comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiter. et ut mihi quidem uisum est ꝑdiligenter complexus ẽ:
tum ip̃m in ꝗ̃ brute dico librum mihi saluti fuisse. Tum atticus o
optatissimum mihi quidem est. qđ dicis. Sed quid tandem hũit li¬
ber iste: quod tibi aut nouum: aut tanto usui posset ẽẽ. Ille uero: et
noua inꝗͣ mihi quidem multa. et eam utilitatem uam equirebam¬
quam requirebam: ut explicatis ordinib tempoꝵ: uno in consp̾tui
omnia uiderem: qua cum studiose tractare cocpissem: ip̃a mihi tra¬
ctatio luterarum salutaris fuit. ãmonuitq pomponi: ut ate ipso
sumerem aliquid ad me reficiendum: teq remunerandum. si nõ
pari: at grato tam̃ munere. quanꝗ illud hesiodum laudatur a doc¬
ctis: quod eadem mensura reddere iubr. qua acceꝑis: aut etiam cu¬
mulatiore si possis. Ego aũt uoluntatem tibi profecto emetiar: s
rem ip̃am nondum posse uideor: idq ut ignoscas ate peto. Aec

Expanded text:
viter et, ut mihi quidem visum est, perdiligenter complexus est viter et, ut mihi quidem visum est, perdiligenter complexus est ? Istum ipsum, inquam, Brute, dico librum mihi saluti fuisse. tum Atticus: Optatissimum mihi quidem est quod dicis; sed quid tandem habuit liber iste quod tibi aut novum aut tanto usui posset esse? ille vero et nova, inquam, mihi quidem multa et eam utilitatem quam requirebam, ut explicatis ordinibus temporum uno in conspectu omnia viderem. Quae cum studiose tractare coepissem, ipsa mihi tractatio litterarum salutaris fuit admonuitque, Pomponi, ut a te ipso sumerem aliquid ad me reficiendum teque remunerandum si non pari, at grato tamen munere: quamquam illud Hesiodium laudatur a doctis, quod eadem mensura reddere iubet quae acceperis aut etiam cumulatiore, si possis. ego autem voluntatem tibi profecto emetiar, sed rem ipsam nonduin posse videor; idque ut ignoscas, a te peto. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
lucem eẽ reuocatum. atq ut post cannensem illam calamitatem pͥ¬
mum marcelli ad nolam praelio pplus se romanus erexit. posteaque
prosꝑe res deinceps multa consequutae sunt: sic post rerum nr̃anun
et cõmunium grauissimos casus. nihil ante epłam bruti accidit mihi¬
qđ uellem: aut qđ aliqua ex parte sollicitudines alleuaret meas.
Tum brutus uolui quidem efficere certe et capio magnum fructum.
siquidem quod uolui tanta in re consecutus sum. Sed scire cupio. q̃
te attici luterx delectauerint. Iste uero inꝗͣ brute non mõ delectatio¬
nemmihi: sed etiam ut sꝑo salutem attulerunt. Salutem in quit il¬
le: qđnam tandem genus istuc tam p̃clarum litterarum fuit. An
mihi potuit inꝗͣ eẽ aut gratior ulla salutatio: aut adhoc tempus apti¬
or: ꝗ̃ illius libii quo me hic affatus quasi iacentem exertauit: Tum
ille. nempe eum dicis inquit: quo iste omnem rerum memoriam bre¬

Expanded text:
lucem esse revocatum. Atque ut post Cannensem illam calamitatem prilucem esse revocatum. Atque ut post Cannensem illam calamitatem primum Marcelli ad Nolam proelio populus se Romanus erexit posteaque prosperae res deinceps multae consecutae sunt, sic post rerum nostrarum et communium gravissimos casus nihil ante epistulam Bruti mihi accidit quod vellem aut quod aliqua ex parte sollicitudines adlevaret meas. tum Brutus: Volui id quidem efficere certe et capio magnum fructum, si quidem quod volui tanta in re consecutus sum. Sed scire cupio, quae te Attici litterae delectaverint. Istae vero, inquam, Brute, non modo delectationem mihi sed etiam, ut spero, salutem attulerunt. Salutem ? inquit ille. Quodnam tandem genus istuc tam praeclarum litterarum fuit? An mihi potuit, inquam, esse aut gratior ulla salutatio aut ad hoc tempus aptior quam illius libri quo me hic adfatus quasi iacentem excitavit? turn ille: Nempe eum dicis, inquit, quo iste omnem rerum memoriam bre
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat. homines cum inter se coniuncti: tum mihi ita ci¬
ii. itaq: iocundi: ut eotum aspectu omnis. quae me angebat. de re
p. cura consedent. quos postꝗ̃ salutaui: quid uos inꝗͣ b̾rute. et atti¬
ce nunc: quid tandem noui: Nihil sane inquit brutus: qđ qui¬
dem aut tu audire uelis: aut ego pro certo dicere audeam. Tum
aiticus. eo inquit animo ad te u̾enimus: ut de re.p. ẽẽt silentium¬
et aliquid audiremus potius ex te. ꝗͣ te afficeremus ulla molestia.
Nos uero inꝗͣ aitice. et p̃sente me cura leuatis. et absenti magna o¬
solatia dedistis. nam ur̃is pͥmum lutens recreatus me ad pristina
studia reuocaui. Tum ille legi inquit plubenter epłam quam ad
te brutus misit ex asia: qua miħi uisus est et monere te prudenter:
et consolari amicissime. Recte inꝗͣ est uisus. nam me istis setto lris
ex duiturna ꝑturbatione totius ualitudinis. tanꝗͣ ad aspiciendum

Expanded text:
venit, homines cum inter se coniuncti tum mihi ita cavenit, homines cum inter se coniuncti tum mihi ita cari itaque iucundi, ut eorum aspectu omnis quae me angebat de re publica cura consederit. Quos postquam salutavi: Quid vos, inquam, Brute et Attice ? numquid tandem novi? Nihil sane, inquit Brutus, quod quidem aut tu audire velis aut ego pro certo dicere audeam. tum Atticus: Eo, inquit, ad te animo venimus, ut de re publica esset silentiumet aliquid audiremus potius ex te quam te adficeremus ulla molestia. Vos vero, inquam, Attice, et praesentem me cura levatis et absenti magna solacia dedistis. Nam vestris primum litteris recreatus me ad pristina studia revocavi. Tum ille: Legi, inquit, perlibenter epistulam quam ad te Brutus misit ex Asia, qua mihi visus est et monere te pru- denter et consolari amicissime. recte, inquam, est visus; nam me istis scito litteris ex diuturna perturbatione totius valetudinis tamquam ad aspiciendam
Abbreviated transcription (Latin):
dit: ut quanꝗͣ eẽnt multo magis alia lugenda: tam̃ hoc doleremꝰ
q quo tempore. etas nr̃a pfuncta rebus amplissimis. tanꝗͣ in portu
confugere deberet: non inertiae. neq desidiae: sed ocii moderati. a¬
atq honesti. cumq ip̃a oratioiam nr̃a canesceret: hẽretq suam quã
clam maturitatem. et quasi senectutem: tum arma sunt ea sumpta ꝗ¬
bus illi ip̃i qui dicerant: eis uti głiose. quem admõm salutariter ute¬
rentur non reꝑiebant. Itaq ii mibi uident᷑ fortunate bt̃eq uixisse
cum in cateris ciuitatib: tum maxime in nr̃a: quib cum auctori¬
tate. reiumq gestarum glĩa: tum etiam sapientiae laude ꝑfrui li¬
cuit. Quorum memoria et recordatio in maximis nr̃is. grauissĩs¬
q curis. iocunda sane fuit. cum in eam nuper ex sermone incidi
Am cum inambularem in xysto et cẽm ociosus domi
Marcus ad me brutus ut consueuerat cum sito pompoĩo

Expanded text:
dit, et quamquam essent multo magis alia lugenda, tamen hoc dolemus, dit, et quamquam essent multo magis alia lugenda, tamen hoc dolemus, quod, quo tempore aetas nostra perfuncta rebus amplissimis, tamquam in portum confugere deberet; non inertiae, neque desidiae,sed otii moderati, atque honesti: cumque ipsa oratio iam nndam maturitatem et quasi senectutem, tum arma sunt ea sumpta, quibus illi ipsi, qui didicerant eis uti gloriose, quem ad modum salutariter uterentur, non reperiebant. itaque ei mihi videntur fortunate beate que vixisse cum in ceteris civitatibus tum maxime in nostra, quibus cum auctoritate rerumque gestarum gloria tum etiam sapientiae laude perfrui licuit. Quorum memoria et recordatio in maximis nostris gravissimisque curis iucunda sane fuit, cum in eam nuper ex sermone quodam incidissemus. nam cum inambularem in xysto et essem otiosus domi, M. ad me Brutus, ut consueverat, cum T. Pomponio
Abbreviated transcription (Latin):
amur. Su tanꝗ illi ip̃i acerbitatis aliquid acciderit angimur: sũ¬
inam eius felicitatem non satis grato animo interp̃tamur. Etenĩ
si uiueret. Q hortensius caetera fortasse desideraret una cumi
reliquis bonis et fortibus ciuibus. hunc aũt et praeter caeteros
aut cum paucis sustineret dolorem: cum foium ppłi ro. quod fu¬
isset quasi theatrum illius ingenii uoce erudita. et romanis grae¬
cisq auribus digna spoliatum atq orbatum uideret. Equide
angor animo non consilii non ingenii: non aucboritatis armis e¬
gere rem.p. quae didiceram tractare: quibusq me assuefeceram
quaeq erant propria cum p̃stantis in re .p. uiri: tum bñ moratai
et bene constitutae ciuitatis. Ꝙ si fuit in re. p. tempus ullum cu
extorquere arma posset e manib iratorum ciuium boni ciuis au¬
ctoritas et oratio: tum profecto fuit cum patrocinium pacis exclu¬
sum est aut terrore hominum. aut timore. Ita nobismetipis acci¬

Expanded text:
amur. sin, tamquam illi ipsi acerbitatis aliquid acciderit, angimur, summam eius felicitatem non satis grato animo interpretamur. Etenim si viveret Q. Hortensius, cetera fortasse desideraret, una cum reliquis bonis, et fortibus civibus, hunc autem, et praeter ceteros, aut cum paveis sustineret dolorem, cum forum populi Rom. quod fuisset quasi theatrum illius ingenii, voce erudita, et Romanis, Graecisque auribus digna, spoliatum, atque orbatum videret. Equidem angoranimo, non consilii, non ingenii, non authoritatis armis egere rempubl. quae didiceram tractare, quibusque me assuefeceram, quaeque erant propria, cum praestantis in republ. viri, tum bene moratae et bene constitutae civitaris. Quod si fuit in republ. tempus ullum, cum extorquere arma posset e manibus iratorum civium boni civis authoritas, et oratio: tum profecto fuit, cum patrocinium pacis exclusum est, aut errore horninum, aut timore. Ita nobismetipsis acci
Abbreviated transcription (Latin):
cditum est. poetas nobilis poetarum equalium morte doluisse: quo
tandem animo eius interitum ferre debui. cum quo certare erat
głiosius ꝗ̃ omnino aduersarium non hẽre: cum p̾sertim nõ mõ
nunꝗͣ sit aut illius a me cuisus impeditus: aut ab illo meus. sed
contra semper alter ab altero aduitus et cõmunicando et monẽ¬
ddo et fauendo. Sed quoniam perpetua quadam felicitate usuᷤ
ille cessit e uita. suo magis. ꝗͣ suorum ciuium tempore: et tum occi¬
dit. eum lugere facilius rem . p. posset. si uiueret. ꝗͣ iuuare: uixit
q: tam dui ꝗͣ licuit in ciuitate bene beateq uiuere. nr̃o ini comino¬
do ddetrim̃toq. si est ita necẽẽ doleamus. illius uero mortis oppor¬
tunitatem. beniuolentia potius: ꝗͣ misericordia prosequamur. ut
quotienscunq de clarissimo et beatissimo uiro cogitemus: illum o¬
potius ꝗͣ nosmetip̃os diligere uideamur. Nam si id dolemus: ꝙ eo

Expanded text:
ditum est poetas nobilis poeta- rum aequalium morte doluisse, quo ditum est poetas nobilis poeta- rum aequalium morte doluisse, quo tandem animo eius interitum ferre debui, cum quo certare erat gloriosius quam omnino adversarium non habere ? cum praesertim non modo numquam sit aut illius a me cursus impeditus aut ab illo meus, sed contra semper alter ab altero adiutus et communicando et monendo et favendo. sed quoniam per- petua quadam felicitate usus ille excessit e vita suo magis quam suorum civium tempore et tum occidit cum lugere facilius rem publicam posset, si viveret, quam iuvare, vixit que tam diu quam licuit in civitate bene beateque vivere: nostro incommodo detrimentoque, si est ita necesse, doleamus, illius vero mortis opportunitatem benevolentia potius quam misericordia prosequamur, ut, quotienscumque de clarissimo et beatissimo viro cogitemus, ilium potius quam nosmet ipsos diligere videamur. nam si id dolemus, quod eo
Abbreviated transcription (Latin):
Um e Cilicia decedens R hodum uenissem: et
eo mihi de. Q. Hortensu morte eẽt allatus.
opinione omnium maiorem animo cepi do¬
lorem. Nam et amico amisso: cum consuetu¬
dine iocunda: tum multoꝵ officiorum coniũ
ctione me priuatum iudebam et interitu tał
auguris. dignitatem nr̃i collegii diminutam
dolebam. qua in cogitatione. et cooptatum me ab eo in collegium re¬
cordabar: in quo uiratus iudicium dignitatis meae fecerat: et in augo¬
ratum ab eodem. ex quo auguium institutis. in parentis eum loco co¬
lere debebam. Augebat etiam molestiam:ꝙ magna sapientium ci¬
uium. bonorumq penuria uir egregius coniunctissimusq mecus
consiliorum omnium societate alienissimo rei .p. tempore extinctꝰ
et auctoritatis et prudentiȩ suae: triste nobis desiderium reliquerat.
Dolebamq: ꝙ non ut plaeriq putabant aduersarium aut obtrecta¬
torem laudum mearum: sed socium potius et consortem głiosi labo¬
ris amiseram. Etenim si in leuiorum artium studio memoriae pro¬

Expanded text:
M e Cilicia decedens Rhodum venissem et eo mihi de Q. Hortensi morte esset adlatum, opinione omnium maiorem animo cepi dolorem. Nam et amico amisso cum consuetudine iucunda tum multorum officiorum coniun- ctione me privatum videbam et interitu talis auguris digni- tatem nostri conlegi deminutam dolebam; qua in cogitatione et cooptatum me ab eo in conlegium recordabar, in quo iuratus iudicium dignitatis meae fecerat, et inauguratum ab eodem, ex quo augurum institutis in parentis eum loco colere debebam. augebat etiam molestiam quod magna sapientium civium bonorumque penuria vir egregius con- iunctissimusque mecum consiliorum omnium societate alienissimo rei publicae tempore exstinctus et auctoritatis et prudentiae suae triste nobis desiderium reliquerat, dole- bamque quod non, ut plerique putabant, adversarium aut obtrectatorem laudum mearum sed socium potius et consortem gloriosi laboris amiseram. etenim si in leviorum artium studio memoriae pro
Abbreviated transcription (Latin):
Abes meum de oratore Brute iudicium: quod aut seq̃¬
re si probai̾us: aut tu stabis si aluid quiddam est tuum
in quo neq pugnabo tecum: neq hoc meum. de quo tã¬
topere hoc libro asseueraui unꝗͣ affirmabo ẽẽ uerius ꝗͣ tuum. Po¬
test enim non solum aliud mibii ac tibi. s mibi ip̃i aliud alias ud¬
ri. Nec in hac m̃o re: qua ad uulgi assensum spectet. et ad aurium
uoluptatem. qua duo sunt ad uidicandum nouissima: s ne ĩ ma¬
ximis quidem reb quicꝗͣ adhuc inueni firmius qđ tenerem: auti
quo iudicium meum dirigerem: ꝗ id quodcunq mihi qͣ similli¬
si tibi ea. quae disputata sunt minus probalunt᷑: ut aut mauis opꝰ
institutum putes q̃ effici potuerit. aut dum tibi roganti uoluenm¬
obsequi. uerecundia negandi scribendi me impudentiam suscepisse:¬

Expanded text:
abes meum de oratore, Brute, indicium; quod aut sequere, si probaveris, aut tuo stabis, si aliud quoddam est tuum. In quo neque pugnabo tecum neque hoc meum, de quo tanto opere hoc libro adseveravi, umquam adfirmabo esse verius quam tuum. Potest enim non solum aliud mihi ac tibi, sed mihimet ipsi aliud alias videri. Nec in hac modo re quae ad vulgi adsensum spectet et ad aurium voluptatem, quae duo sunt ad iudicandum levissima, sed ne in maximis quidem rebus quicquam adhuc inveni firmius, quod tenerem aut quo iudicium meum derigerem, quam id quodcumque mihi quam simillisi tibi ea quae disputata sunt minus probabuntur, ut aut maius opus institutum putes quam effici potuerit, aut, dum tibi roganti volueobsequi, verecundia negandi scribendi me impudentiam suscepisse
Abbreviated transcription (Latin):
sellus: neq quicꝗ̃ amplius afferret. ꝗͣ quod tãrum necessitas
postularet: sed maius quiddam uidebam cum censebam orato¬
rem p̃sertm in nr̃a re .p. nullius ornam̃ti exꝑtem ẽẽ oportere
Tu aũt̃ quoniam exiguis quib dam finibus. totum oratoris
mums curcundedistiꝰ: hoc facilius nobis expones. ea quae abs
te de officiis p̃ceptisq oratoris quaesita sunt. S opinor scd̃m
hunc diem. Satis enim multa a nobis hodie dicta sunt. Nunc
et scaeuola quoniam in tusculanum ire constituit paululum re¬
quiescet dum se calor frangat. et nos ip̃i quoniam id tempo¬
nẽ est. ualitudini demus oꝑam. placuit sic omnibus.Lum
scaeuola sane in quit uellem non constituisse in tusculanum:
me hodie uenturum c̃e lelio: libenter auolirem antonium.:
cum exurgeret simul artidens. neq enim inquit tam mibi molestus fu¬
it q ius nr̃m ciuile ꝑuellit. ꝗ iocundus. q se id nescire confessus est:¬

Expanded text:
selliis neque quicquam amplius adferret, quam quod causarum necessitas selliis neque quicquam amplius adferret, quam quod causarum necessitas postularet, sed maius quiddam videbam, cum censebam oratorem, praesertim in nostra re publica, nullius ornamenti expertem esse oportere. Tu autem, quoniam exiguis quibusdam finibus totum oratoris munus circumdedisti, hoc facilius nobis expones ea, quae abs te de officiis praeceptisque oratoris quaesita sunt; sed opinor secundum hunc diem; satis enim multa a nobis hodie dicta sunt. Nunc et Scaevola, quoniam in Tusculanum ire constituit, paulum requiescet, dum se calor frangat; et nos ipsi, quoniam id temporis est, valetudini demus operam.' Placuit sic omnibus. Tum Scaevola 'sane' inquit 'vellem non constituissem in Tusculanum me hodie venturum esse L. Aelio; libenter audirem Antonium'; et, cum exsurgeret, simul adridens 'neque enim' inquit 'tam mihi molestus fuit, quod ius nostrum civile pervellit, quam iucundus, quod se id nescire confessus est
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus crasse ad studium et ad laborem incitandos uiuenes
uehementer assentior. Caetera quae collegisti ex uariis et diu̾sis
suelus et artibus: tametsi ip̃e es omnia consequutus: tamen ab
oratons proprio officio atq munere seiuncta eẽ arbitror. Hlaec
cum antonius dixisset. sane dubitare uisus est Sulpicius et o¬
coita utnus oratio propius ad uentatem uideret᷑ accedere.
Tum Crassus: operarium nobis quendam antoni oratorem
facis. Atq haud scio an aliter sentias. et utare tua illa miri¬
fica ad refellendum consuetudine: qua tibi nemo unꝗͣ p̃stitit
cuius quidem ip̃ius facultatis exercitatio oratorum propria est
s iam in phõrum consuetudine uersatur: maximeq eorum qui
omni re proposita. in utranq partem solent copiosissume dicere
Uerum ego non solum arbitrabar his p̃sertim audientbus. a
me infirmari oportere qualis ẽẽ posset is qui hĩtaret in sub¬

Expanded text:
tionibus, Crasse, ad studium et ad laborem incitandos iuvenis tionibus, Crasse, ad studium et ad laborem incitandos iuvenis vehementer adsentior; cetera, quae conlegisti ex variis et diversis studiis et artibus, tametsi ipse es omnia consecutus, tamen ab oratoris proprio officio atque munere seiuncta esse arbitror.' Haec cum Antonius dixisset, sane dubitare visus est Sulpicius et Cotta, utrius oratio propius ad veritatem videretur accedere. Tum Crassus 'operarium nobis quendam, Antoni, oratorem facis atque haud scio an aliter sentias et utare tua illa mirifica ad refellendum consuetudine, qua tibi nemo umquam praestitit; cuius quidem ipsius facultatis exercitatio oratorum propria est, sed iam in philosophorum consuetudine versatur maximeque eorum, qui de omni re proposita in utramque partem solent copiosissime dicere. Verum ego non solum arbitrabar, his praesertim audientibus, a me informari oportere, qualis esse posset is, qui habitaret in sub
Abbreviated transcription (Latin):
q p̃clara in hoc uno opere ut ita dicam noctes et dies urgeat:
imitet᷑ illum cui sine dubio. summa uis dicendi concedit᷑ athe¬
niensem demosthenem. in quo tantum studium fuisse: tantꝰq
labor dicitur: ut pͥmum impedim̃ta naturae diligentia. indu¬
striaq suꝑarit. Cumq tta balbus ẽẽt: ut eius ipsius artis cui
studeret pͥmam luteram non posset dicere: ꝑfecit meditando ut ne¬
mo planuis ẽẽ loquutus putaret᷑. deinde cum sp̃s eius eẽt an¬
gustior: tantum continenda anima est assequitus: ut una cõ¬
t̾inuatione uerbonim id quod eius scripta declarant binae ei
contentiones uocis et remissiones continerent᷑: qui etiam ut memo¬
na ꝓditum est coniectis in os calculis sũma uoce uersus multos u¬
no sp̃u pronunciare consuescebat: neq is consistens in loco: sed
inambulans. atq ascensu ingrediens arduo. hisce ego cohorta¬

Expanded text:
que praeclara, in hoc uno opere, ut ita dicam, noctes et dies urgeatur; que praeclara, in hoc uno opere, ut ita dicam, noctes et dies urgeatur; imiteturque illum, cui sine dubio summa vis dicendi conceditur, Atheniensem Demosthenem, in quo tantum studium fuisse tantusque labor dicitur, ut primum impedimenta naturae diligentia industriaque superaret, cumque ita balbus esset, ut eius ipsius artis, cui studeret, primam litteram non posset dicere, perfecit meditando, ut nemo planius esse locutus putaretur; deinde cum spiritus eius esset angustior, tantum continenda anima in dicendo est adsecutus, ut una continuatione verborum, id quod eius scripta declarant, binae ei contentiones vocis et remissiones continerentur; qui etiam, ut memoriae proditum est, coniectis in os calculis, summa voce versus multos uno spiritu pronuntiare consuescebat; neque is consistens in loco, sed inambulans atque ascensu ingrediens arduo. Hisce ego cohorta
Abbreviated transcription (Latin):
uim ad deterrendum hũent. ꝗͣ ad cohortandum. Uoluisti eĩ
in suo gnẽ unum quenq nr̃m. quasi quenlam ẽẽ toscium: di¬
ego non tam fastidiose in nobis ꝗͣ in histrionib spectari pu¬
toꝰ. Itaq nos raueos saepe attentissime audiri uideo. tenet eĩz
res ip̃a. atq causa. At esopum si paulum inracuerit explocdi. A
quibus eum nihil praeter uoluptatem aurium quaent᷑. In his offen¬
ditur simulatq ĩminuitur aliquid de uoluptate. In eloquentia
aũt multa sunt quae teneant: quae si omnia sũma non sunt: et
plaeraq tam̃ magna sunt: necẽẽ est ea ip̃a quae sunt mirabilia ui¬
deri.
Rgo ut ad pͥmum illud reuertar. sit orator nobis is qui
utꝰ Crassus descripsit accõmodate ad ꝑsuadendum pos¬
sit dicere. is aũt concludat᷑ in ea quae sunt in usu ciuitatum uul¬
gari. ac forensi: remotisq caeteris studus ꝗͣuis ea sint ampla at¬

Expanded text:
vim ad deterrendum habuerit quam ad cohortandum: voluisti enim vim ad deterrendum habuerit quam ad cohortandum: voluisti enim in suo genere unum quemque nostrum quasi quendam esse Roscium; di, fastidiis adhaerescere; quod ego non tam fastidiose in nobis quam in histrionibus spectari puto; itaque nos raucos saepe attentissime audiri video; tenet enim res ipsa atque causa; at Aesopum, si paulum inrauserit, explodi. A quibus enim nihil praeter voluptatem aurium quaeritur, in eis offenditur, simul atque imminuitur aliquid de voluptate, in eloquenti autem multa sunt quae teneant; quae si omnia summa non sunt et pleraque tamen magna sunt, necesse est ea ipsa, quae sunt, mirabilia videri. Ergo, ut ad primum illud revertar, sit orator nobis is, qui, ut Crassus descripsit, accommodate ad persuadendum possit dicere; is autem concludatur in ea, quae sunt in usu civitatum vulgari ac forensi, remotisque ceteris studiis, quamvis ea sint ampla at
Abbreviated transcription (Latin):
familiari meo longo mutuabor. Neq repugnabo quominuᷤ
quod mõ hortatus es omnia legant. omnia auoliant. in omni
recto studio atq humanitate uersent᷑. S me hercule non ita
multum spacii mihi uident᷑. si mõ ea facẽ et ꝑsequi uolent. quae
a te crasse p̃cepta sunt: qui mihi prope etiam nimis olur is leges
imponẽ uisus es huic aetati: sed tamen ad id qđ cupiunt adipi¬
scendum prope necessarias. Nam et subite ad p̃positas cãs ex̾¬
citationes et accuratȩ ac meditate cõmendationes. ac stilus il¬
le tuus. quem tu uere dixisti ꝑfectorem dicendi ẽẽ ac magr̃m:
multi sudoris est. Et illa orationis fure. cum scripts alienis
comparatio: et de alieno scripto subita uel lauclandi. uel uitu¬
ꝑandi. uel comꝓbandi. uel refellendi causa disputatio nõ me¬
diocris contentionis est uel ad memoriam uel ad imitandu.
Illud uero fuit hortibile: quod me hercule uereor. ne maiorẽ

Expanded text:
familiari meo Congo mutuabor, neque repugnabo, quo minus, id familiari meo Congo mutuabor, neque repugnabo, quo minus, id quod modo hortatus es, omnia legant, omnia audiant, in omni recto studio atque humanitate versentur; sed me hercule non ita multum spati mihi habere videntur, si modo ea facere et persequi volent, quae a te, Crasse, praecepta sunt; qui mihi prope iam nimis duras leges imponere visus es huic aetati, sed tamen ad id, quod cupiunt, adipiscendum prope necessarias. Nam et subitae ad propositas causas exercitationes et accuratae ac meditatae commentationes ac stilus ille tuus, quem tu vere dixisti perfectorem dicendi esse ac magistrum, multi sudoris est; et illa orationis suae cum scriptis alienis comparatio et de alieno scripto subita vel laudandi vel vituperandi vel comprobandi vel refellendi causa disputatio non mediocris contentionis est vel ad memoriam vel ad imitandum. Illud vero fuit horribile, quod me hercule vereor ne maiorem
Abbreviated transcription (Latin):
grauissimi sermonis lenitas q̃ illa sũma uis et contentio probaba¬
tur. Multiq oratores fuerunt. ut illum Scipionem audimus et
lelium. qui onmnia ẜmone conficerent paulo intensiore. nunquã
ut Serguis galba lateribus aut clamore contenderent. Qꝑ si ia
hoc facere non poteris aut nolles. uereris ne tua domus talis et
uiri et ciuis si a litigiosis hominib non colatur: a cȩteris deserat᷑:
Ẽquidem tantum ab sum ab ista sententia: ut non mõ non arbi¬
ier sub siduim senectutis in corum qui consultum ueniant mul¬
ntudine ce ponendum: sed tanꝗͣ portum aliquem expectem iffã
quam tu times solitudinem. Subsidium enim bellissimum existi¬
mo ẽẽ senectuti ocium.
fliqua uero eti am si adiuiuant historiam dico et prudenti¬
am uins publici et antiquitatis iter et exemplonm copi¬
am si quandio opus ent a uiro optino. et isis rebus instruetissimo¬

Expanded text:
gravissimi sermonis lenitas, quam illa summa vis et contentio probagravissimi sermonis lenitas, quam illa summa vis et contentio probatur: multique oratores fuerunt, ut illum Scipionem audimus et Laelium, qui omnia sermone conficerent paulo intentiore, numquam, ut Ser. Galba, lateribus aut clamore contenderent. Quod si iam hoc facere non poteris aut noles, vereris ne tua domus talis et viri et civis, si a litigiosis hominibus non colatur, a ceteris deseratur? Equidem tantum absum ab ista sententia, ut non modo non arbitrer subsidium senectutis in eorum, qui consultum veniant, multitudine esse ponendum, sed tamquam portum aliquem exspectem istam quam tu times, solitudinem. Subsidium enim bellissimum existimo esse senectuti otium. Reliqua vero etiam si adiuvant, historiam dico et prudentiam iuris publici et antiquitatis memoriam et exemplorum copiam, si quando opus erit, a viro optimo et istis rebus instructissim
Abbreviated transcription (Latin):
sinou homoium auctoritate leges et iuira testa ee uoluerunt
uncm bo non fugisset hoc graecos homines Nita ueccẽ ẽe arbi¬
trati cent oratoiem ipm̃ erudite uire ciuili. non ei praginaticus
iuitorem care Nͥ am q dicis senectutem a solitudine uie¬
dian uns ciuilis scientia. fortasse etiam pecuniae mnagantusdie
Si nos non qđ n obis utile uerum quid oratori neceisatũfi qͥ¬
timus. Quanꝗͣ quoniam multa ad oratoris similitudinem ab ũ¬
no atifice sumumus: solet idem roscius dicere. se quo plus sibi.
ecitis accederet: eo tarcliores tibicinis modos et cantus remissio¬
era ce factumnim. Q si ille astuctus certa quadam numerorum mo¬
deratione et pedum. tam aliquid ad requiem senectutis excogitã.
quanto facilius nos non laxare mo: sed totos multa possumius.
eq enum hoc te crasse fallit. ꝗͥ multa sint et qͥuana gn̾a dicẽ¬
di et quod haud sciam an tu pͥmus ostenders qui lam diu
dicis multo remissius et lenius q̃ solebas neq minus hoc tua t

Expanded text:
hominum auctoritate leges et iura tecta esse voluerunt. Sed tamen non fugisset hoc Graecos homines, si ita necesse esse arbitrati essent, oratorem ipsum erudire in iure civili, non ei pragmaticum adiutorem dare. Nam quod dicis senectutem a solitudine vindicari iuris civilis scientia, fortasse etiam pecuniae magnitudine; sed nos non quid nobis utile, verum quid oratori necessarium sit, quaerimus. Quamquam, quoniam multa ad oratoris similitudinem ab uno artifice sumimus, solet idem Roscius dicere se, quo plus sibi aetatis accederet, eo tardiores tibicinis modos et cantus remissiores esse facturum. Quod si ille astrictus certa quadam numerorum moderatione et pedum tamen aliquid ad requiem senectutis excogitat, quanto facilius nos non laxare modos, sed totos mutare possumus? Neque enim hoc te, Crasse, fallit, quam multa sint et quam varia genera dicendi, id quod haud sciam an tu primus ostenderis, qui iam diu multo dicis remissius et lenius quam solebas; neque minus haec tamen tua
Abbreviated transcription (Latin):
tes adierit. perspice tu. qui plurumum cernis. Ambigua quemadmo¬
dum uitanda sunt: qua obscuram reddunt orationem: ita haec cõ¬
sequenda. qua conficiunt huiusmõi significationem. Ea reperiun¬
tur facile. si noucrunus et animaduerterimus uerborum ancipites
aut multiplices potestates. Per consequentiam signisicatio fit cũ
res quae sequentur aliquam rem dicuntur. ex quibus tota res relin¬
quitur in suspicione: ut si salsamentarii filio dicas. Quiesce tu. cuiꝰ
pater cubito se emungere solebat. Per abscisionem. Si cum incipi¬
emus aliquid dicere deinde praecidamus. et ex eo quodiam dixizꝰ
satis relinquitur suspicionis sic. Qui ista forma et aetate nuper a¬
lienae domui. nolo plura dicere. Per similitudinem cum aliqua
re simili allata. nihil amplius dicimus: sed ex ca significamus ꝗd
sentimus hoc modo. Noli Saturnine numium ppliꝰ frequentia frae¬

Expanded text:
tes adierit: «Prospice tu, qui plurimum cernis.» Ambigua quemadmotes adierit: «Prospice tu, qui plurimum cernis.» Ambigua quemadmodum vitanda sunt, quae obscuram reddunt orationem, item haec consequenda, quae conficiunt huiusmodi significationem. Ea reperientur facile, si noverimus et animum adverterimus verborum ancipites aut multiplices potestates. Per consequentiam significatio fit, cum res, quae sequantur aliquam rem, dicuntur, ex quibus tota res relinquitur in suspicione; ut si salsamentari filio dicas: «Quiesce tu, cuius pater cubitis emungi solebat.» Per abscisionem, si, cum incipimus aliquid dicere, ‹deinde› praecidamus, et ex eo, quod iam diximus, satis relinquitur suspicionis, sic: «Qui ista forma et aetate nuper alienae domi - nolo plura dicere.» Per similitudinem, cum aliqua re simili allata nihil amplius dicimus, sed ex ea significamus, quid sentiamus, hoc modo: «Noli, Saturnine, nimium populi frequentia fre
Abbreviated transcription (Latin):
lucius ille brutus reuiuiscat et hic ante pedes ur̃os adsit. nõ hac
utetur oratione. Ego reges eieci: uos tyrannos introducitis.
ego libertatem quae non e̾rat peperi: uos partam seruare non uul¬
tis: Ego capitis mei periculo patiiam liberaui: uos liberi ẽẽ sine
penculo eẽ non curatis: Naec conformatio licet in plures resi
mutas atq inanimatas transferatur: tamen proficit plurimu
in amplificationis partibus et comiiseratione.
positum est in orone. Ea fit per exuperationem am¬
biguum. consequentiam. abcisionem. similitudinem. Per ex¬
superationem. cum plus est dictum ꝗͣ patitur ueritas augendę
suspicionis causa sic. hic de tanto patrimonio tamcito testam qua
sibi petat ignem non reliquit. Per ambiguum cum uerbum põt ĩ
duas pluresue sententias accipi: sed accipitur tantum in eam par¬
tem. quam uult is qui dixit: ut si dicas de eo qui multas haeredita¬

Expanded text:
odsi nunc Lucius ille Brutus revivescat et hic ante pedes vestros adsit, is non hac odsi nunc Lucius ille Brutus revivescat et hic ante pedes vestros adsit, is non hac utatur oratione: «Ego reges eieci, vos tyrannos introducitis; ego libertatem, quae non erat, peperi, vos partam servare non vultis; ego capitis mei periculo patriam liberavi, vos liberi sine periculo esse non curatis?»« Haec conformatio licet in plures ‹res›, in mutas atque inanimas transferatur. Proficit plurimum in amplificationis partibus et conmiseratione. positum est in oratione. Ea fit per exsuperationem, ambiguum, consequentiam, abscisionem, similitudinem. Per exsuperationem, cum plus est dictum, quam patitur veritas, augendae suspicionis causa, sic: «Hic de tanto patrimonio tam cito testam, qui sibi petat ignem, non reliquit.» Per ambiguum, cum verbum potest in duas pluresve sententias accipi, sed accipitur ‹tamen› in eam partem, quam vult is, qui dixit; ut de eo si dicas, qui multas heredita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ unicuiq sermones ad dignitatem accommodatos. idq opor¬
tet in hoc genere donseruari. Sunt item sermoncinationes con¬
sequentes hoc genus. Nam quid putamus illos dicturos si hoc
iudicaueritis: nonne omnes hac utentur oranone: deinde subii
cere sennonem.
Onformatio est cum aliqua quae non adest ꝑsona confin¬
gitur. quasi adsit: aut cum res muta et informis fit eloq̃n̾
et formata. et ei oratio atrribuitur ad dignitatem accominoda¬
ta. aut actio quaeclam hoc pacto. Quidꝰ si nunc haec urbs in¬
uictissima uocem emittat. non hoc pacto loquetur: Ego illa
plurimis tropheis ornata. triumphis ditata ceitissimis. Locuplȩ¬
tata uictoriis: nunc uestris seditionibus o ciues uexor: Quam
dolis maliciosa cartago uiribus probata numantia. disciplinis¬
erudita corinthus labefactare non potuit: eam patimini nunc ab
homunculis deterrimis proteri atq conculcari. Item ꝙ nu

Expanded text:
esse uni cuique sermones ad dignitatem adcommodatos; id quod oporesse uni cuique sermones ad dignitatem adcommodatos; id quod oportet in ‹hoc› genere conservare. Sunt item sermocinationes consequentes hoc genus: «Nam quid putamus illos dicturos, si hoc iudicaritis? Nonne omnes hac utentur oratione?» deinde subicere sermonem. CAPUT 66 Conformatio est, cum aliqua, quae non adest, persona confingitur quasi adsit, aut cum res muta aut informis fit eloquens, et forma ei et oratio adtribuitur ad dignitatem adcommodata, aut actio quaedam, hoc pacto: «Quodsi nunc haec urbs invictissima vocem mittat, non hoc pacto loquatur: «Ego illa plurimis tropeis ornata, triumphis ditata certissimis, clarissimis locupletata victoriis, nunc vestris seditionibus, o cives, vexor; quam dolis malitiosa Kartago, viribus probata Numantia, discipliniserudita Corinthus labefactare non potuit, eam patimini nunc ab homunculis deterrumis proteri atque conculcari?»« Item: «Qu
Abbreviated transcription (Latin):
et iracundiam satura tuo sanguine. Ille cum magno sp̃u. me¬
tuebam inquit. ne plane uictus ẽẽm. nunc uideo in iudicio me¬
cum contendere non uis. ubi superari turpissimum. et supe¬
rart pulcherrimum est. Interficere uis me: Occides equidem
sed uictus non peribo. At in extremo uitae tempore etiam sẽ¬
tentiose eloqueris: neq ei quem uides dominari uis supplicare:
Tum mulier ĩmo iste quidem rogat. et supplicat. sed tu quaeso
commouere: Et tu per deos inquit examplexare. dominus est.
uicit hicte. uince tu nunc animum. Cur non desinis inquit.
uxor loqui quae me digna non sunt. Tace: et quae curanda st̃
cura. Tu cessas mihi uitam. tibi omnem spem bene uiuendi
mea morte eripere: Is mulierem reppulit ab se lamentantem. Il¬
li nescio quid incipienti dicere. quod dignum uidelicet illuis uir¬
tute eẽt. gladium in latere deficit. P uto hoc exemplo datos

Expanded text:
et iracundiam satura tuo sanguine.» Ille cum magno spiritu verba: «‹Meet iracundiam satura tuo sanguine.» Ille cum magno spiritu verba: «‹Metuebam›», inquit, «ne plane victus essem. Nunc video: iure mecum contendere non vis, ubi superarei turpissimum et superare pulcherrimum est: interficere vis. Occidar equidem, sed victus non peribo.» «Ut in extremo vitae tempore etiam sententias eloqueris ! Numquam ei, quem vides dominari, vis supplicare?» Tum mulier: «Immo iste quidem rogat et supplicat: sed tu, quaeso, commovere; et tu per deos», inquit, «hunc examplexare. Dominus est; vicit hic te, vince tu nunc animum.» «Quin desinis», inquit, «uxor, loqui, quae me digna non sint? Tace et quae curanda sunt, cura. Tu cessas mihi vitam, tibi omnem bene vivendi spem mea morte eripere?» Iste mulierem propulit ab se lamentantem; illi nescio quid incipienti dicere, quod dignum videlicet illius virtute esset, gladium in latere defixit.» Puto in hoc exemplo datos
Abbreviated transcription (Latin):
nerentur: uenit iste cum sago. glidio succinttus. tenens iaculũ¬
quinq adolescentes hominem simili ornatu subsequuntur:
Itrupit in aeoles subito. deinde maxima uoce: ubi est iste beatꝰ
inquit dominus aedium: quin mihi praesto fuit: Quid tacetis:
hic alii stupidi timore obmutuerunt. Uxor illius infelicissimi
cum maximo flaetu ad istus pedes abiecit sese. Parce inquit.¬
et per ea. qua tibi dulcissima sunt in uita. miserere nr̃i. Noli ex¬
tinguere extinctos. fer mansucte fortunam. nos quoq fuimũ
beati. Nosce te ẽẽ hominem. At ille. quin illum mihi cdatis: ac
uos auribus meis deplorare desinitis: non abibit. Illi nunciat᷑
interea hunc uenisse: et clamore maximo mortem minari. qđ
simul ut auliuit. heus inquit Gorgia pedissequa puerorum
absconde puems. defende. fac ut incolumem adolescentiam
perducas. Uix hoc dix̾at cũ ecce inquit iste praesto. sedes au

Expanded text:
nerentur, venit iste cum sago, gladio succinctus, tenens iaculumnerentur, venit iste cum sago, gladio succinctus, tenens iaculum; III adulescentes hominem simili ornatu subsecuntur. Inrupit in aedes subito, deinde magna voce: «Ubi est iste beatus», inquit, «aedium dominus? Quin mihi praesto fuit? Quid tacetis?» Hic ali omnes stupidi timore obmutuerunt. Uxor illius infelicissimi cum maximo fletu ad istius pedes abiecit sese. «Per te», inquit, «ea quae tibi dulcissima sunt in vita: miserere nostri, noli extinguere extinctos, fer mansuete fortunam: nos quoque fuimus beati: nosce te esse hominem.» - «Quin illum mihi datis ac vos auribus meis opplorare desinitis? Non abibit.» Illi nuntiatur interea venisse istum et clamore maximo mortem minari. Quod simul ut audivit: «Heus», inquit, «Gorgia pediseque puerorum, absconde pueros, defende, fac, ut incolumis ‹ad› adulescentiam ‹perducas.›» Vix haec dixerat, cum ecce iste praesto «sedes», i
Abbreviated transcription (Latin):
Sete inquit. commodaui aedes. familiam dedi. argentum quos¬
q uult: tamet si hospites habeo. tamen utatur licet. nos samuis
aedectabimur. Quid ergo: qua deinde efficiat nartem: eiusmoĩ
est hominis natura. ut quae singulis diebus efficiat gloria ato
ostentatione. ca uix annuo sermone enarrare possim. Huiusmoi
uotationes. qua describunt quod consentaneum sit uniuscuiusq
naturae. uaehementer hẽnt magnam delectationem. Totamẽs
natram cuiuspiam ponunt ante oculos. aut gloriosi ut nos exce¬
pli causa coeperamus. aut inuidi. aut tumidi. aut auari. ambiti¬
osi. amatoris. luxuriosi. furis. quadruplatoris. deniq cuiusq
studium protrabi põt in medium tali notaone:
Ermoncinatio est. cum alicui personae sermo auribuitur: ⁊
is exponitur cum ratione dignitatis hoc pacto. Cum mi¬
litibus urbs redundaret. et omnesꝰ timore oppressi. domi comi¬

Expanded text:
‹te»,› inquit, «aedes commodavi, familiam dedi: argentum quoq‹te»,› inquit, «aedes commodavi, familiam dedi: argentum quoque vult? Tametsi hospites habeo, tamen utatur licet, nos Samis delectabimur.» Quid ego, quae deinde efficiat, narem? Eiusmodi est hominis natura, ut quae singulis diebus efficiat gloria atque ostentatione, ea vix annuo sermone enarrare possim.» CAPUT 65 Huiusmodi notationes, quae describunt, quod consentaneum sit unius cuiusque naturae, vehementer habent magnam delectationem: totam enim naturam cuiuspiam ponunt ante oculos, aut gloriosi, ut nos exempli causa coeperamus, aut invidi aut tumidi aut avari, ambitiosi, amatoris, luxuriosi, furis, quadruplatoris; denique cuiusvis studium protrahi potest in medium tali notatione. Sermocinatio est, cum alicui personae sermo adtribuitur et is exponitur cum ratione dignitatis, hoc pacto: «Cum militibus urbs redundaret et omnes timore obpressi domi conti
Abbreviated transcription (Latin):
tum. uisit inclinium. stratum probet. accedit seruulus: dicit ho¬
mini clare dominum iam uenturum si uelit exire. Ita ne inquit:
camus hospites. stater uenit ex falerno. ego illi obuam pengã
uoz huc decima uenitote. hospites discedunt. iste se raptim i¬
aomum suam conicit. Illi decima. qua iusserat ueniunt. qua¬
nins ħunc repenunt cuia sit domus. in diuersorium derisi confe¬
nut sese. Uident hominem postero die. narrant. expostulant.
aceusant. Ait iste similitudine loci deceptos angiportutoto ele¬
errasse. se contra ualitudinem suam add noctem multam expedã¬
se. Samnioni puero negocium dederat ut uisa. uestimenta pu¬
etos corrogaret. Seniusus non inurbanus. satis strenue. et con¬
cinne comp̾arat. Iste hospites domum deducit. ait se ddlerna¬
xumas cuicłam amico ad nuptias cõmodasse. nunciat puer ar¬
gentum repeti. pertimuerat enim qui accommodarat. Eppa

Expanded text:
tum, visit triclinium stratum: probat. Accedit servulus; dicit hotum, visit triclinium stratum: probat. Accedit servulus; dicit homini clare, dominum iam venturum, si velit exire. «Itane?» inquit. amus hospitis; frater venit ex Falerno: ego illi obviam pergam; vos huc decuma venitote.» Hospites discedunt. Iste se raptim domum suam conicit; ‹illi› decuma, quo iusserat, veniunt. Quaerunt hunc; reperiunt, domus cuia sit; in diversorium derisi conferunt sese. Vident hominem posteri die; narrant, expostulant, accusant. Ait iste eos similitudine loci deceptos angiporto toto deerrasse; contra valetudinem suam ad noctem multam expectasse. Sannioni puero negotium dederat, ut vasa, vestimenta, pueros rogaret: servolus non inurbanus satis strenue et concinne conparat. Iste hospites domum deducit: ait se aedes maximas cuidam amico ad nuptias commodasse. Nuntiat puer argentum repeti: pertimuerat enim, qui commodarat. «Apage
Abbreviated transcription (Latin):
duc tecum libanum et sosiam. Sane deinde casu uenunt hospi¬
Ex ea re homo hercle sane conturbatur. sed tamen a uicio natur de
non recedit. Bene inquit facitis cum uenitis. sed rectius fecissetis
si ad meam domum recta uia abiissetis. Id fecissemus inquiunt
illi. si domum nouissemus. At istud quidem facile fuit undelib
inuenire. Uerum euntem eum secuntur illi. Sermo interea huius
consumitur in ostentatione omnis. Quaerit in agris fiumenta cu¬
uismodi sint. negat se. quia uillae incensa sunt. accedere posse. noc
aclificare etiam nunc audere. tamet si in tusculano quidem coc¬
pi insanire. et iniisdem fundamentis aedificare: Dum haec loquitur
uenit in aedes quasclam in quibus sodalicium erat eodem die fu¬
tutum: quas iste pro noticia domini aedium ingreditur cum hos¬
pitibus. hic inquit hĩto. Ferspicit argentum qͦuod erat exposi¬

Expanded text:
«duc tecum Libanum et Sosiam.» «Sane.» Deinde casu veniunt hospi«duc tecum Libanum et Sosiam.» «Sane.» Deinde casu veniunt hospiEx ea re homo hercule sane conturbatur; sed tamen a vitio naturae non recedit. «Bene», inquit, «facitis, cum venitis: sed rectius fecissetis, si ad me domum recta abissetis.» «Id fecissemus», inquiunt illi, «si domum novissemus.» «At istud quidem facile fuit undelibet invenire. Verum ite mequum.» Secuntur illi. Sermo interea huius consumitur omnis in ostentatione: quaerit, in agris frumenta cuiusmodi sint; negat se, quia villae incensae sint, accedere posse: nec aedificare etiamnunc audere; «tametsi in Tusculano quidem coepi insanire et in isdem fundamentis aedificare.» CAPUT 64 Dum haec loquitur, venit in aedes quasdam, in quibus sodalicium erat eodem die futurum; quo iste pro notitia domnaedi iam it intro cum hospitibus. «Hic», inquit, «habito.» Perspicit argentum, quod erat exposi
Abbreviated transcription (Latin):
quies o uidices qui se dici diuitem putat ẽẽ praedarum. pͥmu
uidete. nunc quo uultu nos intueatur. Non ne uobis uidet᷑
dicere. darem de meis uobis si mihi molesti non eẽtis: Cum uẽo
sinista mentum subleuat: existimat se geminae nitore: et auri
splendore aspectus hominum perstringere. Cum puerum respic̃
hunc unum quem noui. uos non arbitror nouisse: alio nomine
barbari conturbentur. ut ignoti qui audiunt: unum putent eligi
de multis. Et ei dicit in aurem. aut ut domi lectuli sternantur. a¬
ut ab auunculo rogetur aethiops qui ad balneas ueniat: aut aui¬
austurconi locus ante hostium sun detur: aut aliquid fragile fal¬
se coragium gloriae comparetur. Deinde exclamat ut omnes a¬
udiant. uideto ut diligenter numerentur. si põt ante noctem
Puer qui iam bene hanc naturam nouit hominis: Tu illo mittaᷤ
plures oportet inquit. si hodie uis transnumerari. Age inquit

Expanded text:
quies, «iudices, qui se dici divitem putabat esse praeclarum, primum quies, «iudices, qui se dici divitem putabat esse praeclarum, primum nunc videte, quo vultu nos intueatur. Nonne vobis videtur dicere: « dant, si mihi molesti non essetis?» Cum vero sinistra mentum sublevavit, existimat se gemmae nitore et auri splendore aspectus omnium praestringere. - Cum puerum respicit hunc unum, quem ego novi - vos non arbitror -, alio nomine barbaris turbent»; ut ignoti, qui audient, unum putent selegi de multis. Ei dicit in aurem, aut ut domi lectuli sternantur, aut ab avunculo rogetur Aethiops qui ad balineas veniat, aut asturconi locus ante ostium suum detur, aut aliquod fragile falsae choragium gloriae conparetur. Deinde exclamat, ut omnes audiant: «Videto, ut diligenter numeretur, si potest, ante noctem.» Puer, qui iam bene eri naturam norit: «Tu illo ‹plures› mittas oportet», inquit, «si hodie vis transnumerari.» «Age» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
re. ore attingere. dentibus insecare. lingua aspergere possit. Et ĩ in¬
uidiam adducat hoc modo. Iste qui diuitias suas iactat. sicul gallꝰ
e phrygia: aut ariolus quisquam depressus et oneratus auro. et de¬
lirat et deierat. In contemptum. sic. iste tanqͣ coclea abscondens ⁊¬
ffictio est cum exprimiturꝰ aut effingitur uerbis corporis euiꝰ¬
dam forma. quoad satis sit ad intelligendum hoc modo. Hũc¬
o udices dico. iubrum. breuem. incuruum canum. subtrispum. casi¬
um. cui sane magna est in mento cicatrix. si quo modo potest uobis
in memoriam redire. Nabet haec exornatio tum utilitatem si quẽ
uelis demonstrare: tum uenustatem. si brreuiter et dilucide facta est.i
otatio est cum alicuius natura certis describitur signis: quȩ
sicut notae quaeclam naturae sunt attributa. Ut si uelis
non diuitem. secl ostentatorem pecuniosum describere: Iste in¬

Expanded text:
re, ore adtingere, dentibus insecare, lingua aspergere possit.» Ut in inre, ore adtingere, dentibus insecare, lingua aspergere possit.» Ut in invidiam adducat, hoc modo: «Iste, qui divitias suas iactat, sicut Gallus e Phrygia aut hariolus quispiam depressus et oneratus auro clamat et delerat.» In contemptionem sic: «Iste, qui tamquam coclea abscondens PUT 63 Effictio est, cum exprimitur atque effingitur verbis corporis cuiuspiam forma, quoad satis sit ad intellegendum, hoc modo: «Hunc, iudices, dico, rubrum, brevem, incurvom, canum, subcrispum, caesium, cui sane magna est in mento cicatrix, si quo modo potest vobis in memoriam redire.» Habet haec exornatio cum utilitatem, si quem velis demonstrare, tum venustatem, si breviter et dilucide facta est. Notatio est, cum alicuius natura certis describitur signis, quae, sicuti notae quae naturae sunt adtributa; ut si velis non divitem, sed ostentatorem pecuniosi describere: «Iste», in
Abbreviated transcription (Latin):
nisi clignitatis causa sumitur. Apertiorem cum id quod sit ob¬
scurius. magis dilucidum reddit. Probabiliorem cum magis
uensimilem facit. Ante oculos ponit cum expiimit omnia per¬
spicue. ut res dicta prope manu tentar possit. Uniuscuiusque
generis singula subiccissemus exempla. nisi exemplum quod ge¬
nus est in expolitione demonstrassemus. et causas sumendi in sili¬
tudine aperuissemus. Quare nolumus neq pauca quo minus in¬
telligeretur: nec re intellecta plura conscribere.
Mago est formae cum forma cum quadam similitudine col¬
latio. Haec sumitur aut laudis. aut uituperationis causa.
audis causa sic. Ibat in praelium corpore tauri ualidissimi: impe¬
tu leonis acerimi similis. Uituperationis. ut in odium adducã
hoc modo. Iste quotidie per forum medium tanꝗͣ iubatus dracoi
ctans huc et illuc si quem reperiat. cui aliquid mali faucibus affla¬

Expanded text:
nisi dignitatis causa sumitur; apertiorem, cum id, quod sit obnisi dignitatis causa sumitur; apertiorem, cum id, quod sit obscurius, magis dilucidum reddit; probabiliorem, cum magis veri similem facit; ante oculos ponit, cum exprimit omnia perspicue, ‹ut› res prope dicam manu temptari possit. Unius cuiusque generis singula subiecissemus exempla, nisi ‹et› exemplum quod genus est, in expolitione demonstrassemus et causas sumendi in similitudine aperuissemus. Quare noluimus neque pauca, quominus intellegeretur, neque re intellecta plura scribere. Imago est formae cum forma cum quadam similitudine conlatio. Haec sumitur aut laudis aut vituperationis causa. Laudis causa, sic: «Inibat in proelium, corpore tauri validissimi, impetu leonis acerrimi simili.» Vituperationis, ut in odium adducat hoc modo: «Iste, qui cottidie per forum medium tamquam iubatus draco ctans huc et illuc, si quem reperiat, cui aliquid mali faucibus adfla