comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ animus. ꝑsertur ilo si uicia non dep̾mant. Quemadino
dum corpoꝵ nr̃oꝵ hĩtus erigitur et spectat in cęlum: ita ãĩ¬
mus cui in quantum uult l porrigi. In hoc natã rerum foͣ¬
matus est. ut paria diis uelit. et sic utatur suis uirib ac se
in spacium suum extendat. non aliena ui ad summam
nitit᷑. Magnus erat labor ue in cȩlum. redit cum hoc iter¬
nactus est uadit audacter contemptor omnium. Nec ad pe¬
cuniam respicit. aurumq et argentum illis in quib iacuẽ
tenebris dignissima non adhunc aestimat Splendormi
quo impitiores uerberant oculos et auerterunt a celo ex qꝰ
illa sccreuit cupiditas ur̃a et effudit. Scit inqͣ alibi positas ẽe
diuitias. q̃ quo congernt᷑. animum impleri debere non ar¬
cam. hunc imponere domino rerum omnium licet. hunc
in possessionem rerum naturȩ inducere. ut suarum possessi¬
onum orientis occidentisq terminus fiat deorumq ntui

Expanded text:
noster animus, perfertur illo, si vitia non deprimant. Quemadmodunoster animus, perfertur illo, si vitia non deprimant. Quemadmodum corporum nostrorum habitus erigitur et spectat in caelum, ita animus, cui in quantum vult licet porrigi, in hoc a natura rerum formatus est, ut paria dis vellet. Et si utatur suis viribus ac se in spatium suum extendat, non aliena via ad summa nititur. Magnus erat labor ire in caelum; redit. Cum hoc iternactus est, vadit audaciter contemptor omnium nec ad pecuniam respicit aurumque et argentum illis, in quibus iacuere, tenebris dignissima, non ab hoc aestimat splendore, quo inperitorum verberant oculos, sed a vetere caeno, ex quo illa secrevit cupiditas nostra et effodit. Scit, inquam, aliubi positas esse divitias quam quo congeruntur; animum impleri debere, non arcam. Hunc inponere dominio rerum omnium licet, hunc in possessionem rerum naturae inducere, ut sua orientis occidentisque terminis finiat deorumque ritu
Abbreviated transcription (Latin):
est ut aliquis parum constans ad custodienda optima cu¬
uis iudicium labat etiam nunc et incertum est. Desidẽt
oculorum. atq aurium cet̾orumq sensuum bonam ua¬
litudinem et non foedum aspectum corporis et hĩtu mãẽ¬
te suo. Etatis p̃terea longuis spacium per hanc potest nõ¬
non poenitenda agitare. Ut impstõ uiro huic malicia eius
uis quȩdam inest: quia animum hẽt mobilem ad praua. Il¬
lum agit arens maliciam. et ea cogitata abest. De bono nõ
est adhuc honus s in honum fingit᷑. Cuicunq aũt deest
aliquid ad honum malus est. S cui uirtus animusque
in corpore pñs. hic deos equat. illo tendit originis sua
memor. nemo improbe conat̾ ascendere eo de descẽ¬
derat. Quid est aut̃ cur non existimes in eo diuini aliqd
existere qui dei pars est: Totum hoc quo cõtinemur. et
unum est et deus et socii sumus eius et membra. Capax ẽ

Expanded text:
est ut aliquis parum constans ad custodienda optima, cuest ut aliquis parum constans ad custodienda optima, cuius iudicium bibat etiamnunc et incertum est. Desideret oculorum atque aurium sensum, bonam valitudinem et non foedum aspectum corporis et habitu manente suo aetatis praeterea longius spatium. Per hanc potest non paenitenda agi vita, at inperfecto viro huic malitiae vis quaedam inest, quia animum habet mobilem ad prava. Illa apparens malitia et exagitata abest ; non est adhuc bonus, sed in bonum fingitur. Cuicumque autem deest aliquid ad bonum, malus est. Sed Si cui virtus animusque in corpore praesens, hic deos aequat, illo tendit originis suae memor Nemo inprobe eo conatur ascendere, unde descenderat. Quid est autem cur non existimes in eo divini aliquid existere, qui dei pars est ? Totum hoc, quo continemur, et unum est et deus; et socii sumus eius et membra. Capax est
Abbreviated transcription (Latin):
cum illum hinc urinȩ difficultas torquẽt: hinc insanabi¬
lis exulcerati dolor uentris. Quare gͦ incredibilia ista st̃
apud eos qui uirtutem colunt. cumꝰ apud eos quoq repi¬
et humillime mentis. aiunt in sũmis doloribus in sum inis
calamitatib sapientem nec miserum futurum nec bt̃m. At¬
qui hoc quoq incredibile est ĩmo incredibilius non uido
II. quomõ in infinitum agatur e fastigio suo deiecta uirtꝰ
aut bt̃m p̃stare deb. aut si ab hoc expulsa est non prohi¬
bebit fieri miserum. stans non põt mitti. aut uincatur i¬
oportet. aut uineat. Diis inquit ĩm ortalib solis et uirtus
et bt̃a uita contingit. Nobis umbra quędam illorum i¬
bonorum et similitudo accedimus ad illam non pueĩ¬
mus. Ratio uero uero diis hominib q cõmunis est. ħ
in illis consumata est: in nobis consum abilis. S ad despa¬
tionem nos uicia nr̃a plucunt. Nam ille alter secundus

Expanded text:
cum illum hinc urinae difficultas torqueret, hinc insanabicum illum hinc urinae difficultas torqueret, hinc insanabilis exulcerati dolor ventris. Quare ergo incredibilia ista sint aput eos, qui t HUMILLIMcalamitatibus sapientem nec miserum futurum nec beatum. Atqui hoc quoque incredibile est, immo incredibiles. Non video enim, quomodo non in infimum agatur e fastigio suo deiecta virtus. Aut beatum praestare debet, aut si ab hoc depulsa est, non prohibebit fieri miserum. Stans non potest mitti; aut vincatur oportet aut vincat. "Dis," inquit, "inmortalibus solis et virtus et beata vita contigit, nobis umbra quaedam illorum bonorum et similitudo. Accedimus ad illa, non pervenimus." Ratio vero dis hominibusque communis est; haec in illis consummata est, in nobis consummabilis. Sed ad desperationem nos vitia nostra perducunt; nam ille alter secundus
Abbreviated transcription (Latin):
nestior si hȩc non sunt. nec bt̃ior quidem est. Rec̾tius uiuat
oportet. Si rectius non põt nec beatius quidem. non intẽ¬
ditur uirtus. ergo nec ht̃a quidem uita.quȩ ex uirtute ẽ.
Uirtus .n. tantum bonum est ut istas accessiones minutas
non sentiat. breuitatem aeui et dolorem. et coiporum ua¬
rias offensiones. nam uoluptas non est digna ad quam
respiciat. Quid est in uirtute p̃cipuum: futuro non in¬
digere nec dies suos computare: inquantulo lib tempoe
bona aeterna consumare: incredibilia nobis hec uidentur
ut supra humanam naturam excurrentia. maiestatem .ii.
eius ex nr̃a imbecillitate metimur. et uiciis nr̃is nom̃ uirtu¬
tis imponimus. Quid porro non eque incredibile uidet
aliquem in summis cruciatib positum dicere bt̃s sum:
At quia hȩc uox in ip̃a officina uoluptatis audita est. be¬
atissimum in quit hunc et ultimum diem ago. Epicurꝰ

