comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiplices eos disponam : & secundũ haec pracecepta uesta¬
mus: Itaut conuerso sint ordine: ses qualter &duplici ꝓ¬
creabitur : sesquitestius & triplici: sesquiquastus & qua dru¬
plo: sint enĩ ii: duplices termini: qui& aequalib creati sunt :¬
& quiultimꝰ ẽ primus ponatur. hoc modo:
duob secundis & testio id ẽ uiii.¬
Ecce tibi illa sesqual terae quantitas & terruo daplicisatis
gorit᷑ uideam nunc ad eundem modũ & triplici quin as cat᷑

Expanded text:
tiplices, eos disponamus, et secundum haec praecepta vertatiplices, eos disponamus, et secundum haec praecepta vertamus, ita ut converso sint ordine, sesquialter ex duplici procreabitur, sesquitertius ex triplici, sesquiquartus ex quadruplo. Sint enim 3 duplices termini, qui ex aequalibus creati sunt, et qui ultimus est, primus ponatur hujusmodi: duobus secundis et tertio, id est 9.Ecce tibi illa sesquialtera quantitas ex termino duplicitatis exoritur. Videamus nunc ad eumdem modum ex triplici qui nasca
Abbreviated transcription (Latin):
tisi&his quinascent᷑ duplices erunt : dequib: duplieibi sinden
feceris tmplices ꝓereant᷑ : & dehisqua druplices borq inuaf¬
nitũ omnes formar numeri multiplices aplicabit: lace¬
ant igitur tres termini aequales :
iIdesne ut duplici ꝓpostione sequens ordo teatur : facrur¬
suis idem deduplicib: ut sit primꝰ primo ȩqualis idẽ uni se¬
÷ cundus primo & secundo id ẽ : uni & duob: qui sunt ii ter¬
tius primo id ẽ uni duob secundis id ẽ iui& testio : id ẽ .iii
quisimul .uiiii. fiunt: & uenit haec forma:
ursus sitriplicib idem feceris continuus quadru¬
plus. ꝓcreabit᷑: sit enim primus primo aequus: id ẽ unus
sit secundus primo & secundo equalis idẽ .iiii. sit testius
primo : duob: secundis & testio ȩqualis id .ẽ .xui
Et inc&eris quidem : ad. hanc formã trib his prace¬
ceptis ut&imur: siuero qui & aequalib nati sunt mul¬

Expanded text:
ris, ex his qui nascentur duplices erunt. De quibus duplicibus si idem ris, ex his qui nascentur duplices erunt. De quibus duplicibus si idem feceris, triplices procreantur, et de his quadruplices, atque in infinitum omnes formas numeri multiplices explicabit. Jaceant igitur 3 termini aequales. Videsne ut duplici proportione sequens ordo texatur. Fac rursus idem de duplicibus, ut sit primus primo aequalis, id est uni; secundus primo et secundo, id est uni et duobus, qui sunt 3; tertius primo, id est uni, duobus secundis, id est 4, et tertio, id est quatuor, qui simul 9 fiunt, et venit haec forma: Rursus, si de triplicibus idem feceris, continuus quadruplus procreabitur. Sit enim primus primo aequus, id est unus; sit secundus primo et secundo aequalis, id est 4; sit tertius primo, duobus secundis et tertio aequalis, id est 16. Et in caeteris quidem ad hanc formam, tribus his praeceptis utemur. Si vero qui ex aequalibus nati sunt mul
Abbreviated transcription (Latin):
omnes inȩqualitatis species ordinesq ꝓfundat: sint
enim nobis tres ȩquales termini id ẽ .iii. unitates: uel .iii.
bini: uel .iiiͦ. terni : uel .iiiͦ. quaterni : uelquantos ultra
lib& ponere : qđ enĩ in istis uib terminis. euenitidem
contingit inc&eris &his igitur secundũ prrecepti nostri
ordinẽ uideas primũ nasci multiplices : & inhis daplices
prius dehine triplosdeinde quadruplos& ad eunderm orili¬
ne conse quentes rursus multiplicer siconuestanteslias
super pasticulares orientur: & aduplicibus. quidem sesqual¬
teri &triplicib: sesquitestii: & quad ruplis sesquiquaso uder
pastientes nasci neceste ẽ: itaut & sesqualtero nascat: supen¬
bipastiens suꝑtripastientẽ sesqui tertius grgnat:&n & sesquiquar¬
ttssuꝑ qua dripastiens: pectis autẽ posits necdions osuunt¬
facias pareꝓ secundũ uero primo dsccundo tertio q uralio fet¬
suntsis quob: aterstio: hoc igitur cũ interminis equalibi fers¬

Expanded text:
omnes inaequalitatis species ordinesque profundat. Sint omnes inaequalitatis species ordinesque profundat. Sint enim nobis tres aequales termini, id est tres unitates, vel tres bini, vel tres terni, vel tres quaterni, vel quantos ultra libet ponere. Quod enim in unis tribus terminis evenit, idem contingit in caeteris. Ex his igitur, secundum praecepti nostri ordinem, videas primum prius, dehinc triplos, inde quadruplos et ad eumdem ordinem consequentes. Rursus multiplices si convertantur, ex his superparticulares orientur. Ex duplicibus quidem sesquialteri. Ex triplicibus sesquitertii. Ex quadruplis sesquiquarti, et is superpartientes nasci necesse est, ita ut ex sesquialtero nascatur superbipartiens, supertripartientem sesquitertius gignat, ut ex sesquiquarto superquadripartiens. facias parem, secundum vero primo et secundo, tertium primo, duobus secundis et tertio. Hoc igitur cum in terminis aequalibus fece
Abbreviated transcription (Latin):
estat autẽ nob̵ ꝓfundissimã quandũ traedere disciplinũ
quȩ ad omnẽ naturae uim̃ reruq: integritatẽ maxima
ratione pestineat: Magnus quippe in hacscientia fruc¬
tus ẽ siquis non nesciat qđ bonitas difinita. & sub sci¬
entiã cadens animoq: semꝑ imitabilis & ꝑceptibilis pri¬
ma naturc ẽ & suȩ substantiȩ decore ꝑp&ua: In fiitũ
uero malitiȩ dedecus ẽ nullis ꝓpruis principiis nixũ sed
natur semꝑ errans aboni definitione principii tãquã
aliquo signo optimȩ figurce in pressa componitur & &
illo erroris fluctu rin&ur: Nãnimiã cupiditatẽ: ireq in¬
modicã effrenationẽ : quasi quidã rector anĩmus puro
intellegentia. roboretꝰ adstringit : & has quodã modo in¬
ȩqualitatis formas temperata bonitate constit᷑uit: hoc
autẽ erit perspicuusi intellegamꝰ omnes: in ȩqualita¬
tis species ab ȩqualitatis creuisse primordus: ut ipsa
quodã modo equitas : matris & radicis obtinens uim ĩpsa

Expanded text:
radere disciplinam, quae ad omnium naturae tum rerum integritatem maxime ratione pertineat. Magnus quippe in hac scientia fructus est, si quis non nesciat quod bonitas diffinita et sub scientia cadens animoque semper imitabilis et perceptibilis prima natura est, et suae substantiae decore perpetua, infinitum vero malitiae dedecus nullis propriis principiis nixum, sed natura semper errans ab omni definitione principii tanquam aliqua signo optimae figurae impressa componitur, et ex illo erroris fluctu retinetur. Nam nimiam cupiditatem iraeque immodicam effrenationem, quasi quidam rector animus pura intellaequalitatis formas, temperata bonitate constituit. Hoc autem erit perspicuum, si intelligamus omnes inaequalitatis species, ab aequalitatis crevisse primordiis, ut ipsa quodammodo aequitas, matris et radicis obtinens vim, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ unitate traensirent: quad ratiuero numeri id est
tang onipercatio fiebat ȩ numeris quĩ uno intermisso
copulabant᷑ cũ sebinariõ superarent: pentagoni uero¬
natunt fuit ex duob interpositis relictisq quise terna¬
rio uincerent: secundũ quoq talia augmenta &agomorũ
uel octogonorũ uel nouẽ laterũ figunt uel .x. uel quo¬
lib& aliorũ conp&enti ꝓgressione conficit᷑ ut enim in
pentagono duob intermissis eos iungebamꝰ qui se ter¬
nario superarent : Nunc in gagono trib intermissis cos
iungemꝰ quise quaternario traenseant : & erunt quidem
eorũ nedices & fundamenta : & quib: iunctis omnes gago¬
sequentes atq ab his sex angulorũ formȩ nascunt¬
xi xxuiii xl÷ ixui : quos ad superiorẽ modũ scilic& descrip

Expanded text:
tantum unitate transirent; quadra i vero numeri, id est tantum unitate transirent; quadra i vero numeri, id est tetragoni procreatio, fiebat ex numeris qui uno intermisso copulabantur, cum se binario superarent; pentagoni veronatura fuit ex duobus interpositis relictisque qui se ternario vincerent. Secundum quoque talia augmenta hexagonorum, vel octogonorum, vel 9 laterum figura, vel 10, vel quotlibet aliorum, competenti progressione conficitur. Ut enim in pentagono, duobus intermissis eos jungebamus qui se ternario superarent, ita nunc in hexagono, tribus intermissis eos jungemus qui se quaternario transeant, et erunt quidem eorum radices et fundamenta, ex quibus junctis omnes hexagosequentes, atque ab his sexangulorum formae nascuntur. Quos ad superiorem modum, scilicet descrip
Abbreviated transcription (Latin):
ascunt᷑ autẽ hi : qui extensi in latitudinẽ .v. angu¬
los pandunt: ab eadem natumlis numeri quantita¬
te insese coaceruata : itaut duob: semꝑ interiectis nu¬
meris: superiori uel superiorib: uincens ternario eũ :¬
cui iungendus .ẽ. ad gregetur : Nãq unitati intermis
unitatẽ quinarius pentagonꝰ ꝓcreabitur: postquat tuor
uero si intermisso quinario & senario septẽ adgreges :
duodenariũ pentagonũ ꝓcreabis : Nãq unus & iiii & vii nu¬
meri duodecim eplebunt: hoc &iã in alus fi& Nãsix uel .xi.
adiunxeris. eodẽ quo superius modo pentagonifient:
secundum superiorem descriptionem: XXII . XXXU.¬
XU DEEXAGONIS EORUMNO: GENERAT IONIBUS
xagoni autẽ qui s& angulis & eptagoni qui .vii. rur¬
sus laterib: continentur secundũ hunc modũ eorũ
laterũ augmenta succrescunt: Nãq intrianguli
numeri natura ꝓcreationeq ipsos numeros iunge¬
bam̃ quisese innaturali dispositione sequerent᷑ & se

Expanded text:
ascuntur autem hi numeri qui extensi in latitudinem, quinque angulos pandunt, ab eadem naturalis numeri quantitate in sese coacervata, ita ut duobus semper interjectis numeris superiori vel superioribus, vincens ternario eum cui jungendus est aggregetur. Namque unitati, intermisunitatem, quinarius pentagonus procreabitur. Post 4 vero si, intermisso quinario et senario, 7 aggreges, duodenarium pentagonum procreabis. Namque 1 et 4 et 7 numeri 12 explebunt. Hoc etiam in aliis fiet. Nam si 10, vel 13, adjunxeris, eodem quo superius modo pentagoni fient, secundum superiorem descriptionem. CAPUDe hexagonis eorumque generationibus. Hexagoni autem, qui sex angulis, et heptagoni, qui 7 rursus lateribus continentur, secundum hunc modum eorum laterum augmenta succrescunt. Namque in trianguli numeri natura procreationeque ipsos numeros jungebamus, qui sese in naturali dispositione sequerentur, et se
Abbreviated transcription (Latin):
numerorũ quantitate termini trans gredient᷑ : domnis
superius dicta ꝓpri&as arithim&icȩ medidatis in h ter¬
minis custodit sed six numierũ mediũ ponam ut sint
U. XU XLU ingeo m&ricã medi&atẽ termini nelabunt᷑ ȩqua¬
lib terminorũ adse inuicẽ ꝓpostionib custoditis: Nouẽ uero
si inter utrosq terminos ponam : ut sint .v. viuii .XLU. fit
armonica medi&as: ut qua summa maximꝰ numerus paruis

Expanded text:
numerorum quantitate termini transgredientur, et omnis superius dicta proprietas arithmeticae medietatis in his terminis custoditur. Sed si 15 numerum medium ponam, ut sint 5, 15, 45, in geometricam medietatem termini relabuntur, aequalibus terminorum ad se invicem proportionibus custoditis. Novem vero si inter utrosque terminos ponam, ut sint 5, 9, 4, 5, fit harmonica medietas, ut qua summa maximus numerus parvis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓportione uel minorẽ uincit uel amaiore supent᷑: sed eadẽ
paste minoris minorẽ superat: qua parte maioris ama¬
iore superat᷑: Inhac enim dispositione armonicaquȩ ẽ .ii.
iii .vI. terminꝰ medius binariũ testia supaste uincit. id ẽ
ternarius a senario tota suiquantitate superat᷑: id .ẽ tri¬
bidemq: ipse ternarius medi&ate minoris uincit. minorẽ :
id ẽ uno & medi&ate maioris amaiore termino uincit᷑: id.ẽ¬

Expanded text:
d eadem parte minoris minorem superat, qua parte majoris a majore superatur. In hac enim dispositione harmonica, quae est 2, 3, 6, ternarius binarium tertia sui parte vincit, idem ternarius a senario tota sui quantitate superatur, id est tribus. Idemque ipse ternarius, medietate minoris vincit minorem, id e
Abbreviated transcription (Latin):
m&ica ꝓpostione medius terminꝰ eadẽ sua parte & minorẽ pnre¬
cedit : & amaiore praecedit᷑: sed alia paste minoris alia uero
paste maioris: sit enim arithm&ica dispositio .ii.iii .iiii. terna¬
rius igit᷑numerus binariũ testia sua paste praecedit . id .ẽ.
uno: & a quaternario testia sua paste pracecedit᷑: id .ẽ. uno: at
uero ternarius. non eadẽ parte minoris minorẽ uincit uel
maioris amaiore superat᷑. Nãq: minorẽ id .ẽ. binariũ : uno
superat: id ẽ ipsius medi&ate binarii: a quaternario ue¬
rouno relinquit᷑ : quȩ pars ẽ qua ternarii quastu Recte
igit᷑ dictũ ẽ mediũ terminũ in eius modi medi&ate: eadẽ

