comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpoĩtum heredi scripto opponit᷑ lex. Abdicatꝰ ne
ꝗd de bonis pr̃is capiat. Fit statꝰ scripti ꝙ uolũta¬
tis. an ullo m̃õ caꝑe possit: an ex uoluntate pris:
an hȩres scriptus. Notho duplex fit quęstio: ꝙ post
legitimos natus sit: & ꝙ nõ sit ante legitimos
natus. Prior syllogismum ht̃: an pro nõ natis sit
hñdi: ꝗ a familia sint alienati: alt̾a scripti & uo¬
natum añ legitimũ ꝯuenit: sed uolũtate legis se
tuebitur: ꝗa dice talem fuisse: ut legitimꝰ ess&
nothus tũ natus: cum alius legitimus in domo nõ
ess&. Scriptũ q legis exclud&e dicens: Nõ utiq si
poea legitimꝰ natus nõ sit: notho nocere. Utet̾q
hoc argu finge solũ natum nothum: cuiꝰ ꝯdiciõis
erit: Tantũ ciuis. At ꝗ nõ erit post legitimũ natꝰ
filius : At ꝗ non erit añ legitimos natus. Et̃ si uẽ¬
bis legis stari nõ pt̃: uoluntati standũ est. Nec quẽ¬

Expanded text:
ad propositum. heredi scripto opponitur lex, abdicatus ne ad propositum. heredi scripto opponitur lex, abdicatus ne quid de bonis patris capiat; fit status scripti et voluntatis, an ullo modo capere possit, an ex voluntate patris, an heres scriptus. notho duplex fit quaestio, quod post legitimos natus sit et quod non sit ante legitimum natus. prior syllogismon habet, an pro non natis sint habendi, qui a familia sunt alienati. altera et scripti et vonatum ante legitimum convenit, sed voluntate legis se tuebitur, quam dicet talem fuisse, ut legitimus esset nothus tum natus, cum alius legitimus in domo non esset. scriptum quoque legis excludet dicens, non utique, si postea legitimus natus non sit, notho nocere; uteturque hoc argumento: finge solum natum nothum, cuius condicionis erit? tantum civis? atqui non erit post legitimum natus. an filius? atqui non erit ante legitimos natus. quare si verbis legis stari non potest, voluntate standum est. nec quem
Abbreviated transcription (Latin):
tres inueniri uł diuersos uł siquis aliud se nõfe¬
cisse aliud recte fecisse defendat: uł generis eiꝰdem.
Ut siꝗs duo criminaquł omnia negae. Qđ accidit ẽ
si de una re quęrat᷑ aliqua: sed ẽam ples petant :¬
uł codem iure ut proximitatis uł diu̾so ut cum
hic testoꝰ ille ꝓrimitate nitat. Quotiẽs aũt aliud
alii petitori opponitur: dissiłes ẽẽ status nẽcẽ est:
ut in illa cõtrorisia: Testa legib stã rata sint. In¬
testatoꝵ parentũ liberi heredes sint. Abdicatꝰ ne
ꝗd de bonis pr̃is capiat. Nothus ante legitimũ
natus legitimꝰ filius sit: post legitimũ natus tm̃
ptionẽ dederat: alteꝵ abdicauerat: sustulit nothũ
instituto hȩrede abdicato decessit. Tres om̃s de bo¬
nis ꝯtendũt. Nothũ : ꝗ nõ sit legitimꝰ gręci uocat.
latinũ rei nomen Ut Cato qͦ in or̃oe quadã te-¬
status est : non habemus: iõq utimꝰ ꝑegrino. Sed

Expanded text:
tris inveniri vel diversos, ut si quis aliud se non fetris inveniri vel diversos, ut si quis aliud se non fecisse, aliud recte fecisse defendat, vel generis eiusdem, ut si quis duo crimina neget. quod accidit etiam, si de una re quaeratur aliqua sed eam plures petant, vel eodem iure ut proximitatis vel diverso, ut cum hic testamento, ille proximitate nitetur. quotiens autem aliud alii petitori opponitur, dissimiles esse status necesse est, ut in illa controversia: testamenta legibus facta rata sint. intestatorum parentium liberi heredes sint. abdicatus ne quid de bonis patris capiat. nothus ante legitimum natus legitimus filius sit, post legitimum nanus tantum ptionem dederat, alterum abdicaverat, sustulit nothum; institute herede abdicato decessit. tres omnes de bonis contendunt. nothum , qui non sit legitimus, Graeci vocant; Latinum rei nomen, ut Cato quoque in oratione quadam testatus est, non habemus ideoque utimur peregrino. sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad uarietatẽ iurisssed ad solam roem̃ referenda l&eoq
semꝑ in ꝑte aut cõiecturȩ. aut qualitatis ponẽda stꝰ.
ut qua m̃te  q quo tpre. & quo loco. Sed de singłis
dicemus gõib: cum tractare prȩcepta diuisionis cȩꝑi¬
mus. Hoc inter om̃es conuenit. In cãis simpliabus
singłos status ẽẽ caꝵ. Questionũ aũt : quȩ uelut
subiacentes ad illud: quo iudicium continetur: refe¬
runt᷑: seꝑe in unã cadere płes posse. Et̃ credo
ałn dubitari: quo statu sit utendũ: cum aduersus
unam intentionẽ pła opponũt᷑. Et sicue in color
đr narrationis eum eẽ optimũ : quẽ actor opnẽ
tueatur: ita hic qͦ posse dici eũ statũ ẽẽ faciendũ :
in quo tuendo płimũ adhibere uirium possit orator.
Ideoq pro Milone aliud ciceroni agenti placuit :¬
alued Bruto: cum exꝰcitationis gra componere
oronem: cũ ille iure tanꝗ̃ insidiatorem occisum
occiso malo ciue. In coniũctis u̾o posse duos a

Expanded text:
ferenda, ideoque semper in parte aut coniecturae aut qualitatis ponenda sunt, ut qua mente? et quo tempore? et quo loco? sed de singulis dicemus quaestionibus, cum tractare praecepta divisionis coeperimus. hoc inter omnes convenit, in causis simplicibus singulos status esse causarum, quaestionum autem, quae velut subiacent his et ad illud, quo iudicium continetur, referuntur, saepe in unam cadere plures posse; etiam credo aliquando dubitari, quo statu sit utendum, cum adversus unam intentionem plura opponuntur; et sicut in colore dicitur narrationis, eum esse optimum, quem actor optime tueatur, ita hic quoque posse dici, eum statum esse faciendum, in quo tuendo plurimum adhibere virium possit orator; ideoque pro Milone aliud Ciceroni agenti placuit aliud Bruto, cum exercitationis gratia componeret orationem, cum ille iure tanquam insidiatorem occisum occiso malo cive: in coniunctis vero posse duos et
Abbreviated transcription (Latin):
credit opus eẽ. Ueꝵ ex iis : quas ꝯstitui partib : nõ
ut ꝗcq primũ dicendum itti primũ cogitãdũ est: No
ante oĩa in tueri oporte: qđ sit genus causę: ꝗd in ea

Expanded text:
credit opus esse. verum ex his quas constitui partibus non, credit opus esse. verum ex his quas constitui partibus non, ut quidque primum dicendum, ita primum cogitandum est; sed ante omnia intueri oportet, quod sit ge
Abbreviated transcription (Latin):
eam nõ orõis totius ꝑtem unã esse credendũ est: sed
sit loco dicturus : qđ est propum ꝑtitionis: S̃ gͦ ridich
est: quȩstionẽ ꝗdem spẽm cẽ ꝓbationis: ꝑtitionẽ aũt:¬
quȩ sit sp̃es gõnis ꝑtem totius orõis uocari : Egressio
uõ uł qđ usitatius ẽẽ coepit excessus : siue est ex
causa non põt eẽ pars cause: siue ẽ in cã adiutoriũ
uł ornamentum ꝑtium eaꝵ est: e quib egreditur.
Nam si ꝗcꝗd in causa est . pars cause uocabitur: cur
nõ argut siłi tudo locus cõis affectus ex̃ partes uo¬
cemus: fam̃ nec iis assentior: qui detrahũt refutat¬
onem itãꝗͣ probationi subiectã ut Aristoteles Hȩc n
est quȩ ꝯstituat: illa : quȩ deseruat. Hoc qͦ idem ali¬
quatenus nouat : ꝙ prooemio non narrationẽ subiũgie
sed propositionẽ. Uerũ id facit: ꝗa propositio genus
narratio spẽs uidr:  hac non semꝑ illa semꝑ. qe ubis

Expanded text:
eam non orationis totius partem unam esse credendum est sed eam non orationis totius partem unam esse credendum est sed sit loco dicturus? quod est proprium partitionis. quam ergo ridiculum est, quaestionem quidem speciem esse probationis, partitionem autes quaestionis, partem totius orationis vocari? egressio vero vel, quod usitatius esse coepit, excessus, sive est extra causam, non potest esse pars causae, sive est in causa, adiutorium vel ornamentum partium est earum, ex quibus egreditur. nam si, quidquid in causa est, pars causae vocabitur, cur non argumentum, similitudo, locus communis, adfectus, exempla partes vocentur? tamen nec iis adsentior, qui detrahunt refutationem tanquam probationi subiectam, ut Aristoteles; haec enim est, quae constituat, illa, quae destruat. hoc quoque idem aliquatenus novat, quod prooemio non narrationem subiungit sed propositionem. verum id facit, quia propositio ei genus, narratio species videtur, et hac non semper, illa semper et ubique
Abbreviated transcription (Latin):
e ita plęrũq dñt tanꝗ̃ ab iis: ꝗ deliberãt utiq dissenti-¬
ant. Itaq obiurgantib similiores st q̃ suadẽtib. HȩC
adulescentes sibi scripta sciãt ne ałt ꝗ̃ dc̃uri sint exꝰ cen
uelit :  in dissuescendis morent. Cȩtꝰum cũ aduocarecoe¬
perĩt ĩ ꝯsilia amicoꝵ dicere sententiã ĩ senatu suadere
siꝗd ꝯsulȩ princeps : qđ prȩceptis fortasse non credunt:
officus ꝯstat duob intentionis ac depulsionis. Cuiꝰ
partes : ut płimis auetorib placuit : ꝗnqi sunt procemũ
narratio probatio refutatio poratio. His adiecerũt ꝗ¬
dam ꝑtitionem : propositionem excessum : quaꝵ prio¬
res duģ probationi succedũt. Nam proponere qđ quȩ
sis ꝓbaturus nẽte est : sed e concludere. Cur igit᷑ : si illi
ꝑs cause ẽ non e hȩc sit : Partitio uõ dispositiõ is est
spes Ip̃a dispositio pars rhetorices & ꝑ om̃s materias totũq
caꝵ corpus equałr fusa: sicut inuentio elocutio Idoq

Expanded text:
iis qui deliberant utique dissentiant, ideoque obiurgantibus similiores sunt quam suadentibus. haec adolescentes sibi scripta sciant, ne aliter quam dicturi sunt exerceri velint et in desuescendis morentur. ceterum , cum advocari coeperint in consilia amicorum, dicere sententiam in senatu, suadere si quid consulet princeps, quod praeceptis fortasse non credunt, officiis constat duobus intentionis ac depulsionis. cuius partes, ut plurimis auctoribus placuit, quinque sunt: prooemium, narratio, probatio, refutatio, peroratio. his adiecerunt quidam partitionem, propositionem, excessum; quarum priores duae probationi succedunt. nam proponere quidem, quae sis probaturus, necesse est, sed et concludere; cur igitur si illa pars causae est, non et haec sit? partitio vero dispositionis est species, ipsa dispositio pars rhetorices et per omnes materias totumque earum corpus aequaliter fusa, sicut inuentio, elocutio. ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ducenda. Itaq mihi ne ꝯsiliu quiđ uiđr: ubi
necĩtas est: nõ magis ꝗͣ ubi constat: ꝗd fieri cĩo non
posse. Om̃is .n. deliberatio de dubiis ẽ. Melius igr̃ : qui
nõ om̃es ĩ om̃e cadere suasoriã manifestiꝰ ẽ: ꝗ̃ ut docẽ¬
dũ sic: tñ ap̃ plerosq eoꝵ nũs auget᷑ a ꝗb ponũtur¬

Expanded text:
esse ducendam. itaque mihi ne consilium quidem videtur, ubi esse ducendam. itaque mihi ne consilium quidem videtur, ubi necessitas est, non magis quam ubi constat, quid fieri non possit. Omnis enim deliberatio de dubiis est. melius igitur, qui non omnes in omnem cadere suasoriam manifestius est, quam ut docendum sit. tamen apud plerosque
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrendi. An citra hunc qͦ caum penetrãdũ in gẽ¬
maniam fuerit. Semꝑ aut de eo pus loqua mur:
de quo deliberari ẽ detractis sequẽtib posse.
Partes suadendi quidam putauert̃: honestũ: unle
nec̃ium. Ego non inuenio huic tertig locũ. Quan¬
talibe .n. uis in gruat aliquid fortasse pati: necẽ
sit nihil facere. De faciendo aẽ deliberatur.
Ꝙ si hanc uocãt nẽcitatem in quam homines gͣ¬
uiorũ metu coguntꝰ: utilitatis erit quȩstio: u̾t
si obsessi & impãres. & aqua ciboq defecti de
facienda ad hostem deditione deliberã: E dicatꝰ nec̃e
ẽ. Nempe sequit. ut hoc subiiciatut: alioqui pereũdũ ẽ
nõ fecerũt saguntini. nec in rate opitgina circun¬
uenti. Igit inhis qͦ. cãis aut de sola utilitate ambiget
aut ꝗ̃o inter utile atq honestam ꝯsistȩ. At n. si quis
bitat: Sed ei qui p̃t uult fieri: liqueat nẽte ẽ uxor̃

Expanded text:
quaerendi, an citra hunc quoque casum penetrandum in Gerquaerendi, an citra hunc quoque casum penetrandum in Germaniam fuerit. semper autem de eo prius loquemur, de quo deliberari etiam detractis sequentibus possit. partes suadendi quidam putaverunt honestum, utile, necessarium. ego non invenio huic tertiae locum. quantalibet enim vis ingruat, aliquid fortasse pati necesse sit, nihil facere; de faciendo autem deliberatur. quodsi hanc vocant necessitatem, in quam homines graviorum metu coguntur, utilitatis erit quaestio; ut si obsessi et impares et aqua ciboque defecti de facienda ad hostem deditione deliberent et dicatur, necesse est; nempe sequitur, ut hoc subiiciatur, alioqui pereundum estnon fecerunt Saguntini nec in rate Opitergina circumventi. igitur in his quoque causis aut de sola utilitate ambigetur aut quaestio inter utile atque honestum consistet. at enim si quis bitat? sed ei, qui pater vult fieri, liqueat necesse est uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed aut alio tp̃re aut alio loco: aut alio modo. Ubi
coniecturȩ non erit locus. alia sunt intuenda:
primum aut ꝑꝑ ipsam rem : de qua snĩe rogãt :
consultabitur. aut ꝑꝑ alias int̾uenientes extrĩ-¬
secus causas. Propter ipãm deliberãt pres con
an stipendium militi cõstituãt. Hex mat̾ia sim-¬
plet erit. Accedũt causę aut faciendi: ut delibe
tant pr̃es .c. an fabios dedant gallis bellũ mini-¬
tantib: aut nõ faciendi. Deliberat .C. cȩsar an ꝑse¬
uere in Germaniã ire: cum milites passim testa
facerẽ. Hę suasoriȩ duplices sut̃. Nam & illic cau-¬
sa deliberandi est: ꝙ bellum Galli minitent᷑. Esse
nuntiationẽ: ꝗ ꝯtra fas cum legati missi essẽ : preli-¬
um inierũt: regẽq ad quẽ mandata acceꝑant :
trucidarit: E hie nihil cęsar sine dubio delibera:
nisi ꝑꝑ hanc militũ ꝑturbationem. Est tñ locus

Expanded text:
sed aut alio tempore aut alio loco aut alio modo. ubi sed aut alio tempore aut alio loco aut alio modo. ubi coniecturae non erit locus, alia sunt intuenda. et primum aut propter ipsam rem, de qua sententiae rogantur, consultabitur aut propter alias intervenientes extrinsecus causas. propter ipsam deliberant Patres conscripti, an stipendium militi constituant? haec materia simplex erit. accedunt causae aut faciendi, ut deliberant patres conscripti, an Fabios dedant Gallis bellum minitantibus; aut non faciendi, ut deliberat C. Caesar, an perseveret in Germaniam ire, cum milites passim testamenta facerent. hae suasoriae duplices sunt. nam et illic causa deliberandi est, quod bellum Galli minitentur; essenuntiationem, qui contra fas, cum legati missi essent, proelium inierint, regemque, ad quem mandata acceperant, trucidarint. et hic nihil Caesar sine dubio deliberaret nisi propter hanc militum perturbationem; est tamen locus
Abbreviated transcription (Latin):
tium rõ suadendi duceret. Nobis maior in re uidt
uarictas. Nam e cõsultantiũ e consiliorum płima st
gña. Quare in suadendo & dissuadendo tria primũ cõ¬
sideranda erũt: quid sit: de quo deliberetur: qui sit̃:
qui deliberã: quis sit: qui suadeat. Rem de qua deli¬
beratur: aut certum est posse fieri: aut inaentum.
Si incertũ: hȩc erit quęstio sola: aut potẽtissima. y¬
pe .n. accidet ut prius dicamus: ne si possit qd̃ fieri ẽẽ
faciendum: deiñ fieri non posse. Cũ at de hoc quentur¬
coniectura est An isthinos intercidi. an sic cari pa-¬
lus pontina an portus fieri Hostiȩ possit . Anale-¬
xander terras ultra oceanũ sit inuenturus. S
Ut si qug̨ratur an utiq futurũ sit ut chartagi¬
nem suꝑent Romani: ut redeat Hannibal: si
Gcipio exercitũ in Africam transtulerit: Ut ser:¬
ue fidem sannites: si romani arma deposuerit
Quȩdam e fien posse: e futura ẽẽ credibile ẽ

Expanded text:
tium ratio suadendi duceretur. nobis maior in re videtur tium ratio suadendi duceretur. nobis maior in re videtur varietas, nam et consultantium et consiliorum plurima sunt genera. quare in suadendo et dissuadendo tria primum spectanda erunt, quid sit de quo deliberetur, qui sint qui deliberent, qui sit qui suadeat. rem , de qua deliberatur, aut certum est posse fieri aut incertum. si incertum, haec erit quaestio sola aut potentissima; saepe enim accidet, ut prius dicamus, ne si possit quidem fieri, esse faciendum, deinde fieri non posse. cum autem de hoc quaeriturconiectura est, an Isthmos intercidi, an siccari palus Pomptina, an portus fieri Ostiae possit, an Alexander terras ultra Oceanum sit inventurus. sederit, si quaeretur, an utique futurum sit, ut Carthaginem superent Romani; ut redeat Hannibal, si Scipio exercitum in Africam transtulerit; ut servent fidem Samnites, si Romani arma deposuerint. quaedam et fieri posse et futura esse credibile est,
Abbreviated transcription (Latin):
rei doce necia. affcũs ut quęq maxĩe postulabit Nã q
concitanda & lenienda frequẽter ẽ ira &e ad metum:
cupiditatem odium conciliationẽ impellendi anmi. Nõ¬
nũꝗ̃ ẽ mouẽda miseratio: siue ut autꝰ obsessis feratur:
suadere oportebit : siue sociȩ ciuitatis euersionẽ deflebi¬
mus. Uala at̃ ĩ consilus auctas pbimũ. Nã & prudentissi-¬
mus eẽ: haberiq optimus debe: qui snĩs suę de utilib÷
atq honestis credere om̃s uelit. In iudiciis .n.uulgo
fas habet in dulgere aliꝗd studio suo. Consilia nemo
est: ꝗ nege sm mores dari. Grȩcoꝵ ꝗdem płimi om̃e
hoc offin concionale ẽẽ iudicauerũt: e in sola reip᷑ ad
ministratiõe posuerũt. Quin & cicꝰ in hac maxĩe ꝑte
u̾satur. Ideoq suasuris de pace: bello: copiis opib ue¬
ctigalibus hȩt duo pręcipue nota eẽ uoluit: uires ciui.¬
tatis & mores: ut ex nͣa cum ip̃aꝵ rerum tũ audiẽ¬

Expanded text:
rei docet, necessaria. adfectus ut quae maxime postulat. na M et rei docet, necessaria. adfectus ut quae maxime postulat. na M et concitanda et lenienda frequenter est ira, et ad metum, cupiditatem, odium, conciliationem impellendi animi. nonnunquam etiam movenda miseratio, sive, ut auxilium obsessis feratur, suadere oportebit sive sociae civitatis eversionem deflebimus. valet autem in consiliis auctoritas plurimum. nam et prudentissimus esse haberique et optimus debet, qui sententiae suae de utilibus atque honestis credere omnes velit. in iudiciis enim vulgo fas habetur indulgere aliquid studio suo; consilia nemo est qui neget secundum mores dari. Graecorum quidem plurimi omne hoc officium contionale esse iudicaverunt et in sola reipublicae administratione posuerunt. quin et Cicero in hac maxime parte versatur. ideoque suasuris de pace, bello, copiis, operibus, vectigalibus haec duo esse praecipue nota voluit, vires civitatis et mores, ut ex natura cum ipsarum rerum tum audien
Abbreviated transcription (Latin):
tat: & a nr̃a ⁊ ab eiꝰ: qui dissentia ꝑsona duci freq̃nter
in consiliis exordium: quasi mutuantib hec nob a
atur. In demõstratiuis uõ prooemia eẽ maxie libera
existimat. Nã & longe a materia duci hoc uut in
Helenes laude Isocrates fecerit: ⁊ ex aliqua rei uicinia:
ut idem in panegyrico: cum quȩrit plus honoris corpoꝵ
primi tales instituerũt conuentus: Quos secutꝰ uidel¬
Ctispus Salustius in bello iugurtino e Catilinȩ nihil ad
Nistoriã ꝑtinentib principiis orsus est. Sed nõ ad suaso¬
tiã: in qua ẽ : cum prooemio utemur breuiore : tñ e ue¬
lut quodã capite em̃ e initio debemus eẽ contenti. Har¬
rationẽ uõ nunꝗͣ exige priuata deliberatio eiꝰ dũtaxat
rei de qua dñda sñia est: ꝗa nemo ignorat id: de quo
consulit. Extrinsecus possunt ꝑtinẽtia ad delib̵ationẽ
młta narrari. In cõcionib sepe ẽ ẽ illa: quȩ ordinen

Expanded text:
tat et a nostra et ab eius, qui dissentiet, persona duci frequenter tat et a nostra et ab eius, qui dissentiet, persona duci frequenter in consiliis exordium, quasi mutuantibus hoc nobis atur; in demonstrativis vero prooemia esse maxime libera existimat. nam et longe a materia duci, ut in Helenae laude Isocrates fecerit; et ex aliqua rei vicinia, ut idem in Panegyrico, cum queritur plus honoris corporuprimi tales instituerint conventus. quos secutus videlicet C. Sallustius in bello Iugurthino et Catilinae nihil ad historiam pertinentibus principiis orsus est. sed nunc ad suasoriam, in qua, etiam cum prooemio utemur, breviore tamen et velut quodam capite tantum et initio debebimus esse contenti. narrationem vero nunquam exigit privata deliberatio, eius duntaxat rei, de qua dicenda sententia est; quia nemo ignorat id de quo consulit. extrinsecus possunt pertinentia ad deliberationem multa narrari. in contionibus saepe est etiam illa, quae ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
reddat. Apud Ciceronem in philippicis: quid sit tumłtꝰ.
Qd nõ illa similis iudicialium gõ de statua seruii Sulpitii :
aniis demũ ponenda sit: qui in legatione ferro se in¬
terempti. Ergo pars deliberatiua: quȩ eadem suasoria
đr de tpre futuro cõsultans: quȩrit ẽ de pręt̾ito offi¬
tiis constat duobi suadendi e dissuadendi. Proce¬
mio: quale ẽ in iudicialib nõ utiq ege: ꝗa conciliatus
est eii quisq: ꝗ consulit. Initium tñ qđcũq debe
hr̃e aliquam prooemii speciem. Nec .n. abrupte: nec
unde libuit incipiendum: quia est aliquid in omni
materia naturałr primũ. in senatu utiq & in concio¬
nibus eadem rõ: quę apud iudices ac ꝗrende sibi plę¬
runq eorũ apud quos dñdum sit beniuolẽtię. Nec
mirum: cum ẽ in panegyrias petatur audientiũ
fauor: ubi emolum̃tum non utilitate aliqua: sed in
sola laude ꝯsistit. Aristoteles quidem nec sine cã pu-¬

Expanded text:
reddat? apud Ciceronem in Philippicis, Quid sit tumultus? reddat? apud Ciceronem in Philippicis, Quid sit tumultus? quid ? non illa similis iudicialium quaestio de statua Servi Sulpici, an iis demum ponenda sit, qui in legatione ferro sunt interempti? ergo pars deliberativa, quae eadem suasoria dicitur, de tempore futuro consultans quaerit etiam de praeterito. officiis constat duobus suadendi ac dissuadendi. prooemio , quale est in iudicialibus, non ubique eget, quia conciliatus est ei quisque, quem consulit. initium tamen quodcunque debet habere aliquam prooemii speciem; neque enim abrupte nec unde libuit incipiendum, quia est aliquid in omni materia naturaliter primum. in senatu et utique in contionibus eadem ratio quae apud iudices, adquirendae sibi plerumque eorum, apud quos dicendum sit, benevolentiae. nec mirum, cum etiam in panegyricis petatur audientium favor, ubi emolumentum non in utilitate aliqua, sed in sola laude consistit. Aristoteles quidem nec sine causa pu
Abbreviated transcription (Latin):
suat in illa priore sniã syi opiõnem pulcherrimã: ne uile
quidem nisi qđ honestũ eise: existimarĩt Et ẽ heç
rõ uerissima : si consiliũ cõtingat semꝑ bonoꝵ atq sipi¬
entũ. Ueꝵ apud imperitos: apud quos frequẽter dñda
sententia ẽ : populumq prȩcipue: ꝗ ex płib cõstat indo¬
tis : discernẽda sunt hȩc &e ẜm cões magis intellectus¬
loquendũ. Sunt .n. młti : qui ẽ quȩ credũt honesta nõ
tñ satis eadẽ utilia qͦ et istimẽ: quę turpia eẽ duhta¬
re nõ possũt. utilitatis spẽ ducti probaẽ: ut foedus Nu¬
mantinũ iugumq caudinum. Ne qualitatis ꝗdẽ statu :
in quo e honestor & utiliu quastio est: complecti eas
satis ẽ. Nam frequẽter in his ẽ comecture locus ẽ. Nõ¬
bigitur: an liceat. De ꝯiectura paulo post p̃łibus. Int̾im
est finitio ap̃ Demosthenẽ. Det Alonesum philippus an

Expanded text:
sunt in illa priore sententia, secundum opinionem pulcherrimam ne utile sunt in illa priore sententia, secundum opinionem pulcherrimam ne utile quidem, nisi quod honestum esset, existimarint. et est haec ratio verissima, si consilium contingat semper bonorum atque sapientium. verum apud imperitos, apud quos frequenter dicenda sententia est, populumque praecipue, qui ex pluribus constat indoctis, discernenda sunt hloquendum. sunt enim multi, qui etiam, quae credunt honesta, non tamen satis eadem utilia quoque existiment, et quae turpia esse dubitare non possunt, utilitatis specie ducti probent, ut foedus Numantinum iugumque Caudinum. ne qualitatis quidem statu, in quo et honestorum et utilium quaestio est, complecti eas satis est. nam frequenter in his etiam coniecturae locus est, nonbigetur an liceat. de coniectura paulo post pluribus. interim est finitio apud Demosthenen, Det Halonnesum Philippus, an
Abbreviated transcription (Latin):
simiłr atq hoĩes. Nã pro parente ẽ ꝯditor ꝑ mltũ au¬
ctoritatis affert uerustas: uti iisqui trã dñr orti &
untutes: ac uitia circa res gestas: eadẽq in singlis.
Illa ꝓpria: quȩ ex loci positione: aut munitione sunt¬
sicut ciues illis : ut hominib liberi decori. Est laus ema¬
timis planis amoenis utilitatẽ salubrib fentilib. Ent
& dc̃õ ꝵ⁊ honestoꝵ stõꝵq lausi generalis. Erit ȩ rerũ
om̃is mõi. Nam e somni e mortis seriptȩ laudes: E quo¬
rũdam a medicis ciboꝵ. Itaq ut nõ cõsensi hoc lauea.¬
tiuũ genus circa solam uersari honesti quȩ stionẽ : sic
qualitate matĩe ꝯtineri puto. Quãꝗͣ om̃es tres status
cadere in hoc opus possit̃: His quoq usum .C. Cȩsarẽ
Eliberatiuas qͦ miror a quibdã sola utilitate
finitas ac si quid inhis unũ seꝗ oporters. potiorfu:¬
isse apud me Ciceronis snĩa: qui hoc materis gens
dignitate maxĩe ꝯtineri putat. Net dubito gn II qul

Expanded text:
parente est conditor, et multum auctoritatis adfert vetustas, ut iis, qui terra dicuntur orti; et virtutes ac vitia circa res gestas eadem quae in singulis, illa propria quae ex loci positione ac munitione sunt. cives illis ut hominibus liberi decori. est laus etimis, planis, amoenis; utilitatem in salubribus, fertilibus. erit et dictorum honestorum factorumque laus generalis, erit et rerum omnis modi. nam et somni et mortis scriptae laudes et quorundam a medicis ciborum. itaque , ut non consensi hoc laudativum genus circa solam versari honesti quaestionem, sic qualitate maxime contineri puto; quamquam tres status omnes cadere in hoc opus possint, iisque usum C. Caesarem quoque miror a quibusdam sola utilitate finitas. ac si quid in his unum sequi oporteret, potior fuisset apud me Ciceronis sententia, qui hoc materiae genus dignitate maxime contineri putat. nec dubito, quin ii, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nimũ pectare uideat᷑. Multũ refert ẽ : quȩ sit ꝑsona
suadentis: ꝗa añ acta uita si illustris fuit: aut clarius
genus : aut ȩtas aut fortuna affert expestatiõe. Pro¬
uidẽdum ẽ:ne quȩ dñr ab eo: ꝗ dicit: dissentiant
At his ꝯtraria sũmissiorẽ quẽda mou postulat. Nam
quȩ in aliis lib̾tas ẽ: in aluis licentia uocat᷑ Eꝗbꝯdã

Expanded text:
minimum peccare videatur. multum refert etiam, quae sit persona minimum peccare videatur. multum refert etiam, quae sit persona suadentis; quia anteacta vita si illustris fuit aut clarius genus aut aetas aut fortuna adfert expectationem, providendum est, ne quae dicuntur ab eo qui dicit dissentiant. at his contraria summissiorem quendam modum postulant. nam quae in aliis libertas est, in aliis licentia vocat
Abbreviated transcription (Latin):
gat: ded non est semꝑ rectis in suadendo locus S
ꝗa est altior q̃õ: nec tm̃ ad suasorias ꝑtina. destinã:¬
tus ẽ mihi hic locus duodecimo: qui sũmus futicrus
est. libro. Nec ego ꝗcꝗͣ fieri turpiter uelim. Ueꝵ ĩti
heȩ uł ad scholaꝵ excitationes ꝑtinere credantur:
Nam & iniquoꝵ rõ noscenda ẽ ut melius ȩqua tue¬
amut. Int̾im siquis bono ĩ honesta suadebit: memineit
nõ suadere tãꝗͣ ho ĩ honesta: ut ꝗdam declamatores. xx
pompeium ad piraticã. proptet hoc ip̃m:ꝙ turpil ac
crudelis sit impellunt: sed dandus illis de formibus
deri uelit. Sic Catilina ap̃ Salustiũ loꝗt᷑: ut rẽ scele¬
ratissimã nõ malitia: sed indignatiõe uideat᷑ audere
hic uł ambitꝰ E ꝙ cũ cicni dabimꝰ ꝯsiliũ: ut antoni¬
u rogae. uł ⁊̃ ut philippicas ita uitã pollice̾te eo ex¬
urat : nõ cupiditatem lucis allegabimꝰ : Heg n. si uales

Expanded text:
gat? sed non est semper rectis in suadendo locus. sed gat? sed non est semper rectis in suadendo locus. sed quia est altior quaestio nec tantum ad suasorias pertinet, destinatus est mihi hic locus duodecimo, qui summus futurus est, libro. nec ego quicquam fieri turpiter velim. verum interim haec vel ad scholarum exercitationes pertinere credantur, nam et iniquorum ratio noscenda est, ut melius aequa tueamur. interim si quis bono inhonesta suadebit, meminerit non suadere tanquam inhonesta, it quidam declamatores Sextum Pompeium ad piraticam propter hoc ipsum quod turpis et crudelis sit, impellunt; sed dandus illis deformibus alus, ut videri velit. sic Catilina apud Sallustium loquitur, ut rem sceleratissimam non militia, sed indignatione videatur audere. uare et, cum Ciceroni dabimus consilium, ut Antonium roget, vel etiam ut Philippicas ita vitam pollicente eo exurat, non cupiditatem lucis allegabimus haec enim si val
Abbreviated transcription (Latin):
turpes reit optinẽ conabim̃ : neuid eam̃ ex probrart
diu̾sa uitȩ sectam: cauendum est & animꝰ delibantis ñ
ip̃a honesti nã: quã ille non respicit: ꝑmouẽdus s laue
ułgi opĩoe: ꝙ si paꝵ ꝓficiȩ hȩc uanitas secuturã ex iis
utilitat̃. Aliꝗ̃to uõ mag̃ obiiciẽdo aliquos si diu̾sa fecerĩt
metus. Nõ prȩt̾ id: qđ his leuissimi cꝰq animus facillime
stoꝵ intellectus ẽ. Alnꝰ bonis quoq suadẽt paꝵ detora
Dant paꝵ bonis consilia: in ꝗb ip̃oꝵ ꝙ cõsulũt: spectat᷑
utilitas. Net me fallit: quȩ statim cogitatio subire pos¬
sit legentem. Hoc gͦ prȩcipis : ꝗ hoc fas putas: Pote¬
rat me liberare Cic᷑ : qui ita scribit ad Brutũ prepo¬
sitis płimis : quȩ honeste suaderi cęsari possẽ. Sum¬
ne bonus uir si hȩȩ suadeam : Minime. Suasoris .n.c̃
finis utilitas eiꝰ: cui ꝗsq suade. Ae recta sunt. E ne¬

Expanded text:
turpes recta obtinere conabimur, ne videamur exprobrare turpes recta obtinere conabimur, ne videamur exprobrare diversam vitae sectam, cavendum. et animus deliberantis non ipsa honesti natura, quam he non respicit, permouendus, sed laude, vulgi opinion, et si parum proficiet haec vanitas, secutura ex his utilitate, aliquanto vero magis obiiciendo aliquos, si diversa fecerint, metus. nailque praeter id quod his levissimi cuiusque animus facillime storum intellectus est. aliquando bonis quoque suadentur parum decora, dantur parum bonis consilia, in quibus ipsorum qui consulunt spectator utilitas. nec me fallit, quae statim cogitatio subire possit legrentem: Hoc ergo praecipis? et hoc fas putas? poterat me liberare Cicero, qui ita scribit ad Brutum, praepositis plurimis, quae honeste suaderi Caesari possint: simne bonus vir, si haec suadeam? minime . Suasoris enim finis est utilitas eius, cui quisque suadet. at recta sunt. quis ne
Abbreviated transcription (Latin):
sit melius : sed quid sit optimũ quęrit᷑. Idem cõtra
Nec unꝗ̃ incide in hoc gn̾e mat̾is dubitatio rei: q̃
p̃t ẽẽ cã dubitandi: Ita fere om̃is suasoria nihil est
ꝗd ÷ ut ȩstimari possit : plus ĩ eo qđ petimus sit cõmodi:
an uõ in eo: ꝑ quod petimus incõmodi. Est utilitatis
& ĩ m̃o. non ĩ tm̃. S ꝑsona sepius decoris cã intuem̃ :
quȩ e in nobis & in iis: ꝗ deliberãt spectanda est
tium animi. Duplex condicio. Nã ꝯsultãt aut płes
ã singłi : sed ĩ utrisq dr̃ia. Quia & in płib multũ
ĩ terest: Senatus sit: an popłus : Romani anfidena¬
tes : grȩci an barbari & in singłis Catoni petẽdos
honores suadeam ÷ an .c. Mario. De rõe belli Scipio
prior an fabius delibere. Prom̃ intuenda sexus
dignitas etas : sed mores prȩcipue discrimẽ dabũt
& honesta qdđ honestis suadere facilimũ est. Si uõ ap̃

Expanded text:
m melius sed quid sit optimum, quaeritur, itemque contra. m melius sed quid sit optimum, quaeritur, itemque contra. nec unquam incidet in hoc genere materiae dubitatio rei, quapotest esse causa dubitandi? ita fere omnis suasoria nihil est quid, ut aestimari possit, plus in eo quod petimus sit commodi, an vero in eo per quod petimus incommodi. est utilitatis et in modo, non in tantum. sed personam saepius decoris gratia intuemur, quae et in nobis et in iis, qui deliberant, spectanda est.unt enim deliberantium animi, duplex condicio. nam consultant aut plures aut singuli; sed in utrisque differentia, quia et in pluribus multum interest, senatus sic an populus, Romani an Fidenates, Graeci an barbari, et in singulis, Catoni petendos honores suadeamus an C. Mario, de ratione belli Scipio prior ani Fabius deliberet. proinde intuenda sexus, dignitas, actas. sed mores praecipue discrimen dabunt. et honesta quidem honestis suadere facillimum est; si vero apud
Abbreviated transcription (Latin):
armene. Sed tñ nec hic plane cõcedendũ ẽ et̃ idĩ¬
honestum. Liberos .n. ñã oẽs: & eisdem ꝯstare elem̃tis :¬
e fortasse antiquis ẽ nobilib ortos dicip̃t. E illic ubi
deliꝰ ẽ pturos affirmemꝰ si se dedenĩt siue hostis nõ
suauerit fidẽ siue cȩsar uicerit : qđ est uõ similius¬
Nȩc aũt quȩ tm̃ interse pugnat: plerũq nõib defle¬
en solã. Nã & utilitas ip̃a expugnatꝰ ab iis: ꝗ dñt
non solum potiora eẽ honesta ꝗ utilia: sed ne utilia
nũ ambitiosũ stolidũ uerbis : ꝗͣ re ꝓbabiliꝰ uocãt. Nec
tm̃ in utilib cõparant᷑ utilia: sed int̾se qͦ ip̃a: ut si
e duob eligamus in alto ꝗd sit magis: in alto quid
sit minus. Crescit hoc adhuc Nã int̾im triplices ẽ
suasoriȩ incidũt : ut cũ pompeius deliberauit par¬
thos an Africã. an Egyptũ petere. Ita nõ tm̃ utru¬

Expanded text:
armentur. sed neque hic plane concedendum est esse id inarmentur. sed neque hic plane concedendum est esse id inhonestum, liberos enim natura omnes et eisdem constare elementis t fortasse antiquis etiam nobilibus ortos dici potest; et illic, ubietiam perituros adfirmemus, si se dediderint, sive hostis non servaverit fidem inter se pugnant, plerumque nominibus deflecti solent. nam et utilitas ipsa expugnatur ab iis, qui dicunt, non solum potiora esse honesta quam utilia, sed ne utilia num, ambitiosum, stolidum, verbis quam re probabilius vocant. nec tantum inutilibus comparantur utilia, sed inter se quoque ipsa, ut si ex duobus eligamus, in altero quid sit magis, in altero quid sit minus. crescit hoc adhuc. nam interim triplices etiam suasoriae incidunt: ut cum Pompeius deliberabat, Parthos an Africam an Aegyptum peteret. ita non tantum, utru
Abbreviated transcription (Latin):
nestati. An sit aut facile magnũ iucũdũ sñ ꝑiculo
ad qõnem ꝑtine utilitatis. Qui loci oriunt᷑ ex qͣdicti¬
one. Est quidem ritile sed difficile: parrũ inͣiucũdũ.
piculosum tam̃ quibdã uidetur ẽt nõnunꝗ̃ de iucũ¬
ditate sola cõsultatio: ut si de ꝑdificando theatro in¬
stituendis ludis deliberetur. Sed neminẽ adeo solutũ
luxu puto: ut nihil in cã suadendi sequatur prȩter
uoluptatem. Precedat .n. semꝑ aliquid nẽce est : ut in
ludis honor deoꝵ iin theatro nõ in utilis laboꝵ remis¬
sio de formis: & in cõmoda turbȩ: si id nõ sit cõfli¬
ctatio: E nihilominus illa eadem religio: cũ theatrũ
ueluti qđdã illius sacri templũ uocabimꝰ. Sepe uo E
utilitatem despiciendam eẽ dicimꝰ: ut honesta facia
ut cũ illis opiterginis damus cõsilium: ne se hostib
dedat̃ : ꝗ̃ ꝗͣ perituri sint: nisi fecerĩt. & utilia hone¬
stis prȩferimus : ut cum suademꝰ: ut bello punico ẜui

Expanded text:
nestati. an sit autem facile, magnum, iucundum, sine periculo, ad quaestionem pertinet utilitatis. qui loci oriuntur ex contradictione: est quidem utile sed difficile, parvum, iniucundum, periculosum. Tamen quibusdam videtur esse nonnunquam de iucunditate sola consultatio, ut si de aedificando theatro, instituendis ludis deliberetur. sed neminem adeo solutum luxu puto, ut nihil in causa suadendi sequatur praeter voluptatem. praecedat enim semper aliquid necesse est, ut in ludis honor deorum, in theatro non inutilis laborum remissio, deformis et incommoda turbae, si id non sit, conflictatio, et nihilominus eadem illa religio, cum theatrum veluti quoddam illius sacri templum vocabimus. saepe vero et utilitatem despiciendam esse dicimus, ut honesta faciamus, ut cum illis Opiterginis damus consilium, ne se hostibus dedant, quanquam perituri sint, nisi fecerint; et utilia honestis praeferimus, ut cum suademus, ut bello Punico servi
Abbreviated transcription (Latin):
si Theodotus sit occisus : an id minime oportunum hoc ipr̃e
ꝓ ꝑiculosum E certe lõgum sit futurũ. Quęritur q de
honesto: deceat ne cȩsare ulctio pompeis: an sit uerẽdũ
ne peiorẽ faciat suaꝵ ꝑtiũ cãm : si pompeium ĩ dignum
morte fateatur. Qđ genus accidere ẽ ueritati pt̃. Nõ
simplex aũt circa suasorias error ĩ plerisq declamato¬
rib fuit: ꝗ dñdi genus in his diu̾sum atq in totũ illi
iudiciali ꝯtrariũ eẽ existimauerẽ. Nanq e pͥncipia
abrupta & cõcitatã semꝑ or̃oem & in u̾bis effusiore :
ut ip̃i uocãt cultũ affectauert̃ : & eaꝵ breuiores
utiq cõmentarios ꝗ̃ legalis mat̾iȩ facere elaboraue¬
rũt. Ego porro ut prooemio uideo nõ unq opus
rioso sit exclamãdũ nõ intelligo: cũ ꝓposita ꝯsultat¬
one rogatꝰ sniãm: si m̃o ẽ sanus nõ quȩ rie. s ꝗͣ maxͣ¬

Expanded text:
si Theodotus sit occisus, an id minime opportunum hoc tempore et si Theodotus sit occisus, an id minime opportunum hoc tempore et periculosum et certe longum sit futurum. quaeritur et de honesto, deceatne Caesarem ultio Pompeii, an sit verendum, ne peiorem faciat suarum partium causam, si Pompeium indignum morte fateatur. quod genus accidere etiam veritati potest. non simplex autem circa suasorias error in plerisque declamatoribus fuit, qui dicendi genus in iis diversum atque in totum illi iudiciali contrarium esse existimaverunt. nam et principia abrupta et concitatam semper orationem et in verbis effusiorem, ut ipsi vocant, cultum adfectaverunt, et earum breviores utique commentarios quam legalis materiae facere laborarunt. ego porro ut prooemio video non utique opurioso sit exclamandum, non intelligo; cum proposita consultatione rogatus sententiam, si modo est sanus, non quiritet, sed quam max
Abbreviated transcription (Latin):
tis fide. Enĩuõ prȩcipue declamatorib ꝯsiderãdũ
dñt : ut aduocati plȩxũq filii pr̃es diuites senes
asꝑi lenes. auari deniq suꝑstitiosi timidi derisores
plȩrũqi exͥcitationis gr̃a poni & poeticas e historicas:
Ut priami uerba apud achillẽ ut syllȩ dictaturam
tñ ĩ his utimur ficta ꝑsonarum: qua ip̃i sustittuimꝰ or̃one:
ut ap̃ciceronem ꝓcelio ĩ clodiã : e cȩcus appius e clo¬
dius frater: ille ĩ castigationẽ hic ĩ hortatione morum
cõpositus alloꝗtur. Solẽ in scholis fingi matiȩ ad delibe¬
rãdũ siłiores ꝯtrouersis ꝙ ex utroq gne cõmixtȩ ut
cũ apud .C. cȩsarem consultatio de poena Theo doti poni¬
tur. Cõstat .n. accusatione ⁊ defensione cause : qđ ẽ iu¬
dicialium ꝓͥum. ꝑmixta at est e utilitatis rõ an cesari
ꝓfuerit occidi pempeium : antimendum a rege bellum

Expanded text:
tis fidem. enimvero praecipue declamatoribus considerandum tis fidem. enimvero praecipue declamatoribus considerandum dicunt ut advocati, plerumque filii, parentes, divites, senes, asperi, lenes, avari, denique superstitiosi, timidi, derisores plerumnque exercitationis gratia poni et poeticas et historicas, ut Priami verba apud Achillem aut Sullae dictaturam vero in iis utimur ficta personarum, quas ipsi substituimus, oratione, ut apud Ciceronem pro Caelio Clodiam et Caecus Appius et Clodius frater, ille in castigationem, hic in exhortationem vitiorum compositus, alloquitur. solent in scholis fingi materiae ad deliberandum similiores controversiis et ex utroque genere commixtae, ut cum apud C. Caesarem consultatio de poena Theodoti ponitur. constat enim accusatione et defensione causa eius, quod est iudicialium proprium. permixta tamen est et utilitatis ratio, an pro Caesare fuerit occidi Pompeium, an timendum a rege bellum,
Abbreviated transcription (Latin):
mihi uident᷑ difficillimȩ prosopopeie : in ꝗb ad reliquũ
suasorie laborẽ accedit &̃ ꝑsone difficultas Nãq idẽ
illud aliter cesar. ałr cicero ałr cato suadere ebebit
U tilissima uõ hȩc exercitatio: uł ꝙ duplicis ẽ operis:
uł ꝙ poetis qͦ aut historiaꝵ futuris scriptorib płimũ
confert: ueꝵ & oratorib nẽcia. Nam sũt młtȩ a grȩ¬
cis latinisq cõpositȩ or̃ones ꝗb alii uterentur. a
quoꝵ ꝯditionemi uitamq aptanda : q̃ ocebantur
fuerũt. An eodẽ m̃o cogitauit: aut eandem ꝑsonã
inducit Cicꝰ cũ scribẽt. Ct pompeio e cũ .C ap¬
pio. cȩtisue : ae nõ uniuscuiꝰq fortunam digͥtatẽ
res gestas intuitus oĩum: ꝗb uocẽ dabat : ꝙt ima¬
ginem expressit: ut melius ꝗđ: sed tñ ip̃i dicere
uiderentur: Hec .n. minꝰ uitiosa ẽ oro si ab hoĩe ꝗͣ
sidre: cui ac comodari debe: dissid Ideoq lysias
optime uidr̃ in iis:ꝙ̃ scribebat in docts: ẜuasse uenta¬

Expanded text:
identur prosopopoeiae, in quibus ad reliquum suasoriae laborem accedit etiam personae difficultas. namque idem illud aliter Caesar, aliter Cicero, aliter Cato suadere debebit. utilissima vero haec exercitatio, vel quod duplicis est operis, vel quod poetis quoque aut historiarum futuris scriptoribus plurimum confert. verum et oratoribus necessaria. nam sunt multae a Graecis Latinisque compositae orationes, quibus alii uterentur, ad quorum condicionem vitamque aptanda quae dicebantur fuerunt. an eodem modo cogitavit aut eandem personam induit Cicero, cum scriberet Cn. Pompeio et cum T. Ampio ceterisve; ac non uniuscuiusque eorum fortunam, dignitatem, res gestas intuitus omnium, quibus vocem dabat, etiam imagine expressit? ut melius quidem sed tamen ipsi dicere viderentur. neque enim minus vitiosa est oratio, si ab homine quam si ab re, cui accommodari debuit, dissidet; ideoque Lysias optime videtur in iis, quae scribebat indoctis, servasse verita
Abbreviated transcription (Latin):
Lacerȩ mone studia literaꝵ : ꝗ̃ athenis honoris merebant᷑
plus patientia foritudo rapto uiuere ꝗbusdam honestum
aliis cura legum frugalitas ap̃ Sbarieas forsitan odio fo¬
te Vcteribus Romanis sumum luxꝰ crimen. Eadẽ in
singłis drĩa. Maxĩe faue iudet: qui sibi dicẽtem assentini
putat. Idem precipit illud qͦ : qđ mox Cornelius Celsus ꝓ¬
pe supta mõu inuasit: ꝗa sit quȩdã uintutib ac uitiis ui¬
cinitos. Utendum ꝓxima deriuatione u̾boꝵ: ut ꝓ teme

Expanded text:
Lacedaemone studia litterarum quam Athenis honores merebuntur, Lacedaemone studia litterarum quam Athenis honores merebuntur, plus patientia ac fortitudo. rapto vivere quibusdam honestum, aliis cura legum. frugalitas apud Sybaritas forsitan odio foret, veteribus Romanis summum luxuria crimen. eadem in singulis differentia. maxime favet iudex, qui sibi dicentem assentiri putat. idem praecipit illud quoque quod mox Cornelius Celsus prope supra modum invasit, quia sit quaedam virtutibus ac vitiis vicinitas, utendum proxima deri
Abbreviated transcription (Latin):
familia ĩ posteꝵ exemptu ẽ: E parentes maloꝵ
odimus. & ẽ cõditorib urbiũ in fame ꝯtratisse ali¬
quã perniciosam cȩteris gentẽ : qualis ẽ pͥmus iu-¬
daice suꝑstitionis auctor : & gracchoꝵ leges inuisȩ
& si qđ est exemplũ deforme posteris traditum.
quale libidinis uir perses in muliere samia ĩsti¬
tuere ausus dicit᷑ primus. Sd in uiuentib qͦ. iudicia
hõĩũm uelut argumenta sunt morum : & honos a
ignominia uerã esse laudẽ uł uituꝑationẽ probat.
Inresse tñ Aristoteles putat: ub quicq laudetur : a
uituꝑctur. Nam p̃łimũ refert: qui sint audiẽtium
mores: quȩ publice recepta ꝑsuasio: ut illa matᶜ
quȩ probãt esse in co: qui laudabitur: credant. a
in eo contra: quem dicemus ca: que oderint. Ita nõ
dubium erit iudicium. qđ or̃onem prȩcesserit ipõꝵ
& ꝑmiscenda laus semꝑ. Nam id beniuolos facit. Quotiens
aũt heri poterit. cum mateniȩ utilitate iũgenda. Mlinus

Expanded text:
 posterum exemptum est; et parentes malorum odimus; et est conditoribus urbium infame contraxisse aliquam perniciosam ceteris gentem, qualis est primus Iudaicae superstitionis auctor; et Gracchorum leges invisae; et si quod est exemplum deforme posteris traditum, quale libidinis vir Perses in muliere Samia instituere ausus dicitur primus. sed in viventibus quoque iudicia hominum velut argumenta sunt morum, et honos aut ignominia veram esse laudem vel vituperationem probat. interesse tamen Aristoteles putat, ubi quidque laudetur aut vituperetur. nam plurimum refert, qui sint audientium mores, quae publice recepta persuasio, ut illa maxime quae probant esse in eo, qui laudabitur, credant, aut in eo, contra quem dicemus, ea quae oderunt. ita non dubium erit iudicium, quod orationem praecesserit. ipsorum permiscenda laus semper, nam id benevolos facit; quotiens autem fieri poterit, cum materiae utilitate iungenda. minus
Abbreviated transcription (Latin):
nale simplius est : quia ip̃ius tm̃ neͣ cõtemplatiõe
constat. Itaq in eo satis est oñdisse miecturã fini¬
tionẽ qualitatem. Legalium płes sint sp̃ẽs necesse ẽ.¬

Expanded text:
nale simplicius est, quia ipsius tantum naturae contemplatione nale simplicius est, quia ipsius tantum naturae contemplatione constat. itaque in eo satis est ostendisse coniecturam, finitionem, qualitatem. legalium plures sint species necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
obiicitur: factum ẽẽ đr̃: Tertia honestissima : qua re¬
cte stum̃ defendit᷑. Quib si deficiamur: ultiã ꝗdem
sed iã sola suꝑest. salus: aliquo iuris adiutorio e laben¬
di ex crimine. qđ nec negani nec defendi pt̃: ut
nõ iudeatur iure actio inteadi. Hic ille questiones
siue actionis siue tr̃aslationis. Sũt .n. quȩdã non
laridabilia na sed iure concessa: ut in .xii. tabulis
debitoris corpus inter creditores diuidi licuit: quã
legem mos publicus repudiauit: & aliꝗd ȩquum
sedꝰ prohibitum iure ut libertas testamentoꝵ. Ac¬
cusatori nihilo pła intuẽda sũt :ut probe fcu eẽ:
hoc eẽ stum non recte stum̃ iure se intendere. Cir¬
ca spẽs casdemlis om̃is uersabitur translatis tm̃
factum petitor probat. Ne quatuor uelut propoita
formȩq actionis: quȩ tum gn̾ales status uocabam : in
duo: ut oñdi: gn̾a descendũt: rõnale & legale. Ratio¬

Expanded text:
obiicitur, factum esse dicitur; tertia honestissima, qua reobiicitur, factum esse dicitur; tertia honestissima, qua recte factum defenditur. quibus si deficiamur, ultima quidem sed iam sola superest salus aliquo iuris adiutorio elabendi ex crimine, quod neque negari neque defendi potest, ut non videatur iure actio intendi. hinc illae quaestiones sive actiones sive translationes. sunt enim quaedam non laudabilia non natura sed iure concessa, ut in XII tabulis debitoris corpus inter creditores dividi licuit, quam legem mos publicus repudiavit; et aliquid aequum sed prohibitum iure, ut libertas testamentorum. accusatori nihilo plura intuenda sunt, ut probet factum esse, hoc esse factum, non recte factum, iure se intendere. ita circa species easdem lis omnis versabitur translatis tantfactum petitor probat. haec quattuor velut proposita formaeque actionis, quae tum generales status vocabam, in duo ut ostendi genera discedunt rationale et legale. ratio
Abbreviated transcription (Latin):
de quo ambigatur. Ꝙ quid sit: & quale sit: certe nõ
pt̃ estimari: nisi prius ẽẽ cõstiterit. Ideoq ea pͥma
quȩstio sed nõ statim: qđ ẽẽ manifestum ẽ: E ꝗd sit
appare. Hoc quoq ꝯstituto  nouissima qualitas suꝑẽ
Nec his exploratis aliud est ultra. His infinitȩ quȩ¬
stiones his finitȩ ꝯtinentur. Hoꝵ aliqua in demõ¬
stratiua deliberatiua iudiciali materia utiq tractã¬
tur. Hȩȩ rursus iuridiciales causas & rõnales parte
elegali continaẽ. Nec .n. ulla iuris disceptatio: nisi fi-¬
nitione qualitate. ꝯiectura pt̃ explicari. Sed institu¬
entib rudes non erit inutilis latius pͥmo fusa rõ&
si nõ statĩ rectissima linea tensa: facilior tñ & aꝑtior
uia. Discat igͣ añ oĩa quadriꝑtitam in oĩb cãis esse
roẽm: quã primã intueri debeat:ꝗ acturꝰ ẽ. Nã ut
a defensore potissimũ incipiã : longe fortissima tuẽdi se
rõ est : si qđ obiicit negari pẽ : proxima si non id: qđ

Expanded text:
de quo ambigitur; quod, quid sit et quale sit, certe non potest aestimari, nisi prius esse constiterit, ideoque ea prima quaestio. sed non statim, quod esse manifestum est, etiam quid sit, apparet. hoc quoque constituto novissima qualitas superest, neque his exploratis aliud est ultra. his infinitae quaestiones, his finitae continentur; horum aliqua in demonstrativa, deliberativa, iudiciali materia utique tractatur. haec rursus iudiciales causas et rationali parte et legali continent; neque enim ulla iuris disceptatio nisi finitione, qualitate, coniectura potest explicari. sed instituentibus rudes non erit inutilis latius primo fusa ratio et, si non statim rectissima linea tensa, facilior tamen et apertior via. discant igitur ante omnia quadripertitam in omnibus causis esse rationem, quam primam intueri debeat qui acturus est. nam , ut a defensore potissimum incipiam, longe fortissima tuendi se ratio est, si quod obiicitur negari potest; proxima, si non id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
pocrates clarus arte medicinȩ uiđr honestissime fecisse
ꝙ quosdã errores suos ne posteri errarẽ confessus
est e M. tullius non dubitauit aliquos suos libros iã¬
editos: aliis põea scriptis ipẽ damnare : sicut catullam
atq lucilium e hos ipos: de ꝗb m̃o sum locutus artis
t hetorices Et .n. suꝑuacuus essȩ in studiis longior labor
ꝑticulas hȩt qͦ: quȩ nunc precipiã reutentur : Ita ne¬
minẽ didicisse poeniteat. Colligert tm̃ et atq bispo¬
nere paulo significantius conor. Om̃ib at satis faltu
uolo. non me heg serius demõstrort alis q̃ mihi ipsi¬

Expanded text:
pocrates, clarus arte medicinae, videtur honestissime fecisse, pocrates, clarus arte medicinae, videtur honestissime fecisse, quod quosdam errores suos, ne posteri errarent, confessus est; et M. Tullius non dubitavit aliquos iam editos libros aliis postea scriptis ipse damnare, sicut Catulum atque Lucullum et hos ipsos, de quibus modo sum locutus, artis rhetoricae. etenim supervacuus foret in studiis longior labor, particulas haec quoque, quae nunc praecipiam, revertentur; ita neminem didicisse paeniteat, colligere tantum eadem ac disponere paulo significantius conor. omnibus autem satisfactum volo, non me hoc serius demonstrare aliis, quam mihi ips