comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moꝗ Quid multa: sic michi tam persuaderi uidebatur
aut callide aut copiose dicere. quibꝰ dicere carneades.
solebat ingeniũ tuum crasse uehement̾ ad mixari me si¬
bi ꝑfacilẽ in audiendo te propugnantẽ in disputando ẽẽ
uisum ¶ Itaq ego cadẽ hac opimone adductus scripsi.
etiam illud quodã in libello qui me inprudente et nuito ex¬
cidit et peruenit in manꝯ hominũ. disextos cognouisse
me non nullos. eloquentẽ adhuc neminẽ ¶Qr eũ statue¬
bam disertũ qui poss sacis acute atq dilucide apud me¬
diocres homines ex cõi quadã op̃ione hominũ ditere
elo quentẽ uero qui mirabiliꝰ et magnificenciꝰ augere
posse acq ornare que uolet oĩs q oĩum reꝵ que ad di¬
cendũ pextinexẽt fontis aĩo ac memoria continexet¬
¶ Id si est diffi ile nobis ꝙ ante quam ad dicendũ ingressi
hominibꝰ cẽ uideo non despero fore aliquem aliquando qui

Expanded text:
nio. Quid multa? Sic mihi tum persuadere videbatur nio. Quid multa? Sic mihi tum persuadere videbatur aut callide aut copiose dicere; in quibus Charmadas solebat ingenium tuum, Crasse, vehementer admirari: me sibi perfacilem in audiendo, te perpugnacem in disputando esse visum. Itaque ego hac eadem opinione adductus scripsi etiam illud quodam in libello, qui me imprudente et invito excidit et pervenit in manus hominum, disertos cognosse me non nullos, eloquentem adhuc neminem, quod eum statuebam disertum, qui posset satis acute atque dilucide apud mediocris homines ex communi quadam opinione hominum dicere, eloquentem vero, qui mirabilius et magnificentius augere posset atque ornare quae vellet, omnisque omnium rerum, quae ad dicendum pertinerent, fontis animo ac memoria contineret. Id si est difficile nobis, quod ante, quam ad discendum ingressi hominibus esse video, non despero fore aliquem aliquando, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Iuo quo et tisia quos artis illiꝯ in uentores et principes fuisse
constaret ¶ Eloquentissimos autem homines qui ista nec
didicssent. nec dĩo stisse cucassent in numerabiles quosdã
nonũabat ingiubꝰ ecĩa sine ille ixridẽs siue ꝙ ita putaret
atqita audisset nie in illo nimero qui illa nõ didicissẽ et tñ
ut ip̃e ditebat posse aliquid in dicendo proferebat. quoꝵ
ego alterũ illi facile a senciebar ichil mediditisse malteo au¬
tem me inludi ab eo aut ecĩa ip̃m exrare axbrit᷑abar artem
uero negabat eẽ illam młi que cognitis penitꝰq perspec¬
tis et in unũ exitũ spectantibꝰ et nunꝙͣ fallentibꝰ rebus.
continetur hec autẽ oĩa que tractaretur ab oratoribꝰ du¬
bia cẽ et incerta qm̃ dicerent᷑ ab hiis qui oĩa ea non plane
tenerent et audirent᷑ ab huis ꝯuibꝯ non scĩa eẽt tradẽda
si exigi temporis aut certe falsa aut certe obscura opi¬

Expanded text:
scio quo et Tisia, quos artis illius inventores et principes fuisse scio quo et Tisia, quos artis illius inventores et principes fuisse constaret; eloquentissimos autem homines, qui ista nec didicissent nec omnino scire curassent, innumerabilis quosdam nominabat; in quibus etiam, sive ille inridens sive quod ita putaret atque ita audisset, me in illo numero, qui illa non didicissem et tamen, ut ipse dicebat, possem aliquid in dicendo, proferebat; quorum ego alterum illi facile adsentiebar, nihil me didicisse, in altero autem me inludi ab eo aut etiam ipsum errare arbitrabar. Artem vero negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis et in unum exitum spectantibus et numquam fallentibus rebus contineretur; haec autem omnia, quae tractarentur ab oratoribus, dubia esse et incerta; quoniam et dicerentur ab eis, qui omnia ea non plane tenerent, et audirentur ab eis, quibus non scientia esset tradenda, sed exigui temporis aut falsa aut certe obscura opi
Abbreviated transcription (Latin):
Si s siuc ille hoc ingenio potuisse sue id̾ ꝙ cõstaret ꝓla¬
tonis studiossꝰ audienda fiuss non quid ille potuisset
s quid uł isti docerent eẽ querendũ ¶Sepe ecĩã ĩ cã
partẽ ferebat or̃onẽ ut omnimodis disputaret nulł
artẽ ẽẽ dicendi. id q cũ argumetis docuerat ꝙ ita na¬
ti ẽemꝯut et blandͥri et subtilit̾ insimare hus aqiubꝯ
ẽc̃ petendũ et aduersarios nimis terrere possemꝰ et
rẽ gestã expon̾e ad id ꝙ intenderemꝯ confirmare.
et ꝙͦ contra dicetur refellere ad extremũ deprecari
aliquid et conq̃ri ꝗbꝰ in rebꝯ omnis oratoꝵ uersatur
fatultas et ꝙ consuctudo exercitatioq et intelligẽdi
prudencia acueret atq eloquendi celexitatẽ incita¬
ret. Tum eciam exemploꝵ copia intebat᷑. nam pͥnũ
qͣi dedita opera neminẽ scriptorẽ axtis ne mediocrit᷑
quidẽ di sextũ fuisse dicebat que repeteret usq atorace ne¬

Expanded text:
di, sed sive ille hoc ingenio potuisset sive, id quod constaret, Pladi, sed sive ille hoc ingenio potuisset sive, id quod constaret, Platonis studiosus audiendi fuisset, non quid ille potuisset, sed quid isti docerent esse quaerendum. Saepe etiam in eam partem ferebatur oratione, ut omnino disputaret nullam artem esse dicendi; idque cum argumentis docuerat, quod ita nati essemus, ut et blandiri eis subtiliter, a quibus esset petendum, et adversarios minaciter terrere possemus et rem gestam exponere et id, quod intenderemus, confirmare et, quod contra diceretur, refellere, ad extremum deprecari aliquid et conqueri, quibus in rebus omnis oratorum versaretur facultas; et quod consuetudo exercitatioque intellegendi prudentiam acueret atque eloquendi celeritatem incitaret; tum etiam exemplorum copia nitebatur. Nam primum quasi dedita opera neminem scriptorem artis ne mediocriter quidem disertum fuisse dicebat, cum repeteret usque a Corace ne
Abbreviated transcription (Latin):
axbritrabat᷑ ẽẽ oratoxis ut et ip̃is apud quos agexet talł¬
qualem se ip̃m obtaret uide ret᷑ id fieri uite dignitate
de qua nichil rethoriti isti doctores in ꝑreceptis xeli
nquissent ¶ Et uti eoꝵ que audirent sic efficerent᷑
annui ut cos affici uelit orator. ꝙ ita fieri nullo modo
posse aibat nisi cognoscexet is qui dic̾et quot mo¬
Dis hominũ mentes et quibꝰ et quo gen̾e or̃onis in
pħya retrusa atq abdita. que isti rethores ne priori¬
bꝰ ꝗuidẽ libuis attingissent ¶ Ea menedemꝯ exemplis
magnis ꝙͣ argumentis conabatur refellexe meorit᷑
ẽĩ multa ex or̃onibꝰ demostenis preclare scripta pro¬
uinciãs dotebat illum ĩ aĩs uel iudicũ uel populi m̃
omnem ꝑtem dicendo promouendis non fuisse ignari
quibꝯ ea rebꝯ ꝯsequenter que negaret ille sine pħia ꝙ̃
qr nosse posse. ¶Huic respondebat non se negasse dem¬
Sstanẽ sum̃am prudenciã summãq ui habuisse dicen¬

Expanded text:
oratoris, ut et ipse eis, apud quos ageret, taliqualem se esse optaret, videretur; id fieri vitae dignitate, de qua nihil rhetorici isti doctores in praeceptis suis reliquissent; et uti ei qui audirent sic adficerentur animis, ut eos adfici vellet orator; quod item fieri nullo modo posse, nisi cognosset is, qui diceret, quot modis hominum mentes et quibus et quo genere orationis in  media philosophia retrusa atque abdita, quae isti rhetores ne primoribus quidem labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis quam argumentis conabatur refellere; memoriter enim multa ex orationibus Demostheni praeclare scripta pronuntians docebat illum in animis vel iudicum vel populi in omnem partem dicendo permovendis non fuisse ignarum, quibus ea rebus consequeretur, quae negaret ille sine philosophia quemquam nosse posse. Huic respondebat non se negare Demosthenem summam prudentiam summamque vim habuisse dicen
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi ase peti uincerent opportere ¶ Ac nõ solum meliora
sed eciam multo plura aristotilẽ theophastxũq de istis uebus
quã omnes dicendi magr̃os sceipsisse onderent ¶ Nissos ma
thematicos gramaticos musicos quoꝵ axtibus ur̃a ẽ dicendi
uis ne minima quidem societate cõtingitur. Quare ista ta¬
uta tamq multa profitenda crasse non sencio. Satis id ẽ
magnũ ꝙ põt prestare ut in uiditus ea cã quã cunq tu di¬
cis melior et probabilior c̃ẽ uideatur ut in contĩonibus et
si quid põt̾it non id mͥ uidebitur orator. s crassus sua quadã
propia non comuni oratoꝵ facultate posse

Expanded text:
dicendi, a se peti vincerent oportere, ac non solum meliora, dicendi, a se peti vincerent oportere, ac non solum meliora, sed etiam multo plura Aristotelem Theophrastumque de istis rebus, quam omnis dicendi magistros scripsisse ostenderent. Missos facio mathematicos, grammaticos, musicos, quorum artibus vestra ista dicendi vis ne minima quidem societate coniungitur. Quam ob rem ista tanta tamque multa profitenda, Crasse, non censeo; satis id est magnum, quod potes praestare, ut in iudiciis ea causa, quamcumque tu dicis, melior et probabilior esse videatur, ut in contiosiquid poteris, non id mihi videbitur Orator; sed Craslus sua quadam propria, non Oratorum, sacultate posse
Abbreviated transcription (Latin):
multis q pre essem qui aut interdc̃o tecum contenderẽt
aut te ex iuire magna manu confertũ uocarent ꝙ in alien
as possesiones tam temere rxxiusse ¶ Agerent eĩ tecum le¬
ge prnnũ pic tagore omnes atq demotriti coteriq in suo
cum tibi iustum sacramentũ contend̾e non liceret ¶Urge
rent preterea pħoꝵ greges iam ab omni fonte et capite
socrate nichil te de bonis xebus in uita nichil de malis
inchił de animi ꝑ mocionibꝰ nichil de hominũ moxibus ni¬
chil de rõne uite didicisse nichil oĩo que sisse. nichil scire
comuncerent ¶ Et cum uinuexli inte impetum fecissent
cum singule familie litem tibi intenderent ¶Anstaret ac¬
hademia q̃ quic quid dixisses id te ip̃m scire negaret ¶E¬
topti uero nr̃i disputacionũ suaꝵ atq interrogacionun
laqueis te irreciatum tenerent ¶ Peripatetici autẽ hec
ip̃a que propia oratoꝵ putasses ad iumenta atq ornamẽta

Expanded text:
multisque praeessem, qui aut interdicto tecum contenderent multisque praeessem, qui aut interdicto tecum contenderent aut te ex iure manum consertum vocarent, as possessiones tam temere irruisses. Agerent enim tecum lege primum Pythogorei omnes, atque Democriti, ceterique in suo cum tibi iusto sacramento contendere non liceret; urgerent praeterea philosophorum greges iam ab illo fonte et capite Socrate nihil te de bonis rebus in vita, nihil de malis, nihil de animi permotionibus, nihil de hominum moribus, nihil de ratione vitae didicisse, nihil omnino quaesisse, nihil scire convincerent; et cum universi in te impetum fecissent, tum singulae familiae litem tibi intenderent; instaret Academia, quae, quicquid dixisses, id te ipsum negare cogeret; Stoici vero nostri disputationum suarum atque interrogationum laqueis te inretitum tenerent; Peripatetici autem etiam haec ipsa, quae propria oratorum putas esse adiumenta atque ornamenta
Abbreviated transcription (Latin):
terno consilio uł auitis dremis Florentissimã accepissent
ista pre clara gubernatrice ut ais ciuitatũ eloquentia
xem ꝓ. dissipauerunt ¶ Quid leges ueteres moresq na
iura ciuilia que iam pridem in nr̃a familia sine ulla clo¬
quencie laude uersatur. num aut inuenta sunt aut cog¬
nita aut oĩo ab oratoꝵ. genexe tenitata ¶ Equidẽ et se¬
rgium galbam memoria tenco diuinũ honunẽ in dicen¬
do et .m. emilium portinã et gueũ ip̃m carbonẽ queni
tu adolescentulꝰ. ꝑtulisti ignaxũ legum hesitantem in maioꝵ
nistitutis iudem in iure ciuili et hec etas nr̃a preter crasse
quituo magis studio quem propio imm̾e aliquo disertoꝵ
ius anobis ciuile dedicisti quod interdũ pudcat uixis igna¬
ra est/. ¶Quod uero in extrema oracione quasi tuo iure
sumꝑsisti oratorẽ ĩ oĩs sexmonis disputacõe copiosissime
uersari posse. id nisi hic intuo regno cẽmꝰ non tulissem.

Expanded text:
terno consilio vel avitis armis florentissimam accepissent, terno consilio vel avitis armis florentissimam accepissent, ista praeclara gubernatrice, ut ais, civitatum eloquentia rem publicam dissipaverunt. Quid? leges veteres moresque iura civilia, quae iam pridem in nostra familia sine ulla eloquentiae laude versantur, num aut inventa sunt aut cognita aut omnino ab oratorum genere tractata? Equidem et Ser. Galbam memoria teneo divinum hominem in dicendo et M. Aemilium Porcinam et C. ipsum Carbonem, quem tu adulescentulus perculisti, ignarum legum, haesitantem in maiorum institutis, rudem in iure civili; et haec aetas vestra praeter te, Crasse qui tuo magis studio quam proprio munere aliquo disertorum ius a nobis civile didicisti, quod interdum pudeat, iuris ignara est. Quod vero in extrema oratione quasi tuo iure sumpsisti, oratorem in omnis sermonis disputatione copiosissime versari posse, id, nisi hic in tuo regno essemus, non tulissem
Abbreviated transcription (Latin):
bus tam et si ip̃am exaccionem mente non linqua per fe¬
ctam. L. bruti eẽ cernimus. Sic deinceps ounia non¬
ue pelcã consilioꝵ inania uerboꝵ uidemus uti. ¶Ego
uero si uelim et nr̃e cuutatis exemplis uti et alix plu¬
ra proferre possum detxienta publicis xebꝰ ꝙͣ ad ium¬
erita ꝑ hoĩes eloquentissimos in portata. s ut reliqua p¬
ter mittam omniũ mͥ uideor exceptis crallẽ uobil duob
elloquentissimos audisse.T. et e. gaios senproĩos quorũ
pater homo prudens et grauis haud quãꝙͣ eloquens et se¬
ꝑc alias et maxime tensor saluti rei p. fuit atq ui nou
acturata quadam oracionis copia sed nuda atq uerboli
berrimo. libertinos i urbanas tribus transtulit ꝙ insi fe¬
tisset rem .p. quam nunc uix tenemus iam dui nullan
haberemꝯ ⁊ At uero eiꝰ filii diserti et oĩb uł nature ul
doctrine presidus ad dicendũ parati cum cuutatẽ uel pa¬

Expanded text:
bus, tametsi ipsam exactionem mente, non lingua perfebus, tametsi ipsam exactionem mente, non lingua perfectam L. Bruti esse cernimus, sed deinceps omnia nonne plena consiliorum, inania verborum videmus? Ego vero si velim et nostrae civitatis exemplis uti et aliarum, plura proferre possim detrimenta publicis rebus quam adiumenta, per homines eloquentissimos importata; sed ut reliqua praetermittam, omnium mihi videor, exceptis, Crasse, vobis duobus, eloquentissimos audisse Ti. et C. Sempronios, quorum pater, homo prudens et gravis, haudquaquam eloquens, et saepe alias et maxime censor saluti rei publicae fuit: atque is non accurata quadam orationis copia, sed nutu atque verbo libertinos in urbanas tribus transtulit, quod nisi fecisset, rem publicam, quam nunc vix tenemus, iam diu nullam haberemus. At vero eius filii diserti et omnibus vel naturae vel doctrinae praesidiis ad dicendum parati, cum civitatem vel pa
Abbreviated transcription (Latin):
um sceuola comiter ut solebat cetera inquit ass¬
encior crasso aut nequid deG lelii socrimei aut
de hius generi aut arte aut gloria detraham. s
ibus cuutates et in inicio constitutas et sepe conseruatas ẽ
diristi alterũ ꝙ remoto foro cõtitõẽ iudicis senatum statu¬
isti oratorẽ in oĩ gen̾e sexmonis et hũanitatis ẽẽ ꝑfcũm.
Quis enim tibi hoc conceserit aut mnicio genus honunũ in
pisse: Aut uero reliquas utilitates aut consuetudinis aut
conseruandis ciritatibus non asapientib et fortib unris
s adisertis ornateq dicentib ẽẽ constitutas. A uero tibi
romulus ille aut pastores et conuenas congrasse aut sali¬
noꝵ conuigia coniunxisse aut finitimoꝵ uiii repressisse
eloquencia uidetur non consilio sed sapia singulati. Sad¬
enim in numa pompilio: quid in seriuo tulio: quid incete¬
ris regibꝰ quoꝵ multa sunt exinua ad constituendã rem
.p. num eloquentie uestigiũ apparet: quid exactis regi¬

Expanded text:
um Scaevola comiter, ut solebat, 'cetera' inquit 'adsentior Crasso, ne aut de C. Laeli soceri mei aut de huius generi aut ibus civitates, et ab initio constitutas, et saepe conservatas esse dixisti: alterum, quod, remoto foro, concione, iudiciis, senatu, statuisti, Oratorem in omm genere sermonis, et humanitatis esse perfectum. Quis enim tibi hoc concesserit, aut initio genus hominum in psisse? aut vero reliquas utilitates aut in constituendis aut in conservandis civitatibus non a sapientibus et fortibus viris, sed a disertis ornateque dicentibus esse constitutas? An vero tibi Romulus ille aut pastores et convenas congregasse aut Sabinorum conubia coniunxisse aut finitimorum vim repressisse eloquentia videtur, non consilio et sapientia singulari? Quid? in Numa Pompilio, quid? in Servio Tullio, quid? in ceteris regibus, quorum multa sunt eximia ad constituendam rem publicam, num eloquentiae vestigium apparet? Quid? exactis regi
Abbreviated transcription (Latin):
et moribꝰ totꝰ est oratori ꝑ discendꝮ ¶Eetera smnon
didiscerit tñ poterit si quõ opꝰ exit ornare dicendo.
si modo exunci ad eũ delata et ei tradica si constat inter
doctos homines iguaꝵ astrologie ornatissimis atq opti¬
nus uersibꝰ aratũ de celo stellis q dixisse. si derebꝰ ru¬
stitis hominẽ ab agro remotissimũ nichoandrũ colo¬
phoniũ poctica quadã facultate non rustita stripsisse
preclare. quid est cur non orator de rebꝰ iis eloque¬
ntissime dicat quas ad certãs cam tp̃us qr cognouer¬
it ¶ Est eĩ finitimꝰ oratori poeta numexis astrictior
paulo uerboꝵ autẽ litencia liberior multis uero gene¬
ribꝯ ordinandi sociꝯ ac pene par ¶H hoc quidẽ certe
prope idẽ millis ut terminis cixcũstribat aut diffini¬
at uis suũ quo minꝯ ei liceat cadẽ illa facultate et copia
uagaxi qua uelit. ¶ Nam illud qr̃ sceuola negͦsti te fu¬

Expanded text:
et moribus totus est oratori perdiscendus; cetera si non et moribus totus est oratori perdiscendus; cetera si non didicerit, tamen poterit, si quando opus erit, ornare dicendo, si modo ad eum erunt delata et ei tradita. Etenim si constat inter doctos, hominem ignarum astrologiae ornatissimis atque optimis versibus Aratum de caelo stellisque dixisse; si de rebus rusticis hominem ab agro remotissimum Nicandrum Colophonium poetica quadam facultate, non rustica, scripsisse praeclare, quid est cur non orator de rebus eis eloquentissime dicat, quas ad certam causam tempusque cognorit? Est enim finitimus oratori poeta, numeris astrictior paulo, verborum autem licentia liberior, multis vero ornandi generibus socius ac paene par; in hoc quidem certe prope idem, nullis ut terminis circumscribat aut definiat ius suum, quo minus ei liceat eadem illa facultate et copia vagari qua velit. Nam quod illud, Scaevola, negasti te fu
Abbreviated transcription (Latin):
uerit ab huis qui tenent que sint in quacũq re multo ora¬
torẽ meliꝯ ꝙ̃ ip̃os illos quoꝵ he sint artes ẽẽ dicturum¬
¶ Ita si de re militari dicendũ huic exit sulpicio queret
.a.G. mario affini nr̃o et cum acceperit ita pronunciabit
ut ip̃i gaio mario pene hic meliꝯ ꝙ̃ ip̃e illa scire uideatur¬
¶ Sin de iure ciuili tecum comunicabit te homunẽ prudẽ
di arte suꝑerabit ¶Sn que ues inciderit in qua de natu¬
ra de uicus hominũ. de cupiditatibꝰ de mõ de continen¬
cia de dolore de morte dicendũ sit forsitam si ei sit uis¬
quani ille ip̃e unde cognouerit ¶ Sed si me audiet qm̃
itatem in disserendi subtilitatẽ in uicam atq mores d
illa uelinquamꝯ atq largiamur in ercie nostre. Texciũ
uero ꝙ semꝑ oratoris fuit. nsi tenebimiꝰ nichil oratori
in quo magnus possit ẽẽ reliquemꝯ q̃r hic locus de uita

Expanded text:
verit ab eis, qui tenent, quae sint in quaque re, multo oraverit ab eis, qui tenent, quae sint in quaque re, multo oratorem melius quam ipsos illos, quorum eae sint artes, esse dicturum. Ita si de re militari dicendum huic erit Sulpicio, quaeret a C. Mario adfini nostro et, cum acceperit, ita pronuntiabit, ut ipsi C. Mario paene hic melius quam ipse illa scire videatur; sin de iure civili, tecum communicabit, te hominem prudendi arte superabit. Sin quae res inciderit, in qua de natura, de vitiis hominum, de cupiditatibus, de modo, de continentia, de dolore, de morte dicendum sit, forsitan, si ei sit visquam ille ipse, unde cognorit. Sed si me audiet, quoitatem, in disserendi subtilitatem, in vitam atque mores, duo illa relinquamus atque largiamur inertiae nostrae; tertium vero, quod semper oratoris fuit, nisi tenebimus, nihil oratori, in quo magnus esse possit, relinquemus. Qua re hic locus de vita
Abbreviated transcription (Latin):
cultatẽ utebat᷑ non eloquencie ¶ Atq illud est probabiliꝯ
neq tamen uerũ ꝙ socrates dicere solebat omnes in eoꝙ
scixent satis eẽ eloquentes. illud ueriꝯ neq ꝙ̃ ꝙͣ in eo dile¬
ende oronis diserte ad ip̃m de quo sciat non posse dicere¬
¶ Quani ob rem si quis uniuersam et propiam oratoris
uimi difinire conplectiq uult is orator erit mea sentẽcia¬
hoc tam graui digiuis nomine qui que cũq intidexĩt q̃ sint
dictione expli canda prudent̾ et cõpiosite et ornate et me¬
inorit᷑ Dicet ecĩa cum quadã accioĩs dignitate ¶ Sm cui pi¬
am uinus infinitum uidet᷑ ꝙ ita posu quat̾q de re licet hu
it ꝙͫ cuiq uidebitur cixtumnicidat atq amputet tamen ill¬
ud teneo si que ceteris in artib atq studus scita simt oia¬
tor ignoret tm̃q ea tencat q̃ sint in discepciombꝰ atq
usu forensi tñ hus de rebꝰ ip̃is si sit ei dicendũ cũ agno¬

Expanded text:
cultate utebatur, non eloquentiae. Icultate utebatur, non eloquentiae. Ineque tamen verum, quod Socrates dicere solebat, omnis in eo, quod scirent, satis esse eloquentis; illud verius, neque quemquam in eo diseendae orationis, diserte id ipsum, de quo sciat, posse dicere. Quam ob rem, si quis universam et propriam oratoris vim definire complectique vult, is orator erit mea sententiahoc tam gravi dignus nomine, qui, quaecumque res inciderit, quae sit dictione explicanda, prudenter et composite et ornate et memoriter dicet cum quadam actionis etiam dignitate. Sin cuipiam nimis infinitum videtur, quod ita posui "quacumque de re," licet hinc quantum cuique videbitur circumcidat atque amputet, tamen illud tenebo, si, quae ceteris in artibus atque studiis sita sunt, orator ignoret tantumque ea teneat, quae sint in disceptationibus atque usu forensi, tamen his de rebus ipsis si sit ei dicendum, cum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
ad moueri posse or̃o ad sẜus aĩoꝵ atq motus uł inflamandos
uel ecĩa extinguendos ꝙ unũ in or̃one dñatur sine diligenti¬
ssima per uestigatione eaꝵ omnũ xõnũ que de naturis hũa¬
nus uobis hoc sim probaturꝰ. equidẽ non dubitabo ꝙ senci
dicere pħrca ista ip̃aq paulo ante et mathematica et çete¬
xaoꝵ arcũ ꝓpͥa posiusti scĩe sunt eoꝵ qui illa profitent᷑. Illu¬
strari autẽ oracione si quis istas ip̃as axtes uelit ad oratoris e
phylonẽ illum archicectũ qui athemensibꝰ armametarium
fecit constat per diserte populo racionẽ operis sui reddi¬
disse extimandũ est architecti pociꝰ artificio disextũ fiusse
um opere dicendũ nunꝙͣ ab illo causam didiciss ip̃e ornate
de alieno axtificio copioseq dixisser ¶Leq uero asclepiadesᷤ
is quo nos medico amicoq usi sumꝯ cum eloquencia uince¬
bat tet̾os medicos in eo ip̃o ꝙ ornate dicebat medicane fa¬

Expanded text:
eri possit oratio ad sensus animorum, atque motus, vel inflammandos, vel etiam exstinguendos quod unum in Oratore dominatur sine diligentissima pervestigatione earum omnium rationum, quae denaturis humanus hoc vobis sim probaturus. Equidem non dubitabo, quod sentio dicere. Physica ista ipsa, quae paulo ante. et mathematica, et ceterarum artium propria posuisti, scientiae sunt eorum, qui illa proficentur. Illustrare autem oratione siquis istas artes ipsas velit, ad Oratoris ei Philonem illum architectum, qui Atheniensibus armentarium fecit, constat perdiserte populo rationem operis suireddidisse, existimandum est architecti potius artificio disertum, quam Oum opere dicendum, nonne cum ab illo causam didicisset, ipse ornate de alieno artificio, copioseque dixisset? Neque vero Asclepiades is, quo nos medico amicoque usi sumus, tum cum eloquentia vincebat ceteros medicos, in co ipso, quod ornate dicebat, medicinae fa
Abbreviated transcription (Latin):
maximaꝵ arte sua rethorici illi doctores conplecterẽt᷑
querebat᷑ cur de prohemiis et de epilogis et de hiuꝯ mõi
nugis sit eĩ appllabat referti ẽẽnt eoꝵ libri. de ciitatibꝰ
instituendis dist ribuendis legibꝰ de equitate de iusticia¬
et de fide de frangendis cupiditatibꝰ confirmãdũ ho¬
minũ moribꝰ lc̃a milla ni eoꝵ libris inuenitur. ¶Ipsa ue¬
ro precepta sit illud̾e solebat ut ondexet non modo cos

Expanded text:
maximarum arte sua rhetorici illi doctores complecterentur, maximarum arte sua rhetorici illi doctores complecterentur, quaerebat, cur de prooemiis et de epilogis et de huius modi nugis—sic enim appellabat—referti essent eorum libri, de civitatibus instituendis, de scribendis legibus, de aequitate, de iustitia, de fide, de frangendis cupiditatibus, de conformandis hominum moribus littera nulla in eorum libris inveniretur. Ipsa vero praecepta sic
Abbreviated transcription (Latin):
exat spinosa et exilis quedã or̃o longeq a nostris sensibꝯ ab¬
hoͣrebat ¶Carncades non multo uberiꝮ eisdẽ de rebꝯ los¬
uebatur non quo aꝑiret sentencĩa suam. hic eͥ mos erat pa¬
triꝯ achadenue auersari semp omnibꝯ disputando. s tum
maxime tamen hoc significabat eos qui rethores nominarẽ tur
et qui dicendi precepta traderent. nichil plane tenere ne¬
re .p. cãĩsq uersati. inquis exat eciã is qui nuper rome fil
mencdemꝰ hospes meꝯ qui cum diceret ẽẽ quandã pru¬
dentĩa q̃ uersaret᷑ in ꝑspiciendis xõnbꝯ ꝯstituendaꝵ et¬
udanti doctrina et quadã icredibili uarietate reꝵ at
copia oi ¶Senes enii ꝑtes illiꝯ ip̃iꝰ prudencie petẽdas
in mortalibꝰ de disciplina iuuentutis de iusticia de pa¬
tiencia de temꝑancia de modo ueꝵ ommũ cetera sine
quibꝰ cuutates aut ẽẽ aut bene morate ẽẽ nõ possent.
usꝙͣ in eoꝵ inueniri libellis. Quod si tantã uim reru

