comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut agam. Quid hinc optes nisi deos faciles: Quid sibi uult ista carminis effe¬
minati turpitudo: Quid timoris dementissimi pactio:Quid tam fceda uite
mendatio: Cui putas unquam recitasse Uirgilium usq adeo ne mori mise'¬
cum est optat ultima malorum:& que pati grauissimum est:extendi ac sust¬
neri cupit:quem mercede. s. uite longioris. Quid autem huius uiuere ẽ diu
mori: Inuenitur aliquis qui uelit inter supplicia tabescere & perire membra¬
tim & totiens per stillicidia amittere animam quem semel exhalare. Inuenit᷑
qui uelit adactus ad illud infoelix lignum:iam debilis:iam prauus et in fedũ
scapularum ac pectoris tuber elisus cui multe moriendi cause etiam citra er¬
cem fuerant trahere animam tot tormenta tracturam. Negat nunc magnũ
beneficium esse natura: ꝙ necesse est mori multa peiora pacisci adhuc parati sũt

Expanded text:
ut agam ? Quid huic optes nisi deos faciles ? Quid sibi vult ista carminis effeut agam ? Quid huic optes nisi deos faciles ? Quid sibi vult ista carminis effeminati turpitudo ? Quid timoris dementissimi pactio ? Quid tam foeda vitae mendicatio ? Huic putes umquam recitasse Vergilium: Usque adeone mori miserum est ? Optat ultima malorum, et quae pati gravissimum est extendi ac sustineri cupit; qua mercede ? Scilicet vitae longioris. Quod autem vivere est diu mori ? Invenitur aliquis, qui velit inter supplicia tabescere et perire membratim et totiens per stilicidia emittere animam quam semel exhalare ? Invenitur, qui velit adactus ad illud infelix lignum, iam debilis, iam pravus et in foedum scapularum ac pectoris tuber elisus, cui multae moriendi causae etiam citra crucem fuerant, trahere animam tot tormenta tracturam ? Nega nunc magnum beneficium esse naturae, quod necesse est mori. Multi peiora adhuc pacisci parati sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uarietas mobilitasq casuum perturbabit: si certus sis aduexsus incerta. Ideo
se aptabit cui uitia sua quotidie fuit: securus est. In spe uiuentibus. proximũ
quoq tempus elabitur: subitq auiditas: & miserrimus atq miserrima omia
efficiet metus mortis.Illud uide Meccenatis turpissimum uotum: quod &
debilitatem non recusat & deformitatem & nouissime acutam crucem:dum¬
modo inter hec mala spiritus prorogetur. Debilem facito manu: debilem pede. Co¬
xa tuber: astrue giberum: lubricos quate dentes: uita dum superest bene est. Hãc
mihi uel acutam si subdas crucem sustineo quod miserrimum erat: si incidisset
optatur:et tanquam uita petitur supplicii mora.Contentissimum putaren
si uiuere uellet usq ad crucem.Tu uero inquit me debilites: licet dum spi¬
ritus in corpore fracto & inutili maneat de praues licet:dum monstruoso
et deserto temporis aliquid accedat suffigas licet: & acutam sensuro crucem
differat quod est in malis optimum supplicii finem est tanti habere animam:

Expanded text:
arietas mobilitasque casuum perturbabit, si certus sis adversus incerta ? Ideose aptavit, cui vita sua cotidie fuit tota, securus est; in spem viventibus proximum quodque tempus elabitur subitque aviditas et miserrimus ac miserrima omnia efficiens metus mortis. Inde illud Maecenatis turpissimum votum, quo et debilitatem non recusat et deformitatem et novissime acutam crucem, dummodo inter haec mala spiritus prorogetur: Debilem facito manu, debilem pede coxo, Tuber adstrue gibberum, lubricos quate dentes; Vita dum superest, benest; hanc mihi, vel acuta Si sedeam cruce, sustine. Quod miserrimum erat, si incidisset, optatur et tamquam vita petitur supplici mora. Contemptissimum putarem, si vivere vellet usque ad crucem::' Tu vero " inquit, " me debilites licet, dum spiritus in corpore fracto et inutili maneat. DepraveET DESERTO TEMPORIS ALIQUID aliquid ACCEDAT; SUFFIGAS LICET ET ACUTAM SESSURO CRUCEM differat id, quod est in malis optimum, supplicii finem ? Est tanti habere animam,
Abbreviated transcription (Latin):
mimos iacet. ꝗͣ multa publii:non excalceatis sed coturnatis dicenda sunt unum eius
uersum qui ad philosophiam pertinet:et ad hanc partem qui modo fuit in manibꝰ
referam: quo negat fortuita in nostro habenda. Alienum est omne quicquid optan
uenit hunc uersũ a te dici non paulo melius: sed astrictius memini. non est tuum
fortuna quod fecit tuum. Illud etiam nunc melius dictũ ate non preteribo:dari bo'¬
num quod ponut.auferri potest. hoc non imputo in solutum de tuo tibi. Uale

Expanded text:
mimos iacet! Quam multa Publilii non excalceatis, sed coturnatis dicenda sunt! Unum versum mimos iacet! Quam multa Publilii non excalceatis, sed coturnatis dicenda sunt! Unum versum eius, qui ad philosophiam pertinet et ad hanc partem, quae modo fuit in manibus, referam, quo negat fortuita in nostro habenda: Alienum est omne, quicquid optando evenit. Hunc sensum a te dici non paulo melius et adstrictis memini: Non est tuum, fortuna quod fecit tuum. Illud etiamnunc melius dictum a te non praeteribo: Dari bonum quod potuit, auferri potest. Hoc non inputo in solutum; dedi de tuo tibi. Se
Abbreviated transcription (Latin):
tu candidato uocem & manum commodarem mihi crede: qui mhil agere uident᷑
maiora agunt: humana diuinaq: tractant. Sediam finis faciendus est & aliquid
ut institui pro hac epistola dependendum:id de meo non fiet:adhuc Epicurum
complicamus:cuius hanc uocem hodierno die legi:philosophie seruias oportet:
ut tibi contingat uera libertas. non differetur in diem qui se illi subiecit et nadidit
statim circumagitur: hoc enim ipsum philosophie seruire libertas est. potest fieri
ut me interroges: quare ab Epicuro tam multa benedicta referam potius: quem
nostrorum: quid est tamen quare tuistas Epicuri uoces putas esse non publi'¬
cas ꝗͣ multi poete dicunt: que aphilosophis:aut dicenda aut dicta sunt non ar¬
gam tragicos aut togatos nostros. habent enim haec quoq aliquid seueritats
et sint inter comedias & tragedias media: quantũ disertissimoꝵ uersuum inter

Expanded text:
tu candidato vocem et manum commodarem ? Mihi crede, qui nihil agere videntur, tu candidato vocem et manum commodarem ? Mihi crede, qui nihil agere videntur, maiora agunt; humana divinaque simul tractant. Sed iam finis faciendus est et aliquid, ut institui, pro hac epistula dependendum. Id non de meo fiet; adhuc Epicurum complicamus, cuius hanc vocem hodierno die legi: " Philosophiae servias oportet, ut tibi contingat vera libertas." Non differtur in diem, qui se illi subiecit et tradidit; statim circumagitur. Hoc enim ipsum philosophiae servire libertas est. Potest fieri, ut me interroges, quare ab Epicuro tam multa bene dicta referam potius quam nostrorum. Quid est tamen, quare tu istas Epicuri voces putes esse, non publicas ? Quam multi poetae dicunt, quae philosophis aut dicta sunt aut dicenda! Non adtingam tragicos nec togatas nostras. Habent enim hae quoque aliquid severitatis et sunt inter comoedias ac tragoedias mediae. Quantum disertissimorum versuum inter
Abbreviated transcription (Latin):
ec resistere quidem licet cum ceperit transuerso agere foelicitas. Aut rectis salte
aut temet fruere. Qui hoc faciunt non euertit fortuna: sed cernulat & allidit. hanc
ergo sanam et salubrem formam uite tene:ut corpori tantum indulgeas: quantu
bone ualitudini satis est.Durius tractandum est ne anmo male pareat: cibus famẽ
sedet:potio sitim extinguat: uestis arceat frigus:domus munimentum sit aduer'¬
is infesta corporis. hanc utrum cespes erexerit:an uarius lapis gentis aliene
nihil interest. Scito te hominem tam bene culmo quem auro tegi. Contemnc om¬
nia que superuacuus labor uelut ornamentum ac decus ponit.Cogita inte praeter
animum mhilesse mirabile: cui magno nihil magnum est.Si hoc mecum si hoc
cum posteris loquor: non uideor tibi plus prodesse: quem cum ad uadimonium
duocatus descenderem:aut tabulis testamenti anulum imprimerem:aut ĩ sen¬

Expanded text:
ne resistere quidem licet, eum coepit transversos agere felicitas, aut saltim rectis ne resistere quidem licet, eum coepit transversos agere felicitas, aut saltim rectis aut semel ruere; non evertit fortuna, sed cernulat et allidit. Hanc ergo sanam ac salubrem formam vitae tenete, ut corpori tantum indulgeatis, quantum bonae valitudini satis est. Durius tractandum est, ne animo male pareat. Cibus famem sedet, potio sitim extinguat, vestis arceat frigus, domus munimentum sit adversus infesta corporis. Hanc utrum caespes erexerit an varius lapis gentis alienae, nihil interest; scitote tam bene hominem culmo quam auro tegi. Contemnite omnia, quae supervacuus labor velut ornamentum ac decus ponit. Cogitate nihil praeter animum esse mirabile, cui magno nihil magnum est." Si haec mecum, si haec cum posteris loquor, non videor tibi plus prodesse, quam cum ad vadimonium advocatus descenderem, aut tabulis testamenti anulum inprimerem, aut in sena
Abbreviated transcription (Latin):
aium studiis uendico. non uaco somno: sed succumbo & oculos uigilia fatigai
cadentesq in opere deiineo. Secessi non tantum ab hominibus: sed enam arebus.
et primum a rebus meis. Posterorum negocium ago. Illis aliqua que possint pro¬¬
desse conscribo. Salutares admonitiones: uelut medicamentorum utilium composi¬
tiones literis mando: esse illas efficaces in meis ulceribus expertus que et si persa¬
ita non sunt: serpere desierunt: Rectum iter quod sero cognoui & lassus errai¬
do: aliis monstro. Clamo uitare quecunq uulgo placent: quae casus attribuit ad
omne fortuitum bonum: suspitiosus pauidusq subsiste. Etfera & piscis spe aliqua
oblectante decipitur. Munera ista fortuna putatis: insidie sunt. Qiuisquis nostex
tutam agere uitam uolet: quantum plurimum potest ista biscata beneficia deui'¬
iet in quibus hoc quoq mmiserrimi fallimur quod habere nos putamus lierems
In precipitia cursus iste deducit. Huius eminentis uite exitus cadere est. Deinde

Expanded text:
ium studiis vindico. Non vaco somno sed succumbo, et oculos vigilia fatigatos cadentesque in opere detineo. Secessi non tantum ab hominibus, sed a rebus, et inprimis a meis rebus; posterorum negotium ago; illis aliqua, quae possint prodesse, conscribo. Salutares admonitiones, velut medicamentorum utilium compositiones, litteris mando, esse illas efficaces in meis ulceribus expertus, quae etiam si persanata non sunt, serpere desierunt. Rectum iter, quod sero cognovi et lassus errando, aliis monstro. Clamo: "Vitate, quaecumque vulgo placent, quae casus adtribuit. Ad omne fortuitum bonum suspiciosi pavidique subsistite; et fera et piscis spe aliqua oblectante decipitur. Munera ista fortunae putatis? Insidiae sunt. Quisquis vestrum tutam agere vitam volet, quantum plurimum potest, ista viscata beneficia devitet, in quibus hoc quoque miserrimi fallimur; habere nos putamus, haeremus. In praecipitia cursus iste deducit. Huius eminentis vitae exitus cadere est. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ue surgit. omnia percepi atq animo mecum ipse peregi. Tu hodie ista denuncias
ego semper denunciaui mihi. & hominem paraui ad humana praecogitati ma
li mollis ictus uenit. At stultis & fortune credentibus: omnis uidetur nouare¬
rum et inopinata facies. Magna autem pars est apud imperitos mali nouitas.
Hoc ut scias ea quae putauerunt aspera:fortius cum assueuere patiuntur. Ideo
sapiens assuescit futuris malis. & que alii diu patiendo leuia faciunt: hic le¬
uia facit diu cogitando. Audimus aliquando uoces imperitorum dicentium
sciebam hoc mihi restare. Sapiens sit sibi omnia restare.Quicquid factum

Expanded text:
ve surgit; Omnia praecepi atque animo mecum ipse peregi. Tu hodie ista denuntias; ve surgit; Omnia praecepi atque animo mecum ipse peregi. Tu hodie ista denuntias; ego semper denuntiavi mihi et hominem paravi ad humana." Prali mollis ictus uenit, at stultis et fortunae credentibus omnis uidetur noua rerum et inopinata facies; magna autem pars est apud imperitos mali nouitas. Hoc ut scias ea, quae putauerant aspera, fortius, cum assueuere, patiuntur. Ideo sapiens assuescit futuris malis et quae alii diu patiendo leuia faciunt, hic leuia facit diu cogitando. Audimus aliquando uoces imperitorum dicentium 'Sciebam hoc mihi restare'; sapiens scit omnia sibi restare; quicquid factum
Abbreviated transcription (Latin):
gnus uidetur: cum basi illum sua metitis. magnus non est pumilios
Licet in monte constiterit.Colossus magnitudinem suam seruabit: etiã
si steterit inputeo.Hoc laboramus errore:sic nobis imponitur:quod
neminem existimamus eo quo est:sed adiicimus illi & ea quibus ador¬
natus est.Atqui cum uoles ueram hominis existimationem inire:&'
scire qualis sit nudum inspice. ponat matrimonium: ponat honores
et alia fortune mendacia: corpus ipsum exuat: animum intuere qualis quan¬
tusq sit: alieno an suo magnus: si erectis oculis gladios micantes uidet: et si scit
sua nihil interesse: utrum anima per os an per iugulum exeat: beatum uoca.
Sicum illi denunciata sunt corporis tormenta: & quae casu ueniunt & que pe¬
tentioris iniuria.si uincula & exilia: & uanas humanarum formidines men¬
tium securus audit. et dicit non ulla laborum.O uirgo noua mi facies iopina¬

Expanded text:
gnus videtur? Cum basi illum sua metiris. Non est magnus pumilio, gnus videtur? Cum basi illum sua metiris. Non est magnus pumilio, licet in monte constiterit; colossus magnitudinem suam servabit, etiam si steterit in puteo. Hoc laboramus errore, sic nobis imponitur, quod neminem aestimamus eo, quod est, sed adicimus illi et ea, quibus adornatus est. Atqui cum voles veram hominis aestimationem inire et scire, qualis sit, nudum inspice; ponat patrimonium, ponat honores et alia fortunae mendacia, corpus ipsum exuat. Animum intuere, qualis quantusque sit, alieno an suo magnus. Si rectis oculis gladios micantes videt et si scit sua nihil interesse, utrum anima per os an per iugulum exeat, beatum voca; si cum illi denuntiata sunt corporis tormenta et quae casu veniunt et quae potentioris iniuria, si vincula et exilia et vanas humanarum formidines mentium securus audit et dicit: Non ulla laborum, O virgo, nova mi facies inopina
Abbreviated transcription (Latin):
illi nunc multa quae dehortentur:dic fatum tuum matura sequetur obliuo
et parum grata existimatio ciuium. Respondet tibi: ista omnia extra opꝰ
meum sunt. ego ipsum contemplor: hoc esse honestum scio. Etaq quocũq
lucit:ac uocat uenio.Hoc ergo unum honum est:quod non tantum perfe¬
ctus animus:sed generosus quoq: & indolis bone sentit. Cetera leuia sũt
mutabilia. itaq solicite possidentur:etiam si fauente fortuna in unum cõ¬
gesta sunt. dominis suis incumbunt grauia: & illos semper praemunt.
aliquando & illidunt. Nemo existis quos purpuratos uides. fcelix est:
ion magis quem ex illis quidem septrum & chlamidem in scena fabul
assignant. Cum presente populo lati incesserunt. & conturnati simul exie
runt: excalceantur:et ad staturam suam redeunt.Nemo istorum quos
diuitiae honoresq in altiore fastigio ponunt magnus est.Quare ergo ma¬

Expanded text:
nunc illi multa quae dehortentur, dic: "factum tuum matura sequetur oblivio nunc illi multa quae dehortentur, dic: "factum tuum matura sequetur oblivio et parum grata existimatio civium"; respondebit tibi: "ista omnia extra opus meum sunt. Ego ipsum contemptor. Hoc esse honestum scio. Itaque quocumque ducit ac vocat, venio." Hoc ergo unum bonum est, quod non tantum perfectus animus, sed generosus quoque et indolis bonae sentit; cetera levia sunt, mutabilia. Itaque sollicite possidentis. Etiam si favente fortuna in unum congesta sunt, dominis suis incubant gravia et illos semper premunt, aliquando et inlidunt. Nnon magis quam ex illis quibus sceptrum et chlamidem in scena fabule asrunt, excalceantur et ad staturam suam redeunt. Nemo istorum, quos divitiae honoresque in altiore fastigio ponunt, magnus est. Quare ergo ma
Abbreviated transcription (Latin):
omnium ciuium tua morte redimas:an porrecturus sis ceruicem: non tantũ
atienter:sed etiam libentex.si hoc facturus es:nullum aliud honum est. Vio
enim ita relinquis:ut hoc habeas. Uide quanta uis honesti sit. Pro republica
morieris: etiam si statim facturus hoc eris:cum scieris tibi hoc esse faciendii.
Interdum ex re pulcherrima magnum gaudium etiam si exiguo tempore
ac breui capitur:& quãuis fructus operis peracti nullus ad defunctum ex¬
mptumq rebus humanis pertineat. ipsa tamen contemplatio futuri op¬
ris iuuat: & uir fortis & iustus cum mortis sue premia ante se posuit. li¬
bertatem patriae:salutem omnium pro quibus dependit animam in su'¬
ma uoluptate est:& periculo suo fruitur.Sed ille quoq cui etiam gaudi¬
im hoc eripitur:quod tractatio operis maxime & ultime prestat.nihil
cunctatus desiliet in mortem:facere recte pieq contentus. Oppone etiam¬

Expanded text:
omnium civium tua redimas, an porrecturus sis cervicem non tantum omnium civium tua redimas, an porrecturus sis cervicem non tantum patienter, sed etiam libenter. Si hoc facturus es, nullum aliud bonum est. Omnia enim relinquis, ut hoc habeas. Vide quanta vis honesti sit: pro re publica morieris, etiam si statim facturus hoc eris, cum scieris tibi esse faciendum. Interdum ex re pulcherrima magnum gaudium etiam exiguo tempore ac brevi capitur, et quamvis fructus operis peracti nullus ad defunctum exemptumque rebus humanis pertineat, ipsa tamen contemplatio futuri operis iuvat, et vir fortis ac iustus, cum mortis suae pretia ante se posuit, libertatem patriae, salutem omnium, pro quibus dependit animam, in summa voluptate est et periculo suo fruitur. Sed ille quoque, cui hoc gaudium eripitur, quod tractatio operis maximi et ultimi praestat, nihil cunctatus desiliet in mortem facere recte pieque contentus. Oppone etiam
Abbreviated transcription (Latin):
est. Diximus futuram hominis fceliciorem uitam quem deorum: si ea bona
unt: quorum nullum musu corum est:tanquam pecuma:honores.Adii
nunc quod si modo solute corporibus animae manent:foelicior illis status
restat: ꝗͣ estdum uersantur in corpore. Atq si ista bona sunt:quibus per
corpora utimur emissis erit peius:quod contra fidem est:foeliciores esse libe¬¬
ris: & in uniuersum datis clausas & obsessas.Illud quoq dixeram:si bona
unt ea:que tam homini contingunt:quem mutis animalibus: & muta ar¬
malia beatam uitam actura: quod fieri nullo modo potest. Omnia pro hone¬
sto patienda sunt: quod non esset faciendum:si esset ullum aliud bonum:ꝗͣ
honestum. Hoc quamuis latius executus essem priore epistola praestrinxi.et
breuiter percurri. Nunquam autem uera opinio talis uidebitur nisi dimũ
eleues: et teipse interroges:si res exegerit:ut pro patria moriaris: et salutem

Expanded text:
est. Diximus futuram hominum feliciorem vitam quam deorum, si ea bona est. Diximus futuram hominum feliciorem vitam quam deorum, si ea bona sunt, quorum nullus dis usus est, tamquam pecunia, honores. Adice nunc, quod si modo solutae corporibus animae manent, felicior illis status restat quam est, dum versantur in corpore. Atqui si ista bona sunt, quibus per corpora utimur, emissis erit peius, quod contra fidem est, feliciores esse liberis et in universum datis clausas et obsessas. Illud quoque dixeram, si bona sunt ea, quae tam homini contingunt quam mutis animalibus, et muta animalia beatam vitam actura; quod fieri nullo modo potest. Omnia pro honesto patienda sunt; quod non erat faciendum, si esset ullum aliud bonum quam honestum. Haec quamvis latius exsecutus essem priore epistula, constrinxi et breviter percucurri. Numquam autem vera tibi opinio talis videbitur, nisi animum adleves et te ipse interroges, si res exegerit, ut pro patria moriaris et salutem
Abbreviated transcription (Latin):
hanc opinionem receperis aliquod bonum esse: preter honestum:nulla non uir¬
tus laborabit. nulla enim obtineri poterit: siquicquam extra se respexerit. Qđ
si est rationi repugnat ex qua uirtutes sunt: & ueritati:que sine ratione non ẽ
Quecunq autem opimo ueritati repugnat: falsa est. Uirum bonum concedas
necesse est: summae pietatis ergo deos esse.Itaq quicquid ei acciderit:equos
animo sustinebit. sciet enim id accidisse lege diuina:qua uniuersa procedunt
Quod si est unum illibonum erit quod honestum. In hoc enim positum &
arere diis: nec excandescere ad subita:nec deplorare sortem suam:sed patien
excipere fatum: & facere imperata.Si ullum aliud est bonum quem honestũ
sequitur nos auiditas uite:auiditas rerum:uitam instrumentum:quod est
intolerabile: infinitum: uagum. Solum ergo bonum est honestum cui modꝰ

Expanded text:
hanc opinionem receperis, aliquid bonum esse praeter honestum, nulla non virhanc opinionem receperis, aliquid bonum esse praeter honestum, nulla non virtus laborabit. Nulla enim optineri poterit, si quicquam extra se respexerit. Quod si est, rationi repugnat, ex qua virtutes sunt, et veritati, quae sine ratione non est. Quaecumque autem opinio veritati repugnat, falsa est. Virum bonum concedas necesse est summae pietatis erga deos esse. Itaque quicquid illi accidit, aequo animo sustinebit; sciet enim id accidisse lege divina, qua universa procedunt. Quod si est, unum illi bonum erit, quod honestum; in hoc enim positum est et parere dis nec excandescere ad subita nec deplorare sortem suam, sed patienter excipere fatum et facere imperata. Si ullum aliud est bonum quam honestum, sequetur nos aviditas vitae, aviditas rerum vitam instruentium, quod est intolerabile, infinitum, vagum. Solum ergo bonum est honestum, cui modus
Abbreviated transcription (Latin):
prauata uirtus est:& sola permanet tenoris sui.Unum est bonum uirtus
cui iam accidere ne sit honum non potest:mutationis periculum effugit¬
Stultitia ad sapientiam erepit. Sapientia in stultitiam non reuoliuit. Dixi¬
si forte meministi concupita uulgo: et formidata: inconsulto impetu plerosq
calcasse. Inuentus est:qui flammis imponeret manum:cuius risum non inter¬
rumperet tortor qui in funere liberorum lachrymam non mitteret:qui mor
intrepidus occurreret. Amor. ira & nimia cupiditas pericula deposcerunt.
Quod potest breuis destinatio animi aliquo stimulo excitata: quanto magis
uirtus quae non est ex impetu: nec subito: sed equaliter ualei: cui perpetuum
robur est. Sequitur ut qua ab inconsultis sepe contẽnuntur:a sapientibus sẽ¬
per ea: nec bona sint: nec mala. Unum ergo honum ipsa uirtus est:que inte
hanc fortunam & illam superba incedit cum magno utriusq contemptu. Si

Expanded text:
pravata virtus est et sola permanet tenoris sui; unum est bonum virtus, pravata virtus est et sola permanet tenoris sui; unum est bonum virtus, cui iam accidere, ne sit bonum, non potest. Mutationis periculum effugit; stultitia ad sapientiam erepit, sapientia in stultitiam non revolvitur. Dixisi forte meministi, concupita volgo et formidata inconsulto impetu plerosque calcasse. Inventus est, qui flammis inponeret manum, cuius risum non interrumperet tortor, qui in funere liberorum lacrimam non mitteret, qui morti non trepidus occurreret. Amor enim, ira, cupiditas pericula depoposcerunt. Quod potest brevis obstinatio animi aliquo stimulo excitata, quanto magis virtus, quae non ex impetu nec subito, sed aequaliter valet, cui perpetuum robur est. Sequitur, ut quae ab inconsultis saepe contemnuntur, a sapientibus semper, ea nec bona sint nec mala. Unum ergo bonum ipsa virtus est, quae inter hanc fortunam et illam superba incedit cum magno utriusque contemptu. Si
Abbreviated transcription (Latin):
t.Ualidiorem autem animum & excelsiorem & ampliorem facit uirtus.Nã
cetera quae cupiditates nostras irritant deprimunt quoq: animum:et labefaci¬
unt:& cum uidentur attollere inflant ac multa uanitate deludunt.Ergo id¬
unum bonum est quo melior animus efficitur. Omnes actiones totius uita&:
honesti ac turpis respectu temperantur.Ad hoc faciendi & non faciendi ra¬
o dirigitur.Quid sit hoc dicam. Uir honus quod honeste se facturum pu¬
tauerit: faciet etiam sine pecunia:si laboriosum erit:faciet etiam si damnosu
erit: etiam si periculorum erit.Rursus quod turpe erit:non faciet:etiam si
pecuniam afferret:etiam si uoluptatem:etiam si potentiam.Ab honesto nul¬
la re deterrebitur:ad turpia nulla inuitabitur.Ergo si honestum utiq secu¬
iurus est: turpe uriq uitaturus: & in omni actu uitae spectaturus. Haec d
nec aliud bonum insi honestum: nec aliud malum quemturpe.Si una inde¬

Expanded text:
est; validiorem autem animum et excelsiorem et ampliorem facit virtus. Nam est; validiorem autem animum et excelsiorem et ampliorem facit virtus. Nam cetera, quae cupiditates nostras inritant, deprimunt quoque animum et labefaciunt et, cum videntur adtollere, inflant ac multa vanitate deludunt. Ergo unum id bonum est, quo melior animus efficietur. Omnes actiones totius vitae honesti ac turpis respectu temperantur; ad haec faciendi et non faciendi ratio derigitur. Quid sit hoc, dicam: vir bonus quod honeste se facturum putaverit, faciet, etiam si laboriosum erit, faciet, etiam si damnosum erit, faciet, etiam si periculosum erit; rursus quod turpe erit, non faciet, etiam si pecuniam adferet, etiam si voluptatem, etiam si potentiam. Ab honesto nulla re deterrebitur, ad turpia nulla invitabitur. Ergo si honestum utique secuturus est, turpe utique vitaturus et in omni actu vitae spectaturus haec duo, nec aliud bonum quam honestum nec aliud malum quam turpe, si una inde
Abbreviated transcription (Latin):
distinguitur: sed eui et ad secandum subtilis est acies:& mucro miinimentũ
omne rupturus. Regula non ꝗͣ formosa: sed quem recta sit quaeritur. Eo quie¬
q laudatur eui comparatur quod illi proprium est. Ergo in homine quoq
hil ad rem pertinet quantum aret:quantum foeneret:aquem multis salu¬
tetur: quem precioso incumbat lecto quem perlucido poculo bibat:sed que
bonus sir bonus autem est siratio explicita est:& recta: et ad naturae sue uo¬
luntatem accommodata. haec uocatur uirtus: hoc est honestum & unicum ho¬
minis bonum.Nam cum sola ratio perficiat hominem: sola ratio perfecta
hedtum facit. hoc autem unum bonum est: quo uno beatus efficitur. Deci¬
mus etiam illa bona esse:que a uirtute perfectaq cõtractaq sunt. idest opa
cius omnia: sed ideo ipsa unum bonum est:quia nullum sine illa est.Si omne
in animo bonum est:quicquid illum confirmat:extollit amplificat bonum

Expanded text:
distinguitur, sed cui et ad secandum subtilis acies est et mucro munimentum distinguitur, sed cui et ad secandum subtilis acies est et mucro munimentum omne rupturus. Regula non quam formosa, sed quam recta sit quaeritur. Eo quidque laudatur, cui comparatur, quod illi proprium est. Ergo in homine quoque nihil ad rem pertinet, quantum aret, quantum faeneret, a quam multis salutetur, quam pretioso incumbat lecto, quam perlucido poculo bibat, sed quam bonus sit. Bonus autem est, si ratio eius explicita et recta est et ad naturae suae voluntatem accommodata. Haec vocatur virtus, hoc est honestum et unicum hominis bonum. Nam cum sola ratio perficiat hominem, sola ratio perfecta beatum facit; hoc autem unum bonum est, quo uno beatus edicitur. Dicimus et illa bona esse, quae a virtute profecta contractaque sunt, id est opera eius omnia; sed ideo unum ipsa bonum est, quia nullum sine illa est. Si omne in animo bonum est, quicquid illum confirmat, extollit, amplificat, bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis omnia alia habeat: ualitudinem: diuitias: imagmes multas frequens
atrium. sed malus ex confesso sit improbabis illum. Item siquis mbil
quidem illorum que retuli habeat: deficiat pecunia. clientum turba: nobi¬
lirate & auorum proauorumq serie: sed ex consesso bonus sit probabis illa
Frgo hocunum est bonum hominis: quod qui habet: etiam si aliis destitua¬
tur laudandus est. quod qui non habet in omnium aliorum copia damnat᷑.
ac rencitur. Que conditio rerum: eadem hominum est.Nauis bona dicitur no
que preciosis coloribus picta est nec eui argenteum aui aureum rostrum est
nec cuius tutela ebore celata est: nec que fiscis: atq opibus regs pressa est sed
stabilis & firma: & iuncturis aquam excludentibus spissa ad ferendum incur'¬
m maris:solida gubernaeulo parens:uelox et non sentiens uentum. Gladi¬
um honum dices: non cui deauratus est baltheus:nec cuius uagina gemimis

Expanded text:
Si quis omnia alia habeat, valetudinem, divitias, imagines multas, frequens Si quis omnia alia habeat, valetudinem, divitias, imagines multas, frequens atrium, sed malus ex confesso sit, inprobabis illum. Item si quis nihil quidem eorum, quae rettuli, habeat, deficiatur pecunia, clientium turba, nobilitate et avorum proavorumque serie, sed ex confesso bonus sit, probabis illum. Ergo hoc unum est bonum hominis, quod qui habet, etiam si aliis destituitur laudandus est, quod qui non habet, in omnium aliorum copia damnatur ac reicitur. Quae condicio rerum, eadem hominum est. Navis bona dicitur non quae pretiosis coloribus picta est nec cui argenteum aut aureum rostrum est nec cuius tutela ebore caelata est nec quae fiscis atque opibus regiis pressa est, sed stabilis et firma et iuncturis aquam excludentibus spissa, ad ferendum incursum maris solida, gubernaculo parens, velox et non sentiens ventum. Gladium bonum dices non cui auratus est balteus nec cuius vagina gemmis
Abbreviated transcription (Latin):
sus est: et pauones. Uelox est:& equi. Non dico in his ommbus uincitur:
non quero quid inse maximum habeat: sed quid suum: corpus habet &¬
arbores: habet impetum ac motum uoluntarium & bestie & uermes: hent
uocem: sed quanto clariorem canes: Acutiorem aquile: grauiorem tauri'
Dulciorem mobilioremq iuscinie: Quid in homine proprium: Rati
hec recta & consumata foclicitatem hominis impleuit. Ergo si omnis res cũ
bonum suum perfecit. laudabilis est: & ad finem nature sue tetigit. Haec
est. Id itaq unum bonum est in homine: quod unum hominis est. Nunc
enim non querimus quid sit bonum: sed quid sit hominis honum. Si nul¬
lum bonum aliud est hominis quem ratio: hec erit eius unum bonum: sed
pensandum cum omnibus: si sit aliquis malus improbabitur puto: si bonꝰ
puto probabitur. Ed ergo in homine primum solumq est: quo & probatur
& improbatur. Non dubitas an hoc si bonum: dubitas an solum bonum sit:

Expanded text:
sus est; et pavones. Velox est; et equi. Non dico, in his omnibus vincitur. sus est; et pavones. Velox est; et equi. Non dico, in his omnibus vincitur. Non quaero, quid in se maximum habeat, sed quid suum. Corpus habet; et arbores. Habet impetum ac motum voluntarium; et bestiae et vermes. Habet vocem; sed quanto clariorem canes, acutiorem aquilae, graviorem tauri, dulciorem mobilioremque luscinii ? Quid in homine proprium ? Ratio. Haec recta et consummata felicitatem hominis implevit. Ergo si omnis res, cum bonum suum perfecit, laudabilis esest. Id itaque unum bonum est in homine, quod unum hominis est. Nunc enim non quaerimus, quid sit bonum, sed quid sit hominis bonum. Si nullum aliud est hominis quam ratio, haec erit unum eius bonum, sed pensandum cum omnibus. Si sit aliquis malus, puto improbabitur; si bonus, puto probabitur. Id ergo in homine primum solumque est, quo et probatur et inprobatur. Non dubitas, an hoc sit bonum; dubitas an solum bonum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ti laborare: omnia hona semel occupantur. Unum est enim bonum quod ho¬
nestum. In illis nihil muenies ueri: nihil certi: quecunq fame placent.
Quare hoc unum sit honum:quod honestum dicam. Quoniam parum me
execuium priore epistola iudicas. magisq hanc rem nibi laudatam: q̃ ꝓbatã¬
putas: & ut in actum quae dicta sunt contraham: omma bono suo constãi
Uitem fertilitas cõmendat: & sapor uinum: & uelocitas ceruum: quem for¬
tia iumenta dorso sint queris: quorum hic unus est usus: sarcinas ferre.
In cane sagacitas. Prima est: si muestigare debet feras: cursus: si consequi.
audacia: si mordere & inuadere. Idq m quoq optimum esse debet cui na¬
scitur: quo censetur. In homine quid optimum est: Ratio: hac antecedit
animalia: deos sequitur. Ratio ergo perfecta proprium hominis bonum
st. cetera illi cum animalibus satis communia sunt. Ualet & leones forme¬

Expanded text:
tanti laborare omnia bona semel occupaturo. Unum est enim bonum, quod hotanti laborare omnia bona semel occupaturo. Unum est enim bonum, quod honestum; in illis nihil invenies veri, nihil certi, quaecumque famae placent. Quare autem unum sit bonum, quod honestum, dicam, quoniam parum me exsecutum priore epistula iudicas magisque hanc rem tibi laudatam quam probataputas, et in artum, quae dicta sunt, contraham. Omnia suo bono constant. Vitem fertilitas commendat et sapor vini, velocitas cervum. Quam fortia dorso iumenta sint quaeris, quorum hic unus est usus, sarcinam ferre. In cane sagacitas prima est, si investigare debet feras, cursus, si consequi, audacia, si mordere et invadere. Id in quoque optimum esse debet, cui nascitur, quo censetur. In homine optimum quid est ? Ratio; hac antecedit animalia, deos sequitur. Ratio ergo perfecta proprium bonum est, cetera illi cum animalibus satisque communia sunt. Valet; et leones. Formo
Abbreviated transcription (Latin):
ti studio quis sit pitanulus bonus iudicatur. habet tubicem quoq gratus:ei
co concursum. At i illo loco in quo uir bonus queritur:in quo uir bonus
nascitur: paucissimi sedent. et hiplaerisq uidentur nihil boni negocii habe¬
re quod agunt: inepti:& inertes uocantur.Mihi contingat iste derisus.equo
animo audienda sunt imperitorum conuitia:et ad honesta uadendi contẽ¬
nendus est ipse contemptus.Perge Lucili:et propera tibi:ne tibi accidat qi
mihi: ut senex discas. immo ideo magis propera: quoniam id nunc aggress
es: quod perdiscere uix senex possis. Quantum inquis proficiam: Quantum
tentaueris: quid expectas: Nulli sapere casu obtigit pecunia ueniet ultro:Ø
honor offeretur: gratia & dignitas fortasse ingerentur tibi. Uirtus in te
non incider: ne seui quidem opera:aut paruo labore cognoscitur: sed est

Expanded text:
ti studio, quis sit pythaules bonus, iudicatur; habet tubicen quoque Graecus et ti studio, quis sit pythaules bonus, iudicatur; habet tubicen quoque Graecus et praeco concursum. At in illo loco, in quo vir bonus quaeritur, in quo vir bonus discitur, paucissimi sedent, et hi plerisque videntur nihil boni negotii habere quod agant; inepti et inertes vocantur. Mihi contingat iste derisus; aequo animo audienda sunt inperitorum convicia et ad honesta vadent! contemnenda est ipse contemptus. Perge, Lucili, et propera, tibi ne et ipsi accidat, quod mihi, ut senex discas; immo ideo magis propera, quoniam diu non adgressus es, quod perdiscere vix senex possis. " Quantum," inquis, " proficiam ? " Quantum temptaveris. Quid expectas ? Nulli sapere casu obtigit. Pecunia veniet ultro, honor offeretur, gratia ac dignitas fortasse ingerentur tibi; virtus in te non incidet. Ne levi quidem opera aut parvo labore cognoscitur; sed est
Abbreviated transcription (Latin):
Nimicitias mihi denuncias:si quicquam ex his quae quot¬
tidie facio ignoraueris. Uideo quem simpliciter tecum uiuã
Noc quoq tibi comittam: philosophum audio. et quidem iã¬
quintum diem habeo:ex quo in scholam eo:et ab octaua hora disputantem
audio: bona inquis aetate.Quid n bona: Quid autem stultius est quẽ qua
diu non didiceris:non discere: Quid ergo idem faciam:quod trossuli:e
iuuenes: Bene mecum agitur:si hoc unum senectutem meam decet.omĩs
aetatis homines hec schola admittit:in hoc senescamus ut iuuenes sequam
In theatrum senex ibo: & in circum deferar: et nullum par sine me depugna¬
bit. ad philosophum ire erubescam: Tandiu discendum est:quandiu nescias.
rouerbio credimus: quandiu uiuas. Ego tamen illic aliquid doceo.Queris¬
quid doceam: Etiam seni esse discendum. Pudet autem me generis humani
quotiens scholas intraui: praeter ipsum theatrumNeapolitanorum:ut scis:tran¬
seundum est Metronatis domum petentibus illud quidem farum est: et ingẽ¬

Expanded text:
nimicitias mihi denuntias, si quicquam ex iis, quae cotidie facio, ignoraveris. Vide, quam simpliciter tecum vivam: hoc quoque tibi committam. Philosophum audio et quidem quintum iam diem habeo, ex quo in scholam eo et ab octava disputantem audio. "Bona," inquis, "aetate." Quidni bona? Quid autem stultius est quam, quia diu non didiceris, non discere ? " Quid ergo ? Idem faciam, quod trossuli et iuvenes?" Bene mecum agitur, si hoc unum senectutem meam dedecctdedecet. Omnis aetatis homines haec schola admittit. " In hoc senescamus, ut iuvenes sequamur ? " In theatrum senex ibo et in circum deferar et nullum par sine me depugnabit ad philosophum ire erubescam ? Tamdiu discendum est, quamdiu nescias; si proverbio credimus, quamdiu viquid doceam ? Etiam seni esse discendum. Pudet autem me generis humani, quotiens scholam intravi. Praeter ipsum theatrum Neapolitanorum, ut scis, transeundum est Metronactis petenti domum. Illud quidem fartum est et ingen
Abbreviated transcription (Latin):
num suum classico:ꝗͣ symphonia rumpi.Sed satis diu cum Bais litigauimus.
Nunquam satis cum uitis quae oro te Lucili persequere: sine modo: sine fine.
Nam illis quoq nec finis est: nec modus. Proiice quecunq cor tuum laniant
que si aliter extrahi nequirent:cor ipsum cum illis reuellendum erat. Uolupta¬
tes praecipue extirpa:& uilissimas habe latronum more quos philistas. Aegyp'¬
i uocant in hoc nos amplectuntur:ut strangulent. Uale.E2¬

Expanded text:
num suum classico quam symphonia rumpi ? Sed satis diu cum Bais litigavimus, num suum classico quam symphonia rumpi ? Sed satis diu cum Bais litigavimus, numquam satis cum vitiis, quae, oro te, Lucili, persequere sine modo, sine fine. Nam illis quoque nec finis est nec modus. Proice quaecumque cor tuum laniant, quae si aliter extrahi nequirent, cor ipsum cum illis revellendum erat. Voluptates praecipue exturba et invisissimas habe; latronum more, quos Φιλητάσ Aegyptii vocant, in hoc nos amplectuntur, ut strangulent. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
nium aptumq magnis conatibus reddit. Literni honestius Scipio quem Bais
exulabat. Ruina eius non est tam molliter collocanda. illi quoq ad quos pͥmos
fortuna publice rei:publicas opes transtulit.Caius Marius & Gneus Pompe
& Cesar extruxerunt quidem uillas in regione Baiana:sed illas imposuerunt sum¬
mis iugis montium. Uidebatur hoc magis militare ex edito speculari: late longe¬
q subiecta. Aspice quam positionem elegerint:quibus adificia excitauerint lo¬
cis: & qualia. scies non uillas esse:sed castra. Habitaturum tu putas unꝗͣ fuisse
in utica Catonem ut praenauigantes adulteras dinumeraret: & tot aspiceret¬
nera Cimbarum uariis coloribus picta: & fluitantem toto lacu rosam:ut au¬
diret canentium nocturna conuitia.Nonne ille manere intra uallum maluis'¬
ser:quem unam noctem inter talia duxisse: Quid nimalit quisquis uir est:som¬

Expanded text:
nium aptumque magnis conatibus reddit. Literni honestius Scipio quam Bais nium aptumque magnis conatibus reddit. Literni honestius Scipio quam Bais exulabat; ruina eius non est tam molliter conlocanda. Illi quoque, ad quos primos fortuna populi Romani publicas opes transtulit, C. Marius et Cn. Pompeius et Caesar extruxerunt quidem villas in regione Baiana, sed illas inposuerunt summis iugis montium. Videbatur hoc magis militare, ex edito speculari late longeque subiecta. Aspice, quam positionem elegerint, quibus aedificia excitaverunt locis et qualia; scies non villas esse, sed castra. Habitaturum tu putas umquam fuisse in mica Catonem, ut praenavigantes adulteras dinumeraret et tot genera cumbarum variis coloribus picta et fluvitantem toto lacu rosam, ut audiret canentium nocturna convicia ? Nonne ille manere intra vallum maluisset, quod in unam noctem manu sua ipse duxisset ? Quidni mallet, quisquis vir est, som
Abbreviated transcription (Latin):
sibi in me iuris esse uolet:& ambitio: & ita:inter tot affectus distrahar:im¬
mo discerpar. Libertas proposita est.Ad hoc primum laboratur.Que sit li'¬
ertas quaeris: nulli rei seruire:nulli necessitati:nullis casibus: fortunar
in equum deducere: quo die illam intellexero plus posse. nibil poterit Ego
illam feram cum in manu mors sit.Hoc cogitationibus intentum: loca seria
sanctaq eligere oporter. Efsoeminat animos amoenitas nimia. Nec dubie¬
aliquid ad corrumpendum uigorem potest regio.Quamlibet uiam iumenta pati'¬
untur: quorum durata in aspero ungula est. In molli palustriq pascuo saginata Ø¬
cito subterruntur. Et fortior miles ex confragoso uenit:segnis est urbanus et
na. nullum laborem recusant manus: quae ad arma ab aratro transferuntur. In
primo defecit puluere:ille unctus & nitidus. Seuerior loci disciplina firmat inge'¬

Expanded text:
sibi in me iuris esse volet et ambitio et ira; inter tot adfectus distrahar, imsibi in me iuris esse volet et ambitio et ira; inter tot adfectus distrahar, immo discerpar. Libertas proposita est; ad hoc praemium laboratur. Quae sit libertas, quaeris ? Nulli rei servire, nulli necessitati, nullis casibus, fortunam in aequum deducere. Quo die illa me intellexero plus posse, nil poterit. Ego illam feram, cum in manu mors sit ? His cogitationibus intentum loca seria sanctaque eligere oportet. Effeminat animos amoenitas nimia nec dubiealiquid ad corrumpendum vigorem potest regio. Quamlibet viam iumenta patiuntur, quorum durata in aspero ungula est; in molli palustrique pascuo saginata cito subteruntur. Et fortior miles ex confragoso venit; segnis est urbanus et verna. Nullum laborem recusant manus, quae ad arma ab aratro transferuntur; in primo deficit pulvere ille unctus et nitidus. Severior loci disciplina firmat inge
Abbreviated transcription (Latin):
n primis uoluptates:quae ut uides seua quoq ad se ingenia rapuerunt.
quis sibi proposuerit quantum operis aggressus sit:sciet mhil delicate.nihilo
molliter esse faciendum.Quid mihi cum istis calentibus stagnis: Quid cu
sudatoriis: in quae siccus uapor corpora exhaustus includitur: Omnis sudor
ex laborem exeat.Si faceremus quod fecit Hannibal:ut interrupto cursu re
omissoq bello: fouendis corporibus operam daremus: nemo non intempesti¬
uam desidiam uictori quoq nedum uincenti:periculosam merito reprehen'¬
deret. Minus nobis quemillis punica signa sequentibus licet. Plus periculi
restat cedentibus: plus operis etiam perseuerantibus.Fortuna mecum bellum
rerit: non sum imperata facturus.Iugum non recipio:immo quod maiore u¬
tute faciendum est excutio. Non est emoliendus animus:si uoluptati cesse'¬
ro: cedendum est dolori:cedendum est labori:cedendum est paupertati. Idem

Expanded text:
in primis voluptates, quae, ut vides, saeva quoque ad se ingenia rapuerunt. Si in primis voluptates, quae, ut vides, saeva quoque ad se ingenia rapuerunt. Si quis sibi proposuerim quantum operis adgressus sit, sciet nihil delicate, nihil molliter esse faciendum. Quid mihi cum istis calentibus stagnis ? Quid cum sudatoriis, in quae siccus vapor corpora exhausurus includitur ? Omnis sudor per laborem exeat. Si faceremus, quod fecit Hannibal, ut interrupto cursu rerum omissoque bello fovendis corporibus operam daremus, nemo non intempestivam desidiam victori quoque, nedum vincenti, periculosam merito reprehenderet; minus nobis quam illis Punica signa sequentibus licet, plus periculi restat cedentibus, plus operis etiam perseverantibus. Fortuna mecum bellum gerit; non sum imperata facturus. Iugum non recipio, immo, quod maiore virtute faciendum est, excutio. Non est emolliendus animus; si voluptati cessero, cedendum est dolori, cedendum est labori, cedendum est paupertati; idem
Abbreviated transcription (Latin):
gi uetet:ne Baias quidem quae diuersorium uitiorum esse coeperunt. illic sibi plu¬
rimum luxuria permittit illic tanquam aliqua licentia debeatur. loco magis sol¬
utur.Non tantum corpori: sed etiam moribus salubrem locum eligere debe
Quemadmodum inter tortores habitare nollem:sic nec inter popinas quidem
Uidere ebrios per littora errantes:& comessationes nauigantium: & symphoni¬
arum cantibus strepentes lacus:& alia que uelut soluta legibus luxuria. non tã¬
tum peccat: sed publicat. Quid necesse est: Id agere debemus:ut irritamenta ui¬
iorum quem longissime prouciamus.Indurandus estanimus:& ablandim¬
tis uoluptatum procul abstrahendus. Uina Hannibalem hyberna soluerunt:
et indomitum illum niuibus atq alpibus uirum eneruauerunt fomenta. Cã¬
panie armis uicit:uitiis uictus est.Nobis quoq militandum est: & quidem
genere militie:quo nunquam quies:nunquam ocium datur. Debellande suĩ

Expanded text:
gi vetet, ne Baias quidem; deversorium vitiorum esse coeperunt. Illic sibi plugi vetet, ne Baias quidem; deversorium vitiorum esse coeperunt. Illic sibi plurimum luxuria permittit, illic, tamquam aliqua licentia debeatur loco, magis solvitur. Non tantum corpori, sed etiam moribus salubrem locum eligere debemus. Quemadmodum inter tortores habitare nolim, sic ne inter popinas quidem. Videre ebrios per litora errantes et comessationes navigantium et symphoniarum cantibus strepentes lacus et alia, quae velut soluta legibus luxuria non tantum peccat, sed publicat, quid necesse est ? Id agere debemus, ut irritamenta vitiorum quam longissime profugiamus. Indurandus est animus et a blandimentis voluptatum procul abstrahendus. Una Hannibalem hiberna solverunt et indomitum illum nivibus atque Alpibus virum enervaverunt fomenta Campaniae. Armis vicit, vitiis victus est. Nobis quoque militandum est, et quidem genere militiae, quo numquam quies, numquam otium datur. Debellandae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
UONODO: QUISOUE POTEST MILUCI¬
li. tu istic habes etnam: & illum nobilissimu Sci¬
ciliae montem quem quare dixerit Messala uni¬
cum siue ualgius Apudutrunq enim legi non
reperio cum plurima loca euomant ignem: non
tantum aedita: quod crebrius euenit. Uidelicet
quia ignis in altissimum fertur: sed etiam iacen¬
tia.Nos utrunq possumus: contenti sumus bais
quas postero die: quem attigeram reliqui.locũ
ob hoc deuitandum:cum habeat quasdam naturales dotes:quia illum sibi cele¬
randum: luxuria sumpsit.Quid ergo: Ulli loco indicendum est odium:
Minime. Sed quemadmodum aliqua uestis:fapienti & probo uiro magis cõ¬
uenit quem aliqua: nec ullum colorem ille odit: sed aliquem parum putatØ
aptum esse frugalitatem professo.Sic regio quoq est:quam sapiens uir aut
ad sapientiam tendens declinet:tanquam alienam bonis moribus.Itaq de
secessu cogitans: nunquam canopum eliget: quauis neminem Canopus esse fru¬

Expanded text:
uomodo quisque potest, mi Lucili! Tu istic habes Aetnam, editum illum ac nobilissimum Siciliae montem, quem quare dixerit Messala unicum, sive Valgius, apud utrumque enim legi, non reperio, cum plurima loca evomant ignem, non tantum edita, quod crebrius evenit, videlicet quia ignis in altissimum effertur, sed etiam iacentia. Nos utcumque possumus, contenti sumus Bais, quas postero die quam adtigeram reliqui, locum ob hoc devitandum, cum habeat quasdam naturales dotes, quia illum sibi celebrandum luxuria desumpsit. " Quid ergo ? Ulli loco Edicendum est odium ? " Minime. Sed quemadmodum aliqua vestis sapienti ac probo viro magis convenit quam aliqua, nec ullum colorem ille odit, sed aliquem parum putat aptum esse frugalitatem professo; sic regio quoque est, quam sapiens vir aut ad sapientiam tendens declinet tamquam alienam bonis moribus. Itaque de secessu cogitans numquam Canopum eliget, quamvis neminem Canopus esse fru
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia artis spectaret ad paucissimos peruenture. Satis sunt inquit mihi pau
saris est unus: satis est nullus. Egregie hoc tertium Epicurus: cum uni ex consc¬
tibus studiorum suorum scriberet: hec inquit: Ego non multis sed tibi: satis.n.
magnum alter alteri theatrum sumus. Ista mi Lucili condenda in animo sunt:
ut contemnas uoluptatem ex plurium assensione uenientem. Multi te laudant.
cur placeas tibi: Si is es quemintelligant: multi introrsus bona
tua spectent. Uale.

Expanded text:
diligentia artis spectaret ad paucissimos perventurae, " Satis sunt," inquit, " mihi pauci, diligentia artis spectaret ad paucissimos perventurae, " Satis sunt," inquit, " mihi pauci, satis est unus, satis est nullus." Egregie hoc tertium Epicurus, cum uni ex consortibus studiorum suorum scriberet: " Haec," inquit, " ego non multis, sed tibi; satis enim magnum alter alteri theatrum sumus." Ista, mi Lucili, condenda in animum sunt, ut contemnas voluptatem ex plurium adsensione venientem. Multi te laudant. Ecquid habes, cur placeas tibi, si is es, quem intellegant multi ? Introrsus bona tua spectent. VALE.