comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de donis celestibz quasi a se hec essent ex¬
tulit. s ut magis magisq donis esset
apta diuinis. in custodiam humilita¬
tis gressum mentis fixit. ita euu̾geli-¬
⁊anti sibi angelo respondens. Ecce an¬
cilla dñi: fiat michi scđ̾m uerbũ tuũ.
Ut uero ex hodierna lectione audiui¬
mus. eandem quã angelo exhibuerat
humilitatem. hominib quoq cura-¬
uit exhibere: qr quod maioris est uir¬
tutis. hoc etiam minorib. Quis enĩ
nesciat uirginem deo dicatam. mu¬
liere deo dedita. gradum habere po¬
tiorem: Quis dubitet matrem regis
eterni: iure matri militis esse preferen¬
dam: Attamen ipsa memor scripture
quebatur ei ad celestia rediit. surgit ac
montana conscendit. gestansq in ute¬
ro deum. seruoꝵ dei habitacula petiit.
t apte post uisionem angli ad mõ¬
tana subiit. que gustata suauitate su¬
ꝑnoꝵ ciiũ. humilitatis segressib
ad uirtutũ alta transtulit. Intrat gͦ

Expanded text:
se de donis coelestibus quasi a se haec essent exse de donis coelestibus quasi a se haec essent extulit: sed ut magis magisque donis esset apta divinis, in custodia humilitatis gressum mentis fixit, ita evangelizanti sibi archangelo respondens: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et quod majoris est virtutis, hoc etiam minoribus. Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis dubitet matrem regis aeterni jure matri militis praeferendam? Attamen ipsa, memor Scripturaequi loquebatur ei ad coelestia rediit, surgit ac montana conscendit, gestansque in utero Deum servorum Dei habitacula petit, t apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gustata suavitate supernorum civium, humilitatis gressibus ad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo
Abbreviated transcription (Latin):
randa primordia predicat: ꝙ saluta¬
ia semꝑ imitande humilitatis re¬
nechia commendat. Nam quia peste
suꝑbie attactum. genus humanum
perierat: decebat ut medicamentum
humilitatis quo sanaretur. prima mox
incipientis salutis.tempora pretende¬
rent. E quia ꝑ temeritatem seducte
mulieris mors in mundũ uitroierat.:
uertentis. mulieres se deuote humilita¬
tis inucem ac pietatis preuenirent ob¬
sequiis. Prior gͦ nobis beata dei gentiͥx
ad sublimitatem patrie celestis iter os¬
tendit humilitatis: non minus religi¬
onis quã castitatis exemplo uenerabi¬
lis. Siquidem gła uirginei & intemera¬
ti corporis. qualis sit uita suꝑne ciuita¬
tis. ad quã suspiramus. insinuat: ubi
neq nubent neq nubentur. sed sunt si¬
cut angłi dei in celis. & uirtute mentis
eximia. qua ad hanc ꝑtingere debeamuᷤ¬
sc̃i euu̾głii lectione cognouimus post¬
quã angłica uisione & allocutione
meruit sublimari: postquã se celesti
onustandam partu didicit. nequa qͣm

Expanded text:
randa primordia praedicat, et salutaria semper imitandae humilitatis remedia commendat. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris mors in mundum introierat, cvertentis mulieres se devotae humilitatis invicem ac pietatis praevenirent obsequiis. Prior ergo nobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad hanc pertingere debeamui Evangelii lectione cognovimus, postquam angelica visione et allocutione meruit sublimari, postquam se coelesti onustandam partu didicit, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
t si interrogetur in quo serpentis
caput uelipsa contriuerit. nimirum
in eo quod uirginitatem simul q hu¬
militatem sacrificauit deo. Uirginita¬
te namq seruata ꝓbatur extinxisse cõ¬
cupiscentiam carnis humilitate que
fecit pauperem sp̃u concupiscentiam
mentis: sicq principali suggestione
diaboli uicta. uitiosum caput uirtu¬
tis pede contriuit. Non tamen hoc so¬
lo sed eo quã maxime triumphauit.
qd̃ de sua mundissima carne corpora¬
ta sapientia uicit usq quaq malitiã.
attingens a fine usq ad finem fortit᷑
ac disponens om̃ia suauiter. Hec est gͦ
muliei ad quã diuinũ illud intende¬
bat oraculum. hanc quandoq nasci¬
turam innuebat. hanc singulariter
xpedito quam paucis oraculo. u
Euũs. de dinͣc In exaltatiõe

Expanded text:
t si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter xpedito quam paucis oraculo, unnum quodque de miraculis absolvatur.
Abbreviated transcription (Latin):
disparib excitata causis. meroris & gau¬
dii uena progreditur. dũ triumphanti
pietas debet ut gaudeat. q funebrib ob¬
sequiis exhibere decet ut doleat. Sepul¬
tus est gͥ in oratorio beati petri quod
ipse fundauerat: ut qui predicationis
auctor. aduitor in oportunitatib. in
tribulationib consolator extiterat. ĩ
extremis ꝓmptus adsisteret portas iu¬
sticie reseraret intranti. & foueret in
terre gremio qui escentem. Prestantur
ad sepulchrũ eius beneficia preclara.
poscentib. que patris sc̃i meritũ ple¬
nius attestantur: & confessorem suũ
chorusca miraculis insitatio diumna
głosis demonstrat oftentis. qui cũ deo

Expanded text:
disparibus excitata causis, moeroris et gaudisparibus excitata causis, moeroris et gaudii vena progreditur; dum triumphanti pietas debet, ut gaudeat, et funebribus obsequiis exhibere decet, ut doleat. Sepultus est igitur in oratorio B. Petri, quod ipse fundaverat, ut, qui praedicationis auctor, adjutor in opportunitatibus, in tribulationibus consolator exstiterat, in extremis promptus assisteret, portas justitiae reseraret intranti, et foveret in terrae gremio quiescentem. Praestantur ad sepulcrum ejus beneficia praeclara poscentibus, quae Patris sancti meritum plenius attestantur, et confessorem suum corusca miraculis visitatio divina ivere gloriosis demonstrat ostentis. Qui cum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ satra uestigia toto mentis annisu
studuerat imitari. In quartum sane
diem differtur exequiarũ sc̃a sollemp¬
nitas: ut religiosis undiq conuenientib
uiris. iusta soluantur sco funeri. & pre¬
ciosi thesauri depositio fauorabilius ce¬
lebretur. Excitati fama finitim. concur¬
su frequenti pariter ex oppidis uicisq cõ¬
ueniunt: ut tanti patris uenerent᷑ exeqͥ¬
as: & quẽ uiuentẽ dilexerant. exanimẽ
pietatis officio ꝓsequantur. Ao est de di¬
uersis euocata partib discipłoꝵ eius sc̃a
frequentia. Adsunt pietatis filii. clerus &e
ppłs adiacentes: & elatam de loco transi¬
tus sc̃issimi corporis glebam. usq ad locũ
sepulchri. psalmis ymnis. & canticis
canora celestib. fidelis turba ꝓsequit᷑.
Que licet de tanti patris felici uictoria
sentiat esse gaudendũ. lacrimas tam̃
doloris. pietatis extorquet affectus: ꝙ de
uno eodemq fonte pari tenore scaturien.

Expanded text:
cujus sacra vestigia toto mentis adnisu cujus sacra vestigia toto mentis adnisu studuerat imitari. diem differtur exsequiarum sancta solemnitas, ut religiosis undique convenientibus viris, justa solvantur sancto funeri et pretiosi thesauri depositio favorabilius celebretur. Excitati fama finitimi, concursu frequenti pariter, ex oppidis vicisque conveniunt, ut tanti Patris venerentur exsequias, et, quem viventem dilexerant, exanimem pietatis officio prosequentur. Adest de diversis evocata partibus discipulorum ejus sancta frequentia. Adsunt pietatis filii clerus et populus adjacentes; et elatam de loco transitus sanctissimi corporis glebam, usque ad locum sepulcri, psalmis, hymnis et canticis canora coelestibus fidelis turba prosequitur. Quae licet de tanti Patris felici victoria sentiat esse audendum, lacrymas tamen doloris, pietatis extorquet affectus, et de uno eodemque fonte pari tenore scaturiens,
Abbreviated transcription (Latin):
qui nec suos ellonenses deserere. nec
gregi deesse poterat desolato. probate
conuersationis uirũ. morib inugnẽ.
moderatione precipuũ. iohannẽ disci¬
pulũ suũ tradidit eis: cui fr̃m curam
data bencdictione cõmisit.&. remisit
cum exultatione blandinium. Senti¬
ebat iam extunc beatus pater aman¬
dus corporis sui defectus: laborib con¬
fectus & senio: net abesse longius exnus
sui diem secreta inspiratione. p̾senserat.
Gitur glosi pontificis imminenteui.
reuerendi transitus die. cũ esset in ora¬
torio beati andree. post orationũ mu¬
nus. post suscepta celestis sacramenta
mysterii. inter discipłoꝵ manus. fini¬
to uite cursu migaint ad dĩm: & ap¬
postius est ad patres suos cũ gła. Felix
operum merito. felix gr̃a sc̃ĩtatis. felix
consũmatione laudabili cui durinitꝰ
concessum est. ut ante altare beate uir¬
ginis ultimũ redderet sp̃m: cuiꝰ se meri¬
tis a diuuari deuotissime postulabat:

Expanded text:
qui nec suos Elnonenses deserere, nec qui nec suos Elnonenses deserere, nec gregi deesse poterat desolato, probatae conversationis virum, moribus insignem, moderatione praecipuum, Joannem, discipulum suum tradidit eis, cui fratrum curam data benedictione commisit, et remisit cum exsultatione Blandinium. ebat jam extunc B. Pater Amandus corporis sui defectus, laboribus confectus et senio, nec abesse longius exitus sui diem secreta inspiratione praesenserat.Igitur gloriosi pontificis imminente reverendi transitus die, cum esset in oratorio B. Andreae, post orationum munus post suscepta coelestis sacramenta mysterii, inter discipulorum manus, finito vitae cursu migravit ad Dominum, et appositus est ad patres suos cum gloria. Felix operum merito, felix gratia sanctitatis, felix consummatione laudabili, cui divinitus concessum est, ut ante altare B. Virginis ultimum redderet spiritum, cujus se meritis adjuvari devotissime postulabat,
Abbreviated transcription (Latin):
tes: ut ad eos declinet uir sc̃s. ꝓuideat
monasterio quod fundeant enutriat fi¬
ios quos de spũali generatione susceꝑit.
tussus. timoris partier & amoris subi¬
to nans fixus accessur. uec cluonem re¬
unquire nec sine consilio remitiere uo¬
lebat filio⁊ supplicantes. Suc ex fiudio
pietatis diuisus in partes: post multos
sc̃e deliberationis motus. et exquisita
consilia. petentib blanda humilitate
respondit. Nolite filii. nolite patris ue¬
stri sollicitare quietem. nolite de portu
reuocare in pelagus. sufficit michi pau¬
ꝑtas mea. ut diuitie computentur. Hec
requies mea in seculum scli. hic habi¬
tabo qm̃ elegi eam. Uobis non deerit ꝓ¬
pitiante deo uirtus celestis auxilii: ut
nr̃e sollicitudinis adiumentũ. Hac
uoce fr̃es a cursu ꝓposite intentionis
exclusi. ne uacui reuertantur implo¬
rant . & scĩ patris consulunt cũ om̃i de¬
uotione sollertiam: quid de blandien¬
sis monasterii ordinatione sentiat. qͥd
censeat adimpleri. S c̃s pater amandꝰ

Expanded text:
tum, ut ad eos declinet vir sanctus, provideat monasterio quod fundavit, enutriat filios, quos de spiritali generatione suscepit, cussus, timoris pariter et amoris subito transfixus accessu, nec Elnonem relinquere, nec sine consilio remittere volebat filios supplicantes. Sic ex studio pietatis divisus in partes, post multos sanctae deliberationis motus, et exquisita consilia petentibus blanda humilitate respondit: « Nolite, fili, nolite Patris vestri sollicitare quietem, nolite de porta revocare in pelagus, sufficit mihi paupertas mea, ut divitiae computentur, haec requies mea in saeculum saeculi, hic habitabo quoniam elegi eam. Vobis non deerit, propitiante Deo, virtus coelestis auxilii, vel nostrae sollicitudinis adjumentum. Hac voce, fratres, a cursu propositae intentionis exclusi, ne vacui revertantur implorant, et sancti Patris consulunt cum omni devotione solertiam, quid de Blandiniensis monasterii ordinatione sentiat, quid censeat adimpleri. » Sanctus Pater Amandus,
Abbreviated transcription (Latin):
manere decernit. Mens humilis non
confunditur ad repulsam. sed in illius
miseratione respirat. qui non derelinqͥt
in finem. nec precem pauperis aduersa¬
tur. Mox a facie udicis uir sc̃s egredit᷑.
& ad locum supplicii cum festinatione
carnis ac sp̃s obiecerat triste discidium.
Deponit itaq de ligno corpus exanime.
& ad cellam in qua orare consueuerat.
iubet assistentiũ manib deportari. Hĩc
amotis omnib cum orationi incubu
sionis erepte: & rediuiuis donata sen¬
sib caro mortua suscitatur. Ingressi
cellam frẽs colloquentẽ partter & assi¬
dentem uiro dei quẽ defunctũ relique¬
rant. non sine stupore & admiratione
conspiciunt. magnificantes in opere
tam sollempni miscdiam redemptoris.

Expanded text:
videretur. 32. Mens humilis non confunditur ad repulsam; sed in illius miseratione respirat, qui non derelinquit in finem, nec precem pauperis aversatur. Mox a facie judicis vir sanctus egreditur, et ad locum supplicii cum festinatione carnis ac spiritus objecerat triste dissidium. Deponit itaque de ligno corpus exanime, et ad cellam, in qua orare consueverat, jubet assistentium manibus deportari. Hinc amotis omnibus, orationi totus sionis ereptae, et redivivis donata sensibus, caro mortua suscitatur, cellam, colloquentem pariter, et assidentem viro Dei, quem defunctum reliquerant, non sine stupore, et admiratione conspiciunt, magnificantes in opere tam solemni misericordiam Redemptoris.
Abbreviated transcription (Latin):
d urbem menapioꝵ. que torna eus
uulgato nomine dicitur. uir beatus
ascenderat. patriam gla sc̃itatis illu¬
strans: ꝙ gr̃ãm suauitatis infundens.
ppło iam credenti. Residebat ibi comes
dorto uidex a rege delegatus in ꝓuin¬
torib exhibetur. corruptus infamia.
correptus in culpa: in quem iuidex fera
apud iudiceui sapliciti interposirit
preces ꝓ ab selurio e porrigene perte¬

Expanded text:
Ad urbem Menapiorum, quae Tornacus vulgato nomine dicitur, vir beatus ascenderat, patriam gloria sanctitatis illustrans, et gratiam suavitatis infundens populo jam credenti. Residebat ibi comes Dotto judex a rege delegatus in provintoribus exhibetur, corruptus infamia, correptus in culpa, miseraapud judicem suppliciter interponit, preces pro absolutione porrigit peri
Abbreviated transcription (Latin):
& dño sdem tribatum reoditum ex e¬
ditione tributi dño fuerat comparatꝰ.
Id̾o int̾rogant quis maior sit in regno
derium gle. humilitatis conditione sa¬
nare. E aduocans ih̃c paruulũ: statuit
libet paruulũ. ut etatem quereret. & si¬
militudinem innocentie demonstraret.
uel certe paruulũ statuit in medio e¬
oꝵ. seipsum qui non ministrari uene¬
rat sed ministrare: ut eis humilitatis
tribueret exemplum. Alii paruulũ
interpretantur sc̃m̃ sp̃m. quẽ posuerit
in cordib discipłoꝵ: ut suꝑbiam hu¬
militate mutarent. Amen dico uobis.

Expanded text:
omino idem tributum redditum, ex aeditione tributi Domino fuerat comparatus, ideo interrogant, quis major sit in regno derium gloriae, humilitatis contentione sanare. Et advocans Jesus parvulum, statuit libet parvulum, ut aetatem quaereret et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio illorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare, ut eis humilitatis tribueret exemplum. Alii parvulum interpretantur Spiritum sanctum, quem posuerit in cordibus discipulorum, ut superbiam humilitate mutar
Abbreviated transcription (Latin):
atq conueniens: ut concurrentes
ad festa dominica & mysteria saluaro¬
ris nr̃i: de cuius natiuitate gauisi sumꝰ¬
de euis manifestatione letemur: quia si¬
cut nascendo głosus est dẽi filius: ita ap¬
parendo mirabilis. Mirum namq qd̃
gnificum, quod ostensus est e celo. Mi¬
rum ualde quod nouũ hominẽ terra su-¬
scepit. stupendum nichilominuis. qd̃
nouũ hunt hominẽ noua de celostel¬
la ꝓddiderit. Apud udeam xp̃c in p̾sepi
pastorib uagiebat: ꝙ in chaldca ma¬
gorũ oculi inter sydera choruscabat.
Apud iudeos sordebat in pannis: apd̃
gentiles fulgebat in gła. Et quidem ne¬
cesse erat: ut celoꝵ dñm testimoniũ ce¬
ilste precederet: & auctorem lucis. sig¬
num luminis reuesaret.

Expanded text:
atque conveniens, ut concurrentes ad festa dominica et mysteria Salvatoris nostri, de cujus nativitate gavisi sumus, ejus manifestatione laetemur: quia sicut nascendo gloriosus est Dei Filius, ita apparendo mirabilis. Mirum namque quognificum quod ostensus e coelo est. Mirum valde quod novum hominem terra suscepit; stupendum nihilominus quod novum hunc hominem nova de coelo stella prodiderit. Apud Judaeam Christus in praesepi pastoribus vagiebat; et in Chaldaea magorum oculis inter sidera coruscabat. Apud Judaeos sordebat in pannis; apud gentiles fulgebat in gloria. Et quidem necesse erat ut coelorum Dominum testimonium coeleste praecederet, et auctorem lucis signum lucis revelaret.
Abbreviated transcription (Latin):
tes: monet ut bona diligamus atq fa¬
ciamus. Ista que de euuͣglio ꝓposuimꝰ.
cum ꝓpħitis sermonib conferamus.
Utrũq enim testamentũ ds̃ unus in¬
stituit: unus dñs dedit. E. si sumt utͥ¬
usq testamenti diuersa ꝓ temporib
sacramenta: concordat tamen in utroqp
salutis humane sententia qua precipi¬
tur ut non peccemus: & iubemur ut
bonis oꝑib insistamus. Precepit itaq
dñs per beatum dauid dicens. Declina
a malo et fac bonũ. ꝑ ysaiam quoq
omnes hiis ammonet uerbis. Aufer¬
te malum cogitationum ur̃arũ ab
oculis meis: quiescite agere ꝑuersez
discite benefacere.

Expanded text:
tes, monet ut bona diligamus atque fates, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sententia, qua praecipitur ut non peccemus, et jubetur ut bonis operibus insistamus. Praecipit itaque Dominus per beatum David, dicens: Declina a malo, et fac bonum . Per Isaiam quoque omnes his admonet verbis: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite perverse agere, discite benefacere
Abbreviated transcription (Latin):
diistum dñi sermonem scd̃m litteram
uelunus acciꝑe:. nichil in eo commodi
su italis possumis inuenire. Quidem̃
pͥficit ad anime salirttia si aliquis coꝵ¬
poraliter. aut lumbos suos precinigat
aut lucernam accendat:
lia ergo in pretinctis lumbis & lu¬
cernis ardentib querenda est intelligen¬
tia spiritalis: que scilicet diuino sit pre¬
cepto condigna que nr̃e saluti congrua
reperiatur & commoda. Neq enĩ frustra
quodam loco ipse dñs ait. Uerba que ego
locutus sum uobis: sp̃s & uita sunt.
In lumbis itaq contupiscentia carna¬
lis oftenditur: in lucernis uero fides ꝙ
caritas xp̃iana monstratur. Iubens g̃
dñs lumbos nros precingi: concupis¬
centias carnales sine dubio precipit
rifrenari. Imperans au ut lucernas.
ardentes habeamus: hoc utiq iubet.
ut & lumine uere fidei splendeamus &
sc̃ẽ caritatis operib ferueamus.h.¬
ubens ut sint lumbi nr̃i precincti mã¬
dat ut mala desideria atq oꝑa fugia¬
mus. Iubens ut sint lucerne nr̃e arden¬

Expanded text:
istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divino sit praecepto condigna, quae nostrae saluti congrua reperiatur et commoda. Neque enim frustra quodam loco ipse Dominus ait: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt . In lumbis itaque 550 concupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis operibus ferveamus. Jubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae arden
Abbreviated transcription (Latin):
ex uerbo suꝑiore dinoscitur. Dixerat
quippe & ego dilexi uos: cui uerbo con¬
tinuo subuunxit. manete in dilectione
mea. illa ergo qua dilexit nos. Quid est
gͦ manete in dilectione mea. nisi ma¬
nete in gr̃a mea: E quid ẽ si precepta
mea seruaueritis manebitis in dilectio¬
ne mea. nisi ex hoc scietis qͦd in dilectio¬
ne mea. qua uos diligo manebitis. si mea¬
p̃cepta seruabitis: Non gͦ ut nos diliga.
prius eius p̃cepta seruamus: sed insinoᷤ
diligat. precepta eius seruare ñ possumꝰ.

Expanded text:
ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos; cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea: illa ergo qua dilexit nos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo, manebitis, si praecepta mea servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus; sed nisi nos diliga
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Si precepta mea inquit serua¬
ueritis: manebitis in dilectione mea.¬
In quid dilectio facit precepta serua-¬
ri:᷑ An precepta seruata faciunt dile¬
ctionem: Sed quis ambigat qd̃ dile-¬
ctio precedit: Unde enim precepta ser¬
uet. non habet: qui ñ diligit. Quod gͦ
ait. si precepta mea seruaueritis ma¬
nebitis in dilectione mea: ostendit
non unde dilectio generetur. sed unde
monstretur: tanquã diceret. Nolite uoᷤ
putare manere in dilectione mea:si
non seruatis precepta mea. Si enim
seruaueritis.manebitis: hoc est hint
apparebit qd̃ in dilectione mea mane
bitis. si mea precepta seruabitis. ut ne¬
mo se fallat dicendo qd̃ eum diligat:
si eius precepta non seruat.
am in tantũ eum diligimus: in
quantũ eius precepta seruamus. In
quantũ aũ minus seruamus: minus
diligimus. Quãius quod ait manete
in dilectione mea. non apparet quã
dixerit dilectionem: utrũ qua eum
diligius. an qua ip̃e nos diligit. s

Expanded text:
quitur: Si praecepta mea, inquit, servaquitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectiobitis, si mea praecepta servabitis, ut nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse diligit nos: sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideant bona oꝑa ur̃a.ne a semet¬
ipsis putarent ẽẽ bona oꝑa sua: mox
addidit. E glificent patrem ur̃m qͥ
in celis est. In hoc enim głificatur
pater. ut fructũ plurimũ afferamus:
& efficiamur xp̃i discipłi. A quo effi¬
cuur. nisi abillo cuius miscdia pre¬
uenit nos: Ipsius enim sumus fig
ne mea. Ecce unde sunt nobis opera
bona. Nam unde nobis essent. nisi qͥa
fides ꝑ dilectionem oꝑatur: Unde aũ
diligeremus: nisi prius diligeremur:
Aꝑtissime hoc in epła sua idem iste
euuanglista dixit. Nos diligamꝰ d̾m:
qm̃ ipse prior dilexit nos. Quod aũ
ait. sicut dilexit me pater. & ego dile¬
xi uos: non equalitatem nature osten¬
dit nr̃e & sue. sicut est patris & ipsius
uos: nam pater utiq diligit & nos.
sed in ipso. quia in hoc clarificatur pa¬
ter: ut fructũ afferamus in uite. hoc ẽ
in filio. ꝙ efficiamur eius discipuli.
Ianete inquit in dilectione .iiii.¬
mea. Quom manebimꝰ: Audi quid se¬

Expanded text:
ut videant opera vestra bona; ne a semetut videant opera vestra bona; ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficimur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim figmentum te in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos diligamus Deum, quoniam ipse prior dilexit nos . Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, ser, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. 3. Manete, inquit, in dilectione mea. Quomodo manebimus? Audi quid se
Abbreviated transcription (Latin):
aluator nr̃ gr̃am qua saluamur
discipulis loquendo cõmendans: in
hoc inquit clarificatꝰ est pater meus.
ut fructũ plurimũ afferatis: & effici¬
amni mei discipuli. Siue glificatꝰ
greco utrũq translatũ est. qd̃ est doxa¬
ste. Doxa enim que grece dicitur: la¬
tine gła est. Quod ideo commemoran¬
dum existimaui: quia dicit apłs. Si
abraham ex operib iustificatus est̃:
habet głam sed non ad deum. Hec ẽ
ad deum gła. qua glorificatur ñ ho¬
mo sed deus: si non ex operib sed ex
fide iustificatur. ut ex deo illi sit qd̃
etiam bene operatur. qm̃ palmes sicut
iam suꝑius dixit. non potest ferre
fructum a semetipso. Tu aũ. ii.¬
i enim in hoc clarificatus est cłs
pater. ut fructum plurimũ afferamꝰ.
ꝙ efficiamur xp̃i discipuli: nõ hoc
nr̃e gle tribuamus. tanquã hoc ex
nobis ipsis habeamꝰ. Eius est enĩ hec
gr̃a: & ideo in hoc non nr̃a sed eius
gła est. Unde o alibi cũ dixisset sic
luceat lumen ur̃m coram hominib.

Expanded text:
alvator gratiam qua salvamur discipulis loquendo commendans: In hoc, inquit, clarificatus est Pater meus, ut fructum plurimum afferatis et efficiamini mei discipuli. Si enim verbo utrumque translatum est, quod est δοξάζειν Δόξα enim quae graece dicitur, latine gloria est. Quod ideo commemorandum existimavi, quia dicit Apostolus, Si Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non ad Deum . Haec est ad Deum gloria qua glorificatur non homo, sed Deus, si non ex operibus, sed ex fide justificatur, ut ex Deo illi sit quod etiam bene operatur: quoniam palmes, sicut jam superius dixi, non potest ferre fructum a semetipso . Si enim in hoc clarificatus est Deus Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli; non hoc gloriae nostrae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia, et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ter. filii pater dicitur. & filius. patris
dicitur ad patrem & filium. quia pa-¬
tris & filii sp̃s est. Dicimus enĩ sp̃m
dicimus patrem sp̃s sc̃i. ne filius eius in¬
telligatur sp̃s sc̃s. Itẽ dicimꝰ sp̃m sc̃m. spi¬
eiꝰ intelligat᷑ sp̃s sc̃s. Dicit᷑ o id̾e sp̃s donũ
di:qͥa d̃s donator doni sui est.In qͥb no¬
minib circũferri potest uicissim relati¬
onis regła: ut si dicamꝰ donator domi. ꝙ
donũ donatoris: qͥa in hiis uocabulis po¬
tuit ĩueniri usitata huic cathegorie qͤ
dicitur ad aliquid circũlatio. F¬

Expanded text:
ter Filii Pater dicitur, et Filius Patris ter Filii Pater dicitur, et Filius Patris iformiter dicitur ad Patrem et Filium, quia Patris et Filii Spiritus est. Dicimus enim Spiridicimus Patrem Spiritus sancti, ne Filius ejus intelligatur Spiritus sanctus. Item dicimus Spiejus intelligatur Spiritus sanctus. Dicitur et idem Spiritus donum Dei, quia Deus donator doni sui est. In quibus nominibus circumferri potest vicissim relationis regula, ut sic dicatur donator doni et donum donatoris; quia in his vocabulis potuit inveniri usitata huic categoriae, quae dicitur ad aliquid, circumlatio.
Abbreviated transcription (Latin):
na est in trib ꝑsonis diuinitas.
una essentia suna omnipotentia.
C quicquid substantialiter de deo dici
potest. si forte de solo patre interidgatꝰ¬
fueris: simul de patre & filio & sp̃u sc̃o
non deos. sed deum responde. unũ om̃i¬
potentem incõmutabilem. Sciendũ ẽ
quod quedam de deo substantialiter di¬
cuntur. ut est łs magnus. omp̃s: & qͥc¬
pater ad filium. ꝙ filius ad patrem: et
sp̃s sc̃s relatiue ad patrem & filium. ad
se aũ siue pater. siue filius siue sp̃s sc̃s
deus dicitur. Itaq pater eo quo d̾s est.
hoc ipso substantia est. Quia eiusdem
sic dicimus filium patrem esse. quomͦ
dicimus filium deum esse: nec ita dicimꝰ
patrem filium. sicut dicimus deum esse.
icut enim relatiue pater &. filuis
dicuntur. ita ꝙ sp̃s sc̃s ad patrem ꝙ& fili¬
um quodammodo relatiue dicitur. qͥa
Patris & filii sp̃s est. sed ipsa relatio
sp̃s sc̃i. non ita reciprocatione conuer¬
ti poterit. sicut pater &. filius. Nam pa¬

Expanded text:
na in tribus divinitas, una essentia, una omnipotentia. Et quidquid substantialiter de Deo dici potest, si forte de Patre solo interrogatfueris simul de Patre, et Filio, et Spiritu sancto, non deos, sed Deum responde unum, omnipotentem, incommutabilem. Sciendum est quod quaedam de Deo substantialiter dicuntur, ut est, Deus, magnus, omnipotens: et quidPater ad Filium, Filius ad Patrem, et Spiritus sanctus relative ad Patrem et Filium; ad se autem sive Pater, sive Filius, sive Spiritus sanctus, Deus dicitur. Itaque Pater eo quo est Deus, hoc ipso substantia est: quia ejusdem sic dicimus Filium Patrem esse, quomodo dicimus Filium Deum esse: nec ita dicimus Patrem Filium esse, sicut dicimus Deum esse; cut enim relative Pater et Filius dicuntur, ita et Spiritus sanctus ad Patrem et Filium quodammodo relative dicitur, quia Patris et Filii Spiritus est: sed ipsa relatio Spiritus sancti non ita reciprocatione converti poterit, sicut Pater et Filius. Nam Pa
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit. sicut & ego patris mei prece¬
pta seruaui & maneo. in eiꝰ dilectione:
Utiq etiam hic hanc dilectionẽ
patris intelligi uoluit: qua eũ diligit
pater. Ita quippe dixerat. sicut dilexit
me pater & ego dilexi uos: atq hiis uer¬
bis illa subiunxit. manete in dilectio¬
ne mea: illa ꝓculdubio qua dilexiuos.
Ergo quod ait etiam de patre. maneo
in eius dilectione: illa scilicet accipi¬
enda est qua dilexit eum pater. Sed nũ¬
quid & hic gr̃a intelligenda est qua pa-¬
ter diligit filiũ. sicut gr̃a est qͣua nos
diligit filius. cũ simus nos filii gr̃a ñ
natura: unigenitus aũ natura ñ gr̃a:
An hoc etiam in ip̃o filio ad hominẽ refe¬
rendũ eft:. Ita sane. Nam dicendo sicut
dilexit me pater & ego dilexi uos. gra-¬
tiam mediatoris oftendit. Mediator
aũ dei ꝙ. hominũ. non in quantũ
ds: sed in quantũ homo est xp̃c ihs.¬

Expanded text:
adjungit: Sicut et ego Patris mei praecepta servavi, et maneo in ejus dilectione? Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit, qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea, illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, Maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est qua dilexit eum Pater. Sed numquid et hic gratia intelligenda est, qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius: cum simus nos filii gratia, non natura; Unigenitus autem natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane. Nam dicendo, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, gratiam mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus, sed in quantum homo est Chris
Abbreviated transcription (Latin):
celos. super omnes creaturas. et per
soli matrem propriam dñs xpistuᷤ¬
cõmendauit. ut quem nubere uo¬
lentem ad amplexũ uirginitatis
asciuerat: ip̃i etiam custodiendam
uirginem tradidisset.

Expanded text:
r soli matrem propriam commendasset, ut quem nubere volentem ad amplexum virginitatis asciverat, ipsi etiam custodiendam virginem tradidisset.
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc ergo fundamento lapidesi
grandes & pretiosi. qui templum om¬
ne gestarent sunt positiz quia ꝑ ipsum
ad ꝓpagandam toto orbe eccl̃iam, et
modum sunt apli instructi. Qui qͦ
artius cius amori inherebant: eo for¬
dius sectatores suos: in edificatione
celesti sustentabant. Quos uidelicet
lapidec rex quadrare precepit. ut ma¬
gistros eccłe compositos morib: & im¬
mobiles animo esse debere signaret.
Sicut enim quadratum quacumq
uertitur stabit: ita nimirũ uita ꝑ¬
fectoꝵ. que ad ueritatis lineam solli¬
cite directa est nullis temptationũ
impulsib. a sua nouit stabilitate de¬
ici. Erat aũ templũ de marmore pa¬
rio: qui est lapis albus extructum:
ut candorem ecclastice castitatis ex¬
primeret. De quo in amoris cantico
dñs ait. Sicut lilium inter spinas:
sic amica mea inter filias. Habebat
uero sexaginta cubitos in longitu¬
dine: & uiginti cubitos in latitu¬
dine: & triginta cubitos in altitudi

Expanded text:
n hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et modum sunt apostoli instructi, qui quo arctius amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare prgistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo esse debere signaret. Sicut vero quadratum, quocumque vertitur, stabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod est, lapide albo extructum, ut candorem Ecclesiastieae castitatis exprimeret, de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Habebat idem LX cubitos in longitudinem, XXX cubitos in latitudinem, XXXX cubitos in
Abbreviated transcription (Latin):
idetur congruũ sollempnitati ꝗͣ
colimus : de edificatione templi
aliqua cõmemorare: & quam decent̾
ornatus ilius: eccle significationi cõ¬
ueniat indagare. Parrat gͦ scriptli¬
ra. quia preceperit salomon, ut tolle¬
rent lapides grandes: lapides preciosos:
in fundamentum templi: & quadra¬
apides aũ grandes ꝙ preciosi. qui
in fundamento locati. totum onus
templi. sibi suꝑimpositum portant:
eximios sc̃e eccłe doctores insinuant.
grandes nimirum excellentia mers¬
toꝵ. preciosos claritate signoꝵ. qui
ab ip̃o dño uerbum audientes: torã
crescentis eccl̃e fabricam. sua predicati¬
one genuerunt. Quando enim in
scripturis fundamenta plurali nume¬
ro dicuntinz uł predicatores scos. uel
firmas iustoꝵ cogitationes significãt.
Unde est illild psalmiste. fundamenta
eius in montib scĩs. At cum singłari
numero fundamentũ ponitur ipsũ
sepius auctorem bonoꝵ omniũ indi¬
cat: de quo apls ait fundamentũ enĩ
aliud nemo potest ponere preter id qd̃

Expanded text:
idetur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadraautem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bonorum omnium indicat, de quo Apostolus ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Apparitores potestatis hora sex¬
ta crucifixerunt: preuaricatores legis ho¬
ra tercia clamauer̃t. Qd̃ illi manibus
hora sexta. hoc illi lingua hora tercia.
rei magis isti qui clamando seiuebant:
quam illi qui obtemperando administra¬
bant. Ip̃m ẽ totũ acumen uideoꝵ: Hoc ẽ
qd̃ pro magno quesierunt. eccidamus &
ñ occidamus. Sic occidamus: ut ñ ipsi
occidisse iudicemur. Exacuerunt tanꝗͣ
gladium linguas suas: intender̃t arcũ
rem amaram. Artum dicit insidias.
Qui enim gladio cõminus pugnat:aꝑ¬
te pugnat. Qui sagittam mittit. fallit
ut feriat. Prius enuim sagita ꝑcutit. ꝙͣ
uenire ad uulnus preuideatur. S quẽ
laterent insidie cordis humani: Nun
habebat ut ei testimoniũ quisquã ꝑhi-¬
beret de homine: Ipse enim sciebat:. qͥd
esset in homme.¬

Expanded text:
verunt. Apparitores potestatis hora sexverunt. Apparitores potestatis hora sexta crucifixerunt; praevaricatores Legis hora tertia clamaverunt: quod illi manibus hora sexta, hoc illi lingua hora tertia. Rei magis isti qui clamando saeviebant, quam illi qui obtemperando administrabant. Ipsum est totum acumen Judaeorum; hoc est quod pro magno quaesierunt: Occidamus, et non occidamus; sic occidamus, ut non ipsi occidisse judicemur. Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. 6. Intenderunt arcum, rem amaram. Arcum dicit insidias. Qui enim gladio cominus pugnat, aperte pugnat: qui sagittam mittit, fallit ut feriat. Prius enim sagitta percutit, quam venire ad vulnus praevideatur. Sed quem laterent insidiae cordis humani? numqhabebat ut ei testimonium quisquam perhiberet de homine? Ipse enim sciebat quid esset in hom
Abbreviated transcription (Latin):
dio lingue. Acuistis enim linguas ue-¬
stras. E quando ꝑcussistis. nisi quan¬
do clamastis. crucifige. crucifige:
Ropterea non est enim pretermit.¬
tendum.quia uenit in mentem.ne for¬
te aliquem ꝑturbet lectio diuinoꝵ li¬
broꝵ: quidam euuangelista dicit. hora
sexta crucifixum dñm. & quidam hora
tercia. Nisi intelligamus ꝑturbamur.
Et iam incipiente sextahora: dicitur
pilatus sedisse pro tribunali. Et reue¬
ra quando leuatus est dñs in lignũ:
hora sexta erat. S alius euũgłista intu¬
ens animũ iudeoꝵ. quia uolebant se
immunes uideri a morte dñi. narrando
eos oftendit reos. dicens dñm hora tercia
crucifixcum. Considerantes aũ omnem
circunstantiam lectionis. quanta agi
potuerint. cũ apud pilatum dñs accu¬
saretur ut crucifigeretur: inuenimꝰ ho¬
ram terciam esse potuisse. quando illi
clamauer̃t. crucifige. crucifige. Ergo ue¬
rius illi tunc occiderunt: quando clama¬

Expanded text:
dio linguae: acuistis enim linguas vedio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis, Crucifige, crucifige ? 5. Propterea enim non est praetermittendum, quia venit in mentem, ne forte aliquem perturbet lectio divinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum. Considerantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta agi potuerint, cum apud Pilatum Dominus accusaretur, ut crucifigeretur; invenimus horam tertiam esse potuisse, quando illi clamaverunt, Crucifige, crucifige. Ergo verius illi tunc occiderunt, quando clama
Abbreviated transcription (Latin):
responderunt. Nobis non licet interfi¬
cere quenquã. Iniquitatem facinoris
sui in iudicem hominẽ refundere uole¬
bant. Sed nunquid deũ iudicem falle¬
bant: Qd̃ fecit pilatus. in eo ipso qd̃ fecit.
aliquantũ particeps fuit. sed in compara¬
tione multo ipse innocentior. Institit
enim quantũ potuit: ut illũ ex eoꝵ ma-¬
nib liberaret. Nam ꝓpterea flagellatũ
ꝓduxit ad eos. Non ꝑsequendo dñm fla¬
gellauit. sed illoꝵ furori satisfacere uo¬
lens. ut uel sic iam mitescerent: & desine¬
rent uelle occidere cum flagellatũ uide¬
rent. fecit & hoc. Et ubi ꝑseuerauerũt
nostis illum lauisse manus. & dixisse
qd̃ ipse non fecisset: mundũ se esse a mor¬
de illius. Fecit tamen. Sed si reus quia
fent uel inuitusi illi innocentes qui coe¬
gerunt ut faceret: Nullo modo. Sed di¬
xit ille in eum sententiam: & iussit eũ
crucifigi. & quasi ipse occidit. Et uos
o uidei occidistis. Unde occidistis: G la¬

Expanded text:
responderunt: Nobis non licet occiresponderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gla
Abbreviated transcription (Latin):
mitates eoꝵ. curauit om̃es languidos
eoꝵ: predicauit regnum celoꝵ. Non ta-¬
cuit uitia eoꝵ. ut ipsa potius eis displi¬
cerent: nõ meditus a quo sanabantur.
Hiis om̃ib curationib eius ingrati.
tanquã multa febri frenetici insani¬
entes in medicũ qui uenerat curare eõ.
excogiaueit consiliũ ꝑdendi eum qui¬
mori possit tanquã ilĩ uolentes ꝓbare
erbum ipsoꝵ agnoscimus
in sapientia salomonis.Morte tur¬
pissimainquiunt condempnemꝰ eum:
interrogemus eum. erit enĩ respectus
in sermonib ipsius. Si enir uere fili¬
us dei est: liberet eum. Uideamus ergo
dentes oꝵ arma & sagitte: ꝙ lingua
eoꝵ gladius aciitus. Qd̃ dicit & alius
psalmus. sic & hic exacuerunt tanquã
gladium linguas suas. Non dicant iu¬
dei non occidimus xp̃m. Etenim ꝓpterea
eum dederunt iudici pilato: ut quasi ip̃i
a morte eius uiderentur immines. Nã
cum dixisset eis pilatus. uos eũ occidite:

Expanded text:
mos eorum, curavit omnes languidos mos eorum, curavit omnes languidos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationibus ejus ingrati, tanquam multa febri phrenetici, insanientes in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum; tanquam ibi volentes probare Verbum ipsorum agnoscimus in Sapientia Salomonis: Morte turpissima, inquiunt, condemnemus eum. Interrogemus eum; erit enim respectus in sermonibus illius: si enim vere Filius Dei est, liberet eum . Videamus ergo dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite,
Abbreviated transcription (Latin):
anmamsuam.
a conuentii malignantium: a multi¬
tudine oꝑantium iniquitatẽ. Iam ip¬
sum caput nr̃m intueamur. Mutti
martyres talia passi sunt. sed nichil sic
elucet: quomodo caput martyrũ. Ibi
melius intuemur. qd̃ illi experti sunt.
Protectus est a multitudine malignã¬
tium ꝓtegente se deo: protegente carnẽ
suam ipso filio q homine quẽ gerebat:
quia filius hominis est. & filius dei est.
filius dei est ꝓpter formam dei filius ho¬
minis est ꝓpter formam serui. habens ĩ
potestate ponere animam suam. & recipe¬
re eam. Quid enim potuer̃t facere ini¬
mici: Occiderunt corpus: animam nõ
occiderunt. Intendite. Parum ergo erat
dño hortari martyres uerbo: nisi firma¬
ret exemplo. Nostis qui conuentus erat
malignantiũ iudeoꝵ: & que multitudo
erat oꝑantium iniquitatẽ. Quam ini¬
quitatem: Quia uoluerunt occidere do¬
minũ ih̃m xp̃m. Tanta opera bona in¬
quit ostendi uobis ꝓpter quod horum
me uultis occidere: ꝑtulit om̃s infir¬

Expanded text:
animam suam. animam suam. a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem. Jam ipsum caput nostrum intueamur. Multi martyres talia passi sunt: sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; ibi melius intuemur quod illi experti sunt. Protectus est a multitudine malignantium, protegente se Deo, protegente carnem suam ipso Filio et homine quem gerebat: quia Filius hominis est, et Filius Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius hominis propter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt. Intendite. Parum ergo erat Domino hortari martyres verbo, nisi firmaret exemplo. Nostis qui conventus erat malignantium Judaeorum, et quae multitudo erat operantium iniquitatem. Quam iniquitatem? Qua voluerunt occidere Dominum Jesum Christum. Tanta opera bona, inquit, ostendi vobis: propter quod horum me vultis occidere ? Pertulit omnes infir
Abbreviated transcription (Latin):
tatum mearũ in manu eus: conuolu¬
te sunt & imposite collo meo. Infirmata
est uirtus mea: dedit me dñs in manu
de qua non potero surgere. Samech. Ab¬
stulit om̃s magnificos meos dñs de me¬
dio mei: uocauit aduersũ me tempꝰ.
ut contereret electos meos. Torcular cal¬
cauit dñs: uirgini filie uida. Ain Idcir¬
co ego plorans. & oculus m̃s deducens
aquam:quia longe factus est a me con¬
solator:conuertens animam meam.
Facti sunt filii mei ꝑditi: qm̃ inualuit
inimicus. fe. Expandit syon manus
suas: non est qui consoletur eam. Man¬
dauit dr̃s aduersum iacob. in circuitu
eius hostes eius: facta est iherłm. quasi
polluta menstruis inter eos. Sa de. Iu¬
stus est dñs: quia os eius ad iratundiã
ꝓuocauit. Audite obsecro uniuersi po¬
puli: & uidete dolorem meũ. Uirgines
mee & iuuenes mei: abierunt in cap
tiuitatem. coph. Uocaui amitos meos:
&s ipsi deceperunt me. Sacerdotes q u
uenes mei. in urbe consumpu sunt: qͥa
quesierunt cibum sibi ut refocillarere¬

Expanded text:
rum in manu eius convolutae sunt et inpositae collo meo infirmata est virtus mea dedit me Dominus in manu de qua non potero surgere SAMECH abstulit omnes magnificos meos Dominus de medio mei vocavit adversum me tempus ut contereret electos meos torcular calcavit Dominus virgini filiae Iuda AIN idcirco ego plorans et oculus meus deducens aquam quia longe factus est a me consolator convertens animam meam facti sunt filii mei perditi quoniam invaluit inimicus FE expandit Sion manus suas non est qui consoletur eam mandavit Dominus adversum Iacob in circuitu eius hostes eius facta est Hierusalem quasi polluta menstruis inter eos SADE iustus est Dominus quia os eius ad iracundiam provocavi audite obsecro universi populi et videte dolorem meum virgines meae et iuventivitatem.  Coph.  Vocavi amicos meos, et ipsi deceperunt me: sacerdotes mei et senes mei in urbe consumpti sunt: quia quaesierunt cibum sibi, ut refocillaren
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os pedes dñs & magister. & uos de¬
betis atter alterrus lauare pedes. Quã¬
uis etiam uerbo ministrandi possirt.
omnia que ds in carne gessit intelli¬
gi. Nant & ipsũ sui sangumis satra¬
mentũ ministrandũ nobis se effude¬
re significat. cũ dicit. Sicut filius

Expanded text:
vestros pedes Dominus et Magister, et vos devestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum di