comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sionis intelligit᷑. Uir qͥ ascendit sr̃ oquũ rufũ. dñs
atꝙ saluator ẽ. q̃ dispensationẽ nr̃e carnis as¬
sũpsit. Mirteta aũt q̃ erant in ꝓfundo it q̃ sta¬
re describit᷑: angłice intelligunt᷑ potestates. q̃ e
eiã in carne posito ministrauer̃t. Equi rufi. ua¬
alii mr̃io coronati st̃. ⁊ appellant᷑ rusi. alii oꝑibꝰ
⁊ doct̾na ac uarietate signoꝵ uarii nuncupant᷑.
Alii uͥginitatis decore. integritataq cordis ornati.
⁊ puritate cordis ceruere d̾m in p̾mio susceꝑunt.
Adño eiũ missi st̃ apłi. ut totũ mundũ euͣngłica
p̃dicatione cõplerent. Qui pꝰqͣm expleuer̃t opꝰ: re¬
u̾si st̃ ad magni consilii angłm. qͥ stabat int̾ eos.
⁊ dixer̃t ad eum. Pambulauimꝰ t̾ram: impleuimꝰ

Expanded text:
s atque Salvator est, qui dispensationem nostrae carnis assumpsit. Myrteta autem, quae erant in profundo, inter quae stare describitur, angelicae intelliguntur potestates, quae ei etiam in carne posito ministraverunt. Equi rufi vaalii in martyrio coronati sunt, et appellantur rufi: alii operibus et doctrina ac varietate signorum varii nuncupantur. Alii virginitatis decore, integritateque cordis ornati, et puritate cordis, cernere Deum in praemio susceperunt. A Domino enim missi sunt Apostoli, ut totum mundum evangelica praedicatione complerent, qui postquam opus expleverunt reversi sunt ad magni consilii Angelum, qui stabat inter eos, et dixerunt ad eum: Perambulavimus terram, et implevimus
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ ꝓxini sui humuebat. Equ̾ camał potentia.
In ysaia. Deqͥ ascenditis suꝑ eqͦs ut descendatis in
egiptũ. Et in psalmo. Dormitauert q̃ ascendunt aqͦs.
Q aũt eq rufi. ⁊ uari. nigri. ⁊ albi ⁊ in ꝓpba ⁊a¬
charia apparuisse legunt᷑. Aut castigationẽ percan¬
tiũ designant: aut consolatione conisoꝵ. Scͥptũ est
eñ in zacharia dño dicente. Ego rascor sr̃ gentas opu¬
lentas. qͥa ego iratꝰ sum pariiũ. Ip̃i ũ addidunt in
malũ. Et rursũ ip̃e ꝓpħa ait. Uidi ꝑ noctẽ ⁊ ate

Expanded text:
ui hinniebat . Equus, carnalis potentia. In Isaia: Vae quia ascenditis super equos ut descendatis in Aegyptum . Et in psalmo: Dormitaverunt, qui ascenderunt equos . Quod autem equi rufi et varii nigri et albi in propheta Zacharia apparuisse leguntur, aut castigationem peccantium designat, aut consolationem conversorum. Scriptum est enim in Zacharia, Domino dicente: Ego irascor super gentes opulentas. Quia ego iratus sum parum, ipsi vero addiderunt in malu
Abbreviated transcription (Latin):
In qͣdriga pͥma equi rufi: ⁊ in qͣdriga scd̃a equi
nigri. ⁊ in q̃driga t̾cia qͥ albi. ⁊ in qͣdriga qͣnta.
cqͥ uarii fortes. De qͣdriga pͥma eqͥ rusi erant. ⁊
cruenti. ⁊ sangumiarii: ⁊ babilonie crudelitate
tribiles. In qͣdriga scd̃a eqͥ nigri. regnũ medoꝵ
⁊ ꝑsarũ. qd bige socens ⁊ egrediens ꝑ assueri
regis citũ mortẽ omniũ iudeoꝵ tͥsti nuntio
p̃ferebat. In qͣdriga t̾cia eqͥ albi: macedones. sub
quoꝵ imꝑio de antiocho machabeoꝵ uictoriã le¬
gimꝰ In qͣdriga qͣrta eqͥ uarii fortes: scimꝰ aũ ro¬
manoꝵ reges. Auos in gente uidea siusse dem̃tes.
ut gaũ cesarem ugͥtum ⁊ claudiũ. ꝑsecutores ali

Expanded text:
ma equi rufi, et in quadriga secunda equi nigri, et in quadriga tertia equi albi, et in quadriga quarta equi varii fortes . De quadriga prima equi rufi erant et cruenti et sanguinarii et Babyloniae crudelitate terribiles: in quadriga secunda equi nigri regnum Medorum et Persarum, quod bigae sedens et egrediens per Assueri regis edictum mortem omnium Judaeorum tristi nuntio praeferebat: in quadriga tertia equi albi Macedones, sub quorum imperio de Antiocho Machabaeorum victoriam legimus: in quadriga quarta equi varii fortes. Scimus enim Romanorum reges alios in gente Judaea fuisse clementes, ut Gaium Caesarem, Augustum et Claudium: persecu
Abbreviated transcription (Latin):
dedi habitacłm in solitudinẽ: ⁊ tab̾nacła eꝰ int̾ra salsu¬
ginis: Nam remoti uiri .i. acarnalibꝰ desid̾iis alie¬
ni. ħ silentiũ m̃tis inhabitant. ut tͣba desidioꝵ carna¬
lium ñ p̃mant᷑. ⁊ tab̾nacła onagri huiꝰ int̾ra st̃ salsu¬
ginis. Salsugo: incend̾e sitim solet. ⁊ ꝙ sc̃ uin qͣdiu
inhiũ uite tab̾nacłis degunt: ad suꝑnã patͥam desidii
sui cotidianis estibꝰ accendunt᷑. Onager arrogans qͥꝙ̃
solitudiẽ desid̾io anime sue: trax̃ uentũ amoris sui.¬
i. sp̃m suꝑbie. Onagri: pͥncipes uideoꝵ. ut in ieremia.
S ⁊ onagri stetert in rupibꝰ. traxẽt uentũ qͣsi leones.
Equi dictieo qd̾ q̃n qͣdrigas ungebant᷑. aĩbant᷑ pares¬
q forma ⁊ simili cursu copulabant᷑. sabalłꝰ antea a
cabo dictꝰ ꝓpt̃ qd̾ gradiens ungła inp̃ssa t̾ra concauit.
qd̾ reliq̃ aninialia ñ habent. unde ⁊ sonipes. qd̾ pedi¬
U̾ sonat. Equus uͦ aliq̃n in bonã partẽ itit signiti¬

Expanded text:
dedi habitaculum in solitudine, et tabernacula ejus in terra salsuginis . Nam remoti viri, id est, a carnalibus desideriis alieni hoc silentium mentis inhabitant: ut turba desideriorum carnalium non premantur. Et tabernacula onagri hujus in terra sunt salsuginis. Salsugo incendere sitim solet. Et sancti viri quamdiu in hujus vitae tabernaculis degunt, ad supernam patriam desiderii sui quotidianis aestibus accenduntur. Onager, arrogans quissolitudine desiderio animae suae traxit ventum amoris suibiae. Onagri principes Judaeorum, ut in Jeremia. Sed et onagri steterunt in rupibus, traxerunt ventum quasi dracones . Equi dicti, eo quod quando quadrigis jungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea a cao dictus, propter quod gradiens ungula impressa terram concavat: quod reliqua animalia non habent: inde et sonipes, quod pedibus sonat. Equus vero aliquando in bonam partem vertit signifi
Abbreviated transcription (Latin):
dũs est. qͥ eis fortitudiuẽ ħ est constantiã m̃tis dat.
issonũ sane p̃dicatiorus. Econtrio ũ de alia sp̃e cqrũ
incuico exodi scͥtũ ẽ. Equũ ⁊ ascensorẽ ꝓiecitꝰ in
mare. Et rursꝰ. Quadrigas pharionis. ⁊ ereraitũ ciꝰ pie¬
at in mare. Sunt eqͥ qͦs dñs ascendit. ⁊ curucint
oriuẽ t̃rau: de qͥbꝰ d̾r. et̃ eqͥtatꝰ tuus sałꝰ. Sunt aũt

Expanded text:
us est, qui eis fortitudinem, hoc est, constantiam mentis dat, et sonum sanae praedicationis. E contrario vero de alia specie equorum in cantico Exodi scriptum est: Equum et ascensorem projecit in mare . Et rursus: Quadrigas Pharaonis, et exercitum ejus projecit in mare . Sunt equi, quos Dominus ascendit, et circumeunt omnem terram, de quibus dicitur: Et equitatus tuus salus. Sunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
eres. ductili noluntate lauissimeq ꝑfidie. doctores
tanꝗͣ taurds sicunt᷑. Bouẽ grat: uoeten dicunt.
hunc latini tonem uocant.: eo qd̾ t̃tam t̾rat qͦsi te¬
rionẽ. Neuiꝰ tonem hic modat᷑ rusticꝰ: cuꝰ latitudo
pellium am̃to ad crura. pallearia dicunt᷑ a pelle
ip̃a qͣsi pellearia. In bubꝰ gͦ aliq̃n luxuriosoꝵ dem¬
tia. aliqn laboriosa fortitudo p̃dicantiũ. aliq̃n humi¬
litas expͥmit᷑ ispłitarũ. Qui enĩ bonis noĩe ꝑ cõpara¬
tionẽ lixuriosoꝵ. dem̃tia designat᷑. Salomon aũt¬

Expanded text:
eres ductili voluntate levissimae, quae perfidiae doctores, tanquam tauros, sequuntur. Bovem Graeci boun dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem. Naevius: Trionum hic moderator rusticus. Cujus latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur a pelle ipsa, quasi pelearia. In bubus ergo aliquando luxuriosorum dementia, aliquando laboriosa fortitudo praedicantium, aliquando humilitas exprimitur Israelitarum, quod enim bovis nomine per comparationem luxuriosorum dementia designatur, Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
tatis iuincłis resoluti. ⁊ animas suas effundentes deo:
oꝑient ierłm muñibꝰ. ⁊ om̃s de captiuitate uenient.
⁊ conũsione sua. Aurũ fidei: ⁊ thus sacrificii deferent.
In tm̃ ꝓficientes: ut ⁊ aliis p̃dicent salutare dei.
A sinꝰ ⁊ asellꝰ. a sedendo dictꝰ. qͣsi a seldus. S ħ nom̃
qd̾ magis eqͥs conueniebat: ideo hoc animal sũpsit.
qͥ pꝰqͣm eqͦs caꝑent. homines huic p̃sidere ceꝑunt.
Animal qͥppe tardũ. ⁊ nlła ratione renitens. sta
tudo simpliciũ. aliq̃n stulticia gentiliũ designat᷑.
Asinꝰ enĩ mistice qd̃ brutũ ⁊ libidinosũ est animal.
tam faceret. ⁊ ad celestẽ patͥam ꝑduceret stultũ ho¬
minẽ ⁊ luxuriã istiꝰ mundi tm̃m̾ sectantẽ. Unde ia

Expanded text:
itatis vinculis resoluti, et animas suas effundentes Deo, operient Jerusalem muneribus; et omnes de captivitate venient, et conversione sua aurum fidei et thus sacrificii deferent: intantum proficientes, ut et aliis praedicent salutare Dei. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi aseddus: sed hoc nomen quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum, et nulla ratione renitens, stattudo simplicium, aliquando stultitia gentilium designatur. Asinus enim mystice, quod brutum et libidinosum est animal, tum faceret, et ad coelestem patriam perduceret: aut stultum hominem, et luxuriam istius mundi t
Abbreviated transcription (Latin):
brutũ ⁊ luxuriosũ animal erat. nullaq ratione sub¬
sutens. Nunc uͦ fortis ẽ saluatori nr̃o m̃tis occulta
subigens: ac redẽptoris dñio colla subiciendo. iugũ
munera offerens. Item asiꝰ. homo stultꝰ. In deutono¬
mio. Non arabis in boue ⁊ asino: i. stultũ in p̃dica¬
si. Ligans ad uineã pullũ suũ: ⁊ ad utẽ o fili miꝰ asi¬
nam suã. Asimꝰ corpꝰ homnis : unde in libro iudic̃
scͥptũ est. Q ascenditis sr̃ nitentes asinos. Item ibi de
suspiraset sedens in asino. pꝰmogenita asini. exordia¬
uite lipcuriose: ut in exodo. pͥ mogenita asini redimes¬
oue. Tunc enĩ stultũ hominẽ sig̾at asiiꝰ: qñ pertari ho

Expanded text:
brutum et luxuriosum animal erat, nullaque ratione subsistens. Nunc vere fortis est Salvatori nostro mentis occulta subigens, ac, Redemptoris dominio colla subjiciendo, jugum munera offerens. Item asinus homo stultus. In Deuteronomio: Non arabis in bove et asino ; id est, stultum praedicasi: Ligans ad vineam pullum suum, et ad vitem, o fili mi, asinam suam . Asinus corpus hominis: unde in libro Judicum scriptum est: Qui ascenditis super nitentes asinos . Item ibi de suspirasset sedens in asino . Primogenita asini exordiauxuriosae, ut in Exodo: Primogenita asini redimes; tunc enim stultum hominem significat asinus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tas. currꝰ ẽ dñi : qͦm ille uelut auriga insidet. ⁊ ad
uoluntatis sue minist̾ĩum salutari lege mod̾at᷑.
S ut istũ currũ ostend̾e̾t ñ eqͥs deditũ s humanis co¬
gitacionibꝰ actͥbutum: ait. Decem milia młtiplex. Qd̃
bene ad innum̃os popłos ñ ad eqͦs noscit᷑ ꝑtiñe: s  uiix̃.
milia letantiũ. Qd̃ utiq de fidelibꝰ debet intelligi. Et
ut ostend̾et᷑ leticia plenitudo: ait dñs in illis qͥ mag¬
ne exultacionis est emulꝰ ⁊ bonoꝵ om̃iũ dulcedo

Expanded text:
tas currus est Domini, quia ille velut auriga insidet, et ad voluntatis suae ministerium salutari lege moderatur. Sed ut istum cursum ostenderet non equis deditum, sed humanis cogitationibus attributum, ait: Decem millium multiplex. Quod bene ad innumeros populos, non ad equos, noscitur pertinere. Subjunxit: millia laetantium, quod utique de fidelibus debet intelligi. Et ut ostenderetur laetitiae plenitudo, ait, Dominus in illis, qui magnae exsultationis est cumulus, et bonorum omnium dulcedo
Abbreviated transcription (Latin):
gritꝰ st eneia   Noculis utalibꝰ adqͥescunt. Nam qd̾ dic̃ expectabunt¬
bant⁊ dadliłi s llud sigat qd frequent᷑ dictũ est. qr infine scli helia

Expanded text:
 poculis vitalibus adquiescunt: nam quod dicit, exspectabu poculis vitalibus adquiescunt: nam quod dicit, exspectabunt, illud significat, quod frequenter dictum est: quia in fine saeculi, Helia
Abbreviated transcription (Latin):
nera portantẽ.⁊ usq ad finẽ uite libidines cariuis exer¬
ceitẽ demonstrat. Unde scͥptũ est. qd̾ ana dum pasceret
asinos pat̾s sui esebeon: inueniret aqͣs calidas in¬
m. iurrl indomitos: ⁊ in deserto uagantes. Singli aũt feniimaꝵ¬
inbꝰ odli gregibꝰ p̃sunt. Nascentibꝰ mascłis eos relanti: ⁊ testi¬
um̃ sib. sulos eoꝵ morsu detruncant. qd̾ calientes matres eoꝵ
in secretis locis occultant. Sigãt aũt onager aut iu¬
daicũ popłm: aut hominẽ herenuitã. Iudaicũ añt po¬
plłim sig̃at in psał uͥ scͥptũ ẽ. Expectabunt onagri in siꝰ¬
ti sua. Cum suꝑiꝰ dixerit bestias filuarũ aqͥs decrentibꝰ
ẽ potatas: onagros tm̃ posuit sicim suã. Expetare
scilicet iudeos: qͥ neglerer̃t fluenta diuine pietaris hau¬
rirx. Onager enĩ. sil uester est asiñ: qͥ int̃ reliqͣ am¬
tũ aliq̃ilixcibo: nalia cor dr habere pinguissimũ. Qd̾ genꝰ qͣntũ pa¬

Expanded text:
nera portantem et usque ad finem vitae libidines carnis execentem demonstrat. Unde scriptum est, quod Ana dum pasceret asinos patris sui Sebeon, invenit aquas calidas in et indomitos et in deserto vagantes: singuli autem feminarum gregibus praesunt: nascentibus masculis eos zelant, et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres earum in secretis locis occultant. Significat autem Onager aut Judaicum populum aut hominem eremitam. Judaicum autem populum significat in psalmis ubi scriptum est: Exspectabunt onagri in siti sua . Cum superius dixerit bestias silvarum aquis decurrentibus esse potatas, onagros jam nunc ponit sitim suam exspectare: scilicet Judaeos, qui neglexerunt fluenta divinae pietatis haurire. Onager enim sylvester asinus est, qui inter reliqua animalia cor dicitur habere pinguissimum. Quod genus quantum pa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ assistent ⁊ parent dñi uoluntati. Nichil enĩ
cerunt. Ietm uix allegoriã. In qͣdriga duo testa¬
ita siue ip̃oꝵ testamtoꝵ in p̾ceptis caritatis
p̃dicatores: seu etiã duo ꝓopłi. ł ip̃oꝵ popłoꝵ
dactores. possunt intelligi. ħ est indeoꝵ ⁊ gentiũ.

Expanded text:
. Nihil enim cerunt. Ita juxta allegoriam in quadriga duo testamenta, sive ipsorum testamentorum in praeceptis charitatis praedicatores, seu etiam duo populi vel ipsorum populorum doctores possunt intelligi, hoc est, Judaeorum et gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
puenire meruer̃t. ut deserentes celi t̾req creato
rem. d̾m facerent similitudinẽ uituli fena man¬
ducantis. De sangnine gͥ ⁊ de adipe ad de pingue¬
dine pecudũ q̃ in lege dei offerebant᷑: hic pauea
inserenda st̃. Sanguis uis ẽ aĩe ut qͥdam uolunt.
de ciũ nat᷑a dispurandi licentia ñ conced it᷑. qr origo
secreta. ⁊ soli deo cognita est. S. ad basim aitaris scd̃m
logis p̃ceptũ effundi: i. potestati diuine ⁊ intellectui
reseruare. Qd enĩ ẽ sanguinẽ comede̾. nͥ de anime origi¬
ne disputare : Sanguis oꝑa caruis ut in apło. Curo ⁊
sanguis regnũ dei ñ possidebunt. Sanguis peceatñ sg̃it:
ut mamos. Sangitis sanguinẽ tetigit: ꝓpt̾ ħ lũgebit
tr̃a. Sangine sanguinẽ tangere ẽ: pacata peccatis

Expanded text:
pervenire meruerunt, ut deserentes coeli terraeque Creatorem pervenire meruerunt, ut deserentes coeli terraeque Creatorem Deum, sibi facerent similitudinem vituli fena comedentis. De sanguine ergo et adipe ac pinguedine pecudum, quae in lege offerebantur, hic pauca inserenda sunt. Sanguis vis est animae, ut quidam volunt: de cujus natura disputandi licentia non conceditur, quia origo ejus secreta soli Deo cognita est, sed ad basim altaris secundum legis praeceptum effunditur, id est, potestati divinae et intellectui reservatur. Quid enim est sanguinem comedere, nisi de animae origine disputare? Sanguis opera carnis, ut in Apostolo: caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Sanguis peccatum significat, ut in Amos: Sanguis sanguinem tetigit, propter hoc lugebit terra . Sanguine sanguinem tang
Abbreviated transcription (Latin):
am sigat ꝑuetsor. Unde filii isił in deserto ꝑusa mente
idolatam insimilitudinẽ iuitusi exeruiert Et ncrobo¬
am relicto dei tẽplo. qd̾ erat in ierłm. simu lachrĩ
uitili suxit. ⁊ diuino cultu honorauit huie sꝙꝑ¬
⁊tm at in psał. strert untulũ inorebħ ⁊ adrauert saulp
lo cirne constat ocisum: ut in ip̃o codc̃ꝵ nõit am
tunc ⁊ millo deseito oreb culturã dñi ꝑfidi nefau¬
da p̾suptione niolarent. Quoꝵ postertas ceat in
consid andũ : qd̾ dix̃. adorauer̃t sculptile: qr in exodo
legiuꝰ utulũ conflatilẽ collatis ornam̃tis mon¬
struoso qͦdam ielicio fuisse formatũ. S ouas
res hic dictas debemꝰ babere .i. qd iutuiũ adora¬
uer̃t in deserto. ⁊ pꝰea sculptilia sinuilacra in reꝑ¬
missionis c̾ra colueit. Qd in subseq̾ntibꝰ ip̃e dictiꝰ
ẽ. Et̃ mutauert. głam suã insimisitudinẽ uitili
comedentis fenũ. Gta eoꝵ fuit adorata diuinitas:
qͣm infelici cõmutatione ꝑdentes usq ad hoe

Expanded text:
at perversorum. Unde filii Israel in deserto perversa mente idololatriam in similitudine vituli exercuerunt, et Jeroboam, relicto Dei templo, quod erat in Jerusalem, simulacrum vituli finxit, et divino cultu honoravit. Hinc scriptum est in pslo carne constat occisum, ut in ipso eodemque nomine jam tunc et illo deserto Choreb culturam Domini perfidi nefanda praesumptione violarent, quorum posteritas erat in considerandum, quod dixit, adoraverunt sculptile; quia in Exodo legimus vitulum conflatilem collatis ornamentis monstruoso quodam indicio fuisse formatum. Sed duas res hic dictas debemus habere, id est quod vitulum adoraverint in deserto, et sculptilia vel simulacra in repromissionis terra est: et mutaverunt gloriam suam in similitudinem vituli manducantis fenum . Gloria eorum fuit adorata divinitas, quam infelici commutatione pendentes usque ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iuug̃mama: habentes cornua int̾m ꝓtensa. ut regiis
mensis insigni capite ex eis gerule fiant. In bubalis
aũt e uiris possunt accipi suꝑbi doctores. ł dñatores
pleb̾: q̃ habentes similitudinẽ bonoꝵ doctoꝵ. ingra¬
du ł officio qd̾ gestant. S suꝑbia tum̃tes ⁊ in cornibꝰ

Expanded text:
in Germania, habentes cornua in tantum protensa, ut regiis in Germania, habentes cornua in tantum protensa, ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae fiant. In bubalis autem vel uris possunt accipi superbi doctores et dominatores plebis, qui habentes similitudinem bonorum doctorum in gradu vel officio, quod gestant: sed superbia tumentes, et in c
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ adipe ⁊ pinguedine repl cat᷑. Adipes conpunctio¬
nẽ cordis scõꝵ sig̾at. ut in leuitico. Et̃ mposito de¬
suꝑ holo causto. adoleb adipes patiticor adipes
sp̃itales gre intellectꝰ: ut inpsar. Et aoipe frumetis
satiat te. Adipes que oꝑiunt genitalia. q̃ come¬
di phibeut᷑: anime origo Sic̃ ⁊ suꝑꝰ de sarguine
dictũ ẽ: a q̃bꝰdam significan iudent᷑. in lertio
A deos crassitudo malicie: uit in sab ꝓdist qͣsi cr adipe
iniqͥtas coꝵ. Item ibi adipẽ conclisert. Grassitudo di¬
noa ẽ cordis in ꝓpħa In crassatũ ẽ dor popłi huiꝰ.
Et in iob. Oꝑut crassitudo faciẽ. eiꝰ: ⁊ de lat̾ibꝰ eꝰ
anima dependet. Medulla: cogitationes scc̃. siue
conpuntio ex intimo corde ꝓcedens in psat. holo¬
causta medullata osferã t̃. Et̃ in mald̃ partẽ de
repbis in ezechiel d̾r. Et̃ fuert̃ iniqͥtates eoꝵ in
les boum. adeo indomiti ut ꝓ feritate iugum ceruicibꝰ
ñ reapiant. hos affrica ꝓcreat. Uiri agrestes boues sunt

Expanded text:
nguedine repleatur . Adeps compunctionem cordis sanctorum. In Levitico, et imposito desuper holocausto adolebit adipes pacificorum . Adeps, spiritalis gratiae intellectus: ut in psalmo: et adipe frumenti satiat te . Adipes, quae operiunt genitalia, quae comedi prohibentur, animae origo, sicut et superius de sanguine dictum est, a quibusdam significari videtur in Levitico: Adeps crassitudo malitiae, ut in psalmo: Prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum . Item ibi: adipem concluserunt . Crassitudo d Incrassatum est cor populi hujus ; et in Job: Operuit crassitudo ejus faciem, et de lateribus ejus arvina dependet . Medulla, cogitationes sanctae sive compunctio ex intimo corde procedens in psalterio: Holocausta medullata offeram tibi , et in malam partem de reprobis in Ezechiele dicitur: Et iniles boum, adeo indomiti, ut pro feritate jugum cervicibus non recipiant, hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt
Abbreviated transcription (Latin):
debant᷑. qͥ ad huc insiti de fructuoso g̃nune ñ fuert.
Singłarẽ aut feb̃ titũ eꝰ filiũ memorat. qͥ reliqͥas
belli tanta popłatione cont̾uit. ut gentẽ ⁊ ciuitatẽ
qͣsi herbaꝵ pabula t̾ribili depastione consumeret.
Necesse enĩ fuit ħ uinee conting̾e: cui macheria
uidebat᷑ ee deposita. Sp̃ĩtalit̃ aut aꝑ ꝓpt̃ ferocitatẽ
⁊ foratudinẽ nimiã : diabolꝰ intelligi potest. de sil¬
ua aũt dixit. q cogitaciones ei agrestes auieꝙ semꝑ
existant. Iuuenc̾ dict̾: eo qd uiuare inapiat hominũ¬
usuo incolenda tm̃. ł qr apd gentiles ioui semꝑ tiꝙ
iuuene̾ ĩmolabat᷑ nũqͣm taur᷑. Nam in uictimis
etiã etas consid̾abat᷑ saurꝰ grecũ nom̃ est: sic̃ ⁊ bos.
Indicis tauris color fulius est. uolucris ꝑnititas¬
pilis in contͣriũ uepsis. Capd̃ arc̃flexunt flexibili¬
tate qͣ uolunt. Egi duricia om̃e telũ respuunt im¬
mii fenitate. Cauꝰ xp̃c: in genesi. Et furore suo: sub¬

Expanded text:
antur, quia adhuc insitae fructuoso germine non fuerunt. Singularem autem ferum Titum filium ejus memorat, qui reliquas belli tanta populatione contrivit, ut gentem et civitatem, quasi herbarum pabula, terribili depastione consumeret. Necesse enim fuit hoc vineae contingere, cujus maceria videbatur esse deposita. Spiritaliter autem aper propter ferocitatem et fortitudinem nimiam diabolus intelligi potest. De silva autem dixit, quia cogitationes ejus agrestes aviaeque semper existunt. Juvencus dictus eo, quod juvare inusus in colenda terra, vel quia apud gentiles Iovi semper ubique invencus inmolabatur, numquam taurus. Nam in victimis etiam aetas considerabatur. Taurus Graecum nomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pilis in contrarium versis. Caput circumflectunt flexilitate, qua volunt: tergi duritia omne telum respuunt, immiti feritate. Taurus Christus. In Genesi: Et furore suo sub
Abbreviated transcription (Latin):
les fiant. accubant. Qa greci canii humile ⁊ breue
dicunt: siue qr curuꝰ ẽ dorso. Camũ enĩ u̾bo greco.
nũ. sigat. hos licet ⁊ alie regiones mittant. s arabia
płimos. Differt̃ aũt sͥ. Nam arabici bina tubera in
dorso habent: reliquaꝵ regionũ singła. Cameli uͦ noĩe.
aliqñ in sacro eloqͥo dñs. aliq̃n aũt gentiliũ suꝑbia
expͥmit᷑. qͣsi excrescenti desuꝑ tumore tortuoso. Drome¬
da genꝰ cameloꝵ ẽ. minoris qͥdem stature. s uelocioris
unde ⁊ nom̃ habet. Nam dromos grece cursꝰ ⁊ ueloci¬
tas appellat᷑. Centũ ⁊ ampliꝰ milia: una die ꝑgere
solet. Qd̾ anuual sic bos. ⁊ ouis. ⁊ camelꝰ: ruminat.
Ruminatio aũt dicta ẽ. a rrima. eminente guituris
parte: ꝑ qͣm dimisiꝰ cibꝰ acertisñanimalibꝰ.¬
Camelꝰ aũt. xp̃i humilitatẽ sigãt: qͥ honera peccatoꝵ
nr̃oꝵ portabat. aut gentilem popłm conũsum ad
fidem xp̃i. Nam qd in euͦngłio dñs ait. faciliꝰ camelũ

Expanded text:
les fiant, accubant, quia Graeci χαμαὶ humile et breve dicunt sive quia curvus est dorso. Camur enim verbo graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos: differunt autem sibi. Nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. Cameli vero nomine aliquando in sacro eloquio Dominus, aliquando autem gentilium superbia exprimitur, quasi excrescente desuper tumore tortuosa. Dromeda genus camelorum est minoris quidem staturae, sed velocioris, unde et nomen habet. Nam dromos Graece cursus velocitas appellatur: centum et amplius millia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocam aut Christi humilitatem significat, qui onera peccatorum nostrorum portabat, aut gentilem populum conversum ad fidem Christianam. Quod in Evangelio Dominus ait: Facilius est camelum
Abbreviated transcription (Latin):
sins ħ est hereticis. unde in iob. fenũ ut bos comedet.
Uacca qͣsi boacia. Est enĩ qqͣlitate nobiliũ nominũ:
sc̃lao. leena draco. dracena. hec aliq̃n in bonã signisica¬
cionẽ sensũ trabit. ut ẽ illud in lege. i nacca rusa eta¬
tis integre ⁊ q̃ ñ traxerit iugũ ĩmolari nibet᷑ in
erpiatione scuarii dñi. Solet ꝑ mascłinũ fortitudo.¬

Expanded text:
de in Job: Fenum ut bos comedet . Vacca quasi boacca, est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Haec aliquando in bonam significationem sensum trahit, ut est illud in Lege , ubi vacca rufa aetatis integra, et quae non traxerit, immolari jubetur in expiatione sanctuarii Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ inconspectu pat̾s ĩmolatꝰ. qr qd̾ añ ocłos hominũ
pena.ħ añ ocłos pat̾s sacfiiũ fuit. In malã uͦ
partẽ uacca accipit᷑ qñ lascuuiã hominis peccan¬
tis exp̃mit. ut est illuo ꝓphicum. Uacea lascuuens
effram. Et itẽ. esfinim inqͥd uitula docta dilige¬
ro tritua: ⁊ ego tͣnsuu sr̃ pulchritudinẽ colsiel.

Expanded text:
sed in conspectu Patris immolatur, quia quod ante oculos hominum poena, hoc ante oculos Patris sacrificium fuit. In malam vero partem vacca accipitur, quando lasciviam hominis peccantis exprimit, ut est illud Propheticum: Vacca lasciviens Ephraim . Et iterum, Ephraim, inquit, vitula docta diligere
Abbreviated transcription (Latin):
tra mortem. feretrum mortuũ portat. Coriti ꝑ¬
prie sunt arcuũ thece sicut sagittarum phare¬
tre : faret᷑ enĩ aut scͥptura est sacra. uñ sagate
tem saluatoris nr̃i qui in ysaia loquit᷑ dicens.
posuit me sagittam electã: ostendit hr̃e dm̃ sa¬
⁊ apłi qui in toto orbe discurrunt. De quibi
⁊ in alio loco canit᷑. sagitte tue acute potentissi¬
de multis sagictis ⁊ filiis płimis. una sagitta elec¬
Ra & filius unigenitꝰ est.qm in phareta sua
abscondit .a. humano corꝑe. ut habitaret in eo
piens loquit᷑ in cantico cantioꝵ. uulnerata carita¬
tis ego sum. Hagina appellata. eo qd̾ metͥ mric̾¬
uel gladiꝰ baiusettr: theca ab eo qd aliquid recep¬
trim tegat .c. litta ꝓg. posita: alq̃ greco nõiethẽ¬
ecĩ uocari asserunt. qd ibi reponatur aliquid iñ⁊
bibliotheca libroꝵ repositio dr. Hagna aut̃
oceultationẽ ꝯsili uel ꝓtelationem iuditii ⁊ sigc̃

Expanded text:
tra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti protra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum pharetrae. Pharetra enim aut Scriptura est sacra, unde sagitts Salvatoris nostri, qui in Isaia loquitur, dicens: Posuit me sicut sagittam electam, et in pharetra sae sunt, et apostoli, qui in toto orbe discurrunt, de quibus et in alio loco canitur: « Sagittae tuae acutae potentisside multis sagittis, et filiis plurimis una sagitta electa, et filius unigenitus est, quam in pharetra sua abscondit, id est in humano corpore, ut habitet in eo piens loquitur in Cantico canticorum: « Vulnerata charitatis ego sum. vel gladius bajuletur. Theca ab eo quod aliquid receptum tegat, c littera pro g posita. Alii Graeco nomine thecam vocari asserunt, quod ibi reponatur aliquid: inde et bibliotheca, librorum repositio dicitur. Vagina autem occultationem consilii, vel protelationem jud
Abbreviated transcription (Latin):
mia sagitta irulnerans linguam inimiti. Aliqñ
uͦ sagittaꝵ noĩe ut diximꝰ. sententie diuine legiꝰ
exprimtint᷑. uñ est illud inpsalmo: sagitte tue
ut san ⁊ent. ideo ꝑcutiuiit ut lib̾ent. ideo ꝓst̾¬
nunt ut erigant. Nam ⁊ alliam significationẽ
sagitta ht̃ in illa psalmiste sententia parauert̃
sagittas suas in pbaret᷑ ut sagittent in obscuro
rectos corde. ꝑmanet in cõparatione sagitarii. nã
sicut iste ht̃ sagittas inpharetra. ita ille gestat
in corde uerba uenenosa in obscuro uͦ siuie cum
ꝑsecutionibꝰ ꝑturbat᷑ eccłia quando timore ꝑicłi
carnales hoĩes credunt᷑ faciliꝰ inmutar. siue ĩ
ab scondito consilio. cum oportuniꝰ putant xp̃ia¬
nos deciꝑe qñ eos iudicant sua ꝯsilia ñ uidere.
s cum dicit rectos corde. insidiaseorum ostendit
pharet᷑ sagitarum theca. aferendo i acła dic¬
ta siert & p haretrũ. ub funus defertq̃ id¬
cireo echimologiã cõmunem hñt. qͥa phare¬

Expanded text:
ua inimici . Aliquando vero sagittarum nomine, ut diximus, sententiae divinae legis exprimuntur; unde est illud in psalmo: Sagittae tuae ut sanent: ideo percutiunt, ut liberent: ideo prosternunt, ut erigant. Nam et aliam significationem sagittae habent in illa psalmi sententia: Paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde . Permanet in comparatione sagittarii: nam sicut iste habet sagittas in pharetra, ita ille gestat in corde verba venenosa: in obscuro vero, sive cum persecutionibus perturbatur Ecclesia, quando timore periculi carnales homines creduntur facilius immutari: sive in abscondito consilio, cum opportunius putant Christianos decipere, quando eos judicant sua consilia non videre: sed cum dicit, rectos corde, insidias eorum ostendit Pharetra, sagittarum theca, a ferendo jacula dicta, sicut et feretrum, ubi funus defertur: quae idcirco etymologiam communem habent: quia phare
Abbreviated transcription (Latin):
sirmꝰ. ⁊ fulciens infirmitatẽ nr̃am. ꝑ noctem lucens:
ꝑdiem ñ lucens: ut qͥ ñ uident uideant. ⁊ q̃ uident
ceci fiant. Potest ⁊ sic ñ incongrue accipi: qd̃ ip̃i sa¬
cram̃tum tanqͣ in dte manifestũ est in carne ue¬
lut in nube: in iudicio uͦ tanꝙͣ in t̾rore noctuo.qr tr̃
erit magna tͥbulatio scłi tanꝙͣ ignis ⁊ lucebit ustis.¬

Expanded text:
irmus, et fulciens infirmitatem nostram, et per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Potest et sic non incongrue accipi, quod Christi sacramentum tanquam in die manifestatum est in carne velut in nube; in judicio vero tanquam in errore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis
Abbreviated transcription (Latin):
dñs corã tͥbꝰ discipłis tͣnsig̃atꝰ est in monte. ⁊ ecce nu¬
bes lucda obumbrauit eos. qr mat̾iale tab̾nacłm
petiꝰ quesiurt. nubis accipit umbracłm. ut discat
uoce . filiꝰ in clarificatione: sp̃c sc̃s in iube demon¬
stratꝰ eit. Qa ninir̃ głam eiꝰ qͣm in baptismo credentes
ded̾unt nubes. Qͣsi mare confragosũ ita in sc̃ĩs eccłiis
resonant diũsa uota popłoꝵ. S qͣre sit sonitꝰ factꝰ
mstitudinis aqͣrum. pulchre subtecit: qr uocẽ dede¬
runt nubes. Nubes p̃dicatores significari sepe iam
diximꝰ. De qͥbꝰ scͥptum est. Mandabo nubibꝰ ne plu¬
ant sr̃ eam imbrẽ. Qui uocem suam magnã ded̾unt.
cum p̾cepta dñi uulganer̾t in toto orbe t̾raꝵ. sic̃ ⁊

Expanded text:
is transfiguratus est in monte, Et ecce nubes lucida obumbravit eos ; quia materiale tabernaculum Petrus quaesivit, nubis accipit umbraculum, ut discat, voce, Filius in clarificatione, Spiritus sanctus in nube demonstratus est: quia nimirum gloriam ejus, quam in baptismo credentes dederunt nubes: quasi mare confragosum ; ita in sanctis Ecclesiis resonant diversa vota populorum. Sed quare sit sonitus factus multitudinis aquarum, pulchre subjicit, quia vocem dederunt nubes. Nubes praedicatores significari, saepe jam diximus, de quibus scriptum est: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . Qui vocem suam magnam dederunt, cum praecepta Domini vulgaverunt in to
Abbreviated transcription (Latin):
geminauit. hoc est enim quod dicit ⁊ iusticrã
tuam filio regis qd̾ suꝑiꝰ ait uidiciũ tuũ regi da
qd̃ in seͥpturis diuinis ad exprimendam cam fre¬
quenter inuenis repetitum. Negotũ mrilta sigt̃.
matora lucrẽtur: uigiũ dictum qiͣ niris garrmũ.
eo qd̾ hi qui cam̾ dñt iure disceptent. Lisa. tẽ¬
tione lraritis priꝰ nomen sumpsit de quo uir¬
gilius: limes erat positus litem ut discenẽt
agris ca autẽ aut argumento aut ꝓbatione
ꝯstat. argumentũ numqmͣ testib ntrmnquã
tabulis dat ꝓbationem s sola in uestigatione

Expanded text:
nim quod dicit: Et justitiam tuam filio regis: quod superius ait: Judicium tuum regi da: quod in Scripturis divinis ad exprimendam causam frequenter invenis repetitum. Negotium multa significat: majora lucrentur. Jurgium dictum, quasi juris garrium, eo quod hi qui causam dicunt jure disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit; de quo Virgilius: Limes erat positus litem ut discerneret agris. Causa autem aut argumento, aut probatione constat. Argumentum nunquam testibus, nunquam tabulis dat probationem: sed sola investigatione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa quedã dixer̃t. quoꝵ expositio hec ẽ. P singlos enĩ
eungłistas numerꝰ qͥdã capitulis affixus adiacet: qͥb
nuimeris subdita est aera qͦdam nuine̾o notata. qͦ indicat
n qͦto canone positꝰ sit numerꝰ. cui subiecta ẽ aera. Uer¬
⁊i gr̃a siẽ aera pͥma in pͥmo canone. si scd̾a in scd̾o. sit̾cia
nt̾cio. ⁊ sic ꝑ ordinẽ usq ad decimũ ꝑuenies. Sigͥ aꝑ¬
o qͣlibet eũnguo. placuert scri. qͥ reliquoꝵ eũnglistaꝵ
imilia digerũt. assumes adiacentẽ numerũ capituli.
⁊ queres ip̃m numerũ in suo canone qͦm indicat. uͥꝙ¬
nuenies qͥ⁊ qͥd dixerunt. Et ita demũ in corꝑe inqͥsita¬
oca que ex ip̃is num̃is indicant᷑. ꝑ singła euͣngłia de¬

Expanded text:
a quaedam dixerunt, quorum expositio haec est. Per singulos enim evangelistas numerus quidam capitulis affixus adjacet, quibus numeris subdita est aera quaedam minio notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus cui subjecta est aera. 5. Verbi gratia: si est aera prima, in primo canone; si secunda, in secundo; si tertia, in tertio, et sic per ordinem usque ad decimum perveniens. 6. o quolibet Evangelio placuerit scire, qui reliquorum Evangelistarum similia dixerint: assumes adjacentem numerum capituli, et quaeres ipsum numerum in suo canone, quem indicat, iqui et quid dixerunt: et ita demum in corpore inquisitex ipsis numeris dicantur, per singula E
Abbreviated transcription (Latin):
Satisfactio penitentie est: causas pecc̃oꝵ exclu¬
dere. nͨ earũ suggestionibꝰ ad itum indulgere.
In diuinis reꝓmissiombꝰ nichil t̃renũ ł tͣnsitoriũ
expectamꝰ sic̃ meliciani sꝑant. ñ nuptiarũ copulã
sic̃ cheriitꝰ. ⁊ sic̃ marcion delirant. ñ qd̾ ad cibũ
ł potum ꝑtinet sic̃ papia. auctore tenet᷑ ⁊ t̾tulli¬
anꝰ. ⁊ lactantiꝰ adqͥescunt. Neq ꝑnulle annos

Expanded text:
Satisfactio poenitentiae est causas peccatorum excluSatisfactio poenitentiae est causas peccatorum excludere: nec earum suggestionibus aditum indulgere. In divinis repromissionibus nihil terrenum vel transitorium expectemus, sicut Meliciani sperant: non nuptiarum copulam, sicut Cerinthus et Marcion delirant: non quod ad cibum vel potum pertinet, sicut Papia auctore Terrenus et Tertullianus et Lactantius acquiescunt: n
Abbreviated transcription (Latin):
di ñ sit. Nam habentẽ adhuc uoluntatẽ pereandi.
grauari magis dico eucharistie ꝑceptione qͣm purisi¬
cari Et̃ ideo qͣmuius qͥs pecco mordeat᷑ pecrandi dẽ
dat ad eucharistiam intrepidꝰ ⁊ secur᷑. S hoc de
illo dico qͤm capitalia et mortalia pecc̃a ñ grauant.
Nam qͣm mortalia cͥmina pꝰ baptismũ cõmissa p̃¬
munt: hortor pꝰ puplica penitentia satisfacere.
⁊ita sac̃dotis iudicio reconciliatũ cõmunioni soti¬
ari si uult. ñ ad iudiciũ ⁊ condẽpnationẽ sui
eucharistiã ꝑciꝑe. s ⁊ secreta satisfactione solui
mortalia cͥmina ñ negamꝰ. s mutato pͥꝰ scłari ha¬
bitui. ⁊ confesso religionis studio ꝑ uite correcti
onẽ. ⁊ iugi inimo ꝑpetuo luctu. miserante deo
ita dum taxat ut contͣria ꝓhis que penitet
agat: ⁊ eucharistiã om̃ibꝰ dñicis supplex ⁊ sub¬
missus. usq ad mortẽ ꝑcipiat. Penitentia uera
est penitendo ñ admutere: ⁊ amissa deflere

Expanded text:
di non sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi, gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et idat ad Eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico quem capitalia et mortalia peccata non gravant; nam quem mortalia crimina post baptismum commissa premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult non ad judicium et condemnationem sui Eucharistiam percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus; sed mutato prius saeculari habionem, et jugi, imo perpetuo luctu, miserante Deo: ita duntaxat, ut contraria pro iis, quae poenitet agat, et Eucharistiam omnibus Dominicis supplex et summissus usque ad mortem percipiat. Poenitentia vera est, poenitenda non admittere, et admissa deflere.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hominẽ unũ filiũ. qͦm ꝓpt̾ea ⁊ unigenitũ di¬
cimꝰ manentẽ in duabꝰ substantiis. sic̃ ei nat᷑e
ueritas contulit. ñ confusis nat᷑is neq inmix¬
tis. sic̃ thimoniani uolunt. s societate uniti. Ds
gͦ hominẽ assũpsit. homo in d̾m tͣnsiuit. ñ nat᷑e
ũsibilitate. sic̃ appollinariste dicunt. s dei dig̃¬
natione ut nͦ d̾s mutaret᷑ in humana substantia.

Expanded text:
hominem unum Filium; quem propterea et unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, non confusis naturis, neque immistis, sicut Timotheani volunt, sed societate unitis. Deus ergo hominem assumpsit, homo in Deum transivit; non naturae versibilitate, sicut Apollinaristae dicunt, sed Dei dignatione, ut nec Deus mu
Abbreviated transcription (Latin):
quam nix. Et ocłi eius uelut flamma gnis. Et
pedes eiꝰ fimriles auri calco. Sicut in camino ig¬
nis ardentis. Pedes ignitos nouissimi temꝑis
eccłiam dicit. que uehementibꝰ est examinanda
⁊ ꝓbanda p̾ssuris. Auri calcum quippe est. es ml¬
to igne ⁊ medicamine ꝑductus ad aureum colo¬
rem. Alia tnͣslatõ que dicit similes auricalco
libani significat in uidea cuiꝰ libanꝰ mons est ec¬
cłiam eẽ ꝑsequendam. p̃cipue nouissime. In sco¬
ria autt̃ potest intelligi popłs iudeoꝵ uel rep¬
bi om̃s. anaturali metallo ꝑuicium peccati rep¬
bati ac ꝓiect. Iñ ꝓpħa. Om̃s isti ꝯu̾si sunt in
scoriam argenti ꝙ cet̾a.

Expanded text:
quam nix: et oculi ejus velut flamma ignis: et quam nix: et oculi ejus velut flamma ignis: et pedes ejus similes aurichalco sicut in camino ignis ardentes. Pedes ignitos novissimi temporis Ecclesiam dicit, quae vehementibus est examinanda et probanda pressuris. Aurichalcum quippe est aes multo igne et medicamine perductum ad aureum colorem. Alia translatio, quae dicit similes aurichalco Libani, significat in Judaea, cujus Libanus mons est, Ecclesiam esse persequendam praecipue novissimis diebus. In scoria autem potest intelligi populus Judaeorum, vel reprobi omnes a naturali metallo per vitium peccati reprobati ac projecti. In propheta: Omnes isti conversi sunt in scoriam argenti, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
rtam argenti. in medio fornacis. aes. stagnum. ⁊
plumbum. Auricalcũ dictum. qd̾ ⁊ splendorem
auri. ⁊ duriciã aeris possicdeat. Est aut̃ nom̃ cõ¬
positũ ex lingua latina ⁊ greca. Aes enĩ sermo¬
ne grecoꝵ calco uocat᷑. Fit autẽ exaere. ⁊ igne
multo. at medicaminibꝰ ꝑducitur ad aureum co¬
lorem. Corinthium est. cõmixtio omniũ metalꝰ¬
loꝵ. qd̾ castis primũ miscuit chorincho cũ caꝑ¬
etur incensa. Nam dũ hanc cuutatẽ annibal
cepisset om̃s statuas eneas in unũ rogunt con¬
gessit. at̃ eas incendit. Ita ex hac cõmixtione fa¬
bri sustulerunt. & fecerunt parapsides. Sic cho¬
rinthea nata st̃ ex omnib in unũ nec hoc net
illud. Nude ⁊ usq in hodiernum diem sine ex
ipso. sule erimitatione eiꝰ es chorintheum. tel¬
corinthea uasa dicuntur. Legit᷑ enim in apo¬
calipsi de similitudine filii hominis. qd̃ caput eiꝰ
⁊ capilli erant candiditãqmͣ lana alba. ⁊ tã¬

Expanded text:
riam argenti, in medio fornacis aes, stannum et riam argenti, in medio fornacis aes, stannum et plumbum . Aurichalcum dictum, quod et splendorem auri, et duritiam aeris possideat: est autem nomen compositum ex lingua latina et graeca: aes enim sermone graecorum chalcos vocatur: fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corinthium est commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Annibal cepisset, omnes statuas aeneas in unum rogum congessit, et eas incendit. Ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt paropsides: sic Corinthia nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc, nec illud. Unde et usque in hodiernum diem: sive ex ipso, sive ex imitatione ejus aes Corinthium veCorinthia vasa dicuntur. Legitur enim in Apocalypsi de similitudine Filii hominis: quod caput ejus et capilli erant candidi, tanquam lana alba et tan
Abbreviated transcription (Latin):
tes uerb salutarib emissis tanqmͣ sagittis emi¬
nus iacłatis deuotoꝵ hoĩm corda compungt̃.
Item es ft̃ scͥptẽ diuine. Unde in ysaia: ꝓ aere in¬
quit afferam aurũ ⁊ ꝓferro afferam argentũ ⁊
pliguis es. Et indeutõnomio ꝓpt̃ t̾ram reꝓmissi¬
onis que est eccłia. ad cuiꝰ lapides ferrũ st̃. ⁊ de cuiꝰ
montib idest dactorib aeris metalla foduntrir.
Es penitentie est fortitudo. uel sonꝰ p̃dicationis.
ut inerodo. Omĩs inqt qui ꝑcipit corde offerat
dnõ aurũ ⁊ argentũ ⁊ eramentum. Item es for¬
titudinẽ eccłie in longanimitate penitentie sig¬
nificat. Uñ est illud in iob lapis solutus calore
in aes u̾titur. Item de antexp̃o in eodem libro le¬
gitur. Reputauit ferrũ ut paleas. ⁊ aes ut lig¬
nũ putridũ in quo de notat᷑ eiꝰ ꝑtinatie rigor
Rirsus aes murmuratores inflagellis dei signifi¬
cat. ut in ꝓpħa. Om̃s inqͥt isti conũsi sunt in sco¬

Expanded text:
tes, verbis salutaribus emissis, tanquam sagittis emites, verbis salutaribus emissis, tanquam sagittis eminus jaculatis, devotorum hominum corda compungunt. Item aes sunt Scripturae divinae: unde in Isaia: Pro aere, inquit, afferam aurum, et pro ferro afferam argentum, et pro lignis aes ; et in Deuteronomio propter terram repromissionis, quae est Ecclesia, ait: Cujus lapides ferrum sunt, et de cujus montibus, idAes poenitentiae est fortitudo vel sonus praedicationis, ut in Exodo: Omnis, inquit, qui percipit corde, offerat Domino aurum et argentum et aeramentum . Item aes fortitudinem Ecclesiae in longanimitate patientiae significat: unde est illud in Job: Lapis solutus calore in aes vertitur . Item de Antichristo in eodem libro legitur: Reputavit ferrum ut paleas, et aes in lignum putridum . In quo denotatur ejus pertinaciae rigor. Rursum aes murmuratores in flagellis Dei significat, ut in propheta: Omnes, inquit, isti conversi sunt in sco
Abbreviated transcription (Latin):
es ab splendore aeris uocatũ sicut aurũ ⁊ ar¬
gentum: apud antiquos aut̃ prior aeris qm
ferri cognitꝰ usus. aere qͥppe primi ꝓscinde¬
bant t̾ran. aere c̾tamina belligerabant. eratq in
precio magis aes. Aurũ uͦ ⁊ argentum ꝓpter in¬
utilitatem reiciebant᷑ nẽc uersa uice iacet aes. au¬
rum summo cessit honore. Sic tioluenda etas cõ¬
mutat temꝑa rerũ. & qd̃ fuit inp̃cio. fit nullo de¬
niq honore. usus aeris postea tͣnsũt in fimulaeͥs.
in uasis. in edificioꝵ structuris. maxiẽ ad ꝑpetiu¬
tatem monumentoꝵ. etiam publice in eis ostitu¬
in illo psalmiste: posiusti inqͥd ut arcũ ereũ bra¬
chia mea. Hic ergo ꝓpħa demonstrat. qͣlr̃ contͣ dia¬
błm oportet dimicari brachia uͦ xp̃i. ꝓpħe sunt
⁊ apłi. ꝑ quos desid̾ium sue uoliuitatis oꝑatꝰ est.
his cõparat᷑ aereũ arcũ. quia nescuit dĩ serui p̃di¬
cando mollesce̾. S in celesti fortitudine ꝑmanen¬

Expanded text:
es ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris qferri cognitus usus. Aere quippe prius proscindebant terram, aere certamina belli gerebant: eratque in pretio magis aes. Aurum vero et argentum propter inutilitatem rejiciebantur; nunc versa vice jacet aes: aurum in summum cessit honorem, sic volvenda aetas commutat tempora rerum, et quod fuit in pretio, fit nullo denique honori. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris maxime, et ad perpetuitatem monumentorum. Etiam publicae in eis constituin illo Psalmistae: Posuisti, inquit, ut arcum aereum, brachia mea . Hic ergo propheta demonstrat qualiter contra diabolum oportet dimicari. Brachia vero Christ per quos desiderium suae voluntatis operatus est. His comparat aereum arcum, quia nesciunt servi Dei praedicando mollescere: sed in coelesti fortitudine permanen
Abbreviated transcription (Latin):
entꝰ est aer cõmotꝰ. ⁊ agitatꝰ.
⁊ ꝓ diũsis partibꝰ celi nomina diu̾sa
sortitꝰ. Dictꝰ aũt uentꝰ. qd̾ sit uehemens
⁊ iuolentꝰ. his enim eiꝰ tanta est. rit ñ solum
saxa ⁊ arbores uellat. s etiam celum t̾ramq
conturbet: maria cõmoueat. Uentoꝵ .iiͦi. pͥnci¬
pales sp̃c sunt: quoꝵ pͥmꝰ ab oriente subsolanꝰ.
a meridie auster. ab occidente faboboniꝰ. a sep¬
tentrione eiꝰdem nominis uentꝰ aspirat. ha¬
bentes geminos hinc inde uentoꝵ sp̃c. Subso¬
lanꝰ a lat̾e dextro uulturnum habet: a leuo
eurum. Auster a dextris. euro austrum: a sini¬
stris austro africum. faboniꝰ. a parte dextra afri¬
cum: a leua chorum. Porro septentrio a dextris
circium: a sinistris aqͥlonem. hi .xii. uenti
mundi globum flatibꝰ circumagunt: quoꝵ¬
nomina ꝓpͥis ex causis signata sunt. Sicut il¬
li ostendunt qͥde ⁊ himologiis nominũ ip̃oꝵ
scͥpser̃t. s nos dehis solũmͦ narrare disponimꝰ.

Expanded text:
entus est aer commotus et agitatus, et pro diversis partibus caeli nomina diversa sortitus. Dictus autem ventus quod sit vehemens et violentus. Vis enim eius tanta est ut non solum saxa et arbores evellat, sed etiam caelum terramque conturbet, maria commoveat. Ventorum quattuor principales spiritus sunt. Quorum primus ab oriente Subsolanus, a meridie Auster, ab occidente Favonius, a septentrione eiusdem nominis ventus adspirat; habentes geminos hinc inde ventorum spiritus. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum: Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum: Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum: porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibnomina propriis ex causis signata sunt, sicut illi ostendunt, qui de etymologiis nominum ipsorum scripserunt: sed nos de his solummodo narrare disponimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ. In his gͦ trib filiis noe. scd̾o origo scłi surrex̃.
ut tres partes mundia tͥum gñatione implerent᷑.
Porro sem in filiis suis asiam. ⁊ cham libiam. ⁊ ia¬
Chanaan filiꝰ cham int̾pretat᷑ motꝰ eoꝵ. qd qͥd
est aliud nͥ opꝰ eoꝵͦ ꝓ motu enĩ patͥs .i. ꝓ oꝑe¬

Expanded text:
tarum. In his ergo tribus filiis Noe secunda origo saeculi surrexit, tarum. In his ergo tribus filiis Noe secunda origo saeculi surrexit, ut tres partes mundi a trium generatione implerentur. Porro Sem in filiis suis Asiam, et Cham Libyam, et JaChanaan, filius Cham, interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud, nisi opus eorum? Pro motu enim
Abbreviated transcription (Latin):
mist̾ii rationẽ reddentes. iudeoꝵ decractionẽ
oꝑimꝰ. uestim̃tũ enĩ significat sacram̃tũ. Dor¬
sa memoriã p̃ceritoꝵ. qr passionẽ xp̃i tͣns actã
celebrat eccła. ñ adhuc ꝓspectat futurã. Sem
dr nominatꝰ. qd̃ nom̃ ex p̃sagio posteritatis ac¬
cepit. Ex ipso enĩ patarche. ꝓpħe. ⁊ apłi. ⁊ po
płs dei ex eiꝰ qͦq stirpe ⁊ xp̃c cuiꝰ ab ortu solis
usq ad occasũ magnũ est nom̃ in gentibꝰ.
¶ham callidꝰ int̾pretat᷑ ⁊ ipse ex p̾sagio futuri
cognominatꝰ. Posteritas enĩ eiꝰ eã t̾re parcẽ pos¬
sedit. que uicino sole calentior est. Unde ⁊ egiy¬
tus husq hodie egiptioꝵ lingͣ. cham dr. hic
iudeoꝵ designat imaginẽ. qͥ xp̃i carnẽ atq mor¬
tẽ dendent. Iafech latitudo int̾pretat᷑.
Ex eo enĩ popłs gentiũ nascit᷑. Et qr lata est
ex gentib multitudo credentiũ. ab eadem lati¬
tudine iafech dictꝰ est. qͥ comĩsat᷑ in eccłis isrłi¬

Expanded text:
mysterii rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorum: quia passionem Christi transactam celebrat Ecclesia, non adhuc prospectat futuram. Sem dicitur nominatus: quod nomen ex praesagio posteritatis accepit. Ex ipso enim patriarchae, prophetae, et apo ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus. Cham calidus interpretatur. Et ipse ex praesagio futuri cognominatus. Posteritas enim ejus eam terrae partem possedit, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Cham dicitur. Hic Judaeorum designat imaginem, qui Christi carnem atque mortem derident. Japhet latitudo interpretatur. Ex eo enim populus gentium nascitur. Et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Japhet dictus est, qui conversatur in ecclesiis Israeli
Abbreviated transcription (Latin):
ngłi grece uocant᷑. ebraice malaoth.
latine uͦ nuntii. int̾pretant᷑. ab eo qd̃
domini uoluntatẽ popłis nuntiant. Angłoꝵ
aũt uocabulũ. officii nom̃ est. ñ nat᷑e. Semꝑ enĩ
sp̃c sunt: s cum mittunt᷑ uocant᷑ angłi. Quib
ideo pictoꝵ licentia pennas facit. ut celerem coꝵ
in cuncta discursum significet. sicut ⁊ iuxta fa¬
hulas poetarum. uenti pennas habere dicunt᷑.
ꝓpter uelocitatẽ scilicet. unde ⁊ scͥptura sacra
dicit. Qui ambulat suꝑ pennas uentoꝵ. No¬
uemi aut ẽẽ ordines angłoꝵs sacre scͥpt᷑e testant᷑.¬

Expanded text:
ngeli Graece vocantur, Hebraice malachoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntiant. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae. Semper enim spiritus sunt, sed cum mittuntur, vocantur anideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent: sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem scilicet. Unde et sacra Scriptura dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . Novem autem esse ordines angelorum sacrae Scripturae testant