comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lant Ñ qi omĩis sententia nneo + RCIT Xa dicat᷑. s ut homer̃ ꝓpt̃ exellentiã cõmune
otur ea quae ex c̃trariis õficiat᷑ acutissima sola ꝓpͥe nomĩ cõmune possedit Ei gnãs
bene quã meritã et estimas male mereri: Id ꝙ sc̃is ꝓdẽ nichil id ꝙ nescis obest:
Hoc disserendi geñ. attingit omĩno uras qꝰ q inrespondendo disputationes. S phylosopliꝗͣ
magis. ꝗb ÷ cũ oratorib illa ex repugnantib sententus cõmunis c̃clusio q̃ a di alerticis
tcius modus arhethorib: entimena nuncupat᷑ IReliꝗ dialectiquoꝵ modi plures s. qua
ex dis iunctionib ẽstant. autl. aut illud hoc aut̃: ñ gͥ illud Itẽq aut ħ aut illud ñ
aut̃ l: illud gͥ: Quae c̃clusiones ibcirco ratȩs: ꝓ indisiunctione plus uno uerũ ee ñ potest:
lat᷑ : deinde addunt c̃iunctionũ neggantiã sic Ñ & h ÷. & illud hoc aũt dũ illud igit᷑ hio

Expanded text:
commune tur ea quae ex contrariis conficitur acutissima, sola proprie nomen commune possedit. Eius genebene quam meritam esse autumas male merere? id quod scis prodest nihil; id quod nescis obest? hoc disserendi genus attingit omnino vestras quoque in respondendo disputationes, sed philosophorum magis, quibus est cum oratoribus illa ex repugnantibus sententiis communis conclusio quae a dialecticis tertius modus, a rhe- toribus enqu/mhma dicitur. Reliqui dialecticorum modi plures sunt, qui ex disiunctionibus constant: Aut hoc aut illud; hoc autem; non igitur illud. Itemque: Aut hoc aut illud; non autem hoc; illud igitur. Quae conclusiones idcirco ratae sunt quod in disiunctione plus uno verum esse non potest. latur. Deinde addunt coniunctionum negantiam sic: Non et hoc et illud; hoc autem; non igitur illud. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
sultoꝵ s ne phylosophoꝵ ꝗdẽ: ante rẽ enĩ quaerunt᷑ q̃ talia s: appatꝰ colloga loeus es¬
titutũ conuiuiũ: Cũ re aũt: pedũ crepitꝰ. strepitꝰ houm. corporũ ũbra. & si ꝗd est
eiꝰ modi. ac pꝰrẽ : Pallor rubo titubatio si qua alia signa c̃turbationis. & c̃scienti ae
Et ea restuict ignis. gladius eruentꝰ. cat̃aq que suspectionẽ facti possint iouere: De incepslo

Expanded text:
sultorum, sed ne philosophorum quidem. ante rem enim quaeruntur quae talia sunt: appasultorum, sed ne philosophorum quidem. ante rem enim quaeruntur quae talia sunt: appaivium; cum re autem: pedum crepitus, strepitus hominum, corporum umbrae et si quid eius modi; at post rem: pallor rubor titubatio, si qua alia signa conturbationis et conscientiae, praeterea restinctus ignis, gladius cruentus ceteraque quae suspicionem facti possunt movere. deinceps est
Abbreviated transcription (Latin):
Mt̃ alia ꝗꝗ s̃ c̃traria gnã. uelut ea q̃ cũ aliq c̃ferunt᷑ ut duplũ siplũ multa pa¬
ca. longũ breuo maius minus: St̃ &iã alia ualde c̃traria q̃ appellant᷑ negantia
ligat᷑ in argumĩto q̃ rerido c̃trarus om̃uib: c̃traria ñ c̃uenire :sab adianctis aũt posui eꝗdem
exẽplũ paulo ante. multa ad iungi quae suscipienda efsent sistatu alisu ius eefcctt st Am
eas tabulas possessionẽ dari : quas is instituiss&. cui testam̃ti fictio nulla ect : S locus
hic magil adc̃iecturales causas. q̃ uersant᷑ in iudiciis ual&. cũ q̃rit᷑ ꝗd aut sit. aute¬
uenerit. aut sut̃ uni sut aut ꝗd onũ nosieri possit a glociꝗdẽ ipsius formatał c̃ au¬
pacito e mullũ ame artis insttte locũ p̃tiri ne si nicdil nisi ꝙ adte ꝓtineat scribendũ
putab uniniũ te amare uidearef gͥ magna ex parte locus hic oraporius. ñ mͦ ñ iuriscon¬

Expanded text:
 sunt contrariorum genera, velut ea quae cum aliquo conferuntur, ut duplum simplum, multa pauca, longum breve, maius minus. Sunt etiam illa valde contraria quae appellantur negantia; argumento quaerendo contrariis omnibus contraria non convenire. ab adiunctis autem posui equidem exemplum paulo ante, multa adiungi, quae suscipienda essent si statuissemus ex edicto secundum eas tabulas possessionem dari, quas is instituisset cui testamenti factio nulla esset. Sed locus hic magis ad coniecturales causas, quae versantur in iudiciis, valet, cum quaeritur quid aut sit aut evenerit aut futurum sit aut quid omnino fieri possit. ac loci quidem ipsius forma talis est. Adpatiere nullum a me artis institutae locum prae- teriri; ne, si nihil nisi quod ad te pertineat scribendum putabis, nimium te amare videare. Est igitur magna ex parte locus hic oratorius non modo non iuris con
Abbreviated transcription (Latin):
& no p ropugiat id cimodi c̃ ut coherere nũ quã possit : Cũ triꝑtito gͥ distribuat᷑ locꝰ lic
in cseqͣuutione. ancessionẽ repugnantiã repperiendi argum̃ti locus ẽ sĩplex tractandi triplexa

Expanded text:
niamus. Cum tripartito igitur distribuatur locus hic in consecutionem, antecessionem, repugnantiam, reperiendi argumenti locus est simplex, tractandi triplex
Abbreviated transcription (Latin):
lahor oñs ꝗpye in uiotundus io cunda ÷ sacilitas: Inccessaria etiã ñ necessarus partĩ p̃ferrepartĩ
eti ã p̃poui debent. qd mi tulli tacuit: llecessariaꝗꝓre pferunt᷑. ins ñ necessariis. q̃ ñ boni ration
s uoluptatis appetitianes̃ c̃stituta. ueluta luxu regio parata c̃anua. Nullus sapiens uidic& cͥe
st̃ nocosliris. Nã iuure uecessariũ ÷ & sine eo subsiste animal neꝗt : Phy lo sophariũ ñ ÷ nocessa¬
riũ: maeliꝰ tanĩ longeq exdlentiꝰ ÷ phiylosophũ uiuere: quã tantũ uiuire.: Illud rara pantis
etiã utentib ratione c̃cessũ. illud pecudib cõmune nobcũ:: ISua qͥqͥ alienis iure meliora ee
dm̃. ueluti hoianib ratio potiꝰ quã uoluptatis appetitio. Illudꝓ pͥũ ÷ hõis. illud alienũ: Rar
liorẽ ee: Nã q̃ rara s. facile idꝙ uulgare : anteceduit: Pesidabilia etiã his qͥb facile care¬
re possis illares arꝓbat eẽ meliora: ꝓ maxinie desidant᷑ & sine his anxia uita ÷

Expanded text:
partim etiam postponi debent, quod M. Tullius tacuit: necessaria quippe praeferuntur his non necessariis, quae non boni ratione, sed voluptatis appetitione sunt constituta, veluti luxu regio parata convivia nullus sapiens judicet esse sunt necessariis. Nam vivere necessarium est, et sine eo subsistere animal nequit. Philosophari vero non est necessarium, melius tamen longeque excellentius est philosophum vivere quam tantum vivere: illud enim raro paucisque etiam utentibus ratione concessum; illud pecudibus commune nobiscum. Sua quoque alienis jure meliora esse dicuntur, veluti hominibus ratio potius quam voluptatis appetitio: illud enim proprium est hominis, illud alienum; rara liorem: nam quae rara sunt, facile id quod vulgare est antecedunt. Desiderabilia etiam his quibus facile carere possis, illa res approbat esse meliora, quod maxime desiderantur, et sine his anxia vita est,
Abbreviated transcription (Latin):
ex petendo sugiendoq q̃rit̃ : adhbent᷑ ea q̃s aut aninu aut corporis. ant ext̃na ł cãmo¬
da ł in cõmoda ieq cũ dehionesto turpiq: q̃rit᷑ : ad animuibona aut mala onũs oratio
dirigenda ÷: Cũ aũt dea qͦ & in iqͦ lisserut : aqͥtatis loci colligunt᷑. hi cernunt᷑ bi ꝑti¬

Expanded text:
quaeritur adhibentur ea quae sunt aut animi aut corporis aut externa vel commoda vel incommoda. Item- que cum de honesto turpique quaeritur, ad animi bona aut mala omnis oratio dirigenda est. cum autem de aequo et iniquo disseritur, aequitatis loci conligentur. Hi cernuntur biperti
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in maximis : Itaq ꝓpositũ pars est caulans: eiꝰ om̃is quasti etnaliqua dere est ꝗb cause

Expanded text:
tamen in maximis. Itaque propositum pars est causae. Sed omnis quaestio earum aliqua de re est quibus caus
Abbreviated transcription (Latin):
nuhil hoꝵ sine causa nec ꝗcquã om̃ino s huiꝰmodi causae ñ necessaria : fac̃ aliã rurs causarũ
diuisionẽ ita: Causarũ enĩ alia&e s quae sua quadã ui sine appetitiane. sine uoluntate. si os nu¬
ne unũ atq eundẽ in esficiendis reb ordinẽ tencit. ut ÷ int̾ire omia q̃ orta s Nã qr ortũ
e̾t̃ desistat: Itẽ aliae st caula q̃ aut inuoluntate. aut in ꝑt̾batione animi. aut ħabitu aut
innat᷑a. aut inarte. casuue csistunt: uoluntate : ut si quaerat aliꝗs cur trebatĩ hunc librũ
leggat respont debit᷑ qa legendi uolutas ÷ : Perturbatine aninu : ut si ꝗs timore
pallescat. aut urbẽ fugiat bellis ciuilib: c̃turbatã : habitu : ut si idcircotrebatĩ
facile de iursratione respondert qm̃ multo isu cst antẽ ciuał scientie habuũ to¬

Expanded text:
Nihil horum sine causa. Nec quidquam omnino, sed hujusmodi causae non necessariae. Facit aliam rursus causarum divisionem ita: Causarum enim aliae sunt quae sua quadam vi, sine appetitione, sine voluntate, sine opinione, unum atque eumdem in efficiendis rebus ordinem tenent, ut est interire omnia quae orta sunt. Nam quia ortum e, aliquando etiam esse desistat. Item aliae sunt causae quae aut in voluntate, aut in perturbatione animi, aut in habitu, aut in natura, aut in arte casuve consistunt. Voluntate, ut si quaerat aliquis cur Trebatius librum legat, respondebitur, quia legendi voluntas est. Perturbatione animi, ut si quis timore pallescat, aut urbem fugiat, bellis civilibus conturbatus. Habitu, ut si idcirco Trebatius facile de juris ratione responderit, quoniam multo usu constantem civilis scientiae habitum t
Abbreviated transcription (Latin):
łh si nequo ũ efficitur sepe c̃turbat : Itaq sic intelligendu ÷ qͣsi ita sit dictũ : Nã den etesaria
causa nullũ psuit exeplũ: qđ uͦ subiet iutrisq causis c̃uenit postius enumeratis. tã efficienti ñ
uecessariae quã ei siue q ñ efficit᷑ i Parcites nãq: tã masculuu sexus quã feminini eẽ dicunt᷑:
Quoꝵ ꝗdẽ masculit sexus ea causa ÷ q̃ efficiat. sñ netessaria: feminini uõ ea q̃ ñ efficiat. s sine qͣ
effici ñ possit. Quae cũ ia sint. discernendae causae sunt & ꝑ uidendo necessitas. nec omis caula
p̃mittenda ut subsequat᷑ effectꝰ. sed ea tantũ inqua÷ efficiendi necessitas aiã si extrins ecus adiu

Expanded text:
 sine quo non efficitur, saepe conturbat. Itaque sic intelligendum est, quasi ita sit dictum; nam de necessaria causa nullum posuit exemplum. Quod vero subjecit, utrisque causis convenit posterius enumeratis, tam efficienti non necequorum quidem masculini sexus ea causa est quae efficiat, sed non necessaria. Feminini vero ea quae non efficiat, sed sine qua effici non possit. Quae cum ita sint, discernendae sunt causae et pervidenda necessitas, nec omnis causa praemittenda ut subsequatur effectus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posst̃. ꝓpt̃ea causa fuit in parentib gignendi uecessaria parentes enĩ & maxime masculi¬
n sexus efficiens causa ÷: s ñ sine femuna .i: ñ sine mat̾ia quadã & ea caua ÷ sine qua ficri ñ pos¬
sit: cũ ipsa uĩ efficiendi ñ habeat iltaq nec cause necessarie & efficientis posuit ex ẽplũ nec
ei sine qua fieri nichił possit. s effidentis qͥdẽ it̃ tam̃ necessarie ySed uidet᷑ tacuisse in ꝓposi¬
tione id cuĩ posuit exeplã: Ita ctũ aꝑtius dici potuiss& : atq illul qͥdẽ geñ causarũ ꝙ haba¬

Expanded text:
non possunt, propterea causa fuit in parentibus gignendi necessaria. Parentes enim et maxime masculini sexus efficiens causa est, sed non sine femina, id est non sine materia quadam, et ea causa sine qua fieri non possit, cum ipsa vim efficiendi non habeat. Itaque nec causae necessariae et efficientis posuit exemplum, nec ejus sine qua fieri nihil possit, sed efficientis quidem, non tamen necessariae; sed videtur tacuisse in propositione id cujus posuit exemplum; ita enim apertius dici potuisset: Atque illud quidem genus causaru
Abbreviated transcription (Latin):
Il q actidit ũ sit fcaton&e euentusio Ilẽ rtanĩ facxiae euent᷑ sit: sirationẽ alt̃ igno¬
per&đ uõ onũ ũ rerũ causa et dic iñ detiminae qualꝑs atꝗ idẽ nep de fratuna ipsa
quaꝵ euenpũ cousa fit monstrat. ner nies eu&e hoũm iñtes arrogantie uotentiqđ
narũ ue tuscate s coꝵ q̃ ꝓprouint᷑ c̃sidare rationẽ : Meco disse potuẽ que adũ fus mag
nõis uires dicunt᷑ quã c̃traria si possent argunĩtatione reuticere nã si eis auitullĩ
indisfinitione om̃ium rerũ plac& : q̃ nã ÷ inuidia nos q̃q ar isicieliaã rationẽ ꝓbao

Expanded text:
 si rationem alter ignoret. Quod vero omnium rerum causas esse dicit, non determinat quales, atque ideo nec de fortuna ipsa, quorum eventum causa sit, monstrat. Nec me saevae hominum mentes arrogantiae notent, quod narum vetustatem, sed eorum quae opponuntur considerare rationem, nec odisse potius quae adversus magni nominis viros dicuntur, quam contraria, si possent, argumentatione revincere. Nam si eis M. Tullius in diffinitione rerum nimium placet, quaenam est invidia nos
Abbreviated transcription (Latin):
potũ a c̃firmat uetustas: accipe gͥ opus ñ efficienti᷑ seturuate s anucitiae p̃sũpti nȩ su¬
sceptũ apud quet nescio quonã int̃suos pacto &iã garrire ñ dedec& Simulga p̃lato

Expanded text:
potius et confirmat vetustas. Accipe igitur opus, non efficientiae securitate, sed amicitiae praesumptione susceptum, apud quam nescio quonam pacto garrire non dedecet, simul quia
Abbreviated transcription (Latin):
Non & bene mertã eͥe autumas : & male mereri sat qͥ beue meritã eeautunias : ñ male inrri
igitur : Qđ entimenia exca ꝓpositione cnexa ꝑficit᷑ quae csiat ex affirmatione & negation ita
Sibene meritã ee autumas ñ male mereri : Cuiꝰ ex p̾tiae parte depta nogatione totaq:ꝓpositio¬
ne denegata : fia ꝓpositio : Ñ si bene meritã ee autumas male merere: Qđ in t̾rogatione deductũ:
engtomenia fac̃ Bene quã meritã ee autumas malemereri Itẽ idꝙ scis ꝓdest nichul id ꝙ nescis
ob est : Noc qͥq entimena tali nectit̃ syllogismo: Ñ si id ꝙ scis ꝓdẽ & id ꝙ nescis ob ẽ : arqͥ id ꝙꝓscis

Expanded text:
bene meritam esse autumas, non male igitur mereri. Quod enthymema ex ea propositione connexa perficitur, quae constat ex affirmatione et negatione, ita: si bene meritam esse autumas, non male mereri. Cujus ex posteriore parte dempta negatione, totaque propositione denegata, fiet propositio: non si bene meritam esse autumas, male mereri; quod in interrogationem deductum facit enthymema: bene quam meritam esse autumas, male mereri. Item id quod scis prodest, nihil id quod nescis, obest; hoc quoque enthymema tali nectitur syllogismo: non id quod scis prodest, et id quod nescis
Abbreviated transcription (Latin):
sirmatua copulant᷑ : ut si dies ñ ẽ. nox ẽ. Om̃s tam̃ in c̃nexione st̃ positae ant etũas
fir matuo affirmationẽ seꝗt᷑. aut negatio neggationẽ eiq õnexax : aut assirmatioẽ
negatio aut negationẽ affirmatio IS ex õnexis repugnantes manifestũ ẽ nasci
Nãq ibi affirmatio seꝗt᷑ affirmationẽ : his si media int̃posita negatio sit repugna¬
tiã facit hoc modo: Si odies ẽ lux ẽ. hic affirmatio seꝗt᷑ asfirmationẽ : At cũ dico
sidi es lũ ñ ẽ.: repugnant int̾se partes ꝓpositionis conex & int̃ posita neggapio¬
ne: Iltẽ qͦtiens negatio seqͥt̃ negationẽ : si post̃iori ꝓpositionis parti negatiuũ dema¬
t̃ adu̾biũ non. repugnantes fuint. hoc mͦ. Si animal ñ ẽ. hõ ñ ẽ ħ̃ c̃nexa ẽ exli¬

Expanded text:
ies non est, nox est: omnes tamen in connexione positae sunt. Aut enim affirmatio affirmationem sequitur, aut negatio negationem, eique connexa est, aut affirmationem negatio, aut negationem affirmatio; sed ex connexis repugnantes manifestum est nasci, namque ubi affirmatio sequitur affirmationem, his si media negatio interposita sit, repugnantiam facit hoc modo: si dies est, lux est. Hic affirmatio sequitur affirmationem; at cum dico, si dies est, lux non est, repugnant inter se partes propositionis connexae, interposita negatione. Item quoties negatio sequitur negationem, si posteriori propositionis parti negativum dematur adverbium, repugnantes fiunt hoc modo, si animal non est, homo non est; haec
Abbreviated transcription (Latin):
nib q̃stianib: de mnonstłitine utunt᷑ : S aliqͦtiens ueri similia colligunt: quo id facilius ꝑsuade¬
ant ꝙ nitunt᷑ ostenđe. Similitudo rerũ sepe ẽ c̃ꝗrenda : atq id circo locꝰ asimilitudine.
oratorib maxime philo sopbysq c̃ducit : Non tam̃ solis : Om̃s n loci cõmunes s. cuiꝰq: mat̃ie
S in aliis ubi incidunt. in aliis angusti inueniunt᷑: Quo circa cognitis atq ante ꝓceptis
similitudo duplex ẽ: aut n explurib reb similitudo colligit᷑ & inductio nuncupat᷑. ꝙ g̃ci
tor fidẽ p̃stare deba. si socius. Sicut mandaueris siꝗ fiduciã accȩꝑit debaetiã seruare

Expanded text:
nibus quaestionibus demonstratione utuntur, sed aliquoties verisimilia colligunt, quo id facilius persuadenibus quaestionibus demonstratione utuntur, sed aliquoties verisimilia colligunt, quo id facilius persuadeant quod nituntur ostendere, similitudo rerum saepe est inquirenda, atque idcirco locus a similitudine oratoribus maxime philosophisque conducit, non tamen solis. Omnes enim loci communes sunt cujusque materiae, sed in aliis uberius incidunt, in aliis angustius inveniuntur. Quocirca cognitis atque ante perceptis similitudo duplex est: aut enim ex pluribus similitudo colligitur, et inductio nuncupatur, quod Gtor fidem praestare debet, si so
Abbreviated transcription (Latin):
rationał: Utrũ exguȩ an ex farma argum̃tũ ductũ et arbitrem : Nã sidicamꝰ ex gñe ulti¬
tẽ: ad suꝰ in diuidua speciẽ nemo dubitat optinere: Nã & c̃tina ea & de eoꝵ substantia p̃di¬
cat᷑: ISi muilitudo seqͥt᷑ q̃ late pat& s oratorib: & philosophis magis qͣm uob: ulq S latior ẽs¬
cãpus illoꝵ isdẽ tam̃ ex locis ut ante dixi & maximis & minimis inq̃stionib: argum̃ta aucun¬
tur: De similitudines loco plane atq expedite disseruit. om̃emq aꝑuit intellectũ. similitu¬
dinũ diuidens formas : Pseripsitq: aꝑtissime ꝗb: magis ex similitudine argum̃ta c̃tingerent:
÷ phyloso phrs atq oratorib: : Et enĩ simulitudo ꝑsuasionib: uidet᷑ aptissima : Nã ꝓ in unã ł plu¬
exsimulitudine tracta argum̃tationes magnũ oratorib: usũ p̃stant : Pbylo sopirs qͣq: qm̃ ñ inoni

Expanded text:
rationalis, utrum ex genere an ex forma argumentum ductum esse arbitremur. Nam si dicamus ex genere, ultirationalis, utrum ex genere an ex forma argumentum ductum esse arbitremur. Nam si dicamus ex genere, ultirtem ad sua individua speciem nemo dubitat obtinere, nam et continet ea, et de eorum substantia praedicatur. Similitudo sequitur, quae late patet, sed oratoribus et philosophis magis quam vobis. Etsi esdem tamen ex locis ut ante dixi et in maximis et in minimis quaestionibus argumenta ducunt. De similitudinis loco plane atque expedite disseruit, omnemque aperuit intellectum, similitudinum dividens formas, praescripsitque apertissime quibus magis ex similitudine argumenta contingerent, id est, philosophis atque oratoribus; etenim similitudo persuasionibus videtur aptissima. Nam quod in unam vel pluex similitudine tractae argumentationes magnum oratoribus usum praestant, philosophis quoque, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
rationał ẽ. animal gͥ ẽ ñ partittone utim᷑ pͥncipalit̃ ad argum̃tũ c̃stituendũ: S id¬
cit cogenꝰ diuisimꝰ : ut in unã quãlib& diuisionẽ id qđ nitelam osteudere possa melu
iͦest ut id dequo dubitat᷑ in assũpti c̃tinentiã gnis re diti: atq idõ ꝑ gnĩs nat᷑ an¬
fidesfier& : Sic gͦ agnẽ facta argum̃tatio iure dicet᷑ : Iãpli : Partiũ enuneratio
tendit᷑ includeuda ẽ : ñ id efficit. ut totiꝰ substantia c̃stituat᷑ s ut illud ꝙ apꝓbare q̃rimꝰ
intragenꝰ locet᷑ : Quẽ argum̃ tationis modũ : in pͥmis .m.tullius ualidũ ẽẽ c̃firmat
Ili enĩ rogula sitis uera e ac netessaria : Quedegnẽ p̃dicant᷑. Eadẽ despecie
madis amũb: p̃dicari : Illud uͦ qͥri ꝑutile ẽ . cũ aliꝗd de partictlarib: rȩb: ꝓbat᷑
ex suꝑ posita ꝓxima specie. ut si socratẽ rationalẽ ee apẜbemꝰ qm̃ sit honio. cũ sit hõ¬

Expanded text:
nimal igitur est: non partitione utimur principaliter ad argumentum constituendum, sed idcirco genus divisimus, ut in unaqualibet divisione id quod nitebamur ostendere posset includi, id est ut id de quo dubitatur in assumpti continentia generis redigeretur, itafides fieret. Sic ergo a genere facta argumentatio jure dicetur. Amplius ita partium enumeratio ntenditur includenda est, non id efficit, ut totius substantia constituatur, sed ut illud quod approbare quaerimus intra genus collocetur. Quem argumentationis moduIlla enim regula satis vera est atque necessaria, Quae de genere praedicantur, eadem de specie modis omnibus praedicari. Illud vero quaeri perutile est, cum aliquid de particularibus rebus probatur ex superposita proxima specie, ut si Socratem rationalem esse approbemus, quoniam sit ho
Abbreviated transcription (Latin):
tutus hares optoiuiss& hareditatẽ. q̃ exẽploꝵ cõmemoratio iudices mouig: PDic
nũ idcireo aut rẽ alienauit. aut se rei facto potuit obligasse. munime : Qđ it ũ iure
oratores maxime ualent Qb etiã in tantũ sigere lic& : ut eoꝵ oratione. etiã me¬
tui sepe aluiseris excitent᷑: Qđ tulli in ea facit oratione : qua caliũ defendit : S luti

Expanded text:
s haeres obtinuisse haereditatem, quae exemplorum commemoratio judices movit. Dicit s haeres obtinuisse haereditatem, quae exemplorum commemoratio judices movit. Dicit num idcirco aut rem alienavit, aut se reo facto potuit obligasse? minime, quod enim non joratores maxime valent, quibus etiam in tantum fingere licet, ut eorum oratione etiam mortui saepe ab inferis excitent
Abbreviated transcription (Latin):
arcedȩ ꝗa solorũ uidet᷑ eẽ agroꝵ in urbe arbitrũ possis adigere: hic gͥ una res uni rer
similitudine c̃ iuncta ẽ: Ex eodẽ etiã similitudinis laco illa sumi cicẽro ꝓponit : q̃ uocatio
exẽpla ueluti grassus in causa curiana. q̃ fuit huꝰ modi: odã pegi nantẽ ux orẽ relin¬
q̃ns scripsit haeredẽ postumũ eiq aliũ substituit scđm. qͥ curius uocabat᷑: ea c̃ditione.
ut si pꝰumus ꝗ intram̃ses decẽ ꝓximos nasceret᷑. ante moreret᷑ ꝗ in suã tutelã ꝑueniss&.
÷ ante obret diẽ quã testam̃tũ iure facere poss&. scđs haeres sucaedera: Qđsi adia
est anualera ita instituta ratio: Crassus gͥ plurima ꝓtulit ex ẽpla: ꝗb insti
eriã cueure: ¶sidutiã uõ accipit ꝗcũq re aliqua malcipat᷑ ut eã mancipanti
mmancipa .uelut siqs tẽp̃ dubiũ timens amico potentiori

Expanded text:
arcendae, quia solorum esse videtur agrorum, in urbe arbitrum possis adigere. Hic igitur una res uni rei arcendae, quia solorum esse videtur agrorum, in urbe arbitrum possis adigere. Hic igitur una res uni rei similitudine conjuncta est. Ex eodem etiam similitudinis loco illa sumi Cicero proponit quae vocantur exempla, veluti Crassus in causa Curiana, quae fuit hujusmodi: Quidam praegnantem uxorem relinquens scripsit haeredem posthumum, eique alium substituit secundum, qui Curius vocabatur, ea conditione, ut si posthumus, qui intra menses decem proximos nasceretur, ante moreretur quam in suam tutelam pervenisset, idem ante obiret diem, quam testamentum jure facere posset, secundus haeres succederet; quod si aest an valeret ita instituta ratio. Crassus, igitur multa protulit exempla, quibus ietiam convenire. Fiduciam vero accepit cuicunque res aliqua mancipatur, ut eam mancipanti remancipet, velut si quis tempus dubium timens amico potentiori
Abbreviated transcription (Latin):
siduciaria nuncupat᷑. Id cirto ꝙ restituendi fides int̃ponit̃ : Hac similitudinis collectione. plu¬
rimũ socrates e̾e̾ usus dicit᷑ : ut in platonis alioꝵq eiꝰ sectatoꝵ uoluminib inuenit᷑: QQuotiens
uͦ unares uni rei ꝑsimilitudinẽ cõparat᷑ : hoc mͦ colligit᷑ argum̃tũ. Regendoꝵ siniũ arbitris
ee dñr qͥ finalia litigia discernunt. Ut si fuerit desinib: orta c̃tetio eoꝵ dirimat᷑ arbitru
S fines in agroꝵ tantũ limitib et̃ dnrͣ: arbrtri aũt siniũ gerendoꝵ inciuitate eẽ ñ posst̃ Itẽ
arceri aquã in agris tantũ dici sol&: ubi si ex aliqͦ loco aqua pluuia colligatur. & defluens
in cãpos uicini pascua. frugesue corrũpat : arbitri arcend& aqu& a magis tratib: statue¬
bant: Erit᷑ gͦ. an in urbe arcendae aquae arbitrũ possumꝰ adigere : et argum̃tũ capit᷑ exsi¬
nulitudine. Si regendoꝵ siniũ qͥ asoliꝰ agris. in urbe arbitrũ adigere ñ possis ne aqua ꝗđõ

Expanded text:
fiduciaria nominatur, idcirco quod restituendi fides interponitur. Hac similitudinis collectione plurimum Socrates esse usus dicitur, ut in Platonis aliorumque ejus sectatorum voluminibus invenitur. Quoties vero una res uni rei per similitudinem comparatur, hoc modo colligitur argumentum. Regendorum finium arbitri esse dicuntur, qui finalia litigia discernunt, ut si fuerit de finibus orta contentio, eorum dirimatur arbitrio. Sed fines in agrorum tantum limitibus esse dicuntur, arbitri autem finium regendorum in civitate esse non possunt. Item arceri aquam in agris tantum dici solet, ubi si ex aliquo loco aqua pluvia colligatur, et defluens in campos vicini pascua frugesve corrumpat, arbitri arcendae aquae a magistratibus statuebantur. Quaeritur ergo an in urbe arcendae aquae arbitrum possimus adigere. Et argumentum capitur ex similitudine. Si regendorum finium, quia solius agri sunt, in urbe arbitrum adigere non possis, ne aquae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
chnl idꝙ nescis ob÷: onĩũ uͦ suꝑiꝰ exẽploꝵ ista sententia ÷: Nã quã ꝗsquã nichil acculat: eam
dã nare recte ñ potest Et eã quã bene meritã ee autumat : male eandẽ mereri t̃pe÷ : Et si
id ꝙ scit ꝗsq in causa ꝓderut: oberit si ÷ c̃trariũ id ꝙ nescit: hunc uͦlacũ cãmunẽ eͥe oratorib
acpbylo sopliys dic̃ s apud illos t̃ciũ medũ apud rediares entimema nuncupari : Reliqͥ in ꝗt modi plu¬
resst̃. ⁊Nã cũ tressuꝑiꝰ enumerassa modosꝰ adiungens quatuor plures dix̃.his indisiuntionib: c̃sti¬

Expanded text:
obest. Omnium vero superius exemplorum ista sententia est. Nam quam quisquam nihil accusat, eam damnare recte non potest; et eam quam bene meritam esse autumat, male mereri de ea turpe est; et si id quod scit quisque in causa proderit, oberit, si est contrarium id quod nescit. Hac philosophis dicit, sed apud illos tertium modum, apud rhetores vero enthymema nuncupari. Reliqui, inquit, modi plures sunt, nam cum tres superius enumerasset modos, adjungens quatuor, plures dixit. Hi sunt in disjunctionibus consti
Abbreviated transcription (Latin):
t̃q digessimꝰ his libris quos de eaꝵ pͥncipalit̃ institututione cscripsimꝰ: Aꝗb
integrã ꝑfextãq doctrinã cui reuoluendi illa uacuũ tũpus ẽ. lector
accipia : Qra nõ ciceronis topica sũpsimꝰ exponenda. atq in his aliqͦ rum
.m. talliꝰ modoꝵ meminit: dicendũ mͥbreiut̃ existimo dehis septẽ ẽditio¬
nalib sillogismis. Quaue eoꝵ nat̃a sit: ꝓ positionũq ẽłestio: ut cũ ħ adscientiã rite

Expanded text:
institutione conscripsimus, a quibus integram perfectamque doctrinam, cui resolvendi illa vacuum tempus est, lector accipiet. Sed quia nunc Ciceronis Topica sumpsimus exponenda, atque in his aliquorum M. Tullius modorum meminit, dicendum mihi breviter existimo de his septem conditionalibus syllogismis, quae eorum natura sit, propositionumque contextio, ut cum haec ad scientiam rite
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ꝗdẽ tał ẽ. Qd uõ alexẽplũ attin&: decla rabit᷑ limͦ  Sit a qua pluuia ea q̃ de¬
iecto de caelo imbri colligit᷑. Nuiꝰ species duplex ẽ alia enĩ aqua pluuia noceus ẽ. a¬
la ñ nocens: Nocentis qͥqͥ duplex spedies ẽ. Alia manu nocens: alia lociuitio: S aqua
pluuia manu nocens ẽ : q̃ita loco alq̃ quo excipit᷑. ut inde ꝓfluens uiciuo noceat si lo¬
cusis ñ sit nat᷑ alit̃ talis. sed manu hõis excipienda aquae fuerit apparatꝰ Uitio uͦ qͣtiens
natã lit̃ ita sese locus habet. ut exciꝑe aquã possit: & nocere uitino: Si gͥguis aque qua
diducere. ut dicat aquae eiꝰ quã ꝗs uelit arceri. genus ẽẽ aquã pluuã. S potest id ꝙ
inꝗrit genꝰ paulo inferiꝰ uuenire ut hs̃ aquaeꝙ arceri desiđar. id genus ee dicat ꝓ
ẽ aqua pluuia nocens. Qđ si genꝰ ꝓximũ q̃rat: illud pot̾it abibere ꝙ aqua pluuia

Expanded text:
est. Quod vero ad exemplum attinet, declarabitur hoc modo: Sit aqua pluvia ea quae dejecta de coelo imbri colligitur, hujus species duplex est; alia enim aqua pluvia nocens est, alia non nocens. Nocentis quoque duplex species est, alia manu, alia vitio. Sed aqua pluvia manu nocens est, quae ita loco aliquo excipitur, ut inde profluens vicino noceat, si locus is non sit naturaliter talis, sed manu hominis excipiendae aquae fuerit apparatus; vitio vero, quoties naturaliter ita sese locus habet, ut excipere aquam possit et nocere vicino. Si igitur ejus aquae quam sque genere deducere, ut dicat aquae ejus quam quis velit arceri genus esse aquam pluviam, sed potest id quod inquirit genus paulo inferius invenire, ut hujus aquae quam arceri desiderat id genus esse dicat, quod est aqua pluvia nocens. Quod si genus proximum quaerat, illud poterit adhibere quod est a
Abbreviated transcription (Latin):
uabat.: Ał de explanandis cicertius exẽplis ut arhitror satis ÷: Illlud aũt dubitationẽ mouere po¬
uest : Nãsiꝗs nunꝰ callidus ad ciceronis ex ẽpla respiciat : eundẽ lacũ arbitrabit᷑ eẽ agnẽ. quem
cunia: si genuslegatũ ẽ. & speciem ee legatã. qm̃ nũ quã species agnẽ separat᷑ aliud ẽ
in c̃ditione enũntiationẽ ꝓponere & eidẽ partib assum̃ dis argum̃tationẽ uaria ratioci¬
natione formare. ut suꝑiꝰ demonstratũ ÷ . cũ p̃sertĩ huimodi ex c̃seq̃ntib antecedentibus
tero alt̃um necessaria ratione sub senͥt᷑̃. Idiffer̃ ogit ladi agñe ł aspecie ab eo loqui incon

Expanded text:
is exemplis, ut arbitror, satis est. Illud autem dubitationem movere ponam si quis minus callidus ad Ciceronis exempla respiciat, eumdem locum arbitrabitur esse a genere, quem cunia, si genus legatum sit, et speciem esse legatam, quoniam nunquam species a genere separatur; aliud est in conditione enumerationem proponere, et eisdem partibus assumptis argumentationem varia ratiocinatione formare, ut superius demonstratum est, cum praesertim hujusmodi ex consequentibus, antecedentibus tero, alterum necessaria ratione subsequitur. Differunt igitur loci a genere vel a specie ab eo loco qui in co
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. nec partes. nec ullũ aliũ locũ suꝑiꝰ enũatoꝵ c̃tin& argum̃tũ Apli: facile ÷ insinglis e¬
oꝵ difforentias ꝑ uide : Locͥ ꝗpre atoto : asubstantia trahit᷑ a partib uͦ : arei cõpositioue:
Nã in siplicib t̃minis ctale argumtũ ñ potest inueniri. a nota: ab int̃p̃tatione: a c̃iugatis. ab
eo ꝙ eix eodẽ utrũq: deducit᷑: agnẽ : a c̃tinentia astema abeo ꝙ c̃tinit᷑: Adissereutia: ab eo
endi uĩ bñt: Ab effectis. abhis q̃ uĩ alt̾ius efficientiae: susceper̃: Ab adiunctis : auicinitate nat̃e:
a cõꝑationentaioꝵ pariũ ł minoꝵ arelatione adae qualẽ ł in qlẽ qͣluatẽ : Ab ante tedentibus¬

Expanded text:
ocum superius enumeratum continet argumentum. Amplius, facile est in singulis eorum differentias praevidere: locus quippe a toto a substantia trahitur, a partibus vero a rei compositione. Nam in simplicibus terminis tale argumentum non potest inveniri, a nota, ab interpretatione; a conjugatis, ab eo quod ex eodem utrumque deducitur; a genere, a continenti; a forma, ab eo quod continetur; a differentia, ab eo endi vim habent; ab effectis, ab his quae vim alterius efficientiae susceperunt; ab adjunctis, a vicinitate naturae; a comparatione majorum, parium vel minorum; a relatione, ad aequalem vel inaequalem quantitat
Abbreviated transcription (Latin):
uit nõe nuncupet᷑ : lic& ab innͣuis & ab his ortꝰ parentib sit ꝗ nũquã seruitute
seruierint: tam̃ qm̃ infamulia gentissuae ñ man&: ne ingentilitate ꝗdẽ mane¬
re potest: Addendũ gͥ ẽ . nei capitae st̃ denunuti: Hoc fortasse in ꝗt satis ẽ . se¬
cundũ sc euole pontisicis definitionẽ. nichiln alt̃ĩus adiecit. ut sit definitio gen
seruitute feruitũtẽ seruiuit & ubi gentilitatẽ nulla capitis diminutio destrux̃
Haeo quoq disfinitio facta ẽ explurib: cõmunitatib in unũ c̃fluentib: atq unã ꝓ¬

Expanded text:
cupetur, licet ab ingenuis et ab iis ortus parentibus sit qui nunquam servitutem servierint, tamen quoniam in familia gentis suae non manet, ne in gentilitate quidem manere potest; addendum igitur est: Neque capite sunt diminuti. Hoc fortasse, inquit, satis est secundum Scevolae pontificis definitionem, nihil enim ulterius adjecit, ut sit definitio gentservitutem servivit, et ubi gentilitatem nulla capitis diminutio destruxit. Haec quoque definitio facta est ex pluribus communitatibus in unum confluentibus atq
Abbreviated transcription (Latin):
te st̃ speties aliae ꝗꝓpe st̃ substantanti ales ut hoi rationale aliae ñ substantialo
sed inseꝑabiles ut nigrũ et hiopi atq coruo: alie uͦ mobules neqi c̃stantes : ut se den
stare a huscemodi cat̾ae: ꝗb a ab aliis hoĩb & a nobis ipsis sepe distam̃ : Itẽ disfera¬
tiae aliqͥ m s̃ gnĩs duusibiles: aliqͦ mͦ uͦ specierũ ẽstitutiuȩ S si acstitutius arguñto
ducat᷑: uelut agnẽ ducit᷑: Nã si c̃ genus ẽtina specieni ita diffrrentiae c̃tinent speci¬
es: Sane si differentie ẽstitutiua ut gnã intelligent᷑. fides ablis ad ea aptabit᷑ qͣ

Expanded text:
e sunt species; aliae quippe sunt substantiales, ut homini rationale, aliae non substantiales, sed inseparabiles, ut nigrum Aethiopi atque corvo; aliae vero mobiles neque constantes, ut sedere, stare, et hujuscemodi caeterae quibus et ab aliis hominibus et a nobis ipsis saepe distamus. Item differstitutivis argumentum ducatur, velut a genere ducitur. Nam sicut genus continet speciem, ita differentiae continent species. Sane si differentiae constitutivae ut genera intelligentur, fides ab his ad ea aptabitur quae
Abbreviated transcription (Latin):
sus quasi ñ fit explicata desinitio. neo a cõmunitate disiuncta: adicit . ñdũ÷ sa
tis: adde. neq aut legata testum̃to: aut possessione retenta: Cuĩ adiectionis ħ
ratio ẽ fecit enuĩ diffinitianẽ aliis adiunctis aliis separatis : Itaq id ꝙ diffirue¬
bat : ł his q̃ aduinx̃ ł his q̃ sẽparauit ac cet̃oꝵ om̃iũ cõmunitate seg̃gauit: hae reditatẽ q
dix̃ ẽt̃ pecuniã : huic addidit. niurte alicuiꝰ adaliquẽ uenientẽ. separauitq eã ab

Expanded text:
nec a communitate disjunctam, adjicit: Nondum est satis; adde: Nec ea aut legata testamento aut possessione retenta. Cujus adjectionis haec ratio est, fecit enim definitionem aliis adjunctis, aliis separatis. Itaque id quod definiebat, vel his quae adjunxit, vel his quae separavit, a caeterorum omnium communitate segregavit. Haereditatem enim dixit esse pecuniam, huic addidit, morte alicujus ad aliquem pervenientem. Sepa
Abbreviated transcription (Latin):
Nã in t̃ragantib: ꝗd ÷ hõ ł equus : anim al dr̃ : Iltẽ formae disfunitionẽ talẽ dedit: forma
ẽ natio cuiꝰ differentia ad caput generis & quasi fontẽ referri potest : Recte : Nã si
formae agnẽ deducunt᷑ species necesse ÷ refferant᷑ ad genꝰ Si gͥ pͥncipiũ qđdã & fons
formae genꝰ ẽ. necesse ẽ ut intellect forme ad pͥmordiũ sui .i. notionẽ gnĩs reu̾tatur
ta cuiꝰq forma cognitio enodationis indigens ħ uõ diffutio hinc tracta ẽ. ꝙ plato
ideas quasdã ponebat ee .i. species in corporeas substantiasq c̃stantes a ꝑ se ab aliis na¬
turae ratione separatas. ut hoc ipsũ animal ł hõ ꝗb: participantes caet̃ae res ani
ctã similitudinẽ plurimoꝵ int̾se differentiũ substantialẽ. genꝰ putat ee ł speciem:¬

Expanded text:
antibus quid est homo vel equus, animal dicitur. Item formae definitionem talem dedit. Forma est notio cujus differentia ad caput generis, quasi fontem, referri potest, et recte. Nam si formae a genere deducuntur, species necesse est referantur ad genus. Si igitur principium quoddam et fons formae genus est, nta cujusque formae cognitio enodationis indigens. Haec vero definitio hinc tracta est, quod Plato ideas quasdam esse ponebat, id est species incorporeas substantiasque constantes, et per se ab aliis naturae ratione separatas, ut hoc ipsum homo, quibus participantes caeterae res homctam similitudinem plurimorum inter se differentium substantialem genus putat e
Abbreviated transcription (Latin):
Hax tales int̃ se disferentie c̃siderant᷑ : Nã q̃ c̃traria s: partĩ mediatas. partĩ uͦ medio ca¬
nigrũ ẽ. s aliqͦtiens in hoꝵ medietate ẽ c̃stitutũ ut sit rubrũ ł pallidũ : lediata uõ
c̃traria st̃.: quaꝵ nic hil mediũ pot it uiueniri. ut grauitas. a leuitas Hoꝵ it nichiẽ mediũ:
nã q̃ leuias. sursũ ferunt᷑ q̃ grauia : deorsũ: Quid aũt sit corporis qđ neq sursũ neq deta sũ

Expanded text:
 tales inter se differentiae considerantur. Nam quae contraria sunt, partim mediata sunt, partim vero medio ca tales inter se differentiae considerantur. Nam quae contraria sunt, partim mediata sunt, partim vero medio canigrum est; sed aliquoties in horum medietate est constitutum, ut sit rubrum vel pallidum. Immediata vero contraria sunt quorum nihil medium poterit inveniri, ut gravitas et levitas: horum enim nihil est medium. Nam quae levia sunt, sursum feruntur, quae gravia, deorsum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
lus nullũ suae ret amminis trande iudiciũ hab̾erȩ ꝓ potest: Cũ sit aliꝗ mulierib
a siñ firmꝰ in explicanda famuiliaris rei ut ilitate delectus : De inceps locꝰ ẽ qͥ ec̃tra¬
uenire auuso diferentiȩ loco nõ de c̃trariis tractat atq: uti rerũ ordo clarus
colliqscat : paucamꝰ ex aristotele a sunãdas q̃ ille uir omĩ ũ longe do etissinus
dehac diuusione tractauit quãꝗ: ni tullius re ꝗdẽ aristo teli fere c̃sentit.
Se ab eo noum uit̃ p̃tatione diusus ẽ. Nã quae aristateles opposita .I. ANΘΙ ΚΗ IΠ̃ΗNΑ
uocat: ea tulliꝰ c̃trarĩa nonunat : S ħ paulo pꝰt̃ius: Nc̃ aristotelis diuisio c̃sidet᷑: oppositaꝵ
igit᷑ scđm aris totel ẽ. alias ẽtraria: alia pͥuatio & habitꝰ alia relatiua alia c̃tradictoria
Contraria ꝗdẽ ut albũ atq nigrũ habitꝰ uͦ & pͥuatio : ut uisus a cacitas dignitas&
indignitas : Relatiua uͦ ut pat̃ silius dñs serius : C̃tra dictoria ut ẽ diẽ dies ñ ẽ dies

Expanded text:
ndae utilitatis judicium habere potest, cum sit aliquis mulieribus, et si non firmus, in explicanda familiaris rei utilitate delectus. Deinceps locus est qui a contraenire. Divisio, differentiae loco, nunc de contrariis tractat. Quare uti rerum ordo clarius colliquescat, pauca mihi ex Aristotele sumenda sunt quae ille vir omnium longe doctissimus de hac divisione tractavit, quanquam M. Tullius re quidem Aristoteli fere consentit, sed ab eo nominum interpretatione diversus est. Nam quae Aristoteles opposita, id est ἀντικείμενα, vocat, ea Tullius contraria nominat; sed haec paulo posterius. Nunc Aristotelis divisio consideretur. Oppositorum igitur secundum Aristotelem alia sunt contraria, alia privatio et habitus, alia relativa, alia contradictoria. Contraria quidem, ut album atque nigrum; habitus vero et privatio, ut visus et caecitas, dignitas et indignitas; relativa vero, ut pater, filius, dominus, servus; contradictoria, ut est dies, non est dies
Abbreviated transcription (Latin):
manat : Ex notatione aũt sumit᷑ argunutum : qͣtiens aliꝗa ex noĩs int̃p̃tatione colliit᷑ :¬
si  gnificat: Logos : orationẽ : S qͥa id ueriloꝗũ minꝰ in usu latini sermonis habebatur
in t̃p̃tationẽ nõis notationẽ tullius appellat. ea ẽ huiꝰ modi : ut si q̃rat᷑ ꝗd ÷ pꝰ linuniũ:¬

Expanded text:
minavit. Ex notatione autem sumitur argumentum quoties aliquid ex notatione, id minavit. Ex notatione autem sumitur argumentum quoties aliquid ex notatione, id significat, λογός orationem. Sed quia id veriloquium minus in usu Latini sermonis habebatur, interpretatione nominis notationem Tullius appellat. Ea est hujusmodi, ut si quaeras qui
Abbreviated transcription (Latin):
clarat: Uniuoca enĩ st̃ species & gea S ẽ illud ueriꝰ partitionẽ sigurarũ adeloquutionẽ ipsam
tulliũ retulisse : cui pars quadã ẽ sigura ñ species: uariis enĩ multiplicibq figuris : elaquutia
partes ã cũ ita siat: ex hoc qͥqͥ appar&. ꝗd int̃ sit int̃ diuisi onẽ partitionẽq : cũ partitio in¬
t̃dũ tał sit. ut si ꝗd in ea p̃t̃missũ sit nichil afferat uitii. diusio uͦ form& tał ẽ. ut inea
ñ queat aliꝗd si ne culpa p̃t̃iri Quo factũ ẽ: ut quia res diferebant. diu̾sa etiã uocabu¬
la reb untse distantib uiderent᷑ : Multa etiã exnotatione sumunt᷑ Caest aut̃ eũ exiu no¬
se. ł ost enumerationẽ partiũ : reoto ordine denotatione ꝑpendit: Notatiꝰ gͥ ẽ. qͣtiens
ex nota aliqua rei quae dubia ẽ capit᷑ argum̃tũ: Nota uõ ẽ. q̃ quãq rͥẽ designat: Quo
fit ut onĩe nom̃ nota sit : idcir  ꝙ notã faciat rẽ de qͣ p̃dicat᷑ : ll destoteles sỹ bolon no¬

Expanded text:
clarat. Univoca enim sunt species et genus. Sed est illud verius, partitionem figurarum ad elocutionem ipsam Tullium retulisse, cujus pars quaedam est figura, non species. Variis enim multiplicibusque figuris elocutio partes. Quae cum ita sint, ex hoc quoque apparet quid intersit inter divisionem partitionemque, cum partitio interdum talis sit, ut si quid in ea praetermissum sit, nihil afferat vitii. Divisio vero formarum talis est, ut in ea non queat aliquid sine culpa praeteriri. Quod factum est, ut quia res differebant, diversa etiam vocabula rebus inter se distantibus viderentur. Multa etiam ex notatione sumuntur, ea est autem cum ex vi nose. Post enumerationem partium recto ordine de notatione perpendit. Notatio igitur est quoties ex nota aliqua rei, quae dubia est, capitur argumentum. Nota vero est quae rem quamque designat. Quo fit ut omne nomen nota sit, idcirco quod notam facit rem de qua praedicatur, id Aritstoteles σύμβολον no
Abbreviated transcription (Latin):
si facta gñis alicuiꝰ diuisione. sub aliqua eiꝰ gñs parte id de quo abigit᷑ pot̾imꝰ include¬
re. tõ agnẽ tractũ e̾ẽ argum̃tũ uidet᷑. hoomͦ. Sit dolus malus. quando aliud agit᷑
rũ q̃ ad olomalo ddeductae st̃ potuerimus adiungere : ꝗo ꝗd de dolnexistimabit illudisi¬
etiã de eare quã argiumꝰ necesse ẽ iudicari : & factũ ẽ argum̃tũ agnẽ : Nã de qͦ q̃ritur
species ẽ. & il aqͥ somit᷑ argum̃tũ genꝰ ẽ. scilica suta c̃tigit dolus malus: ILocꝰ uͦ hic abeo
ꝗ ẽ apartiũ enumeratione diu̾sus ẽ: Nec si enumeramꝰ partes .i. formas atit species: id circo
ne ñ agnẽ sed ab enumeratione partiũ ducit᷑ argum̃tũ: Q uotiens  ipsa part̃ enuerat¬

Expanded text:
si, facta generis alicujus divisione, sub aliqua ejus generis parte id de quo ambigitur potuerimus includesi, facta generis alicujus divisione, sub aliqua ejus generis parte id de quo ambigitur potuerimus includere, tunc a genere tractum esse argumentum videtur hoc modo: Sit dolus malus, quando aliud agiturrum quae a dolo malo deductae sunt potuerimus adjungere, quidquid de dolo malo exisgumentum a genere. Nam de quo quaeritur species est, et id a quo sumitur argumentum genus est, scilicet ut si ita contingit dolus malus; locus vero hic ab eo qui est a partium enumeratione diversus est. Nec si enumeramus partes, id est formas aut species, idcirco non a genere, sed ab enumeratione partium ducitur argumentu
Abbreviated transcription (Latin):
in cõmaditatis aliꝗd aportiat: arcere ñ cogit QQđ aũt dixim eiꝰ aquae quã arceriopo¬
teat genꝰ et̾ aquã pluuiã manu nocentẽ.: Sita intelligendũ ẽ si a qua qu& arceri
deb&: plurima subsequi habeat in diuidua & similia : Te demũ eiꝰ aquae q̃ arceri de¬
be: aqua pluuia manu nocens genus eẽ pot̾it. Qđ si a qua q̃ arceri deb& in nulla
indiuidua deducat᷑: ipsa ẽ indiuidua: net genꝰ eiꝰ est a qua pluuia nocens manu.
sed species ẽ. Qđ. si cui paululũ uidet᷑ obscurus: hc si eos cõm̃tarios quos degñe.
spetie. differentia ꝓpͥo. atq accidenti cõposuim libris ꝗnq digestos inspexerit :
nichilhaꝵ pot̾it incurrere qđ calig& : Cõmode etiã etiã tractat᷑ ħ argum̃ta¬
e suꝑiꝰ ad hibi ñ debeat Nc̃ illud ad iungit᷑. quẽ ad modũ eiꝰ laci ꝗ agnẽ duoitur.
uin argum̃tationib: cõmodior usus ee possitꝰ Quotienscũq enĩ de re aliqua dubitat᷑:

Expanded text:
id apportat, arcere non cogitur. Quod autem diximus, ejus aquae quam arceri oporteat genus esse aquam pluviam manu nocentem, ita intelligendum est, si aqua quae arceri debet plurima sub se habet individua et similia, tunc enim demum ejus aquae quae arceri debet, aqua pluvia manu nocens genus esse poterit. Quod si aqua quae arceri debet in nulla individua diducatur, ipsa est individua, nec est ejus genus aqua pluvia nocens manu, sed species. Quod si cui paululum videtur obscurius, hic si eos commentarios quos de genere, specie, differentia, proprio, atque accidenti, composuimus, libris quinque digestos inspexerit, nihil horum poterit incurrere quo caliget. Commode etiam tractatur haec argumentai non debeat. Nunc illud adjungitur, quemadmodum ejus loci, qui a genere ducitur, in argumentatione commodior usus esse possit. Quotiescunque enim de re aliqua dubitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
enunciauit. Nos uõ argum̃tũ insyllogismũ redigamꝰi arerugnantib scilica. ex qͦ entimemata
nasi solent hoc mͦ Sit c̃nexũ. Si ꝗs motuit ciues paueas int̾fici: is metut int̾ire rẽ pꝰ¬
I nt̃ponit᷑ negatio sio: Si ꝗs metuit cuies paucas int̾sicis is ñ metuit int̾irẽ rẽ.publicã. ilungn᷑
alia negatio : Ñ siꝗs metuit paucos cius int̾fici: ñ metuit int̾ire rẽ publicã ⁊ ẽ dua ue¬
gitiones uni affirmationi pares s̃ quae dic̃. Si ꝗs metuit hoc: metuit & illud: Cuiꝰ ꝗdẽ assẽş
sed ꝓ positio cuiꝰ assũptio & c̃clusio note s̃ id circo entimema dr̃. quasi breuis animi c̃ceptio:
Et incȩtis &ẽplis idẽ modus ÷ Sed haec qͥdẽ ciceronis similitado ñ tã exrepugnatib ꝗex c̃trarus
argum̃tã untelligit᷑ c̃tinere : Metuere qͥppe & ñ metuere : c̃trariȩ s̃ nisi ħ ipsa uͥboꝵ ꝓlatio

Expanded text:
enuntiavit, nos vero argumentum in syllogismum redigamus, a repugnantibus scilicet, ex quo enthymemata enuntiavit, nos vero argumentum in syllogismum redigamus, a repugnantibus scilicet, ex quo enthymemata nasci solent, hoc modo: Sit connexum, si quis metuit cives paucos interfici, is metuit interire rempis metuit cives paucos interfici, is non metuit interire rempublicam, jungitur alia negatio: Non si quis metuit paucos cives interfici, non metuit interire rempublicam. Quae duae negationes uni affirmationi partes sunt, quae dicit: Si quis metuit hoc, metuit et illud, cujus quidem assused propositio, cujus assumptio et conclusio notae sunt, idcirco enthymema dicitur, quasi brevis animi conceptio. Et in caeteris exemplis idem modus est. Sed haec quidem Ciceronis similitudo non tam ex repugnantibus quam ex contrariis argumentum intelligitur continere. Metuere quippe et non metuere contraria sunt, nisi hoc ipsa verborum pro
Abbreviated transcription (Latin):
Atꝗ hõ ÷ : animal ÷ igit᷑: Ex lis naset dicit entimemata ex c̃trarus c̃clusa. ꝗb pla¬
rimis rethores uti solent ⁊ atq haec entime mata nuncupant᷑. nonꝙ eodẽ nõe om̃s
inuentio nunc cupari ñ possit. entimema nãq  netis c̃ceptio. qđ ꝓotȩst om̃ĩb c̃uemi
re : ħ qr haec inueta quȩ breuit̃ ex c̃trariis colligunt᷑: maxime acutas: ꝓpt̃ exellenu¬
& ꝗs ꝗs ex homero alĩꝓfert: ita dicere csneuit. Hunc uersũ poeta locutus ẽ : Ettẽ ñ
alius intelligit᷑ p̃t̃ homerum. ñ quo catĩ ñ sint poetę s ꝙ exellentia cõmune nomi uͥtut
uelit s delentulo & decethego cet̾isq dicat᷑. Paucos ciues int simetuis ne respublica int̾eat
nichil laboras : connexũ ꝗppe ÷: ut ꝗcũq noluit int̾ire paucos ciues rẽ .y. multo magis no¬
luit extingui.⁊ &b cũ unt̾ponit᷑ negatio sit exrepuguantib argim̃tũ.: S haec breuit᷑ tulli¬

Expanded text:
atqui homo est, animal igitur est. Ex his nasci dicit enthymemata ex contrariis conclusa, quibus plurimum rhetores uti solent; atque haec enthymemata nuncupantur, non quod eodem nomine omnis inventio nuncupari non possit enthymema namque est mentis conceptio, quod potest omnibus ied quia haec inventa, quae breviter ex contrariis colliguntur, maxime acuta sunt, propter excellentet quisquis ex Homero aliquid profert, ita dicere consuevit: Hunc versum poeta locutus est, et tunc non alius intelligitur praeter Homerum, non quod caeteri non sint poetae, sed quod excellentia hujus commune nomen vertit velut si de Lentulo et Cethego, caeterisque diceretur: Paucos cives interficere metuis, ne respublica intereat nihil laboras. Connexum quippe est ut quicunque noluit interire paucos cives, rempublicam multo magis nolit exstingui. Quibus cum interponitur negatio, fit ex repugnantibus argumentu
Abbreviated transcription (Latin):
pluuia apluendo dicta sit. etiã fluuiũ qͥqͥ ꝗ pluendo creuerit aquã ee pluuuiã atq
arceri debere Cũ aũt agnẽ ducit᷑ argum̃tũ: ñ erit necesse. usq acapite ał cess¬

Expanded text:
pluvia a pluendo dicta sit, fluvium quoque, qui pluendo creverit, aquam esse pluviam, atque pluvia a pluendo dicta sit, fluvium quoque, qui pluendo creverit, aquam esse pluviam, atque arceri deberi. Cum aute