comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sũmã referti uolo. uel hũanitatis
te Iudices errauit lapsus est nõ
putauit si unqͣ post hac. ad pa¬
rentem sic agi solet. ad uidices nõ
fecit non cogitauit falsi testes
fictũ crimen. Dic te c. de facto
ligarii iudicem esse quib in pre¬
sidiis fuerit quere taceo ne hec
quidem colligo que fortasse palerẽt
etiam apud iudicem legatus ante
bellum profectus relictus in pace
bello oppressus/ i eo non aĩabus
fuit tam et si totus aiõ et studio
tuus ad iudicem sic. sed ego ad pa¬
rentem loquor errauit ceme fecit
penitet ad clemẽcia confugio de¬
licti ueniam peto ut ignoscas oro
Si ueno impetrauit arroganter
pem qui spem dedisti. An sꝑan
di ligario causa non fit cũ michi
apud te locus sit eciam pro altero
tui necessarii. Uidi enim et cogno¬
ui quid maxime spectares cum
pro alicuiꝰ salute multi labora¬
rent Causas apud te roganciũ
graciores esse qm uultis neq te
spectare ꝙͣ tuus esset is necessa¬

Expanded text:
summam referri volo vel humanitatis summam referri volo vel humanitatis te, iudices; erravit, lapsus est, non putavit; si umquam posthac. ad parentem sic agi solet, ad iudices: non fecit, non cogitavit; falsi testes, fictum crimen. dic te, Caesar, de facto Ligari iudicem esse; quibus in praesidiis fuerit quaere: taceo, ne haec quidem conligo, quae fortasse valerent etiam apud iudicem: legatus ante bellum profectus, relictus in pace, bello oppressus, in eo ipso non acerbus, totus animo et studio tuus. ad iudicem sic, sed ego apud parentem loquor: erravi, temere feci, paenitet; ad clementiam tuam confugio, delicti veniam peto, ut ignoscatur oro. si nemo impetravit, adroganter: pem qui spem dedisti. an sperandi de Ligario causa non erit, cum mihi apud te locus sit etiam pro altero tui necessarii. vidi enim et cognovi quid maxime spectares, cum pro alicuius salute multi laborarent: causas apud te rogantium gratiosiores esse quam voltus, neque te spectare quam tuus esset necessa
Abbreviated transcription (Latin):
a qua erat reiectus cũ miuria
cum ista res nichil cõmouisset
eius aĩu ad quẽ uenatis langui¬
diore credo studio in causa fiistis
cãtũmodo in p̃sidiis etatis ammi
uero a causa abhorrebant. an ut
fit in ciuilibꝰ bellis nec in uobis
magis ꝙͣ in reliquis omnes enĩ
unicendi studio tenebam᷑. pacis
equidem semper auctor fui s tu
sero erat enĩ amẽtis cũ aciem ui¬
deres pacem cogitare. omnes inqͥ
uincere uolebamꝰ tu certe p̾cipue
qui in eũ locũ uenisses ubi tibi es¬
set pereundum insi uicisses ꝙͣ¬
qͣmͣ ut nũc res habet se non dubi¬
co quin eciam hãc salutẽ antepo¬
nas illi uictorie hec ego nõ dicerẽ
tu uero si aut uos constancie ur̃ẽ
aut cesarem beneficn sui peniteret
stra in ea causa ꝑseuerancia respõ¬
debitis. Si urãs uidete ne erretis
qui cesarẽ inumicis urĩs iratum
fore putetis cũ ignorũt suis. Ita¬
garii esse occupatus. non de eius
facto dicere. quicquid dixi. ad unã

Expanded text:
a qua erat reiectus iniuria. quid? a qua erat reiectus iniuria. quid? cum ista res nihil commovisset eius animum ad quem veneratis, languidiore, credo, studio in causa fuistis; tantum modo in praesidiis eratis, animi vero a causa abhorrebant: an, ut fit in civilibus bellis—nec in vobis magis quam in reliquis; omnes enim vincendi studio tenebamur. pacis equidem semper auctor fui, sed tum sero; erat enim amentis, cum aciem videres, pacem cogitare. omnes, inquam, vincere volebamus; tu certe praecipue, qui in eum locum venisses ubi tibi esset pereundum, nisi vicisses. quamquam, ut nunc se res habet, non dubito quin hanc salutem anteponas illi victoriae. haec ego non dicerem, Tubero, si aut vos constantiae vestrae aut Caesarem benefici sui paeniteret.stra in illa causa perseverantia respondebitis? si vestras, videte ne erretis qui Caesarem vestris inimicis iratum fore putetis, cum ignoverit suis. itagari esse occupatus, num de eius facto dicere? quicquid dixi, ad unam
Abbreviated transcription (Latin):
ri l tuberonis quã ego ꝙͣuis ip̃e
probarem ut probo tamẽ nõ cõme¬
morarẽ nisi ate cognouissem in
pͥmis̾ eam u̾tutemꝰ solere laudari
Que fuit g̾ umꝙͣ in ullo hoĩe tan¬
ta constançia Constanciam dico
nescio an meliꝰ pacĩam possem
dicere Quotus enĩ istud quisq
fecisset ut a quib ꝑtibus in dis¬
sensione ciuili non esset receptꝰ
essecq eciam cũ crudelitate cictꝰ
adeas ipsas rediret Migm cuidã
ammi atq eiꝰ uiri quẽ de suscepta
causa propositaq sentencia nul¬
la contumelia nulla uis nullum
piculum possit depellere ut enim
cetera paria tuberom cũ uero fu¬
issent honos nobilitatis splendor
ingenũ que nequaꝙͣ fuerũt. hoc
certe p̾cipuũ tuberonis fuit qd
bitus non ad cesarem ne iratus.
non domũ ne mers non aliquã
ni regionez ne ꝯdempnare causã
illamͦ quã secutus esset uideretur
in macedoniam. in gnͣ. Pompen
castra uemit in cam ipãm causas

Expanded text:
ri L. Tuberonis, quam ego, quamvis ipse ri L. Tuberonis, quam ego, quamvis ipse probarem, ut probo, tamen non commemorarem, nisi a te cognovissem in primis eam virtutem solere laudari. quae fuit igitur umquam in ullo homine tanta constantia? Constantiam dico; nescio an melius patientiam possim dicere. quotus enim istud quisque fecisset ut, a quibus partibus in dissensione civili non esset receptus, essetque etiam cum crudelitate reiectus, ad eas ipsas partis rediret? Magni cuiusdam animi atque eius viri quem de suscepta causa propositaque sententia nulla contumelia, nulla vis, nullum periculum posset depellere. ut enim cetera paria Tuberoni cum Varo fuissent, honos, nobilitas, splendor, ingenium, quae nequaquam fuerunt, hoc certe praecipuum Tuberonis quod bitus non ad Caesarem ne iratus, non domum ne iners, non aliquam in regionem ne condemnare causam illam quam secutus esset videretur: in Macedoniam ad Cn. Pompei castra venit, in eam ipsam causam
Abbreviated transcription (Latin):
as pacientissimas aures ꝙͣ ne
tubero qd̾ mĩꝙͣ cogitauit factu
infestam In qua rex potentissimꝰ
ĩmicus huic cause aliena uo¬
lũtas. cõnẽtus firmi atq magni
Quero quid facturi fuissetis
qͣmꝙͣ quid facturi fueritis nõ¬
dubitem cũ uidea quid feci̾tis
prohibiti estis in prouĩcia ur̃a
betis sũma cũ miuria quõ id tu¬
lstis. accepta muiria querelã
ad quẽ deculistis nempe. Ad eum
cuius anctoritatem secuti in so¬
cietatem belli ueneratis qd̾ si ce¬
saris causa in proĩcia uene¬
batis. Ad eũ profecto exdusi ꝓuĩci¬
a uenissetis Uenistis ad pompei¬
um que ergo hec apud cesarem q̃¬
rela: cũ eum accusetis a quo que¬
rimini uos prohibitos contra cesa¬
rem gere̾ bellum atq in hoc qͥdem
tradituros fuisse eciam si a uaro
et a quibusdam aliis prohibiti
essetis ego tamen confitebor culpã
esse ligarii qui uos tante laudis̃ oc¬
casione p̾uauerit. S uide queso
cesar constancam ornatissimi ui¬

Expanded text:
as patientissimas auris quam ne as patientissimas auris quam ne Tubero quod numquam cogitavit facturfensam, in qua rex potentissimus inimicus huic causae, aliena voluntas conventus firmi atque magni. quaero: quid facturi fuistis? quamquam quid facturi fueritis dubitem, cum videam quid feceritis? prohibiti estis in provincia vestra biti summa cum iniuria. quo modo id tulistis? acceptae iniuriae querelam ad quem detulistis? nempe ad eum cuius auctoritatem secuti in societatem belli veneratis. quod si Caesaris causa in provinciam veniebatis, ad eum profecto exclusi provincia venissetis. venistis ad Pompeium. quae est ergo apud Caesarem querela, cum eum accusetis a quo queramini prohibitos vos contra Caesarem gerere bellum? atque in hoc quidem tradituros. etiam si a Varo et a quibusdam aliis prohibiti estis, ego tamen confitebor culpam esse Ligari qui vos tantae laudis occasione privarit. sed vide, quaeso, Caesar, constantiam ornatissimi vi
Abbreviated transcription (Latin):
q ini affrica uenit iam occupa¬
tam Hic in ligariũ c̾men orit
uel ira pocius. nam si crimen ẽ¬
magnũ est uos affricam arcem
oĩum ꝓuĩciarũ natam ad bellũ
contra hanc urbem gerendi ob¬
tinere uoluisse ꝙͣ aliquẽ se ma¬
luisse atq is tamẽ aliquis liga¬
rius non fuit uariis imꝑiũ ha
bere dicebat fasces certe habe¬
bat S quoqͦmõ se alud habet
hec querela ura tubero quid ua¬
let Recepti in prouĩaa nõ sumꝰ
Quid si estis cesari ne eam tra¬
dituri fuissetis. an contra cesa¬
rem retenturi. Uide quid licẽcie
cesar nobis tua liberalicas det
uł pociꝰ audacie. Si responderit
Tubero affricam quo senatus
eum sorsq miserat tibi prẽm su¬
um traditurũ fuisse non dubito
apud ip̃m te cuiꝰ id eum facere
interfuit gͣuissimis u̾bis eius
consiliũ rẽprehendere non em̃
si tibi hec res grata fuisset esset
eciam probata S iam hoc totũ
omitto non tam ne offendam cu¬

Expanded text:
que in Africam venit iam occupaque in Africam venit iam occupatam. hinc in Ligarium crimen oritur vel ira potius. nam si crimen magnum est vos Africam, arcem omnium provinciarum, natam ad bellum contra hanc urbem gerendum, obtinere voluisse quam aliquem se maluisse. atque is tamen aliquis Ligarius non fuit: Varus imperium se habere dicebat; fascis certe habebat. sed quoquo modo se illud habet, haec querela, Tubero, vestra quid valet? recepti in provinciam non sumus. quid, si essetis? Caesarine eam tradituri fuistis an contra Caesarem retenturi? vide quid licentiae, Caesar, nobis tua liberalitas det vel potius audaciae. si responderit Tubero, Africam, quo senatus eum sorsque miserat, tibi patrem suum traditurum fuisse, non dubitabo apud ipsum te cuius id eum facere interfuit gravissimis verbis eius consilium reprehendere. non enim, si tibi ea res grata fuisset, esset etiam approbata. sed iam hoc totum omitto, non ultra offendam tu
Abbreviated transcription (Latin):
idem ligauerat atq ille eo tem¬
pore paruit cũ parere senatiu
necesse erat uos tũ ꝑiustis cũ
paruit nemo qui noluit. Rep̃¬
aliter licuit uestro generi. noĩ
familie discipline. S hoc nõ
concedo ut quibꝰ reb glorienũ
in uobis easdem in aliis repre¬
hendatis Tuberom sors cõiec¬
ta est ex senatus consulto cũ
ipse non ad esset morbo ecia
mpediretur statuerat excu¬
sare. Hoc ego noui propter
omnes necessi tudines que mͥ
sunt cũ lucio Tuberone domi
una eruditi Milicie contub̾na¬
les post adfines in omui dem¬
q uita familiares Magnũ
euam uinculũ qd̾ hiisdem
studiis semꝑ usi sumꝰ Scio
tuberonẽ doi man̾e̾ uoluis¬
se s ita quida agebãt ita rei
p. scĩssimũ nomen oppone¬
bant ut eciam si aliter senti¬
ret u̾borũ tamen ipsorum põ¬
dus sustinere non posset ces¬
sit autoritati amplissum uiri
uel pocius paruit una est
profectus cũ hiis quorũ erat
una causa tardius iter fecit ita¬

Expanded text:
idem legaverat. atque ille eo temidem legaverat. atque ille eo tempore paruit cum parere senatui necesse erat; vos tum paruistis cum paruit nemo qui noluit. reprlicuit aliter vestro generi, nomini, familiae, disciplinae. sed hoc non concedo ut, quibus rebus gloriemini in vobis, easdem in aliis reprehendatis. Tuberonis sors coniecta est ex senatus consulto, cum ipse non adesset, morbo etiam impediretur: statuerat excusari. haec ego novi propter omnis necessitudines quae mihi sunt cum L. Tuberone: domi una eruditi, militiae contubernales, post adfines, in omni vita familiares; magnum etiam vinculum quod isdem studiis semper usi sumus. scio Tuberonem domi manere voluisse: sed ita quidam agebant, ita rei publicae sanctissimum nomen opponebant ut, etiam si aliter sentiret, virorum tamen ipsorum pondus sustinere non posset. cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit: una est profectus cum eis quorum erat una causa. tardius iter fecit; ita
Abbreviated transcription (Latin):
tem: Quidtu cũ pace esse cupi¬
ebas. id ne agebas ut tibi cum
scełatis an ut cũ bonis ciuibus
non uiderent᷑ si me ut scełatũ
ate cõẜuatũ putarem. Quomͦ
aucem de re p. tu bene mitus
esses si tot scełatos in columi
dignitate esse uoluisses. seces¬
sio̾nem tu illam existimasti.
a cõmum utilitate ab exranci¬
bus principũ dignitas erat
pene par non par fortasse coꝵ
q̃ͣ sequebantꝰ causa tñ dubia qd̃
erat aliquid in utraq parte qd̾
probari posset. nũc melior certe¬
ea iudicanda est quã ecia dii
adiuuerũt. Cognita uero cłe¬
mencia tua quis non eam ui¬
ctoriam probet in qua occide¬
rit nemo inli armatus occidit¬
S ut omittam coẽm causam.
ueniamꝰ ad nrãm utrum tandẽ
existimas facilius fuisse tube¬
ro ligariũ ex affrica exire an
uos m̃ affricam non uenire po¬
teramus ne inquies cũ senat᷑ꝰ
censusset Si me consulis nul¬
lomodo s tñ q ligariũ senatꝰ

Expanded text:
tuam? quid? tu, cum pacem esse cupituam? quid? tu, cum pacem esse cupiebas, idne agebas ut tibi cum sceleratis an ut cum bonis civibus non viderentur, si me ut sceleratum a te conservatum putarem. quo modo autem tu de re publica bene meritus esses, cum tot sceleratos incolumi dignitate esse voluisses? secessionem tu illam existimavistia communi utilitate aberrantibus. principum dignitas erat paene par, non par fortasse eorum qui sequebantur; causa tum dubia, quod erat aliquid in utraque parte quod probari posset; nunc melior ea iudicanda est quam etiam di adiuverunt. cognita vero clementia tua quis non eam victoriam probet in qua occiderit nemo nisi armatus? sed, ut omittam communem causam, veniamus ad nostram. utrum tandem existimas facilius fuisse, Tubero, Ligario ex Africa exire an vobis in Africam non venire? poteramusne, inquies, cum senatus censuisset? si me consulis, nullo modo; sed tamen Ligarium senatus
Abbreviated transcription (Latin):
eadem causa fuisset uel quidnã
noui sceleris afferret scelus tu
illud uocas tubero. Cur isto eĩ
nomnne Illa adhuc causa caru¬
it. Aln errorem appellant. alii
timorem quidam duriꝰ spem.
cupiditatem odiũ. ꝑtinaciam.
qui guissime temicatem. scelus
ptet᷑ te adhuc nemo. at michi
quidem si propriũ et uerũ no¬
men nr̃i mali queritur. facalis
quedam calamitas incidisse ui¬
detur et improuidas hoĩu mẽ¬
tes occupasse ut nemo mirari
debeat hũana consilia diuina
necessitate esse suꝑata. liceat
esse miseros qmꝙͣ hoc uictore
esse non possumꝰ. S non loqͦr
de nobis. de illis loquor qui oc¬
ciderunt. fuerint cupidi fuerĩt
rrati fuorint ꝑtinaces scele¬
ris uero crimine furoris patri¬
eidii liceat gñ pompeio mor¬
tuo liceat multis aliis carere
diuit aut tua quid aliud arma
uoluerũt insi ate contumelia
propulsare. quid egit tuus ille¬
iuictus ex̾atus insi ut suũ
ius tueretur et tuam dignita

Expanded text:
eadem causa fuisset, vel quidnam eadem causa fuisset, vel quidnam novi sceleris adferret. scelus tu illud vocas, Tubero? cur? isto enim nomine illa adhuc causa caruit. Alii errorem appellant, alii timorem; qui durius, spem, cupiditatem, odium, pertinaciam; qui gravissime, temeritatem: scelus praeter te adhuc nemo. ac mihi quidem, si proprium et verum nomen nostri mali quaeritur, fatalis quaedam calamitas incidisse videtur et improvidas hominum mentis occupavisse, ut nemo mirari debeat humana consilia divina necessitate esse superata. liceat esse miseros—quamquam hoc victore esse non possumus; sed non loquor de nobis, de illis loquor qui occiderunt—fuerint cupidi, fuerint irati, fuerint pertinaces: sceleris vero crimine, furoris, parricidi liceat Cn. Pompeio mortuo, liceat multis aliis carere. audivit, aut tua quid aliud arma voluerunt nisi a te contumeliam propulsare? quid egit tuus invictus exercitus nisi uti suum ius tueretur et dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sci nemimꝰ uellent impedirent
demencia tuam cũ hii quibus
ipse ignouisti noluit te esse ĩ ali¬
os insericordem qd̾ si probare ce¬
sari possemꝰ in affrica ligarium
oĩno non fuisse Si honesto et mi¬
sericordi mendacio saluti ciuid ca¬
lamitosi consulcũ esse uellemꝰ
tamen hoĩs non esset in canto
discrimine et ꝑiculo ciuis refel¬
lere et coarguere nr̃m mendaci¬
um. Et si esset alicuiꝰ: eius certe
non esset qui in eadem causa et
fortuna fuisset S tamen aliud
est errare cesarem nolle aliud
non misereri Tum diceres. cesar
caue credas fuit in affrica liga¬
rius tulit arma contra te nunc
quid dicis: caue ignoscas hec
nec hoĩs nec ad hoĩem uox est.
qua qui apud te g.c. utitur su¬
am cicus abiciet᷑ hũantatem
ꝙ extorquebit tuam. It pͥmũ
Aditus et postulacio tuberonis
hec ut oꝑmor fuit uelle se de qͥ
ligarii scelere dicere non dubi¬
to quin admiratus sis uł qd̾ de
millo alio quisꝙͣ uel qd̾ is qui ĩ

Expanded text:
osci nemini vellent, impedirent osci nemini vellent, impedirent clementiam tuam, cum hi quibus ipsis ignovisti nolint te esse in alios misericordem! quod si probare Caesari possemus in Africa Ligarium omnino non fuisse, si honesto et misericordi mendacio saluti civi calamitoso esse vellemus, tamen hominis non esset in tanto discrimine et periculo civis refellere et coarguere nostrum mendacium, et, si esset alicuius, eius certe non esset qui in eadem causa et fortuna fuisset. sed tamen aliud est errare Caesarem nolle, aliud est nolle misereri. tum diceres: Caesar, cave credas: fuit in Africa, tulit arma contra te. nunc quid dicis? cave ignoscas. haec nec hominis nec ad hominem vox est. qua qui apud te, C. Caesar, utetur, suam citius abiciet humanitatem quam extorquebit tuam. ac primus aditus et postulatio Tuberonis haec, ut opinor, fuit, velle se de Q. Ligari scelere dicere. non dubito quin admiratus sis, vel quod nullo de alio quisquam, vel quod is qui in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uero multo a cerbius multoq¬
est durius Quod ne nos don¬
petimꝰ p̃cib lacrimisq prostra¬
ti ad pedes non tam nr̃e cause fi¬
dentes ꝙͣ huiꝰ humanitatis Id ne
impetremꝰ pugnabis. et in nr̃m
fletũ irrũpes et nos iacentes ad
pedes supplicũ uoce prohibebis.
si cũ hec domi faceremꝰ qd̾ et fea¬
mus et ut speto non frustra feci¬
mus tu de repente irrupisses et
clamare cepisses C. cesar caue
credas caue ignoscas. caue te
frm profrĩs salute obsetrãciũ
usereat nõne oẽm huamtatem
exuisses. Qñto hoc durius: qd̾
nos domi petimꝰ id in foro a te¬
oppugnari. et in tali miseria
multorũ profigiũ mmẜicordie
tollere dicam plane g.c. quod
sencio Si intanta tuã fortuna
lenitas tanta non esset quã tu ꝑte
loquar acerbissimo luctu redũ¬
daret ista uictoria qͣm multi eĩ
essent de uictorib qui te crudelẽ
esse uellent cum eciam de uictis
reꝑiant᷑ ꝙͣ multi qui cũ ate igͦ¬

Expanded text:
hoc vero multo acerbius multoquhoc vero multo acerbius multoque durius. quodne nos petimus precibus ac lacrimis, strati ad pedes, non tam nostrae causae fidentes quam huius humanitati, id ne impetremus pugnabis, et in nostrum fletum inrumpes, et nos iacentis ad pedes supplicum voce prohibebis? si, cum hoc domi faceremus, quod et fecimus et, ut spero, non frustra fecimus, tu repente inruisses et clamare coepisses C. Caesar, cave credas, cave ignoscas, cave te fratrum pro fratris salute obsecrantium misereat, nonne omnem humanitatem exuisses? quanto hoc durius, quod nos domi petimus, id a te in foro oppugnari et in tali miseria multorum perfugium misericordiae tolli? dicam plane, Caesar, quod sentio. si in tanta tua fortuna lenitas tanta non esset, quam tu perloquar—, acerbissimo luctu redundaret ista victoria. quam multi enim essent de victoribus qui te crudelem esse vellent, cum etiam de victis reperiantur! quam multi qui cum a te ign
Abbreviated transcription (Latin):
no suo ne nobiscũ uiuat ne sit ĩ
prĩa unde est non potest magis̃
carere his oĩbus qm caret. Ita¬
lia prohibetur exulat non tu er¬
go hũc prĩa priuare qua caret
s uita uis. At istud ne apud eũ
quidem dictatorem qui omes qͦs
egit isto modo. Ipse iubebat occidi
millo postulante premiis ecia¬
iuitabat que tamen crudelitas
ab hoc eodem aliquot amnis post
quẽ tu nũc crudelem uis uindi¬
cata est Ego uero istud nõ postu¬
lo inquies ita me hercule ex isti¬
mo tubero. noui em̃te. noui
patrem noui domũ nomẽq ur̃m.
studia demq generis ac familie
uestre u̾tutis hũanitatis. doctri¬
ne plurimarũ arciũ atq opti¬
marũ nota sunt michi. Itaq
certo scio uos non petere sangiue
s parũ actendicis res emĩ eo spẽ¬
ctat ut ea pena in qua ad huc li¬
garius sit non uideamum esse con¬
tenti que igitur alia p̃ter mortem
Si enĩ in exilio est sicuti est qͥd
ampliꝰ postulatis: an ne ignoscat.

Expanded text:
no suo, ne nobiscum vivat, ne sit in no suo, ne nobiscum vivat, ne sit in patria? num est, num potest magis carere his omnibus quam caret? Italia prohibetur, exsulat. non tu hunc ergo patria privare, qua caret, sed vita vis. at istud ne apud eum quidem dictatorem qui omnis quos egit isto modo. ipse iubebat occidi nullo postulante, praemiis invitabat; quae tamen crudelitas ab hoc eodem aliquot annis post quem tu nunc crudelem esse vis vindicata est. ego vero istud non postulo inquies. ita me hercule existimo, Tubero. Novi enim te, novi patrem, novi domum nomenque vestrum; studia generis ac familiae vestrae virtutis, humanitatis, doctrinae, plurimarum artium atque optimarum nota mihi sunt. itaque certo scio vos non petere sanguinem, sed parum attenditis. res enim eo spectat ut ea poena in qua adhuc Q. Ligarius sit non videamini esse contenti. quae est igitur alia praeter mortem? si enim est in exsilio, sicuti est, quid amplius postulatis? an, ne ignoscatur?
Abbreviated transcription (Latin):
tar. hiisdem in armis fui. Quid
autem aliud egimꝰ tubero nisi
ut qd̾ hic potẽst nos possemus
Quorũ g impunitas cesar tue
demenc̾ie laud̃ est eorũdem ip̃oꝵ
ad crudelitatẽ te acuet oracio. atq
in hac causa nõ nichil equidem
tubero eciam tuam. s multo ma¬
gis patris tui prudenciam deside¬
ro. qd̾ homo cũ ingenio tũ eciam
doctrina excellens genus hoc cau¬
se qd̾ esset non uiderĩt nam si ui¬
disset. quouis profecto qͣ isto mͦ
a te agi malusset argius fatentẽ
non est satis accusas eum qui
causam habet aut ut ego dico
meliorem qm tu. aut ut tu uis
parem. Hec non modo mirabilia¬
sunt s prodigii similia que dicã
Non habet eam uini ista accusa¬
cio ut ꝙ ligarius condempnetur
s necetur hoc egit ciuis .ro. añ
mũ grecorũ aut ĩmamũ barba¬
rorũ nã quid aliud agis. rome ne
sit ut domo careat ne cũ optĩs
fratrib ne cũ hoc tito broccho a¬
uũculo. ne cũ eius filio consobri¬

Expanded text:
rtar. isdem in armis fui. quid rtar. isdem in armis fui. quid autem aliud egimus, Tubero, nisi ut quod hic potest nos possemus? quorum igitur impunitas, Caesar, tuae clementiae laus est, eorum ipsorum ad crudelitatem te acuet oratio? atque in hac causa non nihil equidem, Tubero, etiam tuam, sed multo magis patris tui prudentiam desidero, quod homo cum ingenio tum etiam doctrina excellens genus hoc causae quod esset non viderit. nam si vidisset, quovis profecto quam isto modo a te agi maluisset. arguis fatentem. non est satis: accusas eum qui causam habet aut, ut ego dico, meliorem quam tu aut, ut tu vis, parem. haec admirabilia, sed prodigi simile est quod dicam. non habet eam vim ista accusatio ut Q. Ligarius condemnetur, sed ut necetur. hoc egit civis Romanus ante vium Graecorum aut immanium barbarorum. nam quid agis aliud? ut Romae ne sit, ut domo careat, ne cum optimis fratribus, ne cum hoc T. Broccho avunculo, ne cum eius filio consobri
Abbreviated transcription (Latin):
putaui qui michi tũ deniq se
salutem putauit dare si eam mil¬
lis spoliacam ornamẽtis dediss
Uide queso tubero ut qui de meo
fact̾o non dubitem dicere de liga¬
rii nõ audeam confiteri atq hec
propterea de me dixi ut michi tu¬
bero cũ de se eadem dicerem igno¬
sceret. Cuiꝰ ego industrie glorieq
faueo uel ꝓpter ꝓpinqua cogna¬
cionem. uel qd̾ euis ingemo stũduis¬
q delector. uel laudem adolescẽ¬
tis propinqui existimo eciam
dare Sed hoc quero quis putet
esse crimen fuisse in affrica li¬
gariũ nempe is qui et ipse in
cadem affrica esse uoluit et pro¬
hibitum esse se a ligario querit᷑
et certe contra ip̃m cesarem est
congressus armatus. Quid eiñ
Tubero tuus ille destrictus in a¬
cie pharsalica gladius agebat.
cuiꝰ latus ille mucro petebat.
quid sensus erat armoꝵ tuoru
que tua mens oculi manus ar¬
dor anuimi. Quid cupiebas qͥd
optabas: mims urgeo cõmoue¬
ri uidetur adolescens̾. ad me reu̾¬

Expanded text:
putavi; qui mihi tum denique putavi; qui mihi tum denique salutem se putavit dare, si eam nullis spoliatam ornamentis dedisset. vide, quaeso, Tubero, ut, qui de meo facto non dubitem, de Ligari audeam dicere. atque haec propterea de me dixi ut mihi Tubero, cum de se eadem dicerem, ignosceret; cuius ego industriae gloriaeque faveo vel propter propinquam cognationem, vel quod eius ingenio studiisque delector, vel quod laudem adulescentis propinqui existimo etiam dare. sed hoc quaero: quis putat esse crimen fuisse in Africa? nempe is qui et ipse in eadem provincia esse voluit et prohibitum se a Ligario queritur, et certe contra ipsum Caesarem est congressus armatus. quid enim, Tubero, tuus ille destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? cuius latus ille mucro petebat? qui sensus erat armorum tuorum? quae tua mens, oculi, manus, ardor animi? quid cupiebas, quid optabas? nimis urgeo; commoveri videtur adulescens. ad me reve
Abbreviated transcription (Latin):
queso qua fide defendã ꝓdo meam
Oclemẽcia admirabilem atq oĩ
laude p̃dicacione lrĩs monumen¬
tisq decorandam cũ M. cicero a¬
pud te defendit aliũ in ea uolun¬
tate nõ fuisse in qua se ip̃m cõfite¬
tur esse nec tuas tacitas cogitacio¬
nes extimescit nec quid tibi de a¬
lio audienti de seipõ occurrat re¬
formidat uide ꝙͣ non refornudem
uide quãta lux libetalitatis et
sapiencie tue michi apud te dicẽ¬
ti oboriat᷑. Qnͣtũ potero uoce cõ¬
tendam ut populus hoc romanꝰ
ex audiat. Suscepto bello Cesar ge¬
sto eciam ex magna ꝑte nulla ui
coactus iudicio ac uoluntate ad
ea arma profectus sũ que erãt
sumpta contra te. Apud quẽ gͦ
hoc dico. nempe apud eũ qui cũ
pto lrãs misit ut essem idem qui
fuissem. qui me cum ipse imꝑa¬
tor in toto imꝑio populi .r. unꝰ
ess esse alterum passus est. a
quo ipso gaio pansa michi nũ
cium ferente concessos fasces
laureatos temu quo ad tenẽdos

Expanded text:
quaeso, qua fide defendam: prodo meam. quaeso, qua fide defendam: prodo meam. O clementiam admirabilem atque omnium laude, praedicatione, litteris monumentisque decorandam! M. Cicero apud te defendit alium in ea voluntate non fuisse in qua se ipsum confitetur fuisse, nec tuas tacitas cogitationes extimescit nec quid tibi de alio audienti de se occurrat reformidat. vide quam non reformidem; vide quanta lux liberalitatis et sapientiae tuae mihi apud te dicenti oboriatur: quantum potero voce contendam ut hoc populus Romanus exaudiat. suscepto bello, Caesar, gesto etiam ex parte magna, nulla vi coactus, iudicio ac voluntate ad ea arma profectus sum quae erant sumpta contra te. apud quem igitur hoc dico? nempe apud eum qui, cum pto litteras misit ut essem idem qui fuissem; qui me, cum ipse imperator in toto imperio populi Romani unus esset, esse alterum passus est; a quo hoc ipso C. Pansa mihi hunc nuntium perferente concessos fascis laureatos tenui quoad tenendos
Abbreviated transcription (Latin):
uincia pacatissima ita se gessit
ut ei pacem esse expediret᷑ pro¬
fectio certe aninũ tuũ non deb
offendere nõ gͣ renĩasio: multo
minꝰ Nam profectio uoluntatem
habuit nõ turpẽ. remãsio neces¬
sitatem eciam honestam ergo
hec duo tempora carent cͥmine.
unũ cum est legatus ꝓfectus.
Alterũ cũ effligatus a ꝓiũcia pre¬
positus affric̾e est. Terciũ ẽ tẽpus
quo post aduẽtum uati in affri¬
ca restitit qd̾ si est cͥminosum
necessitatis cͥmen est non uolũ¬
tatis an ille si potiuss illinc ul¬
lo modo euadere. Utice pociꝰ qͣm
rome. cũ p. actio ꝙͣ cũ ꝯcordissi¬
mis frĩb. cũ alienis esse qͣ cũ
suis maluisset. Cũ ipsa legacõ
plena desiderii ac sollicitudinis
fuisset propter meredibilẽ quẽdã
fratrũ amorem hic equo aĩo esse
potiit belli discidio distractus a
frĩbus nullũ g̾ habes cesar Adhuc
in q. ligario signũ aliene a te bolũ¬
tatis cuiꝰ ego c̾ausam ammadute

Expanded text:
rovincia pacatissima ita se gessit rovincia pacatissima ita se gessit ut ei pacem esse expediret. profectio certe animum tuum non debet offendere: num igitur remansio? multo minus. nam profectio voluntatem habuit non turpem, remansio necessitatem etiam honestam. ergo haec duo tempora carent crimine: unum cum est legatus profectus, alterum cum efflagitatus a provincia praepositus Africae est. tertium tempus quod post adventum Vari in Africa restitit, si est criminosum, necessitatis crimen est, non voluntatis. an ille, si potuisset illinc ullo modo evadere, Vticae quam Romae, cum P. Attio quam cum concordissimis fratribus, cum alienis esse quam cum suis maluisset? cum ipsa legatio plena desideri ac sollicitudinis fuisset propter incredibilem quendam fratrum amorem, hic aequo animo esse potuit belli discidio distractus a fratribus? nullum igitur habes, Caesar, adhuc in Q. Ligario signum alienae a te voluntatis; cuius ego causam animadverte,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit in pace ut et ciuibꝰ et sociis
gͣtissiã esset eiꝰ integ̾tas et fides
bellum subito ex arsit qd̾ qui erãt
in affrica ante audierũt geri qͣm
parari. Quo audito ꝑtim cupidi¬
tate inconsiderata ꝑtim ceco quo¬
dam timore. pͥmo salutis post ec¬
am studii sui querebant aliquẽ
ducem cum ligarius doniũ spe¬
ctans et ad suos redire cupieus nł¬
lo se implicari negocio passics est
Interim p. actius uariis qui p̃
tor affricam tenuerat uticam ue¬
nt ad eũ statim cõcursũ est atq
ille non mediocri cupiditate ar¬
ripuit imꝑiũ si istud impiũ esse
potuit qd̾ ad p̾uatũ clamorem
multitudinis imꝑite nullo pub¬
lico ꝯsilio deferebatur. Itaq liga¬
rius qͥ omẽ tale negociũ cuꝑẽt¬
effugere paulũ aduentu uari
conquieuit. Ad Huc g.c. q. ligiri
oĩ culpa uacat domo est egressus
non modo nullũ ad bellũ s ne ad
m̃ĩma quidem sulpicione belli
legatus in pace profectus in ꝓ¬

Expanded text:
fuit in pace ut et civibus et sociis fuit in pace ut et civibus et sociis gratissima esset eius integritas et fides. bellum subito exarsit, quod qui erant in Africa ante audierunt geri quam parari. quo audito partim cupiditate inconsiderata, partim caeco quodam timore primo salutis, post etiam studi sui quaerebant aliquem ducem, cum Ligarius domum spectans, ad suos redire cupiens, nullo se implicari negotio passus est. interim P. Attius Varus, qui tum praetor Africam obtinuerat, Vticam venit. ad eum si cupiditate adripuit imperium, si illud imperium esse potuit quod ad privatum clamore multitudinis imperitae, nullo publico consilio deferebatur. itaque Ligarius, qui omne tale negotium fugeret, paulum adventu Vari conquievit. adhuc, C. Caesar, Q. Ligarius omni culpa vacat. domo est egressus non modo nullum ad bellum sed ne ad minimam quidem suspicionem belli; legatus in pace profectus in p
Abbreviated transcription (Latin):
diligencia iimici inuestigatũ ẽ¬
id quod latebat. confitendũ ẽ ut
opinor p̃sertim cum meus neces¬
sarius G. pansa fecerit ut id in¬
tegrum iam non esset omissaq
controu̾sia oĩs or̃o ad miẜicordia
tuam ꝯferenda est quã pluxi
sũt conẜuati cũ ate non libera¬
cione culpe s errati uenia im¬
petraussent. Habes g̾ tubero qd̾
est accusatori maxime optandũ
confitentem reũ s tñ hoc ita cõ¬
fitentẽ se in ea ꝑte fuisse qua
fiteamim necesse est. ꝙͣ ligarii
ullam culpam rep̃hendatis Q
em̃ ligarius cũ esset ad huc nulla
belli suspicio legatus in affricã¬
cum consule Ø. considio profectus
est qua in legacione et ciuib et
sociis ita se probauit ut decedẽs
considius ꝓiĩcia satisfacere hoĩ¬
bus non posset si quẽꝙͣ aliũ pro¬
ucie p̃fecisset Itaq q. ligariꝰ
cũ diu recusãs nichil ꝓfecisset ꝓ¬
iũcia accepit muitus Cui sic p̃¬

Expanded text:
diligentia inimici investigatum ediligentia inimici investigatum est quod latebat, confitendum est, opinor, praesertim cum meus necessarius Pansa fecerit ut id integrum iam non esset, omissaque controversia omnis oratio ad misericordiam tuam conferenda est, qua plurimi sunt conservati, cum a te non liberationem culpae, sed errati veniam impetravissent. habes igitur, Tubero, quod est accusatori maxime optandum, confitentem reum, sed tamen hoc confitentem, se in ea parte fuisse qua fiteamini necesse est quam Ligari ullam culpam reprehendatis. Q. enim Ligarius, cum esset nulla belli suspicio, legatus in Africam C. Considio profectus est, qua in legatione et civibus et sociis ita se probavit ut decedens Considius provincia satis facere hominibus non posset, si quemquam alium provinciae praefecisset. itaque Ligarius, cum diu recusans nihil profecisset, provinciam accepit invitus; cui sic prae
Abbreviated transcription (Latin):
sencio Qd̾ autẽ sũme beniuolẽ¬
cie est qua me erga illũ oĩb fuis
marcello optimo et amãtissimo
fratri p̃ter eũ quidem cedexẽ nemi¬
m cũ id solicitudine cura labore
tamdiu p̃stiterĩ ꝙͣdiu est de illiꝰ
salute dubitatum certe hoc tꝑe
magnis curis molestiis dolorib
liberatus p̾stare debeo: Itaq g
c sic tibi grãs ago ut me oĩb re¬
bus a te nõ ꝯẜuato solũ s eciam
ornato tñ ad tua in me unũ in¬
mĩabilia m̾ita qd̾ fieri iam posse
non arbitrabar magnus hoc tuo
facto cumulus accesserit.
Ouĩ erimen G. cesar et
ante hũc diem non auditũ
propinquꝰ mens q. tubero
ad te detulit q. ligariũ in affrica
fuisse. Idq G. pansa prestanti
uir ingemo fretus fortasse fami¬
liaritate ea que est ei tecũ ausus
est ꝯfiteri. Itaq quo me u̾tam ne¬
scio ꝑatus enĩ ueneram cũ tu id
neq ꝑ te scire neq audire alliũde
potuisses ut ignoracione tua ad
hõĩs miseri salutem abuter s qm̃

Expanded text:
io. quod autem summae benevolentiae est, quae mea erga illum omnibus Marcello, optimo et amantissimo fratri, praeter eum quidem cederem nemini, cum id sollicitudine, cura, labore tam diu praestiterim quam diu est de illius salute dubitatum, certe hoc tempore magnis curis, molestiis, doloribus liberatus praestare debeo. itaque, C. Caesar, sic tibi gratias ago ut me omnibus rebus a te non conservato solum sed etiam ornato, tamen ad tua in me unum innumerabilia merita, quod fieri iam posse non arbitrabar, magnus hoc tuo facto cumulus accesserit.um crimen, C. Caesar, et ante hunc diem non auditum propinquus meus ad te Q. Tubero detulit, Q. Ligarium in Africa fuisse, idque C. Pansa, praestanti vir ingenio, fretus fortasse familiaritate ea quae est ei tecum ausus est confiteri. itaque quo me vertam nescio. paratus enim veneram, cum tu id neque per te scires neque audire aliunde potuisses, ut ignoratione tua ad hominis miseri salutem abuterer. sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
de hõĩbo nullo adhibico non dicam
uiro ne colonũ forte affuisse dica¬
tis. S bono uiro in filii caput q̃¬
stionem habere conata es An hoc
dicitis. michi enuĩ uenit in mentẽ
quid dici posset tam et si ad huc nõ
esse dictũ memẽtote cũ habe̾tur
de furto questio stratonem aliquid
de ueneno esse confessum. Hoc uno
modo iudices sepe multoꝵ imꝓbi¬
cate dep̾ssa u̾itas emergit. ⁊ ino¬
cencie defensio int̾clusa respirat ꝙ
aut hii qͥ ad fraudem callidi sunt nõ
cm̃ audent qnͣtũ excogitant aut hai
quorũ eminet audacia atq ꝓiec¬
ta est acõsiliis malicie deserũtur
ꝙ si aut ꝯfidens astucia aut cal¬
lida essec audacia uix ullo obsisti¬
potest modo posset utrũ furtum
factũ non est at nicħ claxiꝰ larim¬
fuit. an ad stratonem suspicio nõ
ꝑtinuit. at is et ex serrula ĩ siłatꝰ
⁊ a puero conscio est iudicatus.
an id actũ non est in querendo.
que fuit gͥ alia cã q̃rendi. an id

Expanded text:
de hominibus nullo adhibito non dicam de hominibus nullo adhibito non dicam viro, ne colonum forte adfuisse dicatis, sed bono viro, in fili caput quaestionem habere conata es? an hoc dicitis — mihi enim venit in mentem quid dici possit, tametsi adhuc non esse hoc dictum mementote — cum haberetur de furto quaestio, Stratonem aliquid de veneno esse confessum? hoc uno modo, iudices, saepe multorum improbitate depressa veritas emergit et innocentiae defensio interclusa respirat, quod aut ei qui in fraude callidi sunt non tantum audent quantum excogitant, aut ei quorum eminet audacia atque proiecta est a consiliis malitiae deseruntur. quod si aut confidens astutia aut callida esset audacia, vix ullo obsisti modo posset. Vtrum furtum factum non est? at nihil clarius Larini. an ad Stratonem suspicio non pertinuit? at is et ex serrula insimulatus et a puero conscio est indicatus. an id actum non est in quaerendo? quae fuit igitur alia causa quaerendi? an id
Abbreviated transcription (Latin):
tis quid est qd̾ minꝰ uerisile ꝓfr̃e
potiustis. Demde ut omiita ceta
trienno post mortem oppiam¬
ci de eiꝰ morte q̃ rebatur. atq eci¬
am incensa odio pͥstino incõstra¬
tũ eũdem illũ tũ sine causa in q̃¬
stionẽ postulauit. oppiancꝰ pri¬
mo reculauit. postea ꝙͣ illa ab¬
ducturam se filia. mutaturbã
eõ testm̃ miraret᷑ młieri crudelis¬
sime seruũ fidelissimũ non in q̃stio¬
nem tulit s plane ad suppliciũ de¬
dit. post tͥennũ g̾ agitata deniq q̃¬
stio de uiri morte habebat᷑. Et de
quib ẜuis habebat. noua credo res
obiecta noui quida hoĩes in suspi¬
cionem uocati sũt destratone ⁊ de
nicostrato quid rome quesitum de
istis hõibus non erat. Ita ne tandẽ
mulier iam non morbõ s scele̾ fu¬
riosa cũ questionẽ habuisses ro¬
ri cetorũ uirorũ honestissimorum
sentencia ꝯstitutũ esse satis q̃si tũ ui¬
deri eadem de re triennnio post hiisdẽ

Expanded text:
tis? quid est quod minus veri simile proferre tis? quid est quod minus veri simile proferre potuistis? deinde, ut omittam cetera, triennio post mortem Oppianici de eius morte quaerebatur? atque etiam incensa odio pristino Nicostratum eundem illum tum sine causa in quaestionem postulavit. Oppianicus primo recusavit. postea cum illa abducturam se filiam, mutaturam esse testamentum minaretur, mulieri crudelissimae servum fidelissimum non in quaestionem detulit sed plane ad supplicium dedidit. post triennium igitur agitata denuo quaestio de viri morte habebatur. at de quibus servis? nova, credo, res obiecta, novi quidam homines in suspicionem vocati sunt. de Stratone et de Nicostrato. quid? Romae quaesitum de istis hominibus non erat? itane tandem, mulier iam non morbo sed scelere furiosa, cum quaestionem habuisses Rori, ceterorum honestissimorum virorum sententia constitutum esset satis quaesitum videri, eadem de re triennio post isdem
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ eẽt medib armariũ in quo
sci ret esse nũmorũ aliꝙͣtũ ⁊̃ auri
noctu duos ꝯẜuos dorientes
occidit in spicinãq deiecit ipẽ
armari fundũ ex secuit ⁊ sext̾cio
rũ ⁊ auri qñq pondo abstulit
uno ex ẜuis puero non grandi
scio furto. postridie cogniti oĩs
suspicio in eos ẜuos qui non cõpa¬
rebant ꝯmouebat᷑ cum exsectio
dam ex amicis sassie recordatus
est se nꝑ in auctione quadã ui¬
disse in reb minutis aduncam
ex oĩ ꝑte dentum ⁊ cortuosã ue¬
nire serrolam quã illud potuiss
ita circũsecaret uid̾e̾t᷑. ne młta
ꝑquitur a coactoribo inuenitur
ea serrula ad stratonẽ ꝑueĩsse
Noc micio suspicionis orto ⁊ aꝑ¬
te in simłato stratone. puer ille
uit. hoĩes in piscina ĩuẽti sũt. stra
quisꝙͣ suspicari aliud potest an
hoc dicitis armario expilato.
peciuã ablata.nõ oĩ recupata.
occisis hoĩb instituta esse q̃sti¬
onez de morte oppiama cui ꝓba¬

Expanded text:
cum esset in aedibus armarium in quo cum esset in aedibus armarium in quo sciret esse nummorum aliquantum et auri, noctu duos conservos dormientis occidit in piscinamque deiecit; ipse armari fundum exsecuit et HS x et auri quinque pondo abstulit uno ex servis puero non grandi conscio. furto postridie cognito omnis suspicio in eos servos qui non comparebant commovebatur. cum exsectio dam ex amicis Sassiae recordatus est se nuper in auctione quadam vidisse in rebus minutis aduncam ex omni parte dentatam et tortuosam venire serrulam qua illud potuisse ita circumsecari videretur. ne multa, perquiritur a coactoribus, invenitur ea serrula ad Stratonem pervenisse. hoc initio suspicionis orto et aperte insimulato Stratone puer ille vit; homines in piscina inventi sunt, Stratquisquam suspicari aliud potest? an hoc dicitis, armario expilato, pecunia ablata, non omni reciperata, occisis hominibus institutam esse quaestionem de morte Oppianici? cui proba
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutũ est satis uideri esse quesi¬
tum. Reddit᷑ oppianico in costra¬
tus. larinũ ipã ꝓficiscit᷑ cũ suis
merens qd̾iam certe incolumẽ
filiu fore putabat. ad quẽ nõ mͦ¬
in uerũ cͥmen s ne ficta quidẽ su¬
spicio ꝑueniret. ⁊ cui non modo
aꝑta mimicorũ oppugnacio s
ne occulte quidẽ mr̃ĩs insidie no¬
ce̾ potuissent. larmũ postꝙͣ ueit
que astratonẽ illo uenenũ antea
uiro suo datũ sibi ꝑsuasum esse
simulasset instructam ei ꝯtimio
ornatam larim medicine ex̾cen¬
de causa tabernã dedit. Unũ alte¬
rũ cerciũ annũ sassia quiescebat
ut uelle atq optare aliquid cala¬
eiꝰ modi cogitantem ad hãc accu¬
sacione detrahe̾t muito despõdit
ei filia suaz illa quã ex genero
susceꝑat: ut eũ nuꝓciis alliga¬
tum simł ⁊ testamẽtis pede iun¬
ctum possit hr̃e in pt̃ate: Hoc ipõ
fere tempore strato ille medicus
domi furtũ fecit ⁊ cedem eiꝰ modi

Expanded text:
constitutum est satis videri esse quaesiconstitutum est satis videri esse quaesitum. redditur Oppianico Nicostratus, Larinum ipsa proficiscitur cum suis maerens quod iam certe incolumem filium fore putabat, ad quem non modo verum crimen sed ne ficta quidem suspicio perveniret, et cui non modo aperta inimicorum oppugnatio sed ne occultae quidem matris insidiae nocere potuissent. Larinum postquam venit, quae a Stratone illo venenum antea viro suo datum sibi persuasum esse simulasset, instructam ei continuo et ornatam Larini medicinae exercendae causa tabernam dedit. Vnum, alterum, tertium annum Sassia quiescebat, ut velle atque optare aliquid calaeius modi cogitantem ad hanc accusationem detraheret invito despondit ei filiam suam, illam quam ex genero susceperat, ut eum nuptiis adligatum simul et testamenti spe devinctum posset habere in potestate. hoc ipso fere tempore Strato ille medicus domi furtum fecit et caedem eius modi.
Abbreviated transcription (Latin):
ti hoĩes honesti atq oĩbo reb
ornati. tormẽtis oĩb uehemẽ¬
tissimꝰ qͣrit᷑. cũ essent aĩ ẜuorũ
⁊ spe ⁊ metu temptati ut aliqͥd
in qͣstione dicerent tñ ut arbi¬
tror auc̃te aduocatorũ et ui¬
rũt neq se qͥcꝙͣ scire dixerũt. q̃sti¬
o illo die de Amncorũ sentencia de¬
missa est. Satis longo int̾uallo
post iterũ aduocantur. Habetur
de integro questio. nulla uis tor¬
mẽtoꝵ acerrimorũ p̃t̾mittit᷑ ad
uersarii aduocati ecia uix ferre
posse furere crudelis atq impor¬
tuna mulier sibi neqͣꝙͣ ut sꝑas¬
set ea que cogitasset ꝓcedere cũ
iam tortor atq eent cormẽta ip̃a
defessa neq tñ illa finẽ̾ face̾ uelł.
quida ex aduocatis homo ⁊ hono¬
ribus populi ornatꝰ ⁊ sũma u̾tu¬
te p̃ditus incellige̾ se dixit nõ id
agi ut uerũ ĩueniret s ut aliqͥd
falsi dicere cogerent. Hoc postꝙͣ
ceteri ꝯꝓbarunt ex oĩu sentẽcia

Expanded text:
lti, homines honesti atque omnibus rebus lti, homines honesti atque omnibus rebus ornati. tormentis omnibus vehementissimis quaeritur. cum essent animi servorum et spe et metu temptati ut aliquid in quaestione dicerent, tamen, ut arbitror, auctoritate advocatorurunt neque se quicquam scire dixerunt. quaestio illo die de amicorum sententia dimissa est. satis longo intervallo post iterum advocantur. habetur de integro quaestio; nulla vis tormentorum acerrimorum praetermittitur; aversari advocati et iam vix ferre posse, furere crudelis atque importuna mulier sibi nequaquam ut sperasset ea quae cogitasset procedere. cum iam tortor atque essent tormenta ipsa defessa neque tamen illa finem facere vellet, quidam ex advocatis, homo et honoribus populi ornatus et summa virtute praeditus, intellegere se dixit non id agi ut verum inveniretur sed ut aliquid falsi dicere cogerentur. hoc postquam ceteri comprobarunt, ex omnium sententia
Abbreviated transcription (Latin):
uehemẽter ⁊ postꝙͣ ad urbẽ cũ fe¬
bri uenerit paucs dieb ẽẽ mortu¬
us. Mortis rõ iudices eiusmodi
est. ut aut nichil habeat suspicio¬
nns aut si quid habet id intra pa¬
rietes̃ in domestico scele u̾setur
Dost mortẽ eiꝰ sassia statim moli¬
ri nefaria mulier cepit insidias
filio questionez habere de uiri
morte ꝯstituit. emnit de arupilio
quo erat usus oppianicꝰ medi¬
co straconẽ quẽdam qiͣ ut idem
face̾t qd̾ hĩtꝰ in emẽdo diogene
fec̾at. de hoc stratone ⁊ de ascla
quoda ẜuo suo q̃ siturã ẽẽ dixit.
miũ loquacem fuisse ac nmiũ
dno fidelem arbitrabat ab hoc
adulescẽte oppianico in qͤstionẽ
postulauit. Hic cũ esset illo tꝑre
puer. ⁊ illa q̃stio de prĩs sui morte
ꝯstitui dice̾tur ⁊ si illũ ẜuũ ⁊ si¬
bi bemuolũ eẽ ⁊ prĩ fuisse arbi¬
trabat᷑ nichil tñ est ausus recu¬
sare. Aduocãt amici ⁊ hospites
oppiamci ⁊ ipĩus mulieris mł¬

Expanded text:
vehementer et, postea quam ad urbem cum fevehementer et, postea quam ad urbem cum febri venerit, paucis diebus esse mortuus. Mortis ratio, iudices, eius modi est ut aut nihil habeat suspicionis aut, si quid habet, id intra parietes in domestico scelere versetur. post mortem eius Sassia moliri statim, nefaria mulier, coepit insidias filio; quaestionem habere de viri morte constituit. emit de A.Aulo Rupilio quo erat usus Oppianicus medico Stratonem quendam, quasi ut idem faceret quod habitus in emendo Diogene fecerat. de hoc Stratone et de Ascla quodam servo suo quaesituram esse dixit. mium loquacem fuisse ac nimium domino fidelem arbitrabatur ab hoc adulescente Oppianico in quaestionem postulavit. hic cum esset illo tempore puer et illa quaestio de patris sui morte constitui diceretur, etsi illum servum et sibi benivolum esse et patri fuisse arbitrabatur, nihil tamen est ausus recusare. advocantur amici et hospites Oppianici et ipsius mulieris mu
Abbreviated transcription (Latin):
ũt᷑. u ut incelligatis ⁊ mortẽ eiꝰ
⁊ quẽad modũ post mortẽ in ha¬
bitũ sic cͥmẽ a mr̃e qͤsitũ. cogno¬
scite. Cũ uagus ⁊ exul erraret
atq undiq exclusus oppiamtꝰ
in fallernũ se ad c. qͥntiliũ con¬
tulisset ibi p̃mũ in morbũ inci¬
dit. ac satis uehemẽter diuq e¬
grotauit. Cũ oẽt una sassia et
stacio abbio quoda colono hoĩe
ualente qͥ simł eẽ solebat famili¬
ariꝰ ut̾et᷑. ꝙͣ uir dissolutissimus
incolumi fortuna pati posset¬
⁊ ius illud mr̃ionii castũ atq
legittimũ dampnacione uiri
sublatũ arbitraret łlicostra¬
tus quidem fidelis oppianici ẜ¬
uulus ꝑcuriosus ⁊ mĩme mẽ¬
dax multa dr dnõ renũciare so¬
litus esse. In t̾ea oppianicꝰ cum
iã ꝯualesce̾t neq ꝓbitatem co¬
loni in falerno duiciꝰ ferre poss.
⁊ huc ad urbẽ ꝓfectꝰ eẽt solebat
enĩ extra portam aliqͥd hr̃e ꝯducti
cecidisse ex equo d̾r ⁊ homo ĩfir¬
ma ualitudine latus offendisse

Expanded text:
tem eius et quem ad modum post mortem in habitum sit crimen a matre quaesitum cognoscite. cum vagus et exsul erraret atque undique exclusus Oppianicus in Falernum se ad L.Lucium Quinctium contulisset, ibi primum in morbum incidit ac satis vehementer diuque aegrotavit. cum esset una Sassia eaque Sex. Albio quodam colono, homine valenti, qui simul esse solebat familiarius uteretur quam vir dissolutissimus incolumi fortuna pati posset, et ius illud matrimoni castum atque legitimum damnatione viri sublatum arbitraretur, Nicostratus quidam, fidelis Oppianici servolus, percuriosus et minime mendax, multa dicitur domino renuntiare solitus esse. interea Oppianicus cum iam convalesceret neque improbitatem coloni in Falerno diutius ferre posset et huc ad urbem profectus esset — solebat enim extra portam aliquid habere conducti — cecidisse de equo dicitur et homo infirma valetudine latus offendisse
Abbreviated transcription (Latin):
hodie de illo populo scitato. cui
tum mos gestus est. qua de re iu¬
mus causam dixerit. Quẽcũq
rogaris hoc responde bit. ꝙ pecu¬
mam acceꝑit ꝙ innocentem cie¬
cũuenerit. est hec opiõ at si ita es¬
set hac lege accusatũ esse oportu¬
it qua accusatur habitus. at ipse
ca lege querebat/. paucos dies
expectasset quĩtius at nec pͥua¬
tus accusare nec sedata iam inui¬
dia uolebat. Uidetis gͣ non in cã
s in tempore ac potẽstate spem
omnẽ accusatoris fuisse. Multã
petiuit. qua lege: ꝙ in lege̾ nõ
uirasset que res nemini unqͣmͣ
urbanus homo sanctus et diligẽs
subsortiaionem eiꝰ in eo codice̾
non haberet qui tũ inter litut
proferebatur. hiis de causis .C̃. Iu¬
nus empnatus est iudices.
leuissimis et infirmillimis qͣs
oĩo in uidiciũ afferri non opor¬
tuit itaq opp̃ssus est non causa
s tempore. Hoc uos cluencio ui¬
diciũ putatis obesse oportere
quã ob causam. si ex lege subsor¬

Expanded text:
hodie de illo populo concitato, cui hodie de illo populo concitato, cui pulo mos gestus est, qua de re Iunius causam dixerit; quemcumque rogaveris, hoc respondebit, quod pecuniam acceperit, quod innocentem circumvenerit. est haec opinio. at, si ita esset, hac lege accusatum fuisse oportuit qua accusatur habitus. at ipse ea lege quaerebat. paucos dies exspectasset Quinctius. at neque privatus accusare nec sedata iam invidia volebat. videtis igitur non in causa sed in tempore ac potestate spem omnem accusatoris fuisse. multam petivit. qua lege? quod in legem non iurasset, quae res nemini umquam urbanus, homo sanctus et diligens, subsortitionem eius in eo codice non haberet qui tum interlitus proferebatur. his de causis C.Gaius Iunius condemnatus est, iudices, levissimis et infirmissimis, quas omnino in iudicium adferri non oportuit. itaque oppressus est non causa sed tempore. hoc vos Cluentio iudicium putatis obesse oportere? quam ob causam? si ex lege subsor