comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fessum recreare solet alternatione gratissima hic igitui nõ sum. hic bos dum sinet
extrema necessitas expectabo Ubi lis a prnma etate młtos unnos egeni nestio quo¬
modo siue pegrmarũ impressionũ minus capaces aĩos aer hic alit. siue Repositu
⁊ ex Re nomen habens clausa uallis auras extianeas nõ admittit nĩdũ poeta
ullus nĩ contagio factus est poeter unũ uillicũ meũ qui Iam senex incipit in
bierpiti sommare parnaso ut ait persuis quod si serꝑe ceꝑit actũ est/ pastores
piscatoreo uenatores aratores/ ip̃iq boues mera mugient poemata/. meua poe¬
mata ruminabunt Tu uiue nũi memor ⁊ uale/ Ad franciscũ stõꝵ apłoꝵ/ Sue¬

Expanded text:
fessum recreare solet alternatione gratissima. 21 Hic igitur modo sum; hic vos, dum sinet fessum recreare solet alternatione gratissima. 21 Hic igitur modo sum; hic vos, dum sinet extrema necessitas, expectabo, ubi, licet a prima etate multos annos egerim, nescio quomodo, sive peregrinarum impressionum minus capaces animos aer hic alit, sive reposita et ex re nomen habens Clausa Vallis auras extraneas non admittit, nondum poeta ullus nostri contagio factus est, preter unum villicum meum, qui iam senex incipit in bicipiti somniare Parnaso, ut ait Persius. Quod si serpere ceperit, actum est: pastores piscatores venatores aratores ipsique boves mera mugient poemata, mera poemata ruminabunt. Tu vive, nostri memor et Vale. 8 Ad Franciscum Sanctorum Apos
Abbreviated transcription (Latin):
aliter ꝙͣ re ip̃a in quib certissima sue pietatis ⁊ tui amoris signa ꝑspexi quaꝵ
preceptũ ac consiliũ secutus cũ michi iam moturo urã ineubuiss autoritas. gressũ
cohibui expectans anxie dum potui deũ testor mulła ppͬ spem ip̃is ex lus oblatã
gtari quide apud te nõ uereor nosse me hoiem nlłm minus illi dedicũ passioni
fere etem̃ nchie spo scio cãm quia fere etĩa ichilopto. expectaui aũtẽ ut ueren¬
dũ michi preclari illius ⁊ optum uni uultũ ne tecũ aliquid de te loquar saltẽ semel
uideam anteꝙͣ abeam ciuia rei poscꝙͣ semel abiero longa sum passura ut auguror
⁊ mamena ieunia. Inter expectandũ igitur ubi melre Ropetere bimenso tẽpus
assumpsi. Cunꝙͣ in fañe curie tedus uictus essem. cessi fateor ac secessi/ s nõ logiꝰ
ꝙͣ ad eam solitudinẽ que michi ad fontem Sorgie est queq me curialib malis

Expanded text:
aliter quam re ipsa; in quibus certissima sue pietatis et tui amoris signa perspexi. 1aliter quam re ipsa; in quibus certissima sue pietatis et tui amoris signa perspexi. 19 Quarum preceptum ac consilium secutus, cum michi iam moturo vestra incubuisset autoritas, gressum cohibui expectans anxie dum potui, Deum testor, nullam propter spem ipsis ex literis oblatam. Gloriari quidem apud te non vereor, nosse me hominem nullum minus illi deditum passioni; fere etenim nichil spero; scis causam: quia fere etiam nichil opto. Expectavi autem ut verendum michi preclari illius et optimi viri vultum, ne tecum aliquid de te loquar, saltem semel videam antequam abeam; cuius rei postquam semel abiero, longa sum passurus, ut auguror, et inamena ieiunia. 20 Inter expectandum igitur ubi me litere repperere, bimestre tempus absumpsi; cumque in finem curie tediis victus essem, cessi, fateor, ac secessi, sed non longius quam ad eam solitudinem que michi ad fontem Sorgie est queque me curialibus malis
Abbreviated transcription (Latin):
prebuerim exemploq nocuerim/ quod nõ ultrmũ nocendi genus est. Dereorq
ne frondes ille mee imaturis lauree ramis auidius decerpte. ꝙuis dici soleãt
somma uera facere michi tñ et multis falra fecerint in somnia et nocte cõcubia
na ⁊ domi estuo/ ⁊ bixiam in publicũ exire audeo. Occuriũt em̃ om̃i ex pte
frenetici ꝑcontantur. arripiunt. docent. disputant. altercantur dicunt/ q̃
nũꝙͣ mantuanus paster. nũꝙͣ meonus seneo nouit. miror / imiẜeor Rideo
⁊ indignor ad postremũ metuo ne forte magr̃atus in ius rupiant cormupteq
en meus ex migis eplam textam uides dicebam me nestire cui scubere/ tuhis legendis
aptissimus uisus es si cui queris cam. diri unã addo aliam/ quia sc ut aludicus tã¬
dem ad seria reuertamur promptior eus ad ueniam. si totius orbis poematibris

Expanded text:
prebuerim exemploque nocuerim, quod non ultimum nocendi genus est, vereorque prebuerim exemploque nocuerim, quod non ultimum nocendi genus est, vereorque ne frondes ille mee immaturis lauree ramis cupidius decerpte, quamvis dici soleant somnia vera facere, michi tamen et multis “falsa” fecerint “insomnia” et nocte concubia nam et domi estuo et vix iam in publicum exire audeo; occurrunt enim omni ex parte frenetici, percontantur arripiunt docent disputant altercantur dicunt que nunquam mantuanus pastor, nunquam meonius senex novit. Miror rideo misereor et indignor et ad postremum metuo ne forte magistratus in ius rapiant corruptequeen meris ex nugis epystolam textam vides; dicebam me nescire cui scriberem: tu his legendis aptissimus visus es. Si ‘cur’ queris, causam dixi unam, addo aliam; quia scilicet, ut a ludicris tandem ad seria revertamur, promptior eris ad veniam, si totius orbis poematibus
Abbreviated transcription (Latin):
cuncti labus degustant digerit nemo. quanta autẽ oro te. ⁊ ꝙ̃ amena Rosẽe
potest ueris possessorib que sommantes adeo delectat ut occupatos licz auaios ꝙ
compellat. negotiorũ ⁊ pecume obliuisci. Inter tot banitates eu nr̃i tantũq t̃po
ꝑditũ unũ est quod patrie mee gratuler. cui inter infelix loliũ ⁊ steriles aue¬
nas toto orbe diffusas aliquot iuuenũ ingenia feliciora consurgunt. insi me
amor fallit no mainter fonte potura castaliũ. Tibi quoq dilcã musis mã¬
tua. tibi Patauũ tibi uerona tibi cimbria. tibi sulmo merio gratulor tibiq
domus maronea Parthenope dũ alibi poetantiũ nouos greges incertis tramitib
late uagos semꝑq ardos sitientesꝙ conspicio. Qia in Re ut dixi mordet annĩ
conscientia quasi magna ex parte uiis ego his om̃ĩb deliramentis alimeta

Expanded text:
cunti labiis degustant, digerit nemo. Quanta autem, oro te, et quam amena res esse cunti labiis degustant, digerit nemo. Quanta autem, oro te, et quam amena res esse potest veris possessoribus, que somniantes adeo delectat ut occupatos licet avarosque compellat negotiorum et pecunie oblivisci! 15 Inter tot vanitates evi nostri tantumque tempus perditum, unum est quod patrie mee gratuler cui inter infelix lolium et steriles avenas toto orbe diffusas, aliquot iuvenum ingenia feliciora consurgunt, nisi me amor fallit, non inaniter fontem potura Castalium. Tibi quoque dilecta Musis Mantua, tibi Patavum, tibi Verona, tibi Cimbria, tibi Sulmo meus gratulor et tibi, domus Maronea Parthenope, dum alibi poetantium novos greges incertis tramitibus late vagos, semper aridos sitientesque conspicio. 16 Qua in re, ut dixi, mordet animum conscientia, quasi magna ex parte unus ego his omnibus deliramentis alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
si laudem insolens hinie illorũ scimulus huic meis ardorib nichil actũ erat insi
⁊ in apam romanam curiam quis crederet nouissime latens morb nreꝑet quid
em iurisconsultos putas ugere quid medicos. Iustimanũ iam atq escalapium
no norunt clientes atq egros ululantes no audiunt obsuiduert em̃. homeri bn¬
gilii ꝙ nõĩb attoniti ⁊ ad screpitũ fontis aomi nemorosis cirre uallib oberiãtes
Quid minoribus monstris infisto. carpentarii fullones. agricole deẜtis arat̾s
⁊ ceterarũ artiũ instrumentis de musis ⁊ de Apolline fabulantur: dici no potest
ꝙͣ late iam uagetur hec pestis que paucorũ i̾nꝑ hom̃i fuit. Si causam queris.
res predulcis est gustri. s⁊ que admodũ Raus apprehendatur ingemiis et ĩcuriosita¬
tis exinuiq contemptus recũ om̃. et eleuati abstracciq aĩ. ⁊ nature eg̃es prorsa
om̃s in triuiis poetas/ in elicone prope ullmuideas. ꝙ pyerios fauos summis

Expanded text:
i faciam hinc illorum stimulis hinc meis ardoribus. Nichil actum erat, nisi et in ipsam Romanam Curiam — quis crederet? — novissime latens morbus irreperet. Quid enim iurisconsultos putas agere, quid medicos? Iustinianum iam atque Esculapium non norunt; clientes atque egros ululantes non audiunt; obsurduerunt enim Homeri Virgiliique nominibus attoniti et ad strepitum fontis Aonii nemorosis Cirre vallibus oberrantes. 13 Quid minoribus monstris insisto? Carpentarii fullones agricole, desertis aratris et ceterarum artium instrumentis, de Musis et de Apolline fabulantur; dici non potest quam late iam vagetur hec pestis, que paucorum nuper hominum fuit. Si causam queris, res predulcis est gustu sed que admodum raris apprehendatur ingeniis, et incuriositatis eximiique contemptus rerum omnium et elevati abstractique animi et nature egens prorsus — omnes in triviis poetas, in Elicone prope nullum videas, quod pyerios favos summis
Abbreviated transcription (Latin):
placet. mutilib scriptis abstmeat. Nolo ego pauter neyotietur ⁊ studeat. nolo sr̃
bllo labore perpiat que sine labore mo scripsi. Si erpectas finẽ. Uixtãds agitu
obtenta licencia est. ut michi res meas agam qua sic bti cogito ut de sũma perã
posthae neminẽ michi prefenuy muillis anncorũ precib infRctar nilri onquã
spe nullo precio comietam ut ꝑiclatanda iterũ sit libertas hoc cili ammce ño ino¬
me opulento ac splendido sed graui multis lic optato ẜiitioliberauĩt Dãle Gdiduo¬

Expanded text:
placet, inutilibus scriptis abstineat; nolo ego pariter negotietur et studeat, nolo sine placet, inutilibus scriptis abstineat; nolo ego pariter negotietur et studeat, nolo sine ullo labore percipiat que sine labore non scripsi. 24 Sed expectas finem? vixtandem igitur obtenta licentia est, ut michi res meas agam, qua sic uti cogito ut de summa rerum posthac neminem michi preferam, nullis amicorum precibus inflectar, nulla unquam spe, nullo precio committam ut periclitanda iterum sit libertas. Hoc tibi, amice, non igno mecum agas qui me opulento ac splendido sed gravi, multis licet optato, servitio liberavit. Vale. V Idu
Abbreviated transcription (Latin):
Credo nec ego fastidiosuĩ igemiũ ⁊ alicatas aures ambio si ab humls legor ⁊ noñ
improbor. habeo studii mei fructus exnmos. non laboro ut obsturus fiam. ẜ ut clars
opto em intelligi s⁊ ab habentib intellem ⁊ as his ap̃io no sine studio ac mentis
intentione no anria sed iocunda diuite sihuc sponte diu̾tit no exclido dũ nou̾t
nichil hie confeure diuitias. Quid multa. Si alteri scuberem tã iuose nõ agerem
Nunc francisco meo scribens michi scubo Uolo ego ot looĩ meus quisquis sit me
unũ nõ filie nuptias nõ amce noctem non hostis isidias no badimomũ non
domũ aut agrũ aut thesaurũ suũ cogitet ⁊ saltem dũ r̾egit bolo mecum sit
Si neuxtiis urgetur loctionẽ differat obi ad legendũ accesẜit. nerotiorũ ponduis
⁊ curã Reifamiliaus abiciat inq ea que sub ocłis sunt añi intendat si conditio nõ

Expanded text:
credo, nec ego fastidiosum ingenium et delicatas aures ambio. Si ab humilibus legor et non credo, nec ego fastidiosum ingenium et delicatas aures ambio. Si ab humilibus legor et non improbor, habeo studii mei fructus eximios; non “laboro” ut “obscurus fiam” sed ut clarus; opto enim intelligi sed ab habentibus intellectum, et ab his ipsis non sine studio ac mentis intentione non anxia sed iocunda; divitem, si huc sponte diverterit, non excludo, dum noverit nichil hic conferre divitias. 23 Quid multa? si alteri scriberem, tam animose non agerem; nunc Francisco meo scribens, michi scribo. Volo ego ut lector meus, quisquis sit, me unum, non filie nuptias non amice noctem non hostis insidias non vadimonium non domum aut agrum aut thesaurum suum cogitet, et saltem dum legit, volo mecum sit. Si negotiis urgetur, lectionem differat; ubi ad legendum accesserit, negotiorum pondus et curam rei familiaris abiciat, inque ea que sub oculis sunt, animum intendat. Si conditio non
Abbreviated transcription (Latin):
sminus quidn talis fieri optem: dũ alcicudo no obscuritas carisa sit. iuuat
a paucis uideri. quantoq a pauciorib uideor/ tanto ipe michi cauoi sum. nolo
dignitas aut opes adiuuent legentẽ ꝑinde pontifice aut rege intentũ aum
habere uolo/ acq aliũ quenl eoq magis si forte minus habet ingenii
exemplũ unũ Reb aptũ. quod tunc pape uigenti acrius opposu repetam.
Mhemiiisti us alexander macedo gesmetucũ preceptore Roģet quedã sectiora
artio illius ab eo sibi clarius expom ⁊ quid ille Respondeat hec inquit eque omĩb obftura
sunt elegantissime no em dyadema ẜ ingemũ scudio aduitũ confeit ad intelligetiam
scrptiuarũ alioqui optabilius iegnũ foret: multa sunt ubi nõ modo mehil porcliqr
ses etiam multũ obest magestas ⁊ impiũ. Magno quide ⁊ supho lectoie ño sudigna

Expanded text:
si minus, quidni talis fieri optem dum altitudo non obscuritas cause sit? iuvat si minus, quidni talis fieri optem dum altitudo non obscuritas cause sit? iuvat a paucis videri, quantoque a paucioribus videor, tanto ipse michi carior sum. Nolo dignitas aut opes adiuvent legentem; proinde pontificem aut regem intentum animum habere volo atque alium quemlibet, eoque magis si forte minus habet ingenii. 21 Exemplum unum rebus aptum, quod tunc pape urgenti acrius opposui, repetam: meministi ut Alexander Macedo geometricum preceptorem roget quedam secretiora artis illius ab eo sibi clarius exponi, et quid ille respondeat: «Hec» inquit, «eque omnibus obscura sunt». Elegantissime; non enim dyadema sed ingenium studio adiutum confert ad intelligentiam scripturarum; alioquin optabilised etiam multum obest maiestas et imperium. 22 Magno quidem et superbo lectore non sum dignus;
Abbreviated transcription (Latin):
eloquii qui tamen quoda loco eloquentie casum deflet. bn ꝙ hac meptias ño au¬
diũt quib a sũmo uel minimũ descendisse. ingens precipiciũ uĩderetur. Dic
uero ut ad me redeam transacta res est. Spatiũ heo ad discendũ quos utmã
nescire friuole ⁊ maniter ⁊ abiecte loqui. has ad scolas ne iubeoi. Iam senestẽs
quas niuenis semp fugi Srb̃n habet. Inteũ liber sum egre ꝓmittentib qͥ me
in ẜuitiũ asẜebant ⁊ si expectanda conditio est. in perpetuũ liber ero canto eqͥ¬
de libertate letior/ quanto fueram proximor ẜuituti. accedit ꝙ eo libertas est
dulcior quo causa libertatis honestior Illus modo uerror ne facsa sit. si ẽt
est bera. quid speciosior/ optassem. ꝙͣ euasisse ideo ꝙ altius uisus sim. ꝙͣ qui
uideri possim ab his qui sibi uidentur altissimi: Gaudeo talis esse si sum talis

Expanded text:
eloquii, qui tamen quodam loco eloquentie casum deflet? Bene quod has ineptias non aueloquii, qui tamen quodam loco eloquentie casum deflet? Bene quod has ineptias non audiunt quibus a supremo vel minimum descendisse ingens precipitium videretur. 19 Sic vero, ut ad me redeam, transacta res est; spatium habeo ad discendum, quod utinam nescirem, frivole et inaniter et abiecte loqui; has ad scolas ire iubeor iam senescens, quas iuvenis semper fugi. Sed bene habet; interim liber sum, egre permittentibus qui me in servitium asserebant, et si expectanda conditio est, in perpetuum liber ero, tanto equidem libertate letior quanto fueram proximior servituti. 20 Accedit quod eo libertas est dulcior, quo causa libertatis honestior; illud modo vereor ne falsa sit; si enim est vera, quid speciosius optassem quam evasisse ideo quod altior visus sim quam qui videri possim ab his qui sibi videntur altissimi? Gaudeo talis esse, si sum talis;
Abbreviated transcription (Latin):
multorũ quicquid infra est iam profecto nallu dr̃onis ingenue gradũ tenet. ses
uerborũ potius plebera quedã ⁊ agrestis ⁊ ẜuilis effusio est. ⁊ ꝙꝙͣ mille annorũ
obẜuacione contimia moluerit. dignitatẽ tamen quã natiualiter nõ habet. ex tpe
no habebit. Ego quide mẽ iudice si eplam scubens apte uersor in hũill. bene est . si¬
quis be ascendam altius hortetur uideo gradus quib assurgendũ est. ⁊ quãtalib
igeni taiditate mti possum. At si descendere iubeor. stans in imo facultas p̃r¬
pitur obsequendi. Qud est gͥ quod me poscunt certe quo me uci iubent ⁊ quẽ
ip̃i stilũ noiant non est stilus. Quid autem oto nunc diceret᷑ Iuuenalis qui
studiorũ spem ꝓditam temporib suis dolet. Quid Seneca tantus orator. q̃ post
Cicerone in deterius datam eloquentiã lamentatur. Quid cicero ip̃e sũmis stos

Expanded text:
multorum; quicquid infra est, iam profecto nullum orationis ingenue gradum tenet sed multorum; quicquid infra est, iam profecto nullum orationis ingenue gradum tenet sed verborum potius plebeia quedam et agrestis et servilis effusio est, et quanquam mille annorum observatione continua inoleverit, dignitatem tamen, quam natutaliter non habet, ex tempore non habebit. 17 Ego quidem, me iudice, si epystolam scribens apte versor in humili, bene est; siquis ut ascendam altius hortetur, video gradus quibus assurgendum est et quantalibet ingenii tarditate, niti possum; at si descendere iubeor stans in imo, facultas preripitur obsequendi. Quid est igitur qued me poscunt? certe quo me uti iubent et quem ipsi stilum nominant, non est stilus. 18 Quid autem, oro, nunc diceret Iuvenalis, qui “studiorum spem” perditam temporibus suis dolet? quid Seneca tantus orator, qui post Ciceronem “in deterius datam” eloquentiam lamentatur? quid Cicero ipse summus flos
Abbreviated transcription (Latin):
asseuerabant qui me in carcere alcũ licz arctũ tam̃e bigebant. ut pͥmũ dictãd.
matera data est. omi insu inigemolt mei ulao expliciu. quib me sumo tollere
ue ait eniuꝯ ⁊ post cũ maro ⁊ alte adeo bolare ut si fieu posset ab his qui me captũ ducebant
non uiderer affiusse musas ꝙͣꝙͣ minime pyeuũ opus esset ⁊ ñm fauisse putes apola¬
nem quod dictaueram onagne parti no satis intelligible cũ tamen ess aptissimũ
quibdam uero grecũ seu mage barbaiu uisũ est. Cy quib igemiis recũ sũma com¬
emetitur. Tres quidem scilos autore Tullio scimus. quos ypẽ figuras bõcat. grandi¬
loquum. quem grauem appellat moderatũ quẽ mediocie bõcat/ atq humile quem
extemiatũ dicit hotũ pͥmus nr̃a etate pene nilłoru est proximꝰ paucoru. uĩcimꝰ

Expanded text:
asseverabant qui me in carcerem altum licet, arctum tamen urgebant — ut primum dictandi asseverabant qui me in carcerem altum licet, arctum tamen urgebant — ut primum dictandi materia data est, omni nisu ingenioli mei alas explicui quibus “me humo tollerem”, ut ait Ennius et post eum Maro, et alte adeo volarem ut si fieri posset, ab his qui me captum ducebant, non viderer. 15 Affuisse Musas, quanquam minime pyerium opus esset, et nostrum favisse putes Apollinem: quod dictaveram magne parti non satis intelligibile, cum tamen esset apertissimum, quibusdam vero grecum seu mage barbaricum visum est: en quibus ingeniis rerum summa committitur! 16 Tres equidem stilos autore Tullio scimus, quos ipse “figuras” vocat: grandiloquum, quem “gravem” appellat; moderatum, quem “mediocrem” vocat; atque humilem, quem “extenuatum” dicit. Horum primus nostra etate pene nullorum est; proximus paucorum; ultimus
Abbreviated transcription (Latin):
fame talio auetores archanis itaq maxum pontificis idoneus iusus eram inq hoc
ip̃m euocatus Unũ obstare dicebatur ꝙ michi altior scilus esse ꝙͣ Romane sedis hu¬
militas postulerat quod cũ eo illorũ ore qui status mei curam precipuam agebãt
michi Inuotuissi. Primo quidẽ me stupor arripuit ueritusq sum ne yroncios
bnũ a me Requiri ut humiliare ingemiũ utor eñberbis ielorũ. ⁊ melinare scclu
assuescerem. ubi preterea quod a duob audierũ a multis ex eodẽ ordine costrptis̃
patrib audiui tanto gaudio Repletus sum quãtũ bix hab qui de limine carceus odt¬
osi liberatorẽ suũ insperatũ conspicit. hmc em̃ euadendi uiam pacefactã michi
Rebar nec fallebar. Itaq requisitus ut dictarẽ aliquid quo posse me prope t̾rã
bolare ⁊ humilib me coaptare sentencris appareret. Id emĩ michi facidlimũ costãt

Expanded text:
fame talis auctores; archanis itaque Maximi Pontificis ydoneus visus eram inque hoc fame talis auctores; archanis itaque Maximi Pontificis ydoneus visus eram inque hoc ipsum evocatus. Unum obstare dicebatur quod michi altior stilus esset quam romane sedis humilitas postularet; quod cum ex illorum ore qui status mei curam precipuam agebant, michi innotuisset, primo quidem me stupor arripuit veritusque sum ne yronicis verbis unum a me requiri ut humiliare ingenium — utor enim verbis illorum — et inclinare stilum assuescerem, ubi preterea quod a duobus audieram a multis ex eodem ordine conscriptis patribus audivi, tanto gaudio repletus sum quantum vix habet qui de limine carceris odiosi liberatorem suum insperatum conspicit; hinc enim evadendi viam patefactam michi rebar, nec fallebar. 14 Itaque requisitus ut dictarem aliquid quo posse me prope terram volare et humilibus me coaptare sententiis appareret — id enim michi facillimum constanter
Abbreviated transcription (Latin):
queri esse eis ⁊ michi Requĩe in forib ⁊ ip̃m diem qui eos tam solicitos haberet esse
forsan ertiemũ eib extremo certe non magno spatio distare. festmare illa que curis
hominũ ⁊ manib uotis imponeret. Talib agebam sope indignans sepe uero flebilit̃
⁊ prope cũ lacrimis. Contua autem amicorũ obstinata acies ⁊ confilia precesq ml¬
torũ ⁊ opimo bulgi cerus semx affira. Ueneram interea ad illius pedes qui digito ce¬
lũ pandit ⁊ tempat ascra galero. Is equidẽ aduentu meo letari uisus multa dixit qͥb
satis apparet nõ libertati mee illu si opimoni uni fauere Quid te moror: uns
aduersus multos ⁊ ꝑtinaces ⁊ discos parũ poteram. ⁊ iam pene uictus mestus ꝙ
sub iugũ ibam. At tulit michi melior fortuna Remediũ. excimatio quedã nõ medio¬
cus cloquii. si multo marime silentii fideiq mee aĩos occupauerat ꝙͣ uera uiderint

Expanded text:
queri; esse eis et michi requiem in foribus et ipsum diem qui eos tam solicitos haberet, esse queri; esse eis et michi requiem in foribus et ipsum diem qui eos tam solicitos haberet, esse forsan extremum, ab extremo certe non magno spatio distare; festinare illam que finem curis hominum et inanibus votis imponeret. 11 Talibus agebam sepe indignans, sepe vero flebiliter et prope cum lacrimis; contra autem amicorum obstinata acies et consilia precesque multorum et opinio vulgi terris semper affixa. Veneram interea ad illius pedes qui digito celum pandit et “temperat astra galero”; is equidem adventu meo letari visus, multa dixit quibus satis apparet non libertati mee illum sed opinioni omnium favere. Quid te moror? unus adversus multos et pertinaces et disertos parum poteram, et iam pene victus mestusque sub iugum ibam. 12 Attulit michi melior fortuna remedium. Extimatio quedam non mediocris eloquii, sed multo maxime silentii fideique mee animos occupaverat; quam vera, viderint
Abbreviated transcription (Latin):
partim̃ fuopi Religione consultũ me uer̃o prope sam solu ⁊̃ In diebus meio longius ꝓgssũ
⁊ abunde diuitẽ optare incipere. quod comitatus adolescens pauꝑior nõ optassem
turpe michi ⁊ indignũ meo noĩe uideri habere autem me mine sucis multa illico
defutura si cupiditati adicus panderetur necessitates curasꝙ graussimas cũ diuitus
subituras. Postremo orare ⁊ obtestari ut me ceptũ uite cuisum sinerent meo more pa¬
gere neue offendiclm pedibus meis iam fessis ⁊ metham spectantib obicerent ꝑcerẽt
labori parcerent pudou meo ne male mutatis studus fierem semilis auaricie specta¬
clmn. ⁊ quib comitib letam ac liberam inuentũte egissem. eisdẽ uctorib tustẽ ẜuaq
senectute agere coactus incipem frustra supuacuos labores laborũq causas tanto studio

Expanded text:
partim inopi religione consultum; me vero prope iam solum et in diebus meis longius progressum partim inopi religione consultum; me vero prope iam solum et in diebus meis longius progressum et abunde divitem optare incipere quod comitatus adolescens pauperior non optassem, turpe michi et indignum meo nomine videri; 9 habere autem me nunc satis multa, illico defutura si cupiditati aditus panderetur; necessitates curasque gravissimas cum divitiis subituras; postremo orare et obtestari ut me ceptum vite cursum sinerent meo more peragere neve offendiculum pedibus meis iam fessis et metam spectantibus obicerent; parcerent labori, parcerent pudori meo, ne male mutatis studiis fierem senilis avaritie spectaculum, et quibus comitibus letam ac liberam iuventutem egissem eisdem auctoribus tristem servamque senectutem agere coactus inciperem; 10 frustra supervacuos labores laborumque causas tanto studio
Abbreviated transcription (Latin):
contemptore auri qn ⁊ modicũ habẽba ⁊ multo egere poteram ac diu si diuturnũ
aliquid in hio uite mortalis angustus dici delet. Iam uero deforme michi futuram
auri sitim q̃n et multũ habere ⁊ udeam etate puenissem que mollue uc tẽperare
soleat uffectꝰ ⁊ in qua sit eo turpior cupiditas quo minor ⁊ breruor potest esse
necessitas pro longitudine uie optandũ esse uiaticũ michi iam ⁊ meudianas
horas ⁊ aspiora uiarũ a tergo esse nec iam minus de hospitio ꝙͣ de itinere cogi¬
tandũ his illud accedere ꝙ olim ⁊ plures et egentiores amicos habuissem quorũ
caritus querendi habendiq studiũ excusatura uideretur atq in primis g̃manũ
cui be tunc multis iam ninc nuillo penitus opus sit. nempe qui propter xp̃in
unu̾sa despererit. Meorũ go necessitatib partim morte parã benigmore fortua

Expanded text:
contemptorem auri quando et modicum habebam et multo egere poteram ac diu, si diuturnum contemptorem auri quando et modicum habebam et multo egere poteram ac diu, si diuturnum aliquid in his vite mortalis angustiis dici debet; 7 iam vero deformem michi futuram auri sitim quando et multum haberem et ad eam etatem pervenissem que mollire ac temperare soleat affectus et in qua sit eo turpior cupiditas, quo minor et brevior potest esse necessitas; pro longitudine vie optandum esse viaticum; michi iam et meridianas horas et asperiora viarum a tergo esse nec iam minus de hospitio quam de itinere cogitandum; 8 his illud accedere quod olim et plures egentiores amicos habuissem, quorum caritas habendi querendique studium excusatura videretur, atque in primis germanum, cui ut tunc multis ita nunc nullo penitus opus sit, nempe qui propter Cristum universe despexerit; meorum ergo necessitatibus partim morte, partim benigniore fortuna,
Abbreviated transcription (Latin):
ritas/ ꝙͣꝙͣ si iam essem quod ⁊ fieri cupio ⁊ intor et ut uerũ fatear adhuc spero sperni
onña poterant sola ut quies cũ salua ess. Audies tamen nõ quod agi debuit. sedqͦs
accũ est. ⁊ quid putas: om̃is insidiarũ scena primo michi patuit aduentu. Ce¬
si om̃es ambagũ formas eminerem. quib nõ sine indignatr̃e mea neq sine aĩcoꝵ
suspirns uinis michi ibi nimine uoluissem. annus efflupit longa erit historia.
sũma cuntis ope tendentib ut diues sed occupatus atq solicitus nio quidẽ ut uere
pauper miẜ ⁊ mestus fierem me uno Reluctante acriter ac Recusante uigũ uu
libertatẽ atq otiũ cuꝰ appetitu nl natur melius ciuꝰ successu ul michi fortuͬa
felicius tribuiss extorqueri michi gaudiũ ⁊ omem uite dulcedine atq has qua¬
lescunq litterulas sie quib uiuere posse diffiderem fuisse me ub adolescentia

Expanded text:
ritas, quanquam, si iam essem quod et fieri cupio et nitor et ut verum fatear, adhuc spero, sperni ritas, quanquam, si iam essem quod et fieri cupio et nitor et ut verum fatear, adhuc spero, sperni omnia poterant, sola ut quies animi salva esset. 5 Audies tamen non quod agi debuit, sed quod actum est. Et quid putas? omnis insidiarum scena primo michi patuit adventu. Quodsi omnes ambagum formas enumerem, quibus non sine indignatione mea neque sine amicorum suspiriis unus michi ubi minime voluissem, annus effluxit, longa erit historia, summa cuntis ope tendentibus ut dives sed occupatus atque solicitus, imo quidem ut vere pauper miser et mestus fierem, me uno reluctante acriter ac recusante iugum aurlibertatem atque otium, cuius appetitu nil natura melius, cuius successu nil michi fortuna felicius tribuisset; extorqueri michi gaudium et omnem vite dulcedinem atque has qualescunque literulas, sine quibus vivere posse diffiderem; fuisse me ab adolescentia
Abbreviated transcription (Latin):
cũꝰ extiaq Rationis imperiũ raptus multa aspa ⁊ indigna ppetitur. Uem ego non
cupiditate non spe ulla sed caritate tractus ut dixi. Uem autem loci gnarꝰ cause nescis
non oblitus tamen illud annei turpe est non ue sed ferri ⁊ in medio Rerũ tuibine stupetẽ
dicere huc ego ꝙͣadmodũ ueni meminerã plane tractatimq abitũ iul crebrius occursa¬
bat. S quid agerem duo illi principes eccle me certatim euocabant quos uelut
duos tauros ualidissimos a̾ateꝙ xp̃i Regnantes in pasciuis grex domimicꝰ ñe habet
quorũ me alter ueterib beneficris alter inspata ⁊ noua ignoti hoĩs benuolentia
fame solius cestimomiũ secutuo obstrmxerat. Suꝓbia bisa est uoces illdrũ spuere. quos
Reges ac principes uenerantur ac preẜtim uoces quib sũmi pastoris messe diceretur auto¬

Expanded text:
animus extraque rationis imperium raptus, multa aspera et indigna perpetitur. 3 Veni ego non animus extraque rationis imperium raptus, multa aspera et indigna perpetitur. 3 Veni ego non cupiditate, non spe ulla, sed caritate tractus, ut dixi; veni autem loci gnarus, cause nescius, non oblitus tamen illud Annei: «Turpe est non ire sed ferri, et in medio rerum turbine stupentem dicere: ‘Huc ego quemadmodum veni?». Memineram plane tractantique abitum nil crebrius occursabat. 4 Sed quid agerem? Duo illi principes Ecclesie me certatim evocabant, quos “velut” duos “tauros” validissimos lateque Cristi regnantes in pascuis grex dominicus nunc habet, quorum me alter veteribus benificiis, alter insperata et nova ignoti hominis benivolentia, fame solius testimonium secutus, obstrinxerat. Superbia visa est voces illorum spernere quos reges ac principes venerantur et presertim voces quibus summi pastoris inesse diceretur auto
Abbreviated transcription (Latin):
ralis calamꝰ culpentur. ego autem excuser/ digitisq meis tua parcat urbanitas
uiue ⁊ uale As fontem Gorgie iiiiͦ ⁊dus Iumi Ad francistum scõꝵ a postoloro
de successib in roã curia ⁊ de trib sclis
lebilem udicula ꝙ rem adies uocatus ad cuuam ueni. curiam hãt que
de romana nchil preter nomen Retinet ⁊ ueni dñ que erga me age¬
tentur ignarus nuĩꝙͣ si quid michi creditur uenturus saens. EEt quid in quies
igitur te trahebat. Profecto nl aliud ꝙͣ caritas anncorũ fio em̃ magna
ex uarte Iam dudum cupiditatib finem feci. itaqĩ Iam deponendis uc spargẽdis
ꝙͣ aggregandis fortumne spolns occupatior sum. Unde michi nił penitus coe cũ curia est mĩ¬
ꝙͣ concordarunt mores si quid cupiditatis merat euanuit que ubi spes accesẜit/ odiosis
in locis sepe nos detinet. spes em̃i ⁊ cupiditas cathenã efficiunt qua uinetus huanus

Expanded text:
ralis calamus culpentur; ego autem excuser digitisque meis tua parcat urbanitas. ralis calamus culpentur; ego autem excuser digitisque meis tua parcat urbanitas. Vive et Vale. Ad fontem Sorgie, IV Idus Iunias. 5 Ad Franciscum Sanctorum Apostolorum, de successibus suis in romana curia, et de tribus stilis. 1 Flebilem ridiculamque rem audies; vocatus ad curiam veni, curiam hanc que de Roma nichil preter nomen retinet; et veni omnium que erga me agerentur ignarus; nunquam, siquid michi creditur, venturus sciens. ‘Et quid’ inquies, ‘igitur te trahebat?’ Profecto nil aliud quam caritas amicorum; ego enim magna ex parte iandudum cupiditatibus finem feci. 2 Itaque iam deponendis ac spargendis quam aggregandis fortune spoliis occupatior sum; unde michi nil penitus comune cum curia est; nunquam concordarunt mores; siquid cupiditatis inerat, evanuit, que ubi spes accesserit, odiosis in locis sepe nos detinet. Spes enim et cupiditas cathenam efficiunt, qua vinctus humanus
Abbreviated transcription (Latin):
detineo. Demq pro unib nichil omitto quomina ad destinatũ ueniã. ita tame
be si secus accidat no puenisse melius putem. Hec uita mea est quã tibi licterio
indicandam credidi cũ alius modo quod scriberem non adesset forte em̃ accidit ut cum
sero solus inter fontes multa cogitans constitissem. murmuq illid ĩmensũ quo se
carcerib emissam gaudens Sorgia cauis curũrupib insultat aurib hausissem. Re¬
pente ad memoriã rediret ille strepitus qui aures tuas absq intermissione arcũtonat
Itaq mecũ dioi. En habes unde aliquid uiro illi egregio scubas quo plecto sicut tu
spetiose ẜuituti sue compateris sic ype tue solitaue congaudeat libertati. Reliquũ
est ut si octos tuos artificiosis liarũ tractib assuetos scriptura incultior offendit
montanuĩ claudicans sedile ⁊ concretũ attramentũ. ⁊ palustrs papirus. ⁊ pasto¬

Expanded text:
detineo; denique pro viribus nichil omitto quominus ad destinatum veniam, ita tamen detineo; denique pro viribus nichil omitto quominus ad destinatum veniam, ita tamen ut si secus accidat, non pervenisse melius putem. Hec vita mea est, quam tibi literis iudicandam credidi, cum aliud modo quod scriberem non adesset. 27 Forte enim accidit ut cum sero solus inter fontes multa cogitans constitissem, murmurque illud immensum quo se carceribus emissum gaudens Sorgia cavis circum rupibus insultat, auribus hausissem, repente ad memoriam rediret ille strepitus qui aures tuas absque intermissione circumtonat. Itaque mecum dixi: ‘En habes unde aliquid viro illi egregio scribas, quo perlecto sicut tu speciose servituti sue compateris, sic ipse tue solitarie congaudeat libertati’. 28 Reliquum est ut si oculos tuos artificiosis literarum tractibus assuetos scriptura incultior offendit, montanum claudicans sedile et concretum atramentum et palustris papirus et pasto
Abbreviated transcription (Latin):
possintq fine cĩantiũ interitu suam uliqn uitam agere qui ud aupiliũ fessi ⁊ aaguẽ¬
tis scamachi no copiam mollesq delicias sed abstmẽtiam ⁊ famẽ ⁊ excercitũ im¬
plorent Postremo qui corpi nõ ẜuire. sed leges dare atq impcire didicerint. horũ
ego me numeris ascribere no ausim/ intor tamen ⁊ aliquantulu profecisse uideor¬
et ut sileam reliqua gle me natura quide cupidissimũ ño nego s rta cĩm studio
formaui ut et letuo illam si assit arripiat ⁊ si desit nõ mestus abiciat paratꝰ
nomen si qua sors fauerit longe lateq diffundere paratus ⁊ intru parui Ruris
angustias nõ cognosa natura demosthenes imuitatione democutus fier uelim/
ille eñ ue legiiꝰ fame auidus fuit iste contemptor. Interea ne situ forte marce¬
scat ingeniũ excerceo in lectione oclos digitos in scriptura mentem in cogitatõe

Expanded text:
possintque sine animantium interitu suam aliquando vitam agere; qui ad auxilium fessi ac languenpossintque sine animantium interitu suam aliquando vitam agere; qui ad auxilium fessi ac languentis stomaci non copiam mollesque delitias sed abstinentiam et famem et exercitium implorent; postremo qui corpori non servire sed leges dare atque imperare didicerint. 25 Horum ego me numeris ascribere non ausim; nitor tamen et aliquantulum profecisse videor; ut sileam reliqua, glorie me natura quidem cupidissimum non nego, sed ita animum studio formavi ut et letus illam, si assit, arripiat, et si desit, non mestus abiciat, paratus nomen, siqua fors faverit, longe lateque diffundere, paratus et intra parvi ruris angustias non cognosci; natura Demosthenes, imitatione Democritus fieri velim; ille enim, ut legimus, fame avidus fuit, iste contemptor. 26 Interea ne situ forte marcescat ingenium, exerceo in lectione oculos, digitos in scriptura, mentem in cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
mos hebeno acq ebore uestitos nec minꝰ floreũ cespite ꝙͣ cubile purpureũ ama
re qui ingenũa diligant pauꝑtatẽ diuitias nõ cã oderunt ꝙͣ conteninant qͥͦo
nec terreat aurũ nec suspendeat/ qui pictas tabłas ac statuas ac uara corinthia
et eoas gemas ostiuq sidoniũ nõ ue possidentiũ ornamentũ. sed̾ut nature
decus auc artificũ aspiciant eodemꝙ ãio ielis utantur ⁊ careant. Caui qd¬
qui quod olm maiores apud mos optimos illos quidẽ uereqi donios fuerat uilissinum
mancipiũ eocum putent qui gulam ac uentrẽ seu cõtumaces ⁊ mertes ẜuos lonço
ronio domare audeant durũ ⁊ melaboratu utq ex om̃i fruge compositũ panẽ
sili familiare fecerunt neq h̾austũ piui guigitis horireant neq uictũ agrestem tene ma¬
tus munera sponte nascentia yerbas atq arborũ bachas ⁊ dulcia poma fastidiant

Expanded text:
mos ebeno atque ebore vestitos, nec minus floreum cespitem quam cubile purpureum amare; mos ebeno atque ebore vestitos, nec minus floreum cespitem quam cubile purpureum amare; 23 qui ingenuam diligant paupertatem, divitias non tam oderint quam contemnant; quos nec terreat aurum nec suspendat; qui pictas tabulas ac statuas et vasa chorintia et coas gemmas ostrumque sidonium non ut possidentium ornamentum sed ut nature decus aut artificum aspiciant eodemque animo illis utantur et careant; 24 qui quod olim apud maiores nostros, optimos illos quidem vereque viros, fuerat, vilissimum mancipium coquum putent; qui gulam ac ventrem ceu contumaces et inertes servos longo ieiunio domare audeant, durum et inelaboratum atque ex omni fruge compositum panem sibi familiarem fecerint, neque haustum puri gurgitis horreant neque victum agrestem, terre matris munera sponte nascentia, herbas atque arborum baccas et dulcia poma fastidiant,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ marmorea ⁊ aurata palatia qui in altũ aspnent ⁊ ita g̃lam petant. et ulli
adeo sint molesti nõ tam gaudentes illa assequi ꝙͣ mereri / ꝑati semꝑ eadem
equissimo cuĩo carere modo ml sibi sunit constn quo successus infellcior carpi q̃at
qui ut interdũ fame desideuo sereq posteritatis testimomo tangantur sic intelligat
nichil ad fe ꝑtinere si eorũ noĩa sequentes taceant cũ tacuerint precedentes nec
pauciores ut ait cicero ⁊ certe meliores uni qui mũdicias suꝑuacuas mulieribus
linquentes honestis ac uirilib delectentur quib nõ sordeat uel ad bmbrã arboris uel
ad ripam flumimo dormine qui leti possint bonã diei parte in herbesis collibus
expendere/ prandiũ ad bespam differre/ cenam obliuisa. noctem si Res tulerit ĩso¬
inem. inter l̾iao cũ delectatione traducere nec minꝰ antra rorantia ꝙͣ thala¬

Expanded text:
quam marmorea et aurata palatia; 21 qui in altum aspirent et ita gloriam petant ut nulli quam marmorea et aurata palatia; 21 qui in altum aspirent et ita gloriam petant ut nulli ideo sint molesti, non tam gaudentes illam assequi quam mereri, parati eadem semper equissimo animo carere, modo nil sibi sint conscii quo successus infelicior carpi queat; qui ut interdum fame desiderio sereque posteritatis testimonio tangantur, sic intelligant nichil ad se pertinere si eorum nomina sequentes taceant cum tacuerint precedentes, «nec pauciores» ut ait Cicero, «et certe meliores viri»; 22 qui munditias supervacuas mulieribus linquentes, honestis ac virilibus delectentur; quibus non sordeat vel ad umbram arboris vel ad ripam fluminis dormire; qui leti possint bonam diei partem in herbosis collibus expendere, prandium ad vesperam differre, cenam oblivisci, noctem — si res tulerit — insomnem inter literas cum delectatione traducere, nec minus antra rorantia quam thala
Abbreviated transcription (Latin):
mors nobilib ingemiis dolenda preuerteret cuiꝰ cinere uel taiento ereptũ uel ⁊brũ¬
dusio cua possidet ac sua parthenope. Quid sili belit hec exemplorũ copia exptas
Ignauã ne fien iubeã ut tianquille uiuias ab̃sit optabilior est em̃ nõ modo labor
sies moro quoq cũ gła ꝙ̃ quies ingla. Uerũ illud intendo nõ usquequaq gra¬
cuitam gtam esse tancis querendam ẜuandaꝙ laborb. Illorũ michi prope felici¬
or uica ꝗt qui alicu honesto studio intenti moderatũ labore sobra uoluptate mi¬
scentes ica uigilant. ut tempestiuos ac placidos ꝙͣius breues sonnos excipiant. Ita
excercentur õt intermissione nccam nõ excludant. Ita soli habitant ut cum Res
exegerit inter homines esse possint S si detur optio/ Ruia urbib ⁊ frequentie
solicudine anteponant quos silue frondentes ⁊ prata unentia delectent nõ minq

Expanded text:
mors nobilibus ingeniis dolenda preverteret, cuius cinerem vel Tarento ereptum vel Brunmors nobilibus ingeniis dolenda preverteret, cuius cinerem vel Tarento ereptum vel Brundusio, tua possidet ac sua Parthenope. Quid sibi velit hec exemplorum copia expectas? ignavum ne fieri iubeam ut tranquille vivas? Absit; optabilior est enim non modo labor sed mors quoque cum gloria quam quies ingloria; verum illud intendo non usquequaque gratuitam gloriam esse, tantis querendam servandamque laboribus. 20 Illorum michi prope felicior vita est qui alicui honesto studio intenti moderatum laborem sobria voluptate miscentes, ita vigilant ut tempestivos ac placidos quamvis breves somnos excipiant, ita exercentur ut intermissionem necessariam non excludant, ita soli habitant ut cum res exegerit, inter homines esse possint, sed si detur optio, rura urbibus et frequentie solitudinem anteponant; quos silve frondentes et prata virentia delectent non minus
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur singulare quendã inter suos cues excellentiã multorũ iea lalorũ aeq
discruminũ materiam extitisse. Cius leomy duo spantimio ot for tissina. a dud
thebanus epaminũdas patue sue gla. Cuid acheus tlopemenes sumis equatus ducib
Quid cecropius themistocles un us auunt in grecia clarissimꝰ. Cuud ħis om̃ib aliud
ꝙͣ untus laboriosam ac solicitam uitã fecit. Idem de prrrho epprotarũ alerandroq
macedonũ. Idem de massinissa mimdarũ. Cnoq psarũ Regib deq aliis multis
affruare licz. Si huiꝰ gn̾is eremplorũ satis est Poterat apud fanũ Pitago¬
ras Poterat ab dere democritus Achens plato uarro Rome uiuere/ iisi eos infica
discendi cupidicas ꝓ diuersa distraheret Poterat plimꝯ uerone mori. Mãtue ungi¬
lais ansi illu expiendi ardor beseui tui fauillis opprimeret hunc gle stimulus ĩpulsũ

Expanded text:
ostenditur: singularem quandam inter suos cives excellentiam multorum illi laborum atque ostenditur: singularem quandam inter suos cives excellentiam multorum illi laborum atque discriminum materiam extitisse. 18 Quid Leonidas sparthanus vir fortissimus, quid thebanus Epaminondas, patrie sue gloria, quid acheus Philopemenes summis equatus ducibus, quid cecropius Themistocles, vir, ut aiunt, in Grecia clarissimus? quid his omnibus aliud quam virtus laboriosam ac solicitam vitam fecit? Idem de Pyrro Epyrotarum midarum Ciroque Persarum regibus, deque aliis multis affirmare licet; sed huius generis exemplorum satis est. 19 Poterat apud Samum Pithagoras, poterat Abdere Democritus, Athenis Plato, Varro Rome vivere, nisi eos infinita discendi cupiditas per diversa distraheret; poterat Plinius Verone mori, Mantue Virgilius, nisi illum experiendi ardor Vesevi tui favillis opprimeret, hunc glorie stimulis impulsum
Abbreviated transcription (Latin):
mueniret. ¶ uud cesares Iuliuo ⁊ Augustus ¶uud bespasianias acsqitq. Quid
traianus ĩnumerabilesq alii quos taceo ne ĩmense materie succubã. Priuo defici¬
et dies ꝙͣ exempla morũ S rursus aliemgenis locũ demuis. ¶ Larus apus
Carthagne cuus hãmbal ut clanor fieret mare transiuit. ꝑmeauit hispanias
gallias Italiã ⁊ a tergo Relictio pueneis collis igrne atq aceto ⁊ seno fractie
alpib tranfmissis ꝙ ammb hibero rodano ⁊ pado supatis apemim iugis ad
p̃iꝰ uibio mema bictor horrenduo accessit Quid in singulis morer uictor
totiens bictus tande non defaitait spẽ Renouansq dellã aliemo unibro. coslao
suo Synam. Bichimã q lustrauit fino hoĩs fortune fuit. ardoi ãi pcusdillio
suus fuit. neq id minc queritur ꝙ ustuo si iaad quod dicebã ins falloide

Expanded text:
inveniret? quid Cesares Iulius et Augustus, quid Vespasianus ac Titus, quid inveniret? quid Cesares Iulius et Augustus, quid Vespasianus ac Titus, quid Traianus innumerabilesque alii, quos taceo ne immense materie succumbam? 16 Prius deficiet dies quam exempla nostrorum; sed rursus alienigenis locum demus. Clarus apud Carthaginem civis, Hanibal, ut clarior fieret, mare transivit, permeavit Hispanias Gallias Italiam et a tergo relictis Pireneis collibus, igne atque aceto et ferro fractis Alpibus trasmissisque amnibus Hibero Rodano et Pado, superatis Apennini iugis, ad ipsius Urbis menia victor horrendus accessit. 17 Quid in singulis morer? victor totiens victus tandem non destituit spem, renovansque bellum alienis viribus consilio suo, Syriam Bithyniamque lustravit; finis hominis fortune fuerit, ardor animi proculdubio suus fuit. Neque id nunc queritur quam iustus, sed illud quod dicebam, nisi fallor,
Abbreviated transcription (Latin):
historicus spes atq opes ciuitatis in ilło buo sice eiant. ffama het illu afrs theutomo
ut cimbris opposuit. Itaq nunc a merdie captos eũ reges ducere mine ab artgo
mcredibile captiuorũ agmen ante triũphales cuirus agere mox bictoĩe ip̃m cartẽ
conclusu. ⁊ paludibilaritantẽ uideas bioꝙ sie fatigatõe audiais laboreo quos ille
aĩo pertulit indefesso. Quid eacho. Nonne domu suã poterat maosere siticulosas
arenas circũne maluit et libicis uitam obiectare ẜpentib. tanta eũ uictus tantus
amor libertatio accenderat hiuc tam̃e doma angustior. Qis bers Rompers ⁊ e
magnus ⁊ noie none amplissimis atq opulentissimis edib derelictio patiiaꝙ in
qua princepo erat toto bagus bictor orbe terrarũ quietẽ fibi abstulit ut glouam

Expanded text:
, ut ait nobilis historicus, “spes atque opes civitatis in illo” viro “site” erant? Fama hec illum Afris Theutonis , ut ait nobilis historicus, “spes atque opes civitatis in illo” viro “site” erant? Fama hec illum Afris Theutonis ac Cimbris opposuit; itaque nunc a meridie captos eum reges ducere, nunc ab Artho incredibile captivorum agmen ante triumphales currus agere, mox victorem ipsum carcere conclusum et paludibus latitantem videas, vixque sine fatigatione audias labores quos ille animo pertulit indefesso. 15 Quid Cato? nonne domum suam poterat incolere? siticulosas arenas circumire maluit et lybicis vitam obiectare serpentibus; tanta eum virtus, tantus amor libertatis accenderat; huic tamen domus angustior. Quid vero Pompeius et re magnus et nomine? nonne amplissimis atque opulentissimis edibus derelictis patriaque in qua princeps erat, toto vagus victor orbe terrarum quietem sibi abstulit ut gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
spectata untus adu̾sus Purhim Sanuintes penos gallos atq bndiq inguientem.
bellorũ mole duces perpetuos Re p. debitos at necessanios esegisset coccrissetqi sus ar¬
omis euũ ugere. Poterant Seipiones rome suauiter ac fiaterne iuiere. interi suor.
busta sepellu insi illos studiũ uirtutis octo annis gloriose cactis in huispama post
clarissimos labores pegrma telliur procũbentes obiueret. Cuid de duob a fucams
Ioquar quorũ pͥmus cũ bio quisꝙ̃ tutus essi oñ Italia in afucam tuanstre ñ tumut
cetero uietis in patria uictor e tena hostili glouosissimꝯ reuersurq. alte m afnca
quaq ⁊ hispama duaio urbeo Romano inꝑro infestissimas ut ait cicero Carchagi¬
ne Numantiãq subuertit late interi bagus multisq prouĩciis magna cũ ita
pagratis. Quid betabat mariũ quiescere insi unrtus et gła ea scil ut iut noblie

Expanded text:
spectata virtus adversus Pyrrum Samnites Penos Gallos atque undique ingruentem spectata virtus adversus Pyrrum Samnites Penos Gallos atque undique ingruentem bellorum molem, duces perpetuos reipublice debitos ac necessarios elegisset coegissetque sub armis evum agere. 13 Poterant Scipiones Rome suaviter ac fraterne vivere interque suorum busta sepeliri, nisi illos studium virtutis, octo annis gloriose actis in Hispania, post clarissimos labores peregrina tellure procumbentes obrueret. Quid de duobus Africanis loquar, quorum primus, cum vix quisquam tutus esset in Italia, in Africam transire non timuit, ceteris victis in patria, victor e terra hostili gloriosissimus reversurus; alter in Africa quoque et Hispania duas urbes romano imperio infestissimas, ut ait Cicero, Carthaginem Numantiamque subvertit, late interim vagus multisque provinciis magna cum gloria peragratis. 14 Quid vetabat Marium quiescere nisi virtus et gloria, ea scilicet quoniam