comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a nͥ locutio. qͥd ꝑ dentes. nͥ apłi designant᷑. Qui adhuc sta
mpꝰ passionẽ confabulari de dño nonerant. s p̾dica-
iam eũ aut mordere infideliũ uitia formidabant.
ruina ẽ pinguedo cutis adherens. Pulpa ẽ caro sine pin¬
iedine dicta qd̃ palpitet. resilit euĩ sepe. Hanc pleriq
nguedinẽ dilectionis sigñfr. ut ẽ illud in leuitico.
ideps ⁊ aruina in hostiis pacificis iubent᷑ deo offer
Item aruina abundantiã t̾renaꝵ rerũ sigñst. ut ẽ
IIid in iob. uͥ de suꝑbo homine seͥbit᷑. Cucurrit aquer
a iai sm erecto collo ⁊ pingui ceruice. Armatꝰ ẽ ꝯt᷑ adm¬
ua crat u Ito collo. Occͣrere ẽ ea q̃ creatori displicent cũ auda¬
te bos per s  ꝑpetrare. Iniquus enĩ in pingui ceruice contͣ di¬
a inł nats  iat᷑. qr rebꝰ tẽporalibꝰ tunens cont᷑ p̃cepta ueritatis¬
dio pads me si   le magnitudine carnis erigit᷑ de q̃ ab dit᷑. Oꝑuit

Expanded text:
 locutio? quid per dentes, nisi apostoli designantur? Qui adhuc statim post passionem confabulari de Domino noverant: sed praedicare jam eum, aut mordere infidelium vitia formidabant. Arvina, pinguedo cuti adhaerens. Pulpa est caro sine pinguedine; dicta, quod palpitet: resilit enim saepe. Hanc pleriquepinguedinem dilectionis significat: ut est illud in Levitico: adeps et arvina; in hostiis pacificis jubentur Deo offerri. Item arvina abundantiam terrenarum rerum significat, ut est illud in Job, ubi de superbo homine scribitur: Cucurrit adver Deum erecto collo, et pingui cervice armatus est . Contra Deum erecto collo currere est, ea, quae Creatori displicent, cum audacia perpetrare. Iniquus enim in pingui cervice contra Deum armatur: quia rebus temporalibus tumens contra praecepta veritatis, quasi de magnitudine carnis, erigitur. De quo additur:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatione sc̃e tͥnitatis ꝑfectos enident̃ ostend̾et: sic̃ ⁊
alibi legit᷑. Append̾ tbꝰ digitis molẽ t̾re. qd̾ simili sacra¬
mento recipiend̾ ẽ. Digitꝰ enĩ łr diuine oꝑationis ef¬
sime conuenire. Item ꝑ digitos discretio siue exercitiũ
boni oꝑis expͥmt᷑. unde de illa muliere forte qͣm salomõ
in fine ꝓuerbioꝵ suoꝵ descͥpsit. ita legit᷑. Manũ suã misit
ad fortia: ⁊ digiti siu app̃hend̾unt fusum. Manꝰ gͦ misit
ad fortia .i. studium suũ ad ꝑfecta xp̃i caritatis oꝑa.
⁊ digiti sui app̾hend̾unt fusum cũ discretionis eqͥtate
textnam stole celestis ꝑ oꝑa caritatis efficit. ł discre¬
tione sũma opꝰ ẽ. ut ꝓ et̾na mercede. ⁊ ñ ꝓ tẽporali lau¬
de. bona agamꝰ. Ungulas ex greco uocamꝰ. illi enĩ has
honias dicunt. ꝑungłam qͥppe extremitas ł finis cuiꝰ¬
lib rei demonstrat᷑. Nam scͥptum ẽ in libro genesi
iͥ iacob benedix̃ filio suo dan dicens. fiat dan colu¬

Expanded text:
ne sanctae Trinitatis perfectos evidenter ostenderet, sicut et alibi legitur: Appendit tribus digitis molem terrae . Quod simili sacramento recipiendum est. Digitus enim dicitur divinae operationis efsime convenire. Item per digitos discretio sive exercitium boni operis exprimitur. Unde de illa muliere forti, quam Salomon in fine proverbiorum suorum describit ita legitur. Manum suam misit ad fortia, et digiti sui apprehenderunt fusum . Manus enim misit ad fortia, id est, studium suum ad perfecta Christi charitatis opera, et digiti sui apprehenderunt fusum, cum discretionis aequitate textrinam stolae coelestis per opera charitatis efficit. Ubi discretione summa opus est, ut pro aeterna mercede, et non pro temporali laude bona agamus. Ungulas ex Graeco vocamus; illi enim onychen ungulam dicunt. Per ungulam quippe extremitas vel finis cujuslibet rei demonstratur. Nam scriptum est in Genesi, ubi Jacob benedixit filio suo Dan, dicens: Fiat Dan colu
Abbreviated transcription (Latin):
liniam̃ta menbroꝵ. s qr nos ꝑ ocłor cernimꝰ in
scapulis uͦ hoña sustinemꝰ.D̾s qd̾ om̃ia uideat
ocłm habere ꝑhipet᷑. qd̾̃ uͦ nos tolerat. atos eo ip̃o
qͦ tolerat seruat. Obumbrare nos in scapuł d̾r.
Ait enĩ. In scapuł siuis obumbrabit tͥ. Ac si clic̾et
peccatori homini. ⁊ pꝰ peccati ueniã dep̃canti: ea
brat enĩ in scapulis suis. qr dum portat defendit.
Spina est iunct᷑a dicta dorsi. eo qd̃ habeat radi¬
olos acutos. cuiꝰ iunct᷑e spondilia apellant᷑ ꝓpt̃
partẽ cerebri. q̃ fert᷑ ob longo tractu ad cet̾as
to nascit᷑. ideoq ⁊ hostia id pͥmũ a gentilibꝰ dis
sius dabat᷑. unde ⁊ sacra spina d̾r. Spina enĩ aliq̃n¬

Expanded text:
os per oculum cernimus, in scapulis vero onera sustinemus, Deus quod omnia videat, oculum habere perhibetur: quod vero nos tolerat atque eo ipso, quo tolerat, servat, obumbrare nos in scapulis dicitur. Ait enim: In scapulis suis obumbravit tibi. Ac si diceret peccatori homini, et post peccatum veniam deprecanti: Ea brat enim in scapulis suis, quia dum portat, defendiSpina est iunctura dorsi, dicta eo quod habeat radiolos acutos; cuius iuncturae spondilia appellantur propter partem cerebri, quae fertur per eos longo tractu ad ceteras to nascitur, ideoque ex hostia id primum a gentilibus diis suis dabatur, unde et sacra spina dicitur. Renes ai
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ dictum ẽ spuert in faciẽ eiꝰ. signft eos qͥ eiꝰ p̃sen¬
tie gr̃ãm respuunt. Item tãꝙͣ colaphis eum cedunt.
qͥ ei honores suos p̃ferunt. palmas in faciẽ ei dant.
Qͥ ꝑfidia cecati eũ ñ uenisse affirmant. tanꝙͣ p̃sentia
eiꝰ ext̾minantes ⁊ repellantes error hereticoꝵ de xp̃o t̾bꝰ
gen̾ibꝰ t̾minat᷑: aut eiũ de cliuinitate. aut de huma¬
nitate. aut de utroq fallunt᷑. Digiti nuncupati ł qr
decẽ st̃. ł qr cdecent̃ iuncti existunt. Nam habent in se
unt᷑. Nam scͥptũ ẽ in eu̾ngłio dño dicente. Si idigi¬
to dei eitio demonia. ħ ẽ in u̾tute sp̃c sc̃. ꝓfecto ꝑueniet¬

Expanded text:
d dictum est: Spuerunt in faciem ejus, significat eos qui ejus praesentiae gratiam respuunt. Item tanquam colaphis eum caedunt qui ei honores suos praeferunt. Palmas in faciem ei dant, qui perfidia caecati eum non venisse affirmant, tanquam praesentiam ejus exterminantes et repellentes. Error haereticorum de Christo tribus generibus terminatur: aut enim de divinitate, aut de humanidecem sunt: vel quia decenter juncti existunt. Nam habent in se untur. Nam scriptum est in Evangelio, Domino dicente: Si in digito Dei ejicio daemonia , hoc est, in virtute Sp
Abbreviated transcription (Latin):
mo ⁊ pugillo ꝓpħa dic̃. dñi potentiã demonstrans. Cẽ¬
lum inqͥd palmo mecit᷑. ⁊ tram pugillo concludit. Itẽ
in passione dñi scͥptũ est. Tinc expuer̃t in faciẽ eiꝰ:
⁊ cholaphis eũ ced̾unt: ali aũt palmas in faciem ei cdi

Expanded text:
mo et pugillo Propheta dicit, Domini potentiam demonstrans: Coemo et pugillo Propheta dicit, Domini potentiam demonstrans: Coelum, inquit, palma metitur et terram pugillo concludit . Item in passione Domini scriptum est: Tunc exspuerunt in faciem ejus, et colaphis eum ceciderunt: alii autem pal
Abbreviated transcription (Latin):
de eam ⁊ ꝓice abste. Palma ẽ manꝰ expansis
ais. sic̃ contractis pugnꝰ. Pugnĩ aũt a pugillo dictꝰ.
alma obpansis palme ramis. In palma amplitu
oqͣͥntie aliq̃n signat᷑. sic̃ in pugno angustꝰ tractatꝰ
uũtor. ⁊ conclusio sillogismor. Unde qͥdam sapi¬
entiãm dialectica. ⁊ rethorica dispiitans ait. Diale¬
ctica ⁊ rechorica est: qd in manu hominis pugnꝰ ab¬
strictꝰ. ⁊ palma distensa. Illa breui oratione argum̃ta
concludit. ista facundie campos copiose sermone dis-¬
currit. Illa uerba contrahit: ista distend̾. Dialectica
qͥdem adinuieniendas res acutior. rethorica adinuen¬
tas dicendas facundior. Illa raros ⁊ studiosos reqrit:
hec freqͣnt᷑ ꝓcedit in turbas. Item palma signst largi¬
tacẽ elemosine. ⁊ pugnꝰ paratarẽ. unde scͥptum ẽ in ꝓuer¬
biis salomonis de muliere prudenti. Palmas suas ex¬
tend̾ ad pauꝑẽ: Et alibi scͥptum ẽ. Sit manꝰ tna ad dan¬
dum porrecta. ⁊ ad colligendũ contracta. Item de pal¬

Expanded text:
de eam, et projice abs te . Palma est manus expansis digitis sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus: sicut palma ab expansis palmae ramis. In palma amplitudo eloquentiae aliquando signatur: sicut in pugno angustus tractatus argumentorum et conclusio syllogismorum. Unde quidam sapientium de Dialectica et Rhetorica disputans ait: Dialectica et Rhetorica est, quod in manu hominis pugnus astrictus, et palma distensa. Illa brevi oratione argumenta concludit, ista facundiae campos copioso sermone discurrit. Illa verba contrabit, ista distendit. Dialectica quidem ad inveniendas res acutior, Rhetorica ad inventas dicendas facundior. Illa raros et studiosos requirit: haec frequenter procedit in turbas. Item palma significat largitatem eleemosynae, et pugnus parcitatem. Unde scriptum est in proverbiis Salomonis de muliere prudenti: Palmas suas extendit ad pauperem . Et alibi scriptum est: Sit manus tua ad dandum porrecta, et ad colligendum contracta . Item de pal
Abbreviated transcription (Latin):
ad sponsã dic̃. Nas tuus sic̃ turris libani. In naso
uerbi dei dispensatores causa dicretionis designã¬
tur. tͣris : qr eminentissimũ lotũ tenent in eccła.¬
Item in naribꝰ spiracłm fidei bonaꝵq uͥtutũ expͥmit᷑. ut
ẽ illud in iob. Sp̃c diuinꝰ in naribꝰ meis. Item in malã par¬
tẽ nariũ trahit᷑ significatio. uͥ dñs de leuiathan ad iob
fidiis. ad mom̃tũ eciã caliginosa dubietas gen̾at᷑. hinc ruf¬
sus de behemor ait. In sudibꝰ ꝑforabis nares eiꝰ. Qd ꝑ sudes
dum sagacissimas eiꝰ infidias ⁊ ingilando cͥcũspiciunt. ⁊
sutꝑ ando tͣnsfigunt.: scue ipsiꝰ dñi uerba sudes st̃. qͥbꝰ behe¬

Expanded text:
siam. Nasus tuus sicut turris Libani. Item in naso verbi Dei dispensatores, causa discretionis, designantur. Turris, quia eminentissimum locum tenent in EccItem in naribus spiraculum fidei bonarumque virtutum exprimitur, ut est illud in Job: Spiritus divinus in naribus meis . Item in malam partem narium trahitur significatio, ubi Dominus de Leviathan ad Job locutus  miraculorum insidiis ad momentum etiam caliginosa dubietas generatur. Hinc rursum de Behemoth ait: In sudibus perforabis nares ejus. Quid per sdum sagacissimas ejus insidias et vigilando circumspiciunt et superando transfigunt? Sive ipsius verba
Abbreviated transcription (Latin):
est. sigñst debilitatẽ ⁊ merciã cuilibet. unde de iudich
ueret. Porro qr holofernis tipũ tenet diaboli. truncũ
latores xp̃i confidant iudicẽ neqͥssimũ se uincere pos¬
se. qͦ eum plenit̾ ediscunt fragilẽ ⁊ suꝑabilẽ fore. Per¬
tus uocatũ qd̃ sit pessimũ. int̾ eminentes mãmillaꝵ

Expanded text:
est, significat debilitatem et inertiam cujuslibet. Unde de Judith est, significat debilitatem et inertiam cujuslibet. Unde de Judith veret. Porro quia Holofernis typum tenet diaboli, truncum latores Christi confidant hostem nequissimum se vincere posse, quo eum pleniter ediscunt fragilem et superabilem fore. tus vocatum, eo quod sit pexum inter eminentes mamillarum
Abbreviated transcription (Latin):
iste eqͥ ungłas mordere ꝑhibet᷑. Ungłam qͥppe equi
mordere est. extrema scłi feriendo contingere: ut ca¬
dat ascensor eiꝰ retro. Ascensor equi ẽ: qͥsqͥs extollit᷑
in dignitatibꝰ mundi qͥ retro cadere d̾r. ⁊ ñ in faciem.
sic̃ saulꝰ cecidisse memorat᷑. In facie enĩ cadere ẽ. in hac
uita suas unũqͦmq culpas cognoscere easq penitendo
deflere. Retro uͦ qd̃ ñ uidet᷑ cadere ex hac uita repentẽ
decid̾e: ⁊ ad que suplicia ducat᷑ ignorare. Item ole eqͦ
in iob scͥptũ est. t̾ram ungłam fodit. Solet in equi un¬
gula laboris fortitudo cognosci. Ed gͦ ꝑ ungłam nͥ in
p̃dicatore sc̃o uͥtutũ ꝑfectio demonstrat᷑. q uidelicet t̾ram
fodit ungła dum de corde audientiũ exemplo suoꝵ oꝑ¬
um t̾renas cogitationes eicit. Truncꝰ media pars corꝑis
acollo ad inguinẽ de qͦ uirgiliꝰ cap̃ collo uehit᷑. Truncꝰ su¬
stinet᷑ coxis ⁊ genibꝰ cruribꝰq. Truncꝰ qͥ sine capite ⁊ manbꝰ

Expanded text:
iste equi ungulas mordere perhibetur, ungulam quippe equi mordere, est extrema saeculi feriendo contingere, ut cadat ascensor ejus retro. Ascensor equi est, quisquis extollitur indignationis mundi. Qui retro cadere dicitur, et non in faciem sicut Saulus cedidisse dicitur. In facie enim cadere, est in hac vita suas unumquemque culpas agnoscere, easque poenitendo deflere. Retro vero, quod non videtur, cadere, est ex hac vita repente decidere, et ad quae supplicia ducatur iin Job scriptum est: Terram ungula fodit . Solet in equi ungula laboris fortitudo cognosci. Quid ergo per ungulam, nisi in praedicatore sancto virtutum perfectio, demonstratur? Qui videlicet terram fodit ungula, dum de corde audientium exemplo suorum operum terrenas cogitationes ejicit. Truncus media pars corporis a collo ad inguinem. De quo Virgilius. Caput collo vehitur. Truncus sustinetur coxis et genibus cruribusque. Truncus, qui sine capite et manibus
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qd scillant᷑. hoc ẽ moueant᷑ om̃ia. nam cillere ẽ
ẽ om̃is ociosus. Et item abscondit piger manũ suã sub
ascella. ⁊ laborat si ad os suũ aplicuerit eam. qr piger
⁊ desidios. magis appetit desidiã carnalẽ. ꝙͣ uirtutũ
oꝑationẽ. Abscondit manũ suã sub ascella. nͨ uult
oꝑationẽ suã ꝓfessionis sue concordẽ facere. maxime
cũ scͥptum sit. corde credit᷑ ad ĩticiam ore aũ confessio
fit ad salutẽ. Unde ⁊ sap̃ia alibi dic̃. qͥ oꝑant᷑ in me ñ¬

Expanded text:
ab eo quod cillentur, id est moveantur ora; nam cillere est ab eo quod cillentur, id est moveantur ora; nam cillere est piger manum suam sub ascella, et laborat si ad os suum applicaverit eam . Quia piger et desidiosus magis appetit desidiam carnalem, quam virtutum operationem; abscondit manum suam sub ascella, nec vult operationem suam professioni suae concordem facere, maxime cum scriptum sit: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde et sapientia alibi dicit: Qui operantur in me, n
Abbreviated transcription (Latin):
auditui nr̃o. ⁊ brachiũ dñi cui reuelatũ ẽ : Cubitũ dic¬
tum qd̃ a cibos sum̃dos in ip̃o cubamꝰ. In cubito aũt
aliq̃n auctor ⁊ redẽptor humani geñis designat᷑.
ut ẽ illud. Inconstructione arche noe. Et in cubito
inqͥd consũmabis sũmitatẽ eiꝰ. In uno gͦ cubito con¬
sũmat᷑ archa. qr unꝰ est auctor ⁊ redẽptor scẽ eccłe. si¬
tores nouert̃. Item cubiti duo caritatis p̃cepta:
cubitos habuisse in longitudine ꝑhibet᷑. Ulna.
scdm qͣs dã utrꝰq manꝰ extensio ẽ: scd̃m alios cu¬
bitꝰ qd̾ magis uer̃ ẽ. qr grece olenos cubitꝰ dr. ulna
suscepisse. ⁊ dñm benedixisse. Qd ẽ enĩ xp̃m inulnis
Pulnas enĩ uͥtutũ oꝑatio expͥmit᷑. Cum enĩ qͥs in alto
esurientẽ xp̃m saciat᷑. in alio sitientẽ potat: in alio
hospitẽ suscipit: in alio nudũ oꝑit. in alio infirmũ
ł in carcerẽ positũ iusitat. his ꝓculdubio deuotis acti¬
sub brachia st̃ apellate. eo qd̃ ex eis in modũ alarũ

Expanded text:
uditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est . Cubitum dictum, quod ad cibos sumendos in ipso cubamus. In cubito autem aliquando auctor et redemptor humani generis designatur, ut est illud in constructione arcae Noe: Et in cubito, inquit, consummabis summitatem ejus . In uno ergo cubito consummatur arca: quia unus est auctor et redemptor sanctae Ecclesiae sitores noverunt. Item cubiti duo praecepta charitaticubitos habuisse in longitudine perhibetur. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est: secundum alios cubitus, quod magis verum est; quia Graece olene cubitus dicitur. Ulna suscepisse et Dominum benedixisse . Quid est enim Christum in ulnis ulnas enim virtutum operatio exprimitur. Cum enim quis in alio esurientem Christum satiat, in alio sitientem potat, in alio hospitem suscipit, in alio nudum operit, in alio infirmum vel in carcere positum visitat: his procul dubio devotis actisubbrachia sunt appellatae, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
consitos siluis. aut saxis sqͣlentibꝰ legisset intend̾e. s hoc
sp̾icalit inqͥras om̃ino ꝓficum ẽ ut ocłos cordis sui
sie ad scõs uiros. siue ad libros diuinos. siue ad sub¬
limes angłos credat᷑ eleuasse. qͥ magnitudine ⁊ firmi¬
tate sua uere montes st̃. Unde etiã cõpetens sustinebat᷑
dexter scandalrrat ce: erue eũ ⁊ ꝑice abste. hic uͦ cogita¬
tionẽ ⁊ sensũ in diu̾sa uolitantẽ nũcupauit ocłm. Per
dext̾am aũ uoluntatũ ⁊ affectuũ initia demonstrat.
ꝙͣ sententiã ⁊ alit possumꝰ intelligere. Uidet᷑ m ñ in¬
congrue accipi in ħ loco debere ocłm dilectissimũ ami¬
cũ. Nã ħ ẽ utiq qd̾ menbrũ recte possumꝰ appellare
demonstrans iter. ⁊ in rebꝰ diuinis qi dext̃ ẽ. ut si nist᷑
sit dilectꝰ qͥdẽ ꝯsiliarꝰ. s in rebꝰ t̾renis ad necessitatẽ

Expanded text:
consitos silvis aut saxis squalentibus legisset intendere? Sed hoc consitos silvis aut saxis squalentibus legisset intendere? Sed hoc si spiritualiter inquiras, omnino proficuum est; ut oculos cordis sui, sive ad sanctos viros, sive ad libros divinos, sive ad sublimes angelos credatur elevasse, qui magnitudine et firmitate sua vere montes sunt, unde etiam competens sustinebatur cogitationem et sensum in diversa volitantem nuncupavit oculum: per dexteram autem voluntatis et affectuum initia demonstrantur. Quam sententiam et aliter possumus intelligere. Videtur mihi non incongrue accipi in hoc loco debere oculum, dilectissimum amicum. Nam hoc est utique, quod membrum recte possumus appellare, demonstrans iter in rebus divinis, quia dextra est: ut sinister sit dilectus consiliarius, sed in rebus terrenis ad necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tes iniurie offensione ledant᷑. siue qr occultũ lum̃ ha¬
bent .i. secretũ ł intꝰ positũ. hi int̃ om̃s sens uicniores
aĩe existunt. In ocłis enĩ om̃e mertis indiciũ ẽ. Unde ⁊
animi ꝑtͣbatio. ł hilaritas. in ocłis apparet. Ocli aũt idẽ
⁊ lumina dicta. Lumina qd̃ exeis lum̃ manat. ł qd̃ ex
initio sui clausã teneant lucẽ. aut extͥnsecꝰ accepta uĩ¬
sui p̃ponendo refunclant. Oołs gͥ ñ solũ corpis uisũ. s etiã
cordis demonstrat intuitũ. qd̵ psalmista ostendit dicens.
Leuau ocłos meos ad montes. Et̃ in ierenua. leua inqͥs
ocłos tuos ⁊ uide. Nam c̃ dic̃ leuaui. ostend̾ se ad ꝯtem¬
plationẽ aliqͣ fuisse ꝓuectũ. Leuare enĩ ẽ. auqͥd ad alti¬
ora tͣnsferre. Ocłos meos: utiq cordis aspectũ. de dͥbꝰ scͥptũ
est. Reuela ocłos meos ⁊ consid̾abo mirabilia de lege tua.
Et illud. P̾ceptum dñi lucidũ illuminãs ocłos. Nã si is¬
tos carnales adũtas qͥd potusset inde ꝓficere. si montes

Expanded text:
dantur; sive quia occultum lumen habent, id est, secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis judicium est. Unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina: et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui praeponendo refundant. Oculus igitur non solum corporis visum, sed etiam cordis demonstrat intuitum. Quod Psalmista ostendit, dicens: Levavi oculos meos in montes ; et in Hieremia, Leva, inquit, oculos tuos, et vide . Nam cum dicit: levavi, ostendit ad contemplationem aliquam fuisse provectum. Levare enim est aliquid ad altiora transferre. Oculos meos, utique cordis aspectum, de quibus scriptum est: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Et illud: Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos . Nam si istos carnales advertas, quid potuisset inde perficere, si montes
Abbreviated transcription (Latin):
uitibꝰ mimicoꝵ tuoꝵ. Aliq̃n discretionẽ iudicii ut est
illud. Extendit mañ suã iretͥbuendo illis. Manꝰ hic
ututẽ iudicii sigñst. q̃ t̃ ostendit᷑ q̃ñ illa discretionẽ
bonoꝵ maloꝵq fecerit. Manꝰ ꝓ bona oꝑatione aliq̃n
ponit᷑ ut in psalmo. Manꝰ tue fecer̃t me ⁊ plasmauerẽ
anime siue opꝰ bonũ. ut in psalmo. Labores manuũ tu

Expanded text:
um Gen. XLIX. Aliquando discretionem judicii, ut est illud: Extendit manum suam in retribuendo illis . Manus his virtutem judicii significat quae tunc ostenditur, quando illam discretionem bonorum malorumque fecerit. Manus pro bona operatione aliquando ponitur, ut in Psalmo: Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt animae sive opus bonum, ut in Psalmo: Labores manuum tu
Abbreviated transcription (Latin):
ditat᷑. s meditabit᷑ de fut᷑o. Os hic cogitationẽ debenꝰ acciꝑe:
qr de lingͣ seͥt᷑ qͥd loqͣt᷑. Meditabit᷑ gͦ sapĩam. ñ scͥpturar lec¬
tione. s cordis purissima uisione Ibi enĩ ñ litt̾is sapĩa colli¬
git᷑. s celesti largitate mnelaborata p̃stat᷑. Similit̃ os in contͣ¬
riã partẽ ponit᷑. uͥ ad peccatores d̾r: os tuũ abundauit neqͥtia.
⁊ lingͣ tua concinnauit dolum. Os ꝓ dolosa cogitatione positũ
est: ⁊ lingͣ ꝓfalsa laudatione ł consitio maligno. Os locutio bõ¬
na ł mala ut in eringłio: ex ũbis tius stificab̾is: ⁊ ex uerbis
tuis condẽpnab̾is. Aliq̃n uͦ os ponit᷑ ꝓ ip̃is uerbis ut ẽ illud¬

Expanded text:
 debemus accipere: quia de lingua sequitur, quid loquatur. Meditabitur ergo sapientiam, non Scripturarum lectione, sed cordis purissima visione. Ibi enim non litteris sapientia colligitur, sed coelesti largitate inelaborata praestatur. Similiter os in contrariam partem ponitur, ubi ad peccatorem dicitur: Os tuum abundavit nequitia, et lingua tua concinnavit dolum . Os pro dolosa cogitatione positum est, et lingua pro falsa laudatione, vel consilio maligno. Os locutio bona vel mala, ut in Evangelio: Ex verbis tuis justificaberis, et ex verbis tuis condemnaberis . Aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
posse om̃ibꝰ linguis laudẽ d̾i. Item lingͣ doctͥna recta. ł
uraua. in salomone. Labia sapientiũ disseminabt̃ scien¬
iã. lingͣ prauoꝵ ꝑibit. Dentes greai edentes uocant: ⁊ inde
n latinũ trahere nom̃ uident᷑. Significant dentes aliqñ¬
MTloctores eccłe. ut ẽ illud in cantico canticoꝵ. Dentes tui sic̃
ta  ei aptiores designant᷑. Illi enĩ cõminuunt sententias sa¬
doi le Par̃ scͥpt᷑aꝵ: ⁊ m pastũ redigunt fideliũ aĩaꝵ. Item in
aeai heat pastis eahentiũ ũba mendatia qͥ potestati diuine nefandis dog¬
gt̃ ͥ de lgas lbiiatibꝰ oblocunt᷑. Dentes enĩ dicti st̃ a dem̃do. ⁊ ideo pulchre¬
nĩ ant̃ peni᷑. les mis lingue detͣhentiũ dentes uocant᷑. qr sic̃ illi ciboꝵ¬
⁊liag̃ tus aontmut. Eartes demunt. ita ⁊ isti opiiones hominũ adhibita de¬
actione corrodunt. Dentes. intellectꝰ siue locutio bona.¬
mala: ut in exodo. ocłm ꝓ ocło. dentẽ ꝓ dente. Palatũ

Expanded text:
posse omnibus linguis laudem Dei. Item lingua doctrina recta vel prava, ut in Salomone: Labia sapientium disseminabunt sapieniam, lingua pravorum peribit . Dentes Graeci odontes vocant et inde in latinum trahere nomen videntur. Significant dentes aliquando doctores Ecclesiae, ut est illud in Cantico canticorum: Dentes tui ei aptiores designantur. Illi enim comminuunt sententias sacrarum Scripturarum, et in pastum redigunt fidelium animarum. Item in id est, detrahentium verba mordacia, qui potestati divinae nefandis dogmatibus obloquuntur. Dentes enim dicti sunt a demendo: et ideo pulchre nimis linguae detrahentium dentes vocantur: quia sicut illi ciborum partes demunt, ita et isti opiniones hominum adhibita detractione corrodunt. Dentes intellectus sive locutio bonamala, ut in Exodo: Oculum pro oculo, dentem pro dente . Palatum
Abbreviated transcription (Latin):
se conscͥptã. q̃m młti sp̃m sc̃m̃ acciꝑe uoluer̃t. Et in psal¬
mo legit᷑. Qm̃ uidebo celos tuos oꝑa digitoꝵ tuoꝵ. Meri¬
to istud de fut᷑e głosa dicunt ecclła. q̃ añ aduentũ dñi
erat adhuc in patͥarchis ⁊ sc̃ĩs hominibꝰ ꝯstituta: ait
eñ uidebo celos .i. libros euͣngłicos. qͥ celi mento dicun¬
tur. qm continent dñm saluatorẽ qͥ dix̃. celum mͥ

Expanded text:
quem multi Spiritum sanctum accipere voluerunt. Et in psalmo legitur: Quoniam videbo coelos opera digitorum tuorum . Merito istud de futuro gloriosa dicit Ecclesia, quae ante adventum Domini erat adhuc in patriarchis et sanctis hominibus constituta. Ait enim: videbo coelos, id est, libros Evangelicos, qui coeli merito dicuntur: quoniam continent Dominum Salvatorem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos ꝓminent in rotunditatẽ qͣ greci mala appellant.
siue qd̃ sint supͣ maxillas. Maxille ꝑ diminutionẽ a mał
sic̃ paxillus a palo. taxillus a talo. Maxilla gͦ aut doctores
sig̃nst. aut disciplinã corꝑalẽ. ꝑ ꝙͣ bruti ⁊ in obedientes
constringunt᷑. Nam qd̃ in uidicũ scͥptũ est. sanson max¬
illa asini ł mandibula pulli asinaꝵ deleuisse ⁊ ꝑcussis
bꝰ int̾fecit. Et̃ maxilla in t̾ram ꝓiecta pꝰmodũ aqͣs fu¬
dit. Qa data morte p̃dicatoꝵ corꝑa. magna popłis
monstrauere miracła. Qd aũt in psalmo scͥptũ est.
nolite fieri sic̃ equiis ⁊ mulꝰ in qͥbꝰ ñ ẽ incellectꝰ. in
freno ⁊ camo maxillas eoꝵ constringe. Ideo gͦ iste cõ¬
parationes st̃ posite qi equuis sine discretione sesso¬
ris seruit arbitrio. ⁊ a qͦcũq fuerit ascens̃ excurrit.
Malꝰ aũt patient̃ accipit sarcinas qͥbꝰ fuerit hone¬
ratꝰ. ⁊ ꝓ ħ utriq intellectũ ñ habent: qi nͦ ille eligit

Expanded text:
oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci mela appellant: sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis, sicut paxillus a palo, taxillus a talo. Maxilla ergo aut doctores significat, aut disciplinam corporalem, per quam bruti et inobedientes constringuntur. Nam quod in libro Judicum scriptum est : Samson maxilla asini vel mandibula pulli asinarum delevisse et percussisses interfecit, et maxilla in terram projecta postmodum aquas fudit: quia data morti praedicatorum corpora magna populis monstravere miracula. Quod autem in Psalmo scriptum est: Nolite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intellectus: in freno et chamo maxillas eorum constringe , ideo ergo istae comparat ones sint positae? Equus sine discretione sessoris servit arbitrio, et a quocunque fuerit ascensus excurrit. Mulus autem patienter accipit sarcinas quibus fuerit oneratus; et pro hoc utrique intellectum non habent, quia nec ille eligit
Abbreviated transcription (Latin):
scisse ueteres dicebant. In odoratu enĩ. discretio boni
⁊ mali designat᷑. In scͥpt᷑a uͦ sacra uocabulo nariũ aliq̃n
fatuitas. aliq̃ndo antiqͥ hostis instigatio. aliq̃n uͦ p̾sen¬
tia solet intelligi. Naribꝰ nãq fatuitas designat᷑ scientie
ut suꝑiꝰ salomone atcesitante documꝰ qͥ ait. Circulꝰ aureꝰ
in naribꝰ sius. mulier pulcra ⁊ fatua nariũ noĩe exalan¬
tes insidie atq instigatio antiqͥ hostis acapit᷑. qd̾ in li¬
bro iob de illo dñs attestat᷑ dicens. De naribꝰ eiꝰ ꝓcedit fu¬
mus. ac si dicat. de ꝑuersa instigatione illiꝰ in humanis
cordibꝰ caligo neqͥssime cogitationis surgit. ꝑ ꝙͣ iudenti¬
um ocłi tenebrescant. In naribꝰ qͦ p̃scientia designat᷑.¬

Expanded text:
scisse veteres dicebant. In odoratu enim discretio boni scisse veteres dicebant. In odoratu enim discretio boni ac mali designatur. In Scriptura vero sacra vocabulo narium aliquando fatuitas, aliquando antiqui hostis instigatio, aliquando vero praescientia solet intelligi. Naribus namque fatuitas designatur scientiae, ut superius Salomone attestante docuimus, qui ait: Circulus aureus in naribus suis, mulier pulchra et fatua . Narium nomine exhalantes insidiae atque instigatio antiqui hostis accipitur, quod in libro Job de illo Dominus attestatur, dicens: De naribus ejus procedit fumus ; ac si dicat: De perversa investigatione illius in humanis cordibus caligo nequissimae cogitationis surgit, per quam videntium oculi tenebrescant. In naribus quoque praescientia designat
Abbreviated transcription (Latin):
auditꝰ int̾nꝰ anime significat᷑. siue obedientia in p̃ceptis.
clei seu auditꝰ fidei ł intellectꝰ. Unde scͥptũ ẽ. Qui habet
aures audiendi audiat. hoc ẽ corde intelligat. Et itẽ in
malam partẽ aures eoꝵ aggrauat neforte audiant. Ro¬
gamꝰ etiã d̾m exaudire p̃ces nr̃as. Unde ẽ illud psalmiste.
Exaudi dñe iꝰticiã meã intende dep̃cationi mee. ħ ẽ clem̃ti¬
sucipe p̃ces nr̃as affectu. Nam intend̾e ocłoꝵ ẽ. p̃ces ad¬
mittere auriũ. S ideo ista uerba sortita st̃ ut ambaꝵ rer̃.
unꝰ intelligeret᷑ affectꝰ. Qcqͥd enĩ ł auris audit. ł ocłs ui¬
det. ł manꝰ palpat. ł q̃ palatꝰ gustat. ł nas odorat᷑. deo so¬
la contẽplationis uͥtute notissima st̃. Nares idcirro no
qr nos odore admoneãt. ut nouerimꝰ aliqͥd ac sciamꝰ.
Unde hec contͣ inscii ac rudes ignari dicunt᷑. Olfecisse enĩ

Expanded text:
auditus internus animae significatur, sive obedientia in praeceptis auditus internus animae significatur, sive obedientia in praeceptis Dei, seu auditus fidei vel intellectus. Unde scriptum est : Qui habet aures audiendi, audiat, hoc est corde intelligat. Et iterum in malam partem: Aures eorum aggrava, ne forte audiant . Rogamus etiam Deum exaudire preces nostras. Unde est illud Psalmistae: Exaudi, Domine, justitiam meam, intende deprecationi meae ; hoc escipe affectu. Nam intendere oculorum est, preces admittere aurium. Sed ideo ista verba sociata sunt, ut ambarum rerum unus intelligeretur effectus. Quidquid enim vel auris audit, vel oculus videt, vel manus palpat, vel quae palatus gustat, vel nasus odoratur, Deo sola contemplationis virtute notissima sunt. Nares idcirco nomesinit: sive quia nos odore admonent, ut norimus aliquid, ac sciamus. Unde contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim
Abbreviated transcription (Latin):
apłos. qni ħ robustissime uirilitatis indicũ ẽ. ⁊ fixa sub
suo capite .i. xp̃o ꝑseuerat. Multis enĩ passionibꝰ diui¬
no mun̾e suꝑatis apłi uiros se constantissimos ꝑ dei
gr̃am ꝓbauert̃ seruantes etiã regłas qͣs a dño acceꝑunt.
sub suo se mansisse capite monstrauer̃e. S ne hanc
barbam cuicũq hominis fortassis adu̾teres. Addidit
dam imaginatione gestabat. qd̾ descendit in ora uesti¬
menti eiꝰ. Ora uestim̃ti dñi saluatoris significat᷑ eccła qr
usq ad extremitates eiꝰ descendit sp̃c sc̃s qñ baptizat᷑ usq
infinẽ scłi miscd̾ie sue dignationẽ scĩficat. Auribꝰ indi¬
cũ nom̃ a nocibꝰ hauriendis. Unde ⁊ uirgiliꝰ. Uocẽꝙ his
auribꝰ hansit. aut qr uocẽ ip̃am greci audenliden uocant
ab auditu. ꝑĩmurationẽ enĩ lict̃e. aures qͣsi audes nun¬
cupate st̃. Uox enĩ reꝑcussa ꝑ anfractꝰ earũ sonũ fac̃. qͦ
sensũ excipiant audiendi. ꝑ aures enĩ ut iã dixmꝰ mistice

Expanded text:
am haec robustissimae virilitatis indicium est, et fixa sub suo capite perseverat. Multis enim passionibus divino munere superatis, apostoli viros se constantissimos per Dei gratiam probaverunt: servantes etiam regulas quas a Domino acceperunt, sub suo se barbam cujuscunque hominis fortassis adverteres, addidit adam imagine gestabat. Quod descendit in oram vestimenti ejus. Ora vestimenti Domini Salvatoris significatur Ecclesia, quia usque ad in finem saeculi misericordiae suae dignatione sanctificat. Auribus inditum nomen a vocibus hauriendis. Unde et Virgilius: Vocemque his auribus hausi. Aut quia vocem ipsam Graeci auden vocant, ab auditu per immutationem litterae, aures, quasi audes, nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus eorum sonum facit, quo sensum excipiant audiendi. Per aures enim ut jam diximus mystice
Abbreviated transcription (Latin):
datiũ. Et in psalmo. Os meũ loqͥt᷑ sapĩam. ⁊ meditatio cordis
mei prudentiã. Sapĩa ꝑtinet ad res diuinas edocendas: pru¬
dentia ad res ꝓbabiles instituendas. sic om̃is sermo diuinꝰ
duabꝰ his u̾tutibꝰ indicat᷑. Labia a lambendo nominata:
qd̾ aũt suꝑiꝰ est labiũ dicimꝰ. qd̾ inferiꝰ. eo qd̾ grossiꝰ sir
labrũ. Alii uiroꝵ labra mulier̃ labia dicunt. Labia aliõn
ꝓ occulto uerbo: aliquñ ꝓ manifesto ponunt᷑. ꝑ occulto ut
est illud salomonis. Labia iusti consid̾ant placita: ⁊ os ĩpioꝵ
ꝑuersa. ꝓ manifesto aũt ut ẽ illud in psalmo. Labia mea
laudabunt te. Item in cantico canticoꝵ spons ad sponsam
dic̃. Sic̃ uicta coccinea ⁊ labia tua. ⁊ eloqͥũ tuũ drilce.
uicta coccinea doctͥna ueritatis intelligit᷑. Labia sponse coc¬
co assimi lant᷑: qi dĩce sanguinis qͦ redẽpta ẽ p̃ciũ p̃dica¬
cit. Item sponsa desponso dic̃. Labia ilis libia distillantia

Expanded text:
psalmo: Os meum loquetur sapientiam, et meditatio cordis mei prudentiam . Sapientia pertinet ad tres divinas edo endas, prudentia ad res probabiles instituendas. Sic omnis sermo divinus duabus his virtutibus indicatur. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est, labium dicimus: quod inferius, eo quod grossius sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Labia aliquando pro occulto verbo, aliquando pro manifesto ponuntur. Pro occulto, ut est illud Salomonis: Labia justi considerant placita, et os impiorum perversa . Pro manifesto autem, ut est illud in Psalmo: Labia mea laudabunt te . Item in Cantico canticorum Sponsus ad Sponsam dicit: Sicut vitta coccinea, labia tua: et eloquium tuum dulce . Vitta coccinea doctrina veritatis intelligitur. Labia sponsae cocco assimilantur, quia Domini sanguinis, quo redempta est, pretium praedicacit. Item Sponsus de sponsa dicit: Labia illius lilia distillantia
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie indum̃tis. deploretq patrẽ ⁊ matrẽ. ħ ẽ om¬
nẽ memoriã mundi. eiꝰq carnales illecebras. Deinde
nouacła uerbi dei. ⁊ doct̾na. om̃e peccatũ infidelitatis
eiꝰ qd mortuũ ⁊ inane ẽ abradat᷑. Hoc enĩ st̃ capilli capitis.
⁊ ungule noulieris. atꝙ demũ salutare lauachro nundata¬
⁊ purificata conuingat᷑ scĩs dei scilicet t̃ iam nichil in
capite mortuũ. uichil in manibꝰ ex illis q̃ ꝑ infidelitatẽ
mortis dicunt᷑ habu̾it. ut neq sensibꝰ neq actibꝰ ĩmũ¬
dum aliqͥd aut mortuũ gerat. Come st̃ ꝓpͥe. Nõ cesi capil¬
li. ⁊ ẽ gret᷑ sermo. Nam comas greci caymos a serando nomi¬
nant. unde ⁊ cirin tond̾e dicunt. unde ⁊ cirri uocant᷑. qd̃

Expanded text:
poenitentiae indumentis, deploretque patrem et matrem, hoc est, omnem memoriam mundi, ejusque carnales illecebras. Deinde novacula verbi Deicapilli capitis et ungulae mulieris. Atque ita demum salutaris lavacri unda purificata conjungitur sanctis Dei, scilicet, cum jam nihil in capite mortuum, nihil in manibus ex illis quae per infidelitatem mortua dicuntur habuerit, ut neque sensibus, neque actibus immundum aliqli et est grecus sermo. Nam Greci comas camos a secando nominant. Vnde et scirin tondere dicunt, a quo cirri vocantur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nos int̾rogant. si intelligendo ñ extollim᷑. Claudendo
nos int̾rogant. si ñ despicimꝰ q̃ intelligere ñ ualemꝰ.
Item in iob de leuiathan ita scͥptũ ẽ. Ocł̃i eiꝰ ut palpebre
diluculi. Stermitatio eꝰ splendor ignis q sternutatio
cap̃ maxime ꝯcutit. sternutatio istiꝰ uocat᷑ illa extrema
cõmutatio. qͣ dãpnatũ horainẽ ingredit᷑: ⁊ ꝑ eũ supb̾
pͥncipat᷑. Recte eiꝰ sternutatio splendor ignis uocat᷑.
designant᷑. qͥ recte p apebris diluculi cõꝑant᷑. Palpebris
nãq diluculi excremas noctis horas accipimꝰ in qͥbꝰ
nox qͣsi ocłos aꝑit. dũ uent᷑e luas iam mitia ostend̾.
lacͥmas qͥdam alaceratione mentis purant dictas Alii

Expanded text:
nos interrogant, si intelligendo non extollimur: claudendo nos interrogant, si intelligendo non extollimur: claudendo nos interrogant, si non despicimus, quae intelligere non valemus. Item in Job de Leviathan ita scriptum est: Oculi ejus ut palpebrae diluculi. Sternutatio ejus splendor ignis ; quia sternutatio caput maxime concutit: sternutatio istius vocatur illa extrema commotio, qua damnatum hominem ingreditur, et per eum superbis principatur. Recte ejus sternutatio splendor ignis vocatur.designantur. Qui recte palpebris diluculi comparantur. Palpebris namque diluculi extremas noctis horas accipimus, in quibus nox quasi oculos aperit, dum venturae lucis jam initia ostendit. Lacrymas quidam a laceratione mentis putant dictas, alii
Abbreviated transcription (Latin):
Munite aũ st̃ uallo piloꝵ. ut aꝑtis ocłis siqͥd incid̾it
repellat᷑. ⁊ sõno cohibentibꝰ tãꝙͣ inuoluti qͥ escant
latentes. In sũmitate aũ palpebraꝵ locis. qͥbꝰ se itaraq
clausa contingunt. exstant amoti ordine seruato ca¬
pilli tutelam ocłis ministrantes. ne ruentes facile
iniurias excipiant. ⁊ ex eo noceant᷑. ut pulueris ł cuiq
crasioris materie arceant contactũ. Aut ip̃m qͦ aerẽ con¬
cidendo mitificent. qͦ tenuẽ atq serenũ facant uisum.
Dalpebre mistice possunt accipi oeculte dispensationes d̾i
q̃ gerunt᷑ in homine. Unde d̾r in psalmo de dño. Qcł̃i eiꝰ
in pauꝑem respicint. palpebre eiꝰ int̾rogant filios
hominũ. Ergo q in dño meubroꝵ minist̾i̾a ꝑ allegoriã
freq̾nt̃ aptant᷑. dic̃ enĩ ñ solũ qͣndo intendit ocłis. s
gere qͣsi dormuens estiumat᷑. Dalpebre qͥppe d̾i eiꝰ indicia
st̃. q̃ aliqͥd nob̾ claudunt: aliqͥd aꝑiant. q̃ aꝑiendo

Expanded text:
autem vallo pilorum, ut apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno conniventibus tanquam involuti, quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis quibus se utraeque clausae contingunt, exstant admoti ordine servato capilli, tutelam oculis demonstrantes, ut irruentes facile injurias excipiant, ne ex eo noceatur; ut pulveris vel cujusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Palpebrae mystice possunt accipi occultae dispensationes Dei, quae geruntur in homine. Unde dicitur in Psalmo de Domino: Oculi ejus in pauperem respiciunt, palpebrae ejus interrogant filios hominum . Ergo quia in Domino membrorum ministeria per allegoriam frequenter aptantur, dicit eum non solum, quando intendit oculis, segere quasi dormiens aestimatur. Palpebrae quippe Dei, ejus judicia sunt, quae aliquid nobis claudunt, aliquid aperiunt; quae aperiendo
Abbreviated transcription (Latin):
in freno. ad equũ ꝑtinet. frenũ ⁊ enĩ ad serũ ꝑtinetri
dũ ẽ dictũ. Ferũ qͥppe antiqͥ̃ caballũ dixer̃t. In ca¬
illas ꝑ fig̾am allegoricã dic̃ in obedientibꝰ debere con¬
stringi .i. copias uictuales partiꝰ dari. ut ieuinioꝵ ne¬
cessitate conelusi creatoris subdant᷑ imꝑio. Barba ue

Expanded text:
in freno, ad equum pertinet. Frenum enim a fero retinendo dictum est; ferum quippe antiqui caballum dixerunt. In caillas per figuram allegoricam dicit inobedientibus debere constringi, id est copias victuales parcius dari, ut jejuniorum necessitate conclusi, Creatoris subdantur imperio. Alle
Abbreviated transcription (Latin):
I ꝑdie pou po b onspectu mĩe tue. Et pulchre uultũ dedit ocłis.
aparens  ũi ꝙͣ maxine significãt uoluntates animoꝵ. Hultꝰ
rengiꝰ los l c dn ab eo qd̾ cordis uelle ꝑ sua signa demonstreo. Sic¬
ror beailles   li diuinitatis cũ respicunt: suã gram pollicent᷑. Illud.¬
dñi idẽ intellectũ cẽ supͣ malos qͦs sic attendit. ut ñ
foraminibꝰ nominata ẽ. hec imago qͣdam animi mentĩ
motũ. sp̃e sua expͥmit: dum ł leta ł tͥstis ẽ. Iuxͣ allegori¬
am uͦ frous u̾ecundiã mentis aut ipudentiã sig̃nst.
Unde erubescere d̾r. qͥ cõpungit᷑ ꝑ delictis sius: ⁊ se meti¬
orare studuerit. Alit̃ de inpudentis fronte. expbat᷑ ierłm

Expanded text:
in conspectu misericordiae tuae. Et pulchre vultum dedit oculis, quia ipsi quam maxime significant voluntates animorum. Vultus enim dicitur ab eo, quod cordis velle per sua signa demonstret: sicut oculi divinitatis, cum respiciunt, suam gratiam, pollicentur. Illudd est, intellectum esse supra malos, quos sic attendit, ut non foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi, mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Juxta allegoriam frons verecundiam mentis aut impudentiam significat. Unde erubescere dicitur, qui compungitur pro delictis suis, et se meliorare studuerit. Aliter de impudentis fronte exprobratur Jer
Abbreviated transcription (Latin):
cordis ꝑ ꝗͣ cernit᷑ sticia ⁊ discernit᷑ uer̃ a falso. Unde
ꝓpha p̃cat᷑ inpsalmo dioeus. Custodi me dñe ut pu¬
posita ꝑspicua pars ocłi. qͣ corpoꝵ colores uaria qͣlitate
discernimꝰ dicta a prauitate sui pupilla qͣsi pusilla. huic
a peccatoribꝰ segregare. Aptissime itaq petit. cͦtodiri se
ut pupillã ocłi. qñ ⁊ ꝑ ip̃am res uisuales discernimꝰ.

Expanded text:
cordis, per quam cernitur justitia, et discernitur verum a falso. Unde cordis, per quam cernitur justitia, et discernitur verum a falso. Unde Propheta precatur in psalmo dicens: Custodi me, Domine, ut puposita perspicua pars oculi, qua corporum colores varia qualitate discernimus: dicta a parvitate sui pupilla, quasi pusilla. Huic a peccatoribus segregare. Aptissime itaque petit custodiri se ut pupillam oculi, quando et per ipsam res visuales discernimus,
Abbreviated transcription (Latin):
intentio ꝑuersa erit. etiã opꝰ ꝑ eã ꝯfectũ tenebrosũ erit.
Oci duo. actiuã ⁊ contẽplatiuã uitã ut qͥdã uolunt.
fig̾are dicunt. Deniq q̃n legimꝰ ocłos dñi nos respicere
ut ẽ illud. ecce ocłi dñi sr̃ tim̃tes eũ. ⁊ ocłi dñi st̃ iustos.
ꝯtinuã gram diuinitatis ostendit: qr pietas ipsiꝰ cosꝓ
tegit. qͦs se timere cognoscit. Scire etenĩ debemꝰ. qd ocłi
dr̃a in om̃i loco contẽplantes bonos ⁊ malos. qi nichil
illũ latet. oñia enĩ nuda ⁊ aꝑta st̃ ocłis eiꝰ. Si bonꝰ
respicit miserando: malus aũ ꝑ iidiciũ dãpnando.
cant. Uocat᷑ aut̃ pupilla. qd̾ sit pura atq inpolluta. ut
st̃ puelle. fisici dicunt easdẽ pupillas qͣs uidemꝰ in ocłis
morit᷑os. an tͥduum ñ habere. qͥbꝰ ñ usis certa ẽ desꝑatio.
Cirtulꝰ uͨ qͦ apupilla albe parces ocłi seꝑant᷑. discreta¬
nigredine corona d̾r qd̃ rotunditate sui ornet ambitũ
papule. Mistice pupilla ocłi sigñst intentiouẽ puri

Expanded text:
iam opus per eam confectum tenebrosum erit. Oculi duo activam et contemplativam vitam ut quidam volunt figurare dicunt. Denique quando legimus oculos Domini nos respicere, ut est illud: Ecce oculi Domini super timentes eum; et: oculi Domini super justos : continuam gratiam divinitatis ostendit: quia pietas ipsius eos protegit, quos se timere cognoscit. Scire etenim debemus, quod oculi Domini in omni loco contemplantur bonos et malos: quia nihil illum latet: omnia enim nuda et aperta sunt oculis ejus ; sed bonos respicant: vocatur autem pupilla quod sit pura atque inpolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Cirnigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum papulae. Mystice pupilla oculi significat intentionem puri
Abbreviated transcription (Latin):
emuloꝵ. Et in eodẽ ꝓpba legit᷑ qd̾ dñs iuberet uiro qͥ
indutꝰ erat lineis. ⁊ atram̃tariũ scͥptoris habebat inlũ¬
bis suis. ut tͣnsiret ꝑmediã cuutatẽ. in medo ierłm. ⁊
signaret thau sr̃ frontes uiroꝵ gem̃tiũ ⁊ dolentiũ suꝑ
cunctis abominationibꝰ q̃ fiunt in medio eiꝰ. q̃ lita sp̃ẽm
concis xp̃i tenet. ⁊ signat᷑ in frontibꝰ fideliũ. ⁊ confirmat᷑¬

Expanded text:
eta legitur , quod Dominus juberet viro, qui indutus erat lineis, et atramentarium scriptoris habebat in lumbis suis, ut transiret per mediam civitatem in medio Jerusalem, et signaret Thau super frontes virorum gementium et dolentium super cunctis abominationibus, quae fiunt in medio ejus. Quae littera speciem crucis Christi tenet, et signatur in frontibus fidelium,
Abbreviated transcription (Latin):
soluendũ. Saro  acrcando ẽ apellata. Erem̃tũ enĩ: sem̃
ẽmascłi. Uñ aĩaliũ ⁊ homiũ corꝑa concipiunt᷑. hinc
⁊ parentes creatores uocant᷑. Caro aũt ex aiuͦi. elem̃tis
cõpacta ẽ. Nam t̾ra in carne ẽ: aer in alitũ. bumor i
sanguine. ignis in calore nitali. habent enĩ in nob̾ ele¬
m̃ta snã q̃q partẽ: au qͥd debet᷑ ostenditcõpago reso¬
litea. Caro aũt ⁊ corpꝰ. diũsa significant. In carne sẽꝑ
uitã ẽ mortuũ. aut sine uita ẽ conditũ. int̾dũ ⁊ cũ ui¬
ta corꝰ ⁊ ñ caro. ut berba ⁊ lignũ. Mistice enĩ corpꝰ cor

Expanded text:
creando est appellata. Crementum enim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa de sponso. ĩ cantico canticoꝵ dic̃. Gene illiꝰ sic̃
areola aromatũ consite apig̃tariis. In genis saluato¬
ris nr̃i eiꝰ modesta pietas. simł ⁊ seueritas expͥmit᷑. Areole
aromatũ: ututes ⁊ dulcedo. ⁊ fama głe eiꝰ designat᷑. Pigm̃¬
tarii uͦ ꝓpħe st̃ ⁊ apłi qͥ fut᷑a incarnationis eiꝰ archana

Expanded text:
Sponsa de Sponso in Cantico canticorum dicit: Genae illius sicut Sponsa de Sponso in Cantico canticorum dicit: Genae illius sicut areolae aromatum consitae a pigmentariis . In genis Salvatoris nostri, ejus modestia, pietas, simul et severitas exprimitur. Areolae aromatum, virtutes et dulcedo et fama gloriae ejus designatur. Pigmentarii
Abbreviated transcription (Latin):
ediam s satietatẽ potꝰ intulisse. Nec ĩmerito. qr fletꝰ
ille cibꝰ ẽ aĩaꝵ: corroboratio sensuũ: absolutio pecca¬
toꝵ: refectio mentiũ. lauachrũ culpaꝵ. S ꝑ has lacͥmas
significat afflictionibꝰ erudiri posse popłm: diẽ ꝓsꝑi¬
qͥbꝰ cooꝑiunt᷑ ocłi. ⁊ dicta cilia qd̃ celant ocłos tegantq
tuta custodia. Suꝑcilia dicta. qr sỹposita st̃ ciliis. Que
idarco pilis uestita st̃. ut ocłis munim̃ta p̾tendant.
⁊ sudorẽ a capite defluentẽ depellant. Int̾ciliũ uͦ ẽ me
diũ illud int̾ cilia ⁊ sr̃ cilia qd̃ sine pilis ẽ. Qd sr̃cilia sig¬
inficent suꝑiꝰ dictũ ẽ. uͥ ꝑ legis latorẽ in mundatione
lepsi radiiubent᷑ capilli capitis. barbaq ⁊ sr̃cilia ⁊ om̃is
pilus qͥ in corꝑe ẽ. Gene st̃ inferiores ocłoꝵ partes unde
barbe ine̾oant. Nam greci genos barbe. hinc gene qd̃
inde incipiant gigni barbe. Ingenis gͦ aliq̃n u̾tutes.
aliq̃ñ sp̃ales partes uixͣ allegoriã significant᷑. Nam

Expanded text:
ediam, sed satietatem potius intulisse. Nec immerito; quia fletus ille cibus est animarum, corroboratio sensuum, absolutio peccatorum; refectio mentium, lavacra culparum. Sed per has lacrymas significat afflictionibus erudiri posse populum. Diem prosperiquibus operiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a cdium illud inter cilia et supercilia, quod sine pilis est. Quid supercilia significent superius dictum est: ubi per legislatorem in mundatione leprosi radi jubentur capilli capitis, barbaque et supercilia, et omnis pilus qui in corpore est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graeci geneion barbae: hinc genae, quod inde incipiant gigni barbae. In genis ergo aliquando virtutes, aliquando spiritales patres juxta allegoriam significantur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ spons̃ ad sponsã dic̃. Uuln̾asti cor meũ soror mea spõ¬
sa. uuln̾asti cor meũ in uno ocłoꝵ tuoꝵ: ⁊ in uno cͥne
colli tui. In uuln̾atione cordis magnitudo amoris xp̃i. in
rie dextra leuaq subiacent. q̃ ideo sic mincupant᷑ qr mo¬
uent᷑. ip̃aq mobilitate qͣsi tẽꝑa qͥb̾dã int̾u allis mutant᷑.
Significant aũt uigilias corporales: qͣs homo debet habe¬
re tẽꝑant̃ in statu p̾senti tẽꝑis donec ueniat soninꝰ mortis.
hinc ꝓpħa ex ꝑsona xp̃i in platt̾io ait. Si dedero sc̃pnũ ocłis
meis ⁊ palpebris meis dormitationẽ. aut reqͥẽ tẽꝑibꝰ meis do¬
nec inteniã locũ dño tab̾nacłi deo iacob. hec om̃ia rõna

Expanded text:
onsam dicit: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa, vulnerasti cor meum in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui . In vulneratione cordis magnitudo amoris Christi in riae dextra laevaque subjacent: quae ideo sic nuncupantur, quia moventur, ipsaque mobilitate, quasi tempora, quibusdam intervallis mutantur. Significant autem vigilias corporis, quas homo debet habere temporanter in statu praesentis temporis, donec veniat somnus mortis. Hinc Propheta ex persona Christi in Psalterio ait: Si dedero somnum oculis meis, aut palpebris meis dormitationem, aut requiem temporibus meis, donec inveniam locum
Abbreviated transcription (Latin):
sione eaꝵ nlło dolore fatigem᷑. Leuita nãq assũptꝰ uo¬
cat᷑. Oportet gͦ leuitas om̃s pilos carnis rad̾e: qr his qͥ in
obseqͥis diuinis assumit᷑. debet añ dei ocłos acunctis
carnis cogitationibꝰ mundꝰ apparere. ne illicitas cogi¬
tationes mens ꝑferat. ⁊ pulchrã aĩe sp̃em qͣsi pilis fru¬
ticantibꝰ deformẽ reddat. Cesaries a cedendo uocata ideoq

Expanded text:
sione earum nullo dolore fatigemur. Levita namque assumptus vosione earum nullo dolore fatigemur. Levita namque assumptus vocatur. Oportet ergo Levitas omnes pilos carnis radere, quia is, qui in obsequiis divinis assumitur, debet ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundtationes proferat et pulchram animae speciem, quasi pilis fructificantibus, deformem reddat. Caesaries a caedendo vocata: ideoque