comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic almiẽta sũptur ꝰaccedã. sed dũ ad qͥetem
sacietatis ex indigẽcie molestia transtosir
põ transitu ĩsidiat michi laq̃ue cõcupiscẽtie.
causa edendi uel bibendi adiũgit se tanquã
ut eius causa fiat ꝙ salutis causã me fate
dicobel uolo. nec idem modꝰ est utiiusq. na¬

Expanded text:
sic alimenta sumpturi accedamus. Sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia transimus, in ipso transitu insidiatur nobis laqueus concupiscentiae. causa edendi et bibendi, adjungit se tanquam ut ejus causa fiat quod salutis causa me facere vel dico, vel volo. Nec idem modus utriusqu
Abbreviated transcription (Latin):
aio. Aumus est qͥ parna extollit. sordida illu¬
strat. mag̃ et ĩp̾cio hĩto dehonestat. nõnũquã
magͣs ⁊es obligat qͥ dedit parua. magnifice qͥ
regrĩ opes equauit aĩo qui magnũ tribuit. sed
libẽter. qͥ paupertatis sue oblitus est dũ meam

Expanded text:
im est, qui parva et sordida illustrat, magna et pretio habita dehonestat. Nonnunquam magis nos obligat qui parva dedit magnifice; qui regum opes equavit animo; qui exiguum tribuit, sed libenter; qui paupertatis sue oblitus est, dum in deum
Abbreviated transcription (Latin):
Auris audiẽs beatificabat me. et oculus
meus testiõniũ reddebat mͥ eo ꝙ liberassem
pauꝑem uociferãtẽ. et pupillũ cui nõ erat
adiutor Benedictio ꝑituri suꝑ me ueniebat
et cor uidue cõsolatus sũ. Oculus fui ceco.¬

Expanded text:
Auris audiens beatificabat me et oculus uidens testimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem uociferantem et pupillum, cui non esset adiutor. benedictio perituri super me ueniebat, et cor uiduae consolatus sum. iusti
Abbreviated transcription (Latin):
illa tenax meõria custodit. Idem demẽtia est
eũ corriꝑe tiu das et ĩserere cõtumeliã meritis
itaqz non sũt exasper anda beneficia nͨ quicꝙ̃¬
tuste istis miscendũ. eciã si quid ẽ de qͦ uelis
admone̾. aliud tempus eligito. ne lapideus

Expanded text:
, has tenax memoria custodiat, quid expectates, dementia est et inserere contumeliam meritis. Itaque non sunt exasperanda beneficia nec quicquam illis triste miscendum. Etiam si quid erit, de quo velis admonere, aliud tempus eligite. Fabius
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Si prudẽtiam amplecteris ubiq idem tris
et ꝓut rerũ ac temporũ uarictas exigit. Ita
te accõmodes tempori. nec te ĩ aliqͥb mutts. s
pocius aptes. sicut mannis q̃ eadcm est et cum
ĩ ꝑalmã extendit᷑: et cũ inpugnũ astrmgitur

Expanded text:
ait: si prudentiam amplecteris, ubique idem eris, et prout rerum et temporum varietas exigit, ita te accomodes tempori, nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes, sicut manus quae eadem est et cum in palmam extenditur, et cum in pugnum restringitur
Abbreviated transcription (Latin):
ase peti suspicatus est. frontẽ abduxͬ. bultũ
aduertit. occupacões siłauit. longis ẜimõib
et ex ĩdust̾a nõ exitũ ĩueiẽntib occasionẽ
aut distulit. aut tiunde negauit. aut ꝓmis
sed difficulter. sed suꝑductis suꝑciliis. sedbix¬

Expanded text:
a se peti suspicatus est, frontem abduxit, vultum avertit, occupationes simulavit, longis sermonibus et de industria exitum non invenientibus, occasiones aut distulit aut tumide timide negavit aut promisit, sed difficulter, sed superductis superciliis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃is. Esto uiciorũ fugap. aliorũ uero n ͨ cur iosus
scuitatoi. nͨ acerbus repͥhẽsor. sedsme exprobtõe
coirector. ita ut ad monicõem hylaritate pͥntiãs
et errors façile uento dare. nec extollas quẽ ꝙ̃
nec deitias. dicẽti esto tacitus auditor ⁊ eq̃rẽti

Expanded text:
. Esto vitiorum fugax ipse; aliorum vero neque curiosus scrutator, neque acerbus reprehensor, sed sine exprobratione correptor, ita ut admonitionem hilaritate praevenias, et errori facile veniam dato. Nec extollas quemquam, neque dejicias. Dicentium esto tacitus auditor, audientium
Abbreviated transcription (Latin):
p inuo rtalle ꝓsundent esse cleudos s in
eo ad. dinũ uibi in esse mõstrabis / se õẽs
astos qui dnũtate tut frandulẽt applandiũ
Rappi fec̾is ad tormenta qͥs er̃ deoꝵ et ꝑcat
aqͦ se deceptũ iri intelligtat Quis non
Ioquat in oũ q̃ anreos pus oclõs exuit ui¬

Expanded text:
pro immortalibus persuadent esse colendos. Sane in eo aliquid divinum tibi inesse monstrabis, si omnes istos, qui divinitati tuae fraudulenter applaudunt, rapi feceris ad tormenta. Quis enim deorum ei parcat, a quo se deceptum iri intelligit? Quis non irruat in eum, qui aureos Jovis oculos e
Abbreviated transcription (Latin):
beruadous/ Monstiuosa res est gradus sũmus¬
et aĩmus Insius. Sedes prima: ibita yma
lingua magrloqua et manus ociosa. Eirmo
multus / et fuictus nullus. uultus grais / et
actus leuis. Ingeus auctoritas et mutaus

Expanded text:
maxime monstruosa res est grandissimus animus et infirmus, sedes prima et ima, vana lingua et magniloqua, et manus otiosa, sermo multus, et fructus nullus; vultus gravis, et actus levis; ingens auctoritas, et nutans
Abbreviated transcription (Latin):
rei .P. pectus curia silentiiq salubritate mu¬
nĩtum uallatũ undiq cuius limen intirintes
abiecta pͥuata caritatem publicã induebant
Ittiq nõ dicam unũ s neminẽ audisse crede¬
res qd̾ tam multoꝵ aurib fuerat cõmissu¬

Expanded text:
ublicae pectus curia silentique salubritate munitum et uallatum undique, cuius limen intrantes abiecta priuata caritate publicam induebant. itaque non dicam unum, sed neminem audisse crederes quod tam multorum auribus fuerat commissu
Abbreviated transcription (Latin):
tatõ ÷ freqũẽs cogitatõ. curiosa
et sagax obscura inueltigare.
⁊ occulta ad noticiã trahere.
sui assidua meditatõne illu¬
mĩa tur. ¶ Compũctio ÷ qñ ex
terno dolore tangitur ¶De¬
notio ÷ pius et hũilis afftũs ĩ
deum. hũilis ex ꝯscĩa ĩfirmi¬
tatis ꝓprie.pius ex ꝯsid̾atõne¬

Expanded text:
tatio est frequens cogitatio, curiosa tatio est frequens cogitatio, curiosa et sagax obscura investigare, et occulta ad notitiam trahere. sui assidua meditatione illuminatur. Compunctio est quando ex interno dolore tangitur. Devotio est pius et humilis affectus in Deum; humilis ex conscientia infirmitatis propriae, pius ex
Abbreviated transcription (Latin):
ret in nobis. ne nr̃o uitio aut
minuatur aut fugetur a nob̾¬
qr sp̃c .s. dis. effu. fictũ. ⁊ aufert
se a cogitatõnib que sũt sine
intlłcu. ¶ Iugi gͦ meditatõne
aĩm nr̃m ex̾ceamꝰ et ꝯsid̾emus
miserias et ncc̃itates nr̃as. la¬
bores et dolores. Lugentes eñi
in hnͣc uitã intͣnimꝰ. cũ labo¬
re uiuimꝰ. cũ dolore et timo¬
re exituri sumꝰ. ¶Cogite¬
mors. et hora mortis. ĩcerta.
Cogitemus qnͣtis amaritud̾ib
admixtũ sit si quid dulce aut
su suo nobis alludit. ꝙͣ fallax
et suspestũ. qmͣ instabile ⁊ tnͣ¬
sitoeiũ est: quicqͥd huiꝰ mũdi
amor ꝑturit. quicqͥd sp̃es aut
pulchritudo tꝑ̃alis promittit.
do. attendamꝰ gͦ atq ꝓpendamꝰ
unde cetidimꝰ et ubi iaceamꝰ.
quid ꝑdidimꝰ. et quid ĩuenimꝰ.
et ex utͦq intlłigamꝰ qnͣtũ nob̾¬
in hoc ex ilio lugendum sit.
Huic eñĩ Sałon ait. &r appoĩt
¶Meditatõ siquid̾ parit scĩam¬
nem. deuocio ꝑficit or̃onẽ. Mledi¬

Expanded text:
ret in nobis , ne nostro vitio aut minuatur aut fugetur a nobt se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Jugi ergo meditatione animum nostrum exerceamus, et consideremus miserias et necessitates nostras, labores et dolores. Lugentes enim in hanc vitam intravimus, cum labore vivimus, cum dolore et timore exituri sumus. Cogitemors, et hora mortis incerta. Cogitemus quantis amaritudinibus admistum sit, si quid dulce aut su suo nobis alludit. et suspectum, quam instabile et transitorium est quidquid hujus mundi amor parturit, quidquid species aut pulchritudo temporalis promittit. do. Attendamus et perpendamus unde cecidimus, et ubi jacemus; quid perdidimus, et quid invenimus: ut ex utroque intin hoc exsilio lugendum sit. Hinc Salomon ait: Qui apponit Meditatio siquidem parit scienem, devotio perficit orationem. Medi
Abbreviated transcription (Latin):
homo. Aĩa tm̃ et carne.
Aĩa cũ rõne sua: et carne cũ
sensib suis. quos tñ sensus
absq aĩe societate nͣ mouet
caro. Aĩa uͦ et sñ crͣne rõnale
suũ tenz.¶Notand̾ tñ qd̃ idem
ip̃i sensus qui in mͣt̾iori hõie¬

Expanded text:
homo, anima et carne: anima cum ratione sua, et carne cum sensibus suis. Quos tamen sensus absque animae societate non movet caro, anima vero et sine carne rationale suum tenet. Notandum tamen quod iidem ip
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ corde que ad tꝑ̃and̾ fu̾orẽ cor¬
dis aerem hauriendo atq red¬
dendo: uitã et salt toti cortͥbuit.
Aere nãq puro sangͥñe pifica¬
tũ ꝑ totũ corꝰ ĩplłit ꝑ uenas pł¬
satiles que arterie uocant᷑. Ex

Expanded text:
 in corde, quae ad temperandum fervorem cordis aerem hauriendo atque reddendo, vitam et salutem toti corpori tribuit. Aere namque puro sanguinem purificatum per totum corpus impellit per venas pulsatiles, quae arteriae vocantur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
plus qͥsq ĩ se ip̃o
tanto ꝓpĩquioꝵ
est deo. et maiorẽ sui condrꝰ¬
toris gerit siłitudiñe. ¶ Si uͦ qd̾ au¬
sit aliquis ꝑ deuia uicioꝵ et di̾ti
cła maloꝵ ab hac nobilissi̾a sui ꝯ¬
ditoris siłitudĩe degener oberrat:
et eisdem uͥtutũ uestim̃tis orna¬
ret᷑ quib et conditor. de qͥb
aut infelicior miseria qmͣ uͭ hac
siłitud̾is głia su cõditoris auul¬
sus. ad informẽ et irr̃oabilem

Expanded text:
plus quisque in semetipso tanto propinquior est Deo, et majorem sui Conditoris gerit similitudinem. Quando vadit aliquis per devia vitiorum et divortia criminum, ab hac nobilissima sui Conditoris similitudine degener oberrat; et eisdem virtutum vestimentis ornaretur, quibus Conditor, de quo laut infelicior miseria, quam ut hac similitudinis gloria sui Conditoris amissa, ad informem et ad irrationabilem
Abbreviated transcription (Latin):
intͣre. et in hiis que in ĩtimis
uidet quẽdã ĩ time suauitasis
saporẽ trah̾e. et ex eo ĩtlłiam
suã condire. et in sapĩam u̾tere
in celo qͣi hora dimidia. ita ut
contẽplantis aĩmꝰ nlła alt̾antiũ
cogitatõnũ tumultuatõe tͣbetur.

Expanded text:
 et in his quae in intimis videt quemdam intimae suavitatis saporem trahere, et ex eo intelligentiam suam condire, et in sapientiam vertin coelo quasi hora dimidia, ita ut contemplantis animus nulla altercantium cogitationum tumultuatione turbetur:
Abbreviated transcription (Latin):
las tota simł adest nͨ minor
⁊̃ mĩorib et ĩ maiorib ma¬
ior:s alicubi intensins. ali¬
tubi remissius. et ĩ oĩb tota:
et ĩ singłis tota ÷. Sic̾ .n. deꝰ¬

Expanded text:
las tota simul adest, nec minor in minoribus, et in majoribus major, sed alicubi intensius, alicubi remissius, et in omnibus tota, et in singulis tota est. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
italis ÷ in corde. que.
ad obtꝑ̃and̾ feruorem cordis
aerem hauriendo. atq reddendo
uitam et salutem toti cor tͥbuit.
uenas pulsatiuas que arterieno¬
cantur. ex quaꝵ motu tꝑ̃anciam
atq distẽꝑanciam cordis phisia
cognoscunt.
agit. sicut ⁊̃ ymagĩes corꝑm cogi¬
tando ex se ip̃a u̾sare assol. aũ ob¬
itas intuetur. cũ in eas uidẽdas
aliquo spũ assumit᷑.

Expanded text:
italis est in corde, quae ad temperandum fervorem cordis aerem hauriendo atque reddendo, vitam et salutem toti corpori tribuit. venas pulsatiles, quae arteriae vocantur. Ex quarum motu temperantiam vel distemperantiam cordis physici cognoscunt.agit, sicut et imagines corporum cogitando ex se ipsa versare assolet; aut objectas intuetur, cum in eas videndas aliquo spiritu assumit
Abbreviated transcription (Latin):
raĩ ĩmutabłitatẽ nͨdũ ꝑtingit. Si
u̾o in hus que deorsũ tnͣseñt se ꝑ
cupiditatẽ m̾serit: statim ꝑ infi¬
nitas distractões capiet᷑. et a sem¬
ip̃o qͦdã mͦ diuisus dissipabr᷑ ¶ Si
u̾o ab hcͣ infinita distractõe que
deorsum ẽ se erex̾it et ħ ĩfima
deserens atq paulatĩ se ĩunimm
colligens setũ ee̾ didic̾it: tanto
amplius ĩ unũ colliget᷑ qnͣto ma¬
gis cogitatõne et desid̾io sursũ
eleuabr᷑. donͨ tand̾ oĩo ĩmuta¬
błis sit. et ad illã uerã et uni¬
cam que ÷ apd̾ dm̃ ĩmutabłi

Expanded text:
mutabilitatem necdum pertingit. Si vero in iis quae deorsum transeunt, se per cupiditatem immerserit, statim per infinitas distractiones rapietur, et a semetipso quodam modo divisus dissipabitur. Si vero ab hac infinita distractione quae deorsum est, se erexerit, et haec infima deserens atque paulatim in unum se colligens, secum esse didicerit, tanto amplius in unum colligetur, quanto magis cogitatione et desiderio sursum elevabitur: donec tandem omnino immutabilis sit, et ad illam veram et unica
Abbreviated transcription (Latin):
Uabus substanciis ꝯstat
homo. Aĩa tm̃ et carne.
Aĩa cũ rõne sua: et carne cũ
absq aĩe societate nͣ mouet
caro. Aĩa uͦ et sñ crͣne rõnale¬

Expanded text:
uabus substantiis constat homo, anima tantum et carne. Anima cum ratione sua, et carne cum absque animae societate non movet caro: anima vero et sine carne ra
Abbreviated transcription (Latin):
et sagax obscura inueltigare.
⁊ occulta ad noticiã trahere.
sui assidua meditatõne illu¬
mĩa tur. ¶ Compũctio ÷ qñ ex
terno dolore tangitur ¶De¬
notio ÷ pius et hũilis afftũs ĩ
deum. hũilis ex ꝯscĩa ĩfirmi¬
tatis ꝓprie.pius ex ꝯsid̾atõne¬

Expanded text:
et sagax obscura investigare, et sagax obscura investigare, et occulta ad notitiam trahere. sui assidua meditatione illuminatur. Compunctio est quando ex interno dolore tangitur. Devotio est pius et humilis affectus in Deum; humilis ex conscientia infirmitatis propriae, pius ex
Abbreviated transcription (Latin):
ret in nobis. ne nr̃o uitio aut
minuatur aut fugetur a nob̾¬
qr sp̃c .s. dis. effu. fictũ. ⁊ aufert
se a cogitatõnib que sũt sine
intlłcu. ¶ Iugi gͦ meditatõne
aĩm nr̃m ex̾ceamꝰ et ꝯsid̾emus
miserias et ncc̃itates nr̃as. la¬
bores et dolores. Lugentes eñi
in hnͣc uitã intͣnimꝰ. cũ labo¬
re uiuimꝰ. cũ dolore et timo¬
re exituri sumꝰ. ¶Cogite¬
mors. et hora mortis. ĩcerta.
Cogitemus qnͣtis amaritud̾ib
admixtũ sit si quid dulce aut
su suo nobis alludit. ꝙͣ fallax
et suspestũ. qmͣ instabile ⁊ tnͣ¬
sitoeiũ est: quicqͥd huiꝰ mũdi
amor ꝑturit. quicqͥd sp̃es aut
pulchritudo tꝑ̃alis promittit.
do. attendamꝰ gͦ atq ꝓpendamꝰ
unde cetidimꝰ et ubi iaceamꝰ.
quid ꝑdidimꝰ. et quid ĩuenimꝰ.
et ex utͦq intlłigamꝰ qnͣtũ nob̾
in hoc ex ilio lugendum sit.
Huic eñĩ Sałon ait. &r appoĩt
¶Meditatõ siquid̾ parit scĩam¬
tatõ ÷ freqũẽs cogitatõ. curiosa

Expanded text:
ret in nobis , ne nostro vitio aut minuatur aut fugetur a nobt se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Jugi ergo meditatione animum nostrum exerceamus, et consideremus miserias et necessitates nostras, labores et dolores. Lugentes enim in hanc vitam intravimus, cum labore vivimus, cum dolore et timore exituri sumus. Cogitemors, et hora mortis incerta. Cogitemus quantis amaritudinibus admistum sit, si quid dulce aut su suo nobis alludit. et suspectum, quam instabile et transitorium est quidquid hujus mundi amor parturit, quidquid species aut pulchritudo temporalis promittit. do. Attendamus et perpendamus unde cecidimus, et ubi jacemus; quid perdidimus, et quid invenimus: ut ex utroque intelligamus quantum nobis in hoc exsilio lugendum sit. Hinc enim Salomon ait, Qui apponit Meditatio siquidem parit scietatio est frequens cogitatio, curiosa
Abbreviated transcription (Latin):
liquis. Nam et ego sensi uͥtu¬
tem de me exisse. Sic gͦ õi cau¬
tela obseruand̾ ÷ qͥd ad corꝑis
sensus et quid ad aĩe ꝑtineat
dignitatẽ. ne forte confusus
ordo et irrõnabłis estĩatõ ali¬

Expanded text:
liquis; nam et ego sensi virtutem de me exisse . Sic ergo cum omni cautela observandum est quid ad corporis sensus, et quid ad animae pertineat dignitatem; ne forte confusus ordo et irrationabilis aestimatio ali
Abbreviated transcription (Latin):
queadmod̾ purus m̃tis affes.
¶Scĩam celestiũ atq t̾restri¬
um .r̾r̾. laudare atq amãre
solent hoĩes. S młto melios¬
res sũt qͥ huic scĩe p̾ponunt
noscere semz ip̃os. Laudabłioꝵ
siquidẽ ẽ a̾imꝰ cui nota ÷ mise¬
ria sua qmͣ qui ea ñ respecta
uia sẏderũ: nat᷑as reꝵ scruta¬
tur. Qui uͦ iam ĩ deũ euigila¬
uit sp̃c scũis calore excitatus at
ĩ eiꝰ amore corã se uiluit. ad ei¬
q intrare uolens nͨ ualens. eon
sibi lucẽte atrendit in se ⁊ in
uenit se. suã q egͥtudinem
illius mũdicie ꝯtẽplari non

Expanded text:
quemadmodum purus mentis affectus. Scientiam coelestium et terrestrium rerum laudare atque amare solent homines; sed multo meliores sunt, qui huic scientiae praeponunt noscere semetipsos. Laudabilior siquidem animus est, cui nota est miseria sua, quam qui ea non respecta, vias siderum et naturas rerum scrutatur. Qui vero jam in Deum evigilavit Spiritus sancti calore excitatus, atque in ejus amore coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attevenitque se et suam aegritudinem illius munditiae contemperari non
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uult. ¶Lib̾tati siquidẽ ar¬
bitrii sui ꝯmissus ÷ ho. Postꝙͣ
̾o seductõne serpentis ꝑ euã
cecidit: nat᷑e bonũ ꝑdidit ꝑit̾
et uigore arbitrii. nõ tñ ele¬
ctõem neñ ẽet suũ qd̃ emen¬
admoũete pͥus deo ⁊ ĩspirãte
ad salutẽ. ¶ Ut gͦ acquiescamꝰ sal¬
uatoris inspiratõi nr̃e ÷ potesta
d̾amꝰ diuini ẽ muu̾s. Ut ñ lala¬
mur de adepto salutis munere.
sollicitud̾is nr̃e ẽ et celestis ꝑit̾
adiutorii. Ut labam᷑ potestatis
credimꝰ hr̃e aĩam sustantiuam.
que et exuta corꝑe uiuit.⁊ sen¬
sus suos atq ingenia uiuacit̾
tenet. neq tũ corꝑe morit᷑ ut
arabs asserit. neq pꝰt modũ
int̾itura: sic̾ zemon dicit qͥa
ñ st̃ substãtiue. s ĩ carne ip̃a
carnis uiuacitate nascunt᷑
⁊ cũ crͣnis morte finiũt᷑. ⁊ id̾o
nec rõne regũt᷑ sicut plato⁊
alexander putãt. s ad om̃ia
nature ĩcitam̃ta ducũt᷑. ¶a¬
nima hũana ñ cũ crͣne mori¬

Expanded text:
d vult. Libertati siquidem arbitrii sui commissus est homo. Postquam vero seductione serpentis per Evam cecidit , naturae bonum perdidit, pariter et vigorem arbitrii; non tamen electionem, ne non esset suum, quod emenadmonente prius Deo et inspirante ad salutem. Ut ergo acquiescamus salutari inspirationi, nostrae potestaderamus, divini est muneris. Ut non labamur, adepto salutis munere, sollicitudinis nostrae est, et coelestis pariter adjutorii; ut labamur, potestatiscredimus habere animam substantialem, quae et exuta corpore vivit, et sensus suos atque ingenia vivaciter tenet: neque cum corpore moritur, ut Arabs asserit: neque postmodum interituram, sicut Zenon dicit: quia non sunt substantivae, sed cum carne ipsa carnis vivacitate nascuntur, et cum carnis morte finiuntur: et ideo nec ratione reguntur sicut Plato et Alexander putant; sed ad omnia naturae incitamenta ducuntur. Anima humana non cum carne mori
Abbreviated transcription (Latin):
ic treator oĩm deus int̾ cet̾a
et suꝑ cet̾a que cͤauit rõna¬
lem dignatus ÷ ampliꝰ illustra¬
re nat᷑am. qmͣ et sua siłitudine
fecit insigñe. ⁊ sue b̾itudinis
tõ. dũ pars eiꝰ ĩ et̾na ẽ felititate
firmata. pars rudentib inferui
detracta et in tartarũ tradita
ĩ udiciũ crucieanda seruatur.
Pͥars etiã t̾cia t̾renis unita ꝑtib¬
corꝑib locũ mediũ sortita cogno¬
scitur. et priꝰ qui ead̾ media sũ¬
mis uicinoꝵ in deliciis erat. po¬
sita paradiso nũc iam ꝓpĩquior
h̾t leticiã. Infimꝰ solã tristitiam.
Ibi eñi plena felicitas. Illic sola
et sũma miseria ẽ. In medio sa¬
ne sũme sꝑanda. s nicħ̾omiꝰ ĩ fi¬
ma sũt tim̃da. et id̾o nobis iam
amplior timoris causa qmͣ spei
quo uitiniores eiftẽ infimis ĩ ip̃a
deiecti tegim᷑ umbra mortis. Ca
tñ et illiꝰ b̾itud̾is et illiꝰ nicħo¬

Expanded text:
ic creator omnium Deus inter caetera et super caetera quae creavit, rationalem dignatus est amplius illustrare naturam, quam et sua similitudine fecit insignem, et suae beatitudinis tio; dum pars ejus est in aeterna felicitate firmata; pars rudentibus inferni detracta, et in tartarum tradita in judicium crucianda servatur ; pars etiam tertia terrenis unita corporibus locum medium sortita cognoscitur. Et prius quidem eadem media summis vicinior in deliciis erat posita paradisi; nunc jam propinquior habet laetitiam, infimus solam tristitiam. Ibi enim plena felicitas: illic sola et summa miseria est. In medio sane summa speranda, sed nihilominus infima sunt timenda: et ideo nobis jam amplior timoris causa quam spei, quo viciniores eisdem infimis, dejecti in ipsa degimus umbra mortis. Quia tamen et illius b
Abbreviated transcription (Latin):
cũ angłis nͨ simł cͤatas sic̾
drigenes fingit. nͨ tñ corꝑib ꝑ
choitũ semĩant᷑ sic̃ luciferianꝰ
tores affirmãt. s dicimꝰ cͤatõnẽ¬
coniugii copłam senñari. Dei¬

Expanded text:
uras, nec simul creatas, sicut Origenes fingit, neque in corporibus per coitum seminari, sicut Luciferani tores affirmant. Sed dicimus corpuconjugii copulam seminari,
Abbreviated transcription (Latin):
peña. et spes ip̃a que disfertur
asfligit aĩam. Diissimꝰ enĩ pat̾
et t̾ribilis iudex. qui ꝟa illa
gaudia et ꝑpetua gaudia filiis.
dolores eque ꝑpetuos reis ĩ sine
p̾pauit. ¶ Nõnulla tam̃ nos etiã
in p̾senti exꝑmĩta caꝑe uolu
nec desipiet si quis int̾im o̾emo¬
los formidare dolores: qmͣ huiꝰ
uite uitare molestias. captare
etiã d̾ina dispõne media int̾
eosdẽ asfcũs ꝯstituta ẽ rõ ĩ cor¬
de hoĩs. ꝑ qmͣ nimirũ dist̾nere
et iudicare possit unde gau¬

Expanded text:
ipsa quae differtur affligit animam. Piissimus enim pater et terribilis judex, qui vera illa et perpetua gaudia filiis, dolores aeque perpetuos reis in fine paravit, nonnulla tamen etiam in praesenti experimenta capere voluiNec desipiet si quis interim omnem olos formidare dolores, quam hujus vitae vitare molestias, captare etiam divina dispositione media inter eosdem affectus constituta est ratio in corde hominis, per quam nimirum discernere et dijudicare possit unde gau
Abbreviated transcription (Latin):
am iñ trahũt que piorem eoꝵ na
t᷑am corrũpit. Et huiciũ qnͣto als¬
tius eis ĩ corꝑib manẽtib ĩhesit.
tanto difficiliꝰ eos a corbꝰ discedẽtes
lentia se in hac uita mũdare stu¬
duerit. ¶ Nos gͦ qui ĩ medio bono¬
rũ et maloꝵ positi sumꝰ consid̾are
sepe debemus et gaudiũ illoꝵ et
istoꝵ suppliciũ atq nrãm mise¬
possit amare bonũ et odire ma¬
lũ. De cõcupisciͣ nascit᷑ amor. de a¬
more desid̾iũ et gaudiũ. ¶Amor÷
um reqiuiescẽs. ꝑ desid̾iũ ⁊̃ appetẽ¬
do: et ꝑgaudiũ in ꝑfruendo. nec
malũ ẽ si malũ ẽ: nisi qd̃ male:
amat qd bonũ ẽ. Om̃e eñĩ qd̾ boñ¬
ẽ s ĩ eo qd̾ male amat᷑ tm̃ uitiũ
ẽ. De irascibłitate orit᷑ odiũ Ira

Expanded text:
 trahunt; quae puriorem naturam eorum corrumpit. Et hoc vitium quanto altius eis in corporibus manentibus inhaeserit, tanto difficilius eos a corporibus discedentes lentia se in hac vita mundare studuerint. Nos ergo qui in medio bonorum et malorum positi sumus, considerare saepe debemus et gaudium illorum, et istorum supplicium, atque nostram misepossit amare bonum et odire malum. De concupiscibilitate nascitur amor, et de amore desiderium et gaudium. Amor est um requiescens; per desiderium in appetendo, et per gaudium in perfruendo. Nec malum est, si malum est, nisi quod male amat quod bonum est. Omne enim quoest: sed in eo quod male amatur tantum vitium est. De irascibilitate nascitur odium. Ira
Abbreviated transcription (Latin):
tuiq rei suũ e̾ẽ tͥbuit. qͣ bona
quisqͥs male utit᷑: malus e̾ẽ in¬
dicatur. Iuste eñi ꝓuniunt᷑.
qui licitis abutũt᷑. Iuste .n. pni¬
nuĩtur: qui raꝑe ĩꝯcessa co¬
nantur. Sic sathanas celur
sum. Ab utũt᷑ licitis: qͥ bona di
maculãt uisib inconcessis

Expanded text:
uique rei suum esse tribuit, qua bona quisquis male utitur, malus esse judicatur. Juste enim puniuntur, qui licitis abutuntur. Juste vero puniuntur, qui rapere inconcessa conantur. Sic satanas coelum, isum. Abutuntur licitis, qui bona Dei maculant usibus inconce
Abbreviated transcription (Latin):
que ab hoĩe sciri possũt nͥ gra¬
uitas carnis eẽt qud̃ ꝑ pͥmũ
hoĩem qui añ corruptõnem
Hũanitatis ex qua fuit ꝑfic̾e
cõuĩgit᷑ corruptõni corrũpita
nec ꝓpͥetates suas põt ex̾cere. do¬
nec usu et exꝑientia et alicꝰ
assuescat tenebris uł lum̃ ac¬
cendatur. Uñ uirgilius. Qnͣ¬
tũ u̾o noxia corꝑa tardant.

Expanded text:
sunt, nisi gravitas carnis esset. Quod per primum hominem, qui ante corruptionem humanitatis, ex quo fuit, perfecte conjungitur corruptioni, corrumpitur. Nec proprietates suas potest exercere, donec usu et experientia et alicujassuescat tenebris, vel lumen accendatur. Unde Virgilius: Quantum non noxia corpora tardant.
Abbreviated transcription (Latin):
disse unr. ¶Int̾im gͥ int̾ affaũs
uarios hũana fluctuans aĩa
ncce ÷ ut c̾tam dem̃ uł ĩ inti¬
nus uł ĩ sĩmis accipiens sta¬
cioñẽ in solo deinceps uł gau¬
dio uł dolore ꝑsistat. Deus ẽ in
sũmo. mũdꝰ ĩ imo. ille ĩ eodem
statu et̾nitatis sue sẽꝑ ꝯsistit.
Iste cursu mutabłitatis sue sẽꝑ
mutabłis fluit ¶ Hũanꝰ aĩmꝰ¬
ͣi in quodã medio collocatꝰ quad̃
conditõis sue excellentia et huic

Expanded text:
Deum. Interim ergo inter affectus varios humana fluctuans anima, necesse est ut certam demum vel in imis vel in summis accipiens stationem, in solo deinceps vel gaudio vel dolore persistat. Deus est in summo, mundus in imo. Deus in eodem statu aeternitatis suae semper consistit. Mundus cursu mutabilitatis suae semper instabilis fluit. Humanus animus quasi in medio collocatus quadam conditionis suae ex
Abbreviated transcription (Latin):
nͣta dignitas hũane cõ¬
ditõnis eẽ dignoscitur:
ut ñ solũ iubentis sermõe
sicut alia .ui. dieꝵ oꝑa. sed
ꝯsilio sc̃e trinitatis et oꝑe
diuine maiestatis creatus
sit homo. ut ex ꝓͦ ꝯdicõnis
honore intellig̾e̾t qnͣtũ de¬
beret suo cõditori. dũ tm̃ in
conditõne mox dignitatis
pͥiłm p̾stitit ei ꝯditor. et
tanto amplius ꝯditorem
dilig̾et: qnͣto mirabłius se
ab eo conditũ intlłig̾et. ¶Nec
tatis sic excellent̾ a conditore
conditus est: s ⁊̃ qd̃ ad ymagi¬
nẽ et siłitudiñe suã cͤator oĩm
eũ cͤauit qd̃ nlłi alii ex cͤaturis¬
dedit que ymago diligentius
int̾ioris hoĩs nobłitate ÷ ꝯside¬
randa. ¶Primo si quidẽ ꝙ sicuti
deus unꝰ semꝑ ubiq totꝰ ÷ om̃ia
uiuificans. mouens et guber¬
minor: s ĩ m̾imis tota ẽ et
corꝑis ꝑcutit᷑ tota dolet. Mim
aũ mͦ una eadẽq uiuificatĩe
m̃bris p̾sidens cũ ip̃a ꝑ nat᷑am
sa. ¶ Ip̃a quidẽ ÷ que ꝑ oculos

Expanded text:
nta dignitas humanae conditionis esse cognoscitur, ut non solum jubentis sermone, sicut alia sex dierum opera, sed consilio sanctae Trinitatis, et opera divinae majestatis creatus sit homo; ut ex primae conditionis honore intelligeret, quantum deberet suo Conditori, dum tantum in conditione mox dignitatis privilegium praestitit ei Conditor; et tanto amplius Conditorem diligeret, quanto mirabilius se ab eo conditum intelligeret. Nec sanctae Trinitatis sic excellenter a Conditore conditus est, sed etiam quod ad imaginem et similitudinem suam Creator omnium eum creavitdonavit. Quae imago diligentius interioris hominis nobilitate est consideranda. Primo siquidem, Deus unus semper ubique totus est, omnia uiuificans, mouens et guberminor: sed in minimis tota est, et corporis percutitur, tota dolet. Miro autem modo una eademque vivificatione membris praesidens, cum ipsa per naturam rsa. Ipsa quippe est, quae per oculos
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam s ꝑ carnem utiq ꝯtractũ
aĩe q refusũ. ¶Carni nãq ita
unitur aĩa: ut cũ carne una
sit ꝑsona. Fit enĩ actore deo aĩa
⁊ caro unũ ind̾iduũ et unus
ꝓpͥetate adicitur carni qd̃ aĩe
est. et aĩe qd̃ carnis ÷ ꝓ unita¬
te ꝑsone: ñ pro diu̾sitate nat᷑e.
Quod gͥ ibidem singulis ÷ ꝓpri¬
um cõmune fit amboꝵ. ꝓpͥum
pro nat᷑a: cõmune pro ꝑsona.
refundit. cũ qua unita ẽ in
ꝑsona licet diu̾sa sit in nat᷑a.
Ea pp̃ ncc̃e est paruulũ dum
ui: ne obsit eiꝰ aĩe societas tͣr¬
nis pcc̃i. qua gͣuat᷑ etiã de cor
exuta nisi dum in corꝑe uiuit
salutari remedio fu̾it expia¬
ta. ¶ Currãt gͥ adulti currãt
ꝓse ip̃is. Impendant et ꝑuulis
sacͣm̃ta fidei. suscipiant ip̃i
fidem cũ sacͣm̃tis. ut ꝑuulos in
xp̃o renatos fides eccłie tueat᷑
et adultos cũ sacram̃tis oꝑafi¬
dei comitent᷑. Hiis itaq ꝑ grĩm
renouatis tandẽ cõplebitur in
gat ĩ guia aĩe sue restituta. di¬

Expanded text:
imam, sed per carnem utique contractum, animaeque refusum. Carni namque ita unitur anima, ut cum carne sit una persona. Fit enim auctore Deo anima et caro unum individuum, unus icitur carni quod animae est, et animae quod carnis est; pro unitate personae, non pro diversitate naturae. Quod igitur ibidem singulis est proprium, commune fit amborum; proprium pro natura, commune pro persona. refundit, cum qua unita est in persona, licet divisa sit in natura. Ea propter necesse est parvulum, dum ri, ne obsit ejus animae societas carnis peccati, qua gravatur etiam corpore exuta, nisi dum in corpore vivit, salutari fuerit remedio expiata. Currant igitur adulti, currant pro se ipsis; impendant etiam parvulis Sacramenta fidei, suscipiant Christi fidem cum Sacramentis, ut parvulos in Christo renatos fides Ecclesiae tueatur, et adultos cum Sacramentis opera fidei comitentur. His etiam per gratiam renovatis, tandem complebitur in gat in gloria, animae suae restituta, vi
Abbreviated transcription (Latin):
euidentius intlłigi possũt. Sen¬
sualitas sensus ymagĩatõ tam
corꝑis qmͣ aĩe dici pꝰsũt. Sensu¬
alitas corꝑis ÷ q̃dã uis ignea.
sensualitate carnis uelut fa¬
mulã ⁊ obedientẽ sensus et y¬
magi̾atõnes facit. easq ĩ archa
memorie repõit. In sensu ĩstr̃m
÷ sensualitas et origo ymagĩa¬
tõis. ¶ Ip̃a nãq uis ignea que
ex tͥnsecus forta sensus de̾. eadẽ

Expanded text:
ssint. Sensualitas, sensus, imaginatio tam corporis quam animae dici possunt. Sensualitas corporis est quaedam vis ignea. sensualitatem carnis, velut famulam et obedientem, sensus et imaginationes facit, easque in arca memoriae reponit. In sensu instrumentum est sensualitatis et origo imaginationis. Ipsa namque vis ignea, quae extrinsecus formata sensus
Abbreviated transcription (Latin):
a deo recessiss. Retessit aut̃ qñ pͥ¬
cauit. ꝓinde tor quet᷑ misera ad
refuga. ab uno disiũcta: sꝑgit
ad ml̾ta. et pro sua intẽꝑantia
fit morbida. fit molesta. ea pp̃ sens¬
sus corꝑei turbata memoria tur¬
bati hebetes fiũt marcidi et
stupidi. Inde caro patit᷑. lãgores
orunt᷑. et mors iuolenta ꝑuagat᷑.¬
¶ Aĩa ñ forͣtur ex mͣ ĩformi. s ĩ sua
cͤatõne forͣm accepit qua fr̃ã ẽ ad
ymagm̃e et siłitudiñẽ dei. Aquo si
au̾tit᷑ remanz ĩformis. qr rea. qr
dissiłis. nͨ ideo tñ efficct᷑ irrõalis q᷑
gestat ymagiñe. Uñ ꝑ reforͣri. s n

Expanded text:
a Deo recessisset. Recessit autem quando peccavit. Proinde torquetur misera, a Deo refuga. Ab uno disjuncta spargitur ad multa, et pro sua intemperantia fit morbida, fit molesta. Ea propter sensus corporei turbata memoria turbati hebetes fiunt, marcidi et stupidi. Inde caro patitur, languores oriuntur, et mors violenta pervagat Anima non formatur ex materia informi, sed in sua creatione formam accepit, qua facta est ad imaginem et similitudinem Dei. A quo si avertitur, remanet informis; quia rea, quia dissimilis: nec ideo tamen efficitur irrationalis; quia gestat imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾iores qmͣ int̾iores ad aĩam
referũtur. ut pote ab illa ꝓce¬
dentes. Ut eñi senciant om̃s ab
corlia et infra spũalia collocata
Set̾nit enĩ uera a falsis qd̃ est
logite. uirtutes a iiciis quodẽ
ethice. et ꝑ exꝑim̃ta .ruͦ. inue¬
stigat naturas qd̃ ẽ phisice In
huis uͦ trib tota philosophias

Expanded text:
exteriores quam interiores, ad animam exteriores quam interiores, ad animam referuntur, utpote ab illa procedentes: ut enim sentiant, omnes ab corporalia, et infra spiritualia collocata: secernit enim vera a falsis, quod est Logicae; virtutes a vitiis, quod est Ethicae; et per experimenta rerum investigat naturas, quod est Physicae. In his vero tribus tota Philosophia
Abbreviated transcription (Latin):
entes ad consulendũ. milites ad
ppugnandũ. artifices ad mini¬
ilran dũ. ¶Ciues huiꝰ cuitatiᷤᷤ
sũt naturales et ingentis aĩe
uigores. tanꝙͣ indigene qͦꝵ diffĩ¬
cti sũt gradus. qr alii suꝑrores.
alii inferiores. alii medii. Su¬
ꝑiores quid̃ sũt intllcũales sen¬
sus. medii rõales. Infimi aĩa
Rõalis disc̾uit. et discretõnis
ocło asꝑnat᷑ ea. Intłłtualis ꝑtͣ¬
hit ad dina ¶Intłłtũales gͥ sꝰ¬
sũt tanꝙͣ aĩe ꝯsiliarii dicẽtes
ei. Deum time et mandata eiꝰ
obserua. pp̃ hoc enĩ ẽ om̃is h̾o.
¶ Rõnales sũt tãꝙͣ milites. qui
suales sensus tanꝙͣ rustici ⁊ arti¬
fices qui corͣlib rudim̃tis ĩ sistũt
⁊ corꝑi nccͣia mi̾stnt. Hnͣc tripli¬
cem uim aĩe .i. sensualem. ĩ tlłmñ¬
rũt. ñ integrales s uͥtuales. quia
potẽtie eiꝰ sũt. ¶ Sensualitas ea
uis aĩe ẽ: qua cõrpꝰ uegetat. ⁊ ꝑ
corꝑis sensus ista ext̾iora sẽtit
et disc̾nit. Om̃s eñi sensus tam

Expanded text:
entes ad consulendum, milites ad propugnandum, artifices ad ministrandum. Cives hujus civitatis, sunt naturales et ingeniti animae vigores, tanquam indigenae: quorum distincti sunt gradus; quia alii superiores, alii inferiores, alii medii. Superiores quidem sunt, intellectuales sensus; medii, rationales; infimi, animRationalis discernit, et discretionis oculo aspernatur ea. Intellectualis pertrahit ad divina. Intsunt tanquam animae consiliarii, dicentes ei: Deum time, et mandata ejus observa. Propter hoc enim est omnis homo . Rationales sunt tanquam milites, qui suales sunt tanquam rustici et artifices, qui corporalibus rudimentis insistunt, et corpori necessaria ministrant. Hanc triplicem vim animae, id est, sensualem, ratrunt, non integrales, sed virtuales: quia potentiae ejus sunt. Sensualitas ea vis animae est, qua corpus vegetat, et per corporis sensus ista exteriora sentit et discernit. Omnes enim sensus, tam
Abbreviated transcription (Latin):
silitudine diligat. ¶ Ex ymagi¬
ne nãq dei ht rõem: et ex silitudi¬
ne caritatẽ. ¶Caritas uͦ ĩ se ip̃a re¬
p̾sentat trinitatẽ. hnͣc rõ sentit
et pacata reqͥrit. hnͣc caritas in¬
uenit et uiuẽdo b̾a qͥescit. hnͣc ĩ
p̾senti fides seqrͣ. spes in celũ usq
comitat᷑. caritas ꝑ hennit̾ ample¬

Expanded text:
diligat. Ex imagine namque Dei habet rationem, et ex similitudine charitatem. Charitas vero in se ipsa repraesentat Trinitatem. Hanc ratio sentit, et pacata requirit: hanc charitas invenit, et videndo beata quiescit. Hanc in praesenti fides sequitur, spes in coelum usque comitatur, charitas perenniter ample
Abbreviated transcription (Latin):
potẽtis dei i̾usibłem nat᷑amꝯ
sid̾are ualeat. t̾renaꝵ fantas¬
cogitatõi eiꝰ occͣrit respuat e
talem se intꝰ q̃rat ⁊ uideat qͣl
est sñ iłtis. Consid̾et se talem qua¬
lis sub deo suꝑ corꝰ cͤata ÷. Demnde
supͣ sem ip̃am surgat. ⁊ seip̃am
deserat. atq quodã mͦ ĩ ob luuoñe
sibi ueniat. et se contẽpla tõni
sui cͤatoris hũiłr et deuote subi¬
ciat. Cũ .ni. ceꝑit mens ꝑ puram

Expanded text:
isibilem naturam considerare valeat, terrenarum phantascogitationi ejus occurrerit, respuat: et talem se intus quaerat et videat, qualis est sine istis; consideret se talem, qualis sub Deo supra corpus creata est. Deinde supra semetipsam surgat et se ipsam deserat, atque quodam modo in oblivionem sui veniat, et se contemplationi sui Creatoris humiliter et devote subjiciat. Cum enim coeperit mens per puram
Abbreviated transcription (Latin):
amore asficiet᷑. Cũ eñ deũ suũ
amabit. qnͣdã lucẽ. qnͣdã uo¬
cem. quẽdã odorem. qũedã tibũ.
et quẽdã amplexũ int̾iorem
amabit. Ibi enĩ fulget qd̾ ñ
capit locus. ibi sapit qd̃ ñ ra¬
ꝑit tp̃s. ibi olet qd̾ ñ sꝑgit fla¬
tus. ibi sapit qd̃ ñ minuit e¬
datitas. ibi heret qd̃ ñ diuel¬
lit societas. Ibi si quid deus ui
detur. sñ int̾missione. cogno¬
scitur. sñ errore. amat᷑. sine
offensione. laudatur. sine
fatigatõne.

Expanded text:
um suum amabit, quamdam lucem, quamdam vocem, quemdam odorem, quemdam cibum, et quemdam amplexum interiorem amabit. Ibi enim fulget quod non capit locus. Ibi sonat quod non rapit tempus. Ibi olet quod non spargit flatus. Ibi sapit quod non minuit edacitas. Ibi haeret quod non divellit satietas. Ibi siquidem videtur Deus sine intermissione, cognoscitur sine errore, amatur sine offensione, laudatur sine fatigatione.
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃e pro comꝑi forma. ad ymagi¬
nẽ et siłitudiñe dei ꝓrogata ca¬
ro de carne gn̾ando traducit᷑.
¶Certa tenemꝰ qr caro cõtracta
de carne ꝑ legem concupĩe qinͣ
uiuificat᷑ originalis culpe uin¬
carñe inuificat aggrauat᷑. Sub¬

Expanded text:
factae pro compari forma ad imaginem et similitudinem Dei praerogata. Caro de carne generando traducitur,Certum tenemus quia caro contracta de carne per legem concupiscentiae, vivificatur, originalis culpae vincarne
Abbreviated transcription (Latin):
miꝰ amat qm̃ minor÷: tñ si ex
tota se diligit nicħ deẽ. ubi to¬
tũ ÷. reñcians gͦ cũctis affc̾ioĩb
aliis soli ĩcũbit amori. effũdens
se totã ĩ amorẽ illiꝰ cui rendere
h̾t ĩ reduñdo amorte. ¶Amat
siqͥdẽ deus ut ametur. et cũ amat
nich aliud uult qmͣ amari sci¬
ens ip̃o amore bõs qui se amaue¬
rint. ꝑ amore ueĩt ad hoĩes. ue¬
nit ĩ hoĩes. fcũs ÷ h̾o. et delicie
eiꝰ e̾ẽ cũ filiis hoĩm. Nr̾e uͦ delici¬
e erũt cũ ad eũ ueniemꝰ et uide¬
bimꝰ eum sicuti ÷ atq siłes ei erimꝰ.
Tũc erit maĩfesta uisio. plena
ctio. societas indiuidua. siłitudo
ꝑfc̃a. et uita b̾a inet̾nũ ⁊ ultra
in ꝑpetuas et̾nitates. Sicut eñi
corpus in rõe sua uitã et sensũ¬

Expanded text:
iam minor est; tamen si ex tota se diligat, nihil deest ubi totum est. Renuntians ergo cunctis affectionibus aliis, tota soli incumbat amori, effundens se totam in amorem illius, cui respondere habet in redhibendo amore. Amat siquidem Deus ut ametur, et cum amat, nil aliud vult quam amari, sciens ipso amore beatos qui se amaverint. Per amorem venit ad homines, venit in homines, factus est homo, et delicliciae erunt cum ad eum veniemus, et videbimus eum sicuti est, atque similes ei erimus . Tunc erit manifesta visio, plena ctio, societas individua, similitudo perfecta, et vita beata, in aeternum et ultra in perpetuas aeternitates. Sicut enim corpus in r
Abbreviated transcription (Latin):
ea replłenda ⁊ ymago dei. mẽs
gͦ qñ cogitatõe se conspicit:
intsligit se. et recognostit. qñ
ꝯtemplatõne ad dm̃ ascen¬
dit ut eũ intlłigat et dili¬
gat: y mago dei dicenda est.
cogitando et̾na uir ÷. sic̾ dͭ¬

Expanded text:
o Dei. Mens igitur quando cogitatione se respicit, intelligit se et cognoscit; quando contemplatione ad Deum ascendit ut eum intelligat et diligat, imago Dei dicenda est: cogitando aeterna, vir est; sicut d
Abbreviated transcription (Latin):
ta memoria. Nam sicut expa¬
tre gn̾atur filiꝰ. et ex patre
intllcu gn̾at᷑ uolũtas. ⁊̃ itẽ ex
hiis ambob ꝓcedit memoria.
sicut facile a sapiente quolz
põt intlligi. Nec eñi aĩa põt ẽẽ¬

Expanded text:
ta memoria tua. Nam sicut ex Patre generatur Filius, et ex Patre intellectu generatur voluntas, et ex his ambobus procedit memoria, sicut facile a sapiente quolibet potest intelligi. Nec enim anima pe
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ spũale ÷ ad sũma euolat. ab
ĩ fimis diuidit᷑ ut ad sũma subli¬
met᷑. ab aĩa scindit᷑ ut dño uni¬
Felix diuisio et mirabłis seꝑatio.
uͥq corpulentũ ÷. et fetulentũ
ẽ. deorsum retinz qd̃ spñale est
subtile ÷: usq ad speculatõm

Expanded text:
uale est, ad summa evolat. Ab infimis dividitur, ut ad summa sublimetur; ab anima scinditur, ut Domino uniFelix divisio et mirabilis separatio, ubi quod corpulentum et faeculentum est, deorsum remanet; quod spirituale et subtile est,
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ eiꝰ m̃to sortit᷑. Si cariuis
uoluptatib pascitur: carnał
sũ aĩalis noĩatur. Si spũalib
desid̾iis delcat᷑: spũalis nũcu¬
patur. ¶ appetitꝰ siquid̾ ÷ na¬
talis uis ĩ aĩante mouẽdis
aĩe sensib attͥbnenda.

Expanded text:
nomen ejus merito sortitur. Si carnis voluptatibus pascitur, carnalis sive animalis nominatur. Si spiritualibus desideriis delectatur, spiritualis nuncupatur. Appetitus siquidem est naturalis vis in animante movendis avide sensibus attributa.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius ⁊ inferiꝰ÷. Tangendo
suꝑior. portando infi̾or. replen¬
do int̾ior cirꝯdando ext̾ior. Sic
 intꝰ ut eͣxͣ sit. sic cirꝯdat ut pe¬
netret. sic p̾sidet ut portet. sic
portat ut p̾sideat. Et sicut deus
nec crescentib cͤaturis trescit. nͨ
detrescẽstib decrescit: sic aĩa nͦ

Expanded text:
ius et inferius est: regendo superior, portando inferior, replendo interior, circumdando exterior. Sic est intus, ut extra sit; sic circumdat, ut penetret; sic praesidet, ut portet; sic portat ut praesideat. Et sicut Deus nec crescentibus creaturis crescit, nec decrescentibus decrescit: sic anima nec
Abbreviated transcription (Latin):
possent ex iñ cõclamari. que de
spũ rõali nͨ dici debent nͨ opĩa¬
ri. Indecens ẽ obscena retexere
et male fusa carnis semina
bdenotare.
nouas. Quales em̃ in exordio
deus die sexto masculo et femi¬
ne dedit: tales cotidie ĩspirat
singłis. noua de nichilo cͤatõe
ñ noua ĩstitutõe. p̾r inq̾t meꝰ
us mͦ oꝑatur et ego oꝑor. Oꝑat᷑

Expanded text:
ossent exinde reclamari, quae de spiritu rationali nec dici debent nec opinari. Indecens enim est obscoena retexere, et male fusa carnis semina denudare. novas. Quales enim in exordio Deus die sexto masculo et feminae dedit , tales quotidie inspirat singulis, nova de nihilo creatione, non nova institutione. Pater, inquit, meus usque modo operatur, et ego operor
Abbreviated transcription (Latin):
est deo. et maiorẽ sui condrꝰ¬
toris gerit siłitudiñe. ¶ Si uͦ qd̾ au¬
sit aliquis ꝑ deuia uicioꝵ et di̾ti
cła maloꝵ ab hac nobilissi̾a sui ꝯ¬
ditoris siłitudĩe degener oberrat:
et eisdem uͥtutũ uestim̃tis orna¬
ret᷑ quib et conditor. de qͥb
aut infelicior miseria qmͣ uͭ hac
siłitud̾is głia su cõditoris auul¬
sus. ad informẽ et irr̃oabilem

Expanded text:
 est Deo, et majorem sui conditoris gerit similitudinem. Si vero, quod absit, aliquis per devia vitiorum, et divortia criminum ab hac nobilissima sui conditoris similitudine degener oberrat, et eisdem virtutum vestimentis ornaretur, quibus Conditor, de quo laut infelicior miseria, quam ut hac similitudinis gloria sui Conditoris amissa, ad informem et ad irrationabilem
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ distrahitur ꝑtib nͨ loco
concludit᷑. Nõ ÷ maice ĩ maiori¬
b. ñ ÷ minor ĩ minorib sui
namq ẽ aĩa rõalis qnͣtũlibet
obruta mał. et uͥcũq ÷ tota est.
Non traducit᷑ a pr̃e ĩ filiũ ne una
sit aĩa amboꝵ. Situt inqt aĩa

Expanded text:
itur partibus, nec loco concluditur. Non est major in majoribus, nec est minor in minoribus sui namque est anima rationalis, quantislibet obruta malis; et ubicumque est, tota est. Non traducitur a patre in filium, ne una sit anima amborum. Sicut, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
intͣre. et in hiis que in ĩtimis
uidet quẽdã ĩ time suauitasis
saporẽ trah̾e. et ex eo ĩtlłiam
suã condire. et in sapĩam u̾tere
in tm̃ hoc m̃tis excessu. pax illa
que exsuꝑat õem seusũ inuenit᷑
atq obtinetur ut fiat silenciũ
in celo qͣi hora dimidia. ita ut
contẽplantis aĩmꝰ nlła alt̾antiũ
cogitatõnũ tumultuatõe tͣbetur.

Expanded text:
 et ex iis quae intrinsecus videt quemdam intimae suavitatis saporem trahere, et ex eo intelligentiam suam condire, et in sapientiam vertere; in tanto hoc mentis excessu, pax illa quae exsuperat omnem sensum, invenitur atque obtinetur, ut fiat silentium in coelo quasi hora dimidia; ita ut contemplantis animus nulla altercantium cogitationum tumultuatione turbetur,
Abbreviated transcription (Latin):
multũ.In trorsus a nestio qua
dulced̾ie. que si semꝑ sic sentir et
ꝓfc̃õ magna felicitas e̾e̾t. Nichil
sensualitas. nichil agit yma¬
gĩatõ. s om̃is infi̾or uis aĩe
ppͥo instãti ĩduat᷑ officio. pior
aũt ꝑs aĩe ĩ illud ĩtime quietiꝰ

Expanded text:
tum introrsus ac nescio quam dulcedinem, quae si semper sic sentiretur, profecto magna felicitas esset. Nihil sensualitas, nihil agit imaginatio; sed omnis inferior vis animae proprio interim viduatur officio. Purior autem animae
Abbreviated transcription (Latin):
tam siłis deo. ꝙͣ hũilis et deuota.
÷ coͣrlib que cũ amore cogitat.
moris coheserũt ei que foris lt'
Rt̾ ymag̾ies eoꝵ cogitanti. qͣ¬
pp̃ sec̾n̾e eas a se nõ põt. ut se
solã inspiciat et uideat. Rede¬
at gͦ ad se et stet ĩ se. nͨ sic ab¬
sententẽ querat se s uelut pͥ¬
sentem se curet cerne ⁊ discern̾e.
⁊ intẽtõem uolũtatis qͣ ꝑ alia
uagabat᷑ statuat in seip̃a et se
cogitet ut semz ip̃am cognoscat ⁊¬
gno labore ab eis seꝑari pꝰsit qͥb a¬

Expanded text:
humilis et devota, est corporalibus, quae cum amore cogitat, et moris ei cohaeserunt haec quae foris sunt sint imagines eorum cogitanti. Quapropter secernere eas a se non potest, ut se solam inspiciat et videat. Redeat ergo ad se, et stet in se, nec sicut absentem se quaerat, sed velut praesentem se curet cernere et discernere, et intentionem voluntatis, qua per alia vagabatur, statuat in se ipsa, et se cogitet, ut se ipsam cognoscat et gno labore ab eis separari non
Abbreviated transcription (Latin):
nĩe ⁊ sp̃c. ⁊ ideo nicħ in cͤaturis
dhac d̾me mirabiliꝰ cernitur
ĩdiuiduũ ĩ se ip̃m scindit᷑. ⁊ qd̾
simplex in se et sñ ꝑtib ꝯstat:
qͣi quad̾ ꝑticipatõe diuiditur.
Neq eñi ĩ hoĩe uno alia ÷ eẽn¬
uocabulo gemina suba intlłigr.¬

Expanded text:
itus . Et ideo nihil in creaturis hac divisione mirabilius cernitur, individuum, in se ipsum scinditur; et quod simplex in se et sine partibus constat, quasi quadam partitione dividitur. Neque enim in homine uno alia essenvocabulo gemina substanti
Abbreviated transcription (Latin):
iugilantiũ. dormientib qͥppe ĩ
cebro cõsopitur uia sentiendi
que intentõem ad ocłos duct
id̾oq ip̃a intentio ĩ aͦ au̾sa cer¬
nit uisa sõp̃nioꝵ tanꝙͣ spẽs cor
go aut̃ mlto ampliꝰ admiror ⁊
uehem̃t̾ stupeo qnͣta cełitate ac
facilitate in se aĩa fabͥcet yma¬
gies corꝑm. que ꝑ corꝑis ocłos
antiũ. uł etiã in exthasi uisi

Expanded text:
uident; dormientibus quippe in cerebro consopitur uia sentiendi, quae intentionem ad oculos ducit, ideoque ipsa intentio in aliud auersa cernit uisa somniorum, tamquam species corgo autem multo amplius admiror et vehementius stupeo, quanta celeritate ac facilitate in se anima fabricet imagines corporum, quae per corporis oculos antium, vel etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
qñ de coͣꝵ egredietur. qd̾ pͥmũ
posui pꝰt ea dicã qd̃ ultim̃ dr̃e ñ
possũ qm̃ nescio fiñe meũ ¶ hoc¬
plane scio qd̾ mortales sumꝰ. et¬
qd̾ uelimꝰ nolimꝰ om̃s moriemur.
Nil enĩ morte certiꝰ et nil hora
mortis incertiꝰ. Nam nescimꝰ qñ

Expanded text:
 de corpore egredietur. Quod primum posui, postea dicam; quod ultimum, dicere non possum; quoniam nescio finem meum. Hocplane scio, quod mortales sumus; et velimus nolimus, omnes moriemur. Nihil enim morte certius, et nihil hora mortis incertius. Nam nescimus
Abbreviated transcription (Latin):
ant ꝙ̃ad̾m cͣa ÷ nob̾ de mortuis
ꝙͣuis ꝙ agãt utiq nesciamus.
Nesciumt quid̾ mortui qͥd ħ agit᷑.
s dũ hic agit᷑ possũt audire pꝰ¬
ea abeis qui hinc moriendo ad eos
dicare. et eos oz audire ¶Scire

Expanded text:
admodum cura est nobis de mortuis, quamvis quid agant utique nesciamus. Nesciunt quidem mortui quid hic agatur; sed dum hic agitur. Postea audire possunt ab eis qui hinc moriendo ad eos dicare et eos oportet audire. Scire
Abbreviated transcription (Latin):
auita simplex a simplici. Imo¬
tał ab ĩmortali. ut ñ longea
cͤatore suo cui apꝑropͥate
to. eo magna quo capax et̾noꝵ. eo
recta quo appetens esuꝑnoꝵ. eo ba
quo deo unita. ¶Aĩa nãq qmͣ dei
pietas respicit. hũilitas subitit.
pñia reducit. iustĩa deducit. o¬
bedĩa conducit. ꝑ seu̾entia ꝑdu¬
tit. deuotõ intͦducit. pͣitas ĩiugit.
caritas unit. H̾t aĩa in se amorẽ
quo semper põt stare cũ deo. aut
remota. si mota cũ suis afft̾ibus
ĩmo dest̾ib ab eo fu̾it. Solus est

Expanded text:
a vita, simplex a simplici, immortalis ab immortali; ut non sit longe a Creatore suo, cui appropiare to: eo magna, quo capax aeternorum; eo recta, quo appetens supernorum; eo beata, quo Deo unita. Anima namque quam Dei pietas respicit, humilitas subjicit, poenitentia reducit, justitia deducit, obedientia conducit, perseverantia perducit, devotio introducit, puritas jungit, charitas unit. Habet anima in se amorem, quo semper potest stare cum Deo, aut redire, si mota cum suis affectibus, imo defectibus, ab eo fuerit. Solus est
Abbreviated transcription (Latin):
uarietates uariant᷑ et sop̃nia.
Alia nãq uidẽt sanguinei.a
et uaria: illi igra et alba. Gn
se estimat aspic̾e uidet᷑ uidẽ¬
tes in se uł passim uagãtes
foi̾s discrepantes et uarias. letas
uł turbulentas. In hoc gu̾e ÷
ephialtes qũe publica ꝑsuasio
quiescentes opmatur ĩuadere
sitas a stomacho uł a corde ad
c̾ebrũ ascendens et ibi uim aĩa¬
lem cõp̾mens.

Expanded text:
varietates variantur somnia. Alia namque vident sanguinei, aet varia; isti, nigra et alba. Phaaestimat, aspicere videtur irruentes in se, vel passim vagantes formas discrepantes et varias, laetas vel turbulentas. In hoc genere est ephialtes, quem publica persuasio quiescentes opinatur invadere, sitas a stomacho vel a corde ad cerebrum ascendens, et ibi vim animalem comprimens.