comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uuttitur. ¶ Et quod ipse teci cogi¬
tas. Irem uisi mortis adire periculũ
tiuerem tuuc utrumq dici posset si
sine peritulo maneres. Nunc autem
non ne uel repentina febricula uel pe¬
stis alia. Est enim multiformus hu¬
manorum casuum et num uarietas
uitam tibi quam regi tuo uegas for¬
tassis eripiet. Que cum ita sint bortor
atq obsetro ut iam tandem caput
attolleus circiuuspicias. Uidebis in¬
mẽssam mollem tantis regum et
populorum apparatib mitantem ru¬
turamqz quo eam fortime ius impul¬
lerit. ⁊ ion dissimulaciom locus. hostes
tui ugilant et regeni iugi obsequio
caccum stant tui si uictoria cessent sop¬
num tuum in tanto nuc eius discai¬
iime contemplanti et pret̾ hoc ab
olim tibi si nescis infesto quid illum
aĩ habiturum reris. Sin aliter succes¬
serit. omnia eniui rotat ad libitum
fortuna An forsan tibi ex pũti ccio se¬
curitatem in illo ardore uictorie par¬
tam speras. Tu u̾o nõ quia uolueris.

Expanded text:
mittitur? 18 Et quod ipse tecum cogimittitur? 18 Et quod ipse tecum cogitas: ‘irem, nisi mortis adire periculum timerem’, tunc utcunque dici posset, si sine periculo maneres. Nunc autem, nonne vel repentina febricula vel pestis alia — est enim multiformis humanorum casuum et mira varietas — vitam tibi, quam regi tuo negas, fortassis eripiet? 19 Que cum ita sint, hortor atque obsecro ut iantandem caput attollens, circumspicias: videbis immensam molem tantis regum et populorum apparatibus nutantem, ruituramque quo eam fortune vis impulerit. Non est dissimulationi locus, hostes tui vigilant et regem iugi obsequio circumstant. 20 Cui si victoria cesserit, somnum tuum in tanto nunc eius discrimine contemplanti — et preter hoc ab olim tibi, si nescis, infesto —, quid illum animi habiturum reris? sin aliter successerit, omnia enim rotat ad libitum fortuna, an forsan tibi ex presenti otio securitatem in illo ardore victorie partam speras? tu vero non quia volueris,
Abbreviated transcription (Latin):
labor et iugilie presetussent. Qm̃
multos uł necauit crapula uel suf¬
focauit ebrietas qui ieiumo salui
forent. uulgatum est. plures cena
ccidere qmͣ gladium. Quocumq ci¬
borum genere mitritos. Quotumq
tercarum angulo latitantes mors
inuemet. et tributum suum mero¬
rabilis repetet. exiget. extorquebit.
frustra terguiersamur. si ad mortem
non gerimus illa nos sequitur. Co¬
gita ergo quid bonestius. Quid iuro
dignus. an delitescere et fugere quod
eintare nequeas. an occintere ueniẽti
et offerre qd debebas atq ultio fortu¬
nam sequi ne si restiteris ui traba¬
tis .o. nuseranda enim breuissime su¬
auitas. more. Quisqmͣ ne usq cideo
umiendi cupidus ut non stanui mo¬
ti malit. ꝙͣ uinius auni spacio uitar
cum decore prorogare. p̾teritoꝵ oumi¬
um amnoꝵ decora corrimipeus. Qnͣto
ent obscemius uetu mortis uidecoril
aliquid agere. ubi ue ditam tum u¬
mus sed nec diei tocius certitudo pro¬

Expanded text:
labor et vigilie preservassent; quam labor et vigilie preservassent; quam multos vel necavit crapula vel suffocavit ebrietas, qui ieiunio salvi forent! Vulgatum est plures cenam occidere quam gladium. Quocunque ciborum genere nutritos, quocunque terrarum angulo latitantes, mols inveniet et tributum suum inexorabilis repetet, exiget, extorquebit; frustra tergiversamur; si ad mortem non ierimus, illa nos sequitur. 17 Cogita ergo quid honestius, quid viro dignius, an delitescere et fugere quod evitare nequeas, an occurrere venienti et offerre quod debeas atque ultro fortunam sequi, ne, si restiteris, vi traharis. O miseranda enim brevissime suavitas more! quisquam ne usque adeo vivendi cupidus, ut non statim mori malit quam unius anni spatio vitam cum dedecore prorogare, preteritorum omnium annorum decora corrumpens? quanto erit obscenius metu mortis indecorum aliquit agere, ubi ne dicam anni unius sed nec diei totius certitudo pro
Abbreviated transcription (Latin):
infelicem esse isi p̃sens calamitas
transcute felicitatis memoria re¬
trudescat. Et si nichiil nobis accidat
uniendo tamen multa spectare
cogniuir in utĩs que uos beatos ẽẽ
non siuant. felie uinc abusset pri¬
amus. felre pellens. felre nestor.
si filios precessissent. Et ut alt̾ius
geñs erempla non desuit. ⁊ Ion so¬
cratem uenenatus calix. Non eru¬
pidem canes. ⁊ion demoschenem ac
aiceronem gladii consumerent. Nõ
obliuio mescilani. ⁊ ion pͥotinũ le¬
pra peruaderet si oportuna mors ĩ¬
stauites miserias preu̾tisset. Exem¬
plorum u̾o iam satis est. in re pre¬
sertimi non ambigua. uides igitur
ut lougioris uite cupiditas ceca ẽ.
Doua mors optanda est in qua
falli nenunem posse constat. ne¬
uinem penitere. ¶ Sed quoniã
usus obtinuuit nocitura passim. et
in caput ur̃m recasura concupiscere.
liceat optare cum plso. an tamen
iguanie lemita speras ad optatu
prouehi. large quidem faleris. Qͣ
multes sopor ĩmodicus oppressit qͦs

Expanded text:
infelicem esse, nisi presens calamitas transacte felicitatis memoria recrudescat; et si nichil nobis accidat vivendo, tamen multa spectare cogimur in nostris, que nos beatos esse non sinant. Felix hinc abiisset Priamus, felix Peleus, felix Nestor, si filios precessissent; et, ut alterius generis exempla non desint, non Socratem venenatus calix, non Euripidem canes, non Demosthenem ac Ciceronem gladii consumerent, non oblivio Messalam, non Plotinum lepra pervaderet, si oportuna mors instantes miserias prevertisset. 15 Exemplorum vero iam satis est, in re presertim non ambigua: vides igitur ut longioris vite cupiditas ceca est; bona mors optanda est, in qua falli neminem posse constat, neminem penitere. 16 Sed quoniam usus obtinuit nocitura passim et in caput nostrum recasura concupiscere, liceat optare cum populo; an tamen ignavie semita speras ad optatum provehi? large quidem falleris. Quam multos sopor immodicus oppressit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
uitado. Aurim enira ut art plantus
multa multis sepe suasit petperam.
Deniq ut eodem cum autore concu¬
dam. ⁊Ion ego oĩo luccum omne esse
utile boĩ existimo. uale. aid pagautnũ
ediolauẽsem tẽꝑandũ ĩꝑu appetitũ

Expanded text:
vitabo. Aurum enim, ut ait Plautus, vitabo. Aurum enim, ut ait Plautus, multa multis sepe suasit perperam. Denique, ut eodem cum auctore concludam, Non ego omnino lucrum omne esse utile homini existimo. Vale. 7 Ad Paganinum Mediolane
Abbreviated transcription (Latin):
quis cousultorib aurem prebere neq
famam neq salutem tuaui dilig̃t
Id tantum consulunt qd̾ uel sibi e¬
ligerent uel tibi gtatum putant.
Tn ueto uichil pretet honestum cogi¬
tare nichil in boms uumerare debes.
¶ At utile lucrum est. Ita proisus
si cum honestate comũctum sit. alio¬
quin uil nou̾is esse posse dampnosi
uulgatum est quid de hoc ipõ in of¬
fitialibus libris cicero idem disputet
Sed magna pars legencium recimi
negliens solis u̾bis inhiat et p̾cep¬
ta uite indicio aurum quasi totidem
fabellas amplectitur. tu memento
illic non luigue sed ainim uegociuz
agi. hoc est non retoricos s phylocos
esse sermones. Stet ante cculos id qd̃
athenis olim athicis notum fuit et
themstedis consilium et aristedis
interpretatio et iudicium concionis.
pro uide ꝙͣuis uulgus irtideat. hac
deium lege emolumentũ nõ asper¬
nor. si uichil probri mixtum affert. Si
secus. non alicer autum qmͣ scopulũ

Expanded text:
quis consultoribus aurem prebere; neque quis consultoribus aurem prebere; neque famam neque salutem tuam diligunt, id tantum consulunt quod vel sibi eligerent vel tibi gratum putant. Te vero nichil preter honestum cogitare, nichil in bonis numerare debes. 7 ‘At utile lucrum est’. Ita prorsus, si cum honestate coniunctum sit; alioquin nil noveris esse posse damnosius. Vulgatum est quid de hoc ipso in officialibus libris Cicero idem disputet; sed magna pars legentium, rerum negligens, solis verbis inhiat et precepta vite iudicio aurium quasi totidem fabellas amplectitur. 8 Tu memento illic non lingue sed animi negotium agi; hoc est non rethoricos sed philosophicos esse sermones. Stet ante oculos id quod “Athenis” olim “Athicis” notum fuit, et Themistoclis consilium et Aristidis interpretatio et iudicium contionis. Proinde, quamvis vulgus irrideat, hac demum lege emolumentum non aspernor, si nichil probri mixtum affert; si secus, non aliter aurum quam scopulum
Abbreviated transcription (Latin):
insidiis exposita. uinus deniq
sossicita semper ac trepida. quo
nichil est a felicitate remiocius.
nam illa epyturi in uoluptate
conlistens non solum nulla feli¬
titas. sed extrema mseria est. Qd
enim honini miserius qmͣ huma¬
nuum bonum bono petudis hoc est
rationem sensibus substrauisse:
¶Sed non ego parum sani ca¬
pitis udebor qui init̾ tantas ꝑtes
suꝑ lite tam dubiai uidex nõ elec¬
tus accesserim. Credat igitur quisq
qd̃ credidit. durum est enim ab in¬
ueteratis opimonib aiuelli. e stãt
de his phylosophoꝵ iractꝰ uarii.
quorum uix nomina epłe claude¬
rentur augustiis. Extat integer
ciceronis lib qui de fine bonorum et
uialoꝵ inscribitur. quem cum leg̾is
uescio an quicꝙͣ uł auribus uel in¬
gemo relictum sit qd̃ requirendũ
putent. Sed qm̃i a me nõquid ue¬
rum. Id emini forte abditum est. s
quid michi uideretur postulasti breui
rem oumem fine concludo. ⁊oli mi¬

Expanded text:
insidiis exposita, nimis denique insidiis exposita, nimis denique solicita semper ac trepida, quo nichil est a felicitate remotius. Nam illa Epycuri, in voluptate consistens, non solum nulla felicitas, sed extrema miseria est; quid enim homini miserius quam humanum bonum bono pecudis, hoc est rationem sensibus, substravisse? 5 Sed nonne ego parum sani capitis videbor, qui inter tantas partes super lite tam dubia iudex non electus accesserim? Credat igitur quisque quod credidit; durum est enim ab inveteratis opinionibus avelli. Extant de his philosophorum tractatus varii, quorum vix nomina epystole clauderentur angustiis; extat integer Ciceronis liber qui De fine bonorum et malorum inscribitur; quem cum legeris, nescio an quicquam vel auribus vel ingenio relictum sit quod requirendum putent. 6 Sed quoniam a me non quid verum — id enim forte abditum est —, sed quid michi videretur postulasti, brevi rem omnem fine concludo: noli ini
Abbreviated transcription (Latin):
modo sũmu. sed quoniam in hac
opinione stoycus qmͣ ꝑyꝑatetitus
et in omnibus stoycus multo qmͣ
epĩtureus ẽẽ malim. ne aliquod
quidem bonum in dunciis aut in
uoluptate reponere. Comoda sint
hec et adminitula uite uortilis
itnq illud fortune hoc corporis bo¬
num uocant. Donni u̾o quod que¬
rimus in aĩo est. nec corpori sermi¬
ens nec fortune. Cetem uocari bona
fateor. sed non ẽẽ contendo. ⁊ le ne
me forsan errore lapsum putes ĩ¬
ad u̾tent̾ hoc dicere. non sum nesci
quid de hac re aristotiles. Quid e¬
pycurus senciat. S philosophan¬
cium auctoritas non impedit n¬
dicii lib̾tatem. Michi illa phõrum
diuinior ueriorq sententia uidet᷑
beatos esse non posse que bona di¬
udant triptito. unum bonum est
unum qđ felices faciat. ur̃a quidẽ
ninis mops et ĩmendicata feli¬
citas est. ad quam non modo for¬
ma corporis et prosperĩo ualitudo
sed diuine eciam admictuntur seu
pocius exiguntur minis furrum

Expanded text:
modo summum sed — quoniam et in hac modo summum sed — quoniam et in hac opinione stoicus quam perypateticus et in omnibus stoicus multo quam epycureus esse malim — ne aliquod quidem bonum in divitiis aut in voluptate reponere. 2 Commoda sunt hec et adminicula vite mortalis; itaque illud fortune, hoc corporis bonum vocant. Bonum vero quod querimus, in animo est, nec corpori serviens nec fortune; cetera vocari bona fateor, sed non esse contendo. 3 Neve me forsan errore lapsum putes inadvertenter hoc dicere, non sum nescius quid de hac re Aristotiles, quid Epycurus sentiat, sed philosophantium autoritas non impedit iudicii libertatem. Michi illa philosophorum divinior veriorque sententia videtur, beatos esse non posse qui bona dividant tripartito; unum bonum est, unum quod felices faciat. 4 Vestra quidem nimis inops et emendicata felicitas est, ad quam non modo forma corporis et prosperior valitudo sed divitie etiam admittuntur seu potius exiguntur, nimis furum
Abbreviated transcription (Latin):
non intellecturis qui audient aut
nimine credituris. Tu itaq si te
solituduus miracio et imuitandi
studium trahit ut p̾dicas noli me
curis aliis intentum fatigare. No¬
li uarracionem ĩparem rebus ex¬
poscere. Sed si modo tu quod ego q
ualde uereor sepe repeto pura mẽ¬
te discendi q non tentandi aĩo
intorogas ueni et uide. quodq ipẽ
tibi debere potes alten ne debeas.
desine tustrum aurium pruritum
aliem seruionis ingnidus sclan¬
scalpere. lemoribus fabellis idem
consequi non ꝓhideris. Idq fiet bo¬
uestins. ꝙͣ si tractatu rei grandi
extorqueas ad nichil aliud aut au¬
nuenti ꝓfuturum aut petenti ꝙ̃
et suit scribentis u̾ba contemptin.
uale ad fontem sorgie. quarto no¬
nas maras. ad aiicũ ĩnisti queslus
n. Non ouine luccũ esse uale
pposita sentiendum putes¬
ipse uideris. Nec etas nec
rerum non honestarum uł sola
consultacio turpis est. Si senten¬
tiam extorques. ablit a me non

Expanded text:
non intellecturis qui audient aut non intellecturis qui audient aut minime credituris? 3 Tu itaque, si te solitudinis mee admiratio et imitandi studium trahit, ut predicas, noli me curis aliis intentum fatigare, noli narrationem imparem rebus exposcere; sed si modo tu — quod ego, quia valde vereor, sepe repeto — pura mente discendique non tentandi animo interrogas, veni et vide, quodque ipse tibi debere potes, alteri ne debeas. 4 Desine tuarum aurium pruritum alieni sermonis unguibus scalpere; levioribus fabellis idem consequi non prohiberis, idque fiet honestius quam si tractatum rei grandis extorqueas ad nichil aliud aut annuenti profuturum aut petenti, quam et sint scribentis verba contemptui. Vale. 5 Ad fontem Sorgie, IV Nonas Maias. 6 Ad amicum iniusti questus avidum, non omne lucrum esse proposita sentiendum putesipse videris; nec etas, necrerum non honestarum vel sola consultatio turpis est. Si sententiam extorques, absit a me non
Abbreviated transcription (Latin):
Ostulas tibi statum exꝑto¬
uite solitarie quem hac
etate setutus uideor ut
asseris preter morem hommnu
nostrorum brenibus uerbis ex¬
pomi uttum unitandi an irridẽ¬
di auidus nescio. tu scis. Ceterum
ꝙͣ maignam rem int̾ angustias
cogi ac breuit̾ dici uelis frosan
ignoras. Sunt de hoc ipso disertoꝵ
bommũ libelli. Nec tamen quan¬
tum michi indetur ai quoꝙͣ suffici¬
ent̾ ad huc laudata res est de qua
spe nuchi fateor scribere aliquid ĩ¬
petus fuit et fecissem. nͥ qr nõdũ
aut ingenio aut stilo aut rerum
notiue satis fido. Quod ad te pri¬
ces q tuas attinet. Ego quidem ut
nunqmͣ equis auribus laudatorĩ
uite huius audiam. insi qui pͥmo
dulcedinem enis aliqua ex parte
gustau̾it cum ĩnumerabilid bo¬
uis hec affluat. que nec audiendo
uec legendo demq nec alit̾ qmͣ ex¬
periendo disciuitur. Sic fcustra quẽ¬
qmͣ docen uelle reat insi eadem ex¬
perientia magistra. Quid eium re¬
fert quanto eloquio res agatur aut

Expanded text:
ostulas tibi statum vite solitarie, quem hac etate secutus videor, ut asseris, preter morem hominum nostrorum, brevibus verbis exponi: utrum imitandi an irridendi avidus nescio; tu scis. Ceterum quam magnam rem inter angustias cogi ac breviter dici velis, forsan ignoras; sunt de hoc ipso disertorum hominum libelli, nec tamen, quantum michi videtur, a quoquam sufficienter adhuc laudata res est; de qua sepe michi, fateor, scribere aliquid impetus fuit, et fecissem, nisi quia nondum aut ingenio aut stilo aut rerum notitie satis fido. 2 Quod ad te precesque tuas attinet, ego quidem, ut nunquam equis auribus laudatorem vite huius audiam, nisi qui primo dulcedinem eius aliqua ex parte gustaverit, cum innumerabilibus bonis hec affluat, que nec audiendo nec legendo, denique nec aliter quam experiendo discuntur, sic frustra quenquam doceri velle rear, nisi eadem experientia magistra. Quid enim refert quanto eloquio res agatur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
mortalẽ. In ipssiciatea tolleruiciam.
in theaniti fortitudinem. Consilum
ta thecede. ordestiam in argia. pieta¬
tem ta anthigone. In dydone coustau¬
tiam adiirantes uellem ut hii lau¬
datores ueteꝵ sorores tuas Iohannã
et aguetem cemetent. haberent pro¬
fecto ui uua douio amplissimã lau¬
dandi mat̾iam neq fennneis titulis
conquitendis ꝑ onmnes ftas et ꝑtam
multa secula uagarẽtur. Quitquid
usq̃r sparsum queritur apud has simł
nuenitur. Tu uiue nõ untute tautu
ppria sed magni genitoris gloria frm¬
q concordia et talum soroꝵ pietate
¶ Iutipit. terius. ad tlouiani messa¬
E ranibulanti
uetex confinia
accesu quidem
aspera. sed ame¬
ua cum ꝑuene¬
tit crebet scau¬
pulus ingemi
pede calcandꝰ
eat: be sane queu tui tibi iuꝑ uectu
sccibis. Ego iamprideui p̾uior. quecoq
itidem qua nam mũdi parte Tile sic
iusula. Quero s ut uerum fatear rec
to iidice nec ad reui ducentib cõiec¬

Expanded text:
mmortalem, in Ipsicratea tolerantiam, mmortalem, in Ipsicratea tolerantiam, in Thamiri fortitudinem, consilium in Thetide, modestiam in Argia, pietatem in Antigone, in Didone constantiam admirantes. 3 Vellem ut hi laudatores veterum sorores tuas Iohannam et Agnetem cernerent; haberent profecto in una domo amplissimam laudandi materiam, neque femineis titulis conquirendis per omnes terras et per tam multa secula vagarentur; quicquid usquam sparsim queritur, apud has simul invenitur. Tu vives non virtute tantum propria, sed magni genitoris gloria fratrumque concordia et talium sororum pietate  Messaerambulanti veterum confinia, accessu quidem aspera sed amena cum perveneris, creber scrupulus ingenii pede calcandus est. Hoc sane, quem tu tibi nuper iniectum scribis, ego iampridem premor, queroque itidem quanam mundi parte Thile sit insula. Quero, sed, ut verum fatear, nec certo indice nec ad rem ducentibus coniec
Abbreviated transcription (Latin):
tra ac tu suspitabans accidit. Solebas
enim iemum me a uemendo debor¬
tati ⁊ ce matune p̃tertu. ne runose
urbis aspettu fame nou rendente atex
opimomi uiee er ubris concepte at¬
do meus illeteuscet. Ego quoq ꝙ̃uis
delstdio fagatem uõ iuitus differe¬
bam metueus ne qd pse micta stis
suaeeraii erfuuarent ccuili et iiags
ouũa. ue maior fuit. roma nsuores¬
qi sint reliquie ꝙͣ rebar. Iam nõ orbẽ
ab hac urbe douitum s tam sero do¬
mitum miror uale roue idib mar¬
ulunt gulas singulis laudibus ac¬
tollunt. Et lucretie quidem pudiciciã
asctibiit. Martie grauitatem. ꝓunn
nuetum uetime cõugalis amoris ar¬
dorem porcie. claudie hilarita temi sob¬
ar. Iulie facecias et eloquencia iu¬
liebrem. drbautatem cecilie. lune ma¬
iestatem. Cornelicir alti geu̾osum to¬
bur aĩ altea uior u̾borumq dulce¬
duieui. Siuit et qui pegrinas suis lau¬
did prosequĩtur.bonestatem in pe¬
uolope. Iu artheiisia amorem i¬

Expanded text:
tra ac tu suspicabaris accidit. Solebas tra ac tu suspicabaris accidit. Solebas enim, memini, me a veniendo dehortari, hoc maxime pretextu ne, ruinose urbis aspectu fame non respondente atque opinioni mee ex libris concepte, ardor meus ille lentesceret. Ego quoque, quamvis desiderio flagrarem, non invitus differebam, metuens ne quod ipse michi animo finxeram, extenuarent oculi et magnis omnia. Vere maior fuit Roma, maioresque sunt reliquie quam rebar. Iam non orbem ab hac urbe domitum, sed tam sero domitum miror. Vale. Rome, Idibus Marngulas singulis laudibus attollunt; et Lucretie quidem pudicitiam ascribunt, Martie gravitatem, pium impetum Veturie, coniugalis amoris ardorem Portie, Claudie hilaritatem sobriam, Iulie facetias et eloquentiam muliebrem, urbanitatem Cecilie, Livie maiestatem, Corneliarum alteri generosum robur animi, alteri morum verborumque dulcedinem. 2 Sunt et qui peregrinas suis laudibus prosequuntur: honestatem in Penelope, in Arthemisia amore i
Abbreviated transcription (Latin):
februat. affint cum stephano fr̃ẽ pri¬
mogenito cuius eciam uirtus exuua
magua quideui mat̾ia uatum est
neq amplius quͣi centum ariuatis e¬
quitib stipatus uterq non sine spectã¬
cium hortore trausiuerat cuui quingẽ¬
tos et eo amplius sub hostiam signis
esse constaret. Sed ea que sepe bellũ
conficit fama duciun it̾ strauerat. Cũ
hus ego nunc gen̾osis sprritib hĩto
tautti dulcedine ut sepe alibi qmͣ̃ in
tus ce iudeat. nec iam rouiam mag᷑¬
opete requiraui. Ibrinus tũ q̃uis de¬
nus dicautur. adu̾satii reditum ĩ ur¬
bem acciuacius obstruxisse. uale. d
cimuddem aib uebe romo
AB urbe romsi quid expectet
qui tam multa de montib¬
S
accepit. putabas me grande
aliquid sccipturum cum rouram ꝑue¬
misseui. Ingens michi forsan ĩposterũ
strbendi matia oblata est: In psens
uchil est qd̾ ucheate ausimi uuracło
teciun iauttre et stuporis molle obru¬
tus. uniuu hec tacitum noluetun. cõ¬

Expanded text:
Februarii, affuit cum Stephano fratre priFebruarii, affuit cum Stephano fratre primogenito, cuius etiam virtus eximia magna quidem materia vatum est; neque amplius quam centum armatis equitibus stipatus uterque, non sine spectantium horrore, transiverat, cum quingentos et eo amplius sub hostium signis esse constaret. Sed ea que sepe bellum conficit, fama ducum iter straverat. 5 Cum his ego nunc generosis spiritibus habito, tanta dulcedine, ut sepe alibi quam in terris esse videar, nec iam Romam magnopere requiram. Ibimus tamen; quamvis denuo dicantur adversarii reditum in urbem accuratius obstruxisse. Vale. 14 Ad eundem, ab urbe Roma. 1 Ab urbe Roma quid expectet, qui tam multa de montibus acceperit? Putabas me grande aliquid scripturum, cum Romam pervenissem. Ingens michi forsan in posterum scribendi materia oblata est; in presens nichil est quod inchoare ausim, miraculo rerum tantarum et stuporis mole obrutus. 2 Unum hoc tacitum noluerim: con
Abbreviated transcription (Latin):
ccce capraꝵ ymo u̾o leouum
Sic trgaidum monte quolibet
agno nutior ursus iste tiuis habitar
Anguillarie comes amator pacis liue
bellor metu. Int̾ bella secutus. non
sine pacis desideno. hospitalitate sab
nenñ. confilio ingeus. blande seuetus
et tigide beignus in suos prer dum
familiarissmtus. et extellenciu iee¬
mioꝵ iniator elegãtissuuꝰ ac laudeter
et secum nõ aduetlum ut ille si don¬
ueniens moribus suis nome sorts
agens comunr eius pͥdarissrna sori
tua. de qua ut de carthagĩe. Sa lismns
ait filere melius puto q dor dices
ex geuere soior tua est. hoc concors et
mite par comugum ceu rosas aut li¬
lia totidem notaui it̾ spineta ac tri¬
dulos ediorum. hoꝵ suauitate uttũq
teliquor temꝑatur aspitas. ¶ Acces¬
sit diuinus et singulatis uir iacobus
uellet int̾rogaus qm̃ obssidentib om̃s
aditus domus tue hostibus nõ tuto ui¬
debar romami petiturus rescripsit ille
congratulatus aduẽtui et expectare

Expanded text:
cce caprarum, imo vero leonum et tigridum monte, quolibet agno mitior Ursus iste tuus habitat, Anguillarie comes, amator pacis sine bellorum metu, inter bella securus non sine pacis desiderio, hospitalitate secundus nemini, consilio vigens, blande severus et rigide benignus in suos, Pyeridum familiarissimus et excellentium ingeniorum mirator elegantissimus ac laudator. 2 Et secum, non adversum, ut ille, sed conveniens moribus suis nomen sortita, Agnes coniunx eius preclarissima, soror tua; de qua, ut de Carthagine Salustius ait, «silere melius puto quam parum dex genere soror tua est. Hoc concors et mite par coniugum ceu rosas aut lilia totidem notavi inter spineta ac tribulos odiorum; horum suavitate utcunque reliquorum temperatur asperitas. 3 Accessit divinus et singularis vir Iacobus vellet interrogans, quoniam, obsidentibus omnes aditus domus tue hostibus, non tuto videbar Romam petiturus, rescripsit ille congratulatus adventui et expectare
Abbreviated transcription (Latin):
lis occeam seccessib requirendum
cuius sentencie ascipulatorẽ facit
orosium. Poterat et claudiauim
ubi yperboreo dampnatã sidete. n¬
thylen ait. hoc tauien amisso rem
agit. et ad hunc uere modum ille
disputat. tu testes quos inducit ex¬
amia qmͣ sibi coustent et quãta
sit dictis fides intelliges. Ego eui
nue a libris omuib qmͣ longissi

