comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suum ħrdem institiu̾̃t. ⁊ restitutionis pꝰt
morte honeri subegit ñaut hec uideri
disposuisse. nisicum filuis⁊ eius siñ sobo¬
le uitam suam reliquerit.Nos huimodi
sensum mĩto miratiplessimum ci dõamꝰ
eeũntum. ut siquis hecdisposũt nont̾m fi¬
lum heredomn instituens: s⁊ etiam filiam
ꝓneptem. uł aliam dẽinceps postĩtatim.
⁊ eã restitutionis post obitum grauamini
subuiguũt ñ alit̃ hoc sensisse uideatur nͥ
hi quirestitutione hoperati suit sim̃ filus
Da. Quidam filium suum a sacris pat̃¬
no rtmisit. ⁊ postea test̾o condito cum p̃¬
terit nullo eipenitus relicto aliis helibus
derelictis. Ip̃maũt quẽ ncq ħrdẽ neq ex¬
b̾rdatum fecit. fideicõmisso p̃grananit
querebatur siutile eẽt. hunismõi frd̃icõ¬
missum. tota igiturantiqua dubitatioe
habita suꝑ hoc explosa. nobis tn hoc casu
placuit. ut emancrpatus ut pote minĩa
apatre affectus ñ compellatur fidei cõmiᷤᷤ¬

Expanded text:
suum heredem instituit et restitutionis post mortem oneri subegit, non aliter hoc videri disposuisse, nisi cum filius eius sine subole vitam reliquerit: nos huiusmodi sensum merito mirati plenissimum ei donamus eventum, ut, si quis haec disposuerit, non tantum filium heredem instituens, sed etiam filiam, proneptem vel aliam deinceps posteritatem, et eam restitutionis post obitum gravamini subiugaverit, non aliter hoc sensisse videatur, nisi hi qui restitutione onerati sunt sine filiis . Quidam filium suum a sacris paternis remisit et postea testamento condito eum praeteriit nullo ei penitus relicto, aliis heredibus derelictis, ipsum autem, quem neque heredem neque exheredatum fecit, fideicommisso praegravavit. quaerebatur, si utile est huiusmodi fideicommissum. Tota igitur antiqua dubietate super hoc explosa nobis in hoc casu placuit, ut emancipatus utpote iniuria a patre adflictus non compellatur fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
qui legatis ui fideicõmissis honorati sũt
ꝑsõalem plerumq actic̃em hr̃e noscunt᷑
quis ułuendicationis uel sinendi moᷤ ali¬
orumq gn̾m legator subtilitatt̃ ꝓ no
aĩo adimiteret. quã posteritãs obtimis:
rationib usa nec facile siunscepit. nec mex¬
tricabiles crreuitus lautauit. quis in
remmissionis scrupulosis utatur amba¬
gib rectius igitur c̃ecenscinus mrẽ quid̃
missioem penitus aboleri. õito uõ tamle

Expanded text:
qui legatis vel fideicommissis honorati sunt, personalem plerumque actionem habere noscuntur, quis vel vindicationis vel sinendi modo aliorumque generum legatorum subtilitatem prono animo admittet, quam posteritas optimis rationibus usa nec facile suscepit nec inextricabiles circuitus laudavit? quis in rem missionis scrupulosis utatur ambagibus? Rectius igitur esse censemus in rem quidem missionem penitus aboleri, omnibus vero tam
Abbreviated transcription (Latin):
Mpreno. ¶icẽt quidam egiptiors id¬
circo mortuors fr̃m sibi coniuges inmat̾¬
monio copulauint. quod post illorum
mortem mansisse uirgines dicebantur.
arbitratiuidł quod certis legrancõdito̾i¬
b placuit. cum corꝑe ñconuenĩnt nup¬
tias ñ uideri ẽẽ contractas. ⁊ huiuscemodi
conubia tunctp̃is celebrata firmata sũt.
iacere. nec ad exẽplum egiptior deꝗbũ
suꝑius dictum ẽ eas uideri fuisse firmataᷤᷤ
uł ẽe confirmandas.
qui nr̃o reguntur imꝑio nouãnt tc̃ꝑan¬
dum. nam rescripta quoq oĩa uł prag¬
maticas formas aut constitutiões ĩpiaᷤ.
que quib dam ꝑsonis tiranindis tp̃r
ꝑmiserunt. scelesto contub̾mno matͥmo¬
bitauãt. uxorem legitimam tũpissimo
consortio lice̾t amplecti. aut utalia hu¬
uismõi cõmitterentur. uirib carere decer¬
nimus. nie dissimulaticẽ culpabili nefã¬

Expanded text:
p. Licet quidam Aegyptiorum idcirco mortuorum fratrum sibi coniuges matrimonio copulaverint, quod post illorum mortem mansisse virgines dicebantur, arbitrati scilicet, quod certis legum conditoribus placuit, cum corpore non convenerint, nuptias re non videri contractas, et huiusmodi conubia tunc temporis celebrata firmata sunt, iacere nec ad exemplum Aegyptiorum, de quibus superius dictum est, eas videri fuisse firmatas vel esse firmandas. qui nostro reguntur imperio noverint temperandum. nam rescripta quoque omnia vel pragmaticas formas aut constitutiones impias, quae quibusdam personis tyrannidis tempore permiserunt scelesto contubernio matrimobitaverat, uxorem legitimam turpissimo consortio liceret amplecti, aut ut alia huiusmodi committerentur, viribus carere decernimus, ne dissimulatione culpabili nefan
Abbreviated transcription (Latin):
Mp. oor. ¶tm ꝓponas ei quã matͥmoi¬
o tuo unctam suggeris post lib̾os suscep¬
tos curatorẽ patremtuum datum: que
contendis nec te impotestate habiuisse.
ñ debes: neliberi quos habetis ñ exiusto
mim̃io suscepti udeantur. ut aũt omnĩs
scrupulus auferatur. insistere pat̃ tuus
debet. nec ñ uxor tua. ut alius loco eius
detur. Nbebit a facultatẽ repetende rõis
turali quẽ in scruitutẽ susceꝑat. postea

Expanded text:
. Cum proponas ei, quam matrimonio tuo iunctam suggeris, post liberos susceptos curatorem patrem tuum datum, quem contendis nec te in potestate habuisse: non debes, ne liberi quos habetis non ex iusto matrimonio suscepti videantur. Ut autem omnis scrupulus auferatur, insistere pater tuus debet nec non et uxor tua, ut alius loco eius detur: habebit enim facultatem repetendae rationis turali, quem in servitute susceperat, postea
Abbreviated transcription (Latin):
cere põt pat̃nam affecticẽm: ⁊ iuistã nup¬
tiarum ꝓhibitioẽm. quã huius modi
nexus. ꝑ quẽ deo mecdiante aĩe cors co¬
ꝑulatesunt.
masculos. ⁊ feminas maiores ułminocs
sexageariis ułquinquagenariis loge
uilia uł papia ꝓbibut sunt hõies uo¬
lentes contrabere.⁊ exnullo mõ ułex
ulla parre tales nuptias impecłiri.
int̃ senatores scribatur. dignitate illu¬
⁊ lib̾tas stare conubia ñ patitarstios gͥ
dci sequentes uiditium: ñ patiur in
ino eodẽq combio mariti felicitatẽ u¬
xorifieri infortumum. ut quantũ uir
inaltum tollatur. tm̃ ⁊ conuix eius
decrescat. immo magis penitus deꝑeat.
ab sit itaq anr̃o tp̃e huiusmoĩ asꝑitas.
⁊ firmum maneat mm̃ ⁊uxor marito
cõcrescat. ⁊ sentiat cius fulgorẽ. ininu¬
tabileq maneat matrimoniũ exhuiꝰ¬
modi suꝑuentu minime diminutum.
stmili mõ si priuati hõis filia: ad lib̾ti
uerat conubium. ⁊ postea pat̾ mulie¬

Expanded text:
cere potest paternam adfectionem et iustam nupcere potest paternam adfectionem et iustam nuptiarum prohibitionem, quam huiusmodi nexus, per quem deo mediante animae eorum copulatae sunt. masculos et feminas maiores vel minores sexagenariis vel quinquagenariis lege Iulia vel Papia prohibitae sunt, homines volentes contrahere et ex nullo modo vel ex nulla parte tales nuptias impediri. inter senatores scribatur dignitate illuet libertas stare conubia non patitur. Nos igitur dei sequentes iudicium non patimur in uno eodemque conubio mariti felicitatem uxori fieri infortunium, ut, quantum vir in altum tollatur, tantum et coniux eius decrescat, immo magis penitus depereat. Absit itaque a nostro tempore huiusmodi asperitas et firmum maneat matrimonium et uxor marito concrescat et sentiat eius fulgorem stabileque maneat matrimonium ex huiusmodi superventu minime deminutum. Simili modo si privati hominis filia ad liberti veniat conubium et postea pater mulie
Abbreviated transcription (Latin):
uł m̃tecapti. sigratis oĩa ꝓcedant ne ta¬
le hõĩum infortuntum ⁊̃ expensarum
detrim̃to p̃granetmr
õ.a. Diquis alũpnãm suam lib̾tate do¬
naui̾t. ⁊ matrimoro suo collocauĩt dubi¬
tabaturap̃ antiquos utrumnehuiꝰmoĩ
Nuptie legitime ẽe uideantur: annon
¶nos itaq uetustam ambiguitatẽ deci¬
dentes. non ẽe uetitum m̃m̃ censemus.
sienm exaffectuom̃s introdutuntur
⁊nuptie ⁊ nichil impium neq legibus
cͣcͣrium intalicopulatiõe exspectamᷤ.
qͣr p̃clictas nuptias ihibendas existima¬
uerimus. nccenm hõ sic impius inuemi¬
Ictur. ut quam abiitio loco filie hũit. eã
⁊postea insuo colloc anĩt matrimonios
ei credendum ẽ quieam abinitio ñ ut fi¬
liam eclucauit. ⁊ lib̾tate dõauit. ⁊ digñã
eẽ postea suo putanit matrimonio.
fa urcelicet ꝑ sc̃ã omnim̃o ad nuptias
uenre ꝓhibenda. quamaliquis siie
alumpna sit. siue ñ asacro sc̃o suscepit
baptismate: cumnichil aliud sic indu¬

Expanded text:
 mente capti, sed gratis omnia procedant, ne tale hominum infortunium etiam expensarum detrimento praegro pp. Si quis alumnam suam libertate donaverit et in matrimonio suo collocaverit, dubitabatur apud antiquos, utrumne huiusmodi nuptiae legitimae esse videantur, an non. Nos itaque vetustam ambiguitatem decidentes non esse vetitum matrimonium censemus. si enim ex adfectu omnes introducuntur nuptiae et nihil impium neque legibus contrarium in tali copulatione spectamus, quare praedictas nuptias inhibendas existimaverimus? nec enim homo sic impius inveniatur, ut, quam ab initio loco filiae habuit, eam postea in suo collocaverit matrimonio, sed ei credendum est, qui eam ab initio non ut filiam educavit et libertate donavit et dignam esse postea suo putavit matrimonio. Ea videlicet persona omnimodo ad nuptias venire prohibenda, quam aliquis, sive alumna sit sive non, a sacrosancto suscepit baptismate, cum nihil aliud sic indu
Abbreviated transcription (Latin):
dem matrimonio siue ante nuptias doã
tum. dẽinceps sine quoquo mõ datũ fu̾it
consequantur. ioq totum ꝙ ab alterius
lib̾alitate maltͣm ꝓcesserit ut indigno ĩ¬
dignane sublatum fiscouindicari sanc¬
cimus. exceptis tam feminis quãuiris.
qui ant errore a crissim̃o ñ affectato. insi¬
mulatoue. neq ex causa uili deceptist̃.
aut etatis lubrico lapsi. quos tñ ita de¬
mum legis nr̃e laqueis extim placuit.
si aut errore cõꝑto. aut uͥ ad legitimos
ꝑuem̃nt annos conunctioẽm huuisce¬
modi sĩ ulla recrastratiõe dirimerint.

Expanded text:
monio, sive ante nuptias donatum sive deinceps quoquo modo datum fuerit, consequatur, idque totum, quod ab alterius liberalitate in alterum processerit, ut indigno indignaeve sublatum fisco vindicari sancimus: Exceptis tam feminis quam viris, qui aut errore acrissimo, non adfectato insimulatove, neque ex causa vili decepti sunt aut aetatis lubrico lapsi. Quos tamen ita demum legis nostrae laqueis eximi placuit, si aut errore comperto, aut ubi ad legitimos pervenerint annos, coniunctionem huiuscemodi sine ulla recrastinatione diremerint.
Abbreviated transcription (Latin):
cumirahñdas. siue pupille sũ ap̃ patrẽ
uirgines siũ urdue erunt. sĩuris suiui¬
due deniq cuiuscumq sortis cocasione
potestatis utatur. ⁊ minacem fauorem
suum inuitis his quore utilitas agit᷑
exhibere. aut exibuisse detegetur he licet
conamine mulcte librarum auri.x.ob¬
re: ꝑ actam dignitatẽ usurpare ꝓhibecꝰ.
taliscilicit pena ut sicirca honorẽ cum qͦ
maleusus ẽ uendicaroum statutis nr̃is
sinatur. Nllouidł adiciendo ut ⁊ i po¬
testate adhuc constituto. liceat ꝑsone
qũa huiusmõi ambitu cirtum uenire

Expanded text:
ive pupillae sive apud patres virgines sive viduae erunt sive iuris sui viduae, denique cuiuscumque sortis, occasione potestatis utatur et minacem favorem suum invitis is, quorum utilitas agitur, exhibere aut exhibuisse detegitur, hunc, licet conamine multae librarum auri decem obrit, peractam dignitatem usurpare prohibemus, tali scilicet poena, ut, si circa honorem eum, quo male usus est, vindicandum statutis nostris sinatur. Illo videlicet adiciendo, ut et in potestate adhuc constituto liceat personae, quam huiusmodi ambitu circumire
Abbreviated transcription (Latin):
patrom suifiliam iatrimomo colloca¬
modi nmptus urt̃dicendum putauit. ꝑ¬
rptiis coliocare ñposse. falso t ꝑsuasũ ẽ.
recdoita tutele raticẽ: uł post redditam nõ¬
dumexacto quinto niucesimo anno. nec
si ⁊ utili anno uxorẽ duxisti. nec m̃m̃ cuo
ea habuisse te.necfilum exhuuismõi cõ¬
uncticẽ ꝓcreasse uideri potes. sanesi hoc
pat̾ puellecũ decederet postulauit. ⁊ nup¬
tie rite contͣcte ⁊ filius urõr uie suscepͣtus.
mp.dio: Dĩtutor ułcurator pupillã
uł adultam quondam suam sibi uł filio
suo nullo duno impetrato benefitio ĩ
matrimonium collocauĩt. man⁊ infaĩa
cc̃cum. ueluti confessum detutela qr huiꝰ¬
modi coniunctiõe fraudem ad ministratiõiᷤ
noĩe usurpato. idẽ ꝓtutore seu ꝓcurato¬
re ułnegotior gestore res pupille admi¬
nistrau̾̃it. eamq sibi filioue suo copulatũt.
tales nuptias stare. M̃ ad exẽplum tuto¬
rum infirmari sanccimus. ne ex huiꝰmõi
subtili ułmaligno tͣctatu matrimonia.

Expanded text:
filiam in matrimonio collocasmodi nuptiis interdicendum putavit, pernuptui collocare non posse falso tibi persuasum est. reddita tutelae ratione vel post redditam nondum exacto quinto et vicesimo nec non etiam utili anno uxorem duxisti, nec matrimonium cum ea habuisse nec filium ex huiusmodi coniunctione procreasse videri potes. Sane si hoc pater puellae, cum decederet, postulavit, et nuptiae rite contractae et filius videtur iure susceptus.io. Si tutor vel curator pupillam vel adultam quondam suam sibi vel filio suo nullo divino impetrato beneficio in matrimonio collocaverit, manet infamia contra eum velut confessum de tutela, quia huiusmodi coniunctione fraudem administrationis nomine usurpato, id est pro tutore seu pro curatore vel negotiorum gestore res pupillae administraverit eamque sibi filiove suo copulaverit, tales nuptias stare et non ad exemplum tutorum infirmari, ne ex huiusmodi subtili vel maligno tractatu matrimonia
Abbreviated transcription (Latin):
dum taxat mulierib contrahendi coniu
nuiptiarum celebritas obiatat᷑. nullus
existim⁊ obid de ẽe recte alias unto ma¬
tranomio firmitatẽ. uł exconatis lib̾is
uira posse legitimors auferri. int̃ pares
honestate ꝑsõas nulla lege impecdiente
consortium. quod ip̃oꝵ consensu atq
amicors fige firmatur
mp̃ustinꝰ. Imꝑialis temuolentie ꝓpͥũ
hoc c̃e indicantes. ut õĩ tp̃e subicctoꝵ com e¬
modatam inuestigarequãeis medcriꝓ
darcinus. lapsus quoq mulicrum ꝑquos
indignam honore conu̾satiõem in becil¬
litate scxus clegĩnt. cum cõpetenti mod̾a¬
tiõe subleuandos c̃e censemus.minimeq
eis spẽ melioris cõditionis adimere. Ut
eam respicientes improuidam. ⁊ minuᷤ¬

Expanded text:
dumtaxat mulieribus contrahendi coniugnuptiarum celebritas omittatur, nullus aestimet ob id deesse recte alias inito matrimonio firmitatem vel ex eo natis liberis iura posse legitimorum auferri, inter pares honestate personas nulla lege impediente consortium, quod ipsorum consensu atque amicorum fide firmaturp. Imperialis benevolentiae proprium hoc esse iudicantes, ut omni tempore subiectorum commoda tam investigare quam eis mederi procuremus, lapsus quoque mulierum, per quos indignam honore conversationem imbecillitate sexus elegerint, cum competenti moderatione sublevandos esse censemus minimeque eis spem melioris condicionis adimere, ut ad eam respicientes improvidam et minu
Abbreviated transcription (Latin):
rib ⁊ quib cumq amplissimis dignaita¬
natas qũanis pauꝑes inmatrimonium
sibi adipisci. nullamq int̃ ingenuas ex̃.
dinitiis. ⁊opulentiore fortuna ẽẽ distan¬
tiam. ¶ Humiles uõ abiectasq ꝑsonas
eas tm̃modo mulieres ẽe censemus. ancil
tab̾narii. uellenonis: aut artnarii filiã.¬

Expanded text:
ibuscumque amplissimis dignitanatas quamvis pauperes in matrimonium sibi adsciscere, nullam que inter ingenuas ex divitiis et opulentiore fortuna esse distantiam. Humiles vero abiectasque personas eas tantummodo mulieres esse censemus: ancilltabernarii vel lenonis aut harenarii filia
Abbreviated transcription (Latin):
data aut ꝓmissa frũt: uixta antiquum¬
ius fisci nri commodis cedat. testam̃to
suo extrancis nichil relinquat fisiue te¬
stato siue trtestato legib el ⁊iure succedãt
siqui forte exiusto ⁊legitimo matrimõio
ecliti fu̾int. hoc ẽ de descententib filius fili¬
a nepos neptis. ꝓnepos ꝓneptis. deascen¬
dentib pat̾ mat᷑. anus apua. delatere fr̃.
soror. patruius amita. ¶ testandi saneita
demum hãt facultatem. ut is tm̃ ꝑsonis
parbitriouiris ac legum quod uolu̾it
relinquat. quas succedere imꝑialis p̃cep¬
ci tenore mandanimus. ita tnut ab ẜxdi¬
tate defuncti penitus arteatur siquis ex
his quos memorauimus. incontrahẽctis
incestis nuptiis confilium mnisse monstra¬
bitur. successuro in locum illius qui pꝰcũ
gradum proximus inuenitur. Ea saneq̃
de utris cauimus.⁊̃ defeminis que p̃dicto

Expanded text:
ta aut promissa fuerit, iuxta ius antiquum fisci nostri commodis cedat. Testamento suo extraneis nihil derelinquat, sed sive testato sive intestato legibus ei et iure succedant, si qui forte ex iusto et legitimo matrimonio editi fuerint, hoc est de descendentibus filius filia nepos neptis pronepos proneptis, de ascendentibus pater mater avus avia, de latere frater soror patruus amita. Testandi sane ita demum habeat facultatem, ut his tantum personis pro iuris ac legum quod voluerit arbitrio relinquat, quas succedere imperialis praecepti tenore mandavimus: ita tamen, ut hereditate defuncti penitus arceatur, si quis ex his quos memoravimus in contrahendis incestis nuptiis consilium inisse monstrabitur, successuro in locum illius, qui post eum gradum proximus invenitur. Ea sane, quae de viris cavimus, etiam de feminis, quae praedicto
Abbreviated transcription (Latin):
suam ineadem ꝓfessione durauit. post
eius obitum p̃ces imꝑatori clem̃tie ob¬
tułit ⁊ diinam indulgentiam iruit.
lib̾atioem mat̃ne iniurie ⁊ nubendi licẽ¬
tiam sibi condoantem c̃e. istã quoq poᷤᷤ¬
se sine metu pͥors legum matrimonio
inpriscis legib licet obscurius constitu¬
tum ẽ ut matrimonium int̃ impares ho¬
nestate ꝑsonas c̃chendum ñalit̃ quidem
ualeant. nisi dotalia instrum̃ta confecta
fiũnt. his uõ int̃cecdentib õimodo fir¬
masint sine aliqua distinctiõe ꝑ sonar̃
si mõ libere sint: Aingenne mulieres. nł¬
larum nefariarum uel ing̾estarum con¬
iunctionum subierit suspitio. nam ine¬
farios ⁊incestos coitus omnib moĩs am¬
putamus. sicut illos quip̃teritarũ legũ
sanctiõe sp̃alit̃ uetiti sunt. exceptis indł
his quos p̃senti lege ꝑmisimus: legiti¬
miq matrimonii uire murari p̃cipimꝰ.
his itaq ꝑhanc gn̾alem legem ita cõ¬

Expanded text:
suam in eadem professione duravit, post suam in eadem professione duravit, post eius obitum preces imperatoriae clementiae obtulerit et divinam indulgentiam meruerit liberationem maternae iniuriae et nubendi licentiam sibi condonantem, istam quoque posse sine metu priorum legum in matrimonio us, quod etiam in Priscis legibus, licet obscurius, constitutum est, ut matrimonia inter impares honestate contrahenda non aliter quidem valeant, nisi dotalia instrumenta confecta fuerint, his vero intercedentibus omnimodo firma sint sine aliqua distinctione personarum, si modo liberae sint et ingenuae mulieres, nullaque nefariarum vel incestarum coniunctionum suberit suspicio. Nam nefarios et incestos coitus omnibus modis amputamus, sicut et illos, qui praeteritarum legum sanctione specialiter vetiti sunt, exceptis videlicet his, quos praesenti lege permisimus legitimique matrimonii iure muniri praecepimus. His itaque per hanc generalem legem ita con
Abbreviated transcription (Latin):
petentem sibi legib abaliis relictam uł
ab intestato delatam hereditatẽ. Stmm¬
les uõ tale merentib ab imꝑatorebñfi¬
cium mulierib illas etiam ẽe uolumus:
que dignitatẽ aliquam. ⁊si ñ serenissimo
principi supplicauint ultronea tñ. dõati¬
one ante matrimonium merũint. ex qua
dignitate aliam ⁊̃ omnẽ maculam ꝑquã
ceteris omnib legitime comungi mulie¬
res ꝓhibentur ab oleri penitus oportet.
his illud adungimus ut ⁊ filie huras¬
mõi mulierum si quid̃ post expurgatio¬
nem pͥoris uite matri sue natesu̾nt: ñ
uideantur scemcarum c̃ẽ filie. nec subia
uictissimo pͥncipisacrum sine ullo ob¬
staculo mereri rescriptum. ꝑ quod eis ita
nubere ꝑmittatur. quasi ñ sint scenice
matris filie. nec iam ꝓhibeantur illis
copulari. quib scence filias uł digni¬
dicitur. ut t̃n. omnimõ dotalia int̃ cos
⁊̃ instrum̃ta conficiantur. ¶ S ⁊ si asce¬
nica matre ꝓcreata que usq ad mortẽ

Expanded text:
petentem sibi legibus ab aliis relictam vel ab intestato delatam hereditatem. Similes vero tale merentibus ab imperatore beneficium mulieribus illas etiam esse volumus, quae dignitatem aliquam, etsi non serenissimo principi supplicaverunt, ultronea tamen donatione ante matrimonium meruerint, ex qua dignitate aliam etiam omnem maculam, per quam certis hominibus legitime coniungi mulieres prohibentur, aboleri penitus oportet. His illud adiungimus, ut et filiae huiuscemodi mulierum, si quidem post expurgationem prioris vitae matris suae natae sint, non videantur scaenicarum esse filiae nec subiacvictissimo principi sacrum sine ullo obstaculo mereri rescriptum, per quod eis ita nubere permittatur, quasi non sint scaenicae matris filiae: nec iam prohibeantur illis copulari, quibus scaenicae filias vel dignirdicitur, ut tamen omnimodo dotalia inter eos etiam instrumenta conficiantur. Sed et si a scaenica matre procreata, quae usque ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
emergente. si hoc ꝙ iñ m̃te constitutio
induxit.⁊̃ infuriosis obtinendum ẽ qͣi
exẽplo m̃tecapti ⁊ furiosi filios ⁊̃ adu¬
uantes. his itaq dubitatis tales ãbi¬
guitates decidentes. sanctimus hoc reple¬
ri quod diui mariti constitutiomi de ẽẽ.
ut ñ solum dem̃tes. s⁊ ctiam fumosi lib̾i
cuiuscumq sexus possint legitimas cc
here nuptias. tam dote quam ante nup¬
tias doãtione accratore cors pr̃anda e¬
stimatiõe in hac quid̃ regia urbe excellẽ¬
tissimm p̃fecti urbis. inprouintris aut̃e
uiror clarissimor earum p̃sidum uł
locoꝵ antistitum tamoppimõe ꝑsone

Expanded text:
emergere, si hoc, quod in demente constitutio emergere, si hoc, quod in demente constitutio induxit, etiam in furiosis obtinendum est, quasi exemplo mente capti et furiosi adiuvante. His itaque dubitatis tales ambiguitates decidentes sancimus hoc repleri, quod divi Marci constitutioni deesse videtur, ut non solum dementis, sed etiam furiosi liberi cuiuscumque sexntrahere nuptias, tam dote quam ante nuptias donatione a curatore eorum praestanda: aestimatione tamen in hac quidem regia urbe excellentissimi praefecti urbi, in provinciis autem virorum clarissimorum earum praesidum vel locorum antistitum, tam opinione personae
Abbreviated transcription (Latin):
uł ñ faciendum cõcipitur. ⁊ scui nuptiarũ
tp̃c clixerit. siuenuptias noĩatũt ñ alit̃
intangi ẽe. conditioem ad cõplendã uł
extenuandam. nisi ip̃a nuptiarum acce¬
Ddat festiuitas tonẽe tp̃c inspicicnoũ.¬
⁊ in quonuptiarum etas uł femimis post
duodecimum annum accesserit. ułma̾ib
uota nupͣtiarum re ip̃a ꝓcesserint. sic ⁊¬
enim ⁊ antiqui uiris contentio dirimet᷑.
uniñsa librore uolumina ad mecliocrẽ
o.sa. Sifimosi paranis lib̾i incuiu̾
potestate constituti sunt nuptias posst̃
contrahere.apud ueteres agitabatur. fili¬
Am quid̃ furiosi marito posse copulari.
Acrunt. sufficere enimputauãnt. si pater
⁊ non ccdicit. Infilio aũt familias dubi¬
tabatur. ⁊uilianus quid̃ retulit consti¬
tutioẽm imꝑatoris martũque ñ deftũ¬
oso loquitur. sign̾alit̃ defilus m̃tecapti.
siue masculi siue femine sint qui nuptias
contradunt ut hoc facere possint non
adito pͥncipe. ⁊ alia dubitatioẽ ex hoc

Expanded text:
 nuptiarum tempus dixerit sive nuptias nominaverit, non aliter intellegi esse condicionem adimplendam vel extenuandam, nisi ipsa nuptiarum accedat festivitas, et non esse tempus inspiciendum, in quo nuptiarum aetas vel feminis post duodecimum annum accesserit vel maribum, sed ex quo vota nuptiarum re ipsa processerint. sic etenim et antiqui iuris contentio dirimetur et immensa librorum volumina ad mediocrem o pp. Si furiosi parentis liberi, in cuius potestate constituti sunt, nuptias possunt contrahere, apud veteres agitabatur. Et filiam quidem furiosi marito posse copulari iserunt: sufficere enim putaverunt, si pater non contradicat. In filio autem familias dubitabatur. et Ulpianus quidem rettulit constitutionem imperatoris marci, quae non de furioso loquitur, sed generaliter de filiis mente capti, sive masculi sive feminae sint qui nuptias contrahunt, ut hoc facere possint etiam non adito principe, et aliam dubitationem ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mio potẽtissimar̃ domor̃ libidiñ ẜuar̃ d̾clucẽte ꝯ¬
fugiant. si enm decurio clam auctoribus
atq ꝓcuratorib nescientib aliene fũit
scrueconiunctus.⁊ mulierem inmetallũ
trudi ꝑsent̾ñtiam iudicis iubemus. ⁊ ip¬
sum decurioẽm minsulam deportari. õib
bonis eins ciuitaticrnus curialis frñt mã¬
cipandis. si patria potestate fu̾it lib̾atus.
nuuosq hãt lib̾os. uł parentes. uł etiã
ꝓpinquos quiscđm legum ordinẽ ad ciũ
successicẽm uocantur. ꝙ si auctores uel
ꝓturatores. loci in quo flagitium admi̾¬
sumẽ fr̃nt conscii uł cõꝑtum facinus
ꝓmere noluint: metallo eos implicari.
siũo dñs hoc fieri ꝑmisit. uł postea cogni¬
tumcelau̾it. siquidem magro hoc factũ ẽ
fundus cum mancipiis. ⁊ pecorib.cetͣisq
reb quecultui rustico sustineritur fisci
unib uendicetur. s iũo incuntate io fa¬
ctum ẽ dumidiam bonors õium partẽ
p̃cipimus cõfiscari. penam augentes: q̃o

Expanded text:
mia potentissimarum domorum libidine servarum ducente confugiant. Si enim decurio clam actoribus atque procuratoribus nescientibus alienae fuerit servae coniunctus, et mulierem in metallum trudi per sententiam iudicis iubemus et ipsum decurionem in insulam deportari, omnibus bonis eius civitati, cuius curialis fuerat, mancipandis, si patria potestate fuerit liberatus nullosque habeat liberos vel parentes vel etiam propinquos, qui secundum legum ordinem ad eius successionem vocantur Quod si actores vel procuratores loci, in quo flagitium admissum est, fuerunt conscii vel compertum facinus promere noluerunt, metallo eos convenit implicari. Si vero dominus hoc fieri permisit vel postea cognitum celavit, si quidem in agro id factum est, fundus cum mancipiis et pecoribus ceterisque rebus. Quae cultui rustico sustinentur, fisci viribus vindicetur: si vero in civitate id factum est, dimidiam bonorum omnium partem praecipimus confiscari poenam augentes, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
potu̾it. p̃senti clem̃tissima sanctione
principale benefitium cis sub ea lege cõ¬
doãmus ut si derelicta mala ⁊m honesta
eis nr̃o supplicare noi ut diuinos affatꝰ
sinedubio mereantur: ad matrimoniũ
eas uenire ꝑmittũtes legntimum. hisq
eis conungendi sunt nullo timore teniẽ¬
dis. nescitis p̃teritarum legum infirmũ
eas duxerunt. sine dignitate p̃diti sint.
siue aliomõ scencas inmatrimonium
mõ instrum̃tis ñ sine scriptis tale ꝓbet
conuigum. nam õi macula penitus di¬
rẽpto. ⁊ qi sus natalib hunusmõi mnu¬
licrib recdditis. neq uocabulum in hõe¬
stum eis tnherere decreto uolumus. neq
differentiam aliquam eas hr̃e: cumhis
que nichil simile peccauerunt. s ⁊ lib̾os
extali matrimonio ꝓcreandos. suos ⁊le¬
gitimos patri ẽc. licet alios expͥore matͥ¬
moniolegitimos hãt. ut bona eius tã
abintestato quã extestam̃to isti quoq
sine ullo impeduñto ꝑcipere possint.
s ⁊ sitales mulieres post diuinum re¬

Expanded text:
potuerint: praesenti clementissima sanctione principale beneficium eis sub ea lege condonamus, ut, si derelicta mala et inhonesteis nostro supplicare numini, ut divinos adfatus sine dubio mereantur ad matrimonium eas venire permittentes legitimum: His, qui eis coniungendi sunt, nullo timore tenendis, ne scitis praeteritarum legum infirmum eas duxerint, sive dignitate praediti sint sive alio modo scaenicas in matrimoniumodo instrumentis, non sine scriptis tale probetur coniugium. Nam omni macula penitus direpta et quasi suis natalibus huiusmodi mulieribus redditis neque vocabulum inhonestum eis inhaerere de cetero volumus neque differentiam aliquam eas habere cum his, quae nihil simile peccaverunt: Sed et liberos ex tali matrimonio procreandos suos et legitimos patri esse, licet alios ex priore matrimonio legitimos habeat, ut bona eius tam ab intestato quam ex testamento isti quoque sine ullo impedimento percipere possint. Sed etsi tales mulieres post divinum re
Abbreviated transcription (Latin):
honestam electione facilius derelinquãt.
Nam tt̃a credimus deibeniuolentiam ⁊ cir¬
cagenus humanum miniam clem̃tiam
quantum nr̃e nature possibile ẽ imitari.
qui cotidianis rõiam peccatis semꝑ igno
c̃ scere dignatur. ⁊ penit̃ntiam susciꝑe nr̃am
⁊ admeliorem eam statum reducere. or si
s crca nr̃o subiectos imꝑionos ⁊̃ facẽ dif¬
feramus: nulla uenia digni c̃e uidebim̃.
Itaq cum ñ inuistum sit seruos quoq li¬
b̾tate dõatos posse ꝑdiuuinam indulgen¬
tiam natalib sins festitui. postq huiꝰmõĩ
principale benefitium. ita degerere quasi
numquam deseruissent.s ingenm nati
c̃ent. mulieres aũt que scem̃cis qurd̃ sese
ludis inmiscuerunt. postea uõ spreta ma¬
la cõditicẽ ad meliorẽ migrauere senten¬
tiam ⁊mhonestam ꝓfessicẽm effugert̃.¬

Expanded text:
honestam electionem facilius derelinquant. nam ita credimus dei benevolentiam et circa genus humanum nimiam clementiam quantum nostrae naturae possibile est imitari, qui cottidianis hominum peccatis seitentiam suscipere nostram et ad meliorem statum reducere: quod si circa nostro subiectos imperio nos etiam facere differamus, nulla venia digni esse videbimur. Itaque cum iniustum sit servos quidem libertate donatos posse per divinam indulgentiam natalibus suis restitui postque huiusmodi principale beneficium ita degere, quasi numquam deservissent, sed ingenui nati essent, mulieres autem, quae scaenicis quidem sese ludis immiscuerunt, postea vero spreta mala condicione ad meliorem migravere sententiam et inhonestam professionem effuger
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem iutroq casu cõpescere. quã eã
seq̃ndo hõium matrimonium disꝑgere. ñ
exuitio mulieris. ⁊ mariti s⁊ exꝓsꝑa alte¬
Iutrius partis fortuma cum enim exuna
radicem utium nascitlu. consequens ẽ
uxor tuãsiate inuito dicessit: comibiũ
cumalio nonͣ ht̃ si mõ uxorem eã hr̃e ueł.¬

Expanded text:
ere, quam eam sequendo hominum matrimonia dispergere non ex vitio mulieris et mariti, sed ex prospera alterutrius partis fortuna: cum enim ex una radice vitium nascitur, consequens est, uxor tua, si a te invito discessit, conubium cum alio non habet, si modo uxorem eam habere
Abbreviated transcription (Latin):
extutorib. uł curatorib posse cam minoꝵ
defendi. cumalii tutores uscuratores eum
c̃p. ꝯst̃. Siduisum ammnistrationis
sinuari conuenit.⁊ abip̃is inferri litemꝙ
inea ꝓuintia tutele uł cure offitium susti¬
nent. nec dealiis ꝓuntiis deftrisoẽs mi¬
nors adiudit᷑ia ꝑducantur. netutor¬
tendos ad uectigalia cõducenda cos quipu¬
pilore uł adolescentium tutdam seucurã
aministrant. uł cius administrationis
ratioẽm nondum redditerunt. s qũauis
cͣc int̃lictum ad uectigal conducendum
accesseris. tñ q̃multro me adistrsitam
uectigali quam pupilliᷤsatis feceris: falsi
crimine carebis. cumaũt fiseo iamobstͥc¬
tum postea tutorẽ ẽẽ dicas ꝑiculote ex¬
abhis quos minus itoneos curatoẽs uo¬
bis ab adũsario cum magistratu fũgẽt᷑¬

Expanded text:
ex tutoribus vel curatoribus posse causam minoris defendi, cum alii tutores vel curatores eum. Si divisum administrationis sinuari convenit et ab ipsis inferri litem, qui in ea provincia tutelae vel curae officium sustinent, ne de aliis provinciis defensores minorum ad iuditendos ad vectigalia conducenda eos, qui pupillorum vel adulescentium tutelam seu curam administrant vel eius administrationis rationem nondum reddiderunt. Sed quamvis contra interdictum ad vectigale conducendum accesseris, tamen, quoniam ultro me adisti, si tam vectigali quam pupillis satisfeceris, falsi crimine carebis. Cum autem fisco iam obstrictum postea tutorem esse dicas, periculo te exab his, quos minus idoneos curatores vobis ab adversario, cum magistratu funge
Abbreviated transcription (Latin):
tiam admiserint: palam ẽ scđm legem
uiliam dñm infamẽ ꝓnuntiatũ. lociatq
originis ꝓpͥa dignitate m̃iti. sercos uõ¬
quos furorib talib paruisse constiterit.
Unctallis post sentñtiam dedi uiles aũt̃
infamesq ꝑsone. ⁊hii quibis aut scpus
iuolctiã ꝑpet̾sse conuincentur ꝯstitutio¬
num diualium peña teneantur. Indice uõ
nosse oportet. ꝙ grani infanna sit not̃adꝰ.
situolentie crim̃ ap̃ se ꝓbatum distułit¬
uł omiserit. ułmpunitate donauĩt. aũmol¬
liorẽ qũa p̃stituius ꝓtułit peram.¬

Expanded text:
tiam admiserint, palam est secundum legem tiam admiserint, palam est secundum legem Iuliam dominum infamem pronuntiatum loci aut originis propriae dignitate non uti, servos quos furoribus talium paruisse constiterit, metallis per sententiam dedi. Viles autem infamesque personae et hi, qui bis aut saepius violentiam perpetrasse convincentur, constitutionum divalium poena teneantur. Iudicem vero nosse oportet, quod gravi infamia sit notandus, si violentiae crimen aput se probatum distulerit omiserit vel inpunitate donaverit aut molliore, quam praestituimus poena per
Abbreviated transcription (Latin):
tione aut deportatiõẽ insule plectatur.
sisuplitium capitale excipiat. nec infpo
suspendat̃.¬
aliud asserit ꝑtinere ac restitutiõem sibicõ¬
peterc possessionis putat. aut ciuilit suꝑ
possidendo agat. aut impleta sollẽpnita¬
te uris crim̃ uiolentic oppoãt: sugnarus eã
se sent̾ntiam subiturum sicrim̃ obiẽctum
nõ potuit cõꝓbare: qu̾anus deberet excipere.
¶Quod siomifsa int̃pellatic̃e uim possidenti ĩ¬
fulerit ante oĩa muolentie c̃am examinari p̃¬
cpimus. ⁊ inea requiri quis ad quẽ uem̾it po̾¬
sidentẽ. ut ei que constitiͣt expulsum amis¬
Ne possessionis uira reparentur. ead ꝓtinꝰ
restituta si criminalis questio agitetur u¬
olentus pene ñ inmĩto destinatus: in totiꝰ
litis t̃iminum differatur. ut agitato negõ
pͥncipali sicͣc euin fu̾it uidicatum̃: ininsu¬
lam deportet᷑ bonis õib abrogatis.
ꝯfessionib testium aut. ꝓpͥis docebuntur.
si idinscio dnõ cõmiserit: postremosup

Expanded text:
tione aut deportatione insulae plectatur, sed supplicium capitale excipiat, nec interpsuspendataliud adserit pertinere ac restitutionem sibi competere possessionis putat, civiliter super possidendo agat aut impleta sollemnitate iuris crimen violentiae opponat, non ignarus eam se sententiam subiturum, si crimen obiectum non potuerit comprobare, quam reus debet excipere. Quod si omissa interpellatione vim possidenti intulerit, ante omnia violentiae causam examinari praecipimus et in ea requiri, quis ad quem venerit possidentem, ut ei quem constiterit expulsum amissae possessionis iura reparentur, eademque protinus restituta, si criminalis quaestio agitetur, violentus poenae non immerito destinatus in totius litis terminum differatur, ut agitato negotio principali, si contra eum fuerit iudicatum, in insulam deportetur bonis omnibus abrogatis. confessionibus testium aut propriis docebuntur, si id inscio domino commiserint, postremo sup
Abbreviated transcription (Latin):
¶nobis uõ necessarium ẽe uidctur certũ
tp̃c ⁊ iamin hoc casu statuere ꝑꝑ dotis q̃¬
sticẽm utrum inlucro marito ceclat. an
Redib mulieris restituatur. Sancunus
itaq duos ⁊ m̃ses post mortẽ mulietis
ẜuari. ut intra cos arctedicti ẜui ꝑma¬
neant ⁊ facultatẽ maritus hãt ꝓbati

Expanded text:
Nobis vero necessarium esse videtur certum Nobis vero necessarium esse videtur certum tempus etiam in hoc casu statuere propter dotis quaestionem, utrum in lucrum marito cedat an heredibus mulieris restituatur. Sancimus itaque duos etiam menses post mortem mulieris servari, ut intra eos ante dicti servi permaneant et facult
Abbreviated transcription (Latin):
d.a. Siqui adulterii fu̾int acc̾ati. ⁊ ob¬
tentui ꝓximitatis intentata depulerĩt.
ꝑ cõmemoratiocm necc̾itudinis fid cri¬
fini derogando. dumexistimatur ñde¬
bere creci ꝙ allegatur: uł ñ potins se cõ¬
mitti. hu si post modum inmptias
suas consortĩq ꝯueu̾nt: facinus illũ
inquo fui̾nt acc̾ati manifesta fide atq
inditiis eitentib publicabt̃. u̾n si
qui cuismoĩ reꝑti fu̾int. iussimus ĩcosõ
seuerifsime uindicari. ⁊ ueluti ꝯũictũ
facinus ꝯfessumq puniti.
sine ulla legitima c̃a ase data discesseit.
ne indñitatẽ scupri ꝓcacitate cõmacu¬
Ret: accãtioem repudiato marito ture
ꝑtinent uxoris. ułmariti. uł parentũ
core reptidio misso ꝑꝑsuspitiõem crimi¬
ias adulteruĩ legum conditores intͣ duo¬
rum m̃sium spatium post missicem re¬
pudũ nuandum suspendi diffimunt.
impoẽndam. Sinuõ uxor m̃imo sub p̃¬
fato mõ dissoluto reb humanis exẽpta
memorat̃ac̃am ꝑmanere deceat᷑ adiciuĩt.

Expanded text:
. Si qui adulterii fuerint accusati et obtentu proximitatis intentata depulerint, per commemorationem necessitudinis fidem crimini derogando, dum existimatur non debere credi quod adlegatur, non potuisse committi, hi si postmodum in nuptias suas consortiumque convenerint, facinus illud, in quo fuerint accusati, manifesta fide atque indiciis evidentibus publicabunt. Vnde si qui eiusmodi reperti fuerint, iussimus in eosdem severissime vindicari et veluti convictum facinus confessumque puniri. sine ulla legitima causa a se dati discesserit, ne viduitatem stupri procacitate commaculet, accusationem repudiato marito iurepertinent uxoris vel mariti vel parentium eorum, repudio misso propter suspicionem criminis adulterii, legum conditores intra duorum mensum spatium post missionem repudii numerandum suspendi definiunt pimponendam. Sin vero uxor matrimonio sub praefato modo dissoluto rebus humanis exempta memoratam causam permanere deceat, adiciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cidiam t̃m exbonis matris siũ testanda
siue intestata defecĩt: uolumus ꝑuenire.
ut hãnt mecdiocrẽ potiuis filie alimoniam.¬
Mitior eumcirta eos deb ⁊ ẽe sentñtia: quã
ꝓ infirmitate sexus minus ausurras ẽc con¬
fidimus cnancipatiões que ap̃dictis. suie
infilios post legẽ dum taxat latam siue
infilias fuint collate. siualeãtsootes. do¬
natioes. quarumlib postremo rerum
alienatioes: quas exeo tp̃e qualib frau¬
de ułuire factas ẽe ꝯstitĩt. quo primum
memorati de meunda factice ac socicta¬
te cogitauint. nullius statumus ẽt
momti. ¶Uxores sane p̃dictor recu

Expanded text:
cidiam tantum ex bonis matris, sive testata cidiam tantum ex bonis matris, sive testata sive intestata defecerit, volumus pervenire, ut habeant mediocrem potius filiae alimoniamMitior enim circa eas debet esse sententia, quas pro infirmitate sexus minus ausuras esse confidimus Emancipatio, quae a praedictis sive in filios, post legem dumtaxat latam, sive in filias fuerit collata, non valeat. Dotes donationes, quarumlibet postremo rerum alienationes, quas ex eo tempore qualibet fraude vel iure factas esse constiterit, quo primum memorati de ineunda factione ac societate cogitaverint, nullius statuimus esse momenti Uxores sane praedictorum recu
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. uał. Nu̾ llus oĩo cui inconsultis ac
nescientib nobis fidicular torm̃ta of¬
feruntur militie ułgñis aut dignitatis
defensiõe uti ꝓhibeatur excepta tm̃ maie¬
statis cã inqua solaõib eq̃ cẽditio ẽ.¬
mp̃ arch. Quisquis cummilitib uł pͥ¬
uatis barbaris̃ scclestam tnierit factionem:
ant factionis tp̃ius inicrit sacram̃tum. ł
decłit. de nece ⁊̃ uiroꝵ illustrium quicon¬
silus ⁊ consistorio nr̃o int̃ sunt. seniatoꝵ
ttamnam ⁊ip̃i pars corꝑis nr̃i sunt. ut̃¬
cuiuslib ⁊ postremo qui niobis miutat co¬
gitau̾it. ead crum se u̾itate uoluntatẽ scc¬
leris qua effectum puniri iura uoluerunt:
ip̃e quid ut potemaiestatis reusgladio
firiatur. bonis euis õib fisco nr̃o addittiꝰ
petua egestate sordentib: sit ⁊ mors sola¬
tium: ⁊ uita supplitium. deniq uibemus
̃ cos notabiles c̃esine uenia. qui ꝓtalib
unquam ap̃nos in t̃uenire tẽptauerĩt.
ad filias sane eor quolib nũo fuint fal¬

Expanded text:
pu. Nullus omnino, cui inconsultis ac nescientibus nobis fidicularum tormenta offerentur, militiae vel generis aut dignitatis defensione uti prohibeatur, excepta tamen maiestatis causa, in qua sola omnibus aequa condicio e Quisquis cum militibus vel privatis vel barbaris scelestam inierit factionem aut factionis ipsius inierit sacramentum vel dederit, de nece etiam virorum illustrium, qui consiliis et consistorio nostro intersunt, senatorum etiam, nam et ipsi pars corporis nostri sunt, cuiuslibet postremo qui nobis militat cogitarit, eadem enim severitate voluntatem sceleris qua effectum puniri iura voluerunt: ipse quidem utpote maiestatis reus gladio feriatur bonis eius omnibus fisco nostro addictis, erpetua egestate sordentibus sit et mors solatium et vita supplicium. Denique jubemus etiam eos notabiles esse sine venia, qui pro talibus umquam apud nos intervenire temptaverint. Ad filias sane eorum, quolibet numero fuerint, Fal
Abbreviated transcription (Latin):
daa. Daentis coctitioem. liberum siposse
fien seruum eitentissum niris ẽ. Cum igit
tuam cẽditioem mimme potuit. ang¬
d. ãa. Ingemi nascuntar lib̾tim manumiꝰ¬
sionẽ tantum constit᷑iutu pactum autẽ
net serisis nec libtinis ingeintate assigrat.
nechis qui tͣnsactiomi non consenserunt
nasci natalib cuitentis acmramfesti uiris ẽ
eunigitur tenaatre lib̾tina editam. deinde
abhostib captam post limimo reu̾sam ꝓpo¬
ras. ⁊ nunc tibi seruitutis moneriq̃stionẽ.
consequens ẽ ad irip̃sidem ꝓtuntie. quide
cã lib̾ali cognoscet inre laturus sentñtiam.
sciens neq huismõi matris cõditionem
neq captinitatẽ rerisis:. testatu pristino ꝗcqͣ
tales ingeniᷤsimitentu mmmmenocet:
Natosq licet mimstĩo sercuititis uberecõ¬
ditionis ñ seruos possessio: s status inge¬
nuos eli ꝑficit

Expanded text:
. Scientis condicionem liberum non posse fieri servum evidentissimi iuris est. cum igitur tuam condicionem minime potuit. . Ingenui nascuntur, libertini manumissione tantum constituuntur: pactum autem nec servis nec libertinis ingenuitatem adsignat nec his, qui transactioni non consenserunt,nasci natalibus evidentis ac manifesti iuris est. Cum igitur te matre libertina editam, dehinc ab hostibus captam postliminio reversam proponas et nunc tibi servitutis moveri quaestionem, consequens est adiri praesidem provinciae, qui de causa liberali cognoscet iure laturus sententiam, sciens neque huiusmodi matris condicionem neque captivitatem reversis de statu pristino quicquam tales ingenuis si mutentur, minime nocet, natosque, licet in ministerio servitutis, liberae condicionis non servos possessio, sed status ingenuos edi perficit
Abbreviated transcription (Latin):
San. Ndmutandum urcre statum. cõ¬
missum plagu nchil ꝓm̃ou: siab doct̃a
natales quib nata ẽ post hunc ⁊ casum
obtinere conuenit.
probãnto. non amuttit libtinitatem.

Expanded text:
Ad mutandum liberae statum commissum plagii nihil promovet, sed abductam natales, quibus nata est, post hunc etiam casum obtinere convenit. probando non amittit libertinitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
turm silertũ p̃scͥptio. ẽptorẽ possessiõĩs
qua aquo heredib patrui un distract̃a
suggeris: ꝓportiõe tuamunit: iñrẽ actio
incolomus ꝑscũat. aut si receptum uis se¬
curitatẽ emptori p̃scitit: ẽ arbitrium tibi
lib̃m conuemendi eos qui ꝓportiõe tua¬
satis inlicitam uenditicem celebrauer̃.¬

Expanded text:
silentii praescriptio emptorem possessionis, quam a coheredibus patrui tui distractam suggeris, pro portione tua munit, in rem actio incolumis perseverat: aut si receptum ius securitatem emptori praestitit, est arbitrium tibi liberum conveniendi eos, qui pro portione satis illicitam venditionem celebraveru
Abbreviated transcription (Latin):
siũ pacuocontrahentium hoc admiserit.
ñ solum dñii alienatic̃em. ułmancipior̃
manumissic̃em ẽe ꝓhibendam. setiam
usus fructus datic̃em. uł ypothocam: uel
pignoris nexum p̃ẽnitus ꝓhiberi. simili¬
q mõ ⁊ scruitutes minime imponi. nec
Renphỹt᷑eoscos contͣctum. nͥ mhis tãtũm̃o
casib. in quib ꝯstitutionum auctoritas.¬

Expanded text:
sive pactio contrahentium hoc admiserit, sive pactio contrahentium hoc admiserit, non solum dominii alienationem vel mancipiorum manumissionem esse prohibendam, sed etiam usus fructus dationem vel hypothecam vel pignoris nexum penitus prohiberi: similique modo et servitutes minime imponi nec emphyteuseos contractum, nisi in his tantummodo casibus, in quibus constitutionum auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
dñium tͣnsferri. Eo ⁊ manifeste constitu
uilianum nullo uire munitum. scruõ tu¬
os scientib: uenrdidisse. restituere tib c̃p¬
tores seruos iubebit. Q uod sugnorane¬
rint. ⁊ eors factifunt᷑ pͣtium eor tibi
soluere uilianum uibebit.
tui. siconsensum non ei cõ modasfi: ucctͣ
sigillo tuo uenditionis instrum̃tum fta¬
ude cõquisita signauĩs. cuismõi tam̃ cõ¬
m̃tum cmptori usu capione ñ subsecuta
uellongi tp̃is p̃scͥptione ñ munito: nul¬
lam p̃scitisse pot securitatẽ.
d.aa.Pifundum tuum pat̾ post em̃aD¬
cipationem te ñconsentiente uenunde¬
dit.neq: ei successisti. neq possidens lõgi
tp̃is p̃scriptiõe mumt᷑us ẽ. eum tibi agẽ¬
d.aa Mancipia patris.qui fundum .C.
lato debito si ñ hec locator iuire pignõis
obligͣata sibi uedidit. petere pot̾is.
obligatas sibi. nec exoffitio uendendi po¬
testatem hñs. distratendo quicqũa tibi
mp̃.iusti.Sanccimus siuelex alieã¬
tionẽ mhibu̾it. suic testator hoc fẽcit.

Expanded text:
nium transferri: eo etiam manifeste constitutIulianum nullo iure munitum servos tuos scientibus vendidisse, restituere tibi emptores servos iubebit. quod si ignoraverint et eorum facti sunt, pretium horum tibi solvetui, si consensum non accommodasti, licet sigillo tuo venditionis instrumentum fraude conquisita signaveris, eiusmodi tamen commentum emptori usucapione non subsecuta vel longi temporis praescriptione non munito nullam praestitisse potest securitatem.. Si fundum tuum pater post emancipationem te non consentiente venumdedit neque ei successisti neque possidens longi temporis praescriptione munitus est, eum tibi age. Mancipia patris, qui fundum a lato debito, si non haec locator iure pignoris obligata sibi vendidit, petere poteris. obligatas sibi nec ex officio vendendi potestatem habens distrahendo quicquam tibip. Sancimus, sive lex alienationem inhibuerit sive testator hoc fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
d. aa. Multum int̾ est utrum coħrtes
tui pofsessiõem cõmunẽ distraxeranit. an
uõ fiscus. cum partis dñs ẽet. soliditatem
iuxta ꝓpͥum primlegium uendidit. ¶Et¬
enim si afisco facta ẽ uenditio. fro euis mn¬
ditatem uendiderunt. licet ẽptor ab his
delegatus partẽ p̃tiifuco soluit. alterãq
incautic̃em deduxit. tñ portioni tueea
uẽditio ñ põt obsistert.

Expanded text:
. Multum interest, utrum coheredes tui possessionem communem distraxerunt, an vero fiscus, cum partis dominus esset, soliditatem iuxta proprium privilegium vendidit. etenim si a fisco facta est venditio, fidem eius inditatem vendiderunt, licet emptor ab his delegatus partem pretii fisco solverit alteramque in cautionem deduxit, tamen portioni tuae ea venditio non potest obsistere.
Abbreviated transcription (Latin):
ministi. sut ꝓponis noĩe tuo: itẽq
frĩs tui cui successisti empta nobis tra
m̃p. nał. Qpamis instrum̃to ẽpti¬
onis secrus nomen tnscͥpseris. tñ si pos¬
sessicem tenens dũs effectus es: ob eã
tem frustra calupniam mulieris quam¬
uis ip̃a contͣctus tabulas hãt reform
mp. dio: Cum ꝓpͥa pecuma tua te cõ¬
ꝑante possessiõm quondam nxõis tuc
nom̃ tantum mõ acõmodasse dicas:
candẽq occasione custodie suẽ comissor̃
fundi usupasse: rector ꝓuintie. pro
sua exercitatioẽ cognitum hñs doriatio¬
nẽ: a ñ domina uxore tua infiliã suã
collatam. nullum p̃uiditium dĩio tu¬
o attulisse. docenti tibi u̾i̾tatẽ p̃cibus
tius adsistere. restituere possc̾em cand̃.¬

Expanded text:
ministi si, ut proponis, nomine tuo itemque fratris tui cui successisti empta vobis tradto emptionis socrus nomen inscripseris, tamen si posssionem tenes, dominus effectus es. ob eam rem frustra calumniam mulieris, quamvis ipsa contractus tabulas habeat, form. Vero. Cum propria pecunia tua te comparante possessionem quondam uxoris tuae nomen tantummodo accommodasse dicas eandemque occasione custodiae suae commissorum fundi usurpasse, rector provinciae, pro sua exercitatione cognitum habens donationem a non domina uxore tua in filiam suam collatam nullum praeiudicium dominio tuo attulisse, docenti tibi veritatem precibus tuis adsistere restituere eand
Abbreviated transcription (Latin):
rio uirc ꝑ fectam rocte uenditiõem rescin¬
dere. acdmñum reuocare ñ licet sꝯ siboc ex
ꝑ sõa sua uẽchicctuł exceptioe te doli ma¬
li si hanc inam elegens tueri.uł euucta
re.⁊ si defensioe monstrata nolucris uti:
quanti tua int̾ ẽ ꝓoteris exꝑͣiri. de cõuo¬

Expanded text:
rio iure perfectam recte venditionem rescindere ac dominium revocare non licet: sed et si hoc ex persona sua vindicet, vel exceptione te doli mali, si hanc viam elegeris, tueri vel evicta re, etsi defensione monstrata nolueris uti, quanti tua interest poteris experiri. S.
Abbreviated transcription (Latin):
ḋ.aa: Expulsos mos defundo ꝑuio¬
lentiam ancrone: quẽ hr̃e ius in eo
negatis ꝓfitentes: nullam uobis adu̾¬
sus eum excinus ueditiõe fundum possi¬
patris fundus mancipiaq cõꝑata st̃.
tñ cum ẽptioẽs matris tue nõĩe fc̃as
ẽe ꝓponis: ignorare s̃ĩ debes: traditice
matrem tuam dñam fuisse effectam.
plane sipccume pecitiõem cõpctere tibi

Expanded text:
. Expulsos vos de fundo per violentiam a Nerone, quem habere ius in eo negatis, profitentes nullam vobis adversus eum, ex cuius venditione fundum possipatris fundus mancipiaque comparata sunt, tamen cum emptiones matris tuae nomine factas esse proponis, ignorare non debes traditione matrem tuam dominam fuisse constitutam. plane si pecuniae petitionem competere tibi