comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torim uł cognitorem quelitis minist eẽ ordinatus mori contin¬
geru nunume eĩ queratur heredis: Acq suꝑuacuum dominuam
causȩ laboris occasio protendatur. sed statim ad eummigrentuir
Omnis quid dñs causefuerit actionis & successoris procuratur
nulla suꝑ eum p&itio relinquatur : Nisi tantum expensarum nomine
uł factorum lites causam sumptum xecsine uid&ur in congruum
cognitorem quodmanifestum sit Si cognitor uł p̃sentis ꝓcurator
ausus fuerit iudicio prosperiore fustunam uł heredem reant deuictu
c& erum in rei his quoq: id est licere non dubium ẽ quamuis
habunde legum uerum obseruationem monita sit quesi in rem
quoq sua cognitor uł procurator qui fuerit ordinatus. simili

Expanded text:
itis minister est ordinatus, mori contigerit, minime eius quaerantur heredes, ne de supervacuo domino causae laboris occasio protendatur, sed statim ad eum migrent omnes, qui dominus causae fuerat, actiones. Et successoribus procuratoris nulla super eo petitio relinquatur, nisi tantum expensarum nomine vel factorum litis causa sumptuum. Nec sane videtur incongruum cognitori, cum manifestum sit, si cognitor vel praesentis procurator usus fuerit in iudicio prosperiore fortuna vel eadem reflante devictuceterum in rei quoque idem licere non dubium est, quamvis abunde legum veterum observatione munita sit, quae, si in rem quoque suam cognitor vel procurator quis fuerit ordinatus, simili
Abbreviated transcription (Latin):
pentar desuruaguis. Aliquanti prosua uoluntate sissi¬
gia dedisre probantur & postea cum ad miliciã ꝑuenerit eaque
ꝑdiderat. rep&ire uł auferre contra rationẽ in honeste & in licita
p̃sumpser̃. Ideoq p̃cib: ut quicumq: aliquid proprestantis sibi
quep&it dedisse dinoscitur non hab eatlicentiam rep&endi
qui uõ rep&ire fuerit conatus hoc ilł habeat qui accepit. aut
siceste sublata ei fuerit sed formiter & alium tantum iłł qui
abstulit fisco cogatur ex soluere. Inttex̃p. Siquisdum neces¬

Expanded text:
nterpretatio. Aliquanti pro sua voluntate suffragia dedisse probantur et postea, cum ad militiam pervenerunt, ea quae dederant repetere vel auferre contra rationem inhoneste et inlicite praesumpserunt. Ideoque praecipimus, ut quicumque aliquid pro praestandis sibi, quae petiit, dedisse dinoscitur, non habeat licentiam repetendi: qui vero repetere fuerit conatus, hoc ille habeat, qui accepit, aut si certe sublatum ei fuerit, reformetur et aliud tantum ille qui abstulit fisco cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
quaus cum q iudicio conslio adienserit hoc sibi sic uindic& sicat
duille silius qui aliquid uiuopatre in armis constrattus ceperit.
nullum in prountia sibi commissa deeadem queuenit prouinciat
ał dẽ alia regione sibi cancellario uł domesticum fostisse cõungen
nisi quiei publicẽ ciuium dectione fuerit deputatus tta utis posta
suertt iud& ille remotis his qui consiliarii uł domestici gesit osfiuo
trinio sub alio iudice dȩpiuntia non discedat. Uisiquis acuia¬
tor fectisse exuenerit red dat accusantibus ratione. Qlisoste
facta iudicis usq quo celare uoluerit subdatur publice ques¬
Peiure dicione. &ubi quis conuenire debeat im̃p cõrrã¬

Expanded text:
s et bonis causis adquisierit, hoc sibi sic vindicet, sicut et ille filius, qui aliquid vivo patre in armis constitutus acceperit.nullum in provincia sibi commissa de eadem, de qua venit, provincia vel de alia regione sibi cancellarium vel domesticum fortasse coniungere, nisi qui ei publice civium electione fuerit deputatus, ita ut, si postea fuerit iudex ille remotus, is qui consiliarii vel domestici gessit officium triennium sub alio iudice de provincia non discedat, ut, si quis accusator fortasse extiterit, reddat accusantibus rationem. Et si forte facta iudicis usquequaque celare voluerit, subdatur publicae quaesVRIS DICTIONE ET VBI QVIS CONVENIRI DEBEAT 349
Abbreviated transcription (Latin):
& enoiaxo coxib̵ urtp̃. Siquis in domibus dominicis criminosus potue¬
rit inueniri : ꝓuinciȩ iud ex p̃sentia ñ expect& auctoritas. sed moa
reum conp̃hensum nealico conludio effugiat subdihibeat publice
ne aliquis audiendus ẽ quinq nobilissimiuiri iudices dereliquis sibi
similib: missis sostib: elegantur nestu dio uideantur electi & decapi¬
talerem aut nocentiã alterius uideantur facile iudicareI. in

Expanded text:
etatio. Si quis in domibus dominicis criminosus potuerit inveniri, provinciae iudex praesentiam non expectet actoris, sed mox reum conprehensum, ne aliquo conludio effugiat, subdi iubeat publicae ne aliquis audiendus est, quinque nobilissimi viri iudices de reliquis sibi similibus missis sortibus eligantur, ne studio videantur electi et de capitali re aut innocentia alterius videatur facile iudicari. NE
Abbreviated transcription (Latin):
Iuamiuis sc̃o die dominico om̃s liter acrep&itiones quiescere uissim¬
gesta confici pare ordinatione ꝑmittimus: dat̃ viuidaq̃s rom
diimasio & promodo consł iratorp̃e. Causas ꝑ annispacio om̃ib
dieb secuđ nlegem audire p̃cipimus. lic& lex quattuor menss ad syuc¬
tis colligendum indulserit sediti ꝓuinciarum qualitate & ꝓp̃sentiã
dominorũ credimus faciendi ut adie vniiłlsc ulias ueur inlaẽs

Expanded text:
uamvis sancto die dominico omnes lites ac repetitiones quiescere iusserimgesta confici pari ordinatione permittimus. 386 Nov. 3. Imsio et Promoto conss. Interpretatio. Causas per anni spatium omnibus diebus secundum leges audiri praecipimus. Et licet lex quattuor menses ad fructus colligendos indulserit, sed ita pro provinciarum qualitate et pro praesentia dominorum credidimus faciendum, ut a die VIII kal. Iul. us
Abbreviated transcription (Latin):
conił ett̃ Quando int̃fiscum & priuatũ posses sorem dere¬
p&itionem aliquã suerit osta cõtentio. Si priutitis fitum repdlas
quattuor m̃ses ad responsum auctor fucalis habebit inducias. Siuer
catur : ixt̃p̃ Quotiens d& estañtũ ingenuititis uł depatrimomis
causauetitur sine cessariam negotia intrans marinis pastib: liagato¬
ris habere sedixerint nouem ensuum spacium indubitanter accipiant

Expanded text:
o. Quando inter fiscum et privatum possessorem de repetitione aliqua fuerit orta contentio, si privatus fiscum repetat, quattuor menses ad respondendum actor fiscalis habebit indutias: si vero atio. Quotiens de statu ingenuitatis vel de patrimoniis causa vertitur, si necessaria negotii in transmarinis partibus litigatores habere se dixerint, novem mensuum spatium indubit
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium nego cii uideatur imp&ratione incurrere qđ incuius cũq
ardientia causȩsuȩ actio ñꝑuenire ad fectum solum eẽ ut uoxsua
rationabilis cumꝓposuerit adꝓb&ur s. ati. Vexuxtia morie
xãpt̃ Si quis contra eos quim annisminorib confirtutis lite
fort cominouerit autsi apaste ipsorum reus aliquiđ arguatur
exeo tempora cmpostandar̃ ex quotutor sine ciiatur enoris.
Ht piudicem aut ꝑcuriã intuleru su ecaerit actioni ita tam̃
ut sundiuernis ꝓunciis istius officili omnis sunt. id est cura toris
quiminorum causa stuentur quiin eadem ꝓuncia fuer̃ ubi in¬
tentio nata probatur ipsi aut ingerant aut excipiant actionis
qui a uolumꝰ ut dealiã ꝓuinciã defensoris minorum pro audientiȩ
Constare apud rectores ꝓuinciȩ uł defensores ut omnis apud quem
gestac consiciuntur litem iubemꝰ. Mullus nom̃ absentis aut mostui
uł qui non potuerit in uerari in litis contestatione recipiat & fidn¬

Expanded text:
iudicium negotii videatur incurrere, quod in cuiuscumque audientia causae suae actio non pervenerit ad effectum. Solum est, ut vox sua rationabilis, cum proposuerit, adprobetur. DE DENVNTIATIONE atio. Si quis contra eos, qui in annis minoribus constituti sunt, litem forte commoverit aut si a parte ipsorum reus aliquis arguatur, ex eo tempora conputanda sunt, ex quo tutor sive curator minoris aut per iudicem aut per curiam intulerit seu exceperit actionem: ita tamen, ut, si in diversis provinciis istius officii homines sunt, id est curatores vel tutores qui minorum causas tuentur, qui in eadem provincia fuerint, ubi intentio nata probatur, ipsi aut ingerant aut excipiant actiones, quia nolumus, ut ad aliam provinciam defensores minorum pro audientiae Contestari apud rectores provinciae vel defensores aut omnes, apud quos gesta conficiuntur, litem iubemus, ne ullus nomen absentis aut mortui vel qui non potuerit inveniri in litis contestatione recipiat, ne fals
Abbreviated transcription (Latin):
Assi desunctus suerit his quip̃cis obtulerit. uellis contraq
obtulerit accio adheredib: defuncti: & contra herem dipul¬
satis saluaꝑmaneat. qui a causa accionem contestate
a qui conp&ebant defuncto i conp&unt& heredes: Si uero
auctor qđ lib & ordine rep&tuion ẽ suam p̃sens non poplic¬
tuerit heres eĩ unde auctor accionẽ non proposuerit agere

Expanded text:
s obtulerit, vel is contra quem obtulit, actio et heredibus defuncti et contra heredes pulsati salva permaneat, quia causa actione contestata ea, quae conpetebat defuncto, conpetit et heredi. Si vero auctor quolibet ordine repetitionem suam praesens non publicaverit, heres eius, unde auctor actionem non propo
Abbreviated transcription (Latin):
uicem excusabant. Vt siñ inunam prouintiã uł sub unum
iudicem oms eeñt dump̃sentiã suã nonsimul eẽ causantur repe¬
tentis uideatur in ludere unde delatione hacremo uentis quam
patrius nt̃ constantinus consostii inhac paste pristeterat. iubemꝰ
scđm antiquis iuris ordine. ut quicũq pulsatus fuerit psu apate
ul ꝑsona respondeat nediucius subhanc occasionẽ rep&seniem

Expanded text:
excusabant, ut, si non in una provincia vel sub uno iudice omnes essent, dum praesentiam suam non simul esse causantur, repetentes videbantur inludere: unde dilationem hanc removentes, quam patruus noster Constantinus consortibus in hac parte praestiterat, iubemus secundum antiqui iuris ordinem, quicumque pulsatus fuerit, pro sua parte vel persona respondeat nec diutius
Abbreviated transcription (Latin):
osteac quam ꝑscripturalis fuerit contestatec & ꝑpublica coniuna¬
tionem quis quis illeõ quipulsatur agnouerit . tunclex in coata
dicatur sitacm̃ liugantium ꝑfecte ꝓbatur & atis : X amsi quis prina¬
pis beneficio contraracione legis causa sua tempora sperauerit pe¬
longari: quiequid ꝓhacre meruer̃ non uidebit. Data uxonis¬
mad nediolaio timasio & promoto conrł ixter p̃tano
Lic& in negociis qđ ꝑactione eleta in coata uid&ur legiimus
ad repondendo temporumsemꝑcursus obseruandum sit Spe¬
cialit̃ eos qui ali quã p̃uaserit ñ patimur ꝓquacumq occasione
deferre negotium. Ideoq cũ illũ qui suerie depossesnonẽ deiectus
audientia impa rauerit iustam iuris ordinẽ in comunum adrec¬
punda quo diderit nullaten deferatur. nec aliquã ꝑsuasor

Expanded text:
osteaquam per scripturam lis fuerit contestata et per publicam conventionem, quisquis ille est qui pulsatur agnoverit, tunc lis incoata dicatur, si tamen litigantum perfectae probantur aetates. Nam si quis principis beneficio contra rationem legis causae suae tempora speraverit prolongari, quidquid pro hac re meruerit, non valebit. 389 Maiomoto conss. Interpretatio. Licet in negotiis, quae per actionem elicitam incoari videntur, legitimus ad respondendum temporum semper cursus observandus sit, specialiter eos qui aliqua pervaserint non patimur per quamcumque occasionem differre negotium. Ideoque cum ille, qui fuerit de possessione deiectus, audientiam impetraverit iuxta iuris ordinem intra annum, ad recipienda quae perdidit nullatenus differatur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ixtp̃o Prorepedendo debito undecesta scriptura profertur. sea
de id quod alicui fidei comissum eẽ utdar&ur aliquis agata. ut ali¬
quis sibi aligit fuisse ꝑuusum aut qđ lib & intra annum bene ficio
aut ordo ipsius causȩ p&at̃ scriptus. sed mox apudiudicẽ se xon
ulla temporum moraquȩ ꝑ hoc uid& adferre causam su ãꝓponat

Expanded text:
io. Pro repetendo debito, unde certa scriptura profertur, seu de id, quod alicui fideicommissum est ut daretur, aliquis agat, aut aliquid sibi alleget fuisse pervasum, aut quodlibet intra annum beneficium aut ordo ipsius causae petatur scriptus, sed mox apud iudicem sine ulla temporum mora, quae per hoc videtur afferri, causam suam proponat
Abbreviated transcription (Latin):
& theo do siauo ixop̃t. Eccles arum negotia ꝓreuerentia
scĩtatis acfider opost& cum ad publicum prolata fuerint sine
aliquã dilationem finire. Necdebent defensores lociuenerabilis
ullu turditate suspendi: N. Dedomixorei quepos crtuo
uel cox son tibis ab eo cuidexux tia tũ puerit: xomindis.

Expanded text:
nterpretatio. Ecclesiarum negotia pro reverentia sanctitatis ac fidei oportet, cum ad publicum prolata fuerint, sine aliqua dilatione finiri, nec debent defensores loci venerabilis ulla tarditate suspendi. DE DOMINIO REI QVAE POSCITVR VEL CONSORTIBVS AB EO, CVI DENVNT
Abbreviated transcription (Latin):
lncliano conił Et siciuili anegotia ad ꝓuinciarum re¬
toris iussimus ꝑtinere. Tam̃ quotiens criminł actio ints¬
cesserit inter illos que animis nr̃is militant. atq priuds
similitans priuatum iniudicium uocauerit rector
uinciae audiendi &iudicandin habeant potesta¬
tem.
Siũo priuatus seruientem nob in armis. uł milttantem fortẽ puls auerit
illȩ causȩ audi& ad cuius ordinationẽ hi respicit quimilitat uł arma

Expanded text:
io. Etsi civilia negotia ad provinciarum rectores iussimus pertinere, tamen, quotiens criminalis actio intercesserit inter illos qui armis nostris militant atque privatos, si militans privatum in iudicio vocaverit, rector provinciae audiendi et iudicandi habeat potestatem. Si vero privatus servientem nobis in armis vel militantem forte pulsaverit, ille causam audiat, ad cuius ordinationem is respicit, qui militat vel arma
Abbreviated transcription (Latin):
aduaõs pp̃o. Quicumq causa addicta. discussoq: ne¬
gotio a quocumq fuerii superatus & hancipsam litem postea
sententia prius iudicium non ualebit : Namsi & apud alium
quirat. Siued indigna & pauperior ꝑsonaẽ in m& allũ
biennio de put&ur : UI. deofficio ReCTORIS PRΟuin¬
iudicum uanalis ẽ non audeant nec p̃cium de in troitum¬
occurrentium autliti gantiũ uł egrẽs sum requirant. & in¬
terpellantis tam diuitis quã pauperis sine ullo p̃mio audi¬
antur. Quodsira paces eẽ uoluerint gladio puniantur
aut ceste dequorum rapacitate dominicis aurib: reserantur
Iudex hanc sibi p̃cipiam curã inpendenda ẽ cognoscatur
uditigantium causas iugiter ad hibita ȩquitatẽ discuciat
extiurus ñ se in secr&is domus aut in quib: cũq: angulis
finitiuã sertentiã ꝓlaturũ sed aꝑtis dom̃suȩ ianus in¬
tromissisq: turbis & neminem lacteat quȩ secđm legem ul
ueritatis ordinẽ fuerit indicatum. Data id septo uerono¬

Expanded text:
ATIO. Quicumque caussa dicta discussoque negotio a quocunque fuerit superatus, et hanc ipsam litem postea sententia, prius judicium non valebit. Nam si et apud alium quirat. Si vero indigna et pauperior persona est, in metallum biennio deputetur. DE OFFICIO RECTORIS PROVINjudicum venales esse non audeant, neque pretium de introituoccurrentium aut litigantium vel egressu requirant. Et interpellantes tam divites quam pauperes sine ullo praemio audiantur. Quod si rapaces esse voluerint, gladio puniantur, aut certe de eorum rapacitate dominicis auribus referaturss. Interpretatio. Iudex hanc sibi praecipuam curam inpendendam esse cognoscat, ut litigantium causas iugiter adhibita aequitate discutiat, sciturus non se in secretis domus aut in quibuscumque angulis finitivam sententiam prolaturum: sed apertis domus suae ianuis intromissisque turbis, ut neminem lateat, quid secundum legum vel veritatis ordinem fuerit iudicatum. 365 364 Sept.
Abbreviated transcription (Latin):
&suałe ãa adsextium urbis dõo post alia papiani
pauli gai ulpiani atq modestini scripta uniuersa
ditorũ sententiȩ uedeant. hocẽ papiani pauli gai upiam
mo destini. escebulȩ saui iuliani atq marcellini quorum
si fuerint ꝓlate diuerse sententiȩ ubimaior num erus unũ
senserint uincat. Quod nforsitam ȩquadis numerus in
utraq paste si ei pastes p̃cedat auctoritas in qua papianus
cum ȩqualinum erum senserit: Qui aut̃ singulus papianus
uincit itacedit duceb esceuolȩ. sauinus iulian atqmari¬
& hermogeniano ideolexista p̃terut: quia suis auctoritaus
confirmantur. & hȩc legem priore subtitulo de constitu¬
tionib: principum & edictis : sed ex his omnib: iuris. cõsultos
& gregoriano & hermogeniano gaio papiano. & paulo. quli
necessaria causis p̃sentia in temporum uidebantus¬

Expanded text:
s AA. ad senatum urbis Romae. Post alia. Papiniani, Pauli, Gai, Vlpiani atque Modestini scripta universa sententiae valeant, hoc est Papiniani, Pauli, Gai, Vlpiani, Modestini, Scaevolae, Sabini, Iuliani atque Marcelli: quorum si fuerint prolatae diversae sententiae, ubi maior numerus unum senserit, vincat. Quod si forsitan aequalis numerus in utraque parte sit, eius partis praecedat auctoritas, in qua Papinianus cum aequali numero senserit: quia ut singulos Papinianus vincit, ita cedit duobus. Scaevola, Sabinus, Iulianus atque Marcelet Hermogenianum ideo lex ista praeteriit, quia suis auctoritatibus confirmantur ex lege priore sub titulo de consttionibus principum et edictis. Sed ex his omnibus iuris consultoribus, ex Gregoriano, Hermogeniano, Gaio, Papiniano et Paulo, quae necessaria causis praesentium temporum videbantu
Abbreviated transcription (Latin):
udeiomĩs qui romaniẽẽ se noscuntur. hoc solum apud religionis suae
maioris agant qđ adrdigionis corum ꝑtin& disciplinam Ita uani
quas hebrei lagis statuta custodiant Afiena uõ negotia quinm̃
legibus continentur & ad forum repiciunt apudiudicem piunci
eo qđ om̃s uiri confligant sanos & apud maioris legis suȩ consentientis
ambepastes desolo tam̃ ciuile xego cio audire uoluerint qđ int̃ uenient e¬

Expanded text:
udaei omnes, qui Romani esse noscuntur, hoc solum apud religionis suae maiores agant, quod ad religionis eorum pertinet disciplinam, ita ut isunt Hebraeis legibus statuta, custodiant. Alia vero negotia, quae nostris legibus continentur et ad forum respiciunt, apud iudicem provinciae eo quo omnes iure confligant. Sane si apud maiores legis suae consentientes ambae partes, de solo tamen civili negotio audiri voluerint
Abbreviated transcription (Latin):
ceste suertt id est de tempti autꝑuenti sub eriminis namine actio fortus
ꝓcesserit ad medio cres iudices qui publicam disciplinam obseruoit
id est aut defensores aut ad sestores pacis uindicatum eiusrei decreum
ꝑsonarum inscriptione agitur uł maior cauram est que nonnis. ad
ordinario uidice recitatȩ eleges sententia debeat terminare quad
p̃ceptum sisuerit pr&ermissum officialisq negotia intromittunit
quinque libras auri senouerit eẽdamnatus. Dat̃ uñ bał decinłi

Expanded text:
certi furti, id est detenti aut perventi, sub criminis nomine actio fortasse certi furti, id est detenti aut perventi, sub criminis nomine actio fortasse processerit, ad mediocres iudices, qui publicam disciplinam observant, id est aut defensores aut adsertores pacis, vindictam eius rei decernimus niat, ubi de personarum inscriptione agitur vel maior causa est, quae non nisi ab ordinario iudice recitata legis sententia debeat terminari. Quod praeceptum si fuerit praetermissum, officiales qui negotia intromittunt quinque libras auri se noverint esse damnandos. 397 Nov. 24. I
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis alium credideritliti pulsandum apud punciȩ iulius iudicen
uiui hishabetat quem pulsat negotium suum nouerit ꝓropo¬
a fisco non aliquam rep&untur. Reshabuit ꝓunciȩ iudicem sub
p̃sentiam nr̃i ordinatoris agatur ut illum p̃sentem quid institi
& non apud suum iudicem negotium quidhabuerit inicium litis
crediderit ꝓponendo exceptis xatirminoribus quib: lege con¬
solutum litis ipsius dequa agitur actionem damn&ur nisi forsi¬
tan contra sententiã que aduersus eum dicta fuerit crediderit
tantũ quantumre dequaagitur ualuerit fisconr̃o iub amus
soluere: & qui consilus suis adherut eilu poo
pro
districtionem sustineant Data .iii. iðxogibi¬
que uiri carum meruerint uolum appellare & ad cuus domum not
ransierit eius ꝑficiat dignitite & ꝓnego tius suis in eodem foro ubiet
& proiuno conił ix tp̃o QQuotiens deparius criminib: id ẽ unus
serui fuga. aut sublati ium̃ti aut modice tenere. seud omus inuase ua

Expanded text:
Si quis alium crediderit lite pulsandum, apud provinciae illius iudicem, ubi is habitat quem pulsat negotium suum noverit propoa fisco nostro aliqua repetuntur, res apud provinciae iudicem sub praesentia nostri ordinatoris agatur, ut illo praesente quidquid iustitiae et non apud suum iudicem negotium quod habuerit in initio litis crediderit proponendum, exceptis aetate minoribus, quibus lege consultum est, litis ipsius de qua agitur actione damnetur: nisi forsitan contra sententiam, quae adversus eum dicta fuerit, crediderit tantum, quantum res de qua agitur valuerit, fisco nostro iubemus exsolvere: et qui consiliis suis adhaerent, exilii poenam pro districtione sustineant. 392 Nov. 10. Iquem viri earum meruerint, volumus appellari, ut, ad cuius domum nubta transierit, eius proficiat dignitate et pro negotiis suis in eodem foro, ubi est  Interpretatio. Quotiens de parvis criminibus, id est, unius servi fuga aut sublati iumenti aut modicae terrae seu domus invasae vel
Abbreviated transcription (Latin):
cipumquȩ illic quemeruer̃ in terueniente mostem: non fsuer̃
consecuti successorib: eorum. & sequiliceat ut bene ficia
Noraduria ꝑscriptio dicitur quȩ caura ꝓlongait. id est
quando duciȩ alaigatorera paentur a principem ꝑemptori a
que causam principalem tolla ⁊dest ilitiganur beneficio prin¬
cipes sine iudicio causam uellit extinguig & ideo mora duria
pscriptio ꝑseripta principis supplicantib: concedi non potest¬

Expanded text:
cipum, quae illi qui meruerunt, interveniente morte, non fuerint consecuti, successoribus eorum exsequi liceat, ut beneficia Moratoria praescriptio dicitur, quae causam prolongat, id est, quando indutiae a litigatore petuntur a principe: peremptoria, quae causam principalem tollit, id est, si litigator beneficio principis sine iudicio causam velit extingui. Et ideo moratoria praescriptio per rescriptum principis supplicantibus concedi potest
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatem ꝓpria non in t̃uenientem decr&o ꝑuenisre probatur
probanc p̃sumptione quinq: librarũ auri fusco inferre cogatur¬
secđ m suum nom curiam uł plebem sibi commissam cum omni iustttiam
aquitate defendant: uallum de innocentibus aui condemprare
pnouincias tales ꝓstudio discipline iudices ordinentur ut cumomne
ollicitudine in reor & latrones remotispotentum patrocini in
firictione deb& exercere non deferant. Nec ꝑ neglegenti  stum
aut uenaltiatẽ crimina qued ebent punire proficiant xi

Expanded text:
cupiditate propria, non interveniente decreto pervenisse probabitur, cupiditate propria, non interveniente decreto pervenisse probabitur, pro hac praesumptione quinque libras auri fsecundum suum nomen curiam vel plebem sibi commissam cum omni iustitia et aequitate defendant; nullum de innocentibus aut condemnare provincias tales pro studio disciplinae iudices ordinentur, ut cum omni sollicitudine in reos et latrones remotis potentum patrociniis districtionem debitam exercere non differant, ne per neglegentiam suam aut venalitatem crimina, qu
Abbreviated transcription (Latin):
celsum uicarium ixtecp̃. Iullis iudicum matronam indomun
suam resedentem ꝑ quicumq aparitorem ad publicũ a efumas
pro trabendam: sed circa eam prosex sus reuerentiã cõuentio
honefla serueur Cums quidã debere constituerit ens
auctoribus possit ex solui: Namsi quis fecerit sum mosũ pplicio sas
& egrotos nr̃a p̃cepta meruerunt eos de locissuis commouendi uel
extraprountia sua : xum quampenitus ꝓtrahendilicentiã submorum
utibi caus am suamdicant ubi instructioris eẽ & testimonia possint
facilius inuenire: Sane supse quorum satigatione consolemus
non crediderint expendendus huic uoluntate gorum uenien di
aditus non neganus ita ut aduersarii eorum sub p̃sentia. principis
iudi cemp̃turium depprio debere componere & nihil ad prouncialib:
amplius p&ere quam ei in annonis uł cerarus ad principemfuerit
tuatur ciuitatum defensorer quos consensor ciuium & subrcriptio uni¬
uersorum elegire cognoscitur. Quodi qui defensor adhancrem

Expanded text:
conss. Interpretatio. Nullus iudicum matronam in domo sua residentem per quemcumque adparitorem ad publicum aestimet protrahendam, sed circa eam pro sexus reverentia conventio honesta servetur: cum, si quid eam debere constiterit, conss, possit exsolvi. Nam si quis contra fecerit, summo supplicio se et aegrotos nostra praecepta meruerit, eos de locis suis commovendi vel extra provinciam suam usquam penitus protrahendi licentiam summovemus, ut ibi caussam suam dicant, ubi instructiores esse et testimonia possint facilius invenire. Sane si ipsi, quorum fatigationi consulimus, nos crediderint expetendos, huic voluntati eorum veniendi aditum non negamus; ita ut adversarii eorum sub praesentia principis ium suum de proprio debere conponere et nihil a provincialibus amplius petere, quam ei in annonis vel cellariis a principe fuerit tuantur civitatum defensores, quos consensus civium et subscriptio universorum elegisse cognoscitur. Quod si qui defensorum ad hanc rem
Abbreviated transcription (Latin):
o norati ꝑtunciarum idest exuriȩ corpore. si& ipsi in litĩ
constiuti tempore quȩ cause alienorum iudicib uentilantur
cum iudice. non resedeant & litigatores meridianis honorib
iudicem non salutem: Si aliud p̃sumpserint multa supra
scripto legis ex soluant m. De officiura iudicũ militarũ¬
imp̃ theodõs̃. arcað & honorus. dat̃ pr̃ð id pebr

Expanded text:
onorati provinciarum, id est ex curiae corpore, si et ipsi in lite sunt constituti, tempore, quo causae a iudicibus ventilantur, cum iudice non resideant, et litigatores meridianis horis iudicem non salutent. Si aliud praesumpserint, multam supra scriptae legis exsolvant. DE OFFICIO IVDICVM MILITARI
Abbreviated transcription (Latin):
dare deb ent ut ꝑ singulos agros & loca sollicita in quisitione
ducurrat: & ꝑse qualit̃ in solittionẽ publici debiti cumporie¬
soribus agantur. agnoscant cuius rei curã supplere neglexerin
querellantium non dubitentur sem & ipsos. seuerissime uindi¬
summa sollicitu dine haberedebent ne ea auctoris potentum
aliquid circu inferiores ꝑsonas in licite iniusteq cõmittent¬

Expanded text:
dare debebunt, ut per singulos agros et loca sollicita inquisitione discurrant et per se, qualiter in solutione publici debiti cum possessoribus agatur, agnoscant. Cuius rei curam si inplere neglexerint, querellam civium non dubitent in se severissime vindisummam sollicitudinem habere debent, ne actores potentum aliquid circa inferiores personas inlicite iniusteque committant
Abbreviated transcription (Latin):
ten&ur DELO CATO TT CON SECTO T Somolib quislatim
suui in potestatem haba & ꝑ iurapereum & meliorem ficcere poues
atq ideo operassuas diurnas noc turnasq: locat. Ista in teñ pñ eg̃¬
undi deterioris facti & culture non exercitati & ȩdificiorum non
refectorum culpam arbitrio iudicis dño a conductore sarcire¬

Expanded text:
conducto Homo liber, qui statum suum in potestate habet, et peiorem eum et meliorem facere potest: atque ideo operas suas diurnas nocturnasque locat. Fundi deterioris facti et culturae non exercitatae et aedificiorum non refectorum culpa arbitrio iudicis domino a conductore sarcir
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus pactis stibulatio subi deb& qtetibulatam accionascipossit¬
Interpnoneg̃. BEBONATIONIBNS INTER UIRUM & UOOREM
ostis causa donationem que inpendentem &ut mortis fit. ut estual¬
tũ dinis peregrinationis nauigationis ulbelli hũp. Inconiugio hȩ sola
beant donare possint int̃uirum & uxorem nec ꝑ int̃positã ꝑsonã donatiofieri
potest Inter̃pñeg̃ Intuirũ &uxorem contemplatiom donationis in magina¬

Expanded text:
Omnibus pactis stipulatio subici debet, ut ex stipulatu actio nasci possit. De donationibus inter uirum et uxorem Mortis causa donatio est, quae impendentis metu mortis fit, ut ortu ualetudinis peregrinationis nauigationis uel belli. Manumissionis grabentur. Inter uirum et uxorem nec per interpositam personam donatio fieri potest. Inter uirum et uxorem contemplatione donationis imagina
Abbreviated transcription (Latin):
Tunorinusuras ñ conuenitur sipeccum ampupillare ideo non collo cauit
qđidonea nomina non habebat cumpecunia conloc& cuius rei contestatio
nummis mandato tuo aliquid tibi comparauesd & sirem postea accipere
nollis mandati actiomihi aduersus te comp&i: Nĩ enim tantũ quod
in pensum est. sedusuras eiꝰ consequi possum It Siq̃ cui lib& manda¬
mandatum eẽ quicquidminꝰ ab emptore ꝑcipit mandatore conplere
ic̃ pillitur uendiciotam̃ rescindi non potest PRO POSΙCIO¬
iclucrumitacdamnum int̃socios cõmunicatur nisi quid culpa
socu defrau de euersumsit EoCEΜΡTO OΝEMDΙTO Siquis¬

Expanded text:
Tutor in usuras non conuenitur, si pecuniam pupillarem ideo non collocauit, quod idonea nomina non habebat, cui pecunia collecetur: cuius rei contestatio nummis mandato tuo aliquid tibi comparauero, etsi rem postea accipere nolis, mandati actio mihi aduersus te competit. Non enim tantum quod impensum est, sed et usuras eius consequi possum. Certo prmandatum est, quicquid minus ab emptore percepit, mandatori complere conpellatur. Venditio tamen rescindi non potest. Sicut lucrum, ita damnum inter socios communicatur: nisi quid culpa socii uel fraude euersum sit. Ex empto et u
Abbreviated transcription (Latin):
diterem IN Siquis debeat alicui solidos decom Millequi deb& de quic¬
cumq ratione debitor ille ad creditore suo solidus .v. & ueni& ereditor &¬
totor decomsolid ad ebitore p&at. Sipbauerntille debitor si ab conisolidos
deberi quecre illum in solidum ꝑtotis x solidos conuent causam ꝑdit quino¬
SFEXER CITORIB RIISTITORIB Filius familias siuoluntate
patris nauem &erat patren inso lido obeamq: salu a receperat¬
obligat Pħ ꝓ x̃ ixag̃. ABLE QTMRO DIAM. Leuanda nauis
gratie iactus dominercium sattu est emnum intribulationt serdianun¬
ts amisa uestores ad contribu auonen serincantur nisiisis arborm
scuis lauata siperteret sorratuo ereruro ꝑ urinatoro merdib¬

Expanded text:
tur. Si quis debeat alicui solidos decem, et ille qui debet de quacunque ratione debeantur illi a creditore suo solidi quinque, et veniens creditor totos decem solidos a debitore petat, si probaverit ille debitor sibi ab eo quinque solidos deberi, quare illum in solidum pro totis decem solidis convenit, causam perdat, qui noexercitoribus et institoribus Filius familias si uoluntate patris nauem exerceat, patrem in solidum ob ea quae salua receperitobligat. Ad legem Rhodiam Leuandae nauis gratia iactus cum mercium factus est, omnium intributione sarciatutis amissa uectores ad contributionem tenentur, nisi ipsis arborem nauis leuata si perierit, extractis aliorum per urinatores mercib
Abbreviated transcription (Latin):
Simulierse ex uiri pregnantemneg& ꝑmittit᷑ marito uentrem in spicere
quinq obsetrices id est inedice uentre iubentur in spicere & qđ plures gcipsis
atulit aut suppomipossit sum mosupplicio ad ficiplacuit: guxia admeduã¬
ulusmi iaxis Ełficigntar. Pat̃ ab hostib captus desinas
hberi filius in potestatep: liminio reuersus tam filius quã om̃ĩa sui iuris
in potestate recipit hacsinum quã ab hostib: captussit. In tõñ eg̃. Emancipio¬
aiunde ferato potest Int̃oneg̃ :pud magistratus municipales siha¬
aue degiictionem emancipari & manũ mittipotist: DEABULITRUS
tim dimisit rem leno cimipostulari pladut Iñ nog̃. Incausa adulteri

Expanded text:
Si mulier se ex uiro praegnantem neget, permittitur marito uentrem inspicere quinque obstetrii mulier se ex uiro praegnantem neget, permittitur marito uentrem inspicere quinque obstetricesfilii sui iuris efficiuntur Pater ab hostibus captus desinit habere filios in potestate: postliminio reuersus tam filios quam omnia sui iuris in potestatem recipit, ac si numquam ab hostibus captus sit. Singulae mancipie feriato fieri potest. Apud magistratus municipales, si habeant legis actionem, emancipari et manumitti potest. Filium statim dimiserit, reum lenocinii postulari placuit. Servi vero tam mari
Abbreviated transcription (Latin):
Lummulti fide ibsso¬
res & titerint an amsi ad soluendum quȩ ꝓmis er̃ ꝓb ant idenet
a pos sint omnes in solidum resineri tam̃ restitutio debitunt̃ cor
nit exscluat: DE SEPUL CRIS ET LIGENDIS Obincur
serripotest IdłΠ Corp inciuitate inferrinonlua in
tur & sacraciuitate & qui contraeas fecerus
sepelierit sunfunꝰ cuius aliquid inpenderit recipere idhab
de uela patre uel adomino potest. IeLI PAILI RECTP¬

Expanded text:
um multi fidejussores institerint, etiam si ad solvendum quae promiserunt probantur idonei, et possint omnes in solidum retineri, tamen restitutio debiti inter eos ari placuit. De sepulchris et lugendis Ob incursferri potest. Corpus in ciuitatem inferri non licet, tur sacra ciuitatis: et qui contra ea fecerit, sepelierit, si in funus eius aliquid impenderit, recipere id ab herede uel a patre uel a domino potest. Marit
Abbreviated transcription (Latin):
IICNORE PIDNCIAUT Quicquid inrem comutatã obmorbum
facto incendiorum anaufragium. aut quo alio simili casures cõmo¬
laa amissasit Nontenebitur eonomine hircui comodata est nisi
sose cumpossit qui comutata saluam facere suam. Ibip Siseruus
ul acum uł quecũq alia aliquis ab altere adusum tantũ seruiendi
sonutita suseperit & cos adpugnam ubiuite periculum in dartar
diocerint adredibitione comuta terei merito ad dñosetinent ꝓłrẽ p¬

Expanded text:
intervenerit. Quidquid in rem commodatam ob morbum facto, incendio, ruina, naufragio aut quolibet simili casu res commodata amissa sit, non tenebitur eo nomine is cui commodata est, nisi forte cum possit rem commodatam salvam facere, suam praetulit. Si servum vel equum vel quaecunque alia aliquis ab altero ad usum tantum servienti commodata susceperit, et eos ad pugnam vel ubi vitae periculum incurrant duxerit, ad redditione
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur & cusari quidem ab actionem tutele non potest sed post illi cu¬
ratora diungi ADRACIONEΜ Diui SeNΕRΙ. Polo tutoris cura¬
toris uȩ d&lecto induplumei pecuniȩ condempnatio conueniunt̃ quiami¬
nores sraudare uoluerint: Depipatis Fur est quirem alienam fraude¬
int̃ueniente contigerit furtorumgenera s̃ quattuor manifesti nec mani

Expanded text:
us dicatur, excusari quidem non potest, sed adiungi illi curator potest. Ad orationem diui Seueri Dolo tutoris curatorisue detecto in duplum eius pecuniae condemnatione conueniuntur, qua minorem fraudare uoluerunt. Pm alienam contrectat. Furtorum genera sunt quattuor: manifesti, nec mani
Abbreviated transcription (Latin):
qđ accepit maneb obnoxius poremtradita nisi emptor p̃ciũ statim & soliutt
usuras ei prefiare cogendus est : Int̃moneg̃. Mutus emere & uenderepotesti
furiosus aut nec emere nec uendere potest Int noneg̃. Seruus bonas decort¬
paratus si & ueteri uicio fugierit . Nontantum p̃cium dñs seeaq: infugam absta
dendum est in seenim in terrogari non ꝓdñ aut in dño iub&ur: Interpt

Expanded text:
 actio ex empto. Post rem traditam nisi emptor pretium statim exsoluat, usuras eius praestare cogendus est. Mutus emere et uendere potest: furiosus autem neque uendere neque emere potest. Seruus bona fide comparatusdendum est: in se enim interrogari, non pro domino aut in dominum uidet
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarii. aut ipsius rei difficultaete aut publici debiti molem deficientem
retorempiunciȩ spectabilis iuidicis. quii locis uł poximo denege amplissimis
potestatis uł aliorũ malorũ iudicus auxilium postul&ur ꝓcomodo ust
a pimñ imperi humanitaetem dispositis unus quis q: ur̃m cumsint in locis uidios
leguncustodes & ecrum ꝑuigiles defensores ꝓut quisq: possit sine peregri¬
natione sine sumptib: suꝑ dubiis reb: & ire iudicis & auxilium amicum legib
heq dicta sunt obseruaredebert siuero uł ab cduersari tamqua exceden¬
tem ꝓuinciale p̃sidium fuerit contemptus uł cdiudicem non auditus hoc

Expanded text:
adversarii aut ipsius rei difficultatem aut publici debiti molem deficiente adversarii aut ipsius rei difficultatem aut publici debiti molem deficiente rectore provinciae spectabilis iudicis, qui in locis vel proximo deget, vel amplissimae potestatis vel aliorum maiorum iudicum auxilium posti imperii humanitate dispositis unusquisque vestrum, cum sint in locis iudices legum custodes et earum pervigiles defensores, prout quisque possit sine peregrinatione, sine sumptibus super dubiis rebus et adire iudices et auxilium amicum legibus adipisci, haec quae dicta sunt observare debebit. Si vero vel ab adversario tamquam excedente provinciale praesidium fuerit contemptus vel a iudice non auditus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cumq: ciuile actione uł ceste criminale accusationem aduersariis
suis intendere moliuntur uiros clarissimos aud eant ꝓuinciarun
rectores & aepositis querimonis aiisi nouatisq: desideriis sus para¬
ssimum ꝓnitis simumq: posthac subsidium iuris expetent illimexu
patenti acium legum benignam opponant illide uiciis integnte
absequent: Non illius suꝑcilium qđ hoc tempr mullume terribit
Noneffeminabit mentem seueram lib& census oblatus sedum cuique
Vlonin memores pi&atis & antiquo & nr̃o iuse succurrent & querimonias su ast
pbantib: aut indemnitaten seruata aut legitima uindicta consulent subsecu¬
as harergo obcaus as nullum aduersarium suum aut ꝓorimis uł longin¬
qus pastibus nom ꝑsacro effectib: : Non ꝑmagnificentissimorum uł mlustriũ
iudicium sententias uolumus exhibere : ⁊usi forsitan aut ꝓp̃t potestatem

Expanded text:
cumque civilem actionem vel certe criminalem accusationem adversariis cumque civilem actionem vel certe criminalem accusationem adversariis suis intendere moliuntur, viros clarissimos adeant provinciarum rectores et expositis querimoniis insinuatisque desideriis suis paratissimum promptissimumque posthac subsidium iuris expectent. Illi noxiae potentiae vim legum benignam obponant, illi divitiis integram mentem obiciant. Non illos supercilium, quod hoc tempore nullum est, terrebit, non effeminabit mentem severam quilibet census oblatus. Sed unicuique,mandatorum non inmemores pietatis et antiquo et nostro iure succurrent et querimonias suas probantibus aut indemnitate servata aut legitima vindicta consulent subsecuta. Has ergo ob causas nullum adversarium suum a proximis vel longinquis partibus, non per sacros adfatus, non per magnificentissimorum vel inlustrium iudicum sententias volumus exhibere, nisi forsitan aut propter potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
mandati prosocio Eogoliĩ xouesharum uisi galinia
eminem etchibere depuintiam ad comitatum ausi adrelatione
tum multa remodiorum genera nra clem̃tiȩ ꝓuincialib suis pspicre
gestienti & herebra cogitactio supp&it &ipsererum usum ad postat¬
N sam comunalen iudicium ambitum radicitus amputtesse & adris pr¬
uatas uł publicas sincerissime gubnandas homines & pectandos eg
timo & gentes auxilio liberari. Vid&is enim augmena. uid& is caton¬
ua sad euntium infinitas. Non solum anitimis ꝓuinciis uõ & tramo
orbis humani limite confluentib: & aduersum suos aduersarios con¬
querentes quod ꝓfectonullaten occidiss& simlocis in tegritas. uł seuen¬
tateiu dicium floruiss& & neigit᷑ huiusmodifleggicia &iam uliriu
porrigantur . Nequis desertis lacrib: suis: aut ote dulcib: pignorib
ꝑ incognitas mundipaftes diucius ꝑ uecg&ur hoc consultissime. & dicto
statuendo parit & omnib: declarandum pi& as nr̃a decernit que¬

Expanded text:
OVELLARUM DIVI MARCIANI eminem exhiberi de provincia ad comitatum nisi ad relationem tum. Multa remediorum genera nostrae clementiae provincialibus suis prospicere gestienti et crebra cogitatio subpetit et ipse rerum usus adportat. Nam cum venalem iudicum ambitum radicitus amputasset et ad res privatas vel publicas sincerissime gubernandas homines spectandos atque timo egentes auxilio liberari. Videtis enim agmina, videtis catervas adeuntium infinitas non solum a finitimis provinciis, verum extremo orbis Romani limite confluentes et adversum suos adversarios conquerentes. Quod profecto nullatenus accidisset, si in locis integritas vel severitas iudicum floruisset. Ne igitur huiusmodi flagitia etiam ulterius porrigantur, ne quis desertis laribus suis aut certe dulcibus pignoribus per incognitas mundi partes diutius pervagetur, hoc consultissimo edicto statuendum pariter et omnibus declarandum pietas nostra decernit: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
neat gđsi alicui transacto uicesimum annũ medi&atẽ portionissuȩ
decre noluerit. fructus ei medi& atẽ quam diturus erat pimoftem
patris filius depat̾na hereditaetem a succesrorib eius habeat estima¬
tionen acpiat . quospatris exigere ꝓsucpotestatem non ualuit
Dediuertiis uero int̃ coniuges sublato nouellelege ques̃ adiuo cons¬
tantio ordinata p̃cepit obseruari. Tricinaliuo legem in omnib
nego cus itac iub & euident̃ custo diri. ut om̃a tẽpra quȩ infinitum
negotium & tendebant᷑ qr diuersi in qua draginta annos. di¬
uersi iuris consolatorer dealiquib: reb: ꝑp&uam faciant actio¬
annorum curricula concludatur p̃ter sic̃ depost liminio dictũ ẽ
ut illi annist̃ saluo tricenio captiuis in putariñ debeãt:. in quibs
hostium dominationem d&sentis quȩ tam̃ l& tricinalis sic̃ illa

Expanded text:
neat. Quod si alicui transacto vicesimo anno medietatem portionis suae neat. Quod si alicui transacto vicesimo anno medietatem portionis suae dare noluerit, fructus eius medietatis, quam daturus erat, post mortem patris filius de paterna hereditate a successoribus eius habita aestimatione recipiat, quos patri exigere pro sua potestate non valuit. De divortiis vero inter coniuges sublata novella lege quae sunt a divo Constantio ordinata praecipit observari. Tricennalem vero legem in omnibus negotiis ita iubet evidentius custodiri, ut omnia tempora, quae in infinitum negotia extendebant, quia diversi in quadraginta annos, diversi iurisconsultores de aliquibus rebus perpetuam fecerant actio triginta annorum curricula concludantur: praeter, sicut de postliminio dictum est, ut illi anni salvo tricennio captivis inputari non debeant, in quibus hostium dominatione detenti sunt. Quae tamen lex tricennalis, sicut illa
Abbreviated transcription (Latin):
rem uiuam moriatur & filios non habeat. sed aut patrem
aut matrem dimittat. desponsalicia donationẽ quã fett
medi& arem sib: uaor uindic& medi&atẽ patri aut matri
desimoumariti qui suꝑstis eoꝵ fuerit. sine dificultatẽ restituat
ꝯuod eia siute tedis ccesus euenerit dedotem quã ab uxoren
maritus accepit similirationem id est medi& atem parentib: aut si
unus corum suꝑstis fuerit senouerit rediturum gđ sinecparentis suꝑ¬
stis fuerint necfilii ꝑsona coniungenrq: ad altesd suꝑuiait & dotem¬
& dotem & donationem sibi iure ꝑp&uo uindicabit. Ita ad faciendi
de id quicquid uoluerit habeat liberam potestatem . mulier uero
quifilios derelin quid. simarito suꝑstite in testata defecerit. marinis
habeat potestatem. Itac ut cum un quisq: filiorum ad uicesimo.
&atissuȩ annũ ꝑuenerit medi&atẽ portionis suȩ sineculpatione
recipiat & medi&atẽ pat̃ sibi indiem uitȩ suȩ ad usum fructũ r&i¬

Expanded text:
re viva moriatur et filios non habeat, sed aut patrem re viva moriatur et filios non habeat, sed aut patrem aut matrem dimittat, de sponsalicia donatione, quam fecit, medietatem sibi uxor vindicet, medietatem patri aut matri defuncti mariti, qui superstes eorum fuerit, sine difficultate restituat. Quod etiamsi uxori talis casus evenerit, de dote, quam ab uxore maritus accepit, simili ratione, id est medietatem, parentibus aut si unus eorum superstes fuerit se noverit redditurum. Quod si nec parentes superstites fuerint nec filii, persona coniugis, quae alteri supervixit et dotem et donationem sibi iure perpetuo vindicabit, ita ut faciendi de eis quidquid voluerit habeat liberam potestatem. Mulier vero, quae filios derelinquit, si marito superstite intestata defecerit, maritus habeat potestate: ita ut, cum unusquisque filiorum ad vicesimum aetatis suae annum pervenerit, medietatem portionis suae sine dilatione percipiat et medietatem pater sibi in diem vitae suae ad usumfructum reti
Abbreviated transcription (Latin):
sic fron reuocauerint grauisi c̃ipsal& loquitur dic̃ poenast¬
riendos. dia cones qui& curialib: uł & quo lib& corpore pu¬
blico fecctisunt p̃cipit ut ꝓse agendo quȩ utilitatis publice
debentur suffectus decre debeant . guodsi non dederint. ipsicd
conditionem debitam reuocentur. Nam ep̃os atq: prbiteros
non iub& ac̃lege constringi. tantum ut depatrimoniis quȩ s̃
maioriani legem constituem euidenter obreruent. Originanus
uero uł seruus qui adhonorem ȩcclesi asticum ad spirauerit . debei
infraxxx annos ad ominis reuocare : Ita tam̃ ut diaconis ꝓui
Qđ siui carium non habuerit unde reddat: ipse ad conditionem
ꝓpriã reuoc& : Nam & om̃s đr cosiub& ut nullus alias causas
visi actus tanTum ecclen asticos cegant. & ut publicalo ca
pecclȩsiarum reparationem non destruant NDe successioni
quoq hoc specialiter credidit inserendum . ut siuir uxo¬

Expanded text:
si eos non revocaverint, gravi, sicut ipsa lex loquitur, poena fesi eos non revocaverint, gravi, sicut ipsa lex loquitur, poena feriendos. Diacones, qui ex curialibus vel ex quolibet corpore publico facti sunt, praecipit, ut pro se ad agenda, quae utilitati publicae debentur, suffectos dare debeant. Quod si non dederint, ipsi ad condicionem debitam revocentur. Nam episcopos atque presbyteros non iubet hac lege constringi nisi tantum, ut de patrimoniis suis quae sunt Maioriani lege constituta evidenter observent. Originarios vero vel servos, qui ad honorem ecclesiasticum adspiraverint, debere intra triginta annos a dominis revocari: ita tamen, ut diaconus pro s usurpet. Quod si vicarium non habuerit unde reddat, ipse ad condicionem propriam revocetur. Nam omnes clericos iubet, ut nullas alias causas nisi actus tantum ecclesiasticos agant et ut publica loca pro ecclesiarum reparatione non destruant. De successione quoque hoc specialiter credidit inserendum, ut, si vir uxo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius taditer notarip̃cipit. ut ab omni officio . & ꝑsecutionem cau¬
sarum habeantur & tranei. Nullum &iam originarium inquili¬
num seruum siue colonum adclericatus officium iub & accedere
Neq in monasterus recipi ꝑ hancoccasionem debitam conditionem
possit euccdere. Nam nec corporatꝰ ciuitatis alicuuis quipublicũ
seruicium deb& nec curialis uł collegatus łs eẽ presumat
Clericos quoq p̃cipit. ut nego tiatione nullatenus &x sercere
psumant : guadsifecerint uł ut alii negotiatores aiudicibus
emendentur decorporibus neque publicis nullum sitri desen¬
sori aeccłȩ. l&x ista constituit quod siquis e curia ad quieuerit
ut fiat defensor ȩcłȩ Nouerit ressuces om̃s curiȩ aut illi corpori
unde decesserat adplicandas. & secd seruicium ciuitactis in suo
corpore reuocandum nam & iudicem & officium eius prouinciae

Expanded text:
ipsius taliter notari praecipit, ut ab omni officio et prosecutione cauipsius taliter notari praecipit, ut ab omni officio et prosecutione causarum habeantur extranei. Nullum etiam originarium inquilinum servum sive colonum ad clericatus officium iubet accedere neque in monasteriis recipi, ne per hanc occasionem debitam condicionem possit evadere. Nam nec corporatus civitatis alicuius, qui publicum servitium debet, nec curialis vel collegiatus clericus esse praesumat. Clericos quoque praecipit, ut negotiationes nullatenus exercere praesumant: quod si fecerint, velut alii negotiatores a iudicibus emendentur. De corporibus namque publicis nullum fieri defensorem ecclesiae lex ista constituit. Quod si quis ex curia adquieverit, ut fiat defensor ecclesiae, noverit res suas omnes curiae aut illi corpori, unde discesserat, adplicandas et se ad servitium civitatis in suo corpore revocandum. Nam et iudicem et officium eius provinciae,