comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nni temporalia et uisibilia bona de Illo expectantes rudimenta noiu ppli
as hu̾ilitate surgencia in ip̃is siuis scripturis nima seciuitate noluerũt ad¬
aten atq ita m beten hoĩe remanserũt. uetera autẽ ut alibiait idem ꝙͣius
pnora suut tp̃re noua tñ anteponenda sunt dignitate qm̃ Illa uet̾a p̾coma
ẜ cui uł cessine sunt om̃o uł cesser̃t. hec est Illa suscipienda lex der de
qua lactancius cecilius formanius non ociose agit in quodam loco que nos
ad sapiencie iter durgit. Illa scã Illa celestis/ quã marcus Tullius in
libro de re. p. tercio pene duuna uoce depiuxit. cuiꝰ ego ne plura dicerem⁊
uerba subieci. Est quidẽ inquit Cicero uera lex retca racio nature cõgnuẽs
diffuisa in om̃s constans sempiteria que uocet ad officiũ iubendo uetan¬
do a frande deterreat. Que tñ frustra neq probos iubet aut betat nec

Expanded text:
tamen temporalia et visibilia bona de Illo expectantes, rudimenta novi populi tamen temporalia et visibilia bona de Illo expectantes, rudimenta novi populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt advertere atque ita in veteri homine remanserunt». «Vetera autem» ut alibi ait idem, «quamvis priora sint tempore, nova tamen anteponesed cui vel cessure sunt omnes vel cesserunt; hec est illa «suscipienda lex Dei» de qua Lactantius Cecilius Formianus non otiose agit in quodam loco, «que nos ad sapientie iter dirigit, illa sancta, illa celestis, quam Marcus Tullius in libro De republica III pene divina voce depinxit, cuius ego, ne plura dicerem, verba subieci: 30 ‘Est quidem’ inquit Cicero, ‘vera lex, recta ratio, nature congruens, diffusa in omnes, constans, sempiterna, que vocet ad officium iubendo, vetando a fraude deterreat, que tamen frustra neque probos iubet aut vetat nec
Abbreviated transcription (Latin):
quanta in beten lege et legamus ⁊ non obfuemus. ẜ tñ aliqua sigrificatõe
pmissa et posita intelligamus. nõ ut abiciamus legem der ẜait saramẽta
ꝓmittencia impleta ꝓmissione non celebremus. Qd em̃ ꝓmattebant benit. eh̃ã
om nomi testamenti in lege uelabatur. in enangelio reuelatur. uelũ remouimꝰ
tons mr̃i qui pro nobis cuici sixus est. Quio enicifixo. eciam uelum templi
cosassum est. Qad augustim testimoniũ p̾cipue ꝓphoc ultinũ inseru ut li¬
quido aiadũtas scissiurm ueli quã in euangelio legnuꝰ ugentis ciuusdam
nesfatlis qt imisteri fiuisse. signantem sẽlo uetert᷑ qͦusqr in Illũ diem legrs
arehana tegatantu. xp̃i passi one cõscisso reuelata oĩa pplo hiũli ac nouo
q̃ suꝑb antiquior tundis et caligãtibus oculis non bidisses. Inder ẽ ꝙu̾is
dui oĩpotenti deo supplicent ut alio quodam loto augustinis idem ait sola

Expanded text:
«quanta in veteri lege et legamus et non observemus, sed tamen aliqua significatione «quanta in veteri lege et legamus et non observemus, sed tamen aliqua significatione premissa et posita intelligamus non ut abiciamus legem Dei, sed ut sacramenta promittentia, impleta promissione, non celebremus; quod enim promittebant venit; gratia enim Novi Testamenti in Lege velabatur, in Evangelio revelatur; veltoris nostri, qui pro nobis crucifixus est, quo crucifixo etiam velum templi conscissum est». 27 Quod Augustini testimonium precipue propter hoc ultimum inserui, ut liquido animadvertas scissuram veli, quam in Evangelio legimus, ingentis cuiusdam ineffabilisque mysterii fuisse, archana tegebantur, Cristi passione conscisso, revelata omnia populo humili ac novo, que superbus antiquior tumidis et caligantibus oculis non vidisset. 28 «Iudei enim, quamvis uni omnipotenti Deo supplicent» ut alio quodam loco Augustinus idem ait, «sola
Abbreviated transcription (Latin):
legũ imuentores du̾isis in gentibus fuisse nouimus ẜ ut obscuirora p̾ceam
elair sunt legibus muentis apud argos phoroneus. Apud lacedemonios li¬
gurgus. Apud athemenses solon. Cuiꝰ leges ad romanos Inde transuecte
ges q alie et senatusconsulta et ꝓlebiscita/ ⁊ honorariũ ius pretonĩ poste¬
mo dictatorũ ac pͥncipũ edicta. he autem leges om̃s et si que alie sunt sicut
humanitus admuente sic humanitus innuitate pro uarretate tpr̃m mutatis
affectib ⁊ uoluntatibus hõim in quib ille fundate erant cõe est eĩ ut
unalex aliam conigat. bis eternam legem esse. eteruũ illi subicias fun¬
damentum/ lex ppło israelitico ꝑ moysen deo dictante data est. Illa quidem
legem Ille nõ euacuans. ẜ implendo nõ quidem legem ip̃am at multa logis
sacramenta finuit. uñ in psalmo .c. xliiͦ. Augustuuis. Meninisti iqͣt

Expanded text:
legum inventores diversis in gentibus fuisse novimus; sed ut obscuriora preteream, legum inventores diversis in gentibus fuisse novimus; sed ut obscuriora preteream, clari sunt legibus inventis apud Argos Phoroneus, apud Lacedemonios Lycurgus, apud Athenienses Solon, cuius leges ad Romanos inde transvecte gesque alie et senatusconsulta et plebiscita et honorarium ius pretorum, postremo dictatorum ac principum edicta; he autem leges omnes et sique alie sunt, sicut humanitus adinvente sic humanitus immutate, pro varietate temporum mutatis affectibus et voluntatibus hominum in quibus ille fundate erant; comune est enim ut una lex aliam corrigat. 25 Vis eternam legem esse? eternum illi subicias fundamentum. Lex populo israelitico per Moysen Deo dictante data est; illa quidem legem; Ille non evacuans sed implendo, non quidem legem ipsam at multa legis sacramenta finivit; 26 unde in Psalmo CXLIII Augustinus: «Meministi» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
filium / uinus niuũ. eternus coeternũ sũme bonus equaliter bonũ nõ expe¬
dit que sequũtur inserere. cũ oĩo scr̃ptura de xp̃o loquẽs oĩa ꝑ ip̃m fcã
sapĩe amor est. Ex ip̃is eciam augustim u̾bis sine dubietate concluditur
Pħĩam g̾mane optime nõ athenis aut Rome nõ parrsius ẜ deuoto in
mõte. ac religioso in nemore feliciter ap̾p̾hendisti multo Illis berior secu
rior ꝙ płs qui ut augustius idem ait siqñ ad disputationem uenitur
qd̵ si de platonicis eciam uerũ est. qui ex oĩ phõiũ acie p̾ferũtur a nr̃s
quãto de Illis est uenus de quib apłs loquens ait. Cauete ne qͥs uos¬
decipiat ꝑ pħĩam ⁊ manem seductionem. scdm̃ elemĩta nũdi qui scil alias
atq alias quas nũc enumerare nõ oꝑtet ĩnumerabiles sectas ex infinitis er¬
roribus extruxemĩt. Quid nũc de legibus me dicturũ putas. mubtos

Expanded text:
Filium, vivus vivum, eternus coeternum, summe bonus equaliter bonum». 20 Non expeFilium, vivus vivum, eternus coeternum, summe bonus equaliter bonum». 20 Non expedit que sequuntur inserere, cum omnis scriptura de Cristo loquens omnia per ipsum facta phia autem sapientie amor est, ex ipsis etiam Augustini verbis sine dubietate concluditur u ergo philosophiam, germane optime, non Athenis aut Rome, non Parisius, sed devoto in monte ac religioso in nemore feliciter apprehendisti, multo illis verior secuophus, qui, ut Augustinus idem ait, «siquando ad disputationem venitur, unt». 22 Quod si de Platonicis etiam verum est, qui ex omni philosophorum acie preferuntur a nostris, quanto de illis est verius de quiber philosophiam et inanem seductionem secundum elementa mundi», qui scilicet alias atque alias, quas nunc enumerare non oportet, innumerabiles sectas ex infinitis erroribus extruxerunt! 23 Quid nunc de legibus me dicturum putas? Multos
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait si sapĩa deus est / ꝑ quẽ fcca sunt dĩa hic̃ em̃ ꝓculdubio ẽ xp̃s.
et si eĩ unaqueq ꝑsona trruitatis deus sit qd fateri utait athanasius xp̃ia¬
na uentate compellimur. atꝙ ita sit sũma potencia sũma sapĩa sũma
euangelio Iohannis et ex fimbolo fidelis assidue cantat eccl̃ia. et augu¬
stimĩs Idem uere religiõnis libro de oꝑibus tiruitatis agens. Nõ aliam
inqͥt partem tocius cieature fecisse intelligatur pater. aliam filius aliã
repetut. unũ deũ a quo sumus ꝓ quẽ sumus ini quo sumus. et rursus unũ
deũ a quo oĩa ꝑ quem oĩa in quo oĩa. Idem xiͦ. de Ciitate dei. Cum iñ
una quaq creatura inquit requiritur quis eam fecerit. quare fecerit.¬
ꝑ quid fecent. Respondeatur. deus ꝑ u̾bum quia bona est. ut cũ abti¬
tudine mistica nobis ip̃a tirnntas intrmetur. hoc est pater ⁊ filius
ꝙ pater genuent u̾bũ hoc est sapĩam ꝑ quã ftã sunt oĩa uigenitum

Expanded text:
i sapientia Deus est per quem facta sunt omnia, hic enim proculdubio est Cristus; etsi enim unaqueque persona Trinitatis Deus sit, quod fateri, ut ait Athanasius, cristiana veritate compellimur, atque ita sit summa potentia summa sapientia summa evangelio Ioannis et ex simbolo fidelis assidue cantat Ecclesia»? 18 Et Augustinus idem Vere religionis libro de operibus Trinitatis agens: «Non aliam» inquit, «partem totius creature fecisse intelligatur Pater, aliam Filius, aliamrepetiit: «Unum Deum, a quo sumus, per quem sumus, in quo sumus»; et rursus: «Unum Deum, a quo omnia, per quem omnia, in quo omnia». 19 Idem XI De civitate Dei: «Cum in unaquaque creatura» inquit, «requiritur quis eam fecerit, per quid fecerit, quare fecerit, respondeatur: Deus, per Verbum, quia bona est, ut cum altitudine mystica nobis ipsa Trinitas intimetur, hoc est Pater et Filiusquod Pater genuerit Verbum, hoc est sapientiam, per quam facta sunt omnia, unigenitum
Abbreviated transcription (Latin):
bertit in risum ip̃e nchilo letior factus abcessit nunc intelligo nõ risum ⁊ bli
debitũ. si mẜatione ⁊ consiliũ fuisse atq illius ⁊ similiũ querelas iusticia nõ
carere assueuerant eni filufamilias suis ⁊ amicorũ comodis intenti. Rerfamili¬
aris aut mertĩ aut loquacis fon screpitus atq acta conscribere. nunc oñis unũ
agimus mine penitus ueiũ est quod ait flaceus Scribimus indocti doctiq poema¬
ta passim Durũ solatii genis multorũ laborũ muenisse participes. malłe solas
egirtare iam ⁊ meis ⁊ aliems malis excerceor ⁊ si Respnare cupiam / nõ smor
quotidie eplas quotidie carmina. om̃is in caput hoc nr̃i orbis angulus pluit. n ͨ
satio est peregrimis iam nec gallis modo s Grais ⁊ theutonis ⁊ bricanis tem¬
pestatibus lratũ pulsoi dm̃ igemorũ aibiter mei apius igmnaruo. Siad singla

Expanded text:
vertit in risum; ipse nichilo letior factus abscessit. 10 Nunc intelligo non risum illi vertit in risum; ipse nichilo letior factus abscessit. 10 Nunc intelligo non risum illi debitum sed miserationem et consilium fuisse, atque illius et similium querelas iustitia non carere. Assueverant enim filiifamilias, suis et amicorum commodis intenti, rei familiaris aut mercium aut loquacis fori strepitus atque acta conscribere; nunc omnes unum agimus, nunc penitus verum est quod ait Flaccus: Scribimus indocti doctique poemata passim. Durum solatii genus multos laborum invenisse participes; mallem solus egrotare; iam et meis et alienis malis exerceor et si respirare cupiam, non sinor. 11 Quotidie epystolas, quotidie carmina omnis in caput hoc nostri orbis angulus pluit; nec satis est: peregrinis iam, nec Gallis modo sed Graiis et Theutonis et Britannis, tempestatibus literarum pulsor, omnium ingeniorum arbiter, mei ipsius i
Abbreviated transcription (Latin):
nntus. ⁊ uelut exprectus aiauertere primũ cepi posse id uerũ esse ut dum prodesse mͥ studeo
michi pariter multisq nocuerim maduertens/ nec fortassis niustam fuisse querimõĩa
senis olim patriffamilias qui subito mestus ⁊ pene lacrimans ud me uenit. ⁊ cũ
ego inquit t̾iui nomen semper amauerim quam michi tu uicem reddideris uide filio
meo uinco pereundi causa es/ obstupu primũ erubuiq. tangebat añn etas hominis
ousꝙ habitus non pariu doloris indiciũ pre se ferens deinde ubi ad me reuerse
sum quod in re erat me neq eum neq filiũ eius Respondi. quid Refert in qͥt senex
an tu illu certe ille te nouit et a me multa ⁊ a me multa impensa iiris ciuilis
studio traditus, tua se uestigia sequi malle ait. ita ego magna spe priuatus. ille
ut auguror nec iurisconsultũ impleuerit nec poetam quo deo me ⁊ qui aderãt

Expanded text:
nitus et velut experrectus, animadvertere primum cepi posse id verum esse, ut dum prodesse michi studeo, nitus et velut experrectus, animadvertere primum cepi posse id verum esse, ut dum prodesse michi studeo, michi pariter multisque nocuerim inadvertens, nec fortassis iniustam fuisse querimoniam senis olim patrisfamilias, qui subito mestus et pene lacrimans ad me venit et: «Cum ego» inquit, «tuum nomen semper amaverim, quam michi tu vicem reddideris, vide; filio meo unico pereundi causa es». 9 Obstupui primum erubuique; tangebant animum etas hominis orisque habitus non parvi doloris indicium pre se ferens; deinde ubi ad me reversus sum, quod in re erat, me neque eum neque filium eius nosse respondi. «Quid refert» inquit senex, «an tu illum? certe ille te novit, et a me multa impensa iuris civilis studio traditus, tua se vestigia sequi malle ait. Ita ego magna spe privatus, ille, ut auguror, nec iurisconsultum impleverit nec poetam». Quo dicto, me et qui aderant
Abbreviated transcription (Latin):
ille anno longior non sine tedio die altero dolorem capitis a mane ad uespam passus
su. Tertus dies illuxerat quasdam febris motiũculas sentire cepam. Redut ille Re
cognta clauesq Restituit. Ita eno Repente conualui ⁊ ype me postinodũ laboribus
li uidens ut dicebat a simile se prece continuit. Quid igitur dicam. Ita ne uerũ est
be sicut ceteraruͣ Reru sic scribendi cathetes insanable quod ait satyncus quod ego
eddo contagiosus etiam morbus sit ꝙͣ multos em̃ putas me qui tetũ loquor morbi hꝰ
contagno infecisse. Solebant in memoria nr̃a uari esse qui scuiberent/ nunc nemoã
scribit. rari aliud scribunt quod ad coetaneos attinet ut quida putant no minima
culpe pars penes me est.Audieram id quidem a multis s ita michi qn huiꝰ ulla
spero. ceteroiũ iũ motborũ sanitas uotiua contingat. ut nille uix tandem iudicris admo¬

Expanded text:
ille anno longior non sine tedio; die altero dolorem capitis a mane ad vesperam passus ille anno longior non sine tedio; die altero dolorem capitis a mane ad vesperam passus sum; tertius dies illuxerat: quasdam febris motiunculas sentire ceperam. Rediit ille re cognita clavesque restituit; ita ego repente convalui et ipse postmodum me laboribus ali videns, ut dicebat, a simili se prece continuit. 7 Quid igitur dicam? ita ne verum est ut, sicut ceterarum rerum, sic scribendi “cacoethes insanabile”, quod ait Satyricus; quod ego addo, contagiosus etiam morbus sit? Quam multos enim putas me, qui tecum loquor, morbi huius contagiis infecisse? solebant in memoria nostra rari esse qui hoc scriberent; nunc nemo non scribit; rari aliud scribunt. Quod ad coetaneos attinet, ut quidam putant, non minima culpe pars penes me est. 8 Audieram id quidem a multis; sed ita michi quando — huius nullam spero — ceterorum animi morborum sanitas votiva contingat, ut mille vix tandem indiciis admo
Abbreviated transcription (Latin):
uera locutũ probet: Auncũ habui in sublimis amicicie summo gradit. Io eo tẽꝑe
quo ardentissime a fuicam meam ingressus. quãtũ nuĩꝙͣ sole leone obtinente
arsit a fuca/ opus incepam quod inter manus meas diuitius Iam pepẽdit᷑
⁊ quod unũ si qua spes salutio est / anheli sitim pectoris puco uel lemet uel extin¬
guet / cũ uidiss nimodico labore confectũ. emprouiso ẜmone me aggressus
gare nichil poffem ⁊ quem stnem ul insi anneissimo aio petiturũ. da nichi
Inquit micha claues urmarn tui. quas cũ dedissem admiuns protinus libros omes meos atqs
onna ad scribendum instrumenta conclusit obẜauitq soliate atq abut ⁊ decem inquit
tibi dieiũ ferias indioo ⁊ ex pacto iubeo ne quid hoc tempe legas aut stribas. ugnoui
ludum ociosus sibi manchus michi Remeare iusus eram quid expectas. transut dies

Expanded text:
vera locutum probet. 4 Amicum habui in sublimis amicitie summo gradu. Is eo tempore vera locutum probet. 4 Amicum habui in sublimis amicitie summo gradu. Is eo tempore quo ardentissime Africam meam ingressus, quantum nunquam Sole Leonem obtinente arsit Africa, opus inceperam, quod inter manus meas diutius iam pependit et quod unum, siqua spes salutis est, anheli sitim pectoris puto vel leniet vel extinguet, cum vidisset immodico labore confectum, improviso sermone me aggressus, gare nichil possem et quem scirem nil nisi amicissimo animo petiturum, «Da» inquit, «michi claves armarii tui». Quas cum dedissem admirans, ibi protinus libros omnes meos atque omnia ad scribendum instrumenta conclusit obseravitque solicite atque abiit, et: «Decem» inquit, «tibi dierum ferias indico et ex facto iubeo nequid hoc tempore legas aut scribas». 6 Agnovi ludum: otiosus sibi, mancus michi remanere visus eram. Quid expectas? transiit dies
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ lodice mollissima uidetur metuitq diuelli ⁊ obsequiũ sibi negantib mẽbris
heret ubi uoro aubence necessitate distrahitur. tũ primũ laffari incipit. ⁊ pin de la¬
borũ fenas iuit. quasi segnns asellus sub mi quo fasce scrupulosũ montem iusse
ascendere mox nõ mimis auide ceptũ Repetit ꝙ plenũ fessus ille presepe. nec
minus longis lucubratiombus ꝙͣ is pabulo ⁊ quiete yficitu. Quid ergo: qñ
neqi a seribendo cessare neq Requiẽ pati possum. scribam tibi. nõ ꝙ magnoꝑe
te ista contingant. sed quia neq Riũ cupidior nouarũ ⁊ precipue mearum
neq occulcarũ bestigantior neq difficiliũ intelligentior. neq incredibiliũ exami¬
nantior/ alius michi tam proximꝰ nunt eiat ⁊ Audisci ecce Iam partem status
mei laboriosiq animi ⁊ fabellam interseram / que te mirau amplius cogat meq

Expanded text:
situm lodice mollissima videtur metuitque divelli, et obsequium sibi negantibus membris, situm lodice mollissima videtur metuitque divelli, et obsequium sibi negantibus membris, heret; 2 ubi vero iubente necessitate distrahitur, tum primum lassari incipit et perinde laborum ferias init, quasi segnis asellus sub iniquo fasce scrupulosum montem iussus ascendere; mox non minus avide ceptum repetit quam plenum fessus ille presepe, nec minus longis lucubrationibus quam is pabulo et quiete reficitur. Quid ergo, quando neque a scribendo cessare neque requiem pati possum? 3 Scribam tibi non quod magnopere te ista contingant, sed quia neque rerum cupidior novarum et precipue mearum, neque occultarum vestigantior, neque difficilium intelligentior, neque incredibilium examinantior alius michi tam proximus nunc erat. Audisti ecce iam partem status mei laboriosique animi, et fabellam interseram que te mirari amplius cogat meque
Abbreviated transcription (Latin):
huiamodi questionib abscimut Tu uiue feliciter ⁊ uale. Et insi cibi ulater uidotur
eplam hodiernã hesdernãq postꝙ̃ legeus mitte Reapolim ad Enobiũ nostrũ. ut ip̃e
Barbatuoq meus si foisan e portu sulmonensi parthenopeas xpetut ꝓcellas
Risum nr̃m indiginãtonẽꝙ participent s fontem horgie. .iiͦ. uus augusti Ied
petrũ abb̃em sc̃i Romnigii de eod̃ doq insanabl̃i stribendi morbo
na Res dictũ. Scribere cupio nec quid aut cui scribam scio
⁊ tamen ferrea uoluptas papnrus. calamus atitimentũ nocturneꝙ uigilie
somino michi sunt ⁊ Requie gratiores quid multa: crutios semꝑ ⁊ langueo nisi
dũ scubo sic noua perplepitas in quiete laborans in labonbrs conquiesco duũ
pertus ac sayeũ ⁊ quod uere deucalioneis ex lapidibus ortũ putes. ubi totũ mẽ-¬
brano meubuit ubi digitos ocłoeq lassauit tũ fugus estũq nõ sentit. cũ sidi cõpo¬

Expanded text:
huiusmodi questionibus abstinuit. 36 Tu vive feliciter et vale, et nisi tibi aliter videturhuiusmodi questionibus abstinuit. 36 Tu vive feliciter et vale, et nisi tibi aliter videturodiernam hesternamque, postquam legeris, mitte Neapolim ad Zenobium nostrum, ut ipse Barbatusque meus, si forsan e portu Sulmonensi Parthenopeas repetiit procellas, risum nostrum indignationemque participent. Ad fontem Sorgie, IV Idus Augustas. 7 Ad Petrum abbatem Sancti Benigni, de eodem deque insanabili scribendi morbo. 1 Mira res dictu, scribere cupio nec quid aut cui scribam scio; et tamen — ferrea voluptas — papirus calamus atramentum nocturneque vigilie somno michi sunt et requie gratiores. Quid multa? crucior semper et langueo nisi dum scribo; sic — nova perplexitas — in quiete laborans in laboribus conquiesco. Durum pectus ac saxeum et quod vere deucalioneis ex lapidibus ortum putes, ubi totum membranis incubuit, ubi digitos oculosque lassavit, tum frigus estumque non sentit, tum sibi compo
Abbreviated transcription (Latin):
Rei esẜ. Tunc ego familiaritate illa qua secũ fidenter loqui oĩa eo sie uõlete
sũ solitus ignorantiã Rei pultherrime in tanto ingenio reuerenter ⁊̃crepeu
ꝙ non saltem primos atq latissimos terminos nosset artis illius in quaoli
liez publicis occupatos curis mũdi dños alcissima ingena cupide ⁊ diligen¬
ter excer cuisse conscaret propositisq aliquot eremplis. quib tu non eges
in hant sententiam condusi. ut ostendeĩ sib̃i pautiores poetas ese ꝙ̃ aeduet ⁊ protempore
pauta strictim de poetice primordio de uns ac termino ⁊ preẜtim de ꝯip̃a incredibili poe¬
tarũ Raritate disserui quem nouissimũ articłm moratore suo tullius est attigit᷑.
Que cum ille ui magnus inq alns doctus ⁊ in his mimine indocilis intẽtis aurib
audiuisset. sitienter ampleeti uisus crebroꝙ dehine singla repetens/ post eũ diem

Expanded text:
rei esset. 34 Tunc ego familiaritate illa qua secum fidenter loqui omnia, eo sic volente, rei esset. 34 Tunc ego familiaritate illa qua secum fidenter loqui omnia, eo sic volente, sum solitus, ignorantiam rei pulcerrime in tanto ingenio reverenter increpui, quod non saltem primos atque latissimos terminos nosset artis illius in qua olim, licet publicis occupatos curis, mundi dominos altissima ingenia cupide et diligenter exercuisse constaret; 35 propositisque aliquot exemplis, quibus tu non eges, in hanc sententiam conclusi, ut ostenderem sibi pauciores poetas esse quam crederet et pro tempore pauca strictim de poetice primordio, de viis ac termino et presertim de ipsa incredibili poetarum raritate disserui; quem novissimum articulum in Oratore suo Tullius attigit. Que cum ille vir magnus inque aliis doctus et in his minime indocilis intentis auribus audivisset, sitienter amplecti visus crebroque dehinc singula repetens post eum diem
Abbreviated transcription (Latin):
inter principes. excellencissimũ inter sũmos. Romuleiq olarũ decus cardinis
unrũ Rare prudentie. ciuꝰ consilio ꝓfacile terrarũ orbis Rer posse uideatur. lra¬
tũ preterea multaiũ ⁊ excelsi ingenii. s uerũ est quod Salustiq crispus ait
ubi intenderis ingemũ ualet. Ille ergo uir tantus inter famillares ẜmones
quib me sepe dignatur quotiens mentio madisset alicuius qui uel tria berba
ad populũ facere uel securi conductus eplam dictare didicisset me attentus
ne dicam acconitaꝰ ꝑcontari solebat in hunc ferme modũ est ne hic de quo loqui¬
mur poeta : ego autem tacebam. quid eñ aliud facerem. Id em̃uero cũ ex me
sepe de quibusdam scolaticis pnigue quiddam ⁊ rancidũ usu potius ꝙ̃ Rõe
dictantib quesiuiss. ⁊ ego semel egre risũ continere aĩaduertit oris mei
habitũ uir ille caritissimus itaq magis ac magis instare cepit ut dicere quid

Expanded text:
inter principes, excellentissimum inter summos, romuleique clarum decus cardini, inter principes, excellentissimum inter summos, romuleique clarum decus cardini, virum rare prudentie, cuius consilio perfacile terrarum orbis regi posse videatur, literarum preterea multarum et excelsi ingenii; sed verum est quod Salustius Crispus ait: «ubi intenderis ingenium valet». 32 Ille ergo vir tantus inter familiares sermones quibus me sepe dignatur, quotiens mentio incidisset alicuius qui vel tria verba ad populum facere vel securi conductus epystolam dictare didicisset, me attentus, ne dicam attonitus, percontari solebat in hunc ferme modum: ‘Est ne hic de quo loquimur poeta?’ Ego autem tacebam; quid enim aliud facerem? 33 Id enim vero cum ex me sepe de quibusdam scolasticis pingue quiddam et rancidum usu potiusquam ratione dictantibus quesivisset, et ego semel egre risum continerem, animadvertit oris mei habitum vir ille cautissimus; itaque magis ac magis instare cepit ut dicerem quid
Abbreviated transcription (Latin):
unde non euasurus esset maro. sz ille sub his iudicib aliam ob causam piret. qͣm
nemo bsꝙͣ diuinatõi mimicicior uiuit. at magie nõnũꝙͣ inter hos optimos re¬
ru iudices propter maronis amnciciam. nigromanticus dictꝰ sum en qͦ studia
ña delapsa st̃/ o migas odibiles ridendasq. Et ut multiplici gustu cuncta
cognostas. quidue de minorib opmandũ sit maiorũ concipias as exemplo
Addam aliud illustre ridicł̃m. Magnũ amicũ cultuq precipuo colendũ babilone
habeo utor emim prisco ⁊ ingenuo loquendi more/ quo Cicero magnũ popeiũ
familiare suum bocat ⁊ plimꝰ sidus uespasiano suo salutem dicit. nã si mod̾no
ẜuili utq adulatorio ẜmonis gn̾e ucendũ est habeo singlarem uerendũq dominũ
utcunq tamen hoc dixerim illud uere dici potest unũ esse ex paucis prmc̃ipe s

Expanded text:
unde non evasurus esset Maro? sed ille sub his iudicibus aliam ob causam periret, qunde non evasurus esset Maro? sed ille sub his iudicibus aliam ob causam periret, qnemo usquam divinationi inimicior vivit aut magie, nonnunquam inter hos optimos rerum iudices propter Maronis amicitiam nigromanticus dictus sum. En quo studia nostra dilapsa sunt! o nugas odibiles ridendasque! et ut multiplici gustu cunta cognoscas quid ve de minoribus opinandum sit maiorum concipias ab exemplo, addam aliud illustre ridiculum. 30 Magnum amicum cultuque precipuo colendum Babilone habeo; utor enim prisco et ingenuo loquendi more quo Cicero Magnum Pompeium familiarem suum vocat et Plinius Secundus Vespasiano suo salutem dicit; nam si moderno servili atque adulatorio sermonis genere utendum est, habeo singularem verendumque dominum. 31 Utcunque tamen hoc dixerim, illud vere dici potest: unum esse ex paucis, principem
Abbreviated transcription (Latin):
incerroges ⁊ cholaus l̾aurentn un facũdissimis est. ⁊ ad ꝓsuadendũ efficao. et ad
oratoriam promis dictator quoq dultis ac lepidus nõ multe quide sed suauis
colorateq sententie. poetas puto qui dõiter h̃ncur ome legi̾t. nõ tamen ideo ma¬
dõ porte nomen promerendit ño sufficiat solu caumẽ. sicꝓ derissimũ illud horaen
neq enum contereit ceisum. dixeris esse satis nee si quis scubit uti nos ẜmom propiora
pũtes hunc esse poetam. Iste tamen nunꝙͣ uel uincũ carmen quod ad aures meas
ueneut contexuit. neq eñ ad id aĩm applicuit: sine quo nichil quantũlib facile
bene fit hoc tibi notũ facere placuit. ut de usẜtionis olim publici fortuna doleas. de
inspata gaudeas salute. de salutis autem causa mecum ꝑrter indigneris ⁊ udeas
cogitesq si quod utinam accidat sub clpeo poetico nicholaus e tantis pielis euaẜit

Expanded text:
interroges, Nicolaus Laurentii vir facundissimus est et ad persuadendum efficax et ad interroges, Nicolaus Laurentii vir facundissimus est et ad persuadendum efficax et ad oratoriam pronus, dictator quoque dulcis ac lepidus non multe quidem sed suavis colorateque sententie; poetas, puto, qui comuniter habentur, omnes legerit: non tamen ideo ma et licet ad poete nomen promerendum non sufficiat solum carmen sitque verissimum illud Horatii neque enim contexere versum Dixeris esse satis, nec siquis scribit uti nos Sermoni propiora, putes hunc esse poetam, iste tamen nunquam vel unicum carmen quod ad aures meas venerit, contexuit; neque enim ad id animum applicuit, sine quo nichil quantumlibet facile bene fit. 28 Hoc tibi notum facere placuit, ut de assertoris olim publici fortuna doleas, de insperata gaudeas salute, de salutis autem causa mecum pariter indigneris et rideas, cogitesque: si — quod utinam accidat — sub clipeo poetico Nicolaus e tantis periculis evaserit,
Abbreviated transcription (Latin):
scudĩoseq legitis. quod in lus inde uementib Recognosto. Quid uero nunc dicã ͦ
Baudeo equĩde ⁊ plusꝙ̃ dici poss gratulor. tantũ etiã menc honore musis esse
quodq magis mireus/ apud musarũ inscios. ut hoiem̃ alcoqiũ ⁊ pro iudicibus
iiusum saluare possint solo noie. quid plus sub augusto cesare meruissent
q̃n illis sũmus honor habitus. q̃ñ ille uatum ex om̃i Regione concursus Rome
fuit. ad spectanda preclarissimã illa faciẽ uia principis ⁊ anna poetarũ/ et
Regũ dñi/. Qud amplius queso tune tributũ musio esset ꝙ ot hoĩem ñlaboro
ꝓndignũ odio odiosum certe neq ciuꝰ reũ corminis Reũ tamẽ cõiuctũ ꝙ ut cõ¬
fessir concordiq uoco iudicũ capitali sententia feuendũ ꝑuł̃o mortio eripentͤ
sterĩ dicam gaudeo gratulorꝙ sibi ⁊ musis sibi hoc eẽ presidiũ musis hunc honiore neꝙ
ancipitis sper sReo in extrems casibus hoc salutiferũ poete nõme iniudeo. Si me tame

Expanded text:
s, quod in literis inde venientibus recognosco. 24 Quid vero nunc dicam? gaudeo equidem et plusquam dici posset gratulor, tantum etiam nunc honorem Musis esse, quodque magis mireris, apud Musarum inscios, ut hominem alioquin ipsis iudicibus invisum salvare possint solo nomine. Quid plus sub Augusto Cesare meruissent, quando illis summus honor habitus, quando ille vatum ex omni regione concursus Rome fuit ad spectandam preclarissimam illam faciem unici principis et amici poetarum et regum domini? 25 quid amplius, queso, tunc tributum Musis esset quam ut hominem, non laboro quanto dignum odio, odiosum certe, neque cuius reum criminis, reum tamen convictumque et confessum concordique voto iudicum capitali sententia feriendum, periculo mortis eriperent? Iterum dicam, gaudeo gratulorque sibi et Musis: sibi hoc esse presidium, Musis hunc honorem; neque ancipitis spei reo in extremis casibus hoc salutiferum poete nomen invideo. 26 Si me tamen
Abbreviated transcription (Latin):
suum. Exhortacio ad susceptum rer.p. reginen fortiter ex equẽdũ¬
uanuis antequus mio semꝑ Recens et nũꝙͣ inter nos
senesc̾e ualens amor/ qui nos a tenera etate indissolubr¬
libus nodis mnexuit. sepe me his tpr̃b hortaretur
ut scriberem morem q Repeterem intermissũ retra¬
hebar tñ hũic curarũ laqueis mearũ illinc tui Recor¬
datione silencii. qͥs emĩ nͥ amens surdo loquitur. Sũt quos nõ pigeat u̾ba
ꝓhicare. et quib uald ꝓbetur ouidianũ Illud ꝑdere u̾ba leue est. At uͦ

Expanded text:
suum, exhortatio ad susceptum reipublice regimen fortiter exequendusuum, exhortatio ad susceptum reipublice regimen fortiter exequenduQuamvis antiquus, imo semper recens et nunquam inter nos senescere valens amor, qui nos a tenera etate indissolubilibus nodis innexuit, sepe me his temporibus hortaretur ut scriberem moremque repeterem intermissum, retrahebar tamen hinc curarum laqueis mearum, illinc tui recordatione silentii: quis enim nisi amens surdo loquitur? 2 Sunt quos non pigeat verba proicere et quibus valde probetur ovidianum illud: perdere verba leve est; at
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil hec studia illi proposito nocere forte eciam prodesse. Inter hec
subiũ atq hesitantem sola tempons turbat mopia. Ita ego unde me
expedire molior interdũ intencior et occupacior fio. Ceterũ inter hec
altemantis anini consilia suũ ueritas locũ teneat. ego ceptam ad excusa¬
cionem redeo. Sic gͦ. quibusdam nõ parius ut est aũis apud me negocuis
auocabar. Noueram si te adissem ꝙͣ lente diuellerer. festiare iubebãt
cure. fugiebat uelox ac bieuis dies/ uicma nox ingebat. que me auhe¬
lanti licet equo uectum in itinere dep̾hendit. da beniam precor. Ne ue nouã
querelarũ habeas materram scito esse michi aĩum his ꝓxins dĩebus in Italiã
ꝓficisti. et ut sepe fallunt cogitatus quod autimino agere decreueram
hiẽme ꝑagere ꝙ si ad indos eam tibr semper atq ubilibet presens ero uale
ad fontem sorgre. Ĩdibus nouẽbris

Expanded text:
nichil hec studia illi proposito nocere, forte etiam prodesse; inter hec nichil hec studia illi proposito nocere, forte etiam prodesse; inter hec dubium atque hesitantem sola temporis turbat inopia; ita ego unde me expedire molior, interdum intentior et occupatior fio. Ceterum inter hec alternantis animi consilia suum veritas locum teneat; ego ceptam ad excusationem redeo. 5 Sic ergo quibusdam non parvis, ut est animus, apud me negotiis avocabar. Noveram si te adissem, quam lente divellerer; festinare iubebant cure; fugiebat velox ac brevis dies, vicina nox urgebat, que me anhelanti licet equo vectum in itinere deprehendit. Da veniam, precor, neve novam querelarum habeas materiam, scito esse michi animum his proximis diebus in Italiam proficisci, et ut sepe fallunt cogitatus, quod autumno agere decreveram, hieme peragere. Quodsi ad Indos eam, tibi semper atque ubilibet presens ero. Vale. Ad fontem Sorgie, Idibus Novembris
Abbreviated transcription (Latin):
culis. qrͦsum solicitudo ista mortaliũ. et quid tanta sibi uelit̃ auxietas.
et si nõ nũꝙͣ ip̃e mͥ blandiar occupatões meas nõ e cõi rerũ uulganũ
aceno s e quodam magis ingenuo fonte ꝓcedere. Laboremq meũ
hoc remedio solaier nͥ plaue nossem nos om̃s qui unumꝰ libenter
in nr̃ap iudicio rerũ falli. Itaq similliũ ueri est ut sicut ego eum
studiis suis multos urdeo sic iutissim a multis uirdear. uulgi
tñ iudicia semp spieui. meq ab eodem spenii nõ mͦ contenisi
ẜ non ultinam glie mee partem credidi. Illud me grauius pͥmit
ꝙ interdim studĩa uigilias q meas inͥ ipse six approbo. uideorq consul¬
tius accurus si abiectis oĩbus quib oꝑam et hoc cuiꝰ tanta penuria est
tempus impendo. unũ ag̾e inciꝑem qd iam diu meditor et ad quod solũ
in hanc breuem ac miẜam uitã uem. Sz huic cogitatiomi sepe illa suboritur.

Expanded text:
culis quorsum solicitudo ista mortalium, et quid tanta sibi velit anxietas; culis quorsum solicitudo ista mortalium, et quid tanta sibi velit anxietas; etsi nonnunquam ipse michi blandiar, occupationes meas non e comuni rerum vulgarium acervo, sed e quodam magis ingenuo fonte procedere; laboremque meum hoc remedio solarer nisi plane nossem nos omnes qui vivimus, libenter in nostrarum iudicio rerum falli. 3 Itaque simillimum veri est, ut sicut ego cum studiis suis multos irrideo, sic vicissim a multis irridear; vulgi tamen iudicia semper sprevi meque ab eodem sperni non modo contempsi, sed non ultimam glorie mee partem credidi. Illud me gravius premit, quod interdum studia vigiliasque meas michi ipse vix approbo, videorque consultius acturus si, abiectis omnibus quibus operam et hoc cuius tanta penuria est, tempus impendo, unum agere inciperem, quod iandiu meditor et ad quod solum in hanc brevem et miseram vitam veni. 4 Sed huic cogitationi sepe illa suboritur,
Abbreviated transcription (Latin):
requiro. Tu mitissime paten ignosce obseero. si forsitan ut tibi uolens letus¬
q parur dũpotui. sic tandem necessitati cui Reges ac principes colla
mittũt tristis ⁊ inuitus paream. uale decus eccł̃ie. Ad fontem sorgie
uiͦ. Idus nouẽbris Ad põciũ sap̃sonẽ prepositum cauallicensem.uiiiᵃͣ¬
⁊beat mͥ queso tua dulcis humanitas optime uir si te in saluta¬
to abii. quod et deuocionis antique. et noui ꝓmissi debito ꝓhibe¬
bar. Nichil est qd magni amoris sibi conscius aĩis nõ p̾sumat. sꝑaui
ueniain fateoi. dixr nouit ille mores meos, et res meas, et cor meum.
Uemam notis occupationib non negabit. eũ ẽ nouo et insueto nñt occu¬
pacionũ genere ut noste occupatessimus semꝑ sum ꝓ hos diẽs siquis
suplatiuo altior gradus est tantũ memet occupacior sum. ut mecũ
sepe mirer et indigner mecũq disquiram in tam breuib uite curi¬

Expanded text:
requiro. Tu, mitissime pater, ignosce, obsecro, si forsitan ut tibi volens letusrequiro. Tu, mitissime pater, ignosce, obsecro, si forsitan ut tibi volens letusque parui dum potui, sic tandem necessitati, cui reges ac principes colla submittunt, tristis et invitus paream. Vale, decus Ecclesie. Ad fontem Sorgie, VI Idus Novembris. 8 Ad Pontium Samsonem prepositum Cavallicensem. 1 Parcat michi, queso, tua dulcis humanitas, optime vir, si te insalutato abii; quod et devotionis antique et novi promissi debito prohibebar. Nichil est quod magni amoris sibi conscius animus non presumat; speravi veniam, fateor. Dixi: ‘Novit ille mores meos et res meas et cor meum; veniam notis occupationibus non negabit’. 2 Cum enim novo et insueto nunc occupationum genere, ut nosti, occupatissimus semper sim, per hos dies, siquis superlativo altior gradus est, tantum memet occupatior sum, ut mecum sepe mirer et indigner mecumque disquiram in tam brevibus vite curri
Abbreviated transcription (Latin):
tñ longis iturus. Nam qͤad dabitur ad fontem sorgie subsistam. si¬
clam tacitus ꝑgam. amicos fallens/ qui me auerso aiõ et obluctante
fortuna recinere si possint met̾nũ uelint. et dũ desideriis ꝓpruis inseniunt
me non uident. quorũ me cantas multa pati ppulit. ad que nulla imꝙͣ
ambicio cõprilisset. Illa manũ imecit. et fatigatum corpus du tenuit
nbi aĩns nõ erat. nouissime autem ut dixr iuissionis tue pondus accessit.
motũ q iã. uinclis struixit pedem et si oĩs labor or̃s q difficultas. quo
fimi pxnnior eo grauior. Pluris hanc bimenstrẽ moram ꝙͣ anni spacciũ
eisdem mͥ accum in lotis extuuabis. pro quo merito qñ alia non assunt
Illud extremũ queso ut eam absencie mee racionem habeas ne anucis
obsit meis. si quid prome magnũ accitabas. parua enĩ non soles gra¬
tissimam mnͥ rem feceris si quitquid id erat destmatũ michi ad Illos ue¬

Expanded text:
tamen longius iturus; nam quoad dabitur, ad fontem Sorgie subsistam, sitamen longius iturus; nam quoad dabitur, ad fontem Sorgie subsistam, siclam tacitus pergam amicos fallens, qui me averso animo et obluctante fortuna retinere, si possint, in eternum velint, et dum desideriis propriis inserviunt, me non vident; quorum me caritas multa pati perpulit, ad que nulla unquam ambitio compulisset; illa manum iniecit et fatigatum corpus diu tenuit ubi animus non erat. 7 Novissime autem, ut dixi, iussionis tue pondus accessit motumque iam vinculis strinxit pedem, et si omnis labor omnisque difficultas quo fini proximior eo gravior, pluris hanc bimenstrem moram quam anni spatium eisdem michi actum in locis extimabis; pro quo merito quando alia non adsunt, illud extremum queso, ut eam absentie mee rationem habeas, ne amicis obsit meis; siquid pro me magnum actitabas — parva enim non soles — gratissimam michi rem feceris, si quicquid id erat destinatum michi, ad illos ve
Abbreviated transcription (Latin):
esse meriũ/ felix sum. id em̃ nemo sine uͥtutis auxilio meretur si hoc mͥ
snie merrtis accidit fortunatus saltem. astroꝙ qd̾ auuit beniuolo ac fauẽte
Equidem parendi auidus nõ unotin quã absencie tue metam prefixeras
s duob nequitꝙͣ mensib expectans suspensum gressum tenui. nichil
magis expectando querens ꝙͣ te iterũ uidere. quẽ semꝑ uideo. s quod
adcupidos oculos meos sidereũꝙ nulcũ tuũ accinet cum semel abiero
du te nͥ fallor angurco interuisurus sum. libens itaq uenturo desideno
ꝓudebam/ Cuid autem. rex Ille regum maxinus et tibi amore pariter
umetus et sangune siul et tua parsius ⁊ secana blaudion tue te ꝓmis¬
sioms ĩmemorem ultra p̾stitutũ reditus tp̃s teuent. me tristis auimo et
uiolentus rodanus etre hactenus tenuere. fessus tandem plemis q rerũ
cunaliũ et expectare amplius non ualens hoc ip̃o die iter ampui nõ

Expanded text:
esse merui, felix sum: id enim nemo sine virtutis auxilio meretur; si hoc michi esse merui, felix sum: id enim nemo sine virtutis auxilio meretur; si hoc michi sine meritis accidit, fortunatus saltem astroque, quod aiunt, benivolo ac faventi. 4 Equidem parendi avidus non uno tantum, quam absentie tue metam prefixeras, sed duobus nequicquam mensibus expectans, suspensum gressum tenui, nichil magis expectando querens quam te iterum videre, quem semper video; sed quod ad cupidos oculos meos sidereumque vultum tuum attinet, cum semel abiero, diu te, nisi fallor augurio, intervisurus sum; libens itaque venturo desiderio providebam. 5 Quid autem? Rex ille regum maximus et tibi amore pariter iunctus et sanguine, simul et tua Parisius et Secana blandior tue te promissionis immemorem ultra prestitutum reditus tempus tenent; me tristis Avinio et violentus Rodanus egre hactenus tenuere. Fessus tandem plenusque rerum curialium et expectare amplius non valens, hoc ipso die iter arripui, non
Abbreviated transcription (Latin):
Aliceris abstuliste. in quib qd̾ tue minfice leuitatis fuent/ rogas
ac consulis qd mee deuote humilitatis est p̾ces ac consilia pro p̾ceptis actipro
rogas inꝙͣ et consulis ne me loco moueam/ douec ul ip̃ẽ Redeas uł seribas
quadam de Re magna tangente ut ais statũ meum cui ꝓuirib ꝓuehendo
tete offers humanitate sinul ac liberalitate mirabili. Sm̃ uͦ quis hic aut
gaudiũ meũ extimet aut reu̾enciam metiatur. Talia tantus tam pusillo
et qd̾ laudem tuam geminat sine ullis p̾cibus meis meq penitus ignaro
licet de te mil insi mansuetum ac magnificum opinante. pace secłi mĩ
dixerrm nõ hic moderne consuetudinis stilus est. Et u̾tutem tuam g. et
meam mirai cogor ac laudare fortunam. Tu tuorũ nͨ p̾sens nec absens obli¬
uisteris neq ab illorũ cõmodis atq honorib unꝙͣ cessas. Ego si tuorũ unꝰ

Expanded text:
literis abstulisti; in quibus, quod tue mirifice lenitatis fuerit, rogas literis abstulisti; in quibus, quod tue mirifice lenitatis fuerit, rogas ac consulis — quod mee devote humilitatis est, preces ac consilia pro preceptis accipio — rogas, inquam, et consulis ne me loco moveam donec vel ipse redeas vel rescribas quadam de re magna tangente, ut ais, statum meum, cui pro viribus provehendo te te offers humanitate simul ac liberalitate mirabili. 2 Enimvero quis hic aut gaudium meum extimet aut reverentiam metiatur? Talia tantus tam pusillo et, quod laudem tuam geminat, sine ullis precibus meis meque penitus ignaro, licet de te nil nisi mansuetum ac magnificum opinante! Pace seculi nostri dixerim, non hic moderne consuetudinis stilus est. 3 Et virtutem tuam igitur, et meam mirari cogor ac laudare fortunam: tu tuorum nec presens nec absens oblivisceris, neque ab illorum commodis atque honoribus unquam cessas; ego si tuorum unus
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisse uẽnetorũ auro atconitos et ceca cupidine alienarũ opũ ꝓpne
interie condicõis oblitos. publice peniteat paucorũ insame p̾cipitis ꝙ
consilii. et in suos ꝓditores exꝑta uobiscũ in feliciter tela comi̾tant: ti
loquor. ardentes accendo et stimulos curenteb addo. qd eñ sua deo
Iam cepistis. et pulcris iam fortuna pͥncĩpnar aspirat. Illam uocãtem
indefessa u̾tuce sequimiui. qui semꝑ pacio autor̃ esse soleo nĩc fidenter
hoc dixerim expedit uobis ul ista ul similia iusta bella nõ mon. rubigo
cuulis excerno laboie de tengitur nescio quid uobis aĩest. uestie me fateor
iuire exacerbant. Itaq peream si in his litens ullam pacis legeritis men¬
cionem. Opto uobis incruentam de ꝑfido hoste Gietoriam.
ld Guidonẽ portueusem episcopum cardinalem
Icenciam abeundi quã mͥ digrediens u̾bo dederas remissis ex itmere

Expanded text:
suscepisse, Venetorum auro attonitos et ceca cupidine alienarum opum, proprie suscepisse, Venetorum auro attonitos et ceca cupidine alienarum opum, proprie interim conditionis oblitos. Publice peniteat paucorum insanie precipitisque consilii et in suos proditores experta vobiscum infeliciter tela convertant; timloquor: ardentes accendo et stimulos currentibus addo. Quod enim suadeo iam cepistis, et pulcris iam fortuna principiis aspirat; illam vocantem indefessa virtute sequimini. Qui semper pacis autor esse soleo, nunc fidenter hoc dixerim; expedit vobis vel ista vel similia iusta bella non mori. Rubigo civilis externo labore detergitur; nescio quid vobis animi est; vestre me, fateor, iniurie exacerbant; itaque peream si in his literis ullam pacis legeritis mentionem. Opto vobis incruentam de perfido hoste victoriam. Ad Guidonem Portuensem epyscopum cardinalem. 1 Licentiam abeundi, quam michi digrediens verbo dederas, remissis ex itinere
Abbreviated transcription (Latin):
s mortalis. s multa de uobis malemertus et dignũ suppliciũ iusc̃o
sub iudice daturis. postremo quẽ eũq Illũ fingere uõluerimus G̃nus
est. ꝙͣ multi autẽ ur̃o in ppło forciores et gestanĩ rerũ itłia clariorẽs. et
quorũ in uertice meluis dpadema resplendeat  Ite gͥ intrepide nudo ues
cũ noĩe bellũ est. Coꝑa biua bicistis. nubras ne timebitis. Ite feliciten
neq eĩ ad bellũ itis. s ad belli pͥmia Ite celeriter dñ tempus est. In
ciuem eͥ uti scire uictoria crudelitas. in hostem nestire uecordia est. luc
est inꝙͣ ille rex in solens/ federũ contemtor ac fidei. hic ppłs pacis inpa¬
ciens. hec scelerata classis et impia. hi m̃ ⁊ publici hostes sunt. et
uõs sinul et Rem.p. uindicate. et hos barbaros agnostere cogite se
amanter adu̾sus iusticiam et armatos uiros bellũ indignũ ac nefanum

Expanded text:
sed mortalis, sed multa de vobis male meritus et dignum supplicium iusto sed mortalis, sed multa de vobis male meritus et dignum supplicium iusto sub iudice daturus. Postremo, quemcunque illum fingere voluerimus, unus est; quam multi autem vestro in populo fortiores et gestarum rerum gloria clariores et quorum in vertice melius dyadema resplendeat! 6 Ite igitur intrepide; nudo vobis cum nomine bellum est; corpora viva vicistis, umbras ne timebitis; ite feliciter neque enim ad bellum itis, sed ad belli premia; ite celeriter dum tempus est; in civem enim uti scire victoria crudelitas, in hostem nescire vecordia est. 7 Hic est, inquam, ille rex insolens, federum contemptor ac fidei; hic populus pacis impatiens; hec scelerata classis et impia; hi vos simul et rempublicam vindicate, et hos barbaros agnoscere cogite se amenter adversus iustitiam et armatos viros bellum indignum ac nefarium
Abbreviated transcription (Latin):
mopũ predonũ tecta uastatis. insistite. oro et nolite desistere. ꝑsequimin
numicos ur̃õs et cõprehendite Illos. et nolite conuerti, donec de ficrant
ut ait psalmusta confrngite Illos. non poterũt stare. cadent fubtus podes
oĩõs. in longnĩqua nuꝑ expedicõe ꝓstrati ꝓp̾is iterũ steriũtur in fimbus.
uii fortune fauentis agnoscite. Solebam dic̾e freuate aiõs. cchibete nam.
temperate uictoriam. nutata materia stilum muto. Clamo iugete ꝑtemĩtos.
fugientibus instate. respirndi spaciũ fessis aufferte. supremam huic hello
manũ pouite. Nolite regiũ nomen horrere. sepe qd̾ fulget exterius intus
obseurum est. mauis est regno regũ suꝑbias castigare. non regem sed
regios aiõs habetis. parua fuit Roma dum regem hũit. mox ut rege
Iuadite regem hunt. nͨ dant nͨ admũt sceptra uͥtutem.Rex est. s homo.

Expanded text:
inopum predonum tecta vastatis. Insistite, oro, et nolite desistere; “persequimini inopum predonum tecta vastatis. Insistite, oro, et nolite desistere; “persequimini inimicos vestros et comprehendite illos” et nolite “converti donec deficiant”, ut ait Psalmista; “confringite illos: non poterunt stare, cadent subtus pedes vestros” et longinqua nuper expeditione prostrati, propriis iterum sternuntur in finibus; vim fortune faventis agnoscite. 4 Solebam dicere: ‘Frenate animos, cohibete iram, temperate victoriam’. Mutata materia, stilum muto; clamo: ‘Urgete perterritos, fugientibus instate, respirandi spatium fessis auferte, supremam huic bello manum ponite; nolite regium nomen horrere: sepe quod fulget exterius intus obscurum est; maius est regno regum superbias castigare; non regem sed regios animos habetis. Parva fuit Roma dum regem habuit; mox ut rege  Invadite regem hunc; nec dant nec adimunt sceptra virtutem. Rex est sed homo,
Abbreviated transcription (Latin):
uod optabam uideo. Ab ortu ad occasum uictricia signa conuerti¬
tis. hic p̾cor incũbite uii fortes. hoc agite. hoc piumꝰ. hoc iustũ
hoc scmn. hoc minime Italicũ bellum est. hic rei militans artificium
atq aiõs exercete. hic uos impetum sequi cupio. hĩic eñ p̾ma maloꝵ
iadix uñs extu panda seciuibus. hic est rex Ille periurus cui causas
bellorũ legitimas ancuponti cũ ab mnicio bellũ uobis indiceret, respondi¬
stis/ nestio an aĩosiuis au uerius. fingi quidẽ cansas u̾bis manibus ue¬
ram autem fuoris causam esse auanciam ẜ uendere Illũ p̾cio exigno
suum decus et sudrum sargiem̃. et ꝓpediem qd̾ tũc fac̾e̾t sera pem¬
tencia damatiurĩ. Ectẽ Iam ꝓmissum illi tempus aduenit tiheno
atq a frico mart̃ rependitur qd de fuit hellesponto. pontus occidiuis cedilh
fumat. et suis ardet incendus. quin ⁊ in tenam egressi feno ac flaminis

Expanded text:
1 Quod optabam video; ab ortu ad occasum victricia signa converti1 Quod optabam video; ab ortu ad occasum victricia signa convertitis. Hic precor incumbite, viri fortes; hoc agite; hoc pium hoc iustum hoc sanctum hoc minime italicum bellum est; hic rei militaris artificium atque animos exercere, hic vos impetum sequi cupio; hinc enim prima malorum radix vestris extirpanda securibus; 2 hic est rex ille periurus cui causas bellorum legitimas aucupanti, cum ab initio bellum vobis indiceret, respondistis, nescio an animosius an verius, fingi quidem causas verbis inanibus, veram autem furoris causam esse avaritiam; sed vendere illum precio exiguo suum decus et suorum sanguinem, et propediem quod tunc faceret, sera penitentia damnaturum. 3 Ecce iam promissum illi tempus advenit; Thirreno atque Africo mari rependitur quod defuit Hellesponto; pontus occiduus cedibus fumat et suis ardet incendiis; quin et in terram egressi, ferro ac flammis