comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq ait : iabst g&ds̃ omnẽ lacrimã ab oculis eoꝵ i mors ultra
qrces santeo perũ labo ebonor ipsa caritas ꝑ quã opera¬
bant᷑ nũ quã cessabit mmo flagrancior ex ardes c& cũ
c̃sũ matoergo usq ad fauillã holo causto ignis nĩꝗ de altari defici& qͥ abo
sumpto ꝑ fecte omnigenere laborandisola caritas ꝑ p&uonũ quã ex tinguen¬
da flagrabat: Hec delege holo causti latius diximꝰ ꝓpt̃ leb& es altaris :
q ad sus cipiendos cineres hostiarũ fieri iubebant᷑ : leb& es ergo qͦneres
scõs suscipiunt cui fideles quique uł exempla acsacram̃ta dominice
pas sionis ad eͥtodiã sui piam̃ter& ractant uł certe exitũ p̃cedentiũ
iustoꝵ diligent̃ aspiciunt qui magnis prodño elaboratis a gonib nunc
cursu c̃ summato deꝑcepto iã brauio sinefinelxant᷑ : quate nꝰ c̃sideratis
⁊igniũ receptacula fieris̃ iussa: fortipes ad emundandũ altaris
ignẽ fieri debere credendũ ẽ : underetteꝑ eos sũ p̃dicatores desig¬

Expanded text:
atque ait: Et absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum, et mors ultra unt . Et quia cessante operum labore bonorum, ipsa charitas, per quam operabantur, nunquam cessabit, imo flagrantior exardescet, cum de altari. Consummato ergo usque ad favillam holocausto, ignis nunquam de altari deficiet; quia, absumpto perfecte omni genere laborandi, sola charitas perpetuo et nunquam exstinguenda flagrabit. Haec de lege holocausti latius diximus propter lebetas altaris, qui ad suscipiendos cineres hostiarum fieri jubebantur. Lebetes ergo cineres sanctos suscipiunt, cum fideles quique, vel exempla ac sacramenta Dominicae passionis, ad custodiam sui pia mente retractant, vel certe exitum praecedentium justorum diligenter aspiciunt, qui magnis pro Domino elaboratis agonibus, nunc cursu consummato, de percepto jam bravio sine fine laetantur, quatenus consideratis et ignium receptacula fieri sunt jussa. Forcipes ad emendandum altaris ignem fieri debere credendum est. Unde per eos recte s
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat : s simplicia omunda intentionecorã dño uel ut tento¬
ria brssina niteant : quȩ ui delic& colũne aenee fueres. argen¬
to uestite ut in sequentib: manifestius dr̃: a nee qͥdẽ ꝓpt̃ ꝑse
uestite qr ñ aliud quã uerbũ dñi sonant : Cuĩ sȩpeclaritas
argento figurari ñ aliuduiuendo in actib: quã obseruantiã

Expanded text:
valeat, sed simplici ac munda intentione, coram Domino velut tentovaleat, sed simplici ac munda intentione, coram Domino velut tentoria byssina niteant. Quae videlicet columnae aeneae fuere, sed argento vestitae, ut in sequentibus manifestius dicitur. Aeneae quidevestitae, quia non aliud quam verbum Dei sonant. Cujus saepe claritas argento figuratur, non aliud vivendo in actibus, quam observantiam
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ ꝓmissionis qr qͥfilu abrahȩ ꝑfidẽ efficim᷑ in spesuꝑ nȩ
bereditatis debemꝰ peregrinã in p̃sentieccła ducereuitã :
Seuit is a acingeraris ꝗ in t̃ p̃tat᷑ in colatꝰ & inuenit ipso anno
bona o peram᷑ mox egres side corpore incȩlestiuita recipim᷑:
In qͦ figura ⁊ sem̃ euangelici sermonis ꝗ in bonã t̃rã cetidit &¬
ortũ fecit fructũ centuplũ : ⁊ qͥtẽ poraliabona ꝓpt̃ xp̃m &¬
⁊ tuncin sem& ipsamuitã regnicȩlestis : centũ ergo cubitas hab&
latus tabernaculi in longũ : qr uni uersi qͥadmẽ bra ecđȩ ꝑtinent
necesse ẽ ꝓa&erna incȩlestis uita laborẽ insepacienti ȩ & c̃ti¬
nentiȩ tẽporalis ad sumant : Colũnȩ aũ qͥb: hȩc tentoria suspen¬
dunt᷑ in altũ doctores s̃ scĩ qͥ suoꝵ corda auditorũ at̃ restrib:
contaguis extracta ad caelestia desideranda sustollunt & hȩc
q̃s̃ uestẽ dñi diligent̃ extollunt. Nequid his in eẽduplicitatis

Expanded text:
r fidem efficimur, in spe supernae haereditatis debemus peregrinam in praesenti Ecclesia ducere vitam. Sevit Isaac in Geraris, quod interpretatur incolatus, et invenit ipso anno bona operamur, mox egressi de corpore in coelesti vita recipiemus. In qua figura et semen evangelici sermonis, quod in bonam terram cecidit, exortum fecit fructum centuplum, quia qui temporalia bona propet tunc in seipsum vitam regni coelestis. Centum ergo cubitos habet latus tabenecesse est pro aeterna in coelis vita, laborem in se patientiae et continentiae temporalis assumant. Columnae autem quibus haec tentoria suspenduntur in altum, doctores sunt sancti qui suorum corda auditorum, a terrestribus contagiis extracta, ad coelestia desideranda sustollunt, et haec quasi vestem Domini diligenter extendunt, ne quid his inesse duplicitatis
Abbreviated transcription (Latin):
is sẽ ante soliũ dĩ uidere altare illud s acro scm̃ : qđ uideremeruit
es a ias uiuis carbonb: int̃necaritatis plenissimũ : Videre & for¬
cipes scõs ꝓsidẽuidit ꝓpb&a & quoꝵ uno tulerat angłs carbonẽ¬

Expanded text:
isse ante solium Dei videre altare illud sacrosanctum quod videre meruit isse ante solium Dei videre altare illud sacrosanctum quod videre meruit Esaias, vivis carbonibus internae charitatis plenissimum videre, et forcipes s
Abbreviated transcription (Latin):
essidelu s cĩpdi catores & i ꝓsperisi in aduersis
in concussa tenere uirtutũ c̃stantiã docent. Neaut hȩcblandi¬
endo extollant : aut illa t̃rendo c̃t᷑bent : Nsolidũsi in ane& ua
cuũ intrinsetꝰ facies illud : Id circo alta rensolidũsiinane & uacuũ fie¬
rip̃ceptũ ẽ ut copiosũ haber& locũ ubiuł ignẽsa croscm̃ & ligna
adignẽ uł holo causta q̃ ignierant c̃sum̃da reciper& : Incũ exẽ¬
plum ⁊ tusius eẽ alta redĩ ex inanite ipsũ & euacua ab om̃i c̃tagio¬
nererũ mundanarũ quatenꝰ inteligna uerbaꝵ cȩlestiũ & hostiȩ
uirtutũ locũ possint habere sufficientẽ : Capiasq flãmã sc̃i
sp̃s qͣe aedẽ hostiȩ dño c̃secrent᷑ & ad finẽ ꝑfectionis firmã ꝓdu¬
cant᷑ ubia pte inc̃ dusione subiungit᷑ : Sic̃ tͥ in monte monstra¬
tũ ẽ . Nãcuncta q̃ no b̵mistice in altaris & tab̵ naculitotius õstruc¬
& ꝑ enniobseruatione cernebat : Neq enĩ dubitandũ ẽ eũ potu¬

Expanded text:
es fidelium sancti praedicatores, et in prosperis, et in adversis inconcussam tenere virtutum constantiam docent; ne aut haec blandiendo extollant, aut illa terrendo conturbent. Non solidum sed inane et concavum intrinsecus facies illud. Idcirco altare non solidum sed inane et concavum fieri praeceptum est, ut copiosum haberet locum, ubi vel ignem sacrosanctum, et ligna ad ignem vel holocausta quae igni erant consumenda reciperet, in cujus exemplum et tu si vis esse altare Dei, exinani teipsum, et vacua ab omni cne rerum mundanarum, quatenus in te ligna verborum coelestium et hostiae virtutum locum possint habere sufficientem. Capiasque flammam sancti Spiritus, qua eadem hostiae Domino consecrentur, et ad finem perfectionis firmum producantur. Ubi apte in conclusione subjungitur: Sicut tibi in monte monstratum est. Nam cuncta quae nobis mystice in altaris et tabernaculi totius construcet perenni observatione cernebat. Neque enim dubitandum est, eum potu
Abbreviated transcription (Latin):
offerre & ñ eũ qͥ semel decȩlodatꝰ ẽ uo luer̃ moxigne cȩlesti ꝑemptis:
qr nimirũ quicũq opera caelestia ñ cȩlestis intentione mercedis sed tẽ¬
poralis intuitu fauoris aut commodi faciunt sententia i rȩcȩlestis feri¬
tias bonenre actionis sibim& acceꝰptabiles facerec̃ sueuit : & hȩc
faciens uestiturlineis indum̃tis qͥ aut nos ad operauirtutũ excit&
exempla nob suȩ in carnationis puritatis & mortis ꝓponit : quȩ ꝑ
lignum significari possesȩpius dictũ ÷ : Tollit aũ idẽ sac̃ doscineres
neq iustos dehacuita raptos ultra ꝓuita & nacertares: coronã
iustitiȩ inuita ae ternauib& accipere : Ponens & enimcineres
iuxta altares poliabitur priorib: uestim̃tis : cũ ad huc memoriã
iustis quȩ fecerint bona reducens ñ eis amplius habitum suȩ passi¬
onis imitandum ostendit s induit᷑ alus uestim̃tis : illis uidelic&
dequib: in euangło dic̃ ipse : am̃ dico uob ꝗ p̃cing& se & facriillos dis

Expanded text:
elo datus est voluerunt, mox igne coelesti perempti sunt. Quia nimirum quicunque opera coelestia non coelestis intentione mercedis, sed temporalis intuitu favoris aut commodi faciunt, sententia irae coelestis feritias bonae nostrae actionis sibimet acceptabiles facere, consuevit. Et haec faciens vestitur lineis indumentis, quia ut nos ad opera virtutum excitet, exempla nobis suae incarnationis, puritatis et mortis proponit: quae per lignum significari posse saepius dictum est. Tollit autem idem sacerdos cineres neque justos de hac vita raptos ultra pro vita aeterna certare, sed coronam justitiae in vita aeterna jubet accipere. Ponens etenim cineres juxta altare, spoliabitur prioribus vestimentis, cum ad memoriam justis, quae fecerunt bona, reducens, non eis amplius habitum suae passionis imitandum ostendit; sed induitur aliis vestimentis, illis videlicet de quibus in Evangelio dicit ipse: Amen dico vobi
Abbreviated transcription (Latin):
a spãli cunctis hostium in sidiis in uiolabilis pst
immo ipsa cunctis impugnantib forcior efficus
recteꝑ hꝰ uirtus ual& ꝑ seuerantiȩ designari: Siquet
mou& iuxta litteram quomodo ligna altaris tins
uicino in conbusta ꝑ manere potuerint: accipude
ur mirũ h descũ ario & interiorib: tẽpli ⁊ altaris thimiamatis
indert cũ &iã amiton ligni genꝰ ẽ : uł lim habens insesimilitu¬
benquanto plus arserit tanto mundius inueniat᷑: Facies qͥq
Vsultaris diuersa uł diuersas fideliũ ꝑsonas ułcerte multi¬
firus ipsoractiones siue cogitationes in famulatũ sui con¬
dtris dispositas acciperedebemꝰ: & qͥdem pͥmoleb& as
iiscapiendos cineres. facere p̃cipit᷑ : Cinis aũ hostiarũ
dͥimnagno misterio debeat accipitestat᷑ cini sutulerufe
spsus quetiã a pło teste inqͥnatos scĩ ficabat ademun¬
lanẽ carnis. in qͦ ipse p̃figuratũ intellegit sacram̃tũ
isignat : Cinis autẽ cremate q̃ nos in ꝑpetuũ purif¬

Expanded text:
ali cunctis hostium insidiis inviolabilis persistit, imo ipsa cunctis se impugnantibus fortior efficitur. recte per hoc virtus valet perseverantiae designari. Si quem vero movet juxta litteram, quomodo ligna altaris tanto igne vicino incombusta permanere potuerint, accipiat ec mirum hoc sanctuario et interioribus templi, et altari thymiamatis credere, cum etiam amianton ligni genus est, vel ligni habens in se similitudinem, quanto plus arserit, tanto mundius inveniatur. Faciesque Vasa altaris diversa, vel diversas fidelium personas, vel certe multifarias ipsorum actiones, sive cogitationes in famulatum sui conditoris dispositas, accipere debemus. Et quidem primo lebetas ad suscipiendos cineres facere praecipitur. Cinis autem hostiarum, quod in magno mysterio debeat accipi, testatur cinis vitulae rufae aspersus, qui etiam Apostolo teste inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis. In quo ipse praefiguratum intelligit sacramentum designat cinis cremata, quae nos in perpetuum purif
Abbreviated transcription (Latin):
ris suis habebt̃ argentea : Constatnumertente nariũ
qͥinc̃putodigitaꝵ deleuatrans fert᷑ indextera : ñ nũꝗ in scrip¬
turis uitȩ cȩlestis habere figuram: quȩ sic̃ dextraleuȩ
indiuinis litteris mysteriũ repperit᷑ : Aedificationẽ arcae.
noe centesimo annocõpleuit : qr scam̃ eccłam quã in hac inte¬
rim uita edificat dñs infutura ꝑficit: Abrabecentenario

Expanded text:
entenarium, qui in computo digitorum de laeva transfertur in dexteram, nonnunquam in Scripturis vitae coelestis habere figuram, quae sicut dextera laevae, in divinis litteris mysterium reperitur. Aedificationem arcae Noe centesimo anno complevit; quia sanctam Ecclesiam, quam in hac interim vita aedificat Dominus, in futura perficit. Abrahae centenario
Abbreviated transcription (Latin):
Latitudo atrii q̃ ad occasũ respicit solis ubit̃ minato
labore diurno noctis sopora gr̃a succedit : meritimt
signif̃ illud qͥo cessante pꝰmortẽ uita actuali qͥesela¬
rũ & mertes at̃na sequit᷑ : Deniq illiqͥ in uinea simus
relaboris qr nimirũ singuli quiq iustoꝵ cũ ad hũ fuio¬

