comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stio an huic esse procuratorẽ liceat finge nos post qͣ
hinc qͦ recipit materia qͥstionẽ. an ille cuiꝰ noĩe agit᷑
heres sit fenerationis an ex asse hȩres Hec qͦ cõcessã sit
q̃ret᷑ an debeat᷑. contra nemo tã uehemẽs fuerit ut cũ
transaendat hiuc ĩ schola simile est nõ abdicabis ado¬
ptatũ ut hũc qͦ nõ uixũ fortẽ ut & fortẽ no ꝗcũq uo
nõ ꝑꝑ talẽ opinionẽ Hȩc iurii qͧstionẽ differẽtia est
infactis aut ad idẽ tendentia sũt plura ex ꝗbus aliqͦ
aitra sũmã q̃stionẽ remitti solẽt: ut si is cũ qͦ furti agit᷑
dicat. probate habuisse proba te ꝑdidisse proba te fũ¬
to ꝑdidisse proba me fraude pͥora .N. remitti possũt:
ultima no possũt solebã & hoc face p̃cipue uł abultima
spccie nã ca fer̃ est q̃ cõtin& cãm retrorsũ q̃rer̃ usq
ad pͥmã generalẽ qͧͣstionẽ. uł a gnr̃e ad extrema speciẽ¬

Expanded text:
quaestio, an huic esse procuratori liceat. finge nos, postquaquaestio, an huic esse procuratori liceat. finge nos, postquahinc quoque: recipit materia quaestionem, an ille, cuius nomine agitur, heres sit feneratoris an ex asse heres. haec quoque concessa sint: quaeretur an debeatur. contra nemo tam demens fuerit, ut cumtranscendat. huic ex schola simile est: non abdicabis adoptatum; ut hunc quoque, non virum. fortem; ut et fortem, non qui opter talem optionem. Haec iuris quaestionum differentia est. In factis autem ad idem tendentia sunt plura, ex quibus aliqua citra summam quaestionem remitti solent; ut si is, cum quo furti agitur, dicat: proba te habuisse, proba perdidisse, proba furto perdidisse, proba mea fraude. priora enim remitti possunt, ultimum non potest. solebam et hoc facere, ut vel ab ultima specie nam ea fere est, quae continue causam retrorsum quaererem usque ad primam generalem quaestionem, vel a g
Abbreviated transcription (Latin):
pletis propinq ille ducer uelut filiã paupexis educatõis
Lex de expõitis ad effectũ pertinet: iudiciũ pendet ex le¬
ꝯe abdicatiõis nͨ cm̃ semꝑ ex una lege q̃stione ut ĩ an¬
timonia his spectatis apparebit circa qđ pugna sit cõ¬
iũcta defensio ẽ qualis pro rabirio si occidiss& recte fe¬
ciss& : sed nõ occidit. ubi uõ multa contra unã propõi¬
tionẽ dicimꝰ cogitãdũ est pͥmũ ꝗc ꝗͥ diti põt: tũ ex iis qͦ
nũ ꝑ crescer deb& & ad potẽtissima ab ĩfirmis ꝑueni¬
re siue sũt ciusdẽ generis: siue diu̾si. luxis aũt q̃sti¬
ones solẽt esse nõ nũiꝗ ex aliis atq aliis cõflictationib
facti semꝑ idẽ spectat ĩ utroq gnr̃̾e similis ordo est.
ded pͥus de dissimilib ex ꝗbus in firmissimũ qͥq pͥmi
ississe ꝗa possumus & sine cis uinaer Procurator alicu¬
uis pecuniã petit ex foenor̃ hȩreditario: Potest ĩcidẽ

Expanded text:
pletis propinquae; ille deducere vult filiam pauperis educatoris. pletis propinquae; ille deducere vult filiam pauperis educatoris. lex de expositis ad adfectum pertinet; iudicium pendet ex lege abdicationis. nec tamen semper ex una lege quaestio est, ut ex antinomia. his spectatis apparebit circa quod pugna sit. coniuncta defensio est, qualis pro Rabirio: Si occidisset, recte fecisset; sed non occidit. ubi vero multa contra unam propositionem dicimus, cogitandum est primum quidquid dici potest, tum ex his quo num semper crescere debet et ad potentissima ab infirmissimis pervenire, sive sunt eiusdem generis sive diversi. iuris autem quaestiones solent esse nonnunquam ex alis atque allis conflictionibus, facti semper idem spectant; ex utroque genere similis ordo est. sed prius de dissimilibus, ex quibus infirmissimum quidque primum isisse, quia possimus etiam sine eis vincere. procurator alicuius pecuniam petit ex fenore hereditario: potest incidere
Abbreviated transcription (Latin):
tim diluemas timẽe iudeam᷑. Ante acta uitę e¬
mina plerũq pͥma pugnãdasũt ntine id dequo
laturꝰ est senteciã iudĩ audire pebtinꝰ ĩcipiar
Sed hoc qͦ pro uareno atero in ultimũ distulit. no qͥ frequẽ¬
tissime sud ꝗ tũ expedir& intuitus. Cũ simpleꝑ intencio erit
uidendũ est an unũ aliꝗͥ respondeamus anplura. sed
unũ inre q̃stionẽ instituamus. An scripto si in uire neg̃a¬
dũ sit ꝗͥ obiicit᷑ an tuedũ si inscapto inqua spẽ uris pu¬
gna sit & in ea de ubis ac de uolũtate qͥrat᷑ idita cõ¬
si qͥmͣ si intuiti fuerimꝰ. q̃ si lex q̃ litẽfaciat. hoc est qua
uidiciũ sit cõstituẽdũ. Nã qdã in scholasticis ponũt᷑ ad
cõiũgendã mõ actae rei seriẽ: ut puta expoitũ ꝗ agno¬
uerit solutis alimẽtis recipiat minꝰ dicto audiẽtẽ filiũ
licat abdicar̃. o expõitũ recipit ĩperat ei nuptias locu¬

Expanded text:
tim diluemus timere videamur. anteactae vitae ctim diluemus timere videamur. anteactae vitae crimina plerumque prima purganda sunt, ut id, de quo laturus est sententiam iudex, audire propitius incipiat. sed hoc quoque pro Vareno Cicero ex ultimum distulit, notissime sed quid tum expediret intuitus. cum simplex intentio erit, videndum est, unum aliquid respondeamus an plura. Si unum, ex re quaestionem instituamus an ex scripto; si ex re, negandum sit quod obiicitur an tuendum; si ex scripto, ex qua specie iuris pugna sit, et ex ea, de verbis an de voluntate quaeratur. id ita consequemur, si intuiti fuerimus, quae sit lex quae litem faciat, hoc est, qua iudicium sit constitutum. nam quaedam ex scholasticis ponuntur ad coniungendam modo actae rei seriem, ut puta: expositum qui agnouerit, solutis alimentis recipiat. minus dicto audientem filium liceat abdicare. qui expositum recepit, imperat ei nuptias locu
Abbreviated transcription (Latin):
nerando & salariũ itẽ occidẽdo cadit Nã sic diu̾se
ꝓpoĩtiones exũt qͥ idẽ de peticiõib dictũ sit Ueꝵ excõ¬
iũcta ꝓpoĩtione plures esse qͣstiones ac status possũt:
si aliud negat recis. aliud defendit. aliuduare ac¬
diluat ẜ ꝑtinet ad doctorẽ Nõ plane dissentio a
aelso ꝗ sine dubio acronẽ sequutꝰ instat tñ huic
parti achemẽtiꝰ ut putet pmo firmũ aliꝗ esse ponẽdus
sumo firmissimũ: imbecciliora medio: qͥa micio
monẽdus sit uidesx & sũma ĩpellẽdus At proreo
perũq orauissimũ ꝗq pͥmũ mouẽdũ est: ne illa
spectãs uideꝵ reliquoꝵ defensioni sit adũsior inte¬
rĩ tñ & hoc mutabitũ si leruora illa palã fals& crũt
grauissimi defensio disficilior: ut de tracta pus accr¬
satorib fide agrediam ultimũ iã iudicib omia es¬
se uen̾a credetĩb. Opus erit iñ ptactioe qͦ & ratio
dilati crimĩs & promitat᷑ deffensio neioq nõ sta¬

Expanded text:
it. Nam sic diuersae propositiones erunt; quod idem de petitionibus dictum sit. verum ex coniuncta propositione plures esse quaestiones ac status possunt, si aliud negat reus, aliud defendit, aliud a iure acdiluat. quod pertinet ad actorem, non plane dissentio a Celso, qui sine dubio Ciceronem secutus instat tamen huic parti vehementius, ut putet primo firmum aliquid esse ponendum, summo firmissimum, imbecilliora medio, quia et initio movendus sit iudex et summo impellendus. at pro reo plerumque gravissimum quidque primum movendum est, ne illud spectans iudex reliquorum defensioni sit aversior. interim tamen et hoc mutabitur, si leviora illa palam falsa erunt, gravissimi defensio difficilior, ut detracta prius accusatoribus fide aggrediamur ultimum, iam iudicibus omnia vana esse credentibus. opus erit tdilati criminis et promittatur defensio, ne id quod non sta
Abbreviated transcription (Latin):
St aũt qualitas alia de sũmo geñe atq ea ꝗdẽ nõ
simplex. nã & qualis sit cuiꝰq reĩ nã & q̃ forma q̃rit¬
an ĩ mortalis aĩa: an humana specie deus: & de magni¬
tudine ac nũo qͣntus sol & an unꝰ mũdus q̃ om̃ie
coiectura ꝗdẽ colligũt᷑. q̃stionẽ tñ hñt ĩ eo qualia sũł
hec & ĩ suasionibꝰ aliq̃ñ tractari solẽt: ut si cesai delibe

Expanded text:
genre atque ea quidem non simplex. nam et qualis sit cuiusque rei natura et quae forma quaeritur: an immortalis anima, an humana specie deus; et de magnitudine ac numero, quantus sol, an unus mundus. quae omnia coniectura quidem colliguntur, quaestionem tamen habent in eo, qualia sint? haec et in suas
Abbreviated transcription (Latin):
chre fuerit cũ materia tumultu & clamor̃ trãsactũ.
illi uõ ꝗb propoĩtũ qđ meliꝰ sed cura ĩ proximo est hͤ
uelut ĩnatãcia iudebũt ex cusatũ esse rusticũ quo ĩł
fuerit iudicio nihil collaturꝰ patri. sed ne disertũ ꝗdẽ
haber̃ q inputet rco: cũis dãnatꝰ sit dignũ esse hexedi¬
tate restitutoꝵ nõ auarũ ĩpiũ. ĩgratũ ꝗ diuidere no
lit cũ featre eo q̃ sic merito qͧͣstiõe q illa pͥmã scripti
& uolũtatis qͣ nũc est pugna nõ sit seq̃ntib locus : at
ꝗ nãm seq̃t᷑ illa cogitabit profecto pͥmohoc dicturũ
rusticũ pat̾e intestatꝰ duos nos filios reliꝗt parte iur̃
gc̃tiũ neto ꝗs tan ĩperitꝰ. ꝗs tã procul a literis ꝗn sic ĩ¬
cipiat. &iã si nesatrit ꝗͥ sit propõitio hãc cõmunẽ omñ

Expanded text:
chre fuerit cum materia tumultu et clamore transactum. illi vero, quibus propositum quidem melius, sed cura ex proximo est, haec velut innatantia videbunt: excusatum esse rusticum, quod non interfuerit iudicio nihil collaturus patri; sed ne disertum quidem habere, quod imputet reo, cum is damnatus sit; dignum esse hereditate restitutorem; avarum, impiue illam primam scripti et voluntatis, qua non expugnata non sit sequentibus locus. at qui naturam sequetur illa cogitabit profecto, primo hoc dicturum rusticunm: pater intestatus duos nos filios reliquit, partem iure gentium peto. quis tam imperitus, quis tam procul a litteris, quin sic incipiat, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
aliq inueniri p̃terea possit quo id mõfiat sedulo imi¬
tor qrentẽ ut q̃rer dociã & omisso speciosiore illo
onr̃e adutilitatẽ me submitto discẽtiũ: om̃es adhuc
qstiones ex ꝑsona peritoris ip̃iꝰ duximus curño alia
circa patrẽ q̃rimꝰ dictũ nõ est. cui ꝗs nõ affuerit ex¬
hexes exit cur nõ conamur & sic q̃rere nõ cuicũq

Expanded text:
aliquid inveniri praeterea possit. quo id modo fiet? sedulo imialiquid inveniri praeterea possit. quo id modo fiet? sedulo imitor quaerentem, ut quaerere doceam, et omisso speciosiore stili genere ad utilitatem me summitto discentium. omnes adhuc quaestiones ex persona petitoris ipsius duximus; cur non aliquid circa patrem quaerimus? dictum non est, quisquis non adfuerit, exheres erit. cur non conamur et sic
Abbreviated transcription (Latin):
disputandũ semp nec ũꝗͣ satis uidicãdũ est: q̃rendũ
scxipto adũset᷑. Ergo sq nõ affuerit ex hexes erit ꝙs ꝗs si¬
ne exception iã se illã ultro offerẽt argumẽta & infans
acti est. poss& aliꝗs nõ affuisse: & hexes esse: tr̃aseat
nũc idẽ ille ꝗͥ cogitauit ut ait cicero tibicimꝰ latini
mõ ad disertũ ut ista cõcedã tune infans es nͨ af¬
misti n militasti: nũ aliud occurit ꝗ̃ illud: sed rusticꝰ
sũ contra qđ palã est dicit ut agex̾ nõ potueris adsi¬
de potuisti & uerũ est: quar redeũdũ rustico ad aĩu
legũ latoris ĩpictatẽ punir̃ uoluit. Ego aũt ĩpuis nõ
sũ: contra q̃ disertus: cu ĩpie fecisti inꝗͥt cũ exhereda¬
uõ in cã dãnatiõis fusti multos offenderas inimiaci
rusticus dicit patris fuisse tał cõsiliũ: ne uniu̾sã do¬
mũ piculo subiiter&. Nec pͥma q̃stione scripti geuo¬
lũtatis cõtinet᷑ intẽdamus ultra aũu uidcamꝰ q an

Expanded text:
disputandum semper nec unquam satis iudicatum est. quaerendum . ergo , quisquis non adfuerit, exheres erit? quisquis sine exceptione? iam se illa vel ultro offerent argumenta: Et infans?acti est: potest aliquis non adfuisse et heres esse. transeat nunc idem ille, qui hoc cogitavit, ut ait Cicero, tibicinis Latini modo ad disertum. Vt ista concedam, tu nec infans es nec abfuisti nec militasti. Num aliud occurrit quam illud, sed rusticus sum? contra , quod palam est dici: Vt agere non potueris, adsidere potuisti; et verum est. quare redeundum rustico ad animum legumlatoris: impietatem punire voluit, ego autem impius non sum. contra quod disertus, tu impie fecisti, inquit, cum exheredavero ex causa damnationis fuisti, multos offenderas, inimicitrusticus dicit, patris fuisse tale consilium, ne universam domum periculo subiiceret. haec prima quaestione scripti et voluntatis continentur. intendamus ultra animum videamusque, an
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ hiuctã eque posculatisi respondeat᷑: at id manitestu
est. Lex ẽ q̃ ubet ex heredẽ esse eũ ꝗ patri proditionis
reo nõ affue̾it: tu aũt nõ affeusti hanc propoitionẽ ne¬
cessario seꝗt᷑ legis laudatio. & cius ꝗ nõ affueit uitu¬
peratio ad huc u̾sam̾ in cõfexis redeat aimus ad peti¬
torẽ. nũ ꝗͥ nõ hoc cogitet necesse eit: nisi d sit plane heŗs.
si lex obstat nulla lis est nane iudiciũ est atꝗ & legẽ
ẽẽ. & hoc qͥ capuniat a rustico factũ ꝙ dubitacionẽ
est. Quid ergo dicimus rusticus erat sed lex exat: om̃is
coplectit᷑ nihil proderit. Queramꝰ ergo nũ infirmari in

Expanded text:
 huic tam aequae postulationi respondeatur? at id manifestum est. lex est, quae iubet exheredem esse eum qui patri proditionis reo non adfuerit; tu autem non adfuisti. hanc propositionem necessaria sequitur legis laudatio et eius, qui non adfuerit, vituperatio. adhuc versamur ex confessis; redeat animus ad petitorem; numquid non hoc cogitet necesse est, nisi qui sit plane hebes? Si lex obstat, nulla lis est, inane iudicium est. atqui et legem esse et hoc, quod ea puniat, a rustico factum extra dubitationem est. quid ergo dicimus? rusticus eram. Si lex omnes complectitur, nihil proderit
Abbreviated transcription (Latin):
de actor̃ tm cũ factũ cõstet. sed aquo sit factũ ĩ cõtro¬
u̾siã uenit. & qd tentio loco poui nõ est simpleꝵ. aut.ti
reus fecisse cmmodo se negat. aut aliũ fecisse dicit:
sed ne ĩ alteꝵ ꝗdẽ trãfferẽdi crimis una forma est In¬
t̃dũ i substituit᷑ mutua accusatio quã gretiꝰ ap¬

Expanded text:
de auctore tantum, cum factum constat, sed a quo sit factum in controde auctore tantum, cum factum constat, sed a quo sit factum in controversiam venit. Et hoc, quod tertio loco posui, non est simplex. aut enim reus fecisse tantummodo se negat aut alium fecisse dicit. sed ne in alterum quidem transferendi criminis una forma est. Interdum enim substituitur mutua accusatio, quam Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
maderũt. aĩ cõiectura nõ dubie omĩa tẽpora cadit:
qua mẽte ligariꝰ in atrica fuerit: qua mẽte pyerhus fae¬
dus petat: quo m̃o laturus sit &̧sã si pte toratꝰ poperĩ
occiderit q̃rit᷑ ꝑ cõiecturã & qualitate ciria modũ spe¬
aẽ: numeꝵ. an sol maior q̃ terra. luna globosa an
plana an acuta unui mũdus an plures: itẽq ex
nãles q̃stiones maiꝰ bellũ troianũ an peloponẽsiũ. qͥlis
clippeꝰ achillis: an unus hercules. In his aũt q̃ accusaciõ
& de ferisione cõstãt unũ est genꝰ in quo q̃rit᷑ & de facto
& de auctore: q̃ int̾rim cõiũcta qͤstionẽ ħt & utrũq
parit᷑ negat᷑ interĩ seperatã cũ & factũ sit: nͦ ne. & si
de fucto const& a qͦ factũ sit ãbigit᷑: ip̃m qͦ factũ ali¬
qñ simplicẽ qͧͤstionẽ ħt an homo perierit. aliq̃n dupli¬
aẽ ueneno an cruditate perierit Alteꝵ est genꝰ defacto
tm̃ cũ si id certũ sit nõ potest de auctor dubitari. Terciũ

Expanded text:
derunt. animi coniectura non dubie in omnia tempora cadit, qua mente Ligarius in Africa fuerit, qua mente Pyrrhus foedus petat, quomodo laturus sit Caesar, si Ptolemaeus Pompeium occiderit. quaeritur per coniecturam et qualitas circa modum, speciem, numerum, an sol maior quam terra, luna globosa an plana an acuta, unus mundus an plures. itemque extra naturales quaestiones, maius bellum Troianum an Peloponnesium, qualis clipeus Achillis, an unus Hercules. In iis autem, quae accusatione ac defensione constant, unum est genus, in quo quaeritur et de facto et de aunecne, et si de facto constet, a quo factum sit ambigitur. ipsum quoque factum aliquando simplicem quaestionem habet, an homo perierit, aliquando duplicem, veneno an cruditate perierit. alterum est genus de facto tantum, cum, si id certum sit, non potest de auctore dubitari; tertium
Abbreviated transcription (Latin):
ipam dispoĩtionẽ plexũq utilitate mutari nꝰ eadẽ
seꝑ pͥmã q̃stionẽ ex utraq parte tractadã cuiꝰ rei ut
atera exẽpla p̃ter ea demosthenes qͦ atq eschines pos¬
sunt esse documẽto ĩ iudicio e tesiphõtes diu̾sũ searti
ordinẽ. cũ accusator a iux̃ quo uidebat᷑ potẽcior aepe¬
rit: patronus omia uł pene omĩa añ ius posuerit ꝗb
iudiaẽ qͥstioni legũ p̃pararo Aliud .u. alio docer̃ pͥus ex¬
pedit. alio ꝗn semꝑ petitoris arbitrio dicer̃t᷑ deniq inac¬
cusatione ut uacuũ se utq defendat. pusꝗͣ adu̾sarũ
axquat om̃iũ reꝵ necesse est ordinẽ esse diu̾isũ. Ig qͥ

Expanded text:
ipsam dispositionem plerumque utilitate mutari nec eandem ipsam dispositionem plerumque utilitate mutari nec eandem semper primam quaestionem ex utraque parte tractandam. cuius rei, ut cetera exempla praeteream, Demosthenes quoque atque Aeschines possunt esse documento ex iudicio Ctesiphontis diversum secuti ordinem, cum accusator a iure, quo videbatur potentior, coeperit, patronus omnia paene ante ius posuerit, quibus iudicem quaestioni legum praepararet. aliud enim alii docere prius expedit, alioqui semper petitoris arbitrio diceretur; denique ex accusatione mutua, cum se uterque defendat, priusquam adversarium arguat, omnium rerum necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mihi uidẽtur errar ꝗ ip̃am reꝵ nãm stax̃ ordine
putãt qͦ cũ fusa periturã sũt omĩa sit oratio carẽs hac
u̾tute tumultuet᷑ necesse est: & sine rector̃ fluitet: &¬
nec cohereat sibi: młta repetat: młta trãseat: uelus no¬
cte ĩ ignotis locis errãs. nec inicio nec fine propoĩto c̃ã
potiꝰ qͣ cõsiliũ sequat᷑. Qua ꝑꝑ totus hic liber seruiat di
ullo mõ poss& nõ tã paucis cõtigiss& sed cũ infinite
litiũ forme fuerĩt futureq sint: & tot seculis nul¬
La rꝑta sit cã q̃ ess& tota alteri similis sapiat opõtet
actor & uigilet & inueniat & iudicet: & cõsiliũ a se
ip̃o petat. Neq inficias eo q̃dã esse q̃ demonstrari possint es¬
q nõ omittã Sit iõ ut supͣ signiticaui diuisio reꝵ plũñ
insigulas particio singulaꝵ ĩ p̃atis discretus ordo recta q̃¬
dã collocatio poribuis se quẽtia annectes dispõitio utilis
reꝵ ac parciũ in locos distributio. Sed meminerimus

Expanded text:
nec mihi videntur errare qui ipsam rerum naturam stare ordine putant, quo confuso peritura sint omnia. sic oratio carens hac virtute tumultuetur necesse est et sine rectore fluitet nec cohaereat sibi, multa repetat, multa transeat, velut nocte in ignotis locis errans, nec initio nec fine proposito casum potius quam consilium sequatur. quapropter totus hic liber serviat disullo modo posset, non tam paucis contigisset. sed cum infinitae litium formae fuerint futuraeque sint et tot saeculis nulla reperta sit causa, quae esset tota alteri similis, sapiat oportet actor et vigilet et inveniat et iudicet et consilium a se ipso petat. neque infitias eo quaedam esse quae demonstrari possint, eaque non omittam. sit igitur, ut supra significavi, divisio rerum plurium ex singulas, partitio singularum ex partes discretio, ordo recta quaedam collocatio prioribus sequentia adnectens, dispositio utilis rerum ac partium ex locos distributio. sed meminerimus
Abbreviated transcription (Latin):
dissor nõdũ s̃ mollitas uidicũ mẽtes: anq se ip̃m ĩ uiti
duc̃tio faar̃ testatus est : ꝗͥ pro milone qͥ nõ ante nã¬
sauit q̃ piudiciis om̃ib rcũ liberar& : q insidiaꝵ̃
uidiã inclodiũ u̾tit qͣnꝗͣ re uera fuerat pugna forti¬
ita ꝙ factũ & laudauit & tamẽ uolũtate milonis
remouit ꝗͣ illi p̃ceos nõ dedit & inear locũ ip̃e successit
Infinitũ est enumerar̃ ut catte detraxerit auctoritatẽ
ut peo ligario se opposuerit corneliũ ip̃a cõfessionis fidu¬
cia eripuerit. Illđ dicẽ satis habeo nihil ẽẽ nõ m̃o ĩ orãdo
sed in om̃i uita pꝰ cõsilio: frustraq sine co tradi &teras
artes plusq uł sine doctrĩa prudẽtiã qͥ sine prudẽtia facẽ
dostna. Appar& & orationẽ accomodat locis. tẽporibrpso
mis ce cidle u̾tutis Sed hi. qa latiꝰ fusus est locuis mistusq¬
cũ clocutione tractabit᷑ cũ p̾cipere de apte dicẽ do oepe¬
rimus:¬

Expanded text:
 mentes? an quod se ipsum invito Cluentio facere testatus est? quid pro Milone? quod non ante narravit, quam praeiudiciis omnibus reum liberaret? quod insidiarum invidiam in Clodium vertit, quanquam revera fuerat pugna fortuita? quod factum et laudavit et tamen voluntate Milonis removit? quod illi preces non dedit et in earum locum ipse successit? infinitum est enumerare, ut Cottae detraxerit auctoritatem, ut pro Ligario se opposuerit, Cornelium ipsa confessionis fiducia eripuerit. illud dicere satis habeo, nihil esse non modo in orando, sed in omni vita prius consilio, frustraque sine eo tradi ceteras artes, plusque vel sine doctrina prudentiam quam sine prudentia facere doctrinam. aptare etiam orationem locis, tem virtutis. Sed hic quia latius fusus est locus mixtusqcum elocutione, tractabitur cum praecipere de apte dicendo coeperimus
Abbreviated transcription (Latin):
rocosa q̃dã iudent᷑ posse nã satis uxbane referei nau
mios qdẽ uiditio illa est urbanitas nihil absonũ nibil
agreste nihil in conditũ nihil peregrinũ neq sensuneq
ubis neq ore gestu ue possit de phendi: ut nõ tam sit̃
sinigulis ddictis q̃ in toto colore dicendi qualis apud gre

Expanded text:
ocosa quaedam videntur posse in non satis urbana referri. nam meo quidem indicio illa est urbanitas, in qua nihil absonum, nihil agreste, nihil inconditum, nihil peregrinum neque sensu neque verbis neque ore gestuve possit deprehendi; ut non tam sit in singulis dictis quam in t
Abbreviated transcription (Latin):
ctauimꝰ. Sed ut opera extruẽtib satis
nõ est saxa atq materiã & cętera edisti¬
cãti utilia congerer̃ nisi disponẽdis cͥolocãdisq artiffi¬
cũ manus adħebeat᷑. Sic indiaẽdo quãlib& abõdãs
reꝵ copia cumulũ tm̃ habeat atq cõgestũ: nisi illa ea¬
dẽ dispoĩtio in ordine digesta atq int̾se cõmissa deiũ¬
xexit: Nlec ĩmerito secũda ꝗnq partiũ poĩta est cũ sine

Expanded text:
ctavimus. sed ut opera exstruentibus satis non est saxa atque materiam et cetera aedificanti utilia congerere, nisi disponendis eis collocandisque artificium manus adhibeatur, sic in dicendo quamlibet abundans rerum copia cumulum tantum habeat atque congestum, nisi illas eadem dispositio in ordinem digestas atque inter se commissas devinxerit. nec
Abbreviated transcription (Latin):
q nõ sũt poĩta desiderar̃ ꝗ̃ dicer̃ de aĩo quomo q̃rat᷑
satis dictũ est : cũ ita diuiserimꝰ: an uoluĩt anpotue¬
uit an fecerit Nlã qua uia tractat᷑ an uolu̾it cadẽ
qͣ ão fecerit. id N. est an mał facer̃ uolu̾it. ordo qͦ
reꝵ aut affert. aut detrahit fudẽ multo .s. mag̃ res pro

Expanded text:
esiderare quam adiicere. De animo quomodo quaeratur, satis dictum est, cum ita diviserimus, an voluerit, an potuerit, an fecerit. nam qua via tractatur, an voluerit, eadem, quo animo fecerit; id enim est, an male facere voluerit. ordo quoque rerum aut adfert aut detrahit fidem; multo scilicet magis res, pro
Abbreviated transcription (Latin):
securitate. Bonis aũt consolari nr̃um laborẽ ul
sed om̃is hec cura alienis citilis si mõ ꝗͥ utile scribi
spictat. nos miseri sic̃ facultates patrimõii nostri
ita hoc opus aliis p̃parabamꝰ aliis relinq̃mꝰ
FRoratio sequebat᷑. quã cũ usũ ꝗdã cõclusi¬
onẽ alii uocãt. Euis duplex ratio est põĩta aut
rebus aut ĩ asfectib. rerũ repetitio & cogregatio¬
meratio & memeriã iudicis reficit: & totã si mł
cãm ponit añ occulos: & &̃ si per singula minꝰ moue¬
ret turba ualet ĩ hac q̃ repetemꝰ qͣ breuissime dicẽ¬
da sũt & qͥ greco uerbo patet decurrẽdũ ꝑ capita.
Nã si merabimͣ: nõ ia enumeratio: sed qi altera
fiet oratio: q̃ aũt enumerada uidet᷑ cũ pondere
aliqͦ dicenda sũt & aptis exaitãda sentẽciis & figu¬
ris utiq uariãda . Alioꝗn nihil est odiosius repeti

Expanded text:
 autem consulere nostrum laborem vel sed omnis haec cura aliens utilitates si modo quid utile scribimus spectat. nos miseri sicut facultates patrimonii nostri, ita hoc opus aliis praeparabamus, aliis relinquemus. peroratio sequebatur, quam cumulum quidam, conclusionem alii vocant. eius duplex ratio est posita aut ira rebus aut irameratio, et memoriam iudicis reficit et totam simul causam ponit ante oculos et, etiamsi per singula minus moverat, turba valet. In hac, quae repetemus, quam brevissime dicenda sunt et, quod Graeco verbo patet, decurrendum per capita. nam , si morabimur, non iam enumeratio sed quasi altera fiet oratio. quae autem enumeranda videntur, cum pondere aliquo dicenda sunt et aptis excitanda sententiis et figuris ut
Abbreviated transcription (Latin):
&pudor cõtra turbantis audic̃dũ. &inpudẽtię fortiter.
resistẽdũ Sũt .N. qdã p̃dori in hoc oris obstrepãt ingẽti ĩ¬
gẽti clamore & medios iermones intercipiãt: & om̃ia ĩ¬
tumultu cõfũdãt: quos ut nõ imitari sic acriter propul¬
sare oportebit. & ip̃oꝵ ĩ probitatẽ ietũdẽdũ & iudioes uł
p̃sidentes magistratus appellãdi frequẽtiꝰ. ut loquẽdi
uias seruẽt᷑. Nã est res aĩ iacẽtis & mollis sup̃modũ fro¬
tis Fallit qͥd uerũq q probitas uocat᷑. q̃ est imbecilitas

Expanded text:
pudor; contra turbantes audendum et impudentiae fortiter resistendum. sunt enim quidam praeduri in hoc oris, ut obstrepant ingenti clamore et medios sermones intercipiant et omnia tumultu confundant, quos ut non imitari sic acriter propulsare oportebit, et ipsorum improbitatem retundendo, et iudices vel praesidentes magistratus appellando frequentius, ut loquendi vices serventur. Non est res animi iacentis et mollis supra modum frontis, f
Abbreviated transcription (Latin):
certamẽ illic pugna int̾se testẽ & patronũ excitatio
uero huiꝰ rei longe facilior nã est utilissimũ freq̃nter
cũ aliqͦ ꝗ sit studĩoꝵ condẽ sumer̃ materiã uł uere¬

Expanded text:
certamen, illic pugna inter testem et patronum. exercitatio certamen, illic pugna inter testem et patronum. exercitatio vero huius rei longe facilior. nam est utilissimum, frequenter cum aliquo, qui sit studiorum eorundem, sumere materiam vel ver
Abbreviated transcription (Latin):
tũt qͥ de esse nob putãt. & faciuit probatiõib nr̃is aueto¬
nitate postulado expedit & dar̃ aliqͥ adufario q pro
sput᷑at q arphendes maius aliqͥ cogat᷑ dimitter̃ duuas
interĩ res proponere quatt utrãlib& male sit elesturus
ꝙinalteratiõe fit pobentius q̃ in actiõe ꝗa in illa nobis
qi respondemꝰ ⁊̃ hac adusariũ qi cõfessũ tenemꝰ Est ĩ
pimnis atuti uider̃ qͦ uidex dicto morieatꝰ q respuat qͦ
ex uultu sepissime & ali qñ & dicto aliqͦ facto ue cius
d prehendit᷑ & instare profiaiẽtib & abiis q̃ nõ aduiuet
q molissime pedẽ oportet referxe faciũt hoc mediciqͣ
lit remedia ꝑind ꝑseuerẽt adhiber uł desinat ut ille
cile nõ sit inferẽda est alia qͥstio atq ĩ cã uidex si fier
pot aduocãdus Qd i cũ respondernopossis agẽdum
est nisi ut aliud ĩ uenias cui adu̾sariꝰ respõderi nõ
testes & locos ex ꝑsonis mõ distat qđ̃ hic patronoꝵ int̾se

Expanded text:
probationibus nostris auctoritatem postulando. expedit etiam dare aliquid adversario quod pro se putet, quod apprehendens maius aliquid cogatur dimittere; duas interim res proponere quarum utramlibet male sit electurus; quod in altercatione fit potentius quam in actione, quia in illa nobis ipsi respondemus, in hac adversarium dex dicto moveatur, quid respuat; quod et vultu saepissime et aliquando etiam dicto aliquo factove eius deprehenditur. et instare proficientibus et ab iis, quae non adiuvent, quam mollissime pedem oportet referre. faciunt hoc medici quoque, ut remedia proinde perseverent adhibere vel desinant, ut illa erenda est alia quaestio, atque in eam iudex, si fieri potest, avocandus. quid enim, cum respondere non possis, agendum est, nisi ut aliud invenias, cui adversarius respondere non testes locus et personis modo distat, quod hic patronorum inter se
Abbreviated transcription (Latin):
exi qͥ idẽ & ĩ simplici gnr̃e q̃stionũ fieri põt ne illud
ꝗdẽ ionorar̃ aduocatũ uolo qͦ q̃q̃ ordine probatio sit
apud uidiaẽ proferẽda. cuiꝰ rei eadẽ in argumẽtis ratio
est: ut potẽtissima pͥma: & sũma ponãt᷑. Illa &̃ adca¬
dẽdũ p̃parãt uidicõe tlec ad prenũciãdũ:
ISpro nr̃a facultate tractatis nõ dubitassẽ trãsire
protinus addisponĩcionẽ q̃ ordine ip̃o seꝗt᷑. nisi ue¬
rerer ne qm̃ fuerut ꝗ uidiciũ inuẽtioni subiugerẽt p̃¬
terisse hũc lecũ ꝗbda uidererꝗ mea ꝗdẽ opinioneadeo
partib operis huiꝰ om̃ib cõnexus ac mistus est: ut ne
a senienciis ꝗdẽ aut u̾bis saltẽ singulis possit separari nꝰ
magit᷑ arte tradit᷑ qͣ gustus aut odor. Ideoq nos ꝗͥ in
quaq re sequẽdũ cauẽdũq sit docemꝰ Ac demaepi do¬
&bimus ut ad ca uidiciũ dirigat᷑. Prccipuũ igͣ neqͥ ef

Expanded text:
em etiam in simplici genere quaestionum fieri potest. ne illud quidem ignorare advocatum volo, quo quaeque ordine probatio sit apud iudicem proferenda; cuius rei eadem quae in argumentis ratio est, ut potentissima prima et summa ponantur. illa enim ad credendum praeparant iudicem, haec ad pronuntiandum. his pro nostra facultate tractatis non dubitassem transire protinus ad dispositionem, quae ordine ipso sequitur, nisi vererer ne, quoniam fuerunt qui iudicium inventioni subiungerent, praeterisse hunc locum quibusdam viderer, qui mea quidem opinione adeo partibus operis huius omnibus connexus ac mixtus est, ut ne a sententiis quidem aut verbis saltem singulis possit separari, nec magis arte traditur quam gustus aut odor. ideoque nos, quid in quaque re sequendum cavendumque sit, docemus ac deinceps docebimus, ut ad ea iudicium dirig
Abbreviated transcription (Latin):
fortissime defendentis est dicer̃ ꝗͥ aliud egimus tubero
nisi ut ꝗͥ hic põt nos nõ postemꝰ ꝙͥ si q̃n apud principẽ
aliũ ue cui uteũ uelit liceat dicendũ erit dignũ ꝗdẽ
morte cum pro quo loquemur clemẽtiã in seruãdu
esse ul talẽ: primũ omiũ non erit res nobis cũ aduer¬
sario: sed cũ iudice: deinde forma de liberatiue mag̃
materig qͣ udicialis utemur suadebimꝰ N. ut laudẽ
humanitatis potius ꝗ̃ uoluptatẽ ulctiõis concupiscat ap̃
iudices ꝗ dẽ secũdũ legẽ dicturos sentẽciã. de confessis
p̃cipere ridiculũ est Er̃go q̃ neq negari neq transfẽri
possũt. utiq detendenda sut qualiacũq sint aut cã¬

Expanded text:
fortissime defendentis est dicere, quid aliud egimus, Tubero, fortissime defendentis est dicere, quid aliud egimus, Tubero, nisi ut, quod hic potest, nos possemus? quodsi quando apud principem aliumve, cui utrum velit liceat, dicendum erit, dignum quidem morte eum, pro quo loquemur, clementi tamen servandum esse vel talem, primum omnium non erit res nobis cum adversario sed cum iudice, deinde forma deliberativae magis materiae quam iudicialis utemur. suadebimus enim ut laudem humanitatis potius quam voluptatem ultionis concupiscat. apud indices quidem secundum legem dicturos sententiam de confessis praecipere ridiculum est. ergo , quae neque negari neque transferri possunt, utique defendenda sunt, qualiacunque sunt, aut ca
Abbreviated transcription (Latin):
quentꝰ occurrit accusatordat testẽ. patronꝰ exre ip̃a res¬
elli accusatõ criminũ inuidia & si falsa sit materiã
dicẽdi trahit de parricidio sacrilegio. maiestate q̃ patro
t̃ negãda sũt. Ideoq accusatioĩb & mediocres in di¬
cendo suffecerũt bonus defensor nemo nisi ꝗ eloquẽtis
sar q̃ defender̃ ꝙͥto facer̃ q̃ sanar ulnera faciliꝰ plurimĩ
aũt refert & ꝗͥ protulerit aduersaxiꝰ & quom̃o Primũ igͣ
intuendũ est id cui responsuri sumꝰ propriũ sit eiꝰ udicii
an ad cãm ex̃ arcessitũ. nã si est propũ aut negandũ:
aut defendendũ: aut transferendũ ex hec in iditiis
fere nihil est. deprecatio ꝗdẽ q̃ est sine ulla sp̃e defensi¬
onis rata ad modũ & apud eos solos uiđ ꝗ nulla certa
& triũcuros pro diuersarũ partiũ hominib actiones
& si p̃cib utũt᷑ adhibent tñ patrocinia: nisi hoc non

Expanded text:
quenter occurrit. accusator dat testem, patronus ex re ipsa refquenter occurrit. accusator dat testem, patronus ex re ipsa refellit. accusator e criminum invidia, etsi falsa sit, materiam dicendi trahit, de parricidio, sacrilegio, maiestate; quae patrono tantum neganda sunt. ideoque accusationibus etiam mediocres in dicendo suffecerunt; bonus defensor nemo nisi qui eloquentisare quam defendere, quanto facere quam sanare vulnera, facilius. plurimum autem refert, et quid proposuerit adversarius et quomodo. primum igitur intuendum est, id, cui responsuri sumus, proprium sit eius iudicii an ad causam extra arcessitum. nam si est proprium, aut negandum aut defendendum aut transferendum; extra haec in iudiciis fere nihil est. deprecatio quidem, quae est sine ulla specie defensionis, rara admodum et apud eos solos indices, qui nulla certa Caesarem et triumuiros pro diuersarum partium hominibus actiones, etiamsi precibus utuntur, adhibent tamen patrocinia; nisi hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
tota est põita ĩ refutaciõe. & q̃ dicta sũt ex diu̾so de¬
bent uninq dissolui Et hoc est proprie cui ĩ cãĩs quãtus
assignat᷑ locus sed utriusq similis condicio ẽ neq uo ex
aliis locis ratio argumẽtoꝵ ĩ hac parte peti põt. ꝗͣ in cũ fir¬
matione nͨ iocoꝵ atq sentenciaꝵ aut uerboꝵ & tiguraꝵ
alia condicio est. asfectus plerũq hȩc pars mitiores ht̃ nõ
dere ꝗͣ accusare: pͥmũ ꝗdẽ ẽres illa sĩplicior Ponit᷑ .ti. uno
mõ hec dissoluit᷑ uarie cũ accusatoris satis sit plerũq ueꝵ
esse id ꝗͣ obiecerit: patronus neget defendat: transferat:
excuset: depact᷑. molliat. minu̾at. au̾tat despiciat. deri¬
deat quar inde recta fere atq ut sie dixerĩ clamosa
est actio. hic mille flexus & ates desiderat᷑. tũ accusatõ
ymeditatt pleraq domo affert patronꝰ & mopinatis fre¬

Expanded text:
tota est posita in refutatione, et quae dicta sunt ex diverso detota est posita in refutatione, et quae dicta sunt ex diverso debent utrinque dissolvi. et hoc est proprie, cui in causis quartus adsignatur locus. Sed utriusque similis condicio est. neque vero ex aliis locis ratio argumentorum in hac parte peti potest quam in confirmatione, nece locorum aut sententiarum aut verborum et figurarum alia condicio est. adfectus plerumque haec pars mitiores habet. Non accusare. primum , quod est res illa simplicior, proponitur enim uno modo, dissolvitur varie, cum accusatori satis sit plerumque, verum esse id, quod obiecerit, patronus neget, defendat, transferat, excuset, deprecetur, molliat, minuat, avertat, despiciat, derideat. Quare inde recta fere atque, ut sic dixerim, clamosa est actio; hinc mille flexus et artes desiderantur. tum accusator praemeditata pleraque domo adfert, patronus etiam inopinatis fre
Abbreviated transcription (Latin):
ẽrorẽ ut bogoa aut megabuxũ aliquẽ in exẽplus operis
sumerũt sibi: sed doriphoron illũ patrẽ ł miliciȩ ułpa¬
lestre alioꝵ qͦ iuuenã bellicoꝵ & atletaꝵ corpora decõa
uere existimarũt nos ꝗ oratorẽ studemꝰ effingere nõ at¬
ma sed tympana eloquẽtię demꝰ loit᷑ & ille que institu¬
imꝰ adolescens q̃ max põt cõponat sẽa ad imitationẽ uẽ¬
tatis. initurꝰq frequẽt forensiũ artaminũ ꝑugna am
scola uictoriam spectet & terire bitalia ac tueri scał
precepto id maxꝰ exigat inuẽtũ precipue probet Nlãł ad
pciora uuiues laude ducũt᷑ ita laudari ĩ bonis malet
reũt illud mali est ꝗͥ necessaria plerũq silentio tr̃ã seũt.
nec ĩ dioẽdo iudet᷑ int̾ bona utilitas sed hec o in alio
nobis tractata sũt oper̃. & in hoc sȩpe repetenda. nũc ad
⁊futatio diuplicit accepi p̃ot nã & pars defensoris

Expanded text:
errorem, ut Bagoam aut Megabyzum aliquem in exemplum operis errorem, ut Bagoam aut Megabyzum aliquem in exemplum operis sumerent sibi, sed Doryphoron illum aptum vel militiae vel palaestrae, aliorum quoque iuvenum bellicosorum et athletarum corpora decora vere existimaverunt: nos, qui oratorem studemus effingere, non arma sed tympana eloquentiae demus? igitur et ille, quem instituimus, adolescens, quam maxime potest, componat se ad imitationem veritatis, initurusque frequenter forensium certaminum pugnam iam in schola victoriam spectet et ferire vitalia ac tueri sciat; et praeceptor id maxime exigat, inventum praecipue probet. nam , ut ad peiora iuvenes laude ducuntur, ita laudari in bonis malent. nunc illud male est, quod necessaria plerumque silentio transeunt, nec in dicendo videtur inter bona utilitas. Sed haec et in alio nobis tractata sunt opere et in hoc saepe repetenda. nunc ad futatio dupliciter accipi potest. nam et pars defensoris
Abbreviated transcription (Latin):
ex cisa le nocinãt᷑. Nã ut illi xobur ac lacertos barbãq an
omĩa & alia q̃ na proprie marib dedit paꝵ ex is timeãt
decora q̃q fortia si liceret forent ut dura moliũt. ita nos
habitũ ip̃m orationis uixilẽ & illã uim scripte robusteq
dicendi tenera quadã elocutiõis cute operimꝰ &dũ leuia
sint ac nitida q̃tũ ualeãt nihil interesse arbitramur sea
mihi nam intuenti nemonõ uir spadone formosis erit
nec tã auersa ũꝗͣ uidebit᷑ ab opere suo prouidẽtia ut
debilitas int̾ optima inuẽta sit. nec ia ferro speciosissiũ
fieri putabo. ꝗ si nasceret᷑ monstrũ erat. Libidinẽ iuu&
ne minimũ ꝗde inse indiciũ masculini & in corrupti
ne dicã gratus & scãti uiri ostentent: an uo̾ statuarũ
artifiaes pictoresq claxissimi cũ corpora ꝗͣ speciosissima ul¬
fingendo uł pingẽdo efficer̃ cuperẽt unꝗͣ inhũc aeciderũt

Expanded text:
excisa lenocinantur. nam ut illi robur ac lacertos barbamque ante excisa lenocinantur. nam ut illi robur ac lacertos barbamque ante omnia et alia, quae natura proprie maribus dedit, parum existimant decora, quaeque fortia, si liceret, forent ut dura molliunt, ita nos habitum ipsum orationis virilem et illam vim stricte robusteque dicendi tenera quadam elocutionis cute operimus et, dum levia sint ac nitida, quantum valeant, nihil interesse arbitramur. Sed mihi naturam intuenti nemo non vir spadone formosior erit, nec tam aversa unquam videbitur ab opere suo providentia, ut debilitas inter optima inventa sit, nec id ferro speciosum fieri putabo, quod, si nasceretur, monstrum erat. libidinem iuvet ne minimum quidem in se indicium masculi et incorrupti, ne dicam gravis et sancti viri, ostentet. An vero statuarum artifices pictoresque clarissimi, cum corpora quam speciosissima fingendo pingendove efficere cuperent, numquam in hunc inciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ꝗdã excuti sũt u̾bosius ꝗbus placuit propõita locoꝵ
cõmuniũ materia: quoq rel mõ dia poss& ostender: sed
mihi suꝑuacuũ uidebat᷑. Nã & fere appar& ꝗͥ ĩ iniuiiã¬
ꝗͥ in auaritiã. ꝗͥ in testẽ inimicũ. ꝗ pro teste amico dicẽ¬
dũ sit: & de om̃ib: omĩa dicẽ infinitũ est: tam hercuł:
ꝗͣ si cõtro uersiãru q̃ sũt. quoq futurę sint q̃stiones argu¬
menta sentencias tradere uelĩ. lp̃as aũt argumẽtoꝵ¬
uilut sedes nõ me qdẽ om̃es ondisse confido. Plurimas
tñ qͥ eo diligentiꝰ faciendũ fuit ꝗa de clamationes ꝗbus
ad pugnã forẽsem uelut p̾pilatis exceri solebamꝰ. olini ia
ab illa uera imagine orãdi recesserũt atq ad solã cõpõĩte
uoluptatẽ nerius carẽt. nõ alio mediustidiꝰ uicio dicetiũ
ꝙͣ que mancipiorũ negociatores forme pueroꝵ uirilitate

Expanded text:
rem. quidam exsecuti sunt verbosius, quibus placuit,proposita locorum rem. quidam exsecuti sunt verbosius, quibus placuit,proposita locorum communium materia, quo quaeque res modo dici posset, ostendere; sed mihi supervacuum videbatur. nam et fere apparet, quid in iniuriaaritiam, quid in testem inimicum, quid in potentes amicos dicendum sit; et de omnibus his omnia dicere infinitum est, tam hercule quam si controversiarum, quae sint quaeque futurae sint, quaestiones, argumenta, sententias tradere velim. ipsas autem argumentoelut sedes non me quidem omnes ostendisse confido, plurimas tamen. quod eo diligentius faciendum fuit, quia declamationes, quibus ad pugnam forensem velut praepilatis exerceri solebamus, olim iam ab illa vera imagine orandi recesserunt atque ad solam compositae voluptatem nervis carent, non alio medius fidius vitio dicentium, quam quo mancipiorum negotiatores formae puerorum virilitate
Abbreviated transcription (Latin):
magna p̃sidia cũ hoc in cadẽ cã fieri ex utraq parte si¬
milit᷑ possit: ille firmiores ex sua cuiusq persona pro¬
bationes q̃ credibilẽ rationẽ subiectã hñt ut uulneratꝰ
aut tilio orbatus nõ fuerit aliũ accusaturꝰ ꝙͣ noaẽtẽ: qͣn
si negotiũ innoaẽti facit liberet eu noxa ꝗ admiserit.
hlinc & patres adusus liberos & adusus suos ꝗsq necessari¬
os auctoritatẽ petũt. Quesitũ & potentissima argum̃ta
prima neponẽda sint loco ut occupẽt locos aĩos: ansũ¬
mo: ut inde di mictant an partita pͥmo sũmoq ut ho¬
merica dispoĩtione in medio sint firmata aut amĩmis
crescãt. q̃ prout ratio cause cuiꝰq postulabit ordinabũtur.
Uno ut ego censeo excepto ne a potentissimis ad leuissima
deccescat oratio: Ego hec breuit᷑ demonstrase contentus
ita posui ut locos ip̃os & gnͣa ꝗͣ possim apertissime oñde¬

Expanded text:
magna praesidia, cum hoc in eadem causa fieri ex utraque parte simagna praesidia, cum hoc in eadem causa fieri ex utraque parte similiter possit. illae firmiores ex sua cuique persona probationes, quae credibilem rationem subiectam habeant: ut vulneratus aut filio orbatus non fuerit alium accusaturus quam nocentem, quando, si negotium innocenti facit, liberet eum noxa qui admiserit. hinc et patres adversus liberos et adversus suos quisque necessarios auctoritatem petunt. quaesitum etiam, potentissima argumenta primone ponenda sint loco, ut occupent animos, an summo, ut inde dimittant, an partita primo summoque, quod Homerica dispositione in medio sint infirma, ut ab aliis crescant? quae prout ratio causae cuiusque postulabit, ordinabuntur, uno, ut ego censeo, excepto, ne a potentissimis ad levissima decrescat oratio. ego haec breviter demonstrasse contentus ita posui, ut locos ipsos et genera quam possem apertissime ostende
Abbreviated transcription (Latin):
stultũ ꝙͣ in clarissimũ solẽ lumẽ inferre. Nis ꝗdã probati¬
ones ad uciũt quas taeirtipouo uocat ductas a
affectib: atq aristoteles ꝗdẽ potentissimũ putat ex eoꝗ
dicit si sit uir optimꝰ d̃ ut optimũ est ita longȩ ꝗdẽ:
sed seꝗt tamẽ uideri. Ind N illa nobilis scauri defensio
i phicrates dicit᷑ ꝗcũ aristophontẽ quo accusante similis
criminis reus erat int̾rogass& an is accepta pecuma rẽ
pii prodicturꝰ esset. isq id negass& q̃ ꝗ inꝗt tuno fecis¬
ses: eoo feci. In tuẽdũ aũt & quis sit apud quẽ dicimus
sed ia ꝗ ille max̾ probabile uideat᷑ reꝗrẽdũ qua dexe
Locuti sumꝰ & prohemis & suasorie p̃ceptis Altera ex astir¬
matione probatio est: hoc ego feci: tu mihi hoc dixisti.&
o facimis indignũ atq similia q̃ non debent ꝗdẽ đ esle
cratioi: & si desunt multũ noaẽt: nõ mn hñda sũt ĩt̾

Expanded text:
stultum quam in clarissimum solem mortale lumen inferre. his quidam probatistultum quam in clarissimum solem mortale lumen inferre. his quidam probationes adiiciunt, quas παθητικάς vocant, ductas ex adfectibus. atque Aristoteles quidem potentissimum putat ex eo, qui dicit, si sit vir bonus; quod ut optimum est, ita longe quidem, sed sequitur tamen, videri. inde enim ilia nobilis Scauri defensio: Iphicrates dicitur, qui cum Aristophontem, quo accusante similis criminis reus erat, interrogasset, an is accepta pecunia rem publicam proditurus esset; isque id negasset: quod igitur, idicimus, et id quod illi maxime probabile videatur requirendum; qua de re locuti sumus in prohoemii et suasoriae praeceptis. altera ex adfirmatione probatio est: ego hoc feci; Tu mihi hoc dixisti; et O facinus indignum! et similia; quae non debent quidem deesse orationi et, si desunt, multum nocent; non tamen habenda sunt inter
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatẽ sperabas & magña hereditatẽ & pauꝑ eras &
tũ maxiẽ a creditorib appellabaris & offenderas eũ cuiꝰ
eras heres & mutaturũ tabulas sciebas. singuola leuia
sũt & cũ munia. Uniu̾sau̾o nocẽt & si nõ ut fulmine
tam ut grandine: q̃dã argumẽta pone̾ satis nõ est ad¬
inuãda sut ut cupiditas cã saeleris fuit q̃ sit uis rius
ira ꝗͥtũ efficiat ĩ aĩs hõiu talis affectio ita & firmiora
exũt ip̃a & plus habebũt decoris: si nõ nudos & uelut
carne spoliatos artus ostenderit. multũ & refert si argum̃¬
to nitem odii utrũ hoc ex inuidia sit: an ex iniuria
au ex ãbitu uetus an nouũ ad uresus int̾erionẽm parẽ
superiorẽ alienũ. propinquũ: suos hñt om̃ia ista tractatꝰ
& ad utilitatẽ partis cius quã tuemur referenda sũt Hes
iudex credere satis esse ea potencia q̃ non putamus ipi su¬
sficer ꝗ diximꝰ. In reb uõ apertis argumentari tam sita

Expanded text:
hereditatem sperabas et magnam hereditatem, et pauper eras et tum maxime a creditoribus appellabaris; et offenderas eum, cuius eras heres, et mutaturum tabulas sciebas. singula levia sunt et communia, universa vero nocent etiamsi non ut fulmine, tamen ut grandine. quaedam argumenta ponere satis non est, adiuvanda sunt: cupiditas causa sceleris fuit, quae sit vis eius: ira, quantum efficiat in animis hominum talis adfectio; ita et firmiora erunt ipsa et plus habebunt decoris, si non nudos et velut carne spoliatos artus ostenderint. multum etiam refert, si argumento nitemur odii, utrum hoc ex invidia sit an ex iniuria an ex ambitu, vetus an novum, adversus inferiorem, parem, superiorem, alienum, propinquum. suos habent omnia ista tractatus et ad utilitatem partis eius quam tuemur referenda sunt. neciudex credere satis esse ea potentia, quae non putamus ipsi sufficere qui diximus. In rebus vero apertis argumentari tam sit
Abbreviated transcription (Latin):
pe nobis noc̃et x ĩ illa cõtrou̾sia inte̾rogatus filiꝰ ubi
ess& p̃r dixit ubicũq est uiuit At ille ĩ puteo moͬtus
est inuẽtꝰ Aliena q̃ sunt dubia nũꝗꝙͣ possũt nocerie
nisi aut ĩ cecto auctor̃ aut mortuo nocte iudita uox
est. caueto tyrãnidẽ: & interrogatꝰ cuiꝰ ueneno more¬
ret᷑ respõdit nõ expedit tibi scire: nã si est ꝗ possit in¬
terogari. soluet ambiguitatẽ. Cũ aũt dicta factaq no¬
stracia defendi solo aĩo possint. aliena uarie refutat᷑.
De uno ꝗdẽ maxͦ gne̾ cõiecturaliũ cõtrou̾siaꝵ locutiui¬
demur & ĩ om̃is aliꝗͥ ex his cadit: nã furti de põĩti ae¬
dite pecuniae & a facultatib argumẽta ueniũt: an
hire credidisse credibile sit: an petitorẽ calũniai. an
rcũ inficiatorẽ esseruł furẽ: sed &̃ in furti reo sic̃ ĩce¬
dis q̃rit᷑ de facto & de auctor̃ orediti: & depoĩti duȩq̃¬

Expanded text:
pe nobis nocent, ut in illa controversia: interrogatus filius, ubi pe nobis nocent, ut in illa controversia: interrogatus filius, ubi esset pater, dixit, Ubicunque est, vivit; at ille in puteo mortuus est inventus. aliena , quae sunt dubia, nunquam possunt nocere nisi aut incerto auctore aut mortuo. nocte audita vox est, cauete tyrannidem; et, interrogatus , cuius veneno moreretur respondit, Non expedit tibi scire. nam si est, qui possit interrogari, solvet ambiguitatem. cum autem dicta factaque nostra defendi solo animo possint, aliena varie refutantur. De uno quidem maximo genere coniecturalium controversiarum locuti videmur, sed in omnes aliquid ex his cadit. nam furti, depositi, creditae pecuniae et a facultatibus argumenta veniunt, an huic credidisse credibile sit, an petitorem calumniari, an reum infitiatorem esse vel furem. sed etiam in furti reo sicut in caedis quaeritur de facto et de auctore. crediti et depositi duae qu
Abbreviated transcription (Latin):
erit seqe an potũit tlic tractat᷑ locꝰ tẽpis & furtũ ĩ loco
tuso treq̃nti tepor ul diu̾no cũ testes plures uł nost¬
cieno cũ maio difficultas. inspiciũt᷑ utiq difficulta¬
tes inspiciũt᷑ occasiones q̃ sũt plurime Ideoq exẽplis
nõ egent hic seques locus talis: ut si fieri nõ potuit su¬
blatã sielis si potuit sequat᷑ q̃stio. anfecerit. Sed hec
& ad aĩ cõiecturã pertinẽt Nã & exhiis colligũt᷑ an
spectauerit idecoq spectari debẽt & ĩ strumẽt᷑a & dodis
& millõĩs cõmitatꝰ Questio anfecerit incipit a secũdo
tẽpor̃ id est p̃senti. deinde cõiũcto qͣł sũt sonꝰ clamor
nr̃a: interĩ alic̃a: ut siꝗ ꝙͥ pro nobis sit adu̾sariꝰ fecit
semꝑ ciõ magis nocẽt nr̃a q̃ aliena ẽ & illa ĩ ubis dif¬
ferẽcia qͥ aut aꝑta sũt: aut dubia seu nr̃a seu aliena
sunt infirmmiora ĩ uicũq sint neaesse dubia tũ nr̃a se¬

Expanded text:
itur, an potuerit. hic tractatur locus, tempus, ut furtum in loco cluso, frequenti, tempore vel diurno, cum testes plures, vel nocturno, cum maior difficultas. inspiciuntur itaque difficultates occasionesque, quae sunt plurimae ideoque exemplis non egent. hic sequens locus talis est, ut, si fieri non potuit, sublata sit lis; si potuit, sequatur quaestio an fecerit. sed haec etiam ad animi coniecturam pertinent, nam et ex his colligitur an speraverit. ideo spectari debent et instrumenta, ut Clodii ac Milonis comitatus. quaestio , an fecerit, incipit a secundo tempore, id est praesenti, deinde coniuncto, quorum sunt sonus, clamor, nostra, interim aliena, ut si quid, quod pro nobis sit, adversarius fecit; semper vero magis nocent nostra quam aliena. est et illa in verbis differentia, quod aut aperta sunt aut dubia. seu nostra seu aliena sunt, infirmiora in utrumque sint necesse dubia; tamen nostra sae