comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tarum gentium linguis scrip¬
tura Ante trans lata doceat
falsa esse qua eaddita sunt
Igitur ha&c praesens praefati¬
uncula pollic&ur. quattuor
tantum euangelia: quorum
ordo isteest. Matheus.
Marcus. Lucas. Iobannes
Codicum grȩcorum emen¬
data conlatione sedu&erum
qua e nemultum alectionis
latinȩ consu&udine discre¬
parent : Ita calamo tempera¬
uimus ut histatum quȩ sen¬
sum uidebanturmutarecor¬
rectis reliqua manere pate¬
remur ut fuerant. Cano¬
nes quoque quos eusebius cae¬
sariensis ep̃s alexan drinum
secutus Ammonium indecẽ
numeros ordinauit. sicut ingre¬
cohabentur expressimus
Quod siquis decuriosis uolue¬
rit nosse quae in euangeliis uel
eadem ueluicina uel sola sint
eorum distinctione cognos¬
cat. Magnus siquidem hic
in nostris codicibus errorin¬
oleuit dum quod in eadem re
alius euangelista plusdixit
in alio quiaminus putauerint
addiderunt ueldum eundẽ
sensum alius aliter expres¬
sit. Illequiunum equattuor

Expanded text:
tarum gentium linguis Scriptarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
cam originem reuertentes
eaquȩ uelauitios is interprie¬
tibus maleedita. uela praesũp¬
toribus in peritis emendata
peruersius. uela librariis dor¬
mitantibus aut addita sunt
Aut mutata corrigimus. Ne¬
que uero egodeuetere dispu¬
to testamento. quod a septua¬
ginta senioribus ingrecam
linguam uersum tertio gradu
adnos usque peruenit. Non
quaero quid aqui la quidsim¬
machus sapiant. Quare the¬
odotion internouos & u&eres
medius incedat: sit illa uera
interpr etatio quam a postoli
probauerunt. De nouo nunc
loquor testamento quod grȩ¬
cum eẽ non dubium est. Ex¬
cepto a postoloma theo qui
primus inuida ea cuangeliũ
xp̃i hebreis. litteris edidit.
Hocceste cum in nr̃o sermone
discordat & diuersos riuuloꝵ
tramites ducit un odefonte
quaerendũs est Praetermit¬
to eos codices quos alucia no
& esycio nuncupatos pauco¬
rum hominum asserit per¬
uersa contentio. Quibus uti
dare quidlicuit. nec in nouo
profuit emendasse. cũmul¬

Expanded text:
cam originem revertentes, cam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utiqetes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum mul
Abbreviated transcription (Latin):
cogis exu&ere . ut post exem¬
plaria scripturarum totoor¬
be dispersa qua si quidam
arbiter sed eam : & quia in ter
seuariant quasint illa quȩ
cum grȩca consentiant ueri¬
tate decernam pius labor
sed periculosa praesumptio
iudicare dec&eris ipsumab
omnibus iudicandum. se¬
nis mutare linguam & ca¬
nescentem mundum ad
inicia setrahere paruuloꝵ
Quis enim doctus pariter
uel indoctus cum in manus
uolumen adsumpserit &a
saliua quam semel inbibit
uiderit discrepare quod lecti¬
tat. non statim erum pat in
uocem mefalsarium mela¬
mans eẽ sacrilegum. Quiau¬
deam aliquid in u& eribus libris
addere mutare corrigere :
aduersus quam inuidiam
duplex causa me consolatur
Quod&tu qui summus sacer¬
dos es fieri iubes. &uerum ñ
esse quoduariat &iam male¬
dicorum testimonio compro¬
bratur: Sienim latinis exẽ¬
plaribus fides est adhibenda
res pondeant quibus totsunt exẽ¬
plaria pene quot codices : sin
autem ueritas est quaerenda
de pluribus. curnon ad gre¬

Expanded text:
cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Grae
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Cuius uocatio addm̃
Duorum ingeneratione xp̃i
principia praesumens. uni¬
us cuius prima circum cisio
in carne. alterius Cuius se¬
cundum corelectio fuit.¬
numero triformiter posi¬
to principium Acredendi

Expanded text:
i, cujus vocatio ad Deum duorum in generatione Christi principia praesumens: unius, cujus prima circumcisio in carne; alterius, cujus secundum cor electio fuit.numero triformiter posito, principiu
Abbreviated transcription (Latin):
CCXXIII¬
ccxl .iii.
CCXXU
CCXXUI
CXXXIII
CCXLIIII
CXXXU¬
CCXL.II
cCxL.iii
CXXXUIII
cxLiiii
ccliiii
ccl.i
CXLUI
cClU
ccliii
CXLUIII
cCLUIII
cl
ccluii.

Expanded text:
CXXXIIICCXLIV. CCXXIX. CCXXIX. CXXXV. CCXLVI. CXXXCCXLII. CCXLIII. CXXXVIII.CXLIV. CCLIV. CCLI. CXLVI. CCLV. CCLIII. CXLVIII. CCLVIII. CL. CCLVII.
Abbreviated transcription (Latin):
gape uirginid.
qui romȩ lapidatus: adephe¬
sũ corpus eius delatũ est. ubi
fuerat ordinatud ep̃s. Et incumis.
sc̃ȩ iulianȩ uirginis. Et inegypto.
iuliani mr̃. cũ aliis nume ro

Expanded text:
Agapae virginis. qui Romae lapidatus, ad Ephesum corpus ejus delatum est, ubi fuerat ordinatus episcopus; et in Cumis, sanctae Julianae virginis. Et in Aegypto, Juliani martyris cum aliis numero
Abbreviated transcription (Latin):
prbo. tromatius & heliodo¬
rus epĩ indnõ salutem. Cum re¬
ligiosissimus augustus theodosius
mediolanensium urbem fuisset
aliquantorũ episcoporũ qui ex
arriana faece. suas animas inquinas
cum dicenda dicia riient & defi¬
nienda finita. coepit x pianisimus
princeps scm̃ gregorium epm̃
cordubensis eocle ineo preferre an
missas: eorũ martyrũ quorũ na¬
talicia essent. plurimorũ nõa
memoraret. Factuq ẽ.: ut om̃s pa¬
rit̃ statuerimas attuꝗ̃ scribere caritatẽ¬
Qod ut fa nosisamus seriale dear¬
chiuis: scĩ cusebii esirię palestneq
sacerdotis. nquirens mirtyrũ adnos

Expanded text:
, Chromatius et Heliodorus episcopi, in Domino salutem. Cum religiosissimus Augustus Theodosius Mediolani urbem esset aliquantulorum episcoporum, qui ex Ariana faece suas animas inquinasscum dicenda dicta essent, et definienda definita, coepit Christianissimus princeps S. Gregorium Cordubensis Ecclesiae in eo praeferre antMissas, eorum martyrum, quorum natalitia essent, plurimorum nomina memoraret. Factumque est ut omnes statueremus ad tuam scribere charitatem, ut famosissimos feriales de archivio S. Eusebii Caesareae Palaestinae episcopi inquirens, martyrum ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
In antiochia gli¬
cerii diaconi multis tormentis
passi& in mare mersi. Nola cãpa¬
niȩ : passic scĩ felicis prb̃i. sepulti in
qui dedit fr̃ibus in comitatu lati¬
censi. Gaiacum cũ om̃ibus appendi¬
ciis suis. Uineam quoq quȩ est
in suburbio ciuitatis quȩ dr̃cesseredus.
quã qui habuerit ꝑ cartã det
fr̃ibus uini modiũ unum ad
minorẽ mensuram. Eodẽ die.
Rotdulfus rex obiit. Ipsa die.
tetardus miles abinimicis int̾fectꝰ
ẽ & frotmundus sacđ. It̃ ipsa
dȩ. obut Peldricus abb sc̃ĩ germani
II Ið IANR. EApud achaiã: Na¬
tł Sci saturi mart̃. Eodem die.
scĩ archadii mr̃. Apud lingones.
sc̃ĩ gregorii epĩ ic̃f.

Expanded text:
In Antiochia Glicerii diaconi multis tormentis passi et in mare mersi. Nola Campaniae passio sancti Felicis presbyteri sepulti in qui dedit fratribus in comitatu Laticensi Gaiacum cum omnibus appenditiis suis. Vineam quoque quae est in suburbio civitatis quae dicitur Cerseredus, quam qui habuerit per chartam det fratribus vini modium unum ad minorem mensuram. Eodem die Rotdulphus rex obiit. Ipsa die Tetardus miles ab inimicis interfectus est, et Frotmundus sacerdos. Item ipsa die obiit Heldricus abbas S. Germani. II Idus Jan. Apud Achaiam natalis sancti Saturi martyris. Eodem die sancti Archadii martyris. Apud Lingones sancti Gregorii episc
Abbreviated transcription (Latin):
CUII
LXXIII
CUIII
CX
CXUIII
CLXU. CLXXUII.
CXXUI
LXII
CXXUII
CXXUIII
CXXUIII
CXXXII
CXXX
CXXII
LXXXI
CXXXIIII
CXX
CXXX UIII
CLXUIII
CLUI
CL.UIII
CCXXUI
CLXII
CLXI.

Expanded text:
CVII. LXXIII. CVIII. CX. CXVIII. X. CXXII. CXXV. LXII. CXXVII. CXXVIII. CXXVIII. CXXXII. CXXX. CXXXII. LXXXI. CXXXIV. CXX. CXXXVIII. CLXVIII. CLVI. CLVIII. CCXXVI. CLXII. CLXI.
Abbreviated transcription (Latin):
CCCXXUIII
CCUI
cccxiiii
CXCUI
CCCXXXI
CCCXU
CXCUII
CCCXXXII
CCX
CCCXUIII
CXCUII
CCCXXXIIII
CCXII
CCCXXI
cccxLiii
CCXXIII
CCCXXUIIII

Expanded text:
CCCXXVIII CCVI. CCCXIV. CXCVI. CCCXXXI. CCCXV. CXCVII. CCCXXXII CCX. CCCXVIII. CXCVII. CCCXXXIV CCXII. CCCXXI.CCCXLIII. CCXXIII. CCCXXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
Quadrans dicitur
eo quod quasta
paste untiae ap:¬
pendit: Apud em̃
ta pars unius cinusq
rei quadras dicebat¬
Itẽ inscripturis diuinis
quasta pars actur hu¬
mani: Quadras dicitꝰr
actus enim hominis
quat tuor modis pro¬
batur: Consistere siue
in bonũ siue in malum.
dest opere consensu
uerbo &coitationẽ
Vt in euangelio legitur.
Non exi& in dedoneo
reddeat nouissimũ
qua drantẽ : id est
ultimã culpe cortatio¬
nẽ: Et quad rastem¬
poris dicitur quasta
pars anni sicut legit᷑
deanti xp̃o trib: annis
& duob: quadrantib
decepturus esse mun¬
dum & in lusurus gentib
Item theophilus dicit:
Quadras dictus est aqua¬
drata figura: qua in
sua soliditate ꝑ sist&
sublata enĩ quastã par¬
tẽcuius lib& rei trina
figura reman& :
Dequa a pestiur dicit:
Quadrar dicitur eo quod
qua stã pastẽ diei sus¬
pendit quẽ hebr ei qua¬
quadrantẽ greci do¬
drantẽ latim quacdran¬
tẽ uocant: Quad ras
non qua drans
Lexenim lit teratura

Expanded text:
Quadrans dicitur Quadrans dicitur eo quod quarta parte unciae appendit. Apud enim ta pars uniuscujusque rei quadrans dicebatItem in Scripturis divinis quarta pars actus humani quadrans dicitur; actus enim hominis quatuor modis probatur consistere, sive in bono, sive in malo. Idem opere, consensu et cogitatione. Ut in Evangelio legitur: Non exiet inde, donec reddat novissimum quadrantem, id est ultimam culpae cogitationem. Et quadrans temporis dicitur quarta pars anni, sicut legitur de Antichristo tribus annis et duobus quadrantibus decepturum esse mundum, et inlusurum gentibus Item Theophilus dicit: « Quadrans dictus est a quadrata figura, quae in sua soliditate consistit. » Sublata enim quarta parte cujuslibet rei, trina figura remanet. De qua apertius dicit: « Quadrans dicitur, eo quod quartam partem diei suspendit, quem Hebraei quadrantem, Graeci dodrantem, Latini quadrantem vocant. » Quadrans non quadrans; lex enim literaturae
Abbreviated transcription (Latin):
cupatur: Sophonias
proph&a minutũ ex
minutis elȩmentis
dictũ cuius uisus tac¬
tusq: acuitur. Item
minutũ uelut minus
momentũ quia minus
numerat. id qđ maius
impl&: Punc tũ pugen¬
do aciẽ oculorũ dictũ:
Tunc enim post hie me
& bruinalis frigoris cali¬
ginẽ adiunctis .x. mo¬
mentir ab aciȩ solisde
luminis gratiae oculos
obtunsos trans actis
frigoris nebulis acies
solaris quasi pungere
seu titulare humanis
uisus uid&ur. & inde
illud spatiũ temporis
punctũ nominatur.
Aliter isidorur dicit Punc¬
tũ opus illorũ qui horo¬
logia faciunt. Nam in
finẽ .xii. liniarũ pone¬
bant: De hoc hora est
finis temporis. sicut¬
& hore sunt finis maris
fluuiorũ uestimentorũq
Sedhora finiũ ꝑ õ hora
dierum ꝑh. scribendũ
tẽhora dicta est quasi
hora eo qđ temporat
asticulos diei :¬
Ora autẽ maris & horas
uestimentor ũ dicinꝑ
hoc nomen grecũ est
chritudo: Decim enim¬
humerũ dicte sunt
Id est .x pulchritudines

Expanded text:
cupatur. Sophonias cupatur. Sophonias propheta minutum ex minutis elementis dictum, cujus visus tactusque acuitur. Iterum: Minutum velut minus momentum, quia minus numerant id, quod majus implet. Punctum pungendo aciem oculorum dictum; tunc enim post hyemem, et brumalis frigoris caliginem adjunctis 10 momentis ab acie solis de luminis gratia oculos obtensos transactis frigoris nebulis acies solaris, quasi pungere, seu rutilare humanus visus videtur, et inde illud spatium temporis punctum nominatur. Aliter Isidorus dicit: Punctum opus illorum qui horologia faciunt, nam in fine 12 lunarum ponebant: de hac hora est finis temporis. Sic horae sunt fines maris, fluviorum, vestimentorumque, sed hora finium per o, hora dierum per h scribendum. Item hora dicta est quasi hora, eo quod temperat articulos diei. Horam autem maris, et horas vestimentorum dicimus. Hoc nomen Graecum est, chritudo, filiae enimHomerum dictae sunt, id est 10 pulchritudines.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur cũ tempus a se¬
renitate in nubilum
atran quillitate in tẽ¬
pestate mutatur
cũ spera superiore celi.
ab occasu in ortũ conuer¬
titur uel mutatur:
Momentũ dicitur in uo¬
quanto cumq tempore
qui &is pennis uolatu
duxerit usque quo alas
concite mutauerit.
tempus quod in hac trans¬
lus cũ plausu alarum
p̃sagiũ lucis indicat
usq: dũ incantu uoce
duxerit moratempo¬
ris in medio posita.
obtutũ in motis palpe¬
bris suspenderit. mo
mento in oculo dicitur
dequo philos ophidicuñ
quia facta sunt omnia
in momento uel ic tu
oculi. in rota cõmuta¬
tur decantu incantu.
Momentũ dicitur quod
est unus passus est p̃¬
terea momentũ mag¬
nũ quod est motuscȩli
ab occasu in meridiae :
momentũ maius. motus
superioris spere ab oc
xII. horarũ: Mom̃ tũ
maximũ cȩli ꝑduas emi¬
sperias motus natura¬
lis aboriente inorien¬
te aut ab occasu in occa¬
su. Quod ten& spatiũ
XXIIII. horarũ & ab aliis
amplũ momentũ nun¬

Expanded text:
dicitur, cum tempus a sedicitur, cum tempus a serenitate in nubilum, a tranquillitate in tempestatem mutatur. cum sphaera superior coeli ab occasu ad ortum convertitur, vel mutatur. Momentum dicitur in voquantocumque tempore quietis pinnis volatum duxerit usquequo alas concitans mutaverit tempus, quod in hac translus cum plausu alarum praesagio lucem indicat, usque dum in cantu vocis duxerit moram temporis in medio positam. obtutum immotis palpebris suspenderit; ac momentum in oculo dicitur, de quo philosophi dicunt, quia facta sunt omnia in momento, vel ictu oculi. In rota  commutatur de cantu; in cantu momentum dicitur, quod est unus passus. Est praeterea momentum magnum, quod est motus coeli ab occasu in meridiem. Momentum malus motus superioris sperae ab oc12 horarum. Momentum maximum coeli per duas hemisperias motus naturalis ab oriente in orientem, aut ab occasu in occasum, quod tenet spatium 24 horarum, et ab aliis amplum momentum nun
Abbreviated transcription (Latin):
atq angustis simũ
tempus: Amom̃tũ
siderũ: Dictũ est enim
extremitas hore in
breuib: inter uallis cũ
sol aliquid sibicedit ali¬
quid succedit:
tẽ momentũ quasi mo¬
tũ mentis est: Scit
enim mens. ñr̃a. muta¬
tã es se creaturam.
tunc enĩ mutatur mens
inscientiae mutat cse¬
ature mom̃torum
genera vi. sunt. mom̃¬
de eo qđ sol hora orbis
sui superiore ostendit
quousq: inferiora hora
ibidem posuerit. id estdũ
se totũ momentauerit:
Mora temporis quae ibidẽ
es se uid&ur cestur lectus
solis est incaelo: Inmen¬
te momentũ dicitur
cũ ꝑ ali quod offendiculũ
seu quod lib& detrimen¬
tũ mens humana mu¬
tatur: Nam post quam
protoplaustur nr impe¬
trato delicto uidit om̃a
elymenta fugo peccati
mutas se uistute: Tunc
repente propt̃ de tri¬
mentũ creature mens
eius de sublimi culmine
beatitudinis & incorrup¬
te laditiae tramite in
mostale mestitiae muta¬
ta est & inde primum
momentũ dictũ a moto
scilic& mentis
Ii tempore momentum

Expanded text:
ngustissimum tempus a motu siderum dictum: est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum sol aliquid sibi cedit, atque succedit. Item momentum quasi motum mentis est; scit enim mens nostra mutatam esse creaturam. Tunc enim mutatur mens in scientia mutatae creaturae. Momentorum genera 6 sunt. d sol  hora orbis sui superiore ostendit, quousque inferiora  horam ibidem posuerit. Id est dum se totum  momenta erit mora temporis, qui ibidem esse videtur, certus lectus solis est in coelo. In mente momentum dicimus cum per aliquid offendiculum, seu quodlibet detrimentum mens humana mutatur. Nam postquam protoplastus noster patrato delicto vidit omnia elementa ex vi peccati mutasse virtutem, tunc repente propter detrimentum creaturae mens ejus de sublimi culmine beatitudinis et incorruptae laetitiae tramite in mortalem moestitiam mutata est. Et inde primum momentum dierum, et motus scilicet mentis. In tempore momentum
Abbreviated transcription (Latin):
di latibulũ malorũ
requies uiuorũ. Nox
dit ea ẽ. a nocendo eo
quod obtutib: noc&
Mhumanis uel quia fures
& bestiae in ea noceant
uel qui anegotiis & labo¬
rib humanis impedire
ael quia ab a&himogica
greca nomen accepit
nictus enĩ greci nocte
latini dixerunt

Expanded text:
di, latibulum, di, latibulum, requies vivorum. Nox dicta est a nocendo, eo quod obtutibus nocet humanis, vel quia fures et bestiae in ea noceant. Vel quia negotiis et laboribus humanis nocere, Vel quia ab etymologia Graeca nomen accepit; nictus enim Graeci, noctem Latini dixerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mundus : & media nocte
ł terum destru&ur
Et in euangelio. media noc
Et iterum sicut fur in noc¬
te ita ueni&. Pastes diei
tressunt mane meri¬
dies suprima mane
dictũ ẽ amanib infer¬
norũ dies quiros. ađ
augendas fruges destel¬
lant quorũ conuersata
luna adterra est uel ma¬
ne amanib: quos anti¬
qua gentilitas oriente¬
sole colebat uel mane. a
mano dictũ ẽ qđ u&e¬
res latinibonũ dicebant
t isidorus meminit. ma¬
ne amano. & rełq:
dies hoc est medius dies:
Dunc enĩ purior micat
lux quando sol medio
caeloritulat & totũ
orbẽ pariclaritatẽ in¬
lustrat uel meri dies qua¬
si meridies. quia tunc
purior micat a& herma¬
rũ enĩ purũ dicitur
sub premia dicta est pan
diei nouissima ut quia
suꝑ est ultima. Nuncenĩ
dies aduesperũ subprae¬
mitur quando nubilose
noctis caligine obumbra¬
tur: Mane ab ostusolis
usq adhorã .IIII. dicitur
quod est quadras astisi¬
calis meridies .U .UI .UII.
obtinere uid&ur

Expanded text:
mundus, et media nocte mundus, et media nocte iterum destruetur. Et in Evangelio: Media noctliqua. Et iterum: Sicut fur in nocte, ita veniet. Partes diei tres sunt, mane, meridies, suprema. Mane dictum est a manibus infernorum diis, qui res ad gaudendas fruges distillant, quorum  conversata luna ad terram est. Vel mane a Manibus diis, quos antiqua gentilitas oriente colebat. Vel mane a Mano dictum est, quod veteres Latini bonum dicebant, ut Isidorus meminit: « Mane a Mano, » et dies, hoc est medius dies; tunc enim purior micat lux, quando sol medio coelo rutilat, et totum orbem pari claritate inlustrat. Vel meridies, quasi meridios, quia tunc purior micat aether; merum enim purum dicitur. Suprema dicta est pars diei novissima, quia superest ultima. Tunc dies ad vesperum supprimitur, quando nubilosae noctis caligine obumbratur. Mane ab ortu solis usque ad horam quartam dicitur, quod ut quadrans artificialis. Meridies 5, 6, 7, obtinere videtur
Abbreviated transcription (Latin):
dies est primacrea¬
turarũ ostensio se¬
rũ comis solis. Item dies
quousq ad ostũ ꝑcurrat.
sidorur dicit degemine
appellari sole propriȩ
ab ostu solis doneorur¬
sus oriatur. ab usiue
uero ab ostu solis usque
ad occa su ꝑ ueniat. quȩ
ideo dierdicta est adi
a tenebras. Itẽ pitha¬
gorus dicit sol super
terra dier est sol suꝑ
terra nox est. Initia
dierũ .IIII. sunt secundũ
hebreos ab ostu solis de
in principio operũ dñiapłq
nocte ab ostu solis hebrei
conputant propt̃ fisicã
scientiã rerũ quia natu¬
ra creaturarũ alumen
initium sumpsit.
Prima enim die condidit
lucẽ testamentimorsi
fiat lux & facta ẽ lux
Caldei ideo amediadie
incipiunt quiacur sum
lunȩ obseruant quae
as siduȩ circa medi ade
accenditur & extingiu¬
tur. Aegrptii uero
qui austrolog sunt &
circumsiderũ obser¬
ostu stellarũ incipi¬
unt quarum cursus
& tempor a obseruant:
Romani amedia nocte
incipiunt sequentes illud
quod scriptum est
media nocte factus ẽ

Expanded text:
Dies est prima creaturarum, ostensio rerum, comes solis. Item dies quousque ad ortum perveniat. Isidorus dicit: « Dies gemine appellari solet, proprie ab ortu solis, donec rursus oriatur, abusive vero ab ortu solis, usque quo ad occasum perveniat, quae ideo dies dicta est a a tenebris. » Item Phragonus dicit: « Sol super terram dies est, sol sub terra nox est. Initia dierum 4 sunt secundum Hebraeos; ab ortu solis dies. In principio operum Domini, »nocte. Ab ortu solis Hebraei computant propter physicam scientiam rerum, quia natura creaturarum a lumine initium sumpsit. Prima enim die condidit lucem testimonio Moysis: Fiat lux, et facta est lux. Chaldaei ideo a media die incipiunt, quia cursum lunae observant, quae assidue circa mediam diem accenditur, et extinguitur. Aegyptii vero quia astrologi sunt, et circulum siderum obserortu stellarum incipiunt, quarum cursus et tempora observant. Romani a media nocte incipiunt, sequentes illud quod scriptum est: Media nocte factus est
Abbreviated transcription (Latin):
Quib modis dicuntur
menses iii. quomodo
subi dolis. subrebus sub
fronsfuis s&: Et sub
re dicitur quia sicut
homo ingreditur ꝑ hostiũ
ita anni ingrediuntur
generatio que appella¬
batur luperci uel lucrs¬
nes quia om̃a inmundi¬
tia quod ꝑ totũ annũ
faciebant ñ lauabant
eorũ corpora nisi tanũ
inistũ febr. & sic febri¬
⁊ abant in aquã frigida

Expanded text:
Quibus modis dicuntur menses 4 quomodo sub idolis, sub rebus, sub frons fuit. Et sub re dicitur, quia sicut homo ingreditur per istium in domo, ita anni ingrediuntur generatio, quae appellabatur Luperci vel Lurconis, quia omnes immunditiae, quae per totum annum fiebant, vel lavabant eorum corpora, nisi tantum in istum Februarium, et sic febrizabant in aqua frigida.
Abbreviated transcription (Latin):
pastiris quã lib& pastẽ
lapidis in .ĩ. pasticulas
millissima pars quae par¬
tiri uel diuidi ñ potest.
athomus incorpore dici¬
tur id est in diui sibile
athomus in oratione
inuersos in pastes in
terã lit tera duidi
uel solui non potest:
deo athomus alatinis
philosophis dic ta est
Athomus innumero
sicuti soluitur myrias
Vnũ uero quod diuidi
uel solui non potest
athomur innumero di¬
citur: At homus in
tempore sicuti solui¬
tur. saeculũ in a&a¬
tes. adates in an nos
in quadrantis. quad rans
inhoras. hora m punc¬
tis. punctus inminuta
minu tũ in momentũ
momentũ in athomus¬
quae diuidi non potest:

Expanded text:
partiris quamlibet partem partiris quamlibet partem lapidis in 1,000 particulas, millesima pars quae partiri, vel dividi non potest, atomus in corpore dicitur, id est indivisibilis. Atomus in oratione, in versus, in partes, in teras, litera autem dividi, vel solvi non potest, ideoque atomus a Latinis philosophis dicta est. Atomus in numero sicuti solvitur millias 1, 1 vero quod dividi, aut solvi non potest, atomus in numero dicitur. Atomus in tempore, sicuti solvitur saeculum in aetates, aetas in annos, in quadrantes, quadrans in horas, hora in punctos, punctus in minuta, minutum in momenta, momentum in atomosqu
Abbreviated transcription (Latin):
ali quantis benedictio¬
ut scribere possimus.
benedictio est. quod in
ipso tenebre remote
sunt & lux apparuit
secunda illibenedictio
iuisiones temporũ
XUI. sunt. Idest
athomus momentũ
minutũ punctũ hora
quadrans dies ebđ
mensis tempus anñ
crclus uic essi tudo tri¬
formis saeculũ a& as
mundi athomus no¬
men grecũ est quod
inter pr&atur in di¬
uisibilis Nam atho¬
mon apud grecos in¬
diuisum uel in diuisibi¬
le inter pra&atur
Omne enim quod inmun¬
do est siue cor porale
aut incorporale qđ
diuidi uel pastiri non
potest athomus est:
Sicut ait isidorus:
at homus philosophi
dicunt quas dã pastes
inmundo minutissi¬
mas ut usui non pate¬
ant nec sentione se¬
cipiant huc illuc que
feruntur sicut minu¬
tis simi pulueres qui
effusi ꝑtenebras solis
radiis uidentur:
at homorũ generiquin¬
q sunt. id est atho¬
mus inre. athomus
incorpore: athomus
inoratione. athomus
innumero. athomus
intempore.
Inre. sicuti
prȩdictas pulueras
incorpore uel uti cum

Expanded text:
s benedictiout scribere possimus. benedictio est, quod in ipso tenebrae remotae sunt, et lux apparuit. Secunda illi benedictio ivisiones temporum 16 sunt: id est atomus, momentum, minutum, punctum, hora, quadrans, dies, hebdomada, mensis, tempus, annus, cyclus, vicissitudo triformis, saeculum, aetas, mundum. Atomus nomen Graecum est, quod interpretatur indivisibilis, nam atomon apud Graecos indivisum, vel indivisibile interpretatur. Omne enim quod in mundo est sive corporale, seu incorporale, quod dividi ac partiri non potest, atomus est. Sicut ait Isidorus: Atomos philosophi dicunt quasdam partes in mundo minutissimas, ut visui non pateant, nec sectionem recipiant. Huc illucque feruntur sicut minutissimi pulveres, qui effusi per tenebras solis radiis videntur. Atomorum genera quinque sunt, id est atomus in re, atomus in corpore, atomus in oratione, atomus in numero, atomus in tempore. In re sicuti praedicti pulveres. In corpore veluti cum
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt. pro eo quod
luna primatũ noctis
iubente dño ten&.
Dicit enim scriptura
et fecit dr̃ duo magna
luminaria & posuit
eas infirmamento ca¬
li. Luminare maius
ut prȩess& diei. Lumi¬
nare minus ut prae¬
ess& nocti. Et ideo
tres dies illos quos
atros appellat. anti¬
quitas. quia ante quã
luminaria crearent
adño facta in genesis
discribuntur. suis par¬
tib: sibique uindicant
Siuis inuenire subito
quotus ter minus pas¬
chalis sit. si in marcio
euenerit terminus
dies. post subtractam
epactã de ipso numero
remanserit. College
numerũ in asticulis
& in quo datarũ euene¬
rit talẽ habebis ter¬
minũ. Si autẽ in epãc
terminũ incurrit
calculabis sicut supe¬
riur diximus quod si in
mar. post deductam
dies ꝑ mar. Id est iiI

Expanded text:
ponunt, pro eo quod luna primatum noctis, jubente Domino, tenet; dicit enim Scriptura: Et fecit Deus duo magna luminaria, et posuit ea in firmamento coeli. Luminare majus, ut praeesset diei, et luminare minus, ut praeesset nocti; et ideo tres dies quos atros appellat antiquitas, qui antequam luminaria crearentur a Domino facta in Genesi describuntur suis partibus, sibique vindicantSi vis invenire subito quotus terminus paschalis sit, si in mense Martio evenerit terminus,dies post subtractam epactam de ipso numero remanserunt, collige numero in articulis, et in quo datarum evenerit, talem habebis terminum. Si autem in mense Aprili terminus incurrerit,calculabis quo superius diximus. Quod si mense Martio post deductam di
Abbreviated transcription (Latin):
& sapientes uiros ad
conciliũ uocauit: Cũq
sacerdo tũ uel sapientiũ
operir ess& in iunc tum
patefecit: Tunc pariter
mũ nobis inquirendũ ẽ.
quo modo in principio
mundũ fuerit factus
Et cũ hoc diligentiũ fuerit¬
inuestigatũ tunc poterit
ex eo paschalis ordinatio
salubriter prouenir&
Dixerunt ergo ep̃iquẽ die

Expanded text:
et sapientes viros ad concilium evocavit. Ubi sacerdotum vel sapientium operis fuisset injunctum ostendit. Tunc pariter mum nobis inquirendum est, quomodo in principio mundus fuerit factus, et cum hoc fuerit diligentius investigatum, tunc poterit ex eo Paschalis ordinatio salubriter pervenire. Dixerunt ergo episcopi:
Abbreviated transcription (Latin):
aut in pudicũ erigione
conpones in x. uncem
indicis in mediũ figis ar¬
tẽ policis .xx. sumitis
policis in medio astu in¬
ter in dicẽ pudicũ quȩ
xxx. mollis ad sumita¬
tẽ pollicis indicis quȩ am
terepone adorso inđic
terã c&eris erectis .lx
Policẽ curuatu interiorẽ
astu inter eadẽ astũ. un¬
gulamq indicã stricte
undiq medio indices astu¬
inmedio policis fronte
inter astũ & ungulã sup¬
Lxx. policis astucur ua¬
tũ trans mediũ in dĩc
astu radicẽ policis ala¬
in longũ tendens indice
illius summitatẽ ungu¬
lamq: circũ pone .xc.
xx. In leua .ccc. indexte¬
ra quo modo xxx. In le¬
leua de. indextera quo¬
modo Lx. In leua dec.

Expanded text:
autem impudicum e regione compones 10, ungues indicis in medio fixus artu pollicis 20, summitas pollicis medio artu inter indicem, impudicumque 30  in inmollis in summitate pollicis indicisque compltere pone  a dorsu indicis almam caeteris erectis 60, pollicem curvam in exteriore artu inter eumdem artum, ungulamque indicis trie  undique medio tere indicis artum; medio pollicis fronte, inter artum et ungulam s70, pollicis artu curvato trans medium indicis artum radicem pollicis a lain longum tendens indice illius summitatem, ungulamque circumpone 90 XX in laeva, CCC in dextera quomodo XXX in lle in dextera quom
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ hunc sermonem
ut dixit omnia simul
facta sunt & simił ađo
uiuo indiem iudicii. om̃a
simul destruentur & in
meliorem statũ renoua¬
buntur: Recte ergo tra¬
mite dierũ quos prȩdixi¬
mus superius nuꝑ prin¬
cipiũ & finis illorũ nu¬
merantur quã primũ
xii. Iđ ap̃r. in principio
diei dominici inciprẽ qua¬
si fuirs& ante sabbatũ
dimidiũ ipsius diei. &
dĩ finitur. sed paulo
tur est & similiter ui hõr
ii. fer̃. consũmatus est
& x. Ił ap̃r. usq ad dimi
diũ . iii. fer. incipiens.
a serta hõr .ii. fer. migra¬
ad dimidiũ .iiii. fer. appa¬
ruit. Incipiens avi.
luxit initio ipsius. Et uiiii.
Nł apł. usq: ad dimidium
v. fer̃ morabatur
tensa est luna incaelo
ra in principio mundi
quã nunc man& in his
temporib:. eo quam
splendior erat sol
ante pec catũ adȩ.
de .uIi. lucernis quar
nisi una pars tantũ.
De uii. lucernis causa
peccata illius adae
sed non opotuis s& eũ
sustinere propter. ar¬
dorẽ eius nisi defensis¬

Expanded text:
tem hunc sermonem: ut dixit, omnia simul facta sunt, et similiter a Deo vivo in die Judicii omnia simul destruentur, et in meliorem statum renovabuntur. Recto ergo tramite dierum, quos praediximus superius nuper, principium, et finis illorum numeratur, quod primum XII Kal. Apr. in principio diei Dominicae incipit, quasi fuisset ante in sabbato dimidium ipsius diei, et diei finitur, sed paulo tus est. Et similiter in sexta hora 2. Feria consummatus est, et X Kal. Apr. usque ad dimFeriae incipiens a sexta hora secunda Feria migraad dimidium 4 Feriae apparuit, incipiens ante luxit. Initio ipsius, et in VIII Kal. Apr. usque ad dimidium 5 Feriae morabatur,tensa est luna in coeloSolis in principio mundi, quam maneat in his temporibus, eo quod splendidior erat Sol ante peccatum Adae septem lucernis, quas nisi una pars tantum de septem lucernis causa peccati illius Adae. Sed nemo potuisset sustinere eum propter ardorem ejus, nisi defendis
Abbreviated transcription (Latin):
iuis scire subito quo¬
tus concurrentis
eodem anno adfer̃.
currat Inueni R. ap̃
quota fer̃ sit & ubi. Ic̃
inueneris. statim re¬
ap̃r. & in quota feria
cunt talem habebis
concurrentẽ: quia
greci. epãc solis Id.
est concurrentẽ .UII.
dies quide solis cursu

Expanded text:
Si vis scire subito quot concurrentes sint eodem anno, ad feriam curre. Inveni Kal. Apr. quota feria sit, et ubi Kal. inveneris, statim reApr. Et in quota Feria cunt, talem habebis concurrentem, quia Graeci epactam solis, id est concurrentes septimanae dies, qui de solis cursu
Abbreviated transcription (Latin):
decies centena milia
Duae palmȩ apeste er¬
ga faciẽ erigionẽ in¬
terpositȩ sed ante au¬
res r&ro respicientes

Expanded text:
decies centena millia, duae palmae apertae erga faciem e regione interpositae, sed ante aures retro respicientes
Abbreviated transcription (Latin):
tũ iter. iili .põn. uel
uI. nõn. id eo diuiser̃t
ut nonscirent latro¬
nes mercatũ illorũ
quando esse deber&:
qui a reponebant se in
siluis & in sec r&is locis
admercatũ occidebant
uel praedabant. idus
ab aedendũ dictus uel
species menses sequen¬
tis ꝑ anñ viii. innice¬
no sinodo cõputaue¬
sine quadrantẽ & reuer¬
tebantur inse. pisi in
cordabantur soliscur¬
su cũ lunȩ cursum:
sum romanorũ. & ñ
iuxta. .v. dies inter¬
cipiunt incapite an¬
norũ .U. ad romã re¬
ueniebant semꝑ cum
censo capite autẽ xu.
reuestebantur in pri¬
mũ ordinẽ Si autẽ
de auro es s& forma
cȩsaris. aurũ dabant
si argentũ argentum¬
erat si aes aes erat.
ta digitorũ fexib: ser¬
uatur. Prima digito¬
rũ triũ in leua. ab ex¬
tremo inflectionẽ
Cũ dicis IIII. extremum
digitũ leuas: Cũ dicis
U. secđ ab extremo

Expanded text:
 Non. vel VI Non. ideo diviserunt, ut non scirent latrones mercatum illorum, quando esse deberet, quia reponebant se in silvis, et in secretis locis ad mercatum occidebant vel praedabant. Idus, id est ab edendo dictae vel species mensis sequentis. Per ann. 8 in Nicaena synodo computavesine quadrante, et non revertebantur in se nisi in concordabat solis cursus cum lunae cursum, sum Romanorum, et non juxta 5 dies interncipiunt in capite annorum  5. Romam reveniebant semper cum sensu, capite autem 15 revertebantur in primum ordinem. Si autem de auro esset forma Caesaris, aurum dabant, si argentum, argentum, si aes, aes erat. Ita digitorum flexus servantur per primum digitorum trium in laeva ab extremo, inflexionem cum dicis 4 extremum digitum leves. Cum dicis 5 secundum ab extremo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo prius sub¬
trahe cCC remanent
subtrahe .IIII. remañ
XI. in desumunt exor¬
dium & inde multipli¬
cantur. C&ere epac̃
Saltus autẽ lune ideo
tenditur quia sicut¬
ꝑ solis cursum ad cres¬
cit dies quae sit ꝑpunc¬
ta & momenta & qua¬
drantes quae inquat
tuor annis facit bis¬
sextus. Ita ꝑ lune cur¬
decrescit pox quae
facit lune saltum
Luna enim tardiorẽ
h ab& cursum quã sol
quia sol propter. ue¬
locitatẽ suicursus
ab ea prolongat spa¬
tium:.

Expanded text:
modo: prius subtrahe 300, remanent subtrahe 4, remanent 11. Inde sumunt exordium, et inde multiplicant ceterae epactae. Saltus autem lunae ideo tenditur, quia sicut solis cursui adcrescit dies, quae fit per puncta, et momenta, et quadrantes, quae in 4 annis facit bissextum, ita per lunae curdecrescit nox, quae facit lunae saltum; luna enim tardiorem habet cursum, quam sol, quia sol propter velocitatem sui cursus ab ea prolongat spatium.
Abbreviated transcription (Latin):
in.iil. pon. ap̃r. dieb
seruandũ maxime
consuerunt ut quod¬
cumq: eorũ die luna
fuerit nata efficiat
prime mensis initiũ
.uI. fer. prouenerit
subsequens dom̃c
id est uel xxui. festiui¬
tatẽ paschalem sine
ambiguitate deputar t¬
usque in xui.I. mãi.
adserunt es se seruan¬
das: Item quod est ue
qui apud niceam ciui¬
tatẽ bitiniae conue¬
nerunt in lustrante
spũ sc̃o firmiter san¬
xerunt ut ab .uiii. id
mãr . usq: indiem Nõn
ap̃r. quod sunt dies

Expanded text:
 diebus servandum maxime censuerunt, ut quocumque eorum die luna nata fuerit, efficiat primi mensis initium, eria 6 provenerit, subsequenti Dominica, id est luna 16, festivitatem paschalem sine ambiguitate celebrusque in XVI Kal. Mai. ad fer. esse servandas. Item quod verius qui apud Nicaeam civitatem Bythiniae convenerunt, inlustrante Spiritu sancto, firmiter sanxerunt, ut ab VIII Id. Mart. usque in diem Non. Apr., quod sunt dies
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo Lx xx In leua¬
deccc. Indextera quo¬
modo .xc. in leua ĩ. In
dextera .÷ quomodo . ĩ.
currit indextera
ĩ. quomodo currunt mo¬

Expanded text:
in laeva. 800 in dextera, quomodo 80 in laeva. 900 in dextera, quomodo 90 in. currit in dextera 00, quomodo currunt mo
Abbreviated transcription (Latin):
NNI dũi ab in carnatio¬
ne ideo inmittunt
dic quitunc erat an¬
ni iil. erant p̃teriti
& remanserunt xii.
Propterea auetores
ad supplendũ numerũ
deipsis xii. pegł consti¬
illa in dict p̃teritieran
inde .iii. regł constitue¬

Expanded text:
ni ab Incarnatione ideo mittimus 12 dictione, quae tunc erat anni 3, erant praeteriti et remanserunt 12. Propterea auctores ad supplendum numerum de ipsis 12 regulares constiilla Indictione praeterierant, inde 3 regulares constitue
Abbreviated transcription (Latin):
uer. exoritur. uiii.I
constat exhumore &
&igne Aestas. incipit
exigne & siccitate:
Autumnus sumit prin¬
constat ex siccitate &
xci. constat exfrigore
& humore & in defiunt
anni uestentis dies.¬

Expanded text:
e exoritur VIII constat et humore et igne. Aestas incipit ex igne et siccitate. Autumnus sumit prinonstat ex siccitate et  constat ex frigore et humore, et inde fiunt anni vertentes die
Abbreviated transcription (Latin):
se ap̃r. epãc. minime
habes. quod recedas
De ipsis regularib: xxu
habebis terminum
Et sic omnib annis:

Expanded text:
se Apr. epactam minime habes, quod recedas de ipsis regularibus 35.habebis terminum, et sic omnibus annis.
Abbreviated transcription (Latin):
clxxxuiii.Inid .cxcuii.¬
ccxuii. Inid .ccxxu.
ccxluiii. Iid .cclv.
Octb. In scł .cclxxiiii. Innõp
cclxxx inid.cclxxxuiiii.
CCCUIIII. INID. CCCXUII
Decbr. in Lł .cccxxxv. In nop̃
cccxxxuiiii snid. cccxliii
tempus uerni est. dies
sunt .XCI. AU. id. mai
usq in u. ĩd. aũq tempus
aestas est dies sunt Xc.
Ax. id. ac̃. usq in u. id. Noub̾
tempus autumni est. dies
sunt xcii. AU. id. noub̃.
Des olesticia. et equi¬
olesticia duo sunt.
& crescunt dies & est

Expanded text:
CLXXXCCXVII, in Id. CCXXV. CCXLVIII, in Id. CCLVI. October in Kal. CCLXXIV, in Non. CCLXXX, in Id. CCLXXXVIII. CCCIX, in Id. CCCXVII. December in Kal. CCCXXXV, in Non. CCCXXXIX, in Id. CCCXLVII. tempus vernum est, dies sunt 91. A V Id. Mai. usque in V Id. Aug. tempus aestatis est, diesque sunt 91. A V Id. Aug. usque in V Id. Novemb. tempus autumni est, diesque sunt 92. A V Id. Novemb. De solstitio et aequiSolstitia duo sunt:  crescunt dies. Alt
Abbreviated transcription (Latin):
ł mar̃c in febr. habe¬
bis quadragr̃: Et quan¬
tos dies. post pridie id
aprł habueris pascha.
tantos dies. post ñ. mare
inmarc̃. habebis quadr̃s¬

Expanded text:
, in Febr. habebis Quadragesimam, et quantos dies post prid. Id. Apr. habueris Pascha, tantos dies post Kal. Mart. habebis Quadrag
Abbreviated transcription (Latin):
mnes igitur lunaris
cursus secundũ hebre¬
orũ a egrptiorumq:
suppotentionẽ potest
facere iuxta natura¬
lem cursum ꝑ singulos
Omnis namq: de inlu¬
ne computatione . ñ
eodem numero cum
mane incipit adues¬
peram finit: Quae
dies que mane in luna
um. hore hora X IIII.
adnumeratur: Id
nitur in quomanifes¬
te dicere uide tur
misse. hoc est .vi. horas
& dimidiũ horȩ idest
momenta lunarecur¬
sum finire additis.
tamen ut supra dic tũ
est x poene momen¬
ta & tunc alterã lunã
incipit prima finit:¬

Expanded text:
mnes igitur lunares cursus secundum Hebraeorum Aegyptiorumque supputationem potest facere juxta naturalem cursum per singulos Omnis namque dies et lunae computatione, non eodem numero cum mane incipit, ad vesperam finit, quae dies quae  mane in luna um horae horam 14 adnumeratur. Idem nitur. In quo manifeste dicere videtur misse, id est 6 horis, et dimidio horae, id est 20 momentis, lunarem cursum finiri, additis tamen, ut supra dictum est, 10 paene momentis, et tunc ad alteram lunam incipit prima
Abbreviated transcription (Latin):
dominico dieluna
uidelic& occurrerit
scm̃ paschae modo om¬
nib: caelebrabant
quodsiante .XI. i. ap̃n
&iam luna occurre¬
rit. uel post .ui. N
mai. pascha nullate¬
nus caelebrabant
XUIIII. ponunt pro
eo quod. id est ulti¬
lunaris. xuIIIi. tunc
Non undecies ut in
c&eris anñ fierisol&
sed xii. dies. ac cõmo¬
dat & quia xxx. die¬
rũ fine uoluuntur
nullae aepactȩ in prin¬
cipio ipsius crclipo¬
nitur
Secundus autẽ anñ
epãc .xi. suscipit.

Expanded text:
Dominico regulae videlicet luna occurrerit, sanctum Pascha modis omnibus celebraris. Quod si ante XI Kal. Apr. etiamsi luna occurerit, vel post VII Kal. Maii Pascha nullatenus celebratur. nnali ponunt pro eo quod ideo ultilunares XVIII tunc non XI, ut in caeteris annis fieri solet, sed XII dies accommodat. Et quia XXX dierum fine volvuntur, nulla epacta in principio ipsius cycli ponuntur. Secundus autem annus epactas XI suscipit.
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter & luna sisci¬
re uis. quota sit die.
quacum que uolueris
scito. quota. in st̃. ip¬
sius mensi p̃sentis si¬
cut supra adferia
est. Si autẽ minus
Axxx. Ita & luna quod
quod quod remanent
talis est luna. hoc
memor esto ut diem

Expanded text:
Similiter et si luna scire vis quota sit, die quocumque volueris, scito quota in Kal. ipsius mensis per cut supra ad feriaest. Si autem minus a 30, ita et luna. Quod quotquot remanserint, tota est luna. Hoc autem memento, ut diem
Abbreviated transcription (Latin):
Quaerenda est natiuitas
ab viii. id. mar̃. usque
in non. ap̃r: quȩ primi
mãi. in quacum que
rerit. ipsa autẽ ad cȩ¬
lebrationẽ sce paschȩ
ap̃r scito qm pascha¬
lis luna non est
Sed cũ eandẽ luna
quae alia die fuerit¬
nata : In ipsa autem
obseruabis. Similit̃
cautus esto. ut xiiii.
Nam incipies in mag¬
num deducierrorẽ::¬

Expanded text:
Quaerenda est nativitas ab VIII Id. Mart. usque in Non. Apr., quae primi Kal. Mai, in quacumque rerit, ipsa te ad celebrationem sancti Paschae Apr., scito quoniam paschalis luna non est, sed eamdem lunam que alia die nata fuerit, in ipsa autem celebrabis. Similiter cautus esto, ut XIV KalNam incipies in magnum deduci errore
Abbreviated transcription (Latin):
id est ꝑ .iiͦiͬiͬ. inuna die
ab xi. Ił iap̃ usque
in xii. Iđ. ap̃r. hora di¬
minuitur & dimidia :¬
pars hora est. & facit
X. momenta. Duo punc
ta faciunt un amhorã¬
& .vi. hore. inuno anno
faciunt unũ quad rantẽ
tuor annis faciunt diẽ
& noctẽ & est ipsa dies
quae dicitur bisextus que
legitur ui .I. mar. uer¬
bi gratia. Si hodie legi¬
et propter eadicitur bis¬
sextus quiabis. legitur
fuit & praeteriit.
quod inuno quoq men¬
sepunctus unus ad ad¬

Expanded text:
id est per 4 in una die ab XI Kal. Jan. usque in XI Kal. Apr. hora diminuitur, et dimidipars horae, et facit 10 momenta; duo punctta faciunt unam horam. Et 6 horae in uno anno faciunt quadrantem 4 annis faciunt diem et noctem; et est ipsa dies quae dicitur bissextus, qui legitur VI. Kal. Martii; Verbi gratia: Si hodie legit. Propterea dicitur bissextus, quia bis legitur fuit, et praeteriit. quod in unoquoque mense punctus 1 ad
Abbreviated transcription (Latin):
culũ. anñ ante post
consum mari quibis sex¬
tus qui quasto redire
sol& anno cunctis
septimane dies conti¬
git dominicam scilic&¬

Expanded text:
um non ante potest consummari quam bissextus, qui quarto redire solet anno, cunctos septimanae dies contingat, dominicam videlic
Abbreviated transcription (Latin):
castello conceptio.
scĩ iohannis baptis¬
te & mastyris.
rib id est. uerno aes¬
tate. autum no & hie¬
me. uniuersus anno¬
rũ ordo discurrit:
Perquos cestissime con¬
ceptionis & natiuita¬
tis dies dñi & saluato¬
prȩcursoris iohannis
plenissime dinoscun¬

Expanded text:
tello conceptio sancti Joannis Baptistae et martyris. ribus, id est vere, aestate, autumno, et hyeme universus annorum ordo currit, per quos certissime Conceptionis, et Nativitatis Domini et Salvatopraecursoris Joannis plenissime dignoscun
Abbreviated transcription (Latin):
memoriae contra
theophilus alexandri¬
nus ep̃s datis epistolis
ad theodosium impe¬
ratorẽ in quo adnun¬
tians. ab .xiii.id mãr
usque indiẽ. pop̃ apł
lis cumq: lunanata fue¬
rit in quo lib& medio
spatio ꝑhib& facere
initiũ primimensis
lerunt in quiri &iam¬
sidie sabbatorũ inci¬
derit consequente
die dominẽ iđ ẽ. luna
XU. pascha cȩlebrare
conscripsit.
Et sidiedom̃c luna
XIIII. eiusdem mensis.
id est primimensis
missa ad alterũ diẽ
dominicũ pascha caele¬
brare sine dubio cons¬

Expanded text:
memoriae contra Theophilus Alexandrinus episcopus, datis epistolis ad Theodosium imperatorem, in quibus adnuntians ab VIII Id. Mart. usque in diem Non. Apr., liscunque luna nata fuerit, in quolibet medio spatio perhibet facere initium primi mensis lerter inquiri, etiamsi die sabbatorum derit, consequenti die Dominico, id est luna XV, Pascha celebrare conscripsit, et si die Dominico luna XIII ejusdem mensis, id est primi mensimissa, ad alteram diem Dominicam Pascha celebrari sine dubio cons
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ antheros pape imr̃. Parisius.
de positio sc̃ȩ̃ genouefȩ uirginis.
Inciuitate aulana: passio sc̃ĩ petri.
qui crucis supplicio ẽ int̾emptus.
Uigenna: beati florentii ep̃i.
but gisleb̾tus ep̃s. ⁊ ablenus
PRIDIE NON IANR Apudc

Expanded text:
s S. Antheros papae et martyris. Parisius depositio sanctae Genovefae virginis. In civitate Aulana passio S. Petri, qui crucis supplicio est interemptus. Viennae sancti Florentii episcopi. Obiit Gislebertus episcopus et Ablenus Pridie nonas Januar. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
deuineis arp̃s uiis. Det̾ris an¬
cingas .ui. qui ẽ situs in pago se¬
nonico. inuilla caciaco ad refec¬
tionẽ canonicis caelebrandam.
Cõmemoratio gaufredi & uxoris
eius heldradȩ. ꝑ quorum abso¬
lutione. & scȩ̃ mariȩ ueneratione
Ricco filius eo uineã dedit.
dequa fr̃ibus dedicationis ipsius
uirganis die: daretur ꝓtẽpore

Expanded text:
de vineis arpennes VIII, de terris ancingas sex, qui est situs in pago Senonico in villa Caciaco ad refectionem canonicis celebrandam. Commemoratio Gaufredi et uxoris ejus Heldradae, pro quorum absolutione et sanctae Mariae veneratione Ricco filius eorum vineam dedit, de qua fratribus dedicationis ipsius Virginis die daretur pro tempore
Abbreviated transcription (Latin):
men probat. In quo prima
uisio lta contexitur & in me¬
diosicut simi litudo
quattuor animalium. &
uultus eorum facies homi¬
nis & facies leonis & facies
uituli. & facies aquilae
Prima hominis facies
mattheum significat qui
quasi dehomine exorsus
est scribere. Liber generati
abraham. Secunda marcũ
euangelistam lucam azacha¬
ria sacerdote sumpsis se
initium praefigurat
Quarta lohannem euan¬
gelistam quiad sumptis
pennis aquilae & ad altio¬
ra festinans de uerbođi
disputat. C&eraquesequn¬
tur in eundem sensum
proficiunt. Crura corum
recta & pennati pedes. &
quocumque sp̃s ibat ibant
& non reuertebantur &
dorsa eorum plena oculis
& scintillae aclam pades
inmedio discurrentes & ro¬
ta in rotã. & in singulis
quattuor facies. Vnde & a¬
Introducit fulgora & toni¬
trua & septem sp̃s discurren¬
tes & mare uitreum. & quat¬
tuor Animalia plenaoculis
dicens. Animal primum
simile leoni. & secundum
simile uitulo. & tertium si¬
mile homini. & quartum

Expanded text:
men probat, in quo prima men probat, in quo prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudo quatuor animalium et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est scriAbraham . Secunda Marcum,evangelistam Lucam a Zacharia sacerdote sumpsisse initium praefigurat. Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorum recta, et pennati pedes, et quocumque ibat spiritus, ibant, et non revertebantur: et dorsa eorum plena oculis, et scintillae ac lampades in medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Aintroducit fulgura, et tonitrua, et septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum