comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
togatunt bñ gentem qr eo sexus oĩs
conditio toiga utebatur sed pni nee col¬
obiã nee calçeos habebant᷑ ex togas
ꝙ recini usus oñdit recinus añt
dicitur ad eo ꝙ post tium reicit᷑
aut acũm qđ post quĩquẽnium
unaqueq Cunitas lustrabat᷑. Dompꝰ¬

Expanded text:
togatam bene 'gentem', quia et sexus omnis et condicio toga utebatur, sed servi nec colobia nec calceos habebant. togas et recini usus ostendit. recinus autem dicitur ab eo, quod post tergum reicitur, autem dictum, quod post quinquennium unaquaeque civitas lustrabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mo si itempto post cuiui mõtẽ
natam eẽ constat pestilentiam.
uñ consulta oracula dix̾unt pl¬
acandos eẽ manes fris gostincti.
Mobrem sella curulus cũ sceptro
e corona citisq regni insugnib
semy mx̃ sanctientem a liqnioro¬
mũłin ponebatur ut parit imp¬

Expanded text:
t interempto, post cuius mortem natam constat pestilentiam: unde consulta oracula dixerunt placandos esse manes fratris extincti; ob quam rem sella curulis cum sceptro et corona et ceteris regni insignibus semper iuxta sancientem aliquid Romulum ponebatur
Abbreviated transcription (Latin):
usus a bocali incipere ut hbo loco
tem ge om̃ia merçario similis nocĩq
coloremq e icemes flauos nisi fõte
sirecesis fiat infine .i. uotalium coll¬
isio ut ẽ/ nec cura peculi. hĩe enim
nõ est necesse ut sequens uersus a
uocali incipiat. hostia dextra. hostu
dicantur sacrifitia que ab his fuĩt

Expanded text:
 ut hoc loco, item «omnia Mercurio similis, vocemque coloremque et crines flavos», nisi forte synizesis fiat in fine, id est vocalium conlisio, ut est «nec cura peculi»; hic enim non est necesse ut sequens versus a vocali incipiat. HOSTIA DEXTRA ‘hostiae’ dicuntur sacrif
Abbreviated transcription (Latin):
nis mutata natura ẽ aenis no¬
olii nõ centum nouis s catinis quas
circũ locatione sugnificruit q̃ st
catene nodi plures. Et maraqr¬
asis Cicero in libris de deorum
nã plures dicit eẽ merdrios seo
inderrum ratione fabule serneo
st nam ueritas umnbratur x siml
aolusit poeta qr ꝙ caducratoẽs .i.
intus mĩptios pax holet fieri At
TerRe pp illuo qd sequitur hos
nescia dido nõ sui nam si sciret
xitum simm młto maiciis uetare
seo fati dixit nolun tatisͦ ionis siẽ
fatis iimonis inique aut certe

Expanded text:
natura est. AENIS NODIS non centum nodis, sed catenis, quas circumlocutione significavit, quia sunt catenae nodi plures. ET MAIA Gasis. Cicero in libris De Deorum Natura plures dicit esse Mercurios, sed in deorum ratione fabulae sequendae sunt; nam veritas ignoratur. Simul adlusit poeta, quia per caduceatores, id est internuntios, pax solet fieri. VT TERRAE propter illud quod sequitur, «hoNESCIA DIDO non sui - nam si sciret exitum suum multo magis vetaret - sed ‘fati’ dixit ‘voluntatis Iovis’, sicut «fatis Iunonis iniquae». Aut
Abbreviated transcription (Latin):
eiq oñd̾it angurum mlti uolunt
aunimiũ hoe amorem parentum re¬
ferri qui temritndine affecti ẽ suꝑ¬
flua liberos docent. Bis senos cignos
Cuinos nauibui comparat aquilam
tempestati In auguriis aut con¬
siderande se nõ folẽi aues seo 4
uolatus ut in prepetibus ꝙ cantus¬
ꝙ ut ĩ oscenbus qr nec om̃s nec
om̃ibus dant auguria e columbe no
nisi regibus dantꝰ qr mĩq singule
uolant sic̃ res mĩꝗͣ solus indendit
uñ est in sexto mat̾nas agnouit au¬
es ꝑ te ansitum agnouit regis augur¬
ium. Item cigni nullis dant insina¬
utis sicut lectum est in ortogoma.
Cugmis in anguriis nantis gratiss¬

Expanded text:
ndit auguria. Multi volunt ad nimium hoc amorem parentum referri, qui teneritudine adfectus etiam superflua liberos docent. BIS SENOS CYGNOS cygnos navibus comparat, aquilam tempestati. In auguriis autem considerandae sunt non solum aves sed etiam volatus, ut in praepetibus, et cantus, ut in oscinibus, quia nec omnes nec omnibus dant auguria, ut columbae non nisi regibusvolant, sicut rex numquam solus incedit; unde in sexto «maternas agnovit aves» per transitum ostendit regis augurium. Item cygni nullis dant nisi nautis, sicut lectum est in Ornithogonia: «cygnus in auguriis nautis gratiss
Abbreviated transcription (Latin):
ficia quẽ post uictoriam fiuint
Seu ħ licentur oficitur auctoritas.
Tali me ilignor honor̃ .i. sacrifitio ꝑa
at uult se probar̃ nõ numen seu
uginem tiriam. Aut certeqr papha
ueneri q̃ cipri colit᷑ thure thi sacri¬
ficritur e floribus. Digño dignam
me iͥudico / ut ꝯuigio anchisa uen¬
eris dignate superbo.i. digne habite
piu ꝑureo aut pulchro aut rosei
coloris. Suras uincir̃ coturne Cot̃¬
ni st calciamenta uenatoria crura
queq iuncentia quorũ qrimis ute¬
iq aptus est pedi iddeo dnumero¬

Expanded text:
victoriam fiunt. Sed haec licenter confundit auctoritas. TALI ME DIGNOR HONORE id est sacrificio. Et aut vult se probare non numen, sed virginem Tyriam, aut certe quia Paphiae Veneri, quae Cypri colitur, ture tantum sacrificatur et floribus. DIGNOR dignam me iudico, ut «coniugio Anchisa, Veneris dignate superbo», id est digne habite. PVRPVREO aut pulchro aut russati coloris. SVRAS VINCIRE COTVRNO coturni sunt calciamenta venatoria, crura quoque vincientia, quorum quivis utrique aptus est pedi. Ideo et numero
Abbreviated transcription (Latin):
Qiusquis es pleraq ꝑ concessionem
Sie tradit poeta ut angumentũ
faciat siẽ hoc loco audierat uenꝰ
sum pius encai fama suꝑ ethera
notus ⁊ cethera. Dicit tn quis¬
tn constat esse felicem quos uenisti
Cartaginem/. Item in secundo quis ꝗs
es antissos hine iam obliniscere
emios hoc ẽ qualibe ratione q̃ nos
belia suscepis. Nauo credo imisus
celestibus li ptotes fignra ꝑ contra¬
rum significans i ẽ ccero te esse
Sixit qui ꝯfirmant ui nos ẽẽ sugis
caros mortuos nõ in feris. Ap̃ ꝗ̃ uir¬
sus d pallante/ s iam cilestibus
ullis debenten . Item s̃ nos mihi me¬
nes este boni quoniam suꝑis aciu

Expanded text:
Quisquis es pleraque per concessionem sic tradit poeta, ut augmentum faciat. sicut hoc loco audiverat Venus 'sum pius Aeneas, fama super aethera notus' et cetera, dicit tamen 'quisn sint, hinc tamen constat esse felicem, quod venisti Carthaginem. item in secundo "quisquis es, amissos hinc iam obliviscere Graios" , hoc est, qualibet ratione contra nos bella susceperis. havd credoCAELESTIBVS litotes figura per contrarium significans, id est ‘credo te esse dixit, qui confirmant vivos esse superis caros, mortuos vero inferis. Vnde et Vergilius de Pallante «et nil iam caelestibus ullis debentem», item contra «vos o mihi mane
Abbreviated transcription (Latin):
ant cum om̃ia cernat inculta
e aũt orddo qui tenrant homines¬
ne furȩ ne media ꝑ parentesim
xo nemorum ẜarconomia est
adcans as ꝑtinens seo nõ enim te¬
nebitur ab afris ut ylionei. Con¬

Expanded text:
at, cum omnia cernat inculta. est autem ordo 'qui teneant, hominesne feraene'; media per parenthesin xo nemorum prooeconomia est ad causam pertinens. non enim tenebitur ab Afris, ut Ilionei,
Abbreviated transcription (Latin):
ut supra diximus ꝑ̃noctem docet
enim p̃cũctis regr̃m esse sollicitu
isici dicunt. om̃ia per diem crescere
qͥuo mõ ergo Urriilins ait exigna tã¬
tum geliolii ros nocte reponit seo
hce pro miraculo positum est ut et̃¬

Expanded text:
’, ut diximus. PER NOCTEM decet enim pro cunctis regem esse sollicitum.ysici dicunt omnia per diem crescere. Quomodo ergo Vergilius ait «exigua tantum gelidus ros nocte reponet»? Sed hoc pro miraculo positum est
Abbreviated transcription (Latin):
dalustins meminit facilae mu¬
catione seoium qõ et excus at tro¬
iam nõ nos aut ferrõ libicos pop¬
ulare penates uenimus /ergo hoe
agitur ut discat dido eos nͥd Ital¬
idm tenoere quo m̃o ergo se iũ¬
git Enee: seo furoris illuo ẽ nõ
Mlarunr Translatio reciprota
ut sup̃ aiximius Citus cũ enim
alia sigña taroe ad ortus suos
recurrant Merairius octauode¬
cimo die in ortu suo inuenit

Expanded text:
 facili tum mutatione sedum; quod etiam excusant Troiani «non nos aut ferro Libycos populare penates venimus». Ergo hoc agitur ut discat Dido eos ad Italiam tendere. Quomodo ergo se iungit Aeneae? Sed furoris illud est, noALARVM translatio reciproca, ut supra diximus. CITVS cum enim alia signa tarde ad ortus suos recurrant, Mercurius octavo decimo die in ortu suo invenit
Abbreviated transcription (Latin):
de paçe cogitar̃ est alia meliõ ratio
qđ add prelium ituri optent rensi¬
onem Cana fides ge uesta so au¬
cubatur ꝑ quod onditur fidem
debere esse secectam Ino ꝙ or¬
acius et alto rara fides colitur ne¬

Expanded text:
pace cogitare. Est alia melior ratio, quod ad proelium ituri optent reversionem. CANA FIDES ET VESTA subaucatur, per quod ostenditur fidem debere esse secretam; unde et Horatius «et albo rara Fides colit ve
Abbreviated transcription (Latin):
qui gręce rex dicit᷑
Constat aũt geccos fuisse roma
enim cum seuit Gradimuis dicit
cum̃ teanquillus est quirimis deĩp
i urbe duo enii templa se unimi
Quirini intra urbemr s̃ custadis
ꝙ tranquilli aliuo in appĩa uia
ꝙ̃ urbem prope põtam qͣ̃i bella¬
uarius posse esse nõ at̾s debet
ẽ decliatio mutari quẽ ano¬
dum nec cimetis noĩbus acbõ ar

Expanded text:
qui Graece rex dicitur - constat autem Graecos fuisse Romanenim cum saevit ‘Gradivus’ dicitur, cum tranquillus est ‘Quirinus’. Denique in urbe duo eius templa sunt: unum Quirini intra urbem, quasi custodis et tranquilli, aliud in Appia via extra urbem prope portam, quasi bellavarius esse potest nominativus, debet etiam declinatio mutari, quemadmodum nec in istis nominibus arbor a
Abbreviated transcription (Latin):
ut aut̃ ꝓ agrippa remu ponẽt
pocticõ uiui est more /nã nom ex
Uicino suꝑsit hoe ergo dicit cum
ceperit iulius cesar celum tener̃
pateatis am̃b bells qura dabunt In¬
gustus  agrippa Romulus aũt̃ itgo
tur que sabmorim liniua quiris
dictꝰ: ħastu enim ioc euuis telum lõ¬

Expanded text:
autem pro Agrippa ‘Remum’ poneret, poetico usus est more; nam nomen ex vicino sumpsit. Hoc ergo dicit: cum coeperit Iulius Caesar caelum tenere patratis omnibus bellis, iura dabunt Augustus et Agrippa. Romulus autem ideo tur, quae Sabinorum lingua ‘curis’ dicitur, - hasta enim
Abbreviated transcription (Latin):
iigius intas ut suꝑuii dixmius
yꝑ̃ bella Cunlia quȩ gesta st
tontra brutum u Cassim ab
Augusto inphilipris contra sextũ
pompeium ab augusto inscicilia

Expanded text:
impius intus ut superius diximus propter bella civilia, quae gesta sunt contra Brutum et Cassium ab Augusto in Philippis, contra Sextum Pompeium ab Augusto in Sicilia.
Abbreviated transcription (Latin):
un ꝙ albam longam ꝯdioit dcãi¬
et̃ ĩsinu ciuitatis . ui mõ¬
uirtute nam młta sugmipcat hleiã
pretea tecentum quo mõ trecento
annos dicit cun eam quadr ingẽtii
regnasse constit sb̾albanis regibus
sea cum ẜscriptione ait tcentum .s.
uiq adortum urbis Rome uit nãq
donce Ragina saceroos ⁊ constat¬

Expanded text:
Albam Longam condidit, die vel situ civitatis. VI moirtute’, nam multa significat. HINC IAM praeterea. TER CENTVM quomodo trecentos annos dicit, cum eam quadringentis regnasse constet sub Albanis regibus? Sed cum praescriptione ait ‘tercentum scilicet usque ad ortum urbis Romae’; ait namque «donec regina sacerdos Ma
Abbreviated transcription (Latin):
Sn artem rethoricam parentes quos
ignorat lang̾at ex liberii. Simuił sciẽ¬
dum om̃ĩa hoc loco landis p̃cepta ẜu¬
ata nam s aparentibus lauolat ut
q tanti talem genue̾ parentes ꝙ
ab ip̃a ut urbe domo sotias & a fu¬
turo ut nomenq tium laudesq ma¬
nebunt. Infretra abusine mõ maria
Nam ꝓ prie fretrum ẽ mare natur¬
alr mõbile ad undarum feruor̃ noi
atum Dum montibus umbre luste¬
abunt conuexa Alii hoc oco distin¬
gunt ꝑ didint ꝗ̃ dmi inclinata ĩ
montibus latera: umbre pro solis
flexu circuibunt ut lusteat auenti¬
ni montem aut lustrabunt umbr¬
abunt uñ lustra ⁊ ferarũ cubilia
E lupanaria ꝑ ꝯtrarium dicimus
qr parum illustrantur ee alii tn qu
exa sioera nolunt .i. penoentiã ut

Expanded text:
 artem rhetoricam parentes quos ignorat laudat ex liberis. Simul sciendum omnia hoc loco laudis praecepta servata; nam et a parentibus laudat, ut ‘qui tanti talem genuere parentes’, et ab ipsa, ut «urbe domo socias», et a futuro, ut «nomenque tuum laudesque manebunt». IN FRETA abusive modo ‘maria’; nam proprie fretum est mare naturaliter mobileatum. DVM MONTIBVS VMBRAE LVSTRABVNT CONVEXA alii hoc loco distinguunt et dicunt, ‘quamdiu inclinata in montibus latera umbrae pro solis flexu circumibunt’, ut «lustrat Aventini montem»; aut ‘lustrabunt’ ‘inumbrabunt’, unde ‘lustra’ et ferarum cubilia et lupanaria per contrarium dicimus, quia parum inlustrantur. Alii tamen ‘convexa sidera’ volunt, id est pendentia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aquam ex todem loco erupiise
q̃ fugauit excicun sabmorum hĩe
ergo actum moxem ut piignaturi
aperirent templimi qõ in eo loco
ulim feo fioer̃ hoe templum erli¬
f̾icasse nnĩ ẽs Ianniꝰ ip̃e auai facie

Expanded text:
oco erupisse, quae fugavit exercitum Sabinorum; hinc ergo tractum morem ut pugnaturi aperirent templum quod in eo loco ulum facto foedere hoc templum aedificasse, unde et Ianus ipse duas facie
Abbreviated transcription (Latin):
adidit lecti n penitus omẽs in¬
telligieres nõ nulli tn lectis nanb
leitut qd̃ e si fit ypalage est
illue sensus recurrit Et sciendu
plerunq hoc loco addi aliquio q̃n¬
alitati e fi spetialitatem. Item
si ditas om̃es scolastici laborant
gñalitas est si aodas isti fit speti¬
alitas ut salustius trans gressos
omes recepit mons balleia pru¬
dent adidit transgressos Orãtes
neĩa pacem pꝑ in cendium na¬
uium Et propeie uerbum põti¬
ficale est uñ est tu mõ posce de¬
os ueĩam. Et paulo post pacemq
miẜicoroiam meretricum beni¬
uolentiam numinũ qui licet ĩ¬
nocens sit ueniam tn tanq̃ ꝓno¬
carit petit uñ est ꝯfessiõ illa ĩ
Terrentio quid meritus crucem
maximus ⁊ lionens ribus om̃ib
maxĩe nec enim aliquio adidit
& nõ sine causa ipũm ubaq indu¬
cit loquentem ut enim omerꝰ
dicit phorbas pr̃ ylionei semꝑ mẽ¬
curio deo eloquentiȩ̨ fauente pu¬

Expanded text:
 ne penitus omnes intellegeres. Nonnulli tamen ‘lectis navibus’ legunt; quod et si sit, hypallage est et illuc sensus recurrit. Et sciendum plerumque, ut hoc loco addi aliquid generalitati et fieri specialitatem. Item si dicas ‘omnes scolastici laborant’, generalitas est; si addas ‘isti’, fit specialitas, ut Sallustius «transgressos omnis recipit mons Balleia» prudenter addidit ‘transgressos’. ORANTES VENIAM pacem propter incendium navium. Et proprie verbum pontificale est; unde est «tu modo posce deos veniam» et paulo post «pacemque misericordiam. Meretur enim benivolentiam numinum qui, licet innocens sit, veniam tamen tamquam peccaverit petit; unde est confessio illa in Terentio «quid meritu's? crucem». MAXIMVS ILIONEVS rebus omnibus maximus; nec enim aliquid addidit. Et non sine causa ipsum ubique inducit loquentem; ut enim Homerus dicit, Phorbas, pater Ilionei, semper Mercurio deo eloquenti
Abbreviated transcription (Latin):
go in media silua uigmis habitu
di uenerem poeta fadit occũrere
que supra dixinuis uenere in uir¬
gmera constituta ꝑ miẜicordes pro¬
ueantur femine ꝙ uiri ꝑ mulie¬
rere felices futuri ut probamus
encam. Uirgmis os hitumq gerẽs
uultum ꝙ amittum spartane la¬
cene sparta enim cuntas est la¬
conie ubi st puelle Uenateices. Reo¬
litꝰ aut cã uirgo cur sit insiliu
cressa gemis polee ueniunt aut

Expanded text:
is habitu ei Venerem poeta facit occurrere, quia, ut supra diximus, Venere in Virgine constituta et misericordes procreantur feminae et viri per mulierem felices futuri, ut probamus in Aenea. VIRGINIS OS HABITVMQVE GERENS vultum et amictum. SPARTANAE Lacaenae. Sparta enim civitas est Laconicae, ubi sunt puellae venatrices. Redditur autem causa virgo cur sit in silvi«Cressa genus Pholoe». Veniunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑ naturam seo ie loco ethasii
fecit ea licentia q̃. est in propriis̃
monsibus licet um in quanis pro¬
prii nominis parte sillabe mutas
nataram q̃d et in appellatinꝰ eue¬
nit si tn̾ de ꝓpriio ortgmem ducãt
ut sicanio pretenta metu qr ueĩt
a sicano rege Scicilie. MiSeꝑt

Expanded text:
aturam. Sed hoc loco ectasin fecit ea licentia quae est in propriis nominibus; licet enim in quavis proprii nominis parte syllabae mutare naturam. Quod et in appellativis evenit, si tamen de propriis originem ducant, ut «Sicanio praetenta sinu», quia venit a Sicano, rege Sic
Abbreviated transcription (Latin):
nos famtus reperit pastor cui ux
lio in regnum prouocauer̃t quib
dͥum cũ ano angustum ui deretur
atis anguriiẽ uibem ꝯdiderunt
Sed remus s ex uultures pͥmus¬
uidit remulus postra uuodecim q̃
res bellum creamt inq exstinetꝰ
ẽ remus & a romi nomine romani
appellati nt ant̃ ꝓ romo romulus
diceret᷑ ola nomienti gnẽ funũ est

Expanded text:
sunt. Hos Faustus repperit pastor, cuius ldum cum auo angustum uideretur atis auguriis urbem condiderunt. Sed Remus prior sex uultures uidit, Romulus postea duodecim, que res bellum creauit, in quo extinctus est Remus, et Romuli nomine Romani appellati sunt. Vt autem Romulus diceretur, blandi
Abbreviated transcription (Latin):
enim illius uerum nom̃ nema uł
insacris enũctiat Et deniq trib¬
unus pleris quiuam ut ait uãto
hoc nomen ausus enũtiait in cru¬
ce leuatus est. Qod ne uirgiliue
quidẽ cũ de situ urors loꝗideret᷑
ex pressit. nec metas rerum nec
pora ad annos & lauinio quidem
& albe finem statuĩt Romanis

Expanded text:
enim illius verum nomen nemo vel in sacris enuntiat. Denique tribunus plebei quidam, ut ait Varro, hoc nomen ausus enuntiare, in crucem levatus est; quod ne Hyginus quidem, cum de situ urbis loqueretur, expressit. NEC METAS RERVM NEC pora’ ad annos; Lavinio enim et Albae finem stat
Abbreviated transcription (Latin):
rii fuerat ut ip̃ms ante oculos n
une consolationis est cum cernit
snes in columes dcĩs respondet
at sup̃ namq tib reddutes soties
alibi responoet respicit ut respõ¬
dent gnosia tellus. scindit se mi¬
bes nubes tantum dicimus no mi¬
bo licet dicamus teabs r abes dnĩ
tum que legimus st ponenda nõ
enim artis st sco nsurpatris qua
metri cã utuntꝰ poete ut uł min¬
eant ul augeant nomĩatm uñẽ
as ascedente s. nube. claraq in lu¬
ce resulsit laus ẽ nimie pulchritnoi¬
nĩs cui nͥ lucis laritas deroguuit
ergo tantum uirorum est quoo
aũt dicit decoram uult̾ et̃ in en¬
eara naturalem fuisse pulchritu¬
dinem ne si totum tribuat uen¬
eri nihil enee adsit reliquũ uł¬
e centra mhil relinquatur matris
fauori q̃d sequens melius indicat
comparatio ut oratius fotes crrã¬
tux fõtibus magna arte nee er¬
nditioni aliquio Sice notabilis dero¬
gat iuuenta iuuentus est multi¬
tudo inuenum inuentas dea ip̃a

Expanded text:
ris fuerat, ut «ipsius ante oculos», ris fuerat, ut «ipsius ante oculos», nunc consIS RESPONDENT erat supra «namque tibi reduces socios». Alibi ‘respondet’ ‘respicit’, ut «respondet Gnosia tellus». SCINDIT SE NVBES ‘nubes’ tantum dicimus, non ‘nubs’, licet dicamus ‘trabs’ ‘trabes’, tum quae legimus sunt ponenda; non enim artis sunt, sed usurpationis, qua metri causa utuntur poetae, ut vel minuant vel augeant nominativum. Inde as abscedente scilicet nube. claraque in luce refulsit laus est nimiae pulchritudinis, cui nec lucis claritas derogavit.ergo tantum virorum est. quod autem dicit 'decoram' vult etiam in Aenea naturalem fuisse pulchritudinem, ne si totum tribuat Veneri, nihil Aeneae sit reliquum, vel contra nihil relinquatur matris favori: quod sequens melius indicat conparatio. ut Horatius "fortes creantur fortibus" magna arte nec eruditioni aliquid nec natalibus derogat. ivventae iuventus est multitudo iuvenum, Iuventas dea ipsa,
Abbreviated transcription (Latin):
mecenas ip̃u q edicioem sbanodis ille
alt enim pirhime uicit alt mecenas tẽ
nõ ignara mali miris succũr ere disto a
eturͦ regetur Noto ꝯpuilsus ecdem aut
quo uisuento uento aut re uã noto
qui desirtibus cartaginem ducat sũp
enim ilionens in uada ceca tulit pe
ga est/ seo si corripiatur metri est
ut steteruntq come aforet adueniat
temporis est futuri. Egindem in
pestates. Item ꝑsius nõ equioem hce
dubites amborum seoẽr cetu cons¬
entire dies certos aut ueloces aut
fideles uerum enim hoc loco signifi¬
cat aliqñ ⁊ firmos ut salustus
ãp̃ latẽ tertos locauerat aligñ &¬
regna nõ retinet fiectui nanfragꝰ
ut euctum litore egentem. Aniͦ¬
mum arrecti nota sig ẽ Iam duo
um ꝙ cito significat ut iam duotũ
sumite penas & dum ut hor loco/
surgit oritur ⁊ est translatio cõ¬
poris ad animum ut alibi stat
conferre manum enee Quem ui¬
dimus ip̃i sbmersum qd ante dolo¬

Expanded text:
 subaudis ‘ille’. Alter enim Pyrrhum vicit, alter Mycenas. Item «non ignara mali miseris succurrere disco». AGETVR regetur. NOTO COMPVLSVS EODEM aut quovis vento, aut re vera Noto, qui de syrtibus Carthaginem ducit; supra enim Ilioneus «in vada caeca tulit penga est, sed si corripiatur metri est, ut «steteruntque comae». ADFORET adveniat; temporis est futuri. EQVIDEM in pestates». Item Persius «non equidem hoc dubites amborum foedere certo consentire dies». CERTOS aut ‘veloces’, aut ‘fideles’; utrumque enim hoc loco significat. Aliquando et ‘firmos’, ut Sallustius «apud latera certos locaverat». Aliregna non retinet. EIECTVS naufragus, ut «eiectum litore egentem». ANIMVM ARRECTI nota figura est. IAMDVDVM et ‘cito’ significat, ut «iamdudum sumite poenas», et ‘olim’, ut hoc loco. SVRGIT oritur. Et est translatio corporis ad animum, ut alibi «stat conferre manum Aeneae». QVEM VIDIMVS IPSI SVBMERSVM quod ante dolo
Abbreviated transcription (Latin):
unce miaxima: Hee aute uxor
pollmestoris fuit. Monile or namẽtũ
gucturis qđđ ꝙ segmentum dicunt
dot iuuenalii segmenta ꝙ longos
habitus licet segmentatas uestes di
cimus ut ip̃e sᵒ segnentatis dormisss
margaritis. Dicimus aũt ꝙ hec ma¬
garita & hoc margaritum &ħ
margurii q̃d gręcum eit quomo
naisͦ Sane multi seperant gemiã
de marguritan ut s cero nilla
gõnam aut margaritam. Et gẽmas
uolunt dici diuersi coloris mar̾gari¬
tas uõ albas & gẽmas integrai ma¬
garitas ꝓtusasͦ Duplicem ant latũ
aut dupliçi aptantur demptalia dõ¬
so ltem dupler agitur p lũmos s pͥna
aut certae re nã cupłicem gẽmis

Expanded text:
unde est ‘maxima’. Haec autem uxor Polymestoris fuit. MONILE ornamentum gutturis, quod et ‘segmentum’ dicunt, ut Iuvenalis «segmenta et longos habitus»; licamus, ut ipse, Et segmentatis dormisset margaritis. dicimus autem et haec margarita et hoc margaritum et haec margaris, quod Graecum est, quo modo Nais. sane multi separant gemmam a margarita, ut Cicero "nullam gemmam aut margaritam" , et gemmas volunt dici diversi coloris, margaritas vero albas; vel gemmas integras, margaritas pertusas. duplicem aut latam, ut "duplici aptantur dentalia dorso" , item at "duplex agitur per lumbos spina" : aut certe re vera duplicem gemmis
Abbreviated transcription (Latin):
tm oñdit anchisem ad ytaliam ꝑ¬
uenisse. sic̃ aut̃ omĩa contra hãc
hystoriam ficta st ut illuo ubi or̃
eneam uenisse cartaginem cũ eã
constet añ sexaginta annos uroii
troye ꝓ ortum urbis rome am̃ in¬
ueniuntur ece .I. cognoniẽ iulo s
proprie loqueretur ai nomen dicẽt

Expanded text:
men Anchisen ad Italiam pervenisse. Sic autem omnia contra hanc historiam ficta sunt, ut illud ubi dicitur Aeneas vidisse Carthaginem, cum eam constet ante LX annos urbis Troiae et ortum urbis Romae anni inveniuntur CCCXL. ‘Cognomen Iulo’ si proprie loqueret
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ agrippa poricum ꝗ sororem Au¬
gusti anxit uxorem e cum eo
parit̾ bella teactanit. Uñ est parte alia
dis eouentis agrappa iccimdis. Nam ad¬
ulans populus romamis octanio. Tria
obtulit nonña. Uerum neliet qui ꝑmꝰ
an cesar an angustus nocari ille ne
urum eligendo partem lederet q̃ al¬
iuo anferie cupibat duis tpre om̃iħ
usus est e pͥmo quirinus diotꝰ ẽ Iñ
sicut ductonius probat ee in geogi¬
cis ostendit uirgilius. Nam cu
A gagarionin uictoria dicet qui¬

Expanded text:
 Agrippa positum, qui filiam Augusti duxit uxorem, et cum eo pariter bella tractavit; unde est «parte alia dis et ventis Agrippa secundis». Nam adulans populus Romanus Octaviano tria obtulit nomina, utrum vellet Quirinus, an Caesar, an Augustus vocari. Ille, ne unum eligendo partem laederet quae aliud offerre cupiebat, diverso tempore omnibus usus est, et primo ‘Quirinus’ dictus est, inde sicut Suetonius probat et in Georgicis ostendit Vergilius. Nam cum de Gangari
Abbreviated transcription (Latin):
hoe ht atreum ꝑ chiestem germa¬
nos cum indissentione sibi nõcere nõ
possent in simulatam gr̃am redisse
Qua occasione thiestes cũ srĩs uxore
ꝯcubuit Atreꝰ uõ ei filiã epulandum
apposuit q̃ sol ne polliceretur anfugit.
Sco ueritatis hoe est atreum apiio me¬
cenas pͥmum solis eclissim in uenisse
cui inuidens fe̾ ex urbs discessit tpre
quo eiꝰ probata st dc̃a/ Sen nos hesꝑia
magnam

Expanded text:
hoc habet: Atreum et Thyestem germanos, cum in dissensione sibi nocere non possent, in simulatam gratiam redisse. Qua occasione Thyestes cum fratris uxore concubuit. Atreus vero ei filium epulandum adposuit. Quae Sol ne pollueretur aufugit. Sed veritatis hoc est: Atreum apud Mycenas primum solis eclipsin invenisse, cui invidens frater ex urbe discessit tempore quo eius probata sunt dicta. SEV VOS HESPERIAM MAGNAM
Abbreviated transcription (Latin):
Quis genus eneadi Satis propere
dixit eneadas ꝗͣ q̃ abilionto auoierit
rix rex erat enẽas nobis Nec ħ inop¬
ere memendato miranda st. Et tro¬
ye nesciat ibem aut ilu dicit
qo in troia est aut troye urbem
Ut ibem pataui uebem bitrochi in¬
cendia belli. id est uim semꝑ enim di¬
luuio. e incendio comꝑarãt bellũ
ut ingentẽ ueluti cũ flãma fa.i.¬

Expanded text:
QVIS GENVS AENEADVM satis propere QVIS GENVS AENEADVM satis propere dixit ‘Aeneadas’, quamquam ab Ilioneo audierit «rex erat Aeneas nobis»; nec haec in opere inemendato miranda sunt. TROIAE NESCIAT VRBEM aut Ilium dicit, quod in Troia est, aut ‘Troiae urbem’, ut «urbem Patavi», «urbem Buthroti». INCENDIA BELLI id est vim; semper enim diluvio et incendio conparat bellum, ut «in segetem veluti cum flamma f
Abbreviated transcription (Latin):
onĩcia est locus debis ut diximus cõ¬
paratione. Item hoc loco breuit .i. mi
mis ꝙ̃ ilionem Et notandum regiũ
eẽ breniloquiũ ut młtis in uirgilio
locis probatur feminarum uexecũ¬
diam unde utrinq dedit didoni
uultum diisa nota figura ẽ ut
oculos suffusa nitentes. Soluite coroe
metum thencri sicut sup̃ Ionis rõ: ꝑtĩ
obiecta purgat ꝑtim petita prom̃ittit
Sciendum soine qr cum petunt̾ uł po¬
omittunt᷑ aliqua a ualidissimis in¬
ohandum est ut hoe loco s est genus
argumenti anecessirio delncite cunras
tiratio est ad augumentum bñ uiolẽ¬
tie Selndite nõ pro excludite qđ fie
aũt propt hyatum aut pp suauitate
ꝑ enixa Res oura ac si dicẽt ẽ quida
Et duo fõioat uicinos bartaros e feis
aduentum que propter nonitatem
ꝑ sonarum qña liter dicens reliquie
Et regui nouitas que semꝑ ht tio¬
rem fnoliri hene nõ facere sed mo¬
lixi ut terroris sit nõ cendelitatis.

Expanded text:
ovincia «est locus» orbis, ut diximus, conovincia «est locus» orbis, ut diximus, conparatione. Item hoc loco ‘breviter’, im Ilioneus. Et notandum regum esse breviloquium, et, ut multis in Vergilio locis probatur, feminarum verecundiam. Vnde utrumque dedit Didoni. VVLTVM DEMISSA nota figura est, ut «oculos suffusa nitentes». SOLVITE CORDE METVM TEVCRI sicut supra Iovis oratio, partim obiecta purgat, partim petita promittit. Sciendum sane quia cum petuntur vel promittuntur aliqua a validissimis inchoandum est, ut hoc loco. Et est genus argumenti a necessario. SECLVDITE CVRAS iteratio est ad augmentum benivolentiae. ‘Secludite’ vero pro ‘excludite’: quod fit aut propter hiatum aut propter suavitatem, est quiddam’. Et duo formidat: vicinos barbaros et fratris adventum, quae propter novitatem personarum generaliter dicens reliquit. ET REGNI NOVITAS quae semper habet timorem. MOLIRI bene non ‘facere’, sed ‘moliri’, ut terroris sit, non crudelitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
mĩatit. Quassatam uentis iuste
petitio. Suboucere intram traher
de ducere aũt in mare mitter̃ ut
dectutunt sotii naues. Aptare ap¬
tas legere s tringere cremos aut
defrondare ut agricole stringũt
frondͥes aut fractos stringer rem
uiͦ .i. ligare / Sotiis de Rege recepto
silensta ꝑ nimeros ut hie illius
arma hie cũrus fuit gui absũta
salus hoc est si periit eneas q
troianorũ salus est/. Nee spes iã
restat iuli bene de ascanio spẽ
dicit ꝑꝑ etatem sedesq paratas
s pp acestis cognationem Regen
aut qui nne rex est aut qui et̾ nost̾
futireus est Talibus ylionens aut so¬
audis loquebatur aut geposteriorib
fremebat intelligis. Ore fremebant
hoe est conseruebant Et bñ ore qr &
armis possimus fremere. Tum breu¬
it dido atqui nõ breui dic̃ loquitur
seoꝰ breue ⁊ longum paruũ e magn¬
um ꝑfectum mihil hñt sed ꝑ compa¬
rationem intelluunt᷑ ut sup̃ de pe¬

Expanded text:
VENTIS iusta petitio. SVBDVCERE in terram trahere. ‘Deducere’ autem in mare mittere, ut «deducunt socii naves». APTARE aptas eligere. STRINGERE REMOS aut ‘defrondare’, ut «agricolae stringunt frondes», aut ‘fractos stringere’, id est ligare. SOCIIS ET REGE RECEPTO syllepsis per numeros, ut «hic illius arma, hic currus fuit». SIN ABSVMPTA SALVS hoc est, si periit Aeneas, qui Troianorum salus est. NEC SPES IAM RESTAT IVLI bene de Ascanio ‘spem’ dicit propter aetatem. SEDESQVE PARATAS propter Acestis cognationem. REGEM aut qui nunc rex est, aut qui etiam noster futurus est. TALIBVS ILIONEVS aut subaudis ‘loquebatur’, aut ex posterioribus ‘fremebat’ intellegis. ORE FREMEBANT hoc est consentiebant. Et bene ‘ore’, quia et armis possumus fremere. TVM BREVITER DIDO atqui non breviter loquitur. Sed ‘breve’ et ‘longum’, ‘parvum’ et ‘magnum’ perfectum nihil habent, sed per conparationem intelleguntur, ut supra de pr
Abbreviated transcription (Latin):
uenteii exbntee filius fuit ꝙ occisus
ab ħcule monti ex sepultura sua no
imposuit in quo matri fecerat tem¬
plum qđ enee ascribit poeta dicens
tum uicina astris eritino in uertice
quam statno ur̃a est. Multi antipto¬
sim uolunt ut sie ꝓ uros. seo si sic
intellugamus quam mhilominus e¬
quiturͦ ꝙ silensis fit percasus muta¬
tignem debuit em̃ dicere uebs que

Expanded text:
et Butae filius fuit, qui occisus ab Hercule ex sepultura sua monti nomen imposuit, in quo matri fecerat templum. Quod Aeneae adscribit poeta dicens: tum uicina astris Erycino in uertice QVAM STATVO VESTRA EST multi antiptosin volunt, ut sit pro ‘urbs’. Sed si sic intellegamus, ‘quam’ nihilominus sequitur et syllepsis fit per casus mutationem; debuit enim dicere ‘urbs quae
Abbreviated transcription (Latin):
honore qđ aũt recentib dixit la¬
us loci ẽ ꝗ semꝑ flore nestitur gẽ¬
tis sertum ꝙ serta. cum inhil ao¬
ducitur dicimus ut hoc loco Item
alibi exp̾ssius serta procul tãtu
capiti delapsa iacebant si aũt ẜtos
dixero adđo flores si serta s addo
coronas ut lucemis accipiunt sertas
nardo florente coronas. Et hoc in
multis nom̃ibus olẜucoidum ut gers
p ad iectione formetur q̃ detracta
ĩnentrum cedat necesss est ut pisci¬
nal locus pisemal cella piscmale. Se¬
gmarius mulus. Sagnaria mula
Sagmarium corxipuete uiam offmn
eundi celeriter tixripuerunt. Nec en
diam corriꝑitur. Qui plurimus i.
longus ut ip̃e alio loco cui plurima
ceruige. Ite s cũ se nux plurima..
amigdola. longa namq est. Aspectat
rei insensibili dat sensum uñ est illo
ĩ quarto d athlante. ꝯtem salustiut
ucie psidieq agros despectantem ma¬
ratur molem eneas hoc adipũm re¬

Expanded text:
autem ‘recentibus’ dixit laus loci est, qui semper flore vestitur. SERTIS ‘sertum’ et ‘serta’, cum nihil adicitur dicimus, ut hoc loco; item alibi expressius «serta procul, tantum capiti delapsa, iacebant». Si autem ‘sertos’ dixero, addo ‘flores’, si ‘sertas’, addo ‘coronas’, ut Lucanus «accipiunt sertas nardo florente coronas». Et hoc in multis nominibus observandum est, ut genus ex adiectione formetur, qua detracta in neutrum cedat necesse est, ut ‘piscinalis locus’ ‘piscinalis cella’ ‘piscinale’; ‘sagmarius mulus’ ‘sagmaria mula’ ‘sagmarium’. CORRIPVERE VIAM officium eundi celeriter arripuerunt; nec enim via corripitur. QVI PLVRIMVS id est longus, ut ipse alio loco «cui plurima cervix», item «cum se nux plurima», id est amygdala; longa namque est. ASPECTAT rei insensibili dat sensum. Vnde est illud in quarto de Atlante, item Sallustius «Lyciae Pisidiaeque agros despectantem». MIRATVR MOLEM AENEAS hoc ad ipsum re
Abbreviated transcription (Latin):
futuri e cȩlo in celum/ Sꝑoliis oriẽ¬
tisuicto farnate mitrĩdatii filio
qui re uera in oriente funt Cetus
egiptus in qua ptho lomenne iuct
ĩ dlistrali est plaga honustime ĩt
onustum se oreratum hõe intest
qđ onexatus est qualicimi press
pondere homistus nõ enĩ omis
ip̃umhonoris ẽ ut siqmi spolia
hostium ferat sed oneratus has¬
pirationẽ nõ ht ꝗ̃ ab onere uãt
honustus nõ qd et ab onere destẽ¬
dit retmit haspiratione Acc¬
ꝑies secura qr post mõtem eesar
meruit aram fastugium flami¬
nent ut Cicero in philippicis he
melius sic̃ enras dequo suꝑius.
ut solimemq feres ad sidera celi

Expanded text:
t. CAELO in caelum. SPOLIIS ORIENTIS victo Pharnace Mithridatis filio, qui re vera in oriente fuit. Ceterum Aegyptus, in qua Ptolomaeum vicit, in australi est plaga. HONVSTVM inter ‘honustum’ et ‘oneratum’ hoc interest, quod ‘oneratus’ est qualicumque pressus pondere, ‘honustus’ vero cui onus ipsum honori est, ut si quis spolia hostium ferat. Sed ‘oneratus’ adspirationem non habet, quia ab onere venit, ‘honustus’ vero, quia etiam ab honore descendit, retinet adspirationem. ACCIPIES SECVRA quia post mortem Caesar meruit aram, fastigium, flaminem, ut Cicero in Philippicis. HIC melius ‘sicut Aeneas’, de quo superius ait «sublimemque feres ad sider
Abbreviated transcription (Latin):
parum uideatur prnma bñfitia pe¬
stisse cum possis maiora recipere.
Nam peniteat parum uideat est
At enim q̃tum hic operis fiãt pe¬
nitet hoc est parum uidetur.
don promissam murorũ mercedẽ
neptundo & apolini denegasse ne¬
ꝓtious ir e as troze imisit cetos
qdđ deuastarꝙ uñ apollo consultus
cũ ⁊ ip̃e irascrietur ꝯtraria res¬
pondit dicens obitiendas puellas no¬
biles bellue qđ cum fiere hppotes adi¬

Expanded text:
parum videatur prima beneficia praestitisse, cum possis maiora recipere’. Nam ‘paeniteat’ ‘parum videatur’ est, «at enim quantum hic operis fiat paenitet», hoc est parum videtur. don promissam murorum mercedem Neptuno et Apollini denegasset, Neptunus iratus Troiae inmisit cetos quod eam vastaret. Vnde Apollo consultus, cum et ipse irasceretur, contraria respondit dicens, obiciendas puellas nobiles beluae. Quod cum fieret ti
Abbreviated transcription (Latin):
suo nomine appellauit ytaliame
Ut est fies suꝑ usq sicanos hoe
usq ad ea locã que temuerunt si¬
tani id ẽ siculi a sicano itali fa
nam nõ usq ad siciliam. Nee eu
deq quos hospitio sus ceperat ortã¬
cibui ut ab his aliquio postulare
pitiit ut sibi concederent liberos.
Illi intra corium imolati sibi bo

Expanded text:
e appellavit Italiam; unde est «fines super usque Sicanos» hoc est ‘usque ad ea loca’ quae tenuerunt Sicani, id est Siculi, a Sicano, Itali fratre. Nam non ‘usque ad Siciliam’; nec enioque, quos hospitio susceperat, hortantibus ut ab his aliquid postularet petiit ut sibi concederent liberos. Illi intra corium
Abbreviated transcription (Latin):
constat hoc aĩal in tutela martis¬
esse Regina regis filiã abusiue ait
mor̃ potico ut alibi magnum re¬
guimses enim miẜatus amorem
I. Regis filie y asiphes Marte gra¬
uis ixaida ut nõ insueta gr au¬
es tentabit fabula fetas. Inde dem̃

Expanded text:
constat hoc animal in tutela esse Martis. ‘Regina’ regis filia. Abusive ait more poetico, ut alibi «magnum reginae sed enim miseratus amorem», id est regis filiae, Pasiphaes. MARTE GRAVIS gravida, ut «non insueta gravis
Abbreviated transcription (Latin):
populare ⁊ populatq in gentem
farras aceruim curculio Nune tn
passiua tantum utimur declina¬
tione. Nõ eauis aĩo argumentum
ab impossibili. Ut quio teoes potneẽ.
uis aũt est possibilitas. Est locus
comparatione orbis totius italie
locus est nam proiĩcia locuis nõ po¬
test dici. Mimis est aũti qua ut
urbs antiqua fuit. hespiam hespie¬
due dite ste dona quã hispanias

Expanded text:
populare’ et «populatque ingentem farris acervum curculio». Nunc tamen passiva tantum utimur declinatione. NON EA VIS ANIMO argumentum ab inpossibili, ut «quid Troes potuere?». ‘Vis’ autem est ‘possibilitas’. EST LOCVS conparatione orbis totius Italia locus est; nam provincia ‘locus’ non potest dici. Minus est autem ‘quam’, ut «urbs antiqua fuit». HESPERIAM Hesperiae duae sunt, una quae Hispania
Abbreviated transcription (Latin):
pio qni quotiens in uidiose st prest¬
antes ꝑ sone rethoricum est ad ali¬
as consugere ut hoc loco ꝯfiugit adise¬
nus. Et ꝑpͥus nicmius scilicet ut
tione raptuq helene nam hiitorie
hoc ht ueritas nõ uoluntate hele¬
nam secutam sed expugnata rap¬
tam Eiuitate unde uñ ꝙ rxcipi me¬
ruit a marito tangit aũt hoe la¬
tentex Uregilius hoc loco me duce

Expanded text:
pio generi quotiens invidiosae sunt praesentes personae, rhetoricum est ad alias confugere, ut hoc loco confugit ad genus. et propius vicinius scilicet, ut tione raptuque Helenae. nam historiae hoc habet veritas, non voluntate Helenam secutam, sed expugnata raptam civitate, unde et recipi meruit a marito. tangit autem hoc latenter Vergilius illo loco "me d
Abbreviated transcription (Latin):
thon posuit ut scipio africamis
& metellus erethicus. Cemnis affe¬
resis est ꝓ comtemnis. hac aũt la¬
ude hoc aiit facile eum posse cõ
ratio facit lanoii augumentum
Tua mi mĩa possibilltatem & no¬
canoum deuni plura hr̃e numĩa
ut sup diximus frat ut enreas.

Expanded text:
ton posuit, ut Scipio ‘Africanus’ ton posuit, ut Scipio ‘Africanus’ et Metellus ‘Creticus’. TEMNIS aphaeresis est pro ‘contemnis’. Hac autem laude hoc agit, facile eum posse Iunorsonarum ratio facit laudis augmentum. TVA NVMINA possibilitatem. Et notandum unum deum plura habere numina, ut supra diximus. FRAT
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ in puero ut incipit effari me¬
diaq in uoce resistit alatus aũt
ideo qr amantibus n lenius aliꝗd
nec mutabilius in uenitu᷑ ut in
ip̃a probatur didone nã de eisĩ¬
tiriti cogitat cuius paulo añ am¬
or̃ deperibat ut nõ potus ab rep¬
tum diuellere corpus saciptas
nõ iato gestare dicitur qr ip̃e inete¬
& ueloctsꝰ st ⁊ hec ratio pene in
om̃ibus asmimĩbus ꝓ potestatum
qualitate formatur Natę mee
uires aut qr inerea noluytas
exceri sine amore nõ potest aut
sun pͥmorioem qui dicit cupidinẽ
duenere tantum esse ꝓgenitu
q q̃ alii dicant ex ip̃a ã marte
Alii gip̃a a uulcano alii nõ chay¬
uelint Solus nate qui ioris cõ¬
temnis fulmina que dis ceteris
solent et̃ trori pateis sũmi Nuc
quidem de ioue pgope dixit sciẽ¬
dum tñ pro qualitate rẽrumł
ꝑsonarum slimum deum dici
prẽm Nam unusquisq eũ sũm¬
un putrit esse quem colit ut sũ¬
me oeum sancti custos soractis
apollo. Tifora miti tifoya legunt

Expanded text:
icut in puero, ut "incipit effari mediaque in voce resistit" . alatus autem ideo est, quia amantibus nec levius aliquid nec mutabilius invenitur, ut in ipsa probatur Didone; nam de eius interitu cogitat, cuius paulo ante amore deperibat, ut "non potui abreptum divellere corpus" . sagittas vero ideo gestare dicitur, quia etene in omnibus aliis numinibus pro potestatum qualitate formatur. NATE MEAE VIRES aut quia Veneria voluptas exerceri sine amore non potest, aut secundum Simoniden qui dicit, Cupidinem ex Venere tantum esse progenitum; quamquam alii dicant ex ipsa et Marte, alii ex ipsa et Vulcano, alii vero Chalint. SOLVS NATE ‘qui Iovis contemnis fulmina’, quae diis ceteris solent esse terrori. PATRIS SVMMI nunc quidem de Iove proprie dixit. Sciendum tamen pro qualitate rerum vel personarum ‘summum’ deum dici vel patrem; nam unusquisque eum summum putat esse quem colit, ut «summe deum, sancti custos Soractis Apollo». TYPHOEA multi ‘Typhoia’ legunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ãt est quẽ admodum qd in pronũ¬
ptiatione estenoitur qñ temporis
nõ est Iactetur bacatq o diis iu¬
nonis mnique iusta causa peciti¬
oms ostenditut o diũ aũt o in
nomine breue est. Inuerbo lon¬
gum ut odi quemaomitmꝵ liq¬
lior li brenis ẽ liquitur longa
Nota tibi grxca figura est ut
Terentius mira no militi q̃ placc̃at.
Et nostro doliusti sepe dolore
nr̃o aut eo quo ego aut dolui¬
sti de eo qui me dolentem uidi¬
sti ut dolto illa re. foenissa de
cam ꝑ landem beniuolam reodidit
iustitia bene considerant sexum nõ
enim uirtute poterat dicere. fre¬
nare continere. Ut contea ꝙ ni¬
mide infreni cingant Troes temi¬
seri tacitis occũrit questionib ne
ad popnlationem uenisse iideant᷑
more qui tñe nigebat uentis maria

Expanded text:
uod in pronuntiatione extenditur, quando temporis non est. IACTETVRQVE vacat ‘que’. ODIIS IVNONIS INIQVAE iusta causa petitionis ostenditur. ‘Odium’ autem ‘o’ in nomine breve est, in verbo longum, ut ‘odi’, quemadmodum ‘liquor’ ‘li’ brevis est, ‘liquitur’ longa. NOTA TIBI Graeca figura est, ut Terentius «mira vero militi quae placeant». ET NOSTRO DOLVISTI SAEPE DOLORE ‘nostro’ aut ‘eo quo et ego’, aut ‘doluisti ideo quia me dolentem vidisti’, ut ‘doleo illa re’. PHOENISSA de eam per laudem benivolam reddit. IVSTITIA bene consideravit sexum; nec enim ‘virtute’ poterat dicere. FRENARE continere, ut contra «et Numidae infreni cingunt». TROES TE MISERI tacitis occurrit quaestionibus, ne ad populationem venisse videantur more qui tunc vigebat. VENTIS MARIA
Abbreviated transcription (Latin):
affectu peĩs intelligenoum est
nõ ex acate belocitate Et sic prer¬
apidum dixit quo mõ serrentius
eium ipum ꝑ se plenum est iuran¬
tis aduerbiu cui p̃positio sepera¬
timm nũꝙͣ coheret/ ferat afferat nũ¬
ptiet ut ferg hee aliquã tibi fama
salutem Stat mõ ẽ alias hecret ut
stant lumina flãme astabat acuta
silex Item plenum est ut iã pul¬
situm est ut stant manibus are
cis ereꝑte ruinis cõmendat ex loci di¬
fficulte/ ut nec tuta mihi ualle repe¬
ti Item ex persona. Ornatus argiue
helere se hilione qđ gesserat atͦ olĩ
ut hoc priami gestam̃ erat quẽ ad¬
modum plerimq e longituome
ut ex hitioma el usq hec Erepta
laborat hoc ẜmone probare ab
enea nõ eẽ perditam ꝑ atriam fi
ornatus helene quam cũ antenore
⁊ roiam ꝑ didisse manisescum T

Expanded text:
affectu patris, intellegendum est, affectu patris, intellegendum est, non ex Achatae velocitate. Et sic ‘praerapidum’ dixit quomodo Terentius enim ipsum per se plenum est iurantis adverbium, cui praepositio separatim numquam cohaeret. FERAT adferat, nuntiet, ut «feret haec aliquam tibi fama salutem». STAT modo ‘est’; alias ‘horret’, ut «stant lumina flamma et «stabat acuta silex»; item ‘plenum est’, ut «iam pulsitum est’, ut «stant Manibus arae»; CIS EREPTA RVINIS commendat ex loci difficultate, ut «nec tuta mihi valle reperti»; item ex persona, ut ‘ornatus Argivae Helenae’ et ‘Ilione quod gesserat olim’, ut «hoc Priami gestamen erat»; quemadmodum plerumque ex longinquitate, ut «ex Aethiopia est usque haec». EREPTA laborat hoc sermone probare ab Aenea non esse proditam patriam, si ornatus Helenae, quam cum Antenore Troiam
Abbreviated transcription (Latin):
uis soliti pr̃es ꝯsidere mensis Lib¬
orate uestes labore ꝑ fecte ut la¬
bor atasq premunt ad pectora
ceras Et est sino incomꝑendi
coactus sicut᷑ rapuitq inforite
flamam i raptam fecit ingẽs
argentum mensis aut sbaudi ex¬
ponunt aut mensas argente as
accipe Celataq ĩ aũo sculta
Et nom̃ hõe inprincipali aliam
ht naturam in deriuatione mutat
operantur argentarii qđ produ¬
citur naliter sed inderiatione
mutatur dipthongus namq est
celataq ĩ auro. Series ordo cone¬
xus. pertot ducta unos a belo pͦ
rege Asirioxum ut ab antiguo du¬
rantia cinã abelo usq adbelum
patrem didonis qui s ip̃e assiriui
fuit hine est quam bellii & om̃es
ubelo soliti cũ int̾ patrem ⁊ filiã
medius nullus existat s hoc regis
nomen ratione nõ caret namꝰ om¬
nes in illis paxtibus solem colunt
imposuit Eneas sequitur rapio¬
sequitur ip̃e seo p̃rapidum qo ex

Expanded text:
uis soliti patres considere mensis». LABuis soliti patres considere mensis». LABORATAE VESTES labore perfectae, ut «laboratasque premunt ad pectora ceras». Et est sermo in conpendium coactus, sicut «rapuitque in fomite flammam», id est raptim fecit. INGENS ARGENTVM MENSIS aut subaudis ‘exponunt’, aut mensas argenteas accipe. CAELATAQVE IN AVRO insculpta. Et nomen hoc in principali aliam habet naturam, in derivatione mutat. operantur argentarii, quod producitur naturaliter, sed in derivatione mutatur; diphthongus namque est, ‘caelataque in auro’. SERIES ordo conexus. PER TOT DVCTA VIROS a Belo, primo rege Assyriorum, ut «ab antiquo durantia cinnama Belo», usque ad Belum, patrem Didonis, qui et ipse Assyrius fuit. Hinc est «quam Belus et omnes a Belo soliti», cum inter patrem et filiam medius nullus existat. Et hoc regis nomen ratione non caret; nam omnes in illis partibus Solem colunt, inposuit. AENEAS sequitur ‘rapidsequitur - sed ‘praerapidum’, quod ex
Abbreviated transcription (Latin):
honorem i. iussit fieri supplicati¬
ones ⁊ bñ indicit qr teorani in¬
opate uenerant & fecie aut le¬
gitime st aut indicte Indui aũt chi¬
cuntur qr panpertas maiorum ex
collatione sacrificabat aut certed
bonis daanatorum unde ꝙ supplicia
dicuntur. Supplicationes que e
bonis supplicia passorum Salustins
insupplicirs deorum magnifici. hĩe
et saceum & uenerabile  exacrano¬
uni intelligimus qr sacre res de bo¬
nis execrandorum tiebant Terga
sinim Nõ di ł matio .u. hoc loco ge¬
minat sed tagtio nomĩs in qͦ est .S.
nõ ꝑ declinaticnem sed qr ẽ ĩ nomĩe
e ut patrum alitun uõ ubi legimꝰ
rum dierum sui sufficientia. Inte¬
lluganiui aut missa aliqua & iam
alibi luxurie. Et notandum qr aff¬
luentiam ubiq extis gentibns dat
romanis feugalitatem/ qui ꝙ duob
tantũ cibis Sotebantꝭ & in atriis
sedebant edentes. Unde iunenalis
quis fercula septem setreto cen¬
auit anus Et uirgilius perpet¬

Expanded text:
 iussit fieri supplicationes. Et bene ‘indicit’, quia Troiani inopinato venerant. Et feriae aut legitimae sunt aut indictae. Indici autem dicuntur quia paupertas maiorum ex collatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum; unde et supplicia dicuntur supplicationes, quae sunt de bonis supplicia passorum. Sallustius «in suppliciis deorum magnifici». Hinc etiam sacrum et venerabile et exsecrandum intellegimus, quia sacrae res de bonis exsecrandorum fiebant. TERGA SVVM non declinatio ‘u’ hoc loco geminat, sed ratio nominis in quo est ‘u’, non per declinationem, sed quia est in nomine 'r', ut patrum. alituum vero ubi legimus, rum dierum usui sufficientia, intellegamus autem missa aliqua etiam alibi ‘luxuria’. Et notandum quia affluentiam ubique exteris gentibus dat, Romanis frugalitatem, qui et duobus tantum cibis utebantur et in atriis edebant sedentes; unde Iuvenalis «quis fercula septem secreto cenavit avus?» et Vergilius «perpet
Abbreviated transcription (Latin):
dicisnt in cinus mutationem aꝑte ue¬
stis ornato Grnatus argine heleñ
a uicinitate dixit arguie de paulo
post micemi cum spartana fuerit
que Ciuitas est in laconia nam legiꝰ
me duce d ardamus spartam expu¬
qnauit adult̾. Et iuoe iam om̃e in¬
Rlicitatis future cum ad ulte suscepit
munera. Inconcessosq imentos ⁊
tato ꝙ liribus. Himeneus aũt ut alii
dicunt deus est imptiarum ut alii
quidam iuuenis fuit qui cie miptiaꝵ
epp̃ssus ruina est unde expiationis
cã nomi natur inuptꝰ falsũ est aue
nam uirare maĩ debuit nõm ex¬
cincti. Sed hoc ht ueritas. himeneus
ꝗdam apuo athenas int bella seuissi¬
ma uirgines libant quã ob causam
nubentes eis in nocant nõm quasi
libatoris uirgmitatis nĩc ẽt apuo
Romanos chalasio in uocatus cũ eñ
in rapti sabmarum plebeis quida
raptam pulcherimam ducẽt ne ci
auferetꝰ ab aliis thalasionis eam
ducis nobilis iẽ simulanit cuius no¬
mine fuit puelle tuta uirginitas au

Expanded text:
irgulto in cuius imitationem arte vestis ornatur. ORNATVS ARGIVAE HELENAE a vicinitate dixit ‘Argivae’. Et paulo post ‘Mycenis’, cum Spartana fuerit, quae civitas est in Laconica; nam legimus «me duce Dardanius Spartam expugnavit adulter». Et vide iam omen infelicitatis futurae, cum adulterae suscipit munera. INCONCESSOSQVE HYMENAEOS et fato et legibus. Hymenaeus autem, ut alii dicunt, deus est nuptiarum, ut alii, quidam iuvenis fuit qui die nuptiarum oppressus ruina est; unde expiationis causa nominatur in nuptiis. Falsum est autem; nam vitari magis debuit nomen extincti. Sed hoc habet veritas. Hymenaeus quidam apud Athenas inter bella saevissima virgines liberavit; quam ob causam nubentes eius invocant nomen quasi liberatoris virginitatis. Hinc etiam apud Romanos Thalassio invocatur; cum enim in rraptam pulcherrimam duceret, ne ei auferretur ab aliis, Thalassionis eam ducis nobilis esse simulauit cuius nomine remansit puelle tuta uirginitas. DE