comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in uidiam: si uis eorũ. potentia. diuicis. cognatio. pecu¬
nie ꝓferent᷑. atq eoꝵ usus arrogans ⁊ intolerabilis. ut
his reb magis iudcantur quam cause sue confidere.
In contemptionem adducentur: si eoꝵ in ercia. ne-¬
gligentia. ignauia. desideͥosum studium. ⁊ luxuriosum of¬
ficium ꝓferetur. Abiudicum ꝑsona beniuolentia captabit᷑:
si res ab ipsis. fortit᷑. sapient̃. mansuete. geste ꝓferent᷑. ut nequa
assentacio nimia significetur. ⁊ si de his quam honesta existima¬
cio. quantaq eorum uidicii & auctoritatis expectatio sit. os¬
tendetur. Ab ipsis reb: si nrãm causam laudando ex tollemꝰ.
aduersariorũ cansam ꝑ concemptionem deprimemus. At¬
tentos aũ faciemus: si demonstrabimus ea que dicturi su
mus magna. noua. incredibilia eẽ. aut ad om̃s. aut ad
eos qui audiunt. aut ad aliquos illustres homines. aut
ad deos immortales. aut ad summam rei publice ꝑtine¬

Expanded text:
invidiam, si vis eorum, potentia, divitiae, cognatio pecuinvidiam, si vis eorum, potentia, divitiae, cognatio pecuniae proferentur atque eorum usus arrogans et intolerabilis, ut his rebus magis vi- deantur quam causae suae confidere; in contemp- tionem adducentur, si eorum inertia, neglegentia, igna- via, desidiosum studium et luxuriosum otium profe- retur. ab auditorum persona benivolentia captabitur, si res ab iis fortiter, sapienter, mansuete gestae profe- rentur, ut ne qua assentatio nimia significetur, si de iis quam honesta existimatio quantaque eorum iudicii et auctoritatis exspectatio sit ostendetur; ab rebus, si nostram causam laudando extollemus, adversariorum causam per contemptionem deprimemus. Attentos autem faciemus, si demonmus, magna, nova, incredibilia esse; aut ad omnes, aut ad eos qui audient, aut ad aliquos illustres homines, aut ad deos immortales, aut ad summam reipublicae pertine
Abbreviated transcription (Latin):
aut a narratione incipiemus. aut a lege. aut ab aliqua
firmissima rõe nr̃e dictionis. Sin uti principio placebit:
beniuolentie partib utendum ẽ. ut id qd ẽ augeatur.
In obscuro aũ cause genere ꝑ principium dociles audito
res fiant. Nunc qm̃ quas res ȩxordio conficere oporteat
res confici possit. Peni uolentia quatuor ex locis com¬
ꝑatur. Ab nostra. ab aduersariorũ. ab udicum ꝑsona.¬
ab ipsa causa. Ab nr̃a: si de nostus factis ⁊ officiis sine
arrogantia. si crimina illata. ⁊ aliquas minus honestas
suspiciones in iect̾as diluemus. Si qua in cõmoda accide¬
rint. autꝰ instent difficultates ꝓferemus. si prece. ⁊ obse-¬
cratione humili ac supplici utem᷑. Ab aduersarioꝵ
aũ: si eos aut in odium. aut in inuidiam. aut in cõ-¬
temptionem adducemus. In odium ducentur : si qd̾ eo¬
rũ spurte. suꝑbe. crudelit᷑. maliciose. factum ꝓferͤtur. In

Expanded text:
aut a narratione incipiemus aut a lege aut ab aliqua aut a narratione incipiemus aut a lege aut ab aliqua firmissima ratione nostrae dictionis; sin uti prin- cipio placebit, benivolentiae partibus utendum est, ut id, quod est, augeatur. in obscuro causae genere per principium dociles auditoebit. Nunc quoniam quas res exordio conficere oporteat res confici possit. Benivolentia quattuor ex locis comparatur: ab nostra, ab adversariorum, ab iudicum persona, a causa. ab nostra, si de nostris factis et officiis sine arrogantia dicemus; si crimina inlata et aliquas minus honestas suspiciones iniectas diluemus; si, quae incommoda acci- derint aut quae instent difficultates, proferemus; si prece et obsecratione humili ac supplici utemur. ab ad- versariorum autem, si eos aut in odium aut in invidiam aut in contemptionem adducemus. in odium ducentur, si quod eorum spurce, superbe, crudeliter, malitiose factum proferetur; in
Abbreviated transcription (Latin):
auditorem beniuolum. aut docilem. aut atcentum.
Insinuatio est oratio. quadam dissimulatione. ⁊ cuxui-¬
cione obscure subiens auditoris animum. In admira¬
bili genere cause. si non om̃ino infesti auditores erũt.
principio beniuolentiam comꝑare licebit. Sin erũt
uehement̃ ab alienati: confugere necẽẽ erit ad in sinu¬
ationem. Nam ab iratis si ꝑspicue pax ⁊ beni uolenti¬
a petitur. ñ mͦ ea non inuenitur: s augetur atq
inflammat᷑ odium. In humili aũ genere cause con¬
tencionis tollende causa neceẽ ẽ attentum efficere audi-¬
torem. Anceps genus cause si dubiam uidicationem habe¬
bit: ab ipsa iuidicatione exordiendum ẽ. Sin aũ partem
turpitudinis partem honestatis habebit. beni uolentiam
captare oportebit. ut ingenus honestum causa trans la¬
ta uideat᷑. Caim aũ erit honestum cause genus: uł pre¬
teuri princip.ium poterit. uel si commodum fuerit.

Expanded text:
auditorem benivolum aut docilem aut attentum. auditorem benivolum aut docilem aut attentum. insinuatio est oratio quadam dissimu- latione et circumitione obscure subiens auditoris animum. In admirabili genere causae, si non omnino infesti auditores erunt, principio benivolentiam conparare li- cebit. sin erunt vehementer abalienati, confugere ne- cesse erit ad insinuationem. nam ab iratis si perspicue pax et benivolentia petitur, non modo ea non inve- nitur, sed augetur atque inflammatur odium. in humili autem genere causae contemptionis tollendae causa ne- cesse est attentum efficere auditorem. anceps genus causae si dubiam iudicationem habebit, ab ipsa iudi- catione exordiendum est. sin autem partem turpitu- dinis, partem honestatis habebit, benivolentiam captare oportebit, ut in genus honestum causa translata vi- deatur. cum autem erit honestum causae genus, vel praeteriri principium poterit vel, si commodum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑans ad reliquam dictionem. qd̾ eueniet si eũ beni-¬
uolum. attentum. docilem fecerit. Quare qui bene exor¬
diri causam uolet: eum necẽẽ ẽ genus sue cause diligent̃
ante agnoscere. Genera causarum: quinq sunt. honestũ.
admirabile. humile. anceps. obscurum. Honestum cau¬
se genus ẽ. cui statim sine oratione nr̃a fauet auditoris
animus Edmirabile aquo est alienatus animus eorũ
qui audituri sunt Numile qd negligitur ab auditore
uidicatio dubia ẽ. aut causa ⁊ honestatis ⁊ turpitudiniᷤᷤ
parriceps. ut sĩ beniuolentiam pariat ⁊ offensionem.
bscurum inquo aut tardi auditores sunt. aut diffi¬
ciliorib ad cognoscendum negociis causa ẽ. implicata.
Quare cum tam diuersa sint genera causarum: exordiri
quoq dispari ratione in unoquoq genere necesse ẽ. Rͥ ex-¬
ordium in duas parces diuiditur. in principium. ⁊ insi-¬
nuationem. Principium ẽ or̃o ꝑspicue ⁊ ꝓtinus ꝑficiẽs

Expanded text:
parans ad reliquam dictionem: quod eveniet, si eum benivparans ad reliquam dictionem: quod eveniet, si eum benivolum, attentum, docilem confecerit. quare qui bene exordiri causam volet, eum necesse est genus suae causae diligenter ante cognoscere. Genera causarum quinque sunt: honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum. honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra favet auditoris animus; admirabile, a quo est alienatus animus eorum, qui audituri sunt; humile, quod neglegitur ab auditore udicatio dubia est aut causa et honestatis et turpitudinis parti- ceps, ut et benivolentiam pariat et offensionem; obscu- rum, in quo aut tardi auditores sunt aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa est implicata. quare cum tam diversa sint genera causarum, exordiri quo- que dispari ratione in uno quoque genere necesse est. igitur exordium in duas partes dividitur, in principium et insinuationem. principium est oratio perspicue et protinus perficiens
Abbreviated transcription (Latin):
tum ne sit. Quot aũ in causa constituciones aut earũ par¬
tes erunt. totidem neccẽ erit questiones. rationes. iudicati¬
ones. firmamenta reperri. His om̃ib in causa reꝑtis: tũ
deniq singule partes tocius cause considerande sunt. Nã
non ut qd̃q dicendum ẽ primum. ita primum animad
uertendum uidecur. ideo qd illa que prima dñr si uehe¬
menter uelis congruere. ⁊ coherere cũ causa: ex his ducas
oportet que post dicenda sunt. Quare cum iudicatio
⁊ ea que adiudicationem oportet argum̃ta inueniri
diligenter erunt artificio reꝑta. cura ⁊ cogitacione ꝑtc¬
tata: tum deniq ordinande sunt cͥecer partes orationis.
he partes ser eẽ omĩo nobis uident᷑. Exordium. narnicio.
particio. confirmatio. reprehensio. conclusio. Nunc qm̃
exordium princeps oĩum debet eẽ: nos quoq primum
in matione exordiendi precepta dabimus:
xordium est oratio animum auditoris idonȩȩ com-

Expanded text:
tumne sit? quot autem in causa constitutiones aut earum partumne sit? quot autem in causa constitutiones aut earum partes erunt, totidem necesse erit quaestiones, rationes, iudicationes, firma- menta reperire. Tum his omnibus in causa repertis denique sin- gulae partes totius causae considerandae sunt. nam non ut quidque dicendum primum est, ita primum animad- vertendum videtur; ideo quod illa, quae prima dicun- tur, si vehementer velis congruere et cohaerere cum causa, ex iis ducas oportet, quae post dicenda sunt. quare cum iudicatio et ea, quae ad iudicationem oportet argumenta inveniri, diligenter erunt artificio reperta, cura et cogitatione pertractata, tum denique ordinandae sunt ceterae partes orationis. eae partes sex esse om- nino nobis videntur: exordium, narratio, partitio, con- firmatio, reprehensio, conclusio. Nunc quoniam exordium princeps debet esse, nos quoque primum in rationem exordiendi praecepta da- bimus. xordium est oratio animum auditoris idonee com-
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inquit aduersarius. abste filio matrem necari
oportuit. Potuit enĩ sine tuo scelere illius factũ puni¬
ri. Ex hac diductione iationis illa sũma nascit᷑ contio¬
uersia. quam uidicationem appellamus. Ea ẽ huiꝰmõi. rec
tũ ne fuerit ab horeste matrem occidi. cũ illa horestis patrẽ
occidiss. Firmamentum ẽ firmissima argum̃tatio defenło¬
ris. ⁊ appoͣtissima adiudicationem. ut si uelit horestes dicere
eius moĩ animum matri sue fuisse in patrem suum. in se
ipsum ⁊ sorores. in regnum. in famam generis ⁊ familie. ut
ab ea penas liberi sui potissimum pecere debuerunt. Et
in ceteris quid̃ constitucionib ad hunc modum uidicati¬
ones reꝑiuntur. In comiecturali aũ constitucione quia
rõ non est. factum enim non conceditur: non potestͤ diduc¬
tione icionis nasci uidicatio. Quare necẽẽ ẽ eand̾ ẽẽ ques¬
tionem ⁊ uidicationem. Eactum ẽ. non est factum. fac-¬

Expanded text:
non, inquiet ad- versarius, abs te filio matrem necari non, inquiet ad- versarius, abs te filio matrem necari oportuit; potuit enim sine tuo scelere illius factum puniri. ex hac de- ductione rationis illa summa nascitur controversia, quam iudicationem appellamus. ea est huiusmodi: rec- tumne fuerit ab Oreste matrem occidi, cum illa Orestis patrem occidisset. firmamentum est firmissima argu- mentatio defensoris et appositissima ad iudicationem: ut si velit Orestes dicere eiusmodi animum matris suae fuisse in patrem suum, in se ipsum ac sorores, in regnum, in famam generis et familiae, ut ab ea poenas liberi sui potissimum petere debuerint. Et in ceteris quidem constitutionibus ad hunc modum iudicationes reperiuntur; in coniecturali autem constitutione, quia ratio non est—factum enim non conceditur—, non potest ex deductione rationis nasci iudicatio. quare ne- cesse est eandem esse quaestionem et iudicationem: factum est, non est factum, fac
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguũ. Quartũ: rõcinatiuu. Quintũ: diffinituũt
noĩamꝰ. Ratio ẽ aũ cũ oĩs q̃stio ñ inscͥptione. s in ali¬
qua argum̃tacione consistit. Ac tũ ꝯsid̾ato genere cau¬
se cognita constitucione. cũ utrũ simplex an cõposita sit in¬
tellex̾if. ⁊ scripti an rationis habeat controu̾siã uid̾is: dem
cepserit udendũ. q̃ questio. q̃ natio. que udicatio. qd fir¬
mam̃tum cause sit. q̃ oĩa a constitucione ꝓficiscant᷑ opor¬
tet. Questio ẽ ea que ex conflictione causarũ gignit᷑ cõ¬
trou̾sia. ħ mͦ. ñ uire ñ fecisti. uire feci. Causarã aũ est
conflictio inqua constitucio constat. l&x ea gͥ nascit᷑
Latio ẽ q̃ continet ca̾m. que si sublata sit: nichil in
causa controu̾sie roliquitur. ħ mͦ. ut docendi cã in facili
⁊ puulgato exemplo consistamus. Orestes si accuset᷑ ma¬
tricidii. nͥ ħ dicat. uire feci. illa enĩ patrẽ meũ occid̾at.
lo añex posuimꝰ. Illa enĩ meũ inquit patrẽ occid̾at. At

Expanded text:
uartum ratio- cinativum, quintum definitivum nominamus. ratio est autem, cum omnis quaestio non in scriptione, sed in aliqua argumentatione consistit. Ac tum, considerato genere causae, cognita con- stitutione, cum simplexne an iuncta sit intellexeris et scripti an rationis habeat controversiam videris, dein- ceps erit videndum, quae quaestio, quae ratio, quae iudicatio, quod firmamentum causae sit; quae omnia a constitutione proficiscantur oportet. quaestio est ea, quae ex conflictione causarum gignitur controversia, hoc modo: non iure fecisti; iure feci. causarum autem est conflictio, in qua constitutio constat. ex ea igitur nascitur ratio est ea, quae continet cau- sam, quae si sublata sit, nihil in causa controversiae relinquatur, hoc modo, ut docendi causa in facili et pervulgato exemplo consistamus: Orestes si accusetur matricidii, nisi hoc dicat iure feci; illa enim patrem meum occiderat,lo ante exposuimus: illa enim meum, inquit, patrem occiderat: at
Abbreviated transcription (Latin):
locus hic nobis in dicendo minime negligendus iudet᷑.
Qui putant in quinq distubui partes oportere : auit
primum oportere expon̾e sũmam argum̃tionis. Ad hc̃
modũ.Accurantur meliꝰ que consilio geunt᷑: quã¬
q̃ sine consilio amministrantur. hanc primã partem
adnumerant. eã deinceps rõib uanis. ⁊ quã copiosissi¬
mis u̾bis approbari putant oportere. ħ mͦ. domꝰ ea que
iõe regitur: om̃ib ẽ instictior reb ⁊ apparatior quã
ea que temere ⁊ nullo consilio ãministratur. Crerxitꝰ
his cui p̃positus ẽ sapiens. ⁊ callidus imꝑactor omĩb par¬
tib cõmodius regitur. quã is qui stulticia et temeritate
alicuiꝰ ã mimstratur. Pad̾ nauigii iõ ẽ. Nam nauis opti¬
me cursũ conficit. ea que scientissimo gubernatore itti
transierunt ratiotinationis. t̾cia in parte aiunt. qd os¬
tend̾e uelis. id ex ui ꝓp̃ois oportere assumere hoc pacto.

Expanded text:
locus hic nobis in dicendo minime neglegen- dus videtur. locus hic nobis in dicendo minime neglegen- dus videtur. Qui putant in quinque tribui partes oportere, aiunt primum convenire exponere summam argumentatio- nis, ad hunc moduquae sine consilio administran- tur. hanc primam partem numerant; eam deinceps rationibus variis et quam copiosissimis verbis adpro- bari putant oportere, hoc modo: domus ea, quae ra- tione regitur, omnibus est instructior rebus et appara- tior, quam ea, quae temere et nullo consilio admini- stratur. exercitus is, cui praepositus est sapiens et calli- dus imperator, omnibus partibus commodius regitur, quam is, qui stultitia et temeritate alicuius admini- stratur. eadem navigii ratio est. nam navis optime cur- sum conficit ea, quae scientissimo gubernatore utitutransierint ratiocinationis, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis, id ex vi propositionis oportere assu- mere, hoc pacto:
Abbreviated transcription (Latin):
potest ita iudi o uidices. Qd si litt̾is corrigi neq ab ipso
neq a uobis scriptoris uoluntas potest: Uidete ne multo
indignius sit id re et iudicio ur̃o cõmutari qd nec u̾bo
quid̃ pot̾ cõmutari. Ac de inductione quid̃ satis in p̃¬
sentia dictum uidetur. Nunc deinceps ratiotinationis ũ
et naturã consideremus. Ratiotinatio ẽ or̃o ex ipsa re
ꝓbabile aliquid eliciens qd erpositũ ⁊ ꝑse cognitũ sua ui
se ⁊ rõe confirmat. hoc de genẽ qui diligentius consid̾andũ
putauerunt. cũ id̃ in usu dicendi sequerent᷑. tñ paululũ
in p̃cipiendi rõe dissenserunt. Nam partim quinq eius
partes eẽ dixerunt. partim non plus quã in tres parces
posse distribui putauerunt. Eoꝵ controu̾siã non in com¬
modũ uidetur cũ utroꝵq rõe exponere. Nam ⁊ bieuis
ẽ ⁊ ñ eiusmodi÷ ut alteri ꝓrsus nichil dic̃e putent᷑. Et

Expanded text:
potest ita videri, iudices. quodsi litteris corrigi neque ab illo potest ita videri, iudices. quodsi litteris corrigi neque ab illo ne- que a vobis scriptoris voluntas potest, videte, ne multo indignius sit id re et iudicio vestro mutari, quod ne verbo quidem commutari potest. Ac de inductione quidem satis in praesentia dictum videtur. nunc deinceps ratiocinationis vim et naturam consideremus. Ratiocinatio est oratio ex ipsa re probabile aliquid eliciens, quod expositum et per se cognitum sua se vi et ratione confirmet. hoc de genere qui diligentius con- siderandum putaverunt, cum idem in usu dicendi se- querentur, paululum in praecipiendi ratione dissense- runt. nam partim quinque eius partes esse dixerunt, partim non plus quam in tres partes posse distribui putaverunt. eorum controversiam non incommodum vi- detur cum utrorumque ratione exponere. nam et brevis est et non eiusmodi, ut alteri prorsus nihil dicere pu- tentur, et
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ monstretur nequeunt agnoscere. Iͦ in hac causa que
imꝑator ei qui sibi ex lege pietor successerat ęxercitũ ñ
tradidit. ⁊ cũ paucos ipse dies contra legem erercitũ
retinuiss lacedemonios fundictus uicit: poterit accusa¬
tor argum̃tacione uti ꝑ inductionẽ. cũ scuptũ legis cõ¬
tra sententiã defendat: ad hunc modũ. Si uidices id
qd̾ epaminundas ait legis scriptorẽ sensisse ascubat ad
legem. ⁊ addat hanc exceptionem ertra quã siquis re
p. causa exercitũ ñ tindidĩt paciemini. Non opinor.
Q si uos met ipsi qd aurã ireligione ⁊ sapientia remo¬
tissimum ẽ. istius honoris causa hanc eandem erceptio¬
nem sine iussu populi ad legem ascribi iubeatis. populꝰ
thebanus id pacietur ne fieri: ꝓfecto ñ pacietur. Qo gͦ
ascribi ad legem nefas ẽ. id sequi quasi ascriptum sit rec¬
tum uobis uideatur. Noui urãm intelligentiã non

Expanded text:
nisi monstratum est, nequeunt cognoscere. ergo in hac causa, quae nisi monstratum est, nequeunt cognoscere. ergo in hac causa, quae  imperator,  quod ei, qui sibi ex lege praetor successerat, exercitum non tra- didit et, cum paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, Lacedaemonios funditus vicit, poterit accusator argumentatione uti per inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat, ad hunc modum: si, iudices, id, quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc ex- ceptionem: extra quam si quis rei publicae causa exercitum non tradiderit, patiemini? non opinor. quid, si vosmet ipsi, quod a vestra religione et a sa- pientia remotissimum est, istius honoris causa hanc eandem exceptionem iniussu populi ad legem adscribi iubeatis, populus Thebanus id patieturne fieri? pro- fecto non patietur. quod ergo adscribi ad legem nefas est, id sequi, quasi adscriptum sit, rectum vobis vi- deatur? novi vestram intellegentiam; non
Abbreviated transcription (Latin):
denda similitudo est earũ rerũ que ante concesse sunt:
aut alia utendũ ẽ inductione. ISi concedetur. conlu¬
denda ẽ argumtacio.sSi tacebitur: elicienda ẽ respon¬
sio. aut qm̃ taciturnitas imitatur confessionẽ: ꝓ eo ac
si concessum ent concędere oportebit arguintacionem.
Ita fit hoc genus argunĩtandi tuꝑtitũ. Prima pars ex
similitudine constat una itł plurib. Altera eo qd con¬
cedi uolumus cuiꝰ causa similitudines adhibe̾te sunt.
Tercia ex conclusione. que aut affirmat concessionẽ. aitt
quid ex ea conficiatur ostendit. S quia ñ satis alicui ui¬
debitur dilucide demonstratũ. nisi qd̃ ex ciuili causaruĩ
genere exemplum subicͤerimus: uidetur huiꝰ mõi quoq
utendum exemplo. ñ qd̃ p̃ceptio disferat: aut alit̾ ħ in
sermone. atq indicendo sit utendũ. S ut eoꝵ uolunta¬
ti satiffiat. Qui qd̃ aliquo in loco iudetur: alio in loco

Expanded text:
denda similitudo est earum rerum, quae ante concessae sunt, denda similitudo est earum rerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductione. si con- cedetur, concludenda est argumentatio. si tacebitur, elicienda responsio est aut, quoniam taciturnitas imi- tatur confessionem, pro eo, ac si concessum sit, con- cludere oportebit argumentationem. ita fit hoc genus argumentandi tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae sunt; tertia ex conclusione, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exempli subiecerimus, videtur eiusmodi quoque utendum ex- emplo, non quo praeceptio differat aut aliter hoc in sermone atque in dicendo sit utendum, sed ut eorum voluntati satis fiat, qui id, quod aliquo in loco viderunt, alio in loco,
Abbreviated transcription (Latin):
piendũ nobis uidr̃ primum ut illud qd̃ inducemꝰ ꝑ simi¬
litudinẽ eius modi sit ut sit necẽẽ concedi. Nam ex quo pos¬
tulabimus nobis illud qd̾ dubiũ sit concedi dubiũ eẽ
id ñ oportebit. Deinde illus cuiꝰ confirmandi causa fi¬
et in ductio: uidendũ ẽ. Ut simile his reb sit quas res
qͣsi ñ dubias añ induxerimus. Nam aliquid añ nobis
illud primũ concedi uoluerimꝰ. Deĩ ñ intelligat quo
spectent ille pͥme inducaones. ⁊ ad quẽ sint eritũ ꝑ¬
uenture. Nam qui uidet si ei iei. q̃ primo roget  recte
assenserit: illam quoq rẽ q̃ sibi displiceat eẽ necĩo conce¬
dendam. plerũq aut ñ respondendo. aut male respon¬
dendo longius roẽm ꝓcod̾e ñ sinit. Quare roem rogatio¬
nis imprudens ab eo qd̾ concessit. ad id qd̃ ñ uult con¬
ced̾e. deducendus ẽ. Extiemũ aũ aut taceatur oportet
aut concedatur. aut negetur. Si negabitur: aut osten¬

Expanded text:
piendum nobis videtur primum, ut illud, quod inducimus per simipiendum nobis videtur primum, ut illud, quod inducimus per similitudinem, eiusmodi sit, ut sit necesse concedere. nam ex quo postulabimus nobis illud, quod dubium sit, concedi, dubium esse id ipsum non oportebit. deinde illud, cuius confirmandi causa fiet inductio, videndum est, ut simile iis rebus sit, quas res quasi non dubias ante induxerimus, nam aliquid ante conceillud concedi primum voluerimus; deinde ne intellegat, quo spectent illae primae inductiones et ad quem sint exitum perven- turae. nam qui videt, si ei rei, quam primo rogetur, recte assenserit, illam quoque rem, quae sibi displi- ceat, esse necessario concedendam, plerumque aut non respondendo aut male respondendo longius roga- tionem procedere non sinit; quare ratione rogationis inprudens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. extremum autem aut ta- ceatur oportet aut concedatur aut negetur. si negabitur, aut osten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hic renophon quoq ipse conticuit. Post aspasia. qͣm
ut̃q urm inquit id mͥ solũ nͥ respondit. qd̾ ego solum
audire uolueram: ego met dicã quio ut̃q cogitet. Ha
et tu mulier optimũ uirũ mauis hr̃e. ⁊ tu xenoph¬
on urorẽ hr̃ẽ lectisuimã marime uis. Quare nisi
ꝑfeceritis hoc ut neq uir melior neq femina electior in
t̃ris sit: ꝓfecto semꝑ id qd̃ optimũ putabitis eẽ inultoma¬
rime requuetis. ut et tu maritus sis quã optime mulie¬
us: uħ quã optimo uio nupta sit. hic cũ reb ñ dubiis eẽc¬
assensũ: factũ ẽ ꝓpter similitudiuẽ ut eciã illuo qd̾ dubi¬
rogandi conced̾etur. ħ mͦ sermonis plurimũ socrates us
ẽ ꝓpterea qd̾ nichil ipse ex se afferre ad ꝑsuadendum
uolebat: s exco qd̾ sibi ille dederat qui cum disputa¬
bat aliquid conficere malebat. qd̾ ille ex eo ꝗd coͥncessis¬
set necio concede approbare deberet. s hoc in genere p̃ci¬

Expanded text:
enophon quoque ipse tacuit. post Aspasia: quoniam uterque vestrum, inquit, id mihi solum non respondit, quod ego solum audire volueram, egomet dicam, quid uterque cogitet. nam et tu, mulier, optumum virum vis habere et tu, Xenophon, uxorem habere lectissimam maxime vis. quare, nisi per- feceritis, ut neque vir melior neque femina lectior in terris sit, profecto semper id, quod optumum putabitis esse, multo maxime requiretis, ut et tu maritus sis quam optumae et haec quam optimo viro nupta sit. hic cum rebus non dubiis assensum est, fiet propter similitudinem, ut etiam illud, quod dubim interrogandi concedatur. Hoc est, propterea quod nihil ipse afferre ad persuadendum volebat, sed ex eo, quod sibi ille dederat, quicum disputabat, aliquid conficere malebat, quod ille ex eo, quod iam con- cessisset, necessario adprobare deberet. Hoc in genere praeci
Abbreviated transcription (Latin):
tate. aut casu alicuiꝰ hominis. aut negocii. confirmat. aite
infirmat. shoꝵ exempla et descrptiones in preceptis eloui¬
tionis cognoscentur. Ac fons quid confirmationis ut fa¬
cultas culit aꝑtus est nec minus dilucide quã rei natu¬
ra ferebat. demonstiatus ẽ. Quẽadmodũ aũ q̃q constituci
Oi pars constitucionis. ⁊ om̃is controu̾sia siue in rõe.
siue in scrpto u̾setur tractari debeat: ⁊ que in quãq argu¬
m̃tacionem conueniãt: sigillatim in scd̃o libro de unoqͦ¬
q gen̾e dicemus. In p̃sentia tm̃mͦ numeros. ⁊ modos et
parces argum̃tandi confuse. ⁊ ꝑmirtim disꝑsimꝰ. Post
pia digeremꝰ. Atq inueniri quid̃ omĩs ex his exhis locis
argum̃tacio potit. in uentã uͦ exornari. et certas in par¬
tes distingui: ⁊ suauissimũ ẽ. ⁊ sũme necessauũ: ⁊ ab
arcis scriptorib marime neglectum. Quare ⁊ de ea p̾cep¬

Expanded text:
tate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut tate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscentur. Ac fons quidem confirmationis, ut facultas tulit, apertus est nec minus dilucide, quam rei natura fere- bat, demonstratus est; quemadmodum autem quaeque constitutio et pars constitutionis et omnis contro- versia, sive in ratione sive in scripto versabitur, tractari debeat et quae in quamque argumentationes conve- niant, singillatim in secundo libro de uno quoque ge- nere dicemus. in praesentia tantummodo numeros et modos et partes argumentandi confuse et permixtim dispersimus; post pia digeremus. Atque inveniri quidem omnis ex his locis argu- mentatio poterit: inventam exornari et certas in partes distingui et suavissimum est et summe necessarium et ab artis scriptoribus maxime neglectum. quare et de ea praecep
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. ut cruor. fuga. pallor. puluis. ⁊ que sunt his simi¬
lia. Credibile ẽ qd̾ sine ullo teste auditoris firmat᷑ opi
cupiat.Iudicatũ ẽ res assensione aut auctoritate aut
uidicio alicuuis. aut aliquoꝵ comꝑbata. Io in trib genib
spectatur. Religioso. Communi. A pprobato. PReligiosũ
ẽ qd̾ uirati legib uidicauerunt. Cominune est qd õs
uulgo ꝓbarunt ⁊ secuti sunt . ħ mͦ. Ut maiorib nacu
assurgatur. Ut supplicũ misereatur. sa pprobatũ ẽ quod ho
mines cum dubium eẽt. quale haberi oporteret: sua cons¬
tituerunt auctoritate. ut gracci patris factum. qm̃ popu
sit. post censurã consulem fecit. Somꝑabile ẽ aũ qd̾ in reb
diu̾sis similem aliquã roem continet. Pius parces sunt
tres. Imago. Collatio. Cremplum. Imago ẽ or̃o de monstnͣs
corꝑum. aut natuarũ similitudinẽ. Colło ẽ oro rem cũ
re ex similitudine conferens. xemplũ eit qd̃ rem auctori¬

Expanded text:
tionis, ut cruor, fuga, pallor, pulvis, et quae his sunt simitionis, ut cruor, fuga, pallor, pulvis, et quae his sunt similia. credibile est, quod sine ullo teste auditoris opinione fircupiat. iudicatum est res assensione aut auctori- tate aut iudicio alicuius aut aliquorum conprobata. id tribus in generibus spectatur, religioso, communi, adprobato. religiosum est, quod iurati legibus iudica- runt. commune est, quod omnes vulgo probarunt et secuti sunt, huiusmodi: ut maioribus natu assurgatur, ut supplicum misereatur. adprobatum est, quod ho- mines, cum dubium esset, quale haberi oporteret, sua constituerunt auctoritate: velut Gracchi patris factum populus Rosit post censuram consulem fecit. conparabile autem est, quod in rebus diversis similem aliquam rationem continet. eius partes sunt tres: imago, conlatio, exemplum. imago est oratio demonstrans corporum aut naturarum simi- litudinem. conlatio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemplum est, quod rem auctori
Abbreviated transcription (Latin):
phie dent oꝑam: ñ arbitiari deos &̃. Nimilitudo aũ in cõ¬
tianis et parib et in his reb que sub eadem intione cadunt
maxime spectatur. In contrariis hoc mͦ. Nam si his qui im¬
pudent̃ leserunt ignosci conuenit: his qui necessario ꝓ¬
fuerunt haberi gram ñ oportet. Erpari sic. Nam ut lo¬
sine fide stabilis amicis ñ pot̾ eẽ.In his reb que sub ean¬
dem roẽm cadunt. ħ mͦ ꝓbabile consideratur. Ham si rodi¬
is turpe non ẽ. portorium locare: nec ermocreunti quidẽ
tus eiat in calceis puliuis: ex itinere eũ uenire oporcebat.
Omẽ aũ ut ceitas quasdã in paites distribuamus. ꝓbabi¬
le qd̾ sumitur ad aigum̃tacionem. aut signũ ẽ. aut ere¬
dibile. aut uidicatũ. aut comꝑabile. Hignũ ẽ qd̾ sub
sensum aliquẽ cadit. et quiddã significat. qd̾ ex ipso ꝓfec¬
tũ uidetur: qd̾ an aut fuerit aut in ipso nagocio aut pͥ
sit consecutũ. ⁊ tũ indiget testimonii ⁊ grauioris confirina¬

Expanded text:
n arbitrari deos esse. similitudo autem in contrariis et ex paribus et in iis rebus, quae sub ean- dem rationem cadunt, maxime spectatur. in contrariis, hoc modo: nam si iis, qui inprudentes laeserunt, ignosci convenit, iis, qui necessario profuerunt, haberi gratiam non oportet. ex pari, sic: nam ut losine fide stabilis amicis non potest esse. in iis rebus, quae sub eandem rationem cadunt, hoc modo probabile consideratur: nam si Rhodiis turpe non est portorium locare, ne Her- mocreonti quidem multus erat in calceis pulvis, ex itinere eum venire oportebat. Omne autem—ut certas quasdam in partes tri- buamus—probabile, quod sumitur ad argumentationem, aut signum est aut credibile aut iudicatum aut comparabile. signum est, quod sub sensum ali- quem cadit et quiddam significat, quod ex ipso pro- fectum videtur, quod aut ante fuerit aut in ipso neg- otio aut post sit consecutum et tamen indiget testi- monii et gravioris confirma
Abbreviated transcription (Latin):
imicitie fuerint. nec nietus ullus. nec spes ex morte il¬
lius alicuuis commodi. neq ad amicum huiꝰ aliquẽ
mors illius ꝑtinebat. Relinquitur gͥ ut ab hoc ñ sit
Mone conficitur li mͦ. Si uos me istud eo temꝑe
fecisse dicias. Ego aũ eo tempore ipso transmare fui. Re¬
linquitur ut id quod dicitis non mͦ ñ fecerim: set
ne potuerim quid̃ facere. Atq hoc diligent̃ oportebit
confirmatio modum argumentacionis solum habeat:
et quandã similitudinem necessatie condusionis.
uerũ ipsa argum̃tacio ex necessaria rõe consistat.
Orobabile aũ ẽ id qd̾ solet fere fieri. Aut qd̃ in opi
Anione positũ ẽ. aut qd̃ habet inse ad ħ quandã simi¬
litudinẽ. siue id falsũ ẽ siue uerũ. In eo genere qd̃
fere fien solet ꝓbabile ẽ huiusmodi. Si mat̃ ẽ dili¬
git filiũ. Si auarus ẽ. negligit iusuirandum. In

Expanded text:
imicitiae fuerunt nec metus ullus nec spes ex morte ilimicitiae fuerunt nec metus ullus nec spes ex morte illius alicuius commodi neque ad amicum huius aliquem mors illius pertinebat: relinquitur igi- tur, ut ab hoc Simplex conclusio est: 'si vos me istud eo tempore fecisse dicitis, ego autem eo ipso tempore trans mare fui, restat ut id, quod dicitis, non modo non fecerim, sed ne potuerim quidem facere'. Atque hoc diligenter videri confirmatio modum in se argumentationis habeat et quandam similitudinem necessariae conclusionis, verum ipsa argumentatio ex necessaria ratione consistat. Probnione positum est aut quod habet in se ad haec quandam similitudinem, sive id falsum est sive verum. in eo genere, quod fere fieri solet, probabile huiusmodi est: si mater est, diligit filium; si avarus est, neglegit ius i
Abbreviated transcription (Latin):
Et enim ut breuiter describamus: argum̃tacio uidet᷑
eẽ. inuentũ aliquo exgenere rem aliquã aut ꝓbabilit̃
ostendens. aut necessare demonstrans. Necessarie demõs¬
tint᷑ ea que aliter ac dicuntur nec fieri nec ꝓbari pos¬
st̃ ħ mͦ. Si peꝑit: cũ uiro concubuit. ħ genus argum̃tã¬
di qd̾ in necessaria demonstratione u̾satur maxime
tractatur indicendo. aut ꝑ conplexionẽ. aut ꝑenume¬
rationem. aut ꝑ simplicẽ conclusionẽ. Complexio est
inqua utrum conceseris reprehendetur adhunc mo
Si impbus cur uters: Si ꝓbus cur accusas:
numeratio ẽ inqua plurib reb expositis. ⁊ ceteris
infirmatis: una reliqua necessario confirmatur.
hoc pacto. necẽẽ ẽ. Aut inimicitiarum causa ab hoc eẽ
occisum. Aut metus: aut spei: aut alicuius amici gracia.
aut si horum nichil est: ab hoc ñ eẽ occisum. Nam sine
causa maleficium susceptum ẽẽ non potest. S neq in¬

Expanded text:
etenim, ut breviter describa- mus, argumentatio videtur etenim, ut breviter describa- mus, argumentatio videtur esse inventum aliquo ex genere rem aliquam aut probabiliter ostendens aut ne- cessarie demonstrans. Necessarie demonstrantur ea, quae aliter ac dicun- tur nec fieri nec probari possunt, hoc modo: si peperit, cum viro concubuit. hoc genus argumentandi, quod in necessaria demonstratione versatur, maxime tractatur in dicendo aut per complexionem aut per enumera- tionem aut per simplicem conclusionem. conplexio est, in qua, utrum concesseris, reprehenditur, ad hunc mo- si inprobus est, cur uteris? si probus, cur accusas? enumeratio est, in qua pluribus rebus expositis et ceteris infirmatis una reliqua necessario confirmatur, hoc pacto: necesse est aut inimicitiarum causa ab hoc esse occisum aut metus aut spei aut alicuius amici gratia aut, si horum nihil est, ab hoc non esse occisum; nam sine causa maleficium susceptum non potest esse; si neque in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ exitus alicuiꝰ negocii. inquo q̃ri solet qd exqͣq re eueni̾t
euentm̃ sit: aiõ añ colligi possit. qͥd q̃q ex re soleat euenire
considerandũ ẽ hoc mͦ. Exarrogantia. odiũ. ex insolentia arro
tas consecutio. In hac he res queruntur. que gestũ negociũ
consecuntur. Primum qd factum ẽ: quo id nomine appel¬
lari conueniat. Peinde eius facti qui sint principes ⁊ in¬
uentores. qui deniq auetoritatis eius ⁊ inuentionis com
ꝓbatores aq emuli. Neuide ⁊ que de ei re. aut eius rei sit
consueuerunt. ⁊ cet̾a que factũ aliqd̃ similiter confestim
dum ẽ nũ que res exhis reb que posite st̃ in parcib hones¬
tatis. aut utilitatis consequantur. de quib in delib̾atiuo ge¬
nere cause distinctius erit dicendum. Ac negociis quid
fere res he quas commemorauimus sunt attribute. Oĩs
aũ argumentaciq que ex his locis quos commemoraui
mus sumitur. aut ꝓbabilis aut necessaria debebit eẽ.

Expanded text:
. Eventus est exitus alicuius negotii, in quo quaeri solet, quid ex quaque re eveuerit eventurum sit, ante animo colligi possit, quid quaque ex re soleat evenire, considerandum est, hoc modo: ex arrogantia odium, ex insolentia arrog esse adtributas, consecutio. in hac eae res quaeruntur, quae gestum negotium consequuntur: pri- mum, quod factum est, quo id nomine appellari con- veniat; deinde eius facti qui sint principes et inven- tores, qui denique auctoritatis eius et inventionis com- probatores atque aemuli; deinde ecquae de ea re aut eiconsueverint, et caetera quae factum aliquid similiter confestim dum est, num quae res ex iis rebus, quae positae sunt in par- tibus honestatis aut utilitatis, consequantur; de quibus in deliberativo genere causae distinctius erit dicendum. Ac negotiis quidem fere res haec, quas commemora- vimus, sunt adtributae. Omnis autem argumentatio, qumus, conficitur, aut probabilis aut neces
Abbreviated transcription (Latin):
aũ id quo nc̃ utimur. Nam ipsum quidꝰ genalit̃ diffinire
difficile ẽ. Est aũ pars quedã et̃nitatis cum alicuiꝰ annui m̃¬
surni. duirni. nocturni. ue spacii. certa sigiuificatione. Inħ¬
merũ reponant᷑ ⁊ que iã diu gesta. ⁊ a memoria nr̃ã remo
Et itẽ que instent ĩ p̃sentia. ⁊ que maxime fiant. ⁊ qͥ̃ cõse¬
qnͣtur. In quib pot̾ considerari quid ociꝰ ⁊ qͥd seriꝰ futu
tm̃. Et itẽ cõmunit̃ in tempore ꝑspiciendo longinquitas eiꝰ
ẽ cõsidanda. Nam sepe oportet ꝯmetin cũ temꝑe negociũ
⁊ uidi potuerit. ne aut magnitudo negocii. aut mulan¬
tudo rerũ ineo transigi temꝑe. Considatur aũtempꝰ. an¬

Expanded text:
autem est—id quo nunc utimur, nam ipsum quidem generaliter definire autem est—id quo nunc utimur, nam ipsum quidem generaliter definire difficile est—pars quaedam aeternitatis cum alicuius annui, menstrui, diurni nocturnive spatii certa significatione. inmerum repo- nantur; et quae iam diu gesta et a memoria nostra re- mota et item quae instent in praesentia et cum maxime fiant; et quae consequan- tur, in quibus potest considerari, quid ocius et quid serius futurum sit. et item communiter in tempore per- spiciendo longinquitas eius est consideranda. nam saepe oportet commetiri cum tempore negotium et vi- dere, potueritne aut magnitudo negotii aut multitudo rerum in eo transigi tempore. consideratur autem
Abbreviated transcription (Latin):
ad rem. neq ab ea posst̃ seꝑari. Exhis prima ẽ b̾uss con-¬
plexio tocius negocii. que sũmã continet facti. ħ mͦ. ła¬
rentis occisio. patue ꝓdicio. Deinde causa eiꝰ sũme. ꝑ quã
⁊ quã ob rẽ. ⁊ cuꝰ rei causa factũ sit quentur. Pem̃ ante
gestam rem que facta st̃ continent᷑ usq adipsũ negoci¬
um. Deiñ in ipso gerendo negocio quid actũ sit. Deiñ
quid postea factũ sit. Ingestione aũ nagocii qui locus se¬
cundꝰ eint dehis que negocis actributa st̃. qr᷑ locus.
in quo res gesta sit exoportunitate quã uideatur habuisse ad
negociũ administrandũ. Ea aũ oportunitas quert᷑ ex mag-¬
nitudine. int̾uallo. longinquitate. ꝓpinquitate. sollitudine.
celebritate. natura ipsius loci. ⁊ uicinitate tocius regionis.
Erhis ⁊̃ attubutionib sacer anꝓphanus. publicus an prua¬
cus. alienꝰ. an ipsiꝰ de quo agitur locus sit aut fuerit. Tempꝰ

Expanded text:
ad rem neque ab ea possunt se- parari. ex his prima est brevis conad rem neque ab ea possunt se- parari. ex his prima est brevis conplexio totius neg- otii, quae summam continet facti, hoc modo: parentis occisio, patriae proditio; deinde causa eius summae, per quam et quam ob rem et cuius rei causa factum sit, quaeritur; deinde ante gestam rem quae facta sint continenter usque ad ipsum negotium; deinde, in ipso gerendo negotio quid actum sit; deinde, quid postea factum sit. In gestione autem negotii, qui locus secundus erat de iis, quae negotiis adtributa sunt, quaeretur locus, in quo res gesta sit, ex opportunitate, quam videatur habuisse ad negotium administrandum. ea autem op- portunitas quaeritur ex magnitudine, intervallo, longin- quitate, propinquitate, solitudine, celebritate, natura ipsius loci et vicinitatis et totius regionis; ex his etiam attributionibus: sacer profanus, publicus anne privatus, alienus an ipsius, de quo agitur, locus sit aut fuerit. tempus
Abbreviated transcription (Latin):
quam uis scientiã. ⁊ item corꝑis aliquã cõmoditatẽ. ñ
nat᷑a᷑ datã s studio ⁊ industria cõꝑatam. Affectio ẽ animi
aut corꝑis extempore aliqua de causa leius cõmutacio. ut
leticia. cupiditas. metus. molestia. morbus. debilitas. ⁊ alia
que in eodem gen̾e reꝑiuntur. Studiũ aũ ẽ animi assidua¬
⁊ uehemens ad aliquã rem applicata cũ magna uoluntate
facta aũ ⁊ casus ⁊ orationes trib extemporib consid̾abũ¬
tur. qͥd fecent. aut quid ipsi accident. aut quid dixi̾t.
i qͥd faciat. quid ipsi accidat. quid dicat. aut quid fac-
turis sit. quid ipsi casurũ sit. qua sit usunis oratione.
Ac ꝑsonis quid̾ hec uidentur eẽ attubuta. Negociis aũ
que st̃ attributa : partun st̃ continentia cũ ipso negocio.
partim ingestione negocii consid̾ant᷑. partĩ adiuncta
negocio st̃. partim gestũ negociũ consecunt᷑. Continen¬
tia cũ ipso negocio sunt ea que semꝑ affira cẽ uident᷑

Expanded text:
uamvis scientiam et item corporis aliquam commoditatem non natura datam, sed studio et industria partam. affectio est animi aut corporis ex tempore aliqua de causa commutatio, ut laetitia, cupiditas, metus, molestia, morbus, debilitas et alia, quae in eodem genere re- periuntur. studium eet vehemens ad aliquam rem adplicata magna cum voluntate facta autem et casus et ora- tiones tribus ex temporibus considerabuntur: quid fecerit aut quid ipsi acciderit aut quid dixerit; aut quid faciat, quid ipsi accidat, quid dicat; aut quid fac- turus sit, quid ipsi casurum sit, qua sit usurus oratione. Ac personis quidem haec videntur esse adtributa: negotiis autem quae sunt adtributa, partim sunt con- tinentia cum ipso negotio, partim in gestione negotii considerantur, partim adiuncta negotio sunt, partim negotium consequuntur. Continentia cum ipso negotio sunt ea, quae semper affixa esse videntur
Abbreviated transcription (Latin):
racundiã. amorẽ. ⁊ cet̾a q̃ in simili gen̾e̾ u̾sant᷑. facultates
st̃: aut quib faciliꝰ sit. aut sine quib aliqͥd ꝯfici ñ pot̃. Aduĩe¬
⁊i qd̃ disꝑatũ ⁊ genus ⁊ pars ⁊ euentus. Maiꝰ ⁊ minꝰ ⁊ eque
magnũ exui ⁊ ex nu̾o ⁊ ex figura negocio sicut ex statura
corꝑis cõsid̾atur. Simile aũ ex spẽ ꝯꝑabili. aut ex conferenda
atq assimilanda natura uidicat᷑. Contrariũ ẽ: qđ positũ
ingen̾e diu̾so ab eod̃ cui contrariũ eẽ dr̃ plurimũ differt. ut¬

Expanded text:
racundiam, amorem et cetera, quae in simili genere versantur. facultates racundiam, amorem et cetera, quae in simili genere versantur. facultates sunt, aut quibus fa- cilius fit aut sine quibus aliquid confici non potest. Adiquod disparatum, et genus et pars et eventus. Maius et minus et aeque magnum ex vi et ex numero et ex figura negotii, sicut ex statura corporis, consideratur. Simile autem ex specie comparabili aut conferenda atque adsimulanda natura iudicatur. Contrarium est, quod positum in genere diverso ab eo, cui contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
i cẽpe spaciũ quodã mͦ decdaratur. qd in annuis. an air arino.
aut in aliqͥ anii parte spectatur. In ocasione od spaciĩ
teꝑis faciendi quedã oportunitas intelligit᷑ adiuncta. Quare
cũ gene̾ id sit: fit aliud qd̃ parte quadã ⁊ sp̃e ut diximꝰ diffenit.
ħ distribuit᷑ ĩ tria gen̾a. publicũ. cõmune. singulare. Publi¬
cũ ẽ qd̾ ciutas unu̾sa aliqua de causa freqñt̾at. ut ludi. di
es festus. bellũ. Cõmune qd accidit om̃ib eod̃ fere temꝑe. ut
messis. uindemia. calor. friguis. Singulare aũ ẽ qd̃ aliqͣ de
causa priuatĩ alicui accidere solet. ut nuptie. sacrificium.
funus. conuiuiũ. somnus. Modus aũ inquo quẽ ad modum
⁊ quo animo factũ sit querit᷑. Eius partes st̃: prudentia.¬
⁊ ĩprudentia. Prudentie aũ rõ querit᷑ ex his q̃ clam. palã .ui.
ꝑsuasione feci̾t. Iprudentia aũ inpurgacionẽ ꝯfert᷑. Cuiꝰ par¬
tes st̃: insciã. casus. necessitas. ⁊ in affectione aĩ. ħ ẽ. molestiã.i¬

Expanded text:
in tempore spatium quo- dam modo declaratur, quod in annis aut in anno aut in aliqua anni parte spectatur, in occasione ad spatium temporis faciendi quaedam opportunitas intellegitur adiuncta. quare cum genere idem sit, fit aliud, quod parte quadam et specie, ut diximus, differat. haec distribuitur in tria genera: publicum, commune, sin- gulare. publicum est, quod civitas universa aliqua de causa freqes festus, bellum: commune, quod accidit omnibus eodem fere tempore, ut messis, vindemia, calor, frigus: singulare est, quod aliqua de causa privatim alicui solet accidere, ut nuptiae, sacrificium, funus, convivium. Modus est, in quo quemadmodum et quo animo factum sit quaeritur, cuius partes set inprudentia. prudentiae autem ratio quaeritur ex iis, quae clam, palam, vi, persuasione fecerit. inprudentia autem in purgationem confertur, cuius partes sunt inscientia, casus, necessitas, et in affectionem animi, hoc est molestiam, i
Abbreviated transcription (Latin):
an lacedenionius. Cognatione: quib maiorib. quib con¬
sanguineis. Etate : puer an adolescens. Natu. grandior
an senęr. Prxterea cõmoda ⁊ incõmoda considantur ab
natum data. animo aut corꝑi ħmͦ. Ualens an in becil¬
lis. longus an breuis. for mosus an de formis. uelor an
tardus sit. acutus an hebetior. memor an obliuiosus. co¬
derinda. Nam que industria cõparant᷑: ad habitũ ꝑtient.
de quo posteriꝰ ẽ dicendũ. In uictu consid̾are oportet apt̃
quos ⁊ quomore. ucuiꝰ arbitta sit educatus quos habu¬
ent artiũ liberalium doctores. quos uiuendi p̃ceptores.
quib amicis utatur. quo in negocio. questu. aitificio.
sit occupatus. quomͦ rem familiauem administret. qua
consuetudine domestica sit. In fortuna quent᷑ seruus sit
an liber. pecuniosus an tenuis. priuatus an c̃ pocesta¬
te. Si cũ potestate: uirx an inuina. felix. clarus. an cõ

Expanded text:
an Lacedaemonius; co- gnatione, quibus maioribus, quibus conan Lacedaemonius; co- gnatione, quibus maioribus, quibus consanguineis; aetate, puer an adulescens, natu grandior an senex. praeterea commoda et incommoda considerantur ab natura data animo aut corpori, hoc modo: valens an inbecillus, longus an brevis, formonsus an deformis, velox an tardus sit, acutus an hebetior, memor an obli- viosus, code- randa. nam quae industria comparantur, ad habitum pertinent, de quo posterius est dicendum. in victu con- siderare oportet, apud quem et quo more et cuius arbitratu sit educatus, quos habuerit artium liberalium magistros, quos vivendi praeceptores, quibus amicis utatur, quo in negotio, quaestu, artificio sit occupatus, quo modo rem familiarem administret, qua consuetu- dine domestica sit. in fortuna quaeritur, servus sit an liber, pecuniosus an tenuis, privatus an cum potestate: si cum potestate, iure an iniuria; felix, clarus an con-
Abbreviated transcription (Latin):
tiam uniu̾sam añ ꝑmixtam ⁊ confusam oium argum¬
tacionũ. Post aũ tiade quẽadmodũ unũqd̾q cause genꝰ hĩc
om̃ib argum̃tandi roĩb tractis confirmari oporteat.
Om̃s res argum̃tando confirmant᷑. aut ex eo ꝙ ꝑsonis. aut
ex eo qͥ negociis ẽ attributũ. Ac ꝑsonis has res attributa
putamus. nom̃. naturĩ. uictũ. fortunã. habitũ. affecti¬
onẽ. studia. consilia facta. casus orões. I Iom̃ est. quos
unicuiq ꝑsone datur. quo suo q̃q ꝓprio ⁊ certo uocabulo
appellatur. Naturã ipsam difficile diffinire ẽ. Parces aũ
enumare eas quarũ indigemus ad hanc p̃ceptionẽ : faci¬
lius ẽ. Eȩ aũ paitim diuino. pattim mortali in gene̾ u̾san¬
tur. Mortaliũ aũ÷ pars in hominũ. pars in bestiarũ gen̾e̾
numerantur. Atq hominũ genus ⁊ insexii considerat᷑.
uirile an muliebre sit. ⁊ in natione. patria. cognatione.
etate. Nacione : grauis an barbarus. Patria: atheniensis

Expanded text:
ium argumentationum, post autem tradere, quemadmodum unum quodque causae genus hinc omnibus argumen- tandi rationibus tractis confirmari oporteat. Omnes res argumentando confirmantur aut ex eo, quod personis, aut ex eo, quod negotiis est adtributum. Ac personis has res adtributas putamus: nomen, na- turam, victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, casus, orationes. nomen est, quod uni cuique personae datur, quo suo quaeque proprio et certo vocabulo appellatur. naturam ipsam definire difficile est; partes autem eius enumerare eas, quarum indigemus ad hanc praeceptionem, facilius est. eae autem partim divino, partim mortali in genere ver- santur. mortalium autem pars in hominum, pars in bestiarum genere numerantur. atque hominum genus et in sexu consideratur, virile an muliebre sit, et in natione, patria, cognatione, aetate. natione, Graius an barbarus; patria, Atheniensis
Abbreviated transcription (Latin):
benespicua ẽ. quã inuidia atq obtrectacione pesudĩ
ipediri ut consaicucio nes quid ⁊ carũ partas ex posium̃.
cpempla autem cuiq generis tum comodius exposian¬
n uidem. cũ in unumquodq eorũ argum̃torũ copiam
dabimnꝰ. Nam argum̃tandi rõ dilucidior erit. cun adige¬
nus ⁊ ad exemplum cause statim poterit accomodar.
Consfitucione ce reꝑta. statĩ placet considerare utrũ ca
st uimpler an conposita. Et si conuineta ert upatio
ta ex plirib questionib inqua plura querũtur. h mͦ.
utrũ carthago diat᷑. an carchaginiensibu redelat u
eo colonia dedincat. Ex cõpatione inqua ꝑcõtempie¬
oñe uenis pocius anquid potissimũ sit quert a l hup̃
mmodũ u trũ er ercitus in inacedonia sontra plai lipr̃i
modãt᷑ qui socre sit auxilio. an initalia. ut quamari¬
me contra hannibalem copie sint. Seinde ꝯsidandũ
ẽ in rõe an in scrpto sit controu̾sia. Nam scripti con¬

Expanded text:
uam invidia atque obtrectatione quadam inpediri. Et constitutiones quidem et earum partes exposui- mus, exempla autem cuiusque generis tum commodius exposituri videamur, cum in unum quodque eorum argumentorum copiam dabimus; nam argumentandi ratio dilucidior erit, cum et ad genus et ad exemplum causae statim poterit accommodari. Constitutione causae reperta statim placet conside- rare, utrum causa sit simplex an iuncta; et si iuncta erit, utrum sit cta ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur, hoc pacto: utrum Carthago diruatur an Carthaginiensibus redda- tur an eo colonia deducatur. ex conparatione, in qua per contentionem, utrum potius aut quid potissimum sit, quaeritur, ad hunc modum: utrum exercitus in Mace- doniam contra Philippum mittatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae sint. Deinde considerandum est, in ratione an in scripto sit controversia; nam scripti con