comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ scripsi augustino anglorũ gentis ep̃o alũ¬
nouidelic& ut recordatus es tuo de consanguinita¬
tis coniunctione ipsi & anglorũ genti quȩ nuper
ad sidem uenerat. nea bono qđ ceperat metuenda
ausceriora rec᷑der& specialit̃ et non genera lit̃ cete¬
ris me scripsis se cognoscas: undemihi omnis roma¬
naciuitas testis existit nec ea intentione hȩc illis scrip
inuenti non separentur aut in fra affinitatis lineã
id ÷ usq: ad septimã generationẽ coniuncgantur
Sed adhuc illos neo fitos existentes sepissi me eos prius
post detalib: egerint ratio nabi lit̃ et fidelit̃ ex clu¬
dere oport& : Namiuxta a postolũ quiait lac uobis
potũ dedi nones cam ista illis modo non posteris ut
adhuc radice plantatum erat ex ureretur. Et in fra¬
ꝓgeniem uero suã unũ quemq: dehis qui fideliter edoc¬
ti et iam firma radice plantati stant in conuulsiusq
adseptimã obseruare decernimꝰ genera tionem
et quã diuse agnoscunt affinitateꝓpinquos adhui:

Expanded text:
Quod scripsi Augustino Anglorum gentis episcopo, alumno videlicet ut recorderis tuo, de consanguinitatis conjunctione, ipsi et Anglorum genti, quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter, et non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis exii fuerint, non separentur, aut infra affinitatis lineam, id est usque ad septimam generationem jungantur; sed adhuc illos neophytos existentes, saepissime eos prius post de talibus egerint, rationabiliter ac fideliter excludere oportet. Nam juxta Apostolum, qui ait: Lac vobis potum dedi, non escam , ista illis modo, non posteris, utadhuc radice plantatum erat erueretur, sed geniem suam unumquemque de his qui fideliter edocti, et jam firmata radice plantati stant inconvulsi, usque ad septimam observare decernimus generationem, et quandiu se cognoscunt affinitate propinquos, ad hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ero fluxitq in noctis ipsius & sequetũs diei fiuem atq ini
tium noctis secundac tamdi ut eadẽ fixa stella quae ir¬
Quac ubi apparere uixcoepit. mox a qua quac in fluebat amo¬
est itus acreditus integrã c&li significaret conuersionemꝓ
mensurã sibi lunaris circuli in aquae deillo fluxu susceptae
quantitate posuerunt. Hacergo a qua in partestantas. quani¬

Expanded text:
ere, fluxitque in noctis ipsius et secuti diei finem, atque in id noctis secundae quamdiu eadem stella Quae ubi apparere uix coepit, mox aqua quae influebat amo itus ac reditus integram significaret caeli conuersionem, mensuram sibi caeli in aquae de illo fluxu susceptae quantitate posuerunt. Hac ergo in partes aequas duo
Abbreviated transcription (Latin):
tur omnia quȩ cernuntur interra. Mamsal¬
se inmari conuenentes mortalib fructus nu¬
triunt interris. Et at redulces aptius alendis fruc

Expanded text:
tur omnia quae cernuntur in terra. Nam salsae in mari convenientes mortalibus fructus triunt in terris et aere, dulces aptius alendis fruc
Abbreviated transcription (Latin):
alexandrimagni luna defece in arabia horanoctis
secunda eademq insicilia ecoriens et solis defectũ

Expanded text:
Alexandri Magni luna defecit in Arabia hora noctis secunda, eademque in Sicilia exoriens. Et solis defectu
Abbreviated transcription (Latin):
abripr ut in lacub: lacunisq probamus inbraeui
momento desiccatis uel aetiaa mocculto meatu insuos
refluere fantes et solito ꝑsuo amnes graessurecur¬
renel arinis autem aquis dulces superfundi
ut poteleuiores. Ipsa suero ut grauioris nature
magis sustinere suꝑ fussas XLI CURSIT AMANŨ
Iareidcirco dicunt salsumꝑ manerae
tot fluminib: ac pluuus irrigatum : quod
ex austo a soledulcet enuiq: liquorequem
facillime trahit uisignea omnis asperior
crassior que linquat᷑. Ideoq summam equo¬
rum a quom dulciorem eẽ profundas etin
dulcib aquis lunae alimentum eẽ sic̃ solis

Expanded text:
abripi, ut in lacis lacunisque probamus in brevi momento desiccatis, vel etiam occulto meatu in suos refluere fontes, et solito per suos amnes gressu recurrere; marinis autem aquis dulces superfundi, utpote leviores; ipsas vero ut gravioris naturae, magis sustinere superfusas. CAPUT XLI. Cur sit amarum. Mare idcirco dicunt salsum permanere, tot fluminibus ac pluviis irrigatum, quod exhausto a sole dulci tenuique liquore, quem facillime trahit vis ignea, omnis asperior crassiorque linquatur. Ideoque summam aequorum aquam dulciorem esse profunda. Sed in dulcibus aquis lunae alimentum esse, sicut solis
Abbreviated transcription (Latin):
tib: etiamretrahere. ł adicere recorderis. No¬
uemoris in luna proquinq: dieb: in sole computa¬
tis XXII DEECLIPSI SOUS EIUN AE
oleminteruentulunae lunamquȩ terrae obiec¬
tunobis pibent occultari. Sed solis defectum
nonnis inouissima prima uefieriluna e uoduo

Expanded text:
tibus etiam detrahere vel adjicere recorderis, novem horis in luna pro quinque diebus in sole computatis. CAPUT XXII. De eclipsi solis et lunae. Solem interventu lunae, lunamque terrae objectu nobis perhibent occultari; sed solis defectum non nisi novissima primave fieri luna, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ncis aut coacti inniues. aut glatiati in gran¬
dines. alia flatus temporis. alia uaporis.
aliaroris. aliafrigoris Nec solum errantia
ut sactͥnus cuius transitus imbriferifiunt. Sed &
quaedã fixe polo cũ errantiũ fuerint accessu
uel radis inpulsa . ut suculae in fronte tauri
Quas obid greci pluuio nomine yades appellan
quin& sucisponte quaed ã statis temporib:
ut hedorũ exortus et arcturi. quiꝑidus
septẽbrescũ ꝓcelloso grandine surgit. et
nimbo sus orion et canicula quae nimiũ
feruens xu balendas augustas emergit
xii. de cursu planetarum
Int̃caelũ terrasq uiisidera pendent certis discre¬
ta spatiis quae uocantur errantia. contrarium
mundo agentia cursum. id÷ leuum illo semꝑ
indextra precipiti. Et quamuis assidua con¬
uersione in mensȩ celeritatis attollanur abeo
rapiaNurq: in occasus. aduerso tam̃ iremotu
ꝑ suos quaeq passus aduertuntur. nunc inferus

Expanded text:
nas, aut coacti in nives, aut glaciati in grannas, aut coacti in nives, aut glaciati in grandines. Alia flatus teporis, alia vaporis, alia roris, alia frigoris. Nec solum errantia, ut Saturnus, cujus transitus imbriferi fiunt, sed et quaedam fixa polo, cum errantium fuerint accessu vel radiis impul a, ut Succulae in fronte Tauri, quas ob id Graeci pluvio nomine Hyadas appellant. Quin et sua sponte quaedam, statutisque temporibus, ut haedorum exortus et arcturi qui per idus Septembres cum procellosa grandine surgit, et ut nimbosus Orion, et canicula, quae nimium fervens, XV Kalendas Augusti emergit. CAPUT XII. De cursu planetarum. coelum terramque septem sidera pendent; certis discreta spatiis, quae vocantur errantia, contrarium mundo agentia cursum, id est, laevum, illo semper in dextram praecipiti. Et quamvis assidua conversione immensae celeritatis attollantur ab eo, rapianturque in occasus, adverso tamen ire motu per suos quaeque passus advertuntur, nunc inferius,
Abbreviated transcription (Latin):
entalem & occidentalẽ ianuas nominañ
Ha ec in medio tantũ terrae positis habeNt
aequalia Nã subaquilone degentib bru¬
malis dies breuior. et solstitialis ꝓlixior
ortũ occasũq dilatans: alias plagas ang̾¬
tat. Itẽ aput australes utraq p̃fata dies mode¬
ratior sup᷑ dictã diuersitatẽ inmutat. Licet
ubiq solstitiali exortui. brumalis occasus ex
eadẽ linea respondeat. ua & cunctis exortib:
solis eodẽmodo p̾sex semꝑ menses congruit
occasus XI. DESTELLS
Stellae lumen a sole mutuantes cũmundo
uerti ut pote in locofixae . et non stante mundo
uage ferridicuntur. exceptis his quae plan&ȩ
id ÷ errantes uocantur easq diei aduentu cȩ¬
lari . necumquã caelo decidere fulgor plenilu¬
nu & solis ꝓbat diliquium. quãuis uide amꝰ
igniculos exaehere lapsos portari uentis ua¬
giq: lum̃ sideris imitari trucib uentis cito
coorientib Sidera autẽ alia sunt inliquorẽ
solutihumoris fecunda. Alia concreti in prui¬

Expanded text:
entalem et occidentalem januas coeli nominant. Haec in medio tantum terrae positis habentur aequalia. Nam sub Aquilone degentibus brumalis dies brevior, et solstitialis prolixior, ortum occasumque dilatans, alias plagas angustat. Item apud Australes utraque praefata dies moderatior, supradictam diversitatem immutat, licet ubique solstitiali exortui brumalis occasus ex eadem linea respondeat. Nam et cunctis exortibus solis eodem modo post sex semper menses congruit occasus. CAPUT XI. De stellis. Stellae lumen a sole mutuantes, cum mundo verti, utpote in uno loco fixae, et non stante mundo, vagae ferri dicuntur, exceptis iis quae planetae, id est errantes, vocantur, easque diei adventu celari, nec unquam coelo decidere, fulgor plenilunii, et solis probat deliquium. Quamvis videamus igniculos ex aethere lapsos portari ventis, vagique lumen sideris imitari, trucibus cito coorientibus ventis. Sidera autem alia sunt in liquorem soluti humoris fecunda, alia concreti in prui
Abbreviated transcription (Latin):
uariomurmure concutit. et setremendo uel
dehiscendo cogiteffundere undecaiuat̃rarũ
his motib subiacent ut poteuenticapatia
harenosa aut̃ eesolidacarent neque enim fiunt
nisicalo mariq: tranquillo etuento inuencis
terrae condito et hoc ÷ int̾ratremor quod in
nubetonitru hocq hiatus quod fulmen. fut
simulcum t̃raemotu et inundationes maris eoui
delicet spũ in fusi uel residentis sinurecepti
ellus siciliae quacauernosa etsul phurȩ aobi¬
Ltumine strata uentis poene tota et ignib: pltet
spũ introrsus cumigne concertante. multissepe
locis fumum uel ucpores uel flammas eructat
ueletiaamuento acrius incbmbente harenarũ
lapidum uemoles efgerit. indemontis & hnae

Expanded text:
ario murmure concutit, et se tremendo vel dehiscendo cogit effundere. Unde cava terrarum his motibus subjacent, utpote venti capacia: arenosa autem et solida carent. Neque enim fiunt, nisi coelo marique tranquillo, et vento in venas terrae condito. Et hoc est in terra tremor, quod in nube tonitruum: hocque hiatus, quod fulmen. Fiunt simul cum terrae motu et inundationes maris, eodem videlicet spiritu infusi vel residentis sinu recepti Aetnae. Tellus Siciliae, quae cavernosa et sulphure ac bitumine strata, ventis pene tota et ignibus patet, spiritu introrsus cum igne concertante, multis saepe locis fumum, vel vapores, vel flammas eructat, vel etiam vento acrius incumbente, arenarum lapidumve moles egerit. Inde montis Aetnae
Abbreviated transcription (Latin):
sem : Iduareenim etrus co linguae diuidere ÷:
his numa duosmenses adicies i anucriũ
aiano februarium a februo dõ lustratiorum
nominando cctis Liu dieb annum adcarsũ
lunȩdis posuitquem ulius cesar xidieb adiec¬

Expanded text:
sem: iduare enim Etrusca lingua dividere est. sem: iduare enim Etrusca lingua dividere est. His Numa duos menses adjiciens, Januarium a Jano, Februarium a Februo, deo lustrationum, nominando, CCCLIV diebus annum ad cursum lunae disposuit, quem Julius Caesar undecim die
Abbreviated transcription (Latin):
mensesaluna nascente Romaniakł̃ incipiunt
xgiptu a quattuor kalendarum septembriũ
usquem nonum Ñ darum earundem xxxdies
suos menses putantes residuo x. diesintercala¬
resappellant qui primiadsolis cursum men¬
ses terminare ceperunt ne lunȩ uelocior
calculandi u. de mensisus romanos
genitorisuo martidic&uit : secundumab aꝑtio¬
ne frugum nominaũ a prilem : tertiũ maie
matrimercurii : et quarcumiu nonisa crauit:
quintili et sextili quinunc anatiuitateiulii
cesaris et cigusti triumphononcupantur et
ceterissequentib: anumero nomen in posuit:
quorumintialu alendas appellauut quiatuno
halata te uocata incapitolium plebȩdicto
quinquies uelsepties uerbo halo id ÷ uoco
quod edies suꝑ enent ad non as prondnti aibat᷑
N onasautem qđ nono anteidus confluerent
in urbem scituri : quod eẽt eo mense facien¬
dum porro đ diem qui medium diuiditmen¬

Expanded text:
menses a luna nascente, Romani a Calendis incipiunt, menses a luna nascente, Romani a Calendis incipiunt, Aegyptii a quarto die Calendarum Septembrium, usque in nonum Calendarum earumdem, XXX diebus suos menses computantes; residuos vero dies intercalares appellant. Qui primi ad solis cursum menses terminare coeperunt, ne lunae velocior CAPUT VI. De Mensibus Romanorum. genitori suo Marti dicavit: secundum ab apertione frugum nominavit Aprilem: tertium Maiae matri Mercurii, et quartum Junoni sacravit: Quintili et Sextili, qui nunc a nativitate Julii Caesaris, et Augusti triumpho nominantur, et caeteris sequentibus a numero nomen imposuit: quorum initia Calendas appellavit, quia tunc calata, id est, vocata in Capitolium plebe, dicto quinquies vel septies verbo calo, id est, voco, quot dies superessent ad Nonas pronunciabatur. Nonas autem, quod nono ante Idus die confluerent in urbem, sciscitaturi quid esset eo mense faciendum. Porro Idus diem qui medium dividit men
Abbreviated transcription (Latin):
amercurio ingenium e linguam. aioue tempe¬
rentiam auenere uoluptatem. a satur notar¬
ditatem sed sc̃s siluester feria sappellaricon¬
stituit primumdiem dominicum ndncupans.
immitcitus hebreosqui primam sabbati secun¬
damsabbati et sicceteras anumero nominet
apud quo sebdomada totidem etiam in annis
ꝑagitur qui ebdomcidam quoq: ebdomarum
indieb similiter habebant et tinnis quinqua¬
gesimum diempente costen annumuero iubile¬
um i ÷ libertatem uocantes
Mensis lunciris incrementolunȩ senioqi con¬
ficitur dũmeuiiui semis dieb paulo plusquam
todicicum ꝑagitur sed facilitas conputtand
trigenis et undetrigenis dieb lunȩ mensis
alternat solaris autem mensis duo decuim
horisc amplior exquib xi epacttrũ dies
acerescunt solquibi lunȩcursum singulisan¬
nis ex suꝑat : duodeciesenim uigeni eebeni
celxiiii fauͥ ntetundeties uigeni etqufieter¬
n feundem numerum complent : sed hebrer

Expanded text:
a Mercurio ingenium et linguam, a Jove tempea Mercurio ingenium et linguam, a Jove temperantiam, a Venere voluptatem, a Saturno tarditatem. Sed sanctus Sylvester Ferias appellare constituit, primum diem Dominicum nuncupans, imitatus Hebraeos, qui primam sabbati, secundam sabbati, et sic caeteros a numero nominant: apud quos hebdomada totidem etiam annis peragitur; qui hebdomadam quoque hebdomadarum in diebus similiter habebant et annis, quinquagesimum diem Pentecosten, annum vero Jubileum, id est, libertatem vocantes. Mensis lunaris incremento lunae senioque conficitur, dum XXIX et semis diebus paulo plus quam zodiacum peragit: sed facilitas computandi trigenis et undetrigenis diebus lunae menses alternat. Solaris autem mensis XXII horis est amplior, ex quibus XI epactarum dies accrescunt, quibus sol lunae cursum singulis annis exsuperat. Duodecies enim viceni et bini CCLXIV faciunt, ut indecies viceni et quaterni eumdem numerum complent. Sed Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
diemappellat : sed dño surgente uespera sabbati¬
q̃ luces sebat in primam sabbati : ut homodeluce
lapsus in tenebras de inceps a tenebris rediret
adlucem III. DENOCTE
N ox ẽ solis absentia terrarum umbra condici
morcalib: ad requiem facta neo peredutino
auida deficeret humanitas : ciuus parte sr̃ septẽ¬
erepusculum id ÷ dubialux interlucem ettene¬
bras : namere perum dubium dicimus: uesperũ
apparentestella huius nominis conticinium
quando omniasilent : intempestum quod ÷ me¬
dium et inactiuosum noctis tempur G allici¬
nium q ñdo gallus resonat: matutinum inter
ab cessum tenebrarum noctis ettiurore aduen¬
tum diluculum quasuam insipiens paru die
lux haececturorasolem praecedens:
Ubdomada septem dieb conseait oeta¬
uus aute midem primus÷ ad que m redditur :
eo quod rursuseb domada semꝑ orditur: his no¬
mengentilitas a planeti s indidit: habere secredens
a sole sp̃m a lunacorpus amarte sanguinom

Expanded text:
diem appellat: sed Domino surgente vespera sabbatidiem appellat: sed Domino surgente vespera sabbati, lucescebat in primam sabbati, ut homo de luce lapsus in tenebras, deinceps a tenebris rediret ad lucem. CAPUT III De Nocte. Nox est solis absentia terrarum umbra conditi, mortalibus ad requiem facta, ne opere diutino avida deficeret humanitas: ubi rigidior, ibi eCrepusculum, id est, dubia lux inter lucem et tenebras; nam creperum, dubium dicimus. Vesperum, apparente stella hujus nominis. Conticinium, quando omnia silent. Intempestum, quod est medium et inactuosum noctis tempus. Gallicinium, quando gallus resonat. Matutinum, inter abcessum tenebrarum, et aurorae adventum: et diluculum, quasi jam incipiens parva diei lux, haec et aurora solem praecedens. Hebdomada septem diebus constat, octavus autem dies idem primus est; ad quem reditur, eoque rursus hebdomada orditur. His nomina gentilitas a planetis indidit, habere se credentes a sole spiritum, a luna corpus, a Marte sanguinem,
Abbreviated transcription (Latin):
empora momentis horis dieb: mensib: annis
seculisȩtttib: diuiduntur: momentũ ÷ minimũ
atque angustis simum tempus a motusiderum
dict mestenim ex tremitas hore in breuib int̃¬
uallis cumciliquid sibi solcedit atq succedit hora
ꝗrecum nomenest & ta menlatinum sonat hora
enim finis÷ temporis sicut ethorȩ sunt fines maris
fluuiorumuestimentorum : constcateuit quidũ¬
qđ cm potus partimnatura partima uctori¬
tate uel consuetudine currit Natura ut
annum communem xii menses lunares ha¬
bere : Consuetudine. ut menses ex diebi com¬
puttire : auctoritate: ut ebdomadã uii feri¬
is constare I de die
ies uulgaris ÷ solis praesentia suꝑ terras. quip
priae interxxiii horisimpletur : hunc hebraei¬
eccaaldei ꝑ sȩinter duossolis exortus egrptu nt
duos occasus: romania medionoctis in medium
umbrae et athenienses ameridiae commutunt ad
meridiem: mor sesautem amane ad maneunum

Expanded text:
empora momentis, horis, diebus, mensibus, annis, saeculis et aetatibus dividuntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum: est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat: hora enim finis est temporis, sicut et, horae sunt fines maris, fluviorum, vestimentorum. Constat autem hora quaquod computus partim natura, partim auctoritate vel consuetudine, nitatur: natura, ut, annum communem duodecim menses lunares habere: consuetudine, ut menses triginta diebus computari: auctoritate, ut hebdomadam septem feriis constare. CAPUT II. De Die. ies vulgaris est solis praesentia super terras, qui proprie XXIV horis adimpletur. Hunc, Hebraei, Chaldaei, et Persae inter duos solis exortus: Aegyptii inter duos occasus numerant: Romani a medio noctis in medium. Umbri et Athenienses a meridie computant ad meridiem. Moses autem a mane usque ad mane unum
Abbreviated transcription (Latin):
ta ignisaccendat hincsilleicanes latrare
finguntur dumproculnauigantes undarũ
fremore terrentur quassorbente uoragine
collidit aestus LI DEUISIO TERRAE
Terrarumorbis uniuersus oceanocinctus in
Itresdiuiditur parces. Europam asiam a¬
fricam origo ab occa susolis etgadittono frecu
quarumpens oceanus athlanticus in maria
interiora diffunditur h incintranti dext̃a
a friccileuciẽ europa Int̃ has asia magnitu¬
dine compar aluisdudb: termini sunt amnis
tanais etnilus: xũ passuum longitudinequas
diximus fauces oceani patent .ũ in. latitudine
euro paergo ab occidente usq ad septentrionẽ
Asi auero a septentrione ꝑ orientem : usq ad me¬
ridiem atq inde africa a meridiaeusq ad oca sũ¬

Expanded text:
ta ignis accendat. Hinc Scyllaei canes latrare finguntur, dum procul navigantes undarum fremore terrentur, quas sorbente voragine collidit aestus CAPUT LI. Divisio terrae. Terrarum orbis universus, Oceano cinctus, in tres dividitur partes: Europam, Asiam, Africam. Origo ab occasu solis, et Gaditano freto, qua irrumpens Oceanus Atlanticus in maria interiora effunditur: hinc intranti dextera Africa, laeva est Europa: inter has Asia magnitudine compar est aliis duabus. Termini sunt amnes Tanais et Nilus. XV passuum in longitudine quas diximus fauces Oceani patent: V in latitudine. Europa ergo ab occidente usque ad septentrionem, Asia vero a septentrione per orientem usque ad meridiem, atque inde Africa a meridie usque ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
inguttas sed gelu p̃mpiente formantur quas
in altomari non cadere peribent. XXXUI.
SIONATEM PESTATUM UEL SIRENITATIS
Solin ortu suo maculosus uel sub nube
latens pliuuum diem praesagit. Sirubeat sin

Expanded text:
in guttas, sed gelu praeripiente formantur, quas in alto mari non cadere perhibent. CAPUT XXXVI. Signa tempestatum vel serenitatis. Sol in ortu suo maculosus, vel sub nube latens, pluvium diem praesagit. Si rubeat, sin
Abbreviated transcription (Latin):
tias borarum a secunda adiecientẽ usq
ad plenum orbem detrahentẽq indiminu¬
tionem. Intra xiii aut̃ partes solis semꝑ oc¬
cultam eẽ : nouissimam uero primamq lu¬
nam eademdie uel nocte nullo alio insigno
qua mariaete conspici
XXI AROUMENTUM DECURSUIUNAE ESICNA
ouna todicicũ tredecias induo decĩ suis con¬
ficit mensib duob scilicetdieb et sexoris ethis¬
se id ẽ octountiis uniusore ꝑsingula signa de¬
currens. Siergouis scire in quosigno lunauerset᷑
sum melunam quam uolueris compatare utpo

Expanded text:
ias horarum, a secunda adjicientem usque ad plenum orbem, detrahentemque in dimunitionem, intra tredecim autem partes solis semper occultam esse. Novissimam vero, primamque lunam, eadem die vel nocte nullo alio in signo quam ariete conspiciXXI. Argumentum de cursu lunae per signa. Luna zodiacum tredecies in duodecim suis conficit mensibus, duobus scilicet diebus, et sex horis, et besse, id est, octo unciis unius horae, per singula signa decurrens. Si ergo vis scire, in quo signo luna versetur, sume lunam quam volueris computare, utpo
Abbreviated transcription (Latin):
aspiratione retrorsumtrahatur eius que
inpulsu retracto refundatur. qui cotidiebis
affluere etremeare uniussemperhore lo¬
drante et semiuntia trans missa uidett. eius¬
que omniscursus in ledones et malinas uẽ imino¬
res aestus diuditur emaiores. Sedledonã quinta

Expanded text:
aspiratione retrorsum trahatur, ejusque impulsu retracto refundatur, qui quotidie bis adfluere et remeare, unius semper horae dodrante et semiuncia transmissa, videtur, ejusque omnis cursus in laedones et malinas, id est, in minores aestus dividitur et majores. Laedon en
Abbreviated transcription (Latin):
bram xX uiii untiarum faciunt longissimus
dies horarum xiiu atq dimidiae cumtrecesima¬
IIi unius horȩ quartus ab altero laterae i maui
ꝑephesum mare cicladum. septentrionalia
siciliae narbonensis galliae exomiua africȩ

Expanded text:
bram XXXVIII unciarum faciunt. Longissimus dies horarum XIV atque dimidiae, cum tricesima unius horae. Quartus ab altero latere Imai per Ephesum, mare Cycladum, septentrionalia Siciliae, Narbonensis Galliae exortiva, Africae
Abbreviated transcription (Latin):
desepius omne tempus aestatis in procellas
turbinesq brumales uerti conspicimus. Sed
haeccum suo tempore euenerint temp est ates
cumuero alics prodigia siue signã dicuntur

Expanded text:
de saepius omne tempus aestatis in procellas turbinesque brumales verti conspicimus. Sed haec cum suo tempore venerint, tempestates; cum vero alias, prodigia vel signa dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
iliflumine quunter ortum solis ec custrum
enascitur propluuis utitur aegyptus propt̃ solis
crlorem imbres et nubilares puens Mense enim
maio dumostia eius quib: in marein fluit. zephiro
flante undiseictis harenarum cumulo praestrunt
Paulatimintu mescens. acretro propulsus plana
inrigatȩ grpti uento autem cessante ruptisare
narum cumulissuo red dit᷑ alueo.
XLIIII AQUIS TERRAM NECTI
quacreator orbem medioambitu pracinxit
quae ex omni parte incentrum terra uergeret
et in interiora nitens deciderenon possit᷑ ut cum
terra arida et sicca constare ꝑse acsinehumore
nequiret nec rursusstareaqua nisi sustinente
terra mutuo amplexu iungerentur acsi¬
nuspandente illauero ꝑmeante tottim intra
extra supra infra ueni s utuinculis discurren¬
tib atq etiam in summis iugis erum pente

Expanded text:
ilo flumine, quod inter ortum solis et Austrum enascitur, pro pluviis utitur Aegyptus, propter solis calorem imbres et nubila respuens. Mense enim Maio, dum ostia ejus, in quibus in mare influit, Zephyro flante, undis ejectis arenarum cumulo praestruuntur, paulatim intumescens, ac retro propulsus, plana irrigat Aegypti; vento autem cessante, ruptisque arenarum cumulis, suo redditur alveo. CAPUT XLIV. Aquis terram necti. Aqua Creator orbem medio ambitu praecinxit, quae ex omni parte in centrum terrae vergeret, et in interiora nitens decidere non posset, ut, cum terra arida et sicca constare per se ac sine humore nequiret, nec rursus stare aqua, nisi sustinente terra, mutuo amplexu jungerentur, hac sinus pandente, illa vero permeante totam intra, extra, supra, infra, venis ut vinculis discurrentibus, atque etiam in summis jugis erumpente
Abbreviated transcription (Latin):
rabrimaris in colas ł tafricȩ maritima ad co¬
lumnes herculis ꝑuenit. quo & qui noctudiae me¬
diognomen uii pedum umbramiuĩ pedes longã
reddit diesuero longissimus xiiii horas aqui noc¬
tiales habet. Secundus ab occasu indieꝑ medos
uaditesas arabiã siriã ciprũ cretã lilibeũ
et septentrionalia a fricȩ contingens umbilicus
aequi noctio xxxv pedum: umbrã xxui pedes
longam facit. Dies auteminaxima xiui horarũ ÷
accedente bisquinta parte unius hore. Tertus
oritur abindis imauo ꝓximis gendit pecaspias
portas. taurum pamfiliã. rodum cieladas

Expanded text:
Rubri maris accolas, et Africae maritima ad coRubri maris accolas, et Africae maritima ad columnas Herculis pervenit. Quo aequinoctii die medio gnomon VIII pedum, umbram IV pedes longam reddit. Dies vero longissimus XIV horas aequinoctiales habet. Secundus ab occasu Indiae per Medos vadit et Persas, Arabiam, Syriam, Cyprum, Cretam, Lylibaeum, et septentrionalia Africae contingens. Umbilicus aequinoctio XXXV pedum, umbram XXIII pedes longam facit. Dies autem maxima XIV horarum est accedente his quinta parte unius horae. Tertius oritur ab Indis Imao proximis, tendit per Caspias portas, Taurum, Pamphiliam, Rhodum, Cycladas
Abbreviated transcription (Latin):
sicut pallium amictus eius Sicut enimi gnium sedes
ra cohibente. Et quocadat negante quae incentro
uel cardine mundi sit. humillimum in creaturis
acmedium tam quã grauis simalocũ tenet. cum
aquaaer et ignis ut leuitatȩ naturae it taetsituse
rbem terrae dicimus non quod absoluti orbis
sit forma intantum mantium camporũq: dis¬
parilitate sed cuius amplexus sicunctali nearũ
conp̃hendantur ambitu figurã ab solutiorbis
efficiat inde ÷ enim ut septen trionalis plage
sidera nobis appareant Meridianenumquã
Rursusq haec illis noncernantur obstante
globo terrarum: Septentriones non cernit
trogo ditice et confinis agrptus Necca nopũ
italiea quamins eiusdem orbis penedimedio
maior parsaboriente ad occasum qua mame¬
nidiea dseptem trionem habitetur hinccalore
illinorigore prohbente accessum
ALOII DECIR COUIS TERRE
Hctocirculis terra prodierũ uariaetaitedis¬
tinguitur Primus ab indiae parte australi ꝑ

Expanded text:
sicut pallium amictus ejus. Sicut enim ignium sedes ra cohibente, et quo cadat negante. Quae in centro vel cardine mundi sita, humillimum in creaturis, ac medium, tanquam gravissima, locum tenet, cum aqua, aer, et ignis ut levitate naturae, ita et situ se obo similem. Orbem terrae dicimus, non quod absoluti orbis sit forma, in tanta montium camporumque disparilitate, sed cujus amplexus, si cuncta linearum comprehendantur ambitu, figuram absoluti orbis efficiat. Inde enim fit ut septentrionalis plagae sidera nobis semper appareant, meridianae nunquam; rursusque haec illis non cernantur, obstante globo terrarum. Septentriones non cernit Troglodytice, et confinis Aegyptus, nec Canopum Italia: quamvis ejusdem orbis pene dimidio major pars ab oriente ad occasum, quam a meridie ad septentrionem habitetur: hinc calore, illinc rigore prohibente accessum. CAPUT XLVII. De Circulis terrae. Octo circulis terra, pro dierum varietate, distinguitur. Primus ab Indiae parte Australi, per
Abbreviated transcription (Latin):
dentes termmum. Utatheniensib: sciron paulo abar¬
gestedeflexus. Narbonensib circius quinec aduien

Expanded text:
dentes terminum, ut Atheniensibus Scyron, paulum ab Argeste deflexus; Narbonensibus Circius, qui nec ad Vien
Abbreviated transcription (Latin):
spondentum brae xvpedũ. longissimusdies
habet horasxiiii et ẽtias duas unius hore
Quinto circulo continentur ab introitu cas¬
puimaris bachtri armoeni M achedonia
tesentum tuscummare. Baleares hispania
caucasum samotrachiã illiricos campaniam
Ecruriam masiliam his paniam terra conensem
medicam. Etinde ꝑlusi taniã gnominipedes yuu
umbrae octo longissimusdies horarum quindecĩ
addita non a parte unius horae septima abal¬
tera caspumaris hora incipituaditq ꝑtratiae
auersa uenientiam cremonam rauennam trans¬
alpinaam Galliam pirenium celtiberiam Ono¬
mini XXXv. umbra xXxvi amplissimadies
horarum xv. et quintarum partiũ horae triũ
occcuius a tancu ꝑ meoeium lacum et sarmatas

Expanded text:
spondent umbrae XVI pedum. Longissimus dies habes horas XIV et tertias duas unius horae. Quinto circulo continentur ab introitu Caspii maris Bactrii, Armenia, Macedonia, Tarentum, Tuscum mare, Baleares, Hispania, Caucasum, Samothraciam, Illyricos, Campaniam, Etruriam, Massiliam. Hispaniam, Terraconensem mediam, et inde per Lusitaniam. Gnomoni pedes IX umbrae VIII. Longissimus dies horarum XV addita nona parte unius horae. Septimus ab altera Caspii maris ora incipit, vaditque per Thraciae aversa, Venetiam, Cremonam, Ravennam, transalpinam Galliam, Pyrenaeum, Celtiberiam. Gnomoni XXXV pedes umbrae XXXVI. Amplissima dies horarum XV et quintarum partium horae trium. Octavus a Tanai per Maeotim lacum, et Sarmatas
Abbreviated transcription (Latin):
Tertius aȩqui noctialis nedio ambitu sig¬
niseri orbis incedens torridus in habitabi¬
i &u artus brumalis a paree bumillima signifer
ad ausirinũ polũ uersus temperatus habitabilis
quintus australis circa uerticẽ austrinum
qui terrategitur frigore inhabitabilis. Tres
autẽ medu circuli in eaualitates temporũ
distingunt. cum hunc solstitio illũ aequi¬
noctio tertiũ briuma teneat. Ex tremi eiũ
semꝑsolecareat. Vnde & atrle insula uniꝰ
diei nauigatione adaquilonem mare
congelatum inuenitur: XDEPLASIS MUND
Climata id .ẽ. plagȩ mundi sunt quatuor
Omentalis ab exortu solsticiali adbruma¬
lẽ Australis inde ad occa sum brumalem
Occidentalis exhinc usq ad solstitia leutsi
Porro septẽ trionalis ab occasu solstitia li

Expanded text:
Tertius aequinoctialis, medio ambitu sigTertius aequinoctialis, medio ambitu signiferi orbis incedens, torridus, inhabitabilis. Quartus brumalis, a parte humillima signiferi ad Austrinum polum versus, temperatus, habitabilis. Quintus Australis, circa verticem Austrinum, qui terra tegitur, frigore inhabitabilis. Tres autem medii circuli inaequalitates temporum distinguunt, cum sol hunc solstitio, illum aequinoctio, tertium bruma teneat. Extremi enim semper sole carent. Unde et a Thule insula unius diei navigatione ad Aquilonem mare congelatum invenitur. CAPUT X. De plagis mundi. Climata, id est, plagae mundi, sunt quatuor: Orientalis ab exortu solstitiali ad bruma; Australis inde ad occasum brumalem; Occidentalis ex hinc usque ad solstitialem; porro Septentrionalis ab occasu solstitiali
Abbreviated transcription (Latin):
cis xutantum in anno dieb: appareaNT
UII. DECAELO SUPERIORE
Gaelum superioris circuli ꝓprio discretũ
termino et aequalib: spatiis undiq collocatũ
uirtutes contin& angelicas. Quae ad nos
exeuntes aetheria sibi corpora sumunt ut pos¬
six bominib &ĩ in edendo similare eademꝰ
debinc in ferius caelum non uni formi sed mul¬
tiplicimotus olidauit nuncipans eũ firma¬
iñtũ ꝓpter sustentationem suꝑiorũ aquarum
ques firmamento in positas caelis
quidem spinitalib humiliores. Sed tamen om̃i
creatura corporali suꝑiores. Quidam adinun¬
ddtionem diluuni seructas alii uerorectius
adignẽ si derum temꝑandum suspensas affir
distinctionib quaedam partes temperie
sua in coluntur. quȩdcim in manitatefri¬
goris aut caloris in habitabiles existunt
pnim̃ ẽ septentrionalis frigore in habita¬
bilis cuius sidera nobnũ qut occiduabt
Secundus soltitialis a parte signiferi excel¬
sissima nobis ad septem trionalem plagam
uersus tẽperatus habitabilis

Expanded text:
cim tantum in anno diebus appareant. CAPUT VII. De coelo superiore. Coelum superioris circuli proprio discretum termino, et aequalibus undique spatiis collocatum virtutes continet angelicas; quae ad nos exeuntes, aetherea sibi corpora sumunt, ut possint hominibus etiam in edendo similari, eademqDehinc inferius coelum non uniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans illud firmamentum, propter sustentationem superiorum aquarum. Aquas, firmamento impositas, coelis quidem spiritualibus humiliores, sed tamen omni creatura corporali superiores, quidam ad inundationem diluvii servatas, alii vero rectius ad ignem siderum temperandum suspensas affirmdistinctionibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Primus est septentrionalis, frigore inhabitabilis, cujus sidera nobis nunquam occidunt. Secundus solstitialis, a parte signiferi excelsissima, nobis ad septentrionalem plagam versus temperatus, habitabilis.
Abbreviated transcription (Latin):
quando nobis candidam patem reuoluere uel
atram. et diequidem craescente supinam caer¬
ninouam lunam ut pote suꝑiorem soli etada¬
qui lonica sub euntem. dec restente uero erec¬
tã et deiectam in austros. Plenam aũt soli

Expanded text:
quando, nobis candidam partem revolvere, vel quando, nobis candidam partem revolvere, vel atram. Et die quidem crescente, supinam cerni novam lunam, utpote superiorem sole, et ad Aquilonia subeuntem; decrescente vero erectam et dejectam in Austros, plenam autem soli
Abbreviated transcription (Latin):
die semꝑ incipiens .XUIII. DELACTEO CIRCULO
Iacteus circulus : figura candidior ꝑ me¬
diũ caeli uerticem quẽ uulgo dicuN ex splẽ¬
dore solis in eo currenis ita fulgere sed frus¬
tra cũ ab illonũ quã nisi in parte sagittaru
uel geminoꝵ tangatur. in quib: candidum
Enutriri multoq hunc luna ampliorem
lunã uero terra ẽẽ maiorem Unde et cunctis
unius magnitu dinis appar&. quod enim nob̵
quasi cubitalis uidetur niie celsitudinis
et brictannis appar& occidens. quidum
natura sit igneus motu quoq: nimio calorẽ
ad aug& hiccursu uariante dies & menses
tempora diuidit & annos aerisq: temꝑiem
accedendo uel recedendo ꝓtemporũ ratio¬
ne dispensat. Mesi semꝑ in hisdem mora¬
retur locis. alia calor: alia frigus absũ
mer& .XDENATURA ET SITUINAE
Iunã nonminui nec crescere dicunt sed a
sole illus tratã a parte quã hab& ad eum
paulatim uel ab eo recedendo uel ei propin¬

Expanded text:
die semper incipiens. CAPUT XVIII. De lacteo circulo. die semper incipiens. CAPUT XVIII. De lacteo circulo. Lacteus circulus est figura candidior per medium coeli verticem, quem vulgo dicunt ex splendore solis in eo currentis ita fulgere; sed frustra, cum ab illo nunquam, nisi in parte Sagittarii et Geminorum, tangatur, in quibus candidum  aqua nutriri, multoque hunc luna ampliorem; lunam vero terra esse majorem, unde et cunctis unius magnitudinis apparet. Quod enim nobis quasi cubitalis videtur, nimiae celsitudinis, t major Britannis apparet occidens, qui dum natura sit igneus, motu quoque nimio calorem adauget. Hic cursu variante dies et menses, tempora dividit et annos, aeris temperiem accedendo vel recedendo pro temporum ratione dispensat, ne si semper in iisdem moraretur locis, alia calor, alia frigus absumeret. CAPUT XX. De natura et situ lunae. Lunam non minui, nec crescere dicunt, sed a sole illustratam, a parte quam habet ad eum, paulatim vel ab eo recedendo, vel ei appropin
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Unde & in eius simulacro arietiscor¬
nua fingunT. Taurũ a prili ꝓpter eundẽ
iouem qđ in bouẽ sit fabulo se conuersus
Castorẽ et pollucẽ maio ꝓpter insigne uir¬
tutis: Sorro cancrũ iunio quando solad
inferiora redit quod cancer in pulsus suro
cursũ dirigere soleat. Leonem quemocci¬
dit hercules iubio ꝓpterium feruoris
assignant. Uirginem augusto quia tunc
exusta calorib tellus nibil pariat
Librã septẽ briob aequitatẽ diei et noctis. Scor¬
pionẽ & sagitariũ equinis crurib deformatũ.
ꝓpter fulmina mensiũ ipsorũ october & nouẽ¬
beraccipiua. Capricornũ december ꝓpter
caprã iouis nutricẽ cuius extrema pisci simi¬
lia pinguntur qđ huius m̃sis ultima sint¬
pluuialia A quariũ ianuario Rebruario
pisces obmenses imbriferos tradunt: Singu¬
lis aut̃ signis xxx partes ternede cades depu¬
tantur eo quoda & dieb et decẽ semis horis
illa ꝑcurrat amedio m̃sis id ÷xvkalendarꝰ

Expanded text:
unt; unde et in ejus simulacro arietis cornua fingunt; Taurum Aprili, propter eumdem Jovem, quod in bovem sit fabulose conversus; Castorem et Pollucem Maio, propter insigne virtutis; porro Cancrum Junio, quando sol ad inferiora redit, quia Cancer impulsus retro cursum dirigere soleat; Leonem, quem occidit Hercules, Julio, propter vim fervoris assignant; Virginem Augusto, quod tunc exusta caloribus tellus nihil pariat; Libram Septembri, ob aequalitatem diei et noctis; Scorpium et Sagittarium equinis cruribus deformatum, propter fulmina mensium ipsorum, October et November accipiunt; Capricornum December, propter capram Jovis nutricem, cujus extrema pisci similia pinguntur, quod hujus mensis ultima pluvialia sint; Aquarium Januario; Februario Pisces, ob menses imbriferos tradunt. Singulis autem signis XXX partes, ternae vero decades deputantur, eo quod sol XXX diebus et decem semis horis illa percurrat, a medio mensis. id est, XV kalendarum
Abbreviated transcription (Latin):
illa seattollunt residentib: quae hic excelsa
fuerant opponentesse contra medios uisus glo¬
bo terrarum ad eo ut septen tripnes quae
nob̵ a uerticependent. inquibidam indiȩ lo

Expanded text:
illa se attollunt, residentibus quae hic excelsa fuerant, opponente se contra medios visus globo terrarum, adeo ut septentriones, quae nobis a vertice pendent, in quibusdam Indiae lo
Abbreviated transcription (Latin):
cerum. Sipalleat tempestuo sum. si concauus cu¬
detur. It autͥmedio fulgens radios ad austrum
et aquilonem emittat : tempestatem humidam
et uentuosam : Sip allidus in nubes nigras occidit:
aquilonem uentum: Celum giues pererubet.
sere numdiem. Simanetem pest uosum significat.
ab aquilone fulgor et abeurotonitrus tempesta¬
tem. et ab austro flatus aestum portendit. liuna
quarta sirubeat quasi aurum uentos ostendit.
Si summo in corniculo maculis nigressit. Pluuui
mensisexordium. Sunmedio plenilunium sere¬
num. Itemc dmin noc turna nauigatione scintil¬
latꝰ adremos tempestaserit. Etcum del phim

Expanded text:
cerum; si palleat, tempestuosum; si concavus videtur, ita ut in medio fulgens radios ad Austrum et Aquilonem emittat, tempestatem humidam et ventosam; si pallidus in nigras nubes occidat, aquilonem ventum. Coelum si vespere rubet, serenum diem; si mane, tempestuosum significat. Ab Aquilone fulgur, et ab Euro tonitrus tempestatem, et ab Austro flatus aestum portendit. Luna quarta si rubeat quasi aurum, ventos ostendit; si summo in corniculo maculis nigrescit, pluvium mensis exordium; si in medio, plenilunium serenum. Item cum aqua in nocturna navigatione scintillat ad remos, tempestas erit. Et cum Delphi
Abbreviated transcription (Latin):
aperiunt XXXUII DEPESTII ENTIA¬
estisentianascitur exaere uel siccitatis uel
caloris uel pluuiarum intemperentiap rome¬
ritis hominum corraꝑto: quispirando. uel
edendo ꝑceptus. luemmortemq: generat: un

Expanded text:
APUT XXXVII. De pestilentiaia nascitur ex aere, vel siccitatis, vel caloris, vel pluviarum intemperantia, pro meritis hominum corrupto, qui spirando vel edendo perceptus luem mortemque generat. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ulmini nubium actritu. nasci in modum silicũ
collisorum concurrente simulet tonitru. sed so¬
nitumtardius auresquam fulgorem oculospe

Expanded text:
ulmina nubium attritu nasci in modum silicum collisorum, concurrente simul et tonitruo, sed sonitum tardius aures, quam fulgorem oculos pe
Abbreviated transcription (Latin):
mentis inspetiem orbis absoluti globãta
Igne quo sidera lucent. Aere quo cuncta ui¬
uentia spirant. Aquis quae terram cingen¬
do et penetrando communiuNt. Atq ipsa
li circa eã unĩ uersitate pendit immobilis.
uerum mundi nomine etiam caelũ a ꝑ fec¬
ta absolutaq eliganiauocatur. Nam a put
grecos ab ornatu cosmos appellatur

Expanded text:
mentis in speciem orbis absoluti globata: igne, quo sidera lucent; aere, quo cuncta viventia spirant; aquis, quae terram cingendo et penetrando communiunt; atque ipsa li circa eam universitate pendet immobilis. Verum mundi nomine etiam coelum a perfecta absolutaque elegantia vocatur; nam et apud Graecos ab ornatu κόσμος appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
alicis minor centri ꝓpinquitate sentitur. Mo¬
tũ aũt̃ augeri quan diu inuicino sunt terrȩ :
cũ absceduñ in altitudinẽ minui. lunae max
sublimitatib: apꝓbantur de quib si plenius
iouiclarꝰ marti igneus. lucifero gaudens.
uesꝑo refulgens mercurio radians lune blan¬
dus solicũ oritur ardens postea dies. sed colores
ratio altitudinũ temperat. Si quidẽ earum si¬
militudinẽ trabunt inquarum aera uenere

Expanded text:
alias minor centri propinquitate sentitur. Motum autem augeri quandiu in vicinia sunt terrae, cum abscedant in altitudinem minui, lunae maxime sublimitatibus approbatur. De quibus si plenius Jovi clarus, Marti igneus, Lucifero gaudens, Vespero refulgens, Mercurio radians, Lunae blandus, Soli cum oritur ardens; postea dies. Sed colores ratio altitudinum temperat, siquidem earum similitudinem trahunt, in quarum aera venere
Abbreviated transcription (Latin):
siterramaior eẽtquam luna Omnib autemannis feri
utriusq sideris defectus statutis dieb: horisq subt̃ra
Necta mencum suꝑnae fiantubiq: cerni aliquando
propt̃ nubila Sepus globoterrae obstante conuexi¬
tatib mundi edunaedefectum aliquando quinto mer¬

Expanded text:
si terra major esset quam luna. Omnibus autem annis fieri utriusque sideris defectum statutis diebus horisque sub terra; nec tamen cum superne fiant ubique cerni, aliquando propter nubila, saepius globo terrae obstante convexitatibus mundi; et lunae defectum aliquando quinto men
Abbreviated transcription (Latin):
RTQΑDRIFARIODI ΟΡIRT
peuatio diuina qua scta creauit et guber¬
pct iua do fermi ratione distinguitir
sinmo quodbaec in uerbidi dispensatione
nonfacta sedeternasunt qui nos apłoteseante
aeteteinpora slama p̃distinauit in regnum

Expanded text:
drifario Dei opere. Operatio divina, quae saecula creavit et gubernat, quadriformi ratione distinguitur: primo, quod haec in Verbi Dei dispensatione non facta, sed aeterna sunt: qui nos, apostolo teste, ante tempora saecularia praedestinavit in regnum
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor diemintegrum siocto oc tiessenas horas
id ẽ duoadiectos eẽ dies Ex quib: tamen horis
ꝑterna semꝑ signabinas sub trahere memento

Expanded text:
quatuor, diem integrum; si octo, octies senas horas, id est, duos adjectos esse dies. Ex quibus tamen horis per terna semper signa binas subtrahere memento
Abbreviated transcription (Latin):
te duodecimam multiplicaꝑ u funt xl uiipar¬
tire ꝑ nouem nouies quini quadras quinquis. Quin¬
q ergo signis ex quolunanata .ẽ. exactis quae ha¬
ud dubixe in eodem quosolẽ. sideresemꝑ accendit᷑
insextoiam signoluna duo de cimma cominoratur
Quod siunum remanserit sexoras sequentis signi

Expanded text:
te 12; multiplica per IV, fiunt XLVIII. Partire per novem, novies quini, quadragies quinquies. Quinque ergo signis ex quo luna nata est exactis, quae haud dubie in eodem quo sol est sidere semper accenditur, in sexto jam signo luna duodecima commoratur; quod si unum remanserit, sex horas signi
Abbreviated transcription (Latin):
mundifacta sunt ubi qui uiuit in altennu
creauit omnia simul
Tentas quo deadem materies secundum
causas umul creatas non iam simuil seddis¬
tinetione sex primorũ dierũ in celestem ter¬
restremq: crcaturam formatrestem
Qiuianto quo d ex eurdem creature somini¬
pae operatur etfilius ubi etla coruor
facta sunt celum torra angorincipiet
a qua denihilo Dieuero primo lux facta ẽ
et ipsa denihilo. Secundo firmamentum in¬
ii medio aquarum. Tertio speties maris etter¬
rae cũ eis quae terrae radicitus inherent¬
iiii Qu artolum inaria celi delumine primo
diefacto Quinto natatilia deaquis
Sexto reliqua animalia de terra etho¬
moprimus carne quidem de terra anima
uero denihilo creatus qui in paradiso quem
bernatione cum in ipso iiuamus et mo¬
ueamur et simus. Sed a nouae substantiae
creatione TIII. QUID SIT MUNDUS
undus ẽ uniuersitas omnis quae con¬
stat ex caelo et terra quattuon ela

Expanded text:
mundi facta sint, ubi qui vivit in aeternum creavit omnia simul; tertio, quod eadem materies, secundum causas simul creatas non jam simul, sed distinctione sex primorum dierum in coelestem terrestremque creaturam formatur; quarto, quod ex ejusdem creaturae semininunc operatur et Filius, ubi etiam corvos facta sunt coelum, terra, angeli, aer, et aqua de nihilo. Die autem primo lux facta est, et ipsa de nihilo; secundo, firmamentum in medio aquarum; tertio, species maris et terrae, cum eis quae terrae radicitus inhaerent; quarto, luminaria coeli de lumine primo die facto; quinto, natatilia et volatilia de aquis; sexto, reliqua animalia de terra, et homo quidem carne de terra, anima vero de nihilo creatus; qui in paradiso, quembernatione, cum in ipso vivamus, moveamur, et simus, sed a novae substantiae creatione. CAPUT III. Quid sit mundus. Mundus est universitas omnis, quae constat ex coelo et terra, quatuor el
Abbreviated transcription (Latin):
orib: trahat: ipsis confligentib: horrisonos
tonitruorum crepitus gigni. et sugnisiuice¬
rit fructib obeẽsi aquaproclesse ideo ãt̃
fulminis ignem uimhaberemaiorẽ ad pene¬
trandum quia subtiliorib: elimentis factꝰ
qͥuia in hieme geliduraer Quicquid accipit ignei
uaporis extingit: astate : calidiua pares raro
tenuesq densantur innubes si ne quib nonfulgo¬
rat. Q uaratio scithiam egrptumq p̃munit

Expanded text:
oribus trahat, ipsis confligentibus horrisonos tonitruorum crepitus gigni; et si ignis vicesse fructibus; si aqua, prodesse. Ideo autem fulminis ignem vim habere majorem ad penetrandum, quia subtilioribus elementis factus quia hyeme gelidus ner quicquid accipit ignei vaporis extinguit. Aestate calidi vaporis raro tenuesque densantur in nubes, sine quibus non fulgurat. Quae ratio Scythiam Aegyptumque praemunit
Abbreviated transcription (Latin):
x et octo sed sedecim sexti signi pluodecima lu¬
na conpleuit et hac quidem luna in prima ł media
parte signicuius libet nata prõpta .ẽ. comprta¬
tio. Sinaũt alicu quot primo signo luna accensa
uel dempserit uelretinuerit partes. Tot sequen

Expanded text:
 XVIII, sed XVI, sexti signi duodecima luna complevit. Et haec quidem luna in prima vel media parte signi cujuslibet nata prompta est computatio; sin autem alias, quot primo signo luna accensa vel dempserit vel retinuerit partes, tot sequen
Abbreviated transcription (Latin):
sisfieret latitudo signiferi lunam suꝑus inferiusq
trans mietit XXIII UBI NONSIT ET QUARE
efectus solis aclune ues ꝑtinosorientis incolȩ
nonsentiunt nec matudinos ad occa sumł abitn¬
tes obstanteglobo terrarum. Neq enimnox autdi¬
es quamus ea demtoto orbesimulẽ oppontuglob
Noctem aitambitu diemafferente tempore enim

Expanded text:
sis fieret, latitudo signiferi lunam superius inferiusve transmittit. CAPUT XXIII. Ubi non sit et quare. Defectus solis ac lunae vespertinos orientis incolae non sentiunt, nec matutinos ad occasum habitantesobstante globo terrarum. Neque enim nox aut dies, quamvis eadem, toto orbe simul est, oppositu globi noctem aut ambitu diem afferente. Tempore enim
Abbreviated transcription (Latin):
rans : Tertius cardincilis auster quiet nothus humi¬
dus calidusatq fulmineus. huic adextris euro¬
austercalidus. A sinistris. eur o nothus temperat᷑
calidus. Uenti australes quia ex humili flant ma¬
iores in mariten petates faciunt quam septentriona

Expanded text:
rans. Tertius cardinalis Auster, qui et Notus, humirans. Tertius cardinalis Auster, qui et Notus, humidus calidus, atque fulmineus, huic a dextris Euroauster, calidus; a sinistris Euronotus temperatus, calidus. Venti Australes quia ex humili flant, majores in mari tempestates faciunt, quam Septentriona