comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pontificem: Auimonem perusi¬
ni oratores numero tres cum accessissẽt
ponnifex autem graui morbo teneret᷑.
Tamen homines nediutuus suspensos
teneret ad se uocari iussit admonitis
antea ut pauca loquerentur: Unus
doctor qui orationem in uiam quam
habiturus esset ad pontificem menti
comendarat ratione nulla habita
morbi cuit quod iulecto iaceret mul-¬
tis uerbis usus est ita ut pontifex sae
pro sua humanitate pontifex nunꝗd
alud uellent: Tum alter ex oratoribus:
Sanctissime habemus haec inmanda¬
petimus feceritis: socius hic meus antẽqͣ
hinc recedamus nobis iterum referat
serinonem suum quo facete dictoꝵ
risisset ponnfex oratores euestigio ex¬
pediri iussit:
liam missi mediolanum perue¬
nissent: Barnabonem principem ho¬
noris gxatia uisitarunt: cogan ab eo
primo conoxessu qui nam essẽt bono¬
niensium &e ciues & legaiti si uobis pla¬
cet qui mos est loquendi respondent
comiterab eo accȩpti dimissiq cum

Expanded text:
Pontificem Avinionensem Perusini oratores numero tres cum accessissent, Pontifex autem gravi morbo teneretur: tamen homines ne diutius suspensos teneret ad se vocari iussit, admonitos antea ut paucis loquerentur. Unus doctor, qui orationem longam in via, quam habiturus esset ad Pontificem, menti commendarat, nulla ratione habita morbi, aut quod in lecto iaceret, multis verbis usus est ita ut Pontifex saeppro sua humanitate Pontifex numquid aliud vellent. Tum alter ex oratoribus, “Sanctissime, habemus hoc in mandapetimus, feceritis satis, socius hic meus, antequam hinc recedamus, Vobis iterum referat sermonem suum”. Quo facete dicto cum arrisisset Pontifex, oratores e vestigio expediri iussit. liam missi, cum Mediolanum pervenissent, Bernabovem principem honoris gratia visitarunt. Rogati ab eo primo congressu quinam essent: “Florentinorum et cives et legati, si vobis placet” qui mos est loquendi, responderunt. Comiter ab eo accepti dimissique, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Razellus hoc tibi inquit facillime con¬
cedo cito enim res maggi precii & boni
dari piguori possunt: Ac uero tu ita
uilis & abiecte es condicionis ut siquis
te ꝑ onines fori tabernas & caponas
circun ferret nemo te ne pro ȩxeo quidẽ
uumio uellet accipere. hoc dicto & cir¬
cunstantibus risum mouit & dicticitatẽ

Expanded text:
Razellus “Hoc tibi” inquit “facillime conRazellus “Hoc tibi” inquit “facillime concedo: cito enim res magni pretii et bonae dari pignori possunt. At vero tu ita nequam, vilis et abiectae conditionis es, ut, si quis te per omnes fori tabernas et cauponas circumferret, nemo te nec pro aereo quidem nummo vellet accipere”. Hoc dicto, et circumstantibus risum movit, et dicacitatem
Abbreviated transcription (Latin):
equis erant maneq aditer se quisq
pararet. Solus uenetus sedebeit ad
fores otiosus atq ocrratus: adiratꝰ
iuscus hominis negligeiniam ac tardi
tatem coeteri ferme inequis essent ip̃e
solus quieseret admonitu ut si secum
proficisci uellet equum ascenderet.e
Causam more percontabatur. Tum ille
atqui inquit tecum ire cupio sed equũ
meĩr minime inter alios recongnosco
ioitur expecto quo ad reliqui equit¬
rint ut solum equum qui instabulo
remanserit sciam esse meum: Cognito
homine. stupore anronius paulum
commoratus est quo ad stultus ac
stipes ille unicum relictum equum
caperet pro suo:
piam pro nobis comtempnere
uolumus ut dicamus ego te centies
indie oppigneratum reliquerem apd̃
tabernam: Raz ello bononiensi uiro
prompto ad xespondendum quidam
inter uirgandum hocidem in coetu ho¬
minum obiecit extollens prudentiam
suam. Rag ellum uero delpicens: Tum

Expanded text:
equis erant, maneque ad iter se quisque equis erant, maneque ad iter se quisque pararet, solus Venetus sedebat ad fores otiosus atque ocreatus. Admiratus Luscus hominis negligentiam ac tarditatem, qui, cum caeteri ferme in equis essent, ipse solus quiesceret admonito ut, si secum proficisci vellet, equum ascenderet causam morae percontabatur. Tum ille: “Atqui” inquit “tecum ire cupio: sed equum meum minime inter alios recognosco. Igitur expecto quoad reliqui equitarint, ut qui equus solus in stabulo remanserit sciam esse meum”. Cognito hominis stupore, Antonius paulum commoratus est, quoad stultus ac stipes ille unicum relictum equum caperet pro suo. piam prae nobis contemnere volumus, ut dicamus: “Ego te centies in die oppigneratum relinquerem apud cauponulam tabernam”. Razello Bononiensi, viro prompto ad respondendum, quidam inter iurgandum hoc idem in coetu hominum obiecit, extollens prudentiam suam, Razellum vero despiciens. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
quae tam caro constant atq euesti¬
gio recessit:
bules non nulli homines ad fa¬
cetias prompti multa ridenda inter
cȩnandum dicebant interq unus sub¬
ridens: Cechinus inquis medicus Are¬
tinus accessit ad curandum quandã
formosam adolescennilam quae pro¬
saliendo contorserat genu: In compo¬
nendo: cum & tibiam ferrę: & cossã
per albam ac mollem aliquandiu
tracttisset: erecta est mentula maiorẽ
in modum ita ut sub ligticulo continci
nequiret: Fum suspirans cum assurrexis¬
set atq illa quod pro ea cura sibidare
Uellet quaesisset mhil sibi debere res¬
pondit quesita causa pares enim inꝗ
erexi:¬
Onquerentibus non millis doctis
doctis dem insulsitatt & stultitia¬
fiat. quod narrauit Antonius luscus
uir facetillimus: Cum olim roma uin¬
centiam profiasceretur adidisse se in
suam societatem uenetum quendam
qui perraro ut uidebatur equitassa
qui cum senis aduertissent adhospi¬
tium in quo & alii per multi cum

Expanded text:
quae tam caro constant” atque e vestiquae tam caro constant” atque e vestigio recessit. buli nonnulli, homines ad facetias prompti, multa ridenda inter coenandum dicebantur, inter quae unus subridens, “Cechinus” inquit “medicus Aretinus, accersitus ad curandum quamdam formosam adolescentulam, quae psallendo contorserat genu, in componendo cum et tibiam feminae et coxam peralbam ac mollem aliquandiu tractasset, erecta est mentula maiorem in modum, ita ut subligaculo contineri nequiret. Tum suspirans cum assurrexisset, atque illa quid pro ea cura sibi dari vellet quaesisset, nihil sibi deberi respondit. Quaesita causa: “Pares enim in operexinullis doctis viris de insulsitate stultitiaultorum, narravit Antonius Luscus, vir facetissimus, cum olim ab Roma Vincentiam proficisceretur addidisse se in suam societatem Venetum quemdam, qui perraro, ut videbatur, equitasset. Qui cum Senis divertisset ad hospitium in quo et alii permulti cum
Abbreviated transcription (Latin):
autem egritudinem has pillulas ac¬
comodabat etirumq cura aliqui
casu ualitudinem recuperarunt: Cũ
huius stuna perocebuisset stulti apđ
stultos: quidam qui asimum haberet
ascensit Ille ei sex pillulas deglucien¬
das dedit: quibus sumpus habiens
postero die cum asmum quereret co¬
gentibus pillilis deuia discessit las¬
sandi uentris gratia & inharundine¬
to dum forte dnittit Ibi reperto asi¬
no pascenti medici sientia & pillu¬
las ad coelum laudibus exnilit ad
huc post modum ueluti alterum escu¬
lapium. Magnus fiebat rusticorũ
concursus qui audierant medici me¬
delas etiam ad reperiondos aismos e
florentiae qua cines pro statu
rerum intex se certabant: Cum qui¬
dam alterius factionis ab aduersaris
magno tumultu o crideretur: Unus
ex his qui longe aberat gladios exer¬
ciecusttintibus: Quidnam ageretur
lum imus nomine petrus degus illic
in quit magistratus eiuitatis atto¬
officia diuiduntur: nolo inquit res

Expanded text:
autem aegritudinem has pillulas acautem aegritudinem has pillulas accommodabat, earumque cura aliqui casu valetudinem recuperarunt. Cum huius fama percrevisset stulti apud stultos, unus qui asinuAssensit ille et ei sex pillulas deglutiendas dedit. Quibus sumptis abiens, postero die cum asinum quaereret, ac cogentibus pillulis de via discessisset laxandi ventris gratia, in arundinetum forte divertit; ibi reperto asino pascente, medici scientiam et pillulas ad caelum laudibus extulit. Ad hunc postmodum, veluti alterum Aesculapium, magnus fiebat rusticorum concursus, qui audierant medici medelas etiam ad recipiendos asinos acFlorentiae qua cives pro statu rerum inter se certabant, cum quidam alterius factionis ab adversariis magno tumultu occideretur, unus ex his qui longe aberant gladios exercircumstantibus quidnam ibi ageretur. Tum unus, nomine Petrus de Eghis: “Illic” inquit “magistratus civitatis atquofficia dividuntur”. “Nolo” inquit ille “res
Abbreviated transcription (Latin):
uit ac proptexet retrocedens me desti
modum nobilis uxorem letigio¬
sam ac peruersam quae quotidie ad
celigiosum confessorem uelut ad deuo¬
tum suum querelas uiri & uitia
deferebat hic equitem reprehendebat
oburegaibatq aliquando urbis ad¬
munitus uxoris & ut pacem inter
eos poneret rogauit uirum ad con¬
fessionem pettatorum qua facta nõ
dubitabat conuenturam inter eos
concordiam: Paruit eques & cum
religiosus eum petcaita sua explicare
uississet: nequaquam ẽ opus inquit:
quare: quicquid enim unquam com¬
misi & multa plura &̃ ab uxore tibi¬
scepus recitata extiterunt:
dens ac temerarius nulli arti
deditus is cum legisset apud medicũ
quendam nomina & uirtutes certa¬
rum pillularum quae ad uarios moͣ¬
bos conferre dicebantur existimauit
homo redicolis se is solis pillulis de
facili medico euasurum: Confecto
earum magno numexo urbe eogessus
coepit uagri per oppida & uillas
medicinae artem professus ad ome

Expanded text:
vit, ac propterea retrocedens me restitvit, ac propterea retrocedens me restitmodum nobilis uxorem litigiosam ac perversam, quae quotidie ad religiosum confessorem, vel, ut aiunt, devotum suum querelas viri et vitia deferebat. Hic equitem reprehendebat obiurgabatque. Aliquando verbis admonitus uxoris et ut pacem inter eos poneret, rogavit virum ad confessionem peccatorum, qua facta non dubitabat conventuram inter eos concordiam. Paruit eques, et cum religiosus eum sua peccata explicare iussisset: “Nequaquam est opus” inquit “quicquid enim unquam commisi, et multo plura etiam, ab uxore saepius tibi recitata extiterunt”.dens ac temerarius, nulli arti deditus. Is cum legisset apud medicum quemdam nomen et virtutem certarum pillularum quae ad varios morbos conferre dicebantur, existimavit homo ridiculus se iis solis pillulis de facili medicum evasurum. Confecto earum magno numero, urbem egressus coepit vagari per oppida et villas, medicinae artem professus. Ad omnem
Abbreviated transcription (Latin):
similis defunctȩ: Accedens uir propis
hac mornia credens cepit illacrimãs¬
ts brachia uxoris fricare:. Tum illa
sub apertis oculis tanꝗͣ ad se paulum
reuersa: cum petisset uir quid nam¬
Sibi accedisset se nimio terrore per¬
culsam dixit & cum eam consolari
stultus eepisset ac siquid uellet pe¬
tere uississet uolo inquit illa ut uires
te mihil uidisse sititim cum id iuras¬
la nilieri ualitudo restituta est
magni Uir animi cic seuerit uxorem
habuit teldam nomine uetulam de
iinime formam hic cepit inancil¬
lam quam domi habebat oculos
coniicere & cum saepius ecm mole¬
sttisset illa ad parconam rem detu¬
lit. suasit ut assentiretur ac certo
in loco iub oscuro horam rosso assigna¬
ret inquem pro ancilla se telda clam
contulit: Accedens ad ad locum ros¬
sus: ac uxorem pro ancilla diutius
tractans tandem dimissa nihil
agere potuit: Tum exclamans
hic si ancilla extitisset recte cum ea
xem habere porusses: Tu miles ohe

Expanded text:
similis defunctae. Accedens vir propius similis defunctae. Accedens vir propius ac mortuam credens, coepit illacrimans brachia uxoris fricare. Tum illa, subapertis oculis tanquam ad se paululum reversa, cum petisset vir quidnam accidisset se nimio timore percussam dixit, et cum eam consolari stultus coepisset ac si quid vellet petere iussisset: “Volo” inquit illa “iures te nihil vidisse”. Statim cum id iurasset, mulieri valetudo restituta est.magni vir animi ac severus, uxorem habuit Teldam nomine, vetulam et minime formosam. Hic coepit in ancillam, quam domi habebat, oculos coniicere, et cum illam saepius molestasset, illa ad patronam rem detulit. Suasit ut assentiretur ac certo in loco subobscuro horam Rosso assignaret, in quem pro ancilla se Telda clam contulit. Accedens ad locum Rossus ac mulierem pro ancilla diutius tractans, tandem, demissagere potuit. Tum exclamans si hic ancilla extitisset, recte cum ea rem habere potuisses”. Tum miles: “Oh!
Abbreviated transcription (Latin):
nit: solare atq ad coenart ueni. Ac
ille cum ingemitu pers cueraret neq
cibum uellet sumere ttindem isitin¬
nius maetoris causam percontanti
muhieri. An nescis respondit quae
noua hodie audiui que nam ii uir
uxor inquit. Mortiius est Rolandus
qui solus tuebatur christianos: solata
stultitiae quidam inquit uicinus
meus homo simplex audiebat quem¬
piam exx huius modi cantoribus qui
infine sermonis ad illiciendam au¬
dientium plebem prȩdixit sepostaidie
mortem hedtoris recitaturum hic no¬
ster anteꝗͣ cantor abiret pretio re¬
demit ne tam cito hectorem uirum
bello utilem interficeret: Ille mortẽ
postero die destulit: alter uero scepius
pretium dedit sequentibus diebus
pro iutae dilatione & cum pecuinȩ
defuissent tandem maiorem eius malto
fletu ac dolore narrare audiui.
uxorem cum altero coeuntem depre¬
hendisset illa se staitim semimortuã
simulauit prosteonens se adterram

Expanded text:
nit? Solare, atque ad coenam veni”. At nit? Solare, atque ad coenam veni”. At ille cum in gemitu perseveraret neque cibum vellet sumere, tandem instantius maeroris causam percontanti mulieri “An nescis” respondit “quae nova hodie audivi?”. “Quaenam, vir?” uxor inquit. “Mortuus est Rolandus, qui solus tuebatur Christianos”. Solata stultitiae: “Quidam” inquit “vicinus meus, homo simplex, audiebat quempiam ex eiusmodi cantoribus, qui in fine sermonis ad illiciendam audientium plebem, praedixit se postridie Mortem Hectoris recitaturum. Hic noster, antequam cantor abiret, pretio redemit ne tam cito Hectorem virum bello utilem interficeret. Ille Mortem postero die distulit. Alter vero saepius pretium dedit sequentibus diebus pro vitae dilatione. Et cum pecuniae defuissent, tandem mortem eius multo fletu ac dolore narrari audivit”uxorem cum altero coeuntem deprehendisset, illa statim se semimortuam simulavit, prosternens se ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
cis hoc pacto dolo illusus ẽ dolus:
audatius loquens in palatio
pontificis gestu iocoq dissolunori ute¬
magni lucri ioco ponerem non enim
alio pacto possum carus esse his qui
nunc regnant cum stultorum hoc
tempus existat atq nunc soli po¬
tiantur rerum :
bosus & ninium loquax de¬
plorabat aliquando astannbus nobis
casum atqs euersionem imperii R¬
mani inqua uehementius ano uide¬
batur: Tum antonius luscis uir dot¬
assimus qui incetu aderat ridens
hominis stultitiam: cuta heo persi¬
milis est inquit uiro mediolanensi qui
die festo cum audisset unum egregre
taintorum qui gesta eorum ad plebem
derantant recitantem mortem Rolan¬
di qui septingentis iam ferme annis
inpraelio occubuit: cepit acriter flere¬
flere atq inde cum uxordomum re¬
uersum inaestum ac gementem rco-
gassetq quid. nam acciplisset noui
heu mea uxor inquit defunctus sum:
Mi uir uxor ait quid tibi aduersi ue¬

Expanded text:
cis”. Hoc pacto dolo illusus est dolus.cis”. Hoc pacto dolo illusus est dolus.audacius loquens in palatio Pontificis gestu iocoque dissolutiori utemagni lucri loco ponerem. Non enim alio pacto possum carus esse his qui nunc regnant, cum stultorum hoc tempus existat, atque hi soli potiantur rerum”. bosus et nimium loquax, deplorabat aliquando, astantibus nobis, casum atque eversionem Imperii Rmani, inque ea re vehementius angi videbatur. Tum Antonius Luscus, vir doctissimus, qui in coetu aderat, ridens hominis stultam curam: “Hic persimilis est” inquit “viro Mediolanensi, qui, die festo, cum audisset unum e grege cantorum qui gesta heroum ad plebem decantant recitantem mortem Rolandi, qui septingentis iam ferme annis in proelio occubuit, coepit acriter flere, atque inde, cum uxor domum reversum maestum ac gementem vidisset rogassetque quidnam accidisset novi, “Heu! mea uxor” inquit “defunctus sum!”. “Mi vir” uxot ait, “quid tibi adversi eve
Abbreviated transcription (Latin):
ria uobis: nequaꝗͣ gallus cum respon¬
disset: atqui praenuntia huc accessi
ait ad comunicandum tecum hoc
om̃ium animantium interse firma¬
runt: ita ut omni sublato timore nul¬
li ab altero insidiae aut iniuriae fieri
amplius queant. sed pace & concor¬
die onmes feuantur licet abire soli qͦ
festum agamus diem: nota uulpis
fallatia: Gallus bonum inquit affers
nuntium & mihi gratum & simul
collum altius protendens prospes¬
hiroq longiuis & admieanñ similis
in pedes seerexit. tum quid aspics:
uulpis cum dixiss&: duo inquit ma¬
gno cuesuore patulo aduenttintes
canes. Tum uulpis tremebunda ua¬
lete inquit mihi fuga expedit ante¬
ꝗͣ illi ueniant: & sic cȩpit abire. Hic
gallus quo nam fugis cuit quid times
aitsiquidem pace constituta nihil est
timendum: dubito inquit uulpis an
canes isti audiuerunt decetum pa-¬

Expanded text:
ria nobis?”. “Nequaquam” gallus cum responria nobis?”. “Nequaquam” gallus cum respondisset “atqui praenuncia”, “Huc accessi” ait “ad communicandum tecum alacomnium animantium inter se firmarunt, ita ut omni sublato timore, nulli ab altero insidiae aut iniuriae fieri amplius queant, sed pace et concordia omnes fruantur. Licet abire unicuiqufestum agamus diem”. Agnita vulpis fallacia gallus, “Bonum” inquit “affers nuncium et mihi gratum” et simul collum altius protendens, prospecturoque longius et admiranti similis, in pedes se erexit. “Tu quidnam aspicis?” vulpes cum dixisset, “Duos” inquit “magno cursu, ore patulo adventantes canes”. Tum tremebunda vulpes: “Valete” inquit “mihi fuga expedit, antequam illi adveniant” et simul coepit abire. Hic gallus: “Quoram fugis, aut quid times?” ait “Siquidem pace constituta, nihil est timendum”. “Dubito” inquit vulpes “en canes isti audierunt decretum pa
Abbreviated transcription (Latin):
indiuisione clancula contentio ortaẽ
inter feminas altera duas partes
secundum opus exactum altera
mediettitem secundum porsonas i po-¬
stlante diuerse uremq uarieq ra¬
tiones afferebantur cum una maio¬
rem se laborem perpessam esse reliqͣ
miriti concurrerunt discidii causam
ignorantes: uttaq sibi uerborum
contumeliam illatam asserentem
uiris suae causam cuiusq uxoris:
nientibus mulierum pugna aduiras
descendit uectibus ac lapidibus actai
res est donec concertantium pugna¬
Uiri dis censionis causam ignorantes
inimi citiam seruant reclusi incaue¬
is more romano: est pannus abd̃
quedam obrem indiscussam non¬
dum diuisus: Sed occulte amulie¬
ribus de diuidendo aoitur queritur
Idecpiendas ggillinas quae
gtillo duce arborem excelsiorem qͦ
Sibi aditus non erat conscenderant
ad gallum blande accessit quem
comiter cum saluitisset quid inex¬
celso agis inquit: nunquid non au¬
disti nona haec recentia tam saluta¬

Expanded text:
In divisione, clancula contentio orta est In divisione, clancula contentio orta est inter feminas, altera duas partes, secundum opus exactum, altera medietatem secundum personas postulante. Diversae utrimque variaeque rationes afferebantur, cum una maiorem se laborem perpessam esse, reliqumariti concurrunt, dissidii causam ignorantes, utraque sibi verborum contumeliam illatam asserente. Viris suae cuiusque uxoris causam tuentibus, mulierum pugna ad viros descendit: vectibus ac lapidibus acta res est, donec concurrentium intViri, dissensionis causam ignorantes, inimicitiam servant reclusi in caveis, more Romano. Pannus est apud quemdam ob rem indiscussam nondum divisus, sed occulte a mulieribus de dividendo agitur. Quaeritur decipiendas gallinas, quae, gallo duce, arborem excellentiorem quo sibi aditus non erat, ascenderant, ad gallum blande accessit, quem comiter cum salutasset: “Quid in excelso agis?” inquit “Numquid non audisti nova haec recentia tam saluta
Abbreviated transcription (Latin):
uixtutemq superaretur:¬
Ic ipse ciudam camerinensi qui
Iuisendi causa orbem peragxare
cupiebat uissit usq macerattim op¬
pidum proficisci quod ille cm effets¬
set orbem inquit terrarum uiiuersit
conspexisti nihil aluid asseres inim¬
dum hune ꝗ colles conualles mon¬
tes planitiem culta atq inculta loca
nemora & siluas quae omma eo
loci spatio continentur:¬
pidi & boni dolium admodũ
paruum ad eo pro uino cum quidã
puerum cum uase maiusculo destinas¬
set sumpto in manibus uase atq
adnares admoto die inquir uasistꝰ
ad modum feret nunꝗͣ in hoc uinũ
meum infundam uade atq adeum
qui te misit istud reporta:
aetate & forma in erunt domũ
curialis quondam enostas uolup¬
tatis ae praemii causa is pulchrio¬
rem cum bis cognouisset alteram
semel tantum actigit tantum ne
se spretam piettiret tunc uel iterum
rediret cum socia ab euntibus telã
lineam dono dedit non desternens
quanta esset futura cuiusq portio

Expanded text:
virtutemque superarevirtutemque superareic ipse cuidam Cameriensi, qui visendi causa orbem peragrare cupiebat, iussit usque Maceratam oppidum proficisci. Quod ille cum effecisset, “Orbem” inquit “terrarum universum conspexisti” nihil esse aliud asserens mundum hunc quam colles, convalles, montes, planitiem, culta atque inculta loca, nemora et sylvas, quae omnia eo loci spatio continerenturpidi et boni admodum parvum. Ad eum pro vino cum quidam puerum cum vase maiusculo destinasset, sumpto in manibus vase atque ad nares admoto, “Ohe!” inquit “vas istud admodum foetet. Nunquam in hoc vinum meum infundam: vade atque ad eum qui te misit istud reporta”.aetate et forma, iverunt domum Curialis cuiusdam e nostris, voluptatis ac praemii causa. Is cum pulchriorem bis cognovisset, alteram semel tamen attigit, tum ne se spretam putaret, tum ut iterum rediret cum socia. Abeuntibus telam lineam dono dedit, non discernens quanta esset futura cuique portio.
Abbreviated transcription (Latin):
Adoctorum uirorum reprehen¬
dentium in anem eorum curam qui
multum studii opereq inquirendis ⁊¬
emendisq preciosisq lapidibus. po¬
nunt hic quidam recte inquit: Ro¬
dolphus ex camerino ducis andeccuien¬
sis cum ad regnum neapolitanum
profici sceretur stultitiam monsbrauĩt.
Cum euim Rodolphus ad eum ui¬
sendum in castra uenisset ostendit
ei dux preciosam admodum suppel¬
lectilem interq co eteras marggirittis¬
& ⁊ aphiros carbanculos & coteros
apides qui magno inpretio habãtur.
his conspectis quaesiuit Rodulphus
quanti lapides illi extimarentur &
quid utilutitis afferrent. Magnum
quid estimari dux respondit sed nhil
afferri lucri: Tum Rodulphus osten¬
dam inquit tibi duos lapides decem
florenorum qui mihi annuatim du¬
centos greddunt: ac deinde cum
ducem haec ad mirantem ad molen¬
dinum quod ipse construi fecerat
duxisset duos molares lapides ei
ostendit dicens illos esse qui suorũ
preciosiorum: lapidium utilitatem

Expanded text:
doctorum virorum reprehendoctorum virorum reprehendentium inanem eorum curam, qui multum studii operaeque in quaerendis emendisque pretiosis lapidibus ponunt. Hic quidam: “Recte” inquit “Redolphus ex Camerino ducis Andegavensis, cum ad Regnum Neapolitanum proficisceretur, stultitiam monstravit. Cum enim Redolphus ad eum visendum in castra venisset, ostendit ei dux pretiosam admodum suppellectilem, interque caetera margaritas, saphiros, carbunculos et caeteros lapides, magno qui in pretio habentur. His conspectis, quaesivit Redolphus quanto lapides illi existimarentur et quid utilitatis afferrent. Magnum quid aestimari dux respondit, sed nihil afferre lucri. Tum Redolphus: “Ostendam tibi” inquit “duos lapides decem florenorum qui mihi annuatim ducentos reddunt” ac deinde cum ducem haec admirantem ad molendinum quod ipse construi fecerat duxisset, duos molares lapides ei ostendit, dicens illos esse, qui suorum pretiosorum utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
lter cum silii ebrietatem scepius
nequicꝗͣ redarguisset conspecto
semel in uia ebrio detectis uerendis tur¬
piter iacere pueris quoq qui multi
cixcunstabant ridennibus atq illu¬
dencibus filium ad id uerecundum
spectaculum uocauit existimans hoc
ex templo ab ebrietate detereri eum
posse ille autem uiso ebrio. Rogo pater
pintu dine perterritus sed uini cupi-
lescentem nobilem atq admodo
desolutum ut obprobrium coeteris ex
ea fcunilia eẽt se uocauit semel simon
ceculus coguatus euis senex magne
auctorittisis atq ad modo prudens
& cum rationibus multis adolescen¬
tem ad meliorem uitam hortatus ẽ:
decestans uitia: uirtutes uero collau¬
dans: postꝗͣ tandem perorauit:
Simon inquit ille composittie atq
ornatȩ ad modo sicut urum eloquẽ¬
tem decet uerba feasti uerum cen¬
ties iam pulchriores orationes in hãc
sententiam audiui &tamen nihil
eorum quae dicebantur unqͣ fecete
uolui nihil amplius superior quã
hic uerbis pro fuit:

Expanded text:
ter, cum filii ebrietatem saepius nequicquam redarguisset, conspecto semel in via ebrio, erectis verendis turpiter iacente, pueris quoque permultis qui circumstabant ridentibus atque illudentibus, filium ad tam verecundum spectaculum vocavit, existimans hoc exemplo ab ebrietate deterreri eum posse. Ille autem, viso ebrio: “Rogo, pater” pitudine absterritus, sed vini cupidilescentem nobilem atque admodum dissolutum, cum opprobrio caeteris ex ea familia esset, ad se vocavit semel Simon Caeculus, cognatus eius, senex magnae auctoritatis atque admodum prudens; et cum rationibus multis adolescentem ad meliorem vitam hortatus esset, detestans vitia, virtutes vero collaudans, postquam tandem peroravit: “Simon” inquit ille “composite atque ornate admodum, sicuti virum eloquentem decet, fecisti verba: verum centies iam pulchriores orationes in hanc sententiam audivi, et tamen nihil eorum quae dicebantur unquam facere volui”. Nihil amplius superior exemplo quam hic verbis profuit. 7
Abbreviated transcription (Latin):
cum longior progyediretur contintio
superueniens uir scisatatus quae nam
sit conteouersia: Cupiebam inquit uxoͣ
tibi çȩnam opiperam parare nisi hic
domum muttita sententia duos am¬
plius requixit Fia uir inquit tam par¬
ua res impedit cȩnam nostram: Accipe
inquit quod libet ita precium abstulit
& concubitum uxoris:
Cauaritiae saepio ad mensam fa¬
miliae accȩdebat dum omederẽt de¬
oustans iunum ansatis aquatum
osset. Simulabat autem hoc facere
ut bono uino uterentur: hoc cum ani¬
maduertissẽt non nulli tandem comu¬
nicato consilio recentem aliquando
urina pro iuno in mensa supposuere
cabantir.. Accessit ille more suo &
cum urinam bibisset nausetins ac
semierupttins magno clamore absces¬
sit minatus multa illis qui haec con¬
nierunt: hoc euis rei machinator¬
multi mihi post modo multo cum ri

Expanded text:
Cum longior progrederetur contentio Cum longior progrederetur contentio superveniens vir sciscitatur quaenam haec sit controversia: “Cupiebam” inquit uxor “tibi coenam opiparem parare, nisi hic domum, mutata est sententia, duos amplius requirit”. “Eia” inquit vir “tam parva res impedit coenam nostram? Accipe” inquit “quodlibet”. Ita pretium abstulit et concubitum uxoris. avaritiae saepe mensam familiae accedebat dum comederet, degustans vinum an satis aquatum esset: simulabat autem se id agere ut bono vino uterentur. Hoc cum animadvertissent nonnulli, tandem communicato consilio recentem quandoque urinam pro vino in mensa supposuere, cabantur. Accessit ille more suo et cum urinam bibisset, nauseans ac semieructans, magno clamore abscessit, minatus multa illis qui haec connierunt. Hoc eius rei machinator mihi postmodum retulit multo cum ri
Abbreviated transcription (Latin):
Ater cuiusdam amici nostei cogno¬
scebat mulierem uiro insulso ac
balbunenti nupitm semel nofha cũ
ad ecm accederet credens uirum ab¬
esse hostium palam pulsauit simul¬
ans uiri uocem ac sibi aperireho¬
stium petens: uir autem stolidus do¬
mi existens audita illuis uoce: Ioanna
aperi Ianuam & introduc illum in¬
quit nam iudetur idem qui ego esse:
ta mulier quae sibi faceta uidebatur ri¬
dendi hominis gratia rogauit quanti
anserem facexet: at ille quod faclime
inquit persoluas: quod est inquid mulier:
sentencia mulier pretio aimuit uerũ
cum superioris partis egisset petito
ansere rusticus senegat daturum non
eiim se mulierem subagittasse sed se ab
ea compreusum dxit: igitur renttegŗa¬
ta pugna munere sessoris fungitur ado¬
lescens interim exconuento cum &¬
mulier anserem postulasset renuit
adolescens pari ratione secum illa
esse asserens non enim precium pe¬
tiui accȩpisse sed repulisse miuriam il¬
lattimnam seprius amuliere subatũ:

Expanded text:
ater cuiusdam amici nostri cognoscebat mulierem viro insulso ac balbutienti nuptam. Semel cum noctu ad eam accederet, credens virum abesse ostium palam pulsavit, simulans viri vocem, ac sibi aperiri ostium petiit. Vir autem stolidus, domi existens, audita illius voce, “Ioanna, aperi, Ioanna, introduc illum” inquit “nam videtur idem qui ego esse”.ta mulier, quae sibi faceta videbatur, ridendi hominis gratia rogavit quanti anserem faceret. At ille, “Quod facillime” inquit “persolvas”. “Quid est?” inquit mulier. sententia, mulier pretio annuit. Verum cum superiores partes egisset, petito ansere, rusticus se negat daturum: non enim se mulierem subagitasse, sed se ab ea compressum dixit. Igitur, reintegrata pugna, munere sessoris fungitur adolescens. Iterum ex conventu mulier cum anserem postulasset, renuit adolescens, pari ratione se cum illa esse asserens: non enim se pretium accepisse, sed repulisse iniuriam illatam; nam se prius a muliere subactum.
Abbreviated transcription (Latin):
mouere similis coeunti ac magna uo¬
ce clamittins Ego inquit saepius uer¬
ba iterans uellem futuere quibus x¬
uoabus causam expressit morbi: Qui
foeminam ferebat adeo est in risum ef-¬
fusus ut una cum ea in aquam cade¬
ret Tunc ridentes omnes c medela¬
insamiȩ cognouissent non esse opus in-¬
cantacionibus asserunt: sed coitu ad
sanitatem restituendam & iniurum
uersi. Iu inquiunt optimus uxoris
curator eris: redeuntibus igitur Illis
cum uir uxorem cognouisset mens pri¬
stina rediit haec optima ad mulerũ
rariam una cum curialibus duae
mulieres ex his quae seruiunt indigen¬
nbus: Tum mulier quedam supra pa¬
dum astans fęmina conspicata. ostulti
inquit an putabatis mererrices uobis
ferrariae de futuras¬
tellexit abbas an putaret se in urbem
tae: ille uero in pinguedinem iocatus
Atqui inquit certus sum nedum tu

Expanded text:
movere, similis coeunti, ac magna vomovere, similis coeunti, ac magna voce clamitans, “Ego” inquit saepius verba iterans “vellem futuiri”, quibus vocibus causam expressit morbi. Qui ferebat feminam adeo est in risum effusus, ut una cum ea in aquam caderet. Tunc ridentes omnes, cum insaniae medelam cognovissent, non esse opus incantationibus asserunt, sed coitu, ad sanitatem restituendam. Et in virum versi: “Tu” inquiunt “optimus curator uxoris eris”. Redeuntibus igitur illis, cum vir uxorem cognovisset, mens pristina rediit. Haec optima ad mulierumrariam, una cum certis curialibus duae mulieres ex his quae serviunt indigentibus. Tum mulier quaedam supra Padum astans feminas conspicata: “O stulti” inquit “an putabitis meretrices vobis Ferrariae defuturastellexit abbas an putaret se perventurtae. Ille vero in pinguedinem iocatus, “Atqui” inquit “currus foeni, nedum tu,
Abbreviated transcription (Latin):
Apprehendit sacerdos muliebre consi¬
lium & secum capones coctos deferẽs
oprime ab episcopo susceptus est quiꝑ
xisum retulit hunc sacerdotem solum ret¬
tius ꝗͣ coeteros cognouisse:¬
N Curia Romana ut plurimum¬
fortua dominatur cum perrato
locus sit uel ingenio uel uirtati sed am¬
bitione & importunitate parantur
oninia ut minimis sileam qui ubi q
terrarum imperare uidentur: Doctor
quidam qui egxe ferebat proferri sibi
multos docrrina & probitate inferiores:
Querebatur apud angelum: Cardinalẽ
sancti marci nullam haberi sine uirtu¬
te rasionem seq postponi his qui nulla
in ce Sibi pares essent: Sua insuper
studia commemorauit & indiscendo
labores: Tum promptus ad lacessenda
curiae uitia cardinalis hic: scientia de
ad aliquod tempus ad decliscendum
uideretur fanacica ducebatur a
quandam cuius opere curaretur: cũ
cirnum. fluium reansituri mulierem
supra dorsum hominis ualidioris imn¬
posuisfent: coepit illa euestigio nates

Expanded text:
Apprehendit sacerdos muliebre consiApprehendit sacerdos muliebre consilium, et secum capones coctos deferens optime ab episcopo fuit susceptus, qui per risum retulit hunc sacerdotem solum rectius quam caeteros edicti sen Curia Romana ut plurimumFortuna dominatur, cum perraro locus sit vel ingenio, vel virtuti; sed ambitione et opportunitate parantur omnia, ut de nummis sileam, qui ubique terrarum imperare videntur. Amicus quidam, qui aegre ferebat praeferri sibi multos doctrina et probitate inferiores, querebatur apud Angelottum cardinalem Sancti Marci nullam haberi suae virtutis rationem, sed postponi his, qui nulla in re sibi pares essent. Sua insuper studia commemoravit, et in discendo labores. Tum promptus ad lacessendum Curiae vitia cardinalis, “Hic scientia et det aliquod tempus ad dediscendum evideretur phrenetica, ducebatur a quamdam, cuius ope vel opere curaretur. Cum Arnum fluvium transituri mulierem supra dorsum hominis validioris iposuissent, coepit illa e vestigio nates
Abbreviated transcription (Latin):
Tum ille non me inquit sed caput repre¬
hendo facete inipsum qui aduocatis
omnibus preerat parciarcham lusit
leuiter persteuxit: nam ille nescio ꝗ
accius a pontifice contenderet malo ca¬
pite es inquit uebanus: Tum ille hoc
ter sancte:
quem nouimus aliquando uoca¬
uit ad sinodum sacerdotes suos praeci¬
puos ut qui aliqua cum dignitate es¬
sent cum cappis & coptis sunt enim
hae uestes sacerdotales adsmodum pro¬
ficis ceretur. Quidam presbiter cui hec¬
uestimenta deexant moestus domi erat
ignorans udenam ea sibi pareret: hũc
cõgittibundum uultu de misso conspica¬
ta ancilla quam domi nucriebat cũ
quaesisset meroris causam dixit sibi
cum cappis & coptis secundum episco¬
pi edictum adsin: eundum ad smodum ẽe.
At qui inquit obone uir non recte uim
mandati hiuus cõgnosti non enim cap¬
pas & cootas: sed capones coctos episco¬
pus postulat: qui sunt rbi deferendi

Expanded text:
Tum ille: “Non me” inquit “sed caput repreTum ille: “Non me” inquit “sed caput reprehendo”. Facete in ipsum, qui advocatis omnibus praeerat, patriarcham lusit,leviter perstrinxit. Nam cum ille nescio quid acrius a Pontifice contenderet, “Malo capite es” inquit Urbanus. Tum ille: “Hoc ter Sancte”.quem novimus, aliquando convocavit ad Synodum sacerdotes suos, praecipiens ut qui aliqua in dignitate essent cum cappis et cottis sunt enim hae vestes sacerdotales ad Synodum proficiscerentur. Quidam presbyter, cui haecvestimenta deerant, maestus domi erat, ignorans undenam ea sibi pararet. Hunc cogitabundum vultu demisso conspicata ancilla, quam domi nutriebat, cum quaesisset maeroris causam, dixit sibi cum cappis et cottis, secundum episcopi edictum, eundum ad Synodum esse: “Atqui” inquit “o bone vir, non recte vim mandati huius cognovisti: non enim cappas et cottas, sed capones coctos episcopus postulat, qui tibi sunt deferendi”.
Abbreviated transcription (Latin):
nir necesse erat: hortabatur milites
ad pugnam pluribus uerbis aslerens
qui in eo proelio ceridissent: Cum deo
& angelis pransuros: peccatorum
enim oirarium ueniam positam occu¬
bennbus affirmabat quo morti se a¬
lacrius offerrent: his exhortasionib
usus excedebat pugna: Tum unus
ex astantibus milicibus cuxtu inquit
hortaitor non ad hoc prandium una
nobiscum actedis: At ille tempus ꝓ¬
quoniam nondum exurio:
conuoctitis aliquando in uebe certam
od causam discutiendam ad uoctitis
non nullos nescio quid aociter uerbis
castigauit huic cum unus praecoteris
thomas biragus liberius respondisset.
uersus ieum patriarcha malum inquit
caput habes: At ille ut erat homo ꝓmp¬
tus adlacessendum at perfacete recte
inquit ac uere loqueris inhil enim ue¬
rius potuit dici:nam si bonum caput
haberem satis meliori loco res nostrae
essent: neq hac opus contro uersia: ter
gitur ipsum culpas ait patrciarcha:

Expanded text:
tur necesse erat, hortabatur milites tur necesse erat, hortabatur milites ad pugnam pluribus verbis, asserens qui in illo praelio cecidissent, cum Deo et Angelis pransuros: peccatorum enim omnium veniam propositam occumbentibus affirmabat, quo morti se alacrius offerrent. His exhortationibus usus, excedebat pugna. Tum unus ex astantibus militibus, “Cur tu” inquit “non et ad hoc prandium una nobiscum accedis?”. At ille: “Tempus quoniam nondum esurio”.convocatis aliquando certam ob causam discutiendam advocatis, nonnullos nescio quidem verbis acriter castigavit. Huic cum unus prae caeteris Thomas Biracus liberius respondisset, versus in eum patriarcha inquit: “Malum caput habes”. At ille, ut erat homo promptus ad lacessendum ac perfacetus, “Recte” inquit “ac vere loqueris: nihil enim verius potest dici. Nam, si bonum caput haberem, satis meliori loco res nostrae essent, neque hac opus esset controversia”. “Te igitur ipsum culpas” ait patriarcha.
Abbreviated transcription (Latin):
stum factum erit ut iubes aiebat sutor
cras optime erit/ demde accoeptum far¬
sicium proiciebat. ad perthicam nil in¬
mutans cum dicerent coeteri cur non
amplians farsitium hunc qui nimium
uentrem domini urget Cras inquit cuim
dominus post digestionem surrexerit at
iexit cacatum ftixsitius exit amplissimus
Mane reportabat ftesitium quo ille mdu¬
to nunc bene est dicebat: nullo in loco
me offertdit. Eodeminodo antonius digs¬
crudelis ac dux praecipius in haec nostri
temporis militia quȩrebatur quidam se
spoliatum clanude in uia aquodam suo
milite hunc intuens facinus uestitum
tunica bona: quaesiuit an illa cum
spoliaretur gestasset cum ille annueret
abi inquit hic quem dics te spolicasse
nequaꝗͣ est ex militibus meis nam nul
⁊eo auctore gestum est inpicenos aid¬
uersus pontisicis hostes cum aliquando
ad aciem uentum esset: in qua uincere
aut uinci eos qui pontificem sequeban¬

Expanded text:
stum “Factum erit” aiebat sutor stum “Factum erit” aiebat sutor “ut iubes: cras optime erit”. Deinde acceptam vestem proiiciebat ad perticam, nihil immutans. Cum dicerent caeteri: “Cur non amplias vestem hanc quae nimium ventrem Domini urget?”, hic “Cras” inquit “cum Dominus post digestionem surrexerit, ac ierit cacatum, vestis erit amplissima”. Mane portabat farsitium, quo ille induto, “Nunc bene est”, dicebat “nullo in loco me offendit”“. Eodem modo Antoniucrudelis ac dux praecipuus in hac nostri temporis militia, querebatur quidam se spoliatum chlamyde in via a quodam suo milite. Hunc intuens Facinus vestitum tunica bona, quaesivit an illam, cum spoliaretur, gestasset. Cum ille annueret, “Abi” inquit: “hic quem dicis te spoliasse nequaquam est ex meis militibus. Nam nulleo autore gestum est in Piceno adversus Pontificis hostes, cum aliquando ad aciem ventum esset, in qua vincere vel vinci eos qui Pontificem sequeban
Abbreviated transcription (Latin):
rus in manus sumecet inspecta paulũ¬
epistola: nuimc bene se ait inquit. Uade
& obsigna atq adducem destina hoc
In omnibus epistolis suis fticere consue
cum post modum legisset: Iussit pontifex
illas legendas quoq defferri ad quendã
amicum nostrum in quo plurimum fi¬
debat. Ille autem qui paulum esset in
coena contalefaictus a uino licteras peni¬
tus improbauit & alium in modum
componi iussit: Tum anronius barto¬
lomeus de bardis qui aderat. faiciam in¬
quit in licteris meis quod olim. Sutor
infarsitio quod appellant Iohannis galea
terae bene erunt: Demde perdontanti ꝗd¬
nam hoc esset Bartolomeo. Io annes ga
duas mediolani erat uir magnus pinguis
& corpolentus: Is cum saepius multo cibo
uenirem farsisset post coenam cum iret
cubitum uacari ad se sutorem suum ui¬
debat: quem acciter redarguens aiebat
fecisse sibi illum farsitium nimis actũ:
mandabatq ampliari ne sibi eẽt mole¬

Expanded text:
rus in manus sumeret, inspecta paululrus in manus sumeret, inspecta paululepistola, “Nunc bene se habet” inquit “vade et obsigna, atque ad ducem destina”. Hoc in omnibus epistolis suis facere consuevicum postmodum legisset, iussit Pontifex illas legendas quoque deferri ad quemdam amicum nostrum, in quo plurimum confidebat. Ille autem, cum paulo esset in coena concalefactus a vino, litteras penitus improbavit et alium in modum componi iussit. Tunc Antonius Bartholomeo de Bardis, qui aderat, “Faciam” inquit “in litteris meis, quod olim sutor in farsitio, quod appellant, Ioannis Galeatedibo, et litterae bene erunt”. Deinde percontanti quidnam hoc esset Bartholomeo, “Ioannes Galducis Mediolani, erat vir magnus, pinguis et corpulentus. Is cum saepius multo cibo et potu ventrem farsisset, post coenam cum iret cubitum, vocari ad se sutorem suum iubebat, quem acriter redarguens aiebat fecisse illum sibi farsitium nimis arctum, mandabatque ampliari ne sibi esset mole
Abbreviated transcription (Latin):
NTONIUS Luscus uir facetissimus
& doctissimus cum ei notus quidam
licteras apud pontificem expediendas
etisdem obtulisset ueluti emendacas:
in scriptis listeris. Tume inquit itm no¬
nim uicecomitem forsitan pucasti: cũ
quereremus quidnam hoc sibi dictũ
uellet. Iam nonis ait olim praetor fuit.
noster uicentinus homo bonus sed cor¬
pore. & mognio crasso Is saepius aduo¬
cato secretario mandabat scribi episto¬
lam adducem mediolani seniorem
quarum particulam quandam dictita¬
bat quae spectabat ad cerimonias uer¬
borum reliqua comitabat seccetario
qui afferebat postinodum epistolam
scriptam eam iam notus epistolas le¬
gendam fumens: statimq epistolã
ueluti inconditam atq ieptam moce¬
pans: non bene est cuebat pergȩ att
emenda: Secretarius qui patroni sui
stulticiam & mores nossde. paulo post
reuertens & eandem epistolam nihilo
innutatam ferens & correxisse & sccip¬
sisse dicebat: quam cum ille tanꝗͣ lectu¬

Expanded text:
ntonius Luscus, vir facetissimus ntonius Luscus, vir facetissimus ac doctissimus, cum ei notus quidam litteras apud Pontificem expediendas easdem retulisset, veluti emendatas, inspectis litteris, “Tu me” inquit “Iannottum Vicecomitem forsitan putasti!”. Cum quaereremus quidnam hoc dictum sibi vellet: “Iannottus” ait “olim praetor fuit noster Vincentinus, homo bonus, sed corpore et ingenio crasso. Is saepius advocato secretario mandavit scribi epistolam ad ducem Mediolani seniorem, cuius particulam quamdam ipse dictabat, quae spectabat ad ceremonias verborum; reliqua committebat secretario, qui afferebat epistolam postmodum scriptam. Eam Iannottus legendam sumens statimque epistolam veluti inconditam atque ineptam increpans, “Non bene est” ait: “perge atque emenda”. Secretarius, qui patroni sui stultitiam novit et mores, paulo post revertens et eamdem epistolam nihilo immutatam ferens, et correxisse se et rescripsisse dicebat. Quam cum ille tanquam lectu
Abbreviated transcription (Latin):
tem oblatis post modum ad mensam
opulis: sapores nescio quos cum dux
improbasset epulas insuper ut non
rite conditas esset aspernatus: Accitũ
increpauit. Fum ille ut exat liberior
culpa cibi enim me de sapidi sunt de
summa arte compositi: sed te nimiũ
calefaciunt & appetitum austrunt
florentini Risit ille ut erat humanissi¬
mus coqui facecam in tñdo libertatẽ:¬
DE M coquus bello insuper Io¬
cis iuderet eum anxium atq afflitũ
curis: non mirum ẽeͦ inquit illum
torqueri: nam dux duo impossibilia
conatur: unum ne habeat confinia
alterum ut pinguem reddat franci
francisci imensam opum: ato ambitio
rogauit ut se asimm faceret miratus dux
quod sibi postulatio uellet curese asinum
ꝗͣ hominem mallet Atqui omnes uideo¬
ille inquit quos insublime extulisti quib
honores & magistratus dedisti superbia.
& fastu elatos atq insolentes euasisse
asinos. Itaq ego quoq asms ate ficri
cupio:¬

Expanded text:
tem. Oblatis postmodum ad mensam tem. Oblatis postmodum ad mensam epulis, sapores nescio quos cum dux improbasset, epulas insuper ut non rite conditas esset aspernatus, accitum increpavit. Tum ille, ut erat liberior est culpa? Et cibi enim mei sapidi sunt et summa arte compositi: sed te nimium concalefaciunt et appetitum auferunt Florentini”. Risit ille, ut erat humanissimus, coci facetam in respondendo libertatedem cocus, bello insuper vicis, cum videret eum anxium atque afflictum curis, “Non mirum esse” inquit “illum torqueri: nam duo impossibilia dux conatur: unum, ne habeat confinia; alterum, ut pinguem reddat Francist Francisci immensam opum atque ambitionrogavit ut se asinum faceret. Miratus dux quid sibi ea postulatio vellet, cur se asinum quam hominem mallet: “Atqui omnes video” inquit ille “quos in sublime extulisti, quibus honores et magistratus dedisti, superbia et fastu elatos atque insolentes evasisse asinos. Itaque ego quoque asinus a te fieri cupio
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑꝑ frigora & difficulttitem iine¬
rum hos montes nequiuit superare:
deoo & quatragęsima ideo tardo ac
fesso oxadu accessit ut iam nil am¬
plius ꝗͣ edomadam unam secum ferat.
reliquis in uia relidis: hoc ergo modi¬
co tempore quo nobiscum mansura est.
confitemini de penitentiam agite:
dam Aretium ad emendum li¬
oneum crucifixum qui in eorum ec
clesia poneretur Deducti ad euis modi
stipites essent: opifex risus materiam
auditis hominibus quaerens uiuum¬
ar ne ꝗn mortuum crucifixum uellet᷑¬
postulauit: Illi sumpto paulum temporis
aci consultandum: secreto collocuti demũ
cesponderunt se uiuum: Nam si eo modo
populo non placeret se illum euestigio
occisuros:
in omnibus rebus elegannae sin¬
gularis hebat coquum egteonim quem
usq ad gallos ad perdiscenda obsonia
miserat Bello quod ioens cum flo¬
rentinis dux habuit: cum ei aliquan¬
do non satis prosper nuntius adue¬
nisset ademodum turbauit an eis mẽ-¬

Expanded text:
quod propter frigora et difficultatem itinequod propter frigora et difficultatem itinerum hos montes nequivit superare; ideo et quadragesima adeo tardo ac fesso gradu accessit, ut iam nil amplius quam hebdomadam unam secum ferat, reliquis in via relictis. Hoc ergo modico tempore, quo vobiscum mansura est, confitemini et poenitentiam agite dam Aretium ad emendum ligneum crucifixum, qui in ecclesia eorum poneretur. Deducti ad huiusmodi stipites essent, opifex ridens materiam auditis hominibus quaerens, vivumne an mortuum vellent crucifixum postulavit. Illi, sumpto paulo temporis ad consultandum, secreto collocuti, demum responderunt se vivum malle: nam si eo modo suo populo non placeret, se illum e vestigio occisuros. in omnibus rebus elegantiae singularis, habebat cocum egregium, quem usque ad Gallos ad perdiscenda obsonia miserat. Bello, quod ingens cum Florentinis dux habuit, cum ei aliquando non satis prosper nuncius advenisset, admodum turbavit ducis men
Abbreviated transcription (Latin):
uir delituit inter stercora de columbes:¬
Elluu oppidum est in nostris¬
apẽnini monnibus admodum
rusticanum in eo habitat sacerdos ru¬
dior atq indoctior in colis hiue cum
ignota essent tempora anniq uarie¬
tares nequaꝗͣ indixit quatragesiã
populo suo: ueuit hic ad terram nouã
admercatum sabato ante sollemni¬
tatem palmarum: conspectisq sacer¬
dotibus oliuarum ramos ac palmi¬
lis indiem sequentem parantibus:
adiniratus quid nam sibi id uellet
cognouis sunc erratum suum & qua¬
bragesimam iam nulla suorum obser¬
uasione ransisse reuersus inoppidũ
& ipse ramos palmasq in posterum
diem parauit. Quo aduoctita plebe¬
cula hodie inquit est dies quo rami
oliuarum palmarumq dari ex con¬
suetudine debent: Octtuia die pasca
exit hac tantum edomada agendaẽ.
penitentia neq longius habemus hoc
anno ieiunium cuius rei causam hãc¬
cognoscite carnis priuium hoc anno
fuit tardum ad modum aclentum:

Expanded text:
Vir delituit inter stercora et columbosVir delituit inter stercora et columbosellum oppidum est in nostrisApennini montibus admodum rusticanum. In eo habitabat sacerdos rudior atque indoctior incolis. Huic cum ignota essent tempora annique varietates, nequaquam indixit quadragesimam populo. Venit hic ad Terram Novam, ad mercatum sabbato ante solennitatem Palmarum. Conspectis sacerdotibus olivarum ramos ac palmulas in diem sequentem parantibus, admiratus quidnam id sibi vellet, cognovit tunc erratum suum, et quadragesimam iam nulla observatione quorum transisse. Reversus in oppidum et ipse ramos palmasque in posterum diem paravit, qui, advocata plebecula, “Hodie” inquit “est dies, quo rami olivarum palmarumque dari ex consuetudine debent: octava die Pascha erit; hac tamen hebdomada agenda est poenitentia, neque longius habemus hoc anno ieiunium, cuius rei causam cognoscite: Carnisprivium hoc anno fuit tardum admodum et lentum