Expanded text:
Latitudo atrii, quae ad occasum respicit solis, ubi terminato labore diurno noctis sopor, et gratia succedit, merito tempus significat illud, quando cessante post mortem vita actuali, quies electorum et merces aeterna sequitur. Denique illi qui in vinea summi ui percepere laboris; quia nimirum singuli quique justorum cum ad huju
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ pignẽsc̃ sp̃s oblati: ipseiambon a opera finire ⁊
manfestius fiat : uid e amꝰ quid detinerib: holo caus
nossesdicat: Haec ÷ inquit lex holo causti: Cremabit᷑
ut intota nocte usq mane ignis ex eodẽ altarierio :¬
stetur sacerdos tonica & feminalib: linei stollens

Expanded text:
i Spiritus oblati, ipsa jam bona opera finire, emanifestius fiat, videamus quid de cineribus holocausti Moyses dicat: Haec est, inquit, lex holocausti: cremabitur in altari tota nocte usque mane. Ignis ex eodem altari erit. Vestietur sacerdos tunica et f
Abbreviated transcription (Latin):
pecies aut̃ dicitur quidem & deunicui q. forma secun¬
dũ quã dictũ ẽ priami quidem species dignaim periq dr
alies pecies & eaqͥẽ sub ad signato genore. secunduquasole¬
mus dicere homine quidemspeciẽ animalis cusitgen
animab albu color isspeciem triangulũ uero figurȩ
speciẽ quod etia sigen: assignantes specieimeminim
dicentes qđ deplurib & a isserentib: specie in eo quo

Expanded text:
pecies autem dicitur quidem et de uniuscuiusque forma secundum quam dictum est «primum quidem species digna imperio». autem species et ea quae est sub adsignato genere, secundum quam solemus dicere hominem quidem speciem animalis cum sit genus animal, album autem coloris speciem, triangulum vero figurae speciem. Quod si etiam genus adsignantes speciei meminimus dicentes quod de pluribus et differentibus specie in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
sex modis intellegitur. Primonegotiationis locus ut forum
flaminiũ forũ iulium ab eorũ nominibus quiea fora cons¬
tituendacu rerunt. quod &iã locis priuatis & inuiis & a¬
gris fieri sol&. Alio in quoiudicia fieri cũ p̃polo agi contep¬
tiones haberisolent. Tertio cum his qui pro uintiae p̃ est
forum a geredr̃ cumciuitatẽ uocat & de controuersus eorũ
cognoscit. Quarto cumid forum anti qui appellabant
quod nunc uestibulum sepulchri dicari sol&. Quinto locus
in naui sedcũ masđi gnr̃s est & plurale. Sex tofori signi¬
ficant & ariensia spectacula ex quibus &iã maiores fo¬
id est ostiola dicuntur. QVΙRΙΤIS romanus acurib:¬

Expanded text:
sex modis intellegitur. Primo negotiationis locus, ut forum Flaminium, forum Iulium, ab eorum nominibus, qui ea fora constituenda curarunt; quod etiam locis privatis et in viis et agris fieri solet. Alio, in quo iudicia fieri, cum populo agi, contiones haberi solent. Tertio, cum is, qui provinciae praeest, forum agere dicitur, cum civitates vocat et de controversiis eorum cognoscit. Quarto, cum id forum antiqui appellabant, quod nunc vestibulum sepulchri dicari solet. Quinto, locus in navi, sed tum masculini generis est et plurale est. Sexto fori significant et Circensia spectacula, ex quibus etiam minores foid est ostiola, dicuntur. Fons a
Abbreviated transcription (Latin):
NVΝΙCΙPIVΑ idgenus hominũ dr̃ quicũ romã
uenissent neq ciues romanies sent participes tam̃ fuert̃
omniũ rerum ad munus fun gendũ idẽ aliquod cũq
st̃ quã de suffragio ferendo aut magistratus capiendo
lcut fuer̃ fundani. formiani. cumani. Acerani. La¬
num. Tusculani qui post aliquodannos. cues roma¬
neffectisunt. Alio modo cũid genus hominum diffi
nt̃ quo rũ ciuita s uni uersa ciuitatẽ romanã uenit ut ari¬
in. cerites. a nagiini. Tertio cumid genus hominũ
efsint qui ad ciuitatẽ romanã i tauenerunt uti munici¬
aessent suacuiusq ciuitatis & colomae. Vt trburtes
enestini pis ancurbinatos nolapii hononienses placentiu
pesimi sutrin lucrenses. Municipes uero erant ipsi¬

Expanded text:
nicipium id genus hominum dicitur, qui cum Romam venissent, neque cives Romani essent, participes tamen fuerunt omnium rerum ad munus fungendum una cum erquam de suffragio ferendo, aut magistratu capiendo; sicut fuerunt Fundani, Formiani, Cumani, Acerrani, Lanuvini, Tusculani, qui post aliquot annos cives Romani effecti sunt. Alio modo, cum id genus honit, ut Aricini, Caerites, Anagnini. Tertio, cum id genus hominum definitur, qui ad civitatem Romanam ita venerunt, uti municipia essent sua cuiusque civitatis et coloniae, ut Tiburtes, Praenestini, Pisani, Urbinates, Nolani, Bononienses, Placentini, Nepesini, Sutrini, Lucrenses. Mater Matuta, manis
Abbreviated transcription (Latin):
qui in municipio libernatus est. Item quiex alio genere homi¬
num munȩ refunctus est. Itemqui in municipio a seruitute
seliberauit amunicipe. Item municpeserant quiex aliis ci¬
uitatibus romamuenissent quibus n licebat magis tratum
capere sed tantum muneris partem. Vt fuer̃ cumani A¬
cerani. A tellani qui& ciues romanierant. & in legione
merebantur sed dignitates noncapiebant.

Expanded text:
qui in municipio liber natus est. Item, qui ex alio genere hominum munus functus est. Item, qui in municipio a servitute se liberavit a municipe. Item municipes erant, qui ex aliis civitatibus Romam venissent, quibus non licebat magistratum capere, sed tantum muneris partem, ut fuerunt Romani, Acerrani, Atellani, qui et cives Romani erant, et in legione merebant, sed dignitates non capiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
genus hominũdicitur quicum romã uenissent ne qutus
ro manies sent participes tamen fuerunt ad munus fun¬
gendum unacũromapis auibus p̃terquã desuffragiose¬
rendo autmagistratus capiendo sicut fuert̃ fundinform¬
apii cumani a cerrapui. lapucini Tusculani quipost ali¬
quod annos ciues romani effecti sunt. Alio modo cumd
uenitut aricini cerites a nagnini. Tertio cumid genus
hominum diffinitur qui adeuitatẽ romanã itauenennt
uti municipia essent suaecuius queciuitatis & coloniae
ut tyburtes p̃nestini pissani. Vrbinates nolam bononi¬
enses. placentini ne pessini utrini lucrenses sicpaudus¬

Expanded text:
genus hominum dicitur, qui cum Romam venissent, neque cives Romani essent, participes tamen fuerunt omnium rerum ad munus fungendum una cum Romanis civibus, praeterquam de suffragio ferendo, aut magistratu capiendo; sicut fuerunt Fundani, Formiani, Cumani, Acerrani, Lanuvini, Tusculani, qui post aliquot annos cives Romani effecti sunt. Alio modo, cum tatem Romanam venit, ut Aricini, Caerites, Anagnini. Tertio, cum id genus hominum definitur, qui ad civitatem Romanam ita venerunt, uti municipia essent sua cuiusque civitatis et coloniae, ut Tiburtes, Praenestini, Pisani, Vrbinates, Nolani, Bononienses, Placentini, Nepesini, Sutrini, Lucrenses. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ceat & bellũ qđ res bella non s & foederis nomen
qđ resfoeda ñsic Qđsia feditate porcidictũ c̃ut
ñ nulliuolunt redit origo adillã uicinitatẽ cũ¬
id qđ fit ab eo ꝑ qđ sit nominat᷑ Nã ista omnino uici¬
nitas latepatet. & ꝑmultas partes secat᷑ aut per
efficientiã ut hoc ipsu a seditate porciꝑque foe¬
dus effici t᷑ aut peffectũ ut puteus qđ eius aeffectũ
potatio e credit̃ dict. Aut ꝑid quo c̃tinet ut urbẽ
aborbeappellatã uolunt qđ auspicato loc aratro
ut siquis horreũ mutata lutera affirmet abor
deo nominatũ. aut ꝑꝓ abusionẽ ut cũ or reudi
cimꝰ & ibi triticucditꝰ uł a parte cotuut mucro¬
nis nomine q̃ sũma parsgladiiẽ gladiũ uocamꝰ uł
a toto pars ut capillos quasi capitis pilos. Quidul¬
trapuear : quicquid aliuo adnumerari potest
c̃trario contineriui debis origine uerbi quam
ꝑsequi ñ qui demultra sonisimilitudinepossum

Expanded text:
ceat; et bellum, quod res bella non sit; et foederis nomen, ceat; et bellum, quod res bella non sit; et foederis nomen, quod res foeda non sit: quod si a foeditate porci dictum est, ut nonnnulliid quod fit ab eo per quod fit nominatur. Nam ista omnino vicinitas late patet et per multas partes secatur: aut per efficientiam, ut hoc ipsum a foeditate porci, per quem foedus efficiatur—aut per effecta, ut 'puteus', quod eius effectum potatio est, creditur dictus; aut per id quod continet, ut urbem, ab orbe appellatam volunt, quod auspicato loco circumcontinetur, ut si quis horreum mutata d littera affirmet abdeo' nominatum—aut per abusionem, ut cum 'horreum' dicimus et ubi triticum conditur—vel a parte totum, ut 'mucronis' nomine, quae summa pars gladii est, gladium vocamus—vel a toto pars, ut 'capillus' quasi 'capitis pilus'. Quid ultra provehar? Quidquid aliud adnumerari potest,contrario contineri videbis originem verbi. Quam persequi non quidem ultra soni similitudinem possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
liss uicinȩ. Quid enisimile hab& significatio pariu &m
nuti cũ possit parueẽ . qđ non modonihil minutũ sit s
aliquid etiã creuerit : Dicim tam ꝓpt̃ quandã uicinita¬
tẽ minutũ ꝓparuo. Sedhec ab usio uocabuli. inpotesta
tẽ loquentis : hab& enĩ paruũ ut minutũ ñdicat᷑ . Illuo
magis ꝑtin& adid qđ nunc uolum: ostendere. qđ cũ
piscinadicit᷑ inbalneis inquapis ciũ nihilsit. nihilq:
piscib: simile habeat uidetur tam̃ apiseib: dicta ꝓpt̃
aquã ubi piscib uita ẽ. Itauocabulũ ñtrans latusi¬
militudine sed quada uicinitate usurpatue qđ siqͥs
dicat homines piscib: similes natando fieri & inde
piscinȩ nom̃ eenatũ stultũ ẽ repugnare: cuabre
neutrũ aborreat. &utrũq: lateat. Illud ta m̃bene
accidit qđ hoc uno exemplo diuidicareiãpossum:
qđ ista origo uerbi q̃ deuiciniate arripit᷑ abea
q̃ dissimilitudine ducit᷑ hinc facta ꝓgressio usq:
ad contrariũ Nalucus eo dictꝰ putat᷑ qđ mininelu¬

Expanded text:
i vicinae. Quid enim simile habet significatio 'parvi' et 'minuti', cum possit parvum esse, quod nom modo nihil minutum sit sed aliquid etiam creverit? Dicimus tamen propter quandam vicinitatem 'minutum' pro 'parvo'. Sed haec abusist: habet enim parvum, ut minutum non dicatur. Illud magis pertinet ad id quod volumus ostendere, quod cum piscina dicitur in balneis, in qua piscium nihil sit, nihilque piscibus simile habeat, videtur tamen a piscibus dicta propter aquam, ubi piscibus vita est. Ita vocabulum non translatum similitudine, sed quadam vicinitate usurpatum est. Quod si quis dicat homines piscibus similes natando fieri, et inde piscinae nomen esse natum; stultum est hoc refutare, cum ab re neutrum abhorreat, et utrumque lateat. Illud tamen bene accidit, quod uno exemplo dilucidare jam possumus, quid distet origo verbi, quae de vicinitate arripitur, ab ea quae similitudine ducitur. Hinc facta est progressio usque ad contrarium. Nam lucus dictus putatur, quod minime lu
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ad p̃ henderit celerit̃ ad plures transit : Gignitur autẽ excor¬
rupta erit & inuiscerib: pen& rando iungitur. Hoc & siplerũq ꝑ
aerias potestates fiat: Tamensi ne arbitrio omni potentisđiomni¬
nonon fit : Dicta autẽ pestu lancia qs̃ postulancia quo duelũ intendi¬
a centinendo qr quemtetigerit pollu& ipsa & inguina ab inguinũ
per cis sione lademne lues alibe & lutiuo uta qo¬

Expanded text:
unum adprehenderit, celeriter ad plures transit. Gignitur enim ex corunum adprehenderit, celeriter ad plures transit. Gignitur enim ex corrupto aere, et in visceribus penetrando innititur. Hoc etsi plerumque per aerias potestates fiat, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fit. Dicta autem pestilentia, quasi pastulentia, quod veluti incendia contingendo, quia quemquem tetigerit, polluit. Ipsa et inguina ab inguinum percussione. Eadem et lues a labe et luctu vocata, q
Abbreviated transcription (Latin):
uocant : Spasmus latine contractio subita partium aut neruoꝵ
cum dolore uehementi quam pissionem a corde nominatum dixer̃ q
in nobis principatumuigoris hab& fit autem duob modis aut ex reple¬
tione aut ex in anitione : Titanus maior ẽ contractioneruoruma
ceruice addorsum Telum lateris. Dolor ẽ dictumaũ taam edicis quod
dolore corpus trans uerbert quasi gladius yleos dolor intestinar
Vnde & in aliadicta sunt. Grecien imibos obuoluere dr̃ qđ sein testine
p̃dolore in uoluant hii & turminos dicuntur ab in testinarum torm̃
dicunt unde & latimi hunc morbu mobaq̃ m&u. limfaticũ uocant : Fit iũ
aut ex canis rapidi morsu aut exhȩris spuma in terra ꝓiecta quam
si homo uelbestia tetigerit aut dementia repletitur aut in rabiem
uertitur : Carbunculus dictus quod mortusuo rubens sit ut ignis pos¬
tea niger ut carbor &tinctus : Pestilencia ẽ contagium quoddum

