comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cor ⁊quod est simplex cor. Et quemadmo¬
dum lumen hoc uideri non potest nisi
oculis mundis: ita nec ds uidetur. nisi
In pace ꝑfectio est: ubi nichil repugnat.
Et id̾o filii dĩ pacifici: qm̃ nichil resistit
deo. Et utiq filii similitudinem patris
habere debent. Pacifici autem in sem&¬
ipsis sunt: qm̃ omnes animi sui motus
componentes. & subicientes rationi. id ẽ
menti & spui. carnalesq concupiscentias
habentes edomitas fiunt regnum dei. In
quo ita sunt ordinata omnia: ut id quod
est in homine precipuũ & excellens. hoc
imperet. cȩteris non reluctantib quȩ st̃
nobis bestiis communia atq id ipsum
quod excellit in homine id est mens. & ra-¬
tio subiciatur potiori: quod est ipsa ueri¬
tas unigenitus filius dĩ. Neq enim im¬
perare inferiorib potest: nisi suꝑiori se
ipse subiciat. Et hec est pax : que datur
in t̾ra hominib bone uoluntatis. Hec uita
consuminati ꝑfectiq sapientis. De huiꝰ¬

Expanded text:
cor, quod est simplex cor: et quemadmocor, quod est simplex cor: et quemadmodum lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis; ita nec Deus videtur, nisi In pace perfectio est, ubi nihil repugnat; et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis bestiisque communia; atque idipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritas unigenitus Filius Dei. Neque enim imperare inferioribus potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternoꝵ. non nulla mestiꝰa sauciantur.
Consolabuntur gͦ sp̃u scõ. qui maxime
ꝓpterea paraclitus nominatur. id est con¬
solator. ut temporalem amittentes. eter¬
na lȩticia ꝑfruantur. Beati qui esuri¬
unt & sitiunt iusticiam: qm̃ ipsi satura-¬
buntur. Iam istos amatores. dicit ueri.
& inconcussi boni. Illo gͦ cybo saturabunt᷑.¬
de quo ipse dñs dicit. m̃s eyb est ut faciã
uoluntatẽ patris mei quod ẽ. iusticia: &
illa aqua de qua quisquis biberit. ut
idem dicit. fiet in eo fons aquȩ salientis
in uitam ȩternam. Beati misericordes:
qm̃ ipsoꝵ miserebit᷑ ds. Beatos esse dicit.
qui subueniunt miseris: qm̃ eis ita re¬
penditur. ut de miseria liberentur. Beati
mundo corde : qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
Quam gͦ stulti sunt. qui dm̃ istis exteri¬
orib oculis querunt. cum corde uideat᷑
sicut alibi scͥptum est. & in simplicitate
cordis querite illum. Hoc enim mundũ

Expanded text:
aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: consolabuntur ergo Spiritu sancto, qui maxime propterea paracletus nominatur, id est consolator, ut temporalem amittentes aeterna laetitia unt, et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Hic amatores dicit, veri et inconcussi boni, illo ergo cde quo ipse Dominus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, quod est justitia: et illa aqua, de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . 7. Beati misericordes; quoniam ipsorum miserebitur. Beatos esse dicit qui subveniunt misseris, quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum est, Et in simplicitate cordis quaerite illum . Hoc est enim mundum
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum: beati autem pauꝑes sp̃u.¬
qm̃ ipsi hereditate possidebunt terrã.
Illam credo terram: de qua in psalmo
dicitur. Spes mea es tu: portio mea in
terra uiuentium. Significat enim qͣn-¬
dam soliditatem. & stabilitatem. heredi¬
tatis ꝑpetuȩ: ubi anima ꝑbonum af-¬
fectum tanquam loco suo requiescit.
sicut corpus in terra: & inde cybo suo
alitur. sicut corpus ex terra. Ipsa est
requies: & uita scõꝵ. Mites autem st̃.
qui credunt improbitatib & non resi-¬
stunt malo: sed uincunt in bonũ ma¬
lum. Rixentur gͦ in mites. & dimicent
ꝓ terrenis & temporalib reb: beati au-¬
tem mites. qm̃ ipsi hereditate possideb̃t
terram: de qua expelli non possunt:
Beati lugentes: qm̃ ipsi consolabunt᷑.
luctus est: tristicia de amissione caroꝵ.
Conuersi autem ad dm̃: ea quȩ in hoc
mundo cara amplectebantur amittunt.
Non enim gaudent his reb quib ante
gaudebant . & donec fiat in illis amor

Expanded text:
terrarum: Beati autem pauperes spterrarum: Beati autem pauperes spquoniam ipsi haereditate possidebunt terram: illam credo terram, de qua in Psalmo dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua pelli non possint. 5. Beati lugentes; quoniam ipsi consolabuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor
Abbreviated transcription (Latin):
animo ꝓpinquabant. Aꝑuit os suum:¬
& docebat eos dicens. Ista circum locutio
quia scͥbitur. & aꝑiẽs os suum fortasse
ipsa mora commendat aliquanto lon¬
giorem futurum e̾ẽ sermonem: nisi for¬
te non uacet. quo nunc eum dictum
est aꝑuisse os suum. quod ipse in lege
ueteri aꝑire soleret ora ppbarum. Qd¬
regnum cęloꝵ. Legimus scͥptum de appeti¬
tione rerum temporalium. Omnia ua¬
nitas: & p̾sumptio sp̃s. Presumptio
autem sp̃s: audaciam & suꝑbiam sig¬
nificat. Uulgo autem magnos sp̃s:
suꝑbi habere dicuntur. Et recte:
quando quidem sp̃s etiam uentus uo¬
catur. Unde scriptum est. Ignis. grando
uento distentos. Unde est etiam illud
apłi. Scientia inflat: caritas uero ȩdifi¬
cat. Qua ꝓpter recte hic intelligunt᷑
aliunde omnino inciꝑe oportuit beati¬
tudinem. Si quidem ꝑuentura est ad
summam sapientiam. Initium autem
tium omĩs peccati suꝑbia scͥbitur. Suꝑ¬
bi autem appetunt. & diligunt regna

Expanded text:
animo propinquabant. Et aperiens os suum,animo propinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora Prophetarum. regnum coelorum. Legimus scriptum de appetitione rerum temporalium, Omnia vanitas et praesumptio spiritus ; praesumptio autem spiritus, audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur; et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grando,vento distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelligunturaliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem tium omnis peccati superbia inscribitur . Superbi ergo appetant et diligant regna
Abbreviated transcription (Latin):
i queritur quid signifi¬
cet mons. bene intelligi¬
tur significare maiora
precepta iusticiȩ: qͥa
minora erant quȩ iu¬
deis data sunt. Unꝰ
tionem tempoꝵ dedit minora p̃cepta
popło quem timore adhuc alligari opor¬
tebat: & ꝑ filium suum maiora popło.
quem caritate iam liberari conuenerat.
Cum autem minora minorib. maiora
maiorib dantur: ab eo dantur. qui solus
nouit congruentem suis temporibus
generi humano exhibere medicinam.
Nec mirum est qđ dantur maiora p̃¬
cepta ꝓpter regnum celoꝵ: & minora
data sunt ꝓpter regnum terrenum. ab
eodem uno deo. qui fecit celum & ter-¬
ram. De hac gͦ iusticia quȩ maior est: ꝑ ꝓ
phetam dicit᷑. Iusticia tua. sicut mon¬
tes di. Et hoc bene significat: quod ab
uno magistro solo docendis tantis reb
docetur in monte. Sedens autẽ docet:
qd̃ ꝑtinet ad dignitatem magistri. &
accedunt ad eum discipłi ut audiendis
uerbis illius hi ẽẽnt etiam corpore uici¬
niores: qui p̾ceptis implendis etiam

Expanded text:
i quaeritur quid significet mons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant, quae Judaeitionem temporum dedit minora praecepta populo quem timore adhuc alligari oportebat, et per Filium suum majora populo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur majora praecepta propter regnum coelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum ab eodem uno Deo, qui fecit coelum et terram. De hac ergo justitia quae major est per prophetam dicitur: Justitia tua sicut montes Dei . Et hoc bene signifuno magistro solo docendis tantis rebus idoneo, locetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipuli ejus, ut audiendis illius verbis hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis adimplendis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
inconcussa & eterna ẽẽ deb&: in reb
uolubilib & temporalib collocanda.ẽ.
Sed in cęlis dictum puto in spiritali¬
bus firmamentis: ubi habitat sempi¬
terna lȩticia. In quoꝵ comꝑatione ter-¬
ra dicitur inqua anima: cui peccan¬
ti dictum est. Terra es: & in terram ibis.
cęlis est. Sentiunt gͦ iam istam mercedẽ.
qui gaudent sp̃ualib bonis: sed ex õi
parte ꝑficientur cum etiam hoc mortale
induerit immortalitatem. Ita enim
uos fuerunt. Nunc ꝑsecutionem gene¬
raliter posuit: & in maledictis. & indi¬
laceratione fame. Et bene exemplo ad¬
hortatus est: qui a uera dicentes solent
etiam ꝑsecutionem pati. Nec tamen id̾o
ꝓph̃ȩ antiqui timore ꝑsecutionis aue-¬
ritatis predicatione defecerunt.

Expanded text:
inconcussa et aeterna esse debet, in rebus inconcussa et aeterna esse debet, in rebus volubilibus et temporalibus collocanda est. Sed in coelis dictum puto, in spiritualibus firmamentis, ubi habitat sempiterna justitia: in quorum comparatione terra dicitur anima iniqua, cui peccanti dictum est, Terra es, et in terram ibis . atio nostra in coelis est . Sentiunt ergo jam istam mercedem, qui gaudent spiritualibus bonis: sed tunc ex omni parte perficietur, cum etiam hoc mortale induerit immortalitatem. Ita enim ui ante vos fuerunt. Nunc persecutionem generaliter posuit, et in maledictis et in dilaceratione famae; et bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes solent persecutionem pati: nec tamen ideo Prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
es & demonium habes: aliter cum ab¬
sentis fama leditur: sicut de illo item
scribitur. Alii dicebant qđ ꝓpħa est.
ꝑsequi autem uim inferre est uel insi¬
diis appetere: quod fecit qui eum tra-¬
didit. & qui eum crucifixerunt. Sane
quod etiam hoc non est absolute positũ
ut diceretur. & dicent omne malum
aduersum uos. & additum est menti¬
entes additum est etiam ꝓpter me. ꝓpt̾
eos aditum puto : qui uolunt de ꝑse¬
cutionib & de famȩ suȩ turpitudine
głari: & ido dicere ad se ꝑtinere xp̃m.
quod multa de illis dicuntur mala.
cum & uera dicantur quando de illoꝵ
errore dicuntur. Et si aliquando etĩa
non nulla falsa iactantur. quod teme¬
ritate hominum plerumq accidit:
non tamen ꝓpter xp̃m ista paciunt᷑.
Non enim xp̃m sequit᷑ : qui non se¬
cundum ueram fidem & catholicam
disciplinam. xp̃ianus uocatur. Gau
puto suꝑiores partes huius uisibilis¬
E mundi. Non enim merces nr̃a. quȩ

Expanded text:
es, et daemonium habes ? aliter cum abes, et daemonium habes ? aliter cum absentis fama laeditur, sicut de illo item scribitur, Alii dicebant, Quia prophetPersequi autem, est vim inferre, vel insidiis appetere: quod fecit qui eum tradidit, et qui eum crucifixerunt. Sane quod etiam hoc non est nude positum, ut diceretur, Et dicent omne malum adversum vos, sed additum est, mentientes; additum etiam, propter me: propter eos additum puto, qui volunt de persecutionibus et de famae suae turpitudine gloriari; et ideo dicere ad se pertinere Christum, quia multa de illis dicuntur mala; cum et vera dicantur, quando de illorum errore dicuntur: et si aliquando etiam nonnulla falsa jactantur, quod temeritate hominum plerumque accidit, non tamen propter Christum ista patiuntur. Non enim Christum sequitur, qui non secundum veram fidem et catholicam dputo superiores partes hujus visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis. Non enim ista ꝑpeti fructuosũ
est: sed ista ꝓ xp̃i nomine. non solum
ȩquo animo. sed etiam cum exultatio¬
ne tolerare. Nam multi heretici nomine
xp̃iano animos decipientes: multa ta¬
lia paciuntur. Sed ido excluduntur ab
ista mercede: quia non dictum est tan¬
tum. beati qui ꝑsecutionem paciunt᷑:
sed additum est. ꝓpter iusticiam. Ubi
autem sana fides non est. non potest
esse iusticia: quia rustus ex fide uiuit.
Neq scismatici aliquid sibi exista mer¬
cede ꝓmittant: quia similiter ubi
caritas non est. non potest ẽẽ iusticia.
Dilectio enim ꝓximi: malum non oꝑat᷑
Quam si haberent: non dilaniarent
corpus xp̃i quod est eccl̃a. Queri autẽ
potest quid intersit qd ait. cum uobis
maledicent. & dicent omne malum ad
uersum uos: cum maledicere hoc sit
malum dicere. Sed aliter maledictũ
iactatur cũ contumelia coram illo. cui
maledicitur. sicut dño nr̃o dictum est.
nonne uerum dicimus. qđ samaritanꝰ

Expanded text:
est nobis » . Non enim ista perpeti fructuosum est, sed ista pro Christi nomine non solum aequo animo, sed etiam cum exsultatione tolerare. Nam multi haeretici, nomine christiano animas decipientes, multa talia patiuntur: sed ideo excluduntur ab ista mercede, quia non dictum est tantum, Beati qui persecutionem patiuntur; sed additum est, propter justitiam: ubi autem sana fides non est, non potest esse justitia; quia justus ex fide vivit . Neque schismatici aliquid sibi ex ista mercede promittant; quia similiter ubi charitas non est, non potest esse justitia: dilectio enim proximi malum non operatur , quam si haberent, non dilaniarent corpus Christi, quod est Ecclesia . 14. Quaeri autem potest quid intersit quod ait, Cum vobis maledicent, et, Omne malum dicent adversum vos; cum maledicere, hoc sit, malum dicere. Sed aliter maledictum jactatur cum contumelia coram illo cui maledicitur, sicut Domino nostro dictum est, Nonne verum dicimus, quia Samaritanus
Abbreviated transcription (Latin):
est in cęlis. Animaduertat quis quis
uelicias huius scłi. & facultates rerum
temporalium querit in nomine xp̃ia¬
no intrinsecus ẽẽ beatitudinem nr̃am:
cus. Nam extrinsecus maledicta. & ꝑse¬
cutiones & detractiones. ꝓmittuntur.
de quib tamen magna merces incęlis ẽ:
quȩ sentiuntur in corde pacientium eoꝵ
qui iam possunt dicere. Głamur intͥ¬
bulationib: scientes quod tribulatio
pacientiam oꝑatur. pacientia autem
ꝓbationem: ꝓbatio autem spem. Spes uͦ¬

Expanded text:
edictio. Animadvertat quisquis delicias hujus saeculi et facultates rerum temporalium quaerit, in nomine Christiano intrinsecus esse beatitudinem nostram,  ab intus. Nam extrinsecus maledicta, et persecutiones, et detrectationes promittuntur, de quibus tamen magna merces in coelis est. Quae sentiuntur in corde patientium eorum qui jam possunt dicere: Gloriamur in tribulationibus, scientes quod tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem,
Abbreviated transcription (Latin):
fons uitȩ: de quo manabat tanta ꝑfectio
utriusq uite. Circa plurima ut martha
occupabat᷑ : circa unum ut maria dele¬
ctabatur: quia unum est necessarium.
Plurima auferuntur: unum manet.
Singłariter gͥ partem marthe ꝑegit:
singlariter optimam marie partẽ ele¬
git. Sed pars marthȩ ei aufertur. Iam
enim non erit sollicita. ut ministret ei
fugiens cum eo in egyptum a facie herodis:
quia ipse ascendit in cęlum & herodes de¬
scendit in infernum a facie eius. Iam ñ
turbabitur erga plurima. quȩ fecerunt
filio suo uidȩi: quia omnia subiecta st̃
ei. Iam filius mariȩ aiudȩis uel militib
non flagellabitim. nec occidetur: quia
marthȩ ei aufertur. sed bono suo: quia
pars mariȩ ei ꝑficitur. quȩ non auferet᷑
ab ea. Exaltata enim est suꝑ choros angłoꝵ
repletum est in bonis desiderium suum:
uidet dm̃ facie ad faciem sicuti est: gaudet
cum filio in ȩternum. Hȩc pars optima.

Expanded text:
fons vitae , de quo manabat cuncta perfectio fons vitae , de quo manabat cuncta perfectio utriusque vitae. Circa plurima, ut Martha, occupabatur; circa unum, ut Maria, delectabatur, quia unum est necessarium ; plurima auferuntur, unum manet. Singulariter igitur partem Marthae peregit, singulariter optimam partem Mariae elegit: sed pars Marthae ei aufertur . Jam enim non erit sollicita ut ministret ei, tur fugiens cum eo in Aegyptum a facie Herodis; quia ipse ascendit in coelum, et Herodes descendit in infernum a facie ejus. Jam non turbabitur erga plurima, quae fecerunt filio suo Judaei; quia omnia subjecta sunt ei . Jam filius Mariae a Judaeis, vel militibus, non flagellabitur, nec occidetur; quia Marthae ei aufertur, sed bono suo; pars vero Mariae ei perficitur, quae non auferetur ab ea. Exaltata est enim super choros angelorum, repletum est in bonis desiderium suum , videt Deum facie ad faciem, sicuti est , gaudet cum filio in aeternum. Haec est pars optima,
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ quȩ optima p̾dicatur: quanta uel qͣ¬
lis in beata maria fuerit. quis digne lo¬
quatur: Si talis est ut diximus. immo
quia melior est quam diximus in beata
maria pars marthe. quȩ tamen a dño ñ
laudatur. sed tantum non uituꝑatur: qͣ¬
lis est pars quã optimam maria elegit.
quȩ sic laudatur ut ab ea non auferri
dicatur: O quam magna multitudo dul¬
cedinis dĩ fuit in beata uirgine: qͣnͣdo
sp̃s sc̃s in eam suꝑuenit & uirtus altis¬
simi obumbrauit ei: & de eodem sp̃u scõ
concepit. Quid de do non sapiebat. inqͣ
dei sapientia latebat. & in cuius utero cor¬
entia: & om̃s thesauri sapientiȩ & scien¬
tiȩ in maria. Hȩc non tantum ad pedes.
sed etiam ad caput dñi sedens: audiebat
sui: conferens in corde suo. Nemo umquã
sicut ista gustauit: quã suauis est dñs.
In ebriabat᷑ abubertate domus di: & tor¬
rente uoluptatis eius potabatur. Nec mi¬
rum. qm̃ apud eam immo intra eam erat

Expanded text:
riae, quae optima praedicatur, quanta vel quriae, quae optima praedicatur, quanta vel qualis in B. Maria fuerit, quis digne loquatur? Si talis est, ut diximus, imo quia melior est quam diximus, in beata Maria pars Marthae, quae tantum a Domino non laudatur, sed tamen non vituperatur: qualis est pars, quam optimam Maria elegit, quae sic laudatur, ut ab ea non auferri dicatur. O quam magna multitudo dulcedinis Dei fuit in beata Virgine, quandos super eam venit, et virtus Altissimi obumbravit ei , et de eodem Spiritu sancto coacepit! Quid de Deo non sapiebat, in qua sapientia Dei latebat, et in cujus utero corentia, et omnes thesauri sapientiae et scientiae in Maria. Haec non tantum ad pedes, sed etiam ad caput Domini sedens audiebat sui, conferens in corde suo . Nemo unquam sicut ipsa gustavit quam suavis est Dominus . Inebriabatur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis ejus potabatur . Nec mirum; quoniam apud eam, imo intra eam erat
Abbreviated transcription (Latin):
autem iuxta crucem uĩu mater eiꝰ. Int̾
talem filium adeo ꝑsequebat᷑ ut multos
ȩtatis suspecte pueros occideret. Turbaba¬
tur: cum iudȩos insidiantes & mortem
ei inferre uolentes cognosceret. Ad ulti-¬
mum turbata est ualde: & iuxta syme-
onem. suam ipsius animam ꝑtransiuit
gladius: cum uidisset suum talem fili¬
um comp̃hendi. ligari. flagellari. con¬
spiui. spinis coronari. derideri. cola-¬
phirari. crucifigi. mori. sepeliri. Unde
bene ei congriut qđ dicit᷑. Martha mar-¬
tha sollicita es: & turbaris erga pluri¬
ma. Nemo uͦ dubitat. quod beata marid
filium suum uellet de omi liberari tribu¬
latione: & se ipsam intribulatione ad¬
iuiuari a diuinitate quam eide filio suo
in eẽ sciebat. ꝑ theoricam quȩ est pars ma¬
Riȩ. Hoc est quod martha conqueritur. qͦd
eam solam reliquerit soror ministrare:
& eius auxilium in ministerio flagitat.
Hec de parte marthe. Porro de parte ma¬

Expanded text:
autem juxta crucem Jesu mater ejus . Intautem juxta crucem Jesu mater ejus . Inttalem filium adeo persequebatur, ut multos suspectae aetatis pueros occideret. Turbabatur cum Judaeos insidiantes et mortem ei inferre molientes cognosceret. Ad ultimum turbata est valde, et juxta Simeonis vocem, suam ipsius animam pertransivit gladius , cum videret suum talem filium comprehendi, ligari, flagellari, conspui, spinis coronari, derideri, colaphizari, crucifigi, mori, sepeliri. Unde bene ei congruit quod dicitur: Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima. Nemo vero dubitet, quod beata virgo Maria filium suum vellet liberari de omni tribulatione, et seipsam juvari a divinitate, quam eidem filio suo inesse sciebat per theoriam, quae est pars Mariae. Hoc est, quod Martha conqueritur quod eam soror sua reliquerit solam ministrare, et ejus auxilium in ministerio flagitat. Haec de parte Marthae. Porro de parte Ma
Abbreviated transcription (Latin):
piunt: ista non quemlib& sed ꝓprium d̃ĩ
filium. qui non hab& ubi caput reclinet.
non in domo. sed in utero suscepit. Alii
nudum quemlib& ueste mutabili. atq
sit : quȩ sine fine in commutabilis. atq in¬
corruptibilis ꝑ manebit. Alii quẽlibet esu¬
rientem. uel sitientem. cybo. uel potu exte-¬
riori reficiunt: ista dm̃ hominem huma¬
nitus indigentem non solum exteriorib
cibiᷤᷤ uel potib pauit: uerum etiam inte¬
ex minimis suis funt. d̃s sibi acta confi¬
tetur: ista non quẽlib& ex minimis. sed
summum d̃i filium hospitem suscepit: nu-¬
dum carne. uel etiam pannis oꝑuit. esuri-¬
entem pauit. sitientem lacte potauit: in-¬
firmum ꝑinfantiam. & iacendem non
solum uisitauit. sed etiam balneando. fo¬
uendo leniendo. gestando frequentauit:
ut merito de ea dicat᷑. Martha autem
satagebat: circa frequens ministerium.
Comp̃henso. & crucifixo quasi in carcere
posito affuit: sicut scͥptum est: Stabat

Expanded text:
piunt; ista non quemlibet, sed proprium Dei piunt; ista non quemlibet, sed proprium Dei Filium, qui non habet ubi caput reclinet , non in domo, sed in utero suscipit. Alii nudum quemlibet veste mutabili atque sit, quae sine fine incommutabilis atque incorruptibilis permanebit. Alii quemlibet esurientem vel sitientem cibo, vel pota exteriori reficiunt; ista hominem Deum humanitus indigentem, non solum exterioribus cibis vel potibus pavit, verumetiam inteex minimis suis fiunt, Deus sibi facta confitetur; ista non quemlibet ex minimis, sed summum Ddum carne, vel etiam pannis operuit, esurientem pavit, sitientem lacte potavit, infirmum per infantiam et aetatem non solum visitavit, sed etiam balneando, fovendo, liniendo, gestando frequentavit, ut merito de ea dicatur: Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Comprehenso et crucifixo quasi in carcere posito adfuit, sicut scriptum est: Stabat
Abbreviated transcription (Latin):
in domũ suam: & huic erat soror nomi¬
ne maria. Duȩ iste sorores sicut scĩ patres
plenissime nobis exposuerunt. duas
in sc̃a eccłia uitas designant: martha
scilic& actiuam. maria contemplatiũa.
Ista laborat ad exhibenda indigenti om¬
nia humilitatis officia: illa uacat &
uidet qm̃ d̾s est. Ista circa exteriora occu¬
patur : illa interiora contemplatur. Sicut
autem di mater est singłaris. ita & istarũ
effectus uitarum. quarum istȩ duȩ sorores
typum tenent. in ea extitit singularis.
martha sic oꝑata est. Numquã sic alias ma-
ria contemplationi uacauit. Numquam
sic alias hȩc uel illa quod suum est ex hibu¬
it. Cum martham uel mariam dico: earũ
significata intelligo. Sed iam uideamus.
actionem huius marthe. deinde conitiamꝰ
contemplationem huius mariȩ: & ut pla¬
nius id faciamus. qͥd alii ꝑ martham ope¬
rantur. & qͥd oꝑata est ista conferamus.
Alii hospitem quemlib& in domo sua susci¬

Expanded text:
in domum suam: et huic erat soror nomiin domum suam: et huic erat soror nomine Maria. Duae istae sorores, sicut Patres sancti plenissime nobis exposuerunt, duas in S. Ecclesia vitas designant: Martha scilicet, activam; Maria, contemplativam. Ista laborat ad exhibenda indigenti omnia humanitatis officia; illa vacat et videt quoniam Deus est. Ista circa exteriora occupatur; illa interiora contemplatur. Sicut autem mater Dei et singularis; ita et istarum vitarum effectus, quarum istae duae sorores typum tenent, in ea exstitit singularis. Martha sic operata est; nunquam alias, sic Maria contemplationi vacavit. Nunquam sic alias, vel haec, vel illa, quod suum est, exhibuit. Cum Martham, vel Mariam dico, earum significata intelligo. Sed jam videamus actionem hujus Marthae; deinde conjiciamus contemplationem hujus Mariae. Et, ut planius id faciamus, quid alii Martham operantur; et quid ista operata est conferamus. Alii hospitem quemlibet in domo sua susci
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitate matres e̾ẽ non possunt. neq
filios generare: qd ista sola fecit. Et ido
castellum hoc merito quoddam idẽ singło¬
re dicitur: quia ista singlariter & uirgo
& mater fuit: quod nulla alia esse potuit
uel poterit. uerum concedamus aliꝗͣ
posse ẽẽ & uirginem & matrem: quauis
sit impossibile. Et etiam sic uirgo ma¬
nia erit singłaris. quia unicum di fili¬
um genuit: qui sicut unicus est un¬
co patri. ita est unicus unicȩ matri. Et
id̾o nulla etiam si uirgo pariat. uel
eundem uel alium talem generabit.
Est gͦ castellum quoddam. in quod in¬
trauit iñc. Porta uero ꝑ quam intrauit:
fides est. Qa enim credidit. ꝑfecta sunt
ei a dño. que ab angło dicta sunt: sicut
ait ad eam elirabeth. Nec quia rãc us
trauit: castellum hoc uiolatum est. Iñc
namq saluat. non uiolat: confracta
solidat. non confringit solida. Scđ̾m no¬
men eius: & ita opus eiꝰ. Et mulier
quȩdam martha nomine. excepit illũ

Expanded text:
virginitate matres esse non possunt, neque virginitate matres esse non possunt, neque filios generare: quod ista sola fecit. Et ideo castellum hoc merito quoddam, id est singulare dicitur; quia ista singulariter et virgo et mater fuit: quod nulla alia esse potuit vel esse poterit. Verum concedamus aliquam posse esse et virginem, et matrem, quamvis sit impossibile: etiam, sic Virgo Maria singularis erit, quia unicum Dei Filium genuit, qui sicut est unicus unico Patri, ita est unicus unicae matri. Et ideo nulla, etiam si virgo pariat, vel eumdem vel alium talem generabit. Est ergo castellum quoddam, in quod intravit Jesus; porta vero per quam intravit est fides. Quia enim credidit, perfecta sunt ei a Domino quae ab angelo dicta sunt ei, sicut ait ad eam Elizabeth. Nec quia Jesus intravit castellum hoc, violatum est: Jesus enim salvat, non violat; confracta solidat, non confringit solida. Secundum nomen ejus, ita et opus ejus. Et mulier quaedam, Martha nomine, excepit eum
Abbreviated transcription (Latin):
immerito mirata ẽ. & quomodo quod
ꝓmittebatur fieret sciscitata: qm̃ quã¬
uis desponsatam. tamen se numquã nup-¬
turam. neq uirum cognituram certissi-¬
me sciebat. Hoc de . ginitate. De humilita¬
te uͦ .di. indũ. qd̾ eũ ab angło salutaret᷑ mat̾
di cͥiigeret᷑. quom fieret salua uirginitate.
tẽ ancille suȩ. Osublimis uirgo: mat̾ di. Omat̾
humilis: ancilla cłi. Qͥd sublimiꝰ eẽ posset: Q
humilius de se sentire posset.Sunt qui
castellũ hoc magdalum fuisse arbitrant᷑:
a quo maria magdalena cogno¬
minatur. Quod si uerum est: predictȩ
interp̃tationi famulatur. Magd alus
enim turris dicitur: & humilitati co¬
aptatur. Hic uero non nominatur. sed
tantum quoddã dicit᷑: quod in discussũ
p̃terire non debemus. Quoddam id est sin-¬
gulare castellum: uirgo maria fuit.lũa
uis multȩ alie & murum uirginitatis
habeant & turrim humilitatis. idest
& uirgines sint & humiles: tamen salua

Expanded text:
immerito mirata est, et quomodo quod immerito mirata est, et quomodo quod promittebatur fieret, sciscitata: quoniam quamvis desponsatam, tamen se nunquam nupturam, neque virum cognituram certissime sciebat. Hoc de virginitate. De humilitate autem dicendum quod cum ab angelo salutaretur, mater Dei eligeretur, quomodo fieret salva virgitem ancillae suae . O sublimis virgo mater Dei! o mater humilis ancilla Dei! Quid sublimius esse posset? Quid humilius de se sentire posset? Sunt qui castellum hoc Magdalum fuisse arbitratur, a quo Maria Magdalena cognominatur: quod si verum est, praedictae interpretationi famulatur. Magdalus enim turris dicitur, et humilitati coaptatur. Hic vero non nominatur, sed tantum quoddam dicitur: quod indiscussum praeterire non debemus. Quoddam, id est singulare castellum fuit virgo Maria. Quamvis enim et multae aliae murum virginitatis habeant, et turrim humilitatis, id est et virgines sint, et humiles, tamen salva
Abbreviated transcription (Latin):
est in eadem uirgine turris humilitatis: quȩ
a muro uirginitatis omnem repellit suꝑbiã.
Et quia humilitatem cum suꝑbia non pos¬
sit. solet impugnare libido ⁊ murus uirgi¬
nitatis a turre humilitatis omnem repellit
libidinem. Itaq hec duo. murus uidelic&
uirginitatis & turris humilitatis ab alte¬
rutro muniuntur: ut numquam in hu¬
mili uirgine fuerit nec suꝑba uirginitas.
nec in quinata humilitas: sed semꝑ ineadẽ
ꝑmanserit & humilis uirginitas. & uirgo
humilitas. Quamuis autẽ quod dicit᷑ ita
uerum sit ut nichil uerius fides xp̃iana
credere possit: ponamꝰ tamen aliqua
de euangłio uirginitatis ipsius. & humi¬
litatis testimonia. Quippe cum ab angło
filius ei ꝓmitteretur: respondit. Quomͦ
fiet istud. qm̃ uirum non cognosco. Si
disponenti nubere. diceret᷑. filium habebis.
non miraretur. neq interrogaret quomͦ
illud fieret: ut pote quȩ se desponsatam
& in ꝓcimo nupturam sciret: & a uiro

Expanded text:
est in eadem virgine turris humilitatis, quae est in eadem virgine turris humilitatis, quae a muro virginitatis omnem repellit superbiam. Et quia humilitatem, cum superbia non possit, solet impugnare libido, murus virginitatis a turre humilitatis omnem repellit libidinem. Itaque haec duo, murus videlicet virginitatis et turris humilitatis ab alterutro muniuntur; ut nunquam in humili Virgine fuerit nec superba virginitas, nec inquinata humilitas: sed semper in eadem permanserit et humilis virginitas et virgo humilitas. Quamvis autem quod dicitur ita verum sit, ut nihil verius Christiana fides credere possit, ponamus tamde Evangelio virginitatis et humilitatis testimonia. Quippe cum ab angelo filius ei promitteretur, respondit: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco ? Sidisponenti nubere diceretur, filium habebis, non miraretur, neque interrogaret quomodo illud fieret, ut pote quia se desponsatam, et in proximo nupturam sciret, et a viro
Abbreviated transcription (Latin):
cadit. ut non uideant solem. Est aqua. cuiꝰ
flumina fluunt de uentre credentis: est
aqua cuius tempestas non nos demergat.
Est sol iusticie qui nos illuminet: est sol qͥ
nos non urat ꝑ diem. Lic& gͦ castellum ali¬
as malum significet. ut illud de quo dicit᷑.
ite in castellum ubi & qͦd additur. quod con¬
tra uos est. plane manifestat quid signific&
tamen hoc castellum in quod intrauit iñc.
singłarem: & intemeratam uirginem eiꝰ¬
dem iĩu genitricem. salua scripturarũ
enim. dicitur quelib& turris: & murꝰ
incircuitu eiꝰ. Quȩ duo se se inuicem de¬
fendunt: ita ut hostes ꝑmurum ab arce.
& a muro ꝑ arcem arceantur. Huius modi
castello non incongrue uirgo maria assi¬
milatur: quam uirginitas mentis & cor¬
poris. quasi murus ita undiq uallauit:
ut nullus unquã libidini esset ad eam
accessus: nec sensus eiꝰ aliqua corrumpe¬
retur illecebra. Et quia uirginitatẽ cũ
libido non possit solet impugnare supbia:

Expanded text:
cadit, ut non videant solem . Est aqua cujus cadit, ut non videant solem . Est aqua cujus flumina fluunt de ventre credentis ; est aqua cujus tempestas non nos demergat . Est Sol justitiae, qui nos illuminet Eccli, XLII, et sol qui nos non urat per diem . Licet ergo castellum alias malum significet, ut illud de quo dicitur: Ite in castellum: ubi, additur , quod contra vos est, plane manifestatur quid significet; tamen hic castellum, in quod intravit Jesus, singularem et intemeratam Virginem ejusdem Jesu genitricem, salva Scripturarum enim dicitur quaelibet turris, et murus in circuitu ejus. Quae duo sese invicem defendunt, ita ut hostes per murum ab arce, et a muro per arcem arceantur. Hujusmodi castello non incongrue Virgo Maria assimilatur, quam virginitas mentis et corporis, quasi murus, ita undique vallavit, ut nullus unquam libidini ad eam esset accessurus, nec sensus ejus aliqua corrumperentur illecebra. Et quia virginitatem, cum libido non possit, solet impugnare superbia,
Abbreviated transcription (Latin):
uid ad głosam uirginẽ
di genitricem lectio is¬
ta ꝑtineat. ut in eius
festiuitate legat᷑: pleri-¬
ꝙ solent
querere. Unde quid sentirem inconuen¬
tu fr̃m ꝓ ut potui uulgariter iam plus¬
semel exposui: & quia quod dixi
auditorib placuit. dicta litteris man-¬
cãnensi. ar nulfo droarnensi uisus. immo
coactus sum. Quod id̾o dixi: ut expositiun-¬
cula ista tanquam ap̾sumptuoso edita ñ
obȩdientia edidit. Iam nunc gͥ ratiuncula
istam salua fide ac sine p̾iudicio melioris:
ad laudem eiusdem uirginis. & matris
niũ humiliter scribere aggrediar.
Nscriptura sacra res una & eadem multo¬
tiens. inuenitur diuersa significare: sic̃
leo. hedus. ignis. aqua. uel etiam sol. &
alia multa. Est enim leo de tribu iida:
est leo. qui circuit querens quẽ deuoret.
Est hedus emissarius. qui peccata nr̃a por¬
tauit: est hedus asinistris qui dampnat᷑.
Est ignis quẽ dñs misit in derram. & quem
uult ut ardeat: est ignis. qui suꝑ impios

Expanded text:
uid ad gloriosam Virginem Dei Genitricem lectio ista pertineat, ut in ejus festivitate legatur, plerique solent quaerere: unde quid ego sentirem, in conventu fratrum prout potui vulgariter jam plusemel exposui. Et quia quod dixi auditoribus placuit, dicta litteris mancanensi, Arnulpho Troarnensi, jussus, imo coactus sum. Quod ideo praedixi, ut expositiuncula ista tanquam a praesumptuoso edita nonobedientia edidit. Jam nunc igitur ratiunculam istam salva fide ac sine melioris praejudicio, ad laudem ejusdem Virginis et matris Jesu humiliter scribere aggrediar. In Scriptura sacra res una et eadem multoties invenitur diversa significare, sicut leo, haedus, ignis, aqua, vel etiam sol, et alia multa. Est enim leo de tribu Juda ; et est leo, qui circuit quaerens quem devoret . Est haedus emissarius , qui peccata nostra portavit, est haedus a sinistris , qui damnatur. Est ignis quem Dominus misit in terram, et quem vult ut ardeat : est ignis, qui super impios
Abbreviated transcription (Latin):
ne nulla tenebimur uidendo incorrupti¬
onem. Erit autẽ tunc similitudo hominis:
etiam in corporib nr̃is. Hinc enim ꝑpau¬
lum dicit᷑. Qr̃a conuersatio in celis ẽ. Unde
xp̃m: qui reformauit corpus humilitatis
nr̃e configuratũ corpori claritatis suȩ. Ert̃
gͦ t̾c electoꝵ corpora: claritati dnĩci corpo¬
ris configurata. Quȩ & si ȩqualitatẽ głȩ
eiꝰ non habent ꝑnaturam: similitudinẽ
tamen configurationis eiꝰ habebunt ꝑ gra-¬
tiam. Quia itaq similitudo uite eiꝰ nẽ
inmorib trahitur electoꝵ. & in resurre¬
ctione sequetur similitudo eternitatis
in mente: qm̃ uidebimꝰ eum sicuti est.
Et quia similitudinem quoq illius etĩã
corpora nr̃a ꝑcipient inconfiguratione:
dicatur recte de scĩs animalib dicat᷑. simi¬
litudo hominis in eis. Hȩc nos in expositi¬
onis ex ordio p̃libasse sufficiat: ut loquẽ¬
di uirtus silentio refota. ad indaganda
misteria quȩ sequunt᷑ robustior exurgat.

Expanded text:
 nulla tenebimur, videndo incorruptionem. Erit autem tunc similitudo hominis etiam in corporibus nostris. Hinc enim per Paulum dicitur: « Nostra conversatio in coelis est. Unde m, qui reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae . Erunt ergo tunc electorum corpora claritati dominici corporis configurata, quae etsi aequalitatem gloriae ejus non habent per naturam, similitudinem tamen configurationis ejus habebunt per gratiam. Quia itaque similitudo vitae ejus nunc in moribus trahitur electorum, et in resurrectione sequitur similitudo aeternitatis in mente, quoniam videbimus eum sicuti est; et quia similitudinem quoque illius etiam corpora nostra percipient in configuratione, dicatur recte de sanctis animalibus: Similitudo hominis in eis. Haec nos in expositionis exordio praelibasse sufficiat, ut loquendi virtus silentio refota, ad indaganda mysteria quae sequuntur robustior exsurgat.
Abbreviated transcription (Latin):
publicanum a peccatis ad meliora
conuersum locum inuenisse peni¬
tentiȩ : & ob id etiam ipsi non des¬
perant salutem. Neq uͦ in pristinis
uitiis ꝑmanentes ueniunt ad iũm.
ut pharisei & scͥbe murmurant: sed
penitentiam agentes. ut sequens dñi
sermo significat dicens. Miscd̃iam
uolo: & non sacͥficium. Non ueni uo¬
care iustos: sed peccatores. Ibat autem
dñs ad conuiuia peccatoꝵ: ut occasi¬
onem haberet docendi: & sp̃uales inui¬
tatorib suis p̾beret cybos. Deniq cũ¬
frequenter ꝑgere ad conuiuia descͥbat᷑.
nichil refertur aliud. nisi quod ibi fe¬
cerit. quid docuerit: ut᷑ humilitas
dnũ eundo ad peccatores. & potentia
demonstretur. Quod autẽ sequit᷑ mise¬
ricordiam uolo & non sacͥficium. &
non ueni uocare iustos sed peccatores:
de ꝓpħ̃a ꝓferens testimonium suggillat
scͥbas & phariseos: qui iustos se estiman¬
tes peccatoꝵ & publicanoꝵ consortia de¬
clinabant.

Expanded text:
publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae; et ob id etiam ipsi non desperant salutem, neque vero in pristinis vitiis permanentes, veniunt ad Jesum, ut Pharisaei et Scribae murmurant; sed poenitentiam agentes, ut sequens Domini sermo significat, dicens: Misericordiam volo, et non sacrificium. Non enim veni vocare justos, sed peccatores. Ibat autem Dominus ad convivia peccatorum, ut occasionem haberet docendi, et spirituales invitatoribus suis praeberet cfrequenter pergere ad convivium describatur, nihil refertur aliud, nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia Misericordiam volo, et non sacrificium . Et: Non veni vocare 51 justos, sed peccatores, de propheta proferens testimonium, sugillat Scribas et Pharisaeos, qui justos se aestimantes, peccatorum et publicanorum consortia declinabant.
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis nõ uideo: sed habet si¬
militudinẽ. Sicut enĩ mortis simili¬
tudinẽ sanguinis bibis. ut nullus
horror truoris sit. ⁊ preciũ tam̃ oꝑet᷑
redẽptõis. Didicisti quia corpus acci¬

Expanded text:
sanguinis non video. Sed habet similitudinem: sicut enim mortis simili 371 pretiosi sanguinis bibis; ut nullus horror cruoris sit, et pretium tamen operetur redemptionis. Didicisti ergo quia quod acci
Abbreviated transcription (Latin):
etenim paulus dicit. Ecce nunc tempꝰ
acceptabile ecce nunc dies salutis. Hinc
ꝓpħ̃a ait. Querite dñm dum inueniri
potest: inuocate eum dum ꝓye ẽ. Unde
& easdem fatuas uirgines inuocantes
dñs non audit. quia inter clusa regni ia-¬

Expanded text:
etenim Paulus dicit: Ecce nunc tempus etenim Paulus dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hinc propheta ait: Quaerite Dominum dum inveniri poteset easdem fatuas virgines invocantes Dominus non audit: quia interclausa regni ja
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Quem diem bene ꝓpħa intu-¬
ens ait. Dies ire dies illa: dies tribu-¬
lationis & angustiȩ: dies calamitatis
& miseriȩ: dies tenebrarum & caligi
nis: dies nebulȩ & turbinis: dies
mi diem iudicii suꝑ corda reꝓboꝵs.
qua asperitate ꝓpha uidit amares¬
cere: quem tot appellationib non ua¬
let explicare. Quanta uero tunc erit
electoꝵ lȩticia. qui de eius uisione
merentur gaudere. de cuius conspectu ui-¬
dent & elementa contremiscere cum eo si¬
mul ad nuptias intrare. qui & sponsi nup¬
tias gaudent: & tamen ipsi sunt sponsa.
quia in illo ȩterni regni thalamo uisio¬
ni nr̃ȩ ds coniungitur: quȩ scilicet uisio
numquam iam in ꝑpetuum ab amoris sui
amplexib euellitur. Tunc regni ianua
lugentib clauoitur. quȩ modo cotidie
penitentib aꝑitur. Erit namq & tunc
pęnitentia sed fructuosa non erit: qͥa
nequaquam tunc ueniam inuenit: qui
modo aptum uenie tempus ꝑdit. Hinc

Expanded text:
dere! Quem diem bene propheta intudere! Quem diem bene propheta intuens ait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et canis, dies nebulae et turbinis, dies mi diem judicii super corda reproborum qua asperitate propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet explicare. Quanta vero tunc erit electorum laetitia, qui de ejus merentur visione gaudere, de cujus conspectu vident et elementa omnia contremiscere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo aeterni regni thalamo visioni nostrae Deus conjungitur. Quae scilicet visio nunquam jam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evelletur. Tunc regni janua lugentibus claudetur, quae modo quotidie poenitentibus aperitur. Erit namque et tunc poenitentia, sed fructuosa jam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum veniae tempus perdit. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
testis est. Quȩ autem parate erant intra¬
uerunt cum eo ad nuptias & clausa ẽ
ianua. O si sapere in cordis palato possit.
quid ammirationis habet quod dicit᷑
uenit sponsus: quid dulcedinis. intraue¬
runt cum eo ad nuptias: quid amari-¬
tudinis & clausa est ianua. Uenit qͥppe
ille qui aduentu suo elementa concu¬
tit: in cuius conspectu cęlum & terra
contremiscit. Unde etiam ꝑ ꝓpħam
dicit. Adhuc semel & ego mouebo non
solum terram sed etiam cȩlum. Ad
cuius examen omne humanum genꝰ
deducitur. cui ad uindictam maloꝵ
remunerationẽq bonoꝵ. angł̃i. archan-¬
głi. throni. pͥncipatꝰ. & dnationeᷤ. obse
ctũ tanti iudiciᷤᷤ qͥ in illo die terror erit.
qͣndo iã in pena remediũ ñ erit: qͦ illa
confusio. cui reatu suo exigente continget
in conuentu om̃ium hominum an¬
geloꝵq erubescere. qui pauor eum
quem & tranquillum mens huma¬
na caꝑe non ualet. etiam iratum ui-¬

Expanded text:
testis est. Quae autem paratae erant, intratestis est. Quae autem paratae erant, intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua. 4. O si sapere in cordis palato possit quid admirationis habet quod dicitur: Venit sponsus! quid dulcedinis: Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis: Et clausa est janua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa concutit, in cujus conspectu coelum et terra contremiscit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc semel, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelum . Ad cujus examen omne humanum genus deducitur. Cui ad vindictam malorum remunerationemque bonorum angeli, archangeli, throni, principatus et dominationes obsctum tanti iudicis, qui in illo die terror erit, quando iam in poena remedium non erit! Quae illa confusio cui reatu suo exigente continget in conventu omnium hominum angelorumque erubescere! / Qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capere non valet, etiam iratum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ autẽ qͦd tunc a prudentib oleum pe¬
tunt. nisi quod in aduentu iuidicis cũ
se intus uacuas inuenerint testimoniũ
foris querunt: Ac sic sua fiducia decep¬
te. ꝓximis dicunt. Quia nos quasi sine
oꝑe repelli conspicitis. dicite de nr̃is
oꝑib quid uidistis. Sed prudentes uir¬
gines respondent dicentes. Ne forte ñ
sufficiat nobis & uobis. In illo enim
die quod tamen de quib dam in pace
eccłiȩ quiescentib loquor: sibimet ipsi
potius aduendentes: & emite uobis.
Uenditores quippe olei: adulatores ft̃.
Qui enim accepta qualib& grã. uanis
suis laudib nitorem głȩ offerunt: qua¬
si oleum uendunt. De quo ꝓfecto oleo
ne autem capitis. ea quȩ principatur
corpori. mens uocatur. Impinguat gͦ
caput oleum peccatoris. cum demulcet
mentem fauor adulantis. Sed dum irent
emerent: uenit sponsus: quia cum uitȩ
sue testimonium aꝓximis querunt:
iuidex uenit qui non oꝑum sed cordiũ¬

Expanded text:
est autem quod tunc a prudentibus oleum peest autem quod tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor sibimetipsi potius ad vendentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo ne autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Sed dum irent emere, venit sponsus, quia cum vitae suae testimonium a proximis quaerunt, judex venit, qui non solum operu
Abbreviated transcription (Latin):
differt. electi & reꝓbi in mortis somno
sopiuntur. Dormire & enim mori est.
Ante somnum uero dormitare est. ante
mortem ã salute languescere: quia ꝑ
pondus egritudinis. ꝑuenitur ad som¬
num mortis. Media autem nocte cla¬
mor factus est: ecce sponsus uenit exi¬
te obuiam ei. De aduentu sponsi clamor
media nocte fit: quia sic iudicii dies sub¬
ripit. ut preuideri non ualeat quan¬
do uenit. Unde scriptum est. Dies dnĩ
sicut fur ita in nocte ueniet. Tunc om̃s
uirgines surgunt: quia electi & reꝓbi
a somno suȩ mortis excitantur. Lampa¬
des ornant. quia sua secum oꝑa nume¬
rant. ꝓ quib ȩternam reciꝑe beatitudi¬
nem expectant. Sed lampades fatuarũ
uirginum extinguntur. quia earum
oꝑa quȩ clara hominib foris apparu¬
erant. in aduentu uidicis intus obscu¬
rantur. & a do retributionem non inue¬
niunt: quia ꝓ eis receperunt abhomi¬
nibus laudes quas amauerunt. Quid

Expanded text:
differt, electi et reprobi in mortis somno differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur: dormire etenim mori est. Ante somnum vero dormitare, est ante mortem a salute lapondus aegritudinis pervenitur ad somnum mortis. Media autem nocte clamor factus est: Ecce sponsus venit, exite obviam ei. 3. De adventu sponsi clamor in media nocte fit, quia sic dies judicii subrepit, ut praevideri non valeat quando venit. Unde scriptum est: Dies Domini sicut fur in nocte ita veniet . Tunc omnes virgines surgunt, quia et electi et reprobi a somno suae mortis excitantur. Lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectant. Sed lampades fatuarum virginum exstinguuntur, quia earum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu judicis intus obscurantur. Et a Deo retributionem non inveniunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
autem acceperunt oleum in uasis suis
cum lampadib ꝑ oleum quippe: nitor
głȩ designatur. Uascula autem nr̃a st̃
corda: in quib ferimus cuncta quȩ co-¬
gitamus. Prudentes gͦ oleum in uasis
habent. quia nitorem głȩ intra consci-¬
entiam retinent. paulo attestante qui
ait. Gła nr̃a hȩc est. testimonium con-¬
scientiȩ nr̃ȩ. fatuȩ autem uirgines oleũ
secum non sumunt. quia głam intra
conscientiam non habent. dum hanc
ab ore ꝓximoꝵ querunt. Notandũ uͦ¬
est quod om̃s lampades habent: sed õs
oleum non habent. Quia plerumq
bona in se oꝑa cum electis & repbi os¬
tendunt: sed soli ad sponsum cum oleo
ueniunt. qui de his quȩ foris egerint.
intus głam querunt. Unde ꝑ psalmistã
quoq de sc̃a electoꝵ ȩccłia dicitur.
Om̃is gła eius. filiȩ regis abintus. Mo
ram autem faciente sponso. dormitaue¬
runt om̃s & dormierunt: Quia dum
uenire iudex ad extremum uidicium

Expanded text:
autem acceperunt oleum in vasis suis autem acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt. Notandum vero quod omnes lampades habent, sed omnes oleum non habent, quia plerumque bona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, sed soli ad sponsum cum oleo veniunt, qui de his quae foris egerint intus gloriam requirunt. Unde per Psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regiram autem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum judicium