comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quicorpus occidunt non m&uere & eos quinec inpersecutione
quod locuturisunt cogitare:¬
quod locuturisunt cogitare:e quute upercatune¬
&entequodam interse & fratremsuum diuidi hereditatem:
parabo lamponat dediuite auaro. mox ex discipulis sollici¬
tudinem cibi uestisq quacarent aues p̃cipit euitandam¬
L .iii Pusillo gregi regnum promit tens possidendam uel pos ses sc̃ ꝓp¬
tenelemosynam uendendi. lumbosq cinctos & lucernas ar¬
dentios ief sedebere ub& uigilandũ quo que seruibonim alique
II Ignembitrase dicitur necessitudinem diusionemis surũ & faciẽ
saeliprobantes debere tempus intellegeremanifestum ad con¬
sentiendum aduersarios inuia pronuntiat¬
ł U Nunciatis quibus deom apilato occisis aitomnes nisi penitentũ
agunt similiter perituri uel sicut illi decem & octo ruinas op¬
pres si parabolam quoque desterili crbore ficiponens indi¬
catpenitentiam differentes & mulierem abannis decẽ &
ploboui ad aquandi refellit gaudente populo deeius miniculs

Expanded text:
corpus occidunt non metuere, nec in persecutione quid locuturi sint cogitarequid locuturi sint cogitare . Petente quodam inter se et fratrem suum dividi haereditatem, parabolam ponit de divite avaro. Mox et discipulis sollicitudinem cibi vestisque, qua carent aves, praecipit evitandam . Pusillo gregi regnum promittens, possidenda vel possessa propter eleemosynam vendi, lumbosque praecinctos et lucernas ardentes esse debere jubet. Vigilandum quoque, servi boni malique . Ignem in terram se dicit necessitudine divisorum missurum, et faciem coeli probantes debere tempus intelligere manifestum, atque consentiendum adversario in via pronuntiat . Nuntiatis quibusdam a Pilato occisis, ait omnes, nisi poenitentiam agant, similiter perituros; vel sicut illi XVIII turris ruina oppressi. Parabolam quoque de sterili arbore fici ponens, indicat poenitentiam differentes . Mulierem ab annis XVIII cbovis adaquandi exemplo depellit, gaudente populo de gloriosis eju
Abbreviated transcription (Latin):
ue : & die octaua circum ad&ur infantulus: Ipsa uero XXX
tribus diebus manebit insanguine purificationis suȩ : Omne scm̃
non tang& nec ingredi&ur scũ arium donec impleantur diespu
rificationis suae: & cã&era quaei dritum parientis ꝑtinenti a
secuntur: Notaergo quod non omnis mulierpariens: sed eaquȩ
scepioi semine pepererit designatur inmunda : rituq legis doc&᷑
semundanda: ad distinctionem uidelic& illius quae uirgo concoe¬
t & peperit filiũ & uocauit nomencius emmanuhel quod es t
interpr&atũ nobiscũds̃ : Nonengo filius quicum homine ds̃ est :
Sicut scriptumest in legedñi quia omnem asculinũ ad ape¬
niens uuluam scm̃ dño uocabitur:¬

Expanded text:
struae et die octavo circumcidetur infantulus ipsa vero triginta struae et die octavo circumcidetur infantulus ipsa vero triginta tribus diebus manebit in sanguine purificationis suae omne sanctum non tanget nec ingredietur sanctuarium donec impleantrificationis suae etc. , quae ad ritum parientis pertinentia sequuntur. Nota ergo quod non omnis mulier pariens, sed ea quae suscepto semine pepererit, designatur immunda, rituque legis docetur esse mundanda, ad distinctionem videlicet illius, quae virgo concepit et peperit filium, et vocavit nomen ejus Emmanuel, quod einterpretatum nobiscum Deus. Non ergo filius qui cum homine Deus est, noSicut scriptum est in lege Domini: Quia omne masculum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur
Abbreviated transcription (Latin):
pigratia non solũ nouitestamenti fideles ustificat : uerũ qui¬
umq in legeper fectifuere non ex operibus legis sed eadem xp̃i
ncarneuenturi gratia sunt saluifactiperfidem : & hospopulos
uosue circũcisos illos morsi filios designat. quicũ legis seueritate
actidiscorent xp̃igratiamf lagitare : quasibipendentem dñigla¬
ium p&re circumcisione uitabant P&ro adtestante quide iugo
egis loquens ait . quod neque patres nr̃i nequenos potuimꝰ por
are sed pergratiam dñ i iħu credimus saluari quẽ ad modum
uilli : & psalmista quiquasi carcerali legis custodia conclusus.¬
&uiam euadendinullã nisi ingratiãxp̃i repperiens : exclamat.
um anxiar &urcor meũ inp&ra exaltastime. deduxistime
uia factus es spesmea turris fortitudinis a facie inimici: Nemo
inecircũ cisionẽ p̃dicare audierit : unius solũ membri contintiã
utum & imperari. quasi uel a fornicatione tutum. uel licito ma¬
rimonio temperant̃ utentẽ : uel uirginitate gloriosum exister e

Expanded text:
gratia, non solum Novi Testamenti fideles justificat, verum quicunque in lege perfecti fuere, non ex operibus legis, sed eadem Christi in carne venturi gratia sunt salvi facti per fidem. Et hos populus a Josue circumcisus, illos Moysi filius designat, qui cum legis severitate coacti discerent Christi gratiam flagitare, quasi impendentem Domini gladium, petrae circumcisionem vitabant, Petro attestante qui de jugo legis loquens ait: Qare; sed per gratiam Domini Jesu credimus salvi fieri, quemadmodum et illi : niset viam evadendi nullam nisi in gratia Christi reperiens, exclamat: Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti me. Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Nemo sane cum circumcisionem praedicari audierit, unius solum membri continentiam autumet imperari, quasi vel a fornicatione tutum, vel licito matrimonio temperanter utentem, vel virginitate gloriosum existere,
Abbreviated transcription (Latin):
imariam. uirilẽ spiritaliũ doctorum co&ũ quasi ioseph: & hu¬
milẽ mediatoris dĩ & hominũ hominis iħuxp̃i aduentũ scrip¬
ures acrepaginis insertum. quasi in p̃sepio positũ infantem
cp̃mprima uisione rẽperiunt: De quo uidelic& scã rũ scriptu¬
arũ presepio ex inium illud cnimal & sacro sc̃ĩs hostus aptissi
num. pascebatur : quod exultando ꝓclamabat: Dñs pascitme & nihil
nibi deexit: in loco pascuȩ ibi collocauit: & paulo post: Parastiincon¬
spectu meo mensam aduersus eos qui tribulant me : Videntes aut
inquit. cognouerunt de uerbo quod dictum erat illis depuero hoo
quia nimirum iusti est ordinis ut cognita amata & honore dig¬
no cȩlebrata uerbi in carnatione : adipsami quandoq: uerbi
gloriã contuendim: capatioris longo exercitio mentis acumi¬
ne ꝑtingatur : & omnes qui audierunt miratisunt & dehis
quedicta erant apastoribus udipsos. A pastoribus populus

Expanded text:
Mariam, virilem spiritalium doctorum coetum, quasi Joseph, et huMariam, virilem spiritalium doctorum coetum, quasi Joseph, et humilem Mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi adventum Scripturae sacrae paginis insertum, quasi in praesepio positum infantem, Christum prima visione reperiunt. De quo videlicet sanctarum Scripturarum praesepio eximium illud animal et sacrosanctis hostiis aptiquod exsultando proclamabat: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit . Et paulo post: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Videntes autem, inquit, cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc, quia nimirum justi est ordinis ut cognita, amata, et honore digno celebrata, Verbi incarnatione, ad ipsum quandoque Verbi gloriam contuendam capacioris longo exercitio mentis acumine pertingatur. Et omnes qui audierunt mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. A pastoribus populus
Abbreviated transcription (Latin):
sepli & inf intempositũ m p̃sepio undentesiart cogno¬
erunt. de uerbo quod dictam erat illisidepuerabectse¬
estinant pastores. xp̃iquem non cognõuere totamentis bi¬
Htentione uider e aduentum desiderant: nequeenĩ cũ desidia
exp̃i est quaerenda p̃sentia : & ideoforte ponnulliquaerentes in¬
uenire non merentur. qui desidios e xpm requrunt: Ideopasto¬
es isti sinemora inuenerunt : quia adillum fide infictacur rebant
dquem festinanter ireest: non pedum gressus accelerare. sed
fide semper acuir tute proficere : Inuenerunt inquit mariam
Cioseph & in fantem positum in p̃sepio Sed & dominici gregis
astores quocrebrius acsuauius inter huis uitae tenebras cae¬
estiat tolluntur oraculo : eoferuentius sublimẽ patrum p̃¬
dentium uitam inquapanis uitae semꝑ & seruatur & reficit
uasiportas b&h leem contemplando subeunt : nilque in ac
luid quã uirginalem catholice ecdesiȩpulchritudinẽ quasi

Expanded text:
infantem positum in praesepio. Videntes autem cognoverunt de Verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Festinant pastores Christi quem cognovere, tota mentis intentione videre adventum desiderant. Neque enim cum desidia Christi est quaerenda praesentia. Et ideo forte nonnulli quaerentes invenire non merentur, quia desidiose Christum requirunt. Ideo pastores isti sine mora invenerunt, quia ad illum fide non ficta currebant, ad quem festinanter ire est non pedum gressus accelerare, sed in fide semper ac virtute proficere. Invenerunt, inquit, Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Sed et dominici gregis pastores quo crebrius ac suavius inter hujus vitae tenebras coelesti attolluntur oraculo, eo ferventius sublimem patrum praecedentium vitam, in qua panis vitae semper et servatur et reficit, quasi portas Bethleem contemplando subeunt, nihilque in hac aliud quam virginalem catholicae Ecclesiae pulchritudinem, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
nis suae frumento refici& : Qui addex terã patris sed & indi¬
uersorio loco eg& : ut nobis indomopatrissui multas mansionr
p̃pa r&: quãuis hoc quod non parentium in domu sed indi¬
uersorio & inuia nascitur ꝑ significationẽ intellegi altius po¬
test: ipsenamq ait: ego sũuia & ueritas &uita: Quiergopera
uinitatis essentiam ueritas & uita ꝑman&: ꝑ incarnations
misteriũ uia factus est. quanos ad patriam ubi ueritate &
uita frueremur adducer&: & pastores erant in rogione
eadem uigilantes & custodientes iugilias noctis sũpra
gregenislum & ecce angelus dñi N&it iuxta illos & cla¬
iritas dĩ circunfulsit illas:
Dulcherrima ratione d ñonato
pastores uigilant: gregẽq suum ab insidus noctiscusto¬
diendo defenduit ut uidelic& &iamꝑhoc ostendatur illud
adesse tempꝰ quoduerus & solus bonus pastor olim promisti

Expanded text:
nis suae frumento reficiat. Qui ad dexteram Patris sedet, in dinis suae frumento reficiat. Qui ad dexteram Patris sedet, in diversorio loco eget, ut nobis in domo Patris sui multas mansiones praepararet. Quamvis hoc quod non in parentum domo, sed in diversorio et in via nascitur, per significationem intelligi altius potest. Ipse namque ait: Ego sum via, et veritas, et vita . Qui ergo per divinitatis essentiam veritas et vita permanet, per Incarnationis my terium via factus est, qua nos ad patriam ubi veritate et vita frueremur adduceret. Et pastores erant in regione eadem vigilantes et custodientes vigilias noctis supra gregem suum. Et ecce angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos. Pulcherrima ratione Domino nato pastores vigilant, gregemque suum ab insidiis noctis custodiendo defendunt. Ut videlicet etiam per hoc ostendatur illud adesse tempus, quod verus et solus bonus Pastor olim promisit
Abbreviated transcription (Latin):
estergo unigenitus in substantia dĩtatis : primogenitus in suscq¬
tionehum anitatis : primogenitus ingratia: unigenitus binat¬
ra : inde est quod fraternuncupatur : & dñs frat̃ quia primogo¬
nitus. dñs quia unigenitus est : & pannis cum in uoluit . & reds¬
nauiteum in praesepio quianonerat eilocus in diuersoru¬
uidr&ribuam dño pro omnib: quaer & ribuitmihi : Quias
maior est omnilaude paruulus natus est nobis : ut nos
uiripossimus es seꝑfecti : quito tũ mundum uario uestit orns¬
tu pannis uilibus in uoluitur : ut nos stolam primão recipa
ualeamus : perquẽ omnia factasunt manus pedes quitunis ad¬
stringitur : ut nr̃aemanus adopͥbonũ exerte : nrĩ sint pede
inuiam pacis directi : Cuicaelũ sedis est duripresepis angustu
contineur : ut nos ꝑcaelestis regnigaudia dilat&: Quipanis esis
angelorũ in p̃sepioreclinatur : ut nos quasi sc̃a animalia car¬

Expanded text:
Est ergo Unigenitus in substantia Deitatis, Primogenitus in suscepEst ergo Unigenitus in substantia Deitatis, Primogenitus in susceptione humanitatis. Primogenitus in gratia, Unigenitus in natura. Inde est quod frater nuncupatur, et Dominus. Frater, quia Primogenitus; Dominus, quia Unigenitus. Et pannis eum involvit, et reclinavit eum in praesepio, quia non erat ei locus in diversoriuid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi ? Quid enim major est omni laude: Parvulus natus est nobis, ut nos viri possimus esse perfecti? Qui totum mundum vario vestit ornatu, pannis vilibus involvitur, ut nos stolam primam recipere valeamus. Per quem omnia facta sunt, manus pedesque cunis astringitur, ut nostrae manus ad opus bonum exertae, nostri sint pedes in viam pacis directi. Cui coelum sedes est, duri praesepis angustia continetur, ut nos per coelestis regni gaudia dilatet. Qui panis est angelorum, in praesepio reclinatur, ut nos quasi sancta animalia car
Abbreviated transcription (Latin):
cribitur : non iuxta eluidianus accipiendum est alios quoq filios
am procreas se: quasi nequeat primogenitus dici. nisiquih ab eat
fratres : sicut non unigenitus nisi quicar& fr̃ibus sol& appel¬
ari: Quia & testinoniũ legis & aꝑte ratiodeclarat om̃sunige¬
itos &iã primogenitos : non aut om̃s primogenitos &iã unige¬
nitos pos seuocari. hocest nonsolũ ẽẽ primogenitũpꝰquẽ alii: sed
omnẽ antequẽ nullus euulua processerit: deniq: quia omnemo
genitiest iuire consetrandũ : uerũ altioriratione : dĩ filius in car¬
neapparens & uixta diuinitatis excellentiã unigenitus a patre.
& iux tafraternã soci&atẽ primogenitus est omnis creaturae :
dehacdicitus : Nam quos presciuit & p̃distinauit conformes fieri
imaginis filu sui ut sit ipse primogenitus inmultis fr̃ibus: dcilla
autem : & uidimus gloriameius gloriã quasi unigeniti apatre :

Expanded text:
scribitur, non juxta Helvidianos accipiendum est, alios quoque filios scribitur, non juxta Helvidianos accipiendum est, alios quoque filios eam procreasse, quasi nequeat primogenitus dici, nisi qui habeat fratres, sicut non unigenitus nisi qui caret fratribus, solet appellari. Quia et testimonium legis, et aperta ratio declarat omnes unigenitos etiam primogenitos, non autem omnes primogenitos etiam unigenitos posse vocari. Hoc est non solum esse primogenitum post quem alii, sed omnem antequam nullus e vulva processerit. Denique quia omne mgeniti est jure consecrandum. Verum altiori ratione Dei Filius in carne apparens, et juxta divinitatis excellentiam unigenitus a Patre, et juxta fraternam societatem Primogenitus est omnis creaturae. De hac dicitur: Nam quod praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut ipse Primogenitus in multis fratribus . De illa autem: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre .
Abbreviated transcription (Latin):
struit : & concipiendũ & conceptũ: & natũ raeli ciues dñm tes¬
tantur : ut& mortales sufficienter imbuant: & suũ auctori
seruitium incessanter inpenðant paam & insequentib
temptato passuro resurgenti atq ad caelos ascendenti
semꝑ ades seꝑhibentur: & timuerunt timore magno
a dixit illis. igelus nolite timene. ecceenĩ euuango¬
leduobis gaudũmagnũ quoderit omnipopulo. Non
omnipopulo iudaeorũ quorũ primi rebelles extitero sed

Expanded text:
struit. Et concipiendum, et conceptum, et natum coeli cives Dominum tesstruit. Et concipiendum, et conceptum, et natum coeli cives Dominum testantur, ut et mortales sufficienter imbuant, et suum auctori servitium incessanter impendant. Nam et in sequentibus, tentato, passuro, resurgenti atque ad coelos ascendenti, semper adesse perhibentur. Et timuerunt timore magno. Et dixit illis angelus: Nolite timere. Ecce enim evanglizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo. Non omni populo Judaeorum, quorum plurimi rebelles exstitere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
proph&a locihius & temporis dicens : & tuturris gregis nebulos.
filiasion usq ad teuenient & ueni& potestas primaregnum
filiaesion : Turris quippegregis. quae ebraie turris ader
uocatur . millecirciter passibus aciuitate b&hleem adorien¬
tem distat. uaticnio suinominis pastores hos multo antede¬
mnonstrans. atquam usq filiȩsion angelice uidelic& potestates.
pastorib: apparendo uenerunt: uigilantes itaq nato dño
astores supragregem ouiũ suarum significent eius dispen¬
ationem anifestata uigilaturos in ecclesia pastores animarũ
astarũ quibus dicitur : pascite qui in uobis est gregemdĩ : Be¬
neautemuigilantib: pastoribus angelus appar& eosq dĩ
laritas circũ fulg& : quia illip̃c&eris uidere sublimia merent᷑
quifidelib gregibus p̃es sesollicite sciunt: dumq ipsipie su
ꝑgregem uigilant : diuina suꝑ eos gratia largius coruscat :
Aliter angelus mariam angelus ioseph. angelus pastores in¬

Expanded text:
ci hujus et temporis dicens: Et tu, turris Gregis nebulosa, filiae Sion usque ad te venient, et veniet potestas prima, regnum filiae Sion . Turris quippe Gregis quae Hebraice turris Ader vocatur, mille circiter passibus a civitate Bethleem ad Orientem distat, vaticinio sui nominis pastores hos multo ante demonstrans, ad quam usque filiae Sion angelicae videlicet potestates pastoribus apparendo venerunt. Vigilent itaque nato Domino pastores supra gregem ovium suarum, significent ejus dispensatione manifestata vigilaturos in Ecclesia pastores animarum castarum. Quibus dicatur: Pascite, qui in vobis est, gregem Dei . Bene autem vigilantibus pastoribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, quia illi prae caeteris videre sublimia merentur, qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt, dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. Aliter angelus Mariam, angelus Joseph, angelus pastores in
Abbreviated transcription (Latin):
Sixerat dñm iuxta eloquia proph&rũ indomodauid
n asciturũ : diciteundem ad explendũ testamentum quod
abrabe dis pasuit nos et̃ liberaturum quia uidelic& his prae¬
cipuepatr iarchis desuo semine uel congregatiogentiũ uel xp̃ic
incarnatioꝓmissa. Quodmatheus quoqi breuiter intimare uo¬
luit : qui euu angelii suprincipiũ hocmodo coepit: Libergenen
Inp̃putio positus propriadereli quit dm̃cognouit fider telt¬
moniũ meruit : fides tam̃ gentium & sacro sc̃s ecclesiȩ co&us ẽ
promissus. dicente ad eũ dño atq intebenedicentur uniuers
cognationes terrȩ : dauid aũ oraculo submiliore quodexipsis
xp̃s secundũ carnẽ nasciturus eẽ taudiuit: Cũq im pleueri
inquit dies tuos &uadas ad patrestuos suscitabosementuũ pͥte quod
crit defiliistuis & stabiliã regnũ eius: Ipse edificauit mibidon

Expanded text:
ixerat Dominum juxta eloquia prophetarum in domo David nasciturum, dicit eumdem, ad explendum testamentum quod Abrahae disposuit, nos esse liberaturum. Quia videlicet iis praecipue patriarchis de suo semine, vel congregatio gentium, vel Christi est incarnatio promissa. Quod Matthaeus quoque breviter intimare voluit, qui Evangelii sui principium hoc modo coepit: Liber generin praeputio positus propria dereliquit, Deum cognovit, fidei testimonium meruit, fides tantum gentium et sacrosanctus Ecclesiae coetus est promissus, dicente ad eum Domino: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae . David autem oraculo sublimiore, quod ex ipso Christus secundum carnem nasciturus esset, audivit: Cumque impleveris inquit dies tuos, ut vadas ad patres tuos, suscitabo semen tuum post te, quod erit de filiis tuis, et stabiliam regnum ejus. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliquid uideant : seduder imortem experirisi gnificat: Nultũ
fecit mortem uidebit carnis: quicumq xp̃mdñi prius oculis corde
uideri satagerit: conuersationem habendo in caelostihierus edo
itemplid̃ limina frequentando: hocest pias cõrum in quib dĩs
inhabitat exempla sectando : suspirando cumpsed mista: uñ
p&rui a dño hanerequiram ut in habitem in domo dñi omnibus
diobuis uttaemee: utuideam uoluntatem dñi: Sic enim & pser¬
bumdũ in manibus accipere: & fidei caritatisq suae brachiis mete¬
bitur ampleoti: Quod autem ait. & uenit in spũ intemplũ : signs
eum eudem sp̃s gratia: quiadum uenturũ p̃cognouerat : &ian¬

Expanded text:
ne aliquid videant? Sed videri mortem, experiri significat. Multumque ne aliquid videant? Sed videri mortem, experiri significat. Multumque felix mortem videbit carnis, quicunque Christum Domini prius oculis cordis videre sategerit, conversationem habendo in coelesti Jerusalem, templi Dei limina frequentando, hoc est pia sanctorum in quibus Dominus inhabitat exempla sectando, suspirando cum Psalmista: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae, ut videam voluntatem Domini . Sic enim et ipse verbum Dei in manibus accipere, et fidei charitatisque suae brachiis merebitur amplecti. Quod autem ait: Et venit in Spiritu templum, significat eum eadem Spiritus gratia, qua olim venturum p
Abbreviated transcription (Latin):
ato incarnedño non solũ angelidecaelis. sed & omnis a & as
mortalium & uterq sexus testimoniũ reddit : Decebatenim
mnium saluatorem sicut uenturum incarne omniũ totos aeculi
tempore fidelium facto uel dicto p̃sagari : Ita&iam ueniente cõ¬
muni omniũ laude p̃dicari: Impl&la proph&lia quedicit Laudate
iñm decelis & cetera usq: quoait : Iuuenes &uirgines senior es cũ
unioribus laudent nomendñi quia exaltatum est nomen eius soluis:
Confessio eius suꝑ caelum & terram : Iustis inquit & timoratis: quia
difficile iustitia sine timore custoditur: non illum di cotimorem qui
sublege poenalis temporaliabona sibi subtrahiper horrescit. quem per¬
tius offender& cau& & responsum acceperat absp̃us cõnon uisu¬
rum semortem nisi prius uider& xp̃mh̃i & uenit in spũ in¬
templuni : Uide locutiones scripturarum : mortẽ uideridixit
Quomodo uid&ur : quibus ue oculis quae ueniendo ipsos oculos claudit.

Expanded text:
Nato in carne Domino, non solum angeli de coelis, sed et omnis aetas Nato in carne Domino, non solum angeli de coelis, sed et omnis aetas mortalium, et uterque sexus testimonium reddit. Decebat enim omnium Salvatorem sicut venturum in carne, omnium toto saeculi tempore fidelium facto vel dicto praesagari, ita etiam venientem communi omnium laude praedicari, impleta prophetia quae dicit: Laudate Dominum de coelis , etc., usque quo ait: Juvenes et virgines, senes comen ejus solius. Confessio ejus super coelum et terram. Justus, inquit, et timoratus , quia difficile justitia sine timore custoditur. Non illum dico timorem qui sub lege poenali temporalia bona sibi subtrahi perhorrescit, quem pertius offendere cavet. Et responsum acceperat a Spiritu sancto non visurum se mortem, nisi prius videret Chritemplum. Vide locutiones Scripturarum, mortem videri dixit. Quomodo videtur quibusve oculis, quae veniendo ipsos oculos claudit,
Abbreviated transcription (Latin):
dilitius paradisi & iusendacaeli tertii sȩcr&cc raptatur. Iten
cum intras cubiculum clauso ostio ora& patrem : in abscondito turturẽ
offero : at cumeuisdem operis compares quȩro canendo cupro¬
ph&c uenite adoremus & procidamus antedm̃ ploremus corã
dĩo quifecitnos : Columbas ad altarede porto : & quia aeque utraque
conditori acceptaest hostia: consultelucas utrum turtures an
ulli columbarum prodño sint oblati nondixit : neunum alteri uiuendi
ordinem p̃ferr& sed utrumq: sequendum utrumq diuinis cultibus
docer& offerendum : Igitur quia depurgatione longiorse sermoꝓ
traxit : quidipsedierum purgationis numerus contineat misterii:
& quareidem infemine gen&rice purganda geminarisit uisus : in
leuitico congruentius explanabitur: & eccehomoerat in hieru¬
salem cuin omensymeon. & homo isteiustus & timoratus.
expectans consolatio.em is rabel & sp̃ssc̃s erat ineo

Expanded text:
delicias paradisi, et visenda coeli tertii secreta raptatur. Item delicias paradisi, et visenda coeli tertii secreta raptatur. Item cum intrans cubiculum clauso ostio oro Patrem in abscondito, turturem offero. At cum ejusdem operis compares quaero, canendo cum Propheta: Venite, adoremus, et procidamus ante Deum, ploremus coram Domino qui fecit nos , columbas ad altare deporto. Et quia aeque utraque conditori accepta est hostia, consulte Lucas utrum turtures, an pulli columbarum pro Domino sint oblati, non dixit, ne unum alteri vivendi ordinem praeferret, sed utrumque sequendum, utrumque divinis cultibus doceret offerendum. Igitur quia de purgatione longior se sermo protraxit, quid ipse dierum purgationis numerus contineat mysterii, et quare idem in feminae genitricis purgatione geminari sit jussus in Levitico congruentius explanabitur. Et ecce homo erat in Jerusalem, cui nomen Simeon, et homo iste justus et timoratus, exspectans co
Abbreviated transcription (Latin):
turturis & columbe significantiã distat : quod columbaa quat
gregatim conuersari uolare & gemere consueun: actiueum
frequentiam demonstrat : Dequadicitur multitudinis auten¬
credentium eratcor & anima una : necquis quam eorum quopos¬
si debant aliquid suum es sedicebant: sederant: illis omnia con¬
nia: Turturuero qui singularitategaud&. adeo ut si conus
casuꝑ diderit solus ex indeꝑmaneat: speculatiue uite culmini
denuntiat : quia & paucorum est istauirtus & his singillatim
tributa: solus es aicis dñm exercituum uid& : laudesseraphimaon¬
templatur & quia male tacuerit quasi turtur singulitris ingeni
Mor ses pauente procul populo solus ascendit ad dñm & neide mpo¬
pulus feriatur lacrimosis p̃cibus imparat: Solus fugientibussi¬
cuis danihel inter angelos reman& : solus et echihui qua drigs
berubim & suꝑnecuntatis edificia celsa miratur Solus paulus as

Expanded text:
turturis et columbae significantiam dturturis et columbae significantiam dgregatim conversari, volare, et gemere consuevit, et activae vitae frequentiam demonstrat, de qua dicitur: Multitudinis credentium erat cor unum et anima una, nec quisquam eorum quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, sed erant illis communia omnia . Turtur vero qui singularitate gaudet, adeo ut si conjugem casu perdiderit, solus exinde permaneat, speculativae vitae culmina denuntiat, quia et paucorum est ista virtus, et his singillatim attributa. Solus Esaias Dominum exercituum videt, laudes Seraphim contemplatur, et quia male tacuerit, quasi turtur singularis ingemit. Moyses pavente procul populo solus ascendit ad Dominum, et ne idem populus feriatur, lacrymosis precibus impetrat. Solus fugientibus sociis, Daniel inter angelos remanet. Solus Ezechiel quadrigas Cherubim, et supernae civitatis aedificia celsa miratur. Solus Paulus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa soci&as beatorum spirituũ. quaemaiestas a&̃ne uisionis dĩ.
& amplius plangit quia ab onis ꝑhennib deest: quã flebat prius
cũ mala a &erna m&uebat: quiergo prius flendo neducer&
adsupplicium turturempropeteato offerebat : De altero
facit holo caustum : cumpost modum flere amarissi me li¬
cipit quica differtur a regno : Columbã propeccato offer
quilaborat ingemitusuo. lauat ꝑ singulits noctes lectumsiu
hocest ꝑ singulas pulsantis culpe tenebras operasuabona haus¬
bus requiesceredebeat lacrimis abluere noncessat : Colũ bani
pullos in holo caustumferunt : quipatrietaclestis absentice deflo¬
tantur ut accipitris aduentum umbrecur superaquas p̃uidas
tus scłi mente transcendentes quoplura in hacbabilone qua su
gemitibus pascuntur maligni hostis exempla conspiciunt eoas¬
briores ad a &erna sui desiderii pennas sustollunt: hoc sanen

Expanded text:
ipsa societas beatorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, ipsa societas beatorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, et amplius plangit, quia a bonis perennibus deest, quam flebat prius cum mala aeterna metuebat. Qui ergo prius flendo ne duceretur ad supplicium, turturem pro peccato offerebat, de altero facit holocaustum, cum postmodum flere amarissime incipit, quia differtur a regno. Columbam pro peccato offert, qui laborat in gemitu suo, lavat per singulas noctes lectum suum, hoc est per singulas pulsantis culpae tenebras opera sua bona, in quibus requiescere debeat, lacrymis abluere non cessat. Columbarum pullos in holocaustum ferunt, qui patriae coelestis absentiam deflentantur, ut accipitris adventum umbrae cursu per aquas praevidere ritu fluctus saeculi mente transcendentes, quo plura in hac Babylone qua suis gemitibus pascuntur, maligni hostis exempla conspiciunt, eo crebriores ad aeterna sui desiderii pennas sustollunt. Hoc sane inter
Abbreviated transcription (Latin):
quibus apłs ait. Quia in omnib: diuites factiestis in illo. in omni uerbo
& in omni scientia : agnum uitae in nocue in actuum suorum gre¬
ge non inuenerit : duos saltim turtures aut duos columbe pullos
offerat. hoc ÷ ad lacrimarũ flugitanda suffragia confugiat :¬
& beneduos. unum propeccato & alterũ in holochaustum Holo caus¬
tumnamq totũ incensũ dicitur : quiaduosunt nimirũ genera c̃punc¬
tionis : dm̃namq siciens anima. prius timore conpungitur postamore:
Prius enĩ sese in lacrimis afficit : quiadũ malorũ suorũ recolit : prohis
ꝑp&i supplicia a &erna ꝑtimescit : Atuero cum longameroris anxie¬
tate fuerit formido consumpta: quaedã iam de p̃sumptioneueniȩ
securitas nascitur : & in amorecaelestiũgaudiorũ animus inflã¬
matur: Contemplatur & enĩmens qui sint illi angelorũ chori. quae

Expanded text:
 quibus ad Corinthios Apostolus ait: Quia in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo  quibus ad Corinthios Apostolus ait: Quia in omnibus divites facti estis in illo, in omni verbo et in omni scientia , agnum vitae innocuae in actuum suorum grege non invenerit, duos saltem turtures, aut duos columbae pullos offerat, hoc est ad lacrymarum flagitanda suffragia confugiat. Et bene duos, unum pro peccato, et alterum in holocaustum . Holocaustum namque totum incensum dicitur; quia duo sunt nimirum genera compunctionis. Deum namque sitiens anima prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietate fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudiorum animus inflammatur. Contemplatur etenim mens qui sint illi angelorum chori, quae
Abbreviated transcription (Latin):
peccato: Siautem non inuenerit inquit manuseius nec potuerit of¬
ferre agnum : sum& duos turtures uel duos pullos columbȩ unum
s&r pauper factus pronobis. pauperẽ prosehostiam uoluitdari: ut̾ui¬
delica una suaper tate nos & hicdiuites infide : & illic facer & herodes
regni quodrepromisit ds̃ diligentibus se: Noraliter autem siue
fortia quis opera seucriauerit infirma quaem asculi acfemine uo¬
abulo distinguntur : uthaec legitome dño ualeant consecrari. Ouem
neces seest in nocentiȩ : & tur turem pariter siue columbã c̃punc¬
tionis offerat quia enĩ uolucres. hȩ procantugemitus habent: ñ
inmerito lacrimas humiliũ designant. qui plurimum in ipsis &iam
bonis operibus indigemus : quia & sibonaes sequae agimus nouerimus
quatamen districtione adño examinanda. qua anobis ꝑseuerantiasa
consũmanda nescimus : Qui uero diuitias uirtutum non habendo de

Expanded text:
peccato: Si autem non invenerit, inquit, manus ejus, nec potuerit ofpeccato: Si autem non invenerit, inquit, manus ejus, nec potuerit offerre agnum, sumet duos turtures, vel duos pullos columbae, unum cum dives esset, pauper factus pro nobis, pauperem pro se hostiam voluit dari. Ut videlicet una sua paupertate nos et hic divites in fide, et illic faceret haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se. Moraliter autem, sive fortia quis opera, seu creaverit infirma, quae masculi ac feminae vocabulo distinguuntur, ut haec legitime Domino valeant consecrari, ovem necesse est innocentiae, et turturem pariter sive columbam compunctionis offerat. Quia enim volucres hae pro cantu gemitus habent, non immerito lacrymas humilium designant, quibus plurimum in ipsis etiam bonis operibus indigemus. Quia et si bona esse quae agimus noverimus, qua tamen districtione a Domino examinanda, qua a nobis perseverantia sint consummanda, nescimus. Qui vero divitias virtutum non habendo, de
Abbreviated transcription (Latin):
beatã mariam uirginẽ usq ad partum non uirginẽ esseposta¬
tum : s& uex ttfidem catholicam clauso uirginis utero quasi
sponsus suo ꝓcessis sed&halamo: de quopulche proph&ae &o¬
uertime inquit adiuam porte scũ arii ex terioris quaer espicie
ad orientẽ & eratclacusa : & dix̃ dñs adme : Porta haec dausaeris
non a peri&ur : &iirnon transi& ꝑ eam quõ dñs ds̃ israhel ingni
sus ẽ ꝑ eam eritq clausa principi : princeps meccsedebit ut ton¬
datpanẽ coran dĩo: Quamuis possit &iam misticȩ designari.
parabili dignitate dño scm̃ uocari & utdarent hostiam sece¬
dũ quoddictum est in legedñi. parturturũ Aut duos
pullos columbarum:
ic tumest inlege. ut pro infante
simasculus sit ut prae¬
dixi quadragesimo sifemina
octogesimodie natiui¬
tatis agnus anniculus in maculas
in holo caustum : & turtur siuepullus columbinus offer&urs

Expanded text:
beatam Mariam virginem usque ad partum, non virginem esse post pabeatam Mariam virginem usque ad partum, non virginem esse post partum, sed juxta fidem catholicam, clauso virginis utero, quasi sponsus suo processit de thalamo, de quo pulchre Propheta: Et convertit me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respiciebat ad orientem, et erat clausa, et dixit Dominus ad me: Porta haec clausa erit, non aperietur, et vir non tr clausa; principum princeps in ea sedebit, ut comedat panem coram Domino . Quamvis possit etiam mystice designari, parabili dignitate Domino sanctum vocari. Et ut darent hostiam, secundum quod dictum est in lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum. Dictum est in lege, ut pro infante si masculus sit, ut praedixi, quadragesimo, si femina, octogesimo die nativitatis, agnus anniculus immaculatus in holocaustum, et turtur sive pullus columbinus offeretur pro
Abbreviated transcription (Latin):
uoddicit omnemas¬
tulinũ ad aperiens uuluam : & homi¬
nis & pecoris
imogenitum signif : quod utrũq: scm̃ dño uocari adq ideo sa¬
t dotis esse p̃ceptumest: itadũ taxat utprohomius primo gtnit
precium acciper&: & omne animal inmundum redimifacor&
Cuius inquit redemptioerit post unum mensem siclis argentiqua
ubis aluo subtiliore tractatubreuiter intimandum : quod illaomꝰ
primogenita uel figura fuerinteius quicum unigenitus cẽdifib
primogenitus fieri dignatus est omnis creature : uere & singili¬
nis initi aquȩ quasi cordegignimus dñi gratia edeputare : mala
gesta redimere debeamus : dignos uidelic& poenitentiȩ fructis
singulis quinq corporis uel animȩ sensibus offerentes: Itaque
quod ait ad aperiens uuluam consu&e natiuitatis more loque
non quod dñs nr̃ sacriuentris ospiciũ quod ingressus scĩficaro
egressus deuirginas secredendus sit Iux taher&icos quidicum

Expanded text:
uod dicit, Omne masculum adaperiens vulvam, et hominis et pecoris primogenitum significat, quod utrumque sanctum Domino vocari, atque ideo sacerdotis esse, praeceptum est. Ita duntaxat, ut pro hominis primogenito pretium acciperet, et omne animal immundum redimi faceret, cujus, inquit, redemptio erit post unum mensem, siclis argenti quinque; ubi salvo subtiliore tractatu breviter intimandum, quod illa omnia primogenita, vel figura fuerint ejus, qui cum unigenitus esset Dei Filius primogenitus fieri dignatus est omnis creaturae, et vere et singulanis initia, quae quasi corde gignimus, Domini gratiae deputare, male autem gesta redimere debeamus, dignos videlicet poenitentiae fructus, pro singulis quinque corporis vel animae sensibus offerentes. Itaque quod ait: Adaperiens vulvam, consuetae nativitatis more loquitur, non quod Dominus noster sacri ventris hospitium, quod ingressus sanctificarit, egressus devirginasse credendus sit, juxta haereticos, qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus deillo & benedixit illis symeon. Hatrem salua cros
apellat ioseph : non quõ uere iuxta fotinianos pater fuerit eius
sed quo ad famam mariȩ conseruandam patersit ebomnib uesi¬
matus Neque enim oblitus eu angelistat: quod eam despũscõ conos
pisse & uirginem peperis se narrarit : s& opinionem uulgi expr¬
mens qua euera historie lexest patrem ioseph nuncupat xp̃i Quo¬
uis & eomodo paterillius ualeat dici quo & uirmariȩ recte intelleg
sine cõ mixtionec arnis ipsa copulatione coniugii: N Iulto uidelic&
coniunctius quam siesse aliunde adoptatus: Neque enim proptere
nonerat appellandus ioseph paterxp̃i quia non eum coũbendogs¬
erat: quando quidem rectepater essoc &iam euis quem ñ ex sua conu
procreatum alicubi ad opitss&: & dixit ad mariã matremeus
eccepositus est hic inruinam & resurrectionẽ multorũ ins¬
quia lumenest : quiagloriaplebis isrehel quia dicit egosun

Expanded text:
ntur de illo, et benedixit illis Simeon. Patrem Salvatoris ntur de illo, et benedixit illis Simeon. Patrem Salvatoris appellat Joseph, non quod vere juxta Photinianos pater fuerit ejus, sed quo ad famam Mariae conservandam pater sit ab omnibus aestimatus. Neque enim oblitus Evangelista, pisse et virginem peperisse narrarit, sed opinionem vulgi exprimens, quae vera historiae lex est, patrem Joseph nuncupat Christi. Quamvis et eo modo pater illius valeat dici, quo et vir Mariae recte intelligitur sine commistione carnis ipsa copulatione conjugii, multo, videlicet, conjunctius, quam si esset aliunde adoptatus. Neque enim propterea non erat appellandus Joseph pater Christi, quia nemo eum concumbendo genuerat, quandoquidem recte pater etiam ejus, quem non ex sua conjuge procreatum alicubi adoptasset. Et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce positus est hic in ruinam, et in resurrectionem multorum inquia lumen est, quia gloria plebis Israel, quia dicit: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
tio & in eius resurrectione p̃figurata: & in nr̃a est quandoque
penficienda : Si quidem deprimanrã resur recto¬
qui interim uitae & fidei emendatione celebratir
bulemus  desacundio aitem quae in finesperatur it adio¬

Expanded text:
tio, et in ejus resurrectione praefigurata, et in nostra est quandoque tio, et in ejus resurrectione praefigurata, et in nostra est quandoque perficienda. Siquidem de prima nostra resurrectquae interim vitae et fidei emendatione celebratur,ate vitae ambulemus . De secunda autem quae in fine speratur, ita di
Abbreviated transcription (Latin):
cepti & in delictis sunt nati: Redemptor aut̃ nr̃ quiut peccata
mundi toller&. sinepeccato uenit inmundum: Sicut suobap¬
ismate nobis remedia procurauit: idestnr̃is abluendis scele¬
ribus aquarumq̃ subiit lauacra consecrauit : ita&iã circum¬
isione quam suscȩpit non sua quaenulla erant ammis sapurga¬
uit. s& nr̃ae insenaturae u&ustatem docuit innouandam&
& nunc uidelic& eam perse auitiorũ labepurgandam : & inno¬
uis simadie significans ab ips amulti farie mortalitatis ac mon¬
tis pestepenitus esserestaurandam: Unde congrueiłs octaua
die circum cisus asseritur : quod non facile in u&eritestamento
de quo quã legimus actum quamus de omnib: sepissime iussũ.
absq solo dum taxat isaac.quasi filius promissionis primus
octaua die circumcisionem accepis seperhib&ur: Bene inquã
prediximus. hoc est & moderna & futura. & sp̃s & carnis in noua¬

Expanded text:
cepti et in deliciis sunt nati. Redemptor autem noster, qui ut peccata cepti et in deliciis sunt nati. Redemptor autem noster, qui ut peccata mundi tolleret, sine peccato venit in mundum, sicut suo baptismate nobis remedia procuravit, id est, nostris abluendis sceleribus aquarum quae subiit lavacra consecravit, ita etiam circumcisione quam suscepit, non sua quae nulla erant admissa purgavit, sed nostrae in se naturae vetustatem docuit innovandam, et nunc videlicet eam per se a vitiorum labe purgandam, et in novissima die significans ab ipsa multifariae mortalitatis ac mortis peste penitus esse restaurandam. Unde congrue Jesus octava die circumcisus asseritur, quod non facile in Veteri Testamento de quoquam legimus actum, quamvis saepissime de omnibus jussum, absque solo duntaxat Isaac, qui quasi filius promissionis primus octava die circumcisionem accepisse perhibetur. Bene, inquamtra quam praediximus, hoc est et moderna et futura, et Spiritus et carnis innova
Abbreviated transcription (Latin):
acaquadestũsẽ non potest introireinr egnũdi ipse tun
dicebat masculus ciuipreputui caro cir cumo sanon sose tat
oribit animailla depopulosuo qui a pactum eũ irritm fecit.
on pactum utiq circumcisionis quod non infans qui
discernere necdum ualuit : sed maiores qui idseruarelte
nouerant. poterant debuerant irritum fecerunt : uerũ pactũ
quod cũ primo homineds̃ init : quod omnis qui uel unius diei uitã
es sit interra p̃uaricas se conuincitur. atq ideo remediosa lu¬
dis aliquo opus habere nonignoratur : Nam qui uel ante tem¬
ora circumcisionis. uel &iam posidation circumcisionẽ de extehs
gentib: ex titerefideles. ut exemplar pacientiae iob & amici li¬
beriq: illius : siue uictimis hostiarum sesuosq abor iginale peo¬
ato seucer tesola fides aluabant: quia iustus ex fideuiuit. &
mefide in pos sibileest placeredõ: uerũ his atq huius modi reme¬
is egent : quidepeccati traduce propagati. iniquitatib con¬

Expanded text:
itu sancto, non potest introire in regnum Dei , ipse tunc dicebat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit . Non pactum utique circumcisionis, quod non infans qui discernere necdum valuit, sed majores qui id servare noverant, poterant, debuerant, irritum fecerunt; verum pactum quod cum primo homine Deus iniit, quod omnis qui vel unius diei vitam gessit in terra praevaricasse convincitur, atque ideo remedio salutis aliquo opus habere non ignoratur. Nam qui vel ante tempora circumcisionis, vel etiam post datam circumcisionem de exteris gentibus exstitere fideles, ut exemplar patientiae Job et amici liberique illius, sive victimis hostiarum, se suosque ab originali peccato, seu certe sola fide salvabant, quia justus ex fide vivit , et sine fide impossibile est placere Deo . Verum his atque hujusmodi remediis egent qui de peccati traduce propagati in iniquitatibus con
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est ad illos: id est & in hoc glorificant quod non aliud inueni¬
entes inuenerant. quam dictumest ad illos: siue sicut dictũ est ad
illos: gloriam dõ laudesq referunt: & henim illis facere dictum
est abangelis: non quidem uerbo imperantibus sed formamsuae
deuotionis offerentib: cũ dõ in excelsis gloriã una anima exulta¬
tione resonarent: Nam& quidicit euuangeli ouobis quoderit¬

Expanded text:
dictum est ad illos, id est, et in hoc glorificant quod non aliud venidictum est ad illos, id est, et in hoc glorificant quod non aliud venientes invenerant, quam dictum est ad illos; sive sicut dictum est ad illos, gloriam Deo laudesque referunt. Et hoc enim illis facere dictum est ab angelis, non quidem verbo imperantibus, sed formam suae devotionis offerentibus, cum Deo in excelsis gloriam unanimi exsultatione resonarent. Nam et qui dicit: Evangelizo vobis gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
ata ad inuicem: cognouit instar caeles tiumcherubim socia sui
dultus lucẽ concordia: Dixerat enimgabrihel: eccetoncipies in
utero & paries filium: predixerat esaias: et ceuirgo concipia
pari& filium: p̃dixerat micha filiassion inturregregis ad¬
enturas & potestatem primam tuncẽẽ uenturam: Dicebant
pastores supernae sibi ciuitates inturregregis apparuis se
cohortesq̃: natũ canerent xp̃m Legeratmaria: bos cognouit
possessorẽ suũ & asinus p̃sepedñisui. Uidebat inp̃sepe dĩfiliũ
uagientẽ qui homines saluat aciumenta : & in his singulis atque
uius modi conferebat quaelegerat. & conparabat his quae au¬
uebat & uidebat & reuerss sunt pastores glorificantes
laud antes dm̃. in omnib quae audierant & uiderant sicut
lic tumest ad illos
lorificant pastores & laudantdm̃ inom¬
ibus quae audieran¬
eran abangelis : & uiderant inb&hleem: Sicut

Expanded text:
lata ad invicem, cognovit instar coelestium cherubim socia sui lata ad invicem, cognovit instar coelestium cherubim socia sui vultus luce concordia. Dixerat enim Gabriel: Ecce concipies in utero, et paries filium . Praedixerat Isaias: Ecce virgo concipiet, et pariet filium . Praedixerat Micha filias Sion in turre gregis adventuras, et potestatem primam tunc esse venturam. Dicebant pastores supernae sibi civitatis in turre gregis apparuisse cohortes, quae natum canerent Christum. Legerat Maria: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . Videbat in praesepi Dei Filium vagientem qui homines salvat ac jumenta; et in his singulis atque hujusmodi, conferebat quae legerat, et comparabat his quae audiebat et videbat. Et reversi sunt pastores glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Glorificant pastores et laudant Deum in omnibus quae audierant ab angelis, et viderant in Bethleem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fcere acpopulũ dĩ liberar epromeruit Iposedauid cius
mumu ursi uel leonis eripiens. ostendit eumde suastirpe&
nuita tenasciturũ cui similis nonest: eripiens inopem de
manufortioriseius : egenũ & pauperem arapientib eion
Etideo non est parui ducenda pastorũ at testatio : quitum
uigilare & angelice exultationis hymnũ audiremeruerꝰ
quando rolictis in deserto non aginta nouem ouib: adi
equirendam ouem centesimã bonus pastor apparuit: cuiseui
aduentũ totus fidelium grex desiderans implorat erraui
cut ous quae perierat : require seruũ tuum dĩe: Mari a autẽ
pnseruabat omnia uerba haec conferens in cordesuo:
Iuiduult hocdicit conferens debuit dicere considerabat in
uiacor desuo : & conseruabat in cordesuo: Sed quia scãs scrip¬
turas legerat & sciebat proph&as. conferebat ea quae secumsunt
etade dño cumhis quae nouerat a proph&is scripta dedr̃o: & con¬

Expanded text:
facere ac populum Dei liberare promeruit. Ipse David, cujfacere ac populum Dei liberare promeruit. Ipse David, cujmanu ursi vel leonis eripiens, ostendit eum de sua stirpe et civitate nasciturum, cui similis non est, eripiens inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum. Et ideo non est parvi ducenda pastorum attestatio, qui tunc vigilare et angelicae exsultationis hymnum audire meruerunt, quando, relictis in deserto nonaginta novem ovibus, ad requirendum ovem centesimam bonus Pastor apparuit. Cujus semper adventum totus fidelium grex desiderans implorat: Erravi sicut ovis quae perierat, require servum tuum, Domine . Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Quid vult hoc quod dicit, conferens? Debuit dicere, considerabat in corde suo, et conservabat in corde suo, sed quia sanctas Scripturas legerat, et sciebat prophetas, conferebat ea quae secum sunt acta de Domino cum his quae noverat a prophetis scripta de Domino, et col
Abbreviated transcription (Latin):
testoest unento precipuus quosq suaedispensationis num
tastor s erdinauit: prothomartyr habe quibino cuor
toruls fficii conuersationem proprios anguinedicaut
Cuiusq iifiguram dominicȩpassionis sangis damat do
suorqua siloctis sinus acprimus opilianũ primitics greg
suorũ añ pdeuotus offerebat: Abrahampater fidei quioo¬
tauit uriuuder a diem xp̃i & uidit & gauisusest Non auri
toulas quibus suscultui ornamento conquirer& sed aquos
forris quib: pecori potar& interre uenis fodiendo quos
describus ir. Iacob duo decim tribuum pater -bis denis arns
pascendis pecorib estu urebatur & gelu : quorum in figui
ueripastoris habitum ostensa interdoc trinȩ salutars aqi¬
uir tirioi sus riu uari&ette. status ublimiore donabat PAg¬
legor morses quiprius intypum ecclesiȩ septiformis soron
septempascentes ab inruentiam pastorũ donecsuas oui
sequa ren in probitate defendit: Post multũ interpascuad
ferer dñm uidere & allo qui atq iniurga pastonili sign

Expanded text:
suae dispensationis nuntios pastores ordinavit. Protomartyr Abel qui innocuam pastoralis officii conversationem proprio sanguine dicavit, cujusque in figuram dominicae passionis sanguis clamat de terra, quasi doctissimus ac primus opilionum primitias gregum suorum Domino devotus offerebat. Abraham pater fidei, qui exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est, non auri metalla quibus sui cultui ornamenta conquireret, sed aquarum fontes quibus pecora potaret, in terrae venis fodiendo, quaesisse describitur. Jacob duodecim tribuum pater bis denis annis in pascendis pecoribus aestu urebatur et gelu, quorum in figuram veri pastoris habitum, ostensa inter doctrinae salutaris aquas virtutum suarum varietate, statu sublimiore donabat. Legislator Moyses qui prius in typum Ecclesiae septiformis sorores septem pascentes ab irruentium pastorum, donec suas oves adaquarent, improbitate defendit, postmodum inter pascua deserti Dominum videre et alloqui atque in virga pastorali signa