comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc ageret Cum uicesimo s ȩtatis anno. tuis
accensa monitis & exemplo: seculoq renucti¬
ans ip̃m ut ita dicamꝰ purpurȩum uite florẽ
& preclarum conuigium & tantas diuicicias
ac delicias neglexissẽt. Quarum sanctas intẽ¬
ciones aduitas celitus uel hinc patęt ꝙ illa iu¬
nior Melania ita illud ingens precium etan¬
tis possessionibus redacꝰtum thesaurũq suũ
omẽm oportuno tpre dispersit: deditq pau¬
peribus ut si paululum distulisset ad alarici
manus Ilłico. Romam. Italiamq uastantis uẽ¬
turum omne fuerit: quod illa iam tuc ĩ meli¬
ores usus magnis opum ponderibus expedita
conuerterat: quasi se ipam suasq res prereptas
lupi faucibus. xpo libens subinul tiplici feno¬
re largiretur: Tu aute felix anus omibus tan¬
dem que iter ad celum pandunt non feminea
leuitate transactis: qĩ iam tpr̃is tui cursu ac
laborum agone plausibiliter cõsũmato nil

Expanded text:
hec ageret: cum vigesimo scilicet etatis anno, tuis hec ageret: cum vigesimo scilicet etatis anno, tuis accensa monitis et exemplo seculoque renuntians, ipsum ut ita dicam purpureum vite florem, et preclarum coniugium, et tantas divitias ac delitias neglexisset. Quarum sanctas intentiones adiutas celitus vel hinc patet, quod illa iunior Melania ita illud ingens precium e tantis possessionibus redactum thesaurumque suum omnem oportuno tempore dispersit deditque pauperibus, ut, si paululum distulisset, ad Alarici manus ilico Romam Italiamque vastantis venturum omne fuerit quod illa iam tunc in meliores usus magnis opum ponderibus expedita converterat, quasi seipsam suasque res prereptas lupi faucibus, Cristo libens sub multiplici fenore largiretur. Tu autem felix anus, omnibus tandem, que iter ad celum pandunt, non feminea levitate transactis, et quasi iam temporis tui cursu ac laborum agone plausibiliter consumato nil
Abbreviated transcription (Latin):
nariam tuoꝵ reuisendoꝵ. non carnale sed
diuinum & spiritale desiderium cepit Itaq
Romam rediens natum mirum neptem ut
nõis heredem sic aĩ propositiq tui: ac nelon¬
gum faciam tuos om̃es tua per uestigia dis¬
tractis pr̃imoniis inuiam xpi &. amorem uite
solitarie direxisti: Stupor ẽ meminisse qd
aurum. quod ue argentum: quas sericas
uestes: quantas pccuiaꝵ sũmas. tua quoq¬
illa neptis egregia & sedula tuaꝵ uiarum
obseruatrix: ec clus ac religiosis egentibus
toto orbe diffuderit: quot proxp̃i seruicio
suo milia seruorum libertate donauerit: qs¬
passionef possessionb non modo Rome: sed in
aquitania eciam & in galliis hispaniisq uen¬
diderit precio in misericordia uerso &. hiis
tantum agris: quos intra Campaniam Ci¬
ciliam atq affricam possidebat: tam late
se fortuna muliebris extenderat non ad ali¬
ud ꝙͣ adusum pauperum .& iuge pietatis ex¬
cercitium reseruatis: Quam preterea et atę

Expanded text:
nariam tuorum revisendorum non carnale sed nariam tuorum revisendorum non carnale sed divinum et spiritale desiderium cepit. Itaque Romam rediens, natum, nurum, neptem, ut nominis heredem sic animi propositique tui, ac, ne longum faciam, tuos omnes tua per vestigia, distractis patrimoniis, in viam Cristi et amorem vite solitarie direxisti. Stupor est meminisse quod aurum quod ve argentum, quas sericas vestes, quantas pecuniarum summas, tua illa quoque neptis egregia et sedula, tuarum viarum observatrix, ecclesiis ac religiosis egentibus toto orbe diffuderit; quot pro Cristi servitio suorum milia servorum libertate donaverit, quas possessiones non modo Rome, sed in Aquitania etiam et Galliis Hispaniisque vendiderit, precio in misericordiam verso, et his tantum agris, quos intra Campaniam, Siciliam atque Africam possidebat tam late se fortuna muliebris extenderat, non ad aliud quam ad usum pauperum et iuge pietatis exercitium reservatis; qua preterea etate
Abbreviated transcription (Latin):
oblita sãguinis oblita pignorum oblita potẽ¬
cie: soliusq memorx: utq illum indueres
exuta soli natalis affectum. exuta natalium
respcm e amorẽ tuorum & corporis tuicu¬
ram exosam. deniq xp̃i consilio aĩam tuam
in hoc inundo ut in uitam eternam custodires
eam. inira solicitudine sanctos prẽs ĩ deseitos
soli tudinibus quesiuisti eosq eciam ad exili¬
um prosecuta: delabore tuo fanc tum illis ob¬
sequium. defacultatibus piam alimoniam
prebuisti: honoratrix scõrum reuocatrix er¬
rancium peregrinorum mater. tuoꝵ in xpõ
tutrix atq consultrix: Cum ingentes enim
opes in mensumq patrimonium in egenci¬
um alimenta felicissima liberalitate. disper¬
geres & quasi quidam in exhaustus fons bono¬
rum: nulla largicionum exundaciõe defice¬
res inq aliud nihil intenta seꝑtem & trigin¬
ta annos in deficiente rerum facultate& in¬
defessa caritate ammi ꝑegisses iam sexage¬

Expanded text:
Oblita sanguinis, oblita pignorum, oblita potenOblita sanguinis, oblita pignorum, oblita potentie, soliusque memor Cristi, utque illum indueres exuta soli natalis affectum, exuta natalium respectum et amorem tuorum et corporis tui curam; exosa denique Cristi consilio animam tuam in hoc mundo, ut in vitam eternam custodires eam, mira solicitudine sanctos patres in desertis solitudinibus quesivisti, eosque etiam ad exilium prosecuta, de labore tuo sanctum illis obsequium, de facultatibus piam alimoniam prebuisti: honoratrix sanctorum, revocatrix errantium, peregrinorum mater, tuorum in Cristo tutrix atque consultrix. Cum ingentes enim opes immensumque patrimonium in egentium alimenta felicissima liberalitate dispergeres, et quasi quidam inexhaustus fons bonorum nulla largitionum exundatione deficeres, inque aliud nichil intenta, septem et triginta annos indeficiente rerum facultate et indefessa caritate animi peregisses, iam sexage
Abbreviated transcription (Latin):
tur cum deo nũqͣ minus solus
uoniam uo nũc uertar: confundor
multitudine & acie occurrencium in
diu̾sum uocor: Sed paule nomẽ amonuil
¶ut ante omña eidem s genti & sexui solitariã
glorie ꝑtem darem: pauca igitur ex inultis exter¬
pam nec uerebor ne Romanarum in laudibus
matronarum nimius dicar: quibus par esse nõ
spęro: pretereo Eustochium paule filiam pre¬
cone Ieronimo insignem & marsellam & azel¬
lam & fabiolam & besillam aliasq clari noĩs
uirgines aut uiduas: Quid autem dete dicam
feminarum optima & gloriosa Melania: nõ
ego tantas cum ciues ac uicinas qͣs etas. patria
xp̃i fides. aĩ pietas. utriusq cõuingunt stilo
segregem iuxta paulam sedebis: Tu quidem
Romani filia consulis Romam pretoris mater
genus opes & paternum decus uirtutibus su¬
per gressa uiduitatis statum tanto pudicicie
studio tantisq misericordie oꝑibus honestas¬
ti: ut uirginitatis laudem prope transcenderes

Expanded text:
tur cum Deo, nunquam minus solus». tur cum Deo, nunquam minus solus». Quonam vero nunc vertar? Confundor multitudine et acie occurrentium in diversum vocor; sed Paule nomen admonuit ut ante omnia eidem et genti et sexui solitarie glorie partem darem; pauca igitur ex multis excerpam, nec verebor ne romanarum in laudibus matronarum nimius dicar, quibus par esse non spero. Pretereo Eustochium Paule filiam, precone Ieronimo insignem, et Marcellam et Asellam, et Fabiolam et Blesillam, aliasque clari nominis virgines aut viduas. Quid autem de te dicam, feminarum optima et gloriosa, Melania? Non ego tantas concives ac vicinas, quas etas, patria, Cristi fides, animi pietas virtusque coniungunt, stilo segregem: iuxta Paulam sedebis. Tu quidem, romani filia consulis, romani pretoris mater, genus, opes et paternum decus virtutibus supergressa, viduitatis statum tanto pudicitie studio, tantisque misericordie operibus honestasti, ut virginitatis laudem prope transcenderes.
Abbreviated transcription (Latin):
exitiun Ieronimus ipẽ tam fulgido pinxit epy¬
graiate: ut post eum nuhi modestius sic tacere
Quid eium dignumsim dicturus intransitu
inq angusta opusculi mei parte clausurus ubi
ille tanto uir ingenio hesit & amore ac dolore
dictantibus modum iusti uoluminis impleuit
Quamius non defuisse sciam: quod Ieronimꝰ
ip̃e: nec ignorat nec dissimulat: qui utriusq o¬
cium liuido dente morderint: nec morsum
scriptis mandare tunuerint: Ita uix ulla uir¬
tus tam uł alta uł abdita est ut in uidie iacuł
non tangatur: sad solidam uitatem uulgaris
aura non concutit sane quicquid de sua aliis
iusum sit soli tudinem sapientis sdem ip̃e Ie¬
roniinus contra Iouinianum scribens conmen¬
dat hiis u̾bis sapiens solus numq esse potest
habet enim secum omẽs qui sunt & qui fuert
boni & aim liberum quocunq uult profert
& transfert: quod corpore non põt cogitaciõe
complectitur & si hominũ in opia fuerit loꝗ¬

Expanded text:
exitum Ieronimus ipse tam fulgido pinxit epyexitum Ieronimus ipse tam fulgido pinxit epygrammate, ut post eum michi modestius sit tacere. Quid enim dignum sim dicturus in transitu inque angusta opusculi mei parte clausurus, ubi ille tanto vir ingenio hesit, et amore ac dolore dictantibus modum iusti voluminis implevit? Quamvis non defuisse sciam, quod Ieronimus ipse nec ignorat nec dissimulat, qui utriusque otium livido dente momorderint, nec morsum scriptis mandare timuerint; ita vix ulla virtus tam vel alta vel abdita est, ut invidie iaculis non tangatur! Sed solidam veritatem vulgaris aura non concutit. Sane quicquid de sua aliis visum sit, solitudinem sapientis idem ipse Ieronimus, contra Iovinianum scribens, commendat his verbis: «Sapiens nunquam solus esse potest; habet enim secum omnes qui sunt et qui fuerunt boni, et animum liberum quocunque vult profert et transfert et, quod corpore non potest, cogitatione complectitur; et si hominum inopia fuerit, loqui
Abbreviated transcription (Latin):
explicitis non mediolano tantum sed italia di¬
Ileo nunc preconem uite huius basilium
Sileo magnum uirum nazanzenum pre¬
clarum huiꝰ uiri discipulum non silebo
Ieronimus urbe Roma dimissa romanissq opi¬
bus contemptis eterne patrie spe ac desiderio il¬
lectus. & ut ip̃e fatetur obgehenne metum in
illam. primo uastam Solitudinem horridum
monachis habitaculum prestantem quam de
uirginitate ad Eustochium scribens salustiano
ubo usus. solis sub arboribus ex ustam dicit se
se abdidit: ubi aliquot annis adu̾sus indomite
carnis in sultus & conspirantis anime consen¬
Romam quasi iam securus ad ti iumphum re¬
diit Sed in bethlehemiticas latebras festinabũ
sancta &pia & illustris: & ut multa bre¬
uiter dicam uere Romana inulier sũmũ¬
q sui temporis feminee speciiẽ uirtutis & ut
ad presepe dñ cum posset: ubi & qualr orta eẽt
oblita est: Cuius & preclaram uitam & felicem

Expanded text:
explicitis, non Mediolano tantum, sed Italia diexplicitis, non Mediolano tantum, sed Italia diileo nunc preconem vite huius Basilium; sileo magnum virum Gregorium Nazanzenum; preclarum huius viri discipulum non silebo. Ieronimus, urbe Roma dimissa romanisque opibus contemptis, eterne patrie spe ac desiderio illectus et, ut ipse fatetur, ob gehenne metum, in illam primo vastam solitudinem, horridum monachis habitaculum prestantem, quam, de virginitate ad Eustochium scribens, salustiano verbo usus «solis ab ardoribus exustam» dicit, se se abdidit. Ubi aliquot annis adversus indomite carnis insultus et conspirantis anime consenRomam quasi iam securus ad triumphum rediit, sed in bethleemiticas latebras festinabunda et pia et illustris et, ut multa breviter dicam, vere romana mulier summumque sui temporis feminee specimen virtutis; et, ut ad presepe Dominicum mori posset, ubi et qualiter orta esset oblita est. Cuius etiam preclaram vitam et felicem
Abbreviated transcription (Latin):
unde inperpetuum exultaret: Deniq per oẽ
uitam solitariis & quietis locis. atq inter ce¬
tera pisani montis ocio delcãtus & illic here¬
mitico habitu traxisse mores creditur: & ad
loci illius heremitas. liber suo quidem prescrip¬
tus est noĩe. Ceterum de hac re quia non uacat
infinita hoĩs illius scripta reuoluere unico eius
quod occurrit breui utiq: sed aꝑto testimoio
contentus ero Is ergo ergo Euangelium Iohan¬
nis exponens. Difficile est inquit inturba uidere
xp̃m: solitudo quedam necãria ẽ menti nr̃e
quadam solitudine intetõĩs udetur deus: tur¬
ba strepitum habet: uisio ista secretum desiderat
Audis ut caute uidendo deo necessariam non
quam libet sed folitudinem dixit intencionis
intelligi uolens dum suas in tus turbas tumul¬
tusq suos humana mens habeat acuendis ad
tantum lumen purgandis oculis solitudinẽ
corpoream nil prodesse Iam uo proximis tribus

Expanded text:
unde in perpetuum exultaret. Denique per omnem unde in perpetuum exultaret. Denique per omnem vitam solitariis et quietis locis atque inter cetera pisani montis otio delectatus, et illic heremitico habitu traxisse moras creditur, et ad loci illius heremitas liber suo quidem prescriptus est nomine. Ceterum de hac re, quia non vacat infinita nunc hominis illius scripta revolvere, unico eius, quod occurrit, brevi utique sed aperto testimonio contentus ero. Is ergo evangelium Iohannis exponens: «Difficile est» inquit «in turba videre Cristum: solitudo quedam necessaria est menti nostre, quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat». Audis ut caute videndo Deo necessariam non quamlibet sed solitudinem dixit intentionis, intelligi volens, dum suas intus turbas tumultusque suos humana mens habeat, acuendis ad tantum lumen purgandisque oculis solitudinem corpoream nil prodesse. Iam vero, proximis tribus
Abbreviated transcription (Latin):
& id manet hattenus ruri nomen: Quin eciã
ipso die quo primum hoc scõ desiderio. ex ar¬
sit in ciuitate positus inter illas fluctuantis aĩ
procellas per quas consilii nauigium regente
deo: ad terram uiuencium & ad portum sa¬
lutis applicuit quid egerit. qualiterue se gesse¬
rit: eodem ip̃o narrante cognouimus: Certe non ꝓ¬
cessit inpublicum neq ppłi concionem classico ad¬
uocans quid acturus eẽt exposuit Sed dimisso so¬
cio fidissimo consurgens eoq ut ip̃e ait Solitudo
sibi ad negocium flendi apcior. suggetur & sece¬
dens remocius qin ut posset ei onerosa osse eciam
talis amici pñcia ꝙ unum loci qualitatis ac tem¬
poris permittebat secretum orti angulum pro
solitudine habuit ubi amarissime secum loquẽs
inter singultum &. lacrimas interuulsum ca¬
pillum percussamq frontem & consertis digi¬
tis. amplexum genu: & q̃cumq inagnus ac
sanctus dolor elicit tandem semel dese statuit

Expanded text:
et id manet hactenus ruri nomen. Quinetiam et id manet hactenus ruri nomen. Quinetiam ipso die, quo primum hoc sancto desiderio exarsit, in civitate positus, inter illas fluctuantis animi procellas, per quas consilii navigium regente Deo ad terram viventium et ad portum salutis applicuit, quid egerit, qualiter ve se gesserit, eodem ipso narrante cognovimus. Certe non processit in publicum, neque populi contionem classico advocans, quid acturus esset exposuit, sed dimisso sotio fidissimo, consurgens, eo quod ut ipse ait solitudo sibi ad negotium flendi aptior suggereretur, et secedens remotius quam ut posset ei onerosa esse etiam talis amici presentia, quod unum loci qualitas ac temporis permittebat, secretum orti angulum pro solitudine habuit. Ubi amarissime secum loquens, inter singultus et lacrimas, inter vulsum capillum percussamque frontem et consertis digitis amplexum genu, et quecunque magnus ac sanctus dolor elicit, tandem semel de se statuit
Abbreviated transcription (Latin):
diolani in ter ambrosium & martinum
locus ostenditur ubi congredi & colloqui soli¬
tos fama est: Quibus ego congressibus atq col¬
loquiis si datum esset inter fusse in aluerim
qũ regum oimn consiliis: quibus q̃cunq uino
uł auaricia. uel feritate ebrii cumpurpuratis
agitant: Felix ergo & qmͣqmͣ minus adusta mi¬
nus horrida non minus forte gloriosa: ꝙͣ thebay¬
dis solitudo: que tales duos accolas uno tpr̃e me
di magnus alter eusdem urbis habita¬
tor sint Augustinus: quem deus am¬
brosio malis erroribus infectͥum qĩ egrotumfi¬
lium: docto medico pius pater dedit ut is eũ
undis salubribus ablatum curatumq deo red¬
deret: Ille ergo eum ignarus oĩm. que ergase
clam cliuina pietas ageret Mediolanum uemi¬
ens: ubi tunc sacer florebat Ambrosius uitam
tandem mutare decreuisset ciuitate relicta: so¬
litudinem ruris appeciit: ut qui cum multis in¬
samerat solus resipisceret: Caseatum uocat ip̃e

Expanded text:
diolani inter Ambrosium et Martinum. diolani inter Ambrosium et Martinum. Locus ostenditur, ubi congredi et colloqui solitos fama est. Quibus ego congressibus atque colloquiis, si datum esset, interfuisse maluerim, quam regum omnium consiliis, quecunque vino vel avaritia vel feritate ebrii cum purpuratis suis agitant. Felix ergo et, quanquam minus adusta, minus horrida, non minus forte gloriosa quam Thebaidis solitudo, que tales duos accolas uno tempore mdi magnus alter eiusdem urbis habitator sinit, Augustinus, quem Deus Ambrosio malis erroribus infectum, quasi egrotum filium docto medico pius pater dedit, ut is eum undis salubribus ablutum curatumque Deo redderet. Ille ergo cum ignarus omnium, que erga se clam divina pietas ageret, Mediolanum veniens, ubi tunc sacer florebat Ambrosius, vitam tandem mutare decrevisset, civitate relicta, solitudinem ruris appetiit, ut, qui cum multis insanierat, solus resipisceret. Caseatum vocat ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
quodam ambrosiane domui. ac menibus urbis
habitaculo loco nunc eciam solitario ac reposto: Ad
quẽ iam presul ambrosius tanto letus hospite clã
solus exire consueuerat: secũq dumposset aui¬
diuis in morari. bone ihũ quale hominũpar. que
suspiria: qui sermones: Quis quid principes im¬
parant: quicꝗd consules deliberant: quicquid
pretores edicunt: quidꝗd statuĩt legiferi: quic¬
rethores declamant: quic ꝗd sophiste cauillat
sacro illi: tranquilloq colloquio ad motum meras
nugas dixisse non uerear. Simile quidem erat
Horacius poeta dum sibi plocius &. uarus &uir¬
gilius concurrerũt: pultra nempe societas doc¬
tissimoꝵ hoĩm in uicemq familiarium amico¬
rum Itaq ait oqui complexus &. gaudia quãta
fuerunt: Crede epol & multa ibi protem põẽ
facetissime inter tales uiros ac di sertissime
dicta non dubitem sed dulciores amplexus
.&. sanctius gaudium fuisse crediderim. Mle¬

Expanded text:
quondam Ambrosiane domui ac menibus urbis quondam Ambrosiane domui ac menibus urbis habitaculo, Ioco nunc etiam solitario ac reposto. Ad quem iam presul Ambrosius, tanto letus hospite, clam solus exire consueverat secumque dum posset avidius immorari. Bone Iesu, quale hominum par, que suspiria, qui sermones! Quicquid principes imperant, quicquid consules deliberant, quicquid pretores edicunt, quicquid statuunt legiferi, quicrethores declamant, quicquid sophiste cavillantur, sacro illi tranquilloque colloquio admotum, meras nugas dixisse non verear. Sinuesse quidem erat Horatius poeta, dum sibi Plotius et Varus et Virgilius occurrerunt, pulcra nempe societas doctissimorum hominum invicemque familiarium amicorum, itaque ait: O qui complexus et gaudia quanta fuerunt. Credo edepol, et multa ibi pro tempore facetissime inter tales viros ac disertissime dicta non dubitem, sed dulciores amplexus et sanctius gaudium fuisse crediderim Me
Abbreviated transcription (Latin):
& cum p̾mum peretatem ꝑq ncc̃arie
milicie occupacionem licuit apprehendisse no¬
uimus. tanto ardore animi ut in uita priuata
ceptum morem ne presul factus omitteret
Auctor ẽ seuerus qui res eius quibus interfuit
uiteq seriem scripsit: quo tempore conquen
solitum accepimus ante eplam curam ma¬
ioris se fuisse uirtutis. Mlirum ꝙͣuis enim in¬
hal illo uiro msi uirum sũmum semꝑatq ꝑ¬
fectum fiusse credendum sit: tñ pontificali fas¬
ce curuatus: nescio quid inse dum esset expedi¬
cior altiꝰ atq ꝑfectius recolebat temporis illius
memor quo liberius solus erat: ne quis forte mi¬
retur eundem antea liberum frequentasse soli¬
tudimes: quas & duri seruus officii dum licuit
frequentauit. Ne eium cũcta uestigem quod
longum atq difficile est In ip̃a prius urbe medi¬
olano: ubi quod constat primum ex multis que
diu̾sis in locis ab eo fundata sunt monasterium
extruxit: aliqñtum tpũs exegisse fert᷑ uicino

Expanded text:
et cum primum per etatem perque necessarie et cum primum per etatem perque necessarie militie occupationem licuit, apprehendisse novimus, tanto ardore animi, ut in vita privata ceptum morem nec presul factus omitteret — auctor est Severus, qui res eius quibus interfuit viteque seriem scripsit —; quo tempore queri solitum accepimus, ante epyscopalem curam maioris se fuisse virtutis. Mirum! quamvis enim nichil illi viro nisi summum semper atque perfectum fuisse credendum sit, tamen pontificali fasce curvatus, nescioquid in se dum esset expeditior altius atque perfectius recolebat, temporis illius memor quo liberius solus erat. Nequis forte miretur eundem antea liberum frequentasse solitudines, quas et duri servus officii, dum licuit, frequentavit. Ne enim cunta vestigem, quod longum atque difficile est, in ipsa prius urbe Mediolano, ubi quod constat primum ex multis, que diversis in locis ab eo fundata sunt, monasterium extruxit, aliquantum tempus exegisse fertur, vicino
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝙͣ̃ e ꝑadiso uoluptatis: p̾mus hoĩm pulsus
fuit: Hec interfatus ad Ambrosium reuertor
Qui illam ad Sabinum Eplãm concludens. liquet
inquit ex his quia cum soli sumus: tunc nos of¬
ferimus deo: tunc mẽtem ei nr̃am aꝑimus. cc̃
amictũ fraudis exuimus: Quibus dictis p̾mo
iterum parente ad memoriam reuerso solus
inquit erat Adam qñ in ꝑadiso ẽ constitutus
Sed non erat solus qñ deꝑadiso eiectus est solus
erat dñs ihũs xpũs qñ mundum redeniit non
enim legatus neq nũcius: sed ipẽ dñs solus sal¬
uum fecit ppłm suum: & si nũqm̃ solus est in
quo pater semper ẽ Ad postremũ cum cõsilio
clausurus Epłam unde & nos inquit soli simus
ut dñs nobiscum sit: Quod consilium ne soli
Sabino datum sit ut ad nos trahamus nrm̃q
faciamus obsecro
Unc solitarie uite statum & abinfan¬
cia quodã modo concupisse martinũ

Expanded text:
dum, quam e paradiso voluptatis primus hominum pulsus dum, quam e paradiso voluptatis primus hominum pulsus fuit. Hec interfatus ad Ambrosium revertor, qui illam ad Sabinum epystolam concludens: «Liquet» inquit «ex his quia soli cum sumus tunc nos offerimus Deo, tunc mentem ei nostram aperimus, tunc amictum fraudis exuimus»; quibus dictis, primo iterum parente ad memoriam reverso: «Solus» inquit «erat Adam quando in paradiso est constitutus; sed non erat solus quando de paradiso eiectus est. Solus erat Dominus Iesus quando mundum redemit: non enim legatus, neque nuntius, sed ipse Dominus solus salvum fecit populum suum; etsi nunquam solus est, in quo Pater est semper». Ad postremum cum consilio clausurus epystolam: «Unde et nos» inquit «soli simus ut Dominus nobiscum sit». Quod consilium ne soli Sabino datum sit, ut ad nos trahamus nostrumque faciamus obsecro. Hunc solitarie vite statum et ab infantia quodammodo concupisse Martinum,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt non dico qũ colubea. sed quam basilisci
conspec tus: ac sibila: nec nec aliter oculis qm̃
basiliscus interficit &ante contactũ inficit:
De quibus autem pocius qm̃ de nob dici estimes
ꝙ in longinqua inatia uere ue magis an proprie
ait maro. Carpit enim iures paulatim uritq ui¬
dendo femuna: nec nemorum patitur meminis¬
se nec herbe sane quod uisu solo corporis atq
aĩ uires carpantur uranturq tangere poterat
uniuersos quos ea pestis extenuat & accendit
Atq nemorum herbeq memoriam eadem pestis
eripiat si ut de equis. ac bobus dixit: sic dehõĩbus
dixisset: quos alios ꝙͣ nos in tellexisse uideretur
quibus precipua nemorum &. herbarum oblec¬
tacio est: Proinde muliebres illecebras tũ oĩbus
quidem suũ uas sancte & honorifice custodire
propositũ est: tum nobis in axime fugiendas ui¬
taundasq denũctio: quod qui neglexerit norit se
non ob aliam causam eparadiso folitudinis pellen¬

Expanded text:
sunt, non dico quam coluber, sed quam basilisci sunt, non dico quam coluber, sed quam basilisci conspectus ac sibila. Nam nec aliter oculis quam basiliscus interficit et ante contactum inficit. De quibus autem potius quam de nobis dici extimes, quod in longinqua materia, vere ne magis an proprie, ait Maro: Carpit enim vires paulatim, uritque videndo femina; nec nemorum patitur meminisse nec herbe? Sane quod visu solo corporis atque animi vires carpantur uranturque, tangere poterat universos quos ea pestis extenuat et accendit; at quod nemorum herbeque memoriam eadem pestis eripiat, si ut de equis ac bobus dixit sic de hominibus dixisset, quos alios quam nos intellexisse videretur, quibus precipua nemorum et herbarum oblectatio est? Proinde muliebres illecebras, cum omnibus quibus suum vas sancte et honorifice custodire propositum est, tum nobis maxime fugiendas vitandasque denuntio; quod qui neglexerit, norit se non aliam ob causam e paradiso solitudinis pellen
Abbreviated transcription (Latin):
quo blandior ut sileam mores quibus omĩnon¬
hil instabilius nihil studio quietis infestius. Qs¬
quis requiem queris. feminã caue perpetuam
officinam licium ac laborum: Raro sub eode
tecto habitant quies & mulier: Satyrici u̾bũ
est Semꝑ habet lites alternaq uirgia lectus
In quo nupta iacet minimũ dormitur in illo
Nisi forte tranquillior est concubine accubitꝰ
cuius & fides minor & maior infamia & litigi¬
um par: Scitum est & illud Clari oratoris dic¬
tum Qui non litigat celebs est: Quid uo me¬
silencio & quietȩ & lectuli libertate feliciuis: nil
ergo felicius celibatu: nil uero celibatui apcius
ꝙͣ solitudo: Quisquis ergo litem fugis & feminã
fuge: uix alteram. sine altera effugies femine
& si quod rarumẽ mitissimi mores sint ipã
pñtia: utq ita dixerim umbra nocens ẽ: Cu.¬
ius siquid fidei inereor uultus ac uerba cũctis
qui solitariam pacem querũt: non alit uitãdi

Expanded text:
quo blandior, ut sileam mores quibus omnino nicquo blandior, ut sileam mores quibus omnino nichil instabilius, nichil studio quietis infestius. Quisquis requiem queris feminam cave, perpetuam officinam litium ac laborum; raro sub eodem tecto habitant quies et mulier. Satyrici verbum est: Semper habet lites alternaque iurgia lectus in quo nupta iacet; minimum dormitur in illo. Nisi forte tranquillior est concubine accubitus, cuius et fides minor, et maior infamia, et litigium par. Scitum est et illud clari oratoris dictum: «Qui non litigat celebs est». Quid vero mesilentio et quiete et lectuli libertate felicius? Nichil ergo felicius celibatu, nil vero celibatui aptius quam solitudo. Quisquis ergo litem fugis et feminam fuge; vix alteram sine altera effugies. Femine, etsi, quod rarum est, mitissimi mores sint, ipsa presentia utque ita dixerim umbra nocens est. Cuius, siquid fidei mereor, vultus ac verba cuntis, qui solitariam pacem querunt, non aliter vitandi
Abbreviated transcription (Latin):
post dicam Numꝙͣ enim minus solussum. qm̃¬
cum solus essȩ uideor nec minus ociosus ꝙͣ cũ
ociosus: Certe pro arbitrio arcesso quos uolo: atq
ad uĩgo mihi quos magis diligo & quos apcio¬
res arbitror: nemo interpellat: nemo interpo¬
lat. Tunc ergo te magis teneo: & descripturis
confero: & prolixorem simul sermonem cedimꝰ
sola erat maria & loquebatur cum angelo sola
mundi salutem & concepit redemptorem uni¬
u̾sorum solus erat petrus & totum per orbem cõ¬
secrandarum gencium cognouit imisteria so¬
lus erat adam & non est preuaricatus: quia mes
euis ad herebat deo: Postqm uo ei mlr ad iĩcta
est non potuit in herere mandatis celestibus: ubi
ut me Ambrosii dicto parumꝑ ĩ misceam illud
non siluerim quod om̃ibus notum multi dissimu¬
lant: Nullum uirus ad eo pestiferum uitam
hanc sectantibus ut muliebre consorciũ femi¬
neus enim clecor eo formidolosior funestiorq

Expanded text:
post dicam: «Nunquampost dicam: «Nunquamcum solus esse videor, nec minus otiosus quam cum otiosus. Certe pro arbitrio arcesso quos volo, atque adiungo michi quos magis diligo et quos aptiores arbitror; nemo interpellat, nemo interpolat; tunc ergo te magis teneo, et de scripturis confero, et prolixiorem simul sermonem cedimus. Sola erat Maria et loquebatur cum angelo; solamundi salutem, et concepit Redemptorem universorum. Solus erat Petrus, et totum per orbem consecrandarum gentium cognovit misteria; solus erat Adam et non est prevaricatus, quia mens eius adherebat Deo; postquam vero ei mulier adiuncta est, non potuit inherere mandatis celestibus». Ubi ut me Ambrosii dicto parumper immisceam, illud non siluerim quod, omnibus notum, multi dissimulant. Nullum virus adeo pestiferum vitam hanc sectantibus, ut muliebre consortium; femineus enim decor eo formidolosior funestiorque
Abbreviated transcription (Latin):
uir solebat. Silua erat ꝙͣuis urbi ꝓxĩa contempla¬
cioni tñ ydonea Inmedio ꝑua domus ingentis
certe sed unius uiri capax que multo dignius
qͣ domus olim methapontina pytharore intẽ¬
pͥli licet exigni speciem u̾sa est: Nunc silua con¬
uulsa est mutatoq loci habitu manet nomẽ
ambrosii nemus uulgo dicit᷑ sinstrorsus ad ar¬
thoum latus : Quod annus hic magnis undiq
motibus & multa rerum collissione memora¬
bilis intra urbem ipam & ex trema rapto moli¬
mine aucti ambitus cepta conclusit Illic ut au¬
dio & ut auguror libroꝵ mellifluos flores spsit
quorum hodie ꝑ om̃es tractus eccłie gustus
suauussimus & flagrantissimus ẽ odor ut uo̾
non ac tuum sed u̾barum unũ quidem exoĩb
testimonium uiri huiuis proferam. Ela q̃dam
ad sabinum pergam in quit frequencius te
inmeis scriptis: & cum sum solus alloqui de¬
inde suum faciens Scipionis u̾bum de quo

Expanded text:
vir solebat. Silva erat, quamvis urbi proxima, contemplavir solebat. Silva erat, quamvis urbi proxima, contemplationi tamen ydonea; in medio parva domus, ingentis certe sed humilis viri capax, que multo dignius quam domus olim methapontina Pithagore in templi licet exigui speciem versa est. Nunc silva convulsa est, mutatoque loci habitu manet nomen: «Ambrosii nemus» vulgo dicitur, sinistrorsus ad arthoum latus, quod annus hic, magnis undique motibus et multa rerum collisione memorabilis, intra urbem ipsam et extrema rapto molimine aucti ambitus septa conclusit. Illic, ut audio et ut auguror, librorum mellifluos flores sparsit, quorum hodie per omnes tractus ecclesie gustus suavissimus et fragrantissimus est odor. Ut vero non actuum modo sed verborum, unum quidem ex omnibus, testimonium ad Sabinum: «Pergam» inquit «frequentius te in meis scriptis et cum sim solus alloqui». Deinde suum faciens Scipionis verbum, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
quem qui diligenter inspexerit: nescio anso¬
litudinem tante ueneracionis inicium uene¬
rabilem negaturus sit sed progredioꝵ
Abrosius apud mediolanum magni
ppłi curam deo uolente ac cogente̾ sor¬
titus: & si tam necessarii debiti tantiq
sibi conscius officii: continue solitariam uitam
degere non auderet: quociens tñ & quibus potu¬
it modis quid optaret. ostendit: habitauit ut
nũc est ambitus murorum. in extremo ciuita¬
tis angulo: ubi ad huc sacrum corpus habitat¬
& ab eodem fundata sacra domus stat summa
deuocione ꝑcelebris. s. magnis ppł̃i freꝙ̃tata
concursibus: tunc quantum certis indiciis intel¬
ligi datur: longe se motus penitusq solitarius lo¬
cus erat: Aid hec quociẽs ep̃alibus curis liber
ac laboribus relaxatus: quos inpellendis arria¬
nis abeccłia graues diuturnosq ꝑtulit aliqnͣtis¬
per se negociis subtrahere furariq poterat: in
secreciorem solitudinem se amferre sanc tissimꝰ

Expanded text:
quem qui diligenter inspexerit, nescio an soquem qui diligenter inspexerit, nescio an solitudinem tante venerationis initium venerabilem negaturus sit. Sed progredior. Ambrosius, apud Mediolanum, magni populi curam Deo volente ac cogente sortitus, etsi, tam necessarii debiti tantique sibi conscius officii, continue solitariam vitam degere non auderet, quotiens tamen et quibus potuit modis quid optaret ostendit. Habitavit, ut nunc est ambitus murorum, in extremo civitatis angulo, ubi adhuc sacrum corpus habitat et ab eodem fundata sacra domus stat, summa devotione percelebris et magnis populi frequentata concursibus; tunc quantum certis indiciis intelligi datur longe semotus penitusque solitarius locus erat. Ad hec quotiens epyscopalibus curis liber ac laboribus relaxatus, quos in pellendis Arrianis ab ecclesia graves diuturnosque pertulit, aliquantisper se negotiis subtrahere furarique poterat, in secretiorem solitudinem se conferre sanctissimus
Abbreviated transcription (Latin):
eis: quia omes adulteri sunt. cetus preuarica¬
torum & reliqua deinceps. q̃ cogitare ne dicam
loqui horret animus. tam proprie nr̃is hodie
cõueniunt ppłis: tam parum ỹmo uo̾ tam nihil
mihi uł sola certe uł maxĩa atq uiscissima ꝑ¬
contemptor appaream. latuit in Serap¬
tis modo te Sil uester oim p̾mus ille pontificũ
& locum moribus & loco consonũ habens. At¬
qui nisi audire uerum pudet e solitudine
humili e inculta opes iste hone utinam q̃s¬
modo iuix urbes capiunt. fluxere: hinc calceuis
auratus. hinc eburneus stipes pastoralis in mo¬
dum baculi recuruus: & suburbano cultu rus¬
tice memor originis: Flinc clamis coloribus in¬
ardescens: Hinc stellatum dyadema carbuncu¬
lis: Hinc niueus sompes. tronus aureus prirpu¬
reumq uerendi capitis umbraculum: Hinc de¬
niq totus habitus triumphalis: totus ut dicit᷑
militantis sed & late iam regnantis eccłie sta¬
tus quem & filuis egressum stupent reges &

Expanded text:
eis, quia omnes adulteri sunt, cetus prevaricaeis, quia omnes adulteri sunt, cetus prevaricatorum» et reliqua deinceps que cogitare, ne dicam loqui, horret animus, tam proprie nostris hodie conveniunt populis, tam parum, imo vero tam nichil michi vel sola, certe vel maxima atque iustissima, percontemptor appaream, latuit in Soractis monte Silvester, divitum primus ille pontificum, et locum moribus et loco consonum nomen habens. Atqui, nisi audire verum pudet, e solitudine humili et inculta opes iste, bone utinam, quamodo vix urbes capiunt, fluxere. Hinc calceus auratus, hinc eburneus scipio pastoralis in morem baculi recurvus, sub urbano cultu rustice memor originis, hinc clamis coloribus inardescens, hinc stellatum dyadema carbunculis, hinc niveus sonipes, tronus aureus purpureumque verendi capitis umbraculum; hinc denique totus habitus triumphalis, totus hic, ut dicitur, militantis sed et late iam regnantis ecclesie status, quem e silvis egressum stupent reges, et
Abbreviated transcription (Latin):
uera uita sit: Reliquis omĩbus conueniat. quod
incognita & ut habenti amabilis. sit suꝑoptabi¬
lis non hñti: Quod non ignorabat Ieremias ille
quo duce ad hec eiusdem uite preconia p̃missis
accumulanda ꝑuenimus: dum inilla calami¬
tate publica pias simul lacrimas & lacrimis
oportunam solitudinem ex optabat: Qius in
quit capiti mȩo aquam & oculis meis fontem
lacrimarum: sciensq fontem hunc non inurbi¬
bus aut in turbis nitidum. scaturire subsequu¬
tus aduixit: Quis dabit mihi insolitudie di¬
u̾sorium uiatoruum Cogitatu ꝓfacile est quid
nobis expediat: qñ uir ubilibet deo proximus
deo plenus. adhonestum illud seq dignum
officium: hoc est ad lugendum interfec tos ppli
sui: quasi unam sine altera non speraret. simul
utramq poscebat: solitudinem & pietatem: ubi
illud mimme negligendum rear ꝙ cum inso¬
litudine diu̾sorum optasset: addidit & dere¬
linquam inquit ppłm meum . & recedam ab

Expanded text:
vera vita sit, reliquis omnibus conveniat quod vera vita sit, reliquis omnibus conveniat quod incognita et ut habenti peramabilis, sic superoptabilis non habenti. Quod non ignorabat Ieremias idem, quo duce ad hec eiusdem vite preconia premissis accumulanda pervenimus, dum in illa calamitate publica pias simul lacrimas et lacrimis oportunam solitudinem exoptabat. «Quid dabit» inquit «capiti meo aquam et oculis meis fontem lacrimarum?». Sciensque fontem hunc non in urbibus aut in turbis nitidum scaturire, subsecutus adiunxit: «Quis dabit michi in solitudine diversorium viatorum?». Cogitatu perfacile est quid nobis expediat, quando vir ubilibet Deo proximus, Deo plenus, ad honestum illud seque dignum officium, hoc est ad lugendum interfectos populi sui, quasi unam sine altera non speraret, simul utranque poscebat solitudinem et pietatem. Ubi illud minime negligendum rear quod, cum in solitudine diversorium optasset, addidit: «Et derelinquam» inquit «populum meum et recedam ab
Abbreviated transcription (Latin):
ue uigum dm̃ portatur tacetur &. sedet᷑. & se¬
dendo consurgitur uita salutaris hõibus: formi¬
dabilis & inuisa demonibus: quod nisi ita eẽt
nequaqm id iuitt genus in gręssos: tam multis
& tam uite genus uariis temp̾tacõim gñibus infes¬
tarent uita reformatrix anime reparatrix mo¬
rum Innouatrix affectuũ: lotrix sordium pur¬
gatrix scelerum conciliatrix dei & hoĩm rui¬
narum innũabilium restauratrix uita cõtem¬
ptrix corpotum cultrix ingeniorum mode¬
ratrix precipitum. torpencium excitatrix ap¬
petituũ gemtrix nobilium. alinauir tutum
nutrix: uiciorum domitrix ꝑemtrixq palestra
luctancium: arena currencium campus pug¬
nancium: arcus triumphancium: biblioteca
legencium: Cella meditanciũ: penetrale oranci¬
um: Mons contemplancium Et quid dicam: nisi
uita phica poetica: sanc ta prophetica: uita non
in merito singularis dicta: &. si dicere audeam
quod sencio. Nnita tam singularis ut ea sola

Expanded text:
ve iugum Domini portatur, tacetur et sedetur, et seve iugum Domini portatur, tacetur et sedetur, et sedendo consurgitur. Vita salutaris hominibus, formidabilis et invisa demonibus — quod nisi ita esset, haudquaquam id vite genus ingressos tam multis et tam variis temptationum generibus infestarent. Vita reformatrix anime, reparatrix morum, innovatrix affectuum, lotrix sordium, purgatrix scelerum, conciliatrix Dei et hominum, ruinarum innumerabilium instauratrix. Vita contemptrix corporum, cultrix ingeniorum, moderatrix precipitum, torpentium excitatrix, appetituum genitrix nobilium, alma virtutum nutrix, vitiorum domitrix peremptrixque; palestra luctantium, arena currentium, campus pugnantium, arcus triumphantium, bibliotheca legentium, cella meditantium, penetrale orantium, mons contemplantium, et quid dicam, nisi issima, vita philosophica, poetica, sancta, prophetica; vita non immerito singularis dicta et, si dicere audeam quod sentio, vita tam singularis ut ea sola
Abbreviated transcription (Latin):
rommus ait in ueteri legiius testamẽto Edifi¬
cabant sibi casulas prope fluenta Iordanis R
turbis & urbibus derelictis polenta& herbis
agrestibus uic titabant
pse quidem Iereiias. silencio supprimẽ¬
dus non uidetur: qui ubo eciã huic uite
testimonium manifestum prebuit ubi
ait: bonum est cum silencio prestolari salutare
dm̃: Bonũ est uiro cum portauerit uigum diñ
ab adolescencia sua. & qi hec nisi insolitudine
non fieri posse diffiniens cum hec dixisset ad¬
iecit: Sedebit solitarius & tacebit quia leuauit
se supra se. En audio felicem pacienciam ex¬
pec t̾antis: audio libertatem qualibet melio
Audio quietem sessionis & non semel sed in
principio positum . &. infine silencium Cunc
ta tñ audio intra unam solitudinem contine¬
ri: Ouere iuta pacifica celestiq similima Quita
melior supra uitas: uita laborum uacua: bono¬
rumq tantoꝵ capax: ubi expetatur salus: sua¬

Expanded text:
ronimus ait, «in Veteri legimus Testamento, edifironimus ait, «in Veteri legimus Testamento, edificabant sibi casulas prope fluenta Iordanis, et turbis et urbibus derelictis, polenta et herbis agrestibus victitabant». Ipse quidem Ieremias silentio supprimendus non videtur, qui verbo etiam huic vite testimonium manifestum prebuit, ubi ait: «Bonum est cum silentio prestolari salutare Domini; bonum est viro cum portaverit iugum Domini ab adolescentia sua». Et quasi hec nisi in solitudine non fieri posse diffiniens, cum hec dixisset, adiecit: «Sedebit solitarius et tacebit, quia levavit se super se». En audio felicem patientiam expectantis; audio, libertate qualibet melioraudio quietem sessionis et non semel sed in principio positum et in fine silentium; cunta tamen audio intra unam solitudinem contineri. O vere vita pacifica celestique simillima! O vita melior super vitas, vita laborum vacua bonorumque tantorum capax, ubi expectatur salus, sua
Abbreviated transcription (Latin):
quinquagenarios regios: & paret᷑ statim ut scis¬
so amne tac tu pallii. iordanem sic co pede pex¬
transit: solitarium scm̃ uirum uenerantibus
elementis ubi inꝙ erat hȩlyas dum hec ageret
profecto insolitudie unde tandem ad celum flã¬
mante uehiculo raptus est Ubi erat helyseus
qn geminum rapti ducis conserutus ẽ spm̃
natans. flenti restituit amico: Qñ tribus regi¬
bus totidemq regiis exercitibus ne perirent
siti repleto sine ullis imbribus torrenti subue¬
nit: priora quidem adiordanis ripam: terciũ
indeserto ydumee contingit Illud quesisse
suꝑuacuũ ubi erat: dum pallio magri diuisis
aquis ꝑarentem Iordanis alueum solus retrã¬
siit qui trãfierat comitatus: ubi erant deniq
tot prophete qñ tam certis & tam p̃sagis iuisio¬
nibus illustrati sunt: dequibus singulatim
nunc agerȩ longum est łeq soli propħe. sed
filii eciam prophetarum quos monacos ut. Ie¬

Expanded text:
quinquagenarios regios, et paretur statim; ut, scisquinquagenarios regios, et paretur statim; ut, scisso amne tactu pallii, Iordanem sicco pede pertransit, solitarium sanctum virum venerantibus elementis. Ubi, inquam, erat Helias dum hec ageret? Profecto in solitudine, unde tandem ad celum flammante vehiculo raptus est. Ubi erat Heliseus, quando geminum rapti ducis consecutus est spirtudinem suam natans flenti restituit amico? quando tribus regibus totidemque regiis exercitibus, ne perirent siti, repleto sine ullis imbribus torrente subvenit? Priora quidem ad Iordanis ripam, tertium in deserto Ydumee contigit. Illud quesisse supervacuum: ubi erat dum, pallio magistri divisis aquis, per arentem Iordanis alveum solus retransiit, qui transierat comitatus? Ubi erant denique tot prophete, quando tam certis et tam presagis visionibus illustrati sunt? De quibus singillatim nunc agere longum est. Neque soli prophete, sed «filii etiam prophetarum, quos monachos», ut Ie
Abbreviated transcription (Latin):
qñ clarioribus portẽtis emicuit: qñ po¬
pulis intra urbes fame pereuntibus: illum ius¬
su dei insolitudine latitantem corui pauere
solliciti. Quando esumo carmeli montis pro¬
nus humi: triennem sic cicatem terras ac po¬
pulos affligentem inspreto imbre lenuit: Quã¬
do ottingentos &. quinquaginta fłos ꝓpħas in
eodem monte carmȩli uindice sacrificio teste
suꝑatos intorrente: Cyson ppło fauente muta¬
uit: Quam obcausam irate regine minis ac
furore cedens: cum deserti latebram peciisset
subumbra Iumperi consopitum. excitauit an¬
gelus & ut manducaret admonuit: non magni
precii cibum Sed tante uirtutis ut in fortitudie¬
cibi illius quadraginta dierum iter ac totide
noc tium ieuinando perficeret: Quo ꝑ acto:
uide ut inspelũca manens: dnĩco uisitatus
alloquio reges inungere mittitur ac ꝓphas
ut in cacumĩe montis sedens imparat in opi¬
nabili fiducia ut ignis ecelo descendat super

Expanded text:
quando clarioribus portentis emicuit? Qquando clarioribus portentis emicuit? Qpulis intra urbes fame pereuntibus illum iussu Dei in solitudine latitantem corvi pavere soliciti? Quando ex summo Carmeli montis, pronus humi, triennem siccitatem terras ac populos affligentem insperato imbre lenivit? quando octingentos et quinquaginta falsos prophetas, in eodem monte Carmeli Deo iudice sacrificio teste superatos, in torrente Cyson populo favente mactavit? Quam ob causam irate regine minis ac furori cedens, cum deserti latebram petiisset, sub umbra iuniperi consopitum excitavit angelus, et ut manducaret admonuit, non magni precii cibum sed tante virtutis, ut in fortitudine illius quadraginta dierum iter ac totidem noctium ieiunando perficeret. Quo peracto, vide ut in spelunca manens, dominico visitatus alloquio, reges inungere mittitur ac prophetas; ut in cacumine montis sedens, imperat inopinabili fiducia, ut ignis e celo descendat super
Abbreviated transcription (Latin):
atq indeum & in hoĩes ingrati erant non de
solio aureo: sed solitudine horrida pituidit
& in suma in opia: miram necessariarũ rerum
habunclanciam procurauit: qñ in castris contur¬
nices ortigias affatim celo lapsas pplus legit esu¬
riens: & derupe percussa dulcis aque copiam
siciens bibit: qñ diuinum illum atq in credibi¬
lem &. neq cupiditati: neq parsimonie subia¬
centem: cibum non quidem in urbibus nec e
foro cupidenario petitum: Sed celitus destina
tum xl annis habuit in deserto Uides ut soli¬
tudo diuinis beneficiis atq colloquiis: & ange¬
licis sit amica congressibus: Quo minus miroR
ut preclare uite iuri illiꝰ & sic & gloriose morti
solitudinem deputatã dum ex hõibus migratu¬
ro: quod fratri eius iam ante ane acciderat loqñs
deul non in hanc aut illam urbem. Sed ascende
minontem inꝗt & morere: Quod nobis inomĩ
exemplorum sunt oĩa. ubi erat helyas

Expanded text:
atque in Deum et in homines ingrati erant, non de atque in Deum et in homines ingrati erant, non de solio aureo sed de solitudine horrida providit, et in summa inopia miram necessariarum rerum abundantiam procuravit; quando in castris coturnices ortigias affatim celo lapsas populus legit esuriens, et de rupe percussa dulcis aque copiam sitiens bibit; quando divinum illum atque incredibilem, et neque cupiditati neque parsimonie subiacentem cibum, non quidem in urbibus nec e foro cupidinario petitum, sed celitus destinatum, quadraginta annis habuit in deserto. Vides ut solitudo divinis beneficiis atque colloquiis et angelicis sit amica congressibus! Quo minus miror, ut preclare vite viri illius sic et gloriose morti solitudinem deputatam, dum ex hominibus migraturo, quod fratri eius iam antea acciderat, loquens Deus non in hanc aut illam urbem, sed «ascende in montem» inquit «et morere». Quod nobis in omni xemplorum sunt omnia. Ubi erat Helias,
Abbreviated transcription (Latin):
ditis supponens. Et eĩdem geniina coniuge
& natorum turba: seruisq & ancillis omni¬
genumq gregum possessione aucto in pa¬
tria remeati occursus affuit angelorum s
ubi nam queso: Hunquid murbibus quies¬
centi: Non uerum cepto itinere abeunti. Suo
nondum ꝑacto eidem luctator ille noc turnꝰ
Unde nouũ sibi nomen inditum clarum
manfit inposteris non in urbis amphiteatro
neq inter turbas homi sed dum remansisset
solus intnͣsitu torrentis appuit
ꝓbi erat ille familiarissimus deo uiR
colloquitim q dei: qñ salutem ppłi me¬
morabilemq uictoriam ab sens solus. & solis
precum armis obtinuit: nempe nõ in aliqua
ciuitatum. Syrie uł Egipti: sed in siluis & altis¬
simi montis inuertice In solitudie erat dum
aquas a marissimas coegit ligni unius inmissiõe
dulcescere: dũ prodigia illa fecit q̃ uix ꝑlegẽ
ne dicam recensere sufficimus Idem certe
in menso exercitui in quo tam multi ĩuisti

Expanded text:
ditis supponens». Eidem, gemina coniuge ditis supponens». Eidem, gemina coniuge et natorum turba servisque et ancillis omnigenumque gregum possessione aucto in patriam remeanti, occursus affuit angelorum; sed ubinam, queso? Nunquid in urbibus quiescenti? Non; verum cepto itinere abeunti. Quo nondum peracto, eidem luctator ille nocturnus, unde novum sibi nomen inditum clarum mansit in posteris, non in urbis amphitheatro neque inter turbas hominum, sed dum remansisset solus in transitu torrentis apparuit. 3 Ubi erat ille familiarissimus Deo vir colloquiumque Dei, quando salutem populi, memorabilemque victoriam, absens, solus et solis precum armis obtinuit? Nempe non in aliqua civitatum Syrie vel Egipti, sed in silvis et altissimi montis in vertice. In solitudine erat dum aquas amarissimas coegit ligni unius immissione dulcescere; dum prodigia illa fecit, que vix perlegere, ne dicam recensere, sufficimus. Idem certe immenso exercitui, in quo tam multi iniusti