comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laterũ obiectu esticit aulidis portũ. qui scłis tͣdit᷑ gr̃e
iurationis memoria. Sboeti idẽ st̃ qͥlegges fuerunt ꝑ quo
de fluens cefisos annis se iniaria condit. In hac continentia
crepante. Quorũ alt̾um siouillũ pectis ebibat pullitm
fieri coloris qđ induerit. Alt̾us haustu quec̃q uelleri
fusca sint: inolorẽ candidũ u̾iti. Addit uideri ibi puteui
ut aues uniu̾se : inboetia ñ st̃. nec cũ uolant siu iir
s in ipso aere quas transire non audeant metas habe
Inde ultͣ notatos iam t̾minos nũꝙͣ exeunt : nec in atcicui
solũ transmeant. Noc boetis ꝓiͥum. Nam que cõmunuia
sunt om̃ib generatĩ ꝑsequem᷑.¶ Concinnantur aꝑdici
munitione nidi.sollerti. Spineis enĩ fruticib receptus
suos uestiunt. ut animalia que infestant arceantur asꝑi
surculorũ. Quis stragulũ puliuis ẽ. adquę clanculore¬
u̾tuntunt᷑. ne indiciũ loci onũsatio frequens faciat. Ples
femine transue̾unt partꝰ ut mares fallant. qͥ eos sepissum

Expanded text:
laterum obiectu efficit Aulidis portum, saeculis traditum Graiae coniurationis memoria. Boeoti iidem sunt qui Leleges fuerunt; per quos defluens Cephisos amnis se in maria condit. In hac continentia crepante: quorum alterum si ouillum pecus debibat, pullum fieri coloris quod induerit, alterius haustu quaecumque uellerum fusca sint in candidum uerti. Addit uideri ibi puteum ut aues uniuersae, in Boeotia non sunt nec cum uolant sui iuris, sed in ipso aere quas transire non audeant metas habent; inde ultra notatos iam terminos numquam exeunt nec in Atticum solum transmeant. Hoc Boeotiis proprium: nam quae communia sunt omnibus, generatim persequemur. Concinnantur a perdicibus nidi munitione sollerti; spineis enim fruticibus receptus suos uestiunt, ut animalia quae infestant arceantur asperis surculorum. Ouis stragulum puluis est, atque clanculo reuertuntur, ne indicium loci conuersatio frequens faciat. Plerumque feminae transuehunt partus, ut mares fallant, qui eos saepissime
Abbreviated transcription (Latin):
maredoniareo ne angnesiatn uit liensi inthermeũ sintunn
camm punaũ &otnrin agicent: qun lapte drũ triinem
Qtter Ossam. quos centatoroum
raouiis iuimorari iuuat. Peliuĩ ait̃ nuptialo comutũ
incacumine iouit dicata auiꝰ altaribirstqui qied psuiui
interannin nec disiantur uentosis spuntib nec pluiuis
aiuiuntur: S uosente anno ouiꝰ modi pelietoresue ant
el iuoli reppiuntur. Et ob cepestatib accorugtlis amaro¬

Expanded text:
Macedoniam ac Magnesiam interluens in Thermaeum sinum eamus, Pindum et Othryn agitent qui Lapitharum originemr, Ossam quos Centaurorum stabulis immorari iuuat. Pelium autem nuptiale conuiuium est in cacumine Ioui dicata, cuius altaribus si qua de extis inferuntur, nec difflantur uentosis spiritibus nec pluuiis diluuntur, sed uoluente anno cuiusmodi relicta fuerint, eiusmodi reperiuntur; et o
Abbreviated transcription (Latin):
& intantũ consuetudo uoluit: ut alendũ se etiã manu
ipsus crederet. Mox cũ ꝓ luixet puerilis audatia: intͣ
spatia eũ lucrini lacus euectitauit. Unde effectum:
ut abaiano litore equitantẽ puerũ puteolos usq ueheret
Hoc ꝑ annos plurimos tam dui gestum: donec assiduo specta¬
culo desiner & miraculum. eẽ. qđ gerebatur S ubi obitt
puer: sub oculis publicis desideru merore delfinis int̾ut
Siget᷑ hoc d̾seuerare nimecenatis & fauiani multorũ ꝙ p̃tea
eẽt litt̾is cõprehensũ. In affrico mox littore apud yponẽ
diaphptũ delphynus ab ypponiensib pastꝰ : tractandum
se prebuit: Impositos quoq: frequent̃ gestauit. Nec
affrice flauianus ipse eum contigit. unguentis etiam
deliduit. qui odoris nouitate ab̾ ospitus aliquantis

Expanded text:
et in tantum consuetudo ualuit, ut alendum se etiam manui et in tantum consuetudo ualuit, ut alendum se etiam manui ipsius crederet. Mox cum profluxisset puerilis audacia, intra spatia eum Lucrini lacus uectitauit; unde effectum, ut a Baiano litore equitantem puerum Puteolos usque ueheret. Hoc per annos plurimos tamdiu gestum, donec assiduo spectaculo desineret miraculum esse quod gerebatur. Sed ubi obiit puer, sub oculis publicis desiderio eius delphin interiit. Pigeret hoc adseuerare, ni Maecenatis et Fabiani multorumque praeterea esset litteris conprehensum. In Africo mox litore apud Hipponem Diarrhytum delphin ab Hipponensibus pastus est tractandumque se praebuit, impositos quoque frequenter gestitauit. Nec Africae Flauianus ipse eum contigit, unguentis etiam delibuit; qua odoris nouitate obsopitus aliquantisper
Abbreviated transcription (Latin):
nichil uelociꝰ habent maria. sic ut plerũꝙ salientis
trans uolent uela nauium: Cũ coeunt coniuges: eua¬
gantur. catulos edunt. Decimꝰ mensis muirum facit par¬
tum: lucinã estiuus dies soluit. Uberi foetus alunt:
teneros infaucib receptant. inualidos aliquantis ꝑ ꝓ se¬
quunt᷑ Intricesimũ annũ uiuunt. qđ exploratũ ÷ iex¬
suas mouent. Aculaeatae st̃ pennȩ dorsuales. Ctĩ ira
sub iacet. inhorrescunt: cũ animi conqͥeuerint. qͥb dam
receptaculis oꝑtuntur. Spirare eos inaquis negant. &
uitalis auras non nͥ inaere suꝑo respirare. Iro uoce : gemit
ẽ. similis humano. Certũ habent uocabulum. Quo accep¬
to: uocantes sequunt᷑. Nam ꝓprie: simones nominant᷑.
Uoces hominũ : aquilonis flatu celerius hauriunt. Cont
austro spirante: auditus obstruuntur. Mulcentur
amusico : gaudent cantib tibiarũ: Ubi cunq simphon
est. gregib aduentant. S diuo augusto pͥncipe. in
campanuia delfinam puer fragm̃tis panis prior illexit.

Expanded text:
nihil uelocius habent maria, sic ut plerumque salientes transuolent uela nauium. Quoquo eant, coniuges euagantur. Catulos edunt; decimus mensis maturum facit partum; lucinam aestiuus dies soluit; uberibus fetus alunt; teneros in faucibus receptant; inualidos aliquantisper prosecuntur. In tricesimum annum uiuunt, quod exploratum est in exum soli linguas mouent. Aculeatae sunt pinnae dorsuales; cum ira subiacet inhorrescunt; cum animi conquieuerint, quibusdam receptaculis operiuntur. Spirare eos in aquis negant et uitales auras nonnisi in aere supero recuperare. Pro uoce gemitus est similis humano. Certum habent uocabulum quo accepto uocantes secuntur: nam proprie simones nominantur. Voces hominum aquilonis flatu celerius hauriunt; contra austro spirante auditus obstruuntur. Mulcentur musica, gaudent cantibus tibiarum, ubicumque symphonia est gregibus aduentant. Diuo Augusto principe in Campania delphinem puer fragmentis panis primo inlexit,
Abbreviated transcription (Latin):
mauragio : Ee de ex tui homiis. impositu nom ⁊ reio ꝑiõt̃
susfasu trannico relicta domo patria. p riteo. sele¬
suleaqu reges urbe exegit: itallam insulerũ rotiridis
que caslimac memallida dix. om̃iũ insularũ rorundis¬
sima as mxta eoliam. Ham carpatꝰ aquisole paodo¬

Expanded text:
u hominis inpositum nomen loco. Nam in sus fastu tyrannico relicta domo patria Bruto consule, qui reges urbe exegit. Italiam advectus est. Melos, quam Callimachus Memallida dixit, omnium insularum rotundissima, est iuxta Aeoliam. Nam Carpathus, a
Abbreviated transcription (Latin):
uib posuise redes struxisse moenid ⁊ opidlium
auea rosnen uocarussegathocles serute
domnen mon aptiuam fuisse. itc sap̃ dicctiemi estoꝰ
ascne hat ula aeneae neptem: apellacio norsũ
minus enuntiaret᷑ cerimoniarũ qderana
uirer anthoc pacto noticiam euis abolenet Foles
placito tectrirynitatis. ¶ Ualeruumn senit som¬
num. qđ contͣ int̾ dictũ eloqͥram auspor et nobme¬
rttum ꝓ phanae uocis neci datum. Put̃ antros¬
simas sane religiones sacellum colitur angerore.
iamiariurũ. Que diua p̃sul silentũ ipsiꝰ ẜ nexo
inbiguitatum questiones excitarimi ilum
qdiuetam ibi rutto ante romulum cul¬
ta sic. Quippe aram hercules quam uoue¬
rat si amissas boues reppexisset: punteo cacco
patri inuentori dicauit. Qui ca cus habitauit
locum cuisaline nom̃ ẽ: ubi trigemina nẽ porta
ic ut cellius tradidit. cum atharchone tyr¬
peno. ad quẽ legat uenerat missu marsie regil

Expanded text:
nauibus posuisse sedes, instruxisse moenia et oppidum nauibus posuisse sedes, instruxisse moenia et oppidum ab ea Romen uocauisse. Agathocles scribit Romen non captiuam fuisse, ut supra dictum est, sed Ascanio natam Aeneae neptem appellationis istiminus enuntiaretur caerimoniarum arcana sanxerunt, ut hoc pacto notitiam eius aboleret fides placitae taciturnitatis, Valerium denique Soranum, quod contra interdictum eloqui id ausus foret, ob meritum profanae uocis neci datum. Inter antiquissimas sane religiones sacellum colitur Angeronae, Ian.; quae diua praesul silentii ipsius praenexo Ambiguitatum quaestiones excitauit, quod quaedam ibi multo ante Romulum culta sint. Quippe aram Hercules, quam uouerat si amissas boues repperisset, punito Caco patri Inuentori dicauit. Qui Cacus habitauit locum, cui Salinae nomen est; ubi Trigemina nunc porta. Hic, ut Gellius tradidit, cum a Tarchone Tyrrheno, ad quem legatus uenerat missu Marsyae regis,
Abbreviated transcription (Latin):
locis efferuescunt qͥ mede las afseruite. aut so¬
lidant ossa fracta. aut abolent a solifugis insertũ
uenenũ. aut etiã ocularias dissipant egritudi¬
nes. S qͥ oculis medent᷑. & coarguendis ualent fu¬
rib. Nam qͥsqͥs sacͣm̃to raptũ negat. lumina aqͥs
atretat. Ubi ꝑ iuriũ ũ ẽ: ceruit clariꝰ: Si ꝑtidia
abnuit: de teget᷑ facinꝰ cecitate. & captꝰ ocłis admissũ
fatetur:
irespiciamꝰ adordinẽ tẽpoꝵ uł locorũ. p̾¬

Expanded text:
locis efferuescunt, qui medelas afferunt aut solocis efferuescunt, qui medelas afferunt aut solidant ossa fracta aut abolent a solifugis insertum uenenum aut etiam ocularias dissipant aegritudines. Sed qui oculis medentur, et coarguendis ualent furibus; nam quisquis sacramento raptum negat, lumina aquis adtrectat; ubi periurium non est, cernit clarius, si perfidia abnuit, detegitur facinus caecitate, et captus oculis admissum fatetur. V Si respiciamus ad ordinem temporum uel locorum, p
Abbreviated transcription (Latin):
auss catus osat hartere anoenace nore d̾pido nom̃ datũ
Mos aristeu reguando ins ꝓximũ inurbẽ de aenbi
qui condiderat iple conueco poplo utrłcs sangitins¬
seiuges usqr adse gentes adunũ uorẽ cõiugasse ĩpu
ex insolentia nicla asꝑnates: S ut hęc ẽ: iolaum
creat. qͥ ad id locorũ agros ibi insedit: Iret̾ea &
hr lenses & locrenses transcamꝰ SSardinia : qͥd
tariis plurima ÷. Nam solũ illĩ illuo argenti
diues ẽ Ocultr̃ repptatt. & ꝑ inprudentiam
suꝑ sedentib pestem facit. Shuic incmodo accedit¬
& herba sardi nia que inde fliuuis fontaners
entib neruos contrait. deducit rictu ora. ut
qui mottẽ oppetunt itt̾eant facie ridentiũ.
Contͣ qͥcqͥo aquarũ ẽ. uarie cõmodis seruit.
Stagna piculentissima. hyb̾ne pluiue. inestiuam
penuriam reseruantur Nam horo sardis: ope
plurimã de imbrido celo habet: hoc collectaneũ
de partitur. ut sufficiat usui ubi defecerint
saturrigines. Yfontes calidi & salubriᷤ aliqͦt

Expanded text:
o terrae, a Norace Norae oppido nomen datum, mox Aristaeum regnando his proximum in urbe Caralis, quam condiderat ipse coniuncto populo utriusque sanguinseiuges usque ex insolentia nihil aspernatas. Sed et hic Aristeus Iolaum creat, qui ad id locorum t Ilienses et Locrenses transeamus, Sardinia est quidem tariis plurima est, nam solum illud argenti dives est: occultim reptat et per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Huic incommodo accedit et herba Sardonia, quae in defluviis fontaneis entibus, neruos contrahit, diducit rictu ora, ut qui mortem oppetunt intereant facie ridentium. Contra quidquid aquarum est uarie commodis seruit. Stagna pisculentissima. Hibernae pluuiae in aestiuam penuriam reseruantur, nam homo Sardus opem plurimam de imbrido caelo habet: hoc collectaneum depascitur, ut sufficiat usui ubi defecerint scaturrigines. Fontes calidi et salubres aliquot
Abbreviated transcription (Latin):
luma cetes sonent C auias gͣnus tradidte. eulob¬
murmurarent illic herculi quiescentis am passisse
mustmperane.: ⁊tad. exeo ceptũ silentiũ ꝑman̾e. Ligtĩ
mare. friccices ꝓcreat. Qui qͥtis ꝑfuerint in agliarũ
ꝓfrindis fluxi sunt. tadctu ꝓpe carnulento. De inde
ubi insuꝑ at colluntur: naturalib de rogati saxis
lapides fiunt. Nec solum qualitas illis tantum. seo¬
& color uertitur. Nam punicso ꝓtinus rubescunt
Ramuli sunt quales arbores uisimꝰ ad semipedem fre¬
quentꝰ longi. Nam metrodorꝰ gorgiã nominat: Idẽ
qd reustat txphonib & sulminib affirmat. ¶ E ructur
gema in parte lucanie: facie adeo iocunda. ut lan¬
guentes intrinsecus. & sub nubilo renidetͥis ꝑ fundat

Expanded text:
ultra ceteras sonent. Causas Granius tradit, cum obultra ceteras sonent. Causas Granius tradit, cum obmurmurarent illic Herculi quiescenti, deum iussisse ne streperent; itaque ex eo coeptum silentium permanere. Ligusticum mare frutices procreat, qui quantisper fuerint in aquarum profundis, fluxi sunt tactu prope carnulento; deinde ubi in supera tolluntur natalibus derogati saxis lapides fiunt; nec solum qualitas illis sed et color uertitur; nam puniceo protinus erubescunt. Ramuli sunt, quales arboris uisimus, ad semipedem frequentius longi; quod resistat typhonibus et fulminibus adfirmat. Eruitur gemma in parte Lucaniae facie adeo iucunda, ut languentes intrinsecus stellas et sub nubilo renidentes perfundat
Abbreviated transcription (Latin):
t & outicipatus obtutu nocentis ecet clamanos eloi¬
tũ habiti uon habe t uocis misteruũ. Sciems d au¬
pis p̃tereo multa. Spectatusimũ riladiẽ aud epont¬
nͥ uiuenti detrahatur. Coeunt lupi toto antio non ampuꝰ
Dies xii. uescuntur infame t̾ram st hi quos ceruariosda¬
cimus : quã ius p̾longͣ ieiunia reꝑtas egre cienet manoe¬
re cepuit uii quid casu res piunt obliusetintur &m
memores p̃sentis copie eunt questũ quã relinqueruro
sacieratem In hoc animalium genere: num̾antua. s li¬
ces  Quarũ urinas coire indiđltiã p̃cion caleuli
stud etiam ipsas linces ꝑsentiscere hoc docicñto. ꝓbatur
qdꝰ egestũ liquorẽ. ilico harenarũ cumulis quionture
ualent contegunt. inuidia scilicet. netalis egre¬
ries transeat in nr̃m usũ. Ut tehofastꝰ ꝑhibed. lapi¬
di isti ad sucinũ colorẽ parit̃ sp̃u at trahit ꝓpinqn¬
tia. dolores nimiũ placat. Medetur regio morbo lingu¬
lum e fec in merito cũ uicine que sauit lũ ci ensui

Expanded text:
cit, et anticipatus obtutu nocentis, licet clamandi uotum habeat, non habet uocis ministerium. Sciens de lupis praetereo multa: spectatissimum illud est. Caudae aninisi uiuenti detrahatur. Coeunt lupi toto anno non amplius dies duodecim. Vescuntur in fame terram. At hi quos ceruarios dicimus, quamuis post longa ieiunia repertas aegre carnes mandere coeperint, ubi quid casu respiciant obliuiscuntur, et inmemores praesentis copiae eunt quaesitum quam reliquerint satietatem. In hoc animalium genere numerantur et lynces, quarum urinas coire in duritiem pretiosi calculi . Istud etiam ipsas lynces persentiscere hoc documento probatur, quod egestum liquorem ilico harenarum tumulis quantum ualent contegunt, inuidia scilicet ne talis egeries transeat in nostrum usum. Vt Theophrastus perhibet. lapidi isti ad sucinum color est, pariter spiritu adtrahit propinquantia, dolores renum placat, medetur regio morbo, lynculo est, nec inmerito, cum uicinae quae sunt Locrensium
Abbreviated transcription (Latin):
par÷ fame pͥoris si grecias cogitemꝰ: Irestat respi¬
cere litꝰ tai inũ undeꝰ ꝓmu̾ntorio qd̃ a graniapi¬
pigiã uocant. achaia destinantib citissima nauui
ẽ. ut moratĩ insularũ om̃iũ oras legamꝰ
quascũc ꝓmuntoria italica ꝓspectant. quãuis
sparsae recessib amoenissimis. & quodã nature
Nuasi spectaculo ex positõ. non erant omittendẽ.
S quantũ pesidendũ ÷ sidilatis que p̃cipua ft̃

Expanded text:
par est famae prioris. Si Graecias cogitemus, praestat respipar est famae prioris. Si Graecias cogitemus, praestat respicere litus Tarentinum; unde a promunturio, quod Acran Iapygiam uocant, Achaiam destinantibus citissima nauigaest, ut moratim insularum omnium oras legamus, quascumque promunturia Italica prospectant; quamuis sparsae recessibus amoenissimis et quodam naturae quasi spectaculo expositae non erant omittendae; sed quantum residendum est, si dilatis quae praecipua sunt
Abbreviated transcription (Latin):
s nomitis satis dictym:Autie ut ad
oestinatũ reu̾tam᷑ : ad locoꝵ cõmemorationẽ
sti lus dirigendus ẽ: atq ad eo pͥncipalit̃
iam inueniri ñ possit qͦd ñ uet̾um autoꝵ p̃sũpserto
diligentia. Largit̃ in laudem excellentis t̾re ma¬
t̾ia suppetente: dũ scriptores p̃stantissimi repettant
locorum salubritatẽ. celi tẽꝑiẽ ubtatẽ soli. apͥca
collui. o paca nemorũ in noxios saltꝰ. uitiũ oliuarũ¬
q ꝓuentus o̾uilia pecuaria: tot annes. lacus tan¬
tos. bifera uuolaria: Int̾ hȩc uesubiũ flagrantis
anime sp̃u uaporatũ: tepentiᷤᷤ fontib baias. colo¬
nias tam frequentes. tã assiduã uouarũ gra urbiũ.
tã clarũ decꝰ uet̾um oppidoꝵ. que pͥmũ aborigine
aurunci. pelasgi archades. siculi: tociꝰ postremo gre¬
cie aduenae. & insũmo romani uictores condider̃t.
Adhec lat̾ũ portuosa: orasꝙ patentib gremuis cõm̃cio
oibis accõmoditas: Uerũ ne ꝓrsus intacta ui¬

Expanded text:
 homine satis dictum habeo. Nunc, ut ad destinatum revertamur, ad locorum commemorationem stilus dirigendus est atque adeo principaliter iam inveniri non sit, quod non veterum auctorum praesumpserit diligentia, largiter in laudem excellentis terrae materia suppetente, dum scriptores praestantissimi reputant locorum salubritatem, caeli temperiem, ubertatem soli, aprica collium, opaca nemorum, innoxios saltus, vitium olearumque proventus, nobilia pecuaria, tot amnes, lacus tantos, bifera violaria: inter haec Vesubium flagrantis animae spiritu vaporatum, tepentes fontibus Baias, colonias tam frequentes, tam assiduam novarum urbium gratiam, tam clarum decus veterum oppidorum, quae primum AborigineAurunci Pelasgi Arcades Siculi, totius postremo Graeciae aduenae et in summa uictores Romani condiderunt; ad haec laterum portuosa, orasque patentibus gremiis commercio orbis adcommodatas. Verum ne prorsus intacta ui
Abbreviated transcription (Latin):
& liquentib brume pruims actusq aquartĩ accessio¬
ne .xxx.flũmina in adriaticũ mare defert. S Memo¬
rabiltꝰ inclitũ. & insignit̃ ꝑ omitim uulgatũ ora qd̃
ꝑ paticȩ familię sunt inagro paliscorũ. quos hyrpos uo¬
cant: Hi sacrificiũ annuũ adso ratis montẽ apollini
faciunt: ad oꝑantes gesticulationib religiosis. Inpune
exultant ardentib lignorũ striub inhonorem diuine
rei flamis parentib Cuiꝰ deuotionis misteriũ muntfi¬
centia senatꝰ honorata: hyrpi ꝑpetuo consalto om̃iũi

