comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nibal apud Arem que a p̾sidio Ro¬
manoduce huo tenebat᷑ Eoneũ
queda Carẽtinũ quẽ adꝑdito̾e solicitaue¬
rat eiꝰ modi fallacia instruxit ut Ille per
causa uenãdi nocteu procedẽt quasi to
ꝑhostẽ itẽ diu nolicẽt. egressos apro sb̃¬
ministrabãt quos ille tãꝙͣ excaptura bi¬
uio offerret. Idq cũ sepius e ftin esset et
rdeo minus obsuaret᷑ quada nocte ha¬
nibal uenatoꝵ hitu penos coĩtib eius
ĩmiscuit qui cũ onustiuenatõe quã fere¬
bat recepti essẽt a custodib ꝑtimis eos
adhorti occiderũt. Tuc fracta porta ad¬
missis cũ ex̾citur Hanibal om̃es Rouia

Expanded text:
nibal apud Tarentum, quae a praesidio Romano duce Livio tenebatur, Cononeum quendam Tarentinum, quem ad proditionem sollicitaverat, eiusmodi fallacia instruxit, ut ille per causam venandi noctu procederet, quasi id per hostem interdiu non liceret. Egresso ipsi apros subministrabant, quos ille tamquam ex captura Livio offerret; idque cum saepius factum esset et ideo minus observaretur, quadam nocte Hannibal venatorum habitu Poenos comitibus eius immiscuit. Qui cum onusti venatione, quam ferebant, recepti essent a custodibus, protinus eos adorti occiderunt. Tum fracta porta admissus cum exercitu Hannibal omnes Roma
Abbreviated transcription (Latin):
altitudie iugi subtexit noctuq. qui¬
bus simłata hoiu armata ꝑ sicihituᷤ in¬
posuerat noctuq eos moti admouit.
Tu pͥma luce ex altera ꝑte muros aggre¬
ssus est orto iãsole simlata illa armatoꝵ
referẽti. habitũ refulxeriit. Oproani:
capta urbez atergo credẽtes et obhoc i¬
figura fugi dilapsi uictoria hostibus
ꝯcesserũt.

Expanded text:
altitudinem iugi subrexit, quibus simulacra hominum armata Persici habitus imposuerat, noctuque eos monti admovit. Tum prima luce ex altera parte muros adgressus. Ubi orto sole simulacra illa armatorum referentia habitum refulserunt, oppidani captam urbem a tergo credentes et ob hoc in fugam dilapsi victoriam hostibus concesserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Esar in Gallia quia cõperat
pArioiusto Gẽmanoꝵ Regiĩ¬
stitutł et quasi lege esse Militibuᷤᷤ¬
nd pugnãdi decrescẽte luna tñ potis¬
si mũ acie coĩssa ĩpeditos relioẽ hos¬
tes uicit.
Iuus Augustus Uespasianu
Iudeos satũni die qͦ eis nefaᷤᷤ
ẽ ꝗcꝙͣ serie rei agere ad hortus suꝑaᷝͥ

Expanded text:
esar in Gallia, quia compererat Ariovisto Germanorum regi institutum et quasi legem esse non pugnandi decrescente luna, tum potissimum acie commissa impeditos religione hostes vicit. Divus Augustus Vespasianus Iudaeos Saturni die, quo eis nefas est quicquam seriae rei ager
Abbreviated transcription (Latin):
Milites suos captiuis armis ĩduit et eis¬
de Barbaroꝵ nauibus adhostẽ nauigau
insoamphilia apud fiuniũ Eusmodonia.
per sequi ⁊ nauigia ⁊ habitũ supstãtiuni
agnoscerẽt nilcauerũt. subitoitaq op

Expanded text:
milites suos captivis armis induit et eibarorum navibus ad hostem navigavit in Pamphyliam apud flumen Eurymedonta. Persae, qui et navigia et habitum superstantium agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
Arius ut fallẽt Sitas disse¬
ssu canes atq asinos ĩ castri
reliꝗt quos cũ latrãtes uidetesq
laqueis ad arbores alligauerũt ꝗ

Expanded text:
arius, ut falleret Scythas discessu, canes atque asinos in castris reliquit. Quos cum latrantes rudentesque laqueis ad arbores alligaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
nõ posse a ĩadu̾tebat dedit oꝑã ut¬
i angustiis ꝯfligeret ubi ꝯferta sibi
toria fecit Nam pila ex edito ĩ sub¬
entes Bãbaros emissa protinꝰ eos

Expanded text:
non posse animadvertebat, dedit open angustiis confligeret, ubi conferta sibi toriam fecit, nam pila ex edito in subeuntis barbaros emissa protinus eos
Abbreviated transcription (Latin):
Hares dux atheniensiũ cũ ex¬
pectaret auxilia et uerẽtũ ne
ĩterra ꝯteptu p̾setis paucitatis hosteᷤ
castra eiꝰ oppuguare̾t ꝯplures exeis
quos hae̾bat padu̾sa parte nocte mis¬
sos iussit ꝙͣ p̾cipue ꝯspicui forẽt hos
auxiliis tutus est donec ĩstrueretur
exꝑectatis.

Expanded text:
hares, dux Atheniensium, cum exspectaret auxilia et vereretur, ne interea contemptu praesentis paucitatis hostes castra eius oppugnarent, complures ex eis quos habebat per aversam partem nocte emissos iussit, qua praecipue conspicui forent hostauxiliis tutus est, donec instrueretur exspectatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ano ab hostib clausus locu
eruptioĩ maxͤ aptũ cogestisle¬
uib materis ĩcedit cũ hoste adcẽtos
exitus custodiẽdos aduocato milites
ꝑ ip̃a flama eduxit admoĩtos ora sc¬
utis crura ueste ꝯtegẽ.
ĩ stãte Fabio Maxio effugẽt noc¬
tu bolles ꝗbus ad corma fassicłos alli¬
gau̾ãt satmẽtoꝵ subiecto igne dimi¬
sit. Cũq ip̃o motu adolesce̾te flãma
turbaret pecus magna discũsatcẽ mõ¬
tes ĩquos actũ erat collustrauit. Ro¬
mani qui adspeculandir stra ꝯcũ sũ¬
rerãt pͥmo ꝓdigiũ opinati sũt. de ĩde
cũ cetea̾ Fabio renũciasse̾t. Ille deĩ¬
bari obsistẽte nullo ꝓfecti sũt.
De Iusidiis itineͣ factis

Expanded text:
no, ab hostibus clausus, locum eruptioni maxime aptum aggestis levibus materiis incendit; tum hoste ad ceteros exitus custodiendos avocato milites per ipsam flammam eduxit, admonitos ora scutis, crura veste contegere. instante Fabio Maximo effugeret, noctu boves, quibus ad cornua fasciculos alligaverat sarmentorum, subiecto igne dimisit; cumque ipso motu adulescente flamma turbaretur pecus, magna discursatione montes, in quos actum erat, collustravit. Romani, qui ad speculandum concurrerant, primo prodigium opinati sunt; dein cum certa Fabio renuntiassent, ille insibari obsistente nullo profecti sunt. VI De Insidiis in Itinere Factis
Abbreviated transcription (Latin):
deret Luciã oppidũ ligurum
toꝵ p̾sta̾tia tutũ cĩciure muros frequẽ¬
ter oĩb copiis instituit eafdezq redu¬
cere adcastra. Quaꝯsuetudiẽ inductiᷤᷤ
ita oppidanis ut credere̾t ex̾citatͥonis
io gra facẽ Romanũ et obhoc nicħ ab

Expanded text:
deret Lueriam, oppidum Ligurum, torum praestantia tutum, circumire muros frequenter omnibus copiis instituit easdemque reducere in castra. Qua consuetudine inductis ita oppidanis, ut crederent exercitationis id gratia facere Romanum, et ob hoc nihil ab
Abbreviated transcription (Latin):
Itus Quicuis Capitolinꝰ ꝯsul
cede̾tibus Romaĩs emẽtitus
e lalto cornu hostes fugatos et itas
firmatis suis uictoria retulit.
parte cedẽte ꝙ etia occisu crederent

Expanded text:
T. Quintius Capitolinus consul cedentibus Romanis ementitus est in altero cornu hostes fugatos et ita confirmatis suis victoriam rettulit.dente, quod etiam occisum crederent
Abbreviated transcription (Latin):
it cu decreuefset aptius esse eũ expelli
ex Europa ꝙͣ cogi ex despatõe pugnare.
Idez misit adeu qui idicaret i quo picdo
efset uisi fuga maturaret.

Expanded text:
it, cum docuisset aptius esse eum expelli a, quam cogi ex desperatione pugnare. Idem misit ad eum, qui indicaret, in quo periculo esset, nisi fugam maturaret.
Abbreviated transcription (Latin):
collis proximi planũ uẽticẽ rapti
cũ copiaꝵ pãte adeptꝰ ĩ subiectos ho¬
stes de cũrit ⁊ eꝗtatũ coꝵ alatere in¬
bãtẽ ĩ secutꝰ claiͣssĩa uictoria retulit.

Expanded text:
collis proximi planum verticem raptim cum parte copiarum adeptus, in subiectos hostes decucurrit et equitatum eorum a latere inrbantem insecutus clarissi
Abbreviated transcription (Latin):
Alexadri ita magnas opes ut af
simulato exilio ire adrege oĩq studiͦ
ĩ amicitia eiꝰ ꝑueire. qua pociꝰ ꝯscilia
eiꝰ nota Cinib suis faciebat Ide cã¬
taginẽses miserũt qui ꝑ spem legato¬
⁊ longo tp̃e Rome morarẽt exciprent¬
Artus cato ĩ yspania quia adho¬
stiu cosilia alia uia ꝑueĩre nõ
poterat iussit trecẽtos milites simul
impetũ facẽ ĩstatatõe hostiu. raptu¬
q imũ ex his ĩ castra ꝑfẽre ĩ columẽ.

Expanded text:
Alexandri ita magnas opes, ut Afsimulato exsilio ire ad regem omnique studio in amicitiam eius pervenire. Qua is potitus consilia eius nota civibus suis faciebat. Idem Carthaginienses miserunt, qui per speciem legatorum longo tempore Romae morarentur exciperentm. M. Cato in Hispania, quia ad hostium consilia alia via pervenire non potuerat, iussit trecentos milites simul impetum facere in stationem hostium raptumque unum ex his in castra perferre incolumem.
Abbreviated transcription (Latin):
pupe. qua spe deceptis penis trãsierũt
Hilipus cũ angustias maris q̃
Ciena applłant᷑ trãsnauigare i¬
P atheniẽsiu classe qͥ oportuitatem
loci custodiebat nõ posset scripsit An¬
tipatro Traciã rebelare p̾sidiis q̃ ibi
reliq̃rat ĩ tẽceptis ut sequẽt᷑ omissis

Expanded text:
uis. Qua specie deceptis Poenis transierunt. uis. Qua specie deceptis Poenis transierunt. Philippus, cum angustias maris, quae Στενὰ appellantur, transnavigare propter Atheniensium classem, quae opportunitatem loci custodiebat, non posset, scripsit Antipatro Thraciam rebellare, praesidiis quae ibi reliquerat interceptis; sequeretur omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
supius. i de qͦ ꝓhibente hostiũ eccũ su
repetit uadũ ĩ ferius iussaq ibidẽ mi¬
litũ ꝑte subsistẽ exqua cũ armenii ad
ĩferioris uadi redisse̾t tutelã ꝑsupiuᷤs
trãsgigrederet᷑. armenii credẽtes den¬
suros om̃es decepti sut aremanẽtibus.
Hi cuͥ nullo resistẽte uadũ suꝑassẽt trã¬
seuntiũ suoꝵ fuerũt ꝓpugnatores.
Laudius ꝯsul pͥmo bello punico
cu a Regio Messanã traicẽ militeͤ
neꝗret custodiẽtib fretũ. Penis spãsiͭ
rumore quasi bellũ ĩ iussu populi ĩce¬
ptũ gerẽ nõ posset. Classe ĩ ytaliã uẽ¬
sus se agẽ simula. digressis ĩde penis
ꝗ profectõi eiꝰ habuerat fide cĩcũ actaᷤᷤ
naues appulit Sicilie.
Acedemoĩoꝵ duces cũ siracusaᷤ
nauigare destinarẽt et penoꝵ
dispoĩta peitus classe timerẽt decez
pũcas naues quas captiuas habebat
ueluti uictrices pͥmas iusserũt ante
agi alatẽ uictis aut religatis aliis¬

Expanded text:
superius, inde quoque prohibitus hostium occursu repetit vadum inferius, iussa quidem militum parte subsistere, quae, cum Armenii ad inferioris vadi tutelam redissent, per superius transgrederetur. Armenii, credentes decursuros omnes, decepti sunt a remanentibus; hi cum resistente nullo vadum superassent, transeuntilaudius consul primo bello Punico, cum a Regio Messanam traicere militem nequiret, custodientibus fretum Poenis, sparsit rumorem, quasi bellum iniussu populi inceptum gerere non posset, classemque in Italiam versus se agere simulavit. Digressis deinde Poenis, qui profectioni eius habuerant fidem, circumactas naves appulit Siciliae. Lacedaemoniorum duces, cum Syracusas navigare destinassent et Poenorum dispositam per litus classem timerent, decem Punicas naves, quas captivas habebant, veluti victrices primas iusserunt agi, aut a latere iunctis aut puppe religatis s
Abbreviated transcription (Latin):
reciperãt ante ꝙͣ desisterẽt b studebãt
simulauerũt sediciõe ĩt̾ finitimos
ortam qua Romanoꝵ legati dirimẽ
deberẽt missosq cos uelut ꝯtrai̾a pi¬
gnora retinuerũt nec ante redidert

Expanded text:
re, antequam desciscerent, studebant, simulaverunt seditionem inter finitimos ortam, quam Romanorum legati dirimere deberent, missosque eos velut contraria pignora retinuerunt nec ante reddider
Abbreviated transcription (Latin):
Neus Pompeius cũ suspectos
haeret Athicẽses et uereret᷑
ne p̾sidiũ recipent petit ab eis ut egroᷤ
ĩt̾i apud se refici paterẽtur. fortissimiᷤᷤ
deide habitu languẽtiũ missis ciuita¬
tez occupauit ꝯtinuitq.

Expanded text:
n. Pompeius, cum suspectos haberet Chaucenses et vereretur, ne praesidium non reciperent, petit ab eis, ut aegros interim apud se refici paterentur; fortissimis deinde habitu languentium missis civitatem occupavit continuitq
Abbreviated transcription (Latin):
Itus Labienus Cesans lega¬
tis adu̾sus Gallos ante aduẽ¬
tu Gemanor quos auxilio  his uen¬
turos sciebat ꝯflige̾ cupiẽs diffidẽ¬
tia simulauit poĩtisq idiu̾sa ripa ca¬
stris ꝓfectiõe edixit ĩ posterũ diẽ Ga¬
lli credẽtes eu fuge̾ fium̃ qd mediũ
erat ĩstituerũt trãsmicte̾: Labienus
cĩ cũ acto exercitu ĩ ter ipãs suꝑandi
aminis difficultates eos cecioit.
Nibal cũ explorasset negligẽ¬
ter castra Fuluii Romani du¬
cis mũuita ip̃ p̾terea multa teniere
audere p̾ma luce cũdesiores nebule
p̾starẽt obscuritate paucos eꝗtes
municiou nr̃ar uigilib ostẽdit. qͦ
Fuluius repẽte mouit exẽcitũ. Ani
bal ꝑad u̾sa ꝑte castra eiꝰ occupauit
et illac ĩ tẽgii Romanoꝵ effusus Oc¬
tomillia fortissioꝵ Militũ cũ ip̃o Uuce
trucidauit.

Expanded text:
T. Labienus C. Caesaris legatus adversus Gallos ante adventum Germanorum, quos auxilio his venturos sciebat, confligere cupiens diffidentiam simulavit positisque in diversa ripa castris profectionem edixit in posterum diem. Galli, credentes eum fugere, flumen, quod medium erat, instituerunt transmittere. Labienus circumacto exercitu inter ipsas superandi amnis difficultates eos cecidit. Hannibal, cum explorasset neglegenter castra Fulvi, Romani ducis, munita, ipsum praeterea multa temere audere, prima luce, cum densiores nebulae praestarent obscuritatem, paucos equites munitionum nostrarum vigilibus ostendit; quo Fulvius repente movit eam partem castra eius occupavit et illa in tergum Romanorum effusus octo milia fortissimorum militum cum ipso duce trucidavit.
Abbreviated transcription (Latin):
specie suggerere. Nã cum hoc opꝰ sic̃ cȩtera usu potiꝰ alioꝵ quã mȩȩ cõmendationis causa
ad gressussim. adiuuarime abhis qͥ aliqͥd illi astruent ñ argui credã. Si quier̃ quibus
ΓΗ MA TN. Perquã similẽ naturã discernere. Nã cum om̃ia quȩ a duce ꝓuide
utilit̃ magnifice constant̃ fiunt. CT ΡA TΗFΗ MATICA habebunt᷑. si inspecie
eoꝵ sc̃ CTΡA ΤIΓΗ MATΑ. Noꝵ ꝓprię uis in arte sollertia que posita ꝓficit.
ta ubi cauendus quã oppͥmendus hostissit. Qua in re cũ uerboꝵ qͦq in lustris
extiterit effectꝰ ut factoꝵa. Ita dictors exemplet posuimꝰ. Speoies eoꝵ quȩ instruant
ducẽ. In his quȩ ante proeliũ gerenda sun
I. De occultandis c̃silus. F.II. De explorandis corsilus hostiũ. ¶.III. De constituendo

Expanded text:
specie suggerere. Nam cum hoc opus, sicut cetera, usus potius aliorum quam meae commendationis causa specie suggerere. Nam cum hoc opus, sicut cetera, usus potius aliorum quam meae commendationis causa adgressus sim, adiuvari me ab his, qui aliquid illi astruent, non argui credam. Si qui erunt, quibus γημάτων perquam similem naturam discernere. Namque omnia, quae a duce provide, utiliter, magnifice, constanter fiunt, στρατηγικὰ habebuntur, si in specie eorum sunt, στρατηγήματα. Horum propria vis in arte sollertiaque posita proficit tam ubi cavendus quam opprimendus hostis sit. Qua in re cum verborum quoque inlustris exstiterit effectus, ut factorum ita dictorum exempla posuimus. Species eorum, quae instruant ducem in his, quae ante proelium gerenda sunt: I. De occultandis consiliis. II. De explorandis consiliis h
Abbreviated transcription (Latin):
ex cerpser̃ ipso uelut aceruo rerũ confuder̃ legentẽ. nr̃a sedulitas impendet oꝑam ut
quẽ ad modũ res pescet ipsũ qđ exigitur quasi ad int̾rogatũ exhibeat: circũspectis enum
generibus p̃ꝑaui oporcunt exemploꝵ ueluti c̃silia qͦmagis aut̃ discreta ad rerum
uetatẽ apte conlocarent᷑. In tres libros ea deducimꝰ. In pͥmo er̃ exempla
petant p̾lio ñdũ cõmisso in scđ̾o quȩ ad p̃liũ & confectã pacationẽ ꝑtineant. Tertius
inferendȩ soluende quȩ obsidionis habebit strate gẽmata. qͥbus deinceps generibus suas
species attribui. Huic labori ñ iniuste ueniã paciscar. ne me ꝓ incurioso rephendat
qͥ p̃tericũ aliqđ a nobis reppererit exẽplum. Quis enĩ ad ꝑcensenda omĩa monum̃tu
fecisse scient qui alioꝵs libros eadẽ ꝓmittentiũ legerint. Uerũ facile erit. sub quaq

Expanded text:
excerpserunt, ipso velut acervo rerum confuderunt legentem. Nostra sedulitas impendet operam, ut, excerpserunt, ipso velut acervo rerum confuderunt legentem. Nostra sedulitas impendet operam, ut, quemadmodum res poscet, ipsum quod exigitur quasi ad interrogatum exhibeat. Circumspectis enim generibus, praeparavi opportuna exemplorum veluti consilia. Quo magis autem discreta ad rerum varietatem apte conlocarentur, in tres libros ea diduximus. In primo erunt exemplapacationem pertineant; tertius inferendae solvendaeque obsidioni habebit στρατηγήματα; quibus deinceps generibus suas species attribui. Huic labori non iniuste veniam paciscar, ne me pro incurioso reprehendat, qui praeteritum aliquod a nobis reppererit exemplum. Quis enim ad percensenda omnia monumenta, quae misi. Quod me non sine causa fecisse scient, qui aliorum libros eadem promittentium legerint. Verum facile erit sub quaque
Abbreviated transcription (Latin):
UAD INS TRUENDAM REIMILEARIS
scientiã unꝰ ex numero studiosoꝵ eiꝰ accesserĩ eiq destinato Quantũ cura nrã
ualuit satis fecisse uisus sim. Deberi ad huc Insticte arbitror oꝑȩ. ut sollertia
ducũ facta. quȩ a grecis una strate gematicon appellatione conp̃hensa st̃ ex peditis
ãplectar cõm̃tariis. Ita enĩ c̃silii qͦq & prouidentiȩ exẽplis suecincti duces er̃. Unde ilis
ex cogitaudi generandiq similia facultas nutriat᷑. Pret̾ ea c̃tinget nede euentu crepidet
inuentionis suȩ. Qui ꝓbatis ea experim̃tis cõꝑabit. illud neq ignoro neq infitior et
rerũ gestarũ scriptores indagine oꝑis sui hanc qͦq partẽ ẽe. cõplexos & ab auctoribus
exemploꝵs qͥcqͥd insigne aliquo mͦ fut traditũ. Sed ut opinoꝵ occupatis uelocitate c̃si
deb&. longũ ÷ enĩ singulit & sparsa ꝑ inmensũ corpꝰ historiarũ ꝑseqͥ. Echi qͥ notabilia

Expanded text:
ad instruendam rei militaris scientiam unus ex numero studiosorum eius accesserim eique destinato, quantum cura nostra valuit, satisfecisse visus sim, deberi adhuc institutae arbitror operae, ut sollertia ducum facta, quae a Graecis una στρατηγημάτων appellatione comprehensa sunt, expeditis amplectar commentariis. Ita enim consilii quoque et providentiae exemplis succincti duces erunt, unde illis excogitandi generandique similia facultas nutriatur; praeterea continget, ne de eventu trepidet inventionis suae, qui probatis eam experimentis comparabit. Illud neque ignoro neque infitior, et rerum gestarum scriptores indagine operis sui hanc quoque partem esse complexos et ab auctoribus exemplorum, quidquid insigne aliquo modo fuit, traditum. Sed, ut opinor, occupatis velocitate consuli debet. Longum est enim singula et sparsa per immensum corpus historiarum persequi, et hi, qui notabilia
Abbreviated transcription (Latin):
¶UIIII. De seditione militũ cõpescendit. Ix. Quẽ ad modũ in tẽpestiua postulatio pugnȩ
in hibeat. xI. Quẽ ad modũ incitandussit ad proeliũ exercitꝰ. TxII. De dissol:¬
uendo metu qͦ milites ex ad ũsis conciderit hominibus. De oCCΥITΑΝDIS C̃SILIIS
ius cato deuictas a se hispanię ciuitates existimabat in tempore rebe
fiducia muroꝵ. Scripsit ltaq: singulis ut diruerens munimenta. Minatus belu
uisi c̃festim obtemperassent. E pistolasq. uniũsis ciuitatib eodẽ die reddi iussit.
na queq arbium sibi soli credidit imꝑatum. Contumaces conspiratio potuit

Expanded text:
e inhibeatur. XI. Quemadmodum incitandus sit ad proelium exercitus. XII. De dissolvendo metu, quem milites ex adversis conceperint ominibus. I De Occultandis Consiliis M. Porcius Cato devictas a se Hispaniae civitates existimabat in tempore rebellaturas fiducia murorum. Scripsit itaque singulis, ut diruerent munimenta, minatus bellum, nisi confestim obtemperassent, epistulasque universis civitatibus eodem die reddi iussit. Unaquaeque urbium sibi soli credidit imperatum; contumaces conspiratio potuit
Abbreviated transcription (Latin):
yrrꝰ etiam a tarento mox recessit. ⁊ apud argos grecię ciuitatẽ occisus ẽ.¬
legati alexundrini aptolomeũ missi romã uenere ⁊ a romanis amicitã quam
pecierant obtinuer. Quinto gallino gaio fabio pictore cons. prcentes bellum
commouere. ⁊ ab insequentib cons. publio sempronio a pio claudio uictisunt.
i de his triumphacum ẽ. Conditae aromanis ciuitates ariminus in gallia et
beneuentũ in samnio. Matilo regulo. I. lanio libone cons. sallentinis in
apullia bellũ indictum est. captiq st̃ cuntate simul brundisini. ⁊ dehis trũ¬

Expanded text:
Pyrrus etiam a Tarento mox recessit et apud Argos Graeciae civitatem occisus ePyrrus etiam a Tarento mox recessit et apud Argos Graeciae civitatem occisus elegati Alexandrini a Ptolomaeo missi Romam venere et a Romanis amicitiam, quam petierant, obtinuerunt. Q. Ogulnio C. Fabio Pictore consulibus Picentes bellum commovere et ab insequentibus consulibus P. Sempronio Ap. Claudio victi sunt et de his triumphatum est. Conditae a Romanis civitates Ariminus in Gallia et Beneventum in Samnio. M. Atilio Regulo L. Iulio Libone consulibus Sallentinis in Apulia bellum indictum est, captique sunt cum civitate simul Brundisini, et de his tr
Abbreviated transcription (Latin):
Certamine cõmisso pẏrrꝰ uulneratꝰ ẽ. elephanti int̃ fecti xx cęsa hostium.¬
fabricius ẽ mussus qui priꝰ int̃ legatos sollicitari non poterat. iui parte
regni promissa. Tum cũ uicina castra ipse & rex haberent medicꝰ pyrai
Noct ad eum uenit ꝓmittens uenenose pẏrrũ occisurũ si sibi aliquid pollicent᷑
Quẽ fabricius uinctũ reduci uissit ad dnm̃. pẏrroq. dici quȩ contra capt̃ eiꝰ medicus
spopondisset: Tum rex admiratꝰ eum dixisse fertur. illeẽ. fabriciꝰ qui difficiliꝰ
b honestate quã sol acusu suo auera potest. Tum rex ad siciliã
fabricius uictis lucanis ⁊ samnitib triũ phauit. Consules deinde curius
dentatus & corndiꝰ lentulus aduersũ pyrrũ missi st̃. Curius contra eũ pugnauit
exercitũ ei Cetidit. ipsũ carentũ fugauit. castra coepit. Ea die cȩsa ostium

Expanded text:
consules. Certamine commisso Pyrrus vulneratus est, elephanti interfecti, viginti mconsules. Certamine commisso Pyrrus vulneratus est, elephanti interfecti, viginti mFabricius est missus, qui prius inter legatos sollicitari non poterat quarta regni parte promissa. tum cum vicina castra ipse et rex haberent, medicus Pyrri nocte ad eum venit promittens veneno se Pyrrum occisurum, si sibi aliquid polliceretur. quem Fabricius vinctum reduci iussit ad dominum Pyrroque dici, quae contra caput eius medicus spopondisset. tum rex admiratus eum dixisse fertur: ille est Fabricius, qui difficilius ab honestate quam sol a cursu suo averti potest. tum rex ad Siciliam profectus est. Fabricius victis Lucanis et Samnitibus triumphavit. consules deinde Curius Dentatus et Cornelius Lentulus adversum Pyrrum missi sunt. Curius contra eum pugnavit, exercitum eius cecidit, ipsum Tarentum fugavit, castra cepit. ea die caesa hostium
Abbreviated transcription (Latin):
Contẽp̃tusq ẽ. a fabritio. Quare cum pyrrꝰ romonoꝵ ingenti ad miratione tencretur
legatũ misit qͥ pacẽ aequis conditionib peteret precipuũ uirũ cineim nomine.
Ita ut pyrrꝰ partẽ italiȩ quã iam armis occupauerat obainer&. Pax displicut
remandatũ pyrro ẽ. a senatu eum cũ romanis nisi exitalia recessisset pacem
habere ñ posse. Tum romani usser̃ captiuos om̃s quos pyrrꝰ reddiderat in¬
fames haberi qui se armis defendere potuissent nec ante eos ad ueterẽ statum
reuerti. quã sibi notorũ ostiuĩ occisoꝵ spolia retulissent. Ita legatꝰ pyrri reuersꝰ
quo cũ quereret pyrrꝰ qualẽ romã comperisset cineas dix̃. regũ se patriã uidisse.
scilicet tales illic fere om̃s et̃. qualis unus pẏrrꝰ apud epirum ⁊ reliquam
greciã putaretr. M issist̃ contra pyrrũ duces p̃sulpicius. ⁊ decius cons

Expanded text:
contemptusque est a Fabricio. Quare, cum Pyrrus Romanorum ingenti admiratione teneretur, contemptusque est a Fabricio. Quare, cum Pyrrus Romanorum ingenti admiratione teneretur, legatum misit, qui pacem aequis condicionibus peteret, praecipuum virum, Cineam nomine, ita ut Pyrrus partem Italiae, quam iam armis occupaverat, obtineret. Pax displicuit: remandatum Pyrro est a senatu eum cum Romanis, nisi ex Italia recessisset, pacem habere non posse. Tum Romani iusserunt captivos omnes, quos Pyrrus reddiderat, infames haberi, quod armati capi potuissent, nec ante eos ad veterem statum reverti, quam si binorum hostium occisorum spolia retulissent. Ita legatus Pyrri reversus est. A quo cum quaereret Pyrrus, qualem Romam comperisset, Cineas dixit regum se patriam vidisse; scilicet tales illic fere omnes esse, qualis unus Pyrrus apud Epirum et reliquam Graeciam putaretur. Missi sunt contra Pyrrum duces P. Sulpicius et Decius Mus
Abbreviated transcription (Latin):
Comuisset mox pugneo cum iam prrrꝰ fugeret. elephantoꝵs aucilio uicit qͣs in cog
romani expauer̃. Sed mex p̃lio finẽ dedit leunus tam̃ ꝑ noctẽ fugit Prrrꝰ
romanos in dac cȩpit ⁊ eos sũmo honore tractauit. occisos sepeluit. Quos cum
ad uerso uulnere ⁊ truci uultũ etiã mortuos iacere uidiss&. tulisse ad celũ manus
dr̃ cũ acuoce se totiꝰ orb̾ dominũ eẽ. potuisse. si tales sibi milites contigissent
Postea pẏrrꝰ coniunctis sib samnitib lucanis bructus romam ꝑrex̃ om̃ia ferr
igniq uastauit. Campaniã populatꝰ ẽ. atq. ad p̃neste uenit miliario ab urbe
.xuiIiͦ. mex terrore exercitꝰ qui eum cũ consule sequȩbatur. in cãptiniã serecepit
romã misit. unũ ex legatis romanoꝵ fabriciũ sic ad miratꝰ cũ cum paupere in et.
cognouisset: ut quarta parte regni ꝓmissa sollicitare uoluerit ut ad se grinsre

Expanded text:
commissa mox pugna cum iam Pyrrus fugeret, elephantorum auxilio vicit, quos incognitos commissa mox pugna cum iam Pyrrus fugeret, elephantorum auxilio vicit, quos incognitos Romani expaverunt. sed nox proelio finem dedit; Laevinus tamen per noctem fugit. Pyrrus octingentos cepit et eos summo honore tractavit, occisos sepelivit. Quos cum adverso vulnere et truci vultu etiam mortuos iacere vidisset, tulisse ad caelum manus dicitur cum hac voce: se totius orbis dominum esse potuisse, si tales sibi milites contigissent. Postea Pyrrus, coniunctis sibi Samnitibus, Lucanis, Brittiis, Romam perrexit, omnia ferro ignique vastavit, Campaniam populatus est atque ad Praeneste venit, miliario ab Vrbe octavo decimo. Mox terrore exercitus, qui eum cum consule sequebatur, in Campaniam se recepit.Romam misit. Vnum ex legatis Romanorum, Fabricium, sic admiratus, cum eum pauperem esse cognovisset, ut, quarta parte regni promissa, sollicitare voluerit, ut ad se transiret,
Abbreviated transcription (Latin):
uent ⁊ plurima ipsorũ oppidat coepit. Deinde p̃ cornelus rufinꝰ martꝰ curiꝰ dentatꝰ.
ambo cons. contra samnitus missi ingentib plus eos confecere. Eũ bellũ cũ sãnitib
iurtutẽ magis facigauerit: Int̃iectis aliquot annis iterũ segalloꝵ copiȩ cont̃
romanos tuscis samnitib q. uixer̃. Sed cũ romã tenderent gneo cornelio &olobella
esule deletis. Eotempore turentinis qͥ iã multima italia st̃. bellũ indictũ ẽ. qͥa
legatis romanoꝵ inuiriã fecissent. Hi pyrrũ epiri regẽ contra romanos auxiliũ
poposcer. qui ex genere achillis originẽ trahebat. Is max ad italiã uenit tũ q
pͥmũ romani cũ transmarino hoste dimicauer̃. Missus ẽ contra eum consul prbliꝰ
uelerꝰ leuinꝰ. Quicũ exploratores pyrri coepisset. iussiceos ꝑ castra duci osten di
omẽ exercitũq. dimita ut renuntiarent prrro quȩ cũ romanis agerentur

Expanded text:
vicit et plurima ipsorum oppida cepit. Deinde P. Cornelius Rufinus M'. Curius Dentatus, vicit et plurima ipsorum oppida cepit. Deinde P. Cornelius Rufinus M'. Curius Dentatus, ambo consules, contra Samnitas missi ingentibus proeliis eos confecere. Tum bellum cum Samnitibusvirtutem magis fatigaverit. Interiectis aliquot annis iterum se Gallorum copiae contra Romanos Tuscis Samnitibusque iunxerunt, sed, cum Romam tenderent, a Cn. Cornelio Dolabella consule deletae sunt. Eodem tempore Tarentinis, qlegatis Romanorum iniuriam fecissent. hi Pyrrum Epiri regem contra Romanos auxilium poposcerunt, qui ex genere Achillis originem trahebat. is mox ad Italiam venit, tumque primum Romani cum transmarino hoste dimicaverunt. missus est contra eum consul P. Valerius Laevinus. qui cum exploratores Pyrri cepisset, iussit eos per castra duci, ostendi omnem exercitum tumque dimitti, ut renuntiarent Pyrro, quae cum Romanis agerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
lam romani potentes ce̾. coeporant. bellũ in c̃ ⁊ xxx fere miliario ab urbe apđ samnitas
gerclatur qui mediis int̃picenũ cãpaniam apuliam. L. papiruis cursor cũ honore
felicissune dimicaut et samnitas deleuit. Obquã rem adictatore capitis dã pnatꝰ
qđ se uetante pugnas sit. ingenti fauore militũ ⁊ populi uberatus ẽ. Tanta papirio
seditione cõmott ut poene ipse int̃ficeretur. Postea samnetes romanos tito
uetuio ispurio postinio cons. ingenti deietore uicer̃ ⁊ subiugũ mneserunt
axta menasenatu ⁊ popło solutaẽ quȩ cũ ipsis pot necesitate facta fuerat.
samntaib criũphauit. Co tempre appius daudiuis censor aquã claudiã indico
tiliã appiam strauit: Sã nites reparaco bello quintũ fabiũ maximũ uicer trib:
malib hominũ occisis. Postea cũ pat̾ ei fabis maximꝰ legatꝰ fuisses. ⁊ sanites

Expanded text:
Iam Romani potentes esse coeperunt. Bellum enim in centesimo et tricesimo fere miliario ab Vrbe apud Samnitas Iam Romani potentes esse coeperunt. Bellum enim in centesimo et tricesimo fere miliario ab Vrbe apud Samnitas gerebatur, qui medii sunt inter Picenum, Campaniam et Apuliam. L. Papirius Cursor cum honore felicissime dimicavit et Samnitas delevit. Ob quam rem a dictatore capitis damnatus, quod se vetante pugnasset, ingenti favore militum et populi liberatus est, tanta Papirio seditione commota, ut paene ipse interficeretur. Postea Samnites Romanos T. Veturio et Sp. Postumio consulibus ingenti dedecore vicerunt et sub iugum miserunt. Pax tamen a senatu et populo soluta est, quae cum ipsis propter necessitatem facta fuerat. Samnitibus triumphavit. Eo tempore Ap. Claudius censor aquam Claudiam induxit et viam Appiam stravit. Samnites reparato bello Q. Fabium Maximum vicerunt, tribus milibus hominum occisis. Postea, cum pater ei Fabius Maximus legatus fuisset, et Samnitas
Abbreviated transcription (Latin):
militari uirtus erat. Quac cũ ꝓfecta eent. ad uersũ gallos duce lucio furio. qͥdã
exgillis unũ ex romanis qui eet optimus ꝓuocauit. tum se mareus ualeriꝰ cribus
militũ obtulit. Et cũ ꝓcessisset armatꝰ. coruus ei supͣ dextrũ brachiũ sedit
Mox cõmisset aduersũ gallũ pugna idẽ coriis alis & unguibus galli oculos uerberauit.
Nerectũ posset aspicere. Pa crib̾ ualerio int̾fectꝰ . ñ solũ uictoriã ei. sed etiã nom̃ dedit
Latini qͥ noluer̃ milices dare hoc qͦq a romanis exigere cocper̃: ut unus c̃sul ex eoꝵ.
altꝰ ex romanoꝵ popło crearetur. Quod cũ ec̃t negatũ bellũ contra cos susceptũ est¬
⁊ ingenti pugna superati st̃.ac deis ꝑdomitis triuĩphacumẽ. Statuȩ cons. obmeritũ
uictouę in rostro positȩ st̃. Co anno etiam alexandria ab a lexandro macedone c̃dita c̃

Expanded text:
militari virtus erat. Quae cum profectae essent adversum Gallos duce L. Furio, quidam militari virtus erat. Quae cum profectae essent adversum Gallos duce L. Furio, quidam ex Gallis unum ex Romanis, qui esset optimus, provocavit. Tum se M. Valerius tribunus militum obtulit, et cum processisset armatus, corvus ei supra dextrum bracchium sedit. Mox commissa adversum Gallum pugna idem corvus alis et unguibus Galli oculos verberavit, ne rectum posset aspicere. Ita a tribuno Valerio interfectus non solum victoriam ei, sed etiam nomen dedit. Latini, qui noluerant milites dare, hoc quoque a Romanis exigere coeperunt, ut unus consul ex eorum, alter ex Romanorum populo crearetur. Quod cum esset negatum, bellum contra eos susceptum est et ingenti pugna superati sunt ac de his perdomitis triumphatum est. Statuae consulibus ob meritum victoriae in rostris positae sunt. Eo anno etiam Alexandria ab Alexandro Macedone condita est.
Abbreviated transcription (Latin):
post romulũ secundus oblatusẽ. Ticius quintiꝰ dictator ad uersus gillos qui ad italia
uenerant missus ẽ. Hi ahurbe iiuͦi miliario transanienem fluuiũ cum sederant.
ibi nobilissimus desenatorib iuuenis lutius mallius ꝓuocantẽ gallũ ad singular
certamen ꝓgressus occidit. ⁊ sublato corque aureo colloq suo imposito. in ꝑpa&uĩ
torquati a posteris cognom̃ accepit. Galli fugatist̃. A ox ꝑgauiũ sulpiciũ dictatorẽ
etiam uicto ñ post multo gaio martio tusci uicti st̃. et yii i. milia captiuoꝵ ex his
intriumphũ ducta. census iterũ habit̾ ẽ. ⁊ cũ latini qͥ a romanis subacti m̃iites erant
prestrare nolant. Ex romanis tantũ tẏrones lectis : facteq legiones .x. qui modus. Lx.
uel amoliꝰ armatoꝵ milia efficiebat. parius ad huc romanis reb tante tam̃ in re

Expanded text:
post Romulum secundus delatus est. T. Quintius dictator adversus Gallos, qui ad Italiam post Romulum secundus delatus est. T. Quintius dictator adversus Gallos, qui ad Italiam venerant, missus est. Hi ab Vrbe quarto miliario trans Anienem fluvium consederant. Ibi nobiliscertamen progressus occidit et sublato torque aureo colloque suo imposito in perpetuum Torquati et sibi et posteris cognomen accepit. Galli fugati sunt, mox per C. Sulpicium dictatorem etiam victi. Non multo post a C. Marcio Tusci victi sunt et octo milia captivorum ex his in triumphum ducta. Census iterum habitus est. Et cum Latini, qui a Romanis subacti erant, milites praestare nollent, ex Romanis tantum tirones lecti sunt factaeque legiones decem, qui modus sexaginta vel amplius armatorum milia efficiebat. Parvis adhuc Romanis rebus tanta tamen in re
Abbreviated transcription (Latin):
NNO CCCͦ LXU aburbe conditto Pos captã pͥmo dignitaces mutate sũ a pro
duob consulib facti tͥbu militares cõnsulari potestate. Hinciã coepit romana res
cresceret. Nã cũ illiꝰ eo anno uulfors cuutatẽ quȩ ꝑ Ixx annos bellũ gessera
uicit et equoꝵs urbẽ et subtrinoꝵs. Acq om̃ib delȩtis earundẽ exercitib occupaui
Et tres simul triumphos egit. Ticus etiam quintiꝰ cincunnatꝰ prenestinos qͥ usq ad
urbis romac portas cũ bello uenerant persecutꝰ ad sumen aliã uicit.yiii. cuutates
quȩ sub ipsis agebant romanis adiunxit. Ipsũ p̃neste aggressuis indedutionẽ
driennium in urbe ita flux̃ ut pocestates ibi maiores ñ eẽ. p̃sup̃serint. Iamen
tribuni militares c̃sulari potestate iterũ & dignatite atriennium ꝑ seuerauer̃.
ursus consules faca lucio genucio & quinto seruilio cons. mortiuis ẽ. camilbꝰ honor ei

Expanded text:
itur post captam Urbem primo dignitates mutatae sunt, et pro itur post captam Urbem primo dignitates mutatae sunt, et pro duobus consulibus facti tribuni militares consulari potestate. Hinc jam coepit Romana res crescere. Nam Camillus eo anno Volscorum civitatem, quae per LXX annos bellum gesserat, vicit, et Equorum urbem, et Sutrinorum, atque omnes deletis earumdem exercitibus occupavit, et tres simul triumphos egit. Titus etiam Quintius Cincinnatus Praenestinos, qui usque ad Urbis Romae portas cum bello venerant, persecutus ad flumen Alliam vicit: octo civitates, quae sub ipsis agebant, Romanis adjunxit, ipsam Praenestem aggressus in deditionem driennium in Urbe ita fluxit, ut potestates ibi majores non essent. Praesumpserunt tamen tribuni militares consulari potestate iterum dignitatem, et triennio perseverarunt. Rursus consules facti. L. Genucio et Q. Servilio consulibus mortuus est Camillus. Honor ei
Abbreviated transcription (Latin):
diu obsidens coepit antiquissimã italiȩq. ditissimã. Posteam coepit & faliscos non
nunꝰ nobilẽ ciuitatẽ. Sed cõmota ẽ. ei inuidia quasi p̃dã male diuisisset dã pnatꝰq.
obeã causã ⁊ expulsus ciuitate. Statĩ galli senones ad urbẽ uener̃ ⁊ uictos romanos
.xI. miliario a roma a pđ flum̃ alliã secuti etiã urbẽ occupauer̃. Neq defendi
quicquã nisi capitoliũ potuit. Quod cũ di obsedissent etiã romani fame laborarent
a camillo qͥ inuicina ciuitate exulabat gallis suꝑuentũ ẽ. grauissimeq. uicti st̃.
Lost ea cam̃ etiã accepto auro ne capitoliũ obsiderent recesser̃. Sed secutus eos
conuillus ita cecidit. Ut et aurũ quos his datũ fuerat. ⁊ om̃ia quȩ coeperani
mi litaria signareuocaret. Ita t̃cio criumphans urbẽ ingressusẽ. & appellatus
scđs romulus quasi & ipse patri conditor. EXPLIC̃ IIB̃ .I. IUCIPIT LIG̃ .II.¬

Expanded text:
diu obsidens cepit antiquissimam Italiae atque ditissimam. postea cepidiu obsidens cepit antiquissimam Italiae atque ditissimam. postea cepiminus nobilem civitatem. Sed commota est ei invidia, quasi praedam male divisisset, damnatusque ob eam causam et expulsus civitate. Statim Galli Senones ad Vrbem venerunt et, victos Romanos undecimo miliario a Roma apud flumen Alliam secuti, etiam Vrbem occupaverunt. Neque defendi quicquam nisi Capitolium potuit, quoad, cum diu obsedissent et iam Romani fame laborarent, a Camillo, qui in vicina civitate exulabat, Gallis superventum est gravissimeque victi sunt. Postea tamen etiam, accepto auro ne Capitolium obsiderent, recesserunt, sed secutus eos Camillus ita cecidit, ut et aurum, quod his datum fuerat, et omnia, quae ceperant, militaria signa revocaret. Ita tertio triumphans urbem ingressus est et appellatus secundus Romulus, quasi et ipse patriae conditor. LIBER SECVNDVS
Abbreviated transcription (Latin):
togĩ p̃ cixctitã accepit. & caesis hostib liberauit exercitũ.. Anno tricesimo & alter
ab urbe c̃dati imperium consulare cessauit & pro duob consulib: decẽ factis qͥ sũmã
potestatẽ haberent .x. uiris nominatis. Sed cũ pͥmo anno benigne egissent. secũdo
unus ex his apius claudiꝰ uirginu cuiꝰdã qui honestis iã stipendus contra latinos in monte
algido militabat. filiã uirginẽ corrũpere uoluit. quã pat̾ occidit ne stuprũ a decẽ¬
uiro sustineret. Et regressus ad milites mouit tumultũ. Sublata ẽ .x. uiris potest
ipsiq dampnatist̃. nno ccc ͦ. et xu. aburbe condita fide nates ẽtra romanos
rebellauer̃ auxiliũ is p̃stabant uezentes. ⁊ rexueientium tolumnius. Quȩ ambȩ
Dictator contra ipsos missusẽ. furius camillus. Qui pͥmũ eosatiȩ mox etiã ciuitatẽ

Expanded text:
togam praetextam accepit et caesis hostibus liberavit exercitum. Anno trecentesimo et altero togam praetextam accepit et caesis hostibus liberavit exercitum. Anno trecentesimo et altero ab Vrbe condita imperium consulare cessavit et pro duobus consulibus decem facti sunt, qui summam potestatem haberent, decemviri nominati. Sed, cum p ex his Ap. Claudius Virgini cuiusdam, qui honestis iam stipendiis contra Latinos in monte Algido militabat, filiam virginem corrumpere voluit; quam pater occidit, ne stuprum a decemviro sustineret, et egressus ad milites movit tumultum. sublata est decemviris potestas ipsique damnati sunt. Anno CCCXV ab urbe condita Fidenates contra Romanos rebellaverunt. auxilium his praestabant Veientes et rex Veientium Tolumnius, quae ambae dictator contra ipsos missus est Furius Camillus, qui primum eos vicit acie, mox etiam civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
oeperat uulscor cuuitatẽ ad ipsos uulscos contendit iratus & auxilia contra
romanos accepit romanos sepe uicit usq ad quintũ miliariũ urbis accessit oppug¬
naturꝰ etiã patriã legatis qui pacẽ petebant repudiatis nisi ad eũ mat᷑ ueturia
uxor de Iumnia exurbe uenisset. Quarũ flecu ⁊ dep̃catione superatur remouit
exercitum. atq hic secundus post tarquiniũ fuit qui dux c̃tra patriã suã. eet¬
Oraio fauio. lucio uergilio c̃sulib. ccc nobiles homines qui ex fabia familia erait
plendũ. itaq oñs nobiles et qui suguli magnors exercituũ duces eẽ. deberent
in p̃lio concider̃: Unus omĩno suꝑfuit ex tanta familia qui ꝓpt̃ actatẽ pucrilẽ
romanꝰ oblideretur exercitꝰ luciꝰ quintiꝰ cincinnatus dictator ẽ. fa&ꝰ qui agrũ iIII
iugerũ possidens manib suis colebat. Iscũ in opere et arans eẽt. inuentꝰ. sudore det so

Expanded text:
ceperat, Volscorum civitatem, ad ipsos Volscos contendit iratus et auxilia contra ceperat, Volscorum civitatem, ad ipsos Volscos contendit iratus et auxilia contra Romanos accepit. Romanos saepe vicit, usque ad quintum miliarium Vrbis accessit, oppugnaturus etiam patriam, legatis qui pacem petebant repudiatis, nisi ad eum mater Veturia et uxor Volumnia ex urbe venissent, quarum fletu et deprecatione superatus removit exercitum. Atque hic secundus post Tarquinium fuit, qui dux contra patriam suam esset. C. Fabio et L. Virginio consulibus trecenti nobiles homines, qui ex Fabia familia erant, ecti omnes nobiles et qui singuli magnorum exercituum duces esse deberent in proelio conciderunt. Vnus omnino superfuit ex tanta familia, qui propter aetatem puerilem Romanus obsideretur exercitus, L. Quintius Cincinnatus dictator est factus, qui agrum quattuor iugerum possidens manibus suis colebat. Is, cum in opere et arans esset inventus, sudore deterso
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ matrones sicuti brutũ annũ luxer̃. Nono anno post reges exactos cũ gener
creata quȩ dictatura appellatur maior quã consulatꝰ. Codẽ anno etiã magister
equitũ factꝰẽ. qui dictaceri obsequeretur. neq quicquã similius potest dici quã
dictitura antiqua huic inperi pocestati quã nunc tranqͥllitas ur̃a habet. maxime
su augustus quoq octauianus de quo postea dicemꝰ &x ante cũ gauis cacsar
sub dicta turę nomine atq honore regnauer̃. Distator romȩ pͥmꝰ fuit larguis¬
populus romae fecit cãquã a senatu atq. c̃ sulib p̃meret᷑. cũ & ipse sibi tribunos
plebi quasi proprios uidices & defensores creauit ꝑ quos c̃tra senatũ ⁊ c̃sulos tutꝰ
eẽ. posset. Sequente anno uulsci ẽtra romanos bellũ reparauer̃ & uicti atie
reges electi erant ex pulsus ex urbe quintus martius dux romanꝰ qͥ coriolos

Expanded text:
quem matronae, sicuti Brutum, per annum luxerunt. Nono anno post reges exactos cum gener quem matronae, sicuti Brutum, per annum luxerunt. Nono anno post reges exactos cum gener creata, quae dictatura appellatur, maior quam consulatus. eodem anno etiam magister equitum factus est, qui dictatori obsequeretur. neque quicquam similius potest dici quam dictatura antiqua huic imperii potestati, quam nunc tranquillitas vestra habet, maxime cum Augustus quoque Octavius, de quo postea dicemus, et ante eum C. Caesar sub dictaturae nomine atque honore regnaverint. dictator autem Romae pripopulus Romae fecit, tamquam a senatu atque consulibus premeretur. Tum et ipse sibi tribunos plebi quasi proprios iudices et defensores creavit, per quos contra senatum et consules tutus esse posset. Sequenti anno Volsci contra Romanos bellum reparaverunt et victi acie ostquam reges eiecti erant, expulsus ex Vrbe Q. Marcius, dux Romanus, qui Coriolos
Abbreviated transcription (Latin):
consules habuit cũ tarqͥniꝰ collatinꝰ ꝓpt̃ nom̃ urbe cessisset. brutus ir p̃lio perise
spurus lucreciꝰ morbo mortuus eẽt. Secundo quoq anno iterũ tarqͥniꝰ ut recipere t¬
in regnũ bellũ romanis intulit. auxiliũ ei ferente porsenna tusciaerege. et romam
poene coepit. Uerũ tũ quoq uictꝰẽ. t̾cio anno post reges ex actos tarquinius cũ suscp
ñ posset in regnũ neq ei porsenna qͥ pacẽ cũ romanis fecerat p̃staret auxilut᷑ tusculũ¬
se contulit quȩ ciuutas ñ longe aburbeẽ. atq. ibi ꝑ.xiiii annos pͥuatꝰ cum uxore
consenuit. Quarto anno post reges exactos cũ sabini romanis bellũ intulissent. uicti st̃
& de his triumphatũ ẽ. Quinto anno lucius ualeriꝰ ille bruti collega ⁊ quat̃ consul
fatalit̾ mortuus est adeo pauꝑ ut tollatis a popło nũmis sũptũ habuerit sepulturȩ.

Expanded text:
consules habuit, cum Tarquinius Collatinus propter nomen Urbe cessisset, Brutus in praelio periisset, consules habuit, cum Tarquinius Collatinus propter nomen Urbe cessisset, Brutus in praelio periisset, Sp. Lucretius morbo mortuus esset. Secundo quoque anno, iterum Tarquinius, ut regnum reciperet, bellum Romanis intulit, auxilium paene cepit. verum tum quoque victus est. tertio anno post reges exactos Tarquinius cum suscipi non posset in regnum neque ei Porsenna, qui pacem cum Romanis fecerat, pse contulit, quae civitas non longe ab Urbe est, atque ibi per XIV annos privatus cum uxore consenuit. Quarto anno post reges exactos, et de his triumphatum est. quinto anno L. Valerius, ille Bruti collega et quater consul, fataliter mortuus est adeo pauper, ut collatis a populo nummis sumptum habuerit sepulturae.
Abbreviated transcription (Latin):
fuer̃ igitur anno pͥmo expulsis regib consules luciꝰ uniꝰ brutꝰ quimaxime egerat
dignuttis. Placuerat cnim neqͥsquã in urbe remaneret. qui carqͥniꝰ uocarctur
rgo accepto om̃i patrimonio suo ex urbe migrauit. & loco ipsiꝰ factꝰ ẽ. luciꝰ ualerius
publicola consul. Cõmouit cam̃ bellũ urbi romȩ rex tarqͥniꝰ qͥ fuerat expulsus.
et collectis multis gentib ut in regnũ posset restitui dimicauit. In pͥma pugna brut
consul et arruns tarquinu filiꝰ inuicẽ seoccider̃. romani tam̃ ex ea pugna uictores
recesser̃. brutũ matronȩ romanȩ uefensorẽ pudiciciȩ suȩ quasi cõmunẽ patrẽ per
annũ luxer̃. Ualeriꝰ publicola spuriũ lucrȩtiũ tricipitinũ collegã sibi fecit lucrti
patrẽ. Quo morbo mortuo iterũ oraciũ pulullũ collegã sibi sup̃sit. Ita pͥmꝰ annus u.

Expanded text:
Fuerunt igitur anno primo expulsis regibus consules L. Iunius Brutus, qui maxime egerat, Fuerunt igitur anno primo expulsis regibus consules L. Iunius Brutus, qui maxime egerat, dignitas. Placuerat enim, ne quisquam in Vrbe maneret, qui Tarquinius vocaretur. Ergo accepto omni patrimonio suo ex urbe migravit, et loco ipsius factus est L. Valerius Publicola consul. Commovit tamen bellum urbi Romae rex Tarquinius, qui fuerat expulsus, et collectis multis gentibus, ut in regnum posset restitui, dimicavit. In prima pugna Brutus consul et Arruns, Tarquinii filius, in vicem se occiderunt, Romani tamen ex ea pugna victores recesserunt. Brutum matronae Romanae, defensorem pudicitiae suae, quasi communem patrem per annum luxerunt. Valepatrem. Quo morbo mortuo, iterum Horatium Pulvillum collegam sibi sumpsit. Ita primus annus V
Abbreviated transcription (Latin):
ioui in capitolio aedficauit. Postea ardeã oppugnans in xuiii. miliario ab urbe
romȩ positã cuitatẽ. inperiũ ꝑdidit. Nã cum filiꝰ ei. Et ipse tarqͥniꝰ uinior nobilissimã
feminã lucretiã eandẽq. pudicissimã conlatini uxorẽ stuprasset. eaq de iniuria marit
⁊ pacri & amicis quęsta fuiss&. in om̃ium conspectus eoccidit. Propt̃ quã causam brutꝰ
parens & ipse tarquini popłm concitauit. et carquinio ademit imperiũ. mox exercitus
quoq cum qui cuuitatẽ ardeã cũ ipso rege obpugnabat reliqͥt. ueniensq adurbẽ reu
creati ut si unus malus et̃. uoluiss&. alt̃ eũ potestatẽ habens similẽ coerceret: et
placuit ne imperiũ longiꝰ quã annuũ haberent. ne ꝑ diuturnitatẽ pocestatis in so¬
iciores redderentur. sea cuiles semꝑ eent. qͥse post annũ scirent fucures et̃ pͥuacos.

Expanded text:
Iovi in Capitolio aedificavit. postea Ardeam obpugnans in octavo decimo miliario ab urbe Iovi in Capitolio aedificavit. postea Ardeam obpugnans in octavo decimo miliario ab urbe Roma positam civitatem, imperium perdidit. Nam cum filius eius, et ipse Tarquinius iunior, nobilissimam feminam Lucretiam eandemque pudicissimam, Collatini uxorem, stuprasset eaque de iniuria marito et patri et amicis questa fuisset, in omnium conspectu se occidit. Propter quam causam Brutus, parens et ipse Tarquinii, populum concitavit et Tarquinio ademit imperium. Mox exercitus quoque eum, qui civitatem Ardeam cum ipso rege oppugnabat reliquit; veniensque ad Vrbem rex creati ut, si unus malus esse voluisset, alter eum, habens potestatem similem, coerceret. Et placuit, ne imperium longius quam annuum haberent, ne per diuturnitatem potestatis insolentiores redderentur, sed civiles semper essent, qui se post annum scirent futuros esse privatos.
Abbreviated transcription (Latin):
ritauo ymiphars intrauit muros. Fecit et doacas : capitoliũ uchouit. tgo ino
octano on pou auno peranei filios occisusẽ regis & cui ipse successerat:
P ost hione seruus culliꝰ suscepit imperiũ genit exnobili fenine. captiua camor
& ancilla. Hio quoq sabinos sabegit: montes ges ger m alc̃ uimoialẽ aesculinũ.
urbi ad unx̃. fossas circũ murũ dux̃. Primꝰ om̃ium censũ ordinauit. qui ad huc per
orbem t̾rarũ in cognitꝰ erat. subeo roma om̃ib incensũ delatis habuit capitt L xx .iii.
cuuũ romanoꝵ cũ his qͥ in agris erant. Occisus ẽ. sclere generi sui tarquinui suꝑbi
filuci regis cui ipse successerat. & fili e quã tarqͥnius habebat uxorẽ. L. tarqͥni
suꝑb septimꝰ atq. ultimꝰ regũ uulscos quȩ gens ad cãpania euntib ñ longe ab
urbe ẽ. uicit gabios ciuitatẽ eo suessam pometiã subegit. Cũ tuscis pacẽ fecit. ⁊ cẽplũ

Expanded text:
Vrbem intravit. Muros fecit et cloacas, Capitolium inchoavit. Tricesimo Vrbem intravit. Muros fecit et cloacas, Capitolium inchoavit. Tricesimo octavo imperii anno per Anci filios occisus est, regis eius, cui ipse successerat. Post hunc Servius Tullius suscepit imperium, genitus ex nobili femina, captiva tamen et ancilla. Hic quoque Sabinos subegit, montes tres, Quirinalem, Viminalem, Esquilinum, urbi adiunxit, fossas circum murum duxit. Primus omnium censum ordinavit, qui adhuc per orbem terrarum incognitus erat. Sub eo Roma, omnibus in censum delatis, habuit capita LXXXIII milia civium Romanorum cum his, qui in agris erant. Occisus est scelere generi sui Tarquinii Superbi, filii eius regis, cui ipse successerat, et filiae, quam Tarquinius habebat uxorem. L. Tarquinius Superbus, septimus atque ultimus regum, Volscos, quae gens ad Campaniam euntibus non longeurbe est, vicit, Gabios civitatem et Suessam Pometiam subegit, cum Tuscis pacem fecit et templum