Expanded text:
vocant. Spasmus Latine contractio subita partium aut nervorum vocant. Spasmus Latine contractio subita partium aut nervorum cum dolore vehementi. Quam passionem a corde nominatam dixerunt, qui in nobis principatum vigoris habet. Fit autem duobus modis, aut ex repletione, aut ex inanitione. Tetanus maior est contractio nervorum a cervice ad dorsum. Telum lateris dolor est. Dictum autem ita a medicis, quod dolore corpus transverberet, quasi gladius. Ileos dolor intestinarum: Unde et illa dicta sunt. Graece enim †ilios† obvolvere dicitur, quod se intestinae prae dolore involvant. Hi et turminosi dicuntur, ab intestinarum tormendicunt, unde et Latini hunc morbum ab aquae metu lymphaticum vocant. Fit autem aut ex canis rabidi morsu, aut ex aeris spuma in terra proiecta, quam si homo vel bestia tetigerit, aut dementia repletur aut in rabiem vertitur. Carbunculus dictus, quod in ortu suo rubens sit, ut ignis, postea niger, ut carbo extinctus. Pestilentia est contagium, quod dum
Abbreviated transcription (Latin):
idras a feruore dicta e enim ad habundantia caloris: E renesis appel
infrendant : Nam frendert ẽdentes concutere ẽ aũ ꝑturba uocum
exagitatione & demencia excolericaui efferta: Cardu a cordeuo¬
abilum sumpsit dumex aliquo timore aut dolore efficitur: Cor
enimgr̃ cardian uocant : est enim cordis passio cum formidabil
m&u: Liturgia a somno uocata ẽ enimobp̃ẽsio ce lebricum abliui¬
one al somno iugiuelutistertentes : Simancis a continentia sp̃s &
p̃focatione dicta grecienim simancis contineredicunt quienim
hocuitiolaborant dolore faucium prefocantur : Eleumonẽ feruo
stomachi cum extensione atq do lore quecum coeperit firi & febris :̃¬
enim sentitur & in deno men accepit : ꝓleu resi sẽ dolor lit teris
acitus cum febre & sputo sanguinolento: latus enimgrete pleura dr̃
uicium cumdolore ueħementi & sus pirio: Gretienim pulmonem
fleumonuocant unde & egritudo dictaẽ A po plexia ẽ subita
effusio sanguinis quasuffocati intereunt : Dic taaũ apoplexia

Expanded text:
is a fervore dicta est, est enim abundantia caloris. 3. Phrenesis appellinfrendant, nam frendere est dentes concutere. Est autem perturbatio cum exagitatione et dementia ex cholerica vi effecta. 4. Cardiace vocabulum enim Graeci καρδίαν vocant. Est enim cordis passio cum formidabili metu. Lethargia a somno vocata. Est enim oppressio cerebri cum oblivione et somno iugi, veluti stertentis. Synanchis a continentia spiritus et praefocatione dicta. Graeci enim συνάγχειν continere dicunt. Qui enim hoc vitio laborant, dolore faucium praefocantur. Fleumon est fervor stomachi cum extensione atque dolore enim sentitur et inde nomen accepit. Pleurisis est dolor lateris acutus cum febre et sputo sanguinolento. Latus enim Graece πλευρὰ divitium cum dolore vehementi et suspirio. Graeci enim pulmonem πλεύμονα vocant, unde et aegritudo dicta est. Apoplexia est subita effusio sanguinis, qua suffocati intereunt. Dicta autem apoplexia
Abbreviated transcription (Latin):
calidum uł humidosiccum sicut & in homine suꝑbia sanariñ
potest nisi humilitate san&ur ex similib: uero sic̃ ligam̃¬
tum uł rotundo uulneri rotundum uł ob longo ob longũ¬

Expanded text:
calido, vel humido siccum; sicut et in homine superbia sanari non calido, vel humido siccum; sicut et in homine superbia sanari non potest, nisi humilitate sanetur. Ex similibus vero, sicut ligamentum vulneri rotundo rotundum, vel oblongo oblongu
Abbreviated transcription (Latin):
ex ediȩ languenti aliquid medicinale mandas se. & paulus apłs
timot heo modicum uinum ꝓdessed ix̃ : Curatio aut̃ morborũ
tribus generibus constat : farmatia quam latini medicami¬
na uocant : Cirurgia quã lat̃ nuum operatione appellant :
Manus enimaput grecos cirosuocatur : Di& a quemlatini
regulam nuncupant ẽ enimobseruatio legis & uitȩ : S autẽ
omnicurationis pecies tres : Primũ genus dicticũ scđm for¬
ma ceuticum tercium cirurgicum : Di& a ẽ obseruatio legis
acuite : Formacia ẽ medio am̃ torũ curatio: Cirurgia : fer¬
ramentorum incisio : Namferro exciduntur qui medicamento¬
rum non senserint medicinã : Antiquior autẽ medicina : herb̵
tantum & sucis erat talis enimmedendiusus coepit : Deinde
ferro & ceteris medi camentis. Omnis autẽ turatio aut ex con¬
trariis aut ex similib: adhib& : ex contrariis : ut frigidũ

Expanded text:
Ezechiae languenti aliquid medicinale mandasse, et Paulus apostolus Ezechiae languenti aliquid medicinale mandasse, et Paulus apostolus Timotheo modicum vinum prode esse dixit. Curatio autem morborum tribus generibus constat: Pharmacia, quam Latini medicamina vocant: Chirurgia, quam Latini manuum operationem appellant; manus enim apud Graecos χείρ vocatur: Diaeta, quam Latini regulam nuncupant; est enim observatio legis et vitae. Sunt autem omni curationi species tres: primum genus diaeticum, secundum pharmaceuticum, tertium chirurgicum. Diaeta est observatio legis et vitae. Pharmacia est medicamentorum curatio. Chirurgia ferramentorum incisio; nam ferro exciduntur quae medicamentorum non senserint medicinam. Antiquior autem medicina herbis tantum et sucis erat. Talis enim medendi usus coepit, deinde ferro et ceteris medicamentis. Omnis autem curatio aut ex contrariis aut ex similibus adhibetur. Ex contrariis, ut frigidum
Abbreviated transcription (Latin):
inde mortẽ quẽ lib& tardius ad futurã : Ordeolus ẽ paruissi ma
hac purulenta collectio in capillis palpebrium constituta in me¬
diolata & exutro q conducta ordei granũ similans unde & nom̃
accepit : Furunculus ÷ tumor in acuitum surgens dictus quod fer
guore oscitancium frenus cuulcera circaituoris similiahis q̃
fiunt uimentis as peritate frenorum ulcus putrido ipsa uulnus
nenascitur. excitato enim calore uulneris sanguis in saniem
uertitur: Nam sanies non fit in quocumq loconisi ubi sanguis
aduenerit quia omne quod putres nisi calidum & humidũ fu¬
erit Quod ẽ sanguis putre fierinon potest : Sanies aũ &
tabes sibi differ̃. fluere enim sani ȩ uiuorũ ẽ Tabemortuoꝵ
Cica trix ẽ obiectio uulneris naturalem colorẽ partib: seruans
dicta qđ abducat uulneratq obcecat:¬
Medicine curatio spernenda non ẽ meminimus enim& esaiã

Expanded text:
inde mortem, quamlibet tardius, adfuturam. Furunculus est tumor in inde mortem, quamlibet tardius, adfuturam. Furunculus est tumor in et purulenta collectio in capillis palpebrarum constituta, in medio lata, et ex utroque conducta, hordei granum similans; unde et nomen accepit. guore oscitantium. Frenusculi ulcera circa rictum oris, similia his quae fiunt iumentis asperitate frenorum. Ulcus putredo ipsa; vulnus, ne nascitur. Excitato enim calore vulneris sanguis in saniem vertitur. Nam sanies non fit in quocumque loco, nisi ubi sanguis advenerit; quia omne, quod putrescit, nisi calidum et humidum fuerit, quod est sanguis, putrefieri non potest. Sanies autem et tabes sibi differunt. Fluere enim sanie vivorum est, tabe mortuorum. Cicatrix est obductio vulneris, naturalem colorem partibus servans: dicta quod obducat vulnera atque obcaecatMedicinae curatio spernenda non est. Meminimus enim et Esaiam
Abbreviated transcription (Latin):
aradotũ serpentinũ quo uenena pollunt᷑ it pestis pestoodlã
sumpsit in quo conficitur sicut diacodion qua ex codiaidẽ
pauere fit sicut dias permaton quia ex seminib conpont:
Flectuariũ uocatũ eo quod molle sorbeatur: Trousces litas
Colliria latinũ sonat qđ uitio oculorũ de tergam eptru¬
eo quod suꝑponat᷑ aluis adiutorib p̃cedentib Catiplisma tq
inductio sola sit : In plaustrũ eo ꝗ inducat᷑: Maligna ꝓsnẽ
igne maceretur & c̃p̃hendatur : Enema greco latine
relaxatio dr̃ : Pes sariadicta : quod intus iniciantr
M edicina uimentorum cironquidã genus inuenit :I nde piugit᷑
mediciuocant quibus credo ex iudicio infirmitatis hocnm̃
in positum ẽ : Quod qua si uidicent hominẽ & sententiasiu
ut puniant ut liberent : A formis ẽ. sermobrets integrim¬
sensumpropositerei scribens : Pronostica : p̃iusio egritudim̃
uoca ta ap̃noscendo : O port& enimmedicum : & p̃terita agnosie¬
re & p̃sentiascire & futura p̃uidere : Dinamedia : poresas

Expanded text:
antidotum serpentinum quo venena pelluntur, ut pestis peste solvasumpsit, ex quo conficitur; sicut diacodion, quest ex papavere fit, sicut dyaspermaton, quia ex seminibus componitur. Electuarium vocatum est eo quod melle sorbeatur. Trociscus dictuundum dicitur. Colliria latinum sonat, quod vitium oculorum deterganteo quod superponatur aliis adiutoriis praecedentibus. Cataplasma, eo quod inductio sola sit. Inplastrum, eo quod inducatur. Malagma, quod sine igne maceretur et conprehendatur. Enema Graece, Latine relaxatio dicitur. Pessaria dicta quod intus iniciantur. Medicinam jumentorum Chiron quidam Graecus invenit; inde pingitur medici vocant, quibus, credo, ex judicio infirmitatis illud nomen impositum est, quod quasi judicent hominem, et sententia sua, aut puniant, aut liberent sensum propositae rei scribens. Prognostica praevisio aegritudinum, vocata a praenoscendo. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. Dinamidia, potestas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mndias scireiub& ut intellegere uł ex ponere possit
quilegit Similit̃ &r& horicã ut ueracius argum̃tis ualeat defini¬
requitractat. Nec ñ & dialecticã ꝓpt̃ infirmitatũ causasratione
adhabita p̃scrutantes atq cirantes. Sic & arhit m&icã ꝓpt̃ nume¬
roꝵ in accessi onib: & perio dis dier ñ alit̃ & geom& ricã ꝓpt̃ quali¬
tates regionũ & locoꝵ sitꝰ in qͥb doceat quid quisq obseruare debeat
Porromusica in cognita illiñ erit. Nã multa s̃ qͥ in egris hominib:
ꝑ hanc disciplinã facta legunt᷑ : Sic̃ dedđ legit᷑ qͥ abspũ in mun¬
do saulẽ arte modulationis eripuit. Asdepiades quoq medicꝰ

Expanded text:
 medicus scire debet, ut intellegere vel exponere possit quae legit. Similiter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infirmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic et Aritrum in accessionibus et periodis dierum. Non aliter et Geometriam propter qualitates regionum et locorum situs, in quibus doceat quid quisque observare oporteat. Porro Musica incognita illi non erit, nam multa sunt quae in aegris hominibus per hanc disciplinam facta leguntur; sicut de David legitur, qui ab spiritu inmundo Saulem arte modulationis
Abbreviated transcription (Latin):
Postremo& astro nomiã notã habeb ꝑquã c̃tẽpl&c rationẽ as¬
troꝵ & mutationes tempoꝵ. Nã sic̃ ait quidã medicoꝵ cũ p¬
soꝵ qualitatib: & nr̃a corpora cõmutantur . hinc ẽ qđ me¬
dicinã scđa philos ophia dr̃ : Utraq enim disciplina totũ
hominẽ sibiuindicat. Nã sic̃ ꝑillã anima ita ꝑhanc corpus
curatur

Expanded text:
em astrorum et mutationem temporum. Nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. Hinc est quod Medicina secunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum hominem sibi vindicat. Nam sicut per illam anima, ita per hanc corpus curatur
Abbreviated transcription (Latin):
utrasque partes pectoris superiorestenet : Quo operiens
cor excapitibus fibrarum suarũ. leuiter subucentib utrasq
latur postumẽ inutrasque pastes pocondriarum Idẽ inne¬
dio uta rumque partium mollium costa rum uenticulã uero

Expanded text:
trasque partes pectoris superiores tenet, cooperiens cor ex capitibus fibrarum suarum leuiter subiacentibus utrisque latur, positus est inter utrasque partes ypocondriarum, id est in medio utrarumque partium mollium costarum et inter
Abbreviated transcription (Latin):
usfirpinsitur & eius nomine ita appellata. Pllũ aũ ẽ unde
mudt quicqui dinpila mittit᷑ : Mor tariũ qđ ibi iam semina
idurt̃ redacta & mortua amdiantur : Citicula ẽ inqua
imduta colliria resoluunt᷑ erit enim lenis : Namaspera
n orabile : Namtimo dr̃ flos quiodorẽ refert: de quo uir
lis redolentq timo : Incensũ dictũ quia consumit᷑ dũ offer
Intraidos formule incensi in longitudinẽ porrecte
qunt ex quattuor pigmentis quattuor enimgrece t̃rafor

Expanded text:
us far pinsitur, et ex eius nomine ita appellata. Pilum autem est unde contunditur quidquid in pila mittitur. Mortarium, quod ibi iam semina in pulverem redacta et mortua condiantur. Coticula est in qua circunducta collyria resolvuntur. Erit enim lenis. Nam aspera odorabile. Nam thymum dicitur flos qui odorem refert. De quo Ver Redolentque thymo. Incensum dictum quia igne consumitur, dum offertur. Tetraidos formulae incensi in longitudinem porrectae, quae fiunt ex quattuor pigmentis. Quattuor enim Graece τέτταρ
Abbreviated transcription (Latin):
undeo confectũ alia rꝰ specierꝰ cõmixtione aug&᷑ : od oris
en÷ locis : ut telinũ cũ ulius ces armeminit dicens corpꝰq
durtate li no ungimꝰ. Hoc conficiebat᷑ in insula teloquiẽ un a
done odorẽ creas se : Vnde munc optima unguenta a maricina
qua obtinentib: aliis qui ad miscentur incertũodorẽ

Expanded text:
ex communi oleo confectum aliarum specierum conmixtione augetur, odoris am dicuntur a locis, ut telinum, cuius Iulius Caesar meminit, dicens: Corpusque suavi telino unguimus. Hoc conficiebatur in insula Telo, quae est mixtione odorem creasse. Unde nunc optima unguenta amaracinaquia obtinentibus aliis, quae admiscentur, incertum odorem
Abbreviated transcription (Latin):
tis nobis conueniens. ẽ dicere animal: quale autẽ
animal in qui siti qm̃ rationale & mortale .ẽ con¬
uenienter ad signauimus: Rebus enim exmateria
et forma constantibus uel ad similitudinem ꝓpositiao
materiȩ speceiqͣ constitutionẽ habentibus quẽ ad mo

Expanded text:
tis nobis conveniens est dicere “animal”; quale autem animal inquisiti, quoniam rationale et mortale est convenienter adsignabimus. Rebus enim ex materia et forma constantibus vel ad similitudinem proportionem materiae specieique constitutionem habentibus quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
uathematica si ne motu in abstracta haecenĩ formas
corporũ speculatur sine materia acꝑ hocsinemotu. quȩ
formȩ cũ inmateria sint abhisseparari nom possunt. Theo logia
sine motu abstracta atqseparabilis. Nãdĩ substantia & materia
& motucar&. innatura libus igitur rationabilit̃. inmathema¬
titis disciplinalit̃ indiuinis intellectualit̃ uersario portebit
Neq: diducia dimaginationes sed potius ipsã in spicere formã.
quȩ uere forma neq imago est . & qua e eẽ ipsũ est & epequaẽẽ est
omnenãq eẽ exforma est. Statua en ĩ non secundũ aes quod
estmateria sed secundũ formã qua in eo insignata est effigies
anima lisdicit᷑ Ipsũq aes non secundũ t̃rã quodesteius materia

Expanded text:
Mathematica, sine motu, inabstracta: haec enim formas Mathematica, sine motu, inabstracta: haec enim formas corporum speculatur sine materia, ac per hoc sine motu; quae formae, cum in materia sint, ab ea separari non possunt. Theologica, sine motu, abstracta atque separabilis: nam Dei substantia, et materia et motu caret. In naturalibus igitur rationaliter, in mathematicis disciplinaliter, in divinis intellectualiter versari oportebit, neque diduci ad imaginatquae uere forma neque imago est et quae esse ipsum est et ex qua esse est. Omne namque esse ex forma est. Statua enim non secundum aes quod est materia, sed secundum formam qua in eo insignita est effigies animalis dicitur, ipsumque aes non secundum terram quod est eius materia
Abbreviated transcription (Latin):
ro quiaunus est numero. quarediuersũ &iã uł genere
ł specie ułnumerodictur sed numero difforentiã acci¬
dentiũ uari&as facit Nãtres homines negenere
neq specie sed siuis accidentibus distant: Nãuelsi animo
cunta abhis accidentia separemus tamen locus cunctis di¬
uersus est quẽ unũ fingere nullomodo possumus duo
enicorpora unũ locũ non obtinebunt quiest accidens
atqideo sunt numero plures: quonia accidentib plures
legiatq cap potest dispiciamus Nãsicut optime dictũ
uidetur eruditi est hominis unũ quodq ut ipsũ est . Ita
deco fidẽ capere temptare Nãcũ tressint speculatiue
partes naturalis in motu in abstracta aurne & aipe ioc
Vẽ IVSTEARIBILS Considerat enim corporũ formas cũma¬
teria quaea corporibus actuse parari nom possunt
quae corpora in motusunt ut cũ terra deorsũ ignis
suriũ feratur hab&q motũ formam atheriȩ conuneta

Expanded text:
ro, quia unus est numero. Quare diuersum etiam uel genere ro, quia unus est numero. Quare diuersum etiam uel genere uel specie uel numero dicitur. Sed numero differentiam accidentium uarietas facit. Nam tres homines neque genere neque specie sed suis acci de litibus distant; nam uel si animo cuncta ab bis accidentia separemus, tamen locus cunctis diuersus est quem unum fingere nullo modo possumus; duo enim corpora unum locum non obtinebunt, qui est accidens. Atqligi atque capi potest dispiciamus: nam, sicut optime dictum videtur, eruditi est hominis unumquodque ut ipsum est, ita de eo fidem capere tentare. Nam cum tres sint speculativae partes, naturalis, in motu, inabstracta, ἀνεπεξαίρετος, id est inseparabilis: considerat enim corporum formas cum materia, quae a corporibus actu separari non possunt, quae corpora in motu sunt, ut cum terra deorsum, ignis sursum fertur, habetque motum forma materiae conjuncta.
Abbreviated transcription (Latin):
religionis intellegat᷑ auctoritas tũ propterea quod eius
cultus ꝑ om̃s paone mundi t̃minos emanauit. catholica
uł uniuersalis uocatur. Cuius haec detrinitatis unita¬
tesententia est. Pat̃ inquiunt dr̃ filius ds̃ sp̃ĩ scs ds̃¬
tionis ratio est indifferentia. Eosonĩ differentia comitat᷑
qui uel augent ułminuunt ut arriani qui gradibus
meritorũ trinitatẽ uariantes distrahunt. atq. in plu¬
ralitatẽ diducunt. Principiũ enimpluralitatis alte¬
ritas est p̃ter alteritatẽ enim necpluralitas quid sit in¬
tellegi potest Triumnãq rerũ uel quod lib& tũ gene¬
re tũ specie tumnumero diuersitas constat. Quotiens
enĩi dẽdicit᷑ totiens diuersũ &iã p̃dicatur. Idem uero
dicit᷑ tribus modis aut genere ut idem homo qđ equus
quia is degenus ut animal. uł specie utide cato quod cice¬
roquia eadẽspecis ut homo. Vł numero ut tullius & cice¬

Expanded text:
religionis intellegatur auctoritas, tum propterea, quod eius religionis intellegatur auctoritas, tum propterea, quod eius cultus per omnes paene mundi terminos emanauit, catholica, uel uniuersalis uocatur. Cuius haec de trinitatis unitate sententia est Pater, inquiunt, deus filius deus spiritus stionis ratio est indifferentia. Eos enim differentia comitatur qui uel augent uel minuunt, ut Arriani qui gradibus meritorum trinitatem uariantes distrahunt atque in pluralitatem diducunt. Principium enim pluralitatis alteritas est; praeter altentatem enim nec pluralitas quid sit intellegi potest. Trium namque rerum uel quotlibet tum genere tum specie tum numero diuersitas constat; quotiens enim idem dicitur, totiens diuersum etiam praedicatum Idem uero dicitur tribus modis: aut genere ut idem homo quod equus, quia his idem genus ut animal; uel specie ut idem Cato quod Cicero, quia, eadem species ut homo; uel numero ut Tullius et Cice
Abbreviated transcription (Latin):
colloquantur. Caxeros uero ita submouimus ut quica¬
pere intellectu nequiuerint. adea&iã legendauidean¬
tur indigni. sedne tantũ a nobis quaeri oport&. quantũ
humane rationis intuitus. ad diuinitatis ual& celsa
conscendere Nãca&eris quoq artibus idẽ quasi quidã
finis est quidã constitutus. quousq potest uiarationis
accedere Neq cium medicinta semꝑ aegris affort
salatõ. sed nulla erit culpamedentis. sinihileorũ quae
fieri oportebat omiserit. Idẽq in c&eris. at quantũ
hac: difficillior qua estio est tam facilior eẽdeb&
adueniã. Vobistam̃ &iã illud inspiciendũ est. anex
bcati augustiniscriptis seminarationũ aliquos in nos
ui mientia fructus extulerint. acdeꝓposita que stione
hinc sumamus in itiũ. Christianȩ religionis reuerentiã
plures usurpant sed ea fides poll& maxime acsolitariȩ
quaecũ propt̃ uniuersaliũ p̃cepta regularũ quib. eiusdẽ

Expanded text:
conloquantur, ceteros uero ita submouimus, ut qui caconloquantur, ceteros uero ita submouimus, ut qui capere intellectu nequiuerint ad ea etiam legenda uideantur indigni. Sane 1 tantum a nobis quaeri oportet quantum humanae rationis intuitus ad diuinitatis ualet celsa conscendere. Nam ceteris quoque artibus idem quasi quidam finis est constitutus, quousque potest uia rationis accedere. Neque enim medicina aegris semper affert salutem; sed nulla erit culpa medentis, si nihil eorum quae fieri oportebat omiserit. Idemque in ceteris. At quantum haec difficilior quaestio est, tam facilior esse debet ad ueniam. Vobis tamen etiam illud inspiciendum est, an ex beati Augustini scriptis semina rationum aliquos in nos uenientia fructus extulerint. Ac de proposita quaestione hinc sumamus initium. Christianae religionis reuerentiam plures usurpant, sed ea fides pollet maxime ac solitarie quae cum propter uniuersalium praecepta regularum, quibus eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
puestigatã diutissime questionẽ quantũ nraementis
igniculũ lux diguina dignata est formatã rationibus
litterisq mandatã offerendã uobis communicandaq
curaui tam uestricupidus iudicii quã nr̃i studiosus
iuenti. Qua inre quid mihisit animi quotiens stilo
cogitata commendo . Tum exipsa materiȩ difficulta¬
te Tum ex eo quodraris id est uobis tantũ conloquor
intellegi potest. Neq enimfamȩ iactatione & in ani¬
bus uulgiclamoribus excitamur. sed siquis est fruc¬
tus exterior. hicnon potest aliãnisimateriae
similẽ speraresententiã. Quocũq: igitur a uobis de¬
iectioculos partim ignauia segnities. partim callidus
liuor occurrit. ut contumeliã uideatur diuinis trac¬
tatibus in rogare. quitalibus hominũ monstris non ag¬
noscendã potius quã proculcanda proiecerit. Id circo
stdũ breuitate contraho & exintimis sumptaphilosophiȩ
disciplinis. nouorũ uerborũ significationibus uelo ut
hec mihitantũ uobisq. siquando ad ea conuertitis oculos

Expanded text:
estigatam diutissime quaestionem, quantum nostrae mentis igniculum lux diuina dignata est, formatam rationibus litterisque mandatam offerendam uobis communicandamque curaui tam uestri cupidus iudicii quam nostri studiosus inuenti. Qua in re quid mihi sit animi quotiens stilo cogitata commendo, tum ex ipsa materiae difficultate tum ex eo quod raris id est uobis tantum conloquor, intellegi potest. Neque enim famae iactatione et inanibus uulgi clamoribus excitamur; sed si quis est fructus exterior, hic non potest aliam nisi materiae similem sperare sententiam. Quocumque igitur a uobis deieci oculos, partim ignaua segnities partim callidus liuor occurrit, ut contumeliam uideatur diuinis tractatibus inrogare qui talibus hominum monstris non agnoscenda haec potius quam proculcanda proiecerit. Idcirco stilum breuitate contrario et ex intimis sumpta philosophiae disciplinis nouorum uerborum significationibus uelo, ut haec mihi tantum uobisque, si quando ad ea conuertitis oculos,
Abbreviated transcription (Latin):
quae infina genera ꝓcreandiuarietate singulis uocibi¬
lis colligauerat. paruum fecis seuisa ẽ. nisi eadem coa¬
ta id ẽ in unũ. singularinuncupatione conduderet.
ideoq: et hominem et feram et equum dixit animal.
dans cunctis nomen quod omnia pos sideret nec minꝰ
ea quaes ine anima s. breui ex inmensa demonstraa¬
one signauit : Namcum sit arbor et nucis et castanes
et glandis uel mali ceteraq id ẽ: explicabilia genen

Expanded text:
quae infinita genera procreandi uarietate singulis uocabulis colligauerat, parum fecisse uisa est nisi eadem coacta in unum singulari nuncupatione concluderet; ideoque et hominem et feram et equum dixit 'animal' dans cunctis nomen quod omnia possideret. Nec minus ea quae sine anima sunt breui ex immensa demonstratione signauit; nam, cum sit arbor et nucis et castaneae et glandis et mali caeteraque inexplicabilia gene
Abbreviated transcription (Latin):
Differt autẽ quod genus quidem
cantinetspecies subłe speties uero continet᷑ et ñ con¬
tnent genera. Inplurib: enimgenus quas speties. ẽ¬
Genera enimp̃iacere oportẽt formataspecifidus
differentus ꝑ ficeres pecies. Vnde et prioras nato¬
raliter generaet simul interimentia. sed quaeñ ñ
simul interiminantur et speuies quidem cum sit ẽ goi
Genus uero cisit non omnnonerit species. & ge̾ne

Expanded text:
DIFFERT AUTEM EO QUOD GENUS QUIDEM CONTINET SPECIES SUB SE, SPECIES VERO CONTINENTUR ET NON CONTINENT GENERA; IN PLURIBgenera enim praeiacere oportet et formata specificis differentiis perficere species, unde et priora sunt naturaliter genera et simul interimentia, sed quae non simul interimantur. Et species quidem cum sit, est et genus, genus vero cum sit non omnino erit et species. Et gene