comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rius sensus contradicentib: applicatur: hincrerpon¬
dit apostolus &t breuit̃ re capitulat quertione dicens
quidergo dicemus adeaq nobis obiecta runt niriquia
gentes uocatȩ tamencre diderunt & illicuedene nolu¬
erunt: ius titiom autem que exfide eꝯt: quia ius¬
sas quare ñ inuenerit iustitiã quia falso in operib:
Slorati credere noluerunt : qua siiurtitiã gratia
re putant is dicit qm̃ populus iudȩ orum xoperib:
legis iustificari se putans in lege iustitiȩ: idest ad fi¬
demxp̃i dedignando ñ potuit ꝑuenire : offende rurit
enim inla piclem offensionis sicut scriptu ẽ ecce
pono inpion la ƿidem ofpenrionis & ƿetrã scandali:
qui uidet laƿidem ñ offendit : qui autẽ cecusẽ
inpingit se qđ contigit iudȩis quossua malitia excecauit
ee xp̃m ñ ag noscentes crucifixe rt̃ sed & id circo lapisof¬
penpionis et petra scandali p̃dictũ ẽ xp̃s quia multim¬

Expanded text:
rior sensus contradicentibus applicatur: hic responrior sensus contradicentibus applicatur: hic respondet Apostolus et breviter, recapitulat quaestionem, dicens: Quid ergo dicemus ad ea, quae nobis objecta sunt, nisi quia gentes vocatae crediderunt: et illi credere noluerunt. Justitiam autem, quae ex fide est. Quia jussas, quare non invenerint justitiam: quia falso in operibus gloriati, credere noluerunt, quasi justitiam gratiam reputantes, dicens: quoniam populus Judaeorum ex operibus legis justificari se putans, in legem justitiae, id est, ad fidem Christi dedignando non potuit pervenire. Offenderunt enim in lapidem offensionis, sicut scriptum est: Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali. Qui videt lapidem, non offendit: qui autem caecus est, impingit. Quod contigit Judaeis, quos sua malitia excaecavit: et Christum non agnoscentes crucifixerunt. Sed et idcirco lapis offensionis, et petra scandali, praedictus est Christus: qui
Abbreviated transcription (Latin):
date omnes gentes dñm ee magnificate eũ om̃s populi.
sr nurrum esaiasatt: er at radix iesse. Iesse ƿater
putt dauid: decuius semine: idert maria natus ert
xp̃r Et qui ex surgit regere gentes: gentes in eo sƿera¬
bunt: Nedeprose litis asserit sed stillud huic loco
simili est: Nondeficiet princeps ex iuda : nec dux
defemoribushus. Vnde probatur uere iam uenisse
xp̃m in quo omnesgentes sperare manifestum est
ds autem spei in quo omnes sƿeramus hoc ostendit
quo đp abrque uirtute pp̃s sci nonreplet. aliquando
nationem gratiae qm̃ unum donũ est patris et rp̃srẽi:¬
repleatuos omnicaucho et pace. fidelium in
spe debet. esse futura. Pribi omne gaudium ubi pax
ert: nullum ueno in dissenrione gaudium ⁊sed uniuersu
ad profectum ut erubescant tales nonesse : quales
aba portolo putantur. qm̃ ⁊ ipsi pleni estis dilectione:
ꝥnouidit nec umquam contentiorus dura increƿasse
uideatur: uel dirsidentes aut stultus ostendit xp̃ianos
semper alter iqum monere debere: repleti

Expanded text:
 magnificate eum omnes populi. Et rursus Isaias ait: Erit radix Jesse. Jesse pater fuit David, de cujus semine, id est Maria, natus est Christus. Et qui exsurgat regere gentes, in eum gentes sperabunt. Non de proselytis asserit, sed et illud huic loco simile est: Non deficiet princeps ex Juda, nec dux de femoribus ejus. Unde probatur vere jam venisse Christum, in quo omnes gentes sperare manifestum est. Deus autem spei. In quo omnes speramus: hoc ostendit quomodo Deus absque virtute Spiritus sancti, non replet aliquando nationem gratia, quoniam unum donum est Patris et SpiriRepleat vos omni gaudio et pace. Pax fidelium, in spe debet esse futura. Et ibi omne gaudium, ubi pax est. Nullum vero in dissensione gaudium: sed universa ad profectum, ut erubescant tales non esse, quales ab Apostolo putantur. Quoniam et ipsi pleni estis dilectione. Providit ne umquam contentiosius dura increpasse videatur. Vel dissidentes aut stultos ostendit Christianos semper alterutrum monere debere. Repleti
Abbreviated transcription (Latin):
mittendos temporib: aeternis taciti qđ nunc pate¬
factum ert. ꝑ scripturas ꝓphetarum descendens
autem dicit : quid ẽ pate factum. secundum prae¬
ceptum aeternidĩ prae cepit ds̃ ut omnesgentes
oboediant & dm̃ agnoscant quo futurum quanloq
polus ante sciebat quisolus naturaliter saƿiens
sicut naturaliter bonus. Cum tamen de homo dica¬
tur bonus sednos institutione boni uel rapientes ẽẽ
in saecula sȩculorum. ad oboeditionem pidei : incunc
amen :¬

Expanded text:
mittendos. Temporibus aeternis taciti, quod nunc patemittendos. Temporibus aeternis taciti, quod nunc patefactum est per Scripturas Prophetarum. Descendens autem dicit, quid est patefactum. Secundum praeceptum aeterni Dei. Praecepit Deus, ut omnes gentes obediant, et Deum agnoscant, quod futurum quandoque solus ante sciebat, qui solus naturaliter sapiens, sicut naturaliter bonus: cum tamen, et homo dicatur bonus, sed nos institutione boni, vel sapientes esse in saecula saeculorum. AMEN
Abbreviated transcription (Latin):
lis ut in ea etiam com moneret beneficia xp̃i Hi.
cidute qui potest uos confirmari. signis atque
doctrinis. Item hic ƿatris ꝑsonã monstrat descen¬
dens autem dicit manifertatum autem hunc ꝑ
pcriptunas ꝓpheticas recundũ imperium aeterni
pacrem at pilium mamiperte loquitur quod autẽ dicit
cognitum ert polisapienti dõ in communi munere mys¬
teri sigmficat trinitatem : Nixta euangelium meum
& prȩ dicationem ihũ xp̃i ut sic uiuatis quomodo eto
xp̃i exemplo ex auctoritate gentib p̃dicaui. Secun¬
dum re uelationem mysterii. Misterium de uoca¬
uone uniuerrarum gentium in lege diufuerat oc¬
cultatum: qđ nunc per paulum euidenter pate¬
factum est euangelium in xp̃o ꝑtestimonia ꝓphe¬
tarum: quia quam uis degentibus ante multa di¬
xissent tamen quo modo lt inxp̃o unum fierent & iu¬
daei nemotam aꝑte cognouerat: Aestimare enim
poterant quosdam adfidem quasi prosilitas ad¬

