comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicimur ut tefrentius nimirũ hicomines frigent᷑ : flagrantiã quotiens incendiũ significatur
quod flatu alitur ud a flamma ꝑl dicimus quotiens odor qui fractas pexie maior ẽ perai
dicimus sciendũ sane nihil in hac uacare comparatione nã penorũ operi apum labor custodiae
donderat f astigia nunc operis summitates alibi ima significat ut forsitan et serobibus quaesus
fufagia queras suspicit miratur ut econtrario despuicit contemnit significat Mirabile dic¬
tuobhoc quod sequitur quia mixtus cunctis latebat Permedios figura e nam planum fu¬
era medus scinfertꝰ : Neq cernitur ulli. Neq ab ullo cernitur et ẽ grecum ut scriberis
uario idẽ scribet teuarius alucus ubicumq uirgilius lucum ponit sequitur etiam conse¬
cratio ut luco tanc forte parentis pilumni turnus sacrati us unde et in sexto nullicerti¬

Expanded text:
dicimus, ut Terentius «nimirum hic homines frigent». FRAGRANTIA quotiens incendium significatur, dicimus, ut Terentius «nimirum hic homines frigent». FRAGRANTIA quotiens incendium significatur, quod flatu alitur, per ‘l’ dicimus, quotiens odor, qui fracta specie maior est, per ‘r’ dicimus. Sciendum sane nihil in hac vacare conparatione. Nam Poenorum operi apum labor, custodiae desiderat. FASTIGIA nunc operis ‘summitates’, alibi ‘ima’ significat, ut «forsitan et scrobibus quae sint fastigia quaeras». SVSPICIT miratur, ut e contrario ‘despicit’ ‘contemnit’ significat. MIRABILE DICTV ob hoc quod sequitur, quia mixtus cunctis latebat. PER MEDIOS figura est; nam planum fuerat ‘mediis se infert’. NEQVE CERNITVR VLLI neque ab ullo cernitur; et est Graecum, ut «scriberis Vario», id est ‘scribet te Varius’. LVCVS ubicumque Vergilius lucum ponit sequitur etiam consecratio, ut «luco tum forte parentis Pilumni Turnus sacrata
Abbreviated transcription (Latin):
tum et liquida idẽ pura nam dura mella constat eẽ meliora s̃stipant Densent transla¬
no anauib: in quib: stipula in terponitur uasis quã stipam dicunt᷑: Distendunt implent
utdenso distendere pingui nectare melle ab usus ẽ propter suauitatis similitudinem
scellas ethicabusus ut fauorũ cauernas cellas uocaret traxit autem a reponendi simili¬
uidine uel abcelando unde cellĩt appellauerunt᷑ Agmine nunc impetu Ignauum inu¬
ue non aptũ indiustriae Nam industrios nauos dicimus : fucos secudum pliniũ apum mul
isnt generã proprixe timen apes uocantur ortȩ debubus fucide equis crabrones
enulis uespae deasinis fucus autem c̃ secundum aemiliũma crummaiora peera brone
dee uerborũ proprietas ueluitatur iteratio  feruet concedebratur ut e contra friget cessat

Expanded text:
tum et liquida», id est pura; nam pura mella constat esse meliora. STIPANT densent; translatum et liquida», id est pura; nam pura mella constat esse meliora. STIPANT densent; translatio a navibus in quibus stipula interponitur vasis, quam stipam dicunt. DISTENDVNT implent, ut «denso distendere pingui». NECTARE melle; abusus est propter suavitatis similitudinem. CELLAS et hic abusus est, ut favorum cavernas ‘cellas’ vocaret. Traxit autem a reponendi similitudine, vel a celando, unde cellam appellaverunt. AGMINE nunc ‘impetu’. IGNAVVM inutile, non aptum industriae; nam industrios navos dicimus. FVCOS secundum Plinium apum multa sunt genera. Proprie tamen apes vocantur ortae de bubus, fuci de equis, crabrones de mulis, vespae de asinis. Fucus autem est secundum Aemilium Macrum «maior ape, crabrone deest verborum proprietas, vel vitatur iteratio. FERVET concelebratur, ut contra ‘friget’ cessat
Abbreviated transcription (Latin):
ro arbitrio cum nominatiuus singularis .n. et .s. fuerit terminatus ut amans: Et aman¬
iũ et amastiuindicimus cum autem nominatiuus singularis r fuerit terminatus. tantum
inum exit ut pater patrum murmur murmurum reliqua uero nomina auctoritate
ceps secundũ salustium alorea proflorida ut nemora interfrondea turbam erura grȩce
a porpa dicuntur a feresis ergo sermonem fecit latinum : exercet fatigat ut ante iliauis exer¬
cte fatis hoc autem participium ab exercitu idẽ militum multitudinem declinatione
discernimus Nam nomen quartae declinationis ẽ participium secunde ut uisus łs
ingenti lustrat dum singula templo sGentis Fetus ad laudem apum hoc pertinet quod inquar¬
to georgicorũ melius intelligitur ligͥentia defecata sine sorde ut nactantum dulcia quan¬

Expanded text:
tro arbitrio cum nominativus singularis ‘ns’ fuerit terminatus, ut ‘amans’ et ‘amantro arbitrio cum nominativus singularis ‘ns’ fuerit terminatus, ut ‘amans’ et ‘amantum’ et ‘amantium’ dicimus; cum autem nominativus singularis ‘r’ fuerit terminatus, tantum in ‘um’ exit, ut ‘pater patrum’, ‘murmur murmurum’. Reliqua vero nomina auctoritate ceps, secundum Sallustium. FLOREA pro ‘florida’, ut «nemora inter frondea turbam». RVRA Graece ἄρουρα dicuntur. Aphaeresis ergo sermonem fecit Latinum. EXERCET fatigat, ut «nate, Iliacis exercite fatis». Hoc autem participium ab ‘exercitu’, id est militum multitudine, declinatione discernimus; nam nomen quartae declinationis est, participium secundae, ut ‘visus’ingenti lustrat dum singula templo». GENTIS FETVS ad laudem apum hoc pertinet, quod in quarto Georgicorum melius intellegitur. LIQVENTIA defaecata, sine sordibus, ut «nec tantum dulcia, quan
Abbreviated transcription (Latin):
doflorente coronas it boc inmultis nominib: obseruandum ẽ ut genus exadiectione for¬
metur quade tracta in neutrum cedat necesse ẽ ut piscinalis locus piscinalis cella piscina¬
insensibili datsensum unde ẽ illud in quarto deathlante Item salustius liciae psidiaeq:
dami Hocad poetam nec enim hoc nouit aneas magalia uero antistichon ẽ nã debuit
magaria dicere Quia magar non magal poenorum lingua uillã significat ardentes
Multi festinantes alii ingeniosi accipiunt namper contrariũ segnem idẽ sine igni inge¬
quid optes Tecto Ad tectum nota figura ssulco fossa ciuitas enim non domus circumdat᷑
sulco ut alibi ausim uel tenuiuitem commit tere sulco : legunt fligunt portus effodiunt
idẽ cotthona faciunt aAlta theatri fundamenta Hinc futura magnitudo cognoscitur
Qualis apes. Tertie declinationis genetiuus pluralis et inium et inum exit sedtũ pronos¬

