam venisse; inventoque fratre mutatis curis ac studiis pene alio, miratum quesivisse et quid rei esset ut solito segnior videretur, et respondisse illum navigatum satis esse, nolle se amplius vento vitam credere; 4 itaque de se frater ut bonum crederet, se vero iam sibi consuluisse portuque potitum, in litore imo in Paradisi vestibulo edificasse ubi fessus requiesceret, donec ad eternam commigraret domum; dumque ille magis admirans pergeret scrupulosius inquirere quid sibi frater his vellet ambagibus, inde sine alio responso manu apprehensa ad ea loca perductum, ubi ille sibi iam tunc monasterium de quo loquor inter asperrimas silvas et secretissima in
Abbreviated transcription (Latin):
locus est dextrorsum .x. passuũ nilibus submotus interq ne mo¬
rosos montes et montanos riuos abditus. et e situ ipo dictus ut arbitror.
mons ruus eͥ loco nomen. domus antiqua cartusie. ⁊ ppe ab Illuis ordis
fundata pͥmordus. Geminos frẽs ferãt ianuenses patria arte nauga¬
tores. et imitatores/ ut lucami u̾bo utar alterũ eoe alterũ occidue mertis
exinos fuisse. alii quidem aliter narrant fides ut dici solet penee
autores maneat. ego referam qd audini Solẽne his simul domo ꝓficisci
cũq alter ab ortu alter ab occasu longo post tempore rediissent in prr̃a
cõuenire. ibi res fortuuas ꝙ suas recensere. atq ut taliũ mos est oĩbus
rite dispositis nrfum digredi ⁊ mana retentare. Id cũ sepe fecissent
ppicia q fortima usi magnas honestas ꝙ diuicias aggregassent conti¬
gisse ut ille ab orcente primus rediens hũc ab occedente uenturũ audiret

Expanded text:
locus est dextrorsum decem passuum milibus submotus interque nemolocus est dextrorsum decem passuum milibus submotus interque nemorosos montes et montanos rivos abditus et e situ ipso dictus ut arbitror. Mons Rivus enim loco nomen, domus antiqua Cartusie et prope ab illius ordinis fundata primordiis. 2 Geminos fratres ferunt ianuenses patria, arte navigatores et “mutatores”, ut Lucani verbo utar, alterum “eoe” alterum occidue “mercis” eximios fuisse. Alii quidem aliter narrant; fides, ut dici solet, penes auctores maneat; ego referam quod audivi: solemne his simul domo proficisci cumque alter ab ortu alter ab occasu longo post tempore rediissent, in patria convenire; ibi res fortunasque suas recensere atque ut talium mos est, omnibus rite dispositis rursum digredi et maria retentare; 3 id cum sepe fecissent propitiaque fortuna usi magnas honestasque divitias aggregassent, contigisse ut ille ab oriente primus rediens, hunc ab occidente venturum audiret
Abbreviated transcription (Latin):
nauigantem. et sic a tenrems eleuatũ. atq ita dispositum ut ⁊ in uita hoĩs Illius
laudetur deus. et ego ꝙͣꝙͣ ꝓposito longempar ac moribus. erubestam quidem
ab ultimo p̾uennri. gaudeam tñ ac glorier iͥ talem sanguis atq uteri fuisse
consortem. Illic inter germanos quĩquemini postlimimo recõmuctos lõgũ
pro tpr̃e cupidũq colloquiũ fuit. Multa ibi de multis. ẜ de ulło plã. ꝙͣ de
lilio nõ. qualiter fortima tecũ qualiter tu cum Illa. quid ageres. ubi esses
quõ uite biam sequerers. quid de progrosse. quid de fuie disponeres ꝙͣ te tui
similem exhiberes. Cui cum ad singula Respondissem letioiem ꝙͣ Inuenerã
Siisi ꝙͣ uͦ te saluere cupiat. sene te arbitror me tacito. uale. Ad fõtem
sorgie .uiiiͦ.kl. maias.¬
dacio Conuentus montis nui cartusiensis.
Rabilone nouissima niceam uari Italiamq petentibus uie medio

Expanded text:
navigantem et sic a terrenis elevatum atque ita dispositum ut et in vita hominis illius navigantem et sic a terrenis elevatum atque ita dispositum ut et in vita hominis illius laudetur Deus et ego quanquam, proposito longe impar ac moribus, erubescam quidem ab ultimo preveniri, gaudeam tamen ac glorier michi talem sanguinis atque uteri fuisse consortem. 10 Illic inter germanos quinquennii postliminio reconiunctos longum pro tempore cupidumque colloquium fuit; multa ibi de multis, sed de nullo plura quam de Lelio nostro: qualiter fortuna tecum, qualiter tu cum illa, quid ageres, ubi esses, quam vite viam sequereris, quid de progressu, quid de fine disponeres, quam te tui similem exhiberes. Cui cum ad singula respondissem, letiorem quam inveneram dimisi; quam vero te salvere cupiat, scire te arbitror me tacito. Vale. Ad fontem Sorgie, VIII Kal. Maias.datio conventus Montis Rivi cartusiensis. 1 A Babilone novissima Niceam Vari Italiamque petentibus vie medio
Abbreviated transcription (Latin):
Ceciliam. et fuliui Sulpiciam. et Gracchi comeliam uidere et catonis
martiam. et emiliam a fricam. totamꝙ illam aciem Illustriũ beterã feĩaꝵ
Siue ut cõuemencius ad rem loquar ⁊ etati nr̃e apcius Romanas xp̃r
ungines. prscam prascedim. pudentianam. ceciliam ⁊ agnetem. Inde
Sieressus luce ꝓxia fraciem Gidi uirũ nͥ me amor fallit oĩum quos
bidisse meminerim inter procellosas mũdi miserias felicissime naiigantem et
sic a tenenis eleuatũ atq ita dispositũ ut et in bita hois Illuus laudetur dens.
et ego ꝙꝙͣ pͥpofito longe impar ac moribus/ embestam quidẽ ab ultiõ p̾uenm. gau¬
dram tñ ac glorier mͥ talem sangius atq uten fuisse consortem. Illic int̾ ger¬
manos quĩquemini post luumo Recõiũctos longũ ꝓ tpr̃e cupidũ ꝙ collohum
fuit. oĩum quos uidisse menunerim inter procellosas mũdi miẜias felicissime

Expanded text:
Ceciliam et Fulvii Sulpitiam et Gracchi Corneliam videre et Catonis Ceciliam et Fulvii Sulpitiam et Gracchi Corneliam videre et Catonis Martiam et Emiliam Africani totamque illam aciem illustrium veterum feminarum, sive ut convenientius ad rem loquar et etati nostre aptius, romanas Cristi virgines, Priscam Praxedim Pudentianam Ceciliam et Agnetem. 9 Inde digressus, luce proxima fratrem vidi, virum nisi me amor fallit, omnium quos vidisse meminerim, inter procellosas mundi miserias felicissime navigantem et sic a terrenis elevatum atque ita dispositum ut et in vita hominis illius laudetur Deus et ego quanquam, proposito longe impar ac moribus, erubescam quidem ab ultimo preveniri, gaudeam tamen ac glorier michi talem sanguinis atque uteri fuisse consortem. 10 Illic inter germanos quinquennii postliminio reconiunctundi miserias felicissime
Abbreviated transcription (Latin):
abstinendũ. Romane autem nr̃e affectũ aĩ mei gratanter amplexe oblatũ
pecumam magnifice cõtemseñt. dicat᷑ modo qui uolet ĩportimos ad
petendum / ingratos cũ acceꝑint. pace tante detractoris dixerẽ. Romanos
ego nou et ad speruendum oblata magnanimos ⁊ memores acceptorã
nec uiros modo s feminas que natura dicuntur auariores. nolo te in his
litens hodie tenere/ quãtũ eas in atin̾e̾ die Illa tenui tenuissemꝙ libenter
ad uesꝑam cum esset hora diei nõdũ tercra. nͥ quia ueritus sum tã sacruã
feminee deuocionis Impetũ remorari. et ip̃e p̾t̾e̾a festinabam uiso frate.
longnisculũ iter duce deo in Italiam accurus. quod maturare disposu si
forsitan fatũ meũ studio flecte queat. ne semꝑ ꝑegre ꝓfecturas exptare
cogar uł Iuliũ uł decembrem. digredimur uale dicto. Tum primũ sensi
ubr essem. Interim em̃ durante colloquio Rome fui. uisusq sum metelli

Expanded text:
abstinendum. 6 Romane autem nostre affectum animi mei gratanter amplexe, oblatam abstinendum. 6 Romane autem nostre affectum animi mei gratanter amplexe, oblatam pecuniam magnifice contempserunt. Dicat modo qui volet importunos “ad petendum, ingratos cum acceperint”; pace tanti detractoris dixerim: Romanos ego novi et ad spernendum oblata magnanimos et memores acceptorum, nec viros modo sed feminas que natura dicuntur avariores. 7 Nolo te in his literis hodie tenere quantum eas in itinere die illa tenui tenuissemque libenter ad vesperam, cum esset hora diei nondum tertia, nisi quia veritus sum tam sacrum feminee devotionis impetum remorari, et ipse preterea festinabam, viso fratre, longiusculum iter duce Deo in Italiam acturus; quod maturare disposui, si forsitan fatum meum studio flecti queat, ne semper peregre profecturus expectare cogar vel Iulium vel Decembrem. Digredimur vale dicto. 8 Tum primum sensi ubi essem; interim enim durante colloquio Rome fui visusque sum Metelli
Abbreviated transcription (Latin):
tanti casus redut in ar̃um Illud salomonis. Qui abscondit frumenta male¬
dicetur in ppłis. male miser didicerat cesareũ Illud. Suma fauoris anno¬
na momenta trahi. et illud. nescit plebes ieuna tiere. Intenogaui tandꝰ
te si quid optassent/ implere pro uirrbus. et qd pecume ꝓ uiatico sũpseram
cum Illis parcui. Scis et si nich addidero quid om̃s una uoce responderiñt
uelle se nicħ ꝓisus nͥ ut pro eis orarem xp̃m daret ꝓsperos in prĩam redtꝰ
et in fine facilem supne eiutatis ingressum. Cetera illis affatim̃ ꝑuisa.
ego uͦ ut ex me aliquid acciꝑe in aĩum inducerent iterũ atq Iterũ ne qtꝙͣ
institi. quid uis Algnoru femineam romanã indolem. et delectatus sum
cogitans ꝙͣ multarũ nacionũ femine non solũ oblata non respuerent.
ẜ negata eciam impoitime deposcerent. uerũ odiosa ueritas. itaq noĩb

Expanded text:
tanti casus, rediit in animum illud Salomonis: «Qui abscondit frumenta maletanti casus, rediit in animum illud Salomonis: «Qui abscondit frumenta maledicetur in populis». Male miser didicerat cesareum illud: summa favoris Annona momenta trahi et illud Nescit plebes ieiuna timere. Interrogavi tandem te, siquid optassent implere pro viribus, et quod pecunie pro viatico sumpseram, cum illi partiri. Scis etsi nichil addidero, quid omnes una voce responderint: velle se nichil prorsus nisi ut pro eis orarem Cristum, daret prosperos in patriam reditus et in fine facilem superne civitatis ingressum; cetera illis affatim provisa. 5 Ego vero ut ex me aliquid accipere in animum inducerent, iterum atque iterum nequicquam institi. Quid vis? agnovi femineam romanam indolem et delectatus sum cogitans quam multarum nationum femine non solum oblata non respuerent, sed negata etiam importune deposcerent. Verum “odiosa veritas”; itaque nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
colloquntur. In pͥmis rei. p. statum quero. leta trstib mixta respondẽt
ubr ad particularia uentũ est nicħ mͥ fuit antiquius ꝙͣ ut de te quererem
beneualentem mĩciãt᷑. auctũꝙ felicibus ⁊ honestis impcris ⁊ pultra ꝓle
parentem. que mͥ ꝙͣiis p̾dem singula nota essent non aliter tñ sũgauisꝰ
ꝙͣ si nouiter audirem seu te coram uxoremꝙ ⁊ filiũ uiderem. Addider̃t
te ꝑiculis tuis quiddã qd̾ licet p̾teritũ trepidus tñ audiui. sic michi
fando formidinem renouarũt. exitus deo grãs felixerat. hic̃ adolescẽtis
nĩ querens statũ didice. quanto piculo ereptus esset dũ bertuldus
senator collega eius irato populo obiectus et ut aiebant lapidib obrutus
ꝑusset. succurutq confestim Illud lucani. has urbr misere ur̃o de sanguine
penas ferrẽ datis. luites ingulo sic arma potentes. Andita autem causa

Expanded text:
colloquuntur. In primis reipublice statum quero; leta tristibus mixta respondent. colloquuntur. In primis reipublice statum quero; leta tristibus mixta respondent. Ubi ad particularia ventum est, nichil michi fuit antiquius quam ut de te quererem; bene valentem nuntiant auctumque felicibus et honestis nuptiis et “pulcra prole parentem”; que michi, quamvis pridem singula nota essent, non aliter tamen sum gavisus quam si noviter audirem seu te coram uxoremque et filium viderem. Addiderunt de periculis tuis quiddam, quod licet preteritum, trepidus tamen audivi, sic michi fando formidinem renovarunt; exitus, Deo gratias, felix erat. 4 Hinc adolescentis nostri querens statum, didici quanto periculo ereptus esset dum Bertuldus senator, collega eius, irato populo obiectus et ut aiebant, lapidibus obrutus, periisset; succurritque confestim illud Lucani Has urbi misere vestro de sanguine penas Ferre datis; luitis iugulo sic arma potentes. Audita autem causa
Abbreviated transcription (Latin):
Reo est soliciti plena timons amoy. Qui maior absentes ht ut nasom
flactus accedat. uãle. Ad fontem sorgie. kl. apͥlis.
As leliũ suũ de gen̾osis moribus matronarũ romanarũ
dxiiͦ. kl maias inter aquensem colomã et maximino sacram
domũ. dum g̾manũ meũ tuũ nr̃m imo xp̃i ut art Ille reuisuns
pgerem force mͥ me medĩo romanarũ ingens acies matronanĩ fuit obiuã.
mrĩ ꝓcul in frontibus in incessu genus ac patiram noui. sciscitar tñ
libuit si forsan fefelisset extimacio. Cumũ Iam iuxta essem et uõces
colloquẽtium audirem nichil dubii suꝑfuit. figo gradũ tñ quasi nestiꝰ
et mlgari eas ẜmone maronerĩ. Illud intenxgo. Que genus nr̃i domo.
ad pͥmũ Italice sonũ nocis lete subsistũt.e. quibus natu maion Ro¬
maue inquit sumus. Roma q profecte. Innus ad hrspanũ Iacobt limen. Tu

Expanded text:
«Res est soliciti plena timoris Amor»; «Qui maior absentes habet», ut Nasoni «Res est soliciti plena timoris Amor»; «Qui maior absentes habet», ut Nasoni Flaccus accedat. Vale. Ad fontem Sorgie, Kal. Aprilis. Ad Lelium suum, de generosis moribus matronarum romanarum. 1 Ad. XIII° Kalendas Maias inter Aquensem coloniam et Maximino sacram domum, dum germanum “meum tuum nostrum imo Cristi”, ut ait ille, revisurus pergerem, forte michi vie medio romanarum ingens acies matronarum fuit obvia; mirum, procul in frontibus in incessu genus ac patriam novi. 2 Sciscitari tamen libuit, si forsan fefellisset extimatio. Cum vero iam iuxta essem et voces colloquentium audirem, nichil dubii superfuit. Figo gradum tamen quasi nescius et vulgari eas sermone maroneum illud interrogo: Que genus? unde domo? Ad primum italice sonum vocis lete subsistunt; e quibus natu maior: «Romane» inquit, «sumus Romaque profecte imus ab hispanum Iacobi limen. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
dixit esse sibi cordi insulam muisere. qui locus tubus passuũ milibus
abest/ sorgia Illabente ⁊ preterlabente deleccabilis aĩ. ex puenis meis
uiium aliquẽ me comitem ut accipet hortatus. Grauit Ille ne ꝓfeccionem
suam in qua magna sibi exonerandi aĩ spes esset. socio grauarem. nncħ eñ
sibi in eo statu dulcius ꝙͣ ut solus esse posset. nõ autem sum miratus. nam
et michi quantus sit amor solitudinis quibus ego sum cognitus oĩbus notũ
est sini hor̃ẽm. abut hora prandii rediturus. necdũ redut. et Iam biduo
abest. quid agam. quid cause credam. qñ illũ expectem. an quo ue illum¬
sequi iubeam an ad te reu̾sum suspicer an longiuis ꝓfectũ. i bi eñ nõ est
quo se iturũ dixerat. et nescio quid opner. tenent me note hoĩs cure
mesto aĩo male cõmititur solitudo. Tusi de Illo certius quitꝙ̃ tenes
hac me ꝓplexitate expedi nchil est qd̾ amplius dicam nͥ Illud ouidii.

Expanded text:
Dixit esse sibi cordi insulam invisere, qui locus tribus passuum milibus Dixit esse sibi cordi insulam invisere, qui locus tribus passuum milibus abest, Sorgia illabente et preterlabente delectabilis. 4 Annui, ex pueris meis unum aliquem vie comitem ut acciperet hortatus; oravit ille ne profectionem suam, in qua magna sibi exhonerandi animi spes esset, sotio gravarem; nichil enim sibi in eo statu dulcius quam ut solus esse posset. Non autem sum miratus, nam et michi quantus sit amor solitudinis, quibus ego sum cognitus omnibus notum est. Sivi hominem; abiit hora prandii rediturus necdum rediit et iam biduo abest. sequi iubeam? an ad te reversum suspicer? an longius profectum? ibi enim non est quo se iturum dixerat et nescio quid opiner; terrent me note hominis cure; mesto animo male committitur solitudo. Tu si de illo certius quicquam tenes, hac me perplexitate expedi. Nichil est quod amplius dicam, nisi illud Ovidii:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad socratem suum soliciendo de amier abitu
eut amicus nr̃ ad me quẽ uenturũ ꝓ miseras. data ac redita
salute quesmi an a te litemlarũ aliquid. ut nich̃ ait cogitare cepi
frustra Aiteras quen ubi uiua uox adesset. Breucter autem sic habe
ml in gratius Illuis hõis aduẽtu. Nosti quib delectari soleam. quanto Illi
durron fortuna tanto ip̃e mͥ dulcior tanto ꝙ carior mͥ quãto Ille uł sibr
despeccior uł suꝑbis. Excepi eum ut potui. et passus est locus rustico
rerũ aĩ autem apparatu regio. oftendi ꝙ sibr montane solicitudims mee
quãtũ pro tp̃re dabatur. quid ꝑ hos dĩes in ingenio quid in ortulo quid
in agello seuerim quid ue messuerim. dum sic essemus ut nl nos oĩno
preter tui p̾senciam deesse uideretur et in fingulis u̾bis tuũ nobis nomen
occurreet cepit eũ familians affecci aĩ eu piditas aliꝙͣtisꝑ enagandi

Expanded text:
7 Ad Socratem suum, solicitudo de amici abitu. 7 Ad Socratem suum, solicitudo de amici abitu. 1 Venit amicus noster ad me, quem venturum promiseras. Data ac reddita salute, quesivi an a te literularum aliquid; ut «Nichil» ait, cogitare cepi frustra literas queri ubi viva vox adesset. Breviter autem sic habe, nil michi gratius illius hominis adventu; nosti quibus delectari soleam: quanto illi durior fortuna tanto ipse michi dulcior tantoque carior michi quanto ille vel sibi despectior vel superbis. 2 Excepi eum ut potui et passus est locus: rustico rerum, animi autem apparatu regio, ostendique sibi montane solitudinis mee quantum pro tempore dabatur, quid per hos dies in ingenio, quid in ortulo, quid in agello severim quid ve messuerim. 3 Dum sic essemus ut nil nobis omnino preter tui presentiam deesse videretur et in singulis verbis tuum nobis nomen occurreret, cepit eum familiaris affecti animi cupiditas aliquantisper evagandi.
Abbreviated transcription (Latin):
sine sacietate tua fuent. Latus tibi utrũq eingemꝰ nos tibr Iam nũc aĩs
occunimꝰ. et ab occupate uite tempestatibus redeũti portũ hũẽ quietissi¬
mũ p̾paramus. Genitor autem tiuis interea flens atq anxius ad teuenit
et ꝑ sungulos passus dauiticũ Illud ingeminat. Quis dabit in penuas
sicut colu̾be. et uolabo. et requiescam. ubi scil filiũ meũ ẜ̾mogenitũ quem
inͥ de filio ꝑatrem feci sospitem letus aspexero. Nos uͦ qui te sũmo cum
desideno pͥstolanur facinus qd̾ amantes solent singulos dies soliecte
numeranus. et erectis auribus stamus si quid de te nobis felicius nũciet᷑.
Inter tuoꝵ uota g̾ pater amabilis uiue oio feliciter. et uale ⁊ uem ⁊ ppera
supra bires aĩim accollens. ac sepe tibi ⁊ oĩbus uͥtutibus tiuis dicens poe¬
ticum Illud famo sissimũ. Durate ⁊ uosinet rebus ẜuate secundis.

Expanded text:
sine satietate tua fuerit, latus tibi utrunque cingemus; nos tibi iam nunc animis sine satietate tua fuerit, latus tibi utrunque cingemus; nos tibi iam nunc animis occurrimus et ab occupate vite tempestatibus redeunti portum hunc quietissimum preparamus. 25 Genitor autem tuus interea flens atque anxius ad te venit et per singulos passus daviticum illud ingeminat: «Quis dabit michi pennas sicut columbe, et volabo, et requiescam?», ‘ubi’ scilicet ‘filium meum primogenitum, quem michi de filio patrem feci, sospitem letus aspexero’? 26 Nos vero, qui te summo cum desiderio prestolamur, facimus quod amantes solent: singulos dies solicite numeramus et erectis auribus stamus siquid de te nobis felicius nuntietur. Inter tuorum vota igitur, pater amabilis, vive, oro, feliciter et vale et veni et propera supra vires animum attollens, ac sepe tibi et omnibus virtutibus tuis dicens poeticum illud famosissimum: Durate et vosmet rebus servate secundis.
Abbreviated transcription (Latin):
hic mugitus boum auiũ cantus murmur q mpharũ penitus q abdita
et ex r̃e nomen h̃ñs clausa uallis ⁊ amena. in circuitu autem certatim
bacho grati colles ac minerue. Neue in his que ad esum potum q ꝑtinẽt
parasitico more qd non soleo. currosius ĩorer/ breuiter sic habe q̃tquid
seu in tenis seri in aquis hic nascitur tale esset ut in padiso deliciarum
sicut theologi locũtur siue ut poete in campis elisus natũ putes. si quid
uͦ ut est aũis hoĩs sepe noluptuosior ꝙͣ oꝑtet exigno rure defit facile fina¬
morũ locorũ nbertate supplebitur. postremo ne singula prosequar. hic tibr
quies exoptata et botina tranquillitas. et qua nulle studioso aĩõ diuicie cano¬
res librorũ copia ingens adest. fideliũ q cõnictus atq obsequiũ amicorũ. uer¬
saberis eum sc̃is cum pħis eũ poetis cũ oratoribus cũ historicis. Nos duo ꝙͣtũ

Expanded text:
hic mugitus boum, avium cantus murmurque nimpharum penitusque abdita hic mugitus boum, avium cantus murmurque nimpharum penitusque abdita et ex re nomen habens clausa vallis et amena. 23 In circuitu autem certatim Bacho grati colles ac Minerve, neve in his que ad esum potumque pertinent parasitico more, quod non soleo, curiosius immorer, breviter sic habe: quicquid seu in terris seu in aquis hic nascitur, tale esse ut in Paradiso delitiarum, sicut theologi loquuntur, sive, ut poete, in campis Elysiis natum putes. Siquid vero, ut est animus hominis sepe voluptuosior quam oportet, exiguo ruri desit, facile finitimorum locorum ubertate supplebitur. 24 Postremo, ne singula prosequar, hic tibi quies exoptata et votiva tranquillitas et, qua nulle studioso animo divitie cariores, librorum copia ingens adest fideliumque convictus atque obsequium amicorum. Versaberis cum sanctis cum philosophis cum poetis cum oratoribus cum historicis; nos duo quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Tandem pelud̃ in aĩim inducas nich qd sciam posse nũc cũ hac solitudine compa¬
ope suffultus ⁊ corpus Recrrare et serenare aum queas nullus hic tprannus mi¬
nax nullus cuus in solens. nõ obtrectatons rabidi lingua mordaciõr noñ
tra nõ ciuilis faccio. non querrmonie non insidie. non clamor non strepitus
hõuim. non tubarũ clangor. non fragor armorũ. nlla p̾c̾ea auaricia. nlłs
luor. nulla ꝓrsus ambicio. nullũ suꝑbr limen cum tremore subenudũ i fed
gaudiũ ⁊ simplicitas ⁊ libertas et inter diuicias pauꝑiem q status opta¬
bilis. ẜ sobrra ⁊ hũilis ⁊ mansueta Rustrertas. gens innocua. plebs mermuis
regĩo pacifica. cuiꝰ presul uir optimꝰ ⁊ bonorũ amicissimꝰ consequens eut
hic blandus ac suaues aure. tellus ap̾ca fontes intidi piscosum flumen
ombrosum nemus antra hunda recessus q herbidi ⁊ prata Ridencra

Expanded text:
19 tandem illud in animum inducas, nichil quod sciam, posse nunc cum hac solitudine compa19 tandem illud in animum inducas, nichil quod sciam, posse nunc cum hac solitudine compaope suffultus et corpus recreare et serenare animum queas. 20 Nullus hic tyrannus minax, nullus civis insolens; non obtrectatoris rabidi lingua mordacior, non ira, non civilis factio, non querimonie, non insidie, non clamor, non strepitus hominum, non tubarum clangor, non fragor armorum; nulla preterea avaritia, nullus livor, nulla prorsus ambitio, nullum superbi limen cum tremore subeundum; 21 sed gaudium et simplicitas et libertas et inter divitias pauperiemque status optabilis; sed sobria et humilis et mansueta rusticitas, gens innocua, plebs inermis, regio pacifica, cuius presul vir optimus et bonorum amicissimus consequens erit hic blandus ac suaves aure, tellus aprica, fontes nitidi, piscosum flumen, umbrosum nemus, antra humida recessusque herbidi et prata ridentia;
Abbreviated transcription (Latin):
otramq ꝑtem. quid gaudiũ possit et quid dolor Illustriũ exemplorũ tuiba
confirmat. s attingam Illustrissiã. Suꝑioit a fricano aĩ gaudiũ contulit ad
coꝑis sanitatem. gauisus est Ille de filio gandere poteris tu de patre. Eadẽ
etate pħo macedoine regi Illi qui cũ ppło romano bellũ gessit dolor aĩ
morbũ corꝑis mortem q cõflauit. ꝓfecto aute̾ ⁊ si nemo usꝙͣ sit cui nõ
aliquã dolendi cam̃ mũdus mnuexent. tñ si te ip̃m et celestiũ in te nurme¬
rũ largitatem circũspicis in Illorũ te acie reꝑiẽs. quos gaude̾ equũ sit.
quãobrem non pacientem mͦ aĩum exhibe. ẜ letũ. et preter cetera Illud̃
cogita forte nõ id tiñ agi ut intertot dei dona quibus ante tempus
omatus. ẜ nõ ante mertum fuiste: seras te hoĩem esse caducr ꝙ corpons
ẜ eciã ut p̾senti morbo. et se quens sanitas dulcior tibr. et tu caniõr sis aĩcis

Expanded text:
utranque partem, quid gaudium possit et quid dolor, illustrium exemplorum turba utranque partem, quid gaudium possit et quid dolor, illustrium exemplorum turba confirmat, sed attingam illustrissima. Superiori Africano animi gaudium contulit ad corporis sanitatem; gavisus est ille de filio gaudere; poteris tu de patre. Eadem etate Philippo Macedonie regi illi, qui cum populo romano bellum gessit, dolor animi morbum corporis mortemque conflavit. 18 Profecto autem etsi nemo usquam sit cui non aliquam dolendi causam mundus invexerit, tamen si te ipsum et celestium in te munerum largitatem circumspicis, in illorum te acie reperies quos gaudere equum sit; quamobrem non patientem modo animum exhibe, sed letum, et preter cetera illud cogita, forte non id tantum agi, ut inter tot Dei dona, quibus ante tempus ornatus sed non ante meritum fuisti, scias te hominem esse caducique corporis, sed etiam ut presenti morbo et sequens sanitas dulcior tibi et tu carior sis amicis;
Abbreviated transcription (Latin):
sepe mn fateor occurit ⁊ ꝓfuit᷑. S m quidem ñ presens młta seribend
cẽpus deest/ hec.g. sũma sit. figendam spem iñ deo. postendũ ad sĩpotẽ¬
te suibsidiũ. adu̾sus einca: que pateris ũł que pati potes fũmandũ didrã¬
dum ꝙ aĩum ut quasi callũ contrahat/ adu̾sitatib suis p̾doneũ. qd̾ durati
hoĩes in mẽbris solent hoc tide in aĩõ suadeo. Curam tiero tiui corporis
suadere suꝑuacuũ uidetur neq em̃ tibi medicine artem dignitas ep̃alis
enpuit medicus ac medici filus iniguis non quales mubte deshonefãcio
artificium suũ. et aliẽne uite insi diantes dnuitũ modo liminib obu̾santur.
scis ut Reor morbi tui cãs. et Reme dia nõ Ignoras. si uerũ est qd̾ ait Cicero.
medicos putare cõperta causa egritudis paratam esse medicinam. Gnũ
Indulge mͥ ut extra t̾minos meos dicam. accidẽcia aĩ quid corꝑi prestent ĩ

Expanded text:
sepe michi, fateor, occurrit et profuit. Sed michi quidem in presens multa scribendi sepe michi, fateor, occurrit et profuit. Sed michi quidem in presens multa scribendi tempus deest; hec igitur summa sit: figendam spem in Deo, poscendum ab Omnipotente subsidium, adversus cunta que pateris vel que pati potes firmandum durandumque animum ut quasi callum contrahat adversitatibus suis ydoneum, quod durati homines in membris solent. 16 Hoc tibi in animo suadeo, curam vero tui corporis suadere supervacuum videtur; neque enim tibi medicine artem dignitas epyscopalis eripuit; medicus ac medici filius insignis, non quales multi dehonestantes artificium suum et aliene vite insidiantes, divitum modo liminibus obversantur, scis, ut reor, morbi tui causas et remedia non ignoras, si verum est quod ait Cicero, medicos putare, comperta causa egritudinis, paratam esse medicinam. 17 Unum indulge michi ut extra terminos meos dicam: accidentia animi quid corpori prestent in
Abbreviated transcription (Latin):
nec illud dico qd nobrlissimam familiam stopcorũ affirmantem audio
dolorem corꝑis malũ non esse. licet eñ uerbis probent. eo ꝙ malũ nncħ
ꝓp̾e dicatur nͥ qd̵ oppositũ sit bono. bonũ autem solũ bñrtus cũi non dolorem
ẜ uiciũ constat opponi id tñ rebus ꝓbare difficillimũ. Itaq nulgarius
loqui placet et perpatheticos audire qui dolorem malũ putant s non
sũmũ. ꝙͣlibet magnũ malũ dolor sit intra uͥtutem est. in hoc cõuemunt õs
et certe clanor laus est quã asꝑitas multa deterserit. et fama seremor
ex fortuna nbrlosiore ꝓuemiens. quie seeᷤ gaude̾ epular noluptatibus
affluere norũt om̃o indefesse laborare/ pacienter egrotare/ constanter
inter temibilia uersair. et si oꝑteat intrepide moi. id uere uir opus
est. et ciuꝰ licet amara ꝑpessio recordacio tñ dulcis. uulgatũ uirgilĩ uer

Expanded text:
nec illud dico quod nobilissimam familiam stoycorum affirmantem audio, nec illud dico quod nobilissimam familiam stoycorum affirmantem audio, dolorem corporis malum non esse; licet enim verbis probent, eo quod malum nichil proprie dicatur nisi quod oppositum sit bono, bonum autem solum virtus, cui non dolorem sed vitium constat opponi, id tamen rebus probare difficillimum. 14 Itaque vulgarius loqui placet et perypateticos audire qui dolorem malum putant sed non summum; quamlibet magnum malum dolor sit, intra virtutem est: in hoc conveniunt omnes; et certe clarior laus est quam asperitas multa deterserit, et fama serenior ex fortuna nubilosiore proveniens. Quiescere, gaudere, epulari, voluptatibus affluere, norunt omnes; indefesse laborare, patienter egrotare, constanter inter terribilia versari, et si oporteat, intrepide mori, id vere viri opus est, et cuius