Expanded text:
portione, medius terminus eadem sua parte, et minorem praecedit et a majore praeceditur, sed alia parte minoris, alia vero parte majoris. Sit enim arithmetica dispositio 2, 3, 4. Ternarius igitur numerus binarium tertia sua parte praecedit, id est uno, et a quaternario tertia sua parte praeceditur, id est uno. At vero ternarius non eadem parte minoris minorem vincit, vel majoris a majore superatur. Namque minorem, id est binarium, uno superat, id est ipsius medietate binarii, a quaternario vero uno relinquitur, quae pars quaternarii quarta est. Recte igitur dictum est medium termi
Abbreviated transcription (Latin):
suã maior terminꝰ mediũ uincit: qͥđ ẽ ut medi&as atq
& tremitas ȩqualib medi&atẽ e tremitatẽ reli quã suis
partib suꝑuadant : In hac enimi dispositione quȩ .ẽ. iiii.uI.
VIIIi. testiu sui paste medius senarius quaternariũ superat̃.
id .ẽ. duob: & testia sui paste . rursus nouen arius senariũ
uincit id . ẽ. trib: Hab& autẽ aliũ ꝓpri&atẽ armonica
medi&as: ut cũ duas extremitates inunũ redactas medi¬
& as multiplicauerit : dupla quantitas colligit᷑ : quã sise
multiplicent duȩ &tremitates : sint enim hi termini .iii .iiii.
vI: siigit᷑ ternariũ & senariũ iungas: nouenariũ facies quiꝑ
quater nariũ ductꝰ .xxxui efficit: quod sisc ipsȩ & tremita¬

Expanded text:
ncit. Quod est ut medietas atque extremitas, aequalibus medietatem et extremitatem reliquam suis partibus supervadant. In hac enim dispositione, quae est 4, 6, 9, te tia sui parte medius senarius quaternarium superat, id est duobus, et tertia sui parte rursus novenarius senarium vincit, id est tribus. Habet autem aliam proprietatem harmonica medietas, ut cum duas extremitates in unum redactas, medietas multiplicaverit, dupla quantitas colligitur, quam si se multiplicent duae extremitates. Sint enim hi termini 3, 4, 6. Si igitur ternarium et senarium jungas, novenarium facies, qui per quaternarium duct
Abbreviated transcription (Latin):
triangulus unitates habebit in latere : Nã ternarium
qui ẽ. prim actutriangulus. adiecto binario unitati fe¬
ceramꝰ: at hic duos hab& in latere: & senariũ his ad¬
iecta ternarii quantitate ꝓduximꝰ cuius latus: solitres
continent: & idem in aliis cunctis quot unitates haben¬
tẽ numerũ superiorib: adgregabis: tot unitatibus
eius laterax continebuntur:

Expanded text:
triangulus unitates habebit in latere. Nam ternarium, triangulus unitates habebit in latere. Nam ternarium, qui est primus actu triangulus, adjecto binario unitati feceramus; at hic duos habet in latere, et senarium his adjecta ternarii quantitate produximus, cujus latus soli tres continent, et idem in aliis cunctis quot unitates habentem numerum superioribus aggregabis, tot unitatibus ejus latera continebuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
numerorũ si prioribus semꝑ multitudo sequentiũ
congreg&ur: disponat᷑ enim naturalis numerus hoc
mũ triangulũ sumã id ẽ unitatẽ habeo primũ trian¬
gulũ qui ẽ ui & potestate non dũ &iã actu nec opere
huic sisecundũ ad grega uero qui innaturalinume¬
rorũ dispositione discriptꝰ ẽ id ẽ binariũ primus mi
triangulus opere & actunascit᷑ : id ẽ ternarius: si
uero huic testiũ & naturoli numero adiecero secun¬
dus mihi opere & actu triangulus ꝓcreat᷑: suꝑ unum
enim & duo sitestiũ id ẽ ternariũ adgregauero se¬
narius &tendit᷑ secundus scilic& triangułus: huic ue¬
ro si consequentẽ qua ternariũ superposuero: denarius
& plicat᷑ : qui ẽ testius actu triangulus: quos. ꝑ latero
disponens adsuperioris discriptionis &emplar. cunc¬
tos triangulos numeros sine ullius dubitationis erro¬
ribus ꝑ notabis: & quantas ultimꝰ numerus inseunita¬
tes hab&: quẽ superiorib ad gregabis : tot ipse qui fit

Expanded text:
numerorum, si prioribus semper multitudo sequentium congregetur. Disponatur enim naturalis numerus hoc mum numerum sumam, id est unitatem, habeo primum triangulum, qui est vi et potestate, nondum etiam actu nec opere. Huic si secundum aggregavero, qui in naturali numerorum dispositione descriptus est, id est binarium, primus mihi triangulus opere et actu nascitur, id est ternarius. Si vero huic tertium ex naturali numero adjecero, secundus mihi opere et actu triangulus procreatur. Super unum enim et duo si tertium, id est ternarium, aggregavero, senarius extenditur, secundus scilicet triangulus. Huic vero si consequentem quaternarium superposuero, denarius explicatur, qui est tertius actu triangulus, quos per latera disponens, ad superioris descriptionis exemplar, cunctos triangulos numeros sine ullius dubitationis erroribus pernotabis, et quantas ultimus numerus in se unitates habet, quem superioribus aggregabis, tot ipse qui fit
Abbreviated transcription (Latin):
alus obrepat necogitire quidẽ possum. Quare plenum tẽ lettaae
siquidem suptriori manebt̃ necessee᷑ confiteri. Atqu illud quoq ꝑ
tidem neces sarium ẽ sufficientia potentiae. daritudinis. reuerentie
iicunditaitis nomina qͥ dẽ tẽ diuersa. nullomͦuͦdis crepare substan¬
tiã. Neces set̃ inquã. Hocigit᷑ quod ẽ. unũ simplexeq natura. pra¬
utais huma nadisꝑti. Etdum reiquȩ partib aune. partẽ conat᷑
adipisci niet portionẽ quȩ nullaẽ nec ipsã quã minime affectat.
ussequitur Quona inquã mͦ: quidiuitias inquit petit:. penuria

Expanded text:
lus obrepat ne cogitare quidem possum; quare plenum esse laetitiae, si quidem superiora manebunt, necesse est confiteri. Atqui illud quoque per eadem necessarium est sufficientiae, potentiae, claritudinis, reuerentiae, iucunditatis nomina quidem esse diuersa, nullo modo uero discrepare substantiam. Necesse est, inquam. Hoc igitur quod est unum simplexque natura, prauitas humana dispertit et dum rei quae partibus caret partem conatur adipisci, nec portionem quae nulla est nec ipsam quam minime affectat adsequitur. Quonam, inquam, modo? Qui diuitiae, inquit, petit penuria
Abbreviated transcription (Latin):
aid eẽ. potentiã. malos cuncts uirib ee desertos agnoscas licebit. Qu
quidem alterũ monstratur ex altero. nãcũ bonũ malũq contrariasint
sibonũ potens eẽ constiterit. liqu& inbicillitas mali. Atsi fragilitas ela¬
rescat mali. boni firmitas notaẽ Seduti ntẽ sententiae fides habun¬
dantiersit. alteru tro calle ꝓcedã nc̃ hinc. nc inde ꝓpositi c̃ firmans.

Expanded text:
adesse potentiam, malos cunctis uiribus esse desertos agnoscas licebit, quorum quidem alterum demonstratur ex altero. Nam cum bonum malumque contraria sint, si bonum potens esse constiterit, liquet inbecillitas mali; at si fragilitas clarescat mali, boni firmitas nota est. Sed uti nostrae sententiae fides abundantior sit, alterutro calle procedam nunc hinc nunc inde proposita confirmans.
Abbreviated transcription (Latin):
negari portest Qaeu ffacisse qđ uoluerit uidatis uir eti ao npdr¬
isse dibitibis: nimimie. Qaod ũquisq potst ineo ualidus ont
rmo nust porest in hoc in becillis cẽ censendus est. attor in quã¬
al eoinstine igturinquit superiorib nttionib ẽt coillettr̃ inteo¬
tio nem omemꝰ uoluntatis humanȩ quȩdiuersis stidus cagitur
nadbet sludinẽ festinare : memini inquã. ilid quoq e demons¬
A dipscuntar igtur boni quod appetunt : sicudetur: Maliu si ad¬
piscerentur quod appetunt bonũ. malitẽ non possent Euf
unigitur utriq bonum petant sed hi qͣuidem adipis atnit. illiuero
mbecalos qus quis inquã dubitut nec rerum netuomi i tecsis en ẽt

Expanded text:
potest. Quem uero effecisse quod uoluerit uideas, num etiam potuisse dubitabis? Minime. Quod uero quisque potest, in eo ualidus, quod uero non potest, in hoc imbecillis esse censendus est. Fateor, inquam. Meministine igitur, inquit, superioribus rationibus esse collectum intentionem omnem uoluntatis humanae quae diuersis studiis agitur ad beatitudinem festinare? Memini, inquam, illud quoque esse demonsAdipiscuntur igitur boni quod appetunt? Sic uidetur. Mali uero si adipiscerentur quod appetunt bonum, mali esse non possent. Ita est. Cum igitur utrique bonum petant, sed hi quidem adipiscantur, illi uero imbecillos? Quisquis, inquam, dubitat, nec rer
Abbreviated transcription (Latin):
Hucte si ducẽ referat uia Quã nunc requiris imgnamꝙ
Naec dices memini patria ÷ nuibi. Hincortus. hcfista gradũ

Expanded text:
Huc te si reducem referat uia quam nunc requiris immemor, “Haec,” dices, “memini, patria est mihi, hinc ortus, hic sistam gradu
Abbreviated transcription (Latin):
tis etiã sibi naturiles qͥq subtrtihit uoluptates. nepecuniã quã pa¬
rauit amittat. Sed hoc mͦ nesufficientia quidem contingit ei quẽ

Expanded text:
tas etiam sibi naturales quoque subtrahit uoluptates, ne pecuniam quam parauit amittat. Sed hoc modo ne sufficientia quidem contingit ei que
Abbreviated transcription (Latin):
licti sunt .ii . quos sid& racho nouenario reliqui sunt .uii.:
quossi duo rursus septinario dem̃serim suꝑ sunt ⁊ atq
& his alios duostres rursũ xubenant: quos alios bina¬
rio diminutos solaunitas suꝑstes egredi&ur: Rur¬
sus si & duob unũ aufent̃ inuno terminꝰ d& naectionis
hȩrebit : qͥuẽ duorũ illorũ numerorũ id ẽ.uiiii. & xxuiui

Expanded text:
licti sunt 2. Quos si detraho novenario, et relicti sunt 7. Quod si duo rursus septenario dempserim, supersunt 5, atque ex his alios duos, tres rursum exuberant, quos alio binario diminutos, sola unitas superstes egreditur. Rursus si ex duobus unum auferam, in uno terminus detractionis haerebit, quem duoru
Abbreviated transcription (Latin):
prinos uocabimꝰ: sed sint alii numeri nõbis eadem
condicione ꝓpositi ĩdẽ .xxi & uiiii: ut quales hi sint
inuestigent᷑ cũ sibim& fuerint inuicẽ companeti Rur¬
sus aufero demaiore minoris numeri quantitatẽ
id ẽ .uiiii. de xxi relinqunt᷑ .vii: Ex his rursus demo
uiiii: suꝑ sunt .iii. quisi & nouenario d&rehant᷑ sena¬
rius relinqu&ur : quib: itẽ siquis ternariũ demat¬
iii. relinquent᷑: dequibꝰ .iii. d&rachinequeant: atq hic̃
ẽ sibi ipsi ȩqualis : Nam .iii. quid & rhebant᷑ usq ad¬

Expanded text:
primos vocabimus. Sed sint alii numeri nobis eadem conditione propositi, id est 21 et 9, ut quales hi sint investigentur cum sibimet fuerint invicem comparati. Rursus aufero de majore minoris numeri quantitatem, id est 9 de 21, relinquentur 12. Ex his rursus demo 9, supersunt 3. Qui si ex novenario retrahantur, senarius relinquetur. Quibus item si quis ternarium demat, 3 relinquentur, de quibus tres detrahi nequeunt, atque hic est sibi ipsi aequalis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
maueris inhil opẽ iudice p̃miũ deferente titt ipse exeillenterib
add osti Distudũ ad ociori defieatris: extri nequȩsieris ultore
ore ipset undeterioratrusti. ueluti suicib sordroũ huenur e ugtor
pisiasi uon cts eer trices santib Ipsa cernendi ntionti nubicee no
ne sideorib ut e uudearis: At uilgis ista uresitcere⁊ noicetno¬

Expanded text:
 iudice praemium deferente, tu te ipse excellentioribus addidisti; studium ad peiora deflexeris: extra ne quaesieris ultorem, tu te ipse in deteriora trusisti– ueluti, si uicibus sordidam humum caelumque respicias, cunctis extra cessantibus ipsa cernendi ratione nunc caeno nunc sideribus interesse uidearis. At uulgus ista non respicit
Abbreviated transcription (Latin):
posset ampletti sederastinũ qͥdẽ ñdũ a dphendit bestr¬
nũ dira pidide : In hodierna quoq uita ñ amplius uuitis
quã in illo mobili transitorioq mom̃to. Quidigit teporis pa¬
tit᷑ conditionẽ lic& illud sicuti demundo censuit aristotels.
N ec cȩperit umquãtẽ nec desinat. uitaq eiꝰ cũtẽporis in fini¬
tate tendat᷑ : nondũ tam̃ taleẽ ut at̃nũ et̃ iure credatur
N oreñtosũ simul infinite lie& uitȩ spatiũ cõphendit etꝙ̃ ẽ¬
plerit̃ sedfutura ñ dũ trans acta ũ non hab&s. Qđigit᷑ unt mi¬
nabibis aige plenitudinẽ totã parit̃ cõphendit acpossid&
cuineq fururi quicquã absit. nec pteriti fluoxerit id at̃nũ

Expanded text:
possit amplecti, sed crastinum quidem nondum apprehendit hesternum uero iam perdidit; in hodierna quoque uita non amplius uiuitis quam in illo mobili transitorioque momento. Quod igitur temporis patitur condicionem, licet illud, sicuti de mundo censuit Aristoteles, nec coeperit umquam esse nec desinat uitaque eius cum temporis infinitate tendatur, nondum tamen tale est ut aeternum esse iure credatur. Non enim totum simul infinitae licet uitae spatium comprehendit atque complectitur, sed futura nondum, transacta iam non habet. Quod igitur interminabilis uitae plenitudinem totam pariter comprehendit ac possidet, cui neque futuri quicquam absit nec praeteriti fluxerit, id aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ uariis uideas lic& om̃a discrepare formis
Pronatam̃ facies hebetes ual& ingrauare sensus¬
U nicagens hominũ celsũ leuat altus cacamen.
Atq leuis rectostat corpore despicitq terras
H aet nisi t̾renꝰ male desipis ad mon& figura

Expanded text:
Quae uariis uideas licet omnia discrepare formis, Quae uariis uideas licet omnia discrepare formis, Prona tamen facies hebetes ualet ingrauare sensus. Vnica gens hominum celsum leuat altius cacumen Atque leuis recto stat corpore despicitque terras. Haec nisi terrenus male desipis, admonet figura
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ exnecessitate ꝓuei.at. Siigit᷑ it ntionis participes sumꝰ.
itadiuinȩ iudiciũ mem ibi e posse i. sic̃ imaginationẽ sen¬
sũq rationicȩdere oportere iudiaui ñ. sicdiumesse m̃tihuria¬
nã sũmitere rationẽ iustis simũ censeremꝰ. Quare in illius
sũmȩ intellegentiae cacam̃ si possumꝰ erigam̃. illic enĩ ratio
uidebit. qđ in se ñ potest intueri. Id aut̃. ẽ. qͦnãmͦ. etiã quȩ cer¬
tos eaitꝰ non habent. certatam̃ uideat. acdefinita p̃notio. neq
idsit opinio sed sũ mȩ potius scientiae nullis tͣminis inclusa
simplicitas.
Quam uariis terras animalia premeant figuris.
N amq alia exxtento sunt corpore. pulueremq uerrunt
Continuumq trahunt uipectoris incitata sulcum
Sunt quib alarũ leuitas uaga. uerber&q uentos
Et liquido longi spatia aetheris enat& uolatu.
Haec prȩssis se solo uestigia gressibq gaudent
Uel uirides campos trans mittite re. ł subire siluas.

Expanded text:
ti rationis participes sumus, ita diuinae iudicium mentis habere possemus, sicut imaginationem sensumque lationi cedere oportere iudicauimus, sic diuinae sese menti humanam submittere rationem iustissimum censeremus. Quare in illius summae intellegentiae cacumen, si possumus, erigamur; illic enim ratio uidebit quod in se non potest intueri, id autem est, quonam modo etiam quae certos exitus non habent, certa tamen uideat ac definita praenotio neque id sit opinio sed summae potius scientiae nullis terminis inclusa simplicitas. Quam uariis terras animalia permeant figuris! Namque alia extento sunt corpore puiueremque uerrunt Continuumque trahunt ui pectoris incitata sulcum, Sunt quibus alarum leuitas uaga uerberetque uentos Et liquido longi spatia aetheris enatet uolatu, Haec pressisse solo uestigia gressibusque gaudent Vel uirides campos transmittere uel subire siluas.
Abbreviated transcription (Latin):
iunꝰ Qatiot humanitantũ goneris e sic antelligres ause te
siratio cinatiom sens i maginatioq refirige n᷑. Nd ĩ eẽ illid umi¬
uersaledicentes. qđ sese intueri ratio putet. Qđeni sensibile
imaginabileẽ id uniuersũ ctͣñ posse. Aut igit᷑ rtionis uerũtẽ
udieiũ necquic quã ẽ sensibile dut qm̃ sibi notũsit plurisensib
et smiaginationiet᷑ subuecta in anẽ conceptionẽ eẽ scitionis que
qd sensiblesit acsingilare quasi quidosa uniuer sale consibert
Adsbpesiritio contia retsponotat seqdẽ etqđ sensibile eqt̃ ioegt¬
nabilesit inuniuersitaitis ratione conspicere. Illau adumue¬
sitatis cognitionẽ asputire non posse qm̃ eorũ notio at portles
figuras non possit eatidere. Dererumu cognitione firmiori
potius ꝑfectioriq udicio eẽ credendũ: In huius modugit lite
nosqͥb tã ratiocinandi quã imaginandi. etiã sentiendiq uis

Expanded text:
io vero humani tantum generis est sicut intellegentia sola. ratiocinationi sensus imaginatioque refragentur nihil esse illud uniuersale dicentes quod sese intueri ratio putet? Quod enim sensibile uel imaginabile est id uniuersum esse non posse; aut igitur rationis uerum esse iudicium nec quicquam esse sensibile aut, quoniam sibi notum sit plura sensibus et imaquod sensibile sit, ac singulare, quasi quiddam universale consideret. Ad haec, si ratio contra respondeat, se quidem et quod sensibile et quod imaginabile sit in universitatis ratione conspicere; illa vero ad universitatis cognitionem 10 aspirare non posse: quoniam eorum notio corporales figuras non possit excedere: de rerum vero cognitione, firmiori potius, perfectiorique judicio esse credendum. In hujusmodi igitur lite, nos, quibus tam ratiocinandi, quam imaginandi etiam, sentiendique vis
Abbreviated transcription (Latin):
Mos. ẽ. equora paginȩ. Quȩ nullas habeat notas. Pressas sigere literis.
Sedmens siꝓprus uigens. Xihilmotib explicat. Sed tantũ patiens ia o&.
N otis subdita corporũ. Causasq inspeculiuicẽ. Rerũ reddit imagines.
U ndehȩcsic animꝰuig&. Cernens om̃a notio : Quȩuis singula ꝑspie̾:
Autquȩ cognita diuidit Quȩ diuisa recolligit: Alt̾nũq legens iter
& c̃sũmis caput inserit. Ac̃decedit in infima. Iũsese referens sibi
Ueris falsa redarguit: Hȩc ẽ efficiens magis. Longe causa potentior.
Quãq mattrie modo. Impressas patit᷑ notas: Prȩcedit tam̃ excitans.
Acuires animi moutns. Uiuo incorporepassio. Cũ uellux oculos ferit.
Ueluox aurib instrepit. Tũm̃tis augor excitꝰ. Quas intꝰspecies ten&.
Admotꝰ similes uocans. N otis applicat exteris. Introrsũq reconditis.
FOR MIS MIS CET LMA OINES

Expanded text:
mos est aequore paginae quae nullas habeat notas pressas figere litteras. mos est aequore paginae quae nullas habeat notas pressas figere litteras. Sed mens si propriis uigens nihil motibus explicat, sed tantum patiens iacet notis subdita corporum cassasque in speculi uicem rerum redit imagines, unde haec sic animis uiget cernens omnia notio? Quae uis singula perspicit aut quae cognita diuidit? Quae diuisa recolligit alternumque legens iter nunc summis caput inserit, nunc decedit in infima, tum sese referens sibi ueris falsa redarguit? Haec est efficiens magis longe causa potentior quam quae materiae modo impressas patitur notas. Praecedit tamen excitans ac uires animi mouens uiuo in corpore passio cum uel lux oculos ferit uel uox auribus instrepit. Tum mentis uigor excitus quas intus species tenet ad motus similes uocans notis applicat exteris introrsumque reconditis formis miscet imagines
Abbreviated transcription (Latin):
sensibilia cõp̃ hendit. Hȩc ẽenĩ quȩ c̃ceptionis suȩ uniuersale
ita definiuit. Homo ẽ animal. bipes rationale quȩ cũuniuersa¬
lis notiosit. tũ imaginabilẽ sensibilemq cẽ rẽ nullus ignorat.
Q đ illa ñ in imaginatione ł sensu. sedinrationabili c̃ceptione c̃side¬
rt. Imaginatio quoq tãetsi ex sensib uisendi formandiq figa¬
ras sumpsit exordiũ. sensu tam̃ absente sensibilia quȩq con¬
iustiat Non sensibili sedimaginaria rationẽ uidicandi. Ui¬
des neigitur ut in cognoscendo cuncta sua potius faculiate
quã eorũ quȩ cognoscunt᷑ uitnt᷑ : neq id inuria. Nã cũ ome
iudiciũ iudicantis actus existat. necesseẽ ut suã quisq openĩ
ñ ex aliena sedex propria potestate ꝑ ficiat.
uondã porticattulit. Obscuros nimui senes. Quisensꝰ ⁊imagines.
Ecorporib extimis. Credantm̃tib imprimi: Ut quondã cȩleristilo.

Expanded text:
sensibilia comprehendit. Haec est enim quae conceptionis suae uniuersale sensibilia comprehendit. Haec est enim quae conceptionis suae uniuersale ita definiuit: homo est animal bipes rationale. Quae cum uniuersalis notio sit, tum imaginabilem sensibilemque esse rem nullus ignorat, quod illa non imaginatione uel sensu sed in rationali conceptione considerat. Imaginatio quoque, tametsi ex sensibus uisendi formandique figuras sumpsit exordium, sensu tamen absente sensibilia quaeque collustrat non sensibili sed imaginaria ratione iudicandi. Videsne igitur ut in cognoscendo cuncta sua potius facultate quam eorum quae cognoscuntur utantur? Neque id iniuria; nam cum omne iudicium iudicantis actus exsistat, necesse est ut suam quisque operam non ex aliena sed ex propria potestate perficiat. Quondam Porticus attulit obscuros nimium senes, qui sensus et imagines e corporibus extimis credant mentibus imprimi, ut quondam celeri stilo
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Intellegentiae eꝰ celsior oculis eoeiste. suꝑ gressanãq inuer¬
sitats ambitũ ipsa illã simplicẽ formã puram̃tis acie contuet.
inqͦ llud maxime comnsiderundũ ẽ Nãuis superio cõprehen¬
decidi amplectitur inferiorẽ. Inferior u ad superiorẽ nul
lomꝰ consurgit Neq eni sens aliquid eatra materiãualae. lum
uersales species imagiatio ẽtutt̃ ł ratio capte simplicẽ for¬
mã sed intellegentia quasi desuꝑ spectans c̃cepra forma quȩ
subst̃ etiã cuneta dicat: sedeom qͦformã ipsa quȩ nulli alu
nota et̾ poterat cõp̃hendit. Nã etrationis uniuersũ & ima¬
ginationis figarã & materi alesensibile cognoscit: Nec iatio
utens. nec imaginatione. nec sensib sedillo un oietu m̃tis far¬
malit̾ ut tadicã cuncta ꝓspiciens. Ratio quoq cũ quid uniuer¬
sale rispicit. nec imaginationt net sensib utens. imaginabilia ł

Expanded text:
dit. Intellegentiae vero celsior oculus exsistit; supergressa. namque univerdit. Intellegentiae vero celsior oculus exsistit; supergressa. namque universitatis ambitum ipsam illam simplicem formam pura mentis acie contuetur. In quo illud maxime considerandum est: nam superior comprehendendi vis amplectitur inferiorem, inferior vero ad superiorem nullo modo consurgit. Neque enim sensus aliquid extra materiam valet vel universales species imaginatio contuetur vel ratio capit simplicem formam, sed intellegentia quasi desuper spectans concepta forma, quae subsunt, etiam cuncta diiudicat, sed eo modo, quo formam ipsam, quae nulli alii nota esse poterat, comprehendit. Nam et rationis universum et imaginatioutens nec imaginatione nec sensibus, sed illo uno ictu mentis formaliter, ut ita dicam, cuncta prospiciens. Ratio quoque cum quid uniuersale respicit, nec imaginatione nee sensibus utens imaginabilia uel
Abbreviated transcription (Latin):
acsese res habeat arbitrari abintegritatesci¬
entiae eredis et̃ diuersũ. Cuiꝰ erroris ciusaẽ qđ
oma quȩquisq nout. ex ipsorũtantũ ui. atq natura cognosci gsb¬
at quȩ sciun᷑ qđ totũ contiaiẽ. Omẽ eñi qđ cognoscit non scđm
suium. sed scđm cognoscentiũ potius cõphtndit̃ facultatẽ. Nã
ut hoc breuiliqutat exemplo tandẽ corporis intunditatẽ alt
uusus alit᷑ tactus agnoscit. Ille eminꝰ mantns totum simuliactis
radus intuit᷑. Hicuͦ coherens orbi. atq comumetus cirauipsum
moris ambitĩ rotindita tẽ partib cophendit: Ipsa qq bominẽ
elis sens alit imagmatio alit̃ ratio alit̃ intellegenti a contuit.¬
Sens em̃ figuitĩ in sabiecta matheria constiutã Inaginatoter
solã sine matheri auidicut figurtĩ Ratio ũ hanc qͥqs trriscendit
specuẽq ipsã que singularib int̃ unutrsali consideratione ꝑpen¬

Expanded text:
ac sese res habeat, arbitrari ab integritate sciac sese res habeat, arbitrari ab integritate scientiae credis esse mersum. Cuius errorts causa est, quod omnia, quae quisque novit, ex ipsorum tantum  omne enim quod cognoscitur non secundum sui uim sed secundum cognoscentium potius comprehenditur facultatem. Nam ut hoc breui liqueat exemplo, eandem corporis rotunditatem aliter uisus aliter tactus agnoscit; ille eminus manens totum simul iactis radiis intuetur, hic uero cohaerens orbi atque coniunctus circa ipsum motus ambitum rotunditatem partibus comprehendit. Ipsum quoque hominem aliter sensiecta materia constitutam, imaginatio vero solam sine materia iudicat figuram. Ratio vero hanc quoque transcendit speciemque ipsam, quae singularibus inest, universali consideratione perpen
Abbreviated transcription (Latin):
me. Frustra enĩeet artis effectꝰ. sioma coactu mouerentur
Quȩ igit᷑ cũ fiunt. carent existendi necessitate. eadẽpͥus quãfiant
sine necessitate futura st̃. Quare st̃ quȩdã euentura. quorũ excitꝰ
ab om̃i necessitate sit absolutꝰ. Nã illud qͥdẽ nullũ arbitror
cẽ dicturũ. qđq nunc fiunt prius quã fierent euentura ñ fu¬
erint. Hlaec igit᷑ etiã p̾cognita. liberos habent aeuentus
Nã sic̃ scientia p̾sentiũ rerũ nihilhis qͥfiunt. itti p̾scientia futu¬
rorũ. nihil his quȩ uenturi st̃ necessitatis importat. Sed hoc
inqͥs ipsum dubitat᷑. anearũ rerũ quȩ necessarios exitus ñ ha¬
bent. ulla possit eẽ p̾notio : dissonare et enĩ uident᷑. putas ne
sip̃uideant᷑ c̃ seqͥneces sitate si necessitas desit minime p̾sciri.
nibilq scientia cõp̃ hendipisse nisi certũ. qđ si qͥb incertisunt
exitus taquasi certaꝓuidemtur opinionis id
tẽ caliginẽ nonscientiae ueritatem. Alit̾tm̃

Expanded text:
me. Frustra enim esset artis effectus, si omnia coacta mouerentur. Quae igitur cum fiunt carent exsistendi necessitate, eadem prius quam fiant sine necessitate futura sunt. Quare sunt quaedam euentura quorum exitus ab omni necessitate sit absolutus. Nam illud quidem nullum arbitror esse dicturum, quod quae nunc fiunt, prius quam fierent, euentura non fuerint. Haec igitur etiam praecognita liberos habent euentus. Nam sicut scientia praesentium rerum nihil his quae fiunt, ita praescientia futuro- rum nihil his, quae ventura sunt, necessitatis importat. Sed hoc, inquis, ipsum dubitatur, an earum rerum, quae necessarios exitus non habent, ulla possit esse praenotio. Dissonare etenim videntur putasque, si praevidea.ntur, consequi necessitatem, si necessitas desit, minime praesciri nihilque scientia comprehendi posse nisi certum. Quodsi, quae incerti sunt exitus, ea quasi certa. providentur, opinionis id esse caliginem, non scientiae veritatem; aliter enim,
Abbreviated transcription (Latin):
cendiue bonos Tũ puniendi corrigendiue imꝓbos causa deferat᷑.
Etsiquã paulo ante dociusti ꝓuidentiã. fatũue c̃siderẽ. firmis uirib
nexa sententia. s eandẽ siplac& int̾eas quas in opinabiles paulo
ante posiusti numeremꝰ. Qui inquit : quia id hominũ fermo cõmu¬
nis usurpat. Et qͥdẽ crebro quorundã malã eẽ fortunã. Nis neigit᷑
inquit paulis ꝑuulgi sermonib accedamꝰ. nenimiũ uelut ab huma¬
gert̃. ł auitus dedinantes uirtutis it̃ arripunt. Negare inquã ne¬
queo. Qud uͦ: iucunda quȩ in pmiũ tribuit᷑ bonis niuiulgꝰ malaee
decernt : nequaquã. Uerũ utiẽ itaiqͦq eẽ optima cens&. Quidre¬
liqua quȩ cũ sit aspera & iusto supplicio malos cohera&. Nũ bonãpo¬
pls putut : immo om̃iũ inquãq: ex cogitari pos st̃ iudicat eẽ miser¬
rimã. Vnde igit᷑ neo pinionẽ popłi sequentes qͥddã ualde inopino

Expanded text:
cendiue bonos tum puniendi corrigendiue improbos causa deferatur,cendiue bonos tum puniendi corrigendiue improbos causa deferatur,et, si quam paulo ante docuisti prouidentiam fatumue considerem, firmis uiribus nixa sententia. Sed eam, si placet, inter eas quas inopinabiles paulo ante posuisti numeremus. – Qui? inquit. – Quia id hominum sermo communis usurpat, et quidem crebro, quorundam malam esse fortunam. – Visne igitur, inquit, paulisper uulgi sermonibus accedamus ne nimium uelut ab humagerunt uel a uitiis declinantes uirtutis iter arripiunt. – Negare, inquam, nequeo. – Quid uero iucunda, quae in praemium tribuitur bonis, num uulgus malam esse decernit? — Nequaquam, verum uti est. ita QUoque esse optimam censet. — Quid reliqua., quae cum sit aspera, iusto supplicio malos cohercet, num bonam populus putat? — Immo omnium, inquam, quae excogitari possunt. iudicat esse miserrimam. — Vide
Abbreviated transcription (Latin):
Cettra cernens sydera mergi. Cupit ocet no tinguere flãmas:
Sẽꝑuicib tẽporis ȩquis. Uesperseras nuntiat umbras
Flem̃ta modis ut pugnantia.¬
Uicib cędant humidasiccis.
lungantq fidẽ frigora flammis.
Pendulus ignis surgat in altic
lerrȩq graues ponderesidant.
His decausis ueretepenti.
Spirat florifer annus odores
Aestas cerere feruida siccat
Remeat pomis grauis autumnus.
Hiemẽ defluus in rigat hi ber
Haec temperies alit ac ꝓfert¬
Q uic quid uitaspirat in orbe
Obitu mergens orta supremo
Sistit retra hens ac uaga firmat᷑ Nã nisirectos reuocans itus.
Flexos iterucogat in orbes. Quȩ nẽ stabilis contin& ordo
Dissepta suo fonte fatis cant. hic est cunctis cõmunis amor
Repetuntq bonifine teneri. Quia ñ alit̾ durare quȩant
Nisi c̃uerso rursus amore. Refluant causȩ quȩdedit eẽ.¬
inquid. cũ omis fortuna. łuicunda ł aspera. tũ remunerandi exxer¬

Expanded text:
cetera cernens sydera mergi cupit Occeano tinguere flammas; cetera cernens sydera mergi cupit Occeano tinguere flammas; semper uicibus temporis equis Vesper seras nunciat horas ementa modis, ut pugnantia cedant humida siccis iungantque pacem frigora flammis, pendulus ignis surgat in altum terreque graues pondere sidant. Hisdem ex causis uere tepenti spirat florifer annus odores, estas Cererem feruida siccat, remeat pomis grauidus autumnus, hiemem defluus irrigat imber. Hec temperies alit ac prquicquid uitam spirat in orbe; obitu mergens orta supremo.sistit retrahens ac uaga firmat; nam nisi rectos reuocans itus flexos iterum cogat in orbes, quae nunc stabilis continet ordo dissaepta suo fonte fatiscan/ repetuntque boni finem teneri, / quia non aliter durare queant / nisi converso rursus amore / refluant cause que dedit einquit. Cum omnis fortuna uel iucunda uel aspera tum remunerandi exer
Abbreviated transcription (Latin):
diuini operis machinas ł ingenio cop̃hendere. ł explicare sermone
Hoctantũ ꝑspexis se sufficiat. qđ naturirũ om̃iũ ꝓditor ds̃ idẽ adbonũ
dirigens cunctadis ponit. dũquȩ ea quȩ ꝓtulit. in sui similitudinẽ
retinere festinat. malũ omẽ derei publice suȩ t̾minis ꝑfatalis se¬
riẽ necessitatis elimin&. Quofit utque in t̾ris habundare credunt᷑
sidis ponentẽ ꝓuidentiã spectes. nihilus quã malicẽ ꝑpendas. S iudeo
teiã dudũ & pondere quȩstionis oneratũ. & orationis ꝓ lixitate fati¬
giatũ. aliquã carminis eaespectare dulcedinẽ. Accipeigit᷑ haustũ
qͦrefectꝰ firinior inulteriorac̃tendas.
Siuiscelsi uratonantis. Pura sollers cernerem̃te
Aspicesumiculminaceli. Illic iuisto fȩdere rerum.
Uettrẽseruant sid era pacẽ Non sol rutilo concitus igne
Gelidũ phoebes impedit axẽ: Neq sũ mo uertice mundi.
Flectit rapidos ursameatꝰ Nũ quã occiduo lota ꝓfundo

Expanded text:
divini operis machinas vel ingenio comprehendere, vel explicare sermone. Hoc tantum perspexisse sufficiat, quod naturarum omnium proditor Deus, idem ad bonum dirigens cuncta disponit: dumque ea quae protulit, in sui similitudinem retinere festinat, 20 malum omne de reipublicae suae terminis per fatalis seriem necessitatis eliminat. Quo fit, ut quae in terris abundare creduntur, si disponentem Providentiam spectes, nihil usquam esse perpendas. Sed video jam dudum te et pondere quaestionis oneratum, et rationis prolixitate fatigatum, aliquam carminis exspectare dulcedinem. Accipe 25 igitur haustum, quo refectus, firmior in ulteriora contendaSi uis celsi iura Tonantis pura sollers cernere mente, aspice summi culmina cȩli; illic iusto federe rerum ueterem seruant sydera pacem. Non Sol rutilo concitus igne gelidum Phebes impedit axem nec, que summo uertice mundi flectit rapidos Vrsa meatus, numquam occiduo lota profundo
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat orationisq cursũ ad aliaquȩ da tractanda atq: ex pedienda
uertebat: Iũ ego rectaqͥdẽ inquã excortatiotuaq prors aucto¬
ritate dignissima. sed qđ tududũ dȩꝓuidentia quȩstionẽ plurib
aliis implicitã eẽ dixisti re experior. Quero enĩ an eẽ aliquid
om̃ino ⁊ qͥd nãeẽ casũ arbitrere: Tũilla festino inquit debitũ
ꝓmissionis ab soluere uiã quȩ tibi quapatriã reueiris aperire
Hec aut̃ isiputilia cognitu. tam̃ aꝓpositinrĩ tramite paulis ꝑ¬
Ite. nunc fortes ubicelsa magni.

Expanded text:
ixerat orationisque cursum ad alia quaedam tractanda atque expedienda uertebat. Tum ego: Recta quidem, inquam, exhortatio tuaque prorsus auctoritate dignissima, sed quod tu dudum de prouidentia quaestionem pluribus aliis implicitam esse dixisti re experior. Quaero enim an esse aliquid omnino et quidnam esse casum arbitrere. – Tum illa: Festino, inquit, debitum promissionis absoluere uiamque tibi qua patriam reueharis aperire. Haec autem etsi perutilia cognitu tamen a propositi nostri tramite paulisIte nunc, fortes, ubi celsa magni d
Abbreviated transcription (Latin):
¶Om̃is enĩ quȩ uidet᷑ aspera nisi aut exerc&. aut corrigit punit
Dellabis qͥnis operatus annis. Ultoratrides frigiȩ ruinis.¬
Tintris amis sosthalamos praut Ille dumgranȩ dare uela classi
Optat eruentos redimit eruore
Quos fer uasto recubans in antro
S trauit antheũ. lybicis harenis
Si dera donat

Expanded text:
omnis enim quae uidetur aspera, nisi aut exercet aut corrigit, punit. omnis enim quae uidetur aspera, nisi aut exercet aut corrigit, punit. Bella bis quinis operatus annis ultor Atrides Fratris amissos thalamos piavit; Ille dum Graie dare vela classi Optat, et ventos redimit cruore,quos ferus uasto recubans in antro strauit Antaeum Libycis harenis,sidera donat
Abbreviated transcription (Latin):
quȩcũq sit bonã. Inimꝓbitate uͦmanentib: omem̃ pessimã eẽ fortu¬
nã. Hoc inquã uerũ ẽ: Tã et si nemo audeat c̃fiteri. Quare inquit
ita uirsapiens moleste ferre ñ deb&. qͦtiens infortune certam̃ addu¬
cit᷑. Ut uirũ fortẽ ñ dec& indignari qͦtiens increpiuit bellicꝰ tumultꝰ.
Utriq em̃ huic qͥ dem gloriae ꝓpagandȩ. Illiuͦc formandȩ sapientie
difficultas ipsa materia ẽ. Exqͦ etiã uirtꝰ uocat. qđ suis uirib ni¬
tens nͣsuperet᷑ ad uersis. Neq enĩuos inꝓuectu positi uirtutis diffiu¬
eredelicus. et emareessere uoluptate uenistis. Prȩliũ cũ om̃ĩ for¬
tuna animis. ac rec̾seritis. neuos auttristis opprimat. aut uicun¬
da corrũpat. Firmis mediũ uirib occupate. Quicqͥd aut infra
subsistit aut ultrꝗ ꝓgredit᷑. Hab& c̃tep̃tũ felicitatis. ñhab& pͣmui
laboris. Inurã enĩ sitũ manu qualẽ uobis fortunã formare malitis.

Expanded text:
quaecumque sit bonam, in improbitate uero manentibus omnem pessimam esse fortunam. – Hoc, inquam, uerum est, tametsi nemo audeat confiteri. – Quare, inquit, ita uir sapiens moleste ferre non debet quotiens in fortunae certamen adducitur, ut uirum fortem non decet indignari quotiens increpuit bellicus tumultus. Vtrique enim huic quidem gloriae propagandae illi uero conformandae sapientiae difficultas ipsa materia est. Ex quo etiam uirtus uocatur, quod suis uiribus nitens non superetur aduersis; neque enim uos in prouectu positi uirtutis diffluere deliciis et emarcescere uoluptate uenistis. Proelium cum omni fortuna animis acre conseritis ne uos aut tristis opprimat aut iucunda corrumpat. Firmis medium uiribus occupate; quicquid aut infra subsistit aut ultra progreditur habet contemptum felicitatis, non habet praemium laboris. In uestra enim situm manu qualem uobis fortunam formare malitis;
Abbreviated transcription (Latin):
M tetaq fortuitos. implic& unda modos.
Quos tamen ipsa uagos terrȩ dediuia casus.
Gurgitis & lapsi defluus ordo regit
S iq permissis fluitare uidetur habenis.
Tors patitur frenos ipsaq lege meat
m̃aduerto in quã idq utitudicis iti eẽ c̃sentio. Sedinhas herentum
sibi seriȩ causarũ ẽ neulla nr̃i arbtru libestas. anipsos qq humarorũ
motꝰ animorũ fatalis cathena constringit: est inquit. Neq enũ fuerit
ulla reationalis natura. cu ñ eidẽ libtas asse arbitrii. Nã qđ ratione
uti naturalit᷑ potest. idhabet iudiciũ qͦquidq: discernat. ꝑse igit᷑ fu¬
gienda optandaue dinoscit. Qđ uͦ qͥs optandũ eẽ iudicat prtit. refu¬
ga iͦ qd estimat eẽ fugiendũ. Quare qͥb impsis in ẽratio. in estetã

Expanded text:
mixtaque fortuitos implicet unda modos; mixtaque fortuitos implicet unda modos; quos tamen ipsa uagos terrae decliuia casus gurgitis et lapsi defluus ordo regit. Sic quae permissis fluitare uidetur habenis fors patitur frenos ipsaque lege meat. – Animaduerto, inquam, idque uti tu dicis ita esse consentio. Sed in hac haerentium sibi serie causarum estne ulla nostri arbitrii libertas an ipsos quoque humanorum motus animorum fatalis catena constringit? – Est, inquit; neque enim fuerit ulla rationalis natura quin eidem libertas adsit arbitrii. Nam quod ratione uti naturaliter potest id habet iudicium quo quidque discernat; per se igitur fugienda optandaue dinoscit. Quod uero quis optandum esse iudicat petit, refugit uero quod aestimat esse fugiendum. Quare quibus in