comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nanda uideamus. Attulit alabastrũ
unguenti. & stans retro secus pedes
iħu. lacrimis cepit rigare pedes eius.
& capillis capitis sui tergebat. & os¬
culabatur pedes eius. & unguento
iquet fr̃es: quod illicitis actib pri-¬
us mulier intenta. unguentũ sibi ꝓ
odore carnis adhibuit. Quod gͦ sibi
turpiter exhibuerat: hoc iam deo lau¬
dabiliter offerebat. Oculis terrena cõ¬
cupierat: sed hos iam ꝑ penitentiam
conterens flebat. Capillos ad compo¬
sitionem uultus exhibuerat: sed iã
capillis lacrimas tergebat. Ore suꝑ¬
ba dixerat: sed pedes dñi osculans. hoc
in redemptoris sui uestigia figebatꝰ t
ergo in se habuit oblectamenta. tot
de se inuenit holocausta. Conuer¬
tit ad uirtutũ numerũ numerũ
criminũ: ut totum seruiret deo in
penitentia. quicqͥd ex se deum con¬
tempserat. in culpa. Sed hoc phari¬
seus intuens despicit . &. non solum
uenientem peccatricem mulierem
sed etiam suscipientẽ dñm reprehen¬

Expanded text:
nanda, videamus. 2. Attulit alabastrum nanda, videamus. 2. Attulit alabastrum unguenti, et stans retro secus pedes Jesu, lacrymis coepit rigare pedessui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed pedes Din Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum, numerum criminum, ut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contempserat in culpa. 3. Sed hoc Pharisaeus intuens despicit, et non solum venientem peccatricem mulierem, sed etiam suscipientem Dominum reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
uiuantes ingressa est. non iussauenit:
uter epulas lacrimas obtulit. Disci¬
te quo dolore ardet: que flere & inter
epulas non erubescit. Hanc uͦ quam
lucas peccatricem mulierem. iohanneᷤ
mariam nominat: illam esse mariã
credimus de qua marcus septem de¬
monia eiecta fuisse testatur. Et quid
septem demonia.nisi uniuersa uitia
designant: Quia enim septem dieb
omine tempus comprehenditur: recte
septenario numero uniuersitas fi¬
eptem ergo demonia maria ha-¬
buit. que uniuersis uitiis plena fu-¬
it. Sed ecce quia turpitudinis sue
erubuit. Nam quia semet ipsam gra¬
uiter erubescebat intus: nichil esse cre¬
didit quod uerecundaretur foras. Qͥd
gͥ miramur fr̃es: Mariam uenientẽ
an dñm suscipientem: Suscipientẽ
dicam: an trahentem: Sed melius tra¬
hentem & suscipientem: quia nimirũ
ipse eam ꝑ miscliam traxit intus. qui
ꝑ mansuetudinẽ suscepit foras. Sed
iam textum sc̃i eiuiangelii ꝑcurrentes
ipsum quoq ordinem quo uenerit sa¬

Expanded text:
ressa est, non jussa venit, inter epulas lacrymas obtulit. Discite quo dolore ardet, quae flere et inter epulas non erubescit. Hanc vero quam Lucas peccatricem mulierem, 1593 Joannes Mariam nominat, illam esse Mariam credimus de qua Marcus septem daemonia ejecta fuisse testatur. Et quid per septem daemonia, nisi universa vitia designantur? Quia enim septem diebus omne tempus comprehenditur, recte septenario numero universitas fieptem ergo daemonia Maria habuit, quae universis vitiis plena fuit. Sed ecce quia turpitudinis suaeivantes non erubuit. Nam quia semetipsam graviter erubescebat intus, nihil esse credidit quod verecundaretur foris. Quid ergo miramur, fratres, Mariam venientem, an Dominum suscipientem? Suscipientem dicam, an trahentem? dicam melius, trahentem et suscipientem, quia nimirum ipse eam per misericordiam traxit intus, qui per mansuetudinem suscepit foris. Sed jam textum sancti Evangelii percurrentes, ipsum quoque ordinem quo venerit sa
Abbreviated transcription (Latin):
norantiam designat. Necdum enĩ eoꝵ
numero sociatus erat. quib ait apłs.
fuistis aliquando tenebre. nunc autẽ
lux in dño. sed inter eos potus rema¬
nebat. quib loquitur ysaias. Surge
illuminare iherłm quia uenit lumen
tuũ: & gła dñi suꝑ te orta est. Respon¬
mo nasci cum sit senex: Nunquid po¬
test in uentrem matris sue iterato in¬
troire & nasci: Quia enim scd̃e nati¬
uitatis adhuc nescius perseuerabat.
de salute aũ sua iam sollicitus extite¬
rat. necessario de una quam nouerat
natiuitate an posset iterari. uel quo
ordine regeneratio posset impleri que¬
rebat: ne huius expers remanendo. ui¬
te celestis particeps esse nequiret. No¬
tandũ aũ quia quod de carnali dixit.
hoc etiam de spiritali est generatione
sentiendum. nequa quã uidelicet eam
postquam semel expleta fuerit posse re¬
peti. Siue enim hereticus siue scismati¬
cus. siue fatinorosus quisq in confes¬
sione sc̃e trinitatis baptizet. non ualet

