comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N se lebra salisq ac etabulo torrentes añ orã miscẽt inmola qͥ diutiꝰ¬
uolunt seruare cũ polline ac furfuribꝰ. suis condunt nouis fictilibꝰ. Italia
sine ꝑfusione tostũ in subtilẽ farinã molit isdẽ additis atq &̃ emilio pa¬
nẽ exhordeo antiqͥs usitatũ uita damnauit quadrupedũq refectibus
ẽ. cũ tisane. Iñ usꝰ ualidissimꝰ salubrimis qͣ tanto oꝑe probet᷑. unũ
laudibꝰ eisꝰ uolumen dicauit. hipocrates eclarissimis medicinȩ scientiȩ.
Tysane bonitas p̃cipua uticensi. In ȩgypto uͦ ẽ. quȩ fiat er hordẽo
cui sunt bini anguli. Inbogica ⁊ africa genꝰ erqͦ fiat horidei gla¬
brum appellat᷑ ranius. Idem olyrã ⁊ orygan eandẽ eẽ existimant.
optimũ ⁊ trimestri inuentio eiꝰ chio infule debet᷑ ⁊ hodie laudatis¬
simũ. inde ẽ appellatũ ab eo qđ sine mola fiat ꝓpximũ trimestri qđ
eminime ponidoso tritico madescit dulcia ꝙͣ ligneis uasis ita ut inte¬

Expanded text:
 selibram salisque acetabulum, torrentes omnia ante, miscent in mola. qui diutivolunt servare, cum polline ac furfuribus suis condunt novis fictilibus. Italia sine perfusione tostum in subtilem farinam molit, isdem additis atque etiam milio. Panem ex hordeo antiquis usitatum vita damnavit, quadripedumque fere cibus est, cum tisanae inde usus validissimus saluberrimusqlaudibus eius volumen dicavit Hippocrates e clarissimis medicinae scientia. tisanae bonitas praecipua Uticensi. in Aegypto vero est quae fiat ex hordeo, cui sunt bini anguli. in Baetica et Africa genus, ex quo fiat, hordei glabrum appellat Turranius. idem olyran et oryzan eandem esse existimat. optimum e trimestri. inventio eius Chio insulae debetur; et hodie laudatissimum inde. est appellatum ab eo quod sine mola fiat. proximum trimestri quod e minime ponderoso tritico. madescit dulci aqua in ligneis vasis, ita ut inte
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ erat due librȩ inqͥnq semodios. Nc̃ fermentũ fit ex ipsa fa¬
rina q̃ subigit᷑ pͥꝰquã addat᷑ sal adpultis modũ decocta ⁊ relea
donec acescat. Uulgo uͦ nec sufferuere faciunt. s tantũ pͥdie as¬
seruata matheria urunt᷑ palãq naturã ẽ. ac ore ferm̃tari sĩ¬

Expanded text:
iustum erat II librae in V semodios. 104 nunc fermentum fit ex ipsa faiustum erat II librae in V semodios. 104 nunc fermentum fit ex ipsa farina, quae subigitur, priusquam addatur sal, ad pultis modum decocta et relicta, donec acescat. vulgo vero nec suffervefaciunt, sed tantum pridie adservata materia utuntur, palamque est
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃ta rigius mag̾ ꝙẽ quã ibribꝰ gaudent. Miliũ ⁊ panieũ aqͥs
minime qm̃ infolia exeunt uetant ea int̾uites arboresue feugife¬
ras seri t̾ram emactari hoc satu existimantes. Mili p̃cipuus ad fe¬
menta usus emusto subacti in annũ tempꝰ. Simile fit ⁊ tritici p¬
sius furfuribꝰ minutis ⁊ optimis emusto albo triduo mat᷑ato sit¬
actis ac sole siccatis. iñ pastillos in pane faciendo dilutos cũ simila
geni seminis feruefaciunt. utq ita farine miscent sic optimũ
panẽ fieri arbitrantes gẽi inbinos ⁊ semodios farinȩ satiꝰ eẽ beses
Qͦ libeat li tẽpore exaqͣ hordeoq bilibres offe feruenti foco ul ficali
patina torrent᷑ cinere ⁊⁊ carbone usq dũ rubeant. postea oꝑuen¬
tur inuasis donec acescant hinc ferm̃tũ diluit᷑. Cũ fieret aut̃
panis ordeacius herui aut cicer culȩ farinȩ ipse ferm̃ tabatur

Expanded text:
frumenta riguis magis etiam quam imbribus gaudent , milium et panicum aquis frumenta riguis magis etiam quam imbribus gaudent , milium et panicum aquis minime, cum in folia exeunt . vetant ea inter vites arboresve frugiferas seri, terram emaciari hoc satu existimantes. Mili praecipuus ad fermenta usus e musto subacti in annuum tempus. simile fit e tritici ipsius furfuribus minutis et optimis e musto albo triduo maceratis, subactis ac sole siccatis. inde pagine seminis fervefaciunt atque ita farinae miscent, sic optimum panem fieri arbitrantes. Graeci in binos semodios farinae satis esse bessequo libeat vero tempore ex aqua hordeoque bilibres offae ferventi foco vel fictili patina torrentur cinere et carbone, usque dum rubeant. postea operiuntur in vasis, donec acescant. hinc fermentum diluitur. cum fieret autem panis hordeacius, ervi aut cicerculae farina ipse fermentabatur;
Abbreviated transcription (Latin):
confricari efrigida mergi ut paleş fluctuant᷑ it̃umq crporrigi in sole
suꝑ lintea qđ nͥ festinato ꝑ agat᷑ lurido colore mutescre:  ipsa autẽ
guȩ eualiunt᷑ uariã pristinarũ rationẽ habent. Acus uocattor
cũ ꝑse piscat᷑ spica tantũ aurificũ adustis. Si u̾ in area teritio
cũstipula palea ⁊ maiore trarũ parte ad pabula iumentatum.
Mili i panici ⁊ sesimȩ purgam̃ta ad pludã uocat ⁊ alibi alisno¬
minibꝰ. Milio campania p̃cipue gaudet pultẽq candidã exeo
facit sit ⁊ parus p̃dulcis. Sarmatarũ q̃ gentes hac maxime
pulte alunt᷑ ⁊ eruda &̃ farina cqͥno lacte it sanguine qa
ris uenis admixto & thiopes ñ aliã frugẽ quã mili hordeiq nouge
Panico ⁊ gallie qͥdã p̃cipue aqͥtama utitur s ⁊ cirtã padana italia
addita faba sine qͣ pontice gc̃s nullũ prnico p̃fer̃ cibũ. ctã estiua

Expanded text:
confricari econfricari esuper lintea, quod nisi festinato peragatur, lurido colore mucescere. et ipsa autem, quae evalluntur, variam pistrinarum rationem habent. acus vocatur, cum per se pisitur spica tantum, aurificum ad usus, si vero in area teritur cum stipula, palea, in maiore terrarum parte ad pabula iumentorum. mili et panici et sesamae purgamenta adpludam vocant et alibi allis nominibus. Milio Campania praecipue gaudet pultemque candidam ex eo facit. fit et panis praedulcis. Sarmatarum quoque gentes hac maxime pulte aluntur et cruda etiam farina, equino lacte vel sanguine e cruris venis admixto . Aethiopes non aliam frugem quam mili hordeique novere, Panico et Galliae quidem, praecipue Aquitania utitur, sed et circumpadana Italia addita faba, sine qua.... Ponticae gentes nullum panico praeferunt cibum.—Cetera aestiva
Abbreviated transcription (Latin):
qđ apd nõ uotant trionũ medicaminibꝰ adnumerandũ potiꝰ
quã frugibꝰ. Eiꝰ dẽ nat᷑e ⁊ orminũ ag̃cis dictũ. s ciminosimile
serit᷑ cũ sesima hȩc ⁊ tirione nullũ aĩal uescit᷑ uirentibꝰ.
Pistura ñ om̃iũ facił qͥppe i ruria spicã farris tosti pisante
pilo p̃ferrata fistula serrata ⁊ stella intꝰ tendiculata. aut si
interiti pisant coneibant᷑ grana ferrũq frangat᷑. Maior
pans italiȩ ruido utit᷑ pilo rotis &̃ quas aqͣs uerset orbit᷑ ꝙ
molat deipsa ratione pisendi magonis p̃ponet᷑ sentencia tri¬
ticũ ante ꝑfundi aqͣ multa iubet postea euelli. dem sole sicca¬
tũ pilarepeti. Simils mͦ hordeũ huiꝰ sext luginti spargi duobꝰ
sextariis aquȩ. Lentũ torrere pͥꝰ dem cũ furfurabꝰ. leuit᷑ pnsi
aut addito insextͣ atx. lat̾is crudi frusto ⁊ arenȩ semodio.
Eruiliam isdẽ modis qͥbꝰ lentẽ sesima incalida maceratã erporrigi deri¬

Expanded text:
rionem, medicaminibus adnumerandum potius quam frugibus. eiusdem naturae ethorminum Graecis dictum , sed cumino simile; seritur cum sesama. hac et irione nullum animal vescitur virentibus. Pistura non omnium facilis, quippe Etruria spicam farris tosti pisente pilo praeferrato fistula serrata et stella intus denticulata, ut, si intenti pisant, concidantur grana ferrumque frangatur. maior pars Italiae nudo utitur pilo, rotis etiam, quas aqua verset, obiter et mola. de ipsa ratione pisendi Magonis proponemus sententiam: triticum ante perfundi aqua multa iubet, postea evalli, dein sole siccatum in pila repeti, simili modo hordeum. huius sextarios XX spargi II sextariis aquae. lentem torreri prius, dein cum furfuribus leviter pisi aut addito in sextarios XX lateris crudi frusto et harenae semodio. erviliam iisdem modis, quibus lentem. sesamam in calida maceratam exporrigi, dei
Abbreviated transcription (Latin):
uone pcellet. qđ eandẽ ⁊ inmundo publica ẽ.⁊ unicuiq loco
beculiaris miret᷑. hoc qͥ ñ memunerit ipsobrumali die pileiũ in
sat dars fiorere. ad eo nichil occultũ eẽ nat᷑a uoluit. ł serendi gͥ
hoc de d signũ hec c̃. uera int̾ptatio argum̃ti nats sec̃ afferes. q̃ppe
le fre peri suodet. ꝓmattiq qͣndã stc̃oriꝰ uicẽ ⁊ cont᷑ rigores t̾rã statu

Expanded text:
tione praecellit, quod eadem et in mundo publica est et unicuique loco tione praecellit, quod eadem et in mundo publica est et unicuique loco peculiaris. miretur hoc qui non meminerit ipso brumali die puleium in carnariis florere . adeo nihil occultum esse natura voluit. et serendi igitur hoc dedit signum. haec est vera interpretatio argumenta naturae secum adferens, quippe sic terram peti suadet promittitque quandam stercoris vicem et contra rigores ter
Abbreviated transcription (Latin):
cũsioꝰ uehemens orionis hisdẽ diebꝰ longo decidat spacio sem̃tuꝰ
c̃pora pleriq p̃sumunt. ⁊ abxi. die autũnalis eqͥ noctii fruges
iuitio ueniente coronȩ exortu c̃tinuis diebꝰ. certo ꝓpe imbrium
ꝓnisso xenophan. ñ antequã ds̃ signũ dedit. hoc cicero
unbre fieri int̾pretatꝰ ẽ. cũ sit uera ratio ñpꝰ serondi quã folia
cepnt decide. hoc ipso uergiliar̃ occasu fieri putant aliqͥ ad .iii.
lonoratu facillimũ. o̾ ex oecasu eiꝰ &e hiene augurant᷑. qbꝰ ẽ
sue isidiandi negociatorĩ auaritia nubilo becasu fluuu as
henẽ denuntiat. stat̃q augent lacernarũ p̃tia sereno asꝑã
soui habcet int̃ suos uepres humũq suã aspiciens cũ folia de¬
sdent uidit decidua. sic uidicet᷑ anni tẽꝑies alibi taroiꝰ alibi
Sotuonꝰ. Ita enĩ sentit᷑ ut cȩli lociq afficit nat᷑a. idq inhac ra¬

Expanded text:
cum sidus vehemens Orionis isdem diebus longo decedat spatio. Sementibus cum sidus vehemens Orionis isdem diebus longo decedat spatio. Sementibus tempora plerique praesumunt et ab XI die autumnalis aequinoctii fruges serunt, novem a coronae exortu continuis diebus certo prope imbrium promisso , Xenophon non antequam deus signum dederit. hoc Cicero noster imbre fieri interpretatus est, cum sit vera ratio non prius serendi quam folia coeperint decidere . hoc ipso vergiliarum occasu fieri putant aliqui a. d. IIlo notatu facillimum. ergo ex occasu eius de hieme augurantur quibus est cura insidiandi, negotiatores avari. ita nubilo occasu pluviosam hiemem denuntiat, statimque augent lacernarum pretia; sereno aspersignum habeat inter suos vepres humumque suam aspiciens: cum folia viderit decidua . sic iudicetur anni temperies, alibi tardius, alibi maturius . ita enim sentitur, ut caeli locique adficit natura, idque in hac ra
Abbreviated transcription (Latin):
nocetiales ñ cuiꝰcũq dici significant᷑. osq ea differntia fiunt in
octauis partibꝰ. singłorũ. Bruma capͥcorni. ad uiu. hił ianr. fere
eͥnoctiũ uernũ arietis. Solsticiũ cancri alterũq ȩqͥnoctiũ librȩ
qͥ iipsi dies raro ñ aliqͦs tẽpestatũ significatoꝰ imĩt. Rursꝰ hi car¬
dines singlis ⁊ iannũ artidis tẽpoꝵ diuidunt᷑ ꝑ metia õs dierũ
spatia qm̃ int̃ solsticiũ ⁊ eqͥnoctiũ autumni fidiculȩ occas ꝰ autum¬
nũ incheat. die xui. octaua ȩqͥnoctio eo aderamã uergiliar
matutinꝰ occasus hiemẽ bie MLiiii. int̾ brumã ⁊ eqͥ noctũ die.
XU. flatꝰ fauoni uernũ tẽpꝰ ab eqͥnoctio uernio. initũ estatis
bies.xiuiii. uergiliar̃ eportu matutino. no incipiemꝰ asem̃tibꝰ
srum̃ti hoc ẽ uergillarũ occasu matutino. nec deinde paruorũ
siderũ mentionẽ c̃cidendi ratio ẽ. ⁊ difficultas rerũ augenda.

Expanded text:
noctiales, non cuiuscumque diei, significantur —, omnesque eae differentiae fiunt in noctiales, non cuiuscumque diei, significantur —, omnesque eae differentiae fiunt in octavis partibus signorum, bruma capricorni a. d. VII kal. Ian. fere, aequinoctium vernum arietis , solstitium cancri, alterumque aequinoctium librae, qui et ipsi dies raro non aliquos tempestatum significatus habent. rursus hi cardines singulis etiamnum articulis temporum dividuntur, per media omnes dierum spatia, quoniam inter solstitium et aequinoctium autumni fidiculae occasus autumnum inchoat die XLVI, ab aequinoctio eo ad brumam vergiliarum matutinus occasus hiemem die XLIIII, inter brumam et aequinoctium die XLV flatus favondie XLVIII vergiliarum exortus matutinus. nos incipiemus a sementibus frumenti, hoc est vergiliarum occasu matutino. nec deinde parvorum siderum mentione concidenda ratio est et difficultas rerum augenda,
Abbreviated transcription (Latin):
ooseruata ẽ tribꝰ modis eiortu sider̃ occasuq ⁊ ipsoꝵ tẽporũ cardi¬
nis erortꝰ oecasisq bins modis unttelligunt᷑. aut enĩ aduenta sot
oeeultant᷑ stelle ⁊ cspici desinunt. aut ei dẽ ab scessu ꝓfer se imemeo¬
sale aut occidente. matutini uesꝑtiniue cognominati ꝓut alt̾utri
eoꝵ mane uł crepusculo c̃tigit dodrantes horarũ cũ minimum
intuala ea desidat añ soł ortũ uł pꝰ occasũ ut aspici possint. Pretea
bis q̃dã ereriunt᷑ ⁊ occidunt. oĩsq sermo debis ẽ stellis qͣs aaheterẽ
elo adrinꝰ. cardo tẽpoꝵ quadriꝑtita anni diftinctione ẽstat ꝑmere.¬
rita lucis auget. hec abruma ⁊ equat᷑ noctisꝰ uerno eqͥ noctio indi¬
e.uc. horis tribꝰ. dein suꝑat nocte ad solsticiũ dietꝰ xC III. horis
xii. usq ad egͥnoctiũ autũni. ⁊ tũ equata die ꝓcedit ereo ad bru¬
mã diebꝰ. Luii aerx. horis tribꝰ. horȩ nc̃ inom̃i abscessione ȩqui¬

Expanded text:
orum cardinibus . exortus occasusque binis modis intelleguntur. aut enim adventu solis occultantur stellae et conspici desinunt aut eiusdem abscessu proferunt se, ut emersole aut occidente, matutini vespertinive cognominati, prout alteruter eorum mane vel crepusculo contingit. dodrantes horarum, cum minimum, intervalla ea desiderant ante solis ortum vel post occasum, ut aspici possint. praeterea bis quaedam exoriuntur et occidunt, omnisque sermo de iis est stellis, quas adhaerere caelo diximus. Cardines temporum quadripertita anni distinctione constant per incrementa lucis. augetur haec a bruma et aequatur noctibus verno aequinoctio diebus xc horis tribus , dein superat noctes ad solstitium diebus XCIIII horis XII;..... usque ad aequinoctium autumni, et tum aequata diei proceditnox ex eo ad brumam diebus LXXXVIII boris tribus—horae nunc in omni accessione aequi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue auena. Calamꝰ altior frum̃to quã ordeo arista mor¬
datior hordeo in area exterunt᷑ triticũ ⁊ silico ⁊⁊ hordeũ. sic
serunt᷑ pura qualit̃ moluint᷑ qͥa tosta ñ sunt. Ediuso far milũ
panicũ purgari nͥ tosta ñ posst̃. Itaq hȩc eũ suis folliculis se
rantur cruda . ⁊ far inuaginulis sius seruãt. at satus atq ñ
torrent. leuissimũ ex his ordeũ raro excedit.xu. libras. ⁊ fi¬
ba .xiix. ponderosiꝰ far mag̾q ⁊ iannũ triticũ. sarina¬
egypto ex olyra c̃ficit᷑. t̾eium genꝰ spice hoc ibi ẽ. Gallie qͦ
suũ genꝰ farris debere qđ illic bracem uocant. apd nos sasi¬
dalam nitidissimi grani. ⁊ alia differentia qd fere quatais
anti

Expanded text:
praecipue avena. calamus altior frumento quam hordeo, arista morpraecipue avena. calamus altior frumento quam hordeo, arista mordacior hordeo. in area exteruntur triticum et siligo et hordeum. sic et seruntur pura, qualiter moluntur, quia tosta non sunt. e diverso far, milium, panicum purgari nisi tosta non possunt. itaque haec cum sruntur cruda. et far in vaginulis suis servant ad satus atque non torrent. Levissimum ex his hordeum raro excedit XV libras et faba XXII. Ponderosius far magisque etiamnum triticum . far in aegypto ex olyra conficitur. tertium genus spicae hoc ibi est. Galliae quoque suum genus farris dedere , quod illic bracem vocant, apud nos scandalam, nitidissimi grani. Est et alia differentia, quod fere quaternis pani
Abbreviated transcription (Latin):
uenosa sesimȩ corioni sanguinea cadunt folia lupino tantũ
n papaueri. Legumina diutiꝰ florent ⁊ ex his eruũ acciar
s diutissime faba .ML. diebꝰ. ñ aut̃ singłis capitã diuqm̃ aio
desinente aliud incip̃. nec tota seges sic̃ frum̃ti parit̾ siliquã¬
tam uͦ omĩa diuersis diebꝰ. ⁊ ab ima pͥmũ parte paulatĩ fiore
sub uinctȩ. Frum̃ta cũ defloruere crassescunt maturanturꝙ
cũ plurimũ diebꝰ xL. Itẽ faba paucissimis cicer idenĩ asentis
bus maturant᷑ aflore. Magna t̾rȩ celiq differentia inegpti
enĩ ordeũ serto a satu m̃se. frum̃ta septimo metunt᷑ inhelloi.
hordeũ inpeloponenso octauo ⁊ frum̃ta ꝙ iannũ tardiꝰ griud
instipula crinito textu spicant᷑. in faba leguminibꝰq alt̾ns li.¬
teribꝰ siliquant᷑. Fortiora hieme frum̃ta legumina incibo
tunicȩ frum̃to plures hordeũ maxime nudũ ⁊ aruncas &

Expanded text:
venosa, sesamae et irioni sanguinea. cadunt folia lupino tantum venosa, sesamae et irioni sanguinea. cadunt folia lupino tantum et papaveri. Legumina diutius florent, et ex his ervum ac cicer, sed diutissime faba, XL diebus, non autem singuli scapi tamdiu, quoniam alio desinente alius incipit, nec tota seges, sicut frumenti, pariter. Siliquantur vero omnia diversis diebus et ab ima primum parte, paulatim flore subeunte. <6> frumenta cum defloruere, crassescunt maturanturque , cum plurimum, diebus XL, item faba, paucissimis cicer. Id enim a seme aestiva xl diebus maturantur a flore, magna terrae caelique differentia. in aegypto enim hordeum sexto a satu mense, frumenta septumo metuntur, in hellade hordeum, in Peloponneso octavo, et frumenta etiamnum tardius. grana in stipula crinito textu spicantur. in faba leguminibusque alternis lateribus siliquantur. fortiora contra hiemes frumenta, legumina in cibo. 61 Tunicae frumenta plures. hordeum maxime nudum et arinca, set
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ spicȩ. qͥ ut spem sui fec̃ qͣtuor aut qͥnq tardissime diebꝰ florem
incipiunt. totidẽq eut paulo pluribꝰ deflorescunt. hordea uͥ cĩ
tardissime septẽ uarro quat̾ nouenis diebꝰ fruges ab solui tralt
⁊ m̃se nono meti. Eabe infolia exeunt ac deinde caulis emit¬
tunt nullis distinctũ int̾nodis. reliqͣ legumina surculosa sut̾.
ex his ramosa cicer eruum lens qͦrundã caules spargunt᷑ int̾rĩ
si ñ habeant adminiculũ ut piscandũ nͥ habuere aut detioaf
p̃tenui surculo. oĩbꝰ uͦ fistulosis foliũ quȩdã ab radice mutunt.
quędã acacumine frum̃tũ n hordeũ uitiũq ⁊ qͥcqͥd instipula ẽ.
in cacumine unũ foliũ ht̃ s hordeo scabra st̃ cet̾is leuia . muti
ficia contͣ fab cicerpisũ. frum̃tis foliũ hartindinaceũ faben.¬
tunda ⁊ magna leguminũ parte longiores uiliȩ ⁊ piso pasilis

Expanded text:
est spicae, qui ut spem sui fecit, iiii aut V tardissime diebus florere est spicae, qui ut spem sui fecit, iiii aut V tardissime diebus florere incipiunt totidemque aut paulo pluribus deflorescunt, hordea vero, cum tardissime, diebus VII. Varro quater novenis diebus fruges absolvi tradit et mense nono meti. <5> Fabae in folia exeunt ac deinde caulem emittunt nullis distinctum internodiis. Reliqua legumina surculosa sunt. Ex his ramosa cicer, ervum, lens. Quorundam caules sparguntur in terram, si non habeant adminiculum; at pisa scandunt, si habuere, aut deteriora ris ramosis praetenui surculo, omnibus vero fistulosis. folium quaedam ab radice emittunt, quaedam a cacumine, ut frumentum et hordeum. Utrumque et quidquid in stipula est inarundinaceum, fabae rotunda et magnae leguminum parti, longiora erviliae et piso, phasiolis
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ come granũ complexe fibriato capillo curuant᷑. St̃ ⁊ panicoge¬
nera mammosa epano parius racemata panicłis ⁊ cacumine gemio
qͥn ⁊ colore distingunt᷑ candido nigro fufo &̃ purpureo. Panis mulas¬
ria ⁊ emidio fit epani corarus s nullũ ponderosiꝰ frum̃to ẽ. autoa
coquendo mag̾ crescat Lx. pondo paniꝰ emodio reducunt. modiu̾s
pultis extribꝰ sextariis madidis. Milid̾m intͣ hos.x. annoꝰ exinda
initaliã inuectũ ẽ. nigro colore amplũ grano arundineũ culmo s¬
olescit adpedis altitudines .uii. p̃grandibꝰ cumis lobas uocãt ouimn
frugũ fertilissimũ. exuno grano sextari t̾ni gignunt᷑ seridehet
inhumidis. Fum̃ta quędã int̾cio genu spicã incipiunt c̃ciꝑe iq̾dĩ
inquarto s ⁊ iannũ occultã. Genicula aũ st̃ tritico quatna famꝰ
sena. hordeo octona. s ñ ante supͣdictũ geniculoꝵ numerũ c̃ceptꝰ

Expanded text:
milio comae granum complexae fimbriato capillo curvantur. sunt et panico gemilio comae granum complexae fimbriato capillo curvantur. sunt et panico genera mammosa, e pano parvis racemata panculis, et cacumine gemino; quin et colore distinguntur candido, nigro, rufo, etiam purpureo. panis multifariam et e milio fit, e panico rarus; sed nullum ponderosius frumentum est aut quod coquendo magis crescat. LX pondo panis e modio reducunt modiumque pultis ex tribus sextariis madidis. milium intra hos X annos ex india in Italiam invectum est nigrum colore, amplum grano, harundineum culmo. adolescit ad pedes altitudine vii, praegrandibus comis—iubas vocant—, omnium frugum fertilissimum. Ex uno grano sextarii terni gignuntur. Seri debet in umidis. <4> Frumenta quaedam in tertio genu spicam incipiunt concipere, quaedam in quarto, sed etiamnum occultam. genicula autem sunt tritico quaterna, farri sena, hordeo octona. Sed non ante supra dictum geniculorum numerum conceptus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣrto uł cũ tardissime septimo. faba .xu. aut xu. Legumina eggo
t̾cio die. Ex hordeo alterũ capd grani inradicẽ exit alterũ inherlũ
q̃ &e pͥorfloret radicẽ crassior pars grani fundit tenuior florem
cȩt̾is seminibꝰ eadẽ pars. ⁊ radicẽ ⁊ florẽ. Frum̃ta hieme inherba
s̃ uerno tẽpore fatigant᷑ instipulã q̃ st̃ hiberni generiꝰ. at miliũ
⁊ paniciũ inculmen geniculatũ ⁊ concauũ. Si semina uero inferula¬
ceum oĩum sat᷑oꝵ fructꝰ aut spicis c̃tinet᷑ aut tritici hordei munit
uallo aristarũ qͣdripedes aut includit᷑ siliqͥs ut leguminũ aut ua¬
culis ut sesime ac papaueris. Miliũ ⁊ panicũ tantũ ꝓ indiuiso ⁊ pas¬
uis auibꝰ expositũ ẽ. indefensa qͥppe m̃branis c̃tinet᷑. Panicũ apan¬
culis dictũ cacumine languide nutante paulatĩ extenuata culno
pene insurculũ p̃densis aceruat᷑ granis cũ longissima pedali obfam

Expanded text:
quarto vel, cum tardissime, septimo, faba a XV ad XX, legumina in Aegypto quarto vel, cum tardissime, septimo, faba a XV ad XX, legumina in Aegypto tertio die. ex hordeo alterum caput grani in radicem quae et prior floret. radicem crassior pars grani fundit, tenuior florem, ceteris seminibus eadem pars et radicem et florem. <3> Frumenta hieme in herba sunt, verno tempore fastigantur in stipulam quae sunt hiberni generis, at milium et panicum in culmum geniculatum et concavum, sesama vero in ferulaceum. omnium satorum fructus aut spicis continetur, ut tritici, hordei, muniturque vallo aristarum contra aves et parvas quadripedes, aut includitur Siliquis, ut leguminum, aut vasculis, ut sesamae ac papaveris . milium et panicum tantum pro indiviso et parvis avibus expositum est; indefensum quippe membranis continetur . Panicum a paniculis dictum, cacumine languide nutante , paulatim extenuato culmo paene in surculum, praedensis acervatur granis, cum longissima, pedali phoba.
Abbreviated transcription (Latin):
quã ut indicari deceat. Frum̃ti ipsiꝰ totidẽ genera ꝑtẽpora
satũ duusa hiberna q̃ circa uergiliarũ occasũ sata t̾raphie¬
meni nutruint᷑ ut triticũ hordeũ. estiua q̃ estate ante uer¬
gliarũ ex ofiri serunt᷑ ut miliũ paniciũ sesima urminũ
arũ occasu serunt᷑. Quȩdã aut̃ utroq tẽpore in italia ex his
q̃dam ertercio ueris aliqͥ uernã miliũ paniciũ lentẽ eicer alicam
appellant. Sementiuã aut̃ triticũ hordeũ fabã rapã ⁊ intritici
genere pars aliqͣ pabuli ẽ qͣ orupedũ causa sati ut farrago ⁊ in le¬
guminibꝰ ut uitia ad cõmune qͣdrupedũ hoĩũq usui lupinum.
Legumina oĩa singłis hñt radices p̃t̃ falũ. eusq surculosis qͥa¬
ñ in multa duuaant᷑. Al tissimas aũ cicer frum̃ta multiꝰ radicant᷑
fidris sine ramis erũpit apͥmo satu hordeũ die septimo. legumen

Expanded text:
quam ut indicari deceat. <1> Frumenti ipsius totidem genera per tempora quam ut indicari deceat. <1> Frumenti ipsius totidem genera per tempora satu divisa: hiberna, quae circa vergiliarum occasum sata terra per hiemem nutriuntur, ut triticum, hordeum; aestiva, quae aestate ante vergiliarum exortum seruntur, ut milium, panicun, sesama, horminum, a a vergiliarum occasu seruntur, quaedam autem utroque tempore in Italia, ex his quaedam et tertio veris. aliqui verna milium, panicum , lentem, cicer, alicam appellant, sementiva autem triticum, hordeum, fabam, rapam. et in tritici genere pars aliqua pabuli est quadripedum causa sati, ut farrago, et in leguminibus, ut vicia; ad communem quadripedum hominumque usum lupinum. <2> Legumina omnia singulas hnon in multa dividuntur, altissimas autem cicer. frumenta multis radicantur fibris sine ramis. erumpit a primo satu hordeum die septimo, legumen
Abbreviated transcription (Latin):
aut exaratas uomeri harundine imposita similit̃ ⁊ harun¬
dinẽ erarari felice uomeri imposita p̃cipiunt. iunco fucus
ager uerti pala debet aut insaxoso bidentaꝰ frutecta igni
optine tollunt᷑. humidiorẽ agrũ fossi concidi atq siccari
utilissimũ ẽ. fossas aũ retrusis locis aꝑtas relinqͥ insolutione
t̾ra sepitꝰ firmari inreprociuꝰ aut supinis lateridꝰ ꝓcuberee
quasdã obcecari ⁊ inalias dirigi maiores potentioresq sit
occasio silice uł glarea. Sternior aũ earũ binis utriq lapidibꝰ
ista tuminari ⁊ alio suꝑ integi. Siluȩ erstirpandȩ rationẽ
demoeritꝰ ꝓdidit lupini flore insuco cicute uno die macera¬
to sparsisq radicibꝰ. & qm̃ preparatꝰ ẽ. ager: nc̃ indicabit᷑
natura frugũ. Sunt aũ duo pͥma eaꝵ genera frum̃ta ut
triticũ ordeũ ⁊ legumina. ut faba cicer. differentia notior

Expanded text:
aut exaratas vomeri harundine inposita. similiter et harunaut exaratas vomeri harundine inposita. similiter et harundinem exarari filice vomeri inposita praecipiunt .—Iuncosus ager verti pala debet aut in saxoso bidentibus. frutecta igni optime tolluntur. umidiorem agrum fossis concidi atque siccari utilissimum est, fossas autem cretosis locis apertas relinqui, in solutiore terra saepibus firmari vel proclivibus ac supinis lateribus procumbere; quasdam obcaecari et in alias dirigi maiores patentioresque et, si sit occasio, silice vel glarea sterni, ora autem earum binis utrimque lapidibus statuminari et alio superintegi. silvae extirpandae rationem Democritus prodidit, lupini flore in suco cicutae uno die macerato sparsisque radicibus. Et quoniam praeparatus est ager, nunc indiCabitur natura frugum. Sunt autem duo prima earum genera: frumenta, ut triticum, hordeum, et legumina, ut faba, cicer. differentia notior,
Abbreviated transcription (Latin):
adducere lucubratones meas uigiliasq ⁊ sudores õium senten
reddent᷑ suis locis q̃ ꝓpͥa generũ singłoꝵ er̃. Interĩ cõmunia
q̃ succurr̃ ñ omittemꝰ.⁊ in pͥmis catonis mimanissimũ utilis¬
simũ id agendũ ut diligant uicinis causas reddit ille existima¬
mus nulli ẽẽ dubios int̾ pͥma idẽ cauet. ne familiȩ male sint.
Hichil sero faciendũ magri cult᷑a ois̃ censent. Iter̃ suo q̃q tẽpore
facienta. ⁊ tͣrio p̃cepto p̃termisso frustra reuocari. Det̾ra cariosa
erecratio catonis abunde indicata ẽ. quamquã p̃dicere ñ cessat¬
is qͥcqͥd ꝑasellũ fieri pot̾̃ uilissime c̃stat. Felix biennio morit᷑
si fronde̾ agere ñ patiaris idefficacissime c̃ting̃. germinantis
ramis baculos decussis. succꝰ enĩ exipsa defluens necat radices.
aiunt ⁊ circa solstieiũ auulsas ñ renasci nec harundine sectas

Expanded text:
adducere lucubrationes meas vigiliasque et sudores . omnium sententadducere lucubrationes meas vigiliasque et sudores . omnium sententreddentur suis locis, quae propria generum singulorum erunt. interim communia, quae succurrunt, non omittemus, et in primis catonis humanissimum utilissimumque: id agendum, ut diligant vicini. causas reddit ille, nos existimamus nulli esse dubias.—Inter prima idem cavet, ne familiae male sit.— Nihil sero faciendum in agricultura omnes censent, iterumQue suo quaeque tempore facienda, et tertio praecepto praetermissa frustra revocari.—De terra cariosa execratio Catonis abunde indicata est, quamquam praedicere noncessantis.—Quidquid per asellum fieri potest, vilissime constat.—Filex biennio moritur, si frondem agere non patiaris. id efficacissime contingit germinantis ramis baCulo decussis; sucus enim ex ipsa defluens necat radices. aiunt et circa solstitium avolsas non renasci nec harundine sectas
Abbreviated transcription (Latin):
tu posset nͥ intẽpestate cęli peiorẽ qͥ ꝓfessis diebꝰ ageret qđ feria¬
tis deb̾et. pessimũ qͥ sereno die subtecto potiꝰ oꝑaret᷑. quã inagro.
Nequeo mͥ temꝑare qͦ minꝰ unũ exemplũ antiqͥtatiꝰ afferã ex qͦ
in telligi possit apđ popłm ꝙ̃ de culturis agendi morẽ fuisse.
qualitq defeitoi soliti sint illi uiri .c. furus cressimꝰ eseruitu-¬
te liberatꝰ. cũ in paruo ad modũ agello largiores multo fruetꝰ
ꝑciꝑet quã examplissimis. uicinitas in iniudia magna erat ceu
fruges alienas ꝑliceret ueneficiis. Quã obrẽ abspurio albino cu¬
ruli die dicta metuens dãpnationẽ cũ insuffragiũ tribꝰ oporteret
dam atq ait piso bene curatã ac uestitã ferram̃ta egregie facta.
graues ligonos. uomeres pondosos. boues saturos. postea dixit.
ueneficia mea quirites hȩc st̃ nec possũ uob̃ ostende aut inforũ

Expanded text:
tu posset, nisi in tempestate caeli; peiorem qui profestis diebus ageret, quod feriatu posset, nisi in tempestate caeli; peiorem qui profestis diebus ageret, quod feriatis deberet; pessimum qui sereno die sub tecto potius operaretur quam in agro. <2> Nequeo mihi temperare , quo minus unum exemplum antiquitatis adferam, ex quo intellegi possit, apud populum etiam de culturis agendi morem fuisse qualiterque defendi soliti sint illi viri. C. Furius Cresimus e servitute liberatus, cum in parvo admodum agello largiores multo fructus perciperet, quam ex amplissimis vicinitas, in invidia erat magna, ceu fruges alienas perliceret veneficiis. quamobrem ab spurio albino curuliaedile die dicta metuens damnationem, cum in suffragium tribus oporteret suam validam atque, ut ait piso, bene curatam ac vestitam, ferramenta egregie facta, graves ligones, vomeres ponderosos, boves saturos. postea dixit: Veneficia mea, Quirites, haec Sunt, nec possum vobis ostendere aut in forum
Abbreviated transcription (Latin):
te uiui iugusti congestũ usq ad detractationẽ heredis ex¬
ausit. Agros in piceno coemdo colendoq ingłamn. Int̾netio¬
eium utilissiu bene colere necessariũ ẽ. optone ã amnosũ¬
pret̃quã sobole suo colono aut pascendis alioqͥ colente dño aliquas messes
colligere ñ expedit si cõputet᷑ impendiũ oꝑe nec temere oliuã noc qͣsdã
ȩquũ ẽ. ab auis qͥ p̃ceptis suis ꝓsperere uitȩ.nãq cũ dicerent malis
intelligere uoluere uilissimos summũ ꝓuidentiȩ illoꝵ fuit ut quã
minimũ ẽẽ impedi p̃cipiebant enĩ ista qͥ triumphales denas argenti
libras in suppellectile crimini dabant. qͥ mortuo uilico relinquere uic¬
torias ⁊ reuerti in rura sua postulabant. qͦꝵ herendia colenda susei¬
piebat res publica. erercitusq ducebãt senatu illi uilicante. In die
illa religua ex oracula nequã agricolã eẽ quisqͥs emeret qđ p̃stare
ei fundꝰ possit. malũ patrẽ familias quisqͥs int̾diu faceret qđ noc¬

Expanded text:
te divi Augusti congestum usque ad detractionem haeredis exhausit, agros in Piceno coemendo colendoque in gloriam. Internicioomnium utilissipraeterquam subole sua colono aut pascendis alioqui colente. domino aliquas messes colligere non expedit, si conputetur inpendium operae, nec temere olivam, nec quasdam aequum est abavos, qui praeceptis suis prospexere vitae. namque cum dicerent malis, intellegere voluere vilissimos, summumque providentiae illorum fuit, ut quam minimum esset inpendii. praecipiebant enim ista, qui triumphales denas argenti libras in supellectile crimini dabant, qui mortuo vilico relinquere victorias et reverti in rura sua postulabant, quorum heredia colenda suscipiebat res p., exercitusque ducebant senatu illis vilicante. 40 inde illa reliqua oracula: nequam agricolam esse quisquis emeret quod praestare ei fundus posset; malum patrem familias quisquis interdiu faceret, quod noc
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ si cõp̃hendit insitũ putre facto in colume cuneo ad actũ uti¬
bssine astringit᷑. Inserere aptissimũ quã ꝑrime t̾rȩ patiat᷑
sudorũ trunciq ratio eminere calamis edigitoꝵ longitu¬
duit ñ ampliꝰ debent. Cato argillȩ uł cretȩ arenã fimũq
ibulũ admiscet. atq ita usq ad lontor ẽ subigi uibet ibq in¬
treni ⁊ curũlini exhis q̃ cõmentatꝰ ẽ. facile apparet illa

Expanded text:
quae si conprehendit insitum, putrefacit. vinculun cuneo adacto utiquae si conprehendit insitum, putrefacit. vinculun cuneo adacto utilissime adstringitur. inserere aptissimum, quam proxime terrae patiatur nodorum truncique ratio. eminere calami VI digitorum longitudine non amplius debent. Cato argillae vel cretae harenam fimumque bubulum admiscet atque ita usque ad lentorem subigi iubet idque interponi et circumlini. ex iis, quae commentatus est, facile appa
Abbreviated transcription (Latin):
tet. ñ hercules magis quã aridos qͥa illo mͦ labat humore ni¬
mnio cortex. hoc uitali defectu ñ humescit neq c̃corporat. id
ẽ religioniꝰ seruant ut luna crescente ut calamꝰ utraq depͥ¬
natͥ manu. ⁊ alioqͥn in hoc corpore due simul manꝰ minꝰnitun¬
ar necessario tẽꝑam̃to ualidiꝰ demissi tardiꝰ fer̃. fortiꝰ durãt
straria exdiũso ne hiscat nimiũ pͥma laxeq capiat. aut ne
parũ ⁊ expͥmat aut cõpressũ. Nec ⁊ hoc maxime cauendũ
inp̃ualide accipientiᷤ trunco in media fissura relinqͣnt qͥdẽ
uestigio fissurȩ falcẽ in truncis facto salice p̃ligant marginẽ
ipsũ. postea cimeo fundunt ẽtinente iunelo lib̾tatẽ dehiscen¬
di. Quedã in plantatio insita eodẽ die transferunt᷑. Si erassi
tuncꝰ inserat᷑ int̾ corticẽ ⁊ lignũ inseri meliꝰ euneo optime
sseo cortice rumpat᷑ laxato. Cerasi libro dẽpto fundunt᷑ hȩc

Expanded text:
tet, non, Hercules, magis quam aridos, quia illo modo labat umore nitet, non, Hercules, magis quam aridos, quia illo modo labat umore nimio cortex, hoc vitali defectu non umescit neque concorporatur . id etiam religionis servant, ut luna crescente, ut calamus utraque deprimatur manu. et alioqui hoc in opere duae simul manus minus nituntur, necessario temperamento . validius demissi tardius ferunt, fortius durant, contraria ex diverso. ne hiscat nimium rima laxeque capiat , aut ne parum et exprimat aut conpressum necet; hin praevalide accipientis trunco. ut media fissura relinquatur, quidam vestigio fissurae falce in truncis facto salice praeligant marginem ipsum, postea cuneo findunt continente vinculo libertatem dehiscendi. — quaedam in plantario insita eodem die transferuntur. — si crassior truncus inseratur, inter corticem et lignum inseri melius, cuneo optime osseo, cortex ne rumpatur, laxato. 110 cerasi libro dempto finduntur. hae
Abbreviated transcription (Latin):
tate arbori inserant᷑. id enĩ robustiores eẽ debent. Pret̾ea ut preg¬
nantes hoc ẽ germinatione turgentes ⁊ qͥ parere illo sꝑauerint anno
bimi utiq nec teniuores digito minimo. Inserunt᷑ aũ ⁊ inuersi
cũ idagit᷑ ut minor altitudo in altitudinẽ se fundat. Añ oĩa gem¬
mantes int̾e c̃ueniet nichil usquã ulcerosũ auctore torridũ spei
fauet medulla calami cõmissure in matre ligni corticis q̃ iuingat᷑.
idenĩ satuis quã foris corticis equari calami ȩxacutio medullã ne
nidet tam̃ tenui fistula detegat fastigatio leui descenaat cũ¬
to tribꝰ ñ ampliore digitis. qđ facillime c̃ting̃ tinctũ aqͣ ra¬
dentibꝰ ne exaquat᷑ inuento necortex aligno decidat altutri
talamꝰ ad corticẽ usq suũ depͥmat᷑. ne luxet᷑ dũ repͥmit᷑. neue
iortex replicet᷑ in rugas. idõ lacrimantes calamos inseri ñ opor¬

Expanded text:
tae arbori inserantur: ii enim robustiores esse debent. praeterea ut praegtae arbori inserantur: ii enim robustiores esse debent. praeterea ut praegnates, hoc est germinatione turgentes et qui parere illo speraverint anno, bimi utique nec tenuiores digito minimo. inseruntur autem et inversi, cum id agitur, ut minor altitudo in latitudinem se fundat. ante omnia gemmantes nitere conveniet ; nihil usquam ulcerosum aut retorridum spei favet. medulla calami commissurae in matre ligni corticisque iungatur, id enim satius quam foris cortici aequari. calami exacutio medullam ne nudet, tamen tenui fistula detegat. fastigatio levi descendat cuneo tribus non ampliore digitis, quod facillime contingit tinctum aqua radentibus. ne exacuatur in vento, ne cortex a ligno decedat alterutri. calamus ad corticem usque suum deprimatur. ne luxetur, dum deprimitur, neve cortex replicetur in rugas. ideo lacrimantes calamos inseri non opor
Abbreviated transcription (Latin):
rinã calamꝰ multa inh seruanda pͥmũ oĩũ quȩ patiat᷑ cortũ talẽ arbor
ieuiꝰ arboriꝰ uarie qͦ ⁊ñ isdẽ inpartibꝰ sub est oĩbꝰ sucus uitibꝰ ficisq
media sicciore ⁊ esũma parte c̃ceptꝰ idõ illinc sureuli petunt᷑ oeis cir¬
u mebias sucꝰ inde ⁊ surculis cacumina sitiunt facillue coalescunt
qͥbꝰ eadẽ corticis nat᷑a q̃q pargnt̃ florentia eiꝰdẽ horȩ gignationẽ
sucorũq societatẽ habent lentares qͦtiens humidis repugnãt sicca
mollibꝰ corticũ duri reliqͣ obseruatione fissura in nodo fiat repu¬
nat qͥppe aduenã in hospitalis duritia ut in parte nitidissima
re longior multo tribꝰ digitis ne obliꝗͣ ne translucens uirgiliꝰ eca¬
cumine inseri uetat. certũq ẽ abhumeris arborũ orientẽ ȩstiuũ
spectantibꝰ. surculos petendõ. ⁊ eferacibꝰ ⁊ egermine nouello nͥ uetus¬

Expanded text:
rimam calamus . Multa in hoc servanda: primum omnium, quae patiatur coitum talem arbor rimam calamus . Multa in hoc servanda: primum omnium, quae patiatur coitum talem arbor et cuius arboris. varie quoque et non isdem in partibus subest omnibus sucus. vitibus ficisque media sicciora et e summa parte conceptus; ideo illinc surculi petuntur. oleis circa media sucus, inde et surculi; cacumina sitiunt. facillime coalescunt quibus eadem corticis natura quaeque pariter florentia eiusdem horae cognationem sucorumque societatem habent. lenta res, quotiens umidis repugnant sicca, mollibus corticum duri. reliqua observatio, ne fissura in nodo fiat—repudiat quippe advenam inhospitalis duritia—, ut in parte nitidissima, ne longior multo tribus digitis, ne obliqua, ne tralucens. Vergilius e cacumine inseri vetat, ceitumque est ab umeris arborum orientem aestivum spectantibus surculos petendos, et e feracibus et e germine novello, nisi vetus
Abbreviated transcription (Latin):
semq indudendi cadẽ fistula siblatũ exalia inficis hoc ⁊ malis. hec fuit
mnoculatio antiqͣ uirgiliana querit sinũ innodo germine ȩxpulsi corticis
gemiãq ex alia arbore includit ⁊ hactenꝰ nat᷑a ipsa docuit. Insitionẽ aut̃
cisꝰ magist᷑ aliꝰ ⁊ pene numerosior ad hunc modũ agricola assiduus casã sepi
munim̃to cingens qͦ minꝰ puttescerent sudes lm̃ subdidit exedera. at
siȩ uiuaci morsu adp̃hensȩ suã exalieno fecere uitã apparuitq truncũ
cẽ ꝓt̾ra. Aufert᷑ gͦ serra equalit̃ suꝑficies leuigat᷑ falce truncꝰ ratio
postea duplex expͥma int̃ corticẽ lignũq inserendi timebant. priscitrun¬
cũ finde mex inforare. aut simedio ipsiq in eo medullȩ̨ calamũ impͥme¬
bunt unũ inserentes. neq enĩ plures capiebat medulla subtilior. Postea
rtuo uł senos adici mortalitati corũ ⁊ numcro ꝑmedia truncolenit̃ fiso
cuneoq tenui fissurã custodiente donec cuspidatĩ decisꝰ descendat in

Expanded text:
ue includendi eadem fistula sublatum ex alia. in ficis et malis haec fuit inoculatio antiqua. Vergiliana quaerit sinum in nodo germine expulsi corticis gemmamque ex alia arbore includit. Et hactenus natura ipsa docuit, insitionem autem casus, magister alius et paene numerosior, ad hunc modum: agricola sedulus casam saepis munimento cingens, quo minus putrescerent sudes, limen subdidit ex hedera. at illae vivaci morsu adprehensae suam ex aliena fecere vitam, apparuitque truncum esse pro terra. aufertur ergo serra aequaliter superficies, levigatur falce truncus. ratio postea duplex, et prima inter corticem lignumque inserendi. timebant prisci truncum findere, mox inforare ausi medio ipsique in eo medullae calamum imprimebant, unum inserentes , neque enim plures capiebat medulla. subtilior postea ratio vel senos addi, mortalitati eorum et numero, per media trunco leniter fisso cuneoque tenui fissuram custodiente , donec cuspidatim decisus descendat in
Abbreviated transcription (Latin):
do cũ fecundo fimi medicamine abiecto in mollibꝰ
boꝵ lecticis ⁊ uenti sepe trans lato inaliquas corti
rimas. unde uidimꝰ cerasum insalice platanũ rilas
laurũ inceraso ⁊ bacas simul discolores tradunt ⁊ ms¬
nedulam condentẽ semina inthesauros cauernarun
ełdem rei p̃bere causas. hinc nata in oculatio suters
simili fistula aꝑiendi in arbore oculũ cortice ereds̃

Expanded text:
ido cum fecundo fimi medicamine abiecto in mollibus ido cum fecundo fimi medicamine abiecto in mollibus arborum lecticis et ventis saepe translato in aliquas corticum rimas, unde vidimus cerasum in salice, platanum in lauru, laurum in ceraso et bacas simul discolores. tradunt et monedulam condentem semina in thensauros cavernarum eiusdem rei praebere causas. Hinc nata inoculatio sutoriae simili fistula ape-100 riendi in arbore oculum cortice exciso
Abbreviated transcription (Latin):
bem qͣtuor pedũ qͦ ⁊ postenniũ amputato flexu plant
trans lata pꝰ trimatũ qͣsi longiꝰ ferre libeat in qualis stiti
aut uasis fictilitꝰ defode ꝓpagines aptissimũ ut inhis taꝰ¬
ferant᷑. Alterũ genꝰ luxuriosũ in ipsa arbore radices sollis.¬
tando traiectis ꝑuasa fictilia uel qualos ramis t̾ra quȩat¬
cũ partis atq hoc blandim̃to impotratis radicibꝰ int̾pori
ipsa ⁊ cacumina. insũma ⁊ enĩ cacumina hoc mͦ peui¬
tur audaei ingenio arborẽ aliã ionge a tellure faciti¬
eodẽ quo supͣ bienni spacio abscisa ꝓpagine ⁊ cũ quas ill
sata. Sabina herba ꝓpagine seritur ⁊ auulsione trdis
fece uni aut eparietibꝰ latere tuso mire. alii isdẽ mo
ros marinũ serit᷑ ⁊ ramo qm̃ neutri sem̃ rhododendã
ꝓpagine ⁊ semine. Semine qͦ inserere natura docus
raptũ auiũ fame deuorato solidoq ⁊ aliu tepore ud¬

Expanded text:
bem IIII pedum quoquo et post biennium amputato flexu plantaque bem IIII pedum quoquo et post biennium amputato flexu plantaque translata post trimatum, quas si longius ferre libeat, in qualis statim aut vasis fictilibus defodere propagines aptissimum, ut in his transferantur. alterum genus luxuriosius, in ipsa arbore radices sollicitando traiectis per vasa fictilia vel qualos ramis terraque circumfartis , atque hoc blandimento inpetratis radicibus inter poma ipsa et cacumina—in summa etenim cacumina hoc modo petuntur audaci ingenio arborem aliam longe a tellure faciendi—eodem quo supra biennii spatio abscisa propagine et cum quasillis sata. Sabina herba propagine seritur et avolsione; tradunt faece vini aut e parietibus latere tuso mire ali. iisdem modis rosmarinum seritur et ramo, quoniam neutri semen, rhododendrum propagine et semine. Semine quoque inserere natura docuit raptim avium fame devorato solidoque et alvi tepore mad
Abbreviated transcription (Latin):
malꝰ pinus myrtꝰ salix ⁊ tam̃ añcedunt diuitis ittrini¬
tu enĩ ferre incip̃. ostendens stante ex his lentissimat̃.
pirus ocissima om̃ium. cypirus ⁊ pseudo capiriꝰ fruter
ꝓtinꝰ enĩ floret sem̃q ꝑfert. Omĩa uͦ celeriꝰ adolescunt
stolonibꝰ ablatis unãq instirpẽ redactis alim̃tis. eadem
nat᷑a ⁊ ꝓpagines docuit. Raibinãq curuati gracilitai
⁊ simul ꝓceritate nimia defigunt rursꝰ int̾rã capita ite¬
rumq nascunt᷑ ex sese repleturi oĩa ni resistat cultura.
ꝓrsus ut possint uidi homines t̾rę causa geniti. ita
pessima atq execranda res ꝓpaginẽ tam̃ docuit ac un¬
dem radicẽ. Eiꝰdem aut̃ naturȩ tederis. Cato ꝓpagan
pret̾ uitẽ tradit ficũ oleam punica maloꝵ genera eĩ
laurꝰ prunã myrtꝰ nuces abellanas ⁊ p̃nestinas plata¬
num. chpaginũ duo genera ramo ab arbore dep̃sso inses.¬

Expanded text:
malus, pirus, myrtus, salix, et tamen antecedunt divitiis. in trimamalus, pirus, myrtus, salix, et tamen antecedunt divitiis. in trimatu enim ferre incipiunt, ostendentes et ante. ex his lentissima est pirus, ocissima omnium cypirus et pseudocypirus frutex. protinus enim floret semenque perfert. omnia vero celerius adolescunt stolonibus ablatis unamque in stirpem redactis alimentis. Eadem natura et propagines docuit. rubi namque curvati gracilitate et simul proceritate nimia defigunt rursus in terram capita iterumque nascuntur ex sese repleturi omnia, ni resistat cultura, prorsus ut possint videri homines terrae causa geniti. ita pessima atque execranda res propaginem tamen docuit ac viviradicem. eadem autem natura et hederis. Cato propagari praeter vitem tradit ficum, oleam, punicam, malorum genera omnia, laurus , pruna, myrtum, nuces abellanas et Praenestinas, platanum . Propaginum duo genera: ramo ab arbore depresso in scro
Abbreviated transcription (Latin):
cato italica sententia ẽ in.xxu. pedibꝰ plurimũ. xxxxx. seri.
s hoc uariat᷑ locorũ natura. ñ alio maior in bętica arbor. In
africa uͦ fides penes auctores erit miliarias uocari multos ner¬
rant aponde olei qđ ferant annuo ꝓuentu. idõ Lexe. pedes
mago in t̾uallo dedit undiq aut inmacro solo ac duro atq
uentoso cũ minimũ xLU. betica qͥdẽ uberrimas messes int̃ ole
metit. Illã inscientiã pudendã ẽẽ cũ uehi ⁊ adultas int̾luc¬
tare iusto plꝰ ⁊ insenectã p̃cipitare. aut ut plerũq ipsis qui
posuere coarguentibꝰ imꝑitiã suã totas exciđe nicml ẽ. fidi
agricolis quã caste rei potentia multo iã ut prestet laxitat
delinquere. Quȩdã aut̃ natͥa tarde crescunt. ⁊ in pͥmis si¬
mine tantũ nascentia ⁊ longo tarde crescunt ȩuo duran¬
tia atq cito occidunt uelocia st̃ ut ficꝰ pumica prunas

Expanded text:
Catonis Italica sententia est in XXV pedibus, plurimum XXX seri. Catonis Italica sententia est in XXV pedibus, plurimum XXX seri. sed hoc variatur locorum natura. non alia maior in Baetica arbor, in Africa vero—fides penes auctores erit—miliarias vocari multas narrant a pondere olei, quod ferant annuo proventu. ideo LXXV pedes Mago intervallo dedit undique aut in macro solo ac duro atque ventoso, cum minimum, XLV. Baetica quidem uberrimas messes inter oleas metit. illam inscientiam pudendam esse conveniet adultas interlucare iusto plus et in senectam praecipitare aut, ut plerumque ipsis, qui posuere, coarguentibus imperitiam suam, totas excidere. nihil est foedius agricolis quam gestae rei poenitentia, multo iam ut praestet laxitate delinquere. Quaedam autem natura tarde crescunt, et in primis semine tantum nascentia et longo aevo durantia . at quae cito occidunt, velocia sunt, ut ficus, punica, prunus,
Abbreviated transcription (Latin):
ulliꝰ noxiã eẽ ñ arbitror. iocunda ⁊ platani quãꝗ crassa licae ga¬
mina crede. ñ soli alia lȩtiꝰ oꝑienti torus. populo nilla ludenti
folus. pingius alno s pascens sata. uitis sͥ suffic mobili folio iacteti
crebro solẽ umbra tẽꝑans eodẽ graui ꝓtegens inimbre. oĩũfn
leuis umibra qͦꝵ pediculi longi. ñ fastidienda hec qͦ scientia at
ñ in altũ is ponenda. qͣndosatiᷤ qͥbꝰq ũbra aut nutrix aut noue¬
ca ẽ. luglandũ qͥdẽ pinorũq ⁊ picearũ ⁊ abietiᷤ q̃cũq attingere
ñ dubie uenenũ. Stillicidii breuis diffinitio ẽ oĩũ. quę ꝓiera
frondis ita defendunt᷑ ut ꝑipsas ñ defluant imbres. stilla senaẽ.
Ergo plurimũ int̾erit hac inqͥsitione t̾ra inq̃ seremꝰ inquantũ
arbores qͣsq alat iã ꝑse colles minora quer̃ int̾ualla uentosis.
locis crebriores seri conducit. Olea tam̃ maximo int̾uallo deqͣ

Expanded text:
illius noxiam esse non arbitror. iucunda et platani, quamquam crassa. licet graillius noxiam esse non arbitror. iucunda et platani, quamquam crassa. licet gramini credere non sub alia laetius operienti toros. populo nulla ludentibus foliis, pinguis alno, sed pascens sata. vitis sibi sufficit, mobili folio iactatuque crebro solem umbra temperans, eodem gravi protegens in imbre. omnium fere levis umbra, quorum pediculi longi. non fastidienda haec quoque scientia atque non in ultimis ponenda, quando satis quibusque umbra aut nutrix aut noverca est. iuglandum quidem pinorumque et picearum et abietis quaecumque attingere non dubie venenum. Stilicidii brevis defiuitio est: omnium, quae proiectu frondis ita defenduntur, ut per ipsas non defluant imbres, stilla saeva est. ergo plurimum intererit hac in quaestione, terra, in qua seremus, in quantum arbores quasque alat. iam per se colles minora quaerunt intervalla . ventosis locis crebriores seri conducit, oleam tamen maximo intervallo, de qua