comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pannoniarũ oppido oriundus fuit:
sed intra italiam ticini altus est:
paientib scd̃ma scli dignitatem non
infimis. gentilib tamen. Pater eius
miles primũ: post tribimus militũ
fuit. Ipse armatam nuil iiam in ado¬
lescentia sectitus: inter scolares alas,
sub rege constantio dein sub iulia¬
no cesare militauit: non tamen spon¬
te quia a primis fere annis diuinã
potius seruitutem. sacra illustris pu¬
eri spirauit infantia.
am cũ esset annoꝵ decem inuitis
parentib ad eccł̃am confugit: seq ca-¬
thecuminũ fieri postulauit. Mox mi¬
rum in modum/ totus in dei opere
conuersus / cũ esset annoꝵ duodecim,
heremũ concupiuit: fecissetq uotis
satis. si etatis infirmitas ñ obstitisset.
Animus tamen aut circa monasteria.
aut circa eccłam semꝑ intentus:medi¬
tabatur adhuc in etate puerili. quod
postea deuotus impleuit. Sed cũ edic-¬
tum eẽt a regib ut ueteranoꝵ filii ad
militiam scriberentur: ꝓdente patre.

Expanded text:
Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre,
Abbreviated transcription (Latin):
nitam ducere. Denuntiauit e̾tiam
scolasticis. quos rethoricã docebat.
ut sibi magistrum aliũ prouiderẽt
uisset. ac placuit ei percepta gratia.
cũ aliis ciuib et auucis suis: deo pa¬
riter seruientib: ad affricam et ꝓͥ.¬

Expanded text:
nctus erat. Renuntiavit etiam scholasticis, quos rhetoricam docebat, ut sibi magistrum alium providerent, visset. cum aliis civibus et amicis suis Deo pariter servientibus ad Africam et pro
Abbreviated transcription (Latin):
nis maior triginta, sola suꝑstite ma¬
tre. sibiqz iugiter adherente: et de
suscepto eius ꝓposito seruiendi deo.
amplius quam de carnalib ne poti¬
bus exultante. Nam pater eiꝰ: ante¬
iam defunctus erat. Tu autem.¬

Expanded text:
nis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renuntiav
Abbreviated transcription (Latin):
tam similes sunt pater o filius. ut qui
unum norit ambos nouerit. Solemus
enun de simillimis duob italoqui eis.
qui unũ illoꝵ uident &: qualis est alius
uolunt nosse: ut dicamus. Uidistis illũ:
Istum uidistis. Sic gͦ dictum est. qui ui¬
det me uidet & patrem: non quia ipse
sit pater qui filius. sed quod a patris si

Expanded text:
tam similes sint Pater et Filius, ut qui tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filius, sed quod a Patris sim
Abbreviated transcription (Latin):
iis gͦ qui filium iam nouerant. eti¬
ani illud de patre dictum est. & amodo
cognoscetis eum. q uidistis eũ. Dictũ ẽ
enim propter omnimodam similitudi-¬
nem que illi cum patre est: ut ideo arͦ
dicerentur nosse patrem quia nouerãt
similem filium. Ergo iam sciebant fili-¬
um. ꝙ si non omnes certe quidam eoꝵ
quib dicitur: R. quo uadoscitis. & uam
scitis. Ipse est enĩ uia. Sid patrem nesci¬
ebant: ideo audiunt. Si cognoustis
me & patrem meũ cognoscetis: per me
utiq & illum. Alius enim ego sum: ali¬
us ille. Sed ne putarent dissimilem filio
patrem: & amodo inquit cognoscetis eũ.
&. iudistis eum. Diderunt enĩ eius simil¬
limũ filium: sed admonendi fuerant
talem esse etiam patrei a quem nondũ
uidebant: qualis est filius quẽ uidebait.
Et ad hoc ualet quod postea philippo di
citur. qui uidet me uidet & patrem. ñ
quod ipse c̃et pater & filius qd̃ in sabel¬
lianis qui uocantur etiam patripassi¬
ani catholica fides dampnat: sed quod

Expanded text:
m noverant, etiam illud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitudinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, quia noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, etsi non omnes, certe quidam eorum quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant, ideo audiunt, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Phcitur, Qui videt me, videt et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
Qui iam gr̃am xp̃i clarificatus iue¬
nit: quia mundi głam non quesiuit.
Dicit enim sermo diuinus. Ne laudes
hominẽ in uita sua. Tanquã si diceret.
Lauda post uitam: magnifica post cõ¬
uplici enim ex causa. utilius est ho¬
minũ magis memorie laudem dare. qͣm
uite: ut illo potissimũ tempore meri¬
ta scĩtatis extollas: quando nec lau¬
dantem adulatio notet. nec laudatũ
temptet elatio. Lauda ergo post peri¬
culum: predica securũ. Lauda non
naigantis felicitatem: sed cũ ꝑuenit
ad portum. Lauda ducis uirtutem:
sed cum ꝑductus est ad triumphũ.
Quis aũ uiuens tuto possit ac sine
trepidatione laudari: qui & de prete¬
rito meminit se habere qd̃ doleat. &
de futuro uidet sibi superesse quod ti¬
meat: Qui uero in hoc corpusculo po¬
siti debeant sibi quicquã uendicare
de meritis: quos interim demonum
infestatio uelut latronũ obsidet mul
tituoo: quib ꝑ omnes uias supplan¬
tatores inuisi. animarũ laqueos ten¬

Expanded text:
Qui jam gratiam Christi clarificatus inveQui jam gratiam Christi clarificatus invenit, quia mundi gloriam non quaesivit. Dicit sermo divinus: Ne laudaveris hominem in vita sua. Tanquam si diceret: Lauda post vitam, magnifica post conuplici enim ex causa, utilius est hominum magis memoriae laudem dare quam vitae, ut illo potissimum tempore, merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio nocet, nec laudatum tentet elatio. Lauda ergo post periculum, praedica securum. Lauda non navigantis felicitatem; sed cum pervenerit ad portum. Lauda ducis virtutem, sed cum perductus est ad triumphum. Quis autem vivens tuto possit, ac sine trepidatione laudari, qui et de praeterito meminit se habere quod deleat, et de futuro videt sibi superesse quod timeat? Quis vero hominum in hoc corpusculo positus, debeat sibi quidquam vendicare de meritis, quorum iter daemonum infestatio velut latronum titudo, quibus omnes dies supplantatores inuisi animarum, laqueos ten
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid decerpsisse est: cũ¬
dem uirtutũ eius gr̃a non sermonib
exponenda sit. sed oꝑib comꝓbanda.
Cum enim dicat scriptura gła patris
est filius sapiens: quante huius sũt
głe. qui tantoꝵ filioꝵ sapientia. &
deuotione letatur: In xp̃o enim
iħu: ꝑ euuangłm ip̃e nos genuit.
Quicquid igitur in hac sc̃a plebe
potest ẽe uirtutis & gr̃e: de hoc qua¬
si quodam fonte lucidissimo om̃iũ
riuuloꝵ puritas emanauit.i.¬
tenim quia castitatis pollebat
uigore. quia abstinentie glabatur
angustiis. quia blandimentis erat
prec itus lenitatis: omniũ ciuiũ in
deui i ꝓuocauit affectũ. quia pontifi¬
cis administratione fulgebat: plures¬
e discipulis reliquit sui sacerdotii suc¬
cessores. Bene & congrue in hac die
quam nobis beati patris nr̃i huiꝰ ad
paradisum transitus exultabilem red¬
dit. p̃sentis psalmi uersiculũ decanta¬
uimus: in memoria eterna erit iustus.
Bigne enim in memoriam uertitur ho¬
minũ: qui ad gaudiũ transiit angłoꝵ

Expanded text:
uid, decerpsisse est; siquidem virtutum ejus gratia non sermonibus exponenda est, sed operibus comprobanda; cum enim dicat Scriptura: Gloria patris est filius sapiens , quantae hujus sunt gloriae, qui tantorum filiorum sapientia et devotione laetatur? In Christo enim Jesu per Evangelium ipse nos genuit . Quidquid igitur in hac sancta plebe potest esse virtutis, et gratiae, de hoc quasi quodam fonte lucidissimo omnium rivulorum puritas emanavit. Etenim quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiae gloriabatur angustiis, quia blandimentis erat praeditus lenitatis, omnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et cquam nobis beati patris nostri Odonis ad paradisum transitus exsultabilem reddit, praesentis psalmi versiculum decantavimus: In memoria aeterna erit justus. Digne enim in memoriam vertitur hominum, qui ad gaudium transiit angelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgo isrł cecidit. non est qui susci¬
tet eam. Ubi ad terrendos lubricos atq
incautos. & quia ds iustus sit uidex:
subdens iste dixerit doctor. Audenter
loquor cum omĩa possit ds: suscitare
quidem liberare de pena: sed ñ ualet
coronare corruptam. Hoc ꝓculdubio
iste dicendo. non ommpotentiam abs¬
tulit deo: sed iustum iudicem manife¬
stans asseruit.

Expanded text:
Virgo Israel cecidit: non est qui susciVirgo Israel cecidit: non est qui suscitet eam. Ubi ad terrendos lubricos atque incautos, quia Deus justus sit judex: subdens ista, dixerit doctor, Audenter loquor, cum omnia possit Deus: suscitare quidem liberare de poena, sed non valet reformare corruptam. Hoc procul dubio ita dicendo, non omnipotentiam abstulit Deo, sed justum judicem manifestans asseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
ed non erat hoc sue uoluntatis: sed
ut ita dicam grauissime necessitatis:
ut ꝓbaret ea que a scĩs ꝓpħis ante ic sa
predicta sunt. tam grecoꝵ quã latinoꝵ.
& aliarũ gentiũ litteris contineri. ue¬
re totum explicans. totũ exornans. &
per diuersa dispositionũ genera diser¬
tus semꝑ & equalis incedens. Tanta
namq utriusq lingue ꝑitia fungeba¬
tur: ut quoscumq libros eolicos in
manib acciperet. latine sine offensio¬
ne transcurreret: iterũq latinos atti¬
co sermone relegeret. ut crederes hoc ẽe
conscriptum: quod os eius in offensa
uelocitate fundebat. Uere dixerim ca-¬
tholicam hominis istius scientiam: sa¬
nam doctrinam. Quocũq conuersatꝰ¬
loco fuisset: stabilis ꝑstitit fidei firmi-¬
tate. Nam certissime ignorantie inui¬
dic ue morbo languentes desipiunt:
qui eum deuiasse a catholice eccłe id
est beati petri fide. uł hereticũ fuisse
arbitrantur. qd̃ paule mandauerit.
caue queso. nequando & de te dicat d̃s.

Expanded text:
ed non erat hoc suae voluntatis, sed ut ita dicam gravissimae necessitatis: ut probaret ea quae a sanctis prophetis ante saecula praedicta sunt, tam Graecorum quam Latinorum, et aliarum gentium litteris contineri: vere totum explicans, totum exornans, et per diversa disputationis genera, disertus semper et aequalis incedens. Tanta namque utriusque linguae peritia fungebatur, ut quoscumque libros Aeolicos in manibus acciperet, Latine sine offensione transcurreret: iterumque Latinos attico sermone relegeret, ut crederes hic esse scriptum, quod os ejus inoffensa velocitate fundebat. Vere dixerim Catholicam istius hominis prudentiam, sanamque doctrinam, quocumque conversatus fuisset loco, stabilis perstitit fidei firmitate. Nam certissime ignorantiae invidiaeque morbo languentes desipiunt, qui eum deviasse a Catholicae Ecclesiae, id est, beati Petri fide, vel haereticum fuisse arbitrantur: quod Eustochio mandaverit: Cave, quaeso, ne quando et de te dicat Deus:
Abbreviated transcription (Latin):
disset: iussit eñ siniul cũ albane ferro
uinctos in ima carceris trudi: ⁊ q̃m
os flãmiis tradere. moritur germa¬
ipse qui mortuus fuerat. refurrexit
quarta die hora prima. Tunc gad

Expanded text:
disset, ipsum cum Abbane ferro vinctos in ima carceris trudi praecepta flammis traderet, moritur Gad germaipse, qui mortuus fuerat, resurrexit quarta die, hora diei prima.
Abbreviated transcription (Latin):
uelle. Quid gͦ isto holocausto locuple¬
tius: quando ꝑ hoc quod deo immolat.
in ara cordis anima semet ipsam mac¬
tat: Sed hoc bone uoluntatis sacrifici¬
um nunquã plene ꝑsoluitur. nisi mũ¬
di huius cupiditas perfecte deseratur.
Nam quicqͥd in eo concupiscimus. hoc
ꝓculdubio ꝓximis inuidemus. Uidet᷑
etenĩ quod nobis desit: qd̃ alter assequi-¬
tur. E quia semꝑ inuidia a bona uo¬
luntate discordat: mox ut hec mentẽ
ceperit. illa discedit. Unde predicatores
sc̃i ut possent ꝓximos ꝑfecte diligere:
studuerunt in hoc scło nil amare nil
unquã appetere. nil uel sine appetitu
possidere.

Expanded text:
velle. Quid ergo isto holocausto locuplevelle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat? 4. Sed hoc bonae voluntatis sacrificium nunquam plene persolvitur, nisi mundi hujus cupiditas perfecte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc saeculo nihil amare, nihil unquam appetere, nihil vel sine appetitu possidere.
Abbreviated transcription (Latin):
edemptore etenĩ nato. celi ciues
ostensi si t qui clamarent. Gła in
excelsis dio: & in terra pax hominib
bone uoluntatis. Ante dei namq o¬
culos nunquam est uacua manus
a munere: si archa cordis repleta est¬
bona uoluntate. Hinc etenim psal¬
mista dicit. In me sunt d̾̃s uota tua
que reddam laudationes tibi. Acsi aꝑ¬
te dicat. Q si exterius munera offeren¬
da non habeo: intra memet ipsum ta¬
men inuenio. quod in ara tue laudis
impono. Quia qui nr̃a datione non
pasceris: oblatione cordis meluis pla¬
caris. Nichil quippẽ offertur deo chtius
uoluntate bona eluntas enim bona
est sic aduersa alterius. sicut nr̃a ꝑti¬
mescere. sic de ꝓsperitate ꝓxim sicut
de nr̃o ꝓfectu gratulari: aliena dam¬
pna nr̃a credi x. aliena lucra nr̃a de¬
putare. amicum non ꝓter mundũ
sed ꝓpter deum diligere. inimicũ eti¬
am amando tolerare. nulli quod pati
non uis facere. nulli quod tibi iuste
solum prodesse. sed etiam ultra uires

Expanded text:
edemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste sed prodesse etiam ultra vires
Abbreviated transcription (Latin):
caput: que multo tempore, illic con¬
ualescentib hereticis, precipueq re¬
laꝑtizante donati parte, maiorem
multitudinem affrorũ. seducta pressa.¬
et oppressa iacebat. Ob hoc eiꝰ libros
atq tractatus. mirabili dei gratia
procedentes. ac satro profluentes elo
quis: omni iustructos rationis co¬
pia. atq auctoritate sanctarum scrip¬
turarum: ipsi quoq h̾etici cõcur¬
rentes cũ catholicis. ingenti ardore
audiebant, et quisquis ut uoluit et
per totum affrice corpus, preclara
doctrina. odor qz suauissimiꝰ xp̃i dif¬
fusus. et manifestatus est: cõgau¬
dente quoq ⁊ id cõꝑiente ecclesia dei
transmarinaz qm̃ sicut dum patitur
unum menbrum. compatiuntur oĩa
mẽbra. ita dimi glorificatur unum
menbrum: congandent omnia mẽbra.¬

Expanded text:
caput, quae multo tempore illic concaput, quae multo tempore illic convalescentibus haereticis, praecipueque rebaptizante Donati parte majorem multitudinem Afrorum, seducta et oppressa jacebat. Et hos ejus libros sive tractatus mirabili Dei gratia procedentes ac profluentes, instructos rationis copia, atque auctoritate sanctarum Scripturarum, ipsi quoque haeretici concurrentes cum Catholicis ingenti ardore audiebant: et quisquis, ut voluit, et . Et inde jam per totum Africae corpus praeclara doctrina odorque suavissimus Christi diffusus et manifestatus est, congaudente quoque, eo comperto, Ecclesia Dei transmarina. Quoniam sicut dum patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; ita etiam cum glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra
Abbreviated transcription (Latin):
are. nec maiicheorũ sectam subuixã
ueritate. ualuit cõprobare: s respon¬
sione defitiens. ultimo collaturum se
cũ suis maiorib ea que refellere nõ
potuit prosecutꝰ est: et si sibi forte de
his minime satisfecissent. sue ani̾me
consulturum. Et ita ab omnib apud
quos magnus et doctus uidebatur:
est. Qua ille cõfusione affectus, et se¬
quenti tempore de ypponiensi ciuitate
ꝓfectus: ad eam amplius nõ remea¬
uit. Ac sic ꝑ iuemotra dei hominem
omniũ a cordib uel qui aderant: uel
qui absentes. illa que gesta st̾ cognoue¬
rant: error ille ablatus est: catholica
est intimata. ac retenta sincera religio.
t docebat ac predicabat lectio t̾cia¬
ce. in domo et in egclesia salutis uer¬
bum: cum omni fidutia aduersus
affricanas hereses: marime q cõtra
donatistas. manicheos. et paganos.
libris cõfectis. ⁊ repent̾inis sermoni¬
bus: in effabiliter admirantibus xp̃i¬
anis. ac collandantibz. et hoc ip̃m
ubi poterãt non tacentib. s diffamã

Expanded text:
are, nec Manichaeorum sectam veritate subnixam valuit comprobare: sed responsione deficiens, ultimo collaturum se cum suis majoribus ea, quae refellere non potuit, prosecutus est; et si sibi forte de his satis minime fecissent, suae animae consulturum: atque ita ab omnibus apud quos magnus et doctus videbatur, est. Qua ille confusione affectus, et sequenti tempore de Hipponensi civitate profectus, ad eam amplius non remeavit: ac sic per memoratum Dei hominem omnium cordibus, vel qui aderant, vel qui absentes illa quae gesta sunt cognoverant, error ille ablatus, catholica est intimata ac retenta sincera religio.t docebat ac praedicabat ilce, in domo et in ecclesia, salutis verbum cum omni fiducia adversus Africanas haereses, maximeque contra Donatistas, Manichaeos et Paganos, libris confectis, et repentinis sermonibus, ineffabiliter admirantibus Christianis et collaetantibus, et hoc ipsum ubi poterant non tacentibus, sed diffama
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem ĩtaq tempoq in ecclesiayp¬
poniensi catholica: ialerius sanctꝰ
epyscopatum gerebat. Qui cũ flagi¬
tante ecclesiastica ne cessitate, plebem¬
dei de prouidendo, et edinando pres¬

Expanded text:
Eodem itaque tempore in Ecclesia Hipponensi catholica Valerius sanctus episcopatum gerebat. Qui cum, flagitante ecclesiastica necessitate, de providendo et ordinando pres
Abbreviated transcription (Latin):
um. s actus ergo presbiter. monaste¬
rium intra ecclesiamͥ mox instituit:
et cũ deĩ seruis uiuere ꝯpit: scd̾m
modũ scilicet et regulani: a sanctis
apostosis constitutam. Erat enĩ eĩ

Expanded text:
. Factus ergo presbyter monasterium intra ecclesiam mox instituit; et cum Dei servis vivere coepit secundum modum et regulam sub sanctis Apostolis constituta
Abbreviated transcription (Latin):
iinũ est.I. mũ est in sua natiuitate. ca¬
lix est post pressuram torcularis: et uos
post illa ieuinia. post labores. post hu
uenistis: et ibi uos estis in mẽsa. et
ni calice nobiscum uos estis. S̾ imul e¬
nim hoc sumimꝰ. simul bibimꝰ: quia si¬
mul uiuimus. Tu autem.¬

Expanded text:
unum est. Unum est in sua nativitate, caunum est. Unum est in sua nativitate, calix post post illa jejunia, post labores, post humvebistis, et ibi vos estis in mensa, et ibi vos estis in calice, nobiscum vos estis. Simul enim hoc sumimus, simul bibimus, quia simul vivimus. Item
Abbreviated transcription (Latin):
uia passus est pro nobis dñs. cõmen¬
dauit nobis in isto sacramento. sangui¬
nẽ suũ ⁊ corpus: qd̃ etiã fecit nosmet¬
ipsos. Nam et nos corpus ipsus facti
siimus. Et ꝑ misericordiam ipsius: qd̾
accepimꝰ nos siimius. Re cordamiui et uos
non fiustis. et creati estis: et ad aream
dominicam cõportati estis: laboribus bo¬
um. idest annuntiantium euangeliũ
triturati estis. Quando cathecumini de¬
ferebamini. in horreo serualiimim: no¬
mina ur̃a dedistis. moli cepistis ie iuiniis
exortismis. Postea ad aquam uenistis.
et conspersi estis: et pains dominicus
facti estis. Ecce qd̃ accepistis. Quomodo
ergo unũ uidetis esse quod factum est:
sic ununt estote uos diligentes. nõs scili¬
cet tenendo unam fidem. unam spem. in¬
diuiduam caritatem. Heretici quando hͦ
accipiunt sacramentũ: testimoniũ cõtra
se accipiũt: quia illi querunt diuisionẽ.
cũ panis iste indicet unitatem. Sic et ui¬
num in multis racemis fuit: et modo

Expanded text:
uia passus est pro nobis commendavit nobis in isto sacramento sanguinem suum et corpus, quod etiam fecit nosmetipsos. Nam et nos corpus ipsius facti sumus, et per misericordiam ipsius, quod accepimus nos sumus. Recordamini, et vos non fuistis, et creati estis, ad aream Dominicam comportati estis, laboribus boum, id est annuntiantium Evangelium triturati estis. Quando catechumeni deferebamini, in horreo servabamini, nomina vestra dedistis, coepistis moli jejuniis et exorcismis: postea ad aquam venistis, et conspersi estis, et panis Dominicus facti estis. Ecce quod accepistis. Quomodo ergo unum videtis esse quod factum est, sic et vos unum estote diligentes vos, tenendo unam fidem, unam spem, individuam charitatem. Haeretici quando hoc accipiunt, testimonium contra se accipiunt: quia illi quaerunt divisionem, cum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuit, et modo
Abbreviated transcription (Latin):
redemptoris aduentũ uix paucis ele¬
ctis euadentib in uentre sue malicie
genus humanũ traxit. De quo recte
dicitur. Absorbebit fluuiũ & non mi¬
rabitur: quia ꝓ magno ñ habet cum
infideles rapit. Sed graue est ualde
quod subditur. ꝙ habet fiduciam qd̃
influat iordanis in os eius. quia post¬
quam infideles quosq a mundi origi¬
ne rapuit adhuc se posse suscipere. eti¬
am fideles presumit. Nam ore pesti¬
fere ꝑsuasionis. eos condie deuorat.
in quib a confessione fidei repba uita
cita mente cogitate.

Expanded text:
Redemptoris adventum, vix paucis eleRedemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur: Absorbebit fluvium, et non mirabitur , quia pro magno non habet cum infideles rapit. Sed grave est valde quod subditur: Et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus , quia postquam infideles quosque a mundi origine rapuit, adhuc se posse suscipere etiam fideles praesumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a confessione fidei reproba vitcita mente cogitate.
Abbreviated transcription (Latin):
os signati sumus: sed si fidem no¬
stram operib sequimur. Ille etenim
uere credit: qui exercet oꝑando quod
credit. Quo contra. de hiis qui fidem
nominetenus retinent: paulus dicit.
Confitentur se nosse d̾m: factis autẽ
negant. Hinc iacobus ait. Fides si ne
oꝑib mortua est. Hinc ad beatũ iob
de antiquo hoste generis humani do¬
minus dicit. Absorbebit fluuiũ et
nõ cmirabit᷑. & habet fidutiam quod
influat iordanis in os eius. Quis est¬
enĩ per fluuiũ designatus. nisi huma¬
ni generis fluxus: Quod uidelicet ge¬
nus ab ortu ad finem defluit. ꝙ quasi
aque more usq ad competentem ter¬
minũ ex carnis liquore percurrit.
Quid ꝑ iordanem nisi baptizatorũ
forma signatur: Quia enim in ior¬
dane flumine ipse auctor redemptio¬
nis nr̃e baptizari dignatus est. recte
iordanis nomine eoꝵ multitudo ex¬
primitur. qui intra sacramentũ ba-¬
ptismatis tenentur. Antiquus ergo
hostis generis humani fluuiũ absor¬
buit. quia a mundi origine usq ad

Expanded text:
os signati sumus, sed si fidem nostram operibus operando sequimur. Ille etenim vere credit qui exercet operando quod credit. Quod contra de his qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua est . Hinc ad beatum Job de antiquo hoste generis humani Dominus dicit: Absorbebit fluvium, et non mirabitur, et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus . Quis etenim per fluvium designatus, nisi humani generis fluxus? Quod videlicet genus ab ortu ad finem defluit, et, quasi aquae more, usque ad competentem terminum ex carnis liquore percurrit, Quid per Jordanem, nisi baptizatorum forma signatur? Quia enim in Jordane flumine ipse auctor redemptionis nostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprimitur, qui intra sacramentum baptismatis tenentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbuit, quia a mundi origine usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
autem mistice pastores isti gregum:
doctores quosq ac rectores fidelium
animarum. Nox cuius iugilias
custodiebant suꝑ gregem suum ꝑicl̃a
temptacionum indicat: a quib se suos¬
ꝙ subiectos. omnes qui ꝑfecte uigilant.
custodire non desistunt. Et bene nato
domino:pastores suꝑ gregem uigilant
Ille & enim natus est: qui. ddicit. Ego sũ
pastor bonus. Bonus pastor animam
suam dat pro ouib suis. Sed tempus
imminebat: quo idem pastor summe
bonus. missus in mundum pastorib.
oues suas que longe lateq disꝑse errabãt
ad semꝑ uirentia celestis uite pascua
reuocaret. Quorum curam summopa¬
stori precepte dicens: si diligis me: pasce
oues meas. Quod aꝑiens alibi ait. Con¬
firma fratres tuos. Et fc̃m̃ est ut disces¬
serunt ab eis angłi in celum: pastores
loquebantur ad inuicem. Transeamꝰ
usq bethleem & uideamus hoc uerbũ¬

Expanded text:
autem mystice pastores isti gregum autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod apertius aperiens, ait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usq
Abbreviated transcription (Latin):
domino saluatore. sicut sacra eadẽ¬
euuangłii testatur ystoria. pastorib lõce
qui in regione eadem erant uigilan¬
tes. & custodientes uigilias noctis suꝑ
gregem suum. angłs domini magna
cum luce apparuit: exortumq mun¬
do solem iusticie. non solum celestis
uoce sermonis: uerum etiam clari¬
tate diuine lucis astruere. Nusqͣm
enim in tota ueteris instrumenti
serie repꝑimus. angłos qui tam se¬
dulo apparuere patrib cum luce
apparuisse: s hoc priuilegium rec¬
te hodierno tempori seruatum est:
quando exortum est in tenebris lu¬
men rectis corde. misericors & misera¬
tor dominus. Uerum ne parua u¬
nius angłi uideretur auctoritas: pꝰ¬
quam unus sacramentum noue
natiuitatis edocuit. statim multitu¬
do celestium agminum que głiam
deo caneret. pacemq simul hominib
predicaret affuit:aꝑte demonstrãs.
quia ꝑ hanc natuitatem homines
ad pacem unius fidei spei & dilecti¬
onis atq ad głiam diuine laudati¬
onis eẽnt conuertendi. Significant

Expanded text:
Domino Salvatore, sicut sacra Evangelii testatur historia, pastoribus qui in regione eadem erant vigilantes et custodientes vigilias noctis super gregem suum, angelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant
Abbreviated transcription (Latin):
ter: quia michi dignatus es sollicitu¬
dinem tuam impendere. Hoc tam̃
scias quia ad corpus meũ medicam̃¬
ta ab homme facta nunquã accedunt.
ixit ad eam ille senior. Quare uiii.
non ꝑmittis ut curem te: Beata aga¬
omnia: & sermo suus solus restaurat
uniuersa: hic si uult potest me saluã
facere. Tunc subridens senior dixit.
Et meipsum misit ad te. Nlam & ego
apłs eius sum: & in nomine eus sci¬
as te esse saluandam. Et cum hec dixis¬
set ab ocuI eius sublatus est. Tunc
ꝓiciens se in orationem sc̃a agatha.
dixit. Grãs tibi ago dñe ihu xp̃e. qͥ a¬

Expanded text:
ter . quia dig| natus es mihi sollicituter . quia dig| natus es mihi sollicitudinem tuam inpendere hoc tamen| scias . quod ad corpus meum medicamenta ab homine facta| numquam accedunt. Dicit ad eam ille senior. Quare non| permittis ut curem te. Beata agaomnia| et sermo suus solus . restaurat uniuersa hic si uult potest me| saluam facere. Tunc subridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus eius sum et in nomine eius scias| te esse saluandam. Et cum haec dixissit . ab oculis eius| sublatus est. Tunc proiciens se in oracionem sancta agate| dixit . gracias tibi ago domine
Abbreviated transcription (Latin):
Licet te corporalib penis afflixerit.
consularis insanus: tu enim eũ gra¬
uiorib suppliciis extorsisti responsio¬
nibtius. E licet ubera tua torserit.
& excidi fecerit: sed illius mamme in
felle & amaritudine conuertentur: &
in numio cruciatu erit anima illius.
in eternum. Tamen quia ibi eram.
quando hec patiebaris: consideraui &
uidi. qm̃ potes curam salutis tue ma-¬
mille suscipere. Tunt sc̃a agatha di¬
xit. Medicinam carnalem meo cor-¬
pori nunquã exhibui: & turpe est qd̃
tamdui ab ineunte etate seruaui. nc̃
ꝑdam. Dixit ei ille senior. Ego xp̃ia¬
nus sum. & noui medicinam: nolo
me uerearis. Dicit ei agatha. Quomͦ
potest uerecundia mea ante te esse: cũ
tu sis senior & maior natu. ego uero
sim puella: Ita totum corpus meum
laceratum est. ut uulnera ipsa non ꝑ¬
mittant te aliquid stimulare in car¬
nem meam:unde possit uerecundia
excitari. Sed ego tibi gr̃as ago dñe pa-¬

Expanded text:
licet| te nimiis corporalibus poenis adflixerit licet| te nimiis corporalibus poenis adflixerit claris| insanus te enim grauioribus suppliciis extorsisti . res| ponsionibus tuis et licet ubera tua torserit et excita| re fecerit . sed illius mammas in felle et amaretudi| ne conuertetur . et in nimio cruciat anima illi| us in aeternum+ tamen quia ibi eram qua hora haec| paciebaris . consideraui et uidi quia potest cura sa| lutis tua mammellas suscipere. Tunc sancta agathe dixit.| Medicina carnale meo corpore numquam exhibui . et tur| pe est . quod tamdiu ab ineunci  aetate conseruaui nunc| perdam. Dicit ei ille senior. Ego christianus sum . et noui me| dicinam. Nolo me ueriaris. Dicit ei agate. Quid potest| uerecundia mea ante te esse . cum tu sis sinior . et ma| ior natus . ego uero sim puella. Ita totum corpus meum| laceratum est . ut uulnera ipsa non permittant te| aliquid stimulare in mentem meam . unde possit uerecun| dia excitari. Sed ago tibi gracias domine pa
Abbreviated transcription (Latin):
cut siquis bonum nuntium audit.
aut qui uidet quod dui desiderauit. aut
qui inuenit thesauros multos: ita ego de¬
lector in hiis penis corporalib posita. Nõ
enim potest triticum in horreũ reponi.
nisi eius fortiter fuerint conculcate ari
ste. & redacte in paleis: ita & anima me¬
a non potest in paradiso dm̃ cũ palma
intrare martyrii: nisi diligenter fece¬
ris corpus meũ a carnificib coartari.
unc iratus quintianus uissit ui.¬
eam in manulla torqueri: & tortam diu
iussit eam excidi. Agatha dixit. Impie
q crudelissime & dire tyranne: non es
confusus amputare in femina. qd̃ ip̃e
in matre suxisti. Sed ego habeo mamil¬
las integras intus. in anima mea: in
quib nutrio omnes sensus meos. quoᷤᷤ
Cumq fuisset inclusa. ecce circa medi¬
am noctem uenit quidam senex. quẽ
antecedebat puer luminis portitor.
ferens diuersa medicamenta in ma¬
nu sua: qui se medicum esse cõmemo¬
rans. cepit eam hiis uerbis alloqui.

Expanded text:
cut si quis bonum nuntium au| dit cut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thesauros multos . ita ego delector in his poenis corporalibus| posita. Non enim post triticum in horreo reponi . nisi haec| eius fortiter fuerit arestae conculcatae et redactae| in paleas. Ita et anima mea non pos in paradyso domini cum| palma intrare martyrii . nisi diligenter feceris corpus meum| a carneficibus quoartare. Tunc iratus quintianus| iussit eam in mammillam torqueri . et tortam diu ius| sit eam excidi. Agathe respondit impie et crudelis| sime et dire tyranne non es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ex qui| bus nutrio omnis sensus meos . quos Cumque esset in| clusa .·ecce circa media nocte . uenit quidam senex| quam antecedebat puer luminis portitor . ferens| diuersa medicamenta in manu sua qui se medicum| esse commemorans coepit eam his uerbis adloqui
Abbreviated transcription (Latin):
tha respondit. Lu minister es sathane:
tu penitere. ut possis euadere tormenta.¬
Tunc quintianus iussit eam de eculeo
trahi ad carcerem: quia eum uoce pu
blica confutabat. Agatha letissime &
glorianter carcerem intrauit: &r quasi
ad epulas inuitata. ita gaudens agonẽ
gͥ die. impiissimus quintianus suis
eam aspectib iussit aptari. Cui & dixit.
Quid tractasti circa salutem tuam: A¬
gatha respondit. Salus mea xp̃c est.
xp̃m. &. deos incipe colere. & consule
tue iuuentuti: ne acerba morte con
sumaris. Agatha dixit. Tu nega deos
tuos qui sunt lapides & ligna: &. crea¬
torem tuũ qui te fecit. deum uerũ ad¬
ora. Quem si contempseris: eternis pe¬
nis & ꝓpetius incendiis subiacebis.
Tunc iratus quintiams. iussit eam
in eculeo suspendi: ut torqueretur. Cũ¬
q torquerent eam: dixit quintianus.
Relinque intentionem anime tue. ut
uite tue possis esse consulta. Agatha
respondit. In hiis penis ita delector. si¬

Expanded text:
the respondit . tu minister es| satanae. the respondit . tu minister es| satanae. tu paenetere ut possis euadere aetTunc quintianus iussit eam celerius| tradi ad carcerem . quia uoce eum pu| blica confutabat. Agathe autem| laetissimam et glorianter carcerem intrauit . et quasi| ad aepulas inuitata ita gaudens agonem igitur die impiissimus| quintianus . suis eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus mea christus est. christum et deos incipe| colere . et consule tuae iuuentutis ne acerba morte con| sumas. Agathe dixit tu nega deos tuos qui sunt lapides| et ligna . et creatorem tuum qui te fecit . deum uerum adora .| quem si contempseris aeternis poenis et perpetuis incendiis| subiacebis. Tunc iratus quintianus iussit eam aeculeo| suspendi . et torqueri Cumque torquerent eam dixit ad| eam quintianus . relinque intentionem animi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . si
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑteluc eligis. ut diuersa tormenta susti¬
prudentem ad tantam stulticiam deuo-¬
lutũ: ut illos deos tuos dicas. quoꝵ ui
ri: & dicas tibi iniuriam fieri. si eorũ
uiuas exemplo. Si enim dii bom sunt:
bonum tibi optaui: ut talis uita tua sit.
eoꝵ consortium: mecũ sentis. Dic ergo tã
pessimos tamq sordidissimos esse. ut qͥ
malediere alicui uoluerit. talem illum
optet esse. qualis fuit execrabilis uita coꝵ.
Quintianus dixit. Quid tamum uer¬
ba superflua curr̃t: Aut sacrifica diis:.
aut uariis suppliciis te fatiam interire.
Agatha dixit. Si feras michi ꝓmittis:
audito xp̃i nomine mansuescunt. Si
ignem adhibeas: de celo rorem saluifi¬
cum angłi ministrabunt. Si plagas a
uerbera: habeo intra me sp̃m sc̃m. per
unc quintianus agitans ui.
caput iussit eam ui carcere tenebroso
reclpr dicens ad eam. Cogita agatha. &
penttere: ut possis euadere tormenta hor¬
rifica: que te fortiter laniabunt. Aga¬

Expanded text:
appare te hoc elegire ut di| uersa tormenta susteappare te hoc elegire ut di| uersa tormenta sustepruden| tem . ad tantam stulticiam deuolutum ut illos | deos tuos dicas quorum e uel imitare et dicas tibi iniuriam fieri. Si| eorum uiuas exemplo . si enim dii tui sunt . bonum tibi opta| ui . ut talis uita tua sit qeorum consortia m sentis. Dic ergo| tam pessimos esse tamque sordedissimos+ ut qui male| dicere uoluerit aliquem talem illum optit esse qualis| fuit execrabilis  uita eorum. Quintianus dixit quid| tantum uerborum superfluunt cursum. Aut sacrifica| dies aut uaries te suppliciis faciam interire. Aga| the dixit si feras mihi promittas . audi christo nomine| mansuescunt. Si ignis adhibeas de caelo mihi ros| saluificum angeli ministrabunt. Si plagas et uer| bera habeo intra me spiritum sanTunc quintianus agitans| caput . iussit eam in carcerem tenebrosum recipi di| cens ad eam cogita tecum agathe . et paenetere| ut possis euadere tormenta horrifica quae te for| titer laniabunt. Aga
Abbreviated transcription (Latin):
rib seruilem ꝑsonam ostendis: S c̃a
agatha dixit. Quia ancilla xp̃i sum:
ideo me seruilem ostendo ꝑsonam. Qͥn
ingenuitatem non habemus: qui ser
xit. Ingenu̾itas ur̃a. ad tantam capti-
dixit. Quicqͥd furioso ore blasphenia¬
ueris: pene poterunt uindicare. Dit
tamen antequã ad tormenta uenias:
cur deorũ scã contempnas. Agatha dixit.
Noli dicere deorũ: sed demonũ. Demo¬
nia enimsunt. quoꝵ effigies in eram̃¬
tum conuert̾itis: quorũ materias ce
gypseas facies inauratis.
uintianus dixit. Elige tibi unum
tura ditauit: & sacrifica diis ommpo¬
tentib. quos uera diuinitas esse demõ¬
strat. Beata agatha dixit. Sit talis uxor
tua. qualis dea tua uenus fuit: tu sis
talis. ut iouis deus tuus extitit. Quin¬
tianus audiens hec. uissit eam alapis
cedi:q dixit. In uiriam iudicis. noli te¬
merario ore garrire. Agatha dixit. Dixi¬
sti deos tuos esse: quos uera diuinitas de¬
numero computari. Quintianus dixit.

Expanded text:
ribus seruilem te personam| ostendis. Sancta ribus seruilem te personam| ostendis. Sancta agathe dixit quia ancilla christi sum.| Ideo me seruilem ostendo personam. Quingenuitatem non habemus qui seruixit ingenuitas uestra| ad tantam captiuidixit quidquid furioso| ore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam ad tormenta uenias . cur deorum sancta contem| nis. Agathe dixit noli dicere deorum sed dic daemonum.| daemonia enim sunt quorum effigies in aeramento conuerti| tes quorum marmoreas et gypseas facies inauratis.| Quintianus dixit . eligae tibi unum tura ditauit . sacrifica diis omnipotentibus·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea tua uenus fuit . et tu sis ta| lis ut ioues deus tuus extitit. Quintianus audiens haec . ius| sit eam alapis caedi. et dixit iniuriam iudici noli teme| rario ore garrire. Agathe dixit . dixisti deos tuos esse| quos uera diuinitas denumero con| putari. Quincianus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝓ xp̃i nomine supplicia sustinere.
Uidens gͥ afrodisia mentem eius im¬
mobilem ꝑmanere: abiit ad quntia¬
num & dixitei. Facilius possunt saxa
molliri. & ferrum in plumbũ cõuer-¬
ti: quam ab intentione xp̃iana men̾
ipsius puelle reuocari. Ego enim et
filie mee. sine cessatione inuicem sue
cessimus: ꝙ per diem & noctem nichil
aliud gessimus: nisi ut ageremus qͣ¬
liter eĩus animũ ad consensũ boni
consilii inclinaremus. Ego enimet
gemmas & ornamenta insignia. & ue¬
stimenta auro texta obtuli: ego ꝙ. domꝰ
rium ornamentũ domus: ego familias
diuersi sexus & etatis exhibui: sed om¬
nia quasi terram quam pedib suis cõ¬
culcat: pro nichilo computauit. iiii.¬
Iunc iratus quintianus iussit eam
ad secretarium adduci: & sedens pro
puit. Cuius conditionis es: Agatha
respondit. Non solum ingenua sum:
sed expectabilis genere. ut omnis paren
tela mea testatur. Quintianus dixit. Et
Lsi ingenũa probaris. & nõbilisł cur mo¬

Expanded text:
sti nomine supplicia| sustinere. Videns igitur . afrodisia mentem eius inmobilem| permanere. Abiit ad quintianum et dixit ei facilius pos| sunt saxa molliri et ferro in plumbo conuerti quam ab in| tentione christianae mens istius puellae reuoc. Ego| enim et filiae meae sine cessationibus nobis inuicem suc| cessimus . et per diem et noctem nihil aliud gessimus| nisi ut ageremus qualiter eius animum ad consensum boni| consilii inclinaremus. Ego etiam et gemmas et ornamen| ta insinia et uestimenta auro texta obtuli . ego et domurium ornamen| tum domus . ego familias diuersi sexus  etates exhibui.| Sed ista omnia quasi terra quam pedibus suis concul| cat . pro nihilum conputauit. Tunc iratus quintia| nus . iussit eam ad secretarium adduci . et sedens in puit. Cuius conditionis es. Agathe respondit non so| lum ingenua . sed et spectabilis genere . ut omnes paren| tella mea testatur Quintianus dixit et si ingenua| probaris et nobiles . cur mo
Abbreviated transcription (Latin):
gressa in carcerem: expandit manus su¬
as ad dñm in celum . & dixit. Dñe qui
te mea uiriliter agere.qui tulisti ame
amorem scł̃i. qui corpus meũ a polluti
one separasti. qui fecisti me uincere tor¬
menta carnificũ. ferrum. ignem. ꝙ uin¬
cula. qui michi in torquentes uirtutẽ
patientie tribuisti. te deprecor. ut acci
numia celeritate uenerunt:q auferen¬
tes corpus eius posuerunt in sarcho¬
fago nouo

Expanded text:
gressa  carce| rem . expandit manus sugressa  carce| rem . expandit manus suas ad dominum in caelo . et dixit| domine qui te mea uiriliter agere| Qui tulisti a me moram saeculi qui corpus meum a pulluci| one separasti Qui fescisti me uincire tormenta carni| ficis. Ferrum igni et uincola qui mihi inter torquentes| uirtutem pacienciae tribuisti te praecor . ut accinimia| celeritate uenerunt . et auferentis corpus eius . posue| runt in sarthofago nouo
Abbreviated transcription (Latin):
lius dei. Quintianus dixit. Iterum
xp̃m habes nominare: A gatha dixit.
Ego xp̃m confiteor labiis: & corde inuo¬
care non cesso. Quintianis dixit. Nũc
uidebo si xp̃c tuus curat de te. Tunc
testas acutas iussit aspergi: & sub tes¬
tis carbones uiuos immitti: q in eis¬
dem nudo corpore uolutari. Cũq hoc
factum fuisset. subito locus in quo
sc̃m corpus uolut abatur commotus
est. & pars parietis cecidit. ꝙ oppressit
consiliariũ iudicis nomine salumũ.
& amitum eius nomine falconiũ. qͦrũ
consilio ꝑpetrauerat hec scelera. Sed &
omnis ciuitas catinensium. ab hiis
terre motib exagitata est. Deniq om̃s
ciues cucurrer̃t ad secretariũ iuidicis.
& idcirco om̃s ꝑiculum sustinerent.
Tunc quintianus fugiens. ex uno la¬
tere terremotum metuebat: ex alio aũ
latere seditionem ppłi formidabat. Igit᷑
iussit eam in carcerem iterum recipi.
Ip̃e aũ post secretariũ fugiens: ppłm
in ianuis dereliquit. Sc̃a uero dei in¬

Expanded text:
filius dei. Quintianus dixit. iterumfilius dei. Quintianus dixit. iterum| christum habes nominare. Agathe dixit ego christum confiteor| labiis . et corde inuocare non cesso. Quintianus dixit nunc| uidibo si christus tuus curauit te. Tunc testos acutos iussit| aspargi . et sub testos carbones uiuos inmitti . et in eisdem| nudo corpore uolutare Cumque hoc fieret . subito locus in| quo sanctum corpus uolutabatur . commotus est et pars pari| etis cecidit . et oppressit consiliarium iudicis . nomine salui| num . et amicum eius nomine falconium . quorum consi| lium perpetrauerat sceleram. Sed et omnis ciuitas| cathenensium  terremotus exagitata est. Denique| omnis ciues cucurrerunt ad secretarium iudecis . t idcirco omnes periculum sus| stinerent. Tunc quintianus fugiens . ex uno latere terre| motu metuebat . ex alio autem latere . seditionem| populi formidabat. Igitur iussit eam in carcirem reci| pi. Ipsi autem a postera secretarii fugiens . populum| in ianuis dereliquid. Sancta uero dei in
Abbreviated transcription (Latin):
ris fui. saluata sunt omĩa membra eiꝰ.
per totam noctem exuberaret lux in
carcere: o pre pauore custodes fuger̃t.
& carcerem aꝑtum dereliquer̃t. Cunc
clause. ut abiret. Illa aũ dixit. Absit¬
hoc ame. ut ego coronam meam per¬
dam: & eos qui custodes sunt tribu¬
lationib tradam. Ego enim ꝓbata a
consolatus est me. Factum est post
quatuor dies. iussit eam qͥntianus ite¬
rum ante suum tribunal astare. Cui
& dixit. Quousq furiaris contra decre¬
ta principũ inuictorũ: Immola diis.
Sinautẽ. scito te acriorib tormentis
aptandam. Sc̃a agatha respondit. Om
nia uerba tua uacua & uana. & ini¬
qua precepta tua aerem ipsum ma¬
culant. q sine sensu sunt. & sine in
tellectu: que uolunt ad auxilium suũ
lapides inuocare: & ñ deum suũ uerũ
qui me dignatus est ab omni plaga qͣm
in me exerciusti ita curare: ut etiam
mamillam meam integerrimam meo
corpori restitueret.
ixit ei quintianus. Ꝙ quis ẽ qui
te curauit: A gatha respondit. Xp̃c fi

Expanded text:
a membra eius . per totam noctem . lux exuberauit in carcerem| ut prae pauore custodias ii fugirent . et carcirem aper| tum derelinquerent. Tunc clausae . ut habieret. Illa au| tem . dixit absit a me ut ego coronam meam perdam| et eis qui custodes sunt tribulationibus tradam Ego enim| probata a consolatus est me.| Factum est autem post quattuor dies . iussit eam| iterum quintianus ante suum tribunal adstare . cui . et| dixit quousque furiaris contra decreta principum in| uictorum. Immola diis. Sin autem. scito te acrioribus| tormentis aptandam. Sancta . agathe . respondit om| nia uerba tua . uacua et uana+ . et iniqua praecepta| tua aerem ipsum maculant et sine sinsu est . et sine in| tellectu qui uult ad auxilium suum lapidem inuocare . qui me dignatus est ab omni| plaga quam in me+ exercuisti ita curare . ut etiam| mammillam meam integerrimam sanam meo corpori| restituerit . dicit ei quintianus . et quis est qui te curauit| Agathe . respondit . christus
Abbreviated transcription (Latin):
tendoleta. mox terrendo asperis.spera-¬
bant se mentem sanctam a bono pro¬
posito reuocare. Tu autem d̃.¬
pluuie sunt.terrores flumina sunt:
que quantũ uis impingant. stat fun¬
damentũ. Domus mea ñ potest cade¬
re: fundata est enim supra petrã. Hec
aũ dicens: flebat quoq & orabat. Et
sicut sitieus in ardore solis fluenta fon¬

Expanded text:
tendo laeta modo terrendo aspera . Speratendo laeta modo terrendo aspera . Sperabant se | mentem sanctam a bono proposito reuocare. Quibus spluuiae| sunt terrores flumina sunt quae quantum uis inpin| gant stat fundamentus domus meę non poterit cadere| fundata enim est super petram. Haec autem dicens| flebat cotidie et orabat et sicut sol sitiens in ardore fl