comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homirabus nuncupent᷑: sunt tamen sydera q̃
deus inmundi principio condidit. ac certo
motu distinguere tempora ordinauit. Hoꝵ
igitur signoꝵ obseruationes uel geneses. uel
cetera supersticiosa quȩ se ad cognitionẽ syderũ
conuingunt. id est ad noticiam fat᷑oꝵ que fidei
nr̃e sinẽ dubitatione contraria sunt. sic igno¬
rari debent axp̃ĩanis. ut nec scripta esse uide¬
antur. Sed nonnulli sẏderũ pulchritudine
et claritate pellecti. in lapsu stellarũ cecatis m̃¬
tibus corruerunt. ita ut ꝑ supputationes no¬
xias quȩ mathesis dicitur. euentus rerũ p̃sciri
posse conent᷑. quos ñ solũ. xp̃iane religionis do¬
ctores. sed etiam gentiliũ Plato dristõtiles atq
alii rerum uarietate cõmoti. concordi senten¬
cia dãnauerunt. dicentes confusionẽ rerũpo¬
tius de tali ꝑsuasione generari. Nam si genꝰ
humanũ ad uarios actiis nascendi necessita¬
te premit᷑. cur aut laudẽ mereant᷑ boni. aut

Expanded text:
hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, ut nec scripta esse videantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt. Perseum quoq et uxorẽ eiꝰ androme¬
dam post ea quam sunt mortui in celũ receptos
esse crediderunt. itã ut imagines eoꝵ stellis de¬
signarent. eoꝵq appellare nominib ñ eru¬
bescerent. Aurigam etiam ericthoniũ incęli
astra collocauerunt. ꝓpter quod uidissent eũ
primum quadrigas uinxisse. Mirati st̃ emin
ingemum eiꝰ ad imitationem solis accessisse. et
propter hoc nomen eiꝰ p ost mortem inter sỹ¬
dera posuerunt. Sic calisto licaonis regisfilia
dum aioue compressa. et fabulose a uione
inurse fuisset speciem uersa. quę grece arctos
appellatur. post interfectionem ĩpsiꝰ nomen
eiꝰ iouis cũ filio in stellis septemtrignͣib tran¬
stulit. eamq arctum. filium aũt arctofilax
appellauit. Sic lira ꝓ mercurio in celũ locata.
sic centaurus . cͣiron ꝓpter quod nutrierit es¬
culapium et achillem. inter astra dinumera¬
tus est. S ed quolibet modo suꝑstitiones heç ab

Expanded text:
caverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromecaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab
Abbreviated transcription (Latin):
dera libre. Scorpium quoq et sagitariũ ꝓp¬
ter sulgora mensis ipsiꝰ appellauerunt. Sagit¬
tariꝰ uͭir equinis crurib deformatꝰ. Oui sagittã
et arcum adiungunt. ut ex eo mensis ipsiꝰ ful¬
mina demonstr̃ent᷑. undẽ et sagittari. ẽ. uocatꝰ.
C apricornii figurã ideo inter̃ sydera finxert̃.¬
propter cͥapram iouis nutricem. Cuiꝰ posteri¬
orem partem corporis in effigiẽ piscis ideo for¬
mauerunt. ut pluuias eiꝰdem temporis designa¬
rent. quas solet idem mensis plerũq in extremis
habere. Porro aquariũ et piscem abẏmbrib
tempoꝵ uocauerunt. qͦd hẏeme quando iniis
signis sol uertit᷑. maiores pluine ꝓfundunt᷑ ¶ Et
miranda dementia gentiliũ. qui ñ solũ pisces
scd etiam arictes. et hẏrcos. et tauros. ursas et
canes. et cancros. et scorpiones in celũ transtule¬
runt. Nam et aquilam et cignũ ꝓpt̾ iouis fa¬
bulas. inter celi astra eiꝰ memorię causa collo¬

Expanded text:
dera Librae. 30. Scorpium quoque et Sagittarium propdera Librae. 30. Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cui sagittam et arcum adjungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrentur. Unde et Sagittarius est vocatus. 31. Capricorni figuram ideo inter spropter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maiores pluviae profunduntur. Et miranda dementia gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlo
Abbreviated transcription (Latin):
do et europam transuerit. Castorẽ quoq et pol¬
lucem post mortẽ inter notissima sẏdera con¬
stituerunt. quod signum gemini dicunt. Can¬
crum quoq inde dixerunt. eoqͦd cũ ad cũ signũ
mense iumo sol dũ uenerit. retrogradit᷑ in mo¬
dum cancri. breuioresq dies facit. Hoc enĩ am¬
mal incertam habet primam partẽ. Deniq ad
utramq partẽ gressum dirigit. ita ut prior pas
sit posterior. et posterior prior. Leonẽ ingrecia
ingentem hercules occidit. et ꝓpter uirtutẽ su¬
am̃ hunc inter duodecĩ signa constituit. Hoc
signum sol cũ agtigerit. minĩ calorẽ mundo
reddit. et annuos flatus et hesias facit. Uirgi¬
nis ętiam signum iccirco inter astra collocaue¬
runt. ꝓptẽr quod hisdem dieb in quibꝰ ꝑ eũ
sol decurrit. terra ex usta solis ardore nichil po¬
riat. Est aũt hoc tempus caniculariũ dierum
quinoctium facit. Unde et lucanꝰ. adustȩ pon¬

Expanded text:
do Europam transvexit. Castorem quoque et Poldo Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter novissima signa constituerunt, quod signum Geminos dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad illud signum mense Junio Sol venerit, retro graditur in modum Cancri, brevioresque dies facit; hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior, et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter astra et duodecim signa constituunt. Hoc signum Sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus, Etnis etiam signum idcirco intra astra conlocaverunt, propter quod isdem diebus, in quibus per eum sol decurrit, terra exusta solis ardore nihil pariat. Est enim haequinoctium facit. Unde et Lucanus: Ad juxtae pon
Abbreviated transcription (Latin):
set illud sỹdus. et illud mercurii. et concepta
est opinio uanitatis. Hanc opimonẽ erroris
diabolus confirmauit. xp̃e euertit. Iam uero il
quȩ ab ipsis gentibus signa dicunt᷑. quibus et
animantium imago de stellis format᷑. ut arc¬
ton. ut aries. taurus. libra. et huiꝰ modi alia.
Ii qui sỹdera peruiderunt. in numerũ stella¬
rum speciem corporis supersticiosa uanitate ꝑ¬
moti finxerunt. causis quibusdam deoꝵ suoꝵ
et imagines et nomina conformantes. Nã ari¬
etem pͣrimũ signũ cuai ut librę mediã mundi
lineam tradunt. ꝓpter amorem iouis idõ uo¬
cauerunt. in cuius capite qui simula chra faci¬
unt arietis cornua fingunt. Quod signũ gen¬
tiles ideo inter signa primũ constituert̃. quia
in marcio mense qui est anni principiũ. solẽ
in eo signo cursũ suũ agere dicunt. Sed et cau
rum inter sỹdera collocant. et ipsũ in honorẽ
iouis. eo quod in bouẽ sit fabulose conuersus qͥn¬

Expanded text:
set illud sidus et illud Mercurii: et concepta set illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Iam vero illa, quae ab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere drum inter sidera conlocant et ipsum in honorem Jovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
cis effundat. sed et splendor solis ac lunȩ et
stellarum iubar uocat᷑ quod in modũ iu¬
be radii ipsoꝵ extenduntur. Uesperus stella
est occidentalis. quã cognominatã ꝑhibent
auespero hispaniȩ rege. Est aũt et ipsa ex
quinq stellis planetis. noctẽ ducens. et solẽ
sequens. Fertur aut̃ quod hȩc stella oriens.
Et alterno dependit᷑ unꝰ in ortũ. Planetę
stellȩ st̃ quȩ ñ sunt fixȩ in cęlout Reliquę
tesplanes id est ab errore. Nam interdũ
in austrum. interdũ in septemtrionẽ. ple¬
rumq contra mundũ. nunñꝗͣ cũ mun¬
do ferunt᷑ quarũ nomina greca st̃ pheton.
phenonta. phiro ana. esperus. stelbon. Hasko¬
mani nominibus deoꝵ suoꝵ id est iouis. satur¬
ni.martis. ueneris atq mercurii sacrauerunt.
Decepti enĩ et deciꝑe uolentes. in eoꝵ adulati¬
one qui sibi aliquid scđm amorem prestitissent
sỹdera ostendebant in cęlo. dicentes qͦd iouis es¬

Expanded text:
cis effundat, sed et splendor solis ac lunae et cis effundat, sed et splendor solis ac lunae et stellarum iubar vocatur, quod in modum iubae radii ipsorum extendantur. Vesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent ab Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens us Theb. 6, 241: Et alterno dependitur unus in ortu. Planetae stellae sunt quae non sunt fixae in caelo, ut reliquae, ὸ τῆς πλάνης, id est ab errore. Nam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrion, Hesperus, Stilbon. Has Romani nominibus deorum suorum, id est Iovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis es
Abbreviated transcription (Latin):
li est et dum sol ad eam ascenderit. coniunc¬
ta cum sole dupplicat᷑ calor ipsius. et dissol¬
uuntur corpora et uaporant᷑. unde et exip
sa stella dies caniculares dicunt᷑. quando et
molestę sunt purgationes. Canis aũt uoca¬
tur ꝓpter quod cõrpora morbo afficiat. siue
propter flãmȩ candorem quod eiꝰ modi sit.
ut pre ceteris lucere uideatꝰ. Itaq qͦ magis
eam cognoscerent syrion appellasse. Come¬
tes stella est dicta. eo qͦd comas luminis exse
fundat. Quod gems sẏdcris quando appa¬
ruerit. aut pestilentiã aut famẽ aut bella
significat. Cometȩ aũt latine cruntę appel¬
lantur. quia in modũ crimũ flãmas spar¬
gunt. quas stoici dicunt esse ultra triginta.
quarum nomina et effectus quidam astrolo¬
gi scripserunt. Lucifer dictus eo qͦd inter oĩa
sydera plus lucem ferat Est autem unꝰ expla¬
netis. Hic ꝓprie et iubar dicit᷑. eo qͦd iubas lu¬

Expanded text:
li est, et dum Sol ad eam ascenderit, conjuncli est, et dum Sol ad eam ascenderit, conjuncta cum Sole, duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora, et vaporantur. sa stella dies caniculares dicuntur, quando et molestae sunt purgationes. Canis autem vocatur propter quod corpora morbo afficiat, vel propter flammae candorem, quod eiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Sirion appellasse. Cometes stella est dicta eo quod comas luminis ex se fundat. Quod genus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut famem, aut bella significat. Cometae autem Latine crinitae appellantur, quia in modum crinium flammas spargunt; quas Stoici dicunt esse ultra triginta, quarum nomina et effectus quidam Astrologi scripserunt. Lucifer dictus eo quod inter omnia sidera plus lucem ferat; est autem unus ex planetis. Hic proprie et iubar dicitur eo quod iubas lu
Abbreviated transcription (Latin):
orion aburina. id est ab inundatione aquarũ.
Tempore eiũ hẏemis obortus. mare et terras
aquis ac tempestatibus curbat. Hunc latini
iugulam uocant quod sit armatus ut gladiꝰ.
et stellarum luce terribilis atq clarissimꝰ. In
quo si effulgent omĩa: serentas p̃tendit᷑. Si ob¬
scuratur huꝰ acies: tempestas cernit᷑ ĩminere
Uades dictȩ atiotoyan. id est afucco et pluuiis.
N am pluiuę grece yetos dicunt᷑. Ortu quippe
suo efficiunt pluiuias. Unde et eas latini sucu¬
las appellauerunt. quia quando nascuntur
pluuiarum signa monstrant᷑ de quibus uir¬
gilius. Arcturum pluuiasq p̃adis Sunt aũt
septem infronte tauri. et oriunt᷑ tempore uer¬
nali. Plyades apluralitate dictȩ. quia plura¬
litatem greci anototi lic ton appellant St̃
autem stellȩ septem ante genua tauri. exqͥbꝰ
sex uidentur. Nam latet ima. Has latim uer¬
gilias dicunt a temporis significatione qͦd est
der. quando exorutur. Nam occasu suo

Expanded text:
Urion ab urina, id est ab inundatione aquarum; Urion ab urina, id est ab inundatione aquarum; tempore enim hyemis ortus mare, et terras aquis, ac tempestatibus turbat. Hunc Latini Jugulam vocant, quod sit armatus, ut gladius, et stellarum luce terribilis atque clarissimus. Quo fulgente omnis serenitas tollitur, ac obscuratur, et imminere tempestas cernitur. Hyades dictae ab Hyan, id est a succo, et pluviis, nam pluviae hyetos dicuntur. Ortu quippe suo efficiunt pluvias, unde et eas Latini succulas appellaverunt, quia quando nascuntur, pluviarum signa nascuntur. De quibus Virgilius: Arcturum, pluviasque Hyadas. Sunt autem septem in fronte Tauri, et oriuntur tempore vernali. Pleiades a pluralitate dictae, quia pluralitatem Graeci a to  tylicton appellant. Sunt autem stellae septem ante januam Tauri, ex quibus sex videntur, nam latet una. Has Latini, Virgiliusque dicunt a temporis significatione, quod est ver, quando exoriuntur. Nam occasu suo
Abbreviated transcription (Latin):
et hẏemem uernalemq temperiẽ. Ortu enĩ uel
occasu suo certis statonibus tempoꝵ qualitates
significant. Signoꝵ primus arcton. qui in axe
fixus septem stellis inse reuolutis rotat᷑. nom̃
est grecum quod latine dicit᷑ ursa. Quȩ quia
in modum plaustri uertitꝰ᷑: nr̃i eã septemtrio¬
nem dixerunt. Triones enim ꝓpriȩ st̃ boues a¬
ratorui. dicti eo qͦd terrã terant᷑ quasi terriones.
Septemtriones aũt non occidere axis uicinitas
facit quia meo sunt. Arctofilar dictꝰ. qͦd arcton¬
id est helicem ursam sequit᷑. Eundẽ et bootẽ
dixerunt coqͦd plaustro heret. signũ multis
spectabile stellis inter quas arcturus . ẽ. Arccu¬
rus sydus est post caudã maioris urse posita in
signo boote. Unde arcturus dicta est quasi arti
yoyra. quia bootis precordiis collocata est. Ori¬
tur aũt arcturus autũnali tempore. Orion
austrum ante tauri uestigia fulget. et dictus

Expanded text:
et hyemem, vernalemque temperiem. Ortu enim vel et hyemem, vernalemque temperiem. Ortu enim vel occasu suo certis stationibus temporum qualitates significant. Signorum primus Arcton, qui in axe fixus Septentrionali in se revolutus rotatur. Nomen est Graecum, quod Latine dicitur Ursa, quae quia in modum plaustri vertitur, nostri eam Septemtrionem dixerunt. Triones enim proprie sunt boves aratorii dicti, eo quod terram terant, quasi teriones. Septemtriones enim non occidere axis vicinitas facit, quia in eo sunt. Arctophilax dictus, Arctonidem scilicet cursum sequitur eumdem, et Bootem dixerunt, eo quod plaustro haeret, multis signum expectabile stellis. Inter quas Arcturus est. Arcturus sidus est post caudam majoris Ursae positum in signo Bootis, unde Arcturus dicitur, ἄρκτου οὐρὰ, quia Bootis praecordiis conlocatus est. Oritur autem Autumnali tempore. Orion Austrum ante Tauri vestigia fulget, et dictus
Abbreviated transcription (Latin):
coquod solus appareat obscuratis fulgore
lucina. Sumpsit aũt nomen ꝑ diriuationẽ a so¬
lis luce. eoqͦd ab eo lumen accipiat. acceptũq red¬
dat S tellȩ dictȩ abstando. quia fixȩ stant semꝑ
inclo. nec cadunt. Nam quod uidemꝰ ecęlo stel¬
las quasi labi. non sunt stellȩ sed igniculi ab ethe¬
ri lapsi qui fiuint dũ uentꝰ altiora petens echeri¬
um ignem secum trahit. qui tractu suo unitat᷑
stellas cadentes. Nam stellȩ cadere ñ posst̃ ĩ mo¬
biles enĩ ut predictum est sunt. et cũ cęlo fixe
feruntur Sydera dicta quod ea nauigantes c̃¬
siderando iter dirigunt ad cursus consiliũ. ne fal¬
lacibus undis aut uentis alibi deducant᷑. Quedã
autem stellȩ iccirco signa dicunt᷑. quia ea nari¬
tę obseruant ingubernandis Remigiis. conteni¬
plantes aciẽ fulgoremq eoꝵ. quibus reb statꝰ cȩ¬
li futurus ostendit᷑. Sed et om̃s homines ea inten¬
dunt ad preuidendas aeris qualitates ꝑestatẽ

Expanded text:
quod solus appareat, obscuratis fulgore Lucina. Sumpsit autem nomen per derivationem a solis luce, 161 eo quod ab eo lumen accipiat, acceptumque reddat. 3. Stellae dictae a stando, quia semper fixae stant in coelo, nec cadunt. Nam quod videmus de coelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi, qui fiunt dum ventus altiora petens aethereum ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt; immobiles enim ut praedictum est sunt, et cum coelo fixae feruntur. 4. Sidera dicta, quod ea navigantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis aut ventis alio deducantur. Quaedam autem stellae idcirco signa dicuntur, quia eas nautae observant in gubernandis remigiis, conteplantes aciem fulgoremque eorum, quibus rebus status coeli futurus ostenditur. Sed et omnes homines ea intendunt ad praevidendas aeris qualitates per aestatem,
Abbreviated transcription (Latin):
elunt. et astra ꝓstellis. et stellas ꝑ ss deribus ponint.
dicuntur sicut et limna.
tellȩ immobiles sunt et cũ celo firę ꝑpetuo mo¬
tu ferunt᷑. neq cadunt ꝑ diem. sed solis splen¬
dore obscurantur.
cęlo fixa sunt. et cũ celo ualuunt᷑. Mouent᷑
uero quedam sicut planetę id est erraticę. quę cur¬
sus suos uagos certa camen definitione c̃ficiunt.
feruntur quedam celerius gortȩ serius occidur.
quedam tardius exortę citius ad occasũ ꝑueniunt
Aliȩ pariter oriunt᷑ et ñ simul occidunt. Om̃s
autem suo tempore ad cursũ ꝓpͥũ reuertuntur.
pari claritate magis minꝰue nr̃is oculis apparot.
Nam multe maiores sunt iis quas uidemꝰ conspi¬
cuas sed longuis posite paruę uidentur a nobs.¬

Expanded text:
dunt, et astra pro stellis et stellas pro sideribus ponunt. dunt, et astra pro stellis et stellas pro sideribus ponunt. dicuntur, sicut et luna. Stellae inmobiles sunt et cum caelo fixae perpetuo motu feruntur, neque cadunt per diem, sed solis splendore obscurantur. caelo fixa sunt et cum caelo volvuntur. Moventur vero quaedam sicut planetae, id est erraticae, quae cursus suos vagos certa tamen definitione conficiunt.feruntur, quaedam celerius exortae serius occidunt: quaedam tardius exortae citius ad occasum perveniunt: aliae pariter oriuntur et non simul occidunt: omnes autem suo tempore ad cursum proprium revertuntur. pari claritate magis minusve nostris oculis apparent. Nam multae maiores sunt his quas videmus conspicuas, sed longius positae parvae videntur a nob
Abbreviated transcription (Latin):
merito qͥa occasura et amissura est lumen.
orbe celerius pagit cursũ suũ. Nã sol iter qͦs
in diebus trecentis sexaginta quinq ꝑagit. ñsta
per triginta dies ꝑcurrit. Unde et antiqͥ men¬
am qua sol uehit᷑ ꝑuenit. eiq se obitiens solem
obscurat. Nam dericere nobis sol indet᷑. dũ illi
orbis lune opponitur.e eilsi luneg̨
dypsis lunȩ est. quotiens inum¬
bram terrę luna incurrit. Non enĩ suũ
lumen habere sed asole illuminari putatur.
unde et defectum patit᷑. si inter ipsã et solem
umbra terrȩ interueniat. Patit᷑ aũt hoc qͥn¬
tadecima luna eo usq quam diu centrũ atq
umbram obstantis terrȩ exeat. indeatq solem
uel asole uideatur:¬
celle et sẏdera
et astra inter se differunt. Nam stella. ẽ q̃¬
libet singularis. Sydera uero sunt stellis plurinis
facta. ut hẏadas plẏadas. Astra aũt stelle grande
ot orion. sootes. Sed hec nomina scriptores c̃fun¬

Expanded text:
merito, quia occasura et amissura est lumen. merito, quia occasura et amissura est lumen. orbe celerius peragit cursum suum. Nam iter, quod sol in diebus trecentis sexaginta quinque peragit, ista per triginta dies percurrit. Unde et antiqui menam, qua sol vehitur, pervenit, eique se obiiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbis lunae opponitur. De eclipsi lunae . Eclipsis lunae est, quotiens in umbram terrae luna incurrit. Non enim suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quinta decima luna eo usque, quam diu centrum atque umbram obstantis terrae exeat videatque solem, vel a sole videaturellae et sidera et astra inter se differunt. Nam stella est quaelibet singularis. Sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades. Astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confun
Abbreviated transcription (Latin):
et solem umbra terrȩ interueniat. Sol enim:
illa loco suꝑior est. Hinc euenit. ut quando
sub illo est parte suꝑiori luceat: inferior uͦ
nisest. ita. D Secunda seccilis habetur
ita.Tercia dimidia habet᷑. ita. ¶ Quar¬
rum dimidia ex maiore ita. ¶ Sexta ite¬
rũ sectilis habetur ita. E Septima biconns¬
est ita. ¶ Septima aũt semis et uicesima se¬
cunda semis in suo orbe medię sunt. C eterȩ¬
autem proportiones sunt.
illud inter deficientẽ et nascentẽ lunã. Est au¬
tem tricesima dies quo luna ñ lucet. Que idõ
tunc uideri ñ potest. quia soli coniuncta
obscuratur. sed eodem momento renascens.
ac recepti luminis uicibus menstrua spacia
moderat᷑. Quȩ ideo obliquo incedit cursuet
non recto ut sol scilicet. ne incidat incentrũ
terre. et frequenter paciat᷑ edẏpsim. Uicinꝰ
est enim eiꝰ circulus terrę. Crescens aũt orien¬
tem cormbus spectat. decrescens occidentem.

Expanded text:
et solem umbra terrae interveniat. Sol enim et solem umbra terrae interveniat. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut, quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, nis est, ita. Secunda sectilis habet, ita. Tertia dimidia habet ita. Quarrum dimidia ex maiore ita. Sexta iterum sectilis ita. Septima bicornis ita. Septima autem semis et vicesima secunda semis in suo orbe mediae sunt. Ceterautem pro portione sunt. illud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eodem momento renascens pac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem:
Abbreviated transcription (Latin):
trionem sublimis attollit᷑. Cui iaco ds̃ diu̾¬
sos cursus constituit. loca et tempora: ne dũ
sus diuersos accipit quibus acris temperies ꝓ
ratione tempoꝵ dispensat᷑. et ordinẽ uicissi¬
tudinum ꝑmutationũq accipit. Nã dimi¬
ad superiora conscenderit: uer temperat. Ubi
autem ad sũmum celi uenerit: estiuos accen¬
dit calores. Decidens rursus autũno temꝑiẽ
reddit. Ubi uero ad inferiorẽ redit circulum:¬
ex glatiali compage cęli frigorem nobis hyber¬
nifrigoris derelinquit.
Qui pꝰquam ad occasum uenerit. et occea¬
no se intinxerit: ꝑ incognitas sub terra uias
uadit. et rursus ad oriẽntem recurrit.
unam quidam phylo¬
sophi dicunt ꝓprium lumen habere. globiq. eiꝰ
unam partem esse lucifluam. aliam uero ob¬
scuram.ita. G et paulatim se uertendo di¬
uersas formas efficere. Alii econtra auint lu¬
nam non suum lumen habere. sed solis radis
illuminari. unde et eclipsim patit᷑ si int̾ ipsã

Expanded text:
trionem, sublimis attollitur. Cui ideo Deus divetrionem, sublimis attollitur. Cui ideo Deus diversa cursus instituit loca et tempora, ne, dumsus diversos accipit, quibus aeris temperies pro ratione temporum dispensatur, et ordo vicissitudinum permutationumqad superiora conscenderit, ver temperat; 155 ubi autem ad summum coeli venerit, aestivos accendit calores; descendens rursus autumno temperiem reddit. Ubi vero ad inferiorem reddit circulum,ex glaciali compage coeli rigorem nobis hiberni frigoris derelinquit. qui postquam ad occasum venerit, et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias vadit, et rursus ad orientem recurrit.unam quidam philosophi dicunt proprium lumen habere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita: et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
UIImadidum atq rorantem. De eui su solis.
olem ꝑseipsum moueri. ñ cum
mundo uerti. Nam si fixus celo mane¬
Ret: om̃s dies et noctes ȩquales existerent. Sed
qm alio loco cras occasurũ. alio occidisse hester¬
no uidemus: apparet eũ ꝑ seipsũ moueri. ñ
cum mundo uerti. Spaciis enĩ inequalib or¬
bes annuos conficit. ꝓpter tempoꝵ mutatio¬
nes. Oriens diem facit. occidens noctẽ indicit
Nam uadens longius admeridiem hẏemẽ fa¬
cit. ut hybernis hũmoribꝰ ac pruinis terra pin¬
guescat. accedens ꝓpius ad septemtrionẽ esta¬
tem reddit ut fruges maturitate durent᷑. et
ȩ sunt inhumidis incocta feruefacta mitescant.
ipso enim sunt horȩ. exipso dies cũ ascenderit.
ex ipso etiam nox cũ occiderit. Ex ipso m̃ses
et anni numerant᷑. ex ipso uicissitudines tẽpo¬
rum fiunt. Quando aũt ꝑmeridiẽ currit u¬
cinior terre est: quando uero iuxta septem¬

Expanded text:
madidum atque rorantem. § 50 De cursu solis. madidum atque rorantem. § 50 De cursu solis. Solem per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent; sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus, apparet eum per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta, fervefacta mitescant. ipso enim sunt horae: ex ipso dies, cum ascenderit: ex ipso etiam nox, cum occiderit: ex ipso menses et anni numerantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt. Quando autem per meridiem currit, vicinior terrae est; quando vero iuxta septen
Abbreviated transcription (Latin):
sunt facit. estatem aũt iis qui ad austri partes
coumorantur.
Lodiacus uero circulus est qui ex linearũ
quinq angulis ex una linea constat.
acteus circulus ua est
quȩ inspera uidet᷑. a candore dicta quia alba est.
quam aliqui dicunt uiam esse qua circuit sol
et ex splendoris ipsuis transitu ita lucere.
do solis forcior terra est. Unde et eodẽ mo¬
mento cum oritur. et orienti simul et occiden¬
ti ȩqualiter apparet. Quod uero tanꝗͣ cubita¬
lis nobis uidetur. considerare oportet quantũ sol
distat a terris. q̃ longitudo facit ut parunꝰ indeat᷑
solis. Nam dũ sol suꝑior sit aluna: tam̃ a no¬
bis maior quã lima uidet᷑. Iam si ꝓpe nos
accessisset: multo maior quã luna conspice¬
retur. Sicut aũt sol forcior est terra: ita terra
forcior luna ꝑ aliquam quantitatem.
pre nimĩo motu conuersionis suȩ ampliꝰ
nis et caloris accipere. unde uidemꝰ eũ sepius

Expanded text:
sunt, facit, et aestatem his, qui in Austri partibus sunt, facit, et aestatem his, qui in Austri partibus conmorantur. . Zodiacus autem circulus est, qui ex linearum quinque angulis, et ex una linea constat.acteus circulus via est, quae in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita lucere. tudo solis fortior est terra, unde, et eodem momento quo oritur, et Orienti simul, et Occidenti aequaliter apparet. Quia vero tanquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatursolis. Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a nobis major quam luna videatur, jam si prope nos accessisset, multo major quam luna conspiceretur. Sicut autem fortior est sol terra, ita terra fortior luna per aliquam quantitatem. prnis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius
Abbreviated transcription (Latin):
emisperia. dimidia pars sꝑere est. Hemispe¬
ron supra terras est. ea pars celi quȩ a nob̾
tota uidetur. Emisperon sub terra ẽ: quȩ uide¬
riñ potest quamdui sub terra fuerit. De.¬
riȩ sua incolunt᷑ quedam ĩmanitate frigoris
aut caloris in habitabiles existunt. Quę idõro¬
arcticus appellat᷑. co quod intra eũ arctoꝵ sig
termnostropicos dicit᷑. quia in co circulo sol aqͥ¬
lonis finibus estatẽ faciens ultra eũ circulũ ñ
transit sed statim reuertitꝰ᷑. et inde tropicos ap¬
pellatur. Tercius circulus himerinos. qui alati¬
nis ideo ęquinoctialis appellat᷑. eo qͦd sol cũ ad
cum orbem ꝑuenerit. ȩquinoctiũ facit. Hime¬
rinos aũt latine dies dicit᷑ atq nox. qͦ circulo
dimidia sperę pars constituta respicit. Quart̾
circulus antarticos uocat᷑. eo qͦd contrariꝰ sit cir¬
culo quẽ arcticon nominamꝰ. Quintus circu¬
lus cimerinos tropicos. qui alatinis hẏemalis

Expanded text:
is . Haemisphaeria dimidia pars sphaerae est. Hemisphaeis . Haemisphaeria dimidia pars sphaerae est. Hemisphaerion supra terra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diu sub terra fuerit. Drie sua incoluntur, quaedam immanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Prarcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signterinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus c
Abbreviated transcription (Latin):
uel partes quatuor sunt. Ex quibus prima
cidunt. Tercia septemtrionalis. ubi sol ꝑuenit
in diebus maioribus. Quarta australis: ubi sol
ꝑuenit noctibus maioribus. Oriens aũt ab exor¬
tu solis est nuncupatus. occidens qͦd diẽ faciat
occidere atq interire. Abscondit enĩ lum̃ mũ¬
do et tenebras suꝑinducit. Septemtrio aũt a
septem stellis axis uocata. quę in ipsa reuolute
rotantur. Hic ꝓprie et uertex dicit᷑. eo qͦd uor
titur. Meridies aũt uocata. uel qͥa ibi sol facit
medium diem quasi medidies. uel quia tunc
purius micat ether. Merum enĩ purũ dicitus.
Sunt aũt et alia septem clẏmata cęli. quasi
septem lineȩ ab oriente in occidentẽ. sub qͥbis
et mores hominũ dispares. atq animalia sp̃cc¬
aliter diuersa nascunt᷑. quę uocata st̃ a locisqͥ¬
busdam famosis. Quoꝵ primum. ẽ. merois st¬
cundum somis. terciũ cathocoras id est asfrica
quartum Rodiis. quincũ ellepontꝰ. sextũ hesopon¬

Expanded text:
el partes, quattuor sunt, ex quibus prima cidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens auttu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quotitur. Meridies autem vocata, vel quia ibi sol facit medium diem quasi medidies, vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quorum primum est Merois, secundum Syene, tertium Catachoras, id est Africa, quartum Rhodus, quintum Hellespontus, sextum Mesopon
Abbreviated transcription (Latin):
la enim regines eiꝰ e
di ita demonstrat᷑. Nam quẽ ad modum
erĩgitur mundus in septemtrionalem plagã.
itã declinat᷑ in australem. Caput aũt eiꝰ et
quasi facies orientalis regio est: ultima pars
septemtrionalis est
ardens esse dixerunt. uocatũq hoc nomi¬
ne eo quod tanquam uas celatũ impressa sig¬
na habeat stellarum. Distinxit enĩ illud as̃¬
claris luminibus et impleuit. sole scilicet et lu¬
ne orbe fulgenti. et astroꝵ micantiũ splenden¬
tibus signis adornauit. Hic aũt greci uranos¬

Expanded text:
la enim requies eius ela enim requies eius edi ita demonstratur. Nam quemadmodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur in australem. Caput autem eius et quasi facies orientalis regio est, ultima pars septentrionalis est.ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Distinxit enim eum claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adornavit. Dicitur etia
Abbreviated transcription (Latin):
Ptholomeus rex alexandriç apud grecos precipu¬
us habetur̃. Hic etiam et canones instituit. qui¬
tusq sẏderum continet. uel qua ex causa ita
uocentur. Astrologia uero partim naturalis
partm suꝑstitiosã est. Naturalis dũ exequit᷑
solis et lunę cursus. uel stalarum certas tempo¬
rum stationes. Suꝑstitiosa uero est illa quã
mathematici sequunt᷑. qui instellis augurian¬
tur. quiq etiam duodecim cęli signa ꝑ singu¬
la animę uel corporis membra dĩsponunt. syde¬
rumq cursu natiuitates hominũ et mores pre¬
dicare conantur.
stronomie ratio modis plurimis
constat. Oefinit enim quid sit mundꝰ.
qsĩa celum. quid speresitus et cursus. quid aris
cęli et poli. quȩ sint clymata celi. qui cursus so¬
lis et lunȩ. atq astrorum et cetera. Emiii¬
undus est qui constat excelo et terra et
nari. cunctisq syderibus. Qui ideo mũ¬
diis est appellatus. quia semꝑ in motu est nul

Expanded text:
Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuPtolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quitusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici sequuntur, qui in stellis auguriantur, quique etiam duodecim caeli signa per singula animae vel corporis membra disponunt, siderumque cursu nativitates hominum et mores praedicare conantur. stronomie ratio modis pluribus constat, diffinit enim quid sit mundus, quid celum, quid sphere situs et cursus, quid axis celi et poli, quot sint climata celi, qui cursus solis et lune atque astrorum. Viundus est is qui constat ex caelo, et terra et mare cunctisque sideribus. Qui ideo mundus est appellatus, quia semper in motu est; nul
Abbreviated transcription (Latin):
arccoflax. Arcturus. Ozion. Lades. fliades. Canicula. Come¬
tes lucifer. Uesperis. Et nła.
St ro pocoia est
astrorum lex quȩ cursus
syderum et figuras. et ha.¬
bitudines stellarũ circa
se et circa terram in¬
dagabili ratione ꝑ¬
currit. Se inuen¬
STronomiam primi egypcii inuenerunt as¬
trologiam uero et natiuitatis obseruantiam¬
chaldei primi docuerunt. Abraham aũt institu¬
isse egyptyos astrologiam iosephus auctor asseue¬
rat. greci aũt dicunt hanc artem ab athlante pͥus
excogitatam̃ .I deoq dictus ẽ. sustinuisse celũ. Qͥs¬
quis aũt ille fuit. motu cęli et ratione animi
excitatus. ꝑ tempoꝵ uices ꝑ astroꝵ ratos defini¬
tosq cursũs. ꝑ interualloꝵ spacia moderata con¬
siderauit dimensiones quasdam numerosq defini-¬
endo ac secernendo. in ordinem nectens astrolo¬
giam repperit. De scͥptoribus astronomis¬
i utraq aũt lingua. diuersoꝵ quidem sunt de
astrononia scripta uolumina. inter qͦs tam̃

Expanded text:
Arctophilax, Arcturus, Orion, Lades, Pliades, Canicula, Commectes, Lucifer, Vesperus, etc. stronomia est astrorum lex, quae cursus siderum et figuras et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. De invenAstronomiam primi Aegyptii invenerunt. Astrologiam vero et nativitatis observantiamChaldaei primi docuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit. De institutoribus eius . In utraque autem lingua diversorum quidem sunt de astronomia scripta volumina, inter quos tamen
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝑcurrat. siue ꝑ longitudinẽ suic ꝑ latitudinẽ.
Nam luna octõ annĩs fert᷑ exꝑlere circulũ suũ.
Merturius annis uginiti. Luciter annis nouẽ. Sol
annis decem et nouem. Uesꝑ quindecĩ. Pheton du¬
odicim. Saturnus triginta. Quibus ꝑ actis: adre¬
uersionem circuli sui hisdem signis et partibus
reuertuntur. Quedam sỹdera aradiis solis pre¬
pedita. anomala fiunt aut retrograda. aut sta¬
tionaria. iuxta quod et poeta meminit dicens.
Sol tempora diuidit atq mutat. nocte diẽ. ra¬
dusq potentibus astra ire uetat. cursusq uagos
tes quia ꝑ totum mundum uario motu dis
particulas addunt et detrahunt. Ceterũ quan¬
do tantum detrahunt retrograda dicunt᷑. Sta¬
tioncm autem faciunt quando stant.

Expanded text:
la percurrat, sive per longitudinem, sive per latitudinem. 2. Nam luna octo annis fertur explere circulum suum, Mercurius annis viginti, Lucifer annis novem, sol annis decem et novem, Pyrois quindecim, Phaeton duodecim, Saturnus triginta. Quibus peractis ad reversionem circuli sui iisdem signis et partibus revertuntur. 3. Quaedam sidera radiis solis praepedita anomala fiunt, aut retrograda, aut stationaria, juxta quod et poeta meminit dicens: Sol tempora dividit aevi; Mutat nocte diem, radiisque potentibus astra Ire vetat, cursusque vagostes, quia per totum mundum vario motu discparticulas addunt et detrahunt. Ceterum quando tantum detrahunt, retrograda dicuntur; stationem autem faciunt, quando stant.
Abbreviated transcription (Latin):
alter australis qui nunquã indet᷑ et austrono¬
tius dicit᷑. Et dicti poli quod sint axtũ cicli ex
usu plaustroꝵ apoliendo scilicet nominatis
polus boreus semꝑ uidet᷑. austronoratiꝰ nun¬
quamn. qͥa dextra cęli altiora st̃ pressa austri:¬

Expanded text:
australis, qui nunquam videtur, et austronotius dicitur. Poli dicti, quod sint axium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa aust
Abbreviated transcription (Latin):
ritate spera celi dicit᷑ currere. ut nisi adũ¬
sus precipitem eiꝰ cursum astra currerent q̃
eam remorarent᷑. mundi ruinam faceret.
xis est septemtrionalis
linea recta quȩ ꝑ mediã pilã sperȩ ten¬
dit. Et dicta axis quod in ea spera ut rota
uoluitur. uel quia ibi plaustrum est.

Expanded text:
sphaera caeli dicitur currere ut, nisi advesphaera caeli dicitur currere ut, nisi adversus praecipitem eius cursum astra currerent, qui eam remorarent, mundi ruinam faceret. xis est septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est.
Abbreviated transcription (Latin):
çeli est species quedam in rotundũ forma¬
ta. cuiꝰ centrum terra est ex omĩb partibus
equaliter conclusa. Hanc speram nec pͥncipi¬
um habere dicunt nec terminũ. ideo quod in
rotundum quasi circulus. unde incipiat uel
ubi desinat non facile comprehendatur.
mundi septem edos id est planetas globoꝵ
consono motu introduxerunt. quoꝵ orbibꝰ
connexa memorant omĩa. quos sibi innexos
et uelut insertos uersari retro et e contrario
ceteris motibus ferri arbitrantur.
aribus uoluitur quoꝵ unus est septem¬
trionalis qui nunquam occidit. appellat᷑q
Boreus alter australis qui nunquã uidctͦ. et
austironotius dicit᷑. Iis duobus polis moueri
speram celi dicunt: et cũ motu eiꝰ sỹdera mea
fixa ab oriente usq ad occidentem circuire.
septemtrionibus breuiores giros iuxta cardi¬
nem ꝑagentibus. De eiusdẽ spere cursu.
perã celi aboriente et occidente semel in
die et nocte uertit᷑ uiginti quatuor ho¬
rarum spaciis quibus sol cursum suũ supra

Expanded text:
coeli est species quaedam in rotundum formata, cujus centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt, nec terminum, ideo quod in rotundum quasi circulus, unde incipiat, vel ubi desinat, non facile comprehenditur. 2. mundi septem coelos, id est, planetas globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus connexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro et e contrario certis motibus ferri arbitrantur. axibus volvitur quorum unus est septentrionalis, qui nunquam occidit appellaturque Boreus; alter Australis, qui numquam videtur, et Austronotius dicitur. His duobus polis moveri sphaeram caeli dicunt, et cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad occidentem circuire, septentrionibus breviores gyros iuxta cardinem peragentibus. De eiusdem sphaerae cursu . Sphaera caeli ab oriente et occidente semel in die et nocte vertitur viginti quattuor horarum spatiis, quibus sol cursum suum super
Abbreviated transcription (Latin):
rus ita et intra hunc circulum omĩum figuras.¬
rum condudit᷑ ambitus. Prima aũt figura huiꝰ
artis punctus est. cinꝰ pars nulla est. Secun¬
da linea. preter laticudinem longitũ¬
do Recta linea est: quȩ ex ȩquo in suis punctis ia
Suꝑficies uero quod longitudineᷤ
posite non sunt. qͥa intra cas inueniuntur:
umeros aũt scđm geome¬
tricam ita queris: Extrema quippe eiꝰ mul¬
tiplicata tantum faciunt: quantũ et media du¬
plicata. Ut puta. Sex et duodecim multiplicata.
tacunt septuagies dipondius. Media octot no¬

Expanded text:
rus, ita intra hunc circulum omnium figurarus, ita intra hunc circulum omnium figurarum concluditur ambitus. Prima autem figura huius artis punctus est, cuius pars nulla est. Secunda linea, praeter latitudinem longitudo. Recta linea est, quae ex aequo in suis punctis iacficies vero quod longitudines posite non sunt, quia intra eas inveniuntur. Numeros autem secundum geometriam ita queris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata, utputa VI et XII. Multiplicata, faciunt septuagies dipondo dipondius . Media VIII
Abbreviated transcription (Latin):
In magnitudinem numerabilẽ. In magnitudinẽ
rationalem. et infiguras solidas. Planȩ figures
iuxta platonem numero quinq Numerabilis mag¬
itudo est quȩ numeris arichinegice diuidi pocest.
ctͣ quantitas cognita non habetur. De tiguiio.
igurȩ solidȩ sunt quȩ longitudine.
latitudine. et altitudine continent᷑. ut . ẽ. cubꝰ.
Tuius species quinq in plano. Quarum prima cir¬
greci centrum geometre uocant. latim punctũ cir¬
culi nuncupant. Quadrilatera figura ẽ.
inplano quadrata. quȩ sub quatuor rȩctis lincis
IOrtogonium id est rectiangulũ fi¬
gura plana. Est eium criangulum. et habet an¬
gulum rectum.¬
recta et subter constituta insolidũ.
Sphe¬
ra est figura in rotundum formata partibus
cunctis ẽqualis insolidum.
Cubus est
drata habens superius semicirculum.
in modum ignis ab amplo inacumen consurgit
Ignis enim apud grecos pyrin
appellatur. Sicut aũt infra decem om̃is. ẽ. nume¬

Expanded text:
in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem et in figuras solidas. Plane figure suiuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, que quantitas cognita non habetur. Figurae igure solide sunt, que longitudine et latitudine et altitudine continentur, ut est cubus; cuius species sunt quinque in plano: quarum prima ciruod centrum geometrae vocant, Latini punctum circuli nuncupant. 2. Quadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iOrthogonium, id est rectiangulum figura plana. Est enim triangulum et habet angulum rectum.recta et subter constituta.o Sphaera Sphera est figura in rotundum formata, partibus cunctis equalis in solidum. Cubus est drata, habens superius semicirculum. ae in modum ignis ab amplo in acumen consurgit; ignis enim apud Graecos πῦρ appellatur. Sicut autem infra X omnis est nume
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina primũ ab egỹp̃¬
tiis reperta dicit᷑ quõd
mundante nilo et omiũ
possessionibus limo obduc¬
tis initiũ terrę dundende
ꝑ lincas et mensuras nomen arti dedit. Qua dem¬
de longus acumine sapientiũ ꝓfecta: et maris et
celi et aeris spacia metiunt᷑. Nam ꝓuocati studi¬
osi ceperunt post terrę dimensionem et cęli spa¬
cia. querere. quanto interuallo luna a terris. a
luna sol ipse distaret. et usq aduerticem cli qͥn¬
ta se mensura distenderet. S icq interualla ipsa
cęli orbisq ambitum ꝑ numerum stadioꝵ rati¬
one ꝓbabili distinxerunt. Sed quia ex terre di¬
mensione hȩc disciplina cepit. ex initio sui et
nomen seruauit. Nam grometria de rerra et de
mensura nuncupata.ẽ. Terra enim grece: ge uo¬
catur. Metra: mensura. Huiꝰ discipline arsconti¬
net in se lineamenta. interualla. magnitudins
et figuras. et infiguris dimensiones et numeros
metrię quadriꝑtita diuisio est. In planũ.

Expanded text:
disciplina, primum ab Egyptiis reperta dicitur; quia inundante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terre dividende, per lineas et mensuras nomen arti dedit. Que inde longius acumine sapientium producta et maris et celi et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studiosi, ceperunt post terre dimensionem et celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderet. Sicque intervalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum stadiorum, ratione probabili distinxerunt: sed quia ex terre dimensione hec disciplina cepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim grece ge vocatur, metra mensura. Huius discipline ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras et infiguris dimensiones et numerosmetrie quadripartita divisio est, in planum,