comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Bta est inquam Sed cum tui muneris sit
latentiũ rerum causas euoluere uelatas
caligine eaplicare rationes. Quȩso uti
hinc decernas & qm̃ hoc memiraculum
maxime ꝑ turbat edisserasi MT Tum illa
paulisꝑ arridens: Ad rem me inquit. omniũ
qua situ maximam uocas. cui uix exhausti
quiequã satis sit : Talis namq: materia: :
ut una dubitatione succisa in numerabi¬
les alis̨ uelut ydrae capita suecrescant:
Nec ullus fuerit modus: nisiquis cas
uiuacissimo mentis igne coerceat Inhac
enim de ꝓuidentiae simplicitate. defuti
seriae derepentinis casibus. de cognitione
ac p̃destinatione diuina de arbitrii
libertate solet quȩri: quȩ quanti hone¬
ris sint ipse ꝑpendis Sed qm̃ haec quoq
tenosse quedam medicine tuae porcio÷
quã quã angusto limite tẽporis septi.
Tam aliquid doliberare conabimur: Qđ¬
site musici carminis oblectamenta delec¬
tant: hanc oportet paulis ꝑ differas

Expanded text:
– Ita est, inquam; sed cum tui muneris sit – Ita est, inquam; sed cum tui muneris sit latentium rerum causas euoluere uelatasque caligine explicare rationes, quaeso uti quae hinc decernas, quoniam hoc me miraculum maxime perturbat, edisseras. – Tum illa paulisper arridens: Ad rem me, inquit, omnium quaesitu maximam uocas, cui uix exhausti quicquam satis sit. Talis namque materia est ut una dubitatione succisa innumerabiles aliae uelut hydrae capita succrescant; nec ullus fuerit modus nisi quis eas uiuacissimo mentis igne coherceat. In hac enim de prouidentiae simplicitate, de fati serie, de repentinis casibus, de cognitione ac praedestinatione diuina, de arbitrii libertate quaeri solet, quae quanti oneris sint ipse perpendis. Sed quoniam haec quoque te nosse quaedam medicinae tuae portio est, quamquam angusto limite temporis saepti tamen aliquid deliberare conabimur. Quodsi te musici carminis oblectamenta delectant, hanc oportet paulisper differas
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur Ms̃. Nec mirum inquit: siqͥd
ordinis ignora ignorata ratione teme¬
rarium confusũq credatur: Sed tuquã¬
uis causam tantȩ dispositionis ignores:
tamen qm̃ bonus mundum rector tẽpe¬
rat recte fieri cuncta nedubites:
Siquis are turi sidera nescit.
P ropinqua sommo cardine labi
Cur regat tardus plaustra bootes
Mergatq seras aequore flamas
Cum nimis celeres explicet ortus.
Legem stupebit aecheris alti
palleant plenȩ cornua lunae
Infecta metis noctis opace
Q uaeq fulgenti texerat ore
Confusa phȩbe detegat astra
Commou& gentes publicus error
Lassant que crebis pulsib aera
Nemo miratur flamina chori
Litus frementi tundere fluctu
Nec niuis duram frigore mollem
Feruente phoebi solui er iaestu:
hic enĩ causas cernere proptum est
Illic latentes pectora turbant
Cuneta quȩrara prouehit aetas
Sorpetq subitis mobile uulgus
Caedat inscitiae nubilus error
Censent profecto mira uideri

Expanded text:
uideatur? – Nec mirum, si quid uideatur? – Nec mirum, si quid ordinis ignorata ratione temerarium confusumque credatur; sed tu quamuis causam tantae dispositionis ignores, tamen, quoniam bonus mundum rector temperat, recte fieri cuncta ne dubites. Si quis Arcturi sidera nescit propinqua summo cardine labi, cur regat tardus plaustra Bootes mergatque seras aequore flammas, cum nimis celeres explicet ortus, legem stupebit aetheris alti. Palleant plenae cornua lunae infecta metis noctis opacae, quaeque fulgenti texerat ore, confusa Phoebe detegat astra: commouet gentes publicus error lassantque crebris pulsibus aera. Nemo miratur flamina Cori litus frementi tundere fluctu nec niuis duram frigore molem feruente Phoebi soluier aestu. Hic enim causas cernere promptum est, illic latentes pectora turbant. Cuncta quae rara prouehit aetas stupetque subitis mobile uulgus; cedat inscitiae nubilus error, cessent profecto mira uideri!
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpendo: Neq enim. sapientũ quisquam
exul inops ignominiosusq: eẽ malit:
potiusquam pollens opibus. honore
reuerendus potentia ualidus in sua ꝑ¬
manens urbe florere: Sic enĩ clarius
testantiusq sapientiae tractatur offi¬
cium: cum in contingentes populos re¬
gentiũ : Quodã modo beatitudo transfun¬
ditur : cũ p̃sertim carcer lex c&eraq
legalium tormenta penarũ ꝑnitiosis
potius ciuibus Propt̃ quos &iam constitu¬
tae sunt debeantur: Curhaec igit᷑ uersa
uice mutentur scelerumq suppliciabo¬
nos premant premia uirtutũ mali ra¬
piant uehementer admiror quaeq: tã
iniustȩ confusionis ratio uideatur : Exte
scire desidero: Minus & enĩ mirarer:
simisceri omnia fortuitis casib crederẽ:
Nunc stuporẽ meũ ds̃ rector exaggerat:
Quicum sepe bonis iocunda malis aspera
contraq bonis dura tribuat. malis opta¬
ta concedat: Nisicausa dep̃hendatur:
Quid est qđ a fortuitis casibus differre

Expanded text:
perpendo; neque enim sapientum quisquam perpendo; neque enim sapientum quisquam exsul inops ignominiosusque esse malit potius quam pollens opibus, honore reuerendus, potentia ualidus in sua permanens urbe florere. Sic enim clarius testatiusque sapientiae tractatur officium, cum in contingentes populos regentium quodam modo beatitudo transfunditur, cum praesertim carcer, nex ceteraque legalium tormenta poenarum perniciosis potius ciuibus, propter quos etiam constitutae sunt, debeantur. Cur haec igitur uersa uice mutentur scelerumque supplicia bonos premant, praemia uirtutum mali rapiant, uehementer ammiror, quaeque tam iniustae confusionis ratio uideatur ex te scire desidero. Minus etenim mirarer si misceri omnia fortuitis casibus crederem. Nunc stuporem meum deus rector exaggerat. Qui cum saepe bonis iucunda, malis aspera contraque bonis dura tribuat, malis optata concedat, nisi causa deprehenditur, quid est quod a fortuitis casibus differre
Abbreviated transcription (Latin):
nos quis nisi stultissimus oderit : Malos
uero odisse ratione car&e : Namsi uti
corporũ langor: ita uitiositas quidã ẽ
quasi morbus animorum. Cũ egros con¬
pore minime dignos odio sed potius mise¬
ratione uidemus. Multo magis ñ in se¬
quendi sed miserandi sunt quorũmentes
omni languore a tratior urget impro¬
bitas:
Quidtantos iuuat excitare motus
Et propria fatum sollicitare manu:
Si mortem petitis. propinquat ipsa
S ponte sua uolueres net memorat᷑ ȩ quos
Q uos serpens leo tygris ursus. aper
Dente pesunt idem se tamen ensepetunt
Andistant. quia dissidentq mores:
Iniustas acies & ferabella mouent
Alternisque uolunt perire telis
Non est iusta satis sȩuitiae ration
uuis aptam meritis uicem referre
Pilige iure bonos & miseresce malis:
Hic ergo: Uideo inquam quaesit uelse
licitas uł miseria in ipsis proborũ atq
improborum constituta : Sedipsa fortu¬
na populari: non nlhilboni maliue in ẽe

Expanded text:
nos quis nisi stultissimus oderit? Malos nos quis nisi stultissimus oderit? Malos uero odisse ratione caret. Nam si uti corporum languor ita uitiositas quidam est quasi morbus animorum, cum aegros corpore minime dignos odio sed potius miseratione iudicemus, multo magis non insequendi sed miserandi sunt quorum mentes omni languore atrocior urguet improbitas. . Quid tantos iuuat excitare motus et propria fatum sollicitare manu? Si mortem petitis, propinquat ipsa sponte sua uolucres nec remoratur equos. Quos serpens, leo, tigris, ursus, aper dente petunt idem se tamen ense petunt. An distant quia dissidentque mores, iniustas acies et fera bella mouent alternisque uolunt perire telis? Non est iusta satis saeuitiae ratio. Vis aptam meritis uicem referre: dilige iure bonos et miseresce malis. – Hic ego: Vilicitas, vel miseria in ipsis proborum atque meritis constituta. Sed in hac ipsa fortuna populari non nihil boni maliue inesse
Abbreviated transcription (Latin):
qđ turpitudo suapte natura miseros
faciat. Appar& in latam cuilibet in iu¬
riam. non accipientis. eẽ. sed inferentis
unt oratores Prohis enĩ quigraue qud
acerbumq ꝑpessi sunt . miserationẽ uidiciũ
excitare conantur: cũ magis admitten¬
tibus iustior miseratio debeatur. Quos
non abiratis. sed a propitiiss potius mise¬
rantibusq: ac excusatoribus adiuditiũ
ueluti egros ad medicum duci oportebat.
Vtculpe morbos supplicio reseuarent:
Quõ pacto defensorum opera ułtota
frigeret: uł si prodesse hominibus mall&
in accusationis habitum uerteretur: Ipsi
quoq improbi. si eis aliqua rimula uircutẽ
relictam faseẽt aspicere uitiorumq
sordes poenarum crutiatibus sede posituros
uidereent. conpensatione adipiscende
probitatis. Nec hoe crutiatus. eẽ duce¬
rent defensorumq: operam repudarent:
Acse totos accusatoribus iudicib ꝑromit¬
terent: Quofit: ut apud sapientes nullus
prosus odio locus relinquatur. Nambo¬

Expanded text:
quod turpitudo suapte natura miseros quod turpitudo suapte natura miseros faciat apparet inlatam cuilibet iniuriam non accipientis sed inferentis unt oratores; pro his enim qui graue quid acerbumque perpessi sunt miserationem iudicum excitare conantur, cum magis admittentibus iustior miseratio debeatur; quos non ab iratis sed a propitiis potius miserantibusque accusatoribus ad iudicium ueluti aegros ad medicum duci oportebat ut culpae morbos supplicio resecarent. Quo pacto defensorum opera uel tota frigeret uel si prodesse hominibus mallet in accusationis habitum uerteretur. Ipsi quoque improbi, si eis aliqua rimula uirtutem relictam fas esset aspicere uitiorumque sordes poenarum cruciatibus se deposituros uiderent, compensatione adipiscendae probitatis nec hos cruciatus esse ducerent defensorumque operam repudiarent ac se totos accusatoribus iudicibusque permitterent. Quo fit ut apud sapientes nullus prorsus odio locus relinquatur. Nam bo
Abbreviated transcription (Latin):
poenitus uisu ipsum etiam se habuisse
obliuisceretur intuitũ. Nihilꝰ quaesibi ad
humanam ꝑfectionem de esse arbitraretur
Numuidentes eadem caȩcos putaremus: Nã
ne illud quidem adquiescent. qđ aequȩ
ualidis rationum nititur firma mentis:
infeliciores eos esse quic faciunt quam qui
paciuntur iniuriam ł̃ Uellem in quam
has ipsas audire rationes: at̃ Omnem
inquit in probum num supplicio dignũ
negas: FT Minime as. Infelices uero
ẽẽ. quisint improbi multiplicit̃ liqu&.
Ẽ Ita inquam: MT Qui igitur supplicio
dignisunt : miscros eẽ non dubitas łs̃
Conuenit inquã Mt̃ Siigitur cognitor
ait resideres cui suppliciũ inferendũ
putare fei nequi fecisset. anti qui per¬
tulisset in iuriam: TT̃ Nec ambigo in¬
quam &Quin ꝑpesso satisfacerem dolore
facientis: MT̃ Miserior igitur tibi in¬
iuriȩ in lator quam acceptor eẽ uide¬
retur. Et̃ Consequitur inquam MT̃ Hine
igitur aliis de causis ea radice nitentib :

Expanded text:
penitus uisu ipsum etiam se habuisse penitus uisu ipsum etiam se habuisse obliuisceretur intuitum nihilque sibi ad humanam perfectionem deesse arbitraretur, num uidentes eadem caeco putaremus? Nam ne illud quidem adquiescent quod aeque ualidis rationum nititur firmamentis, infeliciores eos esse qui faciant quam qui patiantur iniuriam. – Vellem, inquam, has ipsas audire rationes. – Omnem, inquit, improbum num supplicio dignum negas? – Minime. – Infelices uero esse qui sint improbi multipliciter liquet. – Ita, inquam. – Qui igitur supplicio digni sunt miseros esse non dubitas. – Conuenit, inquam. – Si igitur cognitor, ait, resideres, cui supplicium inferendum putares, eine qui fecisset an qui pertulisset iniuriam? – Nec ambigo, inquam, quin perpesso satisfacerem dolore facientis. – Miserior igitur tibi iniuriae inlator quam acceptor esse uiderentur. – Consequitur, inquam. – Hac igitur aliisque causis ea radice nitentibus
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia reuertar: quis ille est cui haec
non credenda modor Sed saltim audienda
uideantur : at̃ Ita est inquit illa:
Nequeunit enĩ oculos tenebris assuetos
ad lucem ꝑ spicue ueritatis atcolero:
similesq auibussunt : Quarum intuitũ
Nox in luminat. dies cat. Dum enim non
rerum ordinem secd suos intuentur affec¬
tus uł licentiam uł in punitatẽ scelerũ
putant esse felicem: Uide aũt quid & t̃nra
lex sanciat: Mlioribus animũ confor¬
taueris: Nihil opus est iudice premium
deferente. tute ipse excellentioribus ad idisti
studium. ad peiora deflexeris : Extra ne
quȩsieris ultorem tute ipse in deteriora
trusisti Ueluti siuicibus sordidam
humum caelumq respicias : cunctis extra
cessantibus ipsa cernendi ratione nunc
caeno nunc sideribus interesse uide uris:¬
Ñ At uulgus ista non respicit. M̃T. Quidigi¬
tur: his ne accedamus quos beluis similes aẽ
monstrauimus Es Quid: MTSiquis conisso

Expanded text:
iudicia reuertar, quis ille est cui haec iudicia reuertar, quis ille est cui haec non credenda modo sed saltem audienda uideantur? Ita est, iNequeunt enim oculos tenebris assuetos ad lucem perspicuae ueritatis attollere similesque auibus sunt quarum intuitum nox inluminat, dies caecat; dum enim non rerum ordinem sed suos intuentur affectus, uel licentiam uel impunitatem scelerum putant esse felicem. Vide autem quid aeterna lex sanciat. Melioribus animum conformaueris: nihil opus est iudice praemium deferente, tu te ipse excellentioribus addidisti; studium ad peiora deflexeris: extra ne quaesieris ultorem, tu te ipse in deteriora trusisti– ueluti, si uicibus sordidam humum caelumque respicias, cunctis extra cessantibus ipsa cernendi ratione nunc caeno nunc sideribus interesse uidearis. At uulgus ista non respicit. Quid igitur, hisne accedamus quos beluis similes esse monstrauimus? Quid, si quis amisso
Abbreviated transcription (Latin):
lum liquere F̃s Tumego Ista quidem
coniequentia sunt eis. quae paulo ante
conlusa sunt: Sed queso inquã Tenulla¬
neanimarum supplicia post defunctum
morte corpus relinquis: As Qnagna
quidem inquit: quorum alia poenali¬
a cerbitate. Alia uero purgatoria de¬
mentia exerceri puto: Sediuno dehis
disserere consilium non est : Iduero hac¬
tenus egimus. utque dignissima tibi
uidebatur malorum potestas: Eam
nullam esse cognosceres : Quosq in pu¬
nitos querebare : uideresnũ quam imꝑ¬
litatis alae carere suppliciis: Licentiã
quã cito finiri precabaris nec longĩ
esse disceres infeliqioremq: fore sidiut̃¬
nior Infelicissimam uero siessec aet̃na:
Posthaec miseriores eẽ in probos iniusti
inpunitate demissos: quã iusta ultione
punitos Cui sententiae consequens est :¬
uit tũ demũ gramorib suppliciis drgeantuu.
cum inpumitree creduncur at Tumego
cum euas in quam rationes considero :
Nilil dici uerius puto: At si ad hominũ

Expanded text:
lum. — Liquere respondi. Tum ego: Ista quidem lum. — Liquere respondi. Tum ego: Ista quidem consequentia sunt eis, quae paulo ante conclusa sunt; sed quaeso, inquam, te, nullane animarum supplicia post defunctum morte corpus relinquis? — Et magna quidemacerbitate, alia uero purgatoria clementia exerceri puto; sed nunc de his disserere consilium non est. Id uero hactenus egimus ut quae indignissima tibi uidebatur malorum potestas eam nullam esse cognosceres, quosque impunitos querebare uideres numquam improbitatis suae carere suppliciis, licentiam quam cito finiri precabaris nec longam esse disceres infelicioremque fore si diuturnior, infelicissimam uero si esset aeterna; post haec miseriores esse improbos iniusta impunitate dimissos quam iusta ultione punitos. Cui sententiae consequens est ut tum demum grauioribus suppliciis urgueantur cum impuniti esse creduntur. – TCum tuas, inquam, rationes considero, nihil dici uerius puto. At si ad hominum
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ aliquid addatur. Nonne felitiorẽ
eo cuius pura acsolitaria sine cuius quã
boni admixtione miseria est. ET Sic in¬
quam uid&ur: Mt̃. Quid sieidem mise¬
ro quicunctis careat bonis. preter ea
quib miser est malum aliud fuerit ad¬
nexum. non ne multo infelicior eo. cen¬
sendus. ẽ cuius infortunium boni. par¬
ticipatione releuatur: ET̃ Quidni in¬
quam: Mt Habent igitur improbi
cumpuniuntur quidemboni aliquid
adnexum. poenam. ipsam scilicet quȩ
ratione iustitiae bona. ẽ Idemq cum
supplicio carent: in est eis aliquid
ulterius mali ipsa inpumitas. quam
iniquitatis merito malum eẽ confłisus es
t̃ Negare non possum MT̃ Multo igitur
infeliciores improbisunt in iusta inpum¬
tate donati. quam iusta ultione puniti:
Sed puniri improbos iustum in pumitos uero
labi iniquum. eẽ manifestum est : Ts Quis
idneg&: MT sed ne illud quidem ait
quisquam negabit bonum esse omne qđ
iustum est. contraq: ꝗd iniustum est ma¬

Expanded text:
bonum aliquid addatur, nonne felicior est bonum aliquid addatur, nonne felicior est eo cuius pura ac solitaria sine cuiusquam boni ammixtione miseria est? – Sic, inquam, uidetur. – Quid si eidem misero, qui cunctis careat bonis, praeter ea quibus miser est malum aliud fuerit adnexum, nonne multo infelicior eo censendus est cuius infortunium boni participatione releuatur? – Quidni? inquam. — Habent igitur improbi, cum puniuntur quidem, boni aliquid adnexum, poenam ipsam scilicet, quae ratione iustitiae bona est, idemque cum supplicio carent, inest eis aliquid ulterius, mali ipsa impunitas, quam iniquitatis merito malum esse confessus es. — Negare non possum. — Multo igitur infeliciores improbi sunt iniusta impunitate donati quam iusta ultione puniti. Sed puniri improbos iustum, impunitos vero elabi iniquum esse manifestum est. — Quis id neget? — Sed ne illud quidem, ait, quisquam \' negabit bonum esse omne, quod iustum est, contraque, quod iniustum est, ma
Abbreviated transcription (Latin):
sum aliquid p̃cessisse de monstret uł col¬
lrationem pro positionum non esse
efficacem necessarie conelusionis osten¬
dat: Alioquin concessis p̃cedentibus
młml prorsus est qđ de illatione causetur:
Nam hoc quoq: qđ dicam non minus mirum
uideatur. sed ex his quae sũpta sunt aeque ÷
necessarium FT Ouidnam in quã. nt̃ feli¬
ciores inquit ẽẽ. in ꝓbos supplicialuentes:
qua si eos nulla iustitiae poena coerceat:
Neq: id nunc molior qđ cuiuis ueniat in
mentem corrigi ulcione prauos mores
& ad rectum supplicii terrore deduci.
C& eris quoq exemplũ eẽ. culpanda fugiendi:
sed alio quodã modo infeliciores dtẽ inꝓbos
arbitror inpunitos. tam & si nullaratio
correctionis. nullus respectus adhibeat᷑
exempli łs. Etquis erit inquam p̃t̃hos
alius modus: at Et illa: Bonos inquit.
ẽẽ felices. Malos uero miseros nonne
concessimus : Et̃ Ita est inquã MT̃
digitur inquit miseriae cuiuspiam

Expanded text:
sum aliquid praecessisse demonstret uel colsum aliquid praecessisse demonstret uel collocationem propositionum non esse efficacem necessariae conclusionis ostendat; alioquin concessis praecedentibus nihil prorsus est quod de inlatione causetur. Nam hoc quoque quod dicam non minus mirum uideatur, sed ex his quae sumpta sunt aeque est necessarium. – Quidnam? inquam. – Feliciores, inquit, esse improbos supplicia luentes quam si eos nulla iustitiae poena coherceat. Neque id nunc molior quod cuiuis ueniat in mentem, corrigi ultione prauos mores et ad rectum supplicii terrore deduci, ceteris quoque exemplum esse culpanda fugiendi; sed alio quodam modo infeliciores esse improbos arbitror impunitos, tametsi nulla ratio correctionis, nullus respectus habeatur exempli. – Et quis erit, inquam, praeter hos alius modus? – Et illa: Bonos, inquit, esse felices, malos uero miseros nonne concessimus? – Ita est, inquam. – Si igitur, inquit, miseriae cuiuspiam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc infertunio cito carcant patrandi scele¬
ris posibilitate deserti uehementer exobto¬
aut sarebunt inquit otius quam forsitan uelis
uł illi sese astimant eẽ. cariturosi Neq enĩ÷
aliquid intã breuib uitȩ mais i taserũ qđ
expectare longũ immortalis p̃sertim animus
putte: Quorũ magna spes et excelsa faci¬
norũ machina repentino atq insperato sepe
fine destruitur. Qđ quidẽ illis miseriȩ modam
statuit: Nãsi nequitia miseros facit: miserior
sit necesse est diuturnior nequã. Quos infeli¬
cisfimos eẽ iudicarẽ : sinon eorũ malitiã saltẽ
mors extrema siniret : Etenĩ side prauitatis
infirtunio uera conclufimus: infinitã liquo
eẽ miseriam quã eẽ. constat aeternã: t̃s.
Tumego. Misera quidem inquã. & concessu
difficilis illatio. sedhis eã quae prius conces¬
sa sunt nimium conuenire cognosco aĩs
Recte inquit aestimas: sed qui condusioni
accidere durũ putat. Aequum est uł fal¬

Expanded text:
hoc infortunio cito careant patrandi scelehoc infortunio cito careant patrandi sceleris possibilitate deserti uehementer exopto. – Carebunt, inquit, ocius quam uel tu forsitan uelis uel illi sese aestiment esse carituros; neque enim est aliquid in tam breuibus uitae metis ita serum quod exspectare longum immortalis praesertim animus putet. Quorum magna spes et excelsa facinorum machina repentino atque insperato saepe fine destruitur. Quod quidem illis miseriae modum statuit; nam si nequitia miseros facit, miserior sit necesse est diuturnior nequam. Quos infelicissimos esse iudicarem si non eorum malitiam saltem mors extrema finiret; etenim si de prauitatis infortunio uera conclusimus, infinitam liquet esse miseriam quam esse constat aeternam. – Tum ego: Mira quidem, inquam, et concessu difficilis inlatio, sed his eam quae prius concessa sunt nimium conuenire cognosco. – Recte, inquit, aestimas, sed qui conclusioni accedere durum putat aequum est uel fal
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum ꝑ nitiae seuit id ipsũ eis
licere noluissem .P. Neo lic& inquit :
uti conuenienti monstrabit᷑ loco. Sed
tamen siid ipsum qđ eis licere credit̃
auferatur: magna exparte scelera¬
torum hominum poena releuetur:
Et enim qđ in credibile cuiquã forte
andeatum infeliciores cẽ necesse. ẽ malos
Cum eupita ꝑ fecerint Quamsiea qual
cupiunt implere nom possint. Namsi
miserum ẽ uoluisse praua: potuisse
miserius ẽ sine quo uoluntatis miseree
languereret effectus: Itaq cum sua
singulis miseria sit: triplici infortunio
necesse ẽ urgeantur. quos uideas scclas
Etuagas pelago rates
Eurus appulit insulȩ
Solis edita semine
Misc& hospitibus nouis
Lacta carmine pocula
Quos ut inuarios modos
Uertit herbi potens
N unc apri facies tegit.
Dente crescit & unguib
Hic lupis nuꝑ aditus
lere dum parat ululat
Ve tygris ut indica
Tecta mitis ab ambulat¬
uelle posse ꝑsicere tt̃ Accedo in quã seduci

Expanded text:
bonorum pernicie saeuit, id ipsum eis bonorum pernicie saeuit, id ipsum eis licere noluissem. – Nec licet, inquit, uti conuenienti monstrabitur loco, sed tamen, si id ipsum quod eis licere creditur auferatur, magna ex parte sceleratorum hominum poena releuetur. Etenim, quod incredibile cuiquam forte uideatur, infeliciores esse necesse est malos cum cupita perfecerint quam si ea quae cupiunt implere non possint. Nam si miserum est uoluisse praua, potuisse miserius est, sine quo uoluntatis miserae langueret effectus. Itaque cum sua singulis miseria sit, triplici infortunio necesse est urgueantur quos uideas scelus et uagas pelago rates Eurus appulit insule iSolis edita semine miscet hospitibus nouis tacta carmine pocula. Quos ut in uarios modos uertit herbipotens manus, hunc apri facies tegit, dente crescit et unguibus; hic lupis nuper additus flere dum parat ululat ille tigris ut Indica tecta mitis obambulatuelle, posse, perficere. – Accedo, inquam, sed uti
Abbreviated transcription (Latin):
mutat: nibil auibus differt: Foedis in¬
mundisq libi dinibus inmergitur sordidȩ
suis uoluptate detin&ur Ita fit ut qui ꝓ¬
bitate deserta homo esse desierit: cum
indiuinã conditionẽ transire non possit
uestatur in heluam:
Sed licet uariis malis
Numen archadis alitis
Obsitum miserans ducem
Peste soluerit hospitis.
Iam tamen mala remiges
Ore pocula traxerant
Iam sues cerea lia
Glande pabula uerterant
Et nihil manet integrum
Voce corpore ꝑditis.
Solamens stabilis suꝑ
Monstraquȩ patitur gemit
Oleuem nimiũ manum
Nec potentia gramina
Membra quae ualeantlicet
Corda uertere nomualent
Intus est hominũ uigor
Arce conditus abdita
Haec uenena potentius
Dedrahunt hominẽ sibi
Dira quae pęnitus meant
Nec nocentia corpori
Mentis uulnere seuiunt:¬
um ego fateor inquam. Nec in iuria¬
A dici uideo uitiosos tam &si humani
comporis spetiem seruent in beluas
tamen animorum qualitate mutari:
Sed quorum atrox scelerataque mens

Expanded text:
ermutat: nihil auibus differt. Foedis imermutat: nihil auibus differt. Foedis immundisque libidinibus immergitur: sordidae suis uoluptate detinetur. Ita fit ut qui probitate deserta homo esse desierit, cum in diuinam condicionem transire non possit, uertatur in beluam. Sed licet uariis malis numen Arcadis alitis obsitum miserans ducem peste soluerit hospitis, iam tamen mala remiges ore pocula traxerant, iam sues Cerealia glande pabula uerterant et nihil manet integrum uoce, corpore perditis. Sola mens stabilis super monstra quae patitur gemit. O leuem nimium manum nec potentia gramina, membra quae ualeant licet, corda uertere non ualent! Intus est hominum uigor arce conditus abdita. Haec uenena potentius detrahunt hominem sibi dira quae penitus meant nec nocentia corpori mentis uulnere saeuiunt. – Tum ego: Fateor, inquam, nec iniuria dici uideo uitiosos, tametsi humani corporis speciem seruent, in beluas tamen animorum qualitate mutari; sed quorum atrox scelerataque mens
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Omne namq qđ sit: unũ eẽ ipsumq
unum bonũ eẽ desistit: Quofit ut mali de
sinant esse qđ fuerant: sed fuisse homines.
adhuc ipsa humani corporis reliquia speties
ostentat: Quare uersi in maliciã humanã
quoq amisere naturam: Sedcũ ultra homines
quẽq ꝓuehere sola ꝓbitas possit: necesse est.
ut quos ab humana conditione deiecit: in fra
hominis meritũ de trudat in ꝓbitas. ł tuenit
igitur utquẽ trans formatũ uitiis uideas:
hominem aestimare ñ possis. A uaritia feru&.
alienarũ opũ uiolentus ereptor : lupi similẽ
dixeris. Ferox atq inquies. linguã litigiis
exercet : cani cõparabis : Insidiator ocultus
subripuisse fraudibus gaud&: uulpeculis
exequetur: Ire intẽperans fremit: leonis
animũ gestare credatur: Pauidus aut fu
gax non metuenda formidat: ceruis similis
habeatur: Segnis ac stupidus torpet: asi¬
non uiuit: Leuis atq: in constans studia ꝑ¬

Expanded text:
tur; omne namque quod sit unum esse ipsumque tur; omne namque quod sit unum esse ipsumque unum bonum essesinant esse quod fuerant, sed fuisse homines adhuc ipsa humani corporis reliqua species ostentat. Quare uersi in malitiam humanam quoque amisere naturam. Sed cum ultra homines quemque prouehere sola probitas possit, necesse est ut quos ab humana condicione deiecit, infra hominis meritum detrudat improbitas. Euenit igitur, ut quem transformatum uitiis uideas hominem aestimare non possis. Auaritia feruet alienarum opum uiolentus ereptor? Lupi similem dixeris. Ferox atque inquies lingnam litigiis exercet? Cani comparabis. Insidiator occultus subripuisse fraudibus gaudet? Vulpeculis exaequetur. Irae in-temperans fremit? Leonis animum gax non metuenda formidat: ceruis similis habeatur. Segnis ac stupidus torpet: asinum uiuit. Leuis atque inconstans studia p
Abbreviated transcription (Latin):
qđ paulo ante precipuum dedi: ac sic col¬
lige: Cum ipsum bonum beatitudo sit
bonos om̃s eo ipso qđ bonis̃ fieribeatos
liquet: Sed quibeati sunt deos. ẽe conue¬
nit: Est igitur p̃mium bonorũ: qđ nullus
derturatdies. Nullius minuat potestas
mullius fusc& in probitas deos fieri:
Quae cũita sint demalorũ quoq in separa¬
bili poeua dupitare sapiens nequeat:
Nam cumbapum malumq: itempoene
atq premium aduersa fronte dissideant.
que in boni premio uidemus accidere :¬
eadem necesse est in mali poena con¬
traria parte respondeant: Sicut
igitor ꝓbis probitas ipsa fit premium.
ita in probis nequitia ipsa supplicium est:
Iam uero quisquis afficitur poena malo
se affectum. eẽ non dubitat. Si igitur
se se ipsi aestimare uelint: possunt ne
sibi supplicii ea partes uideriquos
omnium malorum extrema nequitia
non afficit modo modo uerũ etiam
uebementer inficit. Vide aũt exaduera
parte bonorũ : quȩ imꝓbos poena cõmitte¬

Expanded text:
quod paulo ante praecipuum dedi ac sic colquod paulo ante praecipuum dedi ac sic collige. Cum ipsum bonum beatitudo sit, bonos omnes eo ipso quod boni sint fieri beatos liquet. Sed qui beati sint deos esse conuenit. Est igitur praemium bonorum, quod nullus deterat dies, nullius minuat potestas, nullius fuscet improbitas, deos fieri. Quae cum ita sint, de malorum quoque inseparabili poena dubitare sapiens nequeat; nam cum bonum malumque, item poenae atque praemium aduersa fronte dissideant, quae in boni praemio uidemus accedere eadem necesse est in mali poena contraria parte respondeant. Sicut igitur probis probitas ipsa fit praemium ita improbis nequitia ipsa supplicium est. Iam uero quisquis afficitur poena malo se affectum esse non dubitat. Si igitur sese ipsi aestimare uelint, possuntne sibi supplicii expertes uideri, quos omnium malorum extremo nequitia non affecit modo, uerum etiam uehementer infecit? Vide autem ex aduersa parte bonorum quae improbos poena comite
Abbreviated transcription (Latin):
uti currenti instadio propt̃ quã currit᷑
iacet p̃mium corona: Sed beatitudinẽ
ẽe id est ipsumbonum propt̃ qđ omnia
geruntur ostendimus : Est igitur humanis
actibus ipsum bonum : ueluti p̃miũ cõmune
ꝓpositum: At qui hoc abonis non potest
separari: Neq: enimbonus ultra iure
uocabitur qui careat bono: Qua reꝓbos
mores sua p̃mia non relinqunt: Quantũ¬
lib& igitur saeuiant mali: sapienti
tamen corona non decidet ñ arescet:
Neq enim probis animis proprium decus :¬
aliena decerpit in ꝓbitas. Quod si extrin¬
secus accepto letaretur: Poterat hoc
uel alius quis piam uł ipse &iam qui
contulisset auferre: Sed gm̃ idsua cuiq
probitas confert : tum suo p̃mio care¬
bit cum probus esse desierit: Postremo
cumomne premium id circo appait qm̃
bonum esse creditun : quis boni compotẽ
premii udic& expartem: At cuius
premii .P. Omnium pulcherrimi maxi¬
miq: memento & enim corollarii illius

Expanded text:
uti currendi in stadio propter quam curritur uti currendi in stadio propter quam curritur iacet praemium corona. Sed beatitudinem esse idem ipsum bonum propter quod omnia geruntur ostendimus; est igitur humanis actibus ipsum bonum ueluti praemium commune propositum. Atqui hoc a bonis non potest separari – neque enim bonus ultra iure uocabitur, qui careat bono –; quare probos mores sua praemia non relinquunt. Quantumlibet igitur saeuiant mali, sapienti tamen corona non decidet, non arescet; neque enim probis animis proprium decus aliena decerpit improbitas. Quodsi extrinsecus accepto laetaretur, poterat hoc uel alius quispiam uel ipse etiam qui contulisset auferre; sed quoniam id sua cuique probitas confert, tum suo praemio carebit cum probus esse desierit. Postremo, cum omne praemium idcirco appetatur quoniam bonum esse creditur, quis boni compotem praemii iudicet expertem? At cuius praemii? Omnium pulcherrimi maximique; memento etenim corollarii illius
Abbreviated transcription (Latin):
plere nom posse: Faciunt enim quȩ libet
dũꝑea quibus delectantur. Idbonum qđ
desiderant se adepturos putant: sed mini¬
me adipiscuntur qm̃ adbeatitudinem
probra nonueniunt:
uos udes sedere celsos
Sdlii culmine reges
Purpura claros nitente
Septos tristibus armis
Ore toruo cõminantes
Rabie cordis anhelos
Netrahat siquis suꝑbis
Uani tegmina cultus
Iam uidebit intus artas
Dominos ferre catenas.
Hinc enim libido uersat.
Auidis corda uenenis
Hinc flagellat iram̃te
Fluctus turbida tollens
Meror aut captos fatigat.
Aut spes lubrica torqu&
Ergo cũ caput tot unũ
Cernas ferretyrannos
Non facit qđ optat ipse
Dominis pressus iniquis:
Tides neigitur quanto in caeno ꝓbra
uolantur. Qua probitas luce resplen¬
deat : In quo ꝑspitium est numquam
bonis premia numnquam sua sceleribus
de eẽ supplicia Rerũ etiam quae gerunt᷑.
illud ꝓpt̃ qđ una queq res geritur eidẽ
rei p̃mium. eẽ non iniuria uideri potest:

Expanded text:
plere non posse. Faciunt enim quaelibet, plere non posse. Faciunt enim quaelibet, dum per ea quibus delectantur id bonum quod desiderant se adepturos putant; sed minime adipiscuntur, quoniam ad beatitudinem probra non ueniunt. Quos uides sedere celsos solii culmine reges, purpura claros nitente, saeptos tristibus armis, ore toruo comminantes, rabie cordis anhelos, detrahat si quis superbis uani tegmina cultus, iam uidebit intus artas dominos ferre catenas; hinc enim libido uersat auidis corda uenenis, hinc flagellat ira mentem fluctus turbida tollens, maeror aut captus fatigat aut spes lubrica torquet. Ergo cum caput tot unum cernas ferre tyrannos, non facit quod optat ipse, dominis pressus iniquis. Videsne igitur quanto in caeno probra uoluantur, qua probitas luce resplendeat? In quo perspicuum est numquam bonis praemia, numquam sua sceleribus deesse supplicia. Rerum etenim quae gerentur illud propter quod unaquaeque res geritur eiusdem rei praemium esse non iniuria uideri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit facere malum nequit. BMini me¬
in quã .P. Est igitur inquit aliquis qui om̃a
posse homines put& : Nisiquis insaniat.
Nemo .s. At quiidẽ possunt mala .b. Vtinam
quidem inquam nom possent. P Cũigit᷑ bonoꝵ
tantũ modo potens possit omia. Nonuero
queant om̃a potentes & iam malorum :
eosdem qui mala. possunt minus posse
manifestũ ẽ: Nuc accedit qđ omnem
potentiam inter exp&enda numerandã
ominiaq expeenda referri adbonum
uelut ad qđ dã naturae suȩ cacumen oster¬
dimus: sed patrandi sceleris possibilitas
neferri ad bonum non potest : Expeten¬
da igitur non ẽ: Atqui omnis potentia :¬
ex petenda ẽ. liquet igitur malorum
possibilitatem nonesse potentiam:
ł aquib: omnib: bonorum quidẽ potentia
Malorũ uero minime dubitabilis appa¬
r& infirmitas. Ueramq: illã platonis ẽẽ
sententiã liqu&: solos qđ desiderent facere
posse sipientes. In probos uero exercere
quidem qđ libeat. Qđ uero desiderent ex¬

Expanded text:
inquit, facere malum nequit. – Minimeinquit, facere malum nequit. – Minime. – Est igitur, inquit, aliquis qui omnia posse homines putet? – Nisi quis insaniat, nemo. – Atqui idem possunt mala. – Vtinam quidem, inquam, non possent! – Cum igitur bonorum tantummodo potens possit omnia, non uero queant omnia potentes etiam malorum, eosdem qui mala possunt, minus posse manifestum est. Huc accedit quod omnem potentiam inter expetenda numerandam omniaque expetenda referri ad bonum uelut ad quoddam naturae suae cacumen ostendimus. Sed patrandi sceleris possibilitas referri ad bonum non potest, expetenda igitur non est. Atqui omnis potentia expetenda est; liquet igitur malorum possibilitatem non esse potentiam. Ex quibus omnibus bonorum quidem potentia, malorum uero minime dubitabilis apparet infirmitas ueramque illam Platonis esse sententiam liquet solos quod desiderent facere posse sapientes, improbos uero exercere quidem quod libeat, quod uero desiderent ex
Abbreviated transcription (Latin):
malos. eẽ. ñ ab uno: sed eosdem. eẽ. purȩ atq
simpliciter nego : Nã uti cadauer hominẽ
mortuũ dixeris. simplicit̃ uero hominem
appellare nom possis. Itauitiosos. malos qͥdẽ
ee. concesserim. sed ẽẽ. ab solute nequeam ẽfite¬
ri : Est enim qiđ ordinẽ retinet. seruatq
naturam. Qđ uero ab acdeficit : eẽ etiam qđ
in sua natura situm .ẽ. derelinquit: Sed poss̃
inquies mali. nec ego quidem negauerim: sed
haec eorũ potentia: ñ auiribus. sed ab inbecil¬
litate descendit: Possunt enim mala quȩ
minime ualerent sin bonorũ efficientia
manere potuissent: Quae possibilitas :¬
eos euidentius nihil posse de monstrat:
Nam siuti paulo ante collegimus. Malũ
nihil est: cum mala tantũ modo possint:
Nihil posse in probos liqu& : B. ꝑ spitium est
P. Atq ut intelligas quaenã sit huius poten¬
tia eius : sũmobono mhil potentius ẽẽ. paulo
ante diffiniuimus .B. Ita ẽ inꝗ. p. sedidẽ

Expanded text:
malos esse non abnuo; sed eosdem esse pure atque malos esse non abnuo; sed eosdem esse pure atque simpliciter nego. Nam uti cadauer hominem mortuum dixeris, simpliciter uero hominem appellare non possis, ita uitiosos malos quidem esse concesserim, sed esse absolute nequeam confiteri. Est enim quod ordinem retinet seruatque naturam; quod uero ab hac deficit esse etiam, quod in sua natura situm est, derelinquit. Sed possunt, inquies, mali; ne ego quidem negauerim, sed haec eorum potentia non a uiribus sed ab imbecillitate descendit. Possunt enim mala, quae minime ualerent si in bonorum efficientia manere potuissent. Quae possibilitas eos euidentius nihil posse demonstrat; nam si, uti paulo ante collegimus, malum nihil est, cum mala tantummodo possint, nihil posse improbos liquet. – Perspicuum est. – Atque ut intellegas quaenam sit huius potentiae uis: Summo bono nihil potentius esse paulo ante definiuimus. – Ita est, inquam. – Sed idem,
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui pedibus incedens. ad eum locum usq
ꝑuemire potuiss&. Quonihil ulterius ꝑuium
iacer& incessui ambulandi potentissimum
eẽ censeres: Ita eũ qui ex p&endorũ finem
quonihil ultra est adphendit. potentissimũ
necesse. ẽ. iudices: Ex quo fit qđ huic obiacet:
ut idem scelesti. idem uiribus omnibus uidean¬
tur esse deserti : Cor enim relicta uirtute
uitia sectantur. inscitia ne bonorũ : sed
quideneruatius ignorantiae cecitate:
Ansec tanda nouerunt: sed trans uersos
eos libido precipitat Sic quoq intẽperan¬
tia fragiles. qui obluctari nequeunt:
Anscientes uolentesq bonũ deserunt aduitia
deflectunt : sed hoc modo non solũ potentes eẽ
sed omneno. eẽ desinunt: Nam qui cõmu¬
nem omnnũ quae sunt finem derelinqunt :¬
parit̃ quoq eẽ desistunt: Qđ quidem cuipiã
mirum forte uideatur: ut malos quiplures
hominum sunt eosdem non esse dicamus:
Sed ita sese res hab&: Namqui mali sunt eos

Expanded text:
eum qui pedibus ieum qui pedibus iperuenire potuisset, quo nihil ulterius peruium iaceret incessui, ambulandi poten- tissimum esse censeres, ita eum qui expetendorum finem quo nihil ultra est apprehendit, potentissimum necesse est iudices. Ex quo fit quod huic obiacet, ut idem scelesti, idem uiribus omnibus uideantur esse deserti. Cur enim relicta uirtute uitia sectantur? Inscitiane bonorum? quid eneruatius ignorantiae caecitate? An sectanda nouerunt, sed transuersos eos libido praecipitat? Sic quoque intemperantia fragiles, qui obluctari uitio nequeunt. An scientes uolentesque bonum deserunt, ad uitia deflectunt? Sed hoc modo non solum potentes esse, sed omnino esse desinunt; nam qui communem omnium quae sunt finem relinquunt pariter quoque esse desistunt. Quod quidem cuipiam mirum forte uideatur, ut malos, qui plures hominum sunt, eosdem non esse dicamus; sed ita sese res habet. Nam qui mali sunt eos
Abbreviated transcription (Latin):
timas: Minime inquã Nam &iam qđ est
consequens pat&: Ex his enim quȩ cont̾esse¬
rim bonos quidem potentes. malos uero neces¬
se. ẽ esse in becilles : P. Recte inquit p̃curris.
Itq uti medici sperare solent. indicium ÷:
Frecte iam resistentisq naturȩ. sed qm̃ te
ad intelligendũ promtissimum ẽẽ conspi¬
cio : crebras coaceruaborationes: Uide enim
quanta uitiosorũ hominum pateat in firim¬
tas: quinec adhoc quidẽ ꝑuenire que unt. ad
qđ eos naturalis ducit acpęne cõpellit in¬
tentio Et quid si hoc tam magno ac poene
inuicto pre euntis naturae desererentur
auxilio: Considerauero quanta sceleratos
homines habeat inpotentia: Neq enĩ leuia
aut ludicra p̃mia p&unt. quae comẽqui atq
obtinere nom possunt: sed circa ipsam rerum
sũmã uerticemq deficiunt: Nec in eo miseris
contingit effectus: qđ solũ dies noctesq moliunt᷑:
Inqua re bonorum uires eminent: Sicut enim

Expanded text:
timas? – Minime, inquam; nam etiam quod est timas? – Minime, inquam; nam etiam quod est consequens patet. Ex his enim quae concesserim bonos quidem potentes, malos uero esse necesse est imbecilles. – Recte, inquit, praecurris idque, uti medici sperare solent, indicium est erectae iam resistentisque naturae. Sed quoniam te ad intellegendum promptissimum esse conspicio, crebras coaceruabo rationes; uide enim quanta uitiosorum hominum pateat infirmitas, qui ne ad hoc quidem peruenire queunt ad quod eos naturalis ducit ac paene compellit intentio. Et quid, si hoc tam magno ac paene inuicto praeeuntis naturae desererentur auxilio? Considera uero quanta sceleratos homines habeat impotentia. Neque enim leuia aut ludicra praemia petunt quae consequi atque obtinere non possunt, sed circa ipsam rerum summam uerticemque deficiunt nec in eo miseris contingit effectus quod solum dies noctesque moliuntur; in qua re bonorum uires eminent. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
naturale illud officium minime administra¬
re queat: Alio uero modo quã naturȩ con¬
uenit: Non quidem impleat ꝓpositum suũ.
sed imitetur implentem: Quem nam hoꝵ
ualentiorem esse decernis: B. Et si con¬
iecto inquam quid uelis. planius tamer
audire desidero .P. Ambulandi inquit
motum scđm naturam eẽ hominihus.
Num negabis  B. Minime inquã .P. ł iusq
rei pedũ officium. eẽ naturale ñ dibitas:
B Ne hoc quidẽ inquã ł Siquis igit᷑ pedibus
incedere ualens ãbulet. aliusq cui hoc natu¬
rale pedũ desit officiũ manib nitens ãbulare
conetur. Quis horũ iure ualentior eristimari
potest : ̃. Contexere inquã c&era: Namqui natu¬
ralis officii potens eo qui idem nequeat ualen¬
tior sit : nullus ambigat : P. Sedsũ mũ bonum
qđeq malis bonisq ꝓpositũ : boni quidem
naturali officio uirtutũ p&unt: Maliuero
uariã ꝑcupiditatẽ qđ ad pisce Antu alit̃ exis¬

Expanded text:
naturale illud officium minime amministranaturale illud officium minime amministrare queat, alio uero modo quam naturae conuenit non quidem impleat propositum suum sed imitetur implentem, quemnam horum ualentiorem esse decernis? – Etsi coniecto, inquam, quid uelis, planius tamen audire desidero. – Ambulandi, inquit, motum secundum naturam esse hominibus num negabis? – Minime, inquam. – Eiusque rei pedum officium esse naturale num dubitas? – Ne hoc quidem, inquam. – Si quis igitur pedibus incedere ualens ambulet aliusque, cui hoc naturale pedum desit officium, manibus nitens ambulare conetur, quis horum iure ualentior existimari potest? – Contexe, inquam, cetera; nam quin naturalis officii potens eo qui idem nequeat ualentior sit nullus ambigat. – Sed summum bonum, quod aeque malis bonisque propositum boni quidem naturali officio uirtutum petunt, mali uero uariam per cupiditatem, quod adipiscendi
Abbreviated transcription (Latin):
illud quoq ẽe. demonstratũ P. Num ne¬
cordaris beatitudinẽ ipsũ eẽ. bonum eoq
modo cumbeatitudo petitur ab omnibus
desiderari bonum : B Minime inquã recor¬
dor qm̃ id me moriȩ fixũ teneo .P. Om̃ sigit᷑
homines boni pariter acmali Indiscreta
intentione adbonum ꝑuenire nituntuor
B.Ita inquã consequens est P. Sed certum est¬
adeptione boni bonos fieri .B. Certum:
PAdipiscuntur igitur boni qđ app&runt:
ꝓSic uidetur PMLali uero si adipiscerentur
qđ appetunt bonum mali eẽ nom possent
Ita ẽ P cumigitur utriq: bonum parant
sed si quidem adipiscantur. Illiuero mini¬
me : Non dubiũ ẽ. lionos quidem potentes
cẽ qui uero mali sunt in becilles : Quisqͥs
inquã dubitat: nec rerũ naturã. nec con¬
sequentiam potest considerare rationum:
PRursus inquit si duo sint quibus idem scđm
naturã ꝓpositam sit eorũq unas naturali
officio idipsumagat atq ꝑficiat: Alt̃ uero

Expanded text:
illud quoque esse demonstratum. – Num reillud quoque esse demonstratum. – Num recordaris beatitudinem ipsum esse bonum eoque modo, cum beatitudo petitur, ab omnibus desiderari bonum? – Minime, inquam, recordor, quoniam id memoriae fixum teneo. – Omnes igitur homines boni pariter ac mali indiscreta intentione ad bonum peruenire nituntur? – Ita, inquam, consequens est. – Sed certum adeptione boni bonos fieri? – Certum. – Adipiscuntur igitur boni, quod appetunt? – Sic uidetur. – Mali uero si adipiscerentur quod appetunt, bonum, mali esse non possent. –Ita est. – Cum igitur utrique bonum petant, sed hi quidem adipiscantur, illi uero minime, num dubium est bonos quidem potentes esse, qui uero mali sint imbecilles? – Quisquis, inquam, dubitat nec rerum naturam nec consequentiam potest considerare rationum. – Rursus, inquit, si duo sint quibus idem secundum naturam propositum sit, eorumque unus naturali officio id ipsum agat atque perficiat, alter uero
Abbreviated transcription (Latin):
nota est. Seduti nrãe sententiae fides ab un¬
dantior sit alterutro calle ꝓcedam: Nunc
hine. nunc inde ꝓposita confirmans : Duos̃
quibus omnis humanorũ actuum constat
effectus uoluntas scilicet ac patestas:
Quorum si alterutrũ desit: Nihil est quod ex¬
plicari queat: Deficiente & enĩ uolunte: ne
aggreditur quidem quisq: qđ non uult. Acsi
potestas absit: uoluntas frustrasit. Quofit
ut siquẽ uideas adipisci uelle qđ mini me
adipiscatur : huic obitinendi quod uoluent
defusse ualentiam duhitare nom possis,
Perspicuũ ẽ inquam: nec ullo modo negari
potest .s. Quem uero effecisse qđ uoluerit
uideas: num &iam potuisse dubitabis:
.R. Minime .P. Qđ uero quisq potest in eoua¬
lidus: quod uero non potest. In hoc in becil¬
lis eẽ. censendus ẽ .B. Fateor inquam
P. Meministi neigitur inquit. superioribus
uoluntatis humanȩ. quae diuersis studisagit᷑
ad beatitudinem festinare : BMeminiiꝗ

Expanded text:
nota est. Sed uti nostrae sententiae fides abunnota est. Sed uti nostrae sententiae fides abundantior sit, alterutro calle procedam nunc hinc nunc inde proposita confirmans. Duo sunt, quibus omnis humanorum actuum constat effectus, uoluntas scilicet ac potestas, quorum si alterutrum desit, nihil est quod explicari queat. Deficiente etenim uoluntate ne aggreditur quidem quisque quod non uult, at si potestas absit uoluntas frustra sit. Quo fit ut, si quem uideas adipisci uelle quod minime adipiscatur, huic obtinendi quod uoluerit defuisse ualentiam dubitare non possis. – Perspicuum est, inquam, nec ullo modo negari potest. – Quem uero effecisse quod uoluerit uideas, num etiam potuisse dubitabis? – Minime. – Quod uero quisque potest in eo ualidus, quod uero non potest in hoc imbecillis esse censendus est. –Fateor, inquam. – Meministine igitur, inquit, superioribus ae diuersis studiis agitur, ad beatitudinem festinare? – Memini, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
Aut comitetur intergelidis senis
Miles corusci sideris:
Uel quocumq micans nox pingitur
Recurrat astri circulum:
Acque ubiiam ex hausti fuerit satis
Polum relinquat extimum
Dorsa que uelocis premat aecheris
Compos uerendi luminis:
Hic regum sceptrum dominus tenet
Orbisq habenas temperat
Et uolucrem currum stabilis regit
Rerum coruscus arbiter
Huete si reducem referat uia
Quem nunc requiris immemor
Haec dices memini patria ẽ. mihi
Hinc ortus hic si stam gradum
Quod siterrarum placeat tibi
Noctem relictam uisere
Quos miseri toruos populitiment᷑
Cernes tẏmnnos exules
umego papȩ inquã ut magna ꝓmittis nec
dubito quin possis efficere: tumꝰ quem excita
adesse potentiam. malos cunctis uiribus esse
de sertos agnoscas licebit quorũ quidem alte¬
rum demonstratur ex altero : Nam cũ bonũ
malumq contraria sint. sibonũ potens. ẽẽ.
constiterit. liquet in becillitas mali: At si fra¬

Expanded text:
aut comitetur iter gelidi senis aut comitetur iter gelidi senis miles corusci sideris uel quocumque micans nox pingitur recurrat astri circulum atque ubi iam exhausti fuerit satis polum relinquat extimum dorsaque uelocis premat aetheris compos uerendi luminis. Hic regum sceptrum dominus tenet orbisque habenas temperat et uolucrem currum stabilis regit rerum coruscus arbiter. Huc te si reducem referat uia quam nunc requiris immemor, “Haec,” dices, “memini, patria est mihi, hinc ortus, hic sistam gradum.” Quodsi terrarum placeat tibi noctem relictam uisere, quos miseri toruos populi timent cernes tyrannos exsules. – Tum ego: Papae, inquam, ut magna promittis! Nec dubito quin possis efficere, tu modo quem excitauadesse potentiam, malos cunctis uiribus esse desertos agnoscas licebit, quorum quidem alterum demonstratur ex altero. Nam cum bonum malumque contraria sint, si bonum potens esse constiterit liquet imbecillitas mali, at si fra