comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derentur ornarent lanei suittiss &oleo unguereT &inde uxores dictȩ quasi unxiori
qua ideo uetabantur calcare limina quodillaȩ ianuȩ &coeant & separentur ¶Ma tron¬
est quȩiãnupas &dicta matronas quasimaternati uel quia iã mat̃ fieripotest sunde &
iami nmatrimonium conuenerunt matresquia genueruntiMatres familiȩ quia per
quantam iuris sollẽnitatem ip familiã mariti transierunt¶ Monogamus dictus
quia unius tantũ nup sit Ndonos enim apudgrecos unudicit᷑ s gamos riuptiȩ inter¬
pretantur ¶Digamus autẽ &trigamus anu nero uxorum uocatus qua si duabus¬
uel tribus maritis CCidua uocata quod cum uiro unofueris nec cirta consortiũ alterius uiri post
mortẽ coniugis praeniu deferit  Nam quȩ a lteri post mortẽ prioris urripiupserint FViduȩ non
ncuntur Nl temuidiudicius quod sola sit neccirca consortium uiri coniugalia iuracustodiat¶

Expanded text:
derentur ornarent laneis vittis, et oleo ungerent. Et inde uxores dictae, quasi unxores, derentur ornarent laneis vittis, et oleo ungerent. Et inde uxores dictae, quasi unxores, quae ideo vetabantur limina calcare, quod illic januae et coeant et separentur. matrona, quasi mater nati, vel quia iam mater fieri potest, unde et iam in matrimonium convenerunt: matres, quia genuerunt: matresfamilias, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam mariti transierunt. Monogamus dictus, quia uni tantum nupsit. Μόνον enim apud Graecos unum dicitur, γάμος nuptiae interpretantur. Digamus autem et trigamus a numero uxorum vocatus, quasi duabusel tribus maritus. Vidua vocata, quod cum viro duo non fuerit, nec circa consortium alterius viri post mortem coniugis primi adhaeserit. Nam quae alteri post mortem prioris viri nupserint, viduae non dicuntur. Item vidua dicta, quod sola sit, nec circa consortium viri coniugalia iura custodiat.
Abbreviated transcription (Latin):
coniungidiesa est ee paranim pha łi iam nimpha sponsa in nuptii se nimpha pri
lautonis officio quod ad nomen nubentis adluditur ¶ Coniuges appellatipropter
iugum quodipponitur matrimonio coniungendis. Nugo enim nubentes subici solex
propte futuram concordiam ne separentur ¶ Coniuges autem uerius appellantur
a prima dis ponsationis fidequam ius ad huc inter eos ignoretur coniugalis concu¬
bitus  sicut mariaioseph coniux uocatursinter quos nec fuerat nec futura erat car
nisulla commixtio nuptae dictae quodiultus suos uelent trans latum pomen
anubibus quibus tegitur caelum .¶ Vinde & puptiae dicunturs quod ibi primum
pubentium capita uelentur sob nubereeni cooperireẽs cuius contraria in nuba hoc est in¬
iupta quae adhuç uulti suum nonuelat ¶Exores uocatȩ quascuxiores moris enime
antiquitus sut nubentes puellȩ simul uenirent adlimen maritis & postes antequam ipgre¬

Expanded text:
coniungit. Ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha pro coniungit. Ipsa est et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha pro lavationis officio, quod et ad nomen nubentis adluditur. Coniuges appellati propter iugum, quod inponitur matrimonio coniungendis. Iugo enim nubentes subici solent, propter futuram concordiam, ne separentur. Coniuges autem verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, inter quos nec fuerat nec futnis ulla commistio. 10. Nuptae dictae, quod vultus suos velent: translatum nomen a nubibus quibus tegitur coelum. Unde, et nuptiae dicuntur, quod ibi primum nubentium capita velantur. Obnubere enim cooperire est. 11. Cui contraria Innuba, hoc est, innupta, quae adhuc vultum suum non velat. 12. Uxores vocatae, quasi unxores. Moris enim erat antiquitus ut nubentes puellae simul venirent ad limen mariti, et postes antequam ingre
Abbreviated transcription (Latin):
generis totgradibus terminetur
am sine adico tone coniugen sonatlta mare maritus quasi massest enimnomen
prime positionis q̃uod facit indeminutione masciđ in diriuatione maritus
Gponsus ab spondendo uocatur  Nlam ante usum tabellarum matrimonii cau¬
tones sibi inuicem emittebansin quibus spondebant selnuicem consentire¬
puira matrimonii & fide iussores dahdontT Vtide admissum est ut sponsi
dicamus uirum ab spondento s& sponsam simliter ł Ceterum proprie
ponitere uelle estsergo sponsus non quia promittit ssed quia spondet
&sponsoresdan Arrabo dictas quasi arrabonas quod enundatur pro
coniugiobene daturs quia coniuigium bonum sq̃uoduero causa fornica¬
tionislut ad ulteruimalum est id circo arrabononest ¶ Dic ta autem arrasare pro
quatraditur ¶Est autem arranon solum sponsio coniugaliss sed etiam pro qualibet
promis sare Paut daturs auc compleatur ꝓ ro cipuptiarum petitores la precando o
petenido dictua Pro nuba dictas eoquod rubentibus pracests quaeq pubentem uiro gudu¬

Expanded text:
generis tot gradibus terminaretuam sine adjectione conjugem sonat, et a mare MARITUS, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. 3. Sponsus a spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebanin jura matrimonii, et fidei jussores dabant. Unde et admissum est, ut sponsum dicamus virum ab spondendo, et sponsam similiter. Caeterum proprie spondere velle est. Ergo sponsum, non quia permittitur, sed quia spondet sponsores conjugio, bene datur: quia conjugium bonum est. Quod vero causa fornicationis aut adulterii, malum est: idcirco arrabo non est. Dicta autem arrha a re, pro qua traditur. Est autem arrha non solum sponsio conjugalis, sed etiam pro qualibet promissa re data, ut compleatur. Proci, nuptiarum petitores, a precando et petendo dicti. Pronuba dicta eoque
Abbreviated transcription (Latin):
corruat Alii cruorem interp̃tantur sanguinem corruptum qui enuituitur ali baiart ura di¬
com sangunemisquod suauisst .I S anguis autem ponest in teger pusi in iuueruibussta amdi¬
tunt phisui emiur san giuinem fper actatem unde insenibus tremor est PProptiaet acosto seugus
api os possen oust sindegetu lucerar e muliees in luccu solepe undea porr olie uestos olrur¬

Expanded text:
corruat. Alii cruorem interpretantur sanguinem corruptum qui emittitur. Alii aiunt vocacorruat. Alii cruorem interpretantur sanguinem corruptum qui emittitur. Alii aiunt vocatum sanguinem quod suavis sit. Sanguis autem non est integer, nisi in iuvenibus. Nam dicunt physici minui sanguinem per aetatem; unde et in senibus tremor est. Proprie autem sanguis animae possessio est: inde genas lacerare mulieres in luctu solent; inde et purpureae vestes
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝥ dextra plus spiritum Iunde e indextro brachio pulsum inspicimus ¶ Prae cordia sunt
loca cordisuicinasquibus sensus percipitur : Edicta prae cordia eo quodibi sit principiũ cordis et co¬
gitationis iPulsus uocatur quod palpitet scuius inditio laut infirmitatem intelligimus aut salictẽ
Huius duplex est motus : aut simplexdaut compositum ¶Sim plex est qui exuno saltu copstat¬
Com positus est qui ex pluribus motibus i ordinatus et in ȩqualis existit : qui motus certa habet
spitia ID actilicum percussum qu amdiu sineuitio sunt  si quando uero citatiore ssut dorrantes¬
q tuipercorpusomne diuisi quibus uniuersa membra bi rigantur ¶ anguis ex greca aethao¬
logie nomen dicxits quodurgitet & sustentet: &diuuat T sangius autem est dum in corpore est sẽffa¬
sus uero÷ eruordicitur s nam et cruor uocatus ab eo quod effusus decurrit suel abeo quod currendo

Expanded text:
habet, dextra plus spiritum: unde et in dextro brachio pulsum inspicimus. Praecordia sunt habet, dextra plus spiritum: unde et in dextro brachio pulsum inspicimus. Praecordia sunt loca cordis vicina quibus sensus percipitur; et dicta praecordia eo quod ibi sit principium cordis et cosedes. Pulsus vocatus est, quod palpitet, cujus indicio aut infirmitatem intelligimus aut sanitatem. Hujus duplex est motus, aut simplex, aut compositus. Simplex est, qui ex uno saltu coCompositus est, qui ex pluribus motibus inordinatus et inaequalis existit. Qui motus certa habent spatia: dactylicum percussum, quandiu sine vitio sunt; si quando , atque rivi per corpus omne divisi, quibus universa membra inrigantur. Sanguis ex Graeca etymologia nomen duxit, quod vegetetur et sustentetur et vivat. Sanguis autem est dum in corpore est, effusus vero cruor dicitur. Nam cruor vocatus ab eo quod effusus decurrit, vel ab eo quod currendo
Abbreviated transcription (Latin):
et calcaneus ¶ Solum inferior pars pedis dictum quia eo terrae uestigia in primimussed et solum
inomne quod aliquid sustinet :¶quasi solidums unde et solum terta quod cuncta sustinext sls
lum pedis quodiotam corporis molem portat CUiscera pontantum intestina dicimus sed quic qud
sub corio st sauisco quod est inter cutem. et carnem ltẽm iuscera uitalia id est circũ fusa cordis laa
quasi uiscora eoquod ibi uita sidest anima continetur Ntem uiscera capita peruorũ ex sangiune et¬
delitescentium snam inde musculi amuriũ similitudine Ildem etiam et tori quod illic iuscera tor¬
ta uideantur. ¶Cor agreca appellatione diriuatum quod illi cardian dicunt siue acura Iñ eo
n omniscura & scientiae causa manetsquodideo pulmoni uicipius est sut cum ira accepditur
pulmonis humore tem peretur. Muius duae artheriae sunt sequibus sinistra plus sangiunem

Expanded text:
et calcaneus. Solum inferior pars pedis, dictum quia eo terrae vestigia inprimimus. Sed et solum et calcaneus. Solum inferior pars pedis, dictum quia eo terrae vestigia inprimimus. Sed et solum dicitur omne quod aliquid sustinet, quasi solidum: unde et terra solum, quod cuncta sustineat; et solum pedis, quod totam corporis molem portat. Viscera non tantum intestina dicimus, sed quidquid sub corio est, a visco, quod est inter cutem et carnem. Item viscera vitalia, id est circumfusa cordis loca, quasi viscora, eo quod ibi vita, iddelitescentium. Nam inde musculi a murium similitudine: idem etiam et tori, quod illic viscera torta videantur. Cor a Graeca appellatione derivatum, quod illi καρδίαν dicunt, sive a cura. In eo enim omnis sollicitudo et scientiae causa manet. Qui ideo pulmoni vicinus est ut, cum ira accenditur, pulmonis humore temperetur. Huius duae arteriae sunt, e quibus sinistra plus sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
mantur suolu itꝰ eos patura uterum maternũ rememorare ubi quasi intepaebrs coro¬
sedebant antequam uepurent adlucem Crura dicta quia inhis curnimus eigressũ facimus¬
sunt autem sub genibus usq ad suras ¶Tibiac autem uocataes quasi tuluȩ sunt e longitudine et
ecie similes ¶Talus dictus atolo nam tolus est eminens rotunditas unde et fastigiũ templi rotu
tholus uocaturs t̃ aliis suberure est subtalo calcanei Pedes ex greca aehamologia pomen sortisunt
Hosensin greto podis dicuntsqui alternis motibus solo fixi incedurt ¶Plantueꝰ a planieie pumncupiate
quis non potundae sut inquadrupedibus pestare non possit bipes homo sed planeatꝙ longiores ferna¬
tuo sunt ut stabile corpus efficerent Sunt autem plantae anteriores partes squae etiam demultis
ossibus copstantis Calcis prima pars plantae acallo illi nomen impositũ quod terrã calcamus hinc

Expanded text:
imantur. Voluit enim eos natura uterum maternum rememorare, ubi quasi in tenebris coimantur. Voluit enim eos natura uterum maternum rememorare, ubi quasi in tenebris cosedebant antequam venirent ad lucem. Crura dicta, quia in his currimus et gressum facimusSunt autem sub genibus usque ad suras. Tibiae vocatae quasi tubae. Sunt enim et longitudine et specie similes. Talus dictus a tolo. Nam tolus est eminens rotunditas: unde et fastigium templi rotundi tolus vocatur. Talus autem sub crura est, sub talo calcanei. Pedes ex Graeca etymologia nomen sortiti sunt. Hos enim Graeci πόδας dicunt, qui alternis motibus solo fixi incedunt. Plantae a planitie nuncupatae, quia non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit bipes homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile corpus efficerent. Sunt autem plantae anteriores partes, quae etiam de multis ossibus constant. Calcis prima pars plantae: a callo illi nomen inpositum, quo terram calcamus; hinc
Abbreviated transcription (Latin):
mus as pectum ¶eatus inde appellatus quod per eum ineant id est egeruntur seecora
CFemora dicta quod ea parte afemina sexus uiri discrepeđ sunt enim ab ingiunibus usq co¬
genua Ifemina autem perdiriuationẽ femorũ partes sunt quibus in equi tandũ tergis
equorum in haere mussunde & proeliatores olim sub feminibus ẽquos amisisse dicebapitur
oxae quasi coniunctae axessipsis enim femora mouenturs quorũ concaua uertebra uo
quod in eis capita femorũ uertuntur Suffragines quia subtus franguntur sid est flectuntur
ion supra sicut in brachiis Cenua sunt cõmissiones femorũ et crurũs es dictagenua eo
inutero sint genis oppositas Coherent enim sibi & cagnata sunt oculis lacrimarum in ibcibus
Nmiseri cordiae sNam agenis genua dicuntur¶ Deniq copplicatũ gigni formariq homi
comprimit arta gena Iinde est quod hominesdum ad genua sẽ prosternunt stastim Paer¬

Expanded text:
naremus aspectum. Meatus inde appellatus quod per eum meant, id est egeruntur stercora. naremus aspectum. Meatus inde appellatus quod per eum meant, id est egeruntur stercora. Femora dictagenua. Femina autem per derivationem femorum partes sunt, quibus in equitando tergis equorum adhaeremus. Unde et proeliatores olim sub feminibus equos amisisse dicebantur. Coxae quasi coniunctae axes; ipsis enim femora moventur. Quorum concava vertebra vocantur, quia in eis capita femorum vertuntur. Suffragines, quia subtus franguntur, id est flectuntur, non supra, sicut in brachiis. Genua sunt commissiones femorum et crurum; et dicta genua eo quod in utero sint genis opposita. Cohaerent enim ibi sibi, et cognata sunt oculis, lacrimarum indicibus et misericordiae. Nam a genis genua dicuntur. Denique conplicatum gigni formarique hominem,  genua conprimit arta gena. Inde est quod homines dum ad genua se prosternunt, statim lacr
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis innitimurdum sedemus unde el coriglobata est in eis caro nẽpremintis corporis mole ossado¬
lerent ¶Cenitalia corporis partes ut nomen ipsum docet gignendae sobolis acceperunt uocabulũ
quod his pro creatur et gignitur ¶haec & pudenda pro uere cundia siue apube Iunde & indumeneto
operiuntur PDicuntur autem ista & in honestas quia non habet eam speciem decorissicut membra
quae in promptu locata sunt Idem ed ueretrũ quia uiri est tantũ siue quod exeo uirus emitt¬
tur INam uirus propriedicitur humor fluens a natura uiris Testiculi per diminutionẽ a testibus
tisquorũ pumerus incipit aduobushi semen calamo ministrant quod abspinae medal
et renesset lumbi suscipiunts ad gratiã procreandi¶ Viscus est pellis inqua testiculi sunt
osteriora uocata quod retro sunts et auultu auersa: nedum aluum purgamussb qui¬

Expanded text:
in ipsis innitimur dum sedemus. Unde et conglobata est in eis caro, ne prementis corporis mole ossa doin ipsis innitimur dum sedemus. Unde et conglobata est in eis caro, ne prementis corporis mole ossa dolerent. Genitalia corporis partes, ut nomen ipsud docet, gignendae sobolis acceperunt vocabulum, quod his procreatur et gignitur. Haec et pudenda pro verecundia, sive a pube: unde et indumento operiuntur. Dicuntur autem ista et inhonesta, quia non habent eam speciem dquae in promptu locata sunt. 103. Idem et veretrum, quia viri est tantum, sive, quod ex eo virus emittitur; nam virus proprie dicitur humor fluens a natura viri. 104. Testiculi, per diminutionem a testibus dicti, quorum numerus incipit a duobus. Hi semen calamo ministrant quod a spinae medulla et renibus et lumbis suscipiunt ad gratiam procreandi. Viscus Posteriora vocata, quod retro sunt et a vultu aversa, ne dum alvum purgamus, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
partem cerebri quae fertur per eas longo tractu ad ceteras corporis partes Bacra spina est ima perpe¬
id primum agentibus diis suis dabatur sunde et sacra spina dicitur Renes ait uarro dictos quodriui
ab his obsceni humoris pascuntur snam uenae & medullae tenuem liquorem desudant in renibus
squi liquor rursus a renibus calore uenerio resolutus decurrit QLumb oblibidinis lasciuiã dicti
quia in uiris causa corporeae uoluntatis in ipsis est ł sicut in umbilico feminissundẽ adiob in exordio
monis dictum est Accingesicut uir lumba stuos ut in his esset resistendi praeparatiosin quib
libidinis est usitata dominandi occasio ¶ Vmbilicus est medius locus corporis dictus quod sit unibus
rum Iunde et umbo appellatur locus in medio clipeislaquo pendet  Ex eo enim in fans inuto
pendit exeo etiam enutritur llium greco sermone appellatum quod ibi nos obuoluamus grece
enim ileos obuoluere dicitur¶ Clunes uocatae quod sit iuxta colũ squod est longũ aateso

Expanded text:
partem cerebri quae fertur per hos longo tractu ad caeteras corporis partes. Sacra spina est ima perpeid primum a Gentilibus diis suis dabatur, unde et sacra spina diciab his obsceni humoris nascantur. Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibuss, qui liquor rursus a renibus calore veneris resolutus decurrit. Lumbi a libidinis lascivia dicti, quia in viris causa corporeae voluptatis in ipsis est, sicut in umbilico feminis. Unde et ab Job in exordio sermonis dictum est: Accinge sicut vir lumbos tuos , ut in his esset resistendi praeparatio, in quibus est libidinis usitata dominandi occasio. Umbilicus est medius locus corpoiliorum. Unde et umbo appellatur locus in medio clypei, a quo pendet. Ex eo enim infans in utero pendet, ex eo etiam et nutritur. Ilium Graeco sermone appellatum, quod ibi nos obvolvamus. Graece enim †ilios† obvolvere dicitur. Clunes vocatae, quod sint iuxta colum, quod est longao. Nates, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uos quondam sub acta germania sromaniper castra disposuerunt satque ita p¬
men ex locis sumpserunt ¶ Collegiati dicuntur quod exeorum collegios custodus¬
uedeputentursqui facimis aliquod commisserunt ¶Est enim sordidis simum
genus hominum spatre incerto pro genitum ¶Priuati sunt extranei ab officus
olicis ¶Est enim nomen magistratuum habenti contrariums & dicti priuati
quod sint ab officiis curiae absoluti ¶ Mer cenarii sunt qui seruiunt saccepta¬
nercede Vdem &barones greco nomine squod sint fortes in laboribus ¶baru
enim dicitur grauis quod est fortis scui contrarius est leuis sid est infirmus ¶Pub

Expanded text:
quos quondam subacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nquos quondam subacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis curiae absoluti. Mermercede. Idem et barones greco nomine, eo quod sint fortes in laboribus. Bari en
Abbreviated transcription (Latin):
munia publica accipiant . Munia enim officia sunt. ¶ Vnde & inmunes dicuntur
qui nullum gerunt officium ¶ Municipiales soriginales ciues s& in loco officium geren¬
tes ÷ Decuriones dicti uod sint deor dine curiae ł Officium enim curiae ad on¬
trant sunde non est decurio qui sum mam non intulit suelcuriam participauit.
Turiales autem idem & decuriones l& dicti curi ales quiaciuilia. munera pro.¬
rant& ex sequuntur principales magistratuss &dum iurales curialium officiorum
dines sunt .¶ Principales dicti quo dprimisint magistratibus¶ Magistratus
uero quod maiores sunt reliqus officus dumiurales ¶Tabellio uocatus eo quod sit por tadebi
ticor tabellarum sidem & sus ceptor  Idem & scriba publicussquia eatantum quae gestis
publicantur scribit ¶ Purgarii aburgis dicti qui a crebra perlimites habita cula
constituta burgos uulgo uocant. FVnde & burgundionum gentinomen inhae sit

Expanded text:
publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Principales, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor. Idem et scriba publicus quia ea tantum, que gestis puconstituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum gentis nomen inhaesit,
Abbreviated transcription (Latin):
eo quo dprimo pro ertantihine aute ad primores facta trans latio quod a cetera
mulo tudine prominent MTrabuni dicti quod plebi ueliura uel opem trabu¬
iula tuadmn stiru en sunt autem feeto annooost reger cxactosł Dun enum plelud¬
asinatu aconsulisur prame retur ÷ Tunc ipsa sibi tribunoss quasi propruo s uũ¬
ces &e defensor a aĩ ua pies qui eorum libertatem tuerentur s & cosaduer sus iriu¬
riam nobilitatis defenderent IVnde & defensores dictis eoquod plebem sibi comiis¬
sam contrainsolentiam in proborum defendant .I A. t contganuno quidam euer¬
sores non defensores ex istunt ¶ I umerarii uocati suntsqui a publicum nummum
aerariis ipferunt ¶ uncti abeo quod fungantur officio & honore aliquo dic
hinc & defunctos mortuos dicimus qui conpleuerunt uitȩ officia nihilenim iam
faciunt Vmun ipes sunt in eodem municipio natiabofficio munerum dictiseo quo

Expanded text:
eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebsenatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
nsemꝓtiuo catra Primiordines senatorum dicuntur in iustresss ecundi
ex pectabiles Oerti claris simi iam inferius quartum aliquod genus non
ests Quam uirenim senatoria quis que origine essets usque ad legitimos an nos¬
eibs eques romanus erat  De lude accipiebat honorem senatoriȩ dignitatis ica¬
Qensores apudueteres romanos erant . Est enim nomen censoris dignita¬
snidicialisCansereenim iudicar eest Item censorissunt patrimoniorun
iuduisia in su aeris appellatiu Tudices dicti quasiius dicentes populossiue quod
u dis ceptert ł Iuxe autem dis puta reesis iuste iudi care non est enin iudeassin
tores autens quasi prȩcepcores ciuitatis l& principessidem & quȩ storeriduos est
quesi torerscoquod quae stion bus praesunt consilium enim & caust apudeo sest
QV eressum ptintapes ciuittis qͣuasi procedes quod ante omnes honere pre rꝰ¬
Redant Esin de  apita trabium quae eminent ex traparietes proceres dicuntur

Expanded text:
conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si tores autem, quasi praeceptores civitatis, et principes. Iidem, et quaestores, quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt, conProceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
populus laosdicitur a lapidibus ¶ Uulgus est passim iphabitans multitudo quasi
quis que quo uult sTribus dicuncur tamquam curiaes &congregationes distinctȩ po¬
lotum uinde dicta tribus & uocatae tribus ab eo quod ixpripcipio romanitrisi¬
pulo fuerut aromulo disper titsip senatoribus smilitibus & plebibus quȩ tamentri¬
bus nune multiplicatȩ Nomen pristinum retinene Senatiu nomen aetas dedio
q uodseniores essentaliis a sinendo dictos accipiunt senatoress Ipsienim agendi fa¬
cultatepidhabant Q Senatus consultus a consulendo & tractando est dictus quod
sic fit ut consulat & nocere non possit ¶ Patres autem ut salustius dicit sacurae
sumlitudint uocati suntNam sicut patres filios suossita illirem publicam ale¬
buit iu atnes conseripti quia dum romulussdecim curias senatorum elegis set
Nomina eorum praesentipopulo intabulas aureas contulit sat que indeparres

Expanded text:
populus λαὸς dicitur, a lapidibus. Vulgus est passim inhabitans multitudo, quasi populus λαὸς dicitur, a lapidibus. Vulgus est passim inhabitans multitudo, quasi quisque quo vult. Tribus dicuntur tamquam curiae et congregationes distinctae populorum, et vocatae tribus ab eo quod in principio Romani trifarie fuerunt a Romulo dispertiti: in senatoribus, militibus et plebibus. Quae tamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores. Ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus, quod sic fit ut consuleat et nocere non possit. Patres autem, ut SallustiusCat. 6 dicit, a curae similitudine vocati sunt. Nam sicut patres filios suos, ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres
Abbreviated transcription (Latin):
untes uiuant s ut uita communis &ornatior fiat &tutior ¶Domus
ius familiae habitaculum estssicut urbs unius populi sicie orbis domici¬
lium totius generis humani. ¶Est autem domus genus familiae siuecon.¬
nctio uiri & uxoris. TIncipit autem aduobus & est nomen grecum ¶Nã
familia ests liberi ex liberis legibus sus ceptia femore ¶Cenus aut agignen¬
do & progenerando dictu saut a definitione ceperorum prognatorum ut
ati ones quia propriis cognationibus terminate gentes appellantur
Wopulus est humane multitudinis iuris consensu ad eon cordi commnuni¬
one sotiatus populus autem eodistat aplebibus : quod populus uni uersi
ciues sunt connumeratis senioribus ¶Pleps autem reliquum uulgus sine seniori¬
bur iuitacor ¶ mepulis ego tora ciuitas est ¶ Gulgus uero plebs est ¶ Plebs autem
duot a inplumditate Huor est numerus minorum quam seniorum ¶ Dopulus uero

Expanded text:
untes vivant, ut vita communis et ornatior fiat et tutior. Domus untes vivant, ut vita communis et ornatior fiat et tutior. Domus unius familiae habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus, familia, sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus, et est nomen Graecum. Nam familia est liberi ex liberis legibus suscepti, a femore. Genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, quae propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est humanae multitudinis, iuris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem eo distat a plebibus, quod populus universi cives sunt, connumeratis senioribus civitatis. Plebs autem reliquum vulgus sine senioribus civitatis. Populus ergo tota civitas est; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus minorum quam seniorum. Populus vero
Abbreviated transcription (Latin):
qui post ea manipuli dicti sunt .T Vnde &uir gilius selassibus hic locus Iic
acies certare solebaqlam postea & clasica nauum dicta E Nodus proprie¬
st densa peditum multitudo sicut turma equitum nõdum autem dictum: pri
dificul tate quod uix possit resolui. Ulae in exercitus triginta equites esse
icuntur. Nȩ autem equites obhoc dicti qui a tegunt pedites : alarum uice
CCornua uocantur extremitas exercitus quo dintorta sit Agmen dicitur
um exercitus iter facitsab agendo uocatum id est ab eundo & Plautus quote
agis & ipse est enim exercitus ambulans s Nam agmendicitur quod inlon¬
gitudine directi est qquale solet essescum exercitus portis procedit quic¬
quid fuerit abiuaue dicitur ¶lmi. DECI UI BUS. I cmibut
eimperus militi ȩque uocabulis ex parte dictum est de hde ciuium
summatim nomina subiungimus . ¶Ciues uocati quod in unum coe¬

Expanded text:
qui postea manipuli dicti sunt. Unde et VergiliusAen. 2, 30: Classibus hic locus, hic qui postea manipuli dicti sunt. Unde et VergiliusAen. 2, 30: Classibus hic locus, hic acies certare solebant. Iam postea et classica navium dicta. Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodum autem dictum pro difficultate, quod vix possit resolvi. Alae in exercitu triginta equites esse icuntur. Alae autem equites ob hoc dicti, quia tegunt pedites alarum vice. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. Agmen dicitur um exercitus iter facit, ab agendo vocatum, id est eundo. PlautusMost. 562: 'Quo te agis?' Ipse est enim exercitus ambulans. Nam agmen dicitur, quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit. Quidquid fuerit aliud, abusive dicitur. § 4 De civibus. De imperiis militiaeque vocabulis ex parte dictum est, deinceps civium nomina summatim subiungimus. Cives vocati, quod in unum coe
Abbreviated transcription (Latin):
tum iuquo post eoset uoneiei austipendia i dest militiȩ tempora see hi sunt¬
uu habent plenam militiam Nam uiginti & quinque annis tenentur ¶ Euoc¬
tio dum ad subitum bellum non folummiles sed & ceteri euocantur. Vñde
etiam cansubsolebat dicere quirem publicam saluamesse uult mȩ sequatur
CConiuratio quaefit intumultu quando uicinum urbis periculum singulos
iurare non patitur sed repente colligitur multitudo & tu multuosa inira
conflatur Haec & tumultuatio dicitur. Inacie autem ista efere form
exercitus olassis noduscum eus alae cornua agmens quae formȩ & nomina
bipsis rebus de quibus trans lata sunt mutuantur Acies dictas quod fi¬
yo armata sit & acumine gladiorum. ¶Exercitus multitudo &exuno genere ab ex¬
tationȩ bella uocata. ¶ Cun eus est collec tainunum militum multitudo. Vn d
propter inunum coit &ipsa coitio inunum cuneus nominatus est squasi couneus
eo quod inunum omnes coganes ¶ Clas ses dictȩ propter diuisiones exercitus

Expanded text:
a militia, nisi post conpleta stipendia, id est, militiae tempora; et hi suntui habent plenam militiam. Nam viginti et quinque annis tenentur. Evocatio, dum ad subitum bellum non solum miles sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere: 'Qui rempublicam salvam esse vult, me sequatur.' Coniuratio, quae fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Haec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen; quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exercitus,
Abbreviated transcription (Latin):
¶iolentus quia ium infert
Qecors mali cordiss& malae conscientiae
Magus quasi si neuia¬
us anus Qiuenere aethimologiã trahit
Vtem uanus in anis falsus seo quod¬
sine memaria e uanescit
Ces anus non propes anus
Ci nolentus quia & satis bibit & difficile
in ebriatur¬
C exatus id est portatus ab eo quod est
ueho uecto uel uexo Iut uexisse
sit portasse ¶Ueneficus eo quod
uenenum mortis causa parauit ł aut
praestitit saut uendidit Nector qua¬
si uehitor est autem uector ses qui uehit
fed qui uehitur ¶ Uenator quasi uenabu¬
lator auenationescilicet quod bestias p̃m̃
Quat tuor sunt autẽ uenatorũ offitia
Iestigatoress In digatoressalatores

Expanded text:
Violentus, quia vim infert. Violentus, quia vim infert. Vecors, mali cordis et malae conscientiae. Vagus, quia sine via. Vanus a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod memoria evanescat. Vesanus, non probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit et difficile inebriatur. Vexatus, id est portatus; ab eo quod est veho, vecto, vexo, ut vexasse sit portasse. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut vendidit. Vector, quasi vehitor. Est autem vector et qui vehit et qui vehitur. Venator, quasi venabulator, a venatione scilicet, quo bestias premit. Quattuor autem sunt venatorum officia: vestigatores, indagato
Abbreviated transcription (Latin):
dior squodteneat interdum
Truculentus toruus terribilis eo quod
sittoruo uultu. s& turbulento
lumi netoruo
Vurbidus terribilis Neter ab obscura
tenebro saq uita
Ce terrimus profero numium Itetrũ
enim ueteres profero dixerunt
& timetur¬
V ergi uersator quod arumũ quasi ter¬
gum uertat huc & illucł nec facile
qualis sit intelligitur
Memulentus atemeto id est uinodictꝰ¬
¶ imidus eo quod time at diu
sid est sangiune . INam timor san¬
guinem gelat .I qui eo actus gignit
timorem
VTurpis quod sit in formis & torpeat
ir auirtuto ¶Utilis ab utendo
bene sua suel quod bene quid uti
possit łsicut docilis quod doceripossit
Cserus aueritateshinc &uerax maur
est ueritas quam uerussquia non ueri¬
tas auero  sed uerus aueritate descen¬
Mer sutus eo quod eiusmens in quoli¬
bet actu ład quam libet fraudem
facile uertitur funde & uersutia dicit᷑
contorta sententia IPlautus uersutia
Versipellis eo quod indiuersa uultum
& mentem uertat Ilnde & uersutus
& callidus

Expanded text:
dior, quod teneat. Interdum Truculentus. Torvus, terribilis, eo quod sit torto vultu et turbulento lumine torvo. Turbidus, terribilis. Teter, ob obscura tenebrosaque vita. Teterrimus, pro fero nimium. Tetrum enim veteres pro fero dixerunt,et timetur. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intellegitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Timidus, quod timeat diu, id est sanguine; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. Turpis, quod sit informis et torpeat. V Vir, a virtute. Utilis, ab utendo bene sua, vel quod bene quid utere possit; sicut docilis, quod doceri possit. Verus, a veritate; hinc et verax. Maior est veritas quam verus, quia non veritas a vero, sed verus aersutus, eo quod eius mens in quolibet actu ad quamlibet fraudem facile vertitur; unde et versutia dicitur contorta sententia. PlautusEpid. 371:Versipellis, eo quod in diversa vultum et mentem vertat. Inde et versutus et callidus.
Abbreviated transcription (Latin):
mo a sequentibus serus pedi sequis sOn de
& secunda fortuna dicitur s quod secup¬
dũ nos est siđ est propenos ñde & res
secundae sđ est prosperae secundae au¬
tem asequendo sunt dictae
Stipulator promissor Istipulari enim
promittere est ex uerbis iuris peritoꝵ
Sapius asangunesquia sine palloree
Mospes subtilis ab exteriuationie
dictus
SSequester dicitur squi certantibus
medius interuenit squĩ apud grecos
omesus dicitur sapud quem pignera
deponisolent squod uocabulum
obsequenido factum est quod
eius qui electus sit sũtraq pars fidem
sequatur

Expanded text:
mo a sequentibus servis pedisequis. Unde mo a sequentibus servis pedisequis. Unde et secunda fortuna dicitur, quod secundum nos est, id est prope nos. Inde et res secundae, id est prosperae. Secundae autem a sequendo sunt dictae. Stipulator, promissor. Stipulare enim promittere est, ex verbis iurisperitorum. Sanus, a sanguine, quia sine pallore est. Sospes. Subtilis ab extenuatione dictus. Sequester dicitur qui certantibus medius intervenit, qui apud Graecos ὁ μέσος dicitur, apud quem pignera deponi solent. Quod vocabulum ob sequendo factum est, quod eius, qui electus sit, utraque pars fidem sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Simulator dicctur asimu lachro Igestat
enim similitudinemsquae non est ipso
fet scrupo est enim harena durior
¶Sa crilegus dicitur ab eo quod sacra legit
fidest furatur
u arius uocutur qui ad perpetrandum
scclusstelis armatus estssica enim gla¬
dius a secando uocatus
Louisest enim pessimi & crudelissimi
animi
Scepitus qui inteathro agit stẽadrã
enim scena est
quo de fricantur pellesiquo corruptela fit¬
Epurcus quod sit impurus
celerosus sceleribus plenussũt lapidosus locus
& harenosus spłus est autem scelero sus
quam sceleratus
Gator semi nator suel sator a semine¬
nEScũrra qui sectari quempiam solet cibi gratia
Ia sequendo sigitur inde scurras appella¬
otos łdem a secula a sequendo
Gatelles quod adhereat alteri siue alateris
custodia
Duffectus in loco alterius suppositus¬
squasi suffactus unde e consulem suffectũ
dicimus eum iqui pro alio substituitur
SSecundus quia secus pedes se tractus est ser¬

Expanded text:
Simulator dicitur a simulacro; gestat enim similitudinem eius, quae non est ipse.. Scrupus enim est arena durior. Sacrilegus, dicitur ab eo quod sacra legit, id est, furatur. Sicarius vocatur, qui ad perpetrandum scelus telis armatus est. Sica enim gladius est a secando vocatus.  τοῦ σκαιοῦ. Est enim pessimi et crudelis animi. Scenicus, qui in theatro agit. Theatrum enim scena est.ocabantur, quo defricantur pelles, quibus corruptela fitSpurcus, quod sit impuruscelerosus, sceleribus plenus; ut lapidosus locus et arenosus. Plus est autem scelerosus quam sceleratus. Sator, seminator vel pater, a semine. Scurra, qui sectari quempiam solet cibi gratia. A sequendo igitur inde scurras appellatos. Idem assecla, a sequendo. Satelles, quod adhaereat alteri, sive a lateris custodia. Suffectus, in loco alterius soppositus, quasi suffactus. Unde et consulem suffectum dicimus eum qui pro alio substituitur. Secundus, quia secus pedes: et tractus est ser
Abbreviated transcription (Latin):
Il usset et erectos ad sidera tollere uultus Qui ideo erectus caelum aspicit it bni qulrene sttor uit le  aunde
intendat sueluti pecora squae natura prona et uenitris oboedentia firocit Aurlea est autem homo brte¬
rierset exterior clntetior homo anitas extenorhomo corpuss Apima autẽ agentilibus nom̃ accepit
ẽo quod uentus sit sunde et greceuentus a pimos dicitur uodore tralentes aerem iuuer⁊ uides
ssed apertissime falsum est squia multoprius gignitur apima quam concii aer ereposset qui laniu
gepitricis utero uiuit INon est igituraer apima squod putauerunt quidã qui non potueruont incar¬
poream eius cogitare niturom Ep̃iritum idem esse qued inima seũ angolisti ꝓ nuntut dicer Potest¬

Expanded text:
iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo corpus. Anima autem a gentilibus nomen accepit, eo quod ventus sit. Unde et Graece ventus ἄνεμος dicitur, quod ore trahentes aerem vivere videamur: sed apertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam qui non potuerunt incorpoream eius cogitare naturam. Spiritum idem esse quod animam Evangelista pronuntiat dicens
Abbreviated transcription (Latin):
eridi cus quia uerum dicits &
ueritatis ad sertor est
Vere cunidus quia uerum factum
certae mixtaeq sentiaeten
atita dita abeo quod iasti aliqud ficiuat s T̃ignendientn et faciendi porensests hane
quidam dm̃ essedixerunt sãquo ominia crerta sunt et exsiftuntesc̃ enius agignendo dicti
Ndicta propter uigorem suel quoduim tepeat pascendi atq crescendi sunde et arbores uita¬
huabere dicuntur sq̃uia giapuntur et crescunt ¶Homodictus quia ex humo est factiss sicut et hige ne sidicitur
& creauit ds̃ hominem de humoterrao &busiue etum proniuntiatur ab utraq subftantec torrs. Hom as id est
ex societere apimae et corporis suam proprie homo abitmo I greci autom hominem anthro pum appelle¬
uerunt s ẽo quod sursum aspeetet subleuatus ab humo ad contem plationem aru fica sius quod ouidius prea
designat cum dicits Exonaq cum speetent a pimalia cȩtera terraml Hos homines sublime dedit cetdũq us dere

Expanded text:
eridicus, quia verum dicit, et veritatis assertor est. Verecundus, quia verum factum certae mistaeque senten et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dicebant, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictumVita dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi atque crescendihabere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur: Et creavit Deus hominem de humo terrae . Abusive enim pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est, ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo dicitur. Graeci autem hominem anthropon appellaverunt, eo quod sursum exspectet, sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod Ovidius poeta designat, cum dicit: Pronaque cum spectant anima
Abbreviated transcription (Latin):
QB iliosus quod sit semꝑ tristis ab humore iugro quibilis
B aburrus stultus ineptus
¶iothanatus quod estbis mortuus ꝓthanatos enĩ greco
sermone mors dicitur: ꝓsolendore cadi¬
larus acalo quod splendeat Iunde & claradues
Castus primu a cistrationedictus postea placuit uetoribus

Expanded text:
Biliosus, quod sit semper tristis, ab humore nigro qui bilis Biliosus, quod sit semper tristis, ab humore nigro qui bilis Baburrus, stultus, ineptus. Biothanatus, quod sit bis mortuus. Θάνατος enim Graeco sermone mors dicitur. C Clarus, a caelo, quod splendeat. Unde et clara dieCastus primum a castratione nuncupatus: postea placuit veteribus
Abbreviated transcription (Latin):
benignus autẽ suacunctos nouit inuitare dulcedine:
Gepeficus ab enefaciendo alteridictus łinde & beneficientia
duocaturquae proximo prodest
GBeniuolus quia bene uults nontamep dicimus bene uolus
isicut nec male uolus saepe enim exduabus partibus cõpo¬
situm nom̃ laut priorem aut sequentẽ litterã corrũpit
Nam bene uolentia ab surdum sonat Pandus dulcis
s& inuitans ad famili aritatem sus
¶Brutus quasi obrutus qquia sensu caret Iest enĩ sineratione¬
nessine prudentia sunde &ille iunius brutus exsoro¬
re tarquinii superbũ gepitus. Eũ eunde casum timeret
quem frater in ciderat qui obdiuitias & prudentiam
ab auupculo fuerat occisus sitilẽtẽporisstultiti ã simulauit
Vnde etiã brutus ẽ cognominat᷑ dũ uocaretur iunius
B albus ab alando potius quã loquepdo dictus uerba
Senim non explicat inde elblesus quia uerba frapgit
¶Bucco garrulus quod ceteros loquacitate ñ sensu exsiperat

Expanded text:
benignus autem sua cunctos novit invitare dulcedine. benignus autem sua cunctos novit invitare dulcedine. Beneficus a benefaciendo alteri dictus; unde et beneficientia vocatur, quae proximo prode est. Benivolus, quia bene vult. Non tamen dicimus benevolus, sicut nec malevolus. Saepe enim ex duabus partibus conpositum nomen aut priorem aut sequentem litteram corrumpit. Nam benevolentia absurdum sonat. Blandus, dulcis et invitans ad familiaritatem sui. Brutus, quasi obrutus, quia sensu caret. Est enim sine ratione, sine prudentia. Unde et ille Iunius Brutus ex sorore Tarquinii Superbi genitus, cum eundem casum timeret quem frater inciderat, qui ob divitias et prudentiam ab avunculo fuerat occisus, utilem temporis stultitiam simulavit. Unde etiam Brutus est cognominatus, dum vocaretur Iunius. Burrus. Balbus a balando potius quam loquendo dictus. Verba enim non explicat. Inde et blaesus, quia verba frangit. Bucco, garrulus, quod ceteros oris loquacitate, non sensu exsuperet.
Abbreviated transcription (Latin):
Abactus quod sit ab actu remotusdit
Ab ortiuus sẽo quod non oriaturssed aboriatur e l exei
Odoptiuus quia est palam electus optat᷑ in filiũ
PAmbosabeo quod est anipͥo nomen degreco latinũ
factũ slittera tertia demutata. Alius alter
Deatus dictus qua si bene auctus scilicet ab haben¬
do quod uellet & nihilpatiendo quod pollet
Alle autem uerebeatus est qui ea habet omnu
quae uult bona & nihil uult malis exhisenĩ duobus
beatus homo efficitur
Gonus a uenustate corporis creditur dictuss postoa el adipi¬
mũ translatũ nomens eum autem dicimus bonucui nor
p̃ualet maluleũq optimũ qui peccat minimũ
Genignus est uir sponte ad bepefaciendũ paratus e dulcis
allo quio sñ autẽ multũ distat benuignus ab onosquia & ipse
ab enefaciendũ uidetur expositus ssed in eodiffert quiã
potest bonus esse el tristior ebene quidem facere & presta¬
re quod poscitur nuon tamen suauis essenouit consortio

Expanded text:
Abactus, quod sit ab actu remotus. Abactus, quod sit ab actu remotus. Abortivus, eo quod non oriatur, sed aboriatur, et excidat. Adoptivus, quia est palam optatus in filium. 21. Ambo ab eo quod est ἄμφω, nomen de Graeco Latinum factum, lB Beatus dictus quasi bene auctus, scilicet ab habendo quod vellet et nihil patiendo quod nollet. Ille autem vere beatus est qui et habet omnia quae vult bona, et nihil vult male. Ex his enim duobus beatus homo efficitur. Bonus a venustate corporis creditur dictus: postea et ad animum translatum nomen. Eum autem dicimus bonum cui non praevalet malum: eumque optimum qui peccat minimum. Benignus est vir sponte ad benefaciendum paratus et dulcis adloquio. Non autem multum distat benignus a bono, quia et ipse ad benefaciendum videtur expositus. Sed in eo differt quia potest bonus esse et tristior, et bene quidem facere et praestare quod poscitur, non tamen suavis esse novit consortio;
Abbreviated transcription (Latin):
¶uspex eo quocdiliuõ ausoctia intendetssicut auceps
Astrosus ab astro dictus quasimalo siderepiatus
¶ pormispõ quo d pormã & mexsurã excedat
EXbactor est sur iumentorũ & pecorus quẽ uulgo abi¬
guũ uocants ab abigendo scilicet¬
¶ tramus ei albtias ille aueste pugra iste ab alba
Ad uendẽo quod aliunde adueniat Mlierugena
quod alienae regionis siq & non eius ubi estsItẽm
EAd saecula seo quod sequatur aliquem lucri
¶Assiduus dicebatur apud antiquos q̃ui assibus ad aera
riũ expensũ conferendis erats& in pegotiis quoq publi¬
cis frequens unde & ꝑs non perd. scribendus sit
¶Apparitor nominatus quod appareat &iudeatur
I& presto sit ad obsequium
¶Attentus fũt aliquid audiens tepeat
¶At topitus ueliti furore quodam instinetussitq̃ stipe¬
factus dicitur autẽ attortus a topitruorũ strepitu
quasi toputruo stupefactus esuicin ofulgore aut tactu
Alectus uod sit palã electus

Expanded text:
uspex, eo quod avium auspicia intendat, sicut aucepsuspex, eo quod avium auspicia intendat, sicut aucepsAstrosus ab astro dictus, quasi malo sidere natus. Aenormis, eo quod normam et mensuram excedat. Abactor est fur iumentorum et pecorum, quem vulgo abigeium vocant, ab abigendo scilicet. Atratus et albatus: ille a veste nigra, iste ab alba. Advena, eo quod aliunde adveniat. Alienigena, quod alieni generis sit, et non eius ubi est. Item Adsecula, eo quod sequatur aliquem lucri causa. Assiduus dicebatur apud anrii expensam conferendis erat, et in negotiis quoque publicis frequens; unde, et per s, non per d scribendus est. 18. Apparitor nominatus, quod appareat, et videatur, et praesto sit ad obsequium. Attentus, ut aliquid audiens teneat. 19. Attonitus, veluti furore quodam instinctus, atque stupefactus; dictus 461 autem attonitus a tonitrui strepitu, quasi tonitruo stupefactus, et vicino fulgori, aut tactu 20. Allectus, quod sit palam electus.