comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa dicitur barbarum grecum ue. Nam sonis homines ut era
tĩnitu dignoscimus. ita fiet illud quod ennius probat cum
dicit suaui loquenti ore cethegum fusse. non quod cicero
in his reprehendit quos ait latrare non agere. sunt enim
multa uitia de quibus dixi cum in quadam primi libri parte
puerorum ora formarem oportunius ratus in ea etate facẽ
illorum ĩ uentionẽ in qua emendari possunt. Itemq si ipã nox
primum fuerit ut sic dicam sona .i. nullum corum de qbus
nũc dixi patietur in cõmodum deinde non subsurda rudis
ĩmanis dura. rigida uana: prepingius aut tenius in anis
acerba pusilla. mollis. effeminata. spiritus nec breuis. nec par
durabilis nec in preceptu difficilis. Dilucida uero erit pro¬
nuntiatio primum si uerba tota exegerit quorum pars de¬
uorari. pars destitui solet. plerisq extremas syllabas non
proferentibus dum oriorũ sono indulgent. ut est autem ne¬

Expanded text:
sa dicitur barbarum Graecumve. nam sonis homines ut aera sa dicitur barbarum Graecumve. nam sonis homines ut aera tinnitu dinoscimus. ita fiet illud, quod Ennius probat, cum dicit suauiloquenti ore Cethegum fuisse, non quod Cicero in his reprehendit, quos ait latrare non agere. sunt enim multa vitia, de quibus dixi, cum in quadam primi libri parte puerorum ora formarem, opportunius ratus, in ea aetate facere illorum mentionem, in qua emendari possunt. itemque si ipsa vox primum fuerit, ut sic dicam, sana, id est, nullum eorum, de quibus modo rettuli, patietur incommodum; deinde non subsurda, rudis, immanis, dura, rigida, rava, praepinguis, aut tenuis, inanis, acerba, pusilla, mollis, effeminata, spiritus nec brevis nec parum durabilis nec in receptu difficilis. dilucida vero erit pronuntiatio prinum, si verba tota exierint, quorum pars devorari, pars destitui solet, plerisque extremes syllabas non perferentibus, dum priorum sono indulgent. ut est autem ne
Abbreviated transcription (Latin):
transitu qui naturalit᷑ impedit᷑ non ut arbitror ꝑp calorẽ
Quod quidam putauerũt nam est maior in aliis: sed ꝑꝑ humo¬
rem potius. Nam hoc etas illa turgescit. Itaq nares ẽt̃ ac
pectus eo tempore tument atq omnia uelut atq omnia uelut
germinat tenera et iniurie obnoxia. Sed ut ad propositũ
redeam iam confirmate constituteq uocis genus exercitatio¬
nis optimum duco quod oꝑi est simillimum dicere quotidie
sicut agimus. nanꝗ hoc modo non uox tantũ confirmatur et
latus: sed ẽt corporis detens et accõmodatus orationi motus cõ¬
ponitur. Non alia est autem ratio pronuntiationis ꝙ̃ ipius
orationis nam ut illa emendata dilucida ornata apta ec̃
debet ita hȩc quoq emendata erit idest uitio carebit si fue¬
rit os facile explanatũ iocundum urbanũ id est in quo nłła
rusticitas neque ꝑegrinitas resonet. Non enim sine cau¬

Expanded text:
transitu, quia naturaliter impeditur, non, ut arbitror, propter calorem, transitu, quia naturaliter impeditur, non, ut arbitror, propter calorem, quod quidam putaverunt nam est maior alias, sed propter humorem potius; nam hoc aetas illa turgescit. itaque nares etiam ac pectus eo tempore tument, atque omnia velut germinant eoque sunt tenera et iniuriae obnoxia. sed , ut ad propositum redeam, iam confirmatae constitutaeque voci genus exercitationis optimum duco, quod est operi simillimum, dicere cotidie sicut agimus. namque hoc modo non vox tantum confirmatur et latus, sed etiam corporis decens et accommodatus orationi motus componitur. non alia est autem ratio pronuntiationis quam ipsius orationis. nam ut illa emendata, dilucida, ornata, apta esse debet, ita haec quoque emendata erit, id est, vitio carebit, si fuerit os facile, explanatum, iucundum, urbanum, id est, in quo nulla neque rusticitas neque peregrinitas resonet. non enim sine cau
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex rebus concipitur affectus. ediscere ꝗͣ maxime uaria
quȩ et clamorem et disputationẽ et sermonem et flexus habe¬
ant ut simul in omnia paremur hoc satis est. Alioquin nitida
illa et curata uox in solitum laborem recusabit. ut assueta gy¬
nasiis et oleo corpora ꝙ̃ libet sint in suis certaminibus speci¬
osa atq robusta si militare iter fascesq et uigilias imperes
deficiant et querant unctores suos nudumq sudorem. Illa
tam in hoc ope pͥcipi quis ferat. iutandos soles atq uentos
& nubila et ac siccitates. ita si dicendum in sole aut uento¬
so humido calido die fuerit reos desereremus. Nam quiđ
crudum aut saturũ aut ebriũ aut eiecto modo uomitu.
Quȩ cauenda quiđda monent: declamare neminem qui sit mẽ¬
tis compos puto. Illud non sine causa ab omnibus preceptũ
ut parcatur maxime uoci in illo a pueritia in adolescentiã

Expanded text:
qui ex rebus ipsis concipitur, adfectus et ediscere quam maxime varia, qui ex rebus ipsis concipitur, adfectus et ediscere quam maxime varia, quae et clamorem et disputationem et sermonem et flexus habeant, ut simul in omnia paremur. hoc satis est; alioqui nitida illa et curata vox insolitum laborem recusabit, ut assueta gymnasiis et oleo corpora, quamlibet sint in suis certaminibus speciosa atque robusta, si militare iter fascemque et vigilias imperes, deficiant et quaerant unctores suos nudumque sudorem. illa quidem in hoc opere praecipi quis ferat vitandos soles atque ventos et nubila etiam ac siccitates? ita , si dicendum in sole aut ventoso, humido, calido die fuerit, reos deseremus? nam crudum quidem aut saturum aut ebrium aut eiecto modo vomitu, quae cavenda quidam monent, declamare neminem, qui sit mentis compos, puto. illud non sine causa est ab omnibus praeceptum, ut parcatur maxime voci in illo a pueritia in adolescentiam
Abbreviated transcription (Latin):
& phonascis et oratoribus necessaria est exercitatio qua
oĩa conualescunt ita curȩ non idem genus. Nam neq
certa tpr̃a ad spirandũ dari possunt᷑ tot ciuilibus offi¬
cis occupato. nec preparare ab imis sonis uocem ad sũmos
nec semꝑ a contentione concedere licet cum pluribus iudiciis
sepe dicendum sit. ne ciborũ quidem est eadem obseruatio. nõ
enim tam molli teneraq uoce ꝗ̃ forti ac durabili opus est. cũ
illi omnes etiam altissimos sonos leniant cantu oris. nobis ple¬
raque aspere sint concitateq dicenda et uigilande noctes &
fuligo lucubrationum bibenda. et insudata ueste durandũ
Quare uocem delitiis non molliamus nec imbuatur ea consuetu¬
dine quam desertura sit. Sed exercitatio eius talis sit qualis
usus ne silentio subsidat sed firmetur consuetudine qua diffi¬
cultas omnis leuctur. E discere autem quo exercearis erit op¬
timum. Nam extempore dicentis auocati cura uocis ille ꝗ

Expanded text:
 phonascis et oratoribus necessaria est exercitatio, qua  phonascis et oratoribus necessaria est exercitatio, qua omnia convalescent, ita curae non idem genus est. nam neque certa tempora ad spatiandum dari possunt tot civilibus officiis occupato, nec praeparare ab imis sonis vocem ad summos nec semper a contentione condere licet, cum pluribus iudiciis saepe dicendum sit. ne ciborum quidem est eadem observatio. non enim tam molli teneraque voce quam forti ac durabili opus est, cum illi omnes etiam altissimos sonos leniant cantu oris, nobis pleraque aspere sint concitateque dicenda et vigilandae noctes et fuligo lucubrationum bibenda et in sudata veste durandum. quare vocem deliciis non molliamus, nec imbuatur ea consuetudine, quam desideratura sit; sed exercitatio eius talis sit qualis usus, ne silentio subsidat, sed firmetur consuetudine, qua difficultas omnis levatur. ediscere autem, quo exercearis, erit optimum nam ex tempore dicentes avocat a cura vocis ille,
Abbreviated transcription (Latin):
multa sunt utrisque coĩa firmitas corporis ne ad spado¬
num et mulierum: et egrorũ exilitatem uox nr̃a tenue¬
tur. Quod ambulatio. unctio ueneris abstinentia. faci¬
lis ciborum digestio idem frugalitas prestat. preterca
ut sint fauces integre id est molles acleues. quarũ uitio
ꝙ frangitur et obscurat᷑ et ex asperat᷑ et discinditur uox
N am ut tibiȩ eodem spiritu accepto alium clausis. alium
aꝑtis foraminibus. alium non satis purgate. alium qͥsse
sonum reddunt. ita fauces tumentes strangulant uo¬
cem obtuse obscurant. rase exasperant. conuulse fractis
sunt organis siniles. finditur et̃ spiritus obiectu aliqͦ
sicut lapillo tenues aquę. Quarum spiritus et si ultra
paulum coit aliꝗd tñ caui relinꝗt post id ipm̃ quod offen¬
derat. humor quoq uocem ut nimius impedit. ita consũ¬
ptus destituit. Nam fatigatio ut corpora non ad presens
modo tempus: sed et̃ in futurum afficit. Sed ut comunit¬

Expanded text:
multa sunt utrisque communia, firmitas corporis, ne ad spadomulta sunt utrisque communia, firmitas corporis, ne ad spadonum et mulierum et aegrorum exilitatem vox nostra tenuetur; quod ambulatio, unctio, veneris abstinentia, facilis ciborum digestio, id est frugalitas, praestat. praeterea ut sint fauces integrae, id est molles ac leves, quarum vitio et frangitur et obscuratur et exasperatur et scinditur vox. nam ut tibiae eodem spiritu accepto alium clausis, alium apertis foraminibus, alium non satis purgatae, alium quassae sonum reddunt, ita fauces tumentes strangulant vocem, obtusae obscurant, rasae exasperant, convulsae fractis sunt organis similes. finditur etiam spiritus obiectu aliquo sicut lapillo tenues aquae, quarum cursus etiamsi ultra paulum coit, aliquid tamen cavi relinquit post id ipsum quod offenderat. humor quoque vocem ut nimius impedit, ita consumptus destituit. nam fatigatio, ut corpora, non ad praesens modo tempus, sed etiam in futurum adficit. sed ut communiter et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quȩ uelut organa meat: an ip̃i propria natura an pro¬
ut mouetur lateris pestoris ue finmitas. an capitis
plus adiuuet. Nam opus est omnibus sicut non oris
modo suauitate. sed nariũ quoq ꝑquas quod suꝑest
uocis egeritur. dulcis eẽ tñ delet. non exprobrans
sonus. Utendi uoce mulciplex ratio. Nam preter
illam differentiam quȩ est tripartita: acute . grauis
flexe. tum intentis : tum remissis. tum inflatis: tum
inferioribus modis opus est. spatiis quoq lentioribus aut
cutitioribus. sed is ipĩs media interiacent multa. et ut
facies ꝗꝗͣ ex paucissimis constet infinita differentia: ita
uox et si paucas quȩ nominari possent continet speties
propria cuiq est: et non hec minus auribus ꝗͣ oculis illa
dignoscit᷑. Augentur autem sicut omniũ ita uocs quoq
bona cura et negligentia uel inscitia minuuntur. Sed
cura non eadem oratoribus quȩ phonascis conuenit. tñ

Expanded text:
per quae velut organa meat; ipsi propria natura, an proper quae velut organa meat; ipsi propria natura, an prout movetur; lateris pectorisve firmitas an capitis etiam plus adiuvet. nam opus est omnibus sicut non oris modo suavitate, sed narium quoque, per quas quod superest vocis egeritur. dulcis esse tamen debet non exprobrans sonus. utendi voce multiplex ratio. nam praeter illam differentiam, quae est tripertita, acutae, gravis, flexae, tum intentis, tum remissis, tum elatis, tum inferioribus modis opus est, spatiis quoque lentioribus aut citatioribus. sed his ipsis media interiacent multa, et ut facies, quanquam ex paucissimis constat, infinitam habet differentiam, ita vox, etsi paucas, quae nominari possint, continet species, propria cuique est, et non haec minus auribus quam oculis illa dinoscitur. augentur autem sicut omnium, ita vocis quoque bona cura, negligentia minuuntur. sed cura non eadem oratoribus quae phonascis convenit; tamen
Abbreviated transcription (Latin):
reficere. Sed nos de eo nũc loquamur. cui nõ frustra p̃¬
cipitur Cum sit aũt omnis actio ut dixi in duas diui¬
sa partes uocem. gestumq. Quorũ alter oculos: alter
aures mouet. per quos duos sensus omnis ad aĩum pene¬
trat affectus. prius est de uoce dicere: cui et̃ gestus accõ¬
modatur. In ea prima obseruatio est. qualem habeas
Secunda quomodo utaris. Natura uocis spectatur quã¬
titate & qualitate. Quantitas simplicior in summã enim
grandis aut exigua est. Sed inter has extremitates
mediȩ sunt speties. et abima ad summã. ac retro mul¬
ti sunt gradus. Qualitas magis uaria. Nam est et cã¬
dida et fusca et plena & exilis. et lenis et aspera: et cõ¬
tracta et fusca. et dura et flexibilis: et clara et obtusa
S ps̃ etiam longior breuiorq nec causas cur quicq torũ
accidit persequi proposito oꝑi necessarium est. eorũ¬
ne sit differentia in quibus aura illa concipitur. an eoꝵ

