comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diximus residentem non omnino ido¬
neam aut refertam audiret. elegit
pocius solito more gentis sue labore
querere uictum ꝙͣipse ociose frui ro
manis bonis et gentem suam medio¬
criter uictitare secumq deliberans
ad principem ait Quamuis nichil
deest nohis imperio nostro famulan¬
tibus tamen si dignum ducit pietas
uestra desiderium mei cordis libenter
exaudiat. Cumq ei ut solebat familia¬
cessa  hesperia inquit plaga que du¬
dum de decessorum prodecessorũq
uestrorum regimine gubernata est
uebs illa caput orbis et dña quare
nunc subregis torcilingorum rogo¬
rumq trrannide Nuctuat Dirige me
cum gente mea si praecipis ut et hic
ex persãr pondere careas. et ibi si adiu¬
tus a dño uicero fama nr̃e pietatis
irradictur Expedit namq ut ego q̾
sum seruus uester et filius si uicero:
uobis donantibus regnum illud po¬
ssideam ꝙͣ ille qui more hostis tyrã¬
nico iugo senatum uestrum patrẽq
reipublice captiuitatis seruicio prae¬

Expanded text:
diximus, residentem non omnino idoneam aut refertam audiret, elegit potius solito more gentis suae labore querere victum quam ipse otiose frui regni Romani bona et gentem suam mediocriter victitare, secumque deliberans ad principem ait: 'quamvis nihil deest nobis imperio vestro famulantibus, tamen, si dignum ducit pietas vestra, desiderium mei cordis libenter exaudiat'. cumque ei, ut solebat, familiacessa: 'Hesperia', inquid, 'plaga, quae dudum decessorum prodecessorumque vestrorum regimine gubernata est, et urbs illa caput orbis et dnunc sub regis Torcilingorum Rugorumque tyrannide fluctuat? Dirige me cum gente mea, si praeciexpensarum pondere careas et ibi, si adiutus a domino vicero, fama vestrae pietatis inradiet. expedit namque, ut ego, qui sum servus vester et filius, si vicero, vobis donantibus regnum illud possedeam; haut ille, quem non nostis, tyrranico iugo senatum vestrum partemque rei publicae captivitatis servitio pre
Abbreviated transcription (Latin):
per diuersas ubiꝗ prouincias his simili¬
bus iussis dui aduersus ecclesias catho¬
licas et redte fidei populos gesta sũt
satis in ecclesiis et ecclesiasticis hysto¬
riis declaratur Nam et episcopos e¬
gni in exilium et presbiteros et dia¬
conos et monachos usꝗ ad tormẽta
deduxit et ignibus tradidit ac młta
nephanda et ciudelia in ecclesiam
dei molitus est Ex diuersis enim ĩ
orbe romano sub impio principe ex
aliis sussocationibus innumerabi¬
libus tormentis quibus uinea dñi
uastaretur: adinuentis que hystorio¬
graphi quorum intentio fuit ut lu¬
teris hec ad futuram posteritatem
porrigerent Comprehendere ad li¬
quidum pre multitudine diuersa¬
rum mortium nequiuerant Nos¬
autem ex multis unum in hoc cõ¬
pendioso opusculo inserere cura¬
uimus

Expanded text:
per diversas ubique provincias his similiper diversas ubique provincias his similibus jussis diu adversus Ecclesias catholicas et rectae fidei populos gesta sint, satis in ecclesiasticis historiis declaratur. Nam et episcopos egit in exsilium, et presbyteros, ac diaconos, et monachos, usque ad tormenta deduxit, et ignibus tradidit, multaque nefanda et crudelia in Ecclesiam Dei molitus est, ex diversis scilicet in orbe Romano sub impio principe, ex aliis suffocationibus, innumerabilibus tormentis, quibus vinea Domini vastaretur, adinventis. Quae historiographi, quorum intentio fuit ut litteris haec ad futuram posteritatem porrigerent, comprehendere ad liquidum prae multitudine diversarum mortium nequiverunt, nos ex multis unum in hoc compendioso opusculo inserere curavimus
Abbreviated transcription (Latin):
iureiurando miserrimũ obligauit. ut
in impietate dogmatis permaneret u
undiq contraria sapientes expelleret.
Sic igitur ille doctiinam apostolicã
derelinquens contrarias pattes sup̃sit
quodq uiuente patre timore coactus
celauerat. post paululum que iuraue¬
rat adimpleuit Ergo ualens impe¬
rium quatuor annos ualentiniano
mortuo tenuit Qui cum impie age¬
ret illico uelut effrenata libertatis
audacia legem dedit: ut monachi
hoc est xp̃iani qui ad unum fidei
opus dimissa secularium retum ml¬
timoda actione se redigunt ad mi¬
liciam cogerentur Uastas illas tunc
egipti solitudines et arenas diffusas
quas proptet sitim ac sterilitatem
penculosamꝗ serpenium habundãtiã
conuersatio humana non nossit mag¬
na habitancium monachorum multi¬
tudo compleuerat Huc tribuni et mi¬
lites missi qui sanctos ac uenerabiles
milites dei alio nomine persequutio¬
nis abstraliecent interfecta sunt ibi
agmina multa sanctorum. que autẽ

Expanded text:
jurejurando miserrimum obligavit, ut et jurejurando miserrimum obligavit, ut et in impietate dogmatis permaneret, et undique contraria sapientes expelleret. Sic igitur ille doctrinam apostolicam derelinquens, contrarias partes sumpsit. Quod vivente fratre timore coactus celaverat, post paululum, quae juraverat, adimplevit. Ergo Valens imperium quatuor annos Valentiniano mortuo tenuit. Qui cum impie ageret, illico velut effrenata libertatis audacia legem dedit, ut monachi, hoc est, Christiani, qui ad unum fidei opus dimissa saecularium rerum multimoda actione se redigunt, ad militiam cogerentur. Vastas illas tunc Aegypti solitudines arenasque diffusas, quas propter sitim ac sterilitatem periculosissimamque serpentium abundantiam conversatio humana non nosset, magna abundantium monachorum multitudo compleverat. Huc tribuni et milites missi, qui sanctos ac venerabiles milites Dei alio nomine persecutionis abstraherent, interfecta ibi agmina multa sanctorum. Quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
tius uite sue statum continens tam
prosa ꝙ uersibus quod uocauit Ru¬
uniano principe obiit
quo Ualens a fr̃e ualentinia¬
no ad consorcium impenii est adscitus
apostolicis dogmatibus ornabatur Cũ
uero gothi transissent hystrum et tra¬
chiam peragrarent: colledda milia pu¬
gnare cogitabat aduecsus eos Cui pla¬
cuit ut non nudus sacra gratia dimi¬
caret sed sancti baptismatis munitꝰ
armis Et hoc quidem bene placuit et
ualde sapientei Quod uero postea ge¬
ssit magnam animi molliciem et pro¬
ditionem significat ueritatis Ea nami
infoelix passus est que progenitor adã
Coniugis enim seductus est alloquio
et muliebribus uerbis illaqueatus
Illa namq primitus atriane fallacie
captionibus irretita etiam istum secũ
corruere in blasphemie foueam ꝑsuasit
Cuius seductionis auctor fuit Eudox¬
ius Is enim adhuc constantinopoli¬
tane gubernacula tenebat ecclesie nõ
tegens sed suam pocius mergens nauẽ
Tunc ergo in ipso baptismatis tempore

Expanded text:
tius suae vitae statum continens tam tius suae vitae statum continens tam prosa quam versibus, quod vocavit Καtiniano principe obiitquo Valens a fratre Valentiniano ad consortium imperii est ascitus, apostolicis dogmatibus ordinabatur. Cum vero Gothi transissent Histrum, et Thraciam peragrarent, collecta militia, pugnare cogitabat adversus eos. Cui placuit ut non nudus sacra gratia dimicaret, sed sancti baptismatis munitus armis, et hoc quidem bene placuit, et valde sapienter. Quod vero postea gessit magnam animi mollitiem et proditionem significat veritatis, ea namque infelix passus est quae progenitor Adam. Conjugis enim est seductus alloquio, et muliebribus verbis illaqueatus. Illa namque primitus Arianae fallaciae captionibus irretita, etiam istum secum corruere in blasphemiae foveam persuasit. Cujus seductionis auctor fuit Eudoxius. Is enim adhuc Constantinopolitanae gubernacula tenebat Ecclesiae, non regens, sed suam potius mergens navem. Tunc ergo in ipso baptismatis tempore
Abbreviated transcription (Latin):
consonaret Is ergo saen baptismatis
dono potitus gratiam quoq simul
suscepit episcõpatus Quo facto hũ
hymnum optimus imperator salua¬
tori dño optulisse fertur. His quippe
que gerebantur intererat Gratias
inquit ago tibi Dñe omnipotens u
saluator noster quoniam huic uito
ego quidem commisi corpora tu aũt̃
animas et meam electionem osten¬
disti iusticie conuenire Ista i hoclo¬
hebionis heresim instaurate conaius
est Et postea a ualentiniano principe
ab ecclesia pulsus esi plurima scripsit
uolumina in quibus uel precipuus cõ¬
tra gentes et ad ualenumianum liber
unus Optatus affer ep̃c milleuitatiꝰ
ex parte catholica scripsit sub ualenti¬
niano et ualente principibus aduer¬
sum donatione pattis calumpniam
libros uii. in quibus asserit crimen
donatianorum in nos falso retorqueri
Acylius seuerus hyspanus de genere
illius seueri ad quem lactancii duo
epistolatum libri scribuntur Compo¬
suit uolumen quasi edeponcon to¬

Expanded text:
consonaret. Is ergo sacri baptismatis consonaret. Is ergo sacri baptismatis dono potitus, gratiam quoque suscepit episcopatus. Quo facto hunc hymnum optimus imperator Salvatori et domino obtulisse fertur, his quippe quae gerebantur intererat: Gratias, inquit, ago tibi, Domine omnipotens et Salvator noster, quoniam huic viro ego quidem commisi corpora, tu autem animas, et meam electionem ostendisti justitiae convenire. Ista de AmbroEbionis haeresim instaurare conatus est, et postea a Valentiniano principe pulsus Ecclesia est. Plurima scripsit volumina, in quibus vel praecipuus contra gentes, et ad Valentinianum liber unus. Optatus Afer, episcopus Milevitanus, ex parte catholica scripsit sub Valentiniano et Valente principibus, adversum Donatianae partis calumnias libros septem, in quibus asserit crimen Donatianorum in nos falso retorqueri. Acylius Severus Hispanus de gillius Severi, ad quem Lactantii duo epistolarum scribuntur libri, composuit volumen, quasi ὁδοιπορικὸν to
Abbreviated transcription (Latin):
sa sedicio. uerbi proprie maturum
patabat exicium si pars utraq cum
diuersum uellet nequaꝙ quod pro¬
posuerat obtineret Ambrosius cõsu¬
laris tunc eiusdem prouincie fasces
gerebat Is cum perniciem ciuitan
Uideret impendere, pro loco atꝗossi¬
cio suo confestim ecclesiam sediuo¬
nem popult mitigaturus ingreditur
Cumq inibi multa sedm̃ leges et pu¬
blicam disciplinam pro quiete et tran¬
quillitate perorasset pugnantis inter se
et dissidentis populi subito clamor
postulantes Baptizari protinus cla¬
mant hunc erat enim cathecuminus
et sibi episcopum dati nec aliter unũ
populum atq unam fidem fore nisi
ambrosius sibi daretur sacerdos Hoc
imperator ualentinianus agnoscens
repente iussit baptizan et tanꝙͣ dig¬
num uirum ordinari pontificem
Nouerat enim eius certiorem omniũ
pondere uoluntatem et totius regule
decteta subtiliora arbitratus etiam
diuinum in eo esse decretum: dum
in eius electione etiam paes contratia

Expanded text:
sa seditio urbi propriae maturum sa seditio urbi propriae maturum parabat exitium, si pars utraque cum diversum vellet, nequaquam quod proposuerat, obtineret. Ambrosius tunc Consularis ejusdem provinciae fasces gerebat. Is cum perniciem civitati videret impendere, pro loco atque officio suo, confestim Ecclesiam, seditionem populi mitigaturus, ingreditur. Cumque inibi multa secundum leges et publicam disciplinam pro quiete et tranquillitate perorasset, pugnantis inter se et dissidentis populi subito clamor postulantium. Baptizari hunc protinus clamatur, erat enim catechumenus, et sibi episcopum dari, nec aliter unum populum fore atque unam fidem, nisi Ambrosius sibi daretur sacerdos. Hoc imperator Valentinianus agnoscens, repente jussit et baptizari, et tanquam dignum virum ordinari pontificem. Noverat enim ejus certiore omni pondere voluntatem, et totius regulae secreta subtiliora, arbitratus etiam divinum in eo esse decretum, dum in ejus electione etiam pars contraria
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit: et liber aduersum ualentẽ
it uisatium hystoriam ariminensis
et seleucensis sinodi continens et ad
praefectum salustium siue contra dio¬
scorum et liber hymnotum et myste¬
tiorum alius Et commentarios in
matheum scrpsit et tractatus in iob¬
quos de greco ad adamantii sensũ
elegans contra auxentium et nõtul
le ad diuersos epistole Auũ q̃dã
sccipsisse eum in canticum cãtico¬
rum insigne uolumen sed a nobis
hoc opus ignoratur Qui ab exilio
gallias irradiauit cetirasq proum¬
cias suo sacro dogmate a p̾este ar¬
nana liberauit Mortuus est picta¬
uis ualentiniano et ualente regnã¬
tibus Ticius bostrenus episcopus
sub iuliano et iouiniano atq ualẽ¬
tiniano principibus fortiter aduer¬
sum manichios scripsit libros et
non nulla alia opuscula moritur
sub ualente
defuncto apud mediolanũ
auxentio hereticorum episcopo utri¬
usq partis populi diuersis studiis fe¬
rebantur dissentio grauis et periculo¬

Expanded text:
ejus scripsit, et liber adversum Valentem ejus scripsit, et liber adversum Valentem et Ursacium historiam Ariminensis et Seleucensis synodi continens, et ad praefectum Salustium, sive contra Dioscorum, et liber hymnorum et mysteriorum alius, et commentarios in Matthaeum scripsit, et tractatus in quos de Graeco Origenis ad sensum eleganlae ad diversos epistolae. Aiunt quidam scripsisse eum in Cantica canticorum insigne volumen: sed a nobis hoc opus ignoratur. Qui ab exsilio Gallias irradiavit, caeterasque provincias suo sacro dogmate a peste Ariana liberavit. Mortuus est Pictavis, Valentiniano et Valente regnantibus. Titius Bostrenus episcopus, sub Juliano et Joviniano atque Valentiniano principibus fortiter adversum Manichaeos scripsit libros, et nonnulla alia opuscula. Moritur sub Valentedefuncto apud Mediolanum Auxentio haereticorum Episcopo, utriusque partis populi diversis studiis ferebantur. Dissensio gravis et periculo
Abbreviated transcription (Latin):
gens clarus satis habebatur: qui sub
constancio et iuliano principibus mł¬
ta pertulerat incommoda pro fide
nostra Feruntur cius aduersũ gẽtes
libri duo et contra ualentem et ur¬
satium liber i et de uirginitate lib̃
I de persequutionibus atrianorum
plurimi et de psalmorum titulis iii.
et hystoria antonii monachi uitã
eius continentes epistole Et multa
alia que enumerare longum est Hy¬
larius urbis pictauorum aquitanice
episcopus qui facdione saturnini a
celatensis episcopi de sinodo biter¬
rensi phrigiam relegatur .xii. ad
lliarum episcopos scripsit et in psalte
rium commentanos primũ Videlicet
et sccundum: et a quinquagesimo
usq ad septuagesimum scdm̃ et a
ceniesimo octauo decimo usq ad ex¬
tremum In quo opere imitatus est
adamantium nonnulla etiam de
suo sensu addidit Est eius et ad
constancium libellus quem euiuiẽ¬
ti constantinopolim porrexit, et aliꝯ
in constaticium quem post mortem

Expanded text:
gens clarus satis habetur: qui sub gens clarus satis habetur: qui sub Constantio ac Juliano principibus multa pertulerat incommoda pro fide nostra. Feruntur ejus adversum gentes libri duo, et contra Valentem et Ursatium liber unus, et de Virginitate liber unus, et de persecutionibus Arianorum plurimi, et de Psalmorum titulis, et in historia Antonii monachi vitam ejus continentes epistolae, et multa alia, quae enumerare longum est. Hilarius urbis Pictaviorum Aquitanicae episcopus, factirelatensis episcopi, de synodo Biterrensi in Phrygiam relegatus, sub Valelliarum erium commentarios, primum videlicet et secundum, et a quinquagesimo usque septuagesimum secundum, et a centesimo octavo decimo usque ad extremum. In quo opere imitatus est Adamantium, nonnulla etiam de suo sensu addidit. Est ejus et ad Constantinum libellus, quem ei viventi Constantinopolim porrexit, et alius in Constantium, quem post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
tis imperium tenuit ualente patruo
in orientis partibus constituto ualen¬
tinianũ euam fratrem suum paruum
admodum socium creauit imperii. ꝙͣ¬
uis non essent de una mr̃e progeniti
Nam ualentimanus senior ludum¬
gracianus fuerat pulcritudinem iusti¬
ne uirginis quam sue familiaritati u¬
nierat et nudam balneis conspicien
poris puelle marito indicat Qui cõ¬
festim sibi eam sociauit: in matrĩo¬
nio nec tamen priore abiecta Legesq
propter illas sanctiuit, ut omnes uici
qui uoluissent impune bina matri¬
monia susciperent Accepta ergo ut
diximus ualentinianus iustinã edi¬
dit ex illa ualentinianum iuniorem
et filias tris iustam. gratam. et gal¬
lam Gallam uero postea maiorthe¬
odosius imperator duxit uxorem ex
qua placidia ei filia noscitur esse pro¬
genita Nam archadium et honoriũ
ex placella priore coniuge habuisse
cognoscitur Imperantibus predictis
principibus athanasius alexandrie
doctrina et religione uera in pace de¬

Expanded text:
tis imperium tenuit. Valente patruo tis imperium tenuit. Valente patruo in Orientis partibus constituto, Valentinianum etiam, fratrem suum, parvum admodum, socium creavit imperii. amvis non essent de una matre progeniti. Nam Valentiniani senioris dGratianus fuerat, pulchritudinem Justinae virginis, quam suae familiaritati unierat, in balneis conspiciens, atrix marito indicat, qui confestim sibi eam sociavit in matrimonium; nec tamen priore abjecta, legesque propter illas sancivit, ut omnes viri qui voluissent, impune bina matrimonia susciperent. Accepta ergo ut diximus Valentinianus Justina, edidit ex ipsa Valentinianum juniorem, et filias tres, Justam, Gratam, et Gallam. Gallam vero postea major Theodosius imperator duxit uxorem, ex qua Placidia ei filia noscitur esse progenita. Nam Archadium et Honorium ex Placella priore conjuge habuisse cognoscitur. Imperantibus praedictis principibus Athanasius Alexandriae doctrina ac religione vera in pace de
Abbreviated transcription (Latin):
tq nouorum hostium nouum nomẽ
torum ripe theni fluminis insederũt
Hos quondam subacta interiore ger¬
mania a Druso et Tyberio adoptus
siliis cesaris per castra dispositos in
magnam coaluisse gentem atq ita
etiam nomen ex ope praesumpsisse¬
et quia crebra per militem habuaclã
constituta burgos uulgo uocant. eo¬
tumq esse preualidam et perniciosã
manum galli hodieq testes cum qui¬
bus presumpta possessione consist¬
unt ꝙͣuis prouidentia dei xp̃iani
mnes modo sacti catholica fide no¬
sinisq clericis quibus obedirent recep¬
us blande magsuete innocentesq ui¬
uant: non quasi cum subiectis gall
sed uere cum fratribus xpĩanis Anno
autem Undecimo regni sui ualentina¬
nus cum sarmates se se per pannonias
diffudissent casq uastarent bellum ĩ
eos parans apud bngitionem oppidũ¬
subita effusione sanguinis qued grece
apoplixis uocatur et suffocatus et
morcuus est
OST QUENGRA¬
cianus filius eius occiden¬

Expanded text:
oque nonorum hostium nouum nomen oque nonorum hostium nouum nomen torum ripae Rheni fluminis insederunt. hos quondam subacta interiore Germania a Druso et Tiberio, adoptiuis filiis Caesaris, per castra dispositos in magnam coaluisse gentem atque ita etiam nomen ex opere praesumpsisse, quia crebra per limitem habitacula constituta burgos uulgo uocant, eorumque esse praeualidam et perniciosam manum, Galliae hodieque testes sunt, in quibus praesumpta possessione consistunt; quamuis prouidentia Dei Christiani omnes modo facti catholica fide nostrisque clericis, quibus oboedirent, receptis blande mansuete innocenterque uiuant, non quasi cum subiectis Gallis sed uere cum fratribus Christianis. Anno autem undecimo imperii sui Valentinianus, cum Sannatae sese per Pannonias diffudissent easque uastarent, bellum in eos parans apud Bsubita effusione sanguinis, quod Graece apoplexis vocatur, suffocatus et mortuus est. Post quem Gratianus, filius ejus, Occiden
Abbreviated transcription (Latin):
simam heresim declinauit Sed malig¬
nam insectationem diutexit, nec uo¬
luntati potestatem admiscuit quod
uiuentis fratris auctoritate compressꝰ
est Contemplabatur enim de eo quã¬
tam uim in ulciscenda fide imperator
posset exercere qui tantam constanciã
pro retinenda quondam miles habuissee
Horum anno impei tercio gratianus
ualentim filius imperator est factus fo¬
dem anno apud atrabatum uera la¬
na de nubibus pluuie mixta deflux¬
it, preterea athanaricus rex gothorum
sequutus plurimos harbarorum obfi¬
dem interfectos ad coronam marurii
sublimauit Quorum tamen plurimi
in romanum solum non trepidi ue'¬
lut ad hostes sed certi quia ad frẽs
pro xp̃i confessione fugerunt Ualenti¬
nianus saxones gentem in occeani lito¬
ribus et paludibus in uiis sitam. UIrtU¬
te atq agilitate tertibilem periculosã
romanis sinibus eruptionem magna
mole meditantes in ipsis francoruz
finibus oppressit Burgundionum qͦ¬

Expanded text:
simam haeresim declinauit; sed maligsimam haeresim declinauit; sed malignam insectationem diu texit nec uoluntati potestatem admiscuit, quoad uiuentis fratris auctoritate conpressus est. contemplabatur enim de eo, quantam uim in ulciscenda fide imperator posset exerere, qui tantam constantiam pro retinenda quondam miles habuisset. Horum anno imperii tertio Gratianus Yalentiniani filius imperator est factus. eodem anno apud Atrebatas uera lana de nubibus pluuiae mixta defluxit. Praeterea Athanaricus rex Gothorum secutus, plurimos barbarorum ob fidem interfectos ad coronam martyrii sublimauit, quorum tamen plurimi in Romanum solum non trepidi, uelut ad hostes, sed certi, quia ad fratres, pro Christi confessione fugerunt. Yalentinianus Saxones, gentem in Oceani litoribus et paludibus inuiis sitam, uirtute atque agilitate terribilem, periculosam Romanis finibus eruptionem magna mole meditantes in ipsis Francorum finibus oppressit. Burgundionum qu
Abbreviated transcription (Latin):
tecribuente xp̃o in locum persequuto¬
ris sui accepit impenum Is enĩ nõmo¬
do fortitudine sed etiam prudentia
temperantia iusticia atq corporis ma¬
gnitudine prefulgebat Sicenim fuit
regalis pariter et uibanus uidum ex¬
ercitus temptassit ei allium sociare cõ¬
sortem ille responderit Uestrumĩquit
suit o militis imperatore nõ existente
michi dare regimen impetii uerum v¬
hi ego hoc suscepi meum iã et nõ uestẽ
est de rebus cogitare comunibus Cu¬
ius uerba mirati milites eius sequuti
sunt uoluntatem At ille postea frẽm
suum ualentem participem fecit impe
rii frocopium tyrannum pluresq postia
satellites eius occidri Terre moius per
totum orbem factus na turbatum qͦq
pelagus excussit. ut per uicinas terrariũ
campestium partes, tefuso mari plu¬
time insularum confuse et subrute ur¬
bes perisse referantur Ualens ab eudo¬
xio episcopo artiani dogmatis asserto¬
re et baptizatus et persuasus in seuis¬

Expanded text:
retribuente Christo, in locum persecutoretribuente Christo, in locum persecutoris sui accepit imperium. Is enim non modo fortitudine, sed etiam prudentia, temperantia atque justitia et corporis magnitudine, praefulgebat. Sic enim fuit regalis pariter et urbanus, ut dum exercitus tentasset ei alium sociare consortem, ille responderit: Vestrum, inquit, fuit, o milites, imperatore non existente, mihi dare regimen imperii; verum ubi hoc ego suscepi, meum jam et non vestrum est, de rebus cogitare communibus. Cujus verba mirati milites, ejus secuti sunt voluntatem. At ille postea fratrem suum Valentem particrii , Procopium tyrannum pluresque postea satellites eius occidit. terrae motus per totum Orbem factus ita turbatum quoque pelagus excussit, ut per uicinas terrarum campestrium partes refuso mari plurimae insularum urbes concussae et subrutae perisse referantur. Valens ab Eudoxio episcopo, Arriani dogmatis assertore, et baptizatus et persuasus, in saeuis
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum imperator propositum hoc
habebat ut blandimentis et suasio¬
ne uerborum discordantium contẽ¬
tiones abscideret: dicens nulli qͦdẽ
se quomodocumq credentium fo'¬
re molestum eos tamen diligere
et nimis honorare, qui nicent cõsi¬
lii decieia ecelesiastice unitatis ser
in quibus unitas cominetur ecclesi¬
astica. sed hec tam pia iam leta prin¬
cipia mors immatura compuit qͦ
dum ad illiticum iediens pergala¬
ciam iter agit constaminopolim ac¬
celerans dadascene montur octauo
tinianus apud niceam con¬
sensu militum imperator creatus est
mansitq in eo annis undecim Qui
tum malicie geretet et sub iuliano
augusto tribunus scutariorum missꝰ
ab imperatore sacnlego esset aut ĩmo¬
lare ydolis: aut milicie cedere fide¬
liter sciens et gratiora dei esse iudicia
et meliora promissa sponte discessit
Ita parua interiecta mora iuliano in¬
tersecto ac iouiniano mox mortuo qͥ
pro nomine xp̃i amiserat tribunatum

Expanded text:
Verum imperator propositum hoc Verum imperator propositum hoc habebat, ut blandimentis et suasione verborum discordantium contentiones abscinderet, dicens nulli quidem se quomodocunque credentium fore molestum, eos tamen diligere, et nimis honorare, qui Nicaeni concilii decreta ecclesiasticae unitati servarent, in quibus unitas continetur ecclesiastica. Sed haec tam pia, tam laeta principia mors immatura corripuit. Qui dum ad Illyricum rediens per Galatiam iter agit, Constantinopolim accelerans, Dadastenae moritur, octavo imus, apud Nicaeam consensu militum imperator creatus est, mansitque in eo annis undecim: qui tum militiae gereret, et sub Juliano Augusto tribunus scutariorum, jussus ab imperatore sacrilego, aut immolare idolis aut militia cedere, fideliter sciens et gratiora esse Dei judicia et meliora promissa, sponte discessit. Ita parva interjecta mora, Juliano interfecto, ac mox Joviano mortuo, qui pro nomine Christi amiserat tribunatum,
Abbreviated transcription (Latin):
INC HONON¬
ficis et officiosissimis luteris
athanasium requirit ab ipso formam fi¬
dei et ecclesiarum disponendarum su¬
scepii modum, athanasius aut̃ẽ perfe¬
cam diuinorum dognatum discip¬
linam remisit expositam, apostolicis
dogmatibus congruentem quibus im¬
perator instructus hereticorum euita¬
ret prauissimas calliditates: et ecclesiis
redderet pacem catholicis Igitur post
paruum interuallum magnus athana¬
sius deo amabilem imperaiorem ui¬
dere desiderans uemi anuochiam
principem de quibus oportebat edo'¬
cuit Quidam aiunt quia eum ipse
magis euocauerit imperator ut que ne¬
cessaria pro religione et recta fide ui¬
debanitur exponeret Disponensq ut
decebat causas ecclesie de reuersione
cogitabat Potro athanasium amicu
sibi maximum factum destinauit ĩ
egiptum ut sicut et uideretur cau¬
sas ecclesiarum populosq disponeret
interminans derogatoribus dignas
correptiones quonam nouerat im¬
merito per iniquas calumpnias mlꝰ¬
ta athanasium incommoda passum

Expanded text:
inc honorficis et officiosissimis litteris Athanasium requirit, ab ipso formam fidei et Ecclesiarum disponendarum suscepit modum. Athanasius autem perfectam divinorum dogmatum disciplinam remisit expositam, apostolicis dogmatibus congruentem, quibus imperator instructus haereticorum evitaret pravissimas calliditates, et Ecclesiis redderet pacem catholicis. Igitur post parvum intervallum magnus Athanasius Deo amabilem imperatorem videre desiderans, venit Antiochiam et principem de quibus oportebat edocuit. Quidam aiunt quod cum ipse magis evocaverit imperator ut quae necessaria pro religione et recta fide videbantur exponeret, disponensque ut decebat causas Ecclesiae de reversione cogitabat. Porro Athanasium amicum sibi maximum factum destinavit in Aegyptum, ut sicut ei videretur causa Ecclesiarum populosque disponeret, interminans derogatoribus dignas correptiones, quoniam noverat immerito per iniquas calumnias multa Athanasium incommoda passum.
Abbreviated transcription (Latin):
dum subdere studet pene deleuit
Lyciam & urbes eius obsessas
oppressasq ocepit Preterea o¬
Tympum montem peruagatus
tauri quoq montis latera ĩ ci¬
liciam uergentia perscrutatus
isauros bello fractos indeditio¬
nem redegit Erimus romãorũ
per taurum duxit exercitum
ac limitem ittuens foecit Trien¬
nio emerso quo bellum ꝯistũ e
isaurici nomen assumpsit Cos
conius proconsule sortitus yl¬
Liricum protrita subactaq dal¬
matia. Salonas urbem floren¬
tissimam post bienniũ tandez
expugnauit & coepit

Expanded text:
dum subdere studet, pene delevit. dum subdere studet, pene delevit. Lyciam et urbes ejus obsessas oppressasque cepit. Praeterea Olympum montem pervagatus,Tauri quoque montis latera in Ciliciam vergentia perscrutatus, Isauros bello fractos in deditionem redegit. Primus Romanorum per Taurum duxit exercitum, ac limitem itineris fecit. Triennio emenso quo bellum gestum est, Isaurici nomen asconius proconsule sortitus Illyricum, protrita subactaque Delmatia Salonas, urbem florentissimam, post biennium tandem expugnauit et cepit
Abbreviated transcription (Latin):
se sertorio iunxerat comminatus
est. postremo ipse sertorius ac siẽ
mora per deditionem recepit aut
cuertit Interea macedonicum
bellum claudius sortitus uarias
gentes que rhodopeis montibus
circum fuse sunt: ac tunc macedo¬
niam crudelissime populabãtur
raptis cum populo opus esset hu¬
manorum capitum ossibus cruẽ¬
tis capillatisq adhuc ac peri¬
teriores cauernas male effosso
cerebro oblitis auide ac sine
horrore tanqͣm ueris poculis ute¬
bantur quarum cruentissimi
atq ĩ manissimi scordisci erãt
Has itaq ut dixi claudius pl¬
lere macedonie finib attep̃ta¬
uit magnisq se malorum mo¬
libus obiecit Unde cum aĩo
eger ec curis circumseptus. mor¬
ho insuper correptus esset. inte¬
riit Huius successor scriboniꝰ
attemptarum superiore belbo¬
loco gentium uim declinans
in dardaniam arma conuertit
eamq superauit Publius uero
secuilius ex consule ciliciam &
pamphiliã crudelissime adortꝰ¬

Expanded text:
se Sertorio iunxerat, comminutus se Sertorio iunxerat, comminutus est. postremo ipse Sertorius decimora per deditionem recepit ac evertit. Interea Macedonicum bellum Claudius sortitus, varias gentes, quae Rhodopeis montibus circumfusae sunt, ac tunc Macedoniam crudelissime populabantur,vos agebant, captis, cum poculo opus esset, humanorum capitum ossibus, cruetis capillatisqnteriores cauernas male effosso cerebro oblitis auide ac sine horrore tamquam ueris poculis utebantur: quarum cruentissimi atque immanissimi Scordisci erant — has itaque, ut dixi, Claudius pellere Macedoniae finibus bello adtemptauit magnisque se malorum molibus obiecit: unde cum animo aeger et curis circumsaeptus, morbo insuper correptus esset, interiit. huius successor Scribonius adtemptatarum superiore bello gentium uim declinans, in Dardaniam arma conuertit eamque superauit. Publius uero Seruilius exconsule Ciliciam et Pamphyliam crudelissime adort
Abbreviated transcription (Latin):
peius contracto apud pallantiã
exercitu Lauronem ciuitatem
quam tunc sertortus oppugnabat
frustra conatus defendere uictus
aufugit Sertorius superato fuga¬
toq pompeio Lauronem captã
cruentissime depopulatus est re¬
liquum agmen Lauronensium
quod cedibus superfuerat. mise¬
rabili in Iusitaniam captiuitate
transduxit pompeuim autem hͦ
est illum romanorum ducem a
se uictum fuisse gloriatus est.
quem magna praeditum fiducia
ad hoc bellum non pro consule
sed pro consulibus roma misisset
Fuisse tunc pompeio xex̃ peditũ
Postea uero herculeius cũ metello
congressus apud italicam betice
tusq in lusitaniam cum paucis
refugit Pompeius belgidam no¬
bilem celtiberie urbem caepit. Ser¬
torius deinde cum pompeio con
ex alio cornu uincẽfe pompeio tã¬
tumdẽ pene ipse perdidit Nulta
inter eos praeterea praelia gesta sũt
Mẽmius questor pompeii idemq
uit sororis eius occisus est: hyrcu¬
ler fratres interfecti perpenna qͥ

Expanded text:
peius, contracto apud Palantiam peius, contracto apud Palantiam exercitu, Lauronem civitatem, quam tunc Sertorius oppugnabat, frustra conatus defendere, victus aufugit. Sertorius, superato fugatoque Pompeio, Lauronem civitatem cruentissime depopulatus est: reliquum agmen Lauronensium, quod caedibus superfuerat, miserabili in Lusitaniam captivitate transduxit. Pompeium autem, hoc est, illum Romanorum ducem, a se victum fuisse gloriatus est: quem magna praeditum fiducia, ad hoc bellum non pro consule, sed pro consulibus Roma misisset. Fuisse tunc Pompeio triginta millPostea vero Hirtulegius, cum Metello congrtusque in Lusitaniam cum paucis refugit. Pompeius Belgidam, nobilem Celtiberiae urbem, cepit. Sertorius deinde cum Pompeio congex alio cornu uincente Pompeio tantundem paene ipse perdidit. multa inter eos praeterea proelia gesta sunt. Memmius, quaestor Pompei idemque uir sororis eius, occisus est. Hirtulei fratres interfecti. Perpenna, qui
Abbreviated transcription (Latin):
NTEREA ADVD
romanos hec gerebãtur
sonantibus undiq bellorum fra¬
goribus quorum unum ĩ hispa¬
nia erat. altud in pamphilia. ĩ
macedonia tercium quartum
in dalmatia Exsanguis adhuc
atq ex hausta intestina pernitie
tamqͣm febribus romana respu¬
blica propulsare armis occiden¬
tis septemirionisq fortissimas
gentes cogebatur Sertorius siq̃¬
dem uir dolo atq potens auda
tia cum partium mariana rum
suisset syllam fugiens ex affrica
dilapsus in hispanias bellicosissi¬
mas ferocissimasq gentes m ar¬
ma excitauit Aduersus hunc ut
breuiter diffiniam duo duces mis¬
Ci Netellus et Domitius quorũ
domitius ab hirculeio sertorii
duce cum exercitu oppressus est
Nanilius proconsul gallie ĩ his¬
paniam cum tribus legionibus et
quam cum herculcio pugnam cõ¬
seruit. a quo castris copusq nuda¬
tus in oppidum hylerdam pene
solus refugit Netellus multis pre¬
liis fatigatus per deuia oberrans
hostem mora fatigabat donec
pompeii castris consociaretur. Lõ¬

Expanded text:
nterea apud Romanos haec gerebantur. Sonantibus undique bellorum fragoribus, quorum unum in Hispania erat, aliud in Pamphylia, in Macedonia tertium, quartum in Dalmatia, exsanguis adhuc atque exhausta intestina pernicie, tanquam febribus Romana respublica, propulsare armis Occidentis Septentrionisque fortissimas gentes cogebatur. Sertorius siquidem, vir dolo atque audacia potens, cum partium Marianarum fuisset, Syllam fugiens, ex Africa dilapsus in Hispanias, bellicosissimas ferocissimasque gentes in arma excitavit. Adversus hunc, ut breviter diffiniam, duo duces missi, Metellus et Domitius: quorum Domitius ab Hirtulegio, Sertorii duce, cum exercitu oppressus est. Manilius, proconsul Galliae, in Hispaniam cum tribus legionibus et quam cum Hirtulegio pugnam conseruit. A quo castris copiisque nudatus, in oppidum Hilerdam pene solus refugit. Metellus, multis praeliis fatigatus, per devia oberrans, hostem mora fatigabat, donec Pompeii castris consociaretur. Pom
Abbreviated transcription (Latin):
ILIT NAMQESETI
in septem generatiõi¬
bus permanserunt. deũ iudi¬
cantes dnm̃ omniũ & ad uir¬
tutem semper inspicientes ut
losephi utamur uerbis Dem̃
tempore procedente de pater¬
nis sollempnitatibus ad ma¬
la progressi sunt neq legiti¬
mos honores ulterius deo pra¬
bentes. neq circa homines.
iusticiam facientes: sed zelũ
quem prius habuerant pro ur¬
tute in dupłam malitiã per
ca que gerebant postea demõ¬
strabant Ob hoc itaq contra
se deum irritauerunt ¶Alil¬

Expanded text:
ilii namque Seth in septem generationibus permanserunt, Dominum judicantes dominum omnium, et ad virtutem semper inspicientes, ut Josephi utamur verbis. Deinde tempore procedente, de paternis solemnitatibus ad mala progressi sunt, neque legitimos honores ulterius Deo praebentes, neque circa homines justitiam facientes, sed zelum, quem prius habuerant, in duplam malitiam per ea quae gerebant postea demonstrabant. Ob hoc itaque contra se Dominum irritaverunt. CA
Abbreviated transcription (Latin):
RIMIAAETAS IN
exordio sui continet creatio¬
nem mundi Fimo enim die deus
in lucis nomine condidit angelos
Secundo infimamenti apellatione
celos Tercio in discretionis uocabu¬
lo spacium aquarum et terre Oito
luminaria caeli Quinto animãtia
ex aquis Sexto animantia ex terra
et hominem quem apellauit adã

Expanded text:
rima aetas in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto animantia ex terra et hominem, quem appellavit Adam.
Abbreviated transcription (Latin):
namq ut premisimus igni ferroq
funditus est euersa Antrochus
sicut superius meminimus tem¬
plum domini polluit et in eo to¬
ius olymptact simulachrum posuit
in samaria autem super uerticẽ
montis Etarizim. ubt templum
sanabalat quondam adificauerat
ad instar therosolimorum in noie
summi det delubrum iouis pere¬
grii antiochus consecrari in eo
iussit, ipsis samaritanis ut id fa¬
ceret precantibus Nunc uero cõta¬
minationem atq uastationem tẽ¬
olt ostendimus duoq regna po¬
tentissima macedonum scilicet
atq carthaginiense defecisse. fi¬
nem etiam huius uolumĩs impo¬
nere decreuimus

Expanded text:
namque, ut praemisimus, igni ferroque namque, ut praemisimus, igni ferroque funditus est eversa. Antiochus, sicut superius meminimus, templum Domini polluit, et in eo Jovis Olympiaci simulacrum posuit. In Samaria autem super verticem montis Gaziri, ubi templum Sanabalath quondam aedificaverat, ad instar Hierosolymorum, in nomine summi Dei delubrum Jovis Pegrini Antiochus consecrari in eo jussit, ipsis Samaritanis ut id faceret precantibus. Nunc vero ubi contaminationem atque vastationem templi ostendimus, duoque regna potentissima, Macedonicum scilicet atque Carthaginense, defecisse, finem etiam hujus voluminis imponere decrevimus
Abbreviated transcription (Latin):
cum omni execcitu periit q̃mõ
etiam fuluius consul cum galło¬
grecis acerbissimum bellum
gessit circa olimpum montem
et cetera bella que tunc romant
per diuersa gerebant loca. qui la¬
tius scire uoluerit Orosii cetero¬
rumq hystoriographorum libras
legere curabit Sthatius cecilius
comediarum scriptor clarus hisiẽ
habetur diebis qui nauõe galbas
alii mediolanensem eum fuisse
ferunt: primum Eniii contuber¬
nalis. et anno sequenti post etus
mortem et ipse mortuus est et
post ianiculum sepultus Ennius
articulari morbo periit sepultusq
est i scipionis monumento in
uia appia intra primũ ab urbe
miltarium Tunc etiam Luctus
poeta nascrtur Rome descripit¬
one facta inuenta sunt hominũ
Aristobolus equidem philosopħs
cõmentanios scripsit in libris moy¬
si et regi obtulit Ltholomeo
Romani namq interfẽcto pseu¬
do phiłippo: macedones gẽtiũ
dñco tributarios faciunt t̃gnũꝗ
macedonicum defecit Carthago

Expanded text:
cum omni exercitu periit, quomodo cum omni exercitu periit, quomodo etiam Fulvius consul, cum Gallograecis acerbissimum bellum gessit circa Olympum montem, et caetera bella quae tunc Romani per diversa gerebant loca, qui latius scire voluerit, Orosii caeterorumque historiographorum libros legere curabit. Statius Cecilius, comoediarum scriptor, clarus hisdem habetur diebus. Qui natione Gallus erat, alii Mediolanensem eum fuisse ferunt, primum Ennii contubernalem, et anno sequenti post ejus mortem et ipse mortuus est, et post Janiculum sepultus. Enniusarticulari morbo periit, sepultusque est in Scipionis monumento, in via Appia, intra primum ab Urbe milliarium. Tunc etiam Lucius poeta nascitur. Romae descriptione facta, inventa sunt hominum Aristobolus philosophus commentarios scripsit in libros Mosi, et regi obtulit Ptholomaeo. Romani, interfecto Pseudophilippo, Macedones gentium dominos tributarios faciunt, regnumque Macedonum deficit. Carthago
Abbreviated transcription (Latin):
tentes ut quos belli clades re¬
liquos fecit saltem seruire lice¬
at Rrimum agmen mulierũ
satis miserabile post uirorum
magis diforme descendit Nã
fuisse mulierum xex̃. uirorum
Xx̃ memoric traditum est. Rex
asdrubal se ultro dedit Tranfu¬
ge qui esculapii templum oc¬
cupauerant uoluntatio pracipi¬
tio dati igne consumpri sunt
Uxor asdrubalis se duosq fili¬
os secum uitili dolore et furo¬
re femineo in medium. iecit
incendium eundem nunc
mortis exitum faciens nouissi
ma regina carthaginis quem
quondam prima foecisset Ip̃a
cłiebus arsit miserumq speta¬
culum de uarietate conditio¬
nis humane uictoribus suis
prabuit Diruta est autem cat¬
thago omni murali lapide in
puluerem cõminuto Dec ãno
do omnis captiuorum excepte
paucis principibus uenundata
est. Tta quarto q̃m ceptum
fuit anno bellum punicum
tercium terminatum est Que
tunc etiam bella in citeriore
huispania gesta sunt. et q̃liter
bebius a liguribus circũuentꝰ

Expanded text:
tentes, ut quos belli clades retentes, ut quos belli clades reliquos fecit, saltem seruire liceat. primum agmen mulierum satis miserabile, post uirorum magis deforme descendit. nam fuisse mulierum xxv milia, xxx milia memoriae traditum est. rex Hasdrubal se ultro dedit. transfugae qui Aesculapii templum occupauerant, uoluntario praecipitio dati igne consumpti sunt, uxor Нasdrubalis se duosque filios secum uirili dolore et furore femineo in medium iecit incendium, eundem nunc mortis exitum faciens nouissma regina Carthaginis, quem quondam prima fecisset. Ipsa continuis diebus arsit, miserumque spectaculum de varietate conditionis humanae victoribus suis praebuit. Diruta est autem Carthago, omni murali lapide in pulverem comminuto, septingedo omnis captivorum, exceptis paucis principibus, venundata est. Ita quarto quam coeptum fuit anno, bellum Punicum tertium terminatum est. Quae tunc etiam bella in citeriore Hispania gesta sunt, et qualiter Bebius a Liguribus circumventus
Abbreviated transcription (Latin):
tam muri partem quassatam ma¬
chinis diruissent: tamen a cartha¬
ginensibus uicti ac repulsi sunt
Quos fugientes scipio repulsoin¬
tra muros hoste defendit censori¬
nus in urbem rediit Nanłius o¬
missa carthagine ad asdrubalẽ
arma conuertit Scipio masinissa
mortuo inter masinisse filios tres
numidie regnum diuisit Qcirca
Carthaginem reuerso. manilius
teragam urbem expugnauit atq
ui capta sunt Asdrubal penorũ
imperator masinisse nepos sub¬
selliorum fragmentis incuria
a siuis p̃p suspitionem prodiuo¬
nis occisus est Inuentinus p̃tor
in macedoniam aduersus pseu¬
do philippum congressus cum
maxima clade totuis romant
exercitus interfectus est Anno
post bellum punicum secundũ
gneo cornelio lentulo. Lucio
mumunio consulibus Publius
scipio superioris anni consul
delere carthaginem suprema
sorte molitus: cothonem ingre¬
ditur Ubi dum ui. continuis
diebus noctibusq pugnatur
ultima carthaginenses despe¬
ratio ad deditionem traxit pe¬

Expanded text:
tam muri partem quassatam matam muri partem quassatam machinis diruissent, tamen a Carthaginiensibus uicti ac repulsi sunt : quos fugientes Scipio repulso intra muros hoste defendit. Censorinus in Vrbem rediit. Manlius omissa Carthagine ad Hasdrubalem arma conuertit. Scipio Masinissa mortuo inter Masinissae filios tres Numidiae regnum diuisit. quo circa Carthaginem reuerso Manlius Tezagam urbem expugnauit atquemilia capta sunt. Hasdrubal Poenorum imperator, Masinissae nepos, subselliorum fragmentis in curia a suis propter suspicionem proditionis occisus est. Iuuentius praetor in Macedonia aduersus Pseudophilippum congressus, cum maxima clade totius Romani exercitus interfectus est. Annopost bellum Punicum secundum Cn. Cornelio Lentulo L. Mummio consulibus P. Scipio, superioris anni consul, delere Carthaginem suprema sorte molitus Gothonem ingreditur. ubi dum sex continuis diebus noctibusque pugnatur, ultima Carthaginienses desperatio ad deditionem traxit pe
Abbreviated transcription (Latin):
senatus delendam car¬
thaginem censuisset profectĩ
affricam consules et scipio tũc
tribunus militum prope uncã
maioris affricant castra tenue¬
runt Tbi carthaginensibus euo¬
catis iussis ut arma et naues tra¬
derent: nec moratis. tanta uis
armorum repente tradita est
ut facile tota ex his africa po¬
tuisset armari. Sed carthagi¬
nenses postqͣm arma tradide¬
runt. et relicta urhe secedere
procul amari decem milibus
passium iussi sunt: dolorem
ob desperationem contulerũt
aut defensuri ciuitatem, aut
cum ipsa per ipsam sepeliendi¬
ducesq sibi duos asdrubales crea¬
uerunt Arma primum facere
aggressi eris ferriq inopiam au¬
si argentiq metallis suppleuer̃t
Consules oppugnare carthaginẽ
statuunt: cuius situs fuisse hmõi
aperiebantur Is locus murũ xxx̃
pedum latum habuit saxo qua¬
bat. ex una parte muro cõmuĩs
est urbis et byrse imminẽs mari
quod mare stannum uocant qͣm
obiectu protente Lingue strangu¬
Latur Consules ig̃r ꝙͣitis aliquã¬

Expanded text:
senatus delendam Carthaginem censuisset, profecti in Africam consules et Scipio tunc tribunus militum prope Vticam maioris Africani castra tenuerunt. ibi Carthaginiensibus euocatis iussisque ut arma et naues traderent nec moratis, tanta uis armorum repente tradita est, ut facile tota ex his Africa potuisset armari. sed Carthaginienses postquam arma tradiderant et relicta urbe recedere procul a mari decem milibus passuum iussi sunt, dolorem ad desperationem contulerunt aut defensuri cinitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendiducesque sibi duos Hasdrubales creauerunt. arma primum facere adgressi aeris ferrique inopiam auri argentique metallis suppleuerunt. consules oppugnare Carthaginem statuunt, cuius situs fuisse huiusmaperiebantur. is locus murum triginta pedes latum habuit saxo quabat. ex una parte murus communis erat urbis et Byrsae imminens mari, quod mare Stagnum uocant, quoniam obiectu protentae linguae tranquillatur. consules igitur quamuis aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
subiicimus De pascha libni duo
de sensibus liber ⁊. De anima et con¬
ribitur de baptismate liber unus
De ueritate liber unus. De genera¬
tione xp̃i liber unus De prophetia
unus De diabolo liber unus De¬
a pocalipsi ioannis liber unus excep¬
torum testimoniorum aegloga oum
libri ui. huius elegans et declama¬
torium ingenium tertullianus ĩuii.
libris quos scripsit adueisũ ecclãm
promuntano cauillatur dicens eum
a plerisq nostrorum prophetam pu

Expanded text:
subjiciemus. De Pascha libri duo, subjiciemus. De Pascha libri duo, de Sensibus liber unus, de Anima et Cor de Baptismate liber unus, de Veritate liber unus, de Generatione Christi liber unus, de Prophetia unusApocalypsi Joannis liber unus, Exceptorum testimoniorum aeglogarum libros sex. Hujus elegans et declamatorium ingenium Tertullianus in septem libris, quos scripsit adversus Ecclesiam pro Montano, cavillatur, dicens eum a plerisque nostrorum prophetam pu
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinem effudit
one dñi usq ad suam aetatem eccle¬
siasticorum actuum hystorias terẽs
multaq ad utilitatem legentium ꝑ¬
tinentia hinc inde congregans vli
bros composuit sermone simplici
ut quotum uitam sectabatur dicen¬
do quoꝗ eeprimeret asseri se uenisse
sub aniceto romam qui decimus
post petrum fuit episcopus et per'¬
seuerasse usꝗ ad eleutherium eiusd
Urbis episcopum qui aniceti quon¬
dam discipulus fuerat Preterea ad¬
uersum idola disputans quo pri¬
mum errore concreuissent, subtex¬
uit hystoriam ex qua ostendit qua
floruerint aetate Ait enim Tumulos
mortuis templaꝗ fcecerunt sicut usq
hodie udemus. ÷̃ quibus ẽ antino¬
us seruus adnant caesaris cuius
et gimncus agon exercetur ãtinio
ciuitate quam ex nomine illius cõ¬
didit et prophetas statuit in eius
templo antinoum autem in deli¬
ciis habun adrianus caesar
peratori marco antonino uero pro
xp̃i ano dogmate dedit Scripsit
quoꝗ et alia de quibus ista sunt que

Expanded text:
sanguinem fuditsanguinem fuditone Domini usque ad suam aetatem ecclesiasticorum actuum historias texens, multaque ad utilitatem legentium pertinentia hinc inde congregans, quinque libros composuit sermone simplici, ut quorum vitam sectabatur, dicendo quoque exprimeret. Asserit se venisse sub Anaceto Romam, qui decimus post Petrum episcopus fuit, et perseverasse usque ad Eleutherium ejusdem urbis episcopum, qui Aneceti quondam discipulus fuerat. Praeterea adversum idola disputans, quo primum errore concrevissent, subtexuit historiam, ex qua ostendit qua floruerit aetate. Ait enim: Tumulos mortuis templaque fecerunt, sicut usque hodie videmus: e quibus est Antinous servus Hadriani Caesaris, cujus et gymnasicus agon exercetur in Antino civitate, quam ex nomine illius condidit, et prophetas statuit in ejus templo. Antinoum autem in deliciis habuisse Hadrianus Caesar peratori Marco Antonino Vero pro Christiano dogmate dedit. Scripsit quoque et alia, de quibus ista sunt quae