comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atis ad correctionem ur̃a
arbitor posse sufficere fir̃
dilecti. quod anteriore
dñica ꝓfecturus. nulla
uobis sacrarum litt̾arum spalia
dona largitꝰ sim: s tantum uos
increpans ⁊ arguens ꝓ peccato:
sine aliqua p̾dicationis conso¬
latione dimiserim. Uolui enĩ
uos hoc ipsum intelligere quã
grauiter peccau̾itis: qui diu-¬
na eloquia audire: meruistis ininime
Hec enim sacerdotum uehemens
⁊ copiosa uindicta est. indignis
quibusq scripturarum cȩlesti¬
um sacramenta non credere.
nec sicut ait dñs dare scm̃ ca-¬
nibꝰ: neq margaritas ꝓicere.
porcorum pedibus conculcan¬
das. ꝑdit enim cȩlestis mar¬
garite grãm. quisquam eam
fedissimo pectori circumdare
conatur. Gemina enim sicut
scitis nisi auro non conuenit :
margarita nisi p̾ciosis monilibꝰ¬
non aptatur. Estote gͦ aurum
optimum : estote monile p̾cio¬
sum: ut possit in uobis mar¬
garita spãlis includi. Margarita
uenditis om̃ibꝰ rebus. suis. em̾e
festinauit. Et maluit om̃s

Expanded text:
atis ad correctionem vestram arbitror posse sufficere, fratres dilecti, quod anteriore Dominica profecturus, nulla vobis sacrarum litterarum spiritalia dona largitus sim: sed tantum vos increpans et arguens pro peccato, sine aliqua praedicationis consolatione dimiserim. Volui enim vos hoc ipsum intelligere quam graviter peccaveritis, qui divina eloquia audire minime meruistis. Haec enim sacerdotum vehemens et copiosa vindicta est, indignis quibusque scripturarum coelestium sacramenta non credere: nec, sicut ait Dominus, dare sanctum canibus, neque margaritas projicere porcorum pedibus conculcandas . 2. Perdit enim coelestis margaritae gratiam, quisquis eam foedissimo peccatori circumdare conatur; gemma enim, sicut ipsi scitis, nisi auro non convenit, margarita nisi pretiosis monilibnon aptatur. Estote ergo aurum optimum, estote monile pretiosum, ut possit in vobis margarita spiritualis includi. Margarita venditis omnibus rebus suis, emere festinavit, et maluit omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
eum uellet rex sirie captiuare :¬
ac suȩ subdere dicioni: multisq
eum armatorũ cinxisset agmi-¬
nibus nõ est t̾ritꝰ. nõ turbatus:
s annuntianti puero ait. Noli
time. plures enim nobiscũ sũt.
quam cum illis. O fides sͥ ꝓpħe.¬

Expanded text:
cum vellet eum rex Syriae captivare cum vellet eum rex Syriae captivare ac suae subdere ditioni, multisque eum armatorum cinxisset agminibus, non est territus, non turbatus; sed ait nuntianti puero: Noli timere: plures enim nobiscum sunt quam cum illis . O fides s
Abbreviated transcription (Latin):
epe dixisse me
memini. quod hostium
tumultus bellicos tim̾e
minime debeamus: nec quãli¬
bet copiosam hostium multi-¬
tudinem formidare: qm̃ sicut
ait dñs. maior est qui in nob̾
ẽ. quam qui in hoc mundo.
hoc est potentior ẽ ad ꝓtegendos
famulos suos xꝰ: quam diabolus
ad instigandos inimicos. Caiãuis
enim idem diabolus colligat sͥ
turbas: ⁊ crudeli eas armet insa¬
nia. tamen facile destruuntur:
quia melioribus ppłm suum
saluator circundat auxiliis. Ait
enim ꝓpħa. Inmittet angłs dñi
incireuitu timentium eum et
eripiet eos. Quod si angłs dñi ti¬
mentes eum de ꝑiculis eripit :
non potest timere barbarum qͥ
timuerit saluatorem. Nec pote¬
st metuere hostis impetum qui
nus timor t̾ror ẽ a nobis expel¬
lit hostilem. Arma aũt hec nr̃a
s̃. quibus saluator instruxit.
nium enim melius quam mu¬
rus tuetur: mĩa facilius liberat
quam rapina: or̃o longius uul¬
nerat. quam sagitta. Sagitta eĩ
non nisi ꝓxime conspectum ꝑcu

Expanded text:
epe dixisse me memini quod hos tumultus bellicos timere minime debeamus nec quamlibet copiosam hostium multitudinem formidare; quoniam sicut ait Dominus, Major est, qui in nobis est, quam, qui in hoc mundo . Hoc est potentior est ad protegendos famulos suos Christus, quam diabolus ad instigandos inimicos. Quamvis enim idem diabolus colligat sibi turbas, et crudelis eas armet insania, tamen facile destruuntur, quia melioribus populum suum Salvator circumdat auxiliis; ait enim propheta: Immittet angelus Domini in circuitu timentium eum et eripiet eos . Quod si angelus Domini timentes eum de periculis eripit, non potest timere barbarum, qui timuerit Salvatorem, nec potest metuere hostis impetus, quinus timor terrorem a nobis expellit hostilem. Arma autem haec nostra sunt quibus nos Salvator instruxit, nium enim melius quam murus tuetur; misericordia facilius liberat quam rapina; oratio longius vulnerat quam sagitta. Sagitta enim nonnisi proxime conspectum perc
Abbreviated transcription (Latin):
figura completur. Sicut tunc
effusi de uasculo sales condier̃t
aquas: ita ⁊ nunc missi a salua¬
tore apłi ppłos condiunt uni-¬
u̾sos. ut ablata sterilitate

Expanded text:
figura completur: sicut tunc effusi de vasculo sales condierunt aquas; ita et nunc missi a Salvatore apostoli populos condiunt universos, ut, ablata sterilitate
Abbreviated transcription (Latin):
statura pusillꝰ. hoc est
nulla nobilitatis inge¬
inte dignitate sublimis. exiguus
meritis: sicut ppłs nationũ. au¬
dito dñi saluatoris aduẽtu: quẽ
sui nõ receꝑant. uid̾e cupiebat.