Expanded text:
reficere. sed nos de eo nunc loquamur, cui non frustra prreficere. sed nos de eo nunc loquamur, cui non frustra praecipitur. cum sit autem omnis actio, ut dixi, in duas divisa partes, vocem gestumque, quorum alter oculos, altera aures movet, per quos duos sensus omnis ad animum penetrat adfectus, prius est de voce dicere, cui etiam gestus accommodatur. in ea prima observatio est, qualem habeas; secunda, quomodo utaris. natura vocis spectatur quantitate et qualitate. quantitas simplicior; in summa enim grandis aut exigua est, sed inter has extremitates mediae sunt species, et ab ima ad summam ac retro sunt multi gradus. qualitas magis varia. nam est et candida et fusca, et plena et exilis, et lenis et aspera, et contracta et fusa, et dura et flexibilis, et clara et obtusa. spiritus etiam longior breviorque. nec causas, cur quidque eorum accidat, persequi proposito operi necessarium est: eorumne sit differentia, in quibus aura illa concipitur, an eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
naturalia solent improbare uel ꝗ uerborum atq ip̃ius
etiam soni rustiatate. ut. L. coctam dicit cicero fecisse
imitationem antiquitatis affectant Uerum illi persuasio¬
ne sua fruantur. ꝗ hominibus ut sint oratores satis putãt
nasci. Nostro labori dent ueniam ꝗ nihil credimus eẽ per¬
fectum nisi ubi natura cura uiuctur. In hoc igitur nõ con¬
tumacit᷑ consentio primas partes eẽ nature. Nam certe
bene pronuntiare non poterit cui aut in scrigtis memoria
aut in iis quȩ subito dicenda erunt facilitas prompta
defuerit: nec si in emendabilia oris ĩ commoda obstabũt
Corporis etiam potest eẽ aliqua tanta deformitas ut nlła
arte uincatur. Sed ne uox quiđ nisi liberalis actionem
habere optimã potest. Bona enim firmaq ut uolumus
uti licet. mala uel imbeccilla et inhibet multa ut insur¬
gere exclamare: et aliqua cogit. ut sum mittere deflec¬
tere. et rasas fauces ac latus fatigatũ deformi cantico

Expanded text:
naturalia solent improbare, vel qui verborum atque ipsius naturalia solent improbare, vel qui verborum atque ipsius etiam soni rusticitate, ut L. Cottam dicit Cicero fecisse, imitationem antiquitatis adfectant. verum illi persuasione sua fruantur, qui hominibus, ut sint oratores, satis putant nasci; nostro labori dent veniam, qui nihil credimus esse perfectum, nisi ubi natura cura iuvetur. in hoc igitur non contumaciter consentio primas partes esse naturae. nam certe bene pronuntiare non poterit, cui aut in scriptis memoria aut in iis, quae subito dicenda erunt, facilitas prompta defuerit, nec si inemendabilia oris incommoda obstabunt. corporis etiam potest esse aliqua tanta deformitas, ut nulla arte vincatur. sed ne vox quidem exilis actionem habere optimam potest. bona enim firmaque, ut volumus, uti licet; mala vel imbecilla et inhibet multa, ut insurgere et exclamare, et aliqua cogit, ut intermittere et deflectere et rasas faces ac latus fatigatum deformi cantico
Abbreviated transcription (Latin):
cicero unam in dicendo actionem dominari putat. hac en
lentulum plus opinionis consecutũ ꝗ eloquentia tradit
Fadem .C. gracchũ in deflenda fris nece totius ppłi romani
lacrimas concitasse antoniũ et crassum multũ ualuisse
plurimum uero.Q hortensium. cuius rei fides est ꝙ eius
scripta tantũ intra famam sunt ꝗ̃ diu princeps orator
aliquando emulus ciceronis existimatus est nouissime
quo ad uixit secundus ut appareat placuisse aliquid eo
dicente. Quod legentes non muenimus. et hercle cum
ualeant multum uerba perse et uox proprĩa ium adiiciat
rebus et gestus motusq sionificent aliquid. profedto ꝑ¬
fectum quiddam fieri cum omnia coiere netesse est. Sunt
tñ ꝙ rudem illam et qualem impetus cuius ꝙ animi tulit
actionem iudicent fortiorem et solam uiris dignam. Sed
non alii fere ꝗ̃ qui etiam in dicendo curam et artem et
nitorem et quicquid studio paratur ut affectata et parũ

Expanded text:
Cicero unam in dicendo actionem dominari putat. hac Cn. Cicero unam in dicendo actionem dominari putat. hac Cn. Lentulum plus opinionis consecutum quam eloquentia tradit, eadem C. Gracchum in deflenda fratris nece totius populi Romani lacrimas concitasse, Antonium et Crassum multum valuisse, plurimum vero Q. Hortensium. cuius rei fides est, quod eius scripta tantum intra famam sunt, qua diu princeps oratorum, aliquando aemulus Ciceronis existimatus est, novissime, quoad vixit, secundus, ut appareat placuisse aliquid eo dicente, quod legentes non invenimus. et hercule cum valeant multum verba per se, et vox propriam vim adiiciat rebus, et gestus motusque significet aliquid, profecto perfectum quiddam fieri, cum omnia coierunt, necesse est. sunt tamen qui rudem illam, et qualem impetus cuiusque animi tulit, actionem iudicent fortiorem et solam viris dignam, sed non alii fere quam qui etiam in dicendo curam et artem et nitorem, et quidquid studio paratur, ut adfectata et parum
Abbreviated transcription (Latin):
gratiȩ ut nos infinito magis eadem illa audita ꝗͣ lecta de¬
lectent: & ulissimis etiã quibusdam impetrant aures ut
quibus nullus est in bibliothecis locus sit et frequens in thea¬
tris. Ꝙ si in rebus quas fictas ẽẽ scimus et manes tantũ
pronuntiatio potest ut iram lacrimas solicitudinem afferat:
quanto plus ualeat netesse est ubi et oedimus: Equidem uel
medio crem orationem commendatam uiribus actionis affir¬
mauerim plus habiturã ẽẽ momenti ꝗ̃ optimã eadem illa
destitutam. Siquidem et demosthienes et quid eẽi in toto
genere dicendi primum interrogatus pronuntiationi palmã
dedit. Eidemq secundũ ac tertiũ locum donec ab eoq̃r
desierit. ut eam uideri possit non precipuã sed solam iudicas¬
e Ideo q ip̃e tam diligent᷑ apud andronicũ Nyppoeratem
studuit. ut ad mirantibus cius orationem rhodiis nõ ĩmerito
eschines dixisse uideat᷑. Quid si ipm̃ audissetio et I

Expanded text:
gratiae, ut nos infinito magis eadem illa audita quam lecta degratiae, ut nos infinito magis eadem illa audita quam lecta delectent; et vilissimis etiam quibusdam impetrant aures, ut, quibus nullus est in bibliothecis locus, sit etiam frequens in theatris. quodsi in rebus, quas fictas esse scimus et inanes, tantum pronuntiatio potest, ut iram, lacrimas, sollicitudinem adferat, quanto plus valeat necesse est, ubi et credimus? equidem vel mediocre orationem commendatam viribus actionis adfirmarim plus habituram esse momenti quam optimam eadem illa destitutam. siquidem et Demosthenes, quid esset in toto dicendi opere primum, interrogatus pronuntiationi palmam dedit eidemque secundum ac tertium locum, donec ab eo quaeri desineret, ut eam videri posset non praecipuam, sed solam iudicasse; ideoque ipse tam diligenter apud Andronicum hypocriten studuit, ut admirantibus eius orationem Rhodiis non immerito Aeschines dixisse videatur: quid si ipsum audissetis? et M.
Abbreviated transcription (Latin):
IRONUNTIATIO a plerisque actio dicitur sed
prius nomen est a uoce sequens a gestu iudet᷑ accipe
Nanq actionem acero alias quasi sermonem. alias quasi elo¬
quentiam quandã corporis dicit. idem tñ duas eius partes
facit quȩ sunt eadem pronuntiationis uocem atq motum
Qua propt᷑ utraq appellatione in different᷑ uti licet. Habet
autem res ip̃a miram quandã in orationibus ium ac ptãtem
nec enim tam refert qualia sint quȩ intra nos met ip̃os
cõposuimus ꝗ̃ quomedo efferantur. Nam ita quisque ut
audit mouetur. Quare nec probatio ulla quę aliquo mõ
uenit ab oratore tam firma est ut non perdat uires suas
nisi adiuuat᷑ asscueratione dicentis affectus om̃s langue¬
scant necesse est nisi uoce. uultu totius prope habitu corpo¬
ris in ardescunt. Nam cum hec omnia fecerimus felices tñ
mur ac non et ip̃a nr̃a oscitatione soluatur. documento
sunt uel scenici actores ꝗ et optimis poctaꝵ tantũ adiicut

Expanded text:
ronuntiatio a plerisque actio dicitur, sed prius nomen a voce, sequens a gestu videtur accipere. namque actionem Cicero alias quasi sermonem alias eloquentiam quandam corporis dicit. idem tamen duas eius partes facit, quae sunt eaedem pronuntiationis, vocem atque motum. qua propter utraque appellatione indifferenter uti lionibus vim ac potestatem; neque enim tam refert, qualia sint, quae intra nosmet ipsos composuimus, quam quo modo efferantur; nam ita quisque, ut audit, movetur. quare neque probatio ulla, quae modo venit ab oratore, tam firma est, ut non perdat vires suas, nisi adiuvatur adseveratione dicentis. adfectus omnes languescant necesse est, nisi voce, vultu, totius prope habitu corporis inardescunt. nam cum haec omnia fecerimus, felices tammus, ac non et ipse nostra oscitatione solvatur. documento sunt vel scenici actores, qui et optimis poetarum tantum adiiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
laudem presentem futuram hominibus contigisse si tñ dignũ
luteris eẽt ab oꝑe pulcherrimo cuius tractatus atq ipa passio
plenissimam studiis gram refert. hanc minore exigere mer¬
celem. more eorum qui a se nõ uirtutes sed uoluptatem
quȩ fit ex uirtutibus peti dicũt. Ipãm igitur orandi maie¬
statem qua nibuil dii ĩmortales melius homisii dederũt et
facientes aut euademus in sũmum aut certe multos infra
non uidebimus. Habes marcelle uictori quibus precepta
dicendi pro uirili parte adiuuari posse ꝑ nos uidebantur
quorum cognitio studiosis uilenibus si nõ magnã utilitatẽ
afferet at certe quod magis petimus bonam uolũtatem

Expanded text:
laudem praesentem, futuram hominibus contigisse, nisi indignum laudem praesentem, futuram hominibus contigisse, nisi indignum litteris esset, ab opere pulcherrimo, cuius tractatus atque ipsa possessio plenissimam studiis gratiam refert, hanc minorem exigere mercedem, more eorum, qui a se non virtutes sed voluptatem, quae fit ex virtutibus, peti dicunt. ipsam igitur orandi maiestatem, qua nihil dii immortales melius homini dederunt et facientes aut evademus ad summum aut certe multos infra nos videbimus. haec erant, Marcelle Victori, quibus praecepta dicendi pro virili parte adiuvari posse per nos videbantur, quorum cognitio studiosis iuvenibus si non magnam utilitatem adferet, at certe, quod magis petimus, bonam voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
secundis tertiis q consistere. Neq enim siquis achillis
gloriam in bellicis conseq non põt. aiacis aut diomedis
laudem aspernabitua. neq ꝙ homeri non fuerũt. an
imo si hanc cogitationẽ hõies habuissent ut nemo se me¬
liorem fore eo ꝙ optimus fuisset arbitraretur ii ip̃i.
Uirgilius nec post crassum et hortensiũ cicero: sed nec
alii postea uicerũt. Uerum transeundi spes nõ sit magna
tñ est dignitas subseq̃ndi. an pollio et mesalla ꝗ iam acero¬
ne arcem tenente eloq̃ntię agere cepunt. parũ in uita
dignitatis habuerũt: parũ ad posteros gloriȩ tradidert̃
A liõꝗn pessime de rebus humanis ꝑducte insũmũ artes
dica quoq eloquentia parit fructus: ac siquis hec stu¬
dia usilitate sola metiatur pene illi ꝑfecte par est¬
N eque erat difficile uel ueteribus uel nouis exemplis palã
facere. non aliunde maiores opes. honores. amicitiam

Expanded text:
secundis tertiisque consistere. neque enim, si quis Achillis secundis tertiisque consistere. neque enim, si quis Achillis gloriam ad bellicis consequi non potest, Aiacis aut Diomedis laudem aspernabitur, nec qui Homeri non fuerunt, Tyrtaei. Quin immo si hanc cogitationem homines habuissent, ut nemo se meliorem fore eo qui optimus fuisset, arbitraretur, ii ipsi,crum Vergilius nec post Crassum et Hortensium Cicero, sed nec illi, qui post eos fuerunt. verum ut transeundi spes non sit, magna tamen est dignitas subsequendi. An Pollio et Messala, qui iam Cicerone arcem tenente eloquentiae agere coeperunt, parum ad vita dignitatis habuerunt, parum ad posteros gloriae tradiderunt? alioqui pessime de rebus humanis perductae ad summum artes dica quoque eloquentia parit fructus ac, si quis haec studia utilitate sola metiatur, paene illi perfectae par esneque erat difficile vel veteribus vel novis exemplis palam facere, non aliunde maiores opes, honores, amicitias,
Abbreviated transcription (Latin):
etate iam declinata didicit. ut eẽt hominiblis docum̃to
ea quoq percipi posse quȩ senes concupissent. Qx mlta
pene omnia eradidit uarro. Quod instrumta didicimus
cullio defuit: Quid plura: cũ et cornelius telsus mediori
uir ingenio nõ solum dehis omnibus conscripserit artibus
setd amplius rei militaris et rustice et̃ ꝙ medicinȩ precep¬
ta reliquerit dignus uel ip̃o proposito ut eum scist oĩã
illa credamus. at ꝑficere tantum opus arduũ et nemo
possit. cum oĩa quȩ magña sunt atq admirabilia tẽpus
aliquod quo primũ efficerent᷑ habuerĩt. quãtum enim
poesis ab tlomero et uirgilio. tantiam fastigium accipit
eloquentia a demosthene atq cicerone. deniq ꝗe ꝗd
est optimũ ante non fuerat. ueꝵ ẽt siquis summa de¬
speret quod cur faciat: cui ingeniũ. ualitudo facultas
preceptor nõ de erũt. tñ est ut Cicero ait pulchrum ĩ

Expanded text:
aetate iam declinata; didicit, ut esset hominibus documento aetate iam declinata; didicit, ut esset hominibus documento ea quoque percipi posse quae senes concupissent. quam multa, paene omnia, tradidit Varro! quod instrumentum dicendi M. Tullio defuit? quid plura? cum etiam Cornelius Celsus, mediocri vir ingenio, non solum de his omnibus conscripserit artibus, sed amplius rei militaris et rusticae et medicinae praecepta reliquerit, dignus vel ipso proposito, ut eum scisse omnia illa credamus. at perficere tantum opus arduum et nemo posse; tum omnia, quae magna sunt atque admirabilia, tempus aliquod quo primum efficerentur habuisse. nam et poesis ab Homero et Vergilio tantum fastigium accepit et eloquentia a Demosthene atque Cicerone. denique quidquid est optimum, ante non fuerat. verum etiam si quis summa desperet quod cur faciat, cui ingenium, valetudo, facultas, praeceptores non deerunt?, tamen est, ut Cicero ait, pulchrum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut de homero taceam in quo nullius non artis aut ꝑfecta
aut certe non dubia uestigia repiunt᷑. ut Aelium hppiã
transeam qui non liberaliũ modo disciplinaꝵ ꝑse sciẽ¬
tiam tulit sed uestem et anulum crepidas queq oĩã tulit
manu sua fecerat. inusu hũĩt. atq ita se preparauit ne
cuius alterius ope egeret nullius rei gorgias quoq sum¬
iubebat. Quȩ tandem ars digna lrĩs platoni defuit:
quot scilicet seculis aristoteles didicit ut nõ solum q̃
ad philosophos atq oratores ꝑtinẽt̃ scientia complecteret᷑
sed animaliũ satorumq naturas omnes ꝑquireret. Illis¬
enim hȩc inueniẽda fuerunt. nobis cognoscenda sunt
tot nos preceptoribus. tot exemplis instruxit antiꝗtas
ut possit uideri nulla forte nascendi etas felicior ꝗ̃
idem reꝗ rusticaꝵ peritissimus fuit int tot oꝑas militiȩ
tantas domi contentiones rudi seculo lieteras grecas

Expanded text:
raecipiendo. ceterum , ut de Homero taceam, ad quo nullius non artis aut opera perfecta raecipiendo. ceterum , ut de Homero taceam, ad quo nullius non artis aut opera perfecta aut certe non dubia vestigia reperiuntur, ut Eleum Hippiam transeam, qui non liberalium modo disciplinarum prae se scientiam tulit, sed vestem et anulum crepidasque, quae omni manu sua fecerat, ad usu habuit, atque ita se praeparavit, ne cuius alterius opere egeret, illusisse tot malis, quot sumiubebat. quae tandem ars digna litteris Platoni defuit? quot sacculis Aristoteles didicit, ut non solum, quae ad philosophos atque oratores pertinent, scientia complecteretur, sed animalum satorumque naturas omnes perquireret? illis haec invenienda fuerunt, nobis cognoscenda sunt. tot nos praeceptoribus, tot exemplis instruxit antiquitas, ut possit videri nulla sorte nascendi aetas felicior quam idem rerum rusticarum peritissimus fuit inter tot operas militiae, tantas domi contentiones, rudi saeculo, litteras Graecas
Abbreviated transcription (Latin):
uanus salutandi labor. alios datum fabulis ociũ alias specta¬
cula alias coniuiua trahũt. adiice tot gna ludendi et insanã
corporis curam. Traiani peregrinatio iura calculorũ an¬
xie solicitudines multe causa libidinũ et umũ et flagitio¬
sis omni gnẽ uoluptatũ aĩs ne ea quid tp̃ra idonea sint
que supsunt. Que si ommia studis impenderentus
iam nobis longa etas et abunde satis ad discendum spa¬
tia uiderent᷑ ut diurna tm̃ computantibus tempora ut noc¬
tes quarum bona pars omni sonno longior adiuuarent.
unc computamus annos non quibus studiumus sed qbus
artium professores omnẽ suam uitam ꝗ̃libet longa fuerit
insingulis artibus consumpserũt. seꝗtur ut plures quasdã
uitas ad plura discenda desideremus. neq illi didicerũt
hic usque insegectutem. sed ea sola didicisse contenti fue¬
runt ac tot annos non in ꝑcipiendo exhauserũt. Ceterũ

Expanded text:
vanus salutandi labor, alias datum tabulis otium, alias spectavanus salutandi labor, alias datum tabulis otium, alias spectacula, alias convivia trahunt. adiice tot genera ludendi et insanam corporis curam, peregrinatio, rura, calculorum anxiam sollicitudinem, invitamenta libidinum et vinum et flagrantibus omni genere voluptatum animis ne ea quidem tempora idonea, quae supersunt. quae si omnia studiis impenderentur, iam nobis longa aetas et abunde satis ad discendum spatii viderentur vel diurna tantum computantibus tempora ut nihil noctes, quarum bona pars omni somno longior est, adiuvarent. nunc computamus annos, non quibus studuimus, sed quibus eterarumque artium professores omnem suam vitam, quamlibet longa fuerit, ad singulis artibus consumpserunt, sequitur ut plures quasdam vitas ad plura discenda desideremus. neque enim illi didicerunt haec usque ad senectutem, sed ea sola didicisse contenti fuerunt ac tot annos non ad percipiendo exhauserunt, sed ad p
Abbreviated transcription (Latin):
gligentia. Proxima ĩ nobis ꝗ morari ĩ eo quod nouimus q̃
discere quȩ non dum scimus melius putamus. Nam ut de
nr̃is potissimã studiis dicam. quid attinet tam mulus annis
ꝗ̃ in more est plurimoꝵ. ut de iis a quibus magna ĩ hoc pars
ȩtatis absumitur taceam declamitare in schola et tantũ laboris
in rebius falsis consumere cum satis sit modico tempore imaginẽ
ueri discrimĩs et dicendi leges comperisse. Quod nõ dico ꝗa
et inforo nos experiri potuimus dum scholastiai sumus. di¬
scendi ratio talis ut nõ multos annos poscat quelibet enim pł¬
ex iis artibus quarum habui mentionem ĩ paucos libros con¬
trahi solet adeo infinito spatio ac traditione opus reliqua est
ren exempla abhistoricis aut dicendi ab oratoribus petunt᷑
philosophorum quoq consultorumq opiniones sicuti alia ueli¬
nos fecimus. quantulũ enim studiis partimur. Alias horas

Expanded text:
gligentia. proxima ad nobis, qui morari ad eo quod novimus, quam gligentia. proxima ad nobis, qui morari ad eo quod novimus, quam discere quae nondum scimus, melius putamus. nam ut de nostris potissimum studiis dicam, quid attinet tam multis annis quam ad more est plurimorum ut de his, a quibus magna ad hoc pars aetatis absumitur, taceam declamitare ad schola et tantum laboris ad rebus falsis consumere, cum satis sit modico tempore imaginem veri discriminis et dicendi leges comperisse Quod non eo diro, et ad foro nos experiri potuimus, dum scholastici sumus. discendi ratio talis, ut non multos poscat annos. quaelibet enim ex iis artibus, quarum habui mentionem, ad paucos libros contrahi solet; adeo non est infinito spatio ad traditionem opus. reliqua estrerum exempla ab historicis aut dicendi ab oratoribus petuntur, philosophorum quoque consultorumque opiniones, si utilia velinos facimus. quantulum enim studiis partimur Alias horas
Abbreviated transcription (Latin):
docent artes accipiet neq enim aut tam ꝑplexa aut tam
intentione discantur. longam enim fecit oꝑam ꝙ repugna¬
mus. breuis est institutio uitȩ honeste beateq si credas.
natura enim nos agd mentem optimã genuit adeoq discere
meliora uolentibus promptum est. ut uere intuenti mirũ
sit illud magis malos ẽẽ tam multos. nam ut aqua piscibus
ut sicca terrenis circũ fusus nobis spiritus uolucribus cõ¬
uenit. ita certe facilius eẽ oportebat secundum naturã
q̃ contra eam uiuere. Cetera uero ẽt si etatem nr̃am nõ
spatio senedtutis sed tempore adolescentiam metiamur abu¬
de multos ad discendum annos hnt Omnia enim breuiora
reddet ordo et ratio et modus. Sed culpa est in preceptaribus
prima libenter detinentibus uerũ partim cupiditate duitius
exigindi mercedulas partim ambitione quo difficilius sit
quod pollicentur. partim etiam insaentia tradendi uel ne¬

Expanded text:
docent, artes accipiet. neque enim aut tam perplexa aut tam docent, artes accipiet. neque enim aut tam perplexa aut tam dum annorum intentione discantur. longam enim facit operam quod repugnamus; brevis est institution vitae honestae beataeque, si credas. natura enim nos ad mentem optimam genuit, adeoque discere meliora uolentibus promptum est, ut vere intuenti mirum sit illud magis malos esse tam multos. nam ut aqua piscibus, ut sicca terrenis, circumfusus nobis spiritus volucribus convenit, ita certe facilius esse oportebat secundum naturam quam contra eam vivere. cetera vero, etiamsi aetatem nostram non spatio senectutis sed tempore adolescentiae metiamur, abude multos ad discendum annos habent. omnia enim breviora reddet ordo et ratio et modus. sed culpa est ad praeceptoribus prima, qui libenter detinent quos occupaverunt, partim cupiditate diutius exigendi mercedulas, partim ambitione, quo difficilius videatur esse quod pollicentur, partim etiam inscientia tradendi vel ne
Abbreviated transcription (Latin):
magna nimiũ uidear exigere. qui eundem uirũ honũ esse
et dicendi ꝑitum aut multa / qui tot artibus in puericia di¬
scenddis morũ quoq precepta. et scientiã iuris ciuilis ꝑterea
quȩ de eloquentia tradebant᷑ adiecerim quaq hec oꝑi nr̃o
necessaria eẽ gediderĩ uelut pondus rei phorrescant ac
desperent ante exꝑimentũ qui primũ renuntient quanta sit
humani ingenisi uis ꝗ potens efficiendi quȩ uelint. cum maria
transire. siderũ cursus nũos q cognoscere. mundum ip̃m
pene dimetiri minores et difficiliores artes potuerit. tum
cogitent quantam rem petant ꝗ̃ ꝙ nullus sit hoc proposito
premio labor recusandus. quod si mente conceꝑint huic
quoq parti facilius accedent ut ip̃m iter neq ĩperuium
neq saltem durum putent. Nam id quod prius quod q
maius est ut boni uiri simus uoluntate maxime constat
quam qui uera fide induerit facile easdem quȩ uirtutem

Expanded text:
magna nimium videar exigere, qui eundem virum bonum esse magna nimium videar exigere, qui eundem virum bonum esse et dicendi peritum velim, aut multa, qui tot artibus ad pueritia discendis morum quoque praecepta et scientiam iris civilis praeter ea, quae de eloquentia tradebantur, adiecerim, quique haec operi nostro necessaria esse crediderint, velut moram rei perhorrescant et desperent ante experimentum. qui primum renuntient sibi, quanta sit humani ingenii vis, quam potens efficiendi quae velit, cum maria transire, siderum cursus numerosque cognoscere, mundum ipsum paene dimetiri, minores, sed difficiliores artes potuerint. tum cogitent, quantam rem petant, quamque nullus sit hoc proposito praemio labor recusandus. quod si mente conceperint, huic quoque parti facilius accedent, ut ipsum iter neque impervium neque saltem durum putent. nam id, quod prius quodque maius est, ut boni viri simus, voluntate maxime constat; quam qui vera fide induerit, facile eas, quae virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
non humanitatis solum cõmuni ductus officio. sed amo¬
re quodam operis nemo enim minui uelit id in quo ma¬
ximus fuit. Quid porro est honestius ꝗͣ docere quod
optime scias: Sic ad se celium deductum a patre cicero
profitetur. sic pansam : irtiũ dolobellã. ĩ morem precep¬
toris exercuit quotidie dicens audiens q. ac nescio
an eum tũc beatissimũ credi oporteat fore cũ iam secre¬
tus et consetratus liber inuidia procul a contentionib
famam ĩ tuto collocarit et sentiat uiuus eam quȩ post
fata prestari magis solet uenerationẽ. et ꝗd apud
posteros futurus sit uidebit. Conscius sum maha quãtũ¬
mediocrit᷑ ualui quȩq antea sçierim: queq oꝑis huiusce
gratia potucrim inquirere candide me atq simpliciter in no¬
titiam eorum siqui forte cognoscere uoluissent protulisse atq
id uiro bono satis est dociusse quod scierit. Uereor tñ ne aut

Expanded text:
non humanitatis solum communi ductus officio, sed amonon humanitatis solum communi ductus officio, sed amore quodam operis. nemo enim minui velit id, ad quo maximus fuit. quid porro est honestius quam docere quod optime scias? sic ad se Caelium deductum a patre Cicero profitetur; sic Pansam, Hirtium, Dolabellam ad morem praeceptoris exercuit cotidie dicens audiensque. ac nescio an eum tum beatissimum credi oporteat fore, cum iam secretus et consecratus, liber invidia, procul contentionibus famam ad tuto collocarit et sentiet vivus eam, quae post fata praestari magis solet, venerationem et, quid apud posteros futurus sit, videbit. conscius sum mihi, quantumediocritate valui, quaeque antea scierim, quaeque operis huiusce gratia potuerim inquirere, candide me atque simpliciter ad notitiam eorum, si qui forte cognoscere voluissent, protulisse. atque id viro bono satis est, docuisse quod scierit. vereor tamen, ne aut
Abbreviated transcription (Latin):
meruerat auctoritate perdentem. cum agente illo quẽ
principem fuisse quondam fori non erat dubiũ alii quod
indignũ uideatur redirẽt. alii erubescerent. quȩ occasio
illi fuit. dicendo malle eum deficere ꝗ̃ desinere. neque
erãt illa quelia cũq mala sed minora. Quare anteꝗͣ ĩ
has etatis ueniat insidias reccptu canẽt et in portum
ĩtegra naue ꝑueniet. neq enim minores eum cum id
fecerit studioꝵ fructus perseq̃nt᷑.. At ille monimenta
reꝵ posteris. ut.L. crassus in libris cicerois destinabat
querentibus tradet. aut eloquentiȩ componet artem
aut pulcherrimis uitȩ preceptis dignũ os dabit. frequẽta¬
bunt uero eius domũ optimi uiuenes more ueterum et
ueram dicendi uiam uelut ex oraculo petent. hos ille
formabit quasi eloquentis parens et ut uetus guberna¬
tor litora et portus et quę tempestatũ signa quid
secundis flatibus quid auersis ratis poscat docebit

Expanded text:
meruerat auctoritate perdentem, cum agente illo, quem meruerat auctoritate perdentem, cum agente illo, quem principem fuisse quondam fori non erat dubium, alii, quod indignum videatur, riderent, alii erubescerent; quae occasio fuit de illo dicendi, malle eum deficere quam desinere. neque erant ilia qualiacunque mala sed minora. quare antequam ad has aetatis veniat insidias, receptui canet et ad portum integra nave perveniet. neque enim minores eum, cum id fecerit, studiorum fructus prosequentur. aut ille monumenta rerum posteris aut, ut L. Crassus ad libris Ciceronis destinat, iura quaerentibus reddet aut eloquentiae component artem aut pulcherrimis vitae praeceptis dignum os dabit. frequentabunt vero eius domum optimi iuvenes more veterum et vere dicendi viam velut ex oraculo petent. hos ille formabit quasi eloquentiae parens, et ut vetus gubernator litora et portus et quae tempestatum signa, quid secundis flatibus, quid adversis ratio poscat, docebit,
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluta. fortia nõ tumida similis in ceteris ratio. tu¬
tissima fere ꝑ mediũ uia ꝗa utriusq ultimũ uitium
IS dicendi uirtutibus usus orator ĩ iudiciis: consiliis:
concionibus. senatu ĩ omni deniq officio boni ciuis
finem quoq dignũ et optimo uiro et oꝑe sanctissimo¬
faciet faciet. non ꝗa prodesse unꝗ̃ satis sit. et illa
mente atq illacfacultate predito non conueniat oꝑis
pulcherrimi ꝗͣ longissimũ tempus. sed ꝗa decet hoc q
prospice᷑ ne quid peius ꝗ̃ fecerit faciat neq enim scietia
modo constat orator. quȩ augetur annis: sed uoce
latere firmitate. quibus fractis aut ĩminutis xtate
seu ualitueine cauendũ est neꝗd ĩ dratore summo desi¬
deret᷑ non intersistat fatigatus. nec quȩ dicet parũ
audiri sentiat. nec se queratur ꝑire. Uidi ego longe
ominũ quos mihi cognoscere contigit summum oratorẽ
domitium afrum ualde senẽ quotidie aliꝗd ex ea quã

Expanded text:
dissoluta, grandia non tumida. similis in ceteris ratio est ac tudissoluta, grandia non tumida. similis in ceteris ratio est ac tutissima fere per medium via, quia utriusque ultimum vitium  dicendi virtutibus usus orator ad iudiciis, consiliis, contionibus, senatu, ad omni denique officio boni civis finem quoque dignum et optimo viro et opere sanctissimo faciet, non quia prodesse unquam satis sit et illa mente atque illa facultate praedito non optandum operis pulcherrimi quam longissimum tempus, sed quia decet hoc quoque prospicere, ne quid peius, quam fecerit, faciat. neque enim scientia modo constat orator, quae augetur annis, sed voce, latere, firmitate; quibus fractis aut imminutis aetate seu valetudine cavendum est, ne quid ad oratore summo desideretur, ne intersistat fatigatus, ne quae dicet parum audiri sentiat, ne se quaerat priorem. vidi ego longe omnium, quos mihi cognoscere contigit, summum oratorem, Domitium Afrum valde senem, cotidie aliquid ex ea quam
Abbreviated transcription (Latin):
sumus orator optine tantum. sed et facillime facict̃ꝰ neq¬
enimuis summa dicendi eẽt admiratione digna si
infelix usque adultimũ solicitudo ꝑsequitur ac oratorẽ
macerat et coquit egre uerba uerenttm et perpenden-¬
dis coagmentandis q eis intabescentem. nitidus ille et
sublimis et locuples circumfluẽtibus undiq eloquentiȩ
copiis imperat. desinit enim ĩ aduersa niti ꝗ peruenit
in summũ Scandenti circa ima labor est. Ceterum
quantum processeris mollietur diues et letius solum
et̾ si hec quoq iam lenius suprema ꝑseuerantibus studiis
euaseris. inde fructus illaborati offerũt se se et oĩa spõte
Sed et copia ht̃ modum: sine quo nihil nec laudabile
nec salutare est et nitor ille cultũ uirilem et muẽtio
iudicium. Sic erũt magna nõ nimia. sublimia non
abrupta. fortia non temeraria: seuera non tristia
grauia non tardia: lȩta nõ luxuriosa. iocunda nõ

Expanded text:
sumus, orator optime tantum sed etiam facillime faciet. neqsumus, orator optime tantum sed etiam facillime faciet. neqenim vim summam dicendi et os admiratione dignum infelix usque ad ultimum sollicitudo persequitur, quae oratorem macerat et coquit aegre verba vertentem et perpendendis coagmentandisque eis intabescentem. nitidus ille et sublimis et locuples circumfluentibus undique eloquentiae copiis imperat. desinit enim in adversa niti, qui pervenit in summum. scandenti circa ima labor est; ceterum quantum processeris, mollior clivus ac laetius solum. et si haec quoque iam lenius supina perseverantibus studiis evaseris, inde fructus illaborati offerunt sese et omnia sponte sed et copia habeat modum, sine quo nihil nec laudabile nec salutare est, et nitor ille cultum virilem et inventio iudicium. sic erunt magna non nimia, sublimia non abrupta, fortia non temeraria, severa non tristia, gravia non tarda, laeta non luxuriosa, iucunda non
Abbreviated transcription (Latin):
oris ac fauorabilis qualiscunq eloquẽtię et ducit aĩos na¬
turali uoluptate uox omnis. neq aliunde illi ꝓfora atq ag¬
gerem circuli quo minus mirum est ꝙ nulli non agentium
parata uulgi corana est Ubi uero quid ex quisitius dictũ
accidit auribus imꝑitoꝵ qualecũq id quod modo se ipi
posse desperent. ht̃ ad mirationẽ. neq ĩ merito nã ne illu&
quiđ facile est. Sed euanescunt hȩc atq moriunt᷑ compara¬
tione meliorũ ut lana tincta fuco citra purpuras placet
at si contuleris et̃ lacerne conspectu melioris obruatur ut
Ouidius ait. Si uero iudiciũ is corruptis acrus adhibeas
ut bucinũ purpura iam illud quo fefellerat exuat mentitũ
colorem. et quanam uix en arrabili feditate pallescat.
L iceat igitur hec citra solem et ut quedam exigua aĩalia
igniculi uident᷑ in tenebris. deniq mala multi probant
nemo improbat bona. Neq uero oĩa ista de quibus locuti

Expanded text:
auribus ac favorabilis qualiscunque eloquentia et ducit animos naauribus ac favorabilis qualiscunque eloquentia et ducit animos naturali voluptate vox omnis, neque aliunde illi per fora atque aggerem circuli; quo minus mirum est, quod nulli non agentium parata vulgi corona est. ubi vero quid exquisitius dictum accidit auribus imperitorum, qualecunque id est, quod modo se ipsi posse desperent, habet admirationem, neque immerito; nam ne illud quidem facile est. sed evanescunt hac atque emoriuntur comparatione meliorum, ut lana tincta fuco citra purpuras placet; at si contuleris Tyriae eam lacaenae, conspectu melioris obruatur, ut Ovidius ait. si vero iudicium his corruptis acrut fucinis sulfura, iam illum, quo fefellerant, exuant mentitum colorem et quadam vix enarrabili foeditate pallescant. lucent igitur haec citra solem, ut quaedam exigua animalia igniculi videntur in tenebris. denique mala multi probant, nemo improbat bona. neque vero omnia ista, de quibus locuti
Abbreviated transcription (Latin):
mouendum adlibebit artis non unus color prohemi narra¬
tionis argum̃toꝵ egressionis ꝑorationis seruabitur dicet
idem grauit᷑ seuere acrit uehenent concitate copiose
amareꝰ comiter. remisse: suptilit᷑ blande lenit᷑ dulcit᷑
breuit᷑ urbane. non ubiq simul: seb ubicunq parsibi
sic fiet cum id ꝑꝑ quod maxime reꝑtus est usus oratiõis
ut dicat utiliter. et ad efficiendum quod intendit potent̃
Tum laudem quoq nec doctoꝵ modo: sed et̃ uulgi conseqͥt᷑
falluntur enim̃ plurimũ qui uiciosum et corruptum dicendi
genus quod aut uerborum licentia resubtat aut puerilib
sententiolis lasciuit. aut ĩ modito timore turgescit aut in a¬
nibus locis bacchat᷑ aut casuris si leuit᷑ excutiant᷑ flosculis
nitet aut precipitia prosublimibus habet aut spetie liber¬
tatis insanit magis existimẽt populare atq plausibile. Qđ
quiđ placere multis nec inficior. nec miror. est enim iocũdi

Expanded text:
movendum adhibebit artes. non unus color prooemii, narramovendum adhibebit artes. non unus color prooemii, narrationis, argumentorum, egressionis, perorationis servabitur. dicet idem graviter, severe, acriter, vehementer, concitate, copiose, amare, comiter, remisse, subtiliter, blande, leniter, dulciter, breviter, urbane, non ubique similis, sed ubique par sibi. sic fiet cum id, propter quod maxime repertus est usus orationis, ut dicat utiliter et ad efficiendum quod intendit potenter, tum laudem quoque nec doctorum modo sed etiam vulgi consequatur. falluntur enim plurimum, qui vitiosum et corruptum dicendi genus, quod aut verborum licentia exultat aut puerilibus sententiolis lascivit aut immodico tumore turgescit aut inanibus locis bacchatur aut casuris, si leviter excutiantur, flosculis nitet aut praecipitia pro sublimibus habet aut specie libertatis insanit, magis existimant populare atque plausibile. quod quidem placere multis nec infitior nec miror. Est enim iucunda
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus flare cum interĩ plurimi medii et corũ uaria
musicis ratio est ꝗ cum in cithara quinq constituerunt
sonos plurima deinde uarietate complent spatia illa neruo¬
rum atq iis quos inter posuerunt inserũt alios. ut pauci
illi transitus multos gradus habeant. plures igitur etiam
eloquentiȩ facies. sed stultissimũ querere ad quã sit se rectu¬
rus orator cum omuis spẽs quę modo recta est habeat
usum atq id ipm̃ non sit oratoris quod uulgo genus dicendi
uocant utetur enim ut res exiget omnibus. nec pro causa
modo sed pro partibus cause. Nam ut non eodem modo pro
reo capitis. et in gertamine hereditatis et de internis ac spõ¬
sionibus et de certa credita dicet. sententiaꝵ in senatu et
concionum et priuatoꝵ consilioꝵ seruabit discrimina uitã
ex differentia ꝑsonaꝵ locorũ temporumq mutabit ita ĩ
iram et misericordiã petet alias ad docendunt alias ad

Expanded text:
accepimus flare, cum interim plurimi medii et eorum varia accepimus flare, cum interim plurimi medii et eorum varia musicis ratio est, qui, cum in cithara quinque constituerunt sonos, plurima deinde varietate complent spatia illa nervorum, atque his, quos interposuerunt, inserunt alios, ut pauci illi transitus multos gradus habeant. plures igitur etiam eloquentiae faces, sed stultissimum quaerere, ad quam se recturus usum, atque id ipsum non sit oratoris, quod vulgo genus dicendi vocant. utetur enim, ut res exiget, omnibus, nec pro causa modo, sed pro partibus causae. nam ut non eodem modo pro reo capitis et in certamine hereditatis et de interdictis ac sponsionibus et de certa credita dicet, sententiarum quoque in senatu et contionum et privatorum consiliorum servabit discrimina, multa ex differentia personarum, locorum temporumque mutabit, ita iniram et misericordiam petet, alias ad docendum alias ad