comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
panthecũ a podicticũ diaporeticũ mixtũ quare
quare puplica a pellant᷑ siue cõmunia : qm̃ qđ cũ que
Inquomoralitas q̃dã iđ ubimores hominũ conside¬
rant᷑ ut s̃ comedia Daexemplũ Meretrix extrib:

Expanded text:
patheticum, apodicticum, diaporeticum, mixtum. Quare Quare publica appellantur sive communia? quoniam quodcumque in quo moralitas quaedam est, id est ubi mores hominum considerantur, ut sunt comoediae. Da exemplum. ‘Meretrix ex tribus
Abbreviated transcription (Latin):
scribenda designat ita nubes qua monstrat᷑ est gratiãdiunes in¬
sinuat ꝓtectionis qua tanto amplius quisq fruitur quanto altius
ad scrutanda mirabilia delegedĩ reuelatis cordis oculis ascendit
Nãq nac montẽ solũ modo in quomorses ascendit nubes operuit
sed & populũ ꝑdeserta gradientẽ quinequaquã ad altiora po¬
terat ascendere Nihilominus nubescelitus missa obumbraũ
Vndescriptũ est Ex pandit nubẽ in ꝓtectionẽ eorũ quia nimirũ
dñs om̃s timentes se pusillos cũ maioribus cȩlestibenedictionȩ ꝓ¬
tegit. Et habitauit gloria dñi suꝑsinai rł. Ñ tam̃ sublimitas¬
Oiuinitus ergo procurataest ut mons in quolex dar&ur an¬
fora mea uocar&ur quasi ipsodño ꝑ hoc signante uocabulũ¬

Expanded text:
scribenda, designat; ita nubes, qua mons tectus est, gratiam divinae inscribenda, designat; ita nubes, qua mons tectus est, gratiam divinae insinuat protectionis: qua tanto amplius quisque perfruitur, quanto altius ad scrutanda mirabilia de lege Dei revelatis oculis cordis ascendit. Namque nec montem solummodo, in quo Moyses ascendit, nubes operuit; sed et populum per deserta gradientem, qui nequaquam ad altiora poterat ascendere, nihilominus nubes coelitus missa obumbravit. Unde scriptum est: Expandit nubem in protectionem eorum, quia nimirum Dominus omnes timentes se, pusillos cum majoribus, coelesti benedictione protegit. Et habitavit gloria Domini super Sinai, etc. Scisive Amphora mea. Divinitus ergo procuratum est, ut mons in quo lex daretur, Amphora mea vocaretur: quasi ipso Domino per hoc vocabulu
Abbreviated transcription (Latin):
Κ Ncendensq mor ses in monte di at senioribus. Expettate
quia & dehocdicit esaias &erit in nouissimis dieh
pracparatus monsdomus dñi inuertiemnitiu
ł tnossidoctores nr̃os ad altitudinẽ diuine contemplationis seqͥ
non possumus curem solliati nealiquanos tẽptatio auicin a mon¬
tis dđi r&rahat sed iuxta modulũ nr̃m uirtutũ operibus insistam
in herentes stabili corde sa cram̃tis nri redẽptoris quibus imbuti
sumus & gratia sp̃s eius quasignatisumꝰ intemeratũ in nob conser¬
uare curantes et siquanos aduersi tatũ questiopulsauerit mox
nũ sp̃s sc̃ ꝓtegere amalis omnibus a diberare consueuit. Neclu
bitandũ qui si inceptis ꝑsistemus ꝑmontẽ fortitudinis in firmi¬
tas atq humilita snra confirmata exaltetur . & cunctis hosti¬
Cũq a scendiss& morses operuit nub̵ montẽ. sicut mons in quo legẽ
accepitmorses altitudinẽ ꝑfectionis quȩ in eadẽ legeerat con¬

Expanded text:
n montem Dei, senioribus ait: Exspectate quia et de hoc dicit Esaias, Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . Et nos si doctores nostros ad altitudinem divinae contemplationis sequi non possumus, curemus solliciti, ne aliqua nos tentatio a vicinia montis Dei retrahat; sed juxta modulum nostrum virtutum operibus insistaminhaerentes stabili corde sacramentis nostri Redemptoris quibus imbuti sumus, et gratiam spiritus ejus qua signati sumus intemeratam in nobis conservare curantes; et si qua nos adversitatum quaestio pulsaverit, mox  donum sancti Spiritus protegere a malis omnibus, ac liberare consuevit. Cubitandum quia si in coeptis persistimus, per montem fortitudinis infirmitas atque humilitas nostra confirmata exaltetur, et cunctis hostiCumque ascendisset Moyses, operuit nubes montem. Sicut mons in quo legem accepit Moyses, altitudinem perfectionis, quae in eadem lege erat con
Abbreviated transcription (Latin):
indomũ sp̃italẽ irł. Surrexer̃ morses &iosueminiscer
eius los ueminister moysi dñm saluatorẽ & nomine de¬
signat & accione. Quiminister morsi rete uocatur quia
apparens in carnemos aicȩlegis cȩrimonias suscipere
dignatus est quia non desoluere legẽ seduenitad im¬
plere Morsi in omnibus uestigia sequitur qui in cunc

Expanded text:
domus spirituales . Surrexit Moyses, et Josue minister domus spirituales . Surrexit Moyses, et Josue minister ejus. Josue minister Moysi, Dominum salvatorem, et nomine designat et actione. Qui minister Moysi recte vocatur quia apparens in carne, Mosaicae legis in se caerimonias suscipere dignatus est, quia non solvere legem venit, sed adimplere. Moysi in omnibus vestigia sequitur: qu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ a hȩc eadẽ gratia &uerita seuangelui manifestius eccđȩ
data est ñ apłi solũ modo uerũ & plurima simulcaterua
fideliũ incoenaculo montis confittuta suscepit. & hoc inuari¬
arũ diuisione linguarũ ut tali&iã miraculo ecđã cunctarũ
ꝑorbẽgentiũ linguis dm̃ conlaudatura signar&᷑ : Daboq
docere p̃cepta quã qs ipsedñs docuit q̃q in aeterno consilii sui
decr&o nob̵ obseruanda p̃scripsit & in quorũ obseruatione
uitã nos habere &ernã uoluit. sicut nec deillis quȩ fieri
mandauit suis necesse habt̃ auditorib cõmittere: Scrip¬
sit aut̃ hec in tabulis lapideis qua in cordibus electorũ fide
fortib: fixa intentione custodiendã firmauit . quorũ ex¬
empla cũ nob̵ adimitandũ ꝓponit qua pͥrius scripta in la¬
pidestatuta suȩ legis ostendit. Nam & danihel uidit dñm
dĩalis utregnũ solũ sine fine ꝑmaneat. Et p&rus fideles
admonet dicens &uos tamquã lapides uiui coedificamini

Expanded text:
quo haec eadem gratia et veritas Evangelii manifestius Ecclesiae data est, non apostoli solummodo, verum etiam plurima simul caterva fidelium in coenaculo montis Sion constituta suscepit, et hoc in variarum divisione linguarum, ut tali esse miraculo Ecclesia cunctarum per orbem gentium linguis Deum collaudatura signaretur. Daboqudocere praecepta, quam quae ipse Dominus docuit, quaeque in aeterno consilii sui decreto nobis observanda praescripsit, et in quorum observatione vitam nos habere aeternam voluit: sicut nec de illis, quae fieri cunque ille mandavit, suis necesse habent auditoribus committere. Scripsit autem haec in tabulis lapideis, quia in cordibus electorum fide fortibus fixa intentione custodienda firmavit. Quorum exempla cum nobis ad imitandum proponit, quasi scripta in lapide statuta suae legis ostendit. Nam et Daniel vidit Dominum dialis, ut regnum ipsius solum sine fine permaneat . Et Petrus fideles admonet dicens: Et vos tanquam lapides vivi, superaedificamini
Abbreviated transcription (Latin):
et se pararipos sunt : ut caro sit aliud. aliud coriũ. aliud
uenȩ. aliud nerue capillialiud: Ergo ha ec mente uel
intellectu collegimuf adq̃ nr̃i sensus penetrareñ poss
Consideramus et illa et animi inten᷑ ones cognosidor
uel liominẽ uel aliud animal crescere: Nuno stare

Expanded text:
et separari possunt, ut caro sit aliud, aliud corium, aliud et separari possunt, ut caro sit aliud, aliud corium, aliud uenae, aliud nerui, capilli aliud; ergo haec mente uel intellectu colligimus ad quae nostri sensus penetrare non possunt. Cap. 28. Consideramus et illa, et animi intentione cognoscimus, uel hominem uel aliud animal crescere, senescere
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ quã quã eodemintellectusentiant᷑. quod siamali¬
tia dicatur malus. recte utrũq conuenit Inulti¬
ma uero syllaba ñ mutatur. Hoc modo ut dica¬
mus a sapienti uerba sapientia. Hic cum nulli
cupatioinde constat haccethissimilia . Omans¬
mis potius debere coniungi: Scire etiã debem.
uerba aut simplicia eẽ aut certe coniuncta:
Coniuncta sunt equus currit : simpliciacum lio
separantur. et dicuntur singula ut equuscurrit. sediam
igitur illaquȩ aut percipib: sensib: autmente et cogita¬
tione collegimus: sensibus tenemus quea ut uidendo
aut contractando aut audiendo aut gustando aut
odorando cognoscimus: Mente ait cũ quibus equũ aut
hominem uel quod libet animal uiderit quã quã unũ
corpus eẽ respondeat. intellegit tamen multis parti¬
b eẽ concretum: Si quidẽ illa sit pars caprtispalia pe¬
dum ceterorum qua emem brorũ in ipsocapite. par¬
tes suas aures habeant. habeat propriã lingua ipsȩ.
quoque partes singulȩ multains chabeant quae diuidi

Expanded text:
 quanquam eodem intellectu sentiantur. Quod si a malitia dicatur malus, recte utrumque convenit. In ultima vero syllaba non mutantur hoc modo, ut si dicamus a sapientia verba sapientia. Hic cum nulla cupatio. Unde constat haec et his similia homonymis potius debere conjungi. Scire etiam debemus, verba aut simplicia esse, aut certe conjuncta. Conjuncta sunt, equus currit: simplicia, cum haec separantur et dicuntur singula, ut equus, currit. Sed jam igitur illa quae aut percipimus sensibus, aut mente et cogitatione colligimus. Sensibus tenemus quaut contrectando aut audiendo aut gustando aut odorando cognoscimus; mente ut, cum quis equum aut hominem uel quodlibet animal uiderit, quamquam unum corpus esse respondeat, intellegit tamen multis partibus esse concretum siquidem alia sit pars capitis, alia pedum caeterorumque membrorum, in ipso capite partes suas aures habeant, habeat propriam lingua, ipsae quoque partes singulae multa in se habeant quae diuidi
Abbreviated transcription (Latin):
rauniuoce quid ẽ despecieb: p̃dicantur. speci es ue ro
degenerib: minime : Amplius quidem genera abin¬
dant earum quae sub ipsis sunt . spetierum continen¬
tia speties uero genẽribus habundant propriis
quidem ẽ. sequis pecies. Namsihomo ẽ animal ẽ
& si homo ẽ risibile ẽ & aequaliter p̃dicarigenus
& spetiebus et ꝓprium dehis quae illo participanti
Equaliter enim et homo etbos animal et catõcien
risibile: Communtautem et uniuocep̃dicari genus
deꝓpriis speciebus et proprium quorũ t̃. propriũ.
posterius uero ꝓprium : Oportetenimie e animal
de hinc diuidi differentus et proprus: & genus quide
de pluribus specieb: p̃dicari ꝓpriũ uero deuna sola spt¬
ciecuius .ẽ. proprium. et proprium quidem conuer¬
simp̃dicatur decuius ẽ. ꝓprium: Genus uerodenul¬
uato conuersimp̃dicatur. Namneq si animalẽ homo ẽ
neq sianimal c̃. risibilet̃. sinuero homo & risibile
ẽ et econuerso. Amplius proprium omnis peciei

Expanded text:
univoce de speciebus praedicantur, species vero de generibus minime. Amplius quidem genera abundant earum quae sub ipsis sunt specierum continentia, species vero generibus abundant propriis quidem est sequi species nam, si homo est, animal est, et si homo est, risibile est et - aequaliter praedicari genus de specie- bus et proprium de his quae illo participant; aequaliter enim et homo et bos animal et Cato et Cicero risibile, commune autem et uniuoce praedicari genus de pro- priis speciebus et proprium quorum est proprium. POSTERIUS VERO PROPRIUM OPORTET ENIM ESSE ANIMAL, DEHINC DIVIDI DIFFERENTIIS ET PROPRIIS. ET GENUS QUIDEM DE PLURIBUS SPECIEBUS PRAEDICARI, PROPRIUM VERO DE UNA SOLA SPEcie cuius est proprium, et proprium qui- dem conuersim praedicatur de eo cuius est proprium, genus uero de nullo conuersim praedicatur, nam neque si animal est, homo est, neque si animal est, risi- bile est; sin uero homo est, risibile est, et e conuerso amplius proprium omni speciei
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃soris eius eẽ firmatũ asseuerut . Sunt mꝰdodatas p
sp̃s sci cũomnibus uob̵. Itẽ trescalami exunolaterau
dñicã terni fuere gradus eorũ qui in eccła fidelit iruimt
studuit continentes siue tuirgines. in iobqui in conugdo

Expanded text:
oris ejus esse firmatum asseverat. Sunt modo doctores, qui s sancti cum omnibus vobis . Item tres calami ex uno lateredominicam terni fuere gradus eorum qui fideliter in er vivere studuit, continentes sive virgines: in Job, qui in conjug
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ replentur. & quo eo dẽuino interne dilectionis in¬
ebriatu corda fideliũ infatigabili desiderio addm̃ten¬
dant recte incande labro pͥscrphos sperulȩ sunt spera
enĩ ex̃purte uoluitur quia nimirũ mentes clatenĩ
tatib scłiullis r&ineri nec pros peritatibus posim

Expanded text:
entiae replentur. Et quoniam eodem vino internae dilectionis inebriata corda fidelium, infatigabili desiderio ad Deum tendunt, recte in candelabro post scyphos sphaerulae fiunt: sphaera enim in omni parte volvitur, quia nimirum metatibus saeculi ullis retineri, nec prosperitatibus possun
Abbreviated transcription (Latin):
si in ꝑsona aarom ipsu magnũ pontificẽ dñm saluatorẽ accipere
uolumꝰ constat &iã eũ hũi aqua labriprius quã ad altare
oblaturus intrar& eẽ lotum: quia prius quã thimia ma sui
sacro sc̃ corporis ꝓpt̃ salutẽ nr̃am in altare crucis incender&
ꝓnr̃o amore &iã lacrimas fudit qđ in resuscitationelapari
celeberrime in notuit bene aũ additur¬
s Mors & eni tim̃ daẽ animȩ spalis &&na. Si qui a dministe¬
rium altaris electus thimiama orationum dño redde
re neglegit: mors timenda ẽ si qui ad sacro scã mrste¬
ria absq spetiali ab lutione conpunctionis intrare & scã dñi
communib: manib: tractare p̃sumit : Lauent ergomanꝰ
suas acpedes inqualabri aenei : & sic ad altare accedant
abluant lacrimis actus & incessus :̃ ac deindemanꝰ ad con¬
tingenda xp̃imy steria ꝓferant pedũq gressus in atria dñ
ponant qđ aeque p̃ceptũ reorhis quie o rundẽ sacram̃toꝵ
ꝑceptione mundandis̃ : ut cautiorecura prius actus suos

Expanded text:
si in persona Aaron ipsum magnum pontificem Dominum Salvatorem accipere volumus, constat etiam eum hujus aqua labri, priusquam ad altare oblaturus intraret, esse lotum; quia priusquam thymiama sui sacrosancti corporis propter salutem nostram in altari crucis incenderet, pro nostro amore etiam lacrymas fudit, quod in resuscitatione Lazari celeberrime innotuit. Bene autem additur. Mors etenim timenda est animae spirium altaris electus, thymiama orationum Deo rre negligit. Mors timenda est, si quis ad sacrosancta mysteria absque speciali ablutione compunctionis intrare, et sancta Domini communibus manibus tractare praesumit. Lavent ergo manus suas ac pedes in aqua labri aenei, et sic ad altare accedant. Abluant ergo lacrymis actus et incessus, ac deinde manus ad contingenda Christi mysteria proferant, pedumque gressus in atria Domini ponant. Quod aeque praeceptum reor his qui eorumdem sacramentorum perceptione mundandi sunt, ut cautiore cura prius, actus suos
Abbreviated transcription (Latin):
& missa aqua: lauabunt inta aa ron& filueius mansuas
aepedes Ne enimquis quã deplebe bilauari sedipse ponti fex
magneru uirorũ sic̃ ꝑfectioruita sic & con punctiosol& eẽ
punctionis uł porsint habere ał debeant uirtutẽ sed memores

Expanded text:
 missa aqua lavabunt in ea Aaron et filii ejus manus suas  missa aqua lavabunt in ea Aaron et filii ejus manus suas ac pedes. Neque enim quisquam de plebe ibi lavari; sed ipse pontifex magnorum virorum, sicut perfectior vita, sic et compunctio solet esmpunctionis, vel possint habere, vel debeant virtutem; sed memores
Abbreviated transcription (Latin):
candelabrũ & m̃sa dñi stabat constat fuis se p̃lata p̃t̃ alta¬
redñõ uero holo caustilabrũ erat positũ in quolauerentur
quiad altare incensi in trabant qr nemore pente fic sũmꝰ
s ꝓficientib meritis quisq: primobella deb&uiciorũ douin¬
cere deinde a conditore suocũ conpunctione lacrim arũ
suppleximp&rare ut in ꝓgressu regnidulces fundere
fl&us possit quiꝓtimore poenarũ pridẽ fundebat a marꝰ
Quid autẽ basis inquaidem labrũ erat in positũ aptius quã ipsũ
desideriũ regni& uitȩ caelestis accipiatur cuĩ nimirũ
causa tanta fit : ut ꝑfecti ac sũmiuiri cotidia nosela crimarũ
fontediluant & quod necdũ ꝑfecte uidendo ualeant gaudiũ
in t̃nȩ qui&is. saltim suspirando degustent : Nã qr b laua¬
cro qđ int̃ tab naculũ & alta re positũ ẽ ꝑfectorũ lacrimȩ
figurentur. testantur ipsa uerba quib: dr̃ :

Expanded text:
candelabrum et mensa Domini stabant, constat fuisse praelata. Propter altacandelabrum et mensa Domini stabant, constat fuisse praelata. Propter altare vero holocausti labrum erat positum, in quo lavarentur qui ad altare incensi intrabant, quia nemo repente fit summus, sed proficientibus meritis quisque primo bella debet vitiorum devincere; deinde a conditore suo compunctione lacrymarum supplex impetrare, ut pro ingressu regni dulces fundere fletus possit, qui pro timore poenarum pridem fundebat amaras. Quid autem basis, in qua idem labrum inerat positum, aptius quam ipsum desiderium regni. et vitae coelestis accipiatur? cujus nimirum causa tanta fit, ut perfecti ac summi viri quotidiano se lacrymarum fonte diluant, et quod necdum perfecte vivendo valeant, gaudium internae quietis saltem suspirando degustent. Nam quia hoc lavacro, quod inter tabernaculum et altare positum est, perfectorum lacrymae figurentur, testantur ipsa verba, quibus dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
lucis gaudia suspirans multũ laboriosã duxitã qui quan¬
tũ cael estẽ patriã sitio tantũ uiciniã prauorũ int̃quos incola
conuersor horreo dicens item deilla. sitiuit animamea ad
dmm̃uiuũ quando ueniã & parebo antefaciemdĩ : Quam ꝓfecto
sitimqr sine lacrimis ferre nequibat: sequentia uerba declaran¬
ł uer̃mͥ lacrime meȩ panes dieacnocte. Acsia ꝑtedicer&
quodiucis ad uidenda faciedi atquẽ ardent̃ sitio differor
eodulcius pane lacrimarũ quas in ei memoriã fundo reficior
gitur altare holo causti lacrimis in sinuat paenitentium
depeccatis quȩ gesser. altare in caensi fletus ex primit
gaudenciũ debonis operib: q̃ d ñõ uiuante ꝑfecer̃ ac deside¬
rantiũ p̃mia quaes eaccepturos dño remunerante confidt̃:
qͥnimirũ fl& tantũ p̃cellit priori : quantũ a eram̃to aurũ
quantũ scã scõꝵ ubierat arca dñi prioritabernaculo in quo

Expanded text:
lucis gaudia suspirans, multum laboriosam duxit vitam, quia quanlucis gaudia suspirans, multum laboriosam duxit vitam, quia quantum coelestem patriam sitio, tantum viciniam pravorum inter quos incola conversor horreo, dicens item de illa: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei . Quam profecto sitim, quia sine lacrymis ferre nequibat, subsequentia verba declarant: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte. Ac si aperte diceret: Quo diutius a videnda facie Dei ad quem ardenter sitio differor, eo dulcius pane lacrymarum quas in ejus memoriam fundo reficior. Igitur altare holocausti lacrymas insinuat poenitentium de peccatis quae gesserunt, altare incensi fletus exprimit gaudentium de bonis operibus quae Domino juvante perfecerunt, ac desiderantium praemia, quae se accepturos Domino remunerante confidunt. Qui nimirum fletus tantum praecellit priori, quantum aeramento aurum; quantum Sancta sanctorum ubi erat arca Domini priori tabernaculo, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
dotin quocarnes uictima rũ dño incendebant᷑ extincti
diniamatis puritatẽ significat eorũ qui sopitis ꝑ om̃a
is Recte paltare holo caust labrũ pontt᷑ inquo abluti
idetes in grediant᷑ tab̵ naculũ : & thimiamadño incen¬
Duob namq modis lacrimarũ & conpunctionũ status distinguitꝰ.
qr primonecesse ẽquisq ad dnm conuersus phisque cõmisit
peccatis ueniã fusis lacrimis p̃c&ur qđ comitantib: dignis
penitentiȩ fructib: longo tempore ꝑ fecerit . restat ut securior
deaccepta peccatorum uenia effectus iã desideriis inhiantib:
opt& uenire tempus quomereatur int̃beatissimos angłoꝵ
chorus faciem suiuidere creatoris : qđ qͥueracit̃ agit nequaꝗ
absq lacrimis uł huĩuite longitudinẽ uł illius tolerat dilati
onẽ dicens deista heumeqr in colatꝰm̃s plongatus ẽ habita¬
uicũ habitantib: cedar id ÷ cumhis qui in tenebris errorũ ac
scelerũ uersant᷑ quod uocabulũ cedarsonat ipsa iã ꝑpalue

Expanded text:
in quo carnes victimarum Domino incendebantur, exstinctionem i; altare vero thymiamatis puritatem significat eorum, qui sopitis per omnamoris; recte prope altare holocausti labrum ponitur, in quo abluti sacerdotes ingrediantur tabernaculum, et tbymiama Domino incenDuobus namque modis lacrymt peccatis veniam fusis lacrymis precetur. Quod si comitantibus dignis poenitentiae fructibus longo tempore perfecerit, restat ut securior de accepta peccatorum venia effectus, jam desideriis inhiantibus oportet venire tempus, quo mereatur inter beatissimos angelorum choros faciem videre sui Creatoris. Quod qui veraciter agit, nequaquam absque lacrymicens de ista: Heu me quia incolatus meus prolongatus est, habitavi cum habitantibus Cedar , id est, cum his qui in tenebris errorum ac scelerum versantur, quod vocabulum Cedar sonat. Ipse jam perpetuae
Abbreviated transcription (Latin):
nuis iscł petunia in monim̃tũ eoꝵ corã dño infertur : cũ om̃e quic¬
digim̃boni in & na apud õ ditorẽ aciudicem nr̃m memoria
ostditur : quaten exeisq̃illi obtulim bonoꝵ operũ fructib ꝓpicius
is fieridign& seruaturq eadẽpetuni a inusũ : cũ exbomsiustcꝵ¬
utib: sequentium in xp̃ofideliũ mores actusq confirmant᷑:
Aitales fierimnores qui que contendunt quales fiussteos quoscũ dño¬
ignare nor̃ agnosct̃ : No tandũ sane qđ pecunia memora ta
iuxta estmationẽ uulgi : sediuxtam̃ surã tẽplierat danda m̃fura
uiqtẽplidis positioẽ diuine legis quã in eccłasua dns seruari p̃cepit
Vidiũ tantũ obseruantiȩ & na in futuro p̃mia ꝓmittit : c& erũ
ixta placitum humanetio luntatis dõseruirenititur iste qr uxta
s̃siñ templi petuniã suȩ de uotionis ñ obtulit rȩꝓbata & abiecta
dlitione plaga ultime animaduersione feri&᷑. sequitur
luto tdñs ad mor sendicens facies & labiũ aeneũ cũba si sua

Expanded text:
filiis Israel pecunia in monimentum eorum coram Domino infertur, cum omne quidquid agimus boni in aeterna apud conditorem ac judicem nostrum memoria custoditur, quatenus ex eis quae illi obtulimus bonorum operum fructibus propitius nobis fieri dignetur. Servaturque eadem pecunia in usum, cum ex bonis aus, sequentium in Christo fidelium mores actusque confirmantur; ac tales fieri minores quique contendunt, quales fuisse eos quos cum Domino regnare agnoscunt. Notandum sane quod pecunia memorata non juxta aestimationem vulgi, sed juxta mensuram templi erit danda. Mensura namque templi dispositio est divinae legis, quam in Ecclesia sua Dominus servari praecipit: et cujus tamen observantiae, aeterna in futuro pxta placitum humanae voluntatis Deo servire nititur, iste, qui juxta mensuram templi pecuniam suae devotionis non obtulit, reprobata et abjecta oblatione plaga ultimae animadversionis ferieturfuerat Dominus dicens: « Facies et labrum aeneum cum basi sua
Abbreviated transcription (Latin):
nomini eius : qđ deomnib: &iã electis membris uidelic& sũmi sacerdotis
qui in spũ & ueritate orant patrẽ conuenient̃ accipi potest : cuiaũ me¬
Descripta hucusq factura altaris incensi suꝑ ẽ ad hucdescriptio labr
aenei in quo lauarent manꝰsuas acpedes ingres suri intabernaculũ
siardoris sed p̃iittit̃ unum dñ mandat̃ qđ etnosl¬

Expanded text:
nomini ejus. Quod de omnibus etiam electis, membris videlicet summi sacerdotis, qui in spiritu et veritate orant Patrem, convenienter accipi potest. Cui autem met in te, etc. . Descripta hucusque factura altaris incensi, superest adhuc descriptio labri aenei, in quo lavarent manus suas ac pedes, ingressuri in tabernaculum sacerdotes; sed praemittitur unum Domini mandatum, quod et nos
Abbreviated transcription (Latin):
DEMEDICINA
edima quȩ corporis uel tuetur uł restaurat salutẽ
uus materia uersatur in morbis & uulnera : Ad
hanc itaq ꝑtinent non ea tantum qui ars eorum

