comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consułs INTP. Epecialiter prohibetur nequis audeat
apud iudices publis cos epm accusare. sed in ep̃orum auidi¬
entiã perferre non dis ferat quicquid sibi proqualitate
negoci putat possecon petere ut in ep̃orũ aliorum iudicio

Expanded text:
o. Specialiter prohibetur, ne quis audeat apud iudices publicos episcopum accusare, sed in episcoporum audentiam perferre non differat, quicquid sibi pro qualitate negotii putat posse competere, ut in episcoporum aliorum iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
gatario non permittitur prohiberi: praeceptionis uero legatũ
nonnisi uni exheredib: dari potest ut aliquid ei exhereditatem
p̃cipuũ relinquatur etsi aut coniunctĩ id ẽ multis aut disiunctis
singulis relinquatur omnib: unares tantũq: nominata ẽ debetur
non unires et alii aesti matio sicut inlegatodãnationis ẽ consti¬
tutum .xũi. DELEGEFAL CIDIA
egẽ falcidia constitutũ .ẽ. quicũq heres fuerit institutus

Expanded text:
gatario non permittitur prohibere. Praeceptionis uero legatum non nisi uni ex heredibus dari potest, ut aliquid ei ex hereditate praecipuum relinquatur; et si aut coniunctim, id est, multis, aut disiunctim, singulis relinquatur, omnibus una res tantum, quae nominata est debetur; non uni res et alii aestimatio, sicut in legato damnationis est constitutum. TITVLVS VI. De lege falcidia Lege Falcidia constitutum est, ut quicumque heres fuerit institutus
Abbreviated transcription (Latin):
ginaria uel colonaria transtulerit et ad diuersos dominos
fundus uterq: peruenerit. Nihilcontraordinationẽ domi¬
niprioris aliunde trans latis mancipiis repetere aut pulsa¬
represumat. sed cui aut uenditus aut donatus aut dimis¬
sus ager fuerit in eũ statũ possedeat in quo ab auctore¬
÷ constat fuis se dimissum Decolonorũ uero actione id
remota ambiguitate haclege constat ẽẽ. preceptũ ut scđ
legẽ quae ad palladium data .ẽ. decolono et colona inter
duos dominos diuidatur agnatio. idest ut coloni dominus
duas partes filiorũ et tertiã colonae dominus sibi debeat
uindicare quae uero actiones perpetuae fuer̃ et adtri¬
cenniũ reuocatae sunt placuit adnecti id .ẽ. hereditati

Expanded text:
ginaria vel coloniaria transtulerit et ad diversos dominos fundus uterque pervenerit, nihil contra ordinationem domini prioris aliunde translatis mancipiis repetere aut pulsare praesumat, sed cui aut venditus aut donatus aut dimissus ager fuerit, in eo eum statu possideat, in quo ab auctore constat fuisse dimissum. De colonorum vero agnatione id remota ambiguitate hac lege constat esse praeceptum, ut secundum legem, quae ad Palladium data est de colono et colona, inter duos dominos dividatur agnatio, id est ut coloni dominus duas partes filiorum et tertiam colonae dominus sibi debeat vindicare. Quae vero actiones perpetuae fuerunt et ad tricennium revocatae sunt placuit adnecti, id est hereditati
Abbreviated transcription (Latin):
uiget fuisse peruasum aut qualibet intraannũ bene ficio momen¬
tirequirat aut testam̃tũ dicat non eẽ. legitimo uel de tutela
&liquid proponat non expectet ut prius quod repetit apud actaa
proponat. aut ordo ipsius causaepetatꝰ scriptus sed mox apud iu¬
dicẽ sine ulla tẽporũ mora quȩ per hoc uidetur adferricaus a

Expanded text:
get fuisse pervasum, aut quodlibet intra annum beneficium momenti requirat, aut testamentum dicat non esse legitimum, vel de tutela aliquid proponat, non expectetur, ut prius quod repetit apud acta proponat aut ordo ipsius causae petatur scriptus, sed mox apud iudicem sine ulla temporum mora, quae per hoc videtur afferri, causa
Abbreviated transcription (Latin):
Vis ẽ. maior reumpetus qui reppelli non potest. Ista intp̃r
Quiquẽ in domo inclusit ut sibiremanciparet. et aut pro¬
mitteret extorsisse mancipatione uidetur I T suo¬

Expanded text:
Vis est maior rei impetus, qui repelli non potest. Qui quem in domo inclusit, ut sibi rem manciparet aut promitteret, extorsisse mancipationem uidetur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
aecl ex confirmat ut siqua mulier post mor¬
tem mariti omnia quae adeã dereb mariti quo libet ordine
peruenerunt totũ filiis profuturum debeat conseruare
hocetiam et patres dereb: maternis simili obseruatione
cus todiant excepto quod eis fuerit filiorũ morte quaesitũ
earatione sicut lex theo dosiani in octauo libro declarat si
ad secunda uota uenerit aut forte non uenerit res quae filiis

Expanded text:
aec lex confirmat, ut, sicut mulier post mortem mariti omnia, quae ad eam de rebus mariti quolibet ordine pervenerunt, totum filiis profuturum debeat conservare, hoc etiam et patres de rebus maternis simili observatione custodiant excepto quod eis fuerit filiorum morte quaesitum ea ratione, sicut lex Theodosiani in octavo libro declarat, si ad secunda vota venerint aut forte non venerint. Res quae filiis
Abbreviated transcription (Latin):
integrũ restitutus p̃cio restituto. fundũ recipere potest fruc¬
tus enĩ in conpensatione usurarũ pͥgenssemptorẽ remanere
dis tractionẽ quorũ pignorum et fiduciarũ quas pater oblegaue¬
rat. si non it aut oportuit acreditore distractaesunt restitui in in¬

Expanded text:
integrum restitutus pretio restituto fundum recipere potest: fructus enim in compensationem usurarum penes emptorem remanere distractiones eorum pignorum et fiduciarum, quas pater obligauerat, si non ita ut oportuit a creditore distractae sint, restitui in in
Abbreviated transcription (Latin):
portionẽ si uero testamento extranei heredes scripti fue¬
rint stante testamento filia medictatẽ hereditatis ad quirit
nãsi factotestamento in quomasculus filius pretermissus
est euenerit ut uiuente ad huc patre filius qui p̃termissus ẽ. mor¬
atu ⁊ sicqiuoq qualibet filius ille mortuus fucrit testamentum
quo d factũ ẽ non ualebit. postumorũ duogeneras qui postumi
appellantur bi qui post mortẽpatris deuxore nati fucrist:
etolle tuip osttes amentum factũ nascuntur etideonisi isquites¬
camentũ facit im ipsotestamento conprehenderit : quicũq filius
aue silia natus natauesuerit heres mihisit autcer terdicat Sbe¬
ris sit ualerẽ eius non potest testamentũ quia sicut superius iã
dictũ ẽ. legitimae concepti pronatis habentur nisi quod me¬
lor est condicio postumae quam natac . quia natasi pretermis¬
sa fuerit non rũpit testamentum. postum aucro sicut mascu¬
lus testamentũ rũpit siquis post factũ testamentũ adoptaue¬

Expanded text:
portionem; si uero testamento extranei heredes scripti fuerint, stante testamento, filia medietatem hereditatis adquirit. Nam si facto testamento, in quo filius masculus praetermissus est, euenerit, ut, uiuente adhuc patre, filius, qui praetermissus est, moriatur, sic quoque, quamlibet filius ille mortuus fuerit, testamentum, quod factum est, non ualebit. Posthumorum duo genera sunt: quia posthumi appellantur hi, qui post patris mortem de uxore nati fuerint, et illi, qui post testamentum factum nascuntur. Et ideo, nisi is, qui testamentum facit, in ipso testamento comprehenderit quicumque filius aut filia mihi natus natave fuerit, heres mihi sit, aut certe dicat, exheres sit, ualere non potest eius testamentum: quia, sicut superius iam dictum est, legitime concepti pro natis habentur, nisi quod melior est condicio posthumae quam natae, quia nata, si praetermissa fuerit, non rumpit testamentum, posthuma uero, sicut mascules, testamentum rumpit. Si quis post factum testamentum adoptaue
Abbreviated transcription (Latin):
ex quolibet corpore publico facti sunt precepit ut prose
ad agenda quae proutilitate publicae debentur suffectus
daredebeant. quod si non dederint ipsi ad conditionem de¬
cumaꝰ teuo centus Nanepos at que prbros noniubet hadege
amstring nsaifitantum uidepatrĩmonissuis quac sunt maior

Expanded text:
ex quolibet corpore publico facti sunt, praecipit, ut pro se ad agenda, quae utilitati publicae debentur, suffectos dare debeant. Quod si non dederint, ipsi ad condicionem debitam revocentur. Nam episcopos atque presbyteros non iubet hac lege constringi nisi tantum, ut de patrimoniis suis quae sunt Maior
Abbreviated transcription (Latin):
lit occidere id casualiquo perpetrare non potuit ut homicda punitur etis
quicasu. sactuteli in prudenter hominẽ occidit ab soluitur. istamt̃ p̃ inđ¬
ħ Quila tronẽ caedẽ sibi inferentẽ uel alias quãlibet stu pro
occiderit puniri ñ placuit alius enĩ uitã alius pudorem
publicũ facinore defender̃ ista int̃ ñ inđ¬

Expanded text:
let occidere, id casu aliquo perpetrare non potuit, ut homicida punitur: et is, qui casu iactu teli hominem imprudenter occidit, absoluitur. Quod si in Qui latronem caedem sibi inferentem uel alias quemlibet stupro occiderit, puniri non placuit: alius enim uitam, alius pudorem publico facinore defenderunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
riae factã subtali obiectione uenire temptauerit cũ pro¬
positã penam quã non ualuerit conprobare meritodurante
possessione in iure illius a quo fuerit conparata precium
uenditor q uod accepit emptoricui calũ nã intulit absq ulla
dilatione rescituat curiales etiã quibus hucusq sine de¬
creti interpositione ressuas uendere aut alienare acorpore cu¬
riae non licebit. sicerta fuerint nec essitate constrictiut
debitũ quod pro gi utilitate publica contraxit dũcre

Expanded text:
rie factam sub tali obiectione venire temptaverit cum proposita poena, quam non valuerit conprobare, merito durante possessione in iure illius, a quo fuerit conparata, pretium venditor quod accepit emptori, cui calumniam intulit, absque ulla dilatione restituat. Curiales etiam, quibus hucusque sine decreti interpositione res suas vendere aut alienare a corpore curiae non licebat, si certa fuerint necessitate constricti, ut debitum, quod pro utilitate publica contraxit, dum cr
Abbreviated transcription (Latin):
Nec poenã sibi nouerint qua drupli exigendã. sed etiã eaquae
sub terrore uisa sunt accepisse in lucrũ suum siuoluerint reti¬
nebunt nec constringipossunt: pisi forteex suo arbitrio red¬
dereuoluerint. Nãsi post adminis trationem aut parentũ
aut puellarum circa eos quisporsalia dederint uoluntas nu¬
bendi perm anserit sequatur decta coniunctio.
.DE NUPTIIS

Expanded text:
Nec poenam sibi noverint quadrupli exigendam, sed etiam ea, quae sub terrore visae sunt accepisse, in lucrum suum, si voluerint, retinebunt, nec constringi possunt, nisi forte ex suo arbitrio reddere voluerint. Nam si post administrationem aut parentum aut puellarum circa eos, qui sponsalia dederint, voluntas nubendi permanserit, sequatur electa coniunctio. DE NVBTIIS
Abbreviated transcription (Latin):
tutae adhuc uiuis parentib: tã etsiem ancipatione ad quisierir
lbertatem : si ad secundas nuptias ueni reuoluerint: nouerint
coniunctionẽ suã in patrũ potestatem mnon in propri a uolun

Expanded text:
tutae adhuc vivis patribus, tametsi emancipatione adquisierint libertatem, si ad secundas nubtias venire voluerint, noverint coniunctionem suam in patrum potestate, non in propria volun
Abbreviated transcription (Latin):
aeclex specialiter praecepit ut siquis a quocũq conditũ
tes tamentum per apellatione deferreuo luerit et non debe¬
at reserari et scriptũ heredẽ ab adeunda hereditate sus¬
pendere et in hacparte iudex appellatori uoluerit praebe¬
re consensum ut quominus scriptã uoluntatem non subse¬
quatur effectus tam ipse iudex quã is qui appellauerit xͥx
libras auri fisco cogatur ex soluere.. XII.¬

Expanded text:
aec lex specialiter praecipit, ut, si quis a quocumque conditum testamentum per appellationem differre voluerit, ut non debeat reserari, et scriptum heredem ab adeunda hereditate suspendere, et in hac parte iudex appellatori voluerit praebere consensum, ut quo minus scriptam voluntatem non subsequatur effectus: tam ipse iudex quam is, qui appellaverit, viginti libras auri fisco cogatur exsolvere.
Abbreviated transcription (Latin):
coniungit multiplicato et hominũ numero et officiorum
quantum auariciae libuerit terror extorqueat. prima sunt

Expanded text:
coniungit, ut multiplicato et hominum numero et officiorum, quantum avaritiae libuerit, terror extorqueat. Prima sunt
Abbreviated transcription (Latin):
eoreddi ut quaecũq sponsalitia largita tepercepit uł s pertesta¬
mentum ipsi aliquid prior maricus ammitat et totũ illius filiis
cedat si filii non fuerint illis profutura personis qui priorima

Expanded text:
eo reddi, ut quaecumque sponsalicia largitate percepit, vel si per testamentum ipsi aliquid prior maritus donavit, amittat, et totum illius filiis cedat: si filii non fuerint, illis profutura personis, qui priori ma
Abbreviated transcription (Latin):
supradictũ ẽ defaculta tesua aliquidordinasse quid quid unũ¬
quẽq defiliis uel ne potib: cuiuscũq sexus habere uoluerit. hoc
sibi sine consortis repetitione defendat. Nec p̃sumat aliquis quo
alterius consorte auctor illedimiserit. sed hoc int̃ filios et nepo¬
tes exfiliis masculis obseruetur. quod uoluntate alictores per

Expanded text:
supra dictum est, de facultate sua aliquid ordinasse, quidquid unumquemque de filiis vel nepotibus cuiuscumque sexus habere voluerit, hoc sibi sine consortis repetitione defendat: nec praesumat aliquis, quod alteri consorti auctor ille dimiserit. Sed hoc inter filios et nepotes ex filiis masculis observetur, quod voluntate auctoris per
Abbreviated transcription (Latin):
Sicuis colonum alienum in resua uelin fug lapsum
uel sua uoluntate migrantem axx annos habuerit
aciorisuani uindicet si quis intra xxex annos inuentus fuerit
a dlonrino cumifilis secundum legem sibi cebitis gcomnipeculio

Expanded text:
Si quis colonum alienum in re sua vel in fuga labsum vel sua voluntate migrantem triginta annos habuerit, ac si suum vindicet. Qui si intra triginta annos inventus fuerit, a domino cum filiis secundum legem sibi debitis et omni peculio
Abbreviated transcription (Latin):
ruina naufragio nauiq expugnata raptũ sus ceptũ suppressũ¬
ueerit eo anno in qua druplũeius rei quãquis sup presserit cela uerit

Expanded text:
ruina naufragio nauique expugnata raptum susceptum suppressumue erit, eo anno in quadruplum eius rei, quam quis suppresserit celauerit
Abbreviated transcription (Latin):
ructũ si denauiagatur deponisoletXXXUIIII¬
DEMERITIS APPELLATIONUM.
niumodo qunitidũ ẽ ut qiuotiẽs in iusta appellatio pronunciatur
tus quosdũ sequie retur aduersarius im pendit red derecagatur don simplas

Expanded text:
 si de naui agatur, deponi soleDe meritis appellationum Omnimodo ponendum est, ut, quotiens iniusta appellatio pronuntiatur, sumptus, quos dum sequeretur aduersarius impendit, reddere cogatur, non simplos
Abbreviated transcription (Latin):
iquis alienum colonum sciens indomosua retinuerit
inuꝓsumerius dominorestituat. et tributacius quam¬
dii apud eum fuerit cogatur ex soluere. Ipseuero qui

Expanded text:
quis alienum colonum sciens in domo sua retinuerit, ipsum prius domino restituat et tributa ejus, quamdiu apud eum fuerit, cogatur exsolvere: ipse vero, qui
Abbreviated transcription (Latin):
harena quaeantiqui scã appellauer̃. proeo quod exinde tolli
aliquid aut contingi non liceret. sed hacc omnia in nullius bonis
sunt ideo publiciiuris. eẽ dicuntur sed etres hereditariae ante¬
quã aliquis heres existat id ẽ quando dubitatur utrũ scriptus
aut legitimus heres succedere debeat innullius bonis. eẽ uidentꝰ
praeterea quaedã rescorporales sunt quaedã in corporales corporales
s. quae manu tangi possunt uelut ager mancipium uestes au¬
rũ. argentũ ethissimilia. incorporales sunt quae tangi non
poss̃ qualia sunt eaquae non in corpore sed iniure consis tunt.
sicut ẽ hereditas et oblegationes dediuersis contractib:

Expanded text:
arena, quae antiqui sancta appellauerunt, pro eo, quod exinde tolli aliquid aut contingi non liceret. Sed haec omnia in nullius bonis sunt, ideo publici iuris esse dicuntur. Sed et res hereditariae, antequam aliquis heres existat, id est, quando dubitatur, utrum scriptus an legitimus heres succedere debeat, in nullius bonis esse uidentur. Praeterea quaedam res corporales sunt, quaedam incorporales. Corporales sunt, quae manu tangi possunt: uelut ager, mancipium, uestis, aurum, argentum, et his similia. Incorporales sunt quae tangi non possunt, qualia sunt ea, quae non in corpore, sed in iure consistunt, sicut est hereditas et obligationes de diuersis contractib
Abbreviated transcription (Latin):
obseruaris pecialit̃ debet ut quia in iustũ .ẽ. filios aparentib uel
uxores amaritiscũ adquȩcũq possessio peruenerit seques trari
utmancipia quae permixta fuerint. id est uxor cũ filuis et marito
suodatis uicariis adunũ debeant pertinere cui nec esse fuerit cõmu¬
tari quod sollicitudo ordin antiũ debetspecialit̃ custodire. ut
separatio fieriomninonon possit

Expanded text:
observari specialiter debet, ut, quia injustum est filios a parentibus vel uxores a maritis, cum ad quemcumque possessio pervenerit, sequestrari, ut mancipia, quae permixta fuerint, id est, uxor cum filiis et marito suo datis vicariis, ad unum debeant pertinere, cui necesse fuerit commutare, quod sollicitudo ordinantium debet specialiter custodire, ut separatio fieri omnino non possit
Abbreviated transcription (Latin):
ETICSTAMEXTOMANuMIΠTEΝDORu
onstitutũ ẽ quantũ seruorũ numerũ testamento dequanta
familia liceat manu mitti hocordine ut siquis duos seruos habet
ambos manumit terepossit . quiuero tresduos testamento manu¬
mittat . quiquattuor. similiter duos quisex tres. qui octo
mero usq ad xxx tertiã partẽ manumittere licet. quiamplius
quã xxͣx habueritiusq ad centum quartã denumero seruorũ
manu mittere potest qui uero plures quã centũ habuerit.
quintã partẽ manumittere potest. sed hoctantũ .ẽ. ut dequã

Expanded text:
testamento manumittendorum Constitutum est, quantum seruorum numerum testamento de quanta familia liceat manumitti, hoc ordine: ut, si quis duos seruos habet, ambos manumittere possit; qui uero tres, duos testamento manumittat; qui quatuor, similiter duos; qui sex, tres; qui octo, mero usque ad triginta tertiam partem manumittere liceat; qui amplius quam triginta habuerit usque ad centum, quartam partem de numero seruorum manumittere potest: qui uero plures quam centum habuerit, quintam partem manumittere potest. Sed hoc statutum est, ut de qua
Abbreviated transcription (Latin):
fideiussor uel heres eius a fideiussionis uinculo liberatur
si uero procurator litis uictus fuerit. mandator eius absolu

Expanded text:
fideiussor vel heres eius a fideiussionis vinculo liberatur. Si vero procurator litis victus fuerit, mandator eius ad solu
Abbreviated transcription (Latin):
num mone constrictis efficere inueniun ociosi hoc modo
facultates possessorũ miserabiliter concederunt: et hinc ma¬
ius in cõmodum underemedia deberecerta prouenire ubi

Expanded text:
num mole constrictis, efficere inveniunt otiosi. Hoc modo facultates possessorum miserabiliter conciderunt: et hinc maius incommodum, unde remedia debuere certa provenire. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Senarones qui pecuniã ad centesimã praestare uoluerint non am¬
plius usurae nomine quã medietatem legitimaecentesimae a debi¬
corib: suis accipiant necam plius ut cauieant aut secautionẽ cons

Expanded text:
Senatores, qui pecuniam ad centesimam praestare voluerint, non amplius usurae nomine quam medietatem legitimae centesimae a debitoribus suis accipiant, nec amplius ut caveant aut se cautione cons
Abbreviated transcription (Latin):
uidatur hereditas. itẽsiquis moriens filiũ non relinquat. sed
exduob masculis filiis dimittat ne potes hoc ẽ exuno filio unũ
uel duos nepotes exaltero tres uelquattuor similit̃ sicut super:
dictũ ẽ in stirpe taon in capita herenitas diuiditur. hoc modo
ut illi duo nepotes exuno filio medietatẽ percipiant etilli iũ
exalio filio aliã medietatẽ hoc ẽ ut tales accipiant portiones
quales patres eorũ siuixis sent habiturierant. side fuerint
suiheredes tunc hereditas defuncti pertinet ad agnatos
agnatieni sunt peruirilẽ sexum defuncto propinquitate

Expanded text:
uidatur hereditas. Item si quis moriens filium non relinquat, sed ex duobus masculis filiis dimittat nepotes, hoc est, ex uno filio unum uel duos nepotes, ex altero tres aut quattuor, similiter, sicut superius dictum est, in stirpem, non in capita hereditas diuiditur, hoc modo, ut illi duo nepotes ex uno filio medietatem percipiant, et illi quattuor ex alio filio aliam medietatem, hoc est, ut tales accipiant portiones, quales patres eorum, si uixissent, habituri erant. Si defuerint sui heredes, tunc hereditas defuncti pertinet ad agnatos. Agnati enim sunt per uirilem sexum defuncto propinquitate
Abbreviated transcription (Latin):
decuius libet rei repetitione fuerit instiuitus. et susceptã litepi
uiuomandatore peractionẽ : repetendo fuerit contes tatus ł etiã

Expanded text:
de cuiuslibet rei petitione fuerit institutus et susceptam litem vivo mandatore per actionem repetendo fuerit contestatus, etia
Abbreviated transcription (Latin):
marito prior intulerit et statutas legis non docuerit causas :
amittat spons alitiã largitatem nec idrepetat quod marito
indotededit atq in superexilio relegata nec nubendi locũ habeat
pec ad propria reuertendi Nãsileuesculpas docuerit quibieli¬
uortium uideatur ad petere et dotẽ careat et donationem re

Expanded text:
marito prior intulerit et statutas lege non docuerit causas, amittat sponsaliciam largitatem nec id repetat, quod marito dotem dedit, atque insuper exilio relegata nec nubendi locum habeat nec ad propria revertendi. Nam si leves culpas docuerit, quibus divortium videatur adpetere, et dotem careat et donationem re
Abbreviated transcription (Latin):
casum ubi in terrogare necesse est possidentem utrumex sua
persona ane aisuccessione coeperit possidere . Imp̃p. honori

Expanded text:
casum, ubi interrogare necesse est possidentem, utrum ex sua persona, an ex successione coeperit possidere. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
quod euisaquo emptus .ẽ. domũ aut utilitates in annis maio¬
ribus positus uisus est ordinasse hoc etiam delibertis lex
haec precepit cuscodire ut qui inquattor decim annos fue¬
rine manumissi etactim in maiori aetate positi gesserint

Expanded text:
quod ejus, a quo emptus est, domum aut utilitates in annis majoribus positus visus est ordinasse. Hoc etiam de libertis lex haec praecepit custodiri, ut, qui intra quatuordecim annos fuerint manumissi et actum in majore aetate positi gesserint
Abbreviated transcription (Latin):
uel ciuili trantantur ep̃orũ sententiis terminatae perpetuosta¬
bilitatis iure firmentur. necliceat Alterius retractari negociũ
quodep̃orũ sententia deciderit: testimoniũ etiã ab unolicet ep̃o

Expanded text:
el civili tractantur, episcoporum sententiis terminatae perpetuo stabilitatis iure firmentur, nec liceat ulterius retractari negotium, quod episcoporum sententia deciderit. Testimonium etiam ab uno licet ep
Abbreviated transcription (Latin):
& ad probari. QUI POTIORESNOMIRARIÑ POSSINT
ibertus quẽ pater tutorẽ dedit siminus idoneus dicatur excusa¬
riquidẽ non potest sed adiungi illicurator potes sttit
DIUI SEUERI: Dolotutoris curatorisue detectõ induplum

Expanded text:
ationibus. Qui potiores nominare non possunt Libertus, quem pater tutorem dedit, si minus idoneus dicatur, excusari quidem non potest, sed adiungi illi curator potest. Ad diui Seueri Dolo tutoris curatorisue detecto in duplum
Abbreviated transcription (Latin):
quod minus intelligi possunt securitates expetunt annorũ
seriae et uetustate consumptas quas seruare nescit simplicitas
et fiducia nihil debentes reuera enim aut quo quomodo pere¬
ant aut quasi iusta contingit occasio depredandi ut si extant
redimendum est ut ferantur accepto itafit ut apud in probũ
rei arbi trium merito noceat cartholã cũperit nihilpro fi¬
ciat non perisse innumere deindecladis saeuacus todia sus

Expanded text:
quo minus intellegi possunt. Securitates expetunt annorum serie et vetustate consumptas, quas servare nescit simplicitas et fiducia nihil debentis. Re vera enim aut, quoquomodo pereunt, quasi iusta contingit occasio depraedandi aut, si extant, redimendum est, ut ferantur accepto. Ita fit, ut apud inprobum rei arbitrum merito noceat chartula, cum perit, nihil proficiat non perisse. Innumerae deinde clades, saeva custodia, sus
Abbreviated transcription (Latin):
donationẽ adillos quicquã excarum facultate perueniat sedipsis
mortus adlegitimos heredes quascũq gradus ad matidie user
adcertũ originis locũ ab intestato ipsi succedunt testandietiam
eis inhistantũ personis quib: lege concessu mest permis sapotestas
est itaut exhis quoselegerit scribat heredes ita tamen ut si qui
intali consortio consensum cumhis habuis se doceantur heredi¬
tatom exclusi alus in proximo grudu uenientibus locũ faciant
nã side sint personae propinquorum quos lex ad successionem
uocat tunc in eorũ facultatib fiscus accedat. dat̃ .xuiilłiut̃
IXTP Quaccũq muliersororis suae maritũ post illius mor¬
tem acceperit. uel siquis exuiris mortua uxore sororemeius
aliis nuptiis sibi coniunxerit. Nouerint tali consonuiose esse no

Expanded text:
donationem ad illos quidquam ex eorum facultate perveniat, sed ipsis mortuis ad legitimos heredes, quoscumque gradus admittit, usque ad certum originis locum ab intestato ipsi succedunt. Testandi etiam eis in his tantum personis, quibus lege concessum est, permissa potestas est, ita ut ex his, quos elegerit, scribat heredes, ita tamen, ut, si qui in tali consortio consensum cum his habuisse docentur, hereditate exclusi aliis in proximo gradu venientibus locum faciant: nam si desint personae propinquorum, quos lex ad successionem vocat, tunc in eorum facultatibus fiscus accedat. 415 Mai. io. Quaecumque mulier sororis suae maritum post illius mortem acceperit vel si quis ex viris mortua uxore sororem eius aliis nubtiis sibi coniunxerit, noverint tali consortio se esse no
Abbreviated transcription (Latin):
pliciter sine presumptione aliquã rem cenuerit. ex eo
similitersoluat. exquore iniudicio fuerit deducta quod rem
malepossed eat conscientiã ipsius coeperit non latere heredes
quoque eorum in hisdam nis siuicti fuerint quib: auctor ipso¬
rũ simili modo subcũbant addimus quo que eius modipersonis

Expanded text:
pliciter sine praesumptione aliquam rem tenuerit, ex eo similiter solvat, ex quo re in iudicium deducta quod rem male possideat conscientiam ipsius coeperit non latere. Heredes quoque eorum in his damnis, si victi fuerint, quibus auctor ipsorum, simili modo succumbant. Addimus quoque, eiusmodi personis
Abbreviated transcription (Latin):
in exiliũ deputetur . similit̃ et his qui ad optatus fuerit testamentũ
quod antequã adoptaretur fecerat non ualebit. heredes aut sui
sunt aut necessarii sunt. autextranei sui heredes ap¬
heredes ap¬
pellantur. filii aut ne potes exfiliis masculis quo sinpotestate auus
uel pat̃ habet neces sarii sunt heredesserui quicũ libertate he¬
redes instituuntur: necessarii ideo quia aut uellint aut nollent
necesseesteis heredes. eẽ Nãqui creditorib: tenentur obnoxii et

Expanded text:
in exilium deputetur. Similiter et si is qui adoptatus fuerit, testamentum, quod antequam adoptaretur fecerat, non ualebit. Heredes aut sui sunt, aut necessarii aut extranei. Sui heredes appellantur filii aut nepotes ex filiis masculis, quos in potestate auus uel pater habet. Necessarii sunt heredes serui, qui cum libertate heredes instituuntur. Necessarii ideo, quia, aut uelint aut nolint, necesse est eis heredes esse. Nam qui creditoribus tenetur obnoxii, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nauẽ uel arborẽ uitẽ paestatis amissã uictorss ad contribu¬
tionẽ non tenent᷑ nisi ipsis arborẽ salutis causae ruentib nauis
salua sit. ista int̃. Scr actunauis leuata si perierit extrac¬
tis aliorũ peror dinatores mercib quoq: eius rationẽ habere
placuit qui mercissalua naue iactauit. ista int̃p̃ñinđ. SEN
Leuandae nauis gratiã mercis in scafam trans iactae atq ideo

Expanded text:
Naue uel arbore ui tempestatis amissa uectores ad contributionem tenentur, nisi ipsis arborem salutis causa eruentibus nauis salua sit. Iactu nauis leuata si perierit, extractis aliorum per urinatores mercibus eius quoque rationem haberi placuit, qui merces salua naue iactauit. Leuandae nauis gratia merces in scapham transiectas atque ideo
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ interposita contestationerequirat. sin uero minor heredita¬
tẽ illius qui plena et in tegraaetate defecit acceperit. mox integrũ
fuerit rescicutus eatempora innegociis prosequat᷑ quae defuncto
maiori legib: conpetebant . cũ autẽ maiorminori seu extesta m̃to
seu ex quocũ que iure successerit . cũ primũ adeũ hereditas de functi
peruenerit quidquid pupillo potuit proitegri restitutione con¬
petere in illius transeat actione : itaurillius prouintiae forina forũ
sequatur inqua de functus minor habitas sedinoscitur. Dat̃ prđ¬

Expanded text:
rerum interposita contestatione requirat. Sin vero minor hereditatem illius, qui plena et integra aetate defecit, acceperit, mox in integrum fuerit restitutus, ea tempora in negotiis prosequatur, quae defuncto maiori legibus conpetebant. Cum autem maior minori seu ex testamento seu ex quocumque iure successerit, cum primum ad eum hereditas defuncti pervenerit, quidquid pupillo potuit pro integri restitutione conpetere, in illius transeat actionem: ita ut illius provinciae forum sequatur, in qua defunctus minor habitasse dinoscitur. 414
Abbreviated transcription (Latin):
Non solũ impetrata non ualeant. uerũ etiã in prob petitor XX
filios uel nepotes diuiditꝰ specialiter uoluntas patris uel aui
paterni debetomnib: custo dire cuius testamentum etiã si non
fuerit perfectũ aut sinon legitimonu mero testium conscriba¬
tur negestis allegetur . tamensi agnoscitur defunctus de quo

Expanded text:
non solum impetrata non valeant, virum etiam ymprobus petitor ad filios vel nepotes dividitur, specialiter voluntas patris vel avi paterni debet in omnibus custodiri, cuius testamentum etiamsi non fuerit perfectum aut si non legitimo numero testium subscribatur nec gestis allegetur, tamen si agnoscitur defunctus, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
maes homines cut liberos cẽ &ut seruos. sed exipsis
quiliberi sunt alios esse in genuos alios libertinos ingenuosqui
ingenui natisunt. libertinosqui proiusta seruitute manumis¬
si liber i fiunt in genuorũ omniũ unusstatus est libertorũ
uero ideo non unus quiatria sunt genera libertatũ qui a liberti
aut ciues romanis unt aut latini autdediticii tamen quiciues
romani sunt . quilatini quidedititii breuit̃ explanatũ ẽ ciues
romani sunt qui his trib modis id est testamento aut inecdesia

Expanded text:
mnes homines aut liberos esse, aut seruos. Sed ex his ipsis, qui liberi sunt, alios esse ingenuos, alios libertinos. Ingenuos, qui ingenui nati sunt: libertinos, qui pro iusta seruitute manumissi liberi fiunt. Ingenuorum omnium unus status est: libertorum uero ideo non unus est, quia tria sunt genera libertatum: quia liberti aut ciues Romani sunt, aut Latini, aut dediticii. Tamen, qui ciues Romani sint, qui Latini, qui dediticii, breuiter explanandum est. Ciues Romani sunt, qui his tribus modis, id est testamento aut in ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
I Conuiciũ iudiciabappellatorib fieri nonopostet. alio quin in¬
famia notantur. istant ñinđ . Sy Maledictũ tẽq conuiciũ publicas
factũ ad inuriaeuidictã reuocatur quo facto condenatius in famis
effiertu Istaint̃ S Nontantumis quimaledictũ a ut conuciũ

Expanded text:
 Conuicium iudici ab appellatoribus fieri non oportet: alioquin infamia notantur. Maledictum itemque conuicium publice factum ad iniuriae uindictam reuocatur. Quo facto condemnatos infamis efficitur. Non tantum is, qui maledictum aut conuiciu
Abbreviated transcription (Latin):
uia publica aliquẽ prohibeat cui rei sollicitudo ad uiarũ curatores ꝑtinet
a quarũ manitione nemoe xceptus ẽ siqui tamen in ea aliquido peris fecerit
quo cõmeantes in pediant demolito operecondemnantur. istaint̃ pñ

Expanded text:
uia publica aliquem prohibeat. Cuius rei sollicitudo ad uiarum curatores pertinet, a quarum munitione nemo exceptus est. Si quis tamen in ea aliquid operis fecerit, quo commeantes impediantur, demolito opere condemnatur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
bolitionem inuitoreo
postquam fuerit officii custo bia traditus intradies xxX
accus a tori petenti dari permittimus post hoc tempus nisi
reus consentiat censemus non. eẽ tribuendam si uero inge¬
nuos aliquos uelut testes criminis penitus ab accusatore de

Expanded text:
bolitionem invito reo, postquam fuerit officii custodiae traditus, intra dies XXX accusatori petenti dari permittimus, post hoc tempus, nisi reus consentiat, censemus non esse tribuendam. Si vero ingenuos aliquos velut testes criminis petitos ab accusatore de
Abbreviated transcription (Latin):
potest istaint̃ p̃inđ s Siseruus ad boc fuerit manumissus netorqueat᷑
qua estiode eonibił ominũs haberi potest : sstaint̃ S Quaestiomeius la

Expanded text:
portet inquiri. Si seruus ad hoc fuerit manumissus, ne torqueatur, quaestio de eo nihilo minus haberi potest. Quaestioni eius la
Abbreviated transcription (Latin):
Propinquis seniorib: lege permittitur erforem ul
culpas adolescentium propinquorum patria districtione
corrĩgereadest ut si uerbis uel uere cundiam emendarenon
possunt priuata districtione uerberib corrigantur . quod
si grauior culpa fuerit adulescentib: quae priuati nemep¬
darinon possit in notitiã iudicis deferatur: XI
ADLECẼ CORNELIAM DESICARIIS

Expanded text:
Propinquis senioribus lege permittitur errorem vel culpas adolescentium propinquorum patria districtione corrigere, id est ut, si verbis vel verecundia emendari non possunt, privata districtione verberibus corrigantur. Quod si gravior culpa fuerit adolescentis, quae privatim emendari non possit, in notitiam iudicis deferatur. AD LEGEM CORNELIAM DE SICARIIS
Abbreviated transcription (Latin):
iussione non teneantꝰ obnoxiae ot si inddi fi ciliorib causisius uelleges
nescientes mandati cartolã pronegotiis suis forte subscripserint:

Expanded text:
iussione non teneantur obnoxiae. Et si in difficilioribus causis ius vel leges nescientes mandati chartulam pro negotiis suis forte subscripserint
Abbreviated transcription (Latin):
ius sa sunt reseruari. post quorũ obitum si alienatae uel
obligatae quo quo pacto fuerint ubicũq ẽas potuerint
inuenire ad suũ dominium filios prȩcepit reuocare
Nã permisit ut mulier desponsalitia donatione quã anaritoo

Expanded text:
iussae sunt reservari, post quorum obitum si alienatae vel obligatae quoquo pacto fuerint, ubicumque eas potuerint invenire, ad suum dominium filios praecipit revocare. Nam permisit, ut mulier de sponsalicia donatione quam a marito
Abbreviated transcription (Latin):
equas totidẽq boues uel capras decĩ aut porcos quinq: ab egerint quid quid
uero intrahunc numerũ fuerit ablatũ in poena furti proqualitate eius aut
induplũ aut in triplũ conuenitur uel fustib caesus in opus publicũ unius an¬
Sica pecora dequib: qui litigatabegerit adforũ remit tendus ẽ. atq ita

Expanded text:
equas totidemque boues uel capras decem aut porcos, quinque abegerint. Quidquid uero intra hunc numerum fuerit ablatum, in poena furti pro qualitin duplum, aut in triplum convenitur aut fustibus caesus in opus publicum unius anem libro et titulo: Si ea pecora, de quibus quis litigaverat, abegerit, ad forum remittendus est atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
traditũ sollẽnib: redditis sacrificiis ꝑ noctẽ in aliũ locũ trans ferri
potest. istaint̃ SEp Corpus inciuitatẽ in ferri Nonlicet nefunes¬
tenturs acraciuitatis et quicontraea fecerit extra ordinem

Expanded text:
traditum sollemnibus redditis sacrificiis per noctem in alium locum transferri potest. Corpus in ciuitatem inferri non licet, ne funestentur sacra ciuitatis: et qui contra ea fecerit, extra ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
urtorum
genera sunt quattuor manifesti nec manifesti concepti et
oblati INT Manifestus fur ẽ qui in facien dodep̃hensusest:
et qui in traterminos eius loci unde quid sũstulerat dep̃hepsus ẽ

Expanded text:
urtorum genera sunt quattuor: manifesti, nec manifesti, concepti et oblati. Manifestus fur est qui in faciendo deprehensus est et qui intra terminos eius loci, unde quid sustulerat, deprehensus e
Abbreviated transcription (Latin):
ullus iudex uacationem in debitam tribuat curi ali nec
eum desuo officio studeat liberare namsiita tenuis cuiuscũq
curialis ete xausta facultas est utei publici oneriss necessita

Expanded text:
ullus iudex vacationem indebitam tribuat curiali, nec eum de suo officio studeat liberare. Nam si ita tenuis cuiuscumque curialis et exhausta facultas est, ut ei publici oneris necessita
Abbreviated transcription (Latin):
ii qui falsa rescriptione usi fuerint legecornilia defalsis pu¬
allegauit falsi poena non tenetur. istaintpr̃ rĩinđ SEN¬
ncaput domini patroniue nec seruus nec libertus interrogari
potest istaint̃ n inđ SCX Pregnantes neq torqueri peq
in dubiũ deducat quidesua desperauit. ista interp̃r non inđ¬

Expanded text:
Hi, qui falsa rescriptione usi fuerint, lege Cornelia de falsis puallegavit, falsi poena non teneatur. In caput domini caput domini patroniue nec seruus nec libertus interrogari potest. Praegnantes neque torqueri neque in dubium deducat, qui de sua desperauit. Qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
rgenui qui trranni temporib: addicti sunt seruitute in¬
genuitati reddantur. quod siquis sciens hocordine ad dic

Expanded text:
genui qui tyranni temporibus addicti sunt servituti, ingenuitati reddantur. Quod si quis sciens hoc ordine addic
Abbreviated transcription (Latin):
magna id ẽ aui pat̃ni frat̃ etsoror. auunculus magnus. mat̃tera
magna id ẽ auiae tã paternae quã maternae frat̃et soror: hicplus¬
supra quidẽtauus tauia pinfra ad nepus adneptis exoblicofratris et soro¬
ris pronepus proneptis fratres patrueles : sorores patruheles : amitini
amitinae: consobrins c̃sobrin& filius filia proprius sobrinus sobrindid ẽ patrũ
magniꝰ amitae ipagnacq auunculi magni smat̃ terae magnac filius filighis ad

Expanded text:
magna, id est aui paterni frater et soror: auunculus magnus matertera magna, id est auiae tam paternae quam maternae frater supra quidem atauus atauia: infra adnepris, pronepos, proneptis: fratres patrueles, sorores patrueles: amitini, amitinae: consobrini, consobrinae filius, vel filia, proprius consobrinus, consobrina, id est, patrui magni, amitae magnae, avunculi magni, materterae magnae filius, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ue seruũ pignoris uinꝰciendã dedictitiũ facere nom possunt altereñi sine
alterd causapignoris deteriorẽ facere non potest. istaint̃ s:¬
Nontantũ si ipsedominus uinceat noceat libtatis. sedetsi uinceri iubrat
aut uincientes procuratores actoresue factũ comnprobet. quod si ante¬
quã sciret uinctũ solutionis eius causa ad probauerit libertati futura¬

Expanded text:
torue seruum pignoris uinciendo dediticium facere non possunt: alter enim sine altero causam pignoris deteriorem facere non potest. SeruusNon tantum si ipse dominus uinciat, nocet libertati, sed et si uinciri iubeat aut uincentis procuratoris actorisue factum comprobet. Quod si, antequam sciret uinctum, solutionis eius causas approbauerit, libertati futura
Abbreviated transcription (Latin):
aut aes ferrum argentũ uel aurum qua comnianumerando
aut pensandũ aut metiendo ad hocdamus ut eorũ fiant quiea
accipiunt et ad nos statuto tẽpore non ipsaeres sed aliae eius na¬
turae quales dataesunt atq: ipsius ponderib: numeratae uel
mensurae reddantur. propter quod mutuum appellatum ẽ
quasi a me tibi itadatum sit. ut exmeo tuum fieret. uerbis con¬
trahitur oblegatio ex int̾rogatione dantis etresponsione acci¬
pientis it aut siillequidat in terroget. hoc mihi dabis. qui accepit
respondit. dabo aut in oblegatione debitoris si aliquis fideius¬
soraccedat. illequi personã fideius soris tradet interrogatistũ
fidetua ẽẽ iubes : et illeres pondit fidemea eẽ iubco: hac con¬
ditione non solũ ille qui debitor ẽ. et is qui fideiussor eutitob¬
legantur et non solũ fideius sordũ uiuit sed et heredes ipsius si
ille defecerit tenentur ol mnoxii. creditor autẽ qui pecuniam

Expanded text:
aut ferrum, argentum uel aurum. Quae omnia numerando aut pensando aut metiendo ad hoc damus, ut eorum fiant, qui ea accipiunt, et ad nos statuto tempore non ipsae res, sed aliae eius naturae, quales datae sunt, atquae ipsius ponderis, numeri uel mensurae reddantur. Propter quod mutuum appellatum est, quasi a me tibi ita datum sit, ut ex meo tuum fieret. Verbis contrahitur obligatio ex interrogatione dantis et responsione accipientis, ita ut, si ille, qui dat interroget hoc mihi dabis? qui accipit, respondeat dabo: aut in obligatione debitoris, si aliquis fideiussor accedat, ille, qui cum persona fideiussoris contrahit, interroget ipsum: fide tua esse iubes? et ille respondeat: fide mea esse ivbeo, hac condicione non solum ille, qui debitor est, sed et is, qui fideiussor exstligantur. Et non solum fideiussor ipse, dum uiuit, sed et heredes ipsius, si ille defecerit, tenentur obnoxii. Creditor autem, qui pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo ut testes uel maxima pars eorũ adhibeatur quisignauerint
testamentũ itaut agnitis signis rupto lino aperiatur etrecite tur
atq ita describendi exempli fiat potestas acdeinde signo publico ob¬
signato in arciuum redegatur ut siquando exemplũ eius intciderit

Expanded text:
hoc modo, ut testes uel maxima pars eorum adhibeatur, qui signauerint testamentum: ita ut agnitis signis rupto lino aperiatur et recitetur atque ita describendi exempli fiat potestas ac deinde signo publico obsignatum in archiuum redigatur, ut, si quando exemplum eius interciderit
Abbreviated transcription (Latin):
agendarũ causarũ licencia tribuat. Adecimo autẽ R septeb
usq iniđ octb uindemiales feriae concedantur. Dies etiã domini¬
carũ qui feriati sunt ab audiendis negociis uel exigendis debitis.

Expanded text:
agendarum causarum licentia tribuatur. A X autem kal. Septemb. usque in idus Octobr. vindemiales feriae concedantur. Dies etiam dominicarum, qui feriati sunt, ab audiendis negotiis vel exigendis debitis
Abbreviated transcription (Latin):
sdg coscitur fili talis patristamquam comortid  subrtistore
aut curatoreconsistant quia sicut acquumest utbonustt
utilis paterrem filiorum regendam ad minis trandãq: recipiat
itainiquum .ẽ ut dam nofiliorum reuersus facultates atuto¬
ribus curatorib reseruatas dementi subuersionedilacer&

Expanded text:
gnoscitur, filii talis patris, tamquam eo mortuo, sub tutore aut curatore consistant: quia sicut aequum est, ut bonus utilis pater rem filiorum regendam administrandamque recipiat, ita iniquum est, ut in damnum filiorum reversus facultates a tutoribus curatoribusve servatas dementi subversione dilacer
Abbreviated transcription (Latin):
sa.ẽ. tradendus ut prosuo crimine puniatur. in potestate
etiã patrũ sunt filii ex legetimo matrimonio procreati
uenientib: uel consensuducat uxorẽ sed non om nes personas
uxoresdu. podcerelicet quia nec patri filiã nec filio matrẽ:
Nec auo inpor neptem Nec nepoti auiã quod non solum
depersonis quae nobis propinquitate coniunctaes̃ sed etiã
ueladoptiuis: hoc est ad filiatis iussum est obseruari. Nãet si
peremancipationem adoptio dissoluatur. nuptias tamen
inter haspersonas semper constat inlicitas int̃ fratrẽ quo¬
q et sororẽ siue eodem patre ac matre natifuerint. siue
diuersis patrib: aut matrib: matrimonia essenon possunt
inter adoptiuos etiã fratres inlicita sunt coniugia. nisi forte ad¬
optio emancipatione dissoluta fuerit. Nãsiem ancipatio inter¬
uenerit nuptiae int̃huius modi fratres in licito contrahuntur
fratres quoq: et sorores. filiã uxorẽ ducere non licet sororem
quoq patris ac matris uxores ducere et accipere non licet

Expanded text:
sa est, tradendus est, ut pro suo crimine puniatur. In potestate etiam patrum sunt filii ex legitimo matrimonio procreati.ruenientibus uel consensu ducat uxorem. Sed non omnes personas uxores ducere licet: quia nec patri filiam, nec filio matrem, nec auo neptem, nec nepoti auiam. Quod non solum de personis, quae nobis propinquitate coniunctae sunt, sed etiam de adoptiuis, hoc est affiliatis, iustum est obseruari: nam etsi per emancipationem adoptio dissoluatur, nuptias tamen inter has personas semper constat illicitas. Inter fratrem quoque et sororem, siue eodem patre ac matre nati fuerint, siue diuersis matribus aut patribus, matrimonia esse non possunt. Inter adoptiuos etiam fratres illicita sunt coniugia, nisi forte adoptio emancipatione fuerit dissoluta: nam si emancipatio interuenerit, nuptiae inter huiusmodi fratres licito contrahuntur. Fratris quoque et sororis filiam uxorem ducere non licet. Sororem quoque patris ac matris uxorem accipere non licet
Abbreviated transcription (Latin):
nes enuib sanetio memorata nonsifficit dũ minũcias iurũ
caiptiosa uerba sectantur. ut quae specialiter ius sasunt

Expanded text:
nes, quibus sanctio memorata non sufficit, dum minutias iuris et captiosa verba sectantur, ut quae specialiter iussa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
obtinebit. Sep̃ Plures quã septem ad testamentũ adhibiti non
nocent superflua enim facta prodesse iuri tantum noceri non pos

Expanded text:
e. Plures quam septem ad testamentum adhibiti non nocent. Superflua enim facta prodesse iuri tantum, nocere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
rint quo dproponant quousq reiueritas peruenit᷑: frequent̃ in troga¬
rgoportet nealiquid p̃termissum fortaseremaneat : quia siapsuꝗt
ipsum finienda causa ẽ. totũ debet agnoscere si ueroitarese¬
ge ut iu ad principis noticiã deferatur plena discussi s omnib

Expanded text:
rint quod proponant. Quo usque rei veritas invenitur, frequenter interrogari oportet, ne aliquid praetermissum fortasse remaneat: quia si apud ipsum finienda causa est, totum debet agnoscere; si vero ita res exigit, ut ad principis notitiam deferatur, plena discussis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
VTcec lex hoc praccipit ute xactore sadexigen¬
das tributarias functiones idoneas eẽ mittendus it aut side
bis populi accusatio ulla processerit idest quaere ladeposita
Fuerit in eorum locum alii dirigantur ut habita diligenti
quisitione sundis pendia prouincialium desuper exationis

Expanded text:
ec lex hoc praecipit exactores ad exigendas tributarias functiones idoneos esse mittendos, ita ut, si de his populi accusatio ulla processerit, id est querella deposita fuerit, in eorum locum alii dirigantur, ut habita diligenti inquisitione, si in dispendia provincialium de superexactionis
Abbreviated transcription (Latin):
superindictũ est aut peti aut exigi poterit quando arerũ
domino cognoscitur constitutum¬
I. DCEXACTIONIBUS
constantino aug̃ et maxi moconss̃. ITERPRI
Quicũq agrorum suorum tributa im plereconteon : nt a grie
*qui tributa sua contemnit ex soluere ab exactore luenon¬
tur et qui cõparauerint firmo iure hoc ordine empta possa¬

Expanded text:
superindictum est, aut peti aut exigi poterit, quando a rerum domino cognoscitur constitutum. DE EXACTIONIBVSConstantino et Maximo conss. Interpretatio. Quicumque agrorum suorum tributa inplere contemnent, agri eius, qui tributa sua contemnet exsolvere, ab exactore vendantur, et qui conparaverint, firmo iure hoc ordine empta possi
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽẽ non poterant q̃ualitate nascendumanumissionis
beneficio consecuntur: indignũ facinus deteriorẽ conditio¬
nem liberi sesse quã seruqs ut humilis abiectaq fortuna
legibus quod non habebat adquirat nobilior quod habuit
obtinere nom possitn absit atemporib: ut id quod conscientia
nr̃a permit dt quin immo hunc nobis gloriae titulum

Expanded text:
quod esse non poterant qualitate nascendi, manumissionis beneficio consequuntur. Indignum facinus deteriorem condicionem liberis esse quam servis, ut humilis abiectaque fortuna legibus quod non habebat adquirat, nobilior quod habuit obtinere non possit. Absit a temporibus nostris, ut id conscientia nostra permittat. Quin immo hunc nobis gloriae titulum
Abbreviated transcription (Latin):
ilius familias uel seruus sinegociũ alicuius gerant in patrẽ
dominũ uepeculio actenus actio dabitur. IN .T̃¬

Expanded text:
ilius familias uel seruus si negotium alicuius gerant, in patrem dominumue peculio tenus actio dabitur. Si pate
Abbreviated transcription (Latin):
portionis suae modus ẽ dimittatꝰ intraquinquenniũ superius
constitutũ agere permitatur. et sicut in officiosũ testam̃tũ ita

Expanded text:
portionis suae modus est, dimittatur, intra quinquennium superius constitutum agere permittitur. Et sicut inofficiosum testamentum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
du continentur superiori linea auus auia inferiori. nepus nepis un ÷ cbans¬
uintrso sprsu bnei soror qͥulaepersonae duplicant᷑ : auus enĩ etatua taex patrci

Expanded text:
du continentur superiori linea, avus, avia: inferiori, nepos, neptis. In transversa frater, soror, quae personae duplicantur. Avus enim et avia, tam ex patr