comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ulgi fauorem captandum : quos apien
respondisse iactar&ur : primum se. legis fat&ur igno¬
aremandatum: uere iuxiasaluatoris sententiam : sapiens
iprudens inlege : sed quia non humiliari cumparuulis xp̃i.
dseipsum iustificare desiderat: beatos oculos columbarum in¬
ocentiae lactȩ lotarum : quibus xp̃i archana uiderepos s&
ccipere recusans: cui profectodñs itaresponsũ temperauit
ium : ut &omnem quimisericordiam facer& cuilib& ꝓximũ
docer& : & tamen haec eadem parabola specialiter ipsumdĩ
flium : qui nobis perhum anitatem proximus fieridignatus ẽ
designar& : neque enim ita ꝓximum quem sicut nos diligere
ubemur superxp̃o interp̃taridebemus : ut moralia  mutiȩ
ftaufomuitanis nistitulta sfuballegorie regulis e ten
& aufescexdonemur suspiciens autem ib sdixltꝰ homes
dami descendebat abhierusalem bi hierichoxt honoo
dadam bitellegitur bigenere humano hierusat oui¬

Expanded text:
ulgi favorem captandum, quo sapienter ulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se legis fatetur ignorare mandatum, vere juxta Salvatoris sententiam, sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusans. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque enim ita proximum, quem sicut nos diligere jubemur, super Christo interpretari debemus, ut moralia mutuae fraternitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur i
Abbreviated transcription (Latin):
ubiant: gaud& eautem qui a nominaura script sunt in es
sedd ipsasuee temptatione declarat quã uerasit ulla dñ ansi¬
sio quce patriloquitur : quod abscondistihaec usapientibs
& prudentib & reuelastiea pariuulis : atille dixit adeur
oge quid scriptumest quomodolegis: at illerespon¬
ssdrxit. diliges dñm dm̃ tuum extoto cord&uo exen
p animatua & exomnibus uribus tiuis & exomni
fite tua & proximum tuum sicut teipsum
sperito respond& : ꝑfectum nobis saluatorite
einde post inductam parabolam respondenti
fuis seproximum uulnerato quifecitmisericor¬
um ipillum dicit: uade & tufac similiter: Idest talimise¬
pordiaestudio proximumtuum neces se ha bentem diligere
sustemtare memento : apertissi me declarans solam eẽ
lectionem & ipsam non uerbo tenus ostentatam. sed operis
secutione probatam quaeperp& uam ducat aduitam:
e autem uolens iustificare seipsum dixit adiħm. & quis est
eus proximus:
uanta in anis gloria dementia legis¬

Expanded text:
scripta sunt in coelis. Sed ipsa sua tentatione declarat quam vera sit illa Domini confessio, qua Patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus, et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respondens, dixit: Diliges Dominum Deum tuum ex tot anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter et vives. Deinde post inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam in illum, adjicit: Vade, et tu fac similiter, id est, tali misericordiae studio proximum tuum necesse habentem diligere et sustentare memento. Apertissime declarans solam esse dilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? Quanta inanis gloriae dementia! Legis
Abbreviated transcription (Latin):
her&ici quise christos as seuerent: quorum pramꝰ symon
us ex tremus autem illemaior c&eris est anticbristus: siqu
odicerint ec cehio & ecoelllic idest inhac uel illa persona uel
uenire ueluenturum esseregnumdĩ non sunt sequendi
ulora sequerere & infanda dicer e nontiment: nam sicut
r coruscans desubcaelo in ea quaesubcaelosunt fulg&

Expanded text:
etici, qui se christos asseverent, quorum primus Simon Magus, extremus autem ille, major caeteris est Antichristus. Si qui ergo dixerint, Ecce hic, ecce illic, id est, in hac vel illa persona, vel hora venire vel venturum esse regnum Dei, non sunt sequendi, qui altiora se quaerere, et infanda dicere non timent. Nam sicut fulgor coruscans de sub coelo, in ea quae sub coelo sunt fulg
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatem suam subtilit cognoscens humiliter iacet ꝑdiuini uerbi
solationem surgere ad fortia opera & crescentibus cotidieme¬
s adꝑfectiora passim proficere iubetur. Si autem fides saluũ
t cum quem adagendas saluatori &emundatori suo gratias inli¬
ut ergo ꝑfidie ꝑ didit eos quȩ deacceptis benesiciis dõ gloriã dare
lexerunt. Quapropter &t haec lectio superiori caratione coniun¬
itur qua dibi fidem ꝑhumilitatẽ augeri debere parabola data decer¬
utur. Hic aut̃ manifestius ipsis rebus ostenditur nonfideitantũ
nitã rationem sed ex secutam fidei operationem eẽque saluum
ciat credentem detq gloriã patri qui est incaelis. IN terrogat᷑¬
item̃ phariseis quando uenit regnum dĩ respondens eis & dr̃ẽ
onuenit regnũ di cum obseruatione. In terrogant detempr̃
cenidi quia sicut in fralucas aperuit exis timabant quodueniente

Expanded text:
infirmitatem suam subtiliter cognoscens humiliter jacet, per divini verbi infirmitatem suam subtiliter cognoscens humiliter jacet, per divini verbi consolationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos, qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere parabola data decernitur; hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam Patri qui est in coelis. Ameem a Pharisaeis quando venit regnum Dei, respondit eis, et dixit: Non venit regnum Dei cum observatione. Interrogant de tempore regni Dei, quia sicut infra Lucas aperuit, existimabant quod, veniente
Abbreviated transcription (Latin):
bnest inuentus quirediret & da retgloriã dõ nisihic alienigena
bundum corpus quidem facile ẽ iuidere posse hominem non babene
aculi conturbat considerantem quomodo mundus dicipossit in¬
us sediã facile &iã illud uidere fieri posse ut quisq in ecdesiȩ
Cute doctrinã integram uerãq assequatur. & oma secundũ
olicȩ regulã disserat distinguat acreatore creaturam. eoq
ifestetur uarietate m̃datiorũ Tqͣle pracaruisse & tunc in¬
tus sit dõ &d ñõ mundatorisuo quia elatus suꝑbia gratiarum
ndarum piahumilitate non st̾nit᷑. similisq efficitur eis dequib:
apostolus. quicũ cognouis sentdm̃ nonut dm̃ magnificauer̃
fratia segerunt. Quod enim dicit eos dm̃ cognouisse ostendit quidem
ra fuis semundatos sed tam̃ statim accusat ingratos
ait illi sur geuade quia fidestua tesaluum fecit.
uideuotus antednm̃ cȩcidit surgere & irep̃cipitur. Quia quim

Expanded text:
est inventus qui rediret et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere miraculi conturbat considerantem, quomodo mundus dici potest ingratus. Sed etiam facile est etiam illud videre fieri posse, ut quisque in ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eaque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis de quibus dicit Apostolus: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt . Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi: Surge, vade; fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Dominum cecidit, surgere et ire praecipitur; quia qui
Abbreviated transcription (Latin):
tranita donec manducem &bibam : Precingiest : menten
milaeam abom nibus fluitantiũ Ecogitationum sindis a
bus operum gressus inpedirisol& constringere : nã quuisst¬
monta p̃cingit hoc agit utiq neincedens in uoluatur aliqu
min istrare uerodõ est minimũ semperomã & absq gna

Expanded text:
tra mihi donec manducem et bibam. Praecingi est, mentem humiliatam ab omnibus fluctuantium cogitationum sinibus, quibus operum gressus impedire solet constringere, nam qui vestimenta praecingit, hoc agit utique ne incedens involvatur ad lapsum, ministrare vero Deo est mini
Abbreviated transcription (Latin):
me aus acceptȩ & p̃ceseius auditȩ illi ab angelonuntienture
popter doctrinȩ tamen sa cramentorum quae unitatem ad
urum iub&ur mittere tamquã illi & suis dicer&ur: ite osten¬
teuos sacerdotibus nam & cumirent mundatisunt: Iamenim
deos uenerat p&rus sed tamen ipsi nondum acceptobaptis ma
sacramento nondum spiritaliter ad sacerdotes ꝑuenerant.
n infaciem antepedes eius gratias agens Unus iste quimag¬
ficansdm̃ regres sus est unius ecclesiȩ deuotã xp̃o humilitatẽ
gnificat: quibenecadens antepedes dñi gratias agens egit:¬
leenimuere dõ gratias agit: quirepressis p̃sumptionis suae
ogitationibus quam insem& ipso infirmussit humiliter uid& :
uinihil sibiuir tutis tribuit. quibona quaeagit esse demisencor¬
naconditoris agnoscit: unde & recte subiungitur: & hic erat
amaritanus : Cam aritanus quippe inter ptatur custos quonomine

Expanded text:
synae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, synae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tanquam illi et suis diceretur: Ite, ostendite vos sacerdotibus; nam et cum irent, mundati sunt. Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto baptismatis sacramento, nondum spiritaliter ad sacerdotes pervenerant, dit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
quis uel ber&ica prauitate uel superstitione gentili uelui daics
fidit uelut schis matefraterno quasiuario colore ꝑdñĩgratiã catt¬
erit: necesse est ad etdesiã ueniat coloremq fide uerũ quem as¬
at ostendat: c& era uero uitia tamquam ualitudinis & quasimem¬
rion animae atq sensuum perseipsum interius in conscientia ed
olleru dñs sanat & corrigit: denique & paulus uocem dñi auditue
ame persequeris : &egosumiħs quem tupersequeris: adananã
s missus est utillos acerdotio quo dinecolesia constitutimnest
fimentũdoctrinȩfidȩ iperciper& & uerus eius approbansu
erfacit & in ecdesia sedutipsa soci& as congregatorũ fidelium
probando in hiuicem. atq communicando uere fidȩidoctrinã
oinbus quaedicuntur uerbis uel signantur sacramentis tãq̃
uinspeiem ueri coloris obducat: cornelius exiam cũ elemo¬

Expanded text:
quis vel haeretica pravitate, vel superstitione gentili, vel Judaica quis vel haeretica pravitate, vel superstitione gentili, vel Judaica perfidia, vel etiam schismate fraterno, quasi vario colore per Domini gratiam caruerit, necesse est ad Ecclesiam veniat, coloremque fidei verum quem aceperit, ostendat. Caetera vero vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus voce Domini audita: Quid me persequeris? Et: Ego sum Jesus quem tu persequeris , ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbaretur haec facit etiam in Ecclesia?, sed ut ipsa societas congregatorum fidelium approbando invicem, atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Cornelius etiam cum et eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
non erbesi non absurde intellegi possunt quis cientiamuer s
non diabendus ÷ ianes doctrinas profitentur errors uorn
uel aoscondunt imperniensuea sed pro sum maperits : prer
sis bron dm ate puisete inuna disputatione uelnar natiorcpt
tas tia iã munuis corporis colore apparentic signeiconb
tam quã ueris falsisq colorem locis huma nacorporai uruat
porest longius remoti magno clamore xp̃m inter pellem sort¬
& aperte s ubugitur: quist &erunt alonge & leuauerines
nificaod bunc saluandi humilit̃ p̃ ceptor emuocant: cumq uli
nitionẽ p̃ceptoris redeunt mox ad formã salutis recurrunis
sequitur: quos ut uidit dixit : ite ostenditeuos sacer dotibus
factumest dum irent mundatisunt : Ar ullum dñs coruqus
uenitur misis se ads¬
cerdotes nisile prosos: qui auidelic& sacer dotium iuideorum figus
erat sacerdotii regalis quod est inedesia quo consetrantur onnas
tinentes ad corpus xp̃i summie ueri principis sacerdotum & qus¬

Expanded text:
osi non absurde intelligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas proferunt erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferfalsis inordinate permista, in una disputatione vel narratione tanquam in unius corporis colore apparentia significant lepram tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem si fieri potest longius remoti, magno clamore Christum interpellent apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant: cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Nam sequitur: Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nullum Dominus eorum quibus enitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia, videlicet, sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes tinentes ad corpus Christi summi et veri principis sacerdotum. Et quis
Abbreviated transcription (Latin):
Dañe egoseruus tuus ego seruus tuus & filius ancillȩtuȩ. disrupisti
uinculamea: nonait. ipsedisrupi ipsemihi saluando sufficio.
sed tudis rupisti uinculamea tibis acrificabo hostiam laudis: haec
estigitur in hominibus sola fideiperfectio si omnibus quȩ p̃cep¬
tasunt impl&is : inperfectos ẽẽ senouerint & quam diu pere¬
grinantur adño semper in esse sibimala quaedefleant : semꝑ

Expanded text:
ego servus tuus, et filius ancillae tuae, disrupisti vincula mea . Non ait Ipse disrupi, ipse mihi salvando sufficio, sed Tu disrupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Haec est igitur in hominibus sola fidei perfectio, si, omnibus quae praecepta sunt impletis, imperfectos esse se noverint, et quandiu peregrinantur a domino semper inesse sibi mala, quae def
Abbreviated transcription (Latin):
Aribuit nobis quiut fidem granosinapis similandã humilem
lic& & feruentem habuisse monstrar& p̃misitdicens: credidi
popter quod locutus sum. ego autem humiliatus sumnimis:
iquamsuis seuiribus minime credidis s& ostender& in ex tas
ocutus adiunxit: omnis homomendax ut inutilemi seruum
liam calicȩ p̃tiosemortis accepto significar& exclamauit:

Expanded text:
it nobis ? Qui ut fidem se grano sinapis similandam, humilem scilicet et ferventem habuisse monstraret, praemisit, dicens: Credidi propter quod locutus sum, ego autem humiliatus sum nimis . Ut quam suis se viribus minime credidisset ostenderet, in extasi locutus adjunxit: Omnis homo mendax , ut inutilem se servum etiam calice p
Abbreviated transcription (Latin):
Qui regres so deagro dicet illistatim transi recum be & non dicet ei
para quod cenem. Geruus deagro regreditur cum intermisso ad
tempus opere p̃dicandi ad conscientiam doctor recurrit at quea publico
locutionis ad curiam cordis rediens suasecum secr&us acta u¬

Expanded text:
Qui regresso de agro dicet illi statim Transi, recumbe, et non dicet ei, Qui regresso de agro dicet illi statim Transi, recumbe, et non dicet ei, Para quod coenem? Servus de agro regreditur cum, intermisso ad tempus opere praedicandi, ad conscientiam doctor recurrit, atque, a publico locutionis ad curiam cordis rediens, sua secum secretus acta
Abbreviated transcription (Latin):
ubent᷑ꝰ : unde & alatinis rubus appellatus euangeliũ crucis ex primit᷑
uȩ ꝑ fidem aposto lerum degente iudeorum inquauelut stirpegeneris
enebatur uerbis p̃dicationis cradicata & inmaregentiũ translata
eq: plantata. Cui sententiae subiunctȩ quoq: parabole quȩ de uerbi
uinistris agit sensus astipulatur. uiuat & illud quod folia mori sorpenti
uꝑiecta necem inferunt qui a uerbum crucis &cuncta salutaria con¬
ert cuncta noxiatollit. Quis autem ur̃m habens seruum arantẽ
uit pascentem. I aec parabola docet ut fides quo uirtutibus foris
excellentior eo in ĩpsa conscientia fiatintus humilior. Seruus quippe
arans aut pascens quilibet ecclesue doctor intellegitur. De quodñs ait
Nemo mittens manum suam in aratrum & aspiciens retro aptus est
regnodĩ : Qalteri sese amare testaate tertio respondit pasceouesmeas.

Expanded text:
rubent, unde et a Latinis rubus appellatur, Evangelium crucis exprimitur, rubent, unde et a Latinis rubus appellatur, Evangelium crucis exprimitur, quae per fidem apostolorum de gente Judaeorum, in qua velut in stirpe generis tenebatur, verbis praedicationis eradicata, et in mare gentium translata est atque plantata. Cui sententiae subjunctae quoque parabolae, quae de verbi ministris agit, sensus astipulatur. Juvat et illud, quod folia mori serpenti superjecta necem inferunt, quia verbum crucis, ut cuncta salutaria confert, cuncta noxia tollit. Quis autem vestrum habens servum arantem aut pascentem. Haec parabola docet ut fides, quo virtutibus foris excellentior, eo in ipsa conscientia fiat intus humilior. Servus quippe arans aut pascens, quilibet Ecclesiae doctor intelligitur. De quo Dominus ait: Nemo mittens manum suam in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei. Et alteri sese amare testanti tertio respondit: Pasce oves meas.
Abbreviated transcription (Latin):
idem ꝑfectam grano synapis conparat ꝗ Nt uidelicet & id fiao
mnullarum q uirum apparens sed prensuris attrita quid ꝑ facio
intus gerat ostendenr. seđ & haec notaondum quia granum si napis
ad purgationem capitis saluberrimȩ prodest: Namsi optimemn
& cribellitum tepide pinguȩ mulse admis ceas : & hoc ieiunus conti
cuiso fuer t decapite purgat &inminentium quoq inbecillitatum factt
nculiutoi. Sic profecto fides temptationum pistillo probeeta ab ominileuũ
coriti om̃s decorde quod est interioris nr̃i hominis caput utiorum senti¬
s nonsolum adp̃sens ex aurit. sed infuturum nerecolligi uadeant p̃cauet.
bor autẽ morus aradicanda & inmare trans plantando ł simpliciter
sta potest intellegi. quiauidelicet consũmate fidei indicium situerbo
m̃tis impetrare ut quod deuno specialit̃ dictũ ẽ. hoc generalit̃ deom¬
lũ deficulnea faci&lis sed & simonti huic dixeritis tolle & iactate in mare
t Vel certe ꝑmorum cuius colore sangiuneo fructus & urgulta

Expanded text:
idem perfectam grano sinapis comparat, quae scilicet sit in facnullarumque virium apparens, sed pressuris attritum, quid perfectionis intus gerat ostendens. Notandum est etiam quod granum sinapis ad purgationeet cribellatum tepide pingui mulso admisceas, et hoc jejunus contra si crassior fuerit, de capite purgat et imminentium quoque imbecillitatum facit pericula vitari. Sic profecto fides tentationum pistillo probata, ab omni leviumdulcorata omnes de corde, quod est interioris nostri hominis caput, vitiorum sentinas, non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum ne recolligi valeant praecavet. Arbor autem morus eradicanda et in mare transplantanda vel simpliciter posita potest intelligi, quod videlicet consummatae fidei indicium sit verbo elementis imperare, ut quod de uno specialiter dictum est, hoc generaliter de omlum de ficulnea facietis, sed et si monti huic dixeritis, tolle et jacta te in mare, fiet . Vel certe per morum, cujus colore sanguineo fructus et virgulta
Abbreviated transcription (Latin):
l semꝑ penitenti dimitten dum p̃cipitur. Solet enim sepe ꝑseptẽ
uius cumq: rei autem temporis uniuersitas indicari. Vnde quod
ipsalmocanitur. Septies in dielaaidem dixitibi. Nihil ẽ aliud
uã semꝑ lauscius in oremeo. Nam &alibi petro interroganoti
quoties peccanti insefratri dimittat. Anusq septies. Respondit
dns. ñ dicotibiusq septies sedusq septuagies septies idest qua¬
dringentis xc. uicibus ut toties peccanti fratri dimitteret indie
quoties ille peccare non posset. Peccantiigitur intefratri sipoe¬
utentiã egerit dimittendi habes potestatem immo nec essitatem
ut & tibi penitenti acueniam flagitandi. pater qui est incelis ignor¬
eat. At suncrepatus conuerti & poenitentiã agere neglexerit¬
quud suꝑloc uerteons sententia decer hit in tuere sipetcauere¬
puu sub nomine fiddis egit operain fidelium Aliter sanc uen
qualuis in sericor diter eoslugens prestare potiuit. quehos rta

Expanded text:
vel semper poenitenti dimittendum praecipitur. Solet enim saepe per septem vel semper poenitenti dimittendum praecipitur. Solet enim saepe per septem cujuscunque rei aut temporis universitas indicari. Unde quod in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi , nil est aliud quam semper laus ejus in ore meo . Nam et alibi Petro interroganti quoties peccanti in se fratri dimittat, an usque septies, respondit Dominus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies , id est, quadringentis nonaginta vicibus. Ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare non posset. Peccanti igitur in te fratri, si poenitentiam egerit, dimittendi habes potestatem, imo necessitatem, ut et tibi poenitenti ac veniam flagitanti Pater qui est in coelis ignoscat. At squid super hoc veritatis sententia decernat, intuere: Si peccaverquia sub nomine fidelis egit opera infidelium. Aliter sane venquamvis misericorditer eos lugens praestare potuit, quem fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
prepossimus insinuat. Sinosuidelicet ipsos nequemledamus adten¬
nus sipeccantẽ ⁊ eloiustitue corripimus si ex cordep oenitenti mi se¬
cordiae pi&atisq uiscera pandimus ubicaute intuendum est. quia ñ
ssim peccandi dimittere sed poenitentiã agenti demit tere iubemur:
t primo quidem peccantem misericor diter increpare ut sit cum post¬
odum habeamus iustedimittere. Quiergo fratrem uidens peocare
uerit nonminus dominici p̃cepti trans gressorest : quã isqui eidem
benitenti ueniã darenoluerit. quia quidixit sipoenituerit dimitte.
emisit sipecca uerit increpa. Itaq ueniã fratri post increpationẽ
rgiendaẽ. sedilliutiq quisepoenitendo aberrore conuertit neuel
fficilis ueniam remissasit indulgentia: Etsi septies indie
eccauerit inte & septies indie conuersus fuerit ad te
icens poenitet me dimitte illi. Geptinarionumerononue¬
uedande terminis ponitur: sed uelomã peccata dimittenda

Expanded text:
petuum vitare possimus, insinuat. Si nos videlicet ipsos, ne quem laedamus, attendimus. Si peccantem zelo justitiae corripimus. Si ex corde poenitenti misericordiae pietatisque viscera pandimus. Ubi caute intuendum est quia non passim peccanti dimittere, sed poenitentiam agenti dimittere jubemur, et primo quidem peccantem misericorditer increpare, ut sit cui postmodum habeamus juste dimittere. Qui ergo fratrem videns peccare tacuerit, non minus dominici praecepti transgressor est, quam is qui eidem poenitenti veniam dare noluerit. Quia qui dixit: si poenituerit, dimitte: praemisit, si peccaverit, increpa. Itaque venia fratri post increpationem largienda est, sed illi utique qui se poenitendo ab errore convertit, ne vel difficilis venia, vel remissa sit indulgentia. Et si septies in die peccaverit in te, et septies in die conversus fuerit ad te, dicens: Poenitet me, dimitte illi. Septenario numero non veniae dandae terminus ponitur, sed vel omnia peccata dimittenda,
Abbreviated transcription (Latin):
ideo apłi quima lieno acminimo hoc est interrenorum contena
iam fuere fideles in suosibi acmaiore fidem postulant aigtoi
Nemoenĩ repente fit summus sedibona conuersatione ammnts
quis que inchoat ut admagna ꝑueniat. Alianãq sunt unittis
exorda. aliud profectus. aliud ꝑfectio quã magnopere queront

Expanded text:
ideo apostoli, qui in alieno ac minimo, hoc est, in terrenorum contemptu jam fuere fideles, in suo sibi ac majore fidem postulant augeri. Nemo enim repente fit summus, sed in bona conversatione a minimis qexordia, aliud profectus, aliud perfectio. Si enim et
Abbreviated transcription (Latin):
nec tamen eigratiam hab& quanto magis uos quisimneme nle
testis facre: non temporum longitudine laborum merita
nsare deb&is sed amore & famulatu spontaneo nouis semꝑ studi
uigere priora ita quedicite serui inutiles sumus: serui quidem
ua p̃tio emptiestis inutiles uero qua dñs bonorumur orũ non

Expanded text:
nec tamen ei gratiam habet, quanto magis vos, qui sine me nihil potestis facere? non temporum longitudine laborum merita pensare debetis, sed amore et famulatu spontaneo novis semper studiis augere priora. Itaque dicite: Servi inutiles sumus. Servi quidem, quia pretio empti estis. Inutiles vero, quia Dominus bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
pdica tionis tuȩ operedelectatus tũ eque conpuniqur is
epulis fuero refectus tuñc demum tu transies & recumbese
ter nisquemeae sapientiae dapibus in aeernum reficieros:
nua quit guitiamhab& seruoilli quia fecit quae sibi imperi¬
uerat nonputo sic & uos cumfeceritis haecomnia quae pcepa

Expanded text:
dicationis opere delectatus, tuaeque compunctionis epulis fuero refectus, tunc demum tu transeas et recumbes, aeternisque meae sapientiae dapibus in aeternum reficieris. Nunquid gratiam habet servo illi qui fecit quae sibi imperaverat? non puto. Sic et vos cum feceritis
Abbreviated transcription (Latin):
porpius unguã meam quia crucior in hac flamma infius
populus uerba legis inore tenuit quae opere seruar taontt¬
sit: ibiergo amplius ardebit ubis eostendit scire quo d faien
noluit: ab extremo digiti se tangide siderat : qui a&ernis ses¬
plicis datui : uita bona reciperit : quiaom nesuum gauduon
felicitatem transitoriã putauit habere: hic & enimpos sunt &ust
bona nec tamen haec in recompensatione recipere quia dumns¬

Expanded text:
inguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis supin hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
nom potius ultra uenturum proph&ari quodiohannes pre¬
conu itnuenis serlarebat: omnis quidimitetiataxores soex
moerbatur. Quod delegein ꝑpoiuum noniuiol condun
confirt uno te exempligratia dela sumpto tstorꝰ
meronigust uius in libro desermone dñi in monte eeuio

Expanded text:
non potuit ultra venturum prophetari quod Joannis praenon potuit ultra venturum prophetari quod Joannis praeconio jam venisse clarebat. Omnis qui dimittit uxorem suam, ur. Quod de lege in perpetuum non violanda praedixerat, uno exempli gratia de illa sumpto testimonio tres, Augustinus in libro de Sermone Domini in monte primo.
Abbreviated transcription (Latin):
sedem quaerere possider euelle peruir tutem quod non potiumꝰ
tonere ꝑ naturã nec solum terrena contempnere sed& lin¬
guas deridentium nos itilia contempnentes: hocenunsubdidit
cumdis pernendis diuitiis locutus apharisȩis ess& derisus:
faciluis est autem caelum & terram p̃terire quam delege
unum apicem cadere: eputarent ineo quod dix̃ lex & ꝓ¬
phele usque a diohannẽ legis uel proph&arum abeo
destructionem p̃dicari manifeste ꝓtestatur facilius maxime
mundielementa quã minimalegis dicta transire & reuera
pteritenim figurahuius mundi: & alibi caelos autem noues
& t̃ramnouamꝰ & promissa ip sius expectamus in quib iustitia
habitat. delege autem neunus quidem lit terȩ summittas : hoc
est nec minimaquȩq & quaeleuia uel superstitiosam uident᷑
a sacramentis spiritalibus uocant: quin omnia recapitulent᷑
meuuangelio & tñlex & prophere usque adiohannem quia

Expanded text:
sedem quaerere, possidere velle per virtutem quod non potuimus sedem quaerere, possidere velle per virtutem quod non potuimus tenere per naturam, nec solum terrena contemnere, sed et linguas deridentium nos talia contemnentes. Hoc enim subdidit, cum de spernendis divitiis locutus a Pharisaeis esset derisus. Facilius est autem coelum et terram praeterire quam de lege unum apicem cadere. Ne putarent in eo quod dixit: Lex et prophetae usque ad Joannem, legis vel prophetarum ab eo destructionem praedicari, manifeste protestatur, facilius maxima mundi elementa quam minima legis dicta transire. Et revera: praeterit enim figura hujus mundi . Et alibi: Coelos autem novos, et terram novam, et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat . De longe autem ne unius quidem litterae summitas, hoc est nec minima quaeque et quae levia vel superstitiosa videntur, a sacramentis spiritalibus vacant, quin omnia recapitulentur in Evangelio. Et tamen lex et prophetae usque ad Joannem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
euangelititir & omnis in illum uimfacit iner
isputantem contra filar giriam selucctorem pharisi derab¬
bant ques contrarialegi propholisq p̃ciperet ubimuti&
ditis simisuisse & tamendõ placiis selegerentur: sed&lipsemor¬
os Populum quem regebat silegem sequer&ur omnibus quae
fes peprign bonuis habundaturum: sinautem neglegeral peste
ame hopia cunctisq malis p̃dicer& esseforiendum: quibus
Veoccurrens ostendit interlegem & euuangelium sicut pro¬
us sionum ita &t p̃ceptorum non minimam deberees sedisto¬
funno aum aiora quidem propter regnum caelorũnodoqu
ero ꝓpter regnum t̃rarum imperari abeodem uno dõ qui
uelum fecit &t terram: ibinam que dic tumest siuo luerais &
uidier itis me bonaterrȩ comed&is hic uero beati pauperes
pũ quo ipsorumẽ regnum caelorum : ideoq recte cũdicent
pegnim dĩ euui angeliszari. ad didit & omnis inillud iuinfaeit:
magnaenimius & uiolentia grandis est nos terragenitos gelũ

Expanded text:
evangelizatur, et omnis in illud vim facit. isputantem contra philargyriam Salvatorem Pharisaei deridebant, quasi contraria legi prophetisque praeciperet, ubi multi et ditissimi fuisse, et tamen Deo placuisse legerentur; sed et ipse Moyses populum quem regebat, si legem sequeretur, omnibus quae terra gignit, bonis abundaturum, si autem negligeret, peste, fame, inopia, cunctisque malis praediceret esse feriendum. Quibus ille occurrens, ostendit inter legem et Evangelium, sicut promissionum, ita et praeceptorum non minimam debere esse distantiam, et majora quidem propter regnum coelorum, minora vero propter regnum terrarum imperari ab eodem uno Deo qui coelum fecit et terram. Ibi namque dictum est: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis . Hic vero: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Ideoque recte cum diceret regnum Dei evangelizari, addidit: Et omnis in illud vim facit. Magna enim vis et violentia grandis est nos terra genitos, coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
h& ces non audiunt nec siquis amortuis resurrexerit creder
: certedemorse uerita s dicit sicrederitis morsi crederetis
utique & mihi : demeenim illescripsit : Impl&ur ergo quod per
brahaeres ponsionem dicitur exmortus enĩ dñs resurrexit
ed iudaicus populus qui a moysi crederenoluit ei&iam quire¬
urrexit exmortius credere contempsit: cumq morsi uerba
pirntaliter intellegererennuit ad eum dequo moyses locutus
uenunt. Di¬
in hoc mundo errorib: erumnisq: plenissimo scandala sepissine¬
nenuenor e c it÷ d ne. illi quiq uo d in pos sibile est nonuom:¬

Expanded text:
prophetas non audiunt, neque si quis a mortuis resurrexerit, credent prophetas non audiunt, neque si quis a mortuis resurrexerit, credent ei. Certe de Moyse veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus populus quia Moysi credere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit; cumque Moysi verba spiritaliter intelligere renuit, ad eum de quo Moyses locutus veniunt. Din hoc mundo erroribus aerumnisque plenissimo, scandala saepissimenon venire; sed vae illi qui quod impossibile est non
Abbreviated transcription (Latin):
ra idest a&cerna appelunt eorum iudicio quaelib& bona
fueront cumscĩs desideriis estuant bonamini me uidentur
ter haec uero notandum est quo deidicitur memento fili.
aceenim ab raham filiumuocat : quem tamen atormenta non
berat: qum̃ hiuius infidelipopuli p̃cedentes patres fideles quia
ultos asuafide deuias se considerant : eos nulla compas sione
uormentis eripiunt quos tamenpercarnem filios recognos¬
uit: In tormentis autem diues positus quinq fratres habere
ꝓphibereur : quia superb: isdem iudaicus populus quiex mag
iparte iamdampnatus est sequaces suos quos supenter ram
eliquit quinq sensibus corporis deditos nouit: quin ario er¬
onumero fratres quos reliquerat exprimit: quia eos ad spi¬
nrulem intellegentiã non ad surgere : in infernopositus ge¬
: p&it ut adeos laarus mittatur : cuiquia morsen & pro¬
h&us habeant dicitur. sed ait quia non credunt nisiquis ex mor¬
us resurrexerit : cui protenus respond&ur : simorseno ꝓ

Expanded text:
ra, id est, aeterna appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus, quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait quod non credunt, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et
Abbreviated transcription (Latin):
abrro &cpulabutur cotidie splendide nisiudacum pepuluon
semi ficit. quicultũ uitȩ exterius habuit quia cceptelegis dilieus
anitorem usuisẽ non a dicailititem : quem autem latarus ulcerib
plenus nisigentilem populum figuraliter exprimit. Quidum con¬
uerds addđm̃ peccitasua confiteri nonerubuit. huic uulnus incite
fuit : Incutis quippe uulnere uirus auis ceribus trahitur. & foras
erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio nisi qued am uulnerũ
ruptio quia peccati uirus salubriter aperitur in confessione quod
pestifere latebat inmente. Sedlatarus uulneratus cupiebat
saturari demicis quecadebant demensa diuitis &nemoillidabat :
sed adelationem quasi deacceptis opibus tumuit : Et quia ei uerba
defluebant descientia qua si mice cadebant demenia. Ad contra
iacentis pauperis uulnera lingebant canes. Nonnumquam solent
im sacro eloquio ꝑcanes p̃dicitores intellegi. Canum &enim lingua

Expanded text:
splendide, nisi Judaicum populum splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem. Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit, qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis, quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat. sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes: nonnunquam solent in sacro eloquio, per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua,
Abbreviated transcription (Latin):
intormentis semꝑ intuentur iniustos : ut hinc eorum giudua
erescat quiamalũ conspiciunt quod misericor dit̃ cua serum:
iliis quo dipsi ꝑ p&i siessent neglecti potuerunt. quia quicrendtori
daudteiudent: nihil increatura agitur quod uideri non possim
t ait illi abralam habent moysen & prophaas udi¬
unt illos. Sedquiuerba didis pexereit haccaudire non posse
uos se qia ces existimabat. Vnde etrespondit diues. Non pat
abraham sedsiquis exmortuis ierit ad eos poeniten¬
adam agenit. Cuimox ueraci sententia dicitur. Simoysen
rpro ph&is non cudiunt ne quesiquis exiuor aubru¬
pexerit credent. Quia nimirum quiuerba lesis dispiciont
redemptoris p̃cepta qui exmortius surrexit. quanto subtilioras
tontohaec difficilius implebunt. Et nimirum conger ecusor
cuus impleredica rennuunt ei procul dubio eseder serpurt
Quemuero iugeta allegoriã diues istȩ quim duebatur pordum¬

Expanded text:
in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt, quod misericorditer evaserunt, in aliis quid ipsi perpeti, si essent neglecti, potuerunt. Quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. Et ait illi Abraham: Habent Moysen et prophetas, audiant illos. Sed qui verba Dei despexerat, haec audire non posse suos sequaces, aestimabat. Unde et respondit dives: Non, pater Abraham, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis surrexerit, credent. Quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta qui ex mortuis surrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Quem vero juxta allegoriam, dives iste, qui induebatur purpu
Abbreviated transcription (Latin):
hube uiti aetunc auctoris suȩ iulitue coniunctȩ tancre¬
dote constringuntur. ut nulla ad reprobos conpas lonen
dpro pinquos quos reliquerat recurrit quiare proborte
illis ne &ipsiueni ant in locum hunc tormentorun a¬
ua mrenotandum ẽ ardenti diuiti quanta ad sipplias
cumulantur. Ad poenã namq suã ei & cognitio srlit
oir nemoria. Cognoscit enĩ lategum quem dispextfe
ndsuorum meminit quos reliquid ꝑfecta q̃p ei ultio depuro
mareet: shunc in retributione non cognosceret.: Et ꝑsicupe
inigne noneẽt: si non hoc quod ipsepatitur &iã sustimertt
&corum uident gloriam quos contempserunt & deillorimu
poenator quent᷑ quos inutilit̃ amauerunt. Credendumuens
quod ante retributionem extremi iudicii iniusti in requio
quos dã iustos conspiciunt : ut eos uidenter in gaudio non soba
desuo supplicio sed &no deillorum bono crucientur. Iustub

Expanded text:
habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione  animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem illis, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum. Qua in re notandum est, ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non cognosceret; et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam suis timeret. orum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur, quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudia non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero
Abbreviated transcription (Latin):
cceenim dumdr̃ recepistibona inuitatua: indicat᷑ & diues isteboni
aliquidh abius se ex quo in hacuita bona reciperet. Rursumq dũ
idelataro dr̃ qui a recepit mala profecto monstratur & latcrum
bius semcdum aliquod quod purgaretur. sed mala latari purgauit
nis in opiae. & bonadiuitis remunerauit felicitis transeuntis uitȩ¬
in his omnibus int̃uos & nos chaus magnũ firmartũ est ut
quiuolunt hinc transire ad uos non pos sint neq in dehue
fans meare. Qua in re ualde querendum est quo modo dicat᷑
nt adbeatorum sortem transire cupiunt dubiũ nonẽ. Qui uero
im inbeatitudinis sorte susceptisunt. quo pacto dr̃ quiatransire
deos quia in inferno: crticiantur uolunt. Sed sicut transirereꝓbi
delectos cupiunt id est a suppliciorum suorum afflictione
nigare ita ad afflictos atq intorm̃tis positos transre n¬

Expanded text:
cce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitos et vos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos, non possint, neque inde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatursunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est, qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt quo pacto dicitur quia transire ad eos, qui in inferno cruciantur, volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire
Abbreviated transcription (Latin):
ens saturari demicis quecadebant demensa diuitis sed& canes iuena
& lingebant ulccraeius. Plenus ulceribus mendicur lapierur
fortas se aliquã excusationẽ diues. silat cerus pauper & ulecrosra
eius tondã noniacus set sire motus fuis set sieius inopia nonet̃ oas

Expanded text:
cupiens saturari de micis quae cadebant de mensa divitis: sed et canes veniebant cupiens saturari de micis quae cadebant de mensa divitis: sed et canes veniebant et lingebant ulcera ejus. Plenus ulceribus mendicus Lazarus afortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset i
Abbreviated transcription (Latin):
tandum nobis magnopereest in oreueritatis desuperbo
diuite & de humili paupere quantus sit ordo narrationis:
ecceenim dicitur: homoquidam eratdiues : & protinus subiun¬
gitur: & eratquidam mendicus nomine las arus:
Tertem populo plus solent nomina diuitũ quã pauperum
sciri: quides tergo quod dñs depaupere & diuite uerbum
faciens nomen pauperis dicit & nomendiuitis nondicit ÷ : nisi
quod dr̃ humiles nouit atq ad probat: & suꝑbos ignorat : Vnde & quib¬
dam demiraculorum uirtute suꝑbientib in finedicturus ẽ: nesciouos
undesitis. Discedite ame om̃s operarii iniquitatis. At contra moysi dr̃:
nouite ex nomine : ait ergo dediuite: homo quidã: ait depaupereregenꝰ
nomine laearus. ac sia ꝑtedicat: pauperẽ humilem scio : suꝑbum diuitẽ
nescio illũ cognitum ꝑ ad probationem habeo: hunc ꝑ iudicium repro¬
bationis ignoro: quia cebat ad ianuam eius ulceribur plenir

Expanded text:
tandum nobis magnopere est, in ore veritatis de superbo tandum nobis magnopere est, in ore veritatis de superbo divite, et de humili paupere, quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives, et protinus subjunertur; Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus, de paupere et divite verbum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes operarii iniqNovi te ex nomine: Ait ergo de divite, Homo quidam, ait de paupere, Egenus nomine Lazarus. Ac si aperte dicat, pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro. Qui jacebat ad januam ejus, ulceribus plenus,
Abbreviated transcription (Latin):
tatur: ibires iniuste sublata restitutione quadrupli punit
suc autem diuies iste non abstulis se alienare p̃henditur sed
poria non dedisse: nec dicitur quia unum quempiã obp̃ssit
sed quia bi acceptis rebus seextulit: hincergo hinc sum mopere
colligendumest quapoena multandus sit qui aliena diripit : si¬
in infernidampnatione percutitur q̃ui propria non largitur:
& sunt non nulli qui cultum subtilium p̃tiosarumq uostium
nonputant es sepeccatum: quod siuidelic& culpanones saue
ne quaquam sermodĩ tam uigilanter exprimerel quod diues
quitor qu&ur apud inferos bysso & purpura indutus fuis sec
nemo quippe uestimentap̃tiosa nisi ad manem gloriã quent :
uidelic& ut honorabilior c&eris es seuideatur: quã culpã pos¬
sumus melius &iam ex diuerso colligere quia si abiectiouilis
indumenti uirtus non ess& euuangelista uigilanter de
iohanne nondicer&: erat indutus pilis camelorum : sed no¬

Expanded text:
tatur, ibi res injuste sublata restitutione quadrupli punitur, tatur, ibi res injuste sublata restitutione quadrupli punitur, hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse; nec dicitur quod ut quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo, hinc summopere colligendum est qua poena multandus sit, qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur, qui pEt sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum, quod si videlicet culpa non esset nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret, quod dives qui torquetur apud inferos, bysso et purpura indutus fuisset: nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Quam culpam possumus melius ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed no
Abbreviated transcription (Latin):
extremumi digitisui inaqu& & refrigeret linguãmec̃ quia crucio
in hacuita litarus cadentes micas demenia diuitis q̃rebat : & nemo
dibit . Aunc desipplicio diutis dr̃ quia deextremo digito lazari
sulliria quã in horesio concupiscit. Quia er gom̃ sȩ suȩ uelminima
res noluit : in inferno postus usq adminima querenda puenit :
Inotandũ ualdeẽ quidsit quod diues in igne positus linguã suã
fnoerari petit: Hos quippeẽ sacrieloquii ut aliquando aliuddicũs
eceodem dicto aliuo innuat superius autem hunc suꝑbum diuitem
oquacitate narrauit sedcũ elatione & tenatia de edacitate peccase
dquia habundare in conuiuiis loquacites solet. is qui hic malecon¬
uatur dr̃ ap̃ inferus grauius in lingua ardereꝑhibetur. Sed cum
aui ualde pauore pensandum ẽ hocquod sequitur. Et dixit illi
raham fili recordare qua recepisti bonainuititia & latarus

Expanded text:
extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur, quia de extremo digiti Lazari destillari aquam in os suum concupiscit. Qui ergo mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus usque ad minima quaerenda pervenit. Sed notandum valde est quid sit quod dives, in igne positus, linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii, ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum diviteloquacitate narravit, sed cum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui hic male convivatus dicitur, apud inferos gravius in lingua ardere perhibetur. Sed cum gravi valde pavore pensandum est hoc quod sequitur: Et dixit illi Abraham: Fili, recordar