comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multa de nr̃is. Aliena nc̃ adici¬
¶.antͦ.
Ilexandri regis
uirtus ac felicitas.trib insolen¬
tiȩ euidentissimis gradib exul¬
tauit. fastidio enĩ philippi iouẽ
hanmonẽ patrẽ asciuit. Tedio
moꝵ & cultus macedonici. uestẽ
& instituta ꝑsica assũpsit. Spre¬
to mortali habitu. diuinũ ȩmu¬
latus ẽ. Nec fuit ei pudori. filium.
ciem. hoĩem. dissimulare.
Iam xerxes cuiꝰi noĩe suꝑbia &
impotentia habitat. suoiure tam
insolenter. qd̃ greciȩ indicturus
bellũ. adhibitis asiȩ pͥncipib. ne
uiderer inqͥt meotantũ mͦ usus
consilio. uos contͣxi. Ceterũ mem̃¬
tote parendũ uob̾ magis eẽ. quã
suadendũ. Arroganter. &̃ siuicto¬
ri repetere ei regiã contigisset.
Tam deformiter uicti. nescias u¬
trũ insolentiꝰ dictũ an ĩpudentiꝰ.
Hannibal autẽ cannensis
pugnȩ successu elatus. nec admi¬
sit quẽꝗͣ ciuiũ suoꝵ in castris. nec
responsũ ulli nͥ ꝑ int̃pretẽ dedit.

Expanded text:
multa de nostris: aliena nunc adicimulta de nostris: aliena nunc adiciantur. Alexandri regis uirtus ac felicitas tribus insolentiae euidentissimis gradibus exultauit: fastidio enim Philippi Iouem Hammonem patrem asciuit, taedio morum et cultus Macedonici uestem et instituta Persica adsumpsit, spreto mortali habitu diuinum, aemulatus est, nec fuit ei pudori filium, ciuem, hominem dissimulare. Iam Xerxes, cuius in nomine superbia et inpotentia habitat, suo iure † tam insolenter, quod Graeciae indicturus bellum adhibitis Asiae principibus, 'ne uiderer' inquit 'meo tantum modo usus consilio, uos contraxi. ceterum mementote parendum magis uobis esse quam suadendum'. adroganter, etiam si uictori repetere ei regiam contigisset: tam deformiter uicti nescias utrum insolentius dictum an inprudentius. Hannibal autem Cannensis pugnae successu elatus nec admisit quemquam ciuium suorum in castris nec responsum ulli nisi per interpretem dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
tribuni uerbis paruit.
Ñ. autẽ põpeiꝰ ꝗͣ insolenter qͥ bali¬
neo egressus ante pedes suos ꝓstra¬
tũ hẏpseũ ambitus reũ & nobilẽ
uirũ & sibi amicũ iacentẽ reliqͥt.
contumeliosa uoce ꝓculcatũ: Ni¬
chilenĩ eũ aliudagere qͣ ut con¬
uiuiũ suũ moraretur respondit.
Et huiꝰ dicti consciꝰ securo animo
cȩnare potuit.
Ille uͦ &̃ in foroñerubuit .p̃. scipi¬
onẽ socerũ suũ legib noxiũ quas
ipse tulerat. in maxima qͥdẽ reoꝵ
& illustriũ ruma. muneris loco
a iudicib deposcere. maritaliᷤᷤ lec¬
Tȩtrũ facto pariter ac dicto
.in. antonii c̃uiuiũ. Nã cũ ad eũ
triũuirũ cȩsetii rufi senatoris
caput allatũ eẽt. aduersantib
id cȩteris. ꝓpiꝰ admoueri iussit.
ac du diligent̃q considerauit.
Cunctis deinde expectantib qͥd¬
nã eẽt dicturus. hc̃ ego inqͥt no¬
tũ ñ habui. Suꝑba desenatore.
impotens de occiso c̃fessio. Satis

Expanded text:
tribuni uerbis paruit. tribuni uerbis paruit. Cn. autem Pompeius quam insolenter! qui balineo egressus ante pedes suos prostratum Hypsaeum ambitus reum, et nobilem uirum et sibi amicum, iacentem reliquit contumeliosa uoce proculcatum: nihil enim eum aliud agere quam ut conuiuium suum moraretur respondit, et huius dicti conscius securo animo cenare potuit. ille uero etiam in foro non erubuit P. Scipionem socerum suum legibus obnoxium, quas ipse tulerat, in maxima quidem reorum et inlustrium ruina muneris loco a iudicibus deposcere, maritalis lecerando. Taetrum facto pariter ac dicto M. Antonii conuiuium: nam cum ad eum triumuirum Caesetii Rufi senatoris caput allatum esset, auersantibus id ceteris propius admoueri iussit ac diu diligenterque considerauit. cunctis deinde expectantibus quidnam esset dicturus, 'hunc ego' inquit 'notum non habui'. superba de senatore, inpotens de occiso confessio. Satis
Abbreviated transcription (Latin):
tq ut suꝑbia qͦ & ĩpotentia
in conspicuo ponat᷑ .mn. ful¬
uiꝰ flaccus coñs .in. plaucii hyp¬
sei collega. cũ ꝑniciosissimas rei
.p̃. leges introduceret de ciuitate
lũ eoꝵ qui ciuitatẽ mutare nolu¬
issent. egre cõpulsus ẽ ut in curi¬
am ueniret. Deinde partĩ monen¬
ti partĩ oranti senatui ut incepto
desisteret. responsũ ñ dedit. Tyran¬
nici sp̃c coñs. haberetur. si aduersuᷤ
unũ senatorẽ hoc mͦ se gessisset. qͦ
flaccus in totiꝰ amplissimi ordinis
contẽpnenda maiestate uersatꝰ ẽ.
int̃pellare contionantẽ ausus fu¬
erat obtorta gula. ⁊ qͥdẽ ñ ꝑ uiato¬
rẽ s ꝑ clientẽ suũ adeo uiolenter
in carcerẽ p̃cipitẽ egisse. ut mul¬
tus e narib eiꝰ cruor ꝓfunderet᷑.
uerũ &̃ cũ senatꝰ ad eũ misisset
ut in curiã ueniret. qͣre ñ potiꝰ
inqͥt ipse in hostiliã curiã ꝓpin¬
quã rostris. id est ad me uenit:
Piget adicere qd̃ seqͥtur. Tribunꝰ
senatus imꝑiũ despexit. senatuᷤ

Expanded text:
tque ut superbia quoque et inpotentia in conspicuo ponatur, M. Fuluius Flaccus consul M. Plautii Hypsaei collega, cum perniciosissimas rei publicae leges introduceret de ciuitate lum eorum, qui ciuitatem mutare noluissent, aegre conpulsus est ut in curiam ueniret: deinde partim monenti, partim oranti senatui ut incepto desisteret, responsum non dedit. tyrannici spiritus consul haberetur, si aduersus unum senatorem hoc modo se gessisset, quo Flaccus in totius amplissimi ordinis contemnenda maiestate uersatus estinterfari se contionantem ausus fuerat, obtorta gula, et quidem non per uiatorem, sed per clientem suum adeo uiolenter in carcerem praecipitem egisse, ut multus e naribus eius cruor profunderetur, uerum etiam, cum senatus ad eum misisset, ut in curiam ueniret, 'quare non potius' inquit 'ipse in Hostiliam curiam propinquam rostris, id est ad me, uenit?' piget adicere quod sequitur: tribunus senatus imperium despexit, senatus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ apollinarib ludis int̾actũ ad
eũ uersũ uenisset in quo hec senten¬
tia c̃tinetur. miseria nr̃a magnus
ẽ. directis inpõpeiũ magnũ manib
ꝓnuntiauit. Reuocatusq aliquo¬
tiens apopło. sine ulla cunctatione
nimiȩ illũ ⁊ intolerabilis potentiȩ
reũ. gestu ꝑseuerant̃ egit. Eadẽ pe¬
tulantia usus ẽ in ea qͦ parte. uͥtutẽ
istam. ueniet tempꝰ cũ grauiter ge¬
Metiam castricii libertate inflamia¬
tus animꝰ. Qui cũ placentiȩ magis¬
tratũ gereret. cñ. carbone coñs iubñ¬
te decretũ fieri. quosibi obsides apla¬
centinis darentur. nec sũmo eiꝰ ĩꝑio
obtemꝑauit. nec maximis uiribus
cessit. Atq &̃ dicente multos se gla¬
dios habere. respondit.⁊ ego annos.
Obstupuert̃ tot legiones. tã robustaᷤᷤ
senectutis reliqͥas intuentes.
Carbonis qͦ ira quia mat̾iã seuiendi
ꝑquã exiguã habebat. paruulũ ui¬
te tempus ablatura. in se ipsa collap¬
¶sa est.

