comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim merces ur̃a multa est in celo. Sed in
his pressuris atq angustiis nequaquam
possent subsistere. & quod his maius est gau¬
dere: nisi ueraciter in conspectu dĩ & homi¬
num humiles e̾ent: quib dñs eoꝵ ait.
Discite a me quia mitis sum & humilis
corde: & inuenietis requiem animab ur̃is.
Hinc iterum dicit. Beati mites: qm̃ ipsi poᷤ
głosa beatam se dici abomĩb generatio¬
nib manifestat: eo qd eiꝰ humilitatem
d̾s respex it. Nam subdit. Quia respexit
humilitatem ancillȩ suȩ: ecce enim ex hoc
beatam me dicent om̃s generationes. O
uere beata humilitas. quȩ dm̃ homini¬
b peꝑit uitam mortalib edidit: celos
innouauit mundũ purificauit: ꝑady¬
sum aꝑuit: & hominum animas ab in¬
feris libauit. Ouere inquam głosa marie
humilitas: quȩ porta ꝑadysi efficitur:
scala cęli constituit᷑. Facta est certe humi¬
litas mariȩ scala cęlestis. ꝑ quã descendit

Expanded text:
enim merces vestra multa est in coelis . Sed in enim merces vestra multa est in coelis . Sed in his pressuris atque angustiis nequaquam possent subsistere, et, quod his majus est, gaudere, nisi veraciter in conspectu Dei et hominum humiles essent. Quibus Dominus eorum ait, Discite a me quia mitis sum et humilis corHinc iterum dicit, Beati mites, quoniam ipsi gloriosa beatam se dici ab omnibus generationibus manifestat, eo quod ejus humilitatem Deus respexit. Nam subdit, Quia respexit humilitatem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . O vere beata humilitas, quae Deum hominibus peperit, vitam mortalibus edidit, coelos innovavit, mundum purificavit, paradisum aperuit, et hominum animas ab inferis liberavit! O vere, inquam, gloriosa Mariae humilitas, quae porta paradisi efficitur, scala coeli constituitur! Facta est certe humilitas Mariae scala coelestis, per quam descendit
Abbreviated transcription (Latin):
tuere: quam exultationẽ petierit. Quod
enum hebraice iħc: hoc latine salutaris
dicit᷑. Quȩ hec leticia est iñu. nisi contẽpla¬
tio iħu: qualis uenturꝰ est in gła sua
Sciendum uerõ est: quia dẽ illi hac cla¬
ritate potientur:. qui hic positi redẽpto¬
ris sui uestigia imitantur. Et quidem
dñm uim legimus doluisse. fleuisse. ex
itinere fatigatum fuisse obprobria &
contumelias sustinuisse sputa flagella.
crucem suscepisse: numꝗͣ tamen legimͦ
eum risisse ꝓsperatum in p̾senti fuisse.
Hinc plane. hinc spe gaudent om̃s electi.
cum ceꝑint aduersitatib mundi fatiga¬
ri. & nullis eiꝰ ꝓsꝑitatib fallaciter decipi:
scientes ꝓculdubio aliam uiam non suꝑ¬
ẽẽ. ꝑ quam possint cȩlos penetrare. Hinc
est quod idem dñs ait discipłis suis. Beati
estiscũ uos maledixerint homines & ꝑ
secuti uos fuerint: & dixerint omne
malum aduersum uos mentientes ꝓpter
me. Gaudete in illa die & exultate: ecce

Expanded text:
tuere, quam exsultationem petierit. Quod tuere, quam exsultationem petierit. Quod enim hebraice Jesus, hoc latine Salutaris dicitur. Quae enim haec laetitia est Jesu, nisi contemplatio ejus, qualis venturus est in gloria sua? Sciendum vero est, quia illi tunc hac claritate potientur, qui hic positi Redemptoris sui vestigia imitantur. Et quidem Dominum Jesum legimus doluisse, flevisse, ex itinere fatigatum fuisse, opprobria et contumelias sustinuisse, sputa, flagella, crucem suscepisse: nunquam tamen legimus eum risisse, prosperatum in praesenti fuisse. Hinc plane, hinc in spe gaudent omnes electi, cum coeperint adversitatibus mundi fatigari, et nullis ejus prosperitatibus fallaciter decipi; scientes procul dubio aliam viam non superesse, per quam possint coelos penetrare. Hinc est quod idem Dominus ait discipulis suis, Beati estis cum vos maledixerint homines, et persecuti vos fuerint, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes, propter me. Gaudete in illa die et exsultate: ecce
Abbreviated transcription (Latin):
descͥbit eẽ: sed in sp̃u scõ. Hinc dauid cum
diceret gaudete iusti: subiunxit in dño.
Hinc cum dño diceret. gaudebunt labia
mea dum cantauero: addidit. tͥ. Hac eñi
exultatione nullus eoꝵ gaudet: quis qͥs
de p̾sentib tantum ex ultat. & ȩternis
bonis intereẽ non concupiscit cui exi¬
lium patria ẽẽ credit᷑. & mors uita esti¬
matur: cui d̃s uenter est. & ornatus ñ
inmorib sed in amictu est: qui cũ lau¬
datur ex tollitur & cum uituꝑatus
fuerit. magnis iracundiȩ stimulis agi¬
tatur: qui cum mansuetis non humili¬
atur. sed insuꝑbiȩ fastu eleuatꝰ. cȩteros
ut abhac exultatione hisdem nunciis in¬
terpellantib nec ad momentum se credat
posse abstrahi: cum scriptura ꝓnuntiet.
corpus qđ corrumpitur aggrauat anim̃a.
& deprimit terrena in habitatio sensum
multa cogitantem. Gemiscens gͦ o anima
sc̃a quecumq in dño exultas: quotiens
te abhac exultatione abstractam ẽẽ uide¬

Expanded text:
describit, sed in Spiritu sancto. Hinc David cum describit, sed in Spiritu sancto. Hinc David cum diceret, Gaudete, justi; subjunxit, in Domino . Hinc cum Domino diceret, Gaudebunt labia mea, dum cantavero; addidit, tibi . Hac enim exsultatione nullus eorum gaudet, quisquis de praesentibus tantum exsultat, aeternisque bonis interesse non concupiscit: cui exsilium patria esse creditur, et mors vita aestimatur; cujus Deus venter est, et ornatus non in moribus, sed in amictu est: qui cum laudatur, extollitur; et cum vituperatus fuerit, magnis iracundiae stimulis agitatur - qui cum mansuetis non humiliatur, sed in superbiae fascibus elevatur, et caeteros ut ab hac exsultatione, iisdem vitiis interpellantibus, nec ad momentum se credat posse abstrahi; cum Scriptura pronuntiet, Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ? Ingemiscens ergo, o anima sancta quaecumque in Domino exsultas, quoties te ab hac exsultatione abstractam esse vide
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ anima sc̃a talib fuerit incitamentis oc¬
cupata ⁊ nichil concupiscit terrenum.
nichil transitorium: nichil quod ad tẽpꝰ
arridet nichil qͦd ad presens delectat. Quȩ
risum luctum deputat: & gaudium in
merorem commutat. Cui mundus carcer:
celum uero habitatio est. Cui exultatio in
presentib nulla est: quia in illo tantũ gau¬
dere appetit qui supra om̃s est. Unde in scõ
cantico dum diceret głosa uirgo. magnifi¬
cat anima mea dñm. & ex ultauit sp̃s
m̃s: signanter addidit. in d̾o salutari meo
Ac si diceret. Anima mea quȩ dñm mag
nificat. non inquolib& alio. sed in illo
tantum exultat: quẽ amando magnifi¬
cat. Nouerat autem ẽẽ aliam uitu¬
ꝑabilem exultationem: qua mundus gau¬
dere dicit᷑ tendens ad luctum. Et de qͥb
salomon ait. Letant᷑ cum male fecerint:
& exultant in reb pessimis. Hinc & apls.
non quodlib& gaudium inscõꝵ cordibus

Expanded text:
 anima sancta talibus fuerit incitamentis oc anima sancta talibus fuerit incitamentis occupata, nihil concupiscit terrenum, nihil transitorium, nihil quod ad tempus arridet, nihil quod ad praesens delectat: quae risum luctum computat, et gaudium in moerorem commutat; cui mundus carcer, coelum vero habitatio est: cui exsultatio in praesentibus nulla est, quia in illo tantum gaudere appetit, qui super omnes est. Unde in sancto Cantico, cum diceret Virgo gloriosa, Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus; signanter addidit, in Deo salutari meo: ac si diceret, Anima mea quae magnificat Dominum, non in quolibet alio, sed in illo tantum exsultat, quem amando magnificat. Noverat autem esse aliam vituperabilem exsultationem, quia mundus gaudere dicitur tendens ad luctum, de quibus Salomon ait: Laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . Hinc et Apostolus non quodlibet gaudium in sanctorum cordibus esse
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis affectus: o inestimabilis ardor
caritatis. Quis ante tante pietatis diui-¬
tias: non obstupescat. Quis ante tam
ineffabilem pietatem non contremiscat:
Quis unquam posset sꝑare: ut ex deo
ante tempora natus. nasceretur ꝓ om̃ib
in tempore ex femina homo factus  Un¬
de scͥptum est. Cum uenit plenitudo
temporis: misit d̾s filium suum faccũ
exmuliere factũ fublege: ut eoᷤ qͥ sub lege
erant redime̾t. ut adoptionẽ filioꝵ reciꝑenꝰ.
Quis in quam posset estimare: ut̾
portaretur manib femineis portator or¬
bis: panis angłoꝵ aleretur uirtus cęloꝵ
infirmaretur & uita omĩum moreret᷑:
Magnificoe gͦ uhis anima mariȩ dñm:
magnific& & nr̃a. Ammiremur. gratule¬
mur. amemus. laudemꝰ. ad oremꝰ. gr̃as il¬
li agam᷑ ⁊ qm̃ ꝑ eandem redemptoris nr̃i mor¬
de corruptione ad incorruptionẽ. de exilio
ad patriam. de luctu ad gaudium: de ter¬
ris ad celeste regnũ uocati sumꝰ. Quȩcũq¬

Expanded text:
pietatis affectus! o inaestimabilis ardor pietatis affectus! o inaestimabilis ardor charitatis! Quis ante tantae pietatis divitias non obstupescat? quis ante tam ineffabilem charitatem non contremiscat? Quis unquam posset sperare, ut ex Deo ante tempora natus nasceretur pro hominibus in tempore ex femina homo factus? unde scriptum est, Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Quis, inquam, posset aestimare, ut portaretur manibus femineis portator orbis, panis Angelorum aleretur, virtus coelorum infirmaretur, vita omnium moreretur? Magnificet ergo in his anima Mariae Dominum; magnificet et nostra. Admiremur, gratulemur, amemus, laudemus, adoremus, gratias illi agamus; quoniam per eamdem Redemptoris nostri morde corruptione ad incorruptionem, de exsilio ad patriam, de luctu ad gaudium, de terris ad coeleste regnum vocati sumu
Abbreviated transcription (Latin):
cari dignat᷑ in nobis. Sed numquid
sic in nobis sicut in maria lunde ear¬
carnem assumpsĩt ꝓnobis. Aue inqͥt
ad eam angls gr̃ã plena dñs tecũ: bene-¬
dicta tu inmulierib. Sp̃s sc̃s suꝑueniet
inte: & uirtus altissimi obumbrabit tͥ.
Iłoq & qd nascet᷑ ex te sc̃m: uocabit᷑ filiꝰ
łi. Quecumq tamen anima sc̃a uerbũ¬
di conciꝑe potest credendo: parere p̃dican-¬
do: magnificare amando: xp̃i ꝓfecto ma-¬
ficate dñm mecum: & exaltemꝰ nomen eiꝰ
ininuicem. Ac si diceret. Magnitudinẽ
nia magna. uoce attollite. Hinc iterum
dicit. Dñe d̾s m̃s: magnificat᷑ es uehemen-¬
ter. Unde autem magnificetur in nobis:
cata est usq ad cȩlos miscđia tua. Sic
anima ut magnificet dñm: concipiat
dei uerbum: pariat & nutriat: recordet᷑
saluationis suȩ pia commertia. quomͦ
nullis suis p̾cedentib meritis sit ab ini¬
quitate saluata. sed sola di bonitate
sed ꝓ nobis om̃ib tradidit illum. Omire

Expanded text:
cari dignatur a nobis. Sed numquid cari dignatur a nobis. Sed numquid sic in nobis, sicut in Maria unde carnem assumpsit pro nobis? Ave, inquit ad eam angelus, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tuin te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei . Quaecumque tamen anima sancta Verbum concipere potes credendo, pare praedicando, magnifica amando. Unde et Daficate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus in invicem : ac si diceret, Magnitudinem nia magna voce attollite. Hinc iterum dicit, Domine Deus meus, magnificatus es vehementer . Unde autem magnificetur in nobis, cata est usque ad coelos misericordia tua . 7. anima magnificet Dominum, concipiat Dei Verbum, pariat et nutriat, recordetur salvationis suae pia commercia, quomodo nullis suis praecedentibus meritis sit ab iniquitate salvata, sed sola Dei bonitate sed pro nobis omnibus tradidit illum . O mirae
Abbreviated transcription (Latin):
armonia puerꝑe consonent. Continant
lȩtantes chori. & alternantib modulis
dulcissona carmina inserantur. Audia¬
affectu: audiamꝰ quẽadmodum tympa-¬
nistria nr̃a doctrinis concrepet uirgo
maria. Audiamus inquam: & huic ar¬
moniȩ morib respondeamus. Deniq cũ
hec milies beatissima ab angło iam salu-¬
tata. spũ scõ repleta: plenitudine diuini¬
tatis asflata ad domum elisabeth uenisset
cognate: post exultationem ioħis inute¬
ro matͥs: post ammirationem elisabeth.
de aduentu eiꝰdem diũ matͥs: hoc can-
tauit dño canticum laudis. Magnifi¬
cat anima mea dñm: & exultauit sp̃s
m̃s in deo salutari meo. Primo gͥ hoc in
loco querendum est: quid sit magnifi¬
care dñm. Neq enim magnꝰ fit a cre-¬
atura creator. Sed sciendum nobis ẽ
duob modis dici magnificare: id est
aut magnum facere. aut magnum
ad orare. magnum ammirari. Magni¬
ficatur enim ds anobis: cũ magnifi¬

Expanded text:
harmonia puerperae concrepet. Concinant harmonia puerperae concrepet. Concinant laetantes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina misceantur. affectu, audiamus quemadmodum tympanistria nostra doctrinis concrepet Virgo Maria. Audiamus, inquam; et huic harmoniae moribus respondeamus. Denique cum haec mulier beatissima ab angelo jam salutata, Spiritu sancto repleta, plenitudine divinitatis afflata, ad domum Elisabeth venisset cognatae, post exsultationem Joannis in utero matris, post admirationem Elisabeth de adventu ejusdem Domini Matris, hoc Domino decantavit canticum laudis: Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo . Primo igitur hoc in loco quaerendum est, quid sit magnificare Dominum: neque enim magnus fit a creatura Creator. Sed sciendum nobis est, duobus modis dici magnificare; id est, aut magnum facere, aut magnum adorare magnumque admirari. Magnificatur enim Deus a nobis, cum magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens edidisti in tempore puberem: ꝗͣ
habebas ante tempora conditorem. Ofe-¬
lix puerꝑium: letabile angłis optabile
scĩs: necessarium ꝑditis congruum pro¬
fligatis. Qui post multas assumptȩ car-¬
nis iniuirias & adultimum uerberatus
flagris :potatus felle affixus patibulo:
ut te ueram matrem ostenderet. uerũ¬
II se hominem paciendo monstrauit. Sed
quid dicam pauꝑ ingenio: cum de te uirgo¬
quicquid dixero. minor laus est: quã di-¬
gnitas tua meretur Si celum uocem:
altior es. Si matrem gentium dicam: pre-¬
cedif. Si formam dei appellem: digna ex-¬
istis. Si dominam angłoꝵ uocem: ꝑ omnid
esse probaris. Quid gͦ de te digne dicam.
quid referam: cum non sufficiat lingua
carnis tuas enarrare uirtutes: Has inte¬
rim laudes sileat lingua carnis: quas
semꝑ ardenter intus profert animus. Nc
nr̃as peto. ut aures doctrinarum tuarum
de mulceas organis. Plaudent nunc tym¬
panis sc̃e manus: & inter ueloces articłos

Expanded text:
cipiens edidisti in tempore puberem, quem cipiens edidisti in tempore puberem, quem habebas ante tempora conditorem. O felix puerperium, laetabile Angelis, optabile sanctis, necessarium perditis, congruum profligatis! Qui post multas assumptae carnis injurias, ad ultimum verberatus flagris, potatus felle, affixus patibulo, ut te veram matrem ostenderet, verum se hominem patiendo monstravit. Sed quid dicam pauper ingenio; cum de te quidquid dixero, minor laus est, quam dignitas tua meretur! Si coelum te vocem, altior es. Si matrem Gentium dicam, praecedis. Si formam Dei appellem, digna existis. Si dominam Angelorum vocitem, per omnia esse probaris. Quid ergo de te digne dicam, quid referam; cum non sufficiat lingua carnis tuas enarrare virtutes? Has interim laudes sileat lingua carnis, quas semper ardenter intus profert animus. Nunc nostras peto ut aures doctrinarum tuarum demulceas organis. Plaudant nunc tympanis sanctae manus, et inter veloces articulos
Abbreviated transcription (Latin):
retur sp̃s sc̃s. Quȩ tam speciosa⁊ ut eam
sibi ds̃ eligeret sponsam Quȩ tam casta:
ut ẽẽ posset uirgo post partum. Hȩc est̃
dĩ templum fons ille signatus: & porta
in domo dñi clausa. Ad hanc namq ut
dixi. sp̃s sc̃s descendit: huic uirtus altis¬
simi obumbrauit. Hec est immaculato
coitu. fecunda partu: uirgo lactans: &¬
angłoꝵ & hominum cybum nutͥens.
Merito itaq beata singłari a nobis pre¬
conio extollitur: quȩ singłare commer¬
tium mundo p̾buit. Deniq tantum se
ad cęli fastigia subleuauit: ut uerbum
in pͥncipio apud dm̃ de suꝑna cȩli arce sus
nissima. Ogenitͥc głosa: osublimis puer¬
pera: cuius uiscerib auctor cęli terrȩq
committitur. Ofelicia oscula lactentis
labris impressa  cum inter crebra indi¬
cia reptantis infantiȩ: ut pote uerꝰ exte
hominis filius tͥ matri alluderet: cum
uerus ex patre dñs di unigenitus im¬
peraret. Nam auctorem tuum ipsa con¬

Expanded text:
retur Spiritus sanctus? quae tam speciosa, ut eam retur Spiritus sanctus? quae tam speciosa, ut eam sibi Deus eligeret sponsam? quae tam casta, ut esse posset virgo post partum? Haec est Dei templum, fons ille signatus, et porta in domo Domini clausa. Ad hanc namque, ut dixi, Spiritus sanctus descendit, huic virtus Altissimi obumbravit. Haec est immaculata coitu, fecunda partu, virgo lactans, Angelorum et hominum cibum nutriens. Merito itaque beata singulari a nobis praeconio extollitur, quae singulare commercium mundo praebuit. Denique tantum se ad coeli fastigia sublevavit, ut Verbum in principio apud Deum de superna coeli arce suscnissima! O genitrix gloriosa! O sublimis puerpera, cujus visceribus auctor coeli terraeque committitur! O felicia oscula lactentis labris impressa, cum inter crebra indicia reptantis infantiae, utpote verus ex te filius tibi matri alluderet; cum verus ex Patre Deus Dei unigenitus imperaret! Nam auctorem tuum ipsa con
Abbreviated transcription (Latin):
pus ignorantes. assumptam suꝑ angłos
credamus. His gͥ p̾termissis: loquam ali¬
quid in laudib sacratissimȩ uirginis. S
quid nos tantilli: Quid actione pusilli.
Qd in eiꝰ laudib referamꝰ: cum etiam si
omĩum nr̃oꝵ membra uerterentur
in linguas leam laudare sufficeret nul¬
lus  Altior enim cȩlo est de qua loqui¬
mtimur: abysso ꝓfundior. cui laudes
dicere conamur. Dm̃ enim quem omĩs
creatura non capit: ipsa iminaculato ute¬
ro clausum gestauit. Hȩc enim ẽ. quȩ so¬
la meruit mater & sponsa uocari ⁊ hec
pͥme matris dampna resoluit: Hec homi¬
ni ꝑdito redemptionem adduxit. Mater
enim generis nr̃i pęnam intulit mundo:
Auctrix peccati eua: auctrix meriti¬
maria. Eua occidendo obfuit: mauia
uiuificando ꝓfuit. Illa ꝑcussit.
ist᷑a sanauit. Hȩc enim mirabili. atq in¬
estimabili modo. om̃ium rerum & suũ
peperit saluatorem. Quȩ enim hȩc uir-¬
go est tam scã . ad quam uenire digna¬

Expanded text:
pus ignorantes, assumptam super coelos pus ignorantes, assumptam super coelos credamus. His igitur praemissis loquantur aliquid in laudibus sacratissimae Virginis. Sed quid nos tantilli, quid actione pusilli, quid in ejus laudibus referamus, cum etsi omnium nostrorum membra verterentur in linguas, eam laudare sufficeret nullus? Altior enim coelo est, de qua loquimur; abysso profundior, cui laudes dicere conamur. Deum enim quem omnis creatura non capit, ipsa immaculato utero clausum gestavit. Haec est enim quae sola meruit Mater et Sponsa vocari. Haec primae mortis damna resolvit, haec homini perdito redemptionem adduxit. Mater enim generis nostri poenam intulit mundo, Auctrix peccati EMaria; Eva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit. aestimabili modo omnium rerum et suum peperit Salvatorem. Quae enim haec virgo tam sancta, ad quam venire digna
Abbreviated transcription (Latin):
debet tantum noticie humane. hanc
uere fateri reginam cȩloꝵ: pro eo quod
regem peperit angłoꝵ. Sed nec inuenit᷑
apud latinos aliquis tractatoꝵ: de eiꝰ
morte apte aliquid dixisse. Nam cũ illũ
euangłicum uersiculum quo symeon
dicit ad matrem dñi. & tuam ipsius ani¬
mam ꝑtransibit gladius. beatȩ recordati¬
onis tractaret ambrosius: ait. nec hysto¬
riȩ. nec litterȩ docent mariam gladio
uitam finisse. Hinc & ysidorus in certũ
est inquit ꝑ hoc dictum: utrũ gladium
ante crucem dñi accepit in sua. id est ioħs
euangłista. de hoc posteris aliqͥd retinen¬
dum scͥptis mandauit: Nullus enim hoc
fidelius narrare potuit. si ds̃ illud mani¬
festari uoluisset: quam ille utiq qͥ hanc
nutriendam suscepit: nec contra morem
filius matrem reliquit. Restat gͦ ut homo
mendaciter nõn fingat aꝑtum: qđ ds
uoluit manere occultum. Uera autem
de eiꝰ assumptione sententia hȩc eẽ ꝓbat᷑:

Expanded text:
debet tantum notitiae humanae, hanc debet tantum notitiae humanae, hanc vere fateri reginam angelorum, pro eo quod Regem peperit angelorum. Sed nec invenitur apud Latinos aliquis tractatorum de ejus morte quidpiam aperte dixisse. Nam cum illum Evangelii versiculum, in quo Simeon dicit ad Domini matrem, Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, beatae recordationis tractaret Ambrosius, ait: Nec historia, nec littera docet Mariam gladio vitam finisse. Hinc et Isidorus: Incertum est, inquit, per hoc dictum, utrum gladium ante crucem Domini accepit in suam, id est Joannes evangelista, de hoc posteris aliquid retinendum scriptis mandarit. Nullus enim hoc fidelius mandare potuit, si illud Deus manifestare voluisset, quam ille utique qui hanc nutriendam suscepit, nec contra morem filius matrem reliquit. Restat ergo ut homo mendaciter non fingat apertum quod Deus manere voluit occultum. Vera autem de ejus Assumptione sententia haec esse probat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i suscepit eccłia: hodierna die ad cȩlos
assumpta esse traditur uirgo maria. Sed
quo ordine hinc assumpta ad suꝑna tran¬
sierit regna: nulla catholica narrat histo¬
ria. Non solum autem respuere apochrifa:
uerum etiam ignorare dicit᷑ hȩc eadem
dei ȩccłia. Et quidem sunt nonnulla. sine
auctoris nomine de eiꝰ assumptione conscͥp¬
ta: quȩ ut dixi ita cauent᷑. ut ad confirman¬
dam rei ueritatem legi minime ꝑmittant᷑.
Hinc sane pulsantur nonnulli: qui a nec
corpus eiꝰ in terra inuenit᷑. nec assumptio
eiꝰ cum carne sicut in apocrifa legitur.
incatholica hystoria repperitur. Quib
dicendum est: quia si moysi corpus non
d̃s facie ad faciem: illius querere demen¬
tiȩ est. ex qua idem maiestatis ds̃ in car-¬
natus effulsit in terris. Neq enim dignũ
est. de corporis eiꝰ noticia sollicitum quẽ¬
piam esse: quam non dubitat suꝑ angłos
eleuatam cum xp̃o regnare. Sufficere

Expanded text:
Christi suscepit Ecclesia, hodierna die ad coelos Christi suscepit Ecclesia, hodierna die ad coelos assumpta fuisse traditur virgo Maria. Sed quo ordine hinc ad superna transierit regna, nulla catholica narrat historia. Non solum autem respuere apocrypha, verum etiam ignorare dicitur haec eadem Dei Ecclesia. Et quidem sunt nonnulla sine auctoris nomine de ejus assumptione conscripta; quae, ut dixi, ita caventur, ut ad confirmandam rei veritatem legi minime permittantur. Hinc sane pulsantur nonnulli, quia nec corpus ejus in terra invenitur, nec assumptio ejus cum carne, ut in apocrypha legitur, in catholica historia reperitur. Quibus dicendum est, quia si Moysi corpus ab hDeus facie ad faciem; illius quaerere dementiae est, per quam idem majestatis Deus incarnatus effulsit in terris. Neque enim dignum est de corporis ejus notitia sollicitum quempiam esse, quam non dubitat super Angelos elevatam cum Christo regnare. Suffi
Abbreviated transcription (Latin):
dest nobis dilectissimi
lis: dies omĩum scõꝵ sol¬
lempnitates precellens.
Ad est inquam dies p̃cla-¬
ra. dies inclita: dies in
qua e mundo migrasse credit᷑ uirgo ma-¬
Na. Et ido cum summa exultatione lau¬
des intonet uniu̾sa terra. tante uirginis
illustrata excessu: quia & indignum
ualde est. ut illius recordationis sollemp¬
nitas sit apud nos sine maximo honore:
ex qua meruimus suscipere uite auctorẽ.
Satisq pre posterum iudicandum est: ut
cum scõꝵ cȩlebramꝰ uictorias martyrum.
illoꝵ sollempnitatem illius p̃feramus: quȩ
huic mundo ecdidit pͥncipem martyrũ. In
hac siquidem die: competenter sponso illi
cȩlesti ꝓclamat uirgo maria. Teniusti ma-¬
num dexteram meam: & in uoluntate tua
deduxisti me: & cum gła suscepisti me. Ho¬
die inquam & ipsa asponso filio & dño
congrue audit. Iam hiemps transiit ymb̃
abiit & recessit. Surge ꝓrima mea. sponsꝯ
mea. columba mea & ueni. Hoc idcirco dix
imus fr̃s: quia sicut iam in consuetudine

Expanded text:
dest nobis, dilectissimi lis, dies omnium sanctorum solemnitates praecellens. Adest, inquam, dies ra, dies inclyta, dies in qua e mundo migrasse creditur virgo Maria. Et ideo cum magna exsultatione laudes insonet universa terra, tantae virginis illustrata excessu, quia et indignum valde est ut illius recordationis solemnitas non sit in maximo honore per quam meruimus suscipere vitae Auctorem; satisque praeposterum judicandum est, ut cum sanctorum celebramus victorias martyrum, illorum solemnitatem illi non praeferamus quae huic mundo edidit principem martyrum. In hac siquidem die competenter Sponso illi coelesti proclamat virgo Maria: Tenuisti manum dexteram meam, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me. Hodie, inquam, et ipsa a sponso, filio, et Domino congrue audit: Jam hiems transiit, imber abiit et recessit. Surge, proxima mea, sponsa mea, columba mea, et veni. Haec iimus, fratres, quia sicut jam in consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
nare reddendus trahitur. inspiratio uo¬
catur. Et sepe illud ꝑ odorem nare dep̃¬
hendimꝰ: qđ ocłis non uidem. Rinoce¬
ros gͦ iste nare gestabat cornu quo ꝑcu¬
teret: qui minarum & cedis spirans.
post quam presentes interfecerat: absen¬
tes querebat. Sed ecce ante illum om̃is¬
uenator absconditur: om̃is homo id. ẽ
rationale sapiens opinione timoris
eiꝰ effugatur. Ut gͦ hunc rinocerota ca¬
piat: sinum suum uirgo. id est secre-
tum suum ipsa ꝑse iniuolata in car-¬
ne di sapientia ex pandat. Scriptum
quippe est qͦd cum damascum ꝑger&
saule quid me ꝑsequeris.: Qui ꝓstratꝰ¬

Expanded text:
nare reddendus trahitur, spiratio vocatur, et illud saepe per odorem nare deprehendimus, quod oculis non videmus. « Rhinocerus ergo iste nare gestabat cornu quo percuteret, quia minarum et caedis spirans, postquam praesentes interfecerat, absentes quaerebat. Sed ecce omnis ante illum venator absconditur, omnis homo, id est rationale sapiens, opinione mortis ejus effugatur. Ut ergo hunc rhinocerotem capiat, sinum suum virgo, id est sectum suum, ipsa per se inviolata in carne Dei Sapientia expandat. Scriptum namque est: Quod cum Damascum pergerSaule, quid me persequeris? Durum est t
Abbreviated transcription (Latin):
commutatus abhoste predicator effi¬
citur: & incunctis mundi partibus
redemptoris sui nomen insinuat: suꝑ¬
plicia pro ueritate colerat. pati se¬
quȩ irrogauerat exultat. Alios blandi-¬
mentis uocat: alios ad fidem terrori-¬
bus reuocat. Istis regnum pollicetur
cȩlestis pat̾e: illis minat᷑ ignes gehen¬
ne. Hos ꝑ auctoritatem corrigit: illoᷤ
ad uiam rectitudinis ꝑ humilitatem
trahit: atq in om̃i latere ad manum
se sui rectoris inclinat: & tanta arte
di aream congregat: quanta illam
prius elatione uentilabat. Sed neq
hoc abhorret apaulo qd rinoceros
buxei coloris dicit᷑: & elefantoꝵ uen¬
tres cornu ferire ꝑhibet᷑. Quia enim
uiuere sub rigore legis assueuit: artiꝰ
uirtutis inoleuit. Quid enim ꝑ colo¬
rem buxeum: nisi abstinentiȩ pallor
ex primitur: Cui se tenaciter adhere¬
re testatur dicens. Castigo corpus me¬
um & seruituti subicio ne forte aliis
predicans. ipse reꝓb efficiar. Qui diui-¬

Expanded text:
commutatus, ab hoste praedicator efficommutatus, ab hoste praedicator efficitur, et in cunctis mundi partibus Redemptoris sui nomen insinuat, suplicia pro ueritate tolerat, pati sequae irrogauerat exultat. Alios blandimentis uocat, alios ad fidem terroribus reuocat. Istis regnum pollicetur caelestis patriae, illis minatur ignes gehennae. Hos per auctorem corrigit, illos ad uiam rectitudinis per humilitatem trahit, atque in omni latere ad manum se sui rectoris inclinat. Et tanta arte Dei aream congregat, quanta illam prius elatione uentilabat. Sed neque hoc abhorret a Paulo, quod rhinoceros buxei coloris dicitur, et elephantorum uentres cornu ferire perhibetur. Quia enim uiuvirtutis inolevit Quid enim per colorem buxeum, nisi abstinentiae pallor exprimitur? Cui ipse se tenaciter adhaerere testatur, dicens: Castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Qui divin
Abbreviated transcription (Latin):
cerotis huius fortitudine d̾s fidutiam
habuit: quia quanto illum crudelius
dura sibi inferentem ꝑtulit: tanto ꝓ se
constantius tolerantem aduersa presci-¬
uit. Cui laborefetiam quos ipse in carne¬
illum usq ad imitationẽ ꝓpriȩ passio¬
nis traxit. Unde & ꝑ cundem rinocero¬
ta dicit᷑. Suppleo ea quȩ desunt passio-
sementem tͥ: & aream tuam congre-¬
get : Consideremus saulus quis fue¬
rit cũ ab ipsa adolescentia lapidantiũ¬
ad iutor ex isteret. cum alia eccł̃iȩ lo¬
ca uastaret. & acceptis epłis uastanda
alia peteret: cum mors ei fidelium
nulla suffic̾et. sed semꝑ ad alioꝵ interi¬
tum aliis extinctis anhelaret: & ꝓfe¬
cto cognoscimus. quia nullus tunc
fidelium crederet qđ adiugum d̃s suȩ
formidinis uim tante elationis incli¬
naret. Unde & ananias uoce dñica ħc
& postquã conuersum audiuit:
extimuit. dicens. Dñe audiui amultis
de uiro hoc: quanta mala scĩs tius fe¬
cerit in hierłm. Qui tamen repente

Expanded text:
cerotis huius fortitudine fiduciam Deus habuit, quia quanto illum crudelius dura sibi inferentem pertulit, tanto pro se constantius tolerantem aduersa praesciuit. Cui laboreillum usque ad imitationem propriae passionis traxit. Unde et per eumdem rhinocerotem dicitur: « Suppleo ea quae desunt passionusementem tibi, et aream tuam congreavit.---Consideremus Saulum quis fuerit, cum ab ipsa adolescentia lapidantiuadjutor existeret, cum alia Ecclesiae loca vastaret, et acceptis epistolis vastanda alia peteret, cum mors ei fidelium nulla sufficeret, sed semper ad aliorum interitum aliis exstinctis anhelaret ; et profecto cognoscimus quia nullus tunc fidelium crederet, quod ad jugum Deus suae formidinis vim tantae elationis inclinaret. Unde et Ananias voce dominica hunc et postquam conversum audivit, extimuit, dicens: Domine, audivi a multis de viro hoc quanta mala sanctis tuis fecerit in Jerusalem . Qui tamen repente
Abbreviated transcription (Latin):
dem & flens dico inimicos crucis xp̃i.
Quoꝵ finis interitus. quoꝵ ds̃ uenter
est: & gła in confusione ipsoꝵ. Et rur-¬
sum. Huius modi xp̃o dño non ser-¬
uiunt: sed suo uentri. Cornu suo gͥ
rinoceros iste. non iam homines sed be-¬
stias ꝑcutit: quando illa paulus doc¬
trinȩ suȩ fortitudine nequaquã ꝑim̃-¬
dos humiles impetit: sed suꝑbos uen¬
tris cultores occidit.

Expanded text:
ns dico, inimicos crucis Christi, quorum finis interitus, quorum deus venter est, et gloria in confusione ipsorum . Et rursum: Hujusmodi Christo Domino non serviunt, sed suo ventri . Cornu suo igitur rhinoceros iste non jam homines, sed bestias percutit, quando illa Paulus doctrinae suae fortitudine nequaquam perimendos humiles impetit, sed superbos ventris cultores occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
ud quam in ualle post dñm glebas fre¬
git. ne uidelic& grana seminum quȩ ex-¬
cisus aratro fidĩ sulcus cordis exciꝑet.
per custodiam littere pressa deꝑirent:
De quo bene adhuc subdit᷑. Num qͥd fiduti¬

Expanded text:
ud quam in ualle post Dominum glebas fieud quam in ualle post Dominum glebas fiegit, ne uidelicet grana seminum quae excussus aratro fidper custodiam litterae 1012 pressa deperirent. De quo bene adhuc subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
delitatis cornu non impetat: sed eorũ
etiam refectioni seruiens. aratrum p̃di¬
cationis trahat. Ipse quippe de euange¬
luantib quasi de arantib dicit. Deb&
enim inspe qui arat arare: & qui tri¬
titrat in spe fructus ꝑcipiendi. Qui gͥ
tormenta prius fidelib irrogauerat.
& ꝓfide post modum flagella libenter
portat: qui scriptis etiam epłis humi¬
lis ac despectus predicat. qđ dudum
terribilis impugnabat: ꝓfecꝰto bene li¬
gatus sub aratro desudat ad segetem.
qui uiuiuebat in campo male liber¬
a timore. De quo recte dicitur. Aut con¬
scilicet dñs quoꝵ dam mentes intraue¬
rat: qui illum ueraciter humani ge¬
neris redemptorem credebant. Qui ta¬
men cum nequaquam apristina ob¬
seruatione recederent: cum dura lit¬
tere p̃dicamenta custodirent. eis p̃di¬
cator egregius dicit. Si circũcidami¬
ni: xp̃c uobis nichil ꝓderit. Qui gͦ
in humili mente fidelium legis duri¬
tiam redarguendo contriuit: quid ali¬

Expanded text:
delitatis cornu non impetat, sed eorum delitatis cornu non impetat, sed eorum etiam refectioni seruiens, aratrum praedicationis trahat. Ipse quippe de euangelizantibus quasi de arantibus dicit: "Debet enim in spe qui arat, arare, et qui triturat, in spe fructus percipiendi." Qui ergo tormenta prius fidelibus irrogauerat, et pro fide postmodum flagella libenter portat: qui scriptis etiam epistolis humilis ac despectus pruedicat: qui dudum terribilis impugnabat, profecto bene ligatus sub aratro desudat ad segetem, qui uiuebat in campo male a timore liber. De quo recte dicitur: "Aut conscilicet Dominus quorumdam mentes intrauerat, qui illum ueraciter humani generis redemptorem credebant. Qui tamen cum nequaquam a pristina obseruatione recederent, cum dura litterae praedicamenta custodirent, eis pradicator egregius dicit: "Si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit." Qui ergo in humili mente fidelium legis duritiam redarguendo contriuit, quid ali
Abbreviated transcription (Latin):
uqueris. Uirgo nimirum rinoceroti si¬
num suum aꝑuit. cum saulo in cor-¬
rupta dei sapientia incarnationis
suȩ mysterium de cęlo loquendo pate¬
fecit: & fortituoinem suam rinoceros
ꝑdidit: qui a ꝓstratꝰ humi. omne qđ
suꝑbum tumebat amisit. Qui dum
sublato ocłoꝵ lumine. manu ad ana-¬
niam ducitur: patet iam rinoceros iste
quib dĩ loris astringit᷑: qui uidelic&
uno in tempore cȩcitate. p̃dicatione. bap¬
tismate ligatur. Qui etiam ad dei p̃sẽ
pe moratus est: quia ruminare uerba
euangłii dedignatꝰ non est. Ait enim.
Ascendi hierosolimam cum barnaba. as¬
sumpto & yto. Ascendi autem scdm re-¬
uelationem: & contuli cum illis euan¬
gelium. Et qui prius ieiunus audie¬
rat. durum tͥ est contra stimulum cal¬
citrare: mira postmodum uirtute p̾si¬
dentis pressus ex uerbi pabulo uires ob¬
tinuit: & calcem suꝑbiȩ amisit. Loris qͦq
dei non tantum aferitate restringit᷑:
sed quod magis sit mirabile ad arandũ
ligatur: ut non solum homines cru-¬

Expanded text:
queris." Virgo nimirum rhinoceroti sinum suum aperuit, cum Saulo incorrupta Dei sapientia incarnationis suae mysterium de caelo loquendo patefecit. Et fortitudinem suam rhinocerotus perdidit, quia prostratus humi, omne quad superbum tumebat amisit. Qui dum sublato caelorum lumine, manu ad Ananiam ducitur, patet iam rhinocerus iste quibus Dei loris astringitur, quia uidelicet uno in tempore caecitatis praedicationis baptismate ligatur. Qui etiam ad Dei praesepe ligatus moratus est, quia ruminare uerba Euangelii dedignatus non est. Ait enim: "Ascendi Ierosolymam cum Barnaba assumpto et Tito. Ascendi autem secundum reuelationem, et contuli cum illis Euangelium." Et qui prius ieiunus audierat: "Durum est tibi contra stimulum calcitrare?" mira postmodum uirtute praesidentis pressus ex uerbi pabulo uires obtinuit, et calcem superbiae amisit. Loris quoque Dei non tantum a feritate restringitur, sed quod magis sit mirabile, ad arandum ligatur: ut non solum homines cru
Abbreviated transcription (Latin):
paulus intelligi: qui dum contra
dm̃ se quasi de custodia legis nesci-¬
ens extulit: cornu in nare gestauit.
Unde & hoc ipse naris cornu ꝑhu-
militatẽ post modum inclinans dicit.
Qui prius fui blasphem ꝙ ꝑsecutor
& contumeliosus: sed miscđiam con-¬
secutꝰ sum. quia ignorans feci. In
nare cornu gestabat. qui placiturũ
se do de crudelitate confidebat: sicut
ipse post modum sem& ipsum redar¬
guens dicit. Et ꝓficiebam in iudais¬
mo supra multos coetaneos in gene-¬
re meo: habundantius emulator exi¬
stens paternarum mearũ traditionũ.¬
II. Huius autem rinocerotis fortitudi-¬
nem omĩs uenator ex timuit: quia
sauli seuitiam unusquisq predicator
expauit. Scriptum namq est. Saulꝰ
autem adhuc spirans minarum &

Expanded text:
Paulus deducatur, qui, dum contra Deum se quasi de custodia legis nesciens extulit, cornu in nare gestauit. Unde et hoc ipsum naris cornu per humilitatem postmodum inclinans dicit: "Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci." In nare cornu gestabat, qui placiturum se Deo de crudelitate confidebat, sicut ipse postmodum semetipsum redarguens dicit: "Et proficiebam in iudaismo supra multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum." Huius autem rhinocerotis fortitudinem omnis uenator extimuit, quia Sauli saeuitiam unusquisque predicator expauit. Scriptum namque est: "Saulus autem adhuc spirans minarum et
Abbreviated transcription (Latin):
anna quippe est uerbũ
dei. & quicquid bona
uoluntas suscipientis
appetit: hoc ꝓfecto in
ore comedentis sapit.
Terra est uerbũ di: quã
quanto labor in quirentiͤ
exigit: tanto largius fructum reddit.
Debet gͦ intellectus sacri eloquii mul¬
tiplici inquisitione uentilari. quia &
terra quȩ sepius arando uertitur: ad
frugem uberius aptatur. Quȩ gͥ alit̾¬
monoceros grecis exemplarib nomi¬
natur: tantę ẽẽ fortitudinis dicitur:
ut nulla uenantium uirtute capiat᷑.
Sed sicut hi asserunt qui describen¬
dis naturis animalium laboriosa
inuestigatione sudauerunt. uirgo
ei puella ꝓponit᷑. quȩ uenienti sinũ
aꝑit. in quo omni ferocitate post po¬
sita caput deponit: sicq ab eis a quib
capi queritur. repente uelut eneruis
inuenitur. b̾uxei quoq coloris esse de¬
scribitur. Qui etiam cũ elephantis
quando certamen aggredit᷑. eo cor-¬
nu qđ in nare singłariter gestat uen-¬
trem aduersantium ferire ꝑhibetur:
ut cum ea quȩ molliora sunt uulne-¬

Expanded text:
anna quippe est verbum Dei, et quidquid bene voluntas suscipientis appetit, hoc profecto in ore comedentis sapit. . Terra est verbum Dei, quam quanto labor inquirentis exigit, tanto largius fructum reddit. Debet ergo intellectus sacri eloquii multiplici inquisitione ventilari, quia et terra, quae saepius arando vertitur, ad frugem uberius aptatur. Quae igitmonoceros graecis exemplariis nominatur, tantae esse fortitudinis dicitur, ut nulla uenantium uirtute capiatur. Sed sicut hi asserunt, qui describendis staturis animalium laboriosa inuestiei puella proponitur, quae ad se venienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate postposita caput deponit, sicque ab eis a quibus capi quaeritur, repente velut inermis Al., enervus invenitur. Buxei quoque coloris esse describitur, qui etiam cum elephantis quando certamen aggreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat, ventrem adversantium ferire perhibetur, ut cum ea quae molliora sunt vulne
Abbreviated transcription (Latin):
&e largissimas uias barbaris nationib
inexicium cõmunis salutis aꝑiunt. hi
mores plebem di inimicis gentib iugo
misere captiuitatis addicunt: hi mo¬
res armatos dissipant popłos. & muni¬
tas diriunt ciuitates. Et̃ qͥd plura kñr

Expanded text:
et largissimas vias barbaris nationibus et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, car
Abbreviated transcription (Latin):
ut tales actuũ tuoꝵ tͥ munias uias. qͣͦs
ꝑ ambulare ꝓpitiꝰ ueniens ad te dñs delec̃¬
tetur : Ille uiam dño suo parat: qui lu¬
xuriantis carnis respuens uoluptates.
toto mentis suȩ spu suspensus ad deum
uigore se castitatis accingit. Optima
parat dño uiam: qui cogitationes su¬
as auaritie fluctib estuantes. serene
conscientiȩ tranquillitate cõpescit. Uiã
dnõ parat: qui idoloꝵ uana. atq õiũ
suꝑstitionũ figmenta conculcans. unũ
dĩ uiui cultum & fidem ueritatis in¬
quirit. Quicumq uͦ uoluptuosis scłi
languet illecebris. cupiditatib auari¬
ciȩ feruentis insanit. infr̃na odia fe¬
ralis inuidiȩ facib in ardescit. atq
ad contumeliam d̃i omnipotentis ꝑ
amfractas demonum semitas erraticꝰ
uiator incedit. non parat dño uiam:
sed inimico miser suo exiciabilem in¬
in sem& ipsum patefẽcit ingressũ. Hi
mores. & uita huiꝰmodi: ampla itinera.

Expanded text:
ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera,
Abbreviated transcription (Latin):
sed bi tantum audire possent qui p̾dican¬
tem uerbum salutis cura tantum diui¬
ni cultus expeterent. & aduerterent eũ
uera annuntiare de xp̃o: qui ꝑ assertio¬
nem iusticiȩ ut illicitas herodis nuptias
increparet. nec regem timuisset offende¬
re. nec squalorem carceris declinasset:
nec tẏrannico gladio refugisset occidi.
Audiamus adħuc paululum fr̃s: qͥd
ad ꝓfectum om̃ĩũ nr̃m saluatoris nun¬
ciuis p̃dicabat. Parate in quit uiam dñi.¬
rectas facite semitas di nr̃i. Here dignus
& illis de parentib quoꝵ esset desꝑata poste¬
ritas dĩ munere nasceret᷑. Nam tanta auẽ¬
toritate tantoq docendi pondere in uocẽ
sc̃ȩ p̃dicationis erupit: ut & instantem
onĩ nuntiaret aduentum. & insemitas
rectas male uiuentium prauitatem diri¬
aduentanti de cęlo iudici purgato aui¬
tiis pectore simplicis cordis habitacłm
p̃pare: Qd est rectas facrre semitas di: nͥ

Expanded text:
sed hi tantum audire possunt, qui praedicansed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domirectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium dirigeret praviadventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ciuus causa & amisisse se ꝓbabat.
& recepisse sermonẽ. Qd hac frẽs religione
głosius. quid hac in signius fide inqua
quit᷑. & insecreto maternoꝵ uiscerum
paruuli totius mundi gaudia futura
p̃ludunt: Nec enim poterat ueteri sub¬
lege ordinem suum mortalis seruare na¬
tura: quando ꝑ nouam diuinitatis gra¬
tiam. nouum saluti hominũ mysterium
phetauit dicens. Uox clamantis in de¬
serto: parate uiam dñi. rectas facite se.¬
mitas di nr̃i. Uox inquit clamantis. lũa
bene uox dicit᷑: qui uenientẽ de cȩlestib
in carne hominis unigenitũ dĩ pleno
letus ore clamabat. Recte uox dicitur:
cuius intonante p̾conio sacramentum
redemptionis humanȩ surda dudum
cepit audire mortalitas. Ut enim uene¬
randus baptista muto patͥ aꝑuit lingũa
ita aures hominum salutaris gr̃ȩ inno¬
uauit auditu. Clamabat autem in deser¬
to ubi ad p̃dicationem eiꝰ nec insolens tur¬
ba ꝑstreperet. nec infidelis rideret auditor:

Expanded text:
tum, cujus causa, et amisisse probabat, tum, cujus causa, et amisisse probabat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione iosius? Quid hac insignius fide? in qua quitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat lege ordinem suum natura mortalis servare, quando per novam divinitatis gratiam novum saluti hominum mysterium phetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor,
Abbreviated transcription (Latin):
ex ultatione p̾uenit. Et quã decuit fr̃s
ut de matre sterili nasceret᷑. qui fecundi¬
tatem uirginis reuelabat: quatmꝰ mira¬
bilem partum mirabiliter natꝰ ostende¬
ret. Illud etiam quã stupendum. quaq
magnificum. qđ zacharias sacerdos pa¬
ter futurꝰ ꝓph̾ȩ. quia hoc ipsum quod
gerebat᷑ angło loquenti non credidit. usũ
loquentis amisit: donec ꝓmissione com¬
pleta natus noui hominis p̃co paterne
lingue uincła relaxaret. Os enim qđ an¬
gelus clauserat: ꝓmissus ab angło filius
reserauit. Nam cũ de nuncupatione par¬
uuli cognatoꝵ uicinoꝵq hesitaret arbi¬
triũ. ꝓp̾etatem ueri nominis eiꝰ quam
angło dictante didicerat. recepta subi
aꝑuit: ut cuiꝰ natiuitatem p̾ceptione cȩ¬
lesti tacit᷑ expectabat. nati uocabulũ
loqueretur. & agnosceret anxius senex
ꝑ eum se sibi redditum. quẽ de se non cre¬
diderat nasciturum : nec dubitaret ultͣ
celitus illum uel ꝓmissum fuisse uel na¬

Expanded text:
exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futurus prophetae; quia hoc ipsum, quod gerebatur, angelo loquenti non credidit, usum loquentis amisit, donec, promissione completa, natus novi hominis praeco paternae linguae vincula relaxaret. Os enim quod angelus clauserat, promissus ab angelo filius reseravit. Nam cum de nuncupatione parvuli cognatorum, vicinorumque haesitaret arbitrium, proprietatem veri nominis ejus, quam angelo dictante didicerat, recepta pristaperuit; ut ejus nativitatem praeceptione coelesti tacitus exspectabat, nati vocabulum loqueretur, et agnosceret anxius senex, per eum se sibi redditum, quem de se non crediderat nasciturum. Nec dubitaret ultra coelitus illum vel promissum fuisse, vel na
Abbreviated transcription (Latin):
lis in eo p̃fulsit electio: ut ante mereret᷑
annuritiare dñm ꝙͣ naseendiiitiũ uel linguã
quȩ nuntiare posset acciꝑet. Deniq elisabeth
illa uetus mulier & nou̾a mater quȩ ante
partum suum de futuri filii lȩtabat᷑ offitio:
uenienti ad se beatȩ marie in ipso salutati¬
onis occursu. ait. Ecce ex quo facta est uox
salutationis duȩ in aurib meis: exultauit
in gaudio infans in utero meo. Quid ẽ hoc
miraculi fr̃s. quȩ tantoꝵ nouitas gaudi-¬
orum: ut habere se in utero elisabeth te¬
staretur infantem. qui necdũi se m& ipsum
sentiens. dñicũ iam sentiret aduentum:
Here hic omĩum beatissimus paruulorũ:
qui intra uiscera adhuc materna conclu¬
sus adeẽ saluatorem mundi: quia necdũ¬
U sermone poterat. ꝓpħico gaudio reuela¬
int. Nullus ignorat kiñi omnem paruu¬
lum materno ab utero ꝓdeuntẽ. inter
ipsa lucis ex ordia mestis concrepare ua¬
gitib: solus baptista dñi. ultra legem
nascentium natiuitatem suam leticiȩ

Expanded text:
ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo . Quid hoc est miraculi, fratres; quae tantorum novitas gaudiorum, ut habere se in utero Elisabeth testaretur infantem, qui nec dum semetipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae