comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ig̾rauit ad dñn quẽ clotariꝰ rex suessiomis cuutatẽ cũ mrigno sall¬
cũd apparatu głose sepellunt dectis illis multis facultatibus
cereptꝰ epinde cõpendio uilla redũt in qua cũ grautẽ uexaret᷑ dicet
uah uaħ quid putatio qalis ẽ ille ret celestis qui sic tam regeo
magos int̾fecit Inhoe eni stedio positꝰ sp̃m̃ ealauit anno quiqa
gesimno primo regia sui Quẽ quatuor filũ sui cũ ingno honore
suestoniõ cuutatẽ desserentes in basllica st̃i medadi sepelierunt
thilꝑicus uͦ post patris sui mortem tesarros pecũt ip̃oo unmnerib¬
multis subbidit sibi ⁊ moꝵ perist ingreditur sedem ꝙ chiedẽoti
regis occupat ẜ nõ du licuit ei hoc posidera Nae ꝯunati fuẽs ei̾
eũ exinde epułerunt ⁊ sic int̃ se hui quaguor id ẽ caribt̃ꝰ gũtranin

Expanded text:
 Quem Chlotharius rex Suessionis civitate cum magno psallentio gloriose sepelivit, tribuens illic multis facultatibus.correptus, exinde Conpendio villa rediit. In qua cum gravite'WA WA! Quid putatis, qualis est ille Rex celestis, qui A. sic tam magnos reges interficit?' In hoc enim tedio positus, spiritum exalavit. Anno 51. regni sui obiit. Quem quattuor filii sui cum magno honore Suessionis deferentes, in basilica beati Medardi sepelierunt. Chilpericus vero post patris sui mortem thesauros, qui in vii subdidit. Mox Parisius ingreditur, sedemque Childeberti regis occupat. Sed non diu licuit ei hoc possidere. Nam conjuncti fratres ejus, eum exinde expulerunt, et sic inter se hi quatuor, id est, Chari
Abbreviated transcription (Latin):
Ft̾ansi ẽ ꝯsilio into unaratorẽ urũ illustrẽ in loco eiꝯ cũ uisione
regis maiorẽ domꝰ palacii ꝯstituunt s̃ Icccepit ipe garato int̾ꝰ
obsidesa p̃dicto pipine ⁊ pacẽ cũ eo mnt erat tunc tempori¬
menorato garatoni peiꝰ eficaꝵ industriuse fero cuõ ⁊ a¬
cerbis morie insidiator patris suĩ eũq al honore geneiositet¬
Stonsit fueruntq int̾ ip̃m gislemarũ ⁊ pipinũ bella eiilia s¬

Expanded text:
nsilio accepto Warathonem virum illustrem in loco Ebroini cum jussione regis majorem domus constituunt. Accepit ipse Waratho inter haec obsides a praedicto Pipino, et pacem cum eo iniit. Erat enim eidem Warathoni filius efficax industriusque, feroci animo et acerbis moricontempsit. Fueruntque inter ipso Ghislemaro et Pippino bella civilia
Abbreviated transcription (Latin):
fredegũdis uͦ plena dobore ⁊ grantu filiore ait ad regẽ repeintens / dos.
dui male agentes puetas diuina sustentat Nã nõs sepe febrib ⁊ aliis
malis corupimꝰ ⁊ emedare neligimꝰ ecce iã filios ꝑdimꝰ ecce iã eos
acrĩe pauperũ lemẽtacio iuduare suspiria orstinoes interimunt¬
Ecce ouri ⁊ augenti miñsa pondeia cellaria ⁊ horea plena redũdtat
⁊ nescim᷑ cui ꝯgregamꝰ ea ecce quod pulchriꝰ habelamꝰ ꝑdimꝰe

Expanded text:
Fredegundis plena dolore filiorum et gemitu ait ad regem, repenitens: 'Nos diu male agentes pietas divina sustentat; nam nos sepe febribus et aliis malis corripuit, et emendare neglegimus. Ecce iam perdimus filios ! Ecce iam eos lacrimae pauperum, lamenta viduarEcce auri et argenti immensa pondera, cellaria et horrea plena redundant, et nescimus cui congregamus ea. Ecce quod pulchrius habebamus, perdimus.
Abbreviated transcription (Latin):
toistis affietus in ipãm uenacionẽ ꝑrgoit ffredegũdis itaen uecauat
adse canducũ ⁊ eciarrauat ei hec omr̃a ꝑreo fecertit dicens Gegita
quis agore debeas quia ciastma die ad tormẽta ualida ex brh
ccłt mea qgnoro em̃ quid ager̃e debeam qr conprimunt me rdiꝙ augi¬
mctomꝰ᷑ qruĩ eũ ib̃ficiat ⁊ ꝓclement ꝙ childebert reꝵ cuister in
noꝵ aduenisset reuertẽte rege chilꝑico deuenacione. missi st̃ onncide
mebuati uino afredegũde ⁊ dũ roꝵ de equo descenberet euntib
ueliqus ꝑstins od mansiones suas ip̃i gladiatores ꝑcuserunt regẽ
in uentr̃e suũ duob stramsapis at ille ueciferans mortuꝰ ẽ acclama¬
uerunt auctẽ insidiatores quos regina miseraat dicentes Insidie st̃¬

Expanded text:
gundis itaque vocavit ad se Landericum et enarravit haec omnia, quae rex fecerat, dicens: 'Cogita, quid agere debeas, quia crastina die ad tormenta valida exibimuoculi mei! Ignoro enim, quid agere debeam, quia conpremunt me undique angumittamus qui eum interficiat, et proclament, quod Childebertus rex Auster insnox advenisset, revertente Chilperico rege de venatione, emissae homicidae inebriati a vino a Fredegunde, dum rex de equo discenderet, euntibus reliquis personis ad mansiones suas, ipsi gladiatores percusserunt regem in ventrem suum duobus scramsaxis. At ille vociferans, mortuus est. Adclamaverunt autem insidiatores, quos regina miserat: 'Insidiae, insidiae s
Abbreviated transcription (Latin):
Tdiens auten childebertꝰ rex auster filiꝰ sigeberti nepõs chilꝑici
⁊ sausticisłi suꝑioreoꝙ fienti simul cõmoti cũ masno ꝑcercitu ual¬
ꝑ compamas digressi pagũ suesiomt̃o gũbealdo ⁊ nuntrone patriã
uastãtes ingiedũdtur hec audiens fredegũdis cũ landtico ⁊ reliquis
dona ⁊ muneraa frcncis dedit cohpitano ad pugiã dũ cont᷑ inuncos̃ eci

Expanded text:
diens autem Childebertus rex Austrasiorum filius Sigiberti, nepos Chilpericet Austrasii superiores Franci simul commoti grande exercitu, valde Campanias digressi, paygo Suessionico cum Gundoaldo et Wintrione patriciis vastantes ingrediuntur. Haec audiens Fredegundis, cum Landerico et reliquos dona
Abbreviated transcription (Latin):
Soste in hibaliã abũt ip̃am ꝙ deuastauit ⁊ tributaria fecit Rd¬
Lemne qͦꝑ discordie millis dieb int̾ chilpericũ ⁊ childebertũ nepõte
suũ cresselant Irritabant eni eos e utrisꝙ partib fredegũbis ⁊
celli matius sepultꝰ ẽ Regnauit cutem omus xxͣxi fredegũdis uͥ
filiã suã noĩe utũdẽ cũ magns̃ oꝑib ⁊ infuntis tesauris in his¬
pomas lenuildo regi uporẽ filũ su cũ mig̃na legacione gothore dugoi
Erat aictẽ fredigũdis regina pulcra ac m̃hemesa minno atg adultera
lindrit qͦꝵ tunc eicit maior dom palacii ur ingemosꝰ ⁊ ictilis
Que memorata regina amabat multũ qr in luxuria cominsebat᷑ cũ eo

Expanded text:
fecit. Maxime quoque discordiae in illis diebus inter Chilpericum et Childebertum, nepotem suum, A. crescebant. Inritabant enim eos ex utrisque partibus Fredegundis et celli martyris sepultus est. Regnavit autem annis 31. Fredegundis vero filiam suam nomine Ricchunde cum magnis opibus et infinitis thesauris in Hispaniis Leubighildum regem uxorem filii sui cum magna legatione Gothorum direxit. Erat autem Fredegundis regina pulchra et ingeniosa nimis atque adultera. Landericus quoque tunc erat maiorum domus palacii, vir ingeniosus ac utilis, q
Abbreviated transcription (Latin):
filiã suã nõ bactisfat̃o gractulant̃ recipere dũ hec audisset regna ba¬
tisteriũ prepartui p̃cepit uocauit ꝙ epm̃ qui eã batistari beberet scaꝑ¬
ep̃õ adfusset nõ erat antrona presons que puellã susoperede deberet¬
dominꝰ meꝯ cex dionuret hac nocte qr domina mea regia commate
ẽ tua de filia tua childecinta at ille att si cũ ẽa dromire non
possũ dormã tecũ eũꝙ introisset rex in aułdo suã accunt ei regi
cũ puella ip̃a ⁊ ait rp̃o neffandam rẽ fecisti ꝓpt smplicitatẽ titã
iã ou mea ompłiꝰ osse nõ pcteris Iussit ꝙ eã sacro uelamme

Expanded text:
filiam suam non baptiza tam gratulanter recipere ?' Cum haec audisset regina, baptistyrium preparare precepit vocavitque episcopum, qui eam baptizare deberet. Cpus adfuisset, non erat matrona ad presens, qui puellam suscipere. deberet. Etdominus meus rex dormiet hac nocte, quia domina mea regina conmater tua est de filia tua Childesinda ?' Et ille ait: 'Si cum illa dormire non queo, dormiam tecum'. Cumque introisset rex in aulam suam, occurrit ei regina cum ipsa puella, et ait ei rex: 'Nefanda rem fecisti per simplicitatem tuam; i
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ẽ trimtatis batifzcta magio xp̃iana magna effecta est per odiũ
dicebat illa ad regem galsiutẽ in uiias suffere nõ pesse de ꝓp̃
ip̃am minc̃a fredegiõdem peciit ut reblictis tesauris quos socũ
ab hispama detulerat liberã redire eã dinicteret ad patrem suũ
set fle iã mola uerbis blandrebat᷑¬

Expanded text:
sanctae Trinitatis baptizata, christiana magna effecta est. Per odiumDicebat illa ad regem Galsuinta tantas iniurias sufferre non posse propter ipsam inimicam Fredegundem; petiit, ut, relictis tbesauris, quos secum ab Hispania adtulerat, libera eam redire permitteret ad patrem suum. Sed ille eam mollibus verbis blandiebat
Abbreviated transcription (Latin):
freni qui quondam ad childebtio semorẽ apetertint ad sigeber dũ
egocionẽ ietunt ut ad ecs postubantes uomret Et illi chilꝑico dere
me nouctã ciu̾intate ⁊ E nocũ ocaderent ⁊ ille cũ. ꝯgcertitu sequeret ets
¶unt beatꝰ germanꝰ parisiacentis ep̃s dixit Bicibieris ⁊ fr̃em̃ tuũ
int̾ficere uolueus mimis ⁊ uctor regaes smn cucteui aliud cogitaueris
in eõ primꝰ codit euod ille audire neglexit uemẽte autẽ illo apus
uillã cui nomẽ est uictoriatũ sellectꝰ̃ est ad eũ om̃s exceratus
inpositũ que suꝑ siꝙ clipeũ regem suꝑ se scatuuntre uoce ra¬

Expanded text:
 Tunc Franci, qui quondam ad Childebertum seniorem aspexerant, ad Sighibertum legationem mittentes, ut ad eos veniret, et illi, Chilpericoy derelmemoratam civitatem Turnacum obsederent, et ille cum exercitu sequeretur eos. Tunc beatus Germanus episcopus dixit: 'Si abieris et fratrem tuum interficere nolueris, vivisin eam cadebis'. Quod ille audire neglexit. Venientem autem illum apud villam cui nomen est Victoriacum, collectus est ad eum omnis exercitus, inpositumque super clypeum regem super se statuunt. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuigiũ cõpularent legationẽ in hispanã mait ⁊ cũ multis
numenb brũchildẽ anatagildi regis filiã pecũt Erat eã puella
elegan¶ opere pulcra ingemosa quã pat̃ eiꝯ nõ denegano cum
magͥo tesauriõ illi direxit ille cũ magno apparaitu ⁊ inmẽso
gaudio eã accepit uxcrem ⁊ quia atione legi subiecta ercit
eã sieł erꝰ rex in noĩe scẽ trutotis batiszari precepit ⁊ fie

Expanded text:
coniugium copularent, legationem in Hispaniam mittit et cum multis muneribus Brunchilde, Athanagildo regis filia, petiit, Erat enim puella elegans opere, pulchra ac ingeniosa. Quam pater eius non denegans, cum magnis thesauris ipsius rege direxit. Ille quoque cum magno apparatu et inmenso gaudio eam accepit uxorem. Et quia Arriana lege subiecta erat, eam Sighibertus rex in nomine sanctae Trinitatis baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
nms iratꝰ rex caubtꝰ in gob̃gã reliquid ⁊ merofledem accepi
ad uporẽ post hec ⁊ marconestim sororem eiꝰ iterũ ad ꝯugiũd
o tempõre sc̃o gregonꝯ archiẽp̃s turonesis magnis iurtutib
childeberto engolisin ciuctatẽ ꝯsecreunt basilicam scĩ eparchũ
ubi ip̃e unꝑ sepultꝰ fuerat Adfuit cũ eo uenerabilis gregoris
ip̃s turonẽcio ⁊ in ip̃a basilica multa pignera reliquits bĩ
honore demꝙ in altare ipiꝯ ab eode sc̃o germand etꝙ sco gregono
ꝯsecinto sce̾ crucis hactenꝰ appetuit inpressi signatula Itꝭ in
honore sc̃i petri ꝯsecrauerunt ecl̃iam sedis ep̃alis quã clodo
ues supradictꝰ reꝑ anouo uicrari uisserat destructa priori sode
quã gothi anana maculacione fedauerant in honore sc̃i fuar¬
tur scitumin drdinaueruntꝙ in ip̃a cuntate epm̃ noĩe mereriũ
qui in franciã capellamꝰ regiofuercit aptom om̃ nuperrime

Expanded text:
s iratus rex Charebertus, Ingobergam reliquit, Merofledem accepit ad uxorem. Post haec et Merovefam, sororem eius, iterum ad coniugium o tempore sanctus Gregorius archiepiscopus Turonensis magnis virtutibus Chariberto Egolismam consecravit basilicam sancti Eparchii, ubi ipse nuper sepultus fuerat: adfuit cum eo venerabilis Gregorius episcopus Turonensis, et in ipsa basilica multa pignora reliquiarum beauctore. Denique in altare ipsius ab eodem sancto Germano atque Gregorio consecrato, sanctae crucis hactenus apparent impressa signacula. Item in honore sancti Petri consecraverunt ecclesiam sedis episcopalis quam Chlodorex supradictus a novo incoari jusserat, destructa priori sede, quam Gothi Arriana maculatione foedaverant, in honore sancti Saturnini. Ordinaveruntque in ipsa civitate episcopum nomine Mererium, qui in Francia capellanus regis fuerat. Aptonius enim nuperrime
Abbreviated transcription (Latin):
degalensem urbem ad illit nullo inquietante sederet sigulse quidam
aꝑte sigeb̃ti regis missus cũ excercitu se suꝑ eũ eiecit Quẽ fugiẽtẽ
cũ tubis ⁊ bucimo quasi fugiẽtẽ ceriũo insequebant᷑ qui ui ad ꝑł¬
labens parrisiꝯ ꝑuenit chilꝑicꝰ qͦq hec uideno teodebtũ filio suum
id est turonis pictauis ⁊ religuas Apud pictouos cutẽ contre go¬
doabdĩo ⁊ ducem pugnauit dellisus ꝙ excercitꝰ gũdoaldi fugit mas¬

Expanded text:
digalam urbem. Ubi cum nullo inquietante resideret, Sigulfus quidam a parte Sigiberti regis missus, cum exercitu se super eum objecit. Quem fugientem, cum tubis et buccinis quasi fugientem cervum insequebatur. Qui vix ad labens Parisius pervenit. Chilpericus quoque Theudobertum filium suum id est Toronis, Pictavis, vel reliquas. Apud Pictavis autem contra Gundoaldum ducem pugnavit; collaesusque est exercitus Gundoaldi, et fugit. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
eclesias multas ntendit ininisteria decraxit clericos iẽseit mone¬
tena iuroꝵ deiecit puellare delusit ⁊ cuncta deuastauit ffuit q in¬
Qle tempore pecior in eclestis geaitꝰ quã tempore ꝑcucionis maximũ¬
atq deuastas Quo audito sigedertꝰ conuoratis gentib illioq iltra
hrẽnũ sunt parisiꝰ uent ⁊ contra frẽm suũ iredisponit / misito

Expanded text:
eclesias incendit, ministeria detrahit, clericus interlicit, monastiria virorum deicit, puellarum deludit et cuncta devastat. Fuitque tempore illo peior in eclesiis gemitus quam tempore persecutionis atque debellans. Quod audiens Sighibertus, convocans gentibus illis, quae ultra Renum sunt, Parisius venit et contra fratrem A. suum ire disponit, mittens
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ꝙ inuẽtũ teodob̃itũ filiũ chilꝑici apprendit ⁊ in exilis tramusit
Ricce̾dens autẽ contra chilꝑitũ bellũ cõmouit Quo uicto atqr fug
cuutates suas in sua dñacione restituot . Ueodeb̃tũ uͦ filũ eius
apud pontionẽ uillã custoditi iussit ꝑ annũ integrũ Que postea
lemens ut ercit munenb ditatũ patri redridit sanũ dactis sibi
sacramentis ne ũquã contͣ eũ aliquid agere deberet Quod postea

Expanded text:
dit et in exilio transmisit. Accedens autem contra Chilpericum, bellum commovit. Quo victo atque fugato, civitates suas in sua dominatione restituit. Theudobertum vero, filium eius, apud Ponticonem villam custodire iussit per annum integrum. Quem postea, clemens ut erat, muneribus ditatum patri reddidit sanum, data sibi sacramenta, ne umquam contra eum agere
Abbreviated transcription (Latin):
socer au turonis ad uasllicã sti martim ꝯfugit Tunt ip̃a basilica
ꝑ peccatũ iulecarĩ ⁊ uoris etꝰ succensa ẽ quã postea clstarius
rep stagno coeꝑite iussit ⁊ in illa ut puis furuit eleganciom re¬
ꝑau̾it post hec cotariꝯ rex cõmcto xocutitu contra chianinũ in
uritomnã frendens direxit S chianinũs nõ timens contͥͣ patrem ad

Expanded text:
basilica per peccata Willecharii et uxoris eius succensa est. Quam postea Chlotharius rex ab stagno cooperire iussit et in illa ut prius fuerat elegantia reparavit. Post haec Chlotharius rex, commoto exercitu, contra Chramnum in Brittaniis frendens direxit; sed et Chramnus nec timens, contra patrem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ig̾rauit ad dñn quẽ clotariꝰ rex suessiomis cuutatẽ cũ mrigno sall¬
cũd apparatu głose sepellunt dectis illis multis facultatibus
cereptꝰ epinde cõpendio uilla redũt in qua cũ grautẽ uexaret᷑ dicet
uah uaħ quid putatio qalis ẽ ille ret celestis qui sic tam regeo
magos int̾fecit Inhoe eni stedio positꝰ sp̃m̃ ealauit anno quiqa
gesimno primo regia sui Quẽ quatuor filũ sui cũ ingno honore
suestoniõ cuutatẽ desserentes in basllica st̃i medadi sepelierunt
thilꝑicus uͦ post patris sui mortem tesarros pecũt ip̃oo unmnerib¬
multis subbidit sibi ⁊ moꝵ perist ingreditur sedem ꝙ chiedẽoti
regis occupat ẜ nõ du licuit ei hoc posidera Nae ꝯunati fuẽs ei̾
eũ exinde epułerunt ⁊ sic int̃ se hui quaguor id ẽ caribt̃ꝰ gũtranin¬

Expanded text:
 Quem Chlotharius rex Suessionis civitate cum magno psallentio gloriose sepelivit, tribuens illic multis facultatibus.correptus, exinde Conpendio villa rediit. In qua cum gravite'WA WA! Quid putatis, qualis est ille Rex celestis, qui A. sic tam magnos reges interficit?' In hoc enim tedio positus, spiritum exalavit. Anno 51. regni sui obiit. Quem quattuor filii sui cum magno honore Suessionis deferentes, in basilica beati Medardi sepelierunt. Chilpericus vero post patris sui mortem thesauros, qui in vii subdedit. Et mox Parisius ingreditur sedemque Childeberti regis occupavit; sed non diu licuit ei hoc possidere. Nam coniuncti fratres eius eum exinde expulerunt, et sic inter se hii quattuor, id est Charebertus, Guntra
Abbreviated transcription (Latin):
canb̃tꝰ regnũ childebti sedem ꝙ costituit porisiꝰ buntranimꝰ regnũ
clodoniris accepit᷑ aurelianꝰ ꝙ sedem inscituit Qhilꝑitꝰ uͦ regnũ
clotarii patris sui accipiens suesionis cuutate sedem᷑ statuit Bigebte
autẽ regnũ teodorici accepit sedẽꝙ habere reanis aiuattte costituit
Dost mortum clotarũ regis himi ꝯnoti cũ cagono rege suo gallicis
uenne destinant Gontra quos sigebtꝰ exceititũ mouit contra e
fortit pugnatum accesit himos postrauit atq deuicit ⁊ in ore
gladii eos fugauit G postea rex coꝵ annicicias cũ sigeb̃to pecit

Expanded text:
t Parisius; Guntramnus regnum Chlodomiris accepit, Aurilianis sedem instituit; Chilpericus vero regnum Chlotharii, patris sui, accipiens, Suessionis civitate sedem statuit; Sighibertus autem regnum Theuderici accepit, sedem habere Remus civitate constituitpost mortem Chlotarii regis, Chuni commoti cum Cagano rege suo Gallias venire destinant. Contra quos Sigibertus exercitum movit, ac fortiter contra eos pugnans prostravit atque devicit, et in ore gladii eos fugavit. Sed postea rex eorum amicitias cum Sigiberto petiit,
Abbreviated transcription (Latin):
pattris̃ inplere it durius agens Dilecarii filiã noĩe caldã dupit
uporẽ Apprensis̃ multio tisciuris porisiꝰ uemens̃ cũ childb̃to irege
patruelle suo sacreanẽto ꝯtristꝰ ẽ iurans se patu ẽẽ certissimũs in¬
mitũ cũ aute childebte rex egrotare cepissit dutissime ꝑisiꝯ febrib
decubans mortuq est in basilica bĩ iucencũ martiris quã ip̃e con¬
xerat est sepulte cui regnũ ⁊ tesaurũ clotariꝰ ret accepit chrõ¬
nus qͦꝙ cũ euodere nõ possẽt patrem britonnos pecit ibicũ conobro

Expanded text:
lecharii filiam nomine Chaldam duxit uxorem. Adprehensos A. multos thesauros, Parisius veniens, cum Childeberto rege, patruelem suum, sacramento constrictus, iurans patri esse certissimum inimicum. Cum autem Childebertus rex egrotare coepisset, diutissime apud Parisius febribus decubans, mortuus est; in basilica beati Vincenti martyris, quam ipse construxerat, est sepultus. Cuius regnum et thesauros Chlotharius rex accepit. Chramnus quoque cum evadere non possit patri, Brittan
Abbreviated transcription (Latin):
Sata fide erm̃frelo uulbiate cuictate ad se Tl̃ uenne fecꝭ Wũq
suꝑ muros ipsiꝰ ciuitatꝭ colloquerentur conpulsꝰ de muro ipsiꝯ
auuctetꝭ coiruit ad terrã ⁊ ⁊ mortuꝰ ẽ Guosꝙ Infantes teode¬
ucꝰ int̾ficere rogauit
¶ chaldebentꝰ ꝙͦ cũ essit Iiuenus cuntate musit sorer euus
por almiric̃i iegis gotore nomẽ ꝙ puelle crcthillis ie gna¬

Expanded text:
data fide Ermenfredo rege, Tulbiaco civitate ad se eum venire fecit. Cumque super murum ipsius civitatis conloquerentur, conpulsus de muro urbis ipsius, corruit ad terram et mortuus est; suosque infantes Theudericus interficere rogavit. 23. Childebertus quoque cum esset Arvernus civitate, misit soror eius, uxor Amalrici regis Gothorum, nomen
Abbreviated transcription (Latin):
d doueq tox ⁊ fiunsi qui cud eo sunt q nõ tnneo minis tuas
Rũ dñs meus adiuuit ⁊ sic mandat filiꝰ tuꝯ propriq dñs
meuõ dlo duenꝯ reꝑ us uoi ꝑtesauro uporis sue dñe mes ad¬
nemat igitur burgũdiones sicut est ꝯsuetudo deto ꝯsdio
gũdobado regi suo dixetunt Ia mnpti tue aliquid de facibatti¬

Expanded text:
doveus rex et Franci qui cum eo sunt, quia non timeo minas tuas, dum dominus meus advivit. Et sic mandat filius tuus proprius Chlodoveus rex, ubi pro thesauro uxoris suae, dominae meae adveniat'. Igitur Burgundiones, sicut est consuetudo, dato consilio Gundobado rege suo, dixerunt: 'Da neptae tuae aliquid de facult
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nem̃to queso ut requuere dedeao portione gentoris mei t gemtusit
mee quos amuiculꝰ men gĩddebadꝰ malo ordine int̾ feat si sagul¬
meos relinquã ⁊ deũ tuũ colam aliud uͦ qd petis ut potucio faciã
at illa diꝑit hec mamimũ peto ut dnm̃ deid cempotente i qui est
in cells ad ores

Expanded text:
Et memento, queso, ut requirere debeas porcionem genitoris mei et genetricis meae, quos avuncolus meus Gundobadus malo ordine interficit, si sangumeos relinquam et Deum tuum colam. Aliud vero quod petis, ut potuero, faciam'. Et illa dixit: 'Hoc maximum peto, ut dominum Deum omnipotentem, qui est in caelis, adores
Abbreviated transcription (Latin):
regioris aluis uunic ꝯcepit aochudis exclodones ⁊ peperit
fillũ qũe cũ batisio ꝯsectare uellet no em credebat reꝑ diũ
deũ regina uͥ cochidie predicobat eũ at ille nolebtit eãcaudire
qntenda reginia parabat ad baptisiũ filiũ oinans eclesiam
uelis atꝙ coronis ut cot regis ad credend̃ cpũgeretut baturatꝰ¬
Et autem puer quẽ in gomirem uocauit qui in ipĩs albis iogue
obiit proquo reꝑ mio ꝯtristatꝰ̃ retcibat icrepando dicens quia
si iuoiẽ deore neore puer dediatꝰ fuisset uixisset utigi na uͦ
in noĩe dei ur̃i batiszatus est uiuere non potuit regina u sicebit

Expanded text:
gionis illius. Tunc concepit Chrotchildis ex Chlodoveo et peperit filium. Quem cum baptismo consecrare vellit, – non enim credebat rex dominum Deum, – regina enim cotidie predicabat eum; at ille nolebat audire eam. Interea regina parat ad baptismum filium, ornat ecclesia velis atque curtinis, est autem puer, quem in albis Ingomirem vocavit; qui in ipsis albis egrotans obiit. Pro quo rex nimis contristatus, reputabat? increpando, dicens, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, vixisset utique; quia in nomine Dei vestri baptizatus est, vive
Abbreviated transcription (Latin):
nicassantes his logatis uiplus congruebat patrociniũ sibi firmarent. Posthe cinte gra deuotione patro ciniũ ligunt francõ : Necmora post

Expanded text:
ni cassantes. His Legatis ubi plus congruebat patrocinium sibi firmarent. Post hec integra devotione patrocinium eligunt Francorum. Nec mora pos
Abbreviated transcription (Latin):
in uictimȩ commutatione monstrauit ipsa ln euangelus sic dicente Abra¬
ham ex ultauit ut uider& diem meum uidit & gauisus est. hocuero holo caustũ
in monte caluariae quo dñs cũ cifixus est oblatum fis se. seuerus nartaui
in chronica sicut &hodie quem ipsa hiero solimorum urbe cȩlebre refertun
In hoc monte crux sca inqua dñs redemptor ad fixus est stȩtit: dequa & beatus
ille cruor effluxit: hic ergo abraham accepit signum  cisionis. ostendens

Expanded text:
in victimae conmutationem monstravit, ipso in euangeliis sic dicente: Abrain victimae conmutationem monstravit, ipso in euangeliis sic dicente: Abraham exsultavit, ut viderit diem meum; et vidit, et gavisus est. Hoc vero holocaustum in monte Calvariae, quoin Chronica; sicut et hodieque in ipsa Hierosolymorum urbe celebre fertur. In hoc monte crux sancta, in qua Redemptor affixus est, stetit, de qua et beatus ille cruor effluxit. Hic ergo Abraham accepit signum circumcisionis, ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
quadrum dis posi taest: Murus tius expariledate infuso bitumine hab ii ladi
tubitos quin quaginta altitudinis cubfos & ne cuitu stadia ce cClX .x. Unã
sta dium hab& artipentus .u. Ui inȩ qune poreperunum quem que latus
sitesunt quȩfaciunt centum Flarum portarum ostia mirȩ magnitudinis
ex aere fusi la formata sunt. Aulta & alia ex hacciuitate idem historiogra phius
natrat addens & cum tanta fisse honestas aedificii. at tamenuitaatq subuersa est
NIALS AUTEAI FILIUS IE SEM. DEQUAGENERATIONE DECIAIASUII
natus est abrahamꝰ In his erꝗ decem generationibus hoc est a noe. usque ad
abraham inueniuntur anndccxlii . Eo tempore regnabat ninus qui aedifica¬
uit ninum ciuitatem quam nineuquocant. Cuius intribus mansionibus spatium
amplitudinis ionas proph&a d ar minat. Hluius quadra gesimo tertio regni
anno natus est abraham. Hic est asbrabam initium fidei nrae. hic accepit

Expanded text:
quadrum disposita est. Murus eius ex coctili latere infusu bitumine in latum habet quadrum disposita est. Murus eius ex coctili latere infusu bitumine in latum habet cubitus quinquaginta, altitudinis cubitus 200, in circuitu stadia 470. Unus stadius habet aripennes quinque. Vicinae quinae portae per unumquemque latus sitae sunt, quae faciunt 100. Harum portarum ustia mirae magnitudinis ex aere fusile sunt formata. Multa et alia de hac civitate isdem historiographus narrat, addens: Et cum tanta fuissit honestas aedificii, attamen victa atque subversa est. Primus autem filius Noe Sem; de quo generatione decima natus est AbraAbraham, inveniuntur anni 942. Eo tempore regnabat Ninus, qui aedificavit Ninum civitatem, quam Nineven vocant; cuius in tribus mansionibus spatium amplitudines Ionas propheta determinat. Huius quadragisimo tertio regni anno natus est Abraham. Hic est Abraham initium fidei nostrae. Hic accepit
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ait uecus historia ab his dis seminatum est genus humanum sub uniuerso caelo:
Primo genitus uero. chamchus hic fuit totius magicae artis inuentor inbuente
diabolo & pumus idolatriae ad inuentor: hic prmus stati&lum adorandam diabo¬
li instigatione constituit: qui& stellas &ignem de caelo cadere falsa uir eute
hominibus ostendebat: Fuc ad persas transut: Hunc per si uocitauere zoroastren
ad ist uiuentem stellam Ob hoc &um ignem ad orare consu&i ipsum diuinitus i gnẽ
as egres si aboriente sena har gramineum repperiunt campum In que¬
ȩdificantes ciuitatem & turrim quae ad caelos at tinger& nituntur struere
Quorum uanã cogitationẽ simil & linguã ipsꝙq: confutane ds. mundum latẽ
patentem huniueriã terrã disoer att Nocotũm qrst nomen cutatis babel hoc est
ten fuso eo qđ ibi confudiss& es̃ linguas errum tdec est b ab lonia anẽbretaigi gus¬
te aedificata fiuo chus. Ets cut horosu nprat biforia mira planitiȩ campii

Expanded text:
sicut ait vetus historia , ab his dissiminatum est genus humanum sub universo caelo. Primogenitus vero Cham Chus. Hic fuit totius artis magicae, indiabolo, et primus idololatriae adinventor. Hic primus statuunculam adorandam diaboli instigatione constituit: qui et stellas, et ignem 10 de coelo cadere, falsa virtute, hominibus ostendebat. Hic ad Persas transiit. Hunc Persae vocitavere Zoroastrem, id est viventem stellam. Ab hoc etiam ignem adorare consueti, ipsum divinitus igne coterras, egressi ab Oriente, Senaedificantes civitatem, turrem qui caelos adtengeret nituntur struere. Quorum vana cogitatione simul et lingua ipsiusque confutans Deus, mundum late patentem in universa terra dispersit, vocatumque est nomen civitatis Babel, hoc est confusio, eo quod ibi confudisset Deus linguas eorum. Haec est Babilonia a Nebroth gygante aedificata, filio Chus. Et, sicut Horosi narrat historia, mira campi planitiae in
Abbreviated transcription (Latin):
tenere sedẽ a urelianen sẽ : Chilperi couero : rognũ chlotharii patrisei: cathedrãq: sues sionis babere
igeberto quoq: regnũ theuderici. sedẽq: habere. remensim
IXUII.

Expanded text:
tenere sedem Aurelianensem; Chilperico vero regnum Chlothacharii patris ejus, cathedramque 163 Suessionas habere; tenere sedem Aurelianensem; Chilperico vero regnum Chlothacharii patris ejus, cathedramque 163 Suessionas habere; Sigiberto quoque regnum Theuderici, sedemque habere Rhemensem. XXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Qua quid putatis qualis .ẽ. ille rex celestis qui sic tã magnos reges interficit  in hoc enĩ taedio
positꝰ spm ex alauit. Quẽ quattuor filii sui : cũ magno honore suessiones deferentes. inbasilica
beatimedardi sȩpelierunt Obiit autẽ postunũ decurrentis annidiẽ qđ chrã nꝰ fuerat interfect
hilpericus uero post patris funera thesauros : quiin uilla brinna cũ erant congregati accepit¬
& ad francos utilio
petut ipsosq: munerib: mollitꝰ sibi subdidit : & mox parisius
ingredit᷑ : sedem¬
q: childeberthi regis occupat . sed nondiu ei hoclicuit possidere¬
Iã coniuncti
fratres eiꝰ eũ ex inde reppulerunt & sic interse hiuquaituor id est
chariberthus gunt̃ł lirã nꝰ chilpericꝰ att si gibertꝰ diuisionẽ legittimam faciunt
Deditq scischariberto rtgnũ childeberti sedeq habtrepansius. Gunehta no uero. itegnũ cllodemeris ac

Expanded text:
Vua! Quid putatis, qualis est ille Rex coelestis, qui sic tam magnos reges interficit! In hoc enim taedio Vua! Quid putatis, qualis est ille Rex coelestis, qui sic tam magnos reges interficit! In hoc enim taedio positus, spiritum exhalavit. Quem quatuor filii sui cum magno honore Suessionas deferentes, in basilica beati Medardi sepelierunt. Obiit autem post unum decurrentis anni diem, quo Chramnus fuerat interfectus. XXII. Chilpericus vero post patris funera, thesauros qui in villa Brinnaco erant congregati, accepit, et ad Francos utiliores petiit, ipsosque muneribus mollitos sibi subdidit. Et mox Parisios ingreditur, sedemque Childeberti regis occupat, sed non diu hoc ei licuit possiderenam conjuncti fratres ejus eum exinde repulere, et sic inter se hi quatuor, id est Charibertus, Guntchramnus, Chilpericus, atque Sigibertus, divisionem legitimam faciunt. Deditque sors Chariberto regnum Childeberti, sedemque habere Parisios; Gunthchramno vero regnum Chlodomeris, ac
Abbreviated transcription (Latin):
ab exercitu patris opprȩssus : captus atq: ligatꝰ ẽ. Qđ cũ chlothario regenunciatũ fuiss& ussit
eũ cũ uxore & filiab: igni consumi. Inclusiq: in teguriũ cuiꝰdã pauperculȩ : chrã nꝰ suꝑscamnũ
ex uero chlotharius. anno qui quagesimoprimo regnisui cũ multis munerib: liminabeati
martyni ex petut : & adueniensturonꝰ ad sepul chrũ antedicti antistitis. cunctas actiones
quas fortassis neglegent̃ egerat replicans. & orans cũ grandi gemitu. ut ꝓsuis culpis beatus
confessordnĩ misericordiã exorar&. Et ea quȩ in rationabiliter cõmiserat : suo obtentu diluer&
exitiir egresso quinquagesi moprimo regnisui anno : dũ in cotiã silũã uenationẽ exercer&
a febrȩ corripit᷑ & ex inde compendio uilla rediit In quacũ grauiter uexaret᷑ a febre aiebat:

Expanded text:
ab exercitu patris oppressus, captus atque ligatus est. Quod cum Chlotario regi nuntiatum fuisset, jussit ab exercitu patris oppressus, captus atque ligatus est. Quod cum Chlotario regi nuntiatum fuisset, jussit eum cum uxore et filiabus igne consumi: inclusique in tugurium cujusdam pauperculae, Chramnus super scamnum XXI. Rex vero Chlothacharius anno quinquagesimo primo regni sui, cum multis muneribus limina beati Martini expetiit, et adveniens Turonis ad sepulcrum antedicti antistitis, cunctas actiones quas fortasse negligenter egerat replicans, et orans cum grandi gemitu, ut pro suis culpis beatus confessor Domini misericordiam exoraret, et ea quae irrationabiliter commiserat, suo obtentu dilueret. Exin regressus, quinquagesimo primo regni sui anno, dum in Cotia silva venationem exerceret, a febre corripitur, et exinde Compendium villam rediit: in qua cum graviter vexaretur a febre, aiebat:
Abbreviated transcription (Latin):
& chrãnꝰ cũ brittanis contrapatrẽ aciẽ instruxiss& : incũbente nocte ab ellocessatũ ẽ ła quoq:
note chonoober comis brittannorũ : dicit ad chrãnũ In iustũ censeote contra patrẽtuũ deberi
egredi : ꝑmitteme hac nocte ut in ruã suꝑ eũ : Ipsũq cũ toto exercrtu prosternã . Qđ chrã nꝰ
ut credo uirtutedĩ p̃uentꝰ fieri non ꝑmisit: Mlaneautẽ facto uterq: cõmotu exercitu adbellũ
contrase ꝓperant. Ibatq chlotharius rex tã quã nouus dauid. contra absalonẽfli ũ pug¬
enaturꝰ plangens atq: dicens. Respice dnẽ decȩlo : & iudica causã meã : qr in iuste a filio in¬
iuiri as patior Respice & iudica iuste illud que in pone iuditiũ quod quondã absalonẽ & patrẽ
eiꝰ dauid posuisti: Confligentes & enĩ parit̃ brittan norũ comes : terga uertit ibique & cecidit

Expanded text:
et Chramnus cum Brittanis contra patrem aciem instruxisset, incumbente nocte a bello cessatum est. Ea quoque et Chramnus cum Brittanis contra patrem aciem instruxisset, incumbente nocte a bello cessatum est. Ea quoque nocte Chonoober Brittanorum comes dicit ad Chramnum: ' lniustum censeo, te contra patrem tuum debere egredi. Permitte me hac nocte, ut inruam super eum ipsumque cum toto exercitu prosternam'. Quod Chramnus, ut credo virtute Dei praeventus, fieri non permisit. Mane autem facto, uterque commoto exercitu ad bellum contra se properant. Ibatque Chlotharius rex tamquam novus David contra Absolonem filium pugnaturus, plangens atque dicens: 'Respice, Domine, de caelo et iudica causam meam, quia iniuste a filio iniurias patior. Respice, Domiejus David posuisti. Confligentesque pariter, Britannorum rex in fugam vertitur, ibique cecidit. C
Abbreviated transcription (Latin):
sed postea infidelis extitit. Cũq secerner& euadere non posse: brittannias p&ut Ibi que cũ
dionobrio brittanorũ comiteipse uel uxar eꝰ acfiliȩ latuer̃ Vuilicharius aut̃ socerei adba¬
anttannũ iã igni consupta fuerat.: Fitote eccłẽ in eadem construte deseratȩ relictȩ sunt : ꝓtinꝰ
beatimartinibasilica ordinante chlothariorege ab stagno cooperta ẽ & nilla ut prius fuerit
eligantia reparata. Tuncduacies locustarũ apparuer̃ quȩ ꝑ ar uernũ atq: lemouicinum
transeuntes. ut fecerunt romania cũ cãpũ uenerunt. In quo pliũ interseactũ maxime sunt c̃lisȩ:
hlotharius autẽ rex contra chrãnũ frendens cũ exercitu aduersuseũ inbrittannias dirigit
ed nec ille controc patrẽ ẽgreditimuit. Cũ que in unũ cãpũ conglobatꝰ uterq resider& exercitꝰ.:

Expanded text:
sed postea infidelis extitit. Cumque se cerneret evadere non posse, Brittanias petiit, ibique cum sed postea infidelis extitit. Cumque se cerneret evadere non posse, Brittanias petiit, ibique cum Chonoobro Brittanorum comite ipse vel uxor eius ac filiae latueruante annum jam igni consumpta fuerat, et totae ecclesiae in eadem constructae, desertae relictae sunt. Protinus beati Martini basilica, ordinante Chlothachario rege, stanno cooperta est, et in illa, ut prius fuerat, elegantia, reparata. Tunc dutranseuntes, ut ferunt, Romaniacum campum venerunt, in quo, proelium inter se actum, maxime sunt conlisae. Chlotharius autem rex contra Chramnum frendens, cum exercitu adversus eum in Brittanias dirigit. Sed nec ille contra patrem egredi timuit. Cumque in unum campum conglobatus uterque resederet exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
hilarii ei succedit. Exius su regis chariberthi clamante austrapio sibi hunc rediberilo cum
sed parũ ei iactati ꝓfuere sermones Ipsequoq regressus ad castrũ suũ. mota suꝑse theifalorũ
seditione quos sepe grae uauerat. lancea sauciatꝰ : crudelit̃ uitã finiuit. Dio ceses uero suas
eccł a pictaua recepit
empore quoq: chlotharuiregis. scs̃dimed ardus ep̃s̃ consũma toboni operiscursu & plenus dierũ
scĩtate p̃cipuus diẽ obiit. Quẽ chlothariusrex cũ sũ mohonore apud suessi o nisciuitatẽ sȩpeliuit
& basilicã suꝑ eũ fabricarecȩpit. Quã postea sigibertꝰ filius eiꝰ expleuitatq cõposuit. Ad cuiꝰ
beatũ sȩpulchrũ diuinꝰ uinctorũ conpedes atq catenas disruptas confractasq: iacere : quȩ
usq: hodie intestimoniũ uirtuti s eiꝰ adipsũ bea sȩpulchrũ reseruant᷑ sed ad fuperiora redeamꝰ¬

Expanded text:
Helari, ei succedit ex iussu regis Chariberthi, clamante Austrapio, sibi hunc redebere locum. Helari, ei succedit ex iussu regis Chariberthi, clamante Austrapio, sibi hunc redebere locum. Sed parum ei iactati profuere sermones. Ipse quoque regressus ad castrum suum, mota super se Theifalorum seditione, quos saepe gravaverat, lancea sauciatus crudiliter vitam finivit. Dioceses vero suas eclesia Pectava recipit. Tempore queque Chlothari regis sanctus Dei Medardus episcopus, consummato boni operis cursu et plenus dierum, sanctitate praecipuus, diem obiit. Quem Chlotharius rex cum summo honore apud Sessionas civitatem sepelivit et basilicam super eum fabricare coepit, quam postea Sigiberthus, filius eius, explevit atque conposuit. Ad cuius beatum sepulchrum vidimus vinctorum conpedes atque catenas disruptas confractasque iacere; quae usque hodie in testimonium virtutis eius ad ipsum beati sepulchrum reservantur. Sed ad superiora redeam
Abbreviated transcription (Latin):
lauit ereptũq demanueiꝰ : terradiffudit. Qđ uel ox di ultio & beatiantistitis uirtꝰ c̃ subsecuta
a nãq die : iudex quusta gesserat. corrept astbre. nocte media ex pira uit. Necꝑuenit in crastino:
A dillã horã quambasili cãscĩ poculũ demanu ex cusserat fugitiui. Postistud miraculũ om̃s er
opulentissime quȩ enit necessaria detulerunt. Redeunte aut̃ẽ in regnũ suũ regechlothario
magnꝰ cũ eo ẽ habitꝰ. Tepore uero eiꝰ ad clericatũ accedens apud selensim castrũ : qđ inpicta ua
habet᷑ diocese ep̃s ordinat᷑ : Futurũ ut decȩdente pientio antistite : qui tunc pictauã regebat
eccłam ipse succeder& Sed rex chariberthus : in aliuduertit sententiã Deniq cũpientiũs
ep̃s ab haclucȩ migraess& apud parisiusciuitate. pascentius quitunc abbaerat basilicȩscĩ

Expanded text:
lavit, ereptumque de manu ejus, terrae diffudit. Quod velox Dei ultlavit, ereptumque de manu ejus, terrae diffudit. Quod velox Dei ultEam namque die iudex qua ista gesserat correptus a febre, nocte media expiravit, nec pervenit in crastino ad illam horam, qua in basilica sancti poculum de manu excusserat fugitivi. Post istud miraculum omnes ei opolentissime quae erant necessaria detulerunt. Redeunte autem in regnum suum rege Chlothario, magnus cum eo est habitus. Tempore vero eius ad clericatum accedens, apud Sellensim castrum, quod in Pectava habitur diocisi, episcopus ordenaturto; futurum, ut, decedente Pientio antestite, qui tunc Pectavam regebat eclesiam, ipse succederet. Sed rex Chariberthus in aliut vertit sententiam. Denique cum Pientius episcopus ab hac luce migrasset, apud Parisius civitatem Pascentius, qui tunc abba erat basilicae sancti
Abbreviated transcription (Latin):
unc chrã nꝰ iã accepta uuili charii filiã parisius accedens secũ childeberthorege. cons¬
tringi infide atq caritate iuransse patri eẽ certissimũ inimicũ Childebertꝰ autt̃
rex dũ chlocharius contra saxones decertar&. incã paniã remensim accedit &usqremis
ciuitatẽ ꝓ perans. cuncta p̃da atq incendio deuastauit. Audicraenĩ fratre suũ asaxo¬
nib suis se ꝑemptũ & regnosuo cuncta subici ȩstimans quȩ a direpotuit uniuersa por¬
uasit
unc & austrapius dux chrãnũ metuens in basilicã sc̃i martini confugit. Euita li
intribulationeposto ⁊ ondefuit diunũ auxiliũ: Nã cũchranꝰ taeũ stringi iussi ss &¬
ut pullus illi alim̃ta p̃bere p̃sumer& &ita arcius custo diretur ut nec a quã quid ẽ ei haurirt
licer& quo facilius compulsus inciedia ipsespontesua debasilica scĩ peritur exir&. Accedens
quidã uasculũ illi cũaqua semiuiuo detulit ad potandũ Qd accepto uelocit᷑ uidex loci aduo¬

Expanded text:
unc Chramnus jam accepta uviliacharii filia, Parisios accedens, secum Childebertum regem constringit in fide atque charitate, jurans se patri esse certissimum inimicum. Childebertus autem rex, dum Chlothacharius contra Saxones decertaret, in Campaniam Rhemensem accedit, et usque Rhemis civitatem properans, cuncta praedis atque incendio devastavit. Audierat enim fratrem suum a Saxonibus fuisse peremptum, et regno suo cuncta subjici aestimans, quae adire potuit universa pervasit. Tunc et Austrapius dux Chramnum in tribulatione posito non defuit divinum auxilium. Nam cum Chramnus ita eum constringi iussit, ut nullus illi alimenta praebere praesumerit, et ita arcius cusliceret, quo facilius compulsus inedia, ipse sponte sua de basilica sancta periturus exiret: accedens quidam vasculum illi cum aqua semivivo detulit ad potandum. Quo accepto, velociter judex loci advo
Abbreviated transcription (French):
ritꝰ: Magnota t̃pestait incendiobas lice antedictim artinibtati A pud briuã uicũ abiminentibost erematit̃ iti uttã ltarũ
qua colũne quȩdadiueris marmoriugenerib: aptataerant abignedis oluerent᷑ Sedita het ȩdeos n posterũ a stri toloep̃o re

Expanded text:
rectus. Magno ea tempestate incendio basilica antedicti Martini beati apud Brivam vicum ab imminenti hoste cremata est, ita ut tam altarium rectus. Magno ea tempestate incendio basilica antedicti Martini beati apud Brivam vicum ab imminenti hoste cremata est, ita ut tam altarium quam columnae, quae de diversis marmorum generibus ap
Abbreviated transcription (Latin):
pstuero admũ molũ cũ quo fedus. ante duos annos inierat ꝓperauit: M orabat᷑ tunc mũ molus in fra
muros auennicȩ urbiscũ gundo u aldo. cuiin liliro superiore meminimꝰ. qui coniunctꝰ cũsu pradictis
ducib: lemo uicinũ accedens. briua curretiauicũ in quo sẽs martinꝰ nr̃i ut aiunt martini dis¬
upulus requiescit aduenit Ibiq parme supposit rex ẽ. luatꝰ Sedcũ nt̃ tio cũ odẽ grarent ȩcidis efert᷑¬
ltautux manib cirtũstantiũ sutentari potiuss& Peindeibat ꝑcuutates incircuitu positas Rigundis uero mba¬
silica scemariȩ tholosa in quarigno ualdiuxor cuisupͣ neminimꝰ chlpericũ metuens c̃fugerat residebat Ragno¬
ualdus uc̃ dehispanis rediens uxori facultatiq restituit᷑ Legationes enĩ causa his paniã petienit ar egegutheut no di¬

Expanded text:
pse vero ad Mummolum, cum quo foedus ante duos annos inierat, pro peravit. Morabatur tunc Mummolus infra pse vero ad Mummolum, cum quo foedus ante duos annos inierat, pro peravit. Morabatur tunc Mummolus infra murus Avennicae urbis cum Gundovaldo, cui in libro superiore memimmus. Qui coniunetus cum supradictis ducibus Limovicinum accedens, Briva-Curretia vicum, in quo sanctus Martinus, nostri, ut aiunt, Martini discipulus, requiescit, advenit, ibique parmae superpositus, rex est levatus. Sed cum tertio cum eodem girarent, cecidisse fertita ut vix manibus circumstantium sustentari potuisset. Deinde ibat per civitates in circuitu positas. Rigunthis vero in basilica sanctae Mariae Tolosae, in quam Ragnoualdi uxor, cujus supra meminimus, Chilpericum metuens confugerat, residebat. Ragnoualdus vero de Hispaniis rediens, uxori facultatique restituitur. Legationis enim causa Hispaniam petierat a rege Guntchramno di
Abbreviated transcription (Latin):
ũ hȩc agerent᷑ rigundis chilperici regis filia cũthesauris suprascriptis usq: tholosã accessit. & cer¬
nensse iã ad terminũ gothorũ eẽ ꝓpinquã moras in nectere dicentib: sibitũ p̃terea suis oportereea ibido
cõmoneri: Cũ ipsi fatigati deitinere uestim̃ta haberent inculta calciam̃ta scissa ipsosq equorũ atq:
carrucarũ apparatos adhuc sicut plaustris euecti enent seor sum cẽ disiunctis oporterepotius. Om̃a
hȩc prius diligent̃ stabilire & sic initinere ꝓficisci acsuscipi cũ om̃i ȩligantia absponso neforte siinculti inter
gothos a pparerent in riderent᷑ ab ipsc s̃. Dũ ergohis retarderent᷑ ex causis mors chilperic regis in aures
desideriiducis in labit᷑ ipse quo que collectis secũ uiris fortissimis tholosa urbẽ ingredit᷑ reꝑtosq
thesauros abstulit depotestate reginȩ & indomoquadã sub sigilorũ munitione acuirorũ fceti ũ custodia
mancipat. deputans reginȩuictũ artũ donec adurbẽ regrederetur¬

Expanded text:
um haec agerentur, Rigunthis, Chilperici regis filia, cum thesauris supra scriptis usque Tholosam accessit. Et cernens se iam ad terminum Gothorum esse propinquam, moras innectire coepit, dicentibus sibi tum praeterea suis, oportere eam ibidem commorari, cum ipsi fatigati de itenere vestimenta haberent inculta, calciamenta scissa, ipsosque equorum adque carrucarum apparatos adhuc, sicut plaustris evecti erant, seorsum esse disiunctos. Oportere potius omnia haec prius diligenter stabilire et sic in itenere proficisci ac suscepi cum omni elegantia ab sponso, ne forte, si inculti inter Gothos apparerent, inriderentur ab ipsis. Dum ergo his retardarentur ex causis, mors Chilperici regis in aures Desiderii ducis inlabitur. Ipse quoque, collectis secum viris fortissimis, Tholosam urbem ingreditur repertusque thesauros abstulit de potestate reginae et in domo quadam sub sigillorum munitione ac virorum fortium custodia mancipat, deputans reginae victum artum, donec ad urbem regrederetur
Abbreviated transcription (Latin):
uitꝰ lllienĩ dignisunt gratie reserendȩ qui ẽrexregũ & dominꝰ dominorũ quihiet suã miserationẽ operaredignat᷑ ẽ nã ñ tibicu
c̃slio doloso aepiuris regiones in e annosuperiore incensesunt Iuinũ quã fidet̃in tegrã cũ ullo homine habuisti cuidolos¬
tas ubiq dispgit᷑ quiñ sacerdott̃ sed imnimicũ regninri te cẽ dedaras. Adhȩc uerba ep̃s iracundia cõmotꝰ siluit Vnꝰ aut̃
xlegatisdxẽ dupplicat pepostuus childebertꝰ ut cuuitates quas pat̃ ei tenuit reddiubeas: Adhȩc illerespondit lan
dioiuobis prius qe partiones dir̃e puhilhȩc c̃ser̃ Ideo quetas redderenolo Alius quoq legatorũ ait Rogat uepostiuis ut
sredlegundẽ male ficũꝑ quã multireges interfectisunt raddiubtas. Adul ciscendã morte patris patrui ł c̃sobrinorũsuor

Expanded text:
ait: 'Illi enim dignae sunt gratiae referendae, qui est rex regum et dominus dominorum, qui haec sua miseratione operare dignatus est. Nam non tibi, cuius consilio doloso ac periuriis regionis meae anno superiore incensae sunt, qui numquam fidem integram cum ullo homine habuisti, cuius dolositas ubique dispergitur, qui non sacerdotem, sed inimicum regni nostri te esse declaras'. Ad haec iubeas '. Ad haec ille respondit: 'Iam dixi vobis prius, quia pactiones nostrae mihi haec conferunt, ideoque eas reddere nolo'. Alius quoque legatorum ait: 'Rogat nepus tuus, ut Fredegundem maleficam, per quam multi reges interfecti sunt, reddi iubeas ad ulciscendam mortem patris, patrui vel consubrinorum suor
Abbreviated transcription (Latin):
suerestituer Postreditũ uͦsuũ ad urbẽ parisi a cãꝑuenit ac segunt hchrã no & regine p̃sentauit ex orans ut causã suam
diligent̃ ex quirerent: Aderebateni regina eũ ñ debererecipi qui fuiss& ꝑiuditiũ quad raginta quinq ep̃orũ asaẽ dotali
fuerat & ꝙ castrũ illud eꝰ diccesis carnotena quẽ ta iuiditiũ in latũ fuerat ut pres biteritantũ officiũfungerett  e cossit

Expanded text:
suae restituerunt. Post reditum vero suum ad urbem Parisiacam advenit ac se Gunthchramno regi repraesentavit, exorans, ut causam suam suae restituerunt. Post reditum vero suum ad urbem Parisiacam advenit ac se Gunthchramno regi repraesentavit, exorans, ut causam suam diligenter inquireret. Adserebat enim regina, eum non debere recepi, qui fuisset per iudicium quadraginta quinque episcoporum a sacerdotali fuerat, eo quod castrum illud esset diocisis Carn
Abbreviated transcription (Latin):
reb Igouͦ ꝑfugã dilapsus uenin unciare dominȩntȩ quȩgesta sunt Hx illa audiens furore cõmota iussit
eũ im ipsa ȩcłã spoliare nudatũq: uestim̃tis acbalteo qđ ex munera chilpericiregis habebat : discederea sua
uib& p̃sentia. Nectariũ autẽ baudegesili ep̃i fratrẽnefandi s acusationib: cũ rege tẽptauit obruere Ad se¬
rescũ dethes auro regis mortui multa portassa Sed & deprũptu ariis tã tergora quã uina multa eũ abstulis sedi¬
dubat setensutuitꝰ curteralib tenebris truderet᷑ Seduituncia rtgis fratrisq auxliũ feriu pmist
ul ta quidẽ ubi uana ex ercens p̃ mituebat dm̃ incui eccła petebat auxiliũ Habebattunc tẽporis audonẽiudicẽ
quiei tẽ pr̃e regis in multis consenstrat malis Ipstenĩcũ mũ molo p̃fecto multis defrancis qui tẽpore hildebti reos

Expanded text:
ro per fugam dilapsus, veni nuntiare dominae meae quae gesta sunt. Haec illa audiens, furore commota, jussit ro per fugam dilapsus, veni nuntiare dominae meae quae gesta sunt. Haec illa audiens, furore commota, jussit eum in ipsa ecclesia spoliari, nudatumque vestimentis ac balteo, quod ex munere Chilperici regis habebat, discedere a sua tos reliquid. Nectarium autem, Baudegysili episcopi fratrem, nefandis accusationibus cum rege temptavit obruere, adserens, eum de thesauro regis mortui multa portasse. Sed et de prumptuariis tam tergora quam vina multa eum abstulisse dicebat, petens, ut vinctus carceralibus tenebris truderetur. Sed patientia regis fratrisque auxilium fieri non permisit. Multa quidem ibi vana exercens, non metuebat Deum, in cuius aeclesiam petebat auxilium. Habebat tunc temporis secum Audonem iudicem, qui ei tempore regis in multis consenserat malis. Ipse enim cum Mummolo praefecto multos de Francis, qui tempore Childeberthi regis