comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃m̃ catua. dnm̃ toto corde sẽquam̃: quo
amur. Quienĩ dicit se in ip̃o manere. de¬
bet sic̃ ille ambulauit: np̃e ambulare.
Quitqͥd in nob̾ imꝑicie nocentis in esse
depechendimus: ctebra u̾bi auditione
t̾gamus. Quicqͥd uicii tẽptantis morbi
iudelicet spiritalis nos interꝰ uastare
senserimꝰ. solite pietatis illuis munere
postulemꝰ emundari. s ⁊ si ei unitos nᷤᷤ
celestis uite dulcedine conspexerimꝰ. enis
grãm flagitemꝰ. ut necessarie cõpunctuo¬
nis ncet̾aꝵ uirtutũ spiritaliũ donis u¬
ciare dignet᷑: quatinꝰ tempore sacrosce
resurrectionis. illiꝰ interꝰ exteriꝰq decẽt
oruati. sacram̃ta nr̃e salutis puro corpe.
e rum qr breuit̾ ista p̾libaiumꝰ. libet
diligentiꝰ totã sacre seriem lectionis
intueri. ⁊ qͥcqͥe ñ ea misticũ indagare uale¬
mus⁊ ur̃e pandere caritati. Abiit ih̾c tũs
mare galileẽ. qd̾ ẽ tybiadis. Primo dicenã
uix̃ historiã qt̾ mare galile. qd młtis pua

Expanded text:
trum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque amur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et caeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore erum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, us trans mare Galilaeae, quod multis pro
Abbreviated transcription (Latin):
ari nob̾ diuersa tẽptationũ arte ñ de¬
ut redẽptos x sangͥne a mandatis d̾i pos¬
sit abducere: omni diligentia p̾cauẽdũ
ẽ. ut nullis inimici iacuł uulnerem᷑.
Tela enĩ illiꝰ ñ st̃ asꝑa corꝑis sensib s
nimiũ carni ut aĩe noceant blandiunt᷑.
Trahũt ocłos ad uarias cupiditates. ut
de mũdi pulcͥtudine. aut cõcupiscentia
accendant᷑ faces. aut suꝑstitionũ gignã¬

Expanded text:
ari nobis diversa tentationum arte non deari nobis diversa tentationum arte non deut redemptos Christi sanguine a mandatis Dei possit abducere, omni diligentia praecavendum est ut nullis inimici jaculis vulneremur. Tela enim ipsius non sunt aspera corporis sensibus, sed nimium carni, ut animae noceant, blandiuntur. Trahunt oculos ad varias cupiditates, ut de mundi pulchritudine aut concupiscentiae accendantur faces, aut superstitionum gignan
Abbreviated transcription (Latin):
ñ concordat in morib. Habeant illi nudi¬
pedalia. ⁊ intͥsticia uultuũ ostentẽt ociosa
ieiunia: nos in nullo ab habitꝰ nr̃i honeᷤ¬
tate dissimiles. nͨ a iustis ⁊ necessariis oꝑi¬
bus abstinentes: edendi licentiã simpłi¬
ci pairitate cohibemꝰ. ut in usu ciboꝵ mo
nnc̃ mod̾atius. nc̃ uͦ districtiꝰ repugnan¬
tes spui carnales concupiscentias edo¬
mare: quibdam tñ dieb ab oĩb apor¬
tet parit̾ celebrari gen̾ale ieiumũ ⁊
tiune ẽ efficacior sacratiorꝙ deuotio:
yferenda st̃ ꝓpriis. ⁊ ibi intelligenda:
piecipua ratio utilitatis ubi uigilat
ie ꝓtectionis auxilio: celestia qͥsq ar¬
ia rripiat. S eccłastieus miles &̃
uł tam̃ ⁊i faciliꝰ dimicabit. si contra
gis imꝑio fr̃nis consociatꝰ agminib bel¬
lũ uniu̾sale conficiat. Minori enĩ dsscͥ¬
mine plures cõfligũt cũ hoste. qmͣ sin¬
guli: neeͣ pͣatec uulneri. quẽ opposito scu
fendit. ut uͥ una ẽ omniũ causa: sit una

Expanded text:
non concordat in moribus. Habeant illi nudipedalia sua, et in tristitia vultuum ostentent otiosa jejunia; nos in nullo ad habitus nostri honestatem dissimiles, nec a justis et necessariis operibus abstinentes, edendi licentiam simplici parcitate cohibemus: ut in usu ciborum modnunc moderatius, nunc vero districtius repugnantes spiritui carnales concupiscentias edomare, quibusdam tamen diebus ab omnibus oportet pariter celebrari generale jejunium, et tunc est efficacior sacratiorque devotio, praeferenda sunt propriis; et ibi intelligenda est praecipua ratio utilitatis, ubi vigilat nae protectionis auxilio, coelestia quisque arma corripiat. Sed ecclesiasticus miles, tutius tamen et felicius dimicabit, si contra gis imperio fraternis consociatus agminibus bellum universale conficiat. Minori enim discrimine plures confligunt cum hoste quam singuli; nec facile patet vulneri, quem opposito scutfendit: ut ubi una est omnium causa, sit una
Abbreviated transcription (Latin):
cebra mansionis. S qd̾ de specie. de copia. de
uarietate blandit᷑. ñ facile declinat᷑: nisi in
ipã usibiliũ pulchritudĩe crator potius
quã creatura diligit᷑. Quicũ dic̃ diliges do¬
minũ dm̃ tuũ extoto corde tuo. ⁊ ex tota
m̃te tua. ⁊ ex tota uirtute tua. in ulło nᷤ
uuilt ab amoris sui iũcłis relaxari. Et̃ cum
diligit diligamꝰ: ⁊ qd̾ oꝑatur oꝑem̃. Qũ¬
uis enĩ agͥcultura dĩ simꝰ. ⁊ dei edificatio.

Expanded text:
 mundi . Sed quod de specie, de copia, de varietate blanditur, non facile declinatur, nisi in illa visibilium pulchritudine Creator potius quam creatura diligatur, qui cum dicit: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua , in nullo nos vult ab amoris sui vinculis relaxari. Et cum hdiligit diligamus, et quod operatur operemur. Quamvis enim Dei agricultura simus, et Dei aedificatio
Abbreviated transcription (Latin):
egentiores st̃ oĩb egenis. Pdũt enĩ illoᷤ
uaditꝰ. qͦs possũt habere ꝑpetuos. ⁊ dũ
bieui nec semꝑ lib̾o incubant usui:
et̃noꝵ. q ip̃i aĩas suas fame afficiunt
nuditate de honestant. qͥ de eis q̃ t̾re¬
us horreis cõmendarũt: nichil thesau
lselestib intulerũt. Sed forte sũt
liu diuitũ. qͥ licet ułlis largitõibus
mandata eustodiunt. ⁊ int̾ diũsati

Expanded text:
s sunt egenis. Perdunt enim illos redditus quos possent habere perpetuos, et dum brevi nec semper libero incubant usui, aeternorum: quia ipsi animas suas fame afficiunt et nuditate dehonestant, qui de iis quae terrenis horreis commendarunt, nihil thesauris coelestibus intulerunt. Sed forte sunt aliqui divitum qui, licet nullis largitionibus mandata custod
Abbreviated transcription (Latin):
dere debeant: inspicĩt. Ece ⁊ enĩ appĩ¬
quante pascha die festo iudeoꝵ. soque¬
tem se młtitudinẽ dũ u̾bo salutis. pari¬
ter ⁊ ope curationis erigebat. sã sit̃ aliꝰ
euñgłista scribit. loquebat᷑ illis de regg¬
no dĩ. ⁊eos qͣ cura indigebant. sanabat.
Cadeq doctrina risanatione cõpleta. pau

Expanded text:
enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa,
Abbreviated transcription (Latin):
bi dñs sedens docuerit. qñ scribis
a phariseis considentib ꝑaliticũ
tilrauit lucas breuiandi grã p̃teriit:
s matħs ⁊ marcus. qͥ narrant qestio¬
nẽ facere uident᷑. qm̃ quidem matħc
incuitate sua. marcus eũ incaphar¬
naũ hoc fecisse testat᷑. que difficilius
solueret᷑: si matħs etiã natareth no¬
minaret. Nũc uͦ uel ip̃a galilea. in
qua erat narareth. intelligenda ẽ dic¬
ta tuitas .xͥ. ad distinctionẽ uidelicet.
regionis tͣnsmarine geresanoꝵ. deqͣ
tusfretãdo. sic̃ matħs scribit uene¬
rat galileã. uel c̾te ip̃a capharnaũ
tiuitas xͥ ẽ dicta. qͣm ñ nascendo. s
urtutib illustrando suã ip̃e fec̾at

Expanded text:
minus sedens docuerit quando scribis et pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeterit, sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur. Quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam i
Abbreviated transcription (Latin):
anc parabolam dñs qͥa semꝑ
orare ⁊ ñ deficere docebat. ita
conclusit ut diceret. ueniente
iudice difficile fidem int̾ra repe¬
riendam. Et ne quis sͥ forte desuꝑ¬
uacua fidei cogitatione uel confes¬
sione blandiretur. mox altera
iuncta pabola diligentiꝰ ostẽdit
adeo fidei ñ uerba examinanda
maxime regnat humilitas. Und̃
sysupra cũ fidem grano sinapis
munito qͥdem s ex contricione
logranti. comꝑaret: quasi expo¬
nendo subuinxit. Cũ feceritis oĩa

Expanded text:
qua semper orare et non deficere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fidei cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo fidei non verba examinanda, maxime regnat humilitas. Unde et supra cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia
Abbreviated transcription (Latin):
na ⁊ miranda ostendiss in t̾ra. transiit ad ma¬
re. ut ⁊ bidẽ excellentiora oꝑa demonstͣret.
quatinꝰ t̾re marisq dnĩn se eẽ cunctis osten¬
deret. Ingressus gͥ nauicłam fecit turbari
mare. cõmouit uentos. concitauit fluctus.
Cur hoc: Ideo ut disciplos muteret inti¬
morem. ⁊ suũ auxiliũ postularent: suamꝙ
potenciam rogantib manifestaret.łc.uiii.

Expanded text:
it ad mare, ut ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos mitteret in timorem et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. I
Abbreviated transcription (Latin):
ne fec̾itis in desid̾iis. Infirmũ aũ in fide
assumite. ñ in disceptationib cogitationum.
Alius enĩ credit manducare se omĩa. Qui autẽ
infirmꝰ ẽ: olus manducet. Is qui manducat
ñ manducantẽ ñ sꝑnat. Et qͥ ñ manducat. mã¬

Expanded text:
ne feceritis in desideriis. Infirmum autem in fidem adsumite, non in disceptationibus cogitationum. alius enim credit manducare omnia: qui autem. infirmus est, holera manducet. is qui manducat non manducante
Abbreviated transcription (Latin):
boni oꝑis. ꝑseuerantia÷. Et uoce uerita¬
nem: hic saluus erit. Ec ii¬
t p̃cepto legis cauda hostie insacͥfi¬
cio iubetur offerri. In cauda qͥppe.
finis ẽ corꝑis. Et ille bñ unmolat: qͥ sacͥ¬
ficiũ boni oꝑis usq ad finẽ debite ꝑdu¬
cit actionis. hinc ioseph int̾ reliquoᷤ

Expanded text:
antia est, et voce veritanem, hic salvus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perduci
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Om̃ĩpotñti deo qͥ unꝰ ⁊ uerꝰ ẽ: ego
omĩ die sacrifico ñ turis fumũ. nͦͨ tau¬
ioꝵ mugientiũ carnes. nec hyrcorũ
sanguinẽ. s inmacłatũ sangͥnem coti¬
die in altare crucis sacrifico. Cuiꝰ car¬
nes post ea qͣm omĩs ppłs credentium
manducau̾it: ⁊ eiꝰ sanguinẽ biberit.
agnus qͥ sacrificatꝰ ẽ integ̾ ꝑseuerat.
i uiuus. Et cũ uere sacrificatꝰ sit: ⁊ ue¬
ie carnes eiꝰ manducate sint appło. ⁊ ue

Expanded text:
 Omnipotenti Deo qui unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus manduc
Abbreviated transcription (Latin):
miraculi ꝑeam dñs fecit: edicere se
urbe. maxima pars popłi in oc¬
cur sũ eius uenit. Int̾ quos parẽtes
ciuusdam puelle que nouem anniᷤᷤ
ita erat paralysi egritudine afflic¬

Expanded text:
miraculi per eam Dominus fecit, edicere serdo, maxima pars populi in occursionem convenit, inter quos et parentes cuiusdam puelle, que novem annis ita erat paralisi egretudinem adflic
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dĩ. et̾nalit̾ natũ de pat᷑:
consubstantialẽ patͥ ꝑ omĩa. tempo¬
ralit̾ natũ de sp̃u sc̃o. ⁊ maria sẽꝑ¬
uirgine: duas habentẽ natiuitates.
unã ex patre et̾nam: alteram ex
matre temꝑalẽ. Qui etiã filiꝰ dei sue
carnis conceptione conceptꝰ est: ꝙ
sue carnis natiuitate natus est. Dm̃

Expanded text:
naliter natum de Patre, consubstantialem Patri per omnia, temporaliter natum de Spiritu sancto et Maria virgine, duas habentem nativitates, unam ex Patre aeternam, alteram ex matre temporalem, qui etiam Filius Dei suae carnis conceptione conceptus est et suae carnis nativitate natus.
Abbreviated transcription (Latin):
solũ exdm sẽtẽcia s ex genesys testimo¬
mo cõ probatur: ubi accepta euis adeo
uarrant᷑ munera. Querimꝰ qͥs su istera¬
tharias. filiꝰ barachie. qͥa multos legimꝰ¬
⁊ acharias. Et ue lilera nob̾ tͥbuat᷑ enoris
facultad: sequitur. Quẽ oitidisuis ĩt̾ tẽplũ¬
et altare. In diu̾si diu̾sa legei ⁊ deleo sĩ¬
gulos opiniones ponere. Alii zachariã

Expanded text:
unc sententia, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribueretur erroris facultas, additum est: quem occidistis inter templuet altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zacharia
Abbreviated transcription (Latin):
uado ad patrẽ. iuxta hunc sensũ ad
illud specialit̾ respicit. qd̾ p̃misit: et
iterũ modicũ ⁊ uidebitis me. Acsi aꝑ¬
te diceret. Propt̾ea me resuscitatũ a mor-¬
cuis modico temꝑe uidebitis: qͥa ñ sẽꝑ
int̾ra corꝑalit̾ mansurꝰ. s ꝑ humani¬
tatem quam assũpsi. iam sũ ascensu-¬
rus incelũ. Hec quidẽ uerba dñi ut
diximꝰ illis specialit̾ qͥ eiꝰ resurrectio

Expanded text:
ado ad Patrem. Juxta hunc sensum, ad illud specialiter respicit quod praemisit: Et iterum modicum, et videbitis me. Ac si aperte diceret: Propterea me resuscitatum a mortuis modico tempore videbitis, quia non semper in terra corporaliter mansurus, sed per humanitatem quam assumpsi jam sum ascensurus in coelum. Haec quidem verba Domini, ut diximus, illis specialiter qui ejus resurr
Abbreviated transcription (Latin):
tis argum̃tis ꝑ dies qͣdraginta. łc iii
Ware gͦ modicũ eẽt ut ñ uiderẽt
eũ: ⁊ iterũ modicũ ⁊ uiderent eũ.
adnectit causam dicens. Qͥa uado ad pa¬
trem. Ac sipatent̾ dicat. Ideo pꝰ modicũ
a ur̃is aspectib in monum̃ti claust̾s
abscondor. et iterũ pꝰ modicũ destru¬
cto mortis unꝑio uob̾ intuendꝰ appa¬
reo: qi tempꝰ ẽ ut expleta dispensati¬
one assũpte immortalitatis cũ re¬
surrectionis triũpho iam reu̾tar ad
patrẽ. Notest ⁊ alit̾ intelligi. qd̾ ait mo¬
dicũ ⁊ iam ñ uidebitis me. ⁊ it̾um mo¬
dicũ ⁊ uidebitis me. Modicũ qͥppetem¬
rũ modicũ erat futurũ qͦ eũ uiderẽt

Expanded text:
dies quadraginta. Quare autem modicum esset et non viderent eum, et iterum modicum et viderent, annectit causam, dicens: Quia vado ad Patrem. Ac si aperte dicat: Ideo post modicum a vestris aspectibus in monumenti claustris abscondor, et iterum post modicum, destructo mortis imperio, vobis intuendus appareo, quia tempus est ut, expleta dispensatione assumptae mortalitatis cum resurrectionis triumpho, jam revertar ad Patrem. Potest et aliter intelligi quod ait: Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum quippe temr
Abbreviated transcription (Latin):
ad summum eius.
scendit gͦ eamdẽ głiam resũpturꝰ.
licet ñ amiserit qͣm prius habue¬
rat anteqͣmmũdus fieret. Ascendit ⁊
uirgimi locũ inmortalitatis: ut cũ eo
regnare possit in perpetuũ. Et hec ẽ¬
eiꝰ p̾sentis diei festiuitas. in qua głosa
⁊ felix ad echereũ ꝑuenit thalamum.
Propt̃ qd̾ ex ꝑsona suꝑnoꝵ ciuiium.
in eiꝰ ascensione admirans sp̃c sc̃s. ait
in canticis. Que ÷ ista q̃ ascendit ꝑdeser¬
tũ quasi uirgula fumi ex aromatib:
Et b̃n quasi uirgula fumi. qͥa gracilis
& delicata. qͥa diuinis extenuata disci¬
plinis. ⁊ cõcremata intus in holocaustũ
incendio pii amoris: ⁊ desiderio carita¬
tis. ut uirgula inqͥt fumi ex aroma

Expanded text:
d summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserat quam prius habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et virgini locum immortalitatis, ut cum eo regnare possit in perpetuum. Et haec est praesentis ejus diei festivitas, in qua gloriosa et felix ad aethereum pervenit thalamum. propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et benet delicata, quia divinis extenuata disciplinis, et concremata intus in holocaustum incendio pii amoris et desiderio charitatis. Ut virgula, inquit, fumi ex aroma
Abbreviated transcription (Latin):
ta contexuit que in hac parabola
legunt᷑. qͣm ip̃e illis ñ intelligentibꝰ.
exponere dignatꝰ ẽ. in qua nos salu

Expanded text:
ta contexuit, quae in hac parabola leguntur, quam ipse illis non intelligentibus exponere dignatus est, in qua nos salub
Abbreviated transcription (Latin):
ifurtũ facientes: ñ falsũ aduersus
quem qͣm testimoniũ ꝑhibentes. et
cetera que in lege mandata sunt. ue¬
se iactant quo modo isti pharisei dicen¬
tes. Nunqͥd ⁊ nos ceci sumꝰͦ S hec omĩa
inanit̾ faciunt. qͥañ intrant ꝑ hosti¬
um: s aliunde tumido fastu. qͣsi ꝑ
se ipsos ascendere querunt. Quaꝑpt̾
dñs similitudinẽ posuit de grege suo.
de hostio quo intratur ad ouile. Qͥ d
enim ꝓdest uana iactantiũ de bene
iuuendo inflatio. dũ ad finẽ ꝑpe¬
tualit̾ beneuiuendi uita eoꝵ non
ꝑueniat: Ad hoc enĩ debet unicuiq
ꝓdesse bene uiuere: ut det̾ illi semꝑ
finem bñ iuuendi uel cecitate nesciũt.
am intret in ouile. Sunt enĩ quidam
homines qui in sius głantur morib
& alios post se trahere querũt. ñ de
xꝑi p̾ceptis instruentes suos sectato¬
res. s suis exemplis uiuere. eos sua¬
dentes. De quib alio loco ip̃a ueritas
ait. Docentes doctrinas hominũ: et
mandata dei contempnentes.frͣ .iiii.¬

Expanded text:
furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentes, et caetera quae in lege mandata vese jactant, quomodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? » Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant per ostium, sed aliunde, tumido fastu quasi per se ipsos ascendere quaerunt. « Quapropter Dominus similitudinem proposuit de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile. » Quid enim prodest vana jactantium de bene vivendo inflatio, dum ad finem perpetualiter bene vivendo vita eorum non perveniat? « Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, am intret in ovile. Sunt enim quidam homines qui in suis gloriantur moribus, et alios post se trahere quaerunt, non de Christi praeceptis instruentes suos sectatores, sed suis exemplis vivere eos suadentes. De quibus alio loco ipsa Veritas ait: docentes doctrinas hominum, et mandata Dei contemnentes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ti neq̃unt. Nimiᷤ gͦ confortatꝰ ẽ pͥncipa¬
tus eoꝵ. In ista ip̃a passione qͣ ceciderũt
in morte carnis. uidete qͣntũ fuerit
culm̃ m̃tis. Unde hoc nͥ qͥa confortat᷑ est
pͥncipatꝰ eoꝵ: S sic magni. forsitan pau¬
ci st̃ subiunxit. Dinum̾abo eos ⁊ suꝑ ha¬
renã multiplicabunt᷑. Totũ mũdũ fr̃s
aspicite martirib plenꝰ ẽ Iam penetot
qͥ uideamꝰ ñ sumꝰ quot u̾itatis testes habe¬
mus. Dõ gͦ num̾abiles. nob̾ suꝑ harenã¬
maris multiplitist̃: qͥ qͣnti sit a nob̾¬

Expanded text:
 confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Totum mundum, fratres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles nobis super arenam multipli
Abbreviated transcription (Latin):
um enĩ audita suꝑna celestia amamꝰ.
amata iã nouimꝰ: qͥa ramor ip̃e no:¬
ticia ẽ. Omĩa gͦ eis nota fec̾at. qͥa t̾rensᷤ
desid̾iis immucati: amoris sũmi fascib̾ꝰ
ardebant. Istos uͦ amicos d̾i aspexerat
ꝓpba cũ dicebat. Michi aũ nimis ho¬
nor fficati sunt amici tui deus. Amicꝰ
enĩ qͣi animi custos uocatur.łc u¬
ia gͥ psalmista ꝓspexit electos dei
mis honorificati st̃ amici tui deus. Et tã¬
qͣm si ab eo ꝓtinꝰ causas honoris tanti
nob̾ insinuari quereremꝰ: ilico aduꝑx̃
nimis cõfortat᷑ ẽ pͥncipat᷑ eoꝵ. łc uiͣ.
cce electi dei carnẽ domant. sp̃m robo¬
rant: demonib imꝑant. uirtutibus
coruscant: p̾sentia despiciaͣnt. et̾̃nam
patriam cũ uoce morib p̾dicant. Cam
etiã moriendo diligunt. atq ad illam ꝑ

Expanded text:
um enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim quasi animi custos vocatur. Quia ergo Psalmista prospexit electos Dei mis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus causas honoris tanti nobis insinuari quaereremus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum . Ecce electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce moribus praedicant; eam etiam moriendo diligunt, atque a
Abbreviated transcription (Latin):
Um uero tota sp̃m sc̃m mente
concipiens egredi cellula inqua
corpͥus iacebat cet̾os iubet. ac forib
obseratis: suꝑ exanimata defunctifris¬
membra prost̾nitur Et cũ aliqͣndiu
⁊ in defuncti ora defixus. orationis
sue ac miscd̃ie dñi intrepidꝰ expecta¬
bat aduentum. Uixq horarũ fere
duarũ spatiũ int̾cesserat. uidit de¬
functũ paulatim membris om̃ib
commoueri: ⁊ laxatis in usũ uidẽ¬
di palpitare luminib. Tunc uero
magna ad dnm uoce conu̾sus. gras
Quo audito. qui ꝓforib astiterant:
statim irruunt. Ic iii.

Expanded text:
um uero tota sanctum spiritum mente concipiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis sumembra prosternitur: et cum aliquandiu et in defuncti ora defixus, orationis suae ac misericordiae Domini intrepidus expectabat euentum: uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi palpitare luminibus. tum uero magna ad Dominum uoce conuersus gratias quo audito qui pro foribus adstiterant statim inruunt. mi
Abbreviated transcription (Latin):
i Rum spectadm qd̃ uidebant
uiuere: quẽ mortuũ reliqͥsset
Ita redditꝰ uite. statim baptisma cõ¬
secutꝰ᷑: plures postea uixit annos.¬
Primusq apd̃ nos martin uirtutũ
uel materia uel testimoniũ fuit. Idẽ
tam̃ referre erat solitꝰ. se corꝑe exu¬
tũ ad tribunal uidicis ductũ: de¬
putandũq obscuris locis ⁊ uulgari¬
bus turbis tristẽ excepisse sententi¬
am. Tunc ꝑ duos angłos uidici fu¬
isse suggestum: hunc ẽẽ ꝓ quo mar¬
tinus oraret. Ita ꝑ eosdẽ angłos se

Expanded text:
irum spectaculum, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos,primusque apud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se
Abbreviated transcription (Latin):
citer illiserunt. confregerunt: Isp̾e
scĩ uictimam solotenus precipita¬
uerunt. Quartus plusqͣm fe r. ali
immo furiali crudelitate debaccat᷑:
iam ꝓstrato iam expiranti. coronã
rasilem abscidit a testa capitis. ⁊ mu
sanguine suꝑ pauim̃tum lapideũ
effudit. Discolor in mixtura utriꝰq
substantia: bifarie discreta martiriᷤᷤ
merita pie intuentẽ docere uideba¬
tur. Candebat namq incerebro bis¬
sus innocentie. rubebat in sangͥne
purpura martyrii. Utroq martyr
thomas qͣsi ueste nuptiali decent̾
adornatꝰ celestis mense conuiua:
nus. celestis edificii lapis p̾ciosus:
gladioꝵ quadͤatis ictibus. angłari
lapidi xꝑo in celis ẽ coniunctus. Cõ¬
summatus gͦ nr̃ abel in martirii
gła : in breui expleuit temꝑa multa
Cuiꝰ uitam innocentẽ ⁊ mortẽ cause
merito in conspectu dei preciosam.
innumera predicant miracła: que
sis nationib ⁊ regnis mirifice exi¬

Expanded text:
citer illiserunt, confregerunt, et Spiciter illiserunt, confregerunt, et Spiritus sancti victimam solo tenus praecipitaverunt. Quartus plusquam ferali, imo furiali crudelitate debacchatus, jam prostrato, jam expiranti, coronam rasilem abscidit, testam capitis dissipsanguine super pavimentum lapideum effudit. Discolor in mistura utriusque substantia bifarie discreta martyris merita pie intuentem docere videbatur. Candebat namque in cerebro byssus innocentiae; rubebat in sanguine purpura martyrii. Utroque martyr Thomas quasi veste nuptiali decenter adornatus, coelestis mensae conviva dnus, coelestis aedificii lapis pretiosus, gladiorum conquadratus ictibus angulari lapidi Christo in coelis est conjunctus. Consummatus ergo noster Abel in martyrii gloria, in brevi explevit tempora multa. Cujus vitam innocentem et mentem causae merito in conspectu Dei pretiosam, innumera praedicant miracula, quae rsis nationibus et regnis mirifice exhi
Abbreviated transcription (Latin):
Recipites gͦ ⁊stupidi insequẽ¬
tes archiep̃m. extractis gladiis
intrant eccłiam furiose clamantes.
UIbi ẽ ꝓditor ille: Nemine uͦ respõ¬
so se impeti: alterum uͦ sibi ꝓ offi¬
cio competere. agradib obiuam il¬
lis ꝓcedens. ecce inqͥt adsum. Intã¬
ta aũ se exibebat constantia. ut nec
animus eiꝰ pauore nec corpꝰ horrore
concuti uideretur. Cũ statim ini¬
cientes manus milites inpontificẽ:
Cumq unus ex eis extendens ma¬
num iubraret gladiũ in caput
archiẽpi : brachiũ cuiꝰdam qͥ asta¬
bat clerici fere abscidit. ⁊ ip̃m pari
Extenderat idem clericus brachiũ
suꝑ caput patris: ut ferientis exci¬
ꝑet uel potiꝰ elideret ictum. Stabat
lut agnus innocens sine murmure
sine q̃rimonia: ⁊ se ip̃m holocaus¬
tum offerens dño. scõꝵ patrocinia
implorabat. Et ne quis funestorum
satellitũ intacto p̾sule inscelestus
argui poss: secundus ⁊ t̾cius gladioᷤ
suos uertici constantis athlete atro¬

Expanded text:
ecipites ergo et stupidi insequentes archiepiscopum, extractis gladiis intrant ecclesiam furiose clamantes: « Ubi est proditor ille? » Nemine vero responfalso impeti, alterum vero sibi pro officio competere, a gradibus obviam illis procedens: « Ecce, inquit, adsum. » In tanta autem se exhibebat constantia ut nec animus ejus pavore nec corpus horrore concuti videretur. Cui statim injicientes manus milites eum Cumque unus ex iis extendens vibraret gladium in caput archiepiscopi, brachium cujusdam qui astabat clerici fere abscidit, et ipsum paritExtenderat enim idem clericus brachium suum super caput patris, ut ferientis acciperet vel potius illideret ictum. Stabat lut agnus innocens sine murmure, sine querimonia, et se ipsum holocaustum offerens Domino, sanctorum patrocinia implorabat. Et ne quis funestorum satellitum intacto praesule inscelestus argui posset, secundus et tertius gladios suos vertici constantis athletae atro
Abbreviated transcription (Latin):
Uinq pauꝑ ille occursũ reddito
qd̃ petierat impetrass. briccio¬
alloquit᷑. En ego bricci. delirus tibi
uideor: Cumq ille confusus hec audi¬
tinus. Noune aures mee ad os tuũ
erant. cum hec enunꝰ loquebaris:
Am̃ dicotͥ. quia optinui apuddm̃.
ut post me ad pontificatus honorẽ
accederes : s noueris te in ep̃atu muls¬
ta aduersa passurumłc iiiͬi.

Expanded text:
ue pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccialloquitur: En ego, Bricci, delirus tibi videor? Cumque ille confusus haec audinctus: 'Nonne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud Deum, ut post me ad pontificatus honorem accedas, sed noveris te in episcopatu multa adversa passurum'. Bri
Abbreviated transcription (Latin):
o pagendã uesꝑtinã sinaxim: cum
a tergo respiceret. ĩ medio claust̾
rnatos. Arcere eos templo debuit p¬
ria malignitas: s nec faciniis dissua¬
tt solenñitatis reuerentia. nec a san¬
uine choibuit patriarche in nocen¬
tia. Usq adeo occupauit ⁊ excecauit
eos impudorata patrandi facinoris

Expanded text:
ad peragendam vespertinam synaxin, cum eos ad peragendam vespertinam synaxin, cum eos a tergo respiceret in medio claustri armatos. Arcere eos de templo debuit propria malignitas: sed nec facinus dissuasit solemnitatis reverentia, nec a sanguine cohibuit patriarchae innocentia. Usque adeo occupavit et excaecavit eos impudenda patiendi facinoris
Abbreviated transcription (Latin):
opugne conflictũ. Cursũ gͦ consũ¬
mando cucurrit. ñ qͣsi in incertum.
bene certando: pugnauit ñ qͣsi aerẽ
uberans. Pdibat fere om̃is cogitatio
eiꝰ ⁊ sermo: de fine huiꝰ uie ⁊ uite mise¬
pater in eccłia sua moram fecerat.
acte qͥnta dnice natiuitatis die ueni¬
unt cantuariã qͣtuor milites immos
sithane: condicti satellites. Uiri qͣdem:
sceleris ausu. milicie głam ⁊stematiᷤ
ntulũ: perpetua ignomnia mox
dampnaturi. hii gͦ introeuntes ad
oꝵ salus. ex concepta malicia saluta¬
uonis eulogiũ p̾termittentes: cum
fstu ⁊ suꝑbia. alloquntur. Accipiũt
raduntq minas: minis addicientes
responsũ. Deinde ꝓbra ⁊ contumeli¬
os post se relinquentes: exierunt:
Continuoq reu̾tentes: claustrũ mo¬
nachoꝵ irruperũt cũ multa arma¬
d seq̃la. ⁊ ip̃i armati. Iam p̾cesserat
os presul cũ modestia ⁊ grauitate ĩ
eatoriũ. suadentib monachis immo
compellentib ꝓpt̾ diem sollempnem

Expanded text:
ad pugnae conflictum. Cursum ergo consumad pugnae conflictum. Cursum ergo consummando cucurrit non quasi in incertum bene certando, non quasi aerem verberans. Prodibat tunc fere ejus cogitatio et sermo de fine hujus viae et vitae misepater in ecclesia sua moram fecerat, et ecce quinta Dominicae nativitatis die veniunt Cantuariam quatuor milites, imo Satanae condicti satellites: viri quidem sceleris ausu militiae gloriam et stemmatis titulum perpetua ignominia mox damnaturi. Hi ergo introeuntes ad eorum salus ex concepta malitia salutationis elogium praetermittentes, cum fastu et superbia alloquuntur. Accipiunt redduntque minas, minis adjicientes responsum. Denique probra et contumelias post se relinquentes exierunt, continuoque revertentes, claustrum monachorum irruperunt cum multa armatorum sequela et ipsi armati. Jam praecesserat eos praesul cum modestia et gravitate in oratorium, suadentibus monachis, imo compellentibus propter diem solemnem
Abbreviated transcription (Latin):
Ransito itaq mari archi p̾sul¬
⁊ mox futurus martyr. in mag¬
na gr̃a. gła ⁊ honore. p̾cipue amona¬
chis cũ sollempni ꝓcessione qͣsi an¬
gelus dñi susceptꝰ ẽ in eccłia sua: om¬
nib pre gaudio lacrimantib ⁊ cum
gr̃arum actione clamantib benedit¬
tus qͥ uenit in nomine dñi. Om̃ib̾q
in pacis oscło receptis familiarit̾ com¬
morans int̾ eos conu̾satione sua
exortationis u̾bo om̃s edificabat. At¬
cepto post modics̃ in mandatis. ne
officiũ suũ exequendo angliam per¬
agraret: resedit in sua pontifex ecele¬
sia intrepid expectans horam qua
adeo ꝑciꝑet martyrii coronam. pbi¬
munitus siqͥdẽ amultis. sciebat qd
breius eiꝰ foret uita: ⁊ mors in iaĩ
Ibi qͣsi tunc uiuere cepiss exactuns
uite tempus spũalib ex̾ciciis red
mere satagebat. Sciensq qd̾ uita
presens uia ẽ ⁊ milicia ut eẽt sc̃s cor¬
pore i sp̃u. uiciis expeditꝰ. succinxit
se ad cursũ uirtutib armatꝰ: accinx̃

Expanded text:
ransito itaque mari, archipraesul et futurus martyr in magna gloria et honore praecipue a monachis cum solemni processione quasi angelus Domini susceptus est, in ecclesia sua omnibus prae gaudio illacrymantibus et cum gratiarum actione clamantibus: « Benedictus qui venit in nomine Domini. » Omnibusque in pacis osculo receptis, familiariter commorans inter eos, conversatione sua et exhortationis verbo omnes aedificabat. Acceptis post modicum in mandatis ne officium suum exsequendo Angliam peragraret, resedit in sua pontifex Ecclesia, intrepidus exspectans horam qua a Deo perciperet martyrii coronam. Praemunitus siquidem a multis sciebat quod brevis foret ejus vita et mors in januis. Ibi quasi tunc vivere coepisset, exactum vitae tempus spigebat. Sciensque quod vita praesens via est et militia, ut esset sanctus corpore et spiritu, vitiis expeditus, succinxit se ad cursum virtutibus armatus, accinxit
Abbreviated transcription (Latin):
le ut cusi. iocunda societas ut io¬
nathe: opus zelans iusticie ut fi¬
nees. Crescebat aũ adeo in dies fa¬
ma bonitatis eiꝰ int̾ alienigenas
innocent̾ conu̾santis: ut ab indi¬
genis regni ñ simplicit̾ archiep̃c:
s sanctus archiep̃c nominaretur.
xulans gͦ betissimꝰ pat̾ łc .uͭi.¬
cum suis iam fere sex annos
expleuit: quib in uirũ ꝑfectũ
creuerat. cũ coto eo tempore int̃
ip̃m ⁊iregem angloꝵ pax nulla¬
tenus poss reformari: s magis
deformata uideretur. Deniq pla¬
cuit omniũ dispositori deo sui
thome recõpensare merita. ⁊ lon¬
gos labores consũmare uictoriosa
martyrii palma. Regis gͦ senten¬
tiam mutauit in meliꝰ. ⁊ median¬
tib tam dñĩ pape pat̾na exorta¬
tione. regis francoꝵ ⁊ plurimoꝵ¬
ep̃oꝵ consilio: qͣm etiã pͥncipũ
in gr̃am: ⁊ ad suam redire concessit
eccłiam. In coante aũ anno septimo
dare festinabat. Noluit enĩ pat̾ puis

Expanded text:
le ut Chusi, jucunda societas ut Jole ut Chusi, jucunda societas ut Jonathae, opus zelans justitiam ut Phinees. Crescebat autem fama adeo in dies bonitatis ejus inter alienigenas innocenter conversantis, ut ab indigenis regni non simpliciter archiepiscopus, sed sanctus archiepiscopus nominaretur. Exsulans ergo beatissimus pater cum suis, jam fere sex annos explevit, quibus in virum perfectum creverat, cum toto eo tempore inter ipsum et regem Anglorum pax nullatenus posset reformari sed magis deformata videretur. Denique placuit omnium dispositori Deo sui Thomae recompensare merita et longos labores consummare victoriosa martyrii palma. Regis ergo sententiam mutavit in melius et mediantibus tam domini papae paterna exhortatione, et regis Franco consilio, quam etiam principum in gratiam et ad suam redire concessit Ecclesiam. Inchoante autem anno septimo, dare festinabat. Noluit enim pater pius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lugubres ⁊ desolatos exhiberi. Sc̃s
uͦ presul cũ uet̾anoꝵ deportationẽ
conspiceret: ⁊ paruuloꝵ q ioꝵ adhuc
alim̃ta in mat̾nis pendebant ube¬
rib. altiꝰ ipsiꝰ animam gladiꝰ ꝑtrã¬
siuit compassionis: ad eo ut ipsam
extoto sibi uendicaret uis doloris.
Sic gͦ fit martir ante necẽ. post fu¬
turo martyrio coronã adepturus
duplicem. S nec sic fractus ẽ. uel se¬
ductus. Nam ꝑfectꝰ in caritate addu¬
ci blandiciis. seduci fallaciis: frangi
nesciuit aduersis. Concuti potiit
palmes uinee celestis: s ñ auelli. ꝑͥ¬
seuerabat itaq paratior ad tẽptati¬
ones. p̾stolans in patientia diuine
ꝓpiciationis respectũ: ⁊ conu̾satio¬
nis merito omnium sibi concili¬
abat grãm. Regi quidem francoꝵ
in consiliis erat acceptissimꝰ. ꝑnci¬
pib regni ⁊ eccłiarum patrib ad¬
modum familiaris. omĩb ut dig¬
num erat habebatur reuerendus.
Quippe consiliũ thome expetibi¬

Expanded text:
 lugubres et desolatos exhiberi. Sanctus  lugubres et desolatos exhiberi. Sanctus vero praesul cum veteranorum deportationem conspiceret et parvulorum, quorum adhuc alimenta in maternis pendebant uberibus, altius ipsius animam gladius pertransivit compassionis, adeo ut ipsam ex toto sibi vindicaret vis doloris. Sic ergo fit martyr ante necem, post futuro martyrio coronam adepturus duplicem. Sed nec sic abstractus est vel illectus. Nam perfectus in charitate abduci blanditiis, seduci fallaciis, frangi nescivit adversis. Concuti potuit palmes vineae coelestis sed non avelli. Perseverabat itaque paratior ad tentationes, praestolans in patientia divinae propitiationis respectum et conversationis merito omnium sibi conciliabat gratiam. Regi quidem Francorum in consiliis erat acceptissimus, principibus regni et ecclesiarum Patribus admodum familiaris, omnibus ut dignum erat habebatur reverendus. Quippe consilium Thomae expetibi
Abbreviated transcription (Latin):
ilucens inuenta sit: ad occiduas mũ¬
di tenebras illuminandas. Ie. .¬
Uscepit eo tempore xp̃ranissimꝰ
rex francoꝵ ludouicus uene¬
rabilem archiep̃m in magnã gr̃am:
⁊ postulante dño papa ei cũ suis in
omni lib̾alitate necessaria ministͣ¬
bat. Iam enĩ redditꝰ dñi cantuari¬
ensis iussi st̃ confiscari. Exulans
gͦ beatꝰ thomas in summa humi¬
litate pristine głie sue siqua sur¬
repserat: expiauit suꝑbiam. ⁊ õs
animi motꝰ redegit in honestatẽ
iscł̃i contẽptum. His atq aliis uir¬
tutũ odorib exac̾batꝰ iniquus ex¬
actor diabolus: furorem suũ in
parentes ⁊ cognatos ⁊ familiares
scĩ pontificis exacuit. ⁊ proscripti¬
onem eis cũ enormi crudelitate ex¬
citauit. Iam tunc uidere erat spec-¬
taculũ miserabile: utriꝰq scilicet
sexis diu̾se etatis ⁊ conditionis
uiros ac mulieres. maritos cum
lare. ⁊ aͣugm̃tum doloris ⁊ confusi¬
onis ante pii patris presentiam¬

Expanded text:
et lucens inventa sit, ad occiduas munet lucens inventa sit, ad occiduas mundi tenebras illuminandas. uscepit eo tempore christianissimus rex Francorum Ludovicus venerabilem archiepiscopum in magnam gratiam, et postulante papa, ei cum suis in omni liberalitate necessaria ministrabat. Jam enim reditus domini Cantuariensis jussi sunt confiscari. Exsulans ergo beatissimus Thomas in summa humilitate pristinae gloriae suae in qua irrepserat expiavit superbiam, et omnes animi motus redegit in honestatem et saeculi contemptum. His atque aliis virtutum odoribus exacerbatus iniquus exactor diabolus furorem suum in parentes, cognatos et familiares sancti pontificis exacuit et proscriptionem eis cum enormi crudelitate excitavit. Jam tunc videre erat spectaculum miserabile utriusque scilicet sexus, diversae aetatis et conditionis, viros ac mulieres, maritos cum lare et in augmentum doloris et confusionis ante pii patris praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰmodi increm̃tis irarum ⁊ discordie
uirus inuidie ad eo grassabat᷑: ut ac¬
citum ad aliud conciliũ om̃s calum¬
niis ⁊ accusationib insurgerent in
pontificẽ. ⁊ ꝓbosis insultationib im¬
peterent. Cũq uix inueniret᷑ qͥ ei
loqueret᷑ uel faceret bonũ. s omĩa ce¬
derent incontrariũ: ⁊ mora certum
teiheret ꝑicłm. fc̃ã appellatione iniqͥ¬
tati cessit. clam paucisq comitatus
recessit: mare adiit. transfretauit.
bat aũ ꝑuiam suã gaudens ⁊ exultã:
qi dignꝰ. habitꝰ ẽ ꝓ iusticia aconcilio
contumeliã pati. Aditoq beatissimo
papa alexandro qͥ ea tempestate in
franciam uen̾at: negocia quedã sic̃ ⁊
aute ꝓposuit. tum de salute anime
sue. tum de oppressionib eccłie qͣm
igendam susceꝑat. diligent̾ exposu¬
I. At cũ pat̾ ⁊ pastor uniũsalis ad¬
uiss. de tanta ⁊ tali colũna in domo
eita. grãs egit. Exultabat quoq
uberiꝰ qd̾ luc̾na tam mirifice ardens

Expanded text:
Hujusmodi incrementis irarum et discordiae virus adeo grassabatur, ut accitum ad illud concilium omnes fere calumniis et accusationibus insurgerent in pontificem et probrosis insultationibus impeterent. Cumque vix inveniretur qui ei loqueretur vel faceret bonum, sed omnia cederent in contrarium et mora certum traheret periculum, facta appellatione iniquitati cessit clamque paucis comitatus recessit, mare adiit, transfretavit. Ibat autem per viam suam gaudens et exsultans; quia dignus habitus est pro justitia a concilio contumeliam pati. Aditoque beatissimo papa Alexandro qui ea tempestate in Franciam venerat, negotiosa quaedam sicut et ante proposuit, tum de salute animae suae, tum de oppressionibus Ecclesiae quam regendam susceperat, diligenter exposuit. At cum pater et pastor universalis advisset, de tanta et tali columna in domo Dei erecta gratias egit. Exsultabat quoque uberius, quod lucerna tam mirifice ardens
Abbreviated transcription (Latin):
elegit uir misericors in ueste ciboq
lib̾alis ẽẽ ⁊ largus. qͥ sibi in utroq aui¬
uit ẽẽ moderatꝰ ⁊ parcus. Quid enim
um uel tunicã. suꝑerogare studuit
⁊ carnem ꝓpriam. Sciebat enĩ carnis
ꝓprie nũquã fore ꝓdigũ: quẽ alicuꝰ
rei temporalis constaret ẽẽ auarum.
hec fragrantia uestim̃toꝵ nr̃i iacob.
sic̃ odor agri pleni a dño bñdicti. hec
pius dñs qͥ pauꝑem facit ⁊ ditat. hu¬
miliat ⁊ subleuat: seruũ suũ quen¬
accumulare diuitiis ampliare hon¬
rib priꝰ uoluit: decetero adu̾sis tĩpe¬
re disposuit. Temptando an se dilic¬
ret ꝓbauit certiꝰ: s gr̃a donauit uh¬
rius. fecit enĩ cũ temptatione ꝓue¬
tum: ut posset sustinere. lc uii.¬
onsiderans itaq hostis liuidus
uum pontificẽ nouũ homine
tam multiplici uirtutũ grã utt¬
re machinatꝰ ẽ temptationis ui¬
nem immittere: quo iam exortu
Nec mora qͥ seꝑat hominẽ adeosu¬

Expanded text:
elegit vir misericors in veste ciboque elegit vir misericors in veste ciboque liberalis esse et largus, qui sibi in utroque decrevit esse moderatus et parcus. Quid enim um vel tunicam, supererogare studuit et carnem propriam. Sciebat enim carnis propriae nunquam fore prodigum, quem alicujus rei temporalis constaret esse avarum. Haec est fragrantia vestimentorum nostri Jacob, sicut odor agri a Domino benedicti. Haec sunt pius Dominus qui pauperem facit et ditat, humiliat et sublevat, servum suum cumulare divitiis et ampliare honoribus voluit, de caetero adversis tentare disposuit. Tentando an se diligeret probavit certius, sed gratiam donavit uberius. Fecit enim cum tentatione proventum ut posset sustinere. Considerans itaque lividus hostis ovum pontificem, novum hominem, tam multiplici virtutum gratia vernare, machinatus est tentationis uredinem immittere, quo jam exortum Nec mora: qui separat hominem a Domino su
Abbreviated transcription (Latin):
noticie hominũ eximebat: qͥa ñ
ab homine s a deo głam q̃rebat.
iustificationes dei ingrediens. ẽẽ ce¬
pit in abstinentia amplior. ĩ uigi
sũ sibi adeo pastoeale officiũ cum¬
tanta diligentia exequebatur:. ut
ꝑioꝵ nullatenꝰ ꝑmiteret muti.¬
lari. Tantã aũ cõponctionis
gr̃am habere consueuit int̾ ora¬
tionũ secreta uel missarũ sollẽ¬
nia: ut eruditis ad fletũ ocłis
ip̃e totꝰ in lacͥmis efflueret. ⁊ ar¬
senniũ in huiꝰ gr̃e tytulo rep̾sẽ¬
taret. Stiens qͦ qd̾ miscd̾ia mitiget¬
iudiciũ. ⁊ pietas uite q̃ nunc est
⁊ future habeat ꝓmissionẽ. ad eo
pia suꝑ afflictos ⁊ pauꝑes gestabat
miscd̃ie uiscera: ut egentes in ele¬
mosine benedictionib p̾uenire
sollicitꝰ eẽt. Abiectiores eoꝵ quos
religionis efferebat oppinio: noto̾
⁊ familiares habebat. ⁊ ut ab eis
esurire ⁊ sitire iusticiam disceret:
secretiori eoꝵ colloquio crebrius fru¬
ebatur. Erga tales xp̃i seruos ⁊ milite

Expanded text:
hominum eximebat, quia non ab homine sed a Deo gloriam quaerebat. justificationes Dei ingrediens esse coepit in abstinentia amplior, in vigilmmissum sibi a Deo pastorale officium cuncta diligentia exsequebatur, ut nullatenus permitteret mutilari. Tantam autem compunctionis gratiam habere consuevit inter orationum secreta vel missarum solemnia, ut eruditis ad fletum oculis ipse totus in lacrymis efflueret et arsenium in hujus gratiae titulo repraesentaret. Sciens qjudicium, et pietas vitae quae nunc est et futurae habeat permissionem, adeo super afflictos et pauperes gestabat misericordiae viscera, ut egentes in eleemosynae benedictionibus praevenire solitus esset. Abjectiores eorum, quos religionis efferebat opinio, notos et familiares habebat, et ut ab iis esurire et sitire justitiam disceret, secretiori eorum colloquio crebrius fruebatur. Erga tales Christi servos et milites
Abbreviated transcription (Latin):
in ueste penitentie. Reiecta namq
syndone qua hactenꝰ dũ mollia regũ
blandirent᷑ uti consueuerat: cili¬
cio asꝑrimo suꝑ nudũ uestiebatur.
Addidit etiã femoralia cilicina:
ut arciꝰ carnẽ mortificaret. ⁊ sp̃m
uiuificaret. Hec aũ sic̃ ⁊alia spiri¬
tualis uite ex̾cicia. suꝑductis alisᷤ

Expanded text:
in veste poenitentiae. Rejecta namque in veste poenitentiae. Rejecta namque sindone qua hactenus dum mollia regum blandirentur uti consueverat, cilicio asperrimo super nudum vestiebatur. Addidit etiam femoralia cilicina, ut arctius carnem mortificaret, et spiritum vivificaret. Haec autem sicut et alia spiritualis vitae exercitia superduc
Abbreviated transcription (Latin):
ormiente gͥ cũ patribꝰ sius in
senectute bona felicis memo¬
rie theobaldo archiep̃o: thomas
cantuariensis eccłie archidianus
in archiep̃m ⁊ pͥmatem totiꝰ an¬
glie in nomine sc̃e trinitatis sol¬
lẽniter eligit᷑: ⁊ post modicũ con¬
secratur. Erat aũ piis mentibus
spes firma ⁊ fiducia in dño: quod
idem consecratꝰ utusq hominis ha¬
bitu mutato: morib melioratus
presideret. ꝓbatissimũ siqͥdẽ tene¬
batur sedem illam sedem scõꝵ ẽẽ.
ma miscd̾iter impletũ ẽ. ꝓmotꝰ
gͦ electꝰ dei pontifex sacreq unctio¬
nis sc̃ificatione delibutꝰ: e uestigio
in nouitate uite nouus homo: mu¬
tatus ẽ in uirum alterũ. cuiꝰ oĩa
in meliꝰ conu̾sa st̃. Intanta aũ gr̾ã
sacrauit p̾sulatꝰ siu pͥmordia: ut
indutꝰ s clanculo: monachili scema¬
te: monachi ad impleret opus ⁊ me¬
ritũ. Et qͥ exemplo baptiste cum
constantia zelũ iusticie ꝑfecte cõ¬
ceꝑat in corde: parificari eĩ qͦ studuit

Expanded text:
ormiente igitur cum patribus suis in senectute bona felicis memoriae Theobaldo archiepiscopo, Thomas Cantuariensis Ecclesiae archidiaconus in archiepiscopum et primatem totius Angliae in nomine sanctae Trinitatis solemniter eligitur, et post modicum consecratur. Erat autem piis mentibus spes firma et fiducia in Domino, quod idem consecratus, utriusque hominis habitu mutato, moribus melioratus praesideret. Probatissimum siquidem tenebatur, sedem illam sedem sanctorum esma misericorditer impletum est. Promotus ergo electus Dei pontifex, sacraeque unctionis sanctificatione delibutus, e vestigio in novitate vitae novus homo mutatus est in virum alterum, cujus omnia in melius conversa sunt. In tanta autem gratia sacravit praesulatus sui primordia, ut indutus sed clanculo monachili schemate, monachi adimpleret opus et meritum. Et qui exemplo Baptistae cum constantia zelum justitiae perfecte conceperat in corde, parificari ei quoque studuit
Abbreviated transcription (Latin):
nit dĩ filiꝰ baptitari ab homine. ñ anxia ne¬
cessitate abluendi alicuiꝰ sui peccati: qͥ perca¬
tum ñ fecit ullũ. nec inuentꝰ ẽ dolus in ore
eiꝰ: s pia dispensatione abluendi omĩs nr̃i¬
contagionẽ peccati. qͥ in multis offendimus
om̃s. Et si dixerimꝰ qr peccatũ ñ habemꝰ: nos
ip̃os seducimꝰ. ⁊ ueritas in nob̾ ñ ẽ. uenit bap¬
tirari inaquis ip̃aꝵ conditor aquaꝵ: ut nob̾
qͥ in iniqͥtatib concepti. ⁊ indelictis sumus
natus ẽ lauari aquis iordanicis qͥ erat mũdꝰ
a sordib cunctis. ut ad diluendas nr̃oꝵ sordes
scełum. omniũ fluenta sci̾ficaret aquarũ.

Expanded text:
Filius Dei baptizari ab homine, non anxia necessitate abluendi alicujus sui peccati, qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnes nostrorum sordes peccatorum. Quia in multis offendimus omnes, et si dixerimus quod peccatum non habemus, nipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus natus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ascelerum sordes fluenta sanctificaret aquarum.
Abbreviated transcription (Latin):
uir. Raptus sursum: terciũ celum
conscendit. Demersus deorsũ: nocte ⁊
die in ꝓfundo maris fuit. S ducentẽ
phitonis sp̃m: imꝑata discessione dis

Expanded text:
. Raptus sursum in tertium coelum conscendit, demersus deorsum nocte et die in profundo maris fuit, seducentem Pythonis spiritum imperata discessione d
Abbreviated transcription (Latin):
facione mea nemo mͥ affuit. s om̃s d
catio compleret᷑. ⁊ audirent om̃s gentes
ilib̾atꝰ sũ de ore leonis. lc uii.¬
anifestissime leonẽ ponit ꝓꝓter
trudelitatẽ. neronem significans
Et inseq̃ntib. lib̾auit me dñs de ore
leonis: Et statim libauit me dñs ab
om̃i oꝑe malo: ⁊ saluauit in regnui¬

Expanded text:
factione nemo mihi adfuit, sed omnes me  me praedicatio compleretur, et audirent omnes gentes, et liberatus sum de ore leonis; anifestissime leonem, propter crudelitatem, Neronem significans. Et in sequentibus: Liberatus sum de ore leonis. Et statim: Liberavit me Dominus ab omni opere malo, et salvavit me in regnu