comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fortem sine felicitate. sicut de pallante diocimus.  Parentis pilumni:
Pilumnus & pitumnus fratres fuerunt dĩ. hori pitumnus usum stercorã¬
doꝵ inuenit agroꝵ. Unde & sterquilinuis dictus est. łilumnus uero
pinsendi frumenti. Unde & a pistorib colttur. ab ipso & pilum didtũ
est. i Sacrata ualle: ideo sacrata. quia ut dicimus nunꝗͣ lucus sine re¬
ligione. ÷ Sedebat: ut asper dicit erat. que dausula antiqua est. &
de usu remota. Scđm plautum sedere est consilium capere. qui indu¬
cet seruum dicentem. Sine ueta aram sedeam & dabo meliora consila
Sed scđm̃ augures sedere est augurium captare. Namq post designataᷤ
celi partes a sedentib captantur auguria. quod a supra ipse ostendẽt
latenter. inducens picum solum sedentem ut parua que sedebat. sedse¬
ab ea quod est augurium: cum alios stantes indrocerit. Ergo sedebat

Expanded text:
fortem sine felicitate, sicut de Pallante diximus. PARENTIS PILVMNI fortem sine felicitate, sicut de Pallante diximus. PARENTIS PILVMNI Pilumnus et Pitumnus fratres fuerunt dii. Horum Pitumnus usum stercorandorum invenit agrorum, unde et Sterculinius dictus est, Pilumnus vero pinsendi frumenti: unde et a pistoribus deus colitur. Ab ipso et pilum dictum est. SACRATA VALLE ideo ‘sacrata’, quia, ut diximus, numquam est lucus sine religione. SEDEBAT ut Asper dicit ‘erat’, quae clausula antiqua est et de usu remota. Secundum Plautum ‘sedere’ est consilium capere, qui inducit servum dicentem «sine iuxta aram sedeam, et dabo meliora consilia». Sed secundum augures ‘sedere’ est augurium captare; namque post designatas caeli partes a sedentibus captabantur auguria. Quod et supra ipse ostendit latenter, inducens Picum solum sedentem, ut «parvaque sedebat succiabea», quod est augurum, cum alios stantes induxerit. Ergo ‘sedebat’
Abbreviated transcription (Latin):
ud negocium incipitur. Ab ȩnea etum transit ad turnum. a
tuscia ad ardeam. a peticione aucilior ad bellum. quem tran¬
situm quidam culparit. nescientes uirgilium prudentͥ uincille
aperiorib negotis sequentia: per illam particulam. Atq ea diuersa poeni
tus dum parte geruntur: scilic& dum offerunt᷑ arma: dum dantur au
ꝯcilia. Sane formatus est iste liber ad illud homeri ubi dicit. per nodtem
egressos esse diomedem & uleem: cum capto dolone castra penetrarũt
Nam partem maxiam & oetonomiae & negocior exinde hab&e. i Diuersa
poenitus: ualde diuersa: idest longus remota. Inde paulo post dicit
Nec satis extremas corithi penetrauit ad urbes lidoꝵq manium. n lrm
lris quasi eris dicta est. nunꝗ̃ enim ad conciliationem mutttur. sicut
Mercurius sed ad disturbationem. & est ministra non tantum dearum
irim demiste germanae haud mollia uissa ferentem.s audacem turnũ.

Expanded text:
ud negotium incipitur; ab Aenea enim transit ad Turnum, a ud negotium incipitur; ab Aenea enim transit ad Turnum, a Tuscia ad Ardeam, a petitione auxiliorum ad bellum. quem transitum quidam culpant, nescientes Vergilium prudenter iunxisse superioribus negotiis sequentia per illam particulam 'atque ea d. p. dum parte geruntur', scilicet dum offeruntur arma, dum dantur auxilia. Sane formatus est iste liber ad illud Homeri, ubi dicit per noctem egressos esse Diomeden et Vlixen, cum capto Dolone castra penetrarunt: nam partem maximam et oeconomiae et negotiorum exinde habet. DIVERSA PENITVS valde diversa, id est longius remota, unde paulo post dicit «nec satis extremas Corythi penetravit ad urbes Lydorumque manum». IRIM Iris quasi ἔρις dicta est: numquam enim ad conciliationem mittitur, sicut Mercurius, sed ad disturbationem; et est ministra non tantum dearum,Irim demisit germanae haud mollia iussa ferentem, ni Turnus
Abbreviated transcription (Latin):
ctos strenuos dicimus. horatuis. Altius acernos praecinti sunt unum.
nde & grete tozopos appellatur: non qui bonam zonam hab&. sed
et streniuis.  Mulcifer uulcanus: ab eo qđ tantum ignis permul¬
cet. ii lelegas: thessalos. Lucanus de thessalia. Mor lelegum dextra
pressum descendit aratrum. s Carasq: Care insulani populi fue¬
runt. piratica famosi. uidti a minoe: ut & tuchidides & salustius di¬
cunt. Gelonos: populus schithiae. Eufrates iam mollior undis¬
ibat: senciens quasi se esse suꝑatum. horatius. Minores uoluere uer¬
tices.i Morini: populi gallie in finib qui britania spectant. n Rhe¬
nus. fluuius gallie. n Dicornis autem quia ꝑ duos fluit alueos. per¬
unum qua romanum imperium est. per alteri qua interluit barbaroᷤ.
tib isus est xerses conscendere. i Parentis: nunc honoris. i. Rerum:
mutatio est reri omnium. Nam & personae & loca alia sunt. & ali¬

Expanded text:
ctos’ strenuos dicimus: Horatius «altius ac nos praecinctis unum». ctos’ strenuos dicimus: Horatius «altius ac nos praecinctis unum». Vnde et Graece εὔζωνος appellatur non qui bonam zonam habet, sed qui est strenuus. MVLCIBER Vulcanus, ab eo quod totum ignis permulcet. LELEGAS Thessalos: Lucanus de Thessalia «mox Lelegum dextra pressum descendit aratrum». CARASQVE Carae insulani populi fuerunt piratica famosi, victi a Minoe, ut et Thucydides et Sallustius dicunt. GELONOS populus Scythiae. EVPHRATES IBAT IAM MOLLIOR VNDIS sentiens quasi se esse superatum: Horatius «minores volvere vertices». MORINI populi Galliae in finibus, qui Britanniam spectant. RHENVS fluvius Galliae. ‘Bicornis’ autem, quia per duos alveos fluit: perunum qua Romanum imperium est, per alterum qua interluit barbaros. tibus nisus est Xerxes conscendere. Cui Alexander Magnus pontem mutatio est rerum omnium: nam et personae et loca alia sunt et ali
Abbreviated transcription (Latin):
qui antonium uicerat. Secundo qui dalmatas uicerat. tercio ipse cum
alecandrino ingressus est triumpho.⁊ Ludisq uia plausuq: hoc est
compitalitii ludi celebrati sunt.. Candentis limine phoebi: ia tem¬
plo quode solido marmore effecto: quod adlatum fuerat de portu
lunae qui est in liguria. n Dona retognoscit populi: aurum caronaꝵ
tores propter concessam uitam. ldeo ergo doxit dona. Nam si hoc nõ
ess& spolia dicerd̾. Hlic numadum genus: atqui antonuis orientis
habuit populos: sed intelligamus has gentes africe operas suas locasse.
d simul cum antonio ab augusto esse suꝑatas. s Discuidtos: uel habi¬
tum eor ostendit. qui usq in talos fluebant. quod plautus ridaꝰ in
poenulo dicens. Quae est illa auis. cum afrum uidiss& uestem demiᷤᷤ¬
sam traheatem. aut discinctos dicit inhabiles militiae. Omnes etũ
qui nulitant cindti sunt. aut certe inefficaces. aut contra praecin¬

Expanded text:
qui Antonium vicerat, secundo qui Dalmatas vicerat, tertio ipse cum qui Antonium vicerat, secundo qui Dalmatas vicerat, tertio ipse cum Alexandrino est ingressus triumpho. LVDISQVE VIAE P. F. hoc est, compitalicii ludi celebrati sunt. CANDENTIS LIMINE PHOEBI in templo de solido marmore effecto, quod adlatum fuerat de portu Lunae, qui est in Liguria. DONA RECOGNOSCIT POPVLORVM aurum coronatores propter concessam emunitatem. Ideo ergo dixit ‘dona’: nam si hoc non esset, spolia diceret. HIC NOMADVM GENVS atqui Antonius Orientis habuit populos; sed intellegamus has gentes Africae operas suas locasse et simul cum Antonio ab Augusto esse superatas. DISCINCTOS vel habitum eorum ostendit, qui usque in talos fluebat: quod Plautus ridet in Poenulo dicens «quae est illa avis?» cum Afrum vidisset vestem dimissam trahentem; aut ‘discinctos’ dixit inhabiles militiae; omnes enim qui militant cincti sunt: aut certe inefficaces, ut contra ‘praecin
Abbreviated transcription (Latin):
ira tuces mnimicitias & funebre bellum.⁊ Accis hec certieris. que
postea accium nominauit augustus.  Dertebant terga sabe. den¬
di: i inter cedes: uter suoꝵ cadaueta. Morte futura: omine mor¬
us future. s lapige feiti uetto qui de apulia flatis optunt ⁊d taren¬
tum ducit. Noratius. obstrusus aliis praeter iapiga. i Magno corpore:
septem fluuio s Uocantem ceruleum ingremium: hoc de historia est.
N am legitur cleopatram presagio mortis future oblitam esse recessuᷤᷤ
egypti petere. in quib facile poterat bella reparare. de qua re se mo¬
riens dicitur increpasse. ⁊ Latebrosaq flumina: quia nili origo ne¬
scitur. licdꝰ plinuis dicat haud longe ab ethiopia mauroꝵ post ma¬
iorem athlantem lacum esse ex quo erupie. quod udetur esse ueri
simile ex beluaꝵ similitudine. s Triplici triumpho: tres enim au¬
gustus habuit triumphos. Nam primo die triumphauit exercitus

Expanded text:
«ira truces inimicitias et funebre bellum». ACTIVS HAEC CERNENS quem «ira truces inimicitias et funebre bellum». ACTIVS HAEC CERNENS quem postea Actium nominavit Augustus. VERTEBANT TERGA SABAEI omdi. INTER CAEDES inter suorum cadavera. MORTE FVTVRA omine mortis futurae. IAPYGE FERRI vento, qui de Apulia flans optime ad Orientem ducit; Horatius «obstrictis aliis praeter Iapyga». MAGNO CORPORE septemfluo. VOCANTEM CAERVLEVM IN GREMIVM hoc de historia est; nam legitur Cleopatram praesagio mortis futurae oblitam esse recessus Aegypti petere, in quibus facile poterat bella reparare. De qua re se moriens dicitur increpasse. LATEBROSAQVE FLVMINA quia Nili origo nescitur, licet Plinius dicat haud longe ab Aethiopia Maurorum, post maiorem Atlantem, lacum esse, ex quo erumpit. Quod videtur esse veri simile ex beluarum similitudine. TRIPLICI TRIVMPHO tres enim Augustus habuit triumphos: nam primo die triumphavit exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit fiuenta omnium lucanaꝵ. Isis autem lingua egyptiori est
terta: quam isin uolunt esse.s A tergo respicit angues. hoc est toti¬
dum uidebat mortem futuram.s Deum motistra: ideo monstra di¬
ait. quia sub augusto nec dum romani egrꝑtia sacra susceperant. er¬
Latrator anubis. quia capite canino piagitur. hunc uolunt esse mer¬
curium. ideo quia iuhil est cane sagacuis. i Contra neptimuili
homerum sequitur: qui deos dicit contra se pro diuersis partibus
habere certamen. ⁊ Celatus ferro: aut in armis locatus. aut de ferro
sculptus. scilic& metallo sibi congruo.s Dire: dire propnie sunt uli¬
teł dec. & beac has interesse dicit prelio ad puniendum atironium
qui matrimonũ leserat focdus. Discordia palla: ideo discordia. q
unius ciuuitatis eratte. & bene diram discordiam sequitur. quati
bellona comitatur. ⁊lam ꝑ discordiam uenitur ad bellum. Sratius

Expanded text:
ostendit adfluentiam omnium lacunarum. Isis autem lingua Aegyptiorum est ostendit adfluentiam omnium lacunarum. Isis autem lingua Aegyptiorum est terra, quam Isin volunt esse. A TERGO RESPICIT ANGVES hoc est, nondum videbat mortem futuram. DEVM MONSTRA ideo ‘monstra’ dixit, quia sub Augusto necdum Romani Aegyptia sacra susceperant. LATRATOR ANVBIS quia capite canino pingitur, hunc volunt esse Mercurium, ideo quia nihil est cane sagacius. CONTRA NEPTVNVM Homerum sequitur, qui deos dicit contra se pro diversis partibus habere certamen. CAELATVS FERRO aut in armis locatus: aut de ferro sculptus, scilicet metallo sibi congruo. DIRAE Dirae proprie sunt ultrices deae. Et bene has interesse dicit proelio, ad puniendum Antonium, qui matrimonii laeserat foedus. DISCORDIA PALLA ideo Discordia, quia unius civitatis erant. Et bene Diras Discordia sequitur, quam Bellona comitatur: nam per Discordiam venitur ad bellum: Horatius
Abbreviated transcription (Latin):
se habere gentes unumeras. N Nefas: exclamatio est. non i eo tan¬
tum qd̃ esyptias romanus due erat. sed etiã. quod mulier castra se¬
quebatur. quod in ingenti turpitudine apud maiores fuit. Uade
bellaturus pompenuis in lesho reliquit ixcorem.y Ruere: ruebant
idest ueniebant cum imperu.⁊ Concurrere motitibo altos: alii altiᷤᷤ
legunt: utium tamen est. i T uiritis puppib uastant: hoc de bisto¬
nia tractum est. Nata agrippa primus hoc genus turrium. iuuenit.
ut de tabulatis subito erigentur. simulac cum uentum esso in pre¬
lum: tarres hostib improuise.ꝯ arua noua neptuma eede. noua
cde magna nimia. nam dicit reuera noua y Pacrio uocat agniua
sistro: Cedpatta sibi tantum adsumpserat. ut se isin uellas uideti.
isis autem genius egypti qui ꝑ sistri motum quod gent u ddextra
rali accessus recessusq significat. per situlam quam situstra rrtmnet

