comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocabatur. Constantinopoluin ur¬
bem tracie constantinꝰ ex nomĩe
suo iusticuit. solam rome merits᷑
⁊ potentia adequatã. hanc condi¬
tam pͥmũ a pausina rege spar¬
qd̾ tantũ. pacet int̾ adriaticũ
made iꝓpontidẽ uł qd̃ sit rece¬
ptacłm terre marisq copiis.
U̾tide etiam constãtinus aptis¬
simã cond̾e iuidicauit. ⁊ ut rece¬
ptacłm sibi t̾ra mariq fieret.
unde ⁊ ruĩc uomiani unꝑii sedes
⁊ tocius cap̃ est orientis sicut ⁊¬
roma occidentis. Epirũ ciuitas
toacie condita ẽ a puxo ⁊ cog¬
nominata. Athenat melladas
cicrops condidit. ⁊ ex suo noĩe
cicropiam nominauit. Hanc
amphion idẽ qui ing̾cia t̾ ciuis
postͥ cicropẽ regnauit miner¬
ue sacrauit. ⁊ nom̃ ciuitati a¬
thenas deddit. Nam minerua gͥ
um asserunt. qr alict̾e ⁊ artes
diu̾soꝵ studioꝵ ⁊ ipsa philoso¬
phia ueluti templũ athenas
habuerunt. Cormthũ inachaia
condidit cornichꝰ nor estis filius

Expanded text:
vocabatur. Constantinopolim urvocabatur. Constantinopolim urbem Thraciae Constantinus ex nomine suo instituit, solam Romae meritis et potentia adaequatam. Hanc conditam primum a Pausania rege Sparquod tantum patet inter Adriaticum mare et Propontidem, vel quod sit receptaculum terrae marisque copiis. Unde et eam Constantinus aptissimam condere iudicavit, ut et receptaculum sibi terra marique fieret. Unde et nunc Romani imperii sedes, et totius caput est Orientis, sicut Roma Occidentis. 43. Epirus Thraciae condita est a Pyrrho et cognominata. 44. Athenas in Hellade Cecrops condidit, et ex suo nomine Cecropiam nominavit. Hanc Amphyction, qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, Minervae sacravit, et nomen civitati Athenas dedum asserunt, quia et litterae et artes diversorum studiorum et ipsa philosophia veluti templum Athenas habuerunt. Corinthum in Achaia condidit Corinthus Orestis filius.
Abbreviated transcription (Latin):
Thebas egiptias urbes num̾o por¬
taꝵ nobiliores habentur. ad quaᷤ
cõmercia arabes undiq subilehũt.
hinc regio egipti thebaida dicta
est. thebe autem ⁊ boetie sũt ⁊egi¬
ptie. uno autẽ auctore scint con¬
dite. Tholomais ⁊berenioe a regi¬
b egiptiis nominate aqͥb et
edificate fuerunt. Cesaream ca¬
pãdocie tarsum cilicie danaes pro¬
les ꝑseus edificauit. de qua cuu¬
tate fuit paulus apłs. Natus
locus indie tarsus uocatur. Se¬
leutiam isaurie condidit seleuoꝰ
qui ⁊ antiochiam.Ilus auteni
apolluus filius in frigia iliũ cõ¬
didit. Amazones ephesũ mnasia
construxerũt. teseus u̾o smirniã
construxit q̃ homero poete patͥa
campos ermꝰ fluuiꝰ secat. Diosco¬
riam coloꝵ urbem amphitꝰ ⁊ cir¬
cius aurige castoris ⁊ pollucis
fabricau̾nt. ex eoꝵ nomine eã
cognomimnantes. Nlam castor et
pollux g̾oe dioscori appellantur.
Nicomedia a nuicomedo rege bithi¬
me edificata est. bichuna condi¬
ta a fenice que pͥmũ mirandina

Expanded text:
ter Aegyptias urbes numero portarum nobiliores habentur, ad quas conmercia Arabes undique subvehunt. Hinc regio Aegypti Thebaica dicta est. Thebae autem et Boeotiae sunt et Aegyptiae, uno tamen auctore conditae. Ptolomais et Berenice a regibus Aegyptiis nominatae, a quibus et aedificatae fuerunt. Caesarea Cappadociae . . . Tarsum Ciliciae Danaes proles Perseus aedificavit. De qua civitate fuit Paulus ApostolusActlocus Indiae Tarsus vocatur. Seleuciam Isauriae condidit Seleucus, qui et Antiochiam. Ilus autem Apollonis filius in Phrygia Ilium condidit. Amazones Ephesum in Asia construxerunt. Theseus vero Smyrnam construxit, quae Homero poetae patria campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et Pollux Graece Διόσκουροι appellantur. Nicomedia a Nicomedo rege Bithyniae aedificata est. Bithynia condita a Phoenice, quae primum Mariandyna
Abbreviated transcription (Latin):
putiphares sac̾dos fuit. cuius
memunt ezechiel urbem Alexã¬
driam condidit alexand̾ magnꝰ
cuius ⁊ nom̃ detiriz. hanc enim idẽ
int̾minis affrice legipti consti¬
tuit. ⁊ caput esse regionis egip¬
ti iuissit. Int̾ iaoet autem inter
egiptum ⁊ mare quasi daustr̃. Ĩ¬
portuosa enĩ hec est uobs egip̾ti.

Expanded text:
Petephres sacerdos fuit, cuius Petephres sacerdos fuit, cuius meminit Ezechiel. Urbem Alexandriam condidit Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Hanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituit, et caput esse regionis Aegypti iussit. Interiacet autem inter Aegyptum et mare, quasi claustrum, inportuosa. Haec est
Abbreviated transcription (Latin):
iudebantur capere. ex hiis pro¬
fecta dido in litus affrice urbem
condidit ⁊ cartadã riominauit
qd̃ fenica lingua expͥmit ciui¬
tatem nouã. mox sermone u̾so
cartago est dicta. hanc scipio de¬
leuit. Que autẽ nũc est postea
a romanis condita est. Cartago
autẽ antea birsa. postea tirꝰ dic¬
ta est. deinde cartago. Mẽphim
ciuitatẽ egipti edificauit epafꝰ
iouis filius cum in sod̾a egipto re¬
gnaret. hec est uobs ubi carta
nascitur. ubi etiã optimi mate¬
mateci fuerũt. Nam hanc urbẽ
magicis artib deditã pͥstini usq
ad p̾sens tempꝰ uestigia erroris
ostendũt. tapfius inetͦpoł egi¬
pti ubi pharao fuit ⁊ moises
cuncta signa fecit quem ĩ exodo
icͥbunt᷑. hanc constituisse ꝑhi¬
bent᷑. tidanes .i. gigantes ⁊ ex
noĩe suo nũcupauerunt. Elio¬
polis urbs egipti que latine ĩt̾¬
pretat soł ciuitas sicut septua¬
ginta int̾pretes arbimͣtuy. Co¬
ficata est autẽ a filiis urł in qͣ

Expanded text:
videbantur capere. Ex his providebantur capere. Ex his profecta et Dido in litus Africae urbem condidit, et Carthadam nominavit; quod Phoenica lingua exprimit civitatem novam; mox sermone verso Carthago est dicta: hanc Scipio delevit. Quae autem nunc est, postea a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post Tyrus dicta est, deinde Carthago. Memphin civitatem Aegypti aedificavit Epaphus Iovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus deditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Tanis metropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est gigantes, et ex nomine suo nuncupaverunt. Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut septuaginta interpretes arbitrantur. Aedificata est autem a filiis Israel, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
iq maior int̾ natos mulierũ
non fuit baptista ioh̃es. Tib̾iadẽ
ui herodes alius inuidea in no¬
mine tiberii cesaris condidit.
tirus urbs fenicum condita a
fenicib fuit. hec est ciuitas
ex qua aurum regi salomoni def̾e̾¬
batur in qua optima purpura tin¬
guitur doride itiria dicitur. nobilis
pipura. fenices a rubro mari ꝓ¬
fecti. sidonem urbem opulentiii¬
mam condiderurit. quã apisci¬
um copia fidem appellau̾nt. siam
piscem fenices sidon uocant. Ip̃i
etiã tirum in siria. ip̃i uthica in
affrica. hipponẽ leptum aliasq ur¬
bes mora maritua condiderũt
ip̃i thebas in bortia duoe cathino.
ipsi postremo in ultima orbis tendẽ¬
des urbem in ooceano construxer̃t.
eamꝙs lingua sua gades nomina¬
u̾nt. Nam moserat̃ antiquus fe¬
nicum gentes młtas simul m̾can¬
di causa a domo ꝓficisci ⁊ cum in¬
colaꝵ aĩos cõmercio rerũ hiis
ante icognitaꝵ sibi conciliassẽt
loca que condendis urbib ydonea

Expanded text:
quo major inter natos mulierum quo major inter natos mulierum non fuit, Baptista Joannes. 26. Tiberiadem vero Herodes alius in Judaea, in nomine Tiberii Caesaris condidit. 27. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur, in qua optima purpura tingitur. Unde et Tyria dicitur nobilis purpura. 28. Phoenices a Rubro profecti mari, Sidonem urbem opulentissimam condiderunt; quam, a piscium copia, Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices sidon vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria; ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim, aliasque urbes in ora maritima condiderunt. 29. Ipsi Thebas in Boeotia, duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes, urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis, multos simul, mercandi causa, a domo proficisci, et cum incolarum animos, commercio rerum iis ante incognitarum, sibi conciliassent, loca, quae c
Abbreviated transcription (Latin):
lebuseis condita fertur. ⁊ uoca¬
ta pͥmũ effrata. Quando autẽ
ibi iacob peocora sua pauit eidẽ
loco bethleem nom̃ qͦdam uatici¬
nio futuxi imposuit. qd̃ dom᷑
panus untt̾p̾tatur. ꝓpt̾ eum panẽ
qui sbi de celo descendit. Ebrõ¬
ciuitas uidee. q̃ qͦndam uocaba¬
tur arbe ibidem condita est a
gigantib ante septẽ annos ꝙͣ¬
qmͣ ab eistanis urbs egipti con¬
detur. Ipsa est arbe anumero
ira uocata qd̃ ibi tres patͥarche
sepulti sunt ⁊ quartus adam.
Ipsa est ⁊ mãbre uocata ex u¬
uno amico abrahe. Samariã
aquã omĩs regio que cͥca eam
fuit nomen accepit sennacerib
rex assirioꝵ construxit uocauit
q samauiã idest custodiam. qr
quando isrł tnͣstulit medos ibi
custodes constituit. Hanc obsi¬
dione captam anthiocꝰ solo ooe¬
quauit. qmͣ postea herodes a fũ¬
damĩtis iustaurans in honorẽ
augusti. augustiã .i. sebastiam
g̾oo sermone uocauit. ibi siti.
sunt heliseus ⁊ abdias ꝓphetẽ.

Expanded text:
Iebusaeis condita fertur et vocaIebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem quodam vaticinio futuri nomen imposuit, quod domus panis interpretatur propter eum panem, qui ibi de celo descendit; ecivitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit, vocavitque 199 Samariam, id est, custodiam, quia quando Israel transtulit, Medos ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans, in honorem Augusti, Augustam, id est, Sebastiam Graeco sermone vocavit. Ibi siti sunt Elisaeus et Abdias prophetae, et
Abbreviated transcription (Latin):
cupata. In qua cornelii domĩ xp̃i
mũ idest palestini edificauer̃t.
ubi saxum ostendit᷑ qd̃ uincłoꝵ
tinentur. cuĩ belue forma emi¬
nentior elefantis fuit. Iherico
a iebuseis condita traditur a
otzam de bethel ex tͥbu effraim.
S ⁊ hec eo tp̃re quo iherłm op¬
pugnabatur a romanis ꝓpt̾ ꝑ¬
fidiam ciuiũ capta atq destruc¬
ta est. ꝓpt̾ t̾cia edificata ẽ. urbs
que hodie uso ꝑman. Sichem sa¬
marie urbem que latme ⁊ g̾oe sici¬
ma uocat᷑ edificauit emor appel¬
lauiti eam noĩe sichem filii sui.
Ipsa est nũc neapoł ciuitas sa¬
maridanoꝵ. bethel urbem sama¬
rie condid̾unt iebusei. que pͥus
uoc abatur luza. s postquamdor¬
miens ibi iacob iudit scalam in
men locus accepit̃. bethel .i. do
mus dei. Quando autẽ ibi ab¬
ieroboam uituli aurei fabricati
sunt. uocata est bethauen .i. domꝰ
idoli que antea uocabat᷑ domꝰ d̾i.
bethleem iuda ciuidas dauid q̃
mũdi genuit saluatorem a

Expanded text:
cupata. In qua Cornelii domum Chriscupata. In qua Cornelii domum Chrismum, iidem Palaestini aedificaverunt, ubi saxum ostenditur, quod vinculorum tinet, cujus belluae forma eminentior elephantis fuit. 20. Jericho a Jebusaeis condita traditur, aOzam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore, quo Hierusalem oppugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est, pro qua tertia aedificata est urbs, quae hodie usmariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vidit scalam innmen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. Bethleem Iuda, civitas David, quae mundi genuit salvatorem, a
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e qͦ lacdiciam ⁊ seleuciam. Ipse
apamiã. ⁊ edissam urbes constru¬
xit. Damascũ sirie. conditã ⁊ nũ¬
cupatam a damasco dispensatoris
arabie filio. ħ antea in om̃i siria
tenuit pͥncipatum. slec dum flore¬
bant ibi antiochia. laodicia et a¬
panna quas urbes post alexandꝵ
constructas ẽẽ oognoscimꝰ. hic
est damascus quem abrã futu
oppidũ palestine condid̾ũt euei.
in qua habitau̾nt capadoces pͥ¬
stinis cultorib int̾fectis. uocata
autẽ gaza. eo qdꝰ ibi oambissez
rex ꝑsaꝵ thesauros suos posu¬
it̃ cum bellum egyptiis uttuliss
ꝑsaꝵ enim lingua thesaurꝰ ga¬
Sa nominat᷑. philistum urbẽ
condid̾unt alloflli. Ipsa est asca¬
lon. de qͣ suꝑius memoraunmis
nũcupata ex noĩe cesloumn qͥ fu¬
it nepos cham. ⁊̃ filius meffraim.
dor urbis fuit. qͦndam potentissi¬
ma ⁊ u̾sa uioe stratonis turris po¬
stea ab herode dege iude in hono¬
rem cesaris augusti cesarea nũ¬

Expanded text:
Ipse quoque Laodiciam, et Seleuciam, ipse Ipse quoque Laodiciam, et Seleuciam, ipse Apamiam, et Edessam urbes construxit. 15. Damascus Syriae, condita et nuncupata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus, quem Abraham futuroppidum Palaestinae condiderunt Hevaei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza, eo quod ibi Cambyses rex Persarum thesauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset. Persarum enim lingua thesaurus Gaza nominatur. 197 17. Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham, et filius Mesraim. 18. Dor urbs fuit quondam potentissima, et, versa vice, Stratonis turris, postea ab Herode rege Judaeae in honorem Caesaris Augusti Caesarea nun
Abbreviated transcription (Latin):
prus aureis nlacunarib gẽmisq di¬
stracta. continens etiam sumulacrũ
celistelł micantib p̾signatum ⁊ oet̾ai
humanis sñtib incredibilia. bactrũ
oppidũ bactriami condid̾unt. ex ꝓpͥo
amne eũ oognominantes. qui bactrꝰ
uocatur. Carra ciuitas mesopotamie
transedissam condida a parchis ubi
qndam romanꝰ cesus est exercitus
⁊ crassus dux captꝰ. Edissam meso¬
potanue urbem condidit nembrot
filius chus. postbabilone migͣuit ĩ
qua ⁊ regnauit. que antea larex co¬
gnominata est. ip̃e construxit ⁊ ca¬
lanne que postea u̾so nomine a se¬
leuco rege dicta est seleutia. phila¬
delphiam urbem arabie condidit
raphami gens antiqͥssima qmͣ utt̾¬
fecerunt fiui loch. Seleucꝰ unꝰ ex
pueris alexandri post mortẽ eĩdẽ
alexandri occupato regno orientis
urbem in siria condidit. eamq ex
nomine antiochi patͥs sui antiochi¬
am mĩcupaint. ⁊ sirie cap̃ insiituit.

Expanded text:
mnis aureis et lacunaribus gemmisque dimnis aureis et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum caeli stellis micantibus praesignatum, et cetera humanis mentibus incredibilia. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros vocatur. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Edessam urbem Mesopotamiae condidit Nembroth, filius Chus, postquam de Babylone migravit, in qua et regnavit; quae antea Arach cognominata est. Ipse construxit et Chalannen, quae postea verso nomine a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. 14. Seleucus unus ex pueris Alexandri, post mortem ejusdem Alexandri, occupato regno Orientis, urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui nomine Antiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
ma nũcupata. ⁊ postmod̾ ab helio
adriano helia uocitata ẽ In ip̃a
est ⁊ sion que hebraioe unt p̾tatir
ipeculatio. eo qd̾ in sublimi fit ꝯ¬
strueta. ut de longeuemientia cõ¬
templetur. Iherłm autem pacifica
in rirõ sermone tnͣsfertur. Oppida¬
autẽ nobilia qui uł q̃ constitue¬
et lib̾ pat̾ cum indiam uictor per¬
ambulas. iusam urbem ex suo
noĩe iuxta indũ flumiũ condidit
⁊ quĩquaguta milib homiũ ĩple¬
uit. Medus audẽ egei filius me¬
diam construxit. Unde ⁊ regio eiꝰ
medie nom̃ sortita est. ꝑ se popłi
urbem cap̃ ꝑfici regni ꝑseus ada¬
ne tilius condidit. Eamosissimã
confertissimãq opib aqͦ ⁊ ꝑsida
dicta est. huic ⁊ thesiofontẽ quo
parchi apd̃ parthiam condid̾unt
mnemilatione babilonie urbis. Su¬
sis oppidũ ꝑsde autem menonis fra¬
trem consiituisse dcm est autẽ iusis
qdꝰ ĩmineat suse fluiio. Ibi ẽ regia
cui lapide candido ⁊ uario cum colũ¬

Expanded text:
t postmodum ab Aelio Hadriano Aelia vocitata est. In Ipsa est et Sion, quae Hebraice interpretatur speculatio, eo quod in sublimi constructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone transfertur. Oppida nobilia, qui vel quae constitueet Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine iuxta Indum fluvium condidit, et quinquaginta milibus hominum adimplevit. Medus autem Aegei filius Mediam construxit; unde et regio eius Mediae nomen sortita est. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus †Adeae† filius condidit famosissimam confertissimamque opibus; a quo et Persida dicta est. Ctesiphontem quoque Parthi apud Parthiam condiderunt in aemulationem Babyloniae urbis. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis fratrem constituisse. Dicta autem Susis quod inmineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri, lapide candido et vario cum colu
Abbreviated transcription (Latin):
te. Exccontalitꝰ ĩ parua magnitu¬
dine mł̃ticolor unde ⁊ ħs nom̃
adoptauit. tã diu̾sis enũ notis
sparsus ẽ. ut sexaginta gẽmaꝵ
colores inparuo eiꝰ orbiculo dep¬
hendant᷑. siascitautẽ in libia ap̃¬
ap̃ tregoditas. Murrina ap̃ par¬
tos gignit̃. s pͥcipua ĩg̾mania¬
qm̃ humorẽ subt̾ putant ealore du¬
ratũ. unde ⁊ nom̃ sũplit. uariedas¬

Expanded text:
tae. Hexecontalithos in parva magnitutae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Carmania. Humorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen su
Abbreviated transcription (Latin):
nens cnes iug̾rimi tittoris cõti¬
nẽs in se sp̃em risi cͥnis. Tricu¬
us ex affrica nigͣ est. s tres
sricos ueddit. ab radice nigrũ
emedio sangͥneũ esũmo ocree.
suo eb̾etati resist̾e̾ putat᷑. piri¬
tis ngͣ qͥdẽ. s actrita digito s¬
adurit.
angrus uatiꝰ ex om̃ĩb pene
colorib constãs. unde ⁊ noĩatꝰ
oloa barbari nois. exfuluo ed
nigro uiridiꝙ ⁊̃ candido ẽ. Mitti¬
dax sole ꝑcussa colorib micat
uariis. Gignit᷑ in ꝑsida. drose¬
litꝰ uariꝰ noĩs causa. qr si ad ig¬
nẽ applicet᷑. uelut sudorẽ mit¬
tit. ꝙ patꝰ distuactꝰ diu̾saꝵ colo¬
re gẽmaꝵ. Est exũ in eo carbũ¬
cudi teniuor ignis ametisti ful¬
gẽs p̃pura smaragdi ntens
uiridas ⁊ cuncta ꝑitͥ sub qͣdam
uarietate lucẽta. nom̃ ħt̃ ex
patͥa. sola eũ ꝑturit india. pon¬
tice aponte dñr. gen̾e diu̾so.
uc̃ sanguineis: nc̃ aureitis guit¬
tis micãtes. alie habẽtes stella
alie longis cõloꝵ ductib lima¬

Expanded text:
igerrimi nitoris, continens in se speciem rufi crinis. Trichrus ex Africa nigra est, sed tres sucos reddit, ab radice nigrum, e medio sanguineum, e summo ochrae. suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu digitoadurit.Panchrus varius ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus linea
Abbreviated transcription (Latin):
tione tempoꝵ. dispensatur. ⁊ ordo
uicissitudinũ mutationũ motꝰ acci¬
pit. siam dum ad suꝑiora conscend̾it.
u̾it. estiuos accendit calores. De soẽ¬
dũs rursus. Autumpno temꝑiem red¬
dit. ubi uͦ ad inferiorẽ redit̾ circulũ.¬
ex glaciali compage celi rigorẽ nob
hiberni frigoris derelinquit. de iti

Expanded text:
tione temporum dispensatur, et ordo tione temporum dispensatur, et ordo vicissitudinum permutationumque . Nam dum ad superiora conscenderit, rit, aestivos accendit calores: decedens rursus autumni temperiem reddit. Ubi vero ad inferiorem redit circulumex glaciali conpage caeli rigorem nobis hiberni frigoris derelinquit.' De iti
Abbreviated transcription (Latin):
sum motũ. non cũ mũdo u̾ti. sã
si fixꝰ celomanet. om̃es dies ⁊ noctes
equales exist̾ent. S qm̃ alio loco
cras cocasurũ. alio occidisse hest̾no ui¬
do u̾ti. Spatiis enim in equalib orbeᷤ
annuos conficit. ꝓpt̾ tempoꝵ muda¬
tiones. Orrens diem facit. ocidens
nodem inducit. Nam uadens longiꝰ
ad meridiem hyemẽ facit ut hib̾nis
humorib ac ac pruinis t̾ra pingue¬
seat. aocedens ꝓpius ad septentonẽ
estatem reddit. ut fruges maturititoe
durentur. ⁊ que sunt in humidis in
occidens noctem inducit. Nam dies
est sol suꝑ t̾ras. nox est sol suꝑ t̾ris.
Ex ipso enim sũt hore ex ip̃o dies cũ
ascend̾it. ex ip̃o nox cum occid̾it. ex
ipso menses ⁊ anni dinumerant᷑.
ex ipso uicissituduies tempoꝵ fiũt
Quando autẽ ꝑ meridiẽ currit. uici¬
nior t̾re ẽ. qnͣdo uͦ iuxta septemtͥonẽ
sublimis attollitur. Cui id̾o d̾s diu̾¬
S ut clemens ait. cursus diu̾sos
accipit quib aeris temꝑies ꝓ ra¬

Expanded text:
sum moveri, non cum mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent; sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno vinon cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens propius ad septentrionem aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incoccidens noctem inducit; nam dies est sol super terras, nox est sol sub terras. Ex ipso enim sunt horae: ex ipso dies, cum ascenderit: ex ipso etiam nox, cum occiderit: ex ipso menses et anni numerantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt. Quando autem per meridiem currit, vicinior terrae est; quando vero iuxta septentrionem, sublimis attollitur. Cui ideo Deus divet; sed ut Clemens ait: 'Cursus diversos accipit, quibus aeris temperies pro ra
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾ato fortem ꝓ in lib̾ali diligentem.
atanaclasis ẽ que eodem u̾bo contra¬
riũ expͥmit. sensum q̃rebatur qͥdam
de filio cum mortẽ suã expectaret res¬
pondente nõ expecto. ĩmo peto inquit
ut expectes. antimetabole est conu̾sio
u̾boꝵ que ordine nutato. contͣriũ efficit
seruator rei publice brutꝰ. hostis anto
pius qui ꝓduxit apius. Nunc figuraᷤ
sententiaꝵ quas oꝑe p̾ciũ ẽ oognosc̾e.
ꝓseq̃mur. Sententia est ditum in ꝑso¬
nale. ut obseqͥum amicos. iu̾itas odiũ
parit. huic si ꝑsona fu̾it ad iecta criã
erit ita offendit acilles agamenno¬
nẽ uera dicendo. Metrotanes ꝓmeru¬
it gr̃am methridatis. obseqñdo. Nam¬

Expanded text:
siderato fortem, pro inliberali diligentem'. siderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine mutato contrarium efficit servator reipublicae Brutus, hostis Antonppius. Quis produxit? Appius'. Nunc figuras sententiarum, quas operae pretium sit cognoscere, persequamur. Sententia est dictum innale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, offendit Achilles, Agamemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeruit gratiam Mithridatis obsequendo. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
libido. hinc deniq eqͥtas. temꝑantia
fortitudo. prudentia uͥtutes omẽs
certant cum riquitate luxutia igna¬
uia temitate cum uitiis omib. po¬
stremo copia cũ egestate bona ratio
cum ꝑdita ratione mens sana cum
amentia. bona deniq spes cũ omni¬
um rerũ desꝑatione confligit. In hꝰ¬
modi c̾camine ac p̃lio hꝰmodi locu¬
tionis ornam̃ta lib̾ eccłiasticꝰ usus
mortẽ uita sic contͣ piũ peocator. ⁊
sic intuere in omnia oꝑa altissimi.¬
⁊ bina ⁊bina. ⁊ unũ contͣ unũ. Sino¬
nima ẽ qͦciens in cõnexa oratione
płib u̾bis unã rem significamus.
ut ait cicero. nicħ agis nicħ moli¬
ris. nicħ cogitas. ⁊ itẽ ñ ferã. ñ pa¬
tiar. ñ sinã. Epanados qmͣ re̾gssio¬
erat pene par ñ par fortasse eoꝵ
q̃q seq̃bantur. Antapodosis. qciens
strum iam hoc factum rephendendo
patͥs conscͥpti ñ meũ ao pulch̾rimũ
qͥdem factum uerũ ut dixi ñ meũ

Expanded text:
libido; hinc denique aequitas, temperantia, libido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber Ecclesiasticus usus mortem vita; sic contra pium peccator, et sic intuere in omnia opera Altissimi, bina et bina, unum contra unum. 8. Synonymia est quoties in connexa oratione pluribus verbis unam rem significamus, ut ait Cicero: Nihil agis, nihil moliris, nihil cogitas. Item, non feram, non patiar, non sinam. 9. Epanodos, quam regressioerat pene par; non par fortasse eorum, quae sequebantur'. Antapodosis, quotiens strum iam hoc factum reprehendo, patres conscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum: verum, ut dixi, non meum,
Abbreviated transcription (Latin):
figurã ñ nusli catenã appellant. ꝓpt̾ qd̃
aliud in alio qͣi nectitur nõie atq ita reꝰ
płes ingeminatõne u̾boꝵ trahuntur.
fit autẽ hoc soema. ñ solũ in singłis u̾b.¬
sed etiam in contextione u̾boꝵ. ut ap̃
graccũ. pueritia tua adolescentie tue
inhonestam̃tũ fuit. Adolescentia se¬
nectuti declecoram̃tum. senectus rei¬
ptiblice flagitium. Sic ⁊ apud scipi¬
onem .iii. atq gratis ooactus cũ illo
sponsionem feci. facta sponsione ad
uidicem ad duxi ad ductum pͥmo cetu
dampnaui. dampnatũ ex uoluntate di¬
misi. Anthiteta que latine contra posi
tentie pulcͥtudinẽ faciũt. et mnorna¬
m̃to locutionis dicentissima existunt.
ut cicero. ex hac ꝑte pudor pugnat. illĩc¬
petulantia. hinc pudicicia illinc stu¬
prum. hinc fides. illinc petu fradula
tio. hinc pietas. illinc scelus. hinc ꝯ¬
stantia. illinc furor. hinic honestas. il¬
linc tupitudo. hinc continentia. ¶lĩc

Expanded text:
figuram nonnulli catenam appellant, propter quod figuram nonnulli catenam appellant, propter quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in singulis verbsed etiam in contexione verborum, ut apud Gracchum: 'pueritia tua adulescentiae tuae inhonestamentum fuit, adulescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: 'vi atque ingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi'. Antitheta, quae Latitentie pulchritudinem faciunt et in ornatu locutionis decentissima existunt, ut Cicero: ex hac petulantia; hinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, tio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ad głiam scipionis ascendet. ⁊ uir
g̾it. huic contͣria uͥtus est u̾bis minue¬
re que natura sua magna sũt. de figis
oratio etiam figuris u̾borum ac sentẽ¬
tiaꝵ. nam qr directa ⁊ perpetua oratio fa¬
tigationẽ atq fastidiũ tam dicendi qmͣ
audiendi creat flectenda ẽ ⁊ in alias u̾¬
sanda formas. ut ⁊ dicentem reficiat. ⁊
ornatior fiat. ⁊ iudioem diu̾so uultu. au¬
dituq deflectat. Equib płime suꝑius
adonato in scematib artis gͣmatice an¬
notade . unde tantũ illa hic intͥponi opor¬
tuit. que inpoemate. aut nũqmͣ aut dif¬
culter fiunt. in oratione autẽ lib̾e. Itẽ
anadiplosis ẽ cõgeminatio u̾boꝵ. ut hic
uit. Climax est gͣdatio cum ab eo u̾bo
quo sensus suꝑior t̾minat᷑. inferior inci¬
pit. ac deinde quasi ꝑ gͣdus dicendi ordo
seruatur. ut est illud affricani. ex inocẽ¬
tia nascitur dignitas. ex dignitate honor.
ex honore imꝑiũ. ex imꝑio lib̾tas. Hanc

Expanded text:
dicas: 'Ad gloriam Scipionis ascendit', et Vedicas: 'Ad gloriam Scipionis ascendit', et Vegerit. Huic contraria virtus est, verbis minuere quae natura sua magna sunt. De figuriur et ornatur oratio etiam figuris verborum ac sententiarum. Nam quia directa et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi qaudiendi creat, flectenda est, et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat et ornatior fiat, et judicem diverso vultu audituque deflectat. E quibus plurimae superius a Donato in schematibus Artis Grammaticae annotatae sunt. 2. Unde tantum illa hic interponi oportuit, quae in poemate, aut nunquam, aut difficulter fiunt, in oratione autem libere. Anadiplosis est congeminatio verborum, ut, hic nit. 3. Climax est gradatio, cum ab eo verbo quo sensus superior terminatur inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: Ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitex honore imperium, ex imperio libertas'. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt uitia. ut ñ in ꝓpͥa u̾ba ponãt᷑.
que g̾ci acy rologian uocant. Amã¬
da est gͦ ꝓpetas sic tamẽ ut ñ aliqñ
ꝓpt̾ humilitatẽ sordidi ac spurci uo¬
cabuli. tnͣslatis noĩb sit utend̾. non
longiora. que fieri sine alioꝵ sensuũ ꝯ¬
fusione non possunt. Ambiguitas qͦq
⁊ uitiũ sld̃ cauendũ. qd̾̃ qͥdam iactati¬
one eloquentie ducti. qd̾ uno aut duo¬
b u̾bis significare pot̾ant int̾positis
manib uocib longa ⁊ circumflexa am¬
bage condudũt. qd̾ uitiũ ꝑissologia uocãt
cui contratriuõ dminis uitiũ ẽ. ut breui¬
tatis studiũ etiã necessaria u̾ba furari.
ita ⁊ in sententiis sũt uitia q̃ int̾ pri¬
ma g̃maticoꝵ studia oognoscunt᷑. Sunt
autẽ cacentaton. tautologia. eclipsis. a¬
cyrologia. macͦlogia. ꝑissologia. pleonas¬
mos. ⁊ hiis sinulia. at contra orationẽ
extollit. ⁊ exornat energia enĩ fasis que
plus qͥdam qmͣ dix̾it intlłigi facit. ut si

Expanded text:
da sunt vitia, ut non inpropria verba ponantur, quae Graeci Acyrologian vocant. Amanda est ergo proprietas, sic tamen ut aliquando propter humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ambage concludunt: quod vitium Perissologian vocatur. Cui contrarium criminis vitium est et brevitatis stita et in sententiis vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphaton, Tautologia, Ellipsis, Acyrologia, Macrologia, Perissologia, Pleonasmos et his similia. At contra orationem extollit et exornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intellegi facit; ut si
Abbreviated transcription (Latin):
philosophie rationẽ in duab consist̾e
tual. Inspectiua diuidit᷑ in tͥb modis.
id est pͥma in naturalẽ. Sed̾a in doctna¬
lem. tc̃ia in diuinã. Dostͥnal diuiditur
in quatuor idest pͥma in arimechicã. led̾a
musicam. t̾cia geometͥoam. quarta aff̾no¬
miam. Actualis diuidit᷑ in tͥb. idẽ pͥma
uilem. Inspectiua dr̃ qua suꝑg̾ssi uisibilta
de diuinis aliqͥd ⁊ celestib contẽplam᷑. eaꝙ
nat᷑am geratur in uita. s unũ qd̃q hiis
usib deputet᷑. in quib a c̾atore diffinitũ
est. nͥ forte cũ uoluntate dei aliqd̃ mira
aut in effabilem naturã. d̾i. aut spũ aleꝰ
c̾aturas ex aliqua ꝑte. ꝓfundissima qͣli¬
tate disserimus. doctͥnał dr̃ scientia que ab
uł ab aliis accidentib. ut est par. impar.

Expanded text:
onsistere tualis. Inspectiva dividitur in tribus modis, id est prima in naturalem; secunda in doctrinalem; tertia in divinam. Doctrinalis dividitur in quattuor, id est, prima in Arithmeticam, secunda Musicam, tertia Geometriam, quarta Astronomiam. Actualis dividitur in tribus, id est, prima vilem. Inspectiva dicitur, qua supergressi visibilia, de divinis aliqnaturam generatur in vita, sed unumquodque iis usibus deputatur quibus a Creatore definitum est, nisi fortaut ineffabilem naturam Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Doctrinalis dicitur scientia, quae avel ab aliis accidentibus, ut est par, impar,
Abbreviated transcription (Latin):
an ꝑaerem lib̾o cunsu ferantur. ce¬
lum ipsum qua magnitudine. qua
mat̾ia constet. utrũ quietũ sit. ⁊ ĩmo¬
bile. an in c̾dibili cełitate uoluat᷑.
Quanta sit t̾re crassitudo aut qͥb
fundam̃tis libͣta ⁊ suspensa ꝑma¬
latine intp̾tatũ. amorẽ sapientie

Expanded text:
an per aerem libero cursu ferantur: caean per aerem libero cursu ferantur: caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constat: utrum quietum sit et inmobile, an incredibili celeritate volvatur: quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fundamentis librata et suspensa permaLatine interpretatum amorem s
Abbreviated transcription (Latin):
uarro ĩ nonem discipliriaꝵ. tali
similitudine diffiniuit. dialetica ⁊
rethorica est. qd̃ in matiu hominis pug¬
nus districtus. ⁊ palma distensa illa
u̾ba contͣhens. ista distendens. diale¬
tica siqͥdem ad disserendas res acutior.
rethorica. ad illa que nititͣ docenda fa¬
cundior. illa ad scolas ñtũquam ue¬
nit. ista iugit̾ ꝓcedit in forum. Illa re¬
quirit uarissimos studiosos. Hec fre¬
quent̾ ⁊ ppłos. Solent autẽ philo so¬
phi anteqmͣ ad isagogen uenient ex
ostend̾e quo facilius ea q̃ ad eam
humanarũ diuinarumq cogni¬
tio cum studio bene uiuendi cõiunc¬
ta. hec duab ex reb constare uide¬
tur. scientia ⁊ opinatione. Scientia
est cum res aliqua certa ratione ꝑci¬
pitut. Opinatio autẽ cum ad huc ĩ¬
certa res latet ⁊ nulla ratione fina
iudetur. ut puta. sol utrum ne tantꝰ
quantꝰ iudet᷑. an maior sit qmͣ om̃is
terra. Itẽ luna globosa sit an conca¬
ua. ⁊ stelle utrũ ne adhereatit celo

Expanded text:
Varro in novem disciplinarum libris tali similitudine definivit: 'Dialectica et Rhetorica est quod in manu hominis pugnus adstrictus et palma distensa: illa verba contrahens, ista distendens'. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior: Rhetorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnumquam venit: ista iugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos: haec frequenter et populos. Solent autem Philosophi antequam ad isagogen veniant expostendere, quo facilius ea, quae ad eam humanarum divinarumque cognitio cum studio bene vivendi coniuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem, cum adhuc incerta res latet et nulla ratione firma videtur, utputa sol utrumne tantus quantus videtur, an maior sit quam omnis terra: item luna globosa sit an concava, et stellae utrumne adhaereant caelo,
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina que cursus celestiũ siderumq
figuras contẽplat᷑ om̃es ⁊ habitudines stel¬
laꝵ oͥca se ⁊oca t̾ram indagabili ratione
tas oꝑationib suis explicat. cuius ꝑ¬
tes sunt tres. morab̾. dispensatiua. ⁊ ci¬
uilis. Morał̾ dicitur. ꝑ qm mos uiuẽ¬
di honestus appetitur. ⁊ instituta ad uͥ¬
tutem tendentia p̾parantur. dispensati¬
ua dr̃. cũ domesticaꝵ uerum sapienter

Expanded text:
obilis, quae cursus coelestium siderum, quae figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione tas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis dicitur, per quam mos vivendi honestus adpetitur, et instituta ad virtutem tendentia praeparantur. Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter
Abbreviated transcription (Latin):
cularis lapis dictꝰ ẽ. ꝙ iitri mo¬
re tnͣsluceat. reꝑtꝰ pͥm̃ ĩ hispania
cit̾iore. Icipoa segobricã urbẽ. In¬
uenit᷑ enĩ sub terra. ⁊ effossus ex¬
ciditͣ atq fundit in qͣslib tenuies
crustas.
crustas. de marmorib.

Expanded text:
cularis lapis vocatus est, quod vitri more transluceat, repertus primum in Hispania citeriore, et circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra, et effossus exciditur, atque finditur in quamlibet tenues crustas. CAPUT V. De marmorib
Abbreviated transcription (Latin):
ciosa que se ad oognitõnẽ sid̾um con¬
iungunt idest ad noticiã fatorũ. que
fidei nr̃e sine dubidatione contraria ft̃.
sic ignorari debent a xp̃anis ut nec scͥ¬
pta esse uideant᷑. S nõ nulli sidex
pulcͥtudine ⁊ daritate pellecti ĩ lapsꝰ
stellarum eecatis m̃tib corruerunt:
conentur. Quos nõ solũ xp̃iane
religionis. s etiã gentiliũ plato a¬
ristotiles q atq alii uerũ uarieta¬
te cõmoti. concordi sententia damp¬
nauerunt dicentes confusionẽ repe
pocius de tali ꝑ suasione gen̾ari. Nã
sigenus humanũ ad uarios actꝰ
nascendi necessitatẽ p̾m̾et᷑. cur aut
laudẽ mereantur boni. aut mali le¬
gũ ꝑcipiant ultionẽ: Et qmͣius ip¬
si non fu̾int celesti sapientie dediti
ueritatis tamen testimonio errores
eorũ. m̾ito ꝑtułunt. Ordo autẽ iste
.uiI. scłarius disciplinaꝵ ideo a phi¬
losophis. usq ad astra ꝑductus est
scilicet ut animos seculari capiẽ¬

Expanded text:
tiosa, quae se ad cognitionem siderum contiosa, quae se ad cognitionem siderum conjungunt, id est, ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt; sic ignorari debent a Christianis ut nec scripta esse videantur. 39. Sed nonnulli, siderum pulchritudine et claritate pellecti, in lapsus stellarum caecatis mentibus corruerunt, conentur; quos non solum Christianae res, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a Philosophis usque ad astra perductus est, scilicet ut animos saeculari sapien
Abbreviated transcription (Latin):
rũ stellis designarent. eoꝵq nominib
erictoniũ in celi astra collocau̾nt. ꝓpt̾
qd̾ uidissent eũ pͥmũ qͣdrigam uinxiᷤᷤ¬
se. Mirati sũt enĩ ingeniũ eiꝰ adimita¬
tionẽ solis. accessisse. ⁊ ꝓpt̾ hoc nomen
eius est post mortem int̾ sid̾a posuer̃t.
Si calixto licanis regis filia dũ a ioue ꝯ¬
pͥssa ⁊ fabulose ab uinone in urse fuis¬
set speciem u̾sa que g̾ce arctos appella¬
tur. post int̾fectionẽ ip̃ius nomẽ eius
iouis cũ filio instellis septentͥonalib
tofilax appellauit. Sic lira ꝓ m̾curio ĩ
celo collocata. Sic centaurꝰ chiron. ꝓpt̾
qd nuterit scolapiũ ⁊ achillem. inter
astra dinumeratus ẽ. S quolib mͦ
suꝑstitõnes hec ab hominib nũcupẽ¬
tur. sunt tam̃ sid̾a que d̾s in mundi
pͥncipio condidit. ac certo motu distĩgue¬
re temꝑa ordinauit. Hoꝵ gͥ signoꝵ ob¬
seruationes. uel geneses uł cet̾a suꝑsti¬

Expanded text:
rum stellis designarent, eorumque appellrum stellis designarent, eorumque appellEricthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus tofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel caetera supersti
Abbreviated transcription (Latin):
dera libre. Scorpiũ ͦq ⁊ sagitariũ ꝓpt̾
fulgura mẽsis ip̃ius appellauerunt.
Sagittarius uir equinis critrib de¬
format᷑ cui sagutam ⁊ arcũ adiũgũt.
ut ex eo mensis fulmina demõstrẽt᷑.
unde ⁊ sagatarius ẽ uocatꝰ. Capͥoornu
figuram id̾o int̃sid̾a finxerũt ꝓpt̾ ca¬
p̾am iouis nutͥcem. cuiꝰ post̾iorẽ ꝑtẽ
corꝑis in effigiem piscis. id̾o formaue¬
runt. ut pluuias eiusdẽ temꝑis designa¬
rent. q̃s solet idẽ mensis plerumq in
extremis hab̾e. porro aqͣriũ ⁊ piscem ab
imbrib tempoꝵ uocau̾nt qd̃ hieme qũ¬
sol in his signis u̾titur. maiores plu¬
uie ꝓfundunt᷑. Et miranda gentiliũ
dementia. qui ñ solum pisces. s etiam
arietes ⁊ hyrcos ⁊ tauros. ursas ⁊ caneᷤ
⁊ cancros. ⁊ scorpiones in celũ tnͣstule¬
rũt. Nam ⁊ aquilam ⁊ cignũ ꝓpt̾ iouis
fabulas int̾ celi astra eius memorie cã
dam postea qmͣ sũt mortui incelũ esse¬
receptos c̾diderunt. ita ut ymagines eo¬

Expanded text:
dera librae. Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cuius sagittam et arcum adiungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrarentur. Unde et sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capream Icorporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maiores pluviae profunduntur. Et miranda dementia gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae caudam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita ut imagines eo
Abbreviated transcription (Latin):
bouẽ sit fabolose conu̾sus qñ europã
tnsuexit. Castorem qͦ ⁊ pollucẽ pꝰ mor¬
tẽ int̃notissima sid̾a constituer̃t. qd̃ sig¬
nũ geminoꝵ dicunt. Cancrũ qͦ inde
dixerũt. eo qd̃ cũ ad illud signũ mẽse
iunio sol uen̾it retreglitur ĩ mod̾ can¬
cri. breuioresq dies facit. Hoc eñi aĩal
inc̾tam ht̃ pͥmã ꝑten. deniq ad utͣm¬
q ꝑtem gressum dirigit. ita ut pͥor ꝑs
rem mundo reddit. ⁊ annuos flatus ⁊¬
no. uirginis etiã signũ idoͥco int̾ astra
collocau̾nt. ꝓpt̾ qd̾ eisdem dieb ĩ qͥb
sol ꝑ eum decurrit. t̾ra exusta solis
ardore nichil pariat. Est eñi hoc tẽpꝰ
caniculariũ dierũ. libram autẽ uoca¬
uerunt ab equalitate mensis ip̃ius ꝙ¬

Expanded text:
bovem sitbovem sittransvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter novissima signa constituerunt, quod signum Geminos dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad illud signum mense Junio Sol venerit, retro graditur in modum Cancri, brevioresque dies facit; hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior parem mundo reddit, et annuos flatus28. Virginis etiam signum idcirco intra astra collocaverunt, propter quod eisdem diebus in quibus sol per illud decurrit, terra exusta solis ardore nihil pariat, est enim hoc tempus canicularium dierum. 29. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ca sũt. pheton. phenonta. phirio¬
na. hespenis. stelbon. Has romani
saturni. martis. uenis atq m̾cu¬
rii sacͣuerunt. Decepti eñi ⁊ deciꝑe uo¬
lentes in eoꝵ adulationẽ. qui sibi a¬
liqͥd sod̾m amorẽ p̾stitissent. sidera
rii ⁊ concepta ẽ opino uanitatis.
hanc opinionẽ erroris dẏabłs cõ¬
ab ipsis gentilib signa dicunt᷑. in qͥb
⁊ animantiũ ymago de stellis format᷑.
ut arcton. aries. taurꝰ. libra ⁊ alia hiꝰ
stellaꝵ speciem corporis suꝑsticiosa ua¬
nitate ꝑmoti finperunt. ex causis qͥb¬
dam deoꝵ suoꝵ. ⁊ ymagines ⁊ noĩa con¬
formantes. Nam arietẽ pͥmũ signũ
cui ut libre mediã mũdi lineam tra¬
dũt: ꝓpt̾ amimonẽ iouẽ ideo uocaue¬
les. idco int̾ signa primũ constituerũt.
qr inmense martio. qui est anini pͥn¬
cipiũ. solem in eo signo. cursũ suũ
ag̾e dicunt. S ⁊ taurũ int̃ sid̾a collo¬
cant: ⁊ ipsũ in honore iouis. eo qd in

Expanded text:
Graeca sunt Phaethon, Phaenon, PyrioGraeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrion, Hesperus, Stilbon. Has Romani Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera rii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus conab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaveles ideo inter signa primum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰmodi sit. ut p̾oet̾is luc̾e udeatur
Itaq quo magis eam cognosc̾ent.
sirion appellasse. Cometes stella dic
da est eo qd̃ comas luminis ex se
fundat. Qd̾ genus sid̃is. quando
apparuit. aut pestilentiã aut fa¬
mẽ. aut bella significat. Comedes
autẽ latine cͥnite appellantur. qd̃
in modꝰ cͥntũ flãmas spargunt. qͣs
runt. lucifer dictus eo qd̃ int̃ omĩa
dicitur. eo qd̾ iubas lucis ex se fun¬
dat. s ⁊ splendor solis ac lune et
iube radii ipsoꝵ extendantur. hes¬
ꝑus stella est occidentał: qmͣ cog¬
nominatã ꝑhibent ab hesꝑo rege
hispanie. Est autẽ ⁊ ipsa ex quĩ¬
ꝙ stellis planetis noctẽ ducens et
diem sequens. Ferunt autẽ ꝙ hec
stella oriens luciferũ: occidens hes¬
ꝑum facit. de qͣ statiꝰ. ⁊ alt̾nio depẽ¬
ditur unꝰ in ortu. planete stelle st̃
que non sunt fixe in celo ut reliq̃.
int̃dum in austrũ int̾dum in sep¬
nũqm cũ mũdo fu̾nt᷑. Quaꝵ noĩa

Expanded text:
eiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur. eiusmodi sit ut prae ceteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Sirion appellasse. Cometes stella est dicta eo quod comas luminis ex se fundat. Quod genus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut famem, aut bella significat. Cometae autem Latine crinitae appellantur, quia in modum crinium flammas spargunt; quas runt. Ldicitur, eo quod jubar lucis effundat. Sed et splendor solis ac lunae etin modum jubae radii ipsorum extendatur. Hesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent a Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens, et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens Luciferum, occidens vesperum facit. De quo Statius: Alterno dependitur unus in ortu. Planetae stellae sunt quae non sunt fixae in coelo ut reliquae, interdum in austrum, interdum in sepnumquam cum mundo feruntur. Quarum nomina