comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inter palestinam et codem et siriam tenuit
principatum. Vnde fuit iob scđm quod scͥp
dus ul. aquo armenii. Tercius gethel. a quo
carmeni siue carię. Quartus mesa. a quo st̃ ii
qui uocantur meones. Posttritas arfaxat fi¬
lii sem. Heber nepos arfaxat a quo hebrei. lec¬
tan filiꝰ heber aquo indoꝵ orta ẽ gens. Sale
filius iectan aquo bactriani. licet eos alii scita¬
rum exules suspicent᷑. Ismael filiꝰ abraham
a quo ismahlite. qui nunc corrupto nomi¬
ne sarraceni quasi a sarra. et aggarem ab a¬
gar. Nabeth filius ismael aquo nabachei.
qui ab eufrata mare rubrũ inhabitant. Mo¬
ab et ãmon filii loth aquo moabitȩ et ãma¬
nicȩ. Edom filius ȩsau. a quo idumei. Heȩ st̃
gentes quȩ de sem stirpe descendunt. possiden¬
tes terrã meridianã ab ortu solis usq ad fe¬
nices. Item filii cham quatuor. ex quibus
ortȩ sunt gentes heȩ. Chus aquo ethiopes ꝓ¬
geniti. Mesraim a quo egẏ̃ptii ꝑhibentur

Expanded text:
inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatum, unde fuit Iob, secundum quod : secundus Ul, a quo Armenii: tertius Gether, a quo Acarnanii sive Curiae: quartus Mes, a quo sunt hi qui vocantur Maeones. Posteritas Arphaxat filii Sem; Heber nepos Arphaxat, a quo Hebraei; Iectam filius Heber, a quo Indorum orta est gens; Sale filius Iectam, a quo Bactriani, licet eos alii Scytharum exules suspicantur. Ismael filius Abraham, a quo Ismaelitae, qui nunc corrupto nomine Saraceni, quasi a Sarra, et Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismael, a quo Nabathei, qui ab Euphrata in mare Rubrum inhabitant. Moab et Ammon filii Loth, a quo Moabitae et Ammonitae. Edom filius Esau, a quo Idumaei. Haec sunt gentes quae de Sem stirpe descendunt, possidentes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Cham quattuor, ex quibus ortae sunt gentes haec: Chus, a quo Aethiopes progeniti; Mesraim, a quo Aegyptii perhibentur
Abbreviated transcription (Latin):
nen ex gentibus linguȩ exortȩ sunt.
ens est multi¬
tudo ab uno principio orta. siue abalia
Atatione scđm ꝓpriam collectionẽ distincta ut
grecie. asiȩ. Hinc et gentilitas dicit᷑. Gens aũt
appellata ꝓpter generationes familiarũ. id. ẽ.
agignendo. sicut natio anascendo. Bentes aũt
a quibus diuisa ẽ. t̾ra quindecĩ sunt de iaphet.
Triginta et una de cham. Uiginti septẽ de sem
quẽ st̃ septuaginta tres. uel potiꝰ ut ratio de¬
cdarat. septuaginta duę. totidemq lingue quę
per terras esse ceperunt. quęq crescendo ꝓui¬
cias et insulas impleuerunt. Filii sem quinq
singularit̃ gc̃s singulas ꝓcreauerunt. Quoꝵ
primus elam aquo elamitȩ principes ꝑsidis.
Secundus assur a quo assirioꝵ pullulauit ĩꝑi¬
um. Tertius arfaxat. a quo gens chaldeoꝵ exor¬
ta est. Quartus lidus: aquo lidii. Quintꝰ arã
aquo siri. Quoꝵ metropolis fuit damascus.
Filii aram nepotis sem: quatuor. Vs. et ul. et
gethl. et mesa. Us traconitidis conditor. qui

Expanded text:
non ex gentibus linguae exortae sunt. 1. Gens est multitudo ab uno prnatione secundum propriam collectionem distincta, ut Graeciae, Asiae. Hinc et gentilitas dicitur. Gens autem appellata propter generationes familiarum, id est a gignendo, sicut natio a nascendo. Gentes autem a quibus divisa est terra, quindecim sunt de Iaphet, triginta et una de Cham, viginti et septem de Sem, quae fiunt septuaginta tres, vel potius, ut ratio declarat, septuaginta duae; totidemque linguae, quae per terras esse coeperunt, quaeque crescendo provincias et insulas inpleverunt. Filii Sem quinque singulariter gentes singulas procreaverunt. Quorum primus Elam, a quo Elamitae principes Persidis: secundus Assur, a quo Assyriorum pullulavit imperium: tertius Arphaxat, a quo gens Chaldaeorum exorta est: quartus Ludi, a quo Lydii: quintus Aram, a quo Syri, quorum metropolis fuit Damascus. Filii Aram, nepotes Sem, quattuor: Hus et Ul et Gether et Mes. Hus Traconitidis conditor, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nibus ñ ꝑ substantiã inuisibilẽ sed ꝑ creatu¬
ram corporalem. ꝑ quã etiã et hominibꝰ ap
gelorum. Ubi querit᷑ qua lingua angłi lo¬
quantur. ñ quod angłoꝵ aliquȩ linguȩ sint.
sed hoc ꝑ exaggerationem dicit᷑. Itẽ querit᷑
qua lingua infuturũ homines loquant᷑ nꝰꝗͣ
bunt. Ideo aũt prius de linguis ac deinde
de gentibus posiumꝰ. quia ex linguis gentes.¬

Expanded text:
nibus non per substantiam invisibilem, sed per creatunibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, m loquar et angelorum.' Ubi quaeritur qua lingua angeli loquantur; non quod angelorum aliquae linguae sint, sed hoc per exaggerationem dicitur. Item quaeritur qua lingua in futurum homines loquantur: nusquam bunt.' Ideo autem prius de linguis, ac deinde de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes
Abbreviated transcription (Latin):
hominum siue grecam siue latinam. siue cete¬
rarum gentium aut audien do potost tene¬
re. aut legendo ex preceptore acciꝑe. Cũ aũt
omnium linguarum scientia difficilis sit cui¬
quam. nemo tamen tam desidiosus est uc m
sua gente positus suę gentis linguã nesciat.
Nam quid aliud putandus ẽ nisi animaliũ
brucorum deterior: Illa enim ẜpter uoces
clamorem exprimunt. iste deterior qui ꝓpͥe
fiat lux. inueniri difficile est. Nundum enĩ
erant linguę. Item qua lingua insonuit
post ca exterioribus hominũ auribus maxi¬
ine ad primũ hominẽ loquens. uel ad ꝓpħas.
ud dum corporaliter sonuit uox dicentisdĩ
tu es filius meus dilectus ubi aquibusdã cre¬
ditur. illa lingua una et sola. quȩ fuit ante¬
quam esset linguarum diuersitas. Indiuer¬
sis quippe gentibus credit᷑. quod eadẽ lingua
illis ds̃ loquatur. qua ipsi homines utunt᷑.
ut ab eis intelligatur. Loquit᷑ aũt ds̃ homi¬

Expanded text:
hominum, sive Graecam, sive Latinam, sive caetehominum, sive Graecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tamen ita desidiosus est, ut in sua gente positus, suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est, nisi animalibus brutis deterior? illa enim propriae vocis clamorem exprimunt: iste deterior, qui propFiat lux ; invenire difficile est, nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: Tu es filius meus dilectus; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur, quod eadem lingua illis Deus loquatur, qua ipsi homines utuntur, ut ab eis intelligatur: loquitur autem Deus homi
Abbreviated transcription (Latin):
ges exactos a populo Romano cepta ẽ. quam
neinus. plautus. enmus. Uirgilius. pocte. et
ex oratoribus gracchus. et cato. et cicero uel ce¬
teri effuderunt. Mixta quȩ post ĩꝑiũ lacus
promotum. simul cũ moribus et hominibus
in romanam ciuitatẽ irrupit. integritatem
uerbi ꝑ soloccisios et barbarismos corrumptis.
Omnes aũt orientis gentes ingutture lingiam
et uerba collidunt. sicut hebrei et siri. Dm̃s me¬
diterraneę gentes in palato sermones ferunt. ii¬
sicut greci et̃ asiani. Om̃s occidentis gentes uer¬
ba indentibus frangunt. sicut ittali. et hispa¬
n. Sirus et chaldeus uicinus hebreo est insermo¬
ne. consonans inplerisq licterarũ sono. Qui¬
dam aũt arbitrant᷑ linguam hebreã ipsam
esse chaldeam. quia abraham de chaldeis fuit.
Quod si hoc recipitur. quo modo indanihde
hebrei pueri linguam quã non nouerant do¬
ceri iubentur: Omẽm aũt linguam unꝰqͥsq

Expanded text:
ges exactos a populo Romano gesta est, quam ges exactos a populo Romano gesta est, quam Neuius, Plautus, Ennius, Vergilius, poetae, et ex oratoribus, Gracchus, et Cato, et Cicero, uel ceteri effuderunt; mixta, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hoin Romanam civitatem irrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba collidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes Mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque, et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam Hebraeam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraei pueri linguam, quam noverant, doceri jubentur? Omnem autem linguam unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
guę actulerit. Greca aũt lingua int̾ cete¬
ras gentium clarior habet᷑. est enum et lati¬
nis et om̃ibus linguis sonantior. cinꝰ uarie¬
tas inquinq partibus discerint᷑. Quarum
prima dicit᷑ coenedo id est mixta. siue cõmu¬
nis. qua om̃s utunt᷑. Secunda attica indli¬
cet atheniensis. qua usi sunt om̃s greciȩ auc¬
tores. Tercia dorica. quã habent egyptii et siri
Quarta ionica Quinta eolica. qua se colisti
loquutos dixerunt. Et sunt in obseruatiore
grece linguę eiꝰmodi certa discrimina. Sermo
erum coꝵs ita ẽ disꝑtitus. Latinas aũt linguas
quatuor esse quidam dixcrunt. Ia est priscã.
latinam. Romanam. mixtam. Prisca est qua
uetustissimi italię subiano et saturno sunt
usi in c̃dita ut se habent carmina salioꝵ. La¬
tina quam sublatino et regibus tusci et eete¬
ri in latino sunt loquuti. ex qua fuerunt du¬
odecim tabulę scriptę. Romana. que postre¬

Expanded text:
nguae attulerit. Graeca autem lingua inter caetenguae attulerit. Graeca autem lingua inter caeteras gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior, cujus varietas in quinque partibus discernitur. Quarum prima dicitur κοινὸς, id est mista sive communis, qua omnes utuntur. Secunda Attica est, videlicet Atheniensis, qua usi sunt omnes Graeciae auctores. Tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri. Quarta lonica. Quinta Aeolica, qua se Aeolisti locutos dixerunt, et sunt in observatione Graecae linguae ejusmodi certa discrimina. Sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quatuor esse quidam dixerunt, id est, priscam, Latinam, Romanam, mistam. Prisca est, qua vetustissimi Italiae sub Jano et Saturno sunt usi, inctina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae scriptae; Romana, quae post re
Abbreviated transcription (Latin):
III cregnis milideꝙ uni De p̃dictis affintatib
INOUA RUM DI¬
uersitas exorta est
in edificatione turris post diluuiũ. Nam
priusquam suꝑbia turris illius indiuersos
signorum sonos humanã diuideret secieta
fuit quȩ hebrea uocat᷑. qua patriarchȩ t pro¬
phetę usi sunt. ñ solũ insermonibus sins. uerũ
etiam in litteris sacris. In initio aũt qͦt gen¬
tes tot lingue fuerunt. deinde plures gentes
quam linguȩ. quia ex una lingua multȩ st̃
onis illo. quo is qui efficit ꝑ id quod efficit᷑ no¬
minatur. sicut osdici solet ꝓuerbis. sic̃ manꝰ
pro litteris. Tres sunt aũt linguę sacre. he¬
brea. greca latina. quȩ in toto orbe maxime
excellunt. Iis enim tribus linguis suꝑ crucẽ
dni apilato fuit causa ciꝰ scripta. Unde et ꝓp¬
ter obscuritatẽ scãrum scripturarũ harum
trium linguarũ cognitio necessaria est: ut
ad alttram recurrat᷑. si quã dubitationem
nominis uel interpretationis sermo uniꝰ li¬

Expanded text:
 AFFINITATIBUS. uarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium; 396 nam prius quam superbia turris illius in diversos signorum sonos humanam divideret societaea vocatur, qua patriarchae et prophetae usi sunt non solum in sermonibus suis, verum etiam in litteris sacris. Initio autem quot gentes sunt, tot linguae fuerunt. Deinde plures gentes quam linguae, quia ex una lingua multae sunt onis illo, quia his efficit, per id quod efficitur nominatur: sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa ejus scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur, dum si quam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius li
Abbreviated transcription (Latin):
sine auctore et sine nominibus. ex quibꝰ alie
triformem putant esse dm̃. alie xp̃i diumi¬
tatem passibilem dicunt. alie. xp̃i de patre
natiuitati initiũ temporis dant. aliȩliberati¬
onem hominũ apud inferos factã xp̃i descen¬
sione ñ credunt. Alic animam imaginem
dei negant. aliȩ animas conuerti in demones
et inquęcũq animalia existimant Alic de
mundi statu dissentiunt. aliȩ innumerabi¬
les mundos õp̃mantꝰ. Alie aquam dõ coc¬
ternam faciunt. alie nudis pedibus ãbu¬
lant. aliȩ cũ hominibus ñ manducant. Hec
sunt hereses aduersus catholicam fidem exor
ce. et ab apłis et ascĩs pacribuf uel conciliis
predamnatȩ. quȩ dum inse multis errori¬
bus diuise inuicem sibi dissentiunt. cõmum
tamen nomine aduersus eccłiã dĩ c̃spirant.
Sed et qͥcũq alit̾ scripturã scãm intelligit ꝗͣ
sensus sp̃s scĩ flagitat aqͦ c̃scripta ẽ: licet de ec

Expanded text:
sine auctore, et sine nominibus, ex quibus aliae sine auctore, et sine nominibus, ex quibus aliae triformem putant Deum esse, aliae Christi divinitatem passibilem esse dicunt, aliae Christi de Patre nativitati initium temporis dant, aliae liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, aliae animam imaginem Dei negaet in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus catholictae, et ab apostolis et sanctis Patribus, vel conciliis praedamnatae: quae dum in se, multis erroribus divisae, invicem sibi dissentiunt, communi tamen nomine adversus Ecclesiam Dei conspirant. Sed et quicunque aliter Scripturam sanctam intelligit, quam sensus Spiritus sancti flagitat, a quo conscripta est, licet de
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓprictatem negant. et unã in ciꝰ ꝑsona
naturam predicant. Teodosiam et gaianite
appellati a theodosio et gaiano. qui tempori¬
bus iustimani principis in alexandria popłi
peruersi eloctione. uno die sunt ordinati epi.
l errores euticetis et dioscori sequentes. calce¬
donense concilium respuunt. ex duabus unã
in xp̃o naturam asserunt. quã theodosiam
corruptam. gaianitę incorruptã ẽtendunt.
Gnoite et tritoite a theodosianis exorti st̃. ex
quibus gnoite ab ignorantia dicti. qͥa ꝑuersi¬
tati aqua exorti sunt id aditiunt. qͦd xp̃i dai
uinitas ignoret futura. quę sunt scripta de
die et hora nouissima. ñ recordantes. xp̃i ꝑso¬
nam misaia loquentis. dies iudicu incorde me¬
o. Tricoite uero uocati. quod sicut tres ꝑsonas
in trinitate. ita quoq tres astruunt deosee̾.
contra illud qͦa scriptum. ẽ. Audi israhel. oñs
deus tuus ds̃ unus est. Sunt et alie hereses

Expanded text:
rum proprietatem negant, et unam in ejus persona rum proprietatem negant, et unam in ejus persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Justiniani principis in Alexandria, populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychetis et Dioscori sequentes, Chalcedonense concilium respuunt; ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Gnoitae et Tritoitae a Theodosianis exorti sunt, ex quibus Gnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati a qua exorti sunt, id adjiciunt, quod Christi divinitas ignoret futura quae sunt scripta de die et hora novissima; non recordantes Christi personam in Isaia loquentis: Dies judicii in corde meo . Tritoitae vero vocati, quod sicut tres personas in Trinitate, ita quoque tres astruunt deos esse, contra illud quod scriptum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est. Sunt et aliae haereses
Abbreviated transcription (Latin):
asomno nuncupati. quod uigilias noctis res¬
puant. suꝑstitionem esse dicentes uira teme¬
rarȩ diuina. qui noctem ad requiem tribu¬
it felagiani apclagio monacho exorti. li li¬
berum arbitrium diuine gr̃e anceponunt.
dicentes sufficere uoluntatẽ ad implenda
iussa diuina. Nestoriam. anestorio constan¬
tinopolitano ep̃o nuncupati. qui beatã uir¬
ginem mariam ñ dei sed hominis tantũmo¬
do asseruit genitricẽ. ut aliam ꝑsonã car¬
nis. aliam faceret deitatis. Nec unũ. xp̃m
in uerbo dei et carne credidit. sed separatim
atq seiunctim. alterum filium dei. alterum
hominis p̃dicauit. Eutician dicti ab cuticio
constantinopolitano abbate. qui xp̃m post
humanam assumptionem negauit cristere
de duabus naturis. scd solam in eo diumã asse¬
ruit esse naturam. Acefalitę dicti. id est sine
exorti sunt. Ii trium calcidonensiũ capitulo¬
rum ĩpugnatores duarum in xp̃o substantia¬

Expanded text:
a somno nuncupati, quod vigilias noctis resa somno nuncupati, quod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes, jura temerari Dei, qui noctem ad requiem tribuit. Pelagiani a Pelagio monacho exorti. Hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voluntatem ad implenda divina jussa. Nestoriani a Nestorio Constantinopolitano episcopo nuncupati, qui beatam virginem Mariam non Dei, sed hominis tantummodo asseruit genitricem, ut aliam personam carnis, aliam faceret deitatis; nec unum Christum in Verbo Dei et carne credidit, sed separatim atque sejunctim, alterum Filium Dei, alterum filium hominis praedicavit. Eutychiani ab Eutyche Constantinopolitano abbate, qui Christum post humanam assumptionem negavit existere de duabus naturis, sed solum in eo divinam asseruit esse naturam. Acephali dicti, id est sine exorti sint: hi trium Chalcedonensium capitulorum impugnatores, duarum in Christo substantia
Abbreviated transcription (Latin):
suo qui mane oriebatur cadere meruert̃. Io
uinianistę a iouino quodã monacho dicti.
asserentes nullam nuptarũ et uirginũ esse
distantiam. nullumq inter abstinentes et
simpliciter epulantes esse discrimen. Eluidi¬
ani ab eluidio nominati. qui dicunt post
natum. xp̃m alios mariam filios de uiro io¬
seph pcperisse. Paterniani. apaterno qͦdam
cxorti. qui inferiores corporis partes adiabo¬
lo factas opinantur. Arabici nuncupati eo
quod in arabia exorti sunt. dicentes anmã
cum corpore mori. atq in nouissimũ utrũ¬
q resurgere. Tertullianistę dicti a tertullia¬
no presbitero affricanȩ ꝓuincię ciuitatis car¬
thaginensis. animã ĩmortalem esse sed corpo¬
ream p̃dicantes. et animas hominũ peccato¬
rum post mortẽ indemones uerti putantes.
Tesserescedecadite dicti: quod quarta decima
luna pascha cũ iudcis obscruandũ contendt̃.
Nam cessara iiii. deca .xͣ significat. Hictages

Expanded text:
suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. § 55. suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. § 55. Jovinianistae a Joviniano quodam monacho dicti, asserentes, nullam nuptarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstisimpliciter epulantes esse discrimen. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt post natum Christum alios Mariam filios de viro Joseph peperisse. Paterniani a Paterno quodam exorti, qui inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. Arabici nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. Tertullianistae dicti a Tertulliano, presbytero Africanae provinciae et civitatis Carthaginensis, animam immortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominum peccatorum, post mortem in daemones converti putantes. Tessarodecaditae dicti, quod quarta decima luna pascha cum Judaeis observandum contendunt; nam tessara quatuor, deca decem significat. Nyctares
Abbreviated transcription (Latin):
lio spm̃ sc̃m̃. et rebaptitans catholicos. Bo
nosi aci a bonoso quodam episcopo ȩxortip
grestes sint qͦs cotopitas uocant. supradicte
heresis habentes doctrinam. liamore mar¬
tyrii semetipsos ꝑimunt. ut uiolenter de huc
uita discedentes. martỹres nominent᷑. Pris¬
cillianistę a priscilliano uocati. qui inhispa¬
nia exerrore gnosticoꝵ et manicheoꝵ ꝑmix¬
tum dogina cõposuit. Luciferiani alucife¬
ro sirmie ep̃o orti. qui episcopos catholicos
qui constantii ꝑsequucione ꝑfidię arriano¬
rum consentientes erant. et post ea correcti
incatholicam redire delegerunt. dãnantes
siue quod crediderunt. siñe qͦd se credidisse
simulauerant. quos ȩccłia catholica mat̾no
recipit sini tanquã pełum post flctũ nega¬
tionis. Hanc illi matris caritatem suꝑbe acci¬
pientes. eosq reciꝑc nolentes. ab eccłiȩ cõmu¬
mione recesserunt. t cũ ipso lucifero auctore

Expanded text:
lio Spiritum sanctum, et rebaptizans catholicos. § 51. lio Spiritum sanctum, et rebaptizans catholicos. § 51. Bonosiani a Bonoso quodam episcopo exorti prntur eo, quod agrestes sint, quos Scototopicos vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes martyres nominentur. § 53. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore Gnosticorum et Manichaeorum permixtum dogma composuit. § 54. Luciferiani a Lucifero Sardiniae episcopo orti, qui episcopos catholicos, qui Constantii persecutione perfidiae Arianorum consentientes erant, et postea correcti in catholicam redire delegerunt, damnantes sive quod crediderant sive quod se credidisse simulaverant, quos ecclesia catholica materno recepit sinu, tanquam Petrum post fletum negationis: hanc illi matris caritatem superbe accipientes eosque recipere nolentes, ab ecclesiae communione recesserunt, et cum ipso Lucifero auctore
Abbreviated transcription (Latin):
gantes dm̃ esse sp̃m sc̃m. Apollinaristȩ ab
apollinare uocati sunt. dicentes xp̃m corpus
tantũmodo sine anima suscepisse. Amt. dico¬
marite appellati sunt ꝓ eo qͦd mariȩ uirgi¬
nitati contradicunt. asserentes cã post xp̃m
natum uiro suo fuisse cõmixtã. Metangis¬
monitȩ ideo tale nom̃ acceꝑunt. qͥa angios
grece uas dicit᷑. Asserunt erũ sic esse in patre
filium tanquam uas minus intra uas maiꝰ.
Patritiani aquodam patricio nuncupati st̃.
qui substantiam humanȩ carnis adiaboloẽ¬
ditam dicunt. Colitiani a quodam colito no¬
minati. qui dicunt dm̃ ñ facere mala c̾ont̾
illud quod scriptum est. ego dñs cixans mali.
Floriam aflorino qui e contrario ddicunt dm̃
creasse mala. contra id quod scriptum ẽ. ftot
dcus omĩa bona. Donatistę adonato quodã
affro nuncupati. qui de numidia ueniens co¬
tam pene affricam sua ꝑsuasione decepit.
asserens minorẽ patre filium. et minorẽ fi¬

Expanded text:
gantes Deum esse Spiritum sanctum. Apollinaristae ab gantes Deum esse Spiritum sanctum. Apollinaristae ab Apollinari vocati sunt, dicentes Christum corpus tantumaritae appellati sunt pro eo, quod Mariae virginitati contradicunt, asserentes eam post Christum natum viro suo fuisse commixtam. § 46. Metangismonitae ideo tale nomen acceperunt, quia ἄγγος graece vas dicitur. Asserunt enim sic esse in Patre Filium, tanquam vas minus intra vas majus. § 47. Patriciani a quodam Patricio nuncupati sunt, qui substantiam humanae carnis a diabolo conditam dicunt. § 48. Coluthiani a quodam Colutho nominati, qui dicunt, Deum non facere mala contra illud, quod scriptum est, Ego Dominus creans mala. § 49. Floriani a Floriano, qui e contrario dicunt Deum creasse mala, contra hoc, quod scriptum est: Fecit Deus omnia bona. § 50. Donatistae a Donato quodam Afro nuncupati, qui, de Numidia veniens, totam pene Africam sua persuasione decepit, asserens minorem Patre Filium, et minorem Fi
Abbreviated transcription (Latin):
auctore exorti sunt dicentes qͦd ñ possit filiꝰ
uidere patrem/ nec sp̃s sc̃s filiũ. Animas qͦq
in mundi principio dicunt peccasse. et pro
diuersitate peccatoꝵ eclis usq ad terrasdi¬
uersa corpora quasi uincula meruisse. eaq
causa factum fuisse mundum¶ Noctiania
quodam nocto uocati. qui dicebat xp̃m eun
tatem in officioꝵ nominibꝰ ñ in ꝑsonis ac¬
cipiunt. Vnde et patripassiam uocant᷑. qͥa
pacrem passum dicunt. Sabelliani ab eodẽ
nocto pullulasse dicuntꝰ. cuiꝰ discipulũ ꝑhi¬
bent fuisse sabellium. ex cuiꝰ nomine maxi¬
me innotuerunt. unde et sabelliani uocatift.
I unam ꝑsonam patris et filii et sp̃s scĩ astra¬
unt Arriani ab arrio alexandrino presbite¬
ro orti sunt. qui cocternum patri filiũ non
agnoscens. diuersas in Kinitate substanti¬
as asseruit. contra illud quod ait dñs. ego
et pater uum sumus. Macedoniani. a mace¬
donio constantinopolitano epo dicti sunt. ne¬

Expanded text:
auctore exorti sunt, dicentes quod non possit Filius auctore exorti sunt, dicentes quod non possit Filius videre Patrem, nec Spiritus sanctus Filium; animas quoque in mundi principio dicunt peccasse, et pro diversitate peccatorum e coelis usque ad terram diversa corpora quasi vincula meruisse, eaque de causa factum fuisse mundum. Noetiani a quodam Noetio vocati, qui dicebant Christumtatem in officiorum nominibus, non in personis, accipiunt: unde et Patripassiani vocantur, quia Patrem passum dicunt. Sabelliani ab eodem Noetio pullulasse dicuntur, cujus discipulum perhibent fuisse Sabellium, ex cujus nomine maxime innotuerunt, unde et Sabelliani vocati sunt: hi unam personam Patris et Filii et Spiritus sancti astruunt. Ariani ab Ario Alexandrino presbytero orti sunt, qui coaeternum Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias asseruit, contra illud quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus . Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti sunt, ne
Abbreviated transcription (Latin):
pere. et rebaptizans baptizatos. Montani
heretici dicti. quod tempore ꝑsequutionis in
montibus latuerunt. qua occasione se a catho¬
licȩ eccłie corpore diuiserunt Itbionite abe¬
Unde et competenter ebionei ꝓpauꝑtate in¬
telligentię appellati sunt. li semiiudei sunt.
et ita tenent &angłium ut legem carnali¬
ter seruent aduersus qͦs adgalachas apłs
scribens inuenitur. F otimãni afetino gal¬
lo grecie sirime episcoponuncupati. qͥ ebio¬
nitarum heresim suscitans. asseruit. xp̃ma
Maria ꝑ iosepħ nupcẏali coitu fuisse c̃ceptũ.
Aeriami ab acrio quodam nuncupati sunt.
li offerre sacrificium ꝓ defunctis sꝑnt̃ ¶ Aeci¬
ani ab aetio sunt uocati. idemq eunomia¬
ni.ab eunonno quodam dialectico actudis¬
cipulo. ex cuiꝰ nomine magis innotuerunt.
dissimilẽ patri asserentes filium. et filio sp̃m
sc̃m̃. Dicunt ętiam nullũ ĩputari peccatũ
infide manentiũ Drigeniani aborigene

Expanded text:
pere, et rebaptizans baptizatos. Montani pere, et rebaptizans baptizatos. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt, qua occasione se a corpore catholicae Ecclesiae diviserunt. Ebionitae ab EUnde competenter Ebionei pro paupertate intelligentiae appellati sunt. Hi semijudaei sunt, et ita tenent Evangelium, ut legem carnaliter servent, adversus quos ad Galatas Apostolus scribens invenitur. Photiniani a Photino Gallo-Graeciae Syrmiae episcopo nuncupati, qui Ebionitarum haeresim suscitans, asseruit Christum a Maria per Joseph nuptiali coitu fuisse conceptum. Aeriani ab Aerio quodam nuncupati sunt: hi offerre sacrificium pro defunctis spernunt. Ethiani ab Ethio sunt vocati, idemque Eunomiani ab Eunomio quodam dialectico, Ethii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt, dissimilem Patri asserentes Filium, et Filio Spiritum sanctum, dicunt etiam nullum imputari peccatum in fide manentium. Origeniani ab Origene
Abbreviated transcription (Latin):
deo ñ nato eam cõparauit. matrẽq elem̃¬
torum et deam asseruit. qͦs apłs impbat e¬
lementis seruientes. Manichei a quodã ꝑsa
extiterunt qui uocatus .ẽ. manes. Hic dũas
naturas et substantias introduxit id est bo
nam/ et malam. et animas ex deo quasi ex
aliquo fonte manare asseruit. Testamen¬
tum uetus respuunt: nouum exparte reci¬
piunt. Canomiani. id est qui latine sine le¬
ge dicunt᷑. Antropomorfite dicti ꝓ co qͦd
simplicitate rustica dm̃ habere humana
inter pretatur ignorantes uocẽ dñi qui ait.
Spiritus .ẽ. ds̃. Incorporeus est enim. nec mẽbrs
distinguitur. nec corporis mole censetꝰ Eradi¬
te ab cradio auctore exorti. monachos tantũ
recipiunt. coniugia respuunt. regna celoꝵ par¬
uulos habere ñ credunt. Nouatiani a nouato
Romȩ urbis presbittro exorti. qui aduersus cor¬
nelium cathedram sacerdotalem conatꝰ inua¬
dere heresim instituit: nolens apostatas susci¬

Expanded text:
Deo non nato eam comparavit, matremque elemenDeo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam adseruit; quos Apostolus inprobat, elementis servientes. Manichei a quodam Persa extiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substnam et malam, et animas ex Deo quasi ex aliquo fonte manare asseruit; Vetus Testamentum respuit, Novum ex parte recipit. Canoniani Latine sine lege dicuntur. Anthropomorphitae dicti, pro eo quod simplicitate rustica Deum humana interpretatur; ignorantes vocem Domini, qui ait: Spiritus Deus est. Incorporeus est enim, nec membris distinguitur, nec corporis mole censetur. Heraclitae ab Heraclito auctore exorti, monachos tantum recipiunt, conjugia respuunt, regna coelorum parvulos habere non credunt. Novatiani a Novato Romae urbis presbytero exorti, qui adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere haeresim instituit, nolens apostatas susci
Abbreviated transcription (Latin):
tus testamentum et resurrectionem ñ recipi¬
unt. Taciani ataciano quodã uocati. qui
et encratite dicti quia carnes abhominant᷑.
Alogii uocati tanquam sine uerbo. Logos
enim grece uerbum dicitur. Deum etiam ũ¬
bum non credunt. respuentes ioħis eangłi¬
um et apocalipsin. Catafrigiis nomen p̃ro¬
uincia frigia dedit. quia ibi extiterunt. Auc¬
tores eoꝵ. Montanus. prisca et maximilla
fuerunt. Ii aduentũ sp̃s scĩ. non in apłis sed
inse traditum asserunt Catarde ꝓpt̾ mũ¬
diciam ita se nominauerunt. qłiantes enĩ
de suis meritis negant penicentibus ueniam
peccatoꝵ. Uiduas si nupserint tanquã adul¬
teras dãnant. mundiores se ceteris predicant.
Qui nomen suum si cognoscere uellent. mũ¬
danos se potius quã mundos uocarent. Pau¬
liani apaulo samosteno exorti sunt. qͥ dixit
non semꝑ fuisse. xp̃m. sed amaria sũpsisse
initium Ermogeniani abermogene qͦdã
uocati. qui materiam ñ natam introducers

Expanded text:
tus Testamentum et resurrectionem non recipitus Testamentum et resurrectionem non recipiunt. Tatiani a Tatiano quodam vocati, qui et Encratitae dicti, quia carnes abominantur. Alogii vocantur tamquam sine Verbo. Λόγος enim Graece verbum dicitur. Deum enim Verbum non credunt, respuentes Iohannis evangelium et Apocalypsin. Cataphrygiis nomen provincia Phrygia dedit, quia ibi extiterunt. Auctores eorum Montanus, Prisca et Maximilla fuerunt. Hi adventum Spiritus Sancti non in Apostolis, sed in se traditum adserunt. Catharoe propter munditiam ita se nominaverunt. Gloriantes enim de suis meritis, negant paenitentibus veniam peccatorum: viduas, si nupserint, tamquam adulteras damnant: mundiores se ceteris praedicant. Qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. Pauliani a Paulo Samosateno exorti sunt, qui dixit non semper fuisse Christum, sed a Maria sumpsisse initium. Hermogeniani ab Hermogene quodam vocati, qui materiam non natam introducens,
Abbreviated transcription (Latin):
quodi adȩ imitent᷑ nuditatẽ. unde et nudi
orant. et nudi inter se mares femineq c̃
afilio adam qui uocatus . ẽ. seth. dicentes eun
proco quod melchisedech sacerdotem dei ñ
nominem fuisse. sed uirtutem aĩ esse arbitͣn¬
tur Angelici uocati quia angelos colunt.
Apostolici hoc sibi nomen ideo sũpsert̃ qͦad
nichil possidentes ꝓpriũ. nequaquã recipi¬
ant eos qui aliquid in hoc mundo utuntur.
Cerdoniani. acerdone quodam nominati.
cioniste. amarcione stoicõ philosopho appel¬
lati. qui cerdonis dogina sequutus alterũ bo¬
num alterum iustum dm̃ asseruit. tanquã
duo principia creatoris et bonitatis.Arcote
ritȩ. ab oblatione uocati. Panem enĩ et case¬
um offerunt. dicentes pͥmis hominibus obla¬
tionem afrugibus terrȩ et afructibus oiũ
finsse celebratam.Aquarii appellati. eoqͦa
aquam solam offerunt incalice sacramenti.
Seueriam aseuero exorti. uinũ ñ bibunt. ue¬

Expanded text:
quod Adae imitentur nuditatem. Unde et nudi quod Adae imitentur nuditatem. Unde et nudi orant, et nudi inter se mares feminaeque ca filio Adae, qui vocatus est Seth, dicentes, eunpro eo, quod Melchisedech, sacerdotem Dei, non hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. § 17. Angelici vocati, quia angelos colunt. § 18. Apostolici hoc sibi nomen ideo sumserunt, quod nihil possidentes proprium nequaquam recipiant eos, qui aliquo in hoc mundo utuntur. § 19. Cerdoniani a Cerdone, quodam nominati, 0. Marcionistae a Marcione, Stoico philosopho, appellati, qui Cerdonis dogma secutus alterum bonum, alterum justum Deum asseruit, tanquam duo pritae ab oblatione vocati. Panem enim et caseum offerunt, dicentes primis hominibus oblationem a fructibus terrae et a fructibus ovium fuisse celebratam. Aquarii appellati, eo quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. Severiani a Severo exorti vinum non bibunt: Ve
Abbreviated transcription (Latin):
cisionem obseruant. mille annos post resur¬
rectionem in uoluptate carnis futuros pre¬
dicant. Unde et grece ciliaste. latine mili¬
ciasti sunt appellati¶ Nat arei dicti. qui dũ
pellatus filium dei confiteantur. omĩa tam̃
ueteris legis custodiunt Ofitę. a colubro
nominati sunt. Coluber enim grece ofis
dicitur. colunt enim serpentẽ dicentes ipsũ
in paradẏsum induxisse uirtutis cognitio¬
nem Valentiani. aualentino quodã pla¬
conco sectatore uocati. qui eonas id est scła
quedam in originem dei creatoris induxit.
xp̃m quoq de uirgine nichil corporis assũp¬
sisse. sed ꝑeam quasi ꝑ fistulam transisse as¬
seruit. ⁊ ppellite quoꝵ auctor appelles qͥ
treatorem angłm nescio quem głiosũ suꝑi¬
oris dei faciens. dm̃ legis israhel ad illũ igne¬
contiati aprincipibus appellant᷑. qui uni¬
uersitatem quam as̃ condidit oꝑa esse ar¬
changeloꝵ defendunt. Adamiani uocati.

Expanded text:
cisionem observant, mille annos post resurcisionem observant, mille annos post resurrectionem in voluptate carnis futuros praedicant. Unde et graece Χιλιάσται, latine Millenarii sunt appellati. § 8. Nazaraei dicti, qui dum pellatus filium Dei confiteantur, omnia tamen veteris legis custodiunt. § 9. Ophitae a colubro nominati sunt. Coluber enim graece ὄφις dicitur. Colunt enim serpentem, dicentes, ipsum in paradisum induxisse virtutis cognitionem. § 10. Valentiniani a Valentino quodam Platonico sectatore vocati, qui αἰῶνας, id est saecula quaedam, in originem Dei creatoris induxit, Christum quoque de Virgine nihil corporis assumsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit. § 11. Appellitae, quorum auctor Appelles fuit, qui creatorem angelum nescio quem gloriosum superioris Dei faciens, Deum legis Israel illum igneArchontiaci a principibus appellantur, qui universitatem, quam Deus condidit, opera esse archangelorum defendunt. § 13. Adamiani vocati,
Abbreviated transcription (Latin):
creatam¶ Menandriani. amenandro ma¬
go discipulo simonis nuncupati. qui mun¬
dum non adõ sed ab angłis factũ asseruit.
Basilidiani abasilide appellati. qui inter
reliquas blasphemias passum iħm ab ne¬
gauit/ Nicholaitẽ dicti anicholao diacono
eccłie ierusolymoꝵ. qui cum stephano et ce¬
teris consticutus . ẽ. apetro. qui ꝓpter pul¬
chritudinem relinquens uxorem dixit ut
qui uellet ea uterct᷑. uersa est in stuprum
talis consuetudo ut inuicem coniugia cõ¬
mutarent᷑. quos ioħes in apocalipsi ĩpro¬
bat dicens. sed hoc habes quod odisti faca
nicholaitarum Onostici ꝓpter excellen¬
tiam scientiȩ se ita appellare uoluerunt. ani¬
mam naturam dei esse dicunt. bonũ et ma¬
lum deum suis doginatibus esse fingunt Car¬
pocratiani. a carpocrate quodam uocant᷑.
qui dixit xp̃m hominem fuisse tantũ. et de
utrdq sexu ꝓgenitum Ceruitiam. acerin¬
to quodam nuncupati. Ii inter cetera circũ¬

Expanded text:
creatam. Menandriani a Menandro macreatam. Menandriani a Menandro mago, discipulo Simonis nuncupati; qui mundum non a Deo, sed ab angelis factum asserunt. Basilidiani a Basilide appellati, qui inter reliquas blasphemias passum Iesum abnegavit. Nicolaitae dicti a Nicolao, diacono ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et ceteris constitutus est a Petro; qui propter pulchritudinem relinquens uxorem, ut qui vellet eam uteretur, versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem coniugia commutarentur. Quos Iohannes in Apocalypsi inprobat dicens2, 6: 'Sed hoc habes, quod odisti facta Nicolaitarum.' Gnostici propter excellentiam scientiae se ita appellare voluerunt. Animam naturam Dei esse dicunt, bonum et malum Deum suis dogmatibus fingunt. Carpocratiani a Carpocrate quodam vocantur, qui dixit Christum hominem fuisse tantum, et de utroque sexu progenitum. Cerinthiani a Cerintho quodam nuncupati. Hi inter cetera circu
Abbreviated transcription (Latin):
he esse se głentur. Nam cum in babilomam
uenisset populus dei. pleriq relinquentes ippo¬
res suas. babilonicis mulieribus adheser̃t̃. Qui¬
dam aũt israheliticis tantum c̃iugiis conten¬
ti. uel ex eis geniti. dum reuersi essent de babi¬
lonia diuiserunt se ab om̃i popło. et assũpse¬
runt sibi hoc nomen iactantię. Meristtiap¬
pellati eo quod separent scripturas. non cre¬
dentes omĩbus ꝓphetis. dicentes aliis et alis
spiritibus illos ꝓphetasse. Meris enim grece.
latine pars dicitur. Samaritȩ dicti quoa le¬
gem solam custodiant. nam ꝓpħas ñ recipi¬
unt. Iierobaptistę. eoquod quotidie uesti¬
menta sua et corpora lauent.
mine suoꝵ auctoꝵ nuncupant᷑ quidã ue¬
ro ex causis quas cligentes instituerunt. Simo¬
niani dicti. asimone magicȩ discipline peri¬
to. cui pełus in actibus apostoloꝵ maledi¬
nia emere uoluisset. Ii dicunt creaturam
non adcosed auirtute quadam superna

Expanded text:
hae esse se gloriantur; nam cum in Babyloniam hae esse se gloriantur; nam cum in Babyloniam venisset populus Dei, plerique, relinquentes uxores suas, Babylonicis mulieribus adhaeserunt; quidam autem Israeliticis tantum conjugiis contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo, et assumpserunt sibi hoc nomen jactantiae. 8. Meristaei appellati, eo quod separant scripturas, non credentes omnibus prophetis, dicentes aliis et aliis sipiritibus illos prophetasse; μέρος enim Graece, Latine pars dicitur. 9. Samaritae dicti, quod legem solam custodiunt, nam prophetas non recipiunt. 10. Hemerobaptistae, eo quod quotidie vestimenta mine suorum auctorum nuncupantur; quidam vero ex causis quas elegentes instituerunt. Simoniani dicti a Simone magicae disciplinae perito, cui Petrus in Actibus apostolorum maledinia emere voluisset. Hi dicunt creaturam non a Deo, sed a virtute quadam superna
Abbreviated transcription (Latin):
dogina. ut facile possit agnosci causas eorũ
uel nomina demonstrare oportuit.
confessio. quos antea ꝑfidia possidebat. Hebͥi
transitores dicunt᷑. quo nomine admonent᷑
ut de peioribus ad meliora transeant. et pri¬
stinos errores relinquant. Pharisei et saducci
inter se contrarii sunt. Nam pharisei ex he¬
breo in latinum interpretantur diuisi. eo qͦs
traditionum et obseruationum quas illi de¬
uterosis uocant. iusticiam preferunt. Unde
et diuisi uocantur apopulo quasi ꝑ iꝰticiam.
Saducei interpretantur iusti. Uindicant e¬
nim sibi quod non sunt corporis resurrectio¬
nem negant. et animam interire cũ corpox
predicant. Ii quinq tantum libros legis reti¬
piunt. ꝓpharum uaticina respuunt. Efnei
dicuntꝰ ipsum esse. xp̃m. qui docuit illos om¬
nem abstinentiam. Marbonei dicunt ipsã
esse. xp̃m. qui docuit illos in omĩ re sabbati¬
zare. Genistei dicti. eo quod de genere abra

Expanded text:
dogmata, ut facile possint agnosci, causas eorum dogmata, ut facile possint agnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. confessio, quos antea perfidia possidebat. 2. HEBRAEI transitores dicuntur, quo nomine admonentur ut de pejoribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinquant. 3. Pharisaei, et Sadducaei inter se contrarii sunt; nam Pharisaei ex Hebraeo in Latinum interpretantur divisi, eo quod traditionum et observationum, quas illi δευτερώσεις vocant, justitiam praeferunt. Unde et divisi vocantur a populo, quasi per justitiam. 4. Sadducaei interpretantur justi; vendicant enim sibi quod non sunt, corporis resurrectionem negant, et animam interire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros legis recipiunt, prophetarum vaticinia respuunt. 351 5. Esseni dicunt ipsum esse Christum qui docuit illos omnem abstiesse Christum, qui docuit illos in omni re sabbatizare. Genist
Abbreviated transcription (Latin):
bus assignauerunt. Itaq etiam si angłs de
celis aliter euangelitauerit. anathema uoca¬
bitur. Secta. a scquendo et tenendo nomi¬
nata. Nam sectas dicimus habitus animoꝵ.
ac instituta circa disciplinam. uel ꝓpositũ
quem tenendo sequuntꝰ. longe alia in religi¬
onis cultu opinantes quam ceteri. Scisma
ab scissura animoꝵ uocata. codem enĩcul¬
tu. eodem ritu credit ut ceteri. solo congrega¬
tionis delectatur discidio. Eit aũt scisma cũ
dicunt homines. nos iusti sumus. nos scĩfica¬
mus ĩmundos. et cetera similia. Suꝑstitio dic¬
ta. eoquod sit suꝑflua. aut suꝑ instituta ob¬
seruatio. Alii dicunt a senibus quia multis
annis suꝑstites ꝑ etatem delirant et errant.
suꝑstitione quadam nescientes quȩ uetera
colant. aut quȩ ueterum ignari asciscant.
Lucretius aũt superstitionem dicit suꝑstan
tium rerum id est cęlestium et diuinoꝵ quę
suꝑ nos stant. sed male dicit. Hercticoꝵ aũt

Expanded text:
bus adsignaverunt. Itaque etiamsi angelus de bus adsignaverunt. Itaque etiamsi angelus de caelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur. Secta a sequendo et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta circa disciplinam vel propositum, quem tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit ut ceteri; solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sumus,' 'nos sanctificamus inmundos,' et cetera similia. Superstitio dicta eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Ltium rerum, id est, coelestium et divinarum, quae super nos stant, sed male dicit. Haereticorum autem
Abbreviated transcription (Latin):
duobiis incipit. quod ẽ. am̃or aci et ꝓximi. De
ior est aũt hec omĩbus. quia qui diligit. t cre¬
dit et sꝑat. Qui aũt ñ diligit: quãtus multa bo¬
na faciat. frustra laborat. Omĩs aũt dilectio car¬
nalis. non dilectio sed magis amor dici solet. Di
accipi solet.
cet unusquisq ia sibi eligat. qͦd meliꝰ illi es¬
se uidetur. Ut philosophi. peripathetici. acha¬
demier et epicurei. et sthoici uel sicut alii qui
peruersum dogma cogitantes arbitrio suo de
ecclesia recesserunt. Inde ergo heresis dicta: gͥ¬
ca uoce ex interpretationẽ electionis. qua qͥs¬
q arbitrio suo ad instituenda siue ad susci¬
pienda quelibet . ipse sibi elicit. Nobis uͦ m
chil ex nr̃o arbitrio inducerẽ licet. sed nec cli¬
gere quod aliquis de arbitrio suo induxerit.
Apostolos dei habemus auctores. qui nec ipsi
quicquam quod inducerent elegerunt: sed ac¬
ceptam axp̃o disciplinam fideliter nationi¬

Expanded text:
duobus incipit, quod est amor Dei et proximi; de duobus incipit, quod est amor Dei et proximi; de ior est autem haec omnibus, quia qui diligit et credit et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilaccipi solet. cet unusquisque id sibi eligat quod melius illi esse videtur, ut philosophi Peripatetici, Academici, et Epicurei et Stoici, vel sicut alii qui perversum dogma cogitantes arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis, dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi elegit. Nobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet, sed nec eligere quod aliqui de arbitrio suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo arbitrio, quod inducerent, elegerunt, sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationi
Abbreviated transcription (Latin):
uendi. Quod uerbum compositum .ẽ. areligen¬
do id est eligendo. ut ita latinum uideat᷑ reli¬
gio sicut eligio. Tria sunt aũt quę in religio¬
nis cultu ad colendum am̃ in hominib ꝑqui¬
runtur. Idest fides. spes. caritas. Infide: quid
credendum. in spe: quid sꝑandũ. incaritate. qͥa
sit amandum. E ides ẽ. qua ueraciter credimꝰ
id quod nequaquam uidere ualemus. Nam
credere iam ñ possumus quod iudemꝰ. Proprie
autan nomen fidei inde ẽ dictum. si omĩno
fiat quoa dictum ẽ. aut ꝓmissũ. Et inde fides
uocata: ab co quod fit illud quod inter utrosq
placitum est. quasi inter dm̃ et hominẽ. Hinic
et fedus. Spes uocata. qͦd sit pesꝑgrediendi qsi
est pes. Unde et econtrario desperatio. Dcest e¬
nim ibi pes. nullaq ꝓ grediendi facultas ẽ. qͥa
dum quisq peccatum amat. futurã głiam ñ
sperat. Caritas grece. latine dilectio interpre¬
tatur. quod duos inse illiget. Nam dileccio a

Expanded text:
viendi. Quod verbum conpositum est a relegenviendi. Quod verbum conpositum est a relegendo, id est eligendo, ut ita Latinum videatur religio sicut eligio. Tria sunt autem quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur, id est fides, spes, caritas. In fide, quid credendum; in spe, quid sperandum; in caritate, quid sit amandum. Fides est qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Nam credere iam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes vocata quod sit pes progrediendi, quasi 'est pes.' Unde et e contrario desperatio. Deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est; quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Caritas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine posita ꝓmissionem rerũ celestiũ
spcculet᷑ et iccirto sr̃on id est speculatio nom̃
accepit. Pro futurȩ uero patrię pace ierłm
uocatur. Nam ierłm pacis uisio interpre¬
tatur. Ibi enim absorta omĩ aduersitate.
pacem quȩ est xp̃c presenti possidebit obtu
cu. s magoga grece: latine congregatio dici¬
tur. Quod ꝓprium nomen udeoꝵ popłs
tinit. ipsoꝵ enim ꝓprie sinagoga dici so¬
clesiam: siue discernendi causa siuc quod int̃
congregationem unde sinagoga. et conuoca¬
tionem̃ unde eccłia nomen accepit. distit ali¬
quid. quod scilicet congregari et pecora solent.
quoꝵ et greges ꝓpric dicĩus. Conuocariaũt
magis. ẽ utentium ratione. sicut sunt homines.¬
ogma De neligione et fide.
a putando philosophi nominauerunt.
id est hoc puto esse bonum. hoc puto esse uerũ.
Religio appellata. quod ꝑeam uni deo religa¬
mus animas nrãs add cultũ diumũ uinculo ser¬

Expanded text:
gitudine posita promissionem rerum coelestium gitudine posita promissionem rerum coelestium speculatur. Et idcirco Sion, id est, speculatio, nomen accepit. Pro futurae vero patriae pace Jerusalem vocatur. Nam Jerusalem pacis visio interpretatur. Ibi enim absorpta omni adversitate pacem, quae est Christus, praesenti possidebit obtuicitur, quod proprium nomen Iudaeorum populus tenuit. Ipsorum enim proprie synagoga dici soecclesiam, sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde ecclesia nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentum ratione, sicut sunt homines. De religione et fide . Dogma a putando philosophi nominaverunt, id est, 'hoc puto esse bonum,' 'hoc puto esse verum.' Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo ser