comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilis estu. & ipse misericors. & clem̃s est. Hic lapis pͥmꝰ ponit᷑ in porticu
tẽpli.: pͥor enĩ extitit int̾ patres uet̾is testam̃ti. Ponit᷑ etiã lapis iste
in porticu morali. Porticus enĩ tẽpli: designat moralit̾ renuntia.
mundi. Si hanc gͥ porticũ edificas. congruũ ÷ ut ad signifi.¬
cationsm nominis accedas. supͣdicti : et sic in primis placeat tibi¬
uanitatẽ mundi fugere. iniqͥtatẽ peccati deflere. fragilitatẽ car¬
nis misere attend̾e: et q sic miserabilis es. ad ipsum miscd̾em dm̃
questũ dirigere. Hec gͥ ponenoa sunt suꝑ fundam̃tũ humilita.¬
tis: disposita in latitudine caritatis. ut omnia in caritate fiant.
Habes nunc moralit̾ porticũ que ÷ ante tẽplum. reñtiatiationẽ
mundi: mysticam uͦ. patres uet̾is testam̃ti. Cor aut̃ ao om̃ conũ.¬
sum: est morale tẽplum. eccła mysticũ. In hoc tẽplo qͣi pͥmꝰ beatꝰ
stephanꝰ ponit᷑. ut ab ipso regła iusticie dirigat᷑. Stephanꝰ enĩ inter¬

Expanded text:
apis primus ponitur in porticu templi, primus enim exstitit inter patres Veteris Testamenti. Ponitur enim lapis iste in porticu morali, porticus enim templi designat moraliter renuntiationem mundi. Si hanc igitur porticum aedificas, congruum est ut ad significationem nominis supradicti accedas; et sic in primis tibi placeat vanitatem mundi fugere, iniquitatem peccati defflere, fragilitatem miserae carnis attendere; et quia sic miserabilis es, ad ipsum misericordem Deum questum dirigere. Haec igitur ponenda sunt super fundamentum humilitatis, disposita in latitudinem charitatis, ut omnia in charitate fiant. Habes nunc moraliter porticum, quae est ante templum, renuntiationem mundi; mysticam vero, patres Veteris Testamenti. Cor autem ad Deum conversum, est morale templum; Ecclesia, mysticum. In hoc templo quasi primus beatus Stephanus ponitur, ut ab ipso regula justitiae dirigatur. Stephanus autem inter
Abbreviated transcription (Latin):
scił ducẽ .i. magistrũ u̾ibo. exẽplo p̃cedentẽ turbã discipłoꝵ. int̾pone mũ¬
diciã lylui: seu rosam martẏrii. Habes gͥ in tẽplo sp̃nali uarias celat᷑aᷤ:
dũ intrinsecꝰ in animo uͥtutũ diu̾sitates locas. Sculpunt᷑ etiã morali
torno: dũ in uolubilitate obedientie. uͥtutes animi disponunt᷑. sub p̾di¬
nis ferro. Doctrine & enĩ u̾bum potest appellari torn
tornator. est in m̃te disc̾tionis uigor: qui ante se dr̃ habere tornũ .i. ra
tionabilẽ intellectũ. In torno aut̃ qͥnq consid̾ant᷑. ferrũ. uͥga. corrigia.

Expanded text:
id est, magistrum verbo et exemplo praecedentem turbam discipulorum. Interpone munid est, magistrum verbo et exemplo praecedentem turbam discipulorum. Interpone munditiam lilii, seu rosam martyrii. Habes igitur in templo spirituali diversas caelaturas, dum intrinsecus in animo virtutum diversitates locas. Sculpuntur etiam morali torno, dum in volubilitate obedientiae virtutes animi disponuntur sub praedicationis ferro. Doctrina enim verborum, potest appellari tornatoris ferrum. Tornator est in mente discretionis vigor, qui ante se dicitur habere tornum, id est, rationalem intellectum. In torno autem quatuor considerantur, ferrum, virga, corrigia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cͥcuitũ. sculsit uariis celat᷑is & torno. Mistice parietes tẽpli ua
attribunt᷑. ita ut detͣ alii sermo sapĩe. alii sermo scientie. alii gr̾̃a cura¬
tionum. alii int̾p̃tatio ser monũ. Sculpunt᷑ etiã parietes cũ torno. cũ
om̃ib que dñs ꝑ diuinas scͥpturas p̃cipit. nullꝰ fideliũ cont᷑dicit. s ex
animo unꝰ quisq clamat cũ psalmista: parat᷑ sum & ñ sũ turbat᷑.
ut custodiã mandata tua. & alius ꝓpħa. ecce ego mitte me. In torno gͥ st̃: qͥ
mandatis diuinis obediunt. M oralit̾ uͦ uariis celat᷑is sculpunt᷑ tẽpli pari.¬
etes. dũ ꝑ diu̾sa loca diu̾sarũ rerũ impͥmunt᷑ imagines: ut habeant singłe
uͥtutes iuxta moralitatis intuitũ. formas sibi conuemientes. Attendegͥ
in qͦlibet loco. intelligibilis tẽpli bouus inaginẽ: idĩ mansuetuetudinẽ.
Impͥme & alibi figurã leonis. rigorẽ uideł seuere distctionis: impͥme co-¬
m sĩplicitatis formã. adde & tͣturẽ .i. castitatẽ. Adiung¬

Expanded text:
um attribuuntur, ita ut detur alii sermo sapientiae, alii sermo scientiae, alii gratia curationum, alii interpretatio sermonum . Sculpuntur etiam parietes cum torno, cum omnibus, quae divina Scriptura praecipit, nullus fidelium contradicit, sed ex animo clamat cum Psalmista: Paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua ; et alius propheta: Ecce ego, mitte me . In torno sunt, qui mandatis divinis obediunt. Moraliter vero variis caelaturis sculpuntur templi parietes, dum per diversa loca diversarum rerum imprimuntur imagines, ut habeant singulae virtutes juxta moralitatis intuitum formas sibi convenientes. Attende igitur in quolibet loco intelligibilis templi, bovis imaginem, id est, mansuetudinem. Imprime, et alibi figuram leonis, rigorem videlicet severae districtionis. Imprime columbam, simplicitatis formam. Adde et turturem, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
uic̃toriã. ꝑ patientiã. Scͥptũ ÷ enĩ. In patientia ur̃a possidebatis
animas urãs. fecit qͦ picturas uarias ꝓminentes de pariete de
egredientes. ꝓminent picture uarie d̾e pariete & eg̃diunt᷑: dum
humilitas in habitu. modestia in cohabitatione: patientia in tͥbu.
miseris. succurrit egenis. ex dulcedine uͦ benignitatis: efficit᷑ mã.¬
sueta facies & mitis. Si aut̃ fuerit animꝰ humilis. fit & habitꝰ ext̾ior
demonstrat᷑ ex habitu conscĩe: ut talis appareas ext̾ius. qualis exi-
stis intꝰ. Effectus aut̃ uere patientie ꝓminet & eg̃dit᷑: dũ ꝓsꝑa & ad¬

Expanded text:
tra possidebitis animas vestras . Fecit quoque picturas varias proeminentes de pariete, et egredientes. Proeminent picturae variae de pariete, et egrediuntur, dum humilitas in habitu, modestia in cohabitatione, patientia in tribulmiseris, succurrit egenis, ex dulcedine vero benignitatis efficitur mansueta facies et mitis. Si autem fuerit animus humilis, fit et habitus exterior demonstrantur ex habitu conscientiae, ut talis appareat foris, qualis est et intus. Effectus autem verae patientiae proeminet et egreditur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
modũ teneat. ut sciat pati penuriã & habundare. satiari &e esuri-¬
conflictu uicioꝵ de diabolo tumphans. uic̃tor existit. In palma si¬
qͥdẽ notat᷑ uictoria. Palma enĩ pꝰt uictorie finẽ. ornamꝰ manũ uic̾¬
tricẽ: cotidie & enĩ pugnamꝰ. & cotidie iuncimꝰ: qr cotidie nob̾ lucta¬

Expanded text:
ientiam habeat, et modum teneat, ut sciat pati penuriam et abundare, satiari et esuriientiam habeat, et modum teneat, ut sciat pati penuriam et abundare, satiari et esuriconflictu vitiorum de diabolo triumphans victor existit. In palma siquidem notatur victoria, palma enim post victoriae finem ornamus manum victricem. Quotidie etenim pugnamus, et quotidie vincimus,
Abbreviated transcription (Latin):
subdat᷑ eis: ut non tm̃ uocent᷑ ad consilia pͥncipũ. s etiã int̾sint ne¬
gotiis regũ. ut qͥ ceꝑunt dñari ꝓpriis morib dñent᷑ etiã alienis. et
sophos sapĩam: quoꝵ rethores mirant᷑ eloquentiã. Quos enĩ nulliᷤᷤ
seu paucis artib imbutos in scło uider̃t. nunc de singłis loquenteᷤᷤ
audiunt: et ad tantam scĩe młtitudinẽ eos ꝑuenisse cognoscant. ut sa¬
pientib huiꝰ mundi. diuine scͥpt᷑e ꝓfunditatẽ. & secreta celestia u̾biᷤ
pandant. Palmas facit. dũ syem & memoriã retͥbutionis et̾ne. pꝰt
agonẽ legitime certantib sine dubitatione habit᷑os reꝑmutit. fã¬
cit picturas ꝓminentes de pariete & egredientes: cũ ad hoc electi
ex bona consuetudine ꝑueniant. ut qͥd dicendũ uł qͥd faciendũ. non
ab aliis s a seipsis ꝓferentes querant. Moralit᷑ uͦ cherubin facit in

Expanded text:
subdatur eis, ut non tantum vocentur ad consilia principum, sed etiam intersint nesubdatur eis, ut non tantum vocentur ad consilia principum, sed etiam intersint negotiis regum, ut qui coeperunt dominari propriis moribus, dominentur etiam alienis, et ur inter philosophos sapientiam, quorum rhetores mirantur eloquentiam. Quos enim nullis seu paucis artibus imbutos in saeculo viderunt, nunc de singulis loquentes audiunt, et ad tantam scientiae multitudinem eos pervenisse cognoscunt, ut sapientibus hujus mundi divinae Scripturae profunditatem, et sec spem et memoriam retributionis aeternae post agonem legitime certantibus sine dubitatione habituros repromittit. Facit picturas proeminentes de pariete, et egredientes, cum ad hoc electi ex bona consuetudine perveniunt, ut quid dicendum vel quid faciendum, non ab aliis sed a seipsis proferentes quaerant. Moraliter vero cherubin facit in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ discipline legib coartam. a duob accuminib ferri. animͦ pun
t̃ que duo ponit᷑ unũ. ne ad scłm redeas. aliud ut
transeas. timor enĩ cõpellit: amor uͦ trahit. Int̾ hec itaq uoluit᷑. qͥ
in torno sp̃itali pont᷑. & dicit. Paratũ cor meũ ds. paratũ cor meũ.
Bis dicit paratũ.i. int̾ius in m̃te. & ext̾nuis in oꝑatione: intꝰ ad cogi-
ꝓminentes & ꝓgredientes de parieie. facit salomon cherubin
in parietib templi mistici. dũ qͦsubet fideles scͥpture sacre¬
p̃cepta. in qua ÷ scĩe multitudo. docet initari. Cherubin facit dũ
dum fieri docet in t̾ris: qd̃ angłi tenent in celis. Dũ docet humanã
creat᷑am. angłicã possid̾e uitam. dũ etiam cet̾os in mundo młtitudi¬
ne scĩe p̾cellunt: qui dm̃ pre cet̾is diligunt. Nonne etiã nunc uideᷤᷤ
aliquos a scło longe remotos. tanta scientia p̃ditos. ut scĩa scłaris

Expanded text:
dum disciplinae legibdum disciplinae legib quae duo ponitur: unum, ne ad saeculum redeas; aliud, ut ad regnum transeas. Timor enim compellit, amor vero trahit. Inter haec itaque volvitur, qui in torno spirituali ponitur, et dicit: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum . Bis dicit paratum, id est interius in mente, et exterius in operatione, intus ad cogitandum et progredientes . Facit Salomon cherubin in parietibus templi mystici, dum quoslibet fideles Scripturae praecepta, in qua est scientiae multitudo, docet imitari. Cherubin facit, dum fieri docet in terris, quod angeli tenent in coelis, dum docet humanam creaturam, angelicam possidere vitam, dum etiam caeteros in mundo multitudine scientiae praecellunt, qui Deum prae caeteris diligunt. Nonne et nunc vides aliquos a saeculo longe remotos, tanta scientia praeditos, ut scientia saecularis
Abbreviated transcription (Latin):
in qͣ animꝰ sp̃italis inuolutꝰ detinet᷑. ꝑ lignũ uͦ qd̾ mouet᷑. sub pede. de¬
signari pot̾ uelocitas obedientie. cita enĩ debet esse obedientia & qͣi sub
pedib posita: ut fiat cũ humilitate & sine tarditate. Unde & in can¬
ticis canticorũ dr̃. Manꝰ eiꝰ tornatiles. auree plene iacintis. fiunt manꝰ
tornatiles: dũ affectꝰ animi facile diu̾tunt᷑ ad qͣslibet oꝑationes. Sunt
uͦ accumina ferri. in qͥb ponit᷑ qͥcqͥd in torno uoluit᷑. sunt timor & a¬
fixum: non ita tti qͥn teneat uolubilitatis sue cursum. Nota qͦ qd̾ docͥ¬
trine u̾bo. uelut tornatoris ferro. suꝑflua docendo resecant᷑. Uirga d esr̃
inclinans se & eleuans: ꝑcutientis more disciplinã minat᷑. Corrigia ã
ligat᷑ in sũmitate: & in ligno qd̾ tenet᷑ sub pede. Hec enĩ carnẽ mor¬
tificant. & m̃tem domant: labor uideł obedientie. & correctio discipli.¬
ne. Lignũ sub pede p̃mit᷑. uirga desr̃ minat᷑: ꝙ ad obedientiã cogim᷑.

Expanded text:
in qua animus spiritualis involutus detinetur. Per lignum vero quod movetur sub pede designari potest velocitas obedientiae. Cita enim debet esse obedientia et quasi sub pedibus posita, ut fiat cum humilitate et sine tarditate. Unde et in Canticis canticorum: Manus ejus tornatiles, aureae plenae hyacinthis . Fiunt manus tornatiles, dum affectus animi facile divertuntur ad quaslibet operationes. Sunt Duo vero acumina ferri, in quibus ponitur quidquid in torno volvitur, sunt timor et a habemus fixum, non ita tamen quin teneat volubilitatis suae cursum. Nota quoque quod doctrinae verbo velut tornatoris ferro, superflua docendo resecantur. Virga vero desuper inclinans se et elevans percutientis more disciplinam minatur. Corrigia autem ligatur in summitate virgae, et ligno quod tenetur sub pede: haec enim carnem mortificant, et mentem domant, labor videlicet obedientiae et correctio disciplinae. Lignum sub pede premitur, virga desuper minatur, quia ad obedientiam cogimur,
Abbreviated transcription (Latin):
epit salomon edificare domũ oñi in ierłm in monte moria.
qui demonstratꝰ fuerat dauid patri eiꝰ: in loco quẽ p̃ꝑarau̾at
dauid in area ornã iebusei. E dificanda : itaq domꝰ dm̃i in ie¬
tłm. et in monte: io: in pacificata m̃te. in eminentiori uideł hoĩs
parte. Ql mons moria id÷ usionis ñcupat᷑. qr in m̃te pacifica dñs
habitat: & in eadẽ ocło contẽplationis uideri desid̾atur. Qui de

Expanded text:
um in Jerusalem in monte Moria, qui demonstratus fuerat David patri ejus in loco quem praeparaverat David in area Ornam Jebusaei . Aedificanda est itaque domus Domini in Jerusalem in monte, id est, in pacifica mente, in eminentiori videlicet hominis parte. Qui mons Moria vel visionis nuncupatur, quia in mente pacifica Dominus habitat,
Abbreviated transcription (Latin):
nali cresẽt dies. usq ad ꝑfectum diẽ et̾ne beatitudinis. ab autũ¬
nali uͦ cresẽt noctes: usq ad continuã noctem ꝑpetue dãpna¬
tionis. Hanc diẽ nulla nox int̾polat: illam noctẽ nullꝰ lucis
lent. Hi siqͥoẽ obliq̾ fenestre dñturesse. ꝙ sinum m̃tis dilatant
in dilectione.dilatant ad cõpatienoũ ꝓrimo exiendunt in eõ.¬
templando deo.Sunt etiã in tẽplo cuuslilet si delis aniure.
septẽ sunt alie fenestre. septẽ uideł dona sp̃c sc̃i. que st̃ sp̃o sapĩe & intel¬

Expanded text:
nali crescunt dies usque ad perfectum diem aeternae beatitudinis; ab autumnali vero crescunt noctes usque ad continuam noctem aeternae damnationis. Hunc diem nulla nox interpellat, illam noctem nullius lucilent. Hi siquidem obliquae fenestrae dicuntur esse, quia sinum mentis dilatant in dilectionem, dilatant ad compatiendum proximo, extendunt in contemplando Deo. Sunt etiam in templo cujuslibet fidelis animae septem aliae fenestrae, septem videlicet dona Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
decorat᷑ auro. Marmor pariũ candidũ esse omoscit᷑. ced̾rus odore suo ser¬
pentes fugat. aurũ. puritate sua metalloꝵ om̃s exsuꝑat sp̃es. In marnore
itaq pario candorẽ. in cedro reꝑimꝰ odorẽ: in auro splendorẽ. Candorẽ
ex bone oꝑationis exẽplo. splendor uͦ in auro est: uelut pͣitas conscĩe in

Expanded text:
decoratur auro. Marmor Parium candidum esse dignoscitur, cedrus odore suo serdecoratur auro. Marmor Parium candidum esse dignoscitur, cedrus odore suo serpentes fugat, aurum puritate sua metallorum omnes exsuperat species. In marmore itaque puro candorem, in cedro reperimus odorem, in auro splendorem; candorem ex bonae operationis exemplo; splendor vero in auro est quasi puritas conscien
Abbreviated transcription (Latin):
& exẽplum conu̾sationis xp̃i: replet luce sapĩe secretũ cordis nr̃i. Audi
fenestrar̃ obliqͥtatẽ. audi diffusam luminis claritatẽ. nicħ enĩ latet
occultũ in absconso m̃tis: qd̾ ñ appareat in luce uere confessionis. De pa-¬
cedrinis. a ꝑauim̃to domꝰ usq ad sũmitatẽ parietũ: & suꝑ tabu¬
las cedrinas induxit aurũ. Mistici tẽpli parietes. sunt popłi fi¬
deles: qui ad similitudinẽ parietũ ꝑ successionẽ temꝑis sese inuicem
sub sequentes. qͣsi ordines lapidũ dirigunt᷑ in altũ. fi̾unt aut̃ ex marmo¬
re. decoiant᷑ tabulis cedrinis: auro desuꝑ uestiunt᷑. In fortitudine siqͥd̾
marmoris fides. in altitudine cedri spes. in p̃ciositate auri. qͦ uͥ¬
tes suꝑeminet cet̾as: intelligi potest caritas. Subst̾nit᷑ itaq firmitas
usq ad ultimũ iꝰtum. sub tutela spei insudare deb
parietũ. est ꝓcessus uͥtutũ. fit gͥ de marmore pario. uestit᷑ cedro:

Expanded text:
et exemplo conversationis Christus replet luce sapientiae secretum cordis nostri. Audi fenestrarum obliquitatem, audi diffusam luminis claritatem. Nihil enim latet occultum in absconso mentis, quod non appareat in luce verae confessionis. CAPcedrinis, a pavimento domus usque ad summitatem parietum, et super tabulas cedrinas induxit aurum . Mystici templi parietes sunt populi fideles, qui ad similitudinem parietum per successionem temporis sese invicem subsequentes, quasi ordines lapidum diriguntur in altum. Fiunt autem ex marmore, decorantur tabulis cedrinis, auro supervestiuntur. In fortitudine siquidem marmoris, fides; in altitudine cedri, spes; in pretiositate auri, quae virtutes supereminet caeteras, intelligi potest charitas. Substernitur itaque firmitas usque ad ultimum justum, sub tutela spei insudare debeparietum est processus virtutum. Fit igitur de marmore Pario, vestitur cedro,
Abbreviated transcription (Latin):
onaquoq ut legimꝰ. ⁊uod sol equinoctialis. directis ra.¬
dioꝵ suor lineis  ula tͥa ostia de equinoetio¬
iudeł portic tepli & dałi: arcam testat̃t illiunina
solebat. A sole enõi utellte dirertus raoꝰ consid̾ationi.
nubes cogitationum penetͣns. que discurrunt ꝑ aerẽ meditatio¬
nis: ꝑ supradicta ostia t̾ria illuminat arcã .i conscientiã. Hoc aũ
fit. quotiens eqͥnoctiũ eiunire contingit. fit aut̃ eqͥnoctium. c̃
dies noc̃tib. & noctes dieb equales fiunt. Habet animꝰ noctes

Expanded text:
oque, ut legimus, quod sol aequinoctialis directis radiorum suorum lineis per illa tria ostia videlicet porticus, templi et oraculi, arcam testamenti illuminare solebat. A sole enim intelligentiae directus radius considerationis, nubes cogitationum penetrans, quae discurrunt per aerem meditationis, per supradicta tria ostia illuminat arcam, id est, conscientiam. Hoc autem fit quoties aequinoctium, evenire contingit. Fit autem aequinoctium, cum dies noctibus et noctes diebus aequales fiunt. Habet animus noctes
Abbreviated transcription (Latin):
moralit̾ transcurramꝰ. Edificemꝰ gͥ sp̃itale tẽplum .i. cor nr̃m ad dm̃
conũsum. Habemꝰ enĩ ut suꝑiꝰ diximꝰ montẽ in ierłm: locũ uidel
edificii. pacificam m̃tem. habemꝰ mat̾iam. ligna & lapides .i. diu̾¬
sas uͥtutes. habemꝰ & artificẽ. intellectũ rationabilit̾ singła disc̃¬
nentẽ: habemꝰ etiã m̃suras longituoinis. latitudinis. & altitudi¬
nis .i. ꝑseuerantiã boni oꝑis in ꝑegrinatione huiꝰ exilii: largi-¬
tatẽ beneficii. syem desidii. Ordo siqͥdẽ lapidũ. est ꝓcessus uir

Expanded text:
moraliter transcurramus. Aedificemus igitur spirituale templum, id est cor nostrum ad Deum moraliter transcurramus. Aedificemus igitur spirituale templum, id est cor nostrum ad Deum conversum. Habemus enim, ut supra diximus, montem in Jerusalem, locum videlicet aedificii, pacificam mentem. Habemus materiam, ligna et lapides, id est diversas virtutes. Habemus et artificem, intellectum rationabiliter singula discernentem. Habemus etiam mensuras longitudinis, latitudinis et altitudinis, id est, perseverantiam boni operis in peregrinatione hujus exsilii, largit
Abbreviated transcription (Latin):
det amici: s etiã dãpno cõpatit᷑ imimici. Celsitudo altitudinis
est: spes de p̾mio et̾ne retbutionis. Sic fit ut sis moralit᷑ in bo¬
na oꝑatione longꝰ. in miscd̃ia larguis. in desid̾io altꝰ: ita scił ut
ꝑseuerantia duret. usq ad ultimum uite finẽ. miscd̾ia dilatet
manꝰ usq ad pauꝑem: altitudo uͦ desid̾ii. g̾tet et̾nitatis dulcedi
In hac gͥ longitudine. latitudine. altituoine parietũ: disponunt᷑ diu̾si
ordines laꝑidũ. In mystico siqͥdẽ disponunt᷑ hoĩes: in morali uͥtutes.
Tria enĩ assignauimꝰ tẽpla. iudeł mat̾iale: mysticũ. morale. pͥmũ
in monte. scd̾m in m̃te: t̾crum in congregatione. Unũ de lignis &
templi locũ & mat̾iam: artificẽ & m̃suram. Sed q̃m de morali tem¬
plo sp̃italit̾ loqͥ suscepimꝰ: iocirco ad edificationẽ claustraliũ int̾po¬
nentes aliquid de mystico. que restant aliqͣntulũ latiꝰ exponendo.

Expanded text:
det amici, sed etiam damno compatitur inimici. Celsitudo altitudinis det amici, sed etiam damno compatitur inimici. Celsitudo altitudinis est spes de praemio aeternae retributionis. Sic fit ut moraliter sis in bona operatione longus, in misericordia latus, in desiderio alius; ita scilicet ut perseverantia duret usque ad ultimum vitae finem, misericordia dilatet manus usque ad pauperem, altitudo vero desiderii gustet aeternitatis dulcedinem. In hac igitur longitudine, latitudine, altitudine parietum disponuntur diversi ordines lapidum. In mystico siquidem disponuntur homines, in morali virtutes. Tria enim assignamus templa, videlicet materiale, mysticum et morale. Primum in monte, secundum in mente, tertium in templi locum et materiam, artificem et mensuram. Sed quoniam de morali templo et spirituali loqui suscepimus, idcirco ad aedificationem claustralium interponentes aliquid de mystico, quae restant aliquantulum latius exponendo
Abbreviated transcription (Latin):
ornam iebusei.que mundanda : uentilabro discretionis: a palea
uane cogitationis. Ornam illumiratꝰ: iebuseus conculcatꝰ in t̾pre¬
tat᷑. Habet enĩ mens q̃nq lum̃ discretionis. & lum̃ scĩe: sed tam̃
ad huc conculcat᷑ a sp̃ib immundis. & implicat᷑ scłarib curis. Cum
uͦ iebuseus locũ aree sue dauid regi uend̾et. in qua tẽplum dñi
salomon edificaret. ñ iam ieb dioit᷑: s ierłm nuncupat᷑. Mens
enĩ que renuntiat omĩb que possidet: conculcatore diabolo suꝑa-¬
to. dm̃ quẽ desid̾at in ꝑace uidet. Recipit gͥ ꝑ loco aree regnum
felicitatis et̾ne. Qͥa uͦ scd̃m situm loci. mensurari solet qͣntitas edi.¬
ficii: ideo congruũ uidet᷑ subiungi de tͥb dim̃sionib tẽpli. Habe¬
bat enĩ .lx. cubitos in longituoine .xx. in latitudine: cxx.in alti¬
tudine. Longitudo ÷ domͦ: longanimitas bom oꝑis. in exilio huuiᷤ
ꝑegrinationis. Latitudo ÷ caritas. que non tm de ꝓsꝑitate gau¬

Expanded text:
Ornam Jebusaei quae mundanda est ventilabro discretionis a palea vanae cogitationis. Ornam illuminatus; Jesubaeus, conculcatus interpretatur. Habet enim mens quandoque lumen discretionis, et lucem scientiae; sed tamen adhuc conculcati Salomon aedificaret, non jam Jebus, sed Jerusalem nuncupatur. Mens enim, quae renuntiat omnibus quae possidet, conculcatore diabolo superato, Deum quem desideraverat, in pace videt. Recipit ergo pro loco areae, regnum felicitatis aeternae. Quia vero secundum situm loci mensurari solet quantitas aedificii: ideo congruum videtur subjungi de tribus dimensionibus templi. Habebat enim sexaginta cubitos in longitudine, viginti in latitudine, centum aut longanimitas boni operis in exsilio hujus peregrinationis. Latitudo est charitas, quae non tantum de prosperitate gau
Abbreviated transcription (Latin):
iunt. nec uolt̃. nec possunt. Saire. ⁊ posse ⁊ uelle: caritatis ẽ. uł suꝑbie.
Scire ⁊ posse ⁊ nolle: humilitatis uł mertie. Heoscire nec posse s uelle:
cupiditatis. uel stulticie. Nec scire nec posse nec uelle: discretionis. ał
qđ nec sciunt nec possunt Illi siqͥdẽ qͥ nec sciunt. nec possunt nec uo¬
lunt: prudent᷑ agunt. Sũma ẽ. enĩ ãiscretis. nolle qd ñ potes. ꝓ¬

Expanded text:
iunt, nec possunt, nec volunt. Scire, et posse, et velle, charitatis est vel superbiae; scire, et posse, et nolle, humilitatis vel inertiae; nec scire, nec posse, sed velle, cupiditatis et stultitiae; nec scire, nec posse, nec velle, discretionis et quod nec sciunt, nec possunt. Illi siquidem, qui nec sciunt, nec possunt, nec volunt, prudenter agunt. Summa est enim discretio, nolle quod non potes, p
Abbreviated transcription (Latin):
bere sociã. falsã maniã. Qb licet unũ eẽt necessariũ: unũ tñ ẽ. con¬
trariũ. Quia cũ untatẽ seruare deb̾ent: detͣctioni student. Tales p̃¬
latoꝵ dignitatẽ ũ reu̾ent᷑. nec potestatẽ timent ⁊ s abutuntur le
claustͣli. & claustri statuta turbant. De negligentia prelatoꝵ.
scł. p̃latꝰ negligens. discipłs mobediens. iuenis ociosꝰ. senex obsti¬
natus. monachꝰ curiał. monachꝰ causidicꝰ. habitꝰ ũciosus. cibus exqͥ¬

Expanded text:
 licet unum esset necessarium, unum tamen est contrarium; quia cum unitatem servare deberent, detractioni student. Tales praelatorum dignitatem non reverentur, nec potestatem timent, sed abutuntur lege claustrali, et claustri statuta turbant. CAP. XI. Quod est, praelatus negligens, discipulus inobediens, juvenis otiosus, senex obstinatus, monachus curialis, monachus causidicus, habitus pretiosus, cibus exqu
Abbreviated transcription (Latin):
celi. amior palatii. ñ amor paradisi notant᷑. tam̃ gͥ mediocritatis m̃sura:
habere sub pedib. & om̃ẽ eiꝰ porentiã. epulas. libidines. ꝓpt̾ que diuitie con¬
ꝑant᷑. iulib mutare cibis. & grossiori tunica ꝯpensareͣ. De diũsitate ues¬
& ciliciũ: linũ eẽ. mediũ. Nos aũ qͥ ñ simiꝰ de domo regia s de eccłia. in me
sunt: iin deserto uͦ ñ uestis suauitas. s asperitas queri debet. Unde
beatus auoustinꝰ. Fateor iqͥr. de ueste p̃ciosa erubesco. Et̃ beatꝰ iberonimꝰ.
Saccꝰ inqͥt & ieuiniũ. arma sunt penitentie. ⁊ retuedia peccatoꝵ. qr inaniᷤᷤ
frm̃ nr̃oꝵ. tunice due.pellicia una. suꝑpelliciũ. pelles siue palliũ. capa.
femoralia. calige. pedules. & ꝓpt̾ laborẽ: scapłare. Lectualia hcemodi a¬
ert̃. Culcitra de flocis. linẽa. capitale. linteũ. auricłariũ.¬

Expanded text:
Dei, amor palatii, non amor paradisi notantur. Utamur igitur mediocritatis mensura, Dei, amor palatii, non amor paradisi notantur. Utamur igitur mediocritatis mensura, habere sub pedibus, et omnem ejus potentiam, epulas, libidines, propter quae divitiae comparantur vilibus mutare cibis, et grossiori tunicae compensare. » De diversitate ves linum esse medium. Nos autem, qui non sumus de domo regia, sed de Ecclesia, in medio sunt , » in deserto vero non vestis suavitas, sed asperitas quaeri debet. Unde beatus Augustinus: « Fateor, inquit, de veste pretiosa erubesco. » Et beatus Hieronymus: « Saccus, inquit, et jejunium, arma sunt poenitentiae, et remedia peccatorum, quia inanis rorum tunicae duae, pellicea una super pellitium, pelles sine pallium, cappa, femoralia, caligae, pedules, et propter laborem scapulare. Lectualia vero hujusmodi erunt, culcitra de floccis linea, capitale linteum, auriculariu
Abbreviated transcription (Latin):
concedas. uiciũ suꝑfluitatis incurras. In
ueatus be¬
nedictus qui ũ possunt eximo: reficiantur
ex alcero:
uͦ dieb ꝓpt̃ cansã quã supͣ diximꝰ in hora ꝑͣndi duo fercłã cocta. in cena uͦ
unũ crũclũ seu coctũ. ꝓ uelle disponentis habere licebit. Pret̃ ħ aũ sunt
ꝙ alia pietatis fercła. que ad p̃latoꝵ dispensationẽ ꝑtinent. Licet enĩ p̃
aliqͥd ex ꝯdescensionis benignitate tnsmitt̾e. nec tñ eis inuistũ uide¬
ri debet. qͦs fec̃ aliqͣ ꝯsuetudo fortiores: si minꝰ pati ualentib siue ilł
qui nimiũ patiuntur laborẽ. aliqͦtiens ꝓietas magistri ꝓuideat. De habitu
s morib. Quatuor aũ st̃ in habitu religionis notabilia .i. ui
licas & superfluitas. paucitas & p̃ciositas. In uilitate. uana
głã & simulatio. In p̾ciositate: suꝑbia aut̃ delectatio. In pau¬
citate: incelerantia. seu desperatio. In suꝑfluitate uͦ amor scłi ñ amor

Expanded text:
concedas, vitium superfluitatis incurras. « Iconcedas, vitium superfluitatis incurras. « Ibeatus Benedictus, qui non possunt ex uno, ex alio  quam supra diximus, in hora prandii duo fercula cocta, in coena vero unum crudum, seu coctum pro voluntate disponentis habere liceat. Praeter haec autem sunt et alia pietatis fercula, quae ad praelatorum dispensationem pertinent, licet enim praaliquod ex condescensionis benignitate transmittere, nec tamen eis injustum videri debet, quos fecit aliqua consuetudo fortiores, si minus pati valentibus, sive illis, qui nimium patiuntur laborem, aliquoties pietas magistri provideat. CAP. VIIsed moribus. Quatuor autem sunt in habitu religionis notabilia, id est vilitas et superfluitas, paucitas et pretiositas. In vilitate vana gloria et simulatio, in pretiositate superbia aut delectatio; in paucitate intolerantia aut desperatio; in superfluitate vero amor saeculi, non amor
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. suꝑfluitas ÷ m̃sura dispensationis. benignitas: necessitatis suffł¬
cieus eqͥualitas. Auaricia subthit necessitati. uoluptas necessitatẽ excedlit.
dispensatio necessitati miscdit᷑ addit. necessitas debitũ indigentie re¬
Quirat. Solent mercatores d̾uabꝰ qͦnq m̃suris uti. una qͣ uendentes suã
listribuunt que minor ẽ: altera᷑ qua em̃ces aliena recipiunt. s ħmaior ẽ.
ntentes. uinue parcitatis uasculo subiectis nuiustͣnt. ipsi aũ pleno suꝑfliu¬
tatis utintur iodio parcitatẽ p̃dicant subiectis: s ipsi uoluptatẽ se¬
quiuit᷑. Sunt & alii mercatores qͥ rectis utentes m̃suris. em̃iti munus
minꝰ perfeetis aliqua uoluptuosa ue deficiant. Utamͦ gͥ in dono
religionis: m̃sura discretionis. hec ẽ. enĩ m̃sura: que singłis suffici¬
eus est. De numero ferculoruor
tis offeras unũ alicui sit ingͣtũ. aut si numerositatẽ fercłoꝵ

Expanded text:
tatis superfluitas, mensura dispensationis, benignitas, mensura necessitatis, suffitatis superfluitas, mensura dispensationis, benignitas, mensura necessitatis, sufficiens aequalitas. Avaritia subtrahit necessitati, voluptas excedit nenecessitatem, dispensatio necessitati misericorditer addit, necessitas debitum indigentiae requirit. Solent mercatores quandoque duabus mensuris uti: una, qua vendentes sua distribuunt, quae minor est; altera vero, qua ementes aliena recipiunt, sed haec utentes, nimiae parcitatis vasculo subjectis ministrant, ipsi autem pleno superfluitatis utuntur modio. Parcitatem praedicant subjectis, sed ipsi voluptatem sequuntur. Sunt et alii mercatores, qui rectis utentes mensuris ementi munus minus perfectis aliqua voluptuosa, ne deficiant. Utamur igitur in domo religionis mensura discretionis, haec est enim mensura, quae singulis sufficiens est. tis offeras unum, alicui sit ingratum; aut si numerositatem ferculorum
Abbreviated transcription (Latin):
mensura ⁊ nũs. Modꝰ. ut moderate utamͦ appositis. Mensura: ut appositã
sustentationi.ñ delectatiomi sufficiant. Nũs: ut exaliqͦ appositoꝵ reficiant᷑. ne
abstinentia nimia caro afflicta deficiat: aut sacͤitate luxuriet: In mensura
Aebet eẽ. eqͣlicis: ñ qͣ citatis. s⁊ sufficientie. T ẽ n. reaqslr̃ diuidr̃. cũ ille qͥ c̃nuãit¬
put ciuq opꝰ ẽ. singłis partitur. In hoc multi multociens decipiuntur. ⁊ũ
delicatiori alic usũ lautioris cibi dcessũ uiderint: Non : inquiunt hec
ũsitas: ut in monastio ubi qͦntũ possunt fiunt dliuites laboriosi: fiant p̾au¬
peres delicati. Hu mensurã qͥrit uoluptatis: ñ necessitatis. Quatuor ꝑ sinu¬
litudinẽ dñtꝰ eẽ mensure .i. ilensura auaritie ⁊ uoluptatis. m̃sura dispensa¬
doiuis ⁊ necessitatis. Iuhis lex qͦ nit̾ em̃tes ⁊ uendentes habet᷑. ꝑsimilitu¬
dinẽ pot̾ assignari. Auaricie m̃sura. iinia ÷ parcitas: m̃sura uͦ uolup¬

Expanded text:
mensura et numerus: modus, ut moderate utantur appositis; mensura, ut apposita sustentatione non delectationi sufficiant; numerus, ut ex aliquo appositorum reficiantur, ne abstinentia nimia caro afflicta deficiat, aut saturitate luxurietur. In mensura debet esse aequalitas, non quantitatis, sed sufficientiae. Unde beaprout cuique opus est, singulis partitur. In hoc multi multoties decipiuntur, cum delicatiori alicui usum cibi lautioris concessum viderint. « Non est, inquit, haec atus Augustinus, detestanda perversitas, ut in monasterio ubi, quantum possunt, fiunt divites laboriosi, fiant pauperes delicati. Hi mensuram quaerunt voluptatis, non necessitatis. » Quatuor per similitudinem dicuntur esse mensurae, id e. In his lex, quae inter ementes et vendentes habetur, per similitudinem potest assignari. Avaritiae mensura est nimia parcitas, mensura vero volup
Abbreviated transcription (Latin):
lacͥmatur. Falsa maria ꝯqͤritur. qd̾ ad ext̾iora ñ eg̾diatur qđ ext̾io¬
ra ñ oramet. qd scłarib ñ admisceatur. Uera maria emit ungen

Expanded text:
lacrymatur; falsa Maria conqueritur quod non egrediatur, quod exteriolacrymatur; falsa Maria conqueritur quod non egrediatur, quod exteriora non ordinet, quod saecularibus non admisceatur. Vera
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃e possit. Imitatores mei estote: sic̃ ⁊ ego iħu xp̃i. In tribꝰ maxime pre¬
lati. xp̃m ĩmittri debent. Qui iã in loco xp̃i st̃: ĩ potestate. dignitate.
officio. fuit enĩ xp̃c sacerdos. rex. ⁊ minister. Sacerdos. cũ in ara crucis se
ostiã daret. Nex: cũ aligno reguaret. Mmister: cũ petͥ¬
minist᷑ret. Sacercdoti gͥ: dignitas. Regi potestas. Ministro: ꝯpetit offĩ¬
ciũ. Dignitati. debetr reu̾entia. Potestati. obedientia. Officio: cura.
Hũne in his pͣlatoᷤ sub̾toͥs imitari debent: Non. S cũ uiderint pla¬
tos in dignitate humiles. in potestate mrites. in administͣtione
eure familiaris seruientes: sint ipsi mites. humiles. iniuncta officia
benigne suscipientes. Sunt enĩ quidã qui p̃latoꝵ occupationes ac¬
cusant. ing̃ssus ⁊ eg̾ssus eoꝵ dãpnant. causas ignorant. & si cogno¬
falsa maria. Hera martha ⁊ falsa martha. Uera maria tacet. audit.

Expanded text:
dicere possit: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . In tribus maxime praelati officio. Fuit Christus sacerdos, rex, et minister. Sacerdos, cum in ara crucis seipsum hostiam daret; Rex cum a ligno regnaret; minister, cum Petministraret. Sacerdoti igitur dignitas, regi potestas, ministro competit officium; dignitati debetur reverentia, potestati obedientia, officio cura. nonne in his subjecti praelatos imitari debent? Non. Sed cum viderint praelatos in dignitate humiles, in potestate mites, in administratione curae familiaris servientes, sint ipsi humiles, mites, injuncta officia benigne suscipientes. Sunt enim quidam, qui praelatorum occupationem accusant, ingressus et egressus eorum damnant. Causas eorum ignorant, et si cognofalsa Maria; vera Martha et falsa Martha. Vera Maria tacet, audit,
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos lauasut uideas: tunc aypinquas ad montẽ uisionis. in quo
edificii tui fundar̃ta ponas. Non gͥ hoo facis sub moyse: s sub
salomone. Nec etiã pͥmo regni sui anno: s in quarto. Anni m̃seᷤ
dies. & noctes: humane uite sunt distinctiones. Habet eĩ quelib
fidelis anima moralit̾ annos m̃ses. dies & noctes: quib suas desig
nãt actiones. Primꝰ gͥ anuꝰ regis salomonis suꝑ isrł: est abiectio sui.
Scd̃s subiectio mundi. t̾cuus eiectio diaboli: quartꝰ dilecto ꝓxi

Expanded text:
oculos levas ut videas, tunc appropinquas ad montem visionis, in quo oculos levas ut videas, tunc appropinquas ad montem visionis, in quo aedificii tui fundamenta ponas. Non igitur hoc facis sub Moyse, sed sub Salomone. Non etiam primo regni sui anno, sed in quarto. Anni, menses, dies et noctes humanae vitae sunt distinctiones. Habet enim quaelibet fidelis anima moraliter annos, menses, dies, noctes, quibus designat suas actiones. Primus igitur annus regis Salomonis super Israel, est abjectio sui, secundus subjec
Abbreviated transcription (Latin):
silioꝵ ssriꝰ de t̾ra egypti. in anno quarto m̃se ⁊io: ipse est
m̃sis sed̾s regis salomonis suꝑ isrł. edificare cepit domum
dño. audis q longe p̾t egͣssionẽ filioꝵ isrł de t̾ra egypti. posuit
salomon fundam̃tũ tẽpli. ñ enĩ quã eito mundo remintias: edificii
in se colorẽ sangͥnis. & cõmotionẽ turbationis: adhuc enĩ turbariᷤ.
adhuo s głoaris. in pace aut̃ debes eẽ. & in humilitate. In deserto aͣt
hus reꝑis aqͣm s amarissimã. dum enĩ ꝑeccata deseris. adhuc gemiᷤ.
fit autem aqua potabilis imposito ligno crucis. Cũ enĩ ad memo¬
riã ꝑassio xp̃i reducitur: dulcescit animꝰ dum ei de morte saluato¬
ris. peccati remissio ꝓmutat᷑. Adhuc bella sustines & contͣdictiõ es
sionis. bibis aqͣm fluminis. aqͣm iordanis. aqͣm dulcẽ: non tam̃ cũ
silentio currentẽ. Dum aut̃ ex aqͥs syloe. que cũ silentio currins

Expanded text:
filiorum Israel de terra Aegypti, in anno quarto, mense zio ipse est filiorum Israel de terra Aegypti, in anno quarto, mense zio ipse est mensis secundus regis Salomonis super Israel aedificare coepit domum Domino . Audis quod longe post egressionem filiorum Israel de terra Aegypti, posuit Salomon fundamentum templi. Non enim quam cito mundo renuntias, aedificiiin se colorem sanguinis, et commotionem turbationis. Adhuc enim turbaris, adhuc et gloriaris. In pace autem debes esse, et in humilitate. In deserto autem prius reperis aquam, sed amarissimam . Dum enim peccata deseris, adhuc gemis; fit autem aqua potabilis imposito ligno crucis. Cum enim ad memoriam passio Christi reducitur, dulcescit animus dum eidem morte Domini Salvatoris peccati remissio promittitur. Adhuc bella sustines et contradictiones, erram promissionis, bibis aquam fluminis, aquam Jordanis, aquam dulcem, non tamen cum silentio currentem . Dum autem ex aquis Siloe, quae cum silentio currunt ,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enĩ ab aliis. nͥ ab his qͥ pacẽ tenent: & mortificant carnẽ electoꝵ
uita qͣdrat᷑. Si enĩ stricte uiuas & pacẽ non teneas: uł si pacẽ teneaᷤᷤ
& dissolute uiuas. ñ bene lapidẽ dolas. Sic canta in tẏmpano: ut
cantes in choro. In tympano cantant qͥ carnẽ mortificant: incho.¬
ro cantant qͥ concordiã moꝵ seruant. Porro byblii p̃parauerunt
ia & lapides. Byblos ciuitas ÷ fenicis. ꝓ qͣ in hebreo
gebal continet᷑. qd̾ diffiniens siue det̾minans. int̾p̃tat᷑. Qui enĩ
m̃tes hoĩum fideliũ ad sp̃itale edificiũ uolunt instruere. tales
debent esse. ut qͥd faciendũ sit. qͥd reiciendũ sciant oiffiire. ere¬
ut sciant t̾renis adħentes a mundo abstͣhere. absttos instruere.
Qͥ enĩ opꝰ tẽpli sp̃ialis p̃parant: necesse : ut ꝓuideant qͣs u̾ͥtutes
actum ÷ gͥ qͣdringentesimo & octogesimo anno eg̃ssionis

Expanded text:
Non enim ab aliis, nisi ab iis qui pacem tenent et mortificant carnem, electorum Non enim ab aliis, nisi ab iis qui pacem tenent et mortificant carnem, electorum vita quadratur. Si enim districte vivas, et pacem non teneas, vel si pacem teneas, et dissolute vivas, non bene lapidem dolas. Sic canta in tympano, ut cantes in choro . In tympano cantant, qui carnem mortificant. In choro cantant, qui concordiam morum servant. Porro Biblii praeparaverunt ligna et lapides. Biblos civitas est Phoenid definiens sive determinans interpretatur. Qui enim mentes hominum fidelium ad spirituale aedificium volunt instruere, tales debent esse, ut quid faciendum sit, quid rejiciendum, sciant definire, terrenis adhaerentes a mundo abstrahere, abstractos instruere. Qui enim opus templi spiritualis praeparant, necesse est ut provideant, quas virtutes Factum est igitur quadringentesimo et octogesimo anno egressionis
Abbreviated transcription (Latin):
dñ ui pͥmis fundam̃tũ ponitur. qd̾ non nͥ eũsa & eiecta t̾ra firmũ
repit᷑: ne edificemꝰ suꝑ t̾ram s suꝑ petrã petra aut̃ erat xp̃c. In quo
fundam̃to lapides p̃ciosi & grandes tollunt᷑ .i. p̃ciosi uita. grandes
fama: suo conditori adħentes disponunt᷑. Prius tam̃ debent lapide̾
quadrari: & sic in fundam̃to poni. Quadrat᷑e laꝑidũ: potest assig :¬
ilari stabilitas electoꝵ. Electi si qͥdẽ quadrant᷑. dum int̃. iiͣii. utu¬
tes. prudentiã scił & tẽꝑantiã. fortitudinẽ & iusticiã constituntur.
Tunc enĩ qͦcũq u̾tat᷑ electus firmꝰ manet: ne ad ignatuiã prudentia.
ad delectationẽ tẽꝑantia. fortitudo ad timorẽ. iꝰticia ad amorẽ sese
ꝓsꝑa & adu̾sa. Si gͥ ꝗͣdratꝰ lapis fueris: in quoẽq lat̾e iaceas firmiter
stabis. Qͦs dolauerunt cem̃tarii hẏram. & cem̃tarii salomonis. A ce¬
m̃tariis salomonis. & a cem̃tariis hẏram lapides p̃ciosi dolantur.

Expanded text:
 eversa et ejecta terra firmum reperitur, ne aedificemus super terram, sed supra petram. Petra autem erat Christus . In quo fundamento lapides pretiosi et grandes tolluntur, id est, vita grandes et fama, suo Conditori adhaerentes disponuntur. Prius tamen debent lapides quadrari, et sic in fundamento poni. Quadraturae lapidum potest assimilari stabilitas electorum. Electi siquidem quadrantur, dum inter quatuor virtutes, prudentiam scilicet et temperantiam, fortitudinem et justitiam constituuntur. Tunc enim quocunque vertatur electus, firmus manet, ne ad ignaviam prudentia, ad delectationem temperantia, fortitudo ad timorem, justitia ad amorem se a et adversa. Si igitur quadratus lapis fueris, in quocunque latere jaceas firmiter stabis. Quos dolaverunt caementarii Hiram, et caementarii Salomonis. A coementariis Salomonis, et a caementariis Hiram lapides pretiosi dolantur.
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ fiebat pascha .i. phase: qd̾ int̾pretat᷑ tͣnsitꝰ. Dum enĩ de uieũ
ad u̾itutes nouit tͣnseas. dũ adhuc nouellꝰ sis in dilectione: nondũ
potes fundam̃ta tẽpli ponere. Cũ autem diligis inumeũ.: tune qͦi
in scdo m̃se ponis funoam̃tum. Pximꝰ enĩ m̃sis in anno: diec̃ti¬
est dilig̃e amicũ. Hoc etiã ethinci faciunt. scd̃s uͦ dilig̃e inimicum:
t̾cius dilig̃e dm̃. Dum gͦ inimicũ diligis. fundam̃ta tẽpli in latũ dis¬
ponis. dũ diligis dm̃: edificii sp̃italis parietes erigis in altũ. In his uero
m̃sib. & in his annis: dies & noctes possunt assignari. Habet enĩ aĩa
diem contẽplationis lucẽ. noctẽ tẽptationũ caliginẽ: istũ illuminat
sol indeficiens. Nlam luna decrescens: hic iudes dm̃. ibi offendis ꝓxi.¬
mũ. in die rides. in nocte ploras. Unde ieremias. Plorans ploraui in
Nocte. Dens enĩ que tẽptationũ turbine q̃nq concussa dolet: exhila¬

Expanded text:
 transitus. Dum enim de vitiis ad virtutes recenter transeas, dum adhuc novellus sis in dilectione, nondum potes fundamenta templi ponere. Cum autem diligis inimicum, tunc quasi in secundo mense ponis fundamentum. Primus enim mensis in dilectiest diligere amicum, hoc etiam ethnici faciunt. Secundus vero, diligere inimicum. Tertius, diligere Deum. Dum ergo inimicum diligis, fundamentum templi in latum disponis. Dum diligis Deum, aedificii spiritualis parietes erigis in altum . In his vero mensibus et in his annis dies et noctes possunt assignari. Habet enim anima diem, contemplationis lucem, noctem, tentationum caliginem. Istum illuminat sol indeficiens, illam luna decrescens. Hic vides Deum, ibi offendis proximum. In die rides, in nocte ploras. Unde Jeremias: Plorans, ploravit in nocte . Mens enim, quae tentationum turbine quandoque concussa dolet, exhila
Abbreviated transcription (Latin):
diã partem uici edificat: qui coniugatoꝵ legitime iura conser¬
uat. Alt̾am uͦ partẽ eiꝰdem uici ille edificare d̃r. a quo mundicia
continentiũ ꝑ oĩa custodit᷑. Int̾ hos ordines domorũ. est qͣsi uia me¬
dia actiua uita. ꝑ hanc gͥ ambulant: qui ad celestẽ ierłm ꝑuenire
festinant. Sunt aut̃ in ierłm. maiores & minores uici. Maiores uici.
sunt aõtiui & contẽplatiui: minores uͦ ad illos ꝑtinent. q ex illis di.
riuant᷑. uł ipsis inherent. Sunͭ & in anima qͥdam uici morales. di
hoĩum: sic in uicis anime st̃ diu̾satates morũ. Habet aut̃ anima
uicũ timoris: ht̃ & uicũ amoris. Uicus timoris descendit ad portam
uallis: id: hu militatis. Uicus amoris ducit ad portã pontis: idt ad
ooatẽplationẽ fut᷑e retͥbutionis. In uico timoris habitant serui. &
mercennarii: in uioo uͦ dilectionis habitant. qͥ patriũ heredita¬
tes expectant. Serui ꝓ timore pene seruiunt. m̃cennarii ꝓ labo

Expanded text:
ci aedificat, qui conjugatorum legitime jura conservat. Alteram vero partem ejusdem vici ille aedificare dicitur, a quo munditia continentium per omnia custoditur. Inter hos ordines domorum est quasi via media, activa vita. Per hanc igitur ambulant, qui ad coelestem Hierusalem pervenire festinant. Sunt autem in Hierusalem majores et minores vici. Majores vici sunt rivantur, vel ipsis inhaerent. Sunt et in anima quidam vici morales, divhominum, sic in vicis animae sunt diversitates morum. Habet autem anima vicum timoris, et vicum amoris. Vicus timoris descendit ad portam vallis, id est, humilitatis. Vicus amoris ducit ad portam pontis, id est, ad contemplationem futurae retributionis. In vico timoris habitant servi et mercenarii. In vico vero dilectionis habitant, qui Patrum haereditates exspectant. Servi prae timo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lationis sublimat᷑. Honores inqͥt mutant mores. Tunc enĩ salo.¬
mon .i. pacificꝰ animꝰ unctione indiget: ꝙ loc p̃lationis aut uix.
aut nunquã elationis tumore caret. Necesse ẽ. gͥ ut salomori
ungat᷑. ne pellis sicca rũpat᷑ .i. ne popłs a rege separet᷑. s regen¬
tis anim humilitatis oleo molliatur. Salomon in regemun¬

Expanded text:
unc enim Salomon, id est, pacificus animus unctione indiget, quia locus praelationis aut vix aut nunquam elationis tumore caret. Necesse est igitur ut Salomon ungatur, ne pellis sicca rumpatur, id est, ne populus a rege separetur, sed regentis animus humilitatis oleo molliatur. Salomon in regem un
Abbreviated transcription (Latin):
tas pͥncipes ur̃as. & eleuamim porte et̾nales: & intͦibit rex głe.
ncipes. sunt boni uł mali doctores. Maloꝵ porte: st̃ ꝑuerse
subgestiones. bonoꝵ uͦ: sc̃e exhortationes. ꝑistas itur ad celũ:
ꝑ illas descendit᷑ ad infernũ. Iste gͣuant᷑. ille eleuant᷑. Iste et̾na¬
les sunt: ꝙ ad et̾nitatẽ ꝑpetue felicitatis ducunt. Ille st̃ porte
mortis: quia ꝑducunt ad abyssũ ꝑpetue dãpnationis. ꝑistas
intͦibit rex głe: ꝑ illas diabolus rex suꝑbie. Defixe st̃ inquit

Expanded text:
tas principes vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit Rex gloriae . Principes sunt boni vel mali doctores. Malorum portae sunt perversae suggestiones; bonorum vero sanctae exhortationes. Per istas itur in coelum, per illas descenditur ad infernum. Istae gravantur, illae elevantur. Istae aeternales sunt, quia ad aeternitatem perpetuae felicitatis ducunt; illae sunt portae mortis, quia perducunt ad abyssum perpetuae damnationis. Per istas introibit rex gloriae, per illas diabolus rex superbiae. Defixae sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ante portam aqͣr̃: est contͥtio anime ꝓ delectatione pecẽi. In hac
platea popłs congregat᷑. qͣsi unꝰ unꝰ. ꝑopłs cogitationũ qͥ se ꝑ diu̾¬
sa sparserat. cũ ꝑ contritionẽ in unũ colligit᷑: secretũ m̃tis intrat᷑.
librũ legis audire desid̾at. ut tͣnsgressionis culpã em̃dare ualeat: &
in meditatione diuine legis attentior fiat. Ad plateã uͦ que ÷ ante
portã effraim animꝰ ducitur: q̃n ꝑ fructũ boni oꝑis. ad spẽ uenie
reuocat᷑. In platea gͥ latiori nichil agimꝰ. s etiã ierłm edificare di

Expanded text:
est ante portam aquarum, est contritio animi pro delectatione peccati. In hac est ante portam aquarum, est contritio animi pro delectatione peccati. In hac platea populus congregatur quasi vir unus; populus cogitationum, qui se per diversa sparserat, cum per contritionem in unum colligitur, secretum mentis intrat, librum legis audire desiderat, ut transgressionis culpam emendare valeat, et in meditatione divinae legis attentus fiat. Ad plateam vero quae est ante portam Ephraim animus ducitur, quando per fructum boni operis ad spem veniae revocatur. In
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ edisicare aliquẽ. reatꝰ sui culpã defendentẽ: s cũ culpa cogno-¬
scit᷑. tunc ciuitatis muiꝰ .i. bonũ opꝰ edificari ꝑmictit᷑. In placea lati¬
ori sicut p̃diximꝰ. culpa defendit᷑. s in platea domꝰ dei accusat᷑ & cor¬
recordatio peccati. Qui aut̃ ꝑ hanc plateã discurrere consueu̾ans.
nc̃ mea ꝓ pecc̃o trem̃tes sedent. & qͥ inepte leticie diu studuerant: pec¬
catũ lugent. In hac platea ezdtas saõdos qͥ carnes ĩmolat .i. animꝰ
qui desidia carnis in se mactat. popłm increpat: q p̃ceptũ dñi tͣns¬
gressus fuerat. Seꝑamini inqͥt a popło t̾re: & ab uxorib alienigenis.
Popłs t̾re sunt t̾renarũ rerũ concupiscentie. uxores alienigene: car¬
nis blanditie. Ab his uͦ m̃tem seꝑant. qui mundi concupiscentias ne¬
gligunt. & blandim̃tis misere carnis m̃te contͣdicunt. Seqͥt᷑ de pla¬
tea qͦ ÷ ante portã aqͣrũ. forta aqͣrũ: est gr̃a lacͥmarũ. Platea uͦ que

Expanded text:
efendentem, sed cum culpa cognoscitur, tunc civitatis murus, id est, bonum opus aedificari permittitur. In platea latiori, sicut praediximus, culpa defenditur, sed in platea domus Dei accusatur, et correcordatio peccati. Qui autem per hanc plateam discurrere consueverant, nunc in ea pro peccato trementes sedent; et qui ineptae laetitiae diu studuerant, peccatum lugent. In hac platea Esdras sacerdos, qui carnes immolat, id est, animus, qui desideria carnis in se mactat, populum increpat, quia praeceptum Domini transgressus fuerat. Separamini, inquit, a populo terrae et ab uxoribus alienigenis . Populus terrae, sunt terrenarum rerum concupiscentiae; uxores alienigenae, carnis blanditiae. Ab his vero mentem separant, qui mundi concupiscentias negligunt, et blandimentis miserae carnis mente contradicunt. Sequitur de platea, quae est ante portam aquarum. Porta
Abbreviated transcription (Latin):
portã aqͣrum sem̃tem rigamꝰ. in platea qͦ : ante portã effrauim fruc¬
tũ colligimꝰ: ibi tab̾nacła figimꝰ. in qͥb ꝑ spẽ miscdie frum̃ta reco¬
ndamꝰ. In his etiã plateis ponebant᷑ infirmi in lectulis. ut ueniente
teis ponunt᷑. quando pecẽoꝵ suoꝵ delectationis recordant᷑. ut uenien¬
te petro .i. agnito ꝑ recordationẽ pecẽo. petiꝰ enĩ agnoscens int̾p̃tatur:
saltim umbra illiꝰ obũbraret qͣnqͣm illoꝵ. ut int̾cessio eiꝰ refrigera¬
ret animũ cuilibet ab estu uicioꝵ. Hec enĩ u̾bra qͦ infirmũ refri.¬
gerat: ut ab infirmitatib liberũ sanitati reddat

Expanded text:
e est ante portam Ephraim fructum colligimus. Ibi tabernacula figimus, in quibus per spem misericordiae frumenta recondamus. In his etiam plateis ponebantur infirmi in lectulis, ut veniente teis ponuntur, quando peccatorum suorum delectationis recordantur, ut veniente Petro, id agnito per recordationem peccato, Petrus enim agnoscens interpretatur, saltem umbra illius obumbraret quemquam illorum, ut intercessio ejus refrigeraret animum cujuslibet ab aestu vitiorum. Haec enim est umbra, quae infirmum refrigerat, ut ab infirmitatibus liberum sanitati reddat