comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cet aliis p̃stacionib exsoluta sit causa mandati quã qͣ
ipso mandato inerant. si tam̃ hoc mandatori expedier̃
mandati erit actio:
Poponius lib̵ ti explaucio Iulianꝰ ait. Si fideiussori u¬
xar dotẽ ꝓmiserit. ꝙ et exciusa sideiussoria debeat.
nupriis sec utis confestim adũsus debitorẽ mandati
agẽ eu posse ꝗa intelligitur ab eet ei peccuia eoꝙ on
ra matrimonii sustineret ¶Si is qui ꝓte dare sideuuisit
alienũ hominẽ stipulatori dederit: nec ipse libatur.
nec te lib̾at. ⁊ido mandati actionẽ tecum ñ ht̃. s nsisti¬
pulatar eum hominẽ usuce ꝑit dicendũ ẽẽ uilianus
ait. lib̾ationẽ contingere. Eo gͥ casti mandati actio
pt̾ usucapionẽ denum tecũ erit.
Celsꝰ lib septimo digestoꝵ. Quintꝰ muciꝰ ait. Siquis¬
sub usuris creditam peccunzã fideuississet: ⁊ reuin
iudicio conuentus cũ recusare uflet subusuris creditã¬

Expanded text:
cet aliis praestationibus exsoluta sit causa mandati quam quae cet aliis praestationibus exsoluta sit causa mandati quam quae ipso mandato inerant, si tamen hoc mandatori expedierit, mandati erit actio. Pomponius libro tertio ex Plautio Iulianus ait, si fideiussori uxor doti promiserit, quod ei ex causa fideiussoria debeat, nuptiis secutis confestim mandatiagere eum posse, quia intellegitur abesse ei pecunia eo, quod onera matrimonii sustineret. Si is, qui pro te hominem dare alienum hominem stipulatori dederit, nec ipse liberatur nec te liberat et ideo mandati actionem tecum non habet. sed si stipulator eum hominem usuceperit, dicendum esse Iulianus ait liberationem contingere: eo ergo casu mandati actio post usucapionem demum tecum erit. Celsus libro septimo digestorum Quintus Mucisub usuris creditam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usuris credita
Abbreviated transcription (Latin):
habe mandati actionẽ ut libemur ¶ iside uissor multi¬
plicauerit sũmam in quã sideiessit sũptib ex usta
racione factis totam eam p̃stabitis ꝓ quo fide iussit Pđ
mĩ debebas adebitore tuo stipulatus sum ꝑiculo tuo pose: sȩũ ułl q̃a¬
me agere tetum mandati inidꝙ minus ab illo seruare
potero nerua atillicinus auint quã uis id mandatũ
ad tuã rẽ ꝑtineat. et merito. tt̃ enim libabitur qui
debitorẽ delegat si nom̃ eiꝰ creditor setutꝰ ẽ ñ cum
ꝑiculo debitoris ab eo stipulatur. Idẽ uirisẽ siman¬
dato fideiussoris cum reo egissem quia seq̃nti mar¬
dato lib̾aretur ex priore causa
ita ꝓmisit sistichum ñ dederis centũ milia dabis .n
stichum redemerit iiliuis et soluerit. necentũ mili¬
ũ stipulacio cõmitat᷑ c̃stat posse eũ mandati agere.
sig cõmodissime illa forma in mandatis seruanda ẽ.
sut quociens cefium mandatum sit recedi aforma non
debeat. at quociens incertũ uł Plurium oausaꝵ tc li¬

Expanded text:
habere mandati actionem, ut liberemur.Si fideiussor multiplicauerit summam, in quam fideiussit, sumptibus ex iusta ratione factis, totam eam praestabit is pro quo fideiussit.Quod mihi debebas a debitore ‹tuo› stipulatus sum periculo tuo: posse me agere tecum mandati in id, quod minus ab illo seruare potero, Nerua Atilicinus aiunt, quamuis id mandatum ad tuam rem pertineat, et merito: tunc enim liberatur is qui debitorem delegat, si nomen eius creditor secutus est, non cum periculo debitoris ab eo stipulatur. Idem iuris est, si mandatu fideiussoris cum reo egissem, quia sequenti mandato liberaretur ex priore causa. ita promisit: "si Stichum non dederis, centum milia dabis?" et Stichum redemerit vilius et solverit, ne centum milium stipulatio committatur, constat posse eum mandati agere. igitur commodissime illa forma in mandatis servanda est, ut, quotiens certum mandatum sit, recedi a forma non debeat: at quotiens incertum vel plurium causarum, tunc, li
Abbreviated transcription (Latin):
Celius lib̵ xxxui. digestoꝵ. Si is qui negocia fide iussor
gerebut ua soluat stipulatori ut reũ fide iussorẽ q liłcr
idq utilit̾ secit. negocior gestoꝵ actione sideuissorẽ ht
obligatũ nec resfert ratũ habũ̾it necnȩ fideiussor. Sis
deuissor en amrante quã solueret ꝓcuitori peccunĩ
simul ħ ratũ habuisset. hab̾et tam̃ mandat ac tionẽ Sus
cũ fruñtũ deberetur fideuissor ecrededit. Sui ꝗd exne¬
cessitate soluendi plucet ĩpendit. quã ẽ p̃cium solutȩ
reisiũ stichum soluit. isq de cessit. aut debilitate fligio¬
quãuis ꝑerrore. inte diẽ peccimiã soluerit repetẽ mnͣ
ab eo non potẽ ac nec mandati quidẽ accionẽ ante qua a
dies soluendi ẽueniat cũ reo habebit: stit guati suttss

Expanded text:
esimo octavo digestorum Si is qui negotia fideiussoris gerebat ita solvit stipulatori, ut reum fideiussoremque liberaret, idque utiliter fecit, negotiorum gestorum actione fideiussorem habet obligatum, nec refert, ratum habuit nec ne fideiussor. sed fideiussor etiam antequam solveret procuratori pecuniam, simul ac ratum habuisset, haberet tamen mandati actionem. um frumentum deberetur, fideiussor Afrcessitate soluendi plus impendit quam est pretium solutae rei, siue Stichum soluit isqu‹eper errorem ante diem pecuniam solverit, repetere tamen ab eo non potest ac ne mandati quidem actionem, antequam dies solvendi veniat, cum reo habebit. Idem li
Abbreviated transcription (Latin):
n meo soluas tuq ex ꝓmiseris. ⁊ exea causi dimpratus
sis humaniꝰ ẽ i iuħ casu mandati actionẽ t̾ cõpete Quo¬
cĩens aũt ante solutam petcuniã manditĩ agr posse. do

Expanded text:
ri meo solvas, tuque expromiseris et ex ea causa damnatus ri meo solvas, tuque expromiseris et ex ea causa damnatus sis, humanius est et in hoc casu mandati actionem tibi competere. Quotiens autem ante solutam pecuniam mandati agi po
Abbreviated transcription (Latin):
Iõ lib̵ xxiii. ad ediotu. u mandatũ sucepit ut pec¬
cuni as indiẽ collocaret isꝙ ħ fecerit. mandati conue
potẽ. aut siquis nolit ꝙ exegerit soluere:
Paulus lib .u. ad plaucuim. Si mandatomẽo fundum
enieris. utrum cuni dederis p̃ciũ agẽs mecum mandari
an ante quam des necesse habeas res tuas uendere
gacionẽ quȩ aduersus te uenditori competit. Nã:
ego tecum age possum ut p̃stes michi adũsus uendutt
rem empti actione G simandato meo iudiciũ susce¬
pisti manente iuidicio. sine iusta ciusa non debesmecũ
ag̾e ut trans feratur iudiciũ inme. ñ dum enũ ꝑfe¬
cisti mandatũ Otẽ sidum negociamea geris alicuidetre¬
ditorib meis ꝓmiscris et ante quam soluas dicendũ ẽ
te agere posse ut obligacionẽ susciprim. aut sinolit gre¬
ditor obligacionẽ mitare cauere tibi debeo deffenirũ
te ¶Siiudicio tt sisti pmisero. nec ex hibuero aute ꝗͥn
ꝓmittendi factus sum. S si mandauero tibi ut credito¬

Expanded text:
icesimo tertio ad edictum.Qui mandatum sus‹c›epit, ut pecunias in diem collocaret, isque hoc fecerit, mandati conuenaut si quis no‹lit› quod ex‹egerit› soluere. 45 Paulus libro quinto ad Plautium.Si mandatu meo fundum emeris, utrum cum dederis pretium ageres mecum mandati an et antequam des, ne necesse habeas res tuas vendere?gationem, quae adversus te venditori competit: nam et ego tecum agrem empti actiones.Sed si mandatu meo iudicium suscepisti, manente iudicio sine iusta causa non debes mecum agere, ut transferatur iudicium in me: nondum enim perfecisti mandatum.Item si, dum negotia mea geris, alicui de creditoribus ‹m›eis promiseris, et antequam soluas dicendum est te agere posse, ut obligationem suscipiam: aut si nolit creditor obligationem mutare, cavere tibi debeo defensurum te. Si iudicio te sisti promisero nec exhibuero, et antequam te reus promittendi factus sim. Sed si mandavero tibi, ut credito
Abbreviated transcription (Latin):
Elpiañ libro xli. ad sabinũ. Siquis testam̃tũ deleut
andampni in iuriȩ actio competat uideamius. et mar¬
cellus libro u. digestaꝵ dubitans. negat competẽ. quẽ adi¬
modũ enĩ inꝗd estimacio iibetur. ego ap̃ eũ notaui in

Expanded text:
uis testamentum deleuerit, an damni iniuriae actio competat, uideamus. et Marcellus libro quinto digestorum dubitans negat competere: quemadmodum enim, inquit, aestimatio inibitur? ego apud eum notaui in
Abbreviated transcription (Latin):
Nuca perẽ dicitur Idẽ me non consetituru narbore.
itesdet loco scitam abiussem muctus ait orrecte ꝗi
ñ ita insuo statuto lao manet arbor quẽ ad modũ pures.
ꝓpt motus naturales arboris.
Slurs lib xii. ad edic tum ꝓuincialẽ. Pariete qui natũ¬
tiliracione comunis e. altutri tucinor. demaliendieũ
refciendi ius non ẽ quia uonsolus dñs ẽ:
scurut uicine edes quib ñ seruanit. uilla copent actio
beo altn qs tibi lego herei edes altras altuis follit ⁊ lumo¬
u̾lb tuis officit. Fum illo agere poreꝰ as intͣ eẽ potest¬

Expanded text:
usucaperem, dicitur, idem me non consecuturum, si arborem eodem loco sitam habuissem, Mucius ait, et recte, quia non ita in suo statu et loco maneret arbor quemadmodum paries, propter motum naturalem arboris.lus libro VI ad edictum provinciale: Parietem qui naturali ratione communis est alterutri vicinorum demoliendi eum et reficiendi ius non est, quia solus dominus non est. scurat vicini edesbeo, alteras tibi lego, heres aedes alteras altius tollit et luminibus tuis officit: quid cum illo agere potes? et an interesse putes
Abbreviated transcription (Latin):
Puł lb̵ xx. ad plaucũ. Ut pomum decerpere lceit ⁊spaca¬
ri et ut cenare in alio possumus serutus impon ñ pote hripuab¬
dium tuũ mĩ seruiit. siue ego partis p̾dii tui dñs eẽ ceperoᷤ
siue tusei: ꝑ partes seriũtus retuictur. licet ab inicio ꝑparte bo
puri non poterat. Upianus lib uix ad legẽ uliã ⁊papiã.¬

Expanded text:
decimo ad Plautium.Ut pomum decerpere liceat et ut spatiari et ut cenare in alieno poss‹i›mus, seruitus imponi non potest.Si praedium tuum mihi seruiat, siue ego partis praedii tui dominus esse coepero siue tu mei, per partes seruitus retinetur, licet ab initio per part‹e›s adquiri non poterat. 9 Celsus libro
Abbreviated transcription (Latin):
uantur: pucti uł ꝑdobꝰ exaeptione ocrurretur contͣ placitã ser¬
uitute uindicanti. idq ad sabinũ respondisse cassius retulit:¬
r sibi placere. ¶Modum addici seruitutib posse constat. uł¬
uti quo gñe uerculi agatur uł nõ agatur. uł uti ut equodũ ta sũp¬
rit. uelut certũ pondus ucatur. ut res ille trartnͣsducãt ꝓ¬

Expanded text:
antur, pacti uel per doli exceptionem occurretur contra placita seruitutem uindicanti: idque et Sabinum respondisse Cassius rettul sibi placere. Modum adici seruitutibus posse constat: ueluti quo genere uehiculi agatur uel non agatur ueluti ut equo dumtaxat uel ut certum pondus uehatur uel grex ille transducat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ iniquumꝰ utilẽ peticione seruitutis dari sicuti ip̃suns fun¬
di utilis paticio dabitur idẽ seruari conuenit. ⁊ in eo ad quem
uetigalis fundus pertinet:
pars in obligacione deduci ñ potẽ. quia usus etꝵ indiuis ẽ. et¬
ido stipulator decesserit plurib hrab. relictis. singulis solidĩ uũ

Expanded text:
n est iniquum utilem petitionem seruitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis petitio dabitur. idem seruari conuenit et in eo, ad quem uectigalis fundus pertinet. uctus pars in obligationem deduci non potest, quia usus eorum indiuisus essi stipulator decesserit pluribus h
Abbreviated transcription (Latin):
L uideatur. idẽ ⁊ inseruitutib p̃dioꝵ urlunor: seruat᷑. ÷¬
Seruitus itineris ad sepulchrum priuati uiriꝰ manet do
remiti dño fundi seruit̾ potẽ i adquiri etim pt̾ religiomẽ¬
eĩ sepulchri hec seruitus potest ꝓpublico loco intuenient s
uł uia publica. austus seruitutis imponi potẽ.: aquȩ dic ł ñ po
nineris seruitutẽ impedidit. cum seruit ꝑ ealoci nulli debi

Expanded text:
 uideatur. idem et in seruitutibus praediorum urbanorum obseruatur.Seruitus itineris ad sepulchrum priuati iuris manet et ideo remitti domino fundi seruientis potest: et adquiri etiam post religionem sepulchri haec seruitus potest.Puel via publica haustus servitus imponi potest, aqueductus non potineris seruitutem impedit, cum seruitus per ea loca nulli
Abbreviated transcription (Latin):
sucae quoq pdior certo tempr nonutendo pereunt .n
iasi ugius simul libertate usucapiat. uł uti siedes
nȩ edib meis seruiant. net alcius tollartar niȩ lumanibi
ncat edũ officiantur ⁊ ego ꝑstatutũ tempꝰ fenestras meaꝰ
per firas habuero. uł obscruxero. Ita demu upen ae

Expanded text:
um quoque praediorum certo tempore non utendo pereunt: niinus simul libertatem usucapiat. ueluti si aedes tua‹e› aedibus meis seruiant, ne altius tollantur, ne luminibus mearum aedium officiatur, et ego per statutum tempus fenestras meas p‹rae›fixas habuero uel obstruxero, ita demum ius me
Abbreviated transcription (Latin):
culpimꝰ dosum eẽ ꝓcuło displicehat. michi
rassimũ uidetur. Nãnsiquiꝰ non ad eũ mab
quẽ hor̃um natura desiderat diligens ẽ nisi
ad suũ modũ curam indeposito p̃stat fraudo
non caret snet enim salua fide. in ingrẽ hisqu
suis rebus diligentiam pͥstauit  psuituraq
ã cum ticio insequestre deposute ap̃ meius
eacondicione ut ea tibi redderentur si tuã a
ꝓbasses. si minus ut actio reddentur posse
cũ co ap̃ quem posita eẽt incerti agere idẽ u
exhibendum ut exibitã uudicares quia sere
indeponendo tuũ uis deteriũ facẽ ñ potuisse

Expanded text:
dolum esse, Proculo displicebat, mihi uerissimum uidetur. nam et si quis non ad eum modum quem hominum natura desiderat diligens est, nisi tamen ad suum modum curam in deposito praestat, fraude non caret: nec enim salua fide minorem is quam suis rebus diligentiam praestabitiam cum Attio in sequestre deposuit apud Maeuium ea condicione, ut ea tibi redde retur, si tuam esse probasses, si minus, ut Attio redderetur. posse dixi cum eo, apud quem deposita esset, incerti agere, id est ad exhibendum, et exhibitam uindicare, quia seruus in deponendo tuum ius deterius facere non potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Si aduleseñs luxiriosuᷤ. mandet tibi ut ꝓmere¬
trico fide iubeas. idq tu sciens. mandatũ susceꝑis
ñ hibebis mandati ac dionẽ: qr simile cẽ quasi ꝑdi¬
turo peccuniã scienscredideri. si& siultiuꝰ dir¬
recto mandauerit tibi.ut merctrior peccuniã
credas. ñ obligabitur manditi. quisi. adũsus boͤ¬
nã sidẽ mindatũ sit. Icũ quidã talẽ epistolã seri

Expanded text:
Si adulescens luxuriosus mandet tibi, ut pro mereSi adulescens luxuriosus mandet tibi, ut pro meretrice fideiubeas, idque tu sciens mandatum susceperis, non habebis mandati actionem, quia simile est, quasi perdituro pecuniam sciens credideris. sed et si ulterius directo mandauerit tibi, ut meretrici pecuniam credas, non obligabitur mandati, quasi aduersus bonam fidem mandatum sit. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
cionẽ patronus in libtum contulit. uidĩ ee pt̾ ea
liłtũ patrono donasse Pi mͥ mandaueriꝰ. ut rẽ
tibr aliquã emã. egoq emero meo p̃cio habghonu¬
nlati actionẽ dep̃cio recuꝑando s etͣsituo p̃cao
a habebo mandati actio aut sirem emptã noliᷤ reci¬
ꝑes simili mõ ⁊ siquid aliud mandaueri. gt in ad
ñ tantũ exmora eẽ admittendas uerũ iudicẽ esti¬
mare debe si exegi idebiaoee suo quis ⁊ soliuit cũ
usurꝰ soluit s si reu non releu aut. ipsi auͣt ⁊ usu
re ab sunt uł si minorib releuauit . ipse aũt ma¬
iorib fenus accepit ut fidẽ suã liłuret ñ dubito
debe eum maindati iudicio ⁊ usuras consequi.et
ut ẽ consetutũ. totũ ħ ex equo ⁊ hono udex arbit᷑¬
bitur Pedi tibi ꝓnũ ut teđ coduduorsolio
ñ fecisti. p̃stabiꝰs mĩ usuras. quo casu ⁊ ame credi¬
tor peccuniã debitã cũ usuriꝰ retepturꝰ sit. et ita
imꝑitor seuerũ. adrimo demonstrati ^ feripsit:

Expanded text:
tionem patronus in libertum contulit, videri et postea libertum patrono donasse. Si mihi mandaveris, ut rem tibi aliquam emam, egoque emero meo pretio, habebo mandati actionem de pretioaria mandati actio: aut si rem emptam nolis recipere: simili modo et si quid aliud mandaueris et in id non tantum ex mora esse admittendas, uerum iudicem aestimare debere, si exegit a debitore suo quis et soluit, cum usuris soluit. sed rae absunt, uel si minoribus releuauit, ipse autem maioribus faenus accepit, ut fidem suam liberaret, non dubito debere eum mandati iudicio et usuras consequi. et ut est constitutum totum hoc ex aequo et bono iudex arbitrabitn fecisti: praestabis mihi usuras, quo casu et a me creditor pecuniam debitam cum usuris recepturus sit: et ita imperator Seuerus Hadriano Demonstrati rescribsit.
Abbreviated transcription (Latin):
cusa s pͥncipalit̃ donando fideiussor⁊ repmuste.
ac hone mundati eũ ñ ac turũ snurcellus aũt fa¬
titur siquis donaturu sideiussori ꝓ eo soluerit
or ditori. habe s fideiussor ẽ mandati ac dionien.
spł i inquit si filiu famuli ĩ uł seruus fu̾t sideiu¬
sor ꝓhis soluero. donaturus eis mindati patrẽ.
uł dñm ñ ac turos ħ iđo quai non patra donuitum
iuoluit: ꝗ soluit splane si seruus fideiussor. soluerit.
dũm mandator acturĩ fidẽ martellus ibide. Sisi
bus fimiliast̃i uissu patris sideuisserit. cessit mã¬
ꝓculio solutũ ẽ. niulto magis hr̃ pat̾ mindati
Si filio familias mindauit ut ꝓme solueret pattẽ
siue ipse solucrit. sue filius ex petulro manditi
acturũ neracius uit .ꝙ ht̃ racionẽ nichil enĩ inca
int̃ ẽ qui soluat ¶ Si filio fimilias mindauero ut
ꝓme soluetet. ⁊ eminciptus soluat. urrũ ẽ infa¬

Expanded text:
principaliter donando fideiussori remisit actionem, mandati eum non acturum. Marcellus autem fatetur, si quis donaturus fideiussori pro eo soluerit creditori, habere fideiussorem mandati actionem. Plane, inquit, si filius familias uel seruus fuit fideiussor et pro his soluero donaturus eis, mandati patrem uel dominum non acturos, hoc ideo, quia non patri donatum uoluit. Plane si seruus fideiussor soluerit, dominum mandati acturum idem Marcellus ibidem ait. Si filius familias non iussu patris fideiusserit, cessat man, uel ex peculio solutum est, multo magis habet pater mandati. Si filio familias mandaui, ut pro me solueret, patrem, siue ipse soluerit siue filius ex peculio, mandati acturum Neratius ait, quod habet rationem: nihil enim mea interest, quis soluat. Si filio familias mandauero, ut pro me solueret, et emancipatus soluat, uerum est in
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. usserat libto suo tradi. ut ille residuũ p̃¬
curedderet. de inde reddito p̃cio uenit de uẽlẽti
fundũ patrono. lib̾tus consenserit. trientis pcruna
in libtus possit repet̾e n ait si mandatũ suscepit
inicio libatui non donatum accepit contrario ui

Expanded text:
uerat, iusserit liberto suo tradi, ut ille residuum pretii redderet, deinde reddito pretio uendenti fundum patrono libertus consenserit, trientis pretium an libertus possit repetere. et ait, si mandatum suscepit initio libertus, non donatum accepit, cont
Abbreviated transcription (Latin):
s crediderit. anetiã usuras michi restituere
icat uideamus: ⁊ labo scribit. restituere eũ op¬
ste ctiã sih mandauerim. ut gratuitã petcuiua s¬
lnt quã uis s ꝑiculo suo credidisset cessare inꝗd
iheo in usuris actio mandat. Idẽ. labeo ait. et
erũ ẽ reputacuoes quoq ħ uidiciũ ad nattere.
qicuti fructus cogitur restituere isꝗ ꝓcurat.
In sũptũ quẽ hii fructus ꝑciprendos fecit de¬
lut̃ cũ opportet: ẜͥnsic aduetturas suas dũ ex¬
urrit in p̃dia sumptũ fecit. puto hos quoq sũptũ
tputare eũ opporte. nisi si salatriũ fuet. ⁊ hoc
um in idoluntate fecit. ꝑ mittendũ ez auferre. qđ

Expanded text:
ris crediderit, an etiam usuras mihi restituere debeat, videamus. et Labeo scribit restituere eum oportere, etiamsi hoc mandaverim, ut gratuitam pecuniam daret, quamvis, si periculo suo credidisset, cessaret, inquit Labeo, in usuris actio mandati. Idem Labeo ait et verum est reputationes quoque hoc iudicium admittere et, sicuti fructus cogitur restituere is qui procurat, ita sumptum, quem in fructus percipiendos fecit, deducere eum oportet: sed et si ad vecturas suas, dum excurrit in praedia, sumptum fecit, puto hos quoque sumptus reputare eum oportere, nisi si salariarius fuit et hoc tum in voluptatem fecit, permittendum ei auferre, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cesse habebit prare .¶Mandati actio tunc cõpetie
cũ cȩpit int̾ ce ei qui mandauit. Cetũ si nichilint̃¬
ẽ cessit mandati actio. ⁊ eatenus competit quate i¬
nus int̾ ẽ. ut puta mandauitib ut fundũ emeres
si ut̃terat emi. tenebris. Cet̾um sicundẽ hunc fu
din actio Imandaui ut negtcia ge treres. si nichil:
depierit. quĩ uis nemo gesserit. nulla actio ẽ. aut
si alius adomee gesserit cessat mandati actio. Et in
similib ħ idem erit ꝓbandũ ¶ Si ignorantes fidiu̾so¬
res debitorẽ soluisse. uł alias acceptillacione. sũ
pac do libatũ. ex substancia debitori soluerunt. non

Expanded text:
cesse habebit praestare. Mandati actio tunc competit, cesse habebit praestare. Mandati actio tunc competit, cum coepit interesse eius qui mandauit: ceterum si nihil interest, cessat mandati actio, et eatenus competit, quatenus interest. ut puta mandaui tibi, ut fundum emeres: si intererat mea emi, teneberis: ceterum si eundem hunc fudati actio. mandavi, ut negotia gereres: si nihil deperierit, quamvis nemo gesserit, nulla actio est, aut si alius idonee gesserit, cessat mandati actio. et in similibus hoc idem erit probandum. Si ignorantes fideiussores debitorem solvisse vel etiam acceptilatione sive pacto liberatum ex substantia debitoris solverunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
unt̃dixerat. uidehatur aũt nĩ uidicitũ solui fide¬
uississe. et quasi redemptor litis exstitisse. ulle
ad imp̃nide mandati iudicio consequi. ꝙ erat con¬
dempnatus. srec tissune diuifrẽs rescripserunt.
nulła ac dionẽ eum ꝓpt̃ suã calliditatẽ habe: ꝗa mer¬
cede pacta accesserat ud talẽ redẽptionẽ: marcels
aut sic loquitur de eo qui petcunia accepta spopon¬
dit ut si quidẽ hoc actum eut suo ꝑrculo sponderet:
nulla acdione agat: Sin uõ ñ actũ ẽ. utilis er pociu̾
actio competat quȩ sentenora utilitati rens c̃sẽtancaẽ:
constitutũ. si crera ordinẽ peti ceꝑit. considerandũ
erit siliborẽ dñs remunerire uolũit. atq iđo fidẽ
nec instrum̃ta mͥ cause reddat. qͣ ac bione mͥ tene¬
atur : labeo putat mandati eũ teneri. net ẽẽ ꝓba¬
bilẽ sententũ ęxistimanciũ exhac auisa agi po¬
se depositi uniꝰ cuiꝰq enim contract. ⁊ iniciũ spe¬

Expanded text:
interdixerat. uidebatur autem mihi iudicatum solui fideinterdixerat. uidebatur autem mihi iudicatum solui fideiussisse et quasi redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio consequi, quod erat condemnatus. sed rectissime diui fratres rescripserunt nullam actionem eum propter suam calliditatem habere, quia mercede pacta accesserat ad talem redemptionem. Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia accepta spopondit, ut, si quidem hoc actum est, ut suo pericul‹o› sponderet, nulla actione agat, sin uero non hoc actum est, utilis ei potius actio competat: quae sententia utilitati rerum consentanea ra ordinem peti coeperit, considerandum erit, laborem dominus remunerare voluerit atque ideo fidem nec instrumenta mihi causae reddat, qua actione mihi teneatur? et Labeo putat mandati eum teneri nec esse probabilem sententiam existimantium ex hac causa agi posse depositi: uniuscui
Abbreviated transcription (Latin):
fit. aut donindi animo. aut negociũ gerens erit
bit. et ego tibi sũ obligitus. Plane si tibr mandauero.
ꝙ tua ut̾erit. nulla erit mandati actio. nͥ meaqͦq
int̃ suit. aut ͣ nõ eẽs facturus: nisi ego mandasse.y
si mea ^ ᷤuit̃ suit. tñ erit manditi actio¶ Ap̃ iulianum
certã peccuniã summere: ⁊ fencrare ꝑiculo suo ata
ut certas usuras dño penderet dũ taxat. si pluris
fenerare potusset ipse luc taretur: increditã pet¬
cuniã uidetur inꝗt accepisse Plane si oñiũ nego¬
cioꝵ erat ei am inistracro mandata: mandati qͦq
eũ teueri. quẽ ad modũ solet mandati teneri de¬
bitor.qui creditorꝰ sui negocra gessit. I Har uiꝰ pa¬
ulus quidã fideuisserat ꝓdampnide: mercede pa¬
ctu obsuam sideiussionẽ. & sub nõe altiũ exeue¬
ntu litis cuuerat sibi certã quantitate  dari: hic
aclaudio saturimo p̃tore maiores fruc tũ infer¬
re usserat. ⁊a uocicionib er idẽ satur ninus

Expanded text:
serit aut donandi animo aut negotium gerens, erit bit, et ego tibi sum obligatus. Plane si tibi mandauero quod tua intererat, nulla erit mandati actio, nisi mea quoque interfuit: aut, si non esses facturus, nisi ego mandassem, etsi mea non interfuit, tamen erit mandati actio. Apud Iulianum certam pecuniam sumere et faenerare periculo suo ita, ut certas usuras domino penderet dumtaxat, si pluris faenerare potuisset, ipse lucraretur, in creditam pecuniam uidetur, inquit, accepisse. plane si omnium negotiorum erat ei administratio mandata, mandati quoque eum teneri, quemadmodum solet mandati teneri debitor, qui creditoris sui negotia gessit. Marius Paulus quidam fideiusserat pro Daphnide mercedem pactus ob suam fideiussionem et sub nomine alterius ex euentu litis cauerat sibi certam quantitatem dari: hic a Claudio Saturnino praetore maiores fructus inferre iussus erat et aduocationibus ei idem Saturninus
Abbreviated transcription (Latin):
res uł ut ꝓme eticio fideub̾as Tua ⁊ mea uł uti
si mandem tib ut sub usures crederes erꝗ in rẽ
neĩ nuituaretur : Tua. zaliena. it uti si tibr man¬
łt ut ticio subusuris crederes. Qđ si sine usuri
T̃ua aũ gr̃a int̾uenit᷑ mandatũ uł uti si mandẽ cͥ
ut peccunias tuas pociũ  quã in emptiones p̃diqr
colloces. Cuiꝰ gnĩs mandatum magis consciliũ ẽ
quã mandatũ. ⁊ obid ñ ẽ obligatorrũ: ꝗi nemoex
uconscilio obligatur etiã s ñ etpediat eiciui dabit᷑.
qua libũ ẽ cuiq ap̃ se explorare. an expediat s̃
iditi etiam illid uertitur. ut int̃dũ net melior caui¬
s manditi fieri passit: nt̃ dimi melior: deterior uͦe
nũquã: ⁊ quidẽ si mandaui tib ut aliquã rẽ mͥ
emeres: nec dep̃cio quicquã statui. tuq enusti
utriq actio nascitur: ꝙ si p̃cium statui. tuq plu¬
riꝰ enusti. quidã neguierunt temindati hab̾e ac

Expanded text:
et Titio fideiubeas. Tua et mea, ueluti si mandem tibi, ut sub usuris crederes ei, qui in rem meam mutuaretur. Tua et aliena, ueluti si tibi mandem, ut Titio sub usuris crederes: quod si, ut sine usuris Tua gratia intervenit mandatum, veluti si tibi mandet, ut pecunias tuas potius in emptiones prcolloces: cuius generis mandatum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio obligatur, etiamsi non expediat ei cui dabatur, quia liberum est cuique apud se explorare, an expediat sibndati etiam illud vertitur, ut interim nec melior causa mandantis fieri possit, interdum melior, deterior vero numquam. Et quidem si mandavi tibi, ut aliquam rem mihi emeres, nec de pretio quicquam statui tuque emisti, utrimque actio nascitur. Quod si pretium statui tuque pluris emisti
Abbreviated transcription (Latin):
datũ suscipi potẽ. Itẽ siue rogi
sue uolo. siue mando siue alioc
cũq ubo scripserit. mindatia¬
tioẽ: Itẽ mandatũ ⁊ indiẽ dif¬
ferri ⁊ sub condicione contrab
potẽ. Imindatũ nisi gratuitun
tullũ ẽ Nã originẽ exofficio at
amicitia trabit: ẽtrariũ porro
ẽ officio mereiᷤ. int̾ ueniente enu
pecunia res ad locationẽ ⁊ c̃duc¬
tionẽ pocius respicit
siue aurett. Mandatũ int̃ noꝰ c̃

Expanded text:
datum suscipi potest. Item siue 'rogo' siue 'uolo' siue 'mando' siue alio quocumque uerbo scripserit, mandati actio est. Item mandatum et in diem differri et sub condicione contrahi potest. Mandatum nisi gratuitum nullum est: nam originem ex officio atque amicitia trahit, contrarium ergo est officio merces: interueniente enim pecunia res ad locationem et conductionem potius respicit. 2 narum. Mandatum inter n
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ niũ crodiua uribuit ut non destrahitur ab
da ea non ueniã. nichlominus ei restituenda s̃ꝗ
filio. uł seruo rem abstullisset. ap̃ patrẽ dñm ue
ciꝰ deposuit ignorantẽ. nec exuiregentiũ confistet
depositũ. cuiꝰ hẽ potestas ut alii ñ dño sui ipsiꝰ res
quasi aliena seruanda detur. ⁊ sirẽ meã sur quini¬

Expanded text:
quae suum cuique ita tribuit, ut non distrahatur ab da ea non ueniam, nihilo minus ei restituenda suntfilio uel seruo rem abstulisset apud patrem dominumue eius deposuit ignorantem, nec ex iure gentium consistet depositum, cuius haec est potestas, ut alii, non domino sua ipsius res quasi aliena, seruanda detur. et si rem meam fur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Id lb lx adedictũ. Si ap̃ filiũ fanuli as resdeposita
sit mnemancipatus. rẽ teneat pat̃. nec intra annũ de
peculio deb c̃ueniri. si ipse filius. Plus trebacius e¬
ristimauit̾ etiã si ap̃ seruũ deposituni sit. & ma¬
ourussunt rem teneat. in ipsum dandam ac tionẽ.
non mdũm. licet exacteris ciusi sin manumissum
actio non datur:
Marcellus lib .i. digestor. Siduo hr̃des rem ap̃

Expanded text:
res deposita sit et emancipatus rem teneat, pater nec intra annum de peculio debet conueniri, sed ipse filius. Plus Trebatius existimat, etiamsi apud seruum depositum sit et manumissus rem teneat, in ipsum dandam actionem, non in dominum, licet ex ceteris causis in manumissum actio non datur. 22 Marcellus l
Abbreviated transcription (Latin):
. dẽpnitas ei p̃scet᷑ melioraũt ciusa mandantis e¬
fieri potẽ: sicũ tib mandassẽ. ut stichinũ .x. emie¬
res. tu cũ minoris emeris. uł tantũdẽ ut aliud ꝗ¬
quã seruo accedce. utroq enĩ casu. aut non ultra
nor int̃uenit. erit mandati actiossicui fuit mãdi ÷¬
tũ ut negocra ad ministraret hac ac tione orit con

Expanded text:
elior autem causa mandantis fieri potest, si, cum tibi mandassem, ut Stichum decem emeres, tu eum minoris emeris vel tantidem, ut aliud quicquam servo accederet: utroque enim casu aut non ultra nor intervenit, erit mandati actio. Si cui fuerit mandatum, ut negotia administraret, hac actione erit con
Abbreviated transcription (Latin):
rat actura sũt. Puie cum bñde eiꝰ n sua natura
s fũt. sabuuis⁊ cassius absolui debere eũ cũ qͦ
iduẽ dixerunt. Qquia equũ eẽnt nꝰaturalẽ interi ¬
uĩ idac dorẽ ꝑtinere.utiq cũ moritura eẽt ea
s estrestituta eẽt actori.

Expanded text:
ue cum herede eius et sua natura tuus fuerit, Sabinus et Cassius absolui debere eum cum quo actum est dixerunt, quia aequum esset naturalem interitum ad actorem pertinere, utique cum interitura esset ea res et si restituta esset actori.
Abbreviated transcription (Latin):
Upunus lib .i. ad edic tũ. Ite ueniunt inh̃ ditt etã ca cͣ e
q̃br̃ditis ciusa comparata sunt. ut puta mancipra petco¬
raq ⁊siqua alia quȩ necessaria h̃ ditati s̃ cõparata ⁊ siꝗͣ pet
cunia hr̃ditaria sint comparata sine dubro uenent. suo ñ
pettunia hr̃ditaria uidendum erit ⁊ puto etiã ħ uenire¬
simagna utilitas hr̃ditis uersetur. p̃cium scilicet restitiugro
hr̃de. S nõ oñĩa quȩ h̃ditaria peccunia comparata sinre
in hnr̃ditatis peticionẽ ueniunt. deniq scribit uillanus

Expanded text:
uinto decimo ad edictum.Item ueniunt in hereditatem etiam ea, quae hereditatis causa comparata sunt, ut puta mancipia pecoraque et si qua alia, quae necessario hereditati sunt comparata. et si quidem pecunia hereditaria sint comparata, sine dubio uenient: si uero non pecunia hereditaria, uidendum erit: et puto etiam si magna utilitas hereditatis versetur, pretium scilicet restituturo herede. Sed non omnia, quae ex hereditaria pecunia comparata sunt, in hereditatis petitionem veniunt. denique scribit Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
hrdetarias ac tiones inhditatis peticione uengria
retar utrum cũ sui natura ueniant retut piti
cdempnatus sit possessor. de fun to ñ posse eũ ddte¬
T̃ uore officio udicis liłuri: quiatã diui quis lt iore
dedende facultitẽ quĩ diu uidicati conuenatur sr¬

Expanded text:
ditarias actiones in hereditatis petitionem uenire, quaeritur, utrum cum sua natura ueniant an contra. condemnatus sit possessor defuncto, non posse eum dedentem noxae officio iudicis liberari: quia tamdiu quis habet noxae dedendae facultate
Abbreviated transcription (Latin):
or defunc tib dequib cũ forma senat᷑ cansutte int ra¬
optimũ  ipsi senatus cons ulti int̃pellacione. face ubi:¬
de quare itã cens uerune ¶Cũ ait̃e qͥã partesꝰ citduce er
bonis rustici fisco peterentur ini qui se lirdes et existiua¬
lunt hñdutatẽ distraterint placere relicte exptiortni

Expanded text:
et de fructibus. de quibus cum forma senatus consulto sit dapsius senatus consulti interpretationem facede qua re ita censuerunt. Cum, antequam partes caducae ex bonis rustici fisco peterentur, hi, qui se heredes esse existimant, hereditatem distraxerint, placere redactae ex preti
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ merito dicendum ẽ nullũ uidiciũ monẽ cũ de¬
bitã port ⁊ ciꝰ fructus hibe possit. Fructus enĩ solerẽ infaser¬
diam imputari ñ ẽ in cognitũ. Ergo isi ab inicio ex semise
hr̃s institutus rogetur pt̾ detenniũ restituere hrditatẽ ui¬
chil ht q. queratur qm̃ falscidlȩ potẽ debitini porcionẽ
dicait testanitum. uł rin officiosũ condicioer defferri
debeat. utrum prius mouere uolet .s ði silius ex hrditus
inpossessione sit hr̃ditatis. scriptus ꝗͥ hr̃s petet hr̃ ditatẽ.
filius uo in modum contradictionis querelã inducat. quẽ¬
ad inodum ageret sinonꝰ possideret ỹ petet¶ meminis seuũ¬
cõpportebit cũ ꝗ testam̃tũ inofficiosũ imꝓbedixit ⁊ ñ op

Expanded text:
merito dicendum est nullum iudicium movere, cum debitam portionem et eius fructus habere possit: fructus enim solere in Falcidiam imputari non est incognitum. ergo et si ab initio ex semisse heres institutus rogetur post decennium restituere hereditatem, nihil habet quod queratur, quoniam facile potest debitam portionem  vel ruptum et inofficiosum, condicio ei deferri debet, utrum prius movere volet. Si filius exheredatus in possessione sit hereditatis, scriptus quidem heres petet hereditatem, filius vero in modum contradictionis querellam inducat, quemadmodum ageret, si non possideret, sed peteret. Meminisse autem oportebit eum, qui testamentum inofficiosum improbe dixit et non op
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatũ ẽ ⁊ bonoꝵ possessor siħ se contendit. ⁊ libtate
ipso uire nõ ualent. nec legata debentur. s soluta
repetuntunt᷑ aut ab eo qui solunt aut ab ee qui obtişe¬
nuit ⁊ hutili actone repetunt᷑ fere aũt si ante con¬
troũsiam me si de reb mẽditat iss soluta ꝑ e aut ii¬
duus pus rescripserint. Plane si ptꝰ ꝗnq̃nniũ in os¬
ficiosum dici ceptũ ẽ ex magna ⁊iustã causa libtates
non eẽ reuocandas quȩ competierint. uł p̃stitȩ st̃
ẜiuginti aureos asingulis pstandos uictor: :
Adestinus lib̵ singulari d officioso testañttti. Siaũt
intra ꝗnquenniũ egerit. lib̾tates ñ compctunt. s pau

Expanded text:
iudicatum est et bonorum possessor, si hoc se contendit: et libertates ipso iure non ualent: nec legata debentur, sed soluta repetuntur aut ab eo qui soluit: aut ab eo qui optinuit et haec utili actione repetuntur. fere autem si ante controuersiam muus Pius rescripserunt.Plane si post quinquennium inofficiosum dici coeptum est ex magna et iusta causa, libertates non esse reuocandas, quae competierunt uel praestitae sunt, sed uiginti aureos a singulis praestandos uictori. 9 Modestinus libro singulari de inofficioso testamento.Si autem intra. quinquennium egerit, libertates
Abbreviated transcription (Latin):
Marcellus lib̵ .iii. digestoꝵ. Si pars uidicanciũ de in¬
officioso testamto ec̃ testam̃tũ patris scđm idsentenci¬
ã dedit. ꝗͥ int̃ dum fieri solet. humanitus erit seꝗ eiꝰ pu¬
reis sentenciã quȩ seđłm testam̃tum spec tauit. nͥ si.
apte uidicẽ iniqueꝰ scđm scriptum srdem ꝓnunciase
apparebit llud notissimũ ẽ eum qui legatum ꝓcepit.
non recte de mofficioso testam̃to dic tuturũ. ñ idtarũ
alii ammi nistrauit.

Expanded text:
i pars iudicantium de inofficioso testamento contra testamentum, pars secundum id sententiam dederit, quod interdum fieri solet, humanius erit sequi eius partis sententiam quae secundum testamentum spectauit: nisi si aperte iudices inique secundum scriptum heredem pronuntiasse apparebit.Illud notissimum est eum qui legatum perceperit non recte de inofficioso testamento dicturum, nisi id totum alii admini
Abbreviated transcription (Latin):
IS lib̵ singulari. Nichil int e nbi relic tunt legatũ filius ȩxhr̃¬
datus agnouerit in filioseruo relictũ consecutus sit utrobiq It
enĩ p̃scriptione submouebitur. Quin etiã si idẽ institu¬
tũ seruũ pͥusquã adire hr̃ditatẽ uberet manumiserit. it
ille suo arbierio hãt inr̃ditatẽ ⁊dq fraudulento conscilio fer̃t

Expanded text:
 Nihil interest sibi relictum legatum filius exherdatus adgnoverit an filio servove relictum consecutus sit: utrubique enim praescriptione submovebitur. quin etiam si idem institutum servum priusquam adire hereditatem iuberet manumiserit, ut ille suo arbitrio adeat hereditatem, idque fraudulento consilio fe
Abbreviated transcription (Latin):
queri de inofficioso possunt hunc puto romouendũ
aquerela cum ht̃ quartã ei constitucione diuipri ꝙ
siegit nec oprinũ it an quartã ꝑdat. ⁊ puto ail ñ admt¬
tendũ adinofficiosum aut si admittatur. ⁊ siñ obtinũit
quar ei quasi baes alienũ concedendã ssiex causa deõffi¬
ciose cognouerit uidex ⁊ ꝓnunciaũit cont̾ testamtũ nec

Expanded text:
queri de inofficioso possunt, hunc puto removendum a querella, cum habeat quartam ex constitutione divi Pii. quod si egit nec optinuit, an quartam perdat? et puto aut non admittendum ad inofficiosum, aut si admittatur, etsi non optinuerit, quartam ei quasi aes alienum concedendam. Si ex causa de inofficiosi cognoverit
Abbreviated transcription (Latin):
tit mĩ in partum publicrana ut uilianus ait. simõ eo tp̃r
quo exprar furtiuã matrẽ ignorem. Idẽ ulianꝰ gn̾a¬
non eẽt ex eaᷤcausa posse si furtuam ñ eẽt. ex eaͤ causa partũ
me usucaꝑe si furtiuam et̃ matrem ignorabam ex oñib igͥ¬
cansib: publicranam habebo. idẽ ẽ ⁊ si expartu partusẽ
si non natus . s pt̾ mortẽ muttis excepto uentre eiꝰ ȩxtrac¬
tendu ̃ Qd tam̃ pallu uionẽ fando accessit simile siter caicͥ
accedit uiđo si ipse fundus publiciana peti ñ potẽ. ñ ħ pecet᷑¬

Expanded text:
tit mihi in partu Publiciana, ut Iulianus ait, si modo eo tempore, quo experiar, furtivam matrem ignorem. Idem Iulianus genera matrem usucapere possem, si furtiua non esset, ex ea causa partum me usucapere, si furtiuam esse matrem ignorabam: ex omnibca‹usis› Publicianam habebo. Idem est et si ex partu partus est et si non natus, sed post mortem matris exsecto uentre eius extractenda. Quod tamen per alluvionem fundo accessit, simile fit ei cui accedit: et ideo si ipse fundus Publiciana peti non potest, non hoc petet
Abbreviated transcription (Latin):
e iriũ p̾tinx. s aut rei soli. au rei mobił ususfr uetꝰ iegat᷑. rei soliu puta
dũiusufructuslegato ꝗ cumq reddius e adus ufructuarui pti¬
netq̃ quȩ obemptiones :̃ ex edifficiis ex arcis ⁊ cet̾is quȩxũ ꝙ
hediũ s̃. ande etim muitti eum in posse sonẽ iucinaꝵh
ediũ. causa dampnt infec ti placuit: iure dñii possessu¬
rum. eas hedes siꝑ seueretur non cauera nec quaquã anit¬
tere finito ususruc tuChac racione labeo scribit. net ẽ¬
edifficiũ licẽ dño te inuito altius tollere. sic̃ nec areȩ
usufructu legato potẽ. In area edifficium poni quã sen¬

Expanded text:
 puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium pertinet quaeque obventiones sunt ex aedificiis, ex areis et ceteris, quaecumque aedium sunt. unde etiam mitti eum in possessionem vicinarum aedium causa damni infecti placuit, et iure dominii possessurum eas aedes, si perseveretur non caveri, nec quicquam amittere finito usu fructu. hac ratione Labeo scribit nec aedificium licere domino te invito altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedificium poni: quam sen
Abbreviated transcription (Latin):
re tuebitur ptte: siue possideat. siue petat rẽ.si qͣ uidia
empti ꝓcurator. emptari pstiterit: contrario iudicio nas¬
dati consequetur. potẽ enim seri ut emptori resause¬
ab et qui uenire mandauit. quia pignorancrã ñẽ usd
exceptione quã debuit opponere. uł utisi ñ auottr ñs
x uoluotate mia uendidit.
Pomponius lib̵ iii. ad sabinũ. Siseruus ms cum in fugase
rẽ anon dño emat. publiciana mĩ competẽ debet. ba

Expanded text:
rem tuebitur praetor. siue possideat siue petat rem. sed quod iudicio empti procurator emptori praestiterit, contrario iudicio mandati consequetur: potest enim ab eo, qui venire mandavit, quia per ignorantiam non est usus exceptione, quam debuit opponere, veluti: "si non auctor meus ex voluntate tua vendidit". Pomponius libro tertio ad Sabinum Si servus meus, cum in fuga sit, rem a non domino emat, Publiciana mihi competere d
Abbreviated transcription (Latin):
ex hns sibi isq̃ nerua negauit. Iubencius etiam cũ conuiuiis &
bospitib posse ut ꝙ̃ sentencia mͥ uera uidetur. aliquo eiũ largui
cũ usaario agendũ ẽ ꝓdignitate eiꝰ ciu relictus ẽ. usus. siutitur
his ut puta dũ taxat inuilla. pomis aũt nolerib ⁊ florib. i lignis
uidendũ utrũ eodẽ loco utatur dũ rtarat anctiam inopidum
ei desferri possint s melius  accipe inopidum defferenda. neq
enĩ qstiuiꝰ uits efret s. babund nt infundo. S. si peccoris ei usa
lictus ẽ. putigqis ouilis idstertorindum dũ tarat libeo uit.
Sneq lana neq agnis neq lacte usurum. ħ cnim magis i ñfra¬
otucẽ. h amplius etunt mo dico licte usurum puto. neq: ciã
ã stricte int̾ ptandȩ s̃ uoluntites de sunctor. G. sĩ arm̃ti bo¬
uum usiᷤ relinquit᷑ om̃e usum habebit zad arandũ ⁊ adeę¬
t quȩ boues apti sunt. squi niqua legato usu uidendũ
Iuet domre possit: ad ueendũ subiugo utisiforte auriga fuit

Expanded text:
et ex his quae Nerua negauit: Iuuentius etiam cum conuiuis et hospitibus posse uti: quae sententia mihi uera uidetur, aliquo enim largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui relictus est usus, sed utetur ‹h›is, ut puto, dumtaxat in uilla: pomis autem et oleribus et floribus et lignis uidendum, utrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferri possint: sed melius est accipere et in oppidum deferenda, neque enim graue onus est horum, si abundent in fundo.Sed si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercorandum usurum dumtaxat Labeo ait, sed neque lana neque agnis neque lacte usurum: haec enim magis in fructu esse. hoc amplius etiam modico lacte usurum puto: neque enim tam stricte interpretandae sunt voluntates defunctorum. Sed si boum armenti usus relinquatur, omad quae boues apti sunt.Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
utra modicũ tempus quã redit ħ contingie idẽ dũ
hospiciũ quis conducit sarcinolas comꝑionit q̃ret
dum neracuis scribit.
Pulus lł xii. adedictũ Non enĩ neglegentib: subue¬
nit. seo necessitite rerũ impeditis totũq istud arbitito
pturis tempabitur ide ut ita demũ restauatur. sinõ
reglegoncii . s. tempon⁊s argustia non poter̃. litẽ ctt¬

Expanded text:
ntra modicum tempus quam rediit hoc contigit, id est dum hospitium quis conducit, sarcinulas componit, dum Neratius scribit.duodecimo ad edictum. Non enim neglegentibus subuenitur, sed necessitate rerum impeditis. totumque istud arbitrio praetoris temperabitur, id est ut ita demum restituat, si non neglegentia, sed temporis angustia non potuerunt litem c
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. ilud ꝗdẽ certe. quo mõ resse habe cumi dr̃o po¬
sterioꝵ mulaꝵ. ait non posse. qm̃ nõ sua sponte. s ꝑcu̾¬
sȩ retro redissent ¶Quidã boues uendidit ea lege ut
daret expumdos. ptꝰ ea dedit ex ꝑiundos emptori. ser¬
uus inexꝑumdo ꝑcussus ab alt̾o boue cornuẽ. quere.¬
hab̾et emptos tc̃ si culpa homines factũ ẽẽt. ut abo¬
ue fertretur. non debe pr̃i. si uicio horus debere
Cũ pila ꝯplures ludent. quidam exhis seruulũ
cũ plã ꝑciꝑe conaretur. impulit. seruũ cetidit.
crus fregit. querebatur an dĩs seriuili lege aquilia eũ eo¬
cuiꝰ impulsu ceciderat agẽ potẽ. R ñ posse cũ casu¬

Expanded text:
 certe, quoquo modo res se haberet, cum domino posteriorum mularum agi non posse, quoniam non sua sponte, sed percussae retro redissent. Quidam boues uendidit ea lege, uti daret experiundos: postea dedit experiundos: emptoris seruus in experiundo percussus ab altero boue cornu est: quaerehaberet emptos, tum, si culpa hominis factum esset, ut a boue feriretur, non debere praestari, si uitio bouis, debere. Cum pila complures luderent, quidam ex his seruulum, cum pilam percipere conaretur, impulit, seruus cecidit et crus fregit: qucuius impulsu ceciderat, agere potest. respondi non pos
Abbreviated transcription (Latin):
tucionis ꝓpt̃ canisentencram implorare posse
te tam̃ matre emptorib quero cum urguentib
creditorib distraota sit. nec de sordib tutoris me¬
rito quicquã dioi pote. qn pupillus iñint̃ restitui
iustũ e& restgui denegandũ id aux iliũ ꝙtutor
delicto uacaree.¶ Curator adolescenciũ p̃dia cõmu¬
na sibi ⁊ bis quoꝵ curam amininistrabit uendide.
querosi decreto p̃ri

Expanded text:
implorare posse.te tamen matre emptoribus: quaero, cum urguentibus creditoribus distracta sit nec de sordibus tutoris merito quippiam dici potest, an pupillus in integrum restiiustum sit restitui, denegandum id auxilium, quod tutor delicto uacaret. Curator adulescentium praedia communia sibi et his, quorum curam administrabat, uendidit: quaero, si decr
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit iñ iñ restituendo reum pͥncipalẽ nõ libat.¬
aoinor ancillam uendidit si eam: emptor manunise
rit ob ħ iñint restitui ñ poterit .s adũsus emptorẽ
quanti sua int̾ ẽ ac honẽ habebit ¶aiulier minorxx.
u. annis si pac hone. dotis deteriar condicis eiꝰ fiat grtale
pactum inierit ꝙ numquã maioris etiti consfituta tuder
pacisceretur. atq iđo reuocare uelit audienda ei. ꝯ soi

Expanded text:
mandauit, in integrum restituendo reum principalem non libMinor ancillam urit, ob hoc in integrum restitui non poterit, sed aduersus emptorem quanti sua interest actionem habebit. Mulier minor uiginti quinque annis si pactione dotis deterior condicio eius fiat et tale pactum inierit, quod numquam maioris aetatis constitutae paciscerentur, atque ideo reuocare uelit, audienda est. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
siad lib̾tatẽ ꝓclamans dño sciente facrat. aut ꝗd sintep¬
nat dũm. uł cũ transflum̃ sit seruus uidente ꝗdẽ s in
dũ ẽ. cirea serenciȩ uerbũ ssi exstianeus seruus sciente
me fecerit eumq redemerã noralis actio ime dabi¬
t᷑ qa ñ iudetur dño sciente fecisse cũ eo temp̃r dñs non¬
fuerĩ cũ dñs obscienciam tencit᷑: anserui qͦq nõe da¬
nda sit actio uidendũ ẽ. nusi forte p̃tor umn ã penã ac̃o
etigi uoluit ergo dolusserui impunit᷑ erit ꝙ ẽ iniqiũ
ummo utioꝰqͣ mo dñs tenebit᷑ una aũt pena ex ãcta quã
actor legerit alt̃a tollitur ssi detracta norȩ dedici¬
one. quasi cũ consio dũo actũ sit: ꝗ ñ erat conscrus ab¬
solutione ficti. ⁊ finito iudicio amplius agendo eum
nore dedicione. exceptione. rer uidicatȩ sũmo̾uebit᷑.
ꝗares in supius iudiciũ deducta ⁊finita ẽ donet aut

Expanded text:
si ad libertatem proclamans domino sciente faciat aut qui con‹t›emnat dominum? uel cum trans flumen sit seruus, uidente quidem, sed dum est circa scientiae uerbum. Si extraneus seruus sciente me fecerit eumque redemero, noxalis actio in me dabitur, quia non uidetur domino sciente fecisse, cum eo tempore dfuerim.Cum dominus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur.Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summouebitur, quia res in superius iudicium ded
Abbreviated transcription (Latin):
poat litis estimacionẽ offerre . hns quib debe ñ potẽ.
Ad ergo ẽ si aplurib conueniat᷑ si quidẽ unus occupa¬
ut an inchior sit condicio. ut ipsi soli dedatur. Aniꝰ uł
oñ li dedi dełut. uł auere debeat deffensunti aduer¬
sus cetos uerius ẽ occupunitis meliorẽ ẽẽ condicionem

Expanded text:
 litis aestimationem offerre his, quibus dedere non potest. quid ergo est, si a pluribus conveniatur? si quidem unus occupavit, an melior sit condicio, ut ipsi soli dedatur? an vero vel omnibus dedi debeat vel cavere debeat defensu iri adversus ceteros? et verius est occupantis melior
Abbreviated transcription (Latin):
furtũ fecit. uł aliã norã cõmusit. serui nõe actio ẽ no¬
ñals. necdñs suo nõe tenet᷑ At in legt aquilia in qt
dñs suo nõe tenet᷑ non serui utruisq legis reddit raci¬
onẽ: duodecĩ tabulaꝵ quasi uolũit seruoschñis in hac
ra n obtemꝑare.: aqualiȩ quast ignoraiũt serruis ꝗđd ñõ¬

Expanded text:
um fecit uel aliam noxam commisit, serui nomine actio est noxalis nec dominus suo nomine tenetur, at in lege Aquilia, inquit, dominus suo nomine tenetur, non serui. utriusque legis reddit rationem, duodecim tabularum, quasi uoluerit seruos dominis in hac re non obtemperare, Aquiliae, quasi ign