comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim solum sensum implet: ut scribo. Aduerbi¬
um aũt sine uerbo ñ habet plenã significatio¬
nem: ut hodie. Adicis illi uerbum hodie scribo:
t iuncto uerbo implesti sensũ. De participio.
articipium dictum. quod nominis et
uerbi capiat partes: quasi particapi¬
um. A nomine enim uindicat sibi genera et
casus. A uerbo tempora et significationes b
utrisq numerum et figuram. De conuine
omunctio dicta. quod sensus tione.¬
sententiasq coniungat. Hec enĩ ꝑse
Nichil ualet. sed in copulatione sermonũ qͦsi
quoddam exibet glutinum. Aut enĩ nomina
sociat ut axgestinus et iheronimus. aut u̾¬
Ua ut scribit et legit. Una aũt uis omĩum si¬
e copulent siue disiungant. Copulatiue au¬
tem coniunctiones dictȩ. eoqͦd sensum uel
Personas coniungant: ut ego et tu eamꝰ ad
drum̃. Ipsum . &: sensum coniungͣit. Disiuns¬
tiuȩ dicte:. quia disumngunt res aut ꝑsona
tego aut tu faciamꝰ. Subumctiue dicun¬

Expanded text:
enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbienim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplesti sensum. De participio . Participium dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . Coniunctio dicta, quod sensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicun
Abbreviated transcription (Latin):
unum sonum multa coniungant᷑. Docet
enim in quam sillabam ȩxeat futurum tem¬
pus: ne ꝑ imperitiam quis dicat legebo ꝓ
legam̃. ħ arum prima et scda mittunt fu̾¬
tũrum tempus inbo et inbor. Tercia in am
et mar. Genera uerboꝵ ideo dicta quia gis¬
nunt. Nam actiuo adicis .r. et gignit passi¬
uum̃. R ursum passiuo admns: et parit acti¬
uum. Ipsa aũt actiua dicunt᷑ quia agunt.
ut uerbero. Et passiua quia paciunt. ut
uerberor. Neutralia. quia nec agunt nec pati¬
untur ut iacco. sedeo. Iis si .r. litterã adicis. ñ
sunt latina. Cõmunia dicunt᷑: quia et agunt
et patiunt᷑. ut amplector. Hȩc similiter depo¬
sita .r. lictera: latina non sunt. Deponentia
uero dicunt᷑. quia deponunt futuri tẽporis
participium a significatione passiua quod exit¬
indus. ut gloriandus:
dat. ot puta bene lege. Bene aduerbi¬
um est: lege uerbum. Inde gͦ dictum aduerbiũ:
quod semꝑ uerbo iunctum adimpleat᷑. Uerbũ

Expanded text:
unum sonum multa coniungantur. Docet unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in 'bo' et in 'bor', tertia in 'am' et in 'ar'. Genera verborum ideo dicta, quia gignant. Nam activo adicis R et gignit passivum; rursum passivo adimis R et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur quia aguntur, ut 'verbero', et passiva, quia patiuntur, ut 'verberor'; neutralia, quia nec agunt nec patiuntur, ut 'iaceo', 'sedeo'. His si R litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva, quod exitin 'dus', ut 'gloriandus'.dat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
clinatio: nisi prius didiceris quid sit sensus I lo¬
di dicti: ab eo quc̃admodũ sint in suis significa¬
tionibus. Indicatiuus em̃ modus dicit᷑ quia sig¬
nificationem habet indicantis. ut lego. Impe¬
ratiuus. quia sonum habet imperantis. ut le
utinam legerem. Comunctiuus. quia ei comun¬
gitur aliquid. ut loquutio plena sit. Nã qͥn¬
do dicis cum clamem. pendet sensus. Quoa
si dicã cum clameni quare putas qͦd taceam:
plemis est. sensus. Infinitiuus dicit᷑ eo qͦd tem¬
pora definiens ꝑsonam uerbi non definit. ut
clamare. clamasse. Cui si adiungas ꝑsonam
clamare debeo. debes. debet: fit quasi finitum.
Imꝑsonalis dicitur. quia indiget ꝑsonis no¬
minis uel ꝓnominis ut legitur a addis ꝑso¬
nam. amẽ ate. ab illo. et plene sentit᷑. sed in¬
finitus modus ꝑsonam tantũ uerbi eget. Im¬
personalis uero uel ꝓ nominis persona: uel
nominis. Coniugat᷑io dicit᷑ eo quod ꝑ cã ad

Expanded text:
clinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Moclinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus enim modus dicitur, quia significationem habet indicantis, ut 'lego'. Inperativus, quia sonum habet inperantis, ut 'legmus, ut 'utinam legerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitus modus dicitur eo, quod tempora definiens personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur, quia indiget personam nominis vel pronominis, ut 'legitur': addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentitur. Sed infinitus modus personam tantum verbi eget: inpersonalis vero vel pronominis personam vel nominis. Coniugatio dicitur eo, quod per eam ad
Abbreviated transcription (Latin):
nomen significat personam: ita uerbũ fac¬
tumidictumq ꝑsonẽ. In ꝑsona uerbi. agen¬
tis et pacientis sigraficatio est. Nam scribo.
personȩ factum est. Item scribor: ñ ꝑ sone
factum indicat. sed eiꝰ aquo patit᷑. Uerbo¬
rum genera duo sunt: grãmaticoꝵ atq
rethos Grãmaticoꝵ.: in tria cadunt tem¬
porã. Preteritum. Instans. Futurũ. ut fe¬
cit facit. faciet Rethorum aũt. uniuersa
oratio uerba dicunt᷑. ueluti uerbis bonis nosce¬
pit. uerba bona habuit. Ubi non tantũ sunt¬
uerba quȩ in tria cadunt tempora: sed unu̾¬
sa oratio est.Uerboꝵ species sunt: formȩ. mo¬
forment. Per has enm ostendimus quid aga¬
mus. Nam meditatiua dicta est a meditan¬
tis sensu: ut lecturio. id est legere uolo. Inchoa¬
tiua. post meditationem ab inchoantis indicio.
ut calesco. Erequentatiua. asepius agendo ut
lectito. clamito. Formȩ enim sensum tenent.
Modi: declinationem. Nam nescis quid sit de¬

Expanded text:
nomen significat personam, ita verbum facnomen significat personam, ita verbum factum dictumque personae. In persona verbi agentis et patientis significatio est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, moforment. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit de
Abbreviated transcription (Latin):
tria et articuli nominant᷑. Articuli autẽ
dicti: quod nominibus artant᷑. id est colli¬
gantur. cum dicimus hic orator. Inter ar¬
ticulum aũt et ꝓ nomen hoc inter est. quod
articulus cunc est cum nomini iungit᷑ ut
hic sapiens. Cum uero ñ coniungit᷑. demõ¬
stratiuum ꝓnomen est. ut hic et hec et hoc.
Omĩa aũt ꝓnomina aut primigema aut
deductiua sunt. Primigenia dicta sunt. qͥa
aliunde originem ñ trahunt. Hec inginti¬
et unum st̃. F ita tria: ego .tu. ille. Infimi¬
ta septem. quis. qualis. talis. quantus. tan¬
tus. quotus. totus. Minus quam finita: sex.
meus. tius sinis. noster uester. Heliqua aũt
deductiua dicunt᷑. quia ex istis deducta at¬
q composita existunt. ut quispiam. aliqͥs
et reliqua
DE UeRBO
exbum dictũ eoquod uerberato aere
sonat. ud quod bec pars frequenter
in oratione uersctur. Sunt aũt uerba men¬
tis signa: quibus homines cogitationes suas
inucem loquendo demonstrant. Sic̃ aũt

Expanded text:
tria et articuli nominantur. 4. Articuli autem tria et articuli nominantur. 4. Articuli autem dicti, quod nominibus arctantur, id est, colligantur, ut cum dicimus hic orator. Inter articulum autem, et pronomen hoc interest, quod articulus tunc est, cum nomini jungitur, ut hic sapiens. Cum vero non conjungitur, demonstrativum pronomen est, ut hic, et haec, et hoc. 5. Omnia autem pronomina, aut primigenia, aut deductiva sunt. Primigenia dicta sunt, quia aliunde originem non trahunt. Haec viginti unum sunt. Finita tria: ego, tu, ille. Infinita septem: quis, qualis, talis, quantus, tantus, quotus, totus. Minus qmeus', 'tuus', 'suus', 'noster', 'vester'. Reliqua autem deductiva dicuntur, quia ex istis deducta atque conposita existunt, ut 'quispiam', 'aliquis', et reliqua. De verbo . Verbum dictum eo, quod verberato aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit bucolicã. addimus ꝓnom̃. ipsẽ sc̃p¬
sit et grorgicam. Sicq uarictas significati¬
onis et fastidium tollit: et ornatum inducit.
Pronomina aũt: aut finta sunt aut in¬
finita. Finita ꝓ nomina dicta: eoqͦd defini¬
unt certam ꝑsonam. ut ego. Me enĩ statim¬
intelligis Infinita dicuntur: quia ñ sunt
certȩ ꝑsone. De absentibus emm dicit᷑ et in¬
certis. ut quis. quę. quod. Mmus quã fim-¬
ta appellantur. quia cõmemorationẽ faci¬
unt note ꝑsonę. ut ipse iste. Certũ . ẽ. enĩ de
quo dicit᷑. Possessiua uocantur. eo quod ali¬
quid nos possidere ostendunt. Nam cũ dico
meus. tuus. defimo aliquid esse meum uel
tuum. R̾clatiua dicunt᷑. quia ad interroga¬
tionem referuntur. ut quis est: Respondet᷑.
is est. Demonstratiua: eo quod habent demõ¬
strantis significationem. Aliquem enĩ p̃sen¬
tem iis demonstramus: ut hic. hȩc. hoc. Quȩ

Expanded text:
scripsit Bucolica, addimus pronomen, ipse scripscripsit Bucolica, addimus pronomen, ipse scripsit et Georgica; sic varietas significationis, et fastidium tollit, et ornatum inducit. 2. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta, eo quod definiunt certam intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicitur et incertis, ut 'quis', 'quae', 'quod'. Minus quam finita appellantur quia commemorationem faciunt notae personae, ut 'ipse', 'iste'. Certum est enim de quo dicitur. Possessiva vocantur eo, quod aliquid nos possidere ostendunt. Nam dum dico 'meus', 'tuus', definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur, ut 'quis est?' respondetur, 'is est'. Demonstrativa, eo quod habent demostrantis significationem. Aliquem enim praesentem his demonstramus, ut hic, haec, hoc, quae
Abbreviated transcription (Latin):
riantur et cadunt¶ Nominatiuus casus dic¬
tus. quia ꝑ cum aliquid nominamus ut hic
magister. Genitiuus. quia ꝑ eum genꝰ cuiꝰq
querimus. ut huiꝰ magistri filius. uel qͦd rem
significamus ut huiꝰ magistri. Datiuus qͥa
per eum nos dare alicuĩ aliquid demonst᷑¬
mus. ut da huic magistro Nccusatuus. qͥa
ꝑ cum aliquem accusamus. ut accuso hc̃
magistrum. Uocatiuus. quia ꝑ cum aliquẽ
uocamus. ut omagister. Ablatiuus. quia ꝑ
cum nos auferre aliquid cinquã significa¬
mus. ut aufer amagistro. Ex aptota nomi¬
na dicta. eoquod ꝑsex casuis uarietates ha¬
bent. ut est unus. Pentaptota quod tantũ
in quinq casibus uariant᷑. ut doctus. Tetrap¬
tota. quod tantum in quatuor casibus de¬
clinentur. ut latus. Triptota. quod tantũ
intribus ut templũ. Diptota. quod tantũ
in duobus. ut iuppiter. Monoptota. quod
nominis ponit᷑. ne fastidiũ faciat nom̃
ipsum dum iterat᷑. Nam cũ dicimꝰ uirgiliꝰ

Expanded text:
riantur et cadunt. Nominativus casus dicriantur et cadunt. Nominativus casus dictus quia per eum aliquid nominamus, ut 'hic magister'. Genetivus, quia per eum genus cuiuscumque quaerimus, ut 'huius magistri filius', vel quod rem significamus, ut 'huius magistri liber'. Dativus, quia per eum nos dare alicui aliquid demonstramus, ut 'da huic magistro'. Accusativus, quia per eum aliquem accusamus, ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentaptota, quod tantum in quinque casibus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tantum in quatclinantur, ut latus. Triptota, quod tantum in tribus, ut templum. Diptota, quod tantum in duobus, ut Jupiter. Monoptota, quod nominis ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsum, dum iteratur. Nam cum dicimus: Virgilius
Abbreviated transcription (Latin):
tus positiuo. prefert᷑ illi. ut doctior. Plus
tum nouit quam doctus. Suꝑlatiuiis eoqͥd
comparatiuo suꝑferat᷑. ut doctissimus. Pr
enim scit quã doctior. Genera dicta sunt
quod generent. ut masculinum et femini¬
num. Cetera non sunt genera. sed hoc no¬
inum ratio et auccoritas uoluit. Iocuo¬
rum dictum quia nec hos est nec illud id
Et nec masculinum nec feminimĩ. Cõmu¬
ne dictum. quia duobus generibus nomenu¬
num cõmunĩcat. ut hic et hȩc camis sT in ẽ¬
trarium est epichenon quia utrũq sexũ sub
uno genere enunciat. ut hic piscis st̃st enĩ
incerti sexiis quod nec natura nec oculis dis¬
cernitur. sed sensus tantum peritia sOmne
genus dictum. quia cunctis generibus seruit.
masculino et feminino et neutro. et cõmuni.
¶Numerus uocatiis. quia ꝑ eum uel singula¬
ria uel pluralia nomina ostendunt᷑ st igura
qͥa ł simplicia uel composita sunt ¶asus
a cadendo dicti ꝑ eos enim inflexa nomina ua¬

Expanded text:
tus positivo praefertur illi, ut 'doctior'; plus tus positivo praefertur illi, ut 'doctior'; plus enim novit quam doctus. Superlativus eo, quod conparativo superferatur, ut 'doctissimus'; plus enim scit quam doctior. Genera dicta sunt quod generent, ut masculinum et femininum. Cetera nomina non sunt genera, sed hoc nominum ratio et auctoritas voluit. Neutrum dictum quia nec hoc est nec illud, id est nec masculinum nec femininum. Commune dictum quia duobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec canis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod nec natura nec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servit: masculino et feminino, et neutro et communi et omni. Numerus vocatus quia per eum vel singularia vel pluralia nomina ostenduntur. Figura, quia vel simplicia vel conposita sunt. Casus a cadendo dicti; per eos enim inflexa nomina va
Abbreviated transcription (Latin):
ut magnus. doctus. Adicis ea ꝑsonis. ut ma¬
gnus philosophus. doctus homo. et plenus
est sensus. Accualia. ab actu descendunt. ut
dux .rex. cursor. nutrix. orator. Gentis a gen¬
te ueniunt. ut grecus. romanus. Patrię apa¬
tria descendunt. ut atheniensis. thebanꝰ. Lo¬
ci: a loco ut suburbanus. Uerbalia dicunt᷑.
quia de uerbo nascunt᷑ ut lector. Participa¬
lia. quia sic sonant sicut participia. ut legens.
Uerbis similia. a uerbi similitudine dicta. ut
contemplator. Nam et uerbum est ĩperati¬
ui modi. futuri temporis. et nomen: quia de¬
clinationem recipit. Heç aũt om̃s spcties
a nominũ apellatione descendunt Secunda
pars nominis cõparatio: Comparatio dicta.
quia ex alterius comparatione alterũ p̃fert.
Cuius gradus tressunt. Positiuus. C ompara¬
tiuus et Suꝑlatiuus. Positiuus dictus. quia
Arimus ponitur in cõparationis gradu: ut
qoctus. Comparatiuus. ab eo quod cõpara¬

Expanded text:
ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'maut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est sensus. Actualia ab actu descendunt, ut 'dux', 'rex', 'cursor', 'nutrix', 'orator'. Gentis a gente veniunt, ut 'Graecus', 'Romanus'. Patriae a patria descendunt, ut 'Atheniensis', 'Thebanus'. Loci a loco, ut 'suburbanus'. Verbialia dicuntur, quia de verbo nascuntur, ut 'lector'. Participalia, quae sic sonant sicut participia, ut 'legens'. Verbis similia, a verbi similitudine dicta, ut 'contemplator'. Nam et verbum est imperativi modi, futuri temporis, et nomen, quia conparationem recipit. Haec omnes species a nominum appellatione descendunt. Secunda pars nominis conparatio. Conparatio dicta quia ex alterius conparatione alterum praefert. Cuius gradus tres sunt: positivus, conparativus, et superlativus. Positivus dictus quia primus ponitur in conparationis gradu, ut 'doctus'. Conparativus ab eo, quod conpara
Abbreviated transcription (Latin):
mia. eo quod sit in uno nomine significatio
pluruna. ut tumulus. nunc mons breuis.
nunctumens tellus. nunc sepulchrũ. Est
enim in uno nomine significatio diuersa.
Relatiua dicta / eoquod ad aliam referant᷑
personam: ut magister. dñs pater. Illa au¬
tem quȩ dicuntur ad aliquid qualiter se ha¬
bentia: a contraria significatione dicta st̃. ut
dexter Dici enum dexter non potest: nisi sini¬
ster fuerit. Porro qualitatis nomina exeo di¬
cta. quia ꝑ ea qualisquisq sit ostendit᷑. ut sa¬
piens. formosus. diues Quantitatis. quia am̃¬
sura trahunt᷑. ut longus. breuis. Patrono¬
mica dicuntur. coquod trahant᷑ apatribꝰ.
ut titides. tidei filius. Aneius. ae neȩ filiꝰ. Quã¬
uis et amatribus. et amaioribus ducant᷑. The¬
tica id est possessiua. apossessione. ut euandriꝰ
ensis. Epitheta quę latinę adiectiua uel suꝑ¬
posita appellantur. eo quod ad implendã
sui significationem nominibus aditiantur.

Expanded text:
mia, eo quod sit in uno nomine significatio mia, eo quod sit in uno nomine significatio plurima, ut 'tumulus', nunc mons brevis, nunc tumens tellus, nunc sepulchrum. Est enim in uno nomine significatio diversa. Relativa dicta eo, quod ad aliam referantur personam, ut 'magister', 'dominus', 'pater'. Illa autem quae dicuntur ad aliquid qualiter se habentia, a contraria significatione dicta sunt, ut 'dexter'. Dici enim dexter non potest, nisi sinister fuerit. Porro qualitatis nomina ex eo dicta, quia per ea qualis quisque sit ostenditur, ut 'sapiens', 'formosus', 'dives'. Quantitatis, quia a mensura trahantur, ut 'longus', 'brevis'. Patronymica dicuntur eo, quod trahuntur a patribus, ut 'Tydides' Tydei filius, 'Aeneius' Aeneae filius, quamvis et a matribus et a maioribus ducantur. Ctetica, id est possessiva, a possessione, ut 'Evandrius ensis'. Epitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur,
Abbreviated transcription (Latin):
quia primam positionem habent. nec aliun¬
de nascunt᷑. ut mons. fons. Deriuatiua. eoqͦd
ex alio nomine deducunt᷑ ut amonte mon¬
tanus. Diminutiua. quia minuunt sensum.
ut greculus s colasticulus. Sono diminutua.
quia sic sonant sicut diminutiua. sed intelli¬
ctu principalia sunt. ut tabula. fabula. To¬
ta greca. quia extoto grecȩ declinant᷑ ut ca¬
listõ. sic enim et grecus et latinus dicit ĩ ota
latina. quia extoto in latinum uertuntur.
Grecus dicit odisseus. latinus ulixes. Media
dicta. quia ex parte greca sunt. ex parte la¬
tina Eadem et notha. quia corrũpunt ulti¬
mas sillabas manentibus prioribus. ut apud
grecos alexandros. Menandros: apud nos. ale¬
xander. Menander. Dicta aũt notha quẽ¬
ad modum nothus dicit᷑. quisquis de dispa¬
ri genere nascit᷑ Sinonima. hoc est pluri¬
nomia. eoquod sit inpluribus nominibus
significatio una. ut terra humus. tellus. idẽ
en̾im sunt omĩa / Omonima. hoc est unino¬

Expanded text:
quia primam positionem habent, nec aliunquia primam positionem habent, nec aliunde nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio nomine deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latina, quia ex toto in Latinum vertuntur. Graecus dicit 'Odysseus', Latinus 'Ulixes'. Media dicta quia ex parte Graeca sunt, ex parte Latina. Eadem et notha, quia corrumpunt ultimas syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos 'Alexandros', 'Menandros'; apud nos 'Alexander', 'Menander'. Dicta autem notha, quemadmodum nothus dicitur quisquis de dispari genere nascitur. Synonyma, hoc est plurinomia, eo quod sit in pluribus nominibus significatio una, ut 'terra', 'humus', 'tellus'. Idem enim sunt omnia. Homonyma, hoc est unino
Abbreviated transcription (Latin):
renomen dictum eo qͦd nomini prepo¬
nitur. ut lucius qͥntus. Nom̃ uocatũ.
quia notat genus ut cornelius. Cornelii e¬
nim om̃s in ẽo genere dicebant᷑. Cognom̃
quia nomini coniungit᷑ ut scipio Ngnom̃
uero qi. tĩ ꝯccidens nomen. ut metellus creticꝰ.
quia cretm subegit Extrinsecus en n uenit
agnomen ab aliqua ratione. Cognomentum
autem uulgo dictum. eo quod nõmini cogni¬
tionis causa suꝑ aditiat᷑. siue quo÷ cũ nomi¬
ne est. ¶Appellatiua nomina inde uocant᷑
quia cominunia sunt: et in multoꝵ significa¬
tione consistunt. Hec inuiginti septem speti¬
es diuidunt᷑. Ex quibus corporalia dicta quę
uel uident᷑ uel tangunt᷑ ut celum. terra. Incor¬
poralia quia carent corpore. unde nec uideri
nec tangi possunt: ut ueritas iusticia. Genera¬
lia quia multarum rerum sunt ut animal.
Nam homo et equs et auis animalia st̃. Spe¬
cialia. quia partem demonstrant ut homo.
Speties enim animalium homo. Principalia.

Expanded text:
Praenomen dictum, eo quod nomini praepoPraenomen dictum, eo quod nomini praeponatur, ut Lucius, Quintus. 2. Nomen vocatum, quia notat genus, ut Cornelius; Cornelii enim omnes in eo genere. Cognomen, quia nomini conjungitur, ut Scipio; agnomen vero, quasi accidens nomen, ut Metellus Creticus, quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratiautem vulgo dictum eo, quod nomini cognitionis causa superadiciatur, sive quod cum nomine est. Appellativa nomina inde vocantur, quia communia sunt et in multorum significatione consistunt. Haec in viginti octo species dividuntur, ex quibus corporalia dicta, quia vel videntur vel tanguntur, ut 'caelum', 'terra'. Incorporalia, quia carent corpus; unde nec videri nec tangi possunt, ut 'veritas', 'iustitia'. Generalia, quia multarum rerum sunt, ut 'animal'. Nam et homo et equus et avis animal sunt. Specialia, quia partem demonstrant, ut 'homo'. Species enim animalium homo. Principalia,
Abbreviated transcription (Latin):
Scemata. Tropi. Prosa. Metra. Fabule. Histo¬
ries e partisos orationis .iiii.¬
artes orationis primus aristoceles du¬
as tradidit nomen et uerbum. Dem¬
de donatus octo definiuit. sed om̃s ad illa
duo principalia reuertunt᷑ id est ad nomen
et uerbum. quę significant ꝑsonam et accũ.
Reliquȩ appendices sunt. et ex iis originem
trahunt Nam ꝓnomen ex nomine nasci¬
tur. cuiꝰ officio fungit᷑. ut orator ille Nduer¬
bium de nomine nascit᷑: ut doctus docte. far¬
ticipium de nomine et uerbo: ut lego le¬
gens. C oniunctio uero et prepositio uel in¬
teriectio in complexu istarum cadunt: idõ
et nonnulli quinq partes orationis defi¬
Somen dictum quasi notamen. quod
nobis uocabulo suo res notas efficiat
Pisi enim nomen scieris: cognitio rerũ pe¬
rit. Propria nomina dicta. quia specialia
sunt: unius enim tantũ ꝑsonam significant.
Species proprioꝵ nominum quatuor st̃.
Prenomen. nomen. cognom̃. agnomen.

Expanded text:
schemata, tropi, prosa, metra, fabulae, histoschemata, tropi, prosa, metra, fabulae, historiae. § 6 De partibus orationis. Partes orationis primus Aristoteles duas tradidit, nomen et verbum; deinde Donatus octo definivit. Sed omnes duo principalia revertuntur, id est ad nomen et verbum que significant personam et actum: relique appendices sunt, et ex his originem trahunt. Nam tur, cuius officio fungitur, ut 'orator ille'. Adverbium de nomine nascitur, ut 'doctus, docte'. Participium de nomine et verbo, ut 'lego, legens'. Coniunctio vero et praepositio vel interiectio in conplexu istarum cadunt. Ideo et nonnulli quinque partes definiNomen dictum quasi notamen, quod nobis vocabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta, quia specialia sunt: unius enim tantum personam significant. Species propriorum nominum quatuor: praenomen, nomen, cognomen, agnomen.
Abbreviated transcription (Latin):
cernit a falsis¶Quarta arimnctica que conti¬
net nuumeroꝵ causas et dinsiones ¶Quinta
musica quȩ in carminibus cantibusq c̃sistit.
USexta geometrica. quę mensuras terre dim̃¬
sionesq complectitꝰ Sẽptima astronomia.
quȩ continet legem astrorum. e Gramma
recte loquendi. et origo et fundam̃¬
tum liberalium licterarũ ħ ec in discipli¬
nis post litteras cõmunes inucnta est: ut iã qͥ
didictrint litteras. ꝑ eam recte loquendi rati¬
onem sciant. Graminatica aũt alitteris nom̃
accepit. Grãmata em grici litteras uocant.
re est loqui et dicere. Est aũt oratio
Oratio autem plena est sensu uoce et litttra
Diuisiones aũt graminatice artis aquibusdã
triginta .d.numerant᷑. id est. Partes oratio¬
nis octo Uer articulata. Littera. Sillabã. Re¬
des Accentus. Positure. Note. Ortograpina
Analogia Ethimologia. Glose. Differentia
Barbarismm. Soloccismi. Utia. Metaplasmi

Expanded text:
cernit a falsis. 2. Quarta, arithmetica, quae conticernit a falsis. 2. Quarta, arithmetica, quae continet numerorum causas, et divisiones. Quinta, musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta, 3 Geometria, quae mensuras dimensionesque complectitur. Septima, astronomia, quae continet legem astrorum. CAPUT recte loquendi, et origo et fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut iam qui didicerant litteras per eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen accepit. Γράμματα enim Graeci litteras vocant. re est loqui et dicere. Est autem oratioOratio autem plena est sensu, voce et littera. Divisiones autem grammaticae artis a quibusdam triginta dinumerantur, id est, partes orationis octo: vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi,
Abbreviated transcription (Latin):
idueram offerre. si ad destinatũ concilii lo
im ꝑuenissem. De constituendo aũt episco
terraconensi: non eam quam pecis sensi sen¬
ntiam regis. Sed tamen et ipse adhuc ubi
rtius comiertat animum illi manet incer¬
uimi. Pcto aũt ut ꝑ meis peccatis apud dm̃
leant᷑ delicta meã. et remittant᷑ facinora
em manu sua. Ora ꝓ nobis beatissime dõ¬
ñõ meo et dĩ seruo ge aolioni episco¬
po. ysioorus. En tibi sicut pollicitꝰ sũ
si opus de origine quarũdam rerũ erue¬
ris lectionis recordatione collectũ. Atq
a quibusdam locis annotatum: sicut citat

Expanded text:
statueram offerre, si ad destinatum concilii locum statueram offerre, si ad destinatum concilii locum 581 pervenissem. De constituendo autem episcopo Tarraconensi non eam quam petisti sensi sententiam regis; sed tamen et ipse adhuc ubi certius convertat animum, illi manet incertum. Peto autem ut pro meis peccatis apud Domideleantur delicta mea, et remittantur facinora. Item manu sua. Ora pro nobis, beatissime dono meo et Dei servo Braulioni episcopo, Isidorus. En tibi, sicut pollicitus sum, misi opus de Origine quarumdam rerum, ex veteris lectionis recordatione collectum, atque ita in quibusdam locis adnotatum, sicut exstat
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina et scĩtas ceteris sit uitȩ formã. Hc̃
autem filium presentem beatissimȩ potesta¬
ti ur̃e ꝑ omĩa cõmendo: et tam de iis quȩ hic
suggessimꝰ quam etiam de iis quȩ supra qͥ¬
ostĩ fuimus. eloqͥo ur̃o ꝑ eũ illustrari meream̃
nerunt.: nam ꝑmotus fueram causa conci¬
lii. Sed quãuis uissio principis initinere po¬
situm remeare me admoniusset: ego tam̃
quia ꝓpinquior eram. presentię ĩpsius ꝗͣ
regressioni. malui potius cursum it meris
nõn intercludere. Ueni ad presentiã prin¬
cum eloquia tua suscipiens amplęxus sum
et legi et de salute tua dõ grãs egi. Deside¬
rio om̃i desiderans quãuis debilis acq fes¬
is fiduciam tamen habere gxp̃m in hac ui¬
A uisendi te quia spesñ confundit ꝑcarita¬
Ui quę diffusa est in cordibus nris. Codi¬
In echimologiarum cũ aliis codicibus de
Inere transimsi. Et licet inemendatũ pre
ilitudine tamen tibi modo ad emendandũ

Expanded text:
doctrina et sanctitas caeteris sit vitae forma. Hunc doctrina et sanctitas caeteris sit vitae forma. Hunc autem filium praesentem beatissimae potestati vestrae per omnia commendo, et tam de his quae hic suggessimus, quam etiam de his quae supra questi sumus, eloquio vestro per eum illustrari mereamurnerunt. Nam permotus fueram causa concilii. Sed quamvis jussio principis in itinere positum remeare me admonuisset, ego tamen, quia propinquior eram praesentiae ipsius quam regressioni, malui potius cursum itineris non intercludere. Veni ad praesentiam prineum eloquia tua suscipiens, amplexus sum, et legi, et de salute tua Deo gratias egi; desiderio omni desiderans, quamvis debilis atque fessus, fiduciam tamen habens per Christum in hac vita videndi te, quia spes non confunditur per charitatem, quae diffusa est in cordibus nostris. 2. Codicem Etymologiarum cum aliis Codicibus de itinere transmisi, et licet inemendatum prae invalitudine, tamen tibi modo ad emendandum
Abbreviated transcription (Latin):
ponebant. qua nota ad monebat᷑ lector gen¬
ndam essẽ litteram.De ano logia.¬
nalogia grece. latine similiũ
comparatio siue ꝓportio nominat᷑. Cu

Expanded text:
ponebant; qua nota admonebatur lector geminandam esse litteram. De analogia . Analogia Graece, Latine similium conparatio sive proportio nominatur. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
et facis nouem. quod est analogicũ. arithineti¬
cȩ. ut medius quot monadibus suꝑat primum.
is suꝑct᷑ ab extremo. Suꝑant enĩ nouẽ sex tri¬
bus monadibus. Is suꝑat᷑ aduodecim. Secun
dum geometriam uero ita queris. extrema mul
tiplicata tantum faciunt. quantum et media
duplicata. Ut puta sex et duodecim multiplica¬
ta: faciunt septuagies dipondius. Media. oc¬
to et nouem multiplicata tantũdem faciunt.
partibus suꝑant. Quȩ duç partes. tercia media
tos esse certissimum est. Qm̃ in quocũq na¬
mero finem faciendum putaueris: idem ipse non
dico uno addito augeri. sed qualibet sit magnus.
et quamlibet ingentem multitudinem continar
in ipsa ratione atq scientia numeroꝵ. ñ solũ du¬
plicari. uerum ętiã multiplicari potest. Ita uero
suis quisq numerus proprietatibus terminat᷑
ut nullus eoꝵ par esse cuicũq alteri possit. Etgo
et dispares inter se atq diuersi sunt. et singuli

Expanded text:
et facis IX, quod est analogicum arithmetiet facis IX, quod est analogicum arithmeticae, ut medius quot monadibus superat primum, his superetur ab extremo. Superant enim IX VI tribus monadibus, his superatur a XII. Sdum geometriam ita queris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata, utputa VI et XII. Multiplicata, faciunt septuagies dipondo dipondius . Media VIII et IX multiplicata, tantumdem faciunt. partibus superant, quae duae partes tertia media, initos esse certissimum est, quoniam in quocumque numero finem faciendum putaveris, idem ipse non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus, et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione atque scientia numerorum non solum duplicari, verum etiam multiplicari potest. Ita vero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se atque diversi sunt, et singuli
Abbreviated transcription (Latin):
apud grecos primum pytagoran autumant
conscripsisse. ac deinde anicho macho diffusius
esse dispositam. quam apud latinos primꝰ apu¬
leius. deinde soctius transtulerunt. Quid sit
ri esse constat non numerum.nde numeti
Uet a sii frequentatione uocabulũ indidit.
Unus a greco nomen tralit. Greci enĩ unũ ena
dicunt. sic duo et tres. quos illi dia et tria appel¬
lant. Quatuor uero afigura quadrata nom̃en
sumpserunt. Quinq autẽ ñ scđm naturã sed se¬
cundum placitũ uoluntatis uocabulũ acceꝑunt.
ab eo qui numeris nomina indidit. Sex aut et
septem a greco ueniunt. In multis enĩ nominibus
quȩ in greco aspirationem habent: nos ꝓ aspirati
sicut ꝓherpillo herba serpillum. Octo uero per
translationem. sicut illi ogdonos octo. Ita illi
nea. nos nouem. illi decanõs decem. Dicti autẽ
decem agreca ghimologia. eoquod ligent et con¬
iungant infra iacentes numeros. Nam desmnos
comungere uel ligare apud cos dicit᷑. Porro ui¬

Expanded text:
apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam; quam apud Latinos primus Apuleius, deinde Boetius transtulerunt. Quid sit ri esse, non numerum. Numero et a sui frequentatione vocabulum ei indidit. Unus, a Graeco nomen trahit: Graeci enim unum, ἕνα dicunt. Sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quatuor vero, a figura qsumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro aspirateptem, sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro vi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ameridie egỹptiũ marẽ. habet ꝓuin¬
cias bithiniam. frigiam. galatiã. liddiã ca¬
riam. pamphiliam. isauriam. liciã atq cili¬
ciam. Prima asiȩ minoris bithinia. in pon¬
ti exordio. ad partem solis orientis aduersa
trachiẽ iacet. multis antea nominibꝰ appel¬
lata Nam priꝰ bebritia dicta. deinde mnig¬
donia. mox abithinio rege bichina nuncu¬
patã. Ipsa est et maior frigia Nicho media
urbs in ea est. ubi anmbal fugiens ueneni hau¬
stu animã exspirauit. Galatia dicta apͥscis
galloꝵ gentibus. a quibꝰ extitit occupata Nĩ
galli in auxiliũ a rege bithinȩ uocati. reg¬
num cũ eo ꝑacta uictoria diuiserunt. Sic̃q
ex antiquo gallorũ nomine gãlathe dicim¬
tur. et eoꝵ regio galathia nuncupat᷑. Frigia
ad ardanõ filio iouis dicta: de quo homerus
cc̃. Hic enim ꝓfectus de corintho ciuitate pͥ¬
mus uenit infrigiam. Est aũt regio troadis

Expanded text:
dem, a meridie Aegyptium mare. Habet provindem, a meridie Aegyptium mare. Habet provincias Bithyniam, Phrygiam, Galatiam, Lydiam, Cariam, Pamphyliam, Isauriam, Lyciam atque Ciliciam. Prima Asiae minoris Bithynia in Ponti exordio ad partem solis orientis adversa Thraciae iacet, multis antea nominibus appellata. Nam prius Bebrycia dicta, deinde Mygdonia, mox a Bithyno rege Bithynia nuncupata. Ipsa est et maior Phrygia. Nicomedia urbs in ea est, ubi Hannibal fugiens veneni haustu animam exspiravit. Galatia dicta a priscis Gallorum gentibus, a quibus extitit occupata. Nam Galli, in auxilium a rege Bithinie evocati, regnum cum eo, peracta victoria, diviserunt, sicque ex antiquo nomine Gallorum Galathe dicuntur, et eorum regio Galatia dicitur, et a Dardano Iovis filio dicta. De quo Homerus ce. Hic enim profectus de Corytho civitate primus venit in Phrygiam. Est autem regio Troadi
Abbreviated transcription (Latin):
one ab ortu mesopotamia. ameridie siria.
ab occasu mare magnũ ł enix cathim frat̾
de thebis egyptioꝵ insiriã ꝓfectus apua sido¬
nem regnauit. eãq ꝓuinciã ex suo nomine
feniciam appellauit᷑. Ipsa est ubi est cirꝰ ad
quam ysaias loquit᷑. Habet aũt ab onente
arabiam: a meridie mare rubrũ. Palestina
protuneta filistum urbem inetropolim h¬
buit que nune dicit᷑ ascalon. er qua quta¬
te giis circa cam regio palestina est sunt¬
paterl ainꝰ ab oriente mare rubruã octiumo
d meridiano latere iuidea excipit᷑. Asqtent¬
onali plaga tirioꝵ finbus claudit᷑. ab oco¬
bu reges habuit. Hȩc prius chanaan duto
afilio eham siue adecem chanancoꝵ gentbꝰ
quibus erpulsis cͥandem terrã uidei posse¬
derunt. Initiũ longitudinis eiꝰ auico arfa
usq ad uicũ iuliadem porrigit᷑ in quo iu¬
deorũ pariter ac tiriorũ cõmunis habit&io
est Latitudo aũt ciꝰ amonte liban usg u

Expanded text:
rione Armenia, ab ortu Mesopotamia, a meridie Syria, rione Armenia, ab ortu Mesopotamia, a meridie Syria, ab occasu mare Magnum. Phoenix Cadmi frater de Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus apud Sidonem regnavit, eamque provinciam ex suo nomine Phoeniciam appellavit. Ipsa est ubi est Tyrus, ad quem Esaias23 loquitur. Habet autem ab oriente Arabiam, a meridie mare Rubrum. Palaestina provincia Philistin urbem metropolim habuit, quae nunc dicitur Ascalon, ex qua civitate omnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Hujus ab Oriente mare Rubrum occurrit, a Meridiano latere Judaea excipitur, a septentrionali plaga Tyriorum finibus clauditur, ab Occ ex cujus tribu reges habuit. Haec prius Chanaan dicta, a filio Cham, sive a decem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis, eamdem terram Judaei possederunt. Initium longitudinis ejus a vico Arfa usque ad vicum Juliadem porrigitur, in quo Judaeorum pariter, et Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem ejus a monte Libani 148 usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
tu aquȩ inferioris fit: aut crebris conitruis.
circuli dictus. quia sicut rota est. Unde¬
et breuis etiam rotella orbiculus appellatur
Uindiq enim occanus circũfluens eiꝰ in circu¬
lum ambit fines. Diuisus est aũt trifarie e
quibus una pars asia. altera europa. tercia
affrica quȩ et libia nuncupat᷑. Quas trespar¬
tes orbis ueteres ñ ęqualit̾ diuiserunt. Nam
asia a meridie ꝑ orientẽ usq ad septentrio¬
nem ꝑuenit. Europa uero a septentrione
usq ad occidentem Atq inde affrica ab oc¬
cidente usq ad meridicm. Unde eudenter
orbem dimidium duç tenent europa et af¬
frica. alium uero dimidiũ sola asia. Sed idõ
istȩ duȩ partes factę sunt. quia inter utrãq
ab oceano mare magnũ ingredit᷑. qui casin¬
tersecat. Qua ꝓpter̃ si in duas partes orien¬
tis et occidentis orbem diuidas. asia erit in
una. in altera uero europa et affrica. feiꝰ.
apũd antiquos imꝑiũ tenint orientis.
hc in cercia orbis parte disposita aboriente

Expanded text:
tu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens ejus in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: ex quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur. 2. Quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt; nam Asia a Meridie per Orientem usque ad Septentrionem pervenit. Europa vero a Septentrione usque ad Occidentem, atque inde Africa ab Occidente usque ad Meridiem. 3. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent Europa et Africa, 143 alium vero dimidium sola Asia. Sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter, si in duas partes Orientis et Occidentis orbem dividas, Asia erit in una, in altera vero Europa et Africa. CAPUT apud antiquos imperium tenuit Orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab Oriente
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus finem. aut populatas interpretam᷑
isse uastatas. et omnino cũ unius uerbi rem
no uerbo manifestamus.De difcrentus:
ifferencia est species diffinitionis.
quam scriptores artiũ de eodẽ et de
altero nominant. Hȩc enim duo quedã in¬
tet se cõmunione confusa coniecta differen¬
tia secernunt᷑. ꝑ quã quid sit utrũq cognos¬
citur. Ut cum querit᷑ quid inter regẽ sit et
tsramnum: adiecta differentia quid utrũ¬
q sit diffinit᷑. ut rex modestus et temꝑans.
trramnus uero crudelis. Inter hȩc enĩ duo
cuifterentia cũ posita fuerit: quid sit utrũ

Expanded text:
dicimus 'finem', aut 'populatas' interpretamur dicimus 'finem', aut 'populatas' interpretamur esse 'vastatas', et omnino cum unius verbi rem uno verbo manifestamus. De differentiis . Differentia est species definitionis, quam scriptores artium de eodem et de altero nominant. Haec enim duo quadam inter se communione confusa, coniecta differentia secernuntur, per quam quid sit utrumque cognoscitur; ut cum quaeritur quid inter regem sit et tyrannum, adiecta differentia, quid uterque sit definitur, ut 'rex modestus et temperatus, tyrannus vero crudelis'. Inter haec enim duo differentia cum posita fuerit, quid s
Abbreviated transcription (Latin):
unt. sed iuxta arbitrium humanę uolunta¬
is uocabula acceꝑunt ¶Sunt aũt ethimologiȩ
gendo. aut ex origine ut homo. quia sit ex
umo. aut ex contrariis ut alauando lutꝰ dum
utum ñ sit mundum. et lucus quia umbra
pacus parum luccat NQuedam etiam facta st̃
nominum deriuatione: ut aprudentia pru¬
ens. Q uedam etiam ex uocibus. ut agarruli¬
ate garrulus. Quedam ex greca etħimolo¬
Ia orta et declinata sunt inlatinũ. ut silua
omus. Alia quoq ex nominibus locoꝵ. ur¬
ium. fluminũ. traxerunt uocabula. Mul¬
a etiam ex diuersarum gentiũ sermone uo¬
cantur. unde et origo eoꝵ̃ uix cernit᷑. Sunt
enim pleraq barbara nomina. et incognita
latinis et grecis
titur nomeñ. Hanc philosophi aduer¬
Sium dicunt. quia uocem illam de cuius re¬
querit᷑. uno et singulari uerbo designat᷑. Qd
nm illud sit inuno uerbo positum declarat.
aꝑtum. Haurit ꝑcutit. Item cum terminũ

Expanded text:
sunt, sed iuxta arbitrium humanae voluntasunt, sed iuxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae ndo et recte agendo, aut ex origine, ut 'homo', quia sit ex humo, aut ex contrariis ut a lavando 'lutum', dum lutum non sit mundum, et 'lucus', quia umbra opacus parum luceat. Quaedam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a prudentia 'prudens'; quaedam etiam ex vocibus, ut a garrulitate 'garrulus'; quaedam ex Graeca etymologia orta et declinata sunt in Latinum, ut 'silva', 'domus'. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, vel fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde et origo eorum vix cernitur. Sunt enim pleraque barbara nomina et incognita Latinis et Graecistitur nomen. Hanc philosophi adverbium dicunt, quia vocem illam, de cuius requiritur, uno et singulari verbo designat. Quid enim illud sit in uno verbo positum declarat, apertum. 'haurit, percutit'. Item cum 'terminum'
Abbreviated transcription (Latin):
indicat. Nam quod genus in principalitate
est: id esse solet in dim̾inutione. Sed hoc ñ sem¬
per. ut pistrinum. pistrilla. Sed quia scire de¬
tione genus colligere.
thimologiã ẽ. origo uocabuloꝵ cũ uis ũ¬
bi uel nominis ꝑ interpretationẽ col¬
ligitur ¶Hanc aristoteles simbolon. cicero an¬
nõtationem nominauit. quia nomina et
uerba rerum nota facit exemplo posito. ut¬
puta. Flumen quia fluendo creuit: afluen¬
do dictum. Cuiꝰ cognitio sepe usum necessari¬
um habet interpretatione sua. Nam dũ ui¬
deris unde ortum est nomen: citiꝰ uim eiꝰ in¬
telligis. Omĩs enim rei inspectio. ethimolo¬
gia cognita planior est. Non aũt omĩa no¬
mina aueteribis scđ̾m naturam imposita st̃.
quedam et scđm placitum sicut et nosseris
ꝑ issessionibus interdum scđm qͦd placet nr̃e
luntati nomina damus. Hinc. ẽ. quod om̃i¬
m nominum ethimologiȩ repꝑiunt᷑. Quia
uedam non scđm qualitatem qua genita

Expanded text:
indicat. Nam quod genus in principalitate indicat. Nam quod genus in principalitate est, id esse solet in diminutione. Sed hoc non semper, ut 'pistrinum', 'pistrilla'. Sed quia scire detione genus colligere.tymologia est origo vocabulorum, cum vis verbi vel nominis per interpretationem colligitur. Hanc Aristoteles σύμβολον, Cicero adnotationem nominavit, quia nomina et verba rerum nota facit exemplo posito; utputa 'flumen', quia fluendo crevit, a fluendo dictum. Cuius cognitio saepe usum necessarium habet in interpretatione sua. Nam dum videris unde ortum est nomen, citius vim eius intellegis. Omnis enim rei inspectio etymologia cognita planior est. Non autem omnia nomina a veteribus secundum naturam inposita sunt, sed quaedam et secundum placitum, sicut et nos servis et possessionibus interdum secundum quod placet nostrae voluntati nomina damus. Hinc est quod omnium nominum etymologiae non reperiuntur, quia quaedam non secundum qualitatem, qua genita
Abbreviated transcription (Latin):
uis hec uisẽ ut quod dubium . ẽ. ad aliquia
simile quod non est dubium referat᷑. et incer¬
ta certis ꝓbent᷑. Octo aũt modis comparatio
analogisꝰ colligit᷑ id est. aualitate. compara¬
tione:. Genere. Numero. figura. casu. Extremi¬
tatibus similiũ sillabarum. et simlitudine
tempoꝵ. Si quid de usunum defuerit: iã non
est analogia id est similitudo. sed est anomalia
id est extra regulam. ot lepus. et lupis. totũ
conuenit sed dissentiunt casu. ł acit enĩ lupi
leporis. Nam regulariter est dum queris utrũ
trames masculinum sit an femminũ. similis
est illi in om̃i declinatione limes. et erit mas¬
culinum. Item funis si incerti generis esse cre¬
dis. similis illi est panis indeclinatione: et erit
masculinum. Item ex comparatione posituioꝵ
ut si dicas. doctus. magnꝰ. positiui sunt et sui
similes. Fit et ꝑ dimmutionem ut puta. Fu¬
nem masculinum esse: funiculus ostendit. Si¬
cut marmor neutri esse generis. marmusculũ

Expanded text:
us haec vis est ut, quod dubium est, ad aliquid simile, quod non est dubium, referatur, et incerta certis probentur. Octo autem modis conparatio analogiae colligitur: id est qualitate, conparatione, genere, numero, figura, casu, extremitatibus similium syllabarum, et similitudine temporum. Si quid de iis unum defuerit, iam non est analogia, id est similitudo, sed est anomalia, id est extra regulam, ut 'lepus' et 'lupus'. Totum convenit, sed dissentiunt casu; facit enim 'lupi', 'leporis'. Nam regulariter est, dum quaeris utrum 'trames' masculinum sit an femininum, similis est illi in omni declinatione 'limes', et erit masculinum. Item 'funis' si incerti generis esse credis, similis est illi 'panis' in declinatione, et erit masculinum. Item ex conparatione positivorum, ut si dicas 'doctus', 'magnus': positivi sunt et sui similes. Fit et per diminutionem, utputa 'funem' masculinum esse funiculus ostendit, sicut 'marmor' neutri esse generis marmusculum
Abbreviated transcription (Latin):
siculi. sciat esse expositionem cuiꝰ similem
superiacentem notam inuenerit. De uxl
eninus primus mille et centũ inuenit.
Notarum usus erat. ut quicquid ꝓ conti¬
one. aut in iuidiciis dicerit᷑ librarnꝰ scribe¬
rent. cũ plures simul stantes diuisis int̾ se
partibus quot quisq uerba ee quo ordine
exciꝑet. Rome prius tullius tiro ciceronis
libertus cõmentatus ẽ. notas. sed gantũ
prepositionũ. Post cum uipsanꝰ filar guis
et aquila libertus mecenatis aliꝰ alias addi¬
derunt. Deinde seneca contracto omiũ
digestoq et aucto numero opus effecit
in quinq milia. Notę aũt dictę eoqͦd uer¬
ba uel sillabas prefixis caracterib notent. S¬
et ad noticiam legentium reuocent. quas

Expanded text:
siculi sciat esse expositionem, cuius similem siculi sciat esse expositionem, cuius similem superiacentem notam invenerit. § 22 Denius primus mille et centum invenit. Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iudiciis diceretur, librarii scriberent conplures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentus est notas, sed tantum praepositionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquila libertus Maecenatis alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium digestoque et aucto numero, opus efficit in quinque milia. Notae autem dictae eo, quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent et ad notitiam