Expanded text:
se habere gentes innumeras. NEFAS exclamatio est, non in eo tanse habere gentes innumeras. NEFAS exclamatio est, non in eo tantum quod Aegyptiam Romanus duxerat, sed etiam quod mulier castra sequebatur, quod in ingenti turpitudine apud maiores fuit: unde bellaturus Pompeius in Lesbo reliquit uxorem. RVERE ruebant, id est veniebant cum impetu. CONCVRRERE MONTIBVS ALTOS alii ‘altis’ legunt, unum tamen est. TVRRITIS PVPPIBVS INSTANT hoc de historia traxit: nam Agrippa primus hoc genus turrium invenit, ut de tabulatis subito erigerentur, simul ac ventum esset in proelium, turres hostibus inprovisae. ARVA NOVA NEPTVNIA CAEDE ‘nova caede’ magna, nimia: nam non dicit re vera ‘nova’. PATRIO VOCAT AGMINA SISTRO Cleopatra sibi tantum adsumpserat, ut se Isin vellet videri. Isis autem est genius Aegypti, qui per sistri motum, quod gerit in dextra, Nili accessus recessusque significat: per sitellam, quam sinistra retinet,
Abbreviated transcription (Latin):
sicdus pirtatum est augusto persuadente in honore patris augusti
stellam in galca cepit habere depictam. s Parte alia: non e contra
sed in alia parte aciei.s Uentis & dus agrippa secundis: secundis di¬
xit augusti comparatione. Nam hoc dicit augustus. nimio uentoꝵ
& fulminum utebatur fauore. Agrippa secundis: hoc est ille habu¬
it primum fauorem: hic secundum. ⁊ Nauali rostrata corona. Sex.
pompeius pompei filuis: in sicilia pyraticam excercuit. contra quem
primo cum agrippa cdimicauit augustus. postea agrippe cura data est.
qui eum deleurt. ob quod ei augustus rostratam dedit coronam.
quia uicerat nauali certamine. n hinc. a parte contraria. n Uictor ab
aurore populis: quia uicerat parthos ut diximus. s lutore rubro:
erithreo mari quod est inter egyptum & indiam. i Ultuna secum
badtra uehit: ultima: non quantum ad fines spedtat orbis terrarũ.
sed ultima in unperio antoniano. Constat enim badtrianos post

Expanded text:
sidus putatum est Augusto persuadente. In honorem patris Augustus sidus putatum est Augusto persuadente. In honorem patris Augustus stellam in galea coepit habere depictam. PARTE ALIA non e contra, sed in alia parte aciei. VENTIS ET DIS AGRIPPA SECVNDIS ‘secundis’ dixit Augusti comparatione. Nam hoc dicit: Augustus nimio ventorum et numinum utebatur favore, Agrippa sequenti, hoc est, ille habuit primum favorem, hic secundum. NAVALI F. ROSTRATA CORONA Sextus Pompeius, Pompei filius, in Sicilia piraticam exercuit. Contra quem primo cum Agrippa dimicavit Augustus; postea Agrippae cura data est, qui eum delevit. Ob quod ei Augustus rostratam dedit coronam, quia vicerat navali certamine. HINC a parte contraria. VICTOR AB AVRORAE POPVLIS quia vicerat Parthos, ut diximus. LITORE RVBRO Erythraeo mari, quod est inter Aegyptum et Indiam. VLTIMA SECVM BACTRA VEHIT ‘ultima’ non quantum ad fines spectat orbis terrarum, sed ‘ultima’ in imperio Antoniano: constat enim Bactrianos post
Abbreviated transcription (Latin):
castra conceder&. quor qui ponebatur imꝑio: ipse uocabat exerci¬
tum. Unde est illo loco de cleopatra. Patrio uocat agmina sistro.
Nam antonuis consulare sibi tantum detinuit imꝑium in quoso¬
la est potestas iubendi. ille enim ducit exercitum: qui hab& in po¬
testate casta praetoria. s Penatib & magnis diis: alii unũ uolunt
esse: alii separant: ut magnos deos accipias iouem: mineruam: mer¬
curium quos aeneas de samothracia substulit.  Tempora flamias le¬
ta uomunt: naturaliter enim augustus igneos oculos habuisse dicit᷑.
adeo ut quidam eques romanus interrogatus ab eo cur se uiso uer¬
terdꝰ faciem: dicerit ei. quia fulmen oculoꝵ tuoꝵ ferre nõ possum.
sicut ait suetonuis. ⁊ Aperitur uertice sidus: sidus in uertice hoc
est suꝑ galeam. Nam eoc quo tempore stella uisa est: dum sacrifica¬
retur ueneri genirici: & ludi funebres caesari exhiberentur. cuius

Expanded text:
castra concederet, quorum qui potiebatur imperio, ipse vocabat exercicastra concederet, quorum qui potiebatur imperio, ipse vocabat exercitum: unde est illo loco de Cleopatra «patrio vocat agmina sistro»: nam Antonius consulare sibi tantum detinuit imperium, in quo sola est potestas iubendi. Ille enim ducit exercitum qui habet in potestate castra praetoria. PENATIBVS ET MAGNIS DIS alii unum volunt esse, alii separant, ut magnos deos accipias Iovem Minervam Mercurium, quos Aeneas de Samothracia sustulit. TEMPORA FLAMMAS LAETA VOMVNT naturaliter enim Augustus igneos oculos habuisse dicitur, adeo ut quidam eques Romanus, interrogatus ab eo, cur se viso verteret faciem, dixerit 'quia fulmen oculorum tuorum ferre non possum', sicut ait Suetonius. Ad v. 681 Aperitur vertice sidus apparet sidus in vertice, hoc est super galeam. nam ex quo tempore per retur Veneri Genetrici et ludi funebres Caesari exhiberentur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
quo faeto augustus uehementer accensus contra eum coepit bella moliri. an¬
tonius re cõꝑta collestis orientis uiribus prior cum uxorȩ cleopatra uenit
ad bellum: conflictum est nauali certamine circa actium epyri promun¬
toriũ: ubi uicti sunt antonius et cleopatra et infugam coacti. postea occi¬
so antonio illa sibi serpentes adhibuit. sed quia belli ciuilis triumphus tur¬
pis iudetur: laborat poeta ut prob& iustum bellum fuisse di¬
cens. augustum esse cum patrib: populoq: penatib & magnis di¬
sis. contra cum antonio audeilia peregrina. & monstruosa agyp¬
ti numina. & reuera in exercitu antonii omnes barbari fueriĩt.
quod a uirgilius dicit aegptum: uiresq orientis atq ultima se¬
ca bactra uebit. Unde etiam de hoc bello egit triumphum.
neo enim ciuile putatum est: quod tantũmodo romano duce ge¬
stum est. qui & ipse barbare seruiebat ucori. adeo ut praetoria ei

Expanded text:
Quo facto Augustus vehementer accensus contra eum coepit bella moliri. AnQuo facto Augustus vehementer accensus contra eum coepit bella moliri. Antonius re comperta, collectis Orientis viribus, prior cum uxore Cleopatra venit ad bellum. Conflictum est navali certamine circa Actium Epiri promunturium: ubi victi sunt Antonius et Cleopatra et in fugam coacti. Postea occiso Antonio illa sibi serpentes adhibuit. Sed quia belli civilis triumphus turpis videtur, laborat Poeta ut probet iustum bellum fuisse, dicens Augustum esse «cum patribus populoque penatibus et magnis dis», contra cum Antonio auxilia peregrina et monstruosa Aegypti numina. Et re vera in exercitu Antonii omnes barbari fuerunt: quod et Vergilius dicit «Aegyptum viresque Orientis atque ultima secum Bactra vehit». Vnde etiam de hoc bello egit triumphum: nec enim civile putatum est, quod tantummodo Romano duce gestum est, qui et ipse barbarae serviebat uxori, adeo ut praetoria ei
Abbreviated transcription (Latin):
ralem rem ostendit nam semper mare turbatur tempore quo delphini
apparuerint. cernere erat: greca figura est  leucaten: promuntoriũ
epiri est mons leucata. hinc au gustus agens italos: cum destatu rei .p.
esset longa contentio inter augustum: antonium. catullum: placuit ut
totum orientem teneret antonus: augustus gallias: et hispanias cum italia.
catullus africam siciliam: sardiniam. Ad causas maioris fidei antonius
sororem augusti durit urorem. profecti itaq sunt in prouincias suas. sed
antonuis in egypto captus est amore cleopatre. non usqquaq adeo ut
ea dimissa contra parthos proficisceretur. quibus uictis dum cleo patre cupi-¬
ditate festinat exercitum omnem frigore in armenia ꝑdidit. ipse tamen
animalium cadaueribus pastus cum paucis ad egyptum est reuersus. ubi
eum cepit suadere cleopatra ut se sortiretur uxore derelicta sorore augusti

Expanded text:
ralem rem ostendit: nam semper mare turbatur, cum delphini ralem rem ostendit: nam semper mare turbatur, cum delphini apparuerint. CERNERE ERAT Graeca figura est. LEVCATEN in promunturio Epiri est mons Leucata. HINC AVGVSTVS AGENS ITALOS cum de statu reipublicae esset longa contentio inter Augustum, Antonium et Lepidum, placuit ut totum Orientem teneret Antonius, Augustus Gallias et Hispanias cum Italia, Lepidus Africam Siciliam Sardiniam. Ad causam maioris fidei Antonius sororem Augusti duxit uxorem. Profecti itaque sunt in provincias suas. Sed Antonius in Aegypto captus est amore Cleopatrae, non usque quaque adeo, ut ea dimissa contra Parthos proficisceretur. Quibus victis dum Cleopatrae cupiditate festinat, exercitum omnem frigore in Armenia perdidit, ipse tamen animalium cadaveribus pastus cum paucis ad Aegyptum est reversus. Vbi ei coepit suadere Cleopatra ut se sortiretur uxorem, derelicta sorore Augusti.
Abbreviated transcription (Latin):
unde sceleribus st̃ statuta supplicia. que inse incidentes homines obnoxios
faciunt. et te catilina miranti: hoc quasi inciceronis gratiam dictum ui¬
detur.  his dantem iura catonem: ut et supradiximus censorium significat
non uticensem: qui contra cesarem bella suscepit. Et suꝑgressus est hoc loco home
ri dispõsttionem siquidem ille minoem radamantem eacum de impiis iu-¬
dicare dicit: hic romanum ducem innocentibus dare iura cõmemorat. : hec
inter: bene inter inferos et superos mare factum dicit: quod ut supra diri¬
mus nos ab antipodis diuidit qui inferi sunt nostri comperatione.: imago
aurea: non est contrarium quod et ceruleam et auream et argenteam ma¬
ris dicit esse imaginem quod scimus pro uentorum qualitate mutari et co¬
lores uarios reddere: quod et expressum inscuto fuisse significat. n cerulia
idest maria. fuctu cano: omnis enim spuma alba est. ⁊ in orbem in ciru

Expanded text:
unde et sceleribus sunt statuta supplicia, quae in se incidentes homines obnoxios unde et sceleribus sunt statuta supplicia, quae in se incidentes homines obnoxios faciunt. et te catilina minaci pendentem scopulo hoc quasi in Ciceronis gratiam dictum videtur. non Uticensem, qui contra Caesarem bella suri dispositionem, siquidem ille Minoem, Rhadamanthyn, Aeacum de impiis iudicare dicit, hic Romanum ducem innocentibus dare iura commemorat. HAEC INTER bene inter inferos et superos mare factum dicit, quod, ut supra diximus, nos ab antipodis dividit, qui inferi sunt nostri comparatione. IMAGO AVREA non est contrarium quod et caerulam et auream et argenteam maris esse dicit imaginem, quam scimus pro ventorum qualitate mutari et colores varios reddere: quod expressum in scuto fuisse significat. CAERVLA id est maria. F
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerunt. exinde ẽt consuetudo ꝑmansit ut apud laurolauin ium¬
ingentes haberentur uirge: non breues ut in urbe. lapsa ancilia celo:
regnante numa pompilio scutum breue et rotundũ celo lapsum est. et
cum aruspices respondissent illic fore urbis imperiũ ubi illud fuisset
diligentia nume nequando abhostibus posset auferri adhibito mamu¬
rio fabro multa similia facta sunt et intemplo martis locata. Quod ãt
dicit ancilia plurali utitur numero pro singulari: nam unum lapsũ
est. Ancile autem dicitur aut quasi undiq circumcisum aut quasi ariNaoy
idest undiq labrum habens. extuderat: studiose fecerat... ducebant:
deducebant: hec enim fuerat consuetudo... pilentis matres in mollibus: pi¬
lenta sunt uehicula sicut nunc basternas uidemus: erant aũt tunc ueneti
coloris non ut nunc russati. quibus nisi caste non utebantur: sicut nec¬
nas incrimĩna enim ꝑsone incidunt: non ipsarum sunt proprie crimina.

Expanded text:
voluerunt. Exinde etiam consuetudo voluerunt. Exinde etiam consuetudo ingentes haberentur virgae, non breves ut in urbe. lapsa ancilia caelo regnante Numa Pompilio scutum breve et rotundum caelo lapsum est. et cum aruspices respondissent illic fore orbis imperium, ubi illud fuisset, diligentia Numae, ne quandoque ab hostibus posset auferri, adhibito Mamurio fabro multa similia facta sunt et in templo Martis locata. quod autem dicit ancilia, plurali utitur numero pro singulari: nam unum lapsum est. ancile autem dicitur aut quasi undique circumcisum, aut quasi ἀμφίχειλον , id est undique labrum habens. Ad v. 665 Extuderat studiose fecerat. ducebant deducebant: haec enim fuerat consuetudo. Ad v. 666 Pilentis matres in mollibus pilenta sunt vehicula, sicut nunc basternas videmus. erant autem tunc veneti coloris, non ut nunc sunt, russati, quibus nisi castae non utebantur. 'molnas'; in crimina enim personae incidunt, non ipsarum sunt proprie crimina:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecuti sunt latrones: quibus oppressis et receptis animalibus propter rẽ
a nudis prospere gestam consuetudo ꝑ mansit ut nudi luꝑcalia celebra.¬
rent. lanigerosq apices: famines in capite habebant pilleũ inquo erat
breuis uirga desuꝑ habens lane aliquid: quod cum ꝑ estus ferre non possẽt
filo tantum capita religare ceperunt. nam nudis eos penitus capitbus
incedere nephas fuerat. unde a filo quo utebantur flamines dieti sunt
quasi filamines. Uerum festis diebus filo deposito pillea necesse erat acci-¬
pere. que secundum alios ad ostendendam sacerdotii eminentiã sunt
reperta: sicut columne mortius nobilibus suꝑponuntur ad ostendendũ
eoꝵ colum̃. alii dicunt non propter eminentiam dignitatis hoc factum
sed quia cum sacrificarent apud laurolauinium et eis erta frequenter
aues de uicinis uenientes lucis arriperent: eminentia uirgaꝵ eas terrere

Expanded text:
persecuti sunt latrones: quibus oppressis et receptis animalibus, propter rem persecuti sunt latrones: quibus oppressis et receptis animalibus, propter rem a nudis prospere gestam consuetudo permansit ut nudi Lupercalia celebrarent. LANIGEROSQVE APICES flamines in capite habebant pilleum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestus ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt; nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas fuerat: unde a filo quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pillea necesse erat accipere, quae secundum alios ad ostendendam sacerdotii eminentiam sunt reperta, sicut columnae mortuis nobilibus superponuntur ad ostendendum eorum columen. Alii dicunt non propter eminentiam dignitatis hoc factum, sed quia cum sacrificarent apud Laurolavinium et eis exta frequenter aves de vicinis venientes lucis adriperent, eminentia virgarum eas terrere
Abbreviated transcription (Latin):
contra inuestes dicimus ĩberbes. unde est tc̃ mͥ prima genus uestibat fiore
uiuentas. uirgatis lucent sagulis: habebant in uirgarum modum deduc¬
tas uias: et bene adlusit ad gallicam linguam ꝑquod uirge purpura dr̃
urgatis ergo acsi diceret uirgatis idest purpuratis.  gesa: hastas uirles¬
nam et uiros fortes galli gesos uocant.a scutis longis: ꝑ hoc corpoꝵ ostendi¬
tur magnitudo. ut supra stabant tercentum nitidi in presepibus altis.
ꝑ quod equor magnitudinem expressit. hic: in eodem scuto et congrue
sacerdotes statim post templa cõmemorat.i. salios: qui sunt intutela io¬¬
uis martis: quirini. dicti salii ideo quod enca aras saluint et tripudiant
nudosq luꝑcos: cum in honorem panos luꝑcaliorum solemnitas celebra¬
retur pecora romanor subito a latronibus raptasunt. illi proiectis uestibꝰ

Expanded text:
contra investes dicimus inberbes, unde est «tunc mihi prima genas vestibat flore contra investes dicimus inberbes, unde est «tunc mihi prima genas vestibat flore iuventas». VIRGATIS LVCENT SAGVLIS quae habebant in virgarum modum deductas vias. Et bene adlusit ad Gallicam linguam, per quam virga purpura dicitur. ‘Virgatis’ ergo, ac si diceret virga tinctis, id est purpuratis. GAESA hastas virilesiam viros fortes Galli gaesatos vocant. SCVTIS LONGIS per haec corporum ostenditur magnitudo, ut supra «stabant ter centum nitidi in praesepibus altis», per quod equorum magnitudinem expressit. HIC in eodem scuto. Et congrue sacerdotes statim post templa commemorat. SALIOS qui sunt in tutela Iovis, Martis, Quirini. Dicti Salii ideo quod circa aras saliunt et tripudiant. NVDOSQVE LVPERCOS cum in honorem Panos Lupercaliorum sollemnitas celebraretur, pecora Romanorum subito a latronibus rapta sunt. Illi proiectis vestibus
Abbreviated transcription (Latin):
rum et sacrificior prenoscerent dies.. atq hic: incapitolio et satis pruden.¬
ter argenteum anxerem dixerit. Nam quasi epitheton est coloris et significa¬
uit remueram: nam in capitolio in honorem illius anseris qui galloꝵ nuntiauit
aduentum positus fuerat anser aureus.. auratis porticibus: hoc ad tempis
retulit florentis romane rei.p. nam illo loco ubi dixit regia horrebat culmo.
ideo addidit romuleo. ut incipientis et pauperis adhuc imperii tempora
designaret. canebat: quasi prediuinabat. nam canere et dicere et dui¬
nare significat.. arcemq tenebant: de est pene nam prope tenuerunt¬
arcem idest capitolium.⁊ defensi tenebris et dono nocti opace: multi
iterationem uolunt: alii dicunt tenebris propter cuniculos: dono noctis
somno: nam somnus noctis est donum. aurea uestis: hoc est barba uñ

Expanded text:
rum et sacrificiorum praenoscerent dies. ATQVE HIC ‘hic’, in Capitolio. Et satis prudenrum et sacrificiorum praenoscerent dies. ATQVE HIC ‘hic’, in Capitolio. Et satis prudenter argenteum anserem dixit: nam quasi epitheton est coloris et significavit rem veram. Nam in Capitolio in honorem illius anseris, qui Gallorum nuntiarat adventum, positus fuerat anser argenteus. AVRATIS PORTICIBVS hoc ad tempus retulit florentis Romanae reipublicae: nam illo loco ubi dixit ‘horrebat regia culmo’, ideo addidit ‘Romuleo’, ut incipientis et pauperis adhuc imperii tempora designaret. CANEBAT quasi praedivinabat: nam ‘canere’ et dicere et divinare significat. ARCEMQVE TENEBANT deest ‘paene’: nam prope tenuerunt. DEFENSI TENEBRIS ET DONO NOCTIS OPACAE multi iterationem volunt, alii dicunt ‘tenebris’ propter cuniculos, ‘dono noctis’ somno Manlii; nam somnus noctis est donum. AVREA VESTIS hoc est barba: unde
Abbreviated transcription (Latin):
qui tamen agallis obsidebantur ẽt id penetrare cupientibus quos alii ꝑ du¬
meta et sara aspera: alii ꝑ cuniculos dicunt conatos ascendere: tunc man.¬
lius custos capitolii gallos detrusit de arce clangore.c. anxeris excitatus quẽ
priuatus quidam dono unoni dederat. Namq secundum pliniũ nullũ
animal ita odorem hominis sentit.. pro templo: pro defensione templi.
nam ante temp̾lum non procedit. cum obsessus intratem plum ẽẽt.sic in
uiui. ip̃i intus dextera acleua proturribus adstant. terentius. nam nihil
hec ita essent pro illo haud steres fedria. tenebat: defendebat et est mili.¬
tare uerbum ut ẽt sallustuis dicit unde e contra uictos loco motos dicimus.¬
cicero loco ille motus est. horrebat regia culmo: curiam calabriam dicit
quod romulus tererat culmis. adquod calabatur idest uocabatur senatus
uocabatur et populus arege sacrificolo. ut qm̃ ad huc fasti non erant ludo¬

Expanded text:
qui tamen a Gallis obsidebantur etiam id penetrare cupientibus, quos alii per duqui tamen a Gallis obsidebantur etiam id penetrare cupientibus, quos alii per dumeta et saxa aspera, alii per cuniculos dicunt conatos ascendere. Tunc Manlius, custos Capitolii, Gallos detrusit ex arce, clangore anseris excitatus, quem privatus quidam dono Iunoni dederat: namque secundum Plinium nullum animal ita odorem hominis sentit. oc est 'in templo'; nam 'ante templum' non procedit, cum obsessus intra templum esset. sic in nono "ipsi intus dextra ac laeva pro turribus adstant" , Terentius "nam ni haec ita essent, pro illo haud stares Phaedria" . tenebat defendebat: et est militare verbum, ut etiam Sallustius dicit. unde e contra Cicero «loco ille motus est». HORREBAT REGIA CVLMO Curiam Calabram dicit, quam Romulus texerat culmis, ad quam calabatur id est vocabatur, senatus vocabatur et populus a rege sacrificulo ut quoniam adhuc fasti non erant, ludo
Abbreviated transcription (Latin):
luscos coclites dixerunt antiqui: unde et ciclopas coclitas legimus dictos. qđ
obsides non ligantur sed uincla procustodibus accipiamus: aut certe ruptis
uinclis pontis idest iam ponte resoluto. insum̃o custos tarpeie manlius
rei loca distribuens. Ideo enim insum̃a clipei parte dicit factum esse capito
lium quia hoc arcem urbis esse manifestum est. historia talis est. brenno¬
duce senones galli uenerunt adurbem et circa hallium fiuuium occurrentẽ sibi de-¬
leuerunt exercitum omnem populi romani. aliaq die cum uellent ingredi ciui¬
tatem primo cunetati sunt timentes insidias. quia et patentes portas et nullũ
inmuris uidebant. postea paulatim ingressi cuncta uastauerunt .uiiii. integris
mensibus adeo ut ea que incendere non poterant militari manu diruerent
solo remanente capitolio. ad quod cum utensilibus reliqui confugerant ciues.

Expanded text:
luscos 'coclites' dixerunt antiqui: unde et Cyclopas 'coclites' legimus dictos, quod luscos 'coclites' dixerunt antiqui: unde et Cyclopas 'coclites' legimus dictos, quod obsides non ligantur; sed vincla pro custodiis accipiamus, aut certe pro foederibus: aut certe 'ruptis vinclis pontis', id est ponte resoluto. Ad v. 652 In summo custos tarpeiae manlius rei loca distribuens. ideo enim in summa clipei parte dicit falium, quia hoc arcem urbis esse manifestum est. Historia talis est: Brennoduce Senones Galli venerunt ad urbem et circa Alliam fluvium occurrentem sibi deleverunt exercitum omnem populi Romani. Aliaque die cum vellent ingredi civitatem, primo cunctati sunt timentes insidias, quia et patentes portas et nullum in muris videbant. Postea paulatim ingressi cuncta vastarunt octo integris mensibus, adeo ut quae incendere non poterant, militari manu diruerent, solo remanente Capitolio, ad quod cum utensilibus reliqui confugerant cives:
Abbreviated transcription (Latin):
er quibus doelia inuenta occasione transnatauit fluuium et romam reuersa est.
Redditaq rursus pacis lege eam porsenna repetente qui ad miratus uirtutem
puelle dedit optionem ut cum quibus uellet rediret illa elegit uirgines. unde
porsenna hoc quoq miratus concessit et rogauit ꝑ luteras populum romanũ
ut ei aliquid uirile decerneret᷑:. cui data est statua equestris quod insacra uia
hodieq conspicimus.. eiectum: atqui facile poterat susci et occidi: sed ideo
non est susceptus quia occidi non poterat religione impediente. rex enim sa-
croꝵ fuerat unde postea alii facti sunt consules alii reges sacror. porsenna:
unum enim addidit metri causa unde et penultime datus accentus est. nã
porsenna dictus est martialis. hanc spectare manum porsenna non potuit.
in hoc homine de quo dicit proprium est nomen. in aliis apellatiuũ. nam

Expanded text:
ex quibus Cloelia inuenta occasione transnatauit fluuium et Romam reuersa est ex quibus Cloelia inuenta occasione transnatauit fluuium et Romam reuersa est redditaque rursus est pacis lege, eam Porsenna repetente. Qui admiratus uirtutem puellae, dedit ei optionem ut cum quibus uellet rediret; illa elegit uirgines. Vnde Porsenna, hoc quoque miratus, concessit et rogauit per litteras populum Romanum ut ei aliquid uirile decerneretur; cui data est statua equestris, quam in sacra uia hodie connon est susceptus, quia occidi non poterat religione impediente: rex enim etiam sacrorum fuerat. Vnde postea alii facti sunt consules, alii reges sacrorum. PORSENNA unum ‘n’ addidit metri causa: unde et paenultimPorsena dictus est: Martialis "hanc spectare manum Porsena non potuit" .in hoc homine, de quo dicit, proprium est nomen, in aliis appellativum, nam
Abbreviated transcription (Latin):
gladio se interemit: quem brutus de eius corpore exertum tenens processit
ad populum: et multa conquestus de tarquinii suꝑbia et filior eius tur¬
pitudine egit ne inurbem reciperentur auctoritate qua plurimũ poterat
N am ut diximus brutus tribunus equitũ fuerat: sed cum non susciperetur
tarquinius contulit se ad porsennam regem tuscie: qui pro tarquinio cũ
ingentibus copiis capto ianiculo et illic castris positis romam uehementer
obsedit et cum ꝑ subilitium pontem hoc est ligneum transire conaretur
solus cocles hostilem impetum sustinuit. donec a tergo pons solueretur a
sotiis quo soluto se cum armis precipitauit intyberim et licet lesus in coxa
tamen eius fuenta superauit. Unde est illud ab eo dictum cum ei incomi¬
tus coxe uitium obiceretur ꝑsingulos gradus ad moneor triumphi mei.
In tantam aũt obsidionis necessitatem populus uenerat ut ẽt obsides daret.

Expanded text:
gladio se interemit. Quem Brutus de eius corpore extractum tenens, processit gladio se interemit. Quem Brutus de eius corpore extractum tenens, processit ad populum et multa conquestus de Tarquinii superbia et filiorum eius turpitudine egit, ne in urbem reciperentur, auctoritate qua plurimum poterat; nam, ut supra diximus, Brutus tribunus equitum fuerat. Sed cum non susciperetur, Tarquinius contulit se ad regem Tusciae Porsennam; qui pro Tarquinio cum ingentibus copiis capto Ianiculo et illic castris positis Romam uehementer obsedit. Et cum per Sublicium pontem — hoc est ligneum — transire conaretur, solus Cocles hostilem impetum sustinuit, donec a tergo pons solueretur a sociis. Quo soluto se cum armis praecipitauit in Tiberim et licet laesus in coxa, tamen fluenta superauit; unde est illud ab eo dictum, cum ei in comitiis coxae uitium obiceretur: «Per singulos gradus admoneor triumphi mei!». In tantam autem obsidionis necessitatem populus uenerat ut et obsides daret;
Abbreviated transcription (Latin):
tem operam et tristem propter mariti absentiam. ĩn ad arruntis domum pro¬
festi cum uxorem eius inuenissent cantilenis et saltationibus indulgentem
reuersi ad castra sunt. quod aruns dolens cum de expugnanda lucretie
castitate cogitaret mariti eius nomine epistolam finxit et dedit lucrene
inqua hoc continebatur ut aruns susciperet᷑ hospitio quo facto ꝑ noctem stnc
to gladio ingressus cubiculum cum ethiope hac arte egit ut secũ coiret
dicens nisi mecum concubueris ethiopem tecum interimo tanꝗͣ in adulte¬
rio deprehenderim timens itaq lucretia ne famam castitatis deperderet
quippe quod sine purgatione futuram esse cernebat. inuita turpibus im¬
perus paruiti et altero die conuocatis propinquis marito colatino patre
incipitio bruto auunculo qui tribunus equitum scelerum fuerat. rem indi¬
cans petit ne uiolatus pudor neue inultus eius esset interitus: et accepto

Expanded text:
ram dantem et tristem propter mariti absentiam. Inde ad Arruntis domum proram dantem et tristem propter mariti absentiam. Inde ad Arruntis domum profecti cum uxorem eius invenissent cantilenis et saltationibus indulgentem, reversi ad castra sunt. Quod Arruns dolens cum de expugnanda Lucretiae castitate cogitaret, mariti eius nomine nomine epistulam finxit et dedit Lucretiae, in qua hoc continebatur, ut Ato gladio eius ingressus cubiculum cum Aethiope hac arte egit, ut secum coiret, dicens: «Nisi mecum concubueris, Aethiopem tecum interimo, tamquam in adulterio deprehensam!» Timens itaque Lucretia ne famam castitatis amore deperderet, quippe quam sine purgatione futuram esse cernebat, inuita turpibus imperiis paruit. Et altero die conuocatis propinquis, marito Collatino, patre icipitino, Bruto auunculo, qui tribunus equitum celerum fuerat, rem indicans, petiit ne uiolatus pudor neue inultus eius esset interitus et eiecto
Abbreviated transcription (Latin):
pidetis meo consilio factum ut factione se mettius sufetius ad hostes transiret
quo consilio et suis pene iam amissas reddidit uires et effecit ne hostes cre¬
derent mettio. quem post uictoriam captum tullius hostilius relegauit
ad binas quadrigas ita ut ab unis quadri gis traherentur manus pedes uero
ab alteris quibus agitatis uelociter eum crudeli morte discerpsit. Uidens itaq
romano nomini in congruam ẽẽ iuindictam culpam in criminis retorquet
auctorem dicens. ex sua ꝑsona ad ip̃m mettium: at tu dictis albane mane
superbus habuit perditos filios interquos aruntem: qui dum in castris esset
patre suo ardea obsidente: et ortus est inter eos eum et colatinum maritũ
lucretie de uxoribus sermo: eousq processit contentio ut ad probandos en
mores arreptis equisstatim domos suas simul proficiscerentur. ingressi itaq
ciuitatem collatiam ubi fuit lucretie domus inuenerunt eam lanificio dan¬

Expanded text:
pidetis: meo consilio factum est, ut factiose Mettius Fufetius ad hostes transiret’: pidetis: meo consilio factum est, ut factiose Mettius Fufetius ad hostes transiret’: quo consilio et suis paene iam amissas reddidit vires et effecit ne hostes crederent Mettio. Quem post victoriam captum Tullus Hostilius religavit ad binas quadrigas, ita ut ab unis quadrigis traherentur manus, pedes vero ab alteris: quibus agitatis velociter eum crudeli morte discerpsit. Videns itaque poeta Romano nomini incongruam esse vindictam, culpam in criminis retorquet auctorem, dicens ex sua persona ad ipsum Mettium Superbus habuit perditos filios, inter quos Arruntem. Qui dum in castris esset, patre suo Ardeam obsidente, et ortus esset inter eum et Collatinum, maritum Lucretiae, de uxoribus sermo, eo usque processit contentio, ut ad probandos earum mores arreptis equis statim domos suas simul proficiscerentur. Ingressi itaque civitatem Collatiam, ubi fuit Lucretiae domus, invenerunt eam lanificio ope
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfeminam non litassent succidanea adhiberi non potereit.℥. cite metiũ
diuersa quadrige: donatus hoc loco contra metrũ sentit dicens: cite diuuse¬
ut est inlure ereto non cito idest patrimonio uel hereditate non diuisa.
N am citus cum diuisus significat ci longa est: ergo cite ueloces intelligamus.
quem autem dicit uirgilius metium metuis sufecuis. dictus est: quod no¬
men mutilauit causa metri nouimus aũt nominũ uel mutationem uel
mutilationem concessam poetis: sic pro polluce castorem pro citheride lycondẽ
posci̾t: ut sed quelegat ipsa licoris: hic aũt metius sufetius cũ apud albanos
sumam rerum teneret a romanis in auxilium contra fidenates uocatus uire
sotietatis: uenit quidem sed in ipso prelio ad hos defecit: quod cernens tul¬
lius hostilius ait uoce maxima militibus suis ita ut ẽt hostis audiret: ne tre¬

Expanded text:
per feminam non litassent, succidanea adhiberi non poterat. CITAE METTVM IN per feminam non litassent, succidanea adhiberi non poterat. CITAE METTVM IN DIVERSA QVADRIGAE Donatus hoc loco contra metrum sentit, dicens ‘citae’ divisaeut est in iure ‘ercto non cito’, id est patrimonio vel haereditate non divisa; nam ‘citus’ cum divisus significat, ‘ci’ longa est. Ergo ‘citae’ veloces intellegamus. Quem autem dicit Vergilius Mettum Mettius Fufetius dictus est, quod nomen mutilavit causa metri. Novimus autem nominum vel mutationem vel mutilationem concessam poetis: sic pro Polluce Castorem, pro Cytheride Lycoridem posuit, ut «sed quae legat ipsa Lycoris». Hic autem Mettius Fufetius cum apud Albanos summam rerum teneret, a Romanis in auxilium contra Fidenates vocatus, iure societatis venit quidem, sed in ipso proelio ad hostes defecit. Quod cernens Tullus Hostilius ait voce maxima militibus suis, ita ut etiam hostis audiret ‘ne tre
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Sane sciendum omnes uirgines raptas excepta hersilia. quam
sublatam a marito sibi romulus fecit uxorem posito certamine: fi¬¬
nito ut ante diem clauso componet uesper olympo.. louis ante aram:
ante templum ioiuis stratoris quod fecerat romulus postꝗͣ orans elatis
armis emeruit ne suus exercitus fugeret.. lugebant foedera porca:
foedera ut diximus supra. dicta sunt a porca foede et crudeliter occisa
ciuus mors optabatur ei: qui a pace resilisset: falso aũt ait porca: nam
ad hoc genus sacrificii porcus adhibebat᷑. ergo aut usurpauit genus
pro genere ut timidi uenient ad pocula damne: cum has damnas di¬
camus: item supra lupam cum artis sit hic et hec lupus: aut certe illud
ostendit quia in omnibus sacris feminini generis plus ualent iuistime
deniq si ꝑ marem. litare non possent succidanea dabatur femina: si aũt

Expanded text:
runt. Sane sciendum omnes virgines raptas excepta Hersilia, quam runt. Sane sciendum omnes virgines raptas excepta Hersilia, quam sublatam a marito sibi Romulus fecit uxorem. POSITO CERTAMINE finito, ut «ante diem clauso componet Vesper Olympo». IOVIS ANTE ARAM ante templum Iovis Statoris, quod fecerat Romulus, postquam orans elatis armis meruit ne suus exercitus fugeret. IVNGEBANT FOEDERA PORCA foedera, ut diximus supra, dicta sunt a porca foede et crudeliter uccisa; cuius mors optabatur ei, qui a pace resilisset. Falso autem ait ‘porca’: nam ad hoc genus sacrificii porcus adhibebatur. Ergo aut usurpavit genus pro genere, ut «timidi venient ad pocula dammae», cum has dammas dicamus, item supra ‘lupam’, cum artis sit ‘hic’ et ‘haec lupus’: aut certe illud ostendit, quia in omnibus sacris feminei generis plus valent victimae. Denique si per marem litare non possent, succidanea dabatur femina; si autem
Abbreviated transcription (Latin):
cis aut romanis quos constat fieri ante Nłiañ. actis aũt cum agerentur.
quia non erat presens a passiuo participium: ut et qua uectus ab as.:
circensibus circenses dicti uel a circuitu uel quod ubi nunc mete sunt
olim gladũ ponebantur quos circiubant: disti autem circenses ab ensibus
cnrca quos currebant. Sane notandum positos circenses sine adiectione lu¬
dorum cum ita dicamus ludos theatrales. ludos gladiatorios: ludos circen
ses. romulidis: hic datiuus pluralis uenit ab eo quod est hic romulida
antẽnates crustumini. et sabini. ceteris qui escentibus sabini soli bella
bus curie appellate sunt ĩ cõmunem ẽt mulierũ honorem.Rł. eis dicate
sunt martie. horatius marcus celephs quid agam ralendis. luuenalis
munera femineis tractat secreta Ralendis: nec enim aliter congruit
martias Kalend esse feminart: nisi quia ut dirimus femine bella seda¬

Expanded text:
cis, aut Romanis, quos constat fieri ante kal. ian. 'actis' autem cum agerentur, cis, aut Romanis, quos constat fieri ante kal. ian. 'actis' autem cum agerentur, quia non erat praesens a passivo participium, ut "et qua vectus Abas" . circensibus circenses dicti vel a circuitu, vel quod ubi nunc metae sunt, olim gladii ponebantur, quos circumibant. dicti autem circenses ab ensibus, circa quos currebant. sane notandum positos circenses sine adiectione ludorum, cum ita dicamus ludos theatrales, ludos gladiatorios, ludos circenses. Ad v. 638 Romulidis hic dativus pluralis venit ab eo, quod est 'hic Romulida'Antemnates, Crustumini et Sabini, ceteris quiescbus curiae appellatae sunt. In communem etiam mulierum honorem kalendae eis dicatae sunt Martiae: Horatius «Martiis caelebs quid agam kalendis?». Iuvenalis «munera femineis tractat secreta kalendis». Nec enim aliter congruit Martias kalendas esse feminarum, nisi quia, ut diximus, feminae bella seda
Abbreviated transcription (Latin):
spongus sanguis effingebatur idest tergebatur: nec procul hinc romam:¬
congrue uixta proprios conditores.i raptas sine more sabinas: raptas
spectaculas sine ullo exemplo. consessu cauee cauea est ubi populus
spectat.: magnis circensibus actis: magnis quantum ad paupertatem
pristinam pertinet: namlegimus propter equort inopiam diuersis eos
tunc usos animalibus raptae aũt sunt sabinae consualibus hoc est martio
mense.: consus autem deus est consilioꝵ qui ideo templum subtesto habet
ut ostendatur testum esse debere consilium: inde est quod et fidei panno
uelata manu sacrificabatur quia fides esse debet et uelata ideo autem
dicato consi simulachro rapuerunt sabinas: et tegeret initium derapto
consilium: iste consus et eques neptunus dicitur unde ẽt in eius honorem
circenses celebrebantur: ergo qui dicunt magnis circensibus aut megalesia¬

Expanded text:
"spongiis sanguis effingebatur" , id est tergebatur. finger"spongiis sanguis effingebatur" , id est tergebatur. fingercongrue, iuxta proprios conditores. RAPTAS SINE MORE SABINAS raptas spectaculo sine ullo exemplo. CONSESSV CAVEAE cavea est ubi populus spectat. MAGNIS CIRpristinam pertinet: nam legimus propter equorum inopiam diversis eos tunc usos animalibus. raptae autem sunt Sabinae Consualibus, hoc est mense Martio. Consus autem deus est consiliorum, qui ideo templum sub circo habet, ut ostendatur tectum esse debere consilium: inde est quod et Fidei panno velata manu sacrificabatur, quia fides tecta esse debet et velata. ideo autem dicato Consi simulacro rapuerunt Sabinas, ut tegeretur initum de rapto consilium. iste Consus et eques Neptunus dicitur, unde etiam in eius honorem circenses celebrantur. errant ergo qui dicunt 'magnis circensibus' aut Megalesia