comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xe est contra uis .i. siculpa ꝗs ec¬
cidit et ideo mtdum utiq acto
Currit et lege acqlia ⁊ miuria¬
rum sicdue erunt extimatoes
ii dampni alia ꝯtumelicele
tur miuriam hic dampnumãc¬
cipimus culpa datumetiama
abeo qn cc̃e uoluit. Ideo q̃rimus
ĩfuriosus dampnum de derit
est iussimum cessabit gͥ acqͥlia
num dedit acqua cessat. Aut si
tegula cecidit. Srasi nfans
dampnum dedit idem erit dñ¬
dimi qd̃ si impubes id fecit la¬
beo ait q furtitenetur. tenctur
et acqlia teneri et hoc ꝓuto uere
lsisit ĩ iurie capax. ¶Si magist̃
mdisciplina uulnauit ẜuum
uel occid̾it an acqlia teneatur
aiplina. multo magis igiturde
octiso idem erit dũdum. ¶Pro¬
onturaute: apud eum talis
pes sutor inquit ꝓuero disçẽ¬
ti ingenuo filio tam̃. paꝵ bñ
facienti qd̃ demonstrau̾it for¬
ma  calcei cuicem ꝑcussit ut oc¬
culus puero ꝑfodetur. dicit gͥ¬

Expanded text:
 est contra ius, id est si culpa quis occiderit: et ideo interdum utraque actio concurrit et legis Aquiliae et iniuriarum, sed duae erunt aestimationes, alia damni, alia contumeliae. igitur iniuriam hic damnum accipiemus culpa datum etiam ab eo, qui nocere noluit. Et ideo quaerimus, si furiosus damnum dederit,est unum dederit, Aquilia cessat, aut si tegula ceciderit. sed et si infans damnum dederit, idem erit dicendum. quodsi impubes id fecerit, Labeo ait, quia furti tenetur, teneri et Aquilia eum: et hoc puto verum, si sit iam iniuriae capaxin disciplina uulnerauerit seruum uel occiderit, an ‹Aquilia› teneatur, lum in disciplina: multo magis igitur in occiso idem erit dicendum. proponitur autem apud eum species talis: sutor, inquit, puero discenti ingenuo filio familias, parum bene facienti quod demonstrauerit, forma calcei ceruicem percussit, ut oculus puero perfunderetur. dicit i
Abbreviated transcription (Latin):
que pecudum numo sunt d
tampabentur ueluti oues cipo
boues eq ii. mulrasmi. e ⁊n
sues pecudum appellatione Ai
meo nume rõ non sunt uelutu
sileones. panthere eleplanti. Ii
ĩcomeli qͣi mixti sunt. Nmui
mentoꝵ opam prestant in ati¬
racoꝵ fera est. et ideo ĩprimocqp

Expanded text:
e pecudum numero sunt et gregatim habentur, ueluti oues caprae boues equi muli asini. sed an sues pecudum appellatione coneo numero non sunt, ueluti ursi leones pantherae. elefanti autem et cameli quasi mixti sunt nam et iumentorum operam praestant et natura eorum fera est et ideo primo cap
Abbreviated transcription (Latin):
ie tñ ita demum pactio huius
creditoribus obest. siconueniũt
ĩunum et commnum consensu
declarauerint quota ꝑte debiti
contentisint.Sniero dissenci

Expanded text:
ie tamen ita demum pactio huiusmodi creditoribus obest, si conuenerint in unum et communi consensu declarauerint, quota parte debiti contenti sint: si uero dissenti
Abbreviated transcription (Latin):
tus sum tibi restituere. an ꝑte fr¬
ui uidear nec amictam usumfrͣ.
et ait dubitare se de hac qͥstione.S
bancremfidei missario nocere. suo
enim nomine utilem actionem

Expanded text:
tus sim tibi restituere, an per te frui videar nec amittatur usus fructus. et ait dubitare se de hac quaestione: hanc rem fideicommissario nocere: suo enim nomine utilem actionem
Abbreviated transcription (Latin):
Ocum autem religiosum facere
potest ꝯsenciente usufructuario
cum religiosum tac̾e potesti finge
tatorem ĩferrecum nõ esset tam
oportime ubi sepeliretur. ¶Exeo
nedet̾iorem ꝯdonem fructuaui
ea aristo apud cassium notat
plenissimam meumcobcionẽ
habe.si modo sine dolo malo fa¬
ciat. qmͣuis usufructuarius nec
ccͣrus ꝗdem miist̾us aut ĩusita¬
tis artificiumeius corrumꝑe pos¬
sit. nec ẜuum cicatricibo de forma¬
re.sꝓprietarius autem ⁊ ẜuum no¬
xe dedere pot̾it.si hoc sine dolo n¬
malo faciat.q̃m noxe declicio i¬
iure nõ ꝑimit usumfix. nõ ma¬
gis qm usucapio ꝓprietatis que
post ꝯstitutum usumfr̾ ꝯtingit
debebit. ¶Plane de negari usus
fr̃. ꝑsecucio si ei ꝗ noxe accepit. li¬
tis estimatio nõ aff̾atur afruc¬
tuario. ¶Siqͣs ẜuum occid̾iti
utilem  actionem exemplo acq¬
lie fructuario dandam ñqͣm
dubitain.

Expanded text:
ocum autem religiosum facere potest consentiente usufructuario:cum religiosum facere potest: finge tatorem inferre, cum non esset tam oportune, ubi sepeliretur.Ex eo, ne deteriorem condicionem fructuarii et Aristo apud Cassium notat plenissimam eum coercitionem habere, si modo sine dolo malo faciat: quamvis usufructuarius nec contrariis quidem ministeriis aut inusitatis artificium eius corrumpere possit nec servum cicatricibus deformare. Proprietarius autem et servum noxae dedere poterit, si hoc sine dolo malo faciat, quoniam noxae deditio iure non peremit usum fructum, non magis quam usucapio proprietatis, quae pdebebit plane denegari usus fructus persecutio, si ei qui noxae accepit litis aestimatio non offeratur a fructuario.Si quis seruum occiderit, utilem actionem exemplo Aquiliae fructuario dandam numquam dubitaui.
Abbreviated transcription (Latin):
Ontinz igitur hec clausula et
ꝗd fec̾it. ꝓhoc edc̃m restituitur.¬
¶Siuim accipimus atrocer ⁊ cam
q̃ adũsus bonos mores fiat et
nõ cam qmͣ magr̾atus recte ĩtu¬
lit .s. iure licito ⁊ iurc honoris q̃
sustin. Cet̾m si ꝑ inuuriã ꝗd fe¬
cerit ppłi romani magr̃atus ulł
ꝓuincic p̃ses pomp̃. scribit. hoce
edc̃m locũb̾re.si forte inꝗd mor¬
tis aut ub̃ur t̾rore pecumã alicͥ

Expanded text:
ontinet igitur haec clausula et quid fecit, per hoc edictum restituitur.Sed uim accipimus atrocem et eam, quae aduersus bonos mores fiat, non eam quam magistratus recte intulit, scilicet iure licito et iure honoris quem sustinet. ceterum si per iniuriam quid fecit populi Romani magistratus uel prouinciae praeses, Pomponius scribit hoc edictum locum habere: si forte, inquit, mortis aut uerberum terrore pecuniam alic
Abbreviated transcription (Latin):
bet ecliei si minus edenda est
excausa. Nam et ip̃i argenta¬
rio excausaratio edendã est. si
naufragio uł ruma uelnicen¬
dio uel alii similicausa ratio¬
nes ꝑclidisse ꝓbat. aut inlon¬
ginqͥuo habere uelutitrans
mare. nec iterum postulanti
ecli pretor iubet nisi excausa.¬
bere quod primunieclitum ẽ
doceat uelnimus pleneeclitũ
ułeas rationes quas casu ma¬
iore numero negligencia ꝑdi¬
deritnam si eo cãsu amisit cui
ignosci debeat ex integro en iu¬
bẽbit. ¶Hec uox iterũm duas
res significat. alteram qua
sequencia quoq tempora ꝑti¬
net qd̃ grece dicitur.uaym qd
ita accipitur quociens opus e¬
erit. nam potest fieriut bis ẽ¬
eclitam sibirationem quis p¬
diderit ut uerbum iterum ꝓ
sepius accipiatur. UTpmñ.
nes edere tunc punitur cumido¬
lo.ma.non exibet. s culpam
non prestabit nisi dolo.na.
eclidit. et qui maliciose eclidit
et qui intotum nõ eclidit. ii¬
Is autem qui in hoc eclictum
inciderit id prestat quod int̾¬

Expanded text:
bet ei edi, si minus, edenda est ex causa. nam et ipsi argentario ex causa ratio edenda est: si naufragio uel ruina uel incendio uel alio simili casu rationes perdidisse probet aut in longinquo habere, ueluti trans mare. Nec iterum postulanti edi praetor iubet, nisi ex causabere quod primum editum est doceat: vel minus plene editum: vel eas rationes, quas casu maiore, non vero neglegentia perdiderit. nam si eo casu amisit, cui ignosci debeat, ex integro edi iubebit. Haec vox "iterum" duas res significat: alteram, quainsequentia quoque tempora pertinet, quae Graece dicitur πάλιν, quod ita accipitur 'quotiens opus erit'. nam potest fieri ut bis editam sibi rationem quis perdiderit: ut uerbum iterum pro saepius accipiatur. 8 Ulpiannes edere, tunc punitur, cum dolo malo non exhibet: sed culpam non praestabit nisi dolo edidit et qui malitiose edidit et qui in totum non edidit. Is autem, qui in hoc edictum incidit, id praestat, quod inte
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ¶Is ꝗ pignorided̾it agie sienmi
euum mortuum ĩtułit religiosum eũ
facit. s ct ip̃e inferatur idemẽ tetere alii
concedere non potest. P uł.¬
Criptus heres prius quam hrditatẽ
adeat prem fam. mortuum infendolo¬
cum faciat religiosum. neꝗs putet hoc
adbuceum delib̾are de adeunda brdita¬
te ego etiam puto sinõ b̾rs eum intu¬
lit.S quis alius h̾rde uelcessante. uł
absente uł u̾ente ne ꝓh̾rde gerere ui¬
deatur tñ locum religiosum fac̾e puto

Expanded text:
nem. Is qui pignori dedit agrum si in eum suorum mortuum intulerit, religiosum eum facit: sed et si ipse inferatur, idem est: ceterum alii concedere non potest. 3 criptus heres prius quam hereditatem adeat patrem familias mortuum inferendo locum facit religiosum, nec quis putet hoc adhuc eum deliberare de adeunda hereditate. ego etiam si non heres eum intulerit, sed quiuis alius herede uel cessante uel absente uel uerente ne pro herede gerere uideatur, tamen locum religiosum facere puto
Abbreviated transcription (Latin):
merurtua et alienam uelutisi
dmande ut ticio subusuris cre¬
suaugra mt uenit madatum
puti si mademtibi ut pecumas
us pocius ĩemptionem ꝑclioꝵ
cum mag̃ ꝯsiliumest qm man¬
alcumet ob id nõ est obligatori¬
umq nemo ex ꝯsilio obligatur⁊
utitur. ut intdũ nec melior ca mã¬
catis fier possit intdũ melior de¬
tior uo noqm et ꝗdc̃ si madaui
tibiut aliquã mͥ rememes. nec de

Expanded text:
tuaretur.Tua et aliena, ueluti si tibi mandem, ut Titio sub usuris cregratia interuenit mandatumueluti si mandem tibi, ut pecunias tuas potius in emptiones praediorum tum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio obligatur, uertitur, ut interim nec melior causa mandantis fieri possit, interdum melior, deterior uero numquam.Et quidem si mandaui tibi, ut aliquam rem mihi
Abbreviated transcription (Latin):
illo actionem si nolit. illi uo siue¬
cium statutum actuꝵ existĩat.
face uidetur. et si susceptum non
pleint teneatur itaq si mãda¬
uotibi ut domũ seianam mͥ .c.i
emestuꝙ ticianamemes ñ uide
ptam fundũ. nõ obstabit mͥex
ceptio nisi et reliquum michi ꝙ
de est mandato meo prestes et¬

Expanded text:
illo ctionem, si nolit, illi vero, si vetium statutum acturum existimat, facere uidetur et, si susceptum non impleuerit, tenetur.Itaque si mandauero tibi, ut domum Seianam centum emeres tuque Titianam emeris petam fundum, non obstabit mihi exceptio, nisi et reliquum mihi, quod deest mandatu meo, praestes et
Abbreviated transcription (Latin):
arbores que fructus nonessent.
siue suꝑficiem edificui dotalis fũ¬
di uoluntate mulieris uendidit
m̾mi ex ea uendone receptisũt

Expanded text:
arbores, quae fructus non essent, siue superficium aedificii dotalis uoluntate mulieris uendiderit, nummi ex ea uenditione recepti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Umpr ꝓfiliadotem ꝓmictit et dotẽ
legat siqͥdem marito legauit. udendũ
est an legatum ualeat. et nõ puto ualenã
tredicoridebitor legat id ꝙ debet nlłmle¬
gatum ẽ. qd si filie legauit ualet lega¬
tum dos emm ex ꝓmistione marito debe¬
cur legatum filie. et siqdem hoc ammo
cestatorem ẽẽ filia ostend̾it. ut dupplicat.
ei legatum Hebit utreq dotem qm man¬
tus enis ꝯsecutus fu̾it. et legatum exci
legat: qd̃ si alt̾ut uoluit h̃ro. si mulier
legatum petat oppositadoliexceptõne
ñ alit cogetureihrs legatum solũe. qmͣ
sicau̾it ĩdempnem baoc nomine .c. urde
futuꝵ ad u̾sus maritũ ex ꝓmissione a¬
gentem.S et si maritus agat nichilde
ĩdempnitate eum cau̾e oportebit. uerũ
mulier post eum agens exceptione repe¬
letur. qr semel dos p̾stita est. Qul.¬

Expanded text:
 pro filia promittit et dotem legat, si quidem marito legauit, uidendum est, an legatum ualeat, et non puto ualere: nam cum creditori debitor legat id quod debet, nullum legatum est. quod si filiae legauit, ualet legatum: dos enim ex promissione marito debetur, legatum filiae. et si quidem hoc animo testatorem esse filia ostenderit, ut duplicaret ei legatum, habebit utrumque, dotem quam maritus persecutus fuerit et legatum ex causa legati. quod si alterutrum uoluit habere: si mulier legatum petat, opposita doli exceptione non alias cogetur ei heres legatum soluere, quam si cauerit indemnem hoc nomine heredem futurum aduersus maritum ex promissione agentem. sed si maritus agat, nihil de indemnitate eum cauere oportebit, uerum mulier post eum agens exceptione repelletur, quia semel dos praestita est.
Abbreviated transcription (Latin):
ns uerbis satis dationis qu e
ab arrogatore pr̃ari debẽt ad
quos eares ꝑtinet. ⁊ lib̾tatib
pectum ẽẽ que scd̾is tablis da¬
tesunt ⁊ multo magis ibstitu¬
to suo. Item legatarus nẽo¬
dubitat. que satis datio si omi¬
sa fũnit. utił. actõ ĩ arrogatore
datur. ¶Arcellus.¬

Expanded text:
s uerbis satisdationis quae ab adrogatore praestari debet 'ad quos ea res pertinet' et libertatibus prospectum esse, quae secundis tabulis datae sunt, et multo magis substituto sdubitat. Quae satisdatio si omissa fuerit, utilis actio in adrogatorem datur. Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
ideo arroget. nec rones reddat.
¶Item ĩ ꝗrend̾ est ne forte turꝑi
causa arrogãdi subsit. ¶Eor
duintaxat pupilloꝵ arrogatõ
ꝓmictenda est hus quel natura¬
li cognatoe uel sc̃issima affectõ¬
ne ducti adoptarent cet̾oꝵ ꝓ
hibentla ẽ nec inpotestate tuto¬
rum ⁊ finire tutelam ⁊ sb̃st̾onẽ
q eum adoptare uelit ut exti¬
metur ex ꝯꝑatone eare ansa¬
lubris adoptio possit pupillo
intelligi. demde cuius uite sit
is quent pupillum recligere
ĩ familiam suam. Tercio cuiᷤ
demum etatis sit ut estimet᷑
an melius sit de lib̾is ꝓcreandiᷤᷤ
cogitare cum or q̃ exaliena fa

Expanded text:
ideo adroget, ne rationes reddat. item inquirendum ecausa adrogandi subsit. Eorum dumtaxat pupillorum adrogatio permittenda est his, qui uel naturali cognatione uel sanctissima affectione ducti adoptarent, ceterorum prohibenda, ne esset in potestate tutorum us, qui adoptare eum velit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi: deinde cuius vitae sit is, qui uelit pupillum redigere in familiam suam: tertio cuius idem aetatis sit, ut aestimetur, an melius sit de liberis procreandis cogitare eum quam ex aliena fa
Abbreviated transcription (Latin):
tu̾it minus ꝑcipiat quam dis¬
numerit eũ ꝯseq ¶ Interlum̃
⁊dicͥorem ꝑmictitui adoptarei
paupiori siute eius sobrietas
clarasit. uł. iffectõ honesta nec
ĩ cognita. ¶ Sat̾ datio an̾t mͣ
hͣus casibꝰ darisolet. ¶Arcell

Expanded text:
uit minus percipiat quam dignum erit eum consequi. Interdum et ditiorem permittetur adoptare pauperiori, si uitae eius sobrietas clara sit uel affectio honesta nec incognita. Satisdatio autem in his casibus dari solet. 18 Marcell
Abbreviated transcription (Latin):
familia quenquam redigere
ĩpofatesuam. ¶ Preterea uidẽ¬
dumestan nõ debeat ꝑmicti
ei qui uelimum hebit uel plu¬
res lib̾os adoptare aliun ne
aut illoꝵ quos ex iustis nup¬
cus ꝓcreauit diminuatur spes
ꝑqu̾am imnus ꝗqsq lib̾oꝵ obse

Expanded text:
familia quemquam redigere in potestatem suam. Praeterea uidendum est, an non debeat permitti ei, qui uel unum habebit uel plures liberos, adoptare alium, ne aut illorum, quos iustis nuptiis procreauerit, deminuatur spes quam unusquisque liberorum obse
Abbreviated transcription (Latin):
que facte ĩ fũdo dtiuentur non ẽ seꝑa¬
tum corpus a fũdo. et ideo ut dũs suaᷤ
sp̃ałr arbores uenclicare emptor non

Expanded text:
quae in fundo continentur, non est separatum corpus a fundo et ideo ut dominus suas specialiter arbores vindicare emptor non
Abbreviated transcription (Latin):
et imꝑ̃ium quod ad similitudi¬
nem ꝓconsuł. lege sub augusto
ei  datum est qm ad alexandriã
ingressus sit successor euis licet
ĩꝓunciam uen̾it ⁊ ita mãda¬
tis eius ꝯtinetur. ¶rcelł. Pe

Expanded text:
et imperium, quod ad similitudinem proconsulis lege sub Augusto ei datum est, quam Alexandriam ingressus sit successor eius, licet in prouinciam uenerit: et ita mandatis eius continetur. DE
Abbreviated transcription (Latin):
aucte emiss ut scilicet ip̃e nõ tenea¬
turs co agẽte retentiones ꝓpetent
s nec illud sũ roe dicetur qmͣ ĩmicio
sum sit et maxime siuisto errore sit
ab eo scriptus b̾rs cum ignoraret
fundũ uendẽte ẜuo b̾rditanio qiͣ
ꝓcurator subscrips it q̃situmẽ an
cognito eo priusqmemptio ꝑficere¬
tur auendicione discede possit ticiũ¬

Expanded text:
t scilicet ipse non teneatur, sed agente eo retentiones competant. sed nec illud sine ratione dicetur, quoniam initio sum sit, et maxime, si iusto errore sit ab eo scriptus heres, cum ignoraret, fundum uendente seruo hereditario, quasi procurator subscripsit: quaesitum est, an cognito eo, priusquam emptio perficeretur, a uenditione discedere possit
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt .R. no priusqmͣ emptori p̾ciũ eẽt
illatũ uł si p̾ciũ nundũ ẽẽt abemp¬
tore solutum ĩuectigal satisfcm̃
emit fundum lege dicta.ut si ad di¬
em pecumã nõ soluiss res mempta
fieret se ius ꝑte p̾cu p̾senti die solu¬
ta defũcto uẽditore filiis eius pu¬
pillaris etatis et ip̃e tutor cumali¬
is datus n ꝯtutorib p̾cium secũ¬
ldum legem numauit nec rõibꝰ¬

Expanded text:
t non prius, quam emptori pretium esset illatum vel, si pretium nondum esset ab emptore solutum, in vectigal satisfactumit fundum lege dicta, ut, si ad diem pecuniam non solvisset, res inempta fieret. Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto venditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum aliis datus, neque contutoribus pretium secundum legem numeravit nec rati
Abbreviated transcription (Latin):
S quĩ intulit mortuum maliemmlo¬
cum aut tolłe id qd̃ intulit aut locip̃¬
ciumpr̃are cogitur ꝑ inftm̃ actionem
que tam b̾rdi qm in urdem ꝯpetitet
ꝑpetua ẽ. ¶Adu̾sus eum ꝗ malt̾ius¬

Expanded text:
s qui intulit mortuum in alienum locum, aut tollere id quod intulit aut loci pretium praestare cogitur per in factum actionem, quae tam heredi quam in heredem competit et perpetua est.Aduersus eu
Abbreviated transcription (Latin):
mine utiq ꝯsularemui¬
rum preferend̾ ẽẽ nemo
ambigit.Sr uir pretorius An
subari femine preferatur ui¬
dendũ est.⁊ puto preferri. quia
iaior dignitas est ĩ sexu iuri¬
li. ¶Consulares aut feminaᷤᷤ
dicimus ꝯsularium uxores.¬
uel ãdicit saturinus ⁊ mr̃es.
qd̾ nec uniqͣm relatum est. nec̃
umqm receptumest. MArc̃.¬

Expanded text:
minae utique consularem uirum praeferendum nemo ambigit. sed uir praefectorius an consulari feminae praeferatur, uidendum. putem praeferri, quia maior dignitas est in sexu uirili.Consulares autem feminas dicimus consularium uxores: adicit Saturninus etiam matres, quod nec usquam relatum est nec umquam receptum. 2 Marc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tm̃ eumꝗ naturalis est. ueꝵ
adoptiuum quoq neq int̾e¬
rit a quo ul qualiter adopcat
fu̾it. nec int̾ est an insenato¬
ria dignitate ꝯstitutꝰ eumm sus¬
ceꝑit. an anͣ dignitatẽ senato¬
riam. Pulus:

Expanded text:
m qui naturalis est, uerum adoptiuum quoque: neque intererit, a quo uel qualiter adoptatus fuerit nec interest, iam in senatoria dignitate constitutus eum susceperit an ante dignitatem senatoriam. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
dentib accidũt. hoc ẽ dampna fatalia
socu nõ cogẽtur pr̃are. Ideoꝙ si pecilsesti¬
matũdatum sit. et idlatrocimo aut mꝑ¬
cendio pierit ꝯ munedampnũẽ si m¬
chil dolo aut culpa accidit eius q estĩa¬
tum pecus acceꝑit ꝙ si afurib surrepꝭ¬
tum sit ꝓprium eius detrimẽtũ ẽqr cuss
tocliã prestare debuit ꝗestimatũ accep.
hec uera sũt et ꝓsocio erit actosimodoso¬
cietatis cchẽde cã pascuda data sint qm¬
iis estĩata. ¶ Quidam sagariã negocia¬
cõem coierunt alt̾ exhus ad mcedes ꝯp¬
andas ꝓfectus. ĩ latronos icidit. suar¬
ꝙ pecumam ꝑdidit. Euicius uuln̾ati
sũt. res ꝓprias ꝑdidit dicit iuł. dãpnum

Expanded text:
dentibus accidunt, hoc est damna fatalia, socii non cogentur praestare: ideoque si pecus aestimatum datum sit et id latrocinio aut incendio perierit, commune damnum est, si nihil dolo aut culpa acciderit eius, qui aestimatum pecus acceperit: quod si a furibus subreptum sit, proprium eius detrimentum est, quia custodiam praestare debuit, qui aestimatum accepit. haec vera sunt, et pro socio erit actio, si modo societatis contrahendae causa pascenda data sunt quamvis aestimata. Quidam sagariam negotiationem coierunt: alter ex his ad merces comparandas profectus in latrones incidit suamque pecuniam perdidit, servi eius vulnerati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gociũgeretur. societatis iudicio tene¬
bor ut tibideclucta ꝑte qmͣ madau̾am
reliqͥs ꝑtes pr̃arem. ¶ Denit autem
ĩhoc iudiciũ ꝓsociobona fides utixergo
tiñdolũan etiam culpã pr̃are sociumi

Expanded text:
gotium gereretur. societatis iudicio tenebor, ut tibi deducta parte quam mandaveram reliquas partes praestem. Venit autem in hoc iudicium pro socio bona fides. Vtrum ergo tantum dolum an etiam culpam praestare socium
Abbreviated transcription (Latin):
pocius utiꝙͣ furtiꝯsiliũ mire et idco
iudebimus anfarna teneatur et rao
ꝗdẽ facit neteneatur. uere si ꝑ plagi.¬
um fecit uel suppressit fauia tem. Id̃
uenalis ẽẽt. alt̾ ex hus petit abalto
ut eũ fund̾ em̃et ita ut ea ꝑs q̃ suofũ¬
do nicta eẽt sibi ced̾etur. mox ip̃e eum
fũd ignorãte uicino ennt qr᷑ an aliꝙͣ¬

Expanded text:
ti quam furti consilium inire. Et ideo uidebimus, an Fabia teneatur. et ratio quidem facit, ne teneatur, uerum si plagium fecit uel suppressit, Fabia teneri. uenalis esset, alter ex his petit ab altero, ut eum fundum emeret, ita ut ea pars, quae suo fundo iuncta esset, sibi cederetur: mox ipse eum fundum ignorante uicino emit: quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
Gis ꝯmunis noĩe cumsocio furti agipo¬
test si ꝑ fallaciã dolo malo amou̾. uel
socio act̾oe obstrictus ẽ nec alt̾a actio
altam tollet. Idemq et moib bone
fidei iudicus dñdum ẽ. Pauł.¬

Expanded text:
munis nomine cum socio furti agi potest, si per fallaciam dolove malo amovit vel socio actione obstrictus est, nec altera actio alteram tollet. idemque in omnibus bonae fidei iudiciis dicendum est. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
rapuisse non debebit ad iuuan
hoc nireuirando et mactione fur¬
qr aliud est furtum fecisse qnͣ¬
rapuisse. quod uelclam fieripos¬
siue exlege acqlia dampniini¬
rie siuedemt̾dicto quodi aut
clam postea ꝯueniatur pexcep¬
tionem iuris urandi defendi
potest. ¶Que iuraint diuorcu
causa rem se nõ amouisse nõde¬
bet defendi ꝑ exceptionem sicũ
ea mrem agatur. et si ꝯtendat
suam eẽ alio nireiurando opus
est. Contrasi iuraunt suamã
debet mactione reye amocarde
fendi et ideo hoc obẜuand est lio

Expanded text:
puisse, non debet adiuuari hoc iureiurando in actione fura aliud est furtum fecisse, quod uel clam fieri potessiue e lege Aquilia damni iniuria siue interdicto quod ui aut clam postea conuenietur, per exceptionem iurisiurandi defendi poterit.Quae iurauit diuortii causa rem se non amouisse, non debet defendi per exceptionem, si cum ea in rem agatur et, si contendat suam esse, alio iureiurando opus est: contra si iurauerit suam esse, debet in actione rerum amotarum defendi. et omnino hoc obseruandum est, li
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iluifamĩ. militis ꝓutõ petipos¬
se b̾rditatemextesto nobisob¬
uementem. ¶Siẜ uus us fili¬
usfam̃. resb̾rditarias teneat a
pr̃e dommo uepeti b̃rditas po¬
test. si facultatem restituendaꝵ
tariaꝵ uenditar ĩpeculio ẜim
h̾t. et uuliamis existimat posse
adomino quasi a uir possore
b̾rditatem peti. GAius.¬
Dem uik̾ait. et si non dum pre¬
cia rere ꝯsecutus sit.ẜuus pos¬
se adomino qͣiͣ aiuris posore
b̾rditatem ꝑet:qr ht actionẽ
qua eam pecuniam ꝯsequatur
que qdem actio etiam ignor¬
anti acqretur. PAulus.¬
Ia domino ul. Apre q precia pos¬
sidet h̾rditas petatur. an filio
uł ẜuo mortuo. ulẜ uo manu¬
misso. uł filio emancipato. int̾
annum agidebeat. et ansibite¬

Expanded text:
milias militis puto peti posse hereditatem ex testamento nobis obuenientem.Si seruus uel filius familias res hereditarias teneat, a patre dominoue peti hereditas potest, si facultatem restituendarum tariarum venditarum in peculio servi habeat, et Iulianus existimat posse a domino quasi a iuris possessore hereditatem peti. Gaius ait etiam si nondum pretia rerum consecutus sit seruus, posse a domino quasi a iuris possessore hereditatem peti, quia habet actionem, qua eam pecuniam consequatur, quae quidem actio etiam ignoranti adquireretur. 36 Paulusa domino uel a patre, qui pretia possidet, hereditas petatur, an filio uel seruo mortuo uel seruo manumisso uel emancipato filio intra annum agi debeat? et an debit
Abbreviated transcription (Latin):
Aliꝗd ex patrimonioeius ut m
id factus locupletior ideatur
ꝙ solebat ip̃e erogare añdelata
h̾rditatem ut siq̃s lacius ꝯtẽp

Expanded text:
id et patrimonio eius? ut in id factus locupletior uideatur, quod solebat ipse erogare ante delatam hereditatem: ut si quid lautius contemp
Abbreviated transcription (Latin):
topuicie cecilie spsit eum qui
dicat magis posse scire qnta fi
fides h̾nda sit testib et qͥ et cu
de extucienda fide testiũ i hec
uba. q̃ argum̃ta ad quẽ mod
ꝓbande cuiq reisufficiant.n
nuo c̾to modo satis diffimri
pot. sicut ñsempita sepe sine
publicis monum̃tis cius¬
ꝙ reiuitas dep̾henditun al.¬

Expanded text:
iciae rescripsit eum qui iudicat magis posse scire, quanta fides habenda sit testibus, qui et cuide excutienda fide testium in haec uerba: 'Quae argumenta ad quem modum probandae cuique rei sufficiant, nullo certo modo satis definiri potest. sicut non semper, ita saepe sine publicis monumentis cuiusque rei ueritas ‹d›eprehenditur. al
Abbreviated transcription (Latin):
Atestib aut dignitas fides
mores grauitas examinan.¬
da est. et ideo testes q̃ adusus
nadaẽ. Ideoq ĩpsona eor ex¬
plorada erũt. in primis ꝯdo
cuusꝙ utrqs decurio an ple¬
beius sit. et an honeste et ĩculpa¬
teuite.an ũo notatꝰ qs et repͥ¬
bensibil sit. anu̾o locuplexul
egenus sit. ut lucrit̃ã qd facile
admictat uł an ĩimicus eisit
adusus que testin fert. uiłami¬
cus eisit. ꝓ quo testimonium
dat Namsicareat suspitoe tes
fertur qd honesta sit. uł pꝑ c̃a¬

Expanded text:
testibus fides, dignitas, mores, gravitas examinanda, est, et ideo testes, qui advernanda est, ideoque in persona eorum exploranda erunt imprimis coum quis decurio an plebeius sit: et an honestae et inculpatae uitae an uero notatus quis et reprehensibilis: an locuples uel egens sit, ut lucri causa quid facile admittat: uel an inimicus ei sit, aduersus quem testimonium fert, uel amicus ei sit, pro quo testimonium dat. nam si careat suspicione tefertur quod honesta sit uel
Abbreviated transcription (Latin):
uictiemptores reusuri sunt ad
eumꝗ distraxit. et puto posse
res uendicari nisi emptores.
ut ꝓ inde atq sipossidẽt ꝯuemi¬
atur. Incipit exceꝑciolocimis
ciumꝙ cumq res illud actor
sit ꝯsecutus mlto magis pot̾it
ꝑdidici exteptõnem eum sbmo¬
ueri. Nam ⁊ sud ꝙ adebitorib
exegit posẜor petitori brditatis

Expanded text:
uicti emptores reuersuri sunt ad eum qui distraxit? et puto posse res uindicari, nisi emptores rut perinde atque si possideret conueniatur? incipit exceptio locum hetium quodcumque illud actor sit consecutus, multo magis poterit dici exception‹e› eum summoueri. nam et si id quod a debitoribus exegit pos
Abbreviated transcription (Latin):
tutis u̾o suus sumptib inde¬
tur fcũs locupletior utiq enĩ
ad uictum cotidianum eroga¬
si. Nam ⁊ diuus mrcus incau¬
sapithodori ꝗ rogatus erat qd
sibi suꝑfuiss exhrditate recdoẽ
dec̾uit. ea q alienata erant nc̃
minuendi fide imissicã nec p̃¬
thodori rediss exꝓprio pithode¬
riprimonio et exhiditate deco¬
dere nõ tñ ex hrditate. Et nun
igiturstatũti sumptus utixexi
hrditate deced̾ent exemplo rep¬
ti dicui mrcian exsolo primome
uidend̾ erit. et u̾ius ẽ ut ex solo
primonio decedant eaq et su
nõ h̾rs fuiss erogass. ¶Item
si rem distraxit bone fidei possor

Expanded text:
tutis uero suis sumptibus uideatur factus locupletior: utique enim ad uictum cottidianum eroga. nam et divus Marcus in causa Pythodori, qui rogatus erat quod sibi superfuisset ex hereditate reddere, decrevit ea, quae alienata erant non minuendi fideicommissi nec prthodori redisse, et ex proprio Pythodori patrimonio et ex hereditate decedere, non tantum ex hereditate. et nunc igitur statuti sumptus utrum ex hereditate decedent exemplo rescripti divi Marci an ex solo patrimonio, videndum erit: et verius est, ut ex suo patrimonio decedant ea quae et si non heres fuisset erogasset. Item si rem distraxit bonae fidei possessor
Abbreviated transcription (Latin):
Et que locaeius funcditunc cũ
ei fieret cessio elificus Aborib
umcis. uacuã fiuint ea sola eo
latitudinemh̾at. qua uehicłi
ire potest. ilioquerit non uia.
¶Silacus ppetinis intuo funde
est n aingandi quoꝙ ẜuitus ut
puematur ad fundum uicinũ
imponipotest. ¶Si fundus s¬
uicus uł is cinsintus debetũ
publicaretur:. utroq casudurat
erucutes ꝙ cum sua ꝯdicõne qs¬
qd fundus publicaretur. ¶Que¬
cumq ẜuitus fundo debetur
omnibꝰ eius ꝑtibꝰ de betur et
idco qm̃ius ꝑticulatim uenie¬
ricomnes ꝑtes fuitus seqtur
ita ut singli recte agant ius si¬
biesse cundi sitũ tundus cius¬
uitus debetur certis regionib
int plures dommnos duusus est
qmuis omnib ptio ẜuitus de

Expanded text:
ed quae loca eius fundi tunc, cum ea fieret cessio, aedificiis arboribus vineis vacua fuerint, ea sola eo latitudinem habeat, qua vehiculum ire potest: alioquin iter erit, non via. Si lacus perpetuus in fundo tuo est, nauigandi quoque seruitus, ut perueniatur ad fundum uicinum, imponi potest. Si fundus seruiens uel is cui seruitus debetur publicaretur, utroque casu durant seruitutes, quia cum sua condicione quisque fundus publicaretur. Quaecumque seruitus fundo debetur, omnibus eius partibus debetur: et ideo quamuis particulatim uenierit, omnes partes seruitus sequitur et ita, ut singuli recte agant ius sibi esse eundi. si tamen fundus, cui seruitus debetur, certis regionibus inter plures dominos diuisus est, q
Abbreviated transcription (Latin):
ceso staess Euitus naturali¬
ter non mani factoope ledere
potest funclum ẜiuentemquẽ¬
adm siymbrib escat aquam
quo aut ex agris ineum flu
ea fucrit. ¶Si fundo sci. ino dfi¬
nis fons fu̾it ex quo fonte ꝓfu
d̾ scianum. aqͣm uire doucebã
meo facto fundo sciano manz
fuitus Gauriendi ius non ho¬
minis ẜ prelu est. P .Aul.¬

Expanded text:
et. Seruitus naturaliter, non manu facto laedere potest fundum seruientem: quemadmodum si imbri crescat aqua in riuo aut ex agris in eum confluaea fuerit. Si fundo Seiano confinis fons fuerit, ex quo fonte per fundum Seianum aquam iure ducebam, meo facto fundo Seiano manet seruitus. Hauriendi ius non ‹h›ominis, sed praedii est. 21 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
Pmuncm fund mutilis est
pulatio qr nec dariei potestsil
omnes stiprile. itursiue mu¬
nis euus singuliex socus sibi
darioportere petere possunt m
solidum. qr itadarieis potest ato
¶Si stipusator me plures hrdes
reliquerit. utilis stipło fiet¬
Il michi eo tempe ꝑ omy¬
cesseris et ĩre et agere ꝑtuumle¬
cum. et utiet fruieo ius cẽ dei.¬
de ego tibi xcesẜo ius michiuti
frui non esse. non aliter eoloco
uteris frueris qmͣut ire ager
michi recte liccat. Iten siduces
non fint.si tibi xcesẜo ius ess
eclificare nchilominus lile¬

Expanded text:
munem fundum, inutilis est stipulatio, quia nec dari ei potest: sed si omnes stipulentur sive communis servus, singuli ex sociis sibi dari oportere petere possunt, quia ita dari eis potest: ne, si stipulator viae plures heredes reliquerit, inutilis stipulati mihi eodem tempore concesseris et ire agere per tuum locum et uti frui eo ius esse, deinde ego tibi concessero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mihi recte liceat. item si et dunon fuerit: si tibi concessero ius esse aedificare, nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
Erto gñi agroꝵ acqri ẜuitus potest.
uelutiucis qd ea ad solum magis
qmͣ ad suꝑficiem ꝑtineat. ideo subla¬
henda ẜuitute aliud actum erit do¬
li.ma. exceptio erit nccͣia. ¶ Sitotus
ager itim̃ aut actui fuit dominus in
eo agro nichil face potest. quo ẜuit
impẽcliatur que ita diffusa est ut ora¬
nes glebesuiant. ac si iter.actus uesi¬
ne u̾lla de t̾minatione legatus est.
mod̾detminabitur et qua primũ
iter de t̾minatumẽ eafuitus dsistit ce¬
tere ꝑtes. agrilibe sunt Igitur. arbiter
dandus ẽ q̃ utroq cisu inamdetim¬
n.aredebet. ¶L atitudo actus itiinsq
ca est.que de monstrata est. Quod sim
childictumẽ. ħ̾. arbitrio statuend̾ est.
muia aliud iuris ẽ Nam sidicta laci¬
tudo nõ est. legittima debetur. ¶Silo¬
cus nõ adiectã latitudine nominatus
a dumtaxat eius latitudinis que le¬
ge ꝯp̾hensa ẽ ꝓ quo ip̃o u dubitaturi
arbitri offmñ muocandum ẽ Ompo
Erquem locum uiam alus cesro pe

Expanded text:
erto generi agrorum adquiri seruitus potest, uelut uineis, quod ea ad solum magis quam ad superficiem pertinet. ideo sublaontrahenda seruitute aliud actum erit, doli mali exceptio erit necessaria. Si totus ager itineri aut actui seruit, dominus in eo agro nihil facere potest, quo seruitus impediatur, quae ita diffusa est, ut omnes glaebae seruiant, aut si iter actusue sine ulla determinatione legatus est: modo determinabitur et qua primum iter determinatum est, ea seruitus constitit, ceterae partes agri liberae sunt: igitur arbiter dandus est, qui utroque casu uiam determinare debet. Latitudo actus itinerisque ea est, quae demonstrata est: quod si nihil dictum est, hoc ab arbitro statuendum est. in uia aliud iuris est: nam si dicta latitudo non est, legitima debetur. Si locus non adiecta latitudine nominatus a dumtaxat eius latitudinis, quae lege compraehensa est: pro quo ipso, si dubitabitur, arbitri officium inuocandum est. er quem locum uiam alii cessero, per
Abbreviated transcription (Latin):
sonum ad arrigandos. igre
diuidi oport̾e. ñisi ꝓprio nireo
plus sibi datum ostenderit. ton
rpsunt aqm itademum pint¬
ti duci sisinc muria altel
idfiat. ¶ Ipiñ¬

Expanded text:
on‹u›m ad irrigandos agros diuidi oportere, nisi proprio iure quis plus sibi datum ostenderit. item rescripserunt aquam ita demum permitti duci, si sine iniuria alterius id fiat. 18 Ulpi
Abbreviated transcription (Latin):
tes fundi diuisi iure habeant ut si ꝓ¬
cuilibet posse me uicmno meo ꝯmo¬
dare ꝓculus ctͣut nec inmeam ꝑtẽ
fundi aliam qmͣ ad qm ẜuitus ac

Expanded text:
tes fundi diuisi iure habeant aut, si pcuilibet posse me uicino commodare: Proculus contra, ut ne in meam partem fundi aliam, quam ad quam seruitus a
Abbreviated transcription (Latin):
Rit ergo potestas legis ambulatoria
qr dotalis fu̾at obligatio. Numnꝗdergo
nondumetiam illo redempto altere qͦ
alienare possit. qr potest alter islimere
an hoc nõ d recipi ut nullus ĩ dote sit. c̃¬
te ex post fc̃o indebitur recte alienatus
tus sit. ut elctio ẽet młris negauit alie¬
nare fund posse. qd̾ si arbitrio marito
lee intelligatui ¶ soceri uoluntas ĩ distra¬
rusticum ad omne enim edificium lex
indotem sitdatum. siueꝑs p̃dir aliẽa¬
ri nõ potit et hoc iuire utimur ¶ Dota¬
le pͬͣdium sic accipimus cum dñiumi
marito quesitum ẽ ut tunc demumi
alienatio ꝓhibeatur hrdiquoꝙ młris
batur. ¶Si uxore h̾rde inst̾ituta fun¬
dus dotalis fũat legatus siꝗdem decluc¬
tis legatis mulier qntitatem dotis ih̾r¬
sditater¬

Expanded text:
rit ergo potestas legis ambulatoria, quia dotalis fuit obligatio. numquid ergo etiam illo nondum redempto alterum quoque alienare possit, quia potest alterum redimere? an hoc non debet recipi, ut nullus in dote sit? certe ex post facto videbitur recte alienatus tus sit, ut electio esset mulieris, negavit alienari fundum posse: quod si arbitrio mariti esse intellegitur. Soceri voluntas in distrarusticum: ad omne enim aedificium lex in dotem sit datum sive pars praedii, alienari non poterit: et hoc iure utimur. Dotale praedium sic accipimus, cum dominium marito quaesitum est, ut tunc demum alienatio prohibeatur. Heredi quoque mulieris batur. Si uxore herede instituta fundus dotalis fuerit legatus, si quidem deductis legatis mulier quantitatem dotis in hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
Ułpius marcelis iłr q̃ ad ꝯmunẽ filiũ
uolebat ꝗ inpotestate pris erat post n¬
mortẽ pris fundum ꝑuenirs eumpri
traclidit uti post mortẽ restituatur
filio quero an donatiotibi indeatur ut
nichil agatur anualeat qdem. si młris
potestas datur siuolint eum pet̾e. R

Expanded text:
ius Marcello. Mulier, quae ad communem filium uolebat, qui in potestate patris erat, post mortem patris fundum peruenire, eum patri tradidit, uti post mortem restituatur filio. quaero, an donatio tibi uideatur, ut nihil agatur, an ualeat quidem, sed mulieri potestas datur, si noluerit, eum repetere. r
Abbreviated transcription (Latin):
nem. nich̾ ualeuit traditio .i. si boc egit
uxor aliqd ex ea remti ꝯmodi sentur
maritus alioqn si soio eius ministio
uasa ẽ et E egit ut uł reuocare sibili¬
cet uł ut res cum oĩ emolum̃to ꝑ pa¬
trẽ postea ad filium transiret curnõ
idem ꝑm̃ sit ratam. ac sicum extrane¬

Expanded text:
 nihil ualebit traditio, idem si hoc exigit uxor, ut aliquid ex ea re interim commodi sentiret maritus: alioquin si solo eius ministerio usa est et id egit, ut uel reuocare sibi liceret uel ut res cum omni emolumento per patrem postea ad filium transiret, cur non idem perinde sit ratum ac si cum extrane
Abbreviated transcription (Latin):
fũdus sit aclitus.imo ex hus pcium ad¬
diciento etiã pro ip̃nis ꝑte aprioriuẽdito¬
ne disceli rectius existimatur. bos.
tum sit et uẽclito alio fudo applicito eum¬
uł ip̃m fũdum post̾iori ẽptori ad dixit eti
io in dolo malo fecit priori obligatus nõ
erit namq̃ qmͣuis nõ idtm̃ ꝙ in diẽ ad¬
dictũerats aliud quoꝙ cũ eo uenierit.
tñ sidolo uẽclitor caret prioris ẽptoris ci
absoluta ẽ idenĩ solũ intuendu ẽ an pri¬
ori uẽditori bona fide fc̃a sit ad iecto.
ditione: allatã obpecimiã mexordior
uẽditori de ꝑ̾cio solutã ꝯtra secũdumi
eptorẽ stiplonis intpositã ag̾e nõ potest¬

Expanded text:
fundus sit addictus, uno ex his pretium adiciente etiam pro ipsius parte a priore uenditione discedi rectius existimatur. 19 Iatum est et uenditor alio fundo applicito eum ipsum fundi posteriori emptori addixit et id sine dolo malo fecit, priori emptori obligatus non erit: nam quamuis non id tantum, quod in diem addictum erat, sed aliud quoque cum eo uenierit, tamen, si uenditor dolo caret, prioris emptoris causa absoluta est: id enim solum intuendum est, an priori uenditori bona fide facta sit adiectio. dicionem oblatam ob pecuniam in exordio uenditori de pretio solutam contra secundum emptorem ci
Abbreviated transcription (Latin):
ẽptũ eum ee uelit qr id uẽditoris cã caue¬
turinamsi alit̾ accipetur exusta uilla ĩ
iculo fuisset.¶lp.

Expanded text:
emptum eum esse uelit, quia id uenditoris causa caueretur: nam si aliter acciperetur, exusta uilla in  eius periculo fuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
id nõ eẽ ftm ꝑqm actionẽ et fructus quo
priorẽptor ꝑcepit. et ꝙ detior res culpa ul
dolo malo eius fcn sit recipiet uẽclitor et
ita labeom et nerue placet. ¶Sret si neu¬
t̃ subiecit ẽptorẽ maiore autẽ precio ad¬
iectũ ẽ predium eiq soluẽdo nõest hĩtũ
ẽ apriore ẽptioneqr ea melior intelligiõ
qm uẽclitor ꝯꝓbauit cuilituit nõ adclic̾e
¶S et si pupillus postea sũ tutoris auctori¬
tate płis em̃it ꝯsenciẽte uẽclitore. abitur
apriore ẽptione idẽ est et ĩ ẜuo alieno. ałr
atq si ẜuo suo uł filio quẽ ĩ potestate hͣuł¬

Expanded text:
 per quam actionem et fructus, quos prior emptor perceperit et quo deterior res culpa uel dolo malo eius facta sit, recipiet uenditor. et ita Labeoni et Neruae placet. Sed si neuter subiecit emptorem, maiore autem pretio addictum est praedium ei qui soluendo non est, abitum est a priore emptione, quia ea melior intellegitur quam uenditor comprobauit, cui licuit non addicere. Sed et si pupillus postea sine tutoris auctoritate pluris emerit, consentiente uenditore abibitur a priore emptione. idem et de seruo alieno: aliter atque si seruo suo uel filio, quem in potestate h
Abbreviated transcription (Latin):
dolsumo p̾cio uendidint. dicẽdũ
etotam prioriemptionẽ manere
q̃ admodlũ siꝗs michitotum fun¬
dum ad diẽ addidiss postea uero
qͥno ad iecto dimidiũ alii addix̃
madu̾sũq si prior ẽptor ita ꝯtraxͥ.
ut nisitotu fundũ emptũ nollet
qmimus ex socus post̾iori ẽptori
dic̾e noluit. uerum ẽ autemus

Expanded text:
uno pretio uendiderint, dicendum est totam priori emptam manere, quemadmodum si quis mihi totum fundum ad diem addixisset, postea uero pretio adiecto dimidium alii addixermaduersum, quod si prior emptor ita contraxit, ut nisi totum, fundum emptum nollet quam unus ex sociis posteriori emptori addicere nol
Abbreviated transcription (Latin):
Siiio sit pacta sit filiaut noceat ip̃i qñ
filie agenti nocebit ad iecta quoꝙ filie¬
ꝑsonaexpiatur.  Dicendum est pacis¬
cendofiliam pris ꝯdõem det̾iorem face
non posse eo cacui quo mortua ea ĩmmio

Expanded text:
o sic pacta sit filia, ut noceat, ipsi quandoque filiae agenti nocebit pactum, persona experiatur. dicendum est paciscendo filiam patris condicionem deteriorem facere non posse eo casu, quo mortua ea in matrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
et id ꝙ emptoriam tunc tibitra
traclito ẜuoacꝗsiturus fuisset.
¶Utqr nr̃meande rememit a nõ
dño cumemptio uenditõ qsme
dolo malofieret. traclita q est
sũ ab eodem emmius sũ ab alo
atq alio is ex nobis tuencdus
ẽ cuiprimũ tradita sit s. si alt̾
ex nobis a dño emiss is omm¬
modo tuendus est. U Ip.
tis iniquiis pondib accepiss
Sut ĩ mocdum me fallet ul emp¬
tor circumscriptus sit auedite¬
re poindeb minorib. pomp̃a
bit actionem qua ꝯtetus ẽe por¬
res empte sũt. de singulis exẽ¬
to et uenclito agi potest. Idem.

Expanded text:
et id, quod emptor iam tunc sibi tradito servo adquisiturus fuisset. Vterque nostrum eandem rem emit a non domino, cum emptio venditioque sine dolo malo fieret, traditaque est: sive ab eodem emimus sive ab alio atque alio, is ex nobis tuendus hoc est, cui primum tradita est. si alter ex nobis a domino emisset, is omnimodo tuendus est. 32 Ulptis iniquis ponderibus accepisset, ut in modo me falleret, uel emptor circumscriptus sit a uenditore ponderibus minoribus, Pomponius bit actionem, qua contentus esse pores emptae sint, de singulis ex empto et vendito agi potest. Idem l
Abbreviated transcription (Latin):
sibarus ꝑabitrum ĩdempnita¬
em posse Euari sextus. Helius di
Nstule subt̾ra misse aquam duce
llescripsit referre qd actum eet q̃
go si nichil deeare nzemptor n
uenlitor cogitau̾it ut płimq inb̾¬

Expanded text:
s per arbitrium indemnitatem posse seruari Sextus Aelius, Drufistulae sub terram missae aquam ducerille rescripsit referre, quid acti esset. quid ergo si nihil de ea re neque emptor neque uenditor cogitauerunt, ut plerumque in
Abbreviated transcription (Latin):
imprudens ab h̾rdeemit. actione
exempto potit ꝯseq emptor p̾cium
ti ꝓriusqm̃ tibi tradetur furtum mi¬
chi fecit qm̃ius ea res quam sb̾ripint
int̾ierit. inchilomiinus retentione
eo nomine expeculio mehĩturuma
ait idẽm ip̃o iire obid fcm̃ minutu¬
ditus furtum michi feciss aut om¬
nino xlitionem eo nomine depecu¬
lio nõ br̃em aut eatenus habem q̃¬
tenus ex refurtiua auctum peculiũ
fuiss. tñ ĩposito et retentionem me
hiturum. et si omne peculium penes
te sit. uł qiͣ plus debito solu̾im posse
me ulice. secundum que dicendumẽ
si nmimos quos ẜuus iste michis
subrripu̾at tuignorans furtiuos
ee qĩ peculiares ademeris et ꝯsump
michi uendidis et prius quam eiũ¬
catur utilit̾ me exempto acturum
putauit mid qnͣti mea int̾sit meã
ẽe fc̾am qmͣuis enim alioqn u̾msit
uenlitorẽ hactenus tem ut rẽem
Eptori h̾re liceat.non etiam ut eius
fatiat. qr tndolum malsi ab ee p̾sta¬
re debeat. tem̃eũ qsciens alienam

Expanded text:
imprudens ab herede emit: actione ex empto poterit consequi emptor pretium, ti, priusquam tibi traderetur, furtum mihi fecit. quinterierit, nihilo minus retentionem eo nomine ex peculio me habiturum ait, id est ipso iure ob id factum minutsi iam traditus furtum mihi fecisset, aut omnino condictionem eo nomine de peculio non haberem aut eatenus haberem, quatenus ex re furtiua auctum peculium fuisset, tamen in proposito et retentionem me habiturum et, si omne peculium penes te sit, uel quasi plus debito soluerim posse me condicere. secundum quae dicendum: si nummos, quos seruus iste mihi subripuerat, tu ignorans furtiuos esse quasi peculiares ademeris et consummihi uendideris, etiam priusquam euincatur utiliter me ex empto acturum putauit in id, quanti mea intersit meam esse factam: quamuis enim alioquin uerum sit uenditorem hactenus teneri, ut rem emptori habere liceat, non etiam ut eius faciat, quia tamen dolum malum abesse praestare debeat, teneri eum, qui sciens alienam,
Abbreviated transcription (Latin):
Icut equum ẽ bone fi Idem.¬
dei emptori alt̾ius dolum non
noc̾s ita nõ est equum eidemꝑ
dix̃it peculium eum p̾re .x. nes
qd qͣm ad empturumtet si plus

Expanded text:
icut aequum est bonae fidei emptori alterius dolum non nocere, ita non est aequum eidem pdixit peculium eum habere decem nec quemquam adempturum, et si plus
Abbreviated transcription (Latin):
sunfr̃. relinquatur ꝯtimns annis
ꝓprietas nudaest. cum silegatariũ
unum subst.ituas cui alt̾ius amn¬
is legatus sit. ususfr. plenasit apd̃
h̾rdem ꝓprietis eo tempe quo ius
fruendi legatario non est.Qd̾
currente alto fructus integros ha¬
buit. ¶Sinon mors s capitis di¬

Expanded text:
us relinquatur, continuis annis proprietas nuda est, cum, si legatarium unum substituas, cui alternis annis legatus sit usus fructus, plena sit apud heredem proprietas eo tempore, quo ius fruendi legatario non est. quoempora non concurrente altero fructus integri habuit. Si non mors, sed capitis d
Abbreviated transcription (Latin):
de dote. actione fructus reddere.
fruetur iste usuris que ex fruc¬
tibꝰ collectis et in sortem redac¬
tis ꝑcipi possunt. Ego utrobi¬
ꝙ arbitror int̾ẽe qua ꝯtempla¬
cione dos sit data ut si ob hoc
ei maiorẽ dotem młr dedit. qr
fructus uolebat eẽ dotis ꝯten¬
to marito ea pecuma q̃ ex usu¬
ris rectlituum colligitur. posse
diciduentionem ualere. nec enĩ
indetur steril ẽẽ dos. finge enm¬
quadragena annua ẽẽ apd̾ eũ¬

Expanded text:
de dote actione fructus reddere. fruetur iste usuris, quae ex fructibus collectis et in sortem redactis percipi possunt. ego utrubique arbitror interesse, qua contemplatione dos sit data, ut, si ob hoc ei maiorem dotem mulier dedit, quia fructus uolebat esse dotis contento marito ea pecunia quae ex usuris redituum colligitur, posse dici conuentionem ualere: nec enim uidetur sterilis esse dos. finge quadragena annua esse reditu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ iam acꝗsita missieridos ess. quo casu
si solus p̾r pactus eẽt siuc fili.ai. siue solus
agat siue ad iuncta filie ꝑsona eisoli noce
nec ꝓdit neq nocebit ei. Si uero sola filia
pacta fint quo pacto melior do pris fie¬

Expanded text:
m iam adquisita mulieri dos tum esset. quo casu si solus pater pactus esset sine filia, siue solus agat siue adiuncta filiae persona, ei soli nocebneque proderit neque nocebit ei. si uero filia sola pacta fuerit, quo pacto melior condici
Abbreviated transcription (Latin):
uueram dotem ꝯsecutus ẽ ꝗd di¬
ut maritus fructus ĩdotemꝰ
uertat et mulier se suos q alet
tueretu neet inu̾̃sa hon̾a sua
expeliret quare nõ dicas ꝯuẽ¬
xonem ualere. P Aui.¬
pactas uanda sut. ne obres dona¬
Ias. uil amotas agetui qr altor
pacto ad furand̾ mulieres ĩ uita¬
tur.alt̾o ius cuule ĩpugnatur.
et siꝯuenit necob ĩ pensas neces¬
saria aget pactum tale nõ ests¬
uantłum: qr tales ĩpense dote
Omp̃. ait marituon nõ possepa¬
cisciut dolum solum mo ĩdotẽ
Orestet uidelicet ꝑꝑ utilitate
nubencium qmͣius pacisci po¬
sit ne sit piculo eius nom̃ debi¬
toris ꝗ ei dotem ꝓmisit. namut¬

Expanded text:
uberem dotem consecutus. et quid diut maritus fructus in dotem converteret et mulier se suosque aleret tuereturve et universa onera sua expediret? quare non dicas conventionem valere? Paupacta servanda sunt, ne ob res donatas vel amotas ageretur, quia altero pacto ad furandum mulieres invitantur, altero ius civile impugnatur. Et si convenerit, ne ob impensas necessarias ageretur, pactum non est servandum, quia tales impensae dotem onius ait maritum non posse pacisci, ut dolum solummodo in dotem praestet, uidelicet propter utilitatem nubentium: quamuis pacisci possit, ne sit periculo eius nomen debitoris qui ei dotem
Abbreviated transcription (Latin):
Undum filie nomine pr indotẽ
ded̾at. hunis hrdis filiex assec̃¬
ditorib urgentib pr̃is utilius
indetur pocius fund̃ q dotalis
est distrahere.qr minus fruc¬
tuosus sit. et alos h̾rditarios
ub̃iores rectlitu retiñe. maritus
ꝯsensit. si nlła mea recapcio sit
futuralq̃ro anca ꝑs dotis q ĩ
hoc fũdo est młri manentema¬
trimonio recte soluatur .lx. si pre¬
cium c̃clitori soluatusr recte so
licet pacta que de reddẽ¬
Da dote fiunt int̾omnes fieri

Expanded text:
dotem dederat: huius heredi filiae ex asse creditoribus urguentibus patris utilius videtur potius fundum qui dotalis est distrahere, quod minus fructuosus sit, et alios hereditarios uberiore reditu retinere: maritus consentit, si nulla in ea re captio sit futura. quaero, an ea pars dotis, quae in hoc fundo est, mulieri manente matrimonio recte solvatur. respondit, si pretium creditori solvatur, recte sollicet. Pacta quae de reddenda dote fiunt, inter omnes fieri