comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
constet: qui cum dicat elle queda &. corporis &. for¬
tune mala: camen eum qui in his omib sit beatum
fore censet: si sapiens sit. distrahor tum hoc mihi ꝓ¬
babilius. tum illud uidet᷑ .&. tamen insi alteruti sit
uirtutẽ iacere plane puto: Uerum in his discrepant.
Quid illud in quib consentiũt: nũ pro ueris pro¬
bare possumus: Sapientis aium nũꝗͣ ne cuꝑiditate
moueri: nec leticia esterri. Age hec probabilia sane
sint: num etia illa nũꝗͣ timere nũꝗͣ dolere: sapi¬
ens ne non timeat: nec si patria deleat᷑ nõ doleat
tum nihil est in bonis . Tibi uero anthioce mimiẽ
cui preter honestater multa bona preter turpitudinẽ
multa mala uident᷑: que & uenientia metuat sapien
necesse est &. uenisse doleat. Sed quero quando ista
fuerint achademia uetere dicta: ut aium sapientis
cõmoueri: & conturbari negarent: mediocritates illi
probabant: & in om̃i ꝑmotione naturalem uolebãt

Expanded text:
constet, qui cum dicat esse quaedam et corporis et forconstet, qui cum dicat esse quaedam et corporis et fortunae mala tamen eum qui in his omnibus sit beatum fore censeat si sapiens sit: distrahor, tum hoc mihi proba- bilius tum illud videtur, et tamen nisi alterutrum sit virtutem iacere plane puto. Verum in his discrepant. quid illa in quibus consentiunt num pro veris probare possumus, sapientis animum numquam nec cupiditate moveri nec laetitia ecferri? age haec probabilia sane 5 sint; num etiam ilia, numquam timere numquam dolere: sapiensne non timeat ne patria deleatur, non doleastum nihil est in bonis, tibi vero Antioche minime, cui praeter honestatem multa bona, praeter turpitudinem multa mala videntur, quae et venientia metuat sapiens necesse est et venisse doleat. Sed quaero quando ista fuerint Academia vetere †dunttia, ut animum sapientis commoveri et conturbari negarent: mediocritates illi probabant et in omni permotione naturalem volebant
Abbreviated transcription (Latin):
ne indicat. non posse illa probanda esse sapienti.
Placet stoicil omĩa pettata esse paria. At hoc Anti¬
ocho uehementusime displicet: Liceat tandem mihi
considerare: utram sententia sequar: precide inquit
statue. aliquando quid libet: quid que dicunt᷑: Id.
&. acuta mihi uidentur: & in utramq ꝑtem & paria
Nonne caueam: ne scelus fatia : Scelui .n. dicebas es
uculle dogina prodere. Contineo igit me ne in cogͥ¬
to adsentiar Quod mihi tecum est dogna comune:
Ette multo maior etia dissentio: Leno in una uir¬
tute positam beata uitam putat. Quid Anthiocus.
Etia inquit beata. sed non btissima. Deus ille qui
nihil cenluit deesse uirtute: homũcio hic qui multa
putat p̃ter uirtute homini ꝑtim clara esse: ꝑtim
etia necessaria: Sed ille uereor ne uiituti plus tri¬
buat: ꝗͣ natura partiat᷑ p̃serti theophrasto multa
diserte copioseq dicente. Et hic metuo. ne uix sibi

Expanded text:
ne indicat non posse illa probanda esse sapienti? ne indicat non posse illa probanda esse sapienti? Placet Stoicis omnia peccata esse paria; at hoc Antiocho vehementissime displicet. liceat tandem mihi considerare utram sententiam sequar. Praecide' inquit, 'statue aliquando quidlibet.' Quid quae dicuntur quom et acuta mihi videntur in utramque partem et paria, nonne caveam ne scelus faciam? scelus enim dicebas esse Luculle dogma prodere; contineo igitur me, ne incognito adsentiar, quod mihi tecum est dogma commune. Ecce multo maior etiam dissensio. Zeno in una virtute positam beatam vitam putat. quid Antiochus? 'etiam' inquit 'beatam, sed non beatissimam'. deus ille qui nihil censuit deesse virtuti, homuncio hic qui multa putat praeter virtutem homini partim cara esse partim etiam necessaria. sed et ille vereor ne virtuti plus tribuat quam natura patiatur, praesertim Theophrasto multa diserte copioseque dicente, et hic metuo ne vix sibi
Abbreviated transcription (Latin):
absurdũq respondeat: quem ht̃ modo alique. Nihil
potest dici inconsideratius. Cupio lequi stoitos. licet¬
ne: omitto ꝑ ipsos aristotelez meo uidicio in pħĩa ꝓ
pe singulare: ꝑ ipm anthiocu qui appellabat᷑: a¬
chademicus. erat quide si ꝑ pauca mutauisset ger¬
manissimus stoicis. Erit igit᷑ res iam in discrimĩe. Nã¬
ut stoicus constituat᷑ sapiens: aut ueteris achademie
utrũq non põt. est .n. inter eos non desterminis: sed
de tota possessione contentio: Nam oĩt ratio uite deti¬
nitione sũmi boni continet᷑ de qua ꝗ dissident. de
lemoneus peccat stoitus rei false assentiens uos ꝗdem
nihil esse dicitis: a sapiente tam alienu esse. Si uea
sunt Zenonis: eadem in ueteres achademicos ꝑipa¬
theticosq dicenda. Hic igit᷑ neutri assentiens: si nũ¬
ꝗͣ uter est prudentior: quid cum ip̃e Anthiocus dis¬
sentit: quibusda in rebus ab huis quos amat stoicis : nõ¬

Expanded text:
absurdumque respondeat 'quemlubet, modo aliquem': nihil absurdumque respondeat 'quemlubet, modo aliquem': nihil potest dici inconsideratius. Cupio sequi Stoicos. licetne — omitto per Aristotelem, meo iudicio in philosophia prope singularem — per ipsum Antiochum, qui appellabatur Academicus, erat quidem si perpauca mutavisset germanissimus Stoicus. erit igitur res iam in discrimine; nam aut Stoicus constituatur sapiens aut veteris Academiae — utrumque non potest; est enim inter eos non de terminis sed de tota possessione contentio; nam omnis ratio vitae definitione summi boni continetur, de qua qui dissident de lemoneus, peccat Stoicus rei falsae adsentiens vos quidem nihil esse dicitis a sapiente tam alienumesse; sin vera sunt Zenonis, eadem in veteres Academicos Peripateticosque dicenda. hic igitur neutri adsentiens  si numquam, uter est prudentior? Quid cum ipse Antiochus dissentit quibusdam in rebus ab his quos amat Stoicis, non
Abbreviated transcription (Latin):
est disciplina nunc notior: nec tamen cũ cirenaicis
de ipsa uoluptate consentiens. Uoluptate aute &.
honestate. finis esse Calipho censut. Uacare om̃i
molestia hieronimus. hoc ide cũ honestate diodorus
Ambo hi ꝑipathetici. honeste autez uiuere fruente
rebus his quas pͥmas homi natura cõciliet &. uetus
achademia censuit: ut indicant scripta polemonis:
quem Anthiotus probat maxĩe &. Aristoteles: eiusq
amici nune proxiẽ iudent᷑ attedere. Introducebat
etia Carneades: non quo probaret. sed ut opponeret
stoitis: sũmu bonu esse trui reb hiis: quas pͥmas
natura con ciliauisset: honestũ aute quod ducatur
a conciliatione nature Teno statuit finez esse bo¬
noꝵ: qui inuentor & princeps stoicor fuit: Iam
illud ꝑspituũ est: in om̃ibus his finbus bonoꝵ: quos
exposui maloꝵ fines esse contrarios. Ad uos nũc re¬
fero quem sequar: modo ne quis illud. tam meruditũ

Expanded text:
est disciplinanunc disciplina notior nec tamen cum Cyrenaicis est disciplinanunc disciplina notior nec tamen cum Cyrenaicis de ipsa voluptate consentiens. voluptatem autem et honestatem finis esse Callipho censuit, vacare omni molestia Hieronymus, hoc idem cum honestate Diodorus, ambo hi Peripatetici. honeste autem vivere fruentem rebus is quas primas homini natura conciliet et vetus Academia censuit, ut indicant scripta Polemonis quem Antiochus probat maxime, et Aristoteles eiusque amici huc proxime videntur accedere. introducebat etiam Carneades, non quo probaret sed ut opponeret Stoicis, summum bonum esse frui rebus is quas primas natura conciliavisset. honeste autem vivere, quod ducatur a conciliatione naturae, Zeno statuit fine esse bonorum, qui inventor et princeps Stoicorum fuit. iam illud perspicuum est, omnibus is finibus bonorum quos exposui malorum fines esse contrarios. Ad vos nunc refero quem sequar; modo ne quis illud tam ineruditum
Abbreviated transcription (Latin):
Amenedemo autẽ: quod is eretras fuit eretriati ap¬
pellati: quor onne bonũ in mente positu &. mentis
acie: qua ueru cerneret᷑ ulli similat᷑: Sed opinor
explicata uberius & ornatius. hos si contemnimus
etiã abiectos putamꝰ: illos terte minus despitere debeꝰ
Aristone: qui cum Tenonis fuisset auditor repro¬
bauit ea que de uerbis. nihil essẽ bonũ nisi uirtute
nec malu nisi quod uirtuti contrariu esset. In me¬
diis ea momenta que Teno uoluit nulla esse censuit
huic sũmu bonu est. in hiis rebus neutra in ꝑte
moueri: que adiophora ab ipso dicit᷑. Pyro autem
ea sentire quide sapiente: que apachi noĩantur:
Has ergotot sententias ut omittamꝰ: hec uideamus:
que nunc diu: multũq defensa sũt. Alni uoluptatẽ
finem essẽ uoluerũt. quoꝵ princepi Aristippus : qui so¬
cratem audierat. unde cirenaici. post epicurus nus

Expanded text:
a Menedemo autem, quod is Eretria fuit, Eretriaci apa Menedemo autem, quod is Eretria fuit, Eretriaci appellate, quorum omne bonum in mente positum et mentis acie qua verum cerneretur, Erilli similia, sed opinor explicata uberius et ornatius. Hos si contemnimus et iam abiectos putamus, illos certe minus despicere debemus: Aristonem, qui cum Zenonis fuisset auditor re probavit ea quae ille verbis, nihil esse bonum nisi virtutem nec malum nisi quod virtuti esset contrarium; in mediis ea momenta quae Zeno voluit nulla esse censuit. huic summum bonum est in is rebus neutram in partem moveri, quae adiafori/a ab ipso dicitur. Pyrrho autem ea ne sentire quidem sapientem, quae apa/qeia nominatur. Has igitur tot sententias ut omittamus, haec videamus, quae nunc diu multumque defensa sunt. Alii voluptatem finem esse voluerunt, quorum princeps Aristippus, qui Socratem audierat, unde Cyrenaici, post Epicurus, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
pugnabo dũ modo pacto cetera ꝑcipi comp̃hendiq di¬
cant. nec .ni. possunt dicere aliud alio magis minus¬
ue comphendi: qm oium reꝵ una est defimitio com¬
p̃hendendi: Sed quod ceperam quid habemus in bois
& malis explorati: Nempe fines constituendi sunt
ad quos &. bonoꝵ &. maloꝵ sũma referat᷑. qua de
re est igit̾ inter sũmos uiros maior dissensio. &. o¬
mitto illa que relicta iam uidentur: Eriliu qui in cogͥ¬
tione & scientia sũmu bonu ponit: qui cũ Renonis
anditor esset: uides quantũ ab eo dissenserit & qmͣ
non multũ a platone megari: quoꝵ fuit nobilis disci¬
plina. cuiꝰ ut striptũ indeo princeps xenophanes: quẽ
non nomĩaui: deinde secuti eu parmenides &. Zeno
cratis discipulus megareus: a quo iidem illi megaria
dicti: qui id bonum solu esse ditebant. qđ esset unũ
&. simile . & idem semper: hi quoq multi a platone

Expanded text:
pugnabo, dum modo eodem pacto cetera percipi conprehendique dipugnabo, dum modo eodem pacto cetera percipi conprehendique dicant. nec enim possunt dicere aliud alio magis minusve conprendi, quoniam omnium rerum una est definitio conprehendendi. Sed quod coeperam: quid habemus in rebus bonis et malis explorati? nempe fines constituendi sunt ad quos et bonorum et malorum summa referatur. qua de re est igitur inter summos viros maior dissensio? Et omitto illa quae relicta iam videntur, Erillum qui in cognitione et scientia summum bonum ponit; qui cum Zenonis auditor esset vides quantum ab eo dissenserit et quam non multum a Platone. Megaricorum fuit nobilis disciplina, cuius ut scriptum video princeps Xenophanes quem modo nominavi, deinde eum secuti Parmenides et Zeno cratis discipulus Megareus, a quo idem illi Megarici dicti, qui id bonum solum esse dicebant quod esset unum et simile et idem semper; hi quoque multa a Platone.
Abbreviated transcription (Latin):
agi putet. si in eiusmohi rebus uerisiłe quod sit ĩue¬
nerit: Ueniamus. nũc ad bonoꝵ maloꝵq notio¬
nem. Et paulu ante dicendũ est: qđ ut non mihi
indentur considerare: cum phisici ista ualde aftir¬
mant. eaꝵ etiam reꝵ auctoritate sic que illustrio¬
res uideant᷑ amittere: Non .n. magis assentiunt̃: nec
approbant lucere nũsꝗͣ cum cornix cetinerit: tum̃ a¬
aliquid eam: aut iubere aut uetare. Nec magis affir¬
mabũt signu illud. si crunt mensi sex pedũ esse ꝗͣ
solem. que metiri non possunt: plusꝗͣ duo de iugĩti
ꝑtib maiore esse qmͣ terram: ex quo illa conclusio
nascit᷑. Si sol quantus sit percipi non potest qui ceteͬas
res eodem modo. quo magͥtudinẽ solis approbat is eas
res non ꝑcipit. Magͥtudo aute solis ꝑcipi non potest
qui igit᷑ id approbat quasi ꝑcipiat nullam rein perci¬
pit: Responderint posse ꝑcipi quantui solsit. non re¬

Expanded text:
 putet si in eius modi rebus veri simile quod sit inve putet si in eius modi rebus veri simile quod sit invenerit. Veniamus nunc ad bonorum malorumque notionem; et paulum ante dicendum est. Non mihi videntur considerare cum physici ista valde adfirmant eares videantur amittere. non enim magis adsentiuntur nec adprobant lucere nunc quam cum cornix cecinerit tum aliquid eam aut iubere aut vetare, nec magis adfirmabunt signum illud si erunt mensi sex pedum esse, quam solem, quem metiri non possunt, plus quam duodeviginti partibus maiorem esse quam terram. ex quo illa conclusio nascitur: 'si sol quantus sit percipi non potest; qui ceteras res eodem modo quo magnitudinem solis adprobat is eas res non percipit; magnitude autem solis percipi non potest; qui igitur id adprobat quasi percipiat, nullam rem percipit'. respondebunt posse percipi quantus sol sit: non re
Abbreviated transcription (Latin):
minari &. reꝵ potiri putat. Ita cogimur dissensione
sapientũ dm̃m nrm̃ ignorare. quippe: qui neltiamus
soli an ctheri seruiamus. Solis aute mag̾tudo: ipse.
n hic radiatus me intueri uidetur: ad monet ut cre¬
bro fatia mentione sui. Uos ergo huius magͥtudmẽ
bium est: uter nr̃m sit. leuiter ut dicar ueretũdi¬
or: Nec tamen istas questiones physicoꝵ ext̾minan¬
das puto. Est .n. aiõꝵ ingenioꝵq naturale: qđ dam
quasi pabulũ: consideratio contemplatioq nature :
Erigimur. latiores fieri uidemur. humana despicimꝰ
cogitantesq inpera atq celestia: hec nr̃a ut exigua
& minima contemnimꝰ: Indagatio ip̃a rer cũ maxi¬
maꝵ tum etia occultissimaꝵ habet oblectatione
Si uero aliquid occinret: quod uerisimile uideatur
& hic noster sed uester: ut allentiat᷑ credat: affirmet
noster ut ilereat᷑ temere opinani: preclareq lecum¬

Expanded text:
minari et rerum potiri putat: ita cogimur dissensione minari et rerum potiri putat: ita cogimur dissensione sapientium dominum nostrum ignorare, quippe qui nesciamus soli an aetheri serviamus. Solis autem magnitudinem ipse enim hic radiatus me intueri videtur admonens ut crebro faciam mentionem sui — vos ergo huius magnitudinebium est uter nostrum sit, leviter ut dicam, verecundior? Nec tamen istas quaestiones physicorum exterminandas puto. est enim animorum ingeniorumque naturale quoddam quasi pabulum consideratio contemplatioque naturae: erigimur, altiores fieri videmur, humana despicimus cogitantesque supera atque caelestia haec nostra ut exigua et minima contemnimus. indagatio ipsa rerum cum maximarum tum etiam occultissimarum habet oblectationem; si vero aliquid occurrit quod veri simile vi- deatur, et hic noster. sed vester ut adsentiatur credat adfirmet, noster ut vereatur temere opinari praeclareque agi secum
Abbreviated transcription (Latin):
etatibis: iisdem de reb disputantes: & si nũc etia ut
dormientes aliquid iudere iudeamur aĩo. imagines ex
asciueris ne ue fueris cõmentitus reb assensus: nihil
sentire est melius: qmͣ tam praua sentire: Non igit᷑
id agit᷑: ut aliquid assensu meo comprobem: que tu ui
de ne impudenter etia postules. non solum arrogant̾
presertim cũ ista tua mihi ne probabilia ꝗdem iudeãt᷑
Nec .n. diuinatione qua probatis ulla esse arbitror.
fatumq illud esse: quo omĩa contineri dicitis contẽro
Nec edificatũ quidẽ hunc mundũ diuino consilio ex¬
istimo atq haud scio: an ita sit. Sed cur rapidior in
inuidia : licet ne ꝑ uos nescire: quod nescio: Ansto¬
itis ipsĩs incerse disceptare. cum his non licebit: Le¬
noni & reliquis fere stoitis ether uidetur sũmus deul
mente p̾ditus: qua om̃ĩa regant᷑. Cleantes: ꝗ quali
maioꝵ est gentiu stoicus. Tenonis auditor solem do¬

Expanded text:
aetatibus isdem de rebus disputantes; et, si nunc aut si etiam aetatibus isdem de rebus disputantes; et, si nunc aut si etiam dormientes aliquid animo videre videamur, imagines extasciveris neve fueris commenticiis rebus adsensus; nihil sentire est melius quam tam prava sentire.' Non ergo id agitur ut aliquid adsensu meo comprobem, sed ut eadem quae tu vide ne inpudenter etiam postules non solum adroganter, praesertim cum ista tua mihi ne probabilia quidem videantur. nec enim divinationem quam probatis ullam esse arbitror, fatumque illud esse quo omnia contineri dicitis contemno; ne exaedificatum quidem hunc mundum divino consilio existimo. Atque haud scio an ita sit; sed cur rapior in invidiam? licetne per vos nescire quod nescio, an Stoicis ipsis inter se disceptare, cum is non licebit? Zenoni et reliquis fere Stoicis aether videtur summus deus, mente praeditus qua omnia regantur; Cleanthes, qui quasi maiorum est gentium Stoicus, Zenonis auditor, solem do
Abbreviated transcription (Latin):
ne quid maxĩe quide probabile sit occurit. Ita sunt ĩ
plerisq contrariaꝵ rationũ paria momentu. Sin agis
uerecundius. & me accusas: non quod tius rationib non
assentiar: sed quod nullis uinta aiũ: cniq assentiar
deligam quẽ potissimũ : quemi democritu semꝑ .n.
ut scitis studiosus nobilitatis fui. Urgebor iam oiũni
uestrum conuitio. Tu ne aut mane quicꝗͣ putes esse:
illico subsequat᷑. Aut Athomos ullas e quib ꝗequid
efficiat᷑ illaꝵ sit dissimillimũ: aut sine aliqua mente
rem ulla effici possẽ p̃claram: & cũ in uno mundo
ornatus hic tam sit mirabilis. in numerabilis supra in¬
fra dextra sinistra ante post: alios dissimiles: alios enis¬
dem modi mundos esse & ut nos nunc sumus ad bau¬
los puteolosq s uideamus: sic ĩnumerabiles parib ĩ locis
esse eisdem noĩb honorib reb gestis: ingeniis formis:

Expanded text:
ne quid maxime quidem probabile sit occurrit; ita sunt in ne quid maxime quidem probabile sit occurrit; ita sunt in plerisque contrariarum rationum paria momenta. Sin agis verecundius et me accusas 25non quod tuis rationibus non adsentiar sed quod nullis, vincam animum cuique adsentiar deligam - quem potissimum, quem? Democritum; semper enim ut scitis studiosus nobilitatis fui. urgebor iam omnium vestrum convicio: 'tune aut inane quicquam putes esse, esserit aliud ilico subsequatur, aut atomos ullas, e quibus quidquid efficiatur illarum sit dissimillimum, aut sine aliqua mente rem ullam effici posse praeclaram; et, cum in uno mundo ornatus hic tam sit mirabilis, innumerabilis supra infra dextra sinistra ante post alios dissimiles alios eiusdem modi mundos esse; et ut nos nunc simus ad Baulos Puteolosque videamus sic innumerabiles paribus in locis esse isdem nominibus honoribus rebus gestis ingeniis formis
Abbreviated transcription (Latin):
Atq hoc etia platone in thimeo dicẽ quidã arbitrãt᷑
sed paulo obscurius. Aiud tu epiture loquere : putas solẽ
esse tantulu: ego ne uobis quidem tantũ &. uos ab illo
iridemĩ & ipsi illum uicissim cluditis liber igitur a
tali irrisione Socrates. liber Anstochius: qui nihil istoꝵ
sciri putant posse. Sed redeo ad anĩ & corpus. Satis ne
tandem ea nota sunt nobis: que neruoꝵ nͨtura sit: que
Uenar: tenemus ne quid añs sit: ubi sit: deniq sit¬
ne: aut ut Diccarcho uisum est: ne sit quide ullus: Si
est tris ne partes habeat: ut platoni placuit rationis ire
cupiditatis. an simplex unusq sit. Si simplex utrũ sit
gnis an aĩa. an sanguis. an ut Xenocrates mens nullo
corpore. quod intelligi quale sit iux potest. Et quidꝗd
est mortale sit an eternũ. Nam utrãq in partẽ mul¬
ta dicunt᷑. Noꝵ aliquid sapienti certu iudetur: nr̃o

Expanded text:
atque hoc etiam Platonem in Timaeo dicere quidam arbitrantur, atque hoc etiam Platonem in Timaeo dicere quidam arbitrantur, sed paulo obscurius. Quid tu Epicure, loquere: putas solem esse tantulum? 'Egone? nobis quidem  tantum'. Et vos ab illo inridemini et ipsi ilium vicissim eluditis. liber igitur a tali inrisione Socrates, liber Aristo Chius qui nihil istorum sciri putat posse. Sed redeo ad animum et corpus. satisne tandem ea nota sunt nobis, quae nervorum natura sit quae venarum? tenemusne quid sit animus ubi sit, denique sitne an ut Dicaearcho visum est ne sit quidem ullus; si est, trisne partes habeat ut Platoni placuit, rationis irae cupiditatis, an simplex unusque sit; si simplex, utrum sit ignis an anima an sanguis an ut Xenocrates numerus nullo oorpore, quod intellegi quale sit vix potest; et quidquid est, mortale sit an aeternum, nam utramque in partem multa dicuntur. horum aliquid vestro sapienti certum videtur, nostro
Abbreviated transcription (Latin):
ora esse illa: quia possit fieri: ut patetacta & detecta
utent᷑. Sed hec quid ad nos: eodem modo reꝵ natura
ꝑsecare aꝑire diuidere possumus ut uideamus: tenra ne¬
penitus detixa sit:& quasi radicib suis hercat an mecha
pendeat. Nabitari ait xenophanes in luna. eamq esse
terram multaꝵ urbium & montiũ: Portenta iudentur:
sed tamen nec ille qui dixit inrare posset ita se rem hr̃e
ria ꝑte terre: quia diuersis uestigiis stent cont᷑ nostra
nestia: quos antipoda uocatis : Cur mihi magis suctense¬
tis. qui ista non alpernor: ꝗͣ eis qui cum audiũt desipẽ
uos arbitrant᷑. Nicetas syracusius ut ait Theophrastus
celum. solem. lunam stellas: superaq deniq omĩa stare
censet: neq preter terram rem ulla in mũdo moueri: que
cum circum axem se sũma celeritate conuertat &. torque¬
at eadem estici omĩa: quasi stante terra celum moueret᷑

Expanded text:
ora esse illa, quia possit fieri ut patefacta et detecta ora esse illa, quia possit fieri ut patefacta et detecta mutentur. sed ecquid nos eodem modo rerum naturas persecare aperire dividere possumus, ut videamus terra penitusne defixa sit et quasi radicibus suis haereat an media pendeat. Habitari ait Xenophanes in luna, eamque esse terram multarum urbium et montium: portenta videntur; sed tamen nec ille qui dixit iurare posset ita se rem haberria parte terrae qui adversis vestigiis stent contra nostra vestigia, quos anti/podas vocatis: cur mihi magis suscensetis qui ista non aspernor quam is qui cum audiunt desipere vos arbitrantur? Hicetas Syracosius, ut ait Theophrastus, caelum solem lunam stellas supera denique omnia stare censet, neque praeter terram rem ullam in mundo moveri; quae cum circum axem se summa celeritate convertat et torqueat, eadem effici omnia quasi stante terra caelum moveretur.
Abbreviated transcription (Latin):
concrea hec esse dicat interiecto inam lomnia censet hec
esse. Democriti non docentis. sed optantis. Ip̃e aute sin¬
gulas mundi partes ꝑsequens. quiequid aut sit aut fãt
naturalib fieri aut factum esse docet & põderib & moti¬
bus. Sic ille &. deum opere magno liberat & me timore
Quis .n. potest cum existimet curari se a deo. non & diel
&. noctes diuinu numen horrere: & si aduersi quid ac¬
ciderit: quod tui non accidit. extimestere. ne id ure eue¬
nent: Nec stratoni tamen assentior: nec uero tibi mõ
hoc mõ illud probabilius uidet᷑. latent ista omĩa lucul¬
le. crassis occultata & circũtula tenebris: ut nulla atiel
humam ingenii tanta sit: que penetrare ĩ celũ in ter¬
ram possit intrare. Corpora nostra non nouimus: qui
sint situi partiu: quam uim queq pari habeat igno¬
ramus. Itaq medici ip̃i quoꝵ intererat ea nosse: ape¬
ruerunt ut inderent᷑: nec eo tamen aiunt empiricis no¬

Expanded text:
concreta haec esse dicat interiecto inani: somnia censet haec concreta haec esse dicat interiecto inani: somnia censet haec esse Democriti non docentis sed optantis, ipse autem singulas mundi partes persequens quidquid aut sit aut fiat naturalibus fieri aut factum esse docet ponderibus et motibus. ne ille et deum opere magno liberat et me timore. quis enim potest, cum existimet curari se a deo, non et dies et noctes divinum numen horrere et si quid adversi acciderit, quod cui non accidit, extimescere ne id iure evenerit? nee Stratoni tamen adsentior nec vero tibi; modo hoc modo illud probabilius videtur. Latent ista omnia Luculle crassis occultata et circumfusa tenebris, ut nulla acies humani ingenii tanta sit, quae penetrare in caelum, terram intrare possit. Corpora nostra non novimus, qui sint situs partium, quam vim quaeque pars habeat ignoramus; itaque medici ipsi, quorum intererat ea nosse, aperuerunt ut viderentur, nec eo tamen aiunt empirici noti
Abbreviated transcription (Latin):
quat᷑: ut omittam leuitate temere assentientiũ. quãti
libertas ip̃a extimanda est. Non mihi necesse este quod
iuiltis. tanta uim matritũ uiperaꝵq fecerit : cur.
mortitera tam multa ꝑnitiosa terra mariq disperserit:
Negatis hec tam polite tamq subtiliter estici potuisse sine
diuina aliqua sollertia: cuius quidem uos maiestatẽ de¬
Ancitis usq ad apium formicaꝵq ꝑfectione: ut etia
inter deos myrmicides aliqui minutoꝵ opusculoꝵ ta¬
britator fuisse uideat᷑. Negas sine deo posse quicqmͣ
cte tibi e transuerso lampsacenus. Strato: qui det isti
deo: ĩmunitatem magni quidẽ muneris Sed cũ sac̾¬
dotes deoꝵ uacatione habeant: quanto est equius hr̃e
ipos deos. Negat opera deoꝵ se uti ad fabricandũ mũ¬
dum: quecumq sint docet omĩa effecta esse: nec ut ille
qui alperis &. lenibus &. hamatis uncinatisq corporib

Expanded text:
quatur? ut omittam levitatem temere adsentientium, quanti quatur? ut omittam levitatem temere adsentientium, quanti libertas ipsa aestimanda est non mihi necesse esse quod vultis, tantam vim natricum viperarumque fecerit, cur mortifera tam multa ac perniciosa terra marique disperserit. negatis haec tam polite tamque subtiliter effici potuisse sine divina aliqua sollertia; cuius quidem vos maiestatem deducitis usque ad apium formicarumque perfectionem, ut etiam inter deos Myrmecides aliquis minutorum opusculorum fabricator fuisse videatur. Negas sine deo posse quicquam: ecce tibi e transverso Lampsacenus Strato, qui det isti deo inmunitatem — magni quidem muneris; sed cum sacerdotes deorum vacationem habeant, quanto est aequius habere ipsos deos —: negat opera deorum se uti ad fabricandum mundum, quaecumque sint docet omnia effecta esse natura, nec ut ille qui asperis et levibus et hamatis uncinatisque corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
mentem que & se & ip̃m fabricata sit &. omĩa mode¬
omnes. terru mare deos esse. quod queda aĩalis inte¬
ligentia ꝑ omĩa ea ꝑmeet & transeat. fore tamen a¬
liquando ut om̃is hic mũcius ardore deflagret. Sunt
ista uera. Uides .n. iam me fateri aliquid esse ueri: cõ¬
phendi ea tamen & ꝑcipi nego. Cum .n. iste stoitus sa¬
piens sillabatim tibi ista dixerit ueniet flumen oronis
aureum fundens Aristoteles: qui illu desipere dicat. neq
.n. ortu esse unqm mundu: quod nulla fuerit nono cõ¬
silio initio. tam preclati operis inceptio. &. ita eum esse
undiq aptum: ut nulla uis tantos queat motus muta¬
tionẽq moliri. nulla senectus diuturnitate tẽpoꝵ exis¬
tere: ut hic ornatus minꝗͣ di lapsus occidat. Tibi hoc re¬
pudiare. Mllud aute suꝑuis: sicut caput & fama tuã
detendere necesse erit. Mihi ne ut dubite: quid relmn¬

Expanded text:
mentem quae et se et ipsum fabricata sit et omnia modementem quae et se et ipsum fabricata sit et omnia modeomnes terram mare deos esse, quod quaedam animalis intellegentia per omnia ea permanet et transeat; fore tamen aliquando ut omnis hic mundus ardore deflagret. sint ista vera rides enim iam me fateri aliquid esse veri, conprendi ea tamen et percipi nego. cum enim tuus iste Stoicus sapiens syllabatim tibi ista dixerit, veniet flumen orationis aureum fundens Aristoteles qui ilium desipere dicat; neque enim ortum esse umquam mundum, quod nulla tuerit novo oonsilio inito tam praeclari operis inceptio, et ita esse eum undique aptum ut nulla vis tantos queat motus mutationemque moliri, nulla senectus diuturnitate temporum existere ut hic ornatus umquam dilapsus occidat. tibi hoc repudiare, illud autem superius sicut caput et famam tuam defendere necesse erit: mihi ne ut dubitem quidem relin
Abbreviated transcription (Latin):
na. Xenophanes paulo etia antiquior: unu esse oĩa
neq id esse mutabile .& id esse deum. neq natũ usꝗ̃
&. sempit̾nu conglobata figura: Parmenides ignem.
qui moueat terra: que ab eo formetur. Leucippis. ple¬
nu &. mane. De mocritus huic in hoc similis uberior
in ceteris. Empedocles hec ꝑuulgata &. nota qͣtuor:
Eraclitus ignem. Melusus hoc quod esse infinitu &
ĩmutabile & fuisse semꝑ &. fore. Plato ex materia in
se omĩa recipiente mũdum factum esse censet a deo sẽ¬
piternum: Pithagorei numeris &. mathematicoꝵ ĩ¬
itiis ꝓficisti uolunt omĩa. Ex his eliget uester sapiẽt
unum alique credo quem sequat᷑. Ceteri tot uiri &. tãti
repudiati ab ea condemnatiq discedent. quantũ ueo
scientia probauerit. eam sic aĩo comp̃hensam habebit
Tut ea que sensibus: nec magis appropĩquabit. Num lucẽ
lucere qm̃ꝗͣ stoitus est. hunc modũ esse sapientẽ hr̃e

Expanded text:
na. Xenophanes paulo etiam antiquior unum esse omnia, na. Xenophanes paulo etiam antiquior unum esse omnia, neque id esse mutabile, et id esse deum neque natum umquam et sempiternum, conglobata figura. Parmenides ignem qui moveat, terram quae ab eo formetur. Leucippus plenum et inane. Democritus huic in hoc similis, uberior in ceteris. Empedocles haec pervolgata et nota quattuor. Heraclitus ignem. Melissus hoc quod esset infinitum et inmutabile et fuisse semper et fore. Plato ex materia in se omnia recipiente mundum factum esse censet a deo sempiternum. Pythagorei e numeris et mathematicorum initials proficisci volunt omnia. Ex is eliget vester sapiens unum aliquem credo quem sequatur, ceteri tot viri et tanti repudiati ab eo condemnatique discedent. quamcumque vero sententiam probaverit eam sic animo conprensam habebit ut ea quae sensibus, nec magis adprobabit nunc lucere quam, quoniam Stoicus est, hunc mundum esse sapientem, habere
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ potissimũ : Omĩa phisicoꝵ licet explicare. S
longũ est. quero tumen que sequant᷑. Finge aliquẽ
dum esse qua potissimũ scientia melius eliget discipłia:
unũ e phisicis potissimũ probabit : nec plus uno po¬
terit. Non ꝑsequor questiones infinitas: tantu de
principiis reꝵꝵ e quib oĩa constant uideamus: quem
probet: Est .n. inter magnos homines sũma dissensio
Princeps Thales unus e septem cui sex reliquos conẽ¬
sile pͥmos ferunt: ex aqua dixit constare oĩa At
hoc A naximandro populari & sodali suo non ꝑsua¬
it. Is .n. infinitate nature dixit esse: qua omĩa gi¬
nerent᷑: post eius auditor Anaximenes infinitũ aen
sed ea que ex eo orirent᷑ detinita. gigni autez terraz
aqua ignem: tũ ex his oĩa. An axagoras materia in¬
finitam. sed ex ea ꝑticulas similes interse minutal. eas
pͥmu contulas. postea ĩ ordinem deductas mẽtẽ diui¬

Expanded text:
quorum potissimum? omnia enim physicorum licet explicare, sed quorum potissimum? omnia enim physicorum licet explicare, sed longum est; quaero tamen quem sequatur. finge aliquem dum esse; quam potissimum sententiam melius eliget et disciplinunum e physicis potissimum probabit? nec plus uno poterit. Non persequor quaestiones infinitas; tantum de principiis rerum e quibus omnia constant videamus quem probet; est enim inter magnos homines summa dissensio. Princeps Thales unus e septem, cui sex reliquos concessisse primas ferunt, ex aqua dixit constare omnia. at hoc Anaximandro populari et sodali suo non persuasit; is enin infinitatem naturae dixit esse e qua omnia gigneren- tur. post eius auditor Anaximenes infinitum aera, sed ea quae ex eo orerentur definita; gigni autem terram aquam ignem, tum ex iis omnia. Anaxagoras materiam infinitam, sed ex ea particulas similes inter se minutas, eas primum confusas postea in ordinem 5 adductas mente divi
Abbreviated transcription (Latin):
Uelut illuel ante est ne quisqmͣ tanto infletur erro¬
re: ut sibi se illa sare ꝑsuaserit. Non quero rationes
eas que ox coniectura pendent: que ex disputatiõib huc
& illuc trahunt᷑ nulla adhibent ꝑsnadendi necessi¬
tatem: Geometre prouideant: qui se profitent᷑ non
ꝑ suadere sed cogere: &. qui omĩa nobis que desc̾bũt
probant. Non quero ex iis illa mitia mathematico¬
ꝵ quib non concessis digitu progredi non possunt
pũctũ esse quod magͥtud me nulla hẽat extremita¬
tem & quasi libramentũ: in quo nulla oĩo crassitudo
hec tu uera esse concessero. si ad itiamus iurandum
sapiente: nec priusꝗͣ archimedes. eo ĩs pectante rõnes
lem ipsu quẽ deum censet esse contenipserit. Quod
si geometritis rationib non est crediturus que ni aste¬
runt in docendo: uos ip̃i ut dicitis: ne ille longe abe¬
rit: ut argumentis credat phõꝵꝵ : aut si est crediturꝰ

Expanded text:
— vel, ut illud ante: estne quisquam tanto inflatus erro— vel, ut illud ante: estne quisquam tanto inflatus errore ut sibi se ilia scire persuaserit? non quaero rationes eas quae ex coniectura pendent, quae disputationibus huc et illuc trahuntur, nullam adhibent persuadendi necessitatem; geometrae provideant, qui se profitentur non persuadere sed cogere, et qui omnia vobis quae describunt probant. non quaero ex his illa initia mathematicorum, quibus non concessis digitum progredi non possunt, punctum esse quod magnitudinem nullam habeat, extremitatem et quasi libramentum in quo nulla omnino crassitudhaec cum vera esse concessero, si adigam ius iurandum sapientem, nec prius quam Archimedes eo inspectante rationes lem ipsum, quem deum censet esse, contempserit. Quod si geometricis rationibus non est crediturus, quae vim adferunt in docendo vos ipsi ut dicitis, ne ille longe aberit ut argumentis credat philosophorum — aut si est crediturus,
Abbreviated transcription (Latin):
natione esse: qui claros uirosa se instructos dicãt.rem.
p. sepe rexisse. Sustinuero epicureos tot meos famili¬
ares: tam bonos tam inter se amantes uiros. Diodero
quid fatiam stoico: quem a puero audiui: ꝗ mecum
uiuit tot annos: qui habitat apud me: que &. ad¬
miror &. diligo: qui ista anthiochea contempnit.
Nostra inquies sola uera sunt. certa sola. si uera. plu¬
ra .n. uera discrepantia elle non postũt Utir igitur
nos impudentes qui labi nolumus: an illi ad rogãtes
qui sibi ꝑsualerint scire se solos omĩa : Non me ꝗđe
in tua discipłiã: hoc pͥmu quale est: a non sapiente
explicari sapiente : Sed discedamus a nobis metipis
desapiente loquamur. de quo ut sepe iam dixi ois
hec questio eist. Inter tres igit᷑ ꝑtes &. a plerisq &. a
nobismetipsis distributa sapiẽtia est. Primu ergo si
placet: que de natura reꝵ sunt quelita uideamus

Expanded text:
nationem esse, qui claros viros a se instructos dicant rem nationem esse, qui claros viros a se instructos dicant rem publicam saepe rexisse, sustinuero Epicureos, tot meos familiares, tam bonos tam inter se amantes viros: Diodoto quid faciam Stoico, quem a puero audivi, qui mecum vivit tot annos, qui habitat apud me, quem et admiror et diligo, qui ista Antiochea contemnit. 'Nostra' inquies 'sola vera sunt'. Certe sola, si vera; plura enim vera discrepantia esse non possunt. utrum igitur nos inpudentes, qui labi nolumus, an illi adrogantes qui sibi persuaserint scire se solos omnia? 'Non me quidin tua disciplina. hoc primum quale est, a non sapiente explicari sapientiam? Sed discedamus a nobismet ipsis, de sapiente loquamur, de quo ut saepe iam dixi omnis haec quaestio est. In tres igitur partes et a plerisque et a vobismet ipsis distributa sapientia est. Primum ergo si planet quae de natura rerum sint quaesita videamus
Abbreviated transcription (Latin):
ante Zenonem magnopere defensu est. Ego tamẽ
utrũq uer puto: nec dico temporis causa sed ita pla¬
ne probo. Illud terre non possum. Tu me incognito
assentiri uetes: idq turpissimu eise ditas .&. plenissi¬
mus temeritatis tantu tibi ad roga̾s ut exponas dis¬
ciplma sapiẽ: natura reꝵ oiũ euoluas mores fingas
finem bonorꝵ malorq constituas. ostitia describas:
quam uitas ingrediar definias: Idemq etia disputã¬
di & intelligendi iuditiu ditas: te & artititiu tradi¬
tuiꝵ: ꝑficies ut ego ista in numerabilia cõplecteni nus¬
ꝗͣ labar: nihil opiner: que tande ea est disciplina:
ad qua me deducas. si abhac abstraxeris. Uercor ne
subarroganter facias si dixeris tuam: atq ita dicas ne¬
cesse est. Neq uero tu solus. sed me ad sua quisq rapi¬
et. Age restitero ꝑ ipathecis: qui sibi cu oratorib cog¬

Expanded text:
ante Zenonem magno opere defensum est; ego tamen ante Zenonem magno opere defensum est; ego tamen utrumque verum puto, nec dico temporis causa, sed ita plane probo. Illud ferre non possum: tu cum me incognito adsentiri vetes idque turpissimum esse dicas et plenissimum temeritatis, tantum tibi adroges ut exponas disciplinam sapientiae, naturam rerum omnium evolvas, mores fingas, fines bonorum malorumque constituas, officia describas, quam vitam ingrediar definias, idem- que etiam disputandi et intellegendi iudicium dicas te et artificium traditurum — perficies ut ego ista innumerabilia conplectens nusquam labar nihil opiner? quae tandem ea est disciplina ad quam me deducas si ab hac abstraxeris? vereor ne subadroganter facias si dixeris tuam; atqui ita dicas necesse est. Neque vero tu solus, sed ad suam quisque rapiet. age restitero Peripateticis, qui sibi cum oratoribus cog
Abbreviated transcription (Latin):
ri non repugnare presertim: nec a Carneade
quidem hiue loco ualde repugnante. Nunc ꝗd facere
possum : quero .n. quid sit: quod comp̃hendi possit.
Respondit mihi non Aristoteles. aut theophrastus: nec
xenocrates quide & polemo: sed mihi minor est: tale
uerum quale talsum esse non possit: nihil ciusmodi in¬
uenio. Itaq in cogtione nimir assentiar ⁊ opiãbor
hoc mihi & ꝑipathetici & uetus achademia cõcedit.
Uos negatis Anthiocus ĩprimis. qui me ualde mouet
uel quod amaui hoĩem: sicut ille me uel quod ita iudi¬
co politissimũ & acutissimũ omiu nr̃e memorie phi¬
losophoꝵ A quo pͥmu quero: quo tande modo sit eiꝰ
Achademie cuius esse se profiteat᷑: Ut omitta alie
hec duo: de quib agit̾ quis unꝗͣ dixit. aut ueteris
achademie. aut ꝑpatheticor. uel id solum ꝑcipi po¬
sse quod eslet uer: tale quale uel falsus esle nõ possa
uel sapientẽ nihil opinari : Certe nemo hoꝵ neutꝵ

Expanded text:
ri, non repugnarem, praesertim ne Carneade ri, non repugnarem, praesertim ne Carneade quidem huic loco valde repugnante. Nunc quid facere possum? quaero enim quid sit quod conprendi possit. respondet mihi non Aristoteles aut Theophrastus, ne Xenocrates quidem aut Polemo, sed hi minores, tale verum quale falsum esse non possit. nihil eius modi invenio: itaque incognito nimirum adsentiar id est opinabor. hoc mihi et Peripatetici et vetus Academia concedit, vos negatis, Antiochus in primis. qui me valde movet, vel quod amavi hominem sicut ille me, vel quod ita iudico, politissimum et acutissimum omnium nostrae memoriae philosophorum. A quo primum quaero, quo tandem modo sit eius Academiae cuius esse se profiteatur. ut omittam alia, haec duo de quibus agitur quis umquam dixit aut veteris Academiae aut Peripateticorum, vel id solum percipi posse quod esset verum tale quale falsum esse non posset, vel sapientem nihil opinari: certo nemo. horum neutrum
Abbreviated transcription (Latin):
maxime ꝑturbatu: Cum .n. sumeret᷑ unũ ẽẽ
quedam falsa: alterz nihil ea disterre a ueris
non attendere suꝑuis illud ea re a le este concel¬
sum: quod uideret᷑ esse queda in uisis differen¬
tia. eam colli altero. quo neget uisa a falsis uera
differre. nihil tam repugnare. Id ita esset: si nõ
uer oĩno tolleremus: non facimus. nam tam
uera qmͣ falsa cernimus. Sed probandi speties
est: ꝑcipiendi signu nullu habemus. Ac mi¬
hi uideor nimis etia nũc agere ieiine. Cum
sit .n. campus in quo exultare possit or̃o: cur ea
tantas in angustial & stoicor dumeta depelli¬
nius : Si .n. mihi cum ꝑ ipathetico res essẽt: qui
id percipi posse diceret. quod impressum eslet
e uero: neq adherere illam magna accessione
que mõ imprimi non posset a tallo cũ simplici
homĩe simpliciter agere: nec magnopere con¬
tendere. Atq etia si cum ego nihil dicere posse
comphendi: diceret ille sapiente interdu opĩa¬

Expanded text:
batum. cum enim sumeretur unum esse quaedam falsa visa, alterum nihil ea differre a veris, non adtendere superius illud ea re esse conoessum quod videretur esse quaedam in visis differentia, eam tolli altero quo neget visa a falsis vera differre — nihil tam repugnare. id ita esset, si nos verum omnino tolleremus. non facimus; nam tam vera quam falsa cernimus. sed probandi species est, percipiendi signum nullum habemus. Ac mihi videor nimis etiam nunc agere ieiune. cum sit enim campus in quo exultare possit oratio, cur eam tantas in angustias et Stoicorum dumeta compellimus? Si enim mihi cum Peripatetico res esset, qui id percipi posse diceret quod inpressum esset e vero, neque adhaerere illam magnam accessionem 'quo modo inprimi non posset a falso', cum simplici homine simpliciter agerem nec magno opere contenderem atque etiam si, cum ego nihil dicerem posse conprendi, diceret ille sapientem interdum opina
Abbreviated transcription (Latin):
duplex esset natura generis humani: sic se res habe
bat: ut p̾stantius genus esset coꝵ qui essent futiũ
iur. Cum aute animis corꝑa cum necessitate mis¬
cusset: cũq ad corpora cũ necessitate accessio fieret:¬

Expanded text:
ddbat, ut praestantius genus esset eorum, qui essent futuri viri. Cum autem animos corporibus necessitate insevisset, cumque ad corpora tum accessio fieret
Abbreviated transcription (Latin):
tingunt coꝵ qui prope copulent᷑ contraria regione
aspectu oblitescant Rursusq emersi errorem in cu-¬
tiant rationis exꝑtib si uerbis explicate conemur nł¬
lo posito ob oculos simulachro eaꝵ reꝵ frustra suscipi¬
atur labor: sed hec satis dicta uobis: que de deoꝵ qui
cernunt᷑: quiq sunt orti natura p̾tati sumus heant
hunc terminu Reliquoꝵ aute quos greci demões.
appellant: nr̃i opinor lares. Si modo hoc recte conu̾¬
sum uideri potest & nosse & nuntiare ortu eoꝵ: &.
maius est: qmͣ ut profitere scribere nos audeamus:
redendu nimii est ueterib & priscis ut aiunt ui-¬
is qui se de progenie deoꝵ esse dicebant: Itaq eoꝵ
uocabula nobis prodiderũt: Nosce aute generato¬
res suos optime potuerũt. ac difficile factu est a
diis ortis fidem non habere. quanqmͣ nec argum̃tis
nec rationib certis eoꝵ oratio confirmat᷑. Sed cũ

Expanded text:
tingant, eorum qui prope copulentur contrariaque regione tingant, eorum qui prope copulentur contrariaque regione aspectu oblitescant rursusque emersi terrorem incutiant rationis expertibus, si verbis explicare conemur nullo posito ob oculos simulacro earum rerum, frustra suscipiatur labor. Sed haec satis sint dicta nobis, quaeque de deorum, qui cernuntur quique sunt orti, natura praefati sumus, habeant hunc terminum. Reliquorum autem, quos Graeci dai/monas appellant, nostri, opinor, Lares, si modo hoc recte conversum videri potest, et nosse et enuntiare ortum eorum maius est, quam ut profiteri nos scribere audeamus. Credendum nimirum est veteribus et priscis, ut aiunt, viris, qui se progeniem deorum esse dicebant, itaque eorum vocabula nobis prodiderunt. Nosse autem generatores suos optime poterant, ac difficile factu est a deis ortis fidem non habere, quamquam nec argumentis nec rationibus certis eorum oratio confirmatur; sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
te distinctũ bene greci cosmon: nos lucente mũdu
oĩaremus: Dedit aute diuinis duo genera motus
inu quod semper essẽt n eodem: de quo ut ideni
mib atq uno modo celaret: alterꝵ quod amauit¬
a ꝑtem ad cõuersione eiusde &. siłis pelleret᷑:
Qiud quid autẽ reliquis motib orbem eum uoluit eẽ
& exꝑte ĩmobilez &. stante. Ex quo genere sunt
sidera: que infixa sunt celo non mouent loco: que
sunt aĩantia: eaq diuina. ob eamq causa sul se¬
dibus inherent &. ꝑpetuo manet: Que autẽ uaga
& mutabiliter ratione labunt᷑: ita generata sunt ut
supra diximus. Iam uero terra altrite nram: que
traiecto axe sustinet᷑. diei noctusq effectritẽ candẽq
custode antiquissĩã: deoꝵ ouĩni uoluit esse corum: &.
inter ipõs concursiones queq in orbibeoꝵ conusiones
quoq ancecessiones eueniant. Cumq interle pene con¬

Expanded text:
te distinctum bene Graeci ko/smon, nos lucentem mundum te distinctum bene Graeci ko/smon, nos lucentem mundum nominaremus. Dedit autem divinis duo genera motus, unum, quod semper esset in eodem † de quo et idem omnibus atque uno modo celaret, alterum, quod in anticam partem a conversione eiusdem et similis pelleretur. Quinque autem reliquis motibus orbum eum voluit esse et expertem, immobilem et stantem. Ex quo genere ea sunt sidera, quae infixa caelo non moventur loco, quae sunt animantia, eaque divina, ob eamque causam suis sedibus inhaerent et perpetuo manent. Quae autem vaga et mutabili erratione labuntur, ita generata sunt, ut supra diximus. Iam vero terram, altricem nostram, quae traiecto axi sustinetur, diei noctisque effectricem eandemque custodem, antiquissimam deorum omnium voluit esse eointer ipsos deos concursiones, quaeque in orbibus eorum conversiones quaeque antecessiones eveniant, cumque inter se paene con
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus: esset illi aĩali quod sentimus ad eterni¬
tatis imitatione similimũ: & cetera que usq ad
tempus ortu impressa que ab illis que inutaban¬
tur & finxerat: Sed quia non dum om̃e aĩał in
mundo inclulerat: ex ea ꝑte defitiebat. ad proposi¬
tu exemplar imaginis similitudo. Quod igitur
&. quales aĩalium formas mens in spẽm rerꝵ in¬
tuens poterat cemere totide: & tales in hoc mun
do cogita uit secum effingere: Erant aute ani¬
mantiu genera quatuor: quoꝵ unum diuinu
atq celeste: altoꝵ pumigerum &. creum: tertium
terrestre: quartu diuine animationis maxime spe¬
tiem fatiebat ex igne: ut &. splendissimus esset .& spe¬
aspoctu pulcherrimus: Cum eu simiłe unin̾sitatis
nature tacere uellet ad uolabilitate rotundauit
comitẽq eu sapientiãq optime mentis effecit: cir¬
cumq celum equaliter distribuit: ut hunc uarieta¬

Expanded text:
videmus, esset illi animali, quod sentimus, ad aeternividemus, esset illi animali, quod sentimus, ad aeternitatis imitationem simillimum. Et cetera quidem usque ad temporis ortum impressa ab illis, quae imitabatur, ecfinxerat; sed quia nondum omne animal in mundo intus incluserat, ex ea parte deficiebat ad propositum exemplar imaginis similitudo. Quot igitur et quales animalium formas mens in speciem rerum intuens poterat cernere, totidem et tales in hoc mundo secum cogitavit effingere. Erant autem animantium genera quattuor, quorum unum divinum atque caeleste, alterum pinnigerum et ae+rium, tertiumterrestre quartum. Divinae animationis maxime speciem faciebat ex igne, ut et splendidissimus esset et aspectu pulcherrimus. Cumque eum similem universi naturae efficere vellet, ad volubilitatem rotundavit comitemque eum sapientiae quam optimae mentis effecit circumque omne caelum aequaliter distribuit, ut hunc varieta
Abbreviated transcription (Latin):
has generatas causas unũ circuitum orbis estecit la¬
pientissimũ atq optimũ: Mensis aute qñ luna¬
lustro suo tursu solem consẽtuta est: annũ uero sol
suũ confecit &. ꝑagrauit orbem Ceteroꝵ aute si¬
derꝵ ambitus ignorantes homines p̾ter paucos ad
modu: neq nomen appellant: neq inter se. nu¬
mero cõmentiũt᷑ Itaq nestuĩt hossideꝵ errores
iel ipsu esse: quod rite dicit᷑ tempiis. Multitudine
infinita uarietate admirabili preditos attamẽ illud
ꝑspici & intelligi potest: absoluto ꝑfectoq numero tẽ¬
poris absolutũ perfectũq annũ compleri. Deniq cũ
se uiii ambitus confectis siss cursib ad idem caput
retulerũt. Cumq eos ꝑmensus est idom . &. semꝑ
siu similis orbis. Has igit᷑ ob causas nata astra st̃
que uel ꝑ celum penetrantia solstitiali se &. bruma¬
li reuocatione cõuerterẽt: ut hoc omne aĩal qđ

Expanded text:
has generata causas unum circumitum orbis efficit sahas generata causas unum circumitum orbis efficit sapientissimum atque optimum, mensis autem, quanlustrato suo cursu solem consecuta est, annus, ubi sol suum totum confecit et peragravit orbem. Ceterorum autem siderum ambitus ignorantes homines praeter admodum paucos neque nomine appellant neque inter se numero commetiuntur. Itaque nesciunt hos siderum errores id ipsum esse, quod rite dicitur tempus, multitudine infinita, varietate admirabili praeditos. Ac tamen illud perspici et intellegi potest, absoluto perfectoque numero temporis absolutum annum perfectumque tum compleri denique, cum se octo ambitus confectis suis cursibus ad idem caput rettulerunt, cumque eos permensus est idem et semper sui similis orbis. Has igitur ob causas nata astra sunt, quae per caelum penetrantia solstitiali se et brumali revocatione converterent, ut hoc omne animal, quod