comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Florentinus quidam habebat domi iuuenem: qui filios litteras
docere. Is diutina consuetudine primo ancillam tum nutri.¬
cem: deinde patronam: postremo etiam discipulos cognouit.
Hoc quum rescisses pater erat enim homo perfacetus: uocare
in secretius cubiculum iuuenem: postꝗͣ inquit omnes meos sub¬
egisti. quod tibi uertat bene ne quis excipiatur hac sorte inꝗt¬

Expanded text:
Florentinus quidam habebat domi iuvenem, qui filios litteras doceret. Is diutina consuetudine, primo ancillam, tum nutricem, deinde patronam, postremo etiam discipulos cognovit. Hoc cum rescisset pater, erat enim homo perfacetus, vocato in secretius cubiculum iuvene: “Postquam” inquit “omnes meos subegisti quod tibi vertat bene, ne quis excipiatur hac sorte, et
Abbreviated transcription (Latin):
dibus loquitur. Mulier ex meo municipio quum uideretur pha¬
natica ducebatur a uiro: & genere proximis ad fatidicam quã¬
dam. cuius ope curaretur. Quum arnum fluuium transituri
mulierem supra dorsum hominis ualidioris imposuissent. cȩ¬
pit illa euestigio nates mouere similis coeunti: ac magna uoce
clamitans: ego inquit: saepius uerba iterans uellem futire: qui¬
bus uotibus causam expressit morbi. Qui fęminam ferebat adeo
est in risum effusus ut una cum ea in aquam cader&. Tunc ri¬
dentes omnes quum medelam insanae cognouissent non esse
opus incantationib asserunt. sed coitu ad sanitatem restituẽ¬

Expanded text:
iere phrenetica Mulier ex meo municipio, cum videretur phrenetica, ducebatur a viro et genere promixis ad feminam fatidicam quamdam, cuius ope vel opere curaretur. Cum Arnum fluvium transituri mulierem supra dorsum hominis validioris imposuissent, coepit illa e vestigio nates movere, similis coeunti, ac magna voce clamitans, “Ego” inquit saepius verba iterans “vellem futuiri”, quibus vocibus causam expressit morbi. Qui ferebat feminam adeo est in risum effusus, ut una cum ea in aquam caderet. Tunc ridentes omnes, cum insaniae medelam cognovissent, non esse opus incantationibus asserunt, sed coitu, ad sanitatem restitue
Abbreviated transcription (Latin):
lo simplicior florentiae laborabat ex partu magno in dolore cõ¬
stituta. quum diutius summo cruciatu distraheretur. & aliqñ
obstetrix sumpto lumine secretiora illius inspiceret an dum
infans egrederetur posticum etiam an eo prodiret infans in¬
spicere iussit. Nam & secum ea quoq parte quandoq uirũ

Expanded text:
lo simplicior Florentiae laborabat ex partu, magno dolore constituta. Cum diutius summo cruciatu distraheretur, et aliquando obstetrix, sumpto lumine, secretiora illius inspiceret an nondum infans egrederetur, posticam etiam, an ea prodiret infans, inspicere iussit, nam et secum ea quoque parte quandoque virum
Abbreviated transcription (Latin):
de ardingellis ciiis florentinus relictus tutor cuidam pupillo quũ
bona illuis diutius administrassex. omniaq gulae causa absumpsis:¬
iet tandem quum posceretur ratio gestorum iussus a magistra.¬
tu producere libros introitus ut aiunt &x exitus: os. & nates ostẽ¬
dit dicens nullos sibi nisi illos. alterum introitus: alterum exi¬¬

Expanded text:
de Ardingellis, civis Florentinus, relictus tutor cuidam pupillo, cum bona illius diutius administrasset omniaque gulae causa absumpsisset, tandem, cum posceretur ratio gestorum, iussus a magistratu producere libros introitus ut aiunt, et exitus, os et nates ostendit: dicens nullos sibi, nisi illos, alterum introitus, alterum exi
Abbreviated transcription (Latin):
dolescentib asciscas Florentinus senex uxorem duxit adole¬
scentulam: quae a matronis est docta ut primo insultu noctis
obsisteret uiro neq primo praelio arcem traderet: renuit con¬
gressum. Uir ad nauigandum plenis ad id impensa opera ue¬
lis paratus. ubi illam renitentem cognouit quaesiuit cur sibi
non obsequeretur: quum uirgo dolorem capitis causasses. uir
demissa uirga in aliud latus reuolutus usq ad diluculum do¬
miuit. Tuella sentiens se non amplius peti dolensq consilium da'¬
tum: & se postulatis non consensisse: excitato uiro se dicit nõ
amplius dolere caput: & ego nunc doleo caudam respondit
Uxore uirgine ut erat relicta. Sanum igitur consilium est
accipere rem profieuam: quum datur. O elegantem philo¬

Expanded text:
tum delusa Florentinus iam senex uxorem duxit adolescentulam, quae a matronis edocta ut primo insultu noctis obsisteret viro, neque primo proelio arcem traderet, renuit congressum. Vir, ad navigandum plenis ad id impensa opera velis paratus, ubi illam renitentem cognovit, quaesivit cur sibi non obsequeretur. Cum virgo dolorem capitis causata esset, vir demissa virga in aliud latus revolutus, usque ad diluculum dormivit. Puella sentiens se non amplius peti, dolensque consilium datum et se postulanti non consensisse, excitato viro dixit se non amplius dolere caput. Tum ille: “At ego nunc doleo caudam” respondit, uxore virgine, ut erat, relicta. Sanum igitur consilium est accipere rem proficuam, cum datur. 232. De rel
Abbreviated transcription (Latin):
Erant complures florentiae colloquentes.& sibi diuersa bona
optantes ut fit: quum alter se pontificem maximum alter
regem. alter quippiam aliud se uelle esse asseuerares tum pu¬
er loquaculus. qui aderat: Ego inquit pepo esse uellem. Ro¬
gatus quam ob causam: quoniam omnes mihi culum olfacerẽs
respondit. Est enim mos frequens ut melones empturi. poste¬

Expanded text:
Erant complures Florentiae colloquentes, et sibi diversa bona optantes, ut fit. Cum alter se pontificem maximum, alter regem, alter quippiam aliud se velle esse asseveraret, tum puer loquaculus, qui aderat: “Ego” inquit “pepo esse vellem”. Rogatus quam ob causam: “Quoniam omnes mihi culum olfacerent” respondit. Est enim mos frequens ut melones empturi poste
Abbreviated transcription (Latin):
tui consules ꝗͣ reges ita parum in urbe multum in bello pote¬
rant uoluerunt illos huius contumeliȩ exortes esse. Taceo gẽ¬
tilia. Quis unquam hebreorum regum aliquem uectigal au¬
diuit pependisse: et non potius regi uectigalia esse pensitata.

Expanded text:
tui consules quam reges, ita parum in urbe, multum in bello poterant – voluerunt illos huius contumelie exortes esse. 4 Taceo gentilia? Quis unquam Hebreorum regum aliquem vectigal audivit pependisse? et non potius regi vectigalia esse pensitata
Abbreviated transcription (Latin):
moribus uel uirtute iudicum commemorare propositum erat paucis
uerbis id a te faciendum fuit. Quid enim oportebat dicere: Quem

Expanded text:
moribus vel virtute iudicum commemorare propositum erat, paucis verbis id a te faciendum fuit. Quid enim oportebat dicere: «Quem
Abbreviated transcription (Latin):
ETuerba ista. Aragonensis. Quum ab aragonia arago fiat non
aragonensis ut a macedonia macedo: ut a paphaglonia papbaglo

Expanded text:
Et verba ista «Aragonenses»? Cum ab Aragonia Arago fiat, non Aragoniensis, ut a Macedonia Macedo et a Paphlagonia Paphlago
Abbreviated transcription (Latin):
non historiam uelle scribere: sed graminaticorum praecepta tradere
Itaq totam istam demilitis & equitis uocabulo disputationem: ut
superfluam. atq ineptam uitiosissimam puto. In unone

Expanded text:
non historiam velle scribere, sed grammaticorum precepta tradere. Itaque totam istam de militis et equitis vocabulo disputationem, ut superfluam atque ineptam vitiosissimam puto. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
storiographus: quo uerbo hactenus iam ter aut saepius usus es: qua¬
si nescias aut cum satis magna: aut si bene pro ualde accipi uis: cum
permagna militum manu dicere. Possum uisdem: quibus apud Te¬
rentium Menedemus uti uerbis. Ego me non tam astutum neq
tam perspicacem esse id certo scio. Sed hic adiutor meus: & monitor
& prȩmonstrator Chremes hoc mihi prȩstat. In me quiduis ha¬
rum rerum conuenit: quȩ sunt dicta in stultum caudex: stipes
asinus plumbeus. In illum nihil potest. Nam superat eius stulti¬

Expanded text:
storiographus, quo verbo hactenus iam ter aut sepius usus es, quasi nescias, aut cum satis magna, aut si bene pro valde accipi vis, cum permagna militum manu dicere.	«Hinc quatgero. MENEDEMUS. CHREMES. Ego me non tam astutum, neque ita perspicacem esse certo scio: Sed hic adiutor meus et monitor et praemonstrator Chremes Hoc mihi praestat. In me quidvis harum rerum convenit Quae sunt dicta in stultum; caudex, stipes, asinus, plumbeus: In illum nihil potest; nam exsuperat eius stulti
Abbreviated transcription (Latin):
Ei defuncto ubi Ferdinandus cum om̃i çȩtu procerum regio mo¬
prȩfecti militiȩ uoce nuncuparetur. Quem autem is nuncupa¬
uexit instituto patriȩ pro rege habetur: & eius uocem cȩteri
modi uerba prȩfectus ex audiens ut tenebat manu uexillum
stabat ante Ferdinandum atq omnem cętum uti se omni inui¬
dia exoluer&: quem inquit me iubes regis & frater & fili fer¬
dinande nuncupare regem: Et paulo post. Sed protinus ecquẽ¬
inquit alium nuncupabis ꝗͣ loannem: Ꝙsi non audes me
imitare ipsum assumptoq in humerum infantulo sicut erat
statura sublimi. ex loco superiore exclamauit. Ioannes est rex

Expanded text:
Ei defuncto, ubi Ferdinandus cum omni cetu procerum regio moprefecti militie nuncuparetur. Quem autem is nuncupaverit instituto patrie, pro rege habetur et eius vocem ceteri modi verba exaudiens prefectus, ut tenebat manu vexillum stabatque ante Ferdinandum atque omnem cetum, uti se omni invidia exolveret, «Quem», inquit, «me iubes, fili regis Ferdinande, nuncupare regem? Te ne, an inquit, «alium nuncupabis quam Ioannem? Quod si non audes, me imitare ipsum». Assumptoque in humerum infantulo, sicut erat statura sublimi, ex loco superiore exclamavit: «Ioannes est rex;
Abbreviated transcription (Latin):
tigiss&. is profecto non incultius hanc particulam expressiss&.
Si quod in te robur eloquentiȩ for&. profecto sic dixisses. Ferdi
ante ꝗͣ regem aliquem pronuntiar& elato in humeros puero
hunc inquit. hunc regem statuo: hunc omnes regem: quod ei
felix faustumq sit lata uoce ac plausu consalurent. Hoc mo¬
do bone uir rem sine dubio digniorem & conciuniorem aliquã¬

Expanded text:
tigisset, is profecto non incultius hanc particulam expressisset. Si quod in te robur eloquentie foret, profecto sic dixisses: «Ferdiantequam regem aliquem pronuntiaret, elato in humeros puero, â€ ̃Hunc, inquit, hunc regem statuo,â€TM hunc omnes regem, quod ei felix faustumque sit, leta voce ac plausu consalutent». Hoc modo, bone vir, rem sine dubio digniorem et concinniorem aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
luti manifesta confutare. Quum ad conspectum regis uenit in
angusta sedentis sella extra iactum lapidis ex equo descendit. ge¬
nuq posuit. paulumq progressus iterum adorauit: tertio non
procul ab rege quum adorasses nec rex assurger&s: & reliqua.
Hic est ille creber error tuus. qui non intelligis ꝗͣ sit ista locutio

Expanded text:
le abs te dictum.	«Ubi ad conspectum regis venit, in angusta sedentis sella, extra iactum lapidis, ex equo descendit, genuque posuit, paulumque progressus, iterum adoravit, tertio non procul a rege cum adorasset, nec rex assurgeret» et reliqua. Hic est ille creber error tuus, qui non intelligis quam sit ista locutio
Abbreviated transcription (Latin):
forte negligentia quadam ceridisse. nisi scirem a tesapius in hu¬
iusmodi irbus erratum esse: quem me teste & contradicente de¬
dere non puduerit: nec apendo pendis prȩteritum pependi
sed pendi. nec a frigeo friges frixi sed frigui fieri. Primum

Expanded text:
forte negligentia quadam cecidisse, nisi scirem a te sepius in huiusmodi rebus erratum esse, quem, me teste et contradicente, defendere non puduit; nec a pendo, -dis, preteritum pepeni, sed pendi; nec a frigeo, -ges, frixi, sed frigui fieri;
Abbreviated transcription (Latin):
latini populi utebantur. &t ab eis ortam. illaq eos fuisse usos: qui
dicebantur latini a quib & nomen sortita est: quam & romaĩs
quum latini essent. Ex in latio sit in usu. fuisse commnunem neces¬
se est. Nam sicut linguam dicimus gallicam. hispanam germa¬
nam. italam. qua galli. hispani. germani itali loquuntur: item
de graeca. & reliquis eodem modo & latinam linguam eam