Expanded text:
statura pusillus, hoc est nulla nobilitatis ingenitae dignitate sublimis, exiguus meritis, sicut populus nationum audito domini salutaris aduentu quem sui non receperant uidere cupiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ flebat. quẽ ip̃e suscitauit:
s mortẽ qͣm sibi hoo peccãdo cõ¬
ꝑauit. Si enĩ peccatũ ñ p̾cessisset:
sine dubio mors secuta nõ fuisset.
p̾cessit mors aĩe. Mors aĩe p̾cessit
deserendo dm̃:⁊ mors corꝑis se¬
cuta ẽ deserẽooͣ aĩa. Deseruit uo¬
lens. ac coacta ẽ deserere nolens.
Tanqͣm illi diceretur. Recesisti ab
eo quẽ diligere debuisti: recede ab
eo quod dilexisti. Qͥs enĩ uult mo¬
ri:. Prorsus nemo. Et ita nemo
ut beato petro dic̾et᷑. alt̾ te cinget.
⁊ feret qͦ tu nõ iis. Si gͦ nulla eẽt
mortio a maritudo: nõ eẽt mag¬
gua m̃rm fortitudo. Ideo apłs de

Expanded text:
uem ipse suscitavit; sed mortem, quam sibi homo peccando comparavit. Si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset.  quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit deserendo Deum, et mors corporis secuta est deserente anima. Hac deseruit volens, hac coacta est deserere nolens. Tanquam illi diceretur: Recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quod dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo: et ita nemo, ut beato Petro diceretur, Alter te cinget, et feret quo tu non vis . Si ergo nulla esset mortis amaritudo, non esset magna m
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iudeos transiret ad gẽtes.
Uidit itaq zacheũ sursũ. Iam
enĩ sublimitate fidei. int̾ fructꝰ
nouoꝵ oꝑũ uelut fecunde alti¬
tudine arboris eminebat. & qm̃
de tipo ad moralia defleximus:
int̾ tot credentiũ uoluntates. am̃ea¬
dnica dies relarare animũ. festi¬
uitatẽ ad misc̾e delectat. ⁊̃ acheus
isicomoro. nouũ iudelicet noui
tp̃rs pomũ. ut in hoc quoq com¬
pleret᷑ illud. Arbor fidei ꝓduxit
grossos suos. Adhoc enĩ xꝰ adue¬
nit. ut ex lirignis ñ poma si ho¬
mines nascerent᷑. Legimꝰ alibi.
Cũ ẽẽs sub arbore fici uidite. Ergo
natanahel sub arbore. ho̾ ẽ supra¬
radicẽ. qr ĩtꝰ. Radix enĩ scã. Sub
arbore tam̃ natanahel: qr sub le¬
ge. Sacheus supra arborẽ:qr supra
legẽ. Ille dñi ocultꝰ defensor: hic
publicꝰ p̾dicator. Ille adhuc xp̃m
ex lege querebat. iste iã supra
legẽ relinquebat sua. ⁊ dnm̃ se¬

Expanded text:
per Iudaeos transiret ad gentes. per Iudaeos transiret ad gentes. uidit itaque Zacchaeum sursum; iam enim sublimitate fidei inter fructus nouorum operum uelut fecundae altitudine arboris eminebat. et quoniam de typo ad moralia defleximus, inter tot credentium uoluntates dominica die relaxare animum, festiuitatem admiscere delectat. Zacchaeus in sycomoro, nouum uidelicet noui temporis pomum, ut in hoc quoque conpleretur illud: arbor fici produxit grossos suos; ad hoc enim Christus aduenit, ut ex lignis non poma, sed homines nascerentur. legimus alibi: cum esses sub arbore fici, uidi te. ergo Nathanahel sub arbore, hoc eradicem, quia justus; radix enim sancta: sub arbore tamen Nathanael, quia sub Lege: Zachaeus supra arborem, quia supra Legem: ille domini occultus defensor, hic publicus praedicator: ille adhuc Christum ex Lege quaerebat, iste jam supra Legem, relinquebat sua, et Dominum se
Abbreviated transcription (Latin):
uberiorẽ mercedẽ quã ꝯtulerat
accepit. Et bñ pͥnceps inducit᷑
& ipse inqͥt diues: ut seias non
om̃s diuites auaros. Qͥd sibi uult
qd̾ nulłus alt̾ius staturã scriptã
nisi huius exp̾sit: qr statura pusil¬
lus erat. Uide ne forte malicia
pusillus: aut adhuc pusillus fide.
Nondũ enĩ ꝓmiserat cũ ascend̾et:
nondũ uiderat xp̃m. Merito ad¬
huc pusillus. Deniq ioħc magnꝰ.¬
bam suꝑ xp̃m manentẽ: sicut
ipseait. Uidi sp̃m descẽdentem
sicut colũbã: ⁊ manẽtẽ suꝑ eũ.
Que aũt tͦba. nisi imꝑite ꝯfusio
multitudinis. que u̾ticẽ neqͥu̾it
uid̾e sapientie : Ergo zacheꝰ quã¬
diu inturba ẽ. nõ uidet xp̃m:
supra turbã ascendit ⁊ uidit.
Hoc ẽ plebeiã transgressus iuusci¬
ciã. meruit quẽ desiderabat as¬
pic̾e.Pulchre aũt addidit. qr il¬
la parte erat transiturꝰ añs. uł
ut misteriũ seruaret: ⁊ gr̃ãm
seminaret. Sic enĩ uenerat. ut

Expanded text:
uberiorem mercedem, quam conferebat, uberiorem mercedem, quam conferebat, accepit. Et bene princeps induciturt ipse inquit diues, ut scias non omnes diuites auaros. quid sibi uult quod nullius alterius staturam scriptura nisi huius expressit: quia statura pusillus erat? uide ne forte malitia pusillus aut adhuc pusillus fide; nondum enim promiserat, cum ascenderet, nondum uiderat Christum, merito adhuc pusillus. denique Iohanbam super Christum manentem, sicut ipse ait: uidi spiritum descendentem sicut columbam et manentem super eum. quae autem turba nisi inperitae confusio multitudinis, quae uerticem nequiuit uidere sapientiae? ergo Zacchaeus, quamdiu in turba est, non uidet Christum; supra turbam ascendit et uidit, hoc est: plebeiam transgressus inscientiam meruit quem desiderabat aspicere. pulchre autem addidit: quia illa parte erat transiturus 19, 4 dout et mysterium seruaret et gratiam seminaret; sic enim uenerat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ transisse ad diuitẽ: expectemꝰ
eũ: qr expectauit ⁊ dñs. Int̾ro¬
genius eum: qr int̾rogauit ⁊¬
im̃ iste curatꝰ sit: ille int̾roga sciam:¬
uit. ut mnunũ plures discere¬
mus : uñ dnm̃ uid̾e mereamur.
Int̾rogauit enĩ ut crederemꝰ.
nisi ꝯfitentẽ ñ posse sanari. Et
illũ magnificans dm̃: ⁊ ꝑ ãbu¬
labat iherico. Aut̾ enĩ nõ uid̾et
diuitibꝰ qͦ in grãm reu̾tamur.
Nolumꝰ enĩ offend̾e duiites :
qr uolumꝰ si fieri potest sanare
om̃s : ne ĩ cameli comꝑatione
p̾stricti. ĩ zacheo ciciꝰ quã opor¬
tuit derelicti: ite habeant co¬
motionis offensam. Discant ñ
ĩ facultatibꝰ crim̃ herere : s ĩ his
qͥ uti nesciãt facultatibꝰ. Ham
diuitie ut impedim̃ta ĩimꝓbis:
ita ĩ bonis s̃ ad ium̃ta uirtutis.
druplũ que fraude sustulerat. ⁊¬
alt̾um em̃ nõ sat ẽ: nec ht̃ grã
liberalitas si in imuria ꝑseu̾at.
qr nõ spolia s dona queruntur:

Expanded text:
et transisse ad diuitem, exspectemus et transisse ad diuitem, exspectemus eum, quia exspectauit et dominus, interrogemus eum, quia interrogauit  iste curatus sit, ille interrogauit, ut in uno plures disceremus unde dominum uidere mereamur; interrogauit enim, ut crederemus nisi confitentem non posse sanari. et illum magnificans dominum. et perambulabat in Hiericho. aliter enim non uideret,diuitibus quoque in gratiam reuertamur; nolumus enim offendere diuites, qui uolumus, si fieri potest, sanare omnes. ne in camelli comparatione praestricti, in Zacchaeo citius quam oportuit derelicti iustae habeant commotionis offensam. discant non in facultatibus crimen haerere, sed in his qui uti nesciant facultatibus; nam diuitiita in bonis sunt adjumenta virtutis. druplum quae fraude sustulerat alterum enim non sat est: nec habet gratiam liberalitas, si injuria perseverat; ia non spolia, sed dona quaeruntur,
Abbreviated transcription (Latin):
& qr nõ ꝓpħas. nõ regnũ habe¬
bat: tanquã forma gr̃e nat᷑alis
ascẽdit insicomoꝵ. Uanitatem
scilicet iudeoꝵ uestigio suo ꝓt̾e¬
ns:errata quoq corrigens suꝑi¬
oris etatis. Ꝙ ideo iħm int̾ioris
domꝰ recepit hospitio. Et bñ as¬
cendit in arborẽ. ut arbor bona
bonos fructꝰ fac̾et: ac naturali
p̾eisus oleastro.⁊ ꝯtra naturam
insertꝰ in bonã oliuã : fructũ
possi t legis afferre. Radix enĩ
scã.⁊ si rami intiles : quoꝵ in¬
fructuosã głam plebs gentiũ fide
resurrectioĩs. quasi quadã corꝑis
eleuatione transcendit. Et ecce
uir noĩe zacheus Sacheus in si¬
co moro: cecus in uia. Quoꝵ al¬
t̾um dñs miseraturꝰ expectat:
alt̾um mansionis suę claritate
nobilitat. Alt̾um sanaturꝰ it̾ro¬
gat : apud alt̾um se nõ inuitatꝰ
muitat. Sciebat enĩ. uberẽ opi¬
cu sui eẽ mercedẽ.S tam̃ ⁊ si
rat: affectũ audierat. uerum
ne cecũ illũ tanquã fastidiosi
pauꝑũ. cito reliquisse uideam̃.

Expanded text:
as, non regnum habebat tamquam formae gratiam naturalis, ascendit in sycomorum, uanitatem scilicet Iudaeorum uestigio suo proterens, errata quoque corrigens superioris aetatis, et ideo legum interioris domus recepit hospitio. et bene ascendit in arborem, ut arbor bona bonos fructus faceret ac naturali excisus oleastro et contra naturam insertus in bonam oliuam fructum posset legis adferre; radix enim sancta, etsi rami inutiles, quorum infructuosam gloriam plebs gentium fide resurrectionis quasi quadam corporis eleuatione transcendit. Et ecce uir nomine Zacchaeus. Zacchaeus in sycomoro. caecus in uia. quorum alterum dominus miseraturus exspectat, alterum mansionis suae claritate nobilitat: alterum sanaturus interrogat, aput alterum se non inuitatus inuitat; sciebat enim uberem hospitis sui esse mercedem, sed tamen etsi rat affectum. uerum ne caecum illum tamquam fastidiosi pauperum cito reliquisse uideamur
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ laborasse. Cum enĩ iuda¬
icus ppłs ꝑfidus ⁊ ingratus.
illo p̾dicante xp̃o non credet.
famem qͦdammodo petrus
sui officii sustinebat. Sameor
enĩ patitur: qui minime fru¬
ctum sui laboris assequitur.
In cenaculum gͥ ad orationẽ
festinus ascendit. Bene ait ĩ
cenaculũ ad orationẽ ascen¬
disse petrũ. qui a omnis sc̃s
qͣndo orat relinquens humi¬
lia uel terrena in altũ mentiᷤᷤ
extollitur: & in sublime sus¬
pensus rapit᷑: & cogitacione
scã cȩlo uicinus efficit᷑. Atq
ibi esurienti illi. hoc est cogi¬
tanti in cordis sui sublumori
loco: ꝓ salute iudaici populi.
offertur uas diu̾soꝵ generũ
anmantib plenũ : uelut di¬
uinitate dicente illi. Tu in iu¬
deos solos esuris: ecce famẽ
fidei tue cuntaꝵ genciũ di¬
uersitate reficio. Nam utiq
diu̾sa anmalia collecta in
uno uasculo: diu̾saꝵ gentiũ
congregatio collecta in una
eccłia demonstrat᷑. Quȩ eccła
i illius uasculo splendidi¬

Expanded text:
tium laborasse. Cum enim Judatium laborasse. Cum enim Judaicus populus perfidus et ingratus, illo praedicante, Christo non crederet, famem quodammodo Petrus sui officii sustinebat; famem enim patitur, qui minime fructum sui laboris assequitur. 5. In coenaculum igitur ad orationem festinus ascendit . Bene ait in coenaculum ad orationem ascendisse Petrum; quia omnis sanctus quando orat, relinquens humilia, vel terrena, in altum mentis extollitur, et in sublime suspensus rapitur, et cogitatione sancta coelo vicinus efficitur. Atque ibi esurienti illi, hoc est, cogitanti in cordis sui sublimiori loco pro salute Judaici populi, offertur vas diversorum generum animalibus plenum, velut divinitate dicente illi: Tu in Judaeos solos esuris, ecce famem fidei tuae cunctarum gentium diversitate reficio. Nam utique diversa animalia collecta in uno vasculo, diversarum gentium congregatio collecta in una Ecclesia demonstratur: quae Ecclesia in illius vasculo splendid
Abbreviated transcription (Latin):
splendidius ẽ argento: ut qͥ
ꝓpter. xp̃m argenti speciem
refutasset: ꝑ xp̃m argenti
nitore ditaretur. Pransuro gͥ
petro. desunt cocoꝵ apparatꝰ.
desunt obsequia famuloruo.
sed qd̾ est melius ministeria
diuina ñ desunt : & utiliori
cõmutacione sc̃o uiro quod
deest in t̾ris. habundat in cȩ¬
lis. Ut reficiat enĩ petrus:
non cellariũ sollicite reserat᷑:
sed cęlum ipsũ ꝓtinus aꝑit᷑.
Legimus in scripturis scm̃ he¬
liam in deserto coruis mini¬
strantib pastũ. Quanto me¬
lius petrus. cui non paruam
escam tetra auis porrigit. s
integrũ conuiuium multi¬
tudo angelica subministrat.
Post orationẽ gͦ esurit petruᷤ.
Mirandũ cur scm uirũ post
orationẽ fames sequat᷑: cuor
soleat fames oratione depel¬
li: ꝙ esuriens anima nõ nisi
obsecrationib sagmari.Sed
puto petrũ post orationem
non cibũ esurisse hominuor
sed salutẽ. nec media uexatũ
esse corporis: sed mopia c̾den¬

Expanded text:
splendidius est argento: ut qui splendidius est argento: ut qui propter Christum argenti speciem refutasset, per Christum argenti nitore ditaretur. Pransuro igitur Petro desunt cocorum apparatus, desunt obsequia famulorum: sed quod est melius, ministeria divina non desunt, et utiliori commutatione sancto viro, quod deest in terris, abundat in coelis; ut se reficiat enim Petrus, non cellarium sollicite reseratur, sed coelum ipsum protinus aperitur. Legimus in Scripturis sanctum Eliam in deserto corvis ministrantibus pastum ; quanto melius Petrus, cui non parvam escam tetra avis porrigit, sed integrum convivium multitudo angelica subministrat! 464 4. Post orationem ergo esurit Petrus . Mirandum cur sanctum virum post orationem fames sequatur, cum soleat fames oratione depelli, et esuriens anima non nisi obsecrationibus saginari. Sed puto Petrum post orationem non cibum esurisse hominum, sed salutem: nec inedia vexatum esse corporis, sed inopia creden
Abbreviated transcription (Latin):
atalem beatissimoruo
apłorum petri & pau¬
li hodie celebrantes:
debemus: & tantã festiuitatẽ
magna cum leticia celebra¬
re. Quis eñ in talium uiroꝵ
sollemnitate non magnos
sibi exhibeat apparatus: ut
quo plus expenderit. plus
Nam natali suo sc̃s petrus
ipse nos reficit. Est enĩ om̃ib
copiis refertũ uas enis: qd̾
illi de cęlo esurienti delatum
est. Igitur qͥ esurit sicut petruᷤ:
reficitur ipse cum petro. Ut
quid gͦ p̾paremus nob̃ ꝓpriũ
prandium. cum apłico fercu¬
lo sagmemur : Cur nobis in¬
quiramus t̾renas epulas: cũ
cȩlestes copias habeamus:.
Dicit enĩ sc̃s lucas in actibus
apłoꝵ: post orationẽ esurien¬
ti petro circa horam sextam
aꝑto cęlo uas qd̃dam splendi¬
dum uelut linteũ fuisse delatũ:
in quo erant omnia qͣdrupe¬
dia ⁊ repentia t̾rȩ.⁊ uolatilia
cęli.⁊ dixisse dñm ad eum.
Detre surge. ĩnola.⁊ manduca.
Ecce petrus qui dicit alibi au¬
rum & argentũ non est mͥ:
nunc conuiuii eius uasculuo

Expanded text:
atalem beatissimorum apostolorum Petri et Pauli hodie celebrantes, debemus, et tantam festivitatem magna cum laetitia celebrare.  Quis enim talium virorum solemnitate non magnos sibi exhibeat apparatus; ut quo plus expenderit, plus nam natali suo sanctus Petrus ipse nos reficit; est enim omnibus copiis refertum vas ejus, quod illi de coelo esurienti delatum est. Igitur qui esurit, sicut Petrus, reficitur ipse cum Petro. Ut quid ergo praeparemus nobis proprium prandium, cum apostolico ferculo saginemur? cur nobis inquiramus terrenas epulas, cum coelestes copias habeamus? Dicit enim sanctus Lucas in Actibus apostolorum post orationem esurienti Petro circa horam sextam aperto coelo vas quoddam splendidum velut linteum fuisse delatum, in quo erant omnia quadrupedia et repentia terrae, et volatilia coeli; et dixisse Dominum ad eum: Petre, surge: immola, et manduca . 3. Ecce Petrus, qui dicit alibi: Aurum et argentum non est mihi ; nunc convivii ejus vasculum
Abbreviated transcription (Latin):
titissent. Et ideo istã finiẽs qͥsq
utã: nisi qd̾ meruit in ipsa. nõ
pot̾it hab̾e pꝰ ipsam. ꝑiiitantur
itaq pia corda caroꝵ. de suoꝵ mor¬
tibꝰ ꝯtristari. dolore sanabili: ⁊ cõ¬
solabiles lacrimas fundat ꝯditioẽ
mortali: q̃s tam̃ repͥmat fidei
gaudiũ: qua credunt᷑ fideles qñ
moriunt᷑ aliqͣntulũ a nob abire.
⁊ ad meliora transire. Cõsolent᷑
eo s ͥ frat̾na obseqͥa. si u̾e funeribꝰ¬

Expanded text:
titissent. Et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruit in ipsa, non potest habere post ipsam. Permittantur ergo pia corda charorum de suorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali: quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur, paululum a nobis abire et ad meliora transire. Consolemur eo
Abbreviated transcription (Latin):
occupat dilectũ. ꝯtͥstat in nob̾ ipsiꝰ
dilectioĩs affectũ. Ideo ñ ammonu¬
in nr̃oꝵ mortibꝰ necessitate amittẽ¬
di : s cũ ẜe recipiendi. Inde angi¬
mur: hinc ꝯsolam᷑. Inde infirmi¬
tas afficit: hinc fides reficit. Inde
dolet hũana ꝯditio: hinc sanat di¬
uina ꝓmissio. Proinde pompa fu¬
neris. agrina exeqͥaꝵ. sũptuosa
diligẽtia sepulture.monum̃toꝵ
ꝯpulẽta ꝯstructio. uiuoꝵ s̃ qͣliacũ¬

Expanded text:
occupat dilectum, contristat in nobis ipsius occupat dilectum, contristat in nobis ipsius dilectionis affectum. Ideo non admonutrorum mortibus necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur. Inde infirmitas afficit, hinc fides reficit. Inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cet̾i qͥ pem ñ habẽt.
Spem scł resurrectionis. ⁊ in cor¬
ruptioĩs ȩt̾ne. Hã ideo ⁊ dorien¬
tes eos appellat scripture u̾acissi¬
ma ꝯsuetudo: ut cũ dormiẽtes au¬
dimꝰ: eiugilaturos nimime de ꝑe¬
mus. Uñ etiã cantatur in psalms
Nunqͥd qͥ dormit. ñ adiciet ut
resurgat. Est gͦ de mortius eis qͥ
diligunt. quedã tͥsticia qͦdã mͦ na¬
tiał. ꝯoxtẽ qͥppe horret. ñ opns
s natura. Hec mors homini accioet:
nisi ex pena quã p̾cesserat culpa.
Qua ꝓpt̾ si aĩalia que ita creatas̃.
ut suo queq tẽpore moriant᷑. mor¬
tẽ fuguit: diligũt uitã: qͣntoma¬
gis hõo qͥ sic fuerat ereatꝰ. ut si ui¬
uere sine peccato uoluisset. sine
tͥmino uiu̾et : Hinc itaq necesse
ẽ ut tͥste simꝰ: qñ nos moriendo
desert̃ qͦs amamꝰ. Quia ⁊ si nouioꝰ
eos nõ inet̾nũ relinquere nos mã-¬
suros: s aliq̃ntũ p̾ced̾e secutõs: tam̃
mors ipsa qͣm natura refugit. cũ

Expanded text:
caeteri qui spem non habent, spem scilicet resurrectionis et incorruptionis aeternae. Nam ideo et dormientes eos appellat Scripturae veracissima consuetudo, ut cum dormientes audimus, evigilaturos minime desperemus. Unde etiam cantatur in Psalmo: Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat ? Est ergo de mortuis eis qui diligunt, quaedam tristitia quodam modo naturalis. Mortem quippe horret, non opinio, sed natura. Nec mors homini accideret, nisi ex poena quam praecesserat culpa. Quapropter si animalia quae ita creata sunt, ut suo quaeque tempore moriantur, mortem fugiunt, diligunt vitam; quanto magis homo, qui sic fuerat creatus, ut si vivere sine peccato voluisset, sine termino viveret? Hinc itaque necesse est ut tristes simus, quando nos moriendo deserunt quos amamus: quia etsi novimus eos non in aeternum relinquere nos mansuros, sed aliquantum praecedere secuturos; tamen mors ipsa quam natura refugit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunis salutis aperiunt.
liĩ mores plebẽ dei inimicis
gentib iugo misere captiuita¬
tis addicunt Hii mores ar-¬
matos dissipant ppłos: & mu¬
nitas diruunt cuiitates. Et¬
quid plura Nm̃i ⁊ Quicquid
potentiȩ. qͥcquid uiriũ uidemꝰ
in ostibus: corruptione uitȩ
Et inde est qd̾ nichil fusa ad
dm̃ supplicatione ꝓficimus:
qͥ a incessabilit̾ impus pͣuisq
desideriis mherentes: uzã dño¬
paramus. Propt̾ quod reuer¬
tentes ad beatissimi: precepta
ioh̃is. paraͣmus dño uiã: rectaᷤᷤ
faciamus semitas dei nr̃i: qͣu¬
nignissimꝰ pastor inquirat.
ut sicut de baptiste dñici ho¬
die natiuitate gaudemꝰ: ita
de dei nr̃i reconciliatione lete

Expanded text:
communis salutis aperiunt. communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, carissimi? Quidquid potentiae, quidquid virium videmus in hostibus, corruptione vitae et inde est, quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; quia incessabiliter impiis, pravisque desideriis inhaerentes, viam Dopraeparamus. Propter quod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamus semitas Dei nostri; quanignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laete
Abbreviated transcription (Latin):
pectore. simplicis cordis ha¬
bitaculum p̃parare ⁊ Quid ẽ
rectas facere semitas di. nisi
as uias : qͣs ꝑambulare ꝓpitiꝰ
uenzens ad te dñs delectetur:
Ille uiam dño suo parat. qͥ lu¬
xuriantis carnis respuens uolup¬
tates. toto mentis suȩ spu su¬
spensus mm dñm: iigore se
castitatis accingit. Optimã
parat dño uiam. qͥ cogitatio¬
nes suas auariciȩ fluctibus
estuantes. serene conscientiȩ
tranqͥlitate compescit.Uiam
dño parat : qui idolorũ ua¬
na atq omniũ suꝑsticionũ
figmenta conculcans: unũ.
uimi dei cultũ.⁊ fidẽ ueritatis
inqͥrit. Quicũq uero uolup¬
feruentis insant: in frat̾na
hodia feralis inuidie facibus
in ardescit: atq ad contume¬
liam dei onimpotentis ꝑ an¬
fractas demonũ semitas. erra¬
ticus uiator incedit. ñ parat
dño uiam: sed inunico miser
suo. exiciabilem in semetipsũ
patefacit ing̾ssum: Hii mores
& uita huiusmodi: ampla
itinera ⁊ largissimas uias bar¬
baris nationib in exicium fa¬

Expanded text:
pectore, simplicis cordis habitaculum Domino praeparare? Quid est rectas facere semitas Dei nostri, nisi as vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero volupferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium
Abbreviated transcription (Latin):
artires nomen est.
grecũ: s iam isto no¬
mine consuetudo u¬
titur ꝓlatino. Lati¬
ne autẽ testes dicun¬
tur.Sunt gͦ martires ueri. st̃
falsi . s qͥa sunt testes ueri. st̃¬
ꝙ falsi. Ait script᷑a. Testis falsꝰ
non erit ĩpunitus. Si testis
falsus ñ erit sine pena. nec
testis uerus sine corona. Et
facile quidẽ fuit dño iħ̃u xp̃o¬

Expanded text:
artyres, nomen est graecum, sed jam isto nomine consuetudo utitur pro latino: latine autem Testes dicuntur. Sunt ergo martyres veri, sunt falsi: quia sunt testes veri, sunt falsi. Sed ait Scriptura, Testis falsus non erit impunitus . Si testis falsus non erit sine poena, nec testis verus sine corona. Et facile quidem fuit, Domino Jes
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt uͦ alii iã meliores.
qͥ non erubescerent coram ho¬
minib confiteri xp̃m. s nõ
eum possent confiteri usq
istos tres testes comparate
int̾ se. Unũ qui credit
in xp̃m.⁊ uix timnide susur¬
rat xp̃m : alium qͥ credit in

Expanded text:
fuerunt vero alii jam meliores, qui non erubescerent coram hominibus confiteri Christum, sed non eum possent confiteri usqueistos tres testes comparate inter se - unum qui credit in Christum, et vix timide susurrat Christum; alium qui credit in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽs ioh̃s non eugłista
sed baptista : m̾issus
st ante faciẽ xp̃i. p̾pa¬
rare uias eiꝰ. Testimoniuo
xͥ de ioħe est: in natis mu¬
lierũ non surrexit maior
ioħe baptista. Testimoniũ
ioħis de xp̃o est: qui uenit
post me maior me ẽ: cuius

Expanded text:
es, non Evangelista, sed Baptista, missus est ante faciem Christi praeparare vias ejus. Testimonium Christi de Joanne est, In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Testimonium Joannis de Christo est, Qui venit post me, majo
Abbreviated transcription (Latin):
tista. qͥ maior ẽ illo: Quid
est ioħs : Magnꝰ homo. Sed
ds ꝙ homo. Ambo mirabilit̾
dies. uox & u̾bum: seruus
ꝙ dñs. De sterili seruus: de
uirgine dñs. Ipse dñs fecit
sibi seruũ in utero sterili
de sene patre: ⁊ de anicula
matre. Et idẽ ipse dñs fecit
sibi carnẽ in utero uirgniiᷤ:
sine homine patre: qͥ fecit

Expanded text:
tista; qui major illo est, quid est? Joannes magnus homo, sed Deus et homo. Ambo mirabiliter dies, vox et Verbum, servus et Dominus. De sterili servus, de virgine Dominus. Ipse Dominus fecit sibi servum in utero sterili, de sene patre, et de anicula matre: et idem ipse Dominus fecit sibi carnem in utero virginis, sine homine patre, qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ad cęli ianuã ꝓꝑemꝰ. Quã aũt in¬
cõgruũ ⁊ absurdũ ẽ. ut quẽ mat̾
nudũ genuit. nudũ suscepit ęcła:
diues intrare uelit in celũ: ꝓpt̾ea
adolescenti illi diuiti ĩ eugłio a sal¬
uatore dr. qͥ sibi ĩtꝰ uidebatur ⁊

Expanded text:
ad coeli januam properamus. Quam autem inad coeli januam properamus. Quam autem incongruum et absurdum est ut, quem nudum mater genuit, nudum suscipit Ecclesia, dives intrare velit in coelum? propterea adolescenti illi diviti in Evangelio a Salvat
Abbreviated transcription (Latin):
potentior constituetur in regno.
Non enim ad imꝑiũ cȩloꝵ ꝑuenit᷑
suꝑbia. diuiciis p̾fectura: s humi¬
litate: pauꝑie. lenitate.Arta enim
⁊ angusta ina ẽ. que ducit ad re¬
gnũ. Qͥsqͥs gͦ honoribꝰ inflatus
fuerit: ⁊ auri thesaurs dilatatus:
tanquam honustum ⁊ impeditũ
aĩal. ꝑ angustũ regni iter tran-¬
sire nõ pot̾it. Simul etiã ut se es¬
timat ꝑuenisse: sarcinã eiꝰ exigua
porta nõ capiens: reꝑcussã limine
retrorsũ redire cõpellet. Tam enim
angusta ẽ diuiti porta cęlestis: qͦm
ẽ camelo acus foramen exiguum.
Uñ ait dñs. Faciliꝰ ẽ camelum ꝑ
foramen acus transire: quã diuitẽ
intrareͥ regnũ cęloꝵ. Sicut enim
camelũ animal tortuosum atq de¬
forme. ex igua cau̾na p̾t̾ire nõ pati¬
tur.: ita ⁊ diuitẽ. auarũ. atq m̃da¬
cem. arta cęli ianua. minime in-¬
trare ꝑmittit. Nã ideo nudi ĩ hoc¬
scło nascimur: nudi etiã accedimꝰ

Expanded text:
potentior constituetur in regno; potentior constituetur in regno; non enim ad imperium coelorum pervenitur superbia, divitiis, praefectura, sed humilitate, pauperie, lenitate. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad regnum . Quisquis ergo honoribus inflatus fuerit, et auri thesauris dilatatus, tanquam onustum et impeditum nimal, per angustum regni iter transire non poterit; simul etiam ut se existimat pervenisse, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestis, quam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum . Sicut enim camelum, animal tortuosum atque deforme, exigua caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua minime intrare permittit. Nam ideo nudi in saeculo nascimur, nudi etiam ad lavacr
Abbreviated transcription (Latin):
audistis eugłicã lectionẽ
intelligere potestis. qr minis¬
tris ac sacerdotibꝰ dei reueren¬
tia debeatur: uł q ipsos cleri
teat p̾uenire. Ait enim dñs ꝑ¬
cunctantibꝰ discipulis qͥs eoꝵ
in regno cęloꝵ maior ẽẽt futurͦ
statuto coram õĩbꝰ paruulo. Or¬
cumq humiliauerit se sieut
puer iste : hic maior erit in re¬
gno celoꝵ. Unde intelligimus
qd̾ humilitate ꝑuenitur ad re¬
gnum: simplicitate penetrat᷑
ad celum. Qͥ squis gͦ cupit di¬
uinitatis tenere fastigia: humi¬
litatis huma sectetur. Qcũq uult
fr̾em p̾uenire regnando: pͥus illũ
p̾ͥueniat obsequendo: sicut ait
apłs. Honore inuicem pͥuenien¬
tes. uincat eum officus: ut pos¬
sit uicere sc̃ĩtate. Si enim te nõ
lesit fr̾: obseqͥum meretur ut di¬
ligas. Qd̃ si forsitan lesit: magis. lofr¬
obseqͥum meretur ut uincas. Hȩc
enim nr̃e xͥanitatis sũma ẽ: ut
amantibꝰ uicissitudinẽ. ledentibꝰ
pacientiã rependamus. Qͥ gͦ fui̾t

Expanded text:
audistis evangelicam lectionem, intelligere potestis quae ministris ac sacerdotibus Dei reverentia debeatur, vel quia ipsos clericteat praevenire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Honore invicem praevenientes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, obsequium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesit, magis officium meretur, ut vincas. Haec enim nostrae Christianitatis summa est ut amantibus vicissitudinem, laedentibus patientiam rependamus. Qui ergo fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. cordis ocłos leuare nõ possit
ad cęlũ: S q̃m molã asmariã saxũ
eẽ cõstat: uideamꝰ si ⁊ paganoꝵ tał
ẽ mola. Talis ẽ plane. Saxea enim
mola ẽ paganoꝵ. iupit̾: ereulesq
lapideꝰ: circa qͦs cecis ocłis frequẽti
errore circũeunt. Cecos ĩquã dixerĩ
eoꝵ ocłos: qͥ putant se uidere qd̾ non
uident. Aspicientes enim saxũ. dm̃
se uid̾e cõfidũt. at tam̃ qͥ molã uol¬
uit: cõsummandi aliq̃n fidẽ oꝑis
habet: exeundi spem gerit laboris.
Cui uͦ mola asinaria ad collũ suspen¬
ditur: portat lapidẽ qͥ portare de¬
buerat nigũ dñi. asinus gͦ ad molã.
cecus ad lapidẽ: gentilis ad saxũ:
qͥ adorat eũ qͥ nõ uidet nec agno¬
seit. Ds̃ enĩ non in munufactis ha¬
bitat: nec in metallo aut saxo agnoᷤᷤ

Expanded text:
s levare non possit ad coelum. Sed quoniam mola asinaria saxum esse constat; videamus si et paganorum talis est mola. Talis est plane; saxea enim mola est paganorum Jupiter, Herculesque lapideus, circa quos caecis oculis frequenti errore circumeunt. Caecos, inquam, dixerim eorum oculos qui putant se videre quod non vident; aspicientes enim saxum Deum se videre confidunt. Attamen qui molam volvit, consummandi aliquando finem operis habet, exeundi spem gerit laboris: cui vera mola asinaria ad collum suspenditur, portat lapidem, qui portare debuerat jugum Christi. Asinus ergo ad molam, caecus ad lapidem, gentilis ad saxum, qui adorat eum quem non videt nec agnoscit. Deus enim non in manufactis habitat, nec in metallo aut saxo cogno
Abbreviated transcription (Latin):
futo enim illã aliqd̾ misteriũ con-¬
tinere. Qͥ si uͦ non suffic̾et ĩ mare
homini de mergendo. saxũ qualec̃q.
Non magnũ aut enorme. s mole
asinarie: lapis ei religet᷑ ad collum:
ut cũ ꝑituro homine ꝑeat res usui
necessaria. S puto hoc magis eẽ.
qd inscripturis asini figura ppłs gẽ¬
tium nuncupat᷑: qͥ clausis ocłis cir¬
ea ignorantiȩ molam erroris suigi¬
ro ꝑtrahitur: ⁊ sñ ulla cursꝰ directi¬
one. uestigiis ĩ se sepe redeuntibꝰ in¬
uitꝰ usui laborat alieno. Nonne enĩ
tibi uidetur molã asinariã uolue¬

Expanded text:
puto enim aliquod mysterium conputo enim aliquod mysterium continere: quasi vero non sufficeret in mare homini demergendo saxum qualecumque non magnum aut enorme, sed molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. Sed puto hoc magis esse, quod in Scripturis asini figura populus gentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrahitur, et sine ulla cursus directione vestigiis in se saepe redeuntibus invitus usui laborat alieno. Nonne enim tibi videtur molam asinariam volve
Abbreviated transcription (Latin):
nes turpis cogitatio. a cõcupiscẽtia
uestibꝰ nõ arcetur.: ita ap̃ scõs uiros
honesta simplicitas ad cõcupiscendũ
nuditate nõ trahitur. S sicut uicio¬
sis ad corruptelã nuda s̃ oĩa : ita reli¬
giosis ad castimoniã oꝑta s̃ ainiu̾sa.
Qͥo aũt ait eugłica lectio: Qͥ scan¬
dalizau̾it unũ de pusillis istis qͥ me
credũt: expedit ei ut suspendatur
mola asinaria ĩ collo eiꝰ. ⁊ m̃gatur
ĩꝓfundũ maris. fusillos hic nõ etate
pueros. s malicia paruulos dicit:
sieut apłs dicit. Malicia paruuli
estote: ut sensibꝰ ꝑfecti sitis. Qͥ s̃
isti nisi clerici idonei. ⁊ monachi
religiosi. uł laici: Qsqͥs gͥ his irre¬
uerens aut cõtumeliosus extiterit.
hac beluina pena plectetur: ut in for¬
mi saxo religato illi ad collũ. p̾cipi¬
tetur in mare. S uideamꝰ eur scan¬
daliz antibꝰ xͥ anos ista pena decretasit.
aut qͥd sibi uelit ipsa sententia.

Expanded text:
nes turpis cogitatio a concupiscentia nes turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et mergatur in profundum maris . Pusillos hic non aetate pueros, sed malitia parvulos dicit; sicut Apostolus ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in mare. Sed videamus cur scandalizantibus Christianos ista poena decreta sit, aut quid sibi velit ipsa sententia;
Abbreviated transcription (Latin):
ta cęlo ẽ: ut quamuis iꝰtus. quãuis
sc̃s. aurum uel diuicias possidens.
ñ possit eẽ ꝑfectꝰ. Talẽs enim uoluit
ad olescentẽ illũ dñs ad paradisum
redire: qualis adã fuerat de para¬
disi sublimitate deiectꝰ. Nudꝰ enim.
incola adã paradisi fuit. Beniq pꝰt
peccatũ nuditatẽ suã uidens. folio
pudenda cõtexit. Priꝰ enim quam
peccaret: honestatis erat colore
uestitus. Atq ideo nuditatem
inhonestã nõ natu instituit: s
delicti reatus inuenit. Nã ⁊ seĩ
angłi ĩ splendidissimo habitu cõ¬
stituti: nũqͥd tunicis oꝑiuntur
⁊ palliis: S cũ in illis natiuitatis
sue sit nuda substantia: uestiti
custodiens honestatis angłice digni¬
tatẽ: erat qͥdẽ nudꝰ mundanis uesti¬
bus: s inimortalitatis erat splendo¬
re uestitꝰ. Nil prauum respiciebant
eiꝰ ocłi: nõ cor eiꝰ turpe aliqͥd cogitabat.
Erat apd̾ honestas iñtes. nuditas ipsa
uestita. Sicut enim apd̾ nequã homi¬

Expanded text:
 ut, quamvis justus, quamvis sanctus, aurum vel divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda substantia, vestiti ur et Adam custodiens honestatis angelicae dignitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vestitus. Nihil pravum respiciebant ejus oculi; non cor ejus turpe aliquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homi
Abbreviated transcription (Latin):
blice scripti s̃. Non ẽ ut querat̃
codex. Cãm era illa codex ur sit.
Aliquando quidem temperius
solito ꝓcessimus.S quia longa
lectio recitata ẽ. et graues estꝰ s̃.
libellum beneficioꝵ dei ꝑ ipsum
quem lecturi hodie fumus: in
diẽ dñicum differamus. Expłicit¬

Expanded text:
blice scripti sunt. Non opus est ut quaeratur blice scripti sunt. Non opus est ut quaeratur codex: camera illa codex vester sit. Aliquanto quidem temperius solito processimus: sed quia longa lectio recitata est, et graves aestus sunt, libellum beneficiorum Dei per ipsum, quem lecturi hodie fuimus, in diem dominicum differamus. SERMO C
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere. quia in euius nomine
faciebat ante quam carnem depo¬
neret: in eius nomine faciunt or̃o¬
nes eius. ut beneficia impetrent᷑:
quibus nouit ea clari debere. Ile¬
aũt tanquam seruus orat. Apoca
les sunt apud dm̃. ut si boni fue¬
rimus: et ꝑfecte eum ꝓmerue¬
rimus angłis ȩquemur. Erunt
dixit equales angłis dei. Angłs
ostendebat multa miracula scõ
angłm: ⁊ angłs homini. Surge.
quid facis: Illum adora. Conser
tanta humilitas apparuit in angło:
quantam putatis debere ẽẽ in
mr̃e sicut est: Non gͦ credamꝰ
suꝑbum eẽ stephanum: cum pu¬
tamus quia uirtute sua facit.
quod facit. ꝑ ꝯseruum beneficia
sumamus: honorem ⁊ głam dño
demus. Quid uobis plus dicam.
⁊ multum loquar. Legite qua¬
tuor uersus quos in cella scripsi¬
mus. Legite. tenete: in corde ha¬
bete. Propterea enĩ ibi eos scrib̾e
uoluimus. ut qui uult legat: qñ
uult legat. Om̃s teneant. ⁊ deo
pauci sunt. Om̃s legant: ideo pu-¬

Expanded text:
intelligere, quia in cujus nomine intelligere, quia in cujus nomine faciebat antequam carnem deponeret, in ejus nomine faciunt orationes ejus ut beneficia impetrentur, quibus novit ea dari debere. autem tanquam servus orat. Apocables sunt apud Deum, ut si boni fuerimus, et perfecte eum promeruerimus, Angelis aequemur: Erunt, dixit, aequales Angelis Dei . Angelus ostendebat multa miracula sanctangelum; et angelus homini: Surge, quid facis? Illum adora: conservtanta humilitas apparuit in angelo, quantam putatis esse debere in martyre, sicut est? Non ergo credamus superbum esse Stephanum, cum putamus quia virtute sua facit quod facit. Per conservum beneficia sumamus, honorem et gloriam Domino demus. Quid vobis plus dicam et multum loquar? Legite quatuor versus quos in cella scripsimus, legite, tenete, in corde habete. Propterea enim eos ibi scribere voluimus, ut qui vult legat, quando vult legat. Ut omnes teneant, ideo pauci sunt: ut omnes legant, ideo pu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uestigia pastoris sui. tanquã
bona ouis. Bonus agnus secutꝰ ẽ
agnũ: cuius sanguis tulit pec¬
catũ mundi. Impleuit quod ait
hominẽ sequentẽ uestigia dñi
sui. Xp̃s in cruce. pater in ma¬
niis tuas comiñdo sp̃m meum.
Stephanus sub lapidibꝰ. dñe ihu
lapidibꝰ. dñe iħu ne statuas
illis hoc peccatũ. Quomͦ posset
iste nõ ibi ẽẽ. ubi erat quẽ secutꝰ¬
est: Latuit tanto tẽꝑe corpꝰ eiꝰ.
ꝓcessit qñ ds noluit: illumina¬
tuus. Ergo hoc comm̃do caritati
ur̃e. ut sciatis. Orationes eiꝰ młta
impetrant: nõ tam̃ oĩa. Nam ĩ¬
uenimus etiã in libellis qui dan¬
tur. fuisse illi difficultates impe¬
trandi. ⁊ accepisse tam̃ pꝰea bene¬
ficiũ: nõ deficiente supplicis fide.
Ion cessatum est. oratum ẽ: et de¬
dit pꝰea d̾s ꝑstephanum. Sunt
u̾ba orantis stephani. et responsũ
est illi. Pͥro qua oras nõ est digna:
hoc ⁊ hoc fecit. Et tamen institit:

Expanded text:
est vestigia pastoris sui, tanquam est vestigia pastoris sui, tanquam bona ovis: bonus agnus secutus est Agnum, cujus sanguis tulit peccatum mundi. Implevit quod ait hominem sequentem vestigia Domini sui. Christus in cruce, Pater, in manus tuas commendo spiritum meum: Stephanus sub lapidibus, Domine Jlapidibus, Domine Jesu, ne statuas illis hoc delictum. Quomodo posset iste non ibi esse ubi erat quem secutest. Latuit tanto tempore corpus ejus, processit quando Deus voluit, illuminatuus. Ergo hoc commendo Charitati vestrae, ut sciatis quod orationes ejus multa impetrant, non tamen omnia. Nam invenimus etiam in libellis qui dantur, fuisse illi difficultates impetrandi, et accepisse tamen postea beneficium, non deficiente supplicis fide. Non cessatum est, oratum est, et dedit postea Deus per Stephanum. Sunt verba orantis Stephani, et responsum est illi: Pro qua oras non est digna, hoc et hoc fecit. Et tamen institit,
Abbreviated transcription (Latin):
eugłoꝵ sic habent: ubi sum ego.
illic ⁊ diaconus m̃s. Hoc putate
dictũ: quia hoc ẽ dictum. Ubi sũ
ego. illic ⁊ diaconus mĩs. Ergo bñ
diaconus ipsius. Dñe iħu accipe
legi: eugłiũ predicaui. Ubi
sum ego. illic ⁊ diaconus m̃s.
Extiti tibi diaconus tuus :
ministraui tibi sanguinẽ me¬
um: posui ꝓ te aĩam meã:
redde mͥ promissionẽ tuam.
crudelibus animis. quomͦ
horauit: Genu flexit. Tanta
humilitas stephani. magnus
reatus ẽ illiꝰ ppłi. Fro se stans ro¬
gauit: ꝓ illis genu flexit. Illos
sibi p̃posuit : absit. non ẽ cre-¬
dendum. Biligebat mimicos:
s de ꝓximo dictũ ẽ. Diliges ꝓ¬
ximũ tuum. tanquam te ipsũ.
Quare gͦ genu fixit: Quia
sciebat se ꝓ celeratis orare: ⁊
quanto erant illi maligniores.
tanto se difficiliꝰ exaudiri. Dñs
in cruce pendens. pater ignos¬
ce illis. Stephanus sub lapidi¬
bus genu fixo: dñe ne atatu¬
as illis hoc delictũ. Secutus

Expanded text:
Evangeliorum sic habent, Ubi sum ego, Evangeliorum sic habent, Ubi sum ego, illic et diaconus meus. Hoc putate dictum, quia hoc est dictum, Ubi sum ego, illic et diaconus meus. Ergo bene diaconus ipsius, Domine Jesu, accipe legi, Evangelium praedicavi, Ubi sum ego, illic et diaconus meus. Exstiti tibi diaconus tuus, ministravi tibi sanguinem meum, posui pro te animam meam; redde mihi promissionem tuam. crudelibus animis quomodo oravit? Genu fixit. Tanta humilitas Stephani, magnus reatus est illius populi. Pro se stans rogavit, pro illis genu fixit. Illos sibi praeposuit? Absit: non est creendum. Diligebat inimicos: sed de proximo dictum est, Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Quare ergo genu fixit? Quia sciebat se pro sceleratis orare; et quanto erant illi maligniores, tanto se difficilius exaudiri. Dominus in cruce pendens, Pater, inquit, ignosce illis: Stephanus sub lapidibus genu fixo, Domine, ne statuas illis hoc delictum . Secutus
Abbreviated transcription (Latin):
uidit anmã suã iã exiturã: et
commñdauit eam. Cuis Illi quem
uidit: illi quẽ coluit: illi eui
seruiuit: illi cuius nom̃ p̾dica¬
uit.⁊ illi ꝓ cuius in eugło aĩam
meum. Fecisti me uictorem: re¬
cipe triumphũ. Accipe spm̃ meũ.
Illi ꝑsecuntur: tu sucipe. Illi eici¬
unt: tu intromitte. Dic p̃ũi meo.
intra ingaudiũ dni tui. Hoc est
enim accipe spm̃ meũ. Quo ac-
quod cęlum cęlii. qͥs comp̾hendit:¬
quis explicat: Uis audire compẽ
diũ : Audi ipsũ xp̃m. Pater. uolo¬
Esse ubi xꝰ. que potest comp̾hen-¬
dere cogitatio: Cuius ad hoc ex¬
plicandũ suficit sermo: Fidei
comm̃detur: a lingua non expec-
tetur. Audistis cum eugłm le
conũ inuenietis. Quod enim
int̾pretatus ẽ latinus minister:
grecus habet diaconus. Quia
u̾e diaconus grece. minster ẽ
latine: quomͦ m̃r grece testis la¬
tine. Apłs grece: missus latine.
S iã consueuimus nõibus grecis
uti ꝓ latinis.Nam multi codices

Expanded text:
vidit animam suam jam exituram, et vidit animam suam jam exituram, et commendavit eam. Cui? Illi quem vidit, illi quem coluit, illi cui servivit, illi cujus nomen praedicavit, illi pro cujus Evangelio animam meum. Fecisti me victorem, recipe in triumphum. Accipe spiritum meum. Illi persequuntur, tu suscipe: illi ejiciunt, tu intromitte. Dic spiritui meo, Intra in gaudium Domini tui . Hoc est enim, Accipe spiritum meum. 3. Quonam ruptione magnitudinem iniquitatis? Attende in nobis, qui inde nati sumus, magnitudinem calamitaristus, quae potest comprehendere cogitatio? cujus ad hoc explicandum sufficit sermo? Fidei morimur omnes . Quod illa accepit in poena, hoc contemnunt martyres conum invenietis. Quod enim interpretatus est latinus, Minister; graecus habet, Diaconus; quia vere diaconus graece, minister est latine: quomodo martyr graece, testis latine; apostolus graece, missus latine. Sed jam consuevimus nominibus graecis uti pro latinis. Nam multi codices