comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam pauci simul omnia obire possent: terga daturi hostes fuerit. Et cũ
iam ꝑte nulla resisterei sustinerent᷑: dat signum uolscus imꝑator: ut
ꝑ armatos nouae cohorti hostium locus detur: donec impetu illati ex¬
cludantur ab suis. Quod ubi est factum interclusi equites: nec pro¬
rumpere eadem qua uiam fecerant possunt: ibi maxĩe confertis hosti¬
b qua uiam fecerant: & consul legiones que romanae:cum qđ tegi
men mõ omĩb fuerat nusquã uiderent: ne tot fortissimos uiros
interclusos opprimer& hostis: tendunt in quẽcunq casũ diuersi
uolsci hinc consulẽ ac legiones sustinere: altera fronte instare Tem¬
panio atque equitib. Qui cum saepe conati nequissent prorumpere
ad suos. tumulo quoq occupato in orbem se tutabantur. nequaqͣ
in ulti: nec pugna finis ante noctem fuit. Consul quoq nusꝗͣ re¬
misso certamine: dum quicꝗͣ suꝑfuit lucis hostem tenuit. Nox incer¬

Expanded text:
tam pauci simul obire omnia possent, terga daturi hostes fuerint. et cum tam pauci simul obire omnia possent, terga daturi hostes fuerint. et cum iam parte nulla sustinerentur, dat signum Uolscus imperator, ut parmatis, nouae cohorti hostium, locus detur donec impetu inlati ab suis excludantur. quod ubi est factum, interclusi equites nec perrumpere eadem qua transierant posse, ibi maxime confertis hostibus qua uiam fecerant, et consul legionesque Romanae cum quod tegumen modo omnis exercitus fuerat nusquam uiderent, ne tot fortissimos uiros interclusos opprimeret hostis, tendunt in quemcumque casum. diuersi Uolsci hinc consulem ac legiones sustinere, altera fronte instare Tempanio atque equitibus; qui cum saepe conati nequissent perrumpere ad suos, tumulo quodam occupato in orbem se tutabantur, nequaquam inulti; nec pugnae finis ante noctem fuit. consul quoque nusquam remisso certamine dum quicquam superfuit lucis hostem tenuit. nox incer
Abbreviated transcription (Latin):
plus caedis hostium indere ꝗͣ fuge. Iam in omnib locis caeditur. neqc¬
quã sempronio consule obiurgante atque hortante:Nihiltũ imꝑiũ
nec maiestas ualebat. Dataque mox terga hostib forent:ni sextus
tempanius decurio equitũ labente iam re praesenti animo subueiss&
Qui cum magna uoce exclamass&: ut equites qui saluam remp. uel¬
lent esse: ex equis desilirent: Omium turmar equitib: uelut ad cõsu¬
lis impium monis: nisi haec inquit armata cohors sistet impetũ hostiũ
actum de impio est.Seꝗmini pro uexillo cuspidẽ meam. Ostendite
romanis uolscisque: neque equitib uobis ullos equites: nec peditbus
esse pares pedites. Cum clamore comprobata cohortano esses: uadit
alte tuspidem gerens.Quatunq incedunt ui uiam fatiunt. Eo se in¬
ferunt. obiectis parmis: ubi suoꝵ laborem plurimũ uident. Nestituit᷑
omnib locis pugna. in que eos impetus tulit. Nec dubiũ erat: ꝗn si

Expanded text:
plus caedis hostium uidere quam fugae. iam omnibus locis ceditur, nequplus caedis hostium uidere quam fugae. iam omnibus locis ceditur, nequiquam Sempronio consule obiurgante atque hortante. nihil nec imperium nec maiestas ualebat, dataque mox terga hostibus forent, ni Sex. Tempanius , decurio equitum, labante iam re praesenti animo subuenisset. qui cum magna uoce exclamasset ut equites, qui saluam rem publicam uellent esse, ex equis desilirent, omnium turmarum equitibus uelut ad consulis imperium motis, 'nisi haec' inquit, 'parmata cohors sistit impetum hostium, actum de imperio est. sequimini pro uexillo cuspidem meam; ostendite Romanis Uolscisque neque equitibus uobis ullos equites nec peditibus esse pedites pares'. cum clamore comprobata adhortatio esset, uadit alte cuspidem gerens. quacumque incedunt, ui uiam faciunt; eo se inferunt obiectis parmis, ubi suorum plurimum laborem uident. restituitur omnibus locis pugna, in quae eos impetus tulit; nec dubium erat quin, si
Abbreviated transcription (Latin):
tus. quod exercitum uictoris populi aduersus uictos duxiss&. omĩa
temere ac negligenter egit: adeo ut disciplinae romanae plus in uolsco
exercitu ꝗͣ in romano esse. Ergo fortuna ut saepe alias uirtutem est
secuta. Primo prcclio. quod ab Sempronio incaute inconsulteq cõ¬
missum est: non subsidiis firmata atie: non equite apte locato. cõcur¬
sum est. Elamor inditium primũ fuit: quo res inclinatura ess& . Ex¬
ercitatior trebriorque ab hostibus sublatus: ab romanis dissonus im¬
par segnis. sape iteratus incerto clamore prodidit pauorẽ animor.
Eoferonor illatus hostis. urgere scutis. micare gladiis. Altera ex pre
micant circũspectantib galea. & iã interii trepidant: applicantque
turbae signa nunc resistentia deferuntur ab antesignanis.: nũc inter su¬
os manipulos recipiuntrr. Nondum fuga certa non dum uictoria e¬
rat: tegi magis romanus. ꝗͣ pugnare: uolscos inferre signa: urge̾ atiẽ

Expanded text:
tus, quod victoris populi adtus, quod victoris populi adtemere ac neglegenter egit, adeo ut disciplinae Romanae plus in Uolsco exercitu quam in Romano esset. ergo fortuna, ut saepe alias, uirtutem est secuta. primo proelio, quod ab Sempronio incaute inconsulteque commissum est, non subsidiis firmata acie, non equite apte locato concursum est. clamor indicium primum fuit qua res inclinatura esset, excitatior crebriorque ab hoste sublatus: ab Romanis dissonus, impar, segnius saepe iteratus incerto clamore prodidit pauorem animorum. eo ferocior inlatus hostis urgere scutis, micare gladiis. altera ex parte nutant circumspectantibus galeae, et incerti trepidant applicantque se turbae; signa nunc resistentia deseruntur ab antesignanis, nunc inter suos manipulos recipiuntur. nondum fuga certa, nondum uictoria erat; tegi magis Romanus quam pugnare; Uolscus inferre signa, urgere aciem,
Abbreviated transcription (Latin):
uero a campestri agro appellatam. Tepere aut̃ prius bello fatgatis e¬
truscis in soneratem urbis agroꝵ que accepti. Deinde festo die gues
somno epuilisque incolas ueteres noui coloni nocturna caede adorti¬
N is reb actis consules ii quos diximus idib decembrib si magratũ acce¬
pere. Iam non solum qui ad id missi erant retulerunt ĩminere uolscũ
bellum: sed legati quoq ab latinis & hernicis nuntiabant: non ante
unꝗ̃ uolscos nec ducib legendis. nec exertitum scribendo intentiores
fuisse. Uulgoque fremere aut imperpetuũ arma bellũque obliuioni
dancda: iugũque accipiendũ: aut iis cum quib de imperio cerienur.
net uirtute nec patientia nec disciplina rei militaris cedendum esse.
N autd uana atiulere: sed nec peinde paires mon sunt. Et En. Sẽpronius
cui haec prouintia sorte euenit: tanꝗͣ constantissima rei .p. fortuna fre¬

Expanded text:
est, a campestri agro appellatam. cepere autem, prius bello fatigatis Eest, a campestri agro appellatam. cepere autem, prius bello fatigatis Etruscis, in societatem urbis agrorumque accepti, deinde festo die graues somno epulisque incolas ueteres noui coloni nocturna caede adorti. his rebus actis, consules ii, quos diximus, idibus Decembribus magistratum occepere. iam non solum qui ad id missi erant rettulerant imminere Uolscum bellum, sed legati quoque ab Latinis et Hernicis nuntiabant non ante unquam Uolscos nec ducibus legendis nec exercitui scribendo intentiores fuisse; uolgo fremere aut in perpetuum arma bellumque obliuioni danda iugumque accipiendum, aut iis cum quibus de imperio certetur, nec uirtute nec patiehaud vana attulere; sed nec perinde patres moti sunt, et C. Sempronius, cui ea provincia sorti evenit, tamquam constantissimae rei fortunae fre
Abbreviated transcription (Latin):
erogandi aeris. Eaptatum deinde tempus ab tribunis militũ. quo
per discessum hominũ ab urbe cum patres clandestina denũtiatio¬
ne reuocati ad diem certum essent senatus consultum fier& absen¬
tibus tribunis pl. ut quoniã uolscos inhernicoꝵ agros praedatu
exisse fama essa adrem inspiciendam tribuni miłitũ profitiscerẽ¬
tur. consulariaque tomicia hr̃entur. Profecti appium Elaudium
filium decẽuiri praefectum urbis relinquant impigrr uiuenẽ aiam
inde ab incunabilis imbutum odio tribunor plebisque. Tribunis pl
nec cum ab absentib qui senatus consultũ fecerant: nec cum appio tnͣs¬
acta re. quod contenderent fuit. Ereati consules t. Sempronius attra¬
ctinus q. fabius tubilanus. Peregrina res. sed memoria digna tra¬¬
ditur eo ãno facta. Uulturnũ etruscor urbem. quae nunc capua est
ab sãnitib captam. Capuã que ab duce eor Capuo: uel qđ propius est

Expanded text:
erogandi aeris. captatum deinde tempus ab tribunis militum, quo erogandi aeris. captatum deinde tempus ab tribunis militum, quo per discessum hominum ab urbe, cum patres clandestina denuntiatione reuocati ad diem certam essent, senatus consultum fieret absentibus tribunis plebi ut quoniam Uolscos in Hernicorum agros praedatum exisse fama esset, ad rem inspiciendam tribuni militum proficiscerentur consulariaque comitia haberentur. profecti Ap. Claudium , filium decemuiri, praefectum urbis relinquunt, impigrum iuuenem et iam inde ab incunabulis imbutum odio tribunorum plebisque. tribuni plebi nec cum absentibus iis qui senatus consultum fecerant, nec cum Appio, transacta re, quod contenderent, fuit. creati consules sunt C. Sempronius Atratinus Q. Fabius Uibulanus . peregrina res, sed memoria digna traditur eo anno facta, Uolturnum, Etruscorum urbem, quae nunc Capua est, ab Samnitibus captam, Capuamque ab duce eorum Capye uel, quod propius uero
Abbreviated transcription (Latin):
Experiendam rem denique in uno aut altero esse.Sit ne aliꝗs ple¬
beius ferendo magno honori. ni portento simile miraculo que sit for¬
tem ac strennuũ aliquem existere ortum ex plebe credatur. Sũma¬
ui expugnatum esse: ut tribuni militum consulari potestate ex plebe
crearentur. Petisse uiros domimilitiaeque spectatos. primis ãnis. su¬
gillatos repulsos risui patrib fuisse. Desisse postremo prebere ad cõ¬
cumeliam os. nec se uidere tur non lex quoque abrogetur qua il lice¬
at qua nunꝗͣ futur sit. Minorẽque ruborem fore in uiris iniquitate.
ꝗͣ si per indignitatem eorum praetereantur. Nuius generis orõnes
cum assensu auditae incitauere quosdã ad petendum tribunatum
militum. Alium alia de cõmodis plebis latur se in magr̃atu profitẽ¬
tem. Agri publite diuidendi: coloniarque deducendar ostẽtata
spes & uectigali possessorib agrorꝵ imposito in stipendiũ militum

Expanded text:
experiundam rem denique in uno aut altero esse sitne aliqui pleexperiundam rem denique in uno aut altero esse sitne aliqui plebeius ferendo magno honori, an portento simile miraculoque sit fortem ac strenuum virum aliquem exsistere ortum ex plebe. suui expugnatum esse ut tribuni militum consulari potestate et ex plebe crearentur. petisse uiros domi militiaeque spectatos; primis annis suggillatos, repulsos, risui patribus fuisse; desisse postremo praebere ad contumeliam os. nec se uidere cur non lex quoque abrogetur, qua id liceat quod nunquam futurum sit; minorem quippe ruborem fore in iuris iniquitate, quam si per indignitatem ipsorum praetereantur. huius generis orationes cum adsensu auditae incitauere quosdam ad petendum tribunatum militum, alium alia de commodis plebis laturum se in magistratu profitentem. agri publici diuidendi coloniarumque deducendarum ostentatae spes et uectigali possessoribus agrorum imposito in stipendium militum
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ: quod admiratione eoꝵ: quos odissent. stupens in
aeterno se ipa tener& seruitio. & non mõ ad spem consulatus ĩ ꝑtẽ
reuocandã aspirare non auder&:sed ne intribunis quid militu
creandis: quae cõmunia essent: comitia patr ac plebis aut sui aut
suoꝵ meminisset. Desiner& ergo mixari cur nemo de cõmodis ple¬
bis ager&. eo impendi laborem ac ꝑiculum unde emolumentũ
atque honos speretur. Nihil non aggressuros homines.si magna co¬
natis magna prcemia proponantur ut ꝗd aliquis tribunus pł tuat
caecus in tertamina periculo ingenti fructu nullo: ex quib pro cẽto
hẽat patres aduersos:quos creder& bello inexpiabili se persecuturos
apud plebem pro qua dimicauerit nihilo se honoratiorem fore neq
sperandum neque postulandũ esse: magnos animos magnis honori¬
b fieri. Neminem plebeium se contemtur ubi contemni desissent.¬

Expanded text:
multitudinem quod admiratione eorum quos odisset, stupens in multitudinem quod admiratione eorum quos odisset, stupens in aeterno se ipsa teneret seruitio, et non modo ad spem consulatus in partem reuocandam adspirare non auderet, sed ne in tribunis quidem militum creandis, quae communia essent comitia patrum ac plebis, aut sui aut suorum meminisset. desineret ergo mirari cur nemo de commodis plebis ageret; eo impendi laborem ac periculum unde emolumentum atque honos speretur; nihil non adgressuros homines si magna conatis magna praemia proponantur; ut quidem aliquis tribunus plebis ruat caecus in certamina periculo ingenti, fructu nullo, ex quibus pro certo habeat, patres, aduersus quos tenderet, bello inexpiabili se persecuturos, apud plebem, pro qua dimicauerit, nihilo se honoratiorem fore, neque sperandum neque postulandum esse. magnos animos magnis honoribus fieri. neminem se plebeium contemptur
Abbreviated transcription (Latin):
ciore. nisi intraiectu forte fluminis prohibendo aliquaꝵ nauium
concursum: in maius ut fit celebrantes naualis uctoriae uanũ titu¬
lum appetiuere: Insequens annus tribunos militares consulari po¬¬
testate habuit A.Semproniũ tiburtium. L.Quintiũ tincinatũ .L. fu¬
rium Medulinum. L. oratium Barbatum. Ueientib annoꝵ uiginti
indutiae datae. & equis triennium: cum pluriũ annor petissent. Et
ab seditionib urbanis otium fuit. Annũ insequentẽ: neque bello foris
neque domi seditione insignem: ludi bello uoti celebrem: & tribuno¬
rum militum apparatu: & finitimoꝵ concursu fecere. Tribuni con-¬
sulari potestate erant Claudius trassus Spii. neuius nunlius . T.Ser¬
gius fidenas. Sex iulius tullius. Spectaculũ comitate hospitiũ &̃
ad quod publico consensu uenerant aduenis gratius fuit Post
ludos contiones seditiosȩ tribunor plebis fuere obiurgantium

Expanded text:
tiore, nisi in traiectus forte fluminis prohibendo aliquarum nauium tiore, nisi in traiectus forte fluminis prohibendo aliquarum nauium concursum in maius, ut fit, celebrantes naualis uictoriae uanum titulum appetiuere. insequens annus tribunos militares consulari potestate habuit A. Sempronium Atratinum L. Quinctium Cincinnatum L. Furium Medullinum L. Horatium Barbatum . Ueientibus annorum uiginti indutiae datae et Aequis triennii, cum plurium annorum petissent; et a seditionibus urbanis otium fuit. annum insequentem neque bello foris neque domi seditione insignem ludi bello uoti celebrem et tribunorum militum apparatu et finitimorum concursu fecere. tribuni consulari potestate erant <Ap.> Claudius Crassus Sp. Nautius Rutulus , L. Sergius Fidenas Sex. Iulius Iulus . spectaculum comitate etiam hospitum, ad quam publice consenserant, aduenis gratius fuit. post ludos contiones seditiosae tribunorum plebi fuerunt, obiurgantium
Abbreviated transcription (Latin):
spe iniecta maioris in urbe praeclae ad portam ducit. Receptusq intra
muros in arcem quo ruere fugientiũ turbam uidebat pergit. Nec mi-¬
nor caedes in urbe: ꝗͣ in prcelio fuit. donec abiectis armis: nihil praeter
uitam petentes: dictatori deduntur. Urbs castraque diripiũtur. Poste¬
ro die singulis captiuis ab equite ad centurionẽ sorte ductis: quorum
eximia uirtus fuerat. bonis aliis sub corona uenditis: exercitu ui-¬
ctorem opulentũque praecda: dictator triumphans romam reduxit.
lussoque magro equitum abdicare se magratu: ipẽ deinde se abdicat
die sexto decimo: retlito in pace imꝑio: quod in bello trepidisque reb
acceꝑat. Classi quoq ad fidenas pugnatum cũ ueientib quidã in an¬
nales retulere: Rem aeque difficilem atque incredibilem. nec nunc
lato satis ad hoc amne. Et tum aliquanto:ut a ueterib accepimus ar¬

Expanded text:
spe iniecta maioris in urbe praedae, ad portam ducit, receptusque intra spe iniecta maioris in urbe praedae, ad portam ducit, receptusque intra muros in arcem quo ruere fugientium turbam uidebat pergit; nec minor caedes in urbe quam in proelio fuit donec abiectis armis nihil praeter uitam petentes dictatori deduntur. urbs castraque diripiuntur. postero die singulis captiuis ab equite ac centurione sorte ductis et, quorum eximia uirtus fuerat, binis, aliis sub corona uenundatis, exercitum uictorem opulentumque praeda triumphans dictator Romam reduxit; iussoque magistro equitum abdicare se magistratu, ipse deinde abdicat, die sexto decimo reddito in pace imperio quod in bello trepidisque rebus acceperat. classi quoque ad Fidenas pugnatum cum Ueientibus quidam in annales rettulere, rem aeque difficilem atque incredibilem, nec nunc lato satis ad hoc amne et tum aliquanto, ut a ueteribus accepimus, ar
Abbreviated transcription (Latin):
rent. neque in montes unde se nouus hostis obiecerat iter fugae ess& &
equitem passim liberis frenis dispulissent equi ueientiũ maxima ꝑs
tyberim effusi petunt. fidenatium qui suꝑ sunt ad urbem fidenas ten¬
dunt. residui pauidi fuga in mediã caedem obtruntantur in ripis.
alios in aquã compulsos gurgites ferunt & peritos nandi lassitudo &
uulnera & pauor degrauant. Pauci ex multis tranant. Alter agmẽ
per castra fertur in urbem. Eodem & romanos sequentes impetus ra¬
pit. Quintiũ maxime & cum eo digressos mõ de montib recẽtissi mum
ad laborem militem: qui ultimo proelio aduenerãt.Hi postꝗͣ mixti hosti¬
b portam intrauere in muros euadunt: suis que capti oppidi signũ ex
muro tollunt. Quod ubi dictator conspexit:iam .ii. & ipẽ in deserta ho¬
stium castra penetrauerat: cupientem militem discurrere ad praedas

Expanded text:
rent, neque in castra retro neque in montes, unde se nouus hostis obiecerat, iter fugae esset, et rent, neque in castra retro neque in montes, unde se nouus hostis obiecerat, iter fugae esset, et equitem passim liberi frenis distulissent equi, Ueientium maxima pars Tiberim effusi petunt, Fidenatium qui supersunt ad urbem Fidenas tendunt. infert pauidos fuga in mediam caedem; obtruncantur in ripis; alios in aquam compulsos gurgites ferunt; etiam peritos nandi lassitudo et uolnera et pauor degrauant; pauci ex multis tranant. alterum agmen fertur per castra in urbem. eadem et Romanos sequentes impetus rapit, Quinctium maxime et cum eo degressos modo de montibus, recentissimum ad laborem militem, quia ultimo proelio aduenerat. hi postquam mixti hostibus portam intrauere, in muros euadunt, suisque capti oppidi signum ex muro tollunt. quod ubi dictator conspexit—iam enim et ipse in deserta hostium castra penetrauerat—, cupientem militem discurrere ad praedam,
Abbreviated transcription (Latin):
tique fines monent. Ad imperium dictatoris mota cuncta aties faces
ꝑtim missae excipiũtur. ꝑtim ui eripiũtur: utraque aties armat᷑ igni.
Mag̃r equitu & ip̃e nouat pugnam equestrem. Frenos ut detrahant
equis imꝑat. & ip̃e princeps calcarib subditis euectus equo effreni in
medios ignes infertur. Et alii concitati equi libero cursu ferunt equitẽ
in hostem. Puluis elatus: mixtus que fumo. lucem ex oculis uirorum
equoꝵque aufert. Ea quae militem terruerat speties: nihil terruit e¬
quos. Ruinae igitur siłem stragem eques quatunq peruasit dedit.
Elamor deiñ accedit nouus: qui cum utrãque mirabundã in se atiẽ uer¬
tiss&: dictator exclamat Quintiũ legatum & sotios ab tergo hostem
adortos. Ipẽ reintegrato clamore infert acrius signa. Cum duae aties
duo diuersa proelia circũuentos etruscos & a fronte & a tergo urge¬

Expanded text:
tique fines monent.' ad imperium dictatoris mota cuncta acies. faces tique fines monent.' ad imperium dictatoris mota cuncta acies. faces partim emissae excipiuntur, partim ui eripiuntur: utraque acies armatur igni. magister equitum et ipse nouat pugnam equestrem; frenos ut detrahant equis imperat, et ipse princeps calcaribus subditis euectus effreno equo in medios ignes infertur, et alii concitati equi libero cursu ferunt equitem in hostem. puluis elatus mixtusque fumo lucem ex oculis uirorum equorumque aufert. ea quae militem terruerat species nihil terruit equos; ruinae igitur similem stragem eques quacumque peruaserat dedit. clamor deinde accidit nouus; qui cum utramque mirabundam in se aciem uertisset, dictator exclamat Quinctium legatum et suos ab tergo hostem adortos; ipse redintegrato clamore infert acrius signa. cum duae acies, duo diuersa proelia circumuentos Etruscos et a fronte et ab tergo urge
Abbreviated transcription (Latin):
erumpit aties. in audita ante id tempus inusitataq: ignib armata in¬
gens multitudo: facibque ardentib tota collucens uelut phrenetico
instincta cursu in hostem ruit: formaque insolita pugnae romanos
parũper exterruit. Tum dictator magro equitũ equitib que: tum &̃¬
ex montib Quintio accito prcelium ciens: ipẽ in sinistrr coru. quod
incendio similius ꝗͣ proelio territũ cesserat: flãmis accurrit. Claraque
uoce fumo ne uicti inquit uelut examen apum loco ur̃o exacti ĩermi
cedetis hosti: uon ferro extinguitis ignes : non faces has ip̃as pro se ꝗs¬
que: si igni non telis pugnandũ est:ereptas ultro inferetis: Agie nõis
romani ac uirtutis patrum ur̃aeque memores: Uertite incendiũ hoc
in hostium urbem. & suis flãmis delete fidenas: quas ur̃is henefitiis
placare non potuistis. Legator uos ur̃or colonor que sanguis: uasta¬¬

Expanded text:
erumpit acies, inaudita ante id tempus inuisitataque. ignibus armata inerumpit acies, inaudita ante id tempus inuisitataque. ignibus armata ingens multitudo facibusque ardentibus tota conlucens, uelut fanatico instincta cursu in hostem ruit, formaque insolitae pugnae Romanos parumper exterruit. tum dictator, magistro equitum equitibusque, tum ex montibus Quinctio accito, proelium ciens ipse in sinistrum cornu, quod, incendio similius quam proelio, territum cesserat flammis, accurrit claraque uoce 'fumone uicti' inquit, 'uelut examen apum, loco uestro exacti inermi cedetis hosti? non ferro exstinguitis ignes? non faces has ipsas pro se quisque, si igni, non telis pugnandum est, ereptas ultro infertis? agite, nominis Romani ac uirtutis patrum uestraeque memores uertite incendium hoc in hostium urbem, et suis flammis delete Fidenas, quas uestris beneficiis placare non potuistis. legatorum hoc uos uestrorum colonorumque sanguis uasta
Abbreviated transcription (Latin):
occupare montes iub&. Octultũque id iugum capere: quod ab tergo
hostibus for&. Ipe postero die cum etruscipleni animor ac pristini
diei meliore octasione ꝗͣ pugna in atiem processissent: cunctatus par¬
per. dum speculatores referrent Quintiũ euasisse in iugum propinquũ
arci fidenatium signa profert: peditũque atiem instructã pleno gra¬
du in hostem inducit. Magr̃o equitum praecipit: ne iniussu pugnam
incipiat: se tum opis sit equestri auxilio signum daturz. Tum memor
regiae pugnae: memor opimi doni Romuli ac iouis feretrii rem gerer&.
legiones impetu ingenti confligunt. Romanus odio accensus impiũ
fiden atem. predonem ueientemꝰ ruptores indutiar truẽtos legatoꝵ
infanda caede resꝑsos sanguine colonor suor perfidos sotios. ĩbel¬
les hostes compellans: factis dictisque odium expl&. Concusserat pri¬
mostatim congressu hostem cum repẽtei patefactis fidenar portis noua

Expanded text:
occupare montes iubet occultumque id iugum capere, quod ab tergo occupare montes iubet occultumque id iugum capere, quod ab tergo hostibus foret. ipse postero die cum Etrusci pleni animorum ab pristini diei meliore occasione quam pugna in aciem processissent, cunctatus parumper dum speculatores referrent Quinctium euasisse in iugum propinquum arci Fidenarum, signa profert peditumque aciem instructam pleno gradu in hostem inducit; magistro equitum praecipit ne iniussu pugnam incipiat: se cum opus sit equestri auxilio signum daturum; tum ut memor regiae pugnae, memor opimi doni Romulique ac Iouis Feretri rem gereret. legiones impetu ingenti confligunt. Romanus odio accensus impium Fidenatem, praedonem Ueientem, ruptores indutiarum, cruentos legatorum infanda caede, respersos sanguine colonorum suorum, perfidos socios, imbelles hostes compellans, factis simul dictisque odium explet. concusserat primo statim congressu hostem cum repente patefactis Fidenarum portis noua
Abbreviated transcription (Latin):
atie fore:qui priore bello tribunos militum Larte Tolũno rege ueientiũ
in conspectu duor exertituum fuso occiso spolia opima iouis feretri tẽ¬
plo intulerit. Proinde memores secum triumphos:secum spolia secum
uictoriã esse: cum hostib scelus legatoꝵ contra ius gentium interfecto¬
rum: caedem in pace fidenatium colonor: indutias ruptas: septimã
infelicem defectionem: arma caperent:simul castra castris cõiunxissẽ
satis confidere nec sceleratissimis hostib diuturnum ex ignominia ex
gaudium fore: & populũ .ro. intellectuꝵ: quanto melius dere.p. meri¬
tisint: qui se dictatorem tertium dixerint: ꝗͣ eos qui ob ereptum censu¬
rae regnum labem scdae dictaturae su& imposuerint. Uotis deiñ nun¬
cupatis profectus mille & ꝗn quaginta passus titra fidenas castra lo¬
tat. dextra montib: leua iyberi amne septus.T. Quintiũ poenũ legatũ

Expanded text:
acie fore qui priore bello tribunus militum, Larte Tolumnio rege Ueientium acie fore qui priore bello tribunus militum, Larte Tolumnio rege Ueientium in conspectu duorum exercituum occiso, spolia opima Iouis Feretrii templo intulerit. proinde memores secum triumphos, secum spolia, secum uictoriam esse, cum hostibus scelus legatorum contra ius gentium interfectorum, caedem in pace Fidenatium colonorum, indutias ruptas, septimam infelicem defectionem, arma caperent. simul castra castris coniunxissent, satis confidere nec sceleratissimis hostibus diuturnum ex ignominia exercitus Romani gaudium fore, et populum Romanum intellecturum quanto melius de re publica meriti sint qui se dictatorem tertium dixerint quam qui ob ereptum censurae regnum labem secundae dictaturae suae imposuerint. uotis deinde nuncupatis profectus mille et quingentos passus citra Fidenas castra locat, dextra montibus, laeua Tiberi amne saeptus. T. Quinctium Poenum legatum
Abbreviated transcription (Latin):
male gestam perculso: castra locantur ante portam colinam: & ĩ mu¬
ris armati dispositi: & iustitium in foro tabernaque clausae. Fĩt oĩa
castris ꝗͣ urbi similiora: cum trepidam ciuitatem praeconib per uicos
dimissis. dictator ad contionem aduocatam increpauit: quod ex tam
leuib momentis fortun&e suspensos gererent: ut parua iactura accepta
quae ip̃a non uirtute hostium: nec ignauia romani exercitus. sed discor¬
dia imꝑator accepta sit: ueientem hostem totiens uictum ꝑtimescant.
fidenasque prope saepius captas ꝗͣ oppugnatas. Eosdem & romanos & ho¬
stes esse: qui per tot satula fuerunt: eoidem animos easdem corporis ui¬
res. eadem arma gerere.Se quoq eundem dictatorem M. Emilium esse:
qui ante ueientium fidenatiũque adiunctis faliscis ad nomentũ exer¬
citum fuderit. & magr̃um equitum A. Tornelium fossum eundem in

Expanded text:
male gesta perculso, castra locantur ante portam Collinam, et in mumale gesta perculso, castra locantur ante portam Collinam, et in muris armati dispositi, et iustitium in foro tabernaeque clausae, fiuntque omnia castris quam urbi similiora, cum trepidam ciuitatem praeconibus per uicos dimissis dictator ad contionem aduocatam increpuit quod animos ex tam leuibus momentis fortunae suspensos gererent ut parua iactura accepta, quae ipsa non uirtute hostium nec ignauia Romani exercitus sed discordia imperatorum accepta sit, Ueientem hostem sexiens uictum pertimescant Fidenasque prope saepius captas quam oppugnatas. eosdem et Romanos et hostes esse qui per tot saecula fuerint; eosdem animos, easdem corporis uires, eadem arma gerere. se quoque eundem dictatorem Mam. Aemilium esse qui antea Ueientium Fidenatiumque adiunctis Faliscis ad Nomentum exercitus fuderit, et magistrum equitum A. Cornelium eundem in
Abbreviated transcription (Latin):
M.E milium dixit. Et ip̃e ab eo mag̃r equitũ est dictus. Adeo simul
fortuna ciuitatis uirtute uera aeguit. Nihil censoria aĩaduersio effecit:
quo minus regimen rer: ex notata indigne domo peteretur.Ueiẽtes
re scła elati: missis circũ etruriae populos legatis: iactando tres duces
romanos ab iino prcelio fusos: cum tñ nullã publici consilii soneta¬
tem mouissent: uoluntartos undique ad spem praedae adsciuerant.
Uni fidenatiũ populo rebellare placuit: qui tanꝗͣ nisi a scelere bellum
ordiri nefas ess& sicut legator ante: ita tum nouor colonor ca¬
de imbutis: armis ueientib se coniungunt. Consultare inde prin¬
cipes duor populor ueios an fidenas sedem belli caperent. Fidena
uisi oportuniores. Itaque traiecto tyberi ueientes fidenas trãstulerũt
bellum. Romae terror ingens erat. Accito exercitu ab ueiis: eo ip̃o obrẽ

Expanded text:
Mam. Aemilium dixit et ipse ab eo magister equitum est dictus; adeo, simul Mam. Aemilium dixit et ipse ab eo magister equitum est dictus; adeo, simul fortuna ciuitatis uirtute uera eguit, nihil censoria animaduersio effecit, quo minus regimen rerum ex notata indigne domo peteretur. Ueientes re secunda elati, missis circum Etruriae populos legatis, iactando tres duces Romanos ab se uno proelio fusos, cum tamen nullam publici consilii societatem mouissent, uoluntarios undique ad spem praedae adsciuerunt. uni Fidenatium populo rebellare placuit; et tamquam nisi ab scelere bellum ordiri nefas esset, sicut legatorum ante, ita tum nouorum colonorum caede imbutis armis, Ueientibus sese coniungunt. consultare inde principes duorum populorum, Ueios an Fidenas sedem belli caperent. Fidenae uisae opportuniores; itaque traiecto Tiberi Ueientes Fidenas transtulerunt bellum. Romae terror ingens erat. accito exercitu a Ueiis, eoque ipso ab re
Abbreviated transcription (Latin):
consulto. peruitere tribuni: denuntiando impediturosse delectu
ut consul de bello ad populum ferr&. Omnes centuriae iussere.In
eo quoque plebs superior supior fuit: quod tenuit. ne consules in ꝓx'¬
A.cornelius tossus. Et is praefuit urbi. Tres delectu hĩto profecti sũt
ueios. Documentoq fuere ꝗͣ plurium imꝑium bello inutile esse.Tẽden¬
do ad sua quisque consilia: cum aliud alii uideretur: apperuerũt ad
occasionem locum hosti. Incertam nanq atiem signum aliis clari re¬
ceptui aliis cani iubentib: inuasere oportune veientes. Castra pro¬
pinqua turbatos ac terga dantes cepere. plus itaque ignominiae ꝗͣ
cladis est acceptum. Moesta ciuitas fuit uinci insueta. Odisse tri-¬
bunos. poscere dictatorem. In eo uerti spes ciuitatis. Et cum ibi quoq
religio obstar&: ne non poss&: nisi a consule dici dictator: augures
consulti eam religionem exemere. A. tornelius tossus dictatorem

Expanded text:
consultum. pervicere tribuni, denuntiando impedituros se dilectumconsultum. pervicere tribuni, denuntiando impedituros se dilectum, ut Quinctius consul de bello ad populum ferret. omnes centuriae iussere. in eo quoque plebs superior fuA. Cornelius Cossus . ex his Cossus praefuit urbi, tres dilectu habito profecti sunt Ueios, documentoque fuere quam plurium imperium bello inutile esset. tendendo ad sua quisque consilia, cum aliud alii uideretur, aperuerunt ad occasionem locum hosti; incertam namque aciem, signum aliis dari, receptui aliis cani iubentibus, inuasere opportune Ueientes. castra propinqua turbatos ac terga dantes accepere; plus itaque ignominiae quam cladis est acceptum. maesta ciuitas fuit uinci insueta; odisse tribunos, poscere dictatorem: in eo uerti spes ciuitatis. et cum ibi quoque religio obstaret ne non posset nisi ab consule dici dictator, augures consulti eam religionem exemere. A. Cornelius dictatorem
Abbreviated transcription (Latin):
quaestui sunt capti supstinone animi : donec publicus iam pudor
ad primores ciuitatis peruenit: cernentes in omnib uicis sacellisq
peregrina atque insolita piatula, pacis deum exposcendae.Datum
inde negotium aedilib. ut anim aduerterẽt. ne qui nisi romani dii
ne quo alio more ꝗͣ patrio colerentur: Ir& aduersus ueientes in se¬
quentem annum per E. seruiliũ nalam.L. papirium Mulgilanũ
consules delata sunt. Tunc quoque ne confestim bellum indugeret᷑
neue exercitus mitteretur: religio obstitit. fortiales prius mittendos
ad res repetendas censuere: Cum ueientib nuꝑ atie dimicatũ ad
nomentum &x fidenas fuerat: induciaeque inde non pax facta: qͣr
& dies exierat: & ante diem rebellauerant. Missi tñ foctiales. nec eoꝵ
cum more patrum iurati repeterent res uerba sunt audita. Cõtro¬
uersia inde fuit: utꝵ iussu indiceretur bellum: an satis ess& senatꝰ

Expanded text:
quaestui sunt capti superstitione animi, donec publicus iam pudor quaestui sunt capti superstitione animi, donec publicus iam pudor ad primores civitatis pervenit cernentes in omnibus vicis sacellisque peregrina atque insolita piacula pacis deum exposcendae. datum inde negotium aedilibus ut animadverterent ne qui nisi Romani di neu quo alio more quam patrio colerentur. irae adversus Veientes in insequentem annum, C. Servilium Ahalam L. Papirium Mugillanum consules, dilatae sunt. nihil tune quoque ne confestim bellum indiceretur neve exercitus mitterentur religio obstitit; fetiales prius mittendos ad res repetendas censuere. cum Veientibus nuper acie dimicatum ad Nomentum et Fidenas fuerat, indutiaeque inde, non pax facta, quarum et dies exierat et ante diem rebellaverant; missi tamen fetiales; nec eorum, cum more patrum iurati repeterent res, verba sunt audita. controversia inde fuit utrum populi iussu indiceretur bellum an satis esset senatus
Abbreviated transcription (Latin):
T.Quintius poenus iteꝵ. Ueientes in agrum romanũ excursionẽ
fecerunt. Fama fuit quosdã ex fidenatium uiuentute ꝑticipes eiꝰ
populationis fuisse. Cognitioque eius rei L. Sergio A Seruilio et
mamerco ẜmilio ꝑmissa.Quidam hostiam relegati eo qđ cur
per eos dies a fidenis abfuisse parum constabat. Eolonorz ad¬
ditus numerus. Agerque iis bello interemptor assignatus. Et sic¬
citate eo anno plurimũ laboratum est. Nec caelestes mõ defuerũt
aquae: sed terra quoque ingenito humore aegens: uix ad ꝑhẽnes
suffecit amnes. Defectus alibi aquar circa aridos fontes riuosq
stragem siti pecor morientiũ dedit. Scabie alia absũpta uulgati¬
que contactu in homines morbi: & primo in agrestes ingruerant
seruitiaque. Urbs deinde impletur. Nec corpora mõ affecta tabo
sed animos quoque multiplex religio. & pleraq externa ĩuasit.
nouos ritus sacrificandi uaticinando inferentib in domos: quib

Expanded text:
T. Quinctius Poenus iterum. Veientes in agrum Romanum excursiones T. Quinctius Poenus iterum. Veientes in agrum Romanum excursiones fecerunt. fama fuit quosdam ex Fidenatium iuventute participes eius populationis fuisse, cognitioque eius rei L. Sergio et Q. Servilio et Mam. Aemilio permissa. quidam Ostiam relegati, quod cur per eos dies a Fidenis afuissent parum constabat. colonorum additus numerus agerque iis bello interemptorum adsignatus. siccitate eo anno plurimum laboratum est, nec caelestes modo defuerunt aquae sed terra quoque ingenito umore egens vix ad perennes suffecit amnes defectus alibi aquarum circa torridos fontes rivosque stragem siti pecorum morientium morientum dedit; scabie alia absumpta; volgatique contactu in homines morbi. et primo in agrestes ingruerant servitiaque; urbs deinde impletur. nec corpora modo adfecta tabo, sed animos quoque multiplex religio et pleraque externa invasit irvasit , novos ritus sacrificandi vaticinando inferentibus in domos, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nihiltum ad rem romanã pertinere uisum: quod carthaginẽses
tanti hostes futuri: tum primũ per seditiones siculoꝵ ad ꝑ̾tis al¬¬
terius auxiliũ in siciliam exercitum traiecere. Agitatũ in urbe ab
tribunis pl. ut cribuni militum consulari potestate crearent᷑. nec
obtineri potuit. Consules fiunt L. Papirius Erassus. & L. tulius-
Equoꝵ legati. feeclus ab senatu cum petissent: & pro foedere de¬
ditio ostentaretur: indunas annor octo impetrarunt.Uolscoꝵ
res super acceptam in algido cladem pertinaci certamine inter
pacis bellique auctores in iurgia & seditiones uersa:undiq: otium
fuit romanis. Legem de mulctarum extimatione per gratiam
populo: cum a tribunis pari consules unius ex collegio proditione
excepissent: ipst praeoccupauerunt ferre. Fuere consules l.Sergi¬
us fidenas iteꝵ nostilius Lucrenius tricipitinus. Nihil dignum
dictu actum iis consulib. Secuti eos consules: A. Fornelius fossus

Expanded text:
nihil tum ad rem Romanam pertinere uisum, quod Carthaginienses, nihil tum ad rem Romanam pertinere uisum, quod Carthaginienses, tanti hostes futuri, tum primum per seditiones Siculorum ad partis alterius auxilium in Siciliam exercitum traiecere. agitatum in urbe ab tribunis plebis ut tribuni militum consulari potestate crearentur nec obtineri potuit. consules fiunt L. Papirius Crassus , L. Iulius . Aequorum legati foedus ab senatu cum petissent et pro foedere deditio ostentaretur, indutias annorum octo impetrauerunt: Uolscorum res, super acceptam in Algido cladem, pertinaci certamine inter pacis bellique auctores in iurgia et seditiones uersa: undique otium fuit Romanis. legem de multarum aestimatione pergratam populo cum ab texcepissent, ipsi praeoccupaverunt ferre. consules L. Sergius Fidenas iterum Hostius Lucretius Tricipitinus. nihil dignum dictu actum his consulibus. secuti eos consules A. Cornelius Cossus
Abbreviated transcription (Latin):
Praedae pars sua cognoscentibus latinis atque hernicis reddita: ꝑtĩ
sub hasta dictator uendidit. praepositoque consule tastris. ipẽ tri¬
umphans in uectus in urbem dictatura se abdicauit. Egregia di¬
ctaturae tristem memoriam fatiunt:qui filium ab postumio: quod
occasione bene pugnandi captus in iussu discesserit praesidio uictorẽ
securi percussum tradunt. Nec lib&: credere. &licet in uariis opini¬¬
onib: & argumento est: quod imperia maliana non postumiana
appellata sunt. quoniã qui prior autor tam seni exempli for& oc¬¬
cupaturus insignem titulum crudelitatis fuerit. Imꝑioso quoq Mã¬
lio cognomen inditum. postumius nulla tristi nota est insignitus.
n. lulius consul aedem apollinis absente collega sine sorte dedicauit
aegre ea passus Quintius:cum dimisso exercitu urbem rediss&: ne-¬
quicquã in senatu conquestus. Insigni magnis rebus anno addit᷑

Expanded text:
praedae pars sua cognoscentibus Latinis atque Hernicis reddita, partem praedae pars sua cognoscentibus Latinis atque Hernicis reddita, partem sub hasta dictator uendidit; praepositoque consule castris, ipse triumphans inuectus urbem dictatura se abdicauit. egregiae dictaturae tristem memoriam faciunt, qui filium ab A. Postumio , quod occasione bene pugnandi captus iniussu decesserit praesidio, uictorem securi percussum tradunt. nec libet credere, et licet in uariis opinionibus; et argumento est quod imperia Manliana, non Postumiana appellata sunt, cum qui prior auctor tam saeui exempli foret, occupaturus insignem titulum crudelitatis fuerit. Imperioso quoque Manlio cognomen inditum; Postumius nulla tristi nota est insignitus. Cn. Iulius consul aedem Apollinis absente collega sine sorte dedicauit. aegre id passus Quinctius cum dimisso exercitus in urbem redisset, nequiquam in senatu est conquestus. insigni magnis rebus anno additur,
Abbreviated transcription (Latin):
quid romani incruenti pugnant. Unus postumius ictus saxo ꝑfracto
capite extessit atie. Non dictatorem humeris uulneratus: nõ fabiũ
affixum equo femur: non brachium abscisum consulem ex tam an¬
cipiti proelio sũ mouit. Messium impetus ꝑstratus caede hostes cum
globo fortissimor iuuenum exrulit ad castra uolscor: quae nõdũ
capta erant. Fodem omnif aties inclinatur. Consul effusos usq ad
uallum ꝑsecutus: tentoria castra uallumq aggreditur. Fodem &
dictator alia parte copias admouet: Non segnior oppugnatio est.
ꝗͣ pugnae fuerat. Consulem signa quoque intra uallum inietisse
ferunt: quo. milites acrius subirent: repetendoque signa primã im¬¬
pressionem factam. Et dictator prorupto uallo iam in castra proe¬
lium intulerat. Tum abiici passim arma & deli hostes coepti: castris¬
que & his captis:hostes praeter senatores omnes uenundati sunt.

Expanded text:
quidem Romani incruenti pugnant. unus Postumius ictus saxo, perfracto quidem Romani incruenti pugnant. unus Postumius ictus saxo, perfracto capite acie excessit; non dictatorem umerus uolneratus, non Fabium prope adfixum equo femur, non brachium abscisum consulem ex tam ancipiti proelio submouit. Messium impetus per stratos caede hostes cum globo fortissimorum iuuenum extulit ad castra Uolscorum, quae nondum capta erant. eodem omnis acies inclinatur. consul effusos usque ad uallum persecutus ipsa castra uallumque adgreditur; eodem et dictator alia parte copias admouet. non segnior oppugnatio est quam pugna fuerat. consulem signum quoque intra uallum iniecisse ferunt, quo milites acrius subirent, repetendoque signo primam impressionem factam. et dictator proruto uallo iam in castra proelium intulerat. tum abici passim arma ac dedi hostes coepti, castrisque et his captis, hostes praeter senatores omnes uenum dati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nas rebellionis dedissent: ni vectius Messius ex uolstis nobilior uir
factis ꝗͣ genere: iam orbem uoluentes suos increpans clara uoce:
hẽtis : aut quid ultro bellum intulistis. inotio tumultuosi. in bello
segnes: Quid hic stantib spei est: an deum aliquem protectur uos
rapturũ que hinc puratis. ferro uia fatienda est. Hac qua progressũ
uideritis agite: qui uisuri domos parentes coniuges liberosq estis: ite
metum. Non murus nec uallum: sed armati armatis obstant. uirtu¬
te pares necessitate: quae ultimum ac maximũ telum est suꝑiores estis.
Haet loquutũ exequentẽque dicta recdintegrato clamore secun dant
impressionem: qua postumius alb cohortes obieterat & mouerunt
uictorem: donec dictator pedem iam referentib suis:aduenit. Eoq
omne prcelium uersum est.Uni uõ messio fortuna hostiũ inniti¬
tur. Multa utrinque uulnera multa passim caedes est.Iam ne duces

Expanded text:
nas rebellionis dedissent, ni Uettius Messius ex Uolscis, nobilior uir nas rebellionis dedissent, ni Uettius Messius ex Uolscis, nobilior uir factis quam genere, iam orbem uoluentes suos increpans clara uoce 'habetis, aut quid ultro bellum intulistis, in otio tumultuosi, in bello segnes? quid hic stantibus spei est? an deum aliquem protecturum uos rapturumque hinc putatis? ferro uia facienda est. hac qua me praegressum uideritis, agite, qui uisuri domos parentes coniuges liberos estis, ite mecum. non murus nec uallum sed armati armatis obstant. uirtute pares, necessitate, quae ultimum ac maximum telum est, superiores estis'. haec locutum exsequentemque dicta redintegrato clamore secuti dant impressionem qua Postumius Albus cohortes obiecerat; et mouerunt uictorem, donec dictator pedem iam referentibus suis aduenit eoque omne proelium uersum est. uni uiro Messio fortuna hostium innititur. multa utrimque uolnera, multa passim caedes est; iam ne duces
Abbreviated transcription (Latin):
atque agit. Illud eximii consilii animique specimen & ne unque
uulgatae laudis: quod ultro ad oppugnanda castra hostium unde
maiore agmine profectus exploratum fuerat M.Geganiũ cum cohor¬
tibus delectis misit.Qui postꝗͣ intentos homĩes in euentum periculi
alieni pro se incautos neglectis uigiliis stationibusq est adortus. pri¬
us pene cepit castra: ꝗͣ oppugnari hostes satis scirent. Inde sumo ut cõ¬
uenerat datum signum. Ubi conspectum a dictatore est exclamat ca¬
pta hostium castra: nuntiarique passim iub&. Et iam lucescebat: oĩa¬
que prae oculis erant: & fabius cum equitatu impetum dederat:qui¬
a consul eruptionem e castris in trepidos iam hostes fecerat.Dictator
aũt̃ parte altera subsidia & sedam atiem adortus circũ agentẽ ad
dissonos clamores at subitos tumultus hosti undique obiecerat uicto¬¬
rem equitẽ peditemq. Circũuentiiam in medio ad unum omnes poc¬

Expanded text:
atque agit: illud eximium consilii animique specimen et neutiquam atque agit: illud eximium consilii animique specimen et neutiquam uolgatae laudis, quod ultro ad oppugnanda castra hostium, unde maiore agmine profectos exploratum fuerat, M. Geganium cum cohortibus delectis misit. qui postquam intentos homines in euentum periculi alieni, pro se incautos neglectis uigiliis stationibusque est adortus, prius paene cepit castra quam oppugnari hostes satis scirent. inde fumo, ut conuenerat, datum signum ubi conspectum ab dictatore est, exclamat capta hostium castra nuntiarique passim iubet. et iam lucescebat omniaque sub oculis erant. et Fabius cum equitatu impetum dederat et consul eruptionem e castris in trepidos iam hostes fecerat; dictator autem parte altera subsidia et secundam aciem adortus, circumagenti se ad dissonos clamores ac subitos tumultus hosti undique obiecerat uictorem peditem equitemque. circumuenti igitur iam in medio ad unum omnes poe
Abbreviated transcription (Latin):
licta spe noctu adorti castra consulis: rem in casum ancipitis euẽtus
comittunt. Elamor subito ortus non consulis mõ uigiles: exercitus
dem̃ omnem: sed dictatorem quoque ex somno exciuit. Ubi praesẽ¬¬
ti ope res aegebant: consulnec animo defecit: nec consilio. Pars militũ
portar stationes firmat: Pars corona uallum cingunt. In alteris a¬¬
pud dictatorem castris quo minus tumultus est:eo plus aĩaduetit᷑.
quod opus facto sit: Misso extemplo ad castra subsidio: cui Spu.po¬
stumius albus legatus praeficitur: ip̃e parte copiaꝵ paruo tircuitu
locum maxime secretum a tumultu petit. Unele nec oppinato hostẽ
inuadat. SSulpitium legatum praeficit castris. M. fabio legato as¬
signat equites. net ante lucem mouere iub& manum inter noctur¬
nos tumultus moderatu difficilem. Omnia quae uel alius imperator
prudens &: impiger in tali re praeciper& ager&que praecipit ordine

Expanded text:
licta spe, noctu adorti castra consulis rem in casum ancipitis euentus licta spe, noctu adorti castra consulis rem in casum ancipitis euentus committunt. clamor subito ortus non consulis modo uigiles, exercitum deinde omnem, sed dictatorem quoque ex somno exciuit. ubi praesenti ope res egebant, consul nec animo defecit nec consilio: pars militum portarum stationes firmat, pars corona uallum cingunt. in alteris apud dictatorem castris quo minus tumultus est, eo plus animaduertitur quid opus facto sit. missum extemplo ad castra subsidium, cui Sp. Postumius Albus legatus praeficitur: ipse parte copiarum paruo circuitu locum maxime secretum ab tumultu petit, unde ex necopinato auersum hostem inuadat. Q. Sulpicium legatum praeficit castris; M. Fabio legato adsignat equites, nec ante lucem mouere iubet manum inter nocturnos tumultus moderatu difficilem. omnia quae uel alius imperator prudens et impiger in tali re praeciperet ageretque, praecipit ordine
Abbreviated transcription (Latin):
persecta. relictoque En. iulio consule ad praesidium urbis. &L. dulio
magr̃o equitum ad subita belli ministeria: ne qua res qua aguissa in
castris moraretur. dictator praeunte a. tornelio pontifice maximo
ludos magnos tumultus causa uouit. profectus que ab urbe diuiso
cum Quintio consule exercitii ad hostes ꝑuenit. Sicut bina castra
hostium paruo inter se spano distantia uiderant. Ip̃i quoque mille
ferme passus ab hoste dictator tusculo: consullauinio propiorẽ locum
castris ceperunt. Ita quatuor exertinis totidem munimenta planitiẽ
in medio non paruis mõ excursionib ad praelia: sed uel ad explicã¬
das utrinque aties satis patentem hebãt. nec ex quo castris castra col¬
lata sunt: cessatum a leuib prceliis est: facile patiente dictatore con¬
ferendo uires spem uiniuersae uictoriae temptato paulatim euentu :¬
certaminum suos praecipere. Itaque hostes nulla in proelio iusto re¬

Expanded text:
i acta; relictoque Cn. Iulio consule ad praesidium urbis et L. Iulio i acta; relictoque Cn. Iulio consule ad praesidium urbis et L. Iulio magistro equitum ad subita belli ministeria, ne qua res qua eguissent in castris moraretur, dictator, praeeunte A. Cornelio pontifice maximo, ludos magnos tumultus causa uouit, profectusque ab urbe, diuiso cum Quinctio consule exercitu, ad hostes peruenit. sicut bina castra hostium paruo inter se spatio distantia uiderant, ipsi quoque mille ferme passus ab hoste dictator Tusculo, consul Lanuuio propiorem locum castris ceperunt. ita quattuor exercitus, totidem munimenta planitiem in medio non paruis modo excursionibus ad proelia, sed uel ad explicandas utrimque acies satis patentem habebant. nec ex quo castris castra conlata sunt cessatum a leuibus proeliis est, facile patiente dictatore conferendo uires spem uniuersae uictoriae temptato paulatim euentu certaminum suos praecipere. itaque hostes nulla in proelio iusto re