Expanded text:
lis, ut in ea etiam commoneret beneficia Christi. lis, ut in ea etiam commoneret beneficia Christi. Ei autem qui potens est vos confirmare. Signis atque doctrinis. Item hic Patris personam monstrat. Descendens autem dicit, manifestatum hunc per Scripturas propheticas secundum imperium aeterni Patrem et Filium manifeste loquitur. Quod autem dicit: Cognitum est soli sapienti Deo: in communi munere, mysterii significat trinitatem. Juxta Evangelium meum, et praedicationem Jesu Christi. Ut sic vivatis, quomodo ego Christi exemplo, et auctoritate gentibus praedicavi. Secundum revelationem mysterii. Mysterium de vocatione universarum gentium in Lege diu fuerat occultatum, quod nunc per Paulum evidenter patefactum est Evangelium in Christo per testimonia Prophetarum: quia quamvis de gentibus ante multa dixisset: tamen quomodo et in Christo unum fierent, et Judaei, nemo tam aperte cognoverat. Existimare enim poterant quosdam ad fidem quasi proselytos ad
Abbreviated transcription (Latin):
posre reduci. Ga uelio icitur in uobis Seluolo uos
sapientes ẽẽ inbonum et sioiplices in mncelo:
Ds̃ autemn poccis conterat satanan subpedibus uer¬
motheus adiutor meus & lucius et iaron a roƿipat̃
cognatimei. Saluto uos ego tertius qui scribri epis¬
tolam in dño. Salutat uorgaius hospis meus at uni¬
uersae ecleriae quia bona est oboedientia sed ri
rationabilis ƿit : & ideo uolo uos rapientes ẽẽ inbonum
a malum nescientes subpedib: in nocentiae deponatir
inimicum. Ita enim dedit nobis dñs potertatem calcandi
ruꝑ scorpiones atque serpentes a omnem uirtutem
inimici. idert ne nobis prȩualeat & omnibus ruꝑtum
membrir liberis acrolutis ambulare porrimurꝰ salu¬
tat uos epastus arcarius ciuitactis et quartus
frater. hic arcarium ex arcario dicit. ƿicut gentes
credentes exgentibus sepe uocauit recundum consu¬
etudinem legis quae abiga hil uxorem nabal ad huc
appellat : cumiam illo mortuo in dauidmatrmoniũ
haec est sub scriptio manus eius in omnibus epirto¬

Expanded text:
r in vobis sed volo vos sapientes esse in bono et simplices in malo us autem pacis conteret Satanan sub pedibus vesm salutat vos Timotheus adiutor meus et Lucius et Iason et Sosipater cognati mei saluto tolam hanc, in Domino. Salutat vos Caius, hospes meus, et universa Ecclesia. Quia bona est obedientia, sed si rationabilis sit: et ideo volo vos sapientes esse in bono, ut malum nescientes, sub pedibus innocentiae deponatis inimicum. Ita enim dedit nobis Dominus potestatem calcandi super scorpiones atque serpentes, et omnem virtutem inimici: id est, ne nobis praevaleat, et omnibus super eum membris liberis ac solutis ambulare possimus. Salutat vos Erastus arcarius civitatis: et Quartus frater. Hic arcarium ex arcario dicit: sicut gentes credentes ex gentibus saepe vocavit, secundum consuetudinem legis, quae Abigail, uxorem Nabal adhuc appellat, cum jam illo mortuo in David matrimoniu omnibus vobis. Amen. Haec est subscriptio manus ejus in omnibus Episto
Abbreviated transcription (Latin):
male facit : sed side dificet aurum e ceteras hic
ƿreudo a postolas tangit : qui sem ꝑ adeos quitam
crediderant ibant & num qua adgentes quia nort
poterant uirtutes operari.a ostendit ꝑfectae
se laborasse: qui & fundamentum posuit & dedipiciũ
suꝑ struxit. In esaioc Sed sicut scriptũ egt. os¬

Expanded text:
male facit, sed si aedificet aurum, et caetera. Hic male facit, sed si aedificet aurum, et caetera. Hic pseudoapostolos tangit, qui semper ad eos, qui jam crediderant, ibant, et numquam ad gentes: quia non poterant virtutes operari. Et ostendit perfecte se laborasse, qui et fundamentum posuit, et aedificium superstruxit. Sed sicut scriptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
emplo meo gentes epficiantur hostia dõ accepta: non igni
sc̃ipicata uel suscepta sed sp̃u sẽo: Sicut scribtumertꝰ
Quia redit̃ rurer aportolos quari ignis beuisȩ runt qͥs
apud dm̃ : licet apud homines in famer ⁊ maculer:
Nonenim atrdeo aliquid loqui eorum. quȩ
perme noneppicit xp̃s in oboedientiam gentium:
atque uirtutem. Item non ausussum aliquid dice re
me in his dumtaxat rebus propria uirtute fecis¬
se a non omnia ꝑme espe am̃ operatum: uer¬
bo et factis inuirtu¬
orum hoc est doctrina a rignis non enim deo pesib:
hic red de uirtutib: loquebatur in uirtute sp̃u sc̃i
Unam esse uirtutem: at que potentiam. Itoc ut ob
hie rusalem ꝑcircuitum usque acdili ricum
re pleuerien eudp celium xp̃i. re pletur euan¬
gelium cum etia gentes credunt sic autem hoc¬
p̃ dicaui euangelium : non ubi nominatus eftxp̃s
omnis qui super alienum fundamentum aedificat.

Expanded text:
emplo meo gentes efficiantur hostia Deo accepta, non igni emplo meo gentes efficiantur hostia Deo accepta, non igni sanctificata, vel suscepta, sed Spiritu sancto: sicut scriptum est: Quia sedit super Apostolos quasi ignis, et visae sunt eis apud Deum, licet apud homines infamer et maculer. Non enim audeo aliquid loqui eorum, quae per me efficit Christus, in obedientiam gentium. potentiam atque virtutem. Item non ausus sum aliquid dicere me in his dumtaxat rebus propria virtute fecisse, et non omnia per me esse Deum operatum. In verbo et factis, inorum. Hoc est doctrina et signis. Non enim de operibus hic, sed de virtutibus loquebatur. In virtute Spiritus sancti. Unam esse virtutem atque potentiam. Ita ut ab Jerusalem per circuitum usque ad Illyricum repleverim Evangelium Christi. Repletur Evangelium, cum etiam gentes credunt. Sic autem praedicavi Evangelium hoc, non ubi nominatus est Chriomnis, qui super alienum fundamentum aedificat,
Abbreviated transcription (Latin):
pcribendi fidutiam habui quia noui uos ut prudep¬
tes cito accipere rationem. sicut scriptũ est : Arsuae
sapientem & amabitte : Item hoc loco: aut humili¬
ansre a postolus loquitur aut certe qm̃ habentib
iam p̃dicationẽ petri ipre audeat predicare Tocm¬
qua in oemoriam recducens. re cordansuos
eẽ prudentes ƿiue non ignarus doceo redcum memo¬
ro utscientes. proptes cratiam que dacta est
onhi ccclõ Non proƿter munera terrena uel lauden
red ut impleam officium quam accepi. Utrim ministen
xpõi ihũ ingentibus. Seruiens euangelio: hoc ert neuocans
ei seruos quordam fugitiuos Scificans euapgel rũ dĩ
Meo exemplo sc̃m esre demonstrans: quod cum tapło
timore perficio: quidam enim ut humanum contempnuns
quod prȩdicant ut diuinum. &t ita fit. utrer rc̃a uideat᷑
ere ponrc̃a: cum non perficitur sc̃e Unde dicitur. sc̃ipi¬
cata ieiumum idert rcm facite piue monstratam
AItpiati oblatiozentium accepta scĩficata in sp̃u rc̃o Ntex¬

Expanded text:
cribendi fiduciam habui, quia novi vos ut prudentes, cito accipere rationem: sicut scriptum est: Argue sapientem, et amabit te. Item hoc loco aut humilians se Apostolus loquitur: aut certe quoniam habentibus jam praedicationem Petri, ipse audeat praedicare. Tamquam in memoriam vos reducens. Recordans vos esse prudentes, sive non ignaros, non doceo, sed commoneo, ut scientes. Propter gratiam, quae data est mihi a Deo. Non propter munera terrena, vel laudem, sed ut impleam officium, quod accepi. Ut sim minister Christi Jesu in gentibus. Serviens Evangelio, hoc est, revocans ei servos quosdam fugitivos. Sanctificans Evangelium Dei. Meo exemplo sanctum esse demonstrans, quod cum tanto timore perficio. Quidam enim ut humanum contemnunt, quod praedicant ut divinum: et ita fit ut res sancta videatur esse non sancta, cum non perficitur sancte. Unde dicitur: Sanctificate jejunium, id est, sanctum facite, sive monstrate. Ut fiat oblatio gentium accepta, et sanctificata in Spiritu sancto. Ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
cir cum cisionis prort̃ ueratatem cłi: hinc ostendit
qm̃ recundum carnem xp̃s iuxta ꝓmissiones patrũ
exipsis naturpit a prȩcepta legis impleret Item ñ¬
rtfienim uenerat ministrari sed miniptrare E dare
animam ruam re demptionem ꝓmultis ad conpirman¬
dasꝓmirriones ƿatrum: quia illis promirenat xp̃s
ricut ipre dicit non ueni niri a doues ꝑditas domus is nł :
centes ħ suꝑ ongericordia honorare clm̃. cuiemꝰ
plus dimittitur : plus diligit. sicut scriptũ est. propt᷑ꝰ¬
hoc confitebortibi incentibus et nomine tuo captabo
culit iudaeis ar rogantiã dumgentiũ ralutẽ docet eẽ p̃¬

Expanded text:
rcumcisionis, propter veritatem Dei. Hic ostendit, quoniam secundum carnem Christus, juxta promissiones patrum ex ipsis natus sit: ut praecepta legis impleret. Item non venerat ministrari, sed ministrare: et dare animam suam redemptionem pro multis. Ad confirmandas promissiones patrum. Quia illis promiserat Christus, sicut ipse dicit: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel. Gentes autem super misericordia plus dimittitur, plus diligere debet. Sicut scriptum est: Propterea confitebor tibi in gentibus, et in nomine tuo cantabo. Tollit Judaeis arrogantiam, dum gentium salutem docet esse pr
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ept ut & qui uiuunt iam non sibi uiuant
pedilli cauendum e contrario ne nos aut nobis ui¬
uamus inanducando aut propter. homines monl¬
amur ieiunando in hoc ercoxp̃s Et mortuus ẽ.¬
Et reuixit ut et mor tuorum et uiuorũ doonneq
Aduentus xp̃i a uiuos inueniet & mortuos suscita¬
bit: nihilergo differt ut rumte resuscitet anul¬
uum inueniat: Tantum ut cora eo iustus appantas
Tuautem qui iudicas fratre tuũ quia auctositast
quasi uoracem damnas aut tu quare sƿrer pia¬
trem tuum quasi infirmũ disspicens aut suꝑ¬
uacue ieiunante : omnes enĩ ptabimus ante qil¬
bunal di tunc conpcientias noytras dñy iudicabit

Expanded text:
mortuus est, ut et qui vivunt, jam non sibi vivant, mortuus est, ut et qui vivunt, jam non sibi vivant, sed illi. Cavendum econtrario, ne nos aut nobis vivamus manducando; aut propter homines moriamur jejunando. In hoc enim Christus mortuus eet resurrexit; ut ei vivorum et mortuorum dominetur. Adventus Christi et vivos inveniet, et mortuos suscitabit. Nihil ergo refert, utrum te resuscitet, an vivum inveniat: tantum labora, ut coram eo justus appareas. Tu autem quid judicas fratrem tuum? Qua auctoritate quasi voracem damnas. Aut tu quare spernis fratrem tuum? Quasi infirmum despiciens, aut supervacue jejunantem. Omnes enim stabimus ante tribunal Christi. Tunc conscientias
Abbreviated transcription (Latin):
dumtaxat qđ melius qđ iudica net item hocert qđ
dicit aliquos ẽẽ quicertis anmi temporib: aliop
erre qui omnitem pore uitae suae abesu car¬
nium decreuerunt abstinendũ. quisa pitdie
cño sapit: dño rapit qui propter dm̃ ieiunat:
e noh propter homiines Et qui ora pelucat duo
manducat. cratiocs enim acit cło: quiproƿter
dñm manducat ut p̃dicandi euangeliũ posƿit ha¬
bere uirtutem proƿt̃ qđ conuersi gratias refe¬
rantdo non ruae gulȩ studens sed aliorũ ƿalute
& qui non manducat dpio non mapelucat Etcpo¬
tioes acit cło: quia a ꝑ exemplum illius multi pal¬
uantur a gratias referunt dõ qui enim uoce agtt
gratias solus agit: quiautem etiam in oƿere in
multisagit: nemo enim nrm sibiuiuit e neono
sibi moritur. siue enim uiuimus elp̃o uiuimus
siue morimur dp̾o morimur. Siue erco uiui¬
mus Siue moriur dñi sumus: nemo fidelium
sibiuiuit e nemo sibi moritur quia xp̃s ꝓomnib

Expanded text:
quod melius esse judicat. Item hoc est, quod quod melius esse judicat. Item hoc est, quod dicit: aliquos esse, qui certis anni temporibus, alios esse qui omni tempore vitae suae ab esu carnium decreverunt abstinendum. Qui sapit diem, Domino sapit. Domino sapit, qui propter Deum jejunat, et non propter homines. Et qui manducat, Domino manducat. Gratias enim agit Deo. QDeum manducat, ut praedicando evangelium possit habere virtutem, per quam conversi gratias referant Deo, non suae gulae studens, sed aliorum saluti. Eo qui non manducat, Domino non manducat. Quia per exemplum illius multi salvantur, et gratias referunt Deo. Qui enim voce agit gratias, solus agit: qui autem etiam in opere, in multis agit. Nemo enim nostrum sibi vivit, et nemo sibi moritur. siue enim uiuimus, domino uiuimus: siue morimur, domino morimur. siue ergo uiuimus, siue morimur, dsibi vivit, et nemo sibi moritur: quia Christus pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandi tribuit pacultatem : ad eum quipide in pñ¬
mus ẽ rermo dirigitur ñ eum debere iudicare man¬
ducantem: omnia que cumque in macello ueniunt
qui noburtur fide omnia munda mundis ẽẽ cognorit:
guo clno stat aut cacht : siue uiuit riue mori¬
tur quia đ ille propter dm̃ abrtinet & ille re¬
cundum dm̃ manducat staebit aute: potens ẽ
dutem cłs statuere illum: ds quitres puenos
leguminib: partor meliores appanene pecit qua
illis quide menra regir aedebant potert đ iptos diu¬
nus pacere incorpore stare: uam alius iuclicat
chem interdiem alius iudicat omnem cliem
unus quisque in suosensu abundet iudaei in aescir
diem interdiem iudicare non poterant : ergo deie¬
iumo & abrtinentia dicit quȩ non runt subcerto modo
legis nedacta ut unusquis que tantũ faciat quantũ
potert quantum mercedem habere uoluenit.
iipde requitur unus quis quid faciat intalicaura

Expanded text:
judicandi tribuit facultatem. Ad eum qui fide infirjudicandi tribuit facultatem. Ad eum qui fide infirmus est sermo dirigitur, non eum debere judicare manducantem. Omnia quaecumque in macello veneunt: qui robustus fide est, omnia munda mundis esse cognoscit. Domino suo stat, aut cadit. Sive vivit, sive moritur: quia et ille propter Deum abstinet, et ille secundum Deum manducat. Stabit autem. Potens est enim Deus statuere illum. Deus qui tres pueros leguminibus pastos, meliores apparere fecit, quam illos qui de mensa regis edebant, potest et illos diutius facere in corpore stare. Nam alius judicat diem inter diem, alius autem judicat omnem diem. Unusquisque in suo sensu abundet. Judaei in escis diem inter diem judicare non poterant. Ergo de jejunio, et abstinentia dicit, quae non sunt sub certo modo legis redacta, ut unusquisque tantum faciat; quantum potest: quantum mercedem habere voluerit. Unde sequitur: Unusquisque id faciat in tali causa,
Abbreviated transcription (Latin):
inpone modũ & melius faciens rola holera mandu¬
ca. maius unus quisque ꝑtua aequanimitate adab¬
ytinentia ꝓ uocetur qua in ritatus de hoc scandali¬
zecte matis in aedendis carnib: confir mȩ tur qđ
tamen non potes tũ quapiculpai: in alio rep̃hen¬
dere riunur quipque aut fide liter hoc prȩrumit
aut porte arperitate ualitudinis a ut renecta hoc pa¬
ciat exigente. lis qui m anclucat : non manducan¬
tem sƿernat habebant interre soandala illi
illos quari carnales iudicabant & illi illos ta qua
stultos inridebant & pꝑptitioros iudicabant:
Et qui non manciucat manclu cantem non iudiat
dr̃ enim illũ ad rumpƿit. It a illos dsuoca uit d te
tuquis es. qui iuslicas alienũ seruũ: cuiustu
aucto torita tis es ut iu dicereũ que o bex ñ iudicat
unde đ iacobur ait qui iudicat fratrem rcilicet
rapientiorem re iudicat legi: ceterum iprepau¬
lus contra mandatum facientes iudicauit & alir

Expanded text:
impone modum: et melius faciens, sola olera manduimpone modum: et melius faciens, sola olera manduca. Magis unusquisque per tuam aequanimitatem ad abstinentiam provocetur, quam irritatus de hoc scandalizet te. Magis in edendis carnibus confirmetur, quod tum non potes quasi culpam in alio reprehendere, si unusquisque, aut fideliter hoc praesumit, aut forte asperitate valetudinis, aut senecta hoc faciat exigente. Is qui manducat, non manducantem non spernat. Habebant inter se scandala: illi illos quasi carnales judicabant; et illi illos tamquam stultos irridebant, et superstitiosos judicabant. Et qui non manducat, manducantem non judicet. Deus enim illum assumpsit. Ita illos Deus vocavit ut te. Tu quis es, qui judicas alienum servum? Cujus tu auctoritatis es, ut judices eum quem lex non judicat? Unde et Jacobus ait: Qui judicat fratrem, scilicet sapientiorem se, judicat legem. Caeterum ipse Paulus contra mandatum facientes judicavit, et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt pine i deceptatione m anducent qm̃
omnis creaturia dĩ bona ert : & nihil dam nandũ
est eonum q dr̃ hominib: adaedendum creauit Non
in cliece ptationibus cogitationum. Nolite recundũ
uñas cogitationes quem lex ñ iudicat: iudicane Ali¬
uoenim erecht mnandiccape om̃a qui aute¬
tantum pidem habet ut ñ moueatł aniab rtinentia
confractus aut penisqui autem infirmus ect
holera manducet: in firmus aut aetate: aut̃ cor¬
poris calore Item hinc ꝓbatur quia non de iudaeis
dicatur ut quidem putant sed de abstinentib nonem̃
carnes pecundum legem munua sed sola holera
manducab ant: Aliter pid circo tibi in firmitas ami¬
mae generatur quia alium eiusde proporiti car¬
nib: ꝓsua fide uesciꝑorrescens forte cognosce s
Noli ẽẽ iudex alterius uoluntatis nec non exigere
ab aliquo: uni qui que in uoluntate demissũ est red
pitibi ꝓcandalũ est. & non uis carnib: uerci tibi ipri

Expanded text:
veneunt, sine disceptatione manducent: quoniam veneunt, sine disceptatione manducent: quoniam omnis creatura Dei bona est, et nihil damnandum est eorum, quae Deus hominibus ad edendum creavit. Non in disceptationibus cogitationum. Nolite secundum vestras cogitationes, quem lex non judicat, judicare. Alius enim credit se manducare omnia. Qui tantam fidem habet, ut non moveatur, aut abstinentia confractus, aut senio. Qui autem infirmus est, olus manducet. Infirmus, aut aetate, aut corporis calore. Item hic probatur: quia non de Judaeis dicatur, ut quidam putant, sed de abstinentibus. Non enim carnes secundum legem: sed sola olera manducabant. Aliter: Si idcirco tibi infirmitas animae generatur: quia alium ejusdem propositi, carnibus pro sua fide vesci perhorrescens, forte cognoscis: noli esse judex alterius voluntatis, nec exigere ab aliquo. Unicuique in voluntate dimissum est: sed si tibi scandalum est, et non vis carnibus vesci, tibi ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq: psalmũ habet e cecera, aebrietate meno
ꝑnitiora ẽẽ & luxoria materia ex hino cognoscimus
⁊ii quam pudititia rubiunxit. & alibi ait: nolite ine¬
mirbria ri uino in quo est luxoria: pon in content ions
Et aemulatione : etiam contentionem & inuidiã
criminoram ẽẽ : Et alus &e multis probatur exemplis
dicente iacobo: Sienim zelo a maro habetis ercetena
debet ricut ille ambulauit st ipre ambulane : in quo
omnessunt: uirtutes. Er carnis cuna peperficeri¬
tis.: indesideRiis: Sicut. salomon ait. Port concu¬
piscentias tuas non eas : et iterum: ƿidederis concu
Suonite: hinc oblique illos increpare incipit. qui
reportes putabant ut in moderate cannib: uerce¬
nent ur : Item hic in firmos fideles dicit quicar¬
ner que inmacello ⁊ unctempore uendebantur
idolatriareẽ credebant et propt̃ hoc : ƿicportan¬
ter nepolluerentur oleribupue scebantur un¬
de p̃ciritur ab aportolone inperiti itarentientes
iudicent  qui habente  fidẽ omnia que in macello

Expanded text:
Ebrietatem ergo perniciosam esse, et luxuriae materiam, ex hinc cognoscimus, quia impudicitiam subjunxit. Et alibi ait: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria. Non in contentione et aemulatione. Etiam contentionem et invidiam criminosam esse, et aliis multis probatur exemplis, dicente Jacobo: Si enim zelo amaro habetis, et caetedebet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: in quo omnes sunt virtutes. Et carnis curam ne feceritis in desideriis. Sicut Salomon ait: Post concupiscentias tuas non eas. Et iterum: si dederis concupsumite. Hic oblique illos increpare incipit, qui se fortes putabant, ut immoderate carnibus vescerentur. Item hic infirmos fideles dicit, qui carnes quae in macello tunc temporis vendebantur, idololatrias esse credebant: et propter hoc sic putantes, ne polluerentur, oleribus vescebantur. Unde praecipitur ab Apostolo: ne imperiti ita sentientes judicent, qui habent fidem: omnia quae in macello
Abbreviated transcription (Latin):
ƿibile ert aridos rarculos re formare apuddm omnia
possibilia e facilia yt pamsitu ex naturali&
cisus es oleasłro: quia iam olim patres eorũ
naturalem legem obliti. de generaue pant a natu¬
ra: & ꝑ suc cessiones pec candi consuetudine ꝑ ma¬
nente : quari naturaliter amari : & in fructuopiaẽ
coeperunt: Item hoc contra naturã gentili populũ
inpitũ dic̃ inradice : hoc est infide ƿatri archarũ

Expanded text:
sibile est, aridos surculos reformare: apud Deum omnia sibile est, aridos surculos reformare: apud Deum omnia possibilia et facilia sunt. Nam et si tu ex naturali excisus oleastro. Quia jam olim patres eorum, naturalem legem obliti, degeneraverant a natura, et per successiones peccandi, consuetudine permanente, quasi naturaliter amari et infructuosi esse coeperunt. Item hoc loco contra naturam gentilem populum insitum dicit in radice: hoc est, in fide patriarcharum,
Abbreviated transcription (Latin):
putant hic rapientia eẽ ꝓhibita : qđ riita est pecun¬
dum illor inuenietur ribi ipre contrarius qui hicueas
cationib: ad dñm de p̃catur : Noli erto altũ rapene
hoc ert noli contra eo sesse ruꝑbus sienim cłs nacu¬
rabibus racis non pepercit neforte nectibi
parcat : suillis ñ peꝑcit ꝓpt̃ incredulitate quĩ
Exnadice rca pt̃ multo minustibi ripecca uenir:
uide ercobonitatem et seueritatem lĩ contna
eos quialium dm̃ iurtũ aliũ apperunt bonum
a contra eos quine gant dm̃ in peccantib: uindica re
in eos quilẽ qui cecide runt seueritate inteh
bonitatemcliꝰ quia & illi iurte fractirunt : & tude¬
mentes insertus es: Si ꝑmansesis inbonitate :
infide quȩ cibi dibonitate conlataest: alio quin
Et tu excideris. sed et illi siñ ƿermanserint in
incre ciulitate in serentur: Sinuero a tu reue¬
ritatem senties & illi bonitatem potens enionłs
iterũ in gerere illos : apud homines quide inpor¬

Expanded text:
putant hic sapientiam esse prohibitam. Quod si ita est, secundum illos, invenietur sibi ipse contrarius, qui hic vetat, cationibus ad Dominum deprecatur. Noli ergo altum sapere, hoc est, noli contra eos esse superbus. Si enim Deus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. Si illis non pepercit, propter incredulitatem, qui ex radice sancta sunt: multo minus tibi, si peccaveris. Vide ergo bonitatem, et severitatem Dei. Contra eos, qui alium Deum justum, alium asserunt bonum. Et contra eos, qui negant Deum in peccantibus vindicare. In eos quidem qui ceciderunt, severitatem: in te autem bonitatem Dei. Quia et illi juste fracti sunt, et tu clementer insertus es. Si permanseris in bonitate. In fide, quae tibi Dei bonitate collata est. Alioquin, et tu excideris. Sed et illi, si non permanserint in incredulitate, inserentur. Sin vero, et tu severitatem senties, et illi bonitatem. Potens est enim Deus iterum inserere illos. Apud homines quidem impos
Abbreviated transcription (Latin):
quae cumque petierint fiet illis ProΡtΕR Qł suscipi¬
te inuicem. propter honorem dĩ inuicem honena uñd
portate ric adimplebitis legem xp̃i: quia nos surcepit
in se cum essemus impii quanto ergo magis nosinuicẽ
ut similes nos sustinere debemussiterum hinc utrũq
populum adunitatem hortatur  Conrentio uobis õiu¬
daei quia xp̃r uobis ꝓmissus a duos uenerit primum
a gentes propter misericordiam dĩ uocate fint. tamen

Expanded text:
quaecumque petierint, fient illis. Propter quod suscipiquaecumque petierint, fient illis. Propter quod suscipite invicem. Propter honorem Dei invicem onera vestra portate: sic adimplebitis legem Christi: quia nos suscepit in se cum essemus impii. Quanto ergo magis nos invicem, ut similes, nos sustinere debemus. Iterum hic utrumque populum ad unitatem hortatur. Consentio vobis, o Judaei, quia Christus vobis promissus ad vos venerit primum, et gentes propter misericor
Abbreviated transcription (Latin):
tum est inproperia in ꝓperantiul tibi cecide pui
ds̃ tuuss quȩ cum quace aute scripta st̃ ad nr̃ã
cloctsunao sesipta sint. nihil enim scriptũ ẽ
pine caura nam a merita uel temptationes ius¬
torũ ad nr̃a ꝓficiunt ae dificationem quia dõ mani¬
festissimierant: ut ꝑ patientio Et congolatio¬
nem scripturarum spem habeamus: ƿer scrub¬
turarũ solatia sƿem futura patientissime ex
spectamus picut scriptumert: pax multa diligen¬
tib legemtua & ñ est in illis scandalũ: hoc ert qui
conpolatione legis utuntur mouere ulla tempta¬
tione ñ possunt ut ꝑ exempla patientiae & conso¬
lationes eorũ quae scripta sunt sƿe remus consola¬
D̃s auteo patientiae & solatii. Hoc loco dm̃ pacien tiȩ
unianimas Norificare dm̃ et patrem dñi nr̃i iħũ xp̃i
rat salutem alterius quari suam : ricut xp̃s sua morte :
ds̃ honorificatur. siuno animo st concordi uoce laudatur.
sienim duobus conuenerit suꝑ terram ex omnine:

Expanded text:
tum est: Improperia improperantium tibi ceciderunt Deus tuus? Quaecumque enim scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt. Nihil enim scriptum est sine causa: nam et merita, vel tentationes justorum ad nostram proficiunt aedificationem: quia Deo manifestissimi erant. Ut per patientiam, et consolationem Scripturarum, spem habeamus. Per Scripturarum solatia, spem futuram picut scriptum est: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum: hoc est, qui consolatione legis utuntur, moveri ulla tentatione non possunt, ut per exempla patientiae, et consolationis eorum, quae scripta sunt, speremus consolaDeus autem patientiae et solatii. Hoc loco Deum patientiae,unanimes glorificare Deum et Patrem Domini nostrirat salutem alterius quasi suam, sicut Christus sua morte omvere Deus honorificatur, si uno animo et concordi voce laudatur. Si enim duo convenerint super terram ex omni re:
Abbreviated transcription (Latin):
sus Ra mos: quod situ cloriaris: nontura diceo
portas sed radixte : Voli de illorũ ꝑditione :aude¬
re alio quin audiens qđ non illi ꝑte ptant red tupilla
nectu illis uitam prȩstas sed illitibi: dicis erco
fractigt̃ rao: ut eco inserarbene ƿroƿter in¬

Expanded text:
sus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem sus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Noli de illorum perditione gaudere: alioquin audies quod non illi per te stant, sed tu per illos. Nec tu illis vitam praestas, sed illi tibi. Dicis ergo: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene propter in
Abbreviated transcription (Latin):
eis crediderunt pc̃isunt &t omnes sicredant hic ƿrs
a quibus xp̃s secundum carnem: Et sipa lix sc̃a
et raoi radix patri archae: rami aportoli: hoc
est & primi & nouissimisc̃i ex ipsissunt: Item hoc
loco radicem habra ham significat qũo propt̃ pide
pater multarum gentium uocatur: ramos ueno pos¬
tenos eiurpidẽ rimilit̃ recinentes : quod sialiqui
ex piaons fractisunt : pproƿterte fract ist̃ sed
ꝓpter illos : Tuinrertuses quia illi practi runt :
Tuauteo cum oleagteresges: insertuses in illis:
olea quidẽ sed inculta atq sil uertris : item hoc loco
natuna gentile populũ inritũ dicit inradice : hoc ẽ
infide patr a rcharũ : & non recundum natura arbo
rũ quari mnpertum ꝓpru generis fructũ ferre:
sed bonitatem radicis sequi : inquam insertus es
Et socius Radicis et pincuidinis oliuȩ factus es.
radicis ƿatrum: pinguidinisxp̃i: uoli cloriari aduq¬

Expanded text:
eis crediderunt, sancti sunt, et omnes si credant. Hic prieis crediderunt, sancti sunt, et omnes si credant. Hic pria quibus Christus secundum carnem est. Et si radix sancta, et rami. Radix partriarchae: rami Apostoli: hoc est, et primi, et novissimi sancti ex ipsis sunt. Item hoc loco radicem Abraham significat: quoniam propter fidem, pater multarum gentium vocatur. Ramos vero posteros ejus, fidem similiter retinentes. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt. Non propter te fracti sunt, sed propter illos tu insertus es, quia illi fracti sunt. Tu autem cum oleaster esses, insertus es in illis. Olea quidem, sed inculta atque silvestris. Item hoc loco contra naturam gentilem populum insitum dicit radice, hoc est, in fide patriarcharum: et non securum quasi in insertum, proprii generis fructum ferre, sed bonitatem radicis sequi, n quam insertus es. Et socius radicis et pinguedinis olivae factus es. Radicis, patrum: pinguedinis, Christi. Noli gloriari adver
Abbreviated transcription (Latin):
Gentib: uult̃ ortendere adiudae orum ralutem
magnoperis festinare: quamdiu etosuo cen¬
tiuo a pos tolus: ministerium nrm honorificabo
qua diu fuero in corpore constitutur: honoripca¬
bo minis terium nr̃m : dum exemplo meo plureseorul
saluare contendo si quo moclo aclaemulandũ pro¬
uoceo carneo med: ut omni modo talem me
ex hibea ut me desiderent imitari : Et saluos pat̃¬
aliquos ex illis: uel aliquantos : quia nolunt omner:
Sienim a miesio eorum re conciliatio est mundi
repecit qđ dixerat superius quȩ adsumtio niriuita
ex mortuis: Vnde gentib: adpumptio niri ex illorũ ui¬
uerent mortem : ex iudaeis mortuis xp̃s uel a porto¬
li uita fuerunt gentib: siue siquos inde libera ue¬
no aduestram ꝓficiant uita Item hoc dicit qm̃
picut gentes ꝑfidem ad sumpta es̃ : ita etiã iudȩi
picnediderint ex mortuis aduita transibunt : qđ
sicdelibatio gẽa est st massa: Siilli qui pauci ex

Expanded text:
gentibus. Vult ostendere, se ad Judaeorum salutem gentibus. Vult ostendere, se ad Judaeorum salutem magnopere festinare. Quamdiu quidem ego sum gentium Apostolus, ministerium meum honorificabo. Quamdiu fuero in corpore constitutus, honorificabo ministerium nostrum: dum exemplo meo, plures eorum salvare contendo. Si quo modo ad aemulandum provocem carnem meam. Ut omni modo talem me exhibeam, ut me desiderent imitari. Et salvos facaliquos ex illis. Vel aliquantos, quia nolunt omnes. Si enim amissio eorum, reconciliatio est mundi. Repetit, quod dixerat superius. Quae assumptio, nisi vita ex mortuis? Unde gentibus assumptio, nisi ex illorum viverent morte? Ex Judaeis mortuis Christus, vel Apostoli vita fuerunt gentibus. Sive si quos inde liberavero, ad vestram proficient vitam. Item hoc dicit: quoniam sicut gentes per fidem assumptae sunt, ita etiam Judaei, si crediderint, ex mortuis ad vitam transibunt. Quod si delibatio sancta est, et massa. Si illi, qui pauci ex
Abbreviated transcription (Latin):
nompenitus et in reme diabiliter ceciderunt : Secdillo¬
rum clelictum salus centibus ut illos emulentur
Vrque adeo illis dilexit : ut prorter salutem illouã
gentes uocarentur quo eas uidentes adregnũ dĩ
admitti uel ric pacilius conuerterentur : Item quia
dis pensatio dĩ itafuit ut ꝑ mortem xp̃i: omnegenus
humanum saluaretur picut ipse dñs dicit : cum
exaltatus fuero omnia adme traham: ideo dicit
red illorum delictum salusgentiũ: dicens autẽ ut
illos ae mulentur: ostendit quia nisigentes xp̃o cne¬
didissent : reliquiae illorũ numquã paluate fuis¬
sent. quod si cdelictum illorum cliuitis st̃ mund
Et diminutio eopũ diuitide gentiũ : quanto magis
plenitudo eorum: Si de lictum eorum tanto uobir
ꝓfuit : ut rine operib: legis uos illos ꝑaceret cohene¬
des a ripauci eorum credentes: omnesuos a dralu¬
tem uocarunt: quanto magis ƿi om̃s crediderunt
ꝓderre poterant uob̃ ꝑ doc trina: uobis enim dico

Expanded text:
Non penitus, et irremediabiliter ceciderunt. Sed illoNon penitus, et irremediabiliter ceciderunt. Sed illorum delictum, salus est gentibus, ut illos aemulentur. Usque adeo illos dilexit, ut propter salutem illorum gentes vocarentur, quo eas videntes ad regnum Dei admitti, vel sic facilius converterentur. Item quia dispensatio Dei ita fuit, ut per mortem Christi, omne genus humanum salvaretur: sicut ipse Dominus dicit: Cum exaltatus fuero, omnia ad me traham: ideo dicit: Sed illorum delictum salus gentium. Dicens autem: Ut illos aemulentur, ostendit, quia nisi gentes Christo credidissent, reliquiae illorum numquam salvatae fuissent. Quod si delictum illorum, divitiae sunt mundi, et diminutio eorum, divitiae gentium: quanto magis plenitudo eorum? Si delictum eorum tantum vobis profuit, ut sine operibus legis, vos illis faceret cohaerere: et si pauci eorum credentes, omnes vos ad salutem vocarunt: quanto magis si omnes crediderunt, prodesse poterant vobis per doctrinam. Vobis enim dico
Abbreviated transcription (Latin):
sum illorum semꝑ incurua: Aliter ƿemꝑ incur¬
ua onera peccatorum ut ñ demittantur nisicredide¬
rint̃ : quia in parsione xp̃i beatisunt pascha com¬
medentes hoc enim deillis ꝓphetatur quisaluato¬
re aceto a felle potarunt : & tamen ipris dicit pe¬
trus: Et punc scio quia ꝑ ignorantia fecistis hoc : pas¬
nitemini ergo a baptizecur unus quisq: uestrũ : Et ip¬
se paulus port modicũ ait : & illisiñ ꝑ manse rantꝰ
in incredulitate in ferentur ut sciamus quia sp̃s
conpunctioms facultatem illis non abstulit conuer¬
tendi: denique statim ipse poluit insequentibus
uerbis item racer dotes cum arbitrantur qđ si
xp̃m inter ficerint haberent remꝑ menpã racri¬
picionum & decimanũ: facta ert illis in laqueum ꝑ¬
dideriunt enim templum : in quo uana spem habue¬
runt : & nunc rt̃ intergentes maledicti: xxxui. Dico
ercio num quid sic offenderunt: modo iterum
parte releuat iudȩorum: ut caclerent: abgit :

Expanded text:
sum eorum semper incurva. Aliter: semper incursum eorum semper incurva. Aliter: semper incurva onera peccatorum, ut non dimittantur nisi crediderint: quia in passione Christi beati sunt, pascha comedentes. Hoc enim de illis prophetatur, qui Salvatorem aceto et felle potarunt: et tamen ipsis dicit Petrus: Et nunc scio, quia per ignorantiam fecistis hoc. Poenitemini ergo: et baptizetur unusquisque vestrum. Et ipse Paulus post modicum ait: Et illi, si non permanserint in incredulitate, inserentur: ut sciamus quia spiritus compunctionis facultatem illis non abstulit convertendi. Denique statim ipse solvit in sequentibus verbis. Item sacerdotes cum arbitrantur quod si Christum interfecerint, haberent semper mensam sacrificiorum et decimarum: facta est illis in laqueum. Perdiderunt enim templum, in quo vanam spem habuerunt, et nunc sunt inter gentes maledicti. Dico ergo: Numquid sic offenderunt? Modo iterum partem revelat Judaeorum. Ut caderent? Absit.
Abbreviated transcription (Latin):
E mons qđ placue ritei : dabitur illi nelibert aprei¬
licet tollatur arbitrii : dĩergo dare ꝑmittere est rp̃m
aute conpunctionis quem desidera bant rem ꝑ enim
uerbis dĩ fuerunt increduli: nam piuo luiprent ha¬
bere sp̃m fidei accepissent: Sed a nunc xp̃iani qui
de resurnectione dubitant & p̃miũ actehennã pi¬
milem sibi sp̃m que pierunt : hoc enim loco ꝓphe¬
ta de infidelib: loquitur diuina rerintiera hoc habet
unus quisq: cũ habeat libertate ꝑaciendibonũ uel
malũ : dm̃ dicat t nadere a ut dare ꝓrterea quia
ipre ert quidedit libertatem. haec enim facit eius
patientia quia non statim pec cantib: infert uindic¬
ta nec bonis p̃mia: usque in hocdier num chiem:
Vsque quo conuertantur ricut de uelamine cordis:
adcorintheos dicit: in psał. lxuiii. et da uid dicit: pat
menca eorum cora issis inlaqueum et incap¬
tionem. Et in gcandalum. Et in fetributionem il¬
lis: obscurentur oculi eorum ne uide apt et dos¬

Expanded text:
et mors, quod placuerit ei, dabitur illi: ne libertas scilicet tollatur arbitrii. Dei ergo dare, permittere est. Spiritum autem compunctionis, quem desiderabant. Semper enim verbis Dei fuerunt increduli; nam si voluissent habere spiritum fidei, accepissent. Sed et nunc Christiani, qui de resurrectione dubitant, et praemio ac gehenna, similem sibi spiritum quaesierunt. Hoc enim loco Propheta de infidelibus loquitur. Divina Scriptura hoc habet, ut cum unusquisque habeat libertatem faciendi bonum, vel malum, Deum dicat tradere, aut dare: propterea quia ipse est, qui dedit libertatem. Haec enim facit ejus patientia: quia non statim peccantibus infert vindictam, nec bonis praemia. Usque in hodiernum diem. Usquequo convertantur: sicut de velamine cordis ad Corinthios dicit. Et David dixit: Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum, et in captionem, et in scandalum, et in retributionem illis. Obscurentur oculi eorum ne videant: et dor
Abbreviated transcription (Latin):
a homo est ineo qđ dr uerbũ qui in formadĩerat e¬
met ipsũ ex inaniuit formã serui accipiens factus
deducere de ducere dicitur recundũ formã di reducqiet
a utẽ ex mortuis secundum pormã serui : in deute po¬
illum excitauit amortuis. testimonium cordip¬
est oris confessio saluus eris. adelictis p̃teritis
cum futuris Corele enm creditur acliustitia
ore aute confessio fit adsalutem: ergo ƿifides
sufficit adiustitiã & confessio adsalute : interiu¬
daeũ a gentilem credentis nulla discretio ept Inꝗlib
lum iudȩus: non confundetur: Molite ergo uosillos
confundere de pristinis actib quos scriptura dicit.
unus dñs omnium et abundans misericordia a ralu¬
enio quicumq: inuocauerit nomendñi saluus enit
quomodo ercoinuocabunt inquem ñ crecdide st̃: degen

