comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na accepissent. Non eẽm passus eos diuaus
impare. Ne illi quidẽ multa scła expectãda
fuerũt. Modo eĩ homalũ in hac̃ rẽ .pu. ĩ ua¬
sit. Itaq facille patior. tũc pocius põcium
fuisse si quidẽ illo tra infuit roboris. Nõdũ oẽtũ
⁊ decem añi st̃ cũ de põtiis repetendis alutio
piose data ẽ lex. nulla ana cum fuisser. At
uõ postea tot leges ⁊ proxime queqr di¬
diu̾oẽs. tot rei. tot dãnati.tnĩ ytalicũ bellũ
ꝑꝑ iuditioꝵ metũ excitatũ. tanta sublatis le¬
gib ⁊ iudinis expillatio direpnoq secioru
ut ĩbecillitate alioꝵ nõ nr̃a uirtute ualeamus.
Laudat affricanũ paneciꝰ qd fui̾t abstinẽs. Qd¬
nĩ laudet. set ĩ illo alia maiora laus eĩ ab
paulus trĩ ĩ errariũ pecume inuexit ut uuiꝰ
ĩpatoris p̃da finẽ attulerit tributoꝵ. at hic
demũ suam nichil ĩtulit p̃ter me moriã noĩs
sẽ piterna. Imitatus ẽ prẽm affricanus ni¬

Expanded text:
na accipere coepissent! non essem passus diutius eos na accipere coepissent! non essem passus diutius eos imperare. Ne illi multa saecula exspectanda fuerunt; modo enim hoc malum in hanc rem publicam invasit. Itaque facile patior tum potius Pontium fuisse, siquidem in illo tantum fuit roboris. Nondum centum et decem anni sunt, cum de pecuniis repetundis a L. Pisone lata lex est, nulla antea cum fuisset. At vero postea tot leges et proximae quaeque duriores, tot rei, tot damnati, tantum Italicum bellum propter iudiciorum metum excitatum, tanta sublatis legibus et iudiciis expilatio direptioque sociorum, ut imbecillitate aliorum, non nostra virtute valeamus. Laudat Africanum Panaetius, quod fuerit abstinens. Quidni laudet? Sed in illo alia maiora; laus abstinPaulus tantum in aerarium pecuniae invexit, ut unius imperatoris praeda finem attulerit tributorum. At hic nihil domum suam intulit praeter memoriam nominis sempiternam. Imitatus patrem Africanus ni
Abbreviated transcription (Latin):
Nprimis aut̃ uidendũ erit ei qui ⁊ẽ .p. admi¬
nistrabat ut suũ quisq teneat neq de bo¬
nis pͥuatoꝵ publice diminutio fiat. ꝑnitio¬
sse eĩ philippus in tribunatu cũ legẽ agn̾a̾
uehemẽter se moderatũ p̃buit. Sed cũ ĩagẽ¬
do multa ppłarit̾ tũ istud malũ nõ ẽẽ ĩ ciui¬
tate duo milia hoĩ quirẽ hre̾nt. Capitał
oĩo ẽ orõ ad equationẽ bonoꝵ ꝑtinẽs. Qua
peste que põt eẽ maior. hãc eĩ ob cãm maxͤ
ut sua tenerẽtur res.p. ciuitatesq ꝯstitute
bat ꝑꝑ errariĩ tenutatem assiduitatẽq belloꝵ
nr̃e omĩari. neq tm̃ de nr̃a sed de omĩre ꝓuͣ.
disputo. danda erit oꝑa ut oẽs intelligant si
ĩ puitũ. tñ locus attĩgendum fint. Caput autez
ẽ in omĩ procuratione negotii ⁊ muneris puͣ.
et auarine pellat᷑ etiã minima suspitio. utinã
inquit.C. ponciꝰ sanis ad illa tp̃ra me fortu¬
nare ẜuasset ⁊ tũ eẽm natus. qñ romani de¬

Expanded text:
idendum erit ei, qui rem publicam administrabit, ut suum quisque teneat neque de bonis privatorum publice deminutio fiat. Perniciose enim Philippus, in tribunatu cum legem agrariavehementer se moderatum praebuit—sed cum in agendo multa populariter, tum illud male, non esse in civitate duo milia hominum, qui rem baberent. Capitalis oratio est, ad aequationem bonorum pertinens; qua peste quae potest esse maior? Hanc enim ob causam maxime, ut sua tenerentur, res publicae civitatesque constitutae bat propter aerarii tenuitatem assiduitatemque bellortrae ominari; neque tamen de nostra, sed de omni re publica disputo, danda erit opera, ut omnes intein promptu; tantum locus attingendus fuit. Caput autem est in omni procuratione negotii et muneris publici, ut avaritiae pellatur etiam minima suspicio. Utinam, inquit C. Pontius Samnis, ad illa tempora me fortuna reservavisset et tum essem natus, quando Romani do
Abbreviated transcription (Latin):
Eoꝵ aũt ip̃oꝵ ꝑtum eiusmodi sunt: ut ad uni¬
uersos ciues ꝑtineãt. ꝑtim singulos ut attĩ¬
gant. Que st̃̾ granora ⁊̃ danda oꝑa ẽ oiõ
certe nõ obsit rei p. celii gͣchi frumentaria
magna fuit largino. Exauriebat ergo erra¬
rium. modica.m. octaui ⁊ rei .p. tolerabilis et

Expanded text:
orum partim eius modi sunt, ut ad universos cives pertineant, partim, singulos ut attingant; quae sunt etiam gratiora. Danda opera est omnino, certe ne obsit rei publicae. C. Gracchi frumentaria magna largitio; exhauriebat igitur aerarium; modica M. Octavi et rei publicae tolerabilis et
Abbreviated transcription (Latin):
is prudẽtissimus et sapiẽtissimus haberi solet. quo¬
susa huic qi materia quã tractet et in qua u̾set᷑
subrectu ẽ ueritas. Reliꝗs aũt trib uirtutib netes¬
sitates proposite st̃ ad eis res parandas tuendasq
quib actio uite ꝯtinetur ut et soietas hõĩu ꝯuic
tis qr ẜuerur.⁊ ã ercelentia magnitudoq tũ i
cit endis apib utlitatibq et sibi ⁊ suis ꝯpidis
tũ multo magis in his ipĩs despiciẽdis eluceat.
Ordo at ⁊ ꝯstãtia ⁊ moderatio et ea que st̾ his siłia
uersantur in eo gne ad qd̾ adhibenda ẽ actio q̃dã
non solũ m̃tis agitatio.his eĩ reb que tractãtur
in uita modũ quẽdã ⁊ ordinẽ adhibentes honesta¬
tem et decus obẜuabimus.
E quatuor ãt locis in quos honesti naͣm uĩq
Siuisimus pͥmus ille qui ĩ ueri cogͥtione cõ¬
sistit maxime nã̾m attingit humanã. cẽs eĩ trahi¬

Expanded text:
is prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet. Quois prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet. Quocirca huic quasi materia, quam tractet et in qua versetur, subiecta est veritas. Reliquis autem tribus virtutibus necessitates propositae sunt ad eas res parandas tuendasque, quibus actio vitae continetur, ut et societas hominum c excellentia magnitudoque cum in augendis opibus utilitatibusque et sibi et suis comparandis, tum multo magis in his ipsis despiciendis eluceat. Ordo autem et constantia et moderatio et ea, quae sunt his similia, versantur in eo genere, ad quod est adhibenda actio quaedam, non solum mentis agitatio. Iis enim rebus, quae tractantur in vita, modum quendam et ordinem adhibentes honestatem et decus conservabimus. Ex quattuor autem locis, in quos honesti naturam vimque divisimus, primus ille, qui in veri cognitione consistit, maxime naturam attingit humanam. Omnes enim trahi
Abbreviated transcription (Latin):
Ormã ꝗdem ipã marce fili ⁊ tãꝙͣ facie¬
honesti uides q̃ si ocłis cerneret᷑ mĩa¬
biles amores ut ait plato excitaret sapiẽtie.
sed omẽ qd̾ honestũ ẽ id quatuor ꝑtiũ orif᷑¬
ex aliqua.aut eĩz ĩꝑspicientia ueri solerna¬
q uersatur. aut ĩ hoium societate tuẽda tri¬
buẽdo qs̾ suũ cuiq ⁊ reꝵ ꝯtractaꝵ fide. aut ĩ
aĩ excelsi atq inuicti magnitudine ac roloẽ.¬
il oĩu aut ĩ oĩb q̃ fuit queq dicũtur ordine ⁊ mõ.
ĩ quo ẽ modestia ⁊ tẽꝑantia que quatuõ ꝙͣꝙͣ
ĩter se colligata atq ĩplicita st̃. tñ ex sĩgulis.
certa offiõꝵ gn̾a nascũtur. uelut ex ea ꝑte quẽ
prima despta ẽ inqua sapĩa ⁊ prudẽtiã ponim
inest ĩdagatio atq ĩuestigatio neri. eiꝰq uir¬
tutis hoc munus ẽ ꝓͥũ. ut eĩ ꝗsq marime
ꝑspicit ꝗd ĩ quaq re uerissimũ sit ꝗq acruns¬
sime ⁊ celeber̾ime põt ⁊ uidere ⁊ explicare ⁊oẽi

Expanded text:
ormam quidem ipsam, Marce fili, et tamquam faciehonesti vides, quae si oculis cerneretur, mirabiles amores, ut ait Plato, excitaret sapientiae. Sed omne, quod est honestum, id quattuor partium orex aliqua: aut enim in perspicientia veri sollertiaque versatur aut in hominum societate tuenda tribuendoque suum cuique et rerum contractarum fide aut in animi excelsi atque invicti magnitudine ac robore aut in omnium, quae fiunt quaeque dicuntur, ordine et modo, in quo inest modestia et temperantia. Quae quattuor quamquam inter se colligata atque implicata sunt, tamen ex singulis certa officiorum genera nascuntur, velut ex ea parte, quae prima discripta est, in qua sapientiam et prudentiam ponimus, inest indagatio atque inventio veri, eiusque virtutis hoc munus est proprium. Ut enim quisque maxime perspicit, quid in re quaque verissimum sit. quique acutissime et celerrime potest et videre et explicare rationem,
Abbreviated transcription (Latin):
uãdã purat. Cauẽtq neꝗt ĩdecore efemina¬
te ue faciet. tumͣ in oĩb opinionib ⁊ frĩs
ne ꝗd libidinose aut faciet aut cogitet ꝗ¬
bus ex reb ꝯflatur ⁊ efficitur id qd̾ qrimꝰ
honestũ. qd̾ et̃ si nobilitatũ nõ sit tñ hone¬
stũ sit qd̾q uere dicimus ⁊̃ si a nullo laudetꝰ

Expanded text:
andam putat cavetque, ne quid indecore effeminateve faciat, tum in omnibus et opinionibus et factis ne quid libidinose aut faciat aut cogitet. Quibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honestum, quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen honestum sit, quodque vere dicimus, etiamsi a nul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte honestatis de qua ħ loco disserẽdũ ẽ. s etiã
in trib supiorib quid deceat apparet. Nã et rõe
uti atq orõe prudenter ⁊ agere quid agas ꝯsi¬
derate. oĩq in re quid sit ueri uidere ⁊ tueri
decet. Contiaq falli errare labi decipi tã dede¬
cet ꝙͣ delirare ⁊ m̃te ẽẽ captũ. Et iusta oĩa
decora sũt. iniusta ꝯtra ut turpia sic ĩdeco¬
ra. Simił ÷ rõ fortitudinis. Quod eĩ iurilit
aĩoq magno fit id dignũ uiro et decoꝵ ui¬
detur. Quod ꝯtra id ut turpe sic uidecoꝵ.
Quare ꝑtinet qdẽ ad om̃e honestatẽ hͥ ꝙ di¬

Expanded text:
parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione prudenter et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri videre et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum; et iusta omnia decora sunt, iniusta contra, ut turpia, sic indecora. Similis est ratio fortitudinis. Quod enim viriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videtur, quod contra, id ut turpe, sic indecorum. Quare pertinet quidem ad omnem honestatem hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hoiẽs ĩflati opinionib turpiter irridẽter ⁊ in
ꝑtineat. Esse ã magni aĩ et fuisse multos ẽt
in uita oc iosa qui aut ĩuestigarẽt aut conarẽ¬
tur magna quedam seseq suaꝵ reꝵ finibus
Nõ eã quidẽ oĩ rõc exaggerantes neq excludẽ¬
cius luxurieq ꝙ liberalitati ⁊ benificientie pa¬
reat. Hec p̾scripta ẜuantẽ. licet magnifice grauit̾
sit. in qua uerecũdia. et qiͣ quidĩ ornatus uite tẽ¬
pantia et modestia oĩsq sedatio ꝑturbatõu aĩ. ⁊
reꝵ mou̾s cernitur. hoc loco ꝯtinetur id qd̾ dici
latine decoꝵ põt. Grece eĩ p̾pon dicit᷑ decoꝵ hui
uis ea ẽ ut ab honesto nõ queat separi. Nã et
qd̾ decet honestũ ẽ. et qd̾ honestũ ẽ decet. Qui¬
lis aũt diffrã sit honesti et decori facili intelligi.
ꝙͣ exẽplari põt. Quicquid ẽ eĩ qd̾ decear id tũ
appet cũ añgressa ẽ honestas. Itaq nõ solũ ĩ hac

Expanded text:
cum homines inflati opinionibus turpiter irridentur et incum homines inflati opinionibus turpiter irridentur et inpertineat; esse autem magni animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut investigarent aut conarentur magna quaedam seseque suarum rerum finibus non eam quidem omni ratione exaggerantes neque excludentius luxuriaeque quam liberalitati et beneficentiae pareat. Haec praescripta servantem licet magnifice, gravitesit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decorum potest; Graece enim pre/pon dicitur. Huius vis ea est, ut ab honesto non queat separari; nam et, quod decet, honestum est et, quod honestum est, decet; qualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac
Abbreviated transcription (Latin):
te uideo supiorẽ fuisse. Itaq alter semꝑ iignus
alter sepe turpissimus ut recte p̃cipe uideant᷑ qui
monẽt ut ꝙͣto suꝑiores sumus. tanto nos gera¬
mus subnissius. Panetius ꝗdẽ affĩcanũ audito¬
rẽ ⁊ famliarẽ suũ solitũ ait dicere ut eqͦs ꝓpt̾
crebras ꝯtẽtiones p̃lioꝵ ferocitate exultãtes do¬
mitorib tradere soleãt ut his faciliorib possint
uti. sic hoiẽs scdis ⁊ eb effrenatos sibiq p̃sidentes
tã ꝙͣ ingirũ roĩs ⁊ docirine duci oportere ut ꝑspi¬
cerẽt ⁊eꝵ humanaꝵ ĩ becilitatẽ uarietatẽq fortune.
Atq et̃ ĩ scd̾issimis ⁊eb mixime ẽ utẽdũ ꝯsilio
amicoꝵ hisq maior ẽt ꝙͣ añ tribuenda auctori¬
tas. his deniq tpr̃ib cauẽdũ ẽ ne assentatorib
patefaciamus aures nec adulari nos sinamꝰ ĩ qͦ
falli facile ẽ. Tales eĩ nos eẽ putamus ut iure
laudemur. Ex quo nascũtur in nuͣabilia peccata

Expanded text:
te video superiorem fuisse; itaque alter semper magnus, te video superiorem fuisse; itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus; ut recte praecipere videantur, qui monent, ut, quanto superiores simus, tanto nos geramus summissius. Panaetius quidem Africanum, auditorem et familiarem suum, solitum ait dicere, ut equos propter crebras contentiones proeliorum ferocitate exsultantes domitoribus tradere soleant, ut iis facilioribus possint uti, sic homines secundis rebus effrenatos sibique praefidentes tamquam in gyrum rationis et doctrinae duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem varietatemque fortunae. Atque etiam in secundissimis rebus maxime est utendum consilio amicorum iisque maior etiam quam ante tribuenda auctoritas. Isdemque temporibus cavendum est, ne assentatoribus patefaciamus auris neve adulari nos sinamus, in quo falli facile est; tales enim nos esse putamus, ut iure laudemur; ex quo nascuntur innumerabilia peccata,
Abbreviated transcription (Latin):
de causis alii plectãtur alii ne appellẽtur ꝗdẽ. Prohi¬
benda aũt mixime ẽ ira ĩpuniẽdo. Nũꝙͣ eĩ nratꝰ
qui accedet ad penã mediocritatẽ illa tenebit que
ẽ inter nimiũ et paꝵ q̃ placet ꝑ ypathicis ⁊ recte
placet. mͦ ne laudarẽt iracũdiã ⁊ dicerẽt utilit̾
a nã datã. Illa uͦ oĩb in reb repudiãda ẽ. Optã
dũq ẽ ut hi qui p̃sũt ⁊ei p. legũ siłes sint q̃ ad
puniẽdũ nõ iracũdia s eꝗtate dicũtur. atq et̃
in reb prosperis et ad uoluptatẽ nr̃am fluentib.
suꝑbiã magnoꝑe fastidiũ atrogantiã q fugiamus
Nam ut aduersas ⁊ es sic secũdas ĩ moderate fer¬
re leuitanis ẽ. Pre claraq ẽ equabilitas ĩ oĩ ui¬
ta et idẽ semꝑ uultus eadẽq frõs ut de socrate
Hilippũ quidem macedonũ regẽ ⁊eb gestis
et głia suꝑatũ a filio facilitate et humanita¬

Expanded text:
de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohide causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda autem maxime est ira in puniendo; numquam enim, iratus qui accedet ad poenam, mediocritatem illam tenebit, quae est inter nimium et parum, quae placet Peripateticis, et recte placet, modo ne laudarent iracundiam et dicerent utiliter a natura datam. Illa vero omnibus in rebus repudianda est opsint: quae ad puniendum, non iracundia, sed aequitate ducuntur. Atque etiam in rebus prosperis, et ad voluntatem nostram fluentibus. superbiam magnopere, fastidium, arrogantiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre, levitatis est. praeclaraque est aequabilitas in omni vita, et idem semper vultus, eademque fions: ut de Socrate,Philippum quidem, Macedonum Regem rebus gestis, et gloria superatum a filio, facilitate et humanita
Abbreviated transcription (Latin):
stimemus ꝗ arma ꝯtra ferant nõ eos ꝗ suo
iuditio tueri rẽ p. uelĩt. Qualis fuit int̾ p.
affricanũ. ⁊ e. metellũ sine acerbitate dissẽ¬
sio. Nec uoͣ audiẽdi ꝗ grauiter minu eis ira¬
scẽdũ putab̾t. idq magnanimi ⁊ fortis uiri
ẽẽ cẽsebt. Nichil eĩ laudabilius nichil magͦ
et p̾claro uiro dignius placa bilitate atq cle¬
mentia. In liberis uoͣ ppłis et in uiris equa¬
bilitate exercẽda ẽt ẽ facilitas atq altitudo
aĩ q̃ dicitur: ne si irascamur aut intẽpestiue
acce dentib aut ĩpudenter rogãtib ĩ moro¬
sitatẽ ĩutilẽ et odiosã ĩcidamus. Et tñ
ita probada ẽ mansuetudo atq clem̃tia
administrari ciuitas nõ pot̃. oĩs aũt ⁊ aĩad¬
uersio ⁊ castigatio ⁊ ꝯtumelia uacare deb
neq ad eiꝰ ꝗ̃ pumiet aliquẽ aut u̾bis casti¬
gat. s ad rei .p. utilitatẽ referri. Cauẽdũ
est et ne maior pena ꝙͣ culpa sit ⁊ ne hisdẽ

Expanded text:
stimemus, qui arma contra ferant, non eos, qui suo stimemus, qui arma contra ferant, non eos, qui suo iudicio tueri rem publicam velint, qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum sine acerbitate dissensio. Nec vero audiendi, qui graviter inimicis irascendum putabunt idque magnanimi et fortis viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate atque clementia. In liberis vero populis et in iuris aequabilitate exercenda etiam est facilitas et altitudo animi, quae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda est mansuetudo atque dementia,administrari civitas non potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare debet neque ad eigat, sed ad rei publicae utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena quam culpa sit, et ne isdem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtẽ aliꝙͣ tuentur reliquas deẜãt. Ut eĩm
tutella sic procuratio zei p. ad eoꝵ utilitatẽ
qui ꝯmissi sũt nõ ad eoꝵ quib ꝯmissa est
gũt rẽ ꝑniciosam ĩciuitatẽ ĩducũt seditiõe
atq discordiã. Ex quo euenit ut aliĩ ppłares.
alii studiosi. oprimi cuiusq uideant᷑. pauci
uniu̾soꝵ. Hĩc apud atheniẽses magnẽ dis
pestifera bella ciuilia. Que grauis ⁊ fortis ci¬
uis ĩ rẽ .p. dignus pͥncipatu fugiet. atq ode
uo̾ criminib falsis ĩ odiũ aut inuidũ quẽꝙͣ
uccabit. Oĩo ꝙ ita iustine henestatiq adherescet.¬
q appetat pocius ꝙͦ deẜat illa q̃ dixi. Misima
ẽ oĩo ambitio. honoꝵq ꝯtẽtio. de qua p̃clare¬
ẽ apud eundem platonẽ. Similiter facere eos
ꝗ inter se ꝯtenderẽt ut pocius rẽ p. administra¬
ret. ut si naute cerrarẽt quis eoꝵ potissimũ
gubernaret. Idẽq p̃cipit ut eos adu̾sarios exi¬

Expanded text:
partem aliquam tuentur, reliquas deserant. Ut enim partem aliquam tuentur, reliquas deserant. Ut enim tutela, sic procuratio rei publicae ad eorum utilitatem, qui commissi sunt, non ad eorum, quibus commissa est, gunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam; ex quo evenit, ut alii populares, alii studiosi optimi cuiusque videantur, pauci universorum. Hinc apud Atheniensis magnae discsed etiam pestifera bella civilia; quae gravis et fortis civis et in re publica dignus principatu fugiet atque odervero criminibus falsis in odium aut invidiam quemquam vocabit omninoque ita iustique oppetat potius quam deserat illa, quae dixi. Miserrima omnino est ambitio honorumque contentio, de qua praeclare apud eundem est Platonem, similiter facere eos, qui inter se contenderent, uter potius rem publicam administraret, ut si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversaries exi
Abbreviated transcription (Latin):
set peleponẽsiato bello multaq fecisset egre¬
gie uertit ad extremũ oĩa cũ ꝯsilio nõ paruit
eoꝵ qui classẽ ab argimissis remouẽdã. nec
cũ atheniẽsib dimicãdũ putabãt. Quib ille
respõdit lacedemonios classe illa amissa aliã
parare posse se fugere sine suo dedecore non
posse. atq hec ꝗdẽ lacede moniis plaga medio¬
cris Illa pestifera qua dũ El combrotus inui¬
diã timẽs temere cũ Epaminonda ꝯflixisset
lacedemomoꝵ opes coruerũt. Quãto .Q. maxi¬
mus meliꝰ. De quo enuiꝰ. Uñ hõ nobis cũctã¬
do restituit rẽ. Nõ ponebat eĩ rumores anͥ sa
lutẽ .G. pꝰq magis q uiri nc̃ głia claret. Qd̾
genꝰ peccãdi uitãdũ ẽ et̃ in zeb urbanis.
ut utilitatẽ oĩu sic tueantur ut quecunq
agũt ad eã referãt. obliti comoloꝵ suoꝵ. al¬
teꝵ uoͦ ut totũ corpus rei .p. curẽt ne dum

Expanded text:
set Peloponnesiaco bello multaque fecisset egreset Peloponnesiaco bello multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam nec cum Atheniensibus dimicandum putabant; quibus ille respondit Lacedaemonios classe illa amissa aliam parare posse, se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris, illa pestifera, qua, cum Cleombrotus invidiam timens temere cum Epaminonda conflixisset, Lacedaemoniorum opes corruerunt. Quanto Q. Maximus melius! de quo Ennius: Unus homo nobis cunctando restituit rem. Noenum rumores ponebalutem. Ergo postque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus urbanis. ut utilitatem civium sic tueantur, ut, quaecumque agunt, ad eam referant obliti commodorum suorum, alterum, ut totum corpus rei publicae curent, ne, dum
Abbreviated transcription (Latin):
et maiora uideant᷑. ¶Nũꝙͣ oĩo ꝑiculi fuga
comittẽdũ ẽ ut ĩbelles timidiq uideamur.
Sed fugiẽdũ illud ẽt ne offeramꝰ nos ꝑiculis
sine cã. Quo ẽẽ nichil põt stultius. Qua ꝓpt̾ ĩ¬
adeũdis ꝑiculis ꝯsuetudo ĩmitanda medicoꝵ
ẽ ꝗ leuiter egrorãtes leuiter curãt grauiori¬
bus aũt morbis piculosas curatões et ancipi¬
tes adhibere cogũtur. Quare in trã qllo tẽpe
statẽ adu̾sã optare dem̃tis ẽ subuenire at̃
tẽpestati qua uis rõe sapiẽtis. Eoq magis si
plus adipiscare ze explicata boni ꝙͣ addubita¬
ta mali. Periculose aũt reꝵ actoẽs ꝑtĩ his st̃ ꝗ
eas suscipiũt ptĩ rei pu. Itẽq alii de uita alii
de głia ⁊ beniuolẽtia ciuiũ indiscͥme uocãt᷑.
głi ꝙͦ de ceteris comodis. Inuenti aũt multi
st̃ ꝗ nõ mõ pecuniã s et̃ uitã profũdere ꝓ pa¬
Callicrandas qui cũ lace demonioꝵ dux fuis¬

Expanded text:
et maiora videantur. Numquam omnino periculi fuga et maiora videantur. Numquam omnino periculi fuga committendum est, ut imbelles timidique videamur, sed fugiendum illud etiam, ne offeramus nos periculis sine causa, quo esse nihil potest stultius. Quapropteadeundis periculis consuetudo imitanda medicorum est, qui leviter aegrotantes leniter curant, gravioribus autem morbis periculosas curationes et ancipites adhibere coguntstatem adversam optare, dementis est; subvenire autem tempestati quavis ratione, sapientis, eoque magis, si plus adipiscare re explicata boni, quam addubitata mali. Periculosae autem rerum actiones partim iis sunt, qui eas suscipiunt; partim Reip. Itemque alii de vita, alii de gloria, de benevolentia civium in discrimen vocantur. gloria quam de ceteris commodis. Inventi autem multi sunt, qui non modo pecuniam, sed etiam vitam profundere pro paCallicratidas, qui, cum Lacedaemoniorum dux fuis
Abbreviated transcription (Latin):
uo̾ aĩ ⁊ ꝯstãtis ẽ nõ ꝑturbari ĩ reb asꝑis nec tu¬
multuantẽ de gradu deici. ut dicitur. Sed pnñ
aĩo uti et ꝯsilio nec aratione discedere qͣnͣꝙͣ
futura ⁊ aliqñ anͥ ꝯstituere ꝗd accidere possit
in utrãq ꝑtẽ et quid agẽ dũ sit cũ quid eue¬
nerit nec comittere ut aliqñ dicẽdũ sit nõ
putarã. Hec st̃ opa magni aĩ ⁊ excelsi ⁊ pru¬
dentia ꝯsilioq fidentis. Temere at̃ ĩ acie ue̾
turpitudiniq anteponenda.
Seuertẽdis aũt dirripiẽdisq urbibus
lialde ꝯsiderãdũ ẽ ne ꝗd temere ne ꝗd
crudelit̾. Idq ẽ uiri migͥ rebus agitatis puni¬
re sontes młtitudinẽ ꝯẜuare. in oĩ fortuna
recta atq honesta retinere. Ut eĩ sũt quẽ ad
modũ supͣ dixi qui urbanis ⁊ eb bellicas aute¬
ponũt sic repias multos quib ꝑiculosa ⁊ cal¬
lida cõsilia quietis. ⁊ cogitatoĩs splendidiora

Expanded text:
vero animi et constantis est, non perturbari is rebus asperis, nec tuvero animi et constantis est, non perturbari is rebus asperis, nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur; sed praesentis animi uti consilio, nec a ratione discedere. Quamquam futura et aliquanto ante constituere, quid accidere possit in utramque partem, et quid agendum sit, cum quid evenerit, nec committere, ut aliquando dicendum sit: Non putaram. Haec sunt opera magni animi et excelsi et prudentia consilioque fidentis; temerturpitudinique anteponenda.De evertendis autem, diripiendisque urbibus valde considerandum est ne quid temere, ne quid crudeliter. Idque est magni viri, rebus agitatis punire sontes, multitudinem conservare, in omni fortuna recta atque honesta retinere. Ut enim sunt, quem ad modum supra dixi, qui urbanis rebus bellicas anteponant, sic reperias multos, quibus periculosa et calida consilia quietis et cogitatis splendidiora
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ et abiciũt obediẽtiã nec roĩ parẽt cui st̃
subiecti lege nature. a quib nõ mõ aĩ ꝑtur¬
bantur sed etiã corpora licet ora ip̃a cernere
iratoꝵ aut eoꝵ qui aut libidine aliqua aur
metu cõmoti sunr aut uoluptate nuia ge¬
stiunt. Quoꝵ oĩum uultus uoces mouis sta¬
tusq mutantur. Ex quib illud intelligit᷑
ut ad officii formã reuerramur appetitus oĩs
nẽ et diligẽtiã ut neꝗt temere ac fortuitu ĩ¬
cõsiderate negligent̾q agamus. Neq eĩ ira ge¬
nerati a naͣ sumus ut ad ludũ ⁊ iocũ facti ẽẽ¬
uide amur. Sed ad seueritatẽ potius et ad qͥdã
studia grauiora atq maiora.

Expanded text:
enim et abiciiunt oboedientiam, nec rationi parent, cui sunt enim et abiciiunt oboedientiam, nec rationi parent, cui sunt subiecti lege naturae, a quibus non modo animi perturbantur, sed etiam corpora, licet ora ipsa cernere iratorum, aur eorum, qui aut libidine aliqua, aut metu commoti sunt, aut voluptate nimia gestiunt: quorum omnium vultus, voces, motus statusque mutantur. Ex quibus illudintelligitur ut ad officiiformam revertamur appetitus omnes  et diligentia, ut ne quid temere ac fortuitu inconeratianatura sumus, ut ad ludum et iocum facti videamur. Sed ad severitatem potius, et ad quaedam studia graviora, atque maiora.
Abbreviated transcription (Latin):
accomodatũ et id qd̾ uehemẽs ẽ atq forte. Sed
maxima uis decori ĩ hac ĩ est ꝑte de qua dispu¬
tamus. Neq eĩ solũ corporis qui ad naͣm apti
sũt sed multo q̃ magis aĩ motus ꝓbãdi ꝗ itẽ
ad naturan accomodati sunt.
uplex ẽ eĩ uis aĩoꝵ atq nãe̾. una ꝑs in
apetitu poĩta ẽ que ẽ horme grecẽ que
ipiem huc ⁊ illuc rapit. Altera ĩ rõe que dret
et explanat. quid faciẽdũ fugiẽdũq sit. Itaq
et negligẽtia. Nec uo̾ agere ꝗcꝙͣ cuiꝰ nõ
possit cãm probabilẽ redclere. Hec ẽ eĩ fere
descriptio offui. Efficiendũ aũt ẽ ut appetitus
tiã aut ignauiã deserãt. Sintq tranꝗlli atq
oĩ aĩ ꝑturbatione careãt. Ex quo elucebit oĩs
ꝯstãtia oĩsq moderatio. Nam qui apperitus
longius euagantur et tãꝙͣ exulãtes siue cu¬
piẽdo siue fugiẽdo nõ satis a zõẽ retinẽt᷑ͦ hi si¬
ne dubio finẽ et modũ trãseũt. Relĩquunt

Expanded text:
accommodatum, et id, quod vehemens atque forte, Sed maxima vis decori in hac inest parte, de qua disputamus, neque enim solum corporis, qui ad naturam apti sunt, sed multo etiam magis animi motus probandi, qui item ad naturam accommodati sunt. Duplex est enim vis animorum atque naturae, una pars in appetitu posita est; quae est ὁρμὴ , Graece; quae hominem huc et illuc rapit: altera in ratione; quae docet et explanat, quid faciendum fugiendum que sit: ita et negligentia; nec vero agere quidquam, cuius non possis causam probabilem reddere. Haecest enim fere descriptio officii. 3. Efficiendum autem est, ut appetitus tiam aut ignaviam deserant; sintque tranquilli, atque omni perturbatione animi careant, ex quo elucebit omnis constantia omnisque moderatio. Nam qui appetitus longius vevagantur, et tamquam exulantes, five cupiendo, sive fugiendo, non satis a ratione retinentur, hi, sine dubio, finem et modum transeunt, relinquunt
Abbreviated transcription (Latin):
nulli in agris delectati re sua familiari.
gerẽt ne cui parerẽt libertate uterẽtur.
Cuiꝰ propriũ ẽ sic uiuere ut uelis. Qͣre
cũ hoc coẽ sit potẽtie cupidoꝵ cũ his qͦs
dixi ociosos. Alteri se adipisci id posse ar¬
bitrãtur si opes magnas habeãt. Alteri
si ꝯtẽti sint ⁊ suo ⁊ paruo. In quo neu¬
troꝵ oĩo ꝯtenẽda snt̾ia ẽ. Sed facilior
et tutior ⁊ minus aliis gratus aut mo¬
lesta ẽ uita ociosoꝵ. Fructuosior ãt hoĩu
grͣ et ad claritatẽ amplitudinẽq ap¬
tior eoꝵ q̃ se ad rẽ publicã ⁊ ad magͣs
res gerẽdas acomodauerũt. Qua ꝓpt̾¬
et his forsitã ꝯcedẽdũ sit rẽ pu. nõ cape¬
scentib ꝗ excellẽti ingenio doctrine
sese dediderũt. Et his ꝗ ualitudinis ĩbe¬
cilitate aut aliqua graiũore cã ĩpediti
a re puͣ recesũt eũ eiꝰ administrãde p̾atẽ aliis
laudẽq ꝯcederẽt. Quib at̃ tał nulla cã sit si¬

Expanded text:
nulli in agris delectati re sua familiari. nulli in agris delectati re sua familiari. gerent, ne cui parerent, libertate uterentur, cuius proprium est sic vivere, ut velis. Quare cum hoc commune sit potentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis, alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes magnas habeant, alteri, si contenti sint et suo et parvo. In quo neutrorum omnino contemnenda sententia est, sed et facilior et tutior et minus aliis gravis aut molesta vita est otiosorum, fructuosior autem hominum generi et ad claritatem amplitudinemque aptior eorum, qui se ad rem publicam et ad magnas res gerendas accommodaverunt. Quaet his forsitan concedendum sit rempubl. non capessentibus, qui excellenti ingenio, doctrinae sese dediderunt, et iis, qui aut valetudinis imbecillitate, aut aliqua graviore caussa impediti, a republ. recesserunt, cum eius administrandae potestatem aliis, laudemque concederent, quibus autem talis nulla est
Abbreviated transcription (Latin):
ditate. Nec qui in uictũ se a labore p̃stite¬
rit uĩcia uoluptate. Quã obrẽ ⁊ hec uidẽ¬
da et pecunie fugiẽda cupiditas. Nichil eͥ
ẽ tã angusti aĩ tãq ꝑui qͣz amare diui¬
tias. Nichil honestius magͥficẽtiꝰq ꝙͣ pecu¬
mã ꝯtẽnere si nõ heas. Si heãs ad beni¬
ficẽtiã liberalitatẽq ꝯferre. Cauẽda ẽ
libertatẽ pro qua magnanimis uiris oĩs
debet eẽ ꝯtẽtio. Nec noͣ ĩpia expetẽda ac
potiꝰ aut nõ accipienda interdũ aut depo
batione. Tum cupiditate ⁊ metu tũ et
egritudine ⁊ uoluptate aĩ ⁊ iracũdia ut
tũ ꝯstãtiã tũ et digͥtatẽ. Multi aũt ⁊ st̃
et fuerũt ꝗ eã quã dico trãquilitatem
expetentes a negotiis publicis se remo¬
uerũt ad octiũq ꝑfugerũt. In his ⁊ no¬
bilissimi phy lõgeq prĩcipes ⁊ ꝗdã hoĩes
seueri ⁊ graues nec ppłi nec principu
mores ferre potuerũt. Uixerũtq non

Expanded text:
ur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a labore praestiteur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et haec vitanda et pecuniae fugienda cupiditas; nihil enim est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias, nihil honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere, si non habeas, si habeas, ad beneficentiam liberalitatemque conferre. Calibertatem, pro qua magnanimis viris omnis debet efse contentio. Nec vero imperia expetenda, ac potius non accipienda interdum, aut depobatione, tum cupiditate, et metu, tum eriam aegritudine, et voluptate animi, et iracundia, ut cum constantiam, tum etiam dignitatem. Multi autem et sunt et fuerunt, qui eam, quam dico, tranquillitatem expetentes a negotiis publicis se removerint ad otiumque perfugerint; in his et nobilissimi philosophi longeque principes et quidam homines severi et graves nec populi nec principum mores ferre potuerunt, vixeruntque non
Abbreviated transcription (Latin):
despiciẽtia ponit᷑. Cũ ꝑsuasũ sit nichil hoĩem
nisi qd̾ honestũ decoꝵq sit aut a̾mirari at
optare at expetere oportere. Nulliq neq hoĩ
neq ꝑturbatõi aĩ neq fortune succũbere. Al¬
tera ẽ res ut cũ sis ita affectus aiõ ut supra
dixi res geras magnas illas quidem et ma¬
xime utiles. Sed ut nehementer arduas ple¬
dor ois amplitudo. Addo et̾ utilitatẽ q̃ ĩ po¬
steriore ẽ. cã aũt et ratio esficiẽs mignos
uiros ĩpriore. In eo ẽ hoc illud qd̾ excellẽtes
aĩos/ ⁊ humana cõtẽnẽtes facit.¶ Id aũt ip̃z
cernitur ĩ duob. Si ⁊ solũ qd̾ honestũ sit bo¬
nũ iudices. ⁊ ab oĩ aĩ ꝑturbatoe libersis. Nã
et ea eximia que plerisq ⁊ p̃clara uident᷑
pua ducere eaq rõe stabili firmaq ꝯtẽne̾
fortis aĩ magͥq dicẽdũ ẽ. Et ea que uidẽ¬
tur acerba q̃ multa ⁊ uaria ĩ hõi̾u uita foͦ¬
tuna q u̾sãtur ita ferre ut nichil astatu

Expanded text:
cientia ponitur, cum persuasum est nihil hominem, nisi quod honestum decorumque sit, aut admirari aut optare aut expetere oportere nullique neque homini neque perturbationi animi nec fortunae succumbere. Altera est res, ut, cum ita sis affectus animo, ut supra dixi, res geras magnas illas quidem et maxime utiles, sed ut vehementer arduas plendor omnis, amplitudo, addo etiam utilitatem, in posteriore est, causa autem et ratio efficiens magnos viros in priore; in eo est enim illud, quod excellentes animos et humana contemnentes facit. Id autem ipsum cernitur in duobus, si et solum id, quod honestum sit, bonum iudices et ab omni animi perturbatione liber sis. Nam et ea. quae eximia plerisque et praeclara videntur, parva ducere eaque ratione stabili firmaque contemnere fortis animi magnique ducendum est, et ea, quae videntur acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur, ita ferre, ut nihil a statu
Abbreviated transcription (Latin):
maxime na seꝗt᷑ ĩ factis poĩtũ nõ ĩ gła iu¬
dicat. Prĩcipẽq se eẽ mauult ꝙ uideri. Et¬
eĩz ꝗ ex erore ĩpite młtituduus pendet hic
ĩ magnis uiris nõ hñdus ẽ. Facillime ãt
ad res iniustas ĩpellitͦ ut ꝗsq ẽ allissimo
aĩo ⁊ glie cupiditate. Qui locus ẽ sine lu¬
bricus ꝙ uix inuenit᷑ ꝗ laborib susceptis
piculisq aditis nõ qͣi mercedẽ reꝵ gestaru
desiderer gliaz.¬

Expanded text:
maxime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iumaxime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iudicat principemque se esse mavult quam videri; etenim qui ex errore imperitae multitudinis pendet, hic in magnis viris non est habendus. Facillime autem ad res iniustas impellitur, ut quisque altissimo animo est, gloriae cupiditate; qui locus est sane lubricus, quod vix invenitur, qui laboribus susceptis periculisque aditis non quasi mercedem rerum gestarum desideret gl
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uolumus. q̃ st̃ ex media laude iustitie. s
illud odiosũ ẽ qd̾ ĩ hac elatõe ⁊ magͥtudĩe
aĩ ficiliẽ ꝑtinania ⁊ nimia cupiditas pͥncipatꝰ
ĩnascitur. Ut eĩ apud platonẽ ẽ / om̃er mo¬
rem lacedemonioꝵ ĩflamatũ ẽẽ cupiditate
uincẽdi.sicut quisq ãiũ magͥtudine maxĩe
excellit. Ita maxiẽ uult pͥnceps oĩ uł ptiꝰ¬
solus ẽẽ.difficile ẽ at cũ p̾stare õĩb cupiei̾s
ẜuare equitatẽ que ẽ iustitie maxĩe ꝓͥa. Ex
quo fit ut neq disceptatione uĩci se nͨ ullo
puͫ ac legistimo iure paciantur. Existũt¬
q ĩ re pu. plerũq largitores ⁊ factiosi ut
opes ꝙͦ maximas ꝯseꝙͣtur et sĩt ut ꝑtius¬
ui supiores ꝙͣ iustitia pares. Sed qd̾ difficiliꝰ
debeat. Fortes igͥ et magnanimi sẜ hñdi nõ
qui faciũt s ꝗ propulsãt iniurias. Uera at
et sapiẽs aĩ magnitudo honestũ illud quod

Expanded text:
esse volumus, quae sunt ex media laude iustitiae. 3. Sed esse volumus, quae sunt ex media laude iustitiae. 3. Sed illud odiosum est, quod in hac elatione et magnitudine animi facillime pertinacia, et nimia cupiditas principatus innascitur. Ut enim apud Platonem est. omnem morem Lacedaemoniorum inflammatum esse cupiditate vincendi, sic, ut quisque animi magnitudine maxime excellit, ita maxime vult princeps omnium solus esse. Difficile autem est, cum praestare omnibus concupieris, servare aequitatem, quae est iustitiae maxime propria. Ex quo fit, ut neque disceptatione vinci se nec ullo publico ac legitimo iure patiantur, exsistuntque in re publica plerumque largitores et factiosi, ut opes quam maximas consequantur et sint vi potius superiores quam iustitia pares. Sed quo difficilius, debeat. Fortes igitur et magnanimi sunt habendi, non qui faciunt, sed qui propulsant iniuriam. Vera autem et sapiens animi magnitudo honestum illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
p̾. Scipiones. hĩc .m. marcelus ĩ nũabiles
alii maxime q ip̃e ppłus .xo . aĩ magͥtudi¬
ne excellit. Declaratur aũt studiũ bellice
głicꝰ qͦ statuas uidemus ornatu fere mi¬
litari.ssed ea aĩ elatio q̃ cernitur ĩꝑiculis
et laborib si iustitia uacat pugnatq nõ
omĩem humanitatẽ repellẽtis. Itaq ꝓͥe diffi¬
nitur a stoicis fortitudo. cũ eã uͥtutẽ ẽẽ dicũt
pugnãtẽ pro equitate. Quo circa nemo ꝗ for¬
titudinis głam ꝯsecutus ẽ ĩsidiis ⁊ malitia
laudẽ ẽ adeptus. Nichil eĩ honestũ ẽẽ põt qd̾
iustitia uacat. preclaꝵ gͥ illud platonis. nõ
inꝗt solũ scĩa q̃ ẽ remota a iustitia caliditaᷤ.
potius ꝙͣ sapĩi ẽ appellãda. ueꝵ ⁊̃ aĩus paratꝰ
ad pnitiẽ si sua cupiditate nõ utilitate cõĩ
ĩpellit᷑/ audane pitius nom̃ hãt ꝙͣ fortitudĩs.
Itaq uiros fortes magͣnimos eosdẽ bonos et¬
sĩplices ueritatis amicos minimeq falices

Expanded text:
hinc Cn. et P. Scipiones, hinc M. Marcellus, innumerabiles alii, maximeque ipse populus Romanus animi magnitudine excellit. Declaratur autem studium bellicae gloriae, quod statuas quoque videmus ornatu fere militari. Sed ea animi elatio, quae cernitur in periculis et laboribus, si iustitia vacat pugnatque non omnem humanitatem repellentis. Itaque probe definitur a Stoicis fortitudo, cum eam virtutem esse dicunt propugnantem pro aequitate. Quocirca nemo, qui fortitudinis gloriam consecutus est insidiis et malitia, laudem est adeptus; nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat. Praeclarum igitur illud Platonis: Non, inquit, solum scientia, quae est remota ab iustitia, calliditas potius quam sapientia est appellanda, verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes simplices, veritatis amicos, minimeque fallaces
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil at ẽ amabilius nec copulatius ꝙͣ moꝵ
siłitudo bonoꝵ. In ꝗb eĩ eadẽ studia st̃/ eedem
uolũtates. ĩ his fit ut eq̃ ꝗsq altero delecte¬
tur ac se ip̃o. Efficit᷑ qr id qd̾ piragoras uult
ĩ amicitia. ut unus fiat ex plurib. Magͣ ẽt

Expanded text:
Nihil autem est amabilius nec copulatius quam morum Nihil autem est amabilius nec copulatius quam morum similitudo bonorum; in quibus enim eadem studia sunt, eaedem voluntates, in iis fit ut aeque quisque altero delectetur ac se ipso, efficiturque id, quod Pythagoras vult in amicitia, ut unus fiat ex pluribus. Magna et
Abbreviated transcription (Latin):
res roes q ꝯtracte. Artior uͦ colligatio ẽ soie¬
tatis propinquoꝵ. ab illa eĩ ĩmẽsa societate hu¬
mani gni̾s in exiguũ angustũq ꝯcluditur.
id at̃ ẽ pͥncipiũ urbis et qͣi seminariũ rei ꝓͣ.
Secũtur fratꝵ ꝯiũctiones. postea ꝯsobrinorũ.
sobrinoꝵq: ꝗ cũ una domo iã capi nõ possũt
in alias domos tanꝙͣ ĩcolonias exeũt.Secũt᷑
Sanguinis at̃ ꝯiũctio ⁊ beniuolentia deiĩ¬
cit hoĩes caritate. Magnũ eĩ ẽ eadẽ habere
monimenta maͥoꝵ eisdẽ uti sacris sepulcra
nulla firmior/ qua cũ uiri boni morib siles¬
sunt familiaritate ꝯiũcti.Illud eĩ honestu
qd̾ sepe dicimus et̃ si in alio cernimꝰ tñ nos
mouet. atq illi in quo id ĩesse uidetur amicos
facit. Et ꝙͣ ꝙͣ oĩs uirtus nos ad se alliciat. fa¬
ciatq ut eos diligamus in quib ipã ĩesse ui¬
deatur. tñ iustitia et liberalitas id maxͤ efficit.

Expanded text:
res rationesque contractae. Artior vero colligatio est socieres rationesque contractae. Artior vero colligatio est societatis propinquorum; ab illa enim immensa societate humani generis in exiguum angustumque concluditur. id autem est principium urbis et quasi seminarium rei publicae. Sequuntur fratrum coniunctiones, post consobrinorum sobrinorumque, qui cum una domo iam capi non possint, in alias domos tamquam in colonias exeunt. Sequuntur Sanguinis autem coniunctio et benivolentia devincit homines et caritate; magnum est enim eadem habere monumenta maiorum, eisdem uti sacris, sepulcratantior est, nulla firmior, quam cum viri boni moribus similessunt familiaritate coniuncti; illud enim honestum quod saepe dicimus, etiam si in alio cernimus, tamen nos movet atque illi, in quo id inesse videtur, amicos facit. Et quamquam omnis virtus nos ad se allicit facitque, ut eos diligamus, in quibus ipsa inesse videatur, tamen iustitia et liberalitas id maxime efficit.
Abbreviated transcription (Latin):
de suo lumine accẽdat. Facit nichilominus
ip̃i luceat cũ illi accẽderit. Una eĩ ex re sa
possit id tribuatur uel ignoto. ex quo st̃ illa
coia nõ ꝓhibere aquã ꝓfluentẽ pati ab igne
ignẽ cape. Si quis uelit ꝯsiliũ fidele delibe¬
ranti dare. que st̃̾ his utilia qui accipiunt
danti nõ molesta. Quare ⁊ his utẽdũ est
ẽ sẽꝑ aliꝗd ad cõem utilitatẽ afferẽdũ. Sed
geant infinita ẽ multitudo uulgaĩs liberalitas
referẽda ẽ ad illũ ennii finẽ. Nichilominus
ip̃i luceat. ut facultas sit qͣ ĩ nr̃os simꝰ liberales.
Radus aũt plures st̾ societatis hoĩu. ut
eĩ ab illi infinita discedatur ꝓͥor ẽ eẽ eiꝰ¬
dem gñtis nationis lingue qua maxͤ hoĩes
ꝯiungũtur. Interiꝰ et̃ ẽ eiꝰdẽ eẽ ciuitatis. mul¬
ta eĩ st̃ ciuib ĩter se coĩa foꝵ phina. porticus
uie leges iura. iuditia. suffragia. ꝯsuetudines.
preterea et familiaritates multe qͦ cũ multis

Expanded text:
de suo lúmine accendát, facit. Nihiló minus ipsi lúcet, cum illi accénderit. Una ex re satpossit, id tribuatur vel ignoto; ex quo sunt illa communia: non prohibere aqua profluente, pati ab igne ignem capere, si qui velit, consilium fidele deliberanti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non molesta. Quare et his utendum est et semper aliquid ad communem utilitatem afferendum. Sed geant, infinita est multitudo, vulgaris liberalitas referenda est ad illum Ennii finem: Nihilo minus ipsi lucet, ut facultas sit, qua in nostros simus liberales. Gradus autem plures sunt societatis hominum. Ut enim ab illa infinita discedatur, propior est eiusdem gentis, nationis, linguae, qua maxime homines coniunguntur; interius etiam est eiusdem esse civitatis; multa enim sunt civibus inter se communia, forum, fana, porticus, viae, leges, iura: iudicia, suffragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum multis
Abbreviated transcription (Latin):
humane quẽ ad modũ ducatur ho nestu
ex quo actũ ẽ officium satis fere diximus.
Ntelligendũ ẽ at cũ propoĩta sint gn̾a
quatuor e quib honestũ offitiũq ma¬
narẽt splẽdidissimũ uideri qd̾ aĩo magno
elatoq humanas res despitiente factũ sit.
Itaq ĩprob̾is maxime ĩ prõptu ẽ si ꝗd tale
dici põt. nos ⁊ eiz iuuenes am̃ geritis mu¬
muliebre. illa uirgo uiris si ꝗd huiꝰmodi.
Salmacida spolia sine sudore ⁊ sanguine. ꝯͣ¬
q ĩ laudib q̃ magno aĩo et fortiter excel¬
lenterq gesta sunt ea nescio quo modo
qi plenio ore laudabimus. hĩc rhetoꝵ cãpꝰ

Expanded text:
humanae, quem ad modum ducatur honestum, humanae, quem ad modum ducatur honestum, ex quo aptum est officium, satis fere diximus. Intelligendum autem est, cum proposita sint genera quattuor, e quibus honestas officiumque manaret, splendidissimum videri, quod animo magno elatoque humanasque res despiciente factum sit. Itaque in probris maxime in promptu est si quid tale dici potest: Vós enim, iuvenes, ánimum geritis múliebrem, ílla virgo viri et si quid eius modi: Salmácida, spolia sÍne sudore et sánguine. Contraque in laudibus, quae magno animo et fortiter excellenterque gesta sunt, ea nescio quo modo quasi pleniore ore laudamus. Hinc rhetorum campus
Abbreviated transcription (Latin):
necesse sit et ꝙ ꝗsq nobiscũ uł sine nobis
aut possit ꝯsequi aut nõ possit. Ita nõ idẽ erũt
necesitudinũ gradus qui et tpr̃m.
Untq offiã q̃ aliis magis ꝙͣ aluis debe¬
antur. Ut uicinũ citius adiuueris in
fructib ꝑcipiendis ꝙͣ aut fratrẽ ãt fami¬
liarẽ. At si lis iniuditio ẽ ꝓpĩquũ potius
et amicũ ꝙͣ uicinũ defenderis. hec igit᷑¬
tatio qr capiẽda ait bom ratiocinatores offi¬
tioꝵ eẽ possimus. et adclendo uel deduçẽdo¬
q uidere quereli qui sũma fiat. ex qͦ ꝙͣtũ
cuiq debeat᷑ intelligas. Sed ut nec medi¬
ci/ nec ĩꝑatores/ nec oratores/ ꝙͣuis arts p̃¬
cepta ꝑcepĩt. quicꝙͣ magna laude dignu
sine usu et exercitatione ꝯse qui possũt. sic
officii conẜuandi precepta traduntur illa
ꝗdẽ ut facimꝰ ip̃i. s rei magͥtudo usũ qͦ ex̾citatoẽ¬
ab his atq aliis rebus q̃ st̃ ĩ iure societatis

Expanded text:
necesse sit, et quid quisque vel sine nobis necesse sit, et quid quisque vel sine nobis aut possit consequi aut non possit. Ita non iidem erunt necessitudinum gradus, qui temporum; suntque officia, quae aliis magis quam aliis debeantur; ut vicinum citius adiuveris in fructibus percipiendis quam aut fratrem aut familiarem, at, si lis in iudicio sit, propinquum potius et amicum quam vicinum defenderis. Haec igitur ettatioque capienda, ut boni ratiocinatores officiorum esse possimus et addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fiat, ex quo, quantum cuique debeatur, intellegas. Sed ut nec medici nec imperatores nec oratores, quamvis artis praecepta perceperint, quicquam magna laude dignum sine usu et exercitatione consequi possunt, sic officii conservandi praecepta traduntur illa quidem, ut facimus ipsi, sed rei magnitude usum quoque exercitatat. Atque ab iis rebus, quae sunt in iure societatis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m cari st̃ parentes cari st̃ liberi ꝓpĩqui. fãi¬
liares. sed oẽs oĩum caritates patria una ꝯple¬
xa ẽ ꝓ qua quis bonus nõ dubitet moͬtẽ opperẽ
si ei sit ꝓfectus. Quo ẽ detestabilior istoꝵ ĩ¬
manitas qui lacerauerũt oĩ scelere patriã. et
in ea fanditus delenda occupati ⁊ st̃ ⁊ fuer̃t.
Sed si ꝯtẽctio quedã ⁊ ꝯpatio fiat quib pluri¬
mũ tribuẽdũ sit offii. prĩcipes sint patria et
parẽtes qͦꝵ bñfiis maximis obligati sumus.¬
ꝓxcimi liberi totaq domꝰ q̃ spectat ĩ nos solos.
neq aliud ullũ põt hr̃e ꝓfugiũ. De ĩceps bene
rũq est. Quã obrẽ neccia p̃sidia uite debẽt᷑
his maxͤ quos añdixi. uita aũt uictusq coĩs.
ꝯsilia. ẜ mones cohortationes ꝯsolationes ĩ¬
terdũ et obiurgatoẽs in amicitiis maxͣ uigẽt.
Est ea q iocũdissima amicitia quã siłitu¬
do moꝵ ꝯiugauit. Sed ĩ his oĩb offiĩs tri¬
buendis uidendum erit ꝗd cuiq maxime

Expanded text:
nostrum chari sunt parentes, chari liberi, propinqui, familiares; sed omnes omnium charitates patria una complexa est, pro qua quis bonus dubitet mortem oppetere si ei sit profuturus? Quo est detestabilior istorumanitas, qui lacerarunt omni scelere patriam et in ea funditus delenda occupati et sunt et fuerunt. Sed si contentio quaedam et comparatio fiat, quibus plurimum tribuendum sit officii, principes sint patria et parentes, quorum beneficiis maximis obligati sumus,proximi liberi totaque domus, quae spectat in nos solos neque aliud ullum potest habere perfugium, deinceps bene rumque est. Quam ob rem necessaria praesidia vitae debentur iis maxime, quos ante dixi, vita autem victusque communis, consilia, sermones, cohortationes, consolationes, interdum etiam obiurgationes in amicitiis vigent maxime, estque ea iucundissima amicitia, quam similitudo morum coniugavit. Sed in his omnibus officiis tribuendis videndum erit, quid cuique maxime
Abbreviated transcription (Latin):
ciã eꝗtatẽ bonitatẽ nõ dicimus. Sunt eĩm
roĩs ⁊ orõis exꝑtes sac latissime quidẽ patẽs
hoĩb inter ipõs. Oĩb int̾ omẽs societas hec
est in qua ⁊eꝵ oĩu quas ad coes oĩui usũ¬

Expanded text:
tiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt enim tiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt enim rationis et orationis expertes. Ac latissime quidem patens hominibus inter ipsos, omnibus inter omnes societas haec est; in qua omnium rerum, quas ad co
Abbreviated transcription (Latin):
Cceptoꝵ aũt bñfitioꝵ st̃ delectus hñdi. nͤ¬
dubiũ ꝗn maxͦ cuiq plurimũ debeatur.
In quo tñ ĩprimis quo ꝗsq aĩo studio beniuo¬
lentia fecerit põderãdũ ẽ¶Multi eĩ faciunt
multa temeritate quadã sine iuditio uł mõbo
ĩ oẽs uł repentino quodã qi uẽto ĩpetu aĩ ĩci¬
tati. Que bñfitia eque magͣ nõ sunt hñda Ita
¶Sed ĩcollocando bñfiõ et ĩferẽda gr̃a si ce ta
paria st hoc maximũ offitiũ ẽ ut ꝗsq maxͤ
opis ĩdigeat ita ei potissimũ opitulari. qd̾
ꝯtra fit aplerisq aqͦ ei plurimũ sꝑãt ẽt si
ille his nõ eget tñ ei potissimũ ĩẜuiunt.
nigniras plurimũ ꝯferratur. Sed q̃ nãe pͥn¬
cipia sint coĩtatis ⁊ societatis humane repe¬
tendũ uidetur altius. ẽ eñ primũ qd̾ ce̾nitꝰ
n uniuersi gni̾s humam societate. Eiꝰ at̾ ui¬
do disceptãdo iudicãdo ꝯciliat ĩter se hoĩes cõ¬
uĩgit q n᷑ali quadã societate. Neq ulla re

Expanded text:
cceptorum autem beneficiorum sunt dilectus habendi, ndubium, quin maximo cuique plurimum debeatur. In quo tamen in primis, quo quisque animo, studio, benivolentia fecerit, ponderandum est. Multi enim faciunt multa temeritate quadam sine iudicio vel morbo in omnes vel repentino quodam quasi vento impetu animi incitati; quae beneficia aeque magna non sunt habenda collocando beneficio, et in referenda gratia si caetera paria sunt, hoc maxime officii est ut quisquis maxime opis indigeat, ita ei potissimum opitulari, quod contra fit a plerisque: a quo enim plurimum sperant, etiamsi ille his non eget, tamen ei potissimum inserviunt. nignitatis plurimum conferetur. Sed, quae naturae principia sint communitatis et societatis humanae, repetendum videtur altius; est enim primum, quod cernitur in universi generis humani societate. Eius autem vido, disceptando, iudicando conciliat inter se homines coniungitque naturali quadam societate; neque ulla re