Expanded text:
lis occeani secessibus requirendam”; cuius sententie astipulatorem facit Orosium. Poterat et Claudianum, ubi yperboreo damnatam sidere Thilen ait. Hoc tamen omisso, rem agit, et ad hunc fere modum ille disputat. Tu testes quos inducit, examina quam sibi constent, et quanta sit dictis fides intelliges. 9 Ego enim nunc a libris omnibus quam longis
Abbreviated transcription (Latin):
nichouitius occidenti in fuilã nul¬
illit esse confirmat. Idõq comectu¬
ram sequens aut famosam sed fa¬
bulosam iusulam existuuat. aut
infirto ab altis spacio secce tam
nusꝙͣ q alibi qmͣ in uitinus borea¬
lis occeam seccessib requirendum

Expanded text:
nichilominus occidenti insulam, “nulillic esse confirmat; ideoque, coniecturam sequens, aut “famosam” sed “fabulosam insulam” existimat, aut “infinito” ab aliis spatio secretam, nusquamque alibi quam in intimis “borealis occeani secessi
Abbreviated transcription (Latin):
septentrione et eccasum ac non
procul a britanmna uario sermone
cõueniant. ubi si corpore cõueissẽt
re cogente mutassent forte sentẽ¬
ciam. ¶ Duo longius abscedunt
a ceteroꝵ dictis. sed cui ad uerũ ꝓpiꝰ
accedant an ꝓp: distanciã nõ ita
iographus quem pliuius ĩ młtis

Expanded text:
ptentrionem et occasum, ac non procul a Britannia, vario sermone conveniant, ubi si corpore convenissent, re cogente mutassent forte sententiam. 12 Duo longius abscedunt a ceterorum dictis, sed an ad verum propius accedant an propter distantiam non ita i
Abbreviated transcription (Latin):
magna ꝑs homiũ palpitando ti¬
tubandoq ꝓficiscitur ad incertum
finem. ambiguo calle festinans.
¶Ae ergo nimis magnam opaz
impendamus in iquisicione loci
quem forsan uiuentuz cupide lui¬
itidemi qua nani mũdi parte Tile sic
iusula. Quero s ut ueruu fatear rec
to iudice nec ad rem ducentib cõiec¬
turis aut ipsam aut ullam inuenẽ¬
di spem inuenio. et hec tibi quidez
ex ipĩs bricanici occeaui litoribus ut¬

Expanded text:
magna pars hominum palpitando titubandoque proficiscitur ad incertum finem ambiguo calle festinans. 15 Ne ergo nimis magnam operam impendamus in inquisitione loci, quem forsan inventum cupide linitidem quanam mundi parte Thile sit insula. Quero, sed, ut verum fatear, nec certo indice nec ad rem ducentibus coniecturis, aut ipsam aut ullam inveniendi spem invenio. Et hec tibi quidem, ex ipsis britannici occeani litoribus
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Quid multa euenit huic qd̾ se¬
pe claris uiris accidit ut ubiq suit
qmͣ in patria uociores. ꝑ̾contare oc¬
cidentis accolas. Indocti ipsum in¬
sule nomen ignorant. Iiteratis.
utiq clarum nomen insule est. In¬
sult u̾o nõ minus ignota ꝙͣ wlgo.
¶Michi quidem de hac re cum fu¬
chardo quondam angloꝵ regis can¬
cellario sermo non ociosus fuit. uiro

Expanded text:
d sepe claris viris accidit, ut ubique sint quam in patria notiores. Percontare occidentis accolas: indocti ipsum insule nomen ignorant; literatis utique clarum nomen insule est, insula vero non minus ignota quam vulgo. 4 Michi quidem de hac re cum Ricardo, quondam Anglorum regis cancellario, sermo non otiosus
Abbreviated transcription (Latin):
recessisse. Ceteꝵ nob̾ in oocidente po¬
sitis stimulos addidit ipsa uiciitas.
Si ad orientem sita esset forte nõ
mag̾ chylen qmͣ thoprobanen cura¬
turus cum u̾o britaniam et hyb̃̾nen
cunctasq orchades in occidentali oc

Expanded text:
recessisse. Ceterum nobis, in occidente positis, stimulos addidit ipsa vicinitas; si ad orientem sita esset, forte non magis Thilen quam Thoprobanen curaturis. 3 Cum vero Britanniam et Hibernen cuntasque Orc
Abbreviated transcription (Latin):
disputat. tu testes quos iuducit ex¬
auiia qmͣ sibi coustent et quãta
sit dictis fides intelliges. Ego eni
nume a libris omnibz qmͣ longissi¬
me absum. et id unum in hac pere¬
grinticione molestissumũ experior.
domo egressus nullũ lacine lĩgne
uurinur audio. domu̾ regressus co¬
muites libros cum quibz loqui sum
solitus non hẽo. Omne michi col¬
loquium cũ menona mea est. hec
igitur ex tempore et ex memoria tͥ
sccibo. ita ut de quibus illam hesi¬
tautem uideo silentio pocius qmͣ ca¬
lano cõmittenda crediderim. Mul¬
ta saue nõ aliter qmͣ si sub oculis
libri essent menu s. que frequẽs
horum cogitacio michi alcius atq
tenatius ĩpressit. ¶ Pliuium il¬
le scdm̃ forte non legerat quo ue

Expanded text:
testes quos inducit, examina quam sibi constent, et quanta sit dictis fides intelliges. 9 Ego enim nunc a libris omnibus quam longissime absum, et id unum in hac peregrinatione molestissimum experior: domo egressus, nullum latine lingue murmur audio; domum regressus, comites libros cum quibus loqui sum solitus, non habeo; omne michi colloquium cum memoria mea est. Hec igitur ex tempore et ex memoria tibi scribo, ita ut de quibus illam hesitantem video, silentio potius quam calamo committenda crediderim; multa sane non aliter quam si sub oculis libri essent, memini, que frequens horum cogitatio michi altius atque tenacius impressit. 10 Plinium ille
Abbreviated transcription (Latin):
dubitacio inserta ert Itaq sum¬
litudo mnia ingenii michi tocius o¬
petis ꝯmendauit auctorẽ. Aliquot
ibi scriptoꝵ sentencias attingit ꝙ
uit̾ arthon et occasum sunt extre¬
ma sit hyle. udi estiuo nulla uor
bruma contra solsticio nulla dies
ultra quam ꝑignum ꝑige atq cõ¬
cretum iaceat mate. Ad hec solu
et ysidoꝵ testes citat ignotã tñ

Expanded text:
itaque similitudo una ingenii michi totius operis commendavit auctorem. 8 Aliquot ibi scriptorum sententias attingit, qve inter Arthon et occasum sunt, extrema sit Thile; ubi “estivo nulla nox, brumali contra solstitio nulla dies; ultra quam pigrum atque concretum” iaceat “mare”. Ad hec Solinum et Ysidorum testes cit
Abbreviated transcription (Latin):
sedem apłicam pegrinus. ea scilicet
tempestate qua uit̾ p̾fatum dimũ
suum et fraucoꝵ regem pͥma diu¬
turm belli semina pullulabant q̃
cruentam messeni postea ꝓtulere.
rec dumi repoĩte falces aut clausa
sunt horrea. Sed dum promissor il¬
le mens abiisset siue nicħ inuemẽs
siue uouit̾ unũcti pontificalis offi¬

Expanded text:
t tempestate, qua inter prefatum dominum suum et Francorum regem prima diuturni belli semina pullulabant, que cruentam messem postea protulere; necdum reposite falces aut clausa sunt horrea. Sed dum promissor ille meus abiisset, sive nichil inveniens, sive noviter iniuncti pontificalis offi
Abbreviated transcription (Latin):
Ille autem seu quia sic speratet seu
quia puderet iguoranciam faiceri
Qui mos hodie multoꝵ est qui nõ
intelligunt quanta modestie laus
est homini nato uec uossce omĩa
ualenti profiter ingenue se nesci¬
re quod nesciat. seu forte qd̾ nõ su¬
spicor quia huius michi archam uo

Expanded text:
Ille autem, seu quia sic speraret, seu quia puderet ignorantiam fateri — qui mos hodie multorum est, qui non intelligunt quanta modestie laus est homini nato nec nosse omnia valenti, profiteri ingenue se nescire quod nesciat — seu forte, quod non sus
Abbreviated transcription (Latin):
quid subtorhi uobis nolitis et ego
ita cum ut uota uestra semꝑ aute¬
ponenda meis arbitrer. ¶ Illud
uobis in medio precum feruore ꝓ¬
udendum erat. ne dum sine delectu
mea omina probatis. dumi nil pe¬
nitus uichi mltis escluere dimi
q̃ priuatis rebus meis iix respon¬
dent landandi studio effertis in
publicum muitus in illorum ma¬
nus cogerer qui alieua omnia sto¬
matantes sibi plaudunt sua so¬
la susꝑitiunt. ac uitantur. felices
extimacione domestica. Horum
mis michi faciles. ⁊umis in me
prom estis. Nmus truditis. Ninus
urgetis. Nuius amando me p̾mitis.
¶ Te in fiuem lector caudidissiẽ
quisquis es obtestor atq obsecco
ꝑ cõmunus studii amorem. ꝑ si qͣ
tibi faine propne cura est ne aut
uanetate rerum aut u̾borum hu-¬
uulitate mouearis memor quid
de hoc ipso prima opis hunis ĩpa¬

Expanded text:
quid vobis subtrahi nolitis et ego quid vobis subtrahi nolitis et ego ita sum ut vota vestra semper anteponenda meis arbitrer. 8 Illud vobis in medio precum fervore providendum erat, ne dum sine delectu mea omnia probatis, dum nil penitus michi vultis effluere, dum que privatis rebus meis vix respondent laudandi studio effertis in publicum, invitus in illorum manus cogerer, qui aliena omnia stomacantes sibi plaudunt, sua sola suspiciunt ac mirantur, felices extimatione domestica. Horum mis michi faciles, nimis in me proni estis, nimis tribuitis, nimis urgetis, nimis amando me premitis. 9 Te in finem, lector candidissime, quisquis es, obtestor atque obsecro per comunis studii amorem, per siqua tibi fame proprie cura est, ne aut varietate rerum aut verborum humilitate movearis, memor quid de hoc ipso prima operis huius in pa
Abbreviated transcription (Latin):
uit comites ⁊ locum p̾facionis
obtimut. cetera pene omnia quo
inciderant sccipta sunt ordine. Ita
eunu et progressus mei seriem si
ea forte cura fu̾it inteq cursum
lector intelliget. In quib fateor ne
seł dicta repeterem. bis q uel sepiꝰ
idem ponerem quod intipiens pro¬
miseram ad plenum prestare nõ
potiu. uolui quidem. s multitudo
rerum obstitit uarietas q ipsa ⁊
cccupati int̾im intentiq aliis aĩ
molenta distictio. ¶ Nunc qũĩ
⁊ hurc calamum multa circumso¬
nant atq in diuersum uocant ⁊
qñtum uite restet incertum hẽo.
Et hic liber satis creuit. nec usi
iusti uolurmmis meta transcenditͦ
plurtum capar est: Que hinius qͥ¬
dem granis geñis sccipta iã su¬
perant hiis auulsa extra ordinẽ
alio quodam. Que sccibenda autẽ
si quid tale nunc etiam sum scrip¬
turus. ab etate iam nomien ha¬
bitura tursus alio uenient clau¬
denda uolunnue. quando et uos eo
estis aunno sodales ut nicun ali¬

Expanded text:
nit comites et locum prefationis nit comites et locum prefationis obtinuit, cetera pene omnia quo inciderant scripta sunt ordine. 5 Ita enim et progressus mei seriem, si ea forte cura fuerit, viteque cursum lector intelliget. In quibus, fateor, ne semel dicta repeterem bisque vel sepius idem ponerem, quod incipiens promiseram, ad plenum prestare non potui. Volui quidem, sed multitudo rerum obstitit varietasque ipsa et occupati interim intentique aliis animi violenta distractio. 6 Nunc quoniam et hunc calamum multa circumsonant atque in diversum vocant et quantum vite restet incertum habeo et hic liber satis crevit nec, nisi iusti voluminis meta trascenditur, plurium capax est, que huius quidem generis scripta iam superant, 7 his avulsa extra ordinem alio quodam, que scribenda autem, siquid tale nunc etiam sum scripturus, ab etate iam nomen habitura, rursus alio venient claudenda volumine, quando et vos eo estis animo, sodales, ut meum ali
Abbreviated transcription (Latin):
iactutam. Nam tu si me offende¬
rtut non michi s tibi ueniam da¬
bio. Et dices hoe uolii. Negnre ile
non potuit tanto mei amancior ꝙ¬
to negligentior sui. Si quidem nul¬
l pluris est ainicus. qmͣ cui fame
propuie constat impendio. Multis
oi presettum bonis uita atq opib
cao finua est qm̃i qui pro amico
qpreuetit hauddubie uiliora con¬
rempnet si res erigat. ¶Et hoc
quidem opus adolestens cepi. Se¬
ner penigo. ymo uo ceptun pro¬
sequor. uiumi est enimi boc ex om¬
nibus cui supreniam sola mors ĩ¬
pones manum. Qũo ego alium
amiti colloquii qmͣ uite finem spe¬
reui. aut q̃nam dies me speran¬
tem int̾ eos tacitum efficiet cũ qui¬
h ore gelido sepultus q loqui co¬
gito. ¶ Hic sane non rerum sed
temporum racionem habui. pret̾
has euim ultimas. ueterib ĩscrip¬
tas illustrib. quas propter simi¬
litudinem nouitatis sciens unũ
simul in locumi contuli. aic preter
primam. que dictata ẜius p̾ue¬

Expanded text:
iacturam. Nam tu, siquid offendeiacturam. Nam tu, siquid offenderit, non michi sed tibi veniam dabis, et dices: ‘Hoc volui; negare ille nil potuit tanto mei amantior quanto negligentior sui’. Siquidem nulli pluris est amicus, quam cui fame proprie constat impendio; multis, et presertim bonis, vita atque opibus carior fama est, quam qui pro amico spreverit, hauddubie viliora contemnet, si res exigat. 3 Et hoc quidem opus adolescens cepi, senex perago; imo vero ceptum prosequor; unum est enim hoc ex omnibus, cui supremam sola mors imponet manum. Quomodo ego alium amici colloquii quam vite finem sperem? aut quenam dies me spirantem inter eos tacitum efficiet, cum quibus ore gelido sepultusque loqui cogito? 4 Hic sane non rerum sed temporum rationem habui; preter has enim ultimas veteribus inscriptas illustribus, quas propter similitudinem novitatis sciens unum simul in locum contuli, ac preter primam, que dictata serius preve
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris egre legas iisi qr multa
tibi eciam sccipsisse te uideo. Et̾nũ
uale. Orphea ꝙ ⁊ liuũ ⁊ erupidem
ac reliquos comites cum in tuam
sedem ueius salu̾e Iube. apd̾ sr̃os.
Medio animum cdarissimoꝵ. padi.
Ticim ardue. aliorumq mde qui¬
dam crediolanũ dici uolunt uiiͦ. pꝰ
occobr̃. aino etatis ultime .mͦ. cccͦ.
lr. Ad sgratem suũ cõclusio huiꝰ libei
nabes ergo ii soccates qd̾
optasti. librum. e meis nu¬
dis multa rerum ac u̾borum ĩpa¬
ritate ꝯtertum haud unninto de¬
litatas aures offensurum opus.
ꝙͣuis ut est amuiꝰ mortalium ua¬
gus ⁊ uarius ⁊ uelle suũ cuiq est
quibusdam fortasse quib quali¬
tas rerum non placebit ipsa hec
sit placitura u̾itas. Ignoscent u̾o
ali si memmennt huc me non
mea sponte s amicis tractum p̾ci¬
b descendisse. parendiq cupide nͤ
aliena iudicia nec occupaciones
meas atq irceparabile huius exi¬
qui et incecti temporis ꝑtumisse

Expanded text:
tenebris egre legas, nisi quia multa tenebris egre legas, nisi quia multa ibi etiam scripsisse te video. 44 Eternum vale, Orpheaque et Linum et Euripidem ac reliquos comites, cum in tuam sedem veneris, salvere iube. Apud superos, medio amnium clarissimorum Padi Ticini Ardue aliorumque, unde quidam Mediolanum dici volunt, VII Idus Octobris anno etatis ultime MCCCLX. 13 Ad Socraabes ergo, mi Socrates, quod optasti, librum e meis nugis multa rerum ac verborum imparitate contextum, haud immerito delicatas aures offensurum opus; quamvis, ut est animus mortalium vagus et varius et velle suum cuique est, quibusdam fortasse, quibus qualitas rerum non placebit, ipsa hec sit placitura varietas. 2 Ignoscent vero alii si meminerint huc me non mea sponte sed amicis tractum precibus descendisse parendique cupidine, nec aliena iudicia nec occupationes meas atque irreparabilem huius exigui et incerti temporis pertimuisse
Abbreviated transcription (Latin):
biat iugemi altitudo. S non ita
est. atq ideo sepe illa turres et
culas spuit indoctas ⁊ diserto tu¬
guno delectatur. ¶ Quod ad me
attiuet ⁊ si tanto hospite nõ me
digner tñ te uel grecum uł qua
licuit latmũ doum hẽo breui ut
spero totum hĩturus si thesalus n¬
us cepta peregit. Et ut seccetioe
adito te locandum scias aĩe medio
receptaculum tibi aindissĩe pro¬
sus ac reu̾entissime p̃param. ad
sũmam. amor ad te meus sole dͥa¬
tior feruenciorq est. Extunatio
uigens ut nullius maior. Hec t̾
dux pat̾q quia potui ⁊ p̾stiti. libe¬
rari te uulgari ludibrio. pret̾ ꝙͣ¬
qd̾ tue singularis atq unce laudis
meum t̾ce nec alt̾ius est. insi qui
possit uulgi furorib finem dare.
Qd̃ ꝙͣ ꝙͣ possibile dõ sit nec fecit tũ
hactenus puto nec faciet ¶ Mui¬
ta dixi quasi ad p̾sentem. s iam
ab illa uehementissima ẜmagina¬
cione redieus qui longe absis in¬
telligo/ uereor ne tami multa in

Expanded text:
biat ingenii altitudo. Sed non ita biat ingenii altitudo. Sed non ita est, atque ideo sepe illa turres et aulas spernit indoctas et deserto tugurio delectatur. 42 Quod ad me attinet, etsi tanto hospite non me digner, tamen te vel grecum vel qua licuit latinum domi habeo, brevi, ut spero, totum habiturus, si thesalus tuus cepta peregerit; et ut secretiore adito te locandum scias, anime medio receptaculum tibi avidissime prorsus ac reverentissime preparavi. Ad summam amor ad te meus sole clarior ferventiorque est, extimatio ingens ut nullius maior. 43 Hec tibi, dux paterque, quia potui et prestiti; liberare te vulgari ludibrio, preterquamquod tue singularis atque unice laudis meum certe nec alterius est, nisi qui possit vulgi furoribus finem dare; quod quanquam possibile Deo sit, nec fecit tamen hactenus, puto nec faciet. Multa dixi quasi ad presentem; sed iam ab illa vehementissima imaginatione rediens, quam longe absis intelligo, vereorque ne tam multa in
Abbreviated transcription (Latin):
In bac quidem tua fortuna meu
postis auxilium .o. sors dura ⁊ ĩnu¬
tis ⁊.o. utinam oꝑis aliqͥd in me
eẽt quo tanto succursum uiro añ
oñis partos aut spetatos titulos ꝑ
cognitum deum testor pretꝰ piam
cõmemoracõm ac fidele ꝯsilium
uichil eso penitus quo tibi subue¬
uam. Quid enim p̾stare potest
alteri qui sibi uil potest. An forte
nõ audisti ⁊ seq̃ces tuos tecum so¬
la tui noĩs ĩuidia lacerari. hrĩ q
ꝓ insans in consilus insauorũ.
Qd̾ si tua etate studiosissima a¬
tentitum in urde tibi accidit qͥd
uoluptuosis ĩ urbib mĩe aliis euẽ¬
turiuu arbitraris horumi ego uiaꝰ
antor ⁊ uesçio ꝙ̈ obrem uulgo uide¬
or mstio u̾e utinam. s nichil ad rẽ
quͣi u̾a sit iniuidie causa. si ĩuidia
ueta est Refugium in eo petis in
gremio. O fati u̾tigo insolens cui
uulla usꝙͣ regia satis ampla sa¬
tis ue sit fulgida. si quales fortũa
gradus altior tales honores am¬

Expanded text:
In hac quidem tua fortuna meum In hac quidem tua fortuna meum poscis auxilium: o sors dura et immitis, et o utinam opis aliquid in me esset, quo tanto succursum viro ante omnes partos aut speratos titulos pem tibi incognitum Deum testor — preter piam commiserationem ac fidele consilium nichil est penitus quo tibi subveniam. Quid enim prestare potest alteri qui sibi nichil potest? An forte non audisti et sequaces tuos tecum sola tui nominis invidia lacerari haberique pro insanis in conciliis insanorum? Quod si tua etate studiosissima Athenarum in urbe tibi accidit, quid voluptuosis in urbibus nunc aliis eventurum arbitraris? 41 Horum ego unus — miror et nescio quamobrem — vulgo videor inscio; vere utinam, sed nichil ad rem quam vera sit invidie causa, si invidia vera est. Refugium meo petis in gremio: o fati vertigo insolens, cui nulla usquam regia satis ampla satis ve sit fulgida, si quales fortune gradus altior, tales honores am
Abbreviated transcription (Latin):
quidem. Quĩỹuio si quã falsam
cupio uera est fama nõ sat faustũ
ea tibi cogente colloqunum fuit
parua tibi castalia placuit. huił¬
qr elicon. nr̃ tibi aruus. nrĩqz colles
placeant ubi ⁊ nobiles ĩgenioꝵ
scaturigines erũpũt ⁊ dulces indi¬
ficant philoniene. Pauce ille qui
repturũ speras. infi fullones ter¬
toresq ⁊ fabros. ut si leam ĩ postores
publicanos. fures diu̾sor gnͣm et
mille frandum spẽs ⁊ quib que
frandib nũqui carent popularia
studia es anancie auxtum atq ĩ¬
ane negocuni. totas q olidas me¬
canitatum feces arum. ubi te
quasi aquilam uoctius. aut leonẽ
simiis itisum. alto aĩo ferte debes
⁊ dic̾e qd tanto inferior Eumꝰ dix ͭ
Nam uoslito minis docta ꝑ ora ui¬
rum. ora indocta suã ignoranciam
insulsos q ẜinuntulos rummenti
Quid ad te tuasq tes uel nestiãt
uel illudant. quorum laus hono¬
ut ingemo ⁊ etute nouissimus in
exͤmis sedetim ad me redeat orõ.

Expanded text:
quidem; quin imo, si quam falsam quidem; quin imo, si quam falsam cupio, vera est fama, non sat faustum ea tibi cum gente colloquium fuit. Parva tibi Castalia placuit, humilisque Elicon; noster tibi Arnus nostrique colles placeant, ubi et nobiles ingeniorum scaturigines erumpunt et dulces nidificant philomene; pauce ille quidreperturum speras nisi fullones textoresque et fabros, ut sileam impostores publicanos fures diversorum generum et mille fraudum species, et que fraudibus nunquam carent, popularia studia et avaritie anxium atque inane negotium totasque olidas mechanicarum feces artium, ubi te quasi aquilam noctuis aut leonem simiis irrisum alto animo ferre debes, et dicere quod tanto inferior Ennius dixit: Nam volito vivus docta per ora virum. Ora indocta suam ignorantiam insulsosque sermunculos ruminent; quid ad te tuasque res, vel nesciant vel illudant, quorum laus honout ingenio et etate novissimus in extremo sedeam, ad me redeat oratio.
Abbreviated transcription (Latin):
papirum sulcans nũc senior hispa¬
mas puagatur. Tulerunt q alios
urbes alie. S omnes ques ego no¬
ueram in cõmunem illã ⁊ et̾nam
urbem ex hoc mortali domitilio comi¬
grarunt. Promde quid uelim uides
ne scilicet de amico ꝑgas q̃ni ꝙ te ĩ
ꝙͣ ulla hodie amicis ac miratorib
quanta eciam a pd̃ uos huius gn̾is
mitas semꝑ fuit urã eñ etate in¬
si fallor amicus hic ur̃ iam tota ĩ
gretia solus est. Erat alt̾ mõ p̾cep¬
tor nĩs. qui cum iocundissimam me
i spem erexisset. in ip̃o studionim
lacte destituit moriens. ꝙͣuis iam
ante destituiss ad ep̃alem curam
me qui deserebar adiuuãte plus q
illum ꝙͣ me ipsum cogitante pro¬
raritatem hanc pat̾e tuorum ⁊ igͦ¬
sce scło senescenti. qd florenti etiã
quib in p̾cio sint bonesta studia.
Cum hus ipsis duui licet auide u¬
sare. Neq tibi in mentem ueniat
ncm̃i anine maiore alneo puu¬
tare. Non tu uauta. Ne piscator

Expanded text:
papirum sulcans, nunc senior Hispapapirum sulcans, nunc senior Hispanias pervagatur; tuleruntque alios urbes alie, sed omnes quos ego noveram, in comunem illam et eternam urbem ex hoc mortali domicilio commigrarunt. 35 Proinde quid velim vides, ne scilicet de amico pergas queri, quod te in certe quam ulla, hodie amicis ac miratoribus quanta etiam apud vos huius generis raritas semper fuit? Nostra enim etate, nisi fallor, amicus hic noster iam tota in Grecia solus est. 36 Erat alter modo preceptor meus, qui cum iocundissimam me in spem erexisset, in ipso studiorum lacte destituit moriens; quamvis iam ante destituisset, ad epyscopalem curam, me qui deserebar adiuvante plusque illum quam me ipsum cogitante, pro patere raritatem hanc tuorum et ignosce seculo senescenti quod florenti etiam quibus in precio sint honesta studia. 37 Cum his ipsis dum licet, avide versare neque tibi in mentem veniat nostrum amnem maiore alveo permutare; non tu nauta, ne piscator
Abbreviated transcription (Latin):
nro noĩe grãs aguinis ꝙ te nob̾ ac
nusis ausonus ereptum si qua
fors cepto fauerit restituet. Ee at̾
fesullana ualł ⁊ arii ripe nou iisi
tres tͥ amicos tulerint mirari desĩe.
Satis est. multum est. plus ẽ ꝙͣ
sperabam. In patria lucro dedita
Qrtũ si q̃ris ĩuemes. Quintũ hiis
adderem ⁊ m̃etur penera seu alphea
rediuntus lauro s uescio qualiter
transalpina babilõ illum nob̃ eri¬
puit: Parum ue tibi uidetur illos
qnͥq uiros uno tpr̃e atq ĩ una urbe
ꝯcurtere. Quere alias. Tua illa bo¬
noma quã suspiras studioꝵ licet ho¬
spes amplissima funditꝰ ut excuci¬
as unum ht̃ uerona duos. Sulino
unum. atq unum mãtua nsi illũ
celum tris abduc̾et. tuis uãq deftis
ad ꝑtolomei signa transsunt. Ipã
rerum caput roma. miror ꝙͣ pene
ad unum talibꝰ incolis sit exhan¬
sta. Perusia unum tulit futurum
aliquid nͥ se ipse neglige̾t. S ille
alpibus relicts lucrosam q calamo

Expanded text:
nostro nomine gratias agimus, quod te nobis ac nostro nomine gratias agimus, quod te nobis ac musis ausoniis ereptum, siqua fors cepto faverit, restituet. Quod autem fesulana vallis et Arni ripe nonnisi tres tibi amicos tulerint, mirari desine; satis est, multum est, plus est quam sperabam in patria lucro dedita quartum si queris, invenies; quintum his adderem et meretur, peneia seu alphea redimitus lauro; sed nescio qualiter transalpina Babilon illum nobis eripuit. Parum ne tibi videtur tales quinque viros uno tempore atque in una urbe concurrere? Quere alias. Tua illa Bononia quam suspiras, studiorum licet hospes amplissima, funditus ut excutias, unum habet; Verona duos; Sulmo unum, atque unum Mantua, nisi illum celum terris abduceret; tuis namque desertis ad Ptholomei signa transfugit; 34 ipsa rerum caput Roma, mirum quam pene ad unum talibus incolis sit exhausta; Perusia unum tulit, futurum aliquid nisi se ipse negligeret, sed ille iam atque Alpibus relictis, lucrosamque calamo