comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N n ratꝰ ÷ sacͥuuis: qmͣ rit̃ canonis hiiꝰ
h c̃ simł̾aduexit reuolutõ tp̃is exit
Trausit iordanem portans ꝓ cp̃e panem
⁊ sic ĩgͦssus latebĩ heremiq rocessus¬
S oca deus soluit noua cantica pͤtore uoluit
Colus agit uitam: sacͣ stã ꝓbant h̾emitã
Ex quo lucescit. it̾ urgot. nocto qͥescit
s tͣtus humi plorat socium sͥq̃rit. ⁊ orat
Q solaretur curas. ꝑit̾ pat̾etur
Actib ĩstrueret suꝑans sr̃are docõt
Ꝙ ꝓctit assequitiu : socus q uie reꝑitͤ
Nam maiore mora solita dũ psalleret hora
Ui su curbatus signo grucs ÷. reuocatꝰ᷑
Uirib hinc sumptis  nuestigat euntis

Expanded text:
Nil ratus est sacrius quam ritum canonis hujus. Hunc simul advertit revolutio temporis, exit; Transit Jordanem, portans pro tempore panem Et sic ingressus latebras eremique recessus, Vota Deo solvit, nova cantica pectore volvit, Solus agit vitam, sacra facta probant eremitam. Ex quo lucescit iter urget, nocte quiescit. Stratus humi plorat, socium si quaerit et orat, Qui solaretur curas, simul et pateretur, Actibus instrueret, superans superare doceret. Quod petit assequitur, sociusque viae reperitur Nam majore mora solita dum psalleret hora, Visu turbatus signo crucis est revocatus. Viribus hinc sumptis, iter investigat euntis
Abbreviated transcription (Latin):
Imbͥb ĩ focta nig᷑ phebo cͤua sen̾ta¬
ħ ispida ꝓm̃das ꝑtos ĩ cocta cogendas
Horrescunt illi: niuei modiciq capilli
Uix aitingentes hum̾os uix collategẽtes
Ĩpexirari. soliti sñ finc uacari .ł legi¬
F emĩa tota pͥus: iã cot̃ despitit huius
t ota caro pͥd̾. mͦ tota reben eid̃.
f emĩa mortales bñ dedignata sodales
Oblatum casu tosimã fug̃ alite passu¬
S anc tosimas seqͥt᷑. rogat ut stet nͨ minꝰ it
Iule magis solito clamat modaiꝰ ite
Qͥ sauis es cxpͨca uetor ire labore senta
e ꝓ pͥta fessini: nõ sũ fã suppme g̃ sũ.¬

Expanded text:
Imbribus infecta, nigra Phoebo, curva senecta, Hispida promendas partes, intecta tegendas, Horrescunt illi nivei modicique capilli, Vix attingentes humeros, vix colla tegentes, Impexi, rari, soliti sine lege vagari. Femina tota prius, jam totum despuit hujus Tota caro pridem, modo tota rebellis eidem Femina mortales bene dedignata sodales Oblatum casu Zosimam fugit alite passu. Hanc Zosimas sequitur, rogat ut stet, nec minus itur Ille magis solito clamat: Moderantius ito, Quisquis es, exspecta, vetor ire labore, senecta: Exspecta fessum, non sum fera, supprime gres
Abbreviated transcription (Latin):
f em̃a sũ. tosima. cełum moliñs pͥma
xꝑs pãnoꝵ: ꝯfundor ad ora uirori
iet. si dodis quo ꝓbͥa cogam mulieris
is loqͣr aut restẽ. u̾sus retͦ da mͥ uestem
ead̾ memorat monachꝰ ꝓst̾ uit᷑ orat

Expanded text:
Femina sum, Zosima, scelerum molimine prima; Expers pannorum confundor ad ora virorumFiet, si dederis quo probra tegam mulieris. Vis loquar aut restem; versus retro da mihi vestem. ea dum memorat, monachus prosternitur, orat
Abbreviated transcription (Latin):
itñ hͥ cotꝰ plac: aut locꝰ ipẽ quietꝰ
i magnus modicis uis iĩgipalma miricis¬
I tes uideas humił. si ꝑdei̾t usus ouił
⁊ lege nobiscũ : pastus istiu̾s hib̾cum.
C ũmͦ pastoꝵ: nos nutͥet esca suoꝵ
esca fouens m̃tem: pꝰ hanc nil esuriẽtẽ
Iilaĩe sacius qͣm pasci iusib huius
Annuit his equid᷑: tosimas ⁊ mãssit iͥ d̾
ãlit  ⁊ ĩcella noua uura sac̾rima bella
idit laudauit. didicit. suauit amaliit.
ĩ gͤgis ortatu cͤscens ꝙͣ cela rotatu
hiuiꝰ cã gͦgis sumini dilectõ regis
legis docto res audire docẽ minores
olle fau̾e cuti: ius pend̾e legib uti
ulla loqͥ tem̾e: qiͣ dira uenena cau̾e

Expanded text:
n hic coetus placet, aut locus ipse quietus, Si magnus modicis vis jungi palma miricis, Stes: videas; humilis si proderit usus ovilis, Et lege nobiscum pastus istius ibiscum, 1263 Summus pastorum nos nutriet esca suorum, Esca fovens mentem post hanc nihil esurientem: Nil animae satius, quam pasci visibus hujus. Annuit his equidem Zosimas, mansit ibidem: Mansit, et in cella nova vita sacerrima bella Vidit, laudavit, didicit, servavit, amavit, Tam gregis hortatu crescens, quam tela rotatu. Hujus cura gregis summi dilectio gregis, Legis doctores audire, docere minores, Nolle favere cuti, jus pendere, legibus uti, Nulla loqui temere, quasi dira vene
Abbreviated transcription (Latin):
U łte p̾ sc̃s m̃itum ꝓmissa tonantis
M ulti sunt qui te suꝑant exaĩa uite
Qͦ sut cognoscas: iodanis lictora poscas.
R ogem celoꝵ: colit illic rex monachoꝵ
Cũ monachis hĩtes. quod agũt. agocet̾a uites
e xifestina: dilatõ magua ruiua
e xit. abit ꝓpͥe : pulsasq fores: patuere
In de salutatus albas ÷ pauca ꝓphatur
Cur uenias aꝑi: tosimas ait opto doc̾i
sꝑitas cultus: uox supplex grã uult᷑¬

Expanded text:
 te prae sanctis meritum promissa Tonantis. Multi sunt qui te superant examine vitae, Quos ut cognoscas, Jordanis littora poscas. Regem coelorum colit illic grex monachorum. Cum monachis habites, quid agunt, age; caetera vites. Exi, festina: dilatio, magna ruina. Exit, abit propere, pulsatque, fores patuere: Inde salutatus abbas est pauca profatus. Cur venias, aperi. Zosimas ait: Opto doceri, eritas cultus, vos supplex, gratia vult
Abbreviated transcription (Latin):
Lux erat in cenebͥs: iͥ clansus uͥq celebͥs
M orpͥnatus. scola iuris uirga roatus
Cnix s forma gͤgi. uia uite gła legi¬
si narꝰ gaudenti. gaud̾e dolere dolenti
huis gͣius. his fractus. fuit omĩb oĩa fc̾s.

Expanded text:
sus, ubique celebris Morum primatus, schola juris, virga reatus, Crux sibi, forma gregi, via vitae, gloria legi; Notus gaudenti gaudere, dolere dolenti. His gravis, his fractus, fuit omnibus omnia factus.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Opͥus cxessus. albati quisq professꝰ
p̾ confortabat. m̃cem: corpꝰ q iiuiabat
Iñ petebatur bñdictõ sueta dabat᷑
Oscła iungebant: tũc tãd̾ claust᷑ patebãt
Iamq ualodc̃o. cetuq loco q relicto¬
s rex simł exibat. heremũ dinsus ad ibat
Pars ut poscebat. mox ipẽ tn domi remanebat
s ne scõꝵ foret exꝑs osficiorum
C eua ꝑata sacͥs studiis aĩe q lauacͥs.
Orͣatu festo. pauꝑ. s diues honesto
E dib eg̾ssi ladebł herem̃ q ꝓfessi¬
ꝑ gebant quorsũ dabat ocio qͥsq seorsum
Qͥ sq ꝑi uoto c̾tabat teste remoto
ꝑ sau̾e ꝓstͣtus. lacͥmis delere reat᷑
t e p̃tendebat dabat exp̾tabat hẽbat
h uis ĩsistebant stud u̾s ꝑit̾ q fouebant
C orda sacͥs ũbis carnͥem radicer ħbis
T alit̾ expletis. tͥginta nouẽq dietis
C olla petebatur remoalumt c̃ celebt̃¬
r amis palinaꝵ ꝓ canone xͥcolaꝵ¬

Expanded text:
bati quique professus Praeconfortabat mentem, corpusque juvabat Inde petebatur benedictio sueta: dabatur, Oscula jungebant, tunc tandem claustra patebant. Jamque valedicto coetuque locoque relicto, Grex simul exibat, eremum divisus adibat. Pars, ut poscebat mos ipse, domi remanebat, Sed ne sanctorum foret expers officiorum Cella parata sacris studiis animaeque lavacris, Ornata festo pauper, sed dives honesto. Aedibus egressi latebgebant, quorsum dabat optio, quisque seorsum. Quisque pari voto certabat teste remoto Psallere prostratus, lacrymis delere reatus, Te praetendebat, dabat, exspectabat, habebat . His insistebant studiis, pariterque fovebant Corda sacra verbis, carnem radice vel herba. Taliter expletis triginta novemque diaetis, Cella petebatur, remeabant cum celebratur Ramis palmarum pro canone
Abbreviated transcription (Latin):
& tot ꝙ tantis. non obstitit ira touantis
Q tulit incestꝰ. ⁊ littus ⁊ aut̾. s estus
I nt̾ mille fere mortes. mala tuta fuere
Iamq mn gͣtis monst᷑bat fons pietatis
Ꝙ licet iratus diffc̾ ꝓunire reatus
Inif q fit quia culpe ꝑc̾ę querit
n enc mee ueñis longo smone gͣuis
d efõr ad portum subeo sacͣ menia scortũ
Iuncta lemi turbe moror hospes ⁊ hostis ĩ nͣbe¬
e srenm cos uicos amplexꝰ nenor iniquos
Cogit᷑ in facinus tam ciuis qmͣ ꝑegͥnus¬
ħ os ego dum capto. dũ me malo sana coapto
Qsunc instabat: ciues ad templa uocabat
t᷑ bap̾it patrum. scquit ᷑ deuotõ madrin
U rbs ex austa fe̾: me ꝯpulit ire. iude
ẽ r̾e quid tͣheret ppłm. qͥd ĩ ede plac̾et
I ui letalem. mͥ q̃situra sodalem
⁊ pudet ⁊ dicam qͥ sb̾ioctaret iniqͣni
ħ cocus ħ cessit pietasq suꝑna rep̾ssit
Qͥ ppe uolens int᷑re fores ⁊ sacͣ ind̾e
ñ illas intͣre sinor ñ ista iuid̾e¬
ꝑ orta petens ppłm uenientẽ suscipiebat

Expanded text:
od tantis non obstitit ira Tonantis; Quod tulit incestus et littus, et auster, et aestus, Inter mille fere mortes mala tuta fuere.Jamque mihi gratis monstrabat fons pietatis Quod licet iratus differt punire reatus, Invitusque ferit, quia culpae parcere quaeritNeve meae veneris longo sermone graveris, Deferor ad portum, subeo nova moenia scortum. Juncta levi turbae moror hospes et hostis in urbe. Circumeo vicos, amplexus venor iniquos: Cogitur in facinus tam civis, quam peregrinus. Hos ego dum capto, dum me malesana coapto nctae, Quae tunc instabat, cives ad templa vocabat. Turba praeit patrum, sequitur devotio matrum. Urbs exhausta fere me compulit ire videre, Quaerere quid traheret populum, quid in aede placeret. Ivi lethalem mihi quaesitura sodalem: Et pudet et dicam, qui subjectaret iniquam. Sed secus hoc cessit, pietasque superna repressit Quippe volens intrare fores et sacra videre, Non illas intrare sinor, non ista videre. Porta patens populum venientem suscipiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ponensq soqui doctores iuris ⁊ equi
I nsticit arnoꝵ legem cohip̃e suoꝵ
I stitit inq bͨui mutatis morib eͣui
M ores doctoꝵ tͣscondit. doctor coꝵ
S̃ pũi mctas onasit debił ctas:
C reũunt dona creuit sinił ipã corona.
N il magnᷤ huuc oñi: ꝙͣ m̃bͣ quiete foueri:
N imagis ingͣtũ ꝙͣ ñ piure reatũ.
Festis erat monachi : color ⁊ caro nestia bachi.
ñ caro s peuis mac᷑. pallida cͥta flagelus
Docta reluanri sibi spñi famulari:
H us ĩ corm̃tis: sacre modulatõ m̃tis¬
x põ fallebat psallebat si qñ lĩgͣ cacebat

Expanded text:
Proponensque sequi doctores juris et aequi, Institit annorum legem cohibere suorum: Institit, inque brevi mutatis moribus aevi, Mores doctorum transcendit doctor eorum. Ut pueri metas evasit debilis aetas, Creverunt dona, crevit simul ipsa corona. Nil magis huic oneri, quam velle quiete foveri; Nil magis ingratum, quam non punire reatum. Testis erat monachi color, et caro nescia Bacchi: Non caro, sed pellis macra, pallida, trita flagellis, Docta reluctari sibi, spiritui famulari. His in tormentis, sacrae modulatio mentis Christo psallebat, si quando lingua tacebat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ docet ult̾ius qͣr foret ordoꝰ tenẽdns
Ĩ de cucullat᷑ p̾cipit irc iupum
Uen̾it ila dies qͣ reodĩ debint obses
C inpꝰ redeat pollicitus fu̾at
t c̃ redit at pastor cognosc̾e iuxualet illũ
n ã mͦ fuluiis eret quem uidet eẽ ngͣmi
Q ẜeras ĩquit nt̃ es mutatꝰ ab ilo
ꝯ ra rigans lacͥmis talia u̾ba dedit
N uꝑ eram langues affuit ⁊ medicꝰ
Ille p̾mẽs uenã płsũ male crere sensit
N t̾ea monachꝰ uenit ut me uisitet egͣm
⁊ monet ut cand̾ peniteam scelerum
d eniq ꝑsuasit penitꝰ ꝯtempn̾e mũdũ.
⁊ mͥ sͤ raro tͣdidit hũc ħ̾itum
U uet̾es mores alim̃ta q pͥsca reliqui
Qͥ fu̾am languens ylico ꝯualui

Expanded text:
Et docet ulterius qualis foret ordo tenendus, Et docet ulterius qualis foret ordo tenendus, 1629 Inde cucullatum praecipit ire lupum. Venerat ille dies quo reddi debuit obses, Quo lupus ut redeat pollicitus fuerat. Tunc redit: at pastor cognoscere vix valet illum; Nam modo fulvus erat quem videt esse ni eras, inquit? nimis es mutatus ab illo , Ora rigans lacrymis, talia verba dedit: Nuper eram languens, adfuit et medicus. Ille premens venam, pulsum male currere sensit,Interea monachus venit qui viseret aegrum, Et monet ut tandem poeniteam scelerum;Denique persuasit penitus contemnere mundum, Et mihi sic raso tradidit hunc habitum. Ut veteres mores alimentaque prisca reliqui, Qui fueram languens, illico convalui.
Abbreviated transcription (Latin):
I qr meis agnis ne furias faciam
M ox lupꝰ exclamat misere piissime pastor
⁊ tͥ qͥd ref̾am ꝑcipe pauca p̾cor
s imdignat᷑ fueris ꝯcod̾e uitã
t olle meã pellẽ cͥ ñ erit apta cot᷑no
t olle momi carnẽ ñ erit apta cibo
S buit᷑ narrem ꝙͣtocius obside sũpco
Dat remeare iupñ cͤdulus opilio
Ille ꝑans artem qͣ fallet opͥlionẽ¬
S ũ remea monacũ repꝑit ⁊ famłm
M ipr̃ ĩquit aue ne despice u̾ba p̾cãtis
n qr pͤcani me reprobare nelis
ꝑ enitet eiroris bona mũdi sum̾e todet
I nnocuũq pocꝰ me uigulasse pudet
Si sit hñda mͥ uła salus uenie
ꝑ cute meu̾ͥga ł qͦuis cũde flagello
H anc aĩam cñi uir pie redde d̾o
C it ñ placeit data fcsa peiliᵈ o uine
d a tmino carnes. cutͥ uellisi habe:
S̾ recipit monacus himis acceptabile donũ
F orpicib sumpt̾is abicor tondet eũma
A cꝙ capt̃ rãdens tãtñ stadet ẽẽ corona
S̾ sit ab auricusa cntꝰ ad auriculam

Expanded text:
Atque meis agnis inferias faciam. Atque meis agnis inferias faciam. Mox lupus exclamat: Miserere, piissime pastor, Et tibi quae referam percipe pauca precor. Si mihi dignatus fueris concedere vitam, Tolle meam pellem, tibi non erit apta cothurno. Tolle meam carnem, non erit apta cibo.Ut breviter narrem, quantocius obside sumpto, Dat remeare lupum credulus opilio. Ille parans artem qua falleret opilionem, Dum remeat, monachum reperit et famulum. Mi Pater, inquit, ave, ne despice verba precantis, Nec quia peccavi, me reprobare velis. Poenitet erroris, bona mundi sumere taedet Innocuumque pecus me jugulasse pudet. Si sit habenda mihi nulla salus veniae. Percute me virga, vel quovis tunde flagello; Hanc animam tantum, vir pie, redde Deo. i non placeant data fercula carnis ovinae, Da famulo carnem, tu tibi vellus habe. Ut recipit monachus nimis acceptabile donum, Forficibus sumptis, illico tondet eum; Atque caput radens, tantam studet esse coronam, Ut sit ab auricula circus ad auriculam:
Abbreviated transcription (Latin):
epe lupꝰ quidam ꝑ pascua lata uagãti
ampuit młas opilionis oues
Led̾e raptorem pꝰꝙͣ uͥtute neqͥuit
Illaq̃are dolo pastor eũ studuit
N ã rigidã flectit tãto conam̃e q̃rcũ
Uͣ capt̃ illius tang̾e posset humũ
⁊ capiti flexo laq̃us sͨ nect it᷑ unus
Mobił ut laq̃um detineat baculus
s laq̃ũ t̾re baculus s applicat ille
G̾ laq̃o ꝑeat qui baculum moueat
⁊ medio laq̃i sͨ ĩ seritur capt̃ agni
S̾ baculũ moueat qͥ capt̃ arripiat
t c̃abit opilio lupꝰ ĩgeniũ petit illd̾
⁊ rapit agninũ ꝓtinꝰ ore capt̃
s bacło moto laq̃us ligat ilico collũ.
Atq rigor q̃rtꝰ collit ĩ alta lupũ
U t uidit opilio raptũ pẽd̾e latͦnẽ
m iccit ĩ hñc lapides accełando necẽ¬
U uln̾a mille facit lu pꝰ ut ꝑeat lapidatꝰ
s neqͥt expelli sp̃c ille malus
Ut magͣ᷑ hũc cruciet tãd̾ deponit ab alto
Atq leuans lapides. ꝓtulit illa lupo
N il faciũt lapides. c̾ebrũ iã fuste relidã

Expanded text:
epe lupus quidam per pascua lata vagantes Arripuit multas opilionis oves. Laedere raptorem postquam virtute nequivit, Illaqueare dolo pastor eum studuit. Nam rigidam flectit tanto conamine quercum, Ut caput illius tangere posset humum; Et capiti flexo laqueus sic nectitur unus, Mobilis ut laqueum detineat baculus; Sed laqueum terrae baculus sic applicat ille, Ut laqueo pereat qui baculum moveat; Et medio laquei sic inseritur caput agni, Ut baculum moveat qui caput arripiat. Tunc abit opilio, lupus ingenium petit illud, Et rapit agninum protinus ore caput. Sed baculo moto, laqueus ligat illico collum, Atque rigor quercus tollit in alta lupum. Ut videt opilio captum pendere latronem, Mittit illuc lapides, accelerando necem. Vulnera mille facit, lupus ut pereat lapidatus; Sed nequit expelli spiritus ille malus. Ut magis hunc cruciet tandem deponit ab alto, Atque levans fustem, protulit ista lupo: Nil faciunt lapides, cerebrum jam fuste relidam,
Abbreviated transcription (Latin):
S b̾ue pꝰ temp᷑ dũ rapto uescit᷑ agno
Aspicit hũt ⁊ s  arguit opilio
san es e monachꝰ. ñ debes carne cibari
ñ ⁊ͣ scã iubet regula basilii
I ñ lupꝰ. ñ ÷ simplex ait ordo bonoꝵ
⁊ m sũ monachꝰ canonic᷑ mͦ sũ
⁊ Cͤ ĩ siluas lupꝰ iuit sb̾siliẽdo¬
E o male delusum ꝯꝑit opilio¬

Expanded text:
 breve post tempus dum raptor vescitur agno, Aspicit hunc, et sic arguit opilio: Sanus es et monachus, non debes carne cibari; Non ita sancta jubet regula Basilii. Inde lupus: Non est simplex, ait, ordo bonorum; Et modo sum monachus, canonicus modo sum. Et sic in silvis lupus ivit subsiliendo. Se male delusum comperit opilio
Abbreviated transcription (Latin):
ł unc crit ⁊ luctꝰ stͥdebunt dc̃tib biiis
eripit ᷑ solis iubai. ⁊ chorꝰ intit astͥs¬
S oluet ᷑ celum lunaris splẽdos obibit
d eiciet colles ualses extollet ab imo
⁊ cuba tum sonitũ tͥstẽ dimitet᷑ ab altõ
o rbe geniens facmis ausñ uauosq labores
Tartarcũ q dͥaos mõstͣbit c̾ra doiscens
R ecidet e celo ignis ꝙ ⁊ susphĩs annis

Expanded text:
Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar et solis interit astris. Volvetur celum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, valles extollet ab imo.naque igni, Et tuba tum sonitum tristem dimittet ab alto Orbe gemens facinus miserum vanosque labores, Tartareumpue chaos monstrat terra deinceps, Procedit e celo ignisque et sulphuris amnis
Abbreviated transcription (Latin):
udicui signũ cellus sudore madescet
E celo rex adueniet ꝑ secla futͤus¬
¶ cilicet ĩ carue p̾sens ut iudicet orbem
U ñ dm̃ c̾nent ĩcͤoulus atq fidelis
Celsum cum scĩs eiuiam t̾mino ĩ ip̃o
¶aĩe cũ carne aderunt qͣs uidicat ip̃e
Cũ iacet ĩcult᷑ densis ĩ uepͥb orbis
exurens t̾ias ignis põtũ q polũq
I quirens cecri pottis ⁊ effriget aũm̃

Expanded text:
udicii signum: tellus sudore madescet, E celo rex adveniet per secla futurus, Scilicet in carne presens, ut iudicet orbem. Unde Deam cernunt incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic anime eum carne aderunt, quas iudicet ipse. Cum iacet incultus densis in vepribus orbis, Exuret terras ignis, pontumque polumque Inquirens tetri portas eff
Abbreviated transcription (Latin):
ħ it̾ ille seni. suggesat eo duce ueni
Ille tim̾e ꝑum dedit in regionaᷤ faꝵ
Diroxit grossum f̾manit robore fessum.
Leniit algores docuit tolerare uapores
Q snͥ uuiuscet᷑ deus. ħ tam dura tuliscet
Adspecialc bonum ueni: ꝑ lustͣ loonũ
Inde reportetur quo ꝓp̃s glorisicet᷑
e xcat e latebͥs ħ fax ħ gẽma celebͥs
ñ malt absꝯdi dcus ĩ clica lumĩa mũdi

Expanded text:
 iter ille seni suggessit, eo duce veni: Ille timere parum dedit in regione ferarum, Direxit gressum, firmavit robore fessum, Leniit algores, docuit tolerare vapores. Quis, nisi juvisset Deus, haec tam dura tulisset? Ad speciale bonum veni, per lustra leonum; Inde reportetur, quo Christo glorificetur. Exeat e latebris haec fax, haec gemma celebris. Non vult abscondi Deus inclyta lumina mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tͦmor m̃bͥs ĩde ÷ obliuio m̃tis
⁊ gͦssus poplitũ natans ⁊ uisio fallax¬
C ur descunt aures balbutit deniq lingͣ
ꝑ dens eloquiñ ꝓfundit se iulat᷑tam
D ic mͥ dic ebͥeᷤᷤ iuius an morte gͣuaris :
P allidꝰ ecco iacet. ostu sñ m̃te quiescis

Expanded text:
 tremor membris, inde est oblivio mentis et gressus poplite nutans et visio fallax. surdescunt aures, balbuttit denique lingua, perdens eloquium profundit semilatratum. dic mihi, dic, ebrie, vivis an morte gravaris? pallidus ecce iaces, ecce sine mente quiescis
Abbreviated transcription (Latin):
Existimasti iniq ꝙ ero ⁊ simił. bacusti :
taciu. e nͣ qͥd senꝑ taceboe Neqͣqm ero tͥ
simił. neq si tacueris. neq si dix̾is. Nã si tacu¬
exis : ñ tacebo. ei dix̾is: ñ dicã. Si oꝑueris:
denudabe. Si denudauerise oꝑiam. Si accu¬

Expanded text:
stimasti inique quod ero tui similis ; tacuisti, tacui. Sed nunquid semper tacebo? Nequaquam ero tibi similis, neque si tacueris, neque si dixeris. Nam si tacueris, non tacebo; si dixeris, non dicam; si operueris, denudabo; si nudaveris, operiam; si accu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tñ humłiari in terra contẽpnimꝰ qͥ de terra sumꝰ.
Quid uero apud dm̃ uilius qͥd eẽ despectius potest. qmͣ seruare honorẽ apud
hoĩes: et interni testis oculos nõ timers :Unde ⁊ in satro euuangłio ad
phariseos dñs ait. Uos estis qui tꝰtificatis uos coram hõibus. d̾s aũt nouit
corda uestra quia quod hõib altũ est abhominabłe ẽ apuo deunr. Notat
frat᷑es. notate quod dicitiur. Si enĩ quod homib altũ est: ab hominablẽ ẽ
apud d̾̃m. cogitatõ cordis ur̃i tanto apud deũ in io est qnto ab hoĩbi
i alto. ⁊ humłitas cordis nestri tanto apud deũ in alto ẽ: qͣnto eslr¬
hominibus mñ iio. Despiciamus g̾ si quio boni egerimꝰ. ulłas ulos nosta
inflet operatio: ñõ terum hũmn dantia. nõ gła excollat. Si auibulib bo
nis aaluentibus intus intumescimus: deo despesti sumꝰ. cbogdsesi¬

Expanded text:
t; et tamen humiliari in terra contemnimus, qui de terra sumus. Quid vero apud Deum vilius, quid esse despectius potest, quam servare honorem apud rvare, et interni testis oculos non timere? Unde in sacro Evangelio ad Pharisaeos ait: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus. Deus autem novit corda vestra, quia quod hominibus altum est, abominabile est apud Deum. Notate, fratres, notate quod dicitur. Si enim quod hominibus altum est abominabile est apud Deum, cogitatio cordis nostri tantDeum in alto est, quanto hominibus in imo. 3. Despiciamus ergo si quid boni gerimus, nulla nos nostra inflet operatio, non rerum abundantia, non gloria extollat. Si quibuslibet ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
ã. sine uigile̾ sõpniat ⁊ cogitat qͥcqͥd
ei oceͤrit. Et siẽ mobe̾didũ harena si
ĩponat᷑ eytͥminat. piy ĩ qͥnat plalea
occupat. sic cor meu̾ meditatõ amara
tͣbat. ĩ mũda maculat. uana ĩqͥetat.¬
⁊ fatigat. Ita cor meu̾ dũ fut᷑uꝰ uͥ eurati
gandiũ. nͨ diurnũ qͣrit auyiliũ: ab anis¬
re celestiũ elũgat᷑ ⁊ ĩ amor̾e tͥ restriũ
occupat᷑. Quq elabitꝰ ab istis: ĩ noluit ᷑
ĩ illis. uanitas illd̾ recipit cunositas de¬
ducit. Cupiditas allicit. Uoluptas spdncais
luxiͦa polluit. Torat ĩuidia. bppor
iraꝯdia Eruciat lsticia. Setris¬

Expanded text:
niat et cogitat quidquid ei occurrit. Et sicut molendinum arena, si imponatur, exterminat, pix inquinat, palea occupat; sic cor meum cogitatio amara turbat, immunda maculat, vana inquietat et fatigat. Ita cor meum dum futurum non curat gaudium, nec divinum quaerit auxilium, ab amore coelestium elongatur, et in amore terrestrium occupatur. Cumque elabitur ab illis, et involvitur in istis, vanitas illud recipit, curiositas dducit, cupiditas allicit, voluptas seducit, luxuria polluit, torquet invidia, turbat iracundia, cruciat tristitia; si
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. Nemo .n. nͥ pͥus sibi qͣmͣ alt̾i noeet.
Altꝰ ꝑ tunicã. tnũ corpꝰ ꝑ foras. Plus tͥ mr̃
cupiditas noc ꝙͣ altͥi q̃ de illa nascit  filia
rapina seu furtũ. Ilus tͥ mali asfert ĩiudia
ꝙͣ boni aufert derogatõ tua. cui ꝑlidi¬
ai detͣhis. ꝑfectũ ⁊ .n. ⁊ qͣ le dñs elegit
ieiuniũ est : ñ asflig̾e hoie̾m aiãm suã

Expanded text:
sibi. Nemo enim non prius sibi quam alteri nocet. Alterius per tunicam tuum corpus perforas. Plus tibi mater cupiditas nocet, quam alteri quae de illa nascitur filia rapina vel furtum; plus tibi mali affert invidia, quam boni aufert derogatio tua, cui per invidiam detrahis. Perfectum etenim, et quale Deus elegit, jejunium est, non affligere hominem a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter aplãtus sui p̾matũ gerebat figu¬
rata generalitate personã ꝙ eñ ad ip¬
sum pprie ꝑtiner natura unus hõ ent¬
unus idemq p̾mꝰ aplus. sed qñ ẽi dic¬
tum est tibi dabo claues regni celorũ

Expanded text:
opter apostolatus sui primatum gerebat figurata generalitate personam, quod enim ad ipsum proprie pertinet, natura unus homo eunus idemque primus apostolus. Sed quando ei dictum est: Tibi
Abbreviated transcription (Latin):
eccliam que in hoc seculo diuersis temp¬
tacõnib uelut ymbrib flumuĩb et tem¬
pestatib q̃titur et nõ cadit / quĩ funda¬
ta est super petrain unde petrꝰ nouiẽ
accepit nõ aut̃ petra a petro sed petrꝰ
dñs super hanc petrã edificabo eccliã
petram quã confessus es edificabo et¬
clesiam mr̃a. petra eñ erat xpus
super qd fundam̃tũ quippe aliud nẽo

Expanded text:
diversis tentationibus velut imbribus, fluminibus, tempestatibus, quatitur et non cadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen accepit. Non enim a Petro petra, sed Petrus Dominus: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam Petram quam confessus es, aedificabo Ecclesiam meam; petra enim erat Christus, super quod fundamentum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbrũ sed multa. si dixerit pes quia
non sũ manꝰ nõ sũ de corpore non
ideo nõ est de corpore. et si dixerit au¬
ris quia non sum oculus non sũ de cor¬
pore non ideo nõ sum de corpore si totũ
corpus oculus ub̃i audituos. si cotum
auditus ubi odbratus. Aunc aucẽ posuit

Expanded text:
membrum, sed multa. Si dixerit pes, quoniam non sum manus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore? Et si dixerit auris, quia non sum oculus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore? Si totum corpus oculus, ubi auditus? Si totum auditus, u
Abbreviated transcription (Latin):
aues alus qr munificẽtiis se quoq ab eo rega
usura masũ decencia sustrptid et pertactatũ
diit ad pnipes qui secũ erant. Magis ct ta
pũ pñtiũ ipm̃ in regem polome coronauit Etic
itaq occõne ueuacionit bti adalberti gloriã regͥ
p̾niũ polomia adepta est. Ceperutq principis
extũt non esse subiecti regib romaõrũ Iste rex
polonorũ dictus uictoriosus et piꝰ Boleslaus dilãtaͥ¬
iut termit regin sui et famã crleberomiã gẽtis
sua a surabio siquid maguo flne regm duganici

Expanded text:
s aliisque munificenciis, se quoque ab eo tam regali supra modum decencia susceptum et pertractum, dixit ad principes qui secum erant: Magis decet pum presencium ipsum regem Polonie coronavit. Sic itaque occasione veneracionis beati Adalberti gloriam regni primum Polonia adepta est, ceperuntque principes ejus extunc non esse subjecti regibus Romanorum. Iste rex Polonorum, dictus victoriosus et pius Boleslaus, dilatavit terminos regni et famam celeberrimam gentis sue, a Danubio siquidem, magno flumine regni Ungarie,
Abbreviated transcription (Latin):
maudato euir᷑ xꝑiaiũ se esse abrliis cempꝰ occultadar
Legit᷑ eciã ꝙ d̾iuenẽtẽ passiont sũa cũ nussũ celebralet
btũt adalbertus indigene pagam hec uidentes nt̃ se
clamores excitauert̃ dicc̃tes. Ecce hic ad nos uenit᷑
intãtationes et maleficia sua ad maledicẽdos nos et
sctm̃ sacrosancta nustia ꝑagẽtem ꝯcurrerĩ unus ex ip
respiciẽt ret ͦ post cergũ uidit diẽsam fr̾amã ignit᷑
que totã uillam comburẽ uidebat᷑. Et uociferaa for̾titer
in sibi accidisse recogno scõtes sed uidentes quia iluist fi̾
amplius qͣ autea furẽtes adi̾iuicẽ loq̃bant᷑ fañtastitũ
fuit quod aspeximꝰ et ex suis incãtacionib tale quid ax¬
paruit nobis. Ecdõ igr contͣ sctm̃ dei atrocĩt ocuorĩt
simili q uisiõe ut pus expanefctĩ in uillã cursu ꝓpero
redeũtes domos suas cũ om̃ob que hẽbant oduo ille¬

Expanded text:
s ab aliis occultabat. 7. Legitur et, quod imminente passione sua cum missam celebraret beatus Adalbertus, indigni pagani hoc videntes, inter se clamores excitaverunt dicentes: Ecce hic ad nos veniens incantaciones et maleficia sua ad maledicendos nos et sanctum sacrosancta misteria peragentem concurrerent, unus ex ipsis respiciens post tergum vidit immensam flammam ignis, que totam villam comburere videbatur, et vociferans fortiter oscentes, sed videntes quia illusi sunt, amplius quam antea furentes ad invicem loquebantur: Fantasticum fuit quod aspeximus, et ex vi incantacionis ejus tale quod apparuit nobis. Secundo igitur contra sanctum Dei atrociter accurrerunt, similique visione ut prius expavefacti, in villam cursu propero redeuntes, domos suas
Abbreviated transcription (Latin):
te iudiciũ ꝑspexeris esse int̃ sang̃nem
et sang̾nẽ causã et causã leprai et le
prã et iudiciũ intra portas tuas uideris
uariari surge et astende ad locũ quem
elegerit dñs deus tuꝰ ueniẽsqz ad sacer¬
Wtes leuitia grĩs et ad iudicẽ qui fuĩt
illo temꝑe. queres q ab eis qui indica¬
uũt tiõi indicii ueri ͭͤm et facies qdcũq
dixerint qui p̃sunt loco quẽ elegerit
dñs et docueruit te iuxta legem emis se¬
querit siuam̃ eorũ nec declinabis as dex¬

Expanded text:
 sanguinem et sanguinem causam et causam lepram et non lepram et iudicum intra portas tuas videris verba variari surge et ascende ad locum quem elegerit Dominus Deus tuus veniesque ad sacerdotes levitici generis et ad iudicem qui fuerit illo tempore quaeresque ab eis qui indicabunt tibi iudicii veritatem et facies quodcumque dixerint qui praesunt loco quem elegerit Dominus et docuerint te iuxta legem eius sequeris sententiam eorum nec declinabis ad dex
Abbreviated transcription (Latin):
pestis ꝙͣ decestabilit in utroq costa ͭ ͦ uiudicatã sit mltorũ
ex ͭ ͤ facile apparet. Gery gram̃ saniͭł kaaman siro uen¬
didit eã d̃ grañ sanitãt᷑ elizeo uindicãtr leprosus factꝰ
ãnuisit Iudiis om̃ redemptorẽ uendidꝭ. mox laq̃o sus¬
pc̃sus eoad redempͦͧˢ grañ nõ obtinuit et nũto quia

Expanded text:
 detestabiliter in utroque testamento vindicatum sit, multorum exemplis facile apparet. Giezi gratiam sanitatis Naaman Syro vendidit; eandem gratiam sanitatis Helisaeo vindicante leprosus factus amisit. Judas omnium redemtorem vendidit, mox laqueo suspensus eandem redemtoris gratiam non obtinuit, e
Abbreviated transcription (Latin):
in uita sua preceptorẽ in iustificacõnib dei familiarẽ
atq amãtissimũ huẽuat in granẽ egritudiuẽ exor
stens decidit et sp̃e salutꝭ iuditio medicorũ iam olo
fuerat destitutꝰ In extrenus ig̾ portus aplõs aliosa
sanctos patronos urbis pro uita cõsuanda supplicis
duocabat. sed cũ nullũ sibi adesse sentiret aupilũ
ad sui bt̃i prĩs ad alberti se cõuertit patrocinũ sta
in persona ꝓpria uisitare Mlira res quia nuoa ie
deua in sanctis suis uix uba fuerar es s̃¬
bito penitꝰ sanus factus est cuctia stupẽtib serged¬
pũ ꝑx ordine patefecit. Quũ gausꝰ est et dnũ pł
santoe succe ita glorificat in oto aSasbeto onoso
suo martue ẜrnẽdixit. Cum gͦ dictus impato oeos
tiriusu pio explendo uton posdote¬

Expanded text:
preceptorem, in justificacionibus Dei familiarem atque amantissimum habuerat, in gravem egritudinem Rome existens decidit, et spe saluis medicorum jam omnino fuerat destitutus. In extremis igitur positus, apostolos aliosque sanctos patronos Urbis pro vita conservanda suppliciter invocabat. Sed cum nullo modo sibi adesse sentiret auxilium, ad sui pii patris beati Adalberti se conventit patrocinium flain persona propria visitare. Mira res, quia mirabilis Deus in sanctis suis. Vix penitus sanus factus est cunctis stupentibus, surgenipsi ex ordine patefecit. Qui gavisus est, et Dominum, qui sanctos suos ita glorificat, in beato Adalberto glorioso suo martyre benedixit. Cum igitur dictus imperator Otto tercius pro expleto voto in Polo
Abbreviated transcription (Latin):
btm̃ adalbertũ predicãte multa q muracla faciẽte fidẽ
xanam tota polomia suscepͭ et fundata est ueluti ꝑ unĩ
de apłis supeꝵ aplice fidei fiomiã petrã prefapĩ qr
tempꝰ ac modũ abstietie aute pascha pro reuenͣ st̃ti
adalberti grataũ ac quũter custodiendũ acceptans per
plurimos anos circit .cc. xxx irrestanrabliter obser¬
nauit donec legatus quid sedit apldce magne auctori
daleus gentem polonorũ duciꝰ aliis fidelił in obsua¬
cior̃ d iualis ieuum fore dissimilẽ si prefato statuto
Eciam legit᷑ ꝙ uolens btũs adalbertus transire ad tri¬
ias aliat paganorũ sociũ laboris et itiueris sui uirũ
perductus q in pomerama a duce cerre honorifit¬
est eeceptus. Eunde̾ quippe pͥncipẽ iã Rdem sctids ac¬
alcertus in poloma baptizauerat cũ illus aduenissẽt
prosilia ducis polome ipam̃ ⁊̾ postulans i uxorem

Expanded text:
beatum Adalbertum predicante multa miracula faciente, fidem christianam tota Polonia suscepit, et fundata est veluti per unum de apostolis super apostolice fidei firmam petram, prefatumque tempus ac modum abstinencie ante pascha pro reverentia sancti Adalberti gratanter et communiter custodiendum acceptans, plurimos annos circiter 230 irrefragabiliter observavit, donec legatus quidam sedis apostolice magne auctoritatis, nolens gentem Polonorum diucius aliis fidelibus in observacione annualis jejunii fore dissimilem, super prefato statuto . 5. Eciam legitur, quod volens beatus Adalbertus transire ad terras alias paganorum, socium laboris et itineris sui virum perductusque in Pomeraniam a duce terre honorifice exceptus. Eundem quippe principem jam pridem sanctus Adalbertus in Polonia baptizaverat, cum illuc advenisset pro filia ducis Polonie, ipsam sibi postulans in uxorem;
Abbreviated transcription (Latin):
pretibus cũ lacͥmis ĩ aĩo contoito ad sctm addabi¬
tũ cõtiuo usu seriuoĩs sibi reddito pleuissie̾ est ͥu¬
ratus et confiomiatꝰ in bono usq ad funẽ uite sue
int̃ paganos funtuues et polonos metuẽs p̾ncepe
mẽoratus ne forte aliquo sinistro bellorũ euc̃tu tã¬
tũ thesaurũ perdẽ pesset sacras reliquias cũ in¬
genti gloiã .uiiiͦ. idꝰ nouẽoris in Queznã trãscu lit
uoi per iꝑiũs martiois gloriosa m̾dta muiracula

Expanded text:
cum lacrimis in animo contrito ad sanctum Adalbertum continuo usu sermonis sibi reddendo plenissime est curatus, et confirmatus in bono, usque in finem vite sue inter paganos finitimos et Polonos, metuens princeps memoratus, ne forte aliquo sinistro bellorum eventu tantum thesaurum perdere posset, sacras reliquias cum ingenti gloria VIII Ydus Novembris in Gnesen transtulit, ubi per ipsius martyris gl
Abbreviated transcription (Latin):
que suauit disponẽt omiã illiũ dd̃nũ ac celeste saciaͭͫ
ludibriũ estimãtes sic leui ludibrio delusit ut et delu¬
sores maligm per hoc corripi et sacrifi᷑ sancta cũ sĩdmo
pontifice assistente cõseruari illibata ualexeat o beg̃
etiam ꝙ̃ caput ipm̃s abscisũ super cacit arbotd
sũb qua mussam cesebranat suspenderiũ et ut cucũqͣq¬

Expanded text:
que suaviter disponens omnia, illud divinum ac celeste sacramentum ludibrium estimantes, sic levi ludibrio delusit, ut delusores maligni per hoc corripi et sacrificia sancta cum sanctissimo pontifice assistente conservari illibata valerent. 8. Legitur eciam, quod caput ipsius abscisum super cacumen arboris, sub qua m
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ i ͫ Audiens hoc nobilissimꝰ pͥnceps gauisd feguddio
magno et nuttens p̃ciũ postulatũ suscepit cũ uenãcior
debita corpus sacam. Fertur factũ nuxa ᷝ ͤ in uirtute dei
quia corpus eius illud quit tempiũ atq organũ spua
sctĩ excitarat ex pacto paganorũ de pecuda repondeuari
deberet poĩtum d statera tam leiussimũ est effectũ qd
quast nichil om̃o uidice equa lauce appeudẽ uideret᷑
Cũq dafert᷑ ad cenobiũ qued Tremeschua nũcupatur

Expanded text:
tibi. Audiens hoc nobilissimus princeps, gavisus est gaudio magno, et mittens precium postulatum, suscepit cum veneracione debita corpus sacrum. Fertur factum mirabile in virtute Dei, quia corpus illud, quod templum atque organum Spiritus sancti extiterat, ex pacto paganorum de pecunia reponderari deberet: positum in statera, levissimum factum est, quod quasi nichil omnino indice equa lance appendere videatur. Cum deferretur ad cenobium quod Gnesna nuncupatur
Abbreviated transcription (Latin):
misso iterũ opere p̃dicatõnis cui trto conanẽ insiste¬
bat cõuersus ad illos ut alo mitissimꝰ erat placide allo¬
quit᷑ uos dicent. cio frẽs scio qui estis uideo ꝙ manꝰ
diñ que tetigit uos uõis tribuir dcellectũ ut pctĩ urm̃m
cognoscẽtes ad eũ approximetis qui sauãt ꝯtritos corde
ac per h ipm nusericordem deũ cuiꝰ ego sũ smis de¬

Expanded text:
bmisso interim opere predicacionis, cui toto conamine insistebat, conversus ad illos, ut animo mitissimus erat, placide alloquitur eos, dicens: Scio, fratres, scio, qui estis. Video, quod manus Domini tetigit vos vobisque tribuit intellectum, ut peccatum vestrum cognoscentes ad Deum approximetis, qui sanat contritos corde, ac per hoc ipsum misericordem Deum, cujus ego servus sum, de
Abbreviated transcription (Latin):
in mltitudinẽ latius inc̾mẽto fecũditat
extendit᷑ quõ solis multi radii sed limir̃
unũ et rami arboris multi sed robur
unũ tenaci radice fundatũ. Et cum de
sitas licet diffusa uideat᷑ exundantis
copie largitate unitas tame s̾uatur in
orignir auelle radiũ a solis corpore dĩ¬
sion̾em lucis unitas nõ capit ab arbore
frange ramũ fructꝰ gerimãce non
poterit. a fonte p̃cide riroin p̃cisus a ce¬
sat sit et eccliã dñi luce perfusa per orbẽ
totum radios suot̾ porrigit unũ tamen
liuuẽ est quod ubiq diffiid᷑ nec unitas
eñ ibidem xpius ascendit in celũ et post
dies decem uusit ꝓmussũ spm̃ sanctũ. cuiꝰ
ueniẽtis in eos qui crediderant tut̃ sic
erat maximũ et maxiẽ necessariũ ut
unusquisq eorũ lingius oĩum gẽtiũ lo

Expanded text:
in multitudinem latius incremento fecunditatis extenditur, quomodo solis multi radii sed lumen unum, et rami arboris multi sed robur unum tenaci radice fundatum, et cum de sitas licet diffusa uideatur exundantis copiae largitate, unitas tamen seruatur in origine. auelle radium solis a corpore, diuisionem lucis unitas non capit: ab arbore frange ramum, fractus germinare non poterit: a fonte praecide riuum, praecisus arescit. sic et ecclesia Domini luce perfusa per orbem totum radios suos porrigit: unum tamen lumen est quod ubique diffunditur, nec unitas sis uidentibus adscendit in caelum et post dies decem misit promissum Spiritum sanctum; cuius ueni. entis in eos qui crediderant tunc signum erat maximum et maxime necessarium, ut unusquisque eorum linguis omnium gentium l
Abbreviated transcription (Latin):
ũ querẽs Prinde ad 3ͣͫ uillã deo duce ꝑuedens de iti¬
uere sciscitatus est ac uillai beingne rudentes uiam ⁊ͥ¬
hudlit̾ atq amicabliter ostenderut Quib grãs agens ex
nẽsem urbem plenã pplo potẽtissimã et famosã cõtinuo
ad forũ pergens multitudĩ que aderat xpiñ ꝯfidenter
firmãte sequẽtib siguis plurinus et diũsis xp̃o dnõ¬
duedri crediderũt unde fetiũ est ut fama eius cito per
uniũsã regionẽ percurrẽs ad illos quoq pertinge̾t qd
sctũs presul in nonniẽ xp̃o oudũ uoce p̾uauerat nõ au¬
ditu. sicq perstierãt mł prorsus ualẽtes subsidio re¬
uelari. Igitur ad uirũ dei spe grẽ ip̃ius ĩueĩende unam¬
miter profiscistunt᷑ repperiut̃ q ipiũ multo ꝓplõ predi¬
cãtrui. Recognoscẽtes aut̾ eũ cor onui multitudiẽ pedib

Expanded text:
 querens. Deinde ad terciam villam Deo duce deveniens, de itinere sciscitatus est, ac villani benigne respondentes, viam sibi humiliter ostenderunt. Quibus gracias agens, ext usque Gnesen urbem, plenam populo, potentissimam ac famosam. Continuo ad forum pergens, multitudini que aderat Christum confidenter firmante, sequentibus signis plurimis et diversis, Christo domnumeri crediderunt. Unde factum est, ut fama ejus modo per universam regionem percurrens ad illos pertingeret, quos sanctus presul in nomine Christi dudum voce privaverat, non auditu, sicque persisterant nullo prorsus valentes subsidio relevari. Igitur ad virum Dei spe gracie ipsius inveniende unanimiter proficiscuntur, reperiuntque ipsum multo populo predicantem. Recognoscentes autem eum, coram ipsa multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
se ac dicere sibi Tolle me et deser in polomiã in cuutatẽ
que quezna uocat᷑ et si illut usq nuũde conh̾uãs mre de¬
culexis reuent̾ glã et diiciis tu et posteri tui ĩposteꝵ
sublimabũt᷑ suꝑ onds qui hõcant ẽ hiis terris. Ci uõ
pollueris uiam tuã generatõ tua uit᷑ nõ proficiet
in meliꝰ nec decrescet᷑ in deteriꝰ sed mediocri mau
ꝯpares irã sołib persistens. Bns scupefctũs homo
gentilis culit illud repont̃sq in uase profectus est
uersus polomã tendena . Cum auĩ in t̾rã suam
ꝓpe a domo ꝓp̃a peruenisset cepit cogitatio pulsare am̃m
euis de uideudis pueris suis et uxorib quas duas hibe¬

Expanded text:
se ac dicere sibi: Tolle me deferque me in Poloniam, in civitatem se ac dicere sibi: Tolle me deferque me in Poloniam, in civitatem que Gnesen vocatur, et si illuc usque munde te conservans me detuleris, reverenter gloria et diviciis tu et posteri tui in perpetuum sublimabimini super omnes qui habitant in hiis terris. Si vero pollueris viam tuam, generacio tua ultima non proficiet in melius nec decrescet in deterius, sed mediocri modo conpares vestri similibus persistetis. Hiis stupefactus homo gentilis tulit illud, reponensque in vase, profectus est versus Poloniam tendens. Cum autem in terram suam prope a domo propria pervenisset, cepit cogitacio pulsare animum ejus de videndis pueris suis et uxoribus, quas duas habe
Abbreviated transcription (Latin):
dõna prodigia in nuracłos eciam int̃̾ gentes. Nam
digitus eius in aquã decidens et a pisce ipm̃ rapiẽte
deuoratus de uentre eius ad instar ardentꝭ cãdele
int̃ fluctus cunctis uidẽtib rutilabat. Quo nuraclõ
attoniti pistatores onu studio eũ capẽ cupiẽtes quo¬
cunq se diuertẽt sequebant᷑. Nec mora piscẽ capiñt
et exenterant et ex uenctulo ipuds sacrũ digitũ sctĩ
pontisitꝭ flamãtem in ardentꝭ candele sclitudinẽ ex¬
traxerunt. Croca idem tempꝰ puitenus quid̃ nobiais
ex pomeranis quorũd causa negõrĩ ueuit ĩ zambiã
terrã sc in prissit partib specialẽ in qua ab incolis
utus martir adalbertus martiriũ ꝯsũauit ubi cum
a dicentib ꝯgnouisset ꝙ ignotus quid cuiꝰ loquelã no¬
intellexissẽt apud ip̃os fuerat int̾fectꝰ Ex ꝓposito cog¬
sceudi de facto nec dubiũ qͥn spũ dei agente ꝑuemĩt ad
locũ depperiens igit᷑ coput sctm̃ auduunt illũd alloqui

Expanded text:
divina prodigia in miraculis eciam inter gentes. Nam digitus ejus in aquam decidens et a pisce ipsum rapiente devoratus, de ventre ejus ad instar ardentis candele inter fluctus cunctis videntibus rutilabat. Quo miraculo attoniti piscatores, omni studio eum capere cupientes, quocumque se diverteret sequebantur. Nec mora, piscem capiunt et excucerant et ex ventriculo ipsius sacrum digitum sancti pontificis, flammantem in ardentis candele similitudine, extraxerunt. 2. Circa idem tempus Prutenus quidam nobilis ex Pomeranis quorumdam causa negociorum venit in Sambiam terram, scilicet in Pruscie partibus specialem, in qua ab incolis beatus martyr Adalbertus martyrium consumavit; ubi cum a dicentibus cognovisset, quod ignotus quidam, cujus loquela intelligebatur, apud ipsos fuerat interfectus, ex proposito cognoscendi defunctum, nec dubium quin spiritu Dei agente, pervenit ad locum. Reperiens igitur caput sanctum, audivit id loqui
Abbreviated transcription (Latin):
patrib Iudicant᷑ et a sancto sproitu ĩftĩc¬
tu cuiꝰ ac dono dictati sunt dampnãt᷑. qũi
blasphemare spm̃ sctin nõ incongrue ui¬
deucur qui contra eosd̾ sacros cauones
quid aut protue agunt aut lequi p̃sumĩt

Expanded text:
Patribus judicantur, et a sancto Spiritu, cujus instinctu ac dono dictati sunt, damnantur, quoniam blasphemare Spiritum sanctum non incongrue videntur, qui contra eosdem canones, quid aut proterve agunt aut loqui praesumunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicit enĩ aplus. corpus nõ est unũ
mẽbrũ sed multa. si dixerit pes quia
non sũ manꝰ nõ sũ de corpore non
ideo nõ est de corpore. et si dixerit au¬
ris quia non sum oculus non sũ de cor¬
pore non ideo nõ sum de corpore si totũ
corpus oculus ub̃i audituos. si cotum
auditus ubi odbratus. Aunc aucẽ posuit

Expanded text:
dicit: Nam et corpus non est unum membrum, sed multa. Si dixerit pes: Quoniam non sum manus, non sum de corpore, non ideo non est de corpore? Si dixerit auris: Quoniam non sum oculus, non sum de corpore, non ideo non est de corpore? Si totum corpus oculus, ubi est auditus? Si totum auditus, u
Abbreviated transcription (Latin):
pestatib q̃titur et nõ cadit / quĩ funda¬
ta est super petrain unde petrꝰ nouiẽ
accepit nõ aut̃ petra a petro sed petrꝰ
dñs super hanc petrã edificabo eccliã
meam. qr dixerat petrus Tu es xpẽ
filius dei unu. suꝑ hanc ergo inquit
petram quã confessus es edificabo et¬
clesiam mr̃a. petra eñ erat xpus
super qd fundam̃tũ quippe aliud nẽo

Expanded text:
quibus quatitur, non cadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen accipit. Non enim a Petro petra, sed Petrus Dominus: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, quia dixerat Petrus: Tu es Christus Filius Dei vivi; super hanc ergo, inquit, petram, quam, confessus est, aedificabo Ecclesiam meam. Petra enim erat Christus , super quod fundamentum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ta ut illam sctĩficaret mũdaus rã lacro
aque in uerbo uite ut exhiberet ipẽ fib̃i
gloriosam eccłiam̃ nõ habentẽ maculã
auit rugam aut aliquid hmoi sed ut
sit saucla et ĩmaclata ꝓꝑter quad beda

Expanded text:
ea ut illam sanctificaret mundans eam lauacro aque in uerbo uite, ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi, sed ut sit sancta et immaculata’. Tertio a
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ ⁊ nacoiruse pro eo ꝙ ipm̃ pro diquitatis
suub argu̾et nigecit in quo defecit regnio et us
pedit ig᷑ in prifata coronator tto uꝑator tegre
Hobessao pro insigniis regalib lauceam bt̃o maurior
et unũd ex claus dm̃ filio q eius mestomi sororẽ suã
despondit in uxorem. Boleslaus aut̃ rex int plura ex¬
cellentia muneua brachiũ ctĩ adalberti Tesari carissc
obtulit qued ilłe super omia dona gratissune accepta

Expanded text:
um Cracoviensem, pro eo quod ipsum pro iniquitatibus suis argueret, interfecit; in quo defecit regnum et usquDedit ergo in prefata coronacione Otto imperator regi Boleslao pro insignis regalibus lanceam beati Mauricii et unum ex clavis Domini, filioque ejus Mezconi sororem suam despondit in uxorem. Boleslaus autem rex inter plurima excellencia munera brachium sancti Adalberti cesari clarissimo obtulit quod ille super
Abbreviated transcription (Latin):
fidei pro captu ipoꝵ iĩstruẽs eos fecit ex aqua et spũ
regenerari In fide demq confix. sauctiⁿᵈ pontifice a la¬
crit onĩs in cõr supplicant dicẽtes. Sauctitatẽ cuã famu¬
qua ceca ac furiosa mẽte in te cõmisimꝰ aliauid mã¬
gnũ nobis in sctĩficacoem̃ imponas ad ieõ ᵃ pteroꝵ
ad quos bcus presul laudo uos inquit filii ꝙ sus manu
dei pia Deuocior̾ huĩlianũ. uerũtam̃ certissiẽ hec scitit

Expanded text:
fidei precatu ipsorum instruens eos, fecit ex aqua et spiritu regenerari. In fide denique confirmati, sanctissimo pontifici alacriter omnes in commune supplicant, dicentes: Sanctitatem tuam, famu ceca ac furiosa mente in te commisimus, aliquit magnum nobis in satisfaccionem imponas ad memoriam posterorum. Ad quos beatus presul: Laudo vos, inquit, filii, quod sub manu Dei pia devocione humiliamini. Verumtamen certissime hoc scitote,
Abbreviated transcription (Latin):
Nd: S pectaculum facti sumus huic munbo
& angłis & hominib. Nos stulti ꝑpter xp̃m: uos
autem prudentes in xp̃o. Nos infirmi: uos autẽ
fortes. Hos nobiles: nos autem ignobiles. Usq in
hanc horam & esurimus & sitimus. & nudi sumus.
& colaphis cedimur. & instabiles sumus: & laboramus

Expanded text:
quia spectaculum facti sumus mundo, et angelis, et hominibus. Nos stulti propter Christum, vos autem prudentes in Christo: nos infirmi, vos autem fortes: vos nobiles, nos autem ignobiles. Usque in hanc horam et esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphis caedimur, et instabiles s
Abbreviated transcription (Latin):
illuminati magnum certamen sustinustis pas¬
sionum. In altero quidẽ obꝓbriis & tribulationib
spectaculum fac̾ti: in altero autem socii taliter
conuersantium effecti. Nam & uinctis compassi
estis: & rapinam bonoꝵ ur̃oꝵ cum gaudio susce¬
pistis. cognoscentes uos habere meliorem & maner¬
tem substantiam. Nolite itaq amittere confidentiã
urãm: quȩ magnam habet remunerationem. Pati¬
entia enim uobis necessaria est: ut uoluntatem
dei facientes reportetis ꝓmissionem. Adhuc enim
modicum aliquantulum: qui uenturus est ueniet
& non tardabit. Iustus autem m̃s: ex fide uiuit.¬

Expanded text:
lluminati magnum certamen sustinuistis passionum. Et in altero quidem opprobriis et tribulationibus spectaculum facti, in altero autem socii taliter conversantium effecti. Nam et vinctis compassi estis, et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis, cognoscentes uos habere meliorem et manentem substantiam. nolite itaque amittere confidentiam uestram, quae magnam habet remunerationem. patientia enim uobis necessaria est, ut uoluntatem dei facientes reportetis promissionem. adhuc enim modicum quantulum qui uenturus est ueniet et non tardabit: iustus autem meus ex fide uiuet
Abbreviated transcription (Latin):
ne deus. et mittere dignare sanctũ an¬
gelum tuum de celis. qͥ custodiat. foueat. ꝓ¬
tegat. insitet ⁊ defendat omnes habitantes
in hoc habitaculo. ꝑ P

Expanded text:
ne Deus, et mittere dignare angelum tuum sanctum de coelis, qui custodiat, foveat, protegat, visitet, et defendat omnes habitantes in hoc habitaculo. P