Expanded text:
s oratio longeque a nostris sensibus abhorrebat. Charmadas vero multo uberius eisdem de rebus loquebatur, non quo aperiret sententiam suam; hic enim mos erat patrius Academiae adversari semper omnibus in disputando; sed cum maxime tamen hoc significabat, eos, qui rhetores nominarentur et qui dicendi praecepta traderent, nihil plane tenere nere publica causisque versati, in quis erat etiam is, qui nuper Romae fuit, Menedemus, hospes meus; qui cum diceret esse quandam prudentiam, quae versaretur in perspiciendis ndans doctrina et quadam incredibili varietate rerum atque copia: omnis enim partis illius ipsius prudentiae petendas immortalibus, de disciplina iuventutis, de iustitia, de patientia, de temperantia, de modo rerum omnium, ceteraque, sine quibus civitates aut esse aut bene moratae esse non possent, usquam in eorum inveniri libellis; quod si tantam vim rerum
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos i trebuiss me in causis maioribꝰ secuti te
uersari solere prose quisq ut poterat de officio et de
ratione oratoxis disputabat ¶ Nor alii sicuti ip̃o iste
IM. ne sarchus hos quos nos oratores uocaremꝰ nichil
ẽẽ dicebat iusi quosdã oꝑarios lingua celexi exexcita¬
ta. oxatorẽ aut nsi qui sapiẽs esset ẽẽ neminẽ atq ip̃¬
sã eloquenciã ꝙ ex bene dicendi scĩa constaret unam

Expanded text:
apud eos increbruisset, me in causis maioribus sicuti te apud eos increbruisset, me in causis maioribus sicuti te solere versari, pro se quisque ut poterat de officio et de ratione oratoris disputabat. Horum alii, sicuti iste ipse Mnesarchus, hos, quos nos oratores vocaremus, nihil esse dicebat nisi quosdam operarios lingua celeri et exercitata; oratorem autem, nisi qui sapiens esset, esse neminem, atque ipsam eloquentiam, quod ex bene
Abbreviated transcription (Latin):
Nthoniꝰ probas nchi inquit ista crasse q̃ dicis¬
nec dubito quin młto locuplecior in dicendo fu¬
turꝰ sit si quis omniũ reꝵ atq arciũ rõnem natu¬
ramq conp̾henderit. Sed primũ id difficile ẽ factu p̾sextĩ
in hac nc̃a uita nostris q occupaçionibꝰ ¶Demũ illud ecĩa
Uerendũ est ne abstrahamur ab hac exercitatione et cõ¬
suctudine dicendi populari et forensi ¶ Aliud eͥ in ꝙdã¬
ꝙͣius illi oenate aut grauiter de natura reꝵ dut de hũa¬
nis rebꝯ loquantur intidũ ꝙdam genus est uerboꝵ et
letum et palestre magis et olci ꝙͣ huiꝯ cuulis turebe ac
fori ¶Nam et egomẽt qui sero ac leiter grecas lite¬
ras attigissem tamen cum proco nsul in siciliam profi¬
cicens uenissem athonas conpłes tũ ibi dies sum pro¬
ꝑter nauigãdri difficultatem comoratꝰ. s cũ cotidie
rnctum haberem homines doctissimos eos fere ip̃os
qui abste modo sunt nonũati cum hic nescio quo mͦ

Expanded text:
ntonius 'probas mihi' inquit 'ista, Crasse, quae dicisnec dubito quin multo locupletior in dicendo futurus sit, si quis omnium rerum atque artium rationem naturamque comprehenderit; sed primum id difficile est factu, praesertim in hac nostra vita nostrisque occupationibus; deinde illud etiam verendum est ne abstrahamur ab hac exercitatione et consuetudine dicendi populari et forensi. Aliud enim mvis illi ornate et graviter aut de natura rerum aut de humanis rebus loquantur: nitidum quoddam genus est verborum et laetum, et palaestrae magis et olei, quam huius civilis turbae ac fori. Namque egomet, qui sero ac leviter Graecas litteras attigissem, tamen cum pro consule in Ciliciam proficiscens venissem Athenas, compluris tum ibi dies sum propter navigandi difficultatem commoratus; sed, cum cotidie mecum haberem homines doctissimos, eos fere ipsos, qui abs te modo sunt nominati, cum hoc nescio quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
si tibi ip̃i nichil de est ꝙ inforensibꝰ rebꝯ cuulibꝯ q uersa¬
tur quin scias neq eam tñ scĩam quam ad iungis oratori
complexꝰ es uideamꝰ ne plꝯ ei tribuamꝰ ꝙͣ res et ueritas
ip̃a concedat ¶Hic trassꝯ memento inquit me non.
de mea s de oratoris facultate dixisse quid eĩ nos autͥdidi¬
cimꝰ aut sare potiumꝰ qui ante ad agendũ ꝙͣ ad cog¬
uoscendũ uenimꝰ quos in foro quos in ambicione quos
in ue .p. quos in amicoꝵ neguotus res ip̃a ante confecit
ꝙͣ posseniꝰ ad de rebꝰ tantis suspicari ¶ ꝙ si tantũ inno¬
bis uidetur ẽẽ quibꝰ eciam si ingenium u̾t tu putas nõ
maxime de fuit doctrina certe et ocium hertle eciam.
studiũ illud dicendi acerrimũ defuit. quid trasse si aliemꝯ
nigeniũ uel maiꝯ se uł illa que ęgo non actigi accesserĩt qua

Expanded text:
si tibi ipsi nihil deest, quod in forensibus rebus civilibusque versasi tibi ipsi nihil deest, quod in forensibus rebus civilibusque versatur, quin scias, neque eam tamen scientiam, quam adiungis oratori, complexus es, videamus ne plus ei tribuamus quam res et veritas ipsa concedat.' Hic Crassus 'memento' inquit 'me non de mea, sed de oratoris facultate dixisse; quid enim nos aut didicimus aut scire potuimus, qui ante ad agendum quam ad cognoscendum venimus; quos in foro, quos in ambitione, quos in re publica, quos in amicorum negotiis res ipsa ante confecit quam possemus aliquid de rebus tantis suspicari? Quod si tibi tantum in nobis videtur esse, quibus etiam si ingenium, ut tu putas, non maxime defuit, doctrina certe et otium et hercule etiam studium illud discendi acerrimum defuit, quid censes, si ad alicuius ingenium vel
Abbreviated transcription (Latin):
Uin ridẽs sceuola non luctabor inquit tecum er¬
asse ampliꝯ. id eĩ ip̃m ꝙ contra me locutus es.
artificio quoddã es consecutꝰ aut michi que ego
ego uelim nõ ẽẽ oratoris conçederes et ca ip̃a nesçio qũo
rursꝰ detorqueres atq oratori propria traderes r.p. rho
ino ea que apanecio acceperã contulissem. irrissit ille quidẽ
ut solebat phram atq cõtemsit. multaq non tamgraui.¬
uiter dixit ꝙͣ facete. Tua autẽ fuit or̃o ciꝯmodi non ut
ullam artẽ doctemã ue cõtempneres. s ut om̃es comites ac
ministratas ordtoris diceres. quas ego si quis sit unꝰ conple¬
xiis omnes idemq si ad eas facultates istam ornatissime oia¬
cionis ad iunxerit non possum dicere eũ non egregium ꝙ̃¬
dam hominẽ at q ad mixandũ fore ¶Sed is si quis ẽẽt
aut si eciam unꝙͣ fuisset aut uero si ẽẽ possit tu esses un¬
us profecto qui et meo iudicio et omniũ uix ullam ceteris
oratoribꝰ ꝑ ace hoꝵ dixexim laudem xelinquisti. uerum

Expanded text:
um ridens Scaevola 'non luctabor tecum,' inquit 'Casse, amplius; id enim ipsum, quod contra me locutus es, artificio quodam es consecutus, ut et mihi, quae ego vellem non esse oratoris, concederes et ea ipsa nescio quo modo rursus detorqueres atque oratori propria traderes. Quae, cuonio ea, quae a Panaetio acceperam, contulissem, inrisit ille quidem, ut solebat, philosophiam atque contempsit multaque non tam graviter dixit quam facete; tua autem fuit oratio eius modi, non ut ullam artem doctrinamve contemneres, sed ut omnis comites ac ministratrices oratoris esse diceres. Quas ego si quis sit unus complexus omnis, idemque si ad eas facultatem istam ornatissimae orationis adiunxerit, non possum dicere eum non egregium quendam hominem atque admirandum fore; sed is, si quis esset aut si etiam umquam fuisset aut vero si esse posset, tu esses unus profecto, qui et meo iudicio et omnium vix ullam ceteris oratoribus—pace horum dixerim— laudem reliquisti. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑfcm ẽẽ eum dicam qui de oibꝰ rebꝰ possit copiose
uarieq dicere ¶ Et enim sepe in hũs causis quas omn¬
es propias ẽẽ oratoꝵ conficetur est aliquid ꝙ nõ est ex
Usu forensi quẽ solum oratorib conceditis: s obscuriore aliqua
scĩa sit promendũ atq sumendũ. ¶ Queroᷤ numi possit contea
sepe sine regionũ terrestiũ aut maxitimaꝵ scĩa nũ apud pop¬
ulum delegibꝰ nibendis aut uetandis nũ in senatu de õi rei

Expanded text:
atque perfectum esse eum, qui de omnibus rebus possit copiose atque perfectum esse eum, qui de omnibus rebus possit copiose varieque dicere. Etenim saepe in eis causis, quas omnes proprias esse oratorum confitentur, est aliquid, quod non ex usu forensi, quem solum oratoribus conceditis, sed ex obscuriore aliqua sct saepe etiam sine regionum terrestrium, aut maritimarum scientia? Num apud populum de legibus iubendis, aut vetandis, num in Senatu de omni rei
Abbreviated transcription (Latin):
buam et dabo ut cadẽ de quibꝰ illi tenui quodã exiguoq
sermone disꝑutant. hic cũ oĩ iocunditate et grauitate
bat eĩ me marcus marcellꝰ. hic noster qui nunc edilis cu¬
ruł est et profecto insi ludos nunc facexet huic nr̃o ser¬
moni interesset. ac iani tum erat adolescetulꝰ. hiis stud¬
uis mirifice deditꝰ¶ Iam uero delegiba tuendis de bell¬
de pace de sociis uectigalibꝯ de iuire ciuium generatĩ
in ordiẽs ac etates desccipto dicant uel greci si uolunt
ligurgiũ et solonẽ qͣ qͣ illos quidẽ tensemꝰ in numero elo¬
quençiũ respondẽdos scisse meliꝯ ꝙͣ hrriperidẽ aut dem¬
ostanẽ pfcõs iam homines in dicendo atq pexitos et ꝑ
cripẜũt quos ncc̃e est fuisse prudetes. anteponãt hoc
genere et sergio galbe et soc̾ro tuo gaio lelio quos constat
dium suum omne deposuerũt ¶Sed socratẽ plenum.

Expanded text:
buam et dabo, ut eadem, de quibus illi tenui quodam exsanguique buam et dabo, ut eadem, de quibus illi tenui quodam exsanguique sermone disputant, hic cum omni iucunditate et gravitate bat enim me M. Marcellus hic noster, qui nunc aedilis curulis est et profecto, nisi ludos nunc faceret, huic nostro sermoni interesset; ac iam tum erat adulescentulus his studiis mirifice deditus. Iam vero de legibde pace, de sociis, de vectigalibus, de iure civium generatim in ordines, aetatesque deseripto, dicant vel Graeci, si volunt, Lycurgum, aut Solonem quamquam illos quidem censemus in numero eloquentium reponendos scisse melius, quam Hyperidem, aut Demosthenem, perfectos iam homines in dicendo, et perpolitos: vel cripserunt, quos necesse est fuisse prudentis, anteponant in hoc genere et Ser. Galbae et socero tuo C. Laelio, quos constat dium suum omne posuerunt, sed oratorem plenum
Abbreviated transcription (Latin):
oratoris ꝙ sepe iam dixerã oratio grauis et ornata et ho¬
minũ sensib ac mentib accomodata quibꝯ de reb aristoti¬
lem et theophastrũ scripsisse fateor ¶Sed uide ne hoc
sceuola totũ sit ame. nam ego q̃ sunt oratori cũ illis coia
nõ mutuor ab illis. Isti qui de huis rebꝯ disputant hoꝵ¬
eẽ concedunt certos libros artis suo noĩe hos rethoricos
et scribunt et appellant ¶ Et eĩ cum illi indicendo ĩcider¬
int loci ꝙ ꝑ sepe euenit ut de diis in mortalib de pietate
et concordia de amicicia de cõi ciuiũ de homuinũ degẽciũ iu¬
re de equitate de temperãçia de magmitudĩe animi oĩ uir¬
tutis genere sit dicendũ clamabũt oredũt oĩa gignasia at
q oẽs pħoꝵ scole sua ẽẽ hec oĩa ꝓꝑͥa nichil oĩo ad oratorẽ
pertinere. quibꝯ ego ut de hiis rebꝰ oibꝰ in angulis consu¬
mendi ocii causa disserãt cũ contesẜo illud tñ oratori tri¬

Expanded text:
oratoris, quod saepe iam dixi, oratio gravis et ornata et hooratoris, quod saepe iam dixi, oratio gravis et ornata et hominum sensibus ac mentibus accommodata. Quibus de rebus Aristotelem et Theophrastum scripsisse fateor; sed vide ne hoc, Scaevola, totum sit a me: nam ego, quae sunt oratori cum illis communia, non mutuor ab illis, isti quae de his rebus disputant, oratoresse concedunt, itet inscribunt et appellant. Etenim cum illi in dicendo inciderint loci, quod persaepe evenit, ut de dis immortalibus, de pietate, de concordia, de amicitia, de communi civium, de hominum, de gentium iure, de aequitate, de temperantia, de magnitudine animi, de omni virtutis genere sit dicendum, clamabunt, credo, omnia gymnasia atosophorum scholae sua esse haec omnia propria, nihil omnino ad oratorem pertinere; quibus ego, ut de his rebus in angulis consumendi oti causa disserant, cum concessero, illud tamen oratori tri
Abbreviated transcription (Latin):
cerit dicet meliꝰ et ornaciꝰ ꝙͣ ip̃e ille ciꝯ rei i uentor
atq artifex ¶Nam si quis qui hoc dicat ẽo quasdã oratoꝵ
propias sententias atq causas et quasi cẽteraꝵ reꝵ foren¬
sibꝰ cãcellis circũ scriptã sciãm fatebor equidẽ in hiis ma¬
gis assidue uersari hant m̃am diccionẽ. Sed tñ in husip¬
sis rebꝰ per multa sunt q̃ iꝑ̃i magr̃i qui rethoria uocant᷑
nec tradunt nec tenent ¶ Quis enim nescit maximã uii
existere oratoribꝰ in hominũ mentiba uel ad ream oen dd
odiũ aut dolorem incitandis uel ab husdẽ per mocionb
adlenitatẽ misericordiãq reuocandis : que inli qui natu¬
ras hominũ uimq omnẽ huanitatis causasq eas quibꝯ me¬
repugnabit. sed quonĩa illis cogincionẽ reꝵ cõcessexit ꝙ
in ea solum illi uoluerint elaborare tractaçionẽ or̃onis
qͣ sine illa scĩami nullã habet et sibi assumet ¶ Noc ẽ propiũ

Expanded text:
cerit, dicet melius et ornatius. quam ille ipse eius reiinventor, cerit, dicet melius et ornatius. quam ille ipse eius reiinventor, atque artifex. Nam si quis erit, qui hoc dicat, esse quasdam Oratorum proprias sententias, atque causas, et certarum rerum forensibus cancellis circumscriptam scientiam: fatebor equidem in his magis assidue versari hanc nostram dictionem: sed tamen in his ipsis rebus permulta sunt, quae isti magistri, qui Rhetorici vocantur, nec tradunt, nec tenent. 2. Quis eexsistere oratoris in hominum mentibus vel ad iram aut ad odium aut ad dolorem incitandis vel ab hisce eisdem permotionibus ad lenitatem misericordiamque revocandis? Quae nisi qui naturas hominum vimque omnem humanitatis causasque eas, quibus merepugnabit; sed, cum illis cognitionem rerum concesserit, quod in ea solum illi voluerint elaborare, tractationem orationis, quae sine illa scientia est nulla, sibi adsumet; hoc enim est proprium
Abbreviated transcription (Latin):
tes et in dicendo suaues atq ornati fuerunt sint he resde
quibus disputant m aliis quibusdã studiis or̃o quidẽ ipsã
propia est hiuiꝯ unius uationis de qua loquiniur et que¬
inuus. Et enim uideniꝰ isdem derebꝰ meuine quoldã
exiliter ut eũ quẽ acutissinũ ferunt crisipum dispua¬
uisse ueq ob eam reni phr̃e non sacisfecisse ꝙ non hab¬
nerrit in hac dicendi arte alienam facultatẽ ¶ Quid ergt
inter est aut ꝙ discernes eoꝵ quos nominaiumꝰ ndĩ¬
cendo ubertatẽ et copiam ab eoꝵ exilitatẽ qui hoc.
uarietate et elegantia non utunt᷑ unũ erit profecto ꝙ ii.
qui bene dicunt afferunt propiam et conpositã oracio¬
nẽ et ornat᷑ã et axtificio quodã et expoĩcõe distintã. ¶ Nec
autẽ or̃o si res non sub est ab oratore percepta et cogiuta
duit nulla sit necesse ẽ aut omniũ irrisione laudatur. quid
cunq de genere si orator id sic tanꝙͣ clientis causam didi¬

Expanded text:
tes et in dicendo suaves atque ornati fuerunt, sint eae res, de tes et in dicendo suaves atque ornati fuerunt, sint eae res, de quibus disputant, in aliis quibusdam studiis, oratio quidem ipsa propria est huius unius rationis, de qua loquimur et quaerimus. Etenim videmus eisdem de rebus ieiune quosdam et exiliter, ut eum, quem acutissimum ferunt, Chrysippum, disputavisse neque ob eam rem philosophiae non satis fecisse, quod non habuerit hanc dicendi ex arte aliena facultatem. Quid ergo interest aut qui discernes eorum, quos nominavi, in dicendo ubertatem et copiam ab eorum exilitate, qui hac varietate et elegantia non utuntur? Unum erit profecto, quod ei, qui bene dicunt, adferunt proprium, compositam orationem et ornatam etautem oratio si res non subest ab Oratore percepta, et cognita: aut nulla sit necesse est, aut omnium irrisione laudatur. Quid cumque de genere, id Orator, si, tamquam clientis causam didi
Abbreviated transcription (Latin):
controuersia iam Diu torquet greculos homines cõtentionis cu¬
pidiores quam ueritatis. Nam si quis hunc statuit ẽẽ orato¬
rẽ qui tantũ modo uixe aut uidicis possit ad apud populum
aut in senatu copiose loqui tñ huic ip̃i multa tribuat et cõ¬
cedat netesse est. Neq eĩ sine multa pertractatiõe ommũ
reꝵ publicaꝵ neq bne legũ moꝵ uixis scĩa neq natura ho¬
minũ incognita at moribꝰ in ip̃is rebꝯ satis callide uersari
at pexite põt ¶ Qui autem hec cognouerit sine quibꝰ ne illa
quidẽ inmima in causis quisꝙͣ uecte tueri põt quid huic ab
composite ornate copiose loqui quero id ip̃m qui posset asse¬
qui sine ed scĩa quan ei non concedits ¶ dicendi enim uir
detur phytus ille democritus materies illa fuit phisice de
dixit ornatus ip̃e uero uerboꝵ oratoꝵ putandꝰ est et
Si carneades in rebꝯ istis dequibꝰ disputauerũt eloquen¬

Expanded text:
controversia iam diu torquet Graeculos homines, contentionis cucontroversia iam diu torquet Graeculos homines, contentionis cupidiores, quam vertitatis. II. Nam si quis hunc statuit esse Oratorem, qui tantummodo in iure, aut iudiciis possit, aut apud populum, aut in Senatu copiose loqui, tamen huic ipsi multa tribuat, et concedat necesse est. Neque enim sine multa pertractione omnium rum publicarum neque sine legum, morum, iuris scientia neque natura hominum incognita ac moribus in his ipsis rebus satis callide versari et perite potest; qui autem haec cognoverit, sine quibus ne illa quidem minima in causis quisquam recte tueri potest, quid huic abecomposite, ornate, copiose loqui, quaero, id ipsum qui possit adsequi sine ea scientia, quam ei non conceditis? Dicendi enim virtdetur, physicus ille Democritus, materies illa fuit physici, de qua dixit, ornatus vero ipse verborum oratoris putandus est; et,si Carneades in rebus eis, de quibus disputaverunt, eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
Um ille non sit inquit nestiꝯ sceuola ista inter.¬
grecos dici et disteptarisolere audiui eĩ sumos.
homnies cũ questor ex macedonia uenissem athen¬
nas florente achademia ut temporibus illis ferebatur. tũ
eam carneades et ccitoniacꝰ et aschines obtinebant erat ẽt
metrodorꝰ qui cum illis una ip̃m illũ carneadẽ diligencuis
audiebat hominẽ omniũ in dicendo ut ferebant acerrinũ
et copiosissimũ. Uigebat q auditor paneti illiꝯ tui auar artus
et per ipatetici cristolar drodorꝰ mlti erant preterea
clari in phya et nobiles quibꝰ oibꝰ una pene uoce repelli
oratorẽ agubernatulis ciuitatũ. excludi ab oĩ doctrina ue¬
rumq maioꝵ scia ac tm̃ in udicia et contumelias tanꝙͣ in
aliquod pristriniũ detrudi et conpingi uidebam¶Sedego
neq illis assenciebam neq haꝵ disputacionũ inuentori et
principi longe omniũ in dicendo grauissimo et eloquetissi
oratoribꝰ irridendis ip̃e orator sim̃no uidebatur ¶ Uerbi eni

Expanded text:
um ille 'non sum' inquit 'nescius, Scaevola, ista interGraecos dici et disceptari solere; audivi enim summos homines, cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas, florente Academia, ut temporibus illis ferebatur, cum eam Charmadas et Clitomachus et Aeschines obtinebant; erat etiam Metrodorus, qui cum illis una ipsum illum Carneadem diligentius audierat, hominem omnium in dicendo, ut ferebant, acerrimum et copiosissimum; vigebatque auditor Panaeti illius tui Mnesarchus et Peripatetici Critolai Diodorus; multi erant praeterea clari in philosophia et nobiles, a quibus omnibus una paene voce repelli oratorem a gubernaculis civitatum, excludi ab omni doctrina rerumque maiorum scientia ac tantum in iudicia et contiunculas tamquam in aliquod pistrinum detrudi et compingi videbam; sed ego neque illis adsentiebar neque harum disputationum inventori et principi longe omnium Oratoribus irridendis ipse esse Orator summus videbatur. Verbienim
Abbreviated transcription (Latin):
aut iam constitutis ciuibus leges iudicia uira describere. Ac
neplura que sunt pene innumerabilia consecter conp̾hendani
breui. Sic enm statuo perfecti oratoris moderacione et sip¬
iencia non solum ipsiꝯ dignitatem s et priuatoꝵ et pluxi¬
moꝵ et uniuexse rei .p. salutem maxnme contineri. Quam
scentes atq in id studiũ in quo estis incũbite et ut uobis ho¬
nori et amicis et utilitati rei .p. emolumento ẽẽ possitis

Expanded text:
aut iam constitutis civitatibus leges iudicia iura describere? Ac aut iam constitutis civitatibus leges iudicia iura describere? Ac ne plura, quae sunt paene innumerabilia, consecter, comprehendam brevi: sic enim statuo, perfecti oratoris moderatione et sapientia non solum ipsius dignitatem, sed et privatorum plurimorum et universae rei publicae salutem maxime contineri. Quam scentes, atque in id studium, in quo estis, incumbite, ut et vobis honori et amicis utilitati et rei publicae emolumento esse possitis
Abbreviated transcription (Latin):
ereo regium tam liberale tã inunificum ꝙͣ op̃ẽ fferre supplicib
excitare affilictos dare salutem liberare retinere homines incuutate
Qiud autem tam necessariũ qua tenere semꝑarina quibus
uel tectus ip̃e eẽ possis uel prouocare intregos uel te ultiscila¬
cescitus ¶Age uero ne semꝑ forum subsellia rostra. cuxiaq
mẽditare quid ẽẽ põt mocio aut iocundius aut magis propi¬
um hũanitatis ꝙͣ sermo facetus ac nulla in xe rudis: hoc
eĩ uno prestama uel maxime feris ꝙ loquimur inter nos et quod
exprimere indicendo sensa possumus. Quaon obyem quis hoc
non iure miretur. sum̃ẽq in co elaborandũ ẽẽ arbritretur ut
quo uno homines maxime bestuis p̾essent in hoc hominib ip̃is
ante cellant ¶ Ut iam uero ad illa suma ueniamus que uis potu
it alia aut dispersos hoĩes unun in locum congregare aut afe¬
ea agresti q uita in hunt humanũ cultum cuulemq deduc̾e.

Expanded text:
rro regium, tam liberale, tam munificum, quam opem ferre supplicibus, rro regium, tam liberale, tam munificum, quam opem ferre supplicibus, excitare adflictos, dare salutem, liberare periculis, retinere homines in civitate? Quid autem tam necessarium, quam tenere semper arma, quibus vel tectus ipse esse possis vel provocare integer vel te ulcisci lacessitus? Age vero, ne semper forum, subsellia, rostra curiamque meditere, quid esse potest in otio aut iucundius aut magis proprium humanitatis, quam sermo facetus ac nulla in re rudis? Hoc enim uno praestamus vel maxime feris, quod conloquimur inter nos et quod exprimere dicendo sensa possumus. Quam ob rem quis hoc non iure miretur summeque in eo elaborandum esse arbitretur, ut, quo uno homines maxime bestiis praestent, in hoc hominibus ipsis antecellat? Ut vero iam ad illa summa veniamus, quae vis alia potuit aut dispersos homines unum in locum congregare aut a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum civilemque deducere
Abbreviated transcription (Latin):
Bi ut ex pristino sermone xelaxarent᷑ animi omniũ¬
solebat᷑ cocta narxare erassum sermonẽ quendã de
studio digendi intulisse qui cum ita eẽt exorsus non
sibi cohortandum sulpicium et coctani sed magis u̾trimq coll¬
audcndũ uideri ꝙ tantam iam essent facultatem adeꝑti ut nõ
equalibus sius solum ante ponerent᷑ sed cum maioribus natucõ¬
pararentur: Neq uero michi quicꝙͣ inquit pͥstabilius uidet
quam posse dicendo tenere hominum cetus mentes allicere
uoluptates inpellere quo uelit unde autẽ uelit deducere.¬
una res in omni populolibero maxime in pacatis trdnquillisq
ciuitatibus precipue per floxiut semꝑq dñata ẽ quid eĩ est
dis fatere possit aut tam iocundũ cognituatq auditu ꝙͣ sap¬
ientibiis sentencus graiubi q uerbis ornata oro et polita aut t
potens tãq magnificum ꝙͣ populi motus iudicumi ueligio¬
nes senatus grauitatẽ unuꝯ orone conuerti. ¶Eud tãpo¬

Expanded text:
bi, ut ex pristino sermone relaxarentur animi omniumsolebat Cotta narrare Crassum sermonem quendam de studio dicendi intulisse. Qui cum ita esset exorsus: non sibi cohortandum Sulpicium et Cottam, sed magis utrumque conlaudandum videri, quod tantam iam essent facaequalibus suis solum anteponantur, sed cum maioribus natu comparentur: Neque vero mihi quicquam praestabilius videtur, quam posse dicendo tenere hominum coetus, mentes allicere, voluntates impellere quo velit, unde autem una res in omni libero populo maximeque in pacatis tranquillisque civitatibus praecipue semper floruit semperque dominata est. Quid enim est cis facere possit? aut tam iucundum cognitu atque auditu, quam sapientibus sententiis gravibusque verbis ornata oratio et polita? aut tam potens tamque magnificum, quam populi motus, iudicum religiones, senatus gravitatem unius oratione converti? Quid tam po