Expanded text:
norantiam designat; necdum enim eorum norantiam designat; necdum enim eorum numero sociatus erat, quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino ; sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . Responnasci, cum sit senex: nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat: ne hujus expers remanendo vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem, quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum. Nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus sive schismaticus facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis baptizet, non valet
Abbreviated transcription (Latin):
deo igitur ih̾m uenisse ad magi¬
sterium celeste mundo adhibendum
confessus est. deum cum illo fuisse mi
tamen ipsum deum esse cognouit. S
quia quẽ magistrũ nouerat ueritatis.
studiose docendus adiit. merito ad ag¬
nitionem diuinitatis eius ꝑfecte doctuᷤ
subiit. merito utriusq natiuitatis eiꝰ
diuine scilicet & humane. sed q passio¬
nis atq ascensionis ipsius archana ꝑ¬
nerationis. ingressumꝰ regni celestis:
aliaq ꝑplura doctrine euuangelice
sacramenta dño reuelante didicit.
amen dico tibi nisi quis natus fuerit
denuo: non potest uidere regnum dei.
Que sententia tanto aꝑtius cunctis fi¬
delib lucet: quanto constat. quia sine
huiꝰ luce fideles esse nequeunt. Quis et¬
enum sine lauachro regenerationis re¬
missionẽ peccatoꝵ consequi. ꝙ regnum
ualet intrare celorum:
ed nichodemus qui nocte uenit
ad dñm. necdum lucis istius myste¬
ria capere nouerat. Nam & nox in qua
uenit. ipsam eius qua premebatur ig¬

Expanded text:
Deo igitur Jesum venisse ad magisterium coeleste mundo adhibendum confessus est, Deum cum illo fuisse  Atamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana nerationis, ingressum regni coelestis, et alia perplura doctrinae Evangelicae sacramenta Deo revelante didicit. amen dico vobis: Nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis, remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Jesum, necdum lucis mysteria capere noverat; nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ig
Abbreviated transcription (Latin):
nec ut me sensu carnis agnoscas. Ad su¬
blimuora te defero: maiora tibi preparo.
Cum ad patrem meũ ascendero: tunc me
ꝑfectius ueriusq palpabis. apprehensu¬
ra qd̃ non tangis. & creditura qd̃ ñ ui¬
uin aũ ascendentem ui. ¶des.
in celos dñm sequates discipłoꝵ oculi.
uitenta animi ratione suspicerent. asti¬
terunt coram ipsis angłi duo mirabili
uestiũ candore fulgentes. qui & dixerũt.
Uiri galilei. quid statis aspicientes in
celum: Hic ih̾c qui ꝯasumptus est a uo
bis: sic ueniet quẽ admodũ uidistis eũ
euntem in celum. Quib uerbis omnes
eccł̃e filii docebantur. ut xp̃c ih̃c in ea¬
dem in qua ascenderat carne. uenturus
uisibilis crederetur: nec posset ambigi
omĩa illi esse subiecta. cui ab ipso corpo¬
ree natiuitatis exordio famulatus ser¬
uiset angelicus. Sicut enim concipi¬

Expanded text:
nec ut me sensu carnis agnoscas; ad sunec ut me sensu carnis agnoscas; ad sublimiora te differo, majora tibi praeparo. Cum ad Patrem meum ascendero, tunc me perfectius veriusque palpabis, apprehensura quod non tangis, et creditura quum autem ascendentem ad coelos Dominum sequaces discipulorum oculi intenta admiratione suspicerent, astiterunt coram ipsis angeli duo mirabili vestium candore fulgentes, qui et dixerunt: Viri Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic  sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Quibus verbis omnes Ecclesiae filii docebantur ut Jesus Christus in eadem qua ascenderat carne venturus visibilis crederetur; nec posset ambigi omnia illi esse subjecta, cui ab ipso corporeae nativitatis exordio famulatus servisset angelicus. Sicut enim concipi
Abbreviated transcription (Latin):
consedentem erexerant: nec iam corpo¬
ree uisionis tardabantur obiectu. quomi¬
nus in id aciem mentis intenderent.
qd̃ nec a patre descendendo abfuerat.
filius excellentius. sacratiusq innotu¬
it: cum in paterne maiestatis glam se
recepit: & in effabili modo cepit esse di-¬
uinitate presentior. qui factus est hu¬
manitate longinquior. Tunc ad equa¬
lem patri filiũ. eruditior fides gressu.
cepit mentis accedere: ꝙ contrectatione
corporee in xp̃o substantie. que patre
minor est ñ egere. qm̃ głificati corpo¬
ris manente natura. eo fides credentiũ
uocabatur: ubi ñ carnali manu sed
sp̃uali intellectu par genitori uni¬
gentus tangeretur. Hinc illud est
qd̾ post resurrectionem suam dñs cũ
maria magdalene personam eccl̃ie ge¬
rens. ad contactum ipsuis ꝓperaret ac-¬
cedere: dicit ei. Noli me tangere: non¬
dum enĩ ascendi ad patrem neũ. Hoc
est nolo ut ad me corporaliter uenias:

Expanded text:
consedentis erexerant, nec jam corpoconsedentis erexerant, nec jam corporeae visionis tardabantur objectu, quominus in id aciem mentis intenderent, quod nec a Patre descendendo abfuerat, Filius, excellentius sacratiusque innotuit, cum in paternae majestatis gloriam se recepit et ineffabili modo coepit esse Divinitate praesentior, qui factus est humanitate longinquior. Tunc ad aequalem Patri Filium eruditior fides gressu mentis coepit accedere, et contrectatione corporeae in Christo substantiae, qua Patre minor est , non egere: quoniam glorificati corporis manente natura, eo fides credentium vocabatur, ubi non carnali manu, sed spiritali 295 intellectu, par Genitori Unigenitus tangeretur. Hinc illud est quod post resurrectionem suam Dominus, cum Maria Magdalene personam Ecclesiae gerens, ad contactum ipsius properaret accedere, dicit ei: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum : hoc est, nolo ut ad me corporaliter venias,
Abbreviated transcription (Latin):
uod itaq redemptoris nr̃i conspi¬
cuum fuit. in sacramenta transiuit:
q ut fides excellentior esset ac firmior
uisiomi doctrina successit: cuiꝰ auctori¬
tatem suꝑnis illuminata radiis creden¬
tium corda sequerentur. Hanc fidem
ascensione domuni auctam. & sc̃i sp̃s mu
ferarũ. nec exquisita ꝑsequentiũ crude¬
litatib supplicia terruerunt. Pro hac
fide ꝑ uinuersum mundũ non solum
uiri sed etiam femine. nec tantũ ila¬
puberes pueri. sed etiam tenere uirgi¬
nes: usq ad effusionem sui sanguinis
decertarunt. Hec fides demonia eie-¬
tit egritudines depulit: mortuos su¬
scitauit. Unde & ipsi beati apłi. qui
tot miraculis confirmati tot sermo¬
nib eruditi. attrocitatem tamen do¬
minice passionis expauerant: & uerita¬
tem resurrectionis eius ñ sinehesitatio¬
ne susceperant: tantũ de ascensione do¬
mini ꝓfecerunt: ut quicquid illis prius
intulerat metum. uerteret in gaudiũ.
otam enim contemplationem
animi in diuinitatẽ ad patris dexterã

Expanded text:
uod itaque Redemptoris nostri conspicuum fuit, in sacramenta transivit; et ut fides excellentior esset ac firmior, visioni doctrina successit, cujus auctoritatem supernis illuminata radiis credentium corda sequerentur. CAP. III. Hanc fidem ascensione Domini auctam, et Spiritus sanferarum, nec exquisita persequentium crudelitatibus supplicia terruerunt. Pro hac fide per universum mundum, non solum viri, sed etiam feminae, nec tantum impubes pueri, sed etiam tenerae virgines, usque ad effusionem sui sanguinis decertarunt. Haec fides daemonia ejecit, aegritudines depulit, mortuos suscitavit. Unde et ipsi beati apostoli, qui tot miraculis confirmati, tot sermonibus eruditi, atrocitate tamen Dominicae passionis expaverant, et veritatem resurrectionis ejus non sine haesitatione susceperant, tantum de ascensione Domini profecerunt, ut quidquid illis prius intulerat metum, verteretur in gaudium. Totam enim contemplationem animi in Divinitatem ad Patris dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
tantib ꝑ multa argumenta monstra¬
ta est: que dũ nos legentes agnoscimꝰ.
quid aliud quã de illoꝵ dubitatione
solidamur: Minus enĩ michi maria
magdalene prestitit. que citius credidit.
quã thomas qui dui dubitauit. Ille et¬
enim dubitando uulnerũ cicatrices
tetigit: & de nr̃o pectore dubietatis uul-¬
nus amputauit. To insinuandam qͦq
ueritatem dñice resurrectionis: notan¬
dum nobis est quid lucas referat dicens.
Conuescens: precepit eis ab iherosolimis
ne discederent. E post paucã Uidentib¬

Expanded text:
ulta argumenta monstrata est, quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Minus enim mihi Maria Magdalene praestitit, quae citius credidit, quam Thomas, qui diu dubitavit. Ille etenim dubitando vulnerum cicatrices tetigit, et de nostro pectore dubietatis vulnus amputavit. Ad insinuandam quoque veritatem dominicae resurrectionis notandum nobis est quid Lucas referat, dicens: Convescens praecepit eis a Jerosolymis ne discederent . Et post pauca: Videntib
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ nuntioꝵ testimonia prima docu¬
erunt: sic ad iudicandũ mundũ in ip¬
sa carne uenturũ. angłoꝵ officia decla¬
rarunt. ut intelligeremus quante pote¬
states affuture sint cũ iudicaturo:. cui
tante ministrauer̃t etiam udicando.
Exultemus itaq dilectissimi gaudio
spiritali: ꝙ digna apud dñm ratione
letantes. liberos cordis oculos ad illam
altitudinem in qua xp̃c est erigamus.
Sursum uocatos animos desideria ter¬
rena non deprimant. Ao eterna preele¬
ctos peritura non occupeñt. Uiam ue¬
ritatis ingressos. fallaces illecebre non
retardent.¬

Expanded text:
estimonia docuerunt, sic ad judicandum mundum in ipsa carne venturum, angelorum officia praedicarunt: ut intelligeremus quantae potestates sint adfuturae cum judicaturo, cui tantae ministraverunt etiam judicando. CAP. V. Exsultemus itaque, dilectissimi, gaudio spiritali, et digna apud Deum gratiarum actione laetantes, liberos cordis oculos ad illam altitudinem in qua Christus est erigamus. Sursum vocatos animos desideria terrena non deprimant; ad aeterna praeelectos peritura non occupent; viam veritatis ingressos fallaces illecebrae non retardent
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis ꝓmittimus. oꝑib complemus.
In die quippe baptismatis. omnib nos
antiqui hostis operib. atq omnib
pompis abrenuntiare promisimus.
Itaq unusquisq ur̃m ad consideratio¬
nem suam mentis oculos reducat: q si
seruat post baptismũ quodante bap¬
tismũ spopondit. certus iam quia fide¬
lis est gaudeat.

Expanded text:
verbis promittimus operibus implemus. verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat.
Abbreviated transcription (Latin):
aluid in mundofacit nisi grana semi¬
nis aspergit: E pauca grana mittit
in semme: ut multarũ messium fru¬
ges recipiat ex nr̃a fide. Neq etenim in
uniuerso mundo tanta fidelium mes¬
sis exurgeret: si de mãnu domini suꝑ
rationalem terram illa electa grana p̃-¬
dicantiũ ñ uenissent. Sequitur. Quicre¬
diderit ꝙ baptizatus fuerit: saluus erit.
Qui uero non crediderit: condempnabi¬
tur. Fortasse unusquisq apudsemet ip¬
sum dicat. Ego iam credidi: saluus ero.
Uerum dicit: si fidem operib tenẽt ue¬
ra etenum fides est: que in hoc qd̃ uerbis
dicit. morib non contradicit. Hinc est
enim: quod de quibdam falsis fidelib
paulus dicit. Qui confitentur se nosse
deum: factis aũ negant. Hinc iohanne̾
ait. Qui dicit se nosse deum & mandata
eius non custedit: mendax est. Qd̃ cũ
ita sit: fidei nr̃e ueritatem in uite nr̃e
consideratione debemus agnoscere. Tũc
enim ueratiter ficleles sumus: si quod

Expanded text:
aliud in mundo facit, nisi grana semialiud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non crediderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicat: Ego jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. sentiunt. sed non discernũt.
Angeli enim sunt: uuunt sentiunt.
& discernunt. Omnis aũ creature:
aliquid habet homo. Habet namq
cõmune esse cum lapidib: uiuere cũ
arborib. sentire cũ animalib. intel¬
ligere cum angłis. Si gͥ cõmune ali
quid habet cum om̃i creatura homo:
iuxta aliquid om̃is creatura homo.
Om̃i gͦ creature predicatur euuange¬
liũ cum soli homini predicatur: qͥa
ille uidelicet docetur. ꝓpter quem in
terra cuncta creata sunt. & a quo
innia ꝑ quandam similitudinem ali¬
otest etiam omnis creature nomi¬
ne: omnis natio gentium designari.
Antea etenim dictum fuerat. in uiam
gentium ne abieritis: nunc aũ dicit᷑.
predicate om̃i creature: ut scilicet pri¬
us a uidea apłoꝵ repulsa predicatio.
tunc nobis in adiutoriũ fieret. cũ hãc
illa ad dampnationis sue testimoni¬
um suꝑba repulisset. Sed cum discipu¬
los ad predicandũ ueritas mittit: quid

Expanded text:
vivunt, sentiunt, sed non discernunt. vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliotest etiam omnis creaturae nomne, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
medit & ascendit: ut uidelicet ꝑ effectũ
comestionis ueritas patesceret carnis.
dominus ascendat: eum de cordis atq
infidelitatis duritia increpasse discipu¬
los memorat. Qua in re quid consi de¬
randum est. nisi quod idcirco dñs
tunc discipulos increpauit cũ corpo¬
raliter reliquit. ut uerba que recedenꝰ
diceret. in corde audientiũ artius im¬
pressa remanerent: Increpata gͥ eoꝵ
duritia: quid admonendo dicat au¬
diamus. Euntes in mundũ uniuer¬
sum: predicate euuangłm om̃i crea-¬
ture. Nunquid fr̃es mei sc̃m euuan¬
geliũ uel insensatis reb uel brutis
animalib fuerat predicandum: ut
de eo discipulis dicatur predicate om¬
ni creature: Sed omnis creature
nomine. signatur homo. Sunt nãq
lapides: sed nec uiuunt nec sentiũt.
Sunt herbe & arbusta: uiuunt qui¬
dem sed non sentiunt. Uuiunt dico
&. paulus dicit. Insipiens tu qd̃ semi¬
nas non uiuificatur: nisi prius mo¬
riatur. Uiuit gͦ quod moritur: ut ui¬
sentiunt. Bruta uero animalia sunt.

Expanded text:
ut videlicet per effectum comestionis veritas patesceret carnis. Dominus ascendat, eum de cordis atque infidelitatis duritia increpasse discipulos memorat. Qua in re quid considerandum est, nisi quod idcirco Dominus tunc discipulos increpavit, cum eos corporaliter reliquit, ut verba quae recedens diceret in corde audientium arctius impressa remanerent? Increpata igitur eorum duritia, quid admonendo dicat, audiamus: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. 2. Nunquid, fratres mei, sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut viunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quiescere faciam suꝑbiam infidelium:
& arrogantiam fortium humiltabo. Pre¬
ciosior erit uir auro: & homo mundo ob¬
rizo. Suꝑ hoc celum turbabo: & mouebi¬
tur terra de loco suo. propter indignati¬
onem domini exercituum. & propter
diem ire furoris eus. Et erit quasi da¬
mula fugiens. & quasi ouis: & non erte
qui congreget. Unusquisq ad populũ
suum conuertetur: & singuli ad terram
suam fugient. Omnis qui inuentus fu¬
erit occidetur: & omnis qui suꝑuenerte
cadet in gladio. In fantes eorum allident᷑
in oculis eoꝵ: diripientur domus eorumr:¬
& uxores eorum uiolabuntur:¬

Expanded text:
ere faciam superbiam infidelium ere faciam superbiam infidelium et arrogantiam fortium humiliabo pretiosior erit vir auro et homo mundo obrizo super hoc caelum turbabo et movebitur terra de loco suo propter indignationem Domini exercituum et propter diem irae furoris eius et erit quasi dammula fugiens et quasi ovis et non erit qui congreget unusquisque ad populum suum convertetur et singuli ad terram suam fugient omnis qui inventus fuerit occidetur et omnis qui supervenerit cadet in gladio infantes eorum adlident in oculis eorum diripientur domus eorum et uxores eorum violabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
diices. Ego mandaui sanctificatis meis:
& uocaui fortes meos in ira mea: exultã¬
tes in głia mea. Uox multitudinis in
montib quasi populorum frequentiũ.
uox sonitus regum. & gentium congre¬
gatarum. Dominus exercituum pre¬
cepit milicie belli. uenientib de terra
procul. a summitate celi: dominus et¬
& uasa furoris eius. ut disꝑdat omnẽ
terram. Ululate quia prope est dies
domini: quasi uastitas adomino ueni¬
et. Propter hoc omnes manus dissol¬
uentur: & omne cor hominis tabescet
&e conteretur. Torciones e dosores tene¬
bunt: quasi parturiens dolebunt.
Unusquisq ad pximum suum stu¬
pebit: facies combuste uultus eorum.
Ecce dies uenit crudelis & insignationis
plenus. & ire furorisq ad ponendam
terram in solitudinem. & pecc̃ores
eius conterendos de ea: quontam stes¬
le celi. & splendor earum. non expan¬
dent lumen suum. Obtenebratus ẽ¬
sol in ortu suo: & luna non splendebit in¬
lumine suo. Et uisitabo suꝑ cirbes mala:

Expanded text:
icatis meis, et vocavi fortes meos in ira mea, exsultantes in gloria mea. Vox multitudinis in montibus, quasi populorum frequentium: Vox sonitus regum, gentium congregatarum: Dominus exercituum praecepit militiae belli, venientibus de terra procul. A summitate coeli Dominus, et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. Ululate, quia prope est dies Domini: quasi vastitas a Domino veniet. Propter hoc omnes manus dissolventur, et omne cor hominis contabescet, et conteretur. Torsiones et dolores tenebunt; quasi parturiens, dolebunt: Unusquisque ad proximum suum stupebit, facies combustae vultus eorum. Ecce dies Domini venit, crudelis, et indignationis plenus, et irae furorisque, ad ponendam terram in solitudinem, et peccatores ejus conterendos de ea. Quoniam stellae coeli, et splendor earum, non expaudent lumen suum: Obtenebratus essol in ortu suo, et luna non splendebit lumine suo. Et visitabo super orbis mala,
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo maria eo modo quamuis dudũ
incomparabilis ẽẽ uniu̾sis que sub ce¬
lo sunt uirginib. ut decenter posset in
se susciꝑe diuinitatis admixtionem.
salua utraq natura. tamen cũ gratia.
repletur cũ sp̃u sc̃o ꝑfuncditur. cũ uir¬
tute altissimi obumbratur. fit p̾ciosi¬
or meritis. celsis sublimior fastigiis:
pulchrior sc̃itate. głosior scõꝵ preroga¬
tiuis meritoꝵ. ita ut nullis iamusib
sit ipsa eademq mancipanda nisi diui
nde o scĩssime uirginesu. ¶nis.¬
& si imitari oportet tantam ac talem
uirginem tamq preclaram.uenerari
multum conienit: & ultra angelicã
quodammodo digutatem. quantũ fas
est cum gaudio lai dib dignissime
precessit eam dñs & saluator ñr ex ea
uera fide genitus ad celestia. ut pararet
ei sicut ipse suis reꝓmisit discipulis in
ethereis mansionib locum. Hinc qͦq
dauid ꝓpħa. olim gratulabundus xp̃o
canit. A sumino celo inquit egressio eiꝰ.

Expanded text:
virgo Maria eo modo, quamvis dudum virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbratur, fit pretiosior meritis, celsis spulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum, ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divinis. Unde, o sanctissimae virgines, et si imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari multum convenit, et ultra angelicam quodammodo dignitatem, quantum fas est cum gaudio laudibus digne praecessit eam Dominus et salvator noster, ex ea vera fide genitus ad coelestia, ut pararet ei, sicut ipse suis promisit discipulis, in aethereis mansionibus locum. Hinc quoque David propheta olim gratulabundus Christo canit: A summo, inquit, coelo egressio ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ negati.t. Hoc quippe priuilegium
non ⁊eture est sed gr̃e, beate anrginis
marie: de qua natus est ipse ds & homo
Idcieto & ipsaplus est meritis & ñ na¬
tura: quam uirgo ꝙ homo.
nde & si cetere uirgines imitantur
illam usq ad conceptũ partus & ga¬
brihelis noue salutationis obsequiũ.
deinceps totum diuinũ est quod oꝑatur
in ea teste angło. quia sp̃u sc̃o Quirtute
altissimi obumbratur. Ante hoc ipsum
sane uterus uirginis qͣmius mundus.
qͣmuis impollutus: & alienus a conta¬
gione peccati. quãuis sc̃s tamen adhuc
uilitate humanitatis induitur: ut ita
dicam, acsi lana candidissima suiq co¬
Ed quam sane cum accessit sp̃s sc̃s qͣsi
ne coccini uel muricis. uertitur in pur¬
puram. uersa est & ipsa sine coitu in
matrem ut non sit iam admodũ quod
fuerat. sed purpura uerissima ad indu¬
mentũ & głam sũmi regis diuinitus
aptissime dedicata. ut nulli deinceps
ea uti usu femineo licuerit. nisi deo.
Quippe ut ita loquar ꝙ beata & głosa

Expanded text:
rivilegium non naturae est, sed gratiae beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura, quam virgo et homo. Unde etsi caeterae virgines imitantur illam usque ad conceptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divinum est quod operatur in ea, teste angelo, quia Spiritu sancto et virtute Altissimi obumbratur. Ante hoc ipsum sane uterus Mariae virginis quamvis mundus, quamvis impollutus et alienus a contagione peccati, quamvis sanctus, tamen adhuc vilitate humanitatis induitur ut ita dicam ac si lana candidissima, suique cod quam sane cum accessisset Spiritus sanine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine coitu in matrem: ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uirginis marie deuotissi¬
me celebremus: quia hec est dies pre¬
clarain qua meruit exaltari suꝑ cho¬
ros angłoꝵ & ꝑuenire ultra quã nr̃e
ln manitatis est natura. Ubi non sub¬
stantia tollitur. sed głe magnitudo mõ¬
stratur cũ eleuatur in dexterã patris.
subi xp̃c pro nobis introiuit. pontifex
factus in eternũ ad celi palatiũ.ii.¬
Iec est inquam dies in qua usq ad
throni celsitudinem intemerata mat̾
& uirgo processit: atq in regni solio sub¬
limata. post xp̃m głosa resedit. Sic
itaq ubiq confidenter sc̃a dei canit ec¬
clesia. qd̾ de nullo alioꝵ sc̃oꝵ fas est
credere. ut ultra angłoꝵ uł archange¬

Expanded text:
er virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae humanitatis est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum elevatur in dexteram Patris, ubi Christus pro nobis introivit pontifex factus in aeternum ad coeli palatium. Haec est, inquam, dies, in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum gloriosa resedit. Sic itaque ubique confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum et archange
Abbreviated transcription (Latin):
inuenientes pascua: & abierunt absq
fortitudine ante faciem subsequentis.
Lai. Et recordata est iherłm dierum af¬
flictionis sue q preuaritationis sue om¬
niũ desiderabiliũ suoꝵ que babuerat a
dieb antiquis. cum caderet populus eiꝰ
in manu hostili: & non esset auxilia¬
tõ. Uiderunt eam hostes: & deriserunt
sabbata eius. Heth Peccatum peccauit
iherł̾m: ꝓpterea instabilis facta est. Om̃s
qui glificabant eam spreuerum illam:
quia uiderunt ignominiam eius. Ipsa

Expanded text:
enientes pascua: et abierunt absque fortitudine ante faciem subsequentis.  Zain.  Recordata est Jerusalem dierum afflictionis suae, et praevaricationis omnium desiderabilium suorum, quae habuerat a diebus antiquis, cum caderet populus ejus in manu hostili, et non esset auxiliator: viderunt eam hostes, et deriserunt sabbata ejus.  Heth.  Peccatum peccavit Jerusalem, propterea instabilis facta est, omnes, qui glorificabant eam, spreverunt illam, quia vide
Abbreviated transcription (Latin):
cte: et lacrime eius in maxillis aus. Non
est qui consoletur eam: ex om̃ib caris eiꝰ.
Om̃es arui eius spreuer̃t eam: & facti sũt
ei inranci. Gimel. Migrauit iida ꝓpt̾
afflictionem & multitudinem seruitu¬
tis. habitauit inter gentes nec inuenit
requiem. Omnes ꝑsecutores eius appre-¬
henderunt eam: inter angustias. De E¬
lech U ie syon lugent: eoquod non sut¬

Expanded text:
on est qui consoletur eam ex omnibus caris ejus; omnes amici ejus spreverunt eam, et facti sunt ei inimici.  Gimel.  Migravit Juda propter afflictionem et multitudinem servitutis: habitavit inter gentes, nec invenit requiem: omnes persecutores ejus apprehenderunt eam inter angustias.  Daleth.  Viae Sion lugent, eo quod non s
Abbreviated transcription (Latin):
morante. statim uentus contrarius
oritur: & turbat mare. & ꝑiclitant᷑
apłi. & tam diu imminens naufra¬
gium ꝑseuerat. quã du iħc ueniat.
uarta autẽ ugilia noctis
uenit ad eos:ambulans supra mare.
Stationes & iugilie militares: in ter¬
na horarũ spacia diuidunt. Quando
gͦ dicit q̃uarta uigilia noctis uenisse
ad eos dñm: ostendit tota nocte peri¬
clitatos. & in extrema parte noctis at.¬
q in consũmatione mundi eis auxi¬
lium prebitum. E uidentes eũ supra
mare ambulantem turbatisunt. di¬
centes. quia phantasma est. Si uxta
est natus ex uirgine. sed uisus in fan¬
tasmate. quomͦ nunc apłi timent ne
fantasma uideant: & pre timore cla¬
mauerunt. Confusus clamor. & in¬
certa uox: magni timoris indiciũ est.
& timentib precepit dicens. Habete
fiduciam: nolite timere

Expanded text:
morante, statim ventus contrarius morante, statim ventus contrarius oritur, et turbat mare, et periclitantur apostoli, et tamdiu imminens naufragium perseverat, quamdiu Jesus veniat. Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extrema parte noctis, atque in consummatione mundi eis auxilium praebiturum. Et videntes eum supra mare ambulantem, turbati sunt, dicentes: quia phantasma est. Si juxtaest natus ex Virgine, sed visus in phantasmate: quomodo nunc apostoli timent ne phantasma videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor et incerta vox, magni timoris indicium est. et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere
Abbreviated transcription (Latin):
fretare: & compellit. ut ascen¬
dant nauiculam. Quo sermone often¬
ditur inuitos eos a dño recessisse. dũ
amore preceptoris. ne puncto quidem
temporis. ab eo uolunt separari. Et
dimissa turba: ascendit in montem
solus orare. Si fuissent cũ eo discipłi
petrus. & iacobus. &. iohannes. qui
uiderant głam transformati: forsitã
ascendissent cum eo in montem. Sed
turba ad sublimia sequi non potest:
nisi docuerit eam iuxta mare in lit¬
tore. & aluerit in deserto.
Iuod aũ ascendit solus orare. non
ad eui referas. qui de quinq panib
quinq milia saturauit hominũ. ex¬
ceptis paruulis & mulierib. sed ad eũ
qui audita morte iohannis recessit
in solitudinem. non quo ꝑsonam do¬
nuni separemus. sed quo opera eus
inter dm hominemq diuersa sint.
Nauicula aũ in medio mari iacta¬
batur fluctib. Recte quasi inuiti. &
retrectantes apłi a dño recesserant:
ne illo absente naufragia sustinerẽt.
Deniq dño in montis cacumine cõ¬

Expanded text:
fretare, et compulit ut ascenderent naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse: dum amore praeceptoris ne punctum quidem temporis ab eo volunt separari. Et dimissa turba, ascendit in montem soPetrus, et Jacobus, et Joannes, qui viderant gloriam transformati, forsitan ascendissent in montem cum eo; sed turba ad sublimia sequi non poterat, nisi docuisset eam juxta mare in littore, et aluerit in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum referas qui de quinque panibus quinque millia saturavit hominum, exceptis parvulis et mulieribus; sed ad eum qui, audita morte Joannis, secessit in solitudinem, non quod personam Domini separemus, sed quod opera ejus inter Deum et hominem divisa sint. 107 Navicula autem in medio mari jactabatur fluctibretractantes apostoli a Domino recesserant, ne illo absente, naufragia sustinerent. Denique Domino in montis cacumine com
Abbreviated transcription (Latin):
male amaueris tunc odisti: si bene
oderis tunc amasti. felices qui oder̃t
custodiendo: ne ꝑdant amando. Sed
uide ne tibi subrepat. ut te ipsum ue¬
lis interimere: sic intelligendo qͦd
debes odisse in hoc mundo animã
tuam. Hinc enĩ quidam maligni at¬
q peruersi. ꝙ in semet ipsis crudelio¬
res & sceleratiores horicide. flaminis
se donant. aquis prefocaut. precipitio
cuit: immo etiam diabolo precipitiũ
suggerenti. redi inquit retro sathanaᷤᷤ.
Scriptum est. non temptabis dñm
dm tuũ. Petro aũ dixit. significans

Expanded text:
male amaveris, tunc odisti; si bene male amaveris, tunc odisti; si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio cuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. nisi granũ frumenti cadeis
in terram mortuũ fuerit: ipsum solũ
manet. Si aũ mortuũ fuerit: multũ
fructum affert. Se aũ dicebat ipsum
granũ mortificandũ & multiplican-¬
dum. Mortificandũ infidelitate iude¬
oꝵ: multiplicandũ fide popłoꝵ. Iam
uero exhortans ad passionis sue sectã¬
da uestigia: qui amat inquit animã
suam ꝑdet eam. Quod duob modis
intelligi potest. Qui amat perdet: id
est si amas ꝑde. Si cupis uitam tene¬
re in xp̃o: noli mortem timere ꝓ xp̃o.
Item alio modo. Qui amat animam
suam:perdet eam. Noli amare ne ꝑdas:
noli amare in hac uita. ne ꝑdas in et̾¬
na uita. Hoc aũ quod posterius dixi.
magis habere uidetur sensus euuan
głicus. Sequitur enim. E qui odit
animã suam in hoc mundo: in uitã
eternam custodit eam. Ergo quod su
pra dictum est qui amat. subintelli-¬
gitur in hoc mundo: ip̃e itaq ꝑdet.
agna & mira sententia. quẽad¬
modum sit homii.i in animã suam¬
amor ut pereat: odium ne pereat. Si

Expanded text:
num frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet. Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Se autem dicebat ipsum esse granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide omniumJamvero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia: Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest: Qui amat, perdet, id est, Si amas, perde; si cupis vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare, ne perdas; noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus: sequitur enim, Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aetepra dictum est: Qui amat, subintelligitur, in hoc mundo; ipse itaque a. Mira sententia, quemadmodum sit hominis amor in animam suam ut pereat; odium, ne pereat. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Recole maria in libro ysaie ꝓph̾e. uir¬
ginem quã parituram legisti:& gaude
quia tu esse merusti. Tu ibi presignata
es uirgo. o ecce contipies in utero. non
nebis. Paries quidem filium: & uirgi¬
nitatis non patieris detrimentũ. Ef¬
ficieris grauida: & eris mater intacta.
Senties pondera uentris: & pudorem
non senties castitatis. Intumescant
ubera tua: & intacta maneant geni¬
talia tua. Et illa dixit. Ecce ancilla
dñi: fiat michi scd̾m uerbum tuũ. O
felix obedientia. o insignis gr̃a. que dũ
humiliter fidem dedit. celi in se opifi¬
cem corporauit. Impleuit in eam dñs
qd̃ dudum predixerat. obedientiã mal¬
le quam sacrificium: & scientiam dei
plus quã holocausta. Hec fuit uera obe¬
dientia. om̃i sacrificio gratior: hec uo¬
luntas cunctis hostiis acceptior. Hinc
.ꝓmeruit głam: quam ipsa postinodum
plausit. Ecce enim ait. Ex hoc beatam
me dicent omnes generationes.

Expanded text:
Recole, Maria, in libro Isaiae prophetae, virRecole, Maria, in libro Isaiae prophetae, virginem quam parituram legisti ; et gaude atque exsulta, quia tu esse meruisti. Tu ibi praefigurata es Virgo, tu ecce concipies in utero, non nebis. Paries quidem filium, et virginitatis non patieris detrimentum. Efficieris gravida, et eris mater semper intacta. Senties pondera ventris, et pudorem non perdes castitatis. Intumescent ubera tua, et intacta manent genitalia tua. At illa dixit: Ecce ancilla Domini: fiat mihi secundum verbum tuum. O felix obedientia, o insignis gratia, quae dum fidem humiliter dedit, coeli in se opificem corporavit! Implevit in ea Dominus, quod dudum praedixerat: Obedientiam malo quam sacrificium, et scientiam Dei plus quam holocausta . Haec fuit vera obedientia omni sacrificio gratior, haec voluntas cunctis hostiis acceptior; hinc promeruit gloriam, quam ipsa postmodum plausit: Ecce, ait, ex hoc beatam me dicent omnes generationes.
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur: Non enĩ decebat. ut ille qui no¬
bis afferebat salutem: matri preriperet
integritatis dignitatem. Nam qui
terra mari celoq non capitur:. intra
unius corpusculi membra suscipitur.
Hec est illa nouitas ieremie ꝓphete ua¬
ticĩnio prenuntiata: faciet inquit dñs
nouũ super terram. femina circundabit
uirũ. O femina suꝑ om̃es feminas bene¬
dicta: que uirum omnino non nouit.
& uirum suo utero circundedit. Cir¬
cundat uirum maria angelo fidẽ dan¬
do: quia eua perdidit uirum serpen
lutationis ignaram: terretur uirgo no¬
uitate uerboꝵ. Ad quam angłs. quod
superius ꝓtulimis dixit. Ne timeas
maria: inuenisti gr̃am apud dñm. Ne
inquit a conspectu meo mater domini
mei terrearis: ego conceptionis tue mi¬
nister adueni: non ut uirginitatem
amittas interiem. Ipse me misit ad te.
qui est nasciturus exte. Concipies enĩ
& paries filium: non cunslibet meri-¬
ti hominem. sed totius scli saluatorẽ.

Expanded text:
cipitur: non enim decebat ut ille qui nocipitur: non enim decebat ut ille qui nobis afferebat salutem, matri praeriperet integritatis dignitatem. Nam qui terra, mari coeloque non capitur, intra unius corpusculi membra suscipitur. Haec est illa novitas Jeremiae prophetae vaticinio praenuntiata: Faciet, inquit, Dominus novum super terram; femina circumdabit virum . O femina super feminas benedicta, quae virum omnino non novit, et virum suo utero circumdedit! Circumdat virum Maria angelo fidem dando; quia Eva perdidit virum serpentlutationis ignaram; terretur Virgo novitate verborum. Ad quam angelus, ut superius protulimus, dixit: Ne timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Dominum. Ne, inquit, a conspectu meo, Mater Domini mei, terrearis: ego conceptionis tuae minister adveni, non ut virginitatem amitteres interveni; ipse me misit ad te, qui est nasciturus ex te. Concipies enim et paries filium; non cujuslibet meriti hominem, sed totius saeculi Salvatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
fidei obsidem fecit. Noli morari uirgo nũ¬
tium. festinanter responde uerbum. et
suscipe filiũ. Da fidem: ꝙ senti uirtutẽ
Ecce inquit ancilla domini: fiat michi
scłm uerbum tuũ. Nec mora reuerti¬
turnuntius: & uirginalem thalanũ
ingreditur xp̃c. Efficitur subito pre¬
gnans beata dei genitrix: & cuncta per
scła predicatur. Hinc felix concepit
mox ad crecbulitatem uerbi: uirilis ig¬
nara consortii. Impletur uterus: nul
ra gͦ illa uirginitas: & głosa fec siditas.
Exultat maria & matrem se leta mirat᷑.
ꝙ de sp̃u sc̃o se ꝓtulisse filium gaudet:
nec quia peperit innupta terretur. sed
quia genuerat cũ exultatione miratur.
Gaudeamus gͦ & nos fr̃es km̃i. in die
tante uirginis: que dum desponsaret᷑
fabro. celi nupsit architecto. Promitti¬
tur eium ei filius: ꝑ uisitationem sc̃i
sp̃s. Hec illa audiens gaudet: cupitq
effici mater. Quid gͥ mirũ si sine corru¬
ptione nascitur: qui de sc̃ificatione cõ¬

Expanded text:
fidei obsidem fecit. Noli morari, Virgo: nunfidei obsidem fecit. Noli morari, Virgo: nuntio festinanter responde verbum, et suscipe filium; da fidem, et senti virtutem. Ecce, inquit, ancilla Domini: fiat mihi secundum verbum tuum. Nec mora, revertitur nuntius, et virginalem thalamum ingreditur Christus. Efficitur subito praegnans beata Dei genitrix, et cuncta per saecula praedicatur hinc felix. Concepit mox ad credulitatem verbi, virilis ignara consortii: impletur uterus nullora ergo illa virginitas, et gloriosa fecunditas. Exsultat Maria, et matrem se laeta miratur, et de Spiritu sancto se peperisse gaudet: nec quia peperit innupta, terretur; sed quia genuerit, cum exsultatione miratur. Gaudeamus ergo et nos, fratres, in die tantae Virginis, quae dum desponsaretur fabro, coeli nupsit architecto. Promittitur enim ei filius per visitationem sancti Spiritus. Haec illa audiens gaudet, cupitque effici mater. Quid igitur mirum, si sine corruptione nascitur, qui de sanctificatione con
Abbreviated transcription (Latin):
litatem ancille sue. ecce enim ex hoc bea¬
tam me dicent omnes generationes: quia
fecit michi magna qui potens est. Causa
gͥ tante inualescentis leticie: erat mira¬
culum nouũ. Nouus marie partus. par¬
tum euẽ euicit: & eue planctum. marie
cantus exclusit. Deniq post ill ius bene¬
dictionis presagium. tacita cͥum secũ
mentis uirgo altercatione confligeret.
qualis esset ista salutatio: nunitius inte¬
rim celestis exequitur. Ne timeas maria:
inuenisti gr̃ãm apud dñm. ecce concipies
& paries filium: q uocabis nomen eiꝰ iħm.
Et illa. Quomodo inquit fiet istud: qm̃ ui
rum non cognosco: Et angłs ad eam di¬
xit. Sp̃s sc̃s suꝑueniet in te: & uirtus altiẽ¬
sun obumbrabit tibi. Ideoq &. qd̃ nasce¬
tur ex te sc̃m: uocabitur filius dei. Iam
audisti quomodo fiet hoc: responde nũc
uerbo. Utquid turbaris modo: Audisti
ut prolem gignas. & uirginitatem non
culum omne captiuũ tuũ deprecatur
assensum:te domina mundus sibi sue

Expanded text:
tem ancillae suae; ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Quia fecit mihi magna qui potens est. Causa igitur tantae invalescentis laetitiae erat miraculum novum. Novus Mariae partus partum Evae evicit, et Evae planctum Mariae cantus exclusit. 3. dictionis praesagium, dum tacita secum Virgo mentis altercatione confligeret, qualis esset ista salutatio; nuntius interim coelestis exsequitur: Ne timeas, Maria; invenisti gratiam apud Dominum. Ecce concipies paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. At illa: Quomodo, inquit, fiet istud, quoniam virum non cognosco? Et angelus ad eamte, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. Jam audisti quomodo fiet hoc, responde nunc verbum; ut quid turbaris modo? Audisti ut prolem gignas, et virginitatem non eculum omne captivum tuum deprecatur assensum: te, Domina, mundus suae
Abbreviated transcription (Latin):
ris sensib antea mancipatas. ad fidei
euuangłice grãm conuertit. Et huic
ait. Ꝙ tu esto supra quinq ciuitates.
hoc est ex earũ quas imbueras animna¬
rũ fide ꝙ conuersione magnus subli¬
misq fulgeto. De quib mystice dixit
ysaias. In die illa erunt quinq ciuita¬
tes. in terra egipti Nloquentes lingua
chanaan. Quinq enim ciuitates in
terra egipti. quinq sunt corporis sen¬
sus. quib in hoc mundo utimur. uide¬
licet uisus. auditus. gustus. olfactus.
et tactus.

Expanded text:
ris sensibus antea mancipatas ad fidei ris sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc est, ex earum quas imbuerat animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan . Quinque enim civitates in terra Aegypti quinque sunt corporis sensus, quibus in hoc mundo utimur, videlicet visus, auditus, gustus, olfactus, et tactus.