comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria transferuntur. Sic et ad omũ. Utrũq
estite. Auiosa enĩ admodũ sunt. et sole nimio
leduntur. s uͥ conualuere ratȩ nite fruti¬
bratono simile odore leuchantenũ ẽ. flore
maracũ dyocles medicꝰ et sycula gens ap¬
pollauere. qͦd egiptꝰ etsyria sansucum.
Seritur itroq genere. & semine et ramo.
uiuaci usu p̃dictis et odore melliꝰ copiosũ
amaraco ȩque qua abrotono sem̃. Si abro¬
atno radix una et alte descendens. cete¬
ris in sũmo t̾re leuit herens. Reliquoꝵ
satio autũno fere incipiente. nec ñ et
miratꝰ ẽ democritꝰ. coloris hygini. folio. spinȩ.
nec at̾ra se attollentẽ. P recipuã ingedrosia
narrat. Eruit᷑ post ȩquinoctiũ uernũ ra¬
dicitꝰ. siccat᷑q ad lunã. xxx diebꝰ. Ita lucere
noctib. Magos. parthorũq reges hec herba
ad uota suscipiencda. E audem uocari che¬
namichen qm̃ anseres apͥmo comspectu eiꝰ
expauescant. Ab aliis nictilopa. qm̃ elõ¬

Expanded text:
ria transferuntur—sic et Adonium—, utrumque ria transferuntur—sic et Adonium—, utrumque aestate. alsiosa enim admodum sunt, ut sole tamen nimio laedantur. sed brotono simile odore leucanthemum est, flore cum Diocles medicus et Sicula gens appellavere, quod Aegyptus et Syria sampsucum. seritur utroque genere, et semine et ramo, vivacius supra dictis et odore mollius. copiosum amaraco aeque quam habrotono semen, sed habrotono radix una et alte descendens, ceteris in summa terra leviter haerens. reliquorum satio autumno fere incipiente, nec non etest Democritus, coloris hysgini, folio spinae, nec a terra se adtollentem, praecipuam in Gedrosia. narrat erui post aequinoctium vernum radicitus siccarique ad lunam XXX diebus, ita lucere noctibus; Magos Parthorumque reges hac herba uti ad vota suscipienda. eandem vocari chenamychen, quoniam anseres a primo conspectu eius expavescant, ab aliis nyctalopa, quoniam e lon
Abbreviated transcription (Latin):
Et conizȩ dua gen̾a in coronam̃tis. mas
ac femina. E st differentia infolio. Te¬
nuiꝰ femine et constrictiꝰ angustiꝰq. Ii¬
bricatũ mas nramosior. flos qͦ magis spłen¬
det eiꝰ. Serotinꝰ utriq post arcturũ. Mas.
odore grauior. femipa acrior. et idõ contͣ
bestiarũ morsꝰ aptior. folia feminę mellis
odorẽ bñt. Maseulȩ radix aquib dã liba¬
notis appellatur dequa diximꝰ. et tantũ
heleniũ. si simbriũ. serpullũ. om̃a surcu
losa. rose modo. Colore tantũ placet iouis
fios. odor ab est. sic̃ et illi qͥgrece flox uo¬
catur. et ramis aũt et folio odorata sunt.
ercepta serpullo. de heleNio.
inhelena insula laudatissimũ. Est aũ
frutex humise spargens dodrantalibus
grauis. est aũt fios aurei coloris. Uacu¬
ũsponte ꝓuenit. cacumine suo seꝓpagat.
Serit᷑ aũt semine meliꝰ qĩa radice. aut
sureulo. Semine qͦ ñ sine negotio planta¬

Expanded text:
Et conyzae duo genera in coronamentis, mas Et conyzae duo genera in coronamentis, mas ac femina. differentia in folio: tenuius feminae et constrictius angustiusque, imbricatum. mas et ramosior. flos quoque magis splendet eius, serotinus utrique post arcturum . mas odore gravior, femina acutior et ideo contra bestiarum morsus aptior. folia feminae mellis odorem habent, masculae radix a quibusdam libanotis appellatur, de qua diximus. Etiamnum Hlosa rosae modo. colore tantum placet Iovis flos, odor abest, sicut et illi, qui Graece phlox vocatur. et ramis autem et folio odorata sunt excepto serpullo. Helenium in Helene insula laudatissimum; est autem frutex humi se spargens dodrantalibus ret aestate; flos est aurei coloris. vacuum sponte provenit, cacumine suo se propagat. seritur autem semine melius quam radice aut surculo, semine quoque non sine negotio; planta
Abbreviated transcription (Latin):
otidem et thymi. candidũ ac nigri¬
Icans. Floret aũt circa solsticia cium.
apes decerpunt. ⁊ auguriũ mellis est.
Prouentu eñĩ sperant apiaria. large
Norescente eo. Leditur imbribus. ami¬
titq fiorẽ. Seien thymi ñ potest de¬
p̃hendi. cũ orygam ꝑqña minutũ non
tamen fallat. S quid int̃ ẽ occultasse
naturã. inflore ipso intellegitur. satoq
eo nasettur. Quid ñ tẽptauere hommnese¬
ellis attici intoto orbe sũma laus existi¬
mat᷑. E rgo translatũ ẽ ex attica thy¬
mũ. et uix fiore uti docemꝰ satũ. S alia
ratio nature obstitit. ñ durante attieo
tymo. nisi in afflati maris. Erat qui¬
dũ hec opinio antiqua in om̃i thymo. ĩoq
ñ nasci i archadia tc̃ oleã nõputabant.
gigui ñ uatia ets. staclia amari. T̃ hymoᷤ
quidẽ. nẽ etiã lapideos campos impro¬
untia narbonensi reꝑtos scimꝰ hoc pe¬
ne solo. reditq longinqͥs regionib pecu¬
dũ milib conuonientibꝰ ut thymo ues¬

Expanded text:
igricans. floret autem circa solstitia; tum et apes decerpunt, ut augurium mellis sit; proventum enim sperant apiarii large florescente eo. laeditur imbribus amittitque florem. semen thymi non potest deprehendi, cum origani, perquam minutum, non tamen fallat. sed quid interest occultasse id naturam? 57 in flore ipso intellegitur satoque eo nascitur. quid non temptavere hominesellis Attici in toto orbe summa laus existimatur; ergo translatum est ex Attica thymum et vix flore, uti docemur, satum. sed alia ratio naturae obstitit, non durante Attico thymo nisi in adflatu maris. erat quidem haec opinio antiqua in omni thymo, ideoque non nasci in Arcadia, cum oleam non putarent gigni nisi intra CCC stadia a mari. thymo quidem nunc etiam lapideos campos in provincia Narbonensi refertos scimus, hoc paene solo reditu, e longinquis regionibus pecudum milibus convenientibus, ut thymo ves
Abbreviated transcription (Latin):
re nascitur intumulis qm̃ fortiꝰ durat
Et yris estate floret. Abeunt et hi. mar¬
cescuntq. Alii rursus subeunt autũ¬
no. Tertiũ genus lilii et crocũ. et or¬
sin. Inuitraq gen̾a. & nũ habes. alterũ
odoratũ. pͥmis om̃ia imbrib emicãtia.

Expanded text:
re nascitur tumulis, quoniam fortius durat. re nascitur tumulis, quoniam fortius durat. et iris aestate floret. abeunt et hi marcescuntque. alii rursus subeunt autumno: tertium genus lilii et crocum et orsini utraque genera, unum hebes, alterum odoratum, primis omnia imbribus emicantia.
Abbreviated transcription (Latin):
Abuborũ fios alia. quã qͦd dicet᷑ in me¬
ex siluestrib elychrissos. dem̃ ałterũ genꝰ
anemones que tymonia uocat᷑. Post hãc
gladiolus comitatꝰ iacinctꝰ. nouissima
rosa. eademq pͥma deficit. excepta satue.
Ceterũ iacynctꝰ maxime durat. et uui¬
ola alba & oenanthȩ. S hec ita. si de uul¬
sa crebro ꝓhibeatur. Inseminib renas¬
tur fabula luplex. luctũ p̃serens eius
quã apollo dilerorat aut ex aiaicis cruoe
editi. ita discurrentib uenis. ut greca¬
rũ litterar ĩ figura ea legat᷑ inserpiũ
auro similem. foliũ temiȩ. cauliculũ
qͦ gracilẽ s durũ. Hoc coronare se ma¬
gi si et unguenta sumant᷑ ex auro qͦs
apyron tocant ad gram qͦ uite głamꝑ
uerni tp̃ris florib. nẽ uͦ estiui florũ
lychinis et iouis flos. ⁊ alterũ genus
lilii. Itẽ typhoneta marachus. quẽ fri¬
giũ cognominãt semel maxime specta¬
bilis pothos. Duo gen̾a huiꝰ. Unũ ciu
flos yacincti ẽ. Alt̾m candidus. qui fe¬

Expanded text:
 dicetur in meet ex silvestribus heliochrysos, deinde alterum genus anemones, quae limonia vocatur, post hanc gladiolus comitatus hyacintho. novissima rosa, eademque prima deficit excepta sativa; e ceteris hyacinthus maxime durat et viola alba et oenanthe, sed haec ita, si devolsa crebris prohibeatur in semen ire. nastur fabula duplex, luctum praeferentis eius, quem Apollo dilexerat, aut ex Aiacis cruore editi, ita discurrentibus venis, ut Graecarum litterarum figura Al legatur inscriptum. auro similem, folium tenue, cauliculum quoque gracilem, sed durum. hoc coronare se Magi, si et unguenta sumantur ex auro, quod apyron vocant, ad gratiam verni lychnis et Iovis flos et alterum genus lilii, item tiphyon et amaracus, quem Phrygium cognominant. sed maxime spectabilis pothos. duo genera huius: unum, cui flos hyacinthi est, alter candidus, qui fe
Abbreviated transcription (Latin):
Nitalia uiolis sucedit rosa. huic in¬
teruenit liliũ. rosã cyanꝰ excipit. ey¬
anũ amaranthus. nauicã ꝑuica semꝑ.
et in modũ lini efoliis geniculatim
circũdata topyaria herba. Inopiã tũ
floꝵ aliq̃noo supplet. Hȩc agretis cha¬
me daphne uocat᷑ uita longissima use
Asba et trimatu ab eo tp̃r degen̾at rosã
et quiuqueniũ ꝑfert ñ recisa nec ad alta.
Iuo eni modo iiuenesit. de diferẽtia t̾rarũ¬
myrtis odor p̃cipuus. Aliqui etiam bo¬
nis mensib añ cedit germanatio om̃iũ.
Rosaria a fauionio fossa exponi et esse ite¬
rũs soli stitio. & id agendũ ut intra id
tempus purgata ac pura sint. Quȩ ꝓpt̃¬

Expanded text:
c intervenit lilium, rosam cyanus excipit, cyanum amarantus. nam vicapervica semper viret, in modum liniae foliis geniculatim circumdata, topiaria herba, inopiam tamen florum aliquando supplet. haec a Graecis chamaedaphne vocatur. Vita longissima violae albae trimatu. ab eo tenpore degenerat. rosa et quinquennium perfert non recisa nec adusta. illo enim modo iuvenescit. diximus et terrmyrtis odor praecipuus; alioqui etiam binis mensibus antecedit germinatio omnium. rosaria a favonio fossa oportet esse iterumque solstitio, et id agendum, ut intra id tempus purgata ac pura sint. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
alba uexatio et uim̃toꝵ qͥdẽ. s p̃cipue ca¬
pͥrũ apellata ecolephron. Huiꝰ flore con¬
cipunt noxiũ uirꝰ. aqͦso uere marcescen¬
tis. Ita fit. ut ñ om̃ib annis sentiatur¬
hoc malũ. uenenati signa sint qͦs om̃ino¬
ñ densatur. qͦd color magis rutilꝰ est. odor
nẽ querentes. Nã et sudore diffluunt.
Remedia st̃ multa. quȩ suis locis dicemꝰ.
S qm̃ statĩ rep̃sentari aliqua intantis
in sidiis oportet. mulsũ uetꝰ emelle opti¬
mo ⁊i ruta salsam̃ta etiã ũ reiciant᷑ sũp¬
ta crebro certũq id malũ ꝑexcromenta
ad canes etiã ꝑuenire. similit̾q torqueri
eos. mulsũ tñ ex eo ueteratũ in nocuũ
ẽẽ c̃stat. et feminarũ cute nullo meliꝰ
em̃dari cũ cocto suggillata cũ aloe. Ab¬
ud genꝰ in eodẽ ponto sitũ gs annonum
mellis. qͦd ab insania que gignit menome¬
non uocant. Id existimatur contrahi flo¬
re rhodendri qua scałent silue. Gensq

Expanded text:
ab exitio et iumentorum quidem, sed praecipue caab exitio et iumentorum quidem, sed praecipue caprarum appellata aegolethron. huius flore concipiunt noxium virus aquoso vere marcescentis. ita fit, ut non omnibus annis sentiatur malum. venenati signa sunt, quod omnino non densatur, quod color magis rutilus est, odor nem quaerentes, nam et sudore diffluunt. remedia sunt multa, quae suis locis dicemus; sed quoniam statim repraesentari aliqua in tantis insidiis oportet, mulsum vetus e melle optimo et ruta, salsamenta etiam, si reiciantur, sumpta crebro. certumque est id malum per excrementa ad canes etiam pervenire similiterque torqueri eos. mulsum tamen ex eo inveteratum innocuum esse constat, et feminarum cutem nullo melius emendari cum costo, suggillata cum aloe. Aliud genus in eodem Ponti situ, gente Sannorum , mellis, quod ab insania, quam gignit, maenomenon vocant. id existimatur contrahi flore rhododendri, quo scatent silvae. gensque
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. Nã flore eiꝰ degustato. aluo
citato moriunt᷑. Remediũ. sorbã con¬
tusã emelle p̃bere his. ł urinã hominiᷤ
łboũ. aut grana punici mali amineo
uino consꝑsa. et genistas cir cũseri alue¬
ariis gratissimũ. Mirũ est. dignũq
memoratu de alim̃tis qͦd cõperi. hostilia
uicus. ad luit᷑ pado. Nuiꝰ inquilini. pa¬
bulo circa deficiente imponunt nauib
alucaria noctib ꝗͥ ad qͥna milia passuũ
coutra ortũ naues subueunt᷑. E gresse luce
apes. pasteq ad naues quotidie remean
mutantes locũ donec pondere iplo p̃ssis
nauib lona aluearia iutellegunt᷑ reuec¬
tsq eximmant᷑ mella. Et inbispania
multis ꝓueniunt simili de causa canũq
pabulũ refert. ut mella qͦ uenenata fiãt.
Heraclie imponto qͣbꝰdã annis ꝑniciosis¬
sima existunt. abiscdẽq apib facta. Nec
dixere auctores equib florib ea fierent.
nos tam̃ trademus quȩ cõꝑimꝰ. Herba ẽ

Expanded text:
oporteat. flore eius degustato alvo cita moriuntur. remedium sorba contusa e melle praebere his vel urinam hominis vel boum aut grana punici mali Ammineo vino conspersa. at genistas circumseri alvariis gratissimum. Mirum est dignumque memoratu de alimentis quod conperi. Hostilia vicus adluitur Pado. huius inquilini pabulo circa deficiente inponunt navibus alvos noctibusque ad quina milia passuum contrario amne subvehunt. egressae luce apes pastaeque ad naves cotidie remeant mutantes locum, donec pondere ipso pressis navibus plenae alvi intellegantur revectisque eximantur mella. et in Hispania mulis provehunt simili de causa. tantumque pabulum refert, ut mella quoque venenata fiant. Heracliae in Ponto quibusdam annis perniciosissima existunt ab iisdem apibus facta, nec dixere auctores, e quibus floribus ea fierent! nos trademus quae conperimus. herba est
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ sit post insol atiͦnẽ et iamnũ recocta pũ¬
nica i. iedicinis ir tilissima. Nigrescit ce¬
ra addito cartarũ gerere. sic̃ ancusa
ad mista rũba et uarios que in colores
pigm̃tis trahit᷑ ad reddendas similitu¬
dines et inumeros mortaliũ usus. pa
melle apibꝰq innatura earũ dicta sũt.
et ortoꝵ quidem om̃is fere ꝑ acta rõ est.¬

Expanded text:
vero fit post insolationem etiamnum recocta. Puvero fit post insolationem etiamnum recocta. Punica medicinis utilissima. nigrescit cera addito chartarum cinere, sicut anchusa admixta rubet, variosque in colores pigmentis trahitur ad reddendas similitudines et innumeros mortalium usus parimelle apibusque in natura earum dicta sunt. Et hortorum quidem omnis fere peracta ratio est
Abbreviated transcription (Latin):
era fit exp̃ssa fauis s añ purifica
uo fictili aqua fauos tegente. ĩ unc
sporta colatis rursus in eadem olla co¬
quitur cera. cũ eadẽ aqua. excipiturq
alia frigida. uasis melle circũlitis. Opti¬
ma quę punica uocat᷑. ꝓxima quam
maxinae fulua. odorisq melbei pura.
natione aũt pontica quã constare eqͥ¬
dem miror int̾̃ uenenata mella. Dem
crenca. plurimũ enĩ exꝓpoli ht̃. dequa
diximꝰ in natura apiũ. Post has corsi¬
dicaminis putatur. Prnica fit hoc
mͦ. Nentilat᷑ sub diuo sepius cera ful¬
ua. dein feruet in aqua marina ex
aldo petita. ad dito nitro. Inde lingu¬
lis eligt̃ florem. id ẽ. canclidissima qͦ:.
tranfundũtq inuas. qͦd exiguũ frigi¬
dȩ habeat. et rursus marina decoqut̃
seꝑatĩ. dem uas ipsũ añquã refrigeat.
Et cũ hoc t̃ fa̾cerit. iuncea crate
subdiuo siceãt sole lunaq. Hec enĩ
candorẽ fac̃. si sic siceat᷑. Et neliquȩ¬
saciant. ꝓtegunt tenui lintes. Caꝵ¬
¶ didissima

Expanded text:
era fit expressis favis, sed ante purificatvo fictili, aqua favos tegente, tunc sporta colatis. rursus in eadem olla coquitur cera cum eadem aqua excipiturque alia frigida, vasis melle circumlitis. optima quae Punica vocatur, proxima quam maxime fulva odorisque mellei, pura, natione autem Pontica, quod constare equidem miror inter venenata mella, dein Cretica, plurimum enim ex propoli habet, de qua diximus in natura apium. post has Corsidicaminis putatur. Punica fit hoc modo: ventilatur sub diu saepius cera fulva, dein fervet in aqua marina ex alto petita addito nitro. inde lingulis hauriunt florem, id est candidissima quaeque, transfunduntque in vas, quod exiguum frigidae habeat, et rursus marina decocunt separatim , dein vas ipsum aut aquam refrigerant. et cum hoc ter fecere, iuncea crate sub diu siccant sole lunaque. haec enim candorem facit, sol siccat, et, ne liquefaciat, protegunt tenui linteo. candidissima
Abbreviated transcription (Latin):
rachinde quidem et aracoscũ hñt ra¬
dices ramosas ac multiplices. nec foli¬
ũ. nec herbã ullã aut qͥc quã aliud supͣ
eliqua uulgariũ incyb̃ apd̾ eos herba¬
rũ noĩa. candriala. hẏppocaris. cauca.¬
ris. anthriscũ. scandrix. quȩ ab aliis
trago pagon uocat᷑. foluis croco similli¬
inis. P artheniũ. thrycnũ. corcorꝰ. & eqͥ¬
noctio nascentes apache. acynopos. pi¬

Expanded text:
rachidne quidem et aracos, cum habeant radices ramosas ac multiplices , nec folium nec herbam ullam aut quicquam aliud supra olgarium in cibis apud eos herbarum nomina: chondrylla, hypochoeris, caucalis, enthryscum , scandix, come, quae ab aliis tragopogon vocatur, foliis croco simillimis, parthenium, trychnum, corchorus et ab aequinoctio nascentes aphace, achynops. epi
Abbreviated transcription (Latin):
langia demostrantur. Et frugũ qͥdẽ
bec sunt in usu medico. Exihisdem
fiunt
Titũ inegypto cęlia et
cerea. inhispanta ceruesia
et plura gen̾a ingallia alisq ꝓun¬
tiis. quoꝵ om̃iũ spuma cutẽ feminarũ
infaciȩ nutrit. Nã qͦd adpotũ ipsũ attin&.
pstat ad uini transire mentionẽ. atq uitȩ
ordiri medicinas asborum.

Expanded text:
langia demonstrantur. et frugum quidem haec sunt in usu medico. Ex iisdem fiunt in Aegypto, caelia et cerea in Hispania, cervesia et plura genera in Gallia aliisque provinciis, quorum omnium spuma cutem feminarum in facie nutrit. nam quod ad potum ipsum attinet, praestat ad vini transire mentionem atque a vite ordiri medicinas arborum.
Abbreviated transcription (Latin):
roliqua obseruacione. euiq constabt
Alterutrũ quide fore in causa bocẽ
aut int̃ lunium ñ erit dubiũ. ⁊ in
hoc mirabilem benignitatẽ nature.
Suscurrit iã pͥmũ hãc in uiriam õib
annis accide ñ posse ꝓpt̃ statitos s di¬
rũ cursus. nec nͥ paucis noctibiis an
uissimisq noctib metui. dieb ñ idt
uialere. Pret̾ea tã facibe intellegi. ut
formica minimũ aĩal int̃ tunio qescat.
pleni lunio oꝑetur. &̃. noctibus oꝑ¬
tu. duẽ paruã orienti syrio ipsode
ñ apparere ⁊ donec occidat. E dier¬
so orionem ꝓdire. ip̃o die solstien. Ne¬
utrũ uͦ lunȩ statũ noxiũ eẽ. nec noc¬
tibus quidem nisi serenis ⁊ oĩa uera
quiescente. qm̃ neq in nube neq infla¬
tu cadunt rores. Sic qͦ ñsine remedio
Sarm̃ta apud palearũ aceruos et ẽ¬
uulsas herbas fruticesq puineas cãpes
cũ tuebis incendito. fumꝰ medebitur
hie epaleis ⁊ contra nebulas auxiliat᷑

Expanded text:
 constabunt.  constabunt. Alterutrum quidem fore in causa, hoc aut interlunium, non erit dubium. Et in hoc mirabilem admirari benignitatem naturae succurrit, iam primum hanc iniuriam omnibus annis accidere non posse propter statos siderum cursus nec nisi paucis noctibus annievissimisque noctibus metui, diebus non idem valere. Praeterea tam facile intelligi, ut formica minimum animal interlunio quiescat, plenilunio operetur etiam noctibus, avem parram oriente Sirio ipso die non apparere et donec occidat, e diverso chlorionem prodire ipso die solstitii. Neutrum vero lunae statum noxium esse ne noctibus quidem nisi serenis et omni aura quiescente, quoniam neque in nube neque in flatu cadunt rores, sic quoque non sine remedio. Sarmenta aut palearum acervos et evulsas herbas fruticesque per vineas camposque, cum timebis, incendito, fumus medebitur. Hic e paleis et contra nebulas auxiliatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ał maẽ: degustandis uinis in stituta ni¬
chil adfructus attinent. nec quȩ adhue
dixinus ad uites oleasq. qm̃ earũ con¬
ceptus exortu uergiliarum incipit ad
triduũ est. qͦd neq rore sorbide uelim.
Praruit eñĩ frigidũ sydus arcturi pꝰ¬
pridiȩ occidens ⁊ multo minus pleni¬
sticium uiii kł uł. insimili causa
dixerĩ ⁊ canis ortũ post dies asolsta
pore constat culpa ac inique p̃coquumn¬
tur in callum. Rursus pleni lunium
nocet ad iiii norĩ iolii cũ egypto ca¬
cidit usq in x kł easdem. Ertra has
causas sunt uinalia altera. quȩ agunt᷑
cipiente occidere mane det̃minat. qo
uult inicium autũni eẽ.⁊ hc̃ diem festũ
tempestatibus luuendis institutum.
Qune fidiculam occidere adyi. icꝰ aug̃
seruatur. Intra hec constat cȩlestis ste¬
rilitas. Neq negauerĩ posse ea ꝑmuta¬
ri legenciũ locorum aestuanciũ natas.
⁊ anobis racionẽ demostratã eẽ. satis ẽ

Expanded text:
kal. Mart. degustandis vinis instituta, nikal. Mart. degustandis vinis instituta, nihil ad fructus attinent nec quae adhuc ut diximus ad vites oleasque, quoniam earum conceptus ab exortu vergiliarum incipit id triduum est, quod neque rore sordere velim, exhaurit enim frigidum sidus arcturi postridie occidens, et multo minus plenistitium VIII kal. Iul. in simili causa duxerim et canis ortum post dies a solstipore constat culpa acinique praecoquuntur in callum. Rursum plenilunium nocet a. d. IIII nonas Iul., cum Aegypto cacidit usque in X kal. eiusdem. Extra has causas sunt Vinalia altera quae aguntur cipiente occidere mane determinat, quod vult initium autumni esse et hunc diem festum tempestatibus inhibendis institutum. Nunc fidiculam occidere a. d. VI idus Aug. servatur. Intra haec constat caelestis sterilitas neque negaverim posse eam permutare algentium locorum et aestuantium naturas et a nobis rationem demonstratam e
Abbreviated transcription (Latin):
obseruacionẽ apparebit. quã nc̃ eẽ ra¬
cionẽ. Tria namq tẽpora fructus
metuebant. ꝓpt̃ qͦs instituerunt fe¬
rias diesq festos. rubigalia. floralia.
uinalia. Rubigalia numa constituit
anno regni sui xiͦ. que nc̃ aguntur.
go occubat. Hoc tempꝰ uarro det̃mi¬
nauit. sole tauri partem decimam
obtinente. sic̃ tc̃ ferebat racio. S uera
causa est qd̵ post dies uñ iuginti ab
e qui noctio uerno. ꝑid qͦd ad triduũ
uaria gencium obseruacione. in iuikł
maĩ canis occidit sẏdus. et ꝑse uebenĩs.
et cui p̃occidere cauiculam necesse sit.¬
Itaq idem floralia uii lł easdem i¬
situerunt. urbis anno qͥngentesimo
sexto decimo exoraculis sibillȩ ut om̃a
bñ deflorescent. Hunc diem uarro
det̾minant. sole tauri partem quartã
decunã optinente. Ergo si in hoc quatri¬
Auũ in ciderit pleni lumum. fruges:
omĩa que florebunt ledi necesse erit.
uinalia pͥora quȩ añ hos c̾ies sunt. uiii

Expanded text:
observationem apparebit quam nunc esse raobservationem apparebit quam nunc esse rationem. tria namque tempora fructibus metuebant, propter quod instituerunt ferias diesque festos, Robigalia, Floralia, Vinalia. 285 Robigalia Numa constituit anno regni sui XI, quae nunc aguntur a.go occupat. hoc tempus Varro determinavit sole tauri partem X obtinente, sicut tunc ferebat ratio. sed vera causa est, quod post dies undeviginti ab aequinoctio verno per id quadriduum varia gentium observatione in IIII kal. Mai. canis occidit, sidus et per se vehemens et cui praeoccidere caItaque idem Floralia IIII kal. easdem instituerunt urbis anno DXVI ex oo DXVI ex oraculis Sibyllae, ut omnia bene deflorescerent. Hunc diem Varro determinat sole tauri partem quartam decimam obtinente. Ergo si in hoc quatriduum inciderit plenilunium, fruges et omnia quae florebunt laedi necesse erit. Vinalia priora, quae ante hos dies sunt id est VIII
Abbreviated transcription (Latin):
loco fecimꝰ. Ipse circulus fertur ꝑsagntari¬
um atq geminos. solis centro uix ęquinoc¬
tialem circulũ secans. cõmissuras eorum
optinente hinc aquila illinc canicula. Iõ
ria congruunt. Igitur horũ syderum
diebus. si purus atq mittis aer. genitalẽ
illum lacteũq sucũ transmisit int̾ras.
lȩta adolescunt sata. Si lune qua dic bũ ẽ
racione roscidum frigus asꝑserit. am mirta
amaritudo ut in lacte puerꝑuun necat
mͦ int̾ris huiꝰ iniurie qua facit in quacũq
conuexitate comitatus utriq cause. Et iõ
ñ parit̃ in toto orbe sentitur. ut nec dies.
aquilam diximus initalia exoriri ad xii
kł ianuarii. nec patitur racio Inature
quic quã insatis añ eum diem spei ẽẽ cer¬
te. Si uͦ int̃ luniũ incidat. om̃s hib̾nos
fructus ⁊ p̃coces ledi necesse est.
udis fuit pͥscoꝵ uita. atq sine litteris.
Non minꝰ tñ ingenio iã fuisse in illis

Expanded text:
loco fecimus. Ipse circulus fertur per sagittariloco fecimus. Ipse circulus fertur per sagittarium atque geminos solis centro in aequinoctialem circulum secans commissuras eorum obtinente hinc aquila illinc canicula. Ideo ra congruunt. Itaque horum siderum diebus si purus atque mitis aer genitalem illum lacteumque sucum transmisit in terras, laeta adolescunt sata. Si luna qua dictum est ratione roscidum frigus adspersit, admixta amaritudo ut in lacte puerperium necat. Modos in terras huius iniuriae. Quem fecit in quacumque convexitate comitatus utriusque causae, et ideo non pariter in toto orbe sentitur ut nec dies. Aquilam diximus in Italia exoriri a. d. XIII kal. Ianuar. nec patitur ratio naturae quicquam in satis ante eum diem spei esse certae. Si vero interlunium incidat, omnis hibernos fructus et praecoces laedi necesse est. Rudis fuitnon minus tamen ingeniosam fuisse in illis
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑. Quȩ cũ acciderint. uis maior appel¬
lat᷑. Hec abhorridis syderib exeunt ut
sepius diximꝰ. ueluti arcturo. oryone.
hedis. Alia sunt illa. que silente celo. sere¬
nisq noc tibꝰ fiunt. nullo sentiente nͥ cũ
facta sunt. Publica hȩc. Id ⁊ magnȩ dif¬
ferencie aprioribus. aliis rubiginẽ. aliis
uredinem. aliis caniculũ appellantibus.
om̃ib uͦ sterilitatẽ. Dehis nc̃ dicemus.
anullo ante nos ꝓdita. priꝰq reddemos.
uȩ sunt p̃t̃ lunarẽ. paucisq IUs.
cȩli locis constant. Namq uergiliȩ pͥua¬
tĩ attinent ad fructus ⁊⁊ quarũ exortu
estas incipit. occasu hiemps. semnestri pa¬
cio int̾ se messes uindemiasq ⁊ om̃ium
maturnatẽ cõplectitur. Est p̃t̾ea in cȩlo qui
uocatur lac teus circulus .&̃. usu facilis.
Huiꝰ defluuio uelut exubere aliquo sata
cuncta lactescunt. Duorũ syderũ obser
in austrina canicule. cuiꝰ mencionẽ suo

Expanded text:
unio acciderint vis maior appelunio acciderint vis maior appellatur. Haec ab horridis sideribus exeunt, ut saepius diximus, veluti arcturo Orione haedis. Alia sunt illa quae silente caelo serenisque noctibus fiunt, nullo sentiente, nisi cum facta sunt publica. Et magnae differentiae a prioribus, aliis robiginem aliis uredinem aliis carbunculum appellantibus, omnibus vero sterilitatem. De his nunc dicemus a nullo ante nos prodita priusque uae sunt praeter lunarem paucisque caeli locis constant. Namque vergiliae privatim attinent ad fructus, ut quarum exortu aestas incipiat, occasu hiems, semestri spatio intra se messes vindemiasque et omnium maturitatem conplectente. Est praeterea in caelo qui vocatur lacteus circulus, etiam visu facilis. Huius defluvio velud ex ubere aliquo sata cuncta lactescunt, duorum siderum observli parte et in austrina caniculae, cuius mentionem suo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualentes. Utroq eñi babitu plena est
ut sepius diximus. s int̃ lunio om̃e lu¬
men qͥd asole accipit. celo regirat. Diffe¬
rencia utriq habitꝰ magna. s manifesta.
Namq iñt lunio ȩstate calidissima est.
hieme gelida ediuerso. In pleui lunio esta¬
te frigidas facit noctes. hieme tepidas.
Causa euidens. s alia reddit᷑ a fabiano
grecisq auc toribus. Aestate enĩ int̃ lu¬
nio necesse ẽ ut cũ sole nob ꝓximo circu¬
lo currat igne eiꝰ cõminꝰ recepto candens.
eadẽ int lunio absit hieme. qm̃ abscedit
et sol. Itẽ inpleni lunio estiuo ꝓcul abeat
aduersa soli: hieme aũt adnos ꝑestiuum
circulũ accedat. Ergo ꝑse roscida. quoci¬
ens alget infinitũ quantũ illo tp̃r cadẽ¬
tes prunas congelat. Añ omĩa autẽ.
duo gena celestis in uirie meminisse debe¬
mus. Unũ qͦd tẽpestates uocamꝰ. in quibꝰ
granduiis ꝓcellȩ. ceteraq similia intelle¬

Expanded text:
praevalente. utroque enim habitu plena est, praevalente. utroque enim habitu plena est, ut saepius diximus, sed interlunio omne lumen, quod a sole accepit, caelo regerens. differentia utriusque habitus magna, sed manifesta. namque interlunio aestate calidissima est, hieme gelida. e diverso in plenilunio aestate frigidas facit noctes, hieme tepidas. causa evidens, sed alia quam redditur a Fabiano Graecisque auctoribus. aestate enim interlunio necesse est cum sole proximo nobis circulo currat, igne eius comminus recepto candens, eadem interlunio absit hieme, quoniam abscedit et sol; item in plenilunio aestivo procul abeat adversa soli, hieme autem ad nos per aestivum circulum accedat. ergo per se roscida, quotiens alget, infinitum quantum illo tempore cadentes pruinas congelat. <1> Ante omnia autem duo genera esse caelestis iniuriae meminisse debemus: unum quod tempestates vocamus , in quibus grandines, procellae ceteraque similia intelle
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtatẽ quietemq doctrinarũ ei sciebat
impͥmis cordi esse. atq ut apparuit causa
et ugens diuiciarũ cursus. restituisse
mercedem anxie ⁊ audire dominoꝵ peni¬
tencie contemptũ imꝓbauisse. opes sibi¬
cũ uellet infacili cũ uellet fore. hoc postea
sexitiꝰ eromanis sapienciȩ ad sec tatoribuas
atbenis fecit. eadem racione. Tanta lttt̾a¬
ruu occasio est. Qes eqͥdem miscebo agres¬
tib negociis quã potero dilucide atq ꝑspi¬
ene Pieriq dixere rorẽ in ustũ sole. agri
frugibus rubiginis causã eẽ. ⁊ ca rbuncu¬
li uitibus. Quod exparte falsum eẽ. arbi
trir. om̃emq uridinẽ frigore tantũ cons¬
tare. sole in norio. Io manifestũ fiet atten¬
¶dentib
Nam pͥmiũ om̃iũ ñ hoc euenire nͥ noctib
⁊ ante solis ardorẽ dephenditur. Totumꝙ
lunari racione constat. qũ talis in iuria
ñ sit nͥ int̃ lunio. plena ue luna. hoc est

Expanded text:
paupertatem quietemque doctrinarum ei sciebant paupertatem quietemque doctrinarum ei sciebant in primis cordi esse, atque ut apparuit causa et ingens divitiarum cursus, restituisse mercedem anxiae et avidae dominorum poenitentiae, contentum probavisse opes sibi in facili, cum vellet, fore. hoc postea Sextius e Romanis sapientiae adsectatoribus Athenis fecit eadem ratione. tanta litterarum occasio est. quas equidem miscebo agrestibus negotiis quam potero dilucide atque perspicue. Plerique dixere rorem inustum sole acri frugibus robiginis causam esse et carbunculi vititror omnemque uredinem frigore tantum constare sole innoxio. id manifestum fiet adtendentibus. nam primum omnium non hoc evenire nisi noctibus et ante solis ardorem deprehenditur totumque lunari ratione constat, quoniam talis iniuria non fit nisi interlunio plenave luna, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
leonis stella matutino cesari in mergit.
Uiii idꝰ aug̃ arcturꝰ mediꝰ occidit. uii ic
fidicula occasu suo autũnũ inchoat. uti
ad notat. S ⁊uera tacio idfieri inuenit.
ui idꝰ easdem in hoc temporis int̾uallo res
sũma uitiũ agitur de cretorio uuis sydẽ
illo qͦd caniculam appellauimꝰ. uñ canicu
carbuncula rediguntur ut quodã ure¬
dinis carbone exuste. Non cõpant᷑ hiue ma¬
lo grandinis ꝓcellȩ. quȩq nũquã annone
intulere claritatẽ. Agroꝵ quippe mala
sunt illa. carbunculus aũt regionũ late
patencium. ñ difficile remedio calũpnia¬
ri magis nata rerũ hoĩes qũa sibi ꝓdesse
mallent. Ferunt democritũ qͥ pͥmꝰ intel¬
lerit ostenditq celi cũ t̾ris societatẽ. sper¬
nentibus hanc curã eiꝰ opulentissimis ci¬
arũ ortu qua diximꝰ racione. oftendemqͥ iã
pleniꝰ magna tũ uilitate ꝓpt̃ sp̃ẽ oliue coe¬
misse in toto tractu om̃e oleũ. mirantibꝰq

Expanded text:
leonis stella matutino Caesari emergit. leonis stella matutino Caesari emergit. VIII id. Aug. arcturus medius occidit, III id. fidicula occasu suo autumnum inchoat, ut is adnotavit, sed vera ratio id fieri invenit VI id. easdem. 272 In hoc temporis intervallo res summa vitium agitur decretorio uvis sidere illo, quod caniculam appellavimus, unde carbunculare dicuntur ut quodam uredinis carbone exustae. non conparantur huic malo grandines, procellae quaeque umquam annonae intulere caritatem. agrorum quippe mala sunt illa, carbunculus autem regionum late patentium, non difficili remedio, nisi calumniari naturam rerum homines quam sibi prodesse mallent. ferunt Democritum, qui primus intellexit ostenditque caeli cum terris societatem, spernentibus hanc curam eius opulentissimis ciarum ortu qua diximus ratione ostendemusque iam planius, magna tum vilitate propter spem olivae coemisse in toto tractu omne oleum, mirantibus qui
Abbreviated transcription (Latin):
Absolsticio ad fidicule occasum ui lł uil
cesari orione exoritur. ⁊ ona aũt eiꝰ. iui
non assyrio aegypto uͦ procyon. matuti¬
no estiuosus. qd̾ fydꝰ apud romanos ñ ha¬
bet nom̃ nͥ caniculum. Hanc uolumꝰ
intellegi hoc ẽ. minorem canẽ. ut in as
tris pingitur. Est aũt magnoꝑe ꝑtinẽs
sic̃ paulo mox docebimus. ui noro chal
deis corona et occidit matutino. attice
orion totꝰ eo die exoritur. Pri̾ id̾ ił et¬
Egyptiis oryon desinit exoriri. xui łe
aug̃ assyriȩ ꝓcyon exoritur. dein post
tridie fere ubiq confessũ int̾ om̃s sydus
in dicans qͦd canis ortũ uocamꝰ. Sole par¬
tem pͥmã leonis ingresso hoc fit solstici¬
sleq ẽ. minor ei uen̾acio. quã descriptis
in dos stellis. Accenditas solem .i mag¬
to aquila occidit matutino. ethesiarũq
ꝓdromi flatꝰ incipiunt. qͦd cesar x le
sentire italie existimauit. Lquila attig
matiuino occidit. ui ld̃ regia inpector

Expanded text:
268 Ab solstitio ad fidiculae occasum VI kal. Iul. 268 Ab solstitio ad fidiculae occasum VI kal. Iul. Caesari Orion exoritur, zona autem eius IIII non. Assyriae, Aegypto vero procyon matutino aestuosus, quod sidus apud Romanos non habet nomen, nisi caniculam hanc volumus intellegi, hoc est mtris pingitur, ad aestum magnopere pertinens, sicut paulo mox docebimus. IIII non. Iul. Caldaeis corona occidit matutino, Atticae Orion totAegyptiis Orion desinit exoriri, XVI kal. Aug. Assyriae procyon exoritur, dein post triduum fere ubique confessum inter omnes sidus ingens, quod canis ortum vocamus, sole partem primam leonis ingresso. hoc fit post ss. neque est minor ei veneratio quam discriptis in deos stellis, accenditque solem et magto aquila occidit matutino etesiarumque prodromi flatus incipiunt, quod Caesar X kal. sentire Italiam existimavit. 271 aquila Atticae matutino occidit, III kal. regia in pectore
Abbreviated transcription (Latin):
q hiemem. Decebatq hoc discͥm̃ ad¬
dubietates noctis signasse naturam
Q obrem eas manib ipsis agͥcolar᷑ in
ingressi. uertiq iussit ip̃a die folia. et eẽ.
confecti syderis signũ. Nec siluestrium ar¬
borum remotarumq ut insaltus deuios
montesq eundem cẽ. querentibus signa
nõ rursus. urbanarũq et que copiario
ad mille usus petende. uertit popłi. albe
&ẽ ulibus nuptȩ.Ad huc parũ est. ui¬
mũ uite dotatã habes.⁊ huiꝰ uertam
pabulo. folia eiꝰ stringis. stringens aũt de¬
putas aspice ⁊ tenes. Sydus alia parte
celum respiciunt. quãquã spectauere pͥ¬
die. Salice omĩa alligas humilia arboꝵ
ip̃e toto capite alcior. ⁊ huiꝰ circũagam
qui te rusticum quereres ñstat perme
quo minus cȩlũ intellegas.:⁊ celestia scias.
Dabo ⁊ auribus signũ. P alumbũ exaudi
gemitus. Transisse solsticium caueto ne¬
putes. nͥ cũ incubantẽ uideris palũbũ.

Expanded text:
que hiemem, decebatque hoc discrimen inque hiemem, decebatque hoc discrimen indubitatis notis signasse naturam. quam ob rem eas manibus ipsis agricolarum ingessit vertique iussit ipsa die folia et esse confecti sideris signum, nec silvestrium arborum remotarumque, ut in saltus devios montesque eundum esset quaerentibus signa, non rursus urbanarum quaeque topiario ad mille usus petendae, vertit populi albae etiam vitibus nuptae. adhuc parum est.  vite dotatam habes: et huius vertam. pabulo folia eius stringis aut deputas: aspice et tenes sidus. alia parte caelum respiciunt quam qua spectavere pridie. 267 salice omnia alligas, humillima arborum, ipse toto capite altior: et huius circumagam. quid te rusticum quereris? non stat per me, quo minus caelum intellegas et caelestia scias. dabo et auribus signum: palumbium utique exaudi gemitus. transisse solstitium caveto putes, nisi cum incubantem videris palumbem.'
Abbreviated transcription (Latin):
nec nisi siccũ construi oportet. Ni fuerit
obseruatũ hoc diligent̃. ex halare matu¬
tino nebulam quãdã metas. mox sole
accendi et conflagrari certũ ẽ. Rursꝰ
rigari desecta oportet. ut secet᷑ autũ¬
nale foenũ qͦd uocant cordum. Int̾ am¬
ne inumbria quat᷑ anno secantur. &̃.
in ipso pabulo. ñ minꝰ emolum̃ti ẽ. quã
afoeno. Arm̃toꝵ id cura ium̃torũ pro¬
gen̾acio suũ cuiq consiliũ dabit opti¬
mo maxime quadrigarĩ questus.
olticium ꝑagi in octaua parte cancri
&octauo kł iulii diximꝰ. Magnus hic
anni cardo. magna res mundi. In hoc
usq ad brumã crescĩt dies. creuer̃t .uͦi.
mensib At sol ipse ad aqͥlonem scan¬
dñs a spera ardua emissus ab ea meta
incipit flecti ac deg̾di ad austrum
aucturꝰ noctes aliis sex mensib ab latos¬
q diei m̃suram. Ex hoc dem̃ rapiendi
conuehendiq fructus. alios atq alios
tempꝰ. & p̾ꝑandi se contͣ seuam feram¬

Expanded text:
nec nisi siccum construi oportet. ni fuerit nec nisi siccum construi oportet. ni fuerit observatum hoc diligenter, exhalare matutino nebulam quandam metas, mox sole accendi et conflagrare certum est. 263 rursus rigari desecta oportet, ut secetur autumnale fenum, quod vocant cordum. Interamnae in Umbria quater anno secantur, etiain ipso pabulo non minus emolumenti est quam e feno. armentorum ideo cura iumentorumque progeneratio suum cuique consilium dabit, opimo maxime quadrigarum quaestu. peragi in octava parte cancri et VIII kal. Iul. diximus. magnus hic anni cardo, magna res mundi. in hoc usque a bruma crescunt dies creverunt sex mensibus, sol ipse ad aquilonem scandens ac per ardua enisus ab ea meta incipit flecti ac degredi ad austrum, aucturus noctes aliis sex mensibus ablaturusque diei mensuram. 265 ex hoc deinde rapiendi convehendique fructus alios atque alios tempus, et praeparandi se contra saevam feram
Abbreviated transcription (Latin):
siliqua etiã dira serendis in uisa. & eqͥ¬
selis est asimilitudine equine sete. Secan¬
di tempus cum spica deflorescere ceperit
atq roborari. Secandum anteꝗͣ mares¬
cat. Cato. fenum inquit ne seces. priusqͣm
semen maturum sit. Quidam pridie rigãs
ubi sunt rigua. Noctib roscidis. secari
meliꝰ. Quedam partes italie. pꝰ messem se¬
uit hoc qͦ maioris impendii apud pͥo¬
res. creticis tantũ transmarinis qr eoti¬
b notis. Nec ñ oleo aciem facis. Excidñtib
gͥ cornu ꝓpt̾ oleum ad crus ligato fenis¬
ex incedebat. Italia aquarias cotes dedit.
limȩ uicȩ imꝑantes ferro. S aquaria
Italicum breuiꝰ. ac uł int̾ uepres ꝙͦ
tractabile. galliarũ lati fundia. maiori¬
bus cõpendia. Quippe medias cedunt
berbas. breuioresq p̃tereunt. Italii foe¬
nũ ex dextra una manu secant. lustũ ẽ
una op̃a indie iugerũ desecari. alliga¬
quat̾na pondo. Sectũ uerti ad solem.

Expanded text:
siliquam etiam diram ferentis. invisa et equsiliquam etiam diram ferentis. invisa et equisaeti est, a similitudine equinae saetae. 260 secandi tempus, cum spica deflorescere coepit atque roborari. secandum, antequam inarescat. Cato: fenum, inquit, ne sero seces: prius quam semen maturum sit. quidam pridie rigant. ubi non sunt rigua, noctibus roscidis secari melius. quaedam partes Italiae post messem seuit hoc quoque maioris inpendii apud priores, Creticis tantum transmarinisque cotibus notis nec nisi oleo aciem falcis excitantibus; igitur cornu propter oleum ad crus ligato fenisex incedebat. Italia aquarias cotes dedit limae vice imperantes ferro, set aquariae Italicum brevius ac vel inter vepres quoque tractabile, Galliarum latifundia maioribus . . . . conpendia, quippe medias caedunt herbas brevioresque praetereunt. Italus fenisex dextra una manu secat. 262 iustum est una opera in die iugerum desecari, alligaquaterna pondo. sectum verti ad solem
Abbreviated transcription (Latin):
la:. oues tondentur. Lupinũ stercorandi
causa uertitur. terra ꝓscinditur. uicia
in pabulũ secatur. saba metitur. deinc̃
cutitur. Prata circa kł iuñ ceduntur.
quorũ facillima agricolis cura. ac mini¬
mi impendii. Hȩc dese postulat dici.¬
do. uł riguo. eaq aqua pluuie riga¬
ri iua publica. d tilissimũ simulȩ her¬
be arare. dem gratire. serere florẽ. ex
foenilibus atq exp̃sepibus foeno dilap¬
sũ spargere. priꝰquã gratiantur. nec
primo anno rigari. nec pasci añ fecun¬
da feni aiam ne herbȩ uellantur. obtri¬
tuq hebetetur. Senescunt prata. testi¬
tuiq debent fab̾a inhis sata. uł rapis ł
milio. Mox in sequente anno frumento.
rursusq in prata tercio reluqui. Pre¬
terea quocies secta sint sicilire. hoc est
quȩ feni seges p̃terierunt secari. E a
enĩ in pͥmis inutile enasci herbas sem̃¬
taturas. Herba soptima imaprato trifo¬
lio ꝓxima graminis pessima nũmuli

Expanded text:
la. oves tondentur, lupinum stercorandi la. oves tondentur, lupinum stercorandi causa vertitur, terra proscinditur, vicia in pabulum secatur, faba metitur, dein cuditur. 258 Prata circa kal. Iun. caeduntur, quorum facillima agricolis cura ac minimi inpendii haec de se postulat dici.do vel riguo, eaque aqua pluvia rigari aut publica. utilissimum, si malae herbae, arare, dein cratire, sarire, florem ex fenilibus atque e praesepibus feno delapsum spargere, priusquam cratiantur, nec primo anno rigari, nec pasci ante secunda fenisecia, ne herbae vellantur obtrituque hebetentur. 259 senescunt prata restituique debent faba in iis sata vel rapis vel milio, mox insequente anno frumento, rursusque inarata tertio relinqui, praeterea quotiens secta sint siciliri, hoc est quae feniseces praeterierunt secari. est enim in primis inutile enasci herbas sementaturas. herba optima in prato trifoli, proxima graminis, pessima nummuli
Abbreviated transcription (Latin):
rgo oꝑa taleas oliuarũ ponere ipsass
Ioleas int̾ra derigare. prata equinos¬
tii diebus pͥmis cũ herba creuerit̃ in
festucã arcere aquas. uineã pastinare.
⁊ huic lex sua. cũ pãpini quatuor digi¬
tos longitudine expleuerint. p̃apinat
una oꝑa. Iugerũ segetes iterare. Serit᷑
diebꝰ xx. abȩqͥnoctio sartura nocere
et iuineȩ et segeti existimatur. ⁊ oues la¬
uandi hoc idem tẽpus est. Auergiliarũ
exortu significant cęsari. Post tridie are¬
turi occasus matutinus. ui idꝰ mãi fidi¬
cule exortus. xi hł uiñ capella uesꝑi
occidens & in attica canis. xi sił cesaris
orionis gladiꝰ occidere incipit ii. noñ
uiñ cȩsari et assyriȩ aquila uesꝑi orit᷑.
uii idꝰ arcturꝰ matutino occidit italiȩ
cesari occidere incipit. uuui lł iuł uero
longissima dies totiꝰ anni. et nox breuis¬
sima solstcium conficiunt. In hoc tẽpoas
int̾uallo uineȩ pãpinantur. curatur ut
uinea uetus semel fossa sit. bis nouel¬

Expanded text:
rgo opera: taleas olivarum ponere ipsasque oleas interradere, rigare prata aequinoctii diebus primis, cum herba creverit in festucam, arcere aquas, vineam pampinare —et huic lex sua: cum pampini nil digitos longitudine expleverint; pampinat una opera iugerum —, segetes iterare. saritur diebus xx. ab aequinoctio sartura nocere et vineae et segeti existimatur. et oves lavandi hoc idem tempus est. <3> A vergiliarum exortu significant Caesari postridie arcturi occasus matutinus, III id. Mai. fidiculae exortus , XII kal. Iun. capella vesperi occidens et in Attica canis. XI kal. Caesari Orionis gladius occidere incipit, IIII non. Iun. Caesari et Assyriae aquila vesperi oritur, VII id. arcturus matutino occidit Italiae, Caesari occidere incipit. VIII kal. vero Iul. longissimus dies totisima solstitium conficiunt. 257 In hoc temporis intervallo vineae pampinantur, curatur ut vinea vetus semel fossa sit, bis novel
Abbreviated transcription (Latin):
uites. minꝰ nocere tempestates. Opera
rustica huiꝰ int̾ualli. t̾rã iterari. ar¬
bores circũfodere ubi estiuosa regio
poseat. ad cumulare germinancia. n¬
nc in solo luxurioso. fodienda ñ sunt se¬
ininaria. purgari sarculo messem or¬
deaceam. facere arã. messem p̃parare.
Catonis fentencia amurca temꝑatã uergi¬

Expanded text:
on esse noxias tempestates. Opera rustica huius intervalli:terram iterare, arbores circumfodere aut, ubi aestuosa regio poscat, adcumulare —germinantia nisi in solo luxurioso fodienda non sunt—, seminaria purgare sarculo, messem hordeaciam facere, aream messi praeparare, Catonis sententia amurca temper
Abbreviated transcription (Latin):
uł desinunt oriente sole aut occidente:
matutini uesꝑtiniue cognominati. pro¬
ut alterutri eoꝵ mane uł crepusculo ẽ¬
tigit. Dodrantes horarũ cũ minimum
int̃ualla ea desiderant ante solis ortũ
uł post occasũ. ut aspici possint. Pretea
bis quedã exoriuntur ⁊ occidunt: om̃isq
sermo debis est stellis quas adherere qe¬
lo diximus. Cardo temporũ quadriꝑtita
anni distinctione constat: ꝑ in crem̃ta
lucis. Augetur hec abruma. et aequa¬
tur noctibus uerno aequinoctio indi¬
ebus .xe. horis tribus: dei suꝑat nocte
ad sosticuĩ diebiis xc iiii. horis xii. issq¬
ad equinoc tiuim autũni. et tũ equata
die pcedit ex es adbrumã dieb lxxx¬
cessione aequinoc tiales non cuicũq diei
significantur: õsq ea differencia fiunt:
moctauis partibis singłoꝵ. Bruma capͥ¬
corui ad uiii kł iañ. fere aehnoctium
uernuĩ arietis. S olsticiũ cancri alteru¬
trumq aequinoctiũ librȩ. qui et ipsi

Expanded text:
vel desinunt oriente sole aut occidente, vel desinunt oriente sole aut occidente, matutini vespertinive cognominati, prout alteruter eorum mane vel crepusculo contingit. dodrantes horarum, cum minimum, intervalla ea desiderant ante solis ortum vel post occasum, ut aspici possint. praeterea bis quaedam exoriuntur et occidunt, omnisque sermo de iis est stellis, quas adhaerere caelo diximus. Cardines temporum quadripertita anni distinctione constant per incrementa lucis. augetur haec a bruma et aequatur noctibus verno aequinoctio diebus xc horis tribus , dein superat noctes ad solstitium diebus XCIIIIad aequinoctium autumni, et tum aequata diei procedit nox ex eo ad brumam diebus LXXX omni accessione aequinoctiales, non cuiuscumque die significantur —, omnesque eae differentiae fiunt in octavis partibus signorum, bruma capricornivernum arietis , solstitium cancri, alterumque aequinoctium librae, qui et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
illis qͦ terris digestione circulorum qua
insexto uolumine fecimꝰ. qua cognacio
cęli ñ gentiũ modo. uerũ urbuĩ ꝙ singu¬
larum. Intellegitur gͦ ex his terris quas
nominauimꝰ sumpta conuexitate eircu¬
li ꝑtinentis ad quas quisq quare et t̾ras
ad earum syderũ exortus ꝑ om̃iũ circulo¬
rũ pares umbras. Indicandum ⁊i illid t̃e¬
pestates. ip̃as arbores suas habere quadri¬
nis annis. ⁊ easdem ñ magna differencia
reuerti rõe solis. Octonis uero augeri eas¬
dem. centesima reuoluente se lina. Om̃is
aũt aracio obseruata est tribus modis.
Exortusyderũ. occasiiq. ⁊ ipsoꝵ tẽporũ
cardinibus. Exortus occasusq. binis mo¬
dis intelleguntur. Aut eñĩ aduentu sol
occultantur stelle. ⁊ conspici desinut. aut
eiuscdem ab scessu ꝓferunt se iemersũ.
Hoc meliꝰ quã exortũ consuetudo d̃iris¬
set ullud occultacionẽ potiꝰ qũa occasũ¬
ullomodo. Quo die incipiunt apparere

Expanded text:
illis quoque terris digestione circulorum, quam illis quoque terris digestione circulorum, quam in sexto volumine fecimus, qua cognatio caeli non gentium modo, verum urbium quoque singularum intellegitur. ergo ex iis terris, quas nominavimus, sumpta convexitate circuli pertinentis ad quas quisque quaeret terras, iidem erunt siderum exortus per omnium circulorum pares umbras. indicandum et illud, tempestates ipsas cardines suos habere quadrinis annis, et easdem non magna diflerentia reverti ratione solis, octonis vero augeri easdem, centesima revolvente se luna. Omnis autem ratio observata est tribus modis, exortu siderum occasuque et ipsorum temporum cardinibus . exortus occasusque binis modis intelleguntur. aut enim adventu solis occultantur stellae et conspici desinunt aut eiusdem abscessu proferunt se, ut emersum hoc melius quam exortum consuetudo dixisset et illud occultationem potius quam occasum.alio modo, quo die incipiunt apparere
Abbreviated transcription (Latin):
arũ hesiodus nã huiꝰ qͦ nomine extat
astrologia tradit fieri cũ eqͥnoctiũ autũ¬
ni conficeretur. thales uicesino. quto die
Dicemꝰ aũt ⁊ alioꝵ placita. qm̃ ñ iini tro.¬
s tociꝰ naturȩ int̾p̃tes sumꝰ. non auctorib
positis id enĩ uerbosũ est s regionibꝰ ut
legentes tantũ meminerint breuitatis
gra cũ attica nominata fuerit siniul intel¬
legere cycladas insulas. cũ macedonia mas¬
nesiam thraciam. cũ egyptꝰ fenicen ciprua
ciliciã. cũ boecia. locridem. phochidem et
finitimos semꝑ tractus. cũ hellespontus.
cersonens um et continentia usq atho
montẽ. cum ionia. asiã ⁊ insiulas asiȩ. cã
peoponensis. achachiã ⁊ aduesperã iaden¬
tes t̾ras chaldaicas. siriã ⁊ babiloniam¬
demonstrabunt. A fricã. hispanias. gal¬
lias. sileri ñ erit mirum. Nemo eni ob¬
seruauit in his qui ꝓdiret sẏderũ exor¬
tus. Non tñ difficili rõe dinoscentur in

Expanded text:
arum Hesiodus—nam huius quoque nomine exarum Hesiodus—nam huius quoque nomine exastrologia — tradidit fieri, cum aequinoctium autumni conficeretur, Thales XXV die dicemus autem et aliorum placita, quoniam nonaturae interpretes sumus, non auctoribus positis — id enim verbosum est —, sed regionibus. legentes tantum meminerint brevitatis gratia, cum Attica nominata fuerit, simul intellegere Cycladas insulas; 215 cum Macedonia, Magnesiam, Threciam; cum Aegyptus, Phoenicen, Cyprum, Ciliciam; cum Boeotia, Locridem , Phocidem et finitimos semper tractus; cum Hellespontus , Chersonesum et continentia usque Atho montem; cum Ionia, Asiam et insulas Asiae; cum Peloponnesus, Achaiam et ad vesperam iacentes terras. Chaldaei Assyriam demonstrabunt. Africam, Hispanias, Gallias sileri non erit mirum; nemo enim observavit in iis, qui proderet siderum exortus. non tamen difficili ratione dinoscentur in