comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cubilia cure pallentesq hĩtaut
morbi tristisq senectus et metꝰ
et male suada fames et turpis
egestas terribiles uisu forme. le¬
tumq laborq. Tum cõsula con¬
sanguineus leti sopor et mala
mentis gaudia mortiferũq ad
obsessum it̾ gressi sumus et qmͣ
mexorabilem difficilium rerũ
turbam obinam hẽmus in lum¬
ne. Nichil diuitẽ natum esse pro¬
fuerit ⁊Iichil profu̾it regem na¬
sci. Eciam diuiciis ingentibus
paupertas ultima succedit ⁊ sepe
quod ait psalista duntes egu¬
erunt et esucierunt. Etiam pur¬
pureos thalanios luctus ingre¬
ditur. Etiam in artes muuitissi¬
mas cura metus morbus labor
ascendunt. Eciam opulẽtissios
reges bella concuciunt. Eciam
uigilantissimus aminis ĩ medio
feniore actuũ torpens sopor int̾¬
uenit. Et modestissum ueluit no¬
unt letitia gestiente turbantur.
Postremo eciam in deliciis actos
dies senectus ĩꝓuisa consequitͦ
Et gẽmato eciam uertici mors

Expanded text:
cubilia Cure; Pallentesque habitant cubilia Cure; Pallentesque habitant Morbi tristisque Senectus Et Metus et malesuada Fames et turpis Egestas Terribiles visu forme, Lethumque Laborque Tum consanguineus Lethi Sopor et mala mentis Gaudia mortiferumque adobsessum iter ingressi sumus et quam inexorabilem difficilium rerum turbam obviam habemus in limine. Nichil divitem natum esse profuerit, nichil profuerit regem nasci; etiam divitiis ingentibus paupertas ultima succedit et sepe, quod ait Psalmista, «divites eguerunt et esurierunt». 20 Etiam purpureos thalamos luctus ingreditur; etiam in arces munitissimas cura metus morbus labor ascendunt; etiam opulentissimos reges bella concutiunt; etiam vigilantissimis animis in medio fervore actuum torpens sopor intervenit et modestissimi, velint nolint, letitia gestiente turbantur; postremo etiam in delitiis actos dies senectus improvisa consequitur et gemmato etiam vertici mors
Abbreviated transcription (Latin):
aut arma impia sequi aut leges
piecio fige̾ atq refige̾. aut auro
patriam uendere aut dñoꝵ falłe
dextras. auertat hanc pestem ds̃.
pessimo loco res humane essent li
omnib ista contingerent. Que
autem in ip̃a uite ianci sunt li¬
cet int̾dum aliqua ex parte soliꝰ
dei mumete declinentur indifferẽ¬
ter cam sunt obiecta nascentib.
Quenam u̾o istu sunt int̾roges. di¬
gnare oro te uirgilunu aute ocu¬
los tucs uenire qui iuuenalem iã
ante dignatus es et si enmi ꝓpt
ĩmumetabiles et altissimas occu¬
paciones tuas tͥ familiaris esse
nequiuerit maignus tam̃ uir uir¬
gilius. ingenio int̾ pͥmios. milli
scds eloquio et quem si degustare
cepetis forsan dulcedĩe capiaris
doleas q noꝰ autẽ tibi cogniturir. et
quis oro nieluis sentenciam hãc
aliis u̾bis exp̾sserit. Ille tibi ergo
respondet his u̾sibus uestibulũ
ante ipsum pͥmisq in fantidus
orchi. luctus et ultrites posuere

Expanded text:
aut “arma impia sequi” aut “leges aut “arma impia sequi” aut “leges precio figere atque refigere” aut “auro patriam vendere” aut “dominorum fallere dextras”. Avertat hanc pestem Deus; pessimo loco res humane essent si omnibus ista contingerent. Que autem in ipsa vite ianua sunt, licet interdum aliqua ex parte solius Dei munere declinentur, indifferenter tamen sunt obiecta nascentibus. 17 Quenam vero ista sunt interroges. Dignare, oro te, Virgilium ante oculos tuos venire, qui Iuvenalem iam ante dignatus es; etsi enim propter innumerabiles et altissimas occupationes tuas tibi familiaris esse nequiverit, magnus tamen vir Virgilius, ingenio inter primos, nulli secundus eloquio, et quem si degustare ceperis, forsan dulcedine capiaris doleasque non ante tibi cognitum. Et quis, oro, melius sententiam hanc aliis verbis expresserit? 18 Ille tibi ergo respondeat his versibus: Vestibulum ante ipsum primisque in faucibus Orci Luctus et ultrices posuere
Abbreviated transcription (Latin):
grinacionis calle processerit. Contͣ
uo fortume prelia qmͣi longeua. qmͣ
grana. Quot aduersitatum spẽs.
quͣ multe et uarie affligencium
rerum forme. Nemo facile dixetit.
remo rem infuuitam breu ora¬
cione collegerit. Uerum nota res
est. ⁊on eges testibus procul acci¬
tis. Omsq dolorum ac laborum
suorum conscienciam propriam
testem hẽt cuius pret̾ notas aptae¬
q molestias quot sunit stumili la¬
tentes. quot plage. quot ulcera
scrutari nulla manus sufficitn
ferui statum altisono canẽs ore
uirgilius multa cõmemorat que
quidam de statu uite p̾sentis in¬
telligunt que ut aiunt cõpatioe
celestis inferua est. et quoniaui
toti edificio sit cõmuno uestibu¬
lum illic non mepto si u̾a meio¬
tant fignento quedam fere om¬
nbus uite hunis laneu iutran¬
tib cõminua reponũtur. In ꝓse¬
cretiorbus autem circulis singu¬
lares pene sunt et distincta aa¬
gicia. Non eium exempli causa
omnib contigit ob ad ultorium
cedi aut nate thalanum ĩuade̾.

Expanded text:
grinationis calle processerit. Contra vero fortune prelia quam longeva quam gravia, quot adversitatum species, quam multe et varie affligentium rerum forme, nemo facile dixerit; nemo rem infinitam brevi oratione collegerit. 15 Verum nota res est non egens testibus procul accitis; quisque dolorum ac laborum suorum conscientiam propriam testem habet, cuius preter notas apertasque molestias, quot sint stimuli latentes quot plage quot ulcera scrutari nulla manus sufficit. Inferni statum “altisono” canens ore Virgilius multa commemorat, que quidam de statu vite presentis intelligunt, que, ut aiunt, comparatione celestis inferna est; et quoniam toti edificio sit comune vestibulum, illic non inepto, si vera memorant, figmento quedam fere omnibus vite huius limen intrantibus comunia reponuntur; in secretioribus autem circulis singulares pene sunt et distincta flagitia. 16 Non enim, exempli causa, omnibus contingit “ob adulterium cedi” aut “nate thalamum invadere”
Abbreviated transcription (Latin):
oportet qui singularem uł agri
uł anum fructum cupit nestat
legio lomi confulas. ⁊ tempori u¬
putes. E si ad singula non respõ¬
dita uemam precor occupacionb
meis que si ouibus note essent
neno nou parceret milti mirarẽ¬
tur uon nulli forsitan nunderẽt
unie ad fontem sorgiẽ . kł. septẽbr̃¬

Expanded text:
oportet qui singularem alioportet qui singularem alictum cupit. 8 Restat legis boni consulas et tempori imputes. Quodsi ad singula non respondi, da veniam, precor, occupationibus meis, que si omnibus note essent, nemo non parceret, multi misererentur, nonnulli forsitan inviderent. Vale. Ad fontem Sorgie, Kal. Septembr
Abbreviated transcription (Latin):
leiire possit arbitno tuo utere.
alioquin fac quod ĩgenui cõuue
affectum leti hospitis metire uõ
epulas. Ego quidem ommna ur
ait auncus in te cupio transfũ¬
dere. tñ ut uideo sic affectus es
ut totus in scipionis mei ac so¬
lius affrice nomme conquiescas
sarculo culta est. Nondum gle¬
bulas mutiles ractris atriui. Nõ¬
dum suꝑductis tratib scabrio¬
ris agelli cumules coequam. Nõ¬
puios et hirsutum sepem falce
compestui. In reliquis ergo omnib
sionem afri riras induco dum licet
li ingenio datum enit. seu nequid
ibi sit non dicam nus omnia ur̃a
probantib s seruoride seuenoribꝰ
iauienũ oculis. seu qm̃ difsicili¬
nunu id arbrttor ut plura ibi suit
qui ꝑ laceaut qmͣ que offendant.
qlo tima fateor nudi pars est a¬
tutu. uuorum oꝑtinius est scipio
s uulla tonti un uirtus. Nulla
telluns tanta sercilitas que soli¬
cilo cultore non egeat. nec colins¬
se semel sufficit. s semꝑ insistere

Expanded text:
lenire possit, arbitrio tuo utere; lenire possit, arbitrio tuo utere; alioquin fac quod ingenui convive, affectum leti hospitis metire non epulas; «ego quidem omnia» ut ait Anneus, «in te cupio transfundere». 5 Tu, ut video, sic affectus es ut totus in Scipionis mei ac solius Africe nomine conquiescas, sarculo culta est; nondum glebas inutiles rastris attrivi; nondum superductis cratibus scabrioris agelli cumulos coequavi; nopinos et hirsutam sepem falce compescui. 6 In reliquis ergo omnibussionem Afri ruris induco, dum licetli ingenio datum erit, seu nequid ibi sit, non dicam tuis omnia nostra probantibus, sed severioribus inamenum oculis, seu, quoniam difficillimum id arbitror, ut plura ibi sint que placeant quam que offendant. 7 Uberrima, fateor, mundi pars est Africa; virorum optimus est Scipio, sed nulla tanta viri virtus, nulla telluris tanta fertilitas, que solicito cultore non egeat; nec coluisse semel sufficit, sed semper insistere
Abbreviated transcription (Latin):
ille conspexit infremuit. mox
tremula blanditus cauds uo¬
cantem sponte consequitur. ⁊ũc
metum uadit in siluas sub me
predas agit. paratus ille si iu
exactissimũ status tmi tecum
ymo mecum ymo uobiscum hĩ¬
tum eo fluctuantis omim ꝓrã
uertas ut ex multis uite tempe¬
statibus ad roc solitatium atq
agreste domuicilium et ad me ue¬
lud ad portum aliquemi ꝯfugere
uidearis. Bñ utinam eligeres. s
ht hoc ardens et intensa sitis ut
uullo potum de fonte fustidiat.
uides pichagoram ac plaronem
dectrine haustum quemi toto orbe
refunderent egipciatis p̾mum
ut mox italis liminib mendicã¬
tes Tbi muic quanta descendi¬
discendi sitis est que te ad exilẽ
ac turdidum iugeni mei rimilũ
cogit. doceri flagittas ex me qui
descendi sum cupidior qm̃ docen¬
di. Non tam̃ iõ cogitas. s bonesta
cupiditate suicensus aridum li¬
men lingua sepe pulsas ⁊ cala¬
mo. Ecce tibi fores apeno. Si qͥd
ui auimo meo est qd̾ situn banc

Expanded text:
ille conspexit, infremuit; mox ille conspexit, infremuit; mox tremula blanditiis cauda vocantem sponte consequitur; nunc mecum vadit in silvas, sub mepredas agit, paratus ille, si iuexactissimum status tui tecum imo mecum imo nobiscum habitum, eo fluctuantis animi proram vertas ut ex multis vite tempestatibus ad hoc solitarium atque agreste domicilium et ad me velut ad portum aliquem confugere videaris. 2 Bene utinam eligeres! sed habet hoc ardens et intensa sitis, ut nullo potum de fonte fastidiat; vides Pithagoram ac Platonem doctrine haustum, quem toto orbe refunderent, egiptiacis primum et mox italis liminibus mendicantes. 3 Tibi nunc quanta discendi sitis est, que te ad exilem ac turbidum ingenii mei rivulum cogit! doceri flagitas ex me qui discendi sum cupidior quam docendi; non tamen id cogitas, sed honesta cupiditate succensus aridum limen lingua sepe pulsas et calamo. 4 Ecce tibi fores aperio; siquid in animo meo est quod sitim hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ngenti ululatũ dolorem ꝓprium
fuisse testatiu. deuum cũ ppso
misenuite ad esun iuitaretur
oblatum cibum ad os domini sui
retulisse. Postremo iactatum in
tỹdeam cadauer in natando seq
dilecto oneri subiectando susten¬
tare iussum esse. nou ĩuerito qͥ¬
deui ut ipsius plimii u̾bo utar
effusa multitudine ad spectan¬
dam anmalis sidem Imninera¬
bilia sunt cauine ut ita dix̾im
fidei argumenta. Te igitur a¬
misso quo se se u̾teret cams tuus
qui nature donumq menor huic
solitudinem borreret. hunic aliem¬
gene cuilidet dedignaretur impia.
Quod quidem unumm restabat im¬
sero notam dominu repetiit. ubi
sub te lete iuxerat et quo lau¬
dati tursus palinam sepe retu¬
lerat. sepe cruentos capreolos le-¬
poresq remiserat. nec ullo tuoꝵ
illic repẽto clanso ostio misera¬
bilit̾ insultans omintũ astauci¬
um usericordiam ciiq deside¬
num excitauit. tñ pͥmum dãp¬
na nostra sentire cepinus. teq
quem p̾sentem putabamus ab¬
esse ꝑpendimus. ut me autem

Expanded text:
ngenti ululatu dolorem proprium fuisse testatum; demum cum populo miserante ad esum invitaretur, oblatum cibum ad os domini sui retulisse; postremo iactatum in Tyberim cadaver, innatando seque dilecto honeri subiectando sustentare nisum esse, non immerito quidem, ut ipsius Plinii verbo utar, «effusa multitudine ad spectandam animalis fidem». 8 Innumerabilia sunt canine ut ita dixerim fidei argumenta. Te igitur amisso, quo se se verteret canis tuus, qui nature dominique memor hinc solitudinem horreret hinc alienigene cuiuslibet dedignaretur imperia? quod unum restabat misero, notam domum repetiit, ubi sub te lete vixerat et quo laudati cursus palmam sepe retulerat, sepe cruentos capreolos leporesque remiserat; nec ullo tuorum illic reperto, clauso ostio miserabiliter insultans, omnium astantium misericordiam tuique desiderium excitavit. 9 Tum primum damna nostra sentire cepimus teque quem presentem putabamus, abesse perpendimus. Ut me autem
Abbreviated transcription (Latin):
lo uite duo dolia esse. dulce ꝑm̃
s eriguum. amarum u̾o alterum.
s illud amplissuũ quo pro uari¬
etate intellectuũ non absurde for¬
sitau etti posset alud daiititum
calix in manu dominu unuu meti
plenus inreto ut calix donincus
quo ni hoc erilio potaniur msen
aliquid uelud merum et dulte ha¬
beut plenitudo enus nuultis ama¬
titudinib sit amreta dultia qui¬
dem ut dixi rauta sunt et breuia.
breue gaudium. hrenis delegatio
breius risus. breue deniq quicquid
uniat. qd̾ exꝑtum se fatebitur qͥs¬
quis aliquantulum in huinis pe

Expanded text:
lo vite duo dolia esse, dulce unum lo vite duo dolia esse, dulce unum sed exiguum, amarum vero alterum sed illud amplissimum, quo pro varietate intellectuum non absurde forsitan trahi posset illud daviticum: «Calix in manu domini vini meri plenus mixto», ut calix dominicus quo in hoc exilio potamur miseri, aliquid velut merum et dulce habeat; plenitudo eius multis amaritudinibus sit admixta. 14 Dulcia quidem, ut dixi, pauca sunt et brevia; breve gaudium brevis delectatio brevis risus breve denique quicquid iuvat; quod expertum se fatebitur quisquis aliquantulum in huius pe
Abbreviated transcription (Latin):
diuitis ullum esse putas Serui ut
taceaut inmenta lequentur ⁊ camis
et postes. Iunge hostia. collito linã
e medio. cltuuent onmes ꝓpe uemio
recunbat. Quod tamẽ ad cantũ
galli facit ille scdi prorius aute
diem caupo sciet qd̾ hus u̾bis a sci¬
tynco dictuni ullo si unqm̃ tempe
uetum fuit urã etare u̾issinnun ẽ¬
Solebant romani sengtus alta cõ¬
lilia profudo tecta silencio non pri
lici apparatꝰ uelli ipsius fama pre¬
cesserat NIr̃orum u̾o senatium nõ
ea taciturintas nunc est cunga pͥ¬
us in tamis nuilieitulaꝵ audias
celebrata secimiticulis qm̃ fiant.
et quod est uamus multa q̃ nũqui
fient. S ad inceptum redite mel ꝰ
fu̾it qmͣ uaga nartacione nultũ
corgere multos offendere. Plui
uia quidem sunt optime uirorum
que secuui fert uita mortalis a qͥbe
nõ mediocrtas status non him¬
litas non liderat altitudo s ĩ hus
amara multo ꝑtura qmͣ dulcia. ut
uõ in merito dici putes in uestibu¬

Expanded text:
divitis ullum Esse putas? servi ut divitis ullum Esse putas? servi ut taceant, iumenta loquentur Et canis et postes. Iunge ostia, tollito lumen E medio, clament omnes, prope nemo recumbat: Quod tamen ad cantum galli facit ille secundi, Proximus ante diem caupo sciet; quod his verbis a Satyrico dictum, si ullo unquam tempore verum fuit, nostra etate verissimum eSolebant romani senatus alta consilia, profundo tecta silentio, non prilici apparatus belli ipsius fama precesserat. Nostrorum vero senatuum non ea taciturnitas nunc est; cunta prius in triviis muliercularum audias celebrata sermunculis quam fiant, et quod est vanius, multa que nunquam fient. Sed ad inceptum redire melius fuerit quam vaga narratione nullum corrigere, multos offendere. 13 Plurima quidem sunt, optime virorum, que secum fert vita mortalis, a quibus non mediocritas status, non humilitas, non liberat altitudo; sed in his amara multo plura quam dulcia, ut non immerito dici putes in vestibu
Abbreviated transcription (Latin):
netubi fatig̾is. demq uichil adiit¬
tas quod ignotum uelis. Quicqͣ eĩ
uuus fecens scient oumes. dec ui¬
rorutu illustitum pena est. ⁊ tichil
occultum habent. Ermipunt gĩa
in cubitulo loquantur. Qmiay ore
in fronte legentib ip̃e ure tegitur
cogitatus. Quid hic consulam que¬
tis. Quid insi semꝑ ita unuere q̃si
ni publico uiuas. Sic agere omĩai
quasi ab ouinibus uideatis. Sic
cegitare quasi cogitata transiute¬
ant. ⁊ donnu tuam ppłĩ theatrũ.
pectus tuum templum dei credere.
loc tibi. boc omnibus precipue incigͥs
uitis faciendimi censeo. eslioqun
pret̾ conscientie supplicium ulgi
quod ipĩ agant aut quid dicaut
s quid de illis hommes seutint
sine int̾iussione prouideriut neces¬
se est ꝑ ĩputissimoꝵ ora homnũ
uolutẽt ᷑. qd̾ ulla unqiũ felicitas
uitare qunut. Inio niopes i obsturi
rouinies iciti pene omniai ni tene¬
bris agunt. felicibus ulle sunt
latebre. nulla silentia. Secietum

Expanded text:
necubi fatigeris, denique nichil admitnecubi fatigeris, denique nichil admittas quod ignotum velis. 8 Quicquid enim unus feceris, scient omnes; hec virorum illustrium pena est: nichil occultum habent, erumpunt omnia, in cubiculo loquantur; quicquid oin fronte legentibus, ipse vix tegitur cogitatus. 9 Quid hic consulam queris? Quid, nisi semper ita vivere quasi in publico vivas, sic agere omnia quasi ab omnibus videaris, sic cogitare quasi cogitata transluceant, domum tuam populi theatrum, pectus tuum templum Dei credere? hoc tibi, hoc omnibus precipue magnis viris faciendum censeo; alioquin preter conscientie supplicium, vulgquid ipsi agant aut quid dicant, sed quid de illis homines sentiant sine intermissione providerint, necesse est per impurissimorum ora hominum volutentur, quod nulla unquam felicitas vitare quivit; imo inopes et obscuri homines taciti pene omnia in tenebris agunt, felicibus nulle sunt latebre, nulla silentia. 11 Secretum
Abbreviated transcription (Latin):
obicuns ualtibus. uos ꝑ altos ac
iaborioscs uertices. ⁊ ios in medio
uelut int̾ montuu ꝯuexa diũlis
nenire triitib s pari periculo
ad unum omnes t̾nimu suspire
nius Cogita acciter. ⁊ intende ne¬
q uidicio recto fortime tue spleu¬
dor officiat. Didebis te ut quod de
uno dixmi de ꝯminib accipias
enusdem status si fortime. uideb
inquĩ te multa quidem glia. et qua¬
lis hic hẽri potest felicitate conspi¬
cuum coĩb tam̃ casib penculico
subiectum. et fortassis eo grmon¬
bus quo et gramor ex alto casus ẽ
et int̾ precupta gradientibus cã¬
dendi prompaus piculum accedit
non ultuma mali pars ꝙ in utrã¬
q partem occultan nequeunt res
tue inqui unum te defrri omĩum
sunt oculi. quo fit ut sicut omiĩb
magno sic tibi marimo studio la¬
dorandum sit ut in hac ma corã
do et honunbus recti sĩt et ĩrepre¬
uensibiles gressus tui. necubi cortu
as necubi titubes. necubi subsistas

Expanded text:
obscuris vallibus, vos per altos ac obscuris vallibus, vos per altos ac laboriosos vertices, nos in medio velut inter montium convexa, diversis nempe tramitibus sed pari periculo, ad unum omnes terminum suspiremus. 6 Cogita acriter et intende, neque iudicio recto fortune tue splendor officiat: videbis te, ut quod de uno dixerim de omnibus accipias eiusdem status ac fortune, videbis, inquam, te multa quidem gloria et qualis hic haberi potest felicitate conspicuum, comunibus tamen casibus periculisque subiectum, et fortassis eo gravioribus quo et gravior ex alto casus est et inter prerupta gradientibus cadendi promptius periculum. 7 Accedit, non ultima mali pars, quod in utranque partem occultari nequeunt res tue inque unum te defixi omnium sunt oculi, quo fit ut sicut omnibus magno, sic tibi maximo studio laborandum sit ut in hac via coram Deo et hominibus recti sint et irreprehensibiles gressus tui, necubi corruas necubi declines necubi titubes necubi subsistas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis nulgo fortasse durus uide¬
ar et laborem itiueris sentire et
t̾uum cogitare. Suimis quidẽ
qd neuio clarius qm̃ tu indet om¬
nes qui hanc intam agimus ui¬
qtores de iteneris asperitate cer¬
tissimi. de hospicio incerti. Et huic
condiciomi nemo prorsus eximitͦ
sen ille hispidus agricola seu pa¬
sto hirsutus. sen mercator instabi¬
lis seu ĩmobilis heremita. seu nie¬
ditus supplex. seu diues nisolens.
seu gallorum rex. seu romanus
nuperator fũit. Et tursimi. seu il¬
le hun ilis sacerdos. seu archidia¬
chonus intumescens. seu p̾sul ela¬
cior. seu tinim hoc est romam car¬
duis gradum uactus seu demq
uontificum maxiius cui popu¬
iorun adiiracio pape nom̃ dedit.
ouines inqm pariter uiatores su¬
mus isi qd̾ uos celso lateq con¬
srecto. Res humiliori talle metã
petiuns. Ita tamen ut adhuc lõ¬
ge sub pedib nostris ingens. et
menarrabilis sit itinerancium
multitudo. ut illi quidem ituus ⁊

Expanded text:
quamvis vulgo fortasse durus videquamvis vulgo fortasse durus videar, et laborem itineris sentire et terminum cogitare? 4 Sumus quidem, quod nemo clarius quam tu videt, omnes qui hanc vitam agimus, viatores, de itineris asperitate certissimi, de hospitio incerti, et huic conditioni nemo prorsus eximitur, seu ille hispidus agricola seu pastor hirsutus seu mercator instabilis seu immobilis heremita seu mendicus supplex seu dives insolens seu Gallorum rex seu romanus imperator fuerit; et rursum seu ille humilis sacerdos seu archidyaconus intumescens seu presul elatior seu tuum, hoc est romani cardinis, gradum nactus seu denique pontificum maximus, cui populorum admiratio pape nomen dedit. 5 Omnes, inquam, pariter viatores sumus, nisi quod vos celso lateque conspecto, nos humiliori calle metam petimus; ita tamen ut adhuc longe sub pedibus nostris ingens et inenarrabilis sit itinerantium multitudo, ut illi quidem imis et
Abbreviated transcription (Latin):
Parere quidẽ
in omnibus
ciorem eo clatiorem extimo. suis
modo se nibib non iuoluat.
Ceterum tu pat̾. tu dire. tu magr̃.
tibi me. non te unchi morem ge¬
rere digum est. Id sane millo
meliuis uicdo assequar qmͣ si de coĩ
uita bomimim loquar. Quociens
ditut nutum non est si occupata
denuus sequantur ingema. at ubi
et illis augustus egressus ad mo¬
talis eloquii campum redit quis
tam hebete ingenio est ut nõ fa¬
re comprehendat ab altero an¬
ditum qd̾ cunctis tacentib nõ igͦ¬
rat qd̃q sic esse indet in aliis ĩ se
prolat cimis et in oculis et in aĩo
sunt exempla. Hac igitur de re lo¬
quar de qua nemo unquĩ satis lo¬
qui potint aut potent. nuo uero
nemio non sirtiẽ loꝗuntut: ⁊ Iemo
nẽm ilm cogitat. unde fit ut u̾li
compoĩta dissimulacio ingens
enue uitam tuam gloriosissime
pat̾ meamiq ciriũsonant ut in¬
telligas me licet multis iplici¬
tum et obsessum curis sepe tam
ad te oculos reflectere Int̾diuq

Expanded text:
parere quidem in omnibus tiorem eo clariorem extimo, suis modo se nubibus non involvat. Ceterum tu pater, tu dominus, tu magister; tibi me non te michi morem gerere dignum est. Id sane nullo melius modo assequar, quam si de comuni vita hominum loquar. 2 Quotiens ditur, mirum non est si occupata lentius sequantur ingenia; at ubi ex illis angustiis egressus ad moralis eloquii campum redit, quis tam hebete ingenio est ut non facile comprehendat ab altero auditum quod cuntis tacentibus non ignorat quodque sic esse videt in aliis, in se probat, cuius et in oculis et in animo sunt exempla? 3 Hac igitur de re loquar de qua nemo unquam satis loqui potuit aut poterit, imo vero nemo non satis loquitur, nemo non parum cogitat; unde fit ut verba composita dissimilitudo ingens his que maxime vitam tuam, gloriosissime pater, meamque circumsonant, ut intelligas me, licet multis implicitum et obsessum curis, sepe tamen ad te oculos reflectere, interdumque,
Abbreviated transcription (Latin):
alios non uinius fidelit̾ s minꝰ
fauste protexisse tam dui donec
ip̃i confoderentur ut uisi cane ꝑ¬
empto uullus ꝑagende ĩiurie lo¬
cus esset. Alios quoq suꝑstites do¬
uinus interfectis s alfuctos uul¬
ueribus perseuerasse tamen ⁊ qũ
ab hominum nequiuissent dilec¬
tuui corpus a ferarum saltem ac
uolutrum ñuria deffendisse. Quos¬
dam dommorum iuteritum ui¬
dicasse. Quosdam uo dominos hu¬
un obrutos officiosis mignibus
bris et flebilis latratus indicio de
ad exitum abstrauisse. Quod pa
ne uotus p̾stitit Non nillos au
iuedia pirent. Alios ardentium do
cundo ac solmo scribitur Garamã
cium obsequio rediisse. Miserabili

Expanded text:
4 alios non minus fideliter sed minus 4 alios non minus fideliter sed minus fauste protexisse tandiu donec ipsi confoderentur, ut nisi cane perempto nullus peragende iniurie locus esset; alios quoque superstites, dominis interfectis, sed afflictos vulneribus perseverasse tamen et quando ab hominum nequivissent, dilectum corpus a ferarum saltem ac volucrum iniuria defendisse; 5 quosdam dominorum interitum vindicasse; quosdam vero dominos humi obrutos officiosis unguibus bris et flebilis latratus indicio detad exitum abstinuisse; quod Patne notus prestitit; nonnullos audinedia perirent; alios ardentium domcundo ac Solino scribitur, Garamantium obsequio rediisse. Miserabili
Abbreviated transcription (Latin):
Auis tuus ꝑite ingcior. uẽ¬
to lemor. cane fidelior. te
digresso substitit. exrauit
ue ma qd̾ de creusa uirgilius ait.
Nam quod sequitur lassum rese¬
disse nõ suspitor. nullus euuu cur¬
sus nulla difficultas. uiarum asꝑ¬
itas nulla lassaret qui uolucrem
soleat ac pendentem in aere lepo¬
rem incredibili celeritate p̾u̾tere.
recractus ex itiuere et amissis ĩ¬
diciis qͣ te sequeretur iguorans qͥd
mestissimus ageret. Iret ĩ siluas
uctum sibi proprio studio quesi
sisteret. Que est ut hoc aunual ꝓ¬
cul ab homine non unat. Et cũc¬
tis enim annnantib que sub ob¬
sequio boninus sunt millum caue
fidelius ut fama est uulluni q qd̾
serius ab homine diuellatur Ac
cepnims quasdam gentes in pre¬
lus caminu acies pro scipendiari¬
is habuisse qui quociens opus es¬
sec fi delissimã oꝑam dantes nũqͣ
prelium detraclarent legunꝰ quos¬
dam canes morti se ꝓ dñis obiecis¬
se. Et alios quidem suos strenue
ac felicit̾ ab unuria deffendisse

Expanded text:
anis tuus pice nigrior vento levior cane fidelior te digresso Substitit erravit ne via, quod de Creusa Virgilius ait; nam quod sequitur, “lassum resedisse” non suspicor. Nullus eum cursus, nulla difficultas viarum, asperitas nulla lassaret qui volucrem soleat ac pendentem in aere leporem incredibili celeritate prevertere; retractus ex itinere, et amissis indiciis qua te sequeretur, ignorans quid mestissimus ageret, iret in silvas victum sibi proprio studio quesitsisteret, que est ut hoc animal procul ab homine non vivat. E cuntis enim animantibus que sub obsequio hominis sunt, nullum cane fidelius, ut fama est, nullumque quod serius ab homine divellatur. 3 Accepimus quasdam gentes in preliis canum acies pro stipendiariis habuisse, qui quotiens opus esset, fidelissimam operam navantes nunquam prelium detrectarent; legimus quosdam canes morti se pro dominis obiecisse et alios quidem suos strenue ac feliciter ab iniuria defendisse;
Abbreviated transcription (Latin):
iectos seiuel atq iterum regniq
fines egerrime defendentes ad po¬
sccemum bello uictos et hostilem
actos in carcerem audiuimus. ui¬
dinius q. Quid hac fortime ua¬
netate molestius. Que licet in
orumi statu locum hẽat in alto
tam seuit apercius atq ferocius
eo ꝙ ut docti uolunt coĩs ex preci¬
piti descensus est ruere. Quid nc
de domesticis malis loquar clara
ilia duo nomina repetenda sinit
Idem ipse uilius cesar quo ut sen᷑
u̾bis utar. uemo ũqmͣ liberalius
uictoria usus est suorum gladios
cura solium sinim strictos micã

Expanded text:
el atque iterum regnique fines egerrime defendentes, ad postremum bello victos et hostilem actos in carcerem audivimus vidimusque. Quid hac fortune varietate molestius, que licet in omni statu locum habeat, in alto tamen sevit apertius atque ferocius eo quod, ut docti volunt, comunis ex precipiti descensus est ruere? 31 Quid nunc de domesticis malis loquar? Clara illa duo nomina repetenda sunt; idem ipse Iulius Cesar, quo ut Senece verbis utar, nemo unquam «liberalius victoria usus est», suorum gladios circa solium suum strictos m
Abbreviated transcription (Latin):
opmãdum sit maiorum concipi¬
as ab exemplo. addam nliud il¬
lustre tidiculum magnum auu¬
cuni cultuq p̾apuo coleudum
babilone hẽo utor eumi pristo ⁊
ingenuo loquendi more quꝰ rice¬
to magnum ponpenu fumilia¬
ieni suum uocat. Et pliuiꝰ lidũs

Expanded text:
opinandum sit maiorum concipiopinandum sit maiorum concipias ab exemplo, addam aliud illustre ridiculum. 30 Magnum amicum cultuque precipuo colendum Babilone habeo; utor enim prisco et ingenuo loquendi more quo Cicero Magnum Pompeium familiarem suum vocat et Plinius
Abbreviated transcription (Latin):
uti ues. Sermoni ꝓpiora putes
hunc esse poetam. Iste minen
mnqmͣ uł unicum cariuẽ qd̾
ad aures meas ueuerit ꝯteeuit.¬
neq enim ad id aminũ applicu¬
it sine quo nichil quantum sibi
facile bene fit. Hoc tibi notum fa¬
cere platuit ut de assertons olun
publici forturia doleas. de ĩsꝑata
gaudeas sulute. de salutis autẽ
causa mecum pit̾ indigneris ⁊
rideas. cogitesq si quod utinaui
accidat lubclipeo poetito. Nicola¬
us e tantis periculis ouaserit.
unde nõ enasutus esset maro. s
ille sub hiis indicib aliam ob
caulam peruet. quomam suli¬
cet non poeta s ingromãticus
haberetur. dicam qd̾ mag̾ rideas.
Ipẽ ego quo nemo usꝙͣ dinina¬
cioni ĩtuncior uiuit ant magie
nõ nunqmͣ inter uos optimos re¬
rum iudices pp̃ maronis amici¬
cicum nigromanticus dictus sũ.
En quo scudio ura dilapsa sunt.
.O. uugas odibiles ridendasq et¬
¶ Et ut multiplici gestu tunta
cognoscas quid ue de inmoribus

Expanded text:
uti nos Sermoni propiora, putes uti nos Sermoni propiora, putes hunc esse poetam, iste tamen nunquam vel unicum carmen quod ad aures meas venerit, conteenim ad id animum applicuit, sine quo nichil quantumlibet facile bene fit. 28 Hoc tibi notum facere placuit, ut de assertoris olim publici fortuna doleas, de insperata gaudeas salute, de salutis autem causa mecum pariter indigneris et rideas, cogitesque: si — quod utinam accidat — sub clipeo poetico Nicolaus e tantis periculis evaserit, unde non evasurus esset Maro? sed ille sub his iudicibus aliam ob causam periret, quoniam scilicet non poeta sed nigromanticus haberetur. 29 Dicam quod magis rideas: ipse ego, quo nemo usquam divinationi inimicior vivit aut magie, nonnunquam inter hos optimos rerum iudices propter Maronis amicitiam nigromanticus dictus sum. En quo studia nostra dilapsa sunt! o nugas odibiles ridendasque! et ut multiplici gustu cunta cognoscas quid ve de minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
concursus rome fuit ad spectan¬
dam p̾clarissimam illam faciem
unici principis et amici poetaꝵ
so tunc tributum musis esẜ qmͣ
ut houimem non laboro. quanto
dignum odio odiosum certe neq
cinus reum cciminus reum tamẽ.
cõuictumiq et confessum ꝯcordiq̃
feriendum periculo mortis eripe¬
rent. Iterum dicam. gaudeo gra
neq ancipitis spei reo in extͤmis
casibus hoc salutferum poete
uemen ĩuudeo. Si me tamẽ int̾¬
roges. ⁊ico laus laurencii uir fu¬
cundissimus est et ad ꝑsuaden¬
dimni efficax et ad oratoria pro¬
uuis dictator quoq dulcis cic le¬
pidus non multe quidem s su¬
aius colorateq seutentie. Poctas
puto qui coĩter hũtur ouines le¬
gerit. non tam̃ iõ magis est poe¬
ta qmͣ tertor. ideo quia manibus
aliens terta uamide iuduitur
et licet ad poete nomen promerẽ¬
dum non sufficiat solum carmẽ.
sit q uerissimum illud boratu.
req enim contexere u̾sum dixe¬
ris esse satis. nec si quis scribit

Expanded text:
concursus Rome fuit ad spectanconcursus Rome fuit ad spectandam preclarissimam illam faciem unici principis et amici poetarumplius, queso, tunc tributum Musis esset quam ut hominem, non laboro quanto dignum odio, odiosum certe, neque cuius reum criminis, reum tamen convictumque et confessum concordique feriendum, periculo mortis eriperent? Iterum dicam, gaudeo gratneque ancipitis spei reo in extremis casibus hoc salutiferum poete nomen invideo. 26 Si me tamen interroges, Nicolaus Laurentii vir facundissimus est et ad persuadendum efficax et ad oratoriam pronus, dictator quoque dulcis ac lepidus non multe quidem sed suavis colorateque sententie; poetas, puto, qui comuniter habentur, omnes legerit: non tamen ideo magis est poeta quam textor ideo quia manibus alienis texta chlamyde induitur; 27 et licet ad poete nomen promerendum non sufficiat solum carmen sitque verissimum illud Horatii neque enim contexere versum Dixeris esse satis, nec siquis scribit
Abbreviated transcription (Latin):
hẽasq quod ⁊deas post dolorem
unam sibi relictam spem salutis
ancorum litens edidici ꝙ uulgo
fama percrebuent poetam illum
esse clarissimũ. itaq nefas uiden
talem et tam sacco studio deditũ
hommem uiolare. Iua qui deru
preciara sentencia iam in nulgꝰ
effusa qua pro aulo licuuo archia
preceptore suo apud uidices usꝰ
est citero. quã nõ apposui quoni¬
am orouem illami ab extrenus o¬
lim geriuame aduectam dũ loca
illa iuisendi ardore niuemliter
pagrarem et anno alt̾o in patriã
uobis optantib transiissam ha¬
betis studioseq legitis. qd in lite¬
tis inde uementibus recognosco.
Quid u̾o nunc dicam. Gaudeo eq̃¬
dem et plusqmͣ dici posset gratu¬
lor tautum eciam minc honorẽ
musis esse qdq magis mireris a¬
pud uisarum insuos ut uoiẽm
alicqum ipsis iudicib ĩuisimi
salutare possunt solo nomine. Qd
plus sub augusto cesare merius¬
sent. qñ illis sũmus honor habitꝰ
qñ ille uatum ex omni regione

Expanded text:
habeasque quod rideas post dolorem, habeasque quod rideas post dolorem, unam sibi relictam spem salutis amicorum literis edidici, quod vulgo fama percrebuerit poetam illum esse clarissimum; itaque nefas videri talem et tam sacro studio deditum hominem violare, illa quidem preclara sententia iam in vulgus effusa, qua pro Aulo Licinio Archia preceptore suo apud iudices usus est Cicero; 23 quam non apposui quoniam orationem illam, ab extremis olim Germanie advectam, dum loca illa visendi ardore iuveniliter peragrarem et anno altero in patriam vobis optantibus transmissam, habetis studioseque legitis, quod in literis inde venientibus recognosco. 24 Quid vero nunc dicam? gaudeo equidem et plusquam dici posset gratulor, tantum etiam nunc honorem Musis esse, quodque magis mireris, apud Musarum inscios, ut hominem alioquin ipsis iudicibus invisum salvare possint solo nomine. Quid plus sub Augusto Cesare meruissent, quando illis summus honor habitus, quando ille vatum ex omni regione
Abbreviated transcription (Latin):
busdam terrioribus sius notis exa¬
imuant et euentus uirorum il¬
lustrium uirtutis nõ fortune in¬
dicio metiũtur. Quod ita else ex
obiecti caminus qualitate ppendi¬
tur. Nuhil emui ex hiis que bonis
oumibus in illo uiro displicent ar¬
guitur neq ꝯmuino fis s prin¬
cipii reus est. Non sibi obuitur q
malis adheserit. ꝙ libertatem de¬
stituerit. ꝙ e capitolio fugerit tũ
nũsqmͣ honestius unuere nusqmͣ
gloriosius mori poss. Quid g ͦ: Illud
uninu sibi caamen opponitur u̾de
si condempnatus fuerit nõ michi
quidem infanus s eterna decorat᷑
gloria uidebitur. ꝙ scilicet cogitare
ausus sit ut saluam ac liberam
uellet esse rem publicam. et de ro¬
mauo nupio deq romains pote¬
statibus rome agi .o. cruce uultu¬
ribusq dignum scelus. cuiẽ roma¬
nim doluisse ꝙ patuam suam
iure omuum doramam fuam
uilissimorum hominũ uideret. hec
certe crimnus sũma est. hunc suꝑ¬
pliciũ pontur. ¶ In hoc statu ut
iam tandem audias cut incepi

Expanded text:
notis examinant et eventus virorum illustrium virtutis non fortune iudicio metiuntur. 19 Quod ita esse, ex obiecti criminis qualitate perpenditur; nichil enim ex his que bonis omnibus in illo viro displicent, argiutur, neque omnino finis sed principii reus est; non sibi obicitur quod malis adheserit, quod libertatem destituerit, quod e Capitolio fugerit, cum nusquam honestius vivere, nusquam gloriosius mori posset. 20 Quid ergo? illud unum sibi crimen opponitur, unde si condemnatus fuerit, non michi quidem infamis sed eterna decoratus gloria videbitur: quod scilicet cogitare ausus sit ut salvam ac liberam vellet esse rempublicam et de Romano imperio deque romanis potestatibus Rome agi. 21 O cruce vulturibusque dignum scelus, civem romanum doluisse quod patriam suam, iure omnium dominam, servam vilissimorum hominum videret; hec certe criminis summa est, hinc supplicium poscitur. 22 In hoc statu, ut iantandem audias cur incepi
Abbreviated transcription (Latin):
nccepui. ꝙ non saltem primos
atq latissimos ternimos nosset
artis illius in qua olimi licet pu¬
blicis occupatos curis mundi do¬
uuos altissima ingenia cupide
et diligent̾ ex̃cuisse constaret ꝓ
positisq aliquot exemplis quibꝰ
tu non eges in hant sentenciã
conilusi ut ostenderem sibi pau¬
ciores poetas esse qm crederet et
pro tempore pauca strictun de po
poetarum raritate disserui quẽ
uir ille magnus ĩq aliis doctus

Expanded text:
increpui, quod non saltem primos increpui, quod non saltem primos atque latissimos terminos nosset artis illius in qua olim, licet publicis occupatos curis, mundi dominos altissima ingenia cupide et diligenter exercuisse constaret; 35 propositisque aliquot exemplis, quibus tu non eges, in hanc sententiam conclusi, ut ostenderem sibi pauciores poetas esse quam crederet et pro tempore pauca strictim de poepoetarum raritate disserui; quemille vir magnus inque aliis doctus
Abbreviated transcription (Latin):
inter principes excellentissimũ
inter suumos ronnileiq claꝵ
decus cardinis uirui rare pru¬
dentie cinus consilio ꝑfacile ter¬
uinum orbis regi posse uideatur
lr̃arum preterea multaꝵ et ex¬
celsi ingenii. s uerum est quod sa¬
lustius caspus ait ubi intendis
igeniũ ualet. Ille ergo uir tant̾
int̾ familiares sermiones quib
me sepe dignatur quociens m̃cio
ad populum facere uł secii cõ¬
ductus epłam dictare didicisset
ferine modum. Est ue hic de quo
ioquinnur poeta. Ego autem ta¬
cebum. Quid enim ciliud facerẽ
Id enim u̾o cum ex me sepe de
quibusdam scolasticis pingne
quiddam et rancidum usu pocuis¬
qmͣ racione dictantib quesusẜ
et ego semel egre risum conti¬
nerem aimadũtit oris mei ha¬
bitum uir ille cautissimus. Ita¬
q mag̾ ac mag̾ iustare cepit
ut dicerem quid rei esset. tunc
ego familiaritate illa qua secũ
fident̾ loqui omĩa eo sic uolente
sum solitus ignor uciam rei pul¬
ch̾rime in tanto ingenio reu̾ent

Expanded text:
mum inter summos, romuleique clarum decus cardini, virum rare prudentie, cuius consilio perfacile terrarum orbis regi posse videatur, literarum preterea multarum et excelsi ingenii; sed verum est quod Salustius Crispus ait: «ubi intenderis ingenium valet». 32 Ille ergo vir tantus inter familiares sermones quibus me sepe dignatur, quotiens mentio ad populum facere vel securi conductus epystolam dictare didicisset,ferme modum: ‘Est ne hic de quo loquimur poeta?’ Ego autem tacebam; quid enim aliud facerem? 33 Id enim vero cum ex me sepe de quibusdam scolasticis pingue quiddam et rancidum usu potiusquam ratione dictantibus quesivisset, et ego semel egre risum continerem, animadvertit oris mei habitum vir ille cautissimus; itaque magis ac magis instare cepit ut dicerem quid rei esset. 34 Tunc ego familiaritate illa qua secum fidenter loqui omnia, eo sic volente, sum solitus, ignorantiam rei pulcerrime in tanto ingenio reverenter
Abbreviated transcription (Latin):
molestias non sentire/ laborat au¬
n fossor absconditi. s int̾ cecas ⁊
borribiles cauernas dreue ĩcomo¬
dumi magni lucri spe er odiosas
tenebras grate lucis imagniacõe
Quo plura enm bene gesseris eo
plurib onerabere iugoq te subi¬
cies grauiori prorlus dura ꝯdicio.
qñ et igname dedecus et diligẽcie
merces est ẜuitus. Iudignum fate¬
or. at unmie nouinu precipue
int̾ illes quorum uita non et ꝓpͥo
s aut principum aut sue rei p ͤ pẽ¬
det impio. multis sua uocet indu¬
stcia. ita dico nocet non quod ad
gloriam s quod nd ꝯtum ac quie¬
tem spectut sumam literatorum ho

Expanded text:
molestias non sentire; laborat aumolestias non sentire; laborat auri fossor absconditi sed inter cecas et horribiles cavernas breve incommodum magni lucri spe et odiosas tenebras grate lucis imaginationequo plura enim bene gesseris, eo pluribus honerabere iugoque te subicies graviori: prorsus dura conditio, quando et ignavie dedecus et diligentie merces est servitus. Indignum, fateor, ac minime novum, precipue inter illos quorum vita non ex proprio sed aut principum aut sue reipublice pendet imperio. Multis sua nocet industria; ita dico nocet non quod ad gloriam, sed quod ad otium ac quietem spectat, summam literatorum ho
Abbreviated transcription (Latin):
bus se se artibus expediant: omña
ĩmortalis. quotidieq crescit int̾
manus. frustra luua queritur aut
scalprum. adamantĩam est. Cũ
multa quidem congregent occupa¬
ti homines tempus effundunt. Et
cum agͣe ommia iuideantur unũ
idq optimum semper omittunt ui¬
uere ubiq sunt pret̾ qmͣ apud
semetipses. loquinitur sepe cum
aliis nmqmͣ seium. belicitati cõ¬
traria sunt hyc que felicia nulg
uorut. eo q magis quo miñor fun¬
endar um solicitudin spes ap¬
tatem suplicii breuitas consolatꝰ
sic infuntũ inalum fortes eriã
amincs steruit ac ꝯficit. laborat
equidem dux belli. baborat ⁊ miles.
s ille uictoriam sc ta mphion
respicit. hic emerite nuliue stipẽ¬
dia. redicum ad penates et quie¬
tem spenit laborat agricola. s hye¬
men cogitat ac dies festos et er¬
undantis horrei uoluptatem. labo¬
rit uauta durus. luborat ĩpiget
uiator. s utrumq speratus uie t̾¬
uimus cogit p̾sencium ladorum

Expanded text:
bus se se artibus expediant? omnia bus se se artibus expediant? omnia immortalis est quotidieque crescit inter manus; frustra lima queritur aut scalprum: adamantina est. 7 Cum multa quidem congregent occupati homines, tempus effundunt, et cum agere omnia videantur, unum idque optimum semper omittunt, vivere; ubique sunt preterquam apud semet ipsos; loquuntur sepe cum aliis, nunquam secum. Felicitati contraria sunt hec que felicia vulgus vocat, eoque magis quo minor finiendarum solicitudinum spes aptatem supplitii brevitas consolatur, sic infinitum malum fortes etiam animos sternit ac conficit. 8 Laborat equidem dux belli, laborat et miles, sed ille victoriam ac triumphum respicit, hic emerite militie stipendia, reditum ad penates et quietem sperat; laborat agricola sed hiemem cogitat ac dies festos et exundantis horrei voluptatem; laborat nauta durus, laborat impiger viator, sed utrunque speratus vie terminus cogit presentium laborum
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait flaccus celum te uutas¬
se nõ anunuu Iuic igitur illa
mea tue felicitatis insueta ꝯpas¬
sio. Quis enim hanc u̾e felicem
uitam dixit. Quis non miserabi¬
lem pocius extimet fortuam quan
tislibet ciumilata sit cõmodis. ple¬
nam laborso: quietis exꝑtem. ĩ¬
tentam. aliis. oblitam sur. Ercupa¬
torum tota etas bellum sine in¬
duciis est. pace enmi carent. diu
tranquilli uidentur intꝰ estuant
Et si sopor obrepfit mens digilat
clansisq oculis irrũpunt iuagiẽs
agendoꝵ. quies turbatur ĩ somp¬
niis. telam mextricabilem uigi¬
lautes ordunitur. doruentes te¬
runt quam cum sepe ceperuit dui¬
q traxerint nec uigiles unqmͣ
expediant nec sopiti. Recasurum
si sipli screum uoluũt rotis p̃sio¬
niis agitautur. adu̾sus ydram di¬
micat que cum creditur defecisse
capitum fecunda renascit᷑ Nec
dilabitur. senectus accelerat. mors
illam precedit aut sequitut. Quid
faciant auxii. quo se u̾tant. Qui¬

Expanded text:
quod ait Flaccus, “celum” te “mutasquod ait Flaccus, “celum” te “mutasse non animum”; hinc igitur illa mea tue felicitatis insueta compassio. Quis enim hanc vere felicem vitam dixerit? quis non miserabilem potius extimet fortutislibet cumulata sit commodis, plenam laboribus, quietis expertem, intentam aliis, oblitam sui? Occupatorum tota etas bellum sine indutiis est: 5 pace animi carent; dum tranquilli videntur, intus estuant; et si sopor obrepserit, mens vigilat clausisque oculis irrumpunt imagines agendorum; quies turbatur in somniis; telam inextricabilem vigilantes ordiuntur, dormientes texunt, quam cum sepe ceperint diuque traxerint, nec vigiles unquam expediant nec sopiti; recasurum Sisyphi saxum volvunt, rotis Ixionis agitantur, adversus hydram dimicant, que dum creditur defecisse, capitum fecunda renascitur. 6dilabitur, senectus accelerat, mors illam aut precedit aut sequitur. Quid faciant anxii, quo se vertant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ac splendidam uerum inquiecã¬
ac turbidam sortem tuam censeo.
Nichil prope ouiniũ tuũ esse eoꝵ
que uidentur tua. quodq irrepara
alienis usibus datur. Nullum tibi
diem nullam tibi noctem credere
Nullum tibi tranquillum tecepta¬
tulum usꝙͣ fore ortos ad laborum
fugani ac solacium q̃sitos plurib
iam negociis qmͣ ħbis aut floribꝰ
plurib cuns habundare ꝙͣ frondi¬
bus. thalanũ et cudile ad recrea¬
cionem humane fatigacionis in¬
uentos ĩportinissimoꝵ hominum
dissonis assidue uocib strep̾e. arcet¬
sici te milies. et quo uichil est gra¬
uł cepta ad exitum nõ ꝑduci uł
sub inde alia atq alia euĩgere. Ita
nullum se laborib finem. nullũ
portum tempestatib ostendete. si
in tergum equi fugacis ascẽdens
clunib herebit sequax cura. si ĩ
puppĩ confug̾is una et eadẽ stala
solicitudo tua tecum scandet. dem¬
qz si mare transieris illic te ipsum
iuenet et sencies uerum esse

Expanded text:
ac splendidam verum inquieac splendidam verum inquieac turbidam sortem tuam censeo; nichil prope omnium tuum esse eorum que videntur tua, quodque irreparaalienis usibus datur; 3 nullum tibi diem, nullam tibi noctem cedere, nullum tibi tranquillum receptaculum usquam fore; ortos ad laborum fugam ac solatium quesitos, pluribus iam negotiis quam herbis aut floribus, pluribus curis abundare quam frondibus; thalamum et cubile ad recreationem humane fatigationis inventos, importunissimorum hominum dissonis assidue vocibus strepere; accersiri te milies et quo nichil est gravel cepta ad exitum non perduci vel subinde alia atque alia emergere; ita nullum se laboribus finem, nullum portum tempestatibus ostendere. 4 Si in tergum equi fugacis ascenderis, clunibus herebit sequax cura; si in puppim confugeris, una et eadem scala solicitudo tua tecum scandet; denique si mare transieris, illic te ipsum invenies et senties verum esse
Abbreviated transcription (Latin):
discar te amare. te colere. te uere¬
ri. deinũ uirgiliauo consilio pri¬
uns et te miretur ab amus. Quid
multa. si me semp fratrem exti¬
mastr filium hunc habe. Et uale¬
u ͦ. Idus Iuiiii. Ad Erãceschinũ nea¬
politanũ pape ꝓtonotariũ. Occupa¬
toꝵ uita ꝙͣ inqeta ꝙͣ turbida. Sine
regat uł excuset. ferasq
equo auimo uir insignis si tibi
nunc dix̾o qd̾ dudum illi longe ho¬
nunũ marimo nõ siue ipsius as¬
senfu dixisse me recolo. Cuu tibi
enmi fere ommes ĩuideaut. ego cõ¬
pacior. quod cum sepe hactenus
in aninium uenisset ut dicerem
cum p̾sectuim hodieno die. Nam
dum absens quod sepe soleo tecũ
essem tautum solituduns mee
dulcedinem auxit occupacionum
tuarum recordacio ut pene me ĩ¬
scio sponte sua manus iret ad ca¬
lamum. ⁊ Iõ sum usq adeo ĩcultꝰ
et agrestis ut uesciam quid int̾
clanum et obscurum. quid ue in¬
ter magnificũ et pusillum int̾¬
sit. profecto autem houoratam

Expanded text:
discat te amare, te colere, te verediscat te amare, te colere, te vereri; demum virgiliano consilio primis et te miretur ab annis. Quid multa? si me semper fratrem extimasti, filium hunc habe et Vale. V Idus Iunias. 4 Ad Franciscum Neapolitanum Pape prothonotarium, occupatorum vita quam inquieta quam turbida; sine tegat vel excuset; ferasque equo animo, vir insignis, si tibi nunc dixero quod dudum illi longe hominum maximo non sine ipsius assensu dixisse me recolo. Cum tibi enim fere omnes invideant, ego compatior; quod cum sepe hactenus in animum venisset ut dicerem, tum presertim hodierno die; nam dum absens — quod sepe soleo — tecum essem, tantum solitudinis mee dulcedinem auxit occupationum tuarum recordatio, ut pene me inscio sponte sua manus iret ad calamum. 2 Non sum usqueadeo incultus et agrestis ut nesciam quid inter clarum et obscurum quid ve inter magnificum et pusillum intersit; profecto autem honoratam