comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ħ m̃o. młierum genꝰ auarũ ẽ. Nam erifi¬
la auro uitam iuiri uñdidit. Aut si ñ id
phion ap̃ euripedem. Itẽ ap̃ pacunũ.
ꝗ uituꝑata musica sapĩam laudat. aut
si res hoĩs exuicõ uituꝑabitur. ut siqͥs
doctͥuam ex alicuiꝰ docti uicõ rep̾hendat.
aut siqui tum aliqm̃ uol laudare de fe¬
licitate eiꝰ. nõ deu̾tute dicat. aut si rẽ cũ
re ita ꝯꝑabit. ut alt̾am se ñ putet lauda¬
re nͥ altam uitupet. aut si alt̾ama ⁊̃ lau
det ut alt̾uis ñ faciat mencõm. Ut sicum.¬

Expanded text:
 modo: Mulierum genus avarum est; nam Eriphyla auro viri vitam vendidit; aut si non id, Amphion apud Euripidem, item apud Pacuvium, qui vituperata musica sapientiam laudat; aut si res ex hominis vitio vituperabitur, ut, si qui doctrinam ex alicuius docti vitiis reprehendat; aut si qui, cum aliquem volet lau- dare, de felicitate eius, non de virtute dicat; aut si rem cum re ita comparabit, ut alteram se non putet laudare, nisi alteram vituperarit; aut si alteram ita lau- det, ut alterius non faciat mentionem; aut si, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑten ꝑ comphuõm uelit accomodare.
demonstrare oꝑtebit. ñ ex eo ꝙ ip̃e ꝯces¬
ẜis. s ex eo ꝙ ille sumpsit confici ꝯpħx¬
ionem ad hunc in od̾. Sin digetis pecu¬
nie pecumam ñ hẽtis. ⁊ si pecuuiã ñ hẽ¬
tis. pauꝑes estis. In digetis aũ pecume. M̾
cature .n. nͥ ita eẽt: oꝑam ñ daretis. Pa¬
uꝑes gͥ estis. ħ sic rep̾hendit᷑. cũ dicebas
si indigetiꝰ pecuma.pecumã ñ hẽtis. ħ¬
sic intelligebam. Sipp̃inopiam ĩ egesta¬
te estis. pecumam ñ hẽtis. ⁊ idcͥco conce¬
debam. Cun a ħ sumebas udigetis a
pecume. illud accipiebas. uultis ã pecu¬
niam plus hr̃e. Ex quib ꝯcessionib ñ¬

Expanded text:
per conplexionem velit accommodare, demonstrare oportebit non ex eo, quod ipse concesseris, sed ex eo, quod ille sumpserit, confici conplexionem, ad hunc modum: si indigetis pecuniae, pecuniam non habetis; si pecuniam non habetis, pauperes estis: indigetis autem pecuniae; mer- caturae enim, ni ita esset, operam non daretis: pauperes igitur estis. hoc sic reprehenditur: cum dicebas: si indigetis pecuniae, pecuniam non habetis, hoc intelle- gebam: si propter inopiam in egestate estis, pecuniam non habetis, et idcirco concedebam; cum autem hoc sumebas: indigetis autem pecuniae, illud accipiebam: vultis autem pecuniae plus habere. ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙq deploratur ĩ ꝯmodũ. ut in morte
filii pu̾icie delectacõ. amor spes. solaci¬
ꝯmodo ꝑ conqõm dici potu̾nt. Qrͣtus
ꝑ q̃m res turpes ⁊ humiles. ⁊ illib̾a les ꝓ¬
funtur. ⁊ in digna etate. ⁊ gen̾e. firma
pͥstina. honore. bñficiis q̃ passi ꝑꝑessuri¬
ue sint. Qnͥtus ꝑ qm̃ omĩa añ cculos
singulatim in ꝯmoda pomunti ut uide¬
aliqͦ qui uł carus debeat ẽẽ nos cum uide¬

Expanded text:
 deploratur incom- modum, ut in morte filii pueritiae delectatio, amor, spes, solatimodo per conquestionem dici poterunt. quartus, per quem res turpes et humiles et inliberales proferentur et indigna aetate, genere, fortuna pristina, honore, beneficiis, quae passi perpessurive sint. quin- tus, per quem omnia ante oculos singillatim incom- moda ponuntur, ut videaliquo, qui illis carus debeat esse, nos cum vide
Abbreviated transcription (Latin):
ex utilitate cõi. ñ ex scͥpcõne que in lris
ẽ in t̾p̾tari. Ea .n. uͥtute ⁊ sapĩa maio¬
rent. Neq .n. ip̃i ꝙ obẽẽt strib̾e uolebãt.
⁊ si scpͥsissent cum ẽẽt intelłcm repudi¬
atum iri legem intelligebant. Nẽo .n. le¬
mĩstrari. Qmͣ obrem gͥ leges ẜuari o.¬

Expanded text:
itate communi, non ex scrip- tione, quae in litteris est, interpretari. ea enim virtute et sapientia maiorent. neque enim ipsi, quod obesset, scribere volebant, et, si scripsissent, cum esset intellec- tum, repudiatum iri legem intellegebant. nemo enim leministrari. quam ob rem igitur leges servari o
Abbreviated transcription (Latin):
bitur dilucide demonstratũ. nͥ ꝗd ex ci¬
eiꝰmodi qͦ utend̾ exemplo. Non qͦ p̾cep¬
cõ differat. atq ałr ħ in ẜmone atq ĩ
paucos dies ip̃e ccͣ legẽ ex̾citũ temuss
gis scͥpͥtorem sensisse asscribat ad legẽ

Expanded text:
tur dilucide demon- stratum, nisi quid ex cieiusmodi quoque utendum ex- emplo, non quo praeceptio differat aut aliter hoc in sermone atque in paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, gis scriptorem sensisse, adscribat ad legem
Abbreviated transcription (Latin):
diffãt demonstrabunꝰ. ex qͦ decebimꝰ
denda. Siniudicatũ aliꝗd infe̾tur qm̃
id exhiis locis max̃ firmat᷑. laude eoꝵ qͥ
nidicarunt. similitudine eiꝰ rei q̃ de agit᷑
ad eam rẽ qͣ de iuclicatum ẽ.⁊ ꝯmemor¬
ando ñ niõ ñ ẽẽ rep̾hensum iudicatum
s ab om̃ib aꝓꝓbatum. ⁊ demonstnͣdo di¬
fficiliꝰ. ⁊ ma iꝰ fuisse idiudicatũ ꝙ affat᷑

Expanded text:
us: ex quo docebimus denda. Sin iudicatum aliquod inferetur, quoniam id ex his locis maxime firmatur: laude eorum, qui iudicarunt; similitudine eius rei, qua de agitur, ad eam rem, qua de iudicatum est; et commemorando non modo non esse reprehensum iudicium, sed ab omnibus adpro- batum; et demonstrando difficilius et maius fuis
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam captans. ĩ hac pͥmũ aĩum audi¬
toris mitem. ⁊ miẜicordem ꝯfic̾e oꝑteb ͭ
quo facilius conq̃õne ꝯmou̾i possit. Id
locis cõib effic̾e oꝑtebit. ꝑ qͦs fortime uis
ing̃ ⁊ hõium in firmitas oñditur. qua
or̃one hĩta gͣuit̾. ⁊ sentencõse maxine

Expanded text:
iam cap- tans. in hac primum animum auditoris mitem et misericordem conficere oportet, quo facilius conque- stione commoveri possit. id locis communibus efficere oportebit, per quos fortunae vis in omnes et hominum infirmitas ostenditur; qua oratione habita graviter et sententiose maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ hs istum equũ. aut em̾is oz. aũ ħ¬
ditate possideas. aut mun̾e accepis. aut
domi tͥ natus sit. aut si eoꝵ nͥlẽ: sb̾ripu¬
ripu̾s. ħ ꝯmode rep̾hñdit᷑. si dici possit
ex hostib eqꝰ eẽ captus. cuiꝰ p̾de sectõne

Expanded text:
s istum equum, aut emeris oportet aut hereditate possideas aut munere acceperis aut domi tibi natus sit aut, si eorum nihil est, subripuripueris. hoc commode reprehenditur, si dici possit ex hostibus equus esse captus, cuius praedae sectio non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ intelłcta longitudine mag̾ qͣm obstu¬
ritate narracõnis. ac qͦ u̾bis dilucidis
utendum ẽ qͦ degn̾e dñdum ẽ inp̾ceptis
elccucõnis. ꝓͥ babilis erit narracõ si in ca
ui debuntur in ẽẽ eaque solent apparere
narretur. Obest. tũ cum ip̃ius reigeste
exp̃o excipit magnam offensiõm. Qͣm
argum̃itando. ⁊ cãm agñdo leuiri o ꝑte¬
bit. Ꝙ cũ acciclit menbratim oꝑteb:
ꝑtes reigeste disꝑg̾e in cãm. ⁊ ad unama
qͣmq confestim rõm accomodare. ũ uul¬
neri p̾sto medicam̃tũ sit. ⁊ odiũ statun
defensio mitiget. Nicħ ꝓdest narracõ
tũ cum aut abadu̾sariis re exposita.
nr̃a nͥl int̾est it̾um aut ab alio mõ uar¬
rare. aut ab aliis qui audiunt ita tñr
negocium ut nr̃a nͥl int̾ sit eg alio mõ
gnͣe agemus tñ cum de dispõne dicemꝰ.
ad u̾sario ꝓdest dilucide ⁊ ornate expo

Expanded text:
est in- tellecta longitudine magis quam obscuest in- tellecta longitudine magis quam obscuritate narra- tionis. ac verbis quoque dilucidis utendum est; quo de genere dicendum est in praeceptis elocutionis. Pro- babilis erit narratio, si in ea videbuntur inesse ea, quae solent apparere  causa postulet, narretur. obest tum, cum ipsius rei gestae expositio magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et causam agendo leniri oportebit. quod cum accidet, membratim oportebit partes rei gestae disper- gere in causam et ad unam quamque confestim rationem accommodare, ut vulneri praesto medica- mentum sit et odium statim defensio mitiget. nihil prodest narratio tum, cum ab adversariis re exposita nostra nihil interest iterum aut alio modo narrare; aut ab iis, qui audiunt, ita tenetur negotium, ut nostra nihil intersit eos alio pacto genere agemus tum, cum de dispo- sitione diadversario prodest, dilucide et ornate expo-
Abbreviated transcription (Latin):
idꝙ nͨ ob esti nͨ adiuuat p̾t̾ibitur. ⁊ si semł
desitum erit dem̃ceps incipietur. ac mł¬
tqs mutacõ breuitatis decepit. ut cũ se
breues putent eẽ.longissumm sint. cum
dent oꝑam ut res młtas breuit̾ dicant.
ñ ut omĩo pancas res dicant. ⁊ ñ płes qͣm
fuit dixuse. domi negauit ẽẽ. fit reꝵ mł¬
titudine longus. Qrͣ ħ quoq nñgñe ui¬
tanda ẽ breuitatis mutacõ. ⁊ ñ minꝰ reꝵ.¬
ñ ncͣciarum qͣm u̾boꝵ multitudine suꝑse¬
denclum ẽ. aꝑta a narracõ pot̾it eẽ
si ut ꝙq pͥmum gestum erit. ita pͥmũ
exponetur. ⁊ rerum ac tp̃rum ordo ẜua¬
bitur. ut ita nairentur ut geste res ert̃.
aut potuisse geri uidebunt᷑. ħ erit con¬
sid̾andum. ne quid ꝑturbate. ne quid cõ
torte dicatur. n in aliam rem tnͣseatur
ne abultimo repetatur. nead extremũ
ꝓ deatur. ne quid ꝙ ad rem ꝑtineat p̾t̾e¬
atur. ⁊ omĩo q̃ pcepta de breuitate s̃. ħ qͦ¬
ugn̾e qͥ conẜuanda. Nam ꝑsepe res ꝑũ :

Expanded text:
d nec obest nec adiuvat, praeteribitur; et si semel desi- tum erit, deinceps incipietur. ac multos imitatio brevi- tatis decipit, ut, cum se breves putent esse, longissimi sint; cum dent operam, ut res multas brevi dicant, non ut omnino paucas res dicant et non plures, fuit dixisse: domi negavit esse, fit rerum multitudine longus. quare hoc quoque in genere vitanda est bre- vitatis imitatio et non minus re rum quam verborum multitudine supersedendum est. Aperta autem narratio poterit esse, si, ut quidque primum gestum erit, ita primum exponetur, et rerum ac temporum ordo servabitur, ut ita narrentur, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur. hic erit considerandum, ne quid perturbate, ne quid con- torte dicatur, ne quam in aliam rem transeatur, ne ab ultimo repetatur, ne ad extremum prodeatur, ne quid, quod ad rem pertineat, praetereatur; et omnino, quae praecepta de brevitate sunt, unt conservanda. nam saepe res parum
Abbreviated transcription (Latin):
aut male Rndendo longius rogacõm
dens ab eo ꝙ concessit ad id ꝙ ñ uult ꝯ¬
ced̾e declucendꝰ ẽ. Extremũã aut ta
ceatur oz. aut ꝯcedatur. aut negetur.
Sinegabitur. aut ostendenda ẽ siłitu
dum ĩ ductone. Si conceditur. ꝯcludẽ¬
da ẽ argum̃ta cõ. Si tatebitur. aut eli¬

Expanded text:
aut male respondendo longius roga- tionem dens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. extremum autem aut ta- ceatur oportet aut concedatur aut negetur. si negabitur, aut ostendenda similitudodum inductione; si concedetur, concludenda argumentatio est; si tacebitur, aut eli
Abbreviated transcription (Latin):
siquidht̃ ꝓbabile aut nccͣm qͣquo mõ
ꝯmoueat auditorem noc̃e ẽ. & si solum¬
id spectaret᷑. ac nͥl qͦ pc̃o tractaret᷑ id ꝙ
eẽt excogitatum referret. neqͣqͣm tñ ĩt̾
sũinq oratores ⁊ mecliocres int̾ ẽẽ ex
mat̾ sacietatis mat̾. Id fi̾ pot̾it si ñ silr̾¬

Expanded text:
quo modo commoveat auditorem necesse est. quod si so- lum spectaretur ac nihil, quo pacto tractaretur id, quod esset excogitatum, referret, nequaquam tantum inter summos oratores et mediocres interesse exiest satietatis. id fieri poterit, si non si
Abbreviated transcription (Latin):
cõib fortunis ꝯsuluisse. ⁊ legib ñ õbtẽ¬
tacõ. cũ aut ꝓponimꝰ. aut assumimꝰ sme
aut assumpcõ ꝑspicua ẽ.⁊ nulliꝰ aꝓpbõis
ꝑtib argͥum̃tato tcͣtatur adhũc mod̾.
iudices qui ex lege iurati iudicatis le¬
gibr obtemꝑare debetis. Ob temꝑare aͥ¬

Expanded text:
fortunis con- suluisse et legibus non optemtatio, cum aut proponimus aut assumimus sinaut assumptio perspicua est et nullius approbationis tibus argumentatio tractatur, ad hunc modum: iudices, qui ex lege iurati iudicatis, legibus optempe- rare debetis. optemperare a
Abbreviated transcription (Latin):
tur tractari debeat.⁊ q̃ iñ qͣm argum̃ta¬
cõnes ꝯueniant sigillatim. in .iiͦ. libro
nũos.⁊ modos. ⁊ ꝑtes argum̃tandi Ꝯfu¬
at exhac copia digemus. atq inueniri
quidẽ omĩs ex hiis locis argum̃tacõ po¬
t̾it. Inuentam exornari. ⁊ c̾tas in ꝑtes
distingui. ⁊ suauissimum ẽ. ⁊ sũme nccͣm¬

Expanded text:
bitur, tractari debeat et quae in quamque argumentationes conve- niant, singillatim in secundo libro numeros et modos et partes argumentandi confuat, ex hac copia digeremus. Atque inveniri quidem omnis ex his locis argu- mentatio poterit: inventam exornari et certas in partes distingui et suavissimum est et summe nec
Abbreviated transcription (Latin):
tractanda ẽ. aut ꝑ racõcinacõm. Ĩ ductõ
ẽ oro q̃ rebo nõ dubiis captat assensiõma
nꝰ ꝗ cum insticuta ẽ quib assensiõib
facit. ut illi dubia quedã res pp̃ siłitu di¬
stcrates cum xenofontis uxore. ⁊ cum ip̃o
xenofonte. aspoxiam lccutã. Dic m q̃so
xenofontis uxor si uitina tua meliꝰ hãt.¬
tuũ uirum malis qmͣ illius : ħ mulier
fon. si uicinꝰ tuũ equũ meliorem hãt
ꝙͣ tuus ẽ. tuum ne equũ in alis an illuis:¬

Expanded text:
tractanda est aut per ratiocinationem. Inductio est oratio, quae rebus non dubiis captat assensionem eius, quicum instituta est; quibus assen- sionibus facit, ut illi dubia quaedam res propter si- militudiSocrates cum Xenophontis uxore et cum ipso Xenophonte Aspa- siam locutam: dic mihi, quaeso, Xenophontis uxor, si vituum virum malis an illius? hic mulier phon, si vicinus tuus equum meliorem habeat, quam tuus est, tuumne equum malis an illi
Abbreviated transcription (Latin):
debeat hr̃e occupatum. alt̾a ẽ in qͣ reꝵ
earum dequib erimꝰ dcũri breuit̾ expõ
ponit᷑ distributa. Ex qͣ conficit᷑ ut c̾tas
aĩo res teneat auditor. Quib dc̃is in¬
telligat fore poratum. Nunc utͦq
Int̾ fectam ẽẽ iurẽm a filio ꝯuenit mͥ.
cum adu̾sariis. Item ꝯͣ. In t̾fectum ẽẽ a
lytemestra agamẽnone ꝯueint. Nã hͥ
sit. ponend̾ ẽ iudicacõnis exp̃one. q̃ qm̃¬

Expanded text:
debeat habere occupatum. altera est, in qua rerum earum, de quibus erimus dicturi, breviter expositio ponitur distributa; ex qua conficitur, ut certas animo res te- neat auditor, quibus dictis intellegat fore peroratum. Nunc utroquinterfectam matrem esse a filio convenit mihi cum adversariis. item contra: interfec- tum esse a Clytaemestra Agamemnonem convenit. nam hic sit, ponendum est in iudicationis expo
Abbreviated transcription (Latin):
inquit adu̾sarius. Non abste filio ma¬
trem neccari oꝑtuit. potuit .n. sine tuo
scełe illius fcm̃ piuri. Ex hac deduc¬
restis pr̃em occidiss. Firmam̃tũ ẽ
firmissima argum̃tacõ defensoris. ⁊
aptissima ad uidicacõm. ut si uelit
horestes drͣe eiꝰ moĩ añm mrĩs sue fu¬
ułe in pr̃em suũ in se ip̃m ac sororem
in regnum. nĩ famam giu̾s.⁊ familie
ut ab ea penas lib̾i sui potissimũ pet̾e
debu̾nt. Et in cet̾is quidẽ consconibus
adhunc mod̾ niclicacõnes reꝑunitur.
In coniecturali ã const̾one ꝙͣ rõ nõ ẽ¬

Expanded text:
inquiet ad- versarius, abs te filio matrem necari oportuit; potuit enim sine tuo scelere illius factum puniri. ex hac de- ducrestis patrem occidisset. firmamentum est firmissima argu- mentatio defensoris et appositissima ad iudicationem: ut sfuisse in patrem suum, in se ipsum ac sorores, in regnum, in famam generis et familiae, ut ab ea poenas liberi sui potissimum petere debuerint. Et in ceteris quidem constitutionibus ad hunc modum iudicationes reperiuntur; in coniecturali autem constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
uitam beatam efficiat. Aut si infirma. u̾
plantus amicũ castigare ob m̾itã nox¬
am ĩ mane ẽ facinus. U̾m inetate utile
⁊ conducibile. Nam ego auncũ hodie me¬
ũ nõ castigabo ꝓꝯn̾uta noxa. aut eadez¬
ħ mõ. Max ꝰ malum ẽ auaricisi.multos .ii.
maguis in ꝯmodis affecit pecue cupidi¬
tas. aut parum ydonea ħ mõ. Maxͫ bonũ
ẽ amucicia. płime .n. delectacõnes sunt:

Expanded text:
vitam beatam efficiat; aut infirma, ut Plautus: Amicum castigare ob meritam noxiam, Immune est facinus; verum in aetate utile Et conducibile; nam ego amicum hodie meum Concastigabo pro commerita noxia; aut eadem, hoc modo: malum est avaritia; multos enim magnis incommodis affecit pecuniae cupiditas; aut parum idonea, hoc modo: maximum bonum est amicitia; plurimae enim delectationes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
publicũ. oc̃ẽ. singłare. Publicun ẽ ꝙci
uitas uniu̾sa aliqͣ de cã freq̃ntat. ut lu¬
di.dies festus. bellum. Cc̃ẽ ꝙ accidit
om̃ib eodem fẽ tp̃r. Ut messis. Uindenna
calor. frigus. S ingłare᷑ ẽ ꝙ aliq̃ de cã
pͥuatum alicui sol accid̾e̾. ut nuptie. sa¬
crificium. funꝰ. ꝯniuium. sop̃nus. Modꝰ¬
suasione fet̾it. In prudenciaa̾ in pur¬
tiam. iracundiam. amorẽ. ⁊ cuncta q̃ ĩ siłi
gen̾e u̾sant̃. Facultates s̾. aut quib
faciluis sit. aut sinequib aliqͥd confici
nõ põti adiunctũ negõ ã id intelligit᷑¬

Expanded text:
publicum, commune, singulare. Publicum est, quod civitas universa aliqua de causa frequentat, ut ludi, dies festus, bellum: commune, quod accidit omnibus eodem fere tempore, ut messis, vindemia, calor, frigus: singulare est, quod aliqua de causa privatim alicui solet accidere, ut nuptiae, sacrificium, funus, convivium. Modus suasione fecerit. inprudentia autem in purtiam, iracundiam, amorem et cetera, quae in simili genere versantur. facultates sunt, aut quibus fa- cilius fit aut sine quibus aliquid confici non potest. Adiunctum negotio autem id intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
ea re. aut eius rei sit lex. ꝯsuetudo. actõ.
iuditium. stĩa. arcificium. De iñ nͣ eius
euenire uulgo soleat. an in solent̾. ⁊ ra¬
lent cousequi. Deinde pꝰtremo attendẽd̾
ẽ. nuqͣm res ex hiis reb q̃ posite ꝯ̃ in¬

Expanded text:
ea re aut eius rei sit lex, consuetudo, pactio, iudicium, scientia, artificium; deinde natura eius, evenire vulgo soleat an insolenter et ralent consequi. deinde postremo adtendendum est, num quae res ex iis rebus, quae positae sun
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m gualr̾ diffimre difficile ẽ. ꝑsq̃dã¬
et̾nitatis. cum alicuiꝰ annui. mensur¬
inc̾clibilia uideant᷑.⁊ iam in fabulaꝵ
nũo reponant᷑. Et q̃ iam diu gesta. ⁊
amemoria ur̃a remota. tũ faciant sidẽ
u̾e t̃ͣlita ẽẽ qr eoꝵ monim̃ta c̾ta in lit̾is
possumt Et itẽ que instent inp̾sencia. ⁊
sid̾ari quid crius quid serius funirum
longinquitas enis considanda. Nam
tu̾it. neaut magnitudo negocii. aũ mul¬
titudoreꝵ in eo tñsigi tp̃r. Consid̾atur ã¬

Expanded text:
tione negotii, qui locus secundus erat, quernitatis cum alicuius annui, mensurincredi- bilia videantur, ut iam in fabularum numerum repo- nantur; et quae iam diu gesta et a memoria nostra re- mota tamen faciant fidem vere tradita esse, quia eorum monumenta certa in litteris possunt; et item quae instent in praesentia et considerari, quid ocius, quid serius futurum longinquitas eius est consideranda. nam  dere, potueritne aut magnitudo negotii aut multitudo rerum in eo transigi tempore. consideratur a
Abbreviated transcription (Latin):
tu sit educatus. quo hu̾it artium lib̾a¬
anucis utatur. quo ĩ negõ. questu. ar¬
tificiosit occupatus. qũo rem familiam̃
admĩstret. qͣ consuetudine domestica qͥ.
põttate. iure an inuiria. felix.clarus. an
tutis. aut artis alicuiꝰ ꝑce pcõm aut qͣm¬
uiꝯ stĩam.⁊ itẽ corꝑis aliqͣm comodita¬
tem. ñ nͥ datam. s stuclio. ⁊ industria

Expanded text:
tu sit educatus, quos habuerit artium liberaamicis utatur, quo in negotio, quaestu, artificio sit occupatus, quo modo rem familiarem administret, qua consuetu- dine domestica sit.potestate, iure an iniuria; felix, clarus an tutis aut artis alicuius perceptionem aut quamvis scientiam et item corporis aliquam commoditatem non natura datam, sed studio et indus
Abbreviated transcription (Latin):
me scͥpta indeatur. Nam sat̾ uidet᷑ inea
ex antiquis artib ingemo se ⁊ diligent̾
loqui ꝙ hic fecit. multo maximũ ex arre
dr̃e ꝙ eum minime potuisse om̃s uide¬
mus. Qre mͣ quidem nob̾ rethorice artis¬

Expanded text:
me scripta videatur; nam satis in ea videtur me scripta videatur; nam satis in ea videtur ex antiquis artibus ingeniose et diligenter loqui, quod hic fecit, multo maximum ex arte dicere, quod eum minime po- tuisse omnes videmus. Quare materia quidem nobis rhetoricae videt
Abbreviated transcription (Latin):
monstratiuo. delib̾atiuo. Iudiciali. De¬
tuonstratiuum ẽ ꝙ tribuit᷑ iñ alicuius
c̾te ꝑsone laudem. aut intuꝑacõm. De¬
lib̾atiuum: qd̾ poĩtum in disceptacõe
⁊ defensionem. aut peticõm. ⁊ retusa cõm.
Et q̃m ad̾m nr̃a qui dem st̃ opinio. orato¬
dem nec quid dicat attend̾e. nͨ quid polli
ceatur intellig̾e̾ ur̃. quia oratoris mat̾i
ei tres eas ꝑtes quas añ dix imiꝰ supponi¬
mus. ui dicialem. delib̾atiuam. demonstͣ¬
controu̾si am in dicendo positam. snꝰ c̾taꝵ
ꝑ sonarum int̾põne ad hunc modum. ut¬
ꝗdsit bonũ in uita p̾t̾ honestatem. ueri¬
solis magnitudo. Quas q̃õnes ꝓcul ab o¬
ratoris offõ remotas facile onĩs in tel¬
lig̾e existumamus. Nam quib in rebꝰ
ꝑuas res oratori attribue tur magͣ
amencia ur᷑. Ꝙ si magnã iris.⁊ in hiis
ħ̾magoras hũisset facultatem. studio ⁊
distiplma ccoꝑatam. uid̾etur fretus sua

Expanded text:
monstrativo, delibera- tivo, iudiciali. demonstrativo, delibera- tivo, iudiciali. demonstrativum est, quod tribuitur in alicuius certae personae laudem aut vituperationem; deliberativum, quod positum in disceptationeet defensionem aut petitionem et recusationem. et, quemadmodum nostra quidem fert opinio, oratoquidem nec quid dicat attendere nec quid polli- ceatur intellegere videtur, qui oratoris materim tres eas partes, quas ante diximus, subponimus, iudicialem, de- liberativam, demonstrcontroversiam in dicendo positam sine certarum personarum interpositione, ad hunc modum: ecquid sit bonum praeter honestatem? verisolis magnitudo? quas quaestiones procul ab oratoris officio remotas facile omnes intellegere existimamus; nam quibus in rebus parvas res oratori adtribuere magna amentia videtur. quodsi magnam in his Hermagoras habuisset facultatem studio et disciplina comparatam, videretur fretus sua
Abbreviated transcription (Latin):
ciosa eloquencia qͣm rethoricam uocãt.
Nainz n cum hiiꝯ sentunus qui ciuilẽ
stĩam eloq̃ñcia nõ putant iidig̾e. Et
abhiis qui eam putant omem recho¬
ris ui ⁊ artificõ contin̾i magno oꝑe dis¬
ffm & eius facultatis urͣ ẽẽ dr̃e apposi¬
ut medici offm̾ dñis eẽ. curare ad sanãd̾
apposite. fiuem sauare curacõne. Item
a t̾iam artis eam dm̃s inqua omĩs ars ⁊
ea facultas q̃ conficitur ex arte u̾satur.
ut si mecdicine i at̾iam dicamꝰ. iorbos
ac uuln̾a. ꝙ. in hiis omĩs medicina u̾se¬
tur. Item quib in reb u̾sat᷑ arꝯ ⁊ facul¬
tas oratoria. eaꝯ res mͦm artis rethori¬
ce nominamꝰ. Uas ã res alii plures aui
paucõres existimau̾nt. Nam gorgias le¬
ontinus antiquissimꝰ fere rechor. õib¬
oratorem dr reb posse dr̃e existam auit.
h infuntam ⁊ ĩmensam huic artifiaꝰ
qui huic arti płima aduimenta atq
ornamenta sbministrauit trib in gem̾¬
bus reꝵ u̾sari rethoris offm̾. putauit. de¬

Expanded text:
toricam vocant. nam neque cum iis sentimus, qui civilem scientiam eloquentia non putant indigere, et ab iis, qui eam pu- tant omnem rhetoris vi et artificio contineri, magnopere dism eius facultatis videtur esse dicere adposiut medici officium dicimus esse curare ad sanandum apposite, finem sanare curatione, item, eriam artis eam dicimus, in qua omnis ars et ea facultas, quae conficitur ex arte, versatur. ut si medi- cinae materiam dicamus morbos ac vulnera, quod in his omnis medicina versetur, item, quibus in rebus ver- satur ars et facultas oratoria, eas res materiam artis rhetoricae nominamus. has autem res alii plures, alii pauciores existimarunt. nam Gorgias Leontinus, anti- quissimus fere rhetor, omniboratorem op- time posse dicere existimavit; hic infinitam et inmensam huic artificio qui huic arti plurima adiumenta atque orna- menta subministravit, tribus in generibus rerum ver- sari rhetoris officium putavit, de
Abbreviated transcription (Latin):
nur̃ li bidinũ cupiditas. Euis a̾ gn̾is sñ
dubio ꝑa ẽ auaritia. ħ gͥ uitandũ ẽ ne
cuiꝰ genus posu̾is eiꝰ secum sicuti aliqͣm di¬
u̾sam. ⁊ dissiłem ꝑtem ꝑonas in eadẽ ꝑti
id cum in pͥma cãe ꝑticõne erit simpłr ex¬
positum. distribuetur tp̃r eo ꝯmodissime
cum ad ip̃m uũtum erit ad explicand̾ in
ad paucitatem. ne aut pła qm satis ẽ de¬
mõstratis nos ẽẽ dicamꝰ ħ mõ. Ostendam
adu̾s arios ꝙ arguimꝰ eis potuisse fac̾e̾.⁊
uoluisse ⁊ fecisse. Nam fecisse satiꝯ ẽ ostẽ¬
simpłx ꝗddam agat᷑. tñ utam᷑ distribucõe
ta ꝑticõnum q̃ ad hunc usum oratorium

Expanded text:
irum libidinum cupiditas, eius autem generis sine dubio pars est ava- ritia. hoc igitur vitandum est, ne, cuius genus po- sueris, eius  sicuti aliquam diversam ac dissimilem partem ponas in eadem partid cum in prima causae partitione erit simpliciter expositum, distribuetur tem- pore eo commodissime, cum ad ipsum ventum erit explicandum inad paucitatem, ne aut plura, quam satis est, demonstraturos nos dicamus, hoc modo: ostendam adversarios, quod arguamus, et potuisse facere et voluisse et fecisse; nam fecisse satis est ostenm agatur, tamen utamur distributione, ta partitionum, quae ad hunc usum oratorium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcione sic ordine tnͣsigatur.⁊ õib ex¬
p̾licatis ꝑoratu sit ħ mõ ut nequid pꝰ
terus p̾t̾ concłonem infa̾tur. ꝑtitur ap̃
t̾encium breuit̾. ⁊ ꝯmode senex in anda
q̃ cognost̾e lib̾tum uelit. Eo pacto ⁊ gna¬
ti uitam.⁊ consilium meũ ꝯgnostes. ⁊
qͥd te fac̾e in hac re uelim. Itaq q̃m mod̾¬

Expanded text:
ione, sic ordine transigatur et omnibus explicatis peroratum sit hoc modo, ut ne quid po- sterius praeter conclusionem inferatur. partitur apud Terentium breviter et commode senex in Andria, quae cognoscere libertum velit: Eo pacto et gnati vitam et consilium meum Cognosces et quid facere in hac re te velim. itaque quemad
Abbreviated transcription (Latin):
moĩ ẽ. Angues ingñtes. alttes iugo iũc¬
ti. Hiscoria ẽ gesta res ab etatis nrẽ
memoria remota. Ꝙ genus ẽ hiꝰ. Appiꝰ
indixit cartaginensib bellũ. Argu¬
mentum ẽ ficta res q̃ tñ fiꝰ potuit hiꝰ¬
ap̃ t̾renciũ. Niam is pꝰqm excessit ex phe¬
bis sona. Illa & narracõ que u̾satur in
ꝑ soius eius moĩ ẽ. ut in ea simul cum rebꝰ
ħ mõ. uenit ad me sepe c lamitans qͥdagis
micõ. Cur ꝑdis adolestentem nob̾. cur am¬
at. cur potat. Cir tu hiis rebus sũptũ sug¬
geris uestitu nino indulges uimiũ in eptꝰ.
es. Nimium ip̃e durus p̾t̾ equũ. ⁊ bonũ. ħ
uboꝵ confecta ex rerum uarietate. aĩoꝵ
dissimilitudine. gͣuitate. leuitate. spe.
metu. suspicõne. desi derio. dissimulacõne.
ornam̃ta sumunt᷑. Nunc de narracõne ea

Expanded text:
smodi est: Angues ingentes alites, iuncti iugo historia est gesta res, ab aetatis nostrae memoria remota; quod genus: Appius indixit Cartha- giniensibus bellum. argumentum est ficta res, quae tamen fieri potuit. hentium: Nam is postquam excessit ex ephebis, Sosia illa autem narratio, quae versatur in personis, eiusmodi est, ut in ea simul cum rebushoc modo: Venit ad me saepe clamitans: Quid agis, Micio? Cur perdis adulescentem nobis? cur amat? Cur potat? cur tu his rebus sumptum suggeris, Vestitu nimio indulges? nimium ineptus es. Nimium ipse est durus confecta ex rerum varietate, animorum dissimilitudine, gravitate, lenitate, spe, metu, suspicione, desiderio, dissimulatione, ornamenta sumentur. Nunc de narratione ea
Abbreviated transcription (Latin):
one. ⁊ sapĩa remotissimũ ẽ. istiꝰ houoris
cã hanc eandem excepcõm in iussu pͥp
ad legem asscribi iubeatis. ppꝰ thebanus
id pacietur ne fi̾: ꝓ fecto ñ pacietur. ꝙ
genus asscribi ad legem nefas est id

Expanded text:
one et a sa- pientia remotissimum est, istius honoris causa hanc eandem exceptionem iniussu populi ad legem adscribi iubeatis, populus Thebanus id patieturne fieri? pro- fecto non patietur. quod ergo adscribi ad legem nefas est, id
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e tatuit. Post aspasia. qm̃ utq ũm
audire uolu̾am. Egomet dicam quid
utͥq cogitet. Nam ⁊tu młr optunũ ui¬
rum maius hr̃e. ⁊ tuxenofon uxorem
hr̃e letissimam max̃ uis. Qrͣ nͥ ħ ꝑfet̾tis

Expanded text:
ipse tacuit. post Aspasia: quoniam uterqaudire volueram, egomet dicam, quid uterque cogitet. nam et tu, mulier, optumum virum vis habere et tu, Xenophon, uxorem habere lectissimam maxime vis. quare, nis
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ eandẽ aut ꝯ̃siłem aut maiorẽ agi
at facile erit cognitu. o aut de eo ꝙ ad
u̾sarii firmissimũ sͥ putarint. ⁊ maxĩe
hii qui au dierint ꝓbaruit. pͥmũ te dic¬
turum polliceri. aut ab adu̾sarii dc̃o ex¬
ordiri. ⁊ ab eo potissimũ ꝙ ille nuꝑrime
dix̾it. aut dubitacõne uti ꝙ pͥmũ dicaᷤᷤ
aut cui potissimũ loco Rendeas cũ amira¬
cõne. Nam auditor cum eũ ꝙ̃ adu̾sarii
tratur. Sin anditoris scudium defati¬
gatõ ab alienabit acã. te breuiꝰ ꝙͣ ꝑatus
fu̾is eẽ dcũrum ꝯmodum ẽ polliceri. Nã
nuitaturũ adu̾sarium. Sin res dabit
ñ iñutile ẽ ab aliqua re noua aut ridi¬
culosa inciꝑe. Aut ex eodẽ tp̃r q̃ nata est
ꝙ genus strepitum acclam acõm. aũ iã
ꝯtineat irrisionem.: Aut si rei digͥcas
adimet iocandi facultatẽ aliquid tͥste.
nouũ. horribile. statun ñ ĩꝯmodũ ẽ
inic̾e. Nam ut cibi sacietas ⁊ fastidium.

Expanded text:
deinde eandem aut consimilem aut maiorem aut deinde eandem aut consimilem aut maiorem aut at, facile erit cognitu— oportet aut de eo, quod adversarii firmissimum sibi pu- tarint et maxime ii, qui audient, probarint, primum te dicturum polliceri, aut ab adversarii dicto exordiri et ab eo potissimum, quod ille nuperrime dixerit, aut du- bitatione uti, quid primum dicas aut cui potissimum loco respondeas, cum admiratione. nam auditor cum eum, quem adversarii tratur. Sin auditoris studium defatigatio abalienavit a causa, te brevius, quam paratus fueris, esse dicturum commodum est polliceri; non imitaturum adversarium. sin res dabit, non inutile est ab aliqua re nova aut ridicula incipere aut ex tempore quae nata sit, quod genus strepitu, acclamatione; aut iam contineat inrisionem; aut si rei dignitas adimet iocandi facul- tatem, aliquid triste, novum, horribile statim non in- commodum est inicere. nam, ut cibi satietas et fasti- dium
Abbreviated transcription (Latin):
ex cãis fit max̃. Aut si ab hiis qui añ
dix̾unt iam ꝗ dclam auditori ꝑ suasum
cum iam illi ꝯuo au dire o defessi sunt
audiendo. Nam ex̾hac qͦ re. ñ minus ꝙͣ
ex pͥmis duob ĩ oratorem ñ nũqͣm aĩ¬
nus auclitoris offenditur. Si cãe turpi¬
tudo cͣchet offensiom̃ aut ꝓ eo hõie in qͦ
rem q̃ ꝓbatur. aut ꝓ re hõiem. aut pro
hõie rem. ut ab eo ꝙ odit ad id ꝙ dilig̃¬
aĩus auditoris traducat᷑. Et dissimula¬
re te id defensurum. ꝙ existimeris. De
pedetemptim ĩ desu̾siõm. ⁊ dr̃e ea q̃ indi¬
gnentur adu̾sarii tͥ qͦ in digna iuderi.
Dem̃ cum lenierit eum qui au diet de¬
monstrare nͥl eoꝵ ad teꝑtin̾e. ⁊ nega
re te quicqͣm de adu̾sariis ẽẽ dc̃urum
n ħ.n illud. ut n aꝑteledas eos qui
diliguntur. Et tñ id obscure faciens qͦ¬
ad possis alienes ab eis auditoꝵ uol¬
untatem. Et aliquoꝵ iuclicium siłi de
re. aut auͣctem ꝓferre imitacõe dignã

Expanded text:
t ab iis, qui ante dixerunt, iam quiddam auditori persuasum cum iam illi, quos audire oportet, defessi sunt audiendo. nam ex hac quoque re non minus quam ex primis duabus in oratore nonnumquam animus auditoris offenditur. Si causae turpitudo contrahit offensionem, aut pro eo homine, in quo rem, quae probatur; aut pro re hominem aut pro homine rem, ut ab eo, quod odit, ad id, quod diligit, auditoris animus traducatur; et dissimulare te id defensurum, quod existimeris; deipedetemptim in defen- sionem et dicere ea, quae indignentur adversarii, tibi quoque indigna videri; deinde, cum lenieris eum, qui audiet, demonstrare, nihil eorum ad te pertinere et ne- gare quicquam de adversariis esse dicturumneque illud, ut neque aperte laedas eos, qui diliguntur, et tamen id obscure faciens, quoad possis, alienes ab eis auditorum voluntatem; et aliquorum iudicium simili de re aut auctoritatem proferre imitatione dignam;
Abbreviated transcription (Latin):
riis ħ m̃o. Nam si in hiis qui inprudẽ
ri sic. Nam ut locus in mari sine por¬
tu nauibr eẽ nõ pot̾ tutus sic auimꝰ sũ
fide stabũ amicis ẽẽ nõ pot. In hiis re¬
ꝯsiderat᷑. Nam si rocliis turpe nõ ẽ porto¬
Si multus erat in cal̃ceiꝯ pulius exi¬
oꝯẽm & ut cͥt̾as quagdam in ꝑtes bilis.
distribuimꝰ ꝓ babile ꝙ sumitur ad arg¬
um̃ta cõm. aut signum. aut tͥlibile.
macõnis. ut cruor. fuga. pauor. płuis.
ullo teste auditoris opimone firmat᷑
ħ m̃o. Nemo ẽ qͥnõ lib̾os suo inco lum¬
es. ⁊ beatos ẽẽ cupiat. Iudicatum ẽ res
assensione. aut aũcte. aut iudicõ alicꝰ.
aut aliquoꝵ comꝓbata. Id trib ingr̾ibꝰ
spectatur. Religioso. cõi. aꝓpbato. Re¬
ut supplicum misereatur. aꝓp̾batũ
oꝑt̾et. sua constitu̾nt auͣcte ueludin¬

Expanded text:
riis, hoc modo: nam si iis, qui inprudentri, sic: nam ut locus sine portu na- vibus esse non potest tutus, sic animus sine fide stabilis amicis non potest esse. in iis resideratur: nam si Rhodiis turpe non est portosi multus erat in calceis pulvis, ex iem—ut certas quasdam in partes tri- buamus—probabile, quod sumitur ad argumentationem, aut signum est aut credibile mationis, ut cruor, fuga, pallor, pulvis, ullo teste auditoris opinione firmatur, hoc modo: nemo est, qui non liberos suos incolumes et beatos esse cupiat. iudicatum est res assensione aut auctori- tate aut iudicio alicuius aut aliquorum conprobata. id tribus in generibus spectatur, religioso, communi, adprobato. reut supplicum misereatur. adprobatumoporteret, sua constituerunt auctori
Abbreviated transcription (Latin):
usus arrogans. ⁊ intołłabilis in hiis re¬
bus mag̾ uideant᷑ qͣm cãe sue confidere.
ĩ ꝯtempcõm adclucent᷑. si eoꝵ inertia. ne¬
gligũcia. ignauia. desidiosum studiũ
hiis. fortit̾. sapient̾q mansuete geste
ꝓfe̾ntur. ut nequa assentacõ minia sigͥ¬
ficetur. ⁊ si de hiis qm honesta existimia¬
sit oñ detur. Ab ip̃is rebo. si nr̃am cã
laudando extollemus adu̾sarioꝵ cãm
ꝑ ꝯtempcõm depͥmemꝰ attentqs ã facie¬
mus si demõstrabimꝰ ea q̃ dc̃uri erumus
magna. noua. inc̾clibilia eẽ. aut ad q̃
aut ad eq qui audient. aut ad aliquos
illustres hoĩes. aut addeq ĩin ortales. aut
nos breui nr̃am cãm demr̃aturos. aut ex¬
ponemus iudicacõm. aut iudicacões si pl¬
ures erunt. Docil es auditores faciemꝰ
si aꝑte ⁊ breuit̾ summã cãe exponemus.¬

Expanded text:
 intolerabilis, ut his rebus magis vi- deantur quam causae suae confidere; in contemp- tionem adducentur, si eorum inertia, neglegentia, igna- via, desidiosum studium iis fortiter, sapienter, mansuete gestae profe- rentur, ut ne qua assentatio nimia significetur, si de iis quam honesta existimatsit ostendetur; ab rebus, si nostram causam laudatemptionem deprimemus. Attentos autem faciemus, si demonstrabimus ea, quae dicturi erimus, magna, nova, incredibilia esse, aut ad omnes aut ad eos, qui audient, aut ad aliquos inlustres ho- mines aut ad deos inmortales aut nos brevi nostram causam demonstraturos atque exponemus iudica- tionem aut iudicationes, si plures erunt. Dociles audi- tores faciemus, si aperte et breviter summam causae exponemus
Abbreviated transcription (Latin):
uimus sumetur. aut ꝓbabilis. aũ nocͣia
debebit eẽ. Et eium ut breuif destribamꝰ.
argum entacõ urͣ ẽẽ in m̃tum aliqͦ exge¬
nere rem aliqͣm. aut ꝓbabilit̾ ostendens.
mod̾. Si imꝓbus ẽ cur uteris: S̃i ꝓbuꝯ
cur accusas : Enunciacõ ẽ iñqua płibꝰ
reb expõĩtis.⁊ c̾tis infirmatis una reliqͣ
miciciarum cã ãb hoc ecc̃ẽ occisum. aut
metus. aut spei. aut aliciuꝰ grã amici.
aut si horum nͥlẽ. ab ħ nõ ẽẽ cocisum.
Nam sine cã malesm̾ susceptum nõ põt
ẽẽ. S n ĩunicicie fu̾int. n metus ullus.
nͨ spes ex morte illius alicuiꝰ cõmodi. nͨ
ad anuicum hꝰ aliqm mors illius ꝑtine¬

Expanded text:
vimus, sumetur, aut probabilis aut ne- cessaria debebit esse. etenim, ut breviter describa- mus, argumentatio videtur esse inventum aliquo ex genere rem aliquam aut probabiliter ostendens amo- dum: si inprobus est, cur uteris? si probus, cur accusas? enumeratio est, in qua pluribus rebus expositis et ceteris infirmatis una reliqua imicitiarum causa ab hoc esse occisum aut metus aut spei aut alicuius amici gratia aut, si horum nihil est, ab hoc non esse occisum; nam sine causa maleficium susceptum non potest esse; si neque inimicitiae fuerunt nec metus ullus nec spes ex morte illius alicuius commodi neque ad amicum huius aliquem mors illius pertine
Abbreviated transcription (Latin):
satis ẽ ꝓducit᷑. Seꝑatum ꝙ nͦ ex ip̃a
cã ductum ẽ. nͨ sicut aliqd̃ m̃brum adn
faciat auditorem. cũ bñuo lũciam cã de¬
sid̾et. aut si pͥnͦ. utat᷑ tum in sinuac̃one
re̾ postul. Contͣ p̾ceptum ẽ ꝙ nͥl eoꝵ¬
effecit. quoꝵ cã de exordiis p̾cepta ura
quidẽ satis dcm̃ est. De narratõe¬
arracõ ẽ rerũ gestarũ. aut ut gestarũ

Expanded text:
satis est producitur. separatum, quod non ex ipsa causa ductum est nec sicut aliquod membrum adnefaciat auditorem, cum beni- volentiam causa desideret, aut si principio utatur, cum insinuationem res postulet. contra praecepta eefficit, quorum causa de exordiis praecepta trquidem satis dictum est. Narratio est rerum gestarum aut ut gestarum
Abbreviated transcription (Latin):
Uͤ. sunt. honestum. aminura bile. hũile.
anceps. obsturum.: honestum gñs cãe
ẽ. cum statim sn̾ or̃one nrã fauet audi
tur abauditore. ⁊ñ magnoꝑe adtendẽ d̾
ur᷑. Anceps. in quo aut iudicacõ dubia
ẽ. aut cã ⁊ honestatis ⁊ turpitudinis ꝑti¬
ceps. ut. ⁊ bemuolenciã pariat.⁊ offensi¬
onem. Obsturum ẽ. in quo aut tardi
auditores ꝯ̃. aut difficiliorib ad agno¬

Expanded text:
uinque: honestum ammirabile humile anceps obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra fauet audittur ab auditore, et non magnopere attendendum uidetur. Anceps est in quo aut iudicatio dubia est, aut causa et honestatis et turpitudinis particeps, ut beniuolentiam pariat et offensionem. Obscurum in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cogno
Abbreviated transcription (Latin):
Qnͥtum diffinitiuũ noĩamꝰ. Rac̃õ autẽ¬
arginũta cõne ꝯsistit actũ con sid̾ato
gñe cãe. ⁊ cognita consto̾ne cum simpħe¬
ne adiuncta sit intellxenꝯ ⁊ stͥpͥtii an rõis
hãt controu̾siam uideris.
E inceps erit uidend̾¬

Expanded text:
definitivum nominamus. ratio est auteargumentatione consistit. Ac tum, considerato genere causae, cognita con- stitutione, cum simplexne an iuncta sit intellexeris et scripti an rationis habeat controversiam videris, dein- ceps erit videndu
Abbreviated transcription (Latin):
Exordium. Narracõ. ꝑticõ. Confirma :¬
cõ. Rep̾hensio. Conclusio. Nũc q̃m exor¬
in rõm exordiendi p̾cepta dabimꝰ. De exõdio¬
xordu ẽ or̃o aĩum auditoris y donec
ꝯꝑans ad reliqͣm dcõnem. Ꝙ euemet. si cũ
bemuolum. attentum. docilem ꝯfet̾it. Qrͣ¬

Expanded text:
exordium, narratio, partitio, con- firmatio, reprehensio, conclusio. Nunc quoniam exorin rationem exordiendi praecepta da- bimus. Exordium est oratio animum auditoris idonee com- parans ad reliquam dictionem: quod eveniet, si eum benivolum, attentum, docilem confecerit. qua
Abbreviated transcription (Latin):
eo colonia deducatur. Ex comꝑacõne ĩ
qua ꝑ contencõnem. utrum pocius aut
tatur qui sociĩs auxilio sit an teneat᷑
in ytalia. ut qͣm maxime ccͣ anibalem co¬
pie sit.
Einde consid̾andum ẽ in rõne. an in
scͥpto sit contͦusia. Nam stͥpti contͦusia ẽ
ea que ex stpͥcõnis gn̾e nascitur. Euis a

Expanded text:
eo colonia deducatur. ex conparatione, in qua per contentionem, utrum potius aut tatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae sint. Deinde considerandum est, in ratione an in scripto sit controversia; nam scripti controversia est ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ã ⁊ demonstracõ gn̾a sunt cãrum. Nã
aut nlłm cãe gemis ẽ. aut iuidiciale
solum. aut iudiciale. ⁊ demonstrati¬
uum. ⁊ delib̾atiuum. Nullum dr̃e cãe
eẽ genus. cum cãs ẽẽ młtas dicat. ⁊ iͥ
eas p̾cepta det amencia ẽ. Unũ iudia¬
ale aut solum ẽẽ qui põt. cum delib̾a¬

Expanded text:
autem et demon- stratio genera sunt causarum. nam aut nullum causae genus est aut iudiciale solum aut et iudiciale et demon- strativum et deliberativum. nullum dicere causae esse genus, cum causas esse multas dicat et in eas praecepta det, amentia est; unum iudiciale autem solum esse qui potest, cum delibera
Abbreviated transcription (Latin):
eius mm̾are eas qͣrum indigemus ad
graius. an barbariꝰ. p̾rĩa: ateniensis an
lacedemoniꝰ. Cognacõe. quibo maioribꝰ
łquib ꝯsangͥneis. Etate. puer an ado¬
lescens. Natu gͣndior. an senex. p̾t̾ea ꝯ mo¬
da ⁊ ĩꝯmoda ꝯsid̾antur ab natura dato
aĩo. aut corꝑi ħ mõ. ualens aniubecilł.
longꝰ an breuis. formosꝰ. an deformis.
uelox an tarclus sit. acutus an hebecior.
memor an oblunosus. cõmis offo̾sus. pu

Expanded text:
eius enumerare eas, quarum indigemus ad Graius an barbarus; patria, Atheniensis an Lacedaemonius; co- gnatione, quibus maioribus, quibus consanguineis; aetate, puer an adulescens, natu grandior an senex. praeterea commoda et incommoda considerantur ab natura data animo aut corpori, hoc modo: valens an inbecillus, longus an brevis, formonsus an deformis, velox an tardus sit, acutus an hebetior, memor an obli- viosus, comis officiosu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ constõnis ẽ controu̾sia. cũ aut ꝙ̃. aut
constõnis ħmagoras in untor ẽẽ existim
nõ tam in prudencia falli putamꝰ. res .il.
ꝑspicua ẽ. qm in uidia atq obirecta cõe.
gn̾ais tunc ꝯmodius exposituri uidemꝰ. cũ
mus. Nam argum̃tanidi rõ dilucidier erͤ
cum. ⁊ ad genꝰ. ⁊ ad exͫ. cãe. statim pot̾it ac¬
comodari. Constõne cãe reꝑta. statĩ pla¬
cet confiderare utͫ cã sit simpłx. aut iũc¬

Expanded text:
eius constitutionis est controversia, cum aut quem aut constitutionis Hermagoras in- ventor esse existimanon tam inprudentia falli putamus res enim perspicua est quam invidia atque obtrectatione generis tum commodius exposituri videamur, cumus; nam argumentandi ratio dilucidior erit, cum et ad genus et ad exemplum causae statim poterit accommodari. Constitutione causae reperta statim placet conside- rare, utrum causa sit simplex an iunc
Abbreviated transcription (Latin):
muinciatio. Inuen cõ est. excogitacõ
uentarum in ordinem distribucõ.
ꝓͥmmciacõ ẽ ex rerum ac u̾boꝵ digni¬
tate uocis ⁊ corꝑis mod̾acõ. Nunc hiis
reb breuit̾ constitutis eas rõnes quib
ostend̾e possimus genus ⁊ offm̾. ⁊ finem
cripc̃om. ⁊ p̾cepta tradenda ꝑtinent. Cũ
aũ qui artem rethoricam stribit. de duabꝰ
reliquis reb mͦ artis ac ꝑtib strib̾e̾ oꝑ

Expanded text:
onuntiatio. Inuentio est excogitatio rerum inuentarum in ordinem pulchra distributio. atio est ex rerum et verborum dignitate vocis et corporis moderatio. Nunc his rebus breviter constitutis eas rationes, qui- bus ostendere possimus genus et finem et officium criptionem et praecepta tradenda pertinent. eum au- tem, qui artem rhetoricam scribat, de duabus reliquis rebus, materia artis ac partibus, scribere o
Abbreviated transcription (Latin):
cãe acc̃atoris confirmacõm dix̾it. siue de¬
fensoris pͥmam dep̾cacõm. Nam cũ eadẽ
onũa in ꝯmoda seqñtur De inde ꝯiectu¬
ralis cã nõ põt simul ex eadem ꝑte eodẽ
in gen̾e.⁊ comecturalis ẽẽ. ⁊ diffinitiua.
Nec diffinitiua cã põt simulex ea dẽ ꝑte
codem ingen̾e. ⁊ diffinitiua ẽẽ ⁊ tnͣslati¬

Expanded text:
rmationem dixerit sive defensoris primam deprecationem; nam eum eadem omnia incommoda sequentur. Deinde coniecturalis causa non potest simul ex eadem parte eodem in genere et coniecturalis esse et definitiva. nec definitiva causa potest simul ex eadem parte eodem in genere et definitiva esse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯfuse comꝑata. Añ oculq ponendi cã¬
negctii sumetur siłitudo cum dicetur ꝑ
collacõm sic. ut cytaredus cum ꝓ dierit
optime uestitus. palla iñ aurata indutꝰ.
cum clamide p᷑pea colorib uariis intexta
⁊ cim corona aurea. magnis fulgñtibus
gẽuus illuminata.citaram tenẽs exorn¬
atissimã aureo. ⁊ ebore distinctã spẽ p̾t̾ea.¬
⁊ forma. ⁊ spe. sit. ⁊ stata apposita ad digni¬
tatem. sicũ magnã ppͥ ꝯmou̾it hiis reb
tat ac̾bissimam cũ tͣpissimo corꝑis mo¬
tu. qͦ meliꝰ exornatꝰ sit. ⁊ mag̾ fuit expͦ¬
tatꝰ: eo mag̾ derisus. ⁊ ꝯtemptꝰ eicitiuꝵ
It̾ siquis in excelso loco. ⁊ ĩ magnis ac lo

Expanded text:
atae. Ante oculos ponendi negotii causa sumetur similitudo - dicetur per conlationem - sic: «Uti citharoedus cum prodierit optime vestitus, palla inaurata inductus, cum clamyde purpurea variis coloribus intexta, et cum corona aurea, magnis fulgentibus gemmis inluminata, citharam tenens exornatissimam auro et ebore distinctam, ipse praeterea forma et specie sit et statura adposita ad dignitatem: si, cum magnam populo commorit iis rebus tat acerbissimam cum turpissimo corporis motu, quo melius ornatus et magis fuerit expectatus, eo magis derisus et contemptus eicitur; item, si
Abbreviated transcription (Latin):
officii dñdi copiam ꝯsecuta ẽ. tũ ingenio
freto malicia ꝑu̾t̾e̾ urbes.⁊ uitã hoĩumn
labefactare assueuit. atq huiꝰ quoq
ex ordium mali qm̃ pͥncipium bõi dixiꝰ
explicemus. Xisimilium mͥ ur̃ qͦdam tp̃r

Expanded text:
officii dicendi copiam consecuta est, tum ingenio officii dicendi copiam consecuta est, tum ingenio freta malitia pervertere urbes et vitas hominum labe- factare assuevit. Atque huius quoque exordium mali, quoniam princi- pium boni diximus, explicemus. veri simillimum mihi videtur
Abbreviated transcription (Latin):
ceca atq tem̾aria dñ atrix aĩ cupiditas
ad se explendum uirib corꝑis abutebat᷑
ineẽt hõium. siqͥs eam poss elic̾e ⁊ p̾cipi¬
endo meliorem redcle ꝗ disꝑsos homin es
atq honescam. pmo pp̃ in solertiam re
osius audientes. ex feris ⁊ inmanib. mi¬
tes redclidit.⁊ mansuetos. ac mͥ quidem
age nõ urbib constitutis ut fidem cołe
⁊ iusticiam retin̾e disc̾ent. ⁊ aliis parere
sua uoluntate ꝯsuesc̾e̾nt. ac ñ mõ laboreᷤᷤ
elcqñcia ꝑsuad̾e potuissent. ꝓ fecto ne¬
mo nͥ gͥui ac suaui ꝯmotus or̾one cũ iuri¬
bus płimum poss. ad ius uoluiss sñ ui
accedere. ut init̾ quos poss excelłe cũ huis
se uit̾etur eqͣri. ⁊ sua uoluntate a iocun¬
dissim a consuetudine reced̾e̾t. Q̃ p̾ẜ tum
iam nat᷑e uim optin̾et pp̃ uetustatem.
pacis. ⁊ belli. cum sũmis hõium utilitati¬
bus eẽ u̾sata. Postqͣm uo ꝯmoditas

Expanded text:
caeca ac temeraria domi- natrix animi cupiditas caeca ac temeraria domi- natrix animi cupiditas ad se explendam viribus cor- poris abutebatur, inesset hominum, si quis eam posset elicere et praecipiendo meliorem reddere; qui dispersos homines atque honestam primo propter insolentiam recosius audientes ex feris et inmanibus mites reddidit et mansuetos. ac mihi qui- age vero urbibus constitutis, ut fidem colere et iusti- tiam retinere discerent et aliis parere sua voluntate consuescerent ac non modo labores eloquentia persuadere potuissent? profecto nemo, nisi gravi, ac suavi commotus oratione, cum viribus plurimum posset, adius voluisset sine vi descendere: ut, int sua voluntate a iucundissima consuetudine recederet, quae praesertim iam naturae vim obtineret propter vetustatem. pacis, et belli cum summis hominum utilitatibus esse versata. 3. Postquam vero commoditas
Abbreviated transcription (Latin):
In prudenciam. Casum. noc̃itatem. De¬
p̾cacõ est cum ⁊ pͦcasse. ⁊ consulto pͦcas¬
se reus se consitetur.⁊ tñ ut ignoscat᷑
postulat. Ꝙ genus ꝑ raro põt accidere.
Remocõ crimiuis ẽ cum id cͥmen ꝙ in¬
fertur ab se uł aslia culpa ui. ⁊ põitate
in alium reus remou̾e conat᷑. Id duppͭ.¬

Expanded text:
inprudentiam, casum, necessitatem. deprecatio est, cum et peccasse et consulto peccasse reus se con- fitetur et tamen, ut ignoscatur, postulat; quod genus perraro potest accidere. remotio criminis est, cum id crimen, quod infertur, ab se et ab sua culpa et potestate in alium reus removere conatur. id dup
Abbreviated transcription (Latin):
st̃m̃ sit. aᵈ alii uideatur ẽẽ. ⁊ id cͥo aliꝰ
alio noĩe id appłłet. Qrͣe in eius modi
g ñib diffimenda res erit u̾bis. ⁊ bre¬
intꝰ describenda. ut siquis sacrum ex
pͥuato sbripuerit. utrũ fur an sacͥlegꝰ

Expanded text:
tum sit, aliud alii videatur esse et idcirco alius alio nomine id appellet. quare in eiusmodi generibus definienda res erit verbis et breviter describenda, ut, si quis sacrum ex privato subripuerit, utrum fur an sacrilegus