comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clamante. uir olim misterus acputatꝰ
aliquando saeris altarib sac̃dos ẽ elect
rescebat deniq in eo
cotidie opinio famulatrix uirtutũ
nec erat eiꝰ fama contempta circũ uertas
tantii gallias illustrare. s rxteras uon¬
ones & regiones implebat. meritoꝵ gra
pcurrente id actum ẽ. ut toto orbe u¬
locit beati pontificis gła militaret. Ix
resis pullularet uenenata de radice to
tor ꝑmedias acies int liostiles freiueos.
int̾ hereticet gladios se ingerebat: ap̃i

Expanded text:
mante, vir olim mysterii deputatus, aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. Crescebat in eo quotidie opinio famulatrix virtutum: nec erat fama ejus contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes et regiones implebat meritorum gratia percurrente: sicque actum est, ut in toto orbe velociter beati pontificis gloria militaret. 5. resis, venenata de radice flotor per medias acies inter hostiles fremitus, inter haereticos gladios se ingerebat i
Abbreviated transcription (Latin):
Et mnaudrendo qͥsq uł sꝑnend̾o euugli i
tore. im mo ipsũ patre sꝑnere se uł audi¬
re disceret. Nam sequit᷑. Qin aut̃ me sꝑnit.
spnit eũ qͥ me misit. Qiua ꝓcul dubio. indis¬
ciplo magister audit. &x infilio pat̾ honorat᷑.
e⁊ ita intelligi potest: qͥ uos sꝑnit. me sꝑnit.
Qui non faeit maiccłiam uni de frib mer
minimis. nec mͥ facit: qr & ipse ꝓlis formã
uui alis. ⁊ esꝑiit. nolens credere dm
ex filiuil cu conculeans: sꝑnit eũ qͥ me
milit qr eo . pat̾ uirũ sumꝰ. Reu̾si sunt
ainit septuaaginta duo cũ gaudio: dicentes.

Expanded text:
do Evangelii torem, imo ipsum Patrem spernere se, vel audire, disceret. Nam sequitur: Qui autem me spernit, spernit eum qui me misit. Quia procul dubio in discipulo magister auditur, et in filio pater honoratur. Potest et ita intelligi: Qui vos spernit me spernit. Qui non facit misericordiam uni de fratribus meis minimis, nec mihi facit, quia et ipse pro his formam autem me spernit, nolens credere Deum, et filium Dei conculcans, spernit eum qui me misit, quia ego et Pater unum sumus. Reversi sunt autem septu
Abbreviated transcription (Latin):
ret dux. qͥ regat ppłm nim isrł. Hunc pͥn¬
eipem natũ. o& pastorib angłi: &. nob nunci¬
auere pastores. Hunc pͥncipem natu. lon¬
gq: ouentaliũ gentiũ nationes ininsolao
noui sidis sobendore didicer. & ne deloco
editi regis ambigerent. ura eruditio ꝓdidni
qaͣ stella nondocuit. Seðra. lucam.¬

Expanded text:
ps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
deo uir scissimus hostes catholice
religionis oborruit. ut ñdicã con¬
uiuiũ .s neq salutatio fuerit cũ his
p̃rerruntib comunis. Uitabat hec da¬
uitico sufultus exemplo. recũ hereticis
nse partic ipanalo firret illi inscanda¬
lũ. Oquam ꝑ fectissimũ laieũ. uutꝰ imi¬
trores. ipsi eẽ desid̾ant saccotes. Cui ñ¬
timere: & cui timore diligere. Cuiꝰ sequa¬
ces currunt adglam. diu̾tentes ad penam.
Credenti succedunt p̾mia: recusami torm̃a.¬
onis oꝑe commonens. nc̃ alios decon
fossione uestimabil sc̃ẽ trinitans in formãs:
uitans. ñ cessabat mnphebẽ uba ueritatis fidi¬

Expanded text:
adeo vir sanctissimus hostes catholicae adeo vir sanctissimus hostes catholicae religionis abhorruit, ut non dicam convivium sed neque salutatio fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec Davitico suffultus exemplo, ne cum haereticis mensae participando fieret illi in scandalum. 10 O quam perfectissimum laicum, cuius imitatores ipsi esse desiderant sacerdotes, cui ntimere, et cum timore diligere: cujus sequaces currunt ad gloriam, divertentes ad poenam; credenti succedunt praemia, recusanti tormonis opere commonens, fessione instimabilis sanctae trinetatis in| formans. uitans . non| cessabat implire uerba ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
zari ab homine. ñ anria necessitate ablu
peccati. qͥ in multis offendimꝰ om̃s.
gͥ beatus hilariꝰ
oriundus. que abo ecano britannico fe
gallicanas familias. nobilitatis lampade
ñ obscurus. inmo magis p̃ceteris gr̃a ge¬
nero sitatis ornatꝰ. nitore pectoris addi¬
to. quasi refulgens lucifer int astra ꝓces¬
sit. Cuiꝰ acunabulis tanta saprentia pͥmi
tiua infantia. ut iam tune potuissos in¬
telligi. dp̃i insius causis ꝓobtinenda uc¬
toria. necessariũ s iussisse militẽ ꝓpagari.
eniq coniugem habrus
.& filiam. ita plenitudinẽ habens¬
dñi uenerabilis animus. ecclastice regu¬
le tradidtt infoimandos. ut adhuc in
laici ꝓposito constitutꝰ. diuino nutu pon¬
tifieii gram pessidet. Ita se ipsum ꝓͥ a
disciplina choerebat intonsus. quasi fu¬
turam spenem indicans. ut in rep̾hensi¬
bil intemplo ⁊ pͥi ppararetꝰ sacerdos.
Namqd int̾ mortalrs uala ⁊ udetͥ diffi¬
cile. ta cautũ eẽ aliquẽ qdđ se aiudei
uł heretici eibo suspendat.

Expanded text:
zari ab homine, non anxia necessitate abluepeccatorum. Quia in multis offendimus omnes,  beatus hilariusoriundus fuit; quę ab ocęano britanico| gallicanas| familias . nobilitatis . lampade non obscuro . immo| magis . prę ceteris gratiam generositatis ornatto, quasi refulgens lucifer inter astra processit. 7 Cuius a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut iam tunc potuisset intellegi, Christum in suis causis pro obtinenda victoria necessarium sibi iussisse militem propagari. 8 Denique coniugem habens et filiam ita plenitudine domini venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut adhuc in laicali proposito constitutus divino nutu pontificis gratiam possideret: ita se ipsum propria disciplina cohercebat intentus quasi futuram speciem indicans, ut inreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. 9 Nam quod inter mortales valde videtur difficile, tam cautum esse, qui se a Iudaeis vel haereticis cibo suspendat,
Abbreviated transcription (Latin):
n arehanglni.s. filiũ suũ unigenitũ mit¬
tere dignatꝰ ȩ. Quẽ qr indiuinitatis sur
spetie uidere nequiuimꝰ. magna rursum
cdilectionis arte ꝓuidit. ut hunc factũ ex
multere. hoc ẽ exmatne carnis substantia
sine uirili admixtione conreptũ. adhuma¬
nos uerũ homme ꝓferret aspectꝰ. qͥ indi¬
uina uirtute ae substantia manenis ꝑ om̃a
qđ erat. ueram nature mortalitatis infir¬
mitate qua ñ habebat indueret. & ut nob̃
necessariam obediendi uirtute. pcipuo suo
comincdaret exemplo.
debeat. qͥ unꝰ magister nr̃. unꝰ e legis doc
tm x iudex .s ẽos qͥ sublege posm legis ho¬
nera portare neqͥuerant. sua compassione ir¬
uaret: ac deseruili cond̾itione. eoi qͥ sublexi
cumcisionẽ lege aecreto incarne. qͥ absq
omi ꝓrsus labe pollutionis: appatuit incarne
Et qͥ insimilitudinẽ carnis peccati. ñ anttͥ in ar¬
ne peccati aduenit: remediũ quo caro pec

Expanded text:
 Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo,  unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege cumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium q
Abbreviated transcription (Latin):
ybuit. Terra cognouit. qr eo morrente contre¬
muit. Sol cogriouit. qr lucis suȩ radiõ abs¬
condͥi. Saxa && parietes cognoner. qr tpre
mortis euis scissa sunt. Infernus cognouit.
& hos qͦs i enebat mortuos. reddidit. Et
tii hune que dm̃ om̃a insensibilia clem¬
ta senser: adhue inficcliũ iudeoꝵ corda
din ee miiume cognoscunt. Et duriora
saxis sendi adpenitennã nolunt. eũq cõ¬
fiteri abnegant. que hebemta ur diximꝰ. ant
sigui aut scissionib dm̃ clamant. Quia ea

Expanded text:
erra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis eius scissa sunt. Infernus cognovit, quia hos, quos tenebat, mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Deum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Iudaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis scindi ad poenitendum nolunt eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamant. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
secutoris inpietas. Tunc aut̃ eriã uregipto
saluator illatus ẽ. ut gens antiqͥs errorib de¬
dita. iam aduicinã salutera ꝑ occultam grãm
ꝑstitione iã hospicibfuo recꝑet ueritatẽ. Lc̃¬
tioire dñi consecratͦ: spetiabe in toto mũ¬
do obtinuit dignitate. que incordib niris dig¬
no debet spbendore clarescere. ut reri gestaꝵ
ordine ñ solũ credendo. si enam intelligendo
uenerem. Quanta enĩ graꝵ actionẽ debea

Expanded text:
secutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam perstitionem, jam hospitio reciperet veritatem. CDomini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debea
Abbreviated transcription (Latin):
e: ut iuirũ eruditissimũ de qͦ loquimͥ. &.
nensem. oe. rusebiũ uercellensem: exilio eo¬
dempnaret. Hichil enĩ poterat ante in¬
suꝑabibem scĩ hilarii facundiã hereti¬
cus obtinere: sꝑans hostis se cu aliquã ne
bulas spbendori catholico posse ptenddere.
si retrusus exilio talis uir. acertamine de¬
it confligere: ac simittꝰ & claudus. nec ũ¬
ba ꝓferre pot̾at nre eurrere: s quasi na¬
tans inpelago. ante fluctum eiꝰ eloquentie

Expanded text:
eruditissimum de quo loquimur et nensem et Eusebium Vercellensem exilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere, 16 Sperans hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exilio talis vir a certamine deit confligere ac si mutus et claudus nec verba poterat proferre nec currere, sed quasi natans in pelagis ante fluctum eius eloquentiae
Abbreviated transcription (Latin):
tu antiqͥs oracłis xp̃m aluenigenoꝵ corda
discebant. cũ uideoꝵ infidelitas ueritatẽ ore
ꝓferret. & maatiũ corde ietineret. L.ui.¬
oliter̃ iuidu dep̃m cognoseere ocłis. quem
ctesacris indiccer̃ libris. Et que n̾ad¬
orabutt ui̾nfantie infirmitate humibem.
poita erueifigerent. inurtutis sublimita¬

Expanded text:
tum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimita
Abbreviated transcription (Latin):
testates dignitatesq rapiendas: s ad contu¬
melias & iniurias ꝑferendas. Non ad hoc
uenerat ut saerũ illud caput ad diadema
geminatũ. s ut ad coronã spineam p̃para¬
ret. Noninquã ad hoc uenerat ut consti¬
tueretͥ supra sceptra magnificus. s ut cruci¬
batͥ herodes. &. om̃is ihr solima cũ eo. Quid
mirũ sipietate nascente prurbetͥ impirtas:
Eece iacentẽ inp̾sepio: ꝑtimescit armatꝰ. Con¬
tremisett humilẽ. rex suꝑb:: obuolutũ pan¬
nis. metuit purpuratꝰ.Lẽ .UI.¬
erodes sane cũ simulatione alloqͥtur
magos. ite inqͥt reqͥrite depuero. &. cui in¬
ueneritis renuntiate mͥ: ut & ego uemiẽs
ad ore eũ. Simulat adorare se uelle. que

Expanded text:
testates dignitatesque rapiendas; sed ad contumelias et injurias perferendas. Non ad hoc venerat, ut sacrum illud caput ad diadema gemmarum; sed ut ad coronam spineam praepararet. Non, inquam, ad hoc venerat, ut constitueretur supra sceptra magnificus; sed ut crucibatur Herodes, et omnis Jerosolyma cum eo. Quid mirum, si pietate nascente perturbetur impietas? Ecce jacentem in praesepio pertimescit armatus contremiscit humilem rex superbus, obvolutum pannis metuit purpuratus. Cum simulatione alloquitur Magos: Ite, inquit, requirite de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . Simulabat ador
Abbreviated transcription (Latin):
bat qđ dephendere dñm fraudib possit.
Ecce cuiꝰ iͥra celumq ostendebat aduentum.
qͥ pastoꝵ ñlacebat simplicitati. que magi
de extrema uenientes ethiopie parte ne¬
rent᷑ agnoscere. dolosus ad illũ ñ potest rex
sacrilegus ꝑ urnire. Fallit̾ gͦ stult furar
ranni: xpm non potest inuenire ꝑfidia

Expanded text:
hendere Deum fraudibus posset! Ecce cujus terra coelumque ostendebat adventum, qui pastorum non latebat simplicitati, quem Magi de extrema venientes Aethiopiae parte merentur agnoscere; dolis suis ad illum non potest rex sacrilegus pervenire. Fallitur ergo stulti furor tyranni. Christum non potest invenire perfidia;
Abbreviated transcription (Latin):
u forma hominis ꝓpt̾ homines instru¬
endos. humnilis apparuit. mox adico pa
paruit: uoce de lapsa ad eũ huiꝰ cemodi
amagnifica gło. Hice filius nis dilretꝰ.
inquo mͥ bene complacuit.

Expanded text:
 forma hominis propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi compl
Abbreviated transcription (Latin):
est illu sacroscm dñi nata¬
li÷ diem nulli hominis na¬
auitato legimꝰ celebrari.
nisi sola trt iobis bartiste. Inalũ
sc̃is & electis di nouimꝰ illũ diẽ coli
celebrant᷑. in hoc etiã pͥma dies. etiã
ipsa hominis facta consecrant᷑. Lẽ¬
rohac absq dubio causa.

Expanded text:
st illum sacrosanctum Domini natalem diem, nullius hominis nativitatem legimus celebrari, nisi solius beati Joannis Baptistae. In aliis sanctis et electis Dei novimus illum diem coli,celebrantur: in hoc etiam prima dies et ipsa etiam hominis initia consecrantur; pro hac absque dubio causa
Abbreviated transcription (Latin):
patentib intellex. nec dũ tam̃ ipsũ
qñm cẽ cognouit. S q que maxis¬
tru nouerat ueritatis studiose docen¬
dus adiit. merito ad agnitionem
diuitictatis eiꝰ ꝓfecte doctus subiit.
Merito utriq natiuitatis eiꝰ diuinȩ
scilicet & humane. s &. passionis &
ascensionis ipsiꝰ archana ꝑcepit. nec

Expanded text:
entibus intellexit, necdum tamen ipsum Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana
Abbreviated transcription (Latin):
non potest uidere regnũ dei. Que
sententia tanto aꝑtiꝰ cunctis fidelib
lucet. quanto constat. qr sine huuiᷤ
lu ce fideles ẽẽ nequeunt. Quis eni
sine lauacro: egenerationis iemussi¬
one peccatoꝵ censeqͥ &. regnu ual&¬

Expanded text:
non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat, quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis enim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum val
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ fr̃s. mariam uenientẽ an dm̃
suscipientẽ: suscipientẽ dicã antrabe¬
traxit intꝰ. qͥ ꝑ mansuerudine suson
foras. S etiam textũ sc̃ĩ euugli pe¬
currentes: ipsũ qͦ ordinẽ sanand¬

Expanded text:
res, Mariam venientem, an Dominum suscipientem? Suscipientem dicam, an trahentraxit intus, qui per mansuetudinem suscepit foris. Sed jam textum sancti Evangelii percurrentes, ipsum quoque ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
toria. S obseruandũ ẽ qͥd ilbe zachariaᷤᷤ
ñsit filius harachie: s filiꝰ ioiade sac̃dotiᷤ.
Unde & seriptura refert. Non fuit recor¬
datus ioas patris xiꝰ. ioiade: que sibi fecis¬
s&c bona. Cũ gͦ zachariam teneamꝰ. & oc¬
cisionis eius consentiat locus. querimꝰ qua¬
re carachie dr̃ filius . &. ñ ioiade.

Expanded text:
 observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scriptura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo et Zachariam teneamus, et occisionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicitur filius, et non Joiadae.
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ occisus ẽ int̾ templũ & altare scriptura r̃i
loquitͥ. mnaxime cũ tprib eiꝰ uix ruine tẽ¬
pli fuerint.
Ilu z achariam patre iohi ĩtelligi uolt̾.
bantes. qđ ꝓpt̾ea occisus sit. q saluatoris p̃¬
dicaret aduentum. Et qr hoc descripturis
nͥ habet auctoritatẽ. cadem facilitate com

Expanded text:
ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, robantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate c
Abbreviated transcription (Latin):
de dolo rigis angło ꝓnuntiante cõmonitis.
finib cius ut intficiant᷑ pueri ab unatu &
infra. Oecidunt᷑ ꝓ. xp̃o paruuli. ꝓ iusticia.
moutͥ in nocentia. Quã beata ętas. quȩ nec¬
occidi:. nondu oportuna uulneri: & iam
idonea passioni. Quã felicit̃ nati. qͥb in
pͥmo nascendi lum̃. ȩtno uita obua ue¬
nit. incurrunt qͥdem int ipsa pͥncipia
accepta lucis ꝑccłm.&. fine salutis: s de
ipio ꝓtinꝰ fine capiunt pͥncipia einitatis.
nmaturi qͥdem uidentͥ ad mortẽ: ł .iIII.¬
s. felcit᷑ mouuntͥ aduitã. Uix cui. la gusta¬
ui rant p̾se itẽ: statin irauseunt ad futu¬
ram. i lendu ingressi infantie cunas.&. iã
pueniunt ad coronas. Rapiuntͥ qͥdem am¬
plerib matrũ. s. redduntͥ gremiis an
Siorp. Hichii gͦͣgisti fero cissimne auctori¬
rata andatia pdtes narei facere.x e. nͥ¬
pd̃ e inuenire. Putabat se infelix tiran¬
nus dñi saluatoris aduentũ regili solio de¬
trudendũ: s ñ itaẽ. Nonͤ adhoc uenerat

Expanded text:
de dolo regis angelo praenuntiante commonitis. fines ejus, ut interficiantur pueri a bimatu, et infra. Occiduntur pro Christo parvuli, pro justitia moritur innocentia. Quam beata aetas, quae necoccidi; nondum opportuna vulneri, et jam idonea passioni! Quam feliciter nati, quibus in primo nascendi limine aeterna vita obvia venit! Incurrunt quidem inter ipsa primordia acceptae lucis periculum et finem salutis; sed de ipso protinus fine capiunt principia aeternitatis. Immaturi quidem videntur ad mortem; sed feliciter moriuntur ad vitam. Vix dum gustaverant praesentem, statim transeunt ad futuram; nondum ingressi infantiae cunas, jam perveniunt ad coronas. Rapiuntur quidem a complexibus matrum, sed redduntur gremiis Anor. Nihil ergo egisti, ferocissimae austeritatis audacia: potes martyres facere, Cpotes invenire. Putabat se infelix tyrannus Domini Salvatoris adventu regali solio detrudendum. Sed non ita est. Non ad hoc venerat
Abbreviated transcription (Latin):
uigilant. Ille &. enĩ natꝰ ÷ qͥ dicit. Ego
sum: pastor bonus. Bonꝰ pastor: animã
suam ponit ꝓouib suis. S &. tempus
imminebat. qđ idem postor sũme boni¬
tatis. missi s inmundũ pastorib oues
suas quȩ longe lateq disꝑse errabant.
adse ꝑuirentia celestis uitȩ pascua re¬
uocaret. quoꝵ summo pastori p̾cepit.
Et factumẽ ut discesser angłi abeis in
celum: pasto. es loquebant᷑ ad inuicẽ.
Transeamꝰ usq bethleem: & uidramul¬

Expanded text:
etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣn exoicũ ẽ irdenebris lum̃ rectis corde.
miserico .s &. museiator dr̃is. Ueru ne
parua uniꝰ angłi uidetur auctoritas.
post quam unꝰ sacramtũ noue natiui¬
tatis edocuit. starim multitudo cel esti¬
ũ agminũ quȩ głam deo caneret. pa¬
cemq simul om̃ib p̃dicaret affuit: aꝑte
demonstrans. qr ꝑhanc natiuitatẽ ho¬
mines ad pacẽ uniꝰ fidei spei &. dilecti¬
onis. atq ad głani diuine laudationis.
rent conuertendi. Significant autẽ
mistice pastores isti gregũ: doctores qͦsq
uigilias custodiebant. supra grege suii:
picła temptationũ significat. aquib se
suosq subiectos om̃s qui ꝑfecte uigilãt

Expanded text:
enebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
ignis intus illuminaua. ut eũ ilic
apđte captiui tenerent᷑ irani
dei. sic diceres testimoniũ filio qͥ
S qi more dduoꝵ uł trui testiũ st
matiam confutans: iulige inqͥt r̃a

Expanded text:
divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat maciam con
Abbreviated transcription (Latin):
rogaret que dicerent ee homiurs fi
liũ hominis: responđunt. Alii he¬
liam ulii iherciia. aut unũ exꝓ.¬
plus. Et ille. Ut qͥd suspicamini mon¬
tes ricascatrs. montẽ inqͦ placun deo
habitare meo. Hunc cognouit prtrꝰ.
susciꝑet illum amando. que t̃ urgaue¬
rat tundo. Dic & tu moyses legis later
dux ppłi isrł: testimoniũ xp̃o. ꝓpħam¬

Expanded text:
t quem dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus,susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. Dic et tu, Moyses, legislator, dux populi Israel, testimonium Christo. P
Abbreviated transcription (Latin):
uł uationis homines. apo debent tes¬
timonui ꝑhibe : S sihoc dicitis. respo
dĩ. s qr eapulistis illud. nec dignos ui¬
ꝑlinguas ininucoꝵ suorꝵ. Nonne qͦn
ille poeta faeuadissimnis int̾ sua car¬
min ⁊ Iam noua ꝓienies celo demutit
alto. dicel et. xp̃o testinoniũ ꝑhibebat
Indubiũ hoc uenirt nͥ alios exgemib
donros testes pluraq dicentes. inie¬
Añ introducam. lliũ regẽ qͥ ur̃am
supbiã captuiando ꝑdom ut . nohac¬
chodonosor regẽ scili babuonis.

Expanded text:
vel nationis homines Christo debent tesvel nationis homines Christo debent testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, responDei, sed quia expulistis illud, nec vos dignos viper linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor
Abbreviated transcription (Latin):
ne: cuiꝰ non sum digiuis soluere cor¬
rigiam calciamti xi. O fidelis testis.
es amice ueri sponsi: quanto te hu¬
miliauisses. si ad corrigiam calciam̃ti
eiꝰ soluendam. dignũ te eẽ dixisses.
sis testib contradicis. E thec ate dicꝰ¬
ipse uenit excelsusahumil. impbende
dispensationis sue grãm. ut ate bapti¬
⁊aretͥ qͥ nullũ habebat om̃ino peccarũ:
qͥd responderis. quẽ cognoueris. quale
testi moniũ ꝓtuberis. audiant inimi¬
ei qͥ audire noluitt. E cce inqͥt ag¬
nus di. ecce qui tollit peccata mundi.
Et adiecit. Tu adme uenis baptizari:
ego ate debeo baptizari. Agnouit ser¬
uis dñm. agnouit uincłis criginalis
peccati obligatꝰ ab omi uexu peccati
libum. A gauit peo uidice. agnorit
oreatura creatorem: a guouit pera iin¬
phius sponsum. Nata &e hec uox ioħis
E. Qui habet sponsan. sponsus ẽ. Ami¬
cus aut̃ sponsi stat  audit eii. gao
chio gaudet ꝓp̃ uoce̾ sponsi. Sufficiunt
uoħ ista oiudei. sufficiunt nob tanti

Expanded text:
edibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. sis testibus contradicis. Et haec ante dicad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti
Abbreviated transcription (Latin):
& ileremias ait. ł ost hec utris ui¬
sus ẽ: & cũ homuub comĩ satus ẽ. Ecce
que admodũ sͥ conueniunt: testes ue¬
ritatis. E cce queadmodũ comuncunt.
filios falsitatis. Sufficiunt uob ista
ouidei. an adhuc aduram confusio¬
nẽ exbege & ergente ur̃a alios intro¬
aucemꝰ testes. ut illi testimoniu ꝑ¬
hibeant. C ui ꝑdita inte: insultan¬
tes dicebatis. Tudete ipso testimoni
q siuelira exlege a eepehis ot̃a que
de rp̃o dicta sunt colligere. facilius
me tempꝰ. quã copia deserit. Uerũp¬
s. inerrore uro non relictũ Sigeo¬
meruit teneri decreptaus in has
lce. qͦusq uid̾et ueram luce. quẽ
iͥ drm ium cis compellebat ue¬
cctal⁊ sus cipe. que scebat ueni¬
re. Cum iste serrex. admonitꝰ ẽẽt ab
sp̃u scõ qđ nonante moreret᷑ quam
uidet xp̃m dĩ natũ: quẽ cognoscens
ꝑrex adtemplũ. uuͦ eu portari ma¬
tris manib uidit. & diui nã infan¬
tiã pia senectute cognouit.  ulit. in
gebat qͥ portabat᷑. ue ille ante ꝓmissũ

Expanded text:
 Jeremias ait: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insultantes dicebatis: Tu testimoniQuod si velim ex lege et prophetis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumsed in errore vestro non relictum, Simeomeruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ctabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonitus esset a Spiritu sancto, quod non ante moreretur quam videret Christum Dei natum. Quem cognoscens perrexit in templum. Ubi vero eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infagebat qui portabatur, ne ille ante promissum
Abbreviated transcription (Latin):
tuĩ inpace. q uidunt ocłi uiri salu¬
tare tuũ. Illi etiani parentes iohis. Za¬
charias & helisabeth: uiuenes steri¬
les. insenectute focundi: dicunt ena
ipsi testimoniũ. xp̃o. Dicant de xp̃o qͥd
sentiant. & testem idoneũ ap̃o nu¬
triant. Arant enĩ. suo paruulo nato.
T̃ũpuer: ꝓpħa altissimi uocabis. p̃ibu¬

Expanded text:
in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testimonium de Christo, dicant de Christo quid sentiant, et testem idoneum Christo nutriant. Aiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, pr
Abbreviated transcription (Latin):
adme.: & ece enuu ut facta ẽ uoa
salutationis tue uiaurib meis. ex¬
ultauit ingaudio infaus irutero meo.
Intelligens enĩ iohs rutrẽ dñi sui ue¬
nisse idsua matre: Int̾ ipsas angusti¬
que uoce ñ potat. qͥ postea ipse iohs p¬
cursor & anicus. humilis &. fidelislimꝰ¬

Expanded text:
ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustiquem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. idͥt natꝰ deuirgine sine manib com¬
plectentiũ. qͥ tantui creuit ut mons ma¬
gnus fieret .&. impleret uniu̾sam faciẽ
t̾re. Dequo monte. dicit ꝓpħa. Uenite
ascendamꝰ inmont: dm̃. Et qđ dauid

Expanded text:
Christus natus de virgine sine manibus complectentium, qui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ueritatis ex omi parteoboretur
Quad sibilla uatiemando etia di xpo
clamauerit in mediũ ꝓferamꝰ: ut
gladio sicut golias. xp̃i om̃s ꝑeiriatur
inimei. Audite quid dixei
nent inctouhis uto fideł. celsum

Expanded text:
ritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: nent incredulus atque fidelis Celsum
Abbreviated transcription (Latin):
Cece duo testes idonei exlege ur̃a. ex quoꝵ
testimonio non s̃ compunc t᷑a corda ura.
s alii atq alii exlege ur̃a xp̃i testes in¬
troducant᷑: ut frontes durissim x inimi¬
coꝵ conterantͥ. U eniat & ill danihel
sc̃s. uiuenis qͥđm etare. enior uͦ scientia
ac mansurtudine: ccnincat om̃s falsos
testes. sicut conuicit seniores impudicoᷤ.
ita suo testimonio. xp̃i conterat inimi
bit unctio. Quare illo psente cui in su¬
ltantes dicebatis. tu dete testimonium
dicis. testimoniũ tuũ none uerũ. cesso¬
uit unctio ur̃a. nͥ qr ipse ẽ qͥuenerat

Expanded text:
. Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conterat inimicsanctorum, cessabit unctio . Quare illo praesente cui insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit unctio vestra, nisi quia ipse est qui venerat
Abbreviated transcription (Latin):
ausi sunt. quam supse uidelic& incęli re¬
ge uenerant᷑. Nec habere dedignant᷑ ho¬
cia polluat. qͥ inet̾na p̾sentia .&. di ciue
&. anglis ȩquales sumꝰ. Uendicemꝰ gͦ mo¬
rib: dignitatẽ nr̃am. Nulla nos luxu¬
ria inquinet. nulla turpis cogitatio ac¬
cuset. non malicia intem mordeat. ñ
inuidre rubigo consũmat. ñ elatio in¬
flet. ñ ambitio ꝑ t̾rena oblectam̃ta di¬

Expanded text:
ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hotia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta di
Abbreviated transcription (Latin):
ausdi nuntiar. eiꝰ q uoci angłoꝵ. chori õ¬
conum: & congaudentes clamant. Ula in
xcelsis des: &. inttra pax hominib bons
uoluntatis. Prius qͥppe quari redempror
habuimus. Aquoꝵ claritote atq mui di
CIꝑ pͥmę culpe meritũ: ꝑcotidiana delic̃¬
ta. louge distaibimus. Quia eni peccando
tunei eramꝰ adeo. extraneos nos asuo
consotuo depitabant angłi. ciues đi .u. nc̃

Expanded text:
angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redemptor habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant ang
Abbreviated transcription (Latin):
filius tanta parentũ cura nutritꝰ. his a¬
euntib potuerit obluuseendo relinqui
Cui respondendũ q filiis isrł moris fue¬
rit. ut tp̃rib festis uł iherosolima confu¬
eutes uł ad ꝓpria redeuntes. seorsũ iur
scorsum femine. coros ducentes incedrn
infantes uͦ uł pueri. cũ quolibet pareni
indifferent᷑ irx potuerint: ideoq beat
mariam uł ioseph uicissim putasse puer
iħm que secomitari ñcernebant. eu alto
parente reusum. E t factũ ẽ post tro¬
ũ inurner̃ illũ intemplo. sedente inmi¬
dio doctoꝵ. audientẽ illos. &. int̾ro gam

Expanded text:
Filius tanta parentum cura nutritus, his abeuntibus potuerit obliviscendo relinqui. Cui respondendum, quia filiis Israel moris fuerit, ut temporibus festis vel Jerosolyma confluentes, vel ad propria redeuntes, seorsum viri, seorsum autem feminae choros ducentes incederent, infantesque vel pueri, cum quolibet parente indifferenter ire potuerint. Ideoque beatam Mariam vel Joseph vicissim putasse puerum Jesum, quem se comitari non cernebant, cum altero parente reversum. Et factum est post triduum, invenerunt illum in templo, sedentem in medio docto
Abbreviated transcription (Latin):
craur ⁊ euelatia. &. eluadanda ꝑorbẽ.
ossumꝰ & hoc dicere qr sicut septenario:
sic & duc druario numero. qͥ multiplicatiᷤᷤ
int̾ se inuicẽ septenarii partib constat:
uł reꝵ uł tprum uniu̾sitas. ac ꝑfectio.
designetͥ: atq ideo qͦ om̃a loca uł tpra
doceat occupari: recte aduodecimo nu

Expanded text:
erat revelanda et elucidanda per orbem. Possumus et hoc dicere, quia sicut septenario, sic et duodenario numero, qui multiplicatis inter se invicem septenarii partibus constat, vel rerum vel temporum universitas ac perfectio designetur. Atque ideo quo omnia loca vel tempora deceat
Abbreviated transcription (Latin):
Uti: consumatisq dieb eum redirent. re¬
immo conceptione humana manifestis
se etiam mox uͥ temp᷑ etans congruebat
utramq sua reuerent pande cepit atq
aꝑire substantiã. &. qͥd uidelic&. patri.
uixta ueritatẽ diuine maiestatis. & qͥd

Expanded text:
irent, reimo a conceptione humana, manifestis se etiam mox ubi tempus aetatis congruebat, utramque suam reverenter pandere coepit, atque aperire substantiam, et quid videlicet Patri, juxta veritatem divinae m
Abbreviated transcription (Latin):
latis sibi capillis mutatoq habiti dͥi¬
uino eũ pontifex seruitio manciparet.
xp̃o: nulla eatitit uotis obtimis
Mora. cũq inibi biennio seu amplius
gatione succensus delib̾at arciꝰ semeris¬
sum expedit usq iuixta euuglico diui¬
no mancipare soruicio. ut ꝓ amiore rig¬

Expanded text:
latis sibi capillis, mutatoque habitu, dilatis sibi capillis, mutatoque habitu, divino eum pontifex servitio manciparet, sto, nulla exstitit votis optimis mora. Cumque inibi biennio seu amplius tiae instigatione succensus, deliberat arctius semetipsum expeditiusque juxta Evangelium divino mancipare servitio, ut pro am
Abbreviated transcription (Latin):
es ae beatissimus cosarius are.¬
latensis ep̃s: cabiloransis t̾ri¬
toriĩ fertur indigena. eui
pirentes eque ꝓsapies ꝗd ẽ magnum
& p̃cipuĩ honoris ac nobilitatis exem¬
plu: sup om̃s conciues suos floruer.¬
tis que circase habebat. abiq ulla dũ¬
bitatione pauꝑib tribuebat. Sepe do¬
mi seminudus reuertens. uir beatus a
uisus aparentib suis fuisset. sub distra¬
tione discussus qͥd deuestimtis suis
fecerit. ipse hoc tantũmͦ respondebat
Ia transeuntib sibi fuisse sublata. lc̃ .ii.¬
g sirut arbuscule quȩdam stirpib no¬
biles fructificare nnumquã solent. an¬
minor. tanto ubtas ẽ gratior: Ita mil¬
lo uro sc̃o int̾ ipsa infantie rudim¬
ta letum uernarites spei germ̃ eru¬
pit. Ut pͥus quã spacio floreret eti¬
tis. fructus exubaret ingenii. Cu
gnorante familia ul parentes in colatũ
cupiens regni celestis ad ipisci: se illiꝰ
tp̃ris pontificis sci siliri uestigiis pͥmis¬
sa supplicatione ꝓstrauit: petens ut ab¬

Expanded text:
s ac beatissimus Caesarius Arelatensis episcopus Cabillonensis territorii fertur indigena; cuius parentes, aeque prosapies, quod est magnum et praecipuum honoris ac nobilitatis exemplum, supra omnes concives suos fidee circa se habuisset, absque ulla dubitatione pauperibus tribuebat. Saepe domi seminudus revertens vir beatus, cum visus a parentibus suis fuisset, cum districtione discussus quid de vestimentis fecerit, ipse hoc tantummodo respondebat, a transeuntibus sibi fuisse sublata. 4. Igitur sicut arbusculae quaedam stirpibus nobilibus fructificare solent anminor, tanto ubertas est gratiosior: ita in illo viro sancto inter ipsa infantiae rudimenta laetum vernantis spei germen adeo erupit, ut priusquam spatio floreret aetatis fructum exuberaret ingenii. Cum ignorante familia vel parentibus incolatum cupiens regni coelestis adipisci, se illius temporis pontificis sancti Silvestri vestigiis praemissa supplicatione prostraret, petens ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi etiam simedicus ad eẽt feruens ad
spiritalia pueri consuctudo nichil s
pateret᷑ de abstinentie frenis. & uigili¬
ae rigore larari.: iubet eũ inimo cog&
beatissimus abbas adciuitatẽ arelaten¬
sem causa recuꝑande salutis adduci.

Expanded text:
ubi etiamsi medicus adesset, fervens ad ubi etiamsi medicus adesset, fervens ad spiritalia pueri consuetudo nihil sibi pateretur de abstinentiae frenis et vigiliarum rigore laxari, iubet eum, immo cogit beatissimus abba ad civitatem Arelatensem causa recuperandae salutis adduci.
Abbreviated transcription (Latin):
Inde factũ ẽ: ut qͥb aduersa
erit sc̃a discretio: supplicarẽt
ibbat.. ut deberet acellario remoue
orindiq & uigilandi assiduta
nimietate curuatũ parit̾ & confractum.
Ita ut de exigua holeris seri pulticulȩ co¬
ctioni quã sibi dñicoꝵ die parabat.
sequenti uita multiplicib sunt augmen¬
tata uirtutibus. Ic̃¬
obor namq carnis adtriuit. ut uir¬
tute sp̃s. spei. ac fidei. soliditate fir¬
maret. Et ut ait apłs. triumphans de
se sibise.: ut coronari mereret᷑ euincens.¬
nhuiꝰ interioris hominis exteriora trans¬
scripsit. & p̃darr m̃tis imꝑpia rebellia cor¬
poris incitam̃ta subiecit. ꝑ ost hec tam̃
stomacho fatiscente: type quartane fe¬
bris incurrit. Cumq de infirmitate ip¬
sius abbas sc̃s grauit̃ turbaret᷑ . & int̾
magistrũ ut discpłm quẽ admodũ eer
egritudo diiusa. ut ille animo laborir&
hic corpore. respiceretq sc̃s pat̾ in ceno¬
bio nullũ eidẽ remediũ posse pr̃are

Expanded text:
Unde factum est, ut quibus adversa Unde factum est, ut quibus adversa erat sancta discretio, supplicarent abbati, ut deberet a cellario removerorandique et vigilandi assiduitate erit crucis nimietate curvatum pariter et confractum, ita ut de exigua holeris seu pulticulae coctione, quam sibi dominico die parabat, sequenti vita multiplicibus sunt augmentata virtutibus. Robur namque carnis atteruit, ut virtutem spiritus spei ac fidei soliditate firmaret. Et, ut ait apostolus, triumphans de se sibi, ut coronari mereretur evincens, interiori homini exteriora transscripsit et praeclarae mentis imperiis rebellia corporis incitamenta abiecit. Post haec tamen, stomacho fatiscente, typum quartanae febris incurrit. Cumque de infirmitate ipsius abba sanctus graviter turbaretur et inter magistrum atque discipulum quemadmodum esset aegritudo divisa, ut ille animo laboraret, hic corpore, respiceretque sanctus pater, in coenobio nullum eidem remedium posse praestari,
Abbreviated transcription (Latin):
fugiendi de scłi cõpedib libtate. leriue¬
se mon asteriũ tyro sc̃s expetiit. Eurq
it cu uno tantũ famulo socius gi
transiens uisus ab eis ñ ẽ. Diabolus uꝰ
inquedam ingressus miserũ. insequen
t̃ eiꝰ pꝰtgum incessant̃ clamabat. cesq¬
ri nuadas. Qiẽ ille bibendi poculo be¬
nedicto. porrectoq statim curauit.
qd ẽ memorato eiꝰ comite referen¬
te comꝑtũ. lpsamq eũ constitit: pͥmã
focisse uirtutem.ẽ¬
usceptus gͦ asco porcario abbate
uł ab om̃ib semorib cepit eẽ
inuigili is ꝓmptꝰ. in obseruatione sol¬
licitus. inobauditione festinus. In la¬
bore deuotus. in humilitate p̾cipuus:
inmansuetudine singularis. ita ut quẽ
Iinstituendũ susceꝑint discipline
egularis iniciis ꝑfrctum se inuenis¬
se gauderent. totiꝰ institutionis aug¬
ñttis. Post paruũ gͥ tempꝰ incellario
gregationis eligit᷑. attenite &estu¬
hose cepit his tribuere. qͥb necessariõ
tat: ita uł si abstinentie amore ni¬

Expanded text:
ugiendi de saeculi compedibus libertatem, Lirinense monasterium tiro sanctus expetiit. Cumque iter cum uno tantum famulo socius agetransiens, visus ab eis non est. Diabolus vero in quendam ingressus miserum, insequens iter eius, postergum incessanter clamabat: 'Caesari, non vadas'; quem ille, bibendi poculo benedicto porrectoque, statim curavit. Quod est, memorato eius comite referente, compertum, ipsamque eum constitit primam fecisse virtutem. Susceptus ergo a sancto Porcario abbate vel ab omnibus senioribus, coepit esse in vigiliis promptus, in observatione sollicitus, in obauditione festinus, in labore devotus, in humilitate praecipuus, in mansuetudine singularis, ita ut quem instituendum susceperant disciplinae regularis initiis, perfectum se invenisse gauderent totius institutionis augmentis. 6. Post parvum igitur tempus in cellario congregationis eligitur. Attente et studiose coepit his tribuere velle, quibus necessarium erat, vel si abstinentiae amore ni
Abbreviated transcription (Latin):
urax. in om̃i colle excelso & ineune¬
tis sumitatib montiũ: & subtꝰ om̃e
lignũ nemorosum. & subt̃ uniuer¬
sam quercũ frondosam: locũ ubi
aecendunt tura redolentia uniuer¬
sis idolis suis. Et extendam manum
meã suꝑ eos. & faciam t̾ram desolatã
& destitutã. Adeserto deblata in om̃i

Expanded text:
 in omni colle excelso in cunctis summitatibus montium et subtus omne lignum nemorosum et subtus universam quercum frondosam locum ubi accenderunt tura redolentia universis idolis suis et extendam manum meam super eos et faciam terram desolatam et destitutam a deserto Deblatha in om
Abbreviated transcription (Latin):
uantimipabunt illud. Et auertam
facie meam ab eis. & uiolabi t archa¬
sarii .&. contaminabunt illud. Fac cõ¬
clusionẽ qm̃ t̾ra plena ẽ iudicio san¬
guinũ. & ciuitas plena ẽ iniquitate.
Et adducam pesimos exgentib & pos¬
sidebunt domos eoꝵ. Et qͥ escere fa¬
ciam suꝑbiã potentiũ. & possidebunt

Expanded text:
ertam faciem meam ab eis, et violabunt arcasarii, et contaminabunt illud. Fac conclusionem, quoniam terra plena est judicio sanguinum, et civitas plena iniquitate. Et adducam pessimos de gentibus, et possidebunt domos eorum: Et quiescere faciam superbiam potentium, et possidebunt
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Et tufili hominis. hec dicit dñs
ds t̾re isrł. Finis uenit. uenit finis.
suꝑ quatuor plagas t̾re. nunc finis
suꝑte. Et i mittã furorẽ mm̃ in
te. & iudicabo te iuxta uias tuas.
& ponam contra de om̃s ab hominati¬
onrs tuas. & ñ parcet ocłs m̃s suꝑti
&. ñ miserebor: s uias tuas ponã suꝑ¬

Expanded text:
ns et tu fili hominis haec dicit Dominus Deus terrae Israhel finis venit finis super quattuor plagas terrae nunc finis super te et emittam furorem meum in te et iudicabo te iuxta vias tuas et ponam contra te omnes abominationes tuas et non parcet oculus meus super te et non miserebor sed vias tuas ponam su
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ hominis factus ẽ caput ȩccłiȩ. & ꝓcessit
de thalamo quasi sponsus. Lẽ. uIIII.¬
halamꝰ enĩ eiꝰ: uterus uirginis fuit.
uenit ad nuptias inchana galilee. certi
sacram̃ti. Chana namq relus int̃p̃tatur.
galilea nansmigratio facta. Et erat mater
ihu ibi. Aͥ at̾ iħu intiuptiis ostendit᷑ sinago¬
ẽ aut̾ ihe & discpłi eiꝰ adnuprias. Qđ dñs
uenit adnuptias. excepta mistica significa¬
tione confirmare uoluit qd ipse fecit. Sic
iudea rxtitit. inqua filiꝰ di homo fieri &
ecclam sui corporis ac sanguinis partieipatio¬
ne consecrare sui sp̃e pignore infioe confir¬
mare dignatus ẽ: s uocatis ad fide gentib

Expanded text:
filius hominis, factus est caput Ecclesiae, et processit de thalamo, quasi sponsus. Thalamus enim ejus uterus virginis fuit: Venit ad nuptias in Cana Galilaeae, certi Sacramenti, Cana namque zelus interpretatur, Galilaea transmigratio facta. Et erat mater Jesu ibi. Mater Jesu in nuptiis ostenditur synagoesus, et discipuli ejus ad nuptias. Quod Dominus venit ad nuptias, excepta mystica significatione confirmare voluit, quod ipse fecit. Sic Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui corporis ac sanguinis participatione consecrare, sui Spiritus pignore in fide confirmare dignatus est, sed vocatis ad fidem gentib
Abbreviated transcription (Latin):
portat. qr cũ ad opꝰ bonũ exbonauo¬
luntate ñducit. rẽ iusti sine fruc¬
tu peccator oꝑat᷑. Unde isdẽ symon
mice qͥdem portat. s ñ morit̾: q abs¬
mnentes: arrogantes ꝑ abstinentiam

Expanded text:
portat, qui cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde et idem Simon crucem portat, sed non moritur, quoniam abstinentes et arrogantes per abstinentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uenẽ qͥ nunciauerat ei. Unde es: qu
rospondit. Filius hominis aduenei
malechite ego sum. Et ait adeũ do
Quare ntimuisti mittere manũ ui
ut occideres ap̃m dñi: uocansq llin¬

Expanded text:
enem qui nuntiaverat ei: Unde es? Qui respondit: Filius hominis advenae Amalecitae ego sum. Et ait ad eum David: Quare non timuisti mittere manum tuam, ut occideres christum Domini? Vocansq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpeccatũ lapsi. aluid ꝑnaturã coniti
Aliud qđͥ fecimꝰ: aliud qđ fact sim l
linquamꝰ nos metipsos quales poreano
fuit si conuersus ad xp̃ni humilis fieus
ẽ: semet ipsum reliquit. Sil xurissus
qͥsq ad continentiã uita ntaui:

Expanded text:
peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando fuit, si conversus ad Christum humilis factus est, semetipsum relinquit. Si luxuriosus quisque ad c
Abbreviated transcription (Latin):
bire desiit. & largiri didicit ꝓpria au
pꝰ aliena rapiebatꝰ: pc il dubio semen¬
sum reliqͥt. lpse qͥdem e ꝑnaurã.  ha

Expanded text:
 desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per na
Abbreviated transcription (Latin):
Iuiuit. Compassionẽ uͦanimi ple¬
riq latent̾ obsidet pietis falsa. ut
hanc nnumꝗͣ usq ad condescendendũ
ui ci. ꝑtrahat iuad culpas qͥsq non
lrort compassionẽ exercere sulũ.
or passio qͥppe homini le̾.u.

Expanded text:
ivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compassio quippe ho
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut qđ uiusa di agi eredit᷑. psolis hu¬
anis fauorib agat᷑. Qđ bene symon
Ie significat. qͥ inuentꝰ initinere.
crucom dĩi in anguariam portat. Ali¬
ena qͥpe honera in anguariã portan¬
÷ quando ꝑuanitatis studiũ aliqͥd¬
sĩ nant̾. nͥ arrogantes &. abstinentes¬

Expanded text:
ut quod causa Dei agi creditur, pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui inventus in itinere, crucem dominicam in angariam portat. Aliena quippe onera in angariam portantur, quando per vanitatis studium aliqsignantur, n
Abbreviated transcription (Latin):
amari ñpossunt. q eaꝵ sapor ignorat᷑.
ignorat: ꝓ inde psalmista nos ammo¬
cibũ uite expalato cordis tangite: ut ꝓ¬
bantes eiꝰ dulcedinẽ amare ualeatis. Has
aut̃ homo delicias te amisit: cũ in pa¬
in huiꝰ pegrinationis erumpna. huc fasti¬
diosi iam uenimꝰ. &. nescimꝰ qͥd desideri¬

Expanded text:
nt, quia earum sapor ignoratur. ignorat? Proinde Psalmista nos admocibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. Has autem homo delicias tunc amisit, cum in pain hujus peregrinationis aerumna, huc fastidiosi jam venimus, 1619 nec scimus quid desidera
Abbreviated transcription (Latin):
philisteo isti. nec pugnare aduersus
eũ. ꝙ puer es. Hic aut̃ uir bellator
ab ad olescentia sua. Dix̃q dd̃ ad saul.
ascebat seruus tuus patris sui gregem.
& ueniebat leo uł ursus tollebantq a¬
riete de medio gregis. & sequebar eos
& peutiebam eruebãq deore eoꝵ. Et
illi consurgebant aduersum me : & ad¬
phendebam intũ eoꝵ & suffocabam.
intficiebamq eos. Nam & leonẽ & ur
su intfeci ego seruus tuus. Erit gͥ &
philisteus hic incircumcisus quasi unꝰ
ex eis qͥ ausus ẽ maledicere exercituidi

Expanded text:
dversus eum: quia puer es, 279 hic autem vir bellator est ab adolescentia sua. Dixitque David ad Saul: Pascebam servus tuus patris mei gregem, et veniebat leo, vel ursus, tollebantque arietem de medio gregis: et sequebar eos, et percutiebam, eruebamque de ore eorum: et illi consurgebant adversum me: et apprehendebam mentum eorum, et suffocabam, interficiesum interfeci, ego servus tuus. Erit ergo et Philistaeus hic incircumcisus quasi unus ex eis, qui ausus est maledicere exercitui Dei