comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Reditor: q de mutua pecunia
ꝯtra pupillum ꝯtendebat iusui¬
rand̾ defente pupillus iurauit
sedare nonoporte eamdem pe¬
cuniam afidenissore enus petit.
anexcludendus sit. exceptione
niris iurandi. et qd placet tibi
rescribere michicimrem aꝑquis
explicat iuł. Nam si ꝯtrou̾sia ĩ¬
tercͥditorem et pupillum fu̾it.
anomnino pecuniam mutuã
accepiss. et ꝯuenit ut ab omni
ꝯtentione disced̾etur sipupillꝰ
iurass is ꝙ uiraint sedare non
oport̾e. natural obligatio haci
pactione tolletur et soluta pẽ¬
cuma repeti pot̾it. Si uero c̃ditor
se ꝯtendebat pupillus autem
hoc solo defendebatur. ꝙ tutor
eius non int̾ueniss. et hoc ta¬
le iusiurand̾ int̾positum ẽ. hoc
casu fideiussorem pretor nontue¬
bitur. sm autem liqdo aꝓpba¬
ri nõ potest ꝗd actum sit. et in

Expanded text:
reditore, qui de mutua pecunia contra pupillum contendebat, iusiurandum deferente pupillus iuravit se dare non oportere: eandem pecuniam a fideiussore eius petit: an excludendus sit exceptione iurisiurandi? quid tibi placet, rescribe mihi. eam rem apertius explicat Iulianus. nam si controversia inter creditorem et pupillum fuerit, an omnino pecuniam mutuam accepisset, et convenit, ut ab omni condicione discederetur, si pupillus iurasset, isque iuraverit se dare non oportere, naturalis obligatio hac pactione tolletur et soluta pecunia repeti poterit. sin vero creditor se contendebat, pupillus autem hoc solo defendebatur, quod tutor eius non intervenisset et hoc tale iusiurandum interpositum est, hoc casu fideiussorem praetor non tuebitur. si autem liquido probari no
Abbreviated transcription (Latin):
tio dari debeat at ꝗ no libauit
premnam ꝗ ꝯstituit seꝗdem ob¬
ligat prem uero no libat. plane
si soluit post ꝯstitutum tp̃c boc
ꝑse uideatur soluisse. hoc est ob
merito dicetur. Upm̃
cau̾at et boues ei dedat. cumi
hu boues non eent ydonen
Eat eos uenire et ex hus nũmi
boues uendidat alios reclimat
nummos uenditon nõ soluat p¬
ea ꝯturbau̾at ꝗ boues uendide¬
rat nummos adño petebat ac¬
tione depeculio aut ꝙ ĩ rem dm̃
ma pet̾etur penes dominumes¬
sent.Nr. nõ uideri ꝗsqmͣ peculuẽe¬
debuiss reliquum fieret. illuds
siquo amplioris pecunie et posti¬
ores boues eent eius oporte do¬
minum condempnare. A ffrc¬
Iẜuus mrem domim pecuman
mutuatus sine culpa eam ꝑho¬
atus smneculpa eam ꝑdidat. iette
eum hoc nomme mandati uel re
et de inremuso itadari debeture
nel intuam ip̃ius rem uelipecu
choagatur.ꝙ si mortuo papbi¬

Expanded text:
tio dari debeat. atquin non liberauit patrem: nam qui constituit, se quidem obligat, patrem uero non liberat. plane si soluat post constitutum, licet pro se uideatur soluisse, hoc est ob merito dicetur. 16 Alcauit et boues ei dederat: cum hi boues non essent idonei, iusserat eos uenire et his nummis boues uendiderat, alios redemerat, nummos uenditori non soluerat, postea conturbauerat: qui boues uendiderat nummos a domino petebat actione de peculio aut quod in rem domini nia peteretur penes dominum essent. respondit non uideri peculeliquum fieret: illud ssi quo amplioris pecuniae posteriores boves essent, eius oportere dominum condemnari. Afrin rem domini pecuniam mutuatus sine culpa eam peratus sine culpa eam perdiderit, recte eum hoc nomine mandati uel neet in rem uerso ita dari debet, ut, quod uel in tuam ipsius rem uel in peticho agatur. quod si Pamphi
Abbreviated transcription (Latin):
titionem nulla dulatatio est. Cũ
igitur nichil debonis erogatusr
recte dicitur uale donatio. ubi¬
cumq igitur ñ dimmuit defa¬
cultatib sius qͥ donauit ualet.
łetiam si diminuat locuplectõ
rem tñ nõ sit. qr acceꝑat. donato
młr acceptã a marito petimmiã
iniportulas ꝓ cognato suo ordi¬
i erogau̾it an donatio ualeat
et ait uałe. nec uideri locuplec¬
torem msrem fcam. qmͣuis mu¬
tuam pecumã ẽẽt acceptura
et caffine er̾gatura ¶ In dona¬
tionibo aũ iure cili ĩpeclitis
hac tenus reuocatus abeo uel

Expanded text:
tatio est.Cum igitur nihil de bonis erogatur, recte dicitur ualere donationem. ubicumque igitur non deminuit de facultatibus suis qui donauit, ualet, uel, etiamsi deminuat, locupletior tamen non fit qui accepit, donatio mulier acceptam a marito pecuniam in sportulas pro cognato suo ordini erogauerit, an donatio ualeat? et ait ualere nec uideri locupletiorem mulierem factam, quamuis mutuam pecuniam esset acceptura et pro adfine erogatura.In donationibus autem iure ciuili impeditis hactenus reuocatu‹r› donum
Abbreviated transcription (Latin):
Fuitute non utatur.puto amic
tifuitutẽ. uere post diuorcium
ꝯdiciposse. ¶Si uxor uł marito
exceptione quadam donatio¬
nis cã sb̃mou̾i uoluerint cia
iudice absolutione ualebitq
urcore ul ctͣ posse donariꝯstat.
et siꝗdem nitułit faciet locum
religiosum hoc autẽ ex eo ueĩt
ꝙ diffimrisolet eam demumdo¬
nationẽ impecliri solere. queet
donantẽ paupiorem et accipi¬
entem locupletiorem faciet por¬
ro nõ hic uidetur fieri locurlec¬
tior mncare qm̃ religiom deli¬
et si paupior ea fieret isi ma¬
ritus deliss. nõ tũ id circo fit
locuplectior qd nõ expenclit.¬
Hec res et illud suadet. sitori¬
maritus sepłture cã dopauit. ta
fieri demũ locũ fieri intelligi
mus cum corpus humatur.
cetere anteqm fiat religiosus
donantis manz. ꝓm̃ sidistra

Expanded text:
uitute non utatur, puto amitti seruitutem, uerum post diuortium condici posse.Si uxor uel maritus exceptione quadam donationis causa summoueri uoluerint, facta a iudice absolutione ualebit quxore uel contra posse donari constat et si quidem intulerit, faciet locum religiosum. hoc autem ex eo uenit, quod definiri solet eam demum donationem impediri solere, quae et donantem pauperiorem et accipientem faciet locupletiorem: porro hic non uidetur fieri locupletior in ea re quam religioni dietsi pauperior ea fieret, nisi maritus dedisset, non tamen idcirco fit locupletior, quod non expendit.Haec res et illud suadet, simaritus sepulturae causa donaverit, ita demum locum fieri intellegi mulieris, cum corpus humatur: ceterum antequam fiet religiosus, donantis manet. proinde si distra
Abbreviated transcription (Latin):
eided̾it. eamꝙ lancem retmu̾it. de sua
pecunia aut unguenta eñnt. uencli¬
cationẽ cessare.q nõ est locuplectior
que tm̃dem in re mortua ĩpendit. in
Siuir et icor muicem sibi donaue¬
rint. et maritus ẜuau̾it. et ucor rem¬
ꝯsumpsit recte placuit ꝯpensat̾dem fi¬
eridonationumet ħduius adrianꝰ¬

Expanded text:
retinuerit, de sua autem pecunia unguenta emerit, uindicationem cessare, quia non est locupletior, quae tantundem in re mortua impendit.Si uir et uxor quina inuicem sibi donauerint et maritus seruauerit, uxor consumpserit, recte placuit compensationem fieri donationum et hoc diuus Hadrian
Abbreviated transcription (Latin):
ius qui in ꝓuncia stichum fuu
Bandanio preposuerat . rome testi¬
mencumrecitatum erat quo id
sticus liber et ex ꝑte erat hrs si

Expanded text:
ius, qui in provincia Stichum servum kalendario praeposuerat, Romae testamentum recitatum erat, quo idem Stichus liber et ex parte heres erat s
Abbreviated transcription (Latin):
sortis sołonem tantum ꝑtin̾e
nõ etiam ad usuraꝵ que prio¬
re ꝑte simplicit᷑ instipłone ue¬
nissent . pactum ꝙ id tm̃ ad ex¬
ceptionem ꝓ dee et ideo nõ solu¬
ta pecuma statutis pensiomb
ex die stipulonis usuras debe¬
rratq si id nominati essẽer¬
pressum. ¶ S cumsortis petitõ
dilata sit ꝯsequẽs est. ut etiam u¬
sure ex eotemꝑe quo moram fe¬
c̾it accedant set si ut ille put̾abat
erittñ usuraꝵ obligatio ip̃o iu¬
re nõ ꝯmictitur. Nonenim in
qnͣtitatem que meclio temꝑe
colligitur scipłamaur cum cõ¬
ditio extit̾it. sic̃ est infructibus.
Idemetiam ĩusuris potest ex¬
primi. ut ad diẽ nõ soluta pe¬
cuma ꝙ ꝯpetit usuraꝵ nomine
ex die int̾ ponte scipulationis
prestetur. Nfrac. uͥ¬

Expanded text:
sortis solutionem tantum pertinere, non etiam ad usurarum, quae priore parte simpliciter in stipulationem venissent, pactumque id tantum ad exceptionem prodesse et ideo non soluta pecunia statutis pensionibus ex die stipulationis usuras deberi, atque si id nominatim esset expressum. sed cum sortis petitio dilata sit, consequens est, ut etiam usurae ex eo tempore, quo moram fecit, accedant, et si, ut ille putabat,erit, tamen usurarum obligatio ipso iure non committetur: non enim in antitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, cum condicio exstiterit, sicut est in fructibus: idem et in usuris potest exprimi, ut ad diem non soluta pecunia quo competit usurarum nomine ex die interpositae stipulationis praestetur. Africanu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba ideo retulit. ut appeat uendoem ĩ¬
ter uiꝵ et ucorem bona fide gestam
bi maritus pignora ꝓꝑdorem et pecu¬
niam c̃ditam datam nõ donationis
cã uenclidit. qd bona fide gestum est
manebit ratum. At sititulus donatõ¬
nis q̃situs ostenclitur. atꝙ ideo uendo¬
nem irritam ẽẽ ꝯstabit. uire publico
c̃mꝑignorum in tegram optinebit.
Si uxor rem em̃nt et maritus p̾cium ꝓ¬

Expanded text:
o rettuli, ut appareat venditionem inter virum et uxorem bona fide gestam bi maritus pignora propter dotem et pecuniam creditam data non donationis causa vendidit, quod bona fide gestum est, manebit ratum. At si titulus donationis quaesitus ostenditur atque ideo venditionem irritam esse constabit, iure publico causam pignorum integram obtinebis". Si uxor rem emit et maritus pretium
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗs don̾aint ẜuũ ita. ut enĩeũ intra
annũ manumitt̾et. an si młr nõ obtẽ¬
paret uoluntati ꝯstitutio diui marci
ĩponat eilib̾tatẽ si uir uł uunt suum
uł et diem suũ obierit et ait papm̃. c̃
riti posse ꝯstomb locũ fac̾e cum ꝓpriu
quoꝙ ꝓbatur. qr uenclitor sũ donator
nõsibi uult legem ĩpomi ei. nec possit. s
ei q accepit. dñb eips penes se remanẽte
nequaqmͣ effcm h̾ebit dstitutio. ¶Ma¬
numissionis cã donatio fc̃a ualet. licet
nõ hoc agatu: ut statim ad libtatem s
cͥtum tẽpus manumictat᷑ uxori sue tͣ¬
diclit. tũc demũ eius fiet. cum tpr ĩple¬
to manumicte ceꝑit quare antea ma¬
numittendo nch̃ agit. Nam illud sci¬
end̾ est. siuxori sue ꝗs donauit. ut ĩtra

Expanded text:
ita, ut eum intra annum manumitteret: an, si mulier non obtemperet voluntati, constitutio divi Marci imponat ei libertatem, si vir vel vivit vel etiam diem suum obierit? et ait Papinianus, cum riti posse constitutioni locum facere, cum proprium quoque probatur, quia uenditor siue donator non sibi uult legem imponi nec potest, sed ei qui accepit: dominio igitur penes se remanente nequaquam effectum habebit constitutio.Manumissionis causa donatio facta ualet, licet non hoc agatur, ut statim ad libertatem, sed certum tempus manumittat, uxori suae tradidit, tunc demum eius fiet, cum tempore impleto manumittere coeperit: quare antea manumittendo nihil agit. nam et illud sciendum est: si uxori quis suae donaverit, ut intra
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i antoñ august̾. electaẽ. Nã
ucorẽ donationes ꝓhibunt.
amorẽ honestum solis am̃s
estimantes fame et in diuncto¬
rum ꝯsulentes ne dcordia pre¬
cio ꝯsiliari udetur neue ĩme¬
nor ĩ pauꝑtatẽ icidet. et dete¬
rior dicior fieret. ¶Uideamus

Expanded text:
i Antonini Augusti electa est: nam uxorem donationes prohibuerunt, amorem honestum solis animis aestimantes, famae etiam coniunctorum consulentes, ne concordia pretio conciliari viderentur neve melior in paupertatem incideret, deterior ditior fieret". Vi
Abbreviated transcription (Latin):
uissim u coritradere. nec referre ꝯualu¬
erit donator.an mortuus sit. neꝙ esti¬
mandum est. si dixerimus uale dona¬
bor siue mortuus fu̾it. rem qm hĩtu¬
rus eram ĩbons meis desmam podo
nationem habere. Upm̃.¬
Isponsus spone daturus tracdidit ticio
utis sponsus sponse daret. deinde ticiꝰ
traclid̾it post nupcias secutas siqdem
cum int̾posu̾it maritus. donationer
nõ ualere q̃ post cͣcͣtas nipcias ꝑficia¬
tur. Si uero mulier eum int̾ posuerit.
cius traclid̾it donationem uale Si ma¬
ritus duos reos h̾at ticium et młrem
et młri accepto tulit donationis cau¬
sa accepto  libatur. qr acceptilato nõ

Expanded text:
usserim uxori tradere, nec referre, conualuerit donator an mortuus sit. neque existimandum est, si dixerimus ualere donabor, siue mortuus fuerit, rem, quam habiturus eram, in bonis meis desinam propter donationem habere. sponsus sponsae donaturus tradiderit Titio, ut is sponsae daret, deinde Titius tradiderit post nuptias secutas: si quidem eum interposuerit maritus, donationem non ualere, quae post contractas nuptias perficiatur: si uero mulier eum interposuerit, tius tradiderit, donationem valere. Si maritus duos reos habeat Titium et mulierem et mulieri accepto tulerit donationis causa, neuter liberatur, quia acceptilatio non
Abbreviated transcription (Latin):
posint. repudiatio autem mari¬
ti mulri ꝓdest. si uel sb̾stituta
sit młr uł etiam ab ĩtestatobrs
futura simili modo et si legatũ
p̾cepta c̾ta qnͣtitate uxori sue
hrditatem restitũe et is sine de¬
ductione restitant. celsus .ł .x.
nasse uideri. et rectam reonemi
hinc sm̃e celsus adiecit. qd̃ ple¬
riꝙ mag̾ fidem ex solu̾nt in
hunc casum qmͣdonent. nec de
suo putant ꝓficiciqd̃ de alieno
plemus restitint uolutatem de¬
cunctisecuti. nec m̃ito seꝑe cͣlini
aliqd defunctum uoluisse et tam̃
tus restitũe. et tñ integrã fidem

Expanded text:
posuit. repudiatio autem mariti mulieri prodest, si vel substituta sit mulier vel etiam ab intestato heres futura. Simili modo et si legatum praecepta certa quantitate uxori suae hereditatem restituere et is sine deductione restituerit, Celsus libro nass‹e› uideri: et rectam rationem huic sententiae Celsus adiecit, quod plerique magis fidem exsoluunt in hunc casum quam donant nec de suo putant proficisci, quod de alieno plenius restituunt uoluntatem defuncti secuti: nec immerito saepe credimus aliquid defunctum uoluisse et tamentus restituere et tamen integram fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ris cc̃ statut qr no erat affectõe
uxoris hita. s mag̃ ꝯcubine.i¬
¶Qui meius de potestate sunt
phibentur sibi donare ut pu¬
ta fr̾mariti ꝗ ĩ potestate soce¬
ri estiũbum potestatis nõ solu
ad libos trabimꝰ umetiamad
nullius mom̃tierit donatio
qr pri queritur. s si incastra.
eunti filio dehit. uidetur uale
qr filio q̃ritur et castrensis ẽ pc¬
clm. Quare et si filius uł pri¬
ignus ułꝗs alius potestati
mariti sb̃iectus de castrensi suo
peculio donauit nõerit irrita¬
donatio ꝓhibetur igitur et
uxoriet miriñ donare etiam
ꝗ est ĩsoceri potestate. ẜ ⁊ mo¬
do maritus sit ĩpr̃is potestate
bitũ ẽ donare uiro uł gn̾o. s et¬

Expanded text:
ris contra statuit, quia non erat affectione uxoris habita, sed magis concubinae.Qui in eiusdem potestate sunt, prohibentur sibi donare, ut puta frater mariti, qui est in soceri potestate.Uerbum potestatis non solum ad liberos trahimus, uerum etiam ad nullius momenti erit donatio, quia patri quaeritur: sed si in castra eunti filio dedit, uidetur ualere, quia filio quaeritur et est castrensis peculii. quare et si filius uel priuignus uel quiuis alius potestat‹i› mariti subiectus de castrensi suo peculio do nauit, nodonatio. Prohibetur igitur et uxori et nurui donare etiam is, qui est in soceri potestate, si modo maritus sit in patris potestate. bitu
Abbreviated transcription (Latin):
qr nichil corpis eius fieri pal in est.¬
¶ S si ei debitorem suiũ soluere iusẜit u̾
qͥritur an m̃mu fiant eius debitor ꝙ li¬
rem et mimmos sc̃os mariti an uxoris.¬
nam et si donatio iuire quli nõ impedi¬
retur eum reigeste ordinem futur
ut pecuma ate debitore tuo deinde a
te ad młrem ꝑueniret. Nam celitate
is ꝗ cclitoris tui se ꝓcuratore ẽẽ simula¬
uit adebitore tuo iubente te pecum am
accepit et furti actõem te h̾re ꝯstat. et

Expanded text:
quia nihil corporis eius fieri palam est.quia nihil corporis eius fieri palam est. Sed si debitorem suum ei solvere iusserit, hic quaeritur, an nummi fiant eius debitorque litum et nummos factos maritinam et si donatio iure ciuili non impediretur, eum rei gestae ordinem futurum, ut pecunia ad te a debitore tuo, deinde a te ad mulierem perueniret: nam celeritate is, qui creditoris tui se procuratorem esse simulauerit, a debitore tuo iubente te pecuniam acceperit, et furti actionem te habere constat et
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerit donatum uł in quorum sunt po¬
testate nõ ualebit donatio si modo rur
et socer in eiusdẽ sũt potestate uł uir in
soceri. Ceteꝵe si malia familia ẽ maritus
neq socero neq ei ꝗ ẽ in eius potestate
neq ei ĩcunus potestate donare int̾dc̃m
est. ¶ Socrui aut mirui uł ccͣ dõari nõ
ẽ ꝓhibitum. qr hic eius potestatis non
u̾titur. s si ẜuus. meus cuis usustre.
alienus ẽ.donec uxori mec ex eo peculio
ꝙ ad me nõ ꝑtinebat.uł homo lib̾ bona
fide michi euiens an ualeat  donatio
or cete qr ꝑsone donare ñ possunt. s nͨ¬
palios. Eciend̾ aũ est ita int̾ dcãm int̾
um et uxorem donationẽ ẽẽ. ut ip̃o ii¬
re nich̾ ualeat ꝙ est actum ꝓinde sicor¬
pus sit qd donatur nec traclitio ꝗqͣ
ualet. et sistipłanti ꝓmissũ sit uł accep¬
tolatum ẽ nich ualet ip̃o enim iureq̃
int̾ unꝵ et uxorem donatonis cãge
runtur nllius momenti ẽ /Si ꝗs igitur
numos uuori dedit. nõ fieri erus aꝑpet

Expanded text:
si fuerit donatum, vel in quorum sunt potestate, non valebit donatio, si modo vir et socer in eiusdem sunt potestate vel vir in soceri: ceterum si in alia familia est maritus, neque socero neque ei qui est in eius potestate neque ei in cuius est donatione interdictum est. Socrui a nuru vel contra donari non est prohibitum, quia hic ius potestatis non vertitur. Si servus meus, cualienus est, done‹t› uxori meae ex eo peculio, quod ad me non pertinebat, uel homo liber bona fide mihi seruiens, an ualeat donatio, or ceteraeque personae dare non possunt ‹sed n autem est ita interdictam inter virum et uxorem donationem, ut ipso iure nihil valeat quod actum est: proinde si corpus sit quod donatur, nec traditio quicquam valet, et si stipulanti promissum sit vel accepto latum, nihil valet: ipso enim iure quae inter virum et uxorem donationis causa geruntur, nullius momenti sunt. Si quis igitur nummos uxori dederit, non fieri eius apparet,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ hoc siuxori sue monum̃tum
purum moritus magni p̾cudo
nau̾it. ualebit donatio. sictũ
ut cum sit religiosus mano
S et si ip̃a fu̾it illo illata. licet
morte eius finitum est mm̃.
religiosum fieri. ꝓinde et si ma¬
ritus ad obłonem dei uxori̾do¬
nau̾it uel locum ĩ quo opus
lõ eodẽ publicam dedicaret fiet
locus sacer.S et siꝗd ei detur ut
domũdeo detur uł ꝯsecretur.
dubium nõ est qn debeat ua¬
lere quare et oleum pea medes
sacras posuerit ualet donatõ.¬
Si maritus h̃rs ĩstitutus re¬
puliet hrditatem donatiois
causa ii¬

Expanded text:
 haec si uxori suae monumentum purum maritus magni pretii donaverit, valebit donatio, sic tamen, ut, cum fit religiosus, valeat. Sed et si ipsa fuerit illo illata, licet morte eius finitum est matrireligiosum fieri. ritus ad oblationem dei uxori donauit, uel locum, in quo opus lut aedem publicam, dedicaret, fiet locus sacer. sed et si quid ei det, ut donum deo detur uel consecretur, dubium non est, quin debeat ualere: quare et si oleum pro ea in aede sacra posuerit, ualet donatio.Si maritus heres institutus repudiet hereditatem donationis causa, Iu
Abbreviated transcription (Latin):
locuplectior fc̃a sit młr. ꝓinde et si p̾cha
hoclie uilissima sunt ꝯsequẽter dice
rum spectandam plane si magni p̾¬
cu pclia suñt. fuma tm numiata erit res¬
tituẽda nõ etiam usu rem p̾cu ¶ Ele¬

Expanded text:
locupletior facta sit mulier. proinde et si praedia hodie uilissimo sunt, consequenter dicemrum spectandam. plane si magni pretii praedia sunt, summa tantum numerata erit restituenda, non etiam usurae pretii.Ele
Abbreviated transcription (Latin):
impensa esset. et fundus detior
ẽet fcũs ego nõ tm̃ necessari¬
as s etiam utiles ĩpensas am¬
uliere existimo. nec puto fus
det̾iorem ẽẽ. sitales sint lapiddici¬
młrem mora fieret quominus¬
estimationem ꝑtis fundi uiro
soluet et fundꝰ recipet. cum ho
pactum erat fructꝰ intim ꝑ¬
ceptos ad iiros ꝑtine ait la¬
beo puto pocius ꝓportõne
fructus ux hĩtu reliquos

Expanded text:
impensa esset et fundus deterior esset factus. ego non tantum necessarias, sed etiam utiles impensas praestandas a muliere existimo nec puto fundum deteriorem esse, si tales sunt lapidicimulierem mora fieret, quoaestimationem partis fundi uiro solueret et fundum reciperet, cum hoc pactum erat: fructus interim perceptos ad uirum pertinere ait Labeo. puto potius pro portione fructus uirum habiturum, reliquos
Abbreviated transcription (Latin):
pant. p̾tor tam̃etia ut restitua¬
tur ĩteruenire debet. Nam⁊ges¬
tuz ẽ malo more.⁊ p̾tor ñ reipi¬
cit an adult̾ sit. ꝗ dedit. s hoc io¬
lumq accepit metu mortis il¬
iato. ¶Si is accipiat pecunia
q iistr̃a status mei int̾uersurus
est nisi demũ dubitatur ꝗn ma¬
ximo metuꝯpellar utiq suam
ĩẜuncutem petor ⁊ illis instr̾is
ꝑdicis lib̾ ꝓnũciari nõ possum.

Expanded text:
perunt. praetor tamen etiam ut restituant interuenire debet: nam et gestum est malo more, et praetor non respicit, an adulter sit qui dedit, sed hoc solum, quod hic accepit metu mortis illato.Si is accipiat pecuniam, qui instrumenta status mei interuersurus est nisi dem, non dubitatur quin maximo metu compellat, utique si iam in seruitutem petor et illis instrumentis perditis liber pronuntiari non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ec actio utis ꝯpetit et si nõ quadrupes s¬
Lametequus offecit mula calcem reie¬
cit et crus agasonis feregit. ꝯsulebatur
posset neccum domino mule agi qd
ei pauꝑiem feciss Rendi posse P us.
Ex acqlia omnibo. Iolegez¬
legibꝰ que ante se de damp acq¬
nõ in uiria locute sunt de ro¬
q̃uacumꝙ sint qͣs leges nunc referre
non est necceque lex acqlia plebiscitũ
ẽcumeam acqlius tribunus plebis.
aut ꝗ suum.ẜuam ue. auenum. alienã

Expanded text:
ec actio utilis competit et si non quadrupes, slam equus olfecit, mula calcem reiecit et crus agasoni fregit: consulebatur, possetne cum domino mulae agi, quod ea pauperiem fecisset. respondi posse.Lex Aquilia omnibus legibus, quae ante se de damno iniuria locutae sunt, deroquae fuit: quas leges nunc referre non est necesse. Quae lex Aquilia plebiscitum est, cum eam Aquilius tribunus plebis 'ut qui seruum seruamue alienum aliena
Abbreviated transcription (Latin):
Tuim atq inuriam ꝓpulsem.
Nam iure poc euenit. ut ꝙ ꝗsꝙ
obtutelami sui corꝑis fecͥit. iu¬
re fecisse existimetur. ⁊ cum int̾¬
nos cognationẽ quãdam na¬
tura ꝯstituit. ꝯsequẽs ẽ homi¬
nẽ hom̃ insidiari nephas esse
Nam qmdiu ꝗs inseruntute
est. manui ⁊ potestati supposi¬
tus ẽ. et manumissus liberat
Apot̾ate. Que res a iire gen̾¬
cium originẽ sumpsit. ut po¬
te cum iure naturali omnes
liberi nascerẽtur. nec ẽẽt nata
manumissio. cum ẜuitus eẽ̾t
incognita. S postea qm uire gi¬
cium ẜuitus muasit. secutũ
est beneficiũ manumissionis
et cum uno naturali nomine¬
omnes homines appellarem

Expanded text:
uim atque iniuriam propulsemus: nam iure hoc euenit, ut quod quisque ob tutelam corporis sui fecerit, iure fecisse existimetur, et cum intnos cognationem quandam natura constituit, consequens est hominem homini insidiari nefas esse. nam quamdiu quis in servitute est, manui et potestati suppositus est, et manumissus liberatur potestate. quae res a iure gentium originem sumpsit, utpote cum iure naturali omnes liberi nascerentur nec esset nota manumissio, cum servitus esset incognita: sed posteaquam iure gentium servitus invasit, secutum est beneficium manumissionis. et cum uno naturali nomine homines appellarem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtectum hre licere Qque ducta
et haustus. Aque pendem loci
uel haustus aque suficiens est pͥ¬
test uspluribꝰ peudem locum
celiut eisdem diebo ul hors.
ducatur. Apm̃.¬

Expanded text:
otectum habere licere.Aquae ductus et haustus aquae per eundem locum uel haustus aquae sufficiens est, potest et pluribus per eundem locum concedi, ut et isdem diebus uel horis ducatur.
Abbreviated transcription (Latin):
adeqie ꝯmemorata tunt uor¬
sedum nonnoceat legatrbi¬
Quaus trciuis apto piete domi
fue quatenus gulicidu rgonu
tiguor ꝓtectus dpetebat ianu

