comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu diomedis abscessit: Nauigauitq usq ad scyllam
ꝑ carybdim quat sunt aet nae uicinae: unde uento pulsꝰ
circuita maxima parto siciliae drepanum uenit. Ibi secu¬
ndum uirgilium pordidit patrem: Inde ut est inprimoad
adiungitur rebus. ut postꝗͣ altos tetigit fluctus. Sic .N. dictis¬
sequentia copulant᷑ : Res modo imperiũ: ut res agamem¬
nonias. bene aũt asiae. quasi tertiae orbis partis: Nam phry¬
gia ĩ asia est ilium ĩphrygiasminore: priamiq: non est
iteratio. Nam potuit aliue sine alio fieri ut iat phrygia
tota euerteret᷑. Uel solum iliũ. gentem ĩmoritam: bene
gontem. Nam lnomedontis E paridis culpa uniuersa gens
perire nõ debuit: usum suporis: laus ilii quod non nisi
dii potuerunt subuertere. quotienscunq aũt ratio non
apparet sic uisum ĩterponitur. ut oratius. sic uisumue¬
neri cum amorem ostenderet non esse pulchritudinis. ꝗ

Expanded text:
adventu Diomedis abscessit, navigavitque usque ad Scyllam adventu Diomedis abscessit, navigavitque usque ad Scyllam et Charybdin, quae sunt Aetnae vicinae. unde vento pulsus circumita maxima parte Siciliae Drepanum venit, ubi secundum Vergilium perdidit patrem. inde, ut est in primo, aadiungitur rebus, ut "postsequentia copulantur. RES modo ‘imperium’, ut «res Agamemnonias». Bene autem ‘Asiae’, quasi tertiae orbis partis; nam Phrygia in Asia est, Ilium in Phrygia minore. PRIAMIQVE EVERTERE GENTEM non est iteratio; nam potuit aliud sine alio fieri, ut vel Phrygia tota everteretur, vel solum Ilium. GENTEM INMERITAM bene ‘gentem’; nam Laomedontis et Paridis culpa universa gens perire non debuit. VISVM SVPERIS laus Ilii, quod non nisi dii potuere subvertere. Quotienscumque autem ratio non apparet, ‘sic visum’ interponitur, ut Horatius «sic visum Veneri», cum amorem ostenderet non esse pulchritudinis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quialucis est pracuius. oꝑis. ferendi auxilii: cessi. de est
ubi uirgilius mouit. Tempore quo primum phrygia
formabat ab ida aoneas classom. & pellagi petere alta
parabat:¬
Secundum interrogationom didonis: Post
ĩ sidias graccorum & casus suorum: proprios
errores exequitur. quos pertulit añꝗ̃ ad asti¬
camperueniret: ordine ut supradiximus cõmuta¬
to. Nam rectum operis initium est. fracti bello fatis¬
q repulsi. fuga aũt eius haec est. Relinquens ilium
idam tenuit. Indo antandrum ciuitatom / iuxta
quam factis nauigiis tenuit tra thraciam inqua
cenum oppidum constituit ut multi putarit:
Mox prodigiis texritus delum tenuit. Illic accepto augu-¬
rio errore patris praeteruectus cycladas uenit ad cretã:
ubi cum pestilentia laboraret/ a diispenatibus monitus
ad strophadas delatus est insulas. Inde prae teruectas ma¬
ritima graeciae apudepirum susceptus est holeni hospitio
Unde profectus calabriam tenuit. & illuc statim territus

Expanded text:
quia lucis est praevius. OPIS ferendi auxilii. CESSI deest  perennis. Tempore quo primum Phrygia formabat in Ida Aeneas classem et pelagi petere alta parabatSecundum interrogationem Didonis post insidias Graecorum et casus suorum proprios errores exsequitur, quos pertulit antequam ad Africam perveniret, ordine, ut supra diximus, commutato: nam rectum operis initium est «fracti bello fatisque repulsi». Fuga autem eius haec est. Relinquens Ilium Idam tenuit, inde Antandrum civitatem, iuxta quam factis navigiis tenuit Thraciam, in qua Aenum constituit, ut multi putant. mox prodigiis territus Delum tenuit. illic accepto augurio, errore patris praetervectus Cycladas venit ad Cretam: ubi cum pestilentia laboraret, a diis penatibus monitus ad Strophadas delatus est insulas. inde praetervectus maritima Graeciae apud Epirum susceptus est Heleni hospitio. unde profectus Calabriam tenuit, et illinc statim territus
Abbreviated transcription (Latin):
aduerbiũ est. Atq ideo ultima sẏllaba habet accentum: oꝑ.¬
aca locorũ: quia dixit frboribusq obtecta recessit. est aũt¬
tatalia plustimet quasi uir fortis & pius nontimet
hic ostendit E uiros fortes interdum pro ratione tem¬
poris & causarum & debere & decere timere sonus
excitat omnis consternat: subito cum. hysterologia est. Iam

Expanded text:
adverbium est, atque ideo ultima syllaba habet accentum. OPadverbium est, atque ideo ultima syllaba habet accentum. OPACA LOCORVM quia dixit «arboribusque obtecta recessit». Est autturalia plus timet. quasi et vir fortis et pius non timet hic ostendit, etiam fortes viros pro ratione temporis et causarum et debere et decere metuere. sonus excit
Abbreviated transcription (Latin):
qui inserto extinctus inducitur ut cereri q sacrum poly
In desertar afilia: ut necrepetitã se qui curet proserpina ma¬
ntius. Nam mihi nil est religio est dicere i. metus. Item uir¬
gilius contra. Multosq metu seruata por annos. connexa
q sunt metus e religio. Unde statius primus in orbedeos fe¬
attimor: cupressum aũt i arborem funebrem/ bene ante
templum deae lugentis e̾e̾ confirmat: c ape sacra manu: Nõ
est dantis sed hortantis ut tollat. quia sequitur me bello
tanto digressum ꝙ caede recẽti attrectare nefas. Scit .N.
graecos expollutione palladii piaculum cõmisisse: flumĩe
uiuo. semper fluenti .i naturali ut uiuoq sedilia saxo
est aũt augurale uerbum: latos humeros. Aut more horo¬
um se laudat. Aut certe sternendos latos faciat: suece¬
do q oneri. figura est. ut succedunt muro ⁊ flam̃as no cone¬
imina iactant. i inplicuit: puerilem expressit timoreni: pone

Expanded text:
qui in sexto extinctus inducitur, ut «Cererique sacrum Polybqui in sexto extinctus inducitur, ut «Cererique sacrum Polyb’ a filia, ut «nec repetita sequi curet Proserpina mantius "nam mihi nihil esse, religio est dicere" , id est metus; item Vergilius contra "multosque metu servata per annos:" conexa enim sunt timor et religio, ut Statius "primus in orbe deos fettulit. cupressum autem, funebrem arborem, bene ante templum deae lugentis esse confirmat. est dantis, sed hortantis ut tollat, quia sequitur «me bello e tanto digressum et caede recenti adtrectare nefas»; scit enim Graecos ex pollutione Palladii piaculum commisisse. FLVMINE VIVO semper fluenti, id est naturali, ut «vivoque sedilia saxo». Est autem augurale verbum. LATOS VMEROS aut more heroum se laudat, aut certe sternendo latos facit. SVCCEDOQVE ONERI figura est, ut «succedunt muro et flammas ad culmina iactant». INPLICVIT puerilem expressit timorem. PONE
Abbreviated transcription (Latin):
ordime matres. & ad filiũ e ad pr̃em potest refetri sca
melius ad patrem quia de ascanio post loquitur & longe
Nam longe non potest quia sequitur: pone subit coniunx
& bene ire singulos facit. Scit .N. multidudinem facile posso
comprehendi seruet: aũt custodiat ut tantas soruabat
filia sedes. uel obseruantem ripas. urbe egressis: hic abla¬
tiuo unxit. ut oratius. egressum magna me accepit ari¬
tia roma. Salustius accusatiuo. ut raxo egressa fines suos.
exgo utcunq dicimus. Tumulus modo terra tumens: Al¬
ias sepulcrum. prudenter autem circa turbatos pluribus
prȩceptis utitur. quia scit et timoris comitem obliuionẽ:
templumq uetustum desertae cereris: bene & cereris pha¬
num dicit esso ante urbem. quae dea rusticorum est. ꝑ
librate aeneas & cereris templum. & uetustum eligit ad
quod nec uiris erat aditus / sic ut hostes putabant. Nam
auts ceneas scit ante esse prophanatum / nec praedae spe
graeci poterant duci. desertae cereris: utrum a sacerdote

Expanded text:
RIT et ad filium et ad patrem potest referri; sed melius ad patrem, quia de Ascanio post loquitur. ET LONGNam ‘longe’ non potest, quia sequitur «pone subit coniunx». Et bene ire singulos facit; scit enim multitudinem facile posse deprehendi. ‘Servet’ autem ‘custodiat’, ut «et tantas servabat filia sedes» vel «servantem ripas». VRBE EGRESSIS hic ablativo iunxit, ut Horatius «egressum magna me accepit Aricia Roma»; Sallustius accusativo, ut «raro egressa fines suos». Ergo utrumque dicimus. TVMVLVS modo terra tumens, alias sepulcrum. Prudenter autem circa turbatos pluribus utitur praeceptis, quia scit timoris comitem esse oblivionem. TEMPLVNQVE VETVSTVM DESERTAE CERERIS bene Cereris fanum ante urbem esse facit, quae dea rusticorum est. Et librate Aeneas et Cereris templum et vetustum elegit, ad quod nec viris erat aditus, sicut hostes putabant; nam Aeneas scit ante esse profanatum; nec praedae spe Graeci poterant duci. DESERTAE CERERIS utrum a sacerdote,
Abbreviated transcription (Latin):
plo qui de alceste hoc dixit cum subiret fatũ mariti:. infelix
Aut quia infelix iam es coeperat: Aut cui ꝗ prouisa no¬
cuerunt. Mandarat: apheresis est. Siue dixerit cõmen-¬
ex qua fuerunt diomedes & lycurgus & tereus. threicio
pro thracio ut supra pro thrauicia threissa: Nam solutio est

Expanded text:
plo, qui de Alcesti hoc dixit, cum subiret fatum mariti. INFELIX plo, qui de Alcesti hoc dixit, cum subiret fatum mariti. INFELIX aut qui iam infelix esse coeperat aut cui etiam provisa nocuerunt. MANDARAT aphaeresis est, sive dixeris ‘commen crudelitatem, ex qua fuerunt Diomedes, Lycurgus, Tereus. ‘Threicio’ autem pro ‘Thracio’, ut supra pro ‘Thracia’ ‘Threissa’: nam solutio est
Abbreviated transcription (Latin):
sepultum possumus dicere cum sepultura non sit in hocrites
facta: sed fortuita obructus terra .÷. tectus. ꝑias. bene etiam
ille qui laeditur excusat ceneam. quod pietatis grande te
quo hodie non utimur: externum tulit: ordo est. Troia
me tibi tulit hoc est educauit non externum Nam ciuis
aenoae fuerat & cognatus: crudelis terras. idest crudeliũ
ꝓ auarorum. polydorus ego. siue ego distinguas. siue ego
hic subaudias sum necesse est. Incrouit reuieuit: Traxit
aũt hoc de historia romana: Nam romulus captato augurios
hastam de auentino monte inpalatinum iecit: quae fixaston.¬
duit & arborem fecit. Uituperabile est N. poetam aliquid fin¬
gere: quod penitus a ueritate discedat. deniq obicitur uirgi¬
lio de mutatione nauium in nymphas. & quod dicit per
aureum ramum adinferos esse descensum. Tertio ꝙ iris
didoni comam securit. Sed hoc purgatur euripidis exem.¬

Expanded text:
sepultum possumus dicere, cum sepultura non sit in hoc rite sepultum possumus dicere, cum sepultura non sit in hoc rite facta, sed fortuita sit obrutus terra. Ad v. 42 Pias bene etiam ille qui laeditur excusat Aeneam: quod pietatis grande tesquo hodie non utimur. EXTERNVM TVLIT ordo est ‘Troia me tibi tulit’ - hoc est ‘educavit’ – ‘non externum’; nam et civis Aeneae fuerat et cognatus. CRVDELES TERRAS id est crudelium et avarorum. POLYDORVS EGO sive ‘ego’ distinguas sive ‘ego his’, subaudias ‘sum’ necesse est. INCREVIR reviruit. Traxit autem hoc de historia Romana. Nam Romulus, captato augurio, hastam de Aventino monte in Palatinum iecit, quae fixa fronduit et arborem fecit. Vituperabile enim est poetam aliquid fingere quod penitus a veritate discedat. Denique obicitur Vergilio de mutatione navium in nymphas; et quod dicit per aureum ramum ad inferos esse descensum; tertium, cur Iris Didoni comam secuerit. Sed hoc purgatur Euripidis exem
Abbreviated transcription (Latin):
geticis thraciis. gotae autem populi sunt inysiae . quae
quia lata est multas continet gentes. Rite fecundarẽt.
recte prosperos facerent: uisus pro uisa posuit. Tunc .Ni
masculino utimur gn̾e cum de his loquiniur quibus uide¬
mus. ut si dicam nebeoula obest uisibus meis. Si aũt neu:¬
tro utamur. ea quae uidentur significamus. ut si hoc loco
diceret. Rite secundaront uisa. quod propter metrum
ne quaꝗ̃ posuit. similia sunt nuntius e nuntium. An-¬
eloquar ansileam: parenehesis ad miraculum posita. ge¬
mitus lacrymabilis potest .N. ẽt ee ixascentis gemitus
uoꝵ redditã prodata. Redditur .N. quic quid ad nos per
alterum transit. Quanꝗ̃ hic etiam hoc posset ĩtelligii ꝙ
ad eum uox missa per tumulum est. Unde epistola¬
accipientes: laceras per memibra disiicis: Nam lacera¬
re est saepius uulnerare. ut lacerum crudeliter orai
somno uinoq sepulti. Item occupat aeneas adytur custo¬
de sepulto: Nam sepultus est quasi sine pulsu. Non .ii. hunc

Expanded text:
geticis Thraciis. Getae autem populi sunt Mysiae, quae, quia lata est, multas continet gentes. Ad v. 36 Rite secundarent recte prosperos facerent. visus pro 'visa' posuit. tunc enim masculino utimur genere, cum de his loquimur, quibus videmus, ut si dicas 'nubecula obest visibus meis': si autem neutro utamur, ea quae videntur significamus, ut si hoc loco diceret 'rite secundarent visa': quod propter metrum nequaquam potuit. similia sunt nuntius et nuntium, auEloquar an sileam parenMITVS LACRIMABILIS potest enim esse etiam irascentis. VOX REDDITA pro ‘data’. Redditur enim quicquid ad nos per alterum transit. Quamquam hic etiam hoc possit intellegi; nam ad eum vox missa per tumulum est. LACERAS41 Laceras per membra dissicis; nam lacerare est saepius vulnerare, ut "lacerum crudeliter ora" "somno vinoque sepulti" item "occupat Aeneas aditum custode sepulto" ; nam sepultus est quasi sine pulsu. non enim hunc
Abbreviated transcription (Latin):
apud athenienses ab herculis filiis quos in sequebantur i qui
erant a patre oppressi: Sicut docet statius: induodecimo the¬
herculeos sedem fundasse nepotes. Hoc asylum Romulus
ẽ imitatus est. unde est. que n romulus acer asylum

Expanded text:
ses statutum est ab Herculis filiis, quos insequebantur hi qui ses statutum est ab Herculis filiis, quos insequebantur hi qui erant a patre oppressi, sicut docet in duodecimo SHerculeos sedem fundasse nepote imitatus est; unde est «quem Romulus acer asylum
Abbreviated transcription (Latin):
aut per noctem coscuram. Aut certe postica limina si
circumfero: ipsa si lentio: ipsa quae terrero non debent pre¬
accipue inter hostes. Sed ut diximus: naturalibus tm̃
cedit. Si forte pedem. si forte iteratione auxit dubitati¬
onem. Ieruerant dandi: quos uenus ante prohibue¬
rat. unde est. E nimia cura resistat. Ilicet: E confestim
significat hoc. ⁊ ilico. Sed metri ratione uariantur. su¬
mina ad fastigia uento: qui auget flammas. ut uelu¬
ti cum flamina furentibus austeis. fastigia aũt modo
desũmitate proprie dixit. Alibi per contearium de imo
ut forsitam E scrobibus quae sint fastigia quaeras: In¬
de est coclumq profundum quasi cuius porrosit fundus.
cum de imo profundus: de sũmo fastigiũ dicatur. priami.¬
gnis quippe illic erant omnia. Iu nonis asylo: templo uñ
nullus posset extrahi. dictum asylum quasi asycum
Hoc autem non est inomnibus templis nisi quibus con-¬
secrationis lego concessum est: primum aũt statutum est

Expanded text:
aut per noctem obscura: aut certe posticum 'limina' sicircumfero. IPSA SILENTIA ‘ipsa’ quae terrere non debent, praecipue inter hostes. Sed, ut diximus, naturalibus tantum cedit. SI FORTE PEDEM, SI FORTE iteratione auxit dubitationem. INRVERANT DANAI quos Venus ante prohibuerat; unde est «et ni mea cura resistat». ILICET confestim. Hoc significat et ‘ilico’; sed metri ratione variantur. SVMMA AD FASTIGIA VENTO qui auget flammas, ut «veluti cum flamma furentibus austris». ‘Fastigia’ autem modo de summitate proprie dixit; alibi per contrarium de imo, ut est «forsitan et scrobibus quae sint fastigia quaeras». Inde est et «caelumque profundum», quasi cuius porro sit fundus, cum de imo gnis, quippe illic erant omnia. nullus possit extrahi. Dictum ‘asylum’ quasi ‘asyrum’. Hoc autem non est in omnibus templis nisi quibus consecrationis lege concessum est. Primo autem apud Athenien
Abbreviated transcription (Latin):
q obtecta recessit: & est grdo. Incendia propius uoluũt
consensisti. E ignis propinquat. Age autem modo non
est uerbum imperantis sed exhortantis aduerbium
Adeo ut plorunq age facite dicamus & singularem
numerum copulemus plurali: ceruici. ceriix cum
m̃o singulari dicitur collum significat. Si plurali uta¬
mur superbiam ostendimus. ut inuerrinis cicero fra¬

Expanded text:
que obtecta recessit». Et est ordo: incendia propius volvunt que obtecta recessit». Et est ordo: incendia propius volvunt consensisti et ignis propinquat. ‘Age’ autem non modo verbum imperantis, sed hortantis adverbium, adeo ut plerumque 'age facite' dicamus et singularem numerum copulemus plurali. cervici 'cervix' cum numero singulari dicitur, collum significat; si plurali utamur, superbiam ostendimus, ut in Verrinis "fra
Abbreviated transcription (Latin):
ctas quas ostendunt remansuros in diuersto partibus
significat longum maris aequor arandum qꝙ ait
sulphure fumant diuini ignis odor ostenditur. er
fumo aũt mors anchisae cognosoitur Sicut oius oratio
siquens ĩdicat. cedo equidem. quasi licet me sciana
e̾s moriturum ⁊ bene ꝗ̃ diu uiuit uiuit anchisos
totum el conceditur uictus genitor & pristino propo¬
sito recedons: se tollit ad auras: uerbum augurum qui ui¬
sis auspiciis surgebant extemplo. affaturq deos agit diis
gratias. Uestroq innumine troia est. in uobis habeo troid
Propter illud: Has mihi seruassent sedes. comos ire recu¬
so: Tantum ad solatium itineris. quippe moriturus. ut
in serto ceneas. Ille meum comitatus iter. Uult .N. uir.¬
gilius etiam aentae concedere patris peritiam. dixe¬
rat ille. distinguendum: &iam: dum negat dum oste¬
nduntur auspitia: propiusq: propter illud arboribus¬

Expanded text:
ctas, quae ostendunt remansuros in diversis partibus ctas, quae ostendunt remansuros in diversis partibus cum’ dicit, significat longum «maris aequor arandum»; quod ait «sulphure fumant» divini ignis odor ostenditur; ex fumo autem mors Anchisae, sicut eius oratio sequens indicat. ‘Cedo equidem’ quasi licet sciam me esse moriturum. Et bene quamdiu vivit Anchises, totum ei conceditur. VICTVS GENITOR a pristino proposito recedens. SE TOLLIT AD AVRAS verbum augurum, qui visis auspiciis surgebant a templo; unde est ‘extemplo’. ADFATVRQVE DEOS agit diis gratias. VESTROQVE IN NVMINE TROIA EST in vobis habeo Troiam; propter illud «has mihi servassent sedes». COMES IRE RECVSO tantum ad solatium itineris, quippe moriturus, ut in sexto Aeneas «ille meum comitatus iter». Vult enim Vergilius etiam Aeneae concedere patris peritiam. DIXERAT ILLE hic distinguendum. ET IAM dum negat, dum ostenduntur auspicia. PROPIVSQVE propter illud «arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
iusa firment᷑. Non . auguriũ unum udisse sufficit
nisi confirmet ex simili. Nam si dissimilia sint posterio.¬
rassoluuntur priora. undo est. quantum chaonias aꝯ.¬
uila ueniente columbas. Nam aquila sine dubio colum¬
bis plus potest Intonuit leuum: sinistrums prosperum
quia coeleste est ut supra diximus. Sinistrum auter
a sinendo dictum q̃tum ad auguria pertinet. quod
nos agere aliquid sinat. multa cum luce cucurrit.
Nunc theologicam rationem sequit᷑ quae assorit fla¬
minarum quos cornimus tractus Nimbuntee de¬
sondentis numinis slibi physicanuat neutxo in¬
pendento uidebis flammarum longos a tergo albe¬
stere tractus facem ducens Iumen quod utiq et faci¬
bus nascitur Ideam claram se condore silua. stellas haui
cursus significat : troianos conglobatos a domo aeneae
idam potere quod dicit multa cum luce. ostendit cla¬
ros ꝙ sigͥnantemq uias sintillas quasdam dicit aeli¬

Expanded text:
visa firmentur. Non enim unum augurium vidisse sufficit, visa firmentur. Non enim unum augurium vidisse sufficit, nisi confirmetur ex simili. Nam si dissimilia sint posteriora, solvuntur priora; unde est «quantum Chaonias aquila veniente columbas». Nam aquila sine dubio columbis plus potest. INTONVIT LAEVVM sinistrum, prosperum, quia caeleste est, ut diximus supra. ‘Sinistrum’ autem a ‘sinendo’ dictum, quantum ad auguria pertinet, quod nos agere aliquid sinat. MVLTA CVM LVCE CVCVRRIT nunc theologicam rationem sequitur, quae adserit flammarum quos cernimus tractus nimbum esse descendentis numinis; alibi physicam, ut «vento inpendente videbis, flammarum longos a tergo albescere tractus». FACEM DVCENS lumen, quod utique ex facibus nascitur. IDAEA CLARVM SE CONDERE SILVA stellae huius cursus ita significat Troianos conglobatos ad domum Aeneae Idam petere. Quod dicit «multa cum luce» ostendit claros; quod «signantem vias» scintillas quasdam dicit reli
Abbreviated transcription (Latin):
eum clarum fore usq adultimũ uitae: Sano perite lucẽ
dixit Non ut inseptimo. Tum fumida iumine fuluo.
Nam ⁊ illio splendor quidem est / sed cum fimo qui
semper causa lacrimarũ est. in ascanio aũt solus oste¬
ndit᷑ splendor circũ ip̃a tempora pasci. crescere: ut
sacrum tibi pascere crinem: Sunt autaem ĩfinitiua pro
indicatiuis: fundere lambere. pasci. historico more sa.¬
cros restinguere. Non quos tunc sacros sciebãt sed quos
mor probarũt. oc ulos adsidera: contra opinionem the¬
coditi qui eum caecatum fuisse comemorat: si flecteris.
aut secundum stoicos locutus. qui fati asserunt nec.¬
essitatem. fut secundum epicureos: qui dicunt dees
non curare mortalia: asꝑice nos quia ĩtuentes dii iu¬
uant. unde est. Atq oculos rutulorum reicit axuis. &
contra. diua solo fizos oc ulos auersa tenebat. Atq hec
omnia firma. secundum romanũ morem petit ut

Expanded text:
eum clarum fore usque ad ultimam vitam. Perite sane lucem eum clarum fore usque ad ultimam vitam. Perite sane lucem dixit, non ut in septimo «tum fumida lumine fulvo»; nam et illic splendor quidem est, sed cum fumo, qui semper causa lacrimarum est. In Ascanio autem solus ostenditur splendor. CIRCVM TEMPORA PASCI crescere; ut «sacrum tibi pascere crinem». Sunt autem hic infiniti pro indicativis ‘fundere’, ‘lambere’, ‘pasci’. SACROS RESTINGVERE FONTIBVS IGNES non quos tunc ‘sacros’ sciebant, sed quos mox probarunt. OCVLOS AD SIDERA contra opinionem Theocriti, qui eum fulmine caecatum fuisse commemorat. SI FLECTERIS aut secundum Stoicos locutus est, qui fati adserunt necessitatem, aut secundum Epicureos, qui dicunt deos non curare mortalia. ASPICE NOS quia intuentes dii iuvant; unde est «atque oculos Rutulorum reicit arvis», et contra «diva solo fixos oculos aversa tenebat». ATQVE HAEC OMINA FIRMA secundum Romanum morem petit ut
Abbreviated transcription (Latin):
raro apud uirgiliũ. ut hunc intor fluuio tyberinus amae
possumus cum illo tempore portatu dicere quem post sept̃
nonstrum: est dictum a monstrando. e refert᷑
ad praesens eius significatio. Prodigiũ aũt est quod in lon
gum dirigit significatione m. funderͤ luuen apex: apex
proprie dicitur ĩ sumo flaminis pileo/ uirga lanata. hoc est
cuius extremitati. modica lana ẽ quod primum constat:
apuol ascanium abbam statuisse. modo aũt pro fumitate
pilei intelligimus. Tangit nanꝗ ut frequonter diximus
latenter historiam. Item hoc q de igni ad seruium tullũ
ꝑtinet. Namcum tarquinius priscus cepissot otriculanam
ciuitatem &ꝵ captiua quadam ĩdomo eius natus est ser¬
uius tullus hostilius / qui cum obdor misset caput eius subito
flam̃a corripuit. Quam cum uellet extinguere sanaquil
regis uxor auguriorum porita ĩ telligens auguriũ prohi¬
buit. flamina puerũ cum somno desoruit:unde ĩtellexit

Expanded text:
raro apud Vergilium, ut "hunc inter fluvio Tiberinus amoenraro apud Vergilium, ut "hunc inter fluvio Tiberinus amoenpossumus eum illo tempore portatum dicere, quem et MONSTRVM τῶν μέσων est; dictum a monstrando. Et refertur ad praesens eius significatio. ‘Prodigium’ autem est quod in longum tempus dirigit significationem. FVNDERE LVMEN APEX ‘apex’ proprie dicitur in summo flaminis pilleo virga lanata, hoc est in cuius extremitate modica lana est; quod primum constat apud Albam Ascanium statuisse. Modo autem summitatem pillei intellegimus. Tangit namque, ut frequenter diximus, latenter historiam. Item hoc quoque de igni ad Servium Tullium pertinet. Nam cum Tarquinius cepisset Corniculanam civitatem, ex captiva quadam in domo eius natus est Servius Tullius. Qui cum obdormisset, caput eius subito flamma corripuit; quam cum vellent restinguere, Tanaquil, regis uxor, auguriorum perita, intellegens augurium prohibuit. Flamma puerum cum somno deseruit; unde intellexit,
Abbreviated transcription (Latin):
tant hoc critici. quia superius armari aliquos dicit cum
exarmatos nusꝗͣ ostendat. Qui nesciũt non oĩa a poota
ut supradiximus dici debore: Nam & diem describit no¬
cto non pracmissa. Suꝑfluo .N. dicuntur ca quae nec cesse
est fieri quis .ii. domũ ĩgressus non arma deponat : reddi¬
te medanais quibus mo substulit mater. Tondebat offero¬
bat S non manibus oum gestans si periturus abis frrgue¬
mentum dilem̃a .÷ complerio quae aduersariũ ab utraq
parte concludit: cui ꝑoxuus iulus ĩ terrogantis est &s
mul epitheto comendat actatem: coniunx quondam tua
dicta relinquar: quondam aut aliquando significat quasi
nũc uxor non sit. quae relinquitur: aut certe quondam
semper significat. ut ingeorgicis ut quondam stipulis ma¬
gnus sine uiribus ignis. & est sensus. quam semper cone¬
iugem nomi nasti. Haberi .N. quae uis potorat nõminari
non nisi nobilis. manus inter: mutauit accentũ praepo¬
sitio post posita. Sanerinter plerunq proper. poniter. Sod

Expanded text:
tant hoc critici, quia saepius armari aliquos dicit, cum exarmatos nusquam osut supra diximus, dici debere. Nam et diem describit, nocte non praemissa. Superfluo enim dicuntur ea quae necesse est fieri. Quis enim domum ingressus non arma deponat? REDDITE ME DANAIS quibus me sustulit mater. TENDEBAT offerebat, sed non manibus eum gestans. SI PERITVRVS ABIS argumentum dilemma, id est conplexio, quae adversarium ab utraque parte concludit. CVI PARVVS IVLVS interrogantis est. Et simul epitheto commendat aetatem. CONIVNX QVONDAM TVA D. R. ‘quondam’ aut ‘aliquando’ significat, quasi nunc uxor non sit quae relinquitur. Aut certe ‘quondam’ ‘semper’ significat, ut in Georgicis «ut quondam in stipulis magnus sine viribus ignis», et est, ‘quam semper coniugem nominasti’. Haberi enim quaevis poterat, nominari non nisi nobilis. MANVS INTER mutavit accentum praepositio postposita. sane 'inter' plerumque pro 'per' ponitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
appellatae Nate haec singula pronuntianda sunt quia
citꝰ ꝑꝑ sequentem de coribantibus oe cõnomiam. Cetno. nõ
nulli quacrunt excuius persona cerno dictum sit. sedd
altius intuentes cerno aencae dant. Male numerami
cum. Non cuna utilitate mea fauens ux̃oris quae innũm
ministrarum matris deumi relata est: menteramenie¬
uia. Non .ii. dubitat fato ce sublatam cum audierit. Non
haec sine numine diuum eueniunt:. Nec post oculis est
roddita nostris. constat hoc : Nam umbram eius uidit ta¬
ntum modo: hic demũ. hic una defuit aliter uitium est
Nataniq: qui por aetatem matrem desiderare debuarat.
hic iam ostendit᷑ ni mia multitudo: ⁊ cingor fulgenti¬

Expanded text:
a est. nate haec singula pronuntianda sunt, quia t qui, propter sequentem de Corybantibus oeconomiam. cerno non nulli quaerunt, ex cuius persona 'cerno' dictum sit. sed altius intuentes 'cerno' Aeneae dant, ut iCVM non cum utilitate mea favens uxori, quae in numerum ministrarum matris deum relata est. MENTEM memovia. Non enim dubitat fato esse sublatam, cum audierit «non haec sine numine divum eveniunt». NEC POST OCVLIS EST REDDITA NOSTRIS constat; nam umbram eius vidit tantummodo. HIC DEMVM «hic una defuit», aliter vitium est. NATVMQVE qui per aetatem matrem desiderare debuerat. hinc iam ostenditur nimia multitudo. Ad v. 749 urbe
Abbreviated transcription (Latin):
nus sicut audiuimus incithara cuius oironlit ultima¬
rum: flanmas cum regia pupis. More militrae. ut dat
clarum epupi signum. est aũt tropus per pubim nauim:
per nauim eos qui in nauisunt significat: fatis iniquis
uoluntate numinum non illis propicia: sed in nos iniqua
ut lucanus demario. Non ille fauore numinis ĩgenti
tus his primũ terris. sic horatius. Hauisq tibi creditum
Uirgilium debes finibus atticis reddas incolumem praecor:
cauo robore: ephexegis equi. thessandrus polynigis & ar
gĩas filius. Sthenelus. capanei ꝗ euadnes filius. ulixes
lnertae & antiolię. Neoptolemus. quia ad bellum ductus
est puer pyrchus pyrohus uõ a capillorum qualitate
deidamiȩ filius. pelei & thetidis nepos: ex parte: ex parte
nõ lycomedis regis seyriae insulae : pͥniusq machaon
Numeri sui Nam per ternos distraxit. urdem: idest ciues¬

Expanded text:
nus, sicut audimus in cithara. Ergo tanus, sicut audimus in cithara. Ergo tane. FLAMMAS CVM REGIA PVPPIS more militiae, ut «dat clarum e puppi signum». Est autem tropus; per ‘puppem’ navem, per ‘navem’ eos qui in navi sunt significat. FATIS INIQVIS voluntate numinum non illi propitia, sed in nos iniqua; ut Lucanus «non ille favotus his primum terris" . sic Horatius "navis quae tibi creditum debes Vergilium, finibus Atticis reddas incolumem precor" . cavo roborgiae filius. STHENELVS Capanei et Euadnes. VLIXES Laertae et Anticliae. NEOPTOLEMVS quia ad bellum ductus est puer, Pyrrhus vero a capillorum qualitate Deidamiae filius, Pelei et Thetidis nepos ex patre, ex matre vero Lycomedis, regis Scyriae insulae. PRIMVSQVE MACHAON numeri sui
Abbreviated transcription (Latin):
Ruit oceauo: nascitur de oceano. ut Ruit atram ad coelũ
picea crassus caligine nubem. Ideo aũt ruit quia altius
õ maro q̃ tetra ut diximus supra umbra magna i.
num q dolos. a generalibus ad spocialia uenire uitio sũ
Nisi forte redeat ad causam ut loco: ꝑ moenia. ꝑ domos
ut supra & moenia pandimus urbis. Moenia aũt eni
& publica & pͥuata dicuntur: phalanx. lingua macȩdo¬
num lecio. & est a parte totum. hoc õ sẏnodoche: ibat.
ueniebat: ut nunc pͥmum a nauibus itis: amica: sibi gra¬
ta: Sciendum aũti septima luna captam ee troiam cuiꝰ
simulacrum apud argos est constitutum. hine est qued
dicit oblatiper lunam. & alibi per caccam noctem: tacite
lunne. aut more poetico. noctem significat. aut physica
ratione dixit. Nam circuli septemsunt. Saturni. Iouis
Martis solis ueneris mercurii. lunac. & pͥmus hoc ẽ
saturni uehementer sonat. Reliqui secundum ordinem mi¬

Expanded text:
RVIT OCEANO nascitur de Oceano, ut «ruit atram ad caelum RVIT OCEANO nascitur de Oceano, ut «ruit atram ad caelum picea crassus caligine nubem». Ideo autem ‘ruit’, quia altius est mare quam terra, ut diximus supra. VMBRA MAGNA id NVMQVE DOLOS a generalibus ad specialia venire vitiosum est, nisi forte redeatur ad causam, ut hoc loco. PER MOENIA per domos, ut supra «et moenia pandimus urbis»; ‘moenia’ enim et publica et privata dicuntur. PHALANX lingua Macedonum legio. Et est a parte totum, hoc est synecdoche. IBAT veniebat, ut «nunc primum a navibus itis». AMICA sibi grata. Et sciendum septima luna captam esse Troiam; cuius simulacrum apud Argos est constitutum. Hinc est quod dicit «oblati per lunam» et alibi «per caecam noctem». TACITAE LVNAE aut more poetico noctem significat aut physicam rationem dixit. Nam circuli septem sunt, Saturni, Iovis, Martis, Solis, Veneris, Mercurii, Lunae. Et primus, hoc est Saturni, vehementer sonat, reliqui secundum ordinem mi
Abbreviated transcription (Latin):
quod tanta fuerit uis consecrationis ut & post pro¬
phanationem ab ingressu hostes uetaret. Nam noui¬
nus sepulero laomedontis quod supra portam sceam
fuerat. tuta fuisso fata teoiana. inclyta bello quia sir¬
perauerat mysiam totam: quater: sacpius. imme mores
improuidi aut noir memores oraculorum: monsteũ
infelix post rem probatam dixit. Tunc &. sic ut ante¬
hoc scepius Nam helena ueniente pr̃aedixerat futura¬
bella q mala dei iussu: praecepto apollinis qui spe peo¬
missi coitus. concessa diuinitate feustratus sustulit fidem
nem. licet terentius more graeco dixerit: Agrum in
his regionibus meliorem neqͦ pretii maioris nemo habet
festa fronde. quae festos ĩdicat dies. ut laueus. oliua
hedera & si milia uelanius coronamus ut uistorine¬
lcitum auro uittis q iuuencum uertitur coelũ atꝗ¬
epithoton hoc coeli ꝑpetuum est. Sed uertitur nunc ĩ aliam
faciom comutatur: quod more suo sequentibus explanat

Expanded text:
quod tanta fuerat vis consecrationis ut etiam post proquod tanta fuerat vis consecrationis ut etiam post profanationem ab ingressu hostes vetaret. Nam novimus sepulcro Laomedontis, quod super portam Scaeam fuerat, tuta fuisse fata Troiana. INCLITA BELLO quia superavit Mysiam totam. QVATER saepius. INMEMORES inprovidi, aut non memores oraculorum. MONSTRVM INFELIX post rem probatam dixit. TVNC ETIAM sicut antehac, saepius; nam Helena veniente praedixerat. DEI IVSSV praecepto Apollinis, qui spe coeundi concessa divinatione frustratus sustulit fidem am, licet Terentius Graeco more dixerit «agrum in his regionibus meliorem neque pretii maioris nemo habet». FESTA FRONDE quae festos indicat dies ut laurus, oliva et similia. VELAMVS coronamus, ut «victori velatum auro vittisque iuvencum». VERTITVR CAELVM atepitheton hoc caeli perpetuum est. Sed ‘vertitur’ est ‘in aliam faciem commutatur’, quod more suo explanat sequentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
post clipeum .i. inter scutum & simulacrũ deae latebat:
ut est aptia intemplo urbis romae: Nouus .÷ magnus. ut
pollio ⁊ ipse noua carmina facit: insinuat. pro insinu¬
atur: Scelus supplicium ab eo quod praecedit. id quod
sequitur. expondisse autẽ tractum est a pecunia Nam ap¬
ud maiores pecumarias poenas constat fuisse: Saccum
robur. Non ut supra lignum. sceleratam: pro ipse scc¬
leratus. ut ĩutile ferrum. & est hypallage: sedes: per ho
ostendit domũ mineruae: oranda: placanda: nuros.
suppositos portae sceae. Nam sequitur. quater ipso
inlimine portas. MNoonia pandimus urbis. Non ẽ itera.
tio Nam dicit patefacta porta/ uel diruta/ interiora
ciuitatis ẽeᷤ nudata: ficcingunt operi: idest praeparãt
se ad opus: intendunt ligant: ut intendunt q locum
sortis scandit transcendit propria magnitudine. fata¬
lis mortalis mortifera. Saicra canunũt. hymnos di¬
patria uorsus ennianus. Scine exclamatio eo ꝑtinet.

Expanded text:
post clipeum, id est inter scutum et simulacrum deae latebant, post clipeum, id est inter scutum et simulacrum deae latebant, ut est in templo urbis Romae. NOVVS ‘magnus’, ut «Pollio et ipse facit nova carmina». INSINVAT pro ‘insinuatur’. SCELVS supplicium, ab eo quod praecedit id quod sequitur. EXPENDISSE autem tractum est a pecunia. Nam apud maiores pecuniarias poenas constat fuisse. SACRVM ROBVR non, ut supra, «lignum». SCELERATAM pro ‘ipse sceleratus’, ut «inutile ferrum». Et est hypallage. SEDES per hoc ostendit ‘donum Minervae’. ORANDA placanda. MVROS superpositos Scaeae portae; nam sequitur 'quater ipso in limine portae'. moenia pandimus urbis non est ittio; nam dicit patefacta porta vel diruta interiora civitatis esse nudata. ACCINGVNT OPERI praeparant se ad opus. INTENDVNT ligant, ut «intenditque locum sertis». SCANDIT transcendit propria magnitudine. FATALIS mortifera. SACRA CANVNT hymnos diPATRIA versus Ennianus. Sane exclamatio eo pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
narum spirulas dicunt: Nam proprie spira est
uolubilitas funiumi squaniea: pro squamosa. ut
frondea pro frondosa: profusus uittas: pro fusas habens
uittas & est ĩterpositus uersus. nam potest tolli saluo
sensu: atroq ueneno: ut pallida mors. uel tristis sene¬
ctus: Quales mugitus. idest tollit. facta aũt comparati
ẽ propter sacerdotis personam: in cortam. dubie illi¬
samquae non haberet mortis effectum: lapsu: labi
proprie serpontum est. delubra: delubrum de qud uno
tecto plura complectitur numiria . quia uno tecto
nerua: Alii dicunt delubrum e̾e̾ locum. ante templum
ubi ciqua currit. a diluendo. Est aũt synedoche. hoc
est aparte totum: Sacuae: fortis aut nobilis. subpe¬
dibusq deę scilicet maioris simulacri quod a cunctis
uidetur. Nam quod colitur & breue est de latet. Sicut
palladiũ fuerat: clipei q sub trbe: ut maxima pars ĩ
piram collecta sit ante pedes tolla uõ cũ capitibus erectis

Expanded text:
narum spirulas dicunt. Nam proprie spira est volubilitas funium. SQVAMEA pro ‘squamosa’, ut frondea pro ‘frondosa’. PERFVSVS VITTAS perfusas vittas habens. Et est interpositus versus; nam potest tolli salvo sensu. ATROQVE VENENO ut «pallida mors» vel «tristis senectus». QVALIS MVGITVS id est tollit. Facta autem comparatio est propter sacerdotis personam. INCERTAM dubie inlisam, quae non haberet mortis effectum. LAPSV ‘labi’ proprie serpentum est. DELVBRA ‘delubrum’ dicitur quod uno tecto plura complectitur numina, quia uno tecto piter, Iuno. Alii dicunt delubrum esse locum ante templum, ubi aqua currit, a diluendo. Est autem synecdoche, hoc est a parte totum. SAEVAE fortis aut nobilis. SVB PEDIBVSQVE DEAE scilicet maioris simulacri, quod a cunctis videtur; nam quod colitur et breve est et latet, sicut Palladium fuerat. CLIPEIQVE SVB ORBE ut maxima pars in spiram collecta ante pedes sit. Colla vero cum capitibus erectis
Abbreviated transcription (Latin):
secundum mathesim post abscessum ueneris dira dicunt
apparuisse numina. cuius presentes radii ĩ toruenientos¬
uat euerti troiam sed non omnem. quando diuisi suut
quia bipennĩbus. eruere: pro deicere & est acyrologia
minatur. aut eminet ut minaeq muroroꝵ: aut
mouetur. tremefactum comam: solita figura: ruinã
aliarum arborum: ac ducente deo. secum cos qui dicũt
ute iusq sexus participationem hr̃e numina.: Nam ait
caluus pallentem q deum uenerem. Itom uixgilius. Ncc
deae erranti deus abfuit. cum aue iuno fuerit. aut

Expanded text:
secundum mathesin post abscessum Veneris dira dicit secundum mathesin post abscessum Veneris dira dicit apparuisse numina, cuius praesentis radii intervenientrat everti Troiam, sed non omnem. FERRO ET tautologia est. ERVERE pro ‘deicere’ et est acyrologia. MINATVR aut ‘eminet’, ut «minaeque murorum», aut ‘movetur’. TREMEFACTA COMAM solita figura. RVINAM aliarum arborum. AC DVCENTE DEO secundum eos qui dicunt utriusque sexus participationem habere numina. Nam ait Calvus «pollentemque deum Venerem». Item Vergilius «nec dextrae erranti deus afuit», cum aut Iuno fuerit aut
Abbreviated transcription (Latin):
l e proprio insel exit as appellatiuo inerseuissima
quac q fugan urtabat sotiũ sibi deuotum. furens.
irascens:Hei tonia pallas. No tandum duo antono¬
masia sine propeio ee & est nimiariracondiar eñ
dicitin q̃ qͦ irata sit graccis Nõ m̃ troianis parto¬
lieq inhistoria lectum sit uehe mentiu iratamrut¬
neruam ꝙ post uictoriam ei sacrificare poluerãt
ut deatius cũ pallas usto uertit iram ab ilio inim¬
piam aiacis ratem. Nimbo effulgeris. Nube diuina
Alq limbo legunt. ⁊ est pars uestis eut reraa aude
instita dicitirt ut eratius Quarñ subsuta tals ton¬
rus instita itestae ipso pater qui om̃ibus unus ee oo¬
suonitt ut uex iupiter omnibus idom ꝓ beno ho¬
nestał causa fugiendi est. Uites q secundas qune
necessariũ est pracsidium niminis. ut orateistec
dens intersit nisi dignus uindico nodus incidetit limĩ
sistam in limine ut siluis te tyerhene feras agitare pu¬
tasti. Apparent dirae facies: idest constellationes astrorũ¬

Expanded text:
 a proprio in ‘e’ exit, ab appellativo in ‘i’. SAEVISSIMA quae et fugam vetabat. SOCIVM sibi devotum. FVRENS irascens. TRITONIA PALLAS notandum duo antonomasiva sine proprio. Et est nimiae iracundiae cum dicitur, quamquam irata sit Graecis, licet in historia lectum sit vehementius iratam Minervam, quod post victoriam ei sacrificare noluerint, ut Horatius «cum Pallas usto vertit iram ab Ilio in inpiam Aiacis ratem». NIMBO EFFVLGENS nube divina. Alii ‘limbo’ legunt. Et est pars vestis extrema, quae ‘instita’ dicitur, ut Horatius «quarum subsuta talos tegit instita veste». IPSE PATER qui omnibus unus esse consuevit, ut «rex Iuppiter omnibus idem». Et bene honesta Aeneae causa fugiendi est. VIRESQVE necessarium est praesidium numinis: ut Horatius "nec deus intersit, nisi dignus vindice nodus inciderit" . limiSISTAM in limine, ut «silvis te, Tyrrhene, feras agitare putasti». APPARENT DIRAE FACIES secundum mathesin po
Abbreviated transcription (Latin):
logi mus ni. pallas quas condidit arces &Neptunũ niurcos
ipiit fuudanenta sunt consecrata Nam qui uult berio¬
mouens aquae concussione. Sicut terrae motus ocont¬
tinet oppinio nes Tridenti omnia ininsi exeunti aut
Iuuenalis. Nec ardenti decoxit aheno contra. semꝑ¬
q ardente camino. Si uõ nomina fuerint inie tñe
dente debet dicere. Sed nouitatem affectauit nulor
cogento necessitato. Sane in nõibus quat ꝓropena¬

Expanded text:
legimus enim «Pallas quas condidit arces»; Neptunum muros legimus enim «Pallas quas condidit arces»; Neptunum muros — ipsi enim fundamenta sunt consecrata, cuiu est terram movens aquae concussione, sicut terrae motus continent opiniones. TRIDENTI omnia in ‘ns’ exeuntia aut Iuvenalis «nec ardenti decoxit aeno», contra «semperque ardente camino». Si vero nomina fuerint, omni modo dente’ debuit dicere; sed novitatem adfectavit, nulla cogente necessitate. Sane in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
plus uidet. est .N. theologica ratio. quia ignorantes usum
uenereum uidere dicuntur e numina: unde nunc
merito post ueneris abscessum. Numina uidisse dicitur
aeneas. obducta: suparducta. tuenti: modo uidenti: alias
defendenti. Neq parentis iussa time: Ne particula prohi¬
bentis imparatiuo iungitur modo: s interdum praesenti
tempori. interdum futuro. pro ut aliquid uolumus
aut ad praesens aut ad futurum fieri: iussa time:
ueretur.N. ne imperanti sibi fugam non obtemperet.
Ueptunus muros. hoc quidem habet fabula. ꝙ neptu¬
nuscum apolline troiȩ fabricatus sit muros: s constat
laomedontem supradictis diis certam uouisse pecuniã
ad sacra facienda quam inuadentibus hostibus transtulit
ad murorum fabricam.: unde dii & fecisse muros. & offe¬
nsi ee dicuntur. Si mul notandum ꝙ eos faciat. opera sua
euertero ut portas uinonemi quarũ dea est Nam epor¬
tarum luminis nastentibus praebet: arcis mineruam

Expanded text:
plus videt. Est etiam theologica ratio, quia ignorantes usum plus videt. Est etiam theologica ratio, quia ignorantes usum Venerium videre dicuntur et numina; unde nunc merito post Veneris abscessum numina vidisse dicitur Aeneas. OBDVCTA superducta. TVENTI modo ‘videnti’, alias ‘defendenti’. NEQVA PARENTIS IVSSA TIME ‘ne’ particula imperativo iungitur modo; sed interdum praesenti tempori, interdum futuro, prout aliquid volumus aut ad praesens aut ad futurum fieri. ‘Iussa time’ veretur enim ne imperanti sibi fugam non obtemperet. NEPTVNVS MVROS hoc quidem habet fabula, quod Neptunus cum Apolline Troiae fabricati sint muros. Sed constat Laomedontem supradictis diis certam vovisse pecuniam ad sacra facienda; quam inminentibus μισθοῖς transtulit ad murorum fabricam. Vnde dii et fecisse muros et offensi esse dicuntur. Simul notandum quod deos facit opera sua evertere, ut portas Iunonem — quarum dea est; nam portam luminis nascentibus praebet arces Minervam —
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatem suam cum fratre partitus est: he¬
lonam uõ immortalem fuisse indicat tempus. Nam
constat fratres eius cum argonautis fuisse: Argo nau¬
tarum filii cum thebanis dimicauerũt. Item illorum filii
contra troiambella gessorunt: ergo si immortalis heleno
non fuisset tot sine dubio seculis durare nõ posset. Ha¬
ne aũt legimus prius a theseo raptam: E in aegypto
comendatam proteo: facies inuisa: pulchritudo helenae
odiosa .i. helena. E graecum est. ut uis herculea. hoc est.
hercules. lacenac: a prouintia laconia ⁊ notandum
deriuationem minorem ee principalitate: quod rarũ
est: culꝑatus ue paris. criminosus. aspice: de homerotra.¬
ctum. qui ĩducit mineruam praestantem ista diome¬
di
Nanq omuem: ordo est. omnem tibi nu¬
bem exipiami quae humida circum caligat  mortales
habel at uisus tuenti. dicitur aũt nebula orta de terris
obesse nostris obtutibus. unde aquila quia supra nebulas est

Expanded text:
inmortalitatem suam cum fratre partitus est. Heinmortalitatem suam cum fratre partitus est. Helenam vero inmortalem fuisse indicat tempus. Nam constat fratres eius cum Argonautis fuisse; Argonautarum filii cum Thebanis dimicaverunt. Item illorum filii contra Troiam bella gesserunt. Ergo si inmortalis Helena non fuisset, tot sine dubio saeculis durare non posset. Hanc autem legimus prius a Theseo raptam et in Aegypto commendatam Proteo. FACIES INVISA pulchritudo Helenae odiosa, id est Helena. Et est Graecum, ut ‘vis Herculea’, hoc est Hercules. LACAENAE a provincia Laconica. Et notandum derivationem minorem esse a principalitate, quod rarum est. CVLPATVSVE PARIS criminosus. ASPICE de Homero tractum, qui inducit Minervam praestantem ista Diomedi. NAMQVE OMNEM ordo est, ‘omnem tibi nubem eripiam, quae umida circum caligat et mortales hebetat visus tuenti’. Dicitur enim nebula orta de terris obesse nostris obtutibus, unde aquila, quia supra nebulam est,
Abbreviated transcription (Latin):
esse sublatos. Ue neris uerba declarant dicentis. Noni
tibi tyndaridis facies in uisa lace nat. roseo. pulchro
porpetuũ epiteton ueneris insuper super quod con¬
tinuerat: indomitas: magnas. quid furis. quio
furor est uirum fortem ruere in mulieris interi¬
tum: nostri cura. ⁊ hoc loco ut solet unrtm se de at¬
est pluralis antiquus ꝙ ex gracco ueniens Sicut si¬
quod est nos & hoc est unde dicimus Nostri causesouer
hoe est nosteorum. superet : super uiuat: ascanius q puer
etiam ad artatem refertur: Hauserit ensis. aut ꝑcusse¬
rit ut latus haurit aꝑtum. aut uorauerit: tẏndaridis
atqui iouis est / non tyndari filia. Sed sic dicimus tyñ¬
daridis de helena ut de hercule amphitryonides. Nam
de ioue & leda nati sunt pollux & helena: de tyndaro
E leda castor. qui solus mortalis fuit. unde uirgilius
ĩ sexto. Si fetitrem pollux alterna morte redemit. qui

Expanded text:
esse sublatos, Veneris verba declarant dicentis «non esse sublatos, Veneris verba declarant dicentis «non tibi Tyndaridis facies invisa Lacaenae». ROSEO pulchro. Perpetuum epitheton Veneris. INSVPER super, quod continuerat. INDOMITAS magnas. QVID FVRIS quia furor est virum fortem ruere in mulieris interitum. NOSTRI CVRA et hoc loco, ut solet, unam se de Aeus pluralis est antiquus et ex Graeco veniens, sicut siquod est ‘nos’, et hoc est unde dicimus ‘nostri causa facit’, hoc est ‘nostrum’. SVPERET supervivat. ASCANIVSQVE PVER am ad aetatem refertur. HAVSERIT ENSIS aut ‘percusserit’, ut «latus haurit apertum», aut ‘voraverit’. TYNDARIDIS atqui Iovis est, non Tyndarei filia; sed sic dicimus ‘Tyndaridis’ de Helena, ut de Hercule ‘Amphitryoniades’. Nam de Iove et Leda nati sunt Pollux et Helena, de Tyndareo et Leda Castor, qui et solus mortalis fuit; unde Vergilius «si fratrem Pollux alterna morte redemit», qui
Abbreviated transcription (Latin):
potest uersus. Sine nõmine: sine agnotione. sacuus horror.
quia est ꝗ bonus ut lactusq per artus horor iit: uitar
exhalantem: secundum eos qui animam uentum uolunt
ut atq inuentos uita recessit: di reꝑta. pro dixipienda
participium pro participio coꝑia. Notandum de exercita
nũo cum dixisse singulari. cum copias de exexcitu nũo plu¬
cis maximas hostiũ copias populus romanus parua manu
fuderit. copia uero aliarum rerum est: cum mihi oret
do est. Cum mihi se uidendam oculis obtulit Nonante
q prehensum: ea corporis parte qua helenae ictum
minabar/. quae intemplo uestaę stabat ornata. ut
.N. in primo diximus aliquos hinc uersus constat
ec̃ sublatos Nec immerito. Nam & turpo est uiro¬
forti contra feminam irasci. & contrariura est
helenam indomopriami fuisse illi rei quae insexto
dicitue quia indomo inuenta est dei phobi. postꝗ al
e sum̃a arce uocauerat argiuos. hinc cuitem uersus

Expanded text:
potest versus. SINE NOMINE sine agnitione. SAEVVS HORROR potest versus. SINE NOMINE sine agnitione. SAEVVS HORROR quia est et bonus; ut «laetusque per artus horror iit». VITAM EXHALANTEM secundum eos qui animam ventum volunt, ut «atque in ventos vita recessit». DIREPTA diripienda; participium pro participio. COPIA notandum de exercitu numero eum dixisse singulari, ut Sallustius cum ‘copias’ de exercitu numero plucis maxumas hostium copias populus Romanus parva manu fuderit, quas uordo est, ‘cum mihi se videndam oculis obtulit non ante rehensum ea corporis parte qua Helenae ictum minabatur, quae in templo Vestae stabat ornata. ut enim in primo diximus, aliquos hinc versus constat esse sublatos, nec inmerito. nam et turpe est forti contra feminam irasci, et contrarium est Helenam in domo Priami fuisse illi rei, quae in sexto dicitur, quia in domo est inventa Deiphobi, postquam ex summa arce vocaverat Graecos. Hinc autem versus