comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem: cõmemorabo id qđ egomet uidi cum uenissem capuam co¬
loniam deductam.L. Considio et Sex. salcio quẽadmõm ip̃i lo¬
quebant᷑ p̃toribus: ut intelligatis quantã locus ip̃e afferat suꝑbiã.
quȩ paucis diebus quib illo coloma deducta fuit ꝑspici atq: in
telligi potuit. Nam pͥmum id quod dixi cum in coloniis duum¬
uir appellent᷑. hi se p̃tores appellari uolebant. Quibus pͥmus annꝰ
hanc cupiolitatem attuliss nonne arbitramini paucis annis fuisse
consulum nom̃ appetituros: Dem̃ anteibant lictores non cum
bis consulib de consilii sentia probatis ad p̃conem et adtibicĩe
imolabant.Deinde patres cõscripti uocabant᷑. Iam uero uultum
consilii uidere ferendum uix erat.Quem homĩem uegrandi macie
torridum. rome cõtemptum abiectum uidebamus hunc capuȩ cã¬
pano p̃sidio ac regio spũ cum uideremus. blossios mihi uidebar

Expanded text:
nem, commemorabo id quod egomet vidi, cum venissem Capuam conem, commemorabo id quod egomet vidi, cum venissem Capuam colonia iam deducta L. Considio et Sex. Saltio, quem ad modum ipsi loquebantur, 'praetoribus,' ut intellegatis quantam locus ipse adferat superbiam, quae paucis diebus quibus illo colonia deducta est pin coloniis iiviri appellentur, hi se praetores appellari volebant. quibus primus annus hanc cupiditatem attulisset, nonne arbitramini paucis annis fuisse consulum nomen appetituros? deinde anteibant lictores non cum bis consulibus, de consili sententia probatae ad praeconem et ad tibicinem immolabantur. deinde patres conscripti vocabantur. iam vero voltum Considi videre ferendum vix erat. quem hominem 'vegrandi macie torridum' Romae contemptum, abiectum videbamus, hunc Capuae Campano fastidio ac regio spiritu cum videremus, Blossios mihi videbar
Abbreviated transcription (Latin):
ambitiõe discordes: nihil enim superat de quo certarent. nihil quod
contra pet̾ent. nihil ubi dissiderent. Itaq uiam cimpanam arrogã¬
tiam atq intolerandam ferociam rõne et consilio maiores nri ad
inertissimũ. atq desidiosissimũ ocium pduxerunt. Sic et crudeli¬
tatis infamiã effugerunt:ꝙ urbem ex italia pulcherrimã non su¬
stulerunt: et multu in posterum ꝓuiderunt. ꝙ neruis urbis omĩ¬
bus ciectis urbem ip̃am solutam ac debilitatam reliquerunt. Hȩc
consilia maioꝵ M. bruto ut antea dixi rephendencda et.p. Rul¬
lo uisa sunt. Neq: te.p. rulle omina illa. M bruti atq: auspicia
a simili furore det̾rent. Nam et ip̃c brutus qui deduxit et qui
magr̃ãtum capuę et locrcanti ceꝑunt et qui aliquam partem illius
deditionis honoris muneris attigerunt om̃s acerbissimas impio¬
rum poenas ꝑtulerint. Et q̃m bruti atq illius tpr̃is feci mentio¬

Expanded text:
ambitione discordes. nihil enim supererat de quo certarent, nihil quod ambitione discordes. nihil enim supererat de quo certarent, nihil quod contra peterent, nihil ubi dissiderent. itaque illam Campanam adrogantiam atque intolerandam ferociam ratione et consilio maiores nostri ad inertissimum ac desidiosissimum otium perduxerunt. sic et crudelitatis infamiam effugerunt quod urbem ex Italia pulcherrimam non sustulerunt, et multum in posterum providerunt quod nervis urbis omnibus exsectis urbem ipsam solutam ac debilitatam reliquerunt. haec consilia maiorum M. Bruto, ut antea dixi, reprehendenda et P. Rullo visa sunt; neque te, P. Rulle, omina illa M. Bruti atque auspicia a simili furore deterrent. nam et ipse qui deduxit, et qui magistratum Capuae illo creante ceperunt, et qui aliquam partem illius deductionis, honoris, muneris attigerunt, omnis acerbissimas impiorum poenas pertulerunt. et quoniam M. Bruti atque illius temporis feci mentio
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Multa postea bella gesta cum regibus philippo. antiocho persa.
pscudo philippo. aristomico. mithrydate et çetens. Multa p̃terea bel¬
la grauia: carthaginensium corinthium numantinũ. Multe ĩ hac
re.p. seditiones domestiee quas p̃termitto. Bella cum sociis. Fregella¬
num. marsicum. quib omnib domesticis. extnisq bellis. capua nõ
mõ non obfuit: sed oportunissimã se nobis p̃buit et ad bellum ĩstru¬
endum. et ad excitus ornãdos et tectis ac sedibus suis recipiendos.
Homines non inerant in urbe qui malis contionib turbulentis senatꝰ
consultis. inquis impiis. rem.p. misceret et renim nouaꝵ causam a¬
liquam quererent. neq ẽim contionãdi pot̾as erat cuiqͣ: nec consilii
capundi publici. Non glie cupiditate efferebant᷑. ppea.q ubi honoᷤ
publice non est ibi glic cupiditas eẽ non põt. Non contentiõe. non

Expanded text:
tum. multa postea bella gesta cum regibus, Philippo, Antiocho, Persa, tum. multa postea bella gesta cum regibus, Philippo, Antiocho, Persa, Pseudophilippo, Aristonico, Mithridate et ceteris; multa praeterea bella gravia, Carthaginiense iii, Corinthium, Numantinum; multae in hac re publica seditiones domesticae quas praetermitto; bella cum sociis, Fregellanum, Marsicum; quibus omnibus domesticis externisque bellis Capua non modo non obfuit sed opportunissimam se nobis praebuit et ad bellum instruendum et ad exercitus ornandos et tectis ac sedibus suis recipiendos. homines non inerant in urbe qui malis contionibus,turbulentis senatus consultis, iniquis imperiis rem publicam miscerent et rerum novarum causam aliquam quaererent. neque enim contionandi potestas erat cuiquam nec consili capiendi publici; non gloriae cupiditate efferebantur, propterea quod, ubi honos publice non est, ibi gloriae cupiditas esse non potest; non contentione, non
Abbreviated transcription (Latin):
perio. et tam p̃clara ppli ro. disciplina bruti. aut. P. Rulli similẽ
futurum hos eni nos duos adhuc uidemus qui hanc rem.p.
capuam totam transferre uellent ꝓfecto nomen illius urbis nõ re¬
liquissent. Uerum arbitrabant᷑ corinthi et carthagini etiam si se¬
natum. et magrãtum sustulissent agrumq ciuib ademissent.
tamen nõ defore. qui illa restituerent: atq qui ante omĩa com¬
mutarent: ꝗͣ nos audire possemus. Hic uero in oculis senatus ppłi¬
q: ro. nihil posse existere. quod non ante extingui. atq oppͥmi poᷤ¬
set ꝗͣ plane exortum ac natum cẽt. Neq uero ea res fefellit homines
diuina mente. et consilio p̃ditos.nam post.O. fuluium ⁊.Q. fabiu
consules: quib consulib capua deuicta. atq capta est nihil est in illa
urbe contra hanc rem.p. non dico factum. sed nihil omnĩo excogta¬

Expanded text:
 tam inlustri imperio et tam praeclara populi Romani disciplina M. Bruti aut P. Rulli similem  tam inlustri imperio et tam praeclara populi Romani disciplina M. Bruti aut P. Rulli similem futurum —hos enim nos duos adhuc vidimus qui hanc rem publicam Capuam totam transferre vellent—profecto nomen illius urbis non reliquissent. verum arbitrabantur Corinthi et Carthagini, etiam si senatum et magistratus sustulissent agrumque civibus ademissent, tamen non defore qui illa restituerent atque qui ante omnia commutarent quam nos audire possemus; hic vero in oculis senatus populique Romani nihil posse exsistere quod non ante exstingui atque opprimi posset quam plane exortum esset ac natum. neque vero ea res fefellit homines divina mente et consilio praeditos. nam post Q. Fulvium Q. Fabium consules, quibus consulibus Capua devicta atque capta est, nihil est in illa urbe contra hanc rem publicam non dico factum, sed nihil omnino est cogita
Abbreviated transcription (Latin):
lut̾e quirites publice. sunt senatusconsulta complura. Statuerũt
homines sapientes si agrum campaĩs ademissent magrãtus sena¬
tum publicum ex illa urbe consilium sustulissent imaginem rei
p.nullam reliquissent. mhil fore quod capuam timeremus. Ita¬
q hoc pscriptum in monum̃tis ucterib repietis ut ẽẽt urbs que¬
res eas quib ager campanus coleretur suppeditare posset: ut ẽẽt locus cõ¬
parandis. condendisq fructibus. ut aratores. cultu agrorum defessi ur¬
bis domiciliis uterent᷑ idcirco illa edificia non ec̃ deleta. Uidete quãtu
interuallum sit interiectum inter maioꝵ ur̃oꝵ consilia. et inter lsto¬
rum hominũ dementiam. Illi capuam receptaculum aratoꝵ nun¬
dinas rusticoꝵ cellam. atq horreum campaĩ agri cẽ uoluerunt.
hi expulsis aratorib effusis ac dissipatis fiuctib ur̃is candem
capuam sedem noue rei.p. cõstituunt. molem contra rem. p. cõ

Expanded text:
litterae, Quirites, publicae, sunt senatus consulta complura. statuerunt litterae, Quirites, publicae, sunt senatus consulta complura. statuerunt homines sapientes, si agrum Campanis ademissent, magistratus, senatum, publicum ex illa urbe consilium sustulissent, imaginem rei publicae nullam reliquissent, nihil fore quod Capuam timeremus. itaque hoc perscriptum in monumentis veteribus reperietis, ut esset urbs qures eas quibus ager Campanus coleretur suppeditare posset, ut esset locus comportandis condendisque fructibus, ut aratores cultu agrorum defessi urbis domiciliis uterentur, idcirco illa aedificia non esse deleta. videte quantum intervallum sit interiectum inter maiorum nostrorum consilia et inter istorum hominum dementiam. illi Capuam receptaculum aratorum, nundinas rusticorum, cellam atque horreum Campani agri esse voluerunt, hi expulsis aratoribus, effusis ac dissipatis fructibus vestris eandem Capuam sedem novae rei publicae constituunt, molem contra veterem rem
Abbreviated transcription (Latin):
uiris inferet᷑. tunc contra hanc romam cõmunem patriam oĩum ue¬
strum. illa altera roma quęret᷑. In id oppidum homĩes nefarie rem.
rem.p. ec̃ uoluerunt. qui tres solum urbes in terris omnib Cartha¬
ginem connthum capuam statuerunt posse impii grauitatem ac
nom̃ sustinẽ. Deleta carthago est ꝙ cum hominũ copiis tum ipsa
natura. ac loco succinta portibus. ariata muris excurrere ex africa
ĩminere ita fructuosissimis insulis ppli ro. uidebat᷑. Corinthi uestigi¬
um uix relictum est. erat eĩm posita in angustiis. atq in faucib gre¬
cie sic ut t̾ra claustra loconim tenẽt et duo maria maxĩc nauigati¬
oni diu̾sa pene cõungeret cum ꝑtenui discrimine separent᷑. Hec
que procul erant a cõspectu impii non solum affuxerunt: sed et
nc quando reercata exurgere atq: erigere se possent funditus ut di¬
xi sustulerunt. De capua multum est et dui consultum. extant

Expanded text:
iris inferetur, tunc contra hanc Romam, communem patriam omnium noiris inferetur, tunc contra hanc Romam, communem patriam omnium nostrum, illa altera Roma quaeretur. in id oppidum homines nefarie rem prem publicam esse voluerunt, qui tris solum urbis in terris omnibus, Carthaginem, Corinthum, Capuam, statuerunt posse imperi gravitatem ac nomen sustinere. deleta Carthago est, quod cum hominum copiis, tum ipsa natura ac loco, succincta portibus, armata muris, excurrere ex Africa, imminere duabus fructuosissimis insulis populi Romani videbatur. Corinthi vestigium vix relictum est. erat enim posita in angustiis atque in faucibus Graeciae sic ut terra claustra locorum teneret et duo maria maxime navigationi diversa paene coniungeret, cum pertenui discrimine separentur. haec quae procul erant a conspectu imperi non solum adflixerunt sed etiam, ne quando recreata exsurgere atque erigere se possent, funditus, ut dixi, sustulerunt. de Capua multum est et diu consultatum; exstant
Abbreviated transcription (Latin):
cum uos uniũsi. ꝗͣ singuli possideretis. Nunc uero cum ad uos nihil
ptincat paretur aliis cripiatur uobis. nonne accrrune tanꝗͣ armato
hosti sic huic legi pro ur̃is agris resistetis. Adiungit Stellatem
campum agro campano. et in co duodena describit in singulos ho¬
mines iugera: quasi uero paulum differat ager campanus ac stel¬
latis. Et multitudo quirites quęrit᷑ qua illa omnia oppida com¬
pleantur. Nam dixi antea lege ꝑmitti: ut quę uelint munici¬
pia quas uelint ueteres colomas coloms sius occupent. Calenũ
municipium cõplebunt. telanum oppͥment. attelam. cumas. ne¬
apolim pompeios. nuccriam suis p̃sidiis deuinciẽt. puteolos u̾o
qui nume in sua potãte sunt suo iure. libertateq utunt᷑ totos no¬
uo ppło atq aduenticiis copiis occupabunt. Tunc illud exiliu
campaĩe colome uehement huic imꝑio tim̃dum capua a decem¬

Expanded text:
eum vos universi quam singuli possideretis. nunc vero cum ad vos nihil eum vos universi quam singuli possideretis. nunc vero cum ad vos nihil pertineat, sed paretur aliis, eripiatur vobis, nonne acerrime, tamquam armato hosti, sic huic legi pro vestris agris resistetis? adiungit Stellatem campum agro Campano et in eo duodena discribit in singulos homines iugera. quasi vero paulum differat ager Campanus a stellati; sed multitudo, Quirites, quaeritur qua illa omnia oppida compleantur. nam dixi antea lege permitti ut quae velint municipia, quas velint veteres colonias colonis suis occupent. Calenum municipium complebunt, Teanum oppriment, Atellam, Cumas, Neapolim, Pompeios, Nuceriam suis praesidiis devincient, Puteolos vero qui nunc in sua potestate sunt, suo iure libertateque utuntur, totos novo populo atque adventiciis copiis occupabunt. tunc illud vexillum Campanae coloniae vehementer huic imperio timendum Capuam a xv
Abbreviated transcription (Latin):
tur et possidetur a plebe. et a plebe optima. et modestissima: qđ
genus hominũ optime moratum optimoꝵ. et aratorum. et mili¬
tum ab hac plebecula tr. pl. funditus eiicitur. Atq illi miseri na¬
ti in illis agris et educati glebis subigendis ex̾citati quo se subito
conferant. non hẽbunt. His robustis et ualentib et audacibus de¬
cemuirum satellitibus agri campani possessio tota tradetur. Et
ut uos nunc de ur̃is maionbus p̃dicatis: hunc agrum nobis maio¬
res ñi reliquerunt sic ur̃i posteri de uobis p̃dicabunt. hunc agru
patres nri acceptum a patribus suis ꝑdiderunt. Et quidem existio
si iam campus martius diuidat᷑. et unicuiq ur̃m ubi consistat i¬
bini pedes assignent᷑:. tamen ꝓmiscue toto qͥ proprie parua fiui
parte maletis. ouare etiam si ad uos eẽt singulos aliquid ex hoc agͦ
prouenturum qui uobis ostendit᷑. aliis comparatur tam̃ honestius

Expanded text:
tur et possidetur a plebe, et a plebe optima et modestissima; quod tur et possidetur a plebe, et a plebe optima et modestissima; quod genus hominum optime moratum, optimorum et aratorum et militum, ab hoc plebicola tribuno plebis funditus eicitur. atque illi miseri nati in illis agris et educati, glebis subigendis exercitati, quo se subito conferant non habebunt; his robustis et valentibus et audacibus xvirum satellitibus agri Campani possessio tota tradetur, et, ut vos nunc de vestris maioribus praedicatis: 'hunc agrum nobis maiores nostri reliquerunt,' sic vestri posteri de vobis praedicabunt: 'hunc agrum patres nostri acceptum a patribus suis perdiderunt.' equidem existimo: si iam campus Martius dividatur et uni cuique vestrum ubi consistat bini pedes adsignentur, tamen promiscue toto quam proprie parva frui parte malitis. qua re etiam si ad vos esset singulos aliquid ex hoc agro perventurum qui vobis ostenditur, aliis comparatur, tamen honestius
Abbreviated transcription (Latin):
uero p̾uatum hec causa cõmouet pplm ro.ne agrum campanũ pͥuatis
gratis rullo rogante tradat non cõmouebit: At quidem ppłs ro. de
hoc uectigali põt dicere quod ille de suo fundo dixisse dicitur. Asia mł¬
tis annis uobis fructum mithrydatico bello non tulit. Hispaniaꝵ uecti¬
gal tp̃rbus sertorianis. nullum fuit. Sicilię ciuitatib bello fugitiuoꝵ
M. attilius. etiam mutuũ frum̃tum dedit. At ex hoc uectigali nunꝗͣ
malus nunciiis auditus est.Cęt̾a uectigalia belli facultatibus affligunt᷑
Hoc uectigali etiam belli facultates sustentant᷑. Deinde inhac assigna¬
tione agrorum ne illud quidem dici põt. quod in cȩt̾is. agros de¬
sertos a plebe atq: a cultura hominũ liberorum ẽẽ non oportere.
Sic enim dico si campanus ager diuidat᷑ exturbari expelli plebẽ
ex agris non constitui et collocari. totus enim ager campamis coli¬

Expanded text:
vero? privatum haec causa commovit; populum Romanum ne agrum Campanum privatis vero? privatum haec causa commovit; populum Romanum ne agrum Campanum privatis gratis Rullo rogante tradat non commovebit? at idem populus Romanus de hoc vectigali potest dicere quod ille de suo fundo dixisse dicitur. Asia multos annos vobis fructum Mithridatico bello non tulit, Hispaniarum vectigal temporibus Sertorianis nullum fuit, Siciliae civitatibus bello fugitivorum M'. Aquilius etiam mutuum frumentum dedit; at ex hoc vectigali numquam malus nuntius auditus est. cetera vectigalia belli difficultatibus adfliguntur; hoc vectigali etiam belli difficultates sustentantur. deinde in hac adsignatione agrorum ne illud quidem dici potest quod in ceteris, agros desertos a plebe atque a cultura hominum liberorum esse non oportere. sic enim dico, si Campanus ager dividatur, exturbari et expelli plebem ex agris, non constitui et conlocari. totus enim ager Campanus coli
Abbreviated transcription (Latin):
possidebunt: p̾mo quidem acres. ad uim ꝓmpti. ad seditionem pa¬
rati: qui simulac decemuiri increpuerint. armati in ciues. et expedi¬
ti ad cȩdem ẽẽ possint. Deinde ad paucos. opibus et copiis affluen¬
tis totum agrum campanum ꝑferri uidebitis.Uobis interea qui illas a
maiorib pulcherrimas uectigalium sedis armis captas accepistis gleba
nulla de patͥnis atq auitis possessionib relinquet᷑. At tantum intere¬
rit inter ur̃am et pͥuatoꝵ diligentiam q cum a maiorib ur̃is. p. len¬
tulus qui pͥnceps senatus in ea loca missus ẽẽt ut pͥuatos agros qui in
publicum campanũ incurrebant pecunia publica coemeret. dicitur re¬
nunciasse nulla se pecunia. fundum cuiusdam emẽ potuisse: eumq
qui nollet uendere ideo negasse se adduci posse ut uȩnderet:q cum plu¬
res fundos hẽret ex illo solo fundo nunq̃ malum nunciũ audiss lta ne

Expanded text:
possidebunt? primo quidem acres, ad vim prompti, ad seditionem ppossidebunt? primo quidem acres, ad vim prompti, ad seditionem prati qui, simul ac xviri concrepuerint, armati in civis et expediti ad caedem esse possint; deinde ad paucos opibus et copiis adfluentis totum agrum Campanum perferri videbitis. vobis interea, qui illas a maioribus pulcherrimas vectigalium sedis armis captas accepistis, gleba nulla de paternis atque avitis possessionibus relinquetur. at quantum intererit inter vestram et privatorum diligentiam! quid? Cum a maioribus nostris P. Lentulus, qui princeps senatus fuit, in ea loca missus esset ut privatos agros qui in publicum Campanum incurrebant pecunia publica coemeret, dicitur renuntiasse nulla se pecunia fundum cuiusdam emere potuisse, eumque qui nollet vendere ideo negasse se adduci posse uti venderet quod, cum pluris fundos haberet, ex illo solo fundo numquam malum nuntium audisset. itane
Abbreviated transcription (Latin):
dere: Quid uos asiȩ portus quid syriȩ tura quid omnia transmariã
uectigalia iuuabunt tenussuna suspicione p̃donum aut hostium
iniecta: At uero hoc agri campani uectigal cum eiusmõi sit. ut cũ
domi sit. et omnib p̃sidiis oppidorum tegatur. tum neq bellis infe¬
stum: nec fructibus uarium nec celo. ac loco calamitosum ẽẽ solet.
Maiores ur̃i non solum id quod campanis ceꝑant. nõ ĩminuerunt.
uerumetiam id quod tenebãt. quib adimi iure non pot̾at coemerũt.
qua decausa nec duo gracchi qui de plebis romanȩ cõmodis plu¬
mum cogitauerunt. nec. L. Sylla. qui omnia sine ulla religione ꝗb
uoluit est dilargitus agrum cãpanum attingẽ ausus est. Rullus ex¬
titit. qui ex ea possessione rem.p. dimoueret: ex qua nec graccboꝵ
benignitas eam: nec Syllȩ dominatio deiecisset.Quem agrum nunc
p̃tereuntes ur̃m ẽẽ dicitis et quem pariter qui faciunt ext̾ni hoĩes

Expanded text:
dere? quid nos Asiae portus, quid Syriae ora, quid omnia transmarina dere? quid nos Asiae portus, quid Syriae ora, quid omnia transmarina vectigalia iuvabunt tenuissima suspicione praedonum aut hostium iniecta? at vero hoc agri Campani vectigal, Quirites, eius modi est ut cum domi sit et omnibus praesidiis oppidorum tegatur, tum neque bellis infestum nec fructibus varium nec caelo ac loco calamitosum esse soleat. maiores nostri non solum id quod de Campanis ceperant non imminuerunt verum etiam quod ei tenebant quibus adimi iure non poterat coemerunt. qua de causa nec duo Gracchi qui de plebis Romanae commodis plurimum cogitaverunt, nec L. Sulla qui omnia sine ulla religione quibus voluit est dilargitus, agrum Campanum attingere ausus est; Rullus exstitit qui ex ea possessione rem publicam demoveret ex qua nec Gracchorum benignitas eam nec Sullae dominatio deiecisset. quem agrum nunc praetereuntes vestrum esse dicitis et quem per iter qui faciunt, externi homines,
Abbreviated transcription (Latin):
urbanis. quib ista agri spes et iocunditas ostendit᷑: Aut si hoc ab se
dictum negat. et satisfacere omnib uobis cogitat. proferat in iugera de¬
na. describat ab usura. nam usq ad arniensem nomina ur̃a ꝓponat.
si non mõ dena iugera dari uobis.sed ne constipari quidem tantumi
numeꝵ hominũ posse in agrum campanũ intelligetis: tam̃ ne uexari
emini: O si posset ager iste ad uos ꝑuenire nonne cum tam̃ in patͥ¬
monio ur̃o remaneͣ uelletis: Unum ne fundum pulcherrimũ ppłi ro.
caput ur̃ȩ pecuniȩ pacis ornam̃tum subsidium belli fundam̃tum ue¬
ctigalium. horreum legionum solatium annonȩ dispire patiemini:
An obliti estis italico bello amissis cęt̾is uectigalib quantos agri cã¬
pani fructibus. ex̾citus alueritis: An ignoratis cȩtera illa magnifica ppͥ.
ro. uectigalia ꝑleui sepe mom̃to fortunȩ inclinatione temporis pen¬

Expanded text:
urbanis, quibus ista agri spes et iucunditas ostenditur? aut, si hoc ab se urbanis, quibus ista agri spes et iucunditas ostenditur? aut, si hoc ab se dictum negat et satis facere omnibus vobis cogitat, proferat; in iugera dena discribat, a Suburana usque ad Arniensem nomina vestra proponat. si non modo dena iugera dari vobis sed ne constipari quidem tantum numerum hominum posse in agrum Campanum intellegetis, tamenne vexari emini? quod si posset ager iste ad vos pervenire, nonne eum tamen in patrimonio vestro remanere malletis? Vnumne fundum pulcherrimum populi Romani, caput vestrae pecuniae, pacis ornamentum, subsidium belli, fundamentum vectigalium, horreum legionum, solacium annonae disperire patiemini? an obliti estis Italico bello amissis ceteris vectigalibus quantos agri Campani fructibus exercitus alueritis? an ignoratis cetera illa magnifica populi Romani vectigalia perlevi saepe momento fortunae inclinatione temporis pen
Abbreviated transcription (Latin):
campanum quem uobis ostentant. ip̃i concupiuerunt. Deducẽt
suos quorum nomie ip̃i teneant. et fruant᷑ coemant p̃terea istai
dena uigera continuabunt. Nam si dicent per legem id non li¬
cere ne p̾er corneliam quidem licet. At uidemus ut longinqua o¬
mittamus agrum p̃nestinum a paucis possideri. Neq istorum pe¬
cuniis quicquam aluid decẽ uidoo nisi ciusmõi fundos quorũ
subsidio familiarum magnitudines: et cum anoꝵ. ac puteolanoꝵ¬
prȩdiorum sumptus sustentare possint. O si ur̃m commodum spe¬
ctat: ueniat: et coram mecum de agri campani diuisione disputet.
Quęsiui ex eo leł ianuariis. quib hominib et quemadmõm illum
agrum eẽt distributurus: respondit a romilia tribu. se inntium esse
facturum. frimum quȩ est suꝑbia et cõtumelia ut ppłi pars ampu¬
tetur: ordo tribuum negligat᷑: ante rusticis detur ager qui hñt ꝙ

Expanded text:
Campanum quem vobis ostentant ipsi concupiverunt; deducent Campanum quem vobis ostentant ipsi concupiverunt; deducent suos, quorum nomine ipsi teneant et fruantur; coement praeterea; ista dena iugera continuabunt. nam si dicent per legem id non licere, ne per Corneliam quidem licet; at videmus, ut longinqua mittamus, agrum Praenestinum a paucis possideri. neque istorum pecuniis quicquam aliud deesse video nisi eius modi fundos quorum subsidio familiarum magnitudines et Cumanorum ac Puteolanopraediorum sumptus sustentare possint. quod si vestrum commodum spectat, veniat et coram mecum de agri Campani divisione disputet. quaesivi ex eo Kalendis Ianuariis quibus hominibus et quem ad modum illum agrum esset distributurus. respondit a Romilia tribu se initium esse facturum. primum quae est ista superbia et contumelia ut populi pars amputetur, ordo tribuum neglegatur, ante rusticis detur ager, qui habent, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas cõmouet. ut huic simulatę largitioni resistat. Ac pͥmu
de oppido dicam si quis est forte quem capua magis ꝗͣ roma dele¬
ctet. Ouinque millia colonoꝵ capuam scribi iubet. Adhune nu¬
merum quinquagenos sibi singuli sumunt. Oueso nolite uos¬
metip̃os consolan. Uere et diligenter considerate num uobis aut
ur̃i similib integris. quictis ociosis omnib in hoc numero locũ
forc putatis. Si est omnib uob̾ maiori ur̃m parti. quam me ur̃
honos uigilare dies ac noctes. et intentis oculis omnis rei.p. paͬ
tis intueri ub: tam̃ paulisꝑ si ita cõmodum ur̃m fert cõmone¬
bo. Sed si quinq hõium milib ad uim facinus cędemq dele¬
ctis locus. atq urbs quȩ bellum facere atq instruere possit quȩi¬
tur tum ne patiemim ur̃o nomine contra uos firmari opes: aͬma¬
ri p̃sidia: urbes agros. copias comparari : Nam agrum quidẽ

Expanded text:
dignitas commovet, ut huic simulatae largitioni resistat. ac primum dignitas commovet, ut huic simulatae largitioni resistat. ac primum de oppido dicam, si quis est forte quem Capua magis quam Roma delectet. V milia colonorum Capuam scribi iubet; ad hunc numerum quingenos sibi singuli sumunt. quaeso, nolite vosmet ipsos consolari; vere et diligenter considerate. num vobis aut vestri similibus integris, quietis, otiosis hominibus in hoc numero locum fore putatis? si est omnibus vobis maiorive vestrum parti, quamquam me vester honos vigilare dies atque noctes et intentis oculis omnis rei publicae partis intueri iubet, tamen paulisper, si ita commodum vestrum fert, conivebo. sed si v hominum milibus ad vim, facinus caedemque delectis locus atque urbs quae bellum facere atque instruere possit quaeritur, tamenne patiemini vestro nomine contra vos firmari opes, armari praesidia, urbis, agros, copias comparari? nam agrum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ltaliam suis p̾sidis obsidere atq occupare cogitent. queso quintes
cognoscite. Permutit decemuiris. ut in omnia muncipia in omĩs co¬
lonias totius italiȩ colonos deducant quos uelint: iisq: coloniis a¬
gros dari uib. Num obscure maiores opes ꝗͣ libertas ur̃a pati põt
ac maiora p̃sidia quęrunt᷑. Num obseure regnum cõstituitur: Nũ
obseure libertas ur̃a tollitur: Nam cum iidem omnem pecunia
udem ur̃am libertatem suis p̃sidiis et coloniis interclusam tenebũt.
que spes tandem que facultas recupande ur̃e libertatis relinquet᷑:
At enim ager campanus hac lege duudet᷑ orbis terrȩ pulcherrim.
et capuam coloma deducet᷑. urbem amplissimã. atq ornatissimã.¬
Atq quid adhec possumus dicere: De cõmodo prius ur̃o dicam
quirites deinde ad amplitudinem et dignitatem reu̾tar: ut si ꝗs
agri. aut oppidi bonitate delectetur. ne quid expectet. si quem rei ĩ¬

Expanded text:
Italiam suis praesidiis obsidere atque occupare cogitet, quaeso, Quirites, Italiam suis praesidiis obsidere atque occupare cogitet, quaeso, Quirites, cognoscite. permittit xviris ut in omnia municipia, in omnis colonias totius Italiae colonos deducant quos velint, eisque colonis agros dari iubet. num obscure maiores opes quam libertas vestra pati potest, et maiora praesidia quaeruntur, num obscure regnum constituitur, num obscure libertas vestra tollitur? nam cum idem omnem pecuniam,idem vestram libertatem suis praesidiis et coloniis interclusam tenebunt, quae spes tandem, quae facultas recuperandae vestrae libertatis relinquetur? at enim ager Campanus hac lege dividetur orbi terrae pulcherrimus et Capuam colonia deducetur, urbem amplissimam atque ornatissimam. quid ad haec possumus dicere? de commodo prius vestro dicam, Quirites; deinde ad amplitudinem et dignitatem revertar, ut, si quis agri aut oppidi bonitate delectatur, ne quid exspectet, si quem rei in
Abbreviated transcription (Latin):
est plane rectius. Ouo in genere sicut in ect̾is rei .p. partibus est ope
p̃cium diligentiam maioꝵ recordari: qui colomas sic idoneis in lo¬
cis contra suspicionem piculi collocarunt. ut ẽe non oppida italiȩ
sed ꝓpugnacula imꝑii uiderent᷑. Hi deducent colomas in cos agros
quos emerint ctiam ne si rei .p. non expediat: et in quę loca pret̾ea
uidebit᷑: Ouid igitur est cause. quin coloniam in ianiculum possĩt
deducere: et suum p̃sidium in capite atq ceruicib ur̃is possint collo¬
care: Tu non diffinas quo colomas in quȩ loca quo numero colo¬
norum deduci uelis: Tu occupes locum quem idoneum aduim tu¬
am iudicaris: compleas numero: cõfirmes p̃sidio quo uelis. ppłi ro.
uedigilib atq omnib copiis ip̃m ppłm ro. coerceas: oppͥmas redi¬
gas in istim decemuiralem dicionem ac potaitem: Ut uͥo totam

Expanded text:
est qui plane recuset? quo in genere sicut in ceteris rei publicae partibus est operae est qui plane recuset? quo in genere sicut in ceteris rei publicae partibus est operae pretium diligentiam maiorum recordari, qui colonias sic idoneis in locis contra suspicionem periculi conlocarunt ut esse non oppida Italiae, sed propugnacula imperi viderentur. hi deducent colonias in eos agros quos emerint; etiamne si rei publicae non expediat? 'et in qvae loca praeterea videbitvr.' quid igitur est causae quin coloniam in Ianiculum possint deducere et suum praesidium in capite atque cervicibus nostris conlocare? tu non definias quot colonias, in quae loca, quo numero colonorum deduci velis, tu occupes locum quem idoneum ad vim tuam iudicaris, compleas numero, confirmes praesidio quo velis, populi Romani vectigalibus atque omnibus copiis ipsum populum Romanum coerceas, opprimas, redigas in istam xviralem dicionem ac potestatem? Vt vero totam
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uero cum om̃s urbes. agros uectigalia regna uendiderit tum ha¬
renam aliquam aut paludes emat. id uos potestis queso concedere.
gunt᷑ et coaceruantur ꝗ̃ gleba una emat̾. Dcm̃ emi uib. ab inuito
uetat. Ouero si qui uelint uendere non fuerint. quid pecume fiet.¬
et referre in erarium lex uetat. exigi phib. Igitur pecuniam omne
decemuiri tenebunt. uobis ager non emẽt. Ucetigalibus ab aliena¬
tis sociis uexatis regibus atq omnib gentib exinanitis. ili pecuni¬
as hẽbunt. uos agros non hẽbitis. facise inquit adducent pecunie
magnitudine ut uelint uendere. Ergo ea est qua nr̃a uendimus qͣn¬
ti possumus: aliena cmamus quanti possessores uelint. Atq ĩ hos
igros qui hac lege empti sint colonias ab iis decemuiris deduci uib
Quid: omnis ne locus ciusmoĩ est ut nihil intersit rei .p. colonia de¬
ducat᷑ in cum locum nec ne: An est locus qui colonam postulet.

Expanded text:
Vt vero, cum omnis urbis, agros, vectigalia, regna vendiderit, tum haVt vero, cum omnis urbis, agros, vectigalia, regna vendiderit, tum harenam aliquam aut paludes emat, id vos potestis, quaeso, concedere? guntur et coacervantur quam gleba una ematur. deinde emi iubet, ab invito vetat. quaero, si qui velint vendere non fuerint, quid pecuniae fiet? referre in aerarium lex vetat, exigi prohibet. igitur pecuniam omnem xviri tenebunt, vobis ager non emetur; vectigalibus abalienatis, sociis vexatis, regibus atque omnibus gentibus exinanitis illi pecunias habebunt, vos agros non habebitis. 'facile,' inquit, 'adducentur pecuniae magnitudine ut velint vendere.' ergo ea lex est qua nostra vendamus quanti possimus, aliena emamus quanti possessores velint. atque in hos agros qui hac lege empti sint colonias ab his xviris deduci iubet. quid? omnisne locus eius modi est ut nihil intersit rei publicae, colonia deducatur in eum locum necne, an est locus qui coloniam postulet,
Abbreviated transcription (Latin):
quo p̃cio coemptus erit: tam̃ ingenti pecunia uobis inducet᷑. alterũ
genus agrorum ꝑꝑ steritatem incultum. ꝓꝑ pestilentiam uastum at¬
q desertum emetur ab iis. qui eos uident sibi ẽẽ si non uendide¬
rint relinquẽdos. Et nimirum idem est quod ab hoc tribuno pl.
dictum est in senatu urbanam plebem nunium in re.p. posse. exha¬
uriendam ẽẽ. hoc enim est usus quasi de aliqua sentina ac non de
optimoꝵ ciuium genere loqueret᷑. Uos uero quirites si me audiẽ
uultis retinete istam possessionem gratic. libertatis. suffragioꝵ dig̾¬
tatis urbis. fori ludoꝵ. festorum dierum ceterorum oĩum cõmodo¬
rum. nisi forte mauultis relictis is rebus. atq hac luce rei.p. in sipõ¬
tina siccitate. aut in salpinoꝵ pestilentię finib rullo duce collocari. At
dicat quos agros empturus sit: ostendat et quid. et quib daturus sit

Expanded text:
oquo pretio coemptus erit, tamen ingenti pecunia nobis inducetur. alterum oquo pretio coemptus erit, tamen ingenti pecunia nobis inducetur. alterum genus agrorum propter sterilitatem incultum, propter pestilentiam vastum atque desertum emetur ab eis qui eos vident sibi esse, si non vendiderint, relinquendos. et nimirum id est quod ab hoc tribuno plebis dictum est in senatu, urbanam plebem nimium in re publica posse; exhauriendam esse; hoc enim verbo est usus, quasi de aliqua sentina ac non de optimorum civium genere loqueretur. vos vero, Quirites, si me audire voltis, retinete istam possessionem gratiae, libertatis, suffragiorum, dignitatis, urbis, fori, ludorum, festorum dierum, ceterorum omnium commodorum, nisi forte mavoltis relictis his rebus atque hac luce rei publicae in Sipontina siccitate aut in Salpinorum plenis pestilentiae finibus Rullo duce conlocari. aut dicat quos agros empturus sit; ostendat et quid et quibus daturus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
publicos partim plenos inuidię plenos piculi quanti ip̃i uelint de¬
cemuiris. Atq hoc carm̃. hic tribunus plebis non uobis. sed sibi ĩ¬
tus canit. Habet socerum uinim optimum: qui tantum agri in
illius rei.p. tenbris occupauit quantum cõcupiuit. Nuic subue¬
nire ult succumbẽti iam opp̃sso Syllanis onerib graui sua lege ut
liccat illi inuidiam deponere. pecuniam condere. Et uos non du¬
bitatis. quin uectigalia ur̃a uendatis plurimo maioꝵ ur̃oꝵ sangui¬
ne. et sudore quęsita: ut syllanos possessores diuitiis augeatis.
ꝑiculo liberetis. Nam ad hanc emptionem decemuiralem duo
genera agroium spectant quirites eorum oĩum unum ꝑꝑ inuidiã
domini fugiunt:alterum ꝑꝑ uastitatem. Syllanus ager a certis ho¬
minib latissime cõtinuatus tantam hẽt inuidiam: ut ueri. ac fortis
tribuni pl. stridorem unum ꝑferre non posset. Hic ager omnis qͦ¬

Expanded text:
publicos, partim plenos invidiae, plenos periculi quanti ipsi velint xvpublicos, partim plenos invidiae, plenos periculi quanti ipsi velint xviris tradant. atque hoc carmen hic tribunus plebis non vobis, sed sibi intus canit. habet socerum, virum optimum, qui tantum agri in illis rei publicae tenebris occupavit quantum concupivit. huic subvenire volt succumbenti iam et oppresso, Sullanis oneribus gravi, sua lege, ut liceat illi invidiam deponere, pecuniam condere. et vos non dubitatis quin vectigalia vestra vendatis plurimo maiorum vestrorum sanguine et sudore quaesita, ut Sullanos possessores divitiis augeatis, periculo liberetis? nam ad hanc emptionem xviralem duo genera agrorum spectant, Quirites. Eorum unum propter invidiam domini fugiunt, alterum propter vastitatem. Sullanus ager a certis hominibus latissime continuatus tantam habet invidiam ut veri ac fortis tribuni plebis stridorem unum perferre non possit. hic ager omnis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia. et tum deniq ager emet᷑ cum idem expediet emptori. et uẽ¬
ditori. Sed udete uim legis agrarie: ne ei quidem qui agros pub¬
blicos possident: decedent de possessione nisi erunt deducti optima
cõditione. et pecunia maxima. Conuersa ratio est antea cum erat atr.
plebis mentio legis agrariȩ facta. continuo qui agros publicos aut
qui possessiones in uidiosas tenebant exꝑtimescebant. Hȩc lex eos
homines fortunis locupletat: inuidia liberat. M multos enim qui¬
rites existimatis eẽ. qui latitudinem possessionum tueri: qui inuidi¬
am syllanoꝵ agrorum ferre non possint: qui uendere cupiant em¬
ptionem non reꝑiant: perdere iam deniq illos agros ratione ali¬
qua uelint: Oui paulo ante diem noctemq tribunatus nomen
horrebant. ur̃am uim metuebant. mentionem legis agrariȩ ꝑtime¬
scebant. ei nunc etiam ultro rogabunt᷑. atq orabunt᷑ ut agros partĩ

Expanded text:
pecunia, et tum denique ager emetur cum idem expediet emptori et venpecunia, et tum denique ager emetur cum idem expediet emptori et venditori. sed videte vim legis agrariae. ne ei quidem qui agros publicos possident decedent de possessione, nisi erunt deducti optima condicione et pecunia maxima. conversa ratio. antea cum erat a tribuno plebis mentio legis agrariae facta, continuo qui agros publicos aut qui possessiones invidiosas tenebant extimescebant; haec lex eos homines fortunis locupletat, invidia liberat. quam multos enim, Quirites, existimatis esse qui latitudinem possessionum tueri, qui invidiam Sullanorum agrorum ferre non possint, qui vendere cupiant, emptorem non reperiant, perdere iam denique illos agros ratione aliqua velint? qui paulo ante diem noctemque tribunicium nomen horrebant, vestram vim metuebant, mentionem legis agrariae pertimescebant, ei nunc etiam ultro rogabuntur atque orabuntur ut agros partim
Abbreviated transcription (Latin):
quantum tibi in em̃dis et uendendis rebus cõmittendum putet: De¬
finio inquit Italiam. Satis certa regio. etenim quantum interest u¬
trum in massici radices an in Italiam alioue deducamini: Age n
non diffinis locum: Quid natura: agri uero inquit qui arari: aut
coli possit. qui possit arari inquit aut coli. non qui aratus aut cultus
sit. utrum hec lex ẽ an tabula neratiane auctionis: in qua scriptum
fuisse aiunt uigera. cc. in quib oliuetum fien põt iugera. ccc. ubi
institui uineȩ possunt. Hoc tu emis ista innumerabili pecunia qđ
arari. aut coli possit: ouod solum tam exile. aut macrum est qđ¬
aratro pstringi non possit: aut quod est tam aspenim sixetum in quo
agricolarum cultus non elaboret: Idcirco inquit agros nominare
non possum: quia tangam nullum ab inuito.Hoc quoq multo est
quȩstuosius q̃si ab inuito sumeret. imet᷑ enim ratio quęstus de uestri

Expanded text:
quantum tibi in emendis et in vendendis rebus committendum putet? 'dequantum tibi in emendis et in vendendis rebus committendum putet? 'definio,' inquit, 'Italiam.' satis certa regio. etenim quantulum interest utrum in Massici radices, an in Silam silvam deducamini? age, non definis locum; quid? naturam agri? 'vero,' inquit, 'qvi arari avt coli possit.' 'qui possit arari,' inquit, 'aut coli,' non qui aratus aut cultus sit. Vtrum haec lex est, an tabula Veratianae auctionis? in qua scriptum fuisse aiunt: 'Ivgera cc in qvibvs olivetvm fieri potest, ivgera ccc vbi institvi vineae possvnt.' hoc tu emes ista innumerabili pecunia quod arari aut coli possit? quod solum tam exile et macrum est qaratro perstringi non possit, aut quod est tam asperum saxetum in quo agricolarum cultus non elaboret? 'idcirco,' inquit, 'agros nominare non possum quia tangam nullum ab invito.' hoc, Quirites, multo est quaestuosius quam si ab invito sumeret; inibitur enim ratio quaestus de vestra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ hanc uobis a maiorib relictam cõsuetudinem ut emãtur agri a
pͥuatis. quo plębes publice deducatur: omnib legibus agris publicis
pͥuatos eẽ deductos. huiuscemõi me aliquid ab hoc horrido ac tiuce
sissimam. ac turpissimã mercaturam alienam actione tribunitia ali¬
enam dignitate ppli ro. semp putaui. Libet agros emi. pͥmum ꝗ̃¬
ro quos agros et quib in locis. Nolo suspensam et incertam plebe
romanam obscura spe et exca expectatione pendere. Albanus ager
est sentinus pͥuernas. fundanus uestinus. Falernus. liternus. cuma¬
nus. ancasianas audio ab alia porta capenas Faliscus. Sabinus ager
rheatinus. uenefranus alifanus trebubanus. Habes tantam pecuniam
qua hosce omnis agros et ceteros horum similes non mõ emere ue¬
rum etiam coaceruare possis.cur eos non definis. neq nominas: ut
saltem deliberare plębs ro. possit quid intersit sua. quid expediat:

Expanded text:
esse hanc nobis a maioribus relictam consuetudinem ut emantur agri a esse hanc nobis a maioribus relictam consuetudinem ut emantur agri a privatis quo plebes publice deducatur; omnibus legibus agris publicis privatos esse deductos. huiusce modi me aliquid ab hoc horrido ac truce i quaestuosissimam ac turpissimam mercaturam alienam actione tribunicia, alienam dignitate populi Romani semper putavi. iubet agros emi. primum quaero quos agros et quibus in locis? nolo suspensam et incertam plebem Romanam obscura spe et caeca exspectatione pendere. Albanus ager est, Setinus, Privernas, Fundanus, Vescinus, Falernus, Literninus, Cumanus, Nucerinus. audio. ab alia porta Capenas, Faliscus, Sabinus ager, Reatinus; ab alia Venafranus, Allifanus, Trebulanus. habes tantam pecuniam qua hosce omnis agros et ceteros horum similis non modo emere verum etiam coacervare possis; cur eos non definis neque nominas, ut saltem deliberare plebes Romana possit quid intersit sua, quid expediat,
Abbreviated transcription (Latin):
rissime posse dicere tum cum hẽret hec res.p. luscinos. calatinos
acidinos homĩes non solum honorib ppli rebusq gestis uerum
etiam patientia pauptatis ornatos. et tum cum erant Catones philip
pi lelii. quorum sapientiam tempantiamq in publicis. pͥuatisq fo¬
rensibus. domesticisq rebus ꝑspexeratis. tamen huiusmoĩ res cõmis¬
sa nemim est: ut idem iudicaret et uenderet et hoc faceret per ꝗn¬
quennium toto in orbe t̾rarum: idemq agros uectigalis ppłi ro.ab¬
alienaret: et cum sũmam tante pecunie nullo teste sibi ip̃e ex sua uo¬
luntate fecisset tum deniq emeret. a quib uellet. quod uideret. Cõ¬
mittite uos nunc quintes iis omnib hec omnia quos odorari hunc
decemuiratũ suspicamini repictis partem ẽẽ corum. quib ad haben¬
dam partem quib ad cõsumendum nihil satis ẽẽ uideat᷑. Hic ego
iam illud quod expeditissimũ sit ne disputo quidem quirites: nõ

Expanded text:
rissime posse dicere: tum cum haberet haec res publica Luscinos, Calatinos, rissime posse dicere: tum cum haberet haec res publica Luscinos, Calatinos, Acidinos, homines non solum honoribus populi rebusque gestis verum etiam patientia paupertatis ornatos, et tum cum erant Catones, Phili, Laelii, quorum sapientiam temperantiamque in publicis privatisque, forensibus domesticisque rebus perspexeratis, tamen huiusce modi res commissa nemini est ut idem iudicaret et venderet et hoc faceret per quinquennium toto in orbe terrarum idemque agros vectigalis populi Romani abalienaret et, cum summam tantae pecuniae nullo teste sibi ipse ex sua voluntate fecisset, tum denique emeret a quibus vellet quod videretur. committite vos nunc, Quirites, his hominibus haec omnia quos odorari hunc xviratum suspicamini; reperietis partem esse eorum quibus ad habendum, partem quibus ad consumendum nihil satis esse videatur. hic ego iam illud quod expeditissimum est ne disputo quidem, Quirites, non
Abbreviated transcription (Latin):
putat oportere. Parta sit pecuma quirites decemuiris quanta sit
in terris nihil p̃termissum sed om̃s urbes agri regna demq po¬
stirmo etiam uectigalia ur̃a uęnierint accessernt in cumulum ma
tis auctionib. tot uidiciis. tam insinita pot̃ite rerum oĩum quȩrant᷑
uidetis. Cognoscite nunc alios ĩmensos atq intolerabiles quęstus. ut
intelligatis ad certorum hoĩum importunam auariciam hoc ppła¬
re legis agrariȩ nomen ẽẽ quesitum. Hic pecunia iub agros emi
quo decumani non cõsucui homĩes appellare aspius quirites ni¬
si lacessitus. Uelim fieri posset ut a me sine contumelia nominarẽ¬
tur ii qui se decemuiros sꝑant futuros. iam uideretis quib homĩ¬
bus oĩum rerum. et uendendaꝵ. et em̃darum pot̾atem pmiteti.
Sed quod ego nõdum statuo mihi cẽ dicendum.: uos tam̃ id po¬
testis cum animis ur̃is cogitare. Unum hoc certe uideor mihi ue¬

Expanded text:
putat oportere. parta sit pecunia, Quirites, xviris tanta quanta sit putat oportere. parta sit pecunia, Quirites, xviris tanta quanta sit in terris, nihil praetermissum sit, omnes urbes, agri, regna denique, postremo etiam vectigalia vestra venierint, accesserint in cumulum mann tantis auctionibus, tot iudiciis, tam infinita potestate rerum omnium quaerantur videtis. cognoscite nunc alios immensos atque intolerabilis quaestus, ut intellegatis ad certorum hominum importunam avaritiam hoc populare legis agrariae nomen esse quaesitum. hac pecunia iubet agros emi quo deducamini. non consuevi homines appellare asperius, Quirites, nisi lacessitus. vellem fieri posset ut a me sine contumelia nominarentur ei qui se xviros sperant futuros; iam videretis quibus hominibus omnium rerum et vendendarum et emendarum potestatem permitteretis. sed quod ego nondum statuo mihi esse dicendum, vos tamen id potestis cum animis vestris cogitare; unum hoc certe videor mihi ve
Abbreviated transcription (Latin):
urbis omam̃ta conferre: sed ad decemuiros.tanqͣ ad domĩos depor¬
tare. nihil sibi appetit p̃cipuc pompcius: ihil uult se in cõmuni
atq in codem quo cęt̾i uire uersari. Sin est iniquum quirites si tur¬
pe. si ĩtolerandum hos decemuiros portitores omnib oĩum pecu¬
niis constitui. qui nõ mõ reges atq externaꝵ nationum homĩes s
etiam impatores nr̃os excutiant: nõ mihi uident᷑ honoris cã excipe
pompeium: sed metuẽ̾ ne ille candem cõtumeliam quam cęti ferre
non possit: Pompeiis aũt hoc ammo sit: ut quidquid uobis place¬
at sibi ferendum putet: quod uos ferre non pot̾itis id pfecto ps¬
ciat ne duitius in uiti ferre cogamini. Uerum cauet ut si qua pecu¬
nia post uos consules ex nouis uectigalib recipiatur: ca decem ui¬
ri utant᷑. Noua porro uectigalia uidet ea fore quȩ pompeiꝰ aduin¬
xerit. Ita remissis in anubiis uectigilib cius uirtute partis se fiui

Expanded text:
urbis ornamenta conferre, sed ad xviros tamquam ad dominos reporurbis ornamenta conferre, sed ad xviros tamquam ad dominos reportare, nihil sibi appetit praecipui Pompeius, nihil; volt se in communi atque in eodem quo ceteri iure versari. sin est iniquum, Quirites, si turpe, si intolerandum hos xviros portitores omnibus omnium pecuniis constitui, qui non modo reges atque exterarum nationum homines sed etiam imperatores vestros excutiant, non mihi videntur honoris causa excipere Pompeium, sed metuere ne ille eandem contumeliam quam ceteri ferre non possit. Pompeius autem cum hoc animo sit ut, quicquid vobis placeat, sibi ferendum putet, quod vos ferre non poteritis, id profecto perficiet ne diutius inviti ferre cogamini. verum tamen cavet ut, si qua pecunia post nos consules ex novis vectigalibus recipiatur, ea xviri utantur. nova porro vectigalia videt ea fore quae Pompeius adiunxerit. ita remissis manubiis vectigalibus eius virtute partis se frui
Abbreviated transcription (Latin):
decemiuros quantum hẽat p̃de manubiaꝵ. auri coronarii ꝓfiteat̃.
hic tam̃ uir optimus cum quem amat. excipit. en. põpeium. Unde i¬
iste amator tam imꝓuisus. ac repentinus: qui honore decemuiratus
excludit᷑ ꝓpe noĩatim cuius iudicium legumq datio captorum agͦꝵ
ipius uirtute cognitio tollitur cuius nõ in prouinciã: sed in ip̃a castra
decemuiri cum impio infimta pecuma maxĩa pot̾ate et iudicio roꝵ
dĩum mutunt᷑ quod ius imꝑatoꝵ quod semꝑ omnib imꝑatoribus
est conseruatum soli cripitur. is excipitur. Unus ne manubias referre de¬
beat. Utrum tandem hoc capite honos hẽri homimi. an inuidia queri
uidetur: Remittit hoc rullo. en. pompciꝰ. bñficio isto legis. benig¬
tate decemuirali nihil utitur. Nam si est equum p̃damꝰ ac manu¬
bias. suas impatores nõ in monum̃ta deorum ĩmortalium neq ĩ

Expanded text:
xviros quantum habeat praedae, manubiarum, auri coronarii, profiteatur. xviros quantum habeat praedae, manubiarum, auri coronarii, profiteatur. hic tamen vir optimus eum quem amat excipit, Cn. Pompeium. Vnde iste amor tam improvisus ac tam repentinus? qui honore xviratus excluditur prope nominatim, cuius iudicium legumque datio, captorum agrorum ipsius virtute cognitio tollitur, cuius non in provinciam, sed in ipsa castra xviri cum imperio, infinita pecunia, maxima potestate et iudicio rerum omnium mittuntur, cui ius imperatorium, quod semper omnibus imperatoribus est conservatum, soli eripitur, is excipitur unus ne manubias referre iubeatur? Vtrum tandem hoc capite honos haberi homini, an invidia quaeri videtur? remittit hoc Rullo Cn. Pompeius; beneficio isto legis, benignitate xvirali nihil utitur. nam si est aequum praedam ac manubias suas imperatores non in monumenta deorum immortalium neque in