Expanded text:
nestior ? Si haec non sunt, ne beatior quidem est. Rectius vivat onestior ? Si haec non sunt, ne beatior quidem est. Rectius vivat oportet, ut beatius vivat; si rectius non potest, ne beatius quidem. Non intenditur virtus, ergo ne beata quidem vita, quae ex virtute est. Virtus enim tantum bonum est, ut istas accessiones minutas non sentiat, brevitatem aevi et dolorem et corporum varias offensiones. Nam voluptas non est digna, ad quam respiciat. Quid est in virtute praecipuum ? Futuro non indigere nec dies suos computare; in quantulo libet tempore bona aeterna consummat. Incredibilia nobis haec videntur et supra humanam naturam excurrentia. Maiestatem enim eius ex nostra inbecillitate metimur et vitiis nostris nomen virtutis inponimus. Quid porro ? Non aeque incredibile videtur aliquem in summis cruciatibus positum dicere " beatus sum" ? Atqui haec vox in ipsa officina voluptatis audita est. " Beatissimum," inquit, " hunc et hunc diem ago" Epicurus,
Abbreviated transcription (Latin):
fugidi ingessero fiet frigidum si plus calidi affudero fiet no¬
uissime calidum. At huic nec misero nec bt̃o quantum cun¬
q ad miserias adiecero miser non erit. Quemad mõm dici¬
tis gͦ imago ista dissimilis est: demn trado tibi hoĩem nec mi
cio dolores continuos et graues. non fit miser.Quem tam ins¬
ta mala in misam uitam non transferunt nec ex bt̃a qui dẽ
educunt:si non põt ut dicitis sapiens ex bt̃o in miserum de¬
cidere: non põt ĩ nõ bt̃m: Quare.ii. qui illa cepit alicubi i¬
sb̾sistat: quȩ res non patitur illum ad unum deuolui: reti¬
net in summo. Quid ni non possit bt̃a uita. rescindi: nec
remitti quidem põt et ideo uirtus ad illam per se ip̃a satis
est. Quid gͦ in quit. sapiens non est bt̃ior. qui diutius uixit:
quem nullus auocauit dolor: ꝗͣ ille: qui cum mala fortuna
semꝑ luctatus est: Responde mihi nũquid et melior et ho¬

Expanded text:
frigidi ingessero, fiet frigidum. Si plus calidi adfudero, fiet nofrigidi ingessero, fiet frigidum. Si plus calidi adfudero, fiet novissime calidum. At huic nec misero nec beato quantumcumque ad miserias adiecero, miser non erit, quemadmodum dicitis; ergo imago ista dissimilis est. Deinde trado tibi hominem nec miscio dolores continuos et graves; miser non fit. Quem tam multa mala in miseram vitam non transferunt, ne ex beata quidem educunt. Si non potest, ut dicitis, sapiens ex beato in miserum decidere, non potest in non beatum. Quare enim qui labi coepit, alicubi subsistat ? Quae res illum non patitur ad imum devolvi, retinet in summo. Quidni non possit beata vita rescindi ? Ne remitti quidem potest, et ideo virtus ad illam per se ipsa satis est. " Quid ergo ? " inquit, " sapiens non est beatior, qui diutius vixit, quem nullus avocavit dolor, quam ille, qui cum mala fortuna semper luctatus est ?" Responde mihi: numquid et melior est et ho
Abbreviated transcription (Latin):
ptis: Uencranda enim sunt iusticia pietas. fides. fortitu¬
do prudentia. E contranio uillia sunt: quȩ sȩpe contin¬
gunt plęniora uillissimis. crus solidum. et lacerti. et den¬
tes. et horum sanitas firmitasq. Demn si sapiens. cui cor¬
pus molestum est nec miser hẽbitur nec bt̃s s in medio
relinquet᷑. uita quoq cius nec appetenda erit. nec fugiẽ¬
da. Quid aũt tam absurdum: q̃ sapientis uitam appeten¬
dam non ẽẽ: aut quid tam extra fidem. ꝗͣ eẽ aliquam ui¬
tam nec appetendam nec fugiendam: deinde si damna
corporis miserum non faciunt bt̃m ẽẽ patiunt᷑. Nam qui¬
bus potenti a non est: in peiorem transeundi statum nec
interpellandi quidem optimum: Hrigidum inquit et cali¬
dum nouimus inter utrunq tepidum est: Sic aliquis
bt̃s est aliquis miser: aliquis nec bt̃s. nec miser. Uolo:
hanc contra nos positam imaginem excute si tepido illi plus

Expanded text:
ptis ? Veneranda enim sunt iustitia, pietas, fides, fortituptis ? Veneranda enim sunt iustitia, pietas, fides, fortitudo, prudentia; e contrario vilia sunt, quae saepe contingunt pleniora vilissimis, crus solidum et lacertus et dentes et tororum sanitas firmitasque. Deinde si sapiens, cui corpus molestum est, nec miser habebitur nec beatus, sed in medio relinquetur, vita quoque eius nec adpetenda erit nec fugienda. Quid autem tam absurdum quam sapientis vitam adpetendam non esse ? Aut quid tam extra fidem quam esse aliquam vitam nec adpetendam nec fugiendam ? Deinde si damna corporis miserum non faciunt, beatum esse patiuntur. Nam quibus potentia non est in peiorem transferendi statum, ne interpellandi quidem optimum. " Frigidum," inquit, " aliquid et calidum novimus, inter utrumque tepidum est; sic aliquis beatus est, aliquis miser, aliquis nec beatus nec miser." Volo hanc contra nos positam imaginem excutere. Si tepido illi plus
Abbreviated transcription (Latin):
conferre lumini solis. Claritate. n.eiuis quidquid sine illo
est etiam inter opposita. Et quamuis aliquid int̾iacet qđ
nos prohibeat eius aspectu in oꝑe est. Cursu suo fertur quꝰ¬
tiens inter nubila luxit. non est sereno minor nec tardioͣ
quidem Qm̃ multum interest utrum aliquid obstet tm̃
aut impediat. Eodem mõ uirtuti opposita nil detrahunt
non est minor si minus fulget. Nobis forsitan non eque
apparet ac nitet. Sibi eadem est et more solis obscuri ĩ
occulto uim suam exercet. Hoc itaq possunt aduersus ui¬
tutem calamitates et damna et iniuriȩ qđ aduersum so¬
lem põt nebula. Inuenit᷑ qui dicat sapientem corpore :¬
parum prosꝑo usum nec miserum eẽ nec br̃m. hic quoq
fallitur. Exęquat. n.fortuita uirtutib et tantundem tri¬
buit honestis. quantum honestate carentib. Quid aut̃
foedius quid indignius ꝗͣ comparari ueneranda contẽ¬

Expanded text:
conferre lumini solis. Claritate enim eius quicquid sine illo conferre lumini solis. Claritate enim eius quicquid sine illo t." At sol integer est etiam inter opposita, et quamvis aliquid interiacet, quod nos prohibeat eius aspectu, in opere est, cursu suo fertur. Quotiens inter nubila eluxit, non est sereno minor, ne tardior quidem, quoniam multum interest, utrum aliquid obstet tantum, an inpediat. Eodem modo virtuti opposita nihil detrahunt; non est minor, sed minus fulget. Nobis forsitan non aeque apparet ac nitet, sibi eadem est et more solis obscuri in occulto vim suam exercet. Hoc itaque adversus virtutem possunt calamitates et damna et iniuriae, quod adversus solem potest nebula. Invenitur, qui dicat sapientem corpore parum prospero usum nec miserum esse nec beatum. Hic quoque fallitur, exaequat enim fortuita virtutibus et tantundem tribuit honestis quantum honestate carentibus. Quid autem foedius, quid indignius quam comparari veneranda contem
Abbreviated transcription (Latin):
tinuis dolorib non cẽ miseꝵꝵ cẽ etiam ht̃m. Qđ leuius ẽ
negas beatissimum ẽẽ. Atqui si põt uirtus efficere ne mi¬
ser aliquis sit: facilius efficiet ut bt̃ssimus sit. minus eni
interualli a bt̃o ad bt̃ssimum restat. qͣ a misero ad bĩm
An quę res tantum ualet ut eruptum calamitatib inter
btõs locet non põt adiicere qđ supest ut bt̃issimum faci¬
at in sũmo deficit eliuo. Cõmod.a sunt iuncta. et in com¬
moda utraq extra nos. Si non est miser uir bonus. quis
omnib p̃mat᷑ in cõmodis: quomõ non est bt̃issimus. si ali¬
quib cõmodis desicit᷑. Nim quem admodum in comodo¬
donuim onere usq ad miserum non depmitur sic cõmodoꝵ in¬
opia non deducitur a beatissimo s tam sine cõmodis bt̃issimus
est q̃ non est sub in cõmodis miser. aut põt illi eripi bonumi
suum si non põt minui: Paulo.ãn dicebam ignicłm nihil

Expanded text:
tinuis doloribus non esse miserum, esse etiam beatum; quod levius est, tinuis doloribus non esse miserum, esse etiam beatum; quod levius est, negas, beatissimum esse. Atqui si potest virtus efficere, ne miser aliquis sit, facilius efficiet, ut beatissimus sit. Minus enim intervalli a beato ad beatissimum restat quam a misero ad beatum. An quae res tantum valet, ut ereptum calamitatibus inter beatos locet, non potest adicere quod superest, ut beatissimum faciat ? In summo deficit clivo? Commoda sunt in vita et incommoda, utraque extra nos. Si non est miser vir bonus, quamvis omnibus prematur incommodis, quomodo non est beatissimus, si aliquibus commodis deficitur ? Nam quemadmodum incommodorum onere usque ad miserum non deprimitur, sic commodorum inopia non deducitur a beatissimo, sed tam sine commodis beatissimus est, quam non est sub incommodis miser; aut potest illi eripi bonum suum, si potest minui. Paulo ante dicebam igniculum nihil
Abbreviated transcription (Latin):
num ꝑ se munda uestis: sed mundę uestis clectio: quia nõ
in re bonum est. s in electione. Qualr̾ electiones m̃e hoẽ¬
stȩ sunt. non ip̃a quȩ agunt᷑. Qđ de ueste dixi. idem me
dicere de corpore existima. Nam hoc quoq natura ut q̃¬
dam uestem animo circundedit. uellamentum est eius.
Qui autem uestim̃ta unꝗͣ estimauit .arcula: Nec honum
nec malum uagina fecit gladium. Ergo de copõte ide
quoq tibi respondeo sumpnꝵ quidem me si detur cle¬
ctio et sanitatem et uires. Bonum aũt suturum iudiciũ
de illis meum non ip̃a. Est quidem inquit sapiens bt̃s
sũmum tam̃ illud bonum non sequit᷑ nisi illi et natali
instrum̃ta respondeant. Ita miser quidem ẽẽ qui uirtutẽ
ht̃ non põt. Bũssimus aũt̃ non est: qui naturalib bonis
destituit: ut ualitudine. et membroꝵ integritate. Quod
incredibilius uidet id concedi aliquem in maximis. et cõ¬

Expanded text:
num per se munda vestis, sed mundae vestis electio, quia non num per se munda vestis, sed mundae vestis electio, quia non in re bonum est, sed in electione quali. Actiones nostrae honestae sunt, non ipsa quae aguntur. Quod de veste dixi, idem me dicere de corpore existima. Nam hoc quoque natura ut quandam vestem animo circumdedit; velamentum eius est. Quis autem umquam vestimenta aestimavit arcula ? Nec bonum nec malum vagina gladium facit. Ergo de corpore quoque idem tibi respondeo: sumpturum quidem me, si detur electio, et sanitatem et vires, bonum autem futurum iudicium de illis meum, non ipsa. "Est quidem," inquit, "sapiens beatus; summum tamen illud bonum non consequitur, nisi illi et naturalia instrumenta respondeant. Ita miser quidem esse, qui virtutem habet, non potest, beatissimus autem non est, qui naturalibus bonis destituitur ut valitudine, ut membrorum integritate." Quod incredibilius videtur, id concedis, aliquem in maximis et con
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ip̃a p̃stabat animo: s impedim̃ta remouebat.
Uoluptas ultro dissoluit. et omne robur emollit. Quȩ ĩ¬
ueniret᷑ tam discors interse iunctura corpons. fortissi mę
rei inerussima instruitꝰ seuerissime parum seria sanctissiẽ
tempans usq ad ingesta. Quid gͦ inquit si uirtutem niħ
impeditura sunt bona ualitudõ et quies et dolorum ua¬
to non petes illas. Quid im petaim: non quia bona sunt sed
quia scđm natãm sunt. et quia bono a me iudicio sumẽt᷑
Quid erit in illis tunc bonum: hoc unum bñ eligi. nam
cum uestem qualem decet sumo cum ambulo.ut opor¬
tet cum cęno quem admõm debeo: non cena aut ambu¬
latio. aut uestis bona sunt:s meum in his propositum s¬
uantis in quaq re rationi conuenientem mõm etiam nuẽ
adiiciam mundę uestis electio appetenda est hõi. Natura
n. homo mundum et elegans est animal. Itaq non est bo¬

Expanded text:
quidem ipsa praestabat animo, sed inpedimenta removebat; quidem ipsa praestabat animo, sed inpedimenta removebat; voluptas ultro dissolvit et omne robur emollit. Quae invenietur tam discors inter se iunctura corporum ? Fortissimae rei inertissima adstruitur, severissimae parum seria, sanctissimae intemperans usque ad incesta. "Quid ergo?" inquit,"si virtutem nihil inpeditura sit bona valitudo et quies et dolorum vaio, non petes illas ?" Quidni petam ? Non quia bona sunt, sed quia secundum naturam sunt, et quia bono a me iudicio sumentur. Quid erit tunc in illis bonum ? Hoc unum, bene eligi. Nam cum vestem qualem decet, sumo, cum ambulo ut oportet, cum ceno quemadmodum debeo, non cena aut ambulatio aut vestis bona sunt, sed meum in iis propositum servantis in quaque re rationi convenientem modum. Etiamnunc adiciam: mundae vestis electio adpetenda est homini. Natura enim homo mundum et elegans animal est. Itaque non est bo
Abbreviated transcription (Latin):
affectionib. altam humilem.liquidam.uoluptatib de¬
ditam. Illam effrȩnatam meliorem tam̃ certe foruorem.ac
digniorem uiro reliquerunt. hane necessariam bĩę uitȩ:
putauerunt eneruem et abiectam: huic rõnem seruire
iusserunt. et fecerunt animalis generosissimũ bonum de¬
missum et ignobile: p̃terea mixtum. portentuosum qͥz
ex diuersis animalis congruentib membris. Nam uti
ait uirgilius nr in scylla. prima hominis facies. et pul¬
chro pectore uirgo pubetenus. postrema ĩmani corpoe
pistrix. delphinum caudas: utero cõmissa lupoꝵ. Huic
tam scyllę fera animalia adiuncta sunt horrenda uelo¬
cia. At illi sapientiam ex quib composuere portentis:
Prima pars hominis est ip̃a uirtus. huic cõmiit᷑ inuti¬
lis caro. et fluuida receptandis tm̃ cibis habilis. ut ait o¬
possidonius. Uirtus illa diuina in lubricum desinit et
ac marcidum attexit᷑. illa utcunq altera quies. nihil

Expanded text:
adfectionibus, alteram humilem, languidam, voluptatibus deadfectionibus, alteram humilem, languidam, voluptatibus deditam; illam effrenatam, meliorem tamen, certe fortiorem ac digniorem viro reliquerunt, hanc necessariam beatae vitae putaverunt, enervem et abiectam. Huic rationem servire iusserunt et fecerunt animalis generosissimi summum bonum demissum et ignobile, praeterea mixtum portentosumque et ex diversis ac male congruentibus membris. Nam ut ait Vergilius noster in Scylla Prima hominis facies et pulchro pectore virgo Pube tenus, postrema inmani corpore pistrix Delphinum caudas utero commissa luporum. Huic tamen Scyllae fera animalia adiuncta sunt, horrenda, velocia; at isti sapientiam ex quibus conposuere portentis ! Prima ars hominis est ipsa virtus; huic committitur inutilis caro et fluida, receptandis tantum cibis habilis, ut ait Posidonius. Virtus illa divina in lubricum desinit et ac marcidum adtexitur. Illa utcumque altera quies nihil
Abbreviated transcription (Latin):
se tribuere dicit externis. s exiguum ad mõm. Uides
aũt quale sit sole te non eẽ contentum. nisi aliquis ig¬
culus alluxerit: Quod põt in hac claritate solis hẽre scĩ¬
tilla mom̃tum: si non es sola honestate contentus. neces¬
pi põt. Uacat .ii. animus molestia liber ad inspectum uniũ¬
si quia nihil illum auocat a contemplatione naturȩ. Alteꝵ
illud uoluptas bonum pecoris est. adiicimus rõnali in ra¬
tionale. honesto in honestum. Magno uitam facit titil¬
latio corporis. Quid gͦ dubitatis icere bñ ẽẽ homini
si palato bñ est: et hunc tu non dico inter uiros num eas
s inter homines cuius sũmum bonum saporibus et co¬
loribus et sonis constat. Excedat ex hoc animalium nuo
pulcherrimo. ac diis secundo mutis aggreget᷑ animal
pabulo lȩtum. Irrationalis pars animalis duas hẽt parteᷤ
alteram animosam.ambitiosam. impotentem. positam ĩ

Expanded text:
se tribuere dicit externis, sed exiguum admodum. Vides se tribuere dicit externis, sed exiguum admodum. Vides autem quale sit die non esse contentum, nisi aliquis igniculus adluxerit. Quod potest in hac claritate solis habere scintilla momentum ? Si non es sola honestate contentus, necespotest. Vacat enim animus molestia liber ad inspectum universi, nihilque illum avocat a contemplatione naturae. Alterum illud, voluptas, bonum pecoris est. Adicimus rationali inrationale, honesto inhonestum. Ad hanc vitam facit titillatio corporis; quid ergo dubitaris dicere bene esse homini, si palato bene est ? Et hunc tu, non dico inter viros numeras, sed inter homines, cuius summum bonum saporibus et coloribus sonisque constat? Excedat ex hoc animalium numero pulcherrimo ac dis secundo: mutis adgregetur animal pabulo laetum. Inrationalis pars animi duas habet partes, alteram animosam, ambitiosam, inpotentem, positam in
Abbreviated transcription (Latin):
aũt uult constare fortuna: aut quis se prudens ob aliena
mirat᷑. Quid est bt̃a uita: securitas et bt̃a tranquillitas.
hanc dabit animi magnitudo:dabit constantia bñ iu¬
dicandi tenax. Adhoc quomõ puenit᷑ si ueritas tota per¬
specta est si seruatus est in rebus agendis ordo decor mͦ
dus. innoxia uoluntas: ac benigna intenta rationi: nec
unꝗͣ ab illa recedens. amabilis simul. mirabilisq. Deni¬
q ut breuiter ubi formulam scribam. talis animus. et
sapientis ẽẽ deb: qualis deum deceat. Quid põt desid̾¬
rare is: cui omnia honesta contingunt: nam si possunt
aliquid non honesta conferre add optimum statum: in
his erit bt̃a uita. cum quib non est. Quid turpius stultiꝰ¬
ue. ꝗͣ bonum rõnalis animi: ex in rationalib nectere:
Quidam tamen augeri sũmum bonum iudicant. quia
parum sit plęnum fortuitis repugnantib. Antipater
quoq inter magnos sedtę huius auctores unus: aliquio

Expanded text:
autem vult constare fortunam aut quis se prudens ob aliena autem vult constare fortunam aut quis se prudens ob aliena miratur ? Quid est beata vita ? Securitas et perpetua tranquillitas. Hanc dabit animi magnitudo, dabit constantia bene iudicati tenax. Ad haec quomodo pervenitur ? Si veritas tota perspecta est; si servatus est in rebus agendis ordo, modus, decor, innoxia voluntas ac benigna, intenta rationi nec umquam ab illa recedens, amabilis simul mirabilisque. Denique ut breviter tibi formulam scribam, talis animus esse sapientis viri debet, qualis deum deceat. Quid potest desiderare is, cui omnia honesta contingunt ? Nam si possunt aliquid non honesta conferre ad optimum statum, in his erit beata vita, sine quibus honesta. Et quid turpius stultiusve quam bonum rationalis animi ex inrationalibus nectere ? Quidam tamen augeri summum bonum iudicant, quia parum plenum sit fortuitis repugnantibus. Antipater quoque inter magnos sectae huius auctores aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Uto inter me. teq conueniet externa coipori acqui¬
ri. corpus in honorem animi coli. In anmo ẽẽ ꝑtes
ministras. Per quas mouemur alimurq ꝑꝑ ip̃m pͥncipa¬
le nobis datas. In hoc principale est aliquid. in rõnabile¬
Est et rationabile. illud huic seruit. hoc unum est qđ alio
non refertur: s omnia ad se perfert. Nam illa quoq diui¬
na ratio omnib p̃posita est. ip̃a sub nullo et hȩc aũt nr̃a
eadem est quȩ ex illa est.Si de hoc inter nos conuenit. se¬
quitur ut de illo quoq: conueniat. In hoc uno positam
ẽẽ btãm uitam. ut in nobis ratio ꝑfecta sit. hȩc. n. sola nõ
submittit animum.stat contra fortunam: in quolib re¬
rum rerum hĩtu se uirtus seruat. Id aut̃ unum bonum
est. qđ nunꝗͣ desungit᷑. Is aũt est in ꝗͣ beatus. quem nulla
res minorem facit. tenet sũma. et nec ulli quidem nisi si¬
bi innixus. Nam qui aliquo auxilio sustinet᷑. põt cadere
Si ałr est incipient multum in nobis ualere non nr̃a. Qs

Expanded text:
uto, inter me teque conveniet externa corpori adquiri, corpus in honorem animi coli, in animo esse partes ministras, per quas movemur alimurque, propter ipsum principale nobis datas. In hoc principali est aliquid inrationaleest et rationale. Illud huic servit, hoc unum est, quod alio non refertur, sed omnia ad se refert. Nam illa quoque divina ratio omnibus praeposita est, ipsa sub nullo est; et haec autem nostra eadem est, quia ex illa est. Si de hoc inter nos convenit, sequitur ut de illo quoque conveniat, in hoc uno positam esse beatam vitam, ut in nobis ratio perfecta sit. Haec enim sola non submittit animum, stat contra fortunam; in quolibet rerum habitu securos servat. Id autem unum bonum est, quod numquam defringitur. Is est, inquam, beatus quem nulla res minorem facit; tenet summa, et ne ulli quidem nisi sibi innixus. Nam qui aliquo auxilio sustinetur, potest cadere. Si aliter est, incipient multum in nobis valere non nostra. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
hac spe inquit sapiens ille fortius exeo ꝙ patere mihi ad
deos ineos iter uidico. Merui quidem admitti. et iam in¬
ter illos fui: animumq illo meum misi. et ad me illi suu¬
miserant. S tolli me de medio puta. et post mortem nihil
ex homine restare. Eque magnum animum hẽo etiam si nuᷤ¬
qͣ transiturus excedo. Non tam multis uixit annis ꝗͣ potuit.i
Et paucoꝵ u̾suum liber est et quidem laudandus atq utił.
Annales tamisii scis qͣ non decorosi sunt. Et qui uocent̾. hoc
est uita quoꝵclam longa. et quȩ tamisii sequit annales. Nũ¬
quid feliciorem udicas eum qui summo die muneris qͣ
cum qui medio occidit᷑: Nũquid aliquem tam stulte cupi¬
dum eẽ uitę putas ut uigulari in spoliario qͣ in Arena mali
Non maiore spacio alter alterum p̃cedimus. Mors per õs

Expanded text:
hac spe," inquit sapiens ille, " fortius exeo, quod patere mihi ad hac spe," inquit sapiens ille, " fortius exeo, quod patere mihi ad deos meos iter iudico. Merui quidem admitti et iam inter illos fui animumque illo meum misi et ad me illi suumiserant. Sed tolli me de medio puta et post mortem nihil ex homine restare; aeque magnum animum habeo, etiam si nusquam transiturus excedo." "Non tam multis vixit annis quam potuit." Et paucorum versuum liber est et quidem laudandus atque utilis; annales Tanusii scis quam ponderosi sint et quid vocentur. Hoc est vita quorumdam longa, et quod Tanusii sequitur annales. Numquid feliciorem iudicas eum, qui summo die muneris, quam eum, qui medio occiditur ? Numquid aliquem tam stulte cupidum esse vitae putas, ut iugulari in spoliario quam in harena malit ? Non maiore spatio alter alterum praeeedimuspraecedimus
Abbreviated transcription (Latin):
autigit non longissimum finem: s maximũ. Ille ueroi
glietur audacterꝰ. et diis agat gr̃ãs. Interq eos sibi et reu
naturȩ imputet qđ fuit. Merito .n. imputabit. meliorem
illis uitam reddidit. ꝗ accepit. Exemplar boni uiri posu¬
it. qualis. quantusq eẽt õndit. si quid adicciss: fuiss siłe
pt̃o. Et tamen quousq uiuimus: omnium rerum cogniti¬
one structi sumus. Scimus aquib principalis natura se
attollat. quemadmõm ordinet mundum. Per quas annu̾
uices in uires reuocet. Quem ad mõm omnia. quȩ nusquã
erant eduxerit. et sinem sui se ipãm fecert. Scimus sidera
impetu suo uadere: p̃ter terram nihil stare: cȩtera continua
uelocitate decurre̾. Scimus quemadinõm solem luna p̃¬
tereat: quare tardior uelociorem post se relinquat. quomͦ
lumen accipiat. aut ꝑdat. Quȩ cã inducat noctem: quae
reducat diem. Illuc eundum ubi ista propius aspicias. Ne

Expanded text:
attigit non longissimum finem, sed maximum. Ille vero attigit non longissimum finem, sed maximum. Ille vero glorietur audacter et dis agat gratias interque eos sibi, et rerum naturae inputet, quod fuit. Merito enim inputabit; meliorem illi vitam reddidit quam accepit. Exemplar boni viri posuit, qualis quantusque esset ostendit. Si quid adito. Et tamen quo usque vivimus ? Omnium rerum cognitione fruiti sumus. Scimus a quibus principiis natura se adtollat, quemadmodum ordinet mundum, per quas annum vices revocet, quemadmodum omnia, quae usquam erant, cluserit et se ipsam finem sui fecerit. Scimus sidera impetu suo vadere, praeter terram nihil stare, cetera continua velocitate decurrere. Scimus quemadmodum solem luna praetereat, quare tardior velociorem post se relinquat, quomodo lumen accipiat aut perdat, quae causa inducat noctem, quae reducat diem. Illuc eundum est, ubi ista propius aspicias. " Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ut solet ualidi sideris fulgur per nubila emicuit. Quid qͣriᷤ
ꝗͣdiu uixerit: uixit. ad posteros usq transiluit: et se in
memoriam dedit. Nec ideo mihi plures annos accedere
recus auerim. Nihil tamen mihi ad beatam uitam defuiᷤ¬
se dicam.si spacium eius incidit᷑. Non enim ad eum die
me optaui quem ultimum mihi spes auida promiserat.
s nullum non tanꝗͣ ultimum aspexi. Quid me interrogaᷤᷤ
quando natussim:an int̾ uniores adhuc censear. heo
meum. Quemadinom minore corporis hĩtu põt homo
eẽ ꝑfectus: sic et in minore tpr̃is mõ põt uita eẽ perfecta
Etas inter externa est. ꝗͣ duisim alienum est. qͣdiu uero.¬
uir bonus sim meum est. Hoc a me exige ne uelut per
tenebras ȩuum ignobilem emetiar ut agam uitam: ut¬
non p̾teruehar. Quęris quod sit amplissimum uitȩ spa¬
cium: usq ad sapientiam uiuere: Qui ad illam puenit.

Expanded text:
ut solet, validi sideris fulgor per nubila emicuit. Quid quaeris ut solet, validi sideris fulgor per nubila emicuit. Quid quaeris quamdiu vixerit ? Vivit; ad posteros usque transiluit et se in memoriam dedit. Nec ideo mihi plures annos accedere recusaverim, nihil tamen mihi ad beatam vitam defuisse dicam, si spatium eius inciditur. Non enim ad eum diem me aptavi, quem ultimum mihi spes avida promiserat, sed nullum non tamquam ultimum aspexi. Quid me interrogas, quando natus sim, an inter iuniores adhueadhuc censear ? Habeo meum. Quemadmodum in minore corporis habitu potest homo esse perfectus, sic et in minore temporis modo potest vita esse perfecta. Aetas inter externa est. Quamdiu sim, alienum est; quamdiu ero, ut sim, meum est. Hoc a me exige, ne velut per tenebras aevum ignobile emetiar, ut agam vitam, non ut praetervehar, Quaeris quod sit amplissimum vitae spatium ? Usque ad sapientiam vivere. Qui ad illam pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
cia boni ciuis. boni amici. boni filii executꝰ est. In nulla par¬
te cessauit. licet aetas eius imꝑfecta est. Octuaginta annis ui¬
xit. ĩmo octuaginta annis fuit: nisi forte sic uixisse eum dici
quomo dicunt arbores uiuere. Obsecro te lucilli hoc agamꝰ
ut quemadmõm p̃ciosa rerum sit uita nr̃a non multum pate¬
at: s multum splendeat. actu illam metiamur: non tempore.
Uis scire quid inter hunc intersit uegetum. contemptoremq
fortunȩ functum omnib uitȩ humanȩ stipendiis. atq in sũ¬
mum bonum eius euectum: et illum cui multi anni trans¬
missi sunt: alter post mortem quoq est: alter ante mortẽ
periit. Laudemus itaq et in numero felicium reponamus
eum qui quantulum cũq tpr̾is contigit bñ collocatum est.
uidit .n. ueram lucem. non suit unus e multis. et uiuit eti¬
uixit et uiguit. Aliquando sereno usus est.: aliquandoi

Expanded text:
cia boni civis, boni amici, boni filii executus est; in nulla parcia boni civis, boni amici, boni filii executus est; in nulla parte cessavit. Lieetlicet aetas eius inperfecta sit, vita perfecta est. Octoginta annis vixit. Immo octoginta annis fuit, nisi forte sic vixisse eum dicis, quomodo dicuntur arbores vivere. Obsecro te, Lucili, hoc agamus, ut quemadmodum pretiosa rerum sic vita nostra non multum pateat, sed multum pendeat. Actu illam metiamur, non tempore. Vis scire, quid inter hunc intersit vegetum contemptoremque fortunae functum omnibus vitae humanae stipendiis atque in summum bonum eius evectum, et illum, cui multi anni transmissi sunt ? Alter post mortem quoque est, alter ante mortem periit. Laudemus itaque et in numero felicium reponamus eum, cui quantulumcumque temporis contigit, bene conlocatum est. Vidit enim veram lucem. Non fuit unus e multis. Et vixit et viguit. Aliquando sereno usus est, aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
rebaris et tanꝗͣ petiuiss duutius uiuere
et debuiss equitatẽ tuam desideraui: q̃
tibi in omni ꝑsona in õi negocio superẽ.
in una re deest in qua omnib. multos ĩ¬
ueni ȩquos aduersus homines: aduersus
deos neĩem. obiurgamus quotidie fatu
quare ille in medio cursu raptus est. quare ille non rapit᷑. qͣre
senectutem et sibi. et aliis grauem extendit. Unum obsecro te
equius uidicas te naturę: an tibi parere naturam: Quid au¬
tem interest. ꝗ̃ cito exeas uñ utiq exeundum est: non ut di¬
dui uiuamus curandum est. s ut satis. non ut diu uiuamus
fato opus est ut satis animo. longa uita est si plena est. lmple¬
tur aut cum animus sibi bonum suum reddidit. et ad se po¬
testatem sui transtulit. Quid illum octuaginta anni iuuant
per iertiam exacti: Non uixit iste: s in uita moratus est.
nec sero mortuus est s diu. octuaginta annis uixit. interest
mortem eius ex quo die numeres. at ille obiit uiridis: s offi¬

Expanded text:
erebaris tamquam et potuisset diutius vivere et debuisset, aequitatem tuam desideravi, quae tibi in omni persona, in omni negotio superest, in una re deest, in qua omnibus. Multos inveni aequos adversus homines, adversus deos neminem, Obiurgamus cotidie fatum: " quare ille in medio cursu raptus est ? Quare ille non rapitur ? Quare senectutem et sibi et aliis gravem extendit ? " Utrum, obsecro te, aequius iudicas te naturae an tibi parere naturam ? Quid autem interest, quam cito exeas, unde utique exeundum est ? Non ut diu vivamus curandum est, sed ut satis; nam ut diu vivas, fato opus est, ut satis, animo. Longa est vita, si plena est; impletur autem, cum animus sibi bonum suum reddidit et ad se potestatem sui transtulit. Quid illum octoginta anni iuvant per inertiam exacti ? Non vixit iste, sed in vita moratus est, nec sero mortuus est, sed diu. Octoginta annis vixit. Interest, mortem eius ex quo die numeres. At ille obiit viridis. Sed offi
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam nihil scire Hȩc omnia in illum supuacuum studio¬
rum liberalium gregem conuince:Illi mihi non profuturam
scientiam tradunt. hi spem omnis scĩe eripiunt. Satius est sup¬
uacua scire. qͣ nihil. Illi non p̃ferunt lumen per quod acies di¬
rigatur ad uẽrum. hi oculos mihi effodiunt. Si pythagore cre¬
doꝰ nihil in rerum natura est. nisi dubium. Si nausiphani: hoc u¬
num certum est nihil ẽẽ certi.Si parmenidi nihil est preter u¬
num.Si zenoni nec unum quidem. Quid ergo nos sumus:
quid ista quȩ nos circunstant. alunt. sustinent. tota rerum natã
umbra est aut in anis aut fallax. Non facile dixerim utris ma¬
ois irascar. illis. qui nos nihil scire uoluerunt: an illis. qui ne
hoc quidem nobis reliquerunt nihil scire. uale. Discussis ne

Expanded text:
scientiam, nihil scire. Haec omnia in illum supervacuum studioscientiam, nihil scire. Haec omnia in illum supervacuum studiorum liberalium gregem coice; illi mihi non profuturam scientiam tradunt, hi spem omnis scientiae eripiunt. Satius est supervacua scire quam nihil. Illi non praeferunt lumen, per quod acies derigatur ad verum; hi oculos mihi effodiunt. Si Protagorae credo, nihil in rerum natura est nisi dubium; si Nausiphani, hoc unum certum est, nihil esse certi; si Parmenidi, nihil est praeter unum; si Zenoni, ne unum quidem. Quid ergo nos sumus ? Quid ista, quae nos circumstant, aiunt, sustinent ? Tota rerum natura umbra est aut inanis aut fallax. Non facile dixerim, utris magis irascar, illis, qui nos nihil scire voluerunt, an illis, qui ne hoc quidem nobis reliquerunt, nihil scire. VALE. Sene
Abbreviated transcription (Latin):
tidiana. quantum somnus. metire atatem tuam tam multa
non capit. De liberalibus studiis loquor. Phĩ quantum hñt
supuacui : quantum ab usu recedentis: Ip̃i quoq ad sylla¬
barum distinctiones: et coniugationum: ac propositionum ꝓ¬
prietates descenderunt et inuiderunt grãmaticis inuidere ge¬
ometris. quidquid in illorum artibus supuacuum erat trans¬
tulere in suam: sic effc̃m est: ut ddiligentus loqui scirent ꝗͣ ui¬
uere. Audi quantum mali faciat nimia subtilitas. et ꝗͣ infesta
ueritati sit. Fythagoras ait de omni re in utranq partem di¬
putari posse ex aequo. et de hac ip̃a: an omnis res in utranq
partem disputabilis sit. Nausimphanes ait ex iis. quȩ uidẽt᷑
ẽẽ nihil magis ẽẽ qͣ non ẽe. Parmenides ait ex iis. quȩ uidẽt᷑
cio deiecit: ait .ii. nihilẽẽ. Cura eadem fere phyntonȩi uersã¬
tur. et megarici. et cretici. et academici qui nouam induxert

Expanded text:
tidiana, quantum somnus. Metire aetatem tuam; tam multa tidiana, quantum somnus. Metire aetatem tuam; tam multa non capit. De liberalibus studiis loquor; philosophi quantum habent supervacui, quantum ab usu recedentis ! Ipsi quoque ad syllabarum distinctiones et coniunctionum ac praepositionum proprietates descenderunt et invidere grammaticis, invidere geometris. Quicquid in illorum artibus supervacuum erat, transtulere in suam. Sic effectum est, ut diligentius loqui scirent quam vivere. Audi, quantum mali faciat nimia subtilitas et quam infesta veritati sit. Protagoras ait de omni re in utramque partem disputari posse ex aequo et de hac ipsa, an omnis res in utramque partem disputabilis sit. Nausiphanes ait ex his, quae videntur esse, nihil magis esse quam non esse. Parmenides ait ex his, quae videnturtio deiecit: ait nihil esse. Circa eadem fere Pyrrhonei versantur et Megarici et Eretrici et Academici, qui novam induxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tium et quis primum carmina scripserit queram : quantum
temporis inter orphoea intersit: et homeꝵ cum fastos non hẽ¬
am computabo. Aristarchi ineptias: quib aliena carmina
pinxit recognoseam: et etatem in syllabis conteram: ita ne in
geometrie puluere haerebo : adeo mihi p̃ceptum illud salutꝰ¬
re excidit tempori parce: haec scientia et quid ignorem. Api¬
on grammaticus: qui cum. C. Cęsare tota cirtumlatus est grę¬
cia et in nom̃ homeri ab omnib ciuitatibus ad optatus. aieba
homerum utraq materia consumata. et odissea. et iliade
pͥncipium adiecisse ogi suo quo bellum toianum complexꝰ
est. huius rei argum̃tum afferebat ꝙ duas luteras in pͥmo u̾su
posuiss ex industria. librorum suoꝵ numerum continentes. Ta¬
lia sciat oportet. qui multa uult scire: nunc cogita quantum i¬
temporis tibi auferat mala ualitudo. quantum occupatio
publica. quantum occupatio p̾uata: quantum occupatio qͦ¬

Expanded text:
tium et quis primus carmina scripserit quaeram ? Quantum tium et quis primus carmina scripserit quaeram ? Quantum temporis inter Orphea intersit et Homerum, cum fastos non habeam, computabo ? Et Aristarchi ineptias, quibus aliena carmina conpunxit, recognoscam et aetatem in syllabis conteram? Itane in geometriae pulvere haerebo ? Adeo mihi praeceptum illud salutare excidit: "Tempori parce" ? Haec sciam ? Et quid ignorem ? Apion grammaticus, qui sub C. Caesare tota circulatus est Graecia et in nomen Homeri ab omnibus civitatibus adoptatus, aiebat Homerum utraque materia consummata, et Odyssia et Iliade, principium adiecisse operi suo, quo bellum Troianum complexus est. Huius rei argumentum adferebat, quod duas litteras in primo versu posuisset ex industria librorum suorum numerum continentes. Talia sciat oportet, qui multa vult scire, non cogitare, quantum temporis tibi auferat mala valetudo, quantum occupatio publica, quantum occupatio privata, quantum occupatio co
Abbreviated transcription (Latin):
tus est in supuacua luteraꝵ supellectile plus scire uelle. qͣ
satis sit intemperantie genus eit. Quid in ista liberalium ar¬
tium consectatio. molestos. uerbosos. in tempestiuos sibi e¬
placentes facit. et ideo non discentes necessaria: quia super¬
uacua didicerunt. Quatuorm illia libroꝵ didimus gram¬
maticus scripsit. misererer homini si tim multi supuacua
legiss : In is libris de patria homeri quęrit. in iis de encae
matre uera: in iis libidinosior an acrior. anebriosior uixerit. ĩ
iis an Sapho publiea fuerit:et alia que erant dediscenda si scĩes¬
.I. nunc et longam ẽẽ uitam nega: s ad nr̃os quoq cum puene¬
ris ostendam in ulta securib recidenda. Magno imgendio tẽ¬
porum magna alienarum aurium molestia laudatio hec con¬
stat. O hominem luteratum. sunus hoc titulo rusticiore contẽ¬
ti. O uirum bonum. ita ne est: annales cuoluam omnum gẽ¬

Expanded text:
tus est in supervacua litterarum supellectile ? Plus scire velle quam tus est in supervacua litterarum supellectile ? Plus scire velle quam sit satis, intemperantiae genus est. Quid? Quod ista liberalium artium consectatio molestos, verbosos, intempestivos, sibi placentes facit et ideo non discentes necessaria, quia supervacua didicerunt. Quattuor milia librorum Didymus grammaticus scripsit. Misererer, si tam multa supervacua legisset. In his libris de patria Homeri quaeritur, in his de Aeneae matre vera, in his libidinosior Anacreon an ebriosior vixerit, in his an Sappho publica fuerit, et alia, quae erant dediscenda, si scires. I nunc et longam esse vitam nega. Sed ad nostros quoque cum perveneris, ostendam multa securibus reddenda. Magno impendio temporum, magna alienarum aurium molestia laudatio haec constat: O hominem litteratum ! Simus hoc titulo rusticiore contenti: O virum bonum! Itane est? Annales evolvam omnium gen
Abbreviated transcription (Latin):
congestas: an non amplius. ꝗͣ semel seruiat et emissus uage¬
tur in toto. utrum corpus sit.:an non sit. quid sit fcũrus
cum per nos aliquid facere desierit. quomõ libertate suau¬
suius cum ex hac essugerit cauea. num obliuiscat᷑ prioruz
et illic nosce se incipiat unde de conpore eduetus in sub lime
secessit. quancunq partem rerum humanaꝵ diuinaꝵq cõp̃¬
henderis ingenti copia querendoꝵ ac discendoꝵ fatgabe¬
ris. Haec tam multa tam magna ut hẽre possint liberum
hospitium suꝑuacua ex animo tollenda sunt. Non dab
se in has angustias uirtus. Laxum spacium res magna desi¬
derat. expellant᷑ omnia. totum pectus illi uacet.t .n. de¬
lectat artium noticia multaꝵ. Fantum itaq ex illis retine¬
amus: quantum necessarium est. An tu existimas rep̃hen¬
dendum qui supuacua usib comparat: et p̃ciosarum reꝵ
pompam in domo explicat: Non putas eum qui occupa¬

Expanded text:
coniectus, an non amplius quam semel serviat et emissus vageconiectus, an non amplius quam semel serviat et emissus vagetur in toto; utrum corpus sit an non sit; quid sit facturus, cum per nos aliquid facere desierit, quomodo libertate sua usurus, cum ex hac effugerit cavea; an obliviscatur priorum et illinc nosse se incipiat, unde corpori abductus in sublime secessit. Quamcumque partem rerum humanarum divinarumque conprenderis, ingenti copia quaerendorum ac discendorum fatigaberis. Haec tam multa, tam magna ut habere possint liberum hospitium, supervacua ex animo tollenda sunt. Non dabit se in has angustias virtus; laxum spatium res magna desiderat. Expellantur omnia, totum pectus illi vacet. "At enim delectat artium notitia multarum." Tantum itaque ex illis retineamus, quantum necessarium est. An tu existimas reprendendum, qui supervacua usibus conparat et pretiosarum rerum pompam in domo explicat, non putas eum, qui occupa
Abbreviated transcription (Latin):
libus studiis ueniri ad sapientiam posse: qͣuis .n. uirtus di¬
scenda sit: non tamen per hoc discitur. Quid est aũt quare e¬
xistimes non futuꝵꝵ sapientem eum qui lraͣs nescit: cum sapi¬
entia non sit in luteris. Res tradit non uerba. et nescio an ceͣ¬
nor memoria sit que nullum extra se subsidium hẽt. Ma¬
gna et spaciosa res est sapientia. uacuo illi loco opus est de di¬
de diuinis. humamisq discendum est de pt̃is. de futuris de
caducis de eternis. de tempore: de quo uno uide. q̃ multa
querant᷑. frimum an per se ip̃m sit aliquid. deinde an aliqͥ
an tempus sit sine tempore an cum mundo coepit an etia
ante mundum quia fuerit aliquid suerit et tempus. In¬
num erabiles questiones sunt de animo t̃m un sit qualis sit
quando ẽẽ incipiat q̃ diusit. an aliunde alio transeat. et
domicilia mintet ad alteras anim alium formas aliasque

Expanded text:
libus studiis veniri ad sapientiam posse; quamvis enim virtus dilibus studiis veniri ad sapientiam posse; quamvis enim virtus discenda sit, tamen non per haec discitur. Quid est autem, quare existimem non futurum sapientem eum, qui litteras nescit, cum sapientia non sit in litteris ? Res tradit, non verba, et nescio an certior memoria sit, quae nullum extra se subsidium habet. Magna et spatiosa res est sapientia. Vacuo illi loco opus est. De divinis humanisque discendum est, de praeteritis de futuris, de caducis de aeternis, de tempore. De quo uno vide quam multa quaerantur: primum an per se sit aliquid; deinde an aliquid ante tempus sit sine tempore; cum mundo coeperit an etiam ante mundum quia fuerit aliquid, fuerit et tempus. Innumerabiles quaestiones sunt de animo tantum: unde sit, qualis sit, quando esse incipiat, quamdiu sit; aliunde alio transeat et domicilia mutet in alias animalium formas aliasque
Abbreviated transcription (Latin):
tat supbum ẽẽ aduersus socios. uetat auarum: uerbis rebus
affectib cõmunem se facilemq omnib p̃stat. nullum alie¬
num malum putat. bonum aut̃ suum ideo maxime ꝙ a
licui bono futi est amat. Nũquid liberalia stucda hos
mores precipiunt: non magis ꝗͣ simplicitatem. ꝗͣ modestiã
ac moderationem: non magis q̃ fiugalitatem: ac parsimoni¬
am non magis. qͥ clementiam: quȩ alieno sanguini tanꝙͣ
suo parcit et scit homini non ẽẽ homine prodige utendu
Cum dicatis inquit sine liberalib studiis ad uirtutem nõ ꝑ¬
ueniri: quem adinõm negatis illa nihil conferre uirtuti. Ga
sine cibo ad uirtutem puenit. cibus tamen ad uirtutem non
ptinet. liona naui nihil conferunt: qͣuis non fiat nauis nͥ
e lignis. N̾on est inqͥ cur aliquid putes eius ad iutorio fieri
sitie quo põt sieni. Põt quidem etiam illud dici sine libea̾¬

Expanded text:
tat superbum esse adversus socios, vetat avarum. Verbis, rebus, tat superbum esse adversus socios, vetat avarum. Verbis, rebus, adfectibus comem se facilemque omnibus praestat. Nullum alienum malum putat. Bonum autem suum ideo maxime, quod alicui bono futurum est, amat. Numquid liberalia studia hos mores praecipiunt ? Non magis quam simplicitatem, quam modestiam ac moderationem, non magis quam frugalitatem ac parsimoniam, non magis quam clementiam, quae alieno sanguini tamquam suo parcit et scit homini non esse homine prodige utendum. "Cum dicatis," inquit, "sine liberalibus studiis ad virtutem non perveniri, quemadmodum negatis illa nihil conferre virtuti?" Quia nec sine cibo ad virtutem pervenitur, cibus tamen ad virtutem non pertinet. Ligna navi nihil conferunt, quamvis non fiat navis nisi ex lignis. Non est, inquam, cur aliquid putes eius adiutorio fieri, sine quo non potest fieri. Potest quidem etiam illud dici: sine libera