comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sua cęlũ conscendit. atq ibidẽ doꝵ
om̃iũ lustratis sedib. aĩaduertit p̃¬
ualentẽ uirũ flaui coloris. lentigi¬
nosi oris. ferreis cathenis uinctum.
iouis solio pedibq subiectũ. Int̾ro¬
gatoq iuuene qͦ c̃siderandi cȩli du¬
ce fuerat usa. qͥsnã eẽt: audiuit
illũ siciliȩ atq italiȩ dirũ eẽ fatum.
solutũq uincuł. multis urbib exi
capitibq insontiũ infesta fortuna
cȩlesti custodia lib̾atũ. uelut fulm̃
aliqd̾ otio ac tranqͥllitati iniecit.
himera eũ menia int̾ effusã ad of¬
ficiũ & spectaculũ eiꝰ turbã intran¬
tẽ ut aspexit. bc̃ eẽ quẽ in quiete
uiderat uociferata ẽ. Id cognitum
tyranno. curã tollendȩ mulieris
dedit.
Tutioris som ni
mat᷑ eiꝰ id ÷ dionysii. quȩ cũ eũ c̃cep¬
tũ utero haberet. parere uisa ẽ sati¬
riscũ. Consultoq ꝓdigioꝵ int̃ prete
clarissimũ ac potentissimũ grai

Expanded text:
sua caelum conscendit atque ibidem deorum sua caelum conscendit atque ibidem deorum omnium lustratis sedibus animaduertit praeualentem uirum flaui coloris, lentiginosi oris, ferreis catenis uinctum, Iouis solio pedibusque subiectum, interrogatoque iuuene, quo considerandi caeli duce fuerat usa, quisnam esset, audiit illum Siciliae atque Italiae dirum esse fatum solutumque uinculis multis urbibus exitcapitibusque insontium infesta fortuna caelesti custodia libertatum uelut fulmen aliquod otio ac tranquillitati iniecit, Himeraeorum moenia inter effusam ad officium et spectaculum eius turbam intrantem ut aspexit, hunc esse, quem in quiete uiderat, uociferata est. id cognitum tyranno causam tollendae mulieris dedit. Tutioris somni mater eiusdem Dionysi. quae, cum eum conceptum utero haberet, parere uisa est Satyriscum consultoque prodigiorum interprete clarissimum ac potentissimum Grai
Abbreviated transcription (Latin):
Ne cẏrusquidẽ suꝑior. inuictȩ fa¬
toꝵ necessitatis paruulũ argum̃¬
tum ẽ. Cuiꝰ ortus ad ĩꝑiũ totiꝰ asiȩ
spectantis mat̾nus auus astyages.
duos p̃nuntios somnii frustra diᷤ¬
cutere temptauit. Madanen filiã
suã qđ in quietẽ uiderat urina eiꝰ
om̃s asiaticas gentesinundasse. ñ
medoꝵ excellentissimo. ne in eiꝰ fa¬
miliã regni decus tͣnsferret᷑. s ꝑsa¬
rũ modicȩ fortunȩ uiro collocando.
Natũq cyrũ exponi iubendo. qͥa
similit̾ quietis temꝑib existima¬
uerat genitali parte madanes na-¬
tã uitẽ eousq creuisse. donec cun¬
ctas dnãtionis suȩ partes inum¬
braret. frustratꝰ ẽ enĩ se ipse. nepo¬
tis felicitatẽ cȩlestiũ iudicio destina¬
tam. humanis c̃siliis ĩpedire conan
ntra pͥuatũ aut̃ habitũ
dionisio sẏracusano adhuc se t̃ti¬
nente. himȩ quedã ñ obscurige¬
neris femina. int̾ quietẽ opiniõe

Expanded text:
Ne Cyrus quidem superior inuictae faNe Cyrus quidem superior inuictae fatorum necessitatis paruulum argumentum est. cuius ortus ad imperium totius Asiae spectantis maternus auus Astyages duo praenuntios somnii frustra discutere temptauit, Mandanen filiam suam, quod in quiete uiderat urinam eius omnes Asiaticas gentes inundasse, non Medorum excellentissimo, ne in eius familiam regni decus transferretur, sed Persarum modicae fortunae uiro conlocando natumque Cyrum exponi iubendo, quia similiter quietis temporibus existimauerat genitali parte Mandanes enatam uitem eo usque creuisse, donec cunctas dominationis suae partes inumbraret: frustratus est enim se ipse nepotis felicitatem caelestium iudicio destinatam humanis consiliis inpedire conando. Intra priuatum autem habitum Dionysio Syracusano adhuc se continente Himerae quaedam non obscuri generis femina inter quietem opinione
Abbreviated transcription (Latin):
ad bella gerenda mitti. Domi re¬
tentus ẽ. Habebat armam̃tariũ.
oĩs generis teloꝵ copia refertũ. Id
qͦ amoueri iussit. Gladio cinctis
comitib utebat᷑. Uętiti st̃ ꝓpiꝰ ac¬
cedere. Necessitas tñ aditũ lucꝰtui
dedit. Cũ enĩ ingentis magnitu¬
dinis aper olẏmpi montis culta
crebra cũ agrestiũ strage uastaret.
inusitato malo regiũ imploratũ
eẽt auxiliũ. filiꝰ a patre extorsit. ut
ad eũ oppͥm̃dũ ab eomitteret᷑. Co
qͥdẽ faciliꝰ. qd̾ ñdentis s ferri sȩui¬
tia in metu reponebat᷑. Uerũ dũ
acri studio int̾ficiendi suem om̃s
sunt intenti: ꝑtinax casus immi¬
nentis iuolentiȩ lanceã petendȩ fe¬
re gr̃amissam. in eũ detorsit. Et
quidẽ eam potissimũ dextrã nefa-¬
riȩ cȩdis crimine uoluit asꝑgi. cui
tutela filii apatre mandata erat.
quãq cresus impudentis homici¬
dii sanguine uiolatã. hospitalis
ueritus deos. supplicẽ sacͥficio ex¬
piauerat.

Expanded text:
ad bella gerenda mitti, domi read bella gerenda mitti, domi retentus est: habebat armamentarium omnis generis telorum copia refertum, id quoque amoueri iussum: gladio cinctis comitibus utebatur, uetiti sunt propius accedere. necessitas tamen aditum luctui dedit: cum enim ingentis magnitudinis aper Olympi montis culta crebra cum agrestium strage uastaret inusitatoque malo regium inploratum esset auxilium, filius a patre extorsit ut ad eum opprimendum mitteretur, eo quidem facilius, quod non dentis sed ferri saeuitia in metu reponebatur. uerum dum acri studio interficiendi suem omnes sunt intenti, pertinax casus inminentis uiolentia lanceam petendae ferae gratia missam in eum detorsit et quidem eam potissimum dextram nefariae caedis crimine uoluit aspergi, cui tutela filii a patre mandata erat, quamque Croesus inprudentis homicidii sanguine uiolatam hospitalis ueritus deos supplicem sacrificio expiauerat.
Abbreviated transcription (Latin):
dii in poeta simonide. cuiꝰ saluta¬
rẽ inter qͥetẽ admonitionẽ. c̃silii fir¬
mitate roborart. Is enĩ cũ ad littus
nauẽ appullisset. inhumatumq
corpus iacens sepulturȩ mandas¬
set: admonitꝰ ab eo ne ꝓximo die
nauigaret. in t̾ra remansit. Qui
inde soluerant. fluctib & ꝓcellis
in c̃spectueiꝰ obruti st̃. Ipse letatꝰ ẽ
qd̃ uitã suã sõnio ꝗͣ naui credere
maluisset. Memor aũ beneficii. ele-¬
gantissimo carmine et̾nitati c̃se¬
crauit. Meliꝰ illi &diuturniꝰ ina-¬
nimis hoĩm sepulchrũ c̃stituens.
ꝗͣ in desertis & ignotis harenis stru
Efficax & illa quietis Ixerat.¬
ximo pͥus metu. deinde etiã dolore
c̃fecit. Nã ẽ duob filiis & ingenti
agilitate & corꝑis dotib prestanti¬
orẽ. imꝑiiq successiom destinatũ
atẏm. existimauit ferro sibi erep¬
tũ. Itaq qͥcqͥd ad euitandũ denun¬
tiatȩ cladis acerbitatẽ ꝑtinebat.
nulla ex parte patria cura cessa¬
uit auertere. Solitꝰ erat iuuenis

Expanded text:
dii in poeta Simonide, cuius salutarem inter quietem admonitionem consilii firmitate roborarunt: is enim, cum ad litus nauem appulisset inhumatumque corpus iacens sepulturae mandasset, admonitus ab eo ne proximo die nauigaret, in terra remansit. qui inde soluerant, fluctibus et procellis in conspectu eius obruti sunt: ipse laetatus est, quod uitam suam somnio quam naui credere maluisset. memor autem beneficii elegantissimo carmine aeternitati consecrauit, melius illi et diuturninimis hominum sepulcrum constituens quam in desertis et ignotis harenis struxerat. Efficax et illa quietis ximo prius metu, deinde etiam dolore confecit: nam e duobus filiis et ingeni agilitate et corporis dotibus praestantiorem imperiique successioni destinatum Atym existimauit ferro sibi ereptum. itaque quidquid ad euitandam denuntiatae cladis acerbitatem pertinebat, nulla ex parte patria cura cessauit aduertere. solitus erat iuuenis
Abbreviated transcription (Latin):
uerberib ꝓcubuisse. oĩb ⁊ cohor¬
tib ⁊ legionib ipsa kartagine
uisã terribiliorẽ. Atq etiã cruore
suo gurgitib imbutis. corporisq
iacentis pestifero afflatu uicina
regione polluta. romana inde sum¬
mouisse castra. Dicit belue coriũ
centũ ⁊ uginti pedũ. inurbem
missum.

Expanded text:
uerberibus procubuisse omnibusque et cohortibus et legionibus ipsa Karthagine uisam terribiliorem, atque etiam cruore suo gurgitibus inbutis corporisque iacentis pestifero adflatu uicina regione polluta Romana inde summouisse castra. adicit beluae corium centum et uiginti pedum in urbem missum.
Abbreviated transcription (Latin):
teriꝰ ꝓcedere. Laurea nec senatus
cuiqͣm dedit. nec qͥsqͣm sibi dari
desiderauit. ciuitatis parte lacri¬
mante. Cȩterũ ad quercũ ꝓnȩ ma¬
nus porrigunt᷑. ubi obciues serua¬
toscoronadanda ẽ. qua postes au¬
gustȩ domꝰ sempit̾na gła trium¬
phant.¬
X. De censoria nota.

Expanded text:
e ulterius procedere. lauream nec senatus e ulterius procedere. lauream nec senatus cuiquam dedit nec quisquam sibi dari desiderauit ciuitatis parte lacrimante. ceterum ad quercum pronae manus porriguntur, ubi ob ciues seruatos corona danda est, qua postes Augustae domus sempiterna gloria triumphant. DE CENSORIA NOTA
Abbreviated transcription (Latin):
decretȩ st̃. neq aut ouans aut cur¬
ru triũphauit. Quia ut necessa¬
riȩ istȩ. ita lugubres sẽꝑ existima¬
tȩ st̃ uicꝰtorie. ut pote ñ hesterno
s domestico partȩ cruore. Itaq ⁊
nasica tib. gracchũ.⁊g. metellus
opimi factiones mȩsti trucidart̃.
Q catulus .m. lepido collega suo cũ
om̃ib seditiosis copiis extincto mo
deratũ pre se ferens gaudiũ in ur¬
bem reuertit. G. etiã antoniꝰ cati¬
linȩ uictor. abstersos gladios in
urbẽ retulit.
Icinna. &g. mariꝰ hauserant qͥdẽ
auidi ciuilem sanguinẽ. s ñ ꝓtinꝰ
ad templa deoꝵ ⁊ aras tetendert̃.
Iam .l. sylla qui plurima bellaci¬
uilia c̃fecit. cuiꝰ crudelissimi ⁊ in¬
solentissimi successus fuert̃. cum
consũmata atq constricta poten¬
tia sua triumphũ duceret. ut gre¬
ciȩ ⁊ asie multas urbes ita ciuium
romanoꝵ nullũ oppidũ uexit.
Piget tedetq ꝑ urilnera rei .p. ul

Expanded text:
decretae sunt, neque aut ouans aut curdecretae sunt, neque aut ouans aut curru triumphauit, quia, ut necessariae istae, ita lugubres semper existimatae sunt uictoriae utpote non externo, sed domestico partae cruore. itaque et Nasica Ti. Gracchum et † G. Metellus Opimi factiones maesti trucidarunt. Q. Catulus M. Lepido collega suo cum omnibus seditionis copiis † extinctoque tum moderatum prae se ferens gaudium in urbem reuertit. Gaius etiam Antonius Catilinae uictor abstersos gladios in castra retulit. L. Cinna et C. Marius hauserant quidem auidi ciuilem sanguinem, sed non protinus ad templa deorum et aras tetenderunt. iam L. Sulla, qui plurima bella ciuilia confecit, cuius crudelissimi et insolentissimi successus fuerunt, cum consummata atque constructa potentia sua triumphum duceret, ut Graeciae et Asiae multas urbes, ita ciuium Romanorum nullum oppidum uexit. Piget taedetque per uulnera rei publica
Abbreviated transcription (Latin):
gle cupidi. qui ex desertis monti¬
b myoparonumq piraticiᷤ mon¬
stris. laudis inopes. laurcȩ ramu¬
los festinabunda manu decerpse¬
rt᷑. kartaginis imꝑio abrupta his¬
pania.⁊ sicilie caput abscisũ syra¬
cuse. triũphalis iungere currus
nequiuert̃. Et quib uiris: Scipi¬
om ⁊ marcello. Quoꝵ ipsa noĩa in¬
star et̾ni st̃ triũphi. S clarissimos
solidȩ uerȩq uirtutis auctores. hu¬
meris suis salutẽ patriȩ gestantes.
& sicoronatos intueri senatꝰ cupie¬
bat. iustiori tam̃ reseruandos lau¬
reȩ putauit. His illud subnectam.
Moris ẽ ab imp̃re ducturo
triũphũ. coñs inuitari ad cȩnã.
Deinde rogari ut uenire subt̃se¬
deant. nequis eo die quo ille triũ¬
pharit. maioris in eodẽ conuiuio
sit imꝑii. Uerũ ꝗͣuis qͥs p̃claras
res maximeq utiles reip. ciuilibel¬
logessisset. imꝑator tñ eo noĩe ap¬
pellatꝰ ñ ẽ. neq ullȩ supplicatioes

Expanded text:
gloriae cupidi, qui ex desertis montigloriae cupidi, qui ex desertis montibus myoparonumque piraticis rostris laudis inopes laureae ramulos festinabunda manu decerpserunt: Karthaginis imperio abrupta Hispania et Siciliae caput abscisum, Syracusae, triumphalis iungere currus nequiuerunt: et quibus uiris? Scipioni et Marcello, quorum ipsa nomina instar aeterni sunt triumphi. sed clarissimos solidae ueraeque uirtutis auctores humeris suis salutem patriae gestantes, etsi coronatos intueri senatus cupiebat, iustiori tamen reseruandos laureae putauit. His illud subnectam: moris est ab imperatore ducturo triumphum consules inuitari ad cenam, deinde rogari ut uenire supersedeant, ne quis eo die, quo ille triumpharit, maioris in eodem conuiuio sit imperii. Verum quamuis quis praeclaras res maximeque utiles rei publicae ciuili bello gessisset, imperator tamen eo nomine appellatus non est, neque ullae supplicationes
Abbreviated transcription (Latin):
bene gestas spreuit ac repudia¬
uit : Nimirũ ñ plura p̃cerpens.
ꝗͣ accidert̃. Nã ut urbẽ intrauit.
continuo q̃stione publica afflict᷑
exilio multatꝰ ẽ. ut si qͥdreligioĩs
insolentia cõmisisset. pena expi
Sapientiores igit᷑ C aret.
q̃ fuluiꝰ. qui capua capta. ⁊l. o¬
pimiꝰ. qui fregellanis ad dediti¬
onẽ cõpulsis triumphandi pote¬
statẽ a senatu petiuert̃. Uterq
tȩ rei cõpos. Non qͥdẽ inuidia pa¬
trũ conscͥptoꝵ. cui nũꝗͣ aditũ in
curia ẽẽ uoluert̃. s summa dili¬
gentia obseruandiiuris. Quo cau
cerneretur. Tantũ enĩ inter ẽ. ad¬
icias aliqͥd an detractũ restituas.
qͣntũ distat beneficii initiũ ab
iniuriȩfine. Qͥnetiã ius de qͦ loqͦr
sic custoditũ ẽ. ut .p. scipioni ob
temꝑatas hispanias . m̃. marcel¬
lo ob captas syracusas triũphus
ñ decerneret᷑. qd̃ ad eas resgeren¬
das sine ullo erant missi magi¬
stratu. Prohibent᷑ nc̃ cuiꝰlibet

Expanded text:
bene gestas spreuit ac repudiabene gestas spreuit ac repudiauit, nimirum † non plura praecerpens quam acciderunt?— nam ut urbem intrauit, continuo quaestione publica adflictus exilio multatus est,—ut, si quid religionis insolentia commisisset, poena expiaret. Sapientiores igitur Q. Fuluius, qui Capua capta, et L. Opimius, qui Fregellanis ad deditionem conpulsis triumphandi potestatem a senatu petierunt, uterquetae rei compos non quidem inuidia patrum conscriptorum, cui numquam aditum in curiam esse uoluerunt, sed summa diligentia obseruandi iuris, quo cautcerneretur: tantum enim interest adicias aliquid an detractum restituas, quantum distat beneficii initium ab iniuriae fine. Quin etiam ius, de quo loquor, sic custoditum est, ut P. Scipioni ob reciperatas Hispanias, M. Marcello ob captas Syracusas triumphus non decerneretur, quod ad eas res gerendas sine ullo erant missi magistratu. probentur nunc cuiuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
causã suã ordiretur. quero inqͥt
ualeri a te si dimicandũ necne eẽt
contrariis int̾ uos sententiis dis¬
se controuersiã. qͥ in pͥores partes
cons eẽnt futurȩ. Age deinde in¬
qͥt calatinꝰ. Si diuersa auspicia ac¬
cepissetis. cuiꝰ magis auspiciosta¬
retur: Iterũ respondit ualeriꝰ. coñs.
Me hercules inqͥt. cũ de ĩꝑio ⁊ au¬
spicio int̾ uos disceptationẽ susceꝑi¬
tis. ⁊ tuutroq aduersariũ tuũ su¬
ꝑiorẽ fuisse fatearis. nichil ẽ qđ ul¬
teriꝰ dubitem. Itaq lutati qͣuis ad¬
huc tacueris. scđm te litem do. mi¬
rifice iudex qđ in manifesto ne¬
gotio tempꝰ teripassus ñ ẽ. Proba¬
biliꝰ lutatiꝰ. qd̾ ius amplissimi ho¬
noris constanter defendit. S ne
ualeriꝰ quide imꝓbe. qr fortis ⁊ ꝓs¬
ꝑe pugnȩ ut ñ legitimũ ita pre¬
mium petit.
Quid facias .gn. fuliuo flacco. qui
tam expetendũ aliis triũphi ho¬
norẽ decretũ sibi a senatu ob res

Expanded text:
causam suam ordiretur, 'quaero' inquit, causam suam ordiretur, 'quaero' inquit, 'Valeri, a te, si dimicandum necne esset contrariis inter uos sententiis disse controuersiam quin priores partes consulis essent futurae. 'age deinde' inquit Calatinus, 'si diuersa auspicia accepissetis, cuius magis auspicio staretur?' 'item' respondit Valerius 'consulis'.  hercules' inquit, 'cum de imperio et auspicio inter uos disceptationem susceperim, et tu utroque aduersarium tuum superiorem fuisse fatearis, nihil est quod ulterius dubitem. itaque, Lutati, quamuis adhuc tacueris, secundum te litem do'. mirifice iudex, quod in manifesto negotio tempus teri passus non est: probabilius Lutatius, quod ius amplissimi honoris constanter defendit: sed ne Valerius quidem inprobe, quia fortis et prosperae pugnae ut non legitimum ita praemium petiit. Quid facias Cn. Fuluio Flacco, qui tam expetendum aliis triumphi honorem decretum sibi a senatu ob res
Abbreviated transcription (Latin):
Iubetq eos cũ pͥmũ urbẽ intrassess.
apud questores urbanos iurare de
utroq numero. uere ab his sena¬
tui ẽẽ scͥptũ. Post has leges iudicii
illius tempestiua m̃tio introduce¬
tur. in quo de iure triũphandi in¬
& q̃. ualeriꝰ pr̃. circa siciliã insig¬
nẽ penoꝵ classem deleuerant. Qͦ
noĩe. lutatio cons triũphũ senatꝰ
decreuit. Cũ aut̃ ualeriꝰ sibi qͦ eũ
decerni desideraret. negauit id fi¬
eri oportere lutatiꝰ. ne in honore
triũphi minor potestas maioriȩ¬
quaret᷑. ꝑtinaciꝰq ꝓgressa c̃tenti¬
one. ualeriꝰ sponsionelutatiũ ꝓuo¬
cauit. nͥ suo ductu punica dassis
eẽt oppessa. Nec dubitauit restipu¬
lari lutatiꝰ. Itaq iudex inter eos
c̃uenit atiliꝰ calatinus. Apd̃ quẽ
ualeriꝰ in hc̃ modũ egit. coñs ea
pugna in lectica claudũ iacuisse.
se aut̃ omib ĩꝑatoris partib fun¬
ctum. Tc̃ calatinus priꝰꝗͣ lutatiꝰ

Expanded text:
iubetque eos, cum primum urbem intrassent, iubetque eos, cum primum urbem intrassent, apud quaestores urbanos iurare de utroque numero uere ab iis senatui esse scriptum. Post has leges iudicii illius tempestiua mentio introducetur, in quo de iure triumphandi int Q. Valerius praetor circa Siciliam insignem Poenorum classem deleuerant. quo nomine Lutatio consuli triumphum senatus decreuit. cum autem Valerius sibi quoque eum decerni desideraret, negauit id fieri oportere Lutatius, ne in honore triumphi minor potestas maiori aequaretur, pertinaciusque progressa contentione Valerius sponsione Lutatium prouocauit, ni suo ductu Punica classis esset oppressa, nec dubitauit restipulari Lutatius. itaque iudex inter eos conuenit Atilius Calatinus, apud quem Valerius in hunc modum egit, consulem ea pugna in lectica claudum iacuisse, se autem omnibus imperatoriis partibus functum. tunc Calatinus, prius quam Lutatius
Abbreviated transcription (Latin):
rũ gentiũ regim̃ largita ẽ. fauces
ponticisinus patefecit. Alpiũ tau-¬
riq montis conuulsa claustra tͣ¬
didit. Ortũq e paruula romuli
casa. totiꝰ terrarũ orbis fecit colu¬
men. Ex cuiꝰ sinuqm̃ om̃s trium¬
phi manart̃. sequitur ut de triũ¬
phandiiure dicere incipiã.¬
.ix. De iure triumphi.
bleuia p̃lia. quidã imꝑato¬
res triũphos sibi decerm de¬
siderabant. Quib ut occurreret᷑
lege cautũ ẽ. ne qͥs triũpharet.
nisi qͥ .u. mił. hostiũ una acie ci¬
cidisset. Non enĩnumero s gloria
triũphoꝵ excelsius urbis nr̃e futu¬
rũ decus. maiores existimabant.
Ceterũ ne tã p̃clara lex cupidita¬
te laureȩ obliteraret᷑. legis altiꝰ
achutorio fulta ẽ. Quã .l. mariꝰ.
⁊ iñ. cato tribuni plebei tulert̃.
Penã enĩ imꝑatorib minat᷑. qui
aut hostiũ occisoꝵ in p̃lio. aut a¬
missoꝵ cuuũ falsũ numerũ lit¬
teris senatui ausi eẽnt referre.

Expanded text:
rum gentium regimen largita est, fauces rum gentium regimen largita est, fauces Pontici sinus patefecit, Alpium Taurique montis conuulsa claustra tradidit, ortumque e paruula Romuli casa totius terrarum orbis fecit columen. ex cuius sinu quoniam omnes triumphi manarunt, sequitur ut de triumphandi iure dicere incipiam. DE IVRE TRIVMPHANDI Ob leuia proelia quidam imperatores triumphos sibi decerni desiderabant. quibus ut occurreretur, lege cautum est ne quis triumpharet, nisi qui V milia hostium una acie cecidisset: non enim numero, sed gloria triumphorum excelsius urbis nostrae futurum decus maiores existimabant. ceterum ne tam praeclara lex cupiditate laureae oblitteraretur, legis alterius adiutorio fulta est, quam L. Marcius et M. Cato tribuni plebei tulerunt: poenam enim imperatoribus minatur, qui aut hostium occisorum in proelio aut amissorum ciuium falsum numerum litteris senatui ausi essent referre,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortaliũ achutoriũ. qđ male
cõmiserant ipsoꝵ culpȩ ĩputantes.
Clearcus uͦ lacedemonioꝵ dux
egregio dicto disciplinã militiȩ
continebat. identidem exercitus
sui aurib inculcando. a militib
imꝑatorẽ poti ꝗͣ hostem metui de-¬
bere. Quo aꝑtedenuntiabat fu¬
turũ ut sp̃m penȩ impendereñ.
quẽ pugnȩ acceptũ ferre dubitas¬
sent. Idq a duce p̃cipi ñ miraban¬
tur. maternarũ blanditiarum
memores. quȩ eis exituris ad p̃li¬
andũ monebant. ut aut uiuicũ
armis in ẽspectũ earũ uenirent.
aut mortui inarmis referrent᷑.
Hoc intͣ domesticos parietes acce¬
pto signo. sparthanȩ acies dimi-¬
cabant. S aliena ꝓspexisse tan¬
tũm satis ẽ. cum ꝓpriis multo u
beriorib ⁊ feliciorib exemplis glo¬
riari liceat. Disciplina militaris
acriter retenta. principatũ ita¬
liȩ romano ĩꝑiopeꝑit. Multarũ
urbiũ. magnoꝵ regũ. ualidissima¬

Expanded text:
inmortalium adiutorio, quod male inmortalium adiutorio, quod male commiserant ipsorum culpae inputante. Clearchus uero Lacedaemoniorum dux egregio dicto disciplinam militiae continebat, identidem exercitus sui auribus inculcando a militibus imperatorem potius quam hostem metui debere. quo aperte denuntiabat futurum ut spiritum poenae inpenderent, quem pugnae acceptum ferre dubitassent. idque a duce praecipi non mirabantur maternarum blanditiarum memores, quibus exituri ad proeliandum monebantur ut aut uiui cum armis in conspectum earum uenirent aut mortui in armis referrentur. hoc intra domesticos parietes accepto signo Spartanae acies dimicabant. sed aliena prospexisse tantum modo satis est, cum propriis multoque uberioribus et felicioribus exemplis gloriari liceat. Disciplina militaris acriter retenta principatum Italiae Romano imperio peperit, multarum urbium, magnorum regum, ualidissima
Abbreviated transcription (Latin):
an qđ hostis metꝰ nichil in his re¬
posuerit. Hecꝓse: ille ne adu̾sus
se dimicaret parui ducendo. Sed
cũ aliquotiens senatus ꝓmilitari
disciplina seuere excubuerit. ne¬
scio an tũ precipue cũ milites qui
regulũ iniusto bello occupaueraii
mortuoq duce bubiculo. m̃. cȩsiũ
scribam eiꝰ sua sponte im̃p. dele¬
gerant. carcere inclusit. ac.m̃. fu¬
rio flacco tribuno plebis denunti¬
ante ne in cuies rom̃. aduersus
mores maioꝵ aĩaduerteret. nichi¬
lominꝰ ꝓpositũ executus ẽ. Ceterũ
quominore cũ inuidia id ꝑage¬
retur. qͥnqͣgenos ꝑ singłos dies
uirgis cȩsos securi ꝑcuti iussit. eo¬
rũq corpora sepulturȩ mandari.
mortẽq lugeri uetuit
sium senatus in militiȩ negotiis
ꝓcurandis uiolentiã intueri ue¬
limꝰ. a quo duces bella prauo c̃si¬
liogerentes. etiã si ꝓsꝑa fortuna
subsecuta ẽẽt. cruci tñ suffige¬
bant᷑. Qđ bene gesserant deoꝵ

Expanded text:
an quod hostis metus nihil in his rean quod hostis metus nihil in his reposuerit, † haec pro se, ille ne aduersus se dimicarent parui ducendo. Sed cum aliquotiens senatus pro militari disciplina seuere excubuerit, nescio an tum praecipue, cum milites, qui Regium iniusto bello occupauerant mortuoque duce Iubellio M. Caesium scribam eius sua sponte imperatorem delegerant, carcere inclusit, ac M. Fuluio Flacco tribuno plebi denuntiante ne in ciues Romanos aduersus morem maiorum animaduerteret, nihilo minus propositum executus est. ceterum quo minore cum inuidia id perageretur, quinquagenos per singulos dies uirgis caesos securi percuti iussit eorumque corpora sepulturae mandari mortemque lugeri uetuit. sium senatus in militiae negotiis procurandis uiolentiam intueri uelimus, a quo duces bella prauo consilio gerentes, etiam si prospera fortuna subsecuta esset, cruci tamen suffigebantur, quod bene gesserant deorum
Abbreviated transcription (Latin):
conditionẽ relegasset. acceptis a
m. marcellolitteris ut eoꝵ sibi oꝑa
ad exprignationẽ syracus anorũ
uti liceret. rescͥpsit. indignos eẽ
quim castra reciꝑent᷑. Ceterũ se
ei ꝑmittere ut faceret qđ rei .ꝓ. ex
pedire iudicasset. dũ ne quis ex hi
nec hostes in ea eẽnt accederet. Sic
enerues aĩos odisse uirtus solet.
Age ꝗͦ grauiter senatus tulit.
quod.p̃. q̃. petiliũ coñs fortissime
aduersus ligures pugnantẽ. occi¬
dere milites passieẽnt. Legioni
neq stipendiũ anni ꝓcedere. neq
exa dari uoluit. quia ꝓsalute im¬
ꝑatoris hostiũ se telis ñ obtulerat.
Idq decretũ amplissimi ordinis.
speciosũ & ȩternũ petilii monum̃¬
tum extitit. Subquo in acie mor¬
bebat redim̃doꝵ potestatẽ fecisset.
conditionẽ spreuit. memor tantã
multitudinẽ armatoꝵ iuuenũ
si honeste mori uoluisset. turpit̃
capi ñ potuisse. Quoꝵ nescio utrũ
maiꝰ dedecis fuerit. qđ patria spei

Expanded text:
condicionem relegasset, acceptis a condicionem relegasset, acceptis a M. Marcello litteris, ut eorum sibi opera ad expugnationem Syracusarum uti liceret, rescripsit indignos esse qui in castra reciperentur: ceterum se ei permittere ut faceret quod expedire rei publicae iudicasset, dum ne quis ex his nec hostes in ea essent, accederet. sic eneruis animos odisse uirtus solet. Age, quam grauiter senatus tulit quod Q. Petilium consulem fortissime aduersus Ligures pugnantem occidere milites passi essent! legioni neque stipendium anni procedere neque aera dari uoluit, quia pro salute imperatoris hostium se telis non obtulerant. idque decretum amplissimi ordinis speciosum et aeternum Petili monumentum extitit, sub quo in acie morbebat, redimendorum potestatem fecisset, condicionem spreuit memor tantam multitudinem armatorum iuuenum, si honeste mori uoluisset, turpiter capi non potuisse. quorum nescio utrum maius dedecus fuerit quod patria spei
Abbreviated transcription (Latin):
rei publicȩ dampnũ etiã tribunꝰ
militũ adulandus erat. qmqͥdẽ
ad statũ totiꝰ ciuitatis corrigendũ
unꝰ suffecerat. S nulla clades. nul¬
lum meritũ. ualentiꝰ militari diᷤ¬
ciplina fuit. Succurrebat enim
illis ꝗͣ animosa seueritate tarenti¬
no bello maiores eoꝵ usi fuissent.
missum recepissent. decreuert̃ ut
ex his qui equo meruerant pedi¬
tũ numeromilitarent. Qͥ pedi¬
tes fuerant. in funditoꝵ auxilia
transcriberent᷑. Neue qͥs eoꝵ intͦ
castra tenderet. neue locũ extra
assignatũ uallo aut fossa cinge.¬
ret. neue tentoriũ ex pellib habe¬
ret. Recursũ aut̃ his ad pristinũ
militiȩ ordinẽ ꝓposuert᷑. siqͥs bina
spolia ex hostib tulisset. Quibus
suppliciis cõpressi. ex deformibus
pẏrrhi munusculis acerrimi ho¬
stes extitert.
Parem irã senatus aduersus illos
distrinxit. qui apud cannas rem
publicã deseruerant. Nam cũ eos
grauitate decreti ultra mortuoꝵ

Expanded text:
rei publicae damnum etiam tribunus rei publicae damnum etiam tribunus militum adulandus erat, quoniam quidem ad statum totius ciuitatis corrigendum unus suffecerat. sed nulla clades, nullum meritum ualentius militari disciplina fuit. Succurrebat enim illis quam animosa seueritate Tarentino bello maiores eorum usi fuissent, rege ultro missum recepissent, decreuerunt ut ex iis, qui equo meruerant, peditum numero militarent, qui pedites fuerant, in funditorum auxilia transcriberentur, neue quis eorum intra castra tenderet, neue locum extra adsignatum uallo aut fossa cingeret, neue tentorium ex pellibus haberet. recursum autem his ad pristinum militiae ordinem proposuerunt, si quis bina spolia ex hostibus tulisset. quibus suppliciis conpressi ex deformibus Pyrri munusculis acerrimi hostes extiterunt. Parem iram senatus aduersus illos destrinxit, qui apud Cannas rem publicam deseruerant: nam cum eos grauitate decreti ultra mortuorum
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝓterendos substrauit. utilissi¬
mo quidẽ exemplo. si tam̃ acta ex¬
cellentissimoꝵ uiroꝵ humiliter
estimare. sine insolentiȩ rephen¬
sione ꝑmittit᷑. Aspoenĩ & absciso
castigationis genere militaris
disciplina indiget. Qͥ a uires ar-¬
mis constant. Quȩ ubi a recto te¬
nore desciuerint. oppressura sunt
nisi opprimantur.
Sed tempus ẽ eoꝵ qͦ mentionẽ fie¬
ri. quȩ iam ñ a singulis uerũ ab
uniuersosenatu ꝓ militari mo¬
re optinendo defendendoq ad¬
ministranda sunt.
.martiꝰ tribunꝰ mil̃. cũ reliqͥas
duoꝵ exercituũ.p. ⁊ gn. scipionũ
qͦs arma punica in hispaniam ab¬
sumpserant disꝑsa. mira uirtute
collegisset. earũq suffragiis dux
eẽt creatus. senatui de reb actis
a se scribens. in hc̃ modũ orsus ẽ.
usurpatione uti eũ patͥb c̃scͥptis
ñ placuit. qr duces apopło ña mi¬
litib creari solent. Quo tempore
tã iniusto tã graui. ꝓpt̾ immane

Expanded text:
tis proterendos substrauit, utilissitis proterendos substrauit, utilissimo quidem exemplo, si tamen acta excellentissimorum uirorum humiliter aestimare sine insolentiae reprehensione permittitur: aspero enim et absciso castigationis genere militaris disciplina indiget, quia uires armis constant, quae ubi a recto tenore desciuerint, oppressura sunt, nisi opprimantur. Sed tempus est eorum quoque mentionem fieri, quae iam non a singulis, uerum ab uniuerso senatu pro militari more obtinendo defendendoque administrata sunt. L. Marcius tribunus militum, cum reliquias duorum exercituum Publi et Gnaei Scipionum, quos arma Punica in Hispania absumpserant, dispersas mira uirtute collegisset earumque suffragiis dux esset creatus, senatui de rebus actis a se scribens in hunc modum orsus est:usurpatione uti eum patribus conscriptis non placuit, quia duces a populo, non a militibus creari solerent. quo tempore tam † iniusto, tam graui propter inmane
Abbreviated transcription (Latin):
ichil mitiꝰ suꝑiore affricano. Is tam̃
ad firmandã disciplinã militarẽ.
aliqͥd ab alienissima sibi crudeli¬
tate amaritudinis mutuandum
existimauit. Siquidẽ deuicta kar-¬
tagine cũ om̃s qui ex nr̃is exerciti¬
b adpenos transierant in suã po¬
testatẽ redegisset. grauiꝰ in roma¬
nos ꝗͣ in latinos transfugas aĩad¬
uertit. Hosenĩ tamꝗͣ patriȩ fugi¬
tiuos crucib affixit: illos tam qͣm
ꝑfidos socios securi ꝑcussit. Non
ꝓseqrͣ hoc factũ ulterius. Et quia
scipionis ẽ. & qr romano sanguini
quãuis merito ꝑpesso seruile sup¬
pliciũ. insultare ñ attinet. Cum
presertĩ transire ad ealiceat. quȩ
sine domestico uulnere gesta nar¬
rari possunt. Nam posterior affri¬
canꝰ. euerso punico imꝑio. extera¬
rũ gentiũ transfugas in edendis
popłospectaculis feris bestiis obie¬
cit. Et .L. paulus ꝑse rege suꝑato
eiusdẽ generis ⁊ culpȩ hoĩes. elefan¬

Expanded text:
Nihil mitius superiore Africano. is tamen Nihil mitius superiore Africano. is tamen ad firmandam disciplinam militarem aliquid ab alienissima sibi crudelitate amaritudinis mutuandum existimauit: si quidem deuicta Karthagine, cum omnes, qui ex nostris exercitibus ad Poenos transierant, in suam potestatem redegisset, grauius in Romanos quam in Latinos transfugas animaduertit: hos enim tamquam patriae fugitiuos crucibus adfixit, illos tamquam perfidos socios securi percussit. non prosequar hoc factum ulterius, et quia Scipionis est et quia Romano sanguini quamuis merito perpesso seruile supplicium insultare non adtinet, cum praesertim transire ad ea liceat, quae sine domestico uulnere gesta narrari possunt. Nam posterior Africanus euerso Punico imperio exterarum gentium transfugas in edendis populo spectaculis feris bestiis obiecit, 8 et L. Paulus Perse rege superato eiusdem generis et culpae homines elephan
Abbreviated transcription (Latin):
se. s ut pret̾itȩ culpã pugnȩ. in se¬
quentis certaminis manifesto ꝑi¬
culopuniret. Edixit &̃ ut siqͥs ex
his fugiens castra petisset: ꝓhoste
int̾ficeret᷑. Qua seueritate cõpres¬
si milites. ⁊ corporib fatigatis ⁊ ani¬
mis desꝑatione uitȩ implicatis. lo¬
citam̃ iniquitatẽ. multitudinẽq
cillitatis efficacissimũ duramentũ.
est necessitas.
n eadẽ ꝓuincia. q̃. fabiꝰ maximus
ferocissimȩ gentis aĩos contunde¬
re. ⁊ debilitare cupiens: mansue¬
tissimũ ingeniũ suũ. ad tempus
deposita clem̃tia. seueriore uti se¬
ueritate coegit. Om̃iũ enĩ qui ex
p̃sidiis romanoꝵ ad hostes fugerãt.
captiq erant. manꝰ abscidit. ut trũ¬
capre se brachia gestantes. metum
defectionis reliqͥs inicerent. Rebel¬
les itaq manꝰ a corporib suis distͥc¬
te. inq cruentato solo sparsȩ: cet̾is
ne idem cõmitt̾e̾ auderent docu¬
mento fuerunt.

Expanded text:
se, sed ut praeteritae culpam pugnae insese, sed ut praeteritae culpam pugnae insequentis certaminis manifesto periculo puniret. edixit etiam ut, si quis ex his fugiens castra petisset, pro hoste interficeretur. qua seueritate conpressi milites et corporibus fatigatis et animis desperatione uitae inplicatis loci tamen iniquitatem multitudinemque cillitatis efficacissimum duramentum est necessitas. In eadem prouincia Q. Fabius Maximus ferocissimae gentis animos contundere et debilitare cupiens mansuetissimum ingenium suum ad tempus deposita clementia seueriore uti seueritate coegit: omnium enim, qui ex praesidiis Romanorum ad hostes transfugerant captique erant, manus abscidit, ut trunca prae se brachia gestantes metum defectionis reliquis inicerent. rebelles itaque manus a corporibus suis distractae inque cruentato solo sparsae ceteris ne idem committere auderent documento fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
abscissis amictũ. decinctaq tun¬
ca indutũ. nudis pedib a mane
in noctẽ usq ad principia ꝑ om̃e
tempus militiȩ ad eẽt. int̾dix̃ etiã
ei conuictũ hoĩm. usumq balnea¬
rũ. Turmasq eqͥtũ quib p̃fuerat
ademptis equis in funditoꝵ alas
transcripsit.
Uagnũ ꝓfecto dedecus patriȩ. pi
soniũ dedecore uindicatũ ẽ. Qm̃
quidẽ id egit piso ut qͥ cupiditate
uitȩ adducti. cruce dignissima
fugitiuis trophea de se statuere c̃¬
cesserant. libertatiq suȩ seruili
manu flagitiosũ imponi iugũ ñ
erubuerant. amarũ lucis usum
exꝑirent᷑. mortẽq quã effemina¬
te timuert. uiriliter optarent.
ec minꝰ pisone acriter. q̃. messius
quicũ apud trebiã res gereret᷑. col¬
locatas a se inquadã statione qͥn¬
q cohortes atq ex ea uirib hostiũ
depulsis repetere eandẽ stationem
ẽ uestigio iussit. Non qd̃ sparet
abhis amissum locũ recuꝑari pos¬

Expanded text:
abscisis amictum discinctaque tunabscisis amictum discinctaque tunica indutum nudis pedibus a mane in noctem usque ad principia per omne tempus militiae adesse. interdixit etiam ei conuictum hominum usumque balnearum, turmasque equitum, quibus praefuerat, ademptis equis in funditorum alas transcripsit. magnum profecto dedecus patriae pari sontium dedecore uindicatum est, quoniam quidem id egit Piso, ut qui cupiditate uitae adducti cruce dignissimis fugitiuis tropaea de se statuere concesserant libertatique suae seruili manu flagitiosum inponi iugum non erubuerant, amarum lucis usum experirentur mortemque, quam effeminate timuerant, uiriliter optarent. Nec minus Pisone acriter Q. Metellus. qui, cum apud Contrebiam res gereretur, conlocatas a se in quadam statione quinque cohortes atque ex ea uiribus hostium depulsas repetere eandem stationem e uestigio iussit, non quod speraret ab his amissum locum recuperari pos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uictor. scissa ueste spoliatoq cor¬
pore. lictoꝵ se uerberib lacerandũ
prebuit. ut in acie exceptoꝵ uul¬
nerũ nodosis ictib cruore renoua¬
to. uictoriarũ quas modo speciosis¬
simaserat adeptus. titulos resper¬
ubi frustra senatꝰ auxiliũ implo¬
rauit. Nichilominꝰenĩ papirius
in exigenda pena ꝑseuerauit. Ita¬
q coactus ẽ pater eiꝰ post dictaturã
terciũq consulatũ rem ad popłm
deuocare. auxiliũq tribunoꝵ ple¬
ritas papirii refrenari potuit. Cȩ¬
terũ cũ ab uniuersis ciuib ⁊ ipsis
tribunisplebi rogaret᷑. testatus ẽ
sepenã illã non fabio s popło ⁊ tri¬
buñ. concedere potestati.
E quoq calpurniꝰ piso coñs. cũ in
sicilia bellum aduersus fugitiuos
gereret. ⁊ titiꝰ equitũ p̃fectus. fu¬
gitiuoꝵ multitudine hostiũ cir¬
cũuentꝰ arma iis tradidiss. his
p̾fectum ignominiȩ generibus
afficiiussit. Cum toga laciniis

Expanded text:
et uictor scissa ueste spoliatoque coret uictor scissa ueste spoliatoque corpore lictorum se uerberibus lacerandum praebuit, ut in acie exceptorum uulnerum nodosis ictibus cruore renouato uictoriarum, quas modo speciosissimas erat adeptus, titulos resperubi frustra senatus auxilium inplorauit: nihilo minus enim Papirius in exigenda poena perseuerauit. itaque coactus est pater eius post dictaturam tertiumque consulatum rem ad populum deuocare auxiliumque tribunorum pleritas Papiri refrenari potuit. ceterum, cum ab uniuersis ciuibus et ipsis tribunis plebi rogaretur, testatus est se poenam illam non Fabio, sed populo et tribuniciae concedere potestati. L. quoque Calpurnius Piso consul, cum in Sicilia bellum aduersus fugitiuos gereret et C. Titius equitum praefectus fugitiuorum multitudine hostium circumuentus arma iis tradidisset, his praefectum ignominiae generibus adfecit: iussit eum toga laciniis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑiosissimi .xii. fasces penes quoᷤᷤ
senatus ⁊ equestris ordinis ⁊ uni¬
uersȩ plebis sũmũ decus erat. qͦꝵq
nutu latiũ ac totiꝰ italiȩ uires re¬
gebant᷑. contusi atq fracti dicta¬
toriȩ se aĩaduersioni substrauer̃.
Ac ne multa foret leta gła milita¬
ris. coñs delicti om̃ĩs uindex. pu¬
nitus ẽ. His ut ita dicã piaculis
mars ĩꝑii nr̃i pat᷑. ubi aliqͣ ex par¬
te a tuis auspiciis degeneratum
erat num̃ tuũ ꝓpiciabat᷑. affiniũ
ignominiosa c̃sulũ eiuratione.
Eiusdẽ ordinis qd̾ sequit᷑ papiriꝰ dic¬
tator cũ adu̾sus ĩꝑiũ eiꝰ .q̃. fabiꝰ ru¬
tilanꝰ magister equitũ exercitũ in
aciem ȩduxisset. quãqm fusis sam¬
nitib in castra redierat. tñ neq uir¬
tute eius neq successu neq nobili¬
tate motꝰ. uirgas expediri. eũq nu¬
dari iussit. O spectaculũ ad mira¬
bile. Et rutilanus.⁊ mag̃ equitũ.

Expanded text:
imperiosissimi xii fasces, penes quos imperiosissimi xii fasces, penes quos senatus et equestris ordinis et uniuersae plebis summum decus erat, quorumque nutu Latium ac totius Italiae uires regebantur, contusi atque fracti dictatoriae se animaduersioni substrauerunt: ac, ne inulta foret laesa gloria militaris, consul delicti omnis uindex punitus est. his, ut ita dicam, piaculis, Mars, imperii nostri pater, ubi aliqua ex parte a tuis auspiciis degeneratum erat, numen tuum propitiabatur, adfinium ignominiosa consulum eiuratione. Eiusdem ordinis quod sequitur. Papirius dictator, cum aduersus imperium eius Q. Fabius Rullianus magister equitum exercitum in aciem eduxisset, quamquam fusis Samnitibus in castra redierat, tamen neque uirtute eius neque successu neque nobilitate motus uirgas expediri eumque nudari iussit. o spectaculum admirabile! et Rullianus et magister equitum
Abbreviated transcription (Latin):
tem tui parit̾ ac patͥe. qr ñ tuo iis¬
su sed sua sponte p̃sidio ꝓgressus
hostes fuderat. uictorẽ securi feri¬
riiussisti. & ad hoc ꝑagendũ ĩꝑiũ.
pat̾nȩ uocis ministerio sufficere
ualuisti. Nã ocłos tuos certũ scio
clarissima in luce tenebris offu¬
sos ingens animi opꝰ intueri neqͥ¬
uisse. Tu itẽ postumi torquate
latinobello coñs filiũ qd ꝓuocatꝰ a
geminio mecio duce tusculanoꝵ
ad dimicandũ te ignaro descende¬
rat. głosam uictoriã ⁊ speciosa spo¬
lia referentẽ. abripi ab lictore.⁊ in
modũ hostiȩ mactari iufsisti. Satiꝰ
ẽẽ iudicans patrẽ forti filio quam
patriã militari disciplina carere.
Age qͣnto spu putamꝰ usũ .l. qͥntiũ
cincinnatũ dictatorẽ. eotpr quo
Indignũ enĩ maximo ĩꝑio credi¬
dit. quẽ ñ sua uirtꝰ s fossa uallũq
tutũ prestiterat. cuiq uerecundie
ñ fuerat. arma romana metutre¬
pida clausisportis c̃tineri. Ergo

Expanded text:
tem tui pariter ac patriae, quia non tuo iustem tui pariter ac patriae, quia non tuo iussu, sed sua sponte e praesidio progressus hostis fuderat, uictorem securi feriri iussisti et ad hoc peragendum imperium paternae uocis ministerio sufficere ualuisti: nam oculos tuos certum scio clarissima in luce tenebris offusos ingens animi opus intueri nequiuisse. tu item, Postumi Torquate, Latino bello consul filium, quod prouocatus a Gemino Maecio duce Tusculanorum ad dimicandum te ignaro descenderat, gloriosam uictoriam et speciosa spolia referentem abripi ab lictore et in modum hostiae mactari iussisti, satius esse iudicans patrem forti filio quam patriam militari disciplina carere. Age, quanto spiritu putamus usum L. Quintium Cincinnatum dictatorem eo tempore, quo indignum enim maximo imperio credidit quem non sua uirtus, sed fossa uallumque tutum praestiterat, cuique uerecundiae non fuerat arma Romana metu trepida clausis portis contineri. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
distringere dentur.
ec singula quãuis claris ciuitatib
abunde tñgła disciplinȩ milita.¬
ris instructȩ uidebuntur.
At nr̃a urbs quȩ dm̃ĩ genere mirifi
nantes secures habet. ne turbato
militiȩ ordine uindicta deesset.
ex castrispublice speciosas. priua¬
tim lugubres duplici uultu rece¬
pit. incerta gratulandi priꝰ. an al¬
loquendi officio fungeretur.
gitur ego qͦ hesitante aĩo uos belli¬
carũ rerũ seuerissimi custodes po¬
stumi tiburte. & manli torquate¬
memoria acrelatione cõplector. q
aĩaduerto fore ut pondere laudis
quã meruistis obrutus. magiꝰ im¬
becillitatẽ ingenii mei detegam.
ꝗͣ ur̃am uͥtutẽ sic̃ par ẽ rep̃sentem.
Tu namq postumi dictator
.a. postumiũ quẽ ad generis pene¬
traliũq sacroꝵ successionẽ ꝓpagan¬
dã genueras. cuiꝰ infantiȩ blandi¬
menta sinu atq osculis foueras.
quẽ puerũ litt̾is. quẽ iuuenẽ ar¬
mis instruxeras. sc̃m. fortẽ. aman¬

Expanded text:
destringere? Dentur destringere? Dentur haec singula quamuis claris ciuitatibus, abunde tamen gloria disciplinae militaris instructae uidebuntur: 8 at nostra urbs, quae omni genere mirificnantes secures habet, ne turbato militiae ordine uindicta deesset, ex castris publice speciosas, priuatim lugubres duplici uultu recepit, incerta gratulandi prius an adloquendi officio fungeretur. igitur ego quoque haesitante animo uos, bellicarum rerum seuerissimi custodes, Postumi Tuberte et Manli Torquatememoria ac relatione conplector, quia animaduerto fore ut pondere laudis, quam meruistis, obrutus magis inbecillitatem ingenii mei detegam quam uestram uirtutem, sicut par est, repraesentem. tu namque, Postumi, dictator A. Postumium, quem ad generis penetraliumque sacrorum successionem propagandam genueras, cuius infantiae blandimenta sinu atque osculis foueras, quem puerum litteris, quem iuuenem armis instruxeras, sanctum, fortem, aman
Abbreviated transcription (Latin):
Bene etiã illi disciplinȩ militari
affuert̃. qui necessitudinũ ꝑrup¬
tis uinculis ultionẽ uindictãq
laese cũ ignominia domuũ sua¬
rũ exigere ñ dubitauert᷑.
Nam p. rutiliꝰ consul .p. aureliũ fi¬
liũ cui nolã sanguine sibi iunc¬
tũ quẽ obsidioni liparitane ad
auspicia repetenda messanam
transiturꝰ prefecerat. uirgis cȩfũ
militiȩ munera int̾ pedites fun-¬
gi p̃cepit. qd̾ eiꝰculpa agger incen-¬
sus. pene castra erant capta.
qua tribunꝰ militũ erat. iniussu coñs
domũ dimittere ausũ. senatu mo¬
uit. Non digna exempla tã bre¬
uiter. nisi maiorib urgerer refer¬
rentur. Qͥd enĩ tã difficile factu.
ꝗͣ copulatȩ societati generis ⁊ ima¬
ginũ. deformẽ in patriã reditum
indicere. aut cõmunioni nominis
ac familiȩ ueteris ꝓpinqͥtatis seriȩ
coherenti. uirgarũ contumeliosa
uerbera adhibere. aut censorium
suꝑciliũ aduersũ fr̃nã caritatem

Expanded text:
Bene etiam illi disciplinae militari Bene etiam illi disciplinae militari adfuerunt, qui necessitudinum perruptis uinculis ultionem uindictamque laesae cum ignominia domuum suarum exigere non dubitauerunt: nam P. Rupililium Pecuniolam sanguine sibi iunctum, quem obsidioni Liparitanae ad auspicia repetenda Messanam transiturus praefecerat, uirgis caesum militiae munere inter pedites fungi coegit, quod eius culpa agger incensus, paene castra erant capta. qua tribunus militum fuerat, iniussu consulis domum dimittere ausum senatu mouit. † non digna exempla tam breuiter, nisi maioribus urguerer, referrentur: quid enim tam difficile factu quam copulatae societati generis et imaginum deformem in patriam reditum indicere aut communioni nominis ac familiae ueteris propinquitatis serie cohaerenti uirgarum contumeliosa uerbera adhibere aut censorium supercilium aduersus fraternam caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ. mancini miserabił deditio.
seruatȩ merces. speciosissimꝰ scipi¬
onis triũphus extitit. Eiuis sectã
metellus secutꝰ. cũ exercitũ in affri¬
ca iugurthino bello nimio spurii
albini indulgentia corruptũ c̃sul
accepisset. om̃ib ĩꝑii neruis ad re-¬
uocandã pͥstinȩ disciplinã militiȩ
conisus ÷. Nec singłas partes app̃hen¬
dit. s totã continuo in suũ statum
redegit. Protinꝰ nãq lixas ẽ castris
submouit. cibũq coctũ uenalem
ꝓponi uetuit. In agmine neminẽ
militũ ministerio seruoꝵ iumen¬
toꝵq ut arma sua ⁊ alim̃ta ipsi
ferrent. utipassus ẽ. Castroꝵ sub¬
inde locũ mutauit. eadẽ tamꝗͣ
iugurtha semꝑadẽẽt. uallo fossa¬
q aptissime cinxit. Qͥd gͦ restitu¬
ta continentia. qd repetita indu¬
stria ꝓfecit: Crebras scilicet uic¬
torias & multa trophea peꝑit. ex
eohoste. cuiꝰ tergũ subambitioso
imꝑatore. romanomiliti uidere
non contigerat.

Expanded text:
cium Mancini miserabilis deditio, cium Mancini miserabilis deditio, seruatae merces speciosissimus Scipionis triumphus extitit. Eius sectam Metellus secutus, cum exercitum in Africa Iugurthino bello nimia Spuri Albini indulgentia corruptum consul accepisset, omnibus imperii neruis ad reuocandam pristinae disciplinam militiae conisus est: nec singulas partes adprehendit, sed totam continuo in suum statum redegit: protinus namque lixas e castris submouit cibumque coctum uenalem proponi uetuit: in agmine neminem militum ministerio seruorum iumentorumque, ut arma sua et alimenta ipsi ferrent, uti passus est: castrorum subinde locum mutauit: eadem, tamquam Iugurtha semper adesset, uallo fossaque aptissime cinxit. quid ergo restituta continentia, quid repetita industria profecit? crebras scilicet uictorias et multa tropaea peperit ex eo hoste, cuius tergum sub ambitioso imperatore Romano militi uidere non contigerat.
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃cipuũ decus ⁊ ad stabili¬
mentũ romani imꝑii. salutari ꝑse¬
uerantia ad hoc tempꝰ sincerũ &
incolume seruatũ militaris disci¬
plinȩ tenacissimũ uinculũ. in cuiꝰ
sinu ac tutela serenꝰ tranqͥllusq be¬
atȩ pacis statꝰ adqͥescit.
corneliꝰ scipio. cui deleta kartago
auitũ cognom̃ dedit. coñs in hispa¬
niã missus. ut insolentissimos nu
culpa nutritos contunderet. eodẽ
mom̃to tpris quo castra intͣuit. e¬
dixit ut oĩa ex iis quȩ uoluptatis
causa cõꝑata erant auferrent᷑ ac
sũmouerent᷑. Nã constat tũ maxi¬
mũ inde institoꝵ ⁊ lixarũ nume¬
rũ cũ duob milib scortoꝵ abisse.
Hac turpi atq erubescenda senti¬
na uacuefactus exercitꝰ nr̃. qͥ pau¬
loante metumortis deformi se fe¬
deris ictu maculauerat. erecta ⁊
recreata uͥtute. acrem illã ⁊ aĩosã
numantiã incendiis exustã. rui¬
nisq ꝓstratã. solo equauit. Itaq
neglectȩ disciplinȩ militaris indi¬

Expanded text:
ad praecipuum decus et ad stabilimentum Romani imperii, salutari perseuerantia ad hoc tempus sincerum et incolume seruatum, militaris disciplinae tenacissimum uinculum, in cuius sinu ac tutela serenus tranquillusque beatae pacis status adquiescit. P. Cornelius Scipio, cui deleta Karthago auitum cognomen dedit, consul in Hispaniam missus, ut insolentissimos Numculpa nutritos contunderet, eodem momento temporis, quo castra intrauit, edixit ut omnia ex his, quae uoluptatis causa conparata erant, auferrentur ac summouerentur: nam constat tum maximum inde institorum et lixarum numerum cum duobus milibus scortorum abisse. hac turpi atque erubescenda sentina uacuefactus exercitus noster, qui paulo ante metu mortis deformi se foederis ictu maculauerat, erecta et recreata uirtute acrem illam et animosam Numantiam incendiis exustam ruinisque prostratam solo aequauit. itaque neglectae disciplinae militaris indi
Abbreviated transcription (Latin):
Maharbalem & ante tabernacu¬
lũ suũ clara uoce affirmantẽ. ꝓ¬
spexisse quonã mͦ paucis diebus
romȩ in capitolio cȩnaret. asꝑna¬
tus est. Adeofelicitatis ⁊ moderati¬
onis diuiduũ contuberniũ ẽ.
nsolentiȩ uͦ int learthaginiensẽ
⁊ campanũ senatũ qͣsi emulatio
fuit. Ille enĩ separato aplebe bali¬
neo lauabatur. hic diuerso foro
utebatur. Quẽ morẽ capuȩ aliqͣn¬
diu retentũ. c̃. qͦ gracchi oratione
in plautiũ scripta patet
De ꝑfidia.

Expanded text:
Maharbalem etiam, ante tabernacuMaharbalem etiam, ante tabernaculum suum clara uoce adfirmantem prospexisse quonam modo paucis diebus Romae in Capitolio cenaret, aspernatus est. adeo felicitatis et moderationis diuiduum contubernium est. Insolentiae uero inter Karthaginiensem et Campanum senatum quasi aemulatio fuit: ille enim separato a plebe balineo lauabatur, hic diuerso foro utebatur. quem morem Capuae aliquamdiu retentum C. quoque Gracchi oratione in Plautium scripta patet. DE PERFIDIA