Expanded text:
et liquentibus brumae pruinis auctusque aquarum accessioet liquentibus brumae pruinis auctusque aquarum accessione triginta flumina in Adriaticum defert mare. Memorabilibus inclutum et insigniter per omnium uulgatum ora, quod perpaucae familiae sunt in agro Faliscorum quos Hirpos uocant. Hi sacrificium annuum ad Soractis montem Apollini faciunt; ad operantes gesticulationibus religiosis impune exultant ardentibus lignorum struibus, in honorem diuinae rei flammis parentibus. Cuius deuotionis mysterium munificentia senatus honorata Hirpis perpetuo consulto omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uertente addita continenti. diu̾sãq fortunã aregi¬
nis exꝑta. quos fretum mediũ asiculis uiabscidit.
mis ingeniis ẽ. edisserta que p̃terire quã inferius
exeqͥ tucius duximꝰ. Uerũ italie longitudoꝰ. ab augꝰ¬
ta p̃toria ꝑtrbẽ capuã. quȩ porrigitur usq ad opidũ
regium: decies centena. & xx milia passuũ colligi
Latitudo nͥ plurimũ: quadringenta decẽ. Ubi mi
balis castrã dicunt. Neq enĩ excedit quadraginta
milia: Umbicũ ut uarro tradit: in agro reati¬
locrensiũ fronte: ortꝰ agͣdib finitur. europe sinus
pͥmꝰ: Nam scdł alacinio auspicatꝰ. in acrocerauniis me¬
tas habet. Ad hec. italia pado clara ẽ. quẽ mons ue¬
sulus suꝑantissimꝰ. int̾ uiga alpiũ gremio suo fundit
insenno fonte inligurũ sinib unde pͥmũ padũ ꝓruit
sũ m̾susꝙ cuniculo: rursus inagro ubonensi extol¬
litur. nulli aminiũ inferior claritate. Agrecis dictꝰ
ericlanꝰ: intumescit ex ortu canis tabefactis niub

Expanded text:
nectente addita continenti diuersamque fortunam a Reginis experta, quos fretum medium a Siculis ui abscidit, mis ingeniis edissertata, quae praeterire quam inferius exequi tutius duximus. Verum Italiae longitudo, quae ab Augusta Praetoria per urbem Capuamque porrigitur usque ad oppidum Regium, decies centena et uiginti milia passuum colligit, latitudo ubi plurimum quadringenta decem, ubi minbalis castra dicunt, neque enim excedit quadraginta milia; umbilicum, ut Varro tradit, in agro ReatiLocrensium fronte ortus a Gadibus finitur Europae sinus primus; nam secundus a Lacinio auspicatus in Acroceraunio metas habet. Ad haec Italia Pado clara est, quem mons Vesulus superantissimus inter iuga Alpium gremio suo fundit, uisendo fonte in Ligurum finibus, unde se primum Padus proruit summersusque cuniculo rursus in agro Vibonensi extollitur, nulli amnium inferior claritate, a Graecis dictus Eridanus. Intumescit ex ortu canis tabefactis niuibus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ frutis dicit᷑. adiomede palladiũ suscep. trrib &s
mor anuis cũ latino regnat socia potestate. qͥngen¬
tis uigerib ab eo acceptis. Quo defuncto. sũmari
biennio adeptꝰ: apud nunicͥiũ parere desut anno
uͦ patrisq indigetis ei nom̃ datũ. NConstituta
abascamo alba longa. fidene. aricia. Sola
atrriis ab eube ensib: cumae. Ubidem sibillȩ
sacellũ ẽ. s eiꝰ quȩ reb romanis qͥnqͦgesima

Expanded text:
quae Frutis dicitur, a Diomede Palladium suscepit, tribusque quae Frutis dicitur, a Diomede Palladium suscepit, tribusque mox annis cum Latino regnat socia potestate, quingentis iugeribus ab eo acceptis; quo defuncto summam biennio adeptus apud Numicium parere desiit anno septimo. Patris Indigetis ei nomen datum. Deinde constituta ab Ascanio longa Alba, Fidenae, Aricia; Nola Tyriis, ab Euboensibus Cumae. Ibidem Sibyllae sacellum
Abbreviated transcription (Latin):
prnuestim sonase libri a caeculo quẽ uixta ignes fortu¬
rto eruencoe ut fama est dligtiorum soro¬
Sic enim greci: uinonem uocant: SAriciã ab are hiloco
syculo: unde & nom̃ ut hemine placet tractum: Noc
in loco oraculo monitꝰ orestes simulacrũ scithie diane
Iqdꝰ do caurica extulerat pͥusꝗͣ argos peteret conserauit
umbros eẽ. Marcꝰ antoniꝰ refert. hos cosdem qd̃ temꝑe
aquose cladis imbrib suꝑ fuerunt ombricos grece
nominatos. Lucino placet amesapo greto: messapiã.
Eam tam̃ origme uersam p᷑modũ in nom̃ calabrie.
quã inexordio oenotri fr̃ pueciciꝰ puecsciã norui¬
mnauierat. IAgub̾natore aenee appellat᷑ palinurũ
Atubicine : misonũ: IAconsobrina: leocotiã insulam.
Int̃ om̃s ꝑspicue conuenit. acaieta nutrice caietam
sit eneam aostate abilio capto scd̾a italicis ittorib ap¬
laurenti posuisse castra. Ubi dũ simulacrũ qd̃
secum exsicilia aduexerat: dedicat ueneri matra

Expanded text:
Praenestini sonant libri, a Caeculo, quem iuxta ignes fortuitos inuenerunt, ut fama est, Digoidiorum sorosic enim Iunonem Graeci uocant, Ariciam ab Archilocho Siculo, unde et nomen, ut Heminae placet, tractum. Hoc in loco Orestes oraculo monitus simulacrum Scythicae Dianae, quod de Taurica extulerat, prius quam Argos peteret consecrauit. Vmbros esse M. Antonius refert; hos eosdem, quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, Vmbrios Graece nominatos. Liciniano placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, uersam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominauerat. A gubernatore Aeneae appellatum Palinurum, a tubicine Misenum, a consobrina Leucosiam insulam inter omnes perspicue conuenit; a nutrice Caietam, sit Aenean aestate ab Ilio capto secunda Italicis litoribus adpLaurenti posuisse castra; ubi dum simulacrum, quod secum ex Sicilia aduexerat, dedicat Veneri matri
Abbreviated transcription (Latin):
ouem imꝑatorss qͥ oꝑa eiꝰ uicerant triũpbantes ꝑsecrtꝰ
Ehost hc̃ .m. sergius. duob stipendiis pͥmis adu̾so corꝑe
Eter. & uicies uulu̾at᷑. Scd̾o stipendio inplio dext̾am
ꝑdidit: Qua de cansa: p̾ea manum fuaͣm ferreã fecit
Et cũ neittͣ pene idonea adpliandũ ualeret: unadie
quat̃ puignauit. & uicit sinistra. dͥ ob equis eo
insidente confossis. ab hannibale dis captꝰ refugit: cũ
xx. mensib qͥb captiuitatis sortem ꝑferebat. nullo
mom̃to sine compedib frierit & catenis. Om̃ib asꝑi¬
mis plũs que cẽpestate illa romani exꝑti ft̃: Insignis
donis militarib. Atrasi menno trebiaticin o ꝙ coro¬
nas cuucas retulit. Cannensi qͦq plio deqꝰ pefiegilse

Expanded text:
nouem imperatores, qui opera eius uicerant, triumphantes prosecutus. nouem imperatores, qui opera eius uicerant, triumphantes prosecutus. Post hunc M. Sergius duobus stipendiis primis aduerso corpore ter et uicies uulneratus, secundo stipendio in proelio dexteram perdidit; qua de causa postea sibi manum ferream fecit, et cum neutra paene idonea ad proeliandum ualeret, una die quater pugnauit et uicit sinistra, duobus equis eo insidente confossis; ab Hannibale bis captus refugit, cum uiginti mensibus, quibus captiuitatis sortem perferebat, nullo momento sine conpedibus fuerit et catenis; omnibus asperrimis proeliis, quae tempestate illa Romani experti sunt, insignitus donis militaribus, a Trasimenno Trebia Ticinoque coronas ciuicas rettulit; Cannensi quoque proelio,
Abbreviated transcription (Latin):
Donpeio iupsanoq consulibꝰ initalia octo annos prer natꝰ
qui quinq & xl. passuũ milia ameridie transiuit adues¬
ꝑum. ¶Uisu deinde plurimũ potuit strabo nomine. qͥuẽ
specula notare: ¶Cicero tͣoidit yliadam omẽm ita fubtilit̃
in mnbraniᷤᷤ scriptan ut testa nucis claudet᷑ ¶Calli grates
formicas ex ebore sic sculsit. ut porcio earũ acet̾is
secern neqͥuerit ¶Apoll nides ꝑhibet inscithia femma ᷤ
nasci. que biciȩ uocant᷑. has in ocłis pupulas geminas
habe. & ꝑimere uisos. si forte quẽ iratae aspexerint hec
st̃ & insardinia ¶ preualuisse foctitudine ap̃ romanos .l.
sicciniũ deutatũ. tituloꝵ num̾us ostendit. Tribtinus
hic plebis fuit. multo pꝰ exactos reges. spurio tarpeio
.a. cerio cã sudib. Idem ex ꝓuocatione cͤties uictor. qua
dragies qͥnquies adu̾sas habuit cycatrices. int̾go nullã
notam: & spolia exhoste: tricies quat̃ cep̃ Inphaleris.
hastis puris. armillis coronis. occ xii. dona meruit:

Expanded text:
onteio Vipsanoque consulibus in Italia octo annos puer natus quinque et LXX milia passuum a meridie transiuit ad uesperum. Visu deinde plurimum potuit Strabo nomine, quem sspecula notare. Cicero tradit Iliadam omnem ita subtiliter in membranis scriptam, ut testa nucis clauderetur. Callicrates formicas ex ebore sic scalpsit, ut portio earum a ceteris cerni nequiuerit. Apollonides perhibet in Scythia feminas nasci, quae bitiae uocantur: has in oculis pupillas geminas habere et perimere uisu si forte quem iratae aspexerint. Hae sunt et in Sardinia. Praeualuisse fortitudine apud Romanos L. Sicinium Dentatum titulorum numerus ostendit. Tribunus hic plebi fuit non multo post exactos reges, Sp. Tarpeio A. Aterio consulibus. Idem ex prouocatione octies uictor XLV aduersas habuit cicatrices, in tergo nullam notam; spolia ex hoste tricies et quater cepit; in phaleris hastis puris armillis coronis CCCXII dona meruit;
Abbreviated transcription (Latin):
Magnũ hoc habitũ ÷ sane eo scło. qͦ fac̾diam p̃cipue &
humana & diuina mirata sunt. Appe tẽ ꝑcussores
archiloeiꝰ poetae apollo ꝓdidit: & latronũ faciiꝰ dõ
argu fute de tectũ : Cũq lisander lacedemoniꝰ athe¬
nas obsideret. uͥ sophocli tragici in humatũ corpꝰ
iacebat. identidẽ liber pat̾ duce moͥuit ꝑqͥetem
sepeliri dolicias suas sineret. nec pͥuis destitit: ꝙͣ lysan¬
der cognito qͥ obisset die. & qui a numine posceret᷑
inducias bello daret. usq dũ cũgrue sir p̃mis talib
ex equie ducerentur. ¶Pindarii liricũ ecomuuis
leco cui ĩminebat ruina. necũ cet̾is interiret. fo¬
rinsecꝰ castos & pollux uocauertut inspectantib umniut̃s¬

Expanded text:
Magnum hoc habitum est sane eo saeculo, quo facundiam praecipue et Magnum hoc habitum est sane eo saeculo, quo facundiam praecipue et humana et diuina mirata sunt. Quippe tunc percussores Archilochi poetae Apollo prodidit, et latronum facinus deo arguente detectum. Cumque Lysander Lacedaemonius Athenas obsideret, ubi Sophoclis tragici inhumatum corpus iacebat, identidem Liber pater ducem monuit per quietem, sepeliri delicias suas sineret; nec prius destitit, quam Lysander cognito qui obisset diem et quid a numine posceretur, indutias bello daret, usque dum congruae supremis talibus exequiae ducerentur. Pindarum lyricum e conuiuii loco, cui imminebat ruina, ne cum ceteris interiret, forinsecus Castor et Pollux uocauerunt, inspectantibus uniuers
Abbreviated transcription (Latin):
ocuit. ẜ etiã si ñgͣ fuerit extorquet. Deniqs¬
cũ olimpiade octaua. & qͥnqͣgesima uictor cyuꝰ intrasser
sardis asre oppidum. ubi tc̃ chrysus latebat atrs filiꝰ
regis. mutꝰ ad id usq tẽꝑis. inuocem ui erupit ti mori.
x clamasse enĩ dr̃ : Parce patri meo cyre. ⁊ hominẽ
eꝓte uł casib disce nostris ¶Tractare de morib suꝑ¬
ẽ quorũ excellentia maxime in duob enituit.
Cato pͥnceps portie gentis. senator optimꝰ. orator optin
liani laus ꝓpensior. qͥ p̃t᷑ bona quib cato clarus
fuit: etiam publico amore p̃cessit. ¶Uir optimus
nasica scipio iudicatus ÷ non pͥuato tñ testemonio
s potiꝰ senatꝰ sacͣm̃to. qͥppe qd̾ inuentꝰ dignior nĩ
fuit: cui p̃cipue religionis cred̾et᷑ misteriũ cũ
oraculũ moneret arcessisse sacͣ dm̃ inatris
berecinthie Pltirimi int̾ romanos eloquentia flo¬
ruerunt: s hoc hereditariũ ñꝗͣ fuił nͥ infamilia
curionũ. inꝗͣ tres serie continua oratores fuere :

Expanded text:
acuit, sed etiam si numquam fuerit extorquet. Deniqcum olympiade octaua et quinquagesima uictor Cyrus intrasset Sardes Asiae oppidum, ubi tunc Croesus latebat, Atys filius regis, mutus ad id usque temporis, in uocem erupit ui timoris; exclamasse enim dicitur: parce patri meo, Cyre, et hominem te esse uel casibus disce nostris. Tractare de moribus superest, quorum excellentia maxime in duobus enituit. Cato princeps Porciae gentis, senator optimus, orator optimus, liani laus propensior, qui praeter bona, quibus Cato clarus fuit, etiam publico amore praecessit. Vir optimus Nasica Scipio iudicatus est non priuato tantum testimonio, sed totius senatus sacramento; quippe quod inuentus dignior non fuit, cui praecipuae religionis crederetur ministerium, cum oraculum moneret arcessi sacra deum matris Pessinunte. Plurimi inter Romanos eloquentia floruerunt; sed hoc bonum hereditarium numquam fuit nisi in familia Curionum, in qua tres serie continua oratores fuere.
Abbreviated transcription (Latin):
accutos artito / quos ⁊̃ seres medullaz. cũ medulla ꝯpoito. Alt̾a ⁊̃ sito ẽ siuitis ut¬
te ꝯͣtigat utriusq uite tenera ꝓ accuto obliquo ĩt̾ se se medulla cũ medulla li¬
bro coligato. Tertia ⁊̃ sitio ẽ terebra iutẽ ꝙͣ ĩẜes ptũdito eo duos surculos uiti¬
gencos ꝙ gen eẽ uoles ĩ sectos obliqͦs artito ad medulla. Facito hii medulla cũ
medulla ꝯiũgas. Artitoꝙ ea q̃ terebran̾is / alt̾u/ ex alt̾a. ꝓte / eos surtulos facito

Expanded text:
es, medullam cum medulla conponito. Altera insitio est: si vitis vitem continget, utriusque vitem teneram praeacuito, obliquo inter sese medullam cum medulla libro conligato. Tertia insitio est: terebra vitem quam inseres pertudtio, eo duos surculos vitigineos, quod genus esse voles, insectos obliquos artito ad medullam; facito iis medullam cum medulla coniungas artitoque ea qua terebraveris alterum ex altera parte. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
Iulii tritici mẽssis abscidit᷑ qũa parata ẽẽ cognoscis si equalit᷑ spicaꝵ ꝓpłs matu¬
tabul muitur. que forisecus de cliuce /⁊ sumo reddãt spacia largiora ab el fes¬
te carpẽti breuĩor e altitudo tabullaꝵ ibi deticuli plimi ae rari adspicar iñsũa
ostituut᷑ iordie ad supiore ꝓtem de curiu Atergo uoͣ  eiꝰde uehiculli duo bñissimi
titulis ã phensa cumulat᷑ abruptis / ac relicis p̃alers altitudine uł hiulitãte
płmq bubulcs moderatẽ / ꝯ seꝗt̃. ⁊ ita ꝓ pautos ĩetus ac reditꝰ breui tp̃ris sꝑa

Expanded text:
 triticis messis abscinditur, quam paratam esse cognoscis, si equaliter spicarum populus, matutabulis munitur, que forinsecus reclinantes in summo reddant spatia largiora. Ab eius fronte carpenti brevior est altitudo tabularum: ibi denticuli plurimi ac rari ad spicarum mensuram constituuntur in ordine ad superiorem partem recurvi: a tergo vero eiusdem veniculi, duo brevissimi ticulis comprehensa cumulatur, abruptis ac relictis paleis, altitudinem vel humilitatem plerumque bubulco moderante, qui sequitur et ita per paucos itus ac
Abbreviated transcription (Latin):
cuditas qrẽda e/ ne alba nuda/ ⁊ gleba sit ne macer sabulo sin ad mirtioe tre¬
ni ne creta sola ne acreno seqͣletes. Nenciuna glarea/ ne arcnosi puluis lapido¬
sa maçies. Ne sassa uł amara. Ne uliginosa t̾ra. Ne totus arenosus atq ieuui.
ne uallis nimis opaca. ⁊ squalida. En sit gleba putrir ⁊ ferenigra ⁊ ad tegedu
se gramĩc: sui trate sufficies aut mixti colõis que̾ sit rara sit tn piguis n creto¬
si soli adinctios glutiet Que ꝓtulleĩt nec scraba sit nec retoridaͥ  sucte nałis ege

Expanded text:
cunditas, ne alba et nuda sit gleba, ne macer sabulo sine admixtione terreni; creta sola, ne arene squalentes, ne ieiuna glarea, ne aurosi pulveris lapidosa macies, ne falsa vel amara, ne uliginosa terra, ne tophus arenosus atque ieiunus, ne vallis nimis opaca et solida. Sit gleba putris et fere nigra et ad tegendam se graminis sui crate sufficiens aut mixti coloris, que etsi rara sit, tamen pinguis soli adiunctione glutinetur. Que protulerit, nec scabra sint, nec
Abbreviated transcription (Latin):
frẽqiter ĩ fusus leta ⁊ fructuosa punici reddet arbusta Asẜit marcial cadida his
gn̾a fi si argille ⁊ crete qͣita pte gipsi misceas ⁊ toto tͥenino ħ genꝰ t̾re radicib eiꝰ ad¬
ramꝰ cũ flore claudat᷑ ne resilliat ligat᷑ ad palu /te coopta olla qͥ aqͣ mĩrat᷑ ĩ cursus
Autupno patefta sue magtudis poma redibebit o iulta i puco ĩpe ait poma ꝓcedere
si titimali ⁊ portulace sucus eqͣlit̾ mixtꝰ an ꝙͣ gemet alimat᷑ arboi̾s trũcho. Colligãt

Expanded text:
frequenter infusus, leta et fructuosa reddet arbusta. Asserit Martialis candida in his grana fieri, si argille et crete quartam partem gypsi misceas et toto triennio hoc genus terre radicibus eius adt in ea ramus cum flore claudatur, ne resiliat ligatus ad palum; tunc cooperta olla contra aque muniatur incursus; autumno patefacta, sue magnitudinis poma reddidebit. Multa in punico ipse asserit poma procedere, si titimalli et portulace succus equaliter mixtus, antequam germinet trunco arboris allinat
Abbreviated transcription (Latin):
Asserit marcial᷑ cadida ggna ĩ malis punicis fic̾i.si argille ⁊ crete qͣta ꝑte
gispi misceas ⁊ toto trienio hoc gen t̾re radicib euis adiugis. It dic mire
magnitudie eiꝰ poma fisi olla fictilł obruat᷑ circa arbore piuci ⁊ ĩ ea ram
cu flore claudat/ ne refiliat ligatus ad palu tũc cooꝑta olla ꝯͣ aque mintur
ĩcursue autũpno patefca sue magͥtudis eribebit poma.. hoc a dem̃se madii¬

Expanded text:
Asserit Martialis candida in his grana fieri, si argille et crete quartam partem gypsi misceas et toto triennio hoc genus terre radicibus eius adiungas. Idem dicit mire magnitudinis fieri, si olla fictilis obruatur circa arborem punici et in ea ramus cum flore claudatur, ne resiliat ligatus ad palum; tunc cooperta olla contra aque muniatur incursus; autumno patefacta, sue magnitudinis poma reddide
Abbreviated transcription (Latin):
sa ita ̃ ut paciaris coire sissura / ⁊ eo tp̃r caña recidas / quo rosas iłides hr̃
uolũis. Aliqui olla rudi / adc bn muitaᷤ sb̾ diuo obriuit ⁊ reẜuat ceresa ut
⁊r cas us ad radite scides medulla utusi ꝓtis ab rade̾ ferro curabis ⁊ statĩ¬
ue as ptis i̾cullo striges ⁊ oblinis fimo suma ꝑtez / ⁊ later diuisuras post
amur solidait dicta citatrir. hãc arbores surculł ꝙ ad huc fructu no atulle¬

Expanded text:
s, ita ut scissuram cooperias: et eo tempore cannam recidas, quo rosas virides habere volueris. Aliqui olla rudi conditas ac bene munitas, sub divo obruunt ac reservantet eam usque ad radicem findens, medullam partis utriusque ferro curabis aes in se vinculo stringes et oblinies fimo et summam partem et laterum divisuras. Post annum cicatrix ducta solidatur hanc arborem surculis, qui adhuc fructum non tuler
Abbreviated transcription (Latin):
Illicus discipplina boa utat. ẜ uarone ferie/ ẜuãt᷑ ab alieno manͬu abstincat
rectiꝰ ⁊ dormiet libetiꝰ. ꝑm cubitũ surgat post̾iꝰ cubatũ eat priue uilla uideat ^ cla
curatos hat. bubulcis ob seqo sus sit quo libẽtiꝰ boues curẽt Arat᷑a uomeres q faciat
ut bonos hat. peccora ⁊ bab diliget᷑ sbst̾nat᷑. Ungulle curetur scabie peccori ⁊ iuñ¬
intis caueat. id ex fame ⁊ si ĩ pluit fi solet/ opa oĩa mature aficiat Naz res rusti¬
ca sic ẽ. Si unã r̃e sero fecẽis/ oĩa opa sero facies stram̃eta si de sit̃ frote lignea

Expanded text:
icia. Disciplina bona utatur. Feriae serventur. Alieno manum abstineat, rectius et dormibit libentius. Primus cubitu surgat, postremus cubitum eat. Prius villam videat clausacuratos habeto. Bubulcis opsequito partim, quo libentius boves curent. Aratra vomeresque facito uti bonos habeentis caveto; id ex fame et si inpluit fieri solet. Opera omnia mature conficias face. Nam res rustica sic est, si unam rem sero feceris, omnia opera sero facies. Stramenta si deerunt, frondem iligneam
Abbreviated transcription (Latin):
Ato scribit p̃diu cũ ꝯ pare cogitabis sic ĩ aio heto uti ne cupide emas. ne ueo ꝑa
in crire possis. uci bonũ celu hat/ et calamitosuz s ⁊ solo bono sua uirtute ualeat.
Si pot̾is sb radice mõtis si ⁊ ĩ midier spectet ĩ loco frigido. loco salubri o ꝑaiͬoꝵ copia
i hiis agris / p̃dia uẽdidert quos pigelit uedidisse Uti bn hedificatũ sit. Caueto ne¬
alienaz disciplinaz temere ꝯtẽp̃nas. Adno bono colono bonoq he dificatõe meliꝰ emẽt
ad uilla/ cu ueies uidero uasa / tortula/ ⁊ dolia si multa sit ubi nõ ert scito ꝓ roe
se sibi sarcire ꝑferias potuisse fossas ueteres tergẽi. Uiaz plubicas muni. uepros
read ortũ fodłri pratũ purga̾i. uirgas uĩcin. Spinas rũcai Cũ ẜui egrotauẽrit¬

Expanded text:
UT 1 Praedium quom parare cogitabis, sic in animo habeto, uti ne cupide emas neve opera inde exire possis. Uti bonum caelum habeat, ne calamitosum siet, solo bono, sua virtute valeat. 3 Si poteris, sub radice montis siet, in meridiem spectet, loco salubri, operariorum copia in his agris praedia vendiderint, eos pigeat vendidisse. Uti bene aedificatum siet. Caveto alienam disciplinam temere contemnas. De domino bono colono bonoque aedificatore melius emetur. Ad villam cum venies, videto, vasa torcula et dolia multane sient: ubi non se sibi sarcire. Per ferias potuisse fossas veteres tergeri, viam publicam muniri, vepres recidi, hortum fodiri, pratum purgari, virgas vinciri, spinas runcari,
Abbreviated transcription (Latin):
lubrius/ ⁊ utilius fictiłib tubis cõducatur ut duob digitis grossi ex ꝑte una
redantur acuti ut palini uniꝰ spatio ĩ alt̾ possit itrare/ quas iuc̃turas uiua
nisia nuxca exiguo liqͦre decurat / ut glutinare possit si qua sũt uitia tu¬
bulor. ult̾ĩa xo/ ẽ plubeis fistulis duceͣ que noxias reddũt aquas. Na ceru¬
sa plubo creat᷑ que płimũ corporib nocet hũanis diligẽtis / p̃t̾ea erit aqͣr¬

Expanded text:
ducitur, duobus digitis crassi et ex una parte reddantur angusti, ut palmi spatio unius in alterum possit intrare; quas iuncturas viva villa per eos mixta, exiguo liquore decurrat, ut glutinare possit, si qua sunt vitia tabularum. Ultima ratio est plumbeis fistulis ducere, que aquas noxias reddunt. nam cerussa plumbo creatur attrito, que corporibus nocebit humanis, diligentis erit aq
Abbreviated transcription (Latin):
donet mula sine ruder suspĩtoe occurat argilla / q̃ siioĩo desit qͣrta mersisse
sufficiat. arena q̃ ꝯprehẽsa manu edit strigdores eelt ut̃il fabricanti.Ite si¬
pano us fito candide uestis resꝑsa ⁊ excussa nicl maculle rẽliquit aut sordie
egrgia ee si fossil arena / no fuĩt de fliũb / aut glarea / aut littorel colsig¬
tur. Marina arena tardi siccat᷑ ⁊ io. no ꝯtinue si ĩtmissis t̾prib ꝯsteueda e
ne opus honerata coruꝑat camerar quo tectoria salso huore di soluit. Naz¬

Expanded text:
donec munda, sine ruderum suspicione occurrat argilla: que si omnino desit: quartam mersisse sufficiet. Studendum pretepanno, vel lintheo candide vestis inspersa et excussa, nihil macule relinquit aut sordis, egregia est. Sed si fossilis arena non fuerit, de fluminibus, aut glarea, aut littore colligetur. Marina arena tardius siccatur et ideo non continue, sed intermissis temporibus construenda est, ne opus oneret et corrumpat: camerarum te
Abbreviated transcription (Latin):
spgos. Et si macula nõ fecẽit ꝓbabilis iudicatut.Item de cocta enco uasculo
si arena/ ul lutuz nõ reliqd ĩ fudo util erit. Icẽ si legiuna cito ualebit ex co¬
aut fistulis plubris/ aut canalib ligneis / aut fictilib tubis. Si ꝓ form̃ã¬
scructille ducetur. Solidadus ẽ canał/ne ꝑ rimas/ aqua possit elabi / cuiꝰ magͥ¬
tudo paq̃ insura faciẽda ẽ. si ꝑ planu uẽiet in dẽtenot /ł sexagenos pedes sẽ¬
su decliẽtur scuctura sex quipãte / ut uia ind̾ possit hr̃e currẽdi. Siꝗͥe mõs
i s̾iectus occurerit/ aut ꝑlatera eius / aqua ducem obliqua/ añ ad aque ca¬
put spẽlũcas librabim ꝑ quas structura ꝑueĩat. S si se uallis ĩt̾ serat aut¬

Expanded text:
sparges et si maculam non fecerit, probabilis iudicetur. Item decocta eneo vasculo, si arenam vel limum non relinquit in fundo, utilis est. Item si legumina cito valebit excoaut plumbeis fistulis, aut cannalibus ligneis, aut fictilibus tubis, si per formam ducitur, solidandus est canalis, ne per rimas aqua possit elabi, cuius magnitudo pro aque mensura facienda est, si per planum veniet, inter centenos vel sexagenos pedes sensim reclinetur structura sesquipede, ut vim possit habere currendi, si quis mons interiectus occurrerit, aut per latera eius aquam ducemus obliquam, aut ad aque caput speluncas librabimus, per quas structura perveniat, sed si se vallis interserat
Abbreviated transcription (Latin):
uorcus edtim sarnudue adiq eius uł trunco lentisci aut tere
iatur : Anpoma rugosã creabit aut̃ putria circa imum truncum
tistur dusamo racum inde modicus humor ffiuxerit argilla
ał palento lutp laga ruigatur magna poma ꝑsicus a fferc ñ
iutiapipo ꝑfunit lorattm spantum ubsparcea suspensa deramis
monsdiani uouł sibruario locis frigidis nouẽbri calidis ꝑsic̾
inseratur maxime circa terrã surculis plenidribe & ꝓpe arbore
naeis . Nam cacumina uł non anebuntut di. diuane non potuer̃

Expanded text:
poma caduca sunt, nudate radici eius vel trunco, lentisci aut terebmitur. Si poma rugosa creabit aut putria, circa imum truncum cortex rescidatur et cum inde modicus humor effluxerit, argilla vel paleato luto plaga retegatur. Magna poma persicus affert, si eris. Mense ianuario vel februario locis frigidis, novembri calidis, persicus inseratur, maxime circa terram surculis plenioribus et prope arborem natis: nam cacumina, vel non tenebunt, vel diu durare non poterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ł sicus rubescit si platano inseruisi tatis. Dinacina scruantur con¬
dita muria & oxinelle. uł detractis essibus ficort̃ more in sole
siccantur ac pendent. Htem sene uid detractis ossibus duratina
melle condiri & saporis esse iocundi. ltm bene seruantur. siumbili¬
uase conclusossinus creditur ꝓdessẽ. om̃ibus quę sub ea seruntur:
pinum seremus nucleis suis calidis & siccis regionibus mense oeto.¬
bri uł nouẽbri frigidis & humectis. februario uł mapcio Amat
locum gracille sȩpe maritamũ inter montes & saxa uastior
& ꝓcerior inuenitur. uentosis & humidis locis arboꝵ fiunt in¬
crementa letiora sed siue mortes ue c̃onserere᷑ spatia quȩcunq:
hȩc huic generi deputabis quȩ alteriutilia ẽe. non possunt
Esearabis g ea loca diligent atq. purgabis & frum̃ti morẽ
fenona perasa: lionis aeulo babis operire N sec eñ plis quon

Expanded text:
sicus rubescit si platano inserta figatur. Durativa servantur, si detractis ossibus, ficorum more in sole siccentur ac pendeant. Item sepe vidi detractis ossibus durativa melle condiri et saporis esse iucundi. DE PINO ET NUCIagriculture Pinus creditur prodesse omnibus que sub ea seruntur. Pinum seremus nucleis suis, calidis et siccis regionibus, mense octobri vel novembri; frigidis et humectis februario et martio: amat locum gracilem sive maritimum: inter montes et saxa vastior et procerior invenitur: locis ventosis et humidis, arborum fiunt incrementa letiora; sed sive montes velis conserere, seu spatia quecumque; hec huic generi deputabis que alteri utilia esse non possunt. Exarabis ergo ea loca diligenter, atque purgabis et frumenti more semen asperges ac levi sarculo curabis operire: Nec enim plus quam
Abbreviated transcription (Latin):
enie ponamus facilen ic prȩsentia fructus tosius preftat
Siũ feb ⁊ario pononi¬
utusq tune duret ĩcraciendum est: inumbra castaneȩ siccentur
expansȩ: tinc in angu & siccum locu trans late cumulũ faci¬
ant i& eas om̃s fluuialis urea diligenter operiat. Post dies trigin¬
ta eas remota arena hi aquam frigidam mittis. Quȩ sanȩ sunt
merguntur sup natat quȩcumq. uexata est Item quas ꝓbasti simi¬
liter obrues & post triginta dies ȩque ꝓbas Hoc cũ dercio fece¬
ris usq adueris initium serere debebis quȩ manserint illibatae
Aliqui inuasculis seriant arena parit missa. Amant solũ molle
& solutum. non tam̃ arenosum: In sabulone ꝓueniunt: sed hu¬
mecto: Nigra terra illis apta est. & carbunculus & tofus dili¬
genter infractus inspisso agro & rubrica uixꝓuenit. in argillo
uł duoꝵ uł totus. aut sulcis in ordinem destinatis. aut certe aratris

Expanded text:
 ponamus; facilem se presentia fructus ipsius prestat.  ponamus; facilem se presentia fructus ipsius prestat. Si vero februario pondurent, ita faciendum est. In umbra castanee siccentur expanse: tunc in angustum et siccum locum translate, cumulum faciant et eas omnes fluvialis arena diligenter operiat, post dies XXX eas remota arena in aquam frigidam mittes; que sane sunt merguntur, supernatat quecumque vexata est: item quas probasti similiter obrues et post XXX dies eque probabis. Hoc cum tertio feceris, ad veris initium serere debebis, que manserint illibate. Aliqui in vasculis servant arena pariter immissa. Amant solum molle et solutum, non tamen arenosum, in sabulone proveniunt sed humecto, nigra terra illis apta est: et carbunculus et tofus diligenter infractus, in spisso agro et rubrica vix provenit, in argilla vel duorum, vel totius; aut sulcis in ordinem destinatis, aut certe aratris
Abbreviated transcription (Latin):
tademelius ꝓferuntur. dm̃ queunt & frigidum sustinere : Locis
lapideni a glareo si siuuantior. letamine ex cusant ne poma cadu
ex cemermiculorã nasediter Eustirpandȩ sunt soboles aradice
excepts rectioribus quȩ seruabunt ad plantas Sil anguida
pruni arbo et amurca cũ aqu& equalit̃ teperata radicibus
sarmtoo Si poma de currant oleastri epirui terebrate infigo
adici Uermes eius atq formicas rubrica cũ pice liquida siao¬
linatur extinguet: Sed modestius ꝓpt̃ arboris noram neidem
faciat remediu quod uenenũ : iuuatur frequenti humore & as¬
sidua fossione. Mense martio ex tremo punus inseritur melius
qrunco fiso quam cortice uł mense anuario artequã ineuuał rumme
seno siotor e dispofita ih ȩc sunt quȩ damascena dicuntur calꝗ u
unt &r ande sũblata aut in furno tepido facuint. aut insole sicea¬
& decimbri item febroarii eh uende sunt castapiee
unonendum recen &es: ⁊randes matura : quassi nouem bri¬

Expanded text:
tepido melius per fruuntur, tamen queunt et frigidum sustinere locis lapidosis et glareosis iuvantur letamine, excusante ne poma caduca et vermiculosa nascantur. Extirpande sunt soboles a radice, exceptis rectioribus, qui servabuntir ad plantas. Si languida pruni arbor est, amurca cum aqua equaliter temperata radicibus sarmentorum. Si poma decurrant, oleastri epigrum terebrate infige radici. Vermes eius atque formicas, rubrica cum pice si allinatur extinguet, sed modestius propter arboris noxam, ne idem faciat remedium quod venenum. Iuvatur frequenti humore et assidua fossione, mense martio extremo. Prunus inseritur melius trunco fisso quam cortice: vel mense ianuario, antequam incipiat gummi loco sicciore disposita, hec sunt que damascena dicuntur. Alii in unt et inde sublata, aut in fumo tepido faciunt, aut in sole siccavembri, item februario. Eligende sunt castanee ad ponendum recentes, grandes, mature, quas mense Novembri