comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uõ ĩliͦ oiuinaꝵ istitutiõnũ eñ dit nocarslarãdoa selatã De
tyberinã nimpha et Turui legis sororẽ reliꝑs lons nimphis
pesuit ut eã fuglentẽ recardaliẽt/ ne eo sequerẽ.pã mergeret
indos. Larauõ filia almonis ut diat/ plulus / gãnacacũ iuxa
Iouis Iuturne retulit et innoni quã obie iupr̃i dignats lar̃¬
ligus lingua pͥuauit iussitq merurio ut illã ad inseros tͣheret
et ibi ẽẽt᷑ stgio nimp̾a qi ũ illã ducẽs aspicẽt ĩeiꝰ ꝯupi¬
scentiã Inabit et ĩ itinere oppsset que ũ lonce pissẽt pepit
illi geniios quos p̃e uenor̃ matus lares oꝑpellauit Eiꝯ fibl
fictio sats olosconbitũ sensu Inꝑr .i. calor liturnã eirha

Expanded text:
e Tyberinam nynpham, et Turni regis sororem, reliquis loci Nynphis imposuit, ut eam fugientem retardarent, ne eo sequente ipsa mergeretur in undas. Lara vero filia Almonis, ut dicit Paulus, una Nayadum iussa Iovis Iuturne retulit et Iunoni. Quam ob rem Iuppiter indignatus Laram lingua privavit, iussitque Mercurio ut illam ad Inferos traheret, et ibi esset Stygia nynpha. Qui cum illam ducens aspiceret, in eius concupiscentiam incidit et in itinere oppressit. Que cum concepisset, peperit illi geminos, quos ipse de nomine matris Lares appellavit. Huius fabule fictio
Abbreviated transcription (Latin):
Intupua danuifiut f i at dĩc uirgiliꝰ Iupĩ uiginitatẽ
Postunt: et inuns obiati detoris illi ĩ iuortalitore ephibuit et nu¬
mia Runiĩs nupha fctõ ĩ. hec multa ĩ sub sidiõ frs egit que
ets fuctionibus barient᷑/i hoc unũ exisse aubitr/ Et int̾posicõe
ulunia ẜrumiis actũ sit: ut ab yostibus cubeni ĩ ageũ Arder ppm̃
turnũ labere et expesdue iri nd̃ potuit:. Uerpdũ turnũ deffitẽ
uidisset mesta sesse condidit imbis Sũt ꝗ dicãt hãt cla cũla¬
tinollrege amuatiã iguĩsse quod  palã fierer erubesces ĩnumi

Expanded text:
ia. Cui, ut dicit Virgilius, Iuppiter virginitatem abstulit, et in munus ablati decoris illi immortalitatem exibuit; et Numici fluminis nympha facta est. Hec multa in subsidium fratris egit, que et si fictionibus varientur, in hoc unum egisse arbitror, ut interpositione Numici fluminis actum sit, ut ab hostibus Turni in agros Ardee et ipsum Turnum libere et expedite iri non potuerit. Verum dum Turnum deficere vidisset, mesta sese condidit undis. Sunt qui dicant hanc clam cum Latino rege amicitiam habuisse; quod cum palam fiere
Abbreviated transcription (Latin):
pofit ferrũ/ necl edax abolere uetustar igs alatã autẽ fert
aeraius calaua ut smonis destbas ueloctas ꝗ eode i mom̃to
exore loquẽts egiedi ret ĩaures susapit᷑ audientis. Desgnar
p̃t̾ea oportunã muis ꝑsepe etelontarẽ Uiigã deser ut nũni
offĩ demotet. Cõ sueuẽ quidẽ lnũi q̃ in signe quodoa ferre ũgas /q

Expanded text:
edax abolere vetustas etc. Alata autem fert Mercurius talaria, ut sermonis describatur velocitas, qui eodem in momento ex ore loquentis egreditur et in aures suscipitur audientis. Designant preterea oportunam nuntiis persepe velocitatem. Virgam defert, ut nuntiis officium denotet. Consuevere quidem nuntii quasi insigne qu
Abbreviated transcription (Latin):
omacha heleno fitu pͥai nõ ꝑit iegiq eo ꝙ uates illũ p̃monu¬
isset ne intrart mar̃ sic̃ eceri feterãt herimonã ꝰoresti iapuit
es sibi ꝯiugẽ fẽt. De põ seu panꝑtate concrꝯ seu ad p̃olo aĩ feuor¬
⁊ pulsqut ñbnullis placet mar̃ nauib̃ festauit: q̃l quidẽ aigãte
sesca aliis abeo pyrtatica denoiata ẽ et exscentes pierare eo ꝙ¬

Expanded text:
dromaca Heleno filio Priami cum parte regni, eo quod vates illum premonudromaca Heleno filio Priami cum parte regni, eo quod vates illum premonuisset, ne intraret mare sicut ceteri fecerant, Hermionam Horesti rapuit, et sibi coniugem fecit. Deinde seu paupertate coac ut nonnullis placet, mare navibus infestavit. Que quidem navigatio infesta aliis ab eo pyrratica denominata est, et exercentes pyrrate, eo
Abbreviated transcription (Latin):
Prorqut pmõstratũ ẽ sachillis et diomede fuit fiꝰ. sic uocat ut
dĩt Siuꝰ illa pilloꝵ qualitate/ a neptizolomis aliõ noiõ uocaiet
nõ iñ ocusꝯ fuut iut̾ alios quidẽ Iuueris stenuos et audates ⁊ quũ ligneũ
quẽ grea soblosa ꝯstuu fecerãt intrauit et ĩylionẽ nactꝰ dło nocte
choisset aliis ilendenbus atenedo stragẽ maxͣ  rianoꝵ ꝑegit et
usꝙi abdicissimũ peneciol rege dbmus poritẽ suũ prm sectus
ĩcisquit. euq pris / ingremio ĩtemit et lũ pͥamũ eo Iurgantẽ
eti seuiciã er õbiogtientẽ ut sanginẽ sub febaret quas ipã sana¬
uat saras rorui Inlylione deleto polisenã eximiel femosittis nĩ¬
giriẽ aõmanes placandos prĩos apuo dichillꝑ se pulcͣ ooit¬
Et arextͦicno p̃da illi andiamacha lli quĩx hetioris ꝯtigisset eã sibi
Iurrxgrẽ q̃ lilli scduũ quosda duos peꝑit filios peri peleũ en
ayolossa i u capta pulcͥadiẽ heruyoło filie menella nadoita an¬

Expanded text:
damie fuit filius, sic vocatus, ut dicit Servius, a capillorum qualitate, cum Neoptholemus alio nomine vocaretur. non tamen ociosus fuit. Inter alios quidem iuvenes strenuos et audaces equum ligneum, quem Greci dolose construi fecerant, intravit, et in Ylionem tractus, dum nocte exissetusque in abditissimum penetral regie domus, Polytem filium Priami secutus, intravit, eumque patris in gremio interemit; et inde Priamum obiurgantem et in sevitiam eius obloquentem, ut sanguine suo fedaret, quas ipse sacraverat, aras irruit. Inde, Ylione deleto, Polysenam eximie formositatis virginem ad Manes placandos patrios apud Achillis sepulcex Troiana preda illi Andromaca, olim coniunx Hectoris, contigisset, eam sibi iunxit uxorem. Que illi secundum quosdam duos peperit filios, Peripeleum, et Molossum. Inde captus pulchritudine Hermionis filie Menelai, tradita An
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑꝑ amoris cõmodĩ ipã ⁊̃ Iuuenis sehxũ eauluit ex eo tãrã
quilasset̃ Iutroianos grea et rũso sarrepisset/ adsq achille cati
noiã nõ posse ad eũ eyquirdũ lolaxes mss ẽ. Suẽ ũ auoisser¬
ĩ mulebi habitu apud filios licomedis clã ceiĩ ne lõco Iuuenid
uiginẽ anferret moiiã cõmentꝰ ẽ fienõe. dũq se mercatõre
fixisse ett iocalia quib se delectaii mirgines ꝯsulelier̃ filiabus
Iycomedis apporũsse pbra artũ posuit et pharetĩ libinat
achille si illiłe inptꝰ ẽẽt arcũ sumptuꝵ Mec defuit cgitatiã
successos quẽ postꝙͣ acõ naheurẽ cognouĩt faale suasiorhioue¬

Expanded text:
er amoris commodum ipsa etiam iuvenis sexum occuluit; ex eo tamen coniurassent in Troianos Greci, et responso accepissent absque Achille capi Troiam non posse, ad eum exquirendum Ulixes missus est. Quem eri, ne loco iuvenis virginem auferret, novam commentus est fraudem, dumque se mercatorem finxisset, et iocalia, quibus delectari se virgines consuevere, filiabus Lycomedis apposuisset, inter ea arcum posuit et pharetram, arbitratus Achillem, si illis immixtus esset, arcum sumpturum. Nec defuit cogitationi successus. Quem post
Abbreviated transcription (Latin):
mantibaiãs infinidat. Iõ añ fores eternitans desceibit
ut inre ligaruꝰ ꝙ quicꝗo iirrat eternitans gremiiũ seu paꝵ
mõsursen multũ nõ reꝵ apente intrat: et sit q̃ ianua¬
nutrix ẽ hic. Et ẽ Intelligendũ de nõ nãta. Nã q̃s nã
stellis diidit edlũ uerũ aredo ĩrõ qr senex sit. Nło .i.
.eteruũ cadit exans nulla descciptio sed motaliũ loqͣ
more ꝙ longenos enã Inimortales senes diaing hie nuõ
stellis buudit. ut Intelliganiꝰ quia eo agente et noi¬
nãte ꝓ certũ et ꝯstintũ ab eosy derũ motũ nõb ipiã distic̃¬
puantur. Ut pilta ꝑ solis tonꝰ celi araurũ habemꝰ au¬
nũ. sic ꝑ eadem lune ñnamonẽ mẽse. Et ꝑ ĩtegra

Expanded text:
animantibus animas infundat, ideo ante fores Eternitatis describit ut intelligamus quod quicquid intrat Eternitatis gremium, seu parum mansurum seu multum, natura rerum agente intrat, et sic quasi ianitrix hic est, et est intelligendum de natura naturata. Nam quod stellis dividit, Deum verum credo, non quia senex sit, non enim in eternum cadit etatis ulla descriptio, sed mortalium loquitur more, qui longevos etiam immortales senes dicimus. Hic numeros stellis dividit ut intelligamus quia eo agente et ordinante per certum et constitutum ab eo syderum motum nobis tempora distinguantur, ut puta per solis totius celi circuitum habemus annum, sic per eandem l
Abbreviated transcription (Latin):
ato pelegẽs exerdia lapsu. estibuli ustos nulta
logena de coro. Aũ fores nod seldet nuttisq uolars
Depenoẽt mebris aie mnasinanꝭ rendis. E bit Iu¬
ra senes mõe qui iuĩdit astris. Et nuisꝯ stabilosq
moras quih omiã uiuũt. Ac pereñt sipis sã legih
ille recenset. Antͦ deuũ sic descripto subsequit idde
hichabitãt uorio faies distincta metallo. Senla certa
Lons illis glomerant᷑ aena. hic ferrata regẽt illic
argentea cadẽt. Sormia regione domꝰ. Exquih reor¬

Expanded text:
ultu longeva decoro, Ante fores natura sedet cunctisque volantes Dependent membris anime; mansura verendus Scribit iura senex, numeros qui dividit astris, Et cursus stabilesque moras quibus omnia vivunt Ac pereunt fixis cum legibus. Ille recenset etc. Antro demum sic descripto subsequitur idem: Hic abitant vario facies distincta metallo Secula certa locis, illic glomerantur aena, Hic ferrata rigent, illic argentea candent; Eximia regione domus etc. He
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ regia iudoles gr̃ose mlieris inpĩtore / ob adidsas ies etã
et exeo ꝯcepisse filũ quẽ latinũ siluiũ nõĩauit: qui
etã latinꝯ ullio siluis mortuo Imꝑauit:¬
Penestie laciitregis feit flius ut solinq i semiiati
lib ñnoi sccibit iudet᷑ asserere . Et hũt ait preneste
ecã liitatẽ feasse et asuo noẽ nũcupasse diat i
sic Preueste ut zenodotꝰ apreueste ulixis nepore la¬
tini filio ete. De eo aũt nil amp̾liꝰ legi.
De Iunone neptimo et Ioue sacurui filiis et eor

Expanded text:
regia indoles generoso mulieris in pectore ob adversas res in et ex eo concepisse filium, quem Latinum Silvium nominavit, qui etiam Latine Latini regis fuit filius, ut Solinus, ubi  mundi scribit, videtur asserere, et hunc ait Preneste etiam civitatem fecisse, et a suo nomine nuncupasse. Dicit enim sic: Preneste, ut Zenodotus, a Preneste Ulixis nepote Latini filio etc. De eo autem nil amplius legi. De Junone, Neptunno et Jove, Saturni filiis et eor
Abbreviated transcription (Latin):
De Sienca fauna pia¬
i pe ẜilio et coiugefaum seu filia
nuns lronestum de ea sceibat uabiꝯbassius diat eam
fatuã nõĩatam qr nullierib fata caner̃ ꝯsuesset ut fau¬
nꝯuiris Sadem uarro scõibit tance pudiatie fuisse ut
nimoillã dũ inxit p̃ter suũ iiũ madinderit nec
nom̃ eiꝰ audierit. Es ĩo mulieres illi ĩquieto ꝯsueuerãt

Expanded text:
De Senta Fauna Pyci filia et coniuge Fauni seu filia. minus honestum de ea scribat, Gabius Bassus dicit eam Fatuam nominatam, quod mulieribus fata canere consuesset, ut Faunus viris. Eandem Varro scribit tante pudicitie fuisse, ut nemo illam, dum vixerit, preter suum virum, mas viderit, nec nomen eius audierit; et ideo mulieres illi in operto
Abbreviated transcription (Latin):
stia ñ L eoncis nõ dicebat ⁊ar nobilẽ fiusse Iuut¬
iõ diligeniẽ ualachea ⁊masiam trĩani et atlbalino
capy. flumpẽ uecami ẽ Et sic dedit fluĩ nomẽ. Galah.
autͣ ⁊o inciasset nauẽ anfugit. Ego aũt nõ redohĩe famie
gis fuisse filiũ ẜ forsan ali altis nõbilaeuui sic notati ser
Sirmedon filiꝯ fuit fauni ut plaret sitanioi thebande
ubi diar. Proximꝰ eurimiedon an pastoralia faum ade¬
ma prĩs pinꝯq iubas mutat᷑ equinas derribilis filia
reor et mauorte ceuẽto. Talis ent hũt e ut do Eaa di

Expanded text:
 nobilem fuisse iuvenem diligentem Galatheam amasiam tyramni, et a tyramno captus in flumine necatus est, et sic dedit flumini nomen; Galathea autem, cum intrasset navim, aufugit. Ego autem non credo hunc Fauni regis fuisse filium, sed forsan alicuius alterius nobilis viri sic vocati, seu Eurimedon filius fuit Fauni, ut placet Statio in Thebaide, ubi dicit: Proximus Eurimedon, cui pastoralia Fauni Arma patris, pinusque iubas imitatur equinas, Terribilis silvis: reor et Mavorte cruento Talis erit et
Abbreviated transcription (Latin):
.s. Iouẽ Neptitnũ et piutone fuisse filios / qui eo mõtio
nolossi secꝯ infer mare et is acroc̃ abiacentibus regno
suo populꝯ orus appellatus ẽ/ eo ꝙ senus et reçeptor frere¬
Iop eẽt hounu. et ꝙ ingenti cani suo quẽ Cerbarũ appella¬
bat ꝯsueca ẽẽt uinos homies nuadandos apponẽ huic ꝓ¬
serpinã uirginẽ siculã um put᷑tepisset raꝑuit: et ĩregnũ
deportauit suũ/ ẽãꝙ sibi quigeni opulauit. Hec ille

Expanded text:
 Jovem, Neptunnum et Plutonem fuisse filios, qui eo mortuo Molossi, secus inferum mare, et is a circumadiacentibus regno suo populis Orcus appellatus est, eo quod sevus et receptator scelestorum esset hominum, et quod ingenti cani suo, quem Cerberum appellabat, consuetus esset vivos homines trucidandos apponere. Hinc Proserpinam virginem Syculam, cum intercepisset, rapuit et in regnum deportavit suum, eamque sibi
Abbreviated transcription (Latin):
lis maniẽ fuisse: nõ puequã usam dici: quia genuerit eqũ
hominẽ uellicosũ ut Nichilles fuit / a furorenꝰ et . p̃a
Chetis ut oĩc leonaꝰ aquaro dea mumpata ẽ. Equi aute
obiꝙ apud antiquos belloꝵ erãt p̃sagiũ ut diat uirgiliꝰ.
quatuor hic punã omen equos ĩ gramiẽ uioi. Tondetes
lars campũ candore niuali Et p̃r̃ duchises uellũ otrã
hospita portas. Sello armat᷑ eꝗs bellũ hec arm̃tanuiuãt

Expanded text:
lis matrem fuisse, ideo in equam versam dici, quia genuerit equum, id est hominem bellicosum, uti achilles fuit, a furore cuius et ipsta Thetis, ut dicit Leontius, aquarum dea nuncupata est. Equi autem ubique apud antiquos bellorum erant presagium, ut Virgilius dicit: Quattuor hic, primum omen, equos in gramine vidi Tondentes late campum, candore nivali. Et pater Anchises: bellum, o terra hospita, portas:
Abbreviated transcription (Latin):
ne uõ ꝑnfia equũl qui nuin egoreuisset ĩsiluas abiit
eosq coluit. Hinc aũt ãthetide Achillẽ puerũ uiren¬
dacũ au̾int quẽ ip̃e nut̾uit et uoaut et similiter Esar¬
lapiũ Postiemocũ eũ uisitasset hercuiles caũ factũ ẽ
ue uas sahiptaꝵ eiꝯ lornes leueno plita supͣ pedẽ en¬

Expanded text:
inde vero infra equum. Qui cum excrevisset, in silvas abiit, inde vero infra equum. Qui cum excrevisset, in silvas abiit, easque coluit. Huic aiunt a Thetide Achillem puerum commendatum, quem ipse nutrivit et docuit, et similiter Esculapium. Postremo cum eum visitasset Hercules, casu factum est, ut una sagittarum eius Lerneo veneno perlita super pedem ei
Abbreviated transcription (Latin):
Uenerationẽ filiã fuisse plutonis ẜiie affirmat Thesꝰ
maiores aũt lomiies reuereri. Et quĩ ea q̃ lõibus exhi¬
bentͣ et nõ diis plucouis fiuuit filia soro reuerẽna non
ueneratio appelllari. Ex qua aũt ꝯrepta sit matre nõ
habetus. Cũ proserpiriã Scerile fuisse onius effiomẽt.
Mant aũt honori nupta Paulꝯ et ⁊heoꝰ diãt et ex
eo peperisse maiestate ut ssupͣ mõstratũ ẽ Ego exhoc
fginẽto io sentio quod pitueor Dixunꝰ supͣ plrtonem
uiuiciaꝵ dlum/ exquibus diuiais oori reuerentiã sat
ceruiunis. c reuerenna solis exhibeatur ouutibus eniasi
ruertes oegeneres insai puatiq sint hoĩes tante sũt ap̃o
e Chixone
xiͦ Sacurui frͦ qui genuit ochiroer
actanꝯ cañ dizit eũ exo pelopia conceptũ Ciuꝯ orĩgis
talis exotat fabula. Sagurnũ .s. uenustate phillare cap¬
ne cognosceretͣ malpa phillara autẽ exes concubitui
huronẽ toncepit/ pepicos aĩal ab umbilico supͣ hõiem as

Expanded text:
enerationem filiam fuisse Plutonis Servius affirmat. Theodmaiores autem homines revereri; et quoniam ea, que hominibus exhibetur et non diis, Plutonis fuit filia, ideo Reverentia non Veneratio appellari. Ex qua autem concepta sit matre non habetur, cum Proserpinam sterilem fuisse omnes affirment. Hanc Honori nuptam Paulus et Theodontius dicunt, et ex eo peperisse Maiestatem, ut supra monstratum est. Ego ex hoc figmento id sentio quod intuor; diximus supra Plutonem divitiarum deum, e quibus divitiis oriri reverentiam satis cernimus, cum reverentia solis exhibeatur divitibus, etiam si inertes, degeneres, inscii, privatique sint homines, tante sunt apud e Chyrone VI Saactantius tamen dicit eum ex Pelopea conceptum; cuius originis talis extat fabula. Saturnum scilicet venustate Phyllare capne cognosceretur in culpa. Phyllara autem ex eo concubitu Chyronem conc
Abbreviated transcription (Latin):
eIonis surã i. celi disposiarẽ apitus ut post septũ mensẽ
Iann dimioiũ signat/ ad suꝑos redeat ꝓselpina .⁊ segetũ abũ¬
dincis eo ꝙadie saciouid seu amese ĩ mense se pr̃io Inapiant
spice apparer̃ segetũ et ꝓrana susapere et ĩ maturitate
eca deueniie Que grana usq ad Sationis noue tp̃uda pus
suopos comorantue Cheodonay ex lerere ista uensassitmã
ñ. Et dicpret lererẽ satuenifiliã Sicani iegis fiusse cõ¬
ngẽ et slalie reginã i genio cla rissimo preditã: q̃ n m
omedentes nec ullis obnoxios legiby pͥmã Iusialie tẽ¬
iecultero curã excogitauit / et ad murtis instrumẽtes
urcalibus boues ixit et terris semiã dedit. Eoquo
hoiẽs epere put̾se campos duuderk et łi uñũ ꝯuenire
echumano ritu muere/. Exquo auirgilio dictumẽ. P
na ceres unco tereã dimouit arat᷑. pmia dedit fiuped
alimicoq mitia tẽris. Pma dedit legedi cereris sũt omiã¬

Expanded text:
est celi dispositione, agitur, ut post sextum mensem, qui anni dimidium signat, ad Superos redeat Proserpina, id est segetum habundantia, eo quod a die sationis seu a mense in mense septimo incipiant spice segetum apparere et grana suscipere, et in maturitatem etiam devenire, que grana usque ad sationis nove tempus apud superos commorantur. Theodontius ex Cerere ista vetustissimam tum, et dicit: Cererem Saturni filiam Sycani regis fuisse coniugem, et Sycilie reginam, ingenio clarissimo preditam. Que cumcomedentes, nec ullis obnoxios legibus, prima in Sycilia terre culturam excogitavit, et adinventis instrumentis ruralibus boves iunxit, et terris semina dedit, ex quo homines cepere inter se campos dividere, et in unum convenire, et humano ritu vivere; ex quo a Ceres unco glaebam dimovit aratro, prima dedit fruges alimentaque mitia terris, prima dedit leges: Cereris sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nũ melleriũ noĩbas et uinũ nuimpori lac. Et spẽces
nemplo eis ⁊ nomos et impanieos ippared et alia plura
quasi uelit honc faunã ticam cer̃. Pedo quido ego ans big
et acuiciones detestor et omitto libẽs d adoge
De fanuis satis panib et situanis filiis fauni.
ffannos satos et panes atq siluanos diat Theodonnus¬
sfauni fuisse filios. L eouriꝰ no dicebat saturui. De quibis

Expanded text:
ellarium nominari, et vinum nuncupari lac. Et serpentes templo eius innocuos et impavidos apparere, et alia plura, quasi velit hanc Faunam terram esse. Quas quidem ego ambages et circumitiones detestor et omitto libens. CAP. XIII. De Faunis, Satyris, Panibus et Silvanis filiis Fauni. Faunos, Satiros, et Panes, atque Silvanos dicit Theodontius Fauni fuisse filios. Leontius vero dicebat Saturni. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iuisset᷑ ĩ mortẽ obmerituã uirtutis sue qr iustissiuꝰ
fuecas ho ut i yliade dicit lyomieiꝯ/ as ppeniã surno¬
Cumiis suscepta ut ait onidiꝰ Ear uenit entilis
humeros preuo capillis ffilra Centouni quõ quõdõ
ñpha lara flumis i rapidis tapis enixa nocanit. Ochuoe

Expanded text:
irtutis sue, quia iustissimus fuerit homo, ut in Yliade dicit Homerus, ad perpetuam sui nofluminis suscepta, ut ait Ovidius: Ecce venit rutilis humeros protecta capillis Filia Centauri, quam quondam nynpha Cayci Fluminis in r
Abbreviated transcription (Latin):
laciꝰ ⁊ ditiũ ẽ. lhic aũt latiuꝰ lauiẽtibus iex fuit eo tporẽ
qͦ noya deleca d hiit̃q amãtõ dauniregis Aroee sororẽ
ĩꝯugẽ ut ꝑ uirgiliũ p. uarro aũt eoĩli quẽ dͥe ori¬
om̃t lingue latine sceipsit dĩc palanciã enadii filiã fu¬
isse filiãt eiꝯ ĩ rxor̃e / eũq uolũt ꝓsugũ suscepisse eneã.
et uti ex ruso susceꝑat lauint̃ filiã iã turno filio Dau¬
in ꝓmuissẽ debisse uxorẽ. p obre bellũ rngẽs int̾ enẽã
et turiuẽ exortũ ẽ inqͦ latnũ ceadisse diat ẜuiꝰ:

Expanded text:
am dictum est. Hic autem Latinus Laurentibus rex fuit, eo tempore quo Troia deleta est, habuitque Amatam Dauni regis Ardee sororem in coniugem, ut per Virgilium patet. Varro autem eo in libro, que De origine lingue latine scripsit, dicit Palantiam Evandri filiam eius fuisse uxorem, eumque volunt profugum suscepisse Eneam, et, uti ex responso susceperat, Laviniam filiam iam Turno filio Dauni promissam, dedisse uxorem. Quam ob rem bellum ingens inter Eneam et Turnum exortum est, in quo Latinum ce
Abbreviated transcription (Latin):
ulencios eorũdem arca custodiẽ et tenaatate earꝑ cognosea¬
mus. Hanc uiuitatẽ intrate nempẽ fas ẽ Instuni dĩc uiligiꝰ
Nulli fas casto sceleratum insistere limẽ it appareat aut
querere aut suaẽ diuinas absy miusticia nõ posse Inhac
Quutare steiblit Datẽs nõ obstinati inferri su flia ꝗb
atq amuĩstates multi plic̃ hta panxietated̃ et augende
reil labores exe reabiles atꝙ ꝑdenti foriidines quibangnt᷑¬

Expanded text:
custodiam et tenacitatem earum cognoscamus. Hanc civitatem intrare neminem iustum dicit Virgilius: Nulli fas casto sceleratum insistere limen etc., ut appareat aut querere aut servare divitias absque iniustitia non posse. In hac civitate scribit Dantes noster obstinatis inferriatque circumstantes multiplicium curarum anxietates, et augende rei labores execrabiles, atque perdendi formidines, quibus angunt
Abbreviated transcription (Latin):
ioeillus ampiẽdũ eã higinii qui ait latinos plur̃e fuisse
ut i rellgamꝰ poetã abaiti ut solet noĩum sirulitudie
zed quicqiuõ olcãt alii ñ uniũ salis famo urigilio faueat
lirors miturnẽsiũ Inx̃ lyriũ fluuiũ. Oratiꝰ. Et ĩ nautẽ
adalias regiones nõ nãseunt. zes p̾ ditiũ ẽe ꝑ poeticaõ li¬
cennã. Laurẽte morica c̃ sit mniturne̾siũ. Dicũt alii¬

Expanded text:
ideo illud accipiendum esse Hyginii, qui ait Latinos plures fuisse, ut intelligamus poetam abuti, ut solet, nominum similitudine. Sed quicquid dicant alii, cum universalis fama Virgilio faveat, litoris Minturnensium iuxta Lirin fluvium: Horatius "et innantem ad alias regiones non transeunt. sed potest dictum esse per poeticam licentiam 'Laurente Marica', cum sit Minturnensi
Abbreviated transcription (Latin):
orauit supos ut illi mors concederẽt: quo cõesso ab esdte
⁊̃celũ nansiatꝰ d. et in zodiaco locatꝰ et sagiptariueñ
inpatꝰ. Et quĩ ualuetit anspicio eõ corã elestsaraa¬
positã ẽ. Exhis fictionibus Theoꝰ et Bariaã sensum
eho pͥmebant huigmodi Eyuonẽ Iõ Saturni fuũ oict̃p
quia creca apriculturã plurunũ ualuerit. et quia a

Expanded text:
esso, ab eisdem in celum translatus est, et in zodiaco locatus et Sagittarius appellatus; et quoniam valuerit auspicio, eo coram celestis ara apposita est. Ex his fictionibus Theodontius et Barlaam sensum exprimebant huiusmodi. Chyronem ideo Saturni filium dictum, quia circa agriculturam p
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝙ q̃ mores decꝯq iegiũ cla uiuiollã ebiberat / et ebuo
fatta eeat mrgis mirteis admoriẽusq cendit postea
facti penres cõ uesiobrm̃ en ferce ñd posset illi saraoes
demlisse houores De fauno uõ hoc et ffauna ꝙ dii fatti¬
⁊ fatua iõe faunꝰ et eadẽ faina. Dicti sunt auts fannꝰ et

Expanded text:
ontra mores decusque regium clam vini ollam ebiberat, et ebria facta erat, virgis mirteis ad mortem usque cecidit, postea facti penitens, cum desiderium eius ferre non posset, illi sacros detulisse honores. De Fauno vero hoc, et Fauna est Fatua, idem Faunus et eadem Fauna. Dicti sunt Faunus et Faun
Abbreviated transcription (Latin):
pa pauera somni quietẽ p̃stare/ ꝑ quã quietẽ ⁊ diuissio
ulture ingelligenda ẽut possit rerro s ob rat᷑ missibñ
emunctos humores reassutuere ⁊fedire aũt ad suꝑos
rapta prospina i habundantia fugũ nõ p̃õt iuton¬
uẽti qri gebma moli punia pustauãt / ꝑ que intelligeto¬

Expanded text:
quietem prestare, per quam quietem intermissio culture intelligenda est, ut possit terra ob intermissionem emunctos humores reassummere. Redire autem ad Superos rapta Proserpina, id est habundantia frugum, non potest incontinenti, quia grana mali punici gustaverat, per que intellige
Abbreviated transcription (Latin):
et uibes. ã seniõ longa p̾lacidos ĩ pace regebat hũc fauia
et nĩpha genpũ laurẽte marica. Ace punrꝯig. Iustuꝰ¬
deunte heraile exhistania ge rioue suꝑato fauni filiã pa¬
passe. et ex eoꝯubita filiũ suscepisse latmũ. Soriuꝯ aũt
refeit souĩ exiodũ eo i liͦ quẽ aspidopiã uotat latinũ
Slixis et uiras fuisse filiũ: quã nõ nulli maricã uocant᷑

Expanded text:
et urbes iam senior longa placidas in pace regebat. Hunc Fauno et nympha genitum Laurente Marica accipimus, Fredeunte Hercule ex Hispania, Gerione superato, Fauni filiam vitiasse, et ex eo concubitu suscepisse Latinum. Servius autem refert secundum Esyodum eo in libro, quem Aspidopiam vocat, Latinum Ulixis et Cyrcis fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
faceꝰ immorcalẽ Int̾deĩ lacte uiiiiͦ mitͥebat noctu Clã igne
cbruebat / atq p̃ter ꝙͣ soliti erãt mortales crescebat pueꝵ.
do ñ miraret᷑ p̃r Cã nocturno tpore obseruauit ꝙo
Lamauit. Ex quo rrata Ceres Eleusũ exaĩauit at crop¬
et ureũ oraconibus uiuctũ dedit. quibus ile uitõ orbẽ
issu Cereris Taptholomio regnũ rrãdnidit qui ibiod op¬
pioum iustituit/ quod ex pr̃is sui nomiẽ a ppellauit E¬
lusiũ et Coreri sacea pͥmus iustituit que Tosinopharia
fumũ fuisse puceũ et cuiꝯdam panꝑis nullieus flũ¬

Expanded text:
alem reddere, interdiu lacte diuino nutriebat, noctu clam igne obruebat, itaque preter quam soliti erant mortales, crescebat. Cum hoc pater miraretur, nocturno tempore obseruauit, clamauit. Illa irata Eleusium exacurrum draconibus iunctum tradidit, quibus uehens orbem ssu Cereris Triptolemo regnum dpidum constituit, quod ex patris sui nomine appellavit Elusium, et Cerere sacra primus instituit, que thesmophoria nfirmum fuisse puerum, et cuiusdam pa
Abbreviated transcription (Latin):
uo desgnatus quam gnẽ eẽ uoluer ut ait oup̾uis
Nec almouestam ꝙ iuam intellie fiamam. Nataq
desomima corpora nulla uides iuie gitũr uirgo est
⁊ semiã nulla remittit Net rapit igꝭ hanc diat Alhe¬
deħ iultutẽ fuisse Iouis/ expones ꝙ exd igne inferiori
ceresse alatir nignis Ego autĩ p̃ntronũ redo Damenta¬

Expanded text:
 designatur, quam ignem esse voluere, ut ait Ovidius: Nec aliud Vestam, quam vivam intellige flammam, Nataque de flamma corpora nulla vides. Jure igitur virgo est, que semina nulla remittit, Nec rapit etc. Hanc dicit Albericus nutricem fuisse Jovis, exponens quod ex igne inferiori celestis alatur ignis. Ego autem contrarium credo,
Abbreviated transcription (Latin):
cem olim egi pui nocauer̃ bimestie Tamestrẽ ali¬
chades decemn mẽsũ in equalũi ueteres habuere po¬
mani sus ⁊omulo rege pͥmio. Cui Numa pompilis
qui antiquissimus ebreoꝵ fuit qnuiꝰ et abhismarliti
i hodiẽnũ usꝙ seruat᷑. Santecũ inult᷑as iutealanones
amuꝰ talis eyquireret ne ferie mẽsiũ hyemales̃s
ẽẽ ꝯͣtingerẽt aut sacͣ hyemalia effticerentur estuia
mꝯ iuliꝯ Cesar ꝯsudãtu suo tertio annũ ad solis c̃su
equauit enq dier Cll lxou cũ quadrate ẽẽ ystitut
eo/ ꝙ comꝑissec loe inspañio Sołe fere iodiaum om̃e
cirauisse. Et qũi quariansille singulis apponer̃ annis
uidebatur diffiale insttuit ut quarto annoannꝰ elt
semꝑ diep cat .Lxuii. diem illam sebruario mensi
ad̾iens hac informa ne auttꝰ inderetuis ut ui El hai¬
tii bis diceretus. si ouobus ꝯtinuis diebus inquibus ueni¬
re ꝯmigeret / et hic bise ocꝰ ẽ. hunc aũt lannũ iomanꝰ
qulese mamo iu cepere/ ob martis reidentiã aquo miesis

Expanded text:
tem olim Egyptii habuere bimenstrem, trimestrem Archadas, decem mensium inequalium veteres habuere Romani sub Romulo rege primo, cui Numa Pompilius qui antiquissimus Hebreorum fuit annus, et ab Ysraaelitis in hodiernum usque servatur. Sane cum multas intercalationes annus talis exquireret, ne ferie messium hiemales esse contingeret, aut sacra hiemalia efficerentur estiva, Gaius Iulius Cesar, consulatu suo III, annum ad solis cursum equavit, eumque dierum CCCLXV cum quadranteeo quod comperisset hoc in spatio solem fere zodiacum omnem circumisse. Et quoniam quadrantem illum singulis apponere annis videbatur difficile, instituit ut quarto anno annus esset semper dierum CCCLXVI, diem illam Februario mensi addens, hac in forma, ne auctus videretur, ut VI Kal. Martii bis diceretur, scilicet duobus continuis diebus in quibus venire contingeret, et hic bisextus est. Hunc autem annum Romani a mense Martio incepere ob Martis reverentiam, a quo mensis
Abbreviated transcription (Latin):
Sut pluro sua pulchritudiẽ raperetiu. Et obiõ flexoar¬
e uigiẽ uil taletimentẽ ia puit/ et ad inseros detulit
et sibi forugio opulauit. huit pasaꝑ ueneracionẽ seu reue¬
eham feia fuisse dñt et Tricerberũ carũ iogni iustodem¬
arbiũs. hec ego sic iutellig̃nda existuno ũ iuy fulgentũ
Pluso latine sonet diuinas. Et iõ dispater quasi ouunart
pater alatiuis appellatur et diuicas ꝑitutas interras
sistore aut exteteris effodi clariuu sit. Et terra uotat᷑
ꝯpuis ut supͣ sepius dictum ẽ morito pluto opis ciatui filiꝰ.
non dum auro comꝑtol et sSaturuꝯterrã colero donlorit plu¬
tonps dictus est paterr / Creditis diuiais ferrea liuitas et lai

Expanded text:
 Pluto sua pulchritudine caperetur, et ob id flexo curru virginem nil tale timentem rapuit, et ad Inferos detulit, et sibi coniugio copulavit. Huic insuper Venerationem seu Reverentiam filiam fuisse d. Hec ego sic intelligenda existimo, cum iuxta Fulgentium Pluto latine sonet divitias, et ideo Dispiter, quasi divitiarum pater a latinis appelletur, et divitias perituras in terris consistere, aut ex terris effodi clarum sit, et terra vocetur Opis, ut supra sepius dictum est, merito Pluto Opis dicitur filiusnondum auro comperto, et Saturnus terram colere docuerit, Plutonis dictus est pater. Divitiis ferrea civit
Abbreviated transcription (Latin):
et ut plurimiũ fetidi oris. Et quia ꝯsilio et astutia qua
uĩne uoalẽt annosi ualuit ip̃s. Obuolutũ añt capite
ioualuee ut fusclm sideris saturu aspectũ et fuglen¬
s haditũ et oculltã saiturinoꝵ saganiam cogitationes
atq simulaniones designorent Saroũaũt dipera
qr oo orauitatẽ nẽdroꝵ tardi sunt senes ad pressum
taiol adrram cardum et ipim planere corpus motu.
Nam fere in xxx anuis cursu sus orbem ibdiaa per¬
fuit quod in longe minori spano ceteri facĩt sordioñ
noͣ ideo puts fictum quia rinpuros habeat Satunꝰ
pstor mores/ Seu quia more loereri regno pulsus ĩt
inuiẜia constitutus ad Ianũ susce ptorẽ suũ sord datꝰ
acressit ⁊ uestibus imiẜiam precendentibus muibutut¬

Expanded text:
et ut plurimum fetidioris, et quia consilio et astutia, qua et ut plurimum fetidioris, et quia consilio et astutia, qua summe valent annosi, valuit ipse. Obvolutum autem capite ideo voluere, ut fuscum syderis Saturni aspectum et fugientis habitum, et occultam Saturninorum sagaciam, cogitationes, atque simulationes designarent. Tardum autem dixere, quia ob gravitatem membrorum tardi sunt senes ad incessum, tardi ad iram, tardum et ipsum planete corpus motu; nam fere in XXX annis cursu suo orbem zodiaci perficit, quod in longe minori spatio temporis ceteri faciunt. Sordidum vero ideo fictum puto, quia impuros habeat Saturnus prestare mores. Seu quia more veteri regno pulsus, et in miseria constitutus ad Janum susceptorem suum sordidatus accessit, id est vestibus miseriam pre
Abbreviated transcription (Latin):
emulatoie iaccatorem et cogitaniõit ꝙ plreiẽ / atq ꝓ
pundi consilii tardũ ad iram sed iedeuocabilẽ fore bo¬
nũ neauini np̃iẽtem ꝑrpulatoremq locoꝵ Est p̃r̾ea
significatõ opis aõagercturã spectantis mẽsuranonu
ceerapatq diuisionũ peregrina cionũ lonpare atola¬
uouosarum carcerum tristiniarum atq meroꝵ et uo¬
lucionũ aĩorũ frandũ et efflicionũ destructionũ amis¬
sionũ moͣtuoꝵ et eoꝵꝭ reliquiaꝵ uituꝑacionũ ac latioa¬
niorum effossorũ et sepiaceorũ it inspilionũ magoꝵꝭ
et iuliũ honituũ et spadonũ. Que omip̃ ꝙͣ ꝯforuiia
sint saturno h oñii accabrtis quouiã fane indebit oci¬
larꝯ homo et proparte etiã psequentious tanpentur
nõ appono. No idere suꝑlẽ / quantũ saturnio dequo
ẜuio ꝯformpa sent Mesth aute fingit᷑ ut melanconica
Iomplepio es exili irstina oñdatui senex. Et qr nont
erat quando pulsus ẽ et quiã turpis fatiei sint senex

Expanded text:
simulatorem, iactatorem, et cogitationis quam plurime, atque profundi consilii, tardum ad iram, sed irrevocabilem fere, bonum, nemini cupientem, populatoremque locorum. Est preterea significator operis ad agriculturam spectantis, mensurationum terrarum atque divisionum, peregrinationum longarum ac laboriosarum, carcerum, tristiarum atque merorum, et involutionum animorum, fraudum, et afflictionum, destructionum, amissionum mortuorum et eorum reliquiarum, vituperationum ac latrociniorum, effossorum etiam sepulcrorum, et vispilionum, magorum, et vilium hominum et spadonum. Que omnia quam conformia sint Saturno homini attributis, quoniam facile videbit oculatus homo, et pro parte insequentibus etiam tangentur, non appono. Sed videre superest quantum Saturno, de quo sermo, conformia sint. Mestus autem fingitur, ut melanconica complexio et exilii tristitia ostendatur. Senex, et quia tunc erat dum pulsus est, et quia turpis faciei sint senes,
Abbreviated transcription (Latin):
rapitun  quande semen sulas miectu nõ reddituis. quoo
aligũ contitgit / ob nimpũ frequentatam sationẽ exqua
ades c̾ra bons humore entiugitur ut exhaustatne¬
queat dari rurectis semibus initipuẽtum ħiinc nredat᷑
Ceres ⁊ agicicultores qui teresi dia pñt homiẽs i steu¬
mẽta fiangit puralia i frustia opdiata rognosat et ne¬
sis facbus ⁊ exustone agror ꝑ quã humores adileisi
qui sũt noca terre suꝑficẽ exhalant et ulit uales ab

Expanded text:
rapitur, quando semen sulcis iniectum non redditur, quod aliquando contingit ob nimium frequentatam sationem, ex qua adeo terra bono humore emungitur, ut exhausta nequeat dare iniectis seminibus nutrimentum. Hinc turbata Ceres, id est agricultores, qui terrei dici possunt homines, strumenta frangit ruralia, id est frustra operata cognoscit et nesis facibus, id est exustione agrorum, per quam humores adversi, qui sunt circa terre superficiem, exalant, et ut
Abbreviated transcription (Latin):
ario deo qui llustranonũ põtẽs soiat᷑. Creditiu lustedni
aũt eo m̃ese Quiitatẽ nocẽe erat qͦ statur ut Iux̃ diis
manibus soluerent rgꝭ his plibats quid hee fittio hist¬
ii cederat. plutonilar cognomẽ fuit Ageselao pors
omnoetis optigerer esy plago orientis/ exqua luxiuor¬

Expanded text:
lustrationum potens creditur; lustrare autem eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut iuxta diis Manibus solverentur etc. His prelibatis, quid hec fictio hystvi cederet, Plutoni, cui cognomen fuit Agesilao, pars occidentis obtingere
Abbreviated transcription (Latin):
redenuttes ꝯficiũt ut si omnes suit inprincpidiriets
muẽ repetreri anuus tuc̃ maginius etrit ꝑfectus. Hoc
piei undsitmode putaner antiqui ut idẽ pensorinꝰ oñ¬
dit Diat autẽ Aristarcũ putos se hunc annũ ꝯfic
exannis uertentibus. m.cccc. lxxhoiiii. Aretẽ uero
biratirũ ex .m. dic .lii. heracditum et linũ ex .m.¬
o.ccc. Clionem ex .m.diccc.lxxxiiii. or pheuinex
M.xx. Casanõrũ extricies se xies centũ iilit. hec ille
Tulliꝯ quibẽ abitiori iud̾ecur ex xuͫ anii confia.¬

Expanded text:
s in principio Arietis invicem repperiri, annus tunc magnus erit perfectus. Hoc fieri diversimode putaverunt antiqui, ut idem Censorinus ostendit. Dicit enim Aristarcum putasse hunc annum confici ex annis vertentibus II cccclxxxiiii, Arethem vero Dyracinum ex vdlii, Heraclitum et Lynum ex xdccc, Clionem ex xdcccclxxxiiii, Orpheum ex cxx, Cassandrum ex tricies sexies centum milibus. Hec ille. Tullius quidem arbitrari videtur ex XV annis confi
Abbreviated transcription (Latin):
De lroni pͥma Sacuru filia
nõ feniinã ses morẽ oicit et latine ser pentanũ appellui
et ab egiptis iutꝰ sidera collocatum sudcum sonet lati
cs̃us ne iudeatur ꝙ tpus nascatur eyotem pore pcta ipons¬
dtimensione anpienoa puto. Et quĩ gren a lioni Colqtis
uocãt labros pestor quos nos uocamꝮ annales hant e¬
mẽsionẽ liolum neteresannũ intellexisse puto qd dami
dum crecili adeo reuolutũ ut deuorare ore caudamsiude¬
sic Cronis erit illa temporis dimensio quã annũ uoata¬
mius Slohũc annũ desipnadum Censorinus inlibro quĩ
de natali dre scerpsit ad lerellum longam desxibie histo¬
riam iut aslaniones annoꝵ acq mansiũ et Idieꝵ dĩm¬
nuciõed ãdoicionesq plurias apponẽs et duo̾ sorũ insu

Expanded text:
e Croni I Saturni filia. non feminam sed marem dicit et latine Serpentarium appellari, et ab Egyptiis inter sydera collocatum. Sed cum sonet latine tempus, ne videatur quod tempus nascatur ex tempore, pdimensione accipiendam puto. Et quoniam Greci a Croni cronicas vocant libros gestorum, quos nos vocamus annales, hanc dimensionem Cronim veteres annum intellexisse puto, quod etdum circuli adeo revolutum, ut devorare ore caudam videsic Cronis erit illa temporis dimensio, quam annum vocitamus. Ad hunc annum designandum Censorinus, in libro quem De natali die scripsit ad Cerellum, longam describit hystoriam intercalationes annorum atque mensium et dierum diminutiones additionesque plurimas ap
Abbreviated transcription (Latin):
ultunnũ in italiã fugit ut restatͣ uirgiliꝯ dices pene
abecheres uenit sacuruꝰ olimpo Aruiciouis fisgens
et regnis exul adempns In icallia aut ut diat cno¬
biꝯ aiano susceptꝰẽ. Et genus indoale ac dispesano
moribus alns Iompouĩt Legesq dedit lnm̃q udcan
pratuit lus qũe atuisset ruto mioris. uleaque¬

Expanded text:
um in Ytaliam fugit, ut testatur Virgilius dicens: Primus ab ethereo venit Saturnus Olympo, Arma Iovis fugiens et regnis exul ademptis etc. In Ytalia autem, ut dicit Macrobius, a Iano susceptus est. Et: genus indocile ac dispersum montibus altis Composuit legesque dedit Latiumque vocari Maluit, his quoniam latuisset tut
Abbreviated transcription (Latin):
ige agentẽ uolũt. Philocorꝰ insuꝑut appareat nõ
solumi ycaloꝵ hant fuissa pasaucã liait sacurno et
Apollo phanes oritꝰ dint inspico carimiẽ saturnũ q̃i
sactũ nuniẽ. Nus n geece serfficꝰ dĩ aut Satorem
num qi ominũ sensum cradu omp̃ Romani aute

Expanded text:
iuge agentem volunt. Phylocorus insuper, ut appareat non solum Ytalorum hanc fuisse insaniam, dicit Saturno et Apollophanes comicus dicit in epyco carmine, Saturnum quasi sacrum num, nus enim grece sensus dicitur, aut satorem num, quasi divinum sensum creantem omnia e
Abbreviated transcription (Latin):
n ⁊ frgnis eẽt filio ĩ litolianib uenisset celi fili¬
mun diltum q̃d solea mus eos quoꝵ hurnu mirentr
noiẽmus. Sunt hec quidem similiauer nõ tam̃ uo
quia ꝯstat etiã tum ad regnaret ita eẽ hĩtum potuit
sic argiunẽtari. Saturnũ cũ potentssuũꝰ rex eet̃od
retinenda ꝑentum sugrũ memoriã / moia eoꝵ¬

Expanded text:
 esset a filio in Ytaliamque venisset, Celi filium dictum, quod soleamus hos, quorum virtutem miremur, nominemus. Sunt hec quidem similia veri, non tamen vera, quia constat etiam tum cum regnaret ita esse habitum. Potuit sic argumentari Saturnum, cum potentissimus rex esset, ad retinendam parentum suorum memoriam, nomina eo
Abbreviated transcription (Latin):
temporis spacia ariuisq p̃teried insacabiut explecur.
Et l quealiuq addeuoraionẽ fuiorpectmũ De emissione
irporẽ fiuges extia eyto deuorenciu omnes intpora
ab eobemi ipore agence deo anno sequẽti redount᷑ Obhãt
futionẽ cib ignaris miniẽ intellectã añonullis cedditũ ẽ
oerestabilẽ Alum sacroꝵ ritum a pud̾ quasdam uarbareas
naciones exortu. Quo .s. sacurno quidã ne dũ alios
suatos i molabant pos q̃i ad iustar illius actieri. Mac̾tiꝯ
ꝑ cpus Igales ĩmucauit/ iussitq locolzumanoꝵ capit

Expanded text:
xpletur etc. Et hoc quantum ad devorationem filiorum dictum; de emissione in tempore fruges ex terra, esto devorentur, omnes in tempore, ab eodem tempore, agente deo, anno sequenti redduntur. Ob hanc fictionem ab ignaris minime intellectam, a nonnullis creditum est detestabilem illum sacrorum ritum apud quosdem barbaros nationes exortum, quo scilicet Saturno quidam, nedum alios, sed natos immolabant proprios, quasi ad instar illius acturi. Macrobiushoc apud Ytalos immutavit, iussitque loco humanorum capit
Abbreviated transcription (Latin):
ceret prem̃ coranũ Alũ appellauit et miem cerrã ut hac
mntaoẽ nom̃ fulporẽ sue ouginis ampliaret igꝭ. De opi aũt
quige nuuta sup̃ octãsunt. Cñ deuorasse filios et euomisse
neret regiiũ nõ ditano fiẽ pactionẽ huĩt omdendi om̃e mo¬
scolmã prolem que ase ggierecturl Uer qui nascebantur
mascoli clam ab eo a hinge ẜuabantus eiq pñcabant᷑ feiẽ.
Et sit assumꝑti indent᷑ filñ quãtum ad saturũ et cũt eruis¬
si ad ĩ illaonẽ suam adidsus eltanũ comꝑuere. Lirm aũt

Expanded text:
hac mutatione nominum fulgorem sue originis ampliaret etc. De Opi autem coniuge multa supra dicta sunt. Eum devorasse filios et evomisse neret regnum, cum Tytano fratre pactionem habuit occidendi omnem masculinam prolem, que a se gigneretur; verum qui nascebantur masculi clam ab eo a coniuge servabantur, eique presentabantur femine, et sic absumpti videntur filii quantum ad Saturnum, et tunc emisse cum in ultionem suam adversus Tytanum comparuere. Circa aut
Abbreviated transcription (Latin):
institucionĩ scoibit. Lactanꝰ Qui añ alia uetores
pĩl Sororẽ suaimi sacro pñxere cõuubio / eiq ex ea suste¬
ros plures asceipsisse filios: Quos aliqui ferint deuo¬
rasse oms/ et euelstigio euontisse ⁊ lo nulli ẜuatũ Iouẽ
opis frande et illiloco eiꝰ adoit lapidem pntanmoq̃i
illl xeperisset opis nolũt. pret̾ea illũ elo pũ uirilia
absaoisse falte quoo illi aioue factũ diauit. Alii pĩqui

Expanded text:
cribit Lactantius. Cui ante alia veteres Opim sororem suam sacro vinxere connubio, eique ex ea susceptos plures ascripsere filios. Quos aliqui ferunt devorasse omnes, et evestigio evomisse. Nonnulli servatum Iovem Opis fraude, et illi, loco eius, addit lapidem presentatum, quasi illum peperisset Opis. Volunt preterea illum Celo patri virilia abscidisse fal
Abbreviated transcription (Latin):
uoli nõ oroine certo iutrebar quuimout memora
repũtabat. Pret̾ea sit mũs huc / nũt illuc ocłos  pel¬
lebã et sunios pͥmo aliꝙ̃ diũ archadũ ĩnõnũ ꝯ̃sidera¬
u idtices et nemorosa decliuia mecũ dicẽs. ¶ pos ĩ¬
duit merarriꝗ ꝑuens ꝑ illos diurebat. Diaua choros
Discurebat achlas et ꝑuus adhuc parchenopesꝯ
sueuit agittr ceruos. In illis colisto locuit irgo. Iñ
epẽte reuolutꝰ. litꝗ aspexi No dicã achenad seo
ecludem fere ꝯsciptum ꝑñũq uestigiũ intuerer ris
nẽ mõtalitatis pusana puditia quibus decepta uetu
⁊uẽ uenisse restat. ĩ mouẽ ꝓferto nos et nr̃a o¬
luũt oĩa elleri passu. Actũ qułitumamq exinani¬
ta mitas ym̃o ponius auitars bustũ eet / memo¬
dioꝵ om̃m decbre q̃nt̃a regum dñcũq gloria qua¬
ta iusgui potenia quãta iuttoriar falgore spledida
ũ dubum fuerit et exhorrni uides oĩã subtuepi
iuinaꝵ tã temploꝵ ꝙ̃ ediũ tumulo deiecta iacere

Expanded text:
videre, non ordine certo intuebar, quin imo, ut memoria representabat preterita, sic nunc huc nunc illuc oculos impellebam. Et summos primo aliquandiu Arcadum montium consideravi vertices et nemorosa declivia, mecum dicens: Hos incoluit Mercurius puer, per illa ducebat Diana choros, discurrebat Athlas, et parvus adhuc Parthenopeus consuevit agitare cervos, in illis Calysto latuit virgo. Inde repente revolutus in litus, aspexi non dicam Athinas, sed earum dum fere consumptum parvumque vestigium intuerer. Risi nostre mortalitatis insana iudicia, quibus decepta vetusfinem venisse testantur. In mortem profecto nos et nostra corruunt omnia celeri passu. Attamen, quantumcunque exinanita civitas imo potius civitatis bustum esset, memodecore, quanta regum ducumque gloria, quanta insignis potentia, quanto victoriarum fulgore splendida iamdudum fuerit, et exhorrui videns omnia sub turpi ruinarum tam templorum quam edium tumulo deiecta iacere.
Abbreviated transcription (Latin):
De Euanne p. Marts fi  et Capinei quige
uannes ut theͦ placet marcis fuit filio ex thebe A sopi flu¬
inpõ ꝯuige suscepta que quioe ⁊uanlies ꝯmix fuit Catpanei
isolentissimi homĩs et exeofiliũ peperit quẽ scelestenũ
apus chebad eiꝰ fuueralia exercerenturs poneretuiq capa¬
iei adauei semiuscũ ĩ rogũ sexe nõ potes tã ĩgenrẽ animi

Expanded text:
De Evanne X Martis filia, et Capanei coniuge. Evannes, ut Theodontio placet, Martis fuit filia ex Thebe Asopi fluminis coniuge suscepta. Que quidem Evannes coniunx fuit Capanei insolentissimi hominis, et ex eo filium peperit, quem Stelenum apud Thebas eius funeralia exercerentur, ponereturque Capanei cadaver semiustum in rogum, ferre non potens tam ingentem animi
Abbreviated transcription (Latin):
sut et ibi ĩnuãu lles mine q̃ inflatoꝵ iominũ iela sũt adeo
ut nõnunq hid tiũ conficiantur uella / nii seperupẽq fa¬
uint Iomẽs qui magnaminant᷑ Sic et ibid̃e t sissime
uirtꝰd̃ quod ideo diar/ quia exquolromio bellors sit ot¬
latꝰ̃ plurimũ sit robustus/ et ualeus sit auudax et adusi
ribenna fortis et constans Quouiã he uirtutes ĩef¬
fusiones sarguinũ et oiutionẽ ĩnbuũ ĩ predã tendũ tu¬
tes eẽ mdentur eoꝙ ĩ aliorũ tustiniã oꝑantur Est ñ

Expanded text:
nflatorum hominum tela sunt, adeo ut non nunquam his tantum conficiantur bella, cum sepe minus faciunt homines qui magna minantur. Sic et ibidem tristissima Virtus est, quod ideo dicit, quia esto homo bellorum sit oculatus plurimum, sit robustus, et valens, sit audax et adversus incumbentia fortis, et constans, quoniam he virtutes in effusionem sanguinis, in dirutiones urbium, in predam tendunt, tristes esse videntur, e
Abbreviated transcription (Latin):
fiendores egregios eximiã glañ potenciã iexhaustã
et q̃ slultoꝵ iubico regũ infiuita sũt rõmeda. Ulec iui¬
merito Iouis litq pnonie ideñ secretarii facti dũ q̃d
ao eos actinet/ q̃i exspenila deitand p̃sumptuoso speala¬
en aĩo et tñt ⁊ Innonis desideriũ richirh̃/ drohos regios fastꝰ
alid ꝙͣ sit stolido Iũdiaio aibitranuut. Cũc aũt Iuuonaẽ int̃¬

Expanded text:
haustam et que stultorum iudicio regum infinita sunt commoda. Nec immerito Jovis atque Junonis videmur secretarii facti, dum quod ad eos attinet, quasi ex specula deitatis, presumptuoso speculamur animo, et tunc in Junonis desiderium trahimur, dum hos regios fastus, aliud quam sint, stolido iudicio arbitramur. Tunc autem Junon
Abbreviated transcription (Latin):
pnceps caruales dẽti sũt fres: Sĩc cutiliꝰ semunꝯ̃i libris p̃o¬
tficalibus memorat: Hic putia õnũ pͥmꝰ rmanis exodecẽ
ml̃sious ordiauit quoꝵ pͥmũ amartẽ pri a ac̾tud ap¬
pellauit pterea ẽẽ chui fore pr̃es instituut qugo genaioio¬
mimpauit. Eꝗ exhis nascebantius pr̃im dicebantur . In¬
de sedato sabiugis obraptũ nuliebiũ sbello rpłmũ diuisit
intias et sequitũ nes centurias descorpsit et salin mulca
guis nctoriaꝵ dũ apuo cappeas paludeshadrẽ tesendĩ
byeelatũ ꝯtionẽ irẽt/ dhorta subito ile pestate max cũfiogore
eet tlonituoꝵstre pitu prgẽti ato deso q̃rẽtd̃ abeont

Expanded text:
inceps Arvales dicti sunt fratres, sicut Rutilius Geminus in libris poninceps Arvales dicti sunt fratres, sicut Rutilius Geminus in libris pontificalibus memorat. Hic insuper annum primus Romanis ex decem mensibus ordinavit, quorum primum a Marte patre Martium appellavitui ex his nascebantur, patricii vocabantur. Inde sedato Sabinorum ob raptum mulierum bello, populum divisit in curias, et equitum tres centurias descripsit, et alia multa gnis victoriarum, dum apud Capreas paludes ad recensendum exercitum concionem haberet, cohorta subito tempestate maximo cum fragore celi et tonitruorum strepitu, ingenti atque denso nymbo cont