comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
refelli possent. h mͦ qͦ inloco qͥd positũ sitꝰ ⁊ siqͥd ẽẽt simi
ad cõmunicendii qd̾ demq sepe scire aut suspicari pos¬
sit qͥd q̃stior uelit audire. qͥ c̃dixit: intelligat s finẽ
doloris fitt᷑um. ħ disputatio ꝯꝓbabitur sic. Si refellemꝰ
ꝗ̃ inq̃stiõib exc̃ dicta ꝓbabili argum̃tatione idq par¬
tib ꝯiecture qͣs añ ex posuimꝰ face oportebit .s ab ar¬

Expanded text:
refelli possent, hoc modo: Quo in loco quid positum sit, et si quid esset similead eminiscendum, quod denique saepe scire aut suspicari possit, quid quaesitor velit audire; quod cum dixerit, intellegat sibi finem doloris futurum. Haec disputatio conprobabitur, si refellemus, quae in quaestionibus erunt dicta, probabili argumentatione; idque partibus coniecturae, quas ante exposuimus, facere oportebit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
peccuniaq eiꝰ potestas esto. Q lex. Qui parentẽ necal¬
se uidicatꝰ erte is ob uolutꝰ ⁊ obligatꝰ corio de uehebat᷑
ĩ flueittẽ. Q lex. ꝑ at̾ familias uti suꝑ familia peccu¬
nia ue sua legauerit ita uis esto. & lex. Si pat̾ fa¬
milias intestatꝰ moriet᷑ familia pecculariaq ei us
agnatoꝵ gentilium esto. Malleolus iudicatus ẽ.
matrẽ neccasse ei dãpnato folliculo obuo lutũ: os
qͥ defendunt eũ. tabulas ĩcarcerẽ afferunt testam̃tũ eo
psente ꝯscͥbunt᷑. testes rite affuerunt. de illo suppliciũ
sumit᷑: paulo pꝰ hii qͥ heredes erant testam̃to hedita¬
tẽ ad eunt. frat̃ minor malleoli qͥ eũ opugnau̾at ĩ eiꝰ
ꝑicło suã uocat heditatẽ lege agnitiõis. hic cͥca lex ĩre
milla affert᷑. ⁊ cũ multe afferunt᷑ exqͥ rocinacio nascit᷑
Qrͣ aut potuer̾ aut ñ potuerit iure testam̃tũ fac̾e̾. Cõsti¬
tutio legitima ÷ ex r̾ocinatione. Cuiꝰ mͦi partes eẽnt

Expanded text:
pecuniaque eius potestas esto. Et lex: qui parentem necasse iudicatus erit, ut is obvolutus et obligatus corio devehatur in profluentem. Et lex: paterfamilias uti super familia pecuniave sua legaverit, ita ius esto. Et lex: si paterfamilias ‹intestato moritur, familia› pecuniaque eius agnatum gentilium esto. Malleolus iudicatus est matrem necasse. Ei damnato statim folliculo lupino osQui defendebant eum, tabulas in carcerem adferunt, testamentum ipso praesente conscribunt, testes recte adfuerunt; de illo supplicium sumitur. Ii, qui heredes erant testamento, hereditatem adeunt. Frater minor Malleoli, qui eum obpugnaverat in eius periculo, suam vocat hereditatem lege agnationis. Hic certa lex in rem nulla adfertur, quare potuerit aut non potuerit iure testamentum facere. Constitutio legitima ex ratiocinatione. Cuiusmodi partes essent
Abbreviated transcription (Latin):
signa ⁊ cet̾as suspiciortes: dicemꝰ ħ mͦ. Si demonstrabi¬
miis nullã rẽ ee. ꝗ̃ ñ suspicioib quiuis possit cͥmina¬
ri. Dc in unã ꝙ̃q suspitionẽ extenuabimꝰ ⁊dabimꝰ
nire. In dignũ facinꝰ eẽ sñ testib ꝯiectam ⁊ suspitionẽ
me famã nasci sołe. qͥn subsit aliqͥd. ⁊ sidicemꝰ causã
ñ fuisse. qͣr qͥspiã cõfinget ⁊ ꝯminissceret᷑. ⁊ p̃t̃ ea si ce¬
ti salsi soleant eẽ. argumentabim̃ hc̃ eẽ uerũ.¶ Contͣ

Expanded text:
onstrabimus nullam rem esse, quam non suspicionibus quivis possit criminari; deinde unam quamque suspicionem extenuabimus et dabimus nire; indignum facinus esse sine testibus coniecturam et suspicionem sit aliquid; et si dicemus causam non fuisse, quare quispiam confingeret et eminisceretur; et praeterea, si ceteri falsi soleant esse, argumentabimur hunc esse verum. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
Dis it cũ minima pecata. cũ causa suscipiant. tũ uͦ illa
q̃ multo maxima st̃ maleficia aliqͦ ẽto emolum̃to ĩducti
susciꝑe conamur. simultos ĩ dux̃ ĩpeccatũ pecun ie
spes. sic̃ plures scełe se ꝯtaminauerunt ĩꝑii cupiditade
simulti leue ꝯpendi ũ fraude maxima ꝯmutau̾rnnt.
Cuimirũ iudebr̃. istũ amaleficio ꝑꝑ acerrimã formidi¬
nẽ ñ tĩꝑasse: Uirũ fortissimũ integerrimũ iminici¬
cia r̃ ꝑ qn̾tisimũ. in uiria lacessitũ ira exsuscitatũ.
homo timidꝰ nocens. ꝯscius sui pecati in sidios us

Expanded text:
im cum minima peccata cum causa suscipiunt, tum vero illa, quae multo maxima sunt maleficia, aliquo certo emolumento inducti suscipere conantur. Si multos induxit in peccatum pecuniae spes, si conplures scelere se contaminarunt imperii cupiditate, si multi leve conpendium fraude maxima commutarunt, cui mirum videbitur, istum a maleficio propter acerrimam formidinem non temperasse? Virum fortissimum, integerrimum, inimicitiarum persequentissimum, iniuria lacessitum, ira exsuscitatum homo timidus, nocens, conscius sui peccati, insidiosus
Abbreviated transcription (Latin):
ñdebeat assignari. Sin uehem̃t̃ hoĩs turpitudine ĩpe¬
dietur ⁊ ĩ famia pͥꝰ dabit oꝑam. ut falsos rumores dissipa¬
tas eẽ. de innocente ⁊utetur loco c̃muni rumorib ete¬
di nonoport̾e. Si nicħ eoꝵ fieri pot̾i utat᷑ excrema
fuisse demonstt᷑. Aut aliũ neminẽ potusse ꝑfic̾e̾. nͥ
adu̾sariũ. aut e ũ ipsũ aliis r̾oib aut non potuisse.
cõ modiores ꝑꝑ cupiditatẽ. ħ loco defensor demonstret
oporta. aliis qͦ bono fuisse. aut alios qͦ id qͦ ipse ĩ¬
simuletur facͥ̾e potirisse.
eẽ q̃sita Id: diuidit̾ ĩpartes . Ui. locũ. tẽpꝰ. spaci¬

Expanded text:
n debeat atsignari. Sin vehementer hominis turpitudine inpedietur et infamia, prius dabit operam, ut falsos rumores dissipatos esse dicat de innocente; et utetur loco communi, rumoribus credi non oportere. Sin nihil eorum fieri potest, utatur extrema fuisse demonstrat; aut alium neminem potuisse perficere nisi adversarium; aut eum ipsum alicommodiores propter cupiditatem. Hoc loco defensor demonstret oportet aut aliis quoque bono fuisse, aut alios quoque id, quod ipse insimuletur, facere potuisse. se quaesita. Id dividitur in partes sex: locum, tempus, spati
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. ut ne paruula ꝙͥ. ⁊ titubatione aut offensio ne imn¬
pedirem̃. si ad hanc rõnẽ p̃ tepaoĩs assiduitatẽ exercitatiõis
scͥptũ sit. qͥd ad u̾sarii se fecisse dicant. qͥd iudieẽ sequi ꝯue¬
nuat utrũ id qͥ diligent̃ ꝑscͥptũ sit. an id qd accitte sit ex¬
cogitatũ. De iñ ea sñ tñtia q̃ ab ad u̾sari is sit ex cogitata
iscripto attributa ꝯtemptet᷑ ⁊ĩfit mabitur. De in q̃retur qͥd
ei ob fuit si id uo liusset ascͥbe: aut mĩ nompotuertt ꝑsebe.

Expanded text:
ffensatione impediremur, si ad hanc rationem praeceptionis adsiduitatem exercitationis scriptum sit, quid adversarii se fecisse dicant, quid iudicem sequi conveniat: utrum id, quod diligenter perscriptum sit, an id, quod acute sit excogitatum; deinde ea sententia, quae ab adversariis sit excogitata et scripto adtributa, contemnetur et infirmabitur. Deinde quaeretur, quid periculi fuerit, si id voluisset
Abbreviated transcription (Latin):
bat. nũqͥ strepitꝰ. clamor Frepitꝰ exauditꝰ. aut deniq
nũqͥd aliqͦ sensu ꝑceptĩ sit aspectu auclit᷑us. tactu.
ocoratu. gustu. slã quiius hor sñsus pot̾ ꝯflare sus¬
pitionẽ. Inconseqn̾ti tp̃r spectabitur nũqͥd retnsasta
relictũ sit qͥ indicet arit factũ eẽ. maleficiũ aut aqͦ fac¬
tũ sit. factũ eẽ ħmͦ. s itumore ⁊ liuore d̾ coloratũ ⁊¬

Expanded text:
bat, num qui strepitus, clamor, crepitus exauditus aut denique num quid aliquo sensu perceptum sit, aspectu, auditu, tactu, odoratu, gustatu; nam quivis horum sensus potest conflare suspicionem. In consequenti tempore spectabitur, num quid re transacta relictum sit, quod indicet aut factum esse maleficium aut ab quo factum sit. Factum e
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiemꝰ. ꝓbabile ÷ ꝑqd ꝓbatur ex pedisse reo peccare ⁊ absimili
eurpitudine hoĩẽ ninꝗͣ ab fuisse. Id diuiditur ĩ causam ⁊ĩ uitã
causa ÷ ea q̃ ĩ dux it admaleficiũ aut cõmodoꝵ appecicionẽ
ant in comodoꝵ uitationẽ ita. Cũ q̃rit᷑ an qͥ comodũ ma¬
leficio appetiu̾te. ñ honorẽ. ñ pecuniã. ñ dominationẽ
ñ aliq̃ cupiditatẽ. aut amoris. aut alicꝰ libidinis uoluerit
ex plere. aut ñ qͥ ĩ comodũ uitarit inimicicias. ĩ familiã
dolorẽ suppliciũ. Hic accusator ĩspe cõmodi cupiditatẽ
ostñdet adu̾sarii. Inuitatione in comodi formidinẽ auge¬
aliquid emolum̃ti ex aliqͣ re ꝑuen̾it: ĩ suspicionẽ malefi
in quo pͥmũ ꝯsid̾ab̾ it accusator ñ qñ simile qͥ fec̾it. sud¬

Expanded text:
abile est per quod probatur expedisse peccare et ab simili turpitudine hominem numquam afuisse. Id dividitur in causam et in vitam. Causa est ea, quae induxit ad maleficium commodorum ‹spe aut incommodorum› vitatione, cum quaeritur, num quod commodum maleficio appetierit, num honorem, num pecuniam, num dominationem; num aliquam cupiditatem ‹aut› amoris aut eiusmodi libidinis voluerit explere, aut num quod incommodum vitarit: inimicitias, infamiam, dolorem, supplicium. CAPUT 4 Hic accusator in spe commodi cupiditatem ostendet adversarii, in vitatione incommodi formidinem augealiquid emolumenti ex aliqua re pervenerit, in suspicionem malefic. Primum considerabit accusator, num quando simile quid fecerit. S
Abbreviated transcription (Latin):
Nprimo libro herenti br̃ exposuimꝰ qͣs auisas
recipeoratorẽ export̾et.⁊ ĩ qͥb officuis arcis elaborare
reb pͥmũ seribendũ fuit. qͦ cet̾a tͥ ł faciliora cognitu
uident᷑. Itaq nob̃ placitũ ÷ ut ea q̃ difficillima eẽnt
potissimũ ꝯsctibemꝰ. Causarũ tͥa gn̾a st̃. de mon strati¬
uũ. delibatuũi. Iudiciale multo difficilimũ ÷ iudi¬
ciale gͦ id pͥmum ab soluemꝰ hoc ⁊ hoc ⁊ pͥore libro egimꝰ¬

Expanded text:
breviter exposuimus, quas causas recipere oratorem oporteret, et in quibus officiis artis elaborare rebus primum scribendum fuit, quo cetera tibi faciliora cognitu viderentur, ita nobis placitum est, ut ea, quae difficillima essent, potissimum conscriberemus. Causarum tria genera sunt: demonstrativum, deliberativum, iudiciale. Multo difficillimum iudiciale est; ergo id primum absolvimus hoc et priore libro
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Occidisti aiacẽ. Inficicatio. Non occidit. Iudicatio.
Occidit : Retio om̃is titͥusq or̾ͥonis ut añdictũ ÷. ad hanc
iudicationẽ ꝯferenda. Si plures er̃t ꝯstitutio nes. aut par¬
tes ꝯsticutionũ iudicationes qͦ plures er̃ ĩuna causa.
quoq tardiꝰ ħ ꝗͣ studes ab soluent᷑ tũ rer̾ multitudi
tũ nr̃is qͦ occupationib assignare debeb. Uerũtũ

Expanded text:
tio: «Occidisti Aiacem.» Infitiatio: «Non occidi.» Iudicatio: «Occideritne?» Ratio omnis utriusque orationis, ut ante dictum est, ad hanc iudicationem conferenda est. Si plures erunt constitutiones aut partes constitutionum, iudicationes quoque plures erunt in una causa, qua tardius haec, quam studes, absolventur, cum rerum magnitudini tum nostris quoque occupationibus adsignare debebis. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
tcir ⁊ tũ postulat sui misereanit᷑. ħ ĩ uidicio fere
facta ꝯstant. ħmͦ in loco o inuni ꝑ amplificationẽ ĩ itiemꝰ
Qd si ħ fecisset tñ. ei ꝓp̾stinis beneficiis ignosci ꝯueni¬
et. Uer̃ nicħ postulat ignosci. G inuiditui non uenit
at insenatũ. aut añ imꝑacorẽ. ⁊ ĩ ꝯ siliũ tał causa pot̃¬
uenire. Extͣnlatione cͥminis causa ꝯstat c̃ fecisse nos
ñ negamꝰ. s alioꝵ peccatis coactos fecisse diciniꝰ. ũ horesteᷤ
c̃defendit se: inniatrẽ ꝯfer cͥmen. Ex remotionẽ cͥmi¬
nis causa ꝯstat. c̃ a nob ñcͥm̃ s eulpã ipsam amouemiꝰ¬

Expanded text:
tur, et tamen postulat, ut sui misereantur. Hoc in iudicio fere facta extant, hoc modo: in loco communi per amplificationem iniciemus: «quodsi hoc fecisset, tamen ei pro pristinis beneficiis ignosci conveniret, verum nihil postulat ignosci.» Ergo in iudicium non venit: at ‹in› senatum, ad imperatorem et in consilium talis causa potUT 25 Ex translatione criminis causa constat, cum fecisse nos non negamus, sed aliorum peccatis coactos fecisse dicimus: ut Orestes, cum se defendit in matrem conferens crimen. Ex remotione criminis causa constat, c
Abbreviated transcription (Latin):
da. Assũptiua pars: c̃ꝑse defensio ĩfirma ÷. S assũpta eitͣ¬
riare ꝯꝓbatur. Assũptiue: partes sc̃ uiii. Cõcessio remocio
cͥminis t̃nslacio cͥminis ꝯꝑatio. Cõceslio ÷ c̃reus postulat¬
s ignosci. Ea diuidr̃ ĩpurgationẽ ⁊ de p̃cationẽ. Purga¬
tio : c̃ c̃sũlto negat se reus fecisse. Ea diuidr̾ ĩ in prudñ¬
tiã fortunã. necessitatẽ. fortunã u̾cepio adtr̃. pł.d̾ exer¬

Expanded text:
um per se defensio infirma est, adsumpta extraria re conprobatur. Adsumptivae partes sunt quattuor: concessio, remotio criminis, translatio criminis, conparatio. Concessio est, cum reus postulat ignosci. Ea dividitur in purgationem et deprecationem. Purgatio est, cum consulto negat se reus fecisse. Ea dividitur in inprudentiam, fortunam, necessitatem: fortunam, ut Caepio ad tribunum ple
Abbreviated transcription (Latin):
ita pot̾it aĩ uitiũ cũ causa peccati ꝯ glutinere. Si ñ pot̾it
par uiciũ aĩ cũ causa peccati repꝑire: repꝑiat dispar.
Si ñ pot̾it auarũ de monstrare. de monstret corrupto¬
rẽ łꝑfidiosũ. qͦ qͦ mͦ pot̾it deniq aliqͦ autt ꝙͣ plurimis
uiciis ꝯtamiae ꝑsonã. De iñ qͥ illud fec̾it tã neqͥt̃.
eund̃ hunc cã ꝑꝑam fecisse ñ ẽẽ mirandũ. Si uehe¬
iñt̃ oastꝰ ⁊ integer ex isti mabitur adu̾sariꝰ. dicet fasta
non fanniã spectari non opote. illũ occultasse sua uicia¬
flagitia se plane futurũ. ab eo maloficiũ ñ ab eẽ.
De fensot pͥmũ demonstrabit uitã ĩtegrã si pot̾it. Id

Expanded text:
i vitium cum causa ‹peccati conglutinare. Si non poterit par vitium cum causa› reperire, reperiat dispar. Si non poterit avarum demonstrare, demonstret conruptorem, perfidiosum, si quo modo poterit denique aliquo aut quam plurimis vitiis contaminare personam; deinde qui illud fecerit tam nequiter, eundem hunc tam perperam fecisse non esse mirandum. Si vehementer castus et integer existimabitur adversarius, dicet facta, non famam spectarei oportere; illum ante occultasse sua flagitia; se planum facturum ab eo maleficium non abesse. Defensor primum demonstrabit vitam integram, si poterit: id
Abbreviated transcription (Latin):
pondo ei deb̾e dic̃. Cõstitucio ÷ legitima ex ambiguo¶ Ex
erat. de cuet senatũ erariũ paci ñ posse largitionẽ tãtã
ĩtcedẽ. ille nichominꝰ. cistellã detulit. Cepio ut illũ
ris bonis impetũ facit. pontes disturbat. cistas deicit
ĩpedim̃to ẽ. qͦ. seciꝰ ferat᷑. Acersit̾ cepio maiestatis.
Constitutio. legituna ex diffo̾ne. Wocabulũ .n. diffi¬
nitur ipsũ. cũ queritur qͥd sit minuere maiestatẽ.
aut iudices mutuantios reꝰ dicit. Hac parte ꝯstituti¬
onis gͥci iniudici is nosĩiure eiuili plerunq uti¬
mur. ĩ hac parte nos uiris eul scientia uiuabto. ĩ
iudiciis tñ ñ nicħ utimur uͥł mͦ NSiqͥs peculatꝰ accusit᷑¬
q uasa argentea publica de loco pͥuato dicat᷑ sustulisse
possit dice̾ cũ dift̃o̾ne sit usus. qͥd sit furtũ qͥd peculatꝰ
secũ furti agi. ñ peculatꝰ oport̾e. ħ participio legiti¬
me ꝯstitutionis. his de causis raro uenit iniudici

Expanded text:
pondo ei debere dicit. Constitutio est legitima ex ambiguo. CAPUT erat, docuit senatum aerarium pati non posse largitionem tantam. intercedere, ille nihilominus sitellam detulit. Caepio, ut illum, ris bonis impetum facit; pontes disturbat, cistas deicit, impedimento est, quo setius feratur: arcessitur Caepio maiestatis. Constitutio legitima ex definitione. Vocabulum enim definitur ipsum cum quaeritur, quid sit minuere maiestatem.aut iudices mutandos reus dicit. Hac parte constitutionis Graeci in iudiciis, nos in iure civili plerumque utimur in hac parte nos iuris civilis scientia iuvabit: in iudiciis tamen nquod vasa argentea publica de loco privato dicatur sustulisse, possit dicere, cum definitione sit usus quid sit furtum, quid peculatus: secum furti agi, non peculatus oportere. Haec partitio legitimae constitutionis his de causis raro venit in iudicium,
Abbreviated transcription (Latin):
Hcausa mecturali narratio accusatoris suspitiões
int̃iectas ⁊ dispsas hr̃e debet. ut nicħ actũ nich dictũ
nusꝙͣ uentũ. aut ab itũ nicħ de niq factũ sñ causa
putet᷑. De fensoris narratio simplicẽ ⁊ dilucidã expositio¬
nẽ debet hr̃e cũ attenuatione suspitionis. hͦ ꝯstitutionis
ro insex partes : distribita. ꝓbabilẽ. collationẽ signũ.

Expanded text:
causa coniecturali narratio accusatoris suspiciones interiectas et dispersas habere debet, ut nihil actum, nihil dictum, nusquam ventum aut abitum, nihil denique factum sine causa putetur. Defensoris narratio simplicem et dilucidam expositionem debet habere cum adtenuatione suspicionis. Huius constitutionis ratio in sex p
Abbreviated transcription (Latin):
de .u. partib or̾ois pͥmũ scb̃e incepimꝰ. Impͥmo libꝰ
bamꝰ. De iñ ꝯiuncte de ꝯfirmatioẽ ⁊ c̃fritatione dicend̃¬
fuit qr̃ gn̾aꝯstitionũ ⁊earũ partes aꝑuimꝰ. Exqͦsi¬
mulostũdebatur qͦmͦ ꝯstitutionẽ ⁊ partẽ ꝯstitutionis
causa posita repꝑiri oport̾et. Deĩ dociumꝰ iudicati¬
onẽ quẽ ad mod̾ q̃ri ꝯueniet. qͣ inuenta curandũ
ut om̃is ro totiꝰ orõnis adeã ꝯferat᷑. ꝑost ea ãmonui¬

Expanded text:
De sex partibus orationis primum scribere incepimus: in primo libro bamus; deinde coniuncte de confirmatione et confutatione dicendtutionum et earum partes aperuimus; ex quo simul ostendebatur, quomodo constitutionem et partem constitutionis causa posita reperiri oporteret. Deinde docuimus, iudicationem quemadmodum quaeri conveniret: qua inventa curandum, ut omnis ratio totius orationis ad eam conferatur. Postea admonui
Abbreviated transcription (Latin):
dnẽ g̾ci cͥnomenon appellant. Ea ꝯstituit᷑ ex ꝯiuinctiõe
firmam̃ti ⁊ rõnis defensione. ħmͦ. Cũdicat horestes
se patris ulciscendi causa matrẽ occidisse. rectũ nec fuertt
sñ iuditio afilio clitime strã occidi. Ergo hac r̾one uidi¬
cationẽ reꝑpe ꝯuenit. Reppta iudicationẽ omnẽ rõnẽ
totiꝰ or̃onis eo ꝯfirmari oportebit. Inoĩb ꝯstitutionib

Expanded text:
onem, Graecei crinomenon appellant. Ea constituetur ex coniunctione onem, Graecei crinomenon appellant. Ea constituetur ex coniunctione firmamenti et rationis defensione hoc modo: Cum dicat Orestes se patris ulciscendi matrem occidisse, rectumne fuerit sine iudicio a filio Clytemestram occidi. Ergo hac ratione iudicationem reperire convenit: reperta iudicatione omnem rationem to
Abbreviated transcription (Latin):
id usu ꝯsulũ defendat. ut eos dicat ñ mͦ ĩꝑasse. s rõem
quoq ostñdisse qr̃ id fac̾e̾ licet. Inrẽ ꝯfert᷑. ut siqͥs excesta¬
m̃to qd face ussus sit ex plebis cito uertetur. Ex ꝯꝑatio¬
nẽ causa ꝯstat: c̃dicimꝰ necẽẽ fuisse alt̾ũ fecisse ⁊ id qͥ
ducib ĩ collocutionẽ ita discessit ut ĩpeditm̃ta ꝗͣ. exerci¬
tũ. Exercitũ edux̃ ĩpedim̃ta reliquit. Arcessit᷑ maiesta
tis. Que c̃ stitiones ⁊ q̃ qͧͤstionũ partes sint uideor ostñdis¬
se. Nc̃ qͦ mͦ eas ⁊ qͣ uia tͣctari ꝯueniat demonstrandũ:.
causa ĩ hac potissimũ ꝯssistamꝰ. horestes c̃ꝯfit̾etur se occidis¬
se matre : nisi atculerit facti r̾onẽ puer de fensionẽ¬
qͣ nec parua ꝗđ dubitatio pot̃ remorari dapnationẽ. In
di. Illa eñi patrẽ meũ occidat. utet᷑ accusator fir ma
pende oportuit. Ex rõne defensionis ⁊ ex firmam̃to. ic¬
eusationis iudicii questionascat᷑ oport&e. ꝙͣ nos iudicati¬

Expanded text:
asse, sed rationem quoque ostendisse, quare id facere liceret. In rem confertur, ut si quis, ex testamento quod facere iussus sit, ex plebis scito vetetur. Ex conparatione causa constat, cum dicimus necesse fuisse alterutrum facere, et id, quod ducibus in conlocutionem; ita discessit, ut inpedimenta relinqueret, exe. Quae constitutiones et quae constitutionum partes sint, videor ostendisse. Nunc quo modo eas et qua via tractari conveniat demonstrandum escausa in hac potissimum causa consistamus: Orestes confitetur se occidisse matrem: nisi adtulerit facti rationem, perverteriqua ne parva quidem dubitatio potest remorari damnationem. Invdi: illa enim patrem meum occiderat», utetur accusator firmamependere oportuit.» Ex ratione defensionis et ex firmamento accusationis iudicii quaestio nascatur oportet: eam nos iudicati
Abbreviated transcription (Latin):
s uoluntatis ĩꝙ̃p̃tes fore putauit. Postea querere ab adu̾satiis
qͥd siħ fecissẽ: quid si accidisser eor aliqͥd inqͥb aut causa sit
honestissima aut necessictido c̾tissima. ttĩ ne accusaretAtq
domesticis recte posse administrari si unꝰ qͥsq uelte ubaex
pectare ⁊ non aduoluntatẽ ciꝰ qͥ ea u̾ba habuerti acce¬
utile aut ꝙ tͣpe sit id qd̃ adiisarii dicant fieri o portuisse.
aut opor̾e. ⁊ id qd̾ nos fecimꝰ aut postulemꝰ ꝙͣ. utile aut

Expanded text:
re putavit; postea quaerere ab adversariis: quid, si hoc fecissem? quid, si hoc acci- disset? eorum aliquid, in quibus aut causa sit honestissima aut necessitudo certissima: tamenne ac- cusaretis? atqui domesticis recte posse administrari, si unus quisque velit verba spectare et non ad voluntatem eius, qui ea verba habuerit, acceutile aut quam turpe sit id, quod adversarii dicant fieri oportuisse aut oportere, et id, quod nos fecerimus aut postulemus, quam utile aut
Abbreviated transcription (Latin):
si lex aut niarimas res utilissimas religiosissimas iudebit̃
ꝑcine̾. aut in ittile. aut tͦpe. autt nefas. cẽ tali ĩre ñdiligentisi¬
me legi optẽꝑare. aut ita lex diligent̃ scͥpta de monst̾bitur. ita
cautũ una qͣq dere. ita qd oportiut exceptũ: ut minune ꝯueniat
qͦqͣ ĩtã diligenti scpͥtura p̃titũ arbiͣri. Plereiꝰ: locꝰ ei qͥ ꝓ sc̃pto¬
dicet niare recessariꝰ ꝑquẽ oportet ostñdat. si ꝯueniat causi
ꝯtͣ sc̃ptũ accipi: eãta minime oport̾e q̃ ab adu̾sariis afferat᷑:
tum sit aliqd̾ ꝓbare uelit. ñ eqͥtatis p̃siclio id face conari.Si
qͥd gͥ ex hac ipsa qͥppiã accusator deroget: oĩb parcib iꝰtiꝰ
⁊ ꝓbabiliꝰ acciisare uideat᷑. Nã suꝑior ot̾o ħ om̃is faciebat. itt
fier si qͥb ex locd culpa de monstrabit᷑ eẽ. ĩeo: qͥ ꝯꝑatiõe. aut re¬
mocioẽ. aut relatiõe cͥ minis. aut ꝯfessionis parcib se defendit.¬

Expanded text:
s, utilissimas, honestissimas, religiosissimas videbitur pertinere; aut inutile aut turpe aut nefas esse tali in re non diligen- tissime legi optemperare; aut ita lex diligenter per- scripta demonstrabitur, ita cautum una quaque de re, ita, quod oportuerit, exceptum, ut minime conveniat quicquam in tam diligenti scriptura praeter quem oportet ostendat, si conveniat causam contra scriptum accipi, eam tamen minime oportere, quae ab adversariis afferatur.tum sit aliquid probare velit, non aequitatis praesidio id facere conari. si quid igitur ex hac ipsa quippiam ac- cusator derogat, omnibus partibus iustius et probabi- lius accusare videatur. nam superior oratio hoc omnis faciebat, ut, fiet, si, quibus ex locis culpa de- monstrabitur esse in eo, qui comparatione aut remotione aut relatione criminis aut concessionis partibus se defendet
Abbreviated transcription (Latin):
ad sese ñ emoliuñto captaus aliqͦ. s tͣhens sua dignitate
naturã. si ꝑp fructũ atq utilitatẽ petendũ. pecunia ÷. Est
porro qͥadã ex hoꝵ partib iunctũ qͥ. ⁊ sua ui ⁊ dignitate nos
ĩdictos ducit. ⁊ p̃se ꝗͣdã gerit utilitatẽ. qͦ mag̾ expectat᷑ ut
amicicia bona cristimatio. Atq ex his ÷ ꝯtͣria facile nob̾ tacẽtibꝰ
ĩtelligentur. S ut expeditiꝰ rõ ꝯtͣdat᷑: ea q̃ posumꝰ bui nõa¬

Expanded text:
ad sese, non emo- lumento captans aliquo, sed trahens sua dignitate, . est porro quiddam ex horum partibus iunctum, quod et sua vi et dignitate nos inlectos ducit et prae se quandam gerit utilitatem, quo magis expetatur, ut amicitia, bona existimatio. atque ex his horum contraria facile tacentibus nobis intellegentur. sed ut expeditius ratio tradatur, ea, quae posu
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur dicendum degen̾e ipsiꝰ artis. de officio de fine de
mat̾ia. de partib. Nim ipsis reb cognitis faciliꝰ ⁊ expeditius
aminꝰ uniꝰ cuiꝰq ipsam rõnẽ. ac uiam artis ꝯsidare poterit.
constat. Eiꝰ q̃ dã ⁊ magna . iampla pars. ẽ. artificio¬
sa elogñtia. ꝙrethoricam uocant. Nam neq cũ
his sentimus qͥeuuilẽ scientiam eloqñtia ñ putãt
indigere. ⁊ ab his qͥ eã putant om̃ẽ rethoris uiar
tificio contineri: magnoꝑe dissentimꝰ. Qr̃ hanc oratoriã facul¬
tatẽ ineo gñe ponemꝰ ut eam ciuilis scientie partẽ ẽẽ. dicamꝰ.
Officium aut̃ eiꝰ facultatis. ẽẽ uidet᷑. dic̾e aposite ad ꝑsuasionẽ. s fĩnis:
ꝑ suadere dictione. Int̾ officiũ autẽ ⁊ fine̾ ħ interẽ qr ĩ officio qͥd
fieri. infine ꝙͣ officio conueniat ꝯsidat᷑. Ut medici. e̾e. officium
dm̃s. curare ad sauandũ apposite. finẽ curaͣne sanare. Itẽ oratoris

Expanded text:
videtur dicendum de genere ipsius artis, de officio, de fine, de materia, de partibus. nam his rebus cognitis facilius et expeditius animus unius cuiusque ipsam ra- tionem ac viam artis considerare poterit. constat. eius quaedam magna et ampla pars est artificiosa eloquentia, quam rhetoricam vocant. nam neque cum iis sentimus, qui civilem scientiam eloquentia non putant indigere, et ab iis, qui eam pu- tant omnem rhetoris vi et artificio contineri, magnopere dissentimus. quare hanc oratoriam facultatem in eo genere ponemus, ut eam civilis scientiae partem esse dicamus. Officium autem eius facultatis videtur esse dicere adposite ad persuasionem; finis persuadere dictione. inter officium et finem hoc interest, quod in officio, quid fieri, in fine, quid effici conveniat, con- sideratur. ut medici officium dicimus esse curare ad sanandum apposite, finem sanare curatione, item, ora- toris
Abbreviated transcription (Latin):
dicine mat̾iã dicamꝰ morbos aut uuln̾a. qd ĩ his om̃is medicura u̾¬
satur. Itẽ qͥb ĩ reb u̾satur ars ⁊ facultas oratoria eas res mat̾iã
arcis rethorice nõiamꝰ. Hasaũ res alii plures alii pautiores existi¬
mar̃t. Nam gorgias leontinꝰ añtiqͥssimꝰ fere rechor õib de reb
oratorẽ optime posse dic̾e existimauit. Hinc infinitã ⁊ ĩm̃sã huc
artificio mat̾iã subic̾e uidet᷑. Aristoles aut̃ qͥ hiue arti plurima
ad ium̃ta atq ornam̃ta subministrauit. tͥb ingn̾ib rer̃ u̾sari¬

Expanded text:
iam dicamus morbos ac vulnera, quod in his omnis medicina versetur, item, quibus in rebus ver- satur ars et facultas oratoria, eas res materiam artis rhetoricae nominamus. has autem res alii plures, alii pauciores existimarunt. nam Gorgias Leontinus, anti- quissimus fere rhetor, omnibus de rebus oratorem op- time posse dicere existimavit; hic infinitam et inmensam huic artificio materiam subicere videtur. Aristoteles autem, qui huic arti plurima adiumenta atque orna- menta subministravit, tribus in generibus r
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩe. u ei multo rechoricam cicuis qͥs ademit ꝙͣ phuloso phiã
ꝯcesserit. Heq eo ddico q̃ eiꝰ ars quã ecdidit. mͥ m̃dacissimenuliq ̃¬
sc̃pta iudeatur. Nam satis ĩea uidet᷑ ex intiqͥs artib ingenio¬
se ⁊ diligent̃ electas res colloseasse. ⁊ ñ nicħ ipse qͦ noui. pcu¬
lisse. Uer oratori minimũ ÷ deante loqͥ qd ħ fec̃ multo mari

Expanded text:
philosophiam concesserit: neque eo, quo eius ars, quam edidit, mihi mendosissime scripta videatur; nam satis in ea videtur ex antiquis artibus ingeniose et diligenter electas res collocasse et nonnihil ipse quoque novi protulisse; ve- rum oratori minimum est de arte loqui, quod hic fecit, multo maxi
Abbreviated transcription (Latin):
illi ipsi miediũ ꝯseruati loci ꝓcedunt. deqͥb añ dicdũ.¬
&cũ ex singłis. tũ exconiunctis: argiuñta c̾ta nascuntur.
Crũ argum̃toꝵ pars ꝓbabili: pars necessario ingn̾e u̾łabat᷑. Ide¬
cedt̾ aũ sepe ad ꝯuincturã: q̃stiones cestuoma. Rumores. q̃ ꝯtͣ¬
oĩa utq simili uia p̃ceptoꝵ torq̃re ad sue cause ꝯmod̾ debebit
Nlum ⁊ exq̃stio ẽ: suspiciones. ⁊ ex cestimonio ⁊errumore aliqͦ. pati
rõe: uͥ excausa. ⁊ er ꝑsona: ⁊erfacto duci oportebit. Qr̃ nob̾ ⁊ hui
uidñt᷑ errare: qͥ ħ genꝰ suspicionũ: artificii ñ putant ĩdig̾e. ⁊ hii
qͥ alit̃ ħ degn̾e acde oi ꝯrectã. p̃cipiendũ putant. Om̃is eñi

Expanded text:
ervati loci procedent, de quibus ante dictum ex singulis, tum ex coniunctis argumenta certa nascentur, quorum argumentorum pars probabili, pars necessario in genere versabitur. accedunt autem saepe ad coniecturam quaestiones, testimonia, rumores, qia praeceptorum torquere ad suae causae commodum debebit. nam et ex quae- stione suspiciones et ex testimonio et ex rumore aliquo pari ratione ut ex causa et ex persona et ex facto duci oportebit. Quare nobis et ii videntur errare, qui hoc genus suspicionum artificii non putant indigere, et ii, qui ali
Abbreviated transcription (Latin):
artes ꝯtulex̃t. qͦs simul atq illos suꝑiores. nos nob̾ õs
fuer innt quanto studio electa siuit: ꝓfecto neq eos nec
alios: ĩ dustrie nr̃e penitebit. Siaũ tem̾e aliqͥd aliciuꝰ
ptisse. auit ñ satis elegant᷑ secuti uidebimur: docti abali¬
qͦ facile ⁊ libent᷑: sententiã ꝯmutabimꝰ. Non eñi parũ
ne simil q̃rentes: dubitant unũ qd̾q dicemꝰ. nedũ n
pariuilũ ꝯ seqͥm̃. ut satis h cõmode p scͥpsisse uideam̃
ułs amnitamꝰ qd̾ maximũ: ut ne ciuirei temere atq.

Expanded text:
t; quos ipsos simul atque illos superiores nos nobis omnes, fuerunt, quanto studio electa sunt, profecto neque nos neque alios industriae nostrae paenitebit. sin autem temere aliquid alicuius praeterisse aut non satis eleganter se- cuti videbimur, docti ab aliquo facile et libenter senten- tiam commutabimus. non enim parum ne simul quaerentes dubitanter unum quicque dicemus, ne, dum parvulum consequamur, ut satis haec commode ud amittamus, quod maximum est, ut ne cui rei temere atque
Abbreviated transcription (Latin):
cii gestio ꝑtͣctanda. Nã ħ genꝰ earũ ret̾ q̃ negotio sunt
sidar i oporteat. In loco gͥ oportunitas. Intꝑ̃e longinqͥtas.
Inoccasione ꝯmoditas ad fasciendũ idonea. In facultate.

Expanded text:
tii gestio pertrac- tanda. nam hoc genus earum rerum, quae negotio sunt tii gestio pertrac- tanda. nam hoc genus earum rerum, quae negotio sunt onsiderari oporteat. in loco igitur opportunitas, in tempore longinquitas, in occasione commoditas ad faciendum idonea, in facultate
Abbreviated transcription (Latin):
neq ad tẽpꝰ fingi neq ullo mͦ mutati possit. fac̾e iudiciũ.
Sin aũ ĩ añ acta iuta aliqͣ tͣpidines crunt: aut falso uenisse
ĩ eã existimationẽ dicent᷑ exaliqͦtũ ĩuidia: aut ob trestione:
ꝑ suasioni ad olescentie. aut alictu ñ malitiose aĩ affectioni
pitudo. aut infamia leniri pot̾it or̾one: negare oportebit
de uita eiꝰ. ⁊ demorib q̃ri: s.de eo cͥmine: qͦ de arguit᷑. Qr̃
añ factis omissis: ilłd qd̾ instat agi oport̾e.  Ex facto aũt
ipso suspitiões ducentur : si cotiꝰaminstͣtio negotii. ex ipsiꝰ
partĩ ꝯmunit̾ ex ꝑsonis atq negotio: ꝓficiscent᷑.  E& nego¬
tio duci pot̾it. sieas resq̃ negociis attͥbute st̃: diligent̃ ꝯsi
dabimꝰ. Ex his gͦ ĩ hanc ꝯftituoionẽ ꝯuenire uident᷑. gn̾a¬
exqͦ spes ꝑficiendi nata. ⁊ faciũ difacultas q̃sita uideatur¬
qͥd intpsa gerunda: qͥd pꝰ ea ꝯsecutũ sit .s De iñ ipsiꝰ ÷ nego¬

Expanded text:
d tempus fingi neque ullo modo mutari possit, facere iudicium. sin autem in ante acta vita aliquae turpitudines erunt: aut falso venisse in eam existimationem dicetur ex aliquorum invidia aut obtrectatione  persuasioni, adulescentiae aut alicui non malitiosae animi af- fectioni pitudo aut infamia leniri poterit oratione, negare oportebit de vita eius et de moribus quaeri, sed de eo crimine, quo de arguatur; quare ante factis omissis illud, quod instet, id agi oportere. Ex facto autem ipso suspiciones ducentur, si to- tius administratio negotii ex omnibuspartim communiter ex personis atque ex negotio proficiscentur. ex negotio duci poterunt, si eas res, quae negotiis adtributae sunt, diligenter con- siderabimus. ex iis igitur in hanc constitutionem convenire videntex quo spes perficiundi nata et faciundi facultas qnda, quid postea conse- cutum sit. Deinde ipsius est nego
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmod s̃ maiꝰ ꝙͣ cõmod dicet. ut neqͣꝙͣ fuerit illiꝰ cõmo¬
tor dix̾it eũ id eẽ secutũ qd eiꝰ uisũ sit ꝯ modũ. aut id
demonstrãdũ erit defensori: neminẽ ẽẽ tance stulticie
qͥtali inre possit u̾itatẽ ignorare. Qd̃ si id ꝯcedat᷑: illd
tĩ ꝯcessum irri: nec dubitasse qd̾ hũc: qͥd eiꝰ uiris eẽt.S
id qd falsum fu̾it: sñ ulla dubitatione ꝓfalso. qd̾ uerũ.¬
ꝓ uero ꝓbasse. Quod si dubttarit: sũme fuisse am̃cie.
dubia spe impulsũ: cͥtũ imꝑiculũ se c̃mitt̾e. Quẽ¬
ad modũ aũ accusator c̃ abaliis culpã dimouebit defensori
locis utet᷑: sic his locis qͥ accusatori dati st̃: uttetͣ reus: cũ in
alios abse cͥm̃ uolet tͣtifferre. Exꝑsona aũ ꝯiecttra ca¬
pietur: sihe res q̃ ꝑsonis attͥbute st̃: diligent̃ ꝯsidabut᷑.¬

Expanded text:
maius quam commodum dicet, ut nequaquam fuerit illius commotor dixerit eum id esse secutum, quod ei visum sit commodum, aut id demonstrandum erit defensori neminem tantae esse stultitiae, qui tali in re possit veritatem ignorare. quodsi hoc concedatur, illud non concessum iri: ne dubitasse quidem, quid eius iurisfuerit, sine ulla dubitatione pro vero probasse; quia si dubitarit, summae fuisse amentiae dubia spe inpulsum certum in periculum se committere. quemadmodum autem accusator, cum ab aliis culpam demovebit, defensoris locis utetur, sic iis locis, qui accusatori dati sunt, utetur reus, cum in alios ab se crimen volet transferre. Ex persona autem coniectura capietur, si eae res, quae personis adtributae sunt, diligenter consid
Abbreviated transcription (Latin):
dia fiat: aut exaliqua causa eir̃: q̃ impulsũ aliquẽ
id fecisse dicet. Hic ⁊ exemploꝵ ꝯmemoratione qͥ simili
ĩpulsu a liqd̾ ꝯmiser̾: ⁊ similitudinũ collatione.⁊

Expanded text:
dia fiat aut ex aliqua causa earum, qua inpulsum aliquem dia fiat aut ex aliqua causa earum, qua inpulsum aliquem id fecisse dicet. hic et exem- plorum commemoratione, qui simili inpul
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione fec̾it.  Rõcinatio ÷ : aũ. diligens ⁊ ꝯsida¬
ta faciendi aliquid aut ñ faciendi erco gitatio. Ea
S. peciinie. Si deniq ut oĩa gn̾ati ãplectamͣ. alicꝰ reti¬
nendi. augendi. ad ipiscendi cõmodi. Aut ꝯt̾ reiciendi
climinuendi. deuitandi ue ĩꝯ modi causa. Nam ĩ hoꝵ
genꝰ alt̾ũtrum illa incident: ĩqͥb aut in cõmodum
aliqͥd maioris adipiscendi cõmodi causa. aut maio¬
ris uitandi incomodi suscipitur. Aut aliqͥd ꝯmo¬
dũ: maioris ad ipiscetidi: aut maioris uitandi in¬
cõmodi p̃titur. ẜ Hic locꝰ. qͣsi aliqd fundam̃tũ
est huiꝰ ꝯstitutionis. Nam nicħ factum eẽ. cuquam
ꝓbatur: nͥ aliquid qr̃ factũ sit ostñdr̃. G accusator cõ
p̃ulsione a liqd̃ ẽẽ. factũ dicet: illũ ĩpetũ. ⁊ ꝗͣdã ꝯmotionẽ
aĩ affectionẽq u̾b̾ ⁊ sentñtiis amplificare debebit ⁊ ostuñ¬
de qͣnta uis sit amoris quanta aĩ ꝑ turbatio ex iracõ¬

Expanded text:
cogitatione. Ratiocinatio autem est diligens et considerata faciendi aliquid aut non faciendi excogitatio. Ea si pecuniae, denique, ut omnia generatim amplectamur, alicujus retinendi, augendi, adipiscendive commodi; aut contra rejiciendi, diminuendi, devitandive incomgenus alterutrum illa quoque incident, in quibus aut incommodi aliquid maioris adipiscendi com- modi causa aut maioris vitandi incommodi suscipitur aut aliquod commodum maioris adipiscendi commodi aut maioris vitandi incommodi praeteritur. Hic locus sicut aliquod fundamentum est huius constitutionis. nam nihil factum esse cuiquam pro- batur, nisi aliquid, quare factum sit, ostenditur. ergo accusator, cum inpulsione aliquid factum esse dicet, illum impetum et quandam commotionem animi affectionemque verbis et sententiis amplificare debebit et ostendere, quanta vis sit amoris, quanta animi per- turbatio ex iracun
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯsidanda. s De fensor aũ exꝯtͣrio: pͥmũ ĩpulsion̾e aut
excenuabit. ⁊paruulã quãdã fuisse de monstͣbit. aut ñ
exea re solere hmͦi facta nasci: docebte. Cerit ĩ loco d̾¬

Expanded text:
consideranda: defensor autem ex contrario primum inpulsionem aut consideranda: defensor autem ex contrario primum inpulsionem aut extenuabit et parvulam quandam fuisse demonstrabit aut non ex
Abbreviated transcription (Latin):
ad rẽ ꝑtirie̾. Inħ autẽ loco capud ilłd erit accusatori. sidͤ
mo ustrare pot̾it. Alii nemini cansam fuisse faciendi.
Scd iriũ: sicantã actã idoneai: nemini siti. fuisse a¬
liis qͦ causa faciendi uidebit᷑. aut potestas de fuisse ill¬
is demonstͣnda ẽ. aut facultas. aut uoluntas. P Poces¬
tas sic. sit aut nescisse. aut ñ fusse. aut ꝯfide aliqͥ ñ potu¬
isse: dicetur. S facultas: si r̾o adiutores aduum̃ta. cet̾aq
q̃ adrẽ ꝑcinebunt defiusse alicui: demonstrant᷑. Nolũ
tas: si aiũs atalib factis uacuus. ⁊ in teger ẽẽ dicet᷑. Post¬
tremo qͣs ad defensionẽ rõnes reo dabimꝰ: his accusator
ad alios exculpa ex ĩdos abutetur. Uerũ idb̾iu faci¬
endũ ÷ nntinũ multa st̃ cõ ducenda : ut ne altiꝰ defen¬
dendi causa hunc accusare : s hꝰ accusandi causa: defendẽ
alt̾il uideat᷑. atq accusatori ꝗͣ. ħ fere st̃ in causa facienda

Expanded text:
ad rem pertinere. Hoc autem loco caput illud erit accusatoris, si de- ad rem pertinere. Hoc autem loco caput illud erit accusatoris, si de- monstrare poterit alii nemini causam fuisse faciendi; secundarium, si tantam aut tam idoneam nemini. sin fuisse aliis quoque causa faciendi videbitur, aut po- testas defuisse aliis demonstranda est aut facultas aut voluntas. potestas, si aut nescisse aut non adfuisse aut conficere aliquid non potuisse dicentur. facultas, si ratio, adiutores, adiumenta ceteraque, quae ad rem pertinebunt, defuisse alicui demonstrabuntur. volun- tas, si animus a talibus factis vacuus et integer esse dicetur. postremo, quas ad defensionem rationes reo dabimus, iis accusator ad alios ex culpa eximendos abutetur. verum id brevi faciendum est et in unum multa sunt conducenda, ut ne alterius defendendi causa hunc accusare, sed huius accusandi causa defendere alterum videatur. Atque accusatori quidem haec fere sunt in causa faciendi
Abbreviated transcription (Latin):
malũ aut q̃ malũ ÷. aut bonũ: : nec malũ. nec bonũ
ħ incellecto. siqͥ negabit eẽ. ullã pecuniã uita frĩs.
aut amici. aut de nuiq officio suo antiqͥorẽ. aut suaui¬
rẽ: ñerit haccusatori negandũ. Nã ineũ culpa:
sũmũ odiũ tͣnferet᷑. qͥ id quod tã uere. ipie dicetur
negabic̃. Uerũ illud dicendũ erit illi ita ñ ee.
uisum. Qd sumi oporta ex his q̃ ad ꝑsonam ꝑtinent de qͦ
pꝰ dicendum ÷.  Euentꝰ aũ cũ fallit c̃alit̾us accidit ratq
hi qͥ arguuntur arbitͣti ẽẽ. dicuntur. Ut siqͥ aliũ dica
tur occidisse. ac uoluerit. q̃ aut similitudine. aut sus¬
pieione aut demonstratione falsa: deceptꝰ sit. Aut eum
neccasse. cꝰ testam̃to ñ sit heres: qd̾ eiꝰ cestam̃to se heredẽ
arbitͣtꝰ sit. Non eni ex euentu cogitationẽ spectari
oport̾e: s qu a cogitatione animꝰ. ispe ad maleficium
ꝓfectus sit ꝯsidare : qͦ aĩo qͥd qͥsq faciat. ñ qͦ casu utatur:

Expanded text:
malum aut bonum est, nec malum nec bonum. hoc intellectu si qui negabit esse ullam pecuniam fratris aut amici vita aut denique officio suo antiquiorem aut suaviorem, non hoc erit accusatori negandum. nam in eum culpa et summum odium transferetur, qui id, quod tam vere et pie dicetur, negabit. verum illud dicendum est, illi ita non esse visum; quod sumi oportet ex iis, quae ad personam pertinent, de quo post dicendum est. even- tus autem tum fallit, cum aliter accidit, atque ii, qui arguuntur, arbitrati esse dicuntur: ut, si qui dicatur alium occidisse ac voluerit, quod aut similitudine aut suspicione aut demonstratione falsa deceptus sit; aut eum necasse, cuius testamento non sit heres, quod eo testamento se heredem arbitratus sit. non enim ex eventu cogitationem spectari oportere, sed qua cogi- tatione animus et spe ad maleficium profectus sit, con- siderare; quo animo quid quisque faciat, non quo casu utatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ascpiꝰ. Iitũ sõno inpedicũ: ñ respondẽ existimaũ. Ipsegila¬
dium ⁊icet̾a q̃ secũ attulerat astulit. Solus ꝓfectus ÷
Caupo non multum pꝰ ꝯclamauit hoĩe ẽẽ. occisum
⁊cũ qͥbusdã diu̾sorib illũ qͥ añ exierat conseqͥtur. Ini¬
tin̾e hõiẽ ꝯp̃ hñdit gladium eiꝰ euagina eduxit reꝑte
cruentatũ. hõ inurbẽ ab illis deducit᷑ ac reus sit In haic
untentio ÷ criminis: occilisti. depusio: ñ occidi. Exqͥbꝰ
ne. ẜ Nc̃ exponemꝰ locos: qͦrũ pars aliqͣ ĩoĩẽ ꝯiectu¬
t̾oꝵ i oportebit attende. ñ õs inõem causam ꝯuenire. Nã
ut om̃e nom̃ exaliquib ñ exõib litt̾is scribitur. sic
omnẽ incausam ñ oĩs argum entoꝵ copia: s eoꝵ neceᷤ¬
pulsionẽ ⁊ utr̃ocinationẽ. Impulsio ÷ : q̃ sum cogitatio¬
nem ꝑ quãdã affectionẽ aĩ fac̾e̾ aliqd ortat᷑. Ut amor

Expanded text:
aepius. illum somno inpeditum non respondere existimavit; ipse gladium et cetera, quae secum adtulerat, sustulit, solus profectus est. copo non multum post conclamat hominem esse occisum et cum quibusdam devorsoribus illum, qui ante exierat, consequitur in itinere. hominem conpre- hendit, gladium eius e vagina educit, reperit cruentum. homo in urbem ab illis deducitur ac reus fit. in hac intentio est criminis: occidisti. depulsio: non occidi. ex quibune? Nunc exponemus locos, quorum pars aliqua in omnem coniectun omnem causam convenire. nam ut omne nomen ex aliquibus, non ex omnibus litteris scribitur, sic omnem in causam non omnis argumentorum copia, sed eorum necespulsionem et in ratiocinationem. inpulsio est, quae sine cogitatione per quandam affec- tionem animi facere aliquid hor
Abbreviated transcription (Latin):
excellentẽ muliebris forme pulcͥtudinẽ. muta ĩse i¬
mago ꝯtinẽt: helene pĩg̾e simulacrũ uelle sedixit.
Qd̾ cratonĩe qͥ eũ muliebri incorpore pĩgendo pluri¬
mũ aliis p̃stare sepe accepissent: libent᷑ audier̃t puta¬
uer̃ it si qͦ ingen̾e plurimũ posset: ĩ eo magnoꝑe
elaborasset : egregiũ ĩ opꝰ illo ĩ phano telictũ. Neqi cũ
cos illa opimo fefellit. Nlã ⁊ euris illicͦ q̃ suiit ab hisqͣs¬
nã uirgines formas hab̾ent. Iili aũ statĩ hominẽ dedu¬
xennt ĩ palestrã atq ei pueros ostñdunt multosi tͥio ua p̾di¬
os angnitate. & eñ qͥda cepore enotonate multiu dibe eouri

Expanded text:
tudinem muta in se imago contineret, Helenae pingere simulacrum velle dixit; quod Crotoniatae, qui eum mu- liebri in corpore pingendo plurimum aliis praestare saepe accepissent, libenter audierunt. putaverunt enim, si, quo in genere plurimum posset, in eo magno opere elaborasset, egregium sibi opus illo in fano relicturum. neque tum eos illa opinio fefellit. nam Zeuxis ilico quaesivit ab iis, quasnam virgines formosas haberent. illi autem statim hominem deduxerunt in palaestram atque ei pueros ostenderunt multos, magna praeditos dignitate. etenim quodam tempore Crotoniatae multum omni
Abbreviated transcription (Latin):
sit negocio ħ÷ qd̃ maiꝰ. qͥd minꝰ qͥd eq̃ magnũ sit. qͥd simile.
aut int̃̾uallo ꝯ consecunt᷑. Inqͣ iudebimꝰ. ⁊ q̃ ꝯsuecudo sit
⁊q̃lex. ⁊ q̃ actio. & qd eiꝰ rei arcificium sit. aut usus. aut
exercitatio hoĩũ aut ꝓbatio. aut offensio. ex qͥb ñ ñꝗͣ
elicit᷑ aliqͥd suspicionis. Sc̃ aũ ⁊ alie suspiciones q̃ ꝯmumt̃¬
iex negocioꝵ & ex ꝑsonarũ attͥbutioĩb sũmi̾t᷑. Nlã ⁊er for¬
tuna ⁊ ex natã. ⁊ ex uicti studio. factis. casu. or̾onib
Dem̃ facultas: deqͣ añ drxiꝰ. Deĩ utrũ id facinꝰ sit:
qd̾ penit̾e fu̾tt neceẽ. Itẽ qd spẽ celandi ñ habet. Derĩ

Expanded text:
st, quid maius, quid minus, quid aeque magnum sit, quid simile; aut intervallo con- sequuntur. in quo videbimus, ecqua consuetudo sit, ecqua lex, ecqua pactio, ecquod eius rei artificium aut usus aut exercitatio, hominum aut adprobatio aut offensio; ex quibus nonnumquam elicitur aliquid suspicionis. Sunt autem aliae suspiciones, quex negotiorum et ex personarum adtributionibus su- muntur. nam et ex fortuna et ex natura et ex victu, studio, factis, casu, orationibus, deinde facultas, de qua ante diximus; deinde utrum id facinus sit, quod paenitere fuerit necesse, quod spem celandi non haberet; de
Abbreviated transcription (Latin):
mens aliꝙ̃ adrem apꝑ licata. magna cũ uoluntate
suspitionis. siam ꝯsiliõ: aliqͥd faciendi: aut ñ faciẽ ndi
excogitata r̾o. ¶Iã facta ⁊ casus. ⁊ or̾o nes q̃st̃ oĩa ut¬
ta: facile erit uiderit ⁊ qͥd afferant ad ꝯfirmãdã ꝯ iec¬
t᷑am suspitionis. ac ꝑsonis ꝙͥ res he sc̃ attͥbute: Ex
eiꝰ qͥ ĩ simulat᷑. in eã suspicionẽ adducat᷑: ut ĩ talicul¬
nis ostũdr̃. Qt̃ uitã eiꝰquẽ arguit: ex anĩ factis accusa¬
tor ĩpbare debebit. ⁊ ostñde: si qͦ ĩpari añ peceato ꝯiuctꝰ¬
aliqͣ ꝯ motũ. peccasse. aut ineque magnare. aut ĩ maiore
aut ĩminore.Ut si qͥd peccuna dicat iunductũ fecisse.
possit denio nstrare aliqͣ inre: eiꝰ aliqͥd factũ auarum.
gñe culparũ. si ex pari sum̃di facultas ñ erit. ĩ ꝓbare
aĩũ adu̾sarii oportebit. Si auaritia ĩductũ arguas fe¬
cisse ⁊ auatũ eũ quẽ accusas demonstrare ñ possis: aluis

Expanded text:
mens ad aliquam rem adplicata magna cum voluntate suspicionis; nam consilium est aliquid faciendi non faciendive excogitata ratio. Facta auta, facile erit videre, ecquid afferant ad confirmandam coniecturam suspi- cionis. Ac personis quidem res hae sunt adtributae, ex , qui insimulatur, in eam suspicionem adducitur, uti a tali culnis ostenditur. quare vitam eius, quem arguit, ex ante factis accusator inprobare debebit et ostendere, si quo in pari ante peccato con- victmmotum peccasse aut in aeque magna re aut in maiore aut in minore, ut si qui, quem pecunia dicat inductum fecisse, possit demonstrare aliqua in re eius aliquod factum avarum. genere culparum, si ex pari sumendi facultas non erit, inpro- bare animum adversarii oportebit: si avaritia inductum arguas fecisse et avarum eum, quem accuses, demon- strare non possis, aliis
Abbreviated transcription (Latin):
di muꝰ honeste. fuisse dicet᷑: cũ uoluntas eiꝰ faciendi demnõ
strabit᷑ ab fuisse. ħ aũ ipsũ genꝰ erit eo firmiꝰ: si eo ipso ĩ
gn̾e qͦ arguit᷑. integer. añ fuisse de monstͣbit᷑. Ui si c̃ auare
cause fecisse arguit᷑: in unme õi ĩuita pecunie cupidꝰ fuisse
doceat᷑ hic illa magna c̃gͣuitate ĩducet᷑ indignatio uincta

Expanded text:
di minus honeste fuisse dicetur, voluntas a faciendo demon- di minus honeste fuisse dicetur, voluntas a faciendo demon- strabitur afuisse. hoc autem ipsum genus erit eo firmius, si eo ipso in genere, quo arguetur, integer ante fuisse demonstrabitur: ut si, cum avaritiae causa fecisse arguatur, minime omni in vita pecuniae cupi- dus fuisse doceatur. hic illa magna cum gravitate inducetur indignatio, iuncta
Abbreviated transcription (Latin):
se: ne̾ manifecto ten̾i. Ar̃ ñ oport̾e hanc rẽ ex su¬
ꝑiore uita spectari: s suꝑiorẽ uitã ex hac re ĩꝓbari. uaut
potestate̾ aũ peccandi ũ fuisse: aut causã. dut siħ dici
npotiuit: dicendũ erit illd extieinũ ñ eẽ mirũ sine̾
pͥmũ deliq̃rit. Nã necẽẽ ÷: cũ qͥuelit peccare: aliqñ pͥ
cur p̃c̾eatur demonstrato: argum̃tis accusationẽ statĩꝯfir¬
mare oportebit . Defensor aũ pͥmũ si pot̾ie: debebit iutã
ciꝰ qͥ ĩsimulabit᷑. ꝗ honestissunã de monit̾re. Ia faciet: sios¬
dendet aliꝙͣ eiꝰ nota ꝯ iunia. offitia. ud genꝰ In parcutes.
cognatos. amicos. Affines necessarios. Que mag̃ rara: ⁊eri¬
mia sunt: si ab eo c̃ magno aliqͦ labore. aut ꝑicło. aut utͣ¬
tes. aut in aliquos eoꝵ qͥmͦ expositi sunt: facta ẽẽ. dicet.
De iñ nicħ se deliqͥsse: nulla cupiditate ĩpeditũ: ab officio
recessisse. Qd eo ꝯfir matiꝰerit: si c̃ potestas ĩpime aliqͥd facien¬

Expanded text:
se, nunc manifesto teneri; quare non oportere hanc rem ex superiore vita spec- tari, sed superiorem vitam ex hac re inprobari, et aut potestatem ante peccandi non fuisse aut causam; aut, si haec dici non poterunt, dicendum erit illud extremum, non esse mirum, si nunc primum deliquerit: nam necesse esse eum, qui velit peccare, aliquando ito et, cur praetereatur, demonstrato argu- mentis accusationem statim confirmare oportebit. Defensor autem primum, si poterit, debebit vitam eius, qui insimulabitur, quam honestissimam demon- strare. id faciet, si ostendet aliqua eius nota et com- munia officia; quod genus in parentes, cognatos, ami- cos, affines, necessarios; etiam quae magis rara et eximia sunt, si ab eo cum magno aliquid labore aut periculo aut utrtes aut in aliquos eorum, qui modo expositi sunt, factum esse dicet; denique si nihil deliquisse, nulla cupiditate in- peditum ab officio recessisse. quod eo confirmatius erit, si, cum potestas inpune aliquid facien
Abbreviated transcription (Latin):
iliqͥd reꝰ ꝯmississe dicet᷑. Inqͦ ⁊ exempla ⁊ similitud ines
et̃ ꝓferende. ⁊ ipsa diligent̾ natura eiꝰ affectionis ꝗͣ leui¬
sime qͥetisimam ad parce̾ ẽ ex plicanda: ut ⁊res ipsa
afacto crudeli ⁊ turbulento: ad qͥddam mitiꝰ. itͣusqͥi¬
liꝰ tͣducacur: ⁊ oro tẽ ad aĩm eiꝰ qui aucdiet. ⁊aĩ qñdã

Expanded text:
ines erunt proferundae et ipsa diligenter natura eius affectionis quam lenissime quietissima ab parte explicanda, ut et res ipsa a facto crudeli et tur- bulento ad quoddam mitius et tranquillius traducatur et oratio tamen ad animum eius, qui audiet, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
serit. s Cũ ñ aũ ĩpulsione. uerũ rõcuratione aliquẽ⁊
misisse qͥd dicet: qͥd ꝯmodi sit secutꝰ. aut qͥd ĩꝯmodi fu¬
gerit: demonstrabit. Qid augebit ꝗͣ maxue pot̾it
ut qͦ ad fieri possit. idonea ꝗͣ. maxime causa ad pecan¬
dum hortata iudeatur. ẜ Sigłe causa: qͣntam głam
ꝯsecutur ex istimarit. Itẽ sidñationis. si pecunie. si ami¬
cicie. si inimieiciar̃. ⁊ oĩno qͥcqͥd erit qd̾ cause fuisse
dicet: id sũme aug̾e debebit. Q ħ eũ magnoꝑe ꝯsi¬

Expanded text:
serit. Cum autem non inpulsione, verum ratiocinatione aliquem commisisse quid dicet, quid commodi sit secutus aut quid incom- modi fugerit, demonstrabit et id augebit, quam maxime poterit, ut, quod eius fieri possit, idonea quam maxime causa ad peccandum hortata videatur. si gloriae causa, quantam gloriam consecuturam existimarit; item si do- minationis, si pecuniae, si amicitiae, si inimicitiarum, et omnino quicquid erit, quod causae fuisse dicet, id summe augere debebit. et hoc eum magno