comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tendis multũ ualent et ĩ is quȩ cogitamus continendis pro¬
pe sole excepta quę potentissima est ex̾citatione diuisio
et compositio. Nam qui rette diuiserit nunquã poterit
in rerum ordine errare certa sunt enim non solum in di¬
gerendis questio nibus sed euam in exequendissi mõ redle
dicimus prima ac secunda et demceps coheretq omnis
rerum copulatio. ut ei nihil nec subtrahi sine manifesto ĩ¬
tellectu nec in seri possit An uero sccuola in lusu duodecĩ
scruporum cum prior calculum promouisset essetq uictus
dum reus tendit repetito totius cetaminis ordine quo dato
errasset recordatus rediit ad eum qui cum iuserat. Is ꝙ ita
factum et̃ confessus est Minus idem ordo ualebit in oratioẽ
presertim totus nr̃o arbitrio constitutus : cum tantũ ille ua¬
leat alterus et̃ quȩ bñ composita erunt memoriam serie
sua ducent. Nam sicut facilius uersus ediscimus ꝗ̃ prosam

Expanded text:
tendis multum valent, et in iis quae cogitamus continendis protendis multum valent, et in iis quae cogitamus continendis prope solae excepta, quae potentissima est, exercitatione divisio et compositio. nam qui recte diviserit, nunquam poterit in rerum ordine errare. certa sunt enim non solum in digerendis quaestionibus, sed etiam in exsequendis, si modo recte dicimus, prima ac secunda et deinceps; cohaeretque omnis rerum copulatio, ut ei nihil neque subtrahi sine manifesto intellectu neque inseri possit. An vero Scaevola in lusu duodecim scriptorum, cum prior calculum promovisset essetque victus, dum rus tendit, repetito totius certaminis ordine, quo dato errasset recordatus, rediit ad eum, quocum luserat, isque ita factum esse confessus est? minus idem ordo valebit in oratione, praesertim totus nostro arbitrio constitutus, cum tantum ille valeat alternus? etiam quae bene composita erunt, memoriam serie sua ducent. nam sicut facilius versus ediscimus quam prosam
Abbreviated transcription (Latin):
tu iuuetur memoria dicendi et audiendi sed hȩc uox sit
modica et magis murmur. Qui aũt legente alio ediscit
in parte tardatur. ꝙ acriar est oculorum ꝗ aurium sensus
in parte iuiuari potest ꝙ cum semel aut bis audierit conti¬
nuo illi mimoriam suam experiri licet: et cum legente con¬
cendere. nam et alioquin id maxime faciendum est ut nos
subinde tẽptemus quia continua lectio et quę magis et q̃
minus hr̃et equa liter transit/ in experiendo teneas ne et
maior intentio est et nihil suꝑuacui temporis perit. quo
etiam quȩ tenemus reperiri solent ita sola quȩ exciderunt
retractantur ut crebra reiteratione firmentur. quanꝗ̃
solent hoc ip̃o maxime herere ꝗ exciderunt. Illud edi¬
scendo scribendoq cõmune est utriq plurimũ conferre.
bonam ualitudinem digestum cibum aiũm cogitatioibus
aliis liberum. Uerum etiam in iis quę scripsimus comples¬

Expanded text:
tu iuvetur memoria dicendi et audiendi. sed haec vox sit tu iuvetur memoria dicendi et audiendi. sed haec vox sit modica et magis murmur. qui autem legente alio ediscit, in parte tardatur, quod acrior est oculorum quam aurium sensus; in parte iuvari potest, quod, cum semel aut bis audierit, continuo illi memoriam suam experiri licet et cum legente contendere. nam et alioqui id maxime faciendum est, ut nos subinde temptemus, quia continua lectio et quae magis et quae minus haerent aequaliter transit. in experiendo teneasne, et maior intentio est et nihil supervacui temporis perit, quo etiam quae tenemus repeti solent; ita sola, quae exciderunt, retractantur, ut crebra iteratione firmentur, quanquam solent hoc ipso maxime haerere, quod exciderunt. illud ediscendo scribendoque commune est, utrique plurimum conferre bonam valetudinem, digestum cibum, animum cogitationibus alis liberum. verum et in iis quae scripsimus complec
Abbreviated transcription (Latin):
referamus ad illum cunctatorem qui excidere non potest
aut ad aliquem amicum qui idem uocetur: quod est
facilius in apris et ĩ ursis et nasone: aut crispo. ut id
memorię affigatur unde sunt noĩa origo quoque aliqñ
declinatoꝵ tenendi magis causa est ut in cictrone uerrio
aurelio si debet inseri illuo neminem non iuuabit isdem¬
quibus scripserit ceris ediscere. sequunt᷑ enim uestigiis quib¬
dam memoriam et uelut oculis intuentur non paginas mõ
sed uersus prope ip̃os quȩ tum dicit similis legenti Iam
uero si litura aut adiectio aliqua atq mutatio interueniat
signa sunt quedã quę intuentes errare non possumus est
ratio ut est illa de qua primũ locutus sum arti non dissi¬
milis. Ita siquid me experimenta docuerũt et expeditiõ
mum si non subirent uelut ociosum aium plerunq alie cogi¬
cationes propter quas excitandus est uoce ut duplici mo¬

Expanded text:
referamus ad illum Cunctatorem, qui excidere non potest, referamus ad illum Cunctatorem, qui excidere non potest, aut ad aliquem amicum, qui idem vocetur. quod est facilius in Apris et in Ursis et Nasone aut Crispo, ut id memoriae adfigatur unde sunt nomina. origo quoque aliquando declinatorum tenendi magis causa est, ut in Cicerone, Verrio, Aurelio. sed hoc miserim. illud neminem non iuvabit, iisdemquibus scripserit ceris ediscere. sequitur enim vestigiis quibusdam memoriam, et velut oculis intuetur non paginas modo, sed versus prope ipsos, estque cum dicit similis legenti. iam vero si litura aut adiectio aliqua atque mutatio interveniat, signa sunt quaedam, quae intuentes deerrare non possumus. haec ratio, ut est illi, de qua primum locutus sum, arti non dissimilis, ita, si quid me experimenta docuerunt, et expeditiormum, si non subirent velut otiosum animum plerumque aliae cogitationes; propter quas excitandus est voce, ut duplici mo
Abbreviated transcription (Latin):
finietur locus ni forte tam numerosus ut ipe quoq dilu¬
di debeat. dandi sunt certi quidã termini ut contextũ
uerborum qui est difficillimus continuet crebra medita¬
tio. partes demceps ip̃as repetitus ordo cõiungat. nõ
est inutilis quo difficilius hertant aliquas apponere notas
quarum recordatio cõmoneat et q̃i excitet memoriã
nemo enuim fere tam ĩfelix ut quod ciuq loco signum destina¬
uerit nesciat. ut si erit tradendus ad hoc eo quoq adhuc
remedium utitur ut ip̃e note. hinc est ex illa arte nõ inuti¬
le attentus ad eos ꝗ excidunt sensus ancorã et supra po
sui si de naue dicendum esset. Spiculum si de presio.
Multum enim signa faciunt et ex alia memoria uenit alia
ut cum translatus anulus uel alligatus cõmoneat nos
cum his fecerimus. Hȩc magis adhuc astringunt quȩ
memeriam ab aliquo simili tranfferũt ad id quod continẽ¬
dum est ut ĩnominibus si fabius forte sit tenendus

Expanded text:
finietur locus, ni forte tam numerosus, ut ipse quoque divifinietur locus, ni forte tam numerosus, ut ipse quoque dividi debeat. dandi sunt certi quidam termini, ut contextum verborum, qui est difficillimus, continua et crebra meditatio, partes deinceps ipsas repetitus ordo coniungat. non est inutile, iis quae difficillimus haereant aliquas apponere notas, quarum recordatio commoneat et quasi excitet memoriam; nemo etiam fere tam infelix, ut, quod cuique loco signum destinaverit, nesciat. at , si tardus ad hoc, eo quoque adhuc remedio utetur ut ipsae notae hoc enim est ex illa arte non inutile aptentur ad eos qui excidunt sensus: ancora ut supra pro posui, si de nave dicendum est, spiculum, si de proelio. multum enim signa faciunt, et ex alia memoria venit alia: ut cum translatus anulus vel alligatus commoneat nos, cur id fecerimus. haec magis adhuc adstringunt, qui memoriam ab aliquo simili transferunt ad id quod continendum est: ut in nominibus, si Fabius forte sit tenendus,
Abbreviated transcription (Latin):
modo comp̃hendetur. muto ꝙ quedam nullis simulacris
significari possunt ut certe coniunctionis. habeamus. eĩm
sane ut qui notis scribunt certas imagines oium et loca
scilicet infinita perquę uerba que sunt in quinque contra
uerrem secunde actionis libris explicentur ut meminerimꝰ
et̃ omniũ quasi depositorum. non ne impecdiri quidem¬
eorum quȩ dicit decursum netesse est duplici memoriȩ
cura nam quomodo poterunt copulata fluere si propt̃
singula uerba ad singulas formas respiciendum erit. quart
et carneades et sceptius de quo modo dixi metrodorus quoᷤ
cieero dicit usos hac executione sibi habeant sua nos sin¬
pliciora tradamus. si longior complectenda memoria fue¬
rit oratio. proderit per partes ediscere. laborat enim maxi¬
me onere et he partes non sint per exigue alioquin ni¬
mis multȩ̨ erũt et eum destinguent atq concident nec
utique certũ imperauerim modo sed maxime ut quisq

Expanded text:
omodo comprehendetur? mitto quod quaedam nullis simulacris omodo comprehendetur? mitto quod quaedam nullis simulacris significari possunt, ut certe coniunctiones. habeamus enim sane, ut qui notis scribunt, certas imagines omnium et loca scilicet infinita, per quae verba, quot sunt in quinque contra Verrem secundae actionis libris, explicentur, meminerimus etiam omnium quasi depositorum: nonne impediri quoque dicendi cursum necesse est duplici memoriae cura? nam quomodo poterunt copulata fluere, si propter singula verba ad singulas formas respiciendum erit? quare et Charmadas et Scepsius, de quo modo dixi, Metrodorus, quos Cicero dicit usos hac exercitatione, sibi habeant sua; nos simpliciora tradamus. si longior complectenda memoria fuerit oratio, proderit per partes ediscere; laborat enim maxime onere; et hae partes non sint perexiguae, alioqui rursus multae erunt et eam distinguent atque concident. nec utique certum imperaverim modum, sed maxime ut quisque
Abbreviated transcription (Latin):
tis quȩ occurrere celerit᷑q ꝑcutere aĩum possint. quo ma¬
gis miror quomodo metrodorus in xii signis que per sol
meat tregenos et sexagenos inuenerit locos uanitas ni¬
mirũ fuit atque iactatio circa memoriam suam potius ar¬
te ꝗͣ natura gloriantis. equidem hec ad quedam prodesse
non negauerim. ut si rerum nomina multa ꝑ ordinẽ
audita reddenda sunt. Nanq in iis que didicerint locis
populum et sic cetera. deinde relegentes ĩueniunt ubi po¬
suerint. et forsitan in hoc sunt aduiti qui auctione dimissa
quid cuiq uendidissent testibus argentariorum tabulis red¬
diderunt quod prestitisse horten sium dicũt minus idem pro¬
derit in ediscendis quȩ orationis perpetue erunt. nam et
sensus non eandem imaginem quam res hñt. cum alterũ
fingendum sit & horum tñ utrunq cõmonet. Si cum ser¬
monis alicuius habitu uerborũ contextus eadem arte qͦ¬

Expanded text:
tis, quae occurrere celeriterque percutere animum possint. quo matis, quae occurrere celeriterque percutere animum possint. quo magis miror, quomodo Metrodorus in XII signis, per quae sol meat, trecenos et sexagenos invenerit locos. vanitas nimirum fuit atque iactatio circa memoriam sua potius arte quam natura gloriantis. equidem haec ad quaedam prodesse non negaverim, ut si rerum nomina multa per ordinem audita reddenda sint. namque in iis quae didicerunt locis tum in atrio et sic cetera, deinde relegentes inveniunt, ubi posuerunt. et forsitan hoc sunt adiuti qui, auctione dimissa, quid cuique vendidissent testibus argentariorum tabulis reddiderunt; quod praestitisse Hortensium dicunt. minus idem proderit in ediscendis, quae orationis perpetuae erunt. nam et sensus non eandem imaginem quam res habent, cum alterum fingendum sit, et horum tamen utcunque commonet locus, sicut sermonis alicuius habiti. at verborum contextus eadem arte qu
Abbreviated transcription (Latin):
hedris sed statius etiam similibusq ꝑ ordinẽ cõmitunt
Hoc facto cum est repetenda memoria incipiunt ab initio
loca hȩc recensere: et quod cuiq crediderũt reposcunt
et eorum imagine admonentur ut quã libet multa sint
quorum meminisse oporteat funt singula cõnexa quo¬
dam coro ne errent coniungentes prioribus sequentia
solo ediscendi labore. Quod de domo dixi et in operibus
publicis et ĩ itinere longo et urbium ambitu et picturis
fieri potest etiam fingere sibi has imagines licet. opus
est orxo locis que uel finguntur uel sumuntur imagitis¬
uel simulacris quȩ utique fingenda sunt imagines
nate sunt quibus ea quȩ ediscenda sunt notamus. ut
quomodo cicero dicit locis pro cera simulacris pro litteris:
utamur. Illud quoque ad uerbũ ponere optimũ fuerit
locis est utendum mutis illustribus explicatis modicis
interuallis imaginibus autem agentibus acribus insigni¬

Expanded text:
edris, sed statuis etiam similibusque per ordinem committunt. edris, sed statuis etiam similibusque per ordinem committunt. hoc facto, cum est repetenda memoria, incipiunt ab initio loca haec recensere, et quod cuique crediderunt reposcunt, ut eorum imagine admonentur. ita , quamlibet multa sint, quorum meminisse oporteat, fiunt singula conexa quodam choro, nec errant coniungentes prioribus consequentia solo ediscendi labore. quod de domo dixi, et in operibus publicis et in itinere longo et urbium ambitu et picturis fieri potest. etiam fingere sibi has imagines licet. opus est ergo locis, quae vel finguntur vel sumuntur, et imaginibvel simulacris, quae utique fingenda sunt. imagines voces sunt, quibus ea quae ediscenda sunt notamus, ut, quomodo Cicero dicit, locis pro cera, simulacris pro litteris utamur. illud quoque ad verbum ponere optimum fuerit: locis est utendum multis, inlustribus, explicatis, modicis intervallis, imaginibus autem agentibus, acribus, insigni
Abbreviated transcription (Latin):
te quoq cogitationes ĩ mentem reuertuntun Nata est
igitur ut in plerisque ars ab experimento loca discuntur¬
ꝗͣ max ime spaciosa multa uarietate signata. domum
forte magnam et ĩ multos decluctã recessus. in ea quic ꝗd
nobile est: animo diligenter affigitur ut sine cunctatione
ac mora partes eius om̃s cogitatio possit ꝑcurrere. et pri¬
mus hic labor est nõ hercre ĩ octursu. plus enim ꝗ̃ firma de¬
bet eẽ memoria quȩ aliam memoriã adiuuet tum quȩ
scripserunt uel cogitatione complectunt᷑ et aliquo signo
quo moneantur notant quod ẽẽ uel ex retota postest
Ut de nauigatione militia uel ex uerbo aliquo Nam
etiam excidences unius admonitione uerbi in memoria
reponunt᷑. Sit autem signum nauigationis ut ancora.
militiş ut aliqd ex armie. hȩc ita deligere primũ sensu¬
bello tum uestibulo quasi assignant. scłm puta atrium
tum ĩ pluua cirtumeunt: nec cubiculis modo aut ex¬

Expanded text:
tae quoque cogitationes in mentem revertuntur. nata est tae quoque cogitationes in mentem revertuntur. nata est igitur, ut in plerisque, ars ab experimento. loca deligunt quam maxime spatiosa, multa varietate signata, domum forte magnam et in multos diductam recessus. in ea quidquid notabile est, animo diligenter adfigunt, ut sine cunctatione ac mora partes eius omnes cogitatio possit percurrere. et primus hic labor est non haerere in occursu; plus enim quam firma debet esse memoria, quae aliam memoriam adiuvet. tum , quae scripserunt vel cogitatione complexi sunt, aliquo signo, quo moneantur, notant; quod esse vel ex re tota potest, ut de navigatione, militia, vel ex verbo aliquo; nam etiam excidentes unius admonitione verbi in memoriam reponuntur. Sit autem signum navigationis ut ancora, militiae ut aliquid ex armis. haec ita digerunt. primum sensum vestibulo quasi adsignant, secundum, puta, atrio, tum impluvia circumeunt, nec cubiculis modo aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
sio Elauco ne carystio an leocrãti: an agatharcho. an
schope scriptum sit id carmen et pharsalii fuerit hec domus
ut ip̃e quodam loco significare Simonides uidetur. atq
apollodoris et eratoschenes et euphorion et larisseus eu¬
rypylus tradiderunt an crãnone ut apollas calimachus
Quem secutus Citero hanc famam latius fudit schopam
nobilem thessalum perisse in eo coniuuio constat. adiicit᷑
sororis filius putant et ortos plerosque ab illo schopa ꝗ
maiore ȩtate fuerit. quanquam mihi totum de tindari¬
dis fabulosum uidetur. neque omnino huius rei meminit
usquam poeta ipẽ profecto non taciturus de tanta sua
gloria Ex hoc simonidis facto notare uidetur uuari
menoriam signauis animo sedibus idq credere suo quis¬
que experimento. Nam cum ĩ loca aliqua post tempus re¬
uersi sumus non agnoscimus tantum sed et̃ quȩ ĩ his fecon¬
mus reminiscimur personȩq subeunt Non nunquam taci¬

Expanded text:
sio, Glaucone Carystio an Leocrati an Agatharcho an sio, Glaucone Carystio an Leocrati an Agatharcho an Scopae scriptum sit id carmen; et Pharsali fuerit haec domus, ut ipse quodam loco significare Simonides videtur utque Apollodorus et Eratosthenes et Euphorion et Larissaeus Eurypylus tradiderunt, an Crannone, ut Apollas Callimachus, quam secutus Cicero hanc famam latius fudit. scopam nobilem Thessalum periisse in eo convivio constat; adiicitur sororis eius filius; putant et ortos plerosque ab alio Scopa, qui maior aetate fuerit. quanquam mihi totum de Tyndaridis fabulosum videtur, neque omnino huius rei meminit usquam poeta ipse, profecto non taciturus de tanta sua gloria. ex hoc Simonidis facto notatum videtur, iuvari memoriam signatis animo sedibus, idque credere suo quisque experimento potest. Nam cum in loca aliqua post tempus reversi sumus, non ipsa agnoscimus tantum, sed etiam, quae in his fecerimus, reminiscimur personaeque subeunt, nonnunquam taci
Abbreviated transcription (Latin):
cum pugili coronato carmen quale componi iuctoribus sol&
mercede pacta scripsisset. ab negata ei pecuniȩ pars est: ꝙ
more poetis frequentissimo digressus ĩ laudem castoris ac
pollucis exierat. Qua propt᷑ partem abiis petere quoꝵ
facta celebrasset iubebatur. et ꝑsbluerũt ut traditum est
N am cum ẽẽt grande conuiuũ in honorẽ eiusdem iuictoriȩ
atq adhibitus ei cene simonides nuntio est excitus qđ eũ
duo iuuenes eꝗs aduecti desiderare maiorem ĩ modum di¬
cebantur. et illos quiđ non inuenit fuisse tñ gratos erga
se exitu comꝑit. Nam uix eo limen egresso tricliniũ illud
supra conuiuas corruit. atq ita confundit ut nõ ora modo
oppressoꝵ sed membra etiam oia reꝗrentes ad sepulturã
propinꝗ nulla nota possent discernere. Tum symonides
dicitur memor ordine quo quisque discubuerat corpora
suis reddidisse. Est autem magna inter auctores dissen¬

Expanded text:
cum pugili coronato carmen, quale componi victoribus solet, cum pugili coronato carmen, quale componi victoribus solet, mercede pacta scripsisset, abnegatam ei pecuniae partem, quod more poetis frequentissimo digressus in laudes Castoris ac Pollucis exierat. quapropter partem ab iis petere, quorum facta celebrasset, iubebatur. et persolverunt, ut traditum est. nam cum esset grande convivium in honorem eiusdem victoriae atque adhibitus ei cenae Simonides, nuntio est excitus, quod eum duo iuvenes equis advecti desiderare maiorem in modum dicebantur. et illos quidem non invenit, fuisse tamen gratos erga se deos exitu comperit. nam vix eo ultra limen egresso, triclinium illud supra convivas corruit atque ita confudit, ut non ora modo oppressorum, sed membra etiam omnia requirentes ad sepulturam propinqui nulla nota possent discernere. tum Simonides dicitur memor ordinis, quo quisque discubuerat, corpora suis reddidisse. est autem magna inter auctores dissen
Abbreviated transcription (Latin):
nec manet semꝑ memoria: sed aliqñ redit etiam. nesci¬
retur tam̃ quanta uis ẽẽt eius. quanta diuinitas illa
nisi in hoc lumen orandi extulciet. Non enim reꝗ
modo sed etiam uerborũ ordinem prestat. nec ea pauca
contexit. sed durat prope in infinitum et ĩ longissimis
actionibus prius audiendi patientia ꝗ̃ memoriȩ fides de¬
ficit. Quod et ipm argumentũ est sub eẽ artem aliqͥm
iuuari q ratione naturam. cum udem docti facere
illud indocti in exercitatiq non possumus. ꝗꝗ̃ inuenio
apud platonem obstare memoriȩ usum literarum .U
et ip̃a securitate dimittimus. nec dubiura est quin plu¬
rimum in hac parte ualeat mentis intentio et uelut
acies luminũ a prospectu reꝵ quas intuet᷑ nõ auersa¬
Unde accidit ut quę per plures dies scribimus ediscendi cã
cogitatione ipa contineat. Artem aũt memorię primum
ostendisse dicitur Simonides. cuius uulgata fabula est

Expanded text:
nec manet semper memoria, sed aliquando etiam redit? nescinec manet semper memoria, sed aliquando etiam redit? nesciretur tamen, quanta vis esset eius, quanta divinitas illa, nisi in hoc lumen vim orandi extulisset. non enim rerum modo sed etiam verborum ordinem praestat, nec ea pauca contexit, sed durat prope in infinitum, et in longissimis actionibus prius audiendi patientia quam memoriae fides deficit. quod et ipsum argumentum est subesse artem aliquam iuvarique ratione naturae, cum idem docti facere illud, indocti inexercitatique non possimus. quanquam invenio apud Platonem obstare memoriae usum litterarum, viet ipsa securitate dimittimus. nec dubium est quin plurimum in hac parte valeat mentis intentio et velut acies luminum a prospectu rerum, quas intuetur, non aversaunde accidit, ut quae per plures dies scribimus ediscendi causa, cogitatione ipsa contineamus. artem autem memoriae primus ostendisse dicitur Simonides. cuius vulgata fabula est:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicturi sumus intuenda sunt ita cum semꝑ cogita¬
tio ultra id quod est longius querit. quicꝗd interim re¬
ꝑit quod am modo apud memoriam de ponit. quod illa
quasi media quedam manus acceptum ab intentione
tradit docutioni non arbitror autem mihi in hoc ĩmo¬
randum quicꝗd memoriam faciat. quanquam płeriq
inprimi quedam uestigia nr̃o uelut in aĩo in figuris anu¬
lorum signa seruentur existimant. neque ero tam eredu¬
lus ut quasi habitu tardiorem firmiorem ꝗ memoriam
fieri putem. eius autem quod aĩm pertinet magis ad¬
mirere naturã subito res uetustas tanto ex interuallo
minerunt. et agnoscunt et quã libet longo itinere diduc¬
ta ad assuctas sibi sedes reuertunt᷑. Q uid non hȩc ua¬
rietas mira est. ex cidere proxima: uetera ĩ herere hester¬
norũ ĩ memores acta pueritiȩ retordari. quid ꝙ quedã
requisita se occultant et eadem forte succurrunt

Expanded text:
quae dicturi sumus intuenda sunt. ita , cum semper cogitaquae dicturi sumus intuenda sunt. ita , cum semper cogitatio ultra eat, id quod est longius quaerit, quidquid autem repperit quodam modo apud memoriam deponit; quod illa quasi media quaedam manus acceptum ab inventione tradit elocutioni. non arbitror autem mihi in hoc immorandum, quid sit quod memoriam faciat, quanquam plerique imprimi quaedam vestigia animo, velut in ceris anulorum signa serventur, existimant. neque ero tam credulus, ut, qui habitu tardiorem firmioremque memoriam fieri videam, ei artem quoque audeam impertire. magis admirari naturam subit, tot res vetustas tanto ex intervallo minerunt et agnoscunt et quamlibet longo itinere deducta ad adsuetas sibi sedes revertuntur. quid ? non haec varietas mira est, excidere proxima, vetera inhaerere? hesternorum immemores acta pueritiae recordari? quid quod quaedam requisita se occultant et eadem forte succurrunt?
Abbreviated transcription (Latin):
IE M ORI AM ꝗdam nature modo eẽ munus exi¬
stimauerunt. est q ĩ ea nõ dubie plurimũ. Sed ip̃a
excolendo siait alia omnia augetur. et totus de quo
diximus ad huc inanis labor nisi cetere partes hoc uelut
spiritu continent᷑. Nam et omnis disciplina memoria
constat. frustraq docemur si quic ꝗd audimus p̃terfluat
Et exemplorum legem responsoꝵ dictorum: benefactorũ¬
quȩ uelut quasdam copias quibus abundare quasq ĩ
promptu semper habere debet orator. Eadem illa uis
presentat. Neq ĩ merito thesaurus hic eloquentiȩ dicit᷑
Sed nõ firme tm̃ continere: uerũ et cito ꝑcipere multa adtu¬
ros oportet. nec quȩ scripseris modo iterata lectione cõ¬
plecti. sed in cogitatis quoq reꝵ ac uerboꝵ contextũ
sequi. et quȩ sint ab aduersa parte dicta meminisse nec
utique ea quo dicta sunt ordine refutare. sed oportunis
locis ponere. quid ex temporalis oratio : nec alio mihi
uidetur mentis uigore constare. nam dum alia dicimꝰ

Expanded text:
emoriam quidam naturae modo esse munus existimaverunt, estque in ea non dubie plurimum, sed ipsa excolendo sicut alia omnia augetur; et totus, de quo diximus adhuc, inanis est labor, nisi ceterae partes hoc velut spiritu continentur. nam et omnis disciplina memoria constat, frustraque docemur, si quidquid audimus praeterfluat; et exemplorum, legum, responsorum, dictorum denique factorumque velut quasdam copias, quibus abundare quasque in promptu semper habere debet orator, eadem illa vis praesentat. neque immerito thesaurus hic eloquentiae dicitur. sed non firme tantum continere, verum etiam cito percipere multa acturos oportet, nec quae scripseris modo iterata lectione complecti, sed in cogitatis quoque rerum ac verborum contextum sequi, et quae sint ab adversa parte dicta meminisse, nec utique ea, quo dicta sunt ordine, refutare, sed opportunis locis ponere. quid ? extemporalis oratio non alio mihi videtur mentis vigore constare. nam dum alia dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nimium seuerũ iniustũ ꝑsuasione labi. pertinacẽ ultra modũ
tenacem eẽ propositi plerunq uelut ipos coneris ratione
uincere quod est mollissimum. indetorũ est suꝑ hȩc om¬
ne nimium. ideoq et̃ ꝙ natura rei satis aptum est nisi mõ
quoque temperetur gr̃am perdit. Cuius rei obseruatio iuid.¬
cio magis quodam seriuri sentiri ꝗ̃ preceptis tradi potest
quantum satis sit. et quantu recipiant aures. non ht̃¬
hec res mensurã et quasi pondus quia in cibis uis alia aliis
habtant sed ab cisdem sepe laudentur. nam Cictro quodã¬
loco scribit id et̃ optimũ qđ te facile credideris conseꝗ
Imitatione non possis. alio uero nõ id egisse ut ita diceret
quo modo quilibet se posse confideret. Sed quomodo ne¬
mo. quod potest pugnare interse uideri. uerũ utrũque
ac merito laudatur. causa enim modo distat: ꝗa simpli¬
citas illa et uelut securitas ĩ affectate oratiõis mire tenue̾

Expanded text:
nimium severum, iniustum persuasione labi, pertinacem ultra modum nimium severum, iniustum persuasione labi, pertinacem ultra modum tenacem esse propositi; plerumque velut ipsos coneris ratione vincere, quod est mollissimum. indecorum est super haec omne nimium, ideoque etiam quod natura rei satis aptum est, nisi modo quoque temperatur, gratiam perdit. cuius rei observatio iudicio magis quodam sentiri quam praeceptis tradi potest, quantum satis sit et quantum recipiant aures. non habet res mensuram et quasi pondus, quia ut in cibis alia aliis habeant, sed ab eisdem saepe laudentur. nam Cicero quodaloco scribit, id esse optimum, quod, cum te facile credideris consequi imitatione, non possis. alio vero, non id egisse, ut ita diceret, quomodo se quilibet posse confideret, sed quomodo nemo. quod potest pugnare inter se videri. verum utrumque ac merito laudatur; causarum enim modo distat, quia simplicitas illa et velut securitas inadfectatae orationis mire tenues
Abbreviated transcription (Latin):
pairocinii cogit quedam de uniuerso genere aliquorũ hoũim
dicere libertinorũ uel militũ uel publicanoꝵ uel similit
alioꝵ. ĩ quibus omnibus cõmune remediũ est ut ea quȩ
ledunt non libenter tractare uidearis nec ĩ omnia impetũ
facias sed in id quod expugnandũ est et reprehendẽs alia
culorum ae sanguinis maiora sibi deberi p̃mia pucent eos¬
dem petulantes. Et hoc fieri ꝙ bellis magis ꝗ̃ paci assueuerĩt
libertinis detrahenda est auctoritas : licet q testimoniũ
reddere industrie ꝑ quã exierint deseruitute quoad na¬
tiones exteras pertinet. Citero uarie detracturus grecis
testibus fidem doctrinã iis concedit ac lrãs seq eius gẽtis
amatorem fuisse profitet sardos contempnit. allobrogas
ut hostis in sectatur. quorum nihl tũc cum diceret᷑ parũ
aptum aut remotum cura detoris fuit. uerboꝵ ẽt mode¬
ratione detrahi solet siqua est rei inuidia. si asperũ dicas

Expanded text:
patrocinii cogit quaedam de universo genere aliquorum hominum patrocinii cogit quaedam de universo genere aliquorum hominum dicere, libertinorum vel militum vel publicanorum vel similiter aliorum. in quibus omnibus commune remedium est, ut ea, quae laedunt, non libenter tractare videaris nec in omnia impetum facias, sed in id quod expugnandum est, et reprehendens alia culorum ac sanguinis maiora sibi deberi praemia putent; eosdem petulantes, sed hoc fieri, quod bellis magis quam paci consuerint. libertinis detrahenda est auctoritas; licet iis testimonium reddere industriae, per quam exierint de servitute. quod ad nationes exteras pertinet, Cicero varie: detracturus Graecis testibus fidem, doctrinam iis concedit ac litteras, seque eius gentis amatorem esse profitetur, Sardos contemnit, Allobrogas ut hostes insectatur; quorum nihil tunc, cum diceretur, parum aptum aut remotum cura decoris fuit. verborum etiam moderatione detrahi solet, si qua est rei invidia: si asperum dicas
Abbreviated transcription (Latin):
prum p̃cipue ĩ maribus aut honos profanatus non dico si lo¬
quatur ip̃e. Nam ꝗd aliud ei ꝗ̃ gemitus ac fletus execra¬
tio uitę conueniat ut iudex intesligat potius dolorem illũ
q̃ audiat sed patrono quoq ꝑ similes affectus eundũ
erit. Quia hoc iniurię genus uerecundius est passis
q̃ ausis. mollienda est in plerisque alio colore asperitas
orationis ut Cicero de proscriptoꝵ liberis fecit. Quid
enim crudelius ꝗ̃ homines honestis parentibus ac maio¬
ribus natos a re .p. sũ moueri: itaq durum id ẽẽ summus
ille tractandoꝵ aiõꝵ artifex confitet᷑. Sed id a legibus
sylle coercere statum ciuitatis affirmat ut iis solutis sta¬
re ipa non possit setatus itaq est et aliqd eorũ quoque cã
uideret᷑ facere contra quos diceret illud et̃ in locis moniu
ꝗͣ turpis cẽt fortunę insectatio. et ne in totos ordines aut
gentes aut populos petulantia incurreret. sed interim fides

Expanded text:
prum, praecipue in maribus, aut os profanatum. non dico, si loprum, praecipue in maribus, aut os profanatum. non dico, si loquatur ipse; nam quid aliud ei quam gemitus ac fletus et exsecratio vitae conveniat, ut iudex intelligat potius dolorem illum quam audiat? sed patrono quoque per similes adfectus eundum erit, quia hoc iniuriae genus verecundius est fateri passis quam ausis. mollienda est in plerisque alio colore asperitas orationis, ut Cicero de proscriptorum liberis fecit. quid enim crudelius quam homines honestis parentibus ac maioribus natos a re publica summoveri? itaque durum id esse summus ille tractandorum animorum artifex confitetur, sed ita legibus Sullae cohaerere statum civitatis adfirmat, ut iis solutis stare ipsa non possit. adsecutus itaque est, ut aliquid eorum quoque causa videretur facere contra quos diceret. illud etiam in iocis monui, quam turpis esset fortunae insectatio, et ne in totos ordines aut gentes aut populos petulantia incurreret. sed interim fides
Abbreviated transcription (Latin):
sus est. Sunt enim quidã ꝗ hoc natura ip̃a rei non indecẽs
scholastica materia. sed non quę non possit accidere. hic
igitur multa non deformiter dicet uel ꝙ omniũ sit uotũ
parentum ut honestiores ꝗ̃ sint ip̃i liberos habeant. nam
ot si filia nata meretrix eam matͬ pudicam cẽ uoluisset
uel ꝗ humilior ip̃e fuerit licet enim hoc dicere uel ꝙ nõ
habuerit patrem ꝗ moneret. Quin eo minus faciendum
filio fuisse ne renouaret domus pudorem et exprobraret pr̃i
nuptias matri prioris uice necessitatem ne deniq legem qua¬
dam sius quoq ut sine liberis daret et credibilis erit et̃ pro¬
pria quedam in illa meretrice turpitudo quã nũc hic pat
ferre non possit. alia preterea. Neque enim nunc declamam
sed ostendimus non nunꝗͣ posse dicentem ipsis ĩ commodis
bene uti. Illic maior estus ubi quis pudenda q̃ritur. ut stru¬

Expanded text:
sus est. sunt enim casus quidam, qui hoc natura ipsa rei non indecens sus est. sunt enim casus quidam, qui hoc natura ipsa rei non indecens scholastica materia sed non quae in foro non possit accidere. Hic igitur multa non deformiter dicet: vel quod omnium sit votum parentum, ut honestiores quam sint ipsi liberos habeant, nam et si filia nata, meretrix eam mater pudicam esse voluisset vel quod humilior ipse fuerit, licet enim huic ducere vel quod non habuerit patrem qui moneret; quin eo minus id faciendum filio fuisse, ne renovaret domus pudorem et exprobraret patri nuptias, matri prioris vitae necessitatem, ne denique legem quandam suis quoque rursum liberis daret. credibilis erit etiam propria quaedam in illa meretrice turpitudo, quam nunc hic pater ferre non possit. alia praetereo; neque enim nunc declamamus, sed ostendimus nonnunquam posse dicentem ipsis incommodis bene uti. illic maior aestus, ubi quis pudenda queritur, ut stu
Abbreviated transcription (Latin):
recuꝑ ande dignitatis gr̃a reos eiusdem crimĩs detu¬
lerunt. ut in scholis luxuriantem prẽm luxuriosus
ip̃ẽ iuuenis accusat. id ꝗ̃ decent᷑ fieri possit equidem
non inuenio nisi aliꝗd reꝑitur quod intersit ꝑsona :¬
etas: tempus: causa: locus: animus . TUbero iuue¬
nem se patri hesisse illũ a senatu missum nõ ad bellũ
sed ad frum̃tum coemendũ aut ut primũ licuerił a
partibus recessisse. Ligariũ et ꝑseuerasse. et nõ pro. cN.
pompeio inter quẽ et tesarem dignitatis fuerit contentio
cum saluam uterq rem .p. uellet. sed pro iuba atque
a fris inimicissimis õ. r. stetisse. Ceterũ uel facillimũ
est ibi alienam culpam accusare ubi fateris tuam. uerũ
id iam uidicis est non actoris. ꝙ si nulla contingit excusatio
sola colorem hẽ penitentia potest enim iuderi satis emenda¬
tus qui in odium eorum in quibus errauerat ip̃e conuer¬

Expanded text:
recuperandae dignitatis gratia reos eiusdem criminis deturecuperandae dignitatis gratia reos eiusdem criminis detulerunt, ut in scholis luxuriantem patrem luxuriosus ipse iuvenis accusat. id quomodo decenter fieri possit, equidem non invenio, nisi aliquid reperitur, quod intersit, persona, actas, tempus, causa, locus, animus. Tubero , iuvenem se patri haesisse, illum a senatu missum non ad bellum, sed ad frumentum coemendum ait, ut primum licuerit, a partibus recessisse; Ligarium et perseverasse et non pro Cn. Pompeio, inter quem et Caesarem dignitatis fuerit contentio, cum salvam uterque rem publicam vellet, sed pro iuba atque Afris inimicissimis populo Romano stetisse. ceterum vel facillimum est, ibi alienam culpam incusare, ubi fateris tuam. verum id iam indicis est, non actoris. quodsi nulla contingit excusatio, sola colorem habet paenitentia. potest enim videri satis emendatus, qui in odium eorum, in quibus erraverat, ipse conver
Abbreviated transcription (Latin):
cedit uel erroris uel suspicionis. Tutissimũ ergo peni¬
tencie confessio. et satisfactio culpe perducendus q oiõdo
udex audire pudorem. Accidit etiam nõ nunquam ea
dem causa de qua pronũtiauit cogatq iterũ. tum illud
quiđ comune. apud alium nos iudicem disputaturos
de illius sententia non fuisse. neque enim emendari ab
alio q̃ ip̃o fas eẽ. ceterum ex causa ut queq ꝑmittet
aut ignorata quedam: aut defuisse testes aut quod
timidissime et si nihil aliud plane fuerit dicendum ẽ
patronos non suffetisse. Succurret et̃ si apud alios uid.
agetur ut in secunda assertione aut in centũ uiralib
iudiciis duplicibus parte uicta decentius erit quotiẽs
contigerit seruare iudicum pudorẽ. de qua re latius
probationum loco dictum est. Potest euenire ut ĩ aliis
reprthendenda sint. quȩ ipĩ fecerimus ut obicit tubero
ligario ꝙ in affrica fuerit et ambitus quidã dannati

Expanded text:
concedit, vel erroris vel suspicionis. tutissimum ergo paeniconcedit, vel erroris vel suspicionis. tutissimum ergo paenitentiae confessio et satisfactio culpae, perducendusque omni modo iudex ad irae pudorem. accidit etiam nonnunquam ut eadem de causa, de qua pronuntiarit, cognoscat iterum. tum illud quidem commune: apud alium nos iudicem disputaturos de illius sententia non fuisse, neque enim emendari ab alio quam ipso fas esse; ceterum ex causa, ut quaeque permittet, aut ignorata quaedam aut defuisse testes aut quod timidissime et, si nihil aliud plane fuerit, dicendum est patronos non suffecisse succurret. etiam , si apud alios iudices agetur, ut in secunda adsertione aut in centumviralibus iudiciis duplicibus, parte victa decentius erit, quotiens contigerit, servare iudicum pudorem; de qua re latius probationum loco dictum est. potest evenire, ut in aliis reprehendenda sint, quae ipsi fecerimus, ut obiicit Tubero Ligario, quod in Africa fuerit. et ambitus quidam damnati
Abbreviated transcription (Latin):
fama sed defide eẽ solicitum difficilior ei ratioĩ iudicio
cluentiano fuit. cum scamandrum hr̃et dicere nocentẽ
cuius egerał cãm. uerũ illud elegantissime cum eorum
a quibus ipe ꝑductus ẽẽt p̃cibus tum et̃ adolescentia sua
excusat detracturis alioqui plus auctoritatis sic ut
in causa presertim suscepta se eum eẽ ꝗ temere nocẽtis
reos susciperet fateretur. apud iudicem uero quod aut
ꝑꝑ aliquod commodũ in causa quam susceperimus aut¬
sunt ut ꝑsuadendi ardua ratio ita dicendi expeditissima
fiducia enim iustitiȩ eius non cause. nihil nos timere si¬
mulamus ip̃e erit gloria inflandus ut tanto clarior
futura sit fides ac religio in pronuntiando quanto mi¬
nus uel offense uel utilitati suȩ indulserit. hoc et apud
eos quibus appellatum erit si forte ad eosdem remitẽ¬
tur adiicienda ratio uel necessitatis alicuius si id cãẽ

Expanded text:
fama, sed de fide esse sollicitum. difficilior ei ratio in iudicio fama, sed de fide esse sollicitum. difficilior ei ratio in iudicio Cluentiano fuit, cum Scamandrum necesse haberet dicere nocentem, cuius egerat causam. verum id elegantissime cum eorum, a quibus ad se perductus esset, precibus, tum etiam adolescentia sua excusat, detracturus alioqui plurimum auctoritatis sibi, in causa praesertim suspecta, si eum se esse, qui temere nocentes reos susciperet, fateretur. apud iudicem vero, qui aut aliquod commodum a causa, quam nos susceperimus, aversus, ut persuadendi ardua ratio, ita dicendi expeditissima. fiducia enim iustitiae eius et nostrae causae nihil nos timere simulabimus. ipse erit gloria inflandus, ut tanto clarior eius futura sit fides ac religio in pronuntiando, quanto minus vel offensae vel utilitati suae indulserit. hoc et apud eos, a quibus appellatum erit, si forte ad eosdem remittemur; adiicienda ratio vel necessitatis alicuius, si id causa
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat ut inter eos non forensem contentionem sed stu¬
diosam disputationem crederes madisse. hec est profecto
ratio et certissimũ preceptorũ genus illius uiri obseruatio
ut cum aliquid detrahere salua gratia uelis concedas alia
oĩa in hoc solo uel minus peritum ꝗͣ in ceteris adiecta si po¬
tuerit fieri ẽt̃ causa cur ita sit. uel paulo ꝑtinaciorem uel
credulũ: uel iratum. uel impulsum ab aliis. hoc illis cõ¬
mune remedium est nisi tota actione equalit᷑ appareat
non honor modo sed ẽt caritas preterea causa sit nobis
iusta sic dicendi. neque id moderate tm̃ faciamus: s
etiam necessario. diuersum ab hoc sed facilius cum homi¬
num aut alioquin turpiũ aut nobis inuisbrum quedã
facta laudanda sunt decet enim rem ip̃am probare in
qualicunq ꝑsona dixit ticero pro Gabinio et .p. uatinio
inimicissimis antea hominib et in quos orationes et̃

Expanded text:
volebat; ut inter eos non forensem contentionem, sed stuvolebat; ut inter eos non forensem contentionem, sed studiosam disputationem crederes incidisse. haec est profecto ratio et certissimum praeceptorum genus illius viri observatio, ut, cum aliquid detrahere salva gratia velis, concedas alia omnia: in hoc solo vel minus peritum quam in ceteris, adiecta, si poterit fieri, etiam causa, cur id ita sit, vel paulo pertinaciorem vel credulum vel iratum vel impulsum ab aliis. hoc enim commune remedium est, si in tota actione aequaliter appareat non honor modo eius, sed etiam caritas. praeterea causa sit nobis iusta sic dicendi, neque id moderate tantum faciamus, sed etiam necessario. diversum ab hoc sed facilius, cum hominum aut alioqui turpium aut nobis invisorum quaedam facta laudanda sunt. decet enim rem ipsam probare in qualicunque persona. dixit Cicero pro Gabinio et P. Vatinio, inimicissimis antea sibi hominibus et in quos orationes etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ce corriꝑe sed pent patriȩ monere uidet᷑ nam et iuuenis
et nobilis et non iniusto dolore uenerat ad accusandum
sed in iis quid in quibus uel iudici uel ẽt assistentibus ratio
nr̃ȩ moderatioĩs probari debet. minor est labor. illic plus
difficultatis ubi ip̃os contra quos dicimus ueremũ offendẽ
Duȩ simul huiusmoĩ ꝑ sone ciceroni pro murena dicenti obsci¬
terunt. M. catonis Seruii q sulpitii & decent᷑ tñ sul¬
pitio cum om̃s concessisset uirtutes scientiam petendi con¬
sulatus ademit quid enim aliud ẽẽt quo se uictum homo
nobilis et iuris antistes magis ferret: ut uero rationem
defensionis suȩ reddidit cum se studuisse peticioni sulpitii
contra honorem murene. non idem debere accusationi
contra caput diceret. E molli aut̃ articulo tractauit
crimen Cuiusnãm summe admiratus non ip̃ius uitio ẜ
stoice secte quibusdam in rebus factam duriorem. uideri

Expanded text:
ce corripere, sed paene patrie monere videatur. nam et nobilis ce corripere, sed paene patrie monere videatur. nam et nobilis et iuvenis et non iniusto dolore venerat ad accusandum. sed in his quidem, in quibus vel iudici vel etiam adsistentibus ratio nostrae moderationis probari debet, minor est labor; illic plus difficultatis, ubi ipsos, contra quos dicimus, veremur offendere. duae simul huiusmodi personae Ciceroni pro Murena dicenti obstiterunt, M. Catonis Serviique Sulpicii. quam decenter tamen Sulpicio, cum omnes concessisset virtutes, scientiam petendi consulatus ademit? quid enim aliud esset, quo se victum homo nobilis et iuris antistes magis ferret? ut vero rationem defensionis suae reddidit, cum se studuisse petitioni Sulpicii contra honorem Murenae, non idem debere accusationi contra caput diceret! quam molli autem articulo tractavit Catonem Cuius natura summe admiratus non ipsius vitio, sed Stoicae sectae quibusdam in rebus factam duriorem videri
Abbreviated transcription (Latin):
cum interuenisset emancipatio litigatũ scio. in aliis quoque
propinquitatibus custodiendum est ut ĩuiti et necessano et
parce iudicemur dixisse. magis aũt aut minus ut cuique
ꝑsone debetur reuerentia eadem pro libertis aduersus patronos
obseruantia et ut semel plura complectar nunquam decebit
sic aduersus tales agene ꝑ sonas quomodo contra nos agi ab homi¬
nibus conditionis eiusdem et iniquo aĩõ tulissemus. prestat᷑
hoc aliqñ et̃ dignitatibus ut libertatis nr̃ȩ ratio reddatur ne
quis nos aut petulantes in ledendis is aut et̃ ambitiosos putet
Itaq cicero quanꝗͣ crat ĩ coctam grauissime dicturus neque
aliter agi p. oppii causa poterat. longa tñ prefatione exc¬
sauit officii sui necessitatem. aliqñ etiam inferioribus p̃cipue¬
q adolescentulis partere aut uideri decet utitur hac mo¬
deratione cicero pro celio contra atratinũ ut eum non inimi¬

Expanded text:
cum intervenisset emancipatio, litigatum scio. in aliis quoque cum intervenisset emancipatio, litigatum scio. in aliis quoque propinquitatibus custodiendum est, ut inviti et necessario et parce iudicemur dixisse, magis autem aut minus, ut cuique personae debetur reverentia. eadem pro libertis adversus patronos observantia. et ut semel plura complectar, nunquam decebit sic adversus tales agere personas, quomodo contra nos agi ab hominibus condicionis eiusdem iniquo animo tulissemus. praestatur hoc aliquando etiam dignationibus, ut libertatis nostrae ratio reddatur, ne quis nos aut petulantes in laedendis eis aut etiam ambitiosos putet. itaque Cicero, quanquam erat in Cottam gravissime dicturus, neque aliter agi P. Oppii causa poterat, longa tamen praefatione excusavit officii sui necessitatem. aliquando etiam inferioribus praecipueque adolescentulis parcere aut videri decet. utitur hac moderatione Cicero pro Caelio contra Atratinum, ut eum non inimi
Abbreviated transcription (Latin):
difficili atq perplexa nihul prius intuendũ credidit ꝗ̃ ꝗd de¬
ceret. fecit ittiq nomen parentis non filio inuidiosum sed
ipi in quam dicebat᷑. potest tũ aliqñ mater et in re leuiore
aut minus infesta contra filium stare cũ lenior atq sũmis¬
sior decebit oratio. nam et satisfaciendo aut nr̃am minuemꝰ
inuidiam. aut etiam indiuersum eam transferemus. et si gra¬
auter dolere filiũ palam erit: credetur ab eẽ ab eo culpa. fiet¬
q ultro miscrabilis. Auertere quoq ĩ alios crimen decet
ut fraude aliquoꝵ concita credatur et omnia nos passuros
nihil aspere dicturos testandũ ut etiã si non possumus conui¬
ciari nolle uideamur etiam siquid obiiciendum erit officiu
est patroni ut iad filio inuito. secd side cogente facere credit
ita poterit uterq laudari. Quod de matre dixi de utro¬
que parente accipiendum est. nam inter patres ẽt̃ filios q

Expanded text:
difficili atque perplexa nihil prius intuendum credidit quam quid dedifficili atque perplexa nihil prius intuendum credidit quam quid deceret. fecit itaque nomen parentis non filio invidiosum, sed ipsi in quam dicebatur. potest tamen aliquando mater et in re leviore aut minus infeste contra filium stare; tum lenior atque summissior decebit oratio. nam et satisfaciendo aut nostram minuemus invidiam aut etiam in diversum eam transferemus; et si graviter dolere filium palam fuerit, credetur abesse ab eo culpam fietque ultro miserabilis. avertere quoque in alios crimen decet, ut fraude aliquorum concita credatur, et omnia nos passuros, nihil aspere dicturos testandum, ut, etiamsi non possumus non conviciari, nolle videamur. etiam , si quid obiiciendum erit, officium est patroni, ut id filio invito, sed fide cogente facere credatur. ita poterit uterque laudari. quod de matre dixi, de utroque parente accipiendum est; nam inter patres etiam filiosque,
Abbreviated transcription (Latin):
non dicere si utrumlibet eẽt liberũ maliussemus. non tñ sint ĩ¬
detora dicentibus. Quid asperiorem habere frontem potest
aut quid aures hominum magis respuũt q̃ cum filio filii ue
aduocatis ĩ matrẽ ꝑ orandũ. Aliqñ tamen necesse est ut ĩcã
cluenti hĩti. Sed non semꝑ illa ua qua contra Sasiam cicero
usus est. non ꝗa non ille optime sed ꝗa pluri mũ refert qua
in re et quomodo ledat. Ita q illa cum filii caput palam impu¬
gnaret fortit᷑ fuit repellenda. duo tñ quȩ sola suꝑerant duune
cicero seruauit. primum ne obliuisceretur reuerentiȩ quȩ pa¬
rentibus debet᷑ denide ut repetitis altius causis diligentis¬
sime ostenderet q̃ id quod erat ĩ matrẽ dicturus non oportẽt
modo fieri. sed et necesse ẽẽt. primaq hec expositio fuit
quanꝗͣ ad presentem questionem nihil ꝑtinebat adeo ĩ causa

Expanded text:
non dicere, si utrumlibet esset liberum, maluissemus, non tamen sint innon dicere, si utrumlibet esset liberum, maluissemus, non tamen sint indecora dicentibus. quid asperiorem habere frontem potest aut quid aures hominum magis respuunt, quam cum est filio filiive advocatis in matrem perorandum? aliquando tamen necesse est, ut in causa Cluentii Habiti. sed non semper illa via, qua contra Sasiam Cicero usus est; non quia non ille optime, sed quia plurimum refert, qua in re et quo modo laedat. itaque illa, cum filii caput palam impugnaret, fortiter fuit repellenda. duo tamen, quae sola supererant, divine Cicero servavit, primum, ne oblivisceretur reverentiae, quae parentibus debetur; deinde ut, repetitis altius causis, diligentissime ostenderet, quam id, quod erat in matrem dicturus, non oporteret modo fieri, sed etiam necesse esset. primaque haec expositio fuit, quanquam ad praesentem quaestionem nihil pertinebat. adeo in causa
Abbreviated transcription (Latin):
dam accusandi uoluptate pret᷑ hoc tñ quod est cõe pro¬
priam moderationem quedam cause desiderant : qua¬
propt et ꝗ curationem bonoꝵ patris postulabit doleat
eius ualitudine: et quelibet grauia filio pr̃ obiectu¬
rus miẜrimam sibi ostendat ẽẽ hanc ip̃am necessitatẽ
nec hoc paucis modo uerbis sed toto colore actionis ut
id eum non dicere modo sed et̃ uere dicere appareat
nec causanti pupillo sic tutor irascatur unq̃ ut non rema¬
neant amoris uestigia et sacra quedam patris eius
memoria. iam quomodo contra abdicantem prẽm que¬
rentem uxorem agi causam oporteret in libro ut arbitror
librer in quo prohemii precepta sunt continet eẽ in uerbis qđ
deceat aut turpe sit nemini dubium est. unũ iam igitur
hiuc loco quod est sane summę difficultatis adiiciendum uide¬
tur quibus modis ea quę sunt natura parũ Speciosa quoque

Expanded text:
dam accusandi voluptate. praeter hoc tamen, quod est commune, prodam accusandi voluptate. praeter hoc tamen, quod est commune, propriam moderationem quaedam causae desiderant. quapropter et, qui curationem bonorum patris postulabit, doleat eius valetudinem; et quamlibet gravia filio pater obiecturus miserrimam sibi ostendat esse hanc ipsam necessitatem, nec hoc paucis modo verbis, sed toto colore actionis, ut id eum non dicere modo, sed etiam vere dicere appareat. nec causanti pupillo sic tutor irascatur unquam, ut non remaneant amoris vestigia et sacra quaedam patris eius memoria. iam quomodo contra abdicantem patrem, querentem uxorem, agi causam oporteret, in libro, ut arbitror, liber, in quo prooemii praecepta sunt, continet. esse et in verbis quod deceat aut turpe sit, nemini dubium est. unum iam igitur huic loco, quod est sane summae difficultatis, adiciendum videtur, quibus modis ea, quae sunt natura parum speciosa quaeque