Expanded text:
do florente coronas" 10.164 . et hoc in multis nominibus observandum est, ut genus ex adiectione formetur: qua detracta in neutrum cedat necesse est, ut piscinalis locus, piscinalis cella, piscinainsensibili dat sensum. unde est illud in quarto de Atlante. item Sallustius "Lyciae Pisidiaeque dam hoc ad poetam; nec enim hoc novit Aeneas. 'magalia' vero antistoechon est; nam debuit magaria dicere, quia magar, non magal Poenorum lingua villam sigmulti ‘festinantes’, alii ardentes ‘ingeniosi’ accipiunt; nam per contrarium ‘segnem’, id est sine igni, ingequid optes». TECTO ad tectum, nota figura. SVLCO fossa; civitas enim, non domus circumdatur sulco: ut alibi «ausim vel tenui vitem committere sulco». LEGVNT eligunt. PORTVS EFFODIVNT id est Cothona faciunt. ALTA THEATRI FVNDAMENTA hinc futura magnitudo cognoscitur. QVALIS APES tertiae declinationis genetivus pluralis et in ‘ium’ et in ‘um’ exit, sed tum pro nos
Abbreviated transcription (Latin):
cet q÷̃ cumaltius fuerint elcuatie aut solis calore resolate aut cuuen ornubium eall
arum uel insilus arborum : Arc turum stellaẽ post caudam maioris ursae posita in signo¬
bocit unde arcturus dictaẽ quasi arc tuura : pluuias que bradas brades stelle sunt in fron¬
ittauri que quotiens nascuntur pluuias creant unde et grȩce rades dicta sunt aTTo Toyr
ilatine suculģ a suco. Sic ergo ait pluuias que bradas ut plemrriũ undosum aludi¬
huec autem fuerunt ut aluidicunt athlantiffiliae ut alii liberi nutrices : Geminos que triones
Septen trsnes sunt bouesłnt aratorii Nonergo in congruedixit triones quiatriones
plustra a non nullis dicuntur : Quid quam obcciusam ꝓroperent se iinguere soles : Rib̵ ni
fatiohoc facit hiemis pherii quia hie mebreuiore solutitur circulo Tinguere demergere
sed et hic ratiohiemis pleruẽ : In geminant plaus utrrutro esque secuntur bono usus ẽ ordine

Expanded text:
eat: quae cum altius fuerint elevatae, aut solis calore resolutae aut vi ventorum conpressae otarum, vel in silbootae; unde ‘arcturus’ dicta est, quasi ἄρκτου οὐρά. PLVVIASQVE HYADAS hyades stellae sunt in fronte tauri, quae quotiens nascuntur pluvias creant; unde et Graece ὑάδες dictae sunt ἀπὸ τοῦ ὕειν, Latine ‘suculae’ a suco. Sic ergo ait ‘pluviasque hyadas’, ut «Plemyrium undosum». Alii diHae autem fuerunt, ut alii dicunt, Atlantis filiae, ut alii Liberi nutrices. GEMINOSQVE TRIONES septentriones, sunt boves aratorii. Non ergo incongrue dixit ‘triones’, quia septentriones plaustra a nonnullis dicuntur. QVID quam ob causam ‘properent se tinguere soles hiberni’. Ratio hoc facit hemisphaerii facit, quia hieme breviore sol utitur circulo. TINGVERE demergereSed et hic ratio hemisphaerii est. INGEMINANT PLAVSV TYRII TROESQVE SEQVVNTVR bono usus est ordine,
Abbreviated transcription (Latin):
ositt eobouis edustralib extis ree nos decipiat quod dicit plinius ut locutimiese euradilo
forinemus Namecce comedo illãrem dicimus nec tamen uescorillamrem et apse ereri duentib
asq quaq hocte faciendum aNonmetus hocloco distinguendumẽ cuius auteno reex casequentib

Expanded text:
etui tergo bovis et lustralibus extis" . nec nos decipiat quod dicit Plinius, ut elocutiones ex similibus etui tergo bovis et lustralibus extis" . nec nos decipiat quod dicit Plinius, ut elocutiones ex similibus formemus; nam ecce comedo illam rem dicimus, nec tamen vescor illam rem. et ipse enim dicit non usquequaque hoc esse faciendum. si vesc
Abbreviated transcription (Latin):
on scuon fentisee s onamigii os pitio Brdibemur arenie utalib litus qr rbsurnus occupaqus ẽ eñ
cent conscius armia si hocloco terret litenter propter siciliam tu etꝑaulo postabes po fiutficu¬
is rtgonibus arbes cumunam habeant in qua acestes regnat sed ad terrortm urbes posurt
Assperatt Buos. abusiue timete. ut alibi hunc ego si potui tintum sperare dolonere cauisperem
hens timcamus aduerst :Ademores Fandiatq nefandi uisti et in iusti et benre pnetno esqui aet deser
snen statim pumant eriminasunt tamen inemores ut horatius raro ante cedentem scelustumn deseri¬
as pese uistitiae ie sicuitsucritas Nunc ergo hocdicit qua partesit uustus edẽ ouaru ault bome
duo laudat in encas pretatem quã adidonẽ impetrare contendit c̃uirtutem quanma ule teuie
ouos dio A aior et arenis nom e iter atio nambellum et consiliũ babetz arduatan tuo i purpi
sosunt e siuescitur : Aura uescor illare utalibi uescitur aeneas simul et trroiana aucen tus pluo¬

Expanded text:
ersonam. HOSPITIO PROHIBEMVR HARENAE ut alibi «litusque rogamus»; occupantis est enim rere conscius arma». Sed hoc loco terret latenter propter Siciliam; nam et paulo post ait ‘sunt et Siculis regionibus urbes’, cum unam habeant, in qua Acestes regnat: sed ad terrorem ‘urbes’ posuit. AT SPERATE DEOS abusive ‘timete’, ut alibi «hunc ego si potui tantum sperare dolorem», cum speremus e quem roges. memores fandi atque nefandi iusti et iniusti. et bene 'memores', quia etiamsi non statim puniant crimina, sunt tamen memores, ut Horatius "raro antecedentem scelestum deserutas pars iustitiae est, sicut severitas. Nunc ergo hoc dicit, qua parte sit iustus, id est pietate. Et bene duo laudat in Aenea: pietatem, quam a Didone inpetrare contendit, et virtutem, quam vult timeri. BELLO MAIOR ET ARMIS non est iteratio; nam ‘bellum’ et consilium habet, ‘arma’ tantum in actu si vescitur avra vescor illa re, ut alibi "vescitur Aeneas simul et Troiana iuventus perp
Abbreviated transcription (Latin):
aut reuera noto quide sirtib cartaginem ducit᷑ supra enim ilioneus inuadacecatulit penitus
que proca ȩodemo naturaliter longaẽ si si corripiatur metriest ut steterunt que comȩ sad
brt Adueniat: temperis ẽ futuri sequidem in omni uirgilio ego quideror sigi ficat quidom ho cdub¬

Expanded text:
aut re vera Noto, qui de syrtibus Carthaginem ducit; supra enim Ilioneus "in vada caeca tulit penitusqaut re vera Noto, qui de syrtibus Carthaginem ducit; supra enim Ilioneus "in vada caeca tulit penitusque procacibus austris" . eodem 'o' naturaliter longa est, sed si corripiatur metri est, ut "steteruntque comae" . Ad t adveniat; temporis est futuri. equidem in omni Vergilio 'ego quidem' significat, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
cumas omnes ciuitates graeciar diderunt : Siue Fricis fines erix ueneris et bute filius fuit quioccisus
ab herculxemonti ex sepulturas uanomen in posuit in quomatri fecerat templũ quod aeneae ascri¬
bit poeta dicens tum uicina astris  cino inuertice sedes Fu. in hoc enim monte dicitur etiam an¬
chises sepultus licet sicundum catonem aditaliam uenerit : urbem quã statuorã ẽ multi antessosi
uolunt ut sit prourbs sisic intellegamus quam nibilominus sequitur et silempsis sit percasus
tis regnis considere uultis urbemquã statuo uestra ẽ ut ẽ eruet ille argos argonen noniasq
micenas ipsum que erdem sub audis ille alter enim prrrhumuicit alter micenas Item nonig¬
naram alimiseris succurrere disco :Agetur. regetur Noto compulsus eodem aut couisuento¬

Expanded text:
Cumas omnes civitates Graeci condiderunt. SIVE ERYCIS FINES Eryx Veneris et Butae filius fuit, qui occisus Cumas omnes civitates Graeci condiderunt. SIVE ERYCIS FINES Eryx Veneris et Butae filius fuit, qui occisus ab Hercule monti ex sepultura sua nomen inposuit, in quo matris fecerat templum, quod Aeneae adscribit poeta dicens «tum vicina astris Erycino in vertice sedes fundatur Veneri Idaliae». In hoc autem monte dicitur etiam Anchises sepultus, licet secundum Catonem ad Italiam venerit. VRBEM QVAM STATVO VESTRA EST multi antiptosin volunt, ut sit pro ‘urbs’. Sed si sic intellegamus, ‘quam’ nihilominus sequitur et syllepsis fit per casus tis regnis considere? Vultis urbem quam statuo? Vestra est’, ut est «eruet ille Argos Agamemnoniasque Mycenas ipsumque Aeaciden» - subaudis ‘ille’. Alter enim Pyrrhum vicit, alter Mycenas. Item «non ignara mali miseris succurrere disco
Abbreviated transcription (Latin):
ris sit non crudelitatis : Quis Genus aeneadum satis propere dixit aeneades quamquã abilioneo au¬
dierit rex erat ceneas nobis nec haec in opere in emendato miranda sunt: Troiȩ Nescia turbem aut
ilium dicit quod introia ẽ aut troiȩ urbem ut urbem pataui urbem bgthroti: Incendia belliidẽ
fabula quidem hochabet a treum et threstenger manos cumindissensionem sibi nocere nom pos¬
sentinsi fsulatam gratiã redisse quao casione threstes cum fratris uxorem concubuit ađ reus
uero eifilium epulandum ad posuit q̃ sol nepalueretur aufugit sedueritatis hoeẽ. atreũ aput mice¬
nas primum solis eclipsin inuenis secui in uidens frater exurbe discessit tempore quo eius proba¬
tas dicta : Seuuos Haesperiam magnam Meta ANenĩ ex aacappellataẽ quia a tarento usq ad

Expanded text:
ris sit, non crudelitatis. QVIS GENVS AENEADVM satis propere dixit ‘Aeneadas’, quamquam ab Ilioneo auris sit, non crudelitatis. QVIS GENVS AENEADVM satis propere dixit ‘Aeneadas’, quamquam ab Ilioneo audierit «rex erat Aeneas nobis»; nec haec in opere inemendato miranda sunt. TROIAE NESCIAT VRBEM aut Ilium dicit, quod in Troia est, aut ‘Troiae urbem’, ut «urbem Patavi», «urbem Buthroti». INCENDIA BELLI id est OL IVNGIT AB VRBE fabula quidem hoc habet: Atreum et Thyestem germanos, cum in dissensione sibi nocere non possent, in simulatam gratiam redisse. Qua occasione Thyestes cum fratris uxore concubuit. Atreus vero ei filium epulandum adposuit. Quae Sol ne pollueretur aufugit. Sed veritatis hoc est: Atreum apud Mycenas primum solis eclipsin invenisse, cui invidens frater ex urbe discessit tempore quo eius probata sunt dicta. SEV VOS HESPERIAM MAGNAM μεγάλη enim Ἑλλὰϛ appellata est, quia a Tarento usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
multis in uirgilio locis probatur feminarũ uerecundam unde utrũq dedit didoni :ultu Denissa
nota figura ẽ ut oculos suffusa nitentes : Soluite cordemetum sicut supraiouis oratio partim obia¬
ta purgat partim petita promittit sciendum sane quia cũ petuntur uel promittuntur aliqua au
lidissimis in coandum .ẽ ut hoc loco et ẽ genus argumentia necesario : Secludite curas i teratio ẽ
ad augmentum beniuolenti ȩ secludite uero pro excludite quod fit aut propter hiatum aut propt̃
suauitatemuta silice innuda conixa reliquit proenixa : Resdura. Ac sidiceret ẽ quidem et duo for¬
midat uicinos barbaros et fratris aduentum quȩ propter nouitatem personarũ generaliter dicem
reliquiđ st regni Nouitas quae semper habet timorem s Moliri Bene non facere : se moliri ut terro¬

Expanded text:
multis in Vergilio locis probatur, feminarum verecundiam. Vnde utrumque dedit Didoni. VVLTVM DEMISSA multis in Vergilio locis probatur, feminarum verecundiam. Vnde utrumque dedit Didoni. VVLTVM DEMISSA nota figura est, ut «oculos suffusa nitentes». SOLVITE CORDE METVM TEVCRI sicut supra Iovis oratio, partim obiecta purgat, partim petita promittit. Sciendum sane quia cum petuntur vel promittuntur aliqua a validissimis inchoandum est, ut hoc loco. Et est genus argumenti a necessario. SECLVDITE CVRAS iteratio est ad augmentum benivolentiae. ‘Secludite’ vero pro ‘excludite’: quod fit aut propter hiatum aut propter suavitatem, ut «a, silice in nuda conixa reliquit» pro ‘enixa’. RES DVRA ac si diceret ‘est quiddam’. Et duo formidat: vicinos barbaros et fratris adventum, quae propter novitatem personarum generaliter dicens reliquit. ET REGNI NOVITAS quae semper habet timorem. MOLIRI bene non ‘facere’, sed ‘moliri’, ut terro
Abbreviated transcription (Latin):
seditiom r sligxta in positomncam nauimisit quo frys tulo seti ha er ae sieil ui delnera conpirsesi
lilido quos crimsuno metris n quine ciuititem trounis condidt quauto dies enesta nominat᷑
Auis hoce si perut acneas quitro unorã salus e necspes lamrestat lali bene dea scunio
spuns eecit proptir aetietm: sedesq paratas Propter ac estis cognationem Regem Autqun
nunc rexẽ aut quietiam noster futurus ẽ : Talibus ilioneus Aut sub audis loquebatur aut ex poste¬
rioribus fremebat intellegis : Ore Fremebant Hoc ẽ consentiebant et bene ore quia et armis possum:
fremere Tuncbreuiter dido : At quinobreuiter loquitur sed breue et longum paruum et magnum per¬
fectum nihilhabent sed percomparationem intelleguntur. ut supra prouincia ẽ. locus orbis ut diximus
comparationcitem hoc lo cobreuiter id ẽ minus quã ilioneus et notandũ regũ esse breui loquium ut

Expanded text:
seditione, religata — impositam eam naui misit, quo fors tulisset. Haec ad Siciliam delata, a Crinisio  qui ex matris nomine civitatem Troianis condidit quae hodie Segesta nominatur. SALVS hoc est, si periit Aeneas, qui Troianorum salus est. NEC SPES IAM RESTAT IVLI bene de Ascanio ‘spem’ dicit propter aetatem. SEDESQVE PARATAS propter Acestis cognationem. REGEM aut nunc rex est, aut qui etiam noster futurus est. TALIBVS ILIONEVS aut subaudis ‘loquebatur’, aut ex posterioribus ‘fremebat’ intellegis. ORE FREMEBANT hoc est consentiebant. Et bene ‘ore’, quia et armis possumus fremere. TVM BREVITER DIDO atqui non breviter loquitur. Sed ‘breve’ et ‘longum’, ‘parvum’ et ‘magnum’ perfectum nihil habent, sed per conparationem intelleguntur, ut supra de provincia «est locus» orbis, ut diximus, conparatione. Item hoc loco ‘breviter’, id est minus quam Ilioneus. Et notandum regum esse breviloquium, et, ut
Abbreviated transcription (Latin):
drin cendio eripuit bellorũ casu non propmio proditionis accepit : Signis aurdo que signsaur¬
is ut endlem qpatmontis : ẜ allam Rigentem Duram prõpter aurum sicut uel nouas uestes ui¬
demus Slgnificat antem tunco pallium quod secundũ uarronem palla dicta ẽ ab in rupa¬
dione et mobulitatque ẽ cirta finem huius modi uesti ũ AΠΟΤΟΥΠAAIΝ: Ule lameno¬

Expanded text:
ex incendio eripuit bellorum casu, non pro praemio proditionis accepit. SIGNIS AVROQVE signis aurex incendio eripuit bellorum casu, non pro praemio proditionis accepit. SIGNIS AVROQVE signis aureis, ut «molemque et montes». PALLAM RIGENTEM duram propter aurum, sicut vel novas vestes videmus. Significat autem tunicopallium, quod secundum Varronem ‘palla’ dicta est ab inrugatione et mobilitate quae est et circa finem huiusmodi vestium, ἀπὸ τοῦ πάλλειν. E
Abbreviated transcription (Latin):
sed in diriuatione mutatur drptongus namq ẽ cȩlata que in auro Series Ordo conexus ꝓ antor
Euetauiros abeoprimo regedsyoriorum ut ab antiquo durantia cinnas Abelous que ad blu
bactu didonis quietipstas sirius fuit hinc ẽ quam belus et om̃s abelo soliti curunter pu¬
tatre et fidiam sadus nullus existat łt hoc regis nomenratione non ciret. Nam omnes inillo
potibus solem colunt qui ipsorũ lingua cldicitur unde et elios Irgo addita drgamimo etosi
pe ficia deriuatione isol ay sogimnomenuim posuit :Aeneas sequitur rapidum ad naues Cear
inpidum dixitiquam odo teprentius perpolquans cobaeret ferat ad ferat nuntiet at feret al¬
ltem positume ut sant manibus arae Item placet ut stat conferremanumaeneae itstitidso
reno uart om̃s proloco ergoic sermo intellegendus ẽ : Illicis treptaruinis: Commendat ex
ut expatbiopbiacus quehaee erepta laborat hoc sermone probare abaen ea nonessẽ pro¬
dito paiba sornatus haclenequam cumante nore troiam prodidisse manifestũ un

Expanded text:
sed in derivatione mutatur; diphthongus namque est, ‘caelataque in auro’. SERIES ordo conexus. PER TOT DVCTA VIROS a Belo, primo rege Assyriorum, ut «ab antiquo durantia cinnama Belo», usque ad Belum, patrem Didonis, qui et ipse Assyrius fuit. Hinc est «quam Belus et omnes a Belo soliti», cum inter patrem et filiam medius nullus existat. Et hoc regis nomen ratione non caret; nam omnes in illis partibus Solem colunt, qui ipsorum lingua ‘El’ dicitur, unde et Ἣλιος. Ergo addita digammo et in fine facta derivatione a Sole regi nomen inposuit. AENEAS sequitur ‘rapidum ad naves’, cetera ‘praerapidum’ dixit quomodo Terentius «per pol quam paitem 'positum est', ut "stant marenovare omnes». Pro loco ergo hic sermo intellegendus est. ILIACIS EREPTA RVINIS commendat ex ut «ex Aethiopia est usque haec». EREPTA laborat hoc sermone probare ab Aenea non esse proditam patriam, si ornatus Helenae, quam cum Antenore Troiam prodidisse manifestum est,
Abbreviated transcription (Latin):
paret athenorem non aditaliam uenis se sed ad galliam cis alpinam inqua uenetia ẽ
posteauuiero promotis usq ad alpesit aliae finibus nouita screauit errorem plerio
tomen quaestionem bancuolunt ex sequentib: solui ut uideatur obhoc ad didis seuirgl
adiauinalitora nesignificaret antenorẽ melior tamen c̃. superior expositiosita
liam ars quidem hoc exigit ut nominibus Prouinciarũ prepositiones ađ damuc
cutatums num quan tamen plerumq peruerso ordinelectum Ez namecce hooloco
dutraxit prouinfiat p̃positionemdicens it aliamuenit T ullius in uerrinis eadie
uerres : admes a namuenit promes sanãuenit sciendum .ẽ. usurpari ab auctorib
ras stilia autem pars curopȩ ẽ: italus enimrex siculorum profectus des iciliaut¬
nit adlocaquaesunt iuxta trbenim et ex nominesuo appellauit it aliams Ibi auti

Expanded text:
paret Antenorem non ad Italiam venisse, sed ad Galliam cisalpinam, in qua Venetia est. paret Antenorem non ad Italiam venisse, sed ad Galliam cisalpinam, in qua Venetia est. postea vero promotis usque ad Alpes Italiae finibus, novitas creavit errorem. plerique tamen quaestionem hanc volunt ex sequentibus solvi, ut videatur ob hoc addidisse Vergilius 'ad Lavina litora', ne signifLIAM ars quidem hoc exigit, ut nominibus provinciarum praepositiones addamus, civitatum numquam. Tamen plerumque perverso ordine lectum est; nam ecce hoc loco detraxit provinciae praepositionem dicens ‘Italiam venit’ pro ‘ad Italiam venit’. Tullius in Verrinis «ea die Verres ad Messanam venit" pro Messanam venit. sane sciendum est usurpari ab auctoribus, ura. Italia autem pars Europae est; Italus enim rex Siculorum profectus de Sicilia venit ad loca quae sunt iuxta Tiberim, et ex nomine suo appellavit Italiam. Ibi autem
Abbreviated transcription (Latin):
non dicit quemis ed circum stantiis ostendit aenean canopolisemus sermo ẽ: triaenĩ
significat aliquando laudo ut regemq: canebant. Aliquando diuino ut ipsacanasoro
ut in hoc loco nam propriae canto significat quia ctenutanda sunt carminastroiae
toia regio ẽ asiae iliumciuitas asiae. Plerumq: tamen usurpant poaetȩ et proci
ciuitate uł regionem uł prouinciam ponunt. ut iuuenalis et flaminis asiam ferroq
cadentem qui primus quaerunt multicura ȩnean primũ adit aliamuenis sedixerit¬
cumpaulo postdicat antenorem ante aduentũ aeneat fundas seciuitatem: Cons tatquidõ
sed habitatem porum ratione peritissime uirgilius dixit namq: illo tempore quo
aeneas aditaliamuenit finis erat italiae usq ad rubiconem fluuium Cuius rerme¬
minit lucanus et gallica certus. limes ab ausoni disterminat arua colons. Vnde ap¬

Expanded text:
non dicit, sed circumstantiis ostendit Aenean. CANO polysemus sermo est. Tria enim non dicit, sed circumstantiis ostendit Aenean. CANO polysemus sermo est. Tria enim significat: aliquando ‘laudo’, ut «regemque canebant»; aliquando ‘divino’, ut «ipsa canas oro»; aliquando ‘canto’, ut hoc loco. Nam proprie ‘canto’ significat, quia cantanda sunt carmina. TROIAE Troia regio est Asiae, Ilium civitas Troiae; plerumque tamen usurpant poetae et pro civitate vel regionem vel provinciam ponunt, ut Iuvenalis «et flammis Asiam ferroque cadentem». QVI PRIMVS quaerunt multi cur Aeneam primum ad Italiam venisse dixeritpaulo post dicat Antenorem ante adventum Aeneae fundasse civitatem. constat quidem, sed habita temporum ratione peritissime Vergilius dixit. namque illo tempore, quo Aeneas ad Italiam venit, finis erat Italiae usque ad Rubiconem fluvium: cuius rei meminit Lucanus et Gallica certus limes ab Ausoniis disterminat arva colonis. unde ap
Abbreviated transcription (Latin):
tulo carminis suicut puta armauirũ quaeca nolucanus bella perhaeematios. statius
fraternas acies alternaq regna: arma multiuarie disserunt cur ab armis uingiliis
coeperit omnes ta menin hanc sentire manifestum .ẽ. cumeum constet aliunde sumpsis¬
seprincipium sicut in p̃mis saeius uita mons tratum ẽ: per arma autem bellum signifi
cat et .ẽ. tropus metonrmia Namarma quibus in belloutimur. probello posuit sicut¬
toga qua in paceutimur propaceponitur. ut cicero cedant armatogae id .ẽ bel¬
lum paci armauirumq: figura usitata ẽ ut non eo ordine responde amus. quop¬
posuimus nã prius deerroribus aene aedicit. post debello hac autem figura etiam
in prosa utimur siccicero in uerrinis nams in eullo sumptunrõ copustunicis frum̃¬
toq: sub peditato maximus exercitus nnõs uestiuit aluit. armauit iuirum que

Expanded text:
tulo carminis sui, ut puta «arma virumque cano», Lucanus «Bella per Emathios», Statius tulo carminis sui, ut puta «arma virumque cano», Lucanus «Bella per Emathios», Statius «Fraternas acies alternaque regna profanis». ARMA multi varie disserunt cur ab armis Vergilius coeperit; omnes tamen in hanc sententiam assentire manifestum est, cum eum constet aliunde sumpsisse princicat, et est tropus metontoga qua in pace utimur pro ‘pace’ ponitur, ut Cicero «cedant arma togae», id est ‘bellum paci’. ‘Arma virumque’ figura usitata est, ut non eo ordine respondeamus quo proposuimus; nam prius de erroribus Aeneae dicit, post de bello. Hac autem figura etiam in prosa utimur; sic Cicero in Verrinis «nam sine ullo sumptu nostro coriis, tunicis frumentoque suppeditato maximos exercitus nostros vestivit, aluit, armavit». VIRVM quem
Abbreviated transcription (Latin):
nulla hic questio ẽ. licet in aliis inueniatur auctoribus nam plautum alii dicunt uiginti
et una ifabulas scripsis se. alii qua draginta alii ci ordo quoque manifestus ẽ. licet
quidam super fluedicant secundum primum eẽ tertium secundum et primũ tertiũ
ldeo quia primo ilium concidit post errauit. aeneas. inde addidonis regna ꝑuenit : Nes¬
cientes hanc eẽ artem poeticã ut a mediis incipientes. per narrationem primared¬
damus et nonnum quã futura p̃occupemus. ut peruaticinationem quod etiam hora¬
tius sio p̃cipit in artepoetica. ut iamnuncdicat iam nunc debentia dici pleraq: diffe¬
rat et presens in tempus omittat. Vn de constat perite fecis se uirgilium solã super¬
se st̃ explanatio quae insequenti expositione probabitur: haec quantum ad eneidem
pertinet dixis se sufficiat nambi colicorũ et georgicorũ aliaratio ẽ : sciendum p̃

Expanded text:
nulla hic quaestio est, licet in aliis inveniatur auctoribus; nam Plautum alii dicunt unam nulla hic quaestio est, licet in aliis inveniatur auctoribus; nam Plautum alii dicunt unam et viginti fabulas scripsisse, alii quadraginta, alii centum. ordo quoque manifestus est, licet quidam superflue dicant secunideo quia primo Ilium concidit, post erravit Aeneas, inde ad Didonis regna pervenit, nescientes hanc esse artem poeticam, ut a mediis incipientes per narrationem prima reddamus et non numquam futura praeoccupemus, ut per vaticinationem, quod etiam Horatius sic praecepit in Arte Poetica «ut iam nunc dicat iam nunc debentia dici, pleraque differat et praesens in tempus omittat». Vnde constat perite fecisse Vergilium. Sola superest explanatio, quae in sequenti expositione probabitur. Haec quantum ad Aeneidem pertinet dixisse sufficiat, nam Bucolicorum et Georgicorum alia ratio est, licet eadem
Abbreviated transcription (Latin):
udebis it dm orbo densunstotiens sudart sangune lius incom a nana et sinull
cemorbile nom en feminer inpoena e. habet hacouse coria lamdemelt neuis abt¬
saes nomen lit siomenisemi merentis laudabor poenas de nobumq eeples semnteitu
Nam ẽ in etrumheroicũset actus mixtus : ubi et poetalo quitur et alios inducit loquentes
est autem eroicum quod constat ex diuinis humanisq ꝑsonis continens uera cumfictis
namtenean ad italiamuenis se manifestum ẽ uenerem uero locutã cumiouemis sum uemer¬
curium constat. eẽ conpositũ : sẽ autemscilus grandiloquus qui constat altos ermone mag¬
nisq: sententiis. Scimus enimtria. eẽ genera dicendi humile: medium. grandiloquũ : Inten¬
tio uirgilii haec ẽ homerũ imitari et augustum laudare a parentib: Nã que .ẽ. filus
atiae quae nata .ẽ. deuilia sorore caesaris : Iulius autem caesar auilo aeneae originẽ
ducit. ut confirmat ips e uirgilius. a magnodimis sum nomen iulo Denumero librorũ

Expanded text:
erit igni? Dardanium totiens sudarit sanguine litus? Non ita. Namque etsi nullum memorabile nomen feminea in poena est, habet haec uictoria laudem. Extinxisse nefas tamen et sumpsisse merentis laudabor poenas, animumque explesse iuuabit nam est metrum heroicum et actus mixtus, ubi et poeta loquitur et alios inducit loquentes. est autem heroicum quod constat ex divinis humanisque personis, continens vera cum fictis; nam Aeneam ad Italiam venisse manifestum est, Venerem vero locutam cum Iove missumve Mercurium constat esse conpositum. est autem stilus grandiloquus, qui constat alto sermone magnisque sententiis. scimus enim tria esse genera dicendi, humile medium grandiloquum. intentio Vergilii haec est, Homerum imitari et Augustum laudare a parentibus; namque est filius Atiae, quae nata est de Iulia, sorore Caesaris, Iulius autem Caesar ab Iulo Aeneae originem ducit, ut confirmat ipse Vergilius a "magno demissum nomen Iulo" . de numero librorum
Abbreviated transcription (Latin):
implere quae p̃cipis. sed nefas ẽ non implere quaeius seris: it emmunera neos ꝑ¬
no id ẽ libenter accipio st umihi quedcumq: hoc r reduit adfisicã rationem
nam motus aeris id .ẽ. iunonis uentos oreat quibus a eolus pre e dicendo autem

Expanded text:
implere quae praecipis’, sed ‘nefas est non implere quae iusseris’. Item «munera nec speimplere quae praecipis’, sed ‘nefas est non implere quae iusseris’. Item «munera nec sperno», id est libenter accipio. TV MIHI QVODCVMQVE HOC REGNI rediit ad physicam rationem. Nam motus aëris, id est Iunonis, ventos creat, quibus Aeolus praeest. Dicendo autem
Abbreviated transcription (Latin):
namq: quidsunt ideo pulchra dixis sepropt̃ canacen et macareum inse inuicem tur¬
pis simos fratres illienim alterius a eolifilii fuerunt Neolus haec subaudis dixit
quod ex posteriorib: intellegitur ut supra notauimus : regina inferioris personae
reuerentia .ẽ. maiorem meritis appellar enon nomine contramaioris .ẽ minor ẽ
nomine tantũ uocare qui ordo non nisi per in dignationẽ corrumpitur ut in .xii.
saces in extremis reb: turnum non regemuocat ut ruitq: inplorans nomine turnũ
et alibi dearisteo. Et te crudelem nomine dicit :ex plorare deliberare superius
uamq: multa poposceratiuno hocergo dicit tuum .ẽ. deliberare quiduelis mihi
iussacapessere fas ẽ : figura .ẽ. litotes quȩ fit quotiens cumq: minus dicimus
et plus significamus percontrarium intellegentes. ut hoclo cononait. licet mihi

Expanded text:
namque qui dicunt ideo ‘pulchra’ dixisse, propter Canacen et Macareum in se invicem turnamque qui dicunt ideo ‘pulchra’ dixisse, propter Canacen et Macareum in se invicem turpissimos fratres. Illi enim alterius Aeoli filii fuerunt. AEOLVS HAEC CONTRA subaudis ‘dixit’, quod ex posterioribus intellegitur, ut supra notavimus. REGINA inferioris personae reverentia est maiorem meritis appellare, non nomine; contra maioris est minorem nomine tantum vocare. Qui ordo non nisi per indignationem corrumpitur, ut in duodecimo Sages in extremis rebus Turnum non regem vocat, ut «ruitque inplorans nomine Turnum», et alibi de Aristaeo «et te crudelem nomine dicit». EXPLORARE deliberare; superius namque multa poposcerat Iuno. Hoc ergo dicit, ‘tuum est deliberare quid velis’. MIHI IVSSA CAPESSERE FAS EST figura est litotes, quae fit quotienscumque minus dicimus et plus significamus per contrarium intellegentes, ut hoc loco non ait ‘licet mihi
Abbreviated transcription (Latin):
pitur conubio lungã stabili propriamq: dicabo multa in unũ contulit ũsum
quaeiuno promittit: dicendo enim conubio. ostendit legitimã dicendo stabilolon¬
gam promittit concordiamid.ẽ quaediuortio careat dicendo propriã adul¬
teru remouet suspicionẽ quod autemadiecit dicabo obsequentem eamfore de¬
monstrat. In usuenim .ẽ. ut dicamus sacerdos dicatus .ẽ numinihoo .ẽ. ad obsequiũ
datus . ẽ: imeritis praestitis ut alibi necte regina negabo promeritamid ẽ praesti¬
tis se et alterum pendet ex altero meritum enim nonnisi ex praestantis descen¬
dit beneficio :pulchra prolenotanda figura frequenter enĩ hacutitur: Nã qđ
nos pergenitiuum singularem dicimus. antiqui perseptimum dicebant. ut holoco
parentem pulchra prole id .ẽ. pulebrȩ prolis Et simpliciter intellegendum ẽ efrant

Expanded text:
pitur. CONVBIO IVNGAM STABILI PRORPIAMQVE DICABO multa in unum contulit versum pitur. CONVBIO IVNGAM STABILI PRORPIAMQVE DICABO multa in unum contulit versum quae Iuno promittit: dicendo enim ‘conubio’, nuptam ostendit legitimam; dicendo ‘stabili’, longam promittit concordiam, id est quae divortio careat; dicendo ‘propriam’, adulterii removet suspicionem. Quod autem adiecit ‘dicabo’, obsequentem eam fore demonstrat. In usu enim est ut dicamus, ‘sacerdos dicatus est numini’, hoc est ad obsequium datus est. MERITIS praestitis, ut alibi «nec te regina negabo promeritam», id est praestitisse. Et alterum pendet ex altero; meritum enim non nisi ex praestantis descendit beneficio. PVLCHRA PROLE notanda tamen figura; frequenter enim hac utitur. Nam quod nos per genetivum singularem dicimus antiqui per septimum dicebant, ut hoc loco ‘parentem pulchra prole’, id est pulchrae prolis. Et simpliciter intellegendum est; errant
Abbreviated transcription (Latin):
nimphae beneetiamistas laudat ut maior sit inderio pea pulchritudinis gloria laudabi¬
lius enim .ẽ superare laudatos ut ipse ad maiorẽ enaeegloriã laudat et turnũ dute
xiiii. nomina ut quidam uolunt ingeorgicis inuenimus : conubio iungã conubium .ẽ.
ius legitimi matrimonii et beneconubio iungã dixit. ut hanc ab aliis segregaret quȩ
aregib: si nelegehabentur. solent enim reges interplur es unip̃cipuumdare nomen
uxoris et conubio tubr euem posuit .cumnaturaliter longasit. Nubo enimunde ha¬
bet originem longa ẽ sed est tropus sistole quifit quoti enscumq: longa corripitur
syllabã propt̃ metri neces sitatem ipse alio loco longamposuit ut .ẽ. haectoris an¬
dromachae prerhrn conubia seruas it encuiq: locileges dedimus conubiarira
reppulit et perconubia nrã et namadũ qu&e petã conubia supplex sciendumtam̃
est quia plerumq: in compositione uł diriuatione principalitatis natura corrum¬

Expanded text:
NYMPHAE bene etiam istas laudat, ut maior sit in Deiopea pulchritudinis gloria. Laudabilius enim est superare laudatos, ut ipse ad maiorem Aeneae gloriam laudat et Turnum. Harum autem quattuordecim nomina, ut quidam volunt, in Georgicis invenimus. CONVBIO IVNGAM conubium est ius legitimi matrimonii. Et bene ‘conubio iungam’ dixit, ut hanc ab aliis segregaret quae a regibus sine lege habentur. Solent enim reges inter plures uni praecipuum dare nomen uxoris. Et ‘conubio’ ‘nu’ brevem posuit, cum naturaliter longa sit. ‘Nubo’ enim, unde habet originem, longa est. Sed est tropus systole, qui fit quotienscumque longa corripitur syllaba propter metri necessitatem. Ipse alio loco longam posuit, ut est «Hectoris Andromache Pyrrhin conubia servas?», item «cuique loci leges dedimus, conubia nostra reppulit» et «per conubia nostra» et «Nomadumque petam conubia supplex». Sciendum tamen est quia plerumque in compositione vel derivatione principalitatis natura corrum
Abbreviated transcription (Latin):
noncir cumimontis claustra sed cum magno montis muriure fremebant
etuodoir pensuss st efremebant ut etiamantra possent sonare Celsa aree secundũ
quod superius dix imus uenti en irim lius dep̃ henduntur ex alto sedet uo notintur
sed eurat A pndantiquosen sed considerat significabat ut aliolo oatt enotiuta

Expanded text:
non circum montis claustra, sed cum magno montis murmure fremebant. non circum montis claustra, sed cum magno montis murmure fremebant. Et est maior sensus: sic fremebant ut etiam antra possent sonare. CELSA ARCE secundum quod superius diximus. Venti enim melius deprehenduntur ex alto. SEDET non otiatur, sed curat; apud antiquos enim ‘sedet’ ‘considerat’ significabat, ut alio loco ait «Turnus
Abbreviated transcription (Latin):
nomin& unde et uirgł ait aeoliã liparẽ poetȩ quidẽ fingant huno guegonuece
uentorũis edut uars odicit r ex fuit in sularũ exquanũ pebuliset fum cionles¬
nentinsulat p̃dicens futura fabra uentorũ Nnde abimperitas ii suie pentos
sua potestate pcuner ehic illic ut superius biccurnus fat uasto antro fesica
sarratione hoc fingit pocta naturaleenim ẽ ut loca concaua elema sint uepitis
łuctanton elaborantes egredis omoras graues sonisenoratem peseatusrop nt¬
thon ordo aut emtalis e aeolus uentos et tempes tates sonoras uastio antrop ur
doninelis nt carcere frenat ec trans latio ẽ. ꝑpoeticã licentiã facctdo Cdoc uon
autem e undecumq probuibemur exiredictus quasi arcer a barcendo. locua
aut̃ in quos eruantur noxii carcerẽdicimus numen otantũ singulesurdude
tes hic aperteostendit quod sit luctantes :maguo cumiur muembontis

Expanded text:
nomina. Vnde et Vergilius ait «Aeoliam Liparen». Poetae quidem fingunt hunc regem esse nomina. Vnde et Vergilius ait «Aeoliam Liparen». Poetae quidem fingunt hunc regem esse ventorum, sed, ut Varro dicit, rex fuit insularum, ex quarum nebulis et fumo Vulcaniae insulae praedicens futura flabra ventorum ab imperitis visus est ventos sua potestate retinere. HIC illic, ut superius «hic currus fuit». VASTO ANTRO physica ratione hoc fingit poeta; naturale enim est ut loca concava plena sint ventis. LVCTANTES elaborantes egredi. SONORAS graves sonis . Et est tempestatis epitheton. Ordo autem talis est, ‘Aeolus ventos et tempestates sonoras vasto antro premit’. AC VINCLIS ET CARCERE FRENAT translatio est per poeticam licentiam facta. Carcer autem est undecumque prohibemur exire, dictus quasi ‘arcer’ ab arcendo. Locum autem in quo servantur noxii ‘carcerem’ dicimus numero tantum singolari, unde TES hic aperte ostendit quid sit ‘luctantes’. MAGNO CVM MVRMVRE MONTIS
Abbreviated transcription (Latin):
obenu inimbi nunouentos significant plerum q biubes ut iuliuepsi eirgo
proutlocus fuerit intellegamus proprietamena uinbiuocantue taepentnopi
etecipites pluuiat nampluuias dicimus lentas et iugeso locofaet eartiunoplo
nauit alio locofeta armis sciendum ẽ autemfactã dici et grauidã et partu libera¬
tauit fecerat et uiridifoctã mauortis inantuepea duter eam fuinsin suata
quod pueris p̃bebatur ostendit Item foetã grauidã ilolo co osterdinonlosoeo
gnaue temptibunt pabula foctas ergoquia focta medius sermo ẽ benchoelocoepi¬
t hethondis ereuit dicens grauis foetas ut bonum facinus et malun facinus dicini
Sonum uenenũ et malum uenenũ austris figura eicelebrata a queduar plrũ fuegt
s prus pnegenere legerat apad enniũ furentib uentis sed quasi ospesũ fuirt
et posuit austris prouentis : Aeoliã uenit nouem in sulae quaesunt posefiogrimn
siciliae appellantur a coliae abaeolo rege ippote filio licet habeant et propria

Expanded text:
orum nimbi nunc ventos significant, plerumque nubes vel pluvias: ergo prout locus fuerit intellegamus. proprie tamen nimbi vocantur repentinae etna’, ut alio loco «feta armis». Sciendum est autem ‘fetam’ dici et ‘gravidam’ et ‘partu liberatam’, ut «fecerat et viridi fetam Mavortis in antro»; enixam autem eam fuisse lac, quod pueris praebebatur, ostendit. Item ‘fetam’ ‘gravidam’ illo loco ostendit, «non insueta graves temptabunt pabula fetas». Ergo, quia ‘feta’ medius sermo est, bene hoc loco epitheto discrevit, dicens ‘graves fetas’, ut ‘bonum facinus’ et ‘malum facinus’ dicimus, ‘bonum venenum’ et ‘malum venenum’. AVSTRIS figura est celebrata apud Vergilium, et est species pro genere. Legerat apud Ennium «furentibus ventis», sed quasi asperum fugit et posuit ‘austris’ pro ‘ventis’. AEOLIAM VENIT novem insulae, quae sunt post fretum Siciliae, appellantur Aeoliae ab Aeolo rege, Hippotae filio, licet habeant et propria
Abbreviated transcription (Latin):
ausut selastius ꝓ prancipio urbis abellãper sima codomieũ dedrbiodi aut ẽ ⁊frtui
densinationis gsuitiuo Actifatis siodio unonis fatigabanturi quomododient aetifieis
seahoc ipsum ũnons uodium fatale e: laborat enim urgłimabilit eor mousi ut fatũ is nel¬

Expanded text:
causa, ut Sallustius «a principio urbis ad bellum Persi Macedonicum». Detrahitur autem s tertiae causa, ut Sallustius «a principio urbis ad bellum Persi Macedonicum». Detrahitur autem s tertiae declinationis genetivo. ACTI FATIS si odio Iunonis fatigabantur, quo modo dicit ‘acti fatis’? Sed hoc ipsum Iunonis odium fatale est. Laborat enim Vergilius nihil Troian
Abbreviated transcription (Latin):
at lantis filiũ a quo origo troranadeducitur iraptestu prati alibi etrapia
garamanti denrmpha itemraptas sinemore sabinas  animedis honores troi
regis troianorũ filic honores autemdix̃ uł propt̃ ministeriũ poculorũ ad qđ¬
liabitus .ẽ. remota ebeiunonis filia quod exbibuit dis uł quod intersidera col¬
locatus a quarii nomen accepit stiis accensa superbis super aut debisaut
super metũ cartaginis his quoq: accensa sreliquias ut stet uersus geminauit .i
uã inprosiceeliquias dicimus atq inmitis achille benes ecundũ homenum
ginteritu ust forspalo sic aeneas inseeundo post omniũ casum priami separa¬
ut interitũ ut forsitan et priami fuerint quaefata r equurar in initens aiute
dis etiamcirea extinetũ erudele Mchille propomo eote lentor det u ꝑsiosi liteo
ram quep lirumq prosibilobabetur tionsolum necersecatus sedethutun pbuato ter

Expanded text:
aelicis filium, a quo origo Troiana deducitur. RAPTI stuprati, ut est «rapta aelicis filium, a quo origo Troiana deducitur. RAPTI stuprati, ut est «rapta Garamantide nympha» et «raptas sine more Sabinas». GANYMEDIS HONORES Troi, regis Troianorum, filii. ‘Honores’ autem dixit vel propter ministerium poculorum, remota Hebe, Iunonis filia, quod exhibuit diis vel quod inter sidera conlocatus aquarii nomen accepit. HIS ACCENSA SVPER ‘his super’ aut de his, aut super metum Carthaginis his quoque accensa. RELLIQVIAS ut stet versus geminavit l, nam in prosa ‘reliquias’ dicimus. ATQVE INMITIS ACHILLI bene secundum Homerum segregat duces a populo; sic Aeneas in secundo post omnium casum Priami separavit interitum, ut «forsitan et Priami fuerint quae fata requiras». ‘Inmitem’ autem dixit etiam circa extiram, quae plerumque pro sibilo habetur non solum necessitatis sed etiam euphoniae
Abbreviated transcription (Latin):
sae irarũ nunc dep̃teritis loquitur sAltamente nepostum seor eta tcondits: fau¬
postum autem sincope ẽ unamenim demediosyllabã tulit sed cum omnes sormones
dut aegir sunt ebit pathos habeant hi qui patos habent it aut leeti sunt debent pones
quod etiã marofecit Namut repostus et poragite deennio transtulit integris
uto et ipsis utimur et eorũ exemplo alussiudiciũ paridis Nota fabula paride
erouenere contra inonẽ mineruamq: uidicas sessp̃taeq iniuria formacd
efer gesis. e hoc enim fuit iudiciũ paridis utq particula uacet sicut illo loco
dixitq et p̃lia uoce diremit licet multis separent dicentes aliud. ec̃in lico¬
qua enim coniunctio ponitur nisuinterduas res et sp̃teforma& referunt ad
antigonẽ la omedentis filiã quam aiunone propt̃ formae arrogantia in eicod¬
nia constateẽ conuersa et genus inuisũ propt̃ dardanũ iouis et det de filio

Expanded text:
SAE IRARVM nunc de praeteritis loquitur. ALTA MENTE REPOSTVM secreta, recondita. ‘ReSAE IRARVM nunc de praeteritis loquitur. ALTA MENTE REPOSTVM secreta, recondita. ‘Repostum’ autem syncope est; unam enim de medio syllabam tulit. Sed cum omnes sermones aut integri sint aut pathos habeant, hi qui pathos habent ita ut lecti sunt debent poni, quod etiam Maro fecit; nam et «repostus» et «porgite» de Ennio transtulit; integris autem et ipsis utimur et eorum exemplo aliis. IVDICIVM PARIDIS nota fabula, Paridem pro Venere contra Iunonem Minervamque iudicasse. SPRETAEQVE INIVRIA FORMAE epexegesis est - hoc enim fuit iudicium Paridis - ut ‘que’ particula vacet, sicut illo loco «dixitque et proelia voce diremit». Licet multi separent dicentes aliud esse; numquam enim coniunctio ponitur nisi inter duas res. Et ‘spretae formae’ referunt ad Antigonen, Laomedontis filiam, quam a Iunone propter formae adrogantiam in ciconiam constat esse conversa
Abbreviated transcription (Latin):
nendum ẽ Sum ip saloquitur quod sinulla personasit. ad poctam : efertu ꝑfuno eigo
nere rissier ꝑsena pocte uontelleg e idum e sicipseinalio lo comirantur dona aenene miran¬
tur intũ flagrantis q. denuultus pantem adseretilit part maditios qui de tugae mira¬
ponatutrd aitor iot estitonomas iarẽ noneplitetomquae fit quotiens on oproprio nomine
pori fieler cumi. significat aopeen nominũ dat partioipuis uł contra c uuentib annis
inlo cosegensteat et inloeo en ad locũ ad quemtum uno supplex his uocib pisesams
uieeo decenfiscos dsenatorẽ quendam relictos itens at dmar cũ leoc ainte babitare
uelledix isti Cantsargis ilicenim eã coliomnib notum e mrgos inniumeeo angu¬
hamgrenenss neutnt ẽ ut oratius aptũ dicet equis argusdites qs micenas inplut al
numeromasculint ut hi argi ceterũ diriuatio nominis arguos fecit nonasigolical¬

Expanded text:
rendum est, cum ipsa loquitur; quod si nulla persona sit, ad poetam refertur. Nunc ergo rendum est, cum ipsa loquitur; quod si nulla persona sit, ad poetam refertur. Nunc ergo ‘veteris’ ex persona poetae intellegendum. Sic ipse in alio loco «mirantur dona Aeneae, mirantur Iulum flagrantisque dei vultus» partem ad se rettulit, partem ad Tyrios, qui deum esse nesciebant. SATVRNIA antonomasia est, non epitheton; quae fit quotiens pro proprio nomine poeta plerumque significationem nominum dat participiis, vel contra, ut «volventibus annis»; icat, 'ad' et in loco et ad locum, ut "ad quem tum Iuno supplex his vocibus usa est, et Cicero decem fiscos ad senatorem quendam relictos" , item "ad Marcum Laecam te habitare velle dixisti" . caris argis illic enim eam coli omnibus notum est. Argos generis neutri est, ut Horatius «aptum dicet equis Argos ditesque Mycenas», in plurali numero masculini, ut ‘hi Argi’. Ceterum derivatio nominis ‘Argivos’ facit, non ‘Argos’. CAV