Expanded text:
latini populi utebantur, et ab eis ortam, illaque eos fuisse usos qui dicebantur Latini, a quibus et nomen sortita est; quam et Romanis, cum Latini essent et in Latio siti, in usu fuisse communi necesse est. Nam sicut linguam dicimus gallicam, hispanam, germanam, italam, qua Galli, Hispani, Germani, Itali loquuntur, item de graeca et reliquis, eodem modo et latinam linguam eam
Abbreviated transcription (Latin):
Non id nunc postulo ut mihi illa pensitentur. quanꝗͣ & pos¬
sem. sed ut regiae dignitatis ratio constes. Exempla placent.
ualidissimo inniteris argumento. Lacedaemonii: & hebrȩi nul¬
lum uectigal põpulis suis pendebant. igitur omnes reges a uecti¬
galibus immunes at liberi esse debent. Recta conclusio. si di¬
xisses superiores reges aragonicos non esse solitos uectigal pen¬
dere. consequens erat ꝙ nec ei quoq soluendum uectigal es¬
set. Nunquid qua lege unus aut duo non tenentur cęteros
omnes solutos esse dixeris. Si hac conditione regnum accepe¬
rat. ut maiorum leges seruares. E maiores ea uectigalia pen¬
sitarant. iniustum regem facis. qui leges non seruet. quib
erat obstrictus. Si uero nulla lege tenebatur: ostendi oporte¬

Expanded text:
Non id nunc postulo ut mihi pensitentur, quamquam et possem, sed ut ratio dignitatis constet». Exempla placent, validissimo inniteris argumento. Lacedomonii reges et Hebrei nullum vectigal populis suis pendebant, igitur omnes reges a vectigalibus immunes ac liberi esse debent. Recta conclusio, si dixisses superiores reges Aragonicos non esse solitos vectigal pendere; consequens erat quod nec ei quoque solvendum vectigal esset. Nunquid qua lege unus aut duo non tenentur, ceteros omnes solutos esse dixeris? Si hac conditione regnum acceperat, ut maiorum leges servaret et maiores ea vectigalia pensitarant, iniustum regem facis qui leges non servet, quibus erat obstrictus. Si vero nulla lege tenebatur, ostendi oporte
Abbreviated transcription (Latin):
Pedestris pugna par animis magis ꝗͣ uiribus erati qua recentis
penus paulo ante curatis corporibus in pręlium attulerat. Uos¬
centis pęnus: hoc est hannibal: uel quas recentis pro recentes pe¬
nus. idest milites peni. Extemplo haud dubiam fecere fidem
quoq additus terror romanis ut fusa sua auxilia uiderunt.
Additus quoq. C oeterum ne hiberna quidem romanis qui¬
eta crant uagantibus passim numidis equitibus: equeq his impe-¬
diuora erant celthiberis lusitanisq. Uos emendatis equeq tantũ¬

Expanded text:
pedestris pugna par animis magis quam viribus erat, quas recentes Poenus paulo ante curatis corporibus in proelium attulerat; cogentia nibal. ibi extemplo haud dubiam fecere fugam. quo novus terror additus Romanis, ut fusa auxilia sua viderunt.Flaminius iterum. ceterum ne hiberna quidem Romanis quieta erant vagantibus passim Numidis equitibus et, ut quaeque iis impeditiora erant, Celtiberis Lusitanisque. omnes igitu
Abbreviated transcription (Latin):
cusdem formȩ erant. dispares ac dissimiles gladii. gallis pralõ¬
ei ac sine mucronib. hisꝑano punctim magis ꝗͣ caelim assuctope¬
tere hostem: breuitate habiles. Et cum mucronib ante taleus
animatus gentium harum tum magnitudine corporum. tum
specie terribilis erat. Galli super umbilicum erant nudi. hispani
linteis praetextis purpura tunicis candore miro fulgentib cõ¬
prius turba ciuium: deinde hostes oppressere consulem ignorantes
si cladi nobilitate par ceterum utilis: quȩ post pugnam accide¬
re leuiora. quia ab hoste cessatum est: sic strage exercitus graui¬
or fcediorq fuga. Nanq ad alliam fuit sicut urbem prodidit:

Expanded text:
eiusdem formae fere erant, dispares ac dissimiles gladii, Gallis praelongi ac sine mucronibus, Hispano, punctim magis quam caesim adsueto petere hostem, breuitate habiles et cum mucronibus. ante alios habitus gentium harum cum magnitudine corporum, tum specie terribilis erat: Galli super umbilicum erant nudi: Hispani linteis praetextis purpura tunicis, candore miro fulgentibus, conprius turba fugientium ciuium, deinde hostes oppressere; consulem ignorantes si cladi nobilitate par, ceterum ut illis quae post pugnam accidere leuior, quia ab hoste est cessatum, sic strage exercitus grauior foediorque. fuga namque ad Alliam sicut urbem prodidit,
Abbreviated transcription (Latin):
inclementer in Uarronem dictum nisi id modo miuari se ꝙ nequis
prius ꝗͣ aut suum aut hostium exercitum. locorum situm naturam
regionis nosset iam nunc locatus in urbe sciret. quȩ sibi agenda ar¬
superaturi simus. qui senescat in dies non comineatus non supplemen¬
tum non pecuniam habeat ꝗdiu pro Geryonis castelli apulie igno¬
bilis tanꝗͣ pro Cartaginis moenibus. Sed ne aduersus te quidem

Expanded text:
inclementer in Uarronem dictum nisi id modo mirari se quidni qui dux priusquam aut suum aut hostium exercitum locorum situm naturam regionis nosset, iam nunc togatus in urbe sciret quae sibi agenda arsuperaturi simus eum qui senescat in dies, non commeatus, non supplementum, non pecuniam habeat? quamdiu pro Gereoni, castelli Apuliae inopis, tamquam pro Carthaginis moenibus sedet? ne aduersus te quidem
Abbreviated transcription (Latin):
& leuiora mutato in leuior. Maharbal prafectus equitum
minime cessandum ratus unmo ut quid hac pugna actum sit
scias. die quinto inquit uictor in capitolio epulaberis. Sequere
cum equite: ut prius te uenisse ꝗͣ uenturum sciant. Enaecedãt
Hlannibal inimici laetales: & uia maior quȩ ꝗͣ ut eam statim ca¬
pere animo possent. Itaq uoluntatem se laudare Maharbalis
uit ad consilium pensandum temporis opus esse. Ita in cęteris¬

Expanded text:
et fessis daret militibus, Maharbal praefectus equitum, minime cessandum ratus, 'immo ut quid hac pugna sit actum scias, die quinto' inquit, 'uictor in Capitolio epulaberis. sequere; cum equite, ut prius uenisse quam uenturum sciant, praecedam.' Hannibali nimis laeta res est uisa maiorque quam ut eam statim capere animo posset. itaque uoluntatem se laudare Maharbalis ait; ad consilium pensandum temporis opus esse. tum Mahar
Abbreviated transcription (Latin):
ctiuam. Nam ubi ad ianuam peruenit ex equo
delapsus ante ipsam ianuam genu posuit. iterum ad
aulȩ hostium. tertio ad fores conclauis: in quo rex illum exceptu¬
rus sedebat. postremo ad pedes regis: dextramq eius amplexa¬
tum exosculatumq ori suo admouit osculumq mutuum de¬
dit. Huiusmodi uitium superiore libro commisisti: quod quidẽ
est contra breuitatis praeceptum. Nam qđ dicis ante ipsam ge¬
nuam genu posuit. iterum ad aulȩ hostium: postremo ad pe¬
des regis: id tribus uerbis expediri potuit. Ubi ad regem ue¬
nit. ad eius genua procubuit: aut sic ad eius genua se summi
illum exosculatum. & amplexatum: dextram regis ori suo ad¬
mouisse: quum hoc de more inferiorum sit eorum maxime ꝗ
alieno parent imperio. regum dextras exosculari. Accipe manr̃¬
iubent. si breuitas appellanda est: quum uerbum nullum redũ¬
dat. breuis est. L. Crassi oratio. Si tum esi breuitas: quum tan.¬
tum uerborum est. quantum necesse est: aliquando id opus es

Expanded text:
sim. «Nam ubi ad ianuam regie pervenit, ex equo delapsus, ante ipsam ianuam genu posuit. Iterum ad aule ostium, tertio ad fores conclavis, in quo rex illum excepturus sedebat, postremo ad pedes regis dexteramque eius amplexatam exosculatamque ori suo admovit osculumque mutuum dedit». Huiusmodi vitium superiore libro commisisti, quod quidem est contra brevitatis preceptum. Nam quod dicis: «Ante ipsam ianuam genu posuit. Iterum ad aule ostium, postremo ad pedes regis», id tribus verbis expediri potuit. Satis enim id fuerat dicere: «Ubi ad regem venit, ad eius genua procubuit»; aut sic: «Ad eius genua se summisillum exosculatam et amplexatam dexteram regis ori suo admovisse, cum hoc de more inferiorum sit, eorum maxime qui alieno parent imperio regum dexteras osculari.	«Rex seriubent, si brevitas appellanda est, cum verbum nullum redundat, brevis est L. Crassi oratio; sin tum est brevitas, cum tantum verborum est quantum necesse est, aliquando id opus est;
Abbreviated transcription (Latin):
pitudini hic quoq cumulus accessit. ut quum ad transitum noto¬
rum atq honestorum uirorum faciem uellet auertere. prohibe¬
retur ne illis posteriora ostenderet: Et id quoq a te peccatum est
superabundantia & turpitudinis commemoratione. Satis enim
erat id dicere. Cuius turpitudini hic quoq cumulus accessit. ꝙ ĩ
cum modum fune illigatus erat ne a praetercuntium aspectu ora

Expanded text:
pitudini hic quoque cumulus accessit, ut cum ad transitum notorum atque honestorum virorum faciem vellet avertere, prohiberetur, ne illis posteriora ostenderet». Et hic quoque a te peccatum est verborum superabundantia et turpitudinis commemoratione. Satis enim erat id dicere: «Cuius turpitudini hic quoque cumulus accessit, quod in eum modum fune alligatus erat, ne a pretereuntium aspectu ora
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Praterea & illud odiosum: ꝙ reginam usq ad fęmora succin
facis. Quanto enim honestius erat hanc partem obticere: quar

Expanded text:
. Preterea et illud odiosum, quod reginam usque ad femora succinctam facis. Quanto enim honestius erat hanc partem obticere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
negliger. Quidam interpretantur hoc nomen ab ares quod est¬
uirtus quod falsum est: Nam uirtus dicitur arete:ares uero mars
Obhunc errorem puto istos existimasse hunc esse locum sapien
cum ac philosophantium: ut in alio libro dixi. Sed quid alia quũ
Athenienses in martis curia disputans Arathum testem uocat: U¬

Expanded text:
nire. quaero igitur, si Lysiades citatus iudex non responderit excuseturque Areopagites esse nec debere eodem tempore Romae et Athenis res iudicare, accipietne excusationem is qui quaestioni praeerit Graeculi iudicis, modo palliati, modo togati? an Atheniensium antiquissimas leges athenienses in Martis curia disputans, Aratum testem uocat:
Abbreviated transcription (Latin):
sus. Tum pater eneas procedere longius iras Et seuire animis
Entellum haud passus acerbis: Sed finem imposuit pugnȩ fessũ¬
q Dareta Eripuit mulcens dictis ac talia fatur. Infelix quȩ tanta
animum dementia cepit: Non uires alias conuersaq numina sen¬
tis: Cede deo: dixitq: & proelia uoce diremit. Ast illum fidi
aequales genua aegra trahentem lactantemq utroq caput cras¬
sumq cruorem Ore eiectantem mixtosq in sanguine dentes

Expanded text:
. Tum pater Aeneas procedere longius iras et saevire animis Entellum haud passus acerbis; sed finem imposuit pugnae, fessumque Dareta eripuit mulcens dictis, ac talia fatur: Infelix, quae tanta animum dementia cepit? Non vires alias conversaque numina sentis? Cede deo. Dixitque et proelia voce diremit. Ast illum fidi aequales, genua aegra trahentem, iactantemque utroque caput, crassumque cruorem ore eiectantem mixtosque in sanguine dentes,
Abbreviated transcription (Latin):
apud me scribatur. Delecti itaq sunt nouem iudices ex singulis
prouinciis terni. Imparem enim numerum ad finiendas ueslites
uel consultationes hispani multo commodiorem existimant.ais.
Quid aliorum. quos enumeras: sunt enim decem si memini. non so¬
lum uirtutum sed etiam honorum ac factorum prope omnium ad
fastidium usq prolixa commemoratio. Tam cito ne tibi iudicum

Expanded text:
 1  Delecti itaque sunt novem iudices, ex singulis provinciis terni. Imparem enim numerum ad finiendas vel lites vel consultationes Hispani multo commodiorem existimant, Quid aliorum quos enumeras, sunt enim decem, si recte memini, non solum virtutum sed etiam honorum ac factorum prope omnium ad fastidium usque prolixa commemoratio. Habes exemplum optimum
Abbreviated transcription (Latin):
est Quarino & Aurispa uiris doctissimis & elegantissimis. Et tñ
non est causa curtetum copiis omnibus pugnem: sed una ut sꝑo
te cohorte debellabo. Nis te non putare Boetium errasse & nõ
cadere in hunc hominem reprehensionem. Hic conciuis meus
est. Magis tua interenit conciuem. ut opinor tuum qui multo
hendi. Hanc tu cohortem si profligaueris. maiorib post hac te¬
cum copiis agam. Sin minus intelligam non oportuisse fatiga¬
ri omnes copias meas idest te procaciter ad me lacessendum pro¬
cessisse. Fam epistolam a karolo strozzia commodato accipias
licet & alios libellos eisdem diepus conditos de omnibus que¬
stionibus fere operum meorum. Sed hos libellos uel commodandis
uel non commodandi arbitrium sit penes ipsum strozziam. Ua¬
le. Nłis octobris. quo die accepi epistolas tuas in quibus scripsisti
primo idus Augusti: qui dies non inuenitur idibus enim dicimꝰ

