comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et᷑ qua drantetodiacum ꝑagitquẽ roma¬
ni abrumcȩbrȩi ab aequi notio uerno gre¬
ciso lititio egrptiunquoant ab cui tumꝰ no
annus lunaris communus xnlunis id÷ die
omni sidera certis cursib exactis ad locũ
scuuor peuertuntur quem fexcenis annis
solarib iosephus dicitim pleri
X dE BIS SeXTO
us sextis ex qua drantis rationeꝑ qua¬
dri ennium conficitur dum soladid signũ
ex quo egressus : non in ccelxv dieb
sed quart diei parte suꝑ adiecta reuertitur
uerbi gratia si nunc &qui noctialem celilo¬
cum soloriens in traueritin hc̃ anno sequer¬
te meridie tertio uespere quarcomedio
noctis quinto rursum in ex ortu recurrens
necesariodiem praemonet auguendumnisi
fortenonaddatur ꝑccclxu annos aequi¬
nocciumuernalȩ brumalidie ꝑueniat quẽ
accepitinter ponunt breuioria ũt etuulga¬
riratione bissextumretrdatio generat
solis non ad eandemlineam ꝑccclxx. dies
plenere deuntis. que msi uerbi gratia in &e¬

Expanded text:
et quadrante zodiacum peragit, quem Romani a bruma, Hebraei ab aequinoctio verno, Graeci a solstitio, Aegyptii inchoant ab autumno. Annus lunaris communis XII lunis, id esomnia sidera, certis cursibus exactis, ad locum suum revertuntur, quem sexcentis annis solaribus Josephus dicit impleri. CAPUT X. De Bissexto. issextus ex quadrantis ratione per quadriennium conficitur, dum sol ad id signum, ex quo egressus est, non in CCCLXV diebus, sed quarta diei parte superadjecta revertitur. Verbi gratia: si nunc aequinoctialem coeli locum sol oriens intraverit, in hunc anno sequenti meridie, tertio vespere, quarto medio noctis, quinto rursum in exortu recurrens, necessario diem praemonet augendum: ne si forte non addatur, per CCCLXV annos aequinoctium vernale brumali die proveniat. Quem accepit, interponunt. Breviori autem et vulgari ratione bissextum retardatio generat solis, non ad eamdem lineam per CCCLXV dies plene redeuntis: quem si, verbi gratia, in ae
Abbreviated transcription (Latin):
iiii: et inuenies qđ in p̃sente anno ipsii
currunt ad lunȩ cursum. Si autem que¬
ratur ame quam longotem pore aut
quot annis debeat presens mortale
scłm ꝑdurare nescire me fateor. quiar̃
uspiam melegisse remins cor: et ideo
necde imperitia erubesco quialee¬
tio hondoceor: nec de periculoformido
quiaquȩ non lego nec p̃sũ mo ne trans¬
gressor inueniar. diuinioraculiqui
apłis de hoc in terrogantib: itarespon¬
dit. dedie autem illo ethora ne scit
neq angelicȩlorum neq: filius nisi
patersolus. sed quid .ẽ quid pater
possit sine uirtute aut sciat absq¬

Expanded text:
 et invenies quod in praesenti anno ipsi currunt ad lunae cursum. Si autem quaeratur a me quam longo tempore, aut quot annis debeat praesens mortale saeculum perdurare, nescire me fateor, quia non uspiam me legisse reminiscor, et ideo nec de imperitia erubesco, quia lectione non doceor, nec de periculo formido, quia quae non lego nec praesumo, ne transgressor inveniar divini oraculi, qui apostolis de hoc interrogantibus ita respondit: De die autem illo et hora nemo scit, neque angeli coelorum, neque Filius nisi Pater solus. Sed quid est quod Pater possit sine virtute aut sciat absq
Abbreviated transcription (Latin):
ut solstiti et aqui noctia in mdioeẽ temporũ
ueraute morienti comparatur quia tuncex
teruis omnia oriuntur Aestas meridiino
eo quod parseius caloreflagrantiorsit
auitumnus occiduo eoquod obconfinem ca¬
loris et frigoris graues morbas habeat hiens
septentrioni eo quod frigore torpeat

Expanded text:
ut solstitia et aequinoctia in medio essent temporum. ut solstitia et aequinoctia in medio essent temporum. Ver autem orienti comparatur, quia tunc ex terris omnia oriuntur: aestas meridiano, eo quod pars ejus calore fragrantior sit: autumnus occiduo, eo quod ob confinium caloris et frigoris graves morbos habeat: hiems septentrioni, eo quod frigore torpeat.
Abbreviated transcription (Latin):
olstitia et aqui noctia bina putantur. siulits
tib: capricornietoanori arieti s edibrae: sedȩ¬
qui n octialis die somni mundo ae qualisestlla¬
rioautem lucis incremento in mȩraelongisñ¬
mus dies xuhoras a quinoctiales etoctopar¬
tes unius hore colligit Alexandria ueroxin
horas inittlia .xv. in britina seꝑdecim Vbi
estate lucidȩ noctis haud dubiae testantur id
quod coegit ratiocredi solstitidieb accendente
soleproꝵ ius uerticẽ mundi apgusto lucis
ambitu subiecta terrae continuos diesha¬
beresenis mensib: noctesq ediuerso adbru¬
mamremoto: quod fieri in insulaa thilephi¬
teas massiliensis scribitsex dierum nauiga¬
accedendo uel recendo annitem peratr¬
bem biems enimillo longius morante frigi¬
dus ÷ et humidus Verillore deunte humidum
et cclidum. Esta sillo suꝑ feruente calidaetsicca
Aucumnus illo decidente siccus et frigidus
haecantiqui sex todie anteidus februcirias et
maias. augustasq: et nouembr&s incͥo abant

Expanded text:
olstitia et aequinoctia bina putantur, VIII Caltibus Capricorni, Cancri, Arietis, et Librae. Sed aequinoctialis dies omni mundo aequalis est. Vario autem lucis incremento in Meroe longissimus dies XII horas aequinoctiales, et octo partes unius horae colligit: Alexandriae vero XIV horas, in Italia XV, in Britannia XVII. Ubi aestate lucidae noctes haud dubie testantur, id quod cogit ratio credi: solstitii diebus accedente sole propius verticem mundi, angusto lucis ambitu subjecta terrae continuos dies habere senis mensibus, noctesque e diverso ad brumam remoto, quod fieri in insula Thule Pythias Massiliensis scribit, sex dierum navigaaccedendo vel recedendo anni temperat orbem. Hiems enim illo longius morante, frigida est et humida: ver, illo redeunte, humidum et calidum: aestas vero, illo superfervente, calida et sicca: autumnus, illo decedente, siccus et frigidus. Haec autem antiqui septimo die ante Idus Februarias, et Maias, Augustasque et Novembres inchoabant,
Abbreviated transcription (Latin):
extremȩq orbitae atram in obscuritatem
XUI. DETODIACO CIRCULO
odiacus ł signifer ẽ circulus obliquus
Exii signis constans ꝑquẽ errantes stellae
feruntur . nec aliudhabitatur interris quam
quod subiac& illi. Reliqua a polis squalenT
Veneris tam̃ stella excedit eũ binis partibus
luna quoq ꝑ totã latitu dinẽ eius uagatur sed
omnino non excedens eum. ab his mercurui
stellalaxissime ut tam̃ eduodenis partib: tot
enim sunt latitudines non amplius octonas
ꝑ err&. neq: has ȩqualiter sed duas inmedio
eius et supͣ quatcuor in fraduas. sed inde me¬
dio fertur inter duas partes flex uoso dra¬
conũ meatu in aequalis. Martis stella quattu¬
ormediis. Iouis media et sup eã ducbus

Expanded text:
extremaeque orbitae atram in obscuritatem. CAPUT XVI. De zodiaco circulo. Zodiacus, vel signifer, est circulus obliquus, XII signis constans, per quem errantes stellae feruntur; nec aliud habitatur in terris, quam quod illi subjacet, reliqua polis squalent. Veneris tantum stella excedit eum binis partibus. Luna quoque per totam latitudinem ejus vagatur, sed omnino non excedens eum. Ab iis Mercurii stella laxissime, ut tamen e duodenis partibus, tot sunt enim latitudinis, non amplius octonas pererret; neque has aequaliter, sed duas in medio ejus, ut supra quatuor, infra duas; sol deinde medio fertur inter duas partes flexuoso draconum meatu inaequalis; Martis stella quatuor mediis, Jovis media, et supra eam duabus;
Abbreviated transcription (Latin):
sumunt. Nam su pra lunam quae aris aetherisq con¬
finio currit. Omnia pura ac diurnae lucissunt plena
cuius uicina tange refertur olĩph: A nobis autẽ
ꝑ noctem cernunt᷑ sidera. ut reliqualumina e tene¬
bris. Suꝑioruero et gerenus aercaelo inferioruero
qui exal ationib: humidis corpora scitterrae depu¬
tatur ubi sunt ignisgrando nixglaties et sp̃stẽ¬

Expanded text:
sumunt. Nam supra lunam, quae aeris aetherisque confinio currit, omnia pura ac diurnae lucis sunt plena, cujus vicinia tangere fertur Olympus. A nobis autem per noctem cernuntur sidera, ut reliqua lumina e tenebris. Superior vero et serenus aer coelo, inferior autem, qui in exhalationibus humidis corporescit, terrae deputatur: ubi sunt ignis, grando, nix, glacies, et sp
Abbreviated transcription (Latin):
fumali leuitate uapores aquarum de terra
mariq: sustollens quam diuinminutis simis stil¬
lis consistunt suaui suspendit in altum. qͣuauel¬
solis de coetigne uel eris itinere mutatidul¬
cescant. Utmarinam a quam humo: ueldul

Expanded text:
urali levitate vapores aquarum de terra marique sustollens, quandiu in minutissimis stillis consistunt, sua vi suspendit in altum, quasolis igne decocti vel aeris itinere mutati dulcescant, ut marinam aquam humo, vel dul
Abbreviated transcription (Latin):
xl longus Proximũ illimercurisidus
nouem diebus ociore ambitu modo antequã
solis exortus modo pꝰoccasus splendens

Expanded text:
 longius. Proximum illi Mercurii sidus, novem diebus ociore ambitu, modo ante solis exortus, modo post occasus splendens
Abbreviated transcription (Latin):
fulmine cui subiacet italia. Ubimitiore hie¬
me et ȩsta tenimbora semꝑ quod am modo uer¬
nat uel autumnat XXXI DEARCU
Arcus inare quadricolor ex sole aduerso nubib¬
q fomatur Dumradius solis inmissus cauenu¬
birepulsa aciae in solem refringitur instar cerae
imaginem anuliredentes. Quidecaelo igneum.
deaquis purpureum deaere iacinctinum. Deter¬
ra gramineum trahit colorem. Rarius autem
aestate quam hieme etraro noctib: Mec nisi pleni¬
lunio cernitur ut potedeluna refulgens

Expanded text:
fulmine: cui subjacet Italia, ubi mitiore hyeme et aestate nimbosa semper quodammodo vernat vel autumnat. CAPUT XXXI. De arcu coeli. Arcus in aere quadricolor, ex sole adverso nubibusque formatur, dum radius solis immissus cavae nubi, repulsa acie in solem refringitur, instar cerae imaginem annuli reddentis: qui de coelo igneum, de aquis purpureum, de aere hyacinthinum, de terra gramineum trahit colorem. Rarius autem aestate quam hyeme, et raro noctibus nec nisi in plenilunio cernitur, ut pote de luna refulgens
Abbreviated transcription (Latin):
et quintam decimam ostendens. Et ꝑaquin octia
uel solestitia solito ualidius ex estuans. Peroctonos
autem annos ad principia motus et pariganere¬
mentacentessi molunȩ reuocantur am̃bitu. illas
semꝑa quilonia tenentemitiores quam cum inautros
digressa propiore nisuuim suam exercet
XI CURMARENONCRES CAT
uod marefluuiorum occursunonaugetur
dicunt naturalit᷑ salsis uadis fluentum
dulce consummi : ueluentis aututiporesolis

Expanded text:
et decimam quintam ostendens, et per aequinoctia vel solstitia solito validius exaestuans. Per octonos autem annos ad principia motus, et paria incrementa certissimo lunae revocantur ambitu: illa semper aquilonia tenente mitiores, quam cum in austro digressa propiore nisu vim suam exercet. CAPUT XL. Cur mare non crescat. Quod mare fluviorum accursu non augetur, dicunt naturaliter salsis vadis fluentum dulce consumi, vel ventis aut vapore solis
Abbreviated transcription (Latin):
dacos partemq germaniaȩ gallias ingredit᷑
longis simusdies orarum xvi hiscirculis anti¬
qui duos p̃ponunt unum ꝑ insulam meroen
et ꝓtolamcidem rubrimaris urbem ubi lon¬
gissimus des xu horarum ÷ dimidiccoraam¬
plior alterum ꝑ sienen egrptiquihorarum
xiu. duosq subieciunt Primum ꝑiꝑboreos
mbilici quemgnomenappellant umbra
Dinegrpto meridiano tempore aequi noctu
dice paulo plusquam dimediam gnominis men¬
sura mefficit in urbero manona prasgnominis
de .ẽ. umbra inopido ancona suꝑ ÷ quinta tri¬
cesima in parce it aliae quaeuenetia appellat᷑
solestitu deemedio nullamum bramiaci sicut
etinindia supͣ flumeni passim. quod etapud
trogoditas quad ragessimo quinto ante& post
Solestium diefieridicunt medus dieb inme¬
ridiem umbrasiaci sed etinmeroe insulanilix
milib: stadium asiene bisinanno absumium

Expanded text:
Dacos, partemque Germaniae Gallias ingreditur. Longissimus dies horarum XVI est. His circulis antiqui duos praeponunt, unum per insulam Meroen, et Ptolemaidam Rubri maris urbem, ubi longissimus dies horarum XII est, dimidia hora amplior: alterum per Syenem Aegypti, qui est horarum XIII. Duosque subjiciunt, primum per Hyper boreos a de iisdem. Umbilici, quem gnomonem appellant, umbra in Aegypto meridiano tempore, aequinoctii die paulo plus quam dimidiam gnomonis mensuram efficit. In urbe Roma nona pars gnomonis deest umbrae. In oppido Ancona superest quinta tricesima. In parte Italiae quae Venetia appellatur, solstitii die medio nullam umbram jaci. Sicut et in India supra flumen Hypasim: quod et apud Troglodytas quadragesimo quinto ante et post solstitium die fieri dicunt mediis XC diebus in meridiem umbra sita. Sed et in Meroe insula Nili, V millibus stadiorum a Syene bis in anno absumi um
Abbreviated transcription (Latin):
ditur dumin alter utrum refundi haec ꝑmarino¬
rum holerum cineres illa perumum diffusaquae¬
ant: maris uero fretib: crebristerrarum spa

Expanded text:
ditur, dum in alterutrum refundi, haec per marinorum olerum cineres, illa per humum diffusa queant - maris vero fretibus crebris terrarum spa
Abbreviated transcription (Latin):
humillimȩ atq ꝓximȩ. Sic fit ut tardius
moueriuideatur cũ altissimo ambitufe¬
AruNt
Non quia accelerent tardentue naturales motꝰ
quicerti ac singuli suncillis. Sed quia deductas a
sũ ma abside lineas coartari ad centrum necesseẽ
sicut in rotis radios idemq: motus alics malor

Expanded text:
humillimae atque proximae; sicque fit ut tardius humillimae atque proximae; sicque fit ut tardius moveri videantur, cum altissimo ambitu feruntur, non quia accelerent tardentve naturales motus, qui certi ac singuli sunt illis, sed quia deductas a summa apside lineas coarctari ad centrum necesse est, sicut in rotis radios, idemque motus alias major
Abbreviated transcription (Latin):
xx ducib partib: remotior. Nouissi malurꝰ
XUII dieb & tertia diei parte signiferum
conficiens. Demn morata in coitusolis biduo
non conparente incaelo. Saturnisidus et
martis cũ plurimũ dieb clx. louis xxxui.
aut cũminimũ denis de tractis dieb Ueneris¬
stella lxuiii. aut cũminimũ lu. Mercuru
xiii. aut cũ plurimũ xUuii. Occultantur uͦ
meantes cũ sole partib nũquã amplius
quos greci absidas instellis uocant. Aluq
quã mundo quã terra auerticib: duobus
quos appellauerunt polos. Centrum caeli
non et signiferi. ẽ.
obliqui intereos
sit. Omnici autẽ
haec constant
ratione circinni
semꝑ indubita¬
ta. Ergo abalio
cuiq centro
absides suae exsurgunt. Ideoq diuersos ha¬
bent orbes. motusq dissimiles. Qũo interio¬
res absides necesse ẽ brȩuiores eẽ : igitur
a terrae centro absides altissimȩ sun. Satur¬
no inscorpione. loui in uirgine Marti inle¬
one. Soli ingeminis : Meneri in sagitario.

Expanded text:
XXII partibus remotior. Novissima luna, XXVII diebus et tertia diei parte signiferum conficiens; dein, morata in coitu solis, biduo non comparere in coelo; Saturni sidus et Martis cum plurimum diebus CLXX; Jovis XXXVI aut cum minimum denis detractis diebus; Veneris LXVIII aut cum minimum LII; Mercurii XIII aut cum plurimum XVIII. Occultantur vero meantes cum sole partibus nunquam amplius quos Graeci apsidas in stellis vocant, aliique quam mundo, quoniam terra a verticibus duobus, quos appellaverunt polos, centrum coeli, necnon et signiferi est obliqui inter eos siti. Omnia autem haec constant ratione circini semper indubitata. Ergo ab alio cuique centro apsides suae exsurgunt, ideoque diversos habent orbes, motusque dissimiles. Quoniam interiores apsidas necesse est breviores esse, igitur a terrae centro apsides altissimae sunt, Saturno in Scorpione, Jovi in Virgine, Marti in Leone, Soli in Geminis, Veneri in Sagittario,
Abbreviated transcription (Latin):
certũ tan de e conuexum mediumq qua cũq
cernatur inenarrabili celeritate otidie
circuria gadapientes mundi dixerunt ita
ut rueret si non planetarum occur sumode¬
raretur argumento siderum nitortes
quae fixo semꝑ cursu circum uolan. Septẽ¬
trionalib breuiores giros circa cardinem
ꝑagentib: Cui uertices extremos quos circa
spera cȩli uoluit᷑ polos nuncipant glatiali
rigore tabentes. Horum unus adseptem¬
trioniem plagã consurgens boreus: al¬
ter deuexus in austros terrȩq: oppositus
australis uocatur. Quem interiora austri
scriptura sc̃a nominat
UI. DEUARIA ALTITUDINE CAELI
Non autem itamundus hocpolo excelsio¬
rese attollit ut undiq cernantur hȩc side¬
ra uerũ eadem quib: q: ꝓximis sublimiora
creduntur. eademq dimersa longinquis ut¬
quenunc sublimis in deiecto positis uidetur
hic uertex sic in illa : deuexitate trans gressis:

Expanded text:
ctum. Unde et convexum mediumque, quacunque cernatur, inenarrabili celeritate quotidie circumagi sapientes mundi dixerunt, ita ut rueret, si non planetarum occursu moderaretur: argumento siderum nitentes, quae fixo semper cursu circumvolant, septentrionalibus breviores gyros circa cardinem peragentibus; cujus vertices extremos, circa quos sphaera coeli volvitur, polos nuncupant, glaciali rigore tabentes. Horum unus ad septentrionalem plagam consurgens Boreas; alter devexus in Austros, terraeque oppositus, Australis vocatur, quem interiora Austri Scriptura sancta nominat. CAPUT VI. De varia altitudine coeli. Non autem ita mundus hoc polo excelsiore se attollit, ut undique cernantur haec sidera; verum eadem quibusque proximis sublimiora creduntur, eademque demersa longinquis, utque nunc sublimis in dejectu positis videtur hic vertex, sic in illa terrae devexitate transgressis
Abbreviated transcription (Latin):
cemmarins herbis infundentes in contrarium
solemus transferrae saporem
XXXIII. DEIMBRIBUS
Imbues exnubium concretȩ guttulis dum

Expanded text:
cem marinis herbis infundentes, in contrarium solemus transferre saporem. CAPUT XXXIII. De imbribus. Imbres ex nubium concreti guttulis, dum
Abbreviated transcription (Latin):
retro grada uelstationaria fuNT
XIII.DE ORDINE EARUM
Sumnium plan&arĩne saturnisidus ẽ natu¬
ragelidum xo ercur annis signifer
ꝑagens Inde iouis ardens temperatũ annis xii
TTertiũ martis fer¬
Medius solccclx dieb: et quadrae

Expanded text:
retrograda, vel stationaria fiunt. CAPUT XIII. De ordine eorum. Summum planetarum Saturni sidus est, natura gelidum, XXX annis signiferum peragens. Inde Jovis, temperatum, annis XII. Tertium Martis, ferMedius sol, CCCLXV diebus, et quadrante.
Abbreviated transcription (Latin):
sole dissoluente pluuialit̃ ad terras dilcibunt᷑
Sed pluucis uoccimus lentas etiuges. nibosaũt
repentinas et praecipites XXIIII. DEGRANDINE
randines lapilli exstillis pluuiae frigoris
etuenti rigore c̃glatiati inaerȩ coalantur

Expanded text:
sole dissolvente pluraliter ad terras dilabuntur. Sed pluvias vocamus lentas et juges: nimbos autem repentinos et praecipites. CAPUT XXXIV. De grandine. Grandinis lapilli ex stillis pluviae, frigoris et venti vigore conglaciati, in aere coagulantur
Abbreviated transcription (Latin):
tempestatum capax. Vbi etiam potestactes aeriae
superna sede de curbatȩ cðin turmento diemiuditu
durius tunc damnandae praestolantur. Et ex quoho¬
minib: apparentes aeria sibi corpora meritis similia

Expanded text:
tempestatum capax. Ubi etiam potestates aereae superna sede deturbatae cum tormento diem judicii durius tunc damnandae praestolantur. Ex quo hominibus apparentes, aerea sibi corpora meritis similia
Abbreviated transcription (Latin):
Marerubrum nomen a roseo colore trahit¬
quem tamen nonnat ura lit̃ habet seduicinis litoribus
quae s anguineo colore rubent inficitur Ideoq inde

Expanded text:
Mare Rubrum nomen a roseo colore trahitquem tamen non naturaliter habet, sed vicinis littoribus, quae sanguineo colore rubent, inficitur. Ideoque inde
Abbreviated transcription (Latin):
nam quide meiusdem prouintiae peruenit urbem:
ti aura &altcnus. Aura enim ẽ. lenis motus aerisin
onitruadicunt exfragore nubium generari

Expanded text:
nam quidem ejusdem provinciae pervenit urbem. a et altanus. Aura enim est lenis motus aeris in  De tonitruo. Tonitrua dicunt ex fragore nubium generari
Abbreviated transcription (Latin):
elimenta sibim& sicut natura sic etiam situ
differunt ⁊ erraenim ut grauisima et quae
ab alic natura sufferri nom posst imum in cre¬
aturis obtin& locum A qua uero quantole¬
quontenra tanto e aere grauior : Qiusi forte
aquis inuase aliquo subdatur statim adsuꝑi¬
ora ut leuior euadit ignis quoq materialit
accensus continuo naturalem sui sedem suꝑ
aera querit Sed ne illuc ꝑueniat in mollem
nerem cuius arcũ fusione deprimitur eua¬
neseit aue tamen quadamnaturae ꝓpinqͥ¬
tete sibi m& ita commiscuntur ut terra quiꝰ¬
dem arida & frigida frigide aqua A qa
uero frigida & humida humido aeri. Porro
deo humidus & calidus calido igni ignis
quoq calidus & aridus terrae societur ari¬
q et ã centuo terrae equisspatus undiq col

Expanded text:
Elementa sibimet sicut natura, sic, et situ differunt. Terra enim, ut gravissima, et quae ab alia natura sufferri non possit, imum in creaturis obtinet locum. Aqua vero quanto levior terra, tanto est aere gravior. Qui si forte aquis in vase aliquo subdatur, statim ad superiora, ut levior, evadit. Ignis quoque materialiter accensus, continuo naturalem sui sedem super aera quaerit, sed ne illuc proveniat, in mollem aerem, cujus circumfusione deprimitur, evanescit. Quae tamen quadam naturae propinquitate sibimet ita commiscentur, ut terra quidem arida et frigida frigidae aquae, aqua vero frigida et humida humido aeri, porro aer humidus et calidus calido igni, ignis quoque calidus et aridus terrae societur arique, et a centro terrae aequis spatiis undique col
Abbreviated transcription (Latin):
netrare. Nam omnium rerum conlisio ignẽ
creat. quidamdicunt dumaer inseporalit̃¬
aquam deimis. etignem caumaliter de suꝑi

Expanded text:
netrare. Nam omnium rerum collisio ignem creat. Quidam dicunt, dum aer in se vaporaliaquam de imis, et ignem caumaliter de su
Abbreviated transcription (Latin):
mouentur errantium modo aliȩ in mobiles erent.
Om̃s fermes ub ipso septentrione aliquaeius parte
non serta: sed maximȩ incandida quae lacteicirculi
nomenaccepit. Breuissimum quo cernerentur spatium
septem dierum annotatum hongissimum lixxx: spar¬
gunturali quando eterantib stellis ceterisq crines

Expanded text:
moventur errantium modo, aliae immobiles haerent. Omnes ferme sub ipso septentrione, aliqua ejus parte non certa, sed maxime in candida, quem lactei circuli nomen accepit. Brevissimum quo cernerentur spatium septem dierum annotatum est, longissimum LXXX. Sparguntur aliquando et errantibus stellis caeterisque crines
Abbreviated transcription (Latin):
nnhantido hubi tabilis terrae pene dimidio
minor quẽ dieta ẽ collegis se lonetudo
ceamn colligitur in quinquagies quater
centora se caginta duo milic: Et pauulo post
omauidẽ curnis siꝑmaria transeatin
compendiũ duc̃ milio sexcena septuasganta
octo: hucusq conptũ ꝓgrossum artimedorꝰ
arseuerat. ded isidorꝰ ad iecit duo de cies
quinquagenta usq: adtilẽ ultimã tendu
Quȩ quidẽ opinatiomibiuidetur in cer¬
ta Nam ipsi tantundem latitudinis inẽẽ
dico quantũ longitudinis conp̃hensum
Meq enĩ conrotundũ telluris orbẽ astruc¬
tio suꝑior ratioq: monstrarit in par latus
globo poterit ꝓuenire. Sed supscriꝑt scrip¬
toris habitabilẽ dixere tellurem. Totundi¬
tatis autẽ ipsius circa extima circum fusus
ambit oceanus sicut nauigatꝰ undiq cõꝓ¬
batur¬

Expanded text:
que latitudo habitabilis terrae paene dimidio que latitudo habitabilis terrae paene dimidio minor quam dicta est collegisse longitudo; 615 nam colligitur in quinquagies quater centena sexaginta duo milia. quippe a lituidem cursus si per mania transeatur, in compendium ducet milia sescenta septuaginta octo. Huc usque compertum progressum Artemidorus asseuerat, sed Isidorus adiecit duodecies quinquaginta usque ad Tylen ultimam tendi quae quidem opinatio mihi uidetur incerta, nam ipsi tantundem latitudinis inesse dico, quantum longitudinis comprehensum; neque enim, cum rotundum telluris orbem astructio superior ratioque monstrarit, impar latus globo poterit prouenire. Sed supra ditti scriptores habitabilem dixere tellurem. Rotunditatis autem ipsius extima circumfusus ambit Oceanus, sicut nauigatus undique comprobatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ande quinquaginta stadia quae sua par¬
tricenties sexagies complicata semelmilies
octingentiesq sexcenta. Ex quib: milia passuũ
particione p̃dicta collecta faciun ducenties
uicies quinquies centena sexmilia. hoc de
totius terrae globo oportuit intimari
Ceterum eius Pongitudo abortu adocca¬
sum hoc ẽ ab ipsius indiae extremitate
usqad herculis columnas gadib sacratas
non agies oeties dicit et decẽ & octomiliet
uerũ artim edorus dimensioni p̃dictȩ adiec̃
quic quid aga dibi ꝓcurrit edam ꝑspincan
fronite acircuitu sacri ꝓmuntorii ad ali¬
ual finele pmuntoriũ qđ cantabrũ memo¬
matur ꝓeedere dicitterrã in nongenta unum
pluninũ ininoriẽ Nam utrimq intempe¬
ranturaenis uimietate contraitur eo
inccidit quod septemtrionis plaga sar¬
sindcã gens copiosaq barbames acces¬
sũ indagamnde dimensionis excdusit Eet¬
taiers quequid intrepida ꝑ meare quiuit
excursio competenter ammensũ ẽ repta¬

Expanded text:
unde quingenta stadia, quae sunt parunde quingenta stadia, quae sunt partrecenties sexagies complicata faciunt semel milies octingentiesque centena; ex quibus milia passuum partitione praedicta collecta faciunt ducenties uicies quinquies centena. Hoc de totius terrae globo oportuit intimari. Ceterum eius longitudo ab ortu ad occasum, hoc est ab ipsius Indiae extremitate usque ad Herculis columnas Gadibus sacratas,nonagies octies dicit et decem et octo milia. Verum Artemidorus dimensioni praedictae adicit quicquid a Gadibus procurrit; nam per Hispaniae frontem circuitu Sacri promuntorii ad aliud finale promuntorium, quod Artabrum memoratur, procedere dicit terram in nongenta nonaginta unum plurimum minor est, nam utrimque intemperati aeris nimietate contrahitur. Eo accedit quod a septentrionis plaga Sarmatarum gens copiosaque barbaries accessum indagandae dimensionis excludit. Attamen quicquid intrepida permeare quiuit excursio competenter admensum, rep
Abbreviated transcription (Latin):
Sirculũ quidiam terrae ducentis quinqua
assno gnomonica disputatione discuntto¬
approbat. auippes caphia dicitur rocunda
funero uca soquȩ horarũ ductustli in medio
fundositi ꝓceritate discrimina edi
lus gnomen appellatur. Cuius umbrase
Blminas ai qui noetio centri sui estimatione
dimenia uicies quater complicata circuii
quataꝙ pordio telluris es set ad uertens mul¬
nencansq ꝓpartiũ ratione circulum
men surãq: terrae incunctanter quot milib:
sta diorũ ambiretur absoluit. Et paulo post¬
Quius terraecotius hãbitus omnisq plenus
arcuitus ut romanorũ dimensionẽ ꝑ censeã¬
quicquid stadiorũ supputatione memoraue
ẽ inmilib: passuũ tricenties et quindecies
centena milia Quolo co non puto transeun¬
dam opinationẽ ptolomei ingeugra phico
oꝑe memorattm. Idem qui ppe todia ci
quas singulas intelluris centrũ ita esti¬
mat ꝑuenire ut unius partis latitudo istic
quingentoꝵ sta diorũ mensura tendatur
cata quae octomillenos passus absoluuN

Expanded text:
irculus quidem terrae ducentis quinquaghene doctissimo gnomonica supputatione discussum. 597 quippe scaphia dicuntur rotunda ex aere vasa, quae horarum ductus stili in medio fundo siti proceritate discriminant, qui stilus gnomon appellatur, cuius umbrae prolixitas aequinoctio centri sui aestimatione dimensa vicies quater complicata circuli quotaque portio telluris esset advertens, multiplicansque pro partium ratione, circulum mensuramque terrae incunctanter, quot milibus stadiorum ambiretur, absolvit. 599 Compertuius terrae totius ambitus omnis plenusque circuitus, ut Romanorum dimensione pequicquid stadiorum supputatione memoraui, est in milibus passuum trecenties et quindecies centenis. Quo loco non puto transeundam opinationem Ptolemaei in geographico opere memoratam; idem quippe zodiaci tquas singulas in telluris centrum ita aestimat peruenire, ut unius partis latitudo istic quingentorum stadiorum mensura tendatur, cata, quae octo millenos passus absoluunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cuius dia metros dupla ẽ orbe altero octies esse maioren
Ergo ex his dicendum ẽ solem octies terra esse maiorem
qđ ita probatum ẽ. Duobusigitur uasis aeneis pparadis. que
alteri fundus crat in modum clipsydrae ꝑforatus alterũ

Expanded text:
cuius διάμετρος dupla est orbe altero octies esse maiorem. cuius διάμετρος dupla est orbe altero octies esse maiorem. Ergo ex his dicendum est solem octies terra esse maioremscenda transmitterent. Duobus igitur uasis aeneis praeparatis, quorum alteri fundus erat in modum clepsydrae foratus, illud
Abbreviated transcription (Latin):
labro usq ad horae primae lincã continetur & exhoc consti¬
tit quod in cursu solis unam tẽporis aequi noctialis horã faciat
repetitus nouies orbis ẽi accecsus. Et quia conuersio cueles¬
tis hemis perii ꝑactis horisduo decĩ diem condit. Nouie saut̃
duodeni efficiunt centũ octo sine dubio solis dia metros
centesima et octaua pars hemis perii aequi noctialis est
Ergo totius aequi noctialis xirculi ducentesima & sextade¬
cima pars ẽ Ipsum autẽ circulum habere stadiorũ tricen¬
ties centeria milia et in suꝑcentum et septua ginta milia
antelatis ꝓbatum ẽ Ergosi eius summae ducentesimam sex¬
tam decimam considera ueris partem mensurã diametri solis
inuenuies: Est autem pars ipsa fere incentum quad raginta mili¬
dicenda ẽ. unde pene duplex quam terrȩdia metrosinuenit᷑
Constat autem geometricae rationis exam ine. cũ deduobus
orbibus alitra diametros duplo alteram uincit illum orbẽ

Expanded text:
labro usque ad horae primae lineam continetur. Et ex hoc constilabro usque ad horae primae lineam continetur. Et ex hoc constitit quod in cursu solis unam temporis aequinoctialis horam faciat repetitus nouies orbis eius accessus, et quia conuersio caelestis hemisphaerii, peractis horis duodecim, diem condit, nouies autem duodeni efficiunt centum octo, sine dubio solis diametros centesima et octaua pars hemisphaerii aequinoctialis est. Ergo totius aequinoctialis circuli ducentesima sexta decima pars est. Ipsum autem circulum habere stadiorum trecenties centena milia et insuper centum et septuaginta milia antelatis probatum est. Ergo, si eius summae ducentesimam sextam decimam consideraueris partem, mensuram diametri solis inuenies. Est autem pars ipsa fere in centum quadraginta midicenda est; unde paene duplex quam terra διάμετρος inuenitur. Constat autem geometricae rationis examine, cum de duobus orbibus altera διάμετρος duplo alteram uincit, illum orbem
Abbreviated transcription (Latin):
in occasũ unius scilicet hemr speru conuersione metitur
Nam totius cali integra conuersio diem noctẽq condudit
& ideo constat quantũ sol incirculosuo tantum in hocuase
umbram meare. Huicigitur aequabilit̃ collocata circatẽp
solis ortui propinquantis in hesit diligens obseruantis obtut̃¬
& cum ad primũ solis radium quẽ dese emisi t prima sum anitas
orbis emergens umbra destlidecidens summitate primam
curuilabri eminentiã contigit. locus ipse qui umbrae primi¬
tias excepit notac in pressione signatus ẽ obseruatũ q est
quamdiu suꝑterrã ita solis orbis integer appareret ut ima
eius summitas adhuc oritonti uideretur in sidere et mox
locus ad quẽ umbra tunc inuas migrauerat annotatus ẽ : habitaq
demensione inter ambas umbrarũ notas quae in tegrum solis
orbem id c̃ diamettũ natae deduabus eius summitatibus me¬
tiuntur. pars nona repta ẽ eiusspatii. quod a summouasis

Expanded text:
in occasum, unius scilicet hemisphaerii conuersione, metitur. in occasum, unius scilicet hemisphaerii conuersione, metitur. Nam totius caeli integra conuersio diem noctemque concludit, et ideo constat quantum sol in circulo suo, tantum in hoc uase umbram meare. Huic igitur aequabiliter collocato, circa tempus solis ortui propinquantis, inhaesit diligens obseruantis obtutus, et cum, ad primum solis radium quem de se emisit prima summitas orbis emergens, umbra, de stili decidens summitate, primam curui labri eminentiam contigit, locus ipse qui umbrae primitias excepit notae impressione signatus est, obseruatumque quamdiu super terram ita solis orbis integer appareret, ut ima eius summitas adhuc horizonti uideretur insidere. Et mox locus ad quem umbra tunc in uase migrauerat adnotatus est, habitaque dimensione inter ambas umbrarum notas, quae integrum solis orbem, id est diametrum, natae de duabus eius summitatibus metiuntur, pars nona reperta est eius spatii quod a summo uasis
Abbreviated transcription (Latin):
centenia milia & in suꝑcentũ septuaginta milia.
Lis dictis quibus mensura quã cerrae uelambitus ul diame¬
tros habet. sed et circulimodus ꝑ quẽ solcurrit ueldia metriei
ostenditur : Nunc quã solis esse mensurã uel quẽ ad modũ illi
prudentis simi deprehendere indicconus. Nam sicut exter¬
reni umbra potuit circuli ꝑ quẽ solmeat dephendi magiitudo
Ita ꝑipsum circulũ mensura solis inuenta est. in hunc modum
ꝓcedente in quisitionis ingenio Ae qui noctialidie antesolis
ortũ ae quabilit̃ locatumis axcumuas in hemrsperui spetiẽ
cauata ambitione curuatũ imfra plineas designato duocim
horarũ dici numero quas stli ꝓminentis umbracum transito
solis p̃tereundo distinguit. hoc ẽ autẽ ut scimus huius modi
uasis officiũ ut tanto tempore apriore c̃i extremitate ad alterã
usq saliumbra ꝑcurrat quanto sol medietat̃ caeli ab ortu

Expanded text:
centena milia et insuper centum septuaginta milia. centena milia et insuper centum septuaginta milia. is, quibus mensura quam terrae uel ambitus uel διάμετρος habet, sed et circuli modus per quem sol currit uel diametri eius ostenditur, nunc quam solis esse mensuram uel quemadmodum illi prudentissimi deprehenderint indicemus. Nam sicut ex terrena umbra potuit circuli per quem sol meat deprehendi magnitudo, ita per ipsum circulum mensura solis inuenta est, in hunc modum procedente inquisitionis ingenio. Aequinoctiali die, ante solis ortum, aequabiliter locatum est saxeum uas, in hemisphaerii speciem cauata ambitione curuatum, infra per lineas designato duodecim diei horarum numero quas stili prominentis umbra cum transitu solis praetereundo distinguit. Hoc est autem, ut scimus, huius modi uasis officium, ut tanto tempore a priore eius extremitate ad alteram usque stili umbra percurrat quanto sol medietatem caeli ab ortu
Abbreviated transcription (Latin):
octoginta millia quacterrae diametros habet quae faciunt
quadragies occies centera milia scadiorũ esse aterra usq ad
solis occursum quo umbrã terrae diximus ꝑuenire . Terra
autẽ in medio caclestis circuli ꝑquẽ solcurrit utcentron loca¬
ta ẽ Ergomensura terrenae umbrae medietatẽ diametri
caelestis efficit & si ab altera quoq parte terrȩ par usq ad
cundem circulũ mensura tendatur integra circuli ꝑquẽ sol
currit diametros inuenitur. Duplicatis igitur illis quadri¬
gies octies centenis milibus eritinte gradia metros caclestis
circuli non agies sexiescenteris milib: stadiorũ & inuenta du¬
metros facilem mensurã nobis ipsius quoq ambitus prodit
hanc enĩ summã quae diametron fecit. debester multiplicare
adiccta parte septima ut sepciam dictum ẽ : & ita in uenies totius
circuli perquẽ solcurrit ambitũ stadiorũ habere tricenties

Expanded text:
octoginta milia quae terrae διάμετρος habet, quae faciunt octoginta milia quae terrae διάμετρος habet, quae faciunt quadragies octies centena milia stadiorum esse a terra usque ad solis cursum, quo umbram terrae diximus peruenire. Terra autem in medio caelestis circuli per quem sol currit ut centron locata est; ergo mensura terrenae umbrae medietatem diametri caelestis efficiet, et si ab altera quoque parte terrae par usque ad eundem circulum mensura tendatur, integra circuli per quem sol currit diametros inuenitur. Duplicatis igitur illis quadragies octies centenis milibus, erit integra διάμετρος caelestis circuli nonagies sexies centenis milibus stadiorum, et inuenta διάμετρος facile mensuram nobis ipsius quoque ambitus prodit. Hanc enim summam quae διάμετρον fecit debes ter multiplicare, adiecta parte septima, ut saepe iam dictum est; et ita inuenies totius circuli per quem sol currit ambitum stadiorum habere trecenties
Abbreviated transcription (Latin):
curitas quae nox uocat᷑ sexagies in altũ multiplicatur ab ea
mensura quã terrae dia metros habet & haclongitudi nie
adipsumcirculu ꝓ quẽ solcurrit erecta exclusiore lumins
tenebras interrã refundit prodendũ ẽ igitur quanta di¬
a metros ẽ terrȩ ut conscet quid possit sexagies multiplicata
colligere unde his p̃libatis ad tractatũ mensurarũ quas
promisit oratio reuertatur. Euidentis simis et in dubitabi¬
libus demensionibus constiait uniuersac terrac ambitum
re stadiorum milia .cclii. Cũ ergotantum ambitus tene¬
habet secundũ triplicationẽ cũ septimȩ partis adiectione qua
superius dediametro & circulo regulariterdiximus. Et qua
ad efficiendã terreriae umbrae longitudinem non ambitus
terrae sed dia metri mensura multiplicanda c̃. Ipsa c̃ eium
quã sursum constat increscere sexigies multi plicanda tibier

Expanded text:
curitas quae nox uocatur, sexagies in altum multiplicatur ab ea curitas quae nox uocatur, sexagies in altum multiplicatur ab ea mensura quam terrae διάμετρος habet, et hac longitudine ad ipsum circulum per quem sol currit erecta, exclusione luminis tenebras in terra refundit. Prodendum est igitur quanta διάμετρος terrae sit, ut constet quid possit sexagies multiplicata colligere; unde, his praelibatis, ad tractatum mensurarum quas promisit oratio reuertatur. Euidentissimis et indubitabilibus dimensionibus constitit uniuersae terrae ambitum,re stadiorum milia ducenta quinquaginta duo. Cum ergo tantum ambitus tenehabet, secundum triplicationem cum septimae partis adiectione quam superius de diametro et circulo regulariter diximus. Et quia ad efficiendam terrenae umbrae longitudinem non ambitus terrae, sed diametri mensura multiplicanda est — ipsa est enim quam sursum constat excrescere — sexagies multiplicanda tibi erunt
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ centrũ nisi punctũ quo spherae aut orbis mediũ certis¬
sima obseruatione distinguit᷑ . Item ductalinea de quocũq
loco circuli quidesignat ambitũ in quãcũq eiusdẽ circuli
summitatẽ orbis partẽ aliquã diuidat necesse ẽ. sed non
omnimodo medictas ẽ orbis quã separat ista diuisio Illa
enim tantũ linca in partes aequales orbem mediẽ diuidit qͥe
a summo in summũ itaducit᷑ ut necesse siteã transire ꝑcentron
& hacclinea quae orbẽ sic ae qualiter diuidit diametros
nuncipatur . Itẽ omnis dia metros cuiuscumq orbis tripli¬
cata cũ adiectione septimae partis suae : mensurã facit cir¬
culi quo orbis includitur. Id ẽ si uncias ui teneat diame tri
longitudo & uelis exea nosse quot uncias orbis ipsius circu¬
esse mensurã cuius dia metros .ui. unciis extenditur. Scien¬
dum & hoc qđ umbra terrae quã solpost occasũ in inferiore
hemisperio curtens sursũ cogitemitoi exqua suꝑ terrã fit obs¬

Expanded text:
ud est centron nisi punctum quo sphaerae aut orbis medium certissima obseruatione distinguitur. Item ducta linea de quocumque loco circuli qui designat ambitum in quamcumque eiusdem circuli summitatem, orbis partem aliquam diuidat necesse est. Sed non omni modo medietas est orbis quam separat ista diuisio. Illa enim tantum linea in partes aequales orbem medium diuidit quae a summo in summum ita ducitur ut necesse sit eam transire per centron; et haec linea, quae orbem sic aequaliter diuidit, διάμετρος nuncupatur. Item omnis διάμετρος cuiuscumque orbis, triplicata cum adiectione septimae partis suae, mensuram facit circuli quo orbis includitur; id est, si uncias septem teneat diametri longitudo et uelis ex ea nosse quot uncias orbis ipsius circuesse mensuram cuius diametros septem unciis extenditur. Haedum et hoc, quod umbra terrae quam sol post occasum in inferiore hemisphaerio currens sursum cogit emitti, ex qua super terram fit obs
Abbreviated transcription (Latin):
cingens etrursus utriusq regionis extrema sinibus
suis ambiens: binas insuperiore atq inferiore suꝑ¬
ficie terrȩ insulas facit. Vnde tullius hoc intelligi
uolens non dixit . omnis terra parua quaedam ẽ
insula : sed omnis terra quae colitur a uobis parua quȩ¬
dam ẽ insula. Quia et singulae de quattuor habitatio¬
nibus. paruae quaedam efficiuntur insulae. oceano bis
eas ut diximus ambiente . Omnia haec ante oculos loca¬
repotest discriptio substituta ex qua et nr̃i maris ori¬
ginem quae totius una ẽ & rubriatq: indici ortum
uidebis. Caspiumq mare undeoriatur inuennes. Lic&̃
non ignorem essenon nullos qui eidem oceano ingres¬
sum negerit. Nec dubium est in illam quoq australis
generis temperatã mare similiter de oceano in fluere
sed disscribi hoc nr̃a attestatione non debuit. Cuius
situs nobis in cognitus perseuerat.:

Expanded text:
cingens et rursus utriusque regionis extrema sinibus cingens et rursus utriusque regionis extrema sinibus suis ambiens, binas in superiore atque inferiore terrae superficie insulas facit. Vnde Tullius, hoc intellegi uolens, non dixit «omnis terra parua quaedam est insula», sed «omnis terra quae colitur a uobis parua quaedam est insula», quia et singulae de quattuor habitationibus paruae quaedam efficiuntur insulae, Oceano bis eas, ut diximus, ambiente. Omnia haec ante oculos locare potest descriptio substituta, ex qua et nostri maris originem, quae totius una est, et Rubri atque Indici ortumuidebis, Caspiumque mare unde oriatur inuenies, licet non ignorem esse nonnullos qui ei de Oceano ingressum negent. Nec dubium est in illam quoque australis generis temperatam mare de Oceano similiter influere, sed describi hoc nostra attestatione non debuit, cuius situs nobis incognitus perseuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
& inferiora cingens. flexum circi aequi noctialis imita¬
ta. Aboriente uero duossinus refundit. unum ad
extremitatem septentrionalis. ad australis alterũ
Rursusq ab occitente duo pariter enascuntursinꝰ
quiusq ad ambas quas supra diximus extremitates
refusi occurrunt aboriente demissis : & dum uisũ ma
immaniore miscentur inuicem¬
q seferunt : ex ipsa a quarum collisione nascitur illa
famosa oceani accessio pariter & recessio. Etubicũ
uel in planis fortelitoribus. ex ipssis oceani finibus quos
oceanum nunc uocamus eueniunt. quia nr̃m mare
ex illis influit . C&erum ut ita dicam uerior eius al¬
ueus tenet tonam perustam. et tam ipse qui a equi¬
noctialem quam sinus exeo nati qui otirontem cir¬
culum ambitu suae flexionis imitantur. omnem ter¬
ram quadrifidam diuidunt & singulas ut supra dixi¬
mus habitationis insulas faciunt. Nam internos &
australes homines means ille percalidam . totamq

Expanded text:
et inferiora cingens, flexum circi aequinoctialis imitaet inferiora cingens, flexum circi aequinoctialis imitata. Ab oriente uero duos sinus refundit, unum ad extremitatem septentrionis, ad australis alterum, rursusque ab occidente duo pariter enascuntur sinus, qui, usque ad ambas quas supra diximus extremitates refusi, occurrunt ab oriente demissis. Et dum ui summa et impetu immaniore miscentur in uicemse feriunt, ex ipsa aquarum collisione nascitur illa famosa Oceani accessio pariter et recessio, et ubicumangustis fretis uel in planis forte litoribus, ex ipsis Oceani sinibus quos Oceanum nunc uocamus, eueniunt, quia nostrum mare ex illis influit. Ceterum uerior, ut ita dicam, eius alueus tenet zonam perustam, et tam ipse, qui aequinoctialem, quam sinus ex eo nati, qui horizontem circulum ambitu suae flexionis imitantur, omnem terram quadrifidam diuidunt et singulas, ut supra diximus, habitationis insulas faciunt. Nam inter nos et australes homines means ille per calidam totamque
Abbreviated transcription (Latin):
mensuram obtineat. Compertaq: interris unius partis
quac ad todiacum pertinet magnitudine. Hanc tricenties¬
& sexagies complicando circulum mensurãq terrae in¬
cunctanter quot milibus stadiorũ ambiretur absoluit.
circuitũ uniuersi terreniorbis esse ꝓnuntiauit.
Quae summa si in trecentas sexaginta partes ae qualit̃ diuida¬
tur liquebit quot stadiorum unaquȩq portio inter¬
ris esse debeat. quae in caelesti circulo nullam huma¬
nae coniecturae dimensionem ammittit.
His quoq ut arbitror nonociosa in spectione tractatis
Nunc deoceano quod promisimus astruamus. Nonuno
sed gemino eius ambitu terrae corpus omne circumflui. Cuiꝰ
uerus & primus meatus: qui ab indocto hominum genere¬
nescitur. Isenim quem solum oceanum plures opinant᷑
desinibus ab illo originali refusis: secundum ex neces¬
sitate ambitum fecit. C&erum prioresus corona ꝑ
tonam terraecalidam meat. superiora terrarum

Expanded text:
mensuram obtineat. Compertaque in terris unius partis, mensuram obtineat. Compertaque in terris unius partis, quae ad zodiacum pertinet, et magnitudinem hanc ter centis sexagies complicando, circulum mensuramque terrae incunctanter quot millibus stadiorum ambiretur absolvit. circuitum universi terreni orbis esse pronuntiavit. Quae summa, si in 360 partes aequaliter dividatur, liquebit, quod stadiorum unaquaeque portio in terris esse debeat, quae in coelesti circulo ab ullo nullam humanae conjecturae dimensionem admittit. His quoque, ut arbitror, non otiosa inspectione tractatis, nunc de Oceano quod promisimus adstruamus: non uno, sed gemino eius ambitu terrae corpus omne circumflui. Cuius uerus et primus meatus est qui ab indocto hominum genere•nescitur. Is enim, quem solum Oceanum plures opinantur, de sinibus ab illo originali refusis secundum ex necessitate ambitum fecit. Ceterum prior eius corona per zonam terrae calidam meat, superiora terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
Tratostones phylosopbus idemq geomettica subtilis si mus
gumento Nam amensoribus regis tcholomei quitotam acgro¬
tum tenebat adiutus. a soene usq meroen stadiorum numerũ
inuenit. dispositisq ꝑinter ualla lo corũ a septentrione meri¬
diem uersus horo scopicis uasis. simili dimensione & gnomonũ
aequa longitudine informatis totidem doctos gnomonicae
supputationis homuines quot uisa fuerant singulis quibiq
locis inposuit atq una die omnes umbrã meridiam̃ tẽporis
obseruare fecit. Natariq unum quẽq suignomonis umibr̃a
quante fuerit longitudinis. Atq: ita comperit quod ultra
quingenta stadia ad unius longitudinis gnomonẽ umbra
non respondit atq hoc tali probatione condusit. quod par¬
tes trecentae & sexaginta quibus om̃s rodiacicirculi tractis
diuiditur ad terras usq ꝑueniant & pars quae ibi in com¬
pertae & in aestimabilis magnitudinis ẽ : In terris non
am plius quam quin gentorũ aut paulominus stadiorũ

Expanded text:
rat Osthenes philosophus, idemque geometra subtilissimus, gumento. Nam a mensoribus regis Ptolomaei, qui totam Aegyptum tenebat, adjutus a Siene usque ad Meroen stadiorum numerum invenit. Dispositis namque per intervalla locorum a septentrione meridiem versus horoscopicis vasis simili dimensione et gnomonum aequa longitudine formatis totidem doctos gnomonicae supputationis homines, quot vasa fuerant, singulis quibusque in locis imposuit, atque una die omnes umbram meridiam temporis observare fecit, notare etiam unumquemque sui gnominis umbram, quantae fuisset longitudinis. Atque ita comperit, quod ultra 700 stadia ad unius longitudinis gnomonem umbra non respondit, atque hac tali probatione conclusit quod partes 360, quibus omnis zodiaci circuli tractus dividitur, ad terras usque perveniant, et pars, quae ibi incomperta et inaestimabilis mensurae est, in terris non amplius quam septingentorum, aut paulo minus, stadiorum