comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocales in isdem syllabis constitutas:
Vt sidicas uanus. modo consonans est
lit tera: hab& enim illut totum
quoddixi: Nam & ipsa preposita est
& hab& postse uocalem in eadem syllaba
constitutã : Nam uanus ua unasyllaba
e: ianus. &i una est. & hab& postse
& una syllabaest: quid opus est
ut hoc dicer&: titipse p̃cedant & ha¬
bent post se uocales in his dems yllabis
constitutas: Quia sinon ipsȩ p̃cesse

Expanded text:
uocales in isdem syllabis constitutas. uocales in isdem syllabis constitutas. ut si dicas uanus, modo consonans est u littera. habet enim illud totum quod dixi. nam et ipsa praeposita est et habet post se uocalem in eadem syllaba constitutam. nam uanus, ua una syllaba est. Ianus et i habet post se a, et una syllaba est. quid opus est ut hoc diceret, ut ipsae praecedant et habeant post se alias uocales in isdem syllabis constitutas? quia si non ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
digam mon hoc est Ulittere. ut sit
iterum dupl&: hoctantum ⁊ hab&:
Et uide quem admodum tractat: trac¬
tat pramo deillis communibus : &
postea redit adistis sp&iales casus
Vt sint uocales: Quem ad modum
intellegi mus uel .I. uel .V. litteratunc
sunt uocales quando solȩ posite syllabam
faciunt: uel quando coniunctae sunt alis
consonantibus : Sidicas unũ U so¬
laest& syllabam fecit: Ergo uocales¬
syllabam f&cit : Ergo tunc uocalȩs sunt
quando solae positae syllabam faciunt : Itẽ
si iuncte fuerint consonanti. U undo :¬
indus. iundtaest consonanta & longaẽ
& ceptis. & .e. &.o. Illeuero siuȩ
Eccehabes quando uocales sunt: Modo
uideamus quando sunt confonantes : Con¬
sonantes tunc sunt quando ipse p̃posi¬
tȩ sunt: & habent postse alias uocales
inisdem syllabys constitutas: Sicde¬
sinitum est: Si quid delis rebus minus
dixeris: lam non statratio quando
ipsȩ p̃positȩ s̃ : & habent postse alias

Expanded text:
digammon, hoc est u litterae; ut sit digammon, hoc est u litterae; ut sit iterum duplex, hoc tantum i habet. et uide quem ad modum tractat. tractat primo de illis communibus, et postea redit ad istos speciales casus. ut sint uocales quem ad modum intellegimus uel i uel u litteram? tunc sunt uocales, quando solae positae syllabam faciunt, uel quando coniunctae sunt aliis consonantibus. si dicas unus, u sola est et syllabam facit; si dicassyllabam facit. ergo tunc uocales sunt, quando solae positae syllabam faciunt. item si iunctae fuerint consonanti, unda Indus iuncta est consonanti et longa est exceptis a et e et o. illae uero siue ecce habes, quando uocales sunt. modo uideamus, quando sunt consonantes. consonantes tunc sunt, quando ipsae praepositae sunt et habent post se alias uocales in isdem syllabis constitutas. sic definitum est: siquid de his rebus minus dixeris, iam non stat ratio, quando ipsae praepositae sunt et habent post se alias
Abbreviated transcription (Latin):
tum sonare: Ut sidicas orator quasi intra
sonat. intrapalatum: Sibre uis est deb&.
primis labrus sonare quasi & tremis
labris: dttputa sidicas. obiit ha¬
be s istam regulam & prȩssam in
terentiano: quando uis & premere
quia breuis est primis labiissonat:
Quando ꝙ premis longam intrapalatũ
sonat:. Sunt aut̃ uocal es qunq
sed non om̃ uocales r̃ semꝑ. Nam
A & .O &. O. semꝑuo cales sunt:¬
De. & .V: Iuero & u uarias
habent potestates. uocalȩss̃. semiuo¬
cales sunt. mȩdiae sunt: nihil sunt
digamons. duplices s̃ uarias habenł
potestatȩs: Habentur ꝓuocalibus:
habentur ꝓ semiuocalibus: habent᷑
ꝓmedus: habentur ꝓnibilo: haboi¬
tur prodigamon: habentur produ¬
semiuocalis : ut sit media: Ner istȩ¬
I.littȩre quam . U littȩre: Idest
Vt sit uocales : ut sit semiuo cales ut sit me¬
dia : istȩ commmuness̃ utriusq: alide
ges non sunt communes sed diuersas
habent potestates: Nam nihilsit ut sit

Expanded text:
tum sonare, ut si dicas orator, quasi intra tum sonare, ut si dicas orator, quasi intra sonat, intra palatum. si breuis est, debet primis labris sonare, quasi extremis labris, ut puta si dicas obit. habes istam regulam expressam in Terentiano. quando uis exprimere quia breuis est, primis labris sonat; quando exprimis longam, intra palatum sonat. sunt uocales quinque, sed non omnes uocales sunt semper. nam a et e et o semper uocales sunt. i uero et u uarias habent potestates: uocales sunt, semiuocales sunt, mediae sunt, nihil sunt, digammon sunt, duplices sunt. uarias habent potestates: habentur pro uocalibus, habentur pro semiuocalibus, habentur pro mediis, habentur pro nihilo, habentur pro digammo, habentur pro dusemiuocalis, ut sit media: isti litterae quam u litterae, id est ut sit uocalis, ut sit semiuocalis, ut sit media: istae communes sunt utriusque. aliae tres non sunt communes, sed diuersas habent potestates. nam ut nihil sit, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
has eis uocalem quam habent uel tenuem so¬
num uel sibilum quendam: Vt sidicas Sł ge¬
tolle in deuocalem .e. sonat quidam sibilusqͥ
dam sonus: Ideo ergo dictaes semiuo cales
quia semihabent deuoce: Idest uel mediam
pastem uocis habent alii. aliaratione:
Semiuocalȩs dicȩs̃. essedicunt: quia semis
breuis est : si dicasorator . O. longa est : Si¬
milter aliter longa aliter breuis sonat:
Longa est sidicas cuitat̃ .C. sonat Breuis est
quando dicis equus e sonat: Simpliciter
sonat & quem admodum & prȩsses istȩ
litterȩ: si uelis dicere: seðebam hodiȩ in eqͦ
meo: Aut sidicas beneolebant in ospitio
meo rosae hocuilissimum est siquis lo¬
q tur: Ergo comodo & primendȩ sunt
istȩ litterȩ Dicit ita : terentianus hoc dix̃:
Quoti ens cumque. Elongam uolumus prð̃ fer¬
ri uicinasit. Ad  littęram ipsesonus sic
debeat sonare : Quomodo fonat.  littera
quando dicis euitat uicina deb& eẽ: Sic
uis Si longa est deb& ẜnus ipse intrapala¬

Expanded text:
has vocalem, habent tamen et tenuem sonum et sibilum quemdam; ut si dicas, tolle inde vocalem e, sonat tamen quidam sibilus idam sonus. ideo ergo dictae sunt semiuocales, quia semis habent de uoce, id est uel mediam partem uocis habent. alii alia ratione semiuocales dictas esse dicunt, breuis est; si dicas orator, o longa est. similiter e aliter longa, aliter breuis sonat. longa est, si dicas euitat; e sonat. breuis est, quando dicis equus; e sonat, simpliciter sonat. et quem ad modum expressae sunt istae litterae? si uelis dicere sedebam hodie in equo meo, ut si dicas bene olebant in hospitio meo rosae, hoc uilissimum est, siqui sic loquatur. ergo quo modo exprimendae sunt istae litterquotienscumque e longam uolumus proferri, uicina sit ad i litteram. ipse sonus sic debet sonare, quo modo sonat i littera. quando dicis euitat, uicina debet esse, sic uis. si longa est, debet sonus ipse intra pala
Abbreviated transcription (Latin):
sed &iam aliis consonantibus addunt
solic posita syllabam facit: Puta ꝥi
pone.tolle uocalem & nihil sonat.
pone : tolle uocalem & nonsonat: ce
tera &ita se uti que habent: A. pone&iã
perse plenaest : perse & primit sonuni:
I.sequere italiam uentis: Ergo ipseuoca¬
les solae syllabam faciunt: ideo dictest¬

Expanded text:
sed etiam aliis consonantibus addunt sed etiam aliis consonantibus addunt sola posita syllabam facit. puta f pone, tolle uocalem, et nihil sonat: r pone, tolle uocalem, et non sonat; et ceterae ita se utique habent. a pone, et iam per se plena est, per se exprimit sonum et«i sequere Italiam uentis». ergo ipsae uocales solae syllabam faciunt. duplici er
Abbreviated transcription (Latin):
asticulata ostendit ẽẽ. & alteram confusam
& non posse asticulo conprehaendi : & deui¬
dit illam primam diuisionem : Pittera¬
rum ali aesunt uocales : aliae consonantes :
tere sunt U. A .I. O.U. istequinq uo¬
calȩs sunt Omnes : i tẽ induas pastes diui¬
tuduntur in semi uocales & mutas: Semi
IIoeamus deillas uoialahuSiN¬
CULIS Uo cales dictaesunt earatione
qm̃ perseuocem implent: quid est perse
c& ere litterȩ non aliter & primant
sonum suuinnisi iungant sibiuo¬
calium sonos: Quando dico .b. non ali¬
ter sonum illum suum naturalem&
prinut : nisi iuntam habuerit uocalẽ¬
Ei C. non aliter sonum illum natura.¬
lem x primit. nisi iunctaml abuent᷑
uocalem: Similiter & f. non aliter dicit᷑
xplicant sonum : nisi iunedis uocalibus:
Ipseautem uocales nullius litterae auxilio
egent : sed ꝑse implent uocem : ut si dicas
A.e I.O.U. omnes perse &primuntur:
non solum ipse & primunt uocem suã:

Expanded text:
articulatae ostendit esse et alteram confusam articulatae ostendit esse et alteram confusam et non posse articulo conprehendi. et dicit iam primam diuisionem, litterarum aliae sunt uocales, aliae consonantes. lterae sunt quinque, a e i o u: istae quinque uocaleduntur, in semiuocales et mutas. semiuuideamus de illis uocabulis singulis. uocales dictae sunt ea ratione, quoniam per se uocem impleant. quid est per se? ceterae litterae non aliter exprimunt sonum suum, nisi iungant sibi uocalium sonos. quando dico b, non aliter sonum illum suum naturalem exprimit, nisi iunctam habuerit uocalem. c non aliter sonum illum naturalem exprimit, nisi iunctam habeat uocalem. similiter et f non aliter dicitur. se non explicant sonum, nisi iunctis uocalibus. ipsae autem uocales nullius litterae auxilio egent, sed per se implent uocem, ut si dicas a e i o u, omnes per se exprimuntur. non solum ipsae exprimunt uocem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
Idcir co asticolata uox dicta ẽ qđ potest
asticulis conprendi digits aut̃ ten e¬
mus calamos: Ideo ergo dicitur uox
asticulata qđ potest asticulo scribi:
Confusa illa dicitur uox quȩ non potest
asticulo conprehendi : ut puta mugi¬
tus bouum digitoram soñns: Ergo
litterae ad quamuocẽ ꝑtinent. ad homi¬
nem non ad confusã ꝑtinent seda det
asticulatã ꝑtnent: Quid sit littera¬
latȩ cẽ minema & nouis sinNam uox ẽ
quicquidloquimur: uuta sidicas orator
uenit & docuit poreslamenꝰ & solui orato
uent & docuit Ecce soluisti crationemin
uerba pot est ipsa uerba soluere in syllabas :
O. &ra potest ipsa syllaba soluere in lit¬
teras : Numquid potes litteram ipsam re
soluere ulterius : Nequaquam potes ergo
propter has res quas dixiomnes uide & de¬
finitionem donad Nittera quid est poss
mini ma uocis asticulatae: dicit. littera est
pars minima uocis quare quod ultra ipsa
num quam soluitur: Hocdicendo uox est

Expanded text:
idcirco articulata uox dicta est, quod potest idcirco articulata uox dicta est, quod potest articulis conprehendi. digitis autem tenemus calamos. ideo ergo dicitur uox articulata, quod potest articulis scribi. confusa illa dicitur uox, quae non potest articulo conprehendi, ut puta mugitus boum, digitorum sonitus. ergo litterae ad quam uocem pertinent? ad omnem? non. ad confusam pertinent? non, sed ad articulatam pertinent. ipsa littlatae? ima et nouissima. nam uox est quicquid loquimur, ut puta si dicas orator uenit et docuit. potest tamen et solui, orator, uenit, et, docuit: ecce soluisti orationem in uerba. potes ipsa uerba soluere in syllabas o et ra; potes ipsam syllabam soluere in litteras. numquid potes ipsam litteram soluere ulterius? nequaquam potes. ergo propter has res quas dixi omnes uide et definitionem Donati, littera quid est? pars minima uocis articulatae. dicit littera est pars minima uocis. quare? quod ultra ipsam numquam soluitur. hoc autem dicendo uocis
Abbreviated transcription (Latin):
litteras & factas uignia in habemus hoc
Inlibris adat dum aput uuarronem &
cur totsint: & quare eo ordine posite:
& quare is dem nominibus uocentur : St̃
autem intere. XHI dequibus tractaturus
sums sed ha dunduntur principaliter
induas pastes in semiueales & mutas:
Ergo duaesunt primae pastes. uocales
& consonantes: si non sunt consonates
duplicimodo scimus: Aut enim semi¬
uocales ft̃: aut mutae Siue enim se¬
mi uocales sint siue mutae uno nomi¬
uocales quae mutae: Sed prius desi¬
menda est ipsa littera: Deuo eo¬
Cox dicitur quid quid sonuerit siue
strepitus sit ruinae siue fluui currentis
siue uox : nam siuemugitus bouam om̃i
sonus uoxdicitur. Uerum tamen hae
duaer̃ pastes asticulata & confusa : ar¬
aculata est uox quae potest scribi. ut
&ce hoc ipsud quod dixi potest scribi
Ideo afticolata dicta est quod potest asti¬
culo scribi : astus dicimus membrama¬
iora : Asticulos minonara membra
in omni corpore nihilbreuius digias:

Expanded text:
litteras et factas XXIII. habemus hoc litteras et factas XXIII. habemus hoc in libris ad Attium apud Varronem, et cur tot sint et quare eo ordine positae et quare isdem nominibus uocentur. sunt autem litterae XXIII, de quibus tractaturus sum. sed hae diuiduntur principaliter in duas partes, in semiuocales et in mutas. ergo duae sunt primae partes, uocales et consonantes. si non sunt uocales, coduplici modo scimus. aut enim semiuocales sunt aut mutae. siue enim semiuocales sint siue mutae, uno nomiuocales, quae mutae. sed prius definienda est ipsa littera. uox dicitur quicquid sonuerit, siue strepitus sit ruinae, siue fluuii currentis, siue uox nostra, siue mugitus boum: omnis sonus uox dicitur. uerum hae duae sunt partes, articulata et confusa. articulata est uox quae potest scribi; ut ecce hoc ipsum quod dixi potest scribi. ideo articulata dicta est, quod potest articulo scribi. artus enim dicimus membra maiora, articulos minora membra in omni corpore. nihil breuius digitis.
Abbreviated transcription (Latin):
IXIMVS ergo qm̃ bene f&it donatus ar¬
Atem illam priorem scribere infantibus
posteriorem omnibus: Estenim ro¬
buste &utilis: in coat alitteris ista par¬
illam euandri matrem. quaeni costratae dice¬
batur latinas litteras inuenisse : ipsa prima
transtulit in italiam latinas litteras : Hoc ha¬
bemus inicio libra uelliuii & euander uir
mirabilis ueneratione in terarum omnino
uerba sunt ista. liuii reinoue interrudes ho¬
mines : tunc primum a paruerunt litte rag:
Litte re dictest̃ hacratione quasi legtiterȩ
qđ legentibus iter prebeant: Nam utique
adtendentes litteras implemus l&tiones : Er¬
go. uel ideo ditae sunt litterȩ: uelideo qđ legen¬
do iterentur: Nam cum sint uiginti tres tam̃
uanias connaciones faciunt : idest uariam
elocuaonem: Ergo ob hanc causam dicest̃
a put maiores nostros non fuerunt uiginti¬
tres Sed xui: &iam postea ad dite sunt alia:
Ita &iam tractaturus est. ut doceat olim sede¬
cim fuisse: postea & superfluo additas alias

Expanded text:
iximus ergo quoniam bene fecit Donatus, partem illam priorem scribere infantibus, posteriorem omnibus. est enim robusta et utilis. inchoat a litteris ista parillam, Euandri matrem, quae Nicostrata dicebatur, Latinas litteras inuenisse. ipsa primum transtulit in Italiam Latinas litteras. hoc habemus initio Liuii, et «Euander uir mirabilis ueneratione litterarum», omnino uerba sunt ista Liuii, «rei nouae inter rudes homines». tunc primum apparuerunt litterae. litterae dictae sunt hac ratione, quasi legiterae, quod legentibus iter praebeant. nam utique adtendentes litteras implemus lectionem. ergo uel ideo dictae sunt litterae, uel ideo quod legendo iterentur. nam cum sint XXIII, tamen uarias conexiones faciunt, id est uariam elocutionem. ergo ob hanc causam dictae sapud maiores nostros non fuerunt XXIII, sed XVI. postea additae sunt aliae. ita etiam tractaturus est, ut doceat olim XVI fuisse, postea ex superfluo additas alias
Abbreviated transcription (Latin):
uocales dictȩsant aut quia ꝑ sesonant :
autquia solȩ posi tie prosyllabis ha
bentur: Consonantes tan
lique illȩ earationȩ dictȩsunt conso¬
nantes quod nonsonant. sed conso¬
natit: Id est quad solȩ positae non
habet plenũ sorãg bed cumuo calib

Expanded text:
uocales, aut quia per se sonant, aut quia solae positae pro syllabis habentur. consonantes tamen reliquae illae ea ratione dictae sunt consonantes, quod non sonant, sed consonant, id est quod solae positae non habent plenum sonum, sed cum uocalibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiuus liur facit haȩc saedes dessyllaba longa ÷ proptenea quiageneti¬
uus ꝓducit eam facit dnim hunfide quomodo ÷ haecfacies es syllaba
netiuus ꝓducit haȩ in nominatiuo & ablatiuo longes ut haec fides hu¬
usfidei afide facies faciei a facie quas syllabar gõies gd̃ns corpipit
aut inutat breuia sunt nominatiuo egoretiuo ablatiuoq: lues luis
luae quicquid ingihetuo iSryllaba terminatur lireuiest in ab¬
enim ideolonga : qu&e a genetiuus eaꝰ ꝓducit dicimur miimpa aper¬
tas tapducta &poludis. media syllaba ꝓducta quo modo hic sam¬
nis longa ÷ nisfacit himgeietiuo hui saninitis media ꝓductte
Item amnis breuis ÷ qm̃ syllabamnis non producit gdietiuus

Expanded text:
tiuus ‛luis’ facit; ‛haec fides’; ‛des’ syllaba longa est propterea, quia genetiuus producit eam; facit enim ‛huius fidei’. Quomodo est ‛haec facies’: ‛es’ syllnetiuus producit, hae in nominatiuo et ablatiuo longae sunt, ut ‛haec fides’, ‛huius fidei’, ‛a fide’; ‛facies’, ‛faciei’, ‛a facie’. Quas syllabas genetiuus corripit aut mutat, breues sunt in nominatiuo et ablatiuo, ut ‛lues’, ‛luis’, ‛lue’. Quidquid in genetiuo ‛is’ syllaba terminatur, breue est in abenim ideo longa est, quia genetiuus producit eam: dicimus enim paupertatis ta producta, paludis media syllaba producta. quo modo est hic Samnis. longa est nis: facit enim genetiuo huius Samnitis media producta. item amnis breuis, quoniam syllabam nis non producit genetiuus.
Abbreviated transcription (Latin):
templum. Rutcesar Sut doctus Xut
pix. una mutat. ut caput adi&cit .c. ut
al&. aut lac dequo dubitat̃ dixisepius¬
hoc: Multidicunt utrum lacdicamus
an lact & reuera. Siqueras hoc rite facit
n& aliud: Nam sidixeris lac erit geñ lacis
Quem ad modum all& all&cis l&tum ÷¬
autem sepius prcipius apud uarronem:
lle dixit lac non debemus dicere sedlact
Sed dixit cesar Sillẽ rem ualentissimam
Nullu nomen Ii mutis terminari .C. aut̃¬
& .t. due mutȩ sunt: Ergo & clussi fu¬
mus abilla regula suꝑ ÷ ut sequamur
regulam plauti lacte ut dicamus. habe¬
mus in baccidimus sicut lacte lacis simile
& equidem dixi hasrationes: Scireaut̃
debemus quodhodie illad sequimur qđ
dix̃ uirgilius lac. & remanste illa con¬

Expanded text:
templum, r, ut Caesar, s, ut doctus, x, ut templum, r, ut Caesar, s, ut doctus, x, ut pix; una muta t, ut caput. adicit c, ut allec aut lac, de quo dubitatur. dixi hoc saepius: multi dicunt, utrum lac dicamus an lact. et re uera si quaeras, hoc rite facit nec aliud. nam si dixeris lac, erit genetiuus lacis, quem ad modum allec allecis. lectum est hoc saepius, praecipue apud Varronem. ille dicit: lac non debemus dicere, sed lact. sed dixit Caesar contra ipsum rem ualentissimam, nullum nomen duabus mutis terminari. c autem et t duae mutae sunt. ergo exclusi sumus ab illa regula. superest ut sequamur regulam Plauti, lacte ut dicamus: habemus in Baccidibus«sicut lacte lactis simile». et quidem dixi has rationes. scire autem debes quod hodie illud sequimur, quod dixit Vergilius, lac, et remansit illa con
Abbreviated transcription (Latin):
diximus esse seruendam. lupus facit lupa:
lepus non facitlepa: discrepauit in genere:
& ꝓ̃dis crepantiã generis motatio ÷ d& linationis
Ergo est quod diximus nomina adomnem
similitudinem essed&linanda : C&erum
si unares desit : scire debemus qm̃ non stat
ratio d&linationib:: Quod deipsis ge¬
neribus unde possumus ge inera inuenire
& diminutione diminuae & inuenis genus:
tabella cuius genenus ÷ feminini: Ergo sigene¬
nis femiñi ÷ diminutio & principale deb&
es se generis feminini : Virgula &uirga &
similia. &ceptis paucis utp istranũ canis
pistrilla canicula: &alia ecceptis istis re¬
liqua alia sumimus genera diminutionib
ominaqus singulanis .xiii litteris termina¬
tr. quinq uocalibus: sox semi uo calibus
& una muta ł duas : Quinq: uocalibus . A
e.I.O.u : Mutmusa: e ut monile : .i ut
frugi: Outcicero .u. ut cornu: Sex semi¬
uocalibus. Lut mel. Nutcarmen .m. ut

Expanded text:
diximus esse seruandam, lupus facit lupa, diximus esse seruandam, lupus facit lupa, lepus non facit lepa. discrepauit in genere, et propter discrepantiam generis mutata est declinatio. ergo est quod dixit, nomina ad omnem similitudinem esse declinanda. ceterum si una res defuerit, scire debemus quoniam non stat ratio declinationis. quid de ipsis generibus? unde possumus genera inuenire? ex diminutione; diminue, et inuenis genus. tabella cuius generis est? feminini. ergo si generis feminini est diminutio, et principale debet esse generis feminini. uirgula et uirga et similia, exceptis paucis, ut pistrinum canis, pistrilla canicula, et cetera. exceptis istis reliqua alia sumimus genera a diminutionibus. nominatiuus singularis tredecim litteris terminatur, quinque uocalibus, sex semiuocalibu uel duabus: quinque uocalibus, a e i o u, a, ut Musa, e, ut monile, i, ut frugi, o, ut Cicero, u, ut cornu; sex semiuocalibus, l, ut mel, n, ut carmen, m, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ne: & in illo nomine duo sunt conso¬
nantes: De in deratio tamporum bre¬
uis ÷ doctus : & aptus breuis ÷: Ideo simi¬
lit̃ declinatur hic doctus hicaptus.
huiꝰ doci huiꝰ apti huic docto. huic ap¬
to hunc doctum hunc aptum &gor¬
dine omnes casus similes sunt: Da unum unũ¬
aliquod nõm ubi uelunares discrep&. &ĩam
non sequitur ratio d&clinationis: Ut puta le¬
pus & lupus mista omnia consentiunt unare
tantum fiunt dissentientes : C&erum lu¬
pus qualitatis ÷ appellatiue & illud similit̃
corporale conparatioe non r&epit hepus:
n&cillum conparationem r&cepit : Nupus
casus nominatus figure simpl&x num eros
singularis : Idẽ ꝯitus lepus lupus eadem⁊
sonantes una est illiconsonas &illi una÷ con¬
sonans : Eadem ratio temporum breuis &
illa &illabreuis ÷ : Et lepus doclinamus
hic lepus huiꝰleporis huc lepori. Hic lupus
huius lupi. huic lupo: genus hic lcupus dicimus
hic lepus. Sedunum discrep& mobilitas quã

Expanded text:
ne, et in illo nomine duae sunt consone, et in illo nomine duae sunt consonantes. deinde ratio temporum: breuis est doctus, et aptus breuis est. ideo similiter declinatur, hic doctus hic aptus, huius docti huius apti, huic docto huic apto, hunc doctum hunc aptum, et ex ordine omnes casus similes sunt. da unum aliquod nomen, ubi uel una res discrepet, et iam non sequitur ratio declinationis. ut puta lepus et lupus, in ista omnia consentiunt, una re tantum fiunt dissentientes. ceterum lupus qualitatis appellatiuae, et illud similiter corporale: conparationem non recipit lepus, nec illud conparationem recipit lupus: casus nominatiuus, figura simplex, numerus singularis, idem exitus, lepus lupus: eaedem consonantes; una est illic consonans, et illic una est consonans: eadem ratio temporum; breuis est illa, et illa breuis est. et lepus declinamus hic lepus huius leporis huic lepori, hic lupus huius lupi huic lupo. genus: hic lupus dicimus et hic lepus; sed unum discrepat, mobilitas, quam
Abbreviated transcription (Latin):
genus numesus figura casus : Ecce
sex pastes &xitus sellabarum ut sit si¬
milis : Puta illud museit & illud in
us: peneulamarum ratio ut sit
similis ut autuocales sillae sint. aut conso¬
nantes: Deinde ut tẽp sint similia. siilla
breuis ÷ &illabreuis sit :
Meistis
omnibus rebus si unũ minus sit iam non¬
constatanalogia. Dehis rebus que positoe
sunt apud cessarem si quod minus sit iã
non stabit ratio analogiae: Aitenim
cesar nisi omnia consentiant᷑ inter se
Non potest fieri ut nominis similitudo
tur: Doctus cuius qualitatis ÷ apellatiu de
& aptus qualitatis ÷ appellatiuae : Ece si mi¬
icepit. aptior simus: &ce congruit
conparõ. genus. doctus generis masculi
ni÷: aptus generis masculini & utrũ¬
q mobile Nam hoc ingenere sequi¬
mur & genus & mobilitatẽ doctus
ta . tum: aptus ta tum: Numerisin¬
gularis hic doctus hic aptus: figure
simpl&. doctus simpl&x aptus simpl&x :
Tasus ÷ nominaqus hnc doctus. hic aptus:

Expanded text:
genus, numerus, figgenus, numerus, figsex partes: exitus syllabarum ut sit similis; puta illud in us exit et illud in us: paenultimarum ratio ut sit similis, ut aut uocales syllabae sint aut consonantes: deinde ut tempora sint similia; si illa breuis est, et illa breuis sit. de istis omnibus rebus si unum minus fuerit, iam non stat analogia; de his rebus, quae positae sunt apud Caesarem, siquid minus fuerit, iam non stabit ratio analogiae. ait enim Caesar: nisi omnia consentiant inter se, non potest fieri ut nominis similitudo tur. doctus cuius qualitatis est? appellatiuae, et aptus qualitatis est appellatiuae; ecce simirecipit, aptior aptissimus; ecce congruit conparatio. genus: doctus generis masculini est, aptus generis masculini est, et utrumque mobile: nam hoc in genere sequimur, et genus et mobilitatem, doctus docta doctum, aptus apta aptum. numeri singularis, hic doctus, hic aptus. figura simplex, doctus simplex, aptus simplex. casus est nominatiuus, hic doctus, hic aptus.
Abbreviated transcription (Latin):
greca adregulas non ꝑtinent : & hoc iuste
quaratione nomina greca ablatiuum sin¬
gularem non habent. dixim superius
regulae ablatiui sunt singuła nite.: Erg
non possunt illa nomina que carentꝰ
ablat̃rrãs singularem pendere aregula
llud &iam scire debes qđ hax nomina
que gr&ci neutra liter declinatur. la¬
tinos &iam femininum dixisse : Emb¬
lema grecidicunt. hoc emblema ha
ma: Eabes xempla in numeralia
ut apud plautum & apudantiquos &
&x aliqua paste apud ciceronem :
N Am ait plautus processit mercur¬
us cum seruili scema sigr&ce d&lina¬
r&. cum sce mate dicer& a greca dali¬
natione. Agr&co ut teneres genus ne¬
utrum: Babes & incicerone tu deꝑi
tas mate. facer& his & ab his peripe¬
tas matibus: De ANALOGIA
s nomina d&clinare. sequere ana¬
logiam. Que est analogia conpa¬
ratio similium latine proportio dicit᷑
ita illam definit: An alogia e conpasi¬
tio fit Uiii modas ut sint .ui. illae
pastes que accidunt nomini S& aut̃

Expanded text:
Graeca ad regulas non pertinent. et hoc iuste. Graeca ad regulas non pertinent. et hoc iuste. qua ratione? nomina Graeca ablatiuum singularem non habent; diximus superiuregulae ablatiui sunt singularis. rite ergo non possunt illa nomina, quae carent ablatiuo casu singulari, pendere a regula. illud etiam scire debes, quod haec nomina, quae Graeci neutraliter declinarunt, Latinos etiam feminine dixisse. emblema: Graeci dicunt hoc emblema, Lama. habes exempla innumerabilia et apud Plautum et apud antiquos et ex aliqua parte apud Ciceronem. nam ait Plautus «processit Mercurius cum seruili schema». si Graece declinasset, cum schemate diceret a Graeca declinatione a Graeco, ut teneret genus neutrum. habes et in Cicerone «tu de ptasmate faceret, his et ab his peripetasmatibus. de analogia s nomina declinare, sequere analogiam. quae est analogia? conparatio similium. Latine proportio dicitur: ita illam definit, analogia est conparatio. fit octo modis: ut sint sex illae partes quae a
Abbreviated transcription (Latin):
Sedilla usurpata sunt ut dicerent anciliorũ
& ul canaliorum & usur pauerunt maiores
noftri causae licentiae. h& autem licentia na¬
ta est quam non poterant regula conteneri:
Quȩ sunt autem nomina que nonꝑtinent ad
regulas: ista sunt numeni tantum pluralis
non ꝑtinent a distas regulas ablat̃ singuła
& rite: Nam si regulae ablat̃i sunt singu¬
laris. Illa nomina autem numeri sunt tan¬
tum pluralis. Non habent rationem nume¬
ri sing̃i ut &ciredebeant in nd miͦnatiisd plũi
ta non ꝑtinent adhas regulas ea nomina q̃
non daclinantur : ut fas nefas neꝗ : qua¬
re non ꝑtinent ad regulas s&cuntur ratio nẽ
ste regulae inuente sunt ut sciremus que mad
modum nomina declinentur. Siilla nom¬
nanon declinantur qđ ꝑtinent ad regulas
nate ad regulas non ꝑan&ꝰ: Itẽ que a gre¬
cis sumpsimus ad regulas non ꝑtinent. hoc
peritae focerunt maiores nostrd Emble¬
ma epigramma ea nomina que sunt

Expanded text:
ingularis. sed illa usurpata sunt, ut dicerent anciliorum ingularis. sed illa usurpata sunt, ut dicerent anciliorum et Vulcanaliorum; et usurpauerunt maiores nostri causa licentiae. haec autem licentia nata est, quia non poterant regula contineri. quae sunt autem nomina, quae non pertinent ad regulas? ista sunt: numeri tantum pluralis non pertinent ad istas regulas ablatiui singularis, et rite. nam si regulae ablatiui sunt singularis, illa nomina autem numeri sunt tantum pluralis, non habent rationem numeri singularis, ut exire debeant in numero plurali. item non pertinent ad has regulas ea nomina quae non declinantur, ut fas nefas nequam. quare non pertinent ad regulas? sequuntur rationem: istae regulae inuentae sunt, ut sciremus, quem ad modum nomina declinentur. si illa nomina non declinantur, quid pertinent ad regulas? rite ad regulas non pertinent. item quae a Graecis sumpsimus, ad regulas non pertinent. hoc perite fecerunt maiores nostri. emblema epigramma: ea nomina quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
na numeri plurali prosua licentia ꝓtul¬
lis se licebat illis & dicebant horum ma¬
nuorum & horũ manium. quaratione
qm̃ non patuit ei subicere inperitiam
regulȩ sublatio numeri singularis
un de hoc probamus sic declinasse an¬
tiquos: habes in orato anciliorum &
nominis & togȩ obltus. anciliorum fa¬
cit: Tamen non potest ei contradi¬
cere: Quãre ancilia it numeri sunt
tantum pluralis secundum rationẽ
quam quam legerimus in uirgiho
leuaq ancile gerebat: Itẽ ulcan÷¬
lium dicimus tamen salustius
dã Relegionẽ ul canaliorũ inpedit᷑
sed hoc usurpauit : Nam debuit dicere ulcana¬
lium unde hoc probamus rediadillam simi¬
in nominatiuo plurali agilia : Tale est acsi
dicas ancilia talee acsidicas ulcanalia in la
&it Ergo quem ad modum facitagilium.
sic debeat facere & ulcanalium & ancilium:
Ergo & similitucellegis que madmodum &illa
nomina numeritantum plurali faciant. ut sic

Expanded text:
na numeri pluralis pro sua licentia protuna numeri pluralis pro sua licentia protulisse. licebat illis, et dicebant horum maniorum et horum manium. qua ratione? quoniam non poterat eis obicere inperitiam regulae sublatio numeri singularis. unde hoc probamus, sic declinasse antiquos? habes in Horatio «anciliorum et nominis et togae / oblitus»: anciliorum facit. tamen non potes ei contradicere. quare? ancilia enim numeri sunt tantum pluralis secundum rationem, quamquam legerimus in Vergilio «laeuaque ancile gerebat». item Vulcanalium dicimus; tamen Sallustius dixit «religione Vulcanaliorum impeditus». sed hoc usurpauit. nam debuit dicere Vulcanalium. unde hoc probamus? redi ad illam simiin nominatiuo plurali. agilia tale est ac si dicas ancilia, tale est ac si dicas Vulcanalia, in ia exit. ergo quem ad modum facit agilium, sic debet facere Vulcanalium et ancilium. ergo ex similitudine colligis, quem ad modum et illa nomina numeri tantum pluralis faciant, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
ta ferae hoc nom̃ numeri ÷ tantum plu¬
rali haeferiae harum arum ins & ab
his feris. Ergo hoc nõ non ⁊ rago¬
nis qͥ a non÷ numeri singularis. sed
qm̃ diximus numerum iftum pluralẽ
inaediptõn &xi referiae itaerit quẽ
admodum musae harũ musarũ his&
ahnis. is Siedicimus & feriae harum feriarũ
his & ab his feris : & similiter in aliis puta :¬
Uanes numero singulari nemodicit hicma
manis. aut hic manes. uel hic mania aut
nescio quodtale quem ad modum habemus
facere gen&iuũ pluralem horum manox
An horum manium : Uel quem ad modum
dat̃ & ablt̃ pluralis his & ab his manibus
aut manis non inuenio regulam. sed re¬
es exeat. agiles manes : & cehoc nõ in esgeit
& illu d nom̃ in es exit: F ac genẽt pluralẽ
horum agilium: Sichabes facere horũ
manium his & ab his agilibus: Sichabes
face rehis & abhis manibus: Habes qui¬
dem has regułas tenendas sr quartam
rigorem possint d&clinari: Tamen
scire debemus maiores nostros ista nomi¬

Expanded text:
pluralis, hae feriae harum feriarum his et ab his feriis. ergo hoc nomen non est rationis, quia non est numeri singularis. sed quoniam diximus numerum istum pluralem in ae diphthongon exire, feriae, ita erit, quem ad modum Musae harum Musarum his et ab his Musis; sic dicimus hae feriae harum feriarum his et ab his feriis, et similiter in aliis. puta manes: numero singulari nemo dicit hic manis aut hic manes aut hic mania aut nescio quid tale. quem ad modum habemus facere genetiuum pluralem? horum maniorum an horum manium? uel quem ad modum datiuum et ablatiuum pluralem? his et ab his manibus an manis? non inuenio regulam, sed rees exeat. agiles manes; ecce hoc nomen in es exit, et illud nomen in es exit. fac genetiuum pluralem, horum agilium; sic habes facere horum manium: his et ab his agilibus; sic habes facere his et ab his manibus. habes quidem has regulas tenendas, secundum quarum rigorem possint declinari; tamen scire debes maiores nostros ista nomi
Abbreviated transcription (Latin):
inde apud gentiles pruimam emmiaa moro¬
efecit in apollinem & musas quae fuit
temporabus ennu. longe post dauid Humnni
Epitalomi as̃ casmina nubentium quae de¬
cantur abiscolasticis in honorẽ sponsi& spon¬
sae. h& primum salomonȩ didit in laude

Expanded text:
inde apud gentiles prima Memmia Timothoinde apud gentiles prima Memmia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur a scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laude
Abbreviated transcription (Latin):
carminis conueniat msens:
erentianus hos elegos dixeresol&. qđ clau¬
sulatalis tristibus uttradunt. abcior essa
modis: Hic autem uixomnino constat aquo
sit inuentus nisiqr apud nos. ennius eum py¬
or usus ÷ : Nam a pud grecos sic adulis grama¬
ticorũ pend& ut subiudiceres relegatasit:
Nam quidam eorũ colo fonium quendam qui¬
dam arcilo cum. austorem atq: inuentorem
uolunt :
Sucolicum. id÷ pastosule cermenpleriq
siracusis pnimum conpositum apastoribus
opinant᷑ non nulli. lacedemone namq: trunse¬
unte intraciã xerse rege persarũ cumspar¬
tane uirgiues sub ostili m&ai: neq egredi urbẽ
neq pompam quarũq a grestem dian e demore
&ercent torba pastorum nereligio pr&enra
Eundem in conditis cantib celebrarunt
Apellatur autem: bucolicum demaiori
paste quamuiso pilionem caprarioꝵ que ser¬
mones in his & cantica inserantur :¬
Umnos primum dauid ꝓph&a in laudem di
composuisse accecinisse mani festum⁊: De¬

Expanded text:
carminis conveniat miseris. carminis conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum, id est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Thraciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines sub hostili metu neque egredi urbem neque pompam chorumque agrestem Dianae de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eundem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum de maiori parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in eis et cantica inserantur. Hymnos primum David prophetam in laudem Dei conposuisse ac cecinisse manifestum est. De
Abbreviated transcription (Latin):
nis aeque capax. quib uistutib nomen
solus obtinuit. ut ero icum uoca r&or
admorandas scilic& eroum res: Nã
& prec&eros simplicissimus ab & constat
fit ut riusq: mixtura. quã si instruat᷑
a singulis omnib: quoq in& risphor esto:
Hunc primum moyses incantico deu¬
tero nomiũ longe ante fereciden
Romeram c&ci nisse ꝓbatur: unde ap¬
par& antiqui orem fuisse apadebreos¬
fuifse stadium carminum. quã apatgei¬
tiles: Si quidem & iob. moysitem pon¬
b: ad equatus &am& rouersu dłefilo
spondioq decumt : hunc apud grecos
a catesius milesius fertur primus con¬
posuis se: uel ut alii putant ferecides
sirus qđ m&rũ anteo merũ picium dic¬
eim est : postomerũ eroicum nomina¬
tũ : Picium autẽ uocatũ uolunt eo qđ
hoe genere m&r oraculacũla apol¬
lonis sint edita: namcum inparnoso
pitonem serpentem in uindictã ma¬
tnis sagitos insequer&or. ac colȩ
delfici hoc illũ m&ro ostntis̃ dicentes
ut ait terentian us:

Expanded text:
nis aeque capax. Quibus virtutibus nomen nis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandas scilicet eorum res. Nam et prae ceteros simplicissimus habetur constatqfit utriusque mixtura quam si instruatur a singulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunc primum Moyses in cantico Deuteronomii longe ante Pherecyden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiorem fuisse apud Hebraeos studium carminum quam apud gentiles, siquidem et Iob Moysi temporibus adaequatus hexametro versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesius Milesius fertur primus conposuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentes, ut ait Terentianus 1
Abbreviated transcription (Latin):
& am& ros autem latinos prꝰmã
fecisse ennius traditur: cos qͥuae
longos uocant
binuentorib: m&ra appellata di¬
cantur : ut a nacreonticum : safficũ
arcilocium : Nam anacreontica
m&ra a nacreon conposuit: sas¬
fica saffomulier aedidit: arcilo¬
cios: arcilocus quidam scrpsit : Go¬
lo fonius: colo fonius quidam exer¬
cuit: Sota deorũ quoq repertor ÷
Sotades genere cr&ensis : Si monidia
quoq m&ra simonides po&alir¬
cus conposuit:
Afrequentatoribus ut asclepia dia non
tea asclepius inuenit: Sedyinde itauo¬
cata quod ea idem. elegamiissime. & fe¬
quen tatissime husus sit :
Arebus quae senbuntur ut eroicum
elegiacum bucolicum: Esdicamit
carmen ditũ. qđ eo uirorũ fostiũ. res &
facta narrantur : Nam eros appellan¬
tur uiri. quasi ufrii. & celidi
propt̃ sapientiã & sortitudinẽ. qđ me¬
trũ aucto ritate c&rum m& rapre¬
cedit:
Inus ex omnib: tam maximis operib
aptiis quam paruis suauitati & dulcȩdi¬

Expanded text:
Hexametros autem Latinos primum Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosque 'longos' vocant. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon conposuit; Sapphica Sappho mulier edidit; Archilochios Archilochus quidam scripsit; Colophonios Colophonius quidam exercuit. Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis. Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus conposuit. A frequentatoribus, ut Asclepiadia. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata quod ea idem elegantissime et frequentissime usus sit. A rebus quae scribuntur, ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroicum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrantur. Nam heroes appellantur virpropter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedi
Abbreviated transcription (Latin):
Quin elongius pro uoluerentur quã iudiciũ
poss& sustinere : modo m statuit ratio:
unde reuesterur & abeo ipsouessum
uocatum qđ reueraitur:
Huic adher& rechimus qui non est cesto
finemo deratus: sedta menrationabi¬
lter hor dinatis pedibus currit:
Quilatine nihil aluit quam nuimerus di¬
Car men uocatur quic quidpedibus
contin&ur. cui datum nomen & esti¬
mant. seu qđ carptm pronunciare¬
tur: unde odie lanam quampur¬
gantes discerpunt : Carminare
dicimus. seu qđ qui illa canerent. carere
mentem &x estimabantur
M&ra uł a pedibus nuncupata ł arebus
que scribuntur : uł ab inuentoribus: uł
asrequentatoribus : uł anumero syl¬
labarum :¬
pedibus m&r auocata : ut datilica.
iambica. trocaica: Atroceo ntro¬
caicum m&rum nascitur Adactilo
dactilicum sic& alia a suispedibus:
Onumero ut & am&rum : penta meiũ
Min&rum Nam senarios uessus nos
& numero pedum uocamus : hos geci
qr geminos feriunt Mm&ros dicũr:

Expanded text:
Qui ne longius provolverentur quam iudicium Qui ne longius provolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverteretur; et ab eo ipsum versum vocatum, quod revertitur. Huic adhaeret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit; qui Latine nihil aliud quam numerus diCarmen vocatur quidquid pedibus continetur: cui datum nomen existimant seu quod carptim pronuntietur, unde hodie lanam, quam purgantes discerpunt, 'carminare' dicimus: seu quod qui illa canerent carere mentem existimabantur. Metra vel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae describuntur uel ab inuentoribus uel a frequentatoribus uel a numero syllabarumpedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, a dactylo dactylicum; sic et alia a suis pedibus. A numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos feriunt, trimetros dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Cernere qͥspoteritnumero aut qͥr̃ calculo
A quap̃ sentir moderantꝰ doginat a uitȩ
Atq futura noua p̃stant᷑ p̃mia regni
Ritib: atq meis complentur iussa suꝑna̧
T alibus humanũ sem ꝑ mis erebor in aeuũ
Iuuauimortale genus uistutib: alnis
Imperais dño suꝑis samularier alto
T&inca mundani calcent ludicra luxus:
Regina clamor cadorum filia regis:
Adrequiem ut tendant anime pulsabo tonan
Actus ł dich sensus seu ut uinda resoluant:
Sedbus esuperis soboles nempe archi tenentes :¬
Cuncta mens p̃cib restaurat socla demptor
Arbiter & henius condit me calcia carentem
Inqua nec m&as aeui n& tempora clausit:
Tempora sed mire sine tẽpora longa creauit.
Ne trauocata qr certis pedũ mensuris atq
patis terminantur : Neq ultra dimen¬
sio nem temporũ constituta procedunt:
mensura enim grecȩ : m&rum dicitur
Uersus diti ab coqđ pedib: in hordine suo
dispositi certo fine moderantur ꝑ asticu¬
los quae cesa & membra nominantur:

Expanded text:
Cernere quis poterit numero aut quis calculusA qua praesentis moderantur dogmata vitae, Atque futura novi praestantur praemia regni? Ritibus atque meis compleantur jussa superna, Talibus humanum semper miserebor in aevum. Juvani mortale genus virtutibus almis, Imperiis Domino superis famularier alto; Tetrica mundani calcent ut ludicra luxus, Regna, clamor, coelorum filia regis. Ad requiem ut tendant animae pulsabo tonantem Actus vel dicti seu sensus aut vincla resolvat. Sedibus e superis soboles nempe arcitenentis Cuncta meis precibus restaurat secla Redemptor, Arbiter aethereus condit me calce carentem In qua nec metas aevi nec tempora clausit Tempore, sed mire sine tempore longe creavit. Metra vocata, quia certis pedum mensuris atque spatiis terminantur, neque ultra dimensionem temporum constitutam procedunt. Mensura enim Graece μέτρον dicitur. Versus dicti ab eo, quod pedibus in ordine suo dispositi certo fine moderantur per articulos, quae caesa et membra nominantur.
Abbreviated transcription (Latin):
& iugero : Ista duo &cepta sunt & in domo
uari amhabemus doclinationem & in iu¬
gero uariã Indomohanc habemus anti¬
quã d&clinagonem maiores nosti hoc
nõm idest domus quasta dełiȩ dedinabuñ
totum nõ hacdomus abhac domu harũ
domuum his & abhis domibus : Integra
erat apud maiores nostros iiii d&cłie¬
natoni hoc uerum esse iuuenalis testimõn¬
&ce hax on potrt conprobare ait. uisce¬
ransit adnra magnarum domuum
Vnde uenit illegen&a us domuũ
nisi a quasta d&cliẽ. nisi abisto ab la¬
tiuo al iac domu domuum: Eirgo
hoc nõ dxi apud maiores nostros
iiii fuit dalinatonis posterior aas

Expanded text:
et iugero. ista duo excepta sunt: et in domo et iugero. ista duo excepta sunt: et in domo uariam habemus declinationem et in iugero uariam. in domo hanc habuimus antiquam declinationem: maiores nostri hoc nomen, id est domus, quarta declinatione declinabant totum nomen, haec domus ab hac domu harum domuum his et ab his domibus; integra erat apud maiores nostros quarta declinatio. hoc uerum esse etiam Iuuenalis testimonio poterit conprobari; ait «uiscera magnarum domuum». unde uenit ille genetiuus, domuum, nisi a quarta declinatione, nisi ab isto ablatiuo, ab hac domu domuum? ergo hoc nomen, ut dixi, apud maiores nostros quartae fuerat declinationis. posterio
Abbreviated transcription (Latin):
regulam seruant : ut accusatius in im
&eat ubi ablt̃s .i. t̃mũs n&c alit̃ potest ibi
Ergo itaꝯeut ubi i t̃mũs ablatius nec alit̃:
Quaredico n& alit̃ : Sunt t alia nomina
que ÷ t̃minant᷑ sedalit̃ &iam eeunt : pu¬
ta pos sumdicere ab hocigni. possũdicerẽ ab
hoc igne : Ergo non potest accusatiũs singulani
inimexire non possum dicere hunc ignim
quare quia ablatiũ s tantum in iit sed
& in .e. Si autem inieeat n&aliter possit
n&es see ut accusatius in immittat: utt pita
ab hac .ui nũ quod possumdicere ab hac ue:
Ergo accũs dico hancuim. uides quando
n&ces sehabemus accusatũs in immitte¬
re: qñ ablatius in i. misenit ab hoc tiben
Num qđ possum dicere ab hoctibere: hune
ergotiberim dico. qm̃ facit in ablatiuo ab
hoctiberi tantum diximus .A.e .i. tran
hoc docto horum doctorum his & ab his
doctis: Exceptis duob tantũ nominib: domo

Expanded text:
regulam seruant, ut accusatiuus in im regulam seruant, ut accusatiuus in im exeat, ubi ablatiuus i terminatur nec aliter potest. ibi ergo ita exit, ubi i terminatur ablatiuus nec aliter. quare dico nec aliter? sunt enim alia nomina, quae et i terminantur, et aliter etiam exeunt. puta possum dicere ab hoc igni, possum dicere et ab hoc igne. ergo non potest accusatiuus singularis in im exire, non possum dicere hunc ignim. quare? quia ablatiuus non tantum in i exit, sed et in e. si autem in i exeat nec aliter possit, necesse est ut accusatiuum in im mittat, ut puta ab hac ui. numquid possum dicere ab hac ue? ergo accusatiuum dico hanc uim. uides, quando necesse habemus accusatiuum in im mittere: quando ablatiuus in i miserit. ab hoc Tiberi: numquid possum dicere ab hoc Tibere? ergo hunc Tiberim dico, quoniam facit in ablatiuo ab hoc Tiberi tantum. diximus a e i; transhoc docto horum doctorum his et ab his doctis, exceptis duobus tantum nominibus, domo
Abbreviated transcription (Latin):
ralis inium e eat᷑ abistis iii regulis nascitur. Ne
dicas mihi. &ce .n. & .s. litteris t̃mũs est nomi¬
natius & deb& gen&iuũ inium mittere falsũ
est: Di conunc quando gent̃ in rum &it: n&ces¬
see ut ab illa regula ueniat: sed quando in ium
&ierit n&cesse ÷ ut in deueniat dabo &iam &¬
emplum unde hoc ꝓbem matre qñ dico cẽste.e.
corraptume. & genus femininum ẽ & dixi¬
mus qm̃ ab latiur singula nis .e. correpto t̃ mũs
genere feminino gen&iuum pluralem inium mit¬
qt ut clade ium: Ergo dicere debemus matre
nium .s. non ⁊ hoc nemodicit unde appar&. qm̃
iste dres regule non sic emittunt gen&: sed iftȩ
gen&ius quotiens sic eierit ab istis eres regulis
in ium mittat: Sed quoties cumq ita est
gen&ius in deuenit nocesse : ut ab istis aes re¬
gulas ueniat : Hoc non hab&is scriptum:
quod tenere deb&is h& regula &iam accu¬
satiuus singularis in immittebat apud
maiores nostros : Puta hanc pupim
hodie nemodicit. sedin istis tantum modo

Expanded text:
 regulis nascitur. ne dicas mihi: ecce n et s litteris terminatus est nominatiuus et debet genetiuum in ium mittere. falsum est; dico nunc: quando genetiuus in ium exit, necesse est ut ab illa regula ueniat sed quando in ium exierit, necesse est ut inde ueniat. dabo etiam exemplum, unde hoc probem. matre quando dico, certe e correptum est et genus femininum est; et diximus quoniam ablatiuus singularis e correpto terminatus genere feminino genetiuum pluralem in ium mittit, ut clade cladium. ergo dicere debemus matre matrium; sed non est hoc, nemo dicit. unde apparet quoniam istae tres regulae non sic emittunt genetiuum, sed ille genetiuus, quotiens sic exierit, ab istis tribus regulis in ium mittat; sed quotienscumque ita est genetiuus, inde uenit, necesse est ut ab istis tribus regulis ueniat. hoc non habetis scriptum, quod tenere debetis. haec regula etiam accusatiuum singularem in im mittebat apud maiores nostros, puta hanc puppim; hodie nemo dicit, sed in istis tantum modo