Expanded text:
cum Apollinaribus ludis inter actum ad cum Apollinaribus ludis inter actum ad eum uersum uenisset, in quo haec sententia continetur, 'miseria nostra magnus est', directis in Pompeium Magnum manibus pronuntiauit, reuocatusque aliquotiens a populo sine ulla cunctatione nimiae illum et intolerabilis potentiae reum gestu perseueranter egit. eadem petulantia usus est in ea quoque parte, 'uirtutem istam ueniet tempus cum grauiter geetiam Castricii libertate inflammatus animus. qui, cum Placentiae magistratum gereret, Cn. Carbone consule iubente decretum fieri, quo sibi obsides a Placentinis darentur, nec summo eius imperio obtemperauit nec maximis uiribus cessit: atque etiam dicente multos se gladios habere respondit 'et ego annos'. obstipuerunt tot legiones tam robustas senectutis reliquias intuentes. Carbonis quoque ira, quia materiam saeuiendi perquam exiguam habebat, paruulum uitae tempus ablatura, in se ipsa conlapsa est.
Abbreviated transcription (Latin):
id sibi pͥus ꝑfidia. deinde etiã cru¬
delitate tua accidisse.
idi. cñ. carbonẽ acerrimũ pueri¬
tiȩ tuȩ bonoꝵq patris tui defen¬
sorem. in tercio consulatu catheniꝰ
quas tu ei iniciiusseras uinctum.
obtestantẽ te ad uersus omne fas¬
acnefas. cum in sũmo eẽt imꝑio.
a te equite romano trucidatũ.
Uidi eodẽ habitu ⁊ qͥritatu p̃torium
uirũ ꝑpennã. seuitiã tuã execrantẽ
om̃sq eos una uoce indignantes qd
indempnati subte adolescentulo
carnifice. occidissent. Obducta iã
uetustis cicatricib belloꝵ ciuilium
uastissima uulnera. municipali ho¬
mini seruitutẽ paternã redolenti.
effrenatȩ temeritatis. intolerabił
sp̃c. impune reuocare licuit. Itaq
eo tp̃r. ⁊ fortissimũ erat. gñ. põpeio
maledicere. ⁊ tutissimum. S ñ pa¬
titur nos hoc longiore querela ꝓseqͥ
ꝑsonȩ inseq̃ntis aliqͣnto sors humi¬
¶lior.
Diphilus tragedus

Expanded text:
id sibi prius perfidia, deinde etiam cruid sibi prius perfidia, deinde etiam crudelitate tua accidisse. uidi Cn. Carbonem acerrimum pueritiae tuae bonorumque patris tui defensorem in tertio consulatu catenis, quas tu ei inici iusseras, uinctum, obtestantem se aduersus omne fasac nefas, cum in summo esset imperio, a te equite Romano trucidatum. uidi eodem habitu et quiritatu praetorium uirum Perpennam saeuitiam tuam execrantem, omnesque eos una uoce indignantes, quod indemnati sub te adulescentulo carnifice occidissent'. obducta iam uetustis cicatricibus bellorum ciuilium uastissima uulnera municipali homini, seruitutem paternam redolenti, effrenatae temeritatis, intolerabilis spiritus, inpune renouare licuit. itaque eodem tempore et fortissimum erat Cn. Pompeio maledicere et tutissimum. sed non patitur nos hoc longiore querella prosequi personae insequentis aliquanto sors humilior. Diphilus tragoedus,
Abbreviated transcription (Latin):
crus alligatũ habenti. fauonius
ñ refert inqͥt qua in parte sit
corporis diadema. Exigui panni
cauillatione regias eius res exꝑ¬
brans. At is neutra in parte mu¬
tato uultu. utrũq cauit. Ne aut
hilari fronte libent᷑ ad cognoscere
tientia inferioris & generis ⁊ fortu¬
nȩ. hõib aditũ aduersus se dedit.
E quoꝵ turba. duos retulisse abun¬
formianꝰ libertini filiꝰ. ultimȩ se¬
nectutis. luciũ libonẽ apud censo¬
res accusabat. In quo certamine
cũ põpeiꝰ magnus humilitatẽ ei
etatẽq exꝓbrans. ab inferis illum
ad accusandũ remissũ dixisset. ñ
m̃tiris inqͥt põpei. Uenio enĩ abin¬
feris in .L. libonẽ accusator. uenio.
S dum illic moror. uidi cruentũ
cñ. domitiũ ȩnobarbũ deflentẽ
qd̃ sũmogenere natꝰ integerrimȩ
uitȩ. amantissimꝰ patͥȩ. in ipso iu¬
uentutis flore tuo iussu eẽt occisus.
Uidi pari claritate conspicuũ
brutũ ferro laceratũ. querentem

Expanded text:
crus alligatum habenti Fauonius crus alligatum habenti Fauonius 'non refert' inquit 'qua in parte sit corporis diadema', exigui panni cauillatione regias ei uires exprobrans. at is neutram in partem mutato uultu utrumque cauit, ne aut hilari fronte libenter adgnoscere tientia inferioris etiam generis et fortunae hominibus aditum aduersus se dedit: e quorum turba duos retulisse abunFormianus, libertini filius ultimae senectutis, L. Libonem apud censores accusabat. in quo certamine cum Pompeius Magnus humilitatem ei aetatemque exprobrans ab inferis illum ad accusandum remissum dixisset, 'non mentiris' inquit, 'Pompei: uenio enim ab inferis, in L. Libonem accusator uenio. sed dum illic moror, uidi cruentum Cn. Domitium Ahenobarbum deflentem, quod summo genere natus, integerrimae uitae, amantissimus patriae, in ipso iuuentae flore tuo iussu esset occisus. uidi pari claritate conspicuum M. Brutum ferro laceratum, querentem
Abbreviated transcription (Latin):
niliũ. libertate põpeiũ. Et eoꝵ al¬
terũ lege ꝑegit. alterũ ꝓfessione
qua solũ poterat. Qd gͦ. libertas
sine catone: Non magis ꝗͣ cato
sine libertate. Nam cũ in senato¬
rem nocentẽ ⁊ infamẽ reũ iudex
sedisset. tabellȩq. gñ. põpeii lau¬
dationẽ eiꝰ continentes ꝓlatȩ ẽẽnt.
ꝓculdubio efficaces futurȩ ꝓxĩa.
sũmouit eas aquestione. legẽ re¬
citando. qua cautũ erat ne senato¬
rib tali auxilio uti liceret. Huic
facto ꝑsona admirationẽ ademit.
Nã quȩ mnalio audacia uideret᷑.
in catone fiducia cognoscit᷑.
ñ. lentulus marcellinꝰ coñs. cũ in
contione de magni põpeii nimia
potentia quereret᷑. assensusq ei
clara uoce uniuersꝰ popłs esset.
acclamate inqͥt acclamate quiri¬
tes dum licet. Iam enĩ uob̃ impu¬
ne facere ñ licet. Pulsata tc̃ ẽ exi¬
mii ciuis potentia. hinc inuidi¬
osa querela. hinc lam̃tatione
miserabili. Cui candida fascia

Expanded text:
nilium, libertate Pompeium, et eorum alnilium, libertate Pompeium, et eorum alterum lege peregit, alterum professione, qua solum poterat. Quid ergo? libertas sine Catone? non magis quam Cato sine libertate: nam cum in senatorem nocentem et infamem reum iudex sedisset tabellaeque Cn. Pompei laudationem eius continentes prolatae essent, procul dubio efficaces futurae pro noxio, summouit eas e quaestione legem recitando, qua cautum erat ne senatoribus tali auxilio uti liceret. huic facto persona admirationem adimit: nam quae in alio audacia uideretur, in Catone fiducia cognoscitur. Cn. Lentulus Marcellinus consul, cum in contione de Magni Pompei nimia potentia quereretur, adsensusque ei clara uoce uniuersus populus esset, 'adclamate' inquit, 'adclamate, Quirites, dum licet: iam enim uobis inpune facere non licebit'. pulsata tunc est eximii ciuis potentia hinc inuidiosa querella, hinc lamentatione miserabili. Cui candida fascia
Abbreviated transcription (Latin):
thenȩ. ceruices totiꝰ tẽ fori clause¬
runt. Nec timori datũ ẽ silentiũ.
s qͥa beneficio ȩ miliȩ corneliȩq
gentis multi metus urbis atq ita¬
liȩ finiti erant. plebs romana liber¬
tati scipionis libera ñ fuit. Quappt᷑
minꝰ mirari debemꝰ. qd̾ amplissima
gñ. põpeii auctoritas totiens cum
libertate luctata ẽ. nec sine mag¬
na laude. q̃n. om̃is generis homi¬
nũ licentiȩ ludibrio ẽẽ qͥeta fronte
crispũ reũ ageret. cũq euident᷑
nocentẽ gr̃ã pompeii eripi uide¬
ret. iuuenili impetu ac studio
accusationis ꝓuectus. multa &
grauia cͥmina p̃potenti defenso¬
ri obiecit. Int̾rogatꝰ deinde ab eo
cur se ñ qͦ accusaret. da inquit
p̃des rei .p. te si postulatꝰ fueris ci¬
uile bellum ñ excitaturũ. ⁊ iãde
tuo pͥusꝗͣ de manilii capite in c̃si¬
liũ iud̾. mittã. Ita eodẽ iudicio du¬
os sustinuit reos. Accusatione ma¬

Expanded text:
tenatae ceruices totius tunc fori ora clausetenatae ceruices totius tunc fori ora clauserunt. nec timori datum est silentium, sed quia beneficio Aemiliae Corneliaeque gentis multi metus urbis atque Italiae finiti erant, plebs Romana libertati Scipionis libera non fuit. Quapropter minus mirari debemus, quod amplissima Cn. Pompei auctoritas totiens cum libertate luctata est, nec sine magna laude, quoniam omnis generis hominum licentiae ludibrio esse quieta fronte Crispum reum ageret eumque euidenter nocentem gratia Pompei eripi uideret, iuuenili impetu ac studio accusationis prouectus multa et grauia crimina praepotenti defensori obiecit. interrogatus deinde ab eo cur non se quoque accusaret, 'da' inquit 'praedes rei publicae te, si postulatus fueris, ciuile bellum non excitaturum, etiam te tuo prius quam de Manilii capite in consilium iudices mittam'. ita eodem iudicio duos sustinuit reos, accusatione Ma
Abbreviated transcription (Latin):
entiũ ciuiliũ maloꝵ fax ardentis¬
sima. p̃. affricanũ anumantiȩ ru¬
inis sũmo cũ głe fulgore uenientẽ
ab ipsa pene porta in rostraꝑductũ
qͥd de tib. gracchi morte cuiꝰ sororẽ
in matͥmonio habebat sentiret in¬
terrogauit. ut auctoritate clarissi¬
mi uiri. inchoato iã incẽdio multũ
increm̃ti adiceret. qͥa ñ dubitabat
qͥn ꝓpt̾ tam artã affinitatẽ aliqͥd
ꝓ memoria interfecti necessarii mi¬
serabilit eẽt locuturus. at is iure eũ
cȩsum uideri respondit. Cui dicto
qͥb italia nouerca ẽ. Orto deinde
murmure. ñ efficietiᷤᷤ inqͥt ut solutoᷤ
uerear. qͦs alligatos adduxi. Uni¬
uersus popls abuno iterũ contu¬
meliose correptꝰ erat. qͣntꝰ ẽ honos
uirtutis. ⁊ tacuit. Recens ipsiꝰ uic¬
toria numantina. ⁊ patͥs macedo¬
nica. deuictȩq kartaginis habi¬
ta spolia. ac duoꝵ regũ syphacis ⁊¬
persei ante triũphales currus ca¬

Expanded text:
entium ciuilium malorum fax ardentisentium ciuilium malorum fax ardentissima, P. Africanum a Numantiae ruinis summo cum gloriae fulgore uenientem ab ipsa paene porta in rostra perductum quid de Ti. Gracchi morte, cuius sororem in matrimonio habebat, sentiret interrogauit, ut auctoritate clarissimi uiri inchoato iam incendio multum incrementi adiceret, quia non dubitabat quin propter tam artam adfinitatem aliquid pro memoria interfecti necessarii miserabiliter esset locuturus. at is iure eum caesum uideri respondit. cui dicto 'quibus Italia nouerca est'. orto deinde murmure 'non efficietis' ait 'ut solutos uerear quos alligatos adduxi'. uniuersus populus ab uno iterum contumeliose correptus erat—quantus est honos uirtutis!—et tacuit. recens ipsius uictoria Numantina et patris Macedonica deuictaeque Karthaginis auita spolia ac duorum regum Syphacis Persei ante triumphales currus ca
Abbreviated transcription (Latin):
rant. S plaustiꝰ coñs. fauens pͥuer¬
natiũ causȩ. regressũ aĩoso eiꝰ dicto
obtulit. Quesiuitq qualẽ cũ eisro¬
mam pacẽ habituri eẽnt ĩpunita¬
te donata. At is constantissimo uul¬
tu. si bonã dederitis inqͥt. ꝑpetuã.
Si malã. ñ duiturnã. Qua uoce ꝑ¬
fectũ ẽ. ut uictis ñ solũ uenia sed &̃
ius & beneficiũ nr̃e ciuitatis daret᷑.
Sic in senatu loqͥ pͥuernas aususẽ.
L. uͦ philippus cõns. aduersꝰ
eundẽ ordinẽ libertatẽ exerce¬
re ñ dubitauit. Nam segnitiã ꝓ
rostris exꝓbrans. alio sibi senatu o¬
pus eẽ dix̃. Tantũq a penitentia
dicti afuit. ut &̃ .L. crasso summȩ
dignitatis atq eloq̃ntiȩ uiro. id in
curia gͣuiter ferenti manũ mici
iuberet. Ille reiecto lictore. ñ ẽ inqͥt
senatorsũ. Qͥd popłm ab incursu
suo liberas tutũ reliqͥt. Immo ⁊ sim¬
liter adgressa ⁊ ȩque ex ꝑta patien¬
tia est.
turbulentissimꝰ uindex. idẽq ori¬

Expanded text:
rat. sed Plautius consul fauens Priuernatium causae regressum animoso eius dicto obtulit quaesiuitque qualem cum eis Romani pacem habituri essent inpunitate donata. at is constantissimo uultu 'si bonam dederitis', inquit 'perpetuam, si malam, non diuturnam'. qua uoce perfectum est ut uictis non solum uenia, sed etiam ius et beneficium nostrae ciuitatis daretur. Sic in senatu loqui Priuernas ausus est: L. uero Philippus consul aduersus eundem ordinem libertatem exercere non dubitauit: nam segnitiam pro rostris exprobrans alio sibi senatu opus esse dixit tantumque a paenitentia dicti afuit, ut etiam L. Crasso summae dignitatis atque eloquentiae uiro id in curia grauiter ferenti manum inici iuberet. ille reiecto lictore 'non es' inquit senator sum'. Quid? populum ab incursu suo libertas tutum reliquit? immo et similiter adgressa et aeque experta patientem est. turbulentissimus uindex idemque ori
Abbreviated transcription (Latin):
ibertatẽ autẽ uehem̃tis sp̃s
dictis pariter & factis testatã ut
ñ inuitauerim. ita ultro uenien¬
tem ñ excluserim. Quȩ int̾ uir¬
tutẽ uitiũq posita. si salubri mͦ
se temꝑauit laudẽ. si quo ñ debu¬
it ꝓfudit. rep̃hensionẽ meretur.
Ac uulgi sic aurib gratior. ꝗͣ sapi¬
entissimi cuiꝰq aĩo ꝓbabilior est.
Ut pote freq̃ntius aliena uenia.
ꝗͣ sua ꝓuidentia tuta. S qͥa hu¬
manȩ uitȩ partes ꝑsequi ꝓpositũ
ẽ. nr̃a fide ꝓpͥa estimatione refera
Priuerno capto ¶tur.¬
int̾fectisq qui id oppidũ ad rebel¬
landũ incitauerant. senatus in¬
dignatioẽ accensus c̃siliũ agita¬
bat qͥdnã sibi de reliqͥs qͦ priuer¬
natib eẽt faciendũ. Accipiti gͥca¬
su salus eoꝵ fluctuabat. eodẽ tp̃r
⁊ uictorib ⁊ iratis subiecta. Cȩterũ
cũ auxiliũ unicũ inp̃cib restare
aĩaduerterent. ingenii ⁊ italici san¬
enĩ eoꝵ incuria int̾rogatꝰ quã penã¬

Expanded text:
ibertatem autem uehementis spiritus dictis pariter et factis testatam ut non inuitauerim, ita ultro uenientem non excluserim. quae inter uirtutem uitiumque posita, si salubri modo se temperauit, laudem, si quo non debuit profudit, reprehensionem meretur. ac uulgi sic auribus gratior quam sapientissimi cuiusque animo probabilior est utpote frequentius aliena uenia quam sua prouidentia tuta. sed quia humanae uitae partes persequi propositum est, nostra fide propria aestimatione referatur. Priuerno capto ifectisque qui id oppidum ad rebellandum incitauerant senatus indignatione accensus consilium agitabat quidnam sibi de reliquis quoque Priuernatibus esset faciendum. ancipiti igitur casu salus eorum fluctuabatur eodem tempore et uictoribus et iratis subiecta. Ceterum cum auxilium unicum in precibus restare animaduerterent, ingenui et Italici sanenim eorum in curia interrogatus quam p
Abbreviated transcription (Latin):
turũ ne castrensis honos in eo qui
paulo ante seruisset uiolaretur.
ipse ex preda gallica aurũ equiti
largitus ẽ. Nec tacite id scipiotulit.
Namq eqͥti habebis inqͥt donũ uiri
duiitis. Qd̾ uͥ ille accepit. ꝓiecto añ
pedes labieni auro uultũ dimisit.
Idẽ ut audiuit scipionẽ dicentem.
imp̃r te argenteis armillis donat.
alacer gaudio abiit. Nulla ẽ gͦ tan¬
ta humilitas quȩ dulcedine głȩ ñ
tangat᷑. Illa uͦ etiã a clarissimis ui¬
ris interdũ ex humillimis rebus¬
¶ petita est.

Expanded text:
turum, ne castrensis honos in eo, qui turum, ne castrensis honos in eo, qui paulo ante seruisset, uiolaretur, ipse ex praeda Gallica aurum equiti largitus est. nec tacite id Scipio tulit: namque equiti 'habebis' inquit 'donum uiri diuitis'. quod ubi ille accepit, proiecto ante pedes Labieni auro uultum demisit. idem, ut audiit Scipionem dicentem 'imperator te argenteis armillis donat', alacer gaudio abiit. nulla est ergo tanta humilitas, quae dulcedine gloriae non tangatur. Illa uero etiam a claris uiris interdum ex humillimis rebupetita est
Abbreviated transcription (Latin):
cultu ⁊ ꝓmpta laudatione delecta¬
tus uersib temploꝵ aditus quȩ ex
manubiis c̃secͤuerat adornauit.
Ne pompeiꝰ quidẽ magnus ab
hoc affectu głe auersus. qͥ theopa¬
nen mityleneũ scriptorẽ rerũ su¬
arũ in contione militũ ciuitate
donauit. beneficiũ ꝑse amplũ ac¬
curata &̃ & testata oratiõe ꝓsecutꝰ.
Quo effectũ ẽ. ut ne qͥs dubitaret
qͥn referret potiꝰ gr̃am ꝗͣ inchoaret.
L autẽ sẏlla ⁊ si adneminẽ
scͥptorẽ animũ direx̃. tam̃ iugur¬
thȩ ab occho rege ad mariũ ꝑduc¬
to. totã sibi laudẽ cupide asseruit.
ut anulo quo signatdeio utebatur
insculptã illã traditionẽ haberet.
Et qͣntꝰ postea ne minimũ quidẽ
głe uestigiũ contempsit.
Atq ut imꝑatorib militis głosum
sp̃m subnectã: Scipionẽ dona mi¬
litaria his quistrenuã oꝑam edi¬
derant diuidentẽ .t. labienꝰ ut for¬
ti eqͥti aureas armillas tribueret
admonuit. Eoq se negante id fac¬

Expanded text:
cultu et prompta laudatione delectacultu et prompta laudatione delectatus uersibus templorum aditus, quae ex manubiis consecrauerat, adornauit. Ne Pompeius quidem Magnus ab hoc affectu gloriae auersus, qui Theophanen Mitylenaeum scriptorem rerum suarum in contione militum ciuitate donauit, beneficium per se amplum accurata etiam et testata oratione prosecutus. quo effectum est ut ne quis dubitaret quin referret potius gratiam quam inchoaret. L. autem Sulla, etsi ad neminem scriptorem animum direxit, tamen Iugurthae a Boccho rege ad Marium perducti totam sibi laudem tam cupide adseruit, ut anulo, quo signatorio utebatur, insculptam illam traditionem haberet. † et quantus postea ne minimum quidem gloriae uestigium contempsit. Atque ut imperatoribus militis gloriosum spiritum subnectam, Scipionem dona militaria his, qui strenuam operam ediderant, diuidentem T. Labienus ut forti equiti aureas armillas tribueret admonuit, eoque se negante id fac
Abbreviated transcription (Latin):
loria uͦ aut unde oriat᷑ aut
cuiꝰ sit habitus. aut qua rati¬
one debeat cõꝑari. ⁊ an meliꝰ a uir¬
tute uelut ñ necessaria negligat᷑.
uiderint hi quoꝵ in contẽplandis
eiꝰmodi reb curaterit᷑ qͥbq quȩ
prudenter aĩaduertert̃ facunde
contigit eloqui. Ego in hoc opere
factis auctores. ⁊ auctorib facta sua
reddere contentꝰ qnta cupiditas
eiꝰ eẽ soleat ꝓpͥis exemplis demon¬
strare conabor.
Suꝑior affricanꝰ ennii poetȩ effigi¬
em in monum̃tis corneliȩ gentis
collocari uoluit. qđ ingenio eius
oꝑa sua illustrata iudicaret. Non
quidẽ ignarus qͣm diu romanũ
subiecta. totiꝰq t̾rarũ orbis sũmũ
colum̃ arx capitolina possideret.
eoꝵ extingui memoriã ñ posse. si
tam̃ literarũ qͦ illis lum̃ accessis¬
set. magni estimans uir homerico
ꝗͣ rudi ⁊ impolito p̃conio dignior.
Similit̃ honoratꝰ animꝰ erga
poetã accium .d. bruti sius tp̃rib
clari ducis extitit. Cuiͦ familiari

Expanded text:
loria uero aut unde oriatur aut cuius sit habitus aut qua ratione debeat conparari et an melius a uirtute uelut non necessaria neglegatur uiderint hi, quorum in contemplandis eius modi rebus cura teritur quibusque quae prudenter animaduerterunt facunde contigit eloqui. ego in hoc opere factis auctores et auctoribus facta sua reddere contentus, quanta cupiditas eius esse soleat propriis exemplis demonstrare conabor. Superior Africanus Enni poetae effigiem in monumentis Corneliae gentis conlocari uoluit, quod ingenio eius opera sua inlustrata iudicaret, non quidem ignarus, quam diu Romanum subiecta totiusque terrarum orbis summum columen arx Capitolina possideret, eorum extingui memoriam non posse, si tamen litterarum quoque illis lumen accessisset, magni aestimans, uir Homerico quam rudi atque inpolito praeconio dignior. Similiter honoratus animus erga poetam Accium D. Bruti suis temporibus clari ducis extitit, cuius familiari
Abbreviated transcription (Latin):
Uulto animosius ⁊ ut militari sp̃u
dignũ erat se in c̃simili genere iu¬
dicii g. mariꝰ gessit. Nam cũ .g. ti¬
tinnius minturnensis anniã uxo¬
rẽ quã impudicã de industria duxe¬
rat. ut eo cͥmine repudiatã dote spo¬
liare conaret᷑. sumptꝰ inter eosiu¬
dex in c̃spectu habita questione. se¬
ductũ titiniũ monuit ut incepto
desisteret. acmulieri dotẽ redderet.
Qd cũ sepiꝰ frustra fecisset coactus
ab eosententiã ꝓnunciare mulierẽ
ĩpudicitiȩ sestercionũmo. titiniũ
sũma totiꝰ dotis dãpnauit. Prefatꝰ
idcirco se hunc iudicandi modum

Expanded text:
Multo animosius et ut militari spiritu Multo animosius et ut militari spiritu dignum erat se in consimili genere iudicii C. Marius gessit: nam cum C. Ttinius Minturnensis Fanniam uxorem, quam inpudicam de industria duxerat, eo crimine repudiatam dote spoliare conaretur, sumptus inter eos iudex in conspectu habita quaestione seductum Titinium monuit ut incepto desisteret ac mulieri dotem redderet. quod cum saepius frustra fecisset, coactus ab eo sententiam pronuntiare mulierem inpudicitiae sestertio nummo, Titinium summa totius dotis damnauit, praefatus idcirco se hunc iudicandi modum
Abbreviated transcription (Latin):
ri sibi passus ẽ. Eo c̃silio ut si deces¬
sisset. ab heredib eã sũmã peteret.
Quã legati genꝰ ẽẽ uolitit libidino¬
sam liberalitatẽ debiti noĩe colora¬
ndo. Euasit deinde ex illa tẽpesta¬
te aduersus uota octaciliȩ. Quȩ
offensa qđ spem p̃dȩ suȩ morte ñ
maturasset. ex amica obsequenti
subito destrictã feneratricẽ agere
cepit. nũmos petendo qͦsut fronte
inuerecunda ita inanistipulati¬
one captauerat. De qua re .g. aqͥliꝰ
iur magnȩ auctoritatis ⁊ scientia
iuris ciuilis excellens iudex addu¬
ctus. adhibitis in consiliũ pͥncipib
ciuitatis. prudentia ⁊ religiõe sua
mulierẽ reppulit. Quosi eadẽ for¬
mula uarro ⁊ si dãpnari ⁊ adu̾sari¬
a absolui potuisset. eiꝰ qͦ ñ dubito
qͥn turpẽ ⁊ inc̃cessũ errorẽ libenter
castigaturus fuerit. Nẽ pͥuate ac¬
tionis calumpniã ipse cõpescuit. ad¬
ulterii crim̃ publicȩ questioni uin¬
dicandum reliquit.

Expanded text:
ri sibi passus est eo consilio, ut, si decesri sibi passus est eo consilio, ut, si decessisset, ab heredibus eam summam peteret, quam legati genus esse uoluit, libidinosam liberalitatem debiti nomine colorando. euasit deinde ex illa tempestate aduersus uota Otaciliae. quae offensa, quod spem praedae suae morte non maturasset, ex amica obsequenti subito destrictam feneratricem agere coepit, nummos petendo, quos ut fronte inuerecunda, ita inani stipulatione captauerat. de qua re C. Aquilius uir magnae auctoritatis et scientia iuris ciuilis excellens iudex adductus adhibitis in consilium principibus ciuitatis prudentia et religione sua mulierem reppulit. quod si eadem formula Varro et damnari et ab aduersaria absolui potuisset, eius quoque non dubito quin turpem et inconcessum errorem libenter castigaturus fuerit: nunc priuatae actionis calumniam ipse conpescuit, adulterii crimen publicae quaestioni uindicandum reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
adiciã priuata. Quoꝵ mag̃
ȩquitas questionũ delectare. qͣm
immoderata turba offendere lec̃¬
torem poterit.
Claudius centumalus abaugurib
iussus altitudinẽ domussuȩ quã
in cęlio monte habebat sũmittere.
qͥa his ex arce auguriũ capientib
officiebat. uendidit eã calpurnio
lanario. nec indicauit qđ imꝑatũ a
collegio augurũ erat. Aquib cal¬
purniꝰ demoliri domũ coactus.
.m̃. porciũ catonẽ inclyti catonis
patrem arbitrũ cum claudio ad
ẽ edoctus de industria claudium
p̃dictum sacerdotẽ suppressisse: c̃¬
tinuo illũ calpurnio dampnauit.
Sũma quidẽ cũ ȩqͥtate. Qabonȩ fi¬
dei uenditorẽ nec cõmodoꝵ spem
augere. nec incõmodoꝵ cognitio¬
nẽ obscurare oportet. Notum suis
tp̃rib iudiciũ cõmemoraui. S ne
qd̃ relaturꝰ qͥdẽ sũ. oblitt̾atũ silentio.
uiselliꝰ uarro gͣui morbo cor¬
reptꝰ trecenta milia nũmũ ab oc¬
tacilia laterensi cũ qua cõmerci¬
ũ libidinis habuerat expensa fer¬

Expanded text:
adiciam priuata, quorum magis aequitas quaestionum delectare quam immoderata turba offendere lectorem poterit. Claudius Centumalus ab auguribus iussus altitudinem domus suae, quam in Caelio monte habebat, summittere, quia his ex arce augurium capientibus officiebat, uendidit eam Calpurnio Lanario nec indicauit quod imperatum a collegio augurum erat. a quibus Calpurnius demoliri domum coactus M. Porcium Catonem inclyti Catonis patrem arbitrum † cum Claudio addest edoctus de industria Claudium praedictum sacerdotum suppressisse, continuo illum Calpurnio damnauit, summa quidem cum aequitate, quia bonae fidei uenditorem nec conmodorum spem augere nec incommodorum cognitionem obscurare oportet. Notum suis temporibus iudicium commemoraui, sed ne quod relaturus quidem sum obliteratum silentio. C. Visellius Varro graui morbo correptus trecenta milia nummum ab Otacilia Laterensis, cum qua commercium libidinis habuerat, expensa fer
Abbreviated transcription (Latin):
rotrabatur¬
etiã auaricia latentiũ indagatͥx
luchroꝵ. manifestȩ p̃dȩ auidissi¬
ma uorago. neq habendi fructu
felix. ⁊ cupiditate querendi miser¬
rima.
Cum admodũ locupleti .l. municio
basilio falsũ testam̃tũ qͥdã in gͤcia
subiecisset. eiꝰdẽq c̃firmandi gr̃a
potentissimos ciuitatis nr̃ȩ niros.
m̃. crassũ.⁊ q. hortensiũ quib mu¬
niciꝰ ignotus fuerat. tabulis here¬
des inseruisset. qͣmꝗͣ euideis frauꝰ erat.
uterq pecuniȩ cupidus facinoris a¬
lieni munꝰ ñ repudiauit. Quantã
culpã qm leuiter retuli: Lumina
curiȩ. ornam̃ta fori. qd̃ scelus uin¬
dicare debebant. inhonesti luchri
captura inuitati. auctoritatib suiᷤ
¶texerunt.

Expanded text:
rotrahaturetiam auaritia, latentium indagatrix lucrorum, manifestae praedae auidissima uorago, neque habendi fructu felix et cupiditate quaerendi miserrima. Cum admodum locupleti L. Minucio Basilo falsum testamentum quidam in Graecia subiecisset eiusdemque confirmandi gratia potentissimos ciuitatis nostrae uiros, M. Crassum et Q. Hortensium, quibus Minucius ignotus fuerat, tabulis heredes inseruisset, quamquam euidens fraus erat, tamen uterque pecuniae cupidus facinoris alieni munus non repudiauit. quantam culpam quam leniter retuli! lumina curiae, ornamenta fori, quod scelus uindicare debebant, inhonesti lucri captura inuitati auctoritatibus texerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et cũ hec uniuiersis pͥuatim
alim̃ta in opia laborantib. dotes
uͥginib pauꝑtate pressis. subsidi¬
a detrim̃toꝵ incursu quassatis
erogabantur. Hospites qͦ cũ urba¬
nis penatibꝰ tũ etiã rusticis tectis be¬
nignissime excepti. uariis mune¬
rib ornati dimittebant᷑. Quodã
ui tẽpestatis in possessiones suas
cõpulsos. aluit ac uestiuit. Quid
multa: Non mortalem aliquẽ.
s ꝓpiciȩ fortune benignũ eẽ dice¬
res sinũ. Ergo qd̃ gillias possidebat.
omniũ quasi cõmune patrimo¬
niũ erat. Pro cuiꝰ salute ⁊ increm̃¬
tis cũ agrigentina ciuitas. tum
etiã uicinȩ regiones uotis excuba¬
bant. Collocato e contͣria parte
archas. in exorabilib claustris ob¬
seratas. Nonne p̃stantiorem ali¬
qͣnto existimes illã impensã. qͣm
hanc custodiam:

Expanded text:
tur. Et cum haec universis, privatim tur. Et cum haec universis, privatim alimenta inopia laborantibus, dotes virginibus, paupertate pressis subsidia, detrimentorum incursu quassatis solatia erogabantur: hospites quoque tum urbanis penatibus, tum etiam rusticis tectis benignissime excepti, variis muneribus ornati dimittebantur. Quodamvi tempestatis in possessiones suas compulsos, aluit ac vestivit. Quid multa? Non mortalem aliquem, sed propitiae fortunae benignum esse diceres sinum. Ergo quod Gillias possidebat, omnium quasi commune patrimonium erat, pro cujus salute et incrementis, tum Agrigentina civitas, tum etiam vicinae regiones votis excubabant. Colloca ex contraria parte, arcas inexorabilibus claustris obseratas, nonne praestantiorem aliquando existimes illam impensam, quam hanc custodiam?
Abbreviated transcription (Latin):
Hiero syracusarũ rex.
audita clade qua romani apud
thrasimennũ lacũ erant afflicti.
ccc. mił. modiũ tritici. ⁊ c̃c̃. hordei.
auriq ducenta. & xl. pondo. ur¬
bi nr̃ȩ muneri misit. Neq ignarꝰ
lent acciꝑe: in habitũ id uictoriȩ
formauit. ut eos religione motos.
munificentia sua uticogeret. Uo¬
luntate mittendi pͥus. iterũ ꝓui¬
dentia cauendi ne remitteretur
liberalis.
ubnectam huic agrigentinum
gillian. quẽ ꝓpe modũ ipsiꝰ lib̾ali¬
tatis p̃cordia c̃stat habuisse. Frat¬
opib excellens. s multo etiã aĩo ꝗͣ
diuitiis locupletior. Semꝑq in e¬
roganda potiꝰ. ꝗͣ in corripienda
pecunia occupatus. Adeo ut do¬
mꝰ eius quasi quȩdã munificen¬
tiȩ officina crederet᷑. Illinc enim
publicis usib apta monum̃ta ex-¬
truebant᷑. Illinc grata pupillis o¬
culis spectacula edebant᷑. Illinc
epularũ magnifici apparatus. la¬
bentiq annone subsidia orieban¬

Expanded text:
Hiero Syracusarum rex Hiero Syracusarum rex audita clade, qua Romani apud Trasimennum lacum erant adflicti, ccc milia modium tritici et cc hordei aurique ducenta et xl pondo urbi nostrae muneri misit. neque ignarulent accipere, in habitum id Victoriae formauit, ut eos religione motos munificentia sua uti cogeret, uoluntate mittendi prius, iterum prouidentia cauendi ne remitteretur liberalis. Subnectam huic Acragantinum Gillian, quem propemodum ipsius liberalitatis praecordia copibus excellens, sed multo etiam animo, quam divitiis, locupletior. Semperque in eroganda potius, quam in corripienda pecunia occupatus, adeo ut domus ejus quasi quaedam munificentiae officina crederetur. Illinc enim publicis usibus apta monumenta exstruebantur, illinc grata publicis oculis spectacula edebantur, illinc epularum magnifici apparatus, labentique annonae subsidia crieban
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestem sp̃m. nulle litt̾ȩ satis
dignis laudib ꝓsequent᷑.
hilippoenĩ macedoniȩ rege su¬
ꝑato. cũ ad isthinicũ spectaculũ
tota grecia c̃uenisset .t. quintiꝰ
flamininꝰ tubȩ signo silentio
facto. ꝑ p̃conẽ hȩc uerba recitari
iussit. S.p.q .r. ⁊ titꝰ qͥntiꝰ flami¬
ninꝰ. imp̃. om̃s greciȩ urbes. quȩ
sub ditione philippi regis fuert̃.
liberas atq ĩmunes ẽẽ iubet. Qb
auditis. maximo⁊ inopinato gay¬
dio hoĩes ꝑculsi. pͥmo ueluti non
audisse se que audiert̃ creden¬
tes obticuert̃. Iterata deinde pro¬
nuntiatione p̃conis. tanta celũ
clamoris alacritate cõpleuert̃.
ut certe c̃stet aues que suꝑuola¬
bant attonitas pauentesq deci-¬
disse. Magni animi fuisse a tot
Ad cuiiͦ maiestatẽ ꝑtinet. ñ solũ
quȩ ipse benigne tribuit. s etiã
quȩ alio tribuente sensit cõme¬
morari. Ut enĩ illic cõmemorate.
ita hic redditȩ laudis cõm̃datiões.

Expanded text:
caelestem spiritum nullae litterae satis caelestem spiritum nullae litterae satis dignis laudibus prosequentur: Philippo enim Macedoniae rege superato, cum ad Isthmicum spectaculum tota Graecia conuenisset, T. Quintius Flamininus tubae signo silentio facto per praeconem haec uerba recitari iussit: 'S. P. Q. R. et T. Quintius Flamininus imperator omnes Graeciae urbes, quae sub dicione Philippi regis fuerunt, liberas atque inmunes esse iubet.' quibus auditis maximo et inopinato gaudio homines perculsi primo ueluti non audisse se quae audierant credentes obticuerunt. iterata deinde pronuntiatione praeconis tanta caelum clamoris alacritate conpleuerunt, ut certe constet aues, quae superuolabant, adtonitas pauentesque decidisse. magni animi fuisset a tot Ad cuius maiestatem pertinet non solum quae ipse benigne tribuit, sed etiam quae alio tribuente sensit commemorari: ut enim illic meritae, ita hic redditae laudis conmendatio est.
Abbreviated transcription (Latin):
de usura appellari a sius passus :
Qnͣtũq in ipso fuit. amaritudinẽ
publicȩ c̃fusionis pͥuata tͣnqͥllita¬
te mitigauit. Oportune mirifice¬
p̃cipue negotiatione delectant᷑
cũ pecuniã domũ cruentã retu¬
lerint. ꝗͣ imꝓbando gaudio exul¬
tent cognoscent: si diligent̃. sc̃.
ñ fastidierint. Queri mecũ iam
taceã. Ad sũmã enĩ eiꝰ laudẽ ꝑti¬
net. quẽ animũ regib ⁊ urbib
⁊ gentib p̃stiterit recognosci. qd̾
omne p̾clari facti decus. crebra
memoria in ipso reuirescit.
Asiam bello captã. attalo regi mu¬
neris loco possidendã tradidit.
Co excelsius ⁊ speciosius urbi nr̃e
futurũ ĩꝑiũ credens. si ditissimã
atq amenissimã partẽ terrarũ
orbis. in beneficio ꝗͣ in fructu su¬
o reponere maluisset. Ipsa uic¬
toria. donũ feliciꝰ. Quia multũ
occupasse inuidiã hab̾e potuit.
tantũ tribuisse gła carere ñ po¬
tuit. Illiꝰ uͦ romane lib̾alitatis

Expanded text:
de usura appellari a suis passus est, de usura appellari a suis passus est, quantumque in ipso fuit, amaritudinem publicae confusionis priuata tranquillitate mitigauit, opportune mirificem qui nunc praecipue negotiatione delectantur, cum pecuniam domum cruentam retulerunt, quam inprobando gaudio exultent cognoscent, si diligenter senatnon fastidierint. Queri mecum iam taceam: ad summam enim eius laudem pertinet quem animum regibus et urbibus et gentibus praestiterit recognosci, quod omne praeclari facti decus crebra memoria in se ipso reuirescit. Asiam bello captam Attalo regi muneris loco possidendam tradidit, eo excelsius et speciosius urbi nostrae futurum imperium credens, si ditissimam atque amoenissimam partem terrarum orbis in beneficio quam in fructu suo reponere maluisset. ipsa uictoria donum felicius, quia multum occupasse inuidiam habere potuit, tantum tribuisse gloria carere non potuit. Illius uero Romanae liberalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
niti. ꝗͣ uirib ex facili uti. Alt enĩ
qd̾ potest p̃stat: alter plus etiã qͣ
potest.
Itaq eiusdẽ tpris femina busa noĩe
regionis autẽ appulȩ. ditissima.
merito qͥdẽ liberalitatis testimoni¬
um receꝑit. s excellentes opessuaᷤ
fabianis rei familiaris angustiis
ñ cõparauerit. Nã ⁊ si circa .x. ciui¬
um nr̃oꝵ cannensis p̃lii reliqͥas
benignissime intͣ canusina me¬
nia alim̃tis sustentauit. saluo tñ
statu fortunarũ suarũ munificã
pauꝑtatẽ inopia mutauit.
N quinto qͦ considio salubrimi
exempli nec sine paruo ipsiꝰ fruc¬
tu liberalitas annotata ẽ. Qͥ cati¬
linȩ furore ita c̃sternata.r̃.p. ut
ne a locupletib qͥdẽ debitȩ pecu¬
niȩ ꝓpt̾ tumultũ p̃ciis possessio¬
nũ deminutis solui creditorib
possent. cũ centies atq qͥnqͣgies
sestercii sũmã in fȩnore haberet.
neq de sorte quẽꝗͣ debitoꝵ suoꝵ. neq

Expanded text:
niti quam uiribus ex facili uti: alter enim niti quam uiribus ex facili uti: alter enim quod potest praestat, alter plus etiam quam potest. 8 Itaque eiusdem temporis femina Busa nomine, regionis autem Apulae ditissima, merito quidem liberalitatis testimonium receperit, sed excellentes opes suas Fabianis rei familiaris angustiis non conparauerit: nam etsi circa x ciuium nostrorum, Cannensis proelii reliquias, benignissime intra Canusina moenia alimentis sustentauit, saluo tamen statu fortunarum suarum munificam paupertatem inopia mutauit. In Q. quoque Considio saluberrimi exempli nec sine paruo ipsius fructu liberalitas adnotata est. qui Catilinae furore ita consternata re publica, ut ne a locupletibus quidem debitae pecuniae propter tumultum pretiis possessionum deminutis solui creditoribus possent, cum centies atque quinquagies sestertii summam in faenore haberet, neque de sorte quemquam debitorum suorum neque
Abbreviated transcription (Latin):
ostrũ opus
o sunt maxime ꝓbabiles fontes.
Uerũ iudiciũ. ⁊ honesta beniuolen¬
tia. Nam cũ abhis oriet᷑. tũ demũ
ei ratio c̃stat. Dono autẽ ipsi gr̃a ⁊
magnitudo qͥdẽ sua. s efficatiorẽ
aliqͣnto oportunitas c̃ciliat.
Iccedit enĩ petreio rei inestimabi¬
le. mom̃tũ occasionis. quȩ fabio
maximo tot ante scla paruã pe¬
cuniȩ sũmã erogatã ad hoc usq
tẽpus laudabilem fecit.
aptiuos abhannibale int̾posita
pactione nũmoꝵ receꝑat. Qͥ cũ a
senatu ñ prestarent᷑. misso in ur¬
bem filio fundũ quẽ unicũ possi¬
debat uendidit. eiꝰq p̃tiũ hanni¬
bali ꝓtinꝰ numerauit. Si ad calcu¬
los reuocet᷑ paruũ. ut pote septem
iugerib.⁊ hoc inpuppinia addictiᷤᷤ
redactũ. Si aĩo p̃rogantis. om̃i pe¬
cunia maiꝰ. Si enĩ patrimonii. ꝗͣ
patriã fidei in opẽ ẽẽ maluit. Eo qͥ¬
de maiore cũ cõm̃datione. qd̾̃ ꝓni
studii. certiꝰ indiciũ ẽ supra uires

Expanded text:
ostrum opus o sunt maxime probabiles fontes, uerum iudicium et honesta beniuolentia: nam cum ab his orietur, tunc demum ei ratio constat. dono autem ipsi gratiam et magnitudo quidem sua, sed efficaciorem aliquanto opportunitas conciliat: accedit enim pretio rei inaestimabile momentum occasionis. quae Fabio Maximo tot ante saecula paruam pecuniae summam erogatam ad hoc usque tempus laudabilem fecit. captiuos ab Hannibale interposita pactione nummorum receperat. qui cum a senatu non praestarentur, misso in urbem filio fundum, quem unicum possidebat, uendidit eiusque pretium Hannibali protinus numerauit, si ad calculos reuocetur, paruum, utpote septem iugeribus et hoc in Pupinia addictis redactum, si animo † praerogantis, omni pecunia maius: se enim patrimonii quam patriam fidei inopem esse maluit, eo quidem maiore cum commendatione, quod proni studii certius indicium est supra uires
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑat. ꝑpetuo culturȩ studio fru¬
giferam reliquit.
orgias &ẽ leontinꝰ isocratis ⁊ cõplu¬
riũ magni ingenii uiroꝵ p̃ceptor.
sua sententia felicissimꝰ. Nã cũ. m
qua ꝓpt̾ tam diu uellet in uita re¬
manere: qͥa nichil inqͥt habeo qd̾
senectutẽ meã accusem. Qͥdisto tra¬
ctu ȩtatis aut longiꝰ aut beatiꝰ: Iã
alterũ scłm ingressus. neq in hoc
querelã ullam inuenit. neq in illo

Expanded text:
acceperat, perpetuo culturae studio fruacceperat, perpetuo culturae studio frugiferam reliquit. Gorgias etiam Leontinus, Isocratis et conplurium magni ingenii uirorum praeceptor, sua sententia felicissimus: nam cum cequapropter tam diu uellet in uita remanere, 'quia nihil' inquit 'habeo, quod senectutem meam accusem'. quid isto tractu aetatis aut longius aut beatius? iam alterum saeculum ingressus neque in hoc querellam ullam inuenit neque in illo
Abbreviated transcription (Latin):
Iungã his duob reges. quoꝵ diu¬
turnitas p̃r̃no. fuit utilissima.
Siciliȩ rector hiero ad xcͣ. annũ ꝑ
uenit. Masinissa numidiȩ rex
hunc modũ excessit. regni spaciũ
lx. annis em̃sus. uł ante om̃s ho¬
mines robore senectȩ admirabiliꝰ.
Constat eũ quẽadmodũ cicero re¬
fert libro quẽ de senectute scͥpsit.
nullo umqm imbri nullo frigore
ut caput suũ ueste tegeret adduci
potuisse. Eundẽ ferunt aliquot
horis in eodẽ uestigioꝑstare solitũ
ñ ante moto pede qͣm consimili la¬
bore iuuenes fatigasset. Ac siquid
agi a sedente oporteret. toto die
sepe numero nullã in partẽ c̃u̾so
corpore in solio durasse.
Ille uͦ etiã exercitus equo insidens
noctem diei plerũq iungendo du¬
xit. nichilq om̃ino ex hisoꝑibus
quȩ adolescens sustinere assueue¬
rat quo minꝰ senectute ag̾et omisit.
Ueneris ẽ usu ita sẽꝑ uiguit.
generaret. ciumet hymno nomen
fuit. Terrã qͦ quã uastam ⁊ desertã

Expanded text:
Iungam his duos reges, quorum diuturnitas populo Romano fuit utilissima. Siciliae rector Hiero ad nonagesimum a peruenit. Masinissa Numidiae rex hunc modum excessit, regni spatium lx annis emensus, uel ante omnes homines robore senectae admirabilis. constat eum, quem ad modum Cicero refert libro, quem de senectute scripsit, nullo umquam imbri, nullo frigore ut caput suum ueste tegeret adduci potuisse. eundem ferunt aliquot horis in eodem uestigio perstare solitum, non ante moto pede quam consimili labore iuuenes fatigasset, ac si quid agi ab sedente oporteret, toto die saepe numero nullam in partem conuerso corpore in solio durasse. ille uero etiam exercitus equo insidens noctem diei plerumque iungendo duxit nihilque omnino ex his operibus, quae adulescens sustinere adsueuerat, quo mollius senectutem ageret, omisit. ueneris etiam usu ita semper uiguit, filium generaret, cui Methymno nomen fuit. terram quoque, quam uastam et desertam
Abbreviated transcription (Latin):
prebensũ crederet. quantũ aut
lȩda celesti partu edere. aut ho¬
merus diuino ingenio ex pͥmere
potuit.
Phidias qͦ homeri uersib egregio
dicto allusit. Simulachro enim
ioius olympii ꝑfecto. qͦ nullũ pre¬
stantiꝰ aut admirabilius huma¬
nȩ fabricȩ manꝰ. int̾rogatꝰ ab ami¬
co. qͦnã mentẽ suã dirigens uul¬
tũ iouis ꝓpe modũ ex ipso celo pe¬
titũ eboris lina¬
m̃tis eẽt amplexus: illis se u̾sib
qͣsi magistro usum respondit.¬

Expanded text:
prehensum crederet, quantum aut prehensum crederet, quantum aut Leda caelesti partu edere aut Homerus diuino ingenio exprimere potuit? Phidias quoque Homeri uersibus egregio dicto adlusit: simulacro enim Iouis Olympii perfecto, quo nullum praestantius aut admirabilius humanae † fabricae manus, interrogatus ab amico quonam mentem suam dirigens uultum Iouis propemodum ex ipso caelo petitum eboris liniamentis esset amplexus, illis se uersibus quasi magistro usum respondit
Abbreviated transcription (Latin):
atq is se centũ ꝑ facile scͥpsisse
głaretur: sed hoc inqͥt interest
qd̃ tui in triduũ tantũmͦ. mei
uero in om̃e tempꝰ sufficient.
Alteriꝰ enĩ fecundi cursus scͥpta
inter pͥmas memoriȩ metas cor¬
ruert̃. alteriꝰ cunctante stilo elu¬
cubratũ opus. ꝑ omĩe eui tempꝰ
plenis gle uelis feretur.
Adiciã scenȩ eiꝰdẽ exemplũ. Anti¬
genidas tibicen. discipulo suo
magni ꝓfectus s parũ felicit̃ po¬
pulo se approbanti. cunctis au¬
dientib dixit. Michi cane ⁊ mu¬
sis. Quia uidelicet ꝑfecta ars for¬
tunȩ lenocinio defecta. iusta fi¬
ducia ñ exuitur. Quãq sescit
laudẽ mereri. eã si ab aliis ñ im¬
petrat domestico tam̃ acceptam
Iudicio refert.
euxis autẽ cũ elenã pinxiss qͥd
de eooꝑe hoĩes sensuri eẽnt ex¬
pectandũ ñ putauit. s ꝓtinꝰ se
ad hos uersus adiecit.
Adeo ne dextrȩ suȩ multũ pictor
arrogauit. ut ea tantũ forma com¬

Expanded text:
atque is se centum perfacile scripsisse atque is se centum perfacile scripsisse gloriaretur, 'sed hoc' inquit 'interest, quod tui in triduum tantum modo, mei uero in omne tempus sufficient': alterius enim fecundi cursus scripta intra primas memoriae metas conruerunt, alterius cunctante stilo elucubratum opus per omne aeui tempus plenis gloriae uelis feretur. Adiciam scaenae eiusdem exemplum. Antigenidas tibicen discipulo suo magni profectus, sed parum feliciter populo se adprobanti cunctis audientibus dixit 'mihi cane et Musis', quia uidelicet perfecta ars fortunae lenocinio defecta iusta fiducia non exuitur, quamque se scit laudem mereri, eam si eam ab aliis non impetrat, domestico tamen acceptam iudicio refert. Zeuxis autem, cum Helenam pinxisset, quid de eo opere homines sensuri essent expectandum non putauit, sed protinus se ad hos uersus adiecit: adeone dextrae suae multum pictor adrogauit, ut ea tantum formae con