comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minem tuius fide int̾ honimũ falla¬
cias sis tutus. Ille te p̾mum fallit
stodes: hec nos pestis ab infancia
inturiosi et aꝑti ĩiurie uisi simius.
semel erpediam de diuitibus ĩopes
fecit ymo c̾te quod diuini inuneru
fuisse recognostimus de occupatissi¬
uus ociosos et de impeditissimis ex¬
peditos. Accessit ꝙ omnes qui spoliis
nr̃is ouerauerant breui quideui ip̃¬
sius fortune manibus excussos et
uł graui morte ꝯ sumptos uł ĩ opia
extrenia et misera senectute lan¬
guentes indimus. Nec paruũ innu¬
cie solanien ultio est deo p̾sertum
auctore contingens. ¶Quid dicaui
de fori ac litiũ tempestate q̃ michi
nõ curiam modo s t̾rarum orbem o¬
diosum facere potens: Quid de aliis
q̃ pret̾ mortem grauissima iudicã¬
tur captiuitatis insidiaꝵq ꝑiculis
qualia multa olun t̾ra pelasoq ꝑ¬
tulimus quoꝵ ꝯmẽor acio stuporem
michi renouat et horrorem. S eua¬
simus. Non id nr̃e nature pͥmlegio

Expanded text:
minem cuius fide inter hominum fallaminem cuius fide inter hominum fallacias sis tutus, ille te primum fallitstodes? 37 Hec nos pestis ab infantia incuriosi et apti iniurie visi sumus. Tsemel expediam, de divitibus inopes fecit; imo certe, quod divini muneris fuisse recognoscimus, de occupatissimis otiosos et de impeditissimis expeditos. 38 Accessit quod omnes qui se spoliis nostris honeraverant, brevi quidem ipsius fortune manibus excussos et vel gravi morte consumptos vel inopia extrema et misera senectute languentes vidimus; nec parvum iniurie solamen ultio est, Deo presertim auctore contingens. 39 Quid dicam de fori ac litium tempestate, que michi non curiam modo sed terrarum orbem odiosum facere potens est? quid de aliis, que preter mortem gravissima iudicantur, captivitatis insidiarumque periculis, qualia multa olim terra pelagoque pertulimus, quorum commemoratio stuporem michi renovat et horrorem? 40 Sed evasimus. Non id nostre nature privilegio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ quod maximis uiris accidisse in¬
deo. ⁊empe et ux ulirem illa pͥma
etate quã heroicam uocant iut̾ mł¬
tos ques substinuit labores ẜuorũ
et ancillarum quoq cõtumelis af¬
fectum cdarissum loquũtur autores
Et hoc recenciori euo Rredieturus i¬
Qcedericus romanus imperator de
norum ĩurais ut famia feit uiuens
moriensqz conquestus est. Ceterum
hec fuorum incidens q̃rela boc agit
ut te felicem scias qui fuili tr̃rãni¬
de liberatus leuissimo ac suauissiõ
xpĩ nigo colla subieceris. ¶ Quid de
alus dicam: Quod illud adulatio¬
nis latens int̾ dulcia uenenum co¬
itm arcidencium retroq mordẽtium.
q̃ illa de transuerso fame nuluera ĩ¬
certis auctoribus et e media nulgi
acie clam iaculata quicia. Que illa
auaritie rabies auimos efferentis
onnusq diuini et humam uiris obli¬
monem pestiferam afferentis. Hec
de curtitoribus p̃dones efficit. Extre¬
num autem mali genus est dum re¬
mediis aconita miscent᷑. Eligis ho¬

Expanded text:
iris accidisse video. Nempe et Ulixem illa prima etate quam heroicam vocant, inter multos quos sustinuit labores, “servorum et ancillarum” quoque “contumeliis” affectum clarissimi loquuntur auctores; et hoc recentiori evo Fridericus romanus imperator de servorum iniuriis, ut fama fert, vivens moriensque conquestus est. Ceterum hec servorum incidens querela hoc agit ut te felicem scias, qui servili tyrannide liberatus, levissimo ac suavissimo Cristi iugo colla subieceris. 36 Quid de aliis dicam? quod illud adulationis latens inter dulcia venenum coram arridentium retroque mordentium? que illa de transverso fame vulnera incertis auctoribus et e media vulgi acie clam iaculata convitia? que illa avarite rabies animos efferantis omnisque divini et humani iuris oblivionem pestiferam afferentis? Hec de curatoribus predones efficit. Extremum autem mali genus est dum remediis aconita miscentur: eligis ho
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ndiculi homines ridere solet
tu in eis solam̃ ac refrigetium nõ me¬
diocre repies. de psalt̾io emĩ nõ dubiti
te Ieronimi consilium sequi ut e
manibus tus nũꝙͣ excidat de quo
more meo poeticum nescio quid pridẽ
sccipli quod quoniam placere tibi a

Expanded text:
quidam ridiculi homines ridere solent; tu in eis solamen ac refrigerium non mediocre reperies. De Psalterio enim non dubito te Ieronimi consilium sequi, ut e manibus tuis nunquam excidat; de quo more meo poeticum nescio quid pridem scripsi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tut dissoniun adu̾sumq ꝓpoĩto. no¬
li aliquid teniere diffiuire. Quid eĩ
stultius ꝙͣ iudicare de incognitis.
Theo logie quidem mĩme adu̾se po¬
etiia est. Miraris. Parũ abest quin
dicam thologiam poeticam esse. de
dõ. xpm̃ mõ leonem. modo agnum.
modo u̾mem dici quid nnsi poeticũ
est. Mille talia in sccipturis saccis
inuenies que ꝑ sequi longum est.
Quid u̾o aliud parabole saluatoris

Expanded text:
sumque proposito. Noli aliquid temere diffinire; quid enim stultius quam iudicare de incognitis? theologie quidem minime adversa poetica est. Miraris? parum abest quin dicam theologiam poeticam esse de Deo: Cristum modo leonem modo agnum modo vermem dici, quid nisi poeticum est? mille talia in Scripturis Sacris invenies que persequi longum est. 2 Quid vero aliu
Abbreviated transcription (Latin):
quod ab illo pret̾inissum fuerat
alt̾ impleret. et interdum fateor
putaui iudicium dei esse uolẽtis
ut cuius amiuũ diutissime clau¬
dicãtem ip̃e manibus sus erex̾at
enis corpus de cetero claudicaret
Que rite libranti iniume tristis
aut misera censenda erat alt̾na¬
cio. Gracias ei qui michi spem re¬
stituit te in proximo recto simul
anuno ac corpore reuidendi ¶Ce
tetum hec tibi aunce adhuc qd̾
ip̃a licterarum facies indicat in
grabatulo meo iacens scribo non

Expanded text:
m fuerat, alter impleret, et interdum, fateor, putavi iudicium Dei esse volentis ut cuius animum diutissime claudicantem ipse manibus suis erexerat, eius corpus de cetero claudicaret. Que rite libranti minime tristis aut misera censenda erat alternatio, gratias Ei qui michi spem restituit te in proximo recto simul animo ac corpore revidendi. 12 Ceterum hec tibi, amice, adhuc — quod ipsa literarum facies indicat — in gr
Abbreviated transcription (Latin):
grãs ageus ꝙ tibi penias dedit taꝙͣ
columbe ut uolares et requi esçeres
quidus nõ segnit̾ usus es s elõgna¬
sti fugiens ut in solitudine consti¬
tutus ĩnumeradilia mũdi malade
cetero nõ sentires que ego miset sen¬
tio et quibus obsideor ac circũspici¬
ens cõtremisco. Nec iõ duui adhuc
deliberacione paret exitus effugio.
roli tamen desperare obsecto te. ora
poctus ut aliquando ꝯsingam. Mul¬
tum est fateor pegati mei pondus
s funtũ tamẽ at eius tude nueiliũ
expecto infinita clementia est. hec
tibi g̾mane uinte uõ meo s pegrino
stilo ac ꝓpe monastico dictam te po¬
cius ꝙ̃ me iplum cogitans. leges dũ

Expanded text:
i “pennas” dedit tanquam “columbe” ut “volares et requiesceres”, quibus non segniter usus es, sed elongasti fugiens ut in solitudine constitutus innumerabilia mundi mala de cetero non sentires, que ego miser sentio et quibus obsideor ac circumspiciens contremisco. 59 Nec ideo dum adhuc de Babilone patet exitus, effugio; noli tamen desperare, obsecro te; ora potius ut aliquando consurgam. Multum est, fateor, peccati mei pondus, sed finitum tamen, ac Eius unde auxilium expecto, infinita clementia est. Hec tibi, germane unice, non meo sed peregrino stilo ac prope monastico dictavi, te potius quam me ipsum cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
tem dum̃ audree uolu̾imus sur¬
geius nocte alacres. hoc emini
agere ceperam ut eo tempore de¬
uotius xpo laudes canamus qͦ
illum pro nob̃ obprobria et ĩu¬
tias pasami esse memmerimus.
d quia diu iam te frat̾ ad alti¬
tudine contemplacionũ tuarũ.
disccaxisse uereor hec suma est

Expanded text:
imus, surgemus nocte alacres — hoc enim agere ceperam — ut eo tempore devotius Cristo laudes canamus, quo Illum pro nobis opprobria et iniurias passum esse meminerimus. 54 Sed quia diu iam te, frater, ab altitudine contemplationum tuarum distraxisse vereor, hec summa est.
Abbreviated transcription (Latin):
miliarior est tibi. horum igit᷑ et
y̾siodrus brenit̾ licet et ip̃o teste trã¬
quillo menuuit etdimologiarum
libro octauo. S occurres. et possum
dices sancto saltem doctori gedere
tũ rigor meo carminis tui dulcedo
nõ comieum noli hoc frat̾ opinati.
et ueteris testamenti patres hero¬
ico atq aliis carminũ granbus
usi sunt moyses. iob. dauid. salo

Expanded text:
miliarior est tibi. Horum igitur et Ysidorus, breviter licet et ipso teste Tranquillo, meminit Ethimologiarum libro octavo. 6 Sed occurres et: ‘Possum’ dices, ‘sancto saltem doctori credere, tamen rigori meo carminis tui dulcedo non convenit’. Noli hoc, frater, opinari: et Veteris Testamenti Patres heroyco atque aliis carminum generibus usi sunt: Moyses Iob David Salo
Abbreviated transcription (Latin):
dentur. elige benedictum elige
ab errondus seculi redeuntes au¬
gustinũ et arsentũ quos multũ
semp placuisse tibi scio. habes
patrum uitas. Illas plege ut
facis. Ibi amicũ iuei̾es̃ quem
testem secretis consiliis nõ recuses.
quo conscio te ipsum uitamiq mo¬
derens tuam. sine quo demq nichil¬

Expanded text:
 elige Benedictum, elige ab erroribus seculi redeuntes Augustinum et Arsenium, quos multum semper placuisse tibi scio. Habes Patrum vitas; illas perlege, ut facis; ibi amicum invenies, quem testem secretis consiliis non recuses, quo conscio te ipsum vitamque modereris tuam, sine quo de
Abbreviated transcription (Latin):
Credo. Sit enui sonant u̾ba et bo¬
norum exempla de libris nõ pauca
colligunus Nec id quidem ignoro
neq scriptoribus fidem nego. S sine
temporũ mutacio siue sors siue ĩpa-¬
ominis in contraniũ uersa est. ẜuor
cacior discessit. uenio nõ cõtuniai¬
cior surrexit a ceua et ut familian¬
tas insolentes sic fiducia fures eẽ
docuit ut gͦ sue ͤ de sins. sic michi
de meis et amicorum fuis. omẽs

Expanded text:
Credo; sic enim sonant verba et bonorum exempla de libris non pauca colligimus; nec id quidem ignoro neque scriptoribus fidem nego, sed sive temporum mutatio sive sors sive impa omnis in contrarium versa est. 34 cacior discessit, nemo non contumacior surrexit a cena, et ut familiaritas insolentes, sic fidutia fures esse docuit; ut ergo Senece de suis, sic michi de me
Abbreviated transcription (Latin):
iuerpertis uł expertis forte felicius.
h quidem quod urĩs didicunus ꝑi¬
culis sius discant. hi autemi suo uiar¬
te protendaut ude nob̾ iam et tẽ¬
pesturũ et cõmoduui est reu̾ti Sũt
quibus inerhaustus labor et iuge
piculum pro uoluptate sit. Nobis
si professionis rerum q ur̃aꝵ memo¬
res sumus amabilis quies est et
optanda securitas. louge lateq ꝑ¬
nagati sumus. tempus est subsistẽ¬
di. aduesperascit enim pat̾ oꝑtuue.
et aute nectem de dospicio cogitan¬
dumi est. hanc litterulam ubi rede¬
uuti obuam p̾misi e uestigio se

Expanded text:
inexpertis vel expertis forte felicius; inexpertis vel expertis forte felicius; hi quidem quod nostris didicimus periculis, suis discant; hi autem suo marte procedant unde nobis iam et tempestivum et commodum est reverti. Sunt quibus inexhaustus labor et iuge periculum pro voluptate sint; nobis si professionis rerumque nostrarum memores sumus, amabilis quies est et optanda securitas. Longe lateque pervagati sumus; tempus est subsistendi; advesperascit enim, pater optime, et ante noctem de hospitio cogitandum est. Hanc tibi literulam redeunti obviam premis
Abbreviated transcription (Latin):
nus qui loquor utile consilum me¬
um uetus incultem tempus est iã
ut proris ad litus u̾sis portum peta¬
nius proxumn udi iactis tandem
auchoris quiescamus linquentes a¬
liis t̾rarum pelagiq circintus ple¬
uos mnunembilnĩ difficultatum at¬
fallor experti sumus quantũ torq̃ at
peruor cura quantun diuma negoria
fatigent. quem auelitum quẽ sudo¬
tem uł ascensus montis extitet. uł
descensus. quid tediĩ pariat ĩmensa
pliuncies quid iniubose uoctis cura¬
in tenebris tercoris ꝯfferat irati ma¬
ris unda feruencior et ululatu nau¬
tico ꝑuirtus ferientis scopuluur cuu¬
be fingor. et lutum et pulueren. et
uiues et glaciem et sara transiumꝰ.
et grandinem et procellas. uentos
nubres q ꝑtulunus. estus et fugora
et p̃donum usidias et impetu be¬
lugrum. Nullum fere mali gems
intentatu liqunius. et sicut per
ista Inuenilit̾ transisie atq horũ
postea menimisse delectabile sic ab
his nmꝙ̃ diuelli posse msmnum

Expanded text:
michi qui loquor, utile consilium memichi qui loquor, utile consilium meum vetus inculcem, tempus est iam ut proris ad litus versis portum petamus proximum, ubi iactis tandem anchoris quiescamus, linquentes aliis terrarum pelagique circuitus plenos innumerabilium difficultatum atfallor, experti sumus quantum torqueat pernox cura, quantum diurna negotia fatigent, quem anhelitum quem sudorem vel ascensus montis excitet vel descensus, quid tedii pariat immensa planities, quid nimbose noctis in tenebris terroris afferat irati maris unda ferventior et ululatu nautico permixtus ferientis scopulum cimbe fragor. 6 Et lutum et pulverem et nives et glaciem et saxa transivimus et grandinem et procellas, ventos imbresque pertulimus et estus et frigora et predonum insidias et impetum beluarum; nullum fere mali genus intentatum liquimus et sicut per ista iuveniliter transivisse atque horum postea meminisse delectabile, sic ab his nunquam divelli posse miserri
Abbreviated transcription (Latin):
uocis audieus leta pascua designã¬
tem. Adhec et leue nigum et pa¬
storalem batulum suanissimmum
recoguoscens. Ipsi colles ip̃a urbis
tue menia michi c̾te uidentur uł
in silencio gratulari sibi reddito so¬
le suo. colesta quidem amantib
semp absencia sed init̾dum utilis
excitandis affectibus. Multos ego
arbitor quonam cultu sis coleudꝰ
presens ꝑ ab senciam didicisse. ut
enim ruris sic conuictus unitin ꝓ¬
desse solet int̾missiõ et cessatio tem¬
poralis. sicut frugum et ex nouali¬
bus sic ex aminis ubenorem messẽ
dilectionis elicere. uerum hec et in
t̃ris sterilidus agnculture lex. et in
amuus reꝑidis omitiie regula lo¬
cum habet. Contra autem. sicut qui
felicius aruum colunt sic ego cum
tius ominib quib aninus desidetio
ardens est tali uicisłitudine nõ ege¬
mus. Semꝑ pocius te p̾sentem si fien
possit nullamq tui uultus ectipsĩ
cculis urĩs occurrere et cupimus ⁊
rogamus. Et sane ut tibi nec un

Expanded text:
vocis audiens leta pascua designanvocis audiens leta pascua designantem, ad hec et leve iugum et pastoralem baculum suavissimum recognoscens. Ipsi colles ipse valles ipsa urbis tue menia michi certe videntur vel in silentio gratulari sibi reddito sole suo. Molesta quidem amantibus semper absentia sed interdum utilis excitandis affectibus; 3 multos ego arbitror quonam cultu sis colendus presens per absentiam didicisse; ut enim ruris sic convictus mutui prodesse solet intermissio, et cessatio temporalis sicut frugum ex novalibus, sic ex animis uberiorem messem dilectionis elicere. Verum hec et in terris sterilibus agriculture lex et in animis tepidis amicitie regula locum habet; contra autem, sicut qui felicius arvum colunt, sic ego cum tuis omnibus quibus animus desiderio ardens est, tali vicissitudine non egemus; semper potius te presentem, si fieri possit, nullamque tui vultus eclipsim oculis nostris occurrere et cupimus et rogamus. 4 Et sane, ut tibi nec minus
Abbreviated transcription (Latin):
tuo gratulor. compacio q fortune.
atq illud hortor in primis ut quod
ĩuito aumo suscepisti indefessa cõ¬
stancia prosequaris głiam ĩ t̾ris
in celo autem stabiliora quedam
p̾mmorum genera nntinus bec tibi
raptim scribere uisum est expectã¬
te nuncio cum aliud quod striberẽ
non hẽren. p̾sertim ut scires ubi¬
nam t̾rarum sum ad ripꝑam redaui
rursus me compulit sors iea ut¬
naui auteꝙ̃ roter iterum te uisurũ
Tu unie felicitet. et uale nri me¬
o plulipum Caualicen de ami¬
dio ac labons fuga
ego te tras et quanta ꝑ equora uec¬
tum accipio. Qundu autem gratu¬
ler tantum et tam bene de me me¬
titum patrem sospitem michi resti¬
tui. tota mecum gaudet ecclĩa qm̃
bimesta spacio quod plusꝙͣ bien¬
ne uisum est accephalam reliqui¬
sti. totus amã tissimus ille grex tu¬
us exoptatum pactoris sui plau¬
dit ad reditum. Serenssime semp¬
q mtissuue uibar frontis aspici¬
ens benesuade et salutifere somũ

Expanded text:
tuo gratulor compatiorque fortune tuo gratulor compatiorque fortune atque illud hortor in primis ut quod invito animo suscepisti, indefessa constantia prosequaris, gloriam in terris, in celo autem stabiliora quedam premiorum genera meriturus. 4 Hec tibi raptim scribere visum est expectante nuntio, cum aliud quod scriberem non haberem, presertim ut scires ubinam terrarum sum. Ad ripam Rodani rursus me compulit sors mea, utinam antequam roter iterum, te visurum. Tu vive feliciter et vale, nostri meAd Philippum Cavallicendio et laboris fuga. ego te terras et quanta per equora vectum Accipio! Quidni autem gratuler tantum et tam bene de me meritum patrem sospitem michi restitui? Tota mecum gaudet ecclesia, quam bimestri spatio, quod plusquam bienne visum est, acephalam reliquisti. 2 Totus amantissimus ille grex tuus exoptatum pastoris sui plaudit ad reditum, serenissime semperque mitissime iubar frontis aspiciens, benesuade ac salutifere sonum
Abbreviated transcription (Latin):
ongratuler an Ro pubie
compaciar amantissime p̃
atq optime ꝙ cum marĩe
neccessana quies esset tũ maxime
tibi suꝑ impoĩtum laborem uideo et
p̾dultibus studiorum curis iocun¬
dissimo qr ocio p̃dura negocia et epã¬
lem solicitudinem succesfisse. Heu qͦ¬
ciens angustus cesar ut uinco et om¬
mũ altissimo sini contentus exẽplo.
quociens hac etatis parte quã nũc
degis ut laborem diuntteret de di¬
mttendo ipeno cogitauit. Testatꝰ
quedam enis epła ad senatum mis¬
sa in qua erat ut prinatam agere
sibi liceat et liberam senectutem quã
procul ab illo fastigio honoratam
sibi spondere nõ dubitat. Tu cum ho¬
noratus esses et quietis omĩumq
lib̾rimus quos ego nossem. ultro la¬
borem et uoluntariam ẜuitutem
subiisti. dum nodosis atq inextrita¬
bilibus et a falce repultulantibus
plenum turis pontificium es am¬
plexus. Prorsus magno ammo et
excelso qui peoprie quieti et hone¬
stissime uoluptati tue utilitatem
publicam p̾tulisti. Propoĩto igit ͦ

Expanded text:
ngratuler an vero compatiar, amantissime pater atque optime, quod cum maxime necessaria quies esset, tum maxime tibi superimpositum laborem video et predulcibus studiorum curis iocundissimoque otio predura negotia et epyscopalem solicitudinem successisse? 2 Heu quotiens Augustus Cesar, ut unico et omnium altissimo sim contentus exemplo, quotiens hac etatis parte, quam nunc degis, ut laborem dimitteret de dimittendo imperio cogitavit! testatur quedam eius epystola ad Senatum missa, in qua orat ut privatam agere sibi liceat et liberam senectutem, quam procul ab illo fastigio honoratam sibi spondere non dubitat. 3 Tu cum honoratus esses et quietus omniumque liberrimus quos ego nossem, ultro laborem et voluntariam servitutem subiisti, dum nodosis atque inextricabilibus et a falce repullulantibus plenum curis pontificatum es amplexus, prorsus magno animo et excelso, qui proprie quieti et honestissime voluptati tue utilitatem publicam pretulisti. Proposito igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Cleopatra cum ꝑtolomeo suo mise¬
reri possent. si ꝑdotinus achillas qi
ꝑuutterent. Ego hec indeo. quo am¬
mo ne diti quideui opus est. l quid
agau. paciendum est. Et qmͣuis
responsi certus. responsum tamen
etiam minc iussus expecto. uale ne¬
apoli .iiiͦ. kł decemibris.
ad E undem baiarum descriptõ et
puteolane femĩe bellatrias
Ios michi tuus olim notus.
⁊il ignorare potes equo
amio. Ita generosum spi¬
ritum in explebilis uoscendi cupidi¬
tas exagitat. Gessi uoluntati tue
morem. quociens arthon aut occasũ
cutiure fortuna me uoluit mea.¬
⁊ Iunc michi diuersum iter uiens ca¬
dem est. Idem parendi propositum.
atq aduentus quidem mei sinimã
ac marum casus et que deinceps ĩ
captiuorum tuorum negociis apd̾
neapolim gesta sunt. que ĩ reliquũ
spes supersit. audisti. audi raine te¬
liqua quibus ut irarum nichil sit
illum omnem supen maRis tractũ¬

Expanded text:
Cleopatra cum Ptholomeo suo miseCleopatra cum Ptholomeo suo misereri possent, si Photinus Achillasque permitterent. Ego hec video; quo animo, ne dici quidem opus est. Sed quid agam? patiendum est, et quamvis responsi certus, responsum tamen etiam nunc iussus expecto. Vale. Neapoli, III Kal. Decembris. 4 Ad eundem, Baiarum descriptio et puteolane femine bellatricis. 1 Mos michi tuus olim notus; nil ignorare potes equo animo, ita generosum spiritum inexplebilis noscendi cupiditas exagitat. Gessi voluntati tue morem, quotiens Arthon aut Occasum circuire fortuna me voluit mea; nunc michi diversum iter, mens eadem est, idem parendi propositum. Atque adventus quidem mei summam ac viarum casus et que deinceps in captivorum tuorum negotiis apud Neapolim gesta sunt, que ve in reliquum spes supersit, audiisti. Audi nunc reliqua quibus, ut irarum nichil, sicillum omnem Superi Maris tractu
Abbreviated transcription (Latin):
incedit. si quidem de medio tolli cu¬
ꝑit cui quandoq repetende rationis
esse possit occalio. Ita semp auaritie
uicina crudelitas. Obẜuatumq est
unde insignis patrunonii iactura ꝓ¬
uenerit. Inde quoq uite periculu
perueuire dura sors hominis: cui nec
tuto pauperem esse nec duuitem de¬
nuo fieri licet. Id si ulli unqmͣ am¬
cis modo tius accidit. de captiuorũ
enim preda uenio non partem rapu
que cum ꝓpria paupertate cõmncta
secunus. S ita se res h̾t. damins
grauib acres uunuititias quesiere.
fortune rotam. Ceterum ut nichil
illa captiuitate deformus. sic capti¬
uorum auins nichil excelsius. sal¬
no te spem oꝑtimani rerum suaꝵ
habent. Ego quid sperem nichil ha¬
beo uisi aliqua us et maior niter
ueuerit. Si enum consilii clemen¬
ciaui expectant. actum est. Squalo¬
re carcens consumentur. Regnia se¬
uior cõuirx olim regia nunc miser¬
rima uduarum miseretur ut ditit
uichil amplius se posse cõfimana

Expanded text:
incedit; siquidem de medio tolli cuincedit; siquidem de medio tolli cupit, cui quandoque repetende rationis esse possit occasio. 18 Ita semper avaritie vicina crudelitas, observatumque est, unde insignis patrimonii iactura provenerit, inde quoque vite periculum provenire. Dura sors hominis, cui nec tuto pauperem esse nec divitem denuo fieri licet! Id, si ulli unquam, amicis modo tuis accidit; de captivorum enim preda nemo non partem rapuique cum propria paupertate coniunctasecurius. Sed ita se res habet, damnis gravibus acres inimicitias quesiere. fortune rotam! Ceterum ut nichil illa captivitate deformius, sic captivorum animis nichil excelsius; salvo te, spem optimam rerum suarum habent. Ego quid sperem nichil habeo, nisi aliqua vis maior inter venerit; si enim consilii clementiam expectant, actum est: squalore carceris consumentur. 20 Regina senior, coniux olim regia, nunc miserrima viduarum, miseretur, ut dicit, nichil amplius se posse confirmans;
Abbreviated transcription (Latin):
uemsset. uetum ego dum utorum
spiunis indiguautem stomatimi re¬
leuare studeo. uereor ne tibi quoq bilẽ
mouetum: que si nulli rei profutura
est. et preter indignati nl reliquum
nobis huic illorum temeritas hinc pa¬
cientia nr̃a fecit. Quid uiuat iudi¬
guitatem rerum equare uelle sermo¬
uib. quod uec ciceto ip̃e possit. nec
demostenes. et si forte successerit au¬
tori suo tantum dampnosum sit
ingenium quo scribenti pocius am¬
un tranquillitas ꝙͣ scelerum impu¬
uitas sontib auferatur. Itaq finẽ
uerdis uuponere consiluum est et
¶Tet insi fallor aut quater ip̃¬
sum carcenis lunen ingressus. Capue¬
ne castrum dicitur. amicos tuos ui¬
di uil uisi de te sperantes. quomain
iusticiam sibi suam in qua sũmũ
presidium esse debuerat. damnoscĩ
hactenus experti sunt. et profecto
ꝑiculosissimum est sub unrusto in¬
dice iustam causam fouere. Accedit
ꝙ uullus muisero capitalior hostis est
qui qui fortune sue spoliis suꝑdus

Expanded text:
um ego, dum verborum um ego, dum verborum spumis indignantem stomacum relevare studeo, vereor ne tibi quoque bilem moverim, que si nulli rei profutura est, et preter indignari nil reliquum nobis hinc illorum temeritas, hinc patientia vestra fecit, quid iuvat indignitatem rerum equare velle sermonibus, quod nec Cicero ipse possit nec Demosthenes, et, si forte successerit, auctori suo tantum damnosum sit ingenium, quo scribenti potius animi tranquillitas, quam scelerum impunitas sontibus auferatur? Itaque finem verbis imponere consilium est. 17 Ter nisi fallor, aut quater ipsum carceris limen ingressus — Capuane castrum dicitur —, amicos tuos vidi, nil nisi de te sperantes, quoniam iustitiam sibi suam, in qua summum presidium esse debuerat, damnosam hactenus experti sunt; et profecto periculosissimum est sub iniusto iudice iustam causam fovere. Accedit quod nullus misero capitalior hostis est, quam qui fortune sue spoliis superbus
Abbreviated transcription (Latin):
pit iniquissinis consiliis et aucto¬
ritate sua retundit multorum mi¬
pudenciam. eludeus sapiencia for¬
timam et humetos ꝓprios subittes
publice ruuie. quam differce pot̾it.
nuitare uon poterit. Atq utinam
nõ et eum pariter inuoluati adeo
enm indincta res est ut iam de hu¬
manis auriliis nichil spetem p̃ser¬
tim noberto superstite qui tum ꝑfidie
printipatu tũ nouitate hĩtus primũ
inter monstra curie prometint et
uonien et locu. Tu uero reprehen¬
sione uon carebis insi de singulis q̃
atiis seccetiorib ad te litteris lacius
scrpsi romaniun pontificem tercio¬
rem feceris. unimi illi meis uerbis
uifine dicito. Si quidem reuerẽtus
ut oppmor accepisset erbortaciones
aplice sedis sarracena susis aut da¬
mastus qmͣ xpĩcna necpolis. quod
uisi sanctitatis ueneratio prohibet
addetem. Cicetomanum illud. iuire
quidem plectimur. Nisi eim mul¬
torum ĩpunita scelera tulissemus
uinigͣ ad unum tanta litencia ꝑ¬

Expanded text:
pit iniquissimis consiliis et autopit iniquissimis consiliis et autoritate sua retundit multorum impudentiam, eludens sapientia fortunam et humeros proprios submittens publice ruine, quam differre poterit, mutare non poterit. Atque utinam non et eum pariter involvat! adeo enim inclinata res est, ut iam de humanis auxiliis nichil sperem presertim Roberto superstite, qui tum perfidie principatu, tum novitate habitus, primum inter monstra curie promeruit et nomen et locum. 15 Tu vero reprehensione non carebis, nisi de singulis, que aliis secretioribus ad te literis latius scripsi, Romanum Pontificem certiorem feceris. Unum illi meis verbis in fine dicito: siquidem reverentius, ut opinor, accepisset exhortationes apostolice sedis saracena Susis aut Damascus quam cristiana Neapolis. Quod nisi sanctitatis veneratio prohiberet, adderem ciceronianum illud: «Iure quidem plectimur; nisi enim multorum impunita scelera tulissemus, nunquam ad unum tanta licentia
Abbreviated transcription (Latin):
dit. eaq non toruo ut diri si dnimi¬
duis obuolutus nectam semo curius
qu̾i y̾poctisi. nec tam eloquio fretus ꝙͣ
silentio et graui superaitio ꝑ regniaꝵ
aulas decurrit. et bacillo inirus humi¬
liores proterit. iusticiam caltat. quid¬
quid diuini aut humani uiris eg̃
polunt. qui quasi nouus tỹphis caltõ
palimirus fluitantis cimubre clanun
regit. Cito si quid michi credis igen¬
ti uaufragio piture. Multi eium sunt
tales et fere omnes preter buu ca c¬
liceusis eclie presulem philippũ. qui
solus pro deserta iusticia partes facit
Sed quid faciat agnus unicus intanto
luporum signiue. quid faciat insi q̃¬
primum fugiat si possit et ouile suũ
tepetat. quod ipsumm meditari arbitior.
s uriseracione regni labentis et ultime
obseccationis regis memoria ceu ge¬
minis compedib detinentur Intenĩ
quͣtum in malesuada ciulicorum acie
sana uor unnis audrri potest dei et
douunum implorans fidem. obstre¬

Expanded text:
duit, eoque non totus, ut dixi, sed dimiduit, eoque non totus, ut dixi, sed dimidius obvolutus, nec tam senio curvus quam hypocrisi, nec tam eloquio fretus quam silentio et gravi supercilio, per reginarum aulas discurrit, et bacillo innixus, humiliores proterit, iustitiam calcat, quicquid divini aut humani iuris est, polluit. Qui, quasi novus Typhis alterque Palinurus, fluitantis cimbe clavum regit, cito, siquid michi credis, ingenti naufragio periture. 13 Multi enim sunt tales, et fere omnes, preter unum Cavallicensis ecclesie presulem, Philippum, qui solus pro deserta iustitia partes facit. Sed quid faciat, agnus unicus in tanto luporum agmine, quid faciat nisi quamprimum fugiat, si possit, et ovile suum repetat? quod ipsum meditari arbitror; sed miseratione regni labentis et ultime obsecrationis regie memoria, ceu geminis compedibus, detinetur. 14 Interim quantum in malesuada aulicorum acie sana vox unius audiri potest, Dei et hominum implorans fidem, obstre
Abbreviated transcription (Latin):
uiẽ ignores łi obertus dicitur. In illius
noderti setenissum nuper regis locum.
qd̾ unum detus etatis ure fuerat eter¬
inu dedecus nob̾tus este surterit. iã
nius intcedidibrle putabo esepul¬
ti boniuns medestis nasti posse spen¬
tem. quotin a sepulcto regio aspis
tec surda prosiluit. o superum pudor.
qut suam solium tuum inuasit regũ
optume sed hec fortime fides est. tes
biuuanas uertit pariter et euertit.
Non fuit satis uniudo solem abstulis¬
de insi ateas in suꝑ tenebras actulisset
et crepto regi uinto non iius alter
qꝯmlidet uirtutib inferior succederet
led bec attor et ĩmitis bellua Sictne
nss aspitis astrorum rector hic tauto
mo sucressor ydoneus. dic post dr̃om¬
fios agntltlẽq et phalaridem cunc¬
tio od scenior et dam licet ñnanior fti¬
to deditas restabat aule sicule utinti¬
toumterło utat inddementissmns
non dimndema. non purpuram non
ama s fenalidum palliastrum in¬

Expanded text:
men ignores, Robertus dicitur. 10 In illius men ignores, Robertus dicitur. 10 In illius Roberti serenissimi nuper regis locum, quod unum decus etatis nostre fuerat, eternum dedecus Robertus iste surrexit. Iam minus incredibile putabo e sepulti hominis medulla nasci posse serpentem, quoniam a sepulcro regio aspis hec surda prosiluit. O superum pudor, quisnam solium tuum invasit, regum optime! 11 Sed hec fortune fides est: res humanas vertit pariter et evertit. Non fuit satis mundo solem abstulisse, nisi atras insuper tenebras attulisset, et erepto regi unico non unus alter, quamlibet virtutibus inferior, succederet, sed hec atrox et immitis belua. Siccine nos aspicis, astrorum rector? Hic tanto regi successor ydoneus? Hic, post Dyonisios Agathoclemque et Phalaridem — cuntis obscenior et, clam licet, immanior — fato debitus restabat aule sicule, ut Macrobii verbo utar, «inclementissimus non dyadema, non purpuram, non arma, sed squalidum palliastrum in
Abbreviated transcription (Latin):
ut aiedat. Amices nrc̃s per iudustiar̃
meam finem tacretis ac misene iee¬
turos quiun senis spem falsam ese d
le Ne eini te longiis traham. No¬
ma digressus ueapolim uemi. Rieguias
adii. et regniarum consilio interfui.
ꝓpd propudor quale monstrum: Aufe¬
rat ab italico celo deus. genus hoc pestis.
pucabar xp̃m apud memphum et ba¬
bilonem mecham q contenim. Compa
tas. nulla ueritas. nulla fides. horren¬
dum tripes anmal uudis pedid ciper¬
to capite paupertate superbum marci¬
dum deliciis indi. honunculum m il¬
sum ac rubicundum obesis cludus
mopi uix pallio contectum et douan
coiporis partem de industria retegentẽ¬
uui atq in hoc habitu non solum tu¬
es sed romani quoq ponti ficis affatꝰ
uelud ex alta sauctitatis sue specula
insolentissime conteuinentem. Nec
miratus sum. radicatam in auro suꝑ¬
diam secum fert. multum enim ut
omnum faia est archa enis ⁊ thoga¬
assea dissenciunt. Ac ne saccum uo¬

Expanded text:
ut aiebat, amicos vestros per industriam ut aiebat, amicos vestros per industriam meam finem carceris ac miserie reperturos; quam senis spem falsam esse doleo. 8 Ne enim te longius traham, Roma digressus Neapolim veni, reginas adii et reginarum consilio interfui. Proh pudor, quale monstrum! auferat ab italico celo Deus genus hoc pestis! putabam Cristum apud Memphim et Babilonem Mechamque contemni; compattas, nulla veritas, nulla fides. 9 Horrendum tripes animal, nudis pedibus, aperto capite, paupertate superbum, marcidum delitiis, vidi; homunculum vulsum ac rubicundum, obesis clunibus, inopi vix pallio contectum et bonam corporis partem de industria retegentem; atque, in hoc habitu, non solum tuos, sed Romani quoque Pontificis affatus, velut ex alta sanctitatis sue specula, insolentissime contemnentem. Nec miratus sum; radicatam in auro superbiam secum fert; multum enim, ut omnium fama est, arca eius et toga dissentiunt. Ac ne sacrum no
Abbreviated transcription (Latin):
Et iam bona pars uoctis erat. Ita me
hoc tempore nocturnum matorem fe¬
stinacio preceps fecit. uilum est ta¬
men magnaminum patrem tium
priusꝙͣ me quieti traderem iuinsere.
Seus toue. que maiestas homuns. q̃
uor que frons que facies quis habi¬
tus que in illa etate uis animi qd
corporis robur. Iuliu cesarem aus
affritaru spectare michi ulus sũ
usi quia utroq multum iste longerde
Et tamen idem prorsus aspectu quai
ante septemnum erat dum eum bo¬
me iterum dimisi. uel qui ante ane
.xii. dum enm apud auimonem to¬
dam pͥmum uidi. iram. et pene m¬
credibile. uir unus roma sencͥ cente
nou senescit. Panta ibi. nam seromi¬
dum. et iami in tubitulum cintena
lum repereram. De te tinsq teb a fre¬
tu patcio ꝑcontatus est. Cetera in die
postetum reiecimus. Illum diem a
mane ad uelpetum setum egi. auiis
ne uriti qnidem bora in fileutio actas
Sed te reliquis coram. untũ in modi
exhilaratus est aduentu meo pemib

Expanded text:
et iam bona pars noctis erat. Ita me et iam bona pars noctis erat. Ita me hoc tempore nocturnum viatorem festinatio preceps fecit. 6 Visum est tamen magnanimum patrem tuum, priusquam me quieti traderem, invisere. Deus bone, que maiestas hominis, que vox, que frons, que facies, quis habitus, que in illa etate vis animi, quod corporis robur! Iulium Cesarem aut Africanum spectare michi visus sum, nisi quia utroque multum iste longevior; et tamen idem prorsus aspectu qui ante septennium erat, dum eum Rome iterum dimisi, vel qui ante annos duodecim, dum eum apud Avinionem Rodani primum vidi. Mirum et pene incredibile: vir unus, Roma senescente, non senescit! 7 Pauca ibi — nam seminudum et iam in cubiculum euntem illum reppereram — de te tuisque rebus affectu patrio percontatus est; cetera in diem posterum reiecimus. Illum diem a mane ad vesperam secum egi, cuius ne una quidem hora in silentio acta est; sed de reliquis coram. Mirum inentu meo, sperans,
Abbreviated transcription (Latin):
ut contempnatur antiquus padi
limes s suꝑbia frerm nescin et
millis terimis est contenta cupi¬
ditas. dum recto traunte proficila
uellem hauid prctul lauentia eperti¬
tus ambo constiterant. Tyrannog̾¬
uiter uigente. contra. Pisans mutto¬
nem suum summa in tuentib. Coac¬
tus sum apud hericem mari iterum
me tredere. et corũ scopłin ingentẽ
a colore nommatum ac rupemi can¬
didam et macce hostia ac limam ołi
famosam potentem q nĩc midum
et inane nomen preteruectus nocte
concubia apud ipsum mutronem ĩ
pisanorum castris expoĩtus per tet¬
tam absq nisigni impedimento re¬
liquumi me feci. ⁊ ion prosequor ubi
tenauerim atq cubuerim quid qua¬
libet in parte uderim audieam ue.
ad extrema festino. ¶ Per pisas re¬
licta ad leuam florencia. Senas atis
inde ꝓusium uem. In de tudertũ ubi
a claruallensib tins magno gaudio
exceptus ꝑ narmam ipsis ducibus
homam ingredior .iiiͦi. nonas ectodris

Expanded text:
ut contemnatur antiquus Padi ut contemnatur antiquus Padi limes; sed superbia frenum nescit, et nullis terminis est contenta cupiditas. Dum recto tramite proficisci vellem — haud procul Laventia exertus ambo constiterant, tyranno graviter urgente, contra Pisanis Mutronem suum summa vi tuentibus — coactus sum apud Hericem mari iterum me credere; et Corvum, scopulum ingentem a colore nominatum, ac Rupem candidam et Macre ostia ac Lunam, olim famosam potentemque nunc nudum et inane nomen, pretervectus, nocte concubia apud ipsum Mutronem, in Pisanorum castris, expositus, per terram absque insigni impedimento reliquum vie feci. 5 Non prosequor ubi cenaverim atque cubuerim, quid qualibet in parte viderim audierim ve; ad extrema festino. Per Pisas, relicta ad levam Florentia, Senas atque inde Perusium veni, inde Tudertum, ubi a Claravallensibus tuis magno gaudio exceptus; per Narniam ipsis ducibus Romam ingredior, quarto Nonas Octobris;
Abbreviated transcription (Latin):
inus et die toto iactati fluctibus ad
mcutitu portum ure intempesta noc¬
te ꝓuemiinus. Itaq casicum ingredi
non fint. litoreum hospicium nauti¬
cum tubile sortitus cenama ut fame
conditet sominum ut lacsitudu de¬
derem. Ibi mdignari alcius ⁊ ludos
maris agnostete. Quid multa. uaniis
pet noctem consiliis agitatis ad auro¬
cum statui preferte terrestrem duti¬
cieni equoree seruituti. Itaq fami¬
lia et impedimentis omnib in na¬
uim teimpõitis ip̃e uno solo comita¬
tus in litore substiti. et fauit fortũa
consilio¶ Inter ligusticos scopulos ca¬
su nescis quo Thontom equiuenales
aderant imꝑiga atq preualidi. qui¬
bus ego raptim comꝑa catis ꝓpoĩtũ
iter egi. ⁊ Ieq tumen prorsus naui¬
gtitionis factidio ĩramis. est inter
pilimos qd presens et mediolam do¬
minum bestum ingens magis ut
uides de ammoruni fastib ꝙͣ de ter¬
rati frnd se prebente mat̾ĩa. late
enim confana discreuerat aꝑpenmꝰ.

Expanded text:
mus, et die toto iactati fluctibus, ad mus, et die toto iactati fluctibus, ad Mauritii Portum vix intempesta nocte pervenimus. Itaque castrum ingredi non fuit; litoreum hospitium, nauticum cubile sortitus, cenam ut fames condiret, somnum ut lassitudini deberem. Ibi indignari altius et ludos maris agnoscere: quid multa? variis per noctem consiliis agitatis, ad auroram statui preferre terrestrem duritiem equoree servituti. 3 Itaque, familia et impedimentis omnibus in navim reimpositis, ipse uno solo comitatus, in litore substiti; et favit fortuna consilio. Inter Ligusticos scopulos, casu nescio quo, theutoni equi venales aderant, impigri atque prevalidi; quibus ego raptim comparatis, propositum iter egi, neque tamen prorsus navigationis fastidio immunis. 4 Est inter Pisanos ad presens et Mediolani dominum bellum ingens, magis, ut vides, de animorum fastibus quam de terrarum finibus se prebente materia. Late enim confinia discreverat Apenninus,
Abbreviated transcription (Latin):
illi maturo eui. id adolescenti mi¬
chi quodq illi semel accidit tu
unchi perpetuum fecisti. Et pu
plecti uelim. nec tempus patitur
nec locus. Magnamm patris tra
uocem andio. Extra muros urbis
me licet imntum prosecutunis
aduenit. hodietuo die apud prene¬
ite sinim rospitator. ubi me durissi¬
ius ex filio et sinis ex fratre tinis
nepos expectat. Rome. noñ. ectũbr.
ad enudem de itiuere suo et de mõstͦ
consibi neapolitane
Efidem fungerem et tibi u¬
tile et michi prope necessan¬
uni fint pollicitus me ma¬
nitimo itmere profecturum uon al¬
¶t an ob caustm nisi quia mago iam
ꝑsuasum est expeditius ac cicius in
pelago qmͣ tertis. ⁊ auiui conscen¬
detam apud niceam uari. que pa¬
inai italicarum uibium ab erasu
est. et ad meneti portum celo iam
ttellante ꝑueneram. Irasci tacitus.
illic die posteto ĩuiti mansimus se¬
pe ue quicqͣ retentato abitu postci¬
die cuitipiti tempestate fmem solii¬

Expanded text:
illi maturo evi, id adolescenti miilli maturo evi, id adolescenti michi, quodque illi semel accidit, tu michi perpetuum fecisti. Et putplecti velim; nec tempus patitur nec locus. Magnanimi patris tui vocem audio; extra muros urbis me, licet invitum, prosecuturus advenit. Hodierno die apud Preneste suum hospitabor; ibi me clarissimus ex filio suus, ex fratre tuus nepos expectat. Rome, Nonis Octobris. 3 Ad eundem, de itinere suo et de monstris consilii neapolitani. 1 Ut fidem frangerem, et tibi utile et michi prope necessarium fuit. Pollicitus me maritimo itinere profecturum, non aliam ob causam, nisi quia vulgo iam persuasum est, expeditius ac citius iri pelago quam terris, navim conscenderam apud Niceam Vari, que prima italicarum urbium ab occasu est, et ad Meneci portum, celo iam stellante, perveneram. Irasci tacitus. Illic die postero inviti mansimus, sepe nequicquam retentato abitu. 2 Postridie, ancipiti tempestate, funem solvi
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam tuorum erorto odio ad
ariia peruentum esset. et tu mrx¬
ista indignacione fiammatus
ut pro tabunali sedens familiã cõ¬
uccasses ac dicende ueritatis nuis¬
iurandum omnib detulisses. Iu¬
dextram porrigerem tu in medio
iratum ipetu codicem eimͣgeli¬
cum retraxisti. te qz cunitis audi¬
entib. simplici uerbo ueo contẽ¬
tum esse dixisti. cunis ne aut pe¬
intuisse te aut in premoditata
tui benignitas indererur cum se¬
pe suniles casus acciderint nurã¬
tibus cunctis nniqmͣ uie nirate
es passus. Quid hoc iudicio tanti
prĩs illustrius: quanti uolunt
anrum et genimas extimẽt aua¬
ti. hec extimare non poterunt. Re¬
nouasti in me pater omnium oꝑ¬
time xenocratis phy antiquũ de¬
tus cumis in epłi̾s ad athicum
mentionem facit ticero: qui cura
testimonnum dicturus nirate
secundum leges teneretur ea sidi
ab athemensidus spectate fide. cre¬
dentib remissa uecessitas fuit. hoc
inqmͣ in me reuonasti. insi quod

Expanded text:
quosdam tuorum exorto odio, ad quosdam tuorum exorto odio, ad arma perventum esset, et tu iusta indignatione flammatus, ut pro tribunali sedens, familiam convocasses ac dicende veritatis iusiurandum omnibus detulisses, iudextram porrigerem, tu in medio irarum impetu codicem evangelicum retraxisti, teque cuntis audientibus simplici verbo meo contentum esse dixisti; cuius ne aut penituisse te aut impremeditata facti benignitas videretur, cum sepe similes casus acciderint, iurantibus cuntis, nunquam me iurare es passus. 4 Quid hoc iudicio tanti patris illustrius? Quanti volunt aurum et gemmas extiment avari; hoc extimare non poterunt. Renovasti in me, pater omnium optime, Xenocratis philosophi antiquum decus, cuius in epystolis ad Athicum mentionem facit Cicero; qui cum testimonium dicturus iurare secundum leges teneretur, ea sibi ab Atheniensibus, spectate fidei credentibus, remissa necessitas fuit. Hoc, inquam, in me renovasti; nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
nacias ago. tum pro aliis
imiltis. tum pro eo ꝙ quo¬
tiens romam peto tociens
ubentino tuatum litterarum fauo¬
te preuenior. Agnosco nisidias a¬
moris tui. neq enm ut hono sed
ut angelus excipior. Nichil impi¬
grius est amante. ⁊ imiqui tam iu¬
gi aquilone sumi uhectus ut ĩpara¬
tum aliquid offenderun. m irater
magis insi tins de me iuudiciis assue¬
iussem. Consuetudo emm longior
et recum uunicula exteuuat et dos¬
lores leuit et minint uoluptates.
Quis autem emimerare sufficiat¬
quib tu me ꝑ omnem intam houo¬
silicentissims decreris bouestnius¬
Luenam illai ex equo ꝑpe cum sis
dominus conuersacionis comitas.
Que uai lidertas hominus. sud ma¬
ioris arbittio degentis. Quenam
secretorum participacio. Que uam⁊
preregatiua. Quis bonor: Quanta
dignatio: Recordan dulte est. reuar¬
rare longissimum. unum ex mille
refetan. qd̾ mnio iudicatum pectori
et medullis inhesisse miraberis.
Memnnsti dumi graui olim inter

Expanded text:
Gratias ago cum pro aliis Gratias ago cum pro aliis multis tum pro eo quod quotiens Romam peto, totiens uberrimo tuarum literarum favore prevenior. Agnosco insidias amoris tui; neque enim ut homo, sed ut angelus excipior. Nichil impigrius est amante; nunquam tam iugi aquilone sum vectus, ut imparatum aliquid offenderim. Mirarer magis, nisi tuis de me iudiciis assuevissem; consuetudo enim longior et rerum miracula extenuat et dolores lenit et minuit voluptates. 2 Quis autem equibus tu me per omnem vitam honorificentissimis decretis honestaverisQuenam illa ex equo prope, cum sis dominus, conversationis comitas, quenam libertas hominis sub maioris arbitrio degentis, quenam secretorum participatio, quenam prerogativa, quis honor, quanta dignatio, recordari dulce est, renarrare longissimum. 3 Unum ex mille referam, quod imo radicatum pectori et medullis inhesisse miraberis. Meministi: dum, gravi olim inter
Abbreviated transcription (Latin):
cuita supra spem euemant. ⁊ metus
iste superuacinis fuerit. Michi tame
annce quis consulet: aut quis uidebr
dolon meo: Qn de cetero ingilabo.
Eu quantulunitumq boc ingeiũ
aust studium conseccabo: Quis spes
tollapsas eriget: Quis torpentem a¬
minum excitabit. Duos ingenii
duces habui. Utrumnq michi amiꝰ
hic adstulit. Et de altero quidem
quetens nr̃m nr̃o cum lelio questus
sum. De hoc hodie tecum queror. que¬
ratq dum uirero. Et qui solari ali¬
os interdum soleo: nnc qua me ip¬
sum racione uel oracione consoler
non iuuemio. Huic ergo consolandi
desperatio. hinc flendi pudor. hinc
ad utcum libet stili diffidencia. sed
suꝑ omma illico te indendi spes silẽ¬
cium uidet. Pareto tecum ꝓpe diem
acturus ex cõmodo ¶Hec interea tibi
tlens ad fontem sorgie dictaban.
notum procellarum camii mei por¬
tum. quo heti ad uesperam solus
fugi. cum mane me rodani ad ripã
rmor mestissimus inuenisset iiiiͦ.
Ao Iohiumem de Columpna gr̃aꝵ

Expanded text:
cunta supra spem eveniant et metus cunta supra spem eveniant et metus iste supervacuus fuerit, michi tamen, amice, quis consulet? aut quis medebitur dolori meo? cui de cetero vigilabo? cui quantulumcunque hoc ingenium aut studium consecrabo? quis spes collapsas eriget, quis torpentem animum excitabit? Duos ingenii duces habui: utrunque michi annus hic abstulit, et de altero quidem,querens — nostro cum Lelio questus sum, de hoc hodie tecum queror querarque dum vixero; et qui solari alios interdum soleo, nunc qua me ipsum ratione vel oratione consoler, non invenio. 5 Hinc ergo consolandi desperatio, hinc flendi pudor, hinc ad utrumlibet stili diffidentia, sed supra omnia illico te videndi spes silentium iubet. Parebo, tecum propediem fleturus ex commodo; hec interea tibi flens ad fontem Sorgie dictabam, notum procellarum animi mei portum, quo heri ad vesperam solus fugi, cum mane me Rodani ad ripam rumor mestissimus invenisset. IV KalAd Iohannem de Columna, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
od uerebar accidit. qd̾
girem deferuit nos niclitus ille ree
nr̃. Cius et si maturti etas esser ta¬
men peticerba miois est. Et heu me
miserum. Sarbate optime quͣ uere¬
or ne illa quoq presagia confines
euentus: que michi suggenit amõ
Et malorum suorum semꝑ nimis
certus uates aninius mens Ita me
regnie numioris nomq regis adole¬
scentia. Ita me regine alterius etas
ac ꝓpoĩtum. ita me tandem tettitat
anlicorum ingenia et mores. ꝙxir
dar hic utinam sum ꝓpheta. sed agni
duos multorum custodie luponim
tredites uideo. regnin q sine tete
Nam quid ego ein quiad alio int¬
tui regem dicam multoꝵ auante¬
mestus addam multoꝵ q semue s
pot̾timi. Itaq si quo die plato nbe
bunuims excessit sol celo ceaidile
uisus est: Cind illo monere andea¬
tut: qui et plato alter ingemo saut
regũ misli aut sapiencia setundis
ant glora: timus pret̾ea mors imi
decindet het oimupotes deus ⁊ sel¬
titudinem meam piam magis quͣ
necessariam rebus probet. At ut alus

Expanded text:
od verebar accidit, quod tgirem, deseruit nos inclitus ille rex noster cuius etsi matura etas esset, tamen peracerba mors est. 2 Et, heu me miserum, Barbate optime, quam vereor ne illa quoque presagia confirmet eventus, que michi suggerit anxius et malorum suorum semper nimis certus vates, animus meus! Ita me regine iunioris novique regis adolescentia, ita me regine alterius etas ac propositum, ita me tandem territant aulicorum ingenia et mores. 3 Mendax hic utinam sim propheta; sed agnos duos multorum custodie luporum creditos video, regnumque sine rege. Nam quid ego eum qui ab alio regitur, regem dicam, multoru— mestus addam — multorumque sevitie expositum? Itaque, si “quo die Plato rebus humanis excessit, sol celo cecidisse visus est”, quid illo moriente videatur, qui et Plato alter ingenio fuit et regum nulli aut sapientia secundus aut gloria, cuius preterea mors tam Secundet hec omnipotens Deus et solicitudinem meam piam magis quam necessariam rebus probet. 4 At, ut aliis
Abbreviated transcription (Latin):
iactantia est. Adde ꝙ cum iaguus
indete uoles inmerabilia inidre
quete uon inõ uetam udm ensierã
redigent. sed infra etiam cõttuhent.
umi ingeuio satis eit umus taldui
gloriam mereti. Qui inultatam ti¬
tuolis atcum suꝑbrunt aut di
hommies sunt ant ipudentes aut
isam. Quis uspiam auit grecor uu
teit ierorum id presumpsisse ineuio¬
ratũs aomis mos noua temenerit.¬

Expanded text:
actantia est. 19 Adde quod cum magnus videri voles, innumerabilia incident, que te non modo veram ad mensuram redigent, sed infra etiam contrahent. Uni ingenio satis est unius studii gloriam mereri; qui multarum titulis artium superbiunt, aut divini homines sunt aut impudentes aut insani. Quis uspiam aut Grecorum aut nostrorum id presumpsisse memoratur? novus mos, nova teme