comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
traq noie significat᷑ idem̃. Soc ẽ granẽ exarte
go s teo cdanigatũp mittent᷑ idei fores raptas da¬
rere petitũ unꝰ utiq uerbenarius uocabatue
orona quidam milla fiar graminea nobi¬
lior in maiestate ppli t̾rarũq pn̾cipiis
p̃misra ut gle̾ geminate et auree uallares
murales rostrate ciuice cͥumphales post lac¬
ceteras amnes siguli ⁊ ipi duces imꝑacore sq¬
nulicibus aut aliquando collegis dedere. De¬
creuit in t̾umphis senatus cura belli solucus et.
pplu̾s ociosus gramineam nũgͣ insi ab uniu̾o¬
encerant in desꝑatõne sup̃ma contingi nulli insi
as uniu̾so exc̾citu seruata decreca. Ceta̾s imꝑaço¬
res dedere. hanc solam miles imꝑatori eadẽ siõ
castus castris. Quod qli cuuce honor uno ulig a
uel humillimo cine seruato p̃clarus sacerꝙ ¶ẽc̾
nund tandem eristimai̾ debet unius ucute serua¬
tus imulsus exc̾citus. dabat᷑ hoc uiridis e gra¬
mine decerpte Inde ubi obfessuͬs seruasset aliquis

Expanded text:
oc est gramen ex arce hostes clarigatumque mitterentur, id est res raptas dare repetitum, unus utique verbenarius vocabatur. Corona quidem nulla fuit graminea nobilior in maiestate populi terrarum principis praemiisque gloriae. gemmatae et aureae, vallares, murales, rostratae, civicae, triumphales post haceteras omnes singuli, et duces ipsi imperatomilitibus aut aliquando collegis dedere, decrevit in triumphis senatus cura belli solutus et populus otiosus, graminea numquam nisi in desperatione suprema contigit, nulli nisi ab universo exercitu servato decreta. ceteras imperatores dedere, hanc solam miles imperatori. eadem voexitu totis castris. quod si civicae honos uno aliquo ac vel humillimo cive servato praeclarus sacerque habetur, quid tandem existimari debet unius virtute servatus universus exercitus? dabatur haec viridi e gramine decerpto inde, ubi obsessos servasset aliquis.
Abbreviated transcription (Latin):
fluere autem ꝓhibet. duo gena eus candidius
et ngrum breniusꝙ id qd magͣis est politricon
aliqui triconanes uocaut. utriq rauuili ingro
colore intent foliis filicis. ex quibus inferiora
asꝑa ac fusca sũt om̃ia autem contriis pediculis
me specus sequitur ⁊ fara manãcia qd miram̃
cũ aquas nõ sentiat calculos e corꝑe uire peslit
frangit utiq nngrũ qua de caura potius quã qd̾
in fapis nasce̾tur a nr̃is sapifragũ appellatũ credi

Expanded text:
fluere autem prohibet. duo genera eius: candidius fluere autem prohibet. duo genera eius: candidius et nigrum breviusque. id, quod maius est, polytrichon, aliqui trichomanes vocant. utrique ramuli nigro colore nitent, foliis felicis, ex quibus inferiora aspera ac fusca sunt, omnia autem contrariis pediculis, me specus sequitur et saxa manantia , quod miremur, cum aquas non sentiat. calculos e corpore mire pellit frangitque, utique nigrum, qua de causa potius quam quod in saxis nasceretur a nostris saxif
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinus mori femims uelsi herba ter circumlata
subitiat᷑ capiti semen etͣ bene̾m stmmulat cũ mel
spanos discutit berrucas hoc utiq eliotrophi¬
um radicitus extrahit et excrescẽtia in sedibus
spme quoq ac lumborũ sa sanguinẽ corruptur
errahit alitum semen ⁊ pocum illitum in iuregal¬
licanei᷑ decoctum aut cũ beca ⁊ lẽnte. Corter pe¬
minis liuentibus calorem reddit. magi heliotro¬
pium quartanis quat̾ in tertianis ter allegari¬
ubent. Ab ipo egro p̃cariq eum soluturũ se nodos
liberatum et facere nõ exempta herba. Aliuid ad¬
tanto miraculũ iuiret estate. bruma nõ marcescit
aquas respuit ꝑfusum mersumue sicco simile ẽ.¬
tanta disotiatõ dephendic̃. bude ⁊ nomẽ a grecis
alioqui frutici topiario.
uidam gallitricon docant alii pollitricom
utrumq ẽ ab effcũ. Tinguit eniui capillũ
⁊ ad hoc decoquit᷑ in bmo cũ semine apii adiecto
oleo copiesum ut crispum densumq faciat et de¬

Expanded text:
is, vel si herba ipsa ter circumlata subiciatur capiti. semen et venerem stimulat, cum melle panos discutit. verrucas hoc utique heliotropium radicitus extrahit et excrescentia in sedibus. spinae quoque ac lumborum sanguinem corruptum trahit inlitum semen et potum in iure gallinacei decoctum aut cum beta et lente. cortex seminis liventibus colorem reddit. Magi heliotropium in quartanis quater, in tertianis ter adligari iubent ab ipso aegro precarique eum, soluturum se nodos liberatum, et iacere non exempta herba. Aliud adianto miraculum: aestate viret, bruma non marcescit, aquas respuit, perfusum mersumve sicco simile est—tanta dissociatio deprehenditur—, unde et nomen a Graecis alioqui frutici topiario. quidam callitrichon vocant, alii polytrichon, utrumque ab effectu. tinguit enim capillum et ad hoc decoquitur in vino cum semine apii adiecto oleo copioso, ut crispum densumque faciat; et de
Abbreviated transcription (Latin):
calculos frangit decoqui cũ radice oportet. que
cũ foliis echircmno sebo podagris illicitur.
ltm̃ gemiłs quod tricoccũ appellauimus ec
alio noĩe scorpion uocat᷑ folii s nõ solum nu¬
noribus sed eciam in t̾ram uergẽtibus. Semẽ ei¬

Expanded text:
calculos frangit. decoqui cum radice oportet, quae cum foliis et hircino sebo podagris inlinitur. 60 alterum genus, quod tricoccum appellavimus et alio nomine scorpiuron vocatur, foliis non solum minoribus, sed etiam in terram verge
Abbreviated transcription (Latin):
na aque cõmanducata sanguinẽ et folnere sis¬
tit. Sunt qui calculos ea pelli tradiderunt
in fluminibus cantũ. Sucũ ex his colligit̃
ad oculorũ remedia Est emm refrigerautis
nat᷑e ⁊ ideo utiłes contͣ inflãmatõnes collectõ
nesq. ulcera ꝑ se erumpencia et p̃cipue more
cũ melle sanat. Item tonsillas potus calculos
frangit thraces qr ui astrimona habitãt e fo¬
liis triboͣli equos sagmant. ipsi nucles uiuũt
panem facientes p̃dulcem et qui contͣhac sẽtrẽ.
Radis caste pureq collecta discucit strumas. se¬
men ad alligatũ baricũ dolores sedat tritum
S in aqua sparsum pulices necati
ũmo p̃cipue auribus prurulentis medetur.
hemoragie quoq ⁊ disytherie infusa. nascitur
yppopes in salulosis marituns spmis al¬
bis hedere modo racemosa. ẽ. candidis ex parte
rubencibus acmis radix suco madet qui auc
ꝑ se condicͣ aut pastillis farme. hec bilẽ decͣhic

Expanded text:
na aquae. conmanducata sanguinem ex vulnere sisna aquae. conmanducata sanguinem ex vulnere sistit. sunt qui et calculos ea pelli tradiderunt.in fluminibus tantum. sucus ex iis colligitur ad oculorum medicinas; est enim refrigerantis nanesque. ulcera per se erumpentia et praecipue in ore cum melle sanat, item tonsillas. potus calculos frangit. Thraces, qui ad Strymona habitant, foliis tribuli equos saginant, ipsi nucleo vivunt panem facientes praedulcem et qui contrahat ventrem. radix caste pureque collecta discutit strumas, semen adalligatum varicum dolores sedat, tritum vero in aqua sparsum pulices necat. vino praecipue auribus purulentis medetur, emorrhagiae quoque et dysinteriae infusa. xiv 29 Hippophaes in sabulosis maritimis, spinis albis, hederae modo racemosa est, candidis, ex parte rubentibus acinis. radix suco madet, qui aut per se conditur aut pastillis farinae ervi. bilem detrahit
Abbreviated transcription (Latin):
ampoitami sanguinẽ mĩre side̾. Alii erygen
fasso eãdem puta uerieno ¶ss etro
olicynzam quae subiũgi eam ꝓeina refert.
et ipã sine dubio int̾ aculaatas foliis re¬
c̾matis pͥiguibus. tactuꝙ cũminosis fruticosa
dimã cubitoꝵ altitudine flore hiatinchi fruetu
piularũ p lantaginis magnitudinis. presta¬
tissima in clicia. secũda ponto radice dulci et
hec tantũ in usu Caͣpit᷑ ea uirgiliarũ occasu
te᷑ ad cercias cetero ad mellis crassicudinem.
aliquando et tonsa equo gen̾e et uolm̾lius ĩ¬
poficrsic᷑ et fautiũ uitii s om̃ibus. Itõ uoci
ntilissimo suco sic ut spissatus ẽ in lingua sub¬
dito Item toraci iocieri. hac dirmis sitii fa¬
mẽqi sedari Os id quid adipson appellauere
sitirent.
des et cõmanducata: Stomachice ẽ et ul¬
ceribus oris insꝑra sepe ecitericiis sanat
ot zesice scabiem remũ dolores cõdilomiata ul¬
cera genitaliũ. dedere eam quidam potui in qrͣ¬
tanis dragnarũ duaꝵ pondere et pipere hemi¬

Expanded text:
uinem mire sistere. Alii eryngen falso eandem putavere esse et glycyrr hizam, quare subiungi eam protinus refert. et ipsa sine dubio inter aculeatas est, foliis echinatis, pinguibus tactuque cumminosis, fruticosa, binum cubitorum altitudine , flore hyacinthi, fructu pilularum platani magnitudinis. praestantissima in Cilicia, secunda Ponto, radice dulci et hac tantum in usu. capitur ea vergiliarum occasu,tae ad tertias, cetero ad mellis crassitudinem, aliquando et tusae, quo genere et vulneribus inponitur et faucium vitiis omnibus, item voci utilissima suco sic, ut spissatus est, linguae subdito, item thoraci, iocineri. hac diximus sitim famemque sedari; ob id quidam adipson appellavere sitirent. ideo et conmanducata stomatice est ulceribus oris; inspersa saepe et pterygiis. sanat et vesicae stabiem, renium dolores, condylomata, ulcera genitalium. dedere eam quidam potui in quartanis drachmarum duarum pondere et piper ex hemi
Abbreviated transcription (Latin):
lam es pͥmis aculeatarũ eronge siue
cinrgion concͣ serpentes et benena ouĩiauas¬
cens adulsus ictus morsueq radio eiis bibicur
dragins pondere in smo aue si plertin easco eise
nas comitet᷑ et febris eo aqua ialica e posags pe¬
culiariter efficas contra crysupidas acranas do¬
onĩsus csntͣ topica ⁊ aconita efficatõrẽ hera¬
taitus meditus in iure anseris decoctam arbititas:
apossotorus ad ilsus toxita cum rana decoquit. ceti
maqua pã dia fructicota spmosis fosuis cauli¬
ge ieulato / cubicali et maiore aliquando. alia
asbicaus alia nigra radice odorata es satiua qͥdẽ
est ͥ ct sponce nascit᷑ in asꝑis et satosis et lico¬
ribus maris durior nigriori folio epna
x his candidam nr̃i centũcapita ũocant.
omnnes euisdem effeũs caule ⁊ radice in
abos gͥcorũ receptis utͦi mͣ oͣtio siue coquere
libeat siue cruda uesti. portẽtuo s ũ ẽ iid de ea
tradit̾ radicem eius alteruͣtrius setus similicu¬

Expanded text:
a in primis aculeatarum erynge est sive eryngion contra serpentes et venena omnia nascens. adversus ictus morsusque radix eius bibitur drachmae pondere in vino aut, si plerumque tales as comitetur et febris, ex aqua. inlinitur plagis, peculiariter efficax contra chersydros ac ranas. omnibus vero contra toxica et aconita efficaciorem Heraclides medicus in iure anseris decoctam arbitratur. 19 Apollodorus adversus toxica cum rana decoquit, ceteri in aqua. ipsa dura, fruticosa, spinosis foliis, caulgeniculato, cubitale et maiore aliquando, alia albicans, alia nigra, radice odorata. et sativa quidem est et sponte nascitur in asperis, saxosis, set in litoribus maris durior nigriorque, folio apii. ix 20 Ex his candidam nostri centum capita vocant. omnes eiusdem effectus, caule et radice in cibos Graecorum receptis utroque modo, sive coquere libeat sive cruda vesci. portentosum est, quod de ea traditur, radicem eius alterutrius sexus similitu
Abbreviated transcription (Latin):
co lores nec querit in ꝓfũdis murices. seg obici
fruge moeso ed culpa nõ abłui usu. alioquin ful¬
dictur q alies herbis tingui sapides parietes
2.Lec pingendi nec tinguendi tamen
ratõnẽ ꝯmisissenus si uingͣ etͣ liberaliũ araum
fuisses Interarꝰ fortius anget auct᷑o que ꝙ es

Expanded text:
colores. nec quaerit in profundis murices seque obicicolores. nec quaerit in profundis murices seque obicifrugem modo. sed culpant ablui usu; alioqui fuldicturi et alias herbis tingui parietes nec pingi lapide. nec tinguendi tamen rationem omisissemus, si umquam ea liberalium artium fuisset. 5 interim fortius agetur, auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
gena Serbaꝵ utilicatibus hom̃ auc uo¬
luptatibus genitas sed qnͣto ꝑ lura rescant
q̃uancoq mirabiliora inuen̾it  illa em̃ ma¬
iore parte cibi auc odoris decorisue cõmẽ¬
dacõ ad nũota erpedimẽta durit reliqͣꝵ pe
tencia aꝓpbant nichil ab rerũ natã sine aliqͣ
occultõre causa gigni. E quidem et forme
grẽ ritusq ꝑpetui in corporibus suis aliqͣs
exterarũ genciũ uci herbis qui busdam ad ilco
aiõ Illinũt certe alias alie faciũt faciem in po¬
corꝑa sua sc̾bune similis plantagini glastum
in gallia uotat᷑ Gritãnoꝵ cõiuges nurusq toco
corꝑe oblite quibusdam in sacris mide incedũt
ethiopum colorem miitantes iã uero ĩficiuestes ser
scmiꝰ ãmirabili fuco. atq atq ut taceamo
galacie africe lusitame grãis coccũ iꝑ¬
toris dicatũ p aludamẽtis. transalpina gallia
herbis cyria atq cõcłia tinguit et om̃s alios
pupio insedietꝰ nupte stans. et in sico carpis fas

Expanded text:
nera herbarum utilitatibus hominum aut voluptatibus genita. sed quanto plura restant quantoque mirabiliora inventu! illa enim maiore in parte cibi aut odore decorisve commendatio ad numerosa experimenta duxit; reliquarum potentia adprobat, nihil ab rerum natura sine aliqua occultiore causa gigni. Equidem et formae gratia ritusque perpetui in corporibus suis aliquas exterarum gentium uti herbis quibusdam adverto animo. inlinunt certe aliis aliae faciem in pocorpora sua inscribunt. simili plantagini —glastum in Gallia vocatur—Britannorum coniuges nurusque toto corpore oblitae quibusdam in sacris nudae incedunt, Aethicimus admirabili fuco, atque, ut sileamus Galatiae, Africae, Lusitaniae grani coccum imperatoriis dicatum paludamentis, transalpina Gallia herbis Tyria atque conchylia tinguit et omnes alios ruptor insidietur nuptae: 4 stans et in sicco carpit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
magorũ solum uanitateᷤ. s eciam pytagor icorũ.
s ed in mediome usu p̃ter supͣdicta antiliatur
inflacõnibus coraminibus cordis diciis sto¬
macho iocieri p̃cordiis in aqua mulsa liem¬
inposca. Item ex mulsa renibus strãgurie episconis¬
tonos spasmis lumbis hydropicis comitialiba
mulierũ mesibus sine subside̾nt suie habundaut
uuluars ꝙ om̃ibus uitiis extrahit infiba corꝑi
cũ melle scrumas parrtidas spanos recedẽtes
ab ossibus carnes sanas cũ aurungia salfa et
cerato. Idem fracturas a apula̾m p̃sumptã arcet
aluum siscit. aliquis e mrĩs sub solsticis calligi
cam nessere ex aqua celesti mnipom omibus
teruicis uitiis oculorũ quoꝙ¬

Expanded text:
 sed etiam Pythagoricorum. sed in medico usu praeter supra dicta auxiliatur inflationibus, torminibus, cordis vitiis, stomacho, iocineri, praecordiis in aqua mulsa, liin posca, item ex mulsa renibus, stranguriae , opisthotonis, spasmis, lumbis, hydropicis, comitialibus , mulierum mensibus, sive subsidant sive abundent, vulvarumque omnibus vitiis. extrahit infixa corpori cum melle. strumas, parotidas, panos, recedentes ab ossibus carnes sanat cum axungia salsa et cerato, item fracturas. crapulam praesumpta arcet, alvum sistit. aliqui e nostris sub solstitio colligi eam iussere, ex aqua caelesti inponi omnibus cervicis vitiis. oculorum quo
Abbreviated transcription (Latin):
facta. graues ligones. uometes ponderosos. boues
saturos: postea dixit. Ueneficia mea quirites
hec gunt: nec possũ uobis ostendere. aut in forũ
ad ducere lucubrationes uigiliasq et sudore .
Omniũ sententiis absolutus itaq ẽ. Profecto
oꝑa m impensa cultura constat: & ideo maioreᷤᷤ
fercilissimũ in agro oculũ domini ẽẽ dixerunt.
Reliqua p̃cepta red̾dentur suis locis: quȩ ꝓpͥa
generũ singłorum erant. Interim cominunia
quȩ succurrunt ñ omittemus. & in primis hu¬

Expanded text:
facta, graves ligones, vomeres ponderosos, boves facta, graves ligones, vomeres ponderosos, boves saturos. 43 postea dixit: Veneficia mea, Quirites, haec sunt, nec possum vobis ostendere aut in forum adducere lucubrationes meas vigiliasque et sudores. omnium sententiis absolutus itaque est. profecto opera, non inpensa, cultura constat, et ideo maiores fertilissimum in agro oculum domini esse dixerunt. 44 Reliqua praecepta reddentur suis locis, quae propria generum singulorum erunt. interim communia, quae succurrunt, non omittemus, et in primis
Abbreviated transcription (Latin):
colam ẽẽ quisquis emeret. quod prestare ei fun¬
dus posset. M alum patrem familias. quisquis
interdiu faceret quod noctu posset᷑ in tempesta¬
te cęli. peiorem qui profestis dieb ageret. qͦd feri¬
atis deberet: pessimum. qui sereno die sub teo¬
to potius oꝑaretur. quam in agro.
equeo michi temꝑare quo minus unũ exem¬
plum antiqͥtatis afferam. ex quo intelligi
possit apud ppłm etiam de culturis agendis morẽ
fuisse. qualiterq defendi soliti sint illi uiti. C. fu¬
rius ctessimus e seruitute liberatus cũ in paruo
admodũ agello largiores multo fructus ꝑciperet
quam ex amplissimis uicinitas: in inuidia mag
na erat ceu fruges alienas pelliceret ueneficiis.
Quam obrẽ ab spurio albino euruli die dicta
metuens damnationẽ. cum in suffragium trib
oporteret ire. instrumentũ rusticũ omne in forũ
acculit. & adduxit filiam ualidam. atq ut ait
piso bene curatam ac uestitam. ferram̃ta egregie

Expanded text:
icolam esse quisquis emeret quod praestare ei funicolam esse quisquis emeret quod praestare ei fundus posset; malum patrem familias quisquis interdiu faceret, quod noctu posset, nisi in tempestate caeli; peiorem qui profestis diebus ageret, quod feriatis deberet; pessimum qui sereno die sub tecto potius operaretur quam in agro. 41 Nequeo mihi temperare, quo minus unum exemplum antiquitatis adferam, ex quo intellegi possit, apud populum etiam de culturis agendi morem fuisse qualiterque defendi soliti sint illi viri. C. Furius Cresimus e servitute liberatus, cum in parvo admodum agello largiores multo fructus perciperet, quam ex amplissimis vicinitas, in invidia erat magna, ceu fruges alienas perliceret veneficiis. 42 quamobrem ab Spurio Albino curuli aedile die dicta metuens damnationem, cum in suffragium tribus oporteret ire, instrumentum rusticum omne in forum attulit et adduxit familiam suam validam atque, ut ait Piso, bene curatam ac vestitam, ferramenta egregie
Abbreviated transcription (Latin):
censemus. imio hercules modũ iudicem rerũ
omnĩ utilissimũ. Bene colere necessarium ẽ. op¬
⁊cime damnosum. p̃ter quam sobole suo colono aut
pascendis. Alioqui colente domino aliquas mesces
colligere ñ expedit si computetur impendiũ opere
nec temere oliuam. nec quasdam terras diligenter
colere sicut in sicilia tradunt. Itaq decipi adue
ex oraculo seilicet malis bonis. s defendendi ae¬
quum ẽ ab auis qui p̃ceptis suis prosperere uel¬
te. Namq cum dicerent malis: intelligere uolu¬
ere uilissimos. Summũ ꝑrouidentiȩ illorũ fuit
ut quam minimũ eẽt impẽdii. P rȩcipiebant enĩ
ista. qui triumphales denas argenti libras mul
suppellectile crimini dabant. qui mortuo uilli¬
eo reliquere uictorias. & reuerti in tura sua pos¬
tulabant. quorum herendia colenda suscipiebat.
res pubtica. exercitusq ducebant. senatu illiꝰ uilli¬
cante. In die illa reliqua ex oracula. nequam agͥ¬

Expanded text:
censemus? immo, Hercules, modum iudicem rerum censemus? immo, Hercules, modum iudicem rerum omnium utilissimum. 38 bene colere necessarium est, optime damnosum, praeterquam subole sua colono aut pascendis alioqui colente. domino aliquas messes colligere non expedit, si conputetur inpendium operae, nec temere olivam, nec quasdam terras diligenter colere, sicut in Sicilia tradunt, itaque decepit advex oraculo scilicet: malis bonis. sed defendi aequum est abavos, qui praeceptis suis prospexere vitae. namque cum dicerent malis, intellegere voluere vilissimos, summumque providentiae illorum fuit, ut quam minimum esset inpendii. praecipiebant enim ista, qui triumphales denas argenti libras in supellectile crimini dabant, qui mortuo vilico relinquere victorias et reverti in rura sua postulabant, quorum heredia colenda suscipiebat res p., exercitusque ducebant senatu illis vilicante. 40 inde illa reliqua oracula: nequam agr
Abbreviated transcription (Latin):
GNI pompeio qui numquã agrum mercatus
ẽ conterminũ. Agro empto domũ uiendendam in¬
clementer atq ñ ex utilitate publici status ma¬
go censuit. hoc exordio p̃cepta pandere ingressus.
ut tam̃ appareat assiduitatẽ desideratam ab
eo. dehinc peritia uillicorum in cura habenda
ẽ. multa Quȩ de his cato precepit. nobis sa¬
tis ẽ dixisse. Quamproximũ domino corde ẽẽ
debere & tam̃ semet ipsi ñ uideri. coli rura. er¬
gastulis pessimũ est: & quicquid agitur a des¬
ꝑantib temerariũ uideatur. unam uocem anti¬
quoꝵ potuisse. & fortassis incredibilem penitꝰ
ȩstimetur nichil minus expedire: quam agrum
optime colere. L. tarius rufus: infima nataliũ
humilitate consulatum militari industria me¬
ritus antiquȩ alias parsimoniȩ circiter in libera¬
litate diui augusti congestum usq ad detractio
nẽ heredis exhausit. agros in picȩno eoemendo.
colendoq in głam. Internitionẽ ergo famẽq¬

Expanded text:
Cn. Pompeio, qui numquam agrum mercatus Cn. Pompeio, qui numquam agrum mercatus est conterminum. agro empto domum vendendam inclementer atque non ex utilitate publici status Mago censuit, hoc exordio praecepta pandere ingressus, ut tamen appareat adsiduitatem desideratam ab eo. <4> Dehinc peritia vilicorum in cura habenda est, multaque de his Cato praecepit. nobis satis sit dixisse, quam proximum domino corde esse debere et tamen sibimet ipsi non videri. coli rura ab ergastulis pessumum est, ut quidquid agitur a desperantibus. temerarium Videatur unam vocem antiquorum posuisse, et fortassis incredibile , ni penitus aestimetur, nihil minus expedire, quam agrum optime colere. L. Tarius Rufus infima natalium humilitate consulatum militari industria meritus, antiquae alias parsimoniae, circiter |M???| HS liberalitate divi Anem heredis exhausit agros in Piceno coemendo colendoque in gloriam. internicionem ergo famemq
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit. spectare in ȩstuosis locis septentrionẽ de
bet. meridiem in frigidis. temꝑatis exortũ ȩqui¬
noctialem. Agri ipsius bonitas quib argum̃tis
udicanda sit. quamquã de terrȩ optimo genere
disserentes. abunde dixisse possimus uideri. etiã¬
nunc tam̃ traditas notas sub signabimus: catonis
maxime uerbis. Ebulum uel prunus siluestris
uel rubus. bulbus minutus. trifolium herba pra¬
tensis. quercus siluestris. pirus. malus. frum̃taliᷤᷤ
solo notȩ. Item nigra terra & cinerei coloris.
quam cliuosis respondent eadẽ. Modum agri in
primis seruandum antiqui putauere: quippe
ita censebant. satius ẽẽ minus serere. & melius
arare. Qua in sententia & uirgilium fuisse ui¬
deo. uerumq confitentib latifundiũ perdere i¬
taliam. lam uero & ꝓuintias sex domini semis¬
seni affricȩ possidebant. cum int̾fecit eos nero
pͥnceps ñ fraudando magnitudine hac quoq sua.

Expanded text:
tradidit. spectare in aestuosis locis septentriones tradidit. spectare in aestuosis locis septentriones bet, meridiem in frigidis, in temperatis exortum aequinoctialem. Agri ipsius bonitas quibus argumentis iudicanda sit, quamquam de terrae genere optimo disserentes abunde dixisse possumus videri, etiamnum tamen traditas notas subsignabimus Catonis maxime verbis: ebulum vel prunus silvestris vel rubus, bulbus minutus, trifolium , herba pratensis, quercus, silvestris pirus malusque frumentarii soli notae, item nigra terra et cinerei coloris. quam clivosis respondent eadem. <3> Modum agri in primis servandum antiqui putavere , quippe ita censebant, satius esse minus serere et melius arare; qua in sententia et Vergilium fuisse video. verumque confitentibus latifundia perdidere Italiam, iam vero et provincias—sex domini semissem africae possidebant , cum interfecit eos Nero princeps—, non fraudando magnitudine hac quoque sua
Abbreviated transcription (Latin):
net. qͦd agricolam uendacem ẽe oportere dixit.
consitio agro. Tunc quoq cunctanter optimũ
⁊c̃. ut uulgo dixere aliena insania frui. s ita ut
uillarũ tutela ñ sit oneri. Fum tam̃ qui bene
habitet sepius uentitare in agrum: frontẽq
domini plus prodesse quam occipitium ñ men¬
tiuntur. Modus hic probatur. ut neq fundus
uillam querat. neq uilla fundũ: ñ ut fece¬
rit uixta diuersum Fadem ȩtate exemplis.L
lucullus ȩque sceuola cum uilla sceuolȩ fruc¬
tu ñ carẽt. ulla luculli ager. Quo in genere¬
censoria castigatio erat. minus arare quã uer¬
tere. Nec hoc sine arte quadam est. Nouissimꝰ
uillam in mismensi posuit .c. marius septies
consul. sed peritia castra metanti sicut comparatꝰ e¬
& cȩteri etiã sulla felix cecos fuisse Dicere conue¬
nit. neq uixta paludes ponenda ẽẽ. neq aduer¬
so amne: quamquã homerus omnino flumine
semꝑ ante lucanas auras insalubres uerissime

Expanded text:
net, quod agricolam vendacem esse oportere dixit, net, quod agricolam vendacem esse oportere dixit, consito agro, tunc quoque cunctanter, optimumque est, ut volgo dixere, aliena insania frui, sed ita, ut villarum tutela non sit oneri. eum tamen, qui bene habitet, saepius ventitare in agrum, frontemque domini plus prodesse quam occipitium non mentiuntur. vii 32 Modus hic probatur, ut neque fundus villam quaerat neque villa fundum, non, ut fecere iuxta diversis in eadem aetate exemplis L. Lucullus et Q. Scaevola, cum villa Scaevolae fructus non caperet, villam Luculli ager, quo in gencensoria castigatio erat minus arare quam verrere. nec hoc sine arte quadam est. novissimus villam in Misenensi posuit C. Marius VII cos., sed peritia castra metandi sic, ut conparatos ei ceteros etiam Sulla Felix caecos fuisse diceret. 33 convenit neque iuxta paludes ponendam esse neque adverso amne, quamquam Homerus omnino e flumine semper antelucanas auras insalubres verissime
Abbreviated transcription (Latin):
tione:. ut operariorum copia prope sit. oppidũq
ualidum. ut nauigiorũ euectus uel itinerũ. tũ
bene ȩdificatus & cultus. In quo falli plerosque
udeo. Segnitia enim prioris domini. pro emp¬
tore eẽ arbitratur. Nichil ẽ damnosus deserto
agro. ltaq cato de bono domino melius emi.
Nec temere contemnendam alienã disciplinã.
agroq ut homini quamuis questuosus sit. Si
tam̃ & samptuosus ñ multum suꝑ ẽẽ. Ille in
agro questuosissimã uidicat iuidicat uitẽ non
frustra: qm̃ ante omina de impensa ratione ca¬
uit. proxime ortos riguos. Nec id falso si sub op¬
pido siit: & prata antiqui parata dixere. Idẽ¬
q cato int̾rogatus quis ẽẽt certissimus quęstus:
respondit. Si bene pascas. qui proximus sit.¬
At bene. sumina omniũ in hoc spectanda fuit:
ut fructus is maxime probaretur. qui quã mi¬
nimo impendio constaturus eẽt. Hoc ex locorũ
occasione aliter alibi decerntur : eodemq perti¬

Expanded text:
tione, ut operariorum copia prope sit oppidumque tione, ut operariorum copia prope sit oppidumque validum, ut navigiorum evectus vel itinerum, ut bene aedificatus video; segnitiem enim prioris domini pro emptore esse arbitrantur. nihil est damnosius deserto agro. itaque Cato, de bono domino melius emi, nec temere contemnendam alienam disciplinam, agroque ut homini, quamvis quaestuosus sit, si tamen et sumptuosus, non multum superesse. 29 ille in agro quaestuosissimam iudicat vitem, non frustra, quoniam ante omnia de inpensae ratione cavit; proxime hortos irriguos, nec id falso, si sub oppido sint; et prata antiqui parata dixere, idemque Cato interrogatus, quis esset certissimus quaestus, respondit: si bene pascas; qui proximus: si sat bene. 30 summa omnium in hoc spectando fuit, ut fructus is maxime probaretur, qui quam minimo inpendio constaturus esset. hoc ex locorum occasione aliter alibi decernitur. eodemque perti
Abbreviated transcription (Latin):
ortissimi uiri & milites strenussimi colis.¬
ex agrcolis gignuntur: minimeq male co¬
gitantes. P redium ne cupide emas. in re tusti¬
ca oꝑi ne parcas: in agro emendo minime: quod
male emptum ẽ semꝑ pęnitet. Agrum paraturos
ante omnia intueri oportet. a qua  uim aut uici¬
num. Singula magnas int̾pretationes habent.
Nec dubiu̾s. cato in cont̾minis hoc amplius ȩsti¬
mati iubet. quo pacto iubeant. In bono enĩ inqͥt
religione bene nitenti. Atilius regulus ille puni¬
co bello bis consul aiebat. neq fȩcundissimis lo¬
cis insalubrem agrũ parandum. neq effetis sa¬
luberrimũ. Salubritas loci ñ semꝑ incolarum
colore detegitur: qm̃ assueti etiam in pestilenti¬
b durant. Prȩterea sunt quędam partib anni
salubria. Nichil autẽ salutare est: nisi quod to¬
to anno salubre. Malus ẽ ager: cum quo domi¬
nus luctatur. Cato int̾ prima spectari iubet
ut solum sua uirtute aleat qua dictum est. posi¬

Expanded text:
ortissimi viri et milites strenuissimi ex agricolis gignuntur minimeque male cogitantes. — Praedium ne cupide emas. in re rustica operae ne parcas, in agro emendo minime. quod male emptum est, semper paenitet. agrum paraturos ante omnia intueri oportet aquam, viam, vicinum. singula magnas interpretationes habent nec dubias. 27 Cato in conterminis hoc amplius aestimari iubet, quo pacto niteant. in bona enim, inquit, regione bene nitent. Atilius Regulus ille Punico bello bis consul aiebat neque fecundissimis locis insalubrem agrum parandum neque effetis saluberrimum. scolore detegitur, quoniam adsueti etiam in pestilentibus durant. praeterea sunt quaedam partibus anni salubria, nihil autem salutare est, nisi quod toto anno salubre. malus est ager, cum quo dominus luctatur. Cato inter prima spectari iubet, ut solum sua virtute valeat qua dictum est posi
Abbreviated transcription (Latin):
suisse quos sequenter. p̃texumus in hoc uolumi¬
ne ñ ingrate nominando .M. uarronẽ. qui seꝑ¬
pud romanos multo serior uicuun
cultura ẽẽ cępit. primoq ut necesse erat
arua tantum colere. quoꝵ a nob̾ nunc ratio
tractabitur. ñ uulgari modo. uerum ut ad huc
fecunus &ͣ uetustis & postea inuentis omni
cura ꝑquisita. causaq tetum & ratione sinul
erndita. Diceinus & sẏdeta. sẏdetumq ipsoꝵ
terrestria signa dabimus indubitata: quando¬
quidemꝰ adhuc diligentius ea tractauete. quib¬
ius oratorbꝰ potius quam agticolis scripsisse pos¬
sunt uideri: ac primũ omniũ oraculis maiore
e parte agemus. quȩ ñ in alio uitȩ genere plu¬
ta certiora ue sunt. Cur enim ñ uideantur ora¬
cula a certissimo die maximeq ueridico usu
prouecta : Principium autẽ a catone sumemus.¬

Expanded text:
suissent, quos sequeremur, praetexuimus hoc in volumine, non in grege nominando M. Varrone, qui pud Romanos multo serior vitium cultura esse coepit, primoque, ut necesse erat, arva tantum coluere, quorum a nobis nunc ratio tractabitur, non volgari modo, verum, ut adhuc fecimus, et vetustis et postea inventis omni cura perquisitis causaque rerum et ratione simul eruta. dicemus et sidera siderumque ipsorum terrestria signa dabimus indubitata, quandoquidem qui adhuc diligentius ea tractavere, quibusvis potius quam agricolis scripsisse possunt videri. vi 25 ac primum omnium agricolis maiore ex parte agemus, quae non in alio vitae genere plura certiorave sunt. cur enim non videantur oracula, a certissimo deo maximeque veridico, usu, profecta? 26 Principium autem a Catone sumemus
Abbreviated transcription (Latin):
radice. cũ sementem imbrib secutis incluserit re¬
pentinus calor humorem. Gignuntur & in gra¬
no. cum spicȩ in pluuiis calor inferuescit. Est
& cantharidis dictum scarabeus paruus frum̃ta
erodens. Omnia ea. animalia cũ cibo deficiunt.
Oleum. pix. adeps. contraria seminib. cauendũ¬
q ne contacta eis tunc serunt᷑. Imber in herba
florentib autẽ frum̃to & ordeo
nocet. Leguminib innocuus. preter quam ciceri.
Matures centia frum̃ta imbre leduntur. & hordeũ
magis. Nascitur & herba alba panifico similis.
occupans arua: pecori quoq mortifera. Nam loliũ
& tribulum & carduum lappamq ñ magis quã
rubũ inter frugum morbos potius quam int̾ ip¬
sius terrȩ pestes numerauerim. Cȩleste frugũ ui¬
nearumq malũ nullo minus noxium ẽ rubigo.
frequentissima ł Hec in roscido tractu conuallib q
ac ꝑflatum ñ habentib. E diuerso carent ea uen¬

Expanded text:
radice, cum sementem imbribus secutis inclusit reradice, cum sementem imbribus secutis inclusit repentinus calor umorem. 152 gignuntur et in grano, cum spica e pluviis calore infervescit. est et cantharis dictus scarabaeus parvus, frumenta erodens. omnia ea animalia cum cibo deficiunt. oleum, pix, adips contraria seminibus, cavendumque ne contacta eis serantur. imber in herba florentibus autem frumento et hordeo nocet, leguminibus innocuus praeterquam ciceri. maturescentia frumenta imbre laeduntur et hordeum magis. 153 nascitur et herba alba, panico similis, occupans arva, pecori quoque mortifera. nam lolium et tribulos et carduos lappasque non magis quam rubos inter frugum morbos potius quam inter ipsius terrae pestes numeraverim. 154 caeleste frugum vinearumque malum nullo minus noxium est robigo. frequentissima haec in roscido tractu convallibusque ac perflatum non habentibus; e diverso carent ea ven
Abbreviated transcription (Latin):
tices. Et nunc frugũ omniũ natura ꝑagenda ẽ.
cuius in parte de modiis quoq dicatur. De ui¬
& hordeumin eam degenerat. sicut ipsa frumenti fit
in star. Quppe cum germaniȩ populi edant eã
neq alia pulte uiuant. Soli maxime cęliq hu¬
more hoc euenit uitiũ. Sequentẽ causam habet
imbecillitas. seminis dutius retentum Ex terra
priusquã erumpat. eadem ẽ ratio: si cariosũ fuit
cũ sereretur. Prima autẽ statim eruptione agnos¬
citur: ex quo apparet in radice ẽẽ causam. Est
& aliud ex uicino auenȩ uitiũ. cũ amplitudine
inchoato grano. s ñdum maturo. prius quã robo¬
retur corpus. afflatu noxio cassum & mnane in
spica euanescit quodã abortiuo. Uenti autem
trib temporib nocent. frum̃to & hordeo. In
flore. aut protinus cũ defloruere. uel maturesce¬
re incipientib. Tum enim exinaniunt grana.
prioribus causisnasci prohibent. Nocet et
sol creber e nube. Hascuntur & uermiculi in

Expanded text:
tices. et nunc frugum omnium natura peragenda est, tices. et nunc frugum omnium natura peragenda est, cuius in parte de morbis quoque dicatur. t hordeum in eam degenerat sic, ut ipsa frumenti sit instar, quippe cum germaniae populi serant eam neque alia pulte vivant. soli maxime caelique umore hoc evenit vitium. sequentem causam habet inbecillitas seminis, si diutius retentum est terra, priusquam erumpat. eadem ratio et si cariosum fuit, cum sereretur. prima autem statim eruptione agnoscitur, ex quo apparet in radice esse causam. est et aliud ex vicino avenae vitium, cum amplitudine inchoata granum, sed nondum maturret corpus, adflatu noxio cassum et inane in spica evanescit quodam abortu. 151 Venti autem tribus temporibus nocent frumento et hordeo: in flore aut protinus cum defloruere vel maturescere incipientibus. tum enim exinaniunt grana, prioribus causis nasci prohibent. nocet et sol creber ex nube. nascuntur et vermiculi in
Abbreviated transcription (Latin):
intereunt sine ipsius damno ꝓpter altitudinẽ radicum
si euicerint herbae:
omnia occupari: internascentesq herbas excludi.¬
Id prestant in iugera modia uicena immouendã
ne adurat: t̾raq protinus integi debet. Si sit
humidũ solum herbosum ue. uincitur: & deciscit
in pratum. ldeo protinus altitudine untiali her¬
bis omnib liberanda ẽ: Manu potius quã sarculo
secatur. incipiens florere: & quotiens refloruit.
ld sexies euenit ꝑ annos: cum minimũ quater.
In sem̃ maturescere prohibenda ẽ: quia pabulũ
utilius ẽ. usq ad trimatũ. Uerno seri debet. libe¬
rariq cȩteris herbis. Ad trimatũ in aruis ad solũ
sepius uertendo. donec omnes aliȩ radices int̾eant.
Dari ñ ad satietatem debet. ne replere sanguinẽ
necesse sit. Et uiridis utilior ẽ. Arescit surculose
ac postremo in puluerem inutilem extenuatur.
e cytiso cui & ipsi principatus De cẏtiso.¬
datur. in pabulis affatim diximus int̾ fru¬

Expanded text:
intereunt sine ipsius damno propter altitudinem radicum. si evicerint herbae, omnia occupari internascentesque herbas excludi—id praestant in iugera modi III — et cavendum ne adurat sol, terraque protinus integi debet. si sit umidum solum herbosumve, vincitur et desciscit in pratum. ideo protinus altitudine unciali herbis omnibus liberanda est, manu potius quam sarculo. secatur incipiens florere et quotiens refloruit. id sexies evenit per annos, cum minimum, quater. in semen maturescere prohibenda est, quia pabulum utilius est usque ad trimatum. verno sariri debet liberarique ceteris herbis, ad trimatum marris ad solum saepius vertendo, donec omnes aliae radices intereant. dari non ad satietatem debet, ne deplere sanguinem necesse sit. et viridis utilior est. arescit surculose ac postremo in pulverem inutilem extenuatur. de cytiso, cui et ipsi principatus datur in pabulis, adfatim diximus inter fru
Abbreviated transcription (Latin):
in plurimis gentiũ. Arcoptasiam plautus appellat
in fabula quã aululariam scripsit. magna ob id
concertatione eruclitorũ: an is uersus poetae
sit illius. Certũq fit a tei capitonis sententia
tostum panẽ lautiorib coquere solitos. pistoresq
tantũ eos qui far pisebant nominatos. Nec coci¬
sios uero habebant in seriuitiis: eosq ex macello
conducebant. De cribro.¬
ribrorum genera galliȩ setis equoꝵ inuenere.
hispaniȩ lino excussoria & opollinaria: egẏptꝰ
papyro atq iunco. De aliea.¬
Sed inter pͥma dicatur & alicȩ ratio. Prȩstan

Expanded text:
in plurimis gentium. artoptas iam Plautus appellat in plurimis gentium. artoptas iam Plautus appellat in fabula, quam Aululariaminscripsit, magna ob id concertatione eruditorum, an is versus poetae sit illius, certumque fit Atei Capitonis sententia cocos tum panem lautioribus coquere solitos, pistoresque tantum eos, qui far pisebant, nominatos. nec cocos vero habebant in servitiis, eosque ex macello conducebant. cribroribrorum genera Galliae saetis equorum invenere, Hispaniae lino excussoria et pollinaria, Aegyptus papyro atque iunco. xxiSed inter prima dicatur et al
Abbreviated transcription (Latin):
obsomiss appellari ut uostreari. alia a deliciis ut
artholagani. alia a festinatione ut sceptriceͥ. nec
ñ acoquendi ratione ut furnacei. uel artopticei.
aut in clẏbanis cocti. Non pͥdem etiam e parchis
aduecto. quẽ aquaticum uocant. qm̃ a qua tra¬
hitur: a tenue & spongiosa inanitatẽ. alii par¬
umma laus filiginis. bonitate cribri & te¬
nuitate constat. Quidã ex oiis aut lacte
subigunt. Butyro uero gentes etiã pacatȩ:
ad oꝑis pistorii genera transeunte cura. Durat
sua piceno in panis inuentione gr̃ã. ex alicȩ ma¬
teria. cũ nouẽ diebus macerato. decumo aduo
suco postea in furnis ollis inditũ que rũ.gini. ad¬
pantur ibi torrent. Neq est ex eo cibus.ni fieri exi¬
si madefacto. quod fit lacte. maxime ia exeunt.¬
mulso. Quando pistoꝵ Romȩ fuerit xatio in¬
ad ꝑsicum usq bellum. annis ab urbe condi¬
quirites. mulierumq id opus erat: sicut etiã nunc

Expanded text:
opsoniis appellati, ut ostrearii, alias a deliciis, ut opsoniis appellati, ut ostrearii, alias a deliciis, ut artolagani, alias a festinatione, ut speustici, nec non a coquendi ratione, ut furnacei vel artopticii aut in clibanis cocti, non pridem etiam e Parthis invecto quem aquaticum vocant, quoniam aqua trahitur ad tenuem et spongiosam inanitatem, alii Parumma laus siliginis bonitate et cribri tenuitate constat. quidam ex ovis aut lacte subigunt, butyro vero gentes etiam pacatae, ad operis pistorii genera transeunte cura. durat sua Piceno in panis inventione gratia ex alicae materia. eum novem diebus maceratum decumo ad suco, postea in furnis ollis inditum, quae rumpantur ibi, torrent. neque est ex eo cibus nisi madefacto, quod fit lacte maxime mulso. Pistores Romae non fuere aersicum usque bellum annis ab urbe condiQuirites, mulierumque id opus maxime erat, sicut etiam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tuere. Et hȩc quidem genera. uindeniis tantũ fi¬
unt. Quo libeat uero tempore ex aqua ordeoq
bilibres offȩ feruenti foco uel fictili patena tor¬
rentur. cinere & carbone. usq dum rubeant. Po¬
stea oꝑiuntua in uasis donec acescant. Hine
fermentũ diluitur. Cum fieret autẽ panis hordea¬
ceus. herui aut cicerculȩ farinȩ ipse fermentabat᷑.
iustum erat duȩ librȩ in quinq semodios. Nunc
fermentũ fit ex ipsa farina. quȩ subigit᷑ prius¬
quam addatur sal. ad pultis modũ decocta. & re¬
licta donec acescat. Uulgo uero nec sufferuere fa¬
ciunt. s tantum pridie asseruata materia utunt.
palamq naturam ẽ a core ferm̃tari. sicut & ua¬
lidiora ẽẽ corpora quȩ ferm̃tato pane aluntur.
Quippe cum apud ueteres ponderosissimo euique
tritico p̃cipua salubritas perhibita sit. De mubti
anis ipsius uaria formi panis genere
genera ꝑsequi suꝑuacuũ uidetur. Alia sub

Expanded text:
tuere. 103 et haec quidem genera vindemiis tantum fituere. 103 et haec quidem genera vindemiis tantum fiunt; quo libeat vero tempore ex aqua hordeoque bilibres offae ferventi foco vel fictili patina torrentur cinere et carbone, usque dum rubeant. postea operiuntur in vasis, donec acescant. hinc fermentum diluitur. cum fieret autem panis hordeacius, ervi aut cicerculae farina ipse fermentabatur; iustum erat II librae in V semodios. 104 nunc fermentum fit ex ipsa farina, quae subigitur, priusquam addatur sal, ad pultis modum decocta et relicta, donec acescat. vulgo vero nec suffervefaciunt, sed tantum pridie adservata materia utuntur, palamque est naturam acore fermentari, sicut evalidiora esse corpora, quae fermentato pane alantur, quippe cum apud veteres ponderosissimo cuique tritico praecipua salubritas perhibita sit. xxvii 105 Panis ipsius varia genera persequi supervacuum videtur, alias ab
Abbreviated transcription (Latin):
ilio campania p̃cipue gaudet. pultẽq candi¬
dam ex eo facit. Fit & panis prȩdulcis. Sar¬
mãtarũ quoq gentes hac maxime pulte alunt᷑.¬
& cruda etiam ferina ȩquino lacte uel sangͥne
padana italia addita faba: sine qua ponticȩ gen¬
tes nullũ panicio p̃ferunt cibũ Cȩtera ȩstiua
frum̃ta rigius magis etiam quã imbrib gau¬
dent. Milium & paniciũ aquis minime: qm̃
in folia exeunt. Uetant ea int̾ uites arbores ue
frugiferas seri. terram emactari hoc satu exis
to subacti in annuũ tempus. De disciplina pa¬
imile fit & tritici ipsius nis faciendi.¬
furfurib. minutis & optimis e musto al¬
bo triduo maturato subactis ac sole siccatis.
inde pastillos in pane faciendo: cũ similagine
seminis fertiefaciunt. atq ita farinȩ miscent: op
timũ fic panem fieri arbitrantes Greci in binos¬
et semodios farinȩ satis ẽẽ beses fermenti consti¬

Expanded text:
ilio Campania praecipue gaudet pultemque candiilio Campania praecipue gaudet pultemque candidam ex eo facit. fit et panis praedulcis. Sarmatarum quoque gentes hac maxime pulte aluntur et cruda etiam farina, equino lacte vel sanguine e padana Italia addita faba, sine qua . . . . Ponticae gentes nullum panico praeferunt cibum. — Cetera aestiva frumenta riguis magis etiam quam imbribus gaudent, milium et panicum aquis minime, cum in folia exeunt. vetant ea inter vites arboresve frugiferas seri, terram emaciari hoc satu existto subacti in annuum tempus. simile fit e tritici ipsius furfuribus minutis et optimis e musto albo triduo maceratis, subactis ac sole siccatis. inde pastillos in pane faciendo dilutos cum similagine seminis fervefaciunt atque ita farinae miscent, sic optimum panem fieri arbitrantes. Graeci in binos semodios farinae satis esse bessem fermenti consti
Abbreviated transcription (Latin):
quas uerset orbiter & molat. De ipsa ratione pi¬
sendi. magonis p̃ponetur sententia. Triticũ an¬
te ꝑfundi aqua multa iubet. postea euelli: dein
sole ficcatum pila repeti. Simili modo hordeum.
Huius sextarios uiginti spargi duob sextariis
aquȩ. Lentem torrere prius. dein cũ furfurib le¬
uiter pisi. aut addito in sextarios uigniti lateris
crudis frusto. & harenȩ semodio. Eruiliam his¬
dem modis quib lentem. Sẏsimã in calida mace¬
ratam exporrigi. dein confricari e frigida mergi
ut paleȩ fluctuantur. iterumq exporrigi in sole
suꝑ lintea. Quod nisi festinato ꝑagatur. lurido
colore mutes cere. Et ipsa autẽ quȩ euoluũtur:¬
uariam pistrinarũ rationem habent. Acus uoca¬
tur cũ ꝑ se pisatur spica: tantum aurificũ ad usꝰ.
Si uero in area terit᷑ cum stipula palea. & maio¬
re terrarum parte ad pabula iumentorũ. Milii
& panicii & sẏsimȩ purgam̃ta appludam uocãt:¬

Expanded text:
qua verset, obiter et mola. de ipsa ratione piqua verset, obiter et mola. de ipsa ratione pisendi Magonis proponemus sententiam: 98 triticum ante perfundi aqua multa iubet, postea evalli, dein sole siccatum in pila repeti, simili modo hordeum. huius sextarios XX spargi II sextariis aquae. lentem torreri prius, dein cum furfuribus leviter pisi aut addito in sextarios XX lateris crudi frusto et harenae semodio. erviliam iisdem modis, quibus lentem. sesamam in calida maceratam exporrigi, dein confricari et frigida mergi, ut paleae fluctuentur, iterumque exporrigi in sole super lintea, quod nisi festinato peragatur, lurido colore muvariam pistrinarum rationem habent. acus vocatur, cum per se pisitur spica tantum, aurificum ad usus, si vero in area teritur cum stipula, palea, in maiore terrarum parte ad pabula iumentorum. mili et panici et sesamae purgamenta adpludam voca
Abbreviated transcription (Latin):
sto procurator cius ex uno grano iux credibile
tantq de ea re epłȩ. Misit & neroni similites¬
trecentas sexaginta stipulas ex uno grano. Cum
centesimo quidem & leontini siciliȩ campi fundt̃.
aliiq & tota boetica. & in primis ȩgyptus ferci¬
lissima tritici genera ramosũ. aut quod centigra¬
niũ uocant. Inuentus ẽ iam & scapus unus cen¬
Color eius candidus. Huic simile ẽ in assa
greciaq erisimũ. idemq erat nisi pinguis esset
ꝗd apud nos uocant trionum. medicaminibus
annumerandũ potius quã frugib. De ortuino.¬
iusdem naturȩ & orminũ a grecis dictum.
s cimino simile. Seritur cũ sẏsima hȩc. et
tyrione. Nullum animal ueseitur uirentibus.¬
facilis quippe & ruria spicã farris costi pi¬
sente pilo preferrata fistula serrata & stella in¬
tus denticulata. aut si interiti pisant concidan¬
tur grana. ferru̾mq frangatur. O aior pars
utitur pilo. rotis etiam quib a¬

Expanded text:
sto procurator eius ex uno grano, vix credibile sto procurator eius ex uno grano, vix credibile stantque de ea re episr CCCLX stipulas ex uno grano. cum centesimo quidem et Leontini Siciliae campi fundunt aliique et tota Baetica et in primis Aegyptus. fertilissima tritici genera ramosum ac quod centigranium vocant. inventus est iam et scapus unus cenolos eius candidus. huic simile est in Asia raeciaque erysimum, idemque erat, nisi pinguius esset, quod apud nos vocant irionem, medicaminibus adnumerandum potius quam frugibus. eiusdem naturae et horminum Graecis dictum, sed cumino simile; seritur cum sesama. hac et irione nullum animal vescitur virentibus.facilis, quippe Etruria spicam farris tosti pisente pilo praeferrato fistula serrata et stella intus denticulata, ut, si intenti pisant,tur grana ferrumque frangatur. maior pars utitur pilo, rotis etiam, quas a
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ semꝑ rectam habet spicã. nec rorem continet
qui rubiginẽ faciat. Ex affrica dulcissimus panis.
ipsa spissior quam far. & maior spica eadem &
ponderosior. Raro modios grani: nam sedecum
libras implet. Exteritur in grecia difficultes.
Os id iumentis dari ab homero dicta. Hęc enum
ẽ. quam olẏram uocat. Eadem in ȩgypto facilis
fertilisq ẽ. Far sine arista ẽ. Item siligo excep¬
ta ea quȩ laconica appellat᷑. Adiciuntur his ge¬
nera. bromos. siligo excepta & tragos. Externa
omnia ab oriente inuecte oriza eimilia. Txphę
& pisa eiusdem generis.: ex qua fit in nr̃o orbe
oryza. Apud grecos ẽ & yxia. traduntq eam tỹ
phen. cũ sint degeneres redire ad frumentũ. si
pistȩ serantur: nec protinus. s t̾eio anno.
Ira tribuit. qm̃ eo maxime alebat hominẽ:
utpote cũ emodio si sit aptum solũ. quale in
bẏrantio affricȩ campo centeni quin quageni
modii reddantur. Misit ex eo loco diuo augu¬

Expanded text:
quoniam semper rectam habet spicam nec rorem continet, quoniam semper rectam habet spicam nec rorem continet, qui robiginem faciat. 92 Ex arinca dulcissimus panis. ipsa spissior quam far, et maior spica, eadem et ponderosior. raro modius grani non XVI libras implet. exteritur in Graecia difficulter, ob id iumentis dari ab Homero dicta. haec enim est quam olyram vocat. eadem in Aegypto facilis fertilisque. 93 Far sine arista est, item siligo, excepta quae Laconica appellatur. adiciuntur his genera bromos et tragos, externa omnia, ab oriente invectae oryzae similia. tiphe et ipsa eiusdem est generis, ex qua fit in nostro orbe oryza. apud Graecos est et zea, traduntque eam ac tiphen, cum sint degeneres, redire ad frumentum, si pistae serantur, nec protinus, sed tertio anno. ra tribuit, quoniam eo maxime alebat hominem —, utpote cum e modio, si sit aptum solum, quale in Byzacio Africae campo, centeni quinquageni modii reddantur. misit ex eo loco divo Augu