comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferridi eret q nullã sedignitatẽ cũ eodẽ haberepeat ut relictis
thes auri quossecũ detulerat libera redire ꝑmiteretur ad patria qđ
ile ꝑ ingei a dissimulans uerbis ea lenib: demulsit ad extremũ enĩ
suggiliiussi apuero mortuam quȩrepperit instratu postcuuis
oditũ ds̃ urtutẽ ragna ostendit licinus enĩ ille qui sunes spe¬
suscorã sepuil ero eius ardebat nullotangente dis rupto fune in pauimen¬
to coruit & fugientẽ ante eũ duriua pauimenti tãquã in aliquo mol¬
le elimentũ decen dit atq medius est suf fissus neomnino contritus
quod nsine magno mira culo uidentib: fuit. Rex uutẽ cũ eamor¬
tuã defleset post paucos dies fredegunde recipt in matri monio
fu erit in t̾fecta eũ a regno eiciunt habebat autẽ tunc hilpericus
tres alios deaudo uera priora regina sua id est teot berctum uiuis
quos sigibertus cũ exercitu dirigit. habens secũ magnã multitu¬

Expanded text:
ferre diceretque, nullam se dignitatem cum eodem habere, petiit, ut, relictis ferre diceretque, nullam se dignitatem cum eodem habere, petiit, ut, relictis thesauris quos secum detulerat, libera redire permitteretur ad patriam. Quod ille per ingenia dissimulans, verbis eam lenibus demulsit. Ad extremum enim suggillari iussit a puero, mortuamque repperit in strato. Post cuius obitum Deus virtutem magnam ostendit. Lyghnus enim ille, qui fune suspensus coram sepultum corruit: et fugiente ante eum duritia pavimenti, tanquam in aliquod molle elementum descendit, atque medius est suffossus, nec omnino contritus: quod non sine grandi miraculo videntibus fuit. Rex autem cum eam mortuam deflesset, post paucos dies Fredegundem recepit in matrimoniofuerit interfecta, eum de regno dejiciunt. Habebat autem tunc Chilpericus tres filios de Audouera priore regina sua: id est Theodobertum, cujus quos Sigibertus cum exercitu dirigit, habens secum magnam multitu
Abbreviated transcription (Latin):
Chariberthus uero rex posthȩc marco uefa mero fledis scilic& sororẽ coniugio copu¬
lauit. Proqua causa a scõgermano ep̃o ex communicatꝰ uterq: ẽ. Sed cũ ea mrex¬
relinquere poll& : ꝑcussa iuditio dĩ obuit: Nec multo post
eiꝰ nuncias ad
gunt chrãnum regem dirigit. sed ultro offerens matrimo¬
nio euis Quib
rex hocred didit in responsis. accedere ad meci nonpigeat᷑ oũ
thesauris suis
condignam nbi regiã q prolẽ meretur accipere pat̃ uero eus has
pro missiones accipiens filiã suã similit̃ sicut anteriorẽ ipsicum mag¬
nis opibus distinauit . N amgalsuiundanea aetatesenior ab runi¬
hilde erat q cũ ad hilpericũ regẽ uenis r& cũ grandibo nore sciscepta cius¬
q est sociata coniugio a quo&iam magno amore diligebatur deculerat
eni secũ magnos ibes auis sed ꝑ amorẽ fredegundis quã prius habuerat
ortũ est uiter eos scandalũ grande iam enĩ inlege catholica conuer
serat & erismata eũq seregi quereretr adsdu in urias per¬

Expanded text:
injuriam. Posthaec Marcovefam, Merofledis scilicet sororem, conjugio copulavit. Pro qua causa a sancto Germano episcopo excommunicatus uterque est. Sed cumrelinquere nollet, percussa judicio Dei obiit. Nec multo post ejus, nuntios ad Guntchramnum regem dirigit, se ultro offerens matrimonio ejus. Quibus rex hoc reddidit in responsis: Accedere ad me ei non pigeat cum thesauris suisereretuι accipere. Pater vero eius has promissiones accipiens, filiam suam, similiter sicut anteriorem, ipsi cum magnis opibus distinavit. Nam Galsuintha aetate senior a Brunichilde erat. Quae cum ad Chilpericum regem venisset, cum grande honore suscepta eiusque est sociata coniugio; a quo etiam magno amore diligebatur. Detulerat enim secum magnos thesauros. Sed per amorem Fredegundis, quam prius habuerat, ortum est inter eos grande scandalum. Iam enim in lege catholica conversa fuerat et chrismata. Cumque se regi quaereretur assiduae iniurias per
Abbreviated transcription (Latin):
re fertum Epulantibus autem omnibus & laudantibus prandi
parences illius discesserua: Dñs atem dedit gratiam puero hu¬
ic & accepit potestatem super omnia uaehabebat dominus suus in
piomptu dili gebat que eumualde & onnibus quicum eo era u ipse
dispensabat cibaria & pulmenta. Postami uero cur tr culum cũ ipne
inurus n i& dominus illius deeo abiitu pratum quierat domiproxi¬
mus cumat calo puero custo de aequoꝵ & decubans interra cumeo
it no s estenim utian depatria cogitare debeamus Ideo que moneote
int bac note cume quos ad clauden dum adduxeris sopore inomogeo¬
maris Sedcum primumte uoci tauero adis & ambulemus : Vo caue¬
rio enim barba rus ille multos parentum suorum adepulum laser
nooserat & genereius qui acceperat filiam illius : Aledia autẽ
noste a conuiuio surgentibus & qui &i datis prosecutus estleo
gumerum dominisui cum potu porrigens que eibibere in mea
as. quando enim uoluntatem ad hibebis

Expanded text:
refertum. Aepulantibus autem omnibus et laudantibus prandium, refertum. Aepulantibus autem omnibus et laudantibus prandium, parentes illius discesserunt. Dominus enim dedit gratiam puero huic, et accepit potestatem super omnia quae habebat dominus suus in prumptu, diligebatque eum valde, et omnibus qui cum eo erant ipse dispensabat cibaria et pulmenta. Post anni vero curriculum, cum iam securus esset dominus illius de eo, abiit in pratum, qui erat domi proximus, cum Attalo puero, custode equorum; et decubans in terram cum eo 'Tempus est enim, ut iam cogitare de patria debeamus. Ideoque moneo te, ut hac nocte, cum equos ad claudendum adduxeris, sopore non depraemaris, sed, cum primum te vocitavero, adsis et ambulemus. Vocaverat enim barbarus ille multos parentuquos erat et gener ejus, qui acceperat filiam illius. Media autem nocte a convivio surgentibus, et quieti datis, prosecutus est Leo generum domini sui cum potu, porrigensque ei bibere, in metas, quando voluntatem adhibebis,
Abbreviated transcription (Latin):
liberiorem aditum habeam faciendi id quod decreui. Accepta
uero sacra menta homo ille habut & uenditum duo decim
aureis disces sit. Scissitatus estautem emptor rudifamulo quid
operis scira respondit in omnibus quae manducari debent in men
no dominorum ualde scitus sum operare. Nec m&uo quo dr epperiri
possur similis mei i hac suentia. Verum enim dicamtibi quiã siregi
epulum cupias preparare. fercula regalia componere possum nequis¬
quam a memelius atille Ecceenim dies solis ad est sic enimbarbarier
diem dominicum uocitare consu& a est. In hac dieuicini at que papeatis
mei inuitabuntur in domomea Rogo ut facias mihi prandium quod ad¬
murentur & dicant quia in domoregis melius non a speximus &ille
lubeat in quid dominus meus congregare pullorum gallinicom
maltitudinem & faciam quae precipis Preparatis etgo quae dire¬
re pueminlaxit dominica dies. fecit que epulum magnum delicusq

Expanded text:
liberiorem aditum habeam faciendi id quod decrevi'. Accepta liberiorem aditum habeam faciendi id quod decrevi'. Accepta vero sacramenta , homo ille abiit, et vinditum duodecim aureis, discessit. Sciscitatus autem emptor rudi famulo, quid opere sciret, respondit: 'In omnisis dominorum, valde scitus sum operari: nec metuo quod reperiri possit similis mei in hac scientia. Verum enim dico tibi, quia etiam si regi epulum cupias praeparare, fercula regalia componere possum, nec quisquam me melius. Et ille: Ecce enim dies solis adest, sic enim barbaries vocitare diem dominicum consueta est, in hac die vicini atque parentes mei invitabuntur in domo mea. Rogo ut facias mihi prandium quod admirentur, et dicant, quia in domo regis melius non aspeximus. Et ille'Iubeat', inquid, 'dominus meus congregari pullorum gallinatiorum multitudinem, et faciam quae praecipis'. Praeparatis ergo quae dixerat puer, inluxit dominica dies, fecitque aepulum magnum diliciisque
Abbreviated transcription (Latin):
ad custodiendum accepit seruum sibi ex his fecit. Multi tunc ex eis¬
perfugam lapsi in patriam redierunt. Non nulli inseruitio sunt
r&enti. Intra quos attalus nepus beati gregorii lingonici episco¬
pi ad publicum seruitium mancipatus est. custosque equorum desti¬
natus est. Erat enim intra treuerici termini territorio cuidam bar¬
baro seruiens. denique beatus gregorius ad in qui rendum eum
pueros destinauit. Qui inuentum obtulerunt homini munera
sed respuit eadicens. Hictali generatione . x auribibras redimi
deb&: Quibus redeuntibus leo quidam ex coquina domi nisui ait
Vtinam me permitteres. & forsitan ego poteram eum reduce¬
redecaptiuitate. Gauisus autem dño directus uenit ad locum
uoluit que puerum clam abstraere sed non potuit. Tunclocatũ
secum hominem quendam ait Veni mecum & uenundame indo¬
mobarbari illius. Sit qu&ibi lucrum pr&ium meum. tantum

Expanded text:
ad custodiendum accepit, servos sibi ex his fecit. Multi tad custodiendum accepit, servos sibi ex his fecit. Multi tper fugam lapsi, in patriam redierunt, nonnulli in servitio sunt retenti. Inter quos Attalus, nepus beati Gregori Lingonici episcopi, ad publicum servitium mancipatus est custusque equorum distinatus. Erat enim intra Treverici termini territurio cuidam barbaro serviens. Denique beatus Gregorius ad inquirendum eum pueros distinavit, qui inventum, obtulerunt homini munera, sed respuit ea, dicens: 'Hic tali generatione decem auri libras redimi debet'. Quibus redeuntibus, Leo quidam ex cocina domini sui ait: 'Utinam me permitteris , et forsitan ego poteram eum reducere de captivitate'. Gaviso autem domino, directus venit ad locum voluitque puerum clam abstrahere, sed non potuit. Tunc locatum secum hominem quendam, ait: 'Veni mecum et venunda me in domo barbari illius, sitque tibi lucrum praetium meum, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
der&ur. Data igitur sacramenta egrediebatur mundericus
deporta castelli tenens manum archisili. Populus autem expeo¬
tabat alonge aspiciens eum: Tunc pro signoait archisilus
Quid aspicitis tam intenti opopuli. Num quid nonuidistis prius mun¬
dericum. & statim in ruit populus in eum. Atille intellegens ait Eui¬
dentissime cognosco quod feceris per hoc uerbum signum popalis adme¬
interficidum Verum tamen dico tibi quia periuriis decepistime. teuiuũ
ultra nullus aspici&. &emissalancea in scapulis eius perfoditeum ceciditq
& mortuus est euaginatoque mundericus gladio de inceps magnam stra
datosibi sacramento ut nullus contra alium moueretur obsides in inuicem
acceperunt quo facilius firmarentur quae fuerint dicta. Multi tunc
filii senatorum in hac obsidione datisunt. Sed orto iterum in terre¬
ges scandala ad seruitium publicum sunt addicti. & qui cum que eos

Expanded text:
deretur. Data igitur sacramenta, egredibatur Mundericus deretur. Data igitur sacramenta, egredibatur Mundericus de porta castelli, tenens manum Aregisili, populus autem spectabat a longe aspiciens eum. Tunc pro signo ait Aregisilus: 'Quid aspicitis tam intenti, o populi? An numquid non vidistis prius Mundericum?' Et statim inruit populus in eum. At ille intellegens, ait: 'Evidentissime cognusco, quod feceris per hoc verbum signum popinterficiendum. Verumtamen dico tibi, quia perjuriis me decepisti, te vivum ultra nullus aspiciet, et emissa lancea in scapulas ejus, perfodit eum, ceciditque et mortuus est. Evaginatoque deinceps Mundericus gladio cum suis, magnam stragdato sibi sacramento, ut neuter contra alterum moveretur, obsides ab invicem acceperunt, quo facilius firmarentur quae fuerant dicta. Multi tunc filii senatorum in hac obsidione dati sunt: sed orto iterum inter reges scandalo, ad servitium publicum sunt addicti. Et quicunque eos
Abbreviated transcription (Latin):
populo dicens. Cum ego haec & haec locutus fuero. statimꝰ in ru¬
entes interficite eum. Ingressus autem archisilus. ait munde¬
rico quousque hic resedis. tamquam unus ex insipientibus . Num¬
quid poteris regidiu resistere. ecce tibi ablatum cibum cumte
fames obpresserit ultro egredieris . & traderis inmanus inimicoꝵ
& morieris tu & filii tui. quasi unus ex canibus Audipotius consi¬
lium meum & subd& eregi ut ui uere possis tu & filiitui. Tunc ille
his mollitus sermonibus ait. Sie gredior conprehensus a rege in¬
terficior. & ego & filii mei uelomnes amicimei qui mecũ surt ad¬
gregati. cui archisilus ait. Nolitimere sed siuis egredi. accipe
sacramentum de hac culpa. & stare securus coram rege. N&i¬
meas sed eris cum eo sicut prius fuisti. Ad haec mundericus re¬
spondit. Utinam securus sim ut non interficiat me. Tunc ar
chi silus positas super altario manibus iurauit ei ut securus egre¬