Expanded text:
est, Guarino et Aurispa, viris doctissimis et elegantissimis. Et tamen est, Guarino et Aurispa, viris doctissimis et elegantissimis. Et tamen non est causa cur tecum copiis omnibus pugnem sed una, ut spero, te cohorte debellabo. Ais te non putare Boetium errasse et non cadere in hunc hominem reprehensionem. Hic concivis meus est. Magis tua intererit defendere concivem, ut opinor, tuum, qui multo hendi. Hanc tu cohortem si profligaveris, maioribus posthac tecum copiis agam; sin minus, intelligam non oportuisse fatigari omnes copias meas, idest te procaciter ad me lacessendum processisse. Eam epistolam a Karolo Strozzia commodato accipias licet et alios libellos eisdem diebus conditos de omnibus questionibus fere operum meorum; sed hos libellos vel commodandi vel non commodandi arbitrium sit penes ipsum Strozziam. Vale. Kalendis octobris, quo die accepi litteras tuas, in quibus scripsisti «primo idus augusti,» qui dies non invenitur; «idibus» enim dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Laurentius Uallensis Lauro salutem. Quis sis aut qua conditione
quibusue natalibus. ex tua epistola non didici: didici solum qua
prudentia uel grauitate & qua facultate dicendi sis: de quarum
utraq dicam quod sentio. Erudentia quidem & grauitate tanta
es ut ante ꝗͣ causam cognoscas sententiam feras. & ex epistola mea
uelut indice meorum operum me condemnes: quid ipse in libris
scripserim nesciens: & per impudentiam quandam singularem
diuinans. Facultate uero ea te esse affirmare possum: ut nequaꝗͣ
tui muneris potissimum esse debuerit suscipere summorum homi¬
num patrocinium. Qđ autem ais ut istuc mittam exemplaria
omnium librorum meorum scite admodum facis nedicam insci¬
te.qui ab eo de quo male mereris donari tot codicibus uelis.E¬
go uero non passim mitto libros meos: neq iacto meam. si qua
est facultatem. Sed libri ipsi iam per se & alpes. & maria tran¬
sierunt. & opus de elegantia a uicinis tuis summopere laudatũ

Expanded text:
ALLENSIS LAURO SALUTEM. Quis sis aut qua conditione quibusve natalibus ex tua epistola non didici, didici solum qua prudentia vel gravitate et qua facultate dicendi sis: de quarum utraque dicam quod sentio. Prudentia quidem et gravitate tanta es ut, antequam causam cognoscas, sententiam feras et ex epistola mea, velut indice meorum operum, me condemnes, quid ipse in libris scripserim nesciens et per impudentiam quandam singularem divinans. Facultate vero ea te esse affirmare possum, ut nequaquam tui muneris potissimum esse debuerit suscipere summorum hominum patrocinium. Quod autem ais ut istuc mittam exemplaria omnium librorum meorum, scite admodum facis, ne dicam inscite, qui ab eo de quo male mereris donari tot codicibus velis. Ego vero non passim mitto libros meos neque iacto meam, siqua est, facultatem. Sed libri ipsi iam per se et Alpes et maria transierunt et opus De Elegantia a vicinis tuis summopere laudatum
Abbreviated transcription (Latin):
sertim quod apud uulgi opinionem ualet plurimum diues sit ado
ut ad centum milia aurẽorum profiteri possit. Uchemens & hec ꝙͦ¬
ratio. cur scurram testem in remaximi ponderis afferre. & historiȩ
inserere debueris: uidelicet quoniam diues sit. Argumentum a di-¬
uitiis multum ualet apud te ut uideo ad faciendam fidem. & locu¬
pletandam historiam. Pauperisigitur testimonium nullum. aut lȩ¬
ueerit. Oprudentiam hominis singularem: o artificem admirabi¬
lem: puer ista profecto non diceret qui uix prima artis praecepta
didicisses. Recte doces si isto modo doces discipulos tuos. Ouat¬

Expanded text:
sertim, quod apud vulgi opinionem valet, plurimum dives sit, adeo ut ad centum milia aureorum profiteri possit. Vir profecratio, cur scurram testem in re maximi ponderis afferre et historie tue inserere debueris. Videlicet, quoniam dives sit, argumentum a divitiis multum valet apud te, ut video, ad faciendam fidem et locupletandam historiam. Pauperis igitur testimonium nullum aut leve erit? O prudentiam hominis singularem! O artificem admirabilem! Puer ista profecto non diceret, qui vix prima artis precepta didicisset. Recte doces, si isto modo doces discipulos tuos.
Abbreviated transcription (Latin):
diunt plaeriq literati: ornatumq hominis regalem uident & eru-¬
bescunt. & dolent & si uera fateri uolunt etiam inuident. Ho

Expanded text:
diunt plerique literati ornatumque hominis regalem vident, et erubescunt et dolent et, si vera fateri volunt, etiam invident:
Abbreviated transcription (Latin):
solum ipsius inueni. Quum mea me genitrix grauida gestares in
aluo. Quid pareret fertur. consuluisse deos. Mas est phaebus ait
mars fęmina iunoq neutrum: Quumq forem natus hermaphro¬
ditus eram: Quęrenti fatum. Iuno hic ait occidet armis. Mars cru¬
ce phȩbus aquis sors sua quoq tulit. Arbor obumbrat aquas con-¬
scendo decidit ensis. Quem tuleram casu labor & ipse super. Pes hȩ¬
mina mas neutrum. flumina tela crucem. De uero autem her¬
maphrodito inquit Ouidius. Haec duo sunt sed forma duplex nͨ
femina dici Nec puer ut possit neutrumq & utrunq uidetur. Sũt¬
nostra legens non multum a peripateticis dissidentia. quoniam utri¬
q sorratici & platonici esse uolumus de rebus ipsis utere tuo iudi

