comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pura omnis funditus sincera ubiq se promerendo
deo prestet. cum gloria tua humanum modum super¬
gressa sit: qui est hominum: quin opitulari tibi dẽn
credat: cum id & uita mereatur: & rerum gestaꝵ
magnitudo testetur. Parumper igitur ab inscituto
cursti non ingrato diuerculo recedamus: Tenebo
hunc orationis medum ut nec uihumone de cȩteris
muta sat/ nec odiose instantibus obloquatur. Tu im¬
perator optime iuito principati adhuc eui imma¬
turus. sed iam mahiris imperio ostendisti cursum
ȩtatis non expectandum infestinatione iurtutis. Tu
exinde domi militiȩq iuxta bonum nusꝙ̃ gradum
extulisti: quin ubiꝗ te gloria quasi umbra comitata
sit. In ferocissimis regibus ascarico d comite suo cap.¬
tis tanta laude res bellis auspicatus es. ut iam in¬
auditȩ magnitudĩs obsidem teneremus. ut hercu¬
lem ferunt tenerum adhuc atq adhuc lactantem
duos angues manu elisisse ut i aminsantulo indoles

Expanded text:
pura omnis, funditus sincera, ubique se promerendo pura omnis, funditus sincera, ubique se promerendo deo praestet, cum gloria tua humanum modum supergressa sit, quis est omnium quin opitulari tibi deum credat, cum id et vita mereatur et rerum gestarum magnitudo testetur? Parumper igitur ab instituto cursu non ingrato deverticulo recedamus. Tenebo hunc orationis modum ut nec inhumane de praeteritis muta sit nec odiose instantibus obloquatur. Tu, imperator optime, inito principatu, adhuc aevi immaturus sed iam maturus imperio, ostendisti cursum aetatis non exspectandum in festinatione virtutis. Tu exinde domi militiaeque iuxta bonus nusquam gradum extulisti, quin ubique te gloria quasi umbra comitata sit. Tu ferocissimis regibus Ascarico et comite suo captis tanta laude res bellicas auspicatus es, ut eam inauditae magnitudinis obsidem teneremus. Vt Herculem ferunt adhuc tenerum atque lactantem duos angues manu elisisse, ut iam infantulo indoles
Abbreviated transcription (Latin):
historiȩ non inuitus assentior neꝗ enim in hooueri
interpolatrix tenenda quȩ se nonuanam ansiqui¬
tatis nunciam pollicetur. Sed tamen illi qui hoc anna¬
lium monimentis alligauerunt uerebanhit ne apud
posteros miraculi fides claudicaret. Estote eo gr auis¬
simi auctores descriptorum religione securi credamus
facta qui maiora nunc sensimus. Magnitudo principis
nostri gestis ueterum fidem conciliat sed nuraculum
detrabit. pro auxilii copia negociorum ⁊ ahioniẽtienda
est. duo quondam uiuenes sed nunc exercitus nisi
hoc certe uberius nec infirmius ueritate. Stat argu¬
mento duplici fides nixa. Sic constantinus uiuari me¬
ruit/ sic debuit Roma seruari. Magnum hoc impe.¬
rator maxime: sed de tua pietate non mirum. Ades.¬
se tibi in omnibus summam illam maiestatem quȩ te
circumflexa tueatut. Coniecturam mentium tene¬
bamus. & si nondum ad fidem patebat oculorum.
Et enim cum mens tua mortali contagione secreta

Expanded text:
historiae non invitus assentior. Neque enim in hoc veri historiae non invitus assentior. Neque enim in hoc veri interpolatrix tenenda, quae se non vanam antiquitatis nuntiam pollicetur. Sed tamen illi, qui hoc annalium monumentis illigaverunt, verebantur ne apud posteros miraculi fides claudicaret. Estote, o gravissimi auctores, de scrfacta qui maiora nunc sensimus. Magnitudo principis nostri gestis veterum fidem conciliat, sed miraculum detrahit. Pro auxilii copia negotiorum ratio metienda est. Duo quondam iuvenes, sed nunc exercitus visi; hoc certe uberius nec infirmius veritate. Stat argumento duplici fides nixa: sic Constantinus iuvari meruit, sic debuit Roma servari. Magnum hoc, imperator maxime, sed de tua pietate non mirum. Adesse tibi in omnibus summam illam maiestatem quae te circumplexa tueatur, coniectura mentium tenebamus, etsi nondum ad fidem patebat oculorum. Etenim cum mens tua mortali contagione secreta,
Abbreviated transcription (Latin):
darunt. Cȩdat tibi non recentium seculorum mado
sed totius memoriȩ uetustas : ꝗͣuis illa recti appetens:
S nullo unq̃ de prauata inoffiio glorietur penes se san¬
ctitatis fama scerisse. Sed nec leguntur preconia ho¬
minum ubi quȩruntur iudicia diuina. Illi ergo ueteres
landati inte moderattres: qui refrenandis curiditati¬
bus restrictȩ compteq uxerunt : quorum omnis ȩtas
armis conterebatur. Quando in prelio tantam diuinam
pem promerito integritatis huerunt ut qui longe a
urtutibus cuis distant in proximo salcem iustit̾ie gra¬
du reponantur. Romano quodam in bello ferunt duos
cum equis iuuenes extitisse spectatos forma paritor
ac uiribus: quia indimicando prȩter cȩteros insignis
fuissent : iussu imperatoris ad remiunerandani in¬
dustriam requisitos: ubi nulli inueniebantur fides
habita est diuinos fuisse: quod laborem sedulo conu¬
nicassent. laboris prȩtium respuissent. Et quidem

Expanded text:
darint. XV. Cedat tibi non recentium saeculorum modo, darint. XV. Cedat tibi non recentium saeculorum modo, sed totius memoriae vetustas, quamvis illa, recti appetens, et nullo unquam depravata in officio, glorietur penes se sanctitatis famam stetisse. Sed nec leguntur praeconia hominum ubi quaeruntur judicia divina. Illi igitur veteres, laudati vitae moderatores, qui refrenandis cupiditatibus restricte compteque vixerunt, quorum omnis aetas armis conterebatur; quando tantam in praelio divinam opem pro merito integritatis habuerunt? ut qui longe a virtutibus tuis distant, in proximo saltem justitiae gradu reponantur. Romano quodam in bello ferunt duos cum equis juvenes, spectatos forma pariter ac viribus, quia in dimicando praeter caeteros insignes fuissent, jussu imperatoris ad remunerandam industriam requisitos. Ubi nulli inveniebantur, fides habita est divinos fuisse, quod cum laborem sedulo communicavissent, laboris pretium respuissent. Equidem
Abbreviated transcription (Latin):
ci audiriq patientes ubi meritum tuum cestificati sunt
mortalis uisus contagium refugierunt. Sed quȩ nam illa
fuisse dicitur species: qui ugor corporum: quȩ amplitu¬
do membroꝵ: quȩ alacritas uoluntatum: Fagrabant ue¬
rendim nestio quid umbone corusci & cȩlestium armorum
lux terribilis ardebat: Iales enim uenerant ut tui cre¬
derentur: hȩc ipsorum sermocinaho. hoc inter audientes
ferebant. Constantinum petimus constantino ius auxi¬¬
leo. habent profecto etiam dunna iactantiam & cȩlestie
quoq tangit ambicio. Illi cȩlo lapsi: illi diuinitus missi
gloriabantur quod tibi militabant. Ducebat hos credo Con¬
stantius pater:qui terrarum triumphis altior tibi cesserat.
diuinas expeditiones iam duus agitabat. Mignus hio quaq¬
pietatis tuȩ fructus quis participos cęli ampliorem
se fieri gratia tua senserit & cuius munera in alios
influere iam possint. in eum ipsum tua munera redun¬

Expanded text:
ci audirique patientes, ubi meritum tuum testificati sunt, ci audirique patientes, ubi meritum tuum testificati sunt, mortalis visus contagium refugerunt. Sed quaenam illa fuisse dicitur species? qui vigor corporum? quae amplitudo membrorum? quae alacritas voluntatum? Flagrabant verendum nescio quid umbone corusci, et coelestium armorum lux terribilis ardebat: tales enim venerant, ut tui crederentur. Haec ipsorum sermocinatio, hoc inter audientes ferebant, Constantinum petimus, Constantino imus auxilio. Habent profecto et divina jactantiam, et coelestia quoque tangit ambitio. Illi coelo lapsi, illi divinitus missi gloriabantur quod tibi militabant. Ducebat hos, credo, Constantius pater, qui terrarum triumphis altiori tibi cesserat, divinas expeditiones jam divus agitabat. Magnus hic qupietatis tuae fructus, quod quamvis particeps coeli ampliorem se fieri gratia tua senserit, et cujus munera in alios influere jam possent, in eum ipsum tua munera redun
Abbreviated transcription (Latin):
cia uindicari nolebas. Cum tamen prestantissimus pri¬
ceps inintiȩ suȩ negligens ulcisci tuas mallet. Ita ambo
benigni ranocinatores officiorum paria fecistis. Iu uoto
quo solo uolebas/ ille amore pariter & facultate ut tantũ
bonorum tibi tribueret quantum te sibi uelle cognosce¬¬
ret. Pugnasa igitur imperator coactus quidem sed hec
maxime iustoriam meriusti : quia non desiderabas. Op¬¬
tasti pacem sed ignoste si plus omnium uota ualuerunt:
Nec illa diuinitas obsecundare cęptis tuis solita in hoc re¬
flagrata est. sed aliquid ex sententia tua non cedit / ut
plus pro meritis iniret. Negata est concordia: cni erat pa¬¬
rata uictoria. In ort deniq est omnium galliarum exer¬
citus uisos qui se diuinitus missos prese ferebant. Et ꝗuis
cȩlestia sub oculos hominum uenire non soleant quod eras¬
sam & caligantem aciem simplex & inconcreta substan¬
tia nature tenuis eludat. ibi tamen auxiliatores cin aspi-¬

Expanded text:
cia vindicari volebas, cum tamen praestantissimus pricia vindicari volebas, cum tamen praestantissimus princeps injuriae suae negligens ulcisci tuas mallet. Ita ambo, benigni ratiocinatores officiorum, paria fecistis, tu voto, quo solo valebas, ille amore pariter et facultate, ut tantum bonorum tibi tribueret quantum te sibi velle recognosceret. Pugnasti igitur, Imperator, coactus quidem, sed hoc maxime victoriam meruisti, quia non desiderabas. Optasti pacem, sed ignosce si plus omnium vota valuerunt. Nec illa solita obsecundare coeptis tuis divinitas, in hoc refragata est; sed aliquid ex sententia tua non cedit, ut plus pro meritis iniret. Negata est concordia cui erat parata victoria. XIV. In ore denique est omnium Galliarum, exercitus visos qui se divinitus missos prae se ferebant. Et quamvis coelestia sub oculos hominum venire non soleant, quod crassam et caligantem aciem simplex et inconcreta substantia naturae tenuis eludat; illi tamen auxiliatores tui aspi
Abbreviated transcription (Latin):
lumen mundi obscurabatis. meritas ipsi tenebras non im¬
bibistis. Cõmouere tandem conscia uirtus/ nec ꝑmittas hac
futori:cm dete aliud non licebat. Sed quid tandem asse¬
queris cȩca dementia: Ab oleri uultus hio non porest unuer¬
sorum pectoribus infixus est/ nec cõmendatione cerȩ aut
pigmentoꝵ fucis renitet: sed desiderio efflorescit ani¬
morum. Una demum constantim obliuio est: humani gene¬
ris occasus. Nunc uero cõmendabiliorem iniuria tua fa¬
ciet patientiam eius. Auidius expetent: quem pictura
non reddit. Flagrantiora sunt animorum desideria cu
oculoꝵ solata perdiderunt. Nihil profecto grauius nihil
miserius Roma doluistis ꝗͣuis recondite alte magis geme¬
res & ingestos quottidie luctus callo quodam obdurate
patientiȩ sustineres. confessus est se in consultior dolor
nec timuit de prehendi & male clausi signa merorisiuil¬
tus indices exeticerunt. hoc enim Roma tot iuiln eribussan¬

Expanded text:
lumen mundi obscurabatis, meritas ipsi tenebras non imlumen mundi obscurabatis, meritas ipsi tenebras non imbibistis? Commovere tandem, conscia virtus, nec permittas hoc furori, cui de te aliud non licebat. Sed quid tandem assequeris caeca dementia? Aboleri hic vultus non potest. Universorum pectoribus infixus est; nec commendatione cerae, aut pigmentorum fucis retinet, sed desiderio efflorescit animorum: una demum Constantini oblivio est humani generis occasus. Nunc vero commendabiliorem injuria tua faciet patientiam ejus, avidius expetent quem pictura non reddit. Flagrantiora sunt animorum desideria cum oculorum solatia perdiderunt. XIII. Nihil profecto gravius, nihil miserius Roma doluisti. Quamvis recondita alte magis gemeres, et ingestos quotidie luctus callo quodam obduratae patientiae sustineres, confessus est se inconsultior dolor, nec timuit deprehendi, et male clausi signa moeroris per vultus indices exierunt. Hoc enim, Roma, tot vulneribus sau
Abbreviated transcription (Latin):
us: uentura prolixius : ambigue certius: captiosa
foelicuis: Non binc tocum linceus ille certaret: qui ut
poetȩ ferunt parietum septa & arhorum truncosusu
facile traiciebat aut etiam ille. quem eadem uetustas
locuta est. Cum insi ciliensi specula constitisset/ conspi¬
cari solitum naues. quȩ africȩ portum subirent cum pro¬
spedtum hominis non aer effusus. quem crassiorem exal
tatio faceret nen tantum disuinctarum regionum lon¬
ginquitas impediret: cum spos omnis frigore debuerit:
& uoluntas pacificandi alienata sit. Quis dubitet dunni¬
tus armis tuis deditum cum eo clementiȩ processerit
ut ultro lacesser et quem ambire deberet: Oꝗ acres habes
dolorum aculeos contumelia. quam imponit inferior. Etce
enim prob dolor uerba iux suppetunt/ uenerandarum i¬
maginum a cerba deuectio & diuini uultus litura de for¬
mis. Omanus impiȩ o truces oculi: ita non caligastis inquo