Expanded text:
. Medicina est, quae corporis vel tuetur, vel restaurat salutem: cujus materia versatur in morbis vel vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum, quae ars eorum
Abbreviated transcription (Latin):
aoratione custodiat iuxta exemplũ dequa or antedictũ ÷
is ireorantes quã qđ ipseius sit qđ q sedaturũ eẽꝓ¬
misit x̃ aliuddeillo credere quã qđ ipsedo cut debemꝰ n ẽo fferenda &¬
suꝑ eouictima nec libanda: hȩc & enimoma ad altare exterius ꝑtinent
q̃ incipientiũ & inꝓfectu ad huc positorũ uitã designant : Tantenãq sub¬
Dlimitatis ꝑfectorũ ẽuita iustoꝵ ut nilinea carnaleqđ dño macta re
habeant ualeat inueniri & quidem libamina uiniconstat ñ nũ qua
magnam gr̃ae spalis designare uirtitẽ h c̃ siue poculũ doctrinestucali¬
cẽpassionis siue feruorẽ p̃apue dilectionis siueipsã sp̃s sõ ꝑceptionẽ¬

Expanded text:
oratione custodiat; juxta exemplum Annae, de qua orante dictum esere orantes quam quod ipse jussit, quodque se daturum promisit; non aliud de illo credere, quam quod ipse docuit, debemus. Non est offerenda per eo victima, etc. Haec etenim omnia ad altare exterius pertinent, quae incipientium et in profectu adhuc positorum vitam designant. Tantae namque sublimitatis perfectorum est vita justorum, ut nil in ea carnale, quod Domino mactare habeant, valeat inveniri. Et quidem libamina vini constat, nonnunquam magnam gratiae spiritualis designare virtutem, hoc est, sive poculum doctrinae, seu calicem passionis, si
Abbreviated transcription (Latin):
punctionis acendens renouat : simel eos hostasu sangumis mortẽsape¬
sassredemit : Ipsifidelesquicotidianapetcata uotidianis abluere
p̃cibrdacrimis solent : simelin sagram̃ tũ pas sionisillus ab solatos se

Expanded text:
compunctionis accendens renovat, semel eos hostia sui sanguinis mortem supecompunctionis accendens renovat, semel eos hostia sui sanguinis mortem superans redemit ipsi fideles, qui quotidiana peccata quotidianis abluere precibus ac lacrymis solent, semel in sacramentum passionis illius absolutos se
Abbreviated transcription (Latin):
cereposs̃ : Defeut cormeũ & caromea ds̃ cordis mei & parsmea ds in scła
Quasi ces santib uictimarũ libaminib: qđ ad aneũ altare exterius postũꝑ
tinent solaintus in aureo altari aromatad̃o desiderii caelestis offer̃
q deremissio nepetcatoꝵ iam seturiores effeco ꝓdilato solũmodo reg
niꝑennis introntulugent: Dilabq lacrimarũ fluentis. seratũ suũ
ꝑ singulas notes inrigant de quo uidelic& altari adhucbe nesubdit
cato: Sũ mnãꝙ sac̃ dosñt semel im̃no obtulit sanguin ẽ suũ ꝓpeccato
totius mundin illouidelic& an node quodic̃ ipseꝑ esaiã qr uenerit p̃dica¬
dgnatus semel &i ã unicuiq redentiũ lauacrũ sacrifontis in misterũ su
sangunis adsoluenda petcatorũuintula donauit : & pal draomnimodis
figuratũdistantia simel quidem ꝑ amũ pontifex in sanguine oblations
sipcornualtaris dep̃ari . Cotidie aũ thimia ma si aueflagras suꝑ eomcen¬

Expanded text:
cere possunt: Defecit cor meum, et caro mea, Deus cordis mei, et pars mea Deus in saecula; quasi cessantibus victimarum libaminibus, quae ad aeneum altare exterius positum pertinent, sola intus in aureo altari aromata Domino desiderii coelestis offerunt; quia de remissione peccatorum jam securiores effecti, pro dilato solummodo regni perennis introitu lugent, dulcibusque lacrymarum fluentis stratum suum per singulas noctes irrigant. De quo videlicet altari adhuc bene subditur: c. Summus namque sacerdos noster semel in anno obtulit sanguinem suum pro peccato totius mundi. In illo videlicet anno, de quo dicit ipse per Esaiam: Quia venerit praedicadignatus est. Semel etiam unicuique credentium, lavacrum sacri fontis in mysterium sui sanguinis ad solvenda peccatorum vincula, donavit. Et pulchra omnimodis figuratum distantia, semel quidem per annum pontifex in sanguine oblationis super cornua altaris deprecari, quotidie autem thymiama suave fragrans, super eo incen
Abbreviated transcription (Latin):
S &enimn labrũ siue altare quod fecit morsos ableã
si sa cerdotium quod confittuit nouo ecłȩsacer dotio ni¬
altaris aquã quȩ illius labri tipice signatum ẽ siuat
& plura alia quae lex fieriuis sit siueꝑ p&uoaginua
sed adrmplere : quia iota unum. aut unus apex
non p̃teribit alege donec omnia fiant : Nã& nr̃ a
humilitas adillud semen pertin& de quodictũ t̃ ꝗle
gitimum sempiter numerit ipsi & seminieius ꝑsuccessio¬
nes : Non quidẽ dea aronostirpe nascendo sedere¬
dendo in eum inquemaaron cumscis eius euicredidt
Dequo ꝓmis sum ẽ abrahȩ q in semine tuo benedient᷑
omnes familiȩ terrae : Quam men cionem famli¬
arium faciens esaias ait: Om̃s quiuiderint eos
cognoscent eos ÷ quia istis cuibenedix̃ dñs¬

Expanded text:
 enim labrum, sive altare, quod fecit Moyses ablatum, si sacerdotium quod constituit novo Ecclesiae sacerdotium mualtaris, aquamque illius labri typice signatum est; sicut et plura alia, quae lex fieri jussit, sive perpetuo agenda sed adimplere: Quia iota unum aut unus apex non praeteribit a lege, donec omnia fiant . Nam et nostra humilitas ad illud semen pertinet, de quo dictum est: Quia legitimum sempiternum erit ipsi, et semini ejus per successiones; non quidem de Aaron stirpe nascendo, sed credendo in eum, in quem Aaron cum sanctis ejus aevi credidit; de quo promissum est Abrahae, Quia in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae . Quarum mentionem familiarum faciens Esaias ait: Omnes qui viderint eos, cognoscent eos; quia isti sunt s
Abbreviated transcription (Latin):
ita in t̃ptari : ut a eneũ quidẽ inquo carnes c̃burebant᷑ & sanguis
fundebat᷑ hostiarũ omnẽ hũ temporis etđam accipiam in quanullu
÷ absq peccato &iã siunius diei fuerit uita eiꝰ suꝑ t̃ram: Nullus qͥñ
expeccato p̃uaricationis adae carnalt̃ natus necessehabeat
signific& quimiro atq in effabili ordineita carnẽ uerã traxadã
ut apeccato carnis adie ueraat̃ ẽ& inmunis: quomodo altare quidẽ
utrũq ex unius eidẽq generis lignis factũ sed ñ utrũꝙ erat auro coo¬
ꝑtum s & in hoc altare nil carnale offerebat᷑ uerũ a romatatantũ
adolebantur qr dñs p̃ces siue la crimas effundens ñ psuis erratib:
ta hominẽ dm̃ sedentẽ add exterã maiestatis in excelsis significat :¬
ita altare extrauelũ quidemsed ꝓpe intrortũ eiꝰ positũ eundẽme¬
diatorẽdĩ & hominũ potest figuralit̃ ex primere : Int̃ homines qͥd ẽ

Expanded text:
sanguis fundebatur hostiarum, omnem hujus temporis Ecclesiam accipiamus, in qua nullus est absque peccato, etiam si unius diei fuerit vita ejus super terram. Nullus qui non ex peccato praevaricationis Adae carnaliter natus, necesse habeasignificet; qui miro atque ineut a peccato carnis Adae veraciter esset immunis. Quomodo quidem altare utrumque ex unius ejusdemque generis lignis factum, sed non utrumque erat auro coopertum. Sed et in hoc altari nihil carnale offerebatur, verum aromata tantum adolebantur, quia Dominus preces sive lacrymas effundens, non pro suis erratibus, ta, hominem Deum sedentem ad dexteram majestatis in excelsis, significat ita altare extra velum quidem, sed prope introitum ejus positum, eumdem mediatorem Dei et hominum potest figurali
Abbreviated transcription (Latin):
ioħ ina pocalipsi: btatus inquid & sis qui hab& partem inresur¬
rertione prima in his secundamors non hab& potestatem s
et̃ sacerdotes di & xp̃i: Ammonem̃ om̃s fideles mistico sacer¬
dotum nomine censeri. ut pote membrax p̃iuidelic& sacer dotis
aus corpora ur̃a hostiã uiuentẽ scãm dõplacentẽ : Non ergo
solum ministris acri altaris s. & omnib: ꝑfectis inquocũ q gra¬
duposits  lauacrũ posuit morses qr l exdi cunctis genera

Expanded text:
 in Apocalypsi: Beatus, inquit, et sanctus, qui habet partem in resurrectione prima; in his secunda mors non habet potestatem, sed erunt sacerdotes Dei et Christi . Admonemus omnes fideles mystico sacerdotum nomine censeri, utpote membra Christi videlicet sacerdotis atis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem . Non ergo solum ministris sacri altaris, sed et omnibus perfectis in quocunque gradu positis hoc lavacrum posuit Moyses; quia lex Dei genera
Abbreviated transcription (Latin):
norũ significationi congruere. An sulis ergo bia cinthinis
curtinȩ copulantur inuicẽ cũ unicaspes suꝑnȩbeatitudinis
om̃a ꝑ orbem corda electorũ in una eadẽq deuotione coniun¬
git quae udelic& ansulȩ aptedñr. qui a non solũ in late¬
rib curtinarũ uerũ &iã in summitatib. hocẽ extremis angu¬
lorũ terminis fieri deberent. Neq enĩ uita tantũ &operatio
sc̃orũ communi ad ꝑfactionẽ itinererecte intentionis ꝓperat
Sed ipsũ quoq in itiũ bonȩ conuersationis quod ꝑ confessio¬
nẽ fidei i sa cram̃torũ caelestiũ ꝑcoptionẽ geritur nequa¬
quã ab imucẽ diuersũ sed pari & indissimili habent om̃s
unius eiusdẽq spei habemus certitudine communẽ cũ
it aoculos in morte claudimus ut ꝑcepto prius iuatico cȩlestis
mỹsterii citius nos inuera inueniendos uita atq in hac
ꝑ p&uomansuroseẽ confidamus . Congruit huic loco qđ

Expanded text:
norum signifnorum signifcortinae invicem copulantur, cum unica spes supernae beatitudinis, omnia per orbem corda electorum, in una eademque devotione conjungit. Quae videlicet ansulae apte dicuntur, quia non solum in lateribus cortinarum, verum etiam in summitatibus, hoc est extremis angulorum terminis, fieri deberent. Neque enim vita tantum et operatio sanctorum communi ad perfectionem itinere rectae intentionis properat, sed ipsum quoque initium bonae conversationis, quod per confessionem fidei et sacramentorum coelestium perceptionem geritur, nequaquam ab invicem diversum, sed pari et indissimili habent omnesunius ejusdemque spei habemus certitudine communem, cum ita oculos in morte claudimus, ut percepto prius viatico mysterii coelestis, citius nos in vera inveniendos vita, atque in hac perpetuo mansuros esse confidamus. Congruit huic loco, quod
Abbreviated transcription (Latin):
unis eisdemq pi&atis & castitatis operibus seruiebant
sed incelebratione sacram̃torũ sua suterq populus discr&im
partes agebat. Nam passionis dñice ꝑ quã utriq: sumus re¬
dempti sacramentũ illi in carne ac sanguine uictimarũ nos in
oblatione panis & uinicelebramus. Illiuenturã in carne
natiuitatẽ dñicã p̃dicationẽ uirtutũ operationẽ temp
tationẽ passionẽ sepulturũ resurrectionẽ ascensionẽ
aduentũ sps̃ sci fidẽ gentiũ credebant ⁊ consitebantur Nos
haccom̃a iam facta neq ulterius fienda credimus & confitemur
Attunceo tempore quo erigebatur tab̵ naculũ om̃s ad miuicẽ
cortinȩ nectebantur quia cũ uniuersa catholicȩ eccłȩ pul¬
chritudo ab initio usq ad terminũ scłiꝑpenditur. profecto quas
una xcurtinarũ conexio tab naculũ dñi condecorat. Ansu¬
las iacinthinas in laterib ac summitatib facies curtincrũ¬

Expanded text:
unius ejusdemque pietatis et castitatis operibus serviebant, unius ejusdemque pietatis et castitatis operibus serviebant, sed in celebratione sacramentorum suas uterque populus discretus partes agebant. Nam passionis dominicae, per quam utrique sumus redempti, sacramentum, illi in carne ac sanguine victimarum, nos in oblatione panis et vini celebramus: illi venturam in carne nativitatem dominicam, praedicationem, virtutum operapassionem, sepulturam, resurrectionem, ascensionem, adventum Spiritus sancti, fidem gentium credebant et confitebantur, nos haec omnia jam facta, neque ulterius fienda credimus et confitemur. Attamen eo tempore, quo erigebatur tabernaculum, omnes ad invicem cortinae nectebantur; quia cum universa catholicae Ecclesiae pulchritudo ab initio usque ad terminum saeculi protenditur, profecto quasi una decem cortinarum connexio tabernaculum Domini condecorat. Ansulas hyacinthinas in lateribus ac summitatibus, etc
Abbreviated transcription (Latin):
rat iosephus qđ tabulȩ testam̃ti ita fuerint decalogo legis conserip¬
tȩ ututraq tabula quina uerba continer& . Vnde &iã apte
ita tempore congruo dis iungebant᷑ ut quine in utraq parte
simul ꝑmanerent quatinus haecintuentes minis tris corũ
cũpopulodi admonorentur semꝑ obseruandȩ logis quȩ decẽ
quidẽ uerb induob e& conp̃hensa sed numero quinario¬
ꝑutrãq tabulã distintis uerũ nos ꝓpt hancscientiã possi¬
mus denumero curtinarũ bis quinario ⁊ ita deserere qđ
sequaces in utroq testam̃to diuinȩ logis figurauerint &
priores quidẽ quinq quae fronte tab naculi acpartẽ primã¬
ꝓtegebunt siue faciebant antiquidipopulitipũ gesserint
quide cr& alegis insacram̃to circũ cisionis ⁊ hostiarũ iuaria
caerimoniarũ obseruantia scđm litterã implebat: Se qñ
tegmine faciebant nos designauer̃ qui postaduentũ dñi in
carne nati libros ac sa cram̃ta legis sp̃itualit̃ ipsoreuel ante

Expanded text:
rat Josephus quod tabulae Testamenti ita fuerint decalogo legis conscriptae, ut utraque tabula etiam quina verba contineret. Unde apte etiamita tempore congruo disjungebantur, ut quinae in utraque parte simul permanerent, quatenus haec intuentes ministri sanctorum cum populo Dei admonerentur, semper observandae legis, quae decem quidem verbis in duabus per utramque tabulam distinctis. Verum nos propter hanc sententiam possumus de numero cortinarum bis quinario etiam ita disserere, quod Dei sequaces in utroque testamento divino signaverint. Et priores quidem quinque, quae frontem ac primaotegebant sive faciebant, antiqui populi Dei typum gesserunt, qui decreta legis in sacramento circumcisionis et hostiarum, et variam caeremoniarum observantiam, secundum litteram implebat. Sequenttegmine faciebant, nos designaverint, qui post adventum Domini in carne nati, libros ac sacramenta legis spiritualiter ipso revelante
Abbreviated transcription (Latin):
quiẽtendat futuri scłi Beneaut̃ sequitur unius m̃surȩ fiant
uniũ sa tentoria & si enĩuariante pictura curtinȩ ab inuicẽ
deferebant una tam̃ om̃s erant. longitudinisa latitudinis
mensura temperate quia sidonationes habeante lecti scđm
gratiã quȩd ata ẽ illis deferentes. Vnus tamendñs una fides

Expanded text:
quiem tendat saeculi futuri. Bene autem sequitur: Unius mensurae fient universa tentoria. Etsi enim variante pictura, cortinae ad invicem differebant, una tamen omnes erant longitudinis et latitudinis mensura temperatae: quia et si donationes habent electi secundum gratiam quae data est i
Abbreviated transcription (Latin):
ti& ut supostendimꝰ Cũ igit᷑ hȩc tria genera ma¬
nifestis interse racionib differ̃ rur suprimugenꝰ
induo diuidit᷑ quic quid enĩ exarte uerbor ũ facit
ambiguitatẽ parti sib ꝓexeplo eẽpotest partim

Expanded text:
tiet, ut supra ostendimus. Cum igitur haec tria genera matiet, ut supra ostendimus. Cum igitur haec tria genera manifestis inter se rationibus differant, rursam primum genus in duo dividitur. Quidquid enim ex arte verborum facit ambiguitate
Abbreviated transcription (Latin):
pulchro ei cadeueris significaripotest. Diuer¬
sis enĩ notionib: dicim tullius ab interitupatria
liberauit & tullius in eurat inacpitoliũ stict. & tul¬
lius totus legendus ẽ tibi & cullius hoclo cosepultẽ
unũ enĩnom̃ sed diuersis hȩ comiã definitionib:
explicundas. hocigitur genus ȩqui uocorũ ẽ. in
quo ia nulla dedisciplina uerboꝵ oritur ambigui¬
tus sed de ipsis reb: q̃ s ignificant᷑ at siutrũq: con¬
fundat audientẽ uł legentẽ si ue qđ ex arte siue
qđ ex loquendiu s udicit᷑ ñ ne tertiugenꝰ recte ad¬
numetabit : cui exẽplũ in sententia quidem aꝑ¬
tius appar&. ut siquis dicat mulcid actili cometro
scripsere ut ẽ cullius. Nã hic incertũ utrutulli¬
us pexeplodactilipedis andactili& poetȩ positum
sic. quor illudexarte . hocexusulo quendi accipi¬
tur sed in simplicib: etiã uerbis contingittanqua
si boc uerbũ grãmaticus audientib: discipulis enun¬

Expanded text:
pulchro eius cadaveris significari potest. Diverpulchro eius cadaveris significari potest. Diversis enim notionibus dicimus: 'Tullius ab interitu patriam liberavit' et 'Tullius inauratus in Capitolio stat' et 'Tullius totus tibi legendus est' et 'Tullius hoc loco sepultus est'. Unum enim nomen, sed diversis haec omnia definitionibus explicanda sunt. Hoc igitur genus aequivocorum est, in quo iam nulla de disciplina verborum oritur ambiguitas sed de ipsis rebus quae significantur. At si utrumque confundat audientem vel legentem, sive quod ex arte sive quod ex loquendi usu dicitur, nonne tertium genus recte adnumerabitur? Cuius exemplum in sententia quidem apertius apparet, ut si quis dicat: 'multi dactylico metro scripserunt ut est Tullius'. Nam hic incertum, utrum 'Tullius' pro exemplo dactyli pedis an dactylici poetae positum sit, quorum illud ex arte hoc ex usu loquendi accipitur. Sed in simplicibus etiam verbis contingit, tamquam si hoc verbum grammaticus audientibus discipulis enun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uerbũ ꝑ qđ e quiuoca int̃ses nomnia cũ hocipso
q̃supradictas & siquid aliud inueniri potest. Cũ
igit᷑ hoc unũ quod dixi tullius secundu artiũ uoca¬
bula tauariemihi de finire licuerit. quid dubi¬
tam eẽ ambiguãrũ gen exȩqͥuocis uenientiũ qdđ
merito dicipossit exarte c̃tingere. diximenim
ȩqͥ uoca eẽ q̃ non ut uno nomine. itaetiã unadesi¬
nitione possteneri. Videnuno alterũ gen quod
exloquendiusuuenire memoraium. il sunc̃appel
uerba conquirat & colligat : Itaq iã constitue
aliquẽsic audire ut einotũ sit nihilde partibus
orationis autdemetris q̃ri aut de uerbo aliqua
disciplina. Tam̃ adhuc potest cũdicit᷑ tullius ȩqui¬
uorũ ambiguitate impediri. hec enin omina & ipse
qui fuit sũmus orator &ei: pictaimago ł stutua &
codex quo ei: lit terȩ continentur. & si quide. in se¬

Expanded text:
est verbum, per quod aequivoca inter se sunt omnia cum hoc ipso est verbum, per quod aequivoca inter se sunt omnia cum hoc ipso quae supra dicta sunt et si quid aliud inveniri potest. Cum igitur hoc unum quod dixi 'Tullius' secundum artium vocabula tam varie mihi definire licuerit, quid dubitamus esse ambiguorum genus ex aequivocis venientium, quod merito dici possit ex arte contingere? Diximus enim aequivoca esse, quae non ut uno nomine ita etiam una definitione possunt teneri. Vide nunc alterum genus, quod ex loquendi usu venire memoravimus. 'Usum' nunc appellnim verba propter verba conquirat et colligat? Itaque iam constitue aliquem sic audire, ut ei notum sit nihil de partibus orationis aut de metris quaeri aut de verborum aliqua disciplina. Tamen adhuc potest, cum dicitur 'Tullius', aequivocorum ambiguitate inpediri. Hoc enim nomine et ipse qui fuit summus orator et eius pieta imago vel statua et codex quo eius litterae continentur et si quid est in se
Abbreviated transcription (Latin):
guere . utrũ aut̃ conatũ meũ facultas sequat᷑ tiu¬
dicabis. Ambiguita tũigit᷑ q̃ ab equiuo ais ueniant
pͥma generatrias unũ ab arte. alterũ abusu. t̃tium
quod dicotullius & nom̃ ẽ & pestulluis. &ȩ quiuo¬
cum. Itaq: siquis ex meefflagit& ut defima quid
sit tullius. cui: libet notionis explication e respon¬
deo possũ recte dicere tullius ẽ nom̃ qͦ significa¬
tur homo sũmꝰquidem orator quicati lenȩ conu¬
ratione consulo ppressit. subtilit at tondemeni¬
m̃ ipsũ definisse. Nã simihitullius ipseille qui
si uiuer& digito demonstrari poss&. definiend
for& tiondicerẽ tullius õ nom̃ qđ significat᷑ ho¬
mo. seddicere tullius ẽ homo & iacet̃ adiungere
ltẽ responderepossem hoc modo. cullius ẽ pesdacti¬
lus hirlitteris constans quiden inuncopuse eas lit¬
teras enumerare. lic& etiã illud dicere. tullius

Expanded text:
guere. Utrum autem conatum meum facultas sequatur, tu iuguere. Utrum autem conatum meum facultas sequatur, tu iudicabis. Ambiguitatum igitur quae ab aequivocis veniunt prima genera tria sunt; unum ab arte, alterum ab usu, tertium quod dico 'Tullius' et nomen est et pes dactylus et aequivocum. Itaque si quis ex me flagitet ut definiam quid sit 'Tullius', cuiuslibet notionis explicatione respondeo. Possum enim recte dicere: 'Tullius' est nomen, quo significatur homo, summus quidam orator, qui Catilinae coniurationem consul oppressit. Subtiliter attende me nomen ipsum definisse. nam si mihi Tullius ipse ille, qui si viveret digito demonstrari posset, definiendus foret, non dicerem: 'Tullius' est nomen, quo significatur homo; sed dicerem: Tullius est homo et ita cetera adiungerem. item responderi possem hoc modo: 'Tullius' est pes dactylus his litteris constans—quid enim nunc opus est litteras enumerare? Licet etiam dicere: 'Tullius'
Abbreviated transcription (Latin):
uenẽ tantũ n etiã puerũ aut sonẽ eẽ aut sapientẽ
cantũ nonecia stultũ immo & istu & cetera quȩ name¬
rates sicut hominis nomine ita etiã definitione c̃tno¬
cesseẽ & deceteris quidemnihilambiget᷑ depue¬
ro aut̃ paruo autstulto seu ꝓrsus fatuo autde
di sed adalic ꝓperantib: longũẽ Ad io qđ agit᷑ illuo
satis ñ eẽ istũ definitionẽ hominis rectũ & ratãn¬
si & omĩs homo eadẽ contineat᷑ & p̃ter hominẽnihil
Hec sigic᷑ uniuoca q̃ ñ solũ nomine uno. sedetiã una
eiusdẽ nominis definitione claudant᷑ quã uis &in¬
ter seꝓpͥis nominib: & definitionib: distinguipo¬
sint. diuersa enĩ nomina puer adolescens diues¬
& pauꝑ. li̵ & seruus & si quid aliuo diferenticrũ
est id eodiuersas intersȩꝓpͥas definitiones halant
sed ut illis unũ cõmune ẽ nom̃ homo sic & animal ra¬
tionale mortile definitio una comunis .ẽ. Nunceqͥ¬
siluescit. conabor tam̃ eas genera ꝑcerti distnr¬

Expanded text:
aut senem esse aut sapientem tantum, non etiam stultum? Immo et ista et cetera quae numerata sunt sic ut 'hominis' nomine ita etiam definitione continecesse est. Et de ceteris quidem nihil ambigetur. De puero autem parvo aut stulto seu prorsus fatuo aut de di, sed ad alia properantibus longum est. Ad id quod agitur illud satis est, non esse istam definitionem hominis rectam, nisi et omnis homo eadem contineatur, et praeter hominem nihil. Haec sunt igitur univoca, quae non solum nomine uno, sed una etiam ejusdem nominis definitione clauduntur: quamvis et inter se propriis nominibus et definitionibus distingui possunt. Diversa eniet pauper liber et servus et si quid aliud differentiarum est. Ideo diversas inter se proprias definitiones habent. Sed ut illis unum commune nomen est 'homo', sic et animal rationale mortale definitio una communis est. X. Nunc 'aequsilvescit. Conabor tamen eas in genera certa distin
Abbreviated transcription (Latin):
uerosiquis inueniat scriptũ uerbi causa leporem
nec apparect quasententia positũ sit ꝓfecto dubita¬
bit utrũ penultima hui uerbis yllaba ꝓducenda sit
scilic& ñ pateret᷑ ambagionẽ siacuratiuu hui nom̃
casĩ uoce loquentis acciper&. Quodsiquis dicat etiam
loquentẽ male ꝓnuntiarepotusse iã ñambigu¬
itatẽ sed obscuritate impediret᷑ auditor. Ex illo
tam̃ genere qđ ambiguo simileẽ q malelatinũ pro¬
nuntiatũ uerbũ ñ indiuersas rationes trahit cogita¬
tẽ sed adid qđ appar& impellit. Cũigit᷑ duo istugene¬
ra int̃seplurimũ distent . pͥmũ gen̾rursus in duo
diuidit᷑ Nã quicquid dicit᷑ & ꝑplura intellegi potest¬
eadẽ scilic& plura aut ñuocabulo uno seduna etiam
definitione contineriqueunt. aut tantũ cominu¬
nitenent᷑ uocabulo seddiuersis dictionib: explicant᷑

Expanded text:
vero si quis inveniat scriptum verbi causa 'lepore' vero si quis inveniat scriptum verbi causa 'lepore' nec appareat qua sententia positum sit, profecto dubitabit, utrum paene ultima huius verbi syllaba producenda sit scilicet non pateretur ambaginem, si accusativum huius nominis casum voce loquentis acciperet. Quod si quis dicat etiam loquentem male pronuntiare potuisse; jam non ambiguitate, sed obscuritate impediretur auditor. Ex illo tamen genere quod ambigno simile est, quia male latine pronuntiatum verbum, non in diversas rationes trahit cogitantem, sed ad id quod apparet impellit. Cum igitur ista duo genera inter se plurimum distent, primum genus rursus in duo dividitur: nam quidquid dicitur, et per plura intelleadem scilicet plura aut non solum vocabulo uno sed una etiam definitione contineri queunt aut tantum communi tenentu