Expanded text:
ae commemorata sunt posse, dum non noceat legatario.Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicidii rigor et tignorum protectus competebat, ianu
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. si młri post inc̾cessionem accep¬
totulit creditor nichilominus resticũ¬
toriam actionem eidare deb̾e̾. In anę
enim obligationem dimisit. ¶ Si młi
post int̾tessionẽ sic solu̾it ne repete pos¬
sit iuste prior debitor actionem recusat
s tum᷑ releuab̾ reus si młr sic solut ut
repet᷑e nõ possit. et cumei młri q̃ repe¬
t̾e nõ possitti soluiss accepto tusit cditor
h restituitur. ut puta duo reistipulan¬
difuerunt. apd̾ alteꝵ mulier int̾cessit
eisoli restituitur obligatio ad quem
int̾cesẜit. ¶ Simłrih̾rs extit̾it c̾clitor
uidend̾ est an restitutoria uti nõ põs
obligate cum effcũ succesẜit demq i
falcidia hoc es al ienum nõ imputa¬
u. Plane siꝓponas michi młrem ue
ti successisse debitõri. dd̾. erit restitu¬
toria eam dueniri posse. s et directa
actione nichil .n. eius int̾ est qua ac¬
tione ꝯueniatur. ¶ Sicum ẽem tecũ¬

Expanded text:
accepto tulerit creditor, nihilo minus restitutoriam actionem ei dari debere: inanem enim obligationem dimisit. Si mulier post intercessionem sic soluerit, ne repetere possit, iuste prior debitor actionem recusat. sed cum releuatur reus, si mulier sic soluit, ut repetere non possit, et cum ei mulieri, quae repetere non poterat, si soluisset, accepto tulit creditor, us restituitur. ut puta duo rei stipulandi fuerunt: apud alterum mulier intercessit: ei soli restituitur obligatio, ‹apud› quem intercessit. Si mulieri heres extiterit creditor, uidendum, an restitutoria uti non possiobligatae cum effectu successerit: denique in Falcidia hoc aes alienum non imputabitur. Plane si mihi pr successisse, dicendum erit restitutoria eam conueniri posse, sed et directa actione: nihil enim eius interest, qua actione conueniatur. Si, cum essem t
Abbreviated transcription (Latin):
dend̾ est si młr ꝓeo intuenit qu
sicum ip̃o cͣctum eẽt nõ obligau¬
tur an bac actione ille debeatt¬
nerrut puta si ꝓpuppllo meces¬
sit ꝗssine tutoris Auctoe nooba¬
gatur. et puto nõ obligati ͥet pu¬
cupletior fc̃s est ex hoc cctu. ¶Ite
siminor.xx.u. Annis sit ꝓ quo nlt¬

Expanded text:
dendum est, si mulier pro eo interuenit, qui, si cum ipso contractum esset, non obligaretur, an hac actione ille debeat teneri? ut puta si pro pupillo intercessit, qui sine tutoris auctoritate non obligatur. et puto non obligari pucupletior factus est ex hoc contractu. item si minor
Abbreviated transcription (Latin):
ẜit młr datur meum pristina actio et si
ille prius acceptilatione lib̾atus sit qmͣ
młr int̾ceseit. ¶ Si ꝯueñit cum debito¬
re ut exꝓmissorem daret. et acceptum
eilacum sit. dem̃is ded̾it młrem que
auxilio senatus con. munita ẽ. potest

Expanded text:
ier, datur in eum pristina actio, etsi ille prius acceptilatione liberatus sit quam mulier intercesserit. Si conuenerit cum debitore, ut expromissorem daret, et acceptum ei latum sit, deinde is dederit mulierem quae auxilio senatus consulti munita est, potest
Abbreviated transcription (Latin):
domino agi potest noxali actione. Et eĩ
ei iẜuire intelligitur. et qd̃ ad hoc edic¬
tum attinet ĩ potestate eiuscemest ma¬
xime sicopiam bt recupancdi homnus.¬
¶s ꝗ pignori accepit uel ꝗ p̾cario roga¬
uit nõtenetur noxali actione licet ẽnĩ
iuste possideat nontñopimone dñi pos¬
sidet.s:. hos quoq ĩpotestate  domimĩ
telligi si facultatem repetendi eos dñs
Hat qd est h̾re facultatem repetendi si¬
Hac pecuniam exqua lib̾ari potest. Nã

Expanded text:
ali actione: ei enim seruire intellegitur et, quod ad hoc edictum attinet, in potestate eius est, maxime si copiam habeat reciperandi hominis.Is qui pignori accepit uel qui precario rogauit non tenetur noxali actione: licet enim iuste possideant, non tamen opinione domini possident: sed hos quoque in potestate domini intellegi, si facultatem repetendi eos dominus habeat. Quid est habere facultatem repetendi? habeat pecuniam, ex qua liberari potest: na
Abbreviated transcription (Latin):
natur qͣitumax. Situtor ułcurator
extent ip̃i iurare debent ĩpotestate do¬
mini nonẽe. Si autem ꝓcurator sit ut
dominus ip̃e niret nc̃te est. ¶ Si ius  n¬
rand̾ e regit actor reusq uiraint post¬
ri uidendum est. anexcepcio niris iurã¬
di debeat adu̾sus actorem . dari. Et sab.
putat non ẽẽ dandam qĩde alia re sit iu¬
ratum. hoc est tunc nõ finsse ĩ potestate.i
modo u̾ocum ĩpotestate de prebendat
de fċo eius agi posse.Neracius quoqo di¬
cebat. post ex actum iusuirand̾ posse ac¬
torem  de tracta noxe  dedicione expiri.
simodo hoc ꝯtendit postea qm uiratum
Est cepisse ĩ potestate habere. Puł.¬

Expanded text:
nantur quasi contumaces. Si tutor vel curator extent, ipsi iurare debent in potestate domini non esse: si autem procurator sit, dominus ipse iuret necesse est. Si iusiurandum exegit actor reusque iuravitri, videndum est, an exceptio iurisiurandi debeat adversus actorem dari. et Sabinus putat non esse dandam, quasi de alia re sit iuratum, hoc est tunc non fuisse in potestate: modo vero cum in potestate deprehendatur, de facto eius posse agi. Neratius quoque dicebat post exactum iusiurandum posse actorem detracta noxae deditione experiri, si modo hoc contendat, posteaquam iuratum est coepisse in potestate habere. P
Abbreviated transcription (Latin):
ferre an abhrde possideatur
uelabeo ciuhrditas uendita
sit. uel cuiꝓprietas legata sitan
apredone. sufficere enim ad re¬
tinend̾ usunfr̾ esse affectum
retinere uolentis ⁊ ẜuum fruc

Expanded text:
ferre, ab herede possideatur uel ab alio, cui hereditas uendita sit uel cui proprietas legata sit, an a praedone: sufficere enim ad retinendum usum fructum esse affectum retinere uolentis et seru
Abbreviated transcription (Latin):
sciens suos fc̃os nonesse ꝓreempta
dederit dolo. ma. fecit quominus pos¬
est nec eumpateris me oͤffõderẽ cum
eum loco non moueris me furti qd
et ad exibendum eo nomine agere
recte nõ posse me labeo ait.Quia ne¬
q possides eumq neq dolo malo¬
fecis quominus possides. ut pote
cum fieri possit ut nescias eum the

Expanded text:
sciens suos factos non esse, pro re empta dederit, dolo malo fecit quo minus posest nec eum pateris me effodere: cum eum loco non moueris, furti quidem aut ad exhibendum eo nomine agere recte non posse me Labeo ait, quia neque possideres eum neque dolo feceris quo minus possideres, utpote cum fieri possit, ut nescias eum the
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝗd debous iuris ẽẽt.Et pl̃¬
acebat debitores ꝗdemeiqui sol¬
uissẽt lib̾atos ẽẽ simodo ip̃i quo¬
q ignorassent dominum deces¬
sisse. eaꝵ autem sũmaꝵ nomĩe
que ad stichum ꝑuenissent fa¬
milł. hercisꝯde ꝗdem actionem ñ
ꝯpet̾e cob̾rdibus. s neg̃oꝵges.¬
daridebere. Quas pecumas¬
uero ip̃e credidisset eas non exi
maiore ꝑteqm exqua ip̃e hrs
sit. alienatas esse. Nam et sitibi
in hoc dedminũmos ut eos sti¬
cho credas demde mortuo me
ignorans dederis accipientis
non facies. neꝙ enim sicut il¬
ud receptumẽ. ut debitores soluẽ¬
tes eilibentur ita quoꝙ hoc rec¬
eptum est. ut credendo numino

Expanded text:
tur quid de his iuris esset. placebat debitores quidem ei qui soluissent liberatos esse, si modo ipsi quoque ignorassent dominum decessisse. earum autem summarum nomine, quae ad Stichum peruenissent, familiae herciscundae quidem actionem non competere coheredibus, sed negodari debere. quas vero pecunias ipse credidisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse: nam et si tibi in hoc dederim nummos, ut eos Sticho credas, deinde mortuo me ignorans dederis, accipientis non facies: neque enim sicut illud receptum est, ut debitores solventes ei liberentur, ita hoc quoque receptum, ut credendo nummo
Abbreviated transcription (Latin):
testatoris qd ĩpensumẽ. Sciend̾ est
ne uoluntatem testatoris sequenda
sires egg̃diatur uistam sumptus yeo¬
nem ꝓmodo autem facultatum sumpt̾
tus ĩfunus fecit nõ recipit. si pietatis g¬
ciafecit. non hoc animo qiͣ receptus rus
sumptũꝵ quem fecit et ita Imꝑr nr rep
sit igitur estimand̾ erit arbitrio et ꝑpen¬
us humanitatis an u̾o misicordie et pie¬
tatis tribuens uel affectiom: potest tñ
distinguietiam misicordie motus. ut si¬
Im hoc fuerit miẜicors uelpius ꝗ funauit
ut eum scpeliret. ne insepultus iac̾eti
soluere ꝗs emnisine pietitais intentio¬
ne aliemm cadaũ fim̾at. Oportebit gͥ
destari que quo amno funat ne postea
sunt hoc ex hoc ip̃o neq ꝓh̾rde gestio
iudeantur solent testari pietatis gr̃a
se secredant nõ ad illud qd̾ sumptꝰ
ꝯsequatur. qppe ꝓtestantur pietatis
gr̃a id se face̾. plemus igitur testari eo¬
oportet. ut etiam sumptus possint ẜ¬
uare. ¶ Fortassis ꝗs poss dremt̃du

Expanded text:
testatoris impensum est? sciendum est nec voluntatem sequendam, si res egrediatur iustam sumptus rationem, pro modo autem facultatium sumptum tum in funus fecit, sumptum non recipit, si pietatis gratia fecit, non hoc animo quasi recepturus sumptum quem fecit: et ita impsit. igitur aestimandum erit arbitro et perpenus humanitatis, an uero misericordiae uel pietati tribuens uel affectioni. potest tamen distingui et misericordiae modus, ut in hoc fuerit misericors uel pius qui funerauit, ut eum sepeliret, ne insepultus iaceret,soluere: quis enim sine pietatis intentione alienum cadauer funerat? oportebit igitur testari, quem quo animo funerat, ne postea sunt, licet ex hoc ipso neque pro herede ge‹s›tirede gessisse uideantur, solent testari pietatis gratise se credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se facere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum possint seruare.Fortassis quis possit dicere interdum
Abbreviated transcription (Latin):
natus sit
uiciumq a morbo multum di¬
fferre. ut puta siꝗs balb sit. Nã
hũc inciosum magis ec̃ qmͣ mor¬
bosur ego puto eliles tollẽde d¬
ydos idẽ di xisse ne qͣ dubitatõ
suꝑ eet. ꝓinde si qd tale fu̾it ui¬
cu sũ morbi ꝙ usũ minist̾ium¬
ꝙ hominis ĩpecliebat. id dabit
relibitom locũdum modo me¬
issimũ effice ut morbosus uici¬
osꝰ ne h̾atur ꝑinde leius febricu¬
ia aut uetꝰ qͣrtana que tñ iam
spni pot. uł in ilnuscłm modicũ
nlłm h̾at inse delictũ quasi pro
nõ semꝑcaput iactaret. et aliqͣp
futus eẽtan nich̾ominus sanus
undetur. etait iuł. nnch̾ominus
sanum ẽẽ hũc. neq enĩ nos ĩꝗt
minius anmi uicio aliquos san¬
os ee ĩtellige deb̃e. alioqn ĩqt fu¬
tur. ut ĩfinito hac roe młtos sa¬
nos ẽẽ negaremus. ut puta le¬
uẽ supficiosum iraoduum ꝯtũa¬
cem et si qua st̃ similia ammi ui¬
cia. mag̾ enĩ de corpis sanitate
ꝙͣde animi uicus reꝓmicti. Int̾¬

Expanded text:
natus sit: uitiumque a morbo multum differre, ut puta si quis balbus sit, nam hunc uitiosum magis esse quam morbosum. ego puto aediles tollendae dὐτοῦ idem dixisse, ne qua dubitatio superesset. Proinde si quid tale fuerit uitii siue morbi, quod usum ministeriumque hominis impediat, id dabit redhibitioni locum, dummodo meissimum efficere, ut morbosus uitiosusue habeatur. proinde leuis febricula aut uetus quartana quae tamen iam sperni potest uel uulnusculum modicum nullum habet in se delictum, quasi pronnon semper caput iactaret et aliqua profatus esset, an nihilo minus sanus uideretur. et ait Uiuianus nihilo minussanum esse: neque enim nos, inquit, minus animi uitiis aliquos sanos esse intellegere debere: alioquin, inquit, futurum, ut in infinito hac ratione multos sanos esse negaremus, ut puta leuem superstitiosum iracumdum contumacem et si qua similia sunt animi uitia: magis enim de corporis sanitate, quam de animi uitiis promitti. inte
Abbreviated transcription (Latin):
lum de uenditionib rerum ẽs tam eaꝵ
que solisunt qmͣearum que mobiles¬
sunt aut se mouentes. ¶Auint ecliles
q mancipia uendunt c̾tiores facianti
emptores qd morbi uicu uecuiꝙ sit.
qs fugittuus erro ue sit. noxa uesol¬
utus nõsit eademomnia cum ea man¬
cipia ueneut. palam ac recte ꝓnũciẽt.
qdsi y mancipium adusus ea ueniss.

Expanded text:
um de uenditionibus rerum esse tam earum quae soli sint quam earum quae mobiles aut se mouentes. Aiunt aediles: 'Qui mancipia uendunt certiores faciant emptores, quid morbi uitiiue cuique sit, quis fugitiuus erroue sit noxaue solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia uenibunt, palam recte pronuntianto. quodsi mancipium aduersus ea uenisset,
Abbreviated transcription (Latin):
non magisquam sitriticumeme¬
nset ob eam rem ꝙ nõ sit tracditũ
fimilia eius fame laborau̾it.n
namp̾cium tritici nõ ẜuoꝵ fame
necatorum ꝯseqtur.nec maiori
sit obligatio ꝙ tardius agetur.
qͣmuis crescat siumum hoclie pł¬
uris sit. sito qr sũ datum eẽt¬

Expanded text:
non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laborauerit: nam pretium tritici, non seruorum fame necatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamuis crescat, si uinum hodie pluris sit, merito
Abbreviated transcription (Latin):
petatur. siue incerto. licetenm
nobexomin dtractucertum
dice dum modo presens sit ob¬
ligatio. ceteꝵ si indiensit uel
sub ꝯditione obligatio añdiem
uel ditionem nõ poto agere

Expanded text:
petatur sive ex incerto: licet enim nobis ex omni contractu certum condicere, dummodo praesens sit obligatio: ceterum si in diem sit vel sub condicione obligatio, ante diem vel condicionem non potero agere
Abbreviated transcription (Latin):
actuꝙ reficiendo Spetit noti
si silice ꝗs sternere uelit nim¬
minatim id ꝯuenit. ¶ S etde
domino eclificui neganti ẜuitu¬
tem se uicino debere cius eto
non in totum libere sunt. sen
cum quo agitur fuitutem nõ
debẽt. uerbi gracia edes Heoqb¬
sunt uicine seiane ⁊ sempniane
̃sempmams suitutem debeor
usus dominum seianar uolo
expiri alcius metolle  ꝓbiben¬
tem inrem actione ex ꝑiar lis
enim euiant edes meeci tñ cir
quo agitur non ẜuiunthaors¬

Expanded text:
actuque reficiendo competit: non si silice quis sternere velit, nisminatim id convenit. Sed et dedomino aedificii neganti seruitutem se uicino debere, cuius aedes non in totum liberae sunt, sed ei cum quo agitur seruitutem non debent. uerbi gratia sunt uicinae Seianae et Sempronianae, Sempronianis seruitutem debeo, aduersus dominum Seianarum uolo experiri altius me tollere prohibentem: in rem actione experiar: licet enim seruiant aedes meae, ei tamen cum quo agitur non seruiunt
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ preclia suñt. Sepulcra ne ne¬
Autem nr̃i domiminon sunt. It¬
qn uiam ad sepulcruni possumꝰ¬
fessoria qm negatoria fessoriaei
qui ẜ uitutem sibi opetere ꝯtendit.
negatoria domino qui negat. hec
autem mrem actio ꝯfefsoria nul¬
li alii qmͣ domino funcli ꝯpetit ẜ¬
uitutem enim nemo alius uen¬
dicare potest qmͣis qui  dominiũ
infundo uncino B̾at cui ẜiitutẽ
dicit deberi. ¶Recte neracius scri¬
bit. si medulociusus fr̃. legetur it̾
tenus est ad fruend nccͣium Nam¬
qd sciend̾ iter qd̃ fruencli gracia
fructuario prestatur non esse sin¬
futem. Neꝙ enim potest solifruc¬
tuario ẜuitus deberi.S sifundo
debeatur ⁊ ip̃e fructuarius en utet᷑.¬
¶Pompon̾. dicit.usum fructuariu
intdicto de itine uti posse. si hoc an¬
no usus est. alibienim de iure .i.ĩ
ꝯfessoria actione alibi de sc̃o ut ĩ¬
bit. etiamsi testator usus sit qui le¬
gauit. uisum fr̾.debere utile int̾dic¬
tum fructuario dari . ꝙad̃m b̃rdi¬

Expanded text:
quorum praedia sunt: sepulchra autem nostri dominii non sunt: adquin viam ad sepulchrum possumconfessoria quam negatoria, confessoria ei qui seruitutes sibi competere contendit, negatoria domino qui negat.Haec autem in rem actio confessoria nulli alii quam domino fundi competit: seruitutem enim nemo uindicare potest quam is qui dominium in fundo vicino habet, cui servitutem dicit deberi. Recte Neratius scribit, si medii loci usus fructus legetur, iter tenus est ad fruendum necessarium: namque sciendum est iter, quod fruendi gratia fructuario praestatur, non esse seruitutem, neque enim potest soli fructuario seruitus deberi: sed si fundo debeatur, et ipse fructuarius ea utetur.Pomponius dicit fructuarium interdicto de itinere uti posse, si hoc anno usus est: alibi enim de iure, id est in confessoria actione, alibi de facto, ut ibit, etiam si testator usus sit qui legauit usum fructum, debere utile interdictum fructuario dari, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
Oci corpus non est dominu ip̃ius
cui ẜuitus debebatur.s ius eum¬
di ht. Quiter sine actuulactum
sme itinere h̾t accõne deẜ uitute
utetur. ¶Inofessoria actione que
de ẜuitute mouetur fructus etiã
ueniunt. s uideamus ꝗ esse fruct
ẜintutis possint. ⁊est uerius id de¬
mum fructu uni nomine ꝯputan¬
d si ꝗd sit qd int̾ sit agentis sin¬

Expanded text:
oci corpus non est dominii ipsius, cui seruitus debetur, sed ius eundi habet.Qui iter sine actu uel actum sine itinere habet, actione de seruitute utetur.In confessoria actione, quae de seruitute mouetur, fructus etiam ueniunt. sed uideamus, qui esse fructus seruitutis possunt: et est uerius id demum fructuum nomine computandum, si quid sit quod intersit agentis
Abbreviated transcription (Latin):
pimnum acqri ẜuitus nonbos¬
sit. S ⁊ si duoꝵ fundus sit qs
tituereq diuisionem hres no
recipit. ¶Siꝗs michi itims i
actus uł muie ꝯtrou̾siam nons
ciat.s reticere sternere non pacia¬
tur pomp̃.li. eodem scribit feso¬
ria actione micbi utend. Nam
uendicand s de refectoe ui

Expanded text:
num adquiri seruitus non possit.Sed et si duorum fundus sit quitituere, quia diuisionem haec res non recipit.Si quis mihi itineris uel actus uel uiae controuersiam non ciat, sed reficere sternere non patiatur, Pomponius libro eodem scribit confessoria actione mihi utendum: nam et uindicandam. sed de refectione ui
Abbreviated transcription (Latin):
eius qfrintur⁊ utitur tñ semel
Unde q̃ri potest siusus fr̃ cͣm ꝑdi
es singłos legetur. uł mannos si¬
gulos an semel cedat. et puto qd¬
nõ cedere semel. s ptempa adiec¬
ta ut plura legata sint. et ita mͣrcelł
diebo ususfr. legatus est. et ideo s
ususfr̾. legatus sit. ꝗ cotidie ẜcipi
nõ potest. nõ erit ĩ utile legatums
dies hu h̾ebunt legatum qb fr¬
inpotit. dies autem ususustr̃ itẽ
usus ñprius cedat qmͣh̾rditas:
adeatur. tunc enim ꝯstitintur u¬

Expanded text:
qui fruitur et utitur, tamen semel unde quaeri potest, si usus fructus cui per dies singulos legetur vel in annos singulos, an semel cedat: et puto non cedere simul, sed per tempora adiecta, ut plura legata sint: et ita libro qudiebus usus fructus legatus est. Et ideo si is fructus legatus sit, qui cottidie percipi non potest, non erit inutile legatum, sed dies habebunt legatum, quibus frui potest. Dies autem usus fructus, item usus non prius cedet quam hereditas adeatur: tunc enim constituitur u
Abbreviated transcription (Latin):
nes et labra salientes fistule quo: que
auẽtib ninguntur qmuis longe extu¬
rrant extra edificiũ ediũ sunt. idem cau¬
ales pisces aut ꝗsunt ĩ piscina nonsũt
edium nec fundi. ꝑ Omp̃.
que infundo sunt. Lp.¬
Undi nichil ẽ nisiꝙ intrase tenetediũ¬
au̾t młta ẽe que edibꝰ afixa nõ sunt io¬
norare nõ oportet ut puta seras claues
claustra multa etiam defossa ẽẽ nec tñ
fundi aut uille hri ut putauasa sali¬
naria .i. tortulari a quoniam ħ̃ instru¬
menta mag̾ suntansiedificio magis co¬
bereant s et uinũ et fructus ꝑceptos in¬
lle non ẽẽ ꝯstat: fundo uendito ułlega¬
tost̾qlimum et stram̃ta emptoris etle¬
gataru sũt lingna ã ueditoris uł b̾rdis
qr nõ sunt fundi. tam et si ad eam rẽm
ꝯꝑatum sit emptorẽ sequãtur si uen¬
denli uẽditore. isi aliud actũ est. nec
int̾est in stabulo iaceat an ac̾uus sit.i¬

Expanded text:
nes et labra, salientes. fistulae quoque, quae alientibus iunguntur, quamuis longe excurrant extra aedificium, aedium sunt: item canales: pisces autem qui sunt in piscina non sunt aedium nec fundi, 16 Pompoquae in fundo sunt. i nihil est, nisi quod terra se tenet: aediuautem multa esse, quae aedibus adfixa non sunt, ignorari non oportet, ut puta seras claves claustra: multa etiam defossa esse neque tamen fundi aut villae haberi, ut puta vasa vinaria torcularia, quoniam haec instrumenti magis sunt, etiamsi aedificio cohaerent. Sed et uinum et fructus perceptos uillae non esse constat. Fundo uendito uel legato sterculinum et stramenta emptoris et legatarii sunt, ligna autem uenditoris uel heredis, quia non sunt fundi, tametsi ad eam rem ccomparatum sit, emptorem sequatur, si uendendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an aceruus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Scius ticius p̾clia ĩgermania
tni regnumemit. et p̃tem p̾cu ĩ¬
dulit. cum in residuam qnͣtitatẽ
drs emptoris ꝯueniretur q̃oez
retulit. dicens has possones ex
p̃cepto principali ptim distrac¬
tas ptimueteranis ĩpremia
assignatas quero anhiuus rei
picũiu ad uenditorẽ ꝑtiñe pois¬

Expanded text:
cius Titius praedia in Germania trans Renum emit et partem pretii intulit: cum in residuam quantitatem heres emptoris conueniretur, quaestionem rettulit dicens has possessiones ex praecepto principali partim distractas, partim ueteranis in praemia adsignatas: quaero, an huius rei periculum ad uenditorem pertinere poss
Abbreviated transcription (Latin):
ouis ienatorum inhibuit de
ponsalibꝰ nichil locuta est. rec¬
te tũ dicitur etiam sponsalia
inIhus cãib ip̃o uire nullius:
ec momenti. ut suppleatur qd̃

Expanded text:
onam senatorum inhibuit, de sponsalibus nihil locuta est. recte tamen dicitur etiam sponsalia in his casibus ipso iure nullius esse momenti, ut suppleatur quod
Abbreviated transcription (Latin):
I nepotem ex filio et neptem ex
alto filio ĩpotestate heam. nup¬
cias int eos me solo actorecchi
ddonũ eius declucetur. cam
uo que ab est exlictis uł nim
cio duci.am marito nõ posse.

Expanded text:
i nepotem ex filio et neptem ex altero filio in potestate habeam, nuptias inter eos me solo auctore contrahi in domum eius deduceretur: eam uero quae ab esset ex litteris uel nuntio suo duci a marito non posse
Abbreviated transcription (Latin):
pondo relicta. et sit sufficiens adl
hiꝰ fideiomissa rome pr̃imonium.
licet maior ꝑs tocius pr̃imoni ĩꝓ
uincia sit. dici oportet rome ẽẽ pra¬
nclum. Nec eĩm unsmmile ẽ testato¬
rem ꝗ honorem h̾itum uoluit hi¬
is qͥbo ip̃e reliꝗdtam modica fidi¬
ꝯmissa inꝓuincia pr̃ari uoluisse.¬
¶Si ea res que ꝑfidenmisum relicta
est eo locisit. dñdum est nõ debere
p̃scribi ei ꝗ petit. qͣiͣ maior ꝑs hrdi¬
tatis alibi sit. S si nõ fideiomissũ
petatur eo loci s ut fide imisso sat̾¬
dare uidendum an hec p̾scriptio lo¬
cum h̾at. et nõ puto h̾re ꝗn immo
⁊ si nichil sit eo locrattñ iubendu

Expanded text:
pondo relicta et sit sufficiens ad huiusmodi fideicommissa Romae patrimonium: licet maior pars totius patrimonii in prouincia sit, dici oportet Romae esse praestandum: nec enim uerisimile est testatorem, qui honorem habitum uoluit his quibus reliquit tam modica fideicommissa, in prouincia praestari uoluisse.Si ea res quae per fideicommissum relicta est eo loci sit, dicendum est non debere praescribi ei qui petit, quasi maior pars hereditatis alibi sit.Sed si non fideicommissum petatur eo loci, sed fideicommisso satis, uidendum est, an haec praescriptio locum habeat: et non puto habere, quin immo, et si
Abbreviated transcription (Latin):
nascuntur. annum quoq cõ¬
mune est. hinc descendit mar¬
is atq femine iugacio. quã
nos mr̃ionium appellamus.
hinc ẽ liberorum ꝓcreatio hinc
elucatio. Uidemus ⁊ enim cete¬
ra quoꝙ animalia feras etia
istius uiris ꝑicia censeri. ¶Iu
gencium est quo gentes hu¬
mane utuntur. qd anatura¬
gere licet. qui aallud omnib
Aĩalibo. hoc solum hominib in¬
ter se ꝯmune sit. Dem. ꝯt

Expanded text:
nascuntur, auium quoque commune est. hinc descendit maris atque feminae coniunctio, quam nos matrimonium appellamus, hinc liberorum procreatio, hinc educatio: uidemus etenim cetera quoque animalia, feras etiam istius iuris peritia censeri. Ius gentium est, quo gentes humanae utuntur. quod a naturagere licet, quia illud omnibus animalibus, hoc solis hominibus inter se commune sit. 2
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Cum ag̾e tecum ꝯmnum dundundo
uellem ꝑtem tuamticio tradidistimu¬
pretoria actione fecisses ne tecum umu¬
mn diuicdundo ag̾etur. ¶Dem.¬
Istichus ꝯmunis meus et tuus yuus
p̾uit pamphilumucanum aureorii.
hylus decessit nchilominus actione
ꝯmnun diuidundo uel ꝓsocio. Epmi. x¬

Expanded text:
erit. Cum agere tecum communi diuidundo uellem, partem tuam Titio tradidisti mupraetoria actione, quod fecisses, ne tecum communi diuidundo ageretur. Stichus communis meus et tuus seruus habuerit Pamphilum uicarium aureorum decem hilus decesserit, nihilo minus actione communi diuidundo uel pro socio
Abbreviated transcription (Latin):
Uo casu opus est ut ex alt̾utrius precdic
alii ad iudicandum sit. Quo nomine
is cui ad iudicatur mincem ꝓeo qd̃ en

Expanded text:
uo casu opus est, ut ex alterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in uicem pro e