Expanded text:
us, ventura prolixius, ambigua certius, captiosa us, ventura prolixius, ambigua certius, captiosa felicius? Non hinc tecum Lynceus ille certaret, qui, ut poetae ferunt, parietum septa et arborum truncos facile trajiciebat; aut etiam ille quem eadem vetustas locuta est, cum in Siciliensi specula constitisset, conspicari solitum naves quae Africae portum subirent; cum prospectum hominis non aer offusus, quem crassiorem exhalatio maris faceret, non tantum disjunctarum regionum longinquitas impediret. XII. Cum spes omnis frigere debuerit, et voluntas pacificandi alienata sit, quis dubitet divinitus armis tuis deditum, cum eo dementiae processerit, ut ultro etiam lacesseret quem ambire deberet? O quam acres habes dolorum aculeos contumelia quam imponit inferior! ecce enim, proh dolor! verba vix suppetunt, venerandarum imaginum acerba dejectio, et divini vultus litura deformis. O manus impiae! o truces oculi! Ita non caligastis? In quo
Abbreviated transcription (Latin):
score uirtuti integrum non est. Nam bellum animo ge.¬
rere armis abstinentem non concordie ratio est sed
ignaua dissensio. licot non sit in his ratio de siderandi :¬
qui semel de uia prȩcipites ire coeperunt. Mirari ta¬
men nequeo cum id delatum non amplexus sit quod
impudens ẽẽt si auderet optare utrum urbis funie¬
stam illam lacerationem lente ac remisse te latuoꝵ
putauit. Sed natura affert ut iniuiriȩ euis quem di-¬
ligas. etiam si re ipsa graues sunt fiant tamen amore
grauiores. An credidit conserendum manu non infe.¬
riore. hoc uero ꝗͣ opinari non potuerit exitus dociut.
cum signis tam sȩpe collatis nihil unꝗ̃ fuerit quod a¬
ut spes aucuparetur aut fortuna promiteret. Tolis
credo existimauit decipi posse. Sed non uirtus tua
de congressione ꝗͣ prudentia est fraude securior
Quis enim ad prȩsentiendum sagacior : quis ugilan¬
tior aduidendum quis contempletur. presentia acri¬

Expanded text:
scere virtuti integrum non est. Nam bellum animo gescere virtuti integrum non est. Nam bellum animo gerere, armis abstinentem, non concordiae ratio est, sed ignava dissensio. XI. Licet non sit in his ratio desideranda qui semel de via praecipites ire coeperunt, mirari tamen nequeo, cum id delatum non amplexus sit, quod impudens esset si auderet optare. Utrum Urbis funestam illam lacerationem lente ac remisse te laturum putavit? Sed natura affert ut injuriae ejus quem diligas etiam si re ipsa graves sunt, fiant tamen amore graviores: an credidit conserenda manu non inferiorem? Hoc vero quam opinari non potuerit exitus docuit, cum signis tam saepe collatis, nihil unquam fuerit, quod aut spes aucuparetur, aut fortuna promitteret. Dolis, credo, existimavit decipi posse. Sed non virtus tua de congressione, quam prudentia est de fraude securior. Quis enim ad praesentiendum sagacior? quis vigilantior ad videndum? Quis contemplatur praesentia acri
Abbreviated transcription (Latin):
chrieudo nir̃tuns obiecta est: Tergiuersati atꝗ he¬
rere petulantia uideas. gratintate modestia & de¬
core confusam ut appareae te imperator optime c̃õ¬
cordia imporanda non illi impunitatem uexandȩ
urbis daturum. sed leniorem petisse iuctoriam cũ
malles uitia eius ꝗ arma superare. Sed profesto nul¬
la ui possunt corre quȩ naturali diuortio dissident
nec ulla tam fidolis est copula quȩ in diuersum tende¬
tia nexu suo teneat. Perpendit scilicet secum excellens
prudentia tua eiq semper pietas applicata omnes co¬
cordiȩ cõmoditates. Illam esse fundamentum ac ra¬
dicem ocii bonorum ciuilium seminarium quietis pu¬¬
blice segetem & almam pacs altricem. Sed oquam e-¬
ger estͦ ad honestatem recursus his qui iam gradumex
nequitia protulerunt. Uocas ad societatem appetieũ
tuum refugit aduersatur horrescit. Nihil sibi putat
tecum cõmune quia nihil simile est. lam certe quie¬

Expanded text:
chritudo virtutis obiecta est. Tergiversari atque haechritudo virtutis obiecta est. Tergiversari atque haerere petulantiam videas, gravitate modestia et decore confusam, ut appareat te, imperator optime, concordia impetranda non illi impunitatem vexandae Vrbis daturum, sed leniorem petisse victoriam, cum malles vitia eius quam arma superare. Sed profecto nulla vi possunt coire quae naturali divortio dissident, nec ulla tam fidelis est copula quae in diversum tendentia nexu suo teneat. Perpendit scilicet secum excellens prudentia tua eique semper pietas applicata omnes concordiae commoditates: illam esse fundamentum ac radicem otii, bonorum civilium seminarium, quietis publicae segetem et almam pacis altricem. Sed o quam aeger est ad honenequitia protulerunt! Vocas ad societatem; appetitum tuum refugit, adversatur, horrescit; nihil sibi putat tecum commune, quia nihil simile est; jam certe quie
Abbreviated transcription (Latin):
floriscentia bona cernimus ne mala excisa reputo¬
mus Ferebas tamen imperator forebas illum infan¬
tis malis ludentem & cum omnia tua scires nota ho¬
minum coniuuenti patientia faaigabas. qui ne sic
quidem iniuste arma caperes ꝗ si nondum ab homi.¬
ne lacessitus iam tamen intiorum eius inimicns
Sed quod erat consentaneum clementiȩ tuȩ expe¬
rireris remedia molliora ut quod lemri ꝗͣ resecari
malles mitior medicina sanaret. Quin extorques a¬
nimo tuo conueniendi studium ꝙ concordis uolun¬
tatem. Si concordiam quam ueniam appellari fas est
cum qui potist uincere: optat ignoscere. Et non du¬
bito quin hanc rationem cȩlestis prudentia tua du¬
xerit qued coniuncione sua flagrantissimas homi¬
nis cupiditates uel extingueret penitus uel modice
temperaret Nulla quippo est libidotam uecors:
quam non capiat cum inconsortium temperantia
uenerit. Deicit oculos de formis ignauis ubi & pul¬

Expanded text:
florescentia bona cernimus, ne mala excisa reputeflorescentia bona cernimus, ne mala excisa reputemus. Ferebas tamen, imperator, ferebas illum in tantis malis ludentem et, cum omnia tu scires, vota hominum coniventi patientia fatigabas, qui ne sic quidem iniuste arma caperes, etsi nondum ab homine lacessitus, iam tamen vitiorum eius inimicus, sed quod erat consentaneum clementiae tuae experireris remedia molliora ut, quod leniri quam resecari malles, mitior medicina sanaret. Quin extorques animo tuo et conveniendi studium et concordiae voluntatem, si concordiam quam veniam appellari fas est, cum qui potest vincere optat ignoscere. Et non dubito quin hanc rationem caelestis prudentia tua duxerit, quod coniunctione sua flagrantissimas hominis cupiditates vel exstingueret penitus vel modice temperaret. Nulla quippe est libido tam vecors quam non capiat cum in consortium temperantia venerit; deicit oculos deformis ignavia ubi ei pul
Abbreviated transcription (Latin):
etiam apud animum trum mah perennt. hiuitus puigna¬
sti: qui tam facile uincebas. lamdudum quippe prȩuide¬
ras hominem non imperando habilem non tantȩ ma¬
iestatis capatem quod magnitudo male oredici muneis
extra animi angustias effluebat quan qui tueri neque¬
unt nbi sul tanto onere fortunȩ infirmitas lapsa est
faciunt de petestate licentiam. Quid ego referam infe¬
licium indignissimas cȩdes: quid in expletos libidinum
pastus : quid miseras patrimoniorum direptiones Si¬
leant hoc sane: non tantum ne sopitam memoriam ma¬
lorum oratio mea suscitet/ sed ne sanctissimas principis
laudes: dum aliena uitia de promimus sermotalis ince¬
stet. Incrementum quidem adepte felicitans maloru
cõmemorata depulsio. Serum ut insegetibus etiam si młta
que humum bsederant in dustria reuelanda sunt la¬
borem tamen purgati soli nescuint qui friectus editos
intuentur. Sic constantini laudibus sats est idum es¬

Expanded text:
etiam apud animum tuum male pereunt. Invitus pugnaetiam apud animum tuum male pereunt. Invitus pugnasti, qui tam facile vincebas. Jamdudum quippe praevideras hominem non imperando habilem, non tantae majestatis capacem; quod magnitudo male crediti muneris extra animi angustias effluebat: quod qui tueri nequeunt, ubi sub tanto onere fortunae infirmitas lapsa est, faciunt licentiam de potestate. Quid ego referam infelicium indignissimas caedes? quid inexpletos libidinum pastus? quid miseras patrimoniorum direptiones? Sileantur haec sane, non tantum ne sopitam malorum memoriam oratio mea suscitet, sed ne sanctissimas principis laudes dum aliena stet. Incrementum quidem adeptae felicitatis est malorum commemorata depulsio; verum ut in segetibus, etiamsi multa quae humum obsederant industria revellenda sunt, laborem tamen purgati soli nesciunt qui fructus editos intuentur, sic Constantini laudibus satis est, dum ef
Abbreviated transcription (Latin):
cogita tionum recessus insinuat tamen sese totam scru¬
tãtura diuinitas. noc fieri potest: ut cum spiritum que
ducimus cum tot cõmoda: quibus alimue diuinum
nobis numen impartiat: terrarum se curis abdicaue¬
rit nec inter eorum uitas diiudicet. quorum utilita¬
ces gubernat. Illa igitur uis illa maiestas fandi ac ne.¬
fandi discriminatrix: quȩ omnia meritoꝵ momenta¬
perpendit: litrat. examinat. Illa pietatem tuam texit
illa nefariam illius tyramni fregit amentiam illa in¬
instum exercitum tuum tot uictoriaꝵ consoentia ple¬
nis pectoribus ardentem tantis insuper uiribus uiuit¬
ut horrendas acies quantas prestare aut deus potuita
aut amor cius debuit ut horrendas acies ut incognita
ferri & corporum robora fulmin eus miles euerteret. ut
quicquid instruxerat diuturm sceleris longa moliuo fe¬
lici congressione consurieres. otuam imperator non uic¬
toriam magis ꝗ̃ clementiam prȩdicandim. Graui ter

Expanded text:
cogitationum recessus, insinuat tamen sese totam scrucogitationum recessus, insinuat tamen sese totam scrutatura divinitas; nec fieri potest ut, cum spiritum quem ducimus, cum tot commoda quibus alimur divinum nobis numen impartiat, terrarum se curis abdicaverit, nec inter eorum vitas diiudicet quorum utilitates gubernat. Illa igitur vis, illa maiestas fandi ac nefandi discriminatrix, quae omnia meritoperpendit, librat, examinat: illa pietatem tuam texit, illa nefariam illius tyranni fregit amentiam, illa invictum exercitum tuum, tot victoriarum conscientia plenis pectoribus ardentem, tantis insuper viribus juvit quantas praestare aut Deus potuit, aut amor tuus debuit; ut horrendas acies, ut incognita ferri et corporum robora fulmineus miles everteret, ut quidquid instruxerat diuturni sceleris longa molitio felici congressione consumeres. VIII. O tuam, Imperator, non victoriam magis quam clementiam praedicandam! Gravate
Abbreviated transcription (Latin):
imperator maxime: quod tibi non minus honos urbis
imposunt q̃ eiusdem erumna ꝑ suasit. Itaq non plus ex eo
laudis fortitudini tuȩ datum ꝗͣ pietati tributum est quod
dum scelestos persequereris: miseros liberasti.: Consti¬
tuta enim & inperpetuum Roma fundata est omnibus
qui statum eius labefactare poterant: cum stitpe deletis
tlon enim qui bellorum euentus solent esse peruarios &
uolubiles casus Mars dubius erranit: nec fortunȩ uicissi¬
tudo quȩ plȩrunq prosꝑis rebus triste aliquid ad glucinat
uictorum lȩtitiam uulnerauit. Sed tanta hostium ꝙ tam
ampla cędes: tam foelix & incruenta uictoria ut credas
non bello ancipiti dimicatum. sed solas impiorum poenas ex¬
petitas. Tantum etiam inter arma bona conscientia sibi
uindicat ut iam cȩperit non nirtutis magis q̃ integrita¬
tis esse uictoria.Spectat enim nos ex alto rerum arbi¬
ter deus & quanius humanȩ mentes profundos gerant

Expanded text:
imperator maxime, quod tibi non minus honos Vrbis imperator maxime, quod tibi non minus honos Vrbis imposuit quam eiusdem aerumna persuasit. Itaque non plus ex eo laudis fortitudini tuae datum quam pietati tributum est quod, dum scelestos persequeris, miseros liberasti. Constituta enim et in perpetuum Roma fundata est, omnibus qui statum eius labefactare poterant cum stirpe deletis. Non enim, qui bellorum eventus solent esse, per varios et volubiles casus Mars dubius erravit, nec Fortunae vicissitudo, quae plerumque prosperis rebus triste aliquid adglutinat, victorum laetitiam vulneravit; sed tanta hostium et tam ampla caedes, tam felix et incruenta victoria, ut credas non bello ancipiti dimicatum sed solas impiorum poenas expetitas. Tantum etiam inter arma bona conscientia sibi vindicat, ut iam coeperit non virtutis magis quam integritatis esse victoria. Spectat enim nos ex alto rerum arbiter deus et, quamvis humanae mentes profundos gerant
Abbreviated transcription (Latin):
rerum copia: quȩ potissimum capienda sit uia: qui a¬
ditus fiat incertum est. lta se multa offerunt specie
paria magnitudine congruentia. Uerum ut in magnis
domibus interiorem ornatum uestibula ipsa declarat
sic nobis uenturis ad ingentium uretutum scupenda
penetralia debet laudanonis ingressum & predicatois
ianuam Roma prebere quȩ demetsa quondam tyram¬
nidis impiȩ malis &̃ quo maior eo miserabilior maiesta¬
tis pristinȩ decus ad misericordiȩ ambitum conferebat:
tibi tamen constantine maxime etiam in illa sin sorte
uenerabilis quod quos impense amamus. obsernantia illcꝵ
integra est: etiam si fortuna de lapsa est. In abi ectos offi¬
cia gratiora sunt quȩ non ex misericordia sed ex hono¬
re uenerunt. Sed nimirum recte a sapientibus ponitur
cõnexio interse apta uirtutum. Sic enim mutuo & ope¬
ra iiuant & fructum opere partiuntur: ut facile appare¬
at inseparabilis & indiscreta ꝑmixtio. Gessisti bellum

Expanded text:
rerum copia, quae potissimum capessenda sit via, qui arerum copia, quae potissimum capessenda sit via, qui aditus fiat, incertum est: ita se multa offerunt specie paria, magnitudine congruentia. Verum ut in magnis domibus interiorem ornatum vestibula ipsa declarant, sic nobis venturis ad ingentium virtutum stupenda penetralia debet laudationis ingressum et praedicationis ianuam Roma praebere. Quae demersa quondam tyrannidis impiae malis et quo maior eo miserabilior maiestatis pristinae decus ad misericordiae ambitum conferebat, tibi tamen, Constantine maxime, etiam in illa sui sorte venerabilis, quod quos impense amamus observantia illorum integra est, etiamsi dilapsa fortuna est. In abiectos officia gratiora sunt quae non ex misericordia sed ex honore venerunt. Sed nimirum recte a sapientibus ponitur conexio inter se apta virtutum. Sic enim mutuo et opera iuvant et fructum operae partiuntur, ut facile appareat inseparabilis et indiscreta permixtio. Gessisti bellum,
Abbreviated transcription (Latin):
us fuerant/ qui tam optas totus inderi q̃ cȩteri recusa¬
bant. Non terror ostentiu est:. nec occultandis quȩ ple¬
runꝗ extrinsecus latent de moderandoq aspectu osten¬
tatio speciosa prohibetur. Obtutus hominum benignus
receptas nec intuentem iniquum fulgur retundit:
sed sorenum lumen inuitat. Nuuc deniq intelligimus
quȩ desideranda in prioribus fuerunt. Postq̃ ea quȩ oꝑ¬
ta in cȩteris ueriti sumus inte reserata ueneramur
lgitur ut facitis beatissimi cȩsates. ꝑ omnes paternaꝵ
laudum uias ite securi. Non simplici quidem itinere
numerose eius uirtutes ingrediuntur. Sed omnia ad
sundem gloriȩ exitum ferunt. nullȩ cupiditatum de¬
flexiones nullus erroris anfractus ut uerenda pro¬
gredientibus non sit dispendiosa reuocatio. ltaꝗ ma¬
turiorem cursum institiustis: qui moram consideran¬¬
di itineris non habetis. Sed mihi circũ uento hac ĩpa

Expanded text:
us fuerant, qui tam optas totus videri quam ceteri recusaus fuerant, qui tam optas totus videri quam ceteri recusabant. Non terror obtentu est nec occultandis quae plerumque intrinsecus latent demorandoque adspectu ostentatio speciosa perhibetur. Obtutus hominum benignus receptas, nec intuentem iniquus fulgor retundit, sed serenum lumen invitat. Nunc denique intellegimus quae desideranda in prioribus fuerint, postquam ea quae operta in ceteris veriti sumus in te reserata veneramur. Igitur, ut facitis, beatissimi Caesares, per omnes paternarum laudum vias ite securi. Non simplici quidem itinere numerosae eius virtutes ingrediuntur, sed omnia ad eundem gloriae exitum ferunt. Nullae cupiditatum deflexiones, nullus erroris anfractus, ut verenda progredientibus non sit dispendiosa revocatio. Itaque maturiorem cursum instituistis qui moram considerandi itineris non habetis. Sed mihi circumvento hac ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
eius contemplatione deflectunt. incerti nurentur
an diligant : nisi quod necesse est / utrunq ꝑmixte
simul fieri. Nam & amor factorum cõmendator est
Unde nascitur admiratio. Et facta cum mira sunt/
amorem inuicem creant. ita spectantibus liboris ꝗcꝗd
ab eo pulcherrime geritur: cum propter ipsum magis
placuit: tum studio imitationis inolescit. lam tibi ꝗͦ¬
dem in erudiendo imperator optime non omnia
proponebantur. quȩ sequi uelles: nisi quod recte
factorum contemplator acerrimus. si quid secus fie¬
ret aspoctandi cura pudentes oculos abstrahebas.
Dabit enim ueniam dementia tua. si audaciorem ue¬
ritas facit. Existimare quidem de principibus nemi¬
ni fas est. Nam & in uestibulo suo inquirentem repellit
oculis insolem se contendentibus euonit prȩstricta acie
uidendi facultate caruerunt. Uerum tu facis princi¬
pum maxime ut patere uideantur quȩ obstructa pri¬

Expanded text:
eius contemplatione deflectunt, incerti mirentur eius contemplatione deflectunt, incerti mirentur an diligant, nisi quod necesse est utrumque permixte simul fieri; nam et amor factorum commendator est, unde nascitur admiratio, et facta cum mira sunt amorem invicem creant. Ita spectantibus liberis, quidquid ab eo pulcherrime geritur, cum propter ipsum magis placuit, tum studio imitationis inolescit. Iam tibi quidem in erudiendo, imperator optime, non omnia proponebantur quae sequi velles, nisi quod recte factorum contemplator acerrimus, si quid secus fieret, a spectandi cura pudentes oculos abstrahebas. Dabit enim veniam clementia tua, si audaciorem veritas facit. Existimare quidem de principibus nemini fas est. Nam et in vestibolo suo inquirentem repellit t, quod oculis in solem se contendentibus evenit, praestricta acie videndi facultate caruerunt. Verum tu facis, principum maxime, ut patere videantur quae obstructa pri
Abbreviated transcription (Latin):
Rapitur quippe ad similitudinem suorum excellens
quȩq natura nec sensim aclente indicium promie bo¬
ni. cum in uolucra infantiȩ nidum rumpit ingeni¬
um. Unde enim principis maximi tam in fusus in libe¬
ros ammus. nisi quod iam in illis simulacrum si con¬
spicit. Cõmendet inforioribus suos sola necossitudo na¬
turȩ & qualescunq diligant : qui in illis quod exse desi¬
derent non habent. Prȩstantissimum principem hoc ma¬
xime iuuat. quod in annis primioribus iam sunt ducto
lineȩ. quibus uirtutum suarum effigies posset indudi. et
pater optimus sed melior imperator non tam sibi ꝗͣ reip
gaudet: cum liberos sibi similes intuetur: quibus ad ꝑ¬
ficienda/ quȩ generata sunt bona non segnis uirtutum
opifex disciplina coniungitur. ut spes ęquiparandi
patris certa sit quippe indoles similes sed sub eodem
magistro discendi fortuna soelicior. Ipsum a tenero
intuentes in ipsum oculis ac mente conuersi nihil ab

Expanded text:
Rapitur quippe ad similitudinem suorum excellens Rapitur quippe ad similitudinem suorum excellens quaeque natura, nec sensim ac lente indicium promit boni, cum involucra infantiae vividum rumpit ingenium. Vnde enim principis maximi tam effusus in liberos animus, nisi iam quod in illis simulacrum sui conspicit? Commendet inferioribus suos sola necessitudo naturae, et qualescumque diligant qui in illis quod ex se desiderent non habent: praestantissimum principem hoc maxime iuvat quod in annis primoribus iam sunt ductae lineae quibus virtutum suarum effigies possit includi, et pater optimus, sed melior imperator, non tam sibi quam rei publicae gaudet, cum liberos sibi similes intuetur. Quibus ad perficienda quae ingenerata sunt bona non segnis virtutum opifex disciplina coniungitur, ut spes aequiparandi patris certa sit; quippe indoles similis, sed sub eodem magistro discendi fortuna felicior. Ipsum a tenero intuentes, in ipsum oculis ac mente conversi, nihil ab
Abbreviated transcription (Latin):
cumq aliȩ foclicissimȩ tuȩ priusac deinceps expeditio¬
nes non minus inse se operis amplexȩ sunt ꝗ̃ exipsis fan¬
cibus fati Roma seruata. Quid dignum magnitudine
tua excogitari ac dici potest in cuius laudibus id maxi.¬
mum non est : quod in terraꝵ orbe primatium est. Nobi¬
lissimorum quoq cȩsarum laudes exeqni uelle studium
quidem dulce sed non & cura mediocris est. Quorum
in annis pubescentibus non erupturȩ uirtutis tumens
germen non flos prȩcursor indolis bonȩ lȩtior ꝗuber ap¬
paret sed iam facta grandifera & contra rationem ȩtatis
maximorumq frudtuum natura perceptio. Quorum alter
iam obterendis hoscibus grauis terrorem paternum quem
semper barbaria omnis intremuit. deuiare ad nomen sl̃
cepit. Alter iam consulatum/ iam uenerationem sui senties
siquid intactum aut parensaut stater ⁊ eseruet. declarat
mox iuctorem futurum qui ammo iam uincit ȩtatom

Expanded text:
cumque aliae felicissimae tuae prius ac deinceps expeditiocumque aliae felicissimae tuae prius ac deinceps expeditiones non minus in sese operis amplexae sint quam ex ipsis faucibus fati Roma servata, quid dignum magnitudine tua excogitari ac dici potest, in cuius laudibus id maximum non est quod in terrarum orbe primarium est? Nobilissimorum quoque Caesarum laudes exsequi velle studium quidem dulce, sed non et cura mediocris est, quorum in annis pubescentibus non erupturae virtutis tumens germen, non flos praecursor indolis bonae laetior quam uberior apparet, sed iam facta grandifera et contra rationem aetatis maximorum quorumque fructuum matura perceptio. Quorum alter iam obterendis hostibus gravis terrorem paternum, quo semper barbaria omnis intremuit, derivare ad nomen suum coepit; alter iam consulatum, iam venerationem sui, iam patrem sentiens, si quid intactum aut parens aut frater reservet, declarat mox victorem futurum, qui animo iam vincit aetatem.
Abbreviated transcription (Latin):
oratio: quȩ tacita reputatione iuincenda est. In ipsis etia
publicis gestorum ingentium professa laudatio augendi cn
piditatem prȩse ferat. non iniuria minuendi metum fa¬
ciunt. quȩ spem amplificationis ex magnitudine sustu¬
lerunt. Quisoro constantine maxime presentem enim
mibi alloqui uideor. qui &si conspectu abes reuelli tamen
mentibus non potes. Quis inꝗͣ aspirare laudes tuas aude¬
at ȩqui parandi magis spe ꝗͣ gratia non tacendi. Quis
tam potẽs fandi.cuius copia tam larga tam foelix quȩ
cum urtutes attrectauerit tuas/ non aut circunilenta
numero desperato exitu stupeat/ aut obteratur magni¬
tudine aut splendore obsole facta tantum nitoris habeat
quantum ex rerum luce collegerie. Cuius cum diuina iuͦ.¬
tus & eius misericordaa com es, appendixq uictoria ue¬
bem Romam non pręcipitantem exceperit sed afflictã
ac plane iacentem excitarit recrearit er exerit.

Expanded text:
oratio, quae tacita reputatione vincenda est. In ipsis etiam oratio, quae tacita reputatione vincenda est. In ipsis etiam publicis gestorum ingentium professa laudatio augendi cum cupiditatem prae se ferat, non iniuria minuendi metum faciunt quae spem amplificationis ex magnitudine sustulerunt. Quis, oro, Constantine maxime praesentem enim mihi adloqui videor qui, etsi conspectu abes, revelli tamen mentibus non potes, quis, inquam, adspirare laudes tuas audeat aequiparandi magis spe quam gratia non tacendi? Quis tam potens fandi, cuius copia tam larga tam felix, quae, cum virtutes tuas attrectaverit, non aut circumventa numero desperato exitu stupeat aut obteratur magnitudine aut splendore obsolefacta tantum nitoris habeat quantum ex rerum luce collegerit? Cuius cum divina virtus et eius misericordia comes appendixque victoria urbem Romam non praecipitantem exceperit, sed adflictam ac plane iacentem excitarit recrearit erexerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ma quȩ exprincipibus nostris prospere ueniunt continua¬
tos fructus forunt nec magis recepta delectant ꝗ̃ expecta¬
ta uiuerunt. Uerum quid agimus uicenis aut iam trice¬
nis annis circunscribendo quȩ eterna sentimus. Ampliora
sunt merita principum ꝗͣ optata uotorum. Eat quin unmo in
immersum foelics . ir sisimperii nec humanorum termi¬
nos curene: qui semper diuina meditantur. Certe cupitoꝵ
irriti non sumus: qui cum optemus maxima id faciamus
bengnius ꝗͣ securius. Quod propter cȩlestem in illo fauore
tam certa adipiscendi spes est quam optandi soluta liber¬
tas. has igitur gratulationes. quȩ p̃ntibus excitantur: qq
superioꝵ memoria uigent: aut quasi inposterum redim:¬
datura cogitatio auida depascitur. Quis omnium queat
flagratissimis audientium studiis satisfacere dicendo.
lam uero cum publicas tantum utilitates amplecti uelim
& unusquisq priuatim suas cogitet: Tremebunda proferatur.

Expanded text:
nia quae ex principibus nostris prospere veniunt continuania quae ex principibus nostris prospere veniunt continuatos fructus ferunt, nec magis recepta delectant quam exspectata iuverunt. Verum quid agimus vicenis aut iam tricenis annis circumscribendo quae aeterna sentimus? Ampliora sunt merita principum quam optata votorum. Eat quin immo in immensum felicis cursus imperii, nec humanorum terminos curent qui semper divina meditantur. Certe cupitorum inriti non sumus qui, cum optemus maxima, id faciamus non benignius quam securius, quod propter caelestem in illos favorem tam certa adipiscendi spes est quam optandi soluta libertas. Has igitur gratulationes, quae praesentibus excitantur quaeque superiorum memoria vigent aut quas in posterum redundaturas cogitatio avida depascitur, quis omnium queat flagrantissimis audientium studiis satisfacere dicendo? Iam vero, cum publicas tantum utilitates amplecti velim et unusquisque privatim suas cogitet, tremebunda proferetur
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est. Extat in uultu cuiusq hilaritatis publi¬
cȩ decus & inserenis frontibus animoꝵ indicia ꝑle¬
guntut. tion enim se capit exundantis leticiȩ ma¬
gnitudo sed dedignata pectoꝵ latebras ita multa &
candida foris prõminet: ut intelligatur non ingontior¬
esse ꝗͣ uerior. Nec uero medio cribus bonis gandent qui
exultandi modum non habent. fruimur nos quidem pre¬
sentium maxima uoluptate sed le nocinatur his iam futiñ
ratio & quȩ temporibus disparata sunt animorum prȩ¬
sumptione iunguntur. Quintum decimum annum maxi¬
mus princeps salutaris imperii degit. sed auguriamur
iam iutennalia &uenturi fidem superiorum foelicitate
satiamus. Quinquennalia beanssimoꝵ cȩsarum occupa
tos ingaudiis habent. Sed iam in destinatis decennuis uo¬
ta properantia & spes uoluores consuterunt horum de¬
hinc compotes propagauimus optabilis bom seriem. Ita om¬

Expanded text:
necesse est; exstat in vultu cuiusque hilaritatis publinecesse est; exstat in vultu cuiusque hilaritatis publicae decus, et in serenis frontibus animorum indicia perleguntur. Non enim se capit exundantis laetitiae magnitudo, sed dedignata pectorum latebras ita multa et candida foris prominet ut intellegatur non ingentioresse quam verior. Nec vero mediocribus bonis gaudent, qui exsultandi modum non habent. Fruimur nos quidem praesentium maxima voluptate, sed lenocinatur his iam futuri ratio, et quae temporibus disparata sunt animorum praesumptione iunguntur. Quintum decimum maximus princeps salutaris imperii degit annum, sed auguramur iam Vicennalia et venturi fidem superiorum felicitate sancimus. Quinquennalia beatissimorum Caesarum occupatos nos in gaudiis habent, sed iam in destinatis decenniis vota properantia et spes volucres constiterunt; horum dehinc compotes propagabimus optabilis boni seriem. Ita om
Abbreviated transcription (Latin):
in laboribus perferendis industriam: neq in augen-¬
dis imperii tui cõmodis grati animi beniuolentiam de¬
futuram. laq omin uite mee tempore summis opibus
enixurum elaboraturum effecturum ut honores in
me tui non quia necesse fuerit ad quencunq delati:
sed quia ita oportuerit recte positi & ratione collati
esse iudeantur.
SIC TURUS CONSTANTINI ANU¬
guscissimas laudes/ qui tantum ultra om¬
num seculorum principes eminet: quã¬
tum apriuatis cȩteri principes recesserut.
Et dicturus in cętu gaudioꝵ exultantium
ꝙ lȩtitiȩ gestients quam cumulatiorem solito beatis¬
simotum cȩsarum quinquenia prima fecerunt
sentio nullam eloquentiam nec optari nec concipi pos¬
se. quȩ dignam afferat aut tempori gratiam aut ma¬
teriȩ copiam aut nestris scudiis facultatem. lactat
quippe se nunc cum maxime a lacris onimm scudi¬
um ac beata deuotio: nec operta mentium rimari

Expanded text:
in laboribus perferendis industriam neque in augenin laboribus perferendis industriam neque in augendis imperii tui commodis grati animi benivolentiam defuturam, idque omni vitae meae tempore summis opibus enisurum elaboraturum effecturum ut honores in me tui non, quia necesse fuerit, ad quemcumque delati, sed, quia ita oportuerit, recte positi et ratione conlocati esse videantur. Dicturus Constantini augustissimas laudes, qui tantum ultra omnium saeculorum principes eminet, quantum a privatis caeteri principes recesserunt, et dicturus in coetu gaudiorum exultantium, et laetitiae gestientis, quam cumulatiorem solito beatissimorum. Caesarum quinquennia prima fecerunt; sentio nullam eloquentiam nec optari nec concipi posse, quae dignam afferat aut tempori gratiam, aut materiae copiam, aut vestris studiis facultatem. Jactat quippe se nunc cum maxime alacris omnium acum ac beata devotio. Nec operta mentium rimari
Abbreviated transcription (Latin):
dinem ualeam. Facilius est imperatr bonis artibus
mereri consulem fieri ꝗ induseria & labore perficẽ
ut iudearis meruisse cum factus sis. absit auguste ꝙ
istus sancta diuinitas omen auertat: ut tu aquoqͣ
mortalium expectes uicem beneficii. Uerum tamen
quod solum uel accipere potest ista fortuna/ uel a no¬
bis opibus tuis tribui: immortalitatem mienerum tuo¬
rum colam officiis sempiternis. Omne negocium
omne ocium meum in ornandis rebus tuis celebran¬
disq ponetut. Neq solum a uiuentute mea tui grati
animi beniuolentio declarabitur. sed etiam cum &¬
me amina de fecerie monumenta tui in mebene¬
ficii ꝑmanebunt.in referenda autem gratia sandtis¬
sime imporator hoo tibi polliceor. semperq presiubo
nchi neq insuggerendis consiliis ueritatem neq in
adeundiosi res pepostetit periculis animum neqlie
insententia simpliciter forenda fidem. neq in homi¬
num uoluntatibus pro rep ledendis libertatem neq

Expanded text:
dinem valeam. Facilius est, imperator, bonis artibus dinem valeam. Facilius est, imperator, bonis artibus mereri consulem fieri quam industria et labore perficere ut videaris meruisse, cum factus sis. Absit, Auguste, et istud sancta divinitas omen avertat, ut tu a quoquam mortalium exspectes vicem beneficii! Verumtamen quod solum vel accipere potest ista fortuna vel a nobis opibus tuis tribui immortalitatem munerum tuorum colam officiis sempiternis. Omne negotium, omne otium meum in ornandis rebus tuis celebrandisque ponetur; neque solum a vivente me ac vigente grati animi benivolentia declarabitur, sed etiam cum me anima defecerit monumenta tui in me beneficii permanebunt. In referenda autem gratia, sanctissime imperator, hoc tibi polliceor semperque praestabo, mihi neque in suggerendis consiliis veritatem neque in adeundis, si res poposcerit, periculis animum neque in sententia simpliciter ferenda fidem neque in hominum voluntatibus pro re publica teque laedendis libertatem neque
Abbreviated transcription (Latin):
idicibus. qui de rebus gestis tuis sine odio & gratia ue.¬
turis seculis iudicabunt. Non potest quicꝗͣ abiectum &
humile cogitare: qui scit de se semper loquendum. tuc
si tibi inperator parum ampla nec respondenle meritis
tuis oratione i sus iudebor. quȩ so ebtescorq te meȩ id na¬
turȩ potius ꝗ̃ magnitudim beneficioꝵ tuorum pntes es¬
se tribuendum. Nemo usquam pose homines natos am¬
pliora prȩmia a regibu atq imperatoribus consecutus e
nulli plus oneris impositum. Non abnuam prefectuas
& consulatus multis esse delatos sed his post immensos
labores honos quasi debitus restitutus est. alihi cum ĩa
honorem adeptus sim nunc demum ut meruerim la¬
borandum est. Uersa ranone temporum ꝑmutata nin¬
nerum uice modo enitendum est ut pręmio dignus
exiscimer. cum iam prȩmium cȩperim. Omihi festi¬
nȩ beniuolentiȩ tuȩ grauissimum pondus. Uereor
ne aperte exprimere difficulta tum mearum ot¬

Expanded text:
iudicibus qui de rebus gestis tuis sine odio et gratia veniudicibus qui de rebus gestis tuis sine odio et gratia venturis saeculis iudicabunt. Non potest quidquam abiectum et humile cogitare, qui scit de se semper loquendum. Nunc, si tibi, imperator, parum ampla nec respondente meritis tuis oratione usus videbor, quaeso obtestorque ne meae id naturae potius quam magnitudini beneficiorum tuorum putes esse tribuendum. Nemo, nemo usquam post homines natos ampliora praemia a regibus atque imperatoribus consecutus est, nulli plus oneris impositum. Non abnuam praefecturas et consulatus multis esse delatos, sed iis post emensos labores honos quasi debitus restitutus est; mihi, cum iam honorem adeptus sim, nunc demum ut meruerim laborandum est. Versa ratione temporum, permutata munerum vice, modo enitendum est ut praemio dignus existimer, cum iam praemium ceperim. O mihi festinae benivolentiae tuae gravissimum pondus ! Vereor ut aperte exprimere difficultatum mearum or
Abbreviated transcription (Latin):
honorem in suos ut in honores contemnerent conferẽbat.
credet aliquis. tanto post ueterem illam priscorum liber¬
tatem reip. redditam. neq enim ego. L. Bruti & .P. ua¬
lerii qui primi exactis regibus potestate anniua ciuibus
prefuerunt consulatum nostro aneponendum puto. Uteq
bono publico uterq romanȩ reip. salutaris. uterq insignis
principis cõmodorum. Sed habet aliquid imus quisq prȩcipaũ
Illi consularem potestatem perpopulum acceperunt: nos ꝑ
iulianum recepimus. Illorum anno libertas orta est. nõ¬
stro restituta. Sed sint Sanctissime imperator ea / quȩ
tu iuste moderate ciuiliter facis: aliis forte miraculo mi¬
bi esse non possunt: qui te omnibus humanis intiis ab¬
solutum ꝗ liberum sciam solo immor talitatis amore fla¬
gnare dirigere omnes opes & cogitationes tuas ad me¬
moriam posteritatis eternam: atq his maxime seruire

Expanded text:
honorem in suos ne inhonores contemnerent conferebant. honorem in suos ne inhonores contemnerent conferebant. Credet aliquis tanto post veterem illam priscorum temporum libertatem rei publicae redditam? Neque enim ego Lucii Bruti et Publii Valerii, qui primi exactis regibus potestate annua civibus praefuerunt, consulatum nostro anteponendum puto. Vterque bono publico, uterque Romanae rei publicae salutaris, uterque insignis principiis commodorum; sed habet aliquid unusquisque praecipuum. Illi consularem potestatem per populum acceperunt, nos per Iulianum recepimus. Illorum anno libertas orta est, nostro restituta. Sed sint, sanctissime imperator, ea quae tu iuste moderate civiliter facis aliis forte miraculo; mihi esse non possunt, qui te omnibus humanis vitiis absolutum et liberum sciam solo immortalitatis amore flagrare, derigere omnes opes et cogitationes tuas ad memoriam posteritatis aeternam, atque his maxime servire