Expanded text:
populo, dicens: 'Cum ego haec et haec locutus fuero, statim inrupopulo, dicens: 'Cum ego haec et haec locutus fuero, statim inruentes interficite eum'. Ingressus autem Aregisilus, ait Munderico: ' Quousque hic resedis tamquam unus ex insipientibus? Numquid poteris diu regi resistere? Ecce ablatum tibi cibum! Cum te famis oppraesserit, ultro egredieris et traderis in manus inimicorum et morieris quasi unus ex canibus. Audi potius consilium meum et subde te regi, ut vivere possis tu his mollitus sermonibus, ait: Si egredior, comprehensus a rege interficior et ego, et filii mei, et omnes amici qui mecum sunt congregati. Cui Aregisilus ait: Noli timere, sed si vis egredi, accipe sacramentum de hac culpa, et sta securus coram rege. Ne timeas, sed eris cum eo, sicut prius fuisti. Ad haec Mundericus respegisilus, positis super altarium sanctum manibus, iuravit ei, ut securus egre
Abbreviated transcription (Latin):
ueniss& inter ficer&ur. Ille uero noluit dicens. Iterenuntiate¬
quo oppressus ui punir& ur
Quod ille cognos scens & senon pre¬
ualens defensare uicturiaci castrimuros exp&ens cum rebus om¬
nibus in eo studuit communire. hissecum quos seduxerat ad grega¬
tis. Igitur commotus exercitus castrum uallat acper septem dies
obsedit. Mundericus autem repugnabat cum suis dicens. Stemus
fortes & usque ad mortem pariter dimicemus & non sub damur mi¬
micis Cum que exercitus a circuitu in contra iacul& trans mitte¬
r&. Nec ali quid p̃ualer&. Nuntia uerunt haec regi. Atillequen¬
dam misit ex suis achisilum nomine dixitque ei. Vides inquid qđ
preualeat hic perfidus in contumacia sua. uade & redde ei sacra¬
mentum. ut securus egrediatur. Cum cuitem egressus fuerit. in¬
ter fice eũ. & delememoram eius a regno nr̃o. qui habiens fecit
iux ta quodei preceptum fuerat. Dederat tunc prius signum

Expanded text:
venissit, interficeretur. Ille vero noluit, dicens: 'Ite; renuntiatvenissit, interficeretur. Ille vero noluit, dicens: 'Ite; renuntiatquo oppressus vi puneretur. Quod ille cognuscens et se non praevalens defensare, Victuriaci castri murus expetens cum rebus omnibus, in eo se studuet commonere, his secum quos seduxerat adgregatis. Igitur commotus exercitus castrum vallat ac per septem dies obsedit. Mundericus autem repugnabat cum suis, dicens: 'Stemus fortes et usque ad mortem pariter demicemus et non subdamur inimicis'. Cumque exercitus a circuitu incontra iacula transmitteret nec aliquid praevaleret, nuntiaverunt haec regi. At ille misit quendam de suis Aregisilum nomine dixitque ei: 'Vidis', inquid, 'quod praevaleat hic perfedus in contumacia sua; vade et redde ei sacramentum, ut securus egrediatur. Cum autem egressus fuerit, interfice eum et dele memoriam eius a regno nostro'. Qui abiens, fecit iuxta quod ei praeceptum fuerat. Dederat tamen prius signum
Abbreviated transcription (Latin):
tiae modo commota: ait. Siita esthodie pessum datus nonumquã
erigeris. Die autem tertia aduenientes nuntu dep̃sentia regis
uinctum cum uxore acliberis pariter: abduxerunt. qui habiens
num quam aruenno regressus estxU
VN DERICUS ISITUR QUISE PARENTEM REGIUAL
asserebat. multa elatus superbia. ait Quid mihi &thu¬
derico regi. sic enim mihi solium regni deb&ur ut illi. egre¬
diar & colligam populum meum cedque exigam sacramen tum ab
eis. ut sciat theudericus qui rex sum ego sicut & ille. Etegres sus¬
coepit seducere populũ dicens. Princeps egosum sequi mini me.
& erit uobis bene. Sequebatur autem eum rustica multitudo ut
plerumque fragilitati humanȩ conuenit. Dantes sacramentum
fidelitatis. & honorantes eum ut regem. Quod cũ theudericus
comperiss& mandatum mittens ad eum dicens. accede adme.
Dolo scie enim haec theudericus dicebat. Scilic& ut cum ad eum

Expanded text:
tiae modo commota, ait: Si ita es hodie pessumdatus, nunquam tiae modo commota, ait: Si ita es hodie pessumdatus, nunquam erigeris. Die autem tertia advenientes nuntii de praesentia regis, vinctum cum uxore ac liberis pariter abduxerunt. Qui abiens nunquam Arvernis regressus est. 117 XIV. Mundericus igitur, qui se parentem regium asserebat, elatus superbia, ait: Quid mihi et Theuderico regi? Sic enim mihi solium regni debetur, ut illi. Egrediar, et colligam populum meum, atque exigam sacramentum ab eis, ut sciat Theudericus quia rex sum ego, sicut et ille. Et egrescoepit seducere populum, dicens: 'Princeps ego sum. Sequimini me, et erit vobis bene'. Sequebatur autem eum rustica multitudo, ut plerumque fragilitati humanae convenit, dantes sacramentum fidelitatis et honorantes eum ut regem. Quod cum Theudoricus conperisset, mandatum mittit ad eum, dicens: 'Accede ad me, Dolosae enim haec Theudoricus dicebat, scilicet ut, cum ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ingens stagnum aquȩ liquoregratissimum. Ab alio uero laterȩ
fontes uberrimi. ita utperportam riuus defluat aquae uiua
intam grandi spatio munitio ista disteiditur Vt manen tes
in framurorum septa terram excolant frugesque in habundantiã
colligant. Huius tutamine elatiqui obsessi erant egressiforas ut
ad reptum aliquid predȩ iterumse intra castelli septa recondereñ
ab ostibus con prȩ hensi sunt. Erant autem. Luiri tunc ante orapa
rentum uinctis postergum manibus oblati inminente iam gladio
ad qui euerunt obsessi hĩ iiter ficerentur. singulos triantes dare
inredẽptionem suam. Theudericus autem ab ar uerno discedens sigi¬
ualdum parentem suum in ea quasi pro custodia dereliquid. Erat
ibitunc temporis quidam litigius exminoribus quimagnas scõquin¬
Num quam ut seei sub der& mouebatur: It aque ut quadam uiceuxo¬
ri quae scr fecerat priori diluculo indicar&. quae melioris intellegen¬

Expanded text:
ingens stagnum aquae liquore gratissimum, ab alia vero parte ingens stagnum aquae liquore gratissimum, ab alia vero parte fontes uberrimi, ita ut per portam rivus defluat aquae vivae. Sed in tam grande spatio munitio ista distenditur, ut manentes infra murorum septa terram excolant frugesque in habundantiam collegant. Huius munitionis tutamine elati qui obsessi erant, egressi foras, ut, arreptum aliquid praedae, iterum se intra castelli septa reconderent, ab hostibus conpraehensi sunt. Erant autem qurentum, vinctis post tergum manibus oblati, imminente jam gladio, acquieverunt obsessi, ne interficerentur, singulos triantes dare in redemptionem suam. Theudericus autem ab Arverno discedens, Sigivaldum parentem suum, in ea quasi pro custodia dereliquit. Erat autem ibi tunc temporis quidam Litigius ex monitoribus, qui magnas sancto Quinsterneret, nunquam ut se ei subderet movebatur, ita ut et quadam vice uxori quae sanctus fecerat, pro ridiculo indicaret. Quae melioris intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
tulerat ad altarium ecclesiȩ miserabiliter interficiunt. Et credo
ob ilbus causa fuerit ipsum castrum in manibus traditum iniquorum
quodus que illa die defensatum est. Nam cum eum hostes expugna¬
re non possent. ad pro pria iamredire disponerent. Audientes baec
obsessi iam la&i atque securi decipiuntur. Sicut ait apłs:. Cum dixe¬
rint pax & securitas. tunc repentinus superueni& interitus. Deniq
per ipsius proculi presbiter seruum iam securi populi traduntur
in manus hostium. cum queuastator castello ducerentur captiui.
in manis pluuia. quaeper xxx dies fuerat obnegata descendit. tunc
obsessi merolia censis castro necaptiui ad ducerentur. redemptione
data liberaNur. Sedhȩc ignauia eorum efficit. Caster enim pro¬
pria natura munitus erat: Nam centenum & eo amplius pedum ab
exciso uallatur lapide sine murorum constructione. In medio autẽ

Expanded text:
tulerat, ad altarium ecclesiae miserabiliter interficiunt. Et credo tulerat, ad altarium ecclesiae miserabiliter interficiunt. Et credo ob illius causam, quod fuerit ipsum castrum in manibus traditum iniquorum: quid usque illa die defensatum est. Nam cum eum hostes expugnare non possent, ad propria iam redire disponerent, audientes haec obsessi, iam laeti atque securi decipiuntur, sicut ait apostolus: Cum dixerint: 'Pax et securitas', tunc repentinus superveniet interitus. Denique per ipsius Proculi presbiteri servum iam securi populi traduntur in manus hostium. Cumque vastato castello ducerentur captivi, inmanis pluvia, quae per triginta dies fuerat abnegata, discendit. Tunc obsessi Meroliacensis castri, ne captivi abducerentur, redemptione data, liberantur. Sed haec ignavia eorum effecit; caster enim propria natura monitus erat. Nam centenum aut eo amplius pedum ab exciso vallatur lapide, sine murorum structione, in medio autem
Abbreviated transcription (Latin):
cam urbem p&ut: Erat autem tunc temporis urbr illa in regno
hil diberti regis placidina uero mater eius & alchima soror patris cius
conprehensȩ uerumꝰ cadurcam urbem rebus ablatis exilio condem¬
natesunt. Rexigitur theudericus ad urbem aruennam usque ac¬
cedens inuici illius suburbana castra fixit. Beatus uero quintianus
his diebus erat ep̃r. Interea exercitus cunctam circuit miseram regi¬
onem illam cuncta del&. uniuersa debellat. De quibus non nulli ad
basilicam scĩ iuliani perueniunt. confringunt hostia. seras remouent
resque pauperum quae ibidem fuerant ad gregate diripiunta & mul¬
ta in hoc loco mala perp&rant. Uerum tunc austores scelerum ab sp̃u
inmundo correpti. infestis dentibus propriis semorsibus laniabant cla¬
mantes atque dicentes. Curnos martrr : scaẽ sic crucias. sicut in libro
uir tutum eius conscripsimus¬
Eculum que presbiterum qui quondam scõ quintiano in iuriam in

Expanded text:
cas urbem petiit. Erat autem tunc temporis urbs illa in regno cas urbem petiit. Erat autem tunc temporis urbs illa in regno Childeberthi regis. Placidina vero, mater eius, et Alchima, soror patris eius, conpraehensae apud Cadurcum urbem, rebus ablatis, exsilio condemnatae sunt. Rex igitur Theudoricus ad urbem Arvernam usque accedens, in vici illius suburbana castra fixit. Beatus vero Quintianus his diebus erat episcopus. Interea exercitus cunctam circuit miseram regionem illam, cuncta delet, universa debellat. De quibus nonnulli ad basilicam sancti Iuliani perveniunt, confringunt ostia, seras removent resque pauperum, quae ibidem fuerant adgregatae, diripiunt et multa in hoc loco perpetrant mala. Verumtamen auctores scelerum ab spiritu inmundo correpti, infestis dentibus propriis se morsibus lacerant, clamantes atque dicentes: 'Cur nos, martyr sanctae, sic crucias?' – sicut in libro virtutum eius conscripsimusculumque presbiterum, qui quondam sanctum Quintiano iniuriam in
Abbreviated transcription (Latin):
p&ere destinant. Conuocatur que theudericus in solacio eorum
ire noluit. Franciuero qui ad eum aspiciebant dixerunt. Si cũ fr̃ibus
tuis inburgundiam irẽ dispexeris. derelinque muste . & illos sacius
sequi post optamus. A tille infidelessi ȩxistimans. aruernus ait
me se quimini & ego uos inducam inpatriam ubi aurum &argentũ
accipiatis quantum urã potest drsidęrare cupiditas. dequa peccora.
dequa man cipia dequa uistimenta inh ipundantiam ad suinatis
tantum hos nese quamini Nis progus uribus hu in lesti suam uolun¬
tatem facere promittunt. Ille ueto illuc transire disponit. Pro¬
mit tens iterum atqueiterũ exercitui cunctam regionis p̃dam
tum hominibus insuis regionibus trans ferriper mittere Hlodu¬
tius uero & hildibertus inburgundiam dirigunt augustidunũq
obsidentes cunctam fugato godo maro bur gundiãoccupauerun
totam regionem deuastans acproterit. Interea archadius scele¬
ris illius sceleris auctor. cuius ignauia regio deuastataest. bituri¬

Expanded text:
ere destinant. Convocatusque Theudericus, in solatio eorum ire noluit. Franci vero qui ad eum aspiciebant, dixerunt: Si cum fratribus tuis in Burgundiam ire dexpexeris, te relinquimus, et illos satius sequi praeoptamus. At ille infideles sibi existimans: Ad Arvernos, ait, me sequimini, et ego vos inducam in patriam, ubi aurum et argentum accipiatis, quantum vestra potest desiderare cupiditas, de qua pecora, de qua mancipia, de qua vestimenta in abundantiam assumatis: tantum hos ne sequamini. His promissionibus hi illecti, suam voluntatem facere promittunt. Ille vero illuc transire disponit, promittens iterum atque iterum exercitui cunctam regionis praedam cum hominibus in suas regiones transferri permittere. Chlothacharius vero et Childebertus in Burgundiam dirigunt, Augustodunumque obsidentes, cunctam fugato Godomaro Burgundiam occupaverunttotam regionem devastat ac proterit. Interea Arcadius sceleris illius auctor, cujus ignavia regio devastata est, Bituri
Abbreviated transcription (Latin):
religati sunt. Post dies uero paucos fredegundis certaiam qđ fiuissent impleta quefuerant im perata misiteuerũ inquirere qiđ̃
autrumor populi ferret autsi a liquẽ inueniret indicantẽ quidiceret childeberthũ ia interemptũ fuisse Egres susigit᷑ pueraber
sues sionisurbẽ uenit Audiens deniq: hosincarere retineri ad hostiũ ad ꝓpinquat secũ loqui sacellitib coepisset etipsecaptus cus¬
todie mancipatus Tunc omnes udc hildeberthum rege diretisunt. Discussiq ueritate aperunt indicantesse a fredegunde

Expanded text:
legati sunt. Post dies vero paucos Fredegundis, certa iam, quod fuissent impleta quae fuerant imperata, misit puerum inquerere , quid legati sunt. Post dies vero paucos Fredegundis, certa iam, quod fuissent impleta quae fuerant imperata, misit puerum inquerere , quid aut rumor populi ferret, aut si aliquem inveniret indicantem, qui diceret Childeberthum iam interemptum fuisse. Egressus igitur puer ab ea, Sessionas urbem venit. Audiens denique hos in carcerem retenere , ad ostium adpropinquat; sed cum loqui satellitibus coepisset , et ipse captus costodiae mancipatur . Tunc omnes simul ad Childeberthum regem directi sunt, discussisque , veritatem aperiunt
Abbreviated transcription (Latin):
inbello corruere. Undenunc parentes eorũ nobiles effecti opibus in mensis cunctis suꝑeminent cunctisq p̃cellent: Cũqu
haec mulior loqueretur derici tremere coeperunt. difficile putantes haeciussa possecõplere Atilla dubioscernens medifi¬
catus pontione dixerit. quo irep̃cepit . statĩq robur ani morũ ad creuit ꝓmiserunti: seomnia qua e p̃ ceperat impletu¬
turos Nihilminus uasculũ ab hacpotione repletum ipsos leuare uibedicens Indie illa cum hec quae p̃cipio facitis. mane
prius quã opus incipiat᷑ hine potũ sumite erituobis magna constantia adbat ꝑagenda hisita ins tructis dimisit eos
Quibus ꝑgentibus adq a durbem suessionis acce dentibus ar auchinge duce capiti discussique omniareserant. et sic in carere

Expanded text:
in bello conruere, unde nunc parentes eorum nobilis effecti opibus inmensis cunctis super eminent cunctisque praecellent'. Cumque in bello conruere, unde nunc parentes eorum nobilis effecti opibus inmensis cunctis super eminent cunctisque praecellent'. Cumque haec mulier loqueretur, clerici tremere coeperunt, difficile potantes, haeccatos potione direxit quo ire praecepit; statimque robur animorum accrevit, promiseruntque se omnia quae prus . Nihil minus vasculum ab haec potione repletum ipsos levare iubet , dicens: 'In die illa, cum haec quae praecipio facetis, mane, priusquam opus incipiatur, hunc potum sumite. Erit vobis magna constantia ad haec peragenda'. His ita instructis, demisit eos. Quibus pergentibus adque ad urbem Sessionas accedentibus , a Rauchingo duci capti discussique omnia reserant, et sic in carcere
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit dicens : Accipite hosgladios etquantotius ꝑgite adchildeber thiũ regem acdsi milantes uos eẽ medicos: cumque
pedibuseius fueritis strati quasi stipem postulantes : Latera eiis utraque perfodite : ut tandembrune lildis quetubilo
adrogantia sumit eocidente corruat mique subditur Quod sitanta est custodia circapueri utaccedere nequeatis uelipsa
interemi ete in imicã merces quoq operis uestri haecerit ut simortui in hocopere fueritis parentibus uestris bonã tribuat
ipsosq muneribus ditins primos in regnomeo constituã interim uostimorẽ omnẽ amittite nec sit trepidatio mortis in
pectore : Noueritis quod cunctos homines haȩccausa continet. armate uirilitate animos ett siderate scaepius fortes uros¬

Expanded text:
tradidit, dicens: Accipite hos gladios, et quantocius pergite ad Childebertum regem, assimulantes vos esse mendicos. Cumque tradidit, dicens: Accipite hos gladios, et quantocius pergite ad Childebertum regem, assimulantes vos esse mendicos. Cumque pedibus ejus fueritis strati, quasi stipem postulantes, latera ejus utraque perfodite, ut tandem Brunichildis, quae ab illo arrogantiam sumit, eo cadente corruat, mihique subdatur. Quod si tanta est custodia circa puerum, ut accedere nequeatis, vel ipsam interimite inimicam. 398 Merces quoque operis vestri haec erit, ut si mortui in hoc opere fueritis, parentibus vestris bona tribuam, ipsosque muneribus ditans, primos in regno meo constituam. Interim vos timorem omnem omittite, nec sit trepidatio mortis in pectore. Noveritis enim, quod cunctos homines haec causa continet. Armate virilitate animos, et considerate saepius fortes
Abbreviated transcription (Latin):
uelocit̃ int̃emite etcurage guntꝰ chramno pacẽ inite. quo d p̃miis multis coemite et suiobis minus ẽ fortassis pecunia nos clam¬
mittimus tantũ utq petimus impleatis Cum aut̃ deinimi cis nostris ulti fuerimus tunc amelio epõ al eubae matronȩ bona
tribuite ꝑ quos missis nostris aduos accedendi aditꝰ reserat᷑ leuba enimẽ socrus bladastis:
Et licet haec adgunth chrã nũ regẽ ꝑlata etnepote suo childeber tho in nocentiã datafuissent. tamen frelegundis duos
cultros ferreos. fieri p̃cepit. quos etiã caraxari ꝓfundius et ueneno infici iuis sit ut scilicet simor talis adultus utalis non
dis solueret: fribras uel ipsaueneni infectio uitã possit uelo cius extorquere : quoscultros duobus clericis cum hacmandita

Expanded text:
velociter interemite et cum rege Guntvelociter interemite et cum rege Guntmittimus; tantum ut quod petimus impleatis. Cum autem de inimicis nostris ulti fuerimus, tunc Amelio episcopo ac Leubae matronae bona tribuite, per quos missis nostris ad vos accedendi aditus reseratur. Leuba enim est socrus Bladastis ducis. XXIX. Et licet haec ad Guntchramnum regem perlata, et nepoti ejus Childeberto in notitiam data fuissent, tamen Fredegundis duos cultros ferreos fieri praecepit: quos etiam charaxari profundius, et veneno infici jusserat, scilicet si mortalis assultus vitales non dissolveret fibras, vel ipsa veneni infectio vitam posset velocius extorquere. Quos cultros duobus clericis cum his mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
gitur utsepe diximus ingundis auiro cũ imperatoris exertitu derelicta duma dipsum principemcũfilio paruulo diceretur
in a frica defunetaẽ etsepulta : Leuui childis uero herminichildũ filiũ suũ quemante dicta mulier habuit morti tradidit :
Quibus decausis cõmotus gunt chramus rex exercitũ in hispanis destinat scilicet ut prius septimaniã quaead huc in fragal¬
liarĩ terminũ habetur eius dominatione subderent : et sic in antei ꝓficiscerentur : Dum autẽ hicertitus moueretur indiculu
cumnescio quibus hominibus rusticis est reꝑtũ que meggunt chrannorege legemdũ miser hoc modo quasi leuui childis ad fre¬
de gunde scriberet. ut quo cũq: ingenio exercitũ illuc ireꝓhiberet dicens inimicos nostros idẽ childebert hĩ etinatrẽ eius

Expanded text:
gitur, ut saepius diximus, Ingundis a viro cum imperatoris exercitu derelicta, dum ad ipsum principem cum filio parvolo duceretur, gitur, ut saepius diximus, Ingundis a viro cum imperatoris exercitu derelicta, dum ad ipsum principem cum filio parvolo duceretur, in Africa defuncta est et sepulta. Leuvichildus vero Herminichildum filium suum, quem antedicta mulier habuit, morti tradedit. Quibus de causis commotus Gunthchramnus rex, exercitum in Hispaniis distinat , scilicet ut prius Septimaniam, quae adhuc infra Galliarum terminum habetur , eius dominatione subderint et sic in antea proficiscerentur. Dum autem hic exercitus moveretur, indecolum cum nescio quibus hominibus rusticis est repertum. Quem et Gunthchramno rege legendum miserunt, hoc modo, quasi Leuvichildus ad Fredegundem scriberet , ut quocumque ingenio exercitum illuc ire prohiberet , dicens: 'Inimicos nostros, id est Childeberthum et matrem eius,
Abbreviated transcription (Latin):
adoncilũ quodimul dereueritis uenire different anfor situnmalihomines aliquã interuos dlisordiȩ radice faciunt pululare¬
Tunc ego rege tacenterespondi Nimirũ si ri zania seratur inpopulis nãinter hosquoradicẽ obliget ꝓtinus non potest
repperiri: Pulli enim latet quod hil deberthus rex aliũ patrẽ nisi patruũ habet neque ille aliũ filiũ nifihiunc haberidis¬
ponit iuxta id quodeũ anno p̃senti audiuimis loqui Absit ergo utinter eosradix dis cordiȩ germinet cusepariter eituere
debeunt etamare: Tunc uocito secrecies felice legato childeberthus rex rogauitdicens dep̃cordn m̃ etpatrem meu uttheodom
epõ nilil in iuriae inferat quodsifecerit confestiminternos scandaluĩ germinabit : Erimus que discoidia in pediente disiuncti
qui debemus a more tuendo eẽ pacifici: Acceptoq: etdealis cuusis responso legatus clisces sit :¬

Expanded text:
ad Concilium quod simul decreveratis, venire different. An forsitad Concilium quod simul decreveratis, venire different. An forsit?' Tunc ego, rege tacente, respondi: 'Nimirum, si zizania seratur in populus; nam inter hos quo radicem obligit protenus non potest repperiri. Nulli enim latet, quod Childeberthus rex alium patrem nisi patruum non habet , neque ille alium filium nisi hunc habere disponit , iuxta id quod eum anno praesenti audivimus loqui . Absit ergo, ut inter eos radix discordiae germinet , cum se pariter et tuere debeant et amare'. Tunc vocato secretius Felice legato, Childeberthus rex rogavit, dicens: 'Depraecor dominum et patrem meum, ut Theodoro episcopo nihil iniuriae inferat; quod si fecerit, confestim inter nos scandalum germinavit , erimusque, discordia inpediente, disiuncti, qui debemus amorem tuendo esse pacifici'. Acceptoque et de aliis causis responso , legatus discessit
Abbreviated transcription (Latin):
lt abis gallis xtruat᷑ quinos condiansi nendus conflat ẽtuꝓeo ragire nondesnis satius en mitabierat resecelesȩtuediu¬
gent᷑ inquirere ne pauperibus aliqid deperiret quãphoc tãintente deposere : Et aiebat: uenobiquioun nonpassum
expugnare : edicet de monus redi nondebeat tamen qualis eẽt sacerdos dequo hac demoncdolens declamabat apra¬
ruit sed ad coepta redeamus:
gitur legitos adinepeten suĩ childebertdumrex dirigit q̃uimoribatur tuncad cuftruc fluentis quiob h oc nom̃a ccepit
ꝓpeo quo dinisella rhenusque annes parit confluentes in ode loco iungant᷑ etquia placitu fuerit utirecas cimpaneur¬
bendeitoraq regno conungerent sace dotibus qua ederegno childeberdi congruũ non fuit felix legatus salutatione prae¬
missa ostensis litterisait: Patruus tuus orexdiligent᷑ inter rogat quste abhac ꝓmissione reraxt ũt sucerdote s regniuri

Expanded text:
 his Galliis extrudatur, qui nos quotidianis incendiis conflat, et tu pro eo rogare non desinis? Satius enim tibi erat res ecclesiae tuae diligenter inquirere, ne pauperibus aliquid deperiret, quam pro hoc tam intente deposcere. Et aiebat: Vae nobis qui eum non possumus expugnare. Et licet daemoniis credi non debeat, tamen qualis esset sacerdos, de quo haec daemon condolens declamabat, apparuit. Sed ad coepta redeamus. XIII. Igitur legatos ad nepotem suum Childebertum rex dirigit, qui morabatur tunc ad castrum Confluentis, quod ob hoc nomen accepit, pro eo quod Mosella Rhenusque 385 omnes pariter confluentes in eodem loco jungantur. Et quia placitum fuerat, ut Trecas Campaniae urbem de utroque regno conjungerent, sacerdotibusque de regno Childeberti congruum non fuit; Felix legatus, salutatione praemissa, ostensis litteris, ait: Patruus tuus, o rex, diligenter interrogat, quis te ab hac promissione retraxit, ut sacerdotes regni vestri
Abbreviated transcription (Latin):
ed qr ñ erat fidus ab hominib: interquos uenerat armis semuniuit. Neũ quã ad eccłam aut reliqualoca
qua iredelectabat si ne grandi ꝑgebat custodia Vnde factũ ẽ. ut quadã diedominica p̃quã dia conus
silentiũ populis ut missȩ auscultarent᷑ indixit Rex c̃uersus ad populũ dicer& Adiuros uos ouiri ci
mulierib: qui ad estis. ut mihi fidẽ in uiolatã serua redignemini uec meut fratresieos nuꝑ fecistis
int̃ȩmatis liceatq mihi ł trib: annis pepotes meos quimihi adoptiu sunt facti filuenutrire Neforte
contingat qđ diuinitas et̃na ñ patiat᷑ : ut illis paruulis medefuncto simul pereatiscũ degenero n r̃o
robustꝰ ñ fuerit quidefens&. Hȩc eodicente om̃is populus orationũ prege fudit ad d ñm

Expanded text:
ed quia non erat fidus ab hominibus inter quos venerat, armis se munivit, nec umquam ad eclesiam aut reliqua loca, qua ire delectabat, sine grande pergebat custodia. Unde factum est, ut quadam die dominica, postquam dsilentium populis ut Missae auscultarentur, indixit, rex conversus ad populum diceret: Adjuro vos, o viri cum mulieribus qui adestis, ut mihi fidem inviolatam servare dignemini, nec me, ut fratres meos nuper fecistis, interimatis; liceatque mihi vel tribus annis nepotes meos, qui mihi adoptivi facti sunt filii, enutrire: ne forte contingat, quod divinitas aeterna non patiatur, ut cum illis parvulis, me defuncto, simul pereatis; cum de genere nostro robustus non fuerit qui defenset. Haec eo dicente, omnis populus orationem pro rege fudit ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
tatib in quaresi dentes rtemarent d quã cũ abisent epit ingundis p̃dicare uirosuo utrelictahȩrti fillacia cutholiģ legis uer¬

Expanded text:
tatibus, in qua resedentes regnarent. Ad quam cum abissenttatibus, in qua resedentes regnarent. Ad quam cum abissent
Abbreviated transcription (Latin):
regis. filiã desponsauerat Sedingundis. sigyberthiregis filia cũ magno ap paratu in his panis direita: abuia goisiuinda cũgau¬
dio magno suscipit᷑. Quã nec passa ẽ in rligione catholica diucõ memorare sedut rebaptizart᷑ in arrianohȩreseblandisçȩo
sormonib: inlicere Sedilla uirilit̃ reluctans cȩpit dicere sufficat satis me aboriginalipeccato baptis mosaluari semel ablutam¬
fuisse & scãm trinitatẽ in una ȩqualitate cẽ c̃fessã hȩc me credere & codetoto c̃fiteor: Necũ quã abhacfide iboretrorsũ Hȩc
illa audiens iracundiȩ furore succensa : adp̃ hensa ꝑ comã capitis puellã in t̃rã c̃lidit & diucalcib: uerberatã ac sangiuin ecruentatã
iusst spodiari &piscine in mergi Sedut adier̃ multi nũ quã animãsuũ afidenta reflexit. Leuuich ildus autẽ deditesunã deciua¬

Expanded text:
regis filiam desponsaverat. Sed Ingundis Sigiberti regis filia cum magno apparatu in Hispanias directa, ab avia Goisvintha cum gauregis filiam desponsaverat. Sed Ingundis Sigiberti regis filia cum magno apparatu in Hispanias directa, ab avia Goisvintha cum gaudio magno suscipitur; quam nec passa est in religione catholica diu commorari, sed ut rebaptizaretur in Ariana haeresi blandis coepit sermonibus illicere. Sed illa viriliter reluctans, coepit dicere: Sufficfuisse et sanctam Trinitatem in una aequalitate esse confessam. Haec me credere ex corde toto confiteor nec umquam ab hac fide ibo retrorsum'. Haec illa audiens, iracundiae furore succensa, adpraehensam per comam capitis puellam in terram conlidit, et diu calcibus verberatam ac sanguine cruentatam iussit spoliari et piscinae inmergi; sed, ut adserunt multi, numquam animum suum a fide nostra reflexit. Leuvichildus autem dedit eis unam de civi
Abbreviated transcription (Latin):
ecesfata in selicẽ animã tradidit Rȩxuero ꝑaeto ex more mstinctu. oppresus inique c̃iugis uram̃to impleuit p̃eptũ
iniquitatis Nã duos medicos quieistudiũ adnibuerant gladioferiri p̃cepit qđ ñsi ne pecato factũ fiurẽ multorã
decocti Carceremancipati uerberib adfecti acdiuersis supplicus trucidatisunt. Caput quoq ihui seleris gosuinda
fuit Quãpꝰ athanagil diregis conubiũ rex leuuichildus acceperat sed quedi seruis notã humilitatis inflixerat ꝓse¬
quente ultione diuina i psaquoq: ẽ om̃ib populis facta notabilis Nã unũ oculũ riubs alba c̃tegens lum̃ qđ mens p̃ ha¬
bebat p̃epulit apal phebris Erant aut̃ leuuichildoregi ex alia uxore. duofilii quorũ senior sigrberthi iunior chilporici

Expanded text:
 Rex vero, peracto ex more iusticio, oppressus iniquae coniugis iuramento, implevit piaeceptum  Rex vero, peracto ex more iusticio, oppressus iniquae coniugis iuramento, implevit piaeceptum iniquitatis. Nam duos medicos, qui ei studium adhibuerant, gladio ferire piaecepits; quod non sine peccato facto fuisse, multorum decocti, carcere mancipati, verberibus affecti, ac diversis suppliciis trucidati sunt. Caput quoque hujus sceleris Goisvintha fuit, quam post Athanachildi regis connubium rex Leuvichildus acceperat; sed quae Dei servis notam humilitatis inflixerat, prosequente ultione divina, ipsa quoque est omnibus populis facta notabilis. Nam unum oculum nubes 248 alba contegens, lumen quod mens non habebat, pepulit a palpebris. Erant autem Leuvichildo regi ex alia uxore duo filii, quorum senior Sigiberti, junior Chilperici
Abbreviated transcription (Latin):
exequiis fieri itahoc funꝰ sunt ꝓsecutȩ. Multa postea chilpericꝰrex ȩccł̃is siuebasilicis. Tpauperibus
ẽ largitꝰ XX His dieb: austrigildis gunthchrãni. principis regina: ab hoc morbo c̃sũpta ẽ. Sed pri¬
usquã nequã spm̃ ex alar& : cernens qđ euaderẽ ñ potuiss& : altatra hens suspiria uoluit lecti sui habe
reparticipes. agens. ut in ex sequiis eiꝰ aliorũ funera plangerent᷑ Fert᷑ enĩ hȩrodia nomore regem
peti se dicens. Adhuc spesuiuendi fuerat si mon inter iniquorũ medicorũ manꝰ interis sem
mea p̃tereat quȩso & cũ saent m̃tunterpositione c̃iuro : Vtcũ ab hac iuce discessero : stati ipsigladio trucident᷑
tsicut ego amplius uiuere ñ qugo Itaneilli pꝰ meũ obitũ glorient᷑: Sed it unꝰ dolus nris parit᷑: Accorũ amicis

Expanded text:
exsequiis fieri, ita hoc funus sunt prosecuti. Malta postea Chilpericus rex eclesiis sive basilicis vel pauperibus exsequiis fieri, ita hoc funus sunt prosecuti. Malta postea Chilpericus rex eclesiis sive basilicis vel pauperibus est largitus. His diebus Austrigildis Guntchramni principis regina ab hoc morbo consumpta est; sed priusquam nequam spiritum exalaret, cernens, quod evadere non posset, alta trahre participes, agens ut in exsequiis ejus aliorum funera plangerentur. Fertur enim Herodiano more regem petiisse, dicens: Adhuc spes vivendi fuerat, 245 si non inter iniquorum medicorum manus interissem; mea praetereat, quaeso, et cum sacramenti interpositione conjuro, ut, cum ab hac luce discessero, statim ipsi gladio trucidentur, ut sicut ego amplius vivere non queo, ita nec illi post meum obitum glorientur, sed sit unus dolor nostris pariter ac eorum amicis
Abbreviated transcription (Latin):
ficri ut & sidulces natos ꝑdimꝰ ł pȩnã ꝑpetuã euadamꝰ. Tc̃ rex c̃puntꝰ corde : tradidit om̃s libros descrop
tionũigni Conflaga tosq misit qui futuras ꝓhiberent descriptiones. Posthȩc in fantulus iumor : dũ i¬
mio labore tabescit extinguit᷑ : Quẽ cũ maximo merore deducentes auilla brenna coparisius ad basi¬
cã scĩdionisi : sepeli ere mandauerunt Chlo dobertho uero c̃ponentes inferetro : suessionis adbasilicã
scĩmedardiduxer. Proicientesq eũ : ad scm̃ sepulchrã uouer̃ uota ꝓeo Sed inedia nocte : anhelus iã
& tenuis spm̃ exa lauit. Quẽinba silicas cõrũ crispini atq crispiniani martỹrũ : sepelier Magnꝰq
hic planetꝰ : om̃i populo fuit. Nãuiri lugentes mulieresq: lucubrib: uestim̃tis indutȩ : ut sol& in c̃iugũ

Expanded text:
fieri, ufieri, utionum igni, conflagratisque illis, misit qui futuras prohiberent descriptiones. Posthaec infantulus junior dum nimio labore tabescit, exstinguitur; quem cum maximo moerore deducentes a villa Brennaco Parisios, ad basilicam sancti Dionysii sepelire mandaverunt. Chlodobertum vero componentes in feretro, Suessionas ad basilicam sancti Medardi duxerunt, projicientesque eum ad sanctum sepulcrum, voverunt vota pro eo; sed media nocte, anhelus jam et tenuis spiritum exalavit. Quem in basilica sanctorum Crispini atque Crispiniani martirum sepelierunt. Magnus quoque hic planctus omni populo fuit; nam viri lugentes mulieresque lucubribus vestimentis induti, ut solet in coniugum
Abbreviated transcription (Latin):
suspiria orfinorũ interimunt: Nec spes reman& cui aliquid c̃gregemꝰ Thes auritamꝰ nesciamꝰ cui c̃gre¬
gamꝰ ea. Eecethes auri remanent a posessore : uahcui rapinis ac maledictionib: pleni Nũ quid ñ exunda¬
bant prũptuariauino : Nũ quid ñ horrea replebant᷑ frum̃to : Nũ quid perant thesauri referti auro
argento lapidib p̃tiosis monilib: uelreliquis imperialib ornam̃tis Ecce qđ pulchrius habeamꝰ
ꝑdimꝰ. Nc̃ siplac& uenite incendamꝰ om̃s descriptiones iniquas : sufficiatq: fis coprõ qđ sufficit : patri
regeq chlothario Hec effata regina : pugnis uerberans pectꝰ ius si t libros exhiberi quid eciuitatib: suis
ꝑ marcũ uenerant Proietosq: inigne : i terũ ad regẽ conuersa Quidtiu inquid moraris : fac qđ iudes a me

Expanded text:
suspiria orfanorum interimunt, nec spes remanet cui aliquid congregemus. Thesaurizamus, nescientes, cui congresuspiria orfanorum interimunt, nec spes remanet cui aliquid congregemus. Thesaurizamus, nescientes, cui congregemus ea. Ecce thesauri remanent a possessore vacui, rapinis ac maledictionibus pleni! Numquid non exundabant prumptuaria vino? Numquid non horrea replebantur frumento? Numquid non erant thesauri referti auro, argento, lapidibus praeciosis, monilibus vel reliquis imperialibus ornamentis? Ecce quod pulchrius habebamus perdimus! Nunc, si placet, venite; incendamus omnes discriptionis iniquas, sufficiatque fisco nostro, quod sufficit patri regique Chlothario'. Haec effata regina, pugnis verberans pectus, iussit libros exhibere, qui de civitatibus suis per Marcum venerant, proiectosque in igne, iterum ad rege conversa: 'Quid tu', inquid, 'moraris? Fac quod vidis a me
Abbreviated transcription (Latin):
cusq c̃teruit: mortẽ mutauit Per̃ &iã t̃ abbates atq p̃sbiteros adstipites extensos. diuersis sub¬
iacuis setorm̃tis calũ pniantib regalib: missis. qđ insȩditione populi ad incendendos. libras: satelli
tes ad fuisient a cerbiora quoq: deinceps infligentes tributa
git᷑ inhis dieb chilpericꝰrex : grauit̃ aegrotauit. Quo c̃ ualescente filius iꝰiumior necdũ ex a qua espũ
scõrenatꝰ : egrotarecȩpit : Nuc̃inex tremis : uidentes baptumo abluerunt Quoparũꝑ meliusagente:
frat̃ eꝰ nomine chlodobertꝰ ab hoc morbo corripit᷑ Ipsũq indiscrimine mortis : Fredegundis mater
cernens sero : penitens. ait ad regẽ Diu nos maleagentes: piȩtas diuina sustentat Nã sepenos febrib & ali¬
is malis corripuit : & emĩdatio ñ successit Eccciã ꝑdimꝰ filios : ecceiã coslacrime pauperũ lam̃ta uiduarũ

Expanded text:
iciisque conterruit, morte mulctavit. Ferunt etiam tunc abbates atque presbyteros ad stipites extensos diversis subiciisque conterruit, morte mulctavit. Ferunt etiam tunc abbates atque presbyteros ad stipites extensos diversis subjacuisse tormentis, calumniantibus regalibus missis, quod in seditione populi ad incendendos libros satellitesjutores adfuissent, acerbiora quoque deinceps infligentes tributagitur in his diebus Chilpericus rex graviter aegrotavit: quo convalescente, filius ejus junior, necdum ex aqua et Spiritu sancto renatus, aegrotare coepit. Quem in extremis videntes, baptismo abluerunt. Quo parumper melius agente, frater ejus senior, nomine Chlodobertus, ab hoc morbo corripitur, ipsumque in discrimine mortis Fredegundis mater cernens, sero poenitens, ait ad regem: Diu nos male agentes pietas diis malis corripuit, et emendatio non successit. Ecce! iam perdimus filios. Ecce! iam eos lacrimae pauperum, lamenta viduarum,