comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sita omi seransi rebreuit̃ argum̃tatio¬
ex posuerisin partitione. deqͥb tepol
litsis dictum lreductum i me moriã.
qͥb. ratiomib unãꝗq partẽ ẽfirimnaris
sibi uelle debeant dem̃ strari.ħmͦ.
lllud dociumꝰ illud planũ fecimꝰ. Itas
ria Idecfirmationei Iderephen¬
sione redintegrabit. Att hec ali
possis ut qͥo: ⁊ qͦcudq: locõ dixeris
sentit litiq diligenter debemꝰ attendere ut c̃clusionẽ aduersarii aut ãbiguitate ꝓpositi¬
onis c̃uertamꝰ aut quia meminim᷑ quid in ꝓpositione sit positũ eandẽ c̃cłusione falsĩ eẽdo¬
ceamꝰ Ipsũ aut̃ genꝰ argum̃tationis uitiosũ his causis ostendit᷑ Tertius rep̃hensionis mođ ÷
cũ ipsũ genꝰ argum̃ tationis uitiosũ ẽẽ monstrat᷑ Verũ hoo tenere debem qđ sũpta sola nuda
& generalit̃ patentia modissuis rep̃hendunt᷑. Genaut̃ argum̃ tationis inciusa & in specie

Expanded text:
et ita omnes transire breviter argumentatioexposueris in partitione, de quibus pol memoriam, quibus rationibus unam quamque partem confirmaris; sibi velle debeant demonstrari, hoc modo: illud docuimus, illud planum fecimus. ita ria et de confirmatione et de reprehensione redintegrabitur. atque haec aliipossis, ut, quid et quo quidque loco dixerissentit. Itaque diligenter debemus attendere ut conclusionem aduersarii aut ambiguitate propositionis conuertamus, aut, quia meminimus quid in propositione sit positum, eandem conclusionem falsam esse doceamus. IPSVM AVTEM GENVS ARGVMENTATIONIcum ipsum genus argumentationis uitiosum esse monstratur. Verum hoc tenere debemus, quod sumpta sola nuda et generaliter patentia modis suis reprehenduntur. Genus autem argumentationis in causa et in specie
Abbreviated transcription (Latin):
cudicebas sindiecespetunȩ petunũ tenebit duob inodis rephendet᷑ Aut ꝑ c̃uersionẽ aut ꝑalterius parti sin firinationẽ Quos iodos
egestate estis pecumiã babais, ndcir ꝓb ẽ siñuer& quid ac cuses qui parui auditu adestim&. Hocꝓ c̃uersionẽ sic rtpbendimꝰ ut ca ncella cto uait¬
eoc̃edebã cũaũlisumebas indigcus rospectu primã ꝓpositionẽ ad secundȩ ꝓpositionis dimittamꝰ euentũ Deinde scđam ꝓpositionẽ ad pr-¬
aupetuniȩ illud accipiebã uultisaũ mȩ ppositionis subrigamꝰ euentũ itaitam̃ ut euentib negatio adiuncta copul& hocmodo Siueret᷑¬
pecunãplus bube Eeqͥb ecesionibñ accuses quic id ñ parui auditu ȩstimat. De inde siñueret᷑ accuses quia ñ pb ẽ ltci conuersione euen¬
bno qͣ  hẽc esẽ q̃pecinãmuore uello priuita obiurgatio Vnius uero paistis huius modire p̃hensio ẽ cũ expositis diob unũ qđ cũ a ftun

Expanded text:
cessariae argumentationis tenebit, duobus modis reprehendetur, aut per conuersionem aut per alterius partis infirmationem; quos modos stimat?' Hoc per conuersionem sic reprehendemus, ut cancellato ueluti respectu primam propositionem ad secundae propositionis dimittamus euentum, deinde secundam propositionem ad primae propositionis subrigamus euentum, ita tamen ut euentibus negatio adiuncta copuletur hoc modo: 'si ueretur, accuses, quia id non parui auditu aestimat'; deinde: 'si non ueretur, accuses, quia non probus est'. Ita conuersione euenca est, sed privata obiurgatio. Vnius uero partis huiusmodi reprehensio est, cum ex propositis duobus unum quodcumque fran
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarii argum̃tationẽ nos qmꝰ nihil possumꝰ rep̃hendere alic̃ argum̃ taione eti fir¬
mã aut firiniorẽ ꝓponimꝰ Verũ hoc indeliberatiuoge nere causȩ usuꝓuenit cũ aut uble
aliquid aduersario c̃cedimꝰ sed nos aututilius aut honestũ aliquiddẽ monstramꝰ aut hones

Expanded text:
onem nos, quoniam nihil possumus reprehendere, aliam argumentationem aeque firmam aut firmiorem proponimus. Verum hoc in deliberatiuo genere causae usu prouenit, cum aut utile aliquid aduersario concedimus, sed nos aut utilius aut honestum aliquid est, sed	demons
Abbreviated transcription (Latin):
dubitabit id qđ iẽ udicitũ in maiore ꝓspexerit. Hisitaq locis uidicatũ ÷̃firmat᷑ isde c̃uersis tradiciposit autc ausañst qͣrenho
in firmat᷑ idut iudicesiuituperes ut negotiorũ dissimilitudinẽ doceas ut rep̃hensũ illud neste posim ccedero Preceri᷑ qudđ
doceas quȩ uitia in aduerscrio ꝑscrutari atq inuenire debeamꝰ id: neforte illud iudicatũ istũ equũ. autemerisoport& aut¬
qđ affert᷑ huic Negotio nihił ꝓsit ł tneillud ꝓferat᷑ iudiciũ in quo iudices contraxisse const& hedi tate dossideas autrunere acce¬
obsimilia sint multa iudicia ab aduersario unũ aliperisi autdo mrabi natsit autsceox¬
sullomodo aut difficillime poterit in firmari. Hoc÷ qđ ait contraruis locis sires uera aut ueri omisti. neq hereditate uenit neq¬

Expanded text:
dubitabit id quod iam iudicatum in maiore perspexerit. His itaque locis iudicatum confirmatur, isdem conuersis infirmatur, id est ut iudices uituperes, ut negotiorum dissimilitudinem doceas, ut reprehensum illud iudicium demonstres et ut uae uitia in aduersario perscrutari atque inuenire debeamus, id est ne forte illud iudicatum quod adfertur huic negotio nihil prosit, et ne illud proferatur iudicium in quo iudices contraxisse constet similia sint multa iudicia, ab aduersario unum aliquod dissimile proferaullo modo aut difficillime potent infarmari. Hoc est, quod ait: CONTRARIIS LOGIS, SI RES VERA AVT VERI SIMILIS PERMITTIT,
Abbreviated transcription (Latin):
pluribue. Altera exearẽ quȩ in contentione uersatur e quã nob̵ c̃cediuolumꝰ Terex
c̃clusione quȩ aut c̃firmat c̃fessionẽ aut quid ex ipsa c̃fessione ẽficiat ostendit ut hicͥipso
exemplo confessionẽ tacentiũ ẽfirmat as pasia : Ettuinquit mulieruirũ optimũ uis
abere &tuxe nofon uxonõ habere lectissimã maxime cupis. Deinde ex hac c̃fessione qͥd

Expanded text:
pluribusue: altera ex ea re quae in contentione uersatur et quam nobis concedi uolumus; tertia ex pluribusue: altera ex ea re quae in contentione uersatur et quam nobis concedi uolumus; tertia ex conclusione, quae aut confirmat confessionem aut quid ex ipsa confessione conficiatur ostendit, ut in hoc ipso exemplo confessionem tacentium confirmat Aspasia: 'et tu', inquit, 'mulier, uirum optimum uis habere et tu, Xenophon, uxorem habere lectissimam maxime cupis'. Deinde ex hac confessione quid
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Vnũ autẽ darib: facut necesse ÷ Nã auttacebit. aut c̃ficebit᷑ aut iegabit. Adhȩc sin¬
gulcidat p̃cepta quidinhis singulis tufacere debeas & primo adifficiliore parteincipit Si
inquit Negabitita eẽ illud unde c̃tentio ẽ atq illud qđ in ꝓpositis concessisq similitudimb:
c̃tin&ur duo in quit facere debemꝰ Aut illas resquasante c̃cessit similes docere huiort ẽo
dequa contentio ÷ aut si ꝑ negabit alias inducere similitudines. Sinaut̃ inquit ẽfitebit᷑ hubita
argum̃tatio c̃dudenda ẽ Otinde in quit si tacebit duo facies : Aut responsioñe deeo lices
aut sires pondere noluerit quiagenꝰ cfessionis ẽ cacit᷑nitas c̃cludendat argum̃ tatio Iam
quit hoegenꝰ argum̃tandi triꝑtitũ semꝑ ẽ Prima inquit pars constat exuͦna similitud ine

Expanded text:
dere. Vnum autem de tribus faciat necesse est: nam aut tacebit aut confitebitur aut negabit. Ad haec sindere. Vnum autem de tribus faciat necesse est: nam aut tacebit aut confitebitur aut negabit. Ad haec singula dat praecepta, quid in his singulis tu facere debeas, et primo a difficiliore parte incipit. Si, inquit, negabit ita esse illud unde contentio est atque illud quod in propositis concessisque similitudinibus continetur, duo, inquit, facere debemus: aut illas res quas ante concessit, similes docere huic rei esse de qua contentio est, aut, si pemegabit, alias inducere similitudines; sin autem, inquit, confitebitur, habita argumentatio concludenda est. Deinde, inquit, si tacebit, duo facies: aut responsionem de eo elicies, aut si respondere noluerit, quia genus confessionis est taciturnitas, concludenda est argumentatio. Ita, inquit hoc genus argumentandi tripertitum semper est. Prima, inquit, pars constat ex una similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
eirei quã ꝓposuimꝰ simule c̃ẽ deb& enihil egerit ꝓpositiosullud dissimile cus euisa ꝓposu
iniꝰ Tertio inquit idagere debemꝰ ut nemo intellegatquo spects : similitudinis ppositio
Ne cũ quis quã in tellexerit se ex confessione ꝓpositionis &icũilli rei fide fticere quã ueraur
aut ñrespondet aut male praueq respondeat : Siaut̃ Nesciat quotenda tsimil udinis
ꝓpositio securus c̃fitet᷑ Qudc̃fessione &iã illud qđ negabat antenta uitauis eẽ c̃elit
ũ aut̃ inquit haec diligent̃ in ficienda inductione seru aueris ut& ꝓpositio similituoi s
c̃cedit᷑ &illud ꝓpositioni similesit cui causa similitudo ꝓposita ÷ & nemouideat quo ꝓpositio
illa c̃tendat : officiotuo ꝑ ista diligent̃ impl&o rursus debebis responsionẽ c̃tendentis atten¬

Expanded text:
ei rei quam proposuimus simile esse debet, ne nihil egerit propositio, si illud dissimile est cuius causa ei rei quam proposuimus simile esse debet, ne nihil egerit propositio, si illud dissimile est cuius causa proposuimus. Tertio, inquit, id agere debemus, ut nemo intellegat quo spectet similitudinis propositio, ne, cum quispiam intellexerit se ex confessione propositionis etiam illi rei fidem facere quam negauit, aut non respondeat aut male praueque respondeat. Si autem nesciat quo tendat similitudinis propositio, securus confitetur; qua confessione etiam illud quod negabat ante, ita ut tu uis esse concedit. Cum autem, inquit, haec diligenter in facienda inductione seruaueris, ut et propositio similitudinis concedatur et illud propositioni simile sit cuius causa similitudo proposita est, et nemo uideat quo propositio illa contendat, officio tuo per ista diligenter impleto rursus debebis responsionem contendentis atten
Abbreviated transcription (Latin):
reratione ragationis in prudens ab
eo quod c̃cessit ad id qd ñ uultẽce¬
derededucendus ẽ : Extremũ aũ
auttaceat᷑ oport&. dut concedatur.
dutneg&: sinegabit᷑. aut ostendeai¬
da similitudo ẽ. earũ rerũ q̃ ante c̃¬
cessȩ s. dutaliautendũ inductione
Sicc̃edit᷑ concludenda ẽ. argum̃ta¬
dudere opor tebit argum̃tationẽ
Itafit hocgenꝰ argum̃tandi triꝑtitũ.
Prima pars ex similitudine estat
una. plurib. ue : Altera exeo qđ
concedi uolum. cuiꝰ causa similitu¬
dines adhibitȩ s̃: etia excondu¬
sione q̃ aut efirmat concessione
lut ꝗd exea cficiat᷑ ostendit: Sed
uia ñ satis alicui uidebit᷑ diluci¬
de demonstratũ. nisi ꝗd exciuili
ciusarũ gnẽ exempli subiecerimꝰ¬
inquit mraspectare debemꝰ Primo ut similitudines tales ꝓponamꝰ ut etis se necesse c̃cedi
a illud dubiũ ẽe ñ deb& unde alteri fidẽ uolumꝰ facere. Deinde inquit illud qđ canfi inar

Expanded text:
re ratione rogationis inprudens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. extremum autem aut ta- ceatur oportet aut concedatur aut negetur. si negabitur, aut ostendenda similitudo est earum rerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductione. si con- cedetur, concludenda est argumentacludere oportebit argumentationem. ita fit hoc genus argumentandi tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae sunt; tertia ex conclusione, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exempli subiecerimia semper spectare debemus: primo ut similitudines tales proponamus ut eas sit necesse concedi; nam illud dubium esse non debet unde alteri fidem uolumus facere; deinde, inquit, illud quod confirmamus
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑ . Quicquid minus apleno minus intellegit᷑. Verũ qđ plus est duplicit̃ plus est: Aut
in eoubimodus est: aut infinito &ideo ad didit pr&erillud qđ dix̃ alii plures existimar̃ Nã
gorgia sinquit leontinus antiquissimus fererh&or omnib: dereb: oratoremoptime posse¬
dicere existimauit. hoc in in finitã & in mensa huic artificio subicere uid& Ergo illiqui in¬
plurib: reb: rh&oricã materiã constituunt exhortationẽ & consolationẽ in rerũ generibus
ponunt id ÷ inmateria rh&orica. Sed quid orator inciuili ratione uersat̃ consolatio porro
priuatorũ est consiliari amici ẽ potius quã oratoris. Deinde quia officiũ oratoris est persu.

Expanded text:
legitur, quidquid minus, a pleno minus intellegitur. Verum quod plus est, dupliciter plus est, aut legitur, quidquid minus, a pleno minus intellegitur. Verum quod plus est, dupliciter plus est, aut in eo ubi modus est, aut in infinito. Et ideo addidit, praeter illud quod dixit, 'alii plures existimarunt'. NAM GORGIAS, inquitdicere existimavit; hic infinitam et inmensam huic artificio materiam pluribus rebus rhetoricam materiam constituunt, exhortationem et consolationem in rerum generibus ponunt, id est in materia rhetorica; sed quia orator in ciuili ratione uersatur, consolatio porro privatorum est, consolari amici est potius quam oratoris, deinde quia officium oratoris est persu
Abbreviated transcription (Latin):
dicimãtema sit morb acuulnera fabriferrũ qđ tundit Eursus rhagriģ aras matera
suad duberatio det ionstratio iudicialis non argum̃ta &illa om̃a quib: materia rh&oricȩ aruis un¬
pl&ur ugrũ qđ ait in quo omnis ars & ea facultas quae eficit᷑ exarte uersat᷑ cũacipimꝰ
alicuius rerartẽ necesse ẽ nos aliquid exea c̃sequi quare id qđ exarte conficit ut supra do cu¬
imus facultas dr : Cuncta enĩ ꝑ artẽ facilius transigunt᷑ Has aut̃e res aluplures ali pauci¬
ores existimar̃ ił as resscilic& in quib materia artis r&oricȩ consistit Sum aut ut aristoteli
acice roniplac& tres id esctriplex materia demonstratiua deliberatiua iudicialis Itaq
quantũ ad materiã rh&oricȩ artis spectat hoc plenũ ẽ : Iã quicquid plus ẽ apleno plusintell¬

Expanded text:
dici materia sit morbus ac uulnera, fabri ferrum quod tundit, rursus rhetoricae artis materia dici materia sit morbus ac uulnera, fabri ferrum quod tundit, rursus rhetoricae artis materia sit deliberatio, demonstratio, iudicialis, non argumenta et illa omnia quibus materia rhetoricae artis impletur. Verum quod ait 'in qua omnis ars et ea facultas quae conficitur ex arte uersatur', cum accipimus alicuius rei artem, necesse est nos aliquid ex ea consequi. Quare id quod ex arte conficitur, ut supra docuimus, facultas dicitur; cuncta enim per artem facilius transiguntur. HAS AVTEM RES ALII PLVRES, ALII PAVCIORES EXISTIMARVNT. Eas res scilicet, in quibus materia artis rhetoricae consistit. Sunt autem, ut Aristoteli et Ciceroni placet, tres, id est triplex materia, demonstrativa, deliberativa, iudicialis; itaque quantum ad materiam rhetoricae artis spectat, hoc plenum est. Iam quidquid plus est a pleno plus intel
Abbreviated transcription (Latin):
quã defimimus Seda genere qđ sibi uicinum sit: ualdere motũ ut nunccicero cũ materiã
astis rh& oricae demonstraturus sit ñ a materiae definitione coepit sed amateria ar¬
tis. Primũ aut̃ genus ÷ materia. Materia porro induas species diuidit᷑ E staut̃ mate¬
ria artis est ñ artis. Rursus materia astis diuidit᷑ in astes plurimas grãmaticã dialec¬
ticã rh&oriã aliasq multas. Ergo a materia artis quae mnedio supra est incipitut definiat
materiã astis rh& oricȩ
c malleus de quotundit Iia & medicimateria ẽ ubifacit morbia cuulner ltẽ unde fa¬
cu inslrumta quibiaurat : Sic & materia rh&̧oricȩ artis potest ineoẽẽ ubi facit id ẽ ia
d euberatione demionstratione iudicial: potest & meo et undeficit idẽ iargumntis
questionib & nreliquis materiae pecessariis Veru icero generailit̃ materia astis
aladicem in quaomis ars & facultas uemiens ex artȩuersit᷑ id ubifit n unde fit ultine¬

Expanded text:
quam definimus, sed a genere quod uicinum sit, non ualde remotum, ut nunc Cicero, cum materiam artis rhetoricae demonstraturus sit, non a materiae definitione coepit, sed a materia artis. Primum autem genus est materia. Materia porro in duas species diuiditur: est autem materia artis, est non artis. Rursus materia artis diuiditur in artes plurimas, grammaticam, dialecticam, rhetoricam aliasque multas: IMG 1 Ergo a materia artis, quae medio supra est, incipit, ut definiat materiam artis rhetoricae. , id est ferrum de quo tundit. Ita et medici materia est ubi facit, morbus ac uulnera, item unde facit, instrumenta quibus curat. Sic et materia rhetoricae artis potest in eo esse ubi facit, id est in deliberatione, demonstratione, iudiciali; potest et in eo esse unde facit, id est in argumentis, quaestillam dicit in qua omnis ars et facultas ueniens ex arte uersatur, id est ubi fit, non unde fit, ut me
Abbreviated transcription (Latin):
miũ obest aut parũ ob Sapientia eunũ datut sola parũ prosit reip uihiltamen obset E loquentiã¬

Expanded text:
mium obest aut parum obest; sapientiae unum dat, ut sola parum prosit rei publicae, nihil tamium obest aut parum obest; sapientiae unum dat, ut sola parum prosit rei publicae, nihil ta
Abbreviated transcription (Latin):
cionetũ facilius eloquentia cõparatas ubiqduo hȩc c̃iungit. Sed quando aliquid duȩresagunt mr¬
plci modo agunt Aut equales sunt aut riuraci staplus prostat nuncilla. Hicsapientide dut ppriasagondi
pationes Sed quia uirtusom̃s magnitudine suit arda ẽ id circosubiunx & tẽpus utillud qđ sapientia
i uenerit fticilius eloquentia cõpleat᷑ Ergo adali quida tofaciendũ alterũ alterius auxiluega¬
tissimũ sententiã ducit ut exiscriaẽ sapientiã sine eloquentia parũ ꝑdesse ciuitatib Eloquentiaũ
sinesapientia uimiũ obẽẽ plerũqs prod eẽ peũquaꝗ Sup̃ ostendit quantũ obeẽt edoquentta quantũq¬
ꝓd eẽt sedmixta sapientiȩ Nuncuero uult ostendere singillatim quantũsapientia sola ꝓst quantũ
eloquentia sola obsit. Qđ cũostenderit qm̃ & sapientia sola parũ ꝓd : &eloquentia sola multũ ob et
rursus dicturus : eloquentiã sapientiȩ eẽ iungerda. Om̃is res aut nimiũ prdest auparũ pd: autres¬

Expanded text:
IONE, TVM FACILIVS ELOQVENTIA COMPARATAS. Vbique duo haec coniungit. Sed quando aliquid duae res agunt, triplici modo agunt: aut aequales sunt, aut nunc ista plus praestat, nunc illa. Hic sapientiae dat proprias agendi rationes. Sed quia uirtus omnis magnitudine sui tarda est, idcirco subiunxit et tempus, ut illud quod sapientia inuenerit facilius eloquentia compleatur; ergo ad aliquid cito faciendum alterum alterius auxiltissimum sententiam ducit, ut existimem sapientiam sine elo- quentia parum prodesse civitatibus, eloquentiam vero sine sapientia nimium obesse plerumque, prodesse numquam. quareprodesset, sed mixta sapientiae; nunc uult ostendere singillatim quantum sapientia sola prosit, quantum eloquentia sola obsit. Quod cum ostenderit, quoniam et sapientia sola parum prodest et eloquentia sola multum obest, rursus dicturus est eloquentiam sapientiae esse iungendam. Omnis res aut nimium prodest aut parum prodes
Abbreviated transcription (Latin):
parte soportere. aiunt pͥmũ con¬
uenire ex ponere sũmĩ arquon¬
tltionis adhiic modũ: Melui
accurant᷑ qͣc silio gerunt᷑ quã qͣ
sine c̃silio ad ministrant᷑ Manc
pͥmã partẽ numerint eã dem¬
cepsrationib uarus. iquã copi¬
osissimis uerbis ad ꝓlumpu

Expanded text:
partes oportere, aiunt primum convenire exponere summam argumentatio- nis, ad hunc modum: melius accurantur, quae con- silio geruntur, quam quae sine consilio administran- tur. hanc primam partem numerant; eam deinceps rationibus variis et quam copiosissimis verbis adp
Abbreviated transcription (Latin):
resoms quae indictis & factis & i n om̃imundo agunturdecẽ eẽ quarũ rerũ nomina ponemꝰ:
Prima subsitntia ẽ deinde quantitas qualitas ad aliquid ubi. quando situs habere facere pati
Harũ primaut diximꝰ substantia uocatur Reliquȩ nouẽ in substantias quae accidentes uocant᷑¬
iustum aniniustũ. utile
an inutile . & om̃a in quib.
quale sit ꝗd qđ factum ẽ.
queritur sine ulla nominid
controuersia IHuic gene¬
ri hermagoras partes iiii.
sub posuit. deliberatiucam
demonstratiuam. iuridici¬
alem. negotialem. qđ eius
ut nos putamꝰ non medio¬
crepeccatũ reprehenden¬
dum uidetur. Uerum bre¬
ui ne aut si taciti preterie¬
rimus. sine causa nĩos se¬
cuti pritemur. Aut si diu¬
tius in hoc constiterimus.
moram atq impedimentõ
reliquis preceptis intulisse
uideamur. Si deliberatio

Expanded text:
res omnes quae in dictis et factis et in omni mundo aguntur decem esse; quarum rerum nomina ponemus. res omnes quae in dictis et factis et in omni mundo aguntur decem esse; quarum rerum nomina ponemus. Prima substantia est, deinde quantitas, qualitas, ad aliquid, ubi, quando, situs, habere, facere, pati. ποιεῖν, πάσχειν . Harum prima, ut diximus, substantia uocatur, reliquae nouem in substantia sunt, quae accidentes uocantiustum an iniustum, utile an inutile, et omnia, in quibus, quale sit id, quod factum est, quaeritur sine ulla nominis controversia. huic generi Hermagoras partes quattuor subposuit, de- liberativam, demonstrativam, iuridicialem, negotialem. quod eius, ut nos putamus, non mediocre peccatum reprehendendum videtur, verum brevi, ne aut, si taciti praeterierimus, sine causa non secuti putemur aut, si diutius in hoc constiterimus, moram atque impedimen- tum reliquis praeceptis intulisse videamur. si delibe- ratio
Abbreviated transcription (Latin):
partes generis causae id ẽ conecturã finẽ qualitatẽ trans lationẽ Tertiũ sitillud quicquid
qualittiti subicit᷑ ubihermagoras deliberationẽ & demonstrationẽ constituit. Ergocicero pri¬
mũ dicit deliberationẽ & demonstrationẽ quia primas scđa ẽẽ ñ poss̃ Qdsiscđa ñs multominꝰ¬
tertia eẽ posse qđ hermagora s constituis se conspicit᷑ Itaq meminisse debemꝰ ciceronẽ deduob
tractare id÷ de primo & scđo scilic& degenere causae & partib generis: Sunquit deliberatio
& demonstratio generas causarũ ñ recte partes generis causae poss putariid est constitu¬
tionis . Qđ cũ doc& consticutiones eẽ ñ posse multo magis uident᷑ partes constitutionis eẽ
ñposse ł ade enĩ res alugen eẽ alii pars pot÷ eidẽ gemꝰ eẽ & pars ñ potest : Aris toteles ait

Expanded text:
usae, id est coniecturam, finem, qualitatem, translationem, tertium sit illud quidquid usae, id est coniecturam, finem, qualitatem, translationem, tertium sit illud quidquid qualitati subicitur, ubi Hermagoras deliberationem et demonstrationem constituit. Ergo Cicero primum dicit deliberationem et demonstrationem, quia prima sunt, secunda esse nontertia esse posse, quod Hermagoras constituisse conspicitur. Itaque meminisse debemus Ciceronem de duobus tractare, id est de primo et secundo, scilicet de genere causae et partibus generis. 'Si, inquit, deliberatio et demonstratio genera sunt causarum, non recte partes generis causae possunt putari', id est constitutiones; quod cum docet constitutiones esse non posse, multo magis uidentur partes constitutionis esse non posse. EADEM ENIM RES ALII GENVS ESSE, ALII PARS POTEST; EIDEM GENVS ESSE ET PARS NON POTEST. Aristoteles ait
Abbreviated transcription (Latin):
as sumsanũ ⁊ mpossun pectepartos alicuius generis ctuisie putari Quaostio huot ẽ qa non
rcc herm agoras deliberationẽ & demonstrationẽ sub qualitate posuerit Cice roenrgoant
ñrecte deliberationẽ & demonstrationẽ subqualitato positas quiagenera iubsarul suant
Q asigenem uusons̃ et̃ herin agorais fueret confessus sine dubio n he debiuit subqualitate pone¬
e Sirmegauenis decebit cicors generacẽ causirũ Igut᷑ maleher mageras delibera tionẽ iceleo¬
monstracone subqualitate collocauit. Ae primo ꝑ condition᷑e quaestionẽ idest i poth&icaii¬
ingneditiuoropositionẽ Vsbicũqeñ si est subquadã cditione ꝓpositio ẽ Sunquit hocẽ illuid
nonẽ hocaut ẽ Igit illud ñe ita &hic Sideliberatio inquit & demonstratio genera scau¬
sarũ nom possunt recte partes alicuius genieris causae putari Genera aut̃ causarus lgit ge¬
neris causae partes ẽẽ Nomposs̃ &doc& genera c̃ẽcausarũ Primũ igit᷑ ponamꝰ genꝰ causȩ scđm

Expanded text:
SAE PVTARI. Quaestio haec est, quod non recte Hermagoras deliberationem et demonstrationem sub qualitate posuerit. Cicero ergo ait non recte deliberationem et demonstrationem sub qualitate positas, quia genera causarum sint; quod si genera causarum esse Hermagoras fuerit confessus, sine dubio non haec debuit sub qualitate ponere, sin negauerit, docebit Cicero genera esse causarum. Igitur male Hermagoras deliberationem et demonstrationem sub qualitate collocauit. Ac primo per condicionalem quaestione sub quadam condicione propositio est. Si, inquit, hoc est, illud non est: hoc autem est; igitur illud non est. Ita et hic: 'si deliberatio', inquit, 'et demonstratio genera sunt causarum, non possunt recte partes alicuius generis causae putari'; genera autem causarum sunt; igitur generis causae partes esse non possunt. Et docet genera esse causarum. Primum igitur ponam
Abbreviated transcription (Latin):
infaiciendo & facere noluisse : Quarũ rerũ nõ crim̃ in iudicio ẽ ut sieuariti& cupidita¬
tis : Deinde locus comunis inducendus ẽ qͦđ indignũ eẽ cũ quȩstione declarandũ ẽ ut

Expanded text:
in faciendo et facere noluisse, quarum rerum nunc crimen in iudicio est, ut si auaritiae, cupiditain faciendo et facere noluisse, quarum rerum nunc crimen in iudicio est, ut si auaritiae, cupiditatis. Deinde locus communis inducendus est quo indignum esse cum conquestione declarandum est
Abbreviated transcription (Latin):
quaes exipsoniegotio in factis dictisq eius quireus ẽ collocata: Defensor aut̃ primũ si
poterituitã debebit eius qui insimulabit᷑ quã honestissimã de monstrare &rłq: Qui
defensorisapsona c̃trarii locis : Nã primũ laborare deb&ut honestã reiuitã demons¬
tr&. Quȩ declarabit᷑ officiis ł cõmanib: & notis ł maiximis &raris aut cũ periculo
aut cũ labore p̃stitis officii causa ñ necessitatis & p̃stitis in parentes cognatos amicos
remp̃ : Sed istabeneficiorũ cõmemoratio parua ẽ quia multorũ uita exemplo ẽ na¬
turti possemutari. Vt morũ instituta ꝑseuerarint. declartendũ ẽ nihil aliquando de¬
liquisse nũquã abofficio recessisse fuisse & causas & facultatẽ nũ quã tam̃ uoliusse
peccare : Atq in his ostendendis occasionib: laborandũ ẽ : Farũ rerũ nãq: copiã fuisse

Expanded text:
quae sunt ex ipso negotio in factis dictisque eius qui reus est conlocata. DEFENSOR AVTEM PRIMVM, SI quae sunt ex ipso negotio in factis dictisque eius qui reus est conlocata. DEFENSOR AVTEM PRIMVM, SI POTERIT, DEBEBIT VITAM EIVS QVI INSIMVLABITVR QVAM HONESTISSIMAM DEMONSTRARE et rare debet ut honestam rei uitam demonstret, quae declarabitur officiis uel communibus et notis uel maximis et raris aut cum periculo aut cum labore praestitis, officii causa, non necessitatis, et praestitis in parentes, cognatos, amicos, rem publicam. Sed ista beneficiorum commemoratio parua est, quia multorum uita exemplo est naturam posse mutari; ut morum instituta perseuerauerint declarandum est, nihil aliquando deliquisse, numquam ab officio recessisse, fuisse et causas et facultatem, numquam tamen uoluisse peccare. Atque in his ostendendis occasionibus laborandum est: earum rerum namque copiam fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Affartonsũ ñ facise e uentũ suũ declarat signoq ipsa c̃ eius reiquã ex se para. Etipsorañ
us quiel p sasit ñ quid ex segignant & quȩ res harũ aliquã rẽ qse quat Quid ex segignant
nonquidex sepossint : Ac ꝑ sonis quideres hȩs̃ ai tributȩ. ł xpositis breuit̃ at tributis ꝑsonȩ
quiaitares repetita poscebat dat accuscitori ex his p̃ceptũ utexcutiatutã pͥteritam:
Parũ ẽ epuĩcatusã cõm̃dassesolã siñ quae abhacimpelli poss& ꝑsone c̃sentiat : Ergo a ccusator
uita p̃terita ẽillius quireus ẽ locus cõmunis inducit᷑ uitã p̃teritã speccari ño portere.
qđ ec poterit eẽ occulta. Aut fortasse ad peccandũ cũ animꝰ fuerit defuerit causa ł potes¬
tas ł dcccusio: Deinde alius locus cõmunis ñ exuit a p̃terita p̃sensuldiciũ sedex p̃senti
iudiciouitã spectari oportere : Sinaut̃ uita alicuꝰ ignorabit̃ p̃tereundus ab accusatore

Expanded text:
Adfectio enim facile euentum suum declarat signoque ipsa est eius rei quam ex se parit. ET IPSORVM vis. Quid ipsa sint, non quid ex se gignant. ET QVAE RES HARVM ALIQVAM REM CONSEQVATVR. Quid ex se gignant, non quid ipsae sint. AC PERSONIS QVIDEM RES HAE SVNT ATTRIBVTAE. Expositis breuiter attributis personae, quia ita res repetita poscebat, dat accusatori ex his praeceptum, ut excutiat uitam praeteritam: parum est enim causam commendasse solam, si non, quae ab hac impelli posset, persona consentiat. Ergo accusator uita praeterita est illius qui reus est, locus communis inducitur, uitam praeteritam spectari non oportere, quod ea potuerit esse occulta, aut fortasse, ad peccandum cum animus fuerit, defuerit causa uel potestas uel occasio. Deinde alius locus communis, non ex uita praeterita praesens iudicium, sed ex praesenti iudicio uitam spectari oportere. Sin autem uita alicuius ignorabitur, praetereundus ab accusatore
Abbreviated transcription (Latin):
tiplana facie multi quadrata multi in camere modũ scilic& ut sub terra ñ sit similis acsupͣ
caput ẽ mundi faciesQUAS QUMESTIONESPROCULABORATORIS OFFICIOREMO¬
TAS FACILIOMS INTELLEGERE IXISTIMAM̃. BENE AIT aboratoris officio remotas
Oratoris estenĩ officiũ Negotiũ ciuile tractare. Ñtam̃ dix̃ ab ortitore remotas. Pot : tam
ortitor postquã ꝓprio officio satis fecerit &iã philo sophiȩ operã dare. Nã quib: in rebus

Expanded text:
ti plana facie, multi quadrata, multi in camerae modum, scilicet ut sub terra non sit similis ac supra ti plana facie, multi quadrata, multi in camerae modum, scilicet ut sub terra non sit similis ac supra caput est mundi fides. QVAS QVAESTIONES PROCVL AB ORATORIS OFFICIO REMOTAS FACILE OMNES INTELLEGERE EXISTIMAMVS. Bene ait 'ab oratoris officio remotas': oratoris officium enim est negotium ciuile tractare. Non tamen dixit 'ab oratore remotas': potest enim orator, postquam proprio officio satis fecerit, etiam philosophiae operam dare. NAM QVIBVS IN REBVS
Abbreviated transcription (Latin):
uensae t eguprq̃ noud serit bermagoram uim rei qua oratori at tribuat ũ uidisse ã
quabsiu solis magnitudo. Sel quare &̃ practicenthesin posuit id : & quia sit bonũ prot hones¬
autas ł he sinquiđde cicero materiã oratoris ẽẽ non dicit illãq theor&icen omnino remous
nicticen aut thesindicit abortitore tractari sedut argum̃tilo cũ teneat ñ materiȩ Ergo
ita tollit orticori practicenthe sinut materia eius non sit liceat aut̃ ei ꝓargum̃to ꝓfepre
ETQVIOSITBONVM ERTT̃RONESTAT̃E. Stoicidicunt honestatẽ solã bonũ ẽẽ lam
multi disputant utrũ &utilitas bonũ sit utrũ & dignitas bonũ sit VERINE SINT SINSVS
Vt lucr&ius negat ẽẽ uerossensus odoris uisus tactus saporis auditus Quae sit solis magnitud
Vtrũ tantus sit quancus uid&ur anmaior ł multominor . :Quae sit mundi facies. Multienĩ
dicunt mundũ inmodũ spherȩ ẽẽ collectũ multiob longa rotunditate ẽẽ formatũ: mul¬

Expanded text:
uersatur. Ergo primo adserit Hermagoran uim rei quam oratori attribuat non uidisse: naquae sit solis magnitudo'. Sed quare et practicen thesin posuit, id est 'ecquid sit bonum praeter honestatem'? Thesin quidem Cicero materiam oratoris esse non dicit illamque theoreticen omnino remouet, practicen autem thesin dicit ab oratore tractari, sed ut argumenti locum teneat, non materiae. Ergo ita tollit oratori practicen thesin ut materia eius non sit, liceat autem ei pro argumento proferre. ECQVID SIT BONVM PRAETER HONESTATEM. Stoici dicunt honestatem solam bonum esse; iam multi disputant, utrum et utilitas bonum sit, utrum et dignitas bonum sit. VERINE SINT SENSVS, ut Lucretius negat esse ueros sensus odoris, uisus, tactus, saporis, auditus. QVAE SIT SOLIS MAGNITVDO: utrum tantus sit quantus uidetur, an maior uel multo minor. QVAE SIT MVNDI FACIES: multi enim dicunt mundum in modum sphaerae esse collectum, multi oblonga rotunditate esse formatum, mul
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ Nunc &iã hermagoran quae q̃ artifscripsit confucat aclacerat: Dicitq huncuehem̃t̃
errcisse : qđ materiã oratoris induas partes diuidat. in causa & in quaestionẽ. Quorũ unũ dicit
eẽ oratoris officiicausã scilic& aliud longe ab oratore remotissimũ & nec ab ipsis philoso
ligent̃ c̃p̃hensũ scilic& quȩstionẽ INã hermagoras quidẽ nec quid dicat attende re
Necquid polliceat᷑ intellegere uid&ur : Duobs modis rep̃hendit hemagoran qđ non ꝑspe¬
xerit reullius uĩ quȩ omnino longe remoiti ẽ aboraitoris officio id est quȩstionẽ : & qđ
uideat᷑ desepolliceri et quȩ oracoriꝰ at tribuit addicendũ hoc ꝗq̃ duob modis rep̃hendit
Nã errauit inquit siñ qđ om̃is orator sed qđ ipsepossit ad materiã rh&oricȩ artis appli¬
cuit. Deindeinquit Nec ipse potuit : Nã nũ quã illũ exarte dixisse om̃s uidemus ergo

Expanded text:
onem. Nunc etiam Hermagoran, qui aeque artes scripsit, confutat ac lacerat, dicitque hunc uehementer onem. Nunc etiam Hermagoran, qui aeque artes scripsit, confutat ac lacerat, dicitque hunc uehementer errasse, quod materiam oratoris in duas partes diuidat, in causam et in quaestionem, quorum unum dicit esse oratoris officii, causam scilicet, aliud longe ab oratore remotissimum et nec ab ipsis philosophis diligenter comprehensum, scilicet quaestionem. NAM HERMAGORAS QVIDEM NEC QVID DICAT ATTENDERE, NEC QVID POLLICEATVR INTELLEGERE VIDETVR. Duobus modis reprehendit Hermagoran, quod non perspexerit rei illius uim quae omnino longe remota est ab oratoris officio, id est quaestionis, et quod uideatur de se polliceri ea quae oratori adtribuit ad dicendum. Hoc quoque duobus modis reprehendit; nam errauit, inquit, si non quod omnis orator, sed quod ipse possit, ad materiam rhetoricae artis adplicuit. Deinde, inquit, nec ipse potuit; nam numquam illum ex arte dixisse omnes uidemus. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
huic artificio materiã subicere uid&  Aristoteles aut quihuicasti plurima a dium̃ta atq :
ornamenta sũminis trauit iduoquae oratorimaximes necessaria aristoteles circti scriben¬
dã artẽ dedit inuentionẽ & elocutionẽ Adiumentũ enĩ deinuentioneuenit ornam̃tũ
deelocutione. Hicergo aristotelis sententiã sequit᷑ Nã rh&ori cã materiã triplicẽ consticuit
Demonstratiuã deliberatiuã iudicialẽ Nã ermagoras quidẽ Nec quid dicat attendere nec
quid polliceat᷑ intellegere uid&  Scimus ciceronẽ materiã rh&oricȩ artis triplicẽ consti¬
tuere iudicialẽ deliberatiuã demonstratiuã. hocque &iã aristo teliplacuisse : Quare
superius reprebendit eos. quioratori infinitã materiã constituerant Rep̃hendit eos qui
addiderant exhortationẽ & consolationẽ. Rep̃hendit &eosqui s ubtraxerant demonstrati¬

Expanded text:
huic artificio materiam subicere uidetur'. ARISTOTELES AVTEM, QVI HVIC ARTI PLVRIMA ADIVMENTA ATQVE huic artificio materiam subicere uidetur'. ARISTOTELES AVTEM, QVI HVIC ARTI PLVRIMA ADIVMENTA ATQVE ORNAMENTA SVBMINISTRAVIT. Duo, quae oratori maxime sunt necessaria, Aristoteli circa scribendam artem dedit, inuentionem et elocutionem: adiumentum enim de inuentione uenit, ornamentum de elocutione. Hic ergo Aristotelis sivam, iudicialem. NAM HERMAGORAS QVIDEM NEC QVID DICAT ATTENDERE, NEC QVID POLLICEATVR INTELLEGERE VIDETVR. Scimus Ciceronem materiam rhetoricae artis triplicem constituere, iudicialem, deliberativam, demonstrativam, hocque etiam Aristoteli placuisse. Quare superius reprehendit eos qui oratori infinitam materiam constituerant, reprehendit eos qui addiderant exhortationem et consolationem, reprehendit et eos qui subtraxerant demonstrati
Abbreviated transcription (Latin):
oratorem cum reuera ꝑsuadeat sed falso Nã cũ alique uituperamꝰ siue laudamꝰ ut apud om̃s talis
habeat᷑ qualẽ demonstramꝰ sine dubio ꝑsuademus. Ergo cycero aristotełe secutus triplicẽ materiuã
eẽ dicit oratoris officii. Demonstratiuã deliberatiuã iudicialẽ Sed has materias inpublicis cau¬
sis constituit hisq ꝑsonas certas tribuit. Quare has tresres definiuit inciuili negotio positas
certe ꝑsone aut laus aut uit uperatio. Deliberatio÷ inquit quae posita in publicis causis ad sera¬
onissuae sententiã dicitꝰ Iudicoalis÷ inquit quȩ iniudicio ciuilipositaduo agit Autaccu¬
sat aut p&it contra aut defendit aut negat Nã gorgias leontinus antiquissimꝰ ferẽ rh&oꝵ I
Hic oratorem dix̃ de omnib: reb: optime possedicere quiut uidemꝰ apleno exudit & excessit
ñ adidqđ hab& modũ sed infinitũ. Deniq hoc ipsecicero ostendit hic in finitã inquit & inm̃ sam

Expanded text:
oratorem cum re uera persuadeat, sed falso: nam cum aliquem uituperamus siue laudamus, ut apud omnes talis habeatur qualem demonstramus, sine dubio persuademus. Ergo Cicero Aristotelen secutus triplicem materiam esse dicit oratoris offacii, demonstrativam, deliberativam, iudicialem, sed has materias in publicis causis constituit hisque personas certas tribuit; quare has tres res definit in ciuili negotio positas certae personae aut laus aut uituperatio; deliberatio est, inquit, quae posita in publicis causis adsertionis suae sententiam dicit; iudicialis est, inquit, quae in iudicio ciuili posita duo agit, aut accusat aut petit; contra aut defendit aut negat. NAM GORGIAS LEONTINVS, ANTIQVISSIMVS FERE RHETOR. Hic oratorem dixit de omnibus rebus optime posse dicere; qui, ut uidemus, a pleno excussit et excessit non ad id quod habet modum, sed in infinitum. Denique hoc ipse Cicero ostendit: 'hic infinitam', inquit, 'et inmensam
Abbreviated transcription (Latin):
l& mrretur Obẽtũ. cũ ipsius
rei geste expositio iagnã
xcipit offensionẽ. quãm
argument indo & causam
tindo lemiri opor tebit.
uodcũ acciderit inembratĩ
portebit pastis rei disꝑgere¬
t̃ ationẽ accomodari. ut
olneri p̃sto medicam̃tũ sit
odĩ stati defensio mitig&
alio modo Narrare. aut ab
his qui audiunt ita tenet᷑¬

Expanded text:
rretur. obest tum, cum ipsius rei gestae expositio magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et causam agendo leniri oportebit. quod cum accidet, membratim oportebit partes rei gestim rationem accommodare, ut vulneri praesto medica- mentum sit et odium statim defensio mitiget. iterum aut alio modo narrare; aut ab iis, qui audiunt, ita tenet
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ potius anquid potissimũ sit quaerit᷑. Verũ his locis quae tractabimꝰ ipse &ic̃ cicero p¬
spicua exempla supponit ¶ Dein c̃siderandũ ẽ in ratione an in scripto sit contro uersia Primo
tio inuenienda ẽ scđo utrũ causa sit simplex ainiuncta. tertio inratione añ in
sit contro uersia. Scriptũ ñ tantũ leges accipiamꝰ sed & senatꝰ c̃sultũ & testam̃tũ q uer¬
basola & multa huius modi Huius scriptionis genera s̃ quinq ut ipseprimũ reb: dein nominib:
indicauit Id est primũ scriptũ & uoluntas scđm leges contrariȩ. Tertiũ ãbiguitas Q uastũ
collectio siuerationatio Q uintũ definitio legalis ut est inceciniana. Ratio ẽ aut̃ cũ omnis
orcitio ñ in scriptione sed inaliqua argum̃ tatione consistiͥ qm̃ & oratio scriptionẽ hab& &

Expanded text:
VTRVM POTIVS AN QVID POTISSIMVM SIT, QVAERITVR. Verum his locis quae tractauimus ipse etiam Cicero perVTRVM POTIVS AN QVID POTISSIMVM SIT, QVAERITVR. Verum his locis quae tractauimus ipse etiam Cicero perspicua exempla supponit. DEIN CONSIDERANDVM EST, IN RATIONE AN IN SCRIPTO SIT CONTROVERSIA. Primotio inuenienda est, secundo, causa, simplex an iuncta, tertio, in ratione an in scripto sit controuersia. Scriptum non tantum leges accipiamus, sed et senatus consultum et testamentum et uerba sola et multa huius modi. Huius scriptionis genera sunt quinque, ut ipse primum rebus, dein nominibus indicauit, id est primum scriptum et uoluntas, secundum leges contrariae, tertium ambiguitas, quartum collectio siue ratiocinatio, quintum definitio legalis, ut est in Caeciniana. RATIO EST AVTEM, CVM OMNIS RATIO NON IN SCRIPTIONE, SED IN ALIQVA ARGVMENTATIONE CONSISTIT. Ideo ait C
Abbreviated transcription (Latin):
libris cicero nihilnisi deinuentione tractat id circo ꝑordinẽ quaes inuenienda demonstrat
ostquã inquit constitutionẽ inueneris considerare debebis causã utrũ simplex sit aniuncta
d est utrumde unare agat᷑ andeplurib: Constitutiosic inuenit᷑. Occidisti. ñoccidi aut iure occidi Const¬
ausa uero haec ẽ anocciderit aniuste occiderit Ergo haecccius a simplex aniuncta sit conside¬
raredebemꝰ Deinde s uuncta utrũ explurib: quaestionib: anex aliqua c̃paratione. Explurib:
quaestionib: causa iunctaẽ ut in uerrinis accusator uerres qđ multa furat᷑ sit qđ ciues r
necarit qđ peculatũ cõmiserit Itaq quando explurib: quaestionib: causa iuncta ẽ fcũ quid¬
potissimũ faciendũ sit c̃siderat᷑. Vtindiuisioneagit᷑ utrũ cicero accus& ancecilius Sed quia
c̃parandiduo modis c̃paratiuus & suꝑ latiuus id circo ait ex c̃paratione in qua ꝑcontentionem

Expanded text:
libris Cicero nihil nisi de inuentione tractat, idcirco per ordinem quae sint inuenienda demonstrat. Postquam, inquit, constitutionem inueneris, considerare debebis causam utrum simplex sit an iuncta, id est utrum de una re agatur an de pluribus. Constitutio sic inuenitur: 'occidisti' 'non occidi' aut 'iure occidi'. Causa uero haec est 'an occiderit' 'an iuste occiderit'. Ergo haec causa simplex an iuncta sit considerare debemus. Deinde si iuncta, utrum ex pluribus quaestionibus an ex aliqua comparatione. Ex pluribus quaestionibus causa iuncta est, ut in Verrinis accusatur Verres, quod multa furatus sit, quod ciues Romanos necarit, quod peculatum commiserit. Itaque quando ex pluribus quaestionibus causa iuncta est, ipotissimum faciendum sit consideratur, ut in diuinatione agitur utrum Cicero accuset an Caecilius. Sed quia comparandi duo modi sunt, comparatiuus et superlatiuus, idcirco ait: EX COMPARATIONE, IN QVA PER CONTENTIONEM,
Abbreviated transcription (Latin):
tiones sint q̃ refutationes: dat aũ huic c̃stitutioni locos ad argumenta communiter utrique
pasti ł omnib: partib: siplures existent : unde const& considerent : Constat cai t̃ extribus

Expanded text:
tiones sint, quae refutationes. Dat autem huic constitutioni locos ad argumenta communiter utrique parti uel omnibus partibus, si plures existent, ut ius unde constet considerent. Constat autem ex tribus
Abbreviated transcription (Latin):
quasita secut han plos bent anplus malhabeãt ostenat ITractat autem in prurlpusque
quorthescauli amtolem studenduriesse sapientiae cumeloquenia Aliam parum pro¬
desse solam sapientiam tamen prodesse: Testiam multũ pocere eloquentiam . sisine sapier:.¬
tid ea sit : s ÷ͥquia potest dici. ergo eloquertiae studendum ponẽt. Namubiq sapientiam.¬
laudas. respondecur studendum esse eloquentiae quia peloquentiam iuimsuam sapienti¬
acerit necossario: Quas tathesis. st. dendum tẽ eloquentiae. sed tamen quaent mixta sapi.¬
eattue anim aduertere tamen debemus in principiis delaiberationis propositionem. pastes p¬
prpositionis. executionem pastium postrenam uero sentiam. quod diligenter. attendenti

Expanded text:
quaerit, sed utrum plus boni an plus mali habeat ostendit. Tractat autem in principiis tuor thesis: unam talem, studendum esse sapientiae cum eloquentia; aliam, parum prodesse solam sapientiam, tamen prodesse; tertiam, multum nocere eloquentiam si sine sapitia sit. Et quia potest dici: “ergo eloquentiae studendum non est? nam ubique sapientiamlaudas”, respondetur studendum esse eloquentiae, quia per eloquentiam uim suam sapientixserit necessario. Quarta thesis: studendum esse eloquentiae, sed tamen quae sit mixta sapientiae. Animaduertere tamen debemus in principiis deliberationis propositionem, partes propositionis, exsecutionem partium, postremam uero sententiam, quod diligenter attendenti
Abbreviated transcription (Latin):
ns doncum. sisp̃atusatis. si locꝰ
portunus ad eandẽrẽ . quade
renarrabitor fiusse ostend&ꝰ.
sires ⁊ adcoꝵ qui agent natu¬
quiaudient opinionẽ accõmo¬
dabitur. Acueri quidẽ similis
xhis rationib. eẽ poterit.
Illud aũ p̃terea considerare
o portebit. ne aut cũ obsit nar¬
ratio. Aut cũ nihil ꝓsit tam̃
ut̃ponatur. aut ñ loco. aut
que in ad iodũ causa postu

Expanded text:
s idoneum, si spatii satis, si locus opportunus ad eandem rem, qua de re narrabitur, fuisse ostendetur; si res et ad eorum, qui agent, natuqui audient, opinionem accommodabitur. Ac veri quidem similis ex his rationibus esse poterit: illud autem praeterea considerare oportebit, ne, aut cum obsit narratio aut cum nihil prosit, tamen inter- ponatur; aut non loco aut non, quemadmodum causa postu
Abbreviated transcription (Latin):
iauiguratio ẽ. Nanauisopti¬
mecursũ conficit eaq̃scientissi¬
mꝰ gub natore utit᷑. Cũ ꝓpositio
sic oc pacto apꝓbata adue.
partestransierint ratiocina¬
ios usc̃tia in parte aiunt qđ
ostenđẽ uelis Idexuippositio

Expanded text:
ii ratio est. nam navis optime cur- sum conficit ea, quae scientissimo gubernatore utitur. cum propositio sit hoc pacto adprobata et duae partes transierint ratiocinationis, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis, id ex vi propositio
Abbreviated transcription (Latin):
tidiũ aut sub amara aliquare.
releuat᷑ aut dulcimiugat᷑
sic animꝰ defessus audiendo
aut ad miratione in tegrat᷑ aut

Expanded text:
dium aut subamara aliqua re relevatur aut dulci miti- gatur, sic animus defessus audiendo aut admiratione integratur aut
Abbreviated transcription (Latin):
tus auditꝰ ÷ hic tumultꝰ signũ ÷ sed signũ qđ subauriũ sensũ cadtit. Ita &rłq similia Verũ hoc
argum̃ tigenꝰ id ÷ signũ ñ satis ad fide ual& sed alterius firmioris argumti indig& ad ꝓbatione
ta ꝓbabile quidẽ ÷ argum̃tũ sed ñ ualidũ seꝑq hoc argum̃to c̃iectura tractat᷑. Etideo aut
aliud firmius argum̃tũ aut testimoniũ requirit Sed qđ paulo ante dixi signũ eẽ in eo qđ fere

Expanded text:
ignum est, sed signum quod sub aurium sensum cadat; ita et reliqua similia. Verum hoc argumenti genus, id est signum, non satis ad fidem ualet, sed alterius firmioris argumenti indiget ad probationem. Ita probabile quidem est argumentum, sed non ualidum, semperque hoc argumento coniectura tractatur, et ideo aut aliud firmius argumentum aut testimonium requirit. Sed quod paulo ante dixi, signum esse in eo quod f
Abbreviated transcription (Latin):
pont ili digsationos aute questionis utut q̃ sibi psus pasib sumat inaliũ aut u aliuel dtmo

Expanded text:
possunt, indignationis aut conquestionis, ut uterque sibi pro suis partibus sumat. IN ALIVM AVT IN ALIVD DEMOpossunt, indignationis aut conquestionis, ut uterque sibi pro suis partibus sumat. IN ALIVM AVT IN ALIVD DEMO
Abbreviated transcription (Latin):
Nec debuisse : ñ potuisse Exutilitatis partib ñ debuisse ex honestatis : De utroq aut̃ indelibe¬
ratiuo genere tracctabit : De inde dic ase omã facta eẽ quȩ facere potuerit ꝑcurr&omã
uitȩsuȩ p̃teritȩ dicta facta c̃silia ut ꝓb& suã ñ fuisse culpã cũ hoc ñ impleuerit : Cũ uero
caus a ñ in hominẽ sed inrẽ remou& oma eadẽ p̃cepta accusatoris & defensoris er̃ excepta
ł accusatione hominis inquẽ remotio fit ł defensione Reiremotiocũ fit : Dedit exemplũ dead¬
alescente qui porcã teriuit : Remou& enuĩ a se fuctũ & dĩc ñ suȩ fuisse potestatis facere ł nĩ fa¬
cere : Hicnascit᷑ illud nouũ ut fiatremotio reiñ in hominẽ sed ab homine : & existat c̃stitutio
ab accusatore cũ dr qđ fecistiñtu facere debiuisti : Exemplũ dedit dep̃tore quicũ c̃sules deberen
ecut ii neis uis tab ad onesftcitis &itho ꝓbem exemiplis De ide adungit locos comune ssi qui tẽ

Expanded text:
nec debuisse: non potuisse ex utilitatibus partibus, non debuisse ex honestatis; de utroque autem in deliberatiuo genere tractauit. Deinde dicet a se omnia facta esse, quae facere potuerit; percurret omnia uitae suae praeteritae dicta, facta, consilia, ut probet suam non fuisse culpam, cum hoc non impleuerit. Cum uero causa non in hominem, sed in rem remouetur, omnia eadem praecepta accusatoris et defensoris erunt, excepta uel accusatione hominis, in quem remotio fit, uel defensione. Rei remotio cum fit, dedit exemplum de adulescente qui porcum tenuit; remouet enim a se factum et dicit non suae fuisse potestatis facere uel non facere. Hic nascitur illud nouum, ut fiat remotio rei non in hominem, sed ab homine, et existat constitutio ab accusatore, cum dicitur 'quod fecisti, non tu facere debuisti'. Exemplum dedit de praetore, qui, cum consules deberent, et honestatis, et ut hoc probemus exemplis. Deinde adiungit locos communes, si qui esse