Expanded text:
qui cum in forma Dei erat, semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, factus deducere. Deducere dicitur secundum formam Dei: reducere autem ex mortuis, secundum formam servi. Seillum excitavitest oris confessio. Salvus eris. A delictis praeteritis cum futuris. Corde enim creditur ad justitiam: ore autem confessio fit ad salutem. Ergo si fides sufficit ad justitiam, et confessio ad salutem, inter Judaeum et gentilem credentes nulla discretio est. Dicit e Non solum Judaeus. Non confundetur. Nolite ergo vos illos confundere de pristinis actibus, quos Scriptura dicit cUnus Dominus omnium, et abundans misericordia et saluque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Quomodo ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
accloptionem filiorum: Non polum angeli quibenigno¬
rer nobisrunt de huius modi dolent : red etiam nos quiiam
mias in gemfscens aiebat: eumi hi anima quia penit
aterra reuertens a reliqua : Item dicens non polum
autem illa ped et nos ipriprimitias sp̃s habente : mnan¬
perte edocuit quia ñ de inͣ rationabili uel in renribili ere¬
& moyri dircipuli autem xp̃i primitias dicuntur habere
monri : & quia priore fint discipulixp̃i: hebraeisrerubens
docet reda hii omnes tertimonio fidei ꝓbati ñ accepȩ nt̃

Expanded text:
adoptionem filiorum Dei. Non solum angeli, qui benignioadoptionem filiorum Dei. Non solum angeli, qui benigniores nobis sunt de hujusmodi dolent, sed etiam nos qui jammias ingemiscens aiebat: Heu mihi anima! quia periit a terra revertens, et reliqua. Item dicens: Non solum autem illa, sed et nos ipsi primitias spiritus habentes: manifeste edocuit, quia non de irrationali, vel insensibili creet Moysi. Discipuli autem Christi primitias dicuntur habere Moysi. Et quod priores sint discipuli Christi, Hebraeis scribens docet: Sed et hi omnes
Abbreviated transcription (Latin):
e eritis quaridii : scientesbonũ e malum: seruitus aut̃
ert corruptionis quã audiuit ada : terra es e int̃ra ibis:
inre purnectione recepturisunt incorruptionẽ fili¬
orudĩ : Sub iecta est: siangeli hominib: ministrantes
non uolens seciƿrorte reum qui subiecit inspe
quia et ipsa creatura libe rabitur a ger uitute
corruptionis in libertate cloriȩ filiorũ chi : lam
ñ reruiet eis quidi imagine corruperunt : Scimus enior
qcł omnis creatur& ineeoescit et partupit usq ad huc:
sicut gaudent angeli ruꝑ paenitentepita dolent ruꝑ con¬
uerti nolentes: Item nunc communem creatura nom¬
nat port adam d euam iurti qui puerunt cisque adtẽ pur
xp̃i: quia a ipri adae & euae quidicuntur creatura rimil
congemescunt recipere deride rantes p̃mia uirtutum
quȩ dñs ꝓmisit eis: non solum autem il lo: geleo nos
ipsipriontios sp̃s habentes. Eł ipsi intranos ceminus

Expanded text:
Et eritis quasi dii, scientes bonum et malum. Servitus autem Et eritis quasi dii, scientes bonum et malum. Servitus autem est corruptionis, quam audivit Adam: Terra es, et in terram ibis. In resurrectione recepturi sunt incorruptionem filiorum Dei. Subjecta est. Si angeli hominibus ministrant. Non volens, sed propter eum, qui subjecit eam in spe: quia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei. Jam non serviet eis, qui Dei imaginem corruperunt. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit et parturit usque adhuc. Sicut gaudent angeli super poenitentes: ita dolent super converti nolentes. Item nunc communem creaturam nominat, post Adam et Evam, justos, qui fuerunt usque ad tempus Christi: qui et ipsi Adae et Evae, qui dicuntur creatura, simul congemiscunt, recipere desiderantes praemia virtutum, quae Dominus promisit eis. Non solum autem illa, sed et nos ipsi primitias spiritus habentes, et ipsi intra gemimus
Abbreviated transcription (Latin):
rilio: & ipri inquiunt liberabuntur ut ia ñ corruptions¬
deperuiat: omnem autẽ creaturã dicunt eẽ quicum que
urque ad aduentum xp̃i iustifuerunt : quia ł ipriñdum
accimentes ex rpectant dõ ꝓ nobis aliquid melius ꝓuidente
non polum aute illi red a nos ipri in quibus conpleta runt
necdum tenemus sed inspe sustinemus: quã uis quȩ mul¬
tiuidere iurti cupierunt uideremus : Item dicens pita m̃
conpatimur ut &t conglorificamur & inferensex pecta¬
tio creaturace: derationabili creatura sermonẽ pe¬
cit. & ñ picut quidam aestimant de inrationabili uel in¬
renpibili quae adseruitutem hominũ creata ẽ & port
haec perituna quando pol obrcurabitur. Eluna ñ dabit
lumen ruũ a ptellȩ cȩlicadent suꝑterra A tuncerit
enio creatura : Vanitasest omne quod quandoq finiđ:
itemuanitas ẽ p̃uaricatio: cui subiecta eua ñ ꝓpria uo¬
luntate seda rerpente decepta: sr̃e illa qua audierat̃

Expanded text:
silio. Et ipsi, inquiunt, liberabuntur, ut jam non corruptionsilio. Et ipsi, inquiunt, liberabuntur, ut jam non corruptiondeserviant. Omnem autem creaturam dicunt esse, quicumque usque ad adventum Christi justi fuerunt: quia et ipsi nondum accipientNon solum autem illi: sed et nos ipsi, in quibus completa sunt, necdum tenemus, sed in spe sustinemus, quamvis quae multi videre justi cupierunt, viderimus. Item dicens: Si tamen compatimur, ut et glorificemur. Et inferens: Exspectatio creaturae, de rationali creatura sermonem fecit, et non sicut quidam existimant, de irrationali, vel insensibili, quae ad servitutem hominum creata est: et post haec peritura, quando sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae coeli cadent super terram: et tunc eritenim creatura. Vanitas est omne quod quandoque finitur. Item vanitas est praevaricatio: cui subjecta Eva, non propria voluntate, sed a serpente decepta, spe illa, qua audierat: