comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poni omnibus contionibus falso sed formidolose autores ad
effusam illam catiline importunam manũ nouo duce et
insperata cõmutatione rerum eẽ renouatam. hec cum uide¬
rem quid agerem: luderem: scio enim tum non mihi uestrũ
studium: sed meum prope. defuisse. Cum cederem contra
tribunum plebis priuatus armis: uicissent improbos boni
fortes inertes. Interfectus eẽt is. qui hac una medicina sola
potuit a rei .p. peste depelli: quid deinde: quid reliqui qui¬
restarent: quid deniq: erat dubium quin ille sanguis tribu¬
nitius nullo presertim publico consilio profusus: consules
ultores & defensores ẽẽt habiturus: Cum quid in contioe
dixissem aut mihi semel ꝑeundum. aut bis eẽt uincendũ:
uid erat bis uincere: Id profecto ut cum amentissimo tribu¬
no plebis decertassem. cum consulibus eeterisq eus ultoribꝰ
Quid si in prima contione intribunitia uictus inforo cum

Expanded text:
poni omnibus contionibus falso, sed formidolose tamen, auctponi omnibus contionibus falso, sed formidolose tamen, aucteffusam illam ac superatam Catilinae importunam manum novo duce et insperata commutatione rerum esse renovatam:—haec cum viderem, quid agerem, iudices? scio enim tum non mihi vestrum studium, sed meum prope vestro defuisse. contenderem contra tribunum plebis privatus armis? vicissent improbos boni, fortes inertis; interfectus esset is qui hac una medicina sola potuit a rei publicae peste depelli. quid deinde? quis reliqua praestaret? cui denique erat dubium quin ille sanguis tribunicius, nullo praesertim publico consilio profusus, consules ultores et defensores esset habiturus? cum quidam in contione dixisset aut mihi semel pereundum aut bis esse vincendum. quid erat bis vincere? id profecto, ut, si cum amentissimo tribuno plebis decertassem, cum consulibus ceterisque eius ultoribus quid, si in prima contentione vi tribunicia victus in foro cum
Abbreviated transcription (Latin):
lo meo merito alienus ẽẽ debebat inimicissimus ẽẽ mee saluti
ab eodem quotidianis contionibus dicebatur. his se tribus
autoribus in consilus capiendis adiutoribus in re gerenda
ẽt̃ usurum dicebat nec mihi ille iudicium populi nec legi
timam aliquam contentionem. nec disceptationem: aut caue
nuntiabat. Quid ergo: inimici oratio uana presertim tã
imgrobe in clarissimos uiros coniecta. me mouit: me uero
non mouit illius oratio: sed eor taciturnitas in quos illa
oratio tam improba conferebatur. qui tum ꝗͣꝗͣ ob alias ca¬
usas tacebant. tamen hominibus omnia timentibus tacẽ¬
do loqui non inficiando confiteri uidebantur. hec ego eum¬
uiderem. nec enim erant oculta. senatum sine quo ciuitas sta¬
re non posset. omnino de ciuitate. ẽẽ sublatum consules qui du¬
ces publici consili ẽẽ debebant. ꝑfecisse. ut ꝑ eos publicum
consilium funditus tolleretur: eos qui plurimum possent op¬

Expanded text:
lo meo merito alienus esse debebat, inimicissimus esse meae saluti lo meo merito alienus esse debebat, inimicissimus esse meae saluti ab eodem cotidianis contionibus dicebatur. his se tribus auctoribus in consiliis capiendis, adiutoribus in re gerenda esse usurum dictimam aliquam contentionem nec disceptationem aut causae nuntiabat. quid ergo? inimici oratio, vana praesertim, tam improbe in clarissimos viros coniecta me movit? me vero non illius oratio, sed eorum taciturnitas in quos illa oratio tam improba conferebatur; qui tum, quamquam ob alias causas tacebant, tamen hominibus omnia timentibus tacendo loqui, non infitiando confiteri videbantur. illi auviderem,—neque enim erant occulta,—senatum, sine quo civitas stare non posset, omnino de civitate esse sublatum; consules, qui duces publici consili esse deberent, perfecisse ut per ipsos publicum consilium funditus tolleretur; eos qui plurimum possent op
Abbreviated transcription (Latin):
sem. queq non modo ad meam singularem gloriam:sed ad
cõmunem salutem omnium cuuum et prope gentium omniũ
citu. sed cum oꝑis conductus et ad diripiendam urbem con¬
citatis. Habebam inimicum non.G. marium terrorem hosti¬
um spem subsidiumq pr̃ie. sed duo importuna prodigia. qͦs
egestas: quos eris alieni. magnitudo: quos leuitas: quos im¬
probitas:tribuno plebis constrictos addixerat. Nec mihi
erat res cum saturnino.sed cum scurͣarum locuplete scorto.¬
cum sororis adulterio: cum struprorum sacerdote: cum ueni¬
fico. cum testamentario:cum siccario latrone:quos homines
mouerunt:omnibus in contionibus illa furia clamabat se
que facerent contra salutem meam. facere autore gneo pom¬
peio clarissimo uiro: mihiq et nunc et quoad licuit amicis¬
omnes amicicie necessitudines ab eadem illa peste infestis¬
simus eẽ meis fortunis predicabatur. E Cesar qui ame nul'¬

Expanded text:
sem, quaeque non modo ad singularem meam gloriam sed ad sem, quaeque non modo ad singularem meam gloriam sed ad communem salutem omnium civium et prope gentium pertinecitu, sed cum operis conductis et ad diripiendam urbem concitatis; habebam inimicum non C. Marium, terrorem hostium, spem subsidiumque patriae, sed duo importuna prodigia, quos egestas, quos aeris alieni magnitudo, quos levitas, quos improbitas tribuno plebis constrictos addixerat; nec mihi erat res cum Saturninocum sororis adultero, cum stuprorum sacerdote, cum venefico, cum testamentario, cum sicario, cum latrone; quos homines moverunt: omnibus in contionibus illa furia clamabat se quae faceret contra salutem meam facere auctore Cn. Pompeio, clarissimo viro mihique et nunc et quoad licuit amicisrant amicitiae necessitudines, vir fortissimus, ab eadem illa peste infestissimus esse meis fortunis praedicabatur; C. Caesar, qui a me nul
Abbreviated transcription (Latin):
mines seriberentur. decuriarentur ad uim ad manus ad
cedem ad direptionem incitarentur: que cumeẽnt eius mõi
ludices: cum senatus nullos duces ac pro ducibus prodito¬
res aut potius aꝑtos hostes hrẽt. equester ordo reus acon¬
sule citaretur. italie totius autoritas repudiaretur: A lu
nominatim relegarentur. alii metu & piculo terrerentur.
armati eẽnt in templis. amati inforo: eaq non silentio con¬
sulum dissimularẽtur. sed uoce et snĩa comprobarentur. cũ
omnes urbem nondum excissam et euersam sediam eapt̃ã
atq oppressam uideremus tamenhis tantis malis. tanto bo¬
norum studio uidices restitissemus. sed me alii metus atq
alie cure suspitionesq mouerunt. Exponam enim hodier¬
na die Iud omnem rationem facti et consilu mei neq: huic
ur̃o tanto studio audiendi nec huic tante multitudini quãta
memoria nunqͣ ullo in uidicio fut deero: eas res gesseram
quarum non unus autor sed dux omnium uoluntatis fuis¬

Expanded text:
mines conscriberentur, decuriarentur, ad vim, ad manus, ad caedem, ad direptionem incitarentur. isdemque consuliiudices, cum senatus duces nullos ac pro ducibus proditores aut potius apertos hostis haberet, equester ordo reus a consulibus citaretur, Italiae totius auctoritas repudiaretur, alii nominatim relegarentur, alii metu et periculo terrerentur, arma essent in templis, armati in foro, eaque non silentio consulum dissimularentur sed et voce et sententia comprobarentur, cum omnes urbem nondum excisam et eversam sed iam captam atque oppressam videremus: tamen his tantis malis tanto bonorum studio, iudices, restitissemus, sed me alii metus atque aliae curae suspicionesque moverunt. exponam enim hodierno die, iudices, omnem rationem facti et consili mei, neque huic vestro tanto studio audiendi nec vero huic tantae multitudini, quanta mea memoria numquam ullo in iudicio fuit, deero. quarum non unus auctor sed dux omnium voluntatis fuis
Abbreviated transcription (Latin):
textam populi iudicio togam dederit. hunc anno hoc in hac to¬
ga rogationis inuistissime subitam acerbitatem pro pre fortissiõ
et clarissimo ciue. deprecantem. atq hic tot et talium cuuium
scalor. hic luctus. hic sordes suscepte sunt ꝑꝑ unum me: quia
me defenderunt: quia casum meum luctumq: doluerunt.
quia me lugenti prĩe flagitanti. senati poscenti ytalie uobis
omnibus orantibus reddiderunt. quod tamen est in me scelꝰ¬
quid tantope deliqui: illo die cum ad uos iudicia lr̃as confes¬
siones cõmunis exilu detuli: cum parui uobis. at si scelestum
est amare. prĩam ꝑtuli penarum satis. euersa domus est. for¬
tune uexate. dissipati. liberi: rapta conuinx. frater optimus
incredibili pietate amore. inaudito maximo inscalore uoluta¬
tus est ad pedes inimicissimorum. Ego pulsus aris focis dis
penatibus distratus meis carui prĩa:. quam uti leuissime. dic̃a

Expanded text:
textam populi iudicio togam dederit, hunc hoc anno in hac totextam populi iudicio togam dederit, hunc hoc anno in hac toga rogationis iniustissimae subitam acerbitatem pro patre fortissimo et clarissimo civi deprecantem. atque hic tot et talium civium squalor, hic luctus, hae sordes susceptae sunt propter unum me, quia me defenderunt, quia meum casum luctumque doluerunt, quia me lugenti patriae, flagitanti senatui, poscenti Italiae, vobis omnibus orantibus reddiderunt. quod tantum est in me scelquid tantopere deliqui illo, illo die cum ad vos in dicia, literas, confessiones communis exitii detuli? cum patui vobis? Ac si scelestum est, amare patriam, pertuli poenarum satis. Eversa domus est, fortunae vexatae, dissipati liberi, raptata coniux, frater optimus in credibili pietate, amore inaudito, maximo in squalore volutatus est ad pedes inimicissimorum: ego pulsus aris, focis, Diis penatibus, distractus a meis, carui patria, quam ut levissime dicam
Abbreviated transcription (Latin):
consecratam uidemus. cuius corpore combusto uitam eus
& uirtutem immortalitas ex cepisse dicitur. minus estime¬
mus eos qui hanc tantam rem .p. suis consiliis aut laboribus
aut aux erunt. aut defenderunt aut seruauerunt ẽẽ immorta¬
lem gloriam consecuturos. Sed me repente uidices defortis¬
simorum & clarissimorum cuuum dignitate et. gloria dicentẽ.
et plura etiam dicere parantem. horum aspectus in ip̃o cursu
orationis repressit. Uideo. P. sextium mee salutis ur̃e autori¬
tatis publice. cause defensorem propugnatorem autorem: reũ
iudeo hunc prete̾atum eius filium: oculis lacrimantibus. me
intuentem. udeo milonem uindicem libertatis ur̃e custodẽ
salutis mee subsidium afflicte rei .p. extintorem domestici la¬
trocinu. represorem cedis quotidiane defensorem templorum
atq tectorum. presidium curie sordidatum. & reum uideo
Lentulum cuius ego patrem deum ac parentem deostatuo
lore et sordibus. ciui superior annus idem et uirilem pr̃is et pre¬

Expanded text:
orpore ambusto vitam eius et virtutem immortalitas excepisse dicatur, minus existimemus eos qui hanc tantam rem publicam suis consiliis aut laboribus aut auxerint aut defenderint aut servarint esse immortalem gloriam consecutos. sed me repente, iudices, de fortissimorum et clarissimorum civium dignitate et gloria dicentem et plura etiam dicere parantem horum aspectus in ipso cursu orationis repressit. video P. Sestium, meae salutis, vestrae auctoritatis, publicae causae defensorem, propugnatorem, actorem, reum; video hunc praetextatum eius filium oculis lacrimantibus me intuentem; video Milonem, vindicem vestrae libertatis, custodem salutis meae, subsidium adflictae rei publicae, exstinctorem domestici latrocini, repressorem caedis cotidianae, defensorem templorum atque tectorum, praesidium curiae, sordidatum et reum; video P. Lentulum, cuius ego patrem deum ac parentem statuo lore et sordibus; cui superior annus idem et virilem patris et prae
Abbreviated transcription (Latin):
mihi ꝑ eum recusare et in arce legis presidia constituere
defensionis mee non licet.si obtinuerit.causam cluentius
sicuti ur̃a equitate confidimus: omnes est imabunt. id qđ
erit: obtinuisse ꝑꝑ innocentiam: quoniam ita defensus sit
in lege autem qꝗͣ attingere noluit. presidu nibil fuisse.
Iic nunc est quiddam: quod ad me ꝑtineat. de quo ante di¬
xi: q ego populo. Ro. prestare debeam. quoniam is mee
uite status est ut omnis mibi cura atq oꝑa posita sit in om¬
nium periculis defendendis. Uideo quanta et ꝗͣ periculosa et
q infinita questio tententur ab accusatoribus: cum eam legem
que in ur̃m ordinem scripta sit in populum. ro transferre. co

Expanded text:
mihi per eum recusare et in arce legis praesidia constituere mihi per eum recusare et in arce legis praesidia constituere defensionis meae non licet. si obtinuerit causam Cluentius, sicuti vestra aequitate nixi confidimus, omnes existimabunt, id quod erit, obtinuisse propter innocentiam, quoniam ita defensus sit; in lege autem quam attingere noluerit praesidi nil fuisse. hic nunc est quiddam quod ad me pertineat, de quo ante dixi, quod ego populo Romano praestare debeam, quoniam is meae vitae status est ut omnis mihi cura et opera posita sit in hominum periculis defendendis. video quanta et quam periculosa et quam infinita quaestio temptetur ab accusatoribus, cum eam legem quae in nostrum ordinem scripta sit in pop
Abbreviated transcription (Latin):
unꝗͣ recusabit: quo minus uel ea lege rationem uite sue red¬
deret. qua non teneretur: que. si uobis conditio placet oẽs
id agamus. N unc hoc qͣprimum in omnes ordines questio
ꝑferatur. Interea quidem ꝑ deos immortales quoniam.
omnia commoda nostra uira libertatem salutem deniq le¬
gibus obtinemus a legibus non recedamus. sunulet illud
ꝗͣsit indignum cogitemus populum. Ro. aluid nunc
agere: uobis rem pꝰ et fortunas suas commisisse: sine cu¬
ra esse: non metuere ne lege ea qua nunꝗͣ ip̃e uixerit. et.
questione quase solutum liberumq ẽẽ arbitraretur. ꝑ pau¬
cos uidices astringatur. Agit enim sic causam .T. actius
adulescens bonus et disertus: omnes ciues legibus teneri
omnibus. Uos attenditis et auditis sicut facere debetis.
a. Gluentius eques .ro. causam dicit ea lege: qua lege
senatores et hi qui magistratum habuerunt soli tenentur

Expanded text:
umquam recusavit quo minus vel ea lege rationem vitae suae redumquam recusavit quo minus vel ea lege rationem vitae suae redderet qua non teneretur. quae si vobis condicio placet, omnes id agamus ut haec quam primum in omnis ordines quaestio perferatur. interea quidem, per deos immortalis! quoniam omnia commoda nostra, iura, libertatem, salutem denique legibus obtinemus, a legibus non recedamus, simul et illud quam sit iniquum cogitemus, populum Romanum aliud nunc agere, vobis rem publicam et fortunas suas commisisse, sine cura esse, non metuere ne lege ea quam numquam ipse iusserit et quaestione qua se solutum liberumque esse arbitretur per paucos iudices astringatur. agit enim sic causam T.Titus Attius, adulescens bonus et disertus, omnis civis legibus teneri omnibus; vos auditis et attenditis silentio, sicut facere debetis. A.Aulus Cluentius, eques Romanus, causam dicit ea lege, qua lege senatores et ei qui magistratum habuerunt soli tenentur;
Abbreviated transcription (Latin):
uiri mulieres liberi. serui. in uidicium uocantur. siita de coi¬
tione uoluisset: adiunxisset. qui ue coierit. nunc ita est.:deq
eius capite. querito qui magrattum habuit: inue senatu sen¬
tentiam dixerit. qui eorum coit. coierit. num is est cluentiꝰ:
certe. non est: quis ergo est cluentius: qui tamen defendi cam
suam lege nolit: Itaq abitio legem. morem eluentio gero.
C ibi tamen acti pauca que ab huius caũa seuincta sunt respõ¬
debo. Est enim quiddam in hac causa quod cluentius ad
se. est aliquid quod ego adme. putem ĩptinere. hic putat
sua interesse. se re ipsa et gesto negotio non lege. defendi.
Sgo autem mea existimo intereẽ: me nulla in disputatione ab
actio uideri superatum eẽ. Non enim hac solus habitus ac
cusatur. que tamen erat sempronia. nunc est cornelia intelli¬
gebant enim ea lege equestrem ordinem non teneri sed ne
noua lege colligarentur laborabant. Habitus hoc ne quid

Expanded text:
viri, mulieres, liberi, servi in iudicium vocantur. si idem de coiviri, mulieres, liberi, servi in iudicium vocantur. si idem de coitione voluisset, adiunxisset: 'Quive coierit.' nunc ita est: Deque eius capite quaerito qui magistratum habuerit quive in senatu sententiam dixerit, qui eorum coiit, coierit. num is est Cluentius? certe non est. quis ergo est Cluentius? qui tamen defendi causam suam lege noluit. itaque abicio legem, morem Cluentio gero. tibi tamen, Atti, pauca quae ab huius causa seiuncta sunt respondebo. est enim quiddam in hac causa quod Cluentius ad se, est aliquid quod ego ad me putem pertinere. hic sua putat interesse se re ipsa et gesto negotio, non lege defendi; ego autem mea existimo interesse me nulla in disputatione ab Attio videri esse superatum. non enim mihi cusatur, quae tunc erat Sempronia, nunc est Cornelia — intellegebant enim ea lege equestrem ordinem non teneri — sed ne nova lege adligarentur laborabant. habitus ne hoc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
lit facere. clames te lege pecuniarum repetundarum non
teneri. neq hec tua recusatio. confessio sit capte pecunie:
sed laboris sed ꝑiculi non legitimi delinatio. N unc quid
agatur et quid abste uiris constituatur uide iubet. lex
ea qua lege hec questio constituta est uidicem questionis
hoc est. Q. uoconium cum istis iudicibus qui ei obuenerit
uos appellat uidices. querere. et ueneno: in querere. et in fi¬
nitum est. Quicunq fecerit uendiderit. emerit. habuĩt
dederit. quid eadem lexstatim adungit recita. Deq eius
capite querito. euis qui coierit. conuenerit nonita est.
quid ergo est: dic qui tribunus militum legionibus quatuor
eorum coit. coierit conuenit: conuenerit. quo quis uiditio
publico condemnaretur: qui eorum quorum uidelicet qui
suprascripti sunt. Quid interest utro modoscriptum sit: et si
alligat. ita loquitur. Iui uenenum malum fecit. fecerit. omnes

Expanded text:
lit facere, clames te lege pecuniarum repetundarum non lit facere, clames te lege pecuniarum repetundarum non teneri; neque haec tua recusatio confessio sit captae pecuniae sed laboris et periculi non legitimi declinatio. nunc quid agatur et quid abs te iuris constituatur vide. iubet lex ea, qua lege haec quaestio constituta est, iudicem quaestionis, hoc est Q.Quintum Voconium, cum eis iudicibus qui ei obvenerint — vos appellat, iudices — quaerere de veneno. in quem quaerere? infinitum est. Quicumque fecerit, vendiderit, emerit, habuerit, dederit. quid eadem lex statim adiungit? recita. Deque eius capite quaerito. cuius? qui coierit, convenerit? non ita est. quid ergo est? dic. Qui tribunus militum legionibus quattuor eorum coiit, coierit, convenit, convenerit quo quis iudicio publico condemnaretur. 'qui eorum'? quorum? videlicet qui supra scripti sunt. quid intersit utro modo scriptum sit, etsi ertalis adligat, ita loquitur: 'Qui venenum malum fecit, fecerit.' omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tus. legum interpretes uidices. legum deniq: idcirco omnes
serui sumus ut liberi ẽẽ possimus. Quero .I. naso cur tu in
hoc locosextosedeas. que uis est.qua abste. hi uidices tali
dignitate prediti coherceantur. Uos autem uidices quãob
rem extanta multitudine. ciuium tam pauei de hominum for¬
tunis snĩam fertis: quo ure. actius que. noluit. dixit: cur mihi
tam diu dicendi datur potas. Quid sibi autem illiscribe. ꝗd
lictores. quid ceteri quos apparare. huic questioni uideo uolut.
Opinor hec omnia lege fieri: tecumq hoc. uiditium ut antea
dixi. quasi mente. quadam regi legis: et administrari. quid
ergo est: hec questiosola ita gubnatur: Quid.u.plectori
et .C. flamu inter sicarios: quid . C. orchiuii peculatus: quid
mea de pecunus repetundis: Quid .C. aquilii apud quemn
nunc. de ambitu causa dicitur. Iuid relique. questiones
tofieri uidebitis. Sed quia apud me te tite acti. reum ue¬

Expanded text:
tus, legum interpretes iudices, legum denique idcirco omnes tus, legum interpretes iudices, legum denique idcirco omnes servi sumus ut liberi esse possimus. quid est, Q.Quinto Naso, cur tu in isto loco sedeas? quae vis est qua abs te hi iudices tali dignitate praediti coerceantur? vos autem, iudices, quam ob rem ex tanta multitudine civium tam pauci de hominum fortunis sententiam fertis? quo iure Attius quae voluit dixit? cur mihi tam diu potestas dicendi datur? quid sibi autem illi scribae, quid lictores, quid ceteri quos apparere huic quaestioni video volunt? opinor haec omnia lege fieri totumque hoc iudicium, ut ante dixi, quasi mente quadam regi legis et administrari. quid ergo? haec quaestio sola ita gubernatur? quid M.Marci Plaetori et C. Flamini inter sicarios, quid C.Gaii Orchivi peculatus, quid mea de pecuniis repetundis, quid C.Gaii Aquili apud quem nunc de ambitu causa dicitur, quid reliquae quaestionesto fieri videbitis. si quis apud me, T.Titi Atti, te reum ve
Abbreviated transcription (Latin):
sissime posse defendi. Uidebam in hac defensione.qua iam
solum usus plus dignitatis in illa qua me hic uti noluit.
minus laboris futurum. quod si nihil aliud eẽt actum. in¬
si ut hanc causam obtinẽm lege recitata porassem. Neq
me illa oratio commoueret quod ait actius indignum esse
facinus si senator uidicio quẽqͣ circunuenerit legibus
contineri. si eques. R. hoc idem fecerit. non teneriꝰ ut tibi
concedam hoc indignum eẽ. quod eiusmodi sit. iam udero.
tu mihi concedas necesse. est multo eẽ indignus in ea ciuita¬
te. que legibus teneatur. discedi alegibus. Hoc enim uincu¬
lum est huius dignitatis qua fruimur inre .p. hoc funda¬
mentum libertatis. hic fons equitatis. mens aniinus et con¬
silium et snĩa ciuitatis posita est inlegibus ut corpora nr̃a
sine mente.. sic cuntas sine. lege. suis partibus ut nerius ac.
sanguine. et membris uti non põt. legum ininistri magistra¬

Expanded text:
sissime posse defendi. videbam in hac defensione qua iam sissime posse defendi. videbam in hac defensione qua iam sum usus plus dignitatis, in illa qua me hic uti noluit minus laboris futurum. quod si nihil aliud esset actum nisi ut hanc causam obtineremus, lege recitata perorassem. neque me illa oratio commovet, quod ait Attius indignum esse facinus, si senator iudicio quempiam circumvenerit, legibus eum teneri; si eques Romanus hoc idem fecerit, non teneri. Vt tibi concedam hoc indignum esse quod cuius modi sit iam videro, tu mihi concedas necesse est multo esse indignius in ea civitate quae legibus contineatur discedi ab legibus. hoc enim vinculum est huius dignitatis qua fruimur in re publica, hoc fundamentum libertatis, hic fons aequitatis; mens et animus et consilium et sententia civitatis posita est in legibus. Vt corpora nostra sine mente, sic civitas sine lege suis partibus ut nervis ac sanguine et membris uti non potest. legum ministri magistra
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo est: queret fortasse quispiam. displiceat. ne mihi
legum presidio: a capite ꝑiculum propulsare. mihi uero ui¬
dices non displicet. sed utor meo instituto in hominis hone¬
sti prudentisq uidicio: non solum meo iudicio uti consue¬
ui. sed multum etiam eius quem defendo: et consilio et uo¬
luntati obtempero. N am hec. ad me causa delata est:qui
leges eas adquas achibemur et in quibus uersamur. nosce
deberem:dixi habitostatim de eo qui coisset.quo quis cõ¬
demnaretur. illum ẽẽ liberum. teneri aũt nostrum ordinẽ
atq ille me orare atq obsecrare cepit. ut ne se se lege de'¬
fenderem: cum ego que mihi uiderentur dicerem traduxit
me adsuam snĩam. Affirmabat enim lacrimans nonse cu¬
pidiorem eẽ ciuitatis retinende: ꝗͣ estimationis. u. orem
hominis gessi: et tamen id circo feci. nec enim id semꝑ face
debemus. quod uidebam pse ipãm causam siue lege copio¬

Expanded text:
quid ergo est? quaeret fortasse quispiam displiceatne mihi quid ergo est? quaeret fortasse quispiam displiceatne mihi legum praesidio capitis periculum propulsare. mihi vero, iudices, non displicet, sed utor instituto meo. in hominis honesti prudentisque iudicio non solum meo consilio uti consuevi sed multum etiam eius quem defendo et consilio et voluntati obtempero. nam ut haec ad me causa delata est, qui leges eas ad quas adhibemur et in quibus versamur nosse deberem, dixi habito statim eo: 'Qui coisset quo quis condemnaretur' illum esse liberum, teneri autem nostrum ordinem. atque ille me orare atque obsecrare coepit ne sese lege defenderem. cum ego quae mihi videbantur dicerem, traduxit me ad suam sententiam; adfirmabat enim lacrimans non se cupidiorem esse civitatis retinendae quam existimationis. morem homini gessi et tamen idcirco feci — neque enim id semper facere debemus — quod videbam per se ipsam causam sine lege copio
Abbreviated transcription (Latin):
ad omnia que abste dictã sunt. T acti de opianici damna¬
none respondi. confiteare necesse est. te opinione multum
fefelisse. quod exist imaris me causam a cluentu non facto
euis. sed lege defensurum. Nam hoc psepe dixisti. tibisie
renuntiari. me habere in animo causam hanc presidio legis
defendere. ita ne est: ab amicis uidelicet imprudentes pro¬
dimur: et est nescio quis de his quos amicos nobis arbitra¬
mur: qui nr̃a consilia ad aduersarios deferat: quis nam hec
tibi renuntiauit: quis tam improbus fuit: cui ego autẽ
narraui: nemo ut opinor in culpa est. Sed nimirum tibi
istunc. lex ipsa renuntiauit: sed unde tibi ita defendisse
uideor: ut tota in causa mentionẽ ullam fecerim legis:
Nonsecus hanc causam defendissem: hac si lege habitus te¬
neretur. Certe ut hominem confirmare. oportet. nullus ẽ
locus a me. purgandi istius inuidiosi criminis pretermissus

Expanded text:
ad omnia quae abs te dicta sunt, T.Titi Atti, de Oppianici damnaad omnia quae abs te dicta sunt, T.Titi Atti, de Oppianici damnatione respondi, confiteare necesse est te opinionem multum fefellisse, quod existimaris me causam A.Auli Cluenti non facto eius sed lege defensurum. nam hoc persaepe dixisti tibi sic renuntiari, me habere in animo causam hanc praesidio legis defendere. itane est? ab amicis imprudentes videlicet prodimur, et est nescio quis de eis quos amicos nobis arbitramur qui nostra consilia ad adversarios deferat. quisnam hoc tibi renuntiavit, quis tam improbus fuit? cui ego autem narravi? nemo, ut opinor, in culpa est; nimirum tibi istud lex ipsa renuntiavit. sed num tibi ita defendisse videor ut tota in causa mentionem ullam legis fecerim, num secus hanc causam defendisse ac si lege habitus teneretur? certe, ut hominem confirmare oportet, nullus est locus a me purgandi istius invidiosi criminis praetermissus.
Abbreviated transcription (Latin):
et ex censu querere. Crassus tum ita brutum ultus est. ut illũ
recitationis sue peniteret: uoleste. enim fortasse tulerat. se
in his orationibus reprehensum. quas de rẽ .P. hũiss&. in quibꝰ
forsitan magis requiratur constantia. Ego aũt illa recita
ta non moleste fero. Neq: enim ab illo tempore: quod tum
erat. nec ab ea cãua que tum agebatur aliena fuerunt. nec
mihi quicꝗͣ honoris suscepi: cum ista dixi: quo minus honeste
hanc causam et libere possem defendere: quodsi uelim confi¬
teri me causam cluentii non cognoscere aña fuisse in ea opini¬
one populari quis tandem id posset reprehendere. presertim
uidices cum a uobis quoq ip̃is hoc impetrari sit equissimum
quod ab initio petiui. et nunc peto. ut si quam huc grauio¬
rem de illo uiditio opinionem attulistis. hac causa ꝑspec¬
ta. atq omni ueritate cognita deponatis. Nunc quoniã

Expanded text:
et ex censu quaerere. Crassus tum ita Brutum ultus est ut illum et ex censu quaerere. Crassus tum ita Brutum ultus est ut illum recitationis suae paeniteret; moleste enim fortasse tulerat se in eis orationibus reprehensum quas de re publica habuisset, in quibus forsitan magis requiratur constantia. ego autem illa recitata esse non moleste fero. neque enim ab illo tempore quod tum erat, neque ab ea causa quae tum agebatur aliena fuerunt; neque mihi quicquam oneris suscepi, cum ita dixi, quo minus honeste hanc causam et libere possem defendere. quod si velim confiteri me causam A.Auli Cluenti nunc cognosse, antea fuisse in ea opinione populari, quis tandem id possit reprehendere? praesertim, iudices, cum a vobis quoque ipsis hoc impetrari sit aequissimum quod ego et ab initio petivi et nunc peto ut, si quam huc graviorem de illo iudicio opinionem attulistis, hanc causa perspecta atque omni veritate cognita deponatis. nunc, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
recitasset: quo animi illorum iudicum incrassum incende¬
rentur. aliquantum ẽẽ comiotus dicitur. Itaq in respon¬
dendo primum exposuit utriusq horam temporis. ut oratio
ex re et causa habita uideretur. deitids ut intelligere pos¬
set brutus quem hominem: et non solum qua eloquentia ue¬
rum etiam quo lepore. et quibus facetis preditum lacessisset.
tres et ip̃e excitaint. recitatores cum singulis libellis. quos
u. Brutus pater illius accusatoris de uiri cuisi reliquit. eoꝵ
initia cum recitarentur: ea que uobis nota ẽẽ arbitror. forte
euenit ruri in priuernate eemus ego et Brutus filius fundũ
filius tiburtem fundum requirebat. brutum tum hominẽ
sapientẽ. quod filu nequitiã uderet que predia et relinq̃¬
ret. testificari uoluisse dicebat. quod si potuisset honeste:
scribere. se inbalneis cum etatis filio fuisse non preterisset.
eas se tamen adbalneas non ex libris patris. sed ex tabuilis

Expanded text:
recitasset quo animi illorum iudicum in Crassum incenderecitasset quo animi illorum iudicum in Crassum incenderentur, aliquantum esse commotus dicitur. itaque in respondendo primum exposuit utriusque rationem temporis ut oratio ex re et ex causa habita videretur, deinde ut intellegere posset Brutus quem hominem et non solum qua eloquentia verum etiam quo lepore et quibus facetiis praeditum lacessisset, tris ipse excitavit recitatores cum singulis libellis quos M. Brutus, pater illius accusatoris, de iure civili reliquit. Eorum initia cum recitarentur, ea quae vobis nota esse arbitror: 'forte evenit ut ruri in Privernati essemus ego et Brutus filius,' fundum filius,' Tiburtem fundum requirebat; Brutum autem, hominem sapientem, quod fili nequitiam videret, quae praedia ei relinqueret testificari voluisse dicebat. quod si potuisset honeste scribere se in balneis cum id aetatis filio fuisse, non praeterisset; eas se tamen ab eo balneas non ex libris patris sed ex tabulis
Abbreviated transcription (Latin):
cantur: hominem ingeniosum: u. antonium aiunt solitum eẽ
dicere. id circo se nullam unꝗͣ orationem scripsisse. ut si quid
aliquando opus non eẽt abse ẽẽ dictum. posset se negare di¬
xisse. Proinde: quasi quid a nobis dictum aut actum sit
id nisi lr̃is mandauerimus. hominum memoria non comp̃hen¬
datur. Ego uero in isto gnͣe libentuis tum multorum tum
hominis eloquentissimi et sapientissimi.I.Crassi autoritatẽ
sequor. quod cum L plantium defenderet accusante
ul. Bruto homine in dicendo uehementi et callido. cum bru¬
tus duobus recitatoribus constitutis: ex duabus eius oratio¬
nibus capita alterna inter se contraria recitanda curasset.
quod in disuassione rogationis eus: que contra coloniam
narbonensem ferebatur:quantum põt de autoritate senatus
detrahit: in suasione legis seruilie.summis ornat senatum
laudibus: et multa in equites .ro. cum ex ea oratione dicta

Expanded text:
cantur. hominem ingeniosum, M.Marcum Antonium, aiunt solitum esse cantur. hominem ingeniosum, M.Marcum Antonium, aiunt solitum esse dicere 'idcirco se nullam umquam orationem scripsisse ut, si quid aliquando non opus esset ab se esse dictum, posset negare dixisse'; proinde quasi, si quid a nobis dictum aut actum sit, id nisi litteris mandarimus, hominum memoria non comprehendatur. ego vero in isto genere libentius cum multorum tum hominis eloquentissimi et sapientissimi, L.Lucii Crassi, auctoritatem sequor qui, cum Cn.Gnaeum Plancum defenderet accusante M.Marco Bruto, homine in dicendo vehementi et callido, cum Brutus duobus recitatoribus constitutis ex duabus eius orationibus capita alterna inter se contraria recitanda curasset, quod in dissuasione rogationis eius quae contra coloniam Narbonensem ferebatur quantum potest de auctoritate senatus detrahit, in suasione legis Serviliae summis ornat senatum laudibus, et multa in equites Romanos cum ex ea oratione asperius dicta
Abbreviated transcription (Latin):
roinde. quasi ego non ab initio huius defensionis dixerim
tam populare. eẽt. in illo tempore preterire. Ego uerosi quid
euismodi dixi neq cognitum cominemoraui. nec pro testimo¬
nio dixi. et illa oratio potus temporis mei. ꝗͣ uidicis et autori¬
tatis fuit. Cum enim accusatorem. et mihi initio proposuis¬
sem ut animos et . pͥ. R. et uidicum cominouerem. cumq oẽs
offensiones iuditiorum non ex mea opinione. sed exhomi¬
num rumore proferrẽ istam rem que tam populariter esset
agitata preterire. non potui. Sed errat uehementer:siquis
in orationibus nostris quas in uidicus huimus autoritates
nostras consignatas se habere arbitratur: omnes enim ille ora¬
tiones causarum ac temporum sunt. non hominum iporum
ac patronorum. Namsi caue ipse prose loqui possent. nemot
achiberet oratorem nunc achibemur. ut ea dicamus. non que
nostra autoritate constituantur.sedque ex re ipsa caũaq: du¬

Expanded text:
proinde quasi ego non ab initio huius defensionis dixerim proinde quasi ego non ab initio huius defensionis dixerim tam populare esset illo tempore praeterire. ego vero si quid eius modi dixi, neque cognitum commemoravi neque pro testimonio dixi, et illa oratio potius temporis mei quam iudici et auctoritatis fuit. cum enim accusarem et mihi initio proposuissem ut animos et populi Romani et iudicum commoverem, cumque omnis offensiones iudiciorum non ex mea opinione sed ex hominum rumore proferrem, istam rem quae tam populariter esset agitata praeterire non potui. sed errat vehementer, si quis in orationibus nostris quas in iudiciis habuimus auctoritates nostras consignatas se habere arbitratur. omnes enim illae causarum ac temporum sunt, non hominum ipsorum aut patronorum. nam si causae ipsae pro se loqui possent, nemo adhiberet oratorem. nunc adhibemur ut ea dicamus, non quae auctoritate nostra constituantur sed quae ex re ipsa causaque du
Abbreviated transcription (Latin):
quod senatus decreuerat. ad illud inuidie. pns incendium
restinguendum. id põa pferendum ad populum non arbi¬
ctis querimonus aña incitatus rem illam et rogationem fla¬
gitarat. Idem .C. Iumi filii pueri paruuli lacrimis cominotus.
maximo clamore et concursii totam illam legem et questio¬
nem repudiauit. Ex quo intelligi potuit. id quod sepe dic¬
tum est. ut quod mare sua natura tranquillum sit uentorũ
ui agitari atq turbari sic et populum romanum sua sponte
esse placatum hominum seditiosorum uocibus ut uolentissi¬
mis tempestatibus concitari. Est etiam reliqua pmagna
autoritas. quam ego turpiter pene preterii mea enim ẽẽ chi¬
citur. Recitauit ex oratione nescio qua aclius. quam
meam ẽẽ. dicebat. cohortationem quandam uiditium adho¬
neste uidicandum. et cominemorationem tum illorum uidi¬
tiorum que. probata non eẽt. tum illius ipus iudicis iuniani

Expanded text:
quod senatus decreverat ad illud invidiae praesens incendium quod senatus decreverat ad illud invidiae praesens incendium restinguendum, id postea referendum ad populum non arbifictis querimoniis antea concitatus rem illam et rogationem flagitarat, idem C.Gaii Iuni fili, pueri parvoli, lacrimis commotus maximo clamore et concursu totam quaestionem illam et legem repudiavit. ex quo intellegi potuit, id quod saepe dictum est, ut mare quod sua natura tranquillum sit ventorum vi agitari atque turbari, sic populum Romanum sua sponte esse placatum, hominum seditiosorum vocibus ut violentissimis tempestatibus concitari. est etiam reliqua permagna auctoritas quam ego turpiter paene praeterii; mea enim esse dicitur. recitavit ex oratione nescio qua Attius quam meam esse dicebat cohortationem quandam iudicum ad honeste iudicandum et commemorationem cum aliorum iudiciorum quae probata non essent tum illius ipsius iudici Iuniani;
Abbreviated transcription (Latin):
ciicerent. retinuerunt. At enim senatus uniuersus uidi¬
cauit. illud corruptum ẽẽ uidicium: quomodo suscepit cã
An potuit rem delatam eiusmodi repudiare. cum tr.pł. cum
populo concitato rem pene ad manus reuocasset.cum uir
optimus et homo innocentissimus peciua circunuentus ẽẽ¬
diceretur: cum iniudia flagraret. ordo senatorius.potuit
nihil decerni : Potuit illa concitatio multitudinis.sine.sumo
ditum publicum corrumperetur:utrum uidetur senatus¬
id factum uidicare: an quod sic factum sit moleste grauit ꝙ
condemnatum eẽ dicitis. Sed quero a uobis num istam le.¬
gem existo senatu consulto.Lluculus consus homo sapien¬
in quos tum consules designatos idem illud senatus decre¬
uerit. non tulerunt. Et quod tu habiti pecuni am factũ
ẽẽ arguis. nec id ulla tenuissima suspitione. confirias. fac¬
tum est primum illorum equitate. et sapientia consulum. ui

Expanded text:
eicerent, retinuerunt. at enim senatus universus iudieicerent, retinuerunt. at enim senatus universus iudicavit illud corruptum esse iudicium. quo modo? suscepit causam. an potuit rem delatam eius modi repudiare? cum tribunus plebis, populi concitator, rem paene ad manus revocasset, cum vir optimus et homo innocentissimus pecunia circumventus diceretur, cum invidia flagraret ordo senatorius, potuit nihil decerni, potuit illa concitatio multitudinis sine summodicium publicum corrumperetur. Vtrum videtur id senatus factum iudicare an, si factum sit, moleste graviterque condemnatum esse dicitis. sed quaero a vobis num istam legem ex isto senatus consulto L.Lucius Lucullus consul, homo sapienin quos tum consules designatos idem illud senatus decreverat. non tulerunt; et quod tu habiti pecunia factum esse arguis neque id ulla tenuissima suspicione confirmas, factum est primum illorum aequitate et sapientia consulum, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
et inuidie populariter excitate restitisset. Unum est etiam
quod me maxiine. conturbat: cui loco uix respondere uideor
quod elogium recitasti de testamento gnei egnatu prĩs homi¬
nis honestissimi uidelicet et sapientissum. Id circo se exhere¬
dasse filium:quod is ad oppianici damnationem pecuniam
accepisset: de cuius hominis leuitate. et in constantia plura
non dicam. hoc testamentum ipsum quod recitas huius modi
est. ut ille cum eum filium exheredaret: quem oderat. ei filio
coheredes homines alienissimos conungeret. quos dilige¬
bat. Sedtu atti consideres censeo diligenter utrum censo¬
rium uidicuim graue uelis esse: an egnatu. si egnati leue est
quod Censores de ceteris subscripserunt: ipsum enim gne¬
um egnatium quemtu grauẽ ẽẽ uis: exsenatii eiecerunt.
sin autem censorum. hunc egnatium quem pater censoria.
subscriptione exheredat. censores insenatu cum patrem

Expanded text:
et invidiae populariter excitatae restitisset. Vnum etiam est et invidiae populariter excitatae restitisset. Vnum etiam est quod me maxime perturbat, cui loco respondere vix videor posse, quod elogium recitasti de testamento Cn.Gnaei Egnati patris, hominis honestissimi videlicet et sapientissimi, idcirco se exheredasse filium quod is ob Oppianici condemnationem pecuniam accepisset. de cuius hominis levitate et inconstantia plura non dicam; hoc testamentum ipsum quod recitas eius modi est ut ille, cum eum filium exheredaret quem oderat, ei filio coheredes homines alienissimos adiungeret quem diligebat. sed tu, Atti, consideres censeo diligenter utrum censorium iudicium grave velis esse an Egnati. si Egnati, leve est quod censores de ceteris subscripserunt; ipsum enim Cn.Gnaeum Egnatium quem tu gravem esse vis ex senatu eiecerunt; sin autem censorium, hunc Egnatium quem pater censoria subscriptione exheredavit censores in senatu, cum patrem
Abbreviated transcription (Latin):
rupti secuti sunt. Nec ipsi secus existimant. ꝗͣ uos existi¬
mare. uolumus: de huius pudore integritate. uirtute.
Sed putarunt. pretermitti accusatorem non potuisse. cum
animaduersum eẽt in uidices. Qua de re tota. si unum
factum ex omni antiquitate protulero:plura non dicam.
non enim mihi exemplum summi et clarissimi uiri.P. affricani
pretereundum uidetur:qui cum eẽt censor in equitum cen¬
su .C. licinus sacerdos prodisset clara uoce. ut omnis con¬
tio audire posset: dixit se scire illum uerbis conceptis pe¬
ierasse.: siqui contradicere uellet. usurum esse. cum suo te¬
stimonio. Deinde cum contra nemo diceret: uissit equũ
traducere. Itaqis cuius arbitrio et populus. R et exter
gentes contente ẽẽ consueuerunt. ipse sua scientia adigno¬
miniam alterius contentus non fuit. Quodsi hoc habito
facere licuisset facile illis ip̃is uidicibus et false suspitioni

Expanded text:
rupti secuti sunt; neque ipsi secus existimant quam nos existirupti secuti sunt; neque ipsi secus existimant quam nos existimari volumus de huius pudore, integritate, virtute, sed putarunt praetermitti accusatorem non potuisse, cum animadversum esset in iudices. qua de re tota si unum factum ex omni antiquitate protulero, plura non dicam. non enim mihi exemplum summi et clarissimi viri, P.Publii Africani, praetereundum videtur; qui cum esset censor et in equitum censu C.Gaius Licinius Sacerdos prodisset, clara voce ut omnis contio audire posset dixit se scire illum verbis conceptis peierasse; si qui contra vellet dicere, usurum esse eum suo testimonio. deinde cum nemo contra diceret, iussit equum traducere. ita is cuius arbitrio et populus Romanus et exterae gentes contentae esse consuerunt ipse sua scientia ad ignominiam alterius contentus non fuit. quod si hoc habito facere licuisset, facile illis ipsis iudicibus et falsae suspicioni
Abbreviated transcription (Latin):
argumento compisse. nihil deniq caua cognita statuisse
dicent. Suod su ita fecissent tñ id non ita fixum non esse
deberet. ut conuelli non liceret. non utiq exemplorum co¬
piam. que sũma est: non rem ueterem. non hominẽ potentt̃.
aliquem aut gratiosum proferam. Nuper hominem tenu
cum quem iidem isti censores errarium reliquissent. Cum
enim in homine. nulla culpa reperiretur. quod ilse meruis¬
set. non quid de eostatutum eẽt.: querendum eẽ dux erit.
Nam hec quidem que de uiditio corrupto non putarunt
quidem: quam obrem quisꝗͣ nostrum censorias subscriptio¬
nes omnes affixas. et in ꝑpetuum ratas putet eẽ. oportẽr
et in ipsum habitum animaduerterunt: nullam quidem h
turgitu dinem. nullum obtotius uite. non dicam uitium
sed erratum: nec enim hoc. homine. facetior:nec probior nec
in omnibus officus retinendis diligentior esse quisꝗͣ põt.
nec illi aliter dicunt.sed eandem illam famam uidicu cor¬

Expanded text:
argumento comperisse, nihil denique causa cognita statuisse argumento comperisse, nihil denique causa cognita statuisse dicent. quod si ita fecissent, tamen id non ita fixum esse deberet ut convelli non liceret. non utar exemplorum copia quae summa est, non rem veterem, non hominem potentem aliquem aut gratiosum proferam. nuper hominem tenueeum quem idem isti censores aerarium reliquissent. cum enim in homine nulla culpa inveniretur, quid ille meruisset, non quid de eo statutum esset, quaerendum esse duxerunt. nam haec quidem quae de iudicio corrupto subscripserint quis est qunes omnis fixas et in perpetuum ratas putet esse oportere? at in ipsum habitum animadverterunt. nullam quidem ob turpitudinem, nullum ob totius vitae non dicam vitium sed erratum. neque enim hoc homine sanctior neque probior neque in omnibus officiis retinendis diligentior esse quisquam potest; neque illi aliter dicunt, sed eandem illam famam iudici cor
Abbreviated transcription (Latin):
necarit. qui municipes suos proscribendos occidendos ꝙ
curauit. qui eius uxorem quem occiderat in matrimoniũ
duxerit: qui pecuniam pro potione dederit. qui socrum
qui ux orem. qui tunc temporis fr̃ĩs uacorem. speratosq li¬
beros fratremq ipsum: qui deniq suos liberos interfece¬
rit: qui cum uenenum priuigno suo quereret manifesto sit¬
deprehensus. cuius ministris consilusq damnatis adduc¬
tus ipse in uiditium pecuniam uidici dederit adsnĩas
uidicum corrumpendas: dum hec inꝗͣ de oppianico con¬
stabunt. nec ullo argumento cluentiane pecunie crimen
tenebitur: quid est quod te ista censoria. siue uoluntas. siue
opinio fuit. aduuare tua. hunc innocentem opprimere posse
uideatur: Quid igitur censores secuti sunt. ne ipsi quidẽ
ut grauissime dicam. quicꝗͣ aluid dicent preter sermonem
atq famam nihil se testibus. nihil tabulis. nihil graui aligͦ

Expanded text:
necaverit, qui municipes suos proscribendos occidendosque necaverit, qui municipes suos proscribendos occidendosque curaverit, qui eius uxorem quem occiderat in matrimonium duxerit, qui pecuniam pro abortione dederit, qui socrum, qui uxores, qui uno tempore fratris uxorem speratosque liberos fratremque ipsum, qui denique suos liberos interfecerit, qui, cum venenum privigno suo dare vellet, manifesto deprehensus sit, cuius ministris consciisque damnatis ipse adductus in iudicium pecuniam iudici dederit ad sententias iudicum corrumpendas, dum haec, inquam, de Oppianico constabunt neque ullo argumento Cluentianae pecuniae crimen tenebitur, quid est quod te ista censoria sive voluntas sive opinio fuit adiuvare aut hunc innocentem opprimere posse videatur? quid igitur censores secuti sunt? ne ipsi quidem, ut gravissime dicam, quicquam aliud dicent praeter sermonem atque famam. nihil se testibus, nihil tabulis, nihil aliquo gravi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimescamus. Sin aũt suscriptum est: quia uerum est. Id cir¬
co graue esse debet. hoc queramus uerum sit anfalsum.re¬
moueantur autores censorie tollatur id ex causa quod
hic caũa non est. doce quam pecuniam cluentius dederit.
unde dederit. quẽ admodum dederit. Unum deniq aliq̃
acluentio profecte peciuĩe uestigium ostende. Uince dein¬
de uirum bonum fuisse oppianicum. hominẽ integrum. ni¬
hil de illo unꝙͣ secus eẽ existimatum nihil deniq preuidica¬
tum. tum autoritatem censorum amplexcator. tum illorũ
uiditium cum re conuinctum eẽ defendito. Cum uero eũ
fusse oppianicum constabit. qui tabulas publicas muni¬
cipis ui corrupisse uidicatus sit. qui testamentum inter¬
leuerit. qui supponi ꝑsonam falsum testamentum obsignã¬
dum curarit. qui eum cuius nomine id obsignatum est in¬
terfecerit. qui auunculum fili sui inseruitute ac uinculis

Expanded text:
pertimescamus. sin autem quod subscriptum est, quia verum est, idcirpertimescamus. sin autem quod subscriptum est, quia verum est, idcirco grave debet esse, hoc quaeramus verum sit an falsum; removeantur auctoritates censoriae, tollatur id ex causa quod in causa non est; doce quam pecuniam Cluentius dederit, unde dederit, quem ad modum dederit; unum denique aliquod a Cluentio profectae pecuniae vestigium ostende. vince deinde bonum virum fuisse Oppianicum, hominem integrum, nihil de illo umquam secus esse existimatum, nihil denique praeiudicatum. tum auctoritatem censoriam amplexato, tum illorum iudicium cum re coniunctum esse defendito. dum vero eum fuisse Oppianicum constabit qui tabulas publicas municipi manu sua corrupisse iudicatus sit, qui testamentum interleverit, qui supposita persona falsum testamentum obsignandum curaverit, qui eum cuius nomine id obsignatum est interfecerit, qui avunculum fili sui in servitute ac vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
tu mouere uelit: alter retineat. et ordine amplissimo dignũ
existimet. ut alter in erratios referri. aut tribu moueri iubeat.
alter uetet. Quare qui uobis in mentem uenit. hec appellar
uiditia. que a populo.R. rescindi: ab uratis iudicibis re¬
pudiari: a magistratibus negligi abhis qui eandem potatem
adepti sunt: cõmutari inter collegas discrepare indetis.Iue
cum ita sint. u demus quid tandem censores de illo iuditio
corrupto iudicasse dicuntur. Ac primum illud statuam.
utrum quia censores subscripserint. ita sit. an quia ita fui̾t.
illisubscripserint.Si ideo quia subscripserint.iudete quid aga¬
tis: ne in unum quẽq ur̃m. censoribus in posterum potãtem regiã
ꝑmutatis: ne subscriptio censoria non minus calamitatis ciui¬
bus. ꝗͣ illa acerbissima proscriptio possit afferre. ne censoriũ
stilum: cuius mucronem multis remedus maiores nr̃i retu¬
derunt. Eque post hac atq: illum dictatorium gladium

Expanded text:
tu movere velit, alter retineat et ordine amplissimo dignum tu movere velit, alter retineat et ordine amplissimo dignum existimet, ut alter in aerarios referri aut tribu moveri iubeat, alter vetet. qua re qui vobis in mentem venit haec appellare iudicia quae a populo Romano rescindi, ab iuratis iudicibus repudiari, a magistratibus neglegi, ab eis qui eandem potestatem adepti sunt commutari, inter conlegas discrepare videatis? quae cum ita sint, videamus quid tandem censores de illo iudicio corrupto iudicasse dicantur. ac primum illud statuamus utrum, quia censores subscripserint, ita sit, an, quia ita fuerit, illi subscripserint. si quia subscripserint, videte quid agatis ne in unum quemque nostrum censoribus in posterum potestatem regiam permittatis, ne subscriptio censoria non minus calamitatis civibus quam illa acerbissima proscriptio possit adferre, ne censorium stilum cuius mucronem multis remediis maiores nostri rettuderunt aeque posthac atque illum dictatorium gladium