comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rome natalis. quofere serenitas reddit᷑. Claritatẽ ob¬
secrationis dedit mẽbroꝵ argum̃to. hẏadas appellanti¬
bus grecis has stellas. qđ ñri a similitudine cognominis.
gieci ꝓpter sues impositũ arbit̾ntes. imꝑitia appellau̾e
suculas. Cesari ⁊ .uiii.kł. notat᷑ dies.uii. kł. egypto he¬
di exoriunt᷑. ui. boetie. ⁊ attice canis uesꝑi occultatur.
fidicisla mane orit᷑ .u. kł. assyrie orion totus ab scondit᷑.
.iIII. aut̃ canis .ui. Nons mãi cesari sucule matutmo ex¬
oriunt᷑. ⁊ uii. id̾ capella pluuialis. Aegipto aut̃. eodẽ
die canis uesꝑi occultat᷑. Sic fere in .ui. sd̾. Mai. qui ẽ
uergiliarũ exortus decurrunt sid̾a. In hoc temporis
interuallo .xu. dieb pͥmis agͥcole rapienda st̃ quibus
ꝑagendis ante eqͥnoctiũ ñ suffecerit. dũ sciat mñ natã
erꝓbrationẽ fedam putantiũ uites. ꝑ mutationẽ can¬

Expanded text:
Romae natalis , quo fere serenitas redditur, claritatem obRomae natalis , quo fere serenitas redditur, claritatem observationi dedit, nimborum argumento hyadas appellantibus Graecis eas stellas quod nostri a similitudine cognominis Graeci, propter sues inpositum arbitrantes, inperitia appellavere suculas. Caesari et VIII kal. notatur dies. VII kal. Aegypto haedi exoriuntur, VI Boeotiae et Atticae canis vesperi occultatur, fidicula mane oritur. v kal. Assyriae Orion totus absconditur, IIII autem canis. VI non. Mai. Caesari suculae matutino exoriuntur et VII id. capella pluvialis , Aegypto autem eodemr die canis vesperi occultatur. sic fere in VI id. Mai., qui est vergiliarum exortus, decurrunt sidera. <2> In hoc temporis intervallo xv diebus primis agricolae rapienda sunt quibus peragendis ante aequinoctium non suffecerit, dum sciat inde natam exprobrationem foedam putantium vites per imitationem can
Abbreviated transcription (Latin):
inbulboꝵ satu scille. Itẽ in corona mentoꝵ narcisci.
Naniq ⁊ hec ter florent: pͥmoq flore pͥmã arationẽ os¬
tendunt. Medio sccłam. tercio nouissimã. qñ int̾ sese
alia aliis notas p̃bent. ac ñ in nouissimis cauet᷑. ue fa¬
bis florentib attingat᷑ hed̾a. id enĩ noriũ ⁊ exitiale ei
ẽtempꝰ. Quecdã uo⁊ suas hñt notas sicuti ficus. c̃ folia
pauca in cacumine acetabuli mͦ germinent. Iunc
maxie serendas ficus. Equinoctiũ uernũ ad .uiii.¬
Lt pͥlis ꝑagi uidet᷑. abeo aduergiliarũ exortũ maturi¬
nũ cesari sig̃cant. Rł apͥlis .iii. noñ apͥł in attica uergi¬
lia uesperi occultant᷑. Eadem pꝰ pridie inboetia. sesa¬
ri aut̃ ⁊ chaldeis. nonis. agypto orion ⁊ gladius eiꝰ
incipiunt ab scondi. cesari .ui. id̾ sig̾tat imber. libre
decasu.xiii. kł. maii egypto sucule occidt̃ uesꝑi sidu̾
uehemens ⁊ terra mariq turbidũ. xui. attice.xu. &e¬

Expanded text:
in bulborum satu scillae, item in coronamentorum narcissi, in bulborum satu scillae, item in coronamentorum narcissi, namque et haec ter florent primoque flore primam arationem ostendunt, medio secundam, tertio novissimam, quando inter sese alia aliis notas praebent. 245 ac non in novissimis cavetur, ne fabis florentibus attingatur hedera; id enim noxium et exitiale ei est tempus. quaedam vero et suas habent notas, sicuti ficus. cum folia pauca in cacumine acetabuli modo germinent, tunc maxime serendas ficus. lxvi 246 Aequergiliarum exortum matutinum Caesari significant kal. April. III non. April. in Attica vergiliae vesperi occultantur, eaedem postridie in Boeotia, Caesari autem et Chaldaeis nonis, Aegypto Orion et gladius eius incipiunt abscondi. Caesari VI idus significatur imber librae occasu. XIIII kal. Mai. Aegypto suculae occidunt vesperi, sidus vehemens et terra marique turbidum . XVI Atticae, xv Cae
Abbreviated transcription (Latin):
optime scrobes fiunt terra in fut᷑m ꝓscindit᷑ urgilio
marimie auctore ut glebas soleo quati utilior sentencia
que ñ ñ temꝑatũ solũ medio uere arari iubet. qm̃ inpm¬
gii statĩ sulco occupant herbe gracili insetuti estusexit¬
centũ nãꝙ succũ uent̾is semmib auferant. Ialia autũ¬
no meliꝰ arari certũ est. Cato uerna oꝑa sic definit. Scͦ
bes fieri. seminaria ꝓpagari in locis crassis ⁊ humidis
ulmos. ficos. poma. oleas. prata stertorari luna siciente
que rigua ñ erant afflatu fauonii defendit purgari
herbasꝰ. malas radicitus scri. ficus int̾purgari. semina¬
ria fieri. ⁊ netera sarciri. hec ante qͣm uinea florere
uncipiat. idẽ ꝙ piro florente arare incipiat macra hare¬
nosaq postea utiq gͣuissima ⁊ aquosissima ita postre¬
mo aratro. Ergo hec aratio has habebit notas. lentisci
pͥmũ fructũ ostendentis ac piri florentis. Erit ⁊ t̾cia

Expanded text:
optime scrobes fiunt. terra in futurum proscinditur Vergilio optime scrobes fiunt. terra in futurum proscinditur Vergilio maxime auctore, ut glaebas sol coquat. utilior sententia, quae non nisi temperatum solum medio vere arari iubet, quoniam in pingui statim sulcos occup ent herbae, gracili insecuti aestus exsiccent omnemque sucum venturis seminibus auferant. talia autumno melius arari certum est. bes fieri, seminaria . . . . propagari, in locis crassis et umidis ulmos, ficos, poma, oleas seri, prata stercorari luna sitiente; quae rigua non erunt, a flatu favoni defendi et purgari, herbas malas radicitus erui, ficos interputari, seminaria fieri et vetera sarciri: haec antequam vineam fodere incipias. idemque: piro florente arare incipito macra harenosaque. postea uti quaeque gravissima et aquosissima, ita postremo arato. 244 ergo haec aratio has habebit notas: lentisci primum fructum ostendentis ac piri florentis. erit et tertia
Abbreviated transcription (Latin):
terĩ ab eo die quisqͥs ule fuit quo flare ceꝑit ñ utiꝙ
hiemat post diẽ. At innum̾a rusticos cura distrin¬
gat. ⁊ pͥma queq ꝑagant᷑ que differti nequeunt.
tmestria serant᷑. uites putent᷑. Qua cliximiꝰ ratione
ie surent᷑. poma serant᷑. inserant᷑ ꝙ uinee pasli¬
ist semina digerant᷑. instaurent᷑ alia. harundi¬
nes. salites geneste sei ant᷑ ceclant᷑ ꝙ. Serant᷑ uͦ ulmy.¬
platani. i iti dictũ ẽ. lũ ⁊ segetes conuenit purgare.
iire hbͥnã fruges. maxime q tar. lex certa ieo. ẽ
quarudi fibrarũ eẽ ceꝑit. faba uõ nͥ ante qͣm triũi fo
uoꝵ lis qͦ leui sarculo purgare ueriꝰ quã focłe. flo¬
rentẽ utiq xu. pͥmis dieb ñ atting̾e. Ordeũ nͥ siccũ
ne sarito. Putationẽ eꝗnoctio ꝑactã habeto uinee.
ugerũ quat᷑ne oꝑe putant alligant in arbusto
que separatĩ ꝓimis uoluminib dicet᷑. Eodẽ itobiari tũ

Expanded text:
terim ab eo die, quisquis ille fuerit, quo flare coeperit—non utique terim ab eo die, quisquis ille fuerit, quo flare coeperit—non utique hiemat post diem hunc —, innumera rusticos cura distringat et prima quaeque peragantur, quae differri nequeunt. trimestria serantur, vites putentur qua diximus ratione, oleae curentur, poma serantur inseranturque, vineae pastinentur, seminaria digerantur, instaurentur alia, harundines, salices, genistae serantur caedanturque , serantur platani, uti dictum est.tum et segetes convenit purgare, sarire hibernas fruges maximeque far. lex certa in eo, cum quattuor fibrarum esse coeperit, faba vero non antequam trium fouoque levi sarculo purgare verius quam fodere, florentem utique xv primis diebus non attingere. hordeum nisi sicco ne sarito. putationem aequinoctio peractam habeto. vineae iugerum quaternae operae putant, alligant in arbusto quae separatim proximis voluminibus dicetur, eodem et topiarii. tum
Abbreviated transcription (Latin):
mar̃ triduũ uarie ⁊ uiii. Kł hirundinis uisu ⁊ posto
die arcturi exortu uesꝑtino. Itẽ .iii. noñ mar̃. cesar
cancri exortu idfieri obseruauit. Maior pars auctoꝵ
uindex initoris emersu .uiii. id aquilonis piscis cror¬
tu ⁊ postero die orionis in attica miluũ apparere. ser¬
uat᷑. Cesar ⁊ icł mar̃. ferales sibis notauit scorpionis
occasii. xu. Rt. uͦ apͥł italie miliũ ostendit .xii.Rł.
equũ occiłe matutino. łłoc int̾uallũ temꝑis uege¬
tissimũ agricolis maximeq oꝑosũ ẽ: in qͦ prectpue
fallunt᷑. sleq enĩ eo die uocant᷑ ad munia qͦ fauoniꝰ
flare debeat. s quo ceꝑit. hoc acri intentione seruã¬
dũ ẽ: hoc illo mense signũ dis ht̃ obseruatione.
minime fallaci aut dubia. Siquis attendat unde
aspiret his uentiis. quaq parte ueniat. diximus
scło uolumine. ⁊ dicemus mox paulo oꝑosius. In¬

Expanded text:
MaMadie arcturi exortu vespertino, item III non. Mart. — Caesar cancri exortu id fieri observavit, maior pars auctorum vindemiatoris emersu — VIII idus aquilonii piscis exortu et postero die Orionis. in Attica milvum apparere servatur. Caesar et idus Mart. ferales sibi notavit scorpionis occasu, XV kal. vero April. Italiae milvum ostendi, XII kal. equum occidere matutino. <2> Hoc intervallum temporis vegetissimum agricolis maximeque operosum est, in quo praecipue falluntur. neque enim eo die vocantur ad munia, quo favonius flare debeat, sed quo coeperit. hoc acri intentione servandum est; hoc illo mense signum dies habet observatione minime fallaci aut dubia, si quis adtendat. unde autem spiret is ventus quaque parte veniat, diximus secundo volumine et dicemus mox paulo operosius. in
Abbreviated transcription (Latin):
cubratione uesꝑtina ridicas.u. palos.x. lotidẽ añluca¬
nũ abruma in fauoniũ cesari nobilia sid̾a sig̾cant.
.III. kł. ian̾. matutino canis occidens qͦdie attice ⁊ fini¬
timis regionib. aquila uesꝑi occide tradit᷑. Pridie no¬
nas ian. cesari delphinꝰ matutino exorit᷑. ⁊ postõ dic
fidicula. qͦ egypto sagitta uesꝑi occidit. Itẽ ad .ui. id
ian̾. eiusdẽ delphini uesꝑtino occasu continui dies hne¬
mant italie. ⁊ cũ in aquariũ sentiat᷑ transire. qd̾ fere
xui. kł feb̾r. euenit. uiii. kł stella regia euenit appel
lata tuboni. in pectore leonis occidit matutina. ⁊ pri¬
dieb uͥcumq patiet᷑ celi ratio. lerrã ad rosarũ ⁊ uine
satũ uertere uipalio oportet iugero oꝑe . lx. sufficiuti.
fossas purgare aut nouas facere añ bicanis ferram̃ta
acuere. manubria aptare. dolia quassa sartire. ip̃aꝵ
a fauonio in equinoctiũ uernũ cesari sig̃t . xiiii. Rl.

Expanded text:
cubratione vespertina ridicas v, palos x, totidem antelucacubratione vespertina ridicas v, palos x, totidem antelucana. A bruma in favonium Caesari nobilia sidera significant, III kal. Ian. matutino canis occidens, quo die Atticae et finitimis regionibus aquila vesperi occidere traditur . pridie nonas Ian. Caesari delphinus matutino exoritur et postero die fidicula, quo Aegypto sagitta vesperi occidit. item ad VI idus Ian. eiusdem delphini vespertino occasu continui dies hiemant Italiae, et cum sol in aquarium sentiatur transire, quod fere XVI kal. Feb. evenit. VIII kal. stella regia alata Tuberoni in pectore leonis occidit matutina et pridiebus, ubicumque patietur caeli ratio, terram ad rosaria et vineae satum vertere bipalio oportet—iugero operae LXX sufficiunt —, fossas purgare aut novas facere, antelucanis ferramenta acuere, manubria aptare, dolia quassa sarcire, ovium o in aequinoctium vernum Caesari significat, XIII kal.
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ fut᷑am hiemẽ arbitrat᷑. qualis fũit brume dies
cͥca eũ terni. Itẽ solstitio estatẽ. Circabrumã plerisq bis
septẽ altionũ fetura. uentoꝵ quietẽ molliũ celũ. s
mhis ⁊ in aliis omĩb exeuentu sig̾cationũ intelligi si¬
da debebunt ñ ad dies utiq p̾finitos spectari tẽpestatũ
uadimonia: ꝑ brumã aut̃ incolito. uina tũ defecari
uł ⁊̃ cdiffundi hẏginus suadet. a confecta eo septimo die
utiq si septima luna competat. Cesaria cͥca brumã seri.
Bubus glandẽ tũ asꝑgi conuenit in uga singła. Modio
largior ualitudinẽ infestat. ⁊ quocũq tp̃re det᷑. si minꝰ
.xxx. dieb continuis data sit narrant uerna scabie
penitere. Mat̾iei cedende tempꝰ hoc dedimus. Reliqua
oꝑa nocturna maxime ugilia constant. cũ suit noctes
tanto ampliores qualos crates fiscinas terere. faces inci¬
dere. rindicas p̃parare. interdiii.xxx.palas .lx. ⁊ inlu¬

Expanded text:
talem futuram hiemem arbitratur, qualis fuerit brumae dies talem futuram hiemem arbitratur, qualis fuerit brumae dies et circa eum terni; item solstitio aestatem. circa brumam plerisque bis septeni halcyonum feturae ventorum quiete molliunt caelum. sed et in his et in aliis omnibus ex eventu significationum intellegi sidera debebunt , non ad dies utique praefinitos expectari tempestatum vadimonia. Per brumam vitem ne colito. vina tum defaecari vel etiam diffundi Hyginus suadet a confecta ea septimo die, utique si septima luna conpetat; cerasa circa brumam seri. bubus glandem tum adspergi convenit in iuga singula modios. largior valetudinem infestat, et quocumque tempore detur, si minus xxx diebus continuis data sit, narrant verna scabie poenitere. materiae caedendae tempus hoc dedimus. reliqua opera nocturna maxime vigilia constent, cum sint noctes tanto ampliores, qualos, crates, fiscinas texere, faces incidere, ridicas praeparare interdiu XXX, palos LX et in lu
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ q grauata lentiscus tͥplici solitaẽ gͣndescere
fetu. ter fruges fundens. tͥa temꝑa monstrata. radi
exhis unĩ. hocerit idẽ ⁊ lino ac papaueri serendo. Ca¬
Cato de papaue ita tradit. Nirgas ⁊ sarm̃ta que tͥ inci
sioni suꝑerunt in segeto comburito. u̾ eas cõbusseris
ibi papauerẽ serito. Siluestre inmiro usus ẽ. melle de¬
cectũ ad fauciũ remedia. uisq sominifera. ⁊̃ satiuo. ꝙ.
hactenus de hiberua semente. Replicatio discipline¬
temꝑe conuenit ⁊ arbores stercorare. adcumulare. Item
uineas. Sufficit in uigerũ oꝑa ⁊ uͥ patiet᷑ loci ratio ar¬
busta ac uineas potare. solũ seminarus bipalio p̃parare.
incilia aꝑire. aquã de agͦ pellere. torcular lauare. ⁊ re¬
concłe. ARł. nouẽbris gallinis oua subpon̾e nolito. donec
bruma conficiat᷑. In eũ diem terna dena subicito estate
tota. hieme pauciora. ñ tam̃ infra nouena. Democͥtus

Expanded text:
semperque gravata Lentiscus triplici solita est grandescere semperque gravata Lentiscus triplici solita est grandescere fetu Ter fruges fundens tria tempora monstrat arandi. Ex his unum hoc erit idem et lino ac papaveri serendo. Cato de papavere ita tradit: Virgas et sarmenta, quae tibi usioni supererunt, in segete comburito. ubi eas combusseris, ibi papaver serito. silvestre in miro usu est melle decoctum ad faucium remedia, visque somnifera etiam sativo. et hactenus de hiberna semente. Verum ut paritmpore conveniet arbores stercorare, adcumulare item vineas—sufficit in iugerum opera—et, ubi patietur loci ratio, arbusta ac vineas putare, solum seminariis bipalio praeparare, incilia aperire, aquam de agro pellere, torcular lavare et recondere. a kal. Novemb. gallinis ova supponere nolito, donec bruma conficiatur . in eum diem ternadena subicito aestate tota, hieme pauciora, non tamen infra novena. Democritus
Abbreviated transcription (Latin):
uepres. humũq suã aspiciens cũ folia decident uidit
decidua. sic iudicet᷑ anni temꝑies alibi tardius. alibi
maturꝰ. Ita enĩ sentit᷑ ut celilociq efficit nat᷑a. Iaq in
hac rõne p̃cellit. qđ eadem ⁊ inmundo publica ẽ. et
unicuiq loco peculiaris. Miret᷑ hoc. qui ñ memiu̾it
ipso brumalidie pulerũ in carnairis florere. adeo
nichil occultũ eẽ natura uoluit. ⁊ serendigͥ hoc dedit
signũ. hec ẽ uera interp̃tatio argum̃ti nature secum
afferens. Quippe sic t̾ra petisuadet. ꝓmittiq quandã
stercoris uicẽ. ⁊ contͣ rigores terrã statuusq oꝑari ã se
mntiat ac monet festinare. uarro infabe utiq statu
hãc obseruationẽ custodiri p̃cepit. Alii plena luna serẽ
bent seri. seminis aut uere. Est ⁊alia manifestior ra¬
tio mirabiliore nat᷑e ꝓuidentia. in qͣ ciceronis senten¬
tiũ ipsius uerbis subsignauimꝰ. Iam uͦ semꝑ uiridis

Expanded text:
vepres humumque suam aspiciens: cum folia viderit vepres humumque suam aspiciens: cum folia viderit decidua . sic iudicetur anni temperies, alibi tardius, alibi maturius . ita enim sentitur, ut caeli locique adficit natura, idque in hac ratione praecellit, quod eadem et in mundo publica est et unicuique loco peculiaris. miretur hoc qui non meminerit ipso brumali die puleium in carnariis florere . adeo nihil occultum esse natura voluit. et serendi igitur hoc dedit signum. haec est vera interpretatio argumenta naturae secum adferens, quippe sic terram peti suadet promittitque quandam stercoris vicem et contra rigores terram satusque operiri a se nuntiat ac monet festinare. Varro in fabae utique satu hanc observationem custodiri praecepit. alii plena luna serendbent seri, seminis autem vere. Est et alia manifestior ratio mirabiliore naturae providentia , in qua Ciceronis sententiam ipsius verbis subsignabimus : Iam vero semper viridis
Abbreviated transcription (Latin):
frumenti ħ ẽ uergiliarũ occasu mnatutnio. slec deinde
paruoꝵ siderũ mentione concidendi ratio ẽ ⁊ difficul¬
tas rerũ augenda. cũ sidus uehemens orionis hisdem
Aieb longo decedat spatio. Sementib tp̃ra pleriq p̃su¬
munt. ⁊ ab .xi. dic autũnalis eqͥnocti fruges seruitio
uemiente corone exortu continuis dieb certo ꝓpe im
R. imbre fieri int̾pretatꝰ ẽ. cũ sit uera ratio ñ pͥus seren¬
di qͣm folia ceꝑint decide. hoc ipso uergiliarũ occasu
fieri putant aliqui ad .iii. id̾ nouẽbris ut diximꝰ ser¬
uant. qm̃ idsictuis ⁊̃ uestis institutor ẽ ⁊ ẽ incelo no¬
tati facilimũ. Ergo ex occasu eiꝰ dehieme augͣiant᷑
quib ẽ cura insidiandi negotiatoris auaritia. Nubilo
oecasu fluuiosã hiemẽ denuntiat. statĩ q augent la¬
cernarũ pretia. sereno asꝑam ⁊ reliquarũ uestiũ accen¬
dunt. S ille indocilis celi agricola hoc signũ int̾ suos

Expanded text:
frumenti, hoc est vergiliarum occasu matutino. nec deinde frumenti, hoc est vergiliarum occasu matutino. nec deinde parvorum siderum mentione concidenda ratio est et difficultas rerum augenda, cum sidus vehemens Orionis isdem diebus longo decedat spatio. Sementibus tempora plerique praesumunt et ab XI die autumnalis aequinoctii fruges serunt, novem a coronae exortu continuis diebus certo prope r imbre fieri interpretatus est, cum sit vera ratio non prius serendi quam folia coeperint decidere . hoc ipso vergiliarum occasu fieri putant aliqui a. d. III idus Novembris, ut diximus, servantque id sidus etiam vestis institores, et est in caelo notatu facillimum. ergo ex occasu eius de hieme augurantur quibus est cura insidiandi, negotiatores avari. ita nubilo occasu pluviosam hiemem denuntiat, statimque augent lacernarum pretia; sereno asperam,et reliquarum vestium accendunt. sed ille indocilis caeli agricola hoc signum habeat inter suos
Abbreviated transcription (Latin):
tur noctib uerno eqͥnoctio indieb .xc. horis tͥb. dem
suꝑat nocte ad solsticiũ dieb .xc iiii. horis.xii. usꝙ ad
eqͥ noctiũ autũni. ⁊ tũ equata die ꝓcedit ex eo adbrumã
dieb. lxxxuiii. horis tͥbus. hore nc̃ in õĩ accessione &qui¬
noctiales ñ cuiuscũq diei sig̾cant᷑: om̃s q ea differentia
uiii. kt. iañ. fere equinoctiũ uernũ arietis. Solsticium
cancri alt̾miq equinoctiũ libre. qͥ ⁊ ipsi dies raro ñ aliqͦs
⁊ iãnũ articulis tempoꝵ diuidunt᷑ ꝑmedia om̃s dierũ
spatia. qm̃ mt̃ solstitiũ ⁊ eqͥnoctiũ autũni fidicule occa¬
sus. Autũnũ nchoat die. xł .ui. octaua equinoctio eo
ad brumã uergiliarũ matutinis occasus hiemẽ die.xl.¬
iii. intbruniã ⁊ eqͥnoctiũ die. xl .u. fiatus fauonii uer¬
nũ tp̃s ab equinoctio uerno mitiũ estatis dies xl.uiii.
uergiliarũ erortu matutino: nos incipiemꝰ a sementib

Expanded text:
atur noctibus verno aequinoctio diebus xc horis tribus , dein atur noctibus verno aequinoctio diebus xc horis tribus , dein superat noctes ad solstitium diebus XCIIII horis XII;..... usque ad aequinoctium autumni, et tum aequata diei proceditnox ex eo ad brumam diebus LXXXVIII boris tribus—horae nunc in omni accessione aequinoctiales, non cuiuscumque diei, significantur —, omnesque eaVIII kal. Ian. fere, aequinoctium vernum arietis, solstitium cancri, alterumque aequinoctium librae, qui et ipsi dies raro non aliquoetiamnum articulis temporum dividuntur, per media omnes dierum spatia, quoniam inter solstitium et aequinoctium autumni fidiculae occasus autumnum inchoat die XLVI, ab aequinoctio eo ad brumam vergiliarum matutinus occasus hiemem die XLIIII, inter brumam et aequinoctium die XLV flatus favoni vernum tempus, ab aequinoctio verno initium aestatis die XLVIII vergiliarum exortus matutinus. nos incipiemus a sementibus
Abbreviated transcription (Latin):
solis. Octonis uͦ augeri easdẽ. centesima reuoluente
selumma. Onmis aut̃ aratio obseruata ẽ trib modis.
Exortu siderũ. occasuq ⁊ ipsorũ tempoꝵ cardimibus.
s̾ portus occasusq: binis modis intelligunt᷑. Aũ enĩ ad¬
uentu solis occultant᷑ stelle ⁊ conspici desinunt. aũ eius¬
dem abscessu ꝓferunt se inemersũ. łł oc melius quam
exortũ consuetudo dixisset. ⁊ illud occultationẽ potius
qͣm oecasũ ullomͦ. Quo die ucipiunt apparere uł desint̃
ouente sole auͥ occidente. matutim uesꝑtini ue cognoĩati.
ꝓut alt̾utri coꝵ mane uł crepusculo contigit. Dodrantes
horarũ cũ minimũ int̾ualla ea desid̾ant ante solis ortũ.
uł pꝰ oecasũ. ut aspici possint. Pret̾eabis qued ã exoriunt᷑ ⁊
oecidiut. omnis q sermo de his ẽ stellis. quas adherere
celo diximis. Cartlo tempoꝵ quadꝑtita anni distiudi¬
one constat. ꝑ incrementa lucis. auget᷑ hec abruma. ⁊ eqͣ¬

Expanded text:
solis, octonis vero augeri easdem, centesima revolvente solis, octonis vero augeri easdem, centesima revolvente se luna. Omnis autem ratio observata est tribus modis, exortu siderum occasuque et ipsorum temporum cardinibus . exortus occasusque binis modis intelleguntur. aut enim adventu solis occultantur stellae et conspici desinunt aut eiusdem abscessu proferunt se, ut emersum hoc melius quam exortum consuetudo dixisset et illud occultationem potius quam occasum.alio modo, quo die incipiunt apparere vel desinunt oriente sole aut occidente, matutini vespertinive cognominati, prout alteruter eorum mane vel crepusculo contingit. dodrantes horarum, cum minimum, intervalla ea desiderant ante solis ortum vel post occasum, ut aspici possint. praeterea bis quaedam exoriuntur et occidunt, omnisque sermo de iis est stellis, quas adhaerere caelo diximus. Cardines temporum quadripertita anni distinctione constant per incrementa lucis. augetur haec a bruma et aequ
Abbreviated transcription (Latin):
cilitiã cũ boetia. locridẽ. phochidẽ. ⁊ finitimos semꝑ
tractus. cũ hellespontus. cersonensũ. ⁊ continentia
usq athomontem. cũ ionia. asiã ⁊ insulas afie. cũ
peloponensis. achagiã. ⁊ ad uesꝑam iacentes terras
chaloaicas. siriã ⁊ babiloniã demonstrabt̃. africã. his¬
panias. gallias sileri ñerit mirũ. siemo enĩ obserua¬
uit inhis qui ꝓdiret syderũ exortus. Nontñ difficili
ratione dinoscent᷑ inillis qͦ terris digestione circłoꝵ
qͣm insexto uolumine fecimꝰ. qua cognatio celi ñ gen¬
tiũ mͦ. uerũ urbiũ qͦ singłarũ. Intelligit᷑ gͦ ex his ter¬
ris qͣs nominauimꝰ sumpta conueritate circuli ꝑti¬
nentis ad quas quisq quat̾et terras ad earũ syderũ
exortus ꝑ omniũ circuloꝵ pares umbras. Indicandũ
⁊ illid. tẽpestates. ipsas arbores suas hr̃e quadrinis
annis. ⁊ easdẽ ñ magna differentia reuerri ratione

Expanded text:
Ciliciam; cum Boeotia, Locridem , Phocidem et finitimos semper Ciliciam; cum Boeotia, Locridem , Phocidem et finitimos semper tractus; cum Hellespontus , Chersonesum et continentia usque Atho montem; cum Ionia, Asiam et insulas Asiae; cum Peloponnesus, Achaiam et ad vesperam iacentes terras. Chaldaei Assyriam et Babyloniam demonstrabunt. Africam, Hispanias, Gallias sileri non erit mirum; nemo enim observavit in iis, qui proderet siderum exortus. non tamen difficili ratione dinoscentur in illis quoque terris digestione circulorum , quam in sexto volumine fecimus, qua cognatio caeli non gentium modo, verum urbium quoque singularum intellegitur. ergo ex iis terris, quas nominavimus, sumpta convexitate circuli pertinentis ad quas quisque quaeret terras, iidem erunt siderum exortus per omnium circulorum pares umbras. indicandum et illud, tempestates ipsas cardines suos habere quadrinis annis, et easdem non magna diflerentia reverti ratione
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pͥus ante cedebat. ⁊ sorigines ipse tͥnis cõmentatio¬
nib. quadã diligñtiore cet̾is. Non cessauit tñ addi¬
bitare ipse semet corrigendo. Auctores ꝓdiłe ea. qͦs
p̃teruimꝰ uoluminihuic. raro ullius sententia cũ
alio congruente. Minus hoc. In reliqͥsmirũ. qͦs du̾isi
ertusauert̃ tractus. Eoꝵ qui in eadẽ religione dissidere.
unã discordiã ponemꝰ exempligr̾a. Occasũ matutinũ
uergiliarũ hesiod̾us nã huius qͦ noie extat astrolo¬
gia tradidit fieri. cũ eqͥnoctiũ autũn conficeret᷑.
thales. xͫxͦ.u. aie ab eqͥnoctio anaximander .xi.xx.
maxime. hec erit italie ratio. Dicemꝰ aut̃ ⁊ aliorũ
placita. qm̃ ñunius terre. s tocius nat᷑e int̃pretes
sumꝰ ñ auctorib positis id enĩ uerbosũ ẽ. s regionibꝰ¬
ut legentes tm̃ memiñint breuitatis gr̾a cũ attica
noĩata fũit simul intelligẽ cycladas insulas. cũma¬
cedonia magnesiã thraciã. cũ egyptus. fenicen. cyprũ.

Expanded text:
cedebat . et Sosigenes ipse trinis commentationibus—quamquam diligentior ceteris, non cessavit tamen addubitare ipse semet corrigendo—et auctores prodidere ea, quos praetexuimus volumini huic, raro ullius sententia cum alio congruente. minus hoc in reliquis mirum, quos diversi excusaverint tractus. eorum, qui in eadem regione dissedere , unam discordiam ponemus exempli gratia: occasum matutinum vergiliarum Hesiodus—nam huius quoque nomine exstat astrologia—tradidit fieri, cum aequinoctium autumni conficeretur, Thales xxv die ab aequinoctio , Anaximander XXXI, maxime; haec erit Italiae ratio. dicemus autem et aliorum placita, quoniam non unius terrae, sed totius naturae interpretes sumus, non auctoribus positis—id enim verbosum est —, sed regionibus. legentes tantum meminerint brevitatis gratia , cum Attica nominata fuerit, simul intellegere Cycladas insulas; cum Macedonia, Magnesiam, Threciam; cum Aegyptus, Phoenicen, Cyprum,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnspadani serunt usq in quinto idꝰ. fabã. siliginẽ.
nouẽbri m̃se. far septembri extremo. usq idꝰ octo¬
bris. Alii post hũc diem. in kł nouẽbris. Ita his
nulla nature cura ẽ. illis nuia. ⁊ ido ceca subti¬
litas. cũ res gerat᷑ int̾ rusticos lit̾arũ q expertes.
ñ mͦ syderũ: ⁊ confitendũ ẽ celo maxime constare
ea. Quippe uirgilio iubente p̃disci uentos añ oĩa
syclerũ mores. neq alit̾ queat nauigantibꝰ serua¬
rispes. Arduũ ⁊ inm̃sũ misceri posse celestẽ diui
ꝑiti subicienda contẽplationi ẽ: quo deinde letior
mens discat a celo. ⁊ facta sentiat. que fut᷑a pre¬
rimũ omniũ dierũ ipsoꝵ auni dies.
solisq motus ꝑpe inexplicabilis ratio ẽ ad
ccc. ix.u. aditiunt ⁊ iãnũ int̾calario diei noctisq
quad̾ntes. Ita fit. ut tradi ũ possint certa syderũ tẽ¬
pora. Accedit confusa rerũ obscuritas. nẽ p̃currente
nec paucis dieb tempestatũ sig̾catio. qd̾ ꝓchimarin¬

Expanded text:
Transpadani servant , usque in quinquatrus, fabam, siliginem Novembri mense, far Septembri extremo usque in idus Octobres, alii post hunc diem in kal. Novembres. ita his nulla naturae cura est, illis nimia, et ideo caeca subtilitas, cum res geratur inter rusticos litterarumque expertes, non modo siderum. et confitendum est caelo maxime constare ea, quippe Vergilio iubente praedisci ventos ante omnia ac siderum mores neque aliter quam navigantibus servari. spes ardua, inmensa, misceri posse caelestem diviperiti, subicienda contemplationi est, quo deinde laetior mens discedat a caelo et facta sentiat, quae futura praerimum omnium dierum ipsorum annis solisque motus prope inexplicabilis ratio est, ad CCCLXV adiciente anno intercalario diei noctisque quadrantes. ita fit, ut tradi non possint certa siderum tempora. accedit confessa rerum obscuritas, nunc praecurrente nec paucis diebus tempestatum significa
Abbreviated transcription (Latin):
simos conuenit. ut inalitũ quadrupedũ ꝙ genit᷑a
ẽ quosdã ad conceptũ imperus ⁊ t̾re. hos greci ita
definiunt cũ sit calida ⁊ humida. Uirgilius triticũ
ifar a uergiliarũ occasu seri iubet. or deũ inter
eqͥnoctiũ autũ ni ⁊ brumã. uiciã u̾o ⁊ fasiolos ⁊ len¬
tẽ boote occidente. Quo fit. ut hoꝵ siderũ alioꝵ¬
q erortus ⁊ occasus digerendi sint in suos dies.
S unt qͥ ⁊ ante uergiliarũ occasũ seri ubeant dũ¬
taxat in arida terra. calidisꝙ ꝓuinciis. Custodiri
enĩ sem̃ corrũpente humore. ⁊ apximo imbre
uno deidie erumꝑe. alii statĩ ab occasu uergiliarũ¬
sequ imbres a septimo fere die. aliqui in frigiois
ab equinoctio autũni. incalidis seruis. ne añ hiemẽ
luxurient. Int̾ om̃s aut̃ conuenit cͥcabrumã se¬
rendũ ñ esse. maguo argum̃to. qm̃ hiberna semi
na añ brumã sata sunt septimo die erũpant. Si pͦ

Expanded text:
simos convenit, ut in alitum quadripedumque genitura, simos convenit, ut in alitum quadripedumque genitura, esse quosdam ad conceptum impetus et terrae. hoc Graeci ita definiunt, cum sit calida et umida. Vergilius triticum et far a vergiliarum occasu seri iubet, hordeum inter aequinoctium autumni et brumam, viciam vero et passiolos et lentem boote occidente. quo fit, ut horum siderum aliorumque exortus et occasus digerendi sint in suos dies. sunt qui et ante vergiliarum occasum seri iubeant, dumtaxat in arida terra calidisque provinciis; custodiri enim semen, corrumpente umore, et a proximo imbre uno die erumpere; alii statim ab occasu vergiliarum—sequi imbres a septimo fere die —; aliqui in frigidis ab aequinoctio autumni, in calidis serius, ne ante hiemem luxurient . inter omnes autem convenit circa brumam serendum non esse, magno argumento, quoniam hiberna semina, cum ante brumam sata sint, septimo die erumpant; si post
Abbreviated transcription (Latin):
tacit ⁊ inanẽ. Pinguia arua ex una seminis radi¬
se num̾osã fundt᷑ densaniq segetẽ ex raro semine
emittunt. Ergo int̾ quatuor ⁊ sex modios ponat᷑ ã
soli qͥnta minus seri plures ue p̃cipiunt. Itẽ in cõ¬
sito aut cliuoso aũ macro hoc ꝑtinet oraculum.
lud magnoꝵe custodiendũ segetẽ ne de fruges
adiecit in sarcuis in praxidico ut sereret᷑. cũ luna
cẽt mariete. geminis. leone. libra. aquario. Toro¬
astius s̃ole scorpionis .xii. partes tranigresso. cũ hi¬
equit᷑ huic dilata ⁊ maxima indigens cura de
tẽpore fruges s erendi q̃stio. magnaq ex par¬
tẽ ratione syderũ conexa. Quãobrẽ sententias oĩ¬
um in pͥmis ad id ꝑtinentes exponemꝰ. hesiodus qͥ
pͥnceps hominũ de agri cultura. p̃cipue unũ tp̃s
serendi tradidit a uergiliarũ occasu. scͥbebat enum
in boetia helladis ubiita seri diximꝰ. Inter diligentis¬

Expanded text:
facit et inanem; pinguia arva ex uno semine frutifacit et inanem; pinguia arva ex uno semine fruticem numerosum fundunt densamque segetem ex raro semine emittunt. ergo inter quattuor et sex modios, pro natura soli quinta minus seri plusve praecipiunt ; item in consito aut clivoso, ut in macro. hoc pertinet oraculum illud magno opere custodiendum: Segetem ne defrudes. adiecit his Attius in Praxidica, ut sereretur, cum luna esset in ariete, geminis, leone, libra, aquario, Zoroastres sole scorpionis duodecim partes transgresso , cum lutur huc dilata et maxima indigens cura de tempore fruges serendi quaestio magnaque ex parte ration i siderum conexa; quamobrem sententias omnium in primis ad id pertinentes exponemus. Hesiodus, qui princeps hominum de agricultura praecepit , unum tempus serendi tradidit a vergiliarum occasu. scribebat enim in Boeotia Helladis, ubi ita seri diximus. inter diligentis
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ quatriduũ .xi.kł. eiusdẽ orionis gladius cesari occi¬
dere incipit.uiii. kł. iuł uͦ longissima dies totiꝰ anni.
⁊ nor breuissima solsticiũ conficiunt. In hoc temꝑis¬

Expanded text:
post quatriduum. XI kaI. Iul. eiusdem Orionis gladius Caesari occipost quatriduum. XI kaI. Iul. eiusdem Orionis gladius Caesari occidere incipit. VIII kal. vero Iul. longissimus dies totius anni et nox brevissima solstitium conficiunt. A solsti
Abbreviated transcription (Latin):
niti frigoris iudiciũ. Cũ germinare uid̾is morũ. iniu¬
riã postea frigoris timere nolito. ltẽ de cultura ⁊ stel¬
ponere ipsas ꝙ oleas interra derigare. prata eqͥ¬
noctii dieb pͥmis cũ herba creuerit infestucã arcere
aquas. uineã pastinare. & huiclex sua. cũ pãpini .iiii.
digitos longitudine expleu̾int: pãpinat una oꝑa. Iu¬
gerũ segetes iterare. Serit᷑ dieb. xx. ab eqͥnoctio sarfa
nocere ⁊ umee ⁊ segeti existimat᷑. & oues lauandi hoc
idẽ tempiis ẽ. Auergiliarũ exortu sig̾tant cesari. Post¬
tridie arcturi occasus matuitinꝰ .iii. id̾ mãi fidicule exor¬
tus. xii. hł. ruñ capella uesꝑi occidens ⁊ inattica canis
xi. kł cesaris orionis gladius occid̾e incipit .iii. Non̾
iun̾. cesari ⁊ assyrie aquila uesꝑiorit᷑. uii. id̾ arcturus
marutino occidit italie.ui.⁊ iiii. delphinus uesꝑi er
oitur xuii.kł. gladius orionis exoritur. qđ in egypto

Expanded text:
niti frigoris indicium: cum germinare videris morum, iniuniti frigoris indicium: cum germinare videris morum, iniuriam postea frigoris timere nolito. 254 Ergo opeponere ipsasque oleas interradere, rigare prata aequinoctii diebus primis, cum herba creverit in festucam, arcere aquas, vineam pampinare — et huic lex sua: cum pampini IIII digitos longitudine expleverint; pampinat una opera iugerum —, segetes iterare. saritur diebus XX. ab aequinoctio sartura nocere et vineae et segeti existimatur. et oves lavandi hoc idem tempus est. 255 A vergiliarum exortu significant Caesari postridie arcturi occasus matutinus, III id. Mai. fidiculae exortus, XII kal. Iun. capella vesperi occidens et in Attica canis. XI kal. Caesari Orionis gladius occidere incipit, IIII non. Iun. Caesari et Assyriae aquila vesperi oritur, VII id. arcturus matutino occidit Italiae, IIII delphinus vesper Iul. gladius Orionis exoritur, quod in Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
tabiles natura fecerat. ñ tñ his contenta. ter restres fecit
alias. ueluti uociferans. Cur celũ intuearis agricola: Cur
sicła queris rustice: Iã te breuiore somno fessũ premuti
noctes: ecce tͥ inter herbas tuas spargo peculiares stellas.
easq uesꝑa ⁊ ab oꝑe disiungenti ostendo. Ac ne possis p̃te¬
rire miracłi sollicitudo. uides ne ut fulgur igni similis
alarũ comp̃sset subtegat᷑. secũq lucẽ habeat: & nocte de¬
dit tͥ herbas horarũ indices. & ut ne sic equidẽ oculos
tuos at̾ra reuoces. heliotropiũ ac lupinũ circũaguntur
cũ illo. Cur ⁊ nc̃ altius spectas. ipsũq celũ scrutaris: ha¬
bes ante pedes tuos ecce uergilias. Incertis hee dieb ꝓueni¬
unt. durant q sed̾e sẏderis huiꝰce partũ eas certum est.
Pinde quisꝗs estiuus fructus ante illas seuerit ipse frus¬
trabit᷑ sese. hoc int̾uallo ⁊ apicula ꝓcedens fabã florere
indicat. faba ꝙ florescens eam euocat. Dabit᷑ ⁊ aliud fi¬

Expanded text:
tabiles caterva fecerat, non tamen his contenta terrestres fecit alias veluti vociferant: 'cur caelum intuearis, agricola? cur sidera quaeras, rustice? iam te breviore somno fessum premunt noctes. ecce tibi inter herbas tuas spargo peculiares stellas easque vespera et ab opere disiungenti ostendo ac, ne possis praeterire, miraculo sollicito. 252 videsne ut fulgor igni similis alarum conpressu obtegatur, secumque lucem habeat et nocte? dedi tibi herbas horarum indices et, ut ne sole quidem oculos tuos a terra avoces, heliotropium ac lupinum circumaguntur cum illo. cur etiamnum altius spectes ipsumque caelum scrutere? 253 habes ante pedes tuos ecce vergilias.' incertis hae diebus proveniunt durantque, sed esse sideris huiusce partum eas certum est. proinde quisquis aestivos fructus ante illas severit, ipse frustrabitur sese. hoc intervallo et apicula procedens fabam florere indicat, fabaque florescens eam evocat. dabitur et aliud fi
Abbreviated transcription (Latin):
globus differentia. eodẽ sycłe. alio tp̃r aliis aꝑiente se
gentib. Quo fit ut causa eiꝰ ñ hisdem dicb ubiq ua¬
leat. Addid̾e difficultatẽ ⁊ auctores diu̾sis inlocis obser¬
uando. mox⁊̃ in hisdẽ diuersa ꝓdendo. lres aut̃ fue¬
re secte. chaldea. egiptia. greca. his addidit quartã
ap̃ nos cesar dictator. annos ad solis cursũ redigens. fi¬
gulo sorigine ꝑito scientie eiꝰ adhibito. ⁊ ea ip̃a ratio
postea comꝑto errore correcta ẽ. ita ut .xii. annis con

Expanded text:
globi differentia, eodem sidere alio tempore aliis aperiente se globi differentia, eodem sidere alio tempore aliis aperiente se gentibus, quo fit, ut causa eius non isdem diebus ubique valeat. addidere difficultatem et auctores diversis in locis observando, mox etiam in isdem diversa prodendo. tres autem fuere sectae, Chaldaea, Aegyptia, Graeca. his addidit quartam apud nos Caesar dictator annos ad solis cursum redigens singulos Sosigene perito scientiae eius adhibito; et ea ipsa ratio postea conperto errore
Abbreviated transcription (Latin):
alia serius. alia tardius celi effectu ad terrã deciouo
urulgo serenitate reddita confectũ sẏdus audimꝰ. Pret̾ea
cũ omĩa hec statutis tẽporibꝰ celoq adfixis constent. in¬
tueniunt motus stellarũ. gͣndinũ. imbriũ. ⁊ ipsi ñ
leui effectu ut docuimꝰ. turbant q conceptespei or¬
dinẽ. Iq ne nob̾ tm̃ putemꝰ accidere. ⁊ reliqua fallit
estus. Ideo uirgilius errantiũ qͦ syderũ iationẽ eddis¬
cendã precipit. ammonens obseruandũ frigide sa¬
turni stelle tͣnsitũ. St̃ qui certissimũ ueris inditiũ
arbitrent᷑ ob infirmitatẽ animalis passionis papili¬
onis. Ideo ipso anno cũ cõmentaremur hec. notatũ
ẽ ꝓuentũ. quosdã terrã petentiũ frigore extinctos.
aduenasq uolucres ad .ui.kł. februarias spẽ ueris at¬
tulisse. mox seuissima hieme conflictatas. Res anceps
pͥmũ omniũ acelo petilegẽ. deinde eã argum̃tis eẽ
querendã. Suꝑ oĩa ẽ mundi conueritas terrarũ q

Expanded text:
aliascelerius, alias tardius caeli effectu ad terram deciduo: vulgo serenitate reddita confectum sidus audimus . praeterea cum omnia haec statis sideribus caeloque adfixis constent, interveniunt motus stellarum, grandinum , imbrium, et ipsi non levi effectu, ut docuimus, turbantque conceptae spei ordinem. idque, ne nobis tantum putemus accidere, et reliqua fallit aestus. ideo Vergilius errantium quoque siderum rationem ediscendam praecipit, admonens observandum frigidae Saturni stellae transitum. sunt qui certissimum veris indicium arbitrentur ob infirmitatem animalis papiliones. sed eo ipso anno, cum commentaremur haec, notatum est, proventum eorum ter repetito frigore extinctum advenasque volucres a. d. VI. kal. Febr. spem veris adtulisse mox saevissima hieme conflictatas. res anceps primum omnium a caelo peti legem, deinde eam argumentis esse quaerendam . super omnia est mundi convexitatis terrarumque
Abbreviated transcription (Latin):
dieb mitescit: bubuis uim̃tisq utilissimũ. Silique
eiꝰ uirides pͥusquã indurescant. cũ suo caule foliis¬
ꝙ contritũ. capillos nigͦ colore inficiunt. de lupi¬
sunt oĩ mͦ minores p̃ter quã amaritudinẽ ex oĩb
que eclunt᷑. Sicco nulli minus. ponderis ẽ. nec plus
utilitatis. A itescunt cinere aũ aqua calida. discolo¬
rẽ hominis freq̃ntiores incibo exhilarant. amari
ccͣ aspidas ualent. Ulcera atra aridi decorticatiq
triti supposito linteolo ad iiuũ corpꝰ redigt̾. strumas
parotidas inaceto cocti discutiunt. Succus decoctoꝵ
cũ ruta ⁊ prꝑe uł infebritu dat᷑. Aduentͥs animalia
ciunt. fastidiũ detͣhut. farina eoꝵ aceto subacta.
papulas pruritusq inbalneis illita cohibet. ⁊ ꝑ sic¬
cat ulcera. Liuores enĩdat. inflãmationes cũ polen¬
ta seclat. Siluestriũ efficatior uisẽ. contͣ corendiciũ

Expanded text:
diebus mitescit , bubus iumentisque utilissimum. siliquae diebus mitescit , bubus iumentisque utilissimum. siliquae eius virides prius, quam indurescant, cum suo caule foliisque contrit ae capillos nigro colore inficiunt. Lupimodo minores praeterquam amaritudine. ex omnibus, quae eduntur, sicco nulli minus ponderis est nec plus utilitatis. mitescunt cinere aut aqua calidis. colorem hominis frequentiores in cibo exhilarant, amari contra aspidas valent. ulcera atra aridi decorticatique triti supposito linteolo ad vivum corpus redigunt. strumas, parotidas in aceto cocti discutiunt. sucus decoctorum cum ruta et pipere vel in febri datur ad ventris animalia ciunt, fastidium detrahunt. farina eorum aceto subacta papulas pruritusque in balneis inlita cohibet et per se siccat ulcera. livores emendat, inflammationes cum polenta sedat. silvestrium efficacior vis contra coxendicu
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽ ei ueteres qͣm brasice tͥbuere. ccͣ serpen¬
tiũ ictus exaceto. ad crocodilloꝵ hominũq morsum.
Siquis heruũ cotidie ieiunꝰ eclat. lienẽ eius absũmi
certissime auctores affirmant. farina eiꝰ
uarro s ⁊ maculas ex toto corꝑe emundat. Serpere
uulña ñ patit᷑. In mãmis efficacissimũ. Carbunculos
rumpit. ex uino urine difficultates. inflationẽ. uitia
locineris. tenesmon. ⁊ que cibũ ñ sentiant. acropha ap¬
pellata. Tostũ ⁊ in micis abellane magnitudine collec¬
tũ deuoratũ ꝙ corrigit. Itẽ impetigines ex aceto coctũ
⁊ quarto die solutũ. Panos in melle impositũ suppͣare
ꝓhibet. aqua decoctũ ꝑniones ⁊ pruritus sanat fouẽ¬
do. qͥn ⁊ uniu̾so corꝑi siꝗs cotidie ieiunꝰ bibit meliorẽ
fieri colorẽ existimant. Cibisidẽ hominis alienũ. uo¬
nuitiones mouet. aluũ turbat. capiti ⁊ stomacho
onerosũ. Genua qͦ degrauat. S madefactũ pluribuᷤ

Expanded text:
pentium ictus ex aceto, ad crocodilorum hominumque morsum. si quis ervum cotidie ieiunus edit, lienem eius absumi certissimi auctores adfirmant. farina eius varos , sed et maculas cutis toto corpore emendat. serpere ulcera non patitur, in mammis efficacissimum. carbunculos rumpit ex vino. urinae difficultates, inflationem, vitia iocineris, tenesmon et quae cibum non sentiant, atropha appellata, tostum et in nucis abellanae magnitudinem melle collectum devoratumque corrigit; item impetigines ex aceto coctum et quarto die solutum. panos in melle inpositum suppurare prohibet. aqua decocti perniones et pruritus sanat fovendo. quin et universo corpori , si quis cotidie ieiunus biberit, meliorem fieri colorem existumant. cibis idem hominis alienum. vomitiones movet, alvum turbat, capiti et stomacho onerostim; genua quoque degravat. sed madefactum pluribus
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ accep̃. grãno amaro. folia minora. Nascit᷑ ingla¬
riosis. detrahit bilem. inaqua potũ. Sem̃ illinit᷑ igni
sacro. discurit panos. Est ⁊̃ nũc aliũ sesamo id est antyci¬
re. nascens qđ ideo aliqui antycirycon uocant. Cetera
simile. erigeronti herba de q̃ dicemis suo loco. Granum
sesame datur in uino dulci ad detractiones qͣntũ trib
digitis capit᷑. miscet᷑ ⁊ elleboris albi unũ ⁊ dimidiũ obo¬
lũ. purgationẽ eam adhibentes maxime insane me¬
lancolice. Comitialib podagͥs.⁊ ꝑse dragine poncłe
exinanit ordeũ. optimũ ꝙ candidissimũ. Succus decocti

Expanded text:
cepit, grano amaro, folio minore. nascitur in glareosis. detrahit bilem in aqua potum semen, inlinitur igni sacro, discutit panos. est etiamnum aliud sesamoides, Anticyrae nascens, quod ideo aliqui Anticyricon vocant, cetera simile erigeronti herbae, de qua dicemus suo loco, grano sesamae. datur in vino dulci ad detractiones quantum tribus digitis capitur. miscent ibi et ellebori albi unum et dimidium obolum, purgationem eam adhibentes maxime insaniae melancholicae,comitialibus, podagris. et per se drachmae pondere exinanit. Hordeum optimum quod candidissimum.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ rumpunt carbunculos. Impositi panos strumas
mimiunt aũ mat᷑ant. Cocti exaceto. cicatͥtib candi¬
dũ colorẽ reddt̃. Siuͦ celesti aqua discoquat᷑ succus.
ille ⁊mnegan fit. quo fouere gangrenas erupnones
pituite ulcera manantia expessat. Adlienẽ bibere. ⁊
cũ melle menstruis herentib. Lieni. crudicũ fico
sicca triti ex aceto imponunt᷑. Radixqͦ in aqͣ deco.¬
cta urinaspellit. Medent᷑ pectori cũ chameleonẽ
herbadecocti aqua inpotũ colata. Sanant ⁊ scabi¬
em quabͥpedũ omniũ inamurca decoti. uł utͦq
liquore postea mixto. fumus crematoꝵ culices ne¬
cat.
same similẽ ẽẽ diximꝰ. ⁊ agrecis erysimon uocari. Galli
uelã appellant. Est aut̃ fruticosũ. foliis eruce angustiori¬
bus paulo. semine nasturci. utilissimũ tussientib cũ
melle. ⁊ intoracis purulentis excreationib. dat᷑ ⁊regio
morbo ⁊ lumboꝵ uiciis. pleureticis. torminib. celyacis.

Expanded text:
 rumpunt carbunculos inpositi , panos, strumas minuunt aut maturant cocti ex aceto, cicatricibus candidum colorem reddunt; si vero caelesti aqua discoquantur, sucus ille zmegma fit, quo fovere gangraenas, eruptiones pituitae, ulcerum manantia expediat, ad lienem bibere et cum melle haerentibus menstruis . lieni crudi cum fico sicca triti ex aceto inponuntur . radix quoque in aqua decocta urinas pellit. medentur pecori cum chamaeleone herba decocti, aqua in potum colata. sanant et scabiem quadripedum omnium in amurca decocti vel utroque liquore postea mixto. fumus crematorum culices necat. ae similem esse diximus et a Graecis erysimon vocari, Galli velam appellant. est autem fruticosum, foliis erucae, angustioribus paulo, semine nasturtii, utilissimum tussientibus cum melle et in thoracis purulentis excreationibus. datur et regio morbo et lumborum vitiis, pleuriticis, torminibus, coeliacis.
Abbreviated transcription (Latin):
ostũ salubrius habet᷑. Cicercula ⁊̃ mĩc magis ĩ aluo
ꝓficit farma utusq ulcera manantia capitis sanãt.¬
Efticatius siluestris. Itẽ comitiales ⁊ iocinerũ tumores.
⁊ serpentiũ ictus. Cit meses ⁊ urmas grano maxime. E men¬
dant ⁊ lichenas ⁊ testiũ inflamationes. regiũ morbum.
hydropicos. Ledunt oĩa hec gn̾a exulceratã uesicam.
⁊ renes. Grangrenis utiliora cũ melle. ⁊ his que cacohete
uocant᷑. Uerrucarũ in oĩ gn̾e pͥma luna singłis granis
singłas tangt̃. easq granas in linteolo delicato obiciuri.
posse ita fugari uitiũ arbitͣntes. Nri p̃cipiunt ari& in u
calida morbos pedũ mollit. ⁊ ip̃m calidũ tritũq illitũ
colũbini decocti a qua horrorẽ terciane ⁊ qͣrtane munii¬
ere credit᷑. nigri aut̃ cũ galle dimidiũ tritũ ocłoꝵ ul¬
cerib expasso medet᷑. De herui mnedicinis .xx.¬

Expanded text:
tostum salubrius habetur. cicercula etiamnum magis in alvo tostum salubrius habetur. cicercula etiamnum magis in alvo proficit. farina utefficacius silvestris, item comitiales et iocinerum tumores et serpentium ictus. 149 ciet menses et urinas, grano maxime. emendat et lichenas et testium inflammationes, regium morbum, hydropicos. laedunt omnia haec genera exulceratam vesicam et renes. gangraenis utiliora cum melle et his, quae cacoëthe vocantur. verrucarum in omni genere prima luna singulis granis singulas tangunt, eaque grana iiunt, ita fugari vitium arbitrantes. nostri praecipiunt arietinum calida morbos pedum lenit, et ipsum calidum tritumque inlitum. columbini decocti aqua horrorem tertianae et quartanae minuere creditur. nigrum autem cum gallae dimidio tritum oculorum ulcerib
Abbreviated transcription (Latin):
ta. satĩ ualente. leuiore. ⁊ folio minore atq sicciore.
⁊ odoratiore. Est ⁊ alt̾m genus eiꝰ siluestrus. odore gra¬
III.hec mitior. folia ht̃ cotonei mali effigie s minora
⁊ canoida. que cũ ramis decoquunt᷑. Meses cit iuiri¬
nas. ⁊ pastinace marine ictus sanat. torporẽ aut̃ ob¬
ducit. ꝑcusso loco. Bidit᷑ cũ absinthio ad dissenteria.
cũ uino eadẽ cõmorantes meses trahit. habundanteᷤᷤ
sistit. decocte ius poto. ꝑ se imposita herba uulner̃
sanguinẽ cohibet. Purgat ⁊ serpentiũ morsus: ⁊ si
inuino decoquat᷑ pruritus testiũ sedat. De saliua¬
ostri qui nẽ sunt. herbã med̃ .iii.
mente similẽ. canã. odoratã. Partus emortuos ea ad¬
positꝗ extrahunt. Itẽ uermes auriũ ulcerũ ꝙł¬
i siluestre ẽ foliis simile odore graui. Silarguᷤᷤ
sumat᷑ alius soluit᷑. ⁊ inflatio contrahit᷑ ⁊ tormina.

Expanded text:
ta, sativa lente leviore et folio minore atque sicciore ta, sativa lente leviore et folio minore atque sicciore et odoratiore. est et alterum genus eius silvestrius, odore gravi; haec mitior folia habet cotonei mali effigie, set minora et candida, quae cum ramis decocuntur. menses ciet et urinas, et pastinacae marinae ictus sanat, torporem autem obducit percusso loco. bibitur cum absinthio et dysinteriae. cum vino eadem commorantes menses trahit, abundantes sistit decocto eius poto. per se inposita herba vulnerum sanguinem cohibet. purgat et serpentium morsus et, si in vino decoquatur, pruritus testium sedat. nostri, qui nunc suntmentae similem, canam, odoratam. partus emortuos ea adposita extrahunt, item vermes ulcerum ausilvestre est, foliis simile, odore gravi. si largius sumatur, alvus solvitur et inflatio contrahitur et tormina.