comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teris. Quid rerũ conditor i erectas turres. qd
ĩ celsos uertice mõtes fulmĩa torques. hi san¬
ctissime p̃r hi feriendi sũt qui dolosa lingua
itq m̃daci aliorii ⁊ psepe ĩnccuorũ exitio sibi
aucupãt manẽ gloriã.Medici errores suos
terra tegũt. hi prohibitioĩb atq flãmis
suas conãtur ignor ãtias cccultare. Quis sim¬
plex hõ hos audi at quĩ arbitret᷑ poetas pni¬
tiosissimos ẽẽ homĩes duuni noĩs hostes: cõ¬
tubernales demonũ ĩmites maleficos sce¬
lestis semper nacãtes operib. Quib nulla
bon arũ artiũ curci. nulla pietas. nulla fides
aut sc̃itas sit. Et sic horũ ignorãtuĩ ope̾ ⁊ ini¬
quitate cõsequũt᷑ celebres uri ignomini ã
quã minime meruere. Sedspero idebit deuo
aliqñ. Nos a̾t uidramꝰ si possumꝰ quale sit hoc tã
expiabile malũ quod hi cõmitti clamitãt. si te¬
nea̾tur si uideãt᷑ aut legãtur cãmina poetaꝵ

Expanded text:
teris ? Quid, rerum conditor, in erectas turres, quid teris ? Quid, rerum conditor, in erectas turres, quid in celsos vertice montes fulmina torques? Hi, sanctissime pater, hi feriendi sunt, qui dolosa lingua atque mendaci aliorum et persepe innocuorum exitio sibi inanem aucupantur gloriam! Medici errores suos terra tegunt, hi prohibitionibus atque flammis suas conantur ignorantias occultare. Quis simplex homo hos audiat, quin arbitretur poetas perniciosissimos esse homines, divini nominis hostes, contubernales demonum, inmites, maleficos, scelestis semper vacantes operibus, quibus nulla bonarum artium cura, nulla pietas, nulla fides aut sanctitas sit? Et sic horum ignorantium opere et iniquitate consequuntur celebres viri ignominiam, quam minime meruere. Sed spero, videbit deus aliquando. Nos autem videamus, si possumus, quale sit hoc tam inexpiabile malum, quod hi conmitti clamitant, si teneantur, si videantur, aut legantur carmina poetarum.
Abbreviated transcription (Latin):
bores. cũ contigat sepissime tẽtates alienũ
pruritũ scalpe ⁊ suũ aliorũ cruentas ĩgues
cupientes poctici noĩs exterminiñ qiͣ pauca ĩ
illud dixerit altisono ĩsuper clamitãt hĩc mñ
boatu. O ĩsignes uiri. o diuino redẽpti saguie
o gratus deo ppls̃ siqua pietas. si qua deuo¬
tio. si quis xp̃ianc religionis amor si quis dei
timor uobis ẽ hos ĩfaustos poetarũ libros
abicite. flãmis exirite. ⁊ uentis seruandos
exhibete cineres. eos enĩ hre domi. eos lege̾
eos ⁊̃ ullo mõ uelle iudere exitiale trimen ẽ
aĩas letali ueneno ĩficiũt. uos ĩ tartara tra¬
hũt.⁊ celestis regni exules ĩ eternũ faciunt
post hec aucto clamore Ieronimũ i testẽ ad¬
uocat. eũq dicentẽ auĩt ĩ epłã ad uam asũ
de filio prodigo. Demonũ cibus sut cãmĩa
poetaru. ⁊ his ac similib multis toto guc¬
ture ignaros auditores ĩtonãt.o pietas.s
prisca fides. O dei patiẽtia grandis quid pa¬

Expanded text:
bores, cum contingat sepissime tentantes alienum pruritum scalpere, in suum aliorum cruentas ungues cupientes poetici nominis exterminium, quasi pauca in illud dixerint, altisono insuper clamitant hinc inde boatu: o insignes viri, o divino redempti sanguine, o gratus deo populus, si qua pietas, si qua devotio, si quis Christiane religionis amor, si quis dei timor vobis est, hos infaustos poetarum libros abicite, flammis exurite, et ventis servandos exhibete cineres! Eos enim habere domi, eos legere, eos etiam ullo modo velle videre, exitiale crimen est! Animas letali veneno inficiunt, vos in Tartara trahunt, et celestis regni exules in eternum faciunt. Post hec, aucto clamore, Ieronimum in testem invocant, eumque dicentem aiunt in epistula ad Damasum de filio prodigo: Demonum cibus sunt carmina poetarum! Et his ac similibus multis toto gucture ignaros auditores intonant. O pietas, o prisca fides, o dei patientia grandis, quid pa
Abbreviated transcription (Latin):
bãt᷑ ĩ scelera ⁊ cõsta̾tiũ agitabat᷑ uirtꝰ. ⁊ oĩs
fere morũ disciplina reddebat᷑ enerius. et
qd̃ pnitiosissimũ erat ꝙͣtũcũq ⁊ ĩ ceteris re¬
ligio gentiliũ detestanda sit pplõs ĩ tã t᷑pia
satra deduxerãt ut erubescenda a suis etiã
uideret᷑. Huiꝰ moĩ quidẽ poetas ut ĩ p̾cedentib
sepe dcũm ẽ nõ sola abhorret xp̃iana religio
s ip̃a ⁊̃ abiecit gentilitas. hi quippe sunt
quos urbe pellendos reor plato uisserit. ego
ãt nõ urbe s orbe tales exterminãdos fore
existimo. Or hos ꝓpter ẽ ne Exiodus furipedeᷤᷤ
Stacius claudianus aut similes cunt a te
pellendus: ẽgo nõ aibitror. Distinguãt ig̃ hi
⁊ si nõ odio laborat indigno male meritos
carpant sua linquẽtes ĩ pace cõspicuos.

Expanded text:
bantur in scelera et constantium agitabatur virtus, et omnis bantur in scelera et constantium agitabatur virtus, et omnis fere morum disciplina reddebatur enervis. Et quod perniciosissimum erat, quantumcunque et in ceteris religio gentilium detestanda sit, populos in tam turpia sacra deduxerant, ut erubescenda a suis etiam videretur. Huius modi quidem poetas, ut in precedentibus sepe dictum est, non sola abhorret Christiana religio, sed ipsa etiam abiecit gentilitas. Hi quippe sunt, quos urbe pellendos reor Plato iusserit; ego autem non urbe, sed orbe tales exterminandos fore existimo. Sed hos propter est ne Exiodus, Euripides, Statius, Claudianus, aut similes civitate pellendus? Ego non arbitror. Distinguant igitur hi, et, si non odio laborant indigno, male meritos carpant, sua linquentes in pace conspicuos.
Abbreviated transcription (Latin):
fecatoris ẽet officiũ. Quid xpĩana usꝙͣ religi¬
one sanctiᷤ. Et hec don atistas macedones fotinoᷤᷤ
⁊ alios hu̾it heresiarcas longe fetidiori fece
execrabiles. nec ꝓpter hos uste basiliũ cesari¬
ensc̃. Iohem crisostomũ. ambrosiũ mediolanc̃¬
sez. leonẽ papã ⁊ alios sacros ac uenerabiles
uiros dicemꝰ ẽẽ ꝓphanos. Sic ⁊ poesis ut de re¬
liquis tace⁊ hũit suã fecẽ ut fuere quidã qui
comici poete dcĩ sunt. Quos ĩter ⁊ si nõ nulli
honesti fuerĩt homines ut plautus ⁊ terrẽti
ut plurimũ turpissimis fictionib suis splen¬
didã poesis gloria infice̾ uisi sũt. ⁊ his iũgi
põt aliqñ peligne̾sis ouidius. Hi quidẽ seu
m̃tis innata lastiuia seu lucri cupidĩe ⁊ desi¬
deno uulgaris applausus scelestis cõpoĩtis
fabulis eas minus ĩtroductis recitabant ĩ
scenis. Ex quib lasciuiẽtiũ pectora prouoca¬

Expanded text:
fecatoris esset officium! Quid Christiana usquam religifecatoris esset officium! Quid Christiana usquam religione sanctius? Et hec Donatistas, Macedones, Fotinos, et alios habuit heresiarcas longe fetidiori fece execrabiles. Nec propter hos iuste Basilium Cesariensem, Iohannem Crisostomum, Ambrosium Mediolanensem, Leonem Papam, et alios sacros ac venerabiles viros dicemus esse prophanos. Sic et poesis, ut de reliquis taceam, habuit suam fecem, ut fuere quidam, qui comici poete dicti sunt; quos inter et si non nulli honesti fuerint homines ut Plautus et Terrentius, ut plurimum turpissimis fictionibus suis splendidam poesis gloriam inficere visi sunt. Et his iungi potest aliquando Pelignensis Ovidius. Hi quidem seu mentis innata lascivia, seu lucri cupidine, et desiderio vulgaris applausus, scelestis compositis fabulis, eas, mimis introductis, recitabant in scenis, ex quibus lascivientium pectora provoca
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ imo reor ⁊ poetas ĩsignes ⁊ quoscũq alioᷤ
similes eistẽ non tm̃ ciuitatũ seu sue rei .pu.
ciues cẽ s principes atq magr̃os. S ĩ qui ẽt
stom acãtes hi.Si hos nõ quos pelli uib pl.a¬
to poctas. Esset rñdendũ talib. nos ipĩ perq¬
ratis censores ĩepti. S qm̃ ignoratie quorũ¬
cũq cõpatiendũ est. ⁊ si male sit meriti cõpa¬
tiendũ tñ. Est uti liquorib om̃ib sic ⁊ faculta¬
tib sua fex que esto abominabilis ⁊ abitiẽ¬
da nõ tñ defecatus liquor efficit᷑ uilior ⁊ equo
cynicos hu̾it ⁊ epycuros qui ĩfandis errorib
ĩuoluti fere eã dehonestare ĩ nõ nullis conati
sũt adeo ut hostes uiderẽt᷑ potiꝰ ꝙͣ ministri. S
queso ꝓpter hos secratẽ xenocratẽ anaxago¬
rã panetiũ aliosq hoc eodem ĩsignitos titulo
abitiendos fore dicemus: stolidũ ⁊ ignam de¬

Expanded text:
quin imo reor, et poetas insignes, et quoscunque alios quin imo reor, et poetas insignes, et quoscunque alios similes eisdem non tantum civitatum seu sue Reipublice cives esse, sed principes atque magistros. Sed inquient stomacantes hi: Si hos non, quos pelli iubet Plato poetas? Esset respondendum talibus: Vos ipsi perquiratis, censores inepti! Sed quoniam ignorantie quorumcunque compatiendum est, et si male sint meriti, compatiendum tamen. Est uti liquoribus omnibus sic et facultatibus sua fex, que esto abominabilis et abicienda, non tamen defecatus liquor efficitur vilior; et equo Cynicos habuit et Epycuros, qui infandis erroribus involuti, fere eam dehonestare in non nullis conati sunt, adeo ut hostes viderentur potius quam ministri. Sed queso, propter hos Socratem, Xenocratem Anaxagoram, Panetium, aliosque hoc eodem insignitos titulo abiciendos fore dicemus? Stolidum et ignavi de
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait claudianus. Minuit pñtia famã.
imo audacter assero q huiꝰ supet pñcia fa¬
mã. Ganta enĩ morũ maiestate. tãta su auiᷤᷤ
eloquẽtie faciutoia. ta̾ta ⁊̃ urbanitate ⁊ cõ¬
poĩta senectute cõspicnus ẽ. ut de eo qd̾ apud
senecã moralẽ phm̃ de socrate legit᷑ uici pos¬
sit. Auditores scilic eius plus ex morib ꝙͣ
ex nerbis traxisse doctrine. Et ut aliqnͣ de ce¬
leberrimo uiro isto taceã. queso hos dicant
nũquid tales poete a platone pellãt᷑ ex urbe.
Et si pellunt᷑ huiꝰ moi reserẽt quos ĩtroduc¬
turus ip̃e sit ciues. lenones an iuspillioneᷤᷤ
atq gnatonicos epulones cetariosq seu
forte furtiferos aut similes illis assũmet.
ofelix o mãsura diu platonis.res.pu. si po¬
etas pellat.⁊ hos ciues hãt ⁊ morũ inteq
hoiu presides.s absit ut arbitrer dectissi¬
mũ uix id ĩ tellexisse quod sentiũt ĩ terp̃tes ha

Expanded text:
ut ait Claudianus, minuit presentia famam; ut ait Claudianus, minuit presentia famam; imo audacter assero, quia huius superet presentia famam! Tanta enim morum maiestate, tanta suavis eloquentie facundia, tanta etiam urbanitate et composita senectute conspicuus est, ut de eo, quod apud Senecam moralem philosophum de Socrate legitur, dici possit, auditores scilicet eius plus ex moribus quam ex verbis traxisse doctrine. Et, ut aliquando de celeberrimo viro isto taceam, queso hos dicant, nunquid tales poete a Platone pellantur ex urbe. Et, si pelluntur huius modi, reserent, quos introducturus ipse sit cives; lenones an vispillones, atque gnatonicos, epulones, cetariosque, seu forte furciferos aut similes illis assumet? O felix, o mansura diu Platonis Respublica, si poetas pellat, et hos cives habeat et morum viteque hominum presides! Sed absit, ut arbitrer doctissimum virum id intellexisse, quod sentiunt interpretes hi,
Abbreviated transcription (Latin):
poetice glori a facultatis orator suaius atq fa¬
cundus. cui cũ oĩs pateat phye sinꝰ ẽ illi ĩge
⁊ rerũ omiu ꝓut homini põt ẽẽ noticia ple¬
na. ex quo opera eius tã ꝓsaica ꝙͣ metrica q̃
plura extãt tanto splendore refulgẽt tãta
suauitate redolẽt/ tanto florido ornatu spe¬
ctabilia sũt ⁊ lepore sonãtiũ uerborũ melli¬
flua ⁊ snĩarũ succo mirabili sapida / nt cele¬
stis ingenu artificio potius ꝙͣ humaĩ fabre¬
fcã credant᷑. Quid multa dixerĩ. profecto ho¬
minẽ superat ⁊ ĩ longũ mortaliũ uires exce¬
dit. Neq ego has laudes p̾dico qĩ ãtiquum
hominez ⁊ longis ante seculis defũctũ cõmẽ¬
dẽ. quin imo dũ deo placet niuẽtis atq ua¬
lẽtis merita refero. quẽ morsores egregu si
nõ literulis meis creditis cculata fide uidere
potestis. Nec dubito ut ex co cõtingat quod
ut plurimũ famosis uiris cõtinge̾ cõsueuit

Expanded text:
poetice gloria facultatis, orator suavis atque fapoetice gloria facultatis, orator suavis atque facundus, cui cum omnis pateat phylosophie sinus, est et rerum omnium, prout homini potest esse, notitia plena. Ex quo opera eius tam prosaica quam metrica, que plura extant, tanto splendore refulgent, tanta suavitate redolent, tanto florido ornatu spectabilia sunt, et lepore sonantium verborum melliflua, et sententiarum succo mirabili sapida, ut celestis ingenii artificio potius quam humano fabrefacta credantur! Quid multa dixerim? Profecto hominem superat, et in longum mortalium vires excedit. Neque ego has laudes predico, quasi antiquum hominem et longis ante seculis defunctum conmendem, quin imo, dum deo placet, viventis atque valentis merita refero; quem, o morsores egregii, si non licterulis meis creditis, oculata fide videre potestis Nec dubito, ut ex eo contingat, quod ut plurimum famosis viris contingere consuevit,
Abbreviated transcription (Latin):
rentes oñdũt exteris adueniẽtib qiͣ suã glo¬
riam augẽtes sollicite indicãt. Non absq
uirtutis p̾cipue testimoi̾o esta prouenii̾t. ⁊
nos uirtuosos urbe pellendos platonẽ uolu¬
isse credemus: o stolidũ capitulũ. possem de
oratio Elacco de persio uulterrano de iuuen⁊
sed trahit aiũs ut usa ingerã ⁊ q̃ nulla ter¬
giuersatione ab istis negari possint appo¬
nc̃. Credã ne igit᷑ ego tante dem̃tie fuisse
platonẽ ut franciscũ petrarcã urbe pellẽdũ
censuerit. Qui a Inuẽtute sua celibe̾ intam
ducẽs adeo ĩepte uencris spurticias horret
ut noscẽtib illũ scissimũ sit exemplar hone¬
sti. Cuiꝰ m̃datiũ let alis ẽ hostis: qui uitiorũ
Iomĩu execrator ẽ. ⁊ nenerabile uitatis sa¬
icrariũ. urtutũ decus ⁊ leticia. ⁊ catholice stĩ¬
.tatis norma. pi᷑ mitis atq deuotus ⁊ adeo ue¬
recũdus ut iudicet᷑ parthenias alter. Est ĩ sup

Expanded text:
rentes ostendunt, exteris advenientibus, quasi suam glorentes ostendunt, exteris advenientibus, quasi suam gloriam augentes, sollicite indicant. Non absque virtutis precipue testimonio ista proveniunt, et nos virtuosos urbe pellendos Platonem iussisse credemus? O stolidum capitulum! Possem de Oratio Flacco, de Persio Vulterrano, de Iuvenased trahit animus, ut visa ingeram, et, que nulla tergiversatione ab istis negari possint, apponam. Credamne igitur ego tante dementie fuisse Platonem, ut Franciscum Petrarcam urbe pellendum censuerit? Qui, a iuventute sua celibem vitam ducens, adeo inepte Veneris spurcitias horret, ut noscentibus illum sanctissimum sit exemplar honesti, cuius mendacium letalis est hostis, qui viciorum omnium execrator est, et venerabile veritatis sacrarium, virtutum decus et letitia, et catholice sanctitatis norma; pius, mitis, atque devotus, et adeo verecundus, ut iudicetur parthenias alter. Est et insuper
Abbreviated transcription (Latin):
qui urbẽ dissolutã ĩ cuulẽ uitã moresq reuo¬
cauiti Quid ĩsuper de uirgilio nr̃o. cuiꝰ ut reli¬
qua sin q̃ tanto frontis rubore ⁊ m̃tis uerecũdia
iter coeuos ⁊ quoscũq minus dece̾ti a queq au¬
diebat pingebat᷑ ut ob hoc iuueĩs adhuc uo¬
caret᷑ parthenias qd̾ latine uirgo seu uirgini¬
tas sonat. Cuiꝰ tot sunt ad uirtutẽ suadenti a
monita ut sepe iam dcũm ẽ quot sũt eiꝰ car¬
minũ uerba. Cuiꝰ ne comburẽt᷑ diuinũ opus
ut ip̃e uirgiliꝰ moriendo p̾ceperat ortauianus
cesar augustus post poĩtis maximi imperu
curis ꝓhibitorios uersus cõposuit qui ĩ tẽpu
usq nostrũ legunt᷑. Cuiꝰ adhuc nom̃ apud
mantuanos tanto honore celebrat᷑. ut cum
cineres ab augusto sublatos pro uotis colẽ
nequeãt eiꝰ agellũ ueterẽ ad ĩstar uiuentis
hoĩs ab eo denominatũ colũt filiis uiuẽib
tãquã quodda uener abile sacrũ senes pa-¬

Expanded text:
qui urbem dissolutam in civilem vitam moresque revoqui urbem dissolutam in civilem vitam moresque revocavit? Quid insuper de Virgilio nostro, cuius, ut reliqua sinam, tanto frontis rubore et mentis verecundia inter coevos et quoscunque minus decentia queque audiebat, ut ob hoc iuvenis adhuc vocaretur parthenias, quod Latine virgo seu virginitas sonat. Cuius tot sunt ad virtutem suadentia monita, ut sepe iam dictum est, quod sunt eius carminum verba. Cuius ne combureretur divinum opus, ut ipse Virgilius moriendo preceperat, Octavianus Cesar Augustus, postpositis maximi imperii curis, prohibitorios versus composuit, qui in tempus usque nostrum leguntur. Cuius adhuc nomen apud Mantuanos tanto honore celebratur, ut, cum cineres ab Augusto sublatos pro votis colere nequeant, eius agellum veterem, ad instar viventis hominis ab eo denominatum, colunt, filiis iuvenibus tanquam quoddam venerabile sacrum senes pa
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates de radice homeri. Samos. Omirne.
chios. colophon.pilos. argos. athme. Hũc
p̃terea ip̃e plato ĩ codẽ libro rei .pii. aliisq p¬
sepe conclusionũ suaꝵ inducit ĩ testt̃. Si igitũ
uirtutũ pr alegibus hĩtus ẽ. si legũ decus. si
tot cuutatii cuus ⁊̃ repetitus. si ⁊ p̾ceptore ip̃o
platone testis assumptus. stultissimũ c̃ trbi¬
trari platonẽ idẽ prudẽtissimũ uirũ talem po¬
et⁊ urbe pellendũ uississe. Insuper hor platoniᷤ
iussu existim abimꝰ Emniũ urbe pellendũ qui
honesta paupertate cõtentuo adeo ob uirtute
sua carus scipionib fuit hoĩb quidẽ nõ solu
amis ⁊ bello atq sanguis generositate con¬
suorũ suos misceri tineres ⁊ suo tumulari se¬
pulchro. Si credant hi ego nõ credã quĩ poti
aebitror platonẽ suã cuutatẽ optasse taliu
fuisse repletã. Quid p̃terca de solone uicemus
qui datis atheniẽsib legibus esto iã senex ẽot
se se concessit poeticis. Urbe ne pellendũ dicem

Expanded text:
civitates de radice Omeri: Samos, Smirne, Chios, Colophon, Pilos, Argos, Athine. Hunc preterea ipse Plato in eodem libro Rei publice aliisque persepe conclusionum suarum inducit in testem. Si igitur virtutum pater a legibus habitus est, si legum decus, si tot civitatum civis etiam repetitus, si a preceptore ipso Platone testis assumptus, stultissimum est arbitrari Platonem idem prudentissimum virum, talem poetam urbe pellendum iussisse! Insuper hoc Platonis iussu existimabimus Emnium urbe pellendum, qui honesta paupertate contentus adeo ob virtutem suam carus Scipionibus fuit, hominibus quidem non solum armis et bello atque sanguinis generositate consuorum suos misceri cineres, et suo tumulari sepulcro! Si credant hi, ego non credam, quin potius arbitror Platonem suam civitatem optasse talium fuisse repletam. Quid preterea de Solone dicemus, qui, datis Atheniensibus legibus, esto iam senex esset, sese concessit poeticis? Urbe ne pellendum dicemus,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo ⁊ pmipere uoluere. et de hoc ĩter se mou̾e
litigiũ ut comp̾hendi potest liquido puerba ci¬
ceronis ĩ orone pro archia dũ dicit. Homerũ
colophonii dicunt ciuiẽ c̃e suũ. Chii suũ uidi¬
cãt. Salaminu repetũt. Smirnii uo suũ c̃ẽ cõ¬
firmat. itaq ⁊̃ delubrũ cius ĩ oppido didicauerũt.
pmulti alii p̾terea pugnãt inter se atq cõtedũt.
hec tullius. Quod ego ⁊̃ testari a uetustissio gre¬
co carmĩc satis ĩter eruditos uulgato legisse
memini sic aiente. ETITA AICICOUC̃IPSTOANCA¬

Expanded text:
mortuo et paupere, voluere, et de hoc inter se movere mortuo et paupere, voluere, et de hoc inter se movere litigium, ut comprendi potest liquido per verba Ciceronis in oratione pro Archia, dum dicit: Omerum Colophonii civem dicunt esse suum, Chii suum vindicant, Salaminii repetunt, Smirnii vero suum esse confirmant, itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt; permulti alii preterea pugnant inter se atque contendunt. Hec Tullius. Quod ego etiam testari a vetustissimo Greco carmine, satis inter eruditos vulgato, legisse memini, sic aiente: hepta dierizousin po
Abbreviated transcription (Latin):
tes ultro poctas urbibus pellat. uelle̾ ego tam̃
ib istis audire nũquid existimẽt platone du
librũ suc rei.pii. scripsit. ĩ quo hoc m andat᷑ qõ
isti auĩt ĩtellexisse de homero scilic si urbs illi
placuisset eum urbe fuisse pellendũ. Nescio qd
rñ suri sĩt. Ego autẽ nõ credo cũ deco multa lau¬
danda iã legerim. Hũc enĩ sacratissime cesaꝵ
leges omiu uirtutũ pr̃em uocitãt. ⁊ sepissime
corũ latores ut illas maiori uener ⁊tioẽ dignaᷤᷤ
facerẽt.⁊ quodã sacro scõ testimoĩo roborarent
ĩter cas nõ nũquã homeri carmĩa miscue̾ ut ĩ
finc prohemi codicis iustiniani yli. ⁊dis legit᷑
carmen. et ĩ codẽ sb̃ titulo de iusticia ⁊ iure. sic
et de cõtrahenda emptiõe ⁊ de legatis ⁊ fidei cõ¬
missis ⁊ aliis locis ut minus credẽtes possunt
pandetta pisana cognosce̾.Hũc ĩsup in suu
tiuẽ pluros grecorũ egregie tiuit.⁊tes co ecia

Expanded text:
tes ultro poetas urbibus pellat. Vellem ego tamen tes ultro poetas urbibus pellat. Vellem ego tamen ab istis audire, nunquid existiment Platonem, dum librum sue Reipublice scripsit, in quo hoc mandatur, quod isti aiunt, intellexisse de Homero, scilicet, si urbs illi placuisset, eum urbe fuisse pellendum ? Nescio, quid responsuri sint, ego autem non credo, cum de eo multa laudanda iam legerim. Hunc enim sacratissime Cesarum leges omnium virtutum patrem vocitant, et sepissime eorum latodam sacro sancto testimonio roborarent, inter eas non nunquam Omeri carmina miscuere, ut in fine prohemii codicis Iustiniani Yliadis legitur carmen, et in eodem sub titulo de iustitia et iure, sic et de contrahenda emptione, et de legatis et fidei conmissis, et aliis locis, ut minus credentes possunt in pandecta Pisana cognoscere. Hunc insuper in suum civem plures Grecorum egregie civitates, eo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut co iacerẽt mortua cuiꝰ elegissent ĩ uicinio
uiue̾. Et ne semperp antiqua uagem̃ que oppu¬
gnatores quãtũtũq fausto testimoio roborata
sint negãt facile. Franciscus petrarca celestio
Mo̾ ꝓfecto ⁊ nr̃o euo poeta clarissimꝰ nõ ne spreta
babilone octidẽtali atq pontificis m aiximi beni¬
uolentia quã om̃es fere xp̃imi sũm ope̾ cupiũt
⁊ pcurãt. ⁊ pilleatorũ orbis cardinũ aliorumq
principũ ĩu alle cdausã abiit ĩ signẽ gallieso¬
litudine locũ. ubi sorgi a fontiũ rex orit᷑. ⁊ ibidẽ
om̃e ferc floridã iuuentutẽ sua uilliꝰ uniꝰ ꝯtẽtꝰ
obsequio meditando atq cõponendo cõsũpsit. fe¬
cit equidẽ. stant uestigia. stabũtq diu pua dom̃
⁊ ortulus. ⁊ dũ deo placet testes uiuut plurimi.
Si gͦ ne plures recite sic ẽ minime edepol opor¬
tunũ ẽ ut ĩ hoc quis labores ĩpendat. ut ⁊ beũ¬

Expanded text:
ut eo iacerent mortua, cuius elegissent in vicinio ut eo iacerent mortua, cuius elegissent in vicinio vivere. Et, ne semper per antiqua vagemur, que oppugnatores, quantumcunque fausto testimonio roborata sint, negant facile, Franciscus Petrarca, celestis homo profecto et nostro evo poeta clarissimus, nonne, spreta Babilone occidentali atque pontificis maximi benivolentia, quam omnes fere Christiani summopere cupiunt et procurant, et pilleatorum orbis cardinum aliorumque principum, in vallem clausam abiit, insignem Gallie solitudine locum, ubi Sorgia, fontium rex, oritur, et ibidem omnem fere floridam iuventutem suam, villici unius contentus obsequio, meditando atque componendo consumpsit ? Fecit equidem, stant vestigia stabuntque diu, parva domus et ortulus, et, dum deo placet, testes vivunt plurimi! Si ergo, ne plures recitem, sic est, minime edepol oportunum est, ut in hoc quis labores impendat, ut abeun
Abbreviated transcription (Latin):
tudĩe captus ĩgenti⁊ illa atq admirãda uolu¬
mina nõ ybleo s castalio melle plita yliadis
⁊ odis ee dictasse. Uirgilius ãt ingenio nõ mi¬
nor homero urbe roma tũc rerũ dña neglecta
atq oct aui ano cesare totius orbis prĩcipe cuiui
singulari letabat᷑ amiticia omisso quesiuit oͥ
haud longe ⁊ neapoli cãpanie ĩclita ciuitate tũc
⁊ deliciis hundãte ⁊ otio semotũ locũ quieto atq
solitario litori ꝓximũ ut magni spũs hõ Iohẽs
barrilis aiebat ĩter promõtoriũ posilipi ⁊ pu¬
teolos uetustissim ⁊̃ grecorũ coloniã ad quem
nemo fere nisi eũ querẽt accedebat. ĩ quo post
georgitũ crimẽ celestẽ dec ant iuit encidã. Cuĩ
selecte solitudis et auianuo p̾stare testimoiu
uolẽs cũ fecisset eiustẽ uirgilii abrũdusio ossa
referri. haud pcul ab clecta solitudine tumula¬
ii uissit secus eã uiã que adhuc puteolana di

Expanded text:
tudine captus, ingentia illa atque admiranda volutudine captus, ingentia illa atque admiranda volumina non Ybleo, sed Castalio melle perlita Yliadis et Odissee dictasse. Virgilius autem, ingenio non minor Homero, urbe Roma, tunc rerum domina, neglecta, atque Octaviano Cesare, totius orbis principe, cuius singulari letabatur amicitia, omisso, quesivit sibi haud longe a Neapoli, Campanie inclita civitate tunc etiam deliciis abundante et ocio, semotum locum quieto atque solitario litori proximum, ut magni spiritus homo, Iohannes Barrilis, aiebat, inter promontorium Posilipi et Puteolos, vetustissimam Grecorum coloniam, ad quem nemo fere, nisi eum quereret accedebat; in quo post Georgicum carmen celestem decantavit Eneydam. Cuius selecte solitudinis Octavianus prestare testimonium volens, cum fecisset eiusdem Virgilii a Brundisio ossa referri, haud procul ab electa solitudine tumulari iussit, secus eam viam, que adhuc Puteolana dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ agmine fcõ irruũt. et armati platonis au¬
toritate infando gutture sonoras uoces eructãt
uientes platonis iã dc̃i uissu poetas nrbibus ec̃
pellendos. iñ ut platoni deficienti subueniat sup¬
addũt/ ne sius Lasciuiis ciuiũ mores ĩficiãt. Cui
obiectioĩ ⁊ si satis ĩ superiorib rñsũ uideat᷑ nõ pi¬
eta sit. de sensu cuiꝰ profecto hi aut nichil aut per¬
uerse sentũt ut apparebit. Oñsũ tñ illis ẽ poctaᷤᷤ
sponte sua solitudines hĩtare. Quã obrẽ illoᷤᷤ mõ¬
tanos ⁊ ĩeptos homines nũcupaibãt. Si ãt iolẽt
urbes ĩ colerent quid dicerẽt morsores hi. dicerẽt
eos c̃ẽ tyramnos. Si u̾o nũc uelĩt sñ ar uertere
⁊ cos cultores urbiũ dicere falsũ c̃. Cõstat homer
ĩter aspreta scopulorũ ⁊ motan ⁊ nemorũ post
pagratũ orbẽ extrema cũ paupertate litus ar
chadũ hitasse.⁊ ibidẽ m̃te uides lumĩb tñ egri¬

Expanded text:
iterum agmine facto, irruunt, et, armati Platonis auiterum agmine facto, irruunt, et, armati Platonis autoritate, infando guttare sonoras voces eructant, aientes, Platonis iam dicti iussu poetas urbibus esse pellendos; inde, ut Platoni deficienti subveniant, superaddunt; ne suis lasciviis civium mores inficiant! Cui obiectioni, et si satis in superiori responsum videatur, non pi, si sane intellecta sit; de sensu cuius profecto hi, aut nichil, aut perverse sentiunt, ut apparebit. Ostensum tamen illis est, poetas sponte sua solitudines habitare, quam ob rem illos montanos et ineptos homines nuncupabant. Si autem violenter urbes incolerent, quid dicerent morsores hi ? Dicerent eos esse tyrannos! Si vero nunc velint sententiam vertere et eos cultores urbium dicere, falsum est. Constat Homerum inter aspreta scopulorum et montana nemorum, post peragratum orbem, ebidem mente videns, luminibus tamen egri
Abbreviated transcription (Latin):
stilo. nõ ne ⁊ ip̃e aduersus paulũ prostratũ terrẽ¬
tii uerbo usus ẽ. scilic durũ ẽ tibi cõtra stimulũ
ꝓpoĩtũ salu atorẽ nostrũ uoluisse ꝙͣtũcũq uerbũ
suũ atq snĩam ore terrẽtii fuisse ꝓlatũ ut appeat¬
nõ oĩo ẽẽ cibũ demonũ carmin⁊ poctaꝵ. Quid ñc
ĩ quiẽt boatores: illustros clamitibũt neĩsulta¬
bũt aduersus camin ⁊ poctarũ a suo met teste re¬
probati.⁊ aliorũ pluriu scorũ uirorũ testimonio
uicti atq repulsi. clamabũt equidẽ. ĩ superabilis
corũ rabies c̃. s ꝙͣ iuste tu uideas rex optime. iii¬
dea̾tq quib rõ magis amica ẽ ꝙ̃ obstinata hoꝵ
pteruia. his autẽ tã absolute damnãtib iustis¬
sim᷑ udex deus aliqũ retribuet ĩuidẽtie meritu
⁊ cadẽ eis metiet᷑ m̃sura qua ipĩ aliis metiũtur.
conatus exposuisse om̃s. ut edomib ac ma¬
iub hoi̾ si potuissẽt poctas excluderẽt. ⁊ ĩo ccce

Expanded text:
Paulum prostratum Terrentii verbo usus est, scilicet durum est tibi contra stimulum prepositum et Salvatorem nostrum voluisse quandocunque verbum suum atqnon omnino esse cibum demonum carmina poetarum. Quid nunc inquient boatores illustres? Clamitabuntne? insultabunt adversus carmina poetarum a suomet teste reprobati et aliorum plurium sanctorum virorum testimonio victi atque repulsi? Clamitabunt equidem, insuperabilis eorum rabies est! Sed quam iuste, tu videas, rex optime, videantque, quibus ratio magis amica est, quam obstinata horum protervia. His autem tam absolute damnantibus iustissimus iudex, deus, aliquando retribuet invidentie meritum, et eadem eis metietur mensura, qua ipsi aliis metiuntur. conatus exposuisse omnes, ut e domibus ac e manibus hominum, si potuissent poetas excluderent! Et ideo ecce,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ super eiꝰde facũdissimã ad augustinũ epistolã.
Rimẽt᷑q nũquid ĩ eaĩter illustres uiros uir dactꝰ
poectas quos ip̃i tanto clamore cõfunde̾ si possint
cos studuerit ⁊ nou̾it. Inueniẽt quippe eũ nõ fasti¬
disse ĩ ariopago aduersus atheniensiũ obstina¬
cionc̃ disputãtẽ uti testimoĩo poetaꝵ.Eũq alibi
menandri comici carmine usũ dũ dixit. Coͣrũ¬
pũt mores bonos colloquia mala. Et epymeni¬
dis pocte si memini allegat uersiculũ qui adũ¬
sus hos. iptissime dici posset dicẽs Cretẽses sc̃p
m̃daces male bestie uẽtres pigri. Et sic non qui
ad celũ usq terciũ raptus ẽ. qd̾ isti sanctiores uo¬
lũt peccatu uel turpe arbitratus ẽ legisse atq
didicisse poctarũ carmĩ .a. In super pscrutẽt᷑ quid
scripserit dyonisiuo ariopagita pauli discipul
⁊ xp̃i martir egregiꝰ ĩ suo ierarchie celestis libͦ.
Ex intenciõe quippe dicit ꝓsequit᷑ atq probat di¬

Expanded text:
mam ad Agustinum epistulam rimenturque, nunquid in ea inter illustres viros vir doctus poetas, quos ipsi tanto clamore confundere, si possint cos studuerit et noverit. Invenient quippe eum non fastidisse, in Ariopago adversus Atheniensium obstinationem disputantem, uti testimonio poetarum, eumque alibi Menandri comici carmine usum, dum dixit: Corrumpunt mores bonos coloquia mala! Et Epimenidis poete, si memini, allegat versiculum, qui adversus hos aptissime dici posset, dicens: Cretenses semper mendaces, male bestie, ventres pigri! Et sic non, qui ad celum usque tertium raptus est, quod isti sanctiores volunt, peccatum vel turpe arbitratus est legisse atque didicisse poetarum carmina. Insuper perscrutentur, quid scripserit Dyonisius Ariopagita Pauli discipulus et Christi martir egregius, in suo Ierarchie celestis libro. Ex intentione quippe dicit, prosequitur atque probat di
Abbreviated transcription (Latin):
hostes arma deessẽt. ut illis qͥb pot̾at uirib a¬
liꝗdmali ageͣt coacto utero famã emisit sce¬
lerũ supeꝵ relatricẽ. Huiꝰ ãt ĩcrem̃tũ ⁊ forma
describẽs uirgiliꝰᷤ ait sic. Samamalũ qͦ nõ aliu

Expanded text:
hostes arma deessent, ut illis quibus poterat viribus ahostes arma deessent, ut illis quibus poterat viribus aliquid mali ageret, coacto utero, Famam emisit scelerum superum relatricem. Huius autem incrementum et formam describens, Virgilius ait sic: Fama malum quo non al
Abbreviated transcription (Latin):
latrones . Home̾r p̾t̾ea ĩ yliade eã domitrice
dcorũ uocitat. ue sc̃tiamꝰ qt̃ nocte magͣnime̾
ĩgẽtia pectorib u̾sãt. tñ nox minime talibuᷤᷤ
apta ebullic̃tes oppͥmit spũs eosq tãꝙͣ domi¬
tos ĩ lucẽ usq coercet fuerut ĩ suꝑ huic tã ex
uro ꝙͣ ex aliis filii plures ut ĩ seq̃ntib tescri
bet᷑. De fama secunda ex filiis terre.
lrgilio celestio igenii poete placz famã
terre fuisse fili q̃ dũdicit ĩ eneida. Illa
t̾ra parẽs ira irrictata deorũ. Extremã
ut phibẽt ceo encheladoq sororẽ ꝓgenuit. ⁊c.
De hac ut appeat originis sue ca tal apaulo
recitat᷑ fabula. Qd̃ cũ obregͥ cupidĩe bellũ ĩ¬
tertitanas gigãtes t̾re filios. ⁊ ionẽ ẽet exor¬
tũ. eo itũ c̃. ut om̃s t̾re filii qͥ ioui adu̾sabant᷑¬
occiderẽt᷑ aioue.⁊ diis aliis. Quodolore terra
irritata ⁊ iũdicte auida cũ sͥ adũsus tã potẽteᷤᷤ

Expanded text:
ones. Omerus preterea in Yliade eam domitricem deorum vocitat, ut sentiamus quoniam nocte magnanimes ingentia pectoribus versant, tamen nox minime talibus apta ebullientes opprimit spiritus, eosque tanquam domitos in lucem usque coercet. Fuerunt insuper huic tam ex viro quam ex aliis filii plures ut in sequentibus describetur. CAP. X. De Fama secunda ex filiis Terre. Virgilio celestis ingenii poete placet Famam Terre fuisse filiam, dum dicit in Eneide: Illam Terra parens, ira irritata deorum Extremam, ut perhibent, Ceo Encheladoque sororem Progenuit etc. De hac ut appareat originis sui causa talis a Paulo recitatur fabula. Quod cum ob regni cupidinem bellum inter Titanos gigantes, Terre filios, et Iovem esset exortuderentur a Iove, et diis aliis. Quo dolore Terra irritata et vindicte avida, cum sibi adversus tam potentes
Abbreviated transcription (Latin):
cũdo. plarua motu pͥmo mox sese tollit ĩ auraᷤ.
Ingredit᷑q solo ⁊ caput ĩter nubila ꝯdit. Et
paulo post hec ait. pedib celerẽ. ⁊ pnicib aliᷤᷤ
A lostrũ horrẽdũ ĩgẽs cui qͦst̃ corpore plume. U¬
ot igiles oculi sõter mirabile dictu. Tot ligue
totidẽ ora sonãt tot surrigit aures. Nocte uola
medio celi t̾req ꝑu̾brã. Stridẽs nͦ dulci decliat
lumĩa sõno. luce sedet custos aut sũmi clmic
tecti. Burrib aut altis ⁊ magnas tritat urbes.
D̾ã ficti pramq tenax ꝙͣ nũtiaueri. SEntiᷤ

Expanded text:
eundo. Parva metu primo mox sese attollit in auras Ingrediturque solo et caput inter nubila condit. Et paulo post hec ait: Pedibus celerem et pernicibus alis. Monstrum horrendum ingens cui quot sunt corpore plume, Tot vigiles oculi subter mirabile dictu Tot lingue totidem ora sonant tot surrigit aures. Nocte volat medio celi terreque per umbram Stridens nec dulci declinant lumina somno. Luce sedet custos aut summi culmine tecti Turribus aut altis et magnas territat urbes, Tam ficti pravique tenax quam nuntia veri. Se
Abbreviated transcription (Latin):
esse solẽt qu al uesonu cũ iupp̃r atraᷤ
Increpuit nubes extrema tonitrua redd¬
ut. Atria turba tenet uenuit leue uulguꝰ
eũtq. Alixta tũ ueris pariter ꝯm̃ta ua¬
gĩs Milta rumorũ ꝯfusaq u̾bauolutã
e quie hi uacuas reple̾t sermõib au¬
ras hi natrata feriit alus m̃suraq ficti
Crestit ⁊ auditis aliquid nouus adi cit au¬
tor. Illic tredulitas illic temerariꝰ error. a¬
Uanaq leticia ẽ ꝯsternatiq timores. Sedi¬
uoq recẽs dubioq autore sussri. Ip̃a qd
i cels rerũ pelagoq gerat᷑. Et tellure uidet
totũq ĩ quirit⁊ orbe. ⁊ẽ.Satis hec ⁊̃ minꝰ
erdito patẽtia st̃. ⁊ iõ quid sͥuelit pauluᷤ
dũ addidit fabule famã genitã ut tͦpia
deoru fcãn atraret iudisse suꝑẽ. qd nil
aliud autumo p̃ter qd̾ cũ minores ĩma¬
iores niluirib possĩt illata ũbis maiori¬
b ĩfamia conat ulcisciI Erre at id̾o

Expanded text:
Esse solent, qualemve sonum, cum Iuppiter atras Esse solent, qualemve sonum, cum Iuppiter atras Increpuit nubes, extrema tonitrua reddunt. Atria turba tenet: veniunt, leve vulgus, euntque Mixtaque cum veris pariter coniu Milia rumorum confusaque verba volutant. Ex quibus hi vacuas replent sermonibus aures. Hi narrata ferunt aliis mensuraque ficti Crescit, et auditis aliquid novus adicit autor. Illic credulitas, illic temerarius error, Vanaque letitia est, consternatique timores, Seditioque recens, dubioque autore sussurri. Ipsa quid in celo rerum pelagoque geratur Et tellure videt, totumque inquirit in orbem etc. Satis hec etiam minus erudito patentia sunt et ideo quid sibi velit Paulus dum addidit, fabule famam genitam ut turpia deorum facta narraret vidisse super est quod nil aliud autumo propter quod, cum minores in maiores nil viribus possint illata verbis maioribus infamia conantur ulcisci. Terre autem ideo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mane ⁊ ĩremotissĩs ꝑtib cogtũ nõ ałr
ꝙͣ si nocte uolauerit. Seu id dicit. ut ostẽ¬
dat iugillãtiã gerulonũ. In die ãt eam
sedere dicit custodẽ ut oñdat ꝙ ob eiꝰ re¬
lata custodes portis t̾ritarũ inbiũ ap¬
speculandũ aloge. Et cũ ĩter uitatẽ ⁊ m̃¬
datiũ nõ distĩguat ꝯtẽta ẽ ꝓ ueris qͥ cui¬
q audita referre. ¶Poiꝰ p̾cerea domũ ĩ
maiori suo uolumie sic describit ouidĩ.
Orbe locus medio ẽ ĩter t̾rasq fretumq.
Celestesq plagas triplicis ꝯfinia mũ¬
di. Undr qd̾ ẽ usquã ꝙͣus regioĩb absit
Inspicit᷑ penetratq cauas uox oĩs ad au¬
res. Eam a tenet sumaq locũ sibi legit ĩ
arce.In nũos aditus ac mille foramina
tectis. Addidit ⁊ nullis ĩclusit limĩ a por¬
tis. Nactedieq patet tota ẽ ex eresonati
Bota fremit i. ecesq refert. iteratq quod
audit. Nulla quies ĩtus nullaq sciletia.
Qualia de pelagi siqius ꝓcul audiat udi

Expanded text:
 in remotissimis partibus cognitum non aliter quam si nocte volaverit. Seu id dicit ut ostendat vigilantiam gerulonum. In die autem eam sedere dicit custodem, ut ostendat quod ob eius relata custodes portis territarum urbium apspeculandum a longe. Et cum inter veritatem et mendacium non distinguat, contenta est pro veris quecunque audita referre. Huius preterea domum in maiori suo volumine sic describit Ovidius: Orbe locus medio est inter terrasque fretumque Celestesque plagas, triplicis confinia mundi, Unde quod est usquam, quamvis regionibus absit, Inspicitur, penetratque cavas vox omnis ad auras. Fama tenet summaque locum sibi legit in arce Innumerosque aditus ac mille foramina tectis Addidit, et nullis iuclusit limina portis: Nocte dieque patet, tota est ex ere sonanti, Tota fremit vocesque refert iteratque quod audit. Nulla quies intus nullaque silentia Qualia de pelagi, si quis procul audiat, undis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ hant hoĩs effigiẽ ad hoc ut phoc ĩtellig¬
at᷑ unũ quẽq de aliqua re laq̃ntẽ penna
unã addere fame.⁊ sic ex mltĩs cũ mlte
sĩt auiũ pẽne nõ expaucis fama ꝯficitũ.
Seu potiꝰ mõstrũ horrẽdũ hãc uocat qr fe¬
re nuꝙͣ superari põt.Nã ꝙͣto magis quiᷤ

Expanded text:
habeant hominis effigiem; ad hoc ut per hoc intelligatur unumquenque de aliqua re loquentem pennam unam addere Fame, et sic ex multis cum multe sint avium penne non ex paucis Fama conficitur. Seu potius monstrum horrendum hanc vocant quia fere nunquam superari potest. Nam quanto magis quis
Abbreviated transcription (Latin):
rlã terrei sumꝰ om̃es.⁊ ad qd irritat᷑ ut pai̾at
famã ultricẽ fut᷑e mortis .i. ut id agat ꝓpt̃
qd̾ fama sui noĩs oriat᷑ ut dũ deorũ ira ceci¬
derit illiꝰ nom̃ agẽte meritoꝵ fama supstes
sit. ⁊̃ nolẽtib his qͥ hoĩe atidẽdo eũ oĩo aufer¬
re conati st̃. ad qd̾ nos idẽ hortat᷑ uirgiliꝰ duz
dicit. Stat sua cuiq dies breue ⁊ irrepabile
opꝰ. ⁊eͣ. hãc ãt famã io malũ dix̃ uirgili. qr
nõ eqͦ passu ad eã perqrẽdã tendim᷑ ões. Nã
ꝑ fraudes ut plurimũ sũma occupari sacer¬
docia cernimꝰ. dolo uictorias obtineri. prĩci¬
cipatꝰ possideri uiolẽtia.⁊ ea qͥcũq ꝑphas ⁊
nephas. qͥ noĩa solẽt ĩ lumẽ extollere.Na
si ꝑ urtutẽ agat᷑ tũc nõ malũ uire dr fama.
ueꝵ ĩ hoc ĩ ꝓp̾ie loquutꝰ ẽ autor usus ꝓ ĩfamia

Expanded text:
nam terrei sumus omnes; et ad quid irritatur? Ut pareat Famam ultricem future mortis, id est ut id agat propter quod Fama sui nominis oriatur, ut dum deorum ira ceciderit illius nomen agente meritorum Fama superstes sit, etiam nolentibus his, qui homines occidendo eum omnino auferre conati sunt. Ad quod nos idem hortatur Virgilius dum dicit: Stat sua cuique dies breve et irreparabile opus etc. Hanc autem Famam ideo malum dixit Virgilius quia non equo passu ad eam perquirendam tendimus omnes. Nam per fraudes ut plurimum summa occupari sacerdotia cernimus, dolo victorias obtineri, principatus possideri violentia, et ea quecunque per fas et nefas que nomina solent in lumen extollere. Nam si per virtutem agatur tunc non malum iure dicitur Fama. Verum in hoc inproprie locutus est autor usus pro infam
Abbreviated transcription (Latin):
paruã ⁊ sic ẽ. Nã ꝙͣtũcũq grãdia sit facinoͬa
ex qͥb orit᷑ a quodã tñ audiẽtiũ metu uide¬
t᷑ ĩcipe̾. Mouem᷑ quidẽ auditu pͥmo rei alicuiꝰ
⁊ si placet eã falsã eẽ timezꝰ. si uõ displic eqͦ
mõ ne uera sit extimescimꝰ. mox se se tollit
ĩ auras.i.ĩ ãpliac̾õe locutioĩs gẽciũ enolat.
seu mediccrib miscet᷑ uirio. ⁊ iñ se solo ĩfert
hoc ẽ ĩnulgꝰ ⁊ plebeios. ⁊ tũc cap̃ ĩter nubila

Expanded text:
dia sint facinora ex quibus oritur a quodam tamen audientium metu videtur incipere; movemur quidem auditu primo rei alicuius, et si placet eam falsam esse timemus, si vero displicet equo modo ne vera sit extimescimus. Mox sese tollit in auras, id est in ampliationem locutionis gentium evolat, seu mediocribus miscetur viris; et inde se solo infert hoc est in vulgus et plebeios, et tunc caput inter nubila
Abbreviated transcription (Latin):
te currus ut̃q Circuit: o reꝵ media in di¬
uisaq iagnis Fratrib gͦ simul tot gẽ¬
tib alma tot altis Urbib ac pplissbt᷑.¬
qr ⁊ desup una sufficis. astrifoꝵq domoᷤ
athlanta supnos. ferre laborãte nllo
uchis ip̃a labore. ⁊c̃. In quib ꝓfto car¬
mĩb satis t̾re opus ⁊ laudes oñdut᷑. de
cuiꝰ generatioẽ qm̃ supͣ uͥ de litigio dcũ
ẽ reiterãdũ nõ censeo. Eã tñ uetẽs tita¬
nis dixere ꝯuigẽ.eãq ex prĩs ꝯubitu
ut p̾mo̾stratũ ẽ quosdã suscepisse filioᷤᷤ
⁊ ex occeano nepote atq ex acheronte ĩ¬
fornali fluuio. nec nõ ex aliis ĩcogͥtis ut
decẽti demõstrabit᷑ loco. uocaue̾ eã p̾t̾ea

Expanded text:
te currus uterque Circumit, o rerum media indite currus uterque Circumit, o rerum media indivisaque magnis Fratribus! ergo simul tot gentibus alma, tot altis Urbibus ac populis subterque et desuper una Sufficis, astriferumque domos Athlanta supernos Ferre laborantem nullo vehis ipsa labore etc. In quibus profecto carminibus satis terre opus et laudes ostenduntur, de cuius generatione quoniam supra ubi de Litigio dictum est reiterandum non censeo. Eam tamen veteres Titanis dixere coniugem, eamque ex patris concubitu, ut premonstratum est quosdam suscepisse filios; et ex Occeano nepote atque ex Acheronte infernali fluvio, nec non ex aliis incognitis, ut decenti demonstrabitur loco. Vocave
Abbreviated transcription (Latin):
b om̃ib cõficiẽs. ex quo uult ĩtelliga¬
miꝰ ⁊ artificis ⁊ artificiati perfectiõe. Ed̃
sse aut destitisse ꝯpertũ ẽ. Qd ob inge̾tiᷤᷤ
⁊ igͥti corporis demersionẽ aq̃ pͥmodul¬
ces amare fcc̾ sĩt. nõ ob aluid dictũ puto
Que ex ĩ cognitis parentibus quĩq genuit fi¬
lios. Quorũ prima Nox. secũdus tartar. t̾cia fa¬
ma.quartꝰ. taygetos. Quĩtus. Antheus
¶Erra ut supͣ patet demogor goĩs fu¬
it sedes ⁊ fili.a. de qua stati ĩ thebar¬
de scribit sic. O hou̾i diuũq et̃na
creatrix. Que fiuuios siluasq aĩaxũ se¬
mina mũdi Cunta ꝓmetheasq manuᷤᷤ
pyrreaq saxa: Gignis ⁊ ĩ pastis qͥ prima
clem̃ta dedisti. a lutastiꝰiures q̃ pontum
abisq uchisq. Te penes ⁊ pecudũ gẽs
mitis ⁊ ira feraꝵ. Et uolucrũ reqes firmũ
atq ĩmobile mũdi Robur ĩ occiduu te ue¬
lox machina celi: Aere pendẽte uacuo

Expanded text:
bus omnibus conficiens, ex quo vult intelligabus omnibus conficiens, ex quo vult intelligamus et artificis et artificiati perfectionem. Quod sse aut destitisse compertum est. Quod ob ingentis et igniti corporis demersionem, aque primo dulces amare facte sint, non ob aliud dictum puto,que ex incognitis parentibus quinque genuit filios; quorum primus Nox, secundus Tartarus, tertius Fama, quartus Taigetes, quintus Antheus. Terra, ut supra patet, Demogorgonis fuit sedes et filia, de qua Statius in Thebaide scribit sic: o hominum divumque eterna creatrix, Que fluvios silvasque animarum semina mundi Cuncta Prometheasque manus Pyrreaque saxa Gignis, et impastis que prima elementa dedisti Mutastique viros, que pontum ambisque vehisque: Te penes et pecudum gens mitis et ira ferarum Et volucrum requies; firmum atque immobile mundi Robur inoccidui, te velox machina celi Aere pendente vacuo,
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ aptiorẽ. Qd̃ autẽ hãc molẽ forci¬
pib rotu̾dasset. ĩtelligo diuinã artem
qua adeosolis glob adeo spicus factꝰ ẽ
ut nulla suꝑfluitate eiꝰ supficies gibosa
sit. Equo mo ⁊ malleus dici põt sũmi
artificis ĩtentũ. quo ĩ caucaso monte .i.
ĩ celi sumitate adeo corpꝰ illd̃ solidũ for¬
mauit ut nulla exparte dissolui aut mi¬
nui uideat᷑. Indedicit eũ delatũ ultͣ ta¬
probanẽ ut ondat uͥ creatũ opinet᷑.Est
eĩ taprobanes oriẽtalis ĩsula hostio gã¬
gis fluminis oppoĩta. qua ex ꝑte nobiᷤ
ĩ equinoctiis sol orit᷑. ⁊ sic ĩ oriẽte ꝯposi¬
tũ uidet᷑ uelle. Mersũ eĩ ibi sexies ũdis
dicit.imitatꝰ fabriles actus ꝗ adduran¬
dũ ferrũ illud feruidũ aꝗs ĩmergũt. ⁊ ĩ
hoc arbitror pronapide uoluisse ꝑfec¬
tionẽ ⁊ eternitatẽ corporis huiꝰ desigͣsse.
Est equidẽ sex perfcũs nuͣs se ex suis ꝑti¬

Expanded text:
corpus aptiorem. Quod autem hanc molem forcicorpus aptiorem. Quod autem hanc molem forcipibus rotundasset intelligo divinam artem, qua a deo solis globus adeo spericus factus est, ut nulla superfluitate eius superficies gibbosa sit. Equo modo et malleus dici potest summi artificis intentum, quo in Caucaso monte, id est in celi summitate adeo corpus illud solidum formavit ut nulla ex parte dissolvi aut minui videatur. Inde dicit eum delatum ultra Taprobanem, ut ostendat ubi creatum opinetur; est enim Taprobanes orientalis insula hostio Gangis fluminis opposita, qua ex parte nobis in equinoctiis sol oritur: et sic in Oriente compositum videtur velle. Mersum tamen ibi sexies undis dicit, imitatus fabrilis actus qui ad durandum ferrum illud fervidum aquis immergunt. Et in hoc arbitror Pronapidem voluisse perfectionem et eternitatem corporis huius designasse, est quidem sex perfectus numerus se ex suis parti
Abbreviated transcription (Latin):
metheos.neros.⁊ yos. Qd ĩ latinũ uersũ
sonat. prĩcipio genitus phyton logo ic¬
renatus. Et sic nõ primus ut dixerat
si a ere genitꝰ ẽ. hũc p̾te̾a lactãtiꝰ uͥ s̃.pha
neta uocat. s iã sũptus expetit ordo. ut
uideamꝰ quid ꝯtegat fictio. qd̾ explicato
sẽsu noũiz fere appebit liquido. gutõ
ĩlibro uocabuloꝵ dicit. phytonẽ solẽ ẽẽ
et hoc illi q̃sitũ nomẽ aphytone ẜpente
ab eodẽsupato. sic ⁊ paulus ĩ libro quẽ
collectionu ĩtitulat dicit. phanos scu
phanet idez ẽẽ ꝙ apparitio. Sic enĩ phy¬
tonẽ hũc lactãtius uocat. Qd̃ quidẽ nom̃
soli optime ꝯpetit. Ipse enĩ ẽ qui surge̾
appet. eo ãt cessante nulla erit ceteraꝵ
napides. circha quã ut eorũ sequatur
opĩonẽ qui ex terra oĩa uolũt ꝯdita ĩ¬
ducit deũ seu terre diuinã m̃tẽ ex acro¬
ceraunis montib sũpsisse materiaz¬
ratus igͥtã terrã ad ꝯponẽdũ lucidu

Expanded text:
metheos neros iyos. Quod in latinum versum metheos neros iyos. Quod in latinum versum sonat: Principio genitus Phyton longo aere natus. Et sic non primus ut dixerat, si aere genitus est. Hunc preterea Lactantius ubi supra Phaneta vocat. Sed iam sumptus expetit ordo ut videamus quid contegat fictio, quod explicato sensu nominum fere apparebit liquido. Ugucio in libro vocabulorum dicit, Phytonem solem esse, et hoc illi quesitum nomen a Phytone serpente ab eodem superato. Sic et Paulus, in libro quem Collectionum intitulat, dicit: Phanos seu Phanet idem esse quod apparitio. Sic enim Phytonem hunc Lactantius vocat. Quod quidem nomen Soli optime competit, ipse enim est qui surgens apparet, eo autem cessante, nulla erit ceterarunapides. Circa quam ut eorum sequatur opinionem qui ex terra omnia volunt condita, inducit deum seu terre divinam mentem ex Acroceraunis montibus sumpsisse materiratus ignitam terram ad componendum lucidum
Abbreviated transcription (Latin):
ultra taꝓbanc̾ detulisse. ⁊ globũ illũ lu¬
tidii sexies undis mersisse totidẽq cirtũ
rotasse ꝑauras. ⁊ hoc io neulla ũ ꝙͣ poss
cirtutiõe diminui aut eii labefactaͣ ru¬
bigine ⁊ ut agiliᷤ ferret᷑ ũdiq. Qui ꝯfesti
se tollẽs ĩ altu domũ ĩtrauit poli prĩs q
sedẽ om̃e ꝯpleuit fulgore. Ex ĩmersioĩb
ãt eiꝰ aq̃ añ dulces amantudĩe sũpsere
salsedinis.⁊ aer ad pcipiẽdos lucis radi¬
uõ qui fere poetaꝵ oũi uetustissimꝰ fuit
ut lacta̾tiꝰ i libro diuinaꝵ ĩstitutionũ scri¬
bit. opinatus ẽ phytonẽ hũc pͥmũ ma¬
ximu ⁊ deũ uerũ ẽẽ. ⁊ ab ip̃o cũcta fuisse
producta atq creata. qd̾ forsã hoc ĩ opere
locũ illi primũ q̃sisset tãto asserẽte teste
n ip̃e met orpheus minꝰ adũte̾s reor sen
qr neqret aĩo ꝯcipere quẽꝙͣ fuisse ingeni¬
tũ scripsiss. prothogonos phyton. peri¬

Expanded text:
ultra Taprobanem detulisse, et globum illum luultra Taprobanem detulisse, et globum illum lucidum sexies undis mersisse, totidemque circum rotasse per auras, et hoc ideo ne ulla unquam posset circumitione diminui, aut evi labefactari rubigine, et ut agilis ferretur undique. Qui confestim se tollens in altum, domum intravit Poli, patrisque sedem omnem complevit fulgore. Ex immersionibus autem eius, aque ante dulces amaritudinem sumpsere salsedinis, et aer ad percipiendos lucis radirpheus vero, qui fere poetarum omnium vetustissimus fuit, ut Lactantius in libro Divinarum institutionum scribit, opinatus est Phytonem hunc primum maximum et verum deum esse, et ab ipso cuncta fuisse producta atque creata. Quod forsan hoc in opere locum illi primum quesisset, tanto asserente teste, ni ipsemet Orpheus, minus advertens reor, seu quia nequiret animo concipere quenquam fuisse ingenitum, scripsisset: Prothogonos Phyton peri