comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ox est
aeris te¬
nuissi¬
mi ad
linguã
ꝑcussio:
uł quod
porie aurib accidit. Huius igit᷑ uocis¬
.iiii. sunt differentie. Articulata. quȩ
cũ aliquo mentis sensu ꝓfertur. In ar¬
ticulata aũt. quȩ ñ. Litterata ꝗ̃ scͥbi
pot̾. Iuitterata aũt. quȩ ñ. Ex quaꝵ
complexione .iiii. eiusdem uocis sp̃es
ꝑficiuntur. binis differentii in unã¬
quãq spẽm coeuntib. N am uor alia
articulata &e litt̾ata ut arma. Quõd
ta. & illit̾c̾ata: ut gemit᷑ &̾ sibilus.
Qd̃ sig̃cat. & scribi ñ pot̃. alia marti¬
clata &e litterata. ut cõax. cra. Qd̃ noz
sig̃. ⁊ scribi potest. alia m articulata
⁊ illiterata ut strepitꝰ. mugitꝰ quȩ ñ
scribi. nec intelligi potest. Uox aũt
dc̃a a uocando. uł apotoy. Bio. De litt̾a.
ittera uo est minima pars cõposite
uocis uł uox que scribi pot̃ indi¬
iudua. Dictt᷑ aũt littera. qͣsi legitt̾a eo
in tabulis delebant᷑. Tittera ẽ ꝓprie
nota elementi. & uelut imago uocis.

Expanded text:
ox est aeris tenuissimi ad linguam percussio, uel quod proprie auribus accidit. 2 Huius igitur uocis, IV sunt differentie: articulata, que cum aliquo mentis sensu profertur; inarticulata autem, que non; litterata, que scribi potest; illitterata autem, que non. 3 Ex quarum complexione IV eiusdem uocis species perficiuntur, binis differentiis in unamquamque speciem coeuntibus. 4 Nam uox alia articulata et litterata, ut "arma", quod ta et illitterata, ut "gemitus" et "sibilus", quod significat et scribi non potest; alia inarticulata et litterata, ut "coax", "cra", quod non significat et scribi potest; alia inarticulata et illitterata, ut "strepitus", "mugitus", que nec scribi nec intelligi potest. 5 Vox autem dicta a uocando, uel apo toy BOO. 2. DE LITTERA 1 Littera uero est minima pars composite uocis, uel uox que scribi potest indiuidua. 2 Dicitur autem littera uel quasi "legittera", eo s", quia in tabulis delebantur. 3 Littera est proprie nota elementi et uelut imago uocis,
Abbreviated transcription (Latin):
singuli. bini. terni. quat̾ni. ¶ Facticiũ est qd̾ a sono ꝑ imitationẽ f̃
ẽ. ut tintinnabulum turtur. ¶ G enerale ẽ qd̾ in sp̃es diuidi potest
ut aĩal. ¶ Speciale ẽ. qd̃ a sp̃e diuidi᷑ ut homo equus. Ordinale est.
qd̾ ordinem significat ut pͥmus. ⁊ scd̃s. Numerale ẽ. qd̃ numerum
ut unus. duo absolutum ẽ. qd̾ ꝑ se intelligit᷑. ut d̃s. ratio. Tẽporale
ẽ q̃d tẽpus ostendit. ut m̃sis. annus. Locale ẽ qd̾ locũ. ut ꝓpinquꝰ¬

Expanded text:
quisque", "singuli", "bini", "terni", "quaterni". 25 Facticium est quod a sono per imitationem factum quisque", "singuli", "bini", "terni", "quaterni". 25 Facticium est quod a sono per imitationem factum est, ut "tintinnabulum", "turtur". 26 Generale est quod in species diuidi potest, ut "animal". 27 Speciale est quod a genere diuiditur, ut "homo", "equus". 28 Ordinale est quod ordinem significat, ut "primus", "secundus"; numerale est quod numerum, ut "unus", "duo". 29 Absolutum est quod per se intelligitur, ut "deus", "ratio". 30 Temporale est quod tempus ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
uł corporis. uł extͥnsecus accidentiũ. ut ꝑrudens. magnanimꝰ. albus.
uis habeat aliquid contrium. ⁊ quasi sẽꝑ adherens. ñ tam̃ in ip̃o
noĩe significat etiã illud. nec secum int̾imit ut dies. nox. dextra.
sinistra. ¶ Gentile ẽ qd̾ gentẽ sig̾cat. ut grecus. latinꝰis. ¶ Patͥum
ẽ. qd̾ a patria sumitur. ut atheniensis romanus. Int̾rogatiuũ ẽ
qd̾ cum int̾rogatione ꝓfert᷑ it quis. qualis. ¶Infinitũ ẽ. qd̾ in¬
alius. ¶ Relatiuum ẽ qd̾ refert᷑ ad p̾missum. ut qd̾ ambo. talis. qd̾ ẽ.
simislitudinis. ¶ Ledditiuũ ẽ qd̃ ⁊ demonstratiuũ ut tantus. talis. tot.
que ⁊ resatiua dicunt᷑. ¶ Collectiuum ẽ qd̾ in singulari num̃o mł¬
ticudinẽ significat ut popłs plebs. Diuduum ẽ qd̃ a quiblibet ad
singłos ut ad plures ħt relationẽ parit̾ distributos. ut uter. alt̾. qͥsq

Expanded text:
uel corporis uel exstrinsecus accidentium, ut "prudens", "magnanimus", "albus", uel corporis uel exstrinsecus accidentium, ut "prudens", "magnanimus", "albus", uis habeat aliquid contrarium et quasi semper adherens, non tamen in ipso nomine significat etiam illud, nec secum interimit, ut "dies", "nox", "dextra", "sinistra". 16 Gentile est quod gentem significat, ut "Grecus", "Latinus". 17 Patrium est quod a patria sumitur, ut "Atheniensis", "Romanus". 18 Interrogatiuum est quod cum interrogatione profertur, ut "quis?", "qualis?". 19 Infinitum est quod in"alius". 21 Relatiuum est quod refertur ad premissum, ut "quod", "ambo", "talis", quod est similitudinis. 22 Redditiuum est quod et demonstratiuum, ut "tantus", "talis", "tot", que et relatiua dicuntur. 23 Collectiuum est quod in singulari numero multitudinem significat, ut "populus", "plebs". 24 Diuiduum est quod a quibuslibet ad singulos uel ad plures habet relationem partier distributos, ut "uter", "alter", "
Abbreviated transcription (Latin):
nũqͣm tam̃ possunt ẽẽ cõmunia multoꝵ nisi sola uoce. Nam in sin¬
gulis suam ꝓprietatẽ sig̾cant. Appellatiuoꝵ ũo multe st̃ spẽs. Quaꝵ
quedã cõmunes inueniunt᷑ cũ ꝓpriis que sunt he. C orporale ut homo.
terentius. In corporale ut uirtus. pacientia iob. Omonimũ idest młto¬
rũ diu̾soꝵ unũ nom̃ ut nepos. ⁊ pyrrꝰ. Sinonimũ .i. multa uniꝰ noĩa.
ut ensis. gladius. mucro. Publius cornelius. scipio. affricanus. Aliȩ¬
uõ spẽs om̃s in appellatuis inueniunt᷑. Sunt aũt he. Adiectiuũ ẽ
qd̾ ꝓpriis uł appellatiuis adicit᷑. & significat laudem. łuituꝑationẽ
uł mediũ. uł accidens .i. suũ unius cuiꝰq. ut uistͦ. iniustus. magnus
niger.curuꝰ. P roprium ẽ adiectiuoꝵ posse cõparari. egentq adiec¬
tione alioꝵ nominoꝵ ⁊ sumunt᷑ a qualitate. uł qͣntitate animi

Expanded text:
numquam tamen possunt esse communia multorum, nisi sola uoce; nam in sinnumquam tamen possunt esse communia multorum, nisi sola uoce; nam in singulis suam proprietatem significant. 10 Appellatiuorum uero multe sunt species; quarum quedam communes inueniuntur cum propriis, que sunt he: corporale, ut "homo", "Terentius", incorporale, ut "uirtus", "patientia Iob", omonimum, id est multorum diuersorum unum nomen, ut "nepos" et "Pirrhus", sinonimum, id est multa unius nomina, ut "ensis species in appellatiuis inueniuntur; sunt autem he. 12 Adiectiuum est quod propriis uel appellatiuis adicitur et significat laudem uel uituperationem uel medium uel accidens, id est suum uniuscuiusque, ut "iustus", "iniustus", "magnus", "niger coruus". 13 Proprium est adiectiuorum posse comparari egentque adiectione aliorum nominum et sumuntur a qualitate uel quantitate animi
Abbreviated transcription (Latin):
ũo &e appellatiuũ hoc int̾est. qd̾ ꝓprium nat᷑alit̾ unuiscuiusq
pͥuatam substantiã ⁊ qͣlitatẽ significat. Nũꝙͣ cõmune nisi sola
uoce. appellatiuum ũo nat᷑altt̾ significat multoꝵ substantiã uł qͣnti¬
tatẽ. aut qualitatẽ generalem. seu specialẽ uł adiectiuã. Generalem
ut animal. corpus. uirtus. specialẽ ut homo. tricubitũ. albedo. adie¬
ctiuã. ut magnus. alb. Adiectiua aũt dicta st̃ qd̃ aliis appellatiuis
aut ꝓpiis que substantiã sig̃cant adici solent. ad eoꝵ manifestandã
qͣntitatẽ uł qualitatẽ que augeri uł mintii potest. sine substantie
consũptione. Ut bonũ animas. magnus homo. sapiens gͣmmaticus.
agnom̃. Prenomen ẽ qd̾ causa differentie p̃ponit᷑ iam posito nomi¬
ni. ut publius. Nomen ũo qd̃ ẽ suum cuiusq. ut paulus ꝓprium.
quõ euentu imponit᷑ ut affricanus qui affricam deuicit. ¶: N otã¬
dũ qd̾ ꝓpria noĩa ip̃a etiam cognomina qͣmuis in diu̾sis inueniant᷑

Expanded text:
o et appellatiuum hoc interest, quod proprium naturaliter uniuscuiusque priuatam substantiam et qualitatem significat, numquam commune, nisi sola uoce; appellatiuum uero naturaliter significat multorum substantiam uel quantitatem, aut qualitatem generalem uel specialem uel adiectiuam: generalem, ut "animal", "corpus", "uirtus"; specialem, ut "homo", "tricubitum", "albedo"; adiectiuam, ut "magnus", "albus". 3 Adiectiua autem dicta sunt, quod aliis appellatiuis uel propriis, que substantiam significant, adici solent ad eorum manifestandam quantitatem uel qualitatem, que augeri uel minui potest sine substantie consumptione, ut "bonum animal", "magnus homo", "sapiens grammaticus", agnomen. 5 Prenomen est quod causa differentie preponitur iam posito nomini, quo euentu imponitur, ut "Africanus" "qui Africam deuicit". 9 Notandum quod propria nomina, ipsa etiam cognomina, quamuis in diuersis inueniantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Collega a colligatione societatis dicit᷑.
Collegarius unus ex ipsis sociis.
Collegiati dicunt᷑. qd̾ eoꝵ collegio custo¬
diisq deputent᷑. qui facinus aliquod
commiserunt. Est enĩ sordidissimum
genus hominũ. patre in certo ꝓgeniti.¬

Expanded text:
Collega, a colligatione societatis dicitur. Collegarius, unus ex ipsis sociis.# Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenit
Abbreviated transcription (Latin):
scendo dictum. Unde postea pecunia be¬
neficii gratia dari cepta.
Congiarium est appellata qͣm p¬
tẽporis imꝑator fauorẽ popłi captans
adiciebat ut largior uideret᷑ in donis.

Expanded text:
scendo vocatur. Unde postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in donis.
Abbreviated transcription (Latin):
Conopeum. rete. quo culices uł musce ex¬
cludunt᷑ in mõdum tentorii. quib ma¬
gis alexandrini utunt᷑. quia ibi ex nilo
culices copiosi dicunt᷑ nasci. unde cono¬
peum dicitur a canopo. idest egypto.¬

Expanded text:
Conopeum retes, qua culices excluduntur in modum tentorii, quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur: unde et conopeum dicitur: nam Canopea Aegypt
Abbreviated transcription (Latin):
Cloace dicte quod ꝑ eas colantur aque.
Has dicunt primum rome tarqͥnium
priscum ideo fecisse ut quotiens pluiuia¬
rum inundatio existeret. ꝑ eas aque ex
quaꝵ fundamenta subuerteret.

Expanded text:
Cloace dicte, eo quod his percolantur aque: has primum Rome fecisse Tarquinium Priscum fertur, ut quoties pluviarum innundatio existeret, per eas aque extquarum subverteret.
Abbreviated transcription (Latin):
tores. qui integram sententiã ꝑ yodon¬
partes eius cola ⁊ comã dicunt. ut sit
stinetis enĩ si quis uos inseruitutem
usq ad plenam sententiã. cola ⁊ comata
sunt. plena uͦ sententia ꝑiodos. Int̾pre¬
tatur aũt colon membrum coma inci¬
sio ꝑiodos clausura uł circuitus. Coma¬

Expanded text:
untur, qui integram sententiam perioautem ejus cola et commata dicuntur, ut puta: Sustinetis enim si quis vos in servitutem usque ad plenam sententiam, cola sunt et commata. Plena autem sententia periodus est. Interpretatur autem colon membrum, comma incisio, periodus clausula sive circuitus.
Abbreviated transcription (Latin):
Coloni sunt cultores aduene dicti a cul¬
tura agri. Sunt enim aliunde uenien¬
tes atq alienum agrũ colatũ colentes.
ac debentes conditionẽ genitali soloꝓpt̾
agricult᷑am sub dño possessoris. ꝓ eo
qd discolatus est fundus.

Expanded text:
Coloni sunt cultores advene, dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes, atque alienum agrum locatum colentes ac debentes conditionem genitali solo, propter agriculturam sub dominio possessoris, pro eo quod his locatus est fundus.
Abbreviated transcription (Latin):
Comparatiuũ est. qd̵ cum positi intel¬
lectu uł cum aliquo participe sensu po¬
sitiui magis adũbium significat. ut
tra. quam ille qui ultra est.
Comparatio aũt fit in equalia. in quib

Expanded text:
comparatiuum est, quod cum positiui intellectu uel cum aliquo participe sensu positiui magis aduerbium significat: ut tra quam ille qui ultra est, comp
Abbreviated transcription (Latin):
dolum ẽ simulacrum qd humana ef¬
figie factum & consecratum ẽ. iuxta
uocabuli interpretationem.
Idos enim g̃ce formam sonat. ab eo est¬
ꝑ diminitionẽ ĩdolum deductũ. qd̾
apud nos formulam facit. Omĩs igit᷑
forma uł formula idolũ se dici exposcit

Expanded text:
m est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit
Abbreviated transcription (Latin):
Iesus hebraice g̃ce sother. satine saluta
ris. siue saluator interp̃tatur ꝓ eo qd̃
cunctis gentib salutifer uenit᷑.
eeu .i. coniunctio quȩ duo ũba conectit.
subiecta uirgula uersui circũflexa fit

Expanded text:
Iesus Hebraice, Graece σωτήρ, Latine autem salutaris sive salvator interpretatur, pro eo quod cunctis gentibus salutifer venit.est coniunctio, quia duo verba conectit, subiecta virgula versui circumflexa, fit
Abbreviated transcription (Latin):
deas plato quasdam ẽẽ ponebat.i. spẽs
in corporeas substantias ꝙ constantes.
ꝑ se ab aliis substantie ratione separa¬
tas. Ut hoc ip̃m homo uł animal quib¬
ydeis participantes cetere res animalia
uł homines fierent. At ũoaristotiles
nullas putat ẽẽ extra substantias. S
intellectam similitudinẽ plurimorũ
int se differentium substantialẽ genꝰ

Expanded text:
deas quasdam esse ponebat, id est species incorporeas substantiasque constantes, et per se ab aliis naturae ratione separatas, ut hoc ipsum homo, quibus participantes caeterae res homines vel animalia fierent. At vero Aristoteles nullas putat extra esse substantias, sed intellectam similitudinem plurimorum inter se differentium substantialem genus
Abbreviated transcription (Latin):
penultima. a.uł.i. causa euphonie
cinctũ. tingo. tinctũ. stingo. stinctũ.
& ex his composita &e ango. anctum¬
ꝓpt̾ differentiam actum

Expanded text:
penultimam, causa euphonie, cinctum", "tingo, tinctum", "stingo, stinctum", et ex eis composita, et "ango, anctum", differentie cau
Abbreviated transcription (Latin):
Ipactas latini uocant adiectiones
annuas. lumaresq ꝑ undenariũ
numerũ usq ad tricenariũ in se reuol¬
uentes. quas ideo adiciunt ut sunaris¬
emensio rationem solis sequatur. Luna
lucere dinoscit᷑. & fiunt in anno luna¬
res dies .cccliiii. remanentq ad cursũ

Expanded text:
pactas Latini vocant adjectiones annuas, lunares que per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revoluentes, quas ideo adjiciunt, ut emensio rationi solis aequetur. Luna lucere dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni
Abbreviated transcription (Latin):
Opulentia. ab ope dicta ẽ. Qm si discu¬
clas muenies eam tenere modũ. Nã
quomͦ opitulat᷑ qd̾ nimium ẽ. cũ com¬
modius sit sepe quam parum:

Expanded text:
Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum
Abbreviated transcription (Latin):
Kategorie g̾ce p̃dicam̃ta di¬
cuntur latine quib ꝑ uarias
significationes om̃ĩs sermo
conclusus ẽ. Instrum̃ta cate
denominatiua. Species uero

Expanded text:
categorie que latine predicamenta dicuntur, quibus per varias significationes omnis sermo conclusus est. Instrumenta categdenominativa. Equivo
Abbreviated transcription (Latin):
habitus. agere. p̾ati.Appella¬
tas aut constat cathegorias
quia non possunt isi ex sub¬
iectis agnosci. Quis enĩ quid
sit homo possie agnoscere. nisi
aliquem hominẽ sibi ponat
ante oculos quasi subiectum
nominis.

Expanded text:
atio, facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini?
Abbreviated transcription (Latin):
Beniamin interp̃tatur filius dextere.
qd̃ est uircutis dextera enĩ dicit᷑ ia¬
min. mãt quippe eius moriens uoca¬
uerat nom̃ eitis benonin .i. filiꝰ do¬
loris mei. pat̃ hoc mutauit filiꝰ dext̾e.¬

Expanded text:
Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexte
Abbreviated transcription (Latin):
e reb ꝓprie ẽ pars inferoꝵ ub qui
bene iuxerunt morant᷑. Nam ad ehysuĩ
non nisi purgati ꝑueniunt.
cunt. tunc moto rubore. quasi ab ig¬
ne uicina inuadunt᷑ loca. ita ut etiã
febris excitetur.

Expanded text:
proprie est pars inferorum in qua hi qui bene vixerunt, morantur. Nam ad Elysium non nisi purgati perveniunt; cit. Tunc moto rubore quasi ab igne vicina invaduntur loca, ita ut etiam febris excitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũt amor a legitimo conubio solutꝰ &
uagus explende libidinis consectando
licentiam. Scripture aũt solent forni¬
cationẽ uocare omnẽ illicitam corrup¬
tionẽ sicut ẽ ydolatria. & auaricia.
ex quib fit tnsgressio legis. ꝓpt̃ illicitã
concupiscentiam sicut ẽ illud. ꝑdes

Expanded text:
io uero amor legitimo conubio solutus et uagus, explendae libidinis consectando licentiam. Scripturae autem solent fornicationem uocare omnem inlicitam corruptionem, sicut est idolatria et auaritia, ex quibus fit transgressio legis, propter inlicitam concupiscent
Abbreviated transcription (Latin):
epłe principio apices quos p̃diximus.
ordinant. summaq supputatione de¬
signati apices collocantur in extremis.
Quidam apices & apicum numeros in
calce epłe tantũ sufficient̃ estimant
duxi utile demonstrare. In noĩe .sl. &
ẏ. &. a. & in memoria apłoꝵ principis.

Expanded text:
epistole principio apices, quos prediximus, ordinant, summamque supputationis designate per apices collocant in extremis; quidam et apices et apicum numeros in calce tantum epistole sufficiens existimant duxi utile demonstrare. “In nomine Π. et Υ. et A. et in memoria apostolorum principis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ obicit᷑ ũo oculis uł animo. sine habi¬
ta ratione & maxime paruulis. Pauor
aũt cum timiditate animi. subita ce
animi subitꝰasiue cordis. factus ex aliqͣ
tristi recordatione. Timor ũo ẽ accendẽs
dolor mentis extrinsecus ex aliqua acci¬
denti occasione. Timiditas uõ sẽpiter¬
F ormidolosus a formo .i. sanguine dc̃s.
cum se acute ad precordia contrahit

Expanded text:
obicitur oculis vel animo sine habita ratione et maxime parvulis – sed pavor cum timiditate animi subita eanimi subitus, sive cordis, factus ex aliqua tristi recordatione. Timor vero est accedens dolor mentis extrinsecus, ex aliqua accidenti occasione. Porro timiditas aniFormidolosus a formo, id est, sanguine dictus, cum se a cute ad praecordia fugiens contrahit
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex e rogatu cuiuslibet digne ꝑso¬
illa seu illa pontificali concedere. & robo¬
rare dignitate. Anathema ponat᷑ incalce
epłȩ. Habent autẽ & priuilegia ꝓlogoᷤᷤ
sicut &e cetere epłe & monograma. hu¬
ualete. Signum autem in priuilegii
exordio uł crismon uł crux dominica cũ
hoc monogramate nom̃ xp̃i appareat
tali mea sententia effigiabit᷑ spetie.
ꝑ tremo in E argine priuilegiĩ qͦs¬
dam insignire orbiculos. antistitis
nentes in hunc modum.

Expanded text:
pontifex se vel rogatu cuiuslibet digne persoilla seu illa pontificali concedere vel roborare auctoritate; anathema sit in calce epistole. Habent autem privilegia prologos sicut cetere epistole et monogramvalete'. Signum autem in exordio privilegii vel crismon vel crux dominica cum hoc monogrammate Christi nomen appareat, tali mea sententia effigiabitur specie: tremo margine privilegii quosdam insignire orbiculos antistitis nentes in hunc modum:
Abbreviated transcription (Latin):
merale appellatur.
Est aũt in caracalle modũ s sñ cucullo.
Huius uestim̃ti duo sunt gen̾a. Unum
lineum &e simplex qd̵ sacerdos habebat
alt̾um diu̾sis colorib auro gemmisq con¬
textum. quo soli pontifices utebantur.
ntexp̾tatur aũt latine palleum.

Expanded text:
merale appellatur; est autem uelut in caracallae modum sed -- sine cucullo; cuius uestimenti duo sunt genera, unum lineum et simplex quod sacerdotes habebant, aliud diuersis coloribus et de auro gemmisque contextum quo soli pontifices - utebanturmerale appellatur; est autem uelut in caracallae modum sed -- sine cucullo;
Abbreviated transcription (Latin):
tine descriptio noĩatur. quȩ adhibi¬
luxuriosi. auari. crudelis. nat᷑a descri¬
bitur. Ut si luxuriosum uolumꝰ de¬
finire dicamus. Iuxuriosus ẽ. uictꝰ
ñ necessarios. sed sũptuosos ce onero¬
sos appetens. in deliciis affluens. in li
bidine ꝓmptus. hecce̾ talia ꝑ descͥp¬
tionẽ definiunt luxuriosum.
uinta que grece kataantilexin lati¬
ne adũbium dicitur. hec uocẽ illã
sermone designat. ut conticescere. est
tacere. Uel cum t̃minum dicimꝰ finẽ.
ꝑ differentiã dicimꝰ. Scriptores uͦ
artium de eodem & de alt̾o nominãt
Ut cum querit᷑ quid int̾ sit int̾ regem¬
& tyrannum adiecta differentia. qͥd
ut̃q sit definit᷑. Idest rex ẽ modestus
uarie tractari potest. Modo enim ut
moneat. modo ute designet. modo ut
uituꝑet aut laudet. Ut moneat. no¬
bilitas ẽ uirtutis modoꝵ apud postei¬
ut laudet adolescentia ẽ flos etatis.
Ue uituꝑ et diuitie sunt breuis uite
longum uiaticum.

Expanded text:
io descriptio nominatur, quae adhibiluxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis abidine promptus: haec et talia definiunt luxuriosum.est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, sermone designtacere.' Item cum terminum dicimus finem,per differentiam dicimus; id est, artium de eodem et de altero nominant. Vt cum quaeritur ‘quid inter regem sit et tyrannum’, adiecta differentia quid uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus uamoneat, modo ut designet, modo ut laudet ac vituperet. Ut moneat: Nobilitas est virtus majorum apud posteUt laudet: Adolescentia est flos aetatis. Ut vituperet: Divitiae sunt brevis vitae longum viaticum.
Abbreviated transcription (Latin):
tium latini ꝑpriuantiam contrii
eius qd̃ diffinitur dicunt. Ut bonum
ẽ. quod malum ñ est. Iustum ẽ quod
iniustum ũ est. & his similia. Hoc aũ
notum est.¬

Expanded text:
 Latini per privantiam contrarii eius, quod definitur, dicunt: 'Bonum est, quod malum non est. Iustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autenotum est
Abbreviated transcription (Latin):
in sex constat. In humorib ut cali¬
dum. frigidum. siccum. humidum.
In uirtitib. ut animalis in cerebro.
uttalis in corde. nutribilis in corꝑe.
Tuelementis. ut ignis. aqua. t̾ra. acr.
¶ Practica ũo in duo diuidit᷑. In dietã¬
In curam. sicut in medicaminib quȩ
deuitus accipiuntur. ut ꝑ os uł mea¬
tum. uł deforis ponunt᷑. & in cyrur¬
gia. uelut secare ⁊ incendere.¬
¶ Uirtutes. asie ꝑtinent ad aĩam. alie¬
⁊ adnaturam. Ad aĩam ꝑtinentes
Lalie principases. ut quȩ fantasias
uł uident. alie sensuales. sicut quȩ
quinq sensib inft̃. Alie motuales
corpus. aut cucumferre. aut flecte
re possunt. Nature uõ iuirtutes pa¬
tiuittur in duo. innutribilẽ & uitalẽ
Nutribilis in .iiͦiͦi. una quȩ trabte.
altera quȩ tenet. t̃tia quȩ digerit.
quarta quȩ impellit. Uitalis uirtus
ħt subiacentes pulsus. qui aꝑiuntꝰ¬

Expanded text:
in VI constat. In humoribus, ut sunt calidum, frigidum, siccum, humidum. In virtutibus, ut est animalis in cerebro, vitalis in corde, nutribilis in corpore. In elementis, ut ignis, aqua, terrea, aer. . Practica vero dividitur in dietain curam, ut in medicaminibus, que deintus accipiuntur et per os, vel meatum, vel deforis ponuntur. Et in chirurgicam, ut secare, vel incendere. Virtutes alie pertinent ad animam, alie ad naturam. Ad animam pertinentes, alie principales, ut que fantasitas, vel vident. Alie sensuales, ut que quandoque sensibus insunt. Alie morales, corpus re possunt. Nature animi virtutes partiuntur in duo; in nutribilem et vitalem. Nutribilis in IV. Una que trahit, altera que tenet, tertia que digerit, quarta que impellit. Vitalis virtus habet subiacentes pulsus art
Abbreviated transcription (Latin):
munitio. Nom̃ aũt medicine a modo
to contristat᷑ matura. Mediocrit̃ aũt
esculapius laude uł oꝑe. ampliauit.
Sed postqmͣ fulminis ictu esculapius
ꝑiit. interdicta fert᷑ medendi cura. &
ars simul cum auctore defecit. La¬
tuitq ꝑannos pene quingentos.
usq ad tẽpus artaxersis. Tunc eam
pio patre genitꝰ. in insula coo. hii
media sectat᷑. & carmina. nec obser¬

Expanded text:
us. Nomen autem Medicinae a modo,to contristatur natura, mediocriter autem Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura; et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Perspio patre genitus in insula Coo. § 4 media sectatur et carmina. Sec
Abbreviated transcription (Latin):
greciã. hec semel sertt᷑.⁊ .x. annis
ꝑ annum recidi.
INedica. arbor pͥmum asportata ame
lia cedri odorem referant.
Malum eiꝰ inimicum uenenis. hec pe¬

Expanded text:
it. Haec semel seritur, et decem annis sit per annum recidi.edam arbor primum asportata a Meolia et poma cedri odorem referant. Malum eius inimicum venenis et
Abbreviated transcription (Latin):
in ñ mecab̃is poterat illud intelligi:
nisi forde in illis duob peccatis me
In his uõ extremis ipsa concupiscen¬
tia. Quȩ tantũ differt ut aliqͣndo
mechetur. qui ñ concupiscit uxorem
sceat᷑. Aliquando aũt concupiscat.
nec ei misceat᷑ penam timens. Nam¬

Expanded text:
Non moechaberis, poterat illud intelligi, nisi forte in illis duobus peccatis moin his vero extremis, ipsa concupiscentia, quae tantum differunt ut aliquando moechetur qui non concupiscit uxorem scetur, aliquando autem concupiscat nec ei misceatur poenam timens,
Abbreviated transcription (Latin):
ctauum p̃ceptum falsũ testimoniu
ñ dices. Octaua plaga. locusta
animal dente noxium. Falsus enĩ testiᷤ
nocere uult mordendo. & consummere
mentiendo.

Expanded text:
ctavum praeceptum: Falsum testimonium non dices: octava plaga, locusta, animal scilicet dente noxium. Falsus enim testis nocet mordendo et consumit mentiendo.
Abbreviated transcription (Latin):
carius pͥmogenito. ꝓ inde inprimo¬
genitis tus puniris. qui concupis¬
cendo res alienas. id quod tͥ iure non
debeatur. quasi iuris umbra ꝑqͥris.
Illud ũo ꝑ molestum ẽ ꝑ hanc occul¬
tam. & iniustam. concupiscentiam.
dis. si rem alienam occulte concupi
mulator. obsequens ñ caritate. sed
fraude amans eum a quo te cupis
fieri heredem. amando eũ mori que¬
ris. & ut inre eius de uideas posses¬
sorem inuides illi successorem. Tria

Expanded text:
carius primogenito. proinde in primogenitis tuis puniris, qui concupiscendo res alienas id quod tibi iure non debebatur quasi iuris umbram perquiris. Illud molestum est, ne per hanc occultam, et injustam concupiscentiam uis rem alienam occulte concupismulator, obsequens non caritate, sed fraude, ueluti amans eum a quo te cupis fieri heredem; amando eum mori quaeris et, ut in re eius te uideas possessorem, illi inuides successorem. Heia
Abbreviated transcription (Latin):
nientes. rursus ad primi anni priu¬
cipium reuoluuntur.lna
nditum. in indicis inuenit᷑ calamus
spuma ad herente limo. ẽ aũt colore
cianei. mixt᷑am purpure ceruleiq mi¬

Expanded text:
nientes, rursus ad primi anni principium revolvuntur. ia in indicis invenitur calamis spuma adherente limo, et est coloris cyanei mixturam purpure ceruleique mi
Abbreviated transcription (Latin):
India dicta ab indo flumine. quo ex
parte occidentali claudit᷑. hȩc a meri
tẽ caucasum ꝑuenit. habens gentes
multas & opida. insulamq tapba
gẏren auro argentoq fecudas. ty¬

Expanded text:
India vocata ab Indo flumine, quo ex parte occidentali clauditur. Haec a meridtem Caucasum pervenit; habens gentes multas et oppida, insulam quoque Tgyren auro argentoque fecundas, Ti
Abbreviated transcription (Latin):
ndia ab occidente ħt flumen indiun.
qd rubromari excipit᷑ a septẽtrione
montẽ caucasum. reliqua uõ eoo &
indico oceano t̾minant᷑. hec habet
insulis. habitabilib plurimis.¬

Expanded text:
 ab occidente flumen Indum, quod Rubro mari accipitur, a septentrione montem Caucasum; reliqua ut dixi Eoo et Indico oceano terminatur. haec habet insulis habitabilibus plurim
Abbreviated transcription (Latin):
apud satinos ꝓpt̾ eloquii similitudinẽ
salomonis titulo prenotatur. Dictus
aũt ecclesiasticus. quia de totuis eccl̃iȩ
disciplina. religiose conu̾sationis magna
hebreos reꝑtt᷑. sed inter apocriphos habet᷑.¬

Expanded text:
apud Latinos propter eloquii similitudinem Salomonis tytulo prenotatur. Dictus autem Ecclesiasticus, eo quod de tocius ecclesie disciplina et religiose conversacionis magna Hebreos reperitur, sed inter apochriphos habet
Abbreviated transcription (Latin):
hac coniugatione. a pͥma nasci ꝑsona
hoc ẽ in tercia ꝑsona imꝑatiui. edat
& in futuro optatiui qd est subuinc̃¬
tiuum presens. edam. as. at. In om̃ib
ũo quȩ solent a scda nasci ꝑsona cor¬
ruptam inuenies regulam.

Expanded text:
hac coniugatione a prima nasci persona, hoc est in tertia persona imperatiui: edat, et in futuro optatiui, qui est etiam subiunctiui praesens: edam edas edat. in omnibus uero, quae solent a secunda nasci persona, corrupta
Abbreviated transcription (Latin):
estote. Edo. es. est. edimus. ditis. edunt.
Edi. edisti. edit. Edimus. editis. erunt.
atis. rant. Edam. edes. edet. Edemus.
etis. ent. Imꝑatiuo edat. Edamꝰ. este.
edant. Fũturo esto. tu. esto.ille. Edamꝰ

Expanded text:
tum edo es est edimus estis edunt, edi edisti edit edimus edistis ederunt ederat, edam edes edet edemus edetis edent. imperatiua es edat edamus este edant; futuri esto tu, esto ille uel
Abbreviated transcription (Latin):
¶sus. quo in re instructa utimur. ut in
codice. legere in tabulis ludere. Sed
⁊ ipse fructus agroꝵ. quia eo utimur
fructus eiꝰ manente apd̃ alium iure.
Nsu capio ẽ adeptio domini ꝑ continuat̾o¬
nem iuste possessionis uł biennii. uł

Expanded text:
sus, quo in re instructa utimur, ut in baculo inniti, in Codice legere, in tabula ludere, sed, et ipse fructus agrorum, quia eo utimur,fructus, manente apud alium jure. 30. Usucapio est adeptio dominii per continuationem justae possessionis, vel biennii, vel
Abbreviated transcription (Latin):
cinerib adhiberi solet.¬
rsus dictus fert᷑ qd̾ ore suo formet fe¬
tus quasi orsus. Nam aiunt eos in¬
formes generare .xxx. die partꝰ. ⁊ carnẽ
qͣndam nasci. qͣm mat̾ lambendo in mẽ¬
bra componit.

Expanded text:
cineribus adhiberi soletrtur dictus, quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quamdam nasci, quam mater lambendo in membra componit.
Abbreviated transcription (Latin):
urbs dicta ab orbe. quia antiqui cii¬
tatem in orbe faciebant. uł ab uruo
parte aratri. quo muri designabantur.
nabat᷑ idest aratro qd taurus ⁊ uacca
trahebant. Opidum ad habitantes ꝑ¬
tinet ciuitas ad leges urbs ad utrũq.¬

Expanded text:
Urbs vocata ab orbe, quod antiquitus civitates in orbem fiebant, vel ab urbo parte aratri, quo muri designabantur, nabatur, id est, aratro. Cato: Qui rma: oppidum ad habitatores pertinet, civitas ad leges, urbs ad utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
IGaudium ẽ elatio animi. in his¬
quȩ digna st̃ exultantis. Leticia ũo ẽ
effrenata anumi elatio. que modum
nesciat & in his quoq quȩ uiciis ft̃
nuxta letatirr.

Expanded text:
aiunt elationem animi in hisquae digna sunt exultantis, laetitiam uero effrenatam animi elationem, quae modum nesciat, et in his quoque quae uitio sunt mixta laetetur.
Abbreviated transcription (Latin):
n diuersitates enunceli & facies ho¬
num & colores &e corpoꝵ qͣntitates
animoꝵ diũsitates existunt. Inde
manos graues. grecos leues afros uer¬
celles gallos natura feroces. atq acri¬
es ingenio ꝑuidemus. quod natura
imatum facit. ¶romanus.

Expanded text:
 diversitatem enim caeli et facies hominum et colores et corporum quantitates et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit. Galli
Abbreviated transcription (Latin):
Actiua u̾ba. uł recta ꝓprie uocant᷑ qui
in o desinentia assumpta .r. facienti
ex se passiua. confestim cũ dicunt᷑.
possunt tnsire in quem fit actꝰ. &e co¬
iungunt᷑ genitiuo uł datiuo. uel
accusatiuo. uł ablatiuo casui ut ab¬

Expanded text:
actiua uel recta uocantur, quae in o desinentia et assumpta r facientia ex se passiua, confestim cum dicuntur, possunt transire in quem fit actus et coniunguntur uel genetiuo uel datiuo uel accusatiuo casui, ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
Quadrupedia dicta. quia . iiii. pedib. gra¬
diuntur. quȩ dum sint similia pecorib. b.
tamen sub cura humana ñ sunt. ut
cerui. dame onagri. & cet̾a. Sed neq
bestie sunt. ut seones. neq iumenta.
ut usus hominũ uuare possint.

Expanded text:
Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint.
Abbreviated transcription (Latin):
Stuprum in uirgine cõmitett᷑ incestus u̾o¬
in parente uł uidua. ad ult̾iũ innupta.
Stupula dc̃a ab usto. Gollecta enĩ messe
urit᷑. ꝓpter culturam agri.
Stupula d̾r. uł quia pars eius urttͣ. uł qͥa
pars eius int̾dũ ꝓ palea inciditur.

Expanded text:
Stuprum in uirgine, incestum in parente uel uidua, adulterium in nupta.Stipula dicta ab usto; collecta enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula vel quia pars eius uritur, pars interdum pro palea praeciditur.
Abbreviated transcription (Latin):
Subseciua ꝓpͥe sunt quȩ sutor de materia
p̃cidens. quasi suꝑuacua abitit. Itẽ sub¬
seciui agri. quos inꝑtica diuisos recusant.
quasi steriles uł palustres. Item obsecua
quȩ indiuisione agroꝵ efficiunt centu¬

Expanded text:
Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centu
Abbreviated transcription (Latin):
Mon arche sunt qui singłarem possident
principatum qualis alexander apudo
grecos. & cesar apud romanos.
Monarchia d̾r unius principatus
Monas quippe singłaris g̃ce. archia pͥn

Expanded text:
Monarche sunt qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Grecos et Iulius apud Romanos. Tetrarche sunt quartamMonarche sunt qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud
Abbreviated transcription (Latin):
entia honestatis aut humilitatis cã
rerum arduaꝵ ac difficiliũ uolunta¬
ria ac diuturna ꝑꝓcissio. ꝑseuerantia
ẽ inratione bene consid̾ata stabilis ce
nẽ. atq alios ñ rectos impetꝰ animi. eiꝰ
Continentia ẽ ꝑ qͣm cupiditas consilii
gub̃natione regit᷑. clementia ꝑ quam
animi temere in odium alicuius illecti.
concitatiq comitate retinent᷑. Modestia
ꝑ qͣm pudor honestus cłaram ⁊ stabilẽ
comparat auctoritatẽ. ¶Hȩc aũt omĩa

Expanded text:
entia est honestatis aut utilitatis centia est honestatis aut utilitatis crerum arduarum aut difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in ratione bene considerata stabilis ac nem atque in alios non rectos impetus animi firmContinentia est per quam cupiditas consilii gubernatione regitur. Clementia, per quam animi temere in odium alicujus illecti concitatique comitate retinentur. Modestia, per quam pudor honestus claram et stabilem comparat auctoritatem. 2. Atque ha
Abbreviated transcription (Latin):
pulsat᷑ ulciscendo. Obseruantia ꝑquam
hoĩes aliqua dignitate antecedentes
cultu quodam & honore dignant᷑.
Ueritas ꝑ qͣm immutata ea quȩ st̃. aut
fuerunt. aut futaͣ st̃ dñr. Consuetudiẽ
uis est. qd̾ aut leuit̾ a nat᷑a tͣctum aliud
&e mauis fecit usus. ut religionẽ.⁊ si qͥd¬
Qd̃ genus pactum ẽ par iudicatũ. Pactũ¬
ẽ quod int̾ aliquos conuenit. Par. qd̃
in om̃s equabile ẽ. Iudicatũ de quo ali¬
cuiꝰ aut aliquoꝵ iam sententiis constz¬
tutũ ẽ lege. Ius ẽ qd̃ in eo scripto quod
popło expositum ẽ. ut obseruet ꝯtinet᷑.
ortitudo est considerata ꝑicłoꝵ susceptio.
& laboꝵ ꝑpessio. Cius partes sunt mag¬
nificentia. fidentia. patientia. ꝑseuerã¬
tia. Magnificentia ẽ rerũ magnaꝵ &
excelsaꝵ cum animi ampla ⁊ quadam
⁊ splendida ꝓpositione. cogitatio ⁊ ad¬
ministratio fidentia ꝑ qͣm magnis &¬
honestis in reb multum ip̃e animꝰ in
se fiducie certa cũ spe collocauit. Pati¬

Expanded text:
pulsatur. Observantia, per quam homines aliqua dignitate antecellentes, cultu quodam et honore dignamur. Veritas, per quam immutata ea quae sunt aut fuerunt aut futura sunt dicuntur. Consuetudine autem jus est quod aut leviter a natura tractum aluit, et majus fecit usus, ut religionem; et Quod genus pactum eest quod inter aliquos convenit. Par, quod inter omnes equabile est. Iudicatucuius aut aliquorum iam senten- tiis constitutum est. lege ius est, quod in eo scripto, quod populo expositum est, ut observet, continetur. Fortitudo est considerata periculorum susceptio et laborum perpessio. eius partes magnificentia, fidentia, patientia, perseverantia. magnificentia est rerum ma- gnarum et excelsarum cum animi ampla quadam et splendida propositione cogitatio atque administratio; fidentia est, per honestis in rebus multum ipse animus in se fiducie certa cum spe collocavit. Pati
Abbreviated transcription (Latin):
hat. uł auiriditate. uł quia pacis indi¬
cium ẽ. qd̾ iii. regat. unde hac utunt᷑ ma¬
gi ad pacandas int̾ se serpentes. & iccir¬
co in ea hos sustinent. illigatos. hac etiã
philosophi reges magistri nuntii.⁊ lega

Expanded text:
at, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hac utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent illigatos. Hac etiam philosophi, et reges, ac magistri, et nuntii, et lega
Abbreviated transcription (Latin):
uent̃ eius ad partum ingemuerit catuli.
ñ expectantes mat᷑am nate solutionem
corrosis eius laterib in erũpunt. fert᷑¬
aũt quod masculus capite in os iupere
semen expuat. Illa aũt ex uoluptate li¬
bidinis in rabiem ũsa cap̃ maris ore re¬

Expanded text:
venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam nature solutionem, corrosis eius lateribus, vi erumpunt autem quod masculus ore inserto viperae semen expuat; illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore re
Abbreviated transcription (Latin):
lat. qͣntum memoria inter cet̃a m̃tis
officia. Uicinior. ẽ enim cerebro. unde
plurima manant. Ex quofit ut ea
quȩ ad alios ꝑtinent sensus gñalit̾¬
cum dicimus.
U ide quomͦ sonet. oleat. sapiat. caleat.

Expanded text:
eat, quantum memoria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vidcum dicimus: 'Vide quom
Abbreviated transcription (Latin):
Uis est uirtꝰ potestatis. ꝑ qͣm causa siue
res. uł auget᷑ uel extorquetur.
Uis pͥuata ẽ si quis ante iudiciũ arma¬
tis hominib. quẽq a suo deiecerit. ut
expugnauerit.
U is publica ẽ. si quis ciuẽ ante portiona¬

Expanded text:
is est virtus potestatis, per quam causa sive res, vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quis ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem, ante popu
Abbreviated transcription (Latin):
U mũ sobrie potatũ sanitatẽ dat.⁊ auge
prudentiã imiodice sũptũ aduitia cau¬
sas dat. Ds gͦ creaturã dedit. abunda u¬
tiã. humano arbitrio reseruauit ut par¬
simonia nature ẽẽt in magisterio sobrie
tatis abundantie nat᷑am lsapsumq te¬
mulentie sibi a scribet humana ꝯditio.

Expanded text:
um sobrie potatum sanitatem daret, augeret prudentiam, inmodice sumptum ad uitia causas daret, creaturam dedit, abundantiam humano arbitrio reseruauit, ut parsimonia naturae esset magisterium sobrtatis, abundantiae noxiam lapsumque temulentiae sibi ascriberet humana conditio.
Abbreviated transcription (Latin):
his contͣria. ut fortitudini ignauia. iu¬
sticie. iniusticia. uerum etiã illa que
ꝓpinqua uident᷑ & finitima ẽẽ absunt aũ
songissime. Qd̃ genus fidentie contͣriũ
ẽ diffidentia. ⁊ ea re uitium ẽ audatia.
ñ contͣrium. s appositũ ac ꝓpinquum.
⁊ tam̃ uitium ẽ. Sic unicuiq uirtuti
finitimũ uitium repiet᷑. aut certo iã
noĩe appellatũ. ut audatia quȩ fidentie
ꝑtinatia quȩ ꝑseuerantie finitima ẽ.
suꝑsticio quȩ religioni ꝓpinqua ẽ. aut
sine ullo certo noĩe. Quȩ omĩa uti cor¬
traria rerũ bonaꝵ in reb uitandis re¬
ponentur.
U irtus ẽ consentiens cum ratione ⁊ ꝑpe¬
tua constantia. Huic nichil addi po¬
test. quo magis sit uirtꝰ. nichil demi.

Expanded text:
his contraria sunt, ut fortitudini ignavia et iustitiae iniustitia, verum etiam illa, quae propinqua videntur et finitima esse, absunt autem longissume; quod genus fidentiae contrarium est diffidentia et ea re vitium est; audacia non contrarium, sed appositum est ac propinquum et tamen vitium est. sic uni cuique virtuti finitimum vitium reperietur, aut certo iam no- mine appellatum, ut audacia, quae fidentiae, pertinacia, quae perseverantiae finitima est, superstitio, quae re- ligioni propinqua est, aut sine ullo certo nomine. quae omnia item uti contraria rerum bonarum in re- bus vitandis reponentur.virtus est consentiens cum ratione et perpetua constantia; nihil huc addi potest, quo magis virtus sit, nihil demi,
Abbreviated transcription (Latin):
cerimoniãq affert. Pietas ẽ. ꝑ qͣm san¬
guine conunctis patrieq beniuolens
officiũ. ⁊ diligens tribuit᷑ cultꝰ. Grã inqͣ
amicitiaꝵ & officioꝵ alt̾ius memoria.
& alt̾ius remunerandi uoluntas ꝯtinet᷑.

Expanded text:
cerimoniamque affert. Pietas, per quam sanguine conjunctis patriaeque benevolens officium, et diligens tribuitur cultus. Gratia, in qua amicitiarum et officiorum, alterius memoria, et alterius remuneran
Abbreviated transcription (Latin):
Uersus dichiabeo qd̾ pecib in ordine dis¬
positis. certo fine mod̾ant᷑ ꝑ articulos.
qui cesa ⁊ membra noĩantur. qui ne son¬
gis ꝓuoluerent᷑ qͣm iudiciũ poss susti¬
nere. modum statuit. ratio unde reũtent᷑.
Huic ad heret rithmus. qui ñ est certo fine
moderatꝰ. s tamen rationabilit̾ ordinatis

Expanded text:
sunt ab eo quod pedibus in ordine suo dispositis, certo fine moderantur per articulos, qui cesa et membra nominantur, qui ne longius pervolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverteretuHuic adheret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis
Abbreviated transcription (Latin):
Tibia cyrenaica & pentapolis. post egyp¬
tum inparte affrice. pͥma ẽ. hec incip̃
a ciuitate parethonia & montib ca¬
thabathinon. In scd̾o mari usq ad araᷤᷤ
phylenoꝵ extendit᷑. Post se habet usq
ad occeanum meridianum gentes hy¬
bie ethyopum &e garamantum huiꝰ
est. aboriente egyptus. A septentͥone mare
libicũ ab occasu sẏrtes maiores ce tro¬
godite. contra quos insula calipso ẽ.
Ameridie ethyopicus oceanus.

Expanded text:
LIBYA CYRENAICA ET PENTAPOLIS post Aegyptum in parte Africae prima est. haec incipit a ciuitate Parethonio et montibus Catabathmon, inde secundo mari usque ad aras Philenorum extenditur. post se habet usque ad oceanum meridianum gentes Libyoaethiopum et Garamantum. huic est ab oriente Aegyptus, a septentrione mare Libycum, ab occasu Syrtes maiores et Trogodytae — contra quos insula Calypso est — a meridie Aethiopicus oceanus.
Abbreviated transcription (Latin):
Inde etiam filio fit emantipatio. ut sit
Nã ex lib̃o uł ancilla seruił eiꝰdẽ ꝯdit̾onis
s̃. Sẽꝑ enĩ qui nascit᷑ det̾iorẽ parentis
Tib̃tus uocat᷑ quasi liberatꝰ. Erat enĩ pͥus
ingo seruitutis addictus. liberatoꝵ aũt
filii apud antiquos lib̃tin uocabant᷑.
quasi de libertis nati. Nunc ũo lib̃tinꝰ
aut libertus factus. aut possessꝰ ab̃ alio.¬
qͣndo bellauit in india. multas habuit
furore.

Expanded text:
otestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis vocatus quasi liberatus. Erat enim prius iugo servitutis addictus. Libertorum autem filii apud antiquos libertini appellabantur, quasi de libertis nati. Nunc vero libertinus aut a liberto factus, aut possessus. Manupater bellauit in India, qui multas habuit furore.
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. quȩ ad cognitionem sidum comun
uideantur. Sed nonnulli siderũ pul¬
chritudine & claritate illecti. in lapsꝰ
stellaꝵ cecatis mentib corruert̃. ita ite
supputatione noxia que mathesis dr̃
di sententia damnauerunt dicentes.
confusionẽ rerũ potius de tali ꝑsuasiõe

Expanded text:
e se ad cognitionem siderum conivideantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis ddi sententia damnauerunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione
Abbreviated transcription (Latin):
mosa. Iaphyte berbe similis. unde no
men fũpsit. C uius color nunc in nigre¬
dinem uertit᷑. nunc in alborẽ. ñc in
at. aut si ita se ubiq diffundat. ut
omĩa unius coloris qmuis adutt̃ faciat. s¬

Expanded text:
mosa lepidae herbae similis, unde et nomen sumpsit: cuius color nunc in nigredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in at, aut si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamvis adulteri faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
tamen sub cura humana ñ sunt. ut
cerui. dame onagri. & cet̾a. Sed neq
bestie sunt. ut leones. neq iumenta.

Expanded text:
tamen sub cura humana non sunt, ut cervi, damae et onagri, etc.; sed neque bestiae sunt, ut leones, neque jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
mera in italia. Tinata ẽ. Quarta chy
ẽ &e cimea. Octaua hellespontia. in agro
troiano nata. quȩ scͥbitur salonis & cyri
fuisse tẽporib. Nona frigia. que uatici¬
nata est ancyre. Decima tiburtis noĩe
albulnea. Quaꝵ omĩum carmina ef
Celebratior aũt int̾ ceteras erithrea ꝑ¬

Expanded text:
meria in Italia; quinta Erythraea nomine  manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae, decima Tiburtina, nomine Albunea. Quarum omnium carmina effCelebrior autem inter ceteras a
Abbreviated transcription (Latin):
udicii signum. tellus sudore madescet.
Ccelo rex aduemet ꝑ secla futurus.
Scilicet in carne p̾sens. ut iudicet orbẽ.
Unde dm cernent incredulꝰ atq fidelis.
Celsum cũ scĩs. eui iã termino in ipso.
Sic aĩȩ cum carne aderẽ. qͣs iudicat ipse.
Cũ iacet incultus. densis in uepͥb orbis.
Reicient simulachra uiri. cunctã qͦ garã.
Exuret t̾ras ignis pontũq polumq.
In quirens tetri portas effringet auerni.
Sc̃oꝵ sedenĩ cuncte lux libera carm.
Tradet᷑: sontes et̾na flamnia cremabit.
Occultos artus retegens. tc̃ qͥsq loquet᷑.
Secreta atq d̾s reserabit pectora luci.
Tunc erit & suctꝰ strideb̃t dentib orũ
Uoluet᷑ celum. lunaris sple. r obibit
Deiciet eolies. ualles ito siet sabieno.
Et tuba tũ sonitũ tristẽ demittet ab alto.
Orbe gemens facinus. miser̃ uariõq laborẽ.
Tartareũq chaos monstͣbit t̾ra dehiscens.
Et corã hic dño reges sistent᷑ ad unum.
R ecidet e celo ignisq ⁊ sulphuris ãnis.

Expanded text:
udicii signum: tellus sudore madescet, E celo rex adveniet per secla futurus, Scilicet in carne presens, ut iudicet orbem. Unde Deam cernunt incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic anime eum carne aderunt, quas iudicet ipse. Cum iacet incultus densis in vepribus orbis, Reicient simulacra viri, curam quoque gaçam Exuret terras ignis, pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet averni. Sanctorum sed enim cuncte lux libera carni Tradetur, sontes eterna fama cremabit. Ocultos actus retegen tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Volvetur celum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, valles extollet ab imo. Et tuba tum sonitum tristem dimittet ab altOrbe, gemens facinus miserum variosque labores, Tarthareumque chaos monstrabit terra dehiscens, Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Recidet e caelo ignisque et sulphuris amnis.