comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłi dicendi sunt fontes : qr uelut fõteᷤᷤ pu¬
rissim gr̃a p̾dicatõnis exhub̾ant. ⁊ pꝰ amͣ¬
ritudinẽ legis. uenaꝵ suaꝵ larga sapiẽtia.
sacram̃to pocł dulcedinẽ stillant: Hec mi¬
totius t̾re faciẽ doctͥne sue flumine rigaue¬
runt: ⁊ fatigatis gñtiũ ppłis. potũ diuini
mist̾i ꝓpinarũt: Septuagĩta aũt palmaᷤ
iuxta fontes apłcos gen̾atas. septuagĩta
illos discpłos dix̾im:. qͥ secũdo ab apłis gra¬
du. ꝓpt̾ salutẽ hõinũ a dño dirigũtur.
qͦs luchas eugłista descͥbens. binos ⁊ binos¬
asserit destinatos:. Qͥ u̾e uelut palme post
curas hõinum cum. ⁊.¬
exultatione redeuntes. głantur apd̾ dñm.
S etiam demonia ẽẽ subiecta Recte gͥ com¬
pantur palms. qͥ palmaꝵ p̾mio diaboli

Expanded text:
tes; quia velut fontes purissimi gratia praedicationis exuberant, et post amaritudinem Legis venarum suarum larga sapientia sacramenti pocula dulcedinem stillant. Nec mitotius terrae faciem doctrinae suae flumine rigaverunt, et fatigatis gentium populis potum divini mysterii propinarunt. 8. Septuaginta autem palmas juxta fontes apostolicos generatas septuaginta illos discipulos dixerim, qui secundo ab apostolis gradu propter salutem hominum a Domino diriguntur, quos Lucas easserit destinatos. Qui vere velut palmae post curas hominum cum exsultatione redeuntes gloriantur apud Dominum, sibi etiam daemonia esse subjecta. Recte igitur comparantur palmis, qui palmarum praemio diabol
Abbreviated transcription (Latin):
re : ut eos quos pcatũ subdidit ẜuitut.
ad meã reuocẽ lib̃tatẽ: Nec mireris io¬
hãnes. si tuis me manibꝰ inclino: Qui.
nis etiã contẽtus inuolui. qͦmodo nõ iorda¬
nẽ hũc cõtentꝰ. libñter ing̾diar: Noli puta
e me manẽt ũurie. alie sũt cõtumelie:
qͣs ꝓ hũana ꝑpen salute disposui: P hec
bãtus ioħc suscepit deuotꝰ: quẽ timiidus
ꝓhibebat: Nec ignorabat ꝓpħaꝵ ille p̾¬
cipuus. ẽẽ dñm baptizandũ. s ministe¬
riũ suũ noluit sine cõfessione cõplere: Ita¬
q ⁊ fides cõfessaẽ dñm: ⁊ obediẽtia imple¬
uit obsequiũ: Baptizato gͥ dño ⁊ sp̃c-¬

Expanded text:
re, ut eos, quos peccatum subdit servituti, re, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enis etiam contentus 102 involvi, quomodo non Jordanem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putarae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana perpeti salute disposui. Post haec beatus Joannes suscepit devotus, quem timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sine confessione complere; itaque et fides confessa est Dominum, et obedientia complevit obsequium. Baptizato
Abbreviated transcription (Latin):
a potẽte. ⁊ tu uenis ad me: Ad p̾cursorẽ
iudex. ad c̾atu. Eram c̾ator. rex ad
ministrũ:ti  ⁊ hũilias te mͥ
exiguo. cũ tua nõs ã dignꝰ caleri¬
amenta portare : Tu int̾ peccatores ad¬
baptĩmũ uenis. ĩ cuiꝰ ore dolus muẽtus
nõ ẽ: ⁊ ꝑ qũe totiꝰ mũdi pͤcata tollunt᷑.
meũ dñm recognõco Hũanũ ĩtẽ corpꝰ
aspicio. s celeste sacramẽtũ ĩtelligo:
neq me spẽs hec carnis assũpte. a fide
u̾itatis abdiicit: ⁊̃ u es dñe. tues ip̃e
qui ni e ad ista misisti: Quomi autem
nc̃ ego te astantẽ p̾sentẽq ignorare.
po̾sũ quem dudũ adhuc̃ ĩ ut̾o uirginali et.
intra mat̾na uiscera cõstitiitũ. necdum
ip̃e na tus agnoui: Cui ih̃c ait: Sine
modo: Sic enĩ dec nos implere omnẽ
iusticiã: Sine mͦ inqͥt dñs. hoc ẽ uera
sunt qui dẽ. nec renuo ista que memo¬
ras. s minist̾ium ueni seruitutiᷤ imple¬

Expanded text:
a potente. Et tu venis ad me? Ad praecursorem a potente. Et tu venis ad me? Ad praecursorem judex, ad creaturam creator, rex ad ministrum? et humiliabis te 101 mihi exiguo, cujus tua non sum dignus calceamenta portare? Tu inter peccatores adbaptismum venis, in cujus ore dolus inventus non est , et per quem totius mundi peccata tolluntur:meum Dominum recognosco; humanum in te corpus aspicio, sed coeleste inteec species carnis assumptae a fide veritatis abducit: tu es Domine, tu es, ipse qui me ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, nec dudum ipse natus, agnovi? Cui Christus ait: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Sine modo, inquit Dominus; hoc est, vera sunt quidem, nec renuo ista quae memoras; sed ministerium veni servitutis imple
Abbreviated transcription (Latin):
ostñderet u̾tatẽ: siue ne eũ uelut alie¬
nigenã alũna cͥcumeisiõis plebs iudaica
dechnaret: Demn quia tradite ꝑ mo¬
ysen legis p̾teriri p̾cepta nõ pot̾ant: of¬
fert᷑ pro eo purgationis holocau̾tũ Et
pro illo fr̃s holocautũ purgationis offer-¬
tur : qui oĩum hõmũ sordes purgaturꝰ ad¬
uenit: S cũ ioħc p̾missus ante faciẽ euis¬
iuriosũ cõcurcẽtes ad se ppłos ⁊ p̾dicatione corri¬
geret. ⁊ penitẽtie baptismo ꝯsecraret:¬
SI ip̃e ad eum int̾ ꝓmiscuas uilesq turbas
uelut. unꝰ e ppło ꝓperauit. ⁊ tãta sese be¬
nignissimꝰ dignatione subiescit: ut illud
sacratissimũ cap̃ tremẽdũ potestatibꝰ. an¬
Igelis uen̾andũ: at suscipiẽdũ baptismũ ser¬
Nuuli sui manibꝰ inclinaret: Qũe uidẽs io¬
domes uenientẽ ad baptismũ suũ.
ac dñice ĩ eo głe insignia recognoscẽs: di¬
dixit ei Ego ate debeo baptizari: hoc ẽ
f̾renus acelesti. mortał ab . et̾no. fragilis

Expanded text:
ostenderet veritatem; sive ne cum alienigenam alumna circumcisionis plebs Judaica declinaret. 100 Dein, quia traditae per Moysem legis praeteriri praecepta non poterant, offertur pro eo purgationis holocaustum ; et pro illo, fratres, holocaustum purgationis offertur, qui omnium hominum sordes purgaturus advenit. Sed cum Joannes praemissus ante faciem ejus concurrentes ad se populos et praedicatione corrigeret et poenitentiae baptismo consecraret, ipse ad eum inter promiscuas vilesque turbas, velut unus e populo properavit, et tanta sese benignissimus dignatione subjecit, ut illud sacratissimum caput tremendum potestatibus, angelis venerandum, ad suscipiendum baptismum servuli sui manibus inclinaret. Quem videns Joannes venientem ad baptismum suum, ac dominicae in eo gloriae insignia recognoscens, dixit ei: Ego a te debeo baptizari . Hoc est terrenus a coelesti, mortalis ab aeterno, fragilis
Abbreviated transcription (Latin):
oĩpt̃s dñs. unigenit᷑ dei
uiiii. ĩ separabilis seꝑ ꝑm
nens aput patrẽ. ita per
tus est hõiẽ: ita qd dsͣ
erat exinaniuit ĩ semet ip̃o. ut per
omĩa legaliũ sanctionũ sacraiciẽta.
trãsiret. Nlã ut pͥmũ bãte matͥs scõ.

Expanded text:
inus, Unigenitus Dei vivi inseparabilis semper permanens apud Patrem, ita pro tus est hominem, ita quod Deus erat exinanivit in semetipso, ut per omnia legalium sanctionum sacramenta transiret. Nam ut primum beatae Ma
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ passus ẽ xꝰ: S iã nͥme gniere nõ debuit : Uidẽbat
ĩ carne uiuentẽ. qu̾e uid̾at ĩ ligno pendentẽ: Re¬
furgendo xͦ. abstulit mortis ⁊morẽ Et qi abstule¬
rat mortis gniorẽ. m̾ito int̾rogabat petͥ amorẽ:
Ter negau̾at tmor. ter cõfessus ẽ amor Trinitas
negatõnis. desertio u̾itatis. tͥnitas ꝯfessionis. teqmͦ¬

Expanded text:
ere non debuit. Videbat enim in carne viventem, quem viderat in ligno pendentem. Resurgendo Christus abstulit mortis timorem: et quoniam abstulerat mortis timorem, merito interrogabat Petri amorem. Ter negaverat timor, ter confessus est amor. Trinitas negationis, desertio veritatis: trinitas confessionis, te
Abbreviated transcription (Latin):
rũ de t̾cio. dñs hoc ĩ terrogauit. Et respodenti dilecti¬
onem. dñs cõmendat gͥgem: ꝑ singlła enĩ dicebat
dñs iħc petro. dicẽti amo te : pasce agnos mõs. pas¬
ce ouiculas mãs: Ĩ uno petro figurabat᷑ iinitas om¬
sib: Nunqͥd ⁊ mͦ petrꝰ m̃dax erat. aut amare se
dñm m̃daꝗt̾ respondebat c Ueracit̾ hoc respon-¬
debat: Hoc enĩ respondebat qd̾ in corde suo d iͨ sebat:
luit p̾sumere uiribꝰ suis: Oĩs aũt hõ qualis sit tẽ
petrꝰ. qnͦ int̾rogabat᷑ a dño.⁊ fidens respondebat. qͦd
ibi uidebat: Etam dñe tuscis qr amͦ te: Qd̾ tͥ dico
tuscis Qd̾ hic uideo ⁊̃ corde m̃o: uides ⁊ tu Nõ au¬
ꝗt̾ dix̾at dñs diligis me. s addid̾at plus his dil¬
aliis discpłis dicebat: Iue nõ potuit hc̾e. nͥ amͦ te.
Nõ ausꝯ ẽ dĩce plus his: Noluit stum ẽẽ m̃dax¬
Suffocit ei teshĩm ꝑhibere cordisuo. nõ debuit

Expanded text:
avit. Et respondenti dilectionem, commendavit gregem. Per singula enim dicebat Dominus Jesus Petro dicenti, Amo te: Pasce agnos meos, pasce oviculas meas. In uno Petro figurabatur unitas omsibi. Numquid modo Petrus mendax erat, aut amare se Dominum mendaciter respondebat? Veraciter hoc respondebat: hoc enim respondebat, quod in corde suo videbat. lPetrus, quando interrogabatur a Domino, et fidens respondebat quod ibi videbat: Etiam, Domine, tu scis quia amo te. Quod tibi dico, tu scis: quod hic video in corde meo, vides et tu. Non au dixerat, Diligis me? sed addiderat, Plus his dilialiis discipulis dicebat: ille non potuit dicere nisi, Amo te: non ausus est dicere, Plus his. Noluit iterum esse mendaxSuffecerat ei testimonium perhibere cordi suo: non debuit
Abbreviated transcription (Latin):
danda nb̃ ẽ oꝑa. ut totis uiribꝰ deuotio mẽtis
ĩ diuina obseqͥa exerat᷑: ⁊ laudẽ ⁊ głam os nõ¬
trũ ꝑ õẽ tp̃e freqñtare cogat᷑ Nõ quo inisti
debita compensent᷑. s ut nr̃e deuotionis uo¬
luntas his conatibꝰ dinoscat᷑. ut qͥcꝗd fragilitaᷤᷤ
detrahat ad cõplendũ: hoc deuotio cõferat

Expanded text:
totis viribus devotio mentis in divina obsequia exeratur, et laudum glorias os nostrum per omne tempus frequentare cogatur, non quo in istis debita compensentur, sed ut nostrae devotionis voluntas his conatibus dignoscatur, ut quidquid fragilitas detrahit ad complendum, hoc devotio conferat
Abbreviated transcription (Latin):
ignitas hũane
originis facile agno̾cit᷑
cõsid̾ata sublimitate aucto¬
ris: Nec enĩ facile pot̾at ẽẽ
uel leue qd̾ manꝰ sacra confixͣ. ⁊ celestiᷤᷤ
flatus in uitalẽ subãm animauit: ma¬
xime cũ idẽ artifex ds. potestatẽ suã
ĩ omnẽ fabͥcã eidẽ hõi fuerat tradit᷑us:
ut quẽ scd̾m p̾sidẽ pꝰsẽ fac̾e dispone¬
bat. eũdẽ fac̾e̾t plenũ atq ꝑfectũ. ha¬
bentẽ ĩ sese ⁊ dignitatẽ qua p̾celleret.
⁊ potestatẽ qua cũctis aĩmantibꝰ imꝑ¬
aret. soli seruiens illi a qͦ ei cũcta fue¬
rant subiugata: Ut imꝑaret mũdo.
ẜuiret dõ: c̾ãtorem suspic̾et. c̾anirã
sͥ parere compelleret. tantũq dicioĩs
sese dño debere ꝑspic̾et. qͣntũ ipse
a canra exigeret: hñs ĩ ꝓpͥa potesta¬
te. ⁊ obedientiã ⁊ contẽptũ ÷ꝰ quo dig¬

Expanded text:
ignitas humanae originis facile agnoscitur, considerata sublimitate auctoris. Neque enim facile poterat esse vel leve quod manus sacra confinxit et coelestis manus in vitalem substantiam animavit, maxime cum idem artifex Deus potestatem suam in omnem fabricam eidem homini fuerat traditurus, ut quem secundum praesidem post se facere disponebat, eumdem faceret plenum atque perfectum, habentem in se et dignitatem qua praecelleret, et potestatem qua cunctis animantibus imperaret, soli serviens illi a quo ei cuncta fuerant subjugata, ut imperaret mundo, serviret Deo, Creatorem suspiceret, creaturam sibi parere compelleret, tantumque ditionis sese Domino debere prospiceret, quantum ipse a creatura exigeret, habens in propria potestate et obedientiam et contemptum, obedie
Abbreviated transcription (Latin):
m̾itũ: Cet̾um obtundit᷑ sensꝰ. confũditur
nec hũana pot̾ũt pensari obseqͥa. si dhuiꝰ
qͥ semet peccare nõ patit᷑. qͥ iudiciũ sue
mentis examinãs. ꝯtendit ut placeat :
ut ꝓm̾eatur ĩstat. ut ẜuiat elaborat:
Cet̾um que aut pͤcare delectat. aut ꝓpͥe
mentis segnicia. aut ĩconsid̾ati actus.
aut uanitas uite sic mancipat uiciis.
geminũ crimen admittit. ⁊ qͦd debita do¬
mino ẜuitutis nõ reddit obseqͥa. ⁊ qͦd ĩnu¬
m̾a bñficia peccando eiꝰ pensare nõ uiti¬
tur cõtumelia Quare nitat᷑ iustꝰ m̾ita
ꝓpͥa bñficiis celestibꝰ coequare : nitat᷑ et
peccator uicia que excercebat horrere:
Ille augm̃tis scẽ uite inc̾scat: hic pͤcata
dãpnando iꝰticiã qua nõ amabat ex̾ceat
uiuat: Ille bonis tͥbuat salutare exẽplui.
hic malis ostendat correctioĩsre¬
mediũ: Ille p̾mia ⁊ m̾ita sc̃a expectet: hic
supplicia semet corrigñdo declinet: Sic

Expanded text:
meritum. Caeterum obtunditur sensus, confunditur meritum. Caeterum obtunditur sensus, confunditur nec humana poterunt pensari obsequia, si divinmur qui semet peccare non patitur, qui judicium suae mentis examinans, contendit ut placeat, ut promereatur instat, ut serviat elaborat. Caeterum quem aut peccare delectat, aut propriae mentis segnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic mancipat vitiis, geminum crimen admittat, et qui debita Domino servitutis non reddit obsequia, et qui innumera beneficia peccando ejus pensare nititur contumelia. Quare nitatur justus merita propria beneficiis coelestibus coaequare, nitatur et peccator vitia quae exercebat horrere. Ille incrementis sanctae vitae increscat, hic peccata damnanvivat. Ille bonis tribuat salutare exemplum, hic malis ostendat correctionis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia semet corrigendo declinet. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
buit mͥ : Querit ꝓpħa sanctissimꝰ qͥbus m̾itiᷤ
bñficia chuina compensce: quo famłatus ge¬
nere mun̾a ꝑcepta coequet: qͥbus obseqͥis tã¬
tis possit mun̾ibꝰ respõdere: quo ẜuitutiᷤᷤ ge¬
nere innum̾a debeat dona. ⁊ ĩfmnita bñficio¬
rũ gen̾a comꝑare: Sit licet excellẽs hõĩnuo
m̾itũ. sit nat᷑e iura ꝯseruãs. sit legũ iussis
obtẽꝑans. impleat fidẽ. iusticiã teneat. u̾tu¬
tes exerceat. dãpnet uicia. pͤcata repellat.
rit parũ est : qͥcqͥd fec̾it iinꝰ est: Om̃e eñ
m̃itũ breue ẽ: cõꝑatione donoꝵ: Nun̾ta
bñficia si potes. ⁊ tũc ꝯsid̾a qͥd m̾eris sũ
bñficuis celestibꝰ tua fcã ꝓpende. cũ chumi
mun̾ibꝰ actiis ꝓpͥos meditare : nec dignũ
te iudicabis eo qd̾ fu̾is si intlłigas quid mͦ¬
reris: Igitur de bñficiis innum̾is hiuina
inte pietate collatis: elige qd̾ libuerit u¬
nũ: huic tuũ compensari totũ nõ pot̾it

Expanded text:
buit ? Quaerit Propheta sanctissimus quibus meritis beneficia divina compenset, quo famulatus genere munera percepta coaequet, quibus obsequiis tantis possit muneribus respondere, quo servitutis genere innumera debeat dona et infinita beneficiorum genera comparare. Sit licet excellens hominum meritum, sit naturae jura conservans, sit legum jussis obtemperans, impleat fidem, justitiam teneat, virtutes exerceat, damnet vitia, peccata repellat, rit parum est, quidquid fecerit, minus. Omne enim meritum breve est comparatione donorum. Numera beneficia, si potes, et tunc considera quod mereris. Cum beneficiis coelestibus tua facta perpende, cum divinis muneribus actus proprios meditare, nec dignum te judicabis eo quod fueris, si intelligas quod mereris. Igitur de beneficiis innumeris divina in te pietate collatis elige quod libuerit unum, huic tuum compensari totum non poterit
Abbreviated transcription (Latin):
rigat te dilatio differẽtis. ne censura pu¬
mat iudicãtis: facile eñĩ obseqͥo tuo facies
suratũ enĩ reddit᷑: qͥcqͥd dilatione tꝑris
fen̾atur Nec ẽẽ iã pot̾it impunitũ: cui
mora tẽporis nõ potuit dare remediũ:
cat. atq eiꝰ bñficioꝵ ĩnum̾am mlntudinẽ
momẽtis oĩbus rec̾ tractãdo ĩtlłigat: in¬
uenioe sue ẜ uitiitis obseqͥa. ꝯtinuis lau¬
posse: Neq enĩ bñficia ab eo p̾stita atq
collata. uel modũ potuer̃t hr̃e uł num̾¬
um: certe nec t̾minũ: Quippe. cũ nec sen¬
sus ad ĩuestigãdũ sufficiat. nec sciẽtia sub¬
petat: ad laudãdũ: Immensitas enĩ bñ¬
ficioꝵ suꝑat cogitationes sensuũ: ⁊ ĩnu¬
mera młtitudo donoꝵ uĩcit uolubilita¬

Expanded text:
rigat te dilatio differentis, ne censura purigat te dilatio differentis, ne censura puiat judicantis. Facile enim obsequio tuo facies surarum enim redditur quidquid dilatione temporis feneratur: nec esse jam poterit impunitum, cui mora temporis non potuit dare remedium. cat, atque si ejus beneficiorum innumeram multitudinem momentis omnibus tractando intelligat, inveniet suae servitutis obsequia continuis lauposse. Neque enim beneficia ab eo praestita atque collata, vel modum poterunt habere, vel numerum, certe nec terminum, quippe cum nec sensus ad investigandum sufficiat, nec scientia suppetat ad laudandum: immensitas enim beneficiorum superat cogitationes sensuum, et innumera multitudo donorum vincit volubilita
Abbreviated transcription (Latin):
ta suas ex hib ub̾tates: yeme maritãtur
ymbribꝰ t̾re. suis ĩstitutis cũcta deẜuiũt:
solus hõ do nõ ẜuit: Quid si tͥ uniu̾sa na¬
tura ꝯstant̾ edicẽt. ego tͥ a dño rerũ pa¬
rere p̾cepta sũ. ego circa te uissa imple¬
re. ĩstituta ẜuare. nascẽtia cũcta tͥbuere.
genitoris imꝑio iussa sũ : Deniq pareo.
obtẽꝑo. ẜ uio. ⁊ te mutato nõ mutor Pa¬
reo inquã rebelli. obtẽꝑo ꝓcaci: deẜ uio
cõtẽꝑptori : Cet̾um si ĩstituta mutare. iꝰsa
ꝑuert̾e. necessaria denegare. rerũ dñs p̾¬
cepisset: canura cũcta uiduata hoĩe rema¬
neret: nec qͥ cõtẽpneroe ult̾ius ẽẽt. qr cõ¬
tẽptor hõ digne ac m̾ito int̾ret: Deniq
qͥsquis talis es qͥ ĩ hoc̃ ꝯtẽptu ꝯsistis. qͥ c̃a¬
ture imꝑas ⁊ c̾atori nõ seruis. qͥ dñatũ
excerces. ⁊ dñm nõ ꝯgnoscis. time dño
pacientẽ : ne seuerũ sentias iudicẽ: Cor¬

Expanded text:
ta suas exhibet ubertates: hieme macerantur ta suas exhibet ubertates: hieme macerantur imbribus terrae: suis institutis cuncta deserviunt, solus homo Deo non servit. Quid si tibi universa natura constanter ediceret. Ego tibi a Domino rerum parere praecepta sum; ego circa te jussa implere, instituta servare, nascentia cuncta tribuere genitoris imperio jussa sum: denique pareo, obtempero, servio, et te mutato non mutor. Pareo, inquam, rebelli, obtempero procaci, deservio contemptori. Caeterum si mihi instituta mutare, jussa pervertere, necessaria denegare rerum Dominus praecepisset, creatura cuncta viduata homine remaneret, nec qui contemneret ulterius esset, quia contemptor homo digne ac merito interiret. Denique quisquis talis es, qui in hoc contemptu consistis, qui creaturae imperas et Creatori non servis, qui dominatum exerces et Dominum non agnoscis, time Dominum patientem, ne severum sentias judicem. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ : lic⁊ ip̃e c̾atori suo denegarit
obsequiũ: Uñ apparet qd̾ sue felicitati
detrax̾it. cũ pͤcatoꝵ m̾ita eiꝰ statũ adhuc
mutare nõ possit: Srauaris õ hõ in
iuste gͣuaris. ⁊ mexcus abili pena as¬
tringeris: Contẽpnis catorẽ: ⁊ eiꝰ imꝑ¬
ta deẜuiãt : solus illi ip̃e nõ ẜuis Bis
fulgoribꝰ decorat᷑: In nocte clarissimo lu¬
ne specło ⁊ astroꝵ fulgore uario polus
ip̃e lustrat᷑: ut diei noctisq uicissitudi¬
ne. ⁊ num̾ositas tẽpoꝵ dignõcat᷑. ⁊ post
hurnũ laborẽ reqͥes miseris mortalibꝰ
p̾beatur T̃ ẽpora alt̾nis uicibꝰ immutã¬
tur. frondescũt silue. amenãtur cãpi:
prata uiresct̃. Animãtia cũcta diu̾sis u¬
sibus ꝓc̾ata. edunt fetul. parẽt imꝑio:
obseqͥa seruãt: Scatẽt fontes. amnes flu¬
unt. ĩstitutis t̾minis maria cohercẽtur
Gaud pꝰ yemẽ u̾na tẽꝑies. estatis flagrã¬
tia decoqͥt messes. autũnitas temulẽ¬

Expanded text:
imperium, licet ipse Creatori suo denegaret obsequium. Unde apparet quid suae felicitati detraxerit, cum peccatorum merita ejus statum adhuc mutare non possunt. Gravaris, homo, juste gravaris, et inexcusabili poena astringeris. Contemnis Creatorem, et ejus impta deserviant, solus ipse illi non servis. Bis fulgoribus decoratur, in nocte clarissimo lunae speculo et astrorum fulgore vario polus ipse illustratur, ut diei noctisque vicissitudine et numerositas temporum dignoscatur, et post diurnum laborem requies miseris mortalibus praebeatur. Tempora alternis vicibus immutantur, frondescunt silvae, amoenantur campi, prata virescunt, animantia cuncta diversis usibus procreata edunt fetus, parent imperio, obsequia servant, scatent fontes, omnes fluunt, institutis terminis maria coercentur. Gaudet post hiemem verna temperies, aestatis flagrantia decoquit messes, autumnitas temulen
Abbreviated transcription (Latin):
creasse. ⁊ exeo qd̾ scpͥtũ est: ascendit aũt ioseph
ĩ ciuitatẽ dđ ut ꝓfit̾e̾tur cũ maria uxore sua p̾g¬
nante: Et factũ est cũ ibi eẽnt: impleti sũt dies
ut pareret. ⁊ peꝑit filiũ suũ pͥmogenitũ. niti¬
tur approbare pͥmogenitũ nõ posse dici. nͥ
eũ qͥ hãt ⁊ fr̃s : si unigenit᷑ ille uocet᷑. qͥ parẽ¬

Expanded text:
dit autem Joseph in civitatem David, ut profiteretur cum Maria uxore sua praegnante. Factum est autem cum ibi essent, impleti sunt dies, ut pareret, et peperit filium suum primogenitum : nititur approbare primogenitum non posse dici, nisi eum qui habeat et fratres: sicut unigenitus ille vocatur, qui paren
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. contra sentẽtiã factũ ẽ: ut int̾ pͥmge¬
nitos ⁊ inigeniti morerent᷑. Aut uingenitos
lib̾abis a pena. & ridiculus eris : aut si cõfite¬
beris int̾fectos. ingͣti obtinebimꝰ ⁊ unigenitoᷤ
licet id ip̃m ĩ pͥmogenito uoluerit ostñd̾e. frs
libi: Post hec ascendit carp̃pharnaũ: ip̃e et

Expanded text:
sunt, contra sententiam factum est, et inter primogesunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis a poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unigenitos licet id ipsum in primogenito voluerit ostendere, frlibi: Post haec descendit Capharnaum, ipse et
Abbreviated transcription (Latin):
rogo de ioħe quẽ constat ẽẽ unigenitũ. an
p̾cepto legis fuerit obnoxiꝰ: ambigi nõ pͦꝰtest
Certe de saluatore sepͥtura sic loqͥtur: Cũq
expleti eẽt des purgatõnis eiꝰ scd̃m legẽ mo¬
y̾si: duxer̃t eũ ĩ iħrłm ut offerrẽt eũ dño:
sic̃ scͥptũ ẽ ĩ lege dñi: Quia om̃e mascłinũ
adaperiens uuluã sanctũ dño uocab̾r: Et ut darẽt
hostias scd̾m qd̾ dictũ ẽ ĩ lege dñi: parturturũ
aut duos pullos colũbaꝵ: Si hec lex tantũ ab
pͥmogenitos ꝑtinet. pͥmogenitũ aũt seqͣntes
faciũt. nõ debuit lege pͥmogeniti teneri:. qui
de seq̃ntibꝰ ignorabat: S tenet᷑ lege pͥmoge
Moyses scͥpsit ĩ exodo: factũ ẽ aũt cͥca mediã
noctẽ. ⁊ dñs ꝑcussit oẽ pͥmogenitũ in t̾ra egip¬
t: A pͥmogenito pharionis qͥ sedebat super
tronũ. usq ad pͥmogenitũ captiue que ẽ ad
lacũ. ⁊ om̃e pͥmogenitũ peccoris: Resp̃ode
unigeniti lib̾ati sũt: Si aũt ⁊ unigeniti cesi

Expanded text:
 quem constat esse unigenitum, an pro toto ei legi fuerit obnoxius? Ambigi non potest. Certe de Salvatore Scriptura sic loquitur: Cum expleti essent dies purgationis eorum, secundum Legem Moysi, duxerunt eum in Jerusalem, ut offerrent eum Domino: sicut scriptum est in Lege Domini: Quia omne masculinum adaperihostias secundum quod dictum est in Lege Domini, par turturum, aut duos pullos columbarum . Si haec lex tantum ad primogenitos pertinet, primogenitum autem sequentes faciunt, non debuit lege primogeniti teneri, qui de sequentibus ignorabat. Sed quia tenetur lege primogenMoyses scribit in Exodo: Factum est autem circa mediam noctem et, Dominus percussit omne primogenitum in terra Aegypti, a primogenito Pharaonis, qui sedebat super thronum ejus, usque ad primogenitum captivae, quae est ad lacum, et omne primogenitum pecoris . Responde ernecione unigeniti liberati sunt. Si autem ut unigeniti caesi
Abbreviated transcription (Latin):
nem qui sũt isrłite: Porro cognatõne frz̃
uocant᷑. qͥ sũt de una familia id est patria.
quas latini pat̾nitates int̾pretant᷑. cũ ex u¬
na radice młta g̾n̾is turba diffũditur. ut
ĩ genesi: Dixit aũt abraham ad loth Nõ sit
rixa int̾ me ⁊ tẽ: ⁊ ĩter pastores mõs ⁊ pas¬
legit sͥ loch regõnem iordanis. ⁊ eleuauit
loth ab oriente. ⁊ di scesser̃t unꝰquisq a frẽ
suo: Et certe loch nõ ẽ fr̾ abraẽ: s filiꝰ frĩs
eiꝰ aran: Tarẽ qͥppe genuit abrahã. ⁊ nachor
norũ. lxxxͤ. cũ exiret de carra: Et sũpsit a¬
brahã sarã uxorẽ sũa ⁊ loch fihũ fr̃ĩs sui. Qd̃
si adhuc̃ dubitas frẽm frĩs fihiũ nũcupari:
accipe exemplũ: Cum audiss abrahã qui¬
a captiuus ductus est loth fr̾s suuꝰ. num̾auit
u̾naculos suos. ccc. decẽ ⁊. uͭnͦ. ⁊ cũ cedẽ noc

Expanded text:
nem qui sunt israelitae . 9. Porro cognatione fratres vocantur qui sunt de una familia, id est, patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa 445 generis turba diffunditur, ut in Genesi dixit Abraham ad Loth: Non sit rixa inter me, et te, et inter pastores tuos, et paslegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor nque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trec
Abbreviated transcription (Latin):
exẽplum hoꝵ ip̃e sibi de oĩbus scpͥturis lector
poterit gregare. Hunc illud ẽ qd̾ conam᷑ os¬
tendere. quẽ admodũ fr̃s dñi appłłentur. filiĩ
mat̾tere eiꝰ marie. qͥ antea nõ cͥdentes. pꝰa credi¬
derunt. lic⁊ fieri potuerit ut uno tantũ c̾den¬
te. alii diu ĩcreduli fuerit: ⁊ hãc ẽẽ matrem
iacobi. ⁊ ioseph. id est mariã cleophẽ uxorẽ
alphei. hãc dictã mariã iacobi minoris: Que si mͣ
ter dñi eẽt: magis eam uti ĩ õibus locis matrẽ
illiꝰ applłasset. ⁊ nõ alioꝵ dicendo matrẽ alg̾us uo¬
luisset melłigi: Uerũ in hac parte cũ contẽcio¬
so funẽ non trhao: an alia fuerit maria cleo¬
dem mariã iacobi ⁊ ioseph eẽ. qũa matrẽ dñi
fr̃s dici. natura. gente. cognatõne: affectu:
dreas ⁊ petrͦ. iacobꝰ ⁊ ioħ̃c: Gente. qi om̃s iudĩ

Expanded text:
ent ipse sibi de omnibus Scripturis lector poterit congregare. 14. Nunc illud est quod conamur ostendere, quemadmodum fratres Domini appellentur filii materterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi minoris. Quae si esset mater Domini, magis eam, ut in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleodem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem fratres dici: natura, gente, cognatione, affectu. dreas et Petrus, Iacobus et Iohannes. Gente, ut omnes Iudaei
Abbreviated transcription (Latin):
sacdotibꝰ pͥmogenita nõ debñtur. qmͣdiu ⁊ ali¬
a nõ fuerĩt ꝓcreata: Ne forte partu pꝰea non
seqñte unigenit᷑ sit. ⁊ nõ pͥmogenitꝰ. Redẽp¬
tio inqͥt euis erit ab uno mẽse estimatio.uͦ.¬
modo pͥmogenitũ uituloꝵ. ⁊ pͥmogenita oui¬
um. ⁊ pͥmogenita capraꝵ. nõ redimes: sc̃a enĩ
sunt: Cogit me ẜ mo di ut om̃e mascłnũ qd̾
aꝑit uuluã si de mũdis aĩalibꝰ sit. dõ uoueã:
Si de imundis redimã: dans p̾ciũ sac̾doti Fos¬
sũ respõdere ⁊ dicere: Qͥd me ĩ unius m̃sis stri¬
gis articulo : Qͥd pͥmogenitũ uocas. qũe an
fr̃s secunt᷑ ignoro : Expecta donec nascatur
scd̾s: Nichil debeo sac̾doti. nͥ ⁊ ille fuerit ꝓcre¬
atus: ꝑ qũẽ his qͥ ante natꝰ ẽ incipiat ẽẽ pri¬
mogenit᷑. Nõne mͥ ip̃e apices loqñtur. ⁊ me

Expanded text:
sacerdotibus primogenita non debentur quamdiu et alia fuerint procreata; ne forte partu postea non sequente, unigenitus sit, et non primogenitus. Redemptio, inquit, ejus erit ab uno mense, aestimatiomodo primogenita vitulorum, et primogenita ovium, et primogenita caprarum non redimes, quia sancta sunt . Cogit me sermo Dei, ut omne quod aperit vulvam, si de mundis animalibus sit, Deo voveam; si de immundis, redimam: dans pretium sacerdoti. Possum respondere, et dicere. Quid me in unius mensis stringis articulo? Quid primogenitum vocas, quem an fratres sequantur, ignoro? Exspecta donec nascatur secundus. Nihil debeo sacerdoti, nisi et ille fuerit procreatus, per quem is qui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne m
Abbreviated transcription (Latin):
obstͤix fuit: Et collocauit ĩquit eũ ĩ p̾sepio: qr
nõ erat locus ĩ diu̾sorio: Que sententia ⁊ apocri¬
foꝵ deliram̃ta cõuincit: dũ maria ip̃a pãnis
ĩuoluit ĩfantẽ. ⁊ eluidii expleri nõ patit᷑ uolũ¬
tarẽ: dũ ĩ diu̾sorio locus nõ fuit nuptiaꝵ: Uerum
erat anteꝗͣ ꝯuenirent. ⁊ nõ cognuit eã donec
peꝑit filiũ. ad t̾ciã ueniẽdũ est q̃stionẽ: ut iux¬
ta ordinẽ disputatõnis eiꝰ. etiã nr̃e respõsionis¬

Expanded text:
obstetrix fuit. Et collocavit eum, inquit, in praesepio, quia obstetrix fuit. Et collocavit eum, inquit, in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio . Quae sententia et apocryphorum deliramenta convincit, dum Maria ipsa pannis involvit infantem; et Helvidii expleri non patitur voluptatem, dum in diversorio locus non fuit nuptiarum. 9. Herat, Antequam convenirent, et Non cognovit eam, donec peperit filium, ad tertiam veniendum est quaestionem, ut juxta
Abbreviated transcription (Latin):
nem ad partũ usq distulerat: Si tã ꝯtentiosus
es: iam ñc̃ tua m̃te suꝑab̾is: Nolo mͥ aliqͦd ĩter
partũ ⁊ cõitũ tẽpus interseras. nolo dicas muli¬
ex q̃cũq ⁊ceꝑit ⁊ peꝑͣit masculũ. ĩ mũda erit
unͣ. diebꝰ. scõm dies secessionis purgationisue
ĩmunda erit. ⁊ octauꝰ die cͥcũcidet carnẽ p̾pucii
dat ioseph. statĩ audiat ꝑ i̾eremiã. eqͥ ĩ sanien¬
tes: ĩfeminas feĩ sunt mͥ: Unꝰ quisq ad uxoie
ꝓximi sui ĩniebat: Alioqͥn qͦmͦ stare pot̾t nõ
cognõuit eã. donec peꝑit filiũ. si pͦgationis
tẽpus expectat. si qͣdraginta rursũ diebꝰ tanto
tẽpore dilata libido disfert᷑ : Polluat᷑ cruore pu
sam teneat uxorem: Sic ĩcipiãt nuptie: ne
eugłista mẽtitus sit S absit ut hoc de matre¬
dm̃ saluatoris. ⁊ uiro iꝰto sit estimãdũ: Nulla
ib obstetrix. nulla młierculaꝵ se utilitas inter¬
cessit Ip̃a pãnis ĩuoluit ĩfantẽ. ip̃a ⁊ mat̾ et

Expanded text:
us. --Si tam contentiosus es, jam nunc tua mente superaberis. Nolo mihi aliquod inter partum et coitum tempus interseras. 214 Nolo dicas: Mulier quaecumque concepit et peperit masculum, immunda erit septem diebus, secundum dies secessionis et purgationis suae immundata erit: et octavo die circumcidet carnem praeputidat Joseph: statim audiat per Jeremiam: Equi insanientes in feminas facti sunt Alioqui quomodo stare poterit, Non cognovit eam, donec peperit filium: si post purgationis tempus exspectat: si quadraginta rursum diebus tanto tempore dilata libido differtur? Polluatur cruore puesam teneat uxorem. Sic incipiant nuptiae, ne Evangelista mentitus sit. Sed absit, ut hoc de matre Salvatoris et viro justo sit aestimandum. Nulla ibi obstetrix: nulla muliercularum sedulitas intercessit. Ipsa pannis involvit infantem, ipsa et mater et
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba nõ placẽt: Dicis tm̃sitorie ad crucem
eã dñi fuisse p̾sentẽ. ne cõsulto p̾terisse
uidearis. ⁊ tam̃ que cũ illa młieres fue¬
rint siles Ignosce̾m nescienti: nͥ uidem
cõsulto reticẽteoi: Audi ⁊taq ioh̃c eugłista
qͥd dicat: Sstabãt aũt iuxta crucẽ dni ꝯͣ¬
ter eiꝰ. ⁊ soror matͥs eiꝰ maria cleophe. et¬

Expanded text:
ba non placent. Dicis transitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto reticentem. Audi, itaque, Joannes quid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror mat
Abbreviated transcription (Latin):
qr uider̃t ocłim̃i salutare tuũ: qui annã ꝓphe¬
tissam. magos. stellã. hodem. angłos uiderat.
Et certe maria ꝯseruabat oĩa u̾ba ħ: cõferẽs in
ioseph. ⁊ erant ĩquit luchas: pat̾ illiꝰ ⁊ mat̾ ad¬
nurãtes suꝑ his que dic ebant᷑ de eo: Lic tumi

Expanded text:
quia viderunt oculi mei salutare tuum : qui Annam prophetissam, Magos, stellam, Herodem, Angelos viderat; Et certe Maria conservabat omnia verba haec, conferens in Joseph: Et erant, inquit Lucas, pater illius, et mater admirantes super his, quae dicebantur de eo. Licet
Abbreviated transcription (Latin):
eos asserẽs ĩ fribꝰ errore deceptos. qͦ ĩ patre
estimãdͦ sunt lapsi. argute p̾cauet. ⁊ at
Nathe loqͥtur. erãt aũt ibi. haut dubiũ qͥn
ante crucẽ dnĩi. etiã młieres młte alonge
expectãtes. que secute fuerãt iħm a gali¬
lea ministrãtes illi. int̾ quas erãt maria
magoalene. ⁊ maria iacobi ⁊ ioseph ma¬
ter. ⁊ mat̾ filioꝵ ⁊ebedei Itẽ marchꝰ:

Expanded text:
 asseris in fratribus errore deceptos, quo « in patre aestimando sunt lapsi, argute praecavit, et ait: Matthaeus loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe spectantes, quae secutae fuerant Jesum a Galilaea, ministrantes illi. Inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi, et Joseph mater, et mater filiorum Zebedaei . Item Marcus:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iacobꝰ. ⁊ iohe qͥ uidebant᷑ columne esse:
actus apłoꝵ: ĩa ab he̾ode fuerat int̾epintꝰ: Res¬
tat ꝯclusio ut maria ista que iacobi minoriᷤᷤ scri¬
bitur mat̾. fuerit uxor alphei ⁊ soror marie ma
tris dñi. qũa mariã cleophẽ ioh̃c euglista cognꝰ¬
minat. a patre. siue a gẽtilitate familie. aut a¬
quacũq alia causa ei nom̃ ĩponẽs: Si aũt inde
tibi alia atq alia uidetur. qd̾ alibi dicat. maria
lacobi minoris mat̾. ⁊ hic maria cleophẽ. disce
scpͥture ꝯsuetudinẽ. eundẽ hoĩem diu̾sis nomi¬
nibꝰ aplłari: Raguel socer moysi ⁊ ietro dicit᷑
Gedeoñ nõ nullis causis in mutati nõis ante
pͥmissis. subito ie̾robaal legitur: Ozias rex
iuda. uicissim agarias uocat᷑: Mons thabor ⁊
itabiriꝰ dicitur: Rursꝰ hermoñ phenices cog¬
nominãt sanior. ⁊ amorreꝰ cognominauit eũ
sanir: Eadem celi plaga tͥbus nõibꝰ applłat᷑.
hagep. theman. daron: liege ihe zechi

Expanded text:
 Jacobus et Joannes, qui videbantur columnae esse . Actus Apostolorum. Jam ab Herode fuerat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobi minoris scribitur mater, ftris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat: A patre, inquit, sive a gentilitate familiae aut quacunque alia causa ei nomen imponens. Paritetibi alia atque alia videtur, quod alibi dicatur: Maria Jacobi minoris mater: et hic Maria Cleophae Al. Cleophe: disce Scripturae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appellatur, Nageb, Theman, Darom, lege Ezechie
Abbreviated transcription (Latin):
bi minoris ⁊ ioseph mat̾. minoriᷤ aũt
iacobi. ad distinctõnẽ maioris. qui
erat filiꝰ zebedei: sic̃ in alio loco mͣ¬
chus ponit: Maria aũt magdalen᷑.
⁊ maria iacobi ⁊ ioseph. uider̃t uͥ pon̾et᷑.
Et trãsacto sabb̃o em̾unt aromata. ⁊ ue

Expanded text:
bi minoris et Josetis mater. Minoris autem Jacobi, ad distinctionem majoris, 218 qui erat filius Zebedaei, sicut et in alio loco Marcus ponit: Maria autem Magdalene, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ubi poneretur: et transacto sabbato, emerunt aromata,
Abbreviated transcription (Latin):
certe audierat ioseph fili dđ. ne timeas acci¬
pere mariã cõiugẽ tuã: Prohibitũ ei fuerã
ne delinqueret. ne adult̾am estinar⁊ uxorẽ:
⁊umqͥd ⁊ a cõgressu ꝯiugis fuerat seꝑatꝰ. cũ
iitiq ne seꝑaret᷑ magis fuis⁊ admonitꝰ: Et
audebat inqͥunt uir iͦtus dĩ ĩ ut̾o audiẽs fili¬
um. de uxoris coitu cogitare : Pulcre: Qui gͦ
somnio tantũ cͤdidit ut uxorẽ nõ auderet
attingere. his pꝰqũa pastoꝵ uoce cognou̾at.
angłm dñi uenisse de celis. ⁊ dixisse ad eos.
nolite timere. ecce eugłizo ub gaudiũ mag¬
nũ qo̾erit oĩ ppło. qr natꝰ est ub hocdhe saluator.
quiẽ x dñs ĩ ciuitate dđ. ⁊ cũ eo laudes mili

Expanded text:
certe audierat, Joseph, fili David, ne timeas accipere Mariam uxorem tuam . Prohibitum ei fuerat, ne relinqueret, ne adulteram existimaret uxorem. Numquid et a congressu conjugis separatus fuerat, cum utique ne separaretur magis fuisset admonitus? Et audebat, inquit, vir justus, Dei in utero audiens filium, de uxoris coitu cogitare? Pulchre. Qui ergo somnio tantum credidit, ut uxorem non 213 auderet attingere: is postquam pastorum voce cognoverat, Angelum Domini venisse de coelis, et dixisse ad eos: Nolite timere; ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie Salvator, qui
Abbreviated transcription (Latin):
miratur : Mirabilia inqͥt oꝑa tua: ⁊ aĩa ña
nouit ualde Hoc enĩ qd̾ ĩconp̾hensibilis est
deus. aĩa eiꝰ nou̾at: caro sentire nõ pot̾at:
Omnis gͦ qͥ oꝑa dei magis uult examinare
quã c̾dere. nõ sequit᷑ aĩe sensũ: s carnis¬
errorẽ Et ideo fr̃s nõ chscutiamꝰ qͣlit̾ deus
de dõ natꝰ ẽ: s cͥdamus Nec retractemꝰ par¬
tũ uͥginis: s mirem᷑ Ut unigenitũ cdeum
deũ ⁊ hominẽ confitẽtes: inoffensam tenea¬
mus celestis fidei ueritatẽ: Explicit:¬

Expanded text:
miratur? Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea miratur? Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea novit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est us Davidis noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo qui opera Dei magis vult examinare quam credere, non sequitur animae sensum, sed ererrorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fidei veritatem. HOMILI
Abbreviated transcription (Latin):
lus ẽ pꝰ oĩa qd̾ lumen gignit ac tenebras: qd̾
p̃hend̾e nõ uales. qua p̾sũptione qͣue stulticia.
tuũ ip̃ius atq omĩum discutis c̾atorẽ: Natũ¬
fidei manifesta Tũc eñi parte ex aliqua in¬
definite magestatis eiꝰ pot̾imus ũmu̾sa rima¬
II. si adu̾tamꝰ qͣntus qualisue sit deus: licet¬
a nobis nõ. possit cognosci. ut ait dñs ad oͦ
ysen. Tu aũt nõ pot̾is uidere faciem meã
id ẽ nõ pot̾is u carnalibus ocłis meã sicut
est inspicere chtatẽ: Bãtus nãq dd uͥtutẽ
omnipotentie eiꝰ intendẽs. clamabat chaens
Mirabilia oꝑa tua dñe: ⁊ aĩa m̃a nouit ual
de: Ualde enĩ sciebat aĩa ꝓpħalis oꝑa dei omñe
meditationẽ humane mentis exced̾e: ꝓpt̾
quod sapientissimꝰ ꝓpħaꝵ patarcharũ mor¬
talis sensus conclusꝰ angustiis. que inues¬
tigare nõ potat mirabat᷑ Quis gͦ hõinum
discut̾e aut inqͥrere audeat. tantꝰ qd̾ ꝓpħa

Expanded text:
lud est post omnia, quod lumen gignit ac tenebras; quod lud est post omnia, quod lumen gignit ac tenebras; quod prehendere non vales, qua praesumptione, quave stultitia, tuum ipsius, atque omnium discutis CREATfidei manifesta. Tunc enim parte ex aliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari, si advertamus qualis quantusque sit Deus a noysen: Tu autem non poteris videre faciem meam , id est, non potest carnalibus oculis meam, sicut est, inspicere Deitatem. Beatus namque David, virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat dicens: Mirabilia opera tua, Dalis opera Dei omnem meditationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patriarcha, mortalis sensus conclusus angustiis, quae investigare non poterat, mirabatur. Quis ergo hominum discutere aut inquirere audeat, tantus quod propheta
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾atio x si ennarrari nõ potest. c̾di potest
Si lingua deficit: fides ꝓficit: Magnꝰ eñĩ ꝓ¬
fectꝰ est fid̃i. cũ tantũ de do suo concipit: ꝙͣntũ
ẜmo nõ potest parturire: Cauete disctissimi
neqñ uos de his mẽdulus monͣeat. ꝙ si hõ non
ualet explicare qd̾ sentit: ds̃ sine dubio põtuit
implere qd̾ uoluit: Et ꝑ absuroũ ẽ fr̃s : ut me¬
fabise dm̃ ĩ frmissimo fragilitatis nr̃e ẜ mo¬
ne pensemꝰ: Amentie res est: ut oꝑatõnes ma¬
gestatis inniense int̾ exigua corruptibilis oris
nr̃i conem᷑ u̾ba cõcludere: Quomͦ enĩ cõprehẽ¬
Dere potest hõ dm̃. factuᷤ ingenitũ. mortalis
et̾nũ : Si inuestigare niteris. qualit̾ ds in ho¬
minẽ. uł hõ trãsiit in dm̃: inuestiga pͥus si
potes. qͦmodo ex nichilo factꝰ est mũdus. celũ
unde resplẽouit. aqͣꝵ liquor. t̾re soliditas. qͣ
ratione subsistũt: qͣmõ etiã de t̾ra hõ. de ma¬
culo femina. itẽq ꝑ feminã masculuᷤ. qͥd il¬

Expanded text:
ti si narrari non potest, credi potest. Si lingua deficit, fides proficit. Magnus enim profectus est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare quod sentit, Deus sine dubio potest implere, quod voluit. Et perabsurdum est, fratres, ut ineffabilem Deum infirmissimo fragilitatis nostrae sermone pensemus. Amentiae res est, ut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conemur verba concludere. Quomodo enim comprehendere potest homo 28 Deum, factus ingenitum, mortalis aeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus, coelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratione subsistunt; quomodo etiam de terra homo, de masculo femina, itemque per feminam masculus; quid il
Abbreviated transcription (Latin):
pauescat ⁊ metuat tãti ꝓfũditatẽ mist̾n qͣndo¬
qͥdẽ unus idẽq sine conceptõneͤ natꝰ est ds. et sine
cante factꝰ ẽ homo: Duas in xp̃o gen̾ationes
hic eum u̾go co deo oꝑante concep: Ibi sine
mitio: hic sine exẽplo: Ibi natꝰ ut cõderet ui¬
tam: hic factꝰ ut tolleret mortem Ibi patͥ
natus: hic hõibus ꝓca̾tus: Illa natiuitate hõi¬
nem fecit: hac gen̾atione hõinem lib̃auit:
Utrãq fratres gen̾ationẽ eiꝰ nõ posse narrari:
sententia hec una cõplectit᷑. Illa enĩ ẽ añt ho¬
minẽ: ista supͣ hoĩnem: Illa ĩ cogitabilis. is¬
ta mixabilis: Cũ aũt duas xͥ docemꝰ natiui¬
tates. nõ bis asserit᷑ dei filius natꝰ: set ge¬
mina ĩ uno dĩ filio ꝯfirmat᷑ eẽ substãcia:
Ibi qd̾ erat natus est : hic qd̾ nõ erat factus est
Ait de his bãtus eũgłista ioħ̃c: In pͥncip̃o erat
Et itum: E u̾bũ caro factũ ẽ. Igit᷑ deus

Expanded text:
ti profunditatem mysterii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo generationes hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem liberavit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi docemur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Et
Abbreviated transcription (Latin):
ti Hodie saluator mũdi ꝑ matrẽ
ascendi accepit tẽpris: qͥ de patre
iatiuitatis nõ ht̃ tẽpꝰ. Hodie per
homur̾ẽ filiꝰ dei ĩgressus est mũdũ:
cuiꝰ manu ante hominẽ fc̃s ẽ mũdũ:
Hooie habitator celi uenit ad t̾ras: qͥ
t̾raꝵ ĩcolas euocaret ad celũ: Mirabilis
inquit ds in scĩs suis Si in scĩs suis mira¬
bilis deus. qͦmodo nõ ĩ semetip̃o mirabilis : Si
mirabilis in ioħ̃e quẽ nasci de patre senissimo
⁊ st̾ili de matre p̾cepit. qͣnto magis in se est mi¬
rabilis. qui ut nr̃e cõditionẽ carnis indueret. no¬
uũ uͥgini ⁊ cõceptũ deoit ⁊ partũ : Ait sc̃s ab¬
ac uch ꝓpħa: Domĩe audiui auditionẽ tuã ⁊

Expanded text:
ti. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit ad terras, qui terrarum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum virgini et conceptum dedit et partum. Ait S. Habacuc propheta : Domine, audivi auditionem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
addidit. tenebraꝵ haꝵ hoc ẽ infidehũ: ꝓpt̃
qd̾ iã fidelibꝰ dicit: Fiustis aliqnͦ tenebre.
nũc aũt lux in dño: Sunt gͦ ista sp̃italia ne
quicie ĩ celestibꝰ Nõ uͥsydera disposita ef¬
fulgẽt: ⁊ scĩ angłi cõmorant᷑. s in huiꝰ aeriᷤᷤ
ĩfimmi caliginoso habitacło. uͥ ⁊ nebula cõglo¬
batur: Et tñ scͥpͥtũ est. qͥ cooꝑit celũ nubibꝰ.¬
te celestiũ habitãt isti neqͥssimi sp̃c. cõtra qͦs
nob̃ colluctatõ spĩtalis indicit᷑. ut deuictis an¬
gelis malis. illo p̾mio ꝑfruam᷑. qͦ angłis bo¬
nis incorrupta et̾nitate sociem᷑ Uñ aboloco
idem apłs cũ significaroe. tenebrosũ dabłi

Expanded text:
addidit, tenebrarum harum, hoc est, infidelium. Propter addidit, tenebrarum harum, hoc est, infidelium. Propter quod jam fidelibus dicit, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux ius, in coelestibus, non ubi sidera disposita effulgent et sancti angeli commorantur, sed in hujus aeris infirmi caliginoso habitaculo, ubi et nebula conglobatur. Et tamen scriptum est quod « cooperit coelum nubibte coelestium habitant isti nequissimi spiritus, contra quos nobis colluctatio spiritalis indicitur, ut, devictis angelis malis, illo praemio perfruamur, quo angelis bonis incorrupta aeternitate sociemur. Unde alio loco idem Apostolus, cum significaret tenebrosum diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
Uo uos diłctissim ad iugilandũ
⁊ orandũ ip̃a sollẽp̃nitas scẽ hu¬
is noctis hortetur. etiam nos¬
trũ uob̾ tam̃ sollepͥmt̾ debetur
alloqͥum. ut adu̾sꝯ cõtrarias ⁊ inuidas potes¬
tates. rectoresq tenebraꝵ. uelut contra noc¬
turnas bestias. dñicum g̾gem etiã uox pas¬
toralis exsũqͣtet: Nonest nob̃ colluctatõ ad¬
uersus carnem ⁊ sangume sicut apłs dict.
Id ẽ adu̾sus hoĩes mortali corꝑe infirmos.
s adu̾sꝯ pnͥcipes ⁊ potestates ⁊ rectores mũ¬
di tenebraꝵ harũ. adu̾sꝯ spitalefa neqͥtie ĩ
incelestibꝰ Nec ideo sane. diabłm ⁊ angłos
eius. qͦs apłs his u̾bis significat. mũdi huius
existimetis ẽẽ rectores de qͦ scͥpͥtũ ẽ: W muim¬
dus ꝑ eũ factꝰ ẽ Nam eos mũdi iectores cũ
etiã ip̃e dixissz. nequis mũdũ intlłigeret.
qui plerisq sepͥturaꝵ libris locis celi ⁊ t̾re
noĩe nuncup᷑ t᷑. ꝯginuo tanqͣm exponẽdo

Expanded text:
um vos, dilectissimi, ad vigilandum et orandum ipsa solemnitas sanctae hujus noctis hortetur; etiam nostrum vobis tamen solemniter debetur alloquium, ut adversus contrarias et invidas potestates rectoresque tenebrarum, velut contra nocturnas bestias, dominicum gregem etiam vox pastoralis exsuscitet. Non est enim nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sicut Apostolus dicit; id est, adversus homines mos principes et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus . Nec ideo sane diabolum et angelos ejus, quos Apostolus his verbis significat, mundi hujus existimetis esse rectores, de quo scriptum est, Et mundus per eum factus est . Nam eos rectores mundi cum etiam ipse dixisset, ne quis mundum intelligeret, qui plerisque Scripturarum locis coeli et terrae nomine nuncupatur; continuo tanquam exponendo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ fihiis infidelitatis. sic etã hic cũ addidit dene¬
braꝵ haꝵ: Et qd̾ ibi at pͥncipẽ potestatiᷤᷤ ae¬
ris. hoc isto loco ĩ celestibꝰ Gratias itaq año
dideo nr̃o. qͥ nos eruit de potestate
tenebrarũ: ⁊ trãstulit in regno filii clar¬
tatis sue: Ab illis gͦ teneb̾s eugħica luce

Expanded text:
in filiis infidelitatis: sic etiam hic, cum addidit, tenebrarum harum. Et quod ibi ait, principem potestatis aeris; hoc isto loco, in coelestibus. Gratias itaque Domino Deo nostro, qui nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Ab illis ergo tenebris evangelica luce
Abbreviated transcription (Latin):
tia. s habitu inuentꝰ ut hoõ. Hoc enĩ
totũ qd̾ sumꝰ uel in angina uł in cor¬
pore. natura nr̃a ẽ: illiꝰ habitus. Nos
nisi hoc eẽmꝰ nõ eẽmꝰ ille si hoc non
ẽẽt. ẽẽt utiq ds̃. Et cũ hoc ẽẽ cepit
qd̾ nõ erat. hoõ factꝰ est ꝑmanẽs ds̃ :
ut nõ unũ hoꝵ s utrũq uerissime

Expanded text:
habitu inventus ut homo . Hoc enim totum quod sumus vel in anima vel in corpore, nostra natura est, illius habitus: nos nisi hoc essemus, non essemus; ille si hoc non esset, esset utique Deus. Et cum hoc esse coepit quod non erat, homo factus est permanens Deus: ut non u
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ dixit pat̾ maior me ẽ: ⁊ ꝓpt̾
u̾am formam dei in qua ꝑmanebat.
uerũ dixit. ego ⁊ pat̾ unũ sumus.
Exmamuit gͦ se apd̾ homines. non
ita factꝰ qd̾ non erat. ut eẽt qd̃ erat :
s occultans qđ erat. ⁊ demõstrans qd̾
factꝰ erat. Proinde qͥa uirgo cõcepit.
⁊ peꝑit filium. ꝑꝑ manifestã serui for-

Expanded text:
verum dixit, Pater major me est; et propter veram formam Dei, in qua permanebat, verum dixit, Ego et Pater unum sumus. Exinanivit ergo se apud homines, non ita factus quod non erat, ut non esset quod erat: sed occultans quod erat, et demonstrans quod factus erat. Proinde quia Virgo concepit et peperit filium, propter manifestam ser