comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo tales ꝓportõnes querat aptare. qui qnͣti sint ꝓpo¬
siti tot p̾cedere. et post se hr̃e nõ possit. s disponat potuis ꝙͣ młtiplices
uideat q quͣtos suppticłares reqͥrit. eũ q inst̾ipbcem respiciat. qͥ eo lo¬
co ab unitate recessĩt. ut in suꝑiorib descͥptionib. Si tres sesqualt̾as
fortasse q̃ sierit. ut nõ aqͣt̾ nario ing̾diat᷑ inuestigatõm. hic eĩ quĩ ẜus
est duplus . duos tm̃ p̾cedit. t̾ ciũ q ei aptare nõ pot̾it. s ut ab octona¬
no medietates temꝑtet appon̾e. Hic eĩ qm̃ t̃cuis est. tͤs quas q̃rit ꝓpor¬

Expanded text:
proportiones quaerat aptare, qui quanti sint propoproportiones quaerat aptare, qui quanti sint propositi, tot praecedere, et post se habere non possit. Sed disponat potius multiplices, videatque quantos superparticulares requirit, eumque multiplicem respiciat, qui eo loco ab unitate recesserit, ut est in superioribus descriptionibus, si tres sesquialteros fortasse quaesierit, non a quaternario ingrediatur investigationem. Hic enim, quoniam est duplus, duos tantum praecedit, tertiumque ei aptare non poterit, sed ut ab octonario medietates tentet apponere. Hic enim quoniam tertius est, tres quas quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
ter qm̃ medietate deficit. Rui sus qͣt̾narius scos  duplus. hic duos
ses qualt̾os antecedit. senariũ ⁊ nouenariũ qui medietate caret. At
iex̾co nllus ei in ħitudine sesqualt̾a ꝯꝑatꝰ. Et in cet̾is idem est. Dri¬
pliũo eod̾ medo sesquit̾cios cͤant. sit ar siłis in tͥplo desc̾ptio.
N suꝑiori gͥ desc̾ptione sesquit̾ci¬
as despportiones ita natas iude¬
mꝰ uti primꝰ t̾plex unũ sesquit᷑ tum¬
antecedat. scd̃s duos. t̾cius. tres. sꝑ ꝙ parst̾cia in ultĩmo nũo nat᷑ali qͣdã fine
claudat᷑. Qd̾ si qͣdruplũ statueris. eod̾ mͦ sesqͥquartos ĩuemes. Si qͥculpũ
sesqͥqͥutos. Ac deinceps suiguli denõiatõne młtiplices. tot supꝑarticła
res p̾cedũt quoto loco ip̃i ab unitate discessu̾nt. Uña uͦ tm̃ qͣdruplis dis¬
pp̃itõm ponemꝰ ut in ea sic̃ in cet̾is lector diligens acum̃ iñtis exc̾eat.
et gͥ spetulatĩo adhanc utilitatem iudet᷑ ĩuenta ut quociensꝯ¬

Expanded text:
ter, quoniam medietate deficit. Rursus quaternarius secundus est duplex, hic duos sesquialteros antecedit senarium et novenarium, qui medietate caret. Atque idcirco nullus ei habitudine sesquialtera comparatur, et in caeteris idem est. Tripli vero eodem modo sesquitertios creant; sit enim similis in triplo descriptio. In superiore igitur descriptione sesquitertias proportiones ita natas videmus, ut primus triplex unum sesquitantecedat, secundus duos, tertius tres, semperque pars tertia in ultimo numero naturali quodam fine claudatur. Quod si quadruplum statueris eodem modo, sesquiquartos invenies, si quincuplum sesquiquintos. Ac deinceps singuli denominationis multiplicis tte loco ipsi a se unitate discesserint. Unam vero tantum quadrupli dispositionem ponemus, ut in ea sicut in caeteris lector diligens acumen mentis exerceat. Haec igitur speculatio ad hanc utilitatem videtur inventa, ut quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
s int̾musis. Nec sꝑ equali int̾iissione. S ñc quid̾ una. nc̃ u̾o duab m̃ĩc
uͦ tͥb ñc quatuor at iͣ ĩ infnita succrescit amplius. multiplicitas ab um¬
tate incipit. Sr̃ ꝑticularitas uͦ abmario suꝑpartiens iportio a t̾nario im¬
tium capit. S de hus atthenus. Nũc q̃ dam que qiͣ anꝑiomata greci uocũt
p̾t̾mitt̾e oꝑtebit. Q̾ tũc demũ quo spectare uideant᷑ ea intłłigimꝰ cum

Expanded text:
sed intermissis, nec semper aequali intermissione. Sed nunc quidem una, nunc vero duabus, nunc tribus, nunc quatuor, atque ita in infinita succrescit. Amplius multiplicitas ab unitate incipit, superparticularitas a binario, superpartiens proportio a ternario initium capit. Sed de his hactenus; nunc quaedam quae quasi axiomata Graeci vocant, praemittere oportebit, quae tum demum q
Abbreviated transcription (Latin):
bus dispõĩtis sesqualt̃a notat᷑ ẽe ꝓportio.
quarta consimilib q in alf̾nt᷑ ꝑte uocabulis ꝓportionalitas ex młtipli¬
citate nascetur: Ex suꝑparticularitate u̾o ꝯũsa ducit᷑. suꝑpartiens habi¬
mus pͥmo equus. id  .ix. scõs pͥmo a ẜo id est.xu. Ecuis pͥmo duob¬
ocd̃is ⁊ t̃cio id ⁊ .xxu. Ac disponãt᷑ i ordinẽ hoc modo.
uꝑbi ꝑtiens gͥ ex comĩsis sesqualt̾as habitudo ꝓducta
est. Q s̾ siqͥs ad hanc spetulatom diligens scrutator accedat ex sesqͥ¬

Expanded text:
ibus dispositis sesquialtera notatur esse proportio. quarta, consimilibusque in alterutra parte vocabulis proportionalitas ex multiplicitate nascetur, ex superparticularitate vero conversa ducitur superpartiens habiimus primo aequus, id est 9; sdisponantur in ordinem hoc modo: Superbipartiens igitur ex conversis sesquialteris habitudo producta est; quod si quis ad hanc speculationem diligens scrutator accedat, ex sesqu
Abbreviated transcription (Latin):
epe aũt accidit ut tres uł quatuor uł quot¬
lib equas supparticłariũ ꝓportõnes de mu¬
sita disputator inquirat. S ne id casuat in scĩa facien¬
es error sillus difficultatis impediat. hac regula qͦtlib equas ꝓportio¬
nes ex młtiplicitate ducemꝰ unusqͥsq młtiplex al. unitate .s. ꝯputa¬
tus tot suꝑparticulares habitudines p̾cedit. sue scil ĩ ꝯtͣnam ꝑtem¬

Expanded text:
epe autem accidit ut tres, vel quatuor, vel quotlibet aequas superparticularium proportiones de musica disputator inquirat. Sed ne id casu atque inscitia facientes, error ullus difficultatis impediat, hac regula quotlibet aequas proportiones ex multiplicitate ducemus. Unusquisque multiplex ab unitate scilicet computatus, tot superparticulares habitudines praecedit, suae scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
nm̾ii duo. lur. ⁊ lom. Hos gͥ quiuariꝰ qͥ est eoꝵ dr̃a menebat᷑. metit᷑ ꝙ̾
lni. ñm. qͥnariꝰ deicies us ad .l. relinquit u̾o t̾nariũ. Rursus hom. nu¬
mum metit᷑ idem undecies. us ad ho. atz in eo it̾m t̾uariũ d̾elinquit
aufatur gͥ ex ut̾sq t̾narius fiunt .l. et lu. qͥ disponãt  hoc mͦ. lu
s hoe gͦ maĩfestũ est maioris eẽ ꝓportionis int̾ se .l. ⁊. luii
rũt ꝓportiones ñn suꝑns mensi cũ additõne eius sũme. qiua utrosq me¬
decies metiat᷑ fuint .lu. Ql eisd̾ rurs. duob lm. nũm suꝑuadit. Addat᷑
utͥ iq biarus ⁊ disponãt᷑ hoc modo.

Expanded text:
. Metitur igitur 53 quinarius decies usque ad 50, relinquit vero ternarium. Rursus 58 numerum metitur idem undecies usque ad 55, atque in eo iterum ternarium derelinquit. Auferatur igitur ex utrisque ternarius, fiunt 50 et 55, qui disponatur hoc modo: In hoc igitur manifestum est majoris esse proportionis inter se 50 et runt proportiones numeri superius mensi cum additione ejus summae qua utrosque meundecies metiatur fiunt 55, qui eisdem rursus duobus 53 numerum supervadit; addatur utrisque binarius et disponantur hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc uͦ ordinẽ spectaus
⁊ ꝯpõita sex multiplici
ci ⁊ suppartienti ꝓportiones
lecter diligens speculabitur.
S de hus tñ omib tũ marith¬
meticis expeditius dc̃m est.

Expanded text:
hunc ordinem spectans et compositas ex multiplici ci et superpartienti proportiones, lector diligens speculabitur. Sed de his tamen omnibus in arithmeticis expeditius dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
son ac diapente esficient symphomã. Qd̾ si bis dia
et consonãçia q̃ est bis diapason. Qd si sesqualt̾a ⁊¬
sesquit᷑tia id diapente. ac diatesseron. ut duo ad
t᷑ ꝯtmẽtia. Qtuor eĩ ad tres sesqͥt̾ciam obtinẽt ꝓpor¬
tõm. Dres u̾o ad binariũ sesqualt̾cia collatõne nĩgũ¬
tur. Et idem qͣt̾narius ad biariũ appõitus dupla ei¬
ꝯꝑatõne copulat᷑. e sesqui t̾cia diatesseron sesqualt̃a
ꝓportio diapente consonãciam creat. duplau̾o dia¬
pason esficit symphomã. diatesseron gͥ ac diape ute¬
unã diaꝑason ꝯtinencia uingunt. Rursus tomis ĩ
equa dinidi nõ potest. Cur aũt post̾us liq̃bit. Nũc¬
hoc tm̃ nosse sufficiat qd̾ nũqmͣ torius ĩgemia eqͣ
diuidit᷑. At ut id facillime ꝯpbetur. sit sesquioctaua
ꝓpo tio. uni ⁊ .1x. horũ millus nat̾alit medius mim̃¬

Expanded text:
son et diapente, efficiant symphoniam. Quod si bis diapet consonantia, quae est bisdiapason. Quod si sesquialtsesquitertia, id est diapente et diatessaron, ut duo ad concinentia. Quatuor enim ad tres sesquitertiam obtinent proportionem. Tres vero ad binarium sesquialtera collatione jungutur, et idem quaternarius ad binarium appositus dupla eratione copulatur. Sed sesquitertia diatessaron, sesquialtera ortio diapente consonantiam creant. Dupla vero diapason efficit symphoniam. Diatessaron igitur ac diapenteunam diapason consonantiam jungunt. Rursus tonus in aequa dividi non potest, cur autem posterius liquebit. Nuncantum nosse sufficiat, quod nunquam tonus in gemina aequa dividitur. Atque ut id facillime comprobetur, sit sesquioctava portio 8 et 9. Horum nullus naturaliter medius
Abbreviated transcription (Latin):
mĩma uocarẽt᷑ pͥmꝰ pythagoras. hoc mͦ reꝑꝑit qͣ ꝓportione sibim hec sono¬
rũ ꝯsonãtia iũgeretur. Et ut sit clarius qd̾ dcm̃ est. suit u̾bi gr̃a malleoꝵ
xn. et .ui. pond̾ib ilgebant. diapason in duplo ꝯtiuẽtiã ꝑsonabant. Malleꝰ
u̾o .xii. ponderũ ad malleũ .ix. pond̾um ⁊ malleus um. ponderũ. ad malleũ

Expanded text:
minima, vocarentur; primus Pythagoras hoc modo reperit, qua proportione sibimet hec sonominima, vocarentur; primus Pythagoras hoc modo reperit, qua proportione sibimet hec sonorum concordia iungeretur. Et ut sit clarius quod dictum est, sint verbi gratia malleorum  et 6 ponderibus vergebant, diapason in duplo concinentiam personabant. Malleus vero 12 ponderum ad malleum 9, et malleus 8 ponderum ad malleum
Abbreviated transcription (Latin):
quodã mͦ statũ pͥoris ꝯstancie ꝑ mutaret. Et cũ id̾ ess ĩ cet̾is instͥhẽtis. õ
dã mͦ ꝯtinẽtiam ꝑsonare. Ita gͥ ad id qd̃ du inquirebat actonitꝰ accessit
ad opus duq ꝯsid̾ans arbit᷑tus est diu̾sitatem sonoꝵ ferienciũ uires e¬
fficere. at  E hus aꝑtius post ea collig̾e̾t mutare int̾ se malleos ĩꝑauit.
S sonoꝵ ꝓpͥetas nõ in hoĩm lacertis ħebat. s mutatos malleos comitaba
duppli reꝑti st̃ pondere. qui sibi scd̃̾m diapasdii uꝑudeant. eñd̃ ⁊̾ qui dupplꝰ¬
ũ ꝙ̃dam uͦ qui eid̃ diapente ꝯsonãcia uingebat᷑. eñd̃ suꝑioris duplũ rep
lter ẽt̃ ꝓlatus est ad se ĩuicem ses qui octauã ꝓportionẽ ꝑꝑensi st̃ custodire.
qͥntꝰ u̾o est reiectus qui cũctis erat inconsonans. Cũ gͥ añ pythagorã con¬

Expanded text:
quodam modo statum prioris constantiae permutaret. Et cum idem esset in caeteris instrumentis, omnia quodam modo statum prioris constantiae permutaret. Et cum idem esset in caeteris instrumentis, omnia dammodo concinentiam personare. Ita igitur ad id quod diu inquirebat attonitus, accessit ad opus: diuque considerans, arbitratus est diversitatem sonorum ferientium vires efficere. Atque ut id apertius colliqueret, mutarent inter se malleos imperavit. Sed sonorum proprietas non in hominum lacertis haerebat, sed mutatos malleos comitabatdupli reperti sunt pondere qui sibi secundum diapason consonantiam vero quendam, qui eidem diapente consonantia iungebatur, eundem superioris duplum, replter probatus est, ad se invicem sesquioctavam proportionem perpensi sunt custodire. Quintus vero est reiectus, qui cunctis erat inconsonans. Cum igitur ante Pythagoram, con
Abbreviated transcription (Latin):
licet oĩm artiũ pene at ip̃ius uite mom̃ta sensuũ occ̃one ꝓducta sint.
nlłm tñ in hus iudiciũ c̾tũ. nlła ueri est ꝯp̃hensiꝯ si arbit̾ũ ronis abscedat.
Ip̃e eĩ sensus eque maximis mĩmis q corrũpit᷑. Nam netq mimima sen¬
tire pp̃ ip̃oꝵ sensibiliũ ꝑuitatẽ p̃t. ⁊ maiorib sepe ꝯfundit᷑ ut ĩ uocib qͣs
si m̃me fint disficiliut captat auditus. Sint maxime ip̃us sontꝰ intẽ¬
tione surdescit.
et gͥ maxime cã fuit cur relicto auriũ uidicio pẏthagoras ad regłaꝑ mo¬
m̃ta migͣuent. Qͥ nlłis hũanis aurib credens que ꝑtim nac᷑a ꝑtĩ t̃ ext̾ͥn
setus accidentib ꝑ mutãt᷑ ꝑtĩ ip̃is uariant᷑ etatib. Nullis ⁊̃ deditus in¬
strum̃tis penes q̃ sepe młta uanetas at inꝯstancia nasc̾et᷑. dñ ñc qͥd̾ si
neruos uelis aspicere uł aer humidior pulsus obtunderet uł siccior excitar
uł magnitudo corde gͣmorẽ redd̾et somĩ. uł acum̃ sb̾tilior tenuaret uł a ͤ

Expanded text:
ium pene artium, atque ipsius vitae momenta, sensuum occasione producta sint, nullum tamen in his judicium certum, nulla veri est comprehensio, si arbitrium rationis abscedat. Ipse enim sensus aeque maximis minimisque corrumpitur. Nam neque minima sentire propter ipsorum sensibilium parvitatem potest, et majoribus saepe confunditur. Ut in vocibus, quae si minime sint, difficilius captat auditus; et si sint maxime, ipsius sonitus intensione surdescit. Hec igitur maxime causa fuit cur relicto aurium iudicio Pythagoras as regularum momenta migraverit qui nullis humanis auribus credens, que partim natsecus accidentibus permutantur, partim ipsis variantur aetatibus, nullis etiam deditus instrumentis, penes quae saepe multa varietas atque inconstantia nasceretur, dum nunc quidem si nervos velis aspicere, vel aer humidior pulsus obtunderet, vel siccior exsiccaret, vel magnitudo chordae graviorem redderet sonum, vel acumen subtilior tenuaret, vel alio
Abbreviated transcription (Latin):
unc qͥs modus audiendi sit dissamꝰ tas᷑ eĩ quiddã fi con¬
suenit ĩ uocib quale cũ p᷑landib uł qͥetis aquis aͥactum
eminus mergit᷑ saxum. Prius eĩ ⁊ ꝑiussimũ orbem undã colligit deide
meorib orbib undaꝵ globos sꝑgit. at eous dũ defatigatꝰ motꝰ ab eliciendis
fluctib conqͥescat. sꝑ post̾ior ⁊ maior undula pulsu debiliore disfmidit᷑. Qd̾
si quid sit qd̾ crescentes undas possit offendere. statim motus ille reiltit᷑. et
qua si ad centiũ unde ꝓfectus fũat eisd̾ unduł rotũdat᷑. Ita gͥ cũ aer pulsᷤ
fet̾it sonũ pellitaliũ ꝓxiiũ ⁊ quodam mͦ rotundũ fluctũ aeristiet. Itaq di

Expanded text:
unc quis modus audiendi sit disseramus. Tale enim quiddam fieri consuevit in vocibus, quale cum paladibus vel quietis aquis jactum eminus mergitur saxum. Prius enim in parvissimum orbem undam colligit, deinde majoribus orbibus undarum globos spargit, atque eo usque dum fatigatus motus ab eliciendis fluctibus conquiescat. Semperque posterior et major undula pulsu debiliore diffunditur. Quod si quid sit, quod crescentes undas possit offundere, statim motus ille revertitur, et quasi ad centrum, unde profectus fuerat, eisdem undu is rotundatur. Ita igitur cum aer pulsus fecerit sonum, pellit alium proximu
Abbreviated transcription (Latin):
qrͣtus dyapason ꝯsonãtiã resonarent. Medii uͦ ad seinuicẽ at ad
extremos dẏapente ac diapason. ac tonũ. Nicħ uͦ meis eẽt ĩ ꝯsonũ ad¬
merecinꝰ dr̃ inuetor. Qͥntam uͦ cordam post corceb atis filius adiuxit.
qͥ fuit ħ doumi rex. hyagnnis uͦ phrix sextũ hus apposuit neruũ. s sep¬
timꝰ ñius aterꝑandio lesbio adm̃ctus est. scd̾m septẽ scił plauetaꝵ sili¬
cudinem. In q hus q̃ gͣuissima quid̃ erat uocata ẽ hẏpate qiͣ maior. at¬

Expanded text:
quartus diapason consonantiam resonarent. Medii vero ad se invicem atque ad extremos diapente, ac diatessaron, ac tonum. Nihil vero in Mercurius dicitur inventor. Quintam vero chordam post Chorebus Athys filius adjunxit, qui fuit Lydorum rex. Hyagnis vero Phryx sextum his apposuit nervum. Sed septimus nervus a Terpandro Lesbio adjunctus est, secundum septem scilicet planetarum similitudinem. In
Abbreviated transcription (Latin):
omis gͥ est uocis casus enmeles id est aptus melo. ĩ uĩa intensio¬
gos. dictꝰ a siłitudine loꝙ̃di id. os ot toc sai. Int̾uallũ uͦ som ẽ acu
ti som gͣuis q iix tura suaiit̃ iunformit᷑ q aurib accidens. dissonã¬
ciauꝰ est duoꝵ sonoꝵ sibim ꝑmixtoꝵ ad aurẽ ueĩens asꝑa at ñocũ¬
da ꝑcussio. Nam dũ sibimet imifi nolũt. ⁊ quodã mͦ integer ut̾q intit᷑
ꝑ uei̾re. Eũq alt̾ altĩ officit ad sensũ in suauit̾ ut̾q tnͣsmitit᷑¬

Expanded text:
gitur est vocis casus, emmeles, id est aptus melo, in unam intensiongus, dictus a similitudine loquendi ti soni gravisque mixtura, suaviter uniformiterque auribus accidens. Dissonantia vero est duorum sonorum sibimet permixtorum ad aurem veniens aspera atque injocunda percussio. Nam dum sibimet misceri nolunt, et quodammodo integer uterque nititur pervenire, cumque alter alteri officit, ad sensum insuaviter uterque transmittitu
Abbreviated transcription (Latin):
gentes u̾ba ꝑcurrimꝰ. Festiat eĩ tũc uoxͣ ħ̾ere in acutis ⁊ gͣuib soms. sed
qͣm uelocissime u̾ba ꝑcurrere expediendis q sensib ⁊ expͥm̃dis smomil¬
ꝯtinue uocis oꝑat᷑ impetus. Dyaschematice. Qũt est ea qũã cauẽdo sus¬
pendiꝰ. in qͣ nõ potiꝰ smonib s moduł insu̾imꝰ. Est q nox ip̃a tardior
⁊ ꝑ modulandas uarietates qd̾dam faciens int̾uallũ. ñ tacit̾nitatis sed
cantilenã nat᷑alit̾ quid̾ infuite st̃. Cõsidat̃one
eĩ accepta millus modꝰ. uel euolũe dis smonib fit uł acumimb actollẽ¬

Expanded text:
gentes verba percurrimus. Festinat enim tunc vox non inhaerere in acutis et gravibus sonis, sed quam velocissime verba percurrere, expediendisque sensibus, exprimea quam canendo suspendimus, in qua non potius sermonibus, sed modulis inservimus. Estque vox ipsa tardior, et per modulandas varietates quoddam faciens intervallum, non taciturnitatis, sed cantilenam, naturaliter quidem infinitae sunt. Consideratione enim accepta, nullus modus vel evolvendis s
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾ ex tardiorib ⁊ rariorib acutꝰ uͦ exceleriorib ⁊ spissis. ud̾siconũ quẽ tur¬
bonẽ uocant qͥs diligent᷑ exornet. eiq uña uirgula rũbi coloris uł alt̾ius du¬
cat. ⁊ eñ qua potest celeritare cõuertat. tũc totus conus rubo colore uidet᷑
infectus. nõ qd̾ totus itasit. s qd̃ ꝑtes puras rubre uͥge uelocitas ꝯp̾hendat
⁊ apꝑere ñõ sinat. s de hus poft̾iuis. Igit  qm̃ acute uoces spissiorĩb ⁊ uelo¬
ciorib motib incitant᷑. graues uͦ tardiorib ac rans. liquet additione qͣdã
motuũ ex gͣuitate acumen intendi. detͣttione uͦ motuũ laxari ex acumĩ¬
ne gͣuitatem. Ex plurib eĩ motib acumen qmͣ gͣuitas constat. In qͥb
aũt pluralitas motuũ diffr̃am facit. ea ncõe est ĩ quadã nũositate ꝯsist̾e.¬

Expanded text:
ioribus et rarioribus, acutus vero ex celeribus ac spissis, veluti si conum, quem turbonem vocant, quis diligenter exornet, eique unam virgulam coloris rubri vel alterius ducat, et eum qua potest celeritate convertat, tunc totus conus rubro colore videtur infectus, non quod totus ita sit, sed quod partes puras rubrae virgae velocitas comprehendat, et apparere non sinat. Sed de his posterius. Igitur quoniam acutae voces spissioribus et velocioribus motibus incitantur, graves vero tardioribus ac raris, liquet additione quadam motuum ex gravitate acumen intendi, detractione vero motuum laxari ex acumine gravitatem. Ex pluribus enim motibus acumen, quam gravitas constat. In quibus autem pluralitas differentiam facit, eam ne
Abbreviated transcription (Latin):
it atispot̾unt custodire. slam cũ sit alia quid̾ disc̾tas ꝙͣtitas. Alia u̾o con¬
timia. ea q̃ discreta est. in inuimno qͥd̾ finta est. s ĩ infuntũ ꝑ mgiora
ꝓcedit Naniq mea minima unitas ead̾ ꝙ funta est. in infunitũ uͦ mor¬
Dus płalitatis auget᷑ ut m̾is. Qͥ cũ a funta incipiat untate crescendi non
ht finem. Rursus q ꝯtinua tota quid̾ finita est. s ꝑ fimitaᷤ minuit᷑. li¬
nea eĩ q̃ ꝯtimia est. ininfmnta sꝑ ꝑticione diuidit᷑. cũ sit eius sũma uł

Expanded text:
itatis poterunt custodire. Nam cum sit alia quidem discreta quantitas, alia vero continua, ea quae discreta est in minimo quidem finita est, sed in infinitum per majora procedit. Namque in ea minima unitas eademque finita est. In infinitum vero modus pluralitatis augetur, ut numerus qui cum a finita incipiat unitate, crescendi non habet finem. Rursus quae est continua, tota quidem finita est, sed per infinita minuitur. Linea enim quae continua est, in infinita semper partitione dividitur. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
uanetate insinit. Qͥ eĩ fi̾ pt̃. ut tam uelox celi mathina tacito silenti¬
q cursu mouestt᷑. Et si ad nr̃as aures soñus ille ñ ꝑuenit qd̃ młtis
om̃o sonos cieretũ p̾st̾im tanta sint stellaꝵ cursus coaptatione ꝯiun¬
c̾ti ut nitħ eque cõpaginatũ nͥ i ͤ ꝯmixtũ possit intlłigi. Namq alii ex¬
ꝑ disꝑes meqͣlitates ratus cursu ordo ducat᷑. uñ nõ pt̃ ab hac celesti uerti¬
gine ratus ordo modulatõnis absist̾e. Iam u̾o in᷑ elem̃toꝵ diu̾sitates ꝯͣrias¬

Expanded text:
etate visuntur. Qui enim fieri potest, ut tam velox coeli machina tacito silentique cursu moveatur? Et si ad nostras aures sonus ille non pervenit, quod multis  corporum, nullos omnino sonos ciere, cum praesertim tanta sint stellarum cursus coaptatione conjuncti, ut nihil aeque compaginatum, nihil ita commixtum possit intelligi. Namque alii exper dispares inaequalitates ratus cursuum ordo ducatur. Unde non potest ab hac coelesti vertigine ratus ordo modulationis absistere. Jam vero quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Inc gͥ domũ ren̾sus. uaria examinatõe
ppendit an ĩ hns ꝓportionib rõ sympho¬
maꝵ totaꝯsiste̾. Nũc quid̃ equa pond̾a ueruis aptans eoꝵq ꝯsonãtias
aure diuidicans nc u̾o in longitudine calamoꝵ duplicitatẽ medietatẽ¬
q restituens cet̾as ꝓportiones q aptans. integ̾rimã fidem diu̾sa exꝑiẽ¬

Expanded text:
ia examinatione perpendit, an in his proportionibus ratio symphoniarum tota consisteret. Nunc quidem equa ponera nervis aptans, eorumque consonantias aure diiudicans nunc vero in longitudine calamorum, duplicitatem, medietatemque restituens, ceterasque proportiones aptans, integerrimam fidem diversa experien
Abbreviated transcription (Latin):
mit. seq t̾ quotiens corda pellit᷑ uuis edi tantũ putandꝰ est somis. Aut u¬
nã ĩ hus ẽẽ ꝑcussionem s totiens aer f̾i̾tur quotiens eũ corda tͤmebũda ꝑ¬

Expanded text:
mit. Neque enim quotiens chorda pellitur, unus edi tantum putandus est sonus, aut umit. Neque enim quotiens chorda pellitur, unus edi tantum putandus est sonus, aut unam in his esse percussionem, sed totiens aer feritur quotiens eum chorda tremebunda p
Abbreviated transcription (Latin):
pulsũ ꝑcussionem q nõ reddit᷑. pulsus uͦ at ꝑcussio n¬
nlło mͦ esse potest ñ p̾cessit motus. Si .i. cũcta sint ĩmobilia ñ pot̾it al¬
t̾m alt̃i cõcurrere. ut alt̾m impellat᷑ ab alt̾o. s cũctis stantib motuq
sũt alii spissiores. Nam siqͥs incontinuũ motũ respiciat. ibi aut uelocitatẽ
aut tarditatem ncc̃e est cõp̾hendat. Sm uero qͥs moueat manũ. aut freqũti
eã motu moueb̾at aut raro. Et si tardus quid̾ fu̾it ac rarior motꝰ gͦues
nc̃te est sonos effici ip̃a tarditate ⁊ raritate pellendi. Si uͦ fuit motꝰ celeres
ac spissi acutos ncc̃e est reddi sonos. Idc̾co eĩ idem neruus simtendat᷑ ampli
acutũ sonat. si remtat᷑ sonat gͣne. Qͣndo eĩ tensior est uelotiorẽ pulsũ red¬
dit celeriꝰ q reu̾tit᷑. ⁊ freꝙ̃tius hac spissus aerẽ ferit. Qͥ u̾o laxior est. so¬
lutos ac tardos pulsus effrarosq. ip̃a in betillitate f̾iendi. n ͨ diutiꝰ tre¬

Expanded text:
io nullo modo esse potest, nisi praecesserit motus. Si enim cuncta sint immobilia, non poterit alterum alteri concurrere, ut alterum impellatur ab altero. Sed cunctis stantibus motuqusunt, alii spissiores. Nam si quis in continuum motum respiciat, ibi aut velocitatem aut tarditatem necesse est comprehendat. Sin vero quis moveat manum, aut frequenti eam motu movebit aut raro. Et si tardus quidem fuerit ac rarior motus, graves necesse est sonos effici ipsa tarditate et raritate pellendi. Sin vero motus sint celeres ac spissi, acutos reddi necesse est sonos. Idcirco enim idem nervus si intendatur amplius, acutum sonat; si remittatur, grave. Quando enim tensior est, velociorem pulsum reddit, celeriusque revertitur, et frequentius ac spissius aerem ferit. Qui vero laxior est, solutos ac tardos pulsus effert, rarusque ipsa imbecillitate feriendi, nec diutius tre
Abbreviated transcription (Latin):
me oport̾e pũos ad om̃s modos eiudiri. s potiꝰ adualentes ac simplices
huic aͥd ꝑmutaret᷑ retens qͥd̾ mĩme sentiri. Post u̾o magnã fac̾e disfe̾n¬
ciam ⁊ ꝑaures ad aianimũ us delabi. Idcͥco magnã ẽẽ custodiam rei¬
publice plato arbitrat᷑ musicã optime moratã p̾dent̾ q ꝯuinctã iͣ ut
sit modesta. hac simplex ⁊ mascła n ͨ esfeminata. n ͨ fera n ͨ uaria. qd̾ lacedemo¬
ii maxima ope suauere. dũ apud eos thaletas cretensis gortuiris magno p̾cio.
adscitus. puos disciplia musice artis imbuerit. Fuit eĩ id antiqͥs ĩ morẽ diu¬
q ꝑmansit. Qm̃ u̾oeis thimotheus mile sius suꝑ eas qͣs añ reꝑeat unũ
addidit m̃uũ. ac młtipliciorẽ musicã fecit exi̾re de laconica. Consultũq eo

Expanded text:
me oportere pueros ad omnes modos erudiri, sed potius ad valentes ac simplices.me oportere pueros ad omnes modos erudiri, sed potius ad valentes ac simplices.hinc aliquid permutaretur, recens quidem minime sentiri, post vero magnam facere differentiam, et per aures ad animum usque delabi. Idcirco magnam esse custodiam reipub. Plato arbitratur, musicam optime moratam pudenterque conjunctam, ita ut sit modesta ac simplex, et mascula, nec effeminata, nec fera, nec varia. Quod Lacedaemonii maxima ope servavere, dum apud eos Taletas Cretensis Gortinus magno pretio accitus, pueros disciplina musicae artis imbueret. Fuit enim id antiquis in morem, diuque permansit. Quoniam vero eis Timotheus Milesius super eas quas ante repererat unum addidit nervum, ac multipliciorem musicam fecit, exegere de laconica. Consultumque de
Abbreviated transcription (Latin):
Statim eĩ id̾ q̃q audienciũ aĩos pati paulatĩ q discedere nlłm q honesti
ac recti retm̃e nestigiũ. si uel ꝑ lacunores modos ĩuerecũdũ ad uł ꝑ asꝑio
iua qmͣ aurib patet. Cũ gͦ ꝑ eas rithimi modiq ad añmĩ us descend̾int
dubitari ñ potest. qͥn equo modo mentẽ atip̃a st̾ esficiant. a t̃ ꝯformet.
Io nͦ intłsigi ⁊̃ in gentib pt̃. Namq asꝑiores st̃ gestaꝵ diniorib delectat᷑
modis. Que uͦ mansuete mediotͥb qmͣqm᷑ id hoc tp̃re pene nlł.  est. Qd̾ u̾o
lacunũ hac molle est genꝰ hũamĩ id totũ schenitis hac tetͣl b modis re¬
net ᷑ funit uͦ pudens hac modesta musica dũ simpliciorib org nuis ag̾ t᷑.
bͥ nͦ uarie ꝑmixte q tͣctata est. amisit gͣ uitatis at uͥtutis modũ. ⁊ pe¬
ne in t̾pitudine ꝓ laxa mimiũ antiꝙͣ sp̃em suat. uñ plato p̾cepit mini¬

Expanded text:
Statim enim idem quoque audientium animos pati, paulatimque discedere, nullumque honesti Statim enim idem quoque audientium animos pati, paulatimque discedere, nullumque honesti ac recti retinere vestigium, si vel per lasciviores modos inverecundum aliquid, vel pvia, quam auribus patet. Cum ergo per eas rhythmi modique ad animum usque descenderint, dubitari iam intelligi in gentibus potest. Nam quae asperiores sunt Getarum, durioribus delectantur modis. Quae vero mansuete, mediocribus, quanquam id hoc tempore pene nullum est. Quod vero lascivum ac molle est genus humanum, id totum scenicis ac theatralibus modis tenetur. Fuit vero pudens ac modesta musica, dum simplicioribus organis ageretur. Ubi vero varie permixteque tractata est, amisit gravitatis atque virtutis modum, et pene in turpitudinem prolapsa, minimum antiquam speciem servat. Unde Plato praecipit mini
Abbreviated transcription (Latin):
illud excipimꝰ qd̾ inł oms apte ꝯuẽient᷑q ꝯiũctũ est eoq delectam᷑. nos
quo ip̃os ead̃ siłitudine cõpactos esse cognoscimꝰ amica est eĩ siłido. di¬
ssimilitudo odiosa at ꝯͣria. hinc ⁊̾ moꝵ qͦ maxime ꝑ mutatõnes furt.
Lacuus qͥrpe asimꝰ uł ip̃e lastimorib delectat᷑ modis. uł sepe eod̾ audiẽs
tiorib asꝑat᷑. hunic est qd̃ modi ⁊̃ musici genciũ uocabulo desigͣti st̃. ut ly¬
dius modus ⁊ phrigus. Qd̾ eĩ qͣi una quo gens gaudet. eod̾ modꝰ ip̃e ue¬
cabulo nĩcupat᷑. Gaudet uͦ gens modis moꝵ siłitudine. seq eĩ fĩ potest.
ut mollia duris dura molliorib aduectant᷑ ut gaudeant. s amorẽ dele¬
ctatõm q ut dcm̃ est siłitudo ꝯiliat. uñ plato ⁊̃ maxime cauẽdũ existi¬
mat ne de bene moratamusica aliqͥd ꝑmutet᷑. Negat eĩ ulla ẽẽ tantã mo¬
rũ ĩ re publica labem ꝙͣ paulatim depudenti ac modesta musica mũtere. s¬

Expanded text:
xcipimus quod in sonis apte convenienterque coniunctum est, eo quod delectantur, nos quoque ipsos eadem similitudine compactos esse cognoscimus. Amica enim similitudo, dissimilitudo odiosa atque contraria. Hinc etiam morum maxime permutationes fiunt; lascivus quippe animus, vel ipse lascivioribus delectatr. Hinc est etiam quod modi musici gentium vocabulo designati sunt, ut Lydius modus, et Phrygius. Quo enim quasi unaquaeque gens gaudet, eodem modus ipse vocabulo nuncupatur. Gaudet enim gens modis morum similitudine. Neque enim fieri potest ut mollia duris, dura mollioribus adnectantur aut gaudeant. Sed amorem delectationemque ut dictum est similitudo conciliat. Unde Plato etiam maxime cavendum existimat, ne de bene morata musica aliquid permutetur. Negat enim esse ullam tantam morum in republica labem, quam paulatim de pudenti ac modesta musica invertere.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ musice delec̾tatõne ꝯũcta st̃. Qd eĩ fit cũ inflec̾tib. luctus ip̃os modu¬
lant᷑ dolentes. Qd̾ maxime muliebre ÷. ut cũ cantico quodã dulcior fiait
causa deflendi. Puiꝰ ⁊̾ fuit antiqͥs in morẽ ut cantꝰ tibie luctib p̾iret.
ex aĩo ꝓ fe̾ntes. quo qͦmꝰ ꝓferant delectant᷑. Nõne illud ⁊̾ manfestũ ẽ
in bellũ. pugnãtiũ in aĩos tubaꝵ carmĩe accendi. Qd si ueri fiłe est ab
anii pactato statu ꝙ̃qmͣ ad furorẽ at iraꝯdiã posse ꝓfr̾i. slõ est dubũ qd̾
quid̃ carere possumꝰ Qͦ ctͣ intendenda ius m̃tis est. ut id qd̾ nat̾e ẽ in si¬
t̃ scĩa quo possit ꝯp̾hensũ tem̃. Sic̃ eĩ inuisu qͦ nõ susficit eiuditis co¬
cantilenis musicis delectari. nͥ etiã qualiint̃ se ꝯiũcte sut uocũ ꝓportione di¬

Expanded text:
tamen musicae delectatione conjuncta sunt. Quid enim fit, cum in fletibus luctus ipsos modutamen musicae delectatione conjuncta sunt. Quid enim fit, cum in fletibus luctus ipsos modulantur dolentes? Quod maxime muliebre est, ut cum cantico quodam dulcior fiat causa flendi. Id vero etiam fuit antiquis in morem, ut cantus tibiae luctibus praeiret. ex animo proferentis quoquomodo proferant, delectantur. Nonne illud etiam manifestum est, in bellum pugnantium animos tubarum carmine accendi? Quod si verfurorem atque iracundiam posse proferri. Non est dubium, quod quidem carere possimus. Quocirca intendenda vis mentis est, ut id quod natura est insitum, scientia quoque possit comprehensum teneri. Sicut enim in visu quoque non sufficit eruditis coic non sufficit cantilenis musicis delectari, nisi etiam quali inter se conjunctae sint vocum proportione di
Abbreviated transcription (Latin):
ere p̾fidic. Hns memas uero thebanus. boetioꝵ płib qͦs schiadici doloris tor¬
m̃ta uexabant. modis ft̾ur cũctas abst̾sisse molestias. S empedocles. cũ eiꝰ
ĩflexisse modũ dr̃ canendi. at adolescentis iraꝯdia tẽꝑasse. In tm̃ uꝰ phy¬
losophỹe prisde studiis ius musice artis m̃otuit. ut pythagorici cũ duir¬
nas i sõpno resoluerent curas. quibdã cantii leuis ut̾ent᷑. ut eis leuis et
quietꝰ copor ireꝑet. Itaq exꝑ recti alus quibdam modis stuporẽ sõpni. ꝯfusio¬
cũdas demothriti ciuib id opmãtib in custodia medendi causa uiseret. s qͣ
nib uideat᷑ esse ꝯpoĩtus quib armonicas modulatõnes post̾ior disputatio
c̃ẽ iũgi copulari q mõstrabit. Inde ẽ .n. ꝙ nifantes qͦ cantilena dulcis õb
rũ id ⁊̃ oĩs etas patit᷑ om̃is q sexus. or licet suis actib distͥbuta sint. una

Expanded text:
ere praesidio. Hismenias vero Thebanus Boetiorum pluribus, quos schiatici doloris torere praesidio. Hismenias vero Thebanus Boetiorum pluribus, quos schiatici doloris tormenta vexabat, modis fertur cunctas abstersisse molestias. Seinflexisse modum canendi, itaque adolescentis iracundiam temperasse. In tantum losophiae studus uis musicae artis innotuit, ut Pythagorici cum diurnas in somno resoluerent curas, quibusdam cantilenis uterentur, ut eis lenis et quietus sopor irreperet; itaque experrecti alus quibusdam modis stuporem somni confusiocunctis Democriti civibus id opinantibus, in custodia medendi causa viseret. Sed qunibus videatur esse compositus, quibus harmonicas modulationes posterior disputatio conjungi copularique monstrabit. Inde est enim quod infantes quoque cantilena dulcis oblerum id etiam omnis aetas patitur, omnisque sexus. Quae licet suis actibus distributa sint, una
Abbreviated transcription (Latin):
Idc̾to tymotheo milesio sparciatas succensuise. qd̾ młtiplicẽ musicam
reddens. pueroꝵ animis quos acceꝑat erudiendos effic̾et. ⁊ a uͥtutis¬
modestia ppediret et qd̾ armoniam qmͣ modestam susceꝑat ingenꝰ cͦ¬
maticũ qd̾ est mollius ĩuertisset. Tanta gͥ fint apud eos musice dili¬
gencia. ut eãs aios qͦ obtinere arbit᷑ient᷑. uulgatũ dipe ÷ qmͣ sepe nra¬
roninitanũ sẜphrigii modi sono incitatũ spondeo succinẽte reddid̾it mi uͦ¬
ciorem ⁊ sin cõpotem. Nã cũ scortũ inriuał domo eẽt clausũ at ille furẽs
tomũ uellet ꝯburere. cũq py̾thagoras stellaꝵ c̾łus ut ei mos noctmus ĩ
nore uoluisse desistere mutari modũ p̾cepit at ita furẽtis animũ adoles¬
maxnus unuia cõf̾am. ut cũ uinolenti adolescentes tibiaꝵ ⁊̾ cautu u̾
fit iustincti młrispudice fores fnͣgerent. ad momusse tibicmã ut spon¬
deũ caueret pẏtagoras dr̃. Qd̾ cũ illa feciss tͣditate modoꝵ ⁊ gͣuitateca

Expanded text:
irco Timotheo Milesio Spartiatas succensuisse, quod multiplicem musicam reddens, pueromodestia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam susceperat, in genus chromaticum, quod est mollius, invertisset. Tanta igitur fuit apud eos musicae diligentia, ut eam animos quoque obtinere arbitrarentur. Vulgatum quippe est, quam saepe irarominitanum sub Phrygii modi sono incitatum, spondeo succinente reddiderit mitiorem et sui compotem. Nam cum scortum in rivalis domo esset clausum, atque ille furens domum vellet amburere, cumque Pythagoras stellarum cursus ut ei mos nocturnus enore noluisse desistere, mutari modum praecepit atque ita furentis animum adolesmaximis minima conferam, ut cum vinolenti adolescentes tibiarum etiam cantu ut fit instincti, mulieris pudicae fores frangerent, admonuisse tibicinam ut spondeum caneret Pythagoras dicitur; quod cum illa fecisset, tarditate modorum et gravitate
Abbreviated transcription (Latin):
mniũ quid̃ ꝑceptio senfũui᷑ sponte
hac naturalit̾ qͥbusdã uiũctib ad¬
ut sũ hus ał nõ possit intlłigi. Sed
nõ eir̃ Oꝵd̾ cogntio ac firma
ꝑceptio anĩmi ĩuestigatõe cõlligit᷑. illaboratũ ẽ em̃ qd̃
sensũ ꝑcipiendis sensibilib reb adhibemꝰ. & uo sit ip̃oꝵ sensiũ scdm
qͦs agimꝰ natura q̃ reꝵ sensibiliũ ꝓpͥetas. id ñõ obuiũ n cil explicabi

Expanded text:
te ac naturaliter quibusdam viventibus adeut sine his animal non possit intelligi. Sed non aeque eorumdem cognitio ac firma perceptio animi investigatione colligitur. Illaboratum est enim quod sensum percipiendis sensibilibus rebus adhibemus. Quae vero sit ipsorum sensuum secundum quos agimus natura, et quae rerum sensibilium pro
Abbreviated transcription (Latin):
sit natura a mathematico ncc̃e ⁊ petat. Idẽ qͦ de cet̾is sensibiłib d̾¬
p̃t. maxime q de arbit̾o auriũ qͣꝵ uisita sonos captat. ut nõ dͦ de
hus iudiciũ capiat. diff̾e̾ncias q cognoscat. u̾m ⁊̃ delectet᷑ sepius. si dul¬
ces coaptati modi sint augat ᷑ u̾o si dissiꝑati. at inchoeretes fi̾ant sẽ¬
sũ. Uñ fit ut tũ sut qͣtuor matheseos discipline cet̾e quid ĩ ĩuestiga¬
tione uentatis laborent. musita uͦ ñ modo spetulatiom. uerã ⁊ͥ mora¬
litati. ꝯuicta sit. suchil ÷ enĩ tam ꝓpͥũ hũanitatis ꝙͣ remiti dulcib mo¬

Expanded text:
sit natura, a mathematico necesse est petat. Idemque de caeteris sensibus dici potest, maximeque de arbitrio aurium, quarum vis ita sonos captat, ut non modo de his iudicium capiat, differentiasque cognoscat, verum etiam delectetur sepius si dulces coaptatique modi sunt; angatur vero si dissipati atque incoherentes feriant sensum. Unde fit, ut cum quatuor matheseos discipline, cetere quidem ad investigationem veritatis laborent. Musica vero non modo speculationi, verum etiam mortalitati coniuncta sit; nihil enim est tam proprium humanitati,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fructuũ ut tñ uͣnũ corpꝰ efficiat. uñ siqͥd hoꝵ q̃ tantã uarietatẽ reb
ministrant aĩo ⁊ cogitatõne decerpas cũcta ꝑeant. nec ut ita dicũ qͥlqmͣ
consonũ su̾ent. Et sic̃ nigͣuib cordis. is uotis est modus ut nõ ad tacit᷑n¬
tatem gͣuitas us descendat. at macutis ille custodit᷑ acuminis modꝰ. ne
nerm nimũ sensi nocis tenuitate iũpãtͦ. s totũ sibi sit consentaneũ at
imetate dissoluat. U̾m qͥcquid illud ẽ aut suos esf̾t fructꝰ aut aluis auxili¬
at᷑ uͥt asf̾a̾nt. Nlam qd̃ stͥngit hyepnis uer laxat. torret estas. maturrit
autũpnus. tẽꝑaq uitissim uł ip̃a suos asf̾unt fructꝰ uł aluis ut asf̾ant sb̾mini¬
strant. de quib post̾us studiosins disꝑutand̾ est. hũanam uͦ musicã qͥsqͥs
in se ip̃m descendit intlłigit. Qd est em̃ qd̾ illã incorpoream rõnis uiuaci

Expanded text:
 efficiat. Unde si quid horum, quae tantam varietatem rebus ministrant, animo et cogitatione discerpas, cuncta pereant, nec ut ita dicam quidquam consonum servent. Et ut in gravibus chordis is vocis est modus, ut non ad taciturnitatem gravitas usque descendat, atque in acutis ille custoditur acuminis modus, ne nervi nimium tensi vocis tenuitate rumpantur, sed totum sibi sit consentaneum atque quid illud est, aut suos affert fructus, aut aliis auxiliatur ut afferant. Nam quod constringit hiems, ver laxat, torret aestas, maturat autumnus, temporaque vicissim vel ipsa suos afferunt fructus, vel aliis ut afferant subministrant. De quibus posterius studiosius disputandum est. Humanam vero musicam, quisquis in sese ipsum descendit, intelligit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓportio metienda est slõ eĩ longius ꝓgredianiꝰ sũmo .ix. ccxlm. octauã
detimã ꝑtem. ea fit .xiii. et seiuis. Et hanc si eisd̾ apposuero fiunt
octana decuna habitudine. Qd̾ si dimidnis tomis maior quid̾ est
in ses quisexta detima. minor uͦ in sesqͥ septima decima ꝓportione ses¬
qui octana decima uͦ minorẽ sesqui septima decima hitudine .cc.¬
it .lui. adccxlm. cõꝑatio que scil relinqͥt᷑ ex diatesseron duob retra

Expanded text:
iam haec proportio metienda est. Ne enim longius progrediamur, sumo ex 243 octavam decimam partem, ea fit 13 et semis. Hanc si eisdem apposuero, fiunt octavadecima habitudine. Quod si dimidius tonus major quidem est in sesquisextadecima, minor vero in sesquiseptima decima proportione. Sesquioctavadecima vero minor est sesquiseptimadecima habitudine, duc 43 comparatio, quae scilicet relinquitur ex diatessaron duobus retrac
Abbreviated transcription (Latin):
bus toms retractis relin¬
qũtur In hus ꝯsid̾are pos¬
sumꝰ. utrũ ea ꝓportio q̃ post
duos tonos relinqͥt integͥ
loco semitonii censeat᷑. Qd̾
si ita reꝑtũ sit illud quo est
ꝯꝑbatũ diatesseron ꝯsonan¬
ciam duob tomis at semi

Expanded text:
bus tonis retractis relinuntur, in his considerare possumus utrum ea proportio quae post duos tonos relinquitur, integri loco semitonii censeatur; quod si ita repertum sit, illud quoque est comprobatum diatessaron consonantiam duobus tonis atque i
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ diatesseron anstoxenus ꝑ gn̾a tali rõne ꝑtit᷑ oñis ensposino.
diuidit eĩ conũ induas ꝑtes. At id semitoniũ uocat. Diuidit ĩ tͤs
tam cũ ꝓpͥa medietate id est cũ octaua totius tom appllat. diesiu chroma¬
quid̾ genꝰ est mollus. Alius uͦ incitatus. Et mollius quid̃ est enarmomũ
incitatius uͦ diatonicũ. Int̾ hec u̾o ꝯsistit chromaticũ. incitatõne molli
quid̃ euarmomi tres aũt chromatici id est ch̾omatici mollis. ⁊ chroma¬
tici enuolii. ⁊ chomatia com ⁊aei. Due uͦ reliq̃ diatonici mollis. at inci¬
tati. Quoꝵ om̃nũ tał ẜm anstoremĩ diuisio est. Qñi Eͥ pars tom qi¬

Expanded text:
diatessaron Aristoxenus per genera tali ratione partitur. Dividit enim tonum in duas partes, atque id semitonium vocat. Dividit in trestam cum propria medietate, id est cum octava totius toni, appellat diesin chromaquidem genus est mollius; aliud vero incitatius. Et mollius quidem est enharmonium, incitatius vero diatonicum. Inter haec vero consistit chromaticum incitatione molliquidem enharmonii, 3, autem chromatici, id est chromatici mollis, et chromatici hemiolii, et chromatici thoniaei. Duae vero reliquae diatonici, mollis atque incitati. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣꝵ millam mag̾tudinẽ mensinũ ostituat. hic gͥ ⁊ diatesseron ꝯsonaciã duoꝵ
tonor ac senitonii esse ꝓponit. ⁊ diapente tũ conoꝵ ac semitomi. ⁊ diapasõ
sextonoꝵ qd̾ fĩ ñ posse suꝑiorib uolũib dem̃ostratũ est .xii. desc̃prio ecto¬
diapason intͣ sex tonos cadere hoc iͦ. intendantꝰ gͥ
octochorde.i. a.b.c.d.e.ẜ. G. h. Fiet q sesquiocta¬

Expanded text:
 nullam mensuramve constituat. Hic igitur et diatessaron consonantiam duorum tonorum ac semitonii esse proponit, et diapente trium tonorum ac semi onii, et diapason sex tonorum, quod fieri non posse superioribus volumidiapason intra sex tonos cadere hoc modo: intendantur enim octochordae, id est A B C D E F G H, fiatque sesquiocta
Abbreviated transcription (Latin):
bauc qͣ drupli. Diapason u̾o ac diatesseron ꝯsonãciã ẽẽ nõ estimant. Idc̾co
ente. Est eĩ ħ ꝓport̃o uocũ ut .uii. ad .in. Si qͥs .n. hoꝵ ĩ medio qͣtuor po¬
nat efficit t̾minios hos .uiii.iiii.iii. Quoꝵ .uiii. ad .iiii. diapason effici¬
unt ꝯsonãciam .iii. ad .i. diatesseron uͦ .uii. ad .in. instiplici supartĩe¬
te ꝯstituit᷑ . Q̾ ã sit młtiplex suꝑꝑartiens ꝯꝑatio ex arithineticis. li. cogͦs

Expanded text:
hanc quadrupli: diapason vero ac diatessaron consonantiam esse non ente. Est enim haec proportio vocum ut octo ad 3; si quis enim horum in medio quatuor ponat, efficit terminos hos 8 4 3. Quorum octo ad 4 diapason efficiunt consonantiam; 4 ad 3, diatessaron; octo vero ad 3, in multiplici superpartiente constituitur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
Uomã uͦ sonũ esse om̃s consentiunt aeris
ꝑcussionẽ gͣuitatis at acum̃is diffr̃am diũ¬
sa rõne ponebant anstoxemĩ seniti ⁊ pythagoricos. aristoxenꝰ qͥrpe sonoꝵ di¬
sf̾encias scd̾ gͣuitatem at acumen. arbitͣt᷑ in qualitate ꝯsist̾e pychagoriti uͦ
in qnͣtitate ponebant. ꝑtholomeꝰ aũt pyhagoricis ꝓprior uidet᷑. ide̾co qm̃ ip̃e qͦ¬
gͣuitatem at acum̃e nõ inqͣlitate putat. S in qnͣtitate ꝯstitu. Et eĩ spissiora ⁊
Subtilior acorꝑa. Acuñ rariora ⁊ uastiora ed̾e gͣuitatẽ. ut incħ nũc deinceps de
uicensioius relatoniꝰq mͦ dicat᷑. qmqũa ⁊̃ cũ relaxatur ad qiͣ fit rarius at cras¬
diuidit hoc modo. uocũ alie st̃ imisone. alie minime. unisone st̃ quaꝵ souꝰ

Expanded text:
iam vero sonum esse omnes consentiunt aeris percussionem, gravitatis atque acuminis differentiam diversa ratione ponebant, Aristoxenum secuti et Pythagorici. Aristoxenus quippe sonorum differentias secundum gravitatem, atque acumen arbitratur in qualitate consistere; Pythagorici vero in quantitate ponebant. Ptolemaeus autem Pythagoricis propior videtur. Idcirco quoniam itatem atque acumen non in qualitate putat, sed in quantitate constitui. Etenim spissiora ac subtiliora corpora acumen, rariora et vastiora edere gravitatem, ut nihil nunc de intensionis relaxationisque modo dicatur. Quanquam etiam cum relaxatur adividit hoc modo. Vocum alie sunt unisone, alie minime. Unisone sunt quarum
Abbreviated transcription (Latin):
It ita sensu quo potest colligi diapason consonaciam intͣ sex tonos ca¬
dere. Si gͥ aristorem error sine dubitatõne cõuincit᷑.
eĩ diatesseron ꝯsonãtia qͣtuor efficitur.
ũius. Ide̾co ⁊̃ diatesseron nuĩcupatur.
ut gͥ duob n̾ius altriusetus poĩtis ac¬
ac diatesseron symphomã ꝯsonãtib fiat tetrachor don duos nc̃te est

Expanded text:
Atque ita sensu quoque potest colligi diapason consonantiam inter sex tonos cadere. Sic igitur Aristoxeni error sine dubitatione convincitur.enim diatessaron consonantia quatuor efficitur nervis; idcirco etiam diatessaron nuncupatur, ut igitur duobus nervis altrinsecus positis ad diatessar
Abbreviated transcription (Latin):
silencio ĩ t̾ueniente distinguit᷑ ut uͦ uoces ꝯmune fme iũgant᷑. fit hoc modo.
Sic̃ eĩcũ in nũbĩb artus aspicit᷑ ĩta colores sibuu sũt ꝓxum ut ñ sit c̾tus fi¬
nis cũ alt̾ ab alt̾o disgregat᷑. S iͣ uͥbi gr̃a a rũbro discedit. ad pallidũnt ꝑ cõ¬
tinuam uiutatõm inseip̃tem utat᷑ colorem nuillo mͦ c̾toq int̾uẽiente qͥ utͦs
distinguat. ita ⁊̃ fĩ sol iuocib. ut si quis ꝑcuciat neruũ eumq dñ ꝑcutit
torqueat. euenit. ut ĩ pͥncipio pulsus gͣuior sit. dũ torquet᷑ uͦ uox illatenuar᷑

Expanded text:
te distinguitur, ut vero voces communi fine jungantur, fit hoc modo: Sicut enim cum in nubibus arcus aspicitur, ita colores sibimet sunt proximi: ut non sit certus finis, cum alter ab altero disgregetur. Sed ita verbi gratia a rubro discedit ad pallidum, ut per continuam mutationem in sequentem vertatur colorem, nullo medio certo interveniente, qui utrosque distinguat; ita etiam fieri solet in vocibus, ut si quis percutiat nervum, eumque dum percutit torqueat, evenit ut in principio pulsus gravior sit, dum torquetur vero vox illa tenuetu
Abbreviated transcription (Latin):
os trib adicias quͥq ꝯtimio reddis et ñn spẽsͥ mutata est. Si sio eostem
denario reddas .xii. fec̾is ⁊ binarius nunctus denario ꝯc̾uatus est. It̃¬
phoma iũcta diapason ꝯsonancie in tͥpla scił ꝓportione diapason ac dia¬
pente ꝯsonãtiam su̾at i ͣ ⁊̾ diatesseroi ꝯsit ꝯsonancia nĩcta cũ diapa¬
son aliam ꝯsonaciam reddit. et fit ẜm ꝑtholomeũ alt̾iꝰ ꝯsonãcie adicio.
eiꝰ ꝙ est diapason ac diatesseron ĩ młtiplicis supꝑartiente ꝯstituta. est

Expanded text:
os tribus adjicias, quinque continuo reddis, et numeri species immutata est. Si vero eosdem os tribus adjicias, quinque continuo reddis, et numeri species immutata est. Si vero eosdem denario addas, duodecim feceris, et binarius junctus denario conservatus est. Itphonia juncta diapason consonantiae in tripla scilicet proportione diapason ac diapente consonantiam servat, ita etiam diatessaron cum sit consonantia juncta cum diapason, aliam consonantiam reddit, et fit secundum Ptolemaeum alterius consonantiae additio ejusque est diapason ac diatessaron in multiplici superpartie
Abbreviated transcription (Latin):
nete hỹꝑboleon ad nete diexeugneñ. ad hypatẽ meson. Itẽ Si ad graui¬
orem ꝑtem utͥus diatesseron ꝯsonãtie relaxant᷑ erit ad meses quid̃ hypa¬
ton diatesseron retinẽs ꝯsoñatiam hẏpate Hẏpaton. ad nete aũt diexeug̃
ꝑamese. Consonab̾ q ⁊ hẏpate hypaton ad hẏpatem meson. ⁊ necẽ diexeu¬
gmenon ad ꝑamese ⁊ neten diet eugneũ ad hẏpate meson. S eo mͦ ut gͣ¬
uior q̃ est ad sͥ quid̃ ꝓxnũa diatesseron retmneat ꝯsonãtiã adult̾iorẽ u̾o
diatesseron ac diapenteason. ut hypate hypaton ad hypatẽ meson dia¬
tessaron ad neten diezeugneñ. diatesseron ac diapason. Item nete hyꝑ¬
boleon que acutior ad sibi ꝓxinã netem diez eugmeñ. diatesseron ꝯsonã¬
ciam ad hypate meson diatesseron ac diapason.
⁊ sicut denario nũo qui fu̾t additus intra poitus mnieger ĩmiolatus
q su̾at ᷤ cũ in cet̾is id ita mimine euenat i  ⁊̃ mͣn hac ꝯsonancia. Nam si du¬

Expanded text:
ten diezeugmenon, et ad hypate meson. Item si ad graviorem partem utrisque diatessaron consonantiae relaxentur, erit ad mesen, quod est hypaton, diatessaron retinens consonantiam hypate hypaton, ad neten autem diezeugmenon paramese: consonabitque et hypate hypaton et hypate meson ad nete diezeugmenon. Ad paramesen autem nete diezeugmenon, et hypate meson, sed eo modo, ut gravior, quae est ad sibi quidem proximam. diatessaron retineat consonantiam: ad ulteriorem vero diatessaron ac diapason, ut hypate hypaton, ad hypaten meson diatessaron, ad neten diezeugmenon diatessaron ac diapason. Item nete hyperboleon, quae est acutior, ad sibi proximam neten diezeugmenon diatessaron consonantiam, ad hypaten meson diatessaron ac diapason. et sicut denario numero, qui fuerit additus intra eum positus integer inviolatus servatur; cum in caeteris ad ita minime eveniat
Abbreviated transcription (Latin):
ciũsͥ ꝙ dissimiliũ uocũ disfr̃a dep̾hendi. In quib qui ĩcti efficere melos po
ssũt emmeles dicũt᷑. Ei meles añt quĩb iũctis melos esfici ño potest.
Onsone aũt uocant᷑ q̃ copulate mixtos sua¬
uesq esficient sonos. Dissone uͦ q̃ minime.
Et hoc quid̃ est ꝑtholomei de sonoꝵ disfrã iudiciũ. Nũc quid̃ qͥd¬

Expanded text:
non equisone voces ab harmonica facultate separantur; sunt enim sibiipsis dissimiles, nec unum aliquod onsone autem vocantur, que copulate, mixtos suavesque efficiunt sonos. Dissone vero que minime, et hoc quidem est Ptolomei de sonorum differentia iudicium. Pythagorici