comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patitur controũsiã libtatis si se ñ ex testam̃to libũ ẽt
dic̃: s alias uł auiuo testatore manumissum ñ debe
impediri lałulẽ causam. licet iudicũ detestam̃to noũi
speretur. duus pius rescripsit: adictit sane unrescripto÷
dũ mõ p̃dicatur iudici i libalis causȩ ne nullũ admiri¬
culum lib̾tatis extestam̃to admatha cetato q̃ dt anletũ:¬

Expanded text:
e non ex testamento liberum dicit, sed alias vel a vivo testatore manumissum, non debere impediri liberalem causam, licet iudicium de testamento moveri speretur, divus Pius rescripsit: adiecit plane in rescripto, dummodo praedicatur iudici liberalis causae, ne ullum adminiculum libertatis ex testamento admittat
Abbreviated transcription (Latin):
de inofficioso testam̃to iudiciũ ñ uõ sub obtentu iudẽ
đ iofficioso testam̃to ab ipso luciano ñ suscepti ꝑ qrꝰ¬
niũ non debemoram fieri seruituti. Plane sũ mattu¬
in exstimandũ iuidicii concessit forte bona fide im¬
ploretur uidiciũ detestamto ⁊ si id dep̃hendit p̃situ¬
endũ modicũ tp̃s. intra ꝙ si nonfiũt contestatus. iub

Expanded text:
de inofficioso testamento iudicium. nunc uero sub obtentu iudicii de inofficioso testamento ab ipso Licinniano non suscepti per quinquennium non debere moram fieri seruituti. plane summatim aestimandum iudici concessit, ‹a›n forte bona fide imploretur iudicium de testamento: et si id depraehenderit, praestituendum modicum tempus, intra quod si non fuerit contestatu
Abbreviated transcription (Latin):
us ueniatur: ait papinianũ lib nono q̃stionũ. exep¬
ui tone eos usuros. nec multum facẽ ꝙ desfensore
ires int̾uener̾unt: Nane inꝗt siqui accepit eosᷤ
sideussores. matrem eis mandasse ignorauit:
Mexceptionẽ senatꝰ c̃sulti replicatione doli repellẽ
Papinianus li nono qͣstionũ. Quãquã Idam:¬
ig fid ciussor doli replicatione posita: deffensio¬
nem exccptionis admitiit. nullam tam̃ replicacio¬
nẽ adũsus mulierẽ habebrt quia fac tinon potẽ
ignoracionẽ p̃tende ẜ ñ erte iniquũ dari nego¬
cioꝵ gestoꝵ actionẽ ͥ deffensorẽ: quia mandatica

Expanded text:
ueniatur. et ait Papinianus libro nono quaestionum excepueniatur. et ait Papinianus libro nono quaestionum exceptione eos usuros: nec multum facere, quod pro detr‹i›s interuenerunt. plane, inquit, si qui accepit eos fideiussores, matrem eis mandasse ignorauit, exceptionem senatus consulti replicatione doli repellendam. 7 Papinianus libro nono quaestionum.Quamquam igitur fideiussor doli replicatione posita defensionem exceptionis amittit, nullam tamen replicationem aduersus mulierem habebit, quia facti non potest ignorationem praetendere. sed non erit iniquum dari negotiorum gestorum actionem in defensorem, quia man
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃pnationẽ. ꝓinde neq maritum. neq fiłiũ. neq
pitrem ꝑmitritur mulieri deffende
Iquilã pnatus reg̃ssũ ad eam hãt. uł uti cũ uendito¬
re hñditatis sibi uenditȩ: uł fideuissorẽ suũ def¬
fendat: intercedere non uidetur:
osi fcastum uellet. non dubito senatꝰ consultũ
ꝓinde sidum uult ticio donatum. accepit amę
mutuã pecimiã:⁊ eam ticio donauit. senatui cõ¬
sultum : s gͦtibi donatugi creditori tuo nũmos
numerauit: ñ int̾ cedit: senatus enĩ obligatȩ̃ mu¬
liori succurrere uoluit. nondonant sħ idõ ꝗa faẽ
nftilius se mulier obligat. quã alicui donat:
uendi causa numcret: ainquã lib suã rẽ insolitũ
idet nlisi a uendidit remsuã. sue p̾ciũ acceptũ
palio soluit siue emptorem delegauit creditor
alieno. non puto senatus consulto locũ eẽ:
I ꝓdeffensore absentis filii exmandatᷤ matri  int̾
isn cesserint. queritur. an etiã his senatꝰ consulto sub¬

Expanded text:
demnationem. proinde neque maritum neque filium neque patrem permittitur mulieri defenderequi damnatus regressum ad eam habeat, ueluti cum uenditorem hereditatis sibi uenditae uel fideiussorem suum defendat, intercedere non uidetur. c factum uellet, non dubito senatus consultumripserunt.Proinde si, dum uult Titio donatum, accepit a me mutuam pecuniam et eam Titio donauit, cessabit senatus consultum. sed et si tibi donatura creditori tuo nummos numeraverit, non intercedit: senatus enim obligatae mulieri succurrere voluit, non donanti: hoc ideo, quia facilius se mulier obligat quam alicui donat. uniam solvendi causa numeret an quamlibet suam rem in solutum det: nam et si vendiderit rem suam, sive pretium acceptum pro alio solalieno, non puto senatus consulto locum esse.eiussores pro defensore absentis filii ex mandato matris eius intercesserint, quaeritur, an etiam his senatus consulto sub
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ationẽ Nnt̃dum int̾cedenti mulieri ⁊ condicio
petit. ut prita sicontra senatus consultũ obligata
debitorẽ suũ delegauerit. Namhic ipsi ognipetit
condictio quẽ admodum si pecuniã soluisset con¬
dic̾et soliudunitu qui reũ delegat. s si is qui aꝗ
muliere delegatus ẽ debitor eiꝰ ñ fũit. excepti¬
pne senatus consulti poterit uti. quẽ ad modũ
mulieris sideuissorplane simulier uitcessura
debitorẽ suũ delegauerit senatus consultum
cessat. qi ⁊si pecuniã nimerisset cessaret senatꝰ
consultũ. mulier enim ꝑ senatus consultũ reru

Expanded text:
ationem.Interdum intercedenti mulieri et condictio competit, ut puta si contra senatus consultum obligata debitorem suum delegauerit: nam hic ipsi competit condictio, quemadmodum, si pecuniam soluisset, condiceret: soluit enim et qui reum delegat.Sed si is, qui a muliere delegatus est, debitor eius non fuit, exceptione senatus consulti poterit uti, quemadmodum mulieris fideiussor.Plane si mulier intercessura debitorem suum delegauerit, senatus consultum cessat, quia et si pecuniam numerasset, cessaret senatus consultum: mulier enim per senatus consultum re
Abbreviated transcription (Latin):
de inde claudui edictis coꝵ erat
int̃dic tunt ne femine ꝓuiris suis
int̾cederent: pt̾ ca factũ ẽ senatus
consultũ quo plenissime fenunis
oñib subuentũ ẽ: cuiꝰ seratꝰ c̃sul¬
ti uerba ħ sunt. ꝙ marcꝰ silamus. ⁊ uelleus cuita
consules uerba fecerunt: de oblgationib: stninuꝵ
quę ꝓ aliis ree ficnt. ꝗa de care sieri oportet
dationes ꝓ aliis quib int̃ cesseruit. stminȩ pti¬
nent. tanr: si ante uidetur itaiis dictũ cẽ: ne
eo nõe abihis peticionẽ in cas. actioderur cũ
eis uirilib efficiis fungis ciꝰ gnris obligacionib
obstringi. ñ sit equum. arbitrar senatꝰ recte:
atq̃ ordine facturos. adqos decare inuenut
additũ erit. si dedegint oꝑani ut incare sctuat
uoluntis seructur suerba itaq senatus consul¬
dlita ͤ multis huiꝰ cemoi casib subpositif. atq obu¬
iectis s ita demum eis subuenit. si non callide se

Expanded text:
dictis eorum erat interdictum, ne feminae pro uiris suis intercederent.Postea factum est senatus consultum, quo plenissime feminis omnibus subuentum est. cuius senatus consulti uerba haec sunt: 'Quod Marcus Silanus et Uelleus Tutor consules uerba fecerunt de obligationibus feminarum, quae pro aliis reae fierent, qui‹d› de ea re fieri oportet, dationes pro aliis, quibus intercesserint feminae, pertinet, tametsi ante videtur ita ius dictum esse, ne eo nomine ab his petitio neve in eas actio detur, cum eas virilibus officiis fungi et eius generis obligationibus obstringi non sit aequum, arbitrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam, ut in ea re senatus voluntas servetur". Verba itaqcillitatem multis huiuscemodi casibus suppositis atque obiectis.Sed ita demum eis
Abbreviated transcription (Latin):
frmini non calliditas auxiliũ sunut Im̃is oñ¬
no obligacio senanis omsulto uellegiano comp̃hen c¬
ditur. siue uerlis siue re. sue quocumq ilio ett¬
tus int̾cesscrũt syi simulier deffensor aliru
exstit̾it ꝓculdubio int̃̾cedit. suscipit enĩ ins. ara¬
lienã obligationẽ. quippe cũ ex hacre subrr e

Expanded text:
feminarum, non calliditas auxilium demeruit.Omnis omnino obligatio senatus consulto Uelleiano comprehenditur, siue uerbis siue re siue quocumque alio contractu intercesserint.Sed et si mulier defensor alicuius exstiterit, procul dubio intercedit: suscipit enim in se alienam obligationem, quippe cum ex hac re sube
Abbreviated transcription (Latin):
tũ plenissue
cõprehensũ ẽ
mine int̃cede¬
bus cuuliꝰa officra
adẽpta sunt femiuis et
pleriq ipso ure nõ ualent. ita iu¬
lto niagis ad inu dum eis fuct
id officiũ. in quo ñ sola oꝑa. nudũq
ministeriũ eat ũsarctur. s etia
ꝑiculũ rer familiarisequũ aũt ui

Expanded text:
to plenissime comprehensum est, minae intercedebus ciuilia officia adempta sunt feminis et pleraque ipso iure non ualent, ita multo magis adimendum eis fuit id officium, in quo non sola opera nudumque ministerium earum uersaretur, sed etiam periculum rei familiaris.Aequum aut
Abbreviated transcription (Latin):
petat actio.R. sicũ inrẽ pupilli daretur. id in
rẽ eiꝰ ũ sunẽ ⁊ quo magis actisͥ seruoꝵ confirma
patre dotẽ ꝓmittentẽ. ⁊ conueñ iut̃ oñis ꝑso¬
nas ut cã pat aut ipsa se tueretur. maritus er
mutuos numo̾ dedit. cũ iuste putaret patrẽ
eiꝰ ministraturũ tantũ salariũ quantũ dase. fi¬
liȩ suȩ instituerat. eos nũmos illa inusus neteꝰ¬
sariossibi ⁊ in seruos quossecũ habebat consũpsit
aliquantu.⁊ cũ ei res familia. res credita cẽt. ex
pecunia mariti in easdẽ causas conuertit. de¬
inde priusquã pãt̃ salariũ ex pleret. moritur
filia. pat̃ impensam recusat. maritꝰ res mulieriꝰ
retinet. quero ande in rẽũso adũsus patrẽ actio

Expanded text:
 si, cum in rem pupilli daretur, id in rem eius uersum est et, quo magis actu‹s› seruorum confirmarpatre dotem promittente et conuenit inter omnes personas, uti eam pater aut ipsa se tueretur: maritus ei mutuos nummos dedit, cum iuste putaret patrem eius ministraturum tantum salarium, quantum dare filiae suae instituerat: eos nummos illa in usus necessarios sibi et in seruos quos secum habebat consumpsit, aliquantum et cum ei res familiares creditae essent ex pecunia mariti in easdem causas conuertit: deinde priusquam pater salarium expleret, moritur filia: pater impensam recusat: maritus res mulieris retinet: quaero, an de in rem uerso aduersus patrem actio
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo de inde eo pat̾ ignorans. ⁊ putans suam
de petulio q inrgnũ matura non eẽt uno mõ ex¬
stimari debet sidolo malo eiꝰ quo cũ agit᷑ fac tũ ẽẽ:
satꝗn si filio pat̃ rogam emẽ debuit inrẽ patriꝰ
u̾sa ẽ. ñ tĩc quo funcrabitur. s quo tempr̃ emit.
funus enĩ filire  elieni patra ẽ: ⁊ h neracius
quoq quidẽ inrẽ ũso patrẽ. teneri putauit.o¬
stendit negociũ ħ idẽ sepulturã. ⁊ funus fili i
patris ẽe ues alienũ: ñ filii fac tus ẽ. gͦ debitor
petuli i. quãuis res ñ exstet ut etĩ de petulio p̾¬
sit conuenir:inquã actionẽ uenit i ꝙ in rem
ũsum ẽ . quȩ tat̃ adiectio t̃ẽ uetessaria ẽ cũ
annus pt̃ mortẽ filii excessit
Sceuola li .i. responsoꝵ. Pat̾ ꝓfilia dotẽ ꝓmisit
⁊ conuenit ut ipse filĩa aleret. non p̃stante pa¬
trem. filia auiro mutuã pecuniã accepit. et
mortua ẽ in matrimonio. ꝑ si ab ea idꝙ cre¬

Expanded text:
mortuo deinde eo pater ignorans et putans suam de peculio quod in rerum natura non esset uno modo aestimari debere, si dolo malo eius quocum agatur factum esse‹t›. atquin si filio pater togam emere debuit, in rem patris res uersa est non nunc quo funerabitur, sed quo tempore emit funus enim filii aes alienum patris est: et hoc Neratius quoque, qui de in rem uerso patrem teneri putauit, ostendit negotium hoc, id est sepulturam et funus filii patris esse aes alienum, non filii: factus est ergo debitor peculii, quamuis res non exstet, ut etiam de peculio possit conueniri, in quam actionem uenit et quod in rem versum est: quae tamen adiectio tunc necessaria est, cum annus post mortem filii excessit. Scaevola libro primo responsorum Pater pro filia dotem promisit et convenit, ut ipse filiam aleret: non praestante patre filia a viro mutuam pecuniam accepit et mortua est in matrimonio.
Abbreviated transcription (Latin):
anexeuentu possit inrẽ patris filius u̾tert
uti siduorer pat̾ yfilius fuerint. & filius muta
suo nõe soluat. uł si filio uissu patri credidisti:
lius creditum tibi soluisset mͥ uidetur. si ꝗdẽ
cunia ad patrem ꝑuenerat uiđi in remũ su
ꝓsi non fuit ⁊ suum negaciũ gtrens silius solut

Expanded text:
an ex euentu possit in rem patris filius uertere, ueluti si duo rei pater et filius fuerint et filius mutuatus suo nomine soluat, uel si filio iussu patris credidisti et filius creditum tibi soluisset. mihi uidetur, si quidem pecunia ad patrem peruenerat, uideri in rem uersum: quod si non fuit et suum negotium
Abbreviated transcription (Latin):
crit creditũ inpupillũ ẽẽ dandam ac tionem a¬
tris filiȩ creditum sit. dinda ẽ in cos ꝙ iussu ao a¬
tiossiuissu meo cum alieno seruo contractũ fũitꝰ
euinq pt̾ caçredemero. ꝙuissu ñ tenebor. nec
ictio q̃ abinicio inutilis suit ᷤ euentũ confirmit᷑.
ttneri quatenus uissit. nec pignoris obligacionẽ
locum habe inbis p̃dirs que seruus non ex uolũ¬
ta domini obligiuit.¬

Expanded text:
in pupillum esse dandam actionem 'tris filiae creditum sit, danda est in eos quod iussu actio.Si iussu meo cum alieno seruo contractum fuerit eumque postea redemero, quod iussu non tenebor, ne actio, quae ab initio inutilis fuerit, euentu confirmetur. teneri quatenus iussit: nec pignoris obligationem locum habere in his praediis, quae seruus non ex uoluntate domini obligauit.
Abbreviated transcription (Latin):
si fđ usserit ꝓseruo ait marcellus non tenerr ꝙ
rir essi ratũ habũit quis. quod serius eiꝰ gesser̃ a
uł siluis ꝙ iussu actio in eos ditur Isi pupillus dñs.
uisserit. uriq non tenctur nͥ tutore auctore ui¬
ĩitss iusustuc tuaria cũ scruo contractũ . itẽ a¬

Expanded text:
si fideiusserit pro seruo? ait Marcellus non teneri quod rior est.Si ratum habuerit quis quod seruus eius gesserit uel filius, quod iussu actio in eos datur.Si pu pillus dominus iusserit, utique non tenetur, nisi tutore auctore iussit.Si iussu fructuarii
Abbreviated transcription (Latin):
Merito exiussu dñi insolidũ adũsus eũ iudiciũ
datur. nam ͦ d̃mõ cum eo  contrahit̾ quibet ilus¬
sum aũt accipiendũ ẽ siue testato quis. si ꝑ ͤ epłim.
siue uerb. aut ꝑnuncratũ : suie specialit̾ in uno
contractu uisseri. siue gn̾alit̃: ⁊ iđo isisic c̃te sta
tus sit ꝙ uoles cũ sticho seruo m̃eo negociũ gere
re ꝑiculo: uidetur ad onĩa iussisse a certalec
aliud ꝓhibetiego quero an reuocare ħ iuissum
ante quã credatur possit: ꝯputo posse quẽ ad mo¬
dũ si mand isset n pe̾ ca aute ẽtractã ctriria
uoluntate mandatũ reuocasset iine cercioras:

Expanded text:
Merito ex iussu domini in solidum aduersus eum iudicium datur, nam quodammodo cum eo contrahitur qui iubet.Iussum autem accipiendum est, siue testato quis siue per epistulam siue uerbis aut per nuntium siue specialiter in uno contractu iusserit siue generaliter: tus sit: 'Quod uoles cum Sticho seruo meo negotium ge‹re› periculo meo', uidetur ad omnia iussisse, nisi certa lex aliquid prohibet.Sed ego quaero, an reuocare hoc iussum antequam credatur possit: et puto posse, quemadmodum si mandasset et postea ante contractum contraria uoluntate mandatum reuocasset et me certi
Abbreviated transcription (Latin):
pensurus pecuniã mutuatus sine culpa eã ꝑ¬
diderit. recte eũ ħ nõe mandati. uł negoctoꝵ
gestor acturũ cuni stico uicario serui tui pũ¬
phili contrar ac tio depetulio. inrem ũso ita
darr debet. ut ꝙ uł intuã ipsiꝰ rẽ uł inpeculiũ
pũphili ũsum sit comp̃bendatur. scilicet ętũ si
mortuo. uł alienato sticho agatur. ꝙ sipãphilomor¬
no agam. magis ẽ ut quã uis stichus uiuat tam̃
leco ꝙ in peculio pamphili uersũ e. nonnꝰ intra
innũ quam is detessit actio dar debeat  enũ ꝙ
amm̃o de peculio pamphili tũ expiri uidebor
siciti ꝙ uissũ erꝰ credidissẽ ex pier nec no̾mou̾e
debet ꝙstichus de cui peculio agitur uiuat. qñ
ñ alit̃ ea res inpetulio ẽẽ ciꝰ potẽ quã si pamphi¬
li petuliz non maneat. eadẽ racio efficiet ut id ꝙ
inpetulio pãphili u̾sum sit ita pri debe. dicmiũ.
ut prius ei ꝙ tib pamphilus debuerte deductio

Expanded text:
pensurus pecuniam mutuatus sine culpa eam ppensurus pecuniam mutuatus sine culpa eam perdiderit, recte eum hoc nomine mandati uel negotiorum gestorum acturum.Cum Sticho uicario serui tui Pamphili contraxi: actio de peculio et in rem uerso ita dari debet, ut, quod uel in tuam ipsius rem uel in peculium Pamphili uersum sit, comprehendatur, scilicet etiamsi mortuo uel alienato Sticho agatur. quod si Pamphilo mortuo agam, magis est, ut, quamuis Stichus uiuat, tamen de eo, quod in peculio Pamphili uersum est, non nisi intra annum quam is decessit actio dari debeat: etenim quodammodo de peculio Pamphili tum experiri uidebor, sicuti si, quod iussu eius credidissem, experirer: nec nos mouere debet, quod Stichus de cuius peculio agitur uiuat, quando non aliter ea res in peculio eius esse potest, quam si Pamphili peculium maneat. eadem ratio efficiet, ut id, quod in peculio Pamphili uersum sit, ita praestari debere dicamus, ut prius eius, quod tibi Pamphilus debuerit, deductio
Abbreviated transcription (Latin):
ictiodir debeat. at ꝗ nõ libauit patrẽnã ꝗ c̃sti¬
nut se quid obligat. pitrẽ uõ ñlibat. plane si soluit
pot̾ t̃stitutũ licet ꝓse uideatur soluisse ħ e obit.¬
ꝙc̃stituit inrẽ tam̃ uertisse pitris merito dicet᷑.
Alphenũ lib̾ .ii. digestor. Q uidã fundũ colendũ
seruo suo locauit ⁊ boues ei dederat. cũ hii boue̾
ñ eent idonei ÷ iusserat eos uenereo⁊ his nũ miꝰ
recepti eẽnt alios re p seruuꝰ boues uendi¬
derit. alio̾ rede merat. nummdꝰ uenditori ñ sol¬
uerat ptꝰ ca conturlauerat. ꝗr boues uendide¬
buis set reliquũ fieret. illud sibi uiđi boues ꝗđ
ti pͥores boues uenissent siq amplioriꝰ pecunie
posttriores boues etͣnt eiꝰ oportet dñm condẽp¬
a ffricinus lib̾ urii.q̃stionũ. Seruus inrẽ Inari¬
dñi pecunzã mutuatꝰ. sine culpa eam ꝑdidit.
nisilominus posse cũ dño de in remũso agi ęxi¬
stanaut. nã ⁊ si ꝓcurator m̃s in negocra mea im¬

Expanded text:
actio dari debeat. atquin non liberauit patrem: nam qui constituit, se quidem obligat, patrem uero non liberat. plane si soluat post constitutum, licet pro se uideatur soluisse, hostituit, in rem tamen uertisse patris merito dicetur. 16 Alfenus libro secundo digestorum.Quidam fundum colendum seruo suo locauit et boues ei dederat: cum hi boues non essent idonei, iusserat eos uenire et his nummis qui recepti essent alios reparari: seruus boues uendiderat, alios redemerat, nummos uenditori non soluerat, postea conturbauerat: qui boues uendidebuisset, reliquum fieret: illud sibi uideri boues qti priores boues uenissent: si quo amplioris pecuniae posteriores boues essent, eius oportere dominum condeicanus libro octauo quaestionum.Seruus in rem domini pecuniam mutuatus sine culpa eam perdidit: nihilo minus posse cum domino de in rem uerso agi existimauit. nam et si procurator meus in negotia mea im
Abbreviated transcription (Latin):
Id lib .i. epistolaꝵ. Ende iussorẽ sisine adietione bor¬
stimo Aixo aũt non aliud triticũ repcte p̃oterit quam
quo pessimo tritico lbare se astipulatore licuit. Itaq ouo
si paratus fuit reus quod daudo ipse creditor lił ari porau
side uissori dare. ⁊ side iussor idꝙ dederit id nͣ eluis trei¬
cũ condicet ȩxceptame. eũ doli mali sũmoueri existimo
Qđ si ꝓinuito uł ignorante alt̾uis in andatũ secutus side¬
usst eũ solũ conuenire potẽ quinandauit ñ etiã reu
ꝓmittendi. Nec me moriet ꝙ petcunia fide iussoris reus

Expanded text:
 libro primo epistularum. Fideiussorem, si sine adiectione bostimo: a reo autem non aliud triticum repetere poquo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. itaque si paratus fuerit reus, quod dando ipse creditori liberari potuit, fideiussori dare et fideiussor id quod dederit, id est melius triticum condicet, exceptione eum doli mali summoueri existimo.quod si pro inuito uel ignorante alterutrius mandatum secutus fideiussit, eum solum conuenire potest qui mandauit, non etiam reum promittendi: nec me mouet, quod pecunia fideiussoris reus
Abbreviated transcription (Latin):
militib debetur merces. si ꝓnũo impositaꝵ an amphoraꝵ
merces constituta ẽ contra se hñt. nam ꝓ tot amphoris
moda sentimus ętactu institietoꝵ. ita etĩ obligari nosex
contractib ipsor.⁊ conueniri ẜ non idẽ facit circa eũ qui
institore p̃posuit ait expiriri possit .s. si quidẽ seruũ ꝓpͥ¬
um institurẽ habuit. potẽ ẽẽ securiłm adquisirs Neba¬

Expanded text:
milibus debetur merces: si pro numero impositarum amphorarum milibus debetur merces: si pro numero impositarum amphorarum merces constituta est, contra se habet: nam pro tot amphoris isum est, sicut commoda sentimus ex actu institorum, ita etiam obligari nos ex contractibus ipsorum et conueniri. sed non idem facit circa eum qui institorem praeposuit, ut experiri possit: sed si quidem seruum proprium institorem habuit, pote
Abbreviated transcription (Latin):
condũcto locato cum priore niuta actionẽ. piulũ ĩ mo
contra simo ea nauigacione utriq nauis puit. cũ id s¬
ne dolo ⁊ culpa nautaꝵ factum eẽt. idẽ iuriscrit. si pͥ¬
or nauta publice retentus nauigare. cũ tuis mercib
ꝓhibitus fuit. idẽ iuris eriteꝰcum ea condicione. ate cõdu¬
xisset ut certã penã tibi p̃staret. nisi ante constitutum
diẽ merces tuas eo loco exposuisset inquẽ deuehendas
eas merces locasset. net ꝑ eum staret quo minus remissa
sibi ea penas spec taret. idẽ uiris ineodẽ gn̾re cognicio¬
nis obseruauimus. si ꝓbatum sũit nautã morbo impeditũ.
nauigare non potuisse. idẽ dicem si naui ei uiciũ secer̃.
sine dolo ⁊ culpa ei ssi conduxisti nauẽ amphorar duo mi¬
liũ ⁊ ibi amphoras portasti ꝓduob milib amphorar p̃ciũ
debes. Piulus inmo si adũsionẽ niuis conducta ẽ ꝓduob

Expanded text:
conducto locato cum priore nauta actionem.Paulus: immo conducto locato cum priore nauta actionem.Paulus: immo contra, si modo ea nauigatione utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa nautarum factum esset. idem iuris erit, si prior nauta publice retentus nauigare cum tuis mercibus prohibitus fuerit. idem iuris erit, cum ea condicione a te conduxisset, ut certam poenam tibi praestaret, nisi ante constitutum diem merces tuas eo loci exposuisset, in quem deuehendas eas merces locasset, nec per eum staret, quo minus remissa sibi ea poena spectaret. idem iuris in eodem genere cogitationis obseruabimus, si probatum fuerit nautam morbo impeditum nauigare non potuisse. idem dicemus, si nauis eius uitium fecerit sine dolo malo et culpa eius.Si conduxisti nauem amphorarum duo milium et ibi amphoras portasti, pro duobus milibus amphorarum pretium debes.Paulus: immo si auersione nauis conducta est, pro duobus
Abbreviated transcription (Latin):
iet ta ẽẽt.ꝙ quisq ex ea suũ seruas set. sibi seruare. respõ¬
dit tam quam ex incendio:
liquas ꝓrciunt. non hanc m̃tẽ hñt ut eas ꝓderelicto ha¬
beant: quippe si inuenerint eas. ablituros. ⁊ si suspicati
suerint inquẽ locum uc tȩ sunt: requisituroᷤᷤ ut ꝑ indͥ
sint. ac siqui honere p̃sus inui ĩ rẽ abicerit. mox cũ aliis
reuersuruᷤ ut candẽ auferet. uolustui ietranu̾ ex le¬
mancipia consuristi ꝓ eo mancipioꝙ in naue. mortuũ
ẽ. uec tura tibi non debetur. pauluꝰ ĩmo queritur ꝗd ictũ
ẽ utrũ ut ꝓhis qui impositis. an ꝓ his qui de portati eent
mercesdiretur ꝙ sih apparere non poterit satis erit ꝓna
uta. si ꝓbauerit impositum eẽ manc ipiusi ea condiciõe
nauẽ cõduxisti uit he& merces tuȩ portarentur. easq
merces nulla nauta netessitate coactus. in nauem de teri¬
orẽ cum id scire te ficri nolle transtulit. ⁊ merces tuȩ cum
ea naue prerunt. inqua nouissime uet tȩ sunt: habes ex

Expanded text:
iecta esset, quod quisque ex ea suum seruasset, sibi seruare respondit, tamquam ex incendio. liquas proiciunt, non hanc mentem habent, ut eas pro derelicto habeant, quippe si inuenerint eas, ablaturos et, si suspicati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisituros: ut perinde sint, ac si quis onere pressus in uiam rem abiecerit mox cum aliis reuersurus, ut eandem auferret. 9 Uolusius Maecianus ex lemancipia conduxisti, pro eo mancipio, quod in naue mortuum est, uectura tibi non debetur.Paulus: immo quaeritur, quid actum est, utrum ut pro his qui impositi an pro his qui deportati essent, merces daretur: quod si hoc apparere non poterit, satis erit pro nauta, si probauerit impositum esse mancipium.Si ea condicione nauem conduxisti, ut ea merces tuae portarentur easque merces nulla nauta necessitate coactus in nauem deteriorem, cum id sciret te fieri nolle, transtulit et merces tuae cum ea naue perierunt, in qua nouissime uectae sunt, habes ex
Abbreviated transcription (Latin):
dere cui rer magister quisscit p̃positus .q. certe alit̃
sieri non potẽt qũ isi illud q̃q sgerit netessariã reffec¬
tioni peccunid. ẽe. quare si ĩ eaciusa sũit nuus ut
refici deberge. multo tam̃ maior peccunii crediti sũit
quim ad eam cet̾ necessarai non debere. in solidũ adũs
dñm nuus actionẽ dari int̾dum etiã illud ex stimã¬
lum. an in eo loco peccunii crediti sit inqͦ it̃ ꝓpt̃ ꝙ

Expanded text:
gister quis sit praepositus, quod certe aliter fieri non potest, quam si illud quoque scierit necessariam refectioni pecuniam esse: quare etsi in ea causa fuerit nauis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia credita fuerit, quam ad eam rem esset ‹ne›cessaria, non debere in solidum aduersus dominum nauis actionem dari.Interdum etiam illud aestimandum, an in eo loco pecunia cred
Abbreviated transcription (Latin):
tiẽ ac lio nec ampliu̾ agẽ poterit quasi pec unirs
qͣq mutuis accipiendis eẽt p̃positus. tim̃ uilianũ utt¬
lẽ actionẽ compet̾ẽ ait Imeminisse aũt oportebit
institoria dñm ita demũ teneri. si non nouauerit ꝗᷤ
cã obligacionẽ. uł ab institore. uł alio nouandi animo
stipulandos siduo pluresue tab̾nĩ excerceant. ⁊ seruũ
quẽ ex disparib partib habelunt institorẽ p̃posũit̃.¬
utrũ ꝓdominicis partib teneantur. an ꝓ equalib inꝓ
iporcionẽ mercis. in uo insolidum. iulianus querit:
uerius eẽ ut excemplo excercitoꝵ ⁊ de peculio acti¬
onis in solidũ unũ quẽ quẽq conuenir posse. ⁊ ꝗcꝗ¬

Expanded text:
ta est actio nec amplius agere poterit, quasi pecuniis ta est actio nec amplius agere poterit, quasi pecuniis quoque mutuis accipiendis esset praepositus, tamen Iulianus utilem ei actionem competere ait.Meminisse autem oportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando.Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem ex dispaributrum pro dominicis partibus teneantur an pro aequalibus an pro portione mercis an vero in solidum, Iulianus quaerit. et verius esse ait exemplo exercitorum et de peculio actionis in solidum unumquemque conveniri posse,
Abbreviated transcription (Latin):
ru ipse iure locũ non ht neq enĩ potẽ habe locui utir¬
butorza inmerce dñica.ꝙ si non fũit institor dñi ce¬
staciossi aserũo tuo oꝑa uicaris eiꝰ conduxero ⁊ eũ mer¬
ci meȩ institorẽ fecero. hisq tib mercẽ uendiderit:
emptio ẽ. nĩ cũ dñs aseruo emer̃ ẽ emptio. licet non
sit dñs obligatus. usq ađo ut eatĩ ꝓemptore ⁊ possi¬
de. ⁊ usucuꝑe dñs possit:
ulianus lib .xi. digestoꝵ. Et idõ utilis institoria ac¬
no adũsus me tibi competit. et m̾ uͦ adũsus te uł de
petculio dispensator ssi exꝰ conducto agẽ uelĩ. uł đ
petulio uicarii. qđ ͤ mercẽ uendendam mandaue¬
rim. p̃tium q qͦ emisti inrem tua ũ sum uideri po¬
learie p̃positum arelatȩ eundẽ ⁊ mutius peccuntis
accipiendis. acceꝑar mutuã peciĩ. putans credi¬
tor ad merces eum accepisse: eg̃ ꝓposita actione ꝓ¬
tbare : potuit. mercis grã eum accepisset. licet consũp¬

Expanded text:
 ipso iure locum non habet: neque enim potest habere locum tributoria in merce dominica. quod si non fuit institor domictio. Si a seruo tuo operas uicarii eici meae institorem fecero isque tibi mercem vendiderit, emptio est: nam cum dominus a servo emit, est emptio, licet non sit dominus obligatus, usque adeo, ut etiam pro emptore et possidere et usucapere dominus possit: Iulianus libro undecimo digestorum et itio aduersus me tibi competet, mihi uero aduersus te uel de peculio dispensatoris, si ex conducto agere uelim, uel de peculio uicarii, quod ei mercem uendendam mandauerim: pretiumque, quo emisti, in rem tuam uersum uideri poleariae praepositum Arelate, eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consump
Abbreviated transcription (Latin):
ae solui fecit : utiq dolo uidetur minus tribisse .s.
asi merceᷤ ꝑrre passus ẽ. aut eam auertit. aut uili¬
oris data oꝑa distraxit. uł si abemptorib p̾ciũ nõ
eregerit. dicendũ erit teneri eum tributoria. s
dolus intuenit. WIII negiuerit dñs cuiquã de¬
heri uidendum erit antributoriȩ locus sit. ⁊ ẽ
mdtrr labeonis sentencia tributoriã locũ hab̾e.
ilioquam expediet dño negare Iħ ac tio iꝑpetuo¬

Expanded text:
ce solui fecit, utique dolo uidetur minus tribuisse.Sed ce solui fecit, utique dolo uidetur minus tribuisse.Sed et si mercem perire passus est aut eam auertit aut uilioris data opera distraxit uel si ab emptoribus pretium non exegerit, dicendum erit teneri eum tributoria, si dolus interuenit.Sed et si negauerit dominus cuiquam deberi, uidendum erit, an tributoriae locus sit: et est uerior Labeonis sententia tributoriam locum habere: alioquin expediet d
Abbreviated transcription (Latin):
Upranus liłixxriii. adedictum. Illud q̃q cauere d¬
bet. si quid aliud dñi debitum emerserit refusurum
se ei ꝓrata. singe enin condicionale debrtum inmu¬
nere uł in occulto ẽẽ ħ q̃q ad mittendumẽ. nã uiui¬
rim dñs pati non debet. licet intributũ uocaturlꝗa
tam si dñs tribuere nolit. nec banc molestiã susciꝑe.
s pecculio uł mertib cedere paratus sit : pedius refrt
indiendum cum. quȩ sententia ht̃ equitatẽ. ⁊ ple.¬
rumq ar bitrũ in hancrẽ p̃tor debebit dare. cuiꝰ in¬
tuentu tribuantur merces peculiares ¶ Sicuiꝰ dolo
nulo factum ẽ: quominus ita tribueretur in eum
tributoriadatur. ut quantomius tributũ sit qͣm
debũt p̾stet. quę ac tio dolũ malum cohercet dũi.
suinus aũt tribuere uidetur etiam si nichiltribu¬
Stũ sit. sitam̃ ignorans in merce seruũ hab̾e minus
iribuit. non uidetur dolo minus tribuisse . sre cõꝑ¬
nta si non tribiat dolo nõ caret: ꝓ inde si sibi ex ea mer¬

Expanded text:
uicensimo nono ad edictum.Illud quoque cauere debet, si quid aliud domini debitum emerserit, refusurum se ei pro rata. finge enim condicionale debitum imminere uel in occulto esse: hoc quoque admittendum est: nam iniuriam dominus pati non debet, licet in tributum uocatur.Quid tamen si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio uel mercibus cedere paratus sit?Pedius refert audien dum eum, quae sententia habet aequitatem: et plerumque arbitrum in hanc rem praetor debebit dare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares.Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus autem tribuere uidetur etiam si nihil tributum sit. si tamen ignorans in merce seruum habere minus tribuit, non uidetur dolo minus tribuisse, sed re comperta si non tribuat, dolo nunc non caret. proinde si sibi ex ea mer
Abbreviated transcription (Latin):
habra. itibucio locẽt habebit. Enĩ nõ sinon habut ꝗuits a
uenditȩ. non ali is desinunt cẽ meȩ quã uis uendidero. Ni¬
nisiere soluto uł sideius soredato. uł ulias sutis facta
dicendũ erit. uindicare me posseđe riburo aũt fit
ꝓrata eiꝰ ꝙ euiq debeatur. n ido stunus creditor uen¬
at desiderins tribiai integram partionẽ conseqsutipr
s qm̃ fieri potẽnnitalius quoq uł alii tristere posset
mercis pecculiaries creditores. cauere debet credi¬
tor iste prata serefusurũ si forte alii e merscrĩ
reditores.
Piuilus lib̵ tex ad edictum. Non enĩ ħ actio sic̃ di
pet̾culio occupantis meliorẽ aunũ ficit .s  qualem

Expanded text:
butio locum habebit: enimuero si non abit, quia res uenditae non alias desinunt esse meae, quamuis uendidero; nisi aere soluto uel fideiussore dato uel alias satisfacto, dicendum erit uindicare me posse.Tributio autem fit pro rata eius quod cuique debeatur, et ideo, si unus creditor ueniat desiderans tribui, integram portionem consequitur, sed quoniam fieri potest, ut alius quoque uel alii exsistere possint mercis peculiaris creditores, cauere debet creditor iste pro rata se refusurum, si forte alii emerserint creditores. 6 Paulus libro trigensimo ad edictum.Non enim haec actio sic ut de peculio occupantis melior
Abbreviated transcription (Latin):
tributũ uexandi. ut pati duas negocrationos ercenr i¬
bat. puti sagariã ⁊ linteariã. ⁊ se paratos hibut cre¬
ditores. ꝓuto scparatum eos intributũ uocar anuaqͥs
cnim coꝵ mercis magis qua ipsȩ credidit: sosidicas tab¬
nas cidem negocitioni exterruit: eo fuit tałnię ũb
gr̃a quã adbrtinũ habuit racio concinator. alius crui̾
quã trans tiberim. equissimum prto separatim et ibu¬
cionẽ faciendã. ne ex alterius re merteue ulirindẽ¬
pres fiant. alii dampnũ senti int: plani si in aidẽ ttab id¬
na merces defferebantur. lict aque existit ex unias cb¬
creditoris pectunia stut comparite. dicendũ erim̃s
intributum uenire uͥ suerint creditor pͥgnar I cti

Expanded text:
tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercetributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi credidit.Sed si duas tabernas eiusdem negotiationis exercuit et ego fui tabernae verbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceve alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae exstent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tr
Abbreviated transcription (Latin):
tribuendũ P si duo plures ue dñi sint utiq om̃ibtri¬
buctur ꝓpãrata debrei sui .IRõ aũt totũ pecculiũ uenr
intributũ .s id dum taxat.q ei merce ẽ siue merces
manent. siue p̃ciũ ei receptum. conũsum ue ẽ in pat¬
culiũ sysi ad huc debeitur mercis nõe aquib:dĩ. ꝗb: sor¬
lebut seruus distrahert. obhqq tribuctur ꝓritsũit it¬
ceptũ Eip̃t̃ mertẽ seruus iste in tabram hãt instrum̃s¬
tũ. in łiqͦq tribuatur  labeo ait. ⁊ ħ tribui ⁊ẽ equissi¬
mũ plerumq enĩ hic apparatus ex merce ẽ ĩmasẽꝑ.
cetera tim̃ quȩ exstraħ inpecculiũ habiut. nontrilu¬
erentur. ut puta argentum habiut uł aurũ nͥ si h ex
merte compiruit. idẽ sim incipri innegptiationem
habuit ex merre sirata etiam heç tribuentur Hipu¬
res habuit scruũs creditore s. s quosdam inmertib
certi an om̃s inbisdem confundendi erunt. conĩs in

Expanded text:
tribuendum.Sed si duo pluresue domini sint, utique omnibus tritribuendum.Sed si duo pluresue domini sint, utique omnibus tribuetur pro rata debiti sui.Non autem totum peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces manent siue pretium earum receptum conuersumue est in peculium.Sed et si adhuc debeatur mercis nomine a quibusdam, quibus solebat seruus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit receptum.Si praeter mercem seruus iste in tabernam habeat instrumentum, an hoc quoque tribuatur? et Labeo ait et hoc tribui, et est aequissimum: plerumque enim hic apparatus ex merce est, immo semper. cetera tamen, quae extra haec in peculium habuit, non tribuentur, ut puta argentum habuit vel aurum, nisi si haec ex merce comparavit. Item si mancipia in negotiatione habuit ex merce parata, etiam haec tribuentur.Si plures habuit seruus creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in
Abbreviated transcription (Latin):
uo debctur. cum si seruus ordinarius ignorasset. dedu¬
certur integrum ꝙ ẽiꝰ uicario debctur .s. si ancilla ne¬
aocribitur ad mattendã tribitorrã dicuma Ptẽ purtu
restrt cum ipsoseruo contralut᷑ ancum institore cĩ
Imertis nõe merito adicitur ne oñi negbdo cim eo
fac ta tributoriã inducat st hanc ac tionẽ: tribui ubit᷑
ꝙ ex ea mercem ⁊ ꝙ eo nõe receptum ẽ. Vntributũ ait
uocantur qui in potestate hñt creditorib mercis .S.
ẽ quesitum dñs utrum ita demũ partietur ex mer&
siquid ei mercis nõe debeatur. in uosi exalia ciusa:li
bed ait ex quacumq ciusa er debeatur paruiq refit
ante mertẽ in postea er debere. qui seriius cept. suffi¬
cere enĩ ꝙ priuilegiũ de ꝓduc tionis ptidit. quid tm̃
siqui contrahebant ipsam niercẽ pignora acceꝑĩt. pri¬
to debere dici p̃ferendos dño iure pignor is.ssrue uu
dño sue his qui inporestate eiꝰ sunt debeatur. ptq erꝰ

Expanded text:
uo debetur, cum, si seruus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a uicario debetur.Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus.Item parui refert, cum ipso seruo contrahatur an cum institore eius. 'Mercis nomine' merito adicitur, ne omnis negotiatio cum eo facta tributorie receptum est.In tributum autem uocantur, qui in potestate habent, cum cre ditoribus mercis.Sed est quaesitum, dominus utrum ita demum partietur ex merce, si quid ei mercis nomine debeatur, an uero et si ex alia causa. et Labeo ait, ex quacumque causa ei debeatur, paruique referret, ante merpriuilegium deductionis perdidit.Quid tamen si qui contrahebant ipsam mercem pignori acceperint? puto debere dici, praeferendos domino iure pignoris.Siue autem domino siue his qui in potestate eius sunt debeatur, utique erit
Abbreviated transcription (Latin):
inde sidñs quidẽ mercis ꝓscripsisset alius aũt su¬
lit. uit uetustate. uł pliuira. uł quo simili contia
enĩ sicerta lege: uł int̾uentum curdã ꝑ sonȩ¬
pignore uoluit cum eo contrahi. uł ad certam rẽ
simũ erit idseruar in quo p̃positum ẽ dttẽ si po
habuut institores. uł cũ oñib simul contrahi ÷ uol
uł cũ uno solo.sy⁊side nunciauit cui nec cũ eo
heret nondebet institoria teneri. nam xcertĩ :
trahentes. sosi intorum ꝓhibuit cũ eo contrabi. p̃po
loco non habetur. cum magis hic custodissit loco
institoris ergo nec uenđe mercẽ hic poterit met
dicũ ꝗdex tabnasssunstitorii ret te actũ ẽ trib

Expanded text:
inde si dominus quidem mercis proscripsisset, alius autem sustulit aut uetustate uel pluuia uel quo simili contingenim si certa lege uel interuentu cuiusdam personcertam rem? aequissimum erit id seruari, in quo praepositus est. item si plures habuit institores, uel cum omnibus simul contrahi uoluit uel cum uno solo. sed et si denuntiauit cui, ne cum eo contraheret, non debet institoria teneri: nam et certam contrahentes.Sed si in totum prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna.Si institoria recte actum est, trib
Abbreviated transcription (Latin):
isirẽ ꝑmisit er itadirt sum s tener debett scum
sullo peregre ꝓficiscens ragisset ut discipulis suis quib:¬
tabernã instructam tradiderat imꝑaret pt̾ cui ꝓfec ti¬
onẽ uestim̃ta discrpuliꝰs accepisset: ⁊ sugisset.: fullonẽ nõ
teneri.si quasi ꝓcurator fuit relictus. Sinuo quasi m¬
stitor teneri eum plane si ad firmauerit m rec te me
credere oꝑarus suis nõ institoria. s ex locato tenebit᷑¬
Non tam̃ om̃e ꝙ cũ institore regitar obligat eũ ꝗ p̃po¬
suit Proinde si p̃posuit ad merciũ distractione tene¬
bor nõe eiꝰ exempto actionẽ. Itẽ si forte ad em̃dũ eiun
p̃posuero tenebor dum taxat exuendito. b neq si ad e¬
indũ. ille uendiderit. neq si aduendendũ ille emer
debebit teneri. idq cassuis ꝓbit. ẜsi petuniã quis credide¬
rit institori ad emendas mertes p̃posito locꝰ ẽ institore
idẽq si ad pensionẽ ꝓtabna exsoluendã. ꝙ ita uerum
Aoputo nĩ ꝓhibitus fũit mutuar Si ei que aduendendũ

Expanded text:
m fullo peregre proficiscens rogasset, ut discipulis suis, quibtabernam instructam tradiderat, imperaret, post cuius profectionem uestimenta discipulus accepisset et fugisset, fullonem non teneri, si quasi procurator fuit relictus: sin uero quasi institor, teneri eum. plane si adfirmauerit mihi recte me credere operariis suis, non institoria, sed ex locato tenebitur.Non tamen omne, quod cum institore geritur, obligat eusuit.Proinde si praeposui ad mercium distractionem, tenebor nomine eius ex empto actione: item si forte ad emendum eum praeposuero, tenebor dumtaxat ex uendito: sed neque si ad emendum, et ille uendiderit, neque si ad uendendum, et ille emerit, debebit teneri, idque Cassius probat.Sed si pecuniam quis crediderit institori ad emendas merces praeposito, locus est institoriae, idemque et si ad pensionem pro taberna exsoluendam: quod ita uerum puto, nisi prohibitus fuit mutuari.Si ei, quem ad uendendum
Abbreviated transcription (Latin):
ti loco non habetur. nonenĩ ꝑmittendũ erit cũ
cipimus claris litteris. uñ plane recde legi pos
ante tibnã scilicet. uł ante eũ locũ intuo negas
excercetur. non in loco remgto si ineidiuidenti
cusari possit ignorantiam littenax. certe sicq
cat ignorasse se lit̾eras. uł non obseriusse ꝙ p̃pos
erit cum multi legerent. cumq pilĩ eẽt p̃posit

Expanded text:
ti loco non habetur: non enim permittendum erit cum  palam sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi possit, ante tabernam scilicet uel ante eum locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in euidenti.usari possit ignorantiam litterarum. certe si quis dicat ignorasse se litteras uel non obseruasse quod propositum erat, cum multi legerent cumque palam esset proposit
Abbreviated transcription (Latin):
reddat dñm institoria teneri. Nĩ eiꝰ rei inquã p̃po¬
sit ẽ contractũ e nĩ forte mandatũ er funt p̃senti
pecunia uende quare si forte pignus institor obp̃ciũ
stitor s̃ ppositus his tam̃ decesserie qui p̾posuit ⁊ hres¬
des ei exstiterit qui eodẽ institore utitur sine dubio
teneri eum oportebit. nec non s ante aditam hrđi¬
tate cumeo contractum e equi e ignoranti dirim
stitorrã actionẽ. pusi ꝓcurator m̃s tutor curatorin¬
stirorẽ p̃posuit dicendũ erit ueluti ame ꝓposito dã¬
dĩ institoriã actionẽ.

Expanded text:
num institoria teneri: nam eius rei, in quam praepositus est, contractum est: nisi forte mandatum ei fuit praesenti pecunia uendere. quare si forte pignus institor ob pretium stitor sit praepositus, is tamen decesserit qui praeposuit et heres ei extteneri eum oportebit. nec non, si ante aditam hereditatem cum eo contractum est, aequum est ignoranti dari institoriam actionem.Sed et si procurator meus, tutor, curator institorem praeposuerit, dicendum erit ueluti a me praeposito dandam institoriam actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positus sit institor recte appellabitur. nã ⁊ seruius lib̵
i adbrutum ait siquid cũ insulario gestũ sit: uł eo
quẽ quis edifficio p̃posuit uł frum̃to: emendo in soli¬
dũ eũ teneri. labeo q̃q scribit asiquis pecuniis fene¬
randis agris colendis mercaturis. redempturisq faci¬
endis p̃posũit insolidũ eũ teneri. Gsi mñisa habuĩt
quis seruũ p̃positũ nõe eiꝰ tenebitur ẜ enã eos instito¬
res dicendos placuit. quib uestari i.ł lintearii dant
uestẽ circumferendã ⁊ distrahendam quos uulgo cir¬
citores appellamus .s ⁊ muliones ꝗs ꝓpͥe institores ap¬
pellet. itẽ fullonũ ⁊ sarciatoꝵ p̃positus. stabular ui
q̃q loco institoꝵ habndi sunt. sy isi tabnariu seruũ
suũ ꝑegre mitteret ad merces comparandas. ⁊ sibi mi¬
tendas loco institatoris. habendũ labeo scripsit. Idẽ
pollicttorẽ habuit hisq mortuũ spoluuerit danda m
cũ quasi institoriã actionẽ. quãuis & furti nin uiri¬

Expanded text:
praepositus sit, institor recte appellabitur.Nam et Seruius libro primo ad Brutum ait, si quid cum insulario gestum sit uel eo, quem quis aedificio praeposuit uel frumento coemendo, in solidum eum teneri.Labeo quoque scripsit, si quis pecuniis faenerandis, agris colendis, mercaturis redempturisque faciendis praeposuerit, in solidum eum teneri.Sed et si in mensa habuit quis seruum praepositum, nomine eius tenebitur. sed etiam eos institores dicendos placuit, quibus uestiarii uel lintearii dant uestem circumferendam et distrahendam, quos uolgo circitores appellamus.Sed et muliones quis proprie institores appellet, Item fullonum et sarcinatorum praepositus. stabularii quoque loco institorum habendi sunt.Sed et si tabernarius seruum suum peregre mitteret ad merces comparandas et sibi mittendas, loco institoris habendum Labeo scripsit.Idem orem habuerit isque mortuum spoliauerit, dandam in eum quasi institoriam actionem, quamuis et furti et iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
cadẽ niue uaria merciũ gnra cũ plures mercitor
egissent. p̃t̃ ea ꝗmulti uet toresserui. librq mei
ugarent. tempestate grauiori netessario uctiga ba
erit quesita deinde sunt ħ an om̃s uc turã prareq
teat. ⁊ si quidꝰ tales merces imposuissent quib nauis
honeraretur uelud genimis. mirgaritas. ⁊ qu ȩt porta
standa ẽ san ctiã ꝓ libis cipitib dirz opporteat ÷ o
tione ea res expediri possit. placuit oñis quoꝵ int
obseruare hȩres deberent. itaq dñm etiũ nauis ꝓs¬
obligatum ẽẽ: iac turę sũmã ꝓrerũ p̃cio distribi
ꝓporte. corpor libor exstimicionẽ nullã fieri poss¬
R ex conducto dũos rerum amissaꝵ cum nauta idẽ
magistro ac turus sit adẽ agtatum ẽ. an etiam uesto¬
oñiũ uisũ ẽ. nisi si qua consumendi ciusa impost
cerint in nauigacionẽ. ꝙ quisquẽ haberet incomun
conferretssi nuis apiratis redempta sit. seriuus offil
labeo om̃s conferre debert aiunt. ꝙ uõ p̃dones abst¬

Expanded text:
eadem naue uaria mercium genera complures mercatores coegissent praetereaque multi uectores serui liberique in ea nauigarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus nauis non oneraretur, uelst? et an etiam pro liberis capitibus dari oporteat? et qua actione ea res expediri possit? placuit omnes, quorum iobseruatae res deberent: itaque dominum etiam nauis e. iacturae summam pro rerum pretio distribui oportet. corporum liberorum aestimationem nullam fieri posse. ex conducto dominos rerum amissarum cum nauta, id est cum magistro acturos. itidem agitatum est, an etiam uestiomnium uisum est, nisi si qua consumendi causa impositi quando ea defecerint in nauigationem, quod quisque haberet in commune conferret.Si nauis a piratis redempta sit, Seruius Ofilius Labeo omnes conferre debere aiunt: quod uero praedones abst
Abbreviated transcription (Latin):
arores factȩ sunt. duȩ aũt collacionis sunt. indu¬
are utrumq onus pati nondebet. s hic uideamus
uipsi conferri oporteat. quid enĩ int̃ eitctasres
ortet. qui de teriores ꝓpt̃ iactum res habe ceꝑit. ħ
lucionis consorcio non sartitur ꝑ eos qui mercessuas
iusragio lib̾.iuerunt. Niniꝰui equitatẽ tc dniti pla
ecũ uctus remedio ceteris in cõmuni ꝑrculo salui
ucmsulptũ ẽ Parbore cessa ut nauis cũ mercib
n possit. equitas contribucionis habbit locũ:
ntẽna hippomẽ delita ẽ ibiq tu multuariis arma¬
q̃ ad p̾sens comparatis hostrã nauigauit. ⁊ onuꝰ in¬
egrũ peulit. q̃sitũ ẽ an hii quoꝵꝰ gnus fuit naute¬

Expanded text:
deteriores factae sunt, duo autem collationis sunt. indudeteriores factae sunt, duo autem collationis sunt. indubitate utrumque onus pati non debet: sed hic uideamus, num et ipsi conferre oporteat. quid enim interest iactataoportet, qui deteriores propter iactum res habere coepericollationis consortio non sarcitur per eos, qui merces suas naufragio liberaverunt: nam huius aequitatem tunc admitti placuit, cum iactus remedio ceteris in communi periculo salva navi consultum est. Arbore caesa, ut navis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum. antemna Hipponem delata est ibique tumultuariis armamentis ad praesens comparatis Ostiam nauigauit et onus integrum pertulit: quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, naut