comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saluentur. satane corporaliter deputari . quatinus ex presenti
correptione futurũ iuditiũ timeant. et decetero delinquere
caueant. Quidã aut̃ potestate daomonũ ademendatione pͣutant
Quidã uero despecti ad solã ꝑditionẽ traduntur. Nũ quã diabolus¬
Autenĩ tribulationes cordis illi exaggerat : aut dolorescorporis
suscitat. Hin ẽ qđ a postolus ait. Oatus ẽ mihi stimulus carnis
angelus satane quime colufizeth. Sepe iusti mentẽ uariis uexa¬
tionum doloribus suis demonũ cruciat unde in terdũ usque
ad desperationis angustiã coartatur. Permanontiaut̃ indĩ amore
Animȩ et ipsatalis angustia ad meritum ꝑficit. Nã siue in animo siue
incorpore ꝑ instinctum in mundorũ spirituũ qualibet aduersa
iustus patiatur: ex dĩ utique ꝑmisso patiatur. Qđ si hocipsũ ad dĩ
gloriam humilis referat et dicat qđ pro corporis passione iobdix

Expanded text:
salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurorum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem traduntur. 35. Nunqu tribulationes cordis illi exaggerat, aut dolores corporis suscitat. Hinc est, quod Apostolus ait: Datus est mihi stimulus carnis angelus Satanae, qui me colaphizet . 36. Saepe mentem justi variis vexationum doloribus vis daemonum cruciat; unde interdum usque ad desperationis angustiam 275 coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
elefti apud dm foenũ existunt. Eum diabolus lam deglutisse dicit᷑
qm̃perfecto scelere deuorasse uidetur. Eum uero quẽ non deglu¬
tiuit operis perfestione sedtẽptationũ in lecebris mordet &de¬
uoret: adhc quasi In maxilla mandit. Vnde et paulus habet
stimulos carnis quibus humilietur nunhabet peccandi ꝑfectionẽ
quade glutiatur. Os diabols uerba eius sunt. Verba ueroenus lrspi¬
rationes occultȩ sunt quibus corda hominũ alloquens occultisunt
cupiditatibus. Quidã obincorruptibilẽ Iniquitatẽ quia sporate
Ñcorriguntur inmundis spiritibus uexanditraduntur. ut arripi¬
endieos daemones corporaliter habeant potestatẽ terroribusq
eorũ afflictihumilientur paenite ant et saluentur: Sicut e tapos¬
toluschorinthiis scribensdicit tradere huius modi fatane lNinte¬
ritucarnis ut spr saluussit. Vtile ẽ quosdã peccantes ut in anima

Expanded text:
electi, apud Deum fenum existunt. 32. Eum diabolus jam deglutiisse dicitur, electi, apud Deum fenum existunt. 32. Eum diabolus jam deglutiisse dicitur, quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero, quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet, ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis, quibus humilietur , non habet peccandi perfectionem, qua deglutiatur. 274 33. Os diaboli verba ejus sunt. Verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. 34. Quidam ob incorreptibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enim quosdam peccantes, ut in anima
Abbreviated transcription (Latin):
singuli agunt incitante illo ipsenominetur exeo. Quẽ libet enĩ in dedec ip̃¬
inmentẽ cuius quã diabolũ aliud uero inhabitare. Nã et incordibus¬
scõrũ ingreditur: dũ malas suggestiones insinuat. Sed non habitat lneis
ipsos in habitat: quia ipsi sunt tẽplũeius. Etsi subripiat mentibus elestorũ
diabolus non autẽ in eis requiescit sicut incordibus reꝓborũ Nãca¬
lore fidei mox excitatur : ut exeat abelestis. Non nulli quosium auido
ore eripiuntur : et saluti restituuntur. Nã sȩpe multos quos antiquus
hostis luxurie uoragine mersos cenuit. potentia diuina ꝑ poenitentĩa
ab eius faucibus trax̃. Quomodo bonorũ interitu ꝓpheta electũ dic̃ ẽe
diaboli aescum duma libi scriptum ẽ deillo Fenũ sicut bos comedit
uisi qđ inoculis dĩ faenũ sunt quielectus crbus secundũ homines esse
uidentur : Acperhoc quidebonorũ numero pereunt. apud homines

Expanded text:
singuli agunt incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipsinguli agunt incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipin mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in corda sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis,ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subrepat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum, nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli jam avido ore eripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae voragine immersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. 31. Quomodo bonorum interitum Propheta electam dicit esse diaboli escam, dum alibi scriptum sit de illo: Fenum sicut bos comedet, nisi quod in oculis Dei fenum sunt qui electus cibus secundum homines esse videntur? Ac per haec, qui de bonorum numero pereunt, apud homines
Abbreviated transcription (Latin):
bolus fundit ita sepe undiq captũ inplicant mente utexqua pͥarte
euadere quisque cẽptauerit sine periculo exire nom possit. Velut
suures hoc facere qđ sifeceris pecces si non feceris reus ꝑiuriis
ntanta ergo mali discrimine ut euadendi aditus pateat᷑ minora
potius eligenda sunt ut maiora uitentur. Diabolus quando deci¬
pens quẽ quã quaerit prius naturã unius cuiusq intendit. Et indes
ex cepcationẽ lege buluam qui infigura dicboli contra popullimai
qiat plerat pugnes: Nidsi consparsiont cabdiur temptationi uelu¬
id ẽ animal cdeitur quia decglis lapsus asterta clotais aflano
astutia : Auis uero propterea nominatur . quia superbiã ad alta sustollitus
Et secte his tribus uocabulis appellatur qui a ꝓsuo merito aerẽ quasi auis
Serpens eo qđ in huius saeculi mare insana iastetur fluetuatione łxid
enim qđ ꝑ membra sua diubolus operatur. sortitur uocabula Ita utq ꝗđ

Expanded text:
bolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte bolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. 24. Diabolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se et tentationem . Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Dei quod tolerat pugnet. Nid est animal, dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit; ideo astutia. Avis propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his vocabulis tribus appellatur qui pro suo merito aerem quasi avis serpens ut in hujus saeculi mare insana jactatur fluctuatione. Ex eo enim quod per membra sua diabolus operatur, sortitur vocabula, ita ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
ubi innouissimis uehemot caudam suum quasi caedrus astringit
et aliis suautilitatȩ ꝓ desse ut dũilli impediuntur non ꝑficiant quido¬
cendisunt. Maligni spr̃ hoc qđ intranos munda recupimus sineinter¬
pͣ cognoscunt. et quicquid insemet ipsis terrenũ sentiunt indesinent̃
operibus scĩs exauriunt. ut deintimis puri inueniantur. Eodẽ blandi¬
mento decipiuntur nunc ꝑ diabolũ homines qui proto plausti Irpa¬
ra drso sunt decepti. Multis enĩ uitiorũ p̃stigus mentes reproborũ
ꝑ tẽptando deludit . Nuncenĩ promissis decipit nuncrebus transi¬
torus quasi necessariis illi cit. Nuncetiũ ipsa inferni supplicia quasi
euia et transitori a suggerit quatinus misororũ corda incupiditaie
lasciuia que dissoluit. secũ que ad tartaraducat Argumenta machi¬
nationũ malarũq cogitationũ semina que in cor dibus hominũ dia¬

Expanded text:
ubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus, astringitubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus, astringitet aliis sua utilitate prodesse, ut, dum illi impediuntur, non proficiant qui docendi sunt. 21. Maligni spiritus hoc, quod intra nos mundare cupimus, sine interpiritu praecognoscunt, et quidquid in semetipsis terrenum sentiunt, indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. 22. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines, quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis enim vitiorum praestigiis mentes reproborum Satanas praetentando deludit. Nunc enim promissis decipit; nunc rebus transitoriis, quasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tartara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum dia
Abbreviated transcription (Latin):
Ettu insi diaberis calcaneo eius. Quia nimirũ hominẽ quẽ diubolus
incursu p̃teritȩ uitae non decipit . In nouissimis supplantare disponit
Prolnde quamuis quisque sit iustus. Nũ quũ necesse ẽ ut sit in hac uita
securus. Sed semꝑ humilis caueat semꝑq ne infine corruat solli¬
citus ꝑtimescat. Diabolus suis fautoribus blanditur. Di uero seruus
molitur tẽptamenta contraria exemplo dñi quise postbuptis mum
passusẽ adiubolo ꝑtẽptari. Diabolus scõs om̃s nontenendo possid&
sed tẽptando ꝑ sequitur Nũ quia nonineis intrinsȩcus regnat c̃tra
eos extrinsecus pugnat. Ꝙquiinterius amisit dominũ : exterius
cõmouet bellũ Tunctonita eum quẽ possidet diubolus acrius seuit
quando se uirtute diuia ab eo expellendũ cognoscit. Vnde lnmun¬
dus sp̃s tunc de cerpsit grauius puerũ in quo hubitabat quando ad xp̃i
dmperium exire abeo coactus ẽ : Id factum etadiob uerbarespicit

Expanded text:
Et tu insidiaberis calcaneo ejus; quia nimirum hominem quem diabolus Et tu insidiaberis calcaneo ejus; quia nimirum hominem quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decipit, in novissProinde quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut sit in hac vita securus; sed semper humilis caveat, semperque, ne in fine corruat, sollicitus pertimescat. 17. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei vero servis molitur tentamenta contraria, exemplo Domini, qui se post baptismum passus est a diabolo tentari . 18. Diabolus sanctos omnes non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immundus spiritus tunc discerpsit gravius puerum in quo habitabat, quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est . Quod factum et ab Job verba respicit,
Abbreviated transcription (Latin):
uincaitur̃ quando doaperta iniquitato honine aepriis edit. bolufut
Armatus uero tunc incedit dũperspetiẽ scitatis et uirtutis ea que scast
dostruit. Quando et quidecipitur sua detrimenta non sentit. Sed
tã quã sint uirtutes que sunt uitia sectatur et diligit. Inoculis carna¬
lium diabolus terribilis ẽ Inoculis electorũ terroreius uilis ẽ ab ir¬
credulis ut leo timetur. A fortibus infide ut uermis contẽpnitur
atque ad momentũ ostensus repellitur. Iuisuggestiones diaboli
iusenim serpens ẽ lubricus. Cuius si capiti idẽ prime sug gestioni p̃resis¬
titur totus interna cordis dumnon sentitur illubitur: Teptationum
diubolicarum initia fragilia sunt. Quesi non caueantur sed ꝑusum
in consuecudinem transeant. in nouis simis fortiter conualescunt
ta ut aut nũquã aut cum difficultate uincantur. Dũ intota uita dia¬
pere. Hino ẽ qđ in principio contra proto plaustum serpenti ẽ distũ

Expanded text:
incitur, quando aperta iniquitate hominem depravare conatur; armatus vero tunc incedit, dum per speciem sanctitatis et virtutis ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed, tanquam sint virtutes, quae sunt vitia sectatur et diligit. 13. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in electorum oculis terror ejus vilis est. Ab incredulis, ut leo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones diaboli lus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est primae suggestioni, non resistitur, totus in interna cordis dum non sentitur illabitur. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt, quae si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. Cum in tota vita diapere. Hinc est quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum :
Abbreviated transcription (Latin):
contempnere cupiunt mundum et motũmentis ad supernare uo care
ubisese colligant unde defluxerunt et indese subtrahant ubi disper
one consurgant. Cunsta quippe tẽ poralia quisi herbe uirentes
arescunt et transeunt : Ideoque proae ternis rebus que nũqui arescut
relleusta dĩ seruus contẽ prit: quia ineis stabilitatẽ notiaspiete Quipꝰ
tertena intentione quasi quibuscdios pennis sublouatus erigitur. Icdi
quo lup si serat ꝙ gematis con spicit. etubiꝑ uenerit cũgaudio nugno liecend
uiuers suscort plations reqiue reflugur Incuris huissaecalie taerdit¬

Expanded text:
contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi dispersortificatione consurgant. Cuncta quippe temporalia, quasi herbae virentes, arescunt et transeunt; ideoque pro aeternis rebus, quae nunquam arescunt, recte ista Dei servus contemnit, quia in eis stabilitatem non aspicit. 304 7terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Qui vero, a contemplationis requie reflexus, in curas hujus saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
aduitam quã ꝑ contẽplationis errorẽ mitti ingehennã. Sepemens ad su ma
adimis erigitur et sepe ad sumis ad infima pondere carnis inclinata
refloctitur Multos ds ex carnalibus suagratia uisitat & ad contẽ pla¬
tionis fastigiũ eleuat. Cultosq a contẽ platione iusto iudicio deserit
aduer sitatibus gaudent mundi quã prosperitatibus delectantur
Alienos es adõ quibus hoc scłm a domne cõmodũ prosperatur. Serus autẽdi
riũ drdentius excitentur Magnu apuddñ refulgot gratia qui hiuie mndo
contẽptibilis fuerit: Nã reuera necesse ẽ utquẽ mundo dit diliga t᷑ ado
cõsuiros in hoc saeculo peregrinos ẽẽ et hospites. Vnde etrep̃ henditur
petrus qđ tabernaculum inmonte fieri cogitauit quia scĩs in hocmundo
tabernaculũ non ẽ quibus patria et domus incaelo ẽ. Sc̃i uiri ideo

Expanded text:
ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ad vitam, quam per contemplationis errorem mitti in gehennam. 11. Saepe mens ad summa ab imis erigitur, et saepe a summis ad infima pondere carnis reclinata reflectitur. 12. Multos Deus ex carnalibus sua gratia visitat, et ad contemplationis fastigium elevat. Multosque a contemplatione justo judicio deserit, adversitatibus mundi gaudent, quam prosperitatibus delectantur. 2. Alienos esse a Deo quibus hoc saeculum ad omne commodum prosperatur. Servis autem Drium ardentius excitentur. 3. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit diligatur a Deo. 4. Sanctos viros in hoc saeculo legimus peregrinos esse, et hospites ; unde et reprehenditur Petrus quod tabernaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc mundo tabernaculum non est, quibus patria et domus in coelo est. 5. Sancti viri ideo
Abbreviated transcription (Latin):
gonere humana intentio ꝑ seueranter incedit : In contẽ platione autẽ
sesẽ ꝑ inter ualla resumit quia diuturnitate contẽ plundi lussatus
isio animuliũ que ine ⁊echielo ibant et nonre uercebantur ꝑtinent
aduite astiue ꝑseuerantic̃ Etiterũ ea animalia quȩibant ẽ treuertebant᷑
ꝓtinent ad contõ platiuȩ uitȩ mensurã. Inquadũ quis que intenderit
sua reuerberatus infirmitate reflectitur. At quelterũ renouata intenti¬
one adea unde descenderat rursus erigitur quod fieri in actiua uita fipo¬
test. De quu si quis que reflestat uelad modicũ : statĩ uitiorũ excipitu
Quo oculi in facie astiua uita ecconte platiua in homine. Quugitur ꝑ con¬
tẽplutionẽ docet errorẽ melius sie uellut contẽplacionif oculum. Seruuns
sibiunum uitae altuulis obtutũ ut sit utilius illi ꝑ simplice astionẽ ire

Expanded text:
genere humana intentio perseveranter incedit; in contemplatione autem genere humana intentio perseveranter incedit; in contemplatione autem sese per intervalla resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. 9. Visio animalium in Ezechiele, quae ibant, et non revertebantur , pertinent ad vitae activae perseverantiam; et iterum ea animalia, quae ibant et revertebantur, pertinent ad contemplativae vitae mensuram, in qua dum quisque intenderit, sua reverberatus infirmitate reflectitur; atque, iterum renovata intentione, ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod fieri inactiva vita non potest, de qua si quisque reflectat vel ad modicum, statim vitiorum excipitur in homine. Qui igitur per contemplationem docebit errorem, melius est si evellat contemplationis oculum, servans sibi unum vitae activae obtutum, ut sit utilius illi per simplicem actionem ire
Abbreviated transcription (Latin):
ad contẽ plationẽ conscendere cupiat: tamen ratione cogitur utprius
ueng Quidũ adrachol hos ẽ aduisum principiũ destinaret quec̃ tẽpla¬
strat Sicut sepultus ab omni negotio torrenopriuatur itaettonte pla¬
cioniuatans abomnioccupatione actuali auertitur. Etsicut abaltu¬
aiuita conscendentos Incontẽ plationis quiece sepeliuntur. ltaetaba¬
tiones aeculs reco dentos eos uita actiua inse. Luasisepeliendo suscipti
e Ririscĩ sicut asecreto contẽ plationis egrediuntur ad publicũ astionis
Itarursus ab astionis manifeste adsecretũ contẽ plationis intime rouer¬
tuntur udncus dm̃liuudent ubi acceperuit undeforis adeius glorsuope¬
rantur icut a quile moris ẽ somperoculũ radium solis it figere
nerdefloctort niss ȩ scȩ solius obtentu. ita et scĩa contẽplatione a dactu¬
Ale uitã Interdũ flostuntur considerante illa summa sic ee utilia utian
ista humiliusint paululũ nae indigentiȩ necossaria In astiue uitae

Expanded text:
ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur ut prius sume, qui dum ad Rachel, hoc est, ad visum principium, destinaret, quae contemplaivam demonstrat . 5. Sicut sepultus ab omni negotio terreno privatur, ita et contemplationi vacans ab omni occupatione actuali avertitur. Et sicut ab actuali vita conscendentes in contemplationis quiete sepeliuntur, ita ab actione saeculi recedentes eos vita activa ini, sicut a secreto contemplationis egrediuntur ad publicum actionis, ita rursus ab actionis manifesto ad secretum 302 contemplationis intimae revertuntur, ut intus Deum laudent, ubi acceperunt unde et foris ad ejus gloriam operantur. 7. Sicut aquilae moris est semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu, ita et sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen ista humilia sint paululum nostrae indigentiae necessaria. 8. In activae vitae
Abbreviated transcription (Latin):
um sit utilis ad instruendũ lestio adibita aut̃. SECOLLATIONE
collationi maiorẽ incellegentiũ p̃bet. Melius ẽ enĩ conferre
quũ legere Collatio docibilitatẽ facit Nũ ꝓpositis interroga¬
tionibus cunctatio rerũ excluditur. Etsuȩ ꝓobiectionibus latens
ueritas approbatur. Qđ enĩ obscurũ ẽ aut dubiũ conferendo cito

Expanded text:
um sit utilis ad instruendum lectio, adhibita tamen collatione, majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens veritas approbatur. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito
Abbreviated transcription (Latin):
auditores ut ens quusi inlaberinto inplicent a quo exire uixualeant Tanta
ẽ hereticorũ calliditas ut falsa ueris malaq bonis ꝑmisceant: Salutaribq
rebus plerũque errorissu uris lnter serunt quofacolus por see praui¬
nrorũ biserunt doctrinaq uera adulterando corrũ punt. Seilia
urladi ties donuelor pia sint uel auferendo quepia sunt. Caute ned¬
tanda ceucto que sensi ꝓ banda sunt queleguntur utuxta a postoaia
monita et teneamus querectast etrefutemus que contraria uetr inus
eistunte Sicque in nobis Instruamus utamalis illesi permane anus

Expanded text:
auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo facilius possint pravinostrorum inserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostolica monita , et teneamus quae recta sunt, et refutemus quae contraria veritati existunt; sicque in bonis instruamur, ut a malis illaesi permaneamus
Abbreviated transcription (Latin):
inluminantur indeisti caecantur XII DECAR NALIB IEC̃TO RIBUS
equaquũ legẽ intelleqͣ quicarnaliter uerbalegis ꝑcurrit sedhis quie a
sensuintorioris intellegentiae ꝑspicit . Nã quilitterã legis intendunt
eius occulta penetrare ñposst̃ Multienĩ non intolle gondo spiritaliter
scripturas nec eas recte sentiendo in heresim deuoluti st̃ atq in multis erro¬
ribus defluxerunt . In solis fidelibus religata ẽ lex testante drĩo ꝑꝓphetã
Signatestimoniũ signa legẽ indiscipulis meis Id est neeã autiudeus intel¬
legat aut hereticus quia non ẽ xp̃i discipulus. Vnitatẽ quippe pacis quũ xi
sensu non sapiunt sed eas aderrorẽ prauȩ intellegentie ducunt. Neque
semet ipsos earũ sensibus subdunt sedeas ꝑuerse aderrorẽ ꝓpriũ ꝑtrahum
Doctores errorũ prauis ꝑ suasionibus Iita ꝑ argumenta fraudulentiȩ inligan

Expanded text:
illuminantur, inde isti excaecantur. CAPUT XII. De carnalibus lectoribusilluminantur, inde isti excaecantur. CAPUT XII. De carnalibus lectoribusnaliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus religata est lex, testante Domino per Prophetam: Liga testimonium, signa legem in discipulis meis ; ne eam aut Judaeus intelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Christus sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earum sensibus subdunt, sed eas perverse ad errorem proprium pertrahunt. 5. Doctores errorum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant
Abbreviated transcription (Latin):
panss mesiun latirat iutluicoliter sipiant lta quo sdũ frigidos tor pente¬
que deserit ut sine sensu ꝑsistant Pleriq inacumine intellegendi
uiuaces existunt sedloquendi in opia angustantur. Quidã uero inutrisq
pollent quia et sciendi copiã et dicendi efficatiã habent XI BUS
non ad digloriã sedad suã laudẽ utuntur dũexipsa scientiȩ extollunt᷑¬
& ibi peccant ubi peccata mundare debuerunt. Nũ quã consequuntur
legendo ꝑfestã scientiũ arrogantos Nã quũ uissapientes in superficie
uide antur medullitus tamen ueritatis arcana nontangunt quia suꝑ biȩ
nube p̃pediuntur. Sẽpenĩ suꝑbilegunt. querunt et non inueniunt. Diuinȩ
legis penettabilia humilibus etbene ad dm̃ intrantibus patent. Prauis aut
at que superbis cluduntur Nã quũ uis diuina eloquia in lectione a rrogantib:
sint a perta inmrsterio tamen clausa atque occulta sunt dũ sermodĩ fide¬
libus luxit reprobis autẽ ac superbis quodũ modo tenebrescit. Etundeilli

Expanded text:
s illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habent. CAPUT n ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt, quaerunt et nunquam inveniunt. 3. Divinae legis penetralia humilibus, et bene ad Deum intrantibus patent; pravis autem atque superbis clauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus sint aperta, in mysterio tamen clausa sunt atque occulta. 4. Dum sermo Dei fidelibus lux sit, reprobis autem ac superbis 293 quodammodo tenebrescit; et unde illi
Abbreviated transcription (Latin):
gondo contẽ pnunt. Quidã uero amore sciendi habent : sed tar ditas
sensus ppe diuntur. Quitamen assidua lestione sapiunt q̃đ ingemus
ꝑ desidiĩ nor nouerunt Ingenio tardus sednon ꝑnaturã ꝑ assidui¬
fate tamenlectionis augmentar. Nũ quã uissensus ebitudo sit. fromeis
tamenbesitio intello geniũ adhibet : Si cut quitardus ẽ ad capiendũ
PIntentione tamenbonistudii p̃miũ ꝑ cipit ltaqui prostitũ sibiexdõ
ingoniũ intellegentiũ neglegit condẽ pnationis reus exsistit quia
donũ qđ accep̃ despicit et ꝑdosidiã derelinquit. Iuidũ dĩiuditio
donũ scientie qd neglegunt accipiunt ut durius derobus creditos¬
pomiastenti ł ar hiores aut Ides qtđ serte cupiunt difficabe are ne¬
nuuna ntpromar ino esercitio laboris maximũ p̃miũ habeant reer

Expanded text:
gendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate gendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetudo sit, frequens tamen lectio intelligentiam auget. 7. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod neglpuniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retr
Abbreviated transcription (Latin):
litteraturã introibo inpotentius dñi. Simplicioribus litteris nore e
ꝓponendus fucus grãmaticȩ artis : Mleliores suntenĩ cõmunes
litterȩ quũ simpliciores et ad solũ humilitatẽ legentiũ pertinentes
llȩ uero ne quiores quia ingerunt hominibus ꝑnitiosã mentis elatione
M el iores esse grã maticos quũ hereticos. Hereticienĩ austũ laetiferi¬

Expanded text:
litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus litteris non est litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus litteris non est praeponendus fucus grammaticae artis. Meliores sunt enim communes litterae quia simpliciores et ad solam humilitatem legentium pertinentes, illae vero nequiores, quia ingerunt hominibus perniciosam mentis elationem. 11. Meliores esse grammaticos quam haereticos. Haeretici enim haustum l
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis saecularis doctrina spumantibus uerbis resonans ac seꝑ elo¬
quentiã ettumorẽ atcollens ꝑ doctrinã simplicẽ ethumilẽ xp̃iana
euacuata ẽ sicut scriptũ ẽ. Nonnestultã fecit ds̃ sapientiã huius
mundi: Fastidiosis atque loquacibus scripturae sacrȩ minus ꝓpter
sermonẽ simplicẽ placent. Centile enĩ eloquentiȩ cõparata uide¬
turillis indigna. Qđ si animo humili mysteria eius intendant c̃festi
aduertunt quantũ excelsa sunt que inillis despiciunt In lestione
Ñ uerba sedueritas ẽmandata Sepe aut̃ repperitur simplicitas ueri¬
dica et cõposita falsitas que hominẽ suis erroribus illicit et ꝑ linguȩ
ornamenta laqueos dulces aspargit : Nihil aliud agit amormundan
scientiae nisi extollere laudibus hominẽ Nã quant o maiora fuerit
litteratur& studia tanto animus arrogantiȩ. fastu inflatus maiori
intumescit iactantia . Vnde etbene psalmus ait. Quia non cognoui

Expanded text:
6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arrogantiae fastu inflatus majore intumescit jactantia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi
Abbreviated transcription (Latin):
p aliquã euidentẽ ostensionẽ uixapparent occulie legis urosato ae dic
Pastruere poler collatio lcacontentio destruit Hlaecem̃ rolisto sensu
hereses eisusma quibus subuertitur fides. Veritas corrupitur ssindũ
carites Esomtoncibsoru studiũ non pueritate sedy appetitu laudiscertãt
artificiosa subtilitas quecallidis obiettionibus retiatendit. Itaenim
uersutis assertionibus prauorũ disputatio innodatur ut rosta eẽ
sinulentꝰ que puersa por suadent lestio memoriȩ auxilio ȩg̃. Iasifu¬
erit naturaliter tardior: frequenti tamen meditatione acuitur
adogondi assidurtate colligitur. Sepe plixalestio longitudinis causa
memoriã legentis obliterat. Qd sibreuis sit submoto que libro senten¬
tia retractetur inanimo Tunc sine lubore legitur ete a quelecta sunt
re colendo memoria minime exciduntur. Acceptabilior ẽ sonsibus
lestuo tacs a quã aporta. Am̃plius em̃ intellecius instruitur quando
uorlegentis quiestit eesubsilentio linguu mouetur Nã clare logendo

Expanded text:
per aliquam evidentem ostensionem, vix apparent occulta legis mysteria. 4. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim, relicto sensu hereses et scismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur caritas et contumeliosorum studio non pro veritate, sed pro appetitu laudis certatua tversutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. 8. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis obtergit. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractetur in animo, tunc sine labore legitur, et ea quae lecta sunt recolendo a memoria minime excidunt. 9. Acceptabilior est sensibus lectio tacita quam aperta; amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo
Abbreviated transcription (Latin):
gemina dc̃pnatio: et hic ecin futuro sacculo. Etidẽ alibi dicit Et duplici
comritioxe contere eos. Id ẽ gemina poena. Psentiscilicet & futura
uibus dã secreto di iuditio hic male ẽ. et illuc̃ bene Scilicet ut dailli
caltigati corriguntur ab aeterna dũ pnatione liberentur. Quibusda
uero hicbene ẽ illit male sicut diuiti illi accidit quibhi potentiȩ clari¬
tate conspicuus post mortẽ gehenne Incendiis traditur erutianđ
Porro quibus dũ et hicmale. etillic male quia corrg nole deson
ut fligebar inhac uita incipiunt: et in asterna ꝑ cussione sugnait᷑
intanito inmmergi quosddã desperationis profundo utreo ꝑflugella
uale ant emendari. Qe quibus reste ꝑ prophetã dñs distus erultra
paussi fillo siros dis ciplina nonre cepẽrunt. Plerũq ultus planet
Retnes dit is trã ẜ ominibus sius pectatis p̃sentia patiature luste dase
Anpeounotan uoni ltnesdit quaesit culpa illa peqriuume rnstcens no
pati sup pliciadeproipso ambiguo maxime lumerord ue sues ti

Expanded text:
gemina damnatio, et hic, et in futuro saeculo. Et idem alibi: Duplici contritione contere eos , id est, gemina poena, praesenti scilicet et futura. 10. Quibusdam secreto Dei judicio hic male est, illic bene, scilicet, ut dum hic castigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur. Quibusdam vero hic bene est, illic male, sicut diviti illi accidit qui, hic potentiae claritate conspicuus, post mortem gehennae incendiis traditur cruciandus . Porro quibusdam et hic male, et illic male est, quia, corrigi nolentes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in aeterna percussione damnantur. 11. In tanto immergi quosdam desperationivaleant emendari. De quibus per prophetam dicitur: « Frustra percussi filios vestros; disciplinam non receperunt . » Plerumque justus plangit, nescit utrum pro omnibus suis peccatis praesentia patiatur flagella, an pro uno tantum, et nescit quae sit culpa illa pro qua meruit ejusmodi pati supplicia, et pro ipso ambiguo maxime in moerore versatur. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
Dequibus dicit Flagello inimici ꝑcussite castigatione crudeli
lagellũ namque tunc deluit culpã cũ mutauerit uitã. Nacuus
mores non mutat. actiones non expiat. Omnis diuina ꝑ cussio
aiut puggahiouitae p̃sontis ẽ: aut initium poene sequentis Riũ
quibrasdẽ flagollu abhac ita inchoant eiiaecerna ꝓcussiono
ꝑ durant .nde ꝑmor son dñs dicit Ignis exarsit inramea¬

Expanded text:
De quibus dicit: « Flagello inimici percussi te castigatione crudeli De quibus dicit: « Flagello inimici percussi te castigatione crudeli Flagellum namque tunc diluit culpam cum mutaverit vitam. Nam cujus mores non mutat actiones non expiat. Omnis percussio divina, aut purgatio vitae praesentis est, aut initium poenae sequentis. Nam quibusdam flagella ab hac vita inchoant, et in aeterna percussione perdurant. Unde per Mo
Abbreviated transcription (Latin):
reprobos a dybationo quos errare udet. Elestos ad peae surdos
meritori glorauo iustos primonũq modo aeueoos aesu sore
ndsupona ioe i. Secindo moddo pauper lazarũs adpur gat ione
Tertio modo ꝑcussus õ iobadp eationẽ. Flagella tur homo pleruq
adõ ante peccatũ nemalus sit ut paulus quisatane angolo in piig¬
nante carnis colerabat stimulos. Elagellatur &iũ et post peccatũ
uttorrigatur sicutille in a postolo quitraditus ẽsatane lt interitu
carnis utp̃s saluus esset Nontamen iuste murmurat &iũ quine sc̃
quur uuapulat. Namds̃ ideo plerũq iustũ flagellat: Nedeiustitiu
suꝑbiens cadat. In hac uita dĩ tanto magis studet ut parcat quanto
magis expestando flagellat. Sed alios feriendo corrigit de quibus
dicit. Ego quosamo corrigo et castigo, Feriendo punit quos ln¬
corrigibiliter delinquentos aspicit quos quelum non sub disciplina
filios pater sed destrista dã pnatione uthostis aduersarios ꝑcutit

Expanded text:
reprobos, ad purgationem quos errare videt electos, ad propagandam meritorum gloriam justos. Primo namque modo Aegyptus caesa est ad damnationem . Secundo modo pauper Lazarus ad purgationem . Tertio modo percussus est Job ad probationem . 4. Flagellatur homo plerumque a Deo ante peccatuante carnis tolerabat stimulos . Flagellatur etiam et post peccatum ut corrigatur, ut in Apostolo, qui traditus Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus esset . Non tamen juste murmurat qui nescit cur vapulat. Nam ideo Deus plerumque justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. In hac vita Deus tanto magis studet ut parcat, quanto magis exspectando flagellat, sed alios feriendo corrigit. De quibus dicit: « Ego quos amo arguo et castigo . » Alios feriendo punit quos incorrigibiliter delinquentes aspicit; quosque jam non sub disciplina ut filios pater, sed districta damnatione ut hostes adversarios percutit.
Abbreviated transcription (Latin):
queritur sidm̃ curmalus. Simalus cur dñi Sed duobus uorbis
uitiorũ Ie que eñ alibi concupiscentiȩ somenta succendt pisi ubi
pors praus eogitationis dolestationẽ aspexerit. Quass̃i anobis
sportumus illosine dubio confusus abscorsre Statima fraagonit
lacula concupis concigeius contõpteq lacent sine sucet fares illius
Sollicite hostis insidias intellegoro paritor etcauere oporcet qil
seruum Sicque in nocencia uitae exsistore simplico ut tamori
ppo nuscaet cũ simplicitate esse prudentõrqii prudentiã simplicitati
non mascot Iuxta prophetũ columba ẽ seduita nonhabe ni porrac
ꝑsperõ bom angelũ sosimulans lucis dũnititur electos detipere delo¬
sucut Aue contepniut. Si cotuorbaf allacis cdoltrins scoiare dl¬

Expanded text:
quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illiusSollicite hostis insidias intelligere pariter et cavere Dei servum oportet, sicque innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplnon miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae D
Abbreviated transcription (Latin):
sustinet Has enĩ et doco euitat ectẽpore illus nec loco potest eui¬
tare nec tẽpore. Nonamplius tẽptat elestos diabolus quuindi¬
uoluntus ꝑmittit. Teptando aut̃ scõrũ ꝓfectibus seruit . Et si nolens
suis non decipit. sed potius erudit Nã tẽptationes quusille ad hu¬
munũ interitũ mouet. In terdũ xp̃s ad exercitiũ uirtutũ et sa¬
lubrem utilitatẽ conuertit. Insidie diuboli atque astutiȩ quã uis
huc atq illuc querentos quẽ deuorent diffundantur a potestate
tanĩen diuina none grediuntur. nec tantũ noceant quantũ maliti¬
ose contendunt Nam quundo scorũ uirtus tanta tolerare potu¬
isset : si superna dispensatiopiomoderamine ne quitiũ demonũ
non frenaret : It licet diabolus tẽptationẽ iustorũ sẽꝑ inferre
cupiat tamen siadõ potestatẽ non accipit. nullatenus adipis
ta ẽ. et camen pͥmittente dõ omnis pocestus iusta Ex se enu:

Expanded text:
sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evisustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tevoluntas permittit. Tentando autem sanctorum profectibus servit Etsi nolens, suis non decipit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humanum interitum movet, interdum Christus ad exercitium virtutum salubri utilitate convertit. Insidiae diaboli atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent, diffundantur, a potestate divina tamen non egrediuntur, ne tantum noceant quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare quivisset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaretur. Et licet diabolus tentationem justo semper inferre cupita est, et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa. Ex se enim
Abbreviated transcription (Latin):
ptos pereintibia iustus exompla preftat hominibus fecesse est
Sterumeum e cud uersi tatibus tangi quatinus eius pacientta
õpbecur uedenuo fortitudinis documbita yxeoishant quipro¬
speritatis eius tẽperantiã agnouerunt qui passionibus animȩ insi¬
diante aduersario crutiatur. Nonidcirco secredat alienari axpo
quitalia patitur sed magis ꝑ hocdõ cõmendabilã sese existimet
mens iusti diuersis passionũ tẽptationibus agitur. Pro quibussido
gratias egerit. suaeque culpe qđ talia dignussit reputauerit. ho
qđ ex passione tolerat ei prouirtutibus reputabitur quiet diuina
ultis calamitatũ tẽptationibus mensiusti in hacuita pulsatur
Vnde ecoptat ab hoc sacculo funditus e uelli quo eterũ nascurett
ec fixã illuc securita tõ inueniat. Intereas poenas quas iustus in cor¬
pore patitur atque eas quas mente ꝓfraudẽ diaboli tolerat multũ inter¬
est Nã grauius ferit quas interius iuget quũ eas quas exterius

Expanded text:
prosperis utilia justus exempla praestat hominibus, necesse est eum iterum et adversitatibus tangi, quatenus ejus patientia comprobetur, ut denuo fortitudinis documenta ex eo sumant, qui prosperitatis ejus temperantiam agnoverunt. 4. Qui passionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco se credat alienari a Christo, quia talia patitur; sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, mens justi diversis passionum tentationibus agitatur, pro quibus si Deo gratias egerit, suaeque culpae, quod talibus dignus sit, deputaverit, hoc, quod ex passione tolerat, ei pro virtutibus reputabitur, quia et divinam ultis calamitatum tentationibus mens justi in hac vita pulsatur; unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ id ẽ peccatorũ infirmitas ꝑnitiosa ẽ. Dequa &iã a postolus¬
ut. Quis infirmatur etego nonuror Nã infirmita tẽ carnis utile
eẽ idem a postolus ad probat dicens. Qilando infirmor tunc fortiorsũ
ur murare in flagollis di peccator homo non debet quiama xnẽ
ꝑhoc qd corripitur emendatur. Vnus quisque aũt tuncleuus
porus qđ patitur sisua discusserit mala ꝓquibus ills bisarur
regribietio lusta Dis cat nonmurmurare quimala patitur. &ite¬
suguorats curmala patitur łtporhoc iuste sepati arbitretur p quo

Expanded text:
animae, id est peccatorum infirmitas perniciosa. De qua etiam Apostolusanimae, id est peccatorum infirmitas perniciosa. De qua etiam Apostolus: « Quis infirmatur, et ego non urorpostolus approbat dicens: « Quando infirmor, tunc fortior sum urmurare in flagellis Dei peccator homo non debet, quia maxime per hoc quo corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. Discat non murmurare qui mala patitur; etiamsi ignorat cur mala patiatur et per hoc juste se pati arbitretur per quod
Abbreviated transcription (Latin):
cionis suȩ peribunt Tribus ex causis infirmitates accidunt corporis
dẽ expeccato extẽptatione etex intẽ perantiȩ passione. Sedhuic
tantũ nouissimo humana potest medicina succurrere. Illis uero
sola pietas diuinȩ misericordiȩ . Quiualenciores sunt et sani ut ile e
illis infirmari. et non peccare ne peruigorẽ salutis in licitis sordident᷑
cupiditatũ ecluxuriȩ desideriis. Duritia que mentẽ p̃mit nec sentit᷑
utiliter mutatur in carne utsenciatur atque intellecta emendetur
N amcitius uulnera carnis sentiuntur quã animȩ. Ideoq percarnis
flagello errantes citius corriguntur. Noc quippe indicant in pauli
oculis squamȩ infidelitatis. Quaedũ mutate sunt ꝑ increpationẽ
inoculis carnis confestim resoluta ẽ duritia mentis : Est pnitiosa
sanitas que ad in oboedientiã hominẽ adducit. Est et salubris infir¬
mitas queꝑ diuinũ correptionẽ mentẽ aduritia frangit. Languor

Expanded text:
tionis suae peribunt . 4. Tribus ex causis infirmitates accidunt corporis, id est, ex peccato, ex tentatione, et ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina succurrere, illis vero sola pietas divinae misericordiae. 5. Qui valentiores sunt, et sani, utile est illis infirmari, et non peccare, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squamae infidelitin oculis carnis, confestim soluta est duritia mentis. Est perniciosa sanitas quae ad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas quae per divinam correptionem mentis duritiam frangit. Languor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiustitia premiũ apetit et quiuliqđ donum dĩ qđ meruit it isi
laudẽ conuertit aut in malos usus ad sumit ꝓcul dubio uirtutẽ
Inuitio trans fert. Nomines deuirtutibus uitianutriunt
ex quibus pereant ⁊ terumds̃ arte potentissima ex nr̃o uitio uirtutes
format quibus nos ab iniquitate reformet++¬

Expanded text:
pro justitia praemium appetit, et qui aliquod donum Dei quod meruit in suam pro justitia praemium appetit, et qui aliquod donum Dei quod meruit in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, quibus nos ab iniquitate reformet
Abbreviated transcription (Latin):
uitia deputentur. Veluti si profratris aduentu canonicum
non soluatur leiunium. Virtutũ igitur discretionẽ a paulo a¬
tolo sũme quiad tẽpus egit qđ agendo eẽ omnino prohibuit
Itẽ quȩdũ uirtutes dũ discretioni non seruiunt : Inuitus transeuN
N amsepe iustitia dũ suũ modũ excedit crudelitatis seuitia gignit¬
& nimia pietas dissolutione discipline parturit. Et relistudium
dumplus ẽ quũ oportet : in iracundie uitiũ transit . Et multa mansu¬
etudo torporis segnitiẽ gignit. Prudentis aute uiri discretio
sollerter prospicit Nebonum intemperanter agat et deuirtute
inuitiũ transeat. Itẽ apud quosdũ exuirtute uitiũ gignitur
dumquisque decastitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Na
et qui a elemosinũ uanegloriȩ causã inpertiturꝰ ex uirtute
uitium facit. Sed et is quidesapientia arrogantiũ hubet : & qui

Expanded text:
vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae causa impertit, ex virtute vitium facit. Sed et is qui de sapientia arrogantiam habet, et qui