comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hodie ꝑsae faciunt. Cȩna uocari acõmu¬
nione uescentium: Cenonquippe greci
commune dicunt. Vnde et commupi¬
cintes qđ cõmuniter id est pariter cor¬
ueniant. Apud ueteres enuĩ solitũ erat ip
ꝓpatulo uesci. & communit̃ epulari.
nesingularitas luxuriã gigneret. Est
uũt coena uespertinus crbus. quã uesꝑ¬
tinam antiqui dicebant inusu enĩ ponerqđ
prandia. Panis dictus quod omĩ erbo ad¬
ponatur. uel quod omne animal eum appe¬
tit. Pi enĩ grece omnedr̃. Cybarius. ẽ.
quiaderbum seruis datur pecdelicatus
Fermenttitius fermentis confectus
Atimus f onfermenttitus. Nam atimus
est sine fermento sincerus. Acrizimus
leuiter fermentaitus. quasi agroazimus
Siligineus pinis a frumenti genere pon¬
cupatur. Siligo enim genus ẽ. tritci
Rubidus recoctus & rube ftictus.
Subc inericius cinere coctus. & reuer¬
satus ipse est et focatius. Clibanicius
intes ta coctus. Is fungia panis aqua

Expanded text:
hodie Persae faciunt. Coenam vocari a commuhodie Persae faciunt. Coenam vocari a communione vescentium: κοινὸν quippe Graeci commune dicunt: unde et communicantes quod communiter, id est pariter, conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena vespertinum cibum, quam vespernam antiqui dicebant; in usu enim non erant prandia. Panis dictus quod cum omni cibo adponatur, vel quod omne animal eum adpetat; πᾶν enim Graece omne dicitur. Cibarius est qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentacius fermentis confectus. Azymus non fermentatus; nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua
Abbreviated transcription (Latin):
peo quod satissit. Saturittis aũt a saturs
nomen accepit: qđ ẽ. uario alimentorũ
apparatu compositum. Crapula est
inmoderata uoracittis. quasi cruda epul
cuius cruditate grauatur cor. eo stom¬
chus ingestus afficitur. In moderata enĩ
uoracitts uitium. ẽ: sed tantum id salut
quantum sus tentationi natureq suffic
Iactaculum . ẽ. primus cybus quo ieuini
soluitur. unde & puncupatum. Nigidis
nos ipsi ieiunia iactticulis leuibus so¬
mus. Prandium ab apparatu edendidi¬
tus. Proprie aũt ueteres prandium ie¬
cabant. omnium militum cybum an
pugnam. Vnde .ẽ. illud ducis alloqui
Prandeamus ttimquam adinferos cen¬
turi. Merenda est cybus quideclinars
die sumitur. quasi postmeridiem edenda
et proxima cene. Vnde & ante cenia aqui¬
buslam uocantur. Item merendare.
quasi meridie edere Annona tractum.ẽ.
atem pore. quoro mani ueteres ad erbos
ixcelsos frangere ponatoros. Quodusq

Expanded text:
pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius109: 'Nos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos  Imperat excelsos frangere nona toros. Quod et usque
Abbreviated transcription (Latin):
tus proprie uocatus quia uittim retinet.
alatus hanc iuuenes accipiunt ad incre¬
mentum senes ad ꝑseuerantiam. Heque
enim subsis tere poterit caro. pisi confor¬
tetur alimentis Alimentum enĩ . ẽ. quo
alimur. alimoniũalendicura
Affluentiai poncupata quasi rei nimium
exuberantis effusio. ultra quam satis . ẽ.
modusq nonest. Opulentia ab ope di
est quam si discutias inuenies eam ten
modum. Nam quomodo opitulatur
nimium . ẽ. cũ in commodius sit sȩpequ
parum. Epulȩ ab opulentia rerum di
spulȩ iũt simplices induo necessariaa
uduntur panem et unum. Et duo suꝑ¬
quae terra & mari uescendi causa exq¬
runtur. Dapes aũt regum sunt epula
priuaitorum. Diliciae nuncupate qđ
delectentur homines easq suauiter
petant. Pulm̃tum uocatur apultȩ. siu
enim sola pultis siue quid aliud eius
ꝑmixtione sumatur pulm̃tũ propro
dr̃. Satiettis aũt & saturitts sibi diss¬
runt. Hã satietts ex uno crbodici pote

Expanded text:
tus proprie vocatur, quia vitam retinet, tus proprie vocatur, quia vitam retinet, alatur. Hanc juvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam. Neque enim subsistere poterit caro, nisi confortetur alimentis. Alimentum enim est quo alimur, alimonium alendi cura. 3. Affluentia nuncupata, quasi rei nimium exuberantis effusio, ultra quam satis est, modusque non est. 4. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, cum incommodius sit saepe quam parum? 5. Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione sumatur, pulmentum proprie dicitur. Satietas autem et saturitas sibi differunt: nam satietas ex uno cibo dici potest,
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ l. DEMENSIS ETAESCIS
dedalus mensam et sellam fecit
Coquince apparatum apicis quidã
primus composuit quuneo ad sũptis
bonis morte uolunctiria perut. Et merito
Quia his quigulȩ atq eclatitate seruit
& aximam et corpus interficit. Abesu
& comesu mensae factum uocabulum¬
nullum enim alium habet usum: Torus
dr̃ a tortis herbis quaead cumbentium
humeris subponuntur. Steftidium ab
stipitibus dictum quasi stipadium. Sic
enim prius coeptum est. Ad cubitũ acy¬
bo uocatum. quasi adcibitum epularũ
Conuiuium apud. grecos a compotatio¬
a conuictu rectius appellatur uł quia
uite conlocutionem habet. Item conuiuium
imultitudine conuescentium. Nã priuata
mensa uictus. ẽ. conuiuium non est. Con¬
uiuii triplex modus. ẽ. discumbendi
edendi bibendi. Discumbendi ut toris
iussi discumbere pictis. Edendi etbiben¬
di ut postquam prima quies epulis m̃seq
remotȩ. Crateras magnos statuunt et
tur ore sicut aesca quia eam oscapit. Ulic¬

Expanded text:
RIMUM. De mensis et escis. Primus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus composuit, qui in eo assumptis bonis morte voluntaria periit, et merito, quia is qui gulae atque edacitati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum nullum enim alium habet usum. Torus dicitur a tortis herbis quae adcumbentium humeris subponuntur. Stibadium ab stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim prius coeptum est. Adcubitum a cibo vocatum, quasi ad cibatum epularum. Convivium apud Graecos a conpotatioa convictu rectius appellatur, vel quia vitae conlocutionem habet. Item convivium a multitudine convescentium; nam privata mensa victus est, convivium non est. Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi. Discumbendi, ut: Toris jussi discumbere pictis. Edendi et bibendi, ut: Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, Crateras magnos statuunt, et tur ore; sicuti esca, quia eam os capit. Vic
Abbreviated transcription (Latin):
arripit. arpere enim est grece rapere.
Sarculus DEINSTRUUENTIS EQUOꝵ
alerȩ ornam̃ta equorum sunt. & est ser¬
mogrecus. Frenadiciti. quod equos fre¬
mere cogtnt. uel quod haec equi frendairi
porculi. quod nordum aliquid frendanc
idest comminuant dentibus: Hine et faba
fresa quaemolutti est. Lupatisunt freni

Expanded text:
. Sarculus. § 16 De instrumentis equorum. Phalerae ornamenta equorum sunt; et est sermo Graecus. Frena dicta quod equos fremere cogant, vel quod haec equi frendant es porculi, quod nondum aliquid frendant, id est comminuant dentibus. Hinc et faba fresa, quae molita est. Lupati sunt f
Abbreviated transcription (Latin):
quigrece thronus dr̃. Itẽ dironum greci
dicunt. nossolium subsolia uero ceterorum
cathedre doccorum. Solium inquo reges
sedent propter tutelam corporis sui scđm
quosdam asolidittte solium quasi solidum.
Secundum alios perancisticon quasi sodiũ
a sedendo unde et sella quasi sedda dicta
est. & subsella quasi subsedia. Sella curu¬
lis erat inquibus magistri sedentes iura
reddebant. Dictae aũt curules quic apud
ueteres p̃tores & consules propter itine

Expanded text:
ronum Graeci dicunt; nos solium. Subsellia vero ceterorum, cathedrae doctorum. Solium, in quo reges sedent propter tutelam corporis sui, secundum quosdam a soliditate dictum, quasi solidum; secundum alios per antistichon, quasi sodium, a sedendo. Unde et sella quasi sedda dicta est, et subsellia quasi subseddia. Sella curulis erat in quibus magistrati sedentes iura reddebant. Dictae autem curules, quia apud veteres praetores et consules p
Abbreviated transcription (Latin):
silia gradus sunt ubi honorati insedi¬
bus sedent. Sedes dictȩ qnm apud
ueteres romanis nonerat usus accum¬
ben ga di. unde et consedere
romani uiri discumbere
coeperunt. Mulieres sedere quia

Expanded text:
silia gradus sunt ubi honorati in sedibus sedent. Sedes dictae quoniam apud veteres Romanos non erat usus adcumbendi. Unde et consedere Romani, viri discumbere coeperunt, mulieres sedere. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tamqi excodice retinet. Hanc alii gene¬
raliter fossoriam uocant quod focietm
faciat quasi foues soriam. Sarculus.
sunt autem uel simplices uelbicornes.
Pastinatum uocant agricole ferram̃tũ
bi furcum quos emina panguntur. unde
&icim repastinari dictȩsunt iuneae uete¬
res quaerefodiuntur. Cilindrus lapis
est teres inmodum colũpnae quia uolubi¬
littice pomen accepit. Dequo uirgilius.¬

Expanded text:
codice retinet. Hanc alii generaliter fossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessorium. Sarculus. Sunt autem vel simplices vel bicornes. Pastinatum vocant agriculae ferramentum bifurcum quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt vineae veteres quae refodiuntur. Cylindrus lapis est teretis in modum columnae qui a volubilitate nomen accepit. De quo Vergilius
Abbreviated transcription (Latin):
ttiquod partui adhibeantur quasi cina¬
bula. Nã cunc est grece uel enexi. Fere¬
trum dr̃ eoquod ineomortui deferant᷑
Nam latine capulus dr̃. quod supra capi¬
tti hominum feratur sicut plautus ait.
Capularis cineri idest uicinus capulo.
Scamna sunt quaelectis altioribus ad¬
ponuntur dicta autem abscandqudo.¬
hinc et scabelli quilectis parius uel sel¬
lis obascensum apponuntur. Scabel¬
lum autem & subpedaneum dr̃. Nam¬

Expanded text:
ta quod partui adhibeantur, quasi cynata quod partui adhibeantur, quasi cynabula; nam κυεῖν est Graece eniti. Feretrum dicitur eo quod in eo mortui deferanturNam Latine capulus dicitur, quod super capita hominum feratur. Sic Plautus aitMil. 628: 'capularis senex,' id est vicinus capulo. Scamna sunt quae lectis altioribus adponuntur; dicta autem ab scandhinc et scabella, que iectis parvis vel sellis ob ascensum apponuntur: scabellum autem et suppedaneum d
Abbreviated transcription (Latin):
tur inporticibus ad machinas ad plucen¬
di ministerium fabricatas faros dicunt
fer grece fos foros appellatur. DELEC
tus. quasi storiatus in his solis antiqui ad
dormiendum accubabant. pondũ laneis
stramentis reꝑtis. Storia quod sit terra
strata. Cama est breuis & circa terram.
Greci enim cami. breuedicunt. Cubile
est cubandi locus. Grabatum. grecũ. ẽ.
Baianola ẽ. lectus qui initinere bauolatus:
aba ulando id est deportando. Puluinar
lectus diuitum est inde & puluillus
Spinguae sunt inquibus sunt spingatae
effigies quas nos grifos dicimus. Punicani
lecti parui& humiles. primũ a cartagine
aduecti & inderominati: Lecticȩ siue
plutei lecti dequibus satilius rufus de
tudinem imperatorum ipse ꝓlectis lec¬
ticis utebatur. Sponda autem exterior
pars lecti. pluteus interior pars. Geni¬
ales lecti propriaesunt quis ternuntur¬
puellis nubentibus. Dicti aut̃ a generapi¬
dis liberis. Cuncibula sunt lectuli inqui¬
bus infantes iacere consueuerunt. dic¬

Expanded text:
tur in portibus machinas ad praelucendi ministerium fabricatas pharos dicuntfer Graece Φωσφόρος appellatur. De lectus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum adcubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Baianula est lectus qui in itinere baiolatur, a baiolando, id est deportando. Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Spingae sunt in quibus sunt spingatae effigies, quos nos gryphos dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. Lecticae, sive plutei lecti. De quo Rutilius Rufus de ntra consuetudinem imperatorum ipse pro lectis lecticis utebatur.' Sponda autem extpars lecti, pluteus interior. Geniales lecti, propripuellis nubentibus; dicti autem a generandis liberis. Cunabula sunt lectuli in quibus infantes iacere consuerunt, dic
Abbreviated transcription (Latin):
ut forfices quaesunt sartorum. siapilo. p
ut forpices quae sunt tonsorum. Si ab acci¬
piendo ꝑ .c. ut forcipes eo quod formam
capiant quae sunt fabrorum. Formũ enĩ
dixerunt antiqui calidum unde etfor¬
mosus. Nouacula eo quod in nouet faciem
Pectinem dici eo quod pexos capillos faci¬
at atque compositos. Cala mistrum acus

Expanded text:
pilo, P, ut forpices quae sunt tonsorum; si ab accipiendo, C, ut forcipes, eo quod formum capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formosus. Novacula eo quod innovet faciem. Pectines dici eo quod pexos capillos faciant atque conpositos. Cal
Abbreviated transcription (Latin):
Miris. Exuna enĩ parte acuta. ẽ. & alte¬
ra fossoria. Haec apud ueteres penna
uocabatur. Utramq autẽ habens aciẽ
bi pennis. Nãbi pennis dr̃. qđ exutriq
parte habeat acutam aciem quasiducis
pennas. Pennum aũc antiqui acutum
dicebant. Vnde et auium quia acutae.
Et ecce nomen quod reseruauit antiqui¬
tatem. quia ueteres pennas dicebant
non pinnas. Haec et dolabra quod habe¬
it duo labra. Ham securis simplex. ẽ.
Dextralis. dexterȩ habilis. Ascia abas¬
tulis dicta quas aligno eximit. Cuius
diminutiuum ẽ. asciola . Es aũt manu¬
brio breui & aduersa parte referens
uel simplicem malleum aut cauatum
uelbicorne rastrum. Scalprus dictus
quod scalpturis & foraminibus sit aptus
quasi scapforus cuius diminutiuus.
scalpellus. Iefebra uocatt auerme ligni
qui nuncupatur terebra quem grecitere¬
donam uocant. hinc dicta terebra qđ
ut uermis terendo forat quasi terefori
uelquasi trans forans. Teatrum quasitor¬

Expanded text:
curis; ex una enim parte acuta est, ex altecuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utrimque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutum dicebant; unde et avium pinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod ut vermis terendo forat, quasi terefora; vel quasi transforans. Taratrum, quasi ter
Abbreviated transcription (Latin):
secare. sectire et sequi est. Serrȩ autẽ
nomen desono factum est. id est abstri¬
dore. Serrȩ circiniq usum ꝑdices qui¬
dam adulesceus inuenit quem puerum
dedalus fr̃ matris suȩ studuis ꝑdocendũ
acceperat. Cuius pueritantum ingeniũ
fertur. utdum materue diuidende com¬
pendium quȩ reret spinam piscis imittitus
datitate armauit. quan serrã artifices
nuncupant. Procuius arte inuentio dedi¬
lus magiter eius inuidiae liuore ꝑmotꝰ.
p̃cipitem puerum exarce deiecit. De¬
hinc exsulatus cretam habut ibique
aliquandiu fuit ut fabulȩ ferunt. et ex
creta pennis uolauit & inciliciam uenit.
Circinnus dictus quod uergendo efficiat
circulos. Huius modus duplicata fit
linea quaesimplex ꝑlatitudinem ex¬
tensa fuerat. Punctus aũt in medio cir¬
cini. centrum agrecis dr̃ incuius me¬
dio cuncta conuergunt. Securis cio¬
catur eoquod ea arbores succidantur
quasi succuris. Item securis quasi semi¬

Expanded text:
secare sectare et sequi est. Serrae autem secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuius pueri tantum ingenium fertur ut, dum materiae dividendae conpendium quaereret, spinam piscis imitatus dacitate armavit, quam serram artifices nuncupant. Pro cuius artis inventione Daedalus magister eius invidiae livore permotus praecipitem puerum ex arce deiecit, dehinc exulatum Cretam abiit ibique aliquamdiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pinnis volavit et in Ciliciam venit. Circinus dictus quod vergendo efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis quasi semi
Abbreviated transcription (Latin):
elementa materiam rerum eẽ. dicimꝰ
quia inde eti quae sunt facta uidemus
et materia quasi mater dictt. Trabes
uocatȩ sunt quasi intrans uerso positȩ
utrosq parietes contineant. Aliud aut̃
sunt tigna. aliud trabes. Tigna autem
iuncta trabem faciunt. Trabes autẽ sunt.
cũ sont dolatȩ. Iolus propriae.ẽ. ueluti
scutum breuȩ quod in medio tecto est
in quo trabes coeunt. Cople uocatae
quod copulent in se luctantes. Luctan
tes quod erectiinuicẽ seteneant maore
luc tantium Agrantes. Asseres abasse
dicti quia soliponuntur neq conuncti.
Scindulȩ eo quod scindantur. id est diui¬
dantur. Epigri ẽclaui sunt quibus lig¬
num ligno adhȩret. Claui aũt dicti
quasi calibi quia excalibe fiunt. idest
ferro. Calips enĩ ferrumẽ. Iabulae
aueteribus tagulȩ uocabantur. a tegen¬
do scilicet. unde & tegulae. Commissura
dr̃ tabularum coniunctio. Sectio aũt
dicta asequendo ea quaecoeperint. nam

Expanded text:
elementa materiam rerum esse dicimus, elementa materiam rerum esse dicimus, quia inde ea quae sunt facta videmus, et materia, quasi mater, dicta. 5. Trabes vocatae, quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim 443 juncta trabem faciunt. Trabes autem sunt, cum sunt dolatae. 6. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Cuplae vocatae, quod copulent in se luctantes. Luctantes dicuntur, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes . . . 7. Asseres, ab asse dicti, quia soli ponuntur, neque conScindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nulla. alia sopina et propter hoe uni
uersa sunt constructa. Linea genere
suo appellata quia fit exlino. Trullȩ
nom̃ factum eo quod trudit et detrudit
idest inludit calce uelluto lapides.
Mirtellus. machina. Scale a scanidendo
idest ascendendo uocitȩ. hęxent enim
parietibus. Scalȩ autem dicuntur aut
unae sint. aut plures. qui numeri tantũ
pluralis est pomen. ut litterȩ quae epis¬
tolam significant . XDELIGNARUIS
ignarius generaliter ligniopifex ap¬
pellatur. Carpentarius speciale
nomen. ẽ. Carpentum enim solum fa¬
cit. sicut nauicularius qui tantum
niuium est fabricator & artifex. Sar¬
citer̾tor dictus quod exmultis hinc et
inde coniunctis tabulis unum tecti
sirciat corpus. Idem ettignarius quu¬
tectoria lignis inducit. Lignũ uocatũ
greca ethimologia quia incensum
aliquid efficiatur uelsi adianuã referas
uł adstatuam materia erit. Ad aliquid
enim semꝑ materia accipienda ẽ. Sic̃

Expanded text:
nonnulla, alia supnonnulla, alia supversa sunt constructa. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum eo quod trudit et detrudit, id est includit calce vel luto lapides. Martellus. Machina. Scalae ab scandendo, id est ascendendo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur, aut unae sint aut plures, quia numeri tantum pluralis est nomen, ut littrae quae epistolam significant. § 19 De lignariis. Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, qutectoria lignis inducit. 3. Lignum vocatur Graeca etymologia, quia incensum aliquid efficiatur; vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quod ablatum & are factum teritur atque
iterum acoeto admixto. inpastillis diua¬
tur & insole siccatur. Hac obseruantia si
minas aereas sarmentis suꝑ pones erug¬
nem creant: calcantum dictum quia cil
tis est tr̃mum idest flos. Vnde & apudla¬
nos aeris flos appellatur. UIIII. De
INSTRUMENTIS IIDILICIORŨ
Instructuram aut̃ parietum ad pori
fieri & adꝑpendiculum respondes
oportet. Norma dicta greco uocabu
extraquamnihil rectum fieri potes
Componitur autem extribus regul
itt ut duae sint binum pedum. Terci
habetit pedes uncias decim. quas at
crissitudine politas extrins cacuminibꝰ
sibi iungit ut scemam trigoni faciant
iderit porma. Regula dicta quod sit rec¬
ta. quasi rectula et impedimentum
p̃habeat Ferpendiculũ ẽ. qđ suꝑ idappen¬
ditur. depiq infabrica pisi omnia ad ꝑ¬
pendiculum & certam regulã fiant.
Necesse.ẽ. cuneta mendosa instruantur
utiliqua prauasint aliqua eubantia ꝓna

Expanded text:
Quod ablatum et arefactum teritur, atque Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admisto in pastilis dividitur, et in sole siccatur. Hac observantia, si laminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Ccitis est thymum, id est flos; unde et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem instrumentis aedificiorum. 1. Instructuram autem parietum ad normam fieri, et ad perpendiculum respondere oportet Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habeat pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis acuminibus sibi jungit, ut schema trigoni faciant. Id erit norma. 2. Regula dicta, quod sit recta, quasi rectula, et impedimentum non habeat. Perpendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum, et certam regulam fiant, necesse est, ut cuncta mendosa instruantur, ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona
Abbreviated transcription (Latin):
dici reddet ustaque plurima pecessaria
est pullo negocio preuenit. Nã si et
glebam silicis bonȩ ignȩ ex coquas.
& aceto acerrimo suꝑ fusam extinguas.
made facca sfungia colorem purpu¬
reum reddet eam ubi contriuerit
ustaerit. Omne aũt atram̃tum sole ꝑfiuc¬
tur. Omnes coloris calcis ad mixtione
corrum puntur. Melinum dictum q
eius metalli feraxsit una excicla dib
insula melos nomine. Est enim candio
nec utuntur eum pictores propter
nimiam pinguedinem. Anulare quod
cant candidum est quomuliebres pio¬
ture luminantur. Fit et ipsum ex erei
admixtis uitreis gemiis. Cerussa fit
hoc modo inucise enim aceto acerrime
impleto sarmenti aminett in eodẽ ua¬
culo collocabis Ac suꝑ sarmenta tabula
plumbi teriuissimas pones de inde uas
diligentissime claiudis in linesque nea¬
liquid inspiraminis exeat. Postdies aiđ̃¬
triginta uas aperitur & ex distillatior
taibularum innatt cerussa inuenitur

Expanded text:
dici reddet. Usta, quae plurimum necessaria dici reddet. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveris usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur: omnes colores calcis admixtione conrumpuntur. Melinum dictum quod eius metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eum pictores propnimiam pinguedinem. 22. Annulare, quod vocant candidum, est quo muliebres picturae illuminantur. Fit et ipsum ex creta admistis vitreis gemmis. 23. Cerussa fit hoc modo: In vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesque, ne aliquid inde spiraminis exeat. Post dies autem XXX vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur calamis spuma adherente limo:
sst aũt coloris cianei mixturam purpurȩ
cerulique mirabile reddens. Est alterũ
genus inpurpurarus officinis spuma in
aereis cortinis innatans quam in refectores
detrihentes siccant Atramentum dictum
quod sit atrum cuius species et picturȩ
& cotidicino usui pecessaria est. Iste int̾
facticios est. fitenim et fuligine pluri¬
bus modis suꝑ ardentes tedas resinia
adiecta. lcicusculo aedificato quae fumũ
retineat. Huic pictores cum aqua admis¬
cent gluten ut inlustrius resplendeat.
Ad festinationem aũt operis. &iã sarm̃toꝵ
ueterum carbores cumgluttino triti
inducendis parietibus atram̃ti speciẽ
reddunt. Sunt & qui uni fecem sicca¬
tam exquoquunt. ad firmantq siex
bono uino fex fuerit indicispeciem
id a tramentum p̃bere. Sed et sarm̃tũ
uute nigrȩ uino optimo tinctum. post¬
ea quam siccitate aruerint siexuras
et conteras ad iecto glutino pitorem in¬

Expanded text:
venitur calamis, spuma adhaerente limo: venitur calamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et picturae et quotidiano usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem In
Abbreviated transcription (Latin):
discussum. Quod uero pallidius autscan¬
darace simile est deterius iudicatur.
Est & tertium genus sepuamosum. quomis¬
cetur aureus color. uisetirum ut scanda¬
racȩ sedacrior. Oera & ipsa minsula ru¬
bri maris topatoꝵ gignitur ubi et scan¬
daraca fit quoque & ocra exusta rubri¬
ca inollis nouis luto circumlitis. quae
quantomagis incamino arserit. tanto
mollior fit. Uenetum ceruleum tempera¬
reprimum alex andria repperit inita¬
lia exarenae puluere & putriflore idem
faicitnt. Sedciprium infornace adustũ
huic ꝑmixtioni ad desue storiani similitu¬
doerit. Purpurissum exereta argentaria.
cum purpuris pariter tinguntur libetq
eum colorem celerius lanis. Precipuum
est tamen aliud quod ad huc inuasa rudi¬
bus medicamentis inebriatum ꝓximum
est egesto. eo ad dita creta inius idem. Et quoti¬
ens id factum est eleuatur bonitas p̃ciosissi¬
mȩ purpure. causc est quod iscino maxime
inficitur rubetque Indicum in indicis ip¬

Expanded text:
discursu; quod vero pallidius aut sandiscursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretiosissimae purpurae causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. Indicum in Indicis in
Abbreviated transcription (Latin):
quibus terris promiscuae generetur. opti¬
mattm̃ inlibia cirenensi. Criso colla colo¬
ro prasina est. Diccaqđ uena eius aurum
hibere traditur. haec & in armoenia nas¬
citur. sed ex macedonia ꝓbabilis uenit.
foditur enĩ ex metallis aeris. cuius inuentio
argentum atq indicum prodit. nã uenae
eius cũlis habent paturae societacem.
Cipria ab insula cipro. ubi plurima reppe¬
ritur. Sandaraca in insula rubrimaris.
topara fascitur colore cinnabari. odore
sulfureo. Inuenitur aut̃ inaureis et in ar gen¬
tarus metallis. Melior quomagis rufa
quoque magis uirus redolet. Quamquam
& cerussa si torrettur in fornace. sandaracũ
fticit: unde et colorest flãmeus. Quod sitor¬
reatur ȩqua parte rubrica aidmixiti sandi¬
cemreddit Arsenicum quod latini obcolorẽ
auri pigmentum uocant. Colligitur in pon¬
to exciuraria materia. ubi & iam scandara¬
ca optimum est quod inaureum colorem
trcinsit purum. & fissile gracili uercirum

Expanded text:
quibus terris promiscue generetur, optiquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum
Abbreviated transcription (Latin):
capiti scribuntur. ipsud est et feniceum:
lppellatum ita. eo quod insiria colligat᷑
mlitoribus rubrimaris. ubi fenices in ha¬
bitant. aliud est aũt sericum. aliud siricũ
Nami sericum lanaest. quã seres mittunt.
Sricum uero pigmentũ. quod sirii fenices
nrubrimaris lit oribus colligunt. Est
uũ & inter facticiis. namsepe fit aut sip¬
opide aut sandice mixtus. Minium pri¬
ni greci ineffesiorum solo inuenisse tradunt᷑.
cuius pigmenti spania ceteris regionibus
plus habundat. Vnde &iam nomen pro¬
prio flumini dedit huius distillatio argen¬
tm liquidum gignit: minion aut̃ hoc qͥdã
dicunt. eẽ. cimabarim. Cinnabarim adra¬
cone et barro. id est elefanto cognominatũ.
Aiunt enim drticonum ec̃. sangiunem
dĩ inplicant eleftintos. ruunt enĩ beluce
& dracones obruuntur. quorum fusus cru¬
or terram inficit fitq pigmentum quie¬
quid solotinxerit. Est aũt puluis coloris
rubri. Prasin idest crecti uiridis & siali¬

Expanded text:
capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in ali
Abbreviated transcription (Latin):
caninis aũt capitibus cincttm deorsu
Picturam aut aegeptii ex cogitaiuerus
Primũ umbram hominis lineis circum¬
duciti atq initio talis. Secunda singuls
coloribus. Postea diuersis sicque paula¬
tim sese ars ipsa distinxit et inuenit lu
atq umbras differentiasque colorum
unde & nunc pictores prius umbras
quasdam & linecis futurȩ imaginis
ducunt. Deinde coloribus complent
tenentes ordinem inuente artis.A
in itio colabantur. ut summȩ subtilittitis
existerent. Colores aut pascuntur. aut
fiunt. Hascuntur ut sinopis rubrica. Pu¬
tonium. melinum. fretia. auripigintũ
Ceteri finguntur aut arte aut ꝑmixtio¬
ne. Sinopis inuenta primum inponto:
inde nomen a sonope urbe accepit: Spe¬
cies eius tres: rubra & minus rubens. &
interhas media Rubrica uocatti. quod
sie rubra & sanguineo proxima haed
plurimis locis gignitur. Sedoptima
ponto. unde et pontica dr̃. Siricum
rubri coloris pigmentum ex quo edibroꝵ

Expanded text:
caninis autem capitibus cinctam deorsum. 2. caninis autem capitibus cinctam deorsum. 2. Picturam autem Aegyptu excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen, atque umbras, differentiasque colorum, unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducunt, deinde coloribus complent, tenentes ordinem inventae artis. initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum
Abbreviated transcription (Latin):
manente harenas tractuq ipso secante.
sed oncrassior harena plus erodit mar¬
moris. Hamtenuis fabricis & polituris
paruulis crustis actessellis tinctis inua¬
rios colores. Tesselli autẽ atesseris pomina¬
parietum exgypso effigies signaque
exprimere pͥinguique coloribus: plcis¬
ticen aut̃ dictum grece quodlatine est
fingere terra uel gxͥpsosimilitudines.
Nam & inp̃ssa argilla formam aliquam
facere plastis est. Unde et proco plastus
dictus homo est. qui exlimo primus est.
speciem rei alicuius quaedum uisa
fuerit adrecordationem mentẽ reduc
Pictura aũt dicta quasi fictura. Esteni
imago ficta non ueritts: haec et fucata
idest ficto quodam colore inlitti pihil
fidei & uerittitis habentia. Vnde et sus
quaedam picturȩ quae corpora ueri
studio coloris excedunt et fidem du
augere contendunt ad mendatium
ueh unt. Sicut quicimeram tricipites
pingunt uel scillam hominem sur sun

Expanded text:
remente arenas, tractuque ipso secante, remente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam tenuis fabricis et polituris parvulis crustis, ac tessellis tinctis in varios colores. Tesselli autem a tesseris nomina. Plastice est parietum ex gypso effigies signaque exprimere, pingereque coloribus; πλάττειν autem dictum Graece, quod Latine est pingere terra, vel gypso, similitudines. Nam impressa argilla formam aliquam facere plastae est. Unde et protoplastus est dictus homo, qui ex limo primus est cspeciem alicujus rei, quae dum visa fuerit, ad recordationen mentem reducit. Pictura autem dicta, quasi fictura. Est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est, ficto quodam colore illita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt, et fidem dum augere contendunt, ad mendacium provehunt, sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur. Canalis ab eo quod caucisit
in modum cannae. Sanȩ canalẽ meli¬
us genere fȩminino quã masculino pro¬
quodiquas fundant et mittant Nam
magnitudinȩ aquae & capatitate fi¬
cunt: ꝑquas aquȩ ꝑcertos modulos
diuiduntur. equibus est untia. & qui¬
paria digitus quadratus digitus rotun
Ipartes constructionis. Sequitur
deuepustate aedificiorum: Uerustas .ẽ.
quic quid illud or namenti et decaris
causa aedificiis aidditur ut tectorum
auro distinciti laquearia. & p̃ciosi mar¬
maris crustȩ & colorum picturae u
lacunaria dicuntur quod lacus quosdam
uadiuos rotundos ligno uel gepso uel coloribus
habeant piccos cum signis intermicanti¬
bus Principaliter aũt lacus dr̃ ut lucibi
us. Resulitnt᷑ aedesq lacusque. Cuius de¬
minutio lacunar facit. Vt oratius. Heq
aureum met remittet indomolacunar
Indefitalia diminutio lacunarium. &¬
dicuntur. Quiaũt mar mora secandi ip
crustas excogitauerunt ponconstat. FiuNł
harena & ferro serraque in p̃tenui linea ꝑ¬

Expanded text:
nuntur. Canalis dicta ab eo quod cava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam masculino proquod aquas fundant et emittant. Nam magnitudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur, E quibus est uncia, et quinaria, digitus quadratus, digitus rotund partes constructionis, sequitur de venustate aedificiorum. Venustas est quidquid illud ornamenti, et decoris causa aedificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, et pretiosi marmoris crustae, et colorum picturae. Clacunaria dicuntur, quod lacus quosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. Princus: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, dicuntur. Quis autem marmora secandi in crustas rationem excogitaverit, non constat. Fiunt autem arena, et ferro, serraque in praetenui linea p
Abbreviated transcription (Latin):
siue ut latini aNesum herba omnibus cog¬
nita acerrime feruens mictualis. Anetum.
Ciminum. Coriandrum ex greco nomine
sũptum. quod illicorian uocant. Cuius sem̃
indulcȩ uino datum: ꝓniores reddit inuene¬
rem sisu pramodum dederis. am̃tiã nutrit
Cunos &iam excoriandro interficitradi¬
tum est. Abrottinum. cerofolium. Ruta
dictti. quod sit feruentis simai. Cuius altera
agrestis atque uirtute aerior sedutreque
feruentissimȩ conꝓbantur. Hanc uenen
repugnare mus telȩ docent quaedũ cum
serpente dimicauerint cibo eius armnant᷑
Saluia. Inula quam rustici alam uoctus
radice aromatica odoris summi cũ leui ae¬
monia. Mlenca huius genera sex sunt

Expanded text:
dicunt sive, ut Latini, anesum, herba omnibus cogdicunt sive, ut Latini, anesum, herba omnibus cognita, acerrime fervens, mictualis. Anethum. Cyminum. Coriandrum ex Graeco nomine sumptum, quod illi κόριον vocant. Cuius semen in dulce vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Abrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed utraque ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta; huius genera sex.
Abbreviated transcription (Latin):
quodeo apex idest caput antiquorum
triumphantium coronabatur. hercules
aut̃ hanc herbam primus capiti circũ tu¬
lit. nam nunc populum capite p̃ferebat
nunc oleastrum. nunc apium. Cuius radi¬
ecs efficat᷑iter pugnant contra insidics ue¬
nenorum: Fius generis sunt petrosilenon.
ipposilenon. &oleosilenon. Petro silenor
uocatum : quod sit similis apio & nascitur
in petris montibus p̃ruptis quod nos petra¬
pium dicere possimus. Silenum enim
grece. apium dr̃. sed .ẽ. summum hac pro¬
babile macedonicum. gustu suaue & odo¬
rearomatico. Ipposile non dictũ qđ sit
durum & iusterum. Oleo silenon quod
mollior folio & caule tenerum. Feniculũ
latini uocant qđ eius tirsi seu radicis sucus
acuat iusum. Cuius uirtus traditur ut ser¬
pentes annuam senectutem eius gustude¬
ponant. hoc olus greci maratron uocant.
Ligusticum a regione pomen accepit : Has¬
citur enim plurimum in liguria. odore aro¬

Expanded text:
m quod eo apex, id est caput, antiquorum m quod eo apex, id est caput, antiquorum triumphantium coronabatur. Hercules autem hanc herbam primus capiti circumtulit: nam nunc populum capite praeferebat, nunc oleastrum, nunc apium. Cuius radices efficaciter pugnant contra insidias venenorum. Eius generis sunt petroselinon, hipposelinon et oleoselinon. Petroselinon vocatum quod sit similis apio et nascatur in petris montibusque praeruptis. Quod nos petrapium dicere possumus; σέλινον enim Graece apium dicitur. Sed est summum ac probabile Macedonicum, gustu suave et odore aromatico. Hipposelinon dictum quod sit durum et austerum. Oleoselinon, quod mollius folio et caule tenerum. Feniculum Latini vocant quod eius thyrsi seu radicis sucus acuat visum: cuius virtus traditur ut serpentes annuam senectutem eius gustu deponant. Hoc olus Graeci μάραθρον vocant. Ligusticum a regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum in Liguria, odore aro
Abbreviated transcription (Latin):
latinis incerta. Olus molle atriplex. Brassi¬
ca. Olisitrum. Nastureium sapor apella¬
uit quod acrimonia sui nasum torqueat.
fungi quoda ridugnem acceptum conci¬
piant. fos enimignis est. Vnde etesca
uulgo dr̃. quod sit fomes ignis et nutri¬
mentum. Aludicunt fungos uocatos qđ
sint exeorum genere quidam interempto¬
rii. Vnde et defuncti. Iuberam tumor
terrae prodit eaquaec ausa nom̃ illidedit
uolui appellati. quod sint uolubiles et ro¬
tundi. Asparagus quod spinosa &aspera
sit frutex eius exqua gignitur. Cappa¬
ris a grecis nomen sũpsisse uidetur
quod habeat in summitatibus rotunda
seminum capitula. Arboricea hoc est lapsa¬
na. Lapistrus. lapatia haec incibo sũpta.
stomachum confortat. uenerem reprimic
Carduus. Fruca quasi uruca qđ ignitae
sit uirtutis. & inerbosepe sumpter ueneris
incendium moueat. huiis species ducie
Quarum altera usucilis alterti a grestis.
acrioris uirtutis utraque lamen ueneris

Expanded text:
Latinis incerta. Olus molle. Atriplex. BrassiLatinis incerta. Olus molle. Atriplex. Brassica. Olisatrum. Nasturcium sapor appellavit, quod acrimonia sui nasum torqueat. Fungi, quod aridi ignem acceptum concipiant; φῶς enim ignis est; unde et esca vulgo dicitur, quod sit fomes ignis et nutrimentum. Alii dicunt fungos vocatos quod sint ex eorum genere quidam interemptorii; unde et defuncti. Tuberum tumor terrae prodit; eaque causa nomen illi dedit. Volvi appellati quod sint volubiles et rotundi. Asparagus, quod spinosa et aspera sit frutex eius, ex qua gignitur. Capparis a Graecis nomen sumpsisse videtur, quod habeat in summitatibus rotunda seminum capitula. Armoracia, hoc est lapsana. Lapistrus. Lapathia: haec in cibo sumpta stomachum confortat, Venerem reprimit. Carduus. Eruca, quasi uruca, quod ignitae sit virtutis et in cibo saepe sumpta Veneris incendium moveat. Huius species duae, quarum altera usualis, altera agrestis, acrioris virtutis; utraque tamen Veneris
Abbreviated transcription (Latin):
na lcictis exuberet. seuquia lacte nu¬
tentes feminas implet. haec et inui¬
ns ueneris usum cohercet. Lactuca
urestis quam sarraliam nominamus.
quod dorsus eius inmodum serrȩ est.
lntibus grecum nom̃. ẽ. & intubus quod
sit intus tofus. Cepauocatur quia non ali¬
ud est nsitantum caput. Ascilonia nun¬
cupata. ex una urbium palestince quae
scalon dr̃. unde prius aduecta est. Aliũ
edum quod oleat. Ulpicum appellatũ
quodalii oderem habeat. Fiselos uoca¬
ri auint aftiselo insula greciae. ubi non
ꝓculmons olimpus est. Porrũ cuius
duo genera capitatus et sectilis. sectilis
paruus. capititus maior. Beta apud nos
oleris genus. apud grecos littera. Blitã
genus oleris saporis euanidi quasi uilis
betti. Cucumeres quod sint interdum
amari quidulees nasci perhibentur silacte
mellito eorum semen infundatur. Cucur¬
bitt Apoperes. Sunepepo. Alclipepo. Oci¬
mum. greca nomina sunt. & origo eorum

Expanded text:
tia lactis exuberet, seu quia lacte nutia lactis exuberet, seu quia lacte nutrientes feminas inplet. Haec et in viris Veneris usum coercet. Lactuca agrestis est quam serraliam nominamus, quod dorsum eius in modum serrae est. Intubus Graecum nomen est: et intubus, quod sit intus tobus. Cepa vocatur, quia non aliud est nisi tantum caput. Ascalonia nuncupata ex una urbium Palaestinae quae Ascalon dicitur, unde prius advecta est. Alium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum quod alii odorem habeat. Phaselos vocari aiunt a Phaselo insula Graeciae, ubi non procul mons Olympus est. Porrum, cuius duo genera, capitatus et sectilis; sectilis parvus, capitatus maior. Beta apud nos oleris genus; apud Graecos littera. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta. Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundatur. Cucurbita. Apoperes. Sane pepo, melipepo, ocimum Graeca nomina sunt, et origo eorum
Abbreviated transcription (Latin):
gustu subaerior.ẽ. Nominis auũ asfiunis
inutrisque in depene cominunis. quia utrũq
semen in alterum uicissim mutatur. Nam
ripa inalio solo utemillianus. aut ꝑbienni¬
im muttintur inncipo. alio uero napus
gransit in rapa. Napocaulis exduobus ole¬
ribus compositum nomen habet. quiadũ
si sipore naposimilis. non inradice sed in
arsum conscendit ut caulis. Sinapis ap¬
pellatur quod folus sit similis napis.
Rafanum grece est. nos radicem uocamꝰ.
coquod totis deor sum nititur dũ reliqua
olera in summa magis prosiliant. Cuius
semine macerato quisquis suas manus
infecerit. serpentes in pune tractauit
Siquidem exipsius radice &iam ebur
ilbescat. incr̃bo quoque uenenis subsis¬
nt. Nã contrauenena radices. nuces.
lipini. citrum. apium. ruta. prosunt.
sedcontra futurum non contra acceptũ
uenenum. Vnde et apud ueteres ante ali¬
as epulcis. haec solebant mensis appo¬
nere. Lactuca dictti ẽ. quod habundan¬

Expanded text:
gustu subacrior est. Nominis autem adfinitas gustu subacrior est. Nominis autem adfinitas in utrisque inde pene communis, quia utrumque semen in alterum vicissim mutatur. Nam rapa in alio solo, ut Aemilianus ait8, 2, per biennium mutatur in napum; alio vero napus transit in rapam. Napocaulis ex duobus oleribus conpositum nomen habet, quia dum sit sapore napo similis, non in radice, sed in thyrso conscendit, ut caulis. Sinapis appellatur, quod foliis sit similis napis. Raphanum Graeci, nos radicem vocamus eo quod totus deorsum nititur, dum reliqua olera in summa magis prosiliant: cuius semine macerato quisquis suas manus infecerit, serpentes inpune tractabit. Siquidem ex ipsius radice etiam ebur albescat. In cibo quoque venenis obsistit. Nam contra venena radices, nuces, lupini, citrum, apium prosunt; sed contra futurum, non contra acceptum venenum. Unde et apud veteres ante alias epulas haec solebant mensis adponere. Lactuca dicta est quod abundan