Expanded text:
s ipse manu. Cum mea me mater grauida gestaret in aluo, Quid pareret, fertur consuluisse deos. Phoebus ait "puer est", Mars "femina", Iuno "neutrum": Iam, qui sum natus, Hermaphroditus eram. Quaerenti letum dea sic ait occidet armis," Mars "cruce", Phoebus "aqua". sors rata quaeque fuit. Arbor obumbrat aquas; conscendo, labitur ensis Quem tuleram, casu, labor et ipse super. Pes haer neutrum flumina tela crucem. Nescio quem sembra tenaci, Nec duo sunt sed forma duplex, nec femina dici Nec puer ut possit; neutrumque et utrumque uidetur. nostra legens non multum a Peripateticis dissidentia, quoniam utrique Socratici et Platonici volumus esse, de rebus ipsis utere tuo iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Florentia iuuenis quidam: quum nouercam sibi subigere ac su¬
perueniens pater filium in strupro uxoris deprehendissel. rei
nouitate indignitateq permotus. clamando obiurgare acriter fi¬
lium cȩpit. Ille tergiuers ando peccatum excusabat. Quum diutiꝰ
clamosioribus uerbis ambo concertarent: clamore excitus suꝑ¬
uenit uicinus quidam ad uirgia componenda ignarus rei. Quũ
peteret contentionis causam: illis ob domesticam turpitudinẽ
silentibus. instabat uicinus uehementius ut causam nosceret. tã¬
dem quum pater in filium culpam reiicerei:tum filius prior.
hic pater meus admodum indiscretus inquit: milies matrem meã
futiuit me etiam tarente: nunc quia semel uxorem suam cogui.
ut rudis atq inconsultus cęlum clamorib ueluti insanus repl&.
Risit ille facetum filii responsum: Et patrem quoadpotuit sola¬

Expanded text:
Florentiae, iuvenis quidam cum novercam subigeret ac suFlorentiae, iuvenis quidam cum novercam subigeret ac superveniens pater filium in stupro uxoris deprehendisset, rei novitate indignitateque permotus, clamando obiurgare acriter filium coepit: ille tergiversando peccatum excusabat. Cum diutius elatioribus verbis ambo concertarent, clamore excitus supervenit vicinus quidam ad iurgia componenda ignarus rei. Cum peteret contentionis causam, illis ob domesticam turpitudinem silentibus, instabat vicinus vehementius ut causam nosceret. Tandem, cum pater in filium culpam reiiceret, tum filius prior: “Hic pater meus admodum indiscretus” inquit “milies matrem meam futuit, me etiam tacente: nunc, quia semel uxorem suam cognovi, ut rudis atque inconsultus, coelum clamoribus, veluti insanus, replet”. Risit ille facetum filii responsum et patrem, quoad potuit, sola
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ hoc Podianum: Erat in oppido nostro terre nouȩ uir nomi¬
ne Guillermus faber lignarius: priapea supellectili satis copi¬
osa. diuulgauerat hoc uxor inter uicinas. Ea mortua duxit ali¬
am uxorem iuuenculam simplicem Antoniam nomine: quae de¬
sponsata praesenserat ex uicinis ingens uiri telum. Qua ergo no¬
cte primum cum uiro concubuit tremebunda nolebat haere¬
re uiro. neq coitum pati.Sensit uir tandem quid timeres a¬
dolescentula: consolatusq illam uerum esse quod audierat in
quit: sed duas se mentulas habere paruam & maiorem qua¬
dam: ne te ergo offendam ait. utar hac nocte parua quȩ tibi
minime nocebit: Postmodum maiore sitibi uidebitur.Consẽ¬
tiens puella obsecuta est uiro absq clamore aut nocumento ali¬
quo: Post mensem uero facta liberior atq: audentior: quum
noctu uiro suo blandiretur: mi uir inquit si libes maiore iã
illo socio utaris lic&. Risit uir: quum semiasellus in ea re uide¬
retur. bonum uxoris appetitum: hoc postea narrantẽ audiui ĩ

Expanded text:
 formosam Erat in oppido nostro Terrae Novae vir nomine Guilhelmus, faber lignarius, priapea suppellectile satis copiosus. Divulgaverat hoc uxor inter vicinas. Ea mortua, duxit aliam uxorem iuvenculam simplicem, Antoniam nomine, quae desponsata praesenserat ex vicinis ingens viri telum. Qua ergo nocte primo cum viro concubuit, tremebunda nolebat haerere viro neque coitum pati. Sensit vir tandem quid timeret adolescentula consolatusque illam, verum esse quod audierat, ait, sed duas se mentulas habere, parvam, ac maiorem quamdam. “Ne te ergo offendam” ait “utar hac nocte parva, quae tibi minime nocebit; postea maiori, si tibi videbitur”. Consentiens puella obsecuta est viro absque clamore aut nocumento aliquo. Post mensem vero facta liberior atque audentior, cum noctu viro suo blandiretur: “Mi vir” inquit “si libet, maiore iam illo socio utaris licet”. Risit vir, cum semiasellus in ea re videretur, bonum uxoris appetitum: hoc postea narrantem audivi in
Abbreviated transcription (Latin):
rem optatam perficere: in doloris leuamen tormentum augebat.
Nam quum ea ex re uirga tumentior fierec eo acrius torque¬
batur. Cruciabatur miser petens aquam fngidam. qua ablu¬
to telo. tumor ille resideret. Uirgo quȩ domesticos timerec a¬
quam petere non audebat. Tandem hominis clamore dolore¬
q percita aquam aduexit: ea perfuso inguine & ea parte q̃
tabulae inserta erat: paulum tumor abuit. Monachus quum
iam strepitum quendam domi fieri persentir& abeundi cu¬
pidus e tabula membrum deduxit maiori ex parte decoria¬
tum. Medicum quum morbo quaesiss& fabula palam facta

Expanded text:
rem optatam perficere in doloris levamen, tormentum augebat, rem optatam perficere in doloris levamen, tormentum augebat, nam cum ea ex re virga tumentior fieret, eo arctius torquebatur. Cruciabatur miser, petens aquam frigidam qua abluto telo tumor ille resideret. Virgo, quae domesticos timeret, aquam petere non audebat; tandem hominis clamore doloreque percita aquam advexit. Ea perfuso inguine, et ea parte quae tabulae inserta erat, paululum tumor abiit. Monachus, cum iam strepitum quemdam domi fieri persentiret, abeundi cupidus e tabula membrum deduxit maiori ex parte decoriatum. Medicum cum morbo quaesisset, fabula palam facta
Abbreviated transcription (Latin):
no est oppidum Esis nomine. Ineo monachus quidam qui lu¬
pus uocabatur amabat uirginem adolescentiorem: Cui quum
multis uerbis coitum suasisses cessit illa tandem precibus fed
quum uerita esse. ne nimio dolore transfoderetur: paulumq
haesitar& monachus tabulam ligneam per cuius foramen te.¬
lum emuteret: intermediam se positurum dixit. dehinc tabu¬
la abiegna quȩ pertenuis erat. quaesita ac paulum perfora¬
ta. ad puellam clanculum abiit: missoq perforamen priapo.
ꝗ adhuc dormiebat: quum puellam deosculari suauiter gpis¬
set sublatis uestib cibum concubitus quęrebat: Uirga uero sua¬
uitate oris. & inferioris partis tactu expergefacta cępit admo¬
dum & pneter mensuram foraminis tumescere adeo ut ualde
constricta teneretur: res ita in arcto erat. ut neq ingredi. neꝙ
regredi absc magno dolore posses. Uersa in dlolorem uolu¬
ptate clamare. & gemere monachus cȩpit nio uexatus cru-¬
ciatu. Exterrita puella. quum osculo solari hominem uell& &

Expanded text:
no est oppidum Esis nomine. In eo monachus quidam, qui Lupus vocabatur, amabat virginem adolescentiorem, cui cum multis verbis coitum suasisset, cessit illa tandem precibus; sed cum verita esset ne nimio dolore transfoderetur paululumque haesitaret, monachus tabulam ligneam, per cuius foramen telum mitteretur, intermediam se positurum dixit. Dehinc tabula abiegna, quae pertenuis erat, quaesita ac paulum perforata, ad puellam clanculum adiit missoque per foramen priapo qui adhuc dormiebat, cum puellam deosculari coepisset, sublatis vestibus cibum concupitum quaerebat. Virga vero, suavitate oris et inferioris partis tactu expergefacta, coepit admodum et praeter mensuram foraminis tumescere, adeo ut valde stricta teneretur. Res ita in arcto erat ut neque ingredi, neque egredi absque magno dolore posset. Versa in dolorem voluptate, clamare et gemere monachus coepit nimio vexatus cruciatu. Exterrita puella, cum osculo solari hominem vellet et
Abbreviated transcription (Latin):
strepitum quendam ȩdebat.: Tunc uirtimens ne partes suas ag¬
grederetur: serua inquit amice inter nos conuenta. & tua por¬
tione utere meam intactam relinquens. Huic sacerdos: det

Expanded text:
strepitum quemdam edebat. Tunc vir timens ne partes suas agstrepitum quemdam edebat. Tunc vir timens ne partes suas aggrederetur: “Serva” inquit “amice, inter nos conventa, et tua portione utere, meam intactam reliquens”. Huic sacerdos: “Det
Abbreviated transcription (Latin):
haud multum prudens certe in coitu mulierum rudis sumpta
uxore quum illa aliquando in lecto renes uersus uirum uoluẽs
nates in eius gremio posuisses. erecto telo uxorem casu cogno¬
uit admiratusq postmodum ac rogans mulierem. an duos cũ¬
nos haberet: quum illa annuiss&: Ghe inquit unus mihi satis
est: alter uero superfluus: Tum callida uxor quae a sacerdote par¬
rochiano diligebatur: possumus inquit ex hoc altero elemosy¬
nam facere: demus eum aecclesiae & sacerdoti nostro: cui res haec
erit gratissima ei tibi nihil oberit quum unus sufficiat tibi. As¬
sentitur uir uxori: ut in gratiam sacerdotis. E ut se onere suꝑ¬
fluo leuar&s. Igitur eo uocato ad cęnam: causaq exposita quũ
sumpto cibo lec̾tum unum tres ingrederentur: ita ut mulierme.¬
dia essec uir anteriori parte posteriori alter ex dono utenetur
sacerdos famelicus. concupitiq cibi auidus. prior aggreditur
aciem sibi commissam: qua in re uxor quoꝙ summurmurata

Expanded text:
haud multum prudens, certe in coitu mulierum rudis, sumpta uxore, cum illa aliquando in lecto renes versus virum volvens nates in eius gremio posuisset, erecto telo uxorem casu cognovit. Admiratusque postmodum et rogans mulierem an duos cunnos haberet, cum illa annuisset: “Ho, ho” inquit “mihi unus satis est, alter vero superfluus”. Tum callida uxor, quae a sacerdote parochiano diligebatur: “Possumus” inquit “ex hoc eleemosynam facere: demus eum Ecclesiae et sacerdoti nostro, cui haec res erit gratissima et tibi nihil oberit, cum unus sufficiat tibi”. Assentitur vir uxori, et in gratiam sacerdotis, et ut se onere superfluo levare”. Igitur, eo vocato ad coenam causaque exposita, cum sumpto cibo lectum unum tres ingrederentur, ita ut mulier media esset, vir anteriori parte, posteriori alter ex dono uteretur, sacerdos famelicus concupitique cibi avidus prior aggreditur aciem sibi commissam: qua in re uxor quoque submurmurans
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in mentem e libro septimo. Uerum illa scholarum consue¬
tudo ituris inforum potest nocere: ꝙ omnia quȩ in themate nõ
sunt: pro nobis ducimus. Adulterium obiicis: quis testis: quis
index: quod pretium: quis conscius: Uenenum. ubi emi: a quo
quanti: perquem dedi. Ero reo tyrannidis affectatȩ. Ubi sunt
arma: quos contraxi satellites: Neq haec nego esse dicenda. & ip̃is
utendum proparte suscepta. Nam & in foro aliquando ubi ad¬
uersarius probare non poterit: desiderabo. Sed in foro tantam
illam facilitatem olim desiderauimus. Ubi non fere causa agi¬
tur: ut non aliquid ex his aut plura ponantur.Quid ergo ais

Expanded text:
et adfectatae tyrannidis. verum illa scholarum consuetudo ituris in forum potest nocere, quod omnia, quae in themate non sunt, pro nobis ducimus. adulterium obiicis; quis testis? quis index? proditionem , quod pretium? quis conscius? venenum ; ubi emi? a quo? quando? quanti? per quem dedi? pro reo tyrannidis adfectatae; ubi sunt arma? quos contraxi satellites? neque haec nego esse dicenda, et ipsis utendum pro parte suscepta. nam et in foro aliqua, quando adversarius probare non poterit, desiderabo. sed in foro tantam illam facilitatem olim desiderauimus, ubi non fere causa agitur, ut non aliquid ex his aut plura ponantur. huic s
Abbreviated transcription (Latin):
gustinum siue hieronymum: quibus nihil habee religio nostͣ
praestantius. carpis: nec uerbis modo. sed etiam scriptis erratũ

Expanded text:
ue, sive Hieronymum, quibus nihil habet religio nostra prestantius, carpis nec verbis modo, sed etiam scriptis erratu
Abbreviated transcription (Latin):
infuga spes facillmi receptus. Oratio ut scias debe esse loco: & tẽ¬
pori accommodata. & ex eo iudicatur prudentia. Non enuim om̃i

Expanded text:
i castris erant. Oratio, ut scias, debet esse loco et tempori accommodata et ex eo iudicatur oratoris prudentia. Non omni
Abbreviated transcription (Latin):
repleuit exercitum: animosq ad temptandum de integro certa¬
men fecit. Alii plaeriq milites siquȩ pro parte totiens intra pau¬
cos dies uicta uisdem animis. quib . P. R. orta codemq cuentu

Expanded text:
repleuit exercitum animosque ad temptandum de integro certamen fecit. Galli plerique milites, iique pro parte totiens intra paucos dies uicta, iisdem animis quibus priores eodemque euentu
Abbreviated transcription (Latin):
Oremissiore militum ira. ꝙ iure turbam inermem cade¬
bant. ꝗ si periculum par & ardor certaminis cos irritar&. Uos¬
runt. nuntiantes in obsiditione sese ꝙ deficere ab romanis nolles
esse. neq sustinere ultrauim macedonum posse nisi praesidium
mitatur romanum facturos se que uellent pollicitos. CO. de¬
lectorum militum nauib longis mutat ad hostium fluminis cũ
prefecto socium. Q Neuio crista uiro impigro. & perito militiȩ
lis expositis in terram militib. nauibq unde uenerat. Ego sic

Expanded text:
remissiore militum ira quod turbam inermem caedebant quam si periculum par et ardor certaminis eos inritarerunt, nuntiantes in obsidione sese, quod deficere ab Romanis nollent, esse neque sustinere ultra uim Macedonum posse, nisi praesidium mittatur Romanum. facturum se quae uellent pollicitus, duo milia delectorum militum nauibus longis mittit ad ostium fluminis cum praefecto socium Q. Naeuio Crista , uiro impigro et perito militiae. is expositis in terram militibus nauibusque Oric
Abbreviated transcription (Latin):
res ducens. Audiui te saepe dicentem quum eorum auctorita¬
tem afferrem: quem tu mihi Quariuum: quem tu mihi leo¬
nardum cominemoras: Nanq utrumuis eorum mihi puefer¬
riu indignor. ac moleste fero: & ego quoq luteras gnaeras ac la¬
tinas scio: & cum utroq sepe de grauissimis reb disputaui
atq contendi. Qua in reilli mihi nonnunꝗͣ cessere. Ut ita sit

Expanded text:
res ducens. Audivi te sepe dicentem, cum eorum auctoritatem efferrem: «Quem tu mihi Guarinum? Quem tu mihi Aretinum commemoras? Nanque utrumvis eorum mihi preferri indignor ac moleste fero: et ego quoque litteras grecas et latinas scio et cum utroque sepe de gravissimis rebus disputavi atque contendi, qua in re illi mihi nonnunquam cessere». Ant
Abbreviated transcription (Latin):
bis uerborum in opia: dic queso ubinam apud Liuium aut Caesarẽ
aut Salustium hoc uerbum repperisti: Quum historiam scribas.

Expanded text:
bis verborum inopia. Dic, queso, ubinam apud Livium aut Cesarem aut Sallustium hoc verbum repperisti? Cum historiam scribas
Abbreviated transcription (Latin):
in tris diuisa est partes. Descriptio ista orbis terrarum ex aliqua parte
superflua & uitiosa est. maxime ubi probare niteris hispaniam orbis
terrarum caput & eam trium partium in quas mundus diuiditur ẽt
maximam. O.

Expanded text:
ibere longum esset. Descriptio ista orbis terrarum ex aliqua parte superflua et vitiosa est, maxime ubi probare niteris Hispaniam orbis terrarum caput et eam trium partium, in quas mundus dividitur, esse maximam.
Abbreviated transcription (Latin):
stimo. Melius si prima dictione subtracta illud tantum dixis¬
ses multo plures sequentur. Nam hoc nomine nisi in rebus certis
ac diffinitis non utimur. Nisi forte putas si rex in senatu dicat
unus loquatur cęteri audiant. De absentib etiam dici: uel de his
quoq qui nondum nati sunt. Quum igitur libri quos polliceris
nondum a te scripti sint. coeteri plures sequentur dicere uitiosũ

Expanded text:
stimo. Melius si, prima dictione subtracta, illud tantum dixisses «multo plures sequentur». Nam hoc nomine, nisi in rebus certis ac definitis, non utimur: nisi forte putas si rex in senatu dicat: «Unus loquatur, ceteri audiant», de absentibus etiam dici vel de his quoque qui nondum nati sunt. Cum igitur libri quos polliceris nondum a te scripti sint, «ceteri plures sequentur» dicere vitiosum
Abbreviated transcription (Latin):
conuenientiusq initium sumere dicenda est: ꝗͣ ubi primum se ab afri¬
ca dirimit non flumine aut monte ut alibi fit sed freto oceani ac me¬
diterranei maris. hoc est in hispania. Secutus enim sum praeter rationẽ¬
rum orbis uniuersus in tres diuiditur partes Furopam Asiam afri¬
com. quȩ origo ab occasu solis & gaditano frȩto qua irrumpens oce¬
anus atlanticus in maria interiora diffunditur. Pauloq post. In eo¬

Expanded text:
convenientiusque initium sumere dicenda est, quam ubi primum se ab Africa dirimit, non flumine aut monte, ut alibi fit, sed freto Oceani ac Mediterranei maris, hoc est in Hispania: quam caput Europerum orbis universus, Oceano cinctus, in tres dividitur partes: Europam, Asiam, Africam. Origo ab occasu solis, et Gaditano freto, qua irrumpens Oceanus Atlanticus in maria interiora effunditur: hinc intranti de
Abbreviated transcription (Latin):
rib ꝗͣ mei. Ex quo intellectum est quod diutina desuetudine dedi¬
ceramus non plurib lignis opus esse ad cremanda humana cadaue¬
ra praesertim ut tum erant solibus incocta: & adipibus. qui defluebãt
non nihil alimenti flamae prebentibus. Foeda profecto. & tragica non¬
historica narratio: Quodcunq enarras mihi sic incredulus odi: Uix¬

Expanded text:
r. Ex quo intellectum est, quod diuturna desuetudine dedidiceramus, non pluribus lignis opus esse ad cremanda humana cadavera, presertim ut tum erant solibus incocta et adipibus qui defluebant nonnihil alimenti flamhistorica narratio. Quodcunque enarras mihi, sic incredulus odi.
Abbreviated transcription (Latin):
UT STANTEintra intimam fossam machina procumbens
scala. Rursum indocte in superius uitium incidisti. Nam pro¬
cumbentes scalȩ non procumbens scala dicendum f

Expanded text:
Ut stante intra intimam fossam machina procumbere scala». Rursum indocte in superius vitium incidisti; nam «procumbentes scale», non «procumbens scala» dicendum f
Abbreviated transcription (Latin):
tam frequenter in eo peccas: de quib si nibil unꝗͣ traditum es¬
set: tamen si quid ualeres ingenio iudicares ista superflua ẽẽ
quȩ narras. Quid enim oportebat sciri utrum condito testam̃¬
to an secus: utrum occlusis fenestris an apertis: utrum extin¬
to igni an excitato: utrum sedentib uxore & filiabus in paui¬
mento an stantibus in balneo: is de quo loqueris ad regem se cõ

Expanded text:
tam frequenter in eo peccas. De quibus si nihil unquam traditum esset, tamen si quid valeres ingenio, iudicares ista superflua esse que narras. Quid enim oportebat sciri, utrum condito testamento an secus, utrum occlusis fenestris an apertis, utrum extincto igni an excitato, utrum sedentibus uxore ac filiabus in pavimento an stantibus in balneo, is de quo loqueris ad regem se co