comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nabili in rationabiliq c̃iuncta ẽ Quid uero qđ corporis elementa pͥ¬
miscet: aut pastos sibimet rata coaptatione c̃tineat: sed de hac quoq
posterius dicam Tertia est musica. quae in quibusdam consistere dicitur instru¬
mentis. Haecuero administratur aut intensione aut inneruis. Aut sp̃u ut intibus
uel in his quae ad aquã mouentur. Aut ꝑcussione quad am ut in his ubi concaua
quaedam aerea feriuntur atq inde diuersi esficiuntur soni. De hac igitur in¬
strumentorum musica prima hoc opere disputandum uidetur. sed ꝓmi sa¬
tis est Nunc deipsis musicae elementis est disserendum. in
onsonantia quae omnem musicae modulationem regit pretersonum
fierinon potest: sonusuero preter quendam pulsum ꝑrocur sionemq ñ reddit᷑
pulsus uero atq ꝑcussio nullo modo esse potest Nisi praecesserit motus. sienim

Expanded text:
nabili irrationabilique conjuncta est? Quid vero quod corporis elementa penabili irrationabilique conjuncta est? Quid vero quod corporis elementa permisceat, aut partes sibimet rata coaptatione contineat? Sed de hac quoque posterius dicam. Tertia est musica, quae in quibusdam consistere dicitur instrumentis. Haec vero administratur, aut intentione, ut nervis, aut spiritu, ut tibiis, vel his quae ad aquam moventur, aut percussione quadam, ut in his quae in concava quaedam virga aerea feriuntur, atque inde diversi efficiuntur soni. De hac igitur instrumentorum musica primum hoc opere disputandum videtur. Sed prooemii satis est. Nunc de ipsis musicae elementis est disserendum. CAPlementis. Consonantia, quae omnem musicae modulationem regit, praeter sonum fieri non potest. Sonus vero praeter quemdam pulsum percussionemque non redditur. Pulsus vero atque percussio nullo modo esse potest, nisi praecesserit motus. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
cã quisquã c̃sonũ seruet. et sicut ingrauib. cordis is uocis ẽ modus ut non
ad taciturnitatẽ grauitas usq descendat. atq in acutis ille custoditur acu¬
minis modus enerui nimiũ tensi uocis tenuitate rũpantur sed totũ sibi sit
consentaneũ atq c̃ueniens. Ita etiã in mundi musicã ꝑrouidemus. Nihilita¬
esse nimiũ ut possit alterũ propria nimietate dissolui Uerũ quicquid il¬
lud est aut suos efferet fructus. aut aliis auxiliatur ut afferet: Nam qđ
on stringit hiemps. uerlaxat. Torret aestas maturat autumnus Tempora quȩ
uicissim uel ipsa suos afferunt fructus. uel aliis ut afferant subministrant.
inseipsũ inse ipsum descendit intelligit. Quidẽ enĩ quod illã incorporeã
rationis uiuacitatẽ corpori misceat nisi quodam coaptatio & uelud grauiũ
leuiumq uocũ quasi unam c̃sonantiã efficiens temperatio: Quid est autẽ

Expanded text:
cam quidquam consonum servent. Et ut in gravibus chordis is vocis est modus, ut non cam quidquam consonum servent. Et ut in gravibus chordis is vocis est modus, ut non ad taciturnitatem gravitas usque descendat, atque in acutis ille custoditur acuminis modus, ne nervi nimium tensi vocis tenuitate rumpantur, sed totum sibi sit consentaneum atque conveniens; ita etiam in mundi musica pervidemus, nihil ita nimium esse posse ut alterum propria nimietate dissolvat. Verum quidquid illud est, aut suos affert fructus, aut aliis auxiliatur ut afferant. Nam quod constringit hiems, ver laxat, torret aestas, maturat autumnus, temporaque vicissim vel ipsa suos afferunt fructus, vel aliis ut afferant subministrant. s in sese ipsum descendit, intelligit. Quid est enim quod illam incorpoream rationis vivacitatem corpori misceat, nisi quaedam coaptatio, et veluti gravium leviumque vocum, quasi unam consonantiam efficiens, temperatio? Quid est autem
Abbreviated transcription (Latin):
uel ocissimus ita magnorũ corporũ nullos omnino sonos ciere. cum p̃sestim
tanta sint stellarũ cursus coaptatione coniuncti. ut nihil aeque compagina¬
cum Nihilita commissum possit intelligi. Namq alii excelsiores Alu in¬
feriores feruntur. atq ita om̃s aequalĩ incitatione uoluuntur. ut prodis¬
pares in aequalitates ratus cursuum ordo ducatur. unde ñ potest ab hac uer¬
tigine caelesti ratus ordo modulationis absistere. lam uero quattuor ele¬
mentorum diuersitates c̃trariasq potentias. Nisi quaedam armonia c̃iun¬
gere quifieri posset ut in unũ corpus ac machinã c̃uenirent. sed haec om̃is
diuersitas Ita & temporũ quattuor uarietatem parit & fructuum . ut tam̃
unum anni corpus efficiat. unde siquidhorum quae tantã uarietatẽ reb
ministrant animo & cogitatione decerpas cuncta pereant: Nec ut ita di¬

Expanded text:
velocissimus ita magnorum corporum, nullos omnino sonos ciere, cum praesertim velocissimus ita magnorum corporum, nullos omnino sonos ciere, cum praesertim tanta sint stellarum cursus coaptatione conjuncti, ut nihil aeque compaginatum, nihil ita commixtum possit intelligi. Namque alii excelsiores, alii inferiores feruntur, atque ita omnes aequali incitatione volvuntur, ut per dispares inaequalitates ratus cursuum ordo ducatur. Unde non potest ab hac coelesti vertigine ratus ordo modulationis absistere. Jam vero quatuor elementorum diversitates contrariasque potentias, nisi quaedam harmonia conjungeret, qui fieri posset, ut in unum corpus ac machinam convenirent? Sed haec omnis diversitas ita et temporum varietatem parit et fructuum, ut tamen unum anni corpus efficiat. Unde si quid horum, quae tantam varietatem rebus ministrant, animo et cogitatione discerpas, cuncta pereant, nec ut ita di
Abbreviated transcription (Latin):
formasq conspicere nisi &iã quaesithorum proprietas uestigauerint sic non sufficit can¬
tilenis musicis delectari. nisi etia qualiter interse coniunctae sint uocum ꝓportione discatur
Principio igitur demusica disserenti illud interim dicendum uidetur.
quot musicae genera ab eius studiosis comp̃hensa esse nouerimus. sunt aũ
tria. Et prima quidem mundana est. secunda uero humana. tertia quae
in quibusdã constituta est instrumentis ut incythara uel tibiis ceterisq
qua cantilinae famulantur. Et primum ea quae est mundana in his
maxime prospicienda est quae in ipso caelo uel compage elementorũ
uel temporũ uarietate uisuntur. qui enim fieri potest ut tam uelox caeli
machina tacito silentiq cursu moueatur. &si ad nr̃as aures sonus ille non
ꝑuenit quod multis fieri de causis necesse est. Non poterit tamen motus tam

Expanded text:
formasque conspicere, nisi etiam quae sit horum proprietas investigaverint: sic non sufficit canformasque conspicere, nisi etiam quae sit horum proprietas investigaverint: sic non sufficit cantilenis musicis delectari, nisi etiam quali inter se conjunctae sint vocum proportione discatur.ae narratur. Principio igitur de musica disserenti, illud interim dicendum videtur, quot musicae genera ab ejus studiosis comprehensa esse noverimus. Sunt autem tria. Et prima quidem mundana est; secunda vero humana; tertia quae in quibusdam constituta est instrumentis, ut in cithara vel in tibiis, caeterisque quae cantilenae famulantur. Et primum ea quae est mundana in his maxime perspicienda est quae in ipso coelo, vel compage elementorum, vel temporum varietate visuntur. Qui enim fieri potest, ut tam velox coeli machina tacito silentique cursu moveatur? Et si ad nostras aures sonus ille non pervenit, quod multis fieri de causis necesse est, non poterit tamen motus tam
Abbreviated transcription (Latin):
rentis quo quomodo proferant delectantur. Nonne illud &iã manifestum ẽ inbello
pugnantiũ animos tubarũ carmine accendi. quod siueri simileest ab animi pacato statu
quem quã ad furorẽ atq iracundiã posse proferri nonẽ dubiũ quod conturba tementis
iracundiã ułnimiã cupiditatẽ modertiormodus possit abs tringere. Quid quod cũ ali¬
quis cantilenã libentiur aurib atq animo capit. Adillud etiã non sponte conuertitur
ut motũ quoq aliquem similem auditae cantilenae corpus effingat. Sed quod omnino
aliquod mel os auditum sibi memor animus ipsedecerpat. ut eis omnib: perspicue nec
dubitanter appareat. ita nobis musicãnatura liter ẽẽ coniunctã. ut eã necsi uelimus qui¬
dem carere possimus. Quocirca intendendauis mentis ẽ ut id quod nature est insitũ scien¬
tia quoq possit conprehensũ teneri. Sicut enim in uisu quoq non sufficit eruditis colores

Expanded text:
rentis quoquomodo proferant, delectantur. Nonne illud etiam manifestum est, in bellum rentis quoquomodo proferant, delectantur. Nonne illud etiam manifestum est, in bellum pugnantium animos tubarum carmine accendi? Quod si verisimile est, ab animi pacato statu, quemquam ad furorem atque iracundiam posse proferri. Non est dubium, quod conturbatae mentis iracundiam, vel nimiam cupiditatem modestior modus possit astringere. Quid quod cum aliquis cantilenam libentius auribus atque animo capit, ad illud etiam non sponte convertitur, ut motum quoque aliquem similem auditae cantilenae corpus effingat, et quod omnino aliquod melos auditum sibi memor animus ipse decerpat? Ut ex his omnibus perspicue nec dubitanter appareat, ita quidem nobis musicam naturaliter esse conjunctam, ut ea ne si velimus quidem carere possimus. Quocirca intendenda vis mentis est, ut id quod natura est insitum, scientia quoque possit comprehensum teneri. Sicut enim in visu quoque non sufficit eruditis colores
Abbreviated transcription (Latin):
portionib: uideatur eẽ compositus. Quibus ar monicas modulationes posterior
disputatio coniungi copulariq mons trabit. Inde cst enim quod insantes quoque
cantilena dulcir oblectat. aliquid uero asperũ atq inmite abaudiendi uolup¬
tate suspendit. Nimirũ id &iã omnis etas patitur omnisq: sexus quaelicet suis ac¬
tib distributa sint. una tamen musicae delectatione coniuncta sunt. Quid enim
fit cum infletib: luctus ipsos madulantur dolentes. quod maxime muliebre est.
ut cũ cantico quodã dulciorfiat causa deflendi. Iduero &iã fuit antiquis inmore
ut cantus tibiae luctib preiret. testis ẽ papinius statius hocuersu
CORNUCUI GRAUE MUSITADUNCO TIBIA CVITENEROS SUETUMPRODUCEREMANES¬
Nam& quis uauiter canere non potest sibitamen aliquid canit. non quod eum aliqua
uoluptate id quod canit afficiat. sed quod quandã insitã dulcedinem exanimo prose¬

Expanded text:
portionibus videatur esse compositus, quibus harmonicas modulationes posterior portionibus videatur esse compositus, quibus harmonicas modulationes posterior disputatio conjungi copularique monstrabit. Inde est enim quod infantes quoque cantilena dulcis oblectat. Aliquid vero asperum atque immite, ab audiendi voluptate suspendit. Nimirum id etiam omnis aetas patitur, omnisque sexus. Quae licet suis actibus distributa sint, una tamen musicae delectatione conjuncta sunt. Quid enim fit, cum in fletibus luctus ipsos modulantur dolentes? Quod maxime muliebre est, ut cum cantico quodam dulcior fiat causa flendi. Id vero etiam fuit antiquis in morem, ut cantus tibiae luctibus praeiret. Testis est Papinius Statius hoc versu: Cornu grave mugit adunco, Tibia cui teneros suetum producere manes. Et qui suaviter canere non potest, sibi tamen aliquid canit, non quod eum aliqua voluptate id quod canit afficiat, sed quod quamdam insitam dulcedinem ex animo profe
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et empedoclercum eiur hos pitem quidã gladio furibundur inbaderet. quod ei¬
illepatrẽ accuratione damnasset. inflexisse dicitur modum canendi. Itaq adules¬
centis iracundiã temperasse. Intantũ uero prisxe filosofiae studiosis. uismusicae
artis innotuit. ut pythagorici cum diurnas in somnos resoluerent curas quib dã
cantilenis uterentur ut eir lenis & quietus sopor inreperet. Itaq &xperrectialus
quibdã modis stuporẽ somni confurionẽq purgabant. I dnimirũ scientes quod tota
nr̃a eanimae corporisq compago. musica coaptatione coniunctasit . Nam ut se secor¬
poris habet affectus. ita &ia pulsus cordis motib: incitantur. quod scilic&. democri¬
tus sppocrati medico tradidissefertur cum eum quasi ut in sanũ cunctis democriti
ciuib: Idopinantibus incustodia edendicaus a uiseret. sed quorsũ istahaec. quia ñ
potest dubitari quin nr̃ae animae & corporis status eiusdem quodam modo pro¬

Expanded text:
Sed et Empedocles cum ejus hospitem quidam gladio furibundus invaderet, quod ejus patrem ille accusatione damnasset, inflexisse dicitur modum canendi, itaque adolescentis iracundiam temperasse. In tantum vero priscae philosophiae studiis vis musicae artis innotuit, ut Pythagorici, cum diurnas in somno resolverent curas, quibusdam cantilenis uterentur, ut eis lenis et quietus sopor irreperet. Itaque experrecti, aliis quibusdam modis stuporem somni confusionemque purgabant. Id nimirum scientes, quod tota nostrae animae corporisque compago musica coaptatione conjuncta sit. Nam ut sese corporis habet affectus, ita etiam pulsus cordis motibus incitantur. Quod scilicet Democritus Hippocrati medico tradidisse fertur, cum eum quasi insanum cunctis Democriti civibus id opinantibus, in custodia medendi causa viseret. Sed quorsum ista haec? Quia non potest dubitari quin nostrae animae et corporis status, eisdem quodammodo pro
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet plane tarũ similitudinẽ inq his quae grauissima quidem erat uocata ẽ.
Hypate quasi maior atq: honorabilior Vnde iouem etiã ypatonuocant. Cor¬
solem quoq eodem nuncupant nomine. propt̃ excellentiã dignitatis ea quae
saturno ẽ at tributa propt̃ tarditatẽ motus & grauitate soni. Parhypate
uero secunda quasi iuxta hypaten posita & collocata. Licanos tertia ldcirco
qm̃ licanos digitus dicitur quemnos indicem uocamus. graecus alingendo
lica non appellat. & qm̃ incanendo ad eam cordã quae erat t̃tia ab hypata in¬
Para mese quinta ẽ . quasi iuxta mediã collocata. Septima autẽ dicitur nece
quasi neate idest inferior int̃quam necem& para mesen. Sexta quest uocatur
para nece quasi iuxtaneten locata. Paramese uero qm̃ t̃tia ẽ anete. eodẽ quoq¬

Expanded text:
scilicet planetarum similitudinem. Inque his quae gravissima quidem erat, vocata est scilicet planetarum similitudinem. Inque his quae gravissima quidem erat, vocata est hypate, quasi major atque honorabilior. Unde Jovem etiam Hypaton vocant. Consulem eodem quoque nuncupant nomine propter excellentiam dignitatis, eaque Saturno est attributa propter tarditatem motus et gravitatem soni. Parhypate vero secunda, quasi juxta hypaten posita et collocata. Lichanos tertia idcirco, quoniam lichanos digitus dicitur, quem nos indicem vocamus. Graecus a lingendo lichanon appellat. Et quoniam in canendo ad eam chordam, quae erat tertia ab hypate, inparamese, quasi juxta mediam collocata. Septima autem dicitur nete, quasi neate, id est inferior. Inter quam neten et paramesen est sexta, quae vocatur paranete, quasi juxta neten locata. Paramese
Abbreviated transcription (Latin):
stratione claruerit. His igitur ita dispositis paulisꝑ deneruis cytharae
ac de eorum nominib quoq modo sint additae disseramus. quaeq eorũ causa
sit nominum his enim primitus ad notitiã uenientib facile erit scientia quae
sequuntur amplecti .XX. DIADDITIONE CORDARUMTARXQ NOMINIB
Timplicem principio fuisse musicam nicomachus refert. Ad eo ut quat tuor
neruis tota constaret Idq usq adorpheũ durauit ut primus quidem neruus
& quartus diapa son c̃sonantũ resonarent. medii uero adse inuicẽ atq. ad ex¬
scilicet musicae mundanae quae exquattuor constat elementis. cuius quadri¬
cordimercurius dicitur inuentor Quintã uero cordã posttoroebus at ric
filius ad iunxit qui fuit lydorũ rex hragnis uero frix sextũ his apposuit
neruum sed septimus neruus a terpandro leybio ad iunctus est secundũ septẽ

Expanded text:
stratione claruerit. His igitur ita dispositis paulisper de cytharae stratione claruerit. His igitur ita dispositis paulisper de cytharae nervis, ac de eorum nominibus, quoque modo sunt additi, disseramus, quaque eorum causa sit nominum. His enim primum ad notitiam venientibus facile erit scientia, quae sequuntur, amplecti. CAPUT XX. De additone chordarum earumque nominibus. Simplicem principio fuisse musicam refert Nicomachus, adeo ut quatuor nervis tota constaret. Idque usque ad Orpheum duravit, ut primus quidem nervus et quartus diapason consonantiam resonarent. Medii vero ad se invicem atque ad exscilicet musicae mundanae, quae ex quatuor constat elementis. Cujus quadrichordi Mercurius dicitur inventor. Quintam vero chordam post Chorebus Athys filius adjunxit, qui fuit Lydorum rex. Hyagnis vero Phryx sextum his apposuit nervum. Sed septimus nervus a Terpandro Lesbio adjunctus est, secundum septem
Abbreviated transcription (Latin):
unum non impleant tonũ qm̃ enim monstratũ est Dia pason exdiatessa
ron & diapente c̃sistere diatessaron uero probata ẽ. ex duob tonis semi to¬
nioq constare. diapente extrib. tonis ac semitonios simuliuncta efficiunt
quinq tonios sed qm̃ duo illa semitonia ñ erant inte grae medietatis eorum
coniunctio adplenum usq ñ ꝑuenit sed medietatẽ quidem superat ab integri¬
tate relinquitur estq diapa son secundũ hanc rationẽ exquinq tonis & duo¬
bus semitoniis. quae si c̃ ad inte grũ tonũ non ad spirant . ita ultra ad inte grũ
semitoniũ prodeunt sed quae horũ ratiosit uel quẽ ad modũ ipsae c̃sonantiuae¬
musicae reperiantur postea liquius ex planabitur. Interea praesenti di¬
sputationi sub medioeri intellegentia credulitas ad hibenda est
Iunc uero omnis fides firma sumenda est . cum propria unum quodq demon¬

Expanded text:
unum non impleant tonum. Quoniam enim monstratum est diapason ex diapente unum non impleant tonum. Quoniam enim monstratum est diapason ex diapente et diatessaron consistere, diatessaron vero probata est ex duobus tonis et semitonio constare; diapente ex tribus tonis ac semitonio simul juncta efficiunt quinque tonos. Sed quoniam illa duo semitonia non erant integrae medietatis, eorum conjunctio ad plenum usque non pervenit. Sed medietatem quidem superat, ab integritate relinquitur. Estque diapason secundum hanc rationem ex quinque tonis et duobus semitoniis. Quae sicut ad integrum tonum non aspirant, ita ultra integrum semitonium prodeunt. Sed quae horum sit ratio, vel quemadmodum ipsae musicae consonantiae reperiantur, postea liquidius explanabitur. Interea praesenti disputationi sub mediocri intelligentia credulitatis adhibenda est: tunc vero firma omnis fides sumenda est, cum propria unum quodque demon
Abbreviated transcription (Latin):
urrur diapente consonantia uocum quidemẽ. quinque. interuallorum .iiii. triũ
thonorum et minore semithonio: ponatur enim idemnumerus cx cii. et eius ses¬
qualter sumatur quiad eum diapente faciat consonantiam. Sit igitur numerus
cclxxxuiii. Iziturhorum et superibrum de prehensorum clxiiponantur in me¬
dionumeri hiccxuI ccxliii .cclui. et sit hoc modo formata des criptio
nsuperiore igitur descriptione cxcii et celui duosthonos et semithoniũ con¬
tinere monstratisunt. restatigitur comparatio ducentorum IUIAdCClXXUII
quae est ses quioctaua idẽ thonus eorumq differentia ẽ .xxxii. quae est octaua
pars ducentorum latq .ui. itaq monstrataẽ diapente consonantia extribusth
mero usque ad cclui uenerat. nunc uero diapente ab eisdem elx duob: numeris
usque adcc lxxxuiii distenditur. Superatur igitur diatessaron consonantia
adiapente ea proportione quae inter cclui etcclxxxuiii. numeros contine tur
adẽ hic thonus diatessaron igitur symphonia adiapente sono transcendie᷑

Expanded text:
ursus diapente consonantia, vocum quidem est quinque intervallorum quatuor, trium tonorum, et minore semitonio. Ponatur enim idem numerus 192, et ejus sesquialter sumatur, qui ad eum diapente faciat consonantiam. Sit igitur numerus 288. Igitur horum et superius deprehensorum 192, ponantur in medio numeri hi 216, 243, 256, et sit hoc modo formata descriptio, superiore igitur descriptione, 192 et 256 duos tonos et semitonium contineri monstrati sunt. Restat igitur comparatio 256 ad 288, quae est sesquioctava, id est tonus, eorumque differentia est 32, quae est octava pars 256. Itaque monstrata est diapente consomeris usque ad 256 venerat. Nunc vero diapente ab eisdem 192 numeris usque ad 288 distenditur. Superatur igitur diatessaron consonantia a diapente, ea proportione quae inter 256 et 288 numeros continetur, at est hic tonus. Diatessaron igitur symphonia a diapente tono transcenditur
Abbreviated transcription (Latin):
est sonus iste paruissimus unde notum est. quod inter¬
diatessaron &diapente consonantiarum tonus differen¬
tia est. sicut interses qui tertiam & ses qualteram propor¬
tionem solaest epogdous differentia huius discriptionis sub¬
ter exemplar subiecimus

Expanded text:
est sonus iste parvissimus. Unde notum est quod est sonus iste parvissimus. Unde notum est quod diatessaron et diapente consonantiarum, tonus differentia est, sicut inter sesquitertiam et sesquialteram proportionem sola est epogdous differentia. Ejus autem descriptionis, subter exemplar adjecimus
Abbreviated transcription (Latin):
in his ergo geomaricam arithm&icam que medi& atem per¬
speximus. hic quoque armonica medi&as inuenitur.
parte senarii octonarius senarium superat. Idest parte ter¬
tia eadem duo denarii parte octonarius superatur. quat¬
tuor enim quibus octonarius aduodenario uincitur
Duo denarii. tertia pars est. & siex tremitates iingas.uI
scilic& & xii. easque ꝑoctonarium medium multiplices.c
xliiii sunt. quod sise extremitates multiplicent vi scilic&
& xii facient lxxii. quonumero exlim. duplus est. inue¬
niemus hic quoque omnes musicas consonantias namque
VIII. adui. & viiii. adxii. conparati. ses qui tertiam propor¬
tionem reddunt. & simul diatessaron consonantiam.
XIIuero ad senarium considerati. duplicem quidem propor¬
tionem sed diapason symphoniam canunt. Octo uero & uiiii.
ipse contrase medii considerati epogdoum iungunt quim
musico modo lamine tonos uocatur. qua eomnium musi¬
corum sonorum mensura communis est. Omnium enim

Expanded text:
In his ergo geometricam arithmeticamque medietatem perIn his ergo geometricam arithmeticamque medietatem perspeximus. Hic quoque harmonica medietas invenitur, parte senarii octonarius senarium superat, id est parte tertia, eadem duodenarii parte, octonarius superatur. Quatuor enim quibus octonarius a duodenario vincitur, duodenarii tertia pars est. Et si extremitates jungas 6 scilicet et 12, easque per octonarium medium multiplices, 144 sunt. Quod si se extremitates multiplicent, sex scilicet et 12, facient 72, quo numero 144 duplus est. Inveniemus hic quoque omnes musicas consonantias. Namque 8 ad 6 et 9 ad 12 comparati sesquitertiam proportionem reddunt, et simul diatessaron consonantiam. Duodecim vero ad senarium considerati duplicem proportionem, sed diapason symphoniam canunt. Octo vero et 9 ipsi contra se medii considerati, epogdoum jungunt, qui in musico modulamine tonus vocatur, quae omnium musicorum sonorum mensura communis est. Omnium enim
Abbreviated transcription (Latin):
sitionis exemplar hoc modo . Ui.
Hasigitur omnes solidas quantitates eẽ nondubium est. Uienim
nascuntur ex uno bis ter .xii. autem exbis .ii. ter. horum aut
medi&ates octonarius fit semel .ii. quater. Nouenarius uero
semel trester. Omnes igitur termini cognati sibi. & tribus in¬
teruallorum dimensionibus notati sunt. In his igitur geome¬
trica proportionalitas inuenitur. sixii ad uiii. uel viiii.
adsenarium conparemus. utraqueenim conparatio ses qual¬
tera proportio est. & quod contin&ur sub extremitatibus
idemest ei quod fit exmediis. Namque quod fit exduo decies
sex aequumestei quod fit exocties .uiiii. Ceom&rica ergo
proportio esthuius modi. Arithm&ica autem est siduo dena¬
rius ad nouenarium. & nouenarius adsenarium conpar&ur
inutris que enim ternarius differentia est. & iunctae extre¬
mitates medi&ate duplaesunt. si enimiunxero senarium
& xiifacies Xviii. qui est nouenario medio termino duplus.

Expanded text:
sitionis exemplar hoc modo, 6, sitionis exemplar hoc modo, 6, Has igitur omnes solidas quantitates esse non dubium est. Sex enim nascuntur ex uno bis ter, 12 autem ex bis duo ter. Horum autem medietates, octonarius fit semel duo quater. Novenarius vero semel tres ter. Omnes igitur termini cognati sibi, et tribus intervallorum dimensionibus notati sunt. In his igitur geometrica proportionalitas invenitur, si 12 ad 8 vel 9 ad 6 comparemus. Utraque enim comparatio sesquialtera proportio est, et quod continetur sub extremitatibus idem est ei quod fit ex mediis. Namque quod fit ex duodecies 6, aequum est ei quod fit ex octies 9: geometrica ergo proportio hujusmodi est; arithmetica autem est, si duodenarius ad novenarium, et novenarius ad senarium comparetur. In utrisque enim ternarius differentia est, et junctae extremitates medietate duplae sunt. Si enim junxeris senarium et duodecim facies 18, qui est novenario medio termino duplus.
Abbreviated transcription (Latin):
de essenom possit. in quattuor enim terminis s. fuerit quem¬
ad modum primus ad tertium. sic secundus ediii. propor¬
tionum ratione scilic& custodita geo m&rica medi&as
explicatur. & quod contin&ur sub extremitatibus ae¬
quumerit. quod sub utraque medicate ad seinui cẽmulti¬
plicata conficitur. rursus simaximus nii terminorum
numerus ad eum quisibi propinquas erit. talem habeat
differentiam qualemidem ipse maximo propinquus
ad paruissimum. huius modi proportio in aridim&ica conside¬
ratione proponitur & extremorum coniunctio duplexerit
propria mediaate. siuero inter iiii. qui est tertius terminus
aequa parte quarti quartum terminum super&. & aequa
primi a primo super&ur armonica huiusmodi proportio
medi& asque pers picitur & quod contin&ur sub extremorũ
ad gregatione multi plicatione medi&atis duplex est. eo
quod sub utraque ex tremitate conficitur: sit autem qđ¬
dam huius dispo¬

Expanded text:
deesse non possit. In quatuor enim terminis si fuerit, quemdeesse non possit. In quatuor enim terminis si fuerit, quemadmodum primus ad secundum, sic tertius ad quartum, proportionum ratione scilicet custodita, geometrica medietas explicatur. Et quod continetur sub extremitatibus aequum erit ei quod sub utraque medietate ad se invicem multiplicata conficitur. Rursus, si maximus quatuor terminorum numerus ad eum qui sibi propinquus est talem habeat differentiam, qualem idem esse maximo propinquus ad parvissimum, hujusmodi proportio in arithmetica consideratione proponitur. Et extremorum conjunctio duplex erit propria medietate. Si vero inter quatuor qui est tertius terminus, a qua parte quarti, quartum terminum superet, et aequa primi a primo superetur, harmonica hujusmodi proportio medietasque perspicitur: et quod continetur sub extremorum aggregatione et multiplicatione medietatis, duplex est eo quod sub utraque extremitate conficitur. Sit autem quoddam hujus dispo
Abbreviated transcription (Latin):
SECUNDA
TERTIA
QUARTA
quinta
SeXTA
septima
octaua
NONA
decimna
estat ergo demaxima ꝑfectaque armonia disserere quae
tribus interuallis constituta magnamium obtin& in mu¬
sici modu laminis temperamentis & inspeculatione naturaliũ
questionum & enim ꝑfectius huius modi medi&ate nihil poterit
inueniri quae tribus interuallis producta ꝑfectissimi corpo¬
ris naturam substantiamque sortita est. hoc enimmodo
crbum quoque trina dimensione
crassatum ple¬
nam armoniam eẽ de monstraui¬
mus. Haec au
huius modi inueni&ur siduobus terminis constitutis
qui ipsi tribus creuerit interuallis longitudine latitudi¬
ne & profunditate duo huius modi termini medu fuerint
constituti & ipsi tribus interuallis notati quiuel ab aequa¬
libus per aequales aequaliter sint producti. uł ab in ae¬
atque ita cum armonicam proportionẽ ciistodiant. Alio
tamen modo conparati faciant arithin eicim med: &atẽ
his que geo marica medi&as. quae inter utras que uersatur

Expanded text:
secunda, tertia, quarta, quinta, sexta, septima, octava, nona, decimaestat ergo de maxima perfectaque harmonia disserere, quae tribus intervallis constituta, magnam vim obtinet in musici modulaminis temperamentis et in speculatione naturalium quaestionum. Etenim perfectius hujusmodi medietate nihil poterit inveniri, quae tribus intervallis producta, perfectissimi corporis naturam substantiamque sortita est. Hoc enim modo, cubum quoque trina dimensione crassatum, plenam harmoniam esse monstravimus. Haec autem hujusmodi invenietur, si duobus terminis constitutis, qui ipsi tribus creverint intervallis, longitudine, latitudine et profunditate, duo hujusmodi termini medii fuerint constituti, et ipsi tribus intervallis notati, qui vel ab aequalibus per aequales aequaliter sint producti, vel ab inaeatque ita cum harmonicam proportionem custodiant, alio tamen modo comparati, faciunt arithmeticam medietatem, hisque geometrica medietas, quae inter utrasque versatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ nominũ  & differentiã ꝑ notabis utsi neruisimiles in omnib cũ eisquis̃ dissimiles colli¬

Expanded text:
dinem nominum et differentiam pernotabis, ut si nervi similes in omnibus, cum eis qui sunt dissimiles collidinem nominum et differentiam pernotabis, ut si nervi similes in omnibus, cum eis qui sunt dissimiles colli
Abbreviated transcription (Latin):
chromatice uł licanos sinẽ me non chromatice. In ar moniauero ułdiathonos sinem¬
menon en armonios uł licanos sinẽ menon enarmonios. Post hasnece sinẽ me non si ue¬
romese neruo non sit sinẽ menonte trachordum adiunctum sed sit die zeugmenon
est post mesen paramese de hinctrite die teug menon in delicanos die zeug menon
quae indiathono dia thonos die reuz menon inchomate tunc diatonos die zeu me¬
non chromatice tunclicanos die teugmenon chromatice. In armonia uero tum
diathonos die teugmenon en armonios tumlica nor die teug menos en armonios.
eadem uero dicitur et paranete cum additione uł diathoni uł chromatis uł armo¬
niae. Suphas nece die teugme non trite hyperboleon et quae est paranetehyper
bolȩon eadem indiathono diathonos hyperbolaeon inchromate uero chromati¬
ce hrperbo laeon in armonia uero enarmonios hypbolaeon. Harũ ultima ea quae ẽ nete
hrꝑbolaeon esit descriptio huius modi ut triũ generũ contineat dispositionẽ inquib & similitu¬

Expanded text:
enon chromaticae. In enharmonio vero vel diatonos synemmenon enharmonios, vel lichanos synemmenon enharmonios. Post has nete synemmenon. Si vero mese nervo non sit synemmenon tetrachordum adjunctum, sed sit diezeugmenon, est post mesen paramese. Dehinc trite diezeugmenon, inde lichanos diezeugmenon, quae, in diatono, diatonos diezeugmenon. In chromate tum diatonos diezeugmenon chromaticae, tum lichanos diezeugmenon chromaticae. In enharmonio vero tum diatonos diezeugmenon enharmonios, tum lichanos diezeugmenon enharmonios. Eadem vero dicitur et paranete, cum additione vel diatoni, vel chromatis, vel enharmonii. Super has nete diezeugmenon, trite hypeboleon, eadem in diatono diatonos hyperboleon. In chromate vero chromaticae hyperboleon; in enharmonio vero enharmonios hyperboleon. Harum ultima ea est quae est nete hyperboleon, et sit descriptio ejusmodi ut trium generum contineat dispositionem in quibus et similitu
Abbreviated transcription (Latin):
cere. mutari modũ praecepit atq ita furentis animum adulescentis adstatũ
mentir pacatissime temperauit. Quod scilicet marchus tullius cõmemorat.
in eo libro quẽ de consilii suis composuit. aliter quidẽ sed hoc modo: Sedut
aliqua similitudine adductus maximis minima conferã. ut quũ uinulen¬
tiã dulescentir tibiarũ &iã cantu ut sit inscincti mulieris pudice sores fran¬
geretur. Ad monius setibicina mut uts pondiũ caneret pychagoras dicitur.
quod cũ illa fecirset aarditatẽ modorũ & grauitate canentir illorũ furen¬
tẽ petulantiã consedisset. Sed ut simili breuiter exempla conquirã. terpan¬
der atq: arion methymneus lerbios atq: iones grauirsimis morbis cantur
eripuere praesidio. is menias uero thebanus bocotiorũ plurib: quos ischiia¬
dici doloris cormenta uexabant. modirfertur cunctas abistersis se molestas

Expanded text:
tere, mutari modum praecepit atque ita furentis animum adolescentis ad statum tere, mutari modum praecepit atque ita furentis animum adolescentis ad statum mentis pacatissimae temperavit. Quod scilicet Marcus Tullius commemorat in eo libro quem de consiliis suis composuit, aliter quidem, sed hoc modo. Sed ut aliqua similitudine adductus, maximis minima conferam, ut cum vinolenti adolescentes tibiarum etiam cantu ut fit instincti, mulieris pudicae fores frangerent, admonuisse tibicinam ut spondeum caneret Pythagoras dicitur; quod cum illa fecisset, tarditate modorum et gravitate canentis, illorum furentem petulantiam consedasse. Sed ut similia breviter exempla conquiram. Terpander atque Arion Methimneus Lesbios atque Iones, gravissimis morbis, cantus eripuere praesidio. Hismenias vero Thebanus Boetiorum pluribus, quos schiatici doloris tormenta vexabat, modis fertur cunctas abstersisse molestias
Abbreviated transcription (Latin):
idcirco timodieo milesio spartiatas succensuis se quod multiplicẽ musicã reddens.
puerorũ animis quos acceperat erudiendos officeret. & auistutis modestia pre¬
pediret. Et quod armoniã quã modestã susceperat. ingenus chromaticũ qđ ẽ.
mollius inuertisset. Tanteritur aput eos suit musieaedi ligentia ut cam
unimor quoq: obitinere arbitrarentur. uulgatũ quippeest qua sepe iracundi¬
as cantilena represserit quã multa ul in corporũ ulinanimorũ assectionibis
mirandapsecerit. cuienim est illudignotum quod pychagoras ebrium adules¬
centẽ tauro menitanum. subphryguinodi sono in ciuitatum. spondio succi¬
nente reddiderit mitiorẽ & sui compotẽ. Nam quum schortum inriua¬
lis domo eẽt clausum atq: ille furens domũ uellet amlurere. quumq prch¬
agoras scellarũ cursus ut cimos noctur nur inspiceret ubi intellexit sono
phrygumodi incitatũ. multiramicorũ monitionib a facinore noluis set esis¬

Expanded text:
idcirco Timotheo Milesio Spartiatas succensuisse, quod multiplicem musicam reddens, puerorum animis, quos acceperat erudiendos, officeret, et a virtutis modestia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam susceperat, in genus chromaticum, quod est mollius, invertisset. Tanta igitur apud eos musicae fuit diligentia, ut eam animos quoque obtinere arbitrarentur. Vulgatum quippe est, quam saepe iracundias cantilena represserit, quam multa vel in corporum, vel in animorum affectionibus miranda perfecerit. Cui enim est illud ignotum, quod Pythagoras ebrium adolescentem Taurominitanum sub Phrygii modi sono incitatum, spondeo succinente reddiderit mitiorem et sui compotem. Nam cum scortum in rivalis domo esset clausum, atque ille furens domum vellet amburere, cumque Pythagoras stellarum cursus ut ei mos nocturnus erat inspiceret, ubi intellexit sono Phrygii modi incitatum, multis amicorum admonitionibus a facinore noluisse desis
Abbreviated transcription (Latin):
cretensis gortinius magno p̃tio adrcitus pueros disciplinȩ musicae ar¬
motheus milesius suꝑeas quas ante repererat unum ad didit neruum¬
acmultipliciorẽ musicã fecit ex ire dela conica consultumq deeofactũ est
quodqm̃ insigne est spartarũ lingua Slitterã inꝑ uertentiũ ipsum
deeo consultũ in hisdem uerbis grecis ad posui

Expanded text:
Cretensis Gortinus magno pretio accitus, pueros disciplina musicae arCretensis Gortinus magno pretio accitus, pueros disciplina musicae armotheus Milesius super eas quas ante repererat unum addidit nervac multipliciorem musicam fecit, exegere de laconica. Consultumque de eo factum est. Quod quoniam insigne est Spartiatarum lingua S litteram in R vertentium, ipsum de eo consultum eisdem verbis Graecis apposui
Abbreviated transcription (Latin):
hoctẽ pore pene nullũ ẽ. quod uero lasciuiũ acmolle ẽ. genus humanum.
Id totum scenicis ac textralibus modis tenetur Fuit uero pudens ac modesta
musica dũ simpliciorib. organis ageretur. ubi uero uarie premixteq tracta¬
ta est amisit grauitatis atq. uirtutis modũ: & pene inturpitudine prolapsa¬
minimũ antiquã speciem seruat unde plato p̃cipit minime oportere pue¬
ros ad omnes modoscrudiri. sed potius adulescentes ac simplices. atq hic
aliquid ꝑmutaretur recens quidem minim e sentiri. post uero magnam
facere differentiã & ꝑaures ad animũ usq delabi. Idcirco magnã ẽẽ cũs¬
todiã rei publice plato arbitratur musicã optime moratã pudent̃q con¬
iuncta . ita ut sit modesta acsimplex & mascula Nec effeminata nec ferta
necuaria qđ lacede monii maxima ope seruauere . dũ apud eos thaletas

Expanded text:
hoc tempore pene nullum est. Quod vero lascivum ac molle est genus humanum, hoc tempore pene nullum est. Quod vero lascivum ac molle est genus humanum, id totum scenicis ac theatralibus modis tenetur. Fuit vero pudens ac modesta musica, dum simplicioribus organis ageretur. Ubi vero varie permixteque tractata est, amisit gravitatis atque virtutis modum, et pene in turpitudinem prolapsaminimum antiquam speciem servat. Unde Plato praecipit minime oportere pueros ad omnes modos erudiri, sed potius ad valentes ac simplices. Atque hicaliquid permutaretur, recens quidem minime sentiri, post vero magnam facere differentiam, et per aures ad animum usque delabi. Idcirco magnam esse custodiam reipub. Plato arbitratur, musicam optime moratam pudenterque conjunctam, ita ut sit modesta ac simplex, et mascula, nec effeminata, nec fera, nec varia. Quod Lacedaemonii maxima ope servavere, dum apud eos Taletas
Abbreviated transcription (Latin):
ant. sed amorẽ delectationẽq: uidictum ẽ similitudo conciliat. undeplato
etiã maxime cauendum eistimat nedebene morata musica aliquid ꝓmutet᷑.
negat enim eẽ ullam tantã morum in republicalabem quã paulatim depu¬
denti ac modesta musica inuertere. statim enim idem quoq: audientiũ ani¬
mos pati paulatimq discedere nullũq honesti ac recti retinere uestigium.
si uel ꝑ lasciuiori modos inuerecundũ aliquid uel asperioris ferox atq. in mane
mentib in labat᷑. Nulla enim magis ad animũ disciplinis uia quã aurib pa¬
tet. Cum ergo ꝑeas rithmi modi quae ad animũ usq descenderint dubita ri
non potest. quin aequo modo mentẽ atq ipsae sunt afficiant atq c̃formed
Id uero etiã intelligi ingentib potest Nãquae asperiores sunt getarum
duriorib delectantur mõdis. Quae uero mansuetȩ mediocrib quã quaid

Expanded text:
ant. Sed amorem delectationemque ut dictum est similitudo conciliat. Unde Plato ant. Sed amorem delectationemque ut dictum est similitudo conciliat. Unde Plato etiam maxime cavendum existimat, ne de bene morata musica aliquid permutetur. Negat enim esse ullam tantam morum in republica labem, quam paulatim de pudenti ac modesta musica invertere. Statim enim idem quoque audientium animos pati, paulatimque discedere, nullumque honesti ac recti retinere vestigium, si vel per lasciviores modos inverecundum aliquid, vel per asperiores ferox atque immane mentibus illabatur. Nulla enim magis ad animum disciplinis via, quam auribus patet. Cum ergo per eas rhythmi modique ad animum usque descenderint, dubitari non potest quin aequo modo mentem atque ipsa sunt efficiant atque conforment. Id vero etiam intelligi in gentibus potest. Nam quae asperiores sunt Getarum, durioribus delectantur modis. Quae vero mansuete, mediocribus, quanquam id
Abbreviated transcription (Latin):
di animã musica conuenientia fuisse coniunctam. Cum enĩ eo quod in
nobis est iunctum conuenienterq co aptatum. illud excipimus quod in so¬
nis apte conuenienterq c̃iunctum est eo quod delectamur. Nos quoq
ipsos eadem similitudine comparatos esse cognoscimus. amica est enim
similitudo dissimilitudo odiosa atq contraria. Hinc etiam morum quoq
maxime ꝑmutationes fiunt. lasciuus quippe animus. uel ipse lasciuio¬
ribus delectatur modis uel saepe eosde audiens emollitur ac frangie̾
Rursus asperior mens uel incitatiorib gaudet uel irritatiorib asperat
Hinc est quod modi etiã musici gentium uocabulo designati sunt. ut lydiusmodus
uel frigius. quoenim quasi una quoque gens gaudeat eodem modus ipseuou¬
cabulo nuncupatur. Caudet uerogens mõdismorum similitudine. neq
enim sicripotesi. ut mollia duris dura molliorib: adnectantur aut gaude¬

Expanded text:
di animam, musica convenientia fuisse conjunctam. Cum enim ex eo quod in di animam, musica convenientia fuisse conjunctam. Cum enim ex eo quod in nobis est junctum convenienterque coaptatum, illud excipimus, quod in sonis apte convenienterque conjunctum est, eoque delectamur, nos quoque ipsos eadem similitudine compactos esse cognoscimus. Amica est enim similitudo. Dissimilitudo vero odiosa atque contraria. Hinc etiam morum quoque maxime permutationes fiunt. Lascivus quippe animus, vel ipse lascivioribus delectatur modis, vel saepe eosdem audiens cito emollitur, at frangitur. Rursus asperior mens vel incitatioribus gaudet, vel incitatioribus asperatur. Hinc est etiam quod modi musici gentium vocabulo designati sunt, ut Lydius modus, et Phrygius. Quo enim quasi unaquaeque gens gaudet, eodem modus ipse vocabulo nuncupatur. Gaudet enim gens modis morum similitudine. Neque enim fieri potest ut mollia duris, dura mollioribus adnectantur aut gaude
Abbreviated transcription (Latin):
bus dicipotest. maximeq de arbitrio auriũ quarũ uis ita sonos captat. ut ñ
modo dehis iudicium capiat differentiasq cognoscat. ueruetiã delectetͥ
sepius sidulces coaptatiq modi sint. Angatur uero sidissipati atq in cohe¬
rentes feriant sensum. Vnde fit ut cum sint quattuor matheseos disci¬
plinae ceterae quidem in inuestigationem ueritatis laborent. Musica
uero Non modo speculationi. uerum etiã mortalitati coniunctasit. Nihil
est enim tam proprium humanitatis. quã remitti dulcib modis adstrin¬
gi contrariis. Idq non esse insingulis uel studiis uel aetatib tenet. uerum
ꝑcuncta diffunditur studia. & infantes ac iuuenes nec non etiam senes. ita
naturaliter affectu quodam spontaneo modis musicis adiunguntur. ut
nulla omnino sit aetas quae acantilenae dulcis delectatione se iuncta sit
Hinc etiam inter nosci potest quod non frustra aplatone dictum sit mun¬

Expanded text:
bus dici potest, maximeque de arbitrio aurium, quarum vis ita sonos captat, ut non bus dici potest, maximeque de arbitrio aurium, quarum vis ita sonos captat, ut non modo de his judicium capiat, differentiasque cognoscat, verum etiam delectetur saepius, si dulces coaptatique modi sint, angatur vero, si dissipati atque incohaerentes feriant sensum. Unde fit, ut cum sint quatuor matheseos disciplinae, caeterae quidem ad investigationem veritatis laborent; musica vero non modo speculationi, verum etiam moralitati conjuncta sit. Nihil est enim tam proprium humanitati, quam remitti dulcibus modis astringique contrariis. Idque non modo sese in singulis vel studiis vel aetatibus tenet, verum per cuncta diffunditur studia, et infantes ac juvenes, necnon etiam senes, ita naturaliter affectu quodam spontaneo modis musicis adjunguntur, ut nulla omnino sit aetas quae a cantilenae dulcis delectatione sejuncta sit. Hinc etiam internosci potest, quod non frustra a Platone dictum est, mun
Abbreviated transcription (Latin):
usicam naturaliter nobis esse coniunctam. et mores uel ho¬
nestare uel euertere: Omnium quidem perceptio sensuum
ita sponte acnaturaliter quibus dam uiuentibus ad est. ut
sine his animal non possit intelligi sed non aequae eorundem cogni¬
tio ac prima perceptio animi in uestigatione colligitur. In laboratum
est enim quod sensum percipientis. sensibilibus rebus adhibemus. Quae
uero sint ipsorum sensuum secundum quosagimus naturae. quae rerum sen¬
sibilium proprietas id non obuium neq cuilibet explicabile esse potest.
Nisi quem conueniens inuestigatio ueritatis contemplatione direxerit.
Ad est enim cunctis mostalibus uisus. quiutrum uenientibus aduisum
figuris: an ad sensibilia radus emissis efficiatur. Inter doctos quidem dubi¬
tabile est . uulgum uero ipsa quoq dubitatio p̃ȩterit. sursus cumquis
triangulum respicit uelquadratum. facile id quod oculis intuetur agno¬
tura. amathematico necesse est petat. Idem quoq deceteris sensibili¬

Expanded text:
usicam naturaliter nobis esse conjunctam, et mores vel honestare vel evertere. Omnium quidem perceptio sensuum, ita sponte ac naturaliter quibusdam viventibus adest, ut sine his animal non possit intelligi. Sed non aeque eorumdem cognitio ac firma perceptio animi investigatione colligitur. Illaboratum est enim quod sensum percipiendis sensibilibus rebus adhibemus. Quae vero sit ipsorum sensuum secundum quos agimus natura, et quae rerum sensibilium proprietas, id non obvium neque cuilibet explicabile esse potest, nisi quem conveniens investigatio veritatis contemplatione direxerit. Adest enim cunctis mortalibus visus, qui utrum venientibus ad visum figuris, an ad sensibilia radiis emissis efficiatur, inter doctos quidem dubitabile est, vulgus quoque ipsa dubitatio praeterit. Rursus cum quis triangulum respicit, vel quadratum, facile id quod oculis invenitur agnotura, a mathematico necesse est petat. Idemque de caeteris sensi
Abbreviated transcription (Latin):
a semithonio: tunc enim integrum eẽ semitonium iure putaretur sieorum diffe¬
rentia quae est xiii facta octiens medietatẽ ducentorum quadraginta trium nu¬

Expanded text:
a semitonio. Tunc enim integrum esse semitonium jure putaretur, si eorum diffea semitonio. Tunc enim integrum esse semitonium jure putaretur, si eorum differentia, quae est 13 facta octies, medietatem 243 n
Abbreviated transcription (Latin):
dentius explicabo Idenim quod de diuisione thonidictumẽ non ad hoc pertinet ut
semitoniorum modos uoluerimus ostendere. sed adidpotius quod thonum ingemina
aequa diceremus non posse disiungi. Dia tessaron quae est consonantia uocũ quidem
est quattuor inter uallorum trium constataut̃ ex duobus thonis et integro semitho¬
nio sit enim subiecta descriptio exenccxri cexliii cclui
Qigitur excii numerus celvi comparetur. ses quitertia propositiofiet acdiatessaron
concinentiã resonabit. Sed s̃i cCxuI ad cxcii comparemur serquioctaua proportioe
est enim corum differentia xxiii quae est octaua purs decentum x duobur estgitur
thonur Rursur.ccxliii. sicexui comparatur erit altera serquioctaua proportio nã
eorum differentia xxuii. parsducentorum .xui. probatur octauarertat compara¬
ducentorum x liiiũ. non uidentur implere: non ẽ igitur semithonium sedminus

Expanded text:
dentius explicabo. Id enim quod de divisione toni dictum est, non ad hoc pertinet, ut dentius explicabo. Id enim quod de divisione toni dictum est, non ad hoc pertinet, ut semitoniorum modos voluerimus ostendere. Sed ad id potius quod tonum in gemina aequa diceremus non posse disjungi. Diatessaron, quae est consonantia, vocum quidem est quatuor, intervallorum trium. Constat autem ex duobus tonis, et non integro semitonio. Sit enim subjecta descriptio 192, 216, 243, 256. Si igitur 192 numerus, 256 comparetur, sesquitertia proportio fiet, ac diatessaron concinentiam resonabit. Sed si 216 ad 192 comparemus, sesquioctava proportio est; est enim eorum differentia 24, quae est octava pars, 192 est igitur tonus. Rursus si 243 ad 216 comparetur, erit altera sesquioctava proportio. Nam eorum differentia 27, pars 216, probatur octava, restat comparaem 243 non videntur implere. Non est igitur semitonium, sed minus
Abbreviated transcription (Latin):
rurnaturalis intercidit qui ẽ scilicet .xuii. qui disponantur in ordinem .XUI.XUII.XUIIII.
igitur xui. Acxuiii collati ses quioctauam retinent proportionem atq id cir cotho¬
num Sed hanc proportionem xuii. numerus medius non inaequalia partitur com¬
para tur enim adxui habet inse totum xui. & eius sextã decimam partẽ scilicet unita¬
comparetur. habet eum totum & cius sepmam decimam partem nonigitur hisdem
partibus et minorem superat. et amaiore superatur. & est minor pars septima
decima maiori sex ta decima sed utraq: semitonia nuncupantur. Non quod omnino
semitonia & aequo sint media sed quod semum dici solet quod ad integritatẽ usque
non peruenit. Sed inter haec unum magis semitonium nuncupatur aliudminus
xuii IN QUIB. PRIMIS XUMERIS SEMIIONIUM CONSIET
QQuod uero sit integrum semithonium. aut quibus primis numeris constet. nunc eui¬

Expanded text:
rus naturaliter incidit qui est scilicet 17. Qui disponantur in ordinem 16, 17, 18. rus naturaliter incidit qui est scilicet 17. Qui disponantur in ordinem 16, 17, 18. Igitur 16 ac 18 collati, sesquioctavam retinent proportionem, atque idcirco tonum. Sed hanc proportionem 17 numerus medius non in aequalia partitur. Comparatus enim ad 16, habet in se totum 16, et ejus sextam decimam partem, scilicet unitacomparetur, habet eum totum, et ejus decimam septimam partem. Non igitur iisdem partibus et minorem superat, et a majore superatur. Est enim minor pars septima decima, major sexta decima. Sed utraque semitonia nuncupantur. Non quod omnino semitonia ex aequo sint media, sed quod semum dici solet, quod ad integritatem usque non pervenit. Sed inter haec unum majus semitonium nuncupatur, aliud minusquibus primis numeris semitonium constet. Quod vero integrum sit semitonium, aut in quibus primis numeris constet, nunc evi