comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra sepe seruaui. locis quidẽ qualib cũq ꝓuenient sed
⁊ ponus ⁊ frondib ⁊ durabilitate p̾cipia fc̃ si celũ cali¬
dum. solum harenosũ ⁊ humidũ sortiunt᷑. Frigidis uͦ
⁊ maxime uentosis nisi obiectu aliquo defendant᷑ int̾i¬
munt᷑. dũ tenã sunt g̾muia sepe herbis circũ fossa libe¬
rentur. Bͥmani plantam recte tͣnferemꝰ scrobe breui
ne a se longis statuende sunt. ut inuicem se acalore
solis excusent. ablaqueande sunt ꝑ autunnũ ⁊ suis
stercorande folus. Putanda ꝑsicꝰ. ineo est ut arioa ⁊ pu¬
tria tantũ uirgulta tollant. Nami si quid uiride resece¬
muꝰ arescit. languenti arbori uet̾is uini feces atq mixꝰ¬

Expanded text:
s obruantur, locis quidem qualibuscumque proveniunt, sed et pomis et frondibus et durabilitate precipua sunt, si celum calidum, solum arenosum et humidum sortiantur. Frigidis vero et maxime ventosis, nisi obiectu aliquo defendantur, interunt. Dum tenera sunt germina, sepe herbis circumfossa liberentur bimam plantam recte tranferemus, scrobe brevi, nec a se longius statuende sunt, ut invicem se a colore solis excusent. Ablaqueande sunt per autumnum et suis stercorande foliis. Putanda persicus in eo est, ut arida et putrida tantum virgulta tollantur. Nam si quid viride resecemus, arescit. Languenti arbori veteris vini feces aque mix
Abbreviated transcription (Latin):
terra maxune alba fossa ⁊ subacta sine stercore. sulcos in areis
facies. ⁊ semina in locis altiorib: pones quatuor digitis seꝑ a¬
ta. neq altius p̃ssa. sarculabis. freqñter iñ plus erescent.
Sicapita ta men facẽ uolu̾is. ubi ceꝑit caulis ꝓdire ꝓ culca
Ita sulcus reũtetur ad spicas. fertur siluna sub tͣris po¬
sita seratur ⁊ item subterris luna latente uellat᷑ odoris
feditate cariturum u elꝑ aleis condita alia uł fum osis¬
pensa durabunt nunc ⁊ cepulla seri potest.⁊ carduoꝵ
pastinatis areis sunt. ponenda. binis a se pedib seꝑata.
ut cum uni plante excreueruit tͣnferat᷑ S ossa ponan-¬
tur. acumine deorsum uerso. ⁊ ñ ampliꝰ quã ouob aut

Expanded text:
terra maxime alba, fossa et subacta sine stercore. Sulcos in areis facies et semina in locis altioribus pones, quatuor digitis separata, neque altius pressa: sarculabis frequenter, inde plurescent: si capitatum facere volueris, vi cepit caulis prodire per culta, ita succus revertetur ad spicas. Fertur si luna sub tertis posita seratur et item sub terris luna latente vellatur, odoris feritate cariturum. Vel paleis condita allia, vel fumo suspensadurabunt. Nunc et cepula seri potest et carduorum pastinatis sunt ponenda, bimis a se pedibus separata et cum ibi plante excreverint transferentur: sed ossa ponantur acumine deorsum verso et non amplius quam duobus aut
Abbreviated transcription (Latin):
une ⁊ calidis locis ac siccis regionibi oliueta ponun¬
tur. sic̃ februario dispitatũ est. Amat ħ aruos ar¬
duo locoꝵ. situ medioeͥter. ab humore suspendi scalpi as¬
sidue. letaminis ub̃tate pinguescẽ. feracib uentis freqnͣ¬
der agitari. hoc q̃ mense oleis sterilib que supͣ dicta sunt
remedia faciemꝰ. Nunc ⁊ corbes ⁊ pali ⁊ radice bñ fieri pos¬
sunt. ⁊̃ nẽ locis temꝑatis ÷ laurini olei iusta confectio.

Expanded text:
regionibus oliveta ponuntur, sicut februario disputatum est. Amat hec arbor, arduo laborum situ, mediocriter ab humore suspendi, scalpi assidue, letaminis ubertate pinguescere, feracibus ventis clementer agitari. Hoc etiam mense, oleis sterilibus que supradicta sunt remedia faciemus et corbes et pali de radice bene fieri possunt. Etiam nunc locis temperatis est laurini olei iusta confectio.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aligustiꝰ putata. int̾ quartum ⁊ t̾ciũ pedem. t̾ra uiridis¬
sima parte corticis. acuto ferram̃ti mucrone. feriat᷑ ac¬
fossa frequentiꝰ incitet᷑. Nam sic̾ asserit colunnella exeo
loco gͥmen plerũq ꝓoucit ⁊ ueniente uere catoit ma¬
unc putacio autunnalis celebͣtur in uitib ⁊ arbori¬
bus. maxime ubi inuitant᷑ tepore ꝓuintie ⁊ putan¬
tur oliueta. Ioluia cũ uaria ceꝑit ẽẽ. colligit᷑ ex qua pͥ¬
muma fiet oleum. Nam eũ tota igrescet. aut sp̃ei meri¬
to posterauit fundendi ub̃tate cõpensat ẜst utilis ole¬
arum putatio. cet̾aꝵ. q arboꝵ si loci patit᷑ disciplina ut
decisis cacuminib rami fluentes. ꝑ lat̾a ꝓna funb ant᷑. Qd̾ si
regio insolens ⁊ incustodita contig̾it agendũ pͥus. toto ar¬
boris corꝑe ab inferiore parte pͣgato. ut alittudine a saliũ
suꝑgͣssa modustͣłscendat᷑ iniurie ⁊ arbosiã spatio suