comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
melatur suspetum tũ q qam in ip̃o ap¬
parelant liture tũ qr subscriptõ notaĩ
uidelatur altłus manus fuisse qmͣ sub¬
sipͥtio instrm̃ti cum tñ notarius in sisb¬
⁊̃ imꝑialib pͥuslegiis que post̾ĩora fue¬

Expanded text:
niebatur suspectum: tum quia quaedam in ipso apparebant liturae, tum quia subscriptio notarii videbatur alterius manus fuisse quam conscriptio instrumenti; cum tamen notarius in subetiam imperialibus privilegiis quae posteriora fue
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt uł falsata. s ⁊ ip̃m henrici pͥm¬
legiũ ad fidem astruendam ñ usdelatut
sufficere q nec erat puplica mamĩ ꝯfestu
nec sigillum h̾elat autenticum eo ꝙ erat
ex media fere parte consũptum nec plus
e noĩe ꝓprio nͥ ultima medietas usdelz
acus nec de cetis lr̃is nͥ lec adiectõ dei gr̃a¬

Expanded text:
rta sunt vel falsata. Sed et ipsum Henrici privilegium ad fidem astruendam non videbatur sufficere; quia nec erat publica manu confectum nec sigillum habebat authenticum, eo quod erat ex media fere parte consumptum, nec plus de nomine proprio, nisi ultima medietas, videlicet icus, nec de caeteris litteris nisi haec adject
Abbreviated transcription (Latin):
modicum erat spacium ut ineo ñ hec lr̃ã
d. q̃ mains occupat spatmm s hec lict̾a
.I. que mĩmnum occupat ud̾etur formata
snisse. Rursũ cũ cera sigilli ab int̾ioriꝑte
uamisima eẽe cera que posita erat ab

Expanded text:
modicum erat spatium, ut in eo non haec littera D, quae majus occupat spatium, sed haec littera I, quae minimum occupat, videretur formata fuisse. Rursus, cum cera sigilli ab interiori parte vetustissima esset, cera quae posita erat ab
Abbreviated transcription (Latin):
sssent milna sub secuta pertussus
disic̾ta apuniss ꝑcussło ab eodẽ
titoꝵ luditõ medicoꝵ talis ꝓcussi¬
ad cantelam inũctam in sac̃do¬
taui potit offõ m̃istrare maxine
religionis accedente fanore. ami
st omõicus reguiaris. ⁊ sñ oiiscã¬

Expanded text:
fuissent vulnera subsecuta, percussus di si certa apparuisset percussio ab eodem ritorum judicio medicorum talis percussiad cautelam injunctam in sacerdotali posset officio ministrare, religionis accedente favore, cum sit canonicus regularis, et sine omni sc
Abbreviated transcription (Latin):
sormr̃ sensisse ałr ideatur an ex
duob infidelid alt̾ ad fidem ca¬
tholicam ꝯutatm uł ex duol fi¬
delib alt̾ lalatur in hesim uł deci¬
dat in gentilitatis errorem. Si eñs
alt̾ in fidelium ꝯiugum ad fidem
catholicam ꝯu̾tatur alt̾o uł nlło

Expanded text:
ex duobus infidelibus alter ad fidem catholicam convertatur, vel ex duobus fidelibus alter labatur in haeresim vel decidat in gentilitatis errorem. Si enim alter infidelium conjugum ad fidem catholicam convertatur, altero vel nullo
Abbreviated transcription (Latin):
musicoꝵ cadentes om̃s
ppłi tribus et lĩgne: ado¬
rauerunt stanuiã aurecã
quam constiruerat na¬
buchodonoror rex. s ta¬
timq in ip̃o tempore ⁊¬
accedentes niri caldei
accusauert indeos dix̾¬
mitqz nabucodonozor
rex posinsti dec̾tũ. urõis
hõ qui audierit sonitũ¬
tube. fistule. ⁊ cythare. sã

Expanded text:
cadentes omnes populi et tribus et lingue adoraverunt statuam auream: quam constituit Nabuchodonosor Rex. Statimque in ipso tempore accedentes viri Chaldei: accusaverunt Judeos. Dixeruntque Nabuchodonosor Rex posuisti decretum: ut omnis homo qui audierit sonitutube: fistule: et cit
Abbreviated transcription (Latin):
sur non saluab̾ nos: sĩ
equos non ascendemus
nec diccmuis ultra dii no¬
stri opera manirũ ur̃aꝵ¬
q euis qui inte ẽ misere¬

Expanded text:
sur non salvabit nos; super equos non ascendemus; nec jam dicemus: Dii nostri opera manuum nostrarum. Deus qui in te est misere
Abbreviated transcription (Latin):
nabuchodonozor rex un¬
sir ad cong̾gandos satra¬
pas. magr̃atus. ⁊ iudices.¬
⁊ duces. ⁊ tyrannos. ⁊ pre¬
fectos omnesq prinçipe
regionũ. ut comeirẽt
ad dedicato̾e̾ statuẽ quã
crexerat nabuchodono¬
zor rex. Tunc cong̾gan

Expanded text:
Nabuchodonosor rex misit ad congregandos satrapas, magistratus, et judices, duces, et tyrannos, et praefectos, omnesque principes regionum; Ut convenirent ad dedicationem statuae, quam erexerat Nabuchodonosor rex. Tunc congrega
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpc̃cis. Nec quisꝙͣ sibi su¬
mit honorẽ:sedqui no¬
catura deo tanꝙͣ aaron.
Ata et xp̃s non semetip̃m
clarificauit ut pontifex
fieret: sed qui locutus est
ad eum filius mens es tu
ego hodie genui te. Quem

Expanded text:
it: Nec quisquam sibi sumit honorem, sed qui vocatur a Deo, sicut Aaron. Sic et Christus non semetipsum glorificavit ut pontifex fieret, sed qui locutus est ad eum, Filius meus es tu, ego hodie genui
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ fiebant sig¬
na ⁊ prodigia multa
in plebe:⁊ erant una¬
nimiter om̃s ĩ porticu
salomonis.Ceteroruz
aũt nemo audebar cõ¬
iungere se illis: s mag¬
nificabat eos populus
Magis aut augebatur
credentiũ ĩ domnio mł¬
titudo mrorum ac mu

Expanded text:
 fiebant signa et prodigia multa in plebe. Erant unanimiter omnes in porticu Salomonis. Ceterorum autem nemo audebat conjungere se illis: sed magnificabat illos populus. Magis autem augebator credentium in Domino multitudo virorum ac mu
Abbreviated transcription (Latin):
sti hodie ut sit tibi deus
et ambules ĩ mis eius.
et custodias ccrimoniaᷤ
illius. ⁊ mandata atq
iudicia. ⁊ obedias eiꝰ mi¬
perio. Et dominꝰ elegir te
hodie. ut sis ei peccularis
custodias omĩa p̾cepta

Expanded text:
sti hodie, ut sit tibi Deus, et ambules in viis ejus, et custodias caeremonias illius, et mandata atque judicia, et obedias ejus imperio. Et Dominus elegit te hodie, ut sis ei populus custodias omnia praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
reprinus. qui inimici
rugientis seuiciã suꝑ¬
in qui hostiles nequi¬
cias potẽnter expugnã.
te domine trementes ⁊
supplices dep̾camur ac
petimus. ut hanc creãt᷑¬
am salis et aque dig¬
nanter aspicias. being¬
nus illustres. pieca rer
tue more sancu Ifi¬
ces. ut ubicumiq̃ fũit¬

Expanded text:
reprimis, qui inimici rugientis saevitiam superas, qui hostiles nequitias potens expugnas, te, Domine, trementes ac supplices deprecamur, ac petimus, ut hanc creaturam salis et aquae dignanter accipias, benignus illustres, pietatis tuae more sanctifices, ut ubicunque fu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpserunt rex decrerũ tu¬
um. Deos tuos nõ colu̾t
et statuã aureã ꝙ erexis¬
ti nõ adorant Tunc na¬
buchodonozor ĩ furore
⁊ in ira p̾cepit: ut ad du

Expanded text:
tempserunt Rex decretum tuum: deos tuos non colunt: et statuam auream quam erexisti non adorant. Tunc Nabuchodonosor Rex in furore et in ira precepit: ut addu
Abbreviated transcription (Latin):
illo ifrł de manu egỹpnio¬
rum: ⁊ uiderunt egypci¬
os mortuos suꝑ litꝯ ma¬
ris. ⁊ manii maguã quã
ex̾cuerat dominus ꝯ̃ eg
dimuitq ppłs tominũ
⁊ crediderunt dño ⁊ moy¬
si seruo eius. Tunc ceci¬
nit moyses et filii isrł
carmen hoc domino ⁊ di¬

Expanded text:
llo Israhel de manu Aegyptiorum et viderunt Aegyptios mortuos super litus maris et manum magnam quam exercuerat Dominus contra eos timuitque populus Dominum et crediderunt Domino et Mosi servo eius tunc cecinit Moses et filii Israhel carmen hoc Domino et di
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfortitudĩe. Et comitatur
uir auia sua mala.⁊ ab õi¬
miqͥtate q̃ ẽ in maĩbus
eorum. Quis scit si cõuer¬
tatur et ignoscat deus.⁊
reuertatur a furore ire
sue. et nõ peribimꝰ: Et
uidit deus opera eorum.
qr cõuersi sunt de uia su¬
a mala: et misertus est

Expanded text:
fortitudine, et convertatur vir a via sua mala, et ab iniquitate, quae est in manibus eorum. Quis scit si convertatur et ignoscat Deus: et revertatur a furore irae suae, et non peribimus? Et vidit Deus opera eorum, quia conversi sunt de via sua mala: et misertus est
Abbreviated transcription (Latin):
comini. et eduxit me
in spiritu domini: ⁊ di¬
misit me ĩmaedio cam¬
pi qui erat plenus os¬
sibus: et circumduxit
me ꝑeaingirum. Erãt
aut multa ualde super
faciem campi: siccaq
uehemẽter. Et dixir ad
me fili hominis: puta¬
neinuent ossa ista: Et
dixi. Drie deus tu nosti.

Expanded text:
Domini: et eduxit me in spiritu Dominus. Et dimisit me in medio campi: qui erat plenus ossibus: et circumduxit me per ea in giro. Erant autem multa valde super faciem campi: siccaque vehementer. Et dixit ad me. Fili hominis: putasne vivent ossa ista? Et dixi. Domine Deus t
Abbreviated transcription (Latin):
filio suo iacob. Audun
patrem tuil loquẽtẽ cum
esau fratre tuo: ⁊ dicẽtẽ
ei. Affer mͥ de uenatõne
tua. ⁊ fac cibos ut come¬
dam: et benedicam tibi
coram dommo ante quã
moriar. Nunc ergo fili
inacquiesce consilus
meis: et ꝑgens ad gre¬
gregem. affer michi du

Expanded text:
filio suo Jacob: Audivi patrem tuum loquentem cum Esau fratre tuo, dicentem ei: Affer mihi de venatione tua, et fac cibos ut comedam, et benedicam tibi coram Domino antequam moriar. Nunc ergo fili mi, acquiesce consiliis meis: et perges ad gregem, afferque mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ ois ad octisionez
ducetur.⁊ quasi agnꝯ
corã tondẽte se obmute¬
scet.⁊ nonaperuir os
suu̾. De angustia ⁊ de
iudicio sublarus ẽ. Ge

Expanded text:
Sicut ovis ad occisionem ducetur, & quasi agnus coram tondente se obmutescet, & non aperiet os suum. De angustia, & de judicio sublatus est: ge
Abbreviated transcription (Latin):
tu cius: sciemus. seque¬
murq ut cognoscamꝰ
tominũ. Quasidiluculũ
p̾patus ẽ egressus eiꝰ: et
ueniet quasi imber nb
temporancus. ⁊ serotmꝰ
terre. Quid faciam tͥ effra¬
yni quid faciã tibi iuda:
Misericordia uĩ quasi
mibes marutina: ⁊ quasi
ros manc ꝑtransiens. ꝓp¬
ter hoc dolaui in ꝓph̾is. ⁊¬
cccidi eos in uerbis oris

Expanded text:
tu eius sciemus sequemurque ut cognoscamus Dominum quasi diluculum praeparatus est egressus eius et veniet quasi imber nobis temporaneus et serotinus terrae quid faciam tibi Ephraim quid faciam tibi Iuda misericordia vestra quasi nubes matutina et quasi ros mane pertransiens propter hoc dolavi in prophetis occid
Abbreviated transcription (Latin):
Quis ĩ firmat᷑. ⁊ ego ñ
infirmor: Quis scan¬
dalizat᷑: ⁊ ego non uror
Si gloriari oportet. q̃ m
firmitatis me st̃ gloria
non mc̃tior. Damasci p̾¬
positus gentis arethe re¬
gis custodiebat cun¬
tatem damascenoꝵ uͥ
me cõp̾henderet. Et ꝑ fe¬

Expanded text:
ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego no uror? Si gloriari oportet; quae infirmitatis meae sunt, gloriabnon mentior. Damasci praepositus gentis Aretae regis, custodiebat civitatem Damascenorum, ut me co
Abbreviated transcription (Latin):
Ratres plure os¬
facri sunt sacer¬
dotes secundum le¬
gem: idcirto qd̃ mor¬
te ꝓhibentur ꝑman̾e.
lħus aut eo qd̃ mane¬
at meternũ: sempiter¬
nim habet sacerdociu.

Expanded text:
ratres. Pluresfacti sunt Sacerdotes secundum legem: idcirco quod morte prohiberentur permanere. Jesus autem: eo quod maneat in eternum: sempiternum habet sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ corte tuo: s publice ar¬
gue eum. ne habeas sr̃
illum peccatũ. Nonque¬
res ultionẽ: nec memor
cris miurie ciuium tu¬
orum. Diliges amicu
tium: sic̃ te ipͣm. Ego
tomnius. Leges meas
custodite. Ego enĩ sum

Expanded text:
uo, sed publice argue eum, ne habeas super illo peccatum. non quaeres ultionem, nec memor eris iniuriae ciuium tuorum. diliges amicum tuum sicut te ipsum. ego sum dominus. leges meas custodite. Et pau
Abbreviated transcription (Latin):
non adoramꝰ. Tñe nabu¬
codonozor repletus est
furore: et aspectus faciei
illius ĩnuitatus ẽ super
sidrach. misach ⁊ abdeua¬
go. Et precepit ut succẽ¬
deretur fornax. septuplũ

Expanded text:
non adoramus. Tunc Nabuchodonosor Rex repletus est furore: et aspectus faciei ejus immutatus est super Sidrac: Misac: et Abdenago. Et precepit ut succenderetur fornax septuplu
Abbreviated transcription (Latin):
rium: ferebant᷑q ĩ pro¬
cii fugiamus isracle̾.
dominus enĩ pugnat
peis contra nos. Et
ait dominus ad moysẽ.
Extende manũ tuã super
mare. ut reu̾tantur aqͤ
ad egypcios. suꝑ currus
⁊ equites eorum. Cumq
extendisset moyses mo¬
uses manũ contra mare
reuersum ẽ pͥmo dilucu¬
load priorem locum. Fu

Expanded text:
um, ferebanturque in protii: Fugiamus Israelem: Dominus enim pugnat pro eis contra nos. Et ait Dominus ad Mosen: Extende manum tuam super mare, ut revertantur aquae ad Aegyptios super currus et equites eorum. Cumque extendisset Moses manum contra mare, reversum est primo diluculo ad priorem locum: fu
Abbreviated transcription (Latin):
lumbos suos: ⁊ roborauͭ
brachiũ sim̃. Gustauit¬
⁊ indit quia bona ẽ ne¬
gociacio eius: nõ extin¬
guetur ĩnocte lucerna il¬
lius. Manũ suam misit
ad forcia: ⁊ digii eius
app̾henderũt fusum. ma¬
num suam aperuit ĩ opi.
⁊ palmas suas extẽdit
ad paupe:. Non timeb̾
domui sue afrigoribꝰ
niius: om̃s eni dome¬

Expanded text:
 roboravit brachium suum. Gustavit: quia bona est negociatio ejus: non extinguetur in nocte lucerna illius. Manum suam misit ad fortia: et digiti ejus apprehenderunt fusum. Manum suam aperuit inopi: et palmas suas extendit ad pauperes. Non timebit domui sue a frigoribus nivis: om
Abbreviated transcription (Latin):
pitrem. ueritatem loquebat᷑ inmundo.
q se ctdm̃ patrẽ annunciabit mundo.
t uos quȩ uidistis apud patrem urm̃ facitis.
Nuid facerent supraeis dilexerat. queritis in¬
quens me occidere. sed hoc apud abraham
utur. De quo ergo nunc patredicat cu¬
uis opera facerent iudei. in sequentib aper¬
issime manifestubit᷑. Dicturus enimẽ pa¬
tremeoꝵ.. eẽ. diubolum non qđ ab eogeni¬

Expanded text:
 in mundo, quia se et Deum Patrem annuntiabat mundo. Et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Quid facerent, supra eis dixerat. Quaeritis, inquit, me occidere. Sed hoc apud Abraham ptura testatur. De quo ergo nunc patre dicat cujus opera facerent Judaei, in sequentibus apertissime manifestabitur. Dicturus est enim patrem eorum esse diabolum, non quod ab eo geni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipi&. Qui amicos. fr̃s. et diuites uocat. it¬
cipit meree dẽ suã. Sed & si hoc ꝓpter dm̃
facit. in extmplũ filiꝙ beati iob sic̃ c&tra
frat̾nȩ dilectionis officia. ipse qui iussit
remunerat. Qu guloss acluxuriosos ꝓpter
lasciuiã inuitat. poena infuturo plectet᷑ & na
Hate cũ audis s& qͥdã desimul discũ bentibus.
dix̃ ei. Bratus qui manducabit pant̃ in regno
dĩ Panis qui manducat᷑ in regno dĩ. ñ iuxta
cherintũ corporalis intellegendus ẽ cib
sed ille utiq qui ait. egosũ panis uiius. qui
deerlo descendi. Siquis manducauerit txhoc
pant uiu& inx̃num. id ẽ siquis meȩ in carnati¬
onis sacram̃tũ ꝑfecte incorporatus. meę duu¬
ne muestatis uisione frui meruerit. hic ꝑpe¬
tue uitȩ inmortalitatis beatitu dine gau¬
debit. Sed quia ñnulli hunc panẽ fidetenꝰ
quasi odorando ꝑcipiunt. dulerdinẽ uero
rius at tingere ueracit̾ gustando fastidiua¬

Expanded text:
percipiet; qui amicos, fratres et divites vocat, repercipiet; qui amicos, fratres et divites vocat, recipit mercedem suam. Sed et si hoc propter Deum facit in exemplum filiorum beati Job, sicut caetera fraternae dilectionis officia, ipse qui jussit, remunerat. Qui gulosos ac luxuriosos propter lasciviam invitat, poena in futuro plectetur aeterna. Haec cum audisset quidam de simul discumbentibus, dixit ei: Beatus qui manducabit panem in regno Dei. Panis qui manducatur in regno Dei, non juxta Cerinthum, corporis intelligendus est cibus, sed ille utique qui ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi, Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Id est, si quis meae Incarnationis sacramento perfecte incorporatus meae divinae majestatis visione frui meruerit, hic perpetua vitae immortalis beatitudine gaudebit. Sed quia nonnulli hunc panem fide tenus, quasi adorando percipiunt, dulcedinem vero ejus attingere veraciter gustando fastidiu
Abbreviated transcription (Latin):
uicinoꝵ q diuitũ conuuua. quȩ non solũ in p̃re¬
senti retributionẽ. sed & dãpnationẽ ꝑcipian
infuturo. Deniq ab apło int̾opera tenebrarũ
annumerant᷑ Sicut indie inquit honestȩ
ambulemus. ñ in cõmessationib: et ȩbrietatib
Cõmessitiones quippe sunt luxuriosa con¬
uiuia. quȩ acollatione omniũ cę̧lebrant᷑. aut
uicib solent a contubernalib exhiberi utne¬
mint̃ pudeat in honeste aliꝗd dicere. aut
facere. quia ad hõe conuenit ut focda illic
gerant᷑ copia uini. et incitet᷑ libidinis diuersa
uoluptas Sed cũ facis conuiuiũ. uoca paupe¬
res. debiles. claudos. cecos. etbat̾ eris. quia
ñ habent retribuere tibi. Re tribuet᷑ tibi
in resurrectione iustoꝵ: Resurrectionẽ iustoꝵ
dicit. quia etsi om̃s resurgent. eo tam̃ ñ in¬
merito quasi ꝓpria cognominat᷑. qui etinhac
se beatos ñ dubitant esse futuros Ergo quia
pauperes ad conuiuiũ uocat. infuturo p̃miũ

Expanded text:
icinorumque divitum convivia, quae non solum in praesenti retributionem, sed et damnationem percipiant in futuro. Denique ab Apostolo inter opera tenebrarum adnumerantur: « Sicut in die, inquit, honeste ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus . » Comessationes quippe sunt luxuriosa convivia, quae aut collatione omnium celebrantur, aut vicibus solent a contubernalibus exhiberi, ut neminem pudeat inhoneste aliquid dicere aut facere: quia ad hoc conveniunt, ut foeda illic gerantur, et copia vini incitetur libidinis diversa voluptas. « Sed cum facis convivium, voa pauperes, debiles, claudos et caecos, et beatus eris: quia non habent retribuere tibi. Retribuetur enim tibi in resurrectione justorum. » Resurrectionem justorum dicit, quia etsi omnes resurgent, eorum tamen non immerito quasi propria cognominatur, qui et in hac se beatos non dubpauperes ad convivium vocat, in futuro praemium
Abbreviated transcription (Latin):
faciat algentẽ. colligat uagantr̃. iusit& infirmum.
sepeliat mortiũ. et inhis om̃ib: ñ querit laudẽ huma¬
nã s dĩ grãm. Non hominib: placere. sdĩ p̃ceptis
obȩdire. Hȩc qͥcũq fecerit. dõministrabit. et me¬
rebit᷑ ab illo audire cũ elettis. Quã diu frcistis
uni exhis minimis meis mihi fecistis. In multa pa¬
tientia. satientia ẽ. ñ deficere in aduersa huius
scłi. quã habuer̃ scĩ martrres ñ in parua inquit.
delinquentes. sic̃ beatꝰ apłs sustinebat corintlnios

Expanded text:
faciat algentem, colligat vagantem, visitet infirmum, faciat algentem, colligat vagantem, visitet infirmum, sepeliat mortuum, et in his omnibus non quaerat laudem humanam, sed Dei gratiam: non hominibus placere, sed Dei praeceptis obedire. Haec quicunque fecerit, Deo ministrabit, et merebitur ab illo audire cum electis: Quandiu fecistis uni ex his minimis meis, mihi fecistis . In multa patientia. Patientia est, non deficere inter adversa hujus saeculi: quam habuerunt sancti martyres. Non in parva, inquit, delinquentes, sicut beatus Apostolus sustinebat Corinthios:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ibi poenatentia. ssera et tarda Nemini
dantes ulla offensionẽ. Offensio ꝓpͥe ẽ. scan¬
dalũ. ruinã. uel in pactio pedis. Sedinhoc loco
ꝓoccasione maxime panit᷑. Siinus inquit nemini
dantes ullã offensionẽ. idẽ occasionẽ peccandi.
aut inuerbo. aut in praue operationis exemplo
Vel neminẽ scandalizemꝰ in aliqͦ sermone uł facto
Vtũ uituperet᷑ ministeriũ nr̃m Ex ꝑsona sua loqͥt᷑¬
uidelic& p̃dicantes inpublico. etaliud agentes
in occulto. Bona docentes in ꝓpatulo. ꝑ uersa et¬
sub audit᷑ nr̃is actib et uerbis exhibramꝰ. etp̃pa¬
rem nos sic̃ dĩ ministros. Dĩ ministerẽ. qui dõ mili¬
tat. et dõ seruit uerbo doctrine. et fructu bone ope¬
rationis. Quicũq enĩ dĩ minister uult eẽ. dõ deb&
in om̃ib: ministrare. ut in om̃ib quȩ ait cognoscatur
uerus dĩ eẽ cultor. Uerbigra. Vidocrat inscium
pascat esurientẽ. pot& sutientẽ. uestiat nudũ. cale¬

Expanded text:
enim poenitentia, sed sera et tarda. Nemini dantes ullam offensionem. Offensio proprie est scandalum, ruina, vel impeditio pedis: sed in hoc loco pro occasione maxime ponitur: Simus, inquit, nemini dantes ullam offensionem, id est occasionem peccandi aut in verbo, aut in pravae operationis exemplo, vel neminem scandalizemus in aliquo sermone vel facto; ut non vituperetur ministerium nostrum. Ex persona sua loqvidelicet praedicantes in publico, et aliud agentes in occulto: bona docentes in propatulo, turpisubaudis nostris actibus et verbis, exhibeamus et praeparemus nos sicut Dei ministros. Dei minister est, qui Deo militat et Deo servit verbo doctrinae et fructu bonae operationis. Quicunque enim Dei minister vult esse, Deo debet in omnibus ministrare, ut in omnibus quae agit cognoscatur veri Dei esse cultor, verbi gratia, ut doceat inscium, pascat esurientem, potet sitientem, vestiat nudum, cale
Abbreviated transcription (Latin):
titudines c̃trariȩ qͥb ad debilitatẽ homo sȩpe c̃
cedit̾ & uerbo dñi & ministerus angłoꝵ. Alit̃
Ailites & serui qͥcenturioni oboediunt: uirtutes
sunt naturales. quarũ ñminimã copiã multi
acidnir̃i uenientes secũ defer̃. dequib incornelii
uenturionis laude dr̃. Quia erat uir iust &ti
mrens dm̃ cũ om̃i domo sua. faciens demosinas
multas plebi. & dep̃cans dm̃ seꝑ. Quo audito
gere maiestatẽ. Seđ quis in illo fecerat ipsam
fide ł ellegentiã. nisi ipse qͥeã mirabatur:
Qđsialiuis cã fecisset quid miraret᷑ qͥ p̃scius crat :
Notandũ .g. qr qđ mirat᷑ dñis nob̵ mirandũ. eẽ. sig¬
nificat. quib ad hoc op̃ ÷ sic moneri. Omi enꝰ
calis motus cũ dedo dicant᷑. ñ ꝑturbati amimo
signas̃ sed docentis migistri Et curi¬

Expanded text:
titudines contrariae, quibus homo ad debilitatem titudines contrariae, quibus homo ad debilitatem nceditur, et verbo Domini et ministeriis angelorum. Aliter. Milites et servi, qui centurioni obediunt, virtutes sunt naturales. Quarum non minimam copiam multi ad Dominum venientes, secum deferunt. De quibus in Cornelii centurionis laude dicitur: Quia erat vir justus, et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecansgere majestatem. Sed quis in illo fecerat ipsam fidem vel intelligentiam, nisi ipse qui eam mirabatur. Quod etsi alius eam fecisset, quid miraretur qui praescius erat? Notandum ergo quia quod miratur Dominus, nobis mirandum esse significat, quibus adhuc opus est sic moneri. Omnes enim tales motus, cum de Deo dicuntur, non perturbati animi signa sunt, sed docentis magistri. Et c
Abbreviated transcription (Latin):
pot: qđ cfluentib ad se turbis alibi dns ait
quidã enĩ exhis delonge uenert̃ : ꝓpt̃ qđ & me¬
ipsũ nonsũ dignũ arbitrat̾ utuenirẽ ad te. Et
nos qͥ degentib credimꝰ ñĩpsi ad dnm̃ uenire
possumꝰ. quẽ nunc incarne uidere nequaquã
ualemꝰ. sed ꝗͥcũq passiones nrȩ̃ seruitutis ag¬
nouimus: ad residentẽ indextera patris iã ꝑ
fidẽ accedere debemꝰ Iã semores uideoꝵ mitte¬
re. hoc ÷ sũ mos ȩcđȩ uiros qͥ nos ad dnm̃ p̃cesser̃
supplicit̃ obsecrando patronos adquirere. qui
nob testimoniũ ireddentes. qđ diligamꝰ ȩe¬
dam. It qͣntũ in nob estedificare curem ꝓnb
uerbo & sanabit᷑ puerms. Magna fidescentu
sũ sub potestate c̃stitut᷑. habens subme milites
Hominẽ se & potestati ł tribuni ł p̃sidis subditũ
c̃ Imperare tam̃ posse minoribus. ut subau
numirã uirtutis argłicȩ quȩ adimperata obte¬
Rpellendȩ ii erant ł infirmitates corporũ ł for¬

Expanded text:
od confluentibus ad se turbis alibi Dominus ait: Quidam enim ex his de longe venerunt. Propter quod et meipsum non sum dignum arbitratus ut venirem ad te. Et nos, qui de gentibus credimus, non ipsi ad Dominum venire possumus, quem nunc in carne videre nequaquam valemus, sed quicunque passiones nostrae servitutis agnovimus, ad residentem in dextera Patris jam per fidem accedere debemus, jam seniores Judaeorum mittere, hoc est, summos Ecsuppliciter obsecrando patronos acquirere, qui nobis testimonium reddentes, quod diligamus Ecclesiam, et quantum in nobis est aedificare curemus, pverbo, et sanabitur puer meus. » Magna fides centusum sub potestate constitutus, habens sub me milites. Hominem se et potestati, vel tribuni, vel praesidis, subditum dicit, imperare tamen posse minoribus, ut subaudnumeram virtutis angelicae, quae ad imperata obtemRepellendae enim erant vel infirmitates corporum, vel for
Abbreviated transcription (Latin):
spreuisse sebuilẽ. adcenturionis famulũ mo
nt consensit: Etcũ ĩ n longe esset adomo
musit ad eũ centurio amicos dicens Dñt noli
uexari. Nonenĩ dignus sũ. ut sub trerũ meuni
intres: sropt̾ uite gentilis conscientiã grauari
semagis dignationt dñ putauit quã iuiuari.
nec posse habere hospitẽ xp̃m cuius itsifide pre¬
ditus. ndum tamtn erat sicram̃tis imbutus
Stl quii quȩ ña infamitis ñ p̃samit̃. diuini gra¬

Expanded text:
sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox ire consensit. Et cum jam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: Domine, noli vexari. Non enim dignus sum ut sub tectum meum intres. Propter vitae gentilis conscientiam, gravari se magis dignatione putavit Domini, quam juvari, nec posse habere hospitem Christum, cujus et si fide praeditus, nondum tamen erat sacramentis imbutus. Sed quia quae nostra infirmit
Abbreviated transcription (Latin):
Esist diatiit alius qͥitiri ñ potuit
Sicut enĩ illa mulier quȩ fluocũ sanginis
paciebat᷑. quã uis fimbriã uestimti etus
tenuerit. magis tamen quacredidit teti¬
git dñm qua ille turbe a quibus p̃mebat᷑
ta rtcenturio quo magis credidit. romagis
acces sit ad dñm. Disigit tnĩ gentẽ nr̃am.
et sinagoga ipst edificauit nobis. Quę edi
ostendunt: quia sicut ȩccłam. sic &iã illi
srnagogã. ñ conuentum solũ modo fidelium.
ẜetlocũ quo conueniebant sint appellare
soliti. uixta quod et supͣ docuimus. Ihs aut̃
ibat cũ illis Magna dñ sublimitas qui solo
uerbo curare ualebat. st ñminor hidnilitas
qui seruũ dignatus ẽ iusitare languentẽ
Nã quasi potens etbenignus. etrogatus saluare
ꝑgebat. et initinere medio rogatus dicto sal¬
uauit. nc uidelic& ob inpotentiã uiriũ. ttn
obhumilitatis exẽplũ corporaliter ire putaretꝰ
Alib Ad sanandũ reguli filiũ utnire noluit.
nediuitias honorasse uiderct᷑. hic ne conditiori

Expanded text:
iri non potuit. Sicut enim illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamvis fimbriam vestimenti ejus tenuerit, magis tamen quia credidit, tetigit Dominum, quam illae turbae, a quibus premebatur, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis accessit ad Dominum. Diligit enim gentem nostram, et synagogam ipse aedificavit nobis.ostendunt quia sicut nos Ecclesiam, sic etiam illi synagogam, non conventum solummodo fidelium, sed et locum, quo conveniebant, sint appellare soliti, juxta quod et supra docuimus. Jesus autem ibat cum illis. Magna Domini sublimitas, qui solo verbo curare valebat, sed non minor humilitas, qui servum dignatus est visitare languentem. Nam quasi potens et benignus et rogatus salvare pergebat, et itineris medio rogatus dicto salvavit, ne videlicet ob impotentiam virium, et non ob humilitatis exemplum corporaliter ire putaretur. Alibi ad sanandum reguli filium venire voluit, ne divitias honorasse videretur. Hic, ne conditionem
Abbreviated transcription (Latin):
nerent incruce corpora sabbato. erat enim
magnus dies ille sibbati : Iogauer̃ pilatum
ut frangerent᷑ eoꝵ crura & tollerentur
Noncrura tollerent᷑ sedhi quib ideo frange¬
bant᷑ ut morerent᷑ & auferent᷑ ex ligno ne
pendentes in crucib magnũ dic̃ festũ sui di¬
uturni cruciatus horrore fedarent. Uenerꝰ
g̃ milites. ut primi quidẽ frangerent̃ cria¬
xalitrius qui crucifixus : cũ eo. Adihm̃ autẽ

Expanded text:
ora sabbato erat enim magnus dies ille sabbati, rogaverunt Pilatum, ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. » Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur ut morerentur, auferrentur ex ligno, ne pendentes in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. « Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt cralterius qui
Abbreviated transcription (Latin):
& discipulũ stantẽ quẽ diligebat: dic̃ matri
suȩ. Mulier eccefilius tuus. Deinde dic̃ dis¬
cipulo ecce mat̃tua. Hȩc nimirũ: illa
hora inqua iħc aquã c̃uersur̾ inuinũ: dixerat
matri. Quidm. & tibi ÷ mulier: nondũ uenit
horamea. Hancitaq horã prȩdixerat. qͣ tẽ ñdũ
uenerat inqͣ deberet agnosci amatre moriturꝰ
dequa fuerat mortalit᷑ natus. Tunc .gͦ. diuina
facturus ñ diuinitatis sed infirmitatis matrẽ
lffectũ commendabat humano. Tunc eñi
qui mariã ertͥauerat : in notescebat uirtu¬
tt̃ Nẽ .ũ. quẽ miria peperit: pendebat in
p̃ceptor bonus ita filus pus impendatur
illud ubierant foxi membra morientis etũ
cahedra fuerit magistri docentis . Exilla hora
ac cẽpit etm discipulus insuã. De semctipso dic̃s
sc quippe cõmemortre solet qđ cũ diligebut
ibe. quiutiq om̃s seipsũ prȩcȩteris & familia¬
rius diligebat ita ut inc̃uiuio sup̃pectus suũ
residere ficerit. Credo ut istius eu angłi quod

Expanded text:
ebat, dicit matri suae: Mulier, ecce filius tuus; Deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. » Haec nimirum est illa hora in qua Jesus aquam conversurus in vinum, dixerit matri: « Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venhora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnosci a matre moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis matrem,affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat, innotescebat virtute; nunc vero quem Maria pepererat, pendebat in praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de semetipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret: credo, ut istius Evangelii, quod
Abbreviated transcription (Latin):
scã eccda ÷. Unde & ad mariã uirginẽ an¬
in scis regnat demonstrare uolens non
carnale. qđ sepe impiihabent in hoc mi¬
do Deregno quippe suo dic̃ pauloanti
demundo ñ estis. sed ego uos de mundo
stregẽ timuit c̃fiteri. sed tudicis ait. Sic
espondit ut uerũ diceret. & sermo eiꝰ calũ¬
nȩ ñ pateret. Dictũ ÷ tudicis carnalis. car¬
lit̃ dicis. Deinde subiungit. Ego in hoc
utussũ. & ad hocueni inmundũ. ut testi¬
noniuĩ ꝑhibeã ueritati. Non ÷ ꝓducenda

Expanded text:
sia est. Unde et ad Mariam virginem anin sanctis regnat demonstrare volens, non carnale quod saepe impii habent in hoc mundo. De regno quippe suo dicit paulo ante: De mundo non estis, sed ego vos de mundo se regem timuit confiteri, sed, tu dicis, ait. Sic respondit, ut verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Dictum est, tu dicis, carnalis carnaliter dicis. Deinde subjungit: Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati. « Non est producenda
Abbreviated transcription (Latin):
lã t audicrat qͣsi ꝓpt̃ea fusset morte pleta¬
dus qđ illicitũ affectauerit regnũ ł qñ
solent regna airis inuidere regnantes
Poterat aut̃ dñs qđ ait regnũ meũ nond
respondere ubi dixit Tues rex uideorũ
Sed tũ uicissim in t̾rogans utrũ hoc ascnti¬
ipso dicerit anaudisset ab illis. illortfoi¬
dente ostendere uoluit hoc sibi apudili
fuisse auidris uelut crim̃ abiectũ. patfi¬
ciens nobis cogitationes bominũ quaisin

Expanded text:
latus audierat: quasi propterea fuisset morte plectendus, quod illicitum affectaverit regnum; vel quoniam solent regnaturis invidere regnantes. Poterat autem Dominus, quod ait: Regnum meum non respondere, ubi dixit: « Tu es rex Judaeorum? » sed eum vicissim interrogans, utrum hoc a semetipso diceret, an audisset ab aliis, illo respondente, ostendere voluit hoc sibi apud illum fuisse a Judaeis velut crimen objectum, patefaciens nobis cogitationes hominum, quas ipse
Abbreviated transcription (Latin):
alia scriptura dicit. Videbunt inquẽ trans¬
fixer̃. Duo testimonia descripturis reddidit
singulis rebus. quas factas narrauit. Nam
quia dixerat Ad iħm aut̃ cũ uenissent non
freger eiꝰ crura. sed adhoc ꝑtinet testimo¬
niũ os non cõminuetis exeo. Qđ p̃ceptũ ÷
eis qͥ celebrare pascha iussis̃ ouis immolatione
inueteri lege quȩ dominicȩ passionis umbra
Dequa & esuas ꝓpheta p̃dixerat: Sicut ouis
adimmolandũ ductus ÷. Itẽ qr subiuxerat
dics Sedunus militũ lancea lat̾ eiꝰ aperuit:
ad hoc ꝑtinet alterũ testimoniũ. hoc ÷ uide
Post aut̃ rogauit pilatũ iosephabarimathia
eo qđ ex̃ discipulus ihũ ut tolleret᷑ corpus¬

Expanded text:
alia Scriptura dicit: Videbunt, in quem transalia Scriptura dicit: Videbunt, in quem transfixerunt. Duo testimonia de Scripturis reddidit singulis rebus, quas factas narravit. Nam quia dixerat: Ad Jesum autem cum venissent, non fregerunt ejus crura, ad hoc pertinet testimonium: Os non comminuetis ex eo: quod praeceptum est eis qui celebrare Pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri lege, quae Dominicae passiode quo et Isaias propheta praedixit: « Sicut ovis ad immolandum ductus est . » Item subjunxerat, dicens: « Sed unus militum lancea latus ejus aperuit, » ad hoc pertinet alterum testimonium, hoc est: « « Post haec autem rogavit Pilatum Joseph ab Arimathaea, eo quod esset discipulus Jesu, o
Abbreviated transcription (Latin):
ger̃ eius crura. Sed unꝰ militũ lancea latus eiꝰ
aperuit: & continuo exiuit sanguis & aqua
sigilante uerbo euangłta usus ÷. ñ ut diceret
lat̾ eiꝰ ꝑcussit. aut uulnerauit. aut quid aliud
sed aperuit . ut illic quodã modo uitȩ hostium
panderet᷑. unde sacram̃ta ecđȩ manauer. sine qͥb
aduitã quȩ uera uita ÷ nintrat᷑. Ille sanguis in
remissionẽ fusus ÷ peccatoꝵ. qr ille salutare
temperat poculũ Ecce lauacrũ prestat & potũ
hoc p̃nunciabat qđ noe in litere arcȩ ostiũ face¬
re iussus ÷. quo intrarent animalia. que ñeneN
hoc prima mulier facta ÷ deuiri latere dormi¬
quippe significauit bonũ. an& magnũ p̃uari¬
cationis malũ inhabitu iacentis ac dormientis
Et hic scđsadã inclinato capite incruce dormiuit
ut inde formaret᷑ ei coniunx . qͣ delatere dor¬
mientis deflux̃. Omors. unde mortui reui¬
uiscunt Facta .ii. s̃ hȩc inquit ut scriptura
impleret᷑. os non cõminuetis exeoꝵ. Et iterũ

Expanded text:
militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. » Vigilanter verbis evangelista usus est, non ut diceret, latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud, sed aperuit, ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine quibus ad vitam, quae vera vita est, non intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum, aqua illa salutare temperat poculum, hoc lavacrum praestat et potum. Hoc praenuntiabat, quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est, quo intrarent animalia, quae non erant a. Propter hoc prima mulier facta est de viri latere dormiquippe significavit bonum, ante magnum praevaricationis malum, in habitu jacentis ac dormientis. Et hic secundus Adam inclinato capite in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux quae de latere dormientis effuxit. O mors, unde mortui reviviscunt! Facta enim sunt haec, inquit, ut Scriptura impleretur: Os non comminuetis ex eo. Et iterum
Abbreviated transcription (Latin):
apparebat. quids̃ latebat. satiebat̃ hȩc omã
qui apparebat. & ide ipse disponebat hec oma
diceret. hoc minus fecistis. dite qđ estis: Iudei
quippe ipsi erant acctũ. degenerantes a uino
de iniquitate mundihuisꝰ impleti. Corhabentes
urlut spongiã cauersiosis quoqđa modo atq tor¬
tuosis latibulis fraudulentũ. Hysopo cui circũ

Expanded text:
arebat qui Deus latebat; patiebatur haec omnia qui apparebat, et idem ipse disponebat haec omnia diceret, Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum au
Abbreviated transcription (Latin):
ponendi animã. & iterũ sumendieã ꝑactis
om̃ib quȩ ut ꝑigerent᷑ expectaliit: indinio
capite tradidit sp̃m. Quisita dormit quando
uoluerit. sic̃ iħc mortuus : quando qđo uolut
Quis ita uestẽ deponit quando uoluit. quis iti
da potestas : iudicantis. sipparuit tanta

Expanded text:
am et iterum sumendi eam, peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem deponit quando voluerit, sicut senda potestas est judicantis, si apparuit tanta
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑeminentiorẽ habet uiã. & suꝑeminet sci¬
intiȩ. & suꝑ omã recepta est: merito uestis
qua significat᷑ desuꝑ contexta ꝑhibetur
nconsutilis aut̃ ne aliqđo dissuatur: adunũ
tatis. Ideo unus ꝓ omnib qr unitas ÷ inom¬
nibus. Unde & hic cũ dixisset desuꝑ con¬
texta : addidit ꝑ totũ. Quod si referamꝰ
id id quod significat: nemo ÷ eiꝰ expers
qui ꝑtinere ñ inueniat᷑ ad totũ A qͥ toto
sicut greca indicat lingua: catholica uo¬
cat᷑ ecđa. Insorte aut̃ quid nisidigrã cõ¬
mendata est : Sic quippe in uno ad om̃s
ꝑuenit cũ sors om̃ib placuit. qr &di grã¬

Expanded text:
eminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis qua significatur desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, ne aliquando dissuatur. Et ad utatis. Ideo unus pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde hic cum dixisset « desuper contexta, » addidit « per totum. » Quod si referamus ad id quod significat, nemo ejus est expers qui pertinere inveniatur ad totum: quo toto, sicut Graeca indicat lingua, catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, q
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio cȩdit̃ N ec ideo ista ñ aliquid
boni significasse quis dixerit. qr ꝑmalos
sed quis̃ ꝑsecuti Quid .ii. de ipsa cruce dic¬
turi sum quȩ certe similit̃ abinimicis atq
impis xp̃o ficta &impacta t̃: & tamenta
significari recte intellegit᷑. qđ ait apł̃s
quȩ sit latitudo. & longitudo. & altitudo
& ꝓfundũ. Lata ÷ quippe intrans uerso
ligno q̃ extendunt̃ pendentis manus
t significat operabona in latitu dine ca¬
ritas longa ÷ a transuerso ligno usq
ad terrã. & significat ꝑ seuerantiã in lon¬
gitudine temporis usq ad finẽ: Alta ÷
incacumine qđ atransuerso ligno sursũ
quo cuncta opera referunt᷑. Qm̃ cuncta
quȩ latitudine ac longitudine bene ac
ꝑseuerant̃ fiunt : ꝓpt̃ altitudinẽ diuinoꝵ
facienda s̃ prȩmiorum : ꝓfunda ÷ in ea
parte quȩ int̾ra figit᷑. ibi quippe occulta :
nec uideri potest Sed cuncta eiꝰ apparen¬
tia & eminentia inde c̃surgunt. sic̃ bona nrã

Expanded text:
judicio ceditur. Nec ideo ista, non aliquid boni significasse quis dixerit, quia per malos sed qui sunt persecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi sumus, quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? Et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus: Quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo » Lata est quippe in transverso ligno quo extenduntur pendentes manus, et significat opera bona in latitudine charitatis; longa est a transverso ligno usque ad terram, et significat perseverantiam in longitudine temporis, usque ad finem; alta est in cacumine, quod a transverso ligno sursum quo cuncta opera referuntur, quoniam cuncta quae latitudine ac longitudine bene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum; profunda est in ea parte, qua innec videri potest: sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt, sicut bona nostra
Abbreviated transcription (Latin):
et crucifigite. Ego .i. ñ inuenio in eo causam
Responder̃ iudei Nos legẽ habemꝰ. & scđm legẽ
debet mori qr filiũ dĩ sefecit. Ecce alteramuor
inuidia: parua quippe illa uidebat᷑ uelut af¬
fectate illicito ausũ regiȩ potestatis. & tamen
neutrũ sibi iħc mendacit̃ usurpauit. sedutrũq
euangłtirũ narrationib reperit᷑. & apud pͥn¬
qͥb noluit respondere adhoc data ÷ deagno
similitudo ut in suo silentio ñ reus sed in nocers
& tam̃ ñubiq respondit. ñ sicut reus siue dolo¬
sus. sed sicut agnus hoc ÷ sicut simplex atq
in nocens. ñ aperuit ossuũ: Pinde ubi ñ respon¬
debat: sic̃ oiuis silebat. Uibi respondebat. sic̃
pastor docebat. Dicamꝰ .gͦ. qđ dixit. qu

Expanded text:
o enim non invenio in eo causam. o enim non invenio in eo causam. Responderunt Judaei: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. » Ecce altera major invidia: parva illa quippe videbatur, velut affectaret regnum illicito ausu regiae potestatis, et tamen neutrum sibi Jesus mendaciter usurpavit. sed utrumque evangelistarum narrationibus reperitur, et apud prinin quibus noluit respondere, ad hoc data est de agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens et tamen non ubique respondit, non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus, hoc est sicut simplex atque innocens non aperuit os suum. Proinde ubi non respondebat, sicut ovis silebat: ubi respondebat, sicut pastor docebat. Dicamus ergo quod dixit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
mirabili pullularet ingła. Exut iterũ pilat̾
foras. & dic̃tis. Ecce ad duco uobis eũ foras.
ut cognoscatis q in eo nullã causam inuenio
.Exuit .gͦ. iħc portans spineã coronã. & purpu¬
reũ uestim̃tũ. Et dic eis. Ecce homo. Hic ap¬
paret ñ ignorante pilato hȩc amilitib facta
siue iusserit ea siue ꝑmiserit. illa scilicet cau¬
sa quã supͣdixmus. ut hȩc eiꝰ ludibria inimi¬
cilibentissi me biherent. & ulterius sangui¬
spineã coronã. & purpureũ uestimentũ ñ
darus imperio sed plenus obꝓbrio. Etdic̃ eis
Eccehomo. Si regi in uidetis. iã parcite quem
ludibriosa ueste amictꝰ ÷. amaris conuicuis
illus ÷. alapiscȩsus ÷. feruet ignominia. fri¬
gescit inuidia. sed ñ frigescit. in ardescit po¬
tius & increscit. Cũ aut̃ uidessent eũ ponti¬
fices & ministri : clamabant dicentes. crucifi¬
ge. crucifige. Dic̃ eispilat̾ Accipite eũ uos¬

Expanded text:
mirabili pullularet in gloria. 2. Exiit iterum Pilatus mirabili pullularet in gloria. 2. Exiit iterum Pilatus foras, et dicit eis: Ecce adduco eum foras, ut cognoscatis quia in eo null. Exiit ergo Jesus portans spineam coronam, et purpureum vestimentum. Et dicit eis: Ecce homo. Hinc apparet non ignorante Pilato haec a militibus facta, sive jusserit ea, sive permiserit, illa scilicet causa quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime biberent, et ulterius sanguispineam coronam et purpureum vestimentum; non clarus imperio, sed plenus opprobrio, et dicitur eis: Ecce homo. Si regi invidetis, jam parcite, quia ludibriosa veste amictus est, amarissimis conviciis illusus est, alapis caesus. Fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et ministri, clamabant dicentes: Crucifige, crucifige. Dicit eis
Abbreviated transcription (Latin):
chȩ implebat᷑. Quȩ ut uerũ pascha fieret:
pilat̾ iħm. & flagellauit. Hoc pilatꝰ non ob
aliud fecisse credendus ÷. nisi ut eiꝰ iniurus
iudei saciati sufficere ibi existimarent. &
usq ad eiꝰ mortẽ sȩuire desisterent. Ad hoc
ꝑtinet. qđ idẽ p̃ses cohortẽ suã ꝑmisit facere
quȩ secunt᷑. Et milites plectentes coronam
despinis : imposuer̃ capitieiꝰ. & ueste purpu
rea circũ dederunt eũ. & ueniebant adeũ
& dicebant. Aue rex iudeoꝵ. Et dabant
ei alapas. Sic implebant᷑ quȩ dese p̃dixerat
xp̃c. Sic martyres informabant᷑ ad om̃a
quȩ ꝑ secutorib libuisset facere ꝑferenda:
Sic paulisꝑ occultata tremendaq potentia¬
quȩ cõmendabat᷑ pͥus imitanda patientia
Sic regnũ qđ dehoc mundo ñ erat. suꝑbũ mun¬
dũ ñ atrocitate pugnandi. sed patiendi hu¬
militate iacentẽ: Sed illud granũ multi¬
plicandũ seminabat᷑ horribili c̃tumelia ut

Expanded text:
itas implebatur. Quod ut verum Pascha fieret, itas implebatur. Quod ut verum Pascha fieret, Pilatus Jesum, et flagellavit. » Hoc Pilatus non ob aliud fecisse credendus est, nisi ut ejus injuriis Judaei satiati sufficere sibi existimarent, et usque ad ejus mortem saevire desisterent. Ad hoc pertinet, quod idem praeses cohortem suam permisit facere, quae sequuntur: « Et milites, plectentes coronam drea circumdederunt eum. Et veniebant ad eum et dicebant: Ave, rex Judaeorum. Et dabani ei alapas. Sic implebantur quae de se praedixerat Christus: sic martyres informabantur ad omnia quae persecutores libuisset facere, perferenda; sic paulisper occultata tremenda potentia, commendabatur prius imitanda patientia; sic regnum quod de hoc mundo non erat, superbum mundum non atrocitate pugnandi, sed patiendi humilitate vincebat; sic illud granum multiplicandum seminabatur horribili contumelia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas. in mentẽ illi uenisse. & c̃tinuo
consuctudinẽ uideoꝵ qr solebat eis
dimitere unumin pascha. &ideo ñ expecta
uit ut responderet ei iħc quid÷ ueritas. ne
mora fieret cũ recoluisset morẽ qͦ possit eis
ꝑ pascha dimitti. Hȩc .ũ. c̃suetudo dimittendi
fortasses ꝓpt̃ pascha apud iudeos remansit.
obmemoriã liberationis illoꝵ exegypto qua
inpaschaliberatis̃ a serui tute. Sed om̃s audi¬
entes. clamauer̃ rursũ om̃s dicentes Non
hunc sed barraban. Erat aut̃ barrabas latro
Barrabas iste filius magistri eoꝵ int̃pretatur
id ÷ diaboli qͥ magist᷑ fuit łhuic latroni in
scelere suo. uel udeis in impietate ꝑfidiȩ
liberatis nocentẽ. sed qđ occidistis innocen¬
tẽ. Quod tam̃ nisi fieret: uerũ pascha ñ fi¬
eret. Sed umbra ueritatis auideis errantib
tenebat᷑. & mirabili dispensatione diuinȩ sa¬
pientiȩ ꝑ homines fallaces eiꝰdẽ ueritas pas¬

Expanded text:
veritas? in mentem illi venisse continuo veritas? in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solebat eis dimivit ut audiret ab Jesu quid esset veritas, ne mora fieret, cum recoluisset morem quo possit eis per Pascha dimitti. Haec vero consuetudo dimittendi fortassis propter Pascha apud Judaeos remansit, et memoriam liberationis illorum ex Aegypto; quia in Pascha liberati sunt a servitute. Sed omnes audientes clamaverunt rursum, omnes dicentes: « Non hunc, sed Barabbam. Erat Barabbas latro. » Barabbas iste filius magistri eorum interpretatur, id est diaboli, qui magister fuit vel huic latroni in scelere suo, vel Judaeis in impietate perfidiad per Pascha liberatis nocentem, sed quod occidistis innocentem. Quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae ver
Abbreviated transcription (Latin):
de manifestũ ÷ eũ tem poralẽ natiuitatẽ
uã hic cõmemorasse. qr incarnat̾ uenit
imunđũ Nonille sine initio qua ds̃
rat ꝑquẽ pat̾ c̃didit mundũ utiq nas¬
undo de uirgine ut testimoniũ ꝑhibeat
ieritati. sed qr ñ omniũ est fides ad iunx̃
iq ait. Omnis qui ÷ exueritate: audit
iocẽ meã. Audit itaq interiorib auri¬
bus. id÷ ob audit meae uoci. qđ tantundẽ
egosũ ueritas. Hic cõmendat gram
pquã uocati sumus. Ait ita Omnisqͥ÷
st exueritate qr eiꝰ audit uccẽ. sedideo
audit qr exueritate ÷. id ÷ qr hoc illi do¬
nũ exueritate collatũ ÷. Quid quidẽ
aiud quã donante xp̃o credere in xp̃m:¬
int̃ Dic̃ ei pilatus. Quid÷ ueritas:
Neexpectauit audire quid responderet
ciħc. qr forte dignus ñ fuit audire
edcũ hȩc dixisset: iterũ exiuit ad iudeos
edixit eis. Nullã inuenio in eo causã¬
in pascha. Uultis .gͦ. dimittã uob regem
iudeoꝵ  Credõ cũ dixisset pilat̾ quid ÷

Expanded text:
manifestum est eum temporalem nativitatem suam hic commemorasse, qua incarnatus venit in mundum: non illam sine initio, qua Deus erat, per quam Pater condidit mundum: utique nascendo de Virgine, ut testimonium perhibeat veritati. Sed quia non omnium est fides, adjunxit atque ait: Omnis qui est ex veritate, audit vocem meam. Audit utique interioribus auribus, id est, obaudit meae voci; quod tantumdem Ego sum veritas . Hic commendat gratiam, per quam vocati sumus. Ait itaque: Omnis qui est ex veritate, quia ejus audit vocem, sed ideo audit quia ex veritate est, id est, quia hoc illi donum ex veritate collatum est. Quod quid est aliud quam, donante Christo, credere in  Dicit ei Pilatus: Quid est veritas? » Nec exspectavit audire quid responderet ei Jesus, quia forte dignus non fuit audire, sed: « Cum haec dixisset, iterum exiit ad Judaeos, et dixit eis: Ego nullam invenio in eo causain Pascha; vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? Credo cum dixisset Pilatus, Quid est