comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tium auͣt amantiũ dũ mͦ distet unius appel¬
lationis postremitas. in alia uocis declinatior
formata. Sccd̾m argum̃tũ a genere ẽ. cũ de
cũ generali questione fidẽ spẽs facit. ut ñ sic
frigius penetrat lacedemona pastor. A simili
rit in rutulos steterrunt que in corpore graiũ
yliacis campis. A differentia argum̃tum ẽ.
qͣn ꝑ differentiã aliqͣ seꝑant᷑. ut uirgilius.
Non diomedis equos nͨ currũ cernis achillis.
li ne manu fcẽ.¬

Expanded text:
tium, haud amantium, dummodo distet unius appeltium, haud amantium, dummodo distet unius appellationiformata. Secundum argumentum a genere est, cum de cum generali quaestioni fidem species facit: 'At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor.' A simili rit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis.' A differentia argumentum est, quando per differentiam aliqua separantur – Vergilius: 'Non Diomedis equos nec currum cernis Achillis.' line manu f
Abbreviated transcription (Latin):
herent. alia que dicunt᷑ effecta que qͦdãmͦ¬
ex reb aliis tracta noscunt᷑. alia que assumun
tur extrinsecus. Argum̃ta que in co ipso de
quo agit᷑ herent. in trib diuisa sc̃. prima a
toto. sccła a parte. t̃̾tia a nota. Argumentũ¬
ẽ a toto. cũ definitio adhibet᷑ ad id qd̃ q̃rit᷑.
sic̃ ait cicero. Gła ẽ laus recte factoꝵ. magno
rumq in re publica fama meritoꝵ. A partib
ẽ argumentũ. cũ is qͥ se defendit aut negat
fc̃m. aut fc̃m ẽẽ uire defendit. A nota ẽ argu¬
mentũ. cũ ex ui nõis argum̃tũ aliqd elicitur.
inuenire ñ poterã. Effecta argum̃tã st̃. que
qͦdammꝰ ex reb aliis tͣcta noscunt᷑. Sc̃ aũ nu
mentũ ẽ. cũ declinat᷑ a noĩe ⁊ fit uerbũ. ut
cicero uerrem dicit euertisse ꝓuinciã. uł no¬
men a uerbo. cũ latrocinari dr̃ latro. nom̃ ẽ
latro. nom̃ a nõie. Terentius. int̃teptio ẽ amen¬

Expanded text:
haerent; alia, quae dicunthaerent; alia, quae dicuntex rebus aliis tracta noscuntur; alia que atur extrinsecus. Argumenta quae in eo ipso de quo agitur haerent, in tribus divisa sunt. Prima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. 2. Argumentum a toto, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: Gloria rumque in republica fama meritorum.' A partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumentum aliquod elicitur, inuenire non poteram.' Effecta argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur: coniugata mentum est, cum declinatur a nomine, et fit verbum, ut Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen a verbo, cum latrocinari dicitur latro. Nomen est a nomine; Terentius: Inceptio est amen
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. id ẽ ꝑ indigentiã plemi ex codem ge¬
nere. Ut si querat᷑ quid sit triens. responde¬
aturq cui bisse deest. ut sit assis. Duodeci
bello. s morte qͦq repellenda. Terciadecima
species definicionis c̃. quã greci catatonpro¬
stin. latini ad aliquid uocant. ut ẽ illucd.
Pat̃ ẽ. cui ẽ filius. dñs ẽ. cui ẽ seruus. Quar¬
tadecima spẽs definitionis ẽ. quã greci ca¬
plures amplectit᷑ partes. Itẽ pars ẽ. que
subt̃ ẽ generi. Quincadecima sp̃es detini¬
scdm rei rationẽ uocant. ut dies ẽ. sol supͣ
t̃ras. nox ẽ. sol sub t̾ris. Scire aũ debemꝰ p̃¬
dictas sp̃es definitionũ topicis merito esse
sociatas. qm̃ int̾ quedã argum̃ta st̃ posite.
⁊ ñnullis locis cõmemorant᷑ in topicis. Nc̃
ad topica ueniamꝰ. que sc̃ argum̃toꝵ sides.
fontes sensuũ. ⁊ origines dictionum:
corũ siue locorũ ex quib argum̃ta dũcunt᷑
triplex ẽ. Nam alia in eo ipso de quo agit᷑

Expanded text:
ini per indigentiam pleni ex eodem genere dicunt. Ut si quaeratur quid sit triens, respondeaturque: 'Cui bessis deest ut sit assis'. Duodecimbello, sed morte quoque repellenda'. Tertiadecima species definitionis est, quam Graeci κατὰ τὸ πρός τι, Latini ad aliquid vocant, ut est illud: 'Pater est, cui est filius'. 'Dominus est, cui est servus'. Quartadecima species definitionis est κατὰ τὸν plures amplectitur partes'. Item 'Pars est, quae subest generi'. Quintadecima species definisecundum rei rationem vocant, ut: 'Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris'. Scire autem debemus praedictas species definitionum Topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae, et nonnullis locis commemorantur in Topicis. Nunc ad Topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum et origines dictionum. corum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑantib uua ⁊ tipus. herbe que cuta fontes. ⁊ in paludil stagnis g
nascunt᷑. ex quib ulua .i. alga mollis ⁊ quodãmͦ fungꝰ. dicta ab uligi

Expanded text:
superantibus. Ulva et typhus herbae quae circa fontes et paludes stagnisque superantibus. Ulva et typhus herbae quae circa fontes et paludes stagnisque nascuntur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd ꝓrinũ habuerit apprehendat corimbis qͦs auulos appellamꝰ.
Bubtalmon florẽ h̃t croceũ. oculo similẽ. im̃ ⁊ a grecis nom̃ accepit.
Est aũ caule molle. folus coriandri similib. Nascit᷑ uita muros cuu¬
tatsi. flomos quã iatini uerbascũ uocant. quaR alt̾a ẽ masculus
albidiorili foliis atq angustiorib. alt̾a femina foliis latiorib atq.
nigris. Ferula uocata a medulla Nam ilũ uarro tradit ẽẽ ferule
medullã. quã apodelon greci uocant. Nomulli a feriendo ferulam
uocant. hac enĩ pueri ⁊ puelle uapulare solent. Huiꝰ sucus galbañ
.e̾. Papirũ dictũ. qͦd igni ⁊ cereis ẽ aptũ. Piron enĩ greci igñe dicunt
Iuncus eo qͦd iunctis radicib hereat. Scipꝰ a qͦ segetes tegunt᷑ sine no
sit ab algore aque. uł qͦd alliget pedes. qͥa crassa est folus agũa ex ꝑte

Expanded text:
quidquid proximum habuerit, apprehendat corymbis, quos annulos appellamus. 93. quidquid proximum habuerit, apprehendat corymbis, quos annulos appellamus. 93. Buphthalmos florem habet croceum oculo similem. Unde a Graecis nomen accepit. Est autem caule molle, foliis coriandri similibus. Nascitur juxta muros civitatum. Phlomos, quam Latini verbascum vocant; quarum altera est masculus, albidioribus foliis atque angustioribus, altera femina, foliis latioribus atque nigris. Ferula vocata a medulla: nam illam Varro tradit esse ferulae medullam, quam ἀσφόδελον Graeci vocant. Nonnulli a feriendo ferulam dicunt. Ad hanc enim pueri et puellae vapulare solent: huius sucus galbanum est. Papyrum dictum quod igni et cereis est aptum; πῦρ enim Graeci ignem dicunt. Iuncus eo quod iunctis radicibus haereat. Scirpus, quo segetes teguntur, sine nsit ab algore aquae; vel quod alliget pedes, quia crassa est, foliis aquam ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd sit radix eiꝰ uolubilis ⁊ iotunda. Stoecas in insulis stoecadib nascit᷑.
Un ⁊ nuncupat᷑. Ciclaniuios grece dicta a qͦdã qͥ citlos uocatꝰ s̃ qui
pͥmus uirtutẽ huiꝰ herbe inuenit. siue qͦd habeat radicẽ rotundam.
sireci enĩ cicla rotundũ uocant. Cuiꝰ radix aut sucus. si uino fuerit
admirtꝰ ebrios facit. Nascit᷑ in locis siluosis ⁊ agris. Ampelos siue¬
leue. siue brionia. quã latini uitẽ albã uocant. uł a qualitate co
loris. uł qͦd eiꝰ radir eiꝰ contrita. ⁊ corꝑi infricata. tenͭeriorẽ ⁊ candidior̃e
cittẽ reddat. Naui ⁊ sucus bacare eĩ. lac uberil siecis reddit Ampelos
melana .i. uitis igra. eadẽ q labrusca. folia edere similia. in om̃ib
maior ꝗͣ uitis alba. bacas suuilit̾ habens. q̃ in maturitate igrescuib
un ⁊ uocabulũ sũpsit uiticella herba a latinis appellata qͦdsic̃ uitis

Expanded text:
quod sit radix eius volubilis et rotunda. Stoechas in insulis Stoechadibus nascitur; quod sit radix eius volubilis et rotunda. Stoechas in insulis Stoechadibus nascitur; unde et nuncupatur. Cyclaminos Graece dicta a quodam qui Cyclos vocatus est, qui primus virtutes huius herbae invenit; sive quod habeat radicem rotundam: Graeci enim κύκλον rotundum vocant. Cuius radix aut sucus, si vino fuerit admixtus, ebrios facit. Nascitur in locis silvosis et agris. Ἄμπελος λευκή, sive bryonia, quam Latini vitem albam vocant, vel a qualitate coloris, vel quod ejus radix contrita, et corpori infricata teneriorem et candidiorem cutem reddat. Nam et succus baccarum ejus lac uberibus siccis reddit. 91. Ampelos melaena, id est, vitis nigra, eademque labrusca, habens folia hederae similia, in omnibus major quam vitis alba, baccas similiter habens, quae in maturitate nigrescunt, unde et vocabulum sumpsit. 92. Viticella herba a Latinis appellata, quod sicut vitis
Abbreviated transcription (Latin):
lupina ꝓpt̾ sem̃ eiꝰ uue simile. Poligon᷑ quã latini
herbã sangͥnariã uocant. qͦd missa in narib sangͥ¬
nẽ moueat. Ambrosia quã latini apiũ siluaticum
uertice odorẽ aspirauere. Ipiaco qͦd fiorẽ eiꝰ apes ma¬
rime appetunt. Porcilaca.
Ros marinũ quã iatini ab effectu herbã salutarẽ
uocant. foua fenicuui simlia atꝙ aspa. ⁊ portañ t̾ce
herba substernit᷑ ob seorpionũ ium repellendã. Sladiolus qͦd sit folis
qͦd nocens sit de qua suꝑstitio gentiliũ dicit. qͦd si integra ad iumnen
suspendat᷑. omia mala fugat. Camimipetos a grecis dicta qͥd terre ad¬
hereat. ⁊ odorẽ pini habeat. Hanc latini cuturbitularẽ uocaut. qͦd er
parte odorẽ cucurbite referat. Stafisagria nascit᷑ iocis anienis. Splenͣ
dicta. qͦd splenẽ auferat. siue iscolopendios. eo qͦd folia ip̃ius iscolopren¬
do anunali sint similia. Nascit᷑ ii huudis petris. Uoliuis appellatus

Expanded text:
lupina, propter semen eius uvae simile. Polygonos, quam Latini lupina, propter semen eius uvae simile. Polygonos, quam Latini herbam sanguinariam vocant, quod missa in naribus sanguinem moveat. Ambrosia, quam Latini apium silvaticum que comae divinum vertice odorem spiravere. Apiago, quod flores eius apes maxime appetunt. Portulaca Rosmarinum, quam Latini ab effectu herbam salutarem vocant: folia fenuculi similia atque aspera et rotatim teherba substernitur ob scorpionum vim repellendam. Gladiolus, quod sit foliis quod nocens sit, de qua superstitio gentilium dicit, quod si integra ad limen, suspendatur, omnia mala fugat. 86. Chamaepitys a Graecis dicta, quod terrae adhaereat, et odorem pini habeat. Hanc Latini cucurbitularem vocant, quod ex parte odorem cucurbitae referat. 87. Staphysagria nascitur in locis amoenis. Asplenos dicta quod splenem auferat; sive scolopendrios, eo quod folia ipsius scolopendro animali sint similia. Nascitur in humidis petris. Volvus appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
cuta ꝑpt̾ qͦd in tirso gen̾culatos nodos habeat occultos.
ut canna. sicut dr̃ fossa ceca que occulta s̾. hec potui¬
data int̾ficit. hanc u carcerẽ socrates bibit. ⁊ eipiraũ.
pͥsius. ilicete sorbitio tollit quẽ dira cicute. Hec dũ
hominibe uenenũ sit: capellas efficit pingues. Tri¬
folion. quã greci trifillũ uocant. qͦd sit folus trims
ꝑ singulas annotationes. flomos quã latini herbã
qͦd habeat radic̃ẽ incendiosam atq coaceruantẽ. Aite¬
ra malua agrestis. siue malue uiscus. Sed altera qͦd
i altũ surgit. Et uiscus qͥa glutinosa .x̾. Origand qͦd
mallũ uocabulũ sũpsit. qͦd comã folioꝵ adradiũ so¬
lis cutũacta conuertat. Nam greci solẽ titan uocanł.
mallonẽ comã. ex qͦ confectũ est. ut titimallũ dic̾t᷑.
Huiꝰ species septẽ. diuersis in locis nascentes. Strig¬
nos q̃ latiue herba salutaris uocat᷑. ꝓpt̾ qͦd dolorẽ
capitis. ⁊ stomachi incendiũ mitigat᷑. Fadẽ ⁊ uua

Expanded text:
culis vel quia in tirso geniculatos nodos habeat occultos ut canna, sicut dicitur fossa ceca que occulta est; data interficit: hanc in carcere Socrates bibit et expiravit. Persius 4, 2: Dicere, sorbitio tollit quem dira cicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas efficit pingues. Trifolion, quam Graeci τρίφυλλον vocant, quod sit foliis trinis per singulas adunationes. Phlomos, quam Latini herbam quod habeat radicem incendiosam, atque coacervantem. 75. Althea, malva agrestis, sive malvae viscus, sed althea, quod in altum surgit, et viscus, quia glutinosa est. 76. Oryganum, quod mallum vocabulum sumpsit, quod comam foliorum ad radium solis circumacta convertat. Nam Graeci solem τιτᾶνα vocant, μαλλὸν comam; ex quo confectum est ut titimallum diceretur. Huius species septem diversis in locis nascentes. Strychnos, quae Latine herba salutaris vocatur, propter quod dolorum capitis et stomachi incendium mitigat. Idem et uva
Abbreviated transcription (Latin):
est. meridiẽ appellari. qͦd purũ sit. Mustum ẽ uinũ
e lacu statĩ sublatũ. Dictũ aũ credit᷑ mustũ. qͦd in se
limũ ⁊ terrã habeat mixtã. Nam mus t̾ra. uñ ⁊ humꝰ
Cuiꝰ tanta uis feruoris est. ut uasa qnͣnus grandia er
eo plena. absq spiramine repleta. ilico dirũpat. Ro
seũ uinũ .i. cũ rubore. Rosa enĩ rubet. Amineũ uͦ:
qͣi sine minio .i. sine rubore. nam albũ est. Sucinaciũ
sucine gẽme simile est .i. fului coloris. Limpidũ uinũ
.i. ꝑspicuũ. ab aque sp̃e dictũ. qͣi limphidũ. limpla. i
aqua est. Turbidũ qiͣ terbidũ .i. terre cõmirtũ. qͦd est fer.
falernũ uinũ uocatũ. a falema regione cãpanie. uͥ¬

Expanded text:
est, meridiem appellari, quod purum sit. Mustum est vinum est, meridiem appellari, quod purum sit. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tanta vis fervoris est ut vasa quamvis grandia ex eo plena, absque spiramine relicta, illico disrumpat. 5. Roseum vinum, id est, cum rubore. Rosa enim quasi sine mineo, id est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum; lympha enim aqua est. Turbidum, quasi terbidum, id est terra commixtum, quod est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione Campani
Abbreviated transcription (Latin):
fonte uel puteo. fẽtescit enĩ uetusta. Uinũ inde dictũ
quod eiꝰ potus uenas sangͥne cito repleat. Hoc alii
qͦd nos cura soluat. lieum uocant Ueteres uinum
uenenũ uocabant. s ptͦqm inuentũ est uirus letife¬
ri sucus. hoc uinũ uocatũ. illud uenenũ. Uñ ⁊ iero¬
nimꝰ in libro qũe de uirginitate conseruanda scͥpsit
adolescentulas inqͥt ita uinũ debere fug̾t ut uenenũ
ne ꝓ etate caloriᷤ feruenti. bibant ⁊ ꝑeant. Inde est qͦd
apd̃ ueteres romanos femine ñ utebant᷑ uino. nisi
sacroꝵ causa certis diel Merum dicimꝰ. cũ uinũ pu¬
rum significamꝰ. Nam merũ dicimꝰ qͥcqlud purũ
atꝙ sincerũ est. sic̃ ⁊ aquã merã. nulli utiꝙ rei mir¬
tam. hinc ⁊ ierenda. qͦd antigͥt᷑ id temꝑis pueris oꝑa¬
.i. soli ac separatĩ. ñ ut in prandio. aut in cena ad unã
mensã. Inde credimꝰ &̃ illud tempꝰ qͦd ptͦ mediũ diẽ

Expanded text:
fonte vel puteo; fetescit enim vetusta. Vinum inde dictum fonte vel puteo; fetescit enim vetusta. Vinum inde dictum quod eius potus venas sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. Veteres vinum venenum vocabant; sed postquam inventus est virus letiferi sucus, hoc vinum vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate servanda scripsit: 'Adolescentulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant.' Inde est quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vinum, nisi sacrorum causa certis diebus. Merum dicimus cum vinum purum significamus; nam merum dicimus quidquid purum atque sincerum est, sicut et aquam meram, nulli utique rei mixtam. Hinc et merenda, quod antiquitus id temporis pueris operampore, id est soli ac separatim, non, ut in prandio aut in cena, ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in arundinũ folus. Uñ ⁊ uirgiliꝰ. Actenꝰ aerii mel¬
lis celestia dona. Siqͥdẽ hue usꝙ in india ⁊ arabia
colligatũ reꝑit᷑. ramis inherens in similitudinem
cari qͥa comedit᷑ magis ꝗͣ bibit᷑. fagere enĩ greci come¬
dere appellant. Auint aũ medici. & qͥ de humanoꝵ
corꝑum scͥpsert̃ naturis. p̾cipue ꝙ galienꝰ. in libris
ar ꝑfecte etatis uiroꝵ. mulierũ ꝙ corꝑa insito calore
feruere. ⁊ norios eẽ his etatib cibos qui calores au¬
geant. sanitati ꝙ conduc̾e̾ frigida queꝙ in esum su
mere. siẽ e contrario senib qui pituita laborant ⁊¬
frigore. calidos cibos ⁊ uina uetera ꝓdeisse. De potu.
uoeata. Hane enĩ illi potos dicunt. Aqua
generalit uocata. qͦd suꝑfities eiꝰ equalis sit.
Hine ⁊ equora. qũã inde recentẽ dicimꝰ. qͥa ñ est uti¬
Qlis uetusta ut uinũ. s statĩ sublata de fluminẽ

Expanded text:
rque in arundinum foliis, unde Virgilius: Protinus aerii melrque in arundinum foliis, unde Virgilius: Protinus aerii mellis coelestia dona. Siquidem hucusque 491 in India et Arabia colligatum reperitur, ramis inhaerens in similitudinem catur, quia comeditur magis quam bibitur: φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galenus, in libris rfectae aetatis uirorum mulierumque corpora insito calore feruere et noxios esse his aetatibus cibos, qui calorem augeant, sanitatique conducere frigida quaeque in esu et potu sumere, sicut e contrario senibus, qui pituita laborent et frigore, calidos cibos et uetera uina prode esse.a; hanc enim illi πότος dicunt. Aqua generaliter vocata, quod superficies eius aequalis sit: hinc et aequora. Quam inde recentem dicimus quia non est utilis vetusta, ut vinum, sed statim sublata de flumine et
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾e pisciũ frant. initiũ tam̃ piscis uocabulũ dedit.
si alatice a colore lacteo nominate. E reci enĩ gala
lac dicunt. Speras a rotunditate greco uocabulo ap¬
pellatas. Quicqͥd enĩ in rotundũ format᷑. spera a
grecis dr̃. Ius coquine magistri a iure nuncupau er̃t
qͥa ea est lex condim̃ti eiꝰ. hanc greci zeman uocant. Ca¬
seũ uocari qͦd careat sero. qi careũ. Nam serũ ei om̃e
deducit᷑. ut ponderib arguat᷑. Colustrũ lac nouum.
qͦd neutri gen̾is est. Lac a greco sermone diriuatũ est
ꝓ candore. si reci enĩ albũ gleucon dicunt. lac uͦ ⁊
sangͥs qͦs nutrit ⁊ qͦd nitͥtur. Nam lacte nutͥm. uiuimꝰ
sangͥne. Quactũ qͣi coactũ. qiͣ coaguiatũ. Accepta
enĩ secũ alia sp̃e coagulat. Mel grece appellationis
.ẽ qͦd ab aꝑib nom̃ habere ꝓbat᷑. Nam apis grece me¬
lese dr̃. Antea aũ mella de rore erant. inueniebant᷑¬

Expanded text:
genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras a rotunditate Graeco vocabulo appellatas; quidquid enim in rotundum formatur, σφαῖρα a Graecis dicitur. Ius coquinae magistri a iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti eius. Hanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore; Graeci enim album λευκὸν dicunt. Lac vero et sanguis, quod nutrit et quod nutritur; nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. Quactum, quasi coactum, quasi coagulatum; accepta enim secum alia specie coagulat. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen habere probatur; nam apis Graece r. Antea autem mella de rore erant, inveniebantu
Abbreviated transcription (Latin):
bum a sue dictũ. qiͣ suebum qͦd plus pinguedinis hoc
animal habeat. Offa est ppͥe frustũ dentiũ. cuiꝰ dimi¬
nutiuũ offellã facit. Uñ ⁊ osfarii coqui. qͥ ꝑffatĩ .i. par
iacit᷑. satiatꝰ ilico. cõpescit᷑ ⁊ silescit frustũ uocatũ qͦd
capiat᷑ a frumine. ẜst enĩ frum̃ sũma pars gule. Pulpa
dicta. qͦd cũ pulte mixta olim uescebat᷑. Uñ ⁊ pulm̃tari¬
um. ⁊ pulm̃tũ dictũ. Lucanicie dicte. qͦd pͥus in lucania¬
facte sc̃. farcim̃ caro concisa ⁊ minuta. qͦd ea intesti¬
nũ facciat᷑. hoc est impleat᷑. cũ aliaꝵ rerũ cõmitiõe.
minutal uocatũ qͦd fiat de piscib ⁊ isitiis. olerib q
minutatĩ concisis. Afratũ qͦd iatine spumiũ uocat᷑
Afro enĩ grece spuma uoeat᷑. Martisia in mortario ex
pisce funt. Inde ⁊ nominata. Ysocem piscẽ quẽdam¬
dicunt. ex quo pͥmũ isicia facta fc̃. ⁊ qmͣuis ex alio

Expanded text:
bum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc bum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod pfactae sunt. Farcimen, caro concisa, et minuta, quod eo intestinum farciatur, hoc est, impleatur, cum aliarum rerum commistione. 29. Minutal vocatum, quod fiat de piscibus, et isiciis, oleribusque minutatim concisis. Afratum, quod Latine spumeum vocatur, ἄφρος enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt, unde et nominata. dictum, ex quo primum isicia facta sunt; et quamvis ex alio
Abbreviated transcription (Latin):
Crescendo enĩ ꝓocedit. farina ⁊ furfures a farte dicte. cuiꝰ
st̃ purgañta. Amolũ flos fatine tenuissimꝰ. pͥ leuitate de
mola egestus. uñ ⁊ appellatꝰ qiͣ a mola. Si mila.
Pollines.
Carnes dicte qͦd caro st̾. siue a creando. uñ ⁊ a gre¬
cis creas uocant᷑. Crudũ qͦd sit cruentũ. Est enĩ cũ sangͥ¬
qͦd ardeat qiͣ arsũ. Fliuũ eo qͦd in aqua sola dequoqͥt᷑.
liya enĩ aqua dr̃. ab eo qͦd sit soluta. Uñ ⁊ solutio li¬
bidinis. luyus. ⁊ menbra loco mota. luxa dicunt᷑. frnũ
tis e medio sillabis trib Rancidũ en uicio nuncupatum.
qͦd raucos effitiat. Succidia carnes in usũ posite. a¬
sucçidendo dicte. Lardus eo qͦd in domo repositꝰ conser¬
uat᷑. Nam antiqͥ domos lares dicebant. Capea lardus ẽ.
gallice uictus. un astanius ÷. In rosa galiũ sagatum.
pingui pastũ tarea. Assungia ab unctione uocata. Se¬

Expanded text:
crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a creando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Crudum, quod sit cruentum; est enim cum sangud ardeat, quasi arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur, ab eo quod sit soluta, unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. 23. Frixum tis e medio syllabis tribus. Rancidum, ex vitio nuncupatum, quod raucos effisuccidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant. Taxea lardus est Gallice dictum. Unde et Afranius in Rosa 284: Gallum sagatum pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Se
Abbreviated transcription (Latin):
nec delicatꝰ. ferm̃tatiꝰ. ferñtis confectꝰ. Arimꝰ ñ ferũitatꝰ
dam arimiꝰ est siue ferm̃to sincerꝰ. Acrramꝰ leuit̾ ferm̾tatꝰ.
qͣi acroatimꝰ. Siligineus panis a frum̃ti gen̾e nuncupat᷑.
Siligo enĩ genꝰ est tritici. Rubiduis. recoctꝰ ⁊ rubefactꝰ. Sub¬
cinerieiꝰ sub ein̾e coctꝰ. ⁊ reu̾satꝰ. ip̃e est ⁊ focatiꝰ. Clibani¬
cius. in testa coctꝰ Sfunguꝰ. panis aqua diutiꝰ malayat᷑.
similã modicã accipit ⁊ fermentũ modicũ. ⁊ ht̃ huinee¬
tatioĩs plusqm om̃is panis. ũn ⁊ sfungie nom̃ accepit pͥla¬
cente st̃ que fiunt de farre. que alii liba dicunt eo qͦd
libeant ⁊ placeant. Dulcra fc̃ genera pistorii oꝑis. a
sapore dicta. melle enĩ asꝑa sumunt᷑. Crusta suꝑficies
panis. ip̃a ⁊ fragm̃ta. qͥa diuidunt᷑ ut fracta. ferm̃tũ a fer¬
uore nuncupatũ. qͦd plus pͥma hora ñ potest contineri.

Expanded text:
non delicatus. Fermentatus fermentis confectus. Azymus non fermentatus, non delicatus. Fermentatus fermentis confectus. Azymus non fermentatus, nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri;
Abbreviated transcription (Latin):
elendi dictũ. Ppͥe aũ ueceres prandiũ uocabant. om̃iũ mili¬
tũ cibũ ante pugnã. ũn est illud alloqͥum ducis. Prande¬
amꝰ tanqmͣ ad inferos cenaturi. Merenda est cibus qͥ declinan¬
te die suinit᷑. qiͣ pt᷑ meridiem edenda. ⁊ ꝑrima cene. Uñ ⁊ an¬
tecenia a quilrdã uocant᷑. Item. merendare. qiͣ meridie ed̾e̾.
Annona tractũ est a temꝑe quo romani ueceres ad cibos
ros. qͦo ⁊ usꝙ hodie ꝑse faciunt. Cenam uocari a cõmuniõe
uescentiũ. Cenon qͥppe greci cõmune dicunt. Un ⁊ cõmu¬
nicantes. qͦd cõmunit̾ .i. parit̾ conueniunt. Apud ueteres
eñ solitũ erat. in ꝓpatulo uesci. ⁊ cõmunit̾ epulare. ne su¬
gularitas iuyunã gigneret. Est aũ cena uesꝑtinꝰ cibus. quã
uesꝑtinuã anciqͥ dicebant. In usu enĩ ñ erant prandia. Pͥa¬
nis dictꝰ qͦd cũ dñi cibo apponat᷑. uł qͦd om̃e animal eũ appe¬
tat. Pan eñi grece om̃e dr̃. Cibariꝰ est qͥ ad cibũ seruis dat᷑.

Expanded text:
cabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos ros. Quod et usque hodie Persae faciunt. Coenam vocari a communione vescentium: κοινὸν quippe Griant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena vespertinum cibum, quam vespernam antiqui dicebant; in usu enim non erant prandia. Panis dictus quod cum tat. Pan, enim grece, omne dicitur. Cibarius est, qui ad cibum servis datur,
Abbreviated transcription (Latin):
nas dicebant. ñ pinas. Hec ⁊ dolabra. qͦd habeat duo la¬
bra. Nam securis simplex est. Iextralis. dext̾e habilis. As¬
cia ab astulis dicta. quas a ligno eximit. Cuiꝰ diminuti¬
uũ e̾ asciola. Est aũ manubrio breui. ex adu̾sa ꝑte refe¬
rens. uł simpicẽ malleũ aut cauatũ. uł bicorne rastrũ.
Scalprus dictꝰ. qͦd scalpturis ⁊ foraminib sit aptus. qi scalfo¬
rus. Cuiꝰ diminutiuus scalpellus. Terebra uocata a uerme
ligni qͥ nuncupat᷑ terebra. quẽ greci terodonã uocant. huic
dicta terebra. qͦd ut uermis derendo forat. qͣi teretora. uel qͣ
transforans. Caratrũ qiͣ teratrũ. Scofina dicta. qͥd hertu¬
do scofem facit. Canteriũ.
Guliua.
De Inuentione la nefitii .xx.
neꝑ u̾m quãdã gentiles multis ingenus p̾di¬
cant. hanc enĩ pͥmã laneficii usũ monstrasse.
hanc oẽ telã ordisse ⁊ colorasse lanas ꝑbibent. Oliue quoꝙ

Expanded text:
nas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo lanas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod ut vermis terendo forat, quasi terefora; vel quasi transforans. Taratrum, quasi teratrum. Scobina dicta quod haerendo scobem faciat. Cantherium. Guvia. De inventione lanificii . nervam quandam gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. Olivae quoque
Abbreviated transcription (Latin):
citate armauit. quã serrã artifices nuncupant. ꝓͥ cuiꝰ
artis inuentiõe dedalꝰ magist̾ eiꝰ inuidie uuore̾ ꝑmotꝰ
p̾cipitẽ puerũ ex arce deiecit. Dehinc exulatꝰ cretã abi¬
it. ibiꝙ aligͣmͣdiu fuit. ⁊ ut fabule ferunt. excreta
pemus uolauit ⁊ ciliciã uenit. Circuꝰ dictus. qͦd uer¬
gendo effitiat cirtulũ. Huiꝰmodi duplicata linea fit.
que seimplex ꝑ latitudinẽ extensa fucrat. Punctꝰ aũ in
medio circini centrũ a grecis dt̃. in cuiꝰ mediũ cuncta
conuergunt Securis uocat᷑. eo qͦs ea arbores succidantur.
qiͣ succuris. Item securis qiͣ semicuris. ẜx una enĩ ꝑte
acuta est. ex altera fossoria. Hec apd̾ ueceres penua uo¬
cabat᷑. uttãꝙ aũ hñs aciẽ bipennis. Nam bipennis dr̃
qͦd ex utraq ꝑte habeat acutã aciẽ. qiͣ duas pennas. pͥm¬
cute. W ecce nom̃i qͦd reseruauit antiqͥtatẽ. qͥa ueteres pen¬

Expanded text:
citate armaverit, quam serram artifices nuncupant. Pro cujus citate armaverit, quam serram artifices nuncupant. Pro cujus artis inventione Daedalus magister eius invidiae livore permotus praecipitem puerum ex arce deiecit, dehinc exulatum Cretam abiit ibique aliquamdiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pinnis volavit et in Ciliciam venit. Circinus dictus quod vergendo efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis qacuta est, ex altera fossoria. Hec apud veteres penna vocabatur: utramque autem habens aciem, bipennis: nam bipennis dicitur, quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pennas: pencutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pen
Abbreviated transcription (Latin):
luctantes. Luctantes qͦd erecti inuicẽ se teneant. more luc¬
tantiũ. Agrantes.
asse dicti. qͥo soli ponunt᷑. neq coniuncti. Scindule. eo
qͦd scindant᷑ .i. diuidant᷑. Ppigri ⁊ claui ft̃. quib lignũ lig¬
no adheret. Claui aũ dicti qͣi calibi. qͥa ex calibe fiunt .i.
serro. Calibs enĩ ferrũ est. Tabule a ueterib tagule uo¬
cabant᷑. a tegendo scił. uñ ⁊ tegule. Cõmissura dr̃. ta¬
bulaꝵ coniunctio. Sectio aũ dicta. a sequendo ea que
ceꝑit. Nam secare sectari ⁊ sequi est. Serre aũ nom̃ de
sono factũ est.i. a stridore ferri. Cirtim ꝙ usũ ꝑdixͣ qͥdã
adolescens inuenit. quẽ puerũ delalus frat̾ matris sue
studiis ꝑdocendũ acceꝑat. Cuiꝰ pueri tantũ ingeniũ fer¬
tur. ut dũ materie diuidende cõpendiũ quereret. spiã
piscis unitatꝰ. e ferto laminã grasꝑans. dentiũ morda¬

Expanded text:
luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more lucluctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, uod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, studiis perdocendum acceperat. Cujus pueri tantum ingenium fertur, ut dum materiae dividendae compendium quaereret, spinam piscis imitatus de ferro laminam exasperans dentium morda
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ solum facit. sic̃ nauiculariꝰ. qui tantũ nauiũ est fa¬
bricator ⁊ artifex. Sarcitector dictus. qͦd ex multis hinc ⁊¬
inde coniunctis tabulis. unũ tecti saiciat corpus. Idem ⁊
tignariꝰ. qͥ tectoria lignis inducit. Lignũ uocatũ greca echi¬
mologia qͥa incensũ in lum̃ conuertit᷑ ⁊ in flãmã. Uñ
quod ex ea aliqͥd efficiat᷑. uł si ad ianuã referas uł ad sta¬
tuã. materia erit. Ad aliqͥd eiũ semꝑ materia accipienda ẽ.
sic̃ elem̃ta materiã rerũ ẽe dicimꝰ. qͥa inde ea que sc̃ facta ui¬
demꝰ. E materia qiͣ mat̾ dicta. Trabes uocate. qͦd in tͣnsu̾so
posite. utrosq parietes contineant. Aliud aũ ft̃ tigna. aliud
trabes. Tigna enĩ uincta trabẽ faciunt. trabes aũ ft̃: cũ st̃
dolate. Tolus ꝓpͥe est. ueluti scutũ breue. qͦd in medio decto
est. in qͦ trabes coeunt. Cuple uocate. qͦd copulent in se

Expanded text:
enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est faenim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. 3. Sarcitector dictus, qinde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignum vocatum Graeca etymologia, quia incensum in lumen convertitur et in flammam. Unde quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus quia inde ea, quae sunt, facta videmus; et materia quasi mater dicta. Trabes vocatae quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta trabem faciunt. Trabes autem sunt quum sunt dolatae. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se
Abbreviated transcription (Latin):
nstauetnam aũ parietũ ad normã ficri ⁊ ad xuiii.¬
ꝑpendiculũ respondere oportet. Norma dicta greco uo¬
cabulo. eytra quã nichil roctũ fieri potest. Cõponit᷑ aũ
ex trib regulis. ita ut biue sint duoꝵ pedũ. tercia habe¬
at pedes duos. uncias decẽ. quas equali crassitudine poli¬
tas. excremis cacuminil sibi iuungit. ut scema trigoni
faciant. id erit norma. Regula dicta qͦd sit recta. qi rec¬
tula. ⁊ impedim̃tũ ñ habeat. ꝑpendiculũ est qͦd semꝑ
appendit᷑. Deniq in fabrica nͥ omĩa ad ꝑpendiculũ ⁊
certã regulã fiant. necesse est cuncta m̃dosa instruant᷑.
ut aliqua praua sint. aliqua cubantia. ꝓna ñnulla. alia
supina. ⁊ ꝓpt̾ hoc uniu̾sa st̃ constructa. Linea genere suo
appellata. quia ex lino fit. T rulle nom̃ factũ eo qͦd tru¬
Martellus.
Seale aũ dicunt᷑. aut une sint aut plures. qͥa numeri tan¬
ligni opifex appellat᷑. Carpentariꝰ speciale nom̃ est. Carpentũ

Expanded text:
nstructuram autem parietum ad normam fieri, et ad perpendiculum respondere oportet Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habeat pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis acuminibus sibi jungit, ut schema trigoni faciant. Id erit norma. 2. Regula dicta, quod sit recta, quasi rectula, et impedimentum non habeat. Perpendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum, et certam regulam fiant, necesse est, ut cuncta mendosa instruantur, ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina, et propter hoc universa ruunt constructa 3. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum, eo quod truMartellus .Scalae autem dicuntur, quae aut unae sunt, aut plures, quia numeri tangeneraliter ligni opifex appellatur. 2. Carpentarius speciale nomen est. Carpentum
Abbreviated transcription (Latin):
deutatis. ⁊ inspectio uanitatũ. ñ solũ hominũ
uitus. s ⁊ demonũ uissis insticuta fc̃. Pinde nichil eẽ
debet ip̃iano cũ circensi insania. cũ impuditicia the¬
atri. cũ amphiteatri crudelitate. cũ atrocitate arene.
cũ luxuria ludi. Dm̃ enĩ negat qͥ talia p̾sumit. fidei
ap̃iane pͥuancator esfectus. Quid denuo appetit. q̃ͥd
in lauacio iam pͥoem renuntiaut .i. drabolo pompis ⁊ o

Expanded text:
et inspectio vanitatum non solum hominum et inspectio vanitatum non solum hominum vitiis, sed et demonum iussu instituta sunt; proinde nihil esse debet christiano cum circensi insania, cum impudicitia theatri, cum amphitheatri crudelitate, cum atrocitate arene, cum luxuria ludi. Deum enim negat qui talia presumit, fidei christiane prevaricator effectus; qui denuo appetit quod in lavacro iampridem renunciavit, id est diaboli pompis et o
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd iaculũ appellat᷑. ut adu̾sariũ cuspide insistentẽ oꝑi¬
ret implicitũ ꝙ uirib suꝑaret. Que armatura pug¬
nabat neptuno. stridentis causa. De secutorib.
eox tor ab usequendo retiariũ dictus. Gestabat
enĩ cuspidẽ ⁊ massã pliunbeã. que adu̾sarii ia¬
culũ impediret. ut añqm ille feriret rete. iste gruꝑaret.
hec armatura sacrata erat uulcano. Ignis enĩ semꝑ aqũã
inseqͥt᷑. hõo ꝙ cũ retiario cõponebat᷑. qͥa ignis ⁊ aqua
semꝑ inter se inimica sunt: De laqueatorib
aqueatorium pugna erat. fugientes in ludo
hoĩes. iniecto laqueo impeditos. consecutos ꝙ
ꝓstẽmere. amicto umibone pelliceo de uelitib
Ehtum pugna erat. ut ultro eitro q tela obiec¬
tarent. frat enĩ eoꝵ uaria pugna. ⁊ spectantil
gratior qmͣ reliqͣ. Ueli̾tes aũ nuncupatos. siue a uo
emissas bestras iuuenes erciꝑe. pugnare aduer¬

Expanded text:
quod iaculum appellatur, ut adversarium cuspide insistente operiquod iaculum appellatur, ut adversarium cuspide insistente operiret, inplicitumque viribus superaret. Quae armatura pugnabat Neptuno tridentis causa. De secutoribus . Secutor ab insequendo retiarium dictus. Gestabat enim cuspidem et massam plumbeam, quae adversarii iaculum inpediret, ut antequam ille feriret rete, iste exsuperaret. Haec armatura sacrata erat Vulcano. Ignis enim semper insequitur, ideoque cum retiario componebatur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. De laqueariis . Laqueariorum pugna erat fugientes in ludo homines iniecto laqueo inpeditos consecutosque prostrare amictos umbone pellicio. De velitibus . Velitum pugna erat ut ultro citroque tela obiectarent. Erat enim eorum varia pugna et spectantibus gratior quam reliqua: velites autem nuncupatos sive a emissas bestias juvenes excipere, et pugnare advers
Abbreviated transcription (Latin):
apohiteatruꝰ locus est spectatiuli uͥ pugnant gła¬
diatores. W uide ludũ gladiatoriũ dictũ. qͦd in eo
uiuenes usũ armoꝵ diuerso motu condiscant. ⁊ mͦ inter
se auit gladus aute pugnis certantes. mͦ contͣ bestias in ceden¬
des. i ñ odio s pͥmio illecti. subeunt ferale certam̃. Amphi¬
teatrũ dictũ. qͦd ex duol theatris sit factũ. Nam amphi¬
teatiũ rocundũ est. theatrũ uͦ ex medio amphiteatro est
semicireuli figurã habens. De ludo equestRi.
eneꝵa gladiatoꝵ plura. quoꝵ pͥmus equestriũ¬
equis albis. cũ aureis galeis. minorib ⁊ ħabiliorib ar¬
mis. Sic q atroci ꝑseuerantia ꝑ uͥtute sua miebant
pugnã. dimicantes quousq alt̾ in alterũ mortẽ ꝓsi¬
uret. ut haberet qͥ caderet casũ. głam qͥ ꝑuneret. Que
arinatura pugnabat martis duelli causa. De RetiaRiis
gcaRIUs ab armature genere in gladiatorio
ludo contͣ alterũ pugnantẽ ferebat occulte rete

Expanded text:
ctaculi, ubi pugnant gladiatores. Et inde ludum gladiatorium dictum quod in eo iuvenes usum armorum diverso motu condiscant, et modo inter se aut gladiis aut pugnis certantes, modo contra bestias incedentes; ubi non odio, sed praemio inlecti subeunt ferale certamen. Amphitheatrum dictum, quod ex duobus theatris sit factum. Nam amphitheatrum rotundum est; theatrum vero ex medio amphitheatro est, semicirculi figuram habens. De ludo equestri . Genera gladiatorum plura, quorum primus ludus equequis albis cum aureis galeis minoribus et habilioribus armis; sicque atroci perseverantia pro virtute sua iniebant pugnam, dimicantes quousque alter in alterius morte prosiliret, ut haberet qui caderet casum, gloriam qui perimeret. Quae armatura pugnabat Martis Duellii causa. De retiariis . Retiarius ab armaturae genere. In gladiatorio ludo contra alterum pugnantem ferebat occulte rete,
Abbreviated transcription (Latin):
cetuli ꝙ muirabilẽ reodens. fit aũ aterũ genꝰ in p̾puta¬
risofficins. spuma in eteis cortinis innatans. qũa infe¬
tores detrahentes siccant. atram̃tũ dictũ qͥd sit atrĩł. Sus
speties ⁊ picture. ⁊ cotidiano usu neossana est. s istus
int̃ facticios e. fit enĩ exfuligine plib  m ois luꝑ
ardentes tedas tesiua adiecta. lascusculo eoifiatas. que
tumũ retiueat. huic pictores cũ aqua admisdent Sisttre
ut illustriꝰ resplendeat. ad festinationẽ aũ oꝑis. & sarmũ
atram̃tis sp̃ẽm reddunt. St̃ ⁊ qͥ uini fecẽ sicatã existẽ
affirment ꝙ si ex bono uino fuerit. indicu spẽm ioatta¬
mentũ p̾bete. Sed ⁊ sarmentũ uue nigre uino optimo
tinctũ. pt̾ea qm siccitate aruerit. si exuras ⁊ conteris.
adiecto glutilie. nitorẽ indicĩ reddet. Usta que płinũ ne¬
cessarta est. n̾u̾lo neeotio ꝓuenit Nam ⁊ si glelã silieis

Expanded text:
caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpuracaerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et picturae et quotidianoo usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono mentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae, vino optimo tinctum, posteaquam siccitate aruerit, si exuras, et conteras, adjecto glutino, nitorem indici reddet. 19. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si glebam silis
Abbreviated transcription (Latin):
reus color. uis eoꝵ ut sandarioe. s acrior. Ocra. ⁊ ip̃a in
insula rubri maris toparon gignit᷑.il ⁊ sandaraca. fĩt
quoꝙ ⁊ octa erusta rubrica. in ollis nouis lito cirtũli¬
tis. que qmtomagis in camino arserit. tanto melior fit
uenetũ ceruleũ temꝑaie. pͥmũ alexandria repperit. In
it alia erarene puluere. ⁊ nitri fłore idem faciunt. S¬
si eiprũ in fornace adurtũ huic ꝑmirtioni addideris.
uestoriani similitudo erit. Purpurissũ ex coeta argen¬
tana cĩt piupuris parit̾ tinguit᷑. libeũ ꝙ colorẽ celeriꝰ
laris pͥepuũ est tam̃ aliud qͦd adhuc uasotudib me¬
dicam̾tis inebriat᷑. Pximũ est egesto eo addit a corla me
iusidem ⁊ quotiens id factũ est eleuat᷑ bonitas. precio¬
sissime purpure causa e̾ qͦd scino marime inficit᷑. ru¬
briea ꝙ Indicũ in indicis inuenit᷑. calamis spuia. ad¬
herente limo. ẜst aũ coloris cianei. mixturã purpute

Expanded text:
reus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in reus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretiosissimae purpurae causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae
Abbreviated transcription (Latin):
s ex macedonia ꝓbabilis uenit. fõdit᷑ enĩ ex metallis
excis. cuiꝰ iuuentio argentũ atꝙ indicũ ꝓdit. Nã uene
eiꝰ cũ his hñt nature societatẽ. Ciptia ab insula cipro
uͥ płima reꝑit᷑. Sandaraca. in insula rubri maris topati¬
on nascit᷑. colore cinnabatio. odore sulphureo. Inuenit᷑
aũ in aureis ⁊ in argentariis metallis. melior qͦ magis
ruta. quo ꝙ magis uitus redolet. quã qm ⁊ cerussa. Si
torreat᷑ in fornade sandaticũ facit ũn ⁊ colore e flãmeus
Quod si torreat᷑. equa parte rubrica admixta. sandicẽ res¬
det. Arsenicũ. qͦd latini ob colorẽ auri pigñtũ uocant
colligit᷑ in ponto ex auraria materia. u cẽ sandaraca op
timũ est. qͦd in aureũ colorẽ transit. purũ ⁊ fissie. gͣcili
uenaꝵ discursu. Quod uͦ pallidꝰ aut sandarace simile e̾.
deteriꝰ iudicat᷑. Est ⁊ tertiũ genꝰ squamosũ. qͦ miscet᷑ au¬

Expanded text:
sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi timum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur au
Abbreviated transcription (Latin):
fenices in rubri maris litorib colligunt. Est aũ ⁊ inter
facticos. nã sepe fit aut si nodipe. aut sandice mixtus.
Minium pͥmi greci in efesioꝵ solo inuenisse tradunt᷑.
cuiꝰ pigm̃ti hispania ceteris regionib plus abundat. ũn
&̃ nom̃ ꝓpͥo flumini dedit. Huiꝰ distillatio. argentũ u¬
qͥdum gignit. Miniũ aũ hoc qͥdam dicunt ẽẽ cuina¬
barĩ. Cinnabarin a dracone ⁊ barro .i. elefanto cogno¬
minatũ. Aiunt enĩ draconũ ẽẽ sangͥnẽ dũ implicant
elefantos. Ruunt enĩ belue. ⁊ dracones obruunt᷑. quoꝵ
fusus cruor t̾ram inficit. fit ꝙ pigñitũ qͥeqͥd solo tin¬
uerit. Est aũ puluis coloris rubri. Ptasm .i. ereta uiri¬
dis ⁊ si in aliquib terris ꝓmiscue generet᷑. optima tam̃
in libia cireuensi. Ensocolla colore prasina est. dicta qͦd
uena eiꝰ aurũ habere tradit᷑. Hec ⁊ in armenia nascit᷑.

Expanded text:
Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
olores aũ dictos. qͦd calore ignis uł sole ꝑfitiunt᷑.
siue qͦd utio colabant᷑. uł sũme subtilitatis ex¬
isterent. Colores aũ aut nascunt᷑ aut fiunt. Nascunt᷑ ut
sinopis. rubrica. paritoniũ. melinũ. fretia. auripigm̃¬
tum. Ceteri fingunt᷑. aut arte aut ꝑmixtione. Sino¬
pis inuenta pͥmũ in ponto est mn nom̃ a sinope urbe
accepit. Species eiꝰ tres. Rubra. ⁊ minꝰ rubens ⁊ inter
has media. Rubrica uocata qͦd sit rubra ⁊ sangͥneo
ꝓxima. Hec płimis iocis gignit᷑. s optima ponto. uñ
⁊ pontiea d̃t̃. Siricũ rubri coloris pignentũ. exquo ⁊
libioꝵ capita scribunt᷑. Ip̃m est ⁊ fenicium. appellatũ ita
eo qͦd in siria colligat᷑. in litorib rubri maris. uͥ fenices
inhabitant. Aluid aũ est sericũ. aliud siricũ. Nam ⁊seci¬
cũ lana ẽ qͥd seres mittunt. siricũ uͦ pigm̃tum. qͦd sirii

Expanded text:
olores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, olores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii