comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ dicturi breuit̃. expositio ponit᷑ distributa ex
qua conficitur. ut certas animo res teneat auditor.
qͥbꝰ dictis incelligant fore peroratum. Nunc utroqꝙ
genert particionis quemadmodũ conueniat uti
ureuit dicendum uidetꝰ. ¶ Que particio quid con¬
ueniat. aut qͥdꝰ conueniat ostendit. hec debec illud
hoc mͦ. Interfectam matrem esse afilio conuenit
mͥ cũ aduersarus. Item contra. Int̾fectum esse
consliluit. deinde quid controuersiȩ sit. ponendũ :
inuidicationis expositione. quȩ quemadmodũ in¬
distributarim continet expositionem. ꝥ habere
debet brruitatem. Ab solutionem paucitatem.
Breuitas est cum nisi necessarium. nullum asllim¬
icur uerbum. ħ in hoc gñ̾e utilisẽ. quod reb ip¬
sis et partib causȩ. non u̾bis neq extͣneis ornam̃¬
tis animłs auditoris tenendus ẽ. Absolutio est ꝑqͣ
omĩa que incidunt incausam gn̾a. de qͥb dicendũ

Expanded text:
erimus dicturi, breviter expositio ponitur distributa; ex erimus dicturi, breviter expositio ponitur distributa; ex qua conficitur, ut certas animo res te- neat auditor, uibus dictis intellegat fore peroratum. Nunc utroque genere partitionis quemadmodum con- veniat uti, breviter dicendum videtur. Quae partitio, quid conveniat aut quid non conveniat, ostendit, haec debet illud, , hoc modo: interfectam matrem esse a filio convenit mihi cum adversariis. item contra: interfec- tum esse consuluit. deinde, quid contro- versiae sit, ponendum est in iudicationis expositione; quae quemadmodum indistributam continet expositionem, haec habere debet brevitatem, absolutionem, paucitatem. Brevitas est, cum nisi necessarium nullum assumitur verbum: quae idcirco est utilis, quod rebus ipsis et partibus causae, non verbis neque extraneis ornamentis animus auditoris tenendus est. Absolutio est, per quam omnia, quae incidunt in causam genera, de quibus dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
dicemus. Nam hoc ad dispositionem ꝑtinet. Non quem¬
ad modũ casa postulat narrat᷑. cum auc id quod adu̾sa¬
rio ꝓdest dilucide &e ornate exponictur. aut ut idipsum¬
quod adiuirat obscure dicit᷑. ⁊ negligent᷑. Quare ut ħ
uitium uitetur. omĩa sunt torquenda ad commodum
sue causȩ. contͣria que p̾teriri poterunc p̾tereundo.
que illiꝰ erunt leuit̾ attingendo cominoda. sua diligen¬
ter ⁊ enodate narrando. Ac de narratione quidem sa¬
tis dictum uidet᷑. denceeps ad parcionem transeamus.
ec̾te habita incausa particio. illustrem ce ꝑspi¬
cuam totam facit orationem. P artes eius sũt
due. quarum utraq magnoꝑe ad aꝑiendã
casam. & constituendam ꝑtinet controu̾siã.
Una pars est que quid cum aduersariis conueniat.
⁊quid incontrou̾sia relinquat᷑ ostendit ex qua certũ
qͥddam designat᷑ auditori. in qͦ animum debeat babe
occupatum Altera est in qua rerum earum de qͥbus

Expanded text:
dicemus; nam hoc ad dispositionem pertinet. non, quemdicemus; nam hoc ad dispositionem pertinet. non, quemadmodum causa postulat, narratur, cum aut id, quod adversario prodest, dilucide et ornate expo- nitur aut id, quod ipsum adiuvat, obscure dicitur et neglegenter. quare, ut hoc vitium vitetur, omnia tor- quenda sunt ad commodum suae causae, contraria, quae praeteriri poterunt, praetereundo, quae dicenda erunt, leviter attingendo, sua diligenter et enodate narrando. Ac de narratione quidem satis dictum videtur; dein- ceps ad partitionem transeamus. Recte habita in causa partitio inlustrem et per- spicuam totam efficit orationem. partes eius sunt duae, quarum utraque magno opere ad aperiendam causam et constituendam pertinet controversiam. una pars est, quae, quid cum adversariis conveniat et quid in controversia relinquatur, ostendit; ex qua certum quiddam destinatur auditori, in quo animum debeat habere occupatum. altera est, in qua rerum earum, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
modabit᷑. Acueri quidem similis ex hisrationib esse
pot̾it rarratio. Illud aut̃ p̾t̾ea consid̾are oportebit.
ne aut cum obsic narratio aut cum nichũ ꝓsit. tam̃
int̾ponatur. aut non loco aut non quemadmodũ
causa postulet narratur. Obest cum ipsius reige¬
ste expositio magnam excepit offensionem. qĩlar¬
gum̃tando ⁊ caissam agendo leniri oportebit. Quod
cum accid̾it m̃bratim oportebit partes rei geste dis
ꝑg̾e incausas et unam quamq confestim rationem
accommodare. ut uulneri p̾sto m̃dicam̃tom sit. et od¬
ium statim deffensio mitiget. Nichil ꝓdest narratio.
tum quod cum aut abadi̾uariis re ex̃posita. nr̃a nicħ
int̾ est. it̾um auc alio mͦ narrare auc abhis qͥ audiunt ita
tenet᷑ negotium.ut nr̃a nichil int̾sic eos alio pacto doce̾.
Quod cum accidit om̃ino narratione suꝑ sedendum est.
Non loco dr̃ cum non inea parte orationis collocat᷑. inqͣ
res postulat. Quo de gn̾e agemꝰ tum cum dispositione

Expanded text:
modabitur. Ac veri quidem similis ex his rationibus esse poterit: illud autem praeterea considerare oportebit, ne, aut cum obsit narratio aut cum nihil prosit, tamen inter- ponatur; aut non loco aut non, quemadmodum causa postulet, narretur. obest tum, cum ipsius rei gestae expositio magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et causam agendo leniri oportebit. quod cum accidet, membratim oportebit partes rei gestae disper- gere in causam et ad unam quamque confestim rationem accommodare, ut vulneri praesto medica- mentum sit et odium statim defensio mitiget. nihil prodest narratio tum, cum ab adversariis re exposita nostra nihil interest iterum aut alio modo narrare; aut ab iis, qui audiunt, ita tenetur negotium, ut nostra nihil intersit eos alio pacto docere. quod cum accidit, omnino narratione supersedendum est. non loco dici- tur, cum non in ea parte orationis conlocatur, in qua res postulat; quo de genere agemus tum, cum de dispo- sitione
Abbreviated transcription (Latin):
nde necesse eric. m̃ initiuim sumetꝰ. ⁊ ñ abudtimo re¬
petet᷑.⁊ sic cꝰrei satis erit summã dixisse eꝰ partes non
dicentꝰ. Nam sepe satis est q factum sit dic̾e. ñut e
narres quẽad modiun sic factum: ⁊ si non longiꝰ qͣđ
transibit᷑. ⁊ sita dicet᷑ ut nõ numꝗͣ exeo q dictũ sit
id q non sit dictum intelligant᷑ & siñmͦ id qdobe̾.
el imum q: dicet᷑. ⁊ si non abeo inquo ꝓxime de
itum erit. deinceps incipietur. Ac multos mitatio
preicatis decip̃ ut cum se breues putant ẽe lougis¬
surisint. cumdent oꝑam ut res mubas breiuĩ die¬
ant. sonutoino paucas resdicine ⁊ ne plures cute
cesse sit ulam plerisq breuit dice uidee cͥaudicu ds¬
cesse ad ecdles puerum euocaũ respondit. quesiur do¬
auit ee: fit rerui mustitudine longus. ouarpꝰ roc di
ingñe uitanta ẽ. bͥuitatis mitatio ⁊ nonnidꝰ rorune¬

Expanded text:
nde necesse est, inde initium sumetur et non ab ultimo rende necesse est, inde initium sumetur et non ab ultimo repetetur, et si, cuius rei satis erit summam dixisse, eius partes non dicentur—nam saepe satis est, quid factum sit, dicere, ut ne narres, quemadmo- dum sit factum—, et si non longius, qutransibitur; et si ita dicetur, ut nonnumquam ex eo, quod dictum est, id, quod visse; “et si non ab eo, in quo proxime dei- tum erit, deinceps incipietur. ac multos imitatio brevi- tatis decipit, ut, cum se breves putent esse, longissimi sint; cum dent operam, ut res multas brevi dicant, non ut omnino paucas res dicant et non plures, quam ne- cesse sit. nam plerisque breviter videtur dcessi ad aedes. puerum vocavi. respondit. quaesivi doavit esse, fit rerum multitudine longus. quare hoc quoque in genere vitanda est bre- vitatis imitatio et non minus reru
Abbreviated transcription (Latin):
cione: ⁊ dr̃ ⁊scribitur. Feiꝰ partes sunt duȩ. quarũ
alt̾a innegociis. alt̾a in ꝑsonis maxime uersat᷑. Caq̃
innegociõrum expositione posita ẽ tres sunt parte.
fabubam. bystoriam. argumtum. Fabula÷ inqua
entes alices. iunctiugo hystoria est res gestã abetatis
nr̃e memaeia remota dͥ gnꝰ ẽ Apiꝰ indixit cartaginensi
mi ap̃ terencium Nlam is pꝰꝗͣ excessic ephebis: sossla.
ꝯreb ipsis ꝑsonarũ sermones. ⁊ animi ꝑspici possunt
nmͦ Uenit adme sepe clamitans. Quid agismitios
Curꝑdis adolescentem nob̾ꝰ cur potat: curamat:¬
cur tuhis reb sũptum suggerisꝰ uestitui nimio
indulges nimium ineptus es. nimiũ ipse ÷ durus p̾t
bet in esse festiuitas confecta exrerum uarietate ani¬
morũ dissimilitudine gͣuitate. leuitate. spe. metu. suspiti¬
one. desiderio. dissimulatione. errore. mĩa fortitudine.
exitu rerum̃. Uerũ ħ ex his quȩ pꝰea de locutione p̾cipi¬
ent᷑ ornam̃ta sumunt᷑. ¶Nc̃ de narratione ea que causa

Expanded text:
tione dicitur et scribitur. eius partes sunt duae, quarum altera in negotiis, altera in personis maxime versatur. ea, quae in negotiorum expositione posita est, tres habet partes: fabulam, historiam, argumen- tum. fabula est, in qua entes alites, iuncti iugo historia est gesta res, ab aetatis nostrae memoria remota; quod genus: Appius indixit iusmodi apud Terentium: Nam is postquam excessit ex ephebis, Sosia ilcum rebus ipsis personarum sermones et animi perspici possint, hoc modo: Venit ad me saepe clamitans: Quid agis, Micio? Cur perdis adulescentem nobis? cur amat? Cur potat? cur tu his rebus sumptum suggeris, Vestitu nimio indulges? nimium ineptus es. Nimium ipse est durus prbet inesse festivitas, confecta ex rerum varietate, animorum dissimilitudine, gravitate, lenitate, spe, metu, suspicione, desiderio, dissimulatione, errore, misericordia, fortexitu rerum. verum haec ex iis, quae postea de elocu- tione praecipientur, ornamenta sumentur. Nunc de narratione ea, quae caus
Abbreviated transcription (Latin):
qrt᷑ quia & deui. ⁊ gn̾e negocũ: controuersia :. ꝯstitui¬
tio genał uocit᷑. At cũ causa ex eopendet. qd̾ aut̃ isagere
uidẽtur que oportet. Aut non cilm eo quo cum oportet.
Aut non ap̃qͥs qͦ temꝑe. qua lege. quo crimine. qͣ pe¬
na.oportet translatiua dr̃ ꝯstitutio. q acto transia¬
tionis ⁊ ꝯmtationis indigere uidet᷑. Atq harũ aliq¬

Expanded text:
et quia de ui et genere negotii controuersia est, constitutio generalis uocatur. Cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere uidetur quem oportet, aut non cum eo quicum oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat, translatiua dicitur constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere uidetur. Iuridiciali
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃sa non ꝯueniat non qd̾ de facto non ꝯstet: s fa
ctum sit s qd factum sic. aliud alii uideat᷑ esse.⁊ id¬
ciro aliꝰ alio nomine id appellet. Quare in huiuis¬
modi generib res difłinenda erit l̾ibis ⁊ b̾uit̾ des¬
cͥbendã. Ut siqͥs sacrũ expͥuato subrupuerit. utͣr
an sacͥleg̾ sit uidicandus. Nam cũ id querit᷑ necesse
erit ditfinire utrũq quid sit fur. quid sit sacle¬
gus. ⁊ sua descͥptione ostñde. alio nomine illam
rem de qua re agit᷑ appellari oport̾e qd̾ adu̾sarũ
bor n. Tustũ an iniustũ. utile. an inutile. ⁊ omĩa
inqͥb quale sit id qd̾ factum⁊ querit᷑ sine ulla
nominis ꝯtũsia. Huic geueri hermagortis parces
quatuor supposuit. desib̾atiuã. demonstratiuam.
ocre peccatũ rep̃rehenͣdũ iudet᷑. uerũ b̾ui ne auȩ
si tacita p̃teriemꝰ. sine causa sequti non pute mus.

Expanded text:
ipsa non conveniat; non quod de facto non constet, sed quod id, quod factum sit, aliud alii videatur esse et idcirco alius alio nomine id appellet. quare in eiusmodi generibus definienda res erit verbis et breviter describenda, ut, si quis sacrum ex privato subripuerit, utrum fur an sacrilegus sit iudicandus; nam id cum quaeritur, necesse erit definire utrumque, quid sit fur, quid sacrilegus, et sua descriptione ostendere alio nomine illam rem, de qua agitur, appellare opor- tere atque adversarii hoc modo: iustum an iniustum, utile an inutile, et omnia, in quibus, quale sit id, quod factum est, quaeritur sine ulla nominis controversia. huic generi Hermagoras partes quattuor subposuit, de- liberativam, demonstrativam, ocre peccatum reprehendendum videtur, verum brevi, ne aut, si taciti praeterierimus, sine causa non secuti putemur
Abbreviated transcription (Latin):
arimũ ex arte dicere quod eum minime potuisse
pleriq direrunt. Inuentio. disposicio. memoria. elo
dant. Dispositio÷ rerum inuentar̃ in ordinem diftribu¬
tio. Eloqutio ÷ idoneorũ u̾borũ ⁊ sentenciar̃ ad inuenti¬
onem ꝑceptio. Pronunciatio÷ ex corum ⁊ u̾borũi dignita¬
te uocis ⁊ corꝑis mod̾atio. Nunc his breuit constitutĩs. eas
sationes quib ostnde possemꝰ. genꝰ. ⁊ finem & officiũ
hiuiꝰ artis: aliud intempꝰ differentis Nam ⁊ multorũ
u̾borũ indigent.⁊ non tantoꝑe ad artis descͥptionẽ. et
ꝑcepta thenda ꝑtinent. Fum aut̃ qͥ artem rechtoricam
scribat. de duab reb reliqͥs de mat̾ia artis. ac partibꝰ
scb̾e oportune existimamꝰ: Ac mͥ qͥd̾ uidetꝰ ꝯiũcie agn̾
in dicto ẽ ac disceptione. aliquã ꝯtͦuersiam aut facti.
aut nominis. aut generis. aut actionis ꝯtinet questio¬
nem. E ã igit᷑ questionem ex qua causa nascit᷑. ꝯstituci¬

Expanded text:
aximum ex arte dicere, quod eum minime po- tuissaximum ex arte dicere, quod eum minime po- tuissplerique dixerunt, inventio, dispositio, elo- cutio, mdant; dispositio est rerum inventarum in or- dinem distributio; elocutio est idoneorum verborum et sententiarum ad inventionem te vocis et corporis moderatio. Nunc his rebus breviter constitutis eas rationes, qui- bus ostendere possimus genus et finem et officium huius artis, aliud in tempus differemus; nam et mul- torum verborum indigent et non tanto opere ad artis descriptionem et praecepta tradenda pertinent. eum au- tem, qui artem rhetoricam scribat, de duabus reliquis rebus, materia artis ac partibus, scribere oportere existimamus. ac mihi quidem videtur coniuncte agen- in dictione ac disceptatione aliquam controversiam, aut facti aut no- minis aut generis aut actionis continet quaestionem. eam igitur quaestionem, ex qua causa nascitur, consti- tuti
Abbreviated transcription (Latin):
dĩcãt rem. que habet inse controuersiam indicendo
positam cum ꝑsonarũ crrtarũ. interpositione ꝗͣ nos
monstratm̃. Questionem aut̃ causam appellat que
habet inse ꝯtͦũsiam indicendo positam sine certarũi
ꝑsonarum int̾positione. adhunc modum. Ut quid
sit bonum pt̾ honestum: ueri ne sint sensus q̃ mũ
di sit forma. que sit solis magnitudo : Quas ques¬
tiones ab oratoris officio ꝓcul esse remotas. facile om̃s
si magnam inhisermagoras habuiss facultatem studio
⁊ disciplina ꝯparatam: uidetꝰ fretꝰ sua scientia falsum qͦ¬
dam ꝯsticuisse de oratoris artificio. ⁊ non quod ars sed
quod ipse posset exposuisse. Nunc uͦ ea uis : i bomineu̾
ꝯcesserit: Namqͣ eo diço quođ eiꝰ ars quã edidit mi
cibi mͥ mendosissime scͥpta uideat᷑. Nam satismei uide¬
tur antiqͥs artibus ingeniose: ⁊ diligent̃ eletas rescollo¬
casse.⁊ non nichil ipse qͦ noui ꝓmisisse. Uerum ora¬
tori mimimum ÷ de arte loqui. qd̾ hic fecit Multo in¬

Expanded text:
dicat rem, quae habeat in se controversiam in dicendo positam cum personarum certarum interpositione; quam nos monstrativam. quaestionem autem eam appellat, quae habeat in se controversiam in dicendo positam sine certarum personarum interpositione, ad hunc modum: ecquid sit bonum praeter honestatem? verine sint sensus? quae sit mundi forma? quae sit solis magnitudo? quas quaestiones procul ab oratoris officio remotas facile omnes si magnam in his Hermagoras habuisset facultatem studio et disciplina comparatam, videretur fretus sua scientia falsum quiddam constituisse de oratoris artificio et non quid ars, sed quid ipse posset, exposuisse. nunc vero ea vis est in homine, ut concesserit: neque eo, quo eius ars, quam edidit, mihi mendosissime scripta videatur; nam satis in ea videtur ex antiquis artibus ingeniose et diligenter electas res collocasse et nonnihil ipse quoque novi protulisse; ve- rum oratori minimum est de arte loqui, quod hic fecit, multo m
Abbreviated transcription (Latin):
conficit᷑ ex arte u̾sat᷑. ut si medicine mat̾iam dicamꝰ mo¬
Nbos acuulnera qd̾ in his om̃ibꝰ medicina u̾set᷑. Item
matiam rechtorice artis nominamꝰ. bas aut̃ res alii plu¬
res. alii poͣciores ȩristimauerunt. Nam gorgias leonti¬
nus. ant̾issimus fere rethor om̃ibꝰ de rebꝰ oratorem op
time posse dic̾e existimauit. hic infinitam ⁊ inmensam
huic arͣtificio mat̾iam subic̾e uidetꝰ. Aristͦtiles aut̃ qui
huic arti plurimã adumita. atqͤ ornamta subministra¬
uit. tͥbꝰ inreb gn̾ibꝰ rerum u̾sari rethoris officiũ puta¬
uit. Demonstratuo. delibatiuo. Iudiciali. Demonstratu
inͣnͣ ⁊ qd tͥbuit᷑ in alicuiꝰ certe ꝑsone laudem. aut inuituꝑ¬
ationem. Deliberat̾iuũ quod possitũ indisceptatione. ⁊ł¬
ꝯsultatione cii uli habet inse sententie dicionem. Lidi¬
mat̾iam. in causam ⁊ questionem diuidat. Causam esse

Expanded text:
conficitur ex arte, versatur. ut si medi- cinae materiam dicamus moconficitur ex arte, versatur. ut si medi- cinae materiam dicamus morbos ac vulnera, quod in his omnis medmateriam artis rhetoricae nominamus. has autem res alii plures, alii pauciores existimarunt. nam Gorgias Leontinus, anti- quissimus fere rhetor, omnibus de rebus oratorem op- time posse dicere existimavit; hic infinitam et inmensam huic artificio materiam subicere videtur. Aristoteles autem, qui huic arti plurima adiumenta atque orna- menta subministravit, tribus in generibus rerum ver- sari rhetoris officium putavit, demonstrativo, delibera- tivo, iudiciali. demonstrativum est, quod tribuitur in alicuius certae personae laudem aut vituperationem; deliberativum, quod positum in disceptatione civili ha- bet in se sententiae dictionem; iudimateriam in cau- sam et in quaestionem dividat, causam esse
Abbreviated transcription (Latin):
multis et maximis ex rebꝰ ꝯstat. Eꝰ
quedam magna ⁊ ampla pars est
artificiosa esoquentia quam rech¬
toricam uocant. Uam ꝰ cm his sentimꝰ qui ciuuilem scie¬
ntiam eloqnͣtia. non putant indig̾e. & ab his qͥ eam pͥn
tant. rechoris ui ⁊ artificio ꝯtineri magnoꝑe dissentimꝰ.
Quare hd̃c oratoriam facultaͣͤn in eo gen̾e ponemꝰ. ut
ciuilis scientie partem esse dicamꝰ officium autem eius
facultatis uidetꝰ essc dic̾e appostit adꝑsuadendũ. finis ꝑsu¬
acł̾e ditione. Ant̾ officium & finem hoc int̾ est quod in off¬
icio qͥd fieri: infine qͥd officio ꝯueniat. ꝯsid̾atur. Et medi¬
ci officium dicimꝰ esse curare ad sanͣdum apposite finem fine¬
sanare curatõẽ. Item oratoris quid officium ⁊ qͥd esse di¬
caimꝰ intelligeͥmꝰ. tum id qͦuid fac̾e debet ᷤ officium esse
dicemꝰ. Illud cuiꝰ causa fac̾e debet finem appellamꝰ. Ma¬
teriam artis eam dicimꝰ inqua om̃is ars et ea facultas q̃

Expanded text:
multis et magnis ex rebus constat. eius quaedam magna et ampla pars est artificiosa eloquentia, quam rhetoricam vocant. nam neque cum iis sentimus, qui civilem scientiam eloquentia non putant indigere, et ab iis, qui eam pu- tant omnem rhetoris vi et artificio contineri, magnopere dissentimus. quare hanc oratoriam facultatem in eo genere ponemus, ut eam civilis scientiae partem esse dicamus. Officium autem eius facultatis videtur esse dicere adposite ad persuasionem; finis persuadere dictione. inter officium et finem hoc interest, quod in officio, quid fieri, in fine, quid effici conveniat, con- sideratur. ut medici officium dicimus esse curare ad sanandum apposite, finem sanare curatione, item, ora- toris quid officium et quid finem esse dicamus, intel- legimus, cum id, quod facere debet, officium esse di- cimus, illud, cuius causa facere debet, finem appel- lamus. Materiam artis eam dicimus, in qua omnis ars et ea facultas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
is datum erat oracłm ñ posse capi tͦram sine philoctete
ciones qias ia c̾co ñuage disꝑsimus. s. ansuꝑiorib seꝑaui¬
abusitata u̾boꝵ potestate recedat᷑ atq ĩ altã rationẽ cũ quãdã
uenustate oro ꝯfetatur. Ueqͥb exornacionib nominacio ÷ pͥ¬
ma q̃ nos ammonet ut cuiꝰ rei nom̃ aut ñsit. aut satis idone¬
um ñsit. eã rem uos met idoneo u̾bo nominemꝰ aut imita¬
oenabit orationem:
R ominciatio ÷ que sicuti cognomine qͦdam extͣneo de mon
Item siquis cũ de adinsariodicat. uidete nc̃ inquit iudices
queadinodũ plagioxipꝰ iste me cctarit ħ pacto ñ mornate.

Expanded text:
is datum erat oraculum non posse capi Troiam sine Philoctetae quas idcirco non vage dispersimus, sed a superioribus separaviab usitata verborum potestate recedatur atque in aliam rationem cum quadam venustate oratio conferatur. De quibus exornationibus nominatio est prima, quae nos admonet, ut, cuius rei nomen aut non sit aut satis idoneum non sit, eam nosmet idoneo verbo nominemus aut imitaornat orationem. Pronominatio est, quae sicuti cognomine quodam extraneo demonsItem si quis, de adversario cum dicat: «Videte nunc», inquit, «iudices, quemadmodum me Plagioxiphus iste tractarit.» Hoc pacto non inornate
Abbreviated transcription (Latin):
ñdicote ab sociis peccimias accipisse ñ sũ meo occupatꝰ. qd
ciuitates. regna. domꝰ. om̃s depeculatꝰ es furta rapina om̃s¬
tuas omitto ħ utilis : ex ornatio. si aut rẽ ꝙͣ ñꝑtineat aliis
ostende. occulte ammonuisse pot̾. aut qd̾ longĩ: aut ig¬
nobile. aut planum ñ pot̾ fieri. aut facile pot̾ rephendiꝰ.
ut iliꝰ sit occulte fecissȩ supitionẽ ꝗͣ hꝰ mõi intendisse
orationẽ q̃ redarguet᷑¬
Usiuncdio: c̃eorũ deqͥb dm̃s aut utrũq aut unũ qdq
terto ꝯcludit̾ ubo sic Popłs. romanꝰ numanctã dele¬
Suit Bartagnẽ. Hartaginem sustulit. cormtũ disiec̃
Fregellas u̾tit. Hicħ numantinis uires corꝑis auxil tate
st̃. nicħ cutaginensib sciencia rei militaris ad ium̃to:
fuit nicħ corrintis erudita calliditas p̃sidii tulit. nicħ
fregelleanis mor ⁊ sermonis societas opitulata: Itẽ for¬
me dignitatis aut morbo deflorescit aut uestustate

Expanded text:
n dico te ab sociis pecunias accepisse: non sum in eo occupatus, quod civitates, regna, domos omnium depopulatus es; furta, rapinas omtuas omitto.» Haec utilis est exornatio, si aut ad rem quam non pertineat aliis ostendere, quod occulte admonuisse prodest aut longum est aut ignobile aut planum non potest fieri aut facile potest reprehendi, ‹ut› utilius sit occulte fecisse suspicionem, quam eiusmodi intendisse orationem, quae redarguat aut utrumque aut unum quodque certo concluditur verbo, sic: «Populus Romanus Numantiam delevit, Kartaginem sustulit, Corinthum disiecit, Fregellas evertit. Nihil Numantinis vires corporis auxiliatae sunt, nihil Kartaginiensibus scientia rei militaris adiumento fuit, nihil Corinthis erudita calliditas praesidii tulit, nihil Fregellanis morum et sermonis societas opitulata est.» Item: «Formae dignitas aut morbo deflorescit aut vetustate
Abbreviated transcription (Latin):
poris aliquã comoditatẽ ñ nate  datã. s studio in
aliq̃ decausa conutatõ. ut letitia. cupiditã metꝰ
molestia. morbꝰ. debilitas. ⁊aliqͣ q̃ gn̾e in eod̃¬
mẽs ad aliꝗͣ rẽ applicata. magna cũ uolũtate
occupatio. ut philosophie poetrie. geometͥçe littaꝵ.¬

Expanded text:
poris aliqua commoditate non natura data, sed studio et aliqua de causa commutatio, ut laetitia, cupiditas, metus, molestia, morbus, debilitas et alia, quae in eodmens ad aliquam rem applicata magna cum voluptate occupatio ut philosophie poetrie» et reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
practas :. sic ħ qđ ꝑrõcinationẽ Exxpolit. sũme
⁊ ab nristotile atq aꝑipateticis ⁊theoficito
frequentatũ. dem̃ arethoribꝰ his qui elegan¬
tissimi atq artifiosisimi putati st̃. ¶ Qy aũt
tem̃e secuti putemur. ⁊ br̃ dicenđ. ne i

Expanded text:
tionem expolitur, summe est ab Aristotele atque a Peri- pateticis et Theophrasto frequentatum, deinde a rhetoribus iis, qui elegantissimi atque artificiosis- simi putati sunt. quare auttemere secuti putemur; et breviter di
Abbreviated transcription (Latin):
negocio funt ea q̃ sẽꝑ adfixa ẽẽ uident᷑ ad rẽ.
neq ab eo poss̃ seꝑari. ex his pͥma ẽ b̃ius ꝯplexio.
totiꝰ negocii q̃ s sũmã ꝯtinae. facti ħ mͦ. Parentĩ
occisio. Pat̾e ꝓditio. s deinde causa eiꝰ sũme: quã
d eiñ ͥpso gerendo negotio qͥd uetũ fit. dem̃ qͥd pea.
factũ sit. EIngestioẽ aũt negotii. qͥlocꝰ seđs erat

Expanded text:
negotio sunt ea, quae semper adfixa esse videntur ad rem neque ab ea possunt separari. Ex his prima est brevis complexio totius negotii, quae summam continet facti, hoc modo ‘patris occisio, patriae proditio’: deinde causa eius summae, per quam de in ipso gerendo negotio quid actum sit, deinde quid postea factum sit. In gestione negotii, qui locus secundus erat
Abbreviated transcription (Latin):
inducemꝰ ꝑsimilitudinẽ. eiꝰ mõi sit. ut sit neceẽ
ꝯcedi. Ntam ex qͦ postulabimꝰ nb illud qͥ dubiũ
illud cuiꝰ ꝯfirmandi causa fiax. induetõ. ii¬
dendũ ẽ ut simile his rebꝰ sit. qͣs res quasi
causa illud ꝯcedi pͥmũ uoluerimꝰ. ¶ deinde ñ
intelligat qͦ spectent ille pͥme induetioẽs ⁊ ad
displiceat. eẽ necesfarie ꝯcedendã. plerũq
aut nõ respondendo. aut male respondendo
aut taceat᷑ oportar. aut ꝯcedat᷑. aut neget̃.
similitudme ꝯstat. una płib ue. Altã ex eo qđ
ꝯcedi uolumꝰ. cuiꝰ causa similitudinẽ adhibite st̃.
T erca. ex ꝯcłoẽ q̃ aut ꝯfirmat ꝯcessionẽ. aut qđ ex

Expanded text:
inducemus per similitudinem, eiusmodi sit, ut sit necesse concedi. Nam ex quo postulabimus nobis illud, quod dubium illud, cuius confirmandi causa fiet inductio, videndum est, ut simile iis rebus sit, quas res quasi causa illud concedi primum voluerimus; deinde ne intellegat, quo spectent illae primae inductiones et ad displiceat, esse necessario concedendam, plerumque aut non respondendo aut male respondendo aut taceat aut concedat aut neget. similitudine constet una pluribusve, altera ex eo, quod concedi volumus, cuius causa similitudines exhibitae sunt, te
Abbreviated transcription (Latin):
cumõi ⁊ qͣntũ. ⁊ oĩo quale sit qͣrit᷑ hoc mͦ
ustũ. anĩnistũ. utile an inutile. ⁊ om̃ia in qͥbꝰ qͣle
sit id. qd factũ est q̃rit᷑. sine ulla noĩs ꝯtͦusta.
Hiuc gñi hermagoras partes. ini supposinit. Deli¬
batuiã. demostraturã. uidicialẽ. negocialẽ. Ed ei

Expanded text:
modi et omnino quale sit, quaeritur, hoc modo: iustum an iniustum, utile an inutile, et omnia, in quibus, quale sit id, quod factum est, quaeritur sine ulla nominis controversia. huic generi Hermagoras partes quattuor subposuit, de- liberativam, demonstrativam, iuridicialem, negotialem. quod eius,
Abbreviated transcription (Latin):
ei  parte s̃ tres imago. collatõ. exẽplũ. Pimago ẽ
or̃o dmõstrũs corpoꝵ aũ natarũ similitudinẽ. E colla¬
tio ẽ or̃s.rẽ cũ re exsimilitudĩe ꝯferes. E Exẽplũ
ẽ qͥ rẽ auetoritate aut casu alicꝰ hõis aut negocii
ꝯfirmat. aut infirmat. hoꝵ exẽpla ⁊ descͥptioes
ĩ p̃ceptis elocutiõis ꝯgnoscẽt᷑.s Ac fons ꝗͥ ꝯfirmatõis
ut facultã tulit aꝑtꝰ ẽ. nec minꝰ dilucide ꝗͣ nat᷑a

Expanded text:
 exemplum. imago est oratio demonstrans corporum aut naturarum simi- litudinem. conlatio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemplum est, quod rem auctoritate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscentur. Ac fons quidem confirmationis, ut facultas tu
Abbreviated transcription (Latin):
i cũ pancos ipse dies ꝯtͣ legẽ exercitũ tenuiss lace¬
demoniõ funditꝰ inc̃. Potĩt accusator uti arrogõe
ꝑ inductõẽ. ⁊c̃ sc̃ptũ legis ꝯtͣ sententiã defendat
ad hẽ mod̾. Si uͦ uidice̾ iꝰd qͥ epaminodas ait legi
scͥptorẽ sensisse ad se̾bat ad legẽ.⁊ addat hanc

Expanded text:
et, cum paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, Lacedaemonios funditus vicit, poterit accusator argume inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat, ad hunc modum: si, iudices, id, quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc
Abbreviated transcription (Latin):
inse ꝯtͦusiã indicendo positã. siñ cetaꝵ ꝑsonaꝵ
int̃positione. ad hẽ modũ ⁊ qͥd sit bonũ p̃t̃ ho¬
nestatẽ: ueri ne sint sensꝰ: que sit mũdi formͣ
que sit soł magnitudo. Quas q̃stionẽ ꝓcul ab
offõ oratori remotã. facile õs intellige oxistima¬
mꝰ. Nã qͥbꝰ inrebꝰ sũma ingenia philosophoꝵ
płumꝰoꝵ cũ labore ꝯsũpta intelligimꝰ eas sicut
aliqͣs parua re̾ orator attͥbuere mugna am̃tia
udr ¶ Qd si magnã in his hermagora habinss
facultatẽ studio ⁊ disciplina oꝑatã. uidẽt᷑ fret
Nã fatis in ea uidet᷑ ex antiqͥs artibꝰ ingemose &.
diligent̃ electas res collocasse. Iñ nicħ ipse qͦq¬
quã nom ꝓtulisse. Uer̃ oratori mimmũ ẽ de
arte loqͥ qđ ħ fec̃. multo maximũ ex arte di

Expanded text:
ontroversiam in dicendo positam sine certarum personarum interpositione, ad hunc modum: ecquid sit bonum praeter honestatem? verine sint sensus? quae sit mundi forma? quae sit solis magnitudo? quas quaestiones procul ab oratoris officio remotas facile omnes intellegere existimamus; nam quibus in rebus summa ingenia philosophorum plurimo cum labore consumpta intellegimus, eas sicut aliquas parvas res oratori adtribuere magna amentia videtur. quodsi magnam in his Hermagoras habuisset facultatem studio et disciplina comparatam, videretur fretus nam satis in ea videtur ex antiquis artibus ingeniose et diligenter electas res collocasse et nonnihil ipse quoque novi protulisse; ve- rum oratori minimum est de arte loqui, quod hic fecit, multo
Abbreviated transcription (Latin):
industria ꝯꝑãt᷑ ad habitũ ꝑtin&ẽ.. de qͦ postius
⁊ q̃ more. ⁊ cuiꝰ arbitratu sit eduẽtꝰ. qͦs habu¬
erit tirciũ lib̃aliũ magistro. qͦs uiuendoͥ p̃cep¬
tores. ꝗbꝰ amicis utat᷑. qͦ in negotio. qͤstu. arti¬
ficio sit occupatꝰ. qͦmͦ rẽ domi familiarẽ ad¬
ministrae. qͥ ꝯsuetudine domestica sit.  I
fortunta q̃rit᷑ seruus anlib. pecumosꝰ an te¬
nus pͥuatꝰ an c̃ potestate. si c̃ potestate. utre

Expanded text:
ad habitum pertinent, de quo posterius et quo more et cuius arbitratu sit educatus, quos habuerit artium liberalium magistros, quos vivendi praeceptores, quibus amicis utatur, quo in negotio, quaestu, artificio sit occupatus, quo modo rem familiarem administret, qua consuetu- dine domestica sit. in fortuna quaeritur, servus sit an liber, pecuniosus an tenuis, privatus an cum potestate: si cum potestate, iure
Abbreviated transcription (Latin):
artibꝰ inueniebamꝰ.
Et & his de partitio ẽ p̃cepti ĩ oĩ dictione
ut expositti ẽ in partitioẽ. sic ordine trãsigat᷑
⁊ oĩb explicatis ꝑoratũ sit ħ mͦ. ut ne quid
cognoseẽ lib̃tũ uelit. Eo pacto ⁊nati intã ⁊
ꝯsiliũ meũ cognosoes. ⁊̃ qͥd facẽ ĩ hac re te
uelĩ. Itas. q̃ admodũ in partitoẽ ꝓposuit ita

Expanded text:
artibus inveniebamus. Atque his de partitione praeceptis in omni dictione ut expo- sita est in partitione, sic ordine transigatur et omnibus explicatis peroratum sit hoc modo, ut ne quid cognoscere libertum velit: Eo pacto et gnati vitam et consilium meum Cognosces et quid facere in hac re te velim. itaque quemadmodum in parti
Abbreviated transcription (Latin):
H c̃ tuũ ẽ officiũ. Quẽadmodũ gͥ hic ⁊ ad pͥmã
quãq partẽ pͥmum accessit. ⁊ om̃ibꝰ absoluti
finẽ dicendi fec̃. sic nb̵ placa. ⁊ ad singłas par¬
tes acced̾e. ⁊ õĩbꝰ absolutis ꝑorare. Nc̃ de cõ¬
firmatiõe deinceps ita ut ordo ipse postulat
p̃erpiendũ indetur.
onfirmatioͤ ꝑ quã argum̃tando nr̃e cause
fidẽ. ⁊ auctoritatẽ. ⁊ firmam̃tũ adung̃

Expanded text:
am quamque partem primum accessit et omnibus absolutis finem dicendi fecit, sic nobis pla- cet et ad singulas partes accedere et omnibus abso- lutis perorare. Nunc de confirmatione deinceps, ita ut ordo ipse postulat, praecipiendum videtur. Confirmatio est, per quam argumentando nostrae causae fidem et auctoritatem et firm
Abbreviated transcription (Latin):
ceptiõe faciliꝰ ẽ. he aũ partĩ ĩ dunno partĩ
mortali ĩ gn̾e u̾sant᷑. Mortaliũ aũ pars in
gnꝰ ⁊̃ ĩ sexu ꝯsid̾atꝰ. iurile an muliebre sit:
un natoẽ. patͥa. cognatiõe. etate. Natioẽ
puer an adolescẽs.Natu gͣndior ansenex.

Expanded text:
 facilius est. eae autem partim divino, partim mortali in genere ver- santur. mortalium autem pars in genus et in sexu consideratur, virile an muliebre sit, et in natione, patria, cognatione, aetate. natione, puer an adulescens, natu grandior an senex.
Abbreviated transcription (Latin):
iorẽ aut minorẽ agi rẽ inp̃senita d mõstrare.
Siti orõ adu̾farioꝵ fidẽ uidebit᷑. auditoribꝰ fe¬
cisfe. idq ei qͥ intellig̃. dꝑꝰ rebꝰ fides frat.
facile erit ꝯgnitũ. oporta ͣ eo qͦd adu̾sarii
firmissimũ sibi putarĩt. ⁊ maxiẽ hii qͥ au¬
dierĩt ꝓbarit̃. pͥmũ te dictur polliei. aut ab
adufarioꝵ dictũ ex ordiri. ⁊ ab eo potissimũ¬

Expanded text:
e. Sin oratio adversariorum fidem videbitur auditoribus fecisse—id quod ei, qui intellegit, quibus rebus fides fiat, facile erit cognitu— oportet aut de eo, quod adversarii firmissimum sibi pu- tarint et maxime ii, qui audient, probarint, primum te dicturum polliceri, aut ab adversarii dicto exordiri
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑsonar̃ dignitates seruabunt᷑. si eause factoꝵ
ex stabt᷑. si fuisse facultates faciendi undebut.
si tẽpꝰ idoneũ. si spacii sati̾. si locꝰ oportunꝰ. ad
eandẽ rẽ. qua dere narrabit̾ fuisse ostendet᷑. si
res ⁊ ad coꝵ qui agent naturã. ⁊adiuilgi rumorẽ
⁊̃ ad eoꝵ qͥ audient opinionẽ accomodabit᷑. Ac
aut ñ loco aut nõ que admodĩ causa postu¬
la nairet᷑. Tobest tũ c̃ ipsiꝰ rei geste expõ
magnã excip̃ offensionẽ. quã argum̃tando.⁊
causa agendo leniri oportebit. qd̾ cũ accidit
mbratĩ. oportebit partes rei geste disꝑg̾e in
eausã. ⁊̃ ad unã quãq ꝯfestĩ rõem accomoda¬
re. ut uulm pr̃o medicam̃tũ sit.⁊ odiũ statĩ¬

Expanded text:
si personarum dignitates servabuntur; si causae factorum exstabunt; si fuisse facultates faciundi videbuntur; si tempus idoneum, si spatii satis, si locus opportunus ad eandem rem, qua de re narrabitur, fuisse ostendetur; si res et ad eorum, qui agent, naturam et ad vulgi morem et ad eorum, qui audient, opinionem accommodabitur. Ac  ponatur; aut non loco aut non, quemadmodum causa postulet, narretur. obest tum, cum ipsius rei gestae expositio magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et causam agendo leniri oportebit. quod cum accidet, membratim oportebit partes rei gestae disper- gere in causam et ad unam quamque confestim rationem accommodare, ut vulneri praesto medica- mentum sit
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ erit explicandũ ĩ eause dictioẽ pꝰ par¬
ticiõẽ. Atq illud qͦ ꝑtinae. ad paucitatẽ. ne
aut pła quã satis ẽ demõstrutõs nos dicamꝰ
fac̃ẽ. ⁊ uoluisse.⁊ fecisse. Nã fecisse satis ẽ os¬
tende. Aut c̃ incausa partitõ nulla sit. ⁊ cũ
simplex qͥddã agit᷑. tñ utam̃ diftͥbuĩaidq ꝑraro

Expanded text:
dictione post partitionem. atque illud quoque pertinet ad paucitatem, ne aut plura, quam satis est, demonstraturos nos dicamus, facere et voluisse et fecisse; nam fecisse satis est ostendere: aut, cum in causa partitio nulla sit, et cum simplex quiddam agatur, tamen utamur distributi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ magnoꝑe attendendũ uidr̃. P Anceps ẽ in quo
iudicatõ dubia ẽ. aut cansa ⁊ honestatis aut tur¬
pitudinis particeps. ut ⁊ bñmolentiã pariat ⁊o fen¬
sionẽ. s obscurũ ẽ inqͦ aut tardi auditorẽ s̃ aut
difficiliribꝰ ad agnocendũ negociis caufa implici¬

Expanded text:
ttendendum videtur. Anceps, in quo aut judicatio dubia est, aut causa et honestatis et turpitudinis particeps, ut benevolentiam pariat et offensionem. Obscurum, in quo aut tardi sunt auditores, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa est implica
Abbreviated transcription (Latin):
cõfug̾e necẽe erit ad insmnitatiõẽ. Nã ab iratis
si ꝑspicue pax ⁊ beniuolenta petẽt᷑. ñ mͦ ea ñ
humili aut̃ gn̾e cause tollende ꝯtẽpt̾o ĩ eausa. ne
cesse ẽ artentũ effic̃̾e auditorẽ. E anceps gnꝰ cause ẽ
si dubiã indicationẽ habebit ab ipsa iudieatioẽ ex¬
ordiendũ ẽ. Sinaũ partẽ turpitudinis partẽ ho¬
nestatis habebit. bñnolentiã captare oportebit. ut
aut ab aliqͣ firmisfima rõẽ nr̃e dictioĩs. Simiti
pͥncipio placebit. beniuolentie pͥncipio utendũ ÷
ut id qͦd ẽ augeat᷑. ł In obscõ gñe cause ꝑ pͥn

Expanded text:
confugere ne- cesse erit ad insinuationem. nam ab iratis si perspicue pax et benivolentia petitur, non modo ea non hcesse est attentum efficere auditorem. anceps genus causae si dubiam iudicationem habebit, ab ipsa iudi- catione exordiendum est. sin autem partem turpitu- dinis, partem honestatis habebit, benivolentiam captare oportebit, ut aut ab aliqua firmissima ratione nostrae dictionis; sin uti prin- cipio placebit, benivolentiae partibus utendum est, ut id, quod est, augeatur. in obscuro causae gen
Abbreviated transcription (Latin):
hommẽ inuectã partẽ inoomodoꝵ. Cũ aut̃
roi a nr̃a memoria ꝓpt̾ uetustatẽ remotas.
aꝵ łitaꝵ monim̃tis repet̾ẽ instituo multas
irbes ꝯstituttis. płia bella restineta. firmisti¬
ntas soꝯ etate. scĩssimas amiritias intelligo. tũ¬

Expanded text:
 partem incommodorum. Cum autem res ab nostra memoria, propter vetustatem, remotas, ex literarum monimentis repetere instituo: multas urbes constitutas, plurima bella restincta, firmissimas societates, sanctissimas amicitias intelligo cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtin̾e. ꝓptẽa ⁊ id optime faciend ẽ. qͦd oratorẽ
auditori maxime ꝯm̃d&. Splendoris ⁊ festru¬
tatis. ⁊ ꝯcinnitudinis minimũ. ꝓptẽa qͦd ex his
suspitõ qdã apparatiõĩs atq artificiose diligñtie na¬
scit᷑. q̃ maxiẽ oroĩ fidẽ oratori adunit auctori

Expanded text:
terea quod id optime faciendum est, quod oratorem auditori maxime commendat; splendoris et festivitatis et concinnitudinis minimum, propterea quod ex his suspicio quaedam apparationis atque artificiosae diligentiae nascitur, quae maxime or
Abbreviated transcription (Latin):
U enit ad me sepe cdamitas. qͥd agis mitio : cur ꝑdi
ad olescentẽ nob̾ : cus anat : cur potat : curtu
his rebꝰ sũptũ suggeris : Uestitu nimio indulge̾
uarietate aĩoꝵ dissimilitudine. guitate. lenitate
spe. metu. suspitione. desidio. dessimulatioẽ. errore

Expanded text:
enit ad me saepe clamitans: Quid agis, Micio? Cur perdis adulescentem nobis? cur amat? Cur potat? cur tu his rebus sumptum suggeris, Vestitu nimio indulges?varietate, animorum dissimilitudine, gravitate, lenitate, spe, metu, suspicione, desiderio, dissimulatione, errore,
Abbreviated transcription (Latin):
aitentũ facias oport&r. Nais ẽ maxime
atione gͥ utendũ ẽ. c̃ admirabile genꝰ cause
ipsa cansa q̃dã t̾pado. aut abhis qͥ añ dexer̃
iã qͥddã auditori ꝑsuasũ udr̃. Aut eo tp̃r loc
dicendi dat᷑. eũ rã illi qͦs audire oporteat de¬
fessi s̃ audiendo. Nã ex hac qͦ re ñ minꝰ quã
dr̃. P si cause t̃pitudo ꝯtrahae. offensionẽ¬

Expanded text:
et attentum facere oportet. Nam is maxime atione igitur utendum est, cum admirabile genus causaipsa causa quaedam turpitudo aut ab iis, qui ante dixerunt, iam quiddam auditori persuasum videtur aut eo tempore locus dicendi datur, cum iam illi, quos audire oportet, defessi sunt audiendo. nam ex hac quoque re non minus ditur. Si causae turpitudo contrahit offensione
Abbreviated transcription (Latin):
audace hoĩes accesfant. maxima ae misserrima
nanfragra fiebant. Quibꝰ rebꝰ tantũ odii atq inu.¬
die suscep̃ eloqntia. ut hõies ingeniossimi. quasi ex
aliqͣ tbida tẽpestate inportũ sic ex seditiosa ul
uehem̃tiꝰ erat erat retinendũ.⁊studiosiꝰ ad augen¬
dĩ.Nã quo indigniꝰ rẽ onestissimã ⁊ rectissimã
nẽ. nec leliũ. neq eoꝵ ut uere dicã discipłm af¬
fricanũ. neq gracos affricani nepote. qͥbꝰ in hõib
erat sũma uirtꝰ. ⁊sũma uͥtute ãplificata auc¬

Expanded text:
audaces homines accesserant, maxima ac miserrima naufragia fiebant. quibus rebus tantum odii atque invidiae suscepit eloquentia, ut homines in- geniosissimi, quasi ex aliqua turbida tempestate in por- tum, sic ex seditiosa ac vehementius erat retinendum et studiosius adaugendum. nam quo indignius rem honestissimam et rectissimam nem neque Laelium neque eorum, ut vere dicam, discipulum Africanum neque Gracchos Africani nepotes: quibus in hominibus erat summa virtus et summa virtute amplificata auc
Abbreviated transcription (Latin):
causa. E Ab nr̃a ꝑsona si d̾ nr̃is factis ⁊ officiis.
sine arrogantia dicemꝰ. si oͥmina illata. ⁊ aliqͣs mi¬
nꝰ honesta suspicionẽ inuectas diluemꝰ. Siq̃ meo¬
moda accidit᷑. aut q̃ ĩstent difficultate ꝓferemꝰ
PIn inindiã si uis eoꝵ potentia. diuitie. cognatio.
peceuna. ꝓferent᷑. atq eoꝵ usus. arrogas. ⁊ into¬
lerabilis. ut his rebꝰ magis uideat quã sue eause
niuolentia. si res abipsis fortit̾ sapient̃. mansuete
geste ꝓferunt᷑. ut neqͣ assẽ: tatio nimia signifioet.¬
isi de his quã honesta existimatõ. qͣntaq eoꝵ
iudicii ⁊ auctoritatis expectatõ sit ostendet᷑

Expanded text:
causa. A nostra: si de nostris factis et officiis sine arrogantia dicemus; si crimina illata et aliquas minus honestas suspiciones injectas diluemus; si quae incommoda acciderint, aut quae instent difficultates proferein invidiam, si vis eorum, potentia, divitiae, cognatio pecuniae proferentur atque eorum usus arrogans et intolerabilis, ut his rebus magis vi- deantur quam causae suae ur, si res ab iis fortiter, sapienter, mansuete gestae profe- rentur, ut ne qua assentatio nimia significetsi de iis quam honesta existimatio quantaque eorum iudicii et auctoritatis exspectatio sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ uidr̃ hõies c̃ multis rebꝰ humibores fit̃ &.¬
infirmiore. hac re maxie bestiis pr̃are quod
loqͥ possit̃. Quare p̃clar̃ mͥ qͥddã iidr̃ adeptꝰ
is qui inqͣ re hoĩes bestiis pr̃ent. ea inre ho¬
minibꝰ ipsis añcellat. I Hoc si forte ñ natã mͦ
neq exercitatioẽ ꝯficit᷑. uer̃ etiã arcificio qͦdã
oratoriis agamꝰ. uidr̃ dicendũ de gñe ipsuis
artis. de offiõ.de fine. de partib de matĩa
Nã his rebꝰ cognitis faciliꝰ ⁊ expediciꝰ añis uniꝰ
cuiꝰq ipsã rõe ac urã artis ꝯsidare pot̾it.

Expanded text:
ur homines, cum multis rebus humiliores et in- firmiores sint, hac re maxime bestiis praestare, quod loqui possunt. quare praeclarum mihi quiddam videtur adeptus is, qui, qua re homines bestiis praestent, ea in re hominibus ipsis antecellat. hoc si forte non natura modo neque exercitatione conficitur, verum etiam arti- ficio quodam oratoriis dicimus, videtur dicendum de genere ipsius artis, de officio, de fine, de materia, de partibus. nam his rebus cognitis facilius et expeditius animus unius cuiusque ipsam ra- tionem ac viam artis considerare poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ matĩa eẽt.⁊ qͣnta ad maxima res oportunitã
liorẽ redde. Q disꝑso hoĩes ĩ agͥs ⁊ intecti siluribꝰ
abditos. rõe qͣdã ꝯpulit in unũ locũ ⁊ ꝯgregaũ.
⁊ eõ in unã ꝗͣq rẽ inducẽs utilẽ atq onestam.
Primo ꝓpt̃ insolentiã reclamãte. deinde ꝓpt̾ rõẽ¬

Expanded text:
t, et quanta ad maximas res opportunitas liorem reddere: qui dispersos homines in agris, et in tectis silvestribus abditos, ratione quadam compulit in unum locum, et congregavit, et eos in unamquamque rem inducens, utilem, atque honestam, primo propter insolentiam reclamantes, deinde pro
Abbreviated transcription (Latin):
maxis in rebꝰ pacis ⁊ bellis. cũ fũmis hõiũ utilita¬
tutis imitatͥx. sine rõe fficii dicendi coprã ꝯse¬
cuta ẽ. tũ ingenio freta malitra ꝑu̾tẽ urbes⁊
dnũ mali. qm̃ pͥncipiũ boni diximꝰ explicemꝰ
¶ERi simillimũ mͥ iuidr̃ quodã tp̃r. neq in

Expanded text:
ummis hominum utilitatutis imitatrix, sine ratione officii, dicendi copiam consecuta est: tum ingenio freta malitia, praevertere udium mali, quoniam principium boni diximus, explicemus. Verisimillimum mihi videtur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Nã neq cũ his sentimꝰ. qͥ ennlẽ scientiã eloqnita
nõ putãt indig̃e.⁊ ab his qͥ eã putat om̃em
rethoris ui ⁊ arnficio ꝯtim. magnoꝑe dissen¬
timꝰ. Qr̃ hãc oratoriã facultatẽ in eo genere
ponemꝰ. ut eã ciuuł scientie partẽ eẽ dicamꝰ
Nofficiũ aut eiꝰ facultati indr̃ ẽẽ dic̃e apposite
ad ꝑfuasionẽ. P finis ẽ ꝑsuadẽ dictõȩ. Inter
ficiũ dicimꝰ eẽ curare  dd̾ sanandũ. finis est¬

Expanded text:
cientiam eloquentia non putant indigere, et ab iis, qui eam pu- tant omnem rhetoris vi et artificio contineri, magnopere dissentimus. quare hanc oratoriam facultatem in eo genere ponemus, ut eam civilis scientiae partem esse dicamus. Officium autem eius facultatis videtur esse dicere adposite adficium dicimus esse curare ad sanandum apposit
Abbreviated transcription (Latin):
urbibꝰ ꝯstitutis. ut fidẽ cołe.⁊ iustinã retmere
discerent. ⁊ aliis parere sua uolũtate ꝯsuescer&̃.
Ac nõ mͦ labores excipiendo ꝯmunis comodi causa.
s ⁊̃ uittã amittendã existimar&̃.. Qui tandẽ
fieri potuit nͥ hoĩes ea q̃ rõe inuenissã. eloqͥn

Expanded text:
urbibus constitutis, ut fidem colere, et iustitiam retinere discerent, et aliis parere sua voluntate consuescerent, ac non modo labores excipiendos, communis commodi causa, sed etiam vitam amirtendam existimarent: qui tandem fieri potuit, nisi homines ea
Abbreviated transcription (Latin):
mo nuptias uidat legiitima. nec certo qͥsquã
inspexat lib̃os. nõ nis eq̃bile qͦd utilitatis hab&
acceꝑat. ita ꝓpt̾ errorẽ atq inscientiã. ceca ac
temeraria dominat̾x aĩ cupiditas. ad se explẽ¬
dã iuiribꝰ corꝑis abutebat᷑ ꝑniciosisimi satellitibꝰ¬

Expanded text:
am inspexerat liberos, non, ius equabile quid utilitatis haberet, acceperat. Ita propter errorem atque inscitiam ceca ac temeraria dominatrix animi cupiditas ad se explendam viribus corporis abutebatur pernitiosis satellitib
Abbreviated transcription (Latin):
nec idoneas dignitate sua iudicare. It ab ulla re honas¬
ta. ꝑielĩ aut lab̾oris magnitudine dẽduci oportẽ. Antiqͥ¬
orẽ mortẽ t̃pitudine br̃i. nullo dolore cogi ut ab offo
recedat᷑. nulliꝰ r̃ei ꝓ u̾itate metue inimicicias. qͥdlib¬
No I ꝓ patͥa. parentib hospitib amicis. ⁊ his reb. q̃s ttitia cołe

Expanded text:
nec idoneas dignitate sua iudicare. Item ab nulla re honesta periculi aut laboris magnitudine deduci oportere; antiquiorem mortem turpitudine haberei; nullo dolore cogi, ut ab officio recedatur; nullius pro rei veritate metuere inimicitias; quodlibet pro patria, parentibus, hospitibus, am
Abbreviated transcription (Latin):
que mininia sint dicat. Itẽ uiciosum ẽ inrebꝰ ꝯꝑandis.
aliꝗͣ alt̾is partẽ laudis attͥbuas. ne cupide pugnas¬
se ꝯtͣ u̾itatẽ puteris. Itẽ uiciosum ẽ d̾ nõe ⁊uio¬
cabulo eiꝰ rei ꝯtͦusiam struere. ꝗͣ ꝯ suetudo optume
pͨ uidicare. Uelut sulpitiꝰ qui int̾cesserat ne ex u

Expanded text:
quae minima sint, dicat. Item vitiosum est in rebus conparandis aliquam alteris partem laudis adtribuas, ne cupide depugnasse contra veritatem puteris. Item vitiosum est de nomine et vocabulo controversiam struere, quam rem consuetudo optime potest iudicare; velut Sulpicius, qui intercesserat, ne exu
Abbreviated transcription (Latin):
tare oiã regi autumant. id magi ui simile auĩt¬
q ufus re abse exꝑiendo edocet. Uelut horestes mͦ
fut rex. mͦ factus ẽ mdicꝰ. Naufragio nẽpe res
h pacuiuꝰ infirma rõne utit᷑: c̃ ait ueriꝰ eẽ cemi¬
cate ꝗͣ fortima res geri. Nam utq opmione pħoꝵ¬

Expanded text:
agis veri simile esse usus reapse experiundo edocet: Velut Orestes modo fuit rex, factust mendicus modo. Naufragio nempe rem hic Pacuvius infirma ratione utitur, cum ait verius esse temeritate quam fortuna res geri. Nam utraque opinione p
Abbreviated transcription (Latin):
Qd potissimũ ħ pacto. ut si hannibal ꝯsultot. c̃ ex ita¬
lia Rartaginẽ arcessit᷑. an in italia ꝑmancat. an
domũ redãt. an in egiptũ ꝓfectꝰ occupet alexã driũ.
It̃ alib̾atões partĩ ipse ꝑꝑ se ꝯsultãde st̃. ut si delib̾i
senatꝰ. captiuos ab hostib redimat an ñ. partĩ ꝑꝑ¬

Expanded text:
Quid potissimum, hoc pacto: ut si Hannibal consultet, quom ex Italia Kartaginem arcessatur, an in Italia remaneat, an domum redeat, an in Aegyptum profectus occupet Alexandriam. Item deliberationes partim ipsae propter se consultandae sunt, ut si deliberet senatus, captivos ab hostibus redimat, an non; partim
Abbreviated transcription (Latin):
finonibꝰ. Ealse sunt ħꝰ mõi. Ut fiquis dicat inuiriã ẽẽ
nullam n q̃ expulsatione aut ꝯuitio ꝯstet. Uulgare s̃
q̃ nicħ ominus inaliam rẽ tͣns ferri pꝰs: Ut siquis dicat
quadruplator ũ b̾uit̃ dicã capitał ẽ. Est n inꝓbꝰ ⁊ pestifer
cunis. Nam nicħomag̃ quadruplatous. ꝗͣ furis. ꝗͣ ficca

Expanded text:
i. Falsae sunt huiusmodi, ‹ut› si quis dicat iniuriam esse nullam, nisi quae ex pulsatione aut convicio constet. Vulgares sunt, quae nihilominus in aliam rem transferri possunt, ut si quis dicat: «Quadruplator, ut breviter scribam, capitalis: est enim inprobus et pestifer civis.» Nam nihilo magis quadruplatoris quam furis,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui uxores ducunt. at tu duxisti altã. Itẽ uiciosũ
ẽ idq uulgarẽ ht̃ de fensionẽ ħ mͦ. Iracundia inductus
peccauit aut aoolescentia aut amore. h cemodi  dep̃co
uiunc in cõtͤusia e ħ mͦ. Eho tu dũ quibꝰ ẽ potestas motꝰ
Nam ita ꝓsuo iure. ħ exemplo usum crespontẽ enniꝰ
induxr̃: quasi ian satis cͥtis ronibus ioita eẽ de mõstis

Expanded text:
sunt, si uxores ducunt. At tu duxisti alteram.» Item vitiosum est id, quod vulgarem habet defensionem, hoc modo: «Iracundia deductus peccavit aut adulescentia aut amore.» Huiuscemodi enim nunc in controversia, hoc modo: Ehotu, dii, quibus est potestas motus Nam ita pro suo iure hoc exemplo utentem Chrespontem Ennius induxit, quasi iam satis certis rationibus ita esse demo