comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
misimũ patit᷑ frigidissimos locos ⁊ minꝰ sub¬
actos uł esrinos sitientesq. pͥmꝰ antiqͥs latio
cib magno argum̃to ĩ adorie donis sicuti dixi¬
mus. pulte aũt nõ pane uixisse longo tẽpe
romanos manifestũ qm̃. ⁊ pulm̃taria hodieq
dicũtꝰ. ⁊ eninꝰ antiqͥlsimꝰ uates obsidionis film̃
descͥbẽs offam eripuse plorantib lib̾i̾t patres
ꝯntemorat. ⁊ hodie sacͣ pͥsca atq nataliũ pulte
fritisla ꝯficiũt᷑. uidetͦq tam piꝰ ignota fuisse
est. nec qd̃ plus almĩti tͣhat. siliginẽ ꝓpͥe dix̾im
tͥtici delicias. candorẽ ⁊ sine nͥtute ⁊ stĩ pondere
ꝯueniens hũidis tractib quales it alie st̃ ⁊
gallie comate. S ⁊ tͣnsalpes in allobrogũ tm̃
Siligine lautissimus panis pͥstinaꝵq oꝑa
laudatissima. p̾cellit in it alia. si cãpana pi¬
sic nate misteat᷑. Rufior illa at pisdna candi¬
dio pondõsior ꝙ cretacea uist s̃ esb: e gͣno cãpa¬

Expanded text:
simos locos et minus subactos vel aestuosos sitientesque. primus antiquis Latii cibus, magno argumento in adoriae donis, sicuti diximus. pulte autem, non pane, vixisse longo tempore Romanos manifestum, quoniam et pulmentaria hodieque dicuntur et Ennius, antiquissimus vates, obsidionis famem exprimens offam eripuisse plorantibus liberis patres commemorat. et hodie sacra prisca atque natalium pulte fitilla conficiuntur, videturque taest nec quod plus alimenti trahat. siliginem proprie dixerim tritici delicias candore sive virtute sive pondere. conveniens umidis tractibus, quales Italiae sunt et Galliae Comatae, sed trans Alpes in Allobrogum tantsiligine lautissimus panis pistrinarumque opera laudatissima. praecellit in Italia, si Campana Pisis natae misceatur. rufior illa, at Pisana candidior ponderosiorque cretacea. iustum est e grano Campa
Abbreviated transcription (Latin):
lis ⁊̃ nubilo demonstͣnt᷑. ter p̃t̾ea floret.
nõ aratro sĩ fu̾it maxime sabulosa ⁊ sicca
atq ⁊̃ harenosa. coli utiq nõ nult. tellurẽ
adeo amat. ut ꝙͣuis furecto solo cosictũ int̾¬
uepresq ad t̾ram tñ radice ꝑuemat. pingsde
hoc saitu arua uineasq diximꝰ. Itaq adeo ñ
eget fimo ut optimi uicẽ rep̾sentet nichilq
alud. millo impendio ꝯstat ut qd̾ ne serendi
quidẽ gr̃a opꝰ sit afferre ꝓtinus serit᷑ ex ar¬
uo. ac ne sꝑgi quidẽ postulat decidens spõte.
pͥmũq om̃iũ seritur nouissime tollitur.
uttũq septembri fere mense qr si nõ ante¬
cesserit hyemẽ frigorib obnoxiũ est. ĩpime
p̾t̾ea iacet s t̾elictũ ⁊̃ sĩ nõ ꝓtinꝰ secnti obru¬
ant ymbres. ab oĩb aĩalib amaritudine sua
tutũ. pleꝵq tñ leui sulco iñtegũt ex tent¬
ore t̾ra rubricã maxime amat. ad hãc alẽ¬
dam poit t̾ciũ florẽ i̾ti debet in sabulo.

Expanded text:
demonstrat . ter praeterea floret. non arato. quaerit maxime sabulosa et sicca atque etiam harenosa. coli utique non vult. tellurem adeo amat, ut, quamvis frutectoso solo coiectum intepresque, ad terram tamen radice perveniat. pinguescere hoc satu arva vineasque diximus; itaque adeo non eget fimo, ut optimi vicem repraesentet, nihilque aliud nullo inpendio constat, ut quod ne serendi quidem gratia opus sit adferre: protinus seritur ex area ac ne spargi quidem postulat decidens sponte. primumque omnium seritur, novissimum tollitur, utrumque Septembri fere mense, quia, si non antecessipraeterea iacet, vel derelictum etiam, si non protinus secuti obruant imbres, ab omnibus animalibus amaritudine sua tutum, plerumque tamen levi sulco integunt. ex densiore terra rubricam maxime amat. ad hanc alendam post tertium florem verti debet, in sabulo
Abbreviated transcription (Latin):
tes candido maxima infmitas. ordeũ frugũ
om̃nuĩ mollisimũ est. Seri nõ ualet nͥ ĩ sicta
⁊ soluta t̾ra ac nͨ leta palea ex optimis. Sa
minime calamitosũ qr añ collit᷑ ꝙͣ tͥticũ
occupet rubigo. Itaq sapientes agͥcole tͣci¬
cũ cibariit tnĩ serũt. ordeũ sarculo seri du¬
cũt. ꝓpt̾ea celerrime reddit ftilissimũq qd̾
eodẽ mense ĩ celtiberỹa eodẽq annobis nasat᷑.
Rapit᷑ om̃e a pͥma statim maturitate feci¬
nantiꝰ ꝙͣ cet̾a. sgͣiliem̃ stipła ⁊ temuisima
palea gͣñ ꝯtinet ᷑. Meliorẽ enĩ polentã fi̾
tͣdũt : si nõ ex coan maturitate tollat᷑. .c.¬

Expanded text:
ima infirmitas. hordeum frugum omnium mollissimum est. seri non volt nisi in sicca et soluta terra ac nisi laeta. palea ex optimis , stminime calamitosum, quia ante tollitur quam triticum occupet rubigo—itaque sapientes agricolae triticum cibariis tantum serunt, hordeum sacculo seri dicunt—, propterea celerrime redit, fertilissimeodem mense in Celtiberia, eodemque anno bis nascitur. rapitur omne a prima statim maturitate festinantius quam cetera. fragili enim stipula et tenuissima palea granum continetur. meliorem etiam polentam fieri tradunt, si non excocta maturitate tollatur. F
Abbreviated transcription (Latin):
pene ad aliũ uentũ flam̃q sentiri ꝓhibent
a uino altq messe. t̾ciꝰ hic tͣnspadanis etiꝰ
t̾rã nõ moros elegit. pene uͭ nichil aliud seri
possit. nebulit ⁊ pͥmis a frigore ultͦ alintͫ
amplitudine mirabili. uidi .xł. libͣs excedẽtia
ĩ cibis qͥdẽ nr̃io płib tnodis ꝯmendant ͫ durão
q ad alia. Napis acioma domita ĩ coloribus
uita p̾d̾ suũ sem̃ ex aliic purpureoqͦ. neq a¬
lud in cibis tingui debet. genera eoꝵ g̾ciduo
pͥma fece̾. mastulinuĩ ⁊ femimuũ ⁊ caserendi
modi ex codẽ semine. densiore em̃ satu maten¬
s̾pecios u̾o oĩĩ tres. aut enĩ ĩ lacitudine tio
di ant in rotunditatẽ globari. t̾ciã spẽmsa
uestrẽ applłau̾e ĩ longitudinẽ radice ꝓcur¬
rente raphani sisltudine ⁊ folio argulocosta¬
braq succo acri. qui cͥcͥa messẽ exreptꝰ ocłbs pur¬
gat medet᷑q caligini admixto lacte midieꝵ.
frigore dulciora sĩ exisrimantꝰ ⁊ gͣndiora te¬

Expanded text:
sentiri prohibent. a vino atque messe tertius hic Transpadanis fructus. terram non morose eli- git, paene ubi nihil aliud seri possit. nebulis et pruinis ac frigore ultro aluntur, amplitudine mirabili; vidi XL libras excedentia. in cibis quidem nostris pluribus modis commendanque ad alia sinapis acrimonia domita, etiam coloribus picta praeter suum sex aliis, purpureo quoque. neque aliud in cibis tingui decet. genera eorum Graeci duo prima fecere, masculinum femininumque, et ea serendi modo ex eodem semine: densiore enim satu mascuspecies vero omnium tres. aut di, aut in rotunditatem globari. tertiam speciem silvestrem appellavere, in longitudinem radice procurrente, raphani similitudine et folio anguloso scabroque, suco acri, qui circa messem exceptus oculos purget medeaturque caligini admixto lacte mulierum. frigore dulciora fieri existimantur et grandiora. te
Abbreviated transcription (Latin):
leguminũ longe. ⁊ ad figurã seminir late. pi¬
so cilindrathie pauloloꝵ cũ ip̃ic manduoent
gͣns serere eos qͣ uelis t̾ra licet. ab ydib octo¬
u in bł nouẽt̾s legumina cũ maturesd̾e ce¬
eint raprenda sunt qm̃ cito exiliũt latẽtq
ꝯueniat de rapio. hn tͣnscursu ea attĩg̾e
nr̃i paulo diligentiꝰ g̾ci. ⁊ ip̃i tñ intͥ ortẽna¬
si iustus ordo fiat. A frum̃to ꝓtiꝰ aut c̾te faba
dicendis ꝙñ alii usus p̾stantior ab hiis nõ eib.
añ õa nãq cũctis aĩalib nascũt ᷑ nͦ ĩ nouissimiꝰ
sitiant ruris alitũ qͦ gn̾a: mag̃q si decaꝵͣt aqͣ¬

Expanded text:
leguminum Iongae et ad figuram seminis. latae, piso cylindratae. passiolorum cum ipsis manduntur granis. serere eos qua velis terra licet ab idibus Octobr. in kal. Novembris. legumina, cum maturescere coeperunt, rapienda sunt, quoniam cito exiliunt latentque, nveniat— in transcursu ea attigere nostri, paulo diligentius Graeci, et ipsi tamen inter hortensia—si iustus ordo fiat, a frumento protinus aut certe faba dicendis, quando alius usus praestantior ab iis non est. Ante omnia namque cunctis animalibus nascuntur, nec in novissimis satiant ruris alitum quoque genera, magisque si decoq
Abbreviated transcription (Latin):
cib similis. Nascitꝰ ⁊ in syria ciliciaq ⁊ iñ
torone calcidis lacu. Ex leguminib autẽ¬
uom̾e reseruntꝰ lens ⁊ in g̾cia pisa lens
amat tenue solũ mag̃ ꝙͣ pnigue celũ utiq¬

Expanded text:
cibus similis . nascitur et in Syria Ciliciaque et in cibus similis . nascitur et in Syria Ciliciaque et in Toronae Chalcidi ces lacu. Ex leguminibus autumno vereve seruntur lens et in Graecia pisum. lens amat
Abbreviated transcription (Latin):
aqua marina aliaue salsa nõ ꝑcoquit᷑. Serit᷑
añ u̾giliaꝵ occasũ leguminũ pͥmaut añce¬
debat hyemẽ. u̾gilius ea ꝑuer seri iubet icͥi¬
padane italie ritu: S maior ꝑs uolũt faba
in flore maxime ꝯcupiscit. cũ u̾o defloruit
exiguas desid̾at. Solũ in quo sata esb lecifi¬
cat: sccoris uice. Ideo ccͥa macedoniã thessalĩ¬
q cũ florere cepit: uertũt arua nascitͫ ⁊s
sponte plerisq in locis sicut in septẽtoͥnas.
ami insulis qͣs ob id nr̃i fabarias appelłant
Itẽ ĩ mauritania siluestͥs passĩ. s p̾dura
que ꝑcoqui nõ possit. Nastit᷑ ᷑ ⁊ in egipto
spinoid caule quadetã corcodrisłi ocłos tiãti
refugũit. longitudo scabro .iiiiͦ. cubitoꝵ I
amplissima crassitudo in toni gencula alẽt
mołli calamo siłis cap̃ papaueri colore rosto
In eo fabe nõ supra ttͥenas. folia ampla stuoᷤ
ire amar̃ ⁊ odore s radit ꝑ ꝙͣ lata incoll¬
rũ cibis cruda ⁊ oiõ decocta harũdinũ radi¬

Expanded text:
salsa non percoquitur. seritur ante vergiliarum occasum leguminum prima, ut antecedat hiemem. Vergilius eam per ver seri iubet circumpadanae Italiae ritu, sed maior pars malunt fabalin flore maxime concupiscit, cum vero defloruit, exiguas desiderat. solum, in quo sata est, laetificat stercoris vice. ideo circa Macedoniam Thessaliamque, cum florere coepit, vertunt arva. nascitur et sua sponte plerisque in locis, sicut septentrionalis oceani insulis, quas ob id nostri Fabarias appellant, item in Mauretania silvestris passim, sed praedura et quae percoqui non possit. nascitur et in Aegypto spinoso caule, qua de causa crocodili oculis timentes refugiunt. longitudo scapo quattuor cubitorum est amplissima, crassitudo digiti. ni genicula abessent, molli calamo similis; caput papaveri, colore roseo, in eo fabae non supra tricenas; folia ampla, fructus ipse amarus et odore, sed radix perquam grata incolarum cibis, cruda et omni modo cocta, harundinum radi
Abbreviated transcription (Latin):
panicũ a paniculis dcm̃ a cacumm̃e languide
ntante paulatĩ extenuato culmo pene ĩ
surculũ p̾densis acuatꝰ᷑ gͣmscũ longusima
pedali ob familie come gͣnũ ꝯplexere fim¬
fit e panico rarꝰ. S nullũ pondosiꝰ st um̃to eis
enit qd̾ coꝙ̃do mag̃ crescat.ł .x. pondo pams e.
modio reducũt modiũꝙ pultio ex tͥb serta¬
riis madidis. miliũ int᷑ hos .x. antios exĩdia
ĩ italiam ĩuectũ eit ngro colore amplũ g¬
no. arundineũ culmo. adolecit ad pedes atas¬
frugũ ftilisimũ. Ex imo gno sextarii term

Expanded text:
Panicum a paniculis dictum, cacumine languide nutante, paulatim extenuato culmo paene in surculum, praedensis acervatur granis, cum longissima, pedali phoba. milio comae granum complexae fimfit, e panico rarus; sed nullum ponderosius frumentum est aut quod coquendo magis crescat. LX pondo panis e modio reducunt modiumque pultis ex tribus sextariis madidis. milium intra hos X annos ex india in Italiam invectum est nigrum colore, amplum grano, harundineum culmo. adolescit ad pedes altifrugum fertilissimum. Ex uno grano se
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾is nͣa est. gigni cũ saisilagine. Ideo solum
urit. nͨ nͥ madefem̃ pͥdie seri debet. disfenciẽ
płes magnitudine. colore. fig᷑a. sapore. Eib
iñ ariet ino capiti siłe. unde ita appłłatur
bũ nigrũq. Eit ⁊ colũbinũ qd̾ alii uen̾iũ
urant candidũ rotundũ. leue arietiño miꝰ
qd̾ religio ꝑuigiliit adhibet. Eir ⁊ cicerula mi¬
miti citi̾s ĩ eqͣlis angulos hñs ueluti ꝑissĩ.dia¬

Expanded text:
ceris natura est gigni cum salsilagine, ideo solum urit nec nisi madefactum pridie seri debet. differentiae plures, magnitudine, colore, figura, sapore. est enim arietino capiti simile, unde ita appellatur, album nigrumque; est et columbinum, quod alii Venerium appellant, candidum, rotundum, leve, arietino minus, quod religio pervigiliis adhibet. est et cicercula minuti ciceris, inaequalis, angulosi, veluti pis
Abbreviated transcription (Latin):
illa ⁊ oĩ legumĩe. iã u̾o ⁊ pabula uenalia fale
młt splex usus oĩuĩ quadrupedũ generi p̾cipue
me panico solida ac delicatiꝰ fracta. qͥn ⁊ pͥsto
ritu fabata sue religionis diis in sacro ẽ p̾na¬
lens pulm̃tari cibo ⁊ hebetare sensꝰ existimata
ĩ sop̃ma qͦ fac̾e. ob hec pytogorica sentẽtia
⁊ ob hec flaminẽ ea ñ uesci tradit. ⁊ ꝯm̃ in
flore eiꝰ lit̾te lugubres repiant᷑. In eadẽ pecu¬
liaris religio. Namq fabã utiq ⁊ frugib
teste mos esb. auspicii cã. q̃ ideo referma ap¬
plłatur ⁊ actõnib eam adhiberi lucͦsũ putãt.

Expanded text:
ae multiplex usus omnium quadripedum generi, praecipue me panico solida ac delicatius fracta. quin et prisco ritu puls fabata suae religionis diis in sacro est. praevalens pulmentari cibo, set hebetare sensus existimata, insomnia quoque facere, ob haec Pythagoricae sententiae et ob haec flaminem ea non vesci tradit et quoniam in flore eius litterae lugubres reperiantur. in eadem peculiaris religio, namque fabam utique ex frugibus referre mos est auspici causa, quae ideo referiva appellatur. et auctionibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
uetant qm̃ aqͣ tͣhitur atenue ⁊ spõgiosa ĩa¬
intate aliĩ ꝑticũ. Sũma laus siliginis toni¬
tate cribri ⁊ tenutate ꝯstat. quidã et ouis
in furnis ollit inclitũ q̃ rumpant᷑ ibi torrẽt.
Neq ess ex eo cibus nͥ madestõ qd̾ sit lacte
maxime mulso. pistoreꝰ rome nõ fuere ad
ꝑsicũ usq bellũ annis ab urbe ꝯdita suꝑ qͥn¬
gentos octoginta. ip̃i panẽ faciebant qͥrites
ꝙͣ aulu lariam scͥpsit magna ob id ꝯc̾catõe
eruditoꝵ auis u̾sus poeta sit slłiꝰ. certũq sit
atei capitonis sentencia. tostũ lautioribus
coq̃re solitos pistoreeq tm̃ eos qͥ far pue¬
bant nõĩattos. nec cocisios u hẽbent ĩ licũs.¬

Expanded text:
uoniam aqua trahitur ad tenuem et spongiosam inanitatem, alii Parthicum. summa laus siliginis bonitate et cribri tenuitate constat. quidam ex ovis in furnis ollis inditum, quae rumpantur ibi, torrent. neque est ex eo cibus nisi madefacto, quod fit lacte maxime mulso. Pistores Romae non fuere ad Persicum usque bellum annis ab urbe condita super DLXXX. ipsi panem faciebant Quirites,quam Aululariaminscripsit, magna ob id concertatione eruditorum, an is versus poetae sit illius, certumque fit Atei Capitonis sententia cocos tum panem lautioribus coquere solitos, pistoresque tantum eos, qui far pisebant, nominatos. nec cocos vero habebant in s
Abbreviated transcription (Latin):
in solo añt rubricoso uł pulło uł harenoso:
sĩ nõ sit aquosũ luꝑinũ in creta ⁊ rubca
⁊ aquosiore agro ad oreũ. in sicco ⁊ non
h̾boso. nͨ umbroso tͥticũ. In solo ualido
fabam. uitiam u̾o ꝙͣ minime aqͦso s̾bido
siliginẽ ⁊ tͣticũ in aꝑto loco edito qͥ sole
ꝙͣ diutiisiine torreatur. lentẽ i fructet¬
to ⁊ lubͥcͥoso qͥ nõ sit hbidꝰ. ordeũ ĩ noua¬
li ⁊ in aruo qd̾ rectibile possit fĩ tͥmeni ᷑
uͭ sementẽ maturã fac̾e nõ poisit. ⁊ ciniꝰ
crassitudo sit rectibilio subtilis. ⁊ illa seu¬
tencia: serenda ea in teniore t̾ra. q̃ nõ
młto indigent succo ut cicisus ⁊ cioer.
exceptis legimiinb que uellunt᷑ e t̾ra¬

Expanded text:
in solo autem rubricoso vel pullo vel harenoso, in solo autem rubricoso vel pullo vel harenoso, si non sit aquosum, lupinum; in creta et rubrica et aquosiore agro adoreum; in sicco et non herboso nec umbroso triticum; in solo valido fabam; viciam vero quam minime aquoso herbidoque; siliginem et triticum in loco aperto, edito, qui sole quam diutissime torreatur ; lentem in rudecto et rubricoso, qui non sit herbidus ; hordeum in novali et in arvo, quod restibile possit fieri; trimestre, ubi sementem maturam facere non possis et cuius crassitudo sit restibilis. Subtilis et illa sententia: serenda ea in tenuiore terra, quae non multo indigent suco, ut cytisus et cicere excepto legumina quae velluntur e ter
Abbreviated transcription (Latin):
nirꝰ aĩaliũ eoꝵ ⁊̃ in pane. ob felle id bu¬
bulo sem̃a attingi utiliꝰ putant. Rub. go
quidẽ maxima segetũ pestis. lauriramie
in arno desixis tͣnsit in ea fosai ex arme.
lupuria segetũ castigat᷑ dente pecoris
in hba dũtaxat: ⁊ depaste quidẽ suib repiꝰ
millam in spica iniuriam sentiñt. Detũ¬
⁊ mane cͣssũq ac satũ nõ nasti. babilone
tñ bis secant Tercio depascũt. alioqͣn folia
tm̃ fierent. Sic quo cũ qͥntodecimo fenore
ꝙͣ dnitissime a qua igandi ut pp̾ignis et
densa ub̾t as diluat᷑. limũ aũt nõ ñiehunt
enfrates. tigͥsq sicut in egipto milus. nec
t̾ra ip̃a h̾bas gignit. ub̾tatis tñ tante sunt.
ut seꝙ̃te anno sponte uestibilis fiat seges
imp̾pssis uestigio seminib. que tanta ioli
dufentia aminonet t̾re gen̾a in fruges
destrib̾e. Igit᷑ͫ catonis ħ sentencia esp : m̃
hulosũ fit idem raphamis miliũ panicũ ĩ
frigido a quoso pͥus serendũ postea ĩ calido

Expanded text:
virus animalium eorum etiam in pane. ob id felle bubulo semina attingi utilius putant. rubigo quidem, maxima segetum pestis, lauri ramis in arvo defixis transit in ea folia ex arvis. luxuria segetum castigatur dente pecoris in herba dumtaxat, et depastae quidem vel saepius nullam in spica iniuriam sentient. retonet inane cassumque ac satum non nasci. Babylone tamen bis secant, tertium depascunt; alioquin folia tantum fierent. sic quoque cum quinquagesimo fenore quam diutissime aqua rigandi, ut praepinguis et densa ubertas diluatur. limum autem non invehunt Euphrates Tigrisque sic ut in Aegypto Nilus, nec terra ipsa herbas gignit. ubertas tamen tanta est, ut sequente anno sponte restibilis fiat seges inpressis vestigio seminibus. quae tanta soli differentia admonet terrae genera in fruges discribere. Igitur Catonis haec sententia est: in bulosus sit idem, rapa, raphanos, milium, panicum. in frigido, aquoso prius serendum , postea in calido,
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ut pote cũ e modio si sit aptũ solũ quał
iñ biracio astice campo. centemi qnq̃gem mad̃
reddantꝰ᷑. misit ex eo loco diuo angusto ꝓcura¬
tor ex uo gͣno uix credibile dcũ.xl. pancisslinis
g̾miña. Extant q de ea re epłe. misit ⁊ nero

Expanded text:
minem —, utpote cum e modio, si sit aptum solum, quale in Byzacio Africae campo, centeni quinquageni modii reddantur. misit ex eo loco divo Augusto procurator eius ex uno grano, vix credibile dictu, cccc paucis minus germina, exstantque de ea re e
Abbreviated transcription (Latin):
eosq e macesso ꝯducebant. criło̾ꝵ gen̾a
gasli e setis equoꝵ ĩuenere. hispan e lino
extinsoria õpposlinaria egiptꝰ papiro
ĩdubitant̾ italia ꝯtingit. fit sine dubio.
⁊ in egipto. s ad modũ sꝑnenda. In italia
ũo płib locio sic̃ neronẽsi pisarioq agro.
In campania tũ laudat isimꝰ campꝰ et. sb̾¬
iatens montib m̃bosis totis quidẽ xł p̾pla¬
sũma infi̾oꝵ bibula ⁊ pumicis fistulans uice.
montiũ qͦ culpa in boñ cedit. Crebros enĩ
ẏmbres ꝑcolat atq tͣnsmittit. nͨ dilui ac
madere uolũt pp̃ felicitatẽ cultͣe. Eadem
acceptũ humorẽ nullis fontib reddit. S
temꝑat ⁊ coquẽs intͭ se uice fuss ꝯtinet.
Seritꝰ toto anno panico semel bis ferre
⁊ tñ uere segetes q̃ int̾ qͥeuere fundũt
rose mõ satiorẽ satiuã. adeo t̾ra nõ cessat
parere. unde uulgo dcm̃: plus ap̃ cet̾os¬

Expanded text:
eosque ex macello conducebant. cribrorum genera Galliae saetis equorum invenere, Hispaniae lino excussoria et pollinaria, Aegyptus papyro indubitata Italiae contingit. fit sine dubio et in Aegypto, sed admodum spernenda, in Italia vero pluribus locis, sicut Veronensi Pisanoque agro, in Campania tamen laudatissima. campus est subiacens montibus nimbosis, totus quidem XL p. plasumma, inferior bibula et pumicis fistulans vice. Montium quoque culpa in bonum cedit, crebros enim imbres percolat atque transmittit, nec diluit aut madore volvit propter facilitatem culturae. Eadem acceptum humorem nullis fontibus reddit, sed temperat et concoquens intra se vice succi continet. Seritur toto anno: panico semel, bis farre. Et tamen vere segetes, quae interquievere, fundunt rosam, odoratiorem sativa: adeo terra non cessat parere. Unde vulgo dictum plus apud C
Abbreviated transcription (Latin):
m̃e hoo ꝯstat. namq sicca molunt᷑. plus fa¬
rine reddũt que salsa aqͣ sꝑsa candidiorẽ me¬
dullam nerũ plus retinẽt in furfure. fai¬
nam a farre dc̃am noĩe ip̃õ apparet. Siligee
farm̃e modiꝰ gallice .xxͦii. panir ubs reddio
it alice duab tͥb ue ampliꝰ in artopticio pdre.
Nam furnaceir binas a diciũt libͣs ĩ qͦcũꝙ gre

Expanded text:
onstat. nam quae sicca moluntur, plus farinae reddunt, quae salsa aqua sparsa, candidiorem medullam, verum plus retinent in furfure. farinam a farre dictam nomine ipso apparet. siligineae farinae modius Gallicae XX libras panis reddit, Italicae duabus tribusve amplius in artopticio pane. nam furnaceis binas adiciunt libras in quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
emittũt. Ergo inter .iiiiͦͬ. ⁊ sex modios po
natꝰ a soli qͥntam minꝰ sers plures ne p̃cipi¬
unt. Itẽ in ꝯsico ant diuoso aut macro hx
ꝑtinet oraculũ illud magnoꝑe custodiendũ
segetẽ ue defruges adieat insarcius in
praxidico ut sereretur cũ lima esset
in ariete. geminis. leone. libra aqͣrio.
⁊ orcastius sole scorpionis .xii. ꝑtes tͣns¬
gresso cũ lima eẽc in tanro. Sequit᷑ hui
dilata ⁊ maxima indigens cura de temꝑe
pͥmis ad id ꝑtinentes exponemꝰ. hisiodus
qui pͥnceps hominũ de agͥcultura p̾cipue
unũ tempꝰ serendi tͣdidit. a uͥgiliaꝵ occa¬
su. Scͥbebat em̃ in boetia helladic ubi ita

Expanded text:
modios, pro natura soli quinta minus seri plusve praecipiunt ; item in consito aut clivoso, ut in macro. hoc pertinet oraculum illud magno opere custodiendum: Segetem ne defrudes. adiecit his Attius in Praxidica, ut sereretur, cum luna esset in ariete, geminis, leone, libra, aquario, Zoroastres sole scorpionis duodecim partes transgresso , cum luna esset in tauro. Sequitur huc dilata et maxima indigens cura de tempore primis ad id pertinentes exponemus. Hesiodus, qui princeps hominum de agricultura praecepit , unum tempus serendi tradidit a vergiliarum occasu. scribebat enim in Boeotia Hell
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ip̃a frm̃ti fit instar quippe cum at seris¬
g̾manie ppłi edant eã n aha pulte uiuãt
soli maxime celiq humore : hoc euenit inꝰ¬
ciũ. seꝙ̃tẽ causam ht̃ imbecillitas semmis
diutiꝰ recentĩ ex t̾ra pͥmsꝙͣ erũpat. Eadẽ en¬
rõ sĩ cariosũ fuit cũ sereretꝰͫ. pͥma ãt stañ¬
exuptõne agnostitꝰ ex quo apparet ĩ radice
ẽẽ cãm. Eit ⁊ aliud ex icĩno auene uicum
cũ amplitudine inchoato gͣno s nũdũ ma¬
turo. pͥusꝙͣ roboretꝰͫ corpꝰ asflatu noxiõ da¬
sũ ⁊ mane in spica euanesciõ: qͦdã abort
In flore aut ꝓtinꝰ cũ deflornere uł matͦesa
incipientib. tũc enĩ exĩamũt gͣna pͥorib
cã nasci ꝓhibẽt. nocet ⁊ sol creber e mibe. uꝰ¬
cũt᷑ ⁊ m̾culi in radice: cũ sem̃tẽ ymbrib
secutis incluserit repentinꝰ calor humorẽ
Gignũt᷑ ⁊ in gͣno : cũ spice in puluiis cale
inferuescit. Ett ⁊ cantaridis dcm̃ scaraleꝰ ꝑiꝰ

Expanded text:
sic, ut ipsa frumenti sit instar, quippe cum germaniae populi serant eam neque alia pulte vivant. soli maxime caelique umore hoc evenit vitium. sequentem causam habet inbecillitas seminis, si diutius retentum est terra, priusquam erumpat. eadem ratio et si cariosum fuit, cum sereretur. prima auteruptione agnoscitur, ex quo apparet in radice esse causam. est et aliud ex vicino avenae vitium, cum amplitudine inchoata granum, sed nondum matura, prius quam roboret corpus, adflatu noxio cassum et inane in spica evanescit quodam abortu. in flore aut protinus cum defloruere vel maturescere incipientibus. tum enim exinaniunt grana, prioribus causis nasci prohibent. nocet et sol creber ex nube. nascuntur et vermiculi in radice, cum sementem imbribus secutis inclusit repentinus calor umorem. gignuntur et in grano, cum spica e pluviis calore infervescit. est et can
Abbreviated transcription (Latin):
t uicia pinguestũt arna. nͨ ip̃a agͥcolie
pꝑosa ino sulco sata. nõ sarit᷑. ñ st̾coratt᷑.
iet aliud ꝙͣ cleotat᷑. Sacionis eiꝰ tͥa temꝑa.
cirta occasũ arcturi. nt decembͥ mẽse pascat.
tñc optime serit᷑ in semen eq̃. Namq fert
depasta. Scd̾a satõ mense ianuario est nonis¬
sima marrio. tũ ad frondẽ ut iltisima. Sicci¬
tate ex om̃ib q̃ serũt᷑ maxime amat. Nõ
asꝑnatꝰ᷑ ⁊̃ ambrosa ex semine eiꝰ. Si lecta mat᷑a
est. palea cet̾is p̾f̾cur. uitib p̾ripit succũ
langnescũt q si in arbustis seratur. Nec erui
oꝑosa cura est. hoc ampliꝰ ꝙͣ uicia runcatur
⁊ ip̃m medicaminis iñ optinens. Quippe ꝑ eũ
dinũ augustũ curatũ epłis ip̃is memoria
extat. Sufficiũt singłis boũ iugis modii qͥni

Expanded text:
t vicia pinguescunt arva, nec ipsa agricolis operosa. uno sulco sata non saritur, non stercoratur nec aliud quam deoccatur. sationis eius tria tempora: circa occasum arcturi, uten. aeque namque fert depasta. secunda satio mense lanuario est, novissima Martio, tum ad frondem utilissima. siccitatem ex omnibus, quae seruntur, maxime amat. non aspernatur etiam umbrosa. ex semine eius, si lecta matura est, palea ceteris praefertur. vitibus praeripit sucum, languescuntque, si in arbusto seratur. Nec ervi operosa cura est. hoc amplius quam vicia runcatur, et ipsum medicaminis vim optinens, quippe cum divom Augustum curatum epistulis ipsius memoria exstet. sufficiunt singulis boum iugis modi quini
Abbreviated transcription (Latin):
mat aut pecuda eit. nõ tͣnstendura est
ex frigidis locio sem̃ in calida. n ex p̾co
diligentia. Serere in iugo temꝑam̃ti
soli iustũ esb. tͥtici aut siliginit modiõs ꝙͥ¬
q. farris aut seminis. qd̾ frum̃ti genus
ita appessamus .x. ordei. sex fabe qntam¬
ꝑtem amplius ꝙͣ tͥtici. uicie .xii. ciceris.
⁊ cicertule. ⁊ pisĩ .ii. lupini .x. lentis .ii.
S hnͣc cũ fimo arido seri uolunt. Erui
ui. sicilie .ui. falsioloꝵ .iiiiͨ. pabuli .xxĩ
milii panci sextarios .iiiiͦ. pingui solo
plus gͣcili minus. Eit ⁊ alia distinctõ. in
denid aut cretoso. aut uliginoso solo tͥ¬
tici aut siliginis modios sex insoluta t̾ra
⁊ sicca ⁊ leta. iiiiͨ. Maties enĩ soli nõ isĩ¬

Expanded text:
atque fecunda est. non transferendum est ex frigidis locis semen in calida, neque ex prdiligentia. Serere in iugera temperato solo iustum est tritici ant siliginis modios V, farris aut seminis, quod frumenti genus ita appellamus, X, hordei VI, fabae quinta amplius quam tritici, viciae VII, ciceris et cicerculae et pissed hanc cum fimo arido seri volunt —, ervi VI, siliciae VI, passiolorum IIII, pabuli XX, milii, panici sextarios IIII, pingui solo plus, gracili minus. 199 est et alia distinctio: in denso aut cretoso aut uliginoso tritici aut siliginis modios VI, in soluta terra et sicca et laeta IIII. macie enim sol
Abbreviated transcription (Latin):
rat añ puluerem. Qd̾ ut hanc qͦ curam
det̾minemꝰ : iustũ est. sĩngłas ueies fimi
denariõ ire in singłas petudes minores
in maiores denas nsi ꝯtingat. hoc ma¬
la substͣmiile pecori: colonũ appareat.
sunt qui optime st̾c̾orari putent sub
diuo. retib inclusa pecoꝵ mansione.
ager si nõ st̾coratur alget. si m̃iũ sr̾co¬
modũ face. quo caliduis solũ est. eo minꝰ¬

Expanded text:
erem. quod ut hanc quoque curam determinemus, iustum mense singulas vehes fimi redire in singulas pecudes minores, in maiores denas. nisi contingat hoc, male substravisse pecori colonum appareat. sunt qui optime stercorari putent sub diu retibus inclusa pecorum mansione. ager si non stercor etur, alget; si nimium stercomodum facere. quo calidius solum est
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ns censare arna suadet. Si patiãt ᷑
uris spacio ut ilissimũ ꝓcul dubio est.
aut uitia aut faba sublata sunt ⁊ q̃ t̾rã
faciũt letiorẽ ĩ pͥmisq ⁊ hoc notandũ q̃ dã

Expanded text:
alternis cessare arva suadet — si patiantur alternis cessare arva suadet — si patiantur ruris spatia, utilissimum procul dubio est —; aut vicia aut faba sublata sint et quae terram faciant laetiorem . inprimisque et hoc notandum, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
iliginẽ far dͥcicũ semẽ ordeñ. octata
sarito puncato quib dcm̃ erit dieb.
ingłe oꝑe cuiꝰq gem̾ in iugd susficient.
Sartulatõ induratã hib̾uo rigore soli tͥstĩ¬
ciam laxat temꝑib i̾is nonoi soles
admitrit. Qni sarrit caueat ue fłnẽti
radicẽ suffodiat. tͥticũ sem̃ ordeũ. fabã
bit sarrire meliꝰ. Runcatõ cũ sexto in
frugũ radices uindicat. segetẽ dic̾nt
a cespite. legimimnũ cicer. eadẽ q tar de¬
sid̾at. faba runcari nõ gectit qmĩ eufnctt̃
hbas. iupinũ nõ occatur tm̃. miliũ ⁊ pa¬
nicũ cocatur ⁊ serto᷑. nõ it̾atur. nõ rũta¬
tꝰ. Sicilia ⁊ fassioli occantur tm̃. ꝯunt
gnͣa t̾re quoꝵ ub̾tas pectinari segetẽ ĩ
herba cogat gͥtis. ⁊ hoc gonuis deutate stilis
depasta sinit. Sarculo it̾um excitarine.¬
cessariũ at in bactris affrica cirenis oĩa¬
celi ⁊ a ce mense nõ nti mensib in area
redenit qr siccitas coħ̾cet ẜͥbas. fruges

Expanded text:
iliginem, far, triticum, semen, hordeum occato , sarito, runcato quibus dictum erit diebus. singulae operae cuique generi in iugero sufficient. sarculatio induratam hiberno rigore soli tristitiam laxat temporibus vernis novosque soles admittit. qui sariet, caveat ne frumenti radices subfodiat. triticum, semen, hordeum, fabam bis sarire melius. runcatio, cum seges in frugum radices vindicat segetemque discernit a caespite. leguminum cicer eadem quae far desiderat . faba runcari non gestit. quoniam evincit herbas lupinum , occatur tantum. milium et panicum occatur et saritur, non iteratur, non runcatur. silicia et phasioli occantur tantum . sunt genera terrae, quorum ubertas pectinari segetem in herba cogat—cratis et hoc genus dentatae stilis depasta sunt, sarculo iterum excitari necessarium. at in Bactris, Africa, Cyrenis omnicaeli, et a semente non nisi messibus in arva redeunt, quia siccitas coercet herbas, fruges
Abbreviated transcription (Latin):
patitꝰ crate ꝯtenta uł tabula aratꝰ aduexa
sulco uirgiliꝰ existintatur uoluisse cũ
dixit optimã ẽẽ. segetẽ q̃ bis solem bis
frigora sensisset. spissiꝰ solũ sĩc̃ut plerũq
in italia qͥnto sulco seri meliꝰ esb. ĩ tuscic
n̾o nono. ad fabam ⁊ uiciã nõ ꝓscisso se¬
mus unã ⁊ iãnũ arandi rõnem ĩ tͣnspa¬
dana itallia telloꝵ miuria excogitatam.
Salsa si cũ subiectos alpib depopłarentur
agros panicũ miliũq iam excreidẽs tẽp̃¬
tau̾e. postꝙͣ respuebat nͣa ĩ ararunt. at
ille młt ipłicate docuere qd̾ nc̃ uocant ar¬
trare id est arat᷑re. ut credo tr̃ dcm̃ hoc
sit uł incipiente culmo cũ iam sl aut bina
t̾naue emiserit folia. ne recisis subtͣͥhemꝰ
exemplũ intreuerico agio tͥcio ante hunc
annũ ꝯꝑtũ. Nam cũ hyeme p̾gelida cap¬
re segetes ẽẽnt resenert̃ sitientes cãpos
m̃se marrio ub̾rimasq meises habuerũt¬

Expanded text:
patitur, crate contenta vel tabula aratro adnexasulco Vergilius existimatur voluisse, cum dixit optimam esse segetem, quae bis soles, bis frigora sensisset. spissius solum, sicut plerumque in Italia, quinto sulco seri melius est, in Tuscis vero nono. at fabam et viciam non proscisso semus unam etiamnum arandi rationem in transpadana Italia bellorum iniuria excogitatam. Salassi cum subiectos Alpibus depopularentur agros, panicum miliumque iam excrescens temptavere. postquam respuebat natura, inararunt. at illae messes multiplicatae docuere quod nunc vocant artrare, id est aratrare, ut credo, tune dictum. hoc fit vel incipiente culmo, cum iam se ad bina ternave emiserit folia. nec recens subtrahemus exemplum in Treverico agro tertio ante hunc annum conpertum. nam cum hieme praegelida captae segetes essent, reseverunt etiam campos mense Martio uber
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑatꝰ esb hãmbal in arborib enĩ t̃c nata
hũbunde diximꝰ nc̃ de arandi rõne dicemꝰ
añ oĩa egipti facilitate ꝯmemorata. nn¬
lus ibi coloni uice fugiens euagari ĩcipit̃
ut diximꝰ e solsticio aut noua luna ac
p̾mo lente dein uehem̃tiꝰ ꝙͣ diu ĩ leone idi
eip. mox pigrestit ĩ uͥginẽ tͣnig̾iso atq ĩ
libͣ residet. si .xxͦ ͤ. cubitos nõ excesserit:
fames c̾ta em. nec minꝰ si sexdeã exuꝑabit
tanto enĩ tarduis decidit ꝙͣto habundãciꝰ
creuit: ⁊ sementẽ arcet. uulgo credebatꝰ
ac decesse serere solitꝰ mox. sues impellẽ
uestigiis semina deꝓͥmentes ⁊ madido
solo credo antiquit fatitaei. nũt q¬

Expanded text:
tus est Hannibal. in arboribus enim tum nota s abunde diximus, nunc de arandi ratione dicemus, ante omnia Aegypti facilitate conmemorata. Nilus ibi coloni vice fungens evagari incipit, ut diximus, a solstitio ac nova luna, primo lente, dein vehementius, quamdiu in leone sol est. mox pigrescit in virginem transgresso atque in libra residit. si Xnec minus si XVI exsuperavit. tanto enim tardius decedit, quanto abundantius crevit, et sementem arcet. vulgo credebatur a decessu eius serere solitos, mox sues inpellere vestigiis semina deprimentes in madido solo, et credo antiquitus factitatum, nunc q
Abbreviated transcription (Latin):
marmn. ⁊ pleꝵq alia seriꝰ alia tardiꝰ celi
effectu ad t̾ram deciduo. uulgo serenitate
reddita ꝯfectum sydus audimus. p̾t̾ea cũ
omĩa hec statutis syd̾ib celeq affixis
ostent. int̾ueniũt motꝰ stellaꝵ gͣndinũ
ymbͥum. ⁊ ip̃i nõ leui effectu ut docimꝰ.
turbantq ꝯcepte spei ordinẽ. Idq ne nob̃
tĩ putemꝰ accid̾e ⁊ reliꝗͣ fallit aĩalia sa¬
gatiora ccͥa hoc. ut quo uita eoꝵ constet
estiuasq alites p̃postere aut ꝓpe rigares¬

Expanded text:
mque aliascelerius, alias tardius caeli effectu ad terram deciduo: vulgo serenitate reddita confectum sidus audimus . praeterea cum omnia haec statis sideribus caeloque adfixis constent, interveniunt motus stellarum, grandinum , imbrium, et ipsi non levi effectu, ut docuimus, turbantque conceptae spei ordinem. idque, ne nobis tantum putemus accidere, et reliqua fallit animalia sagaciora circa hoc, ut quo vita eorum constet, aestivasque alites praeposteri aut prae
Abbreviated transcription (Latin):
ro illiꝰ sentencia cũ alio ꝯgruette. Mmꝰ
hoc in reliqͥs mirũ. quo diu̾i ex tusaue¬
runt tractus. eoꝵ qui in eadẽ religio¬
ne dissedere unam discordiam ponemus
exempligr̃a. octasũ matutinũ u̾giliaꝵ
hesiodus nam huiꝰ quo noĩe extat astro
anaximander. xxix. euttemon.Xloni.
nos sequamur obseruat õnẽ cesaris mari

Expanded text:
ro ullius sententia cum alio congruente. minus ro ullius sententia cum alio congruente. minus hoc in reliquis mirum, quos diversi excusaverint tractus. eorum, qui in eadem regione dissedere , unam discordiam ponemus exempli gratia: occasum matutinum vergiliarum Hesiodus—nam huius quoque nomine exAnaximander XXXI, Euctemon XLVIII. Nos sequimur observationem Caesaris XLV
Abbreviated transcription (Latin):
mur hoc notandũ est. ꝑuentũ qͦsdam
t̾ram petentiũ frigore extincto. adue¬
arias spẽ ueris at tulisse mox seuissima
hyeme ꝯflictas. des anceps. pͥmũ õĩũ
acelo peti legẽ deide eam argum̃tis
querendam. Suꝑ omĩa est mũdi ꝯuexitas
t̾raꝵ q globi. diffe̾ntia codẽ syde̾ alio
temꝑe. aliis aꝑiente segetib. quo fit
iñ tausa eiꝰ nõ hiidẽ dieb ubiq ualeat
addidere difficultatem ⁊ auctores diu̾sio
in locis obseruando. mox ⁊̃ in hiisdem
diu̾sa ꝓdendo. Tres aũt fuere secte.
chaldea egiptia. g̾ta. hiĩs addidit ap̃¬
nos quartã cesar dictator simos a solis
cursũ redigens sigulo sorigine ꝑito
stĩe eiꝰ adhibito ⁊ ea ip̃a rõ postea ꝯꝑto
errore correcta est. ita ut .xii. anms̃
ꝯtinuis nõ int̾ calaretur. qr ceꝑat sỹ
dera amiꝰ morari. qui pͥus añcedebat ⁊
diligentiore cot̾is nõ cessauit tñ ad dubi¬
tare ip̃emet corrigendo. auctores ꝓdĩ¬
dere ea quo p̾deximꝰ uolumũ huit ra¬

Expanded text:
m ter repetito frigore extinctum adver. spem veris adtulisse mox saevissima hieme conflictatas. res anceps primum omnium a caelo peti legem, deinde eam argumentis esse quaerendam . super omnia est mundi convexitatis terrarumque globi differentia, eodem sidere alio tempore aliis aperiente se gentibus, quo fit, ut causa eius non isdem diebus ubique valeat. addidere difficultatem et auctores diversis in locis observando, mox etiam in isdem diversa prodendo. tres autem fuere sectae, Chaldaea, Aegyptia, Graeca. his addidit quartam apud nos Caesar dictator annos ad solis cursum redigens singulos Sosigene perito scientiae eius adhibito; et ea ipsa ratio postea conperto errore correcta est ita, ut duodecim annis continuis non intercalaretur, quia coeperat ad sidera annus morari, qui prius antecedebat . diligentior ceteris, non cessavit tamen addubitare ipse semet corrigendo—et auctores prodidere ea, quos praetexuimus volumini huic, ra
Abbreviated transcription (Latin):
pant. sericulam insit iã pendere. q̃ in¬
cidant᷑ radices. hoc meliꝰ ꝙͣ ꝯuelli arat
bouesq luctari. In arando uersũ ꝑagi
nͦ strigare in actu sp̃s iustũ est ꝓstindi
sulco dodrantali: iugͥum imo die it̾ari.
semissẽ. itͥari aisẽ qñ ⁊ aĩaliũ labora ña
leges statuit. om̃e aruũ rectis sulcis moꝵ
⁊ obliqͥs subigi d. in collib tͣnͣsu̾so tm̃ mõte
aratur. S modo in suꝑiora modo in inf̾lori
tane gentes sarculis arant. arator nͥ ĩcur¬
ius p̾uaricatur. Inde tͣnslatũ hoc cm̃ in
foꝵ. Ibi itaq caueat᷑. uł ĩuentũ es. pͣges
uomerẽ subinde cuspidatꝰ rallo. scauna ĩtͥ
duos sulcos ernda ne relinqͣnt ᷑ glebe. ne exul¬
tent. Male aratꝰͫ arnũ qd̾ satĩ fugaliꝰ occan¬
dũ ess. Io demũ recte subactũ erio. i nõ m¬
telligit᷑ ultro uomił erit in usu ⁊ collicias
int̾pon̾e sĩ ita locꝰ posdat ampliore susco q̃ ĩ

Expanded text:
pant; securiculam in stiva pendere, qua inpant; securiculam in stiva pendere, qua intercidantur radices—hoc melius quam convelli aratro bovesque luctari —; in arando versum peragi nec strigare in actu spiritus. iustum est proscindi sulco dodrantali iugerum uno die, iterarisemissem, iterari assem, quando et animalium labori natura leges statuit. omne arvum rectis sulcis, mox et obliquis subigi debet. in collibus traverso tantum monte aratur, sed modo in superiora modo in inferioraanimali montanae gentes sarculis arant. arator nisi incurvus praevaricatur. inde tralatum hoc crimen in forum. ibi utique caveatur, ubi inventum est. purget vomerem subinde stimulus cuspidatus rallo. scamna inter duos sulcos cruda ne relinquantur, glaebae ne exultent. male aratur arvom, quod satis frugibus occandum est. id demum recte subactum erit, ubi non intellegetur, utro vomer ierit. in usu est et collicias interponere, si ita locus poscat, amplior
Abbreviated transcription (Latin):
pesrine ares. tepidiorib locis a bruma.
ꝓscindi arua oꝑtet. ⁊ frigidiorib ab
cqͥnoctio i̾no ⁊ maturiꝰ sicca regio neꝙͣ
humida maturiꝰ densa t̾ra ꝙͣ soluta pin¬
gui ꝙͣ macra. ubi sicce ⁊ macres estãtes
t̾ra cretosa aut gͣcili utiliꝰ in solsticiũ
autũpni ⁊ eqͥnctiũ arat᷑. ubileues eirꝰ
freꝙ̃tes ymbres pigue ħ̾bosũq solũ ibi¬
uom̾i placet. ualde ⁊ aridũ paulo añ sacõ¬
tosam t̾rã ne tangit̾o ut oĩa aratro
pͥus ꝙͣ ares ꝓstindito. hoc utilitatẽ ht̃
qd̾ inu̾so cespite ħbaꝵ radices necant᷑.
quidã ictiq ab ealoctio u̾no ꝓscindi uolũ¬
qd̾ uerr semel aratũ eib. a temꝑio argu¬
m̃to uerũ actũ uocatur hoc in noualiat¬
nccͣuĩ. Nouale eib. qd̾ alt̾nis annis sent᷑¬
araturos boues ꝙͣ artissime iũgi oꝑtes.
ut capitib sublatic arent. Sic minime
ꝯtundũt. Si int̾ arbores uit esq aretꝰ
fistellic caputͣti ue g̾mini tenera p̾cer¬

Expanded text:
tempestive ares. tepidioribus locis a bruma proscindi arva oportet, frigidioribus ab aequinoctio verno, et maturius sicca regione quam umida, maturius densa terra quam soluta, pingui quam macra. ubi siccae et graves aestates, terra cretosa aut gracilis, utilius inter solstitium et autumni aequinoctium aratur; ubi leves aestus, frequentes imbres, pingue herbosumoveri placet, tenue valde et aridum paulo ante satiotosam terrain ne tangito. vi omni arato. prius quam ares proscindito. hoc utilitatem habet, quod inverso caespite herbarum radices necantur. quidam utique ab aequinoctio verno proscindi volunt.—quod vere semel aratum est, a temporis argumento vervactum vocatur. hoc in novali. novale est quod alternis annis seritur.—araturos boves quam artissime iungi oportet, ut capitibus sublatis arent—sic minimetundunt —; si inter arbores vitesque aretur, fiscellis capistrari, ne germinum tenera praecer
Abbreviated transcription (Latin):
ita defimũt cũ sit cahida ⁊ huimida. ur̃¬
gilius tͥticũ ⁊ far a u̾giliaꝵ occasu seri
iuet. ordeum inter equinoctiũ autũpni ⁊
brumam. uicim uero ⁊ falsiolos ⁊ lentẽ
boothe occidente: quo fit ut hoꝵ sydi̾m
alioꝵq exortus ⁊ occasus dirigendi sint:
in suos dies. Sunt qui ⁊ añ u̾giliaꝵ oc¬
casun seyi tubeant dunitaxat ⁊̃ arida
t̾ͥra calidisq ꝓuincus. custodiri em̃ semen
corrũpente humune ⁊ a ꝓximo ymbre uno
die erumꝑe. alii statim ab occasu u̾giliaꝵ¬
sequi ymbres a septimo fere die aliqͥ in
frigidis ab eqͥnoctio autũpni in calidis seriꝰ
ne ante hyemen lupurient. Inter om̃s aũt
ꝯuenit cca brumam serendũ nõ esse mag¬
no argum̃to. qm̃ lib̾n̾a semĩa cũ añ brumã
sata sĩnt septimo die erũpant. Si post beu
nũcient festinatã sementẽ sepe decipe sero¬
tinam semꝑ. Eꝯtͣrio alii ut uere potiꝰ se¬
rendũ ꝙͣ malo autũpno atq ibi fuerit ne

Expanded text:
ita definiunt, cum sit calida et umida. Vergilius triticum et far a vergiliarum occasu seri iubet, hordeum inter aequinoctium autumni et brumam, viciam vero et passiolos et lentem boote occidente. quo fit, ut horum siderum aliorumque exortus et occasus digerendi sint in suos dies. sunt qui et ante vergiliarum occasum seri iubeant, dumtaxat in arida terra calidisque provinciis; custodiri enim semen, corrumpente umore, et a proximo imbre uno die erumpere; alii statim ab occasu vergiliarum—sequi imbres a septimo fere die —; aliqui in frigidis ab aequinoctio autumni, in calidis serius, ne ante hiemem luxurient . inter omnes autem convenit circa brumam serendum non esse, magno argumento, quoniam hiberna semina, cum ante brumam sata sint, septimo die erumpant; si post brum atque ita pronuntient, festinatam sementem saepe decipere, serotinam semper. e contrario alii vel vere potius serendum quam malo autumno atque, ubi fuerit nec
Abbreviated transcription (Latin):
amis hoc esb. nouemb᷑ mense incipiente.
postea pauci runcant pauci botãsmon
uocant. Reliqua ꝑs nõ nisl cũ falce ar¬
qrã palustͥs egipt᷑. Similis rõ s felicitas
maior babilonie selencie euphratẽ atq
tig᷑ restagnantib qm̃ rigandi modiꝰ ibi
mami temꝑatur. Siria quoq tenui sul
co cũ młtifaria in italia ocioni bones ad
singłos uoueres anelent. In om̃i quidẽ
p̾scribens in scisurit qͣt resupinꝰ ĩ arando
mordeat. uomer alt̾um genus esb. uul¬
gare rostra uti uectis. tciũ in solo fa¬
cili uec toto porrectũ dentali s exigua
cuspide: ĩ roslro latior. ħ unͣ generi ⁊
acutio in mucronẽ fatigata. eodemq

Expanded text:
amnis. hoc fit Novembri mense incipiente, postea pauci runcant — botanismon vocant —, reliqua pars non nisi cum falce arquoniam palustris Aegyptus. similis ratio, sed felicitas maior Babyloniae Seleuciae, Euphrate atque Tigri restagnantibus, quoniam rigandi modus ibi manu temperatur . Syria quoque tenui sulco arat , cum multifariam in Italia octoni boves ad singulos vomeres anhelent. in omni quidem praescribens incisuris, quas resupinus in arando mordeat vomer. alterun genus est volgare rostrati vectis. tertium in solo facili, nec toto porrectum dentali, sed exigua cuspide in rostro. latior haec quarto generi et acutior in mucronem fastigata e
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tes sumꝰ nõ auctorib poĩtit. id enm
u̾bosum est. s regionib ut legentes ⁊ m̃
memin̾int breuitatis gr̃a cũ atticã no¬
minata fu̾it simul intłlig̾e cicladas insu¬
las. cũ macedoma magnesiãm tͥtam. cũ
egiptus fenicẽ ciprũ ciliciam. cũ boctia:
locridẽ phochidẽ ⁊ phinitimos semꝑ tͣtbꝰ
cũ hellespontꝰ cerionensũ ⁊ ꝯtmnentia
usq athomd̃tẽ cũ ionia: asyã ⁊ ĩlulas
ita legunt ꝰ. in pingui aũt q̃ cibi st̃ maioxis
nt olus tͥticũ siligo linũ. Sic gͦ tenne
solũ ordeo dabit᷑. mmꝰ enĩ alim̃ta radix
possit lenior t̾ra densiorq tͥcico. ĩ loco
hũili far ad oreñ pociꝰ ꝙͣ t̾cicũ seretur.
Temꝑato ⁊ tͥcicũ ⁊ ordeũ colles robustoᷤ.
s minꝰ reddũt tͥcicũ far siligo ⁊ crecosũ
⁊ uliginosũ solũ sortiũt᷑.c.xuiii. de ꝓdi

Expanded text:
d enim verbosum est —, sed regionibus. legentes tantum meminerint brevitatis gratia , cum Attica nominata fuerit, simul intellegere Cycladas insulas; cum Macedonia, Magnesiam, Threciam; cum Aegyptus, Phoenicen, Cyprum, Ciliciam; cum Boeotia, Locridem , Phocidem et finitimos semper tractus; cum Hellespontus , Chersonesum et continentia usque Atho montem; cum Ionia, Asiam et insulasita leguntur—, in pingui autem quae cibi sunt maioris, ut olus, triticum, siligo, linum. sic ergo tenue solum hordeo dabitur—minus enim alimenti radix poscit—, laetior terra densiorque tritico. in loco umidiore far adoreum potius quam triticum seretur, temperato et triticum et hordeum. colles robustius, sed minus reddunt triticum. far, siligo et cretosum et uliginosu
Abbreviated transcription (Latin):
nccͣe sit ⁊ uiridis utilior eib acrescit sumi¬
lose. ac postremo in pulu̾em inutilẽ extemeᷤ
de citiso cui ⁊ ip̃i pͥncipatꝰ dat in pabulio afa¬
tĩ diximꝰ int̾ fructices ⁊ nũc frugũ oñi nͣa¬

Expanded text:
necesse sit. et viridis utilior est. arescit surcunecesse sit. et viridis utilior est. arescit surculose ac postremo in pulverem inutilem extenuatur. de cytiso, cui et ipsi principatus datur in pabulis, adfatim diximus inter frutices
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ folio canle soliis. qui geniculata ꝯicqͥd ĩ cau¬
pidatũ purgatũq subigit᷑ autũpno. mox ara¬
tũ ⁊ octatũ integit᷑ crate it̾m ac t̾cio qͥnĩt
dieb int̾ poĩtis ⁊ fimo addito. posdit aũt siccũ
succosũ uł rignũ. Ita p̾parato serit᷑ mense
maio alias piis obnoxia. opꝰ ÷ densitate sẽ
omĩa occupari int̾ nascẽtesq hbas excludi
hũidũ solũ ħbosũne uincit ᷑ ⁊ desciscit ĩ pͣcũ
sdeo ꝓtinꝰ altitudine unciali ħbis oĩb libandai
Mami potiꝰ ꝙͣ sarculo secatꝰ intipiens floraix
⁊ qͦciens refloruit. Id sexties euenit ꝑ aimos:
cũ mimũ quat̾. in semẽ matureid̾e̾ ꝑ hibẽda¬
qr pabulũ utiliꝰ esb usq ad tͥmatũ. u̾noseri
debet. lib̃ariq cet̾is ħbis ad tͥmatũ in aaruis
arat᷑ sepiꝰ u̾tendo donͨ oñĩs alie radices int̾est
dari nõ ad sacietatẽ d ͥ nec repsere sa ngmꝰ

Expanded text:
trifolio caule foliisque , geniculata. quidquid in cautrifolio caule foliisque , geniculata. quidquid in caupidatum purgatumque subigitur autumno, mox aratum et occatum integitur crate iterum ac tertium, quinis diebus interpositis et fimo addito . poscit autem siccum sucosumque vel riguum. ita praeparato seritur mense Maio, alias pruinis obnoxia. opus est densitate seminis omnia occupari internascentesque herbas excludi—umidum solum herbosumve, vincitur et desciscit in pratum. ideo protinus altitudine unciali herbis omnibus liberanda est, manu potius quam sarculo. secatur incipiens florere et quotiens refloruit. id sexies evenit per annos, cum minimum, quater. in semen maturescere prohibenda pabulum utilius est usque ad trimatum. verno sariri debet liberarique ceteris herbis, ad trimatum marris aratro, saepius vertendo, donec omnes aliae radices intereant. dari non ad satietatem debet, ne deplere sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
tanto ꝓuenit meliꝰ. rarũ dcm̃ eẽ. aliqͥd:
cui ꝓsit̃ negligẽtia. Id aũ qd̾ secale ac frago
applłatur: cecari tm̃ desid̾at. Secale taurimi
sub apib asiam uocant tet̾rimũ s tm̃ ad ar¬
cendam famen: scła. s gͣcili stipula ngͥtia
tͥste pond̾e p̾cipuũ. admicetꝰ huic far ut miti
sũq ꝓ letamine eit. farrago ex recͥm̃tis far¬
ris p̃benda serit᷑: admixta aliqñ ⁊ uitia. Ea¬
dẽ aliqũ in affrica fit ex ordeo. om̃ia ħ pabła
degen̾ans. qui ex legumm̃ib q̃ uocatꝰ cracca
In tm̃ columbis gͣca: ut pastas ea negent
fugitiuas illiꝰ loci fi̾. apud antiquos erat pa¬
busi genꝰ. qd̾ cato ocinũ uocat quo sistebant
tm̃dẽ ennilie ĩ iug̾o autũpno mid̾i ⁊ seri so¬
lutis. meliꝰ ⁊ aduena g̾ca cui nõ cadat semẽ
admixto. hoc nocitatũ ocinũ loũq cã seri
lit. s uł in pͥmis dicenda tanta dos ut cũ ex
imo satu amꝑliꝰ ꝙͣ ttenit amis duret. Siłis ⁊.¬

Expanded text:
tanto provenit melius. rarum dictu esse aliquid, cui prosit neglegentia. id autem, quod secale ac farrago appellatur, occari tantum desiderat. Secale Taurini sub Alpibus asiam vocant, deterrimum et tantum ad arcendam famem, fecunda, sed gracili stipula, nigritia triste, pondere praecipuum. admiscetur huic far, ut mitigsumque pro laetamine est. Farrago ex recrementis farris praedensa seritur, admixta aliquando et vicia. eadem in Africa fit ex hordeo. omnia haec pabularia, degeneransque ex leguminibus quae vocatur cracca, in tantum columbis grata, ut pastas ea negent fugitivas illius loci fieri. Apud antiquos erat pabuli genus, quod Cato ocinum vocat, quo sistebant tantundem erviliae in iugero autumno misceri et seri solitos, melius et avena Graeca, cui non cadit semen, admixta. hoc vocitatum ocinum boumque causa seri lit, sed vel in primis dicenda tanta dos est, cum ex uno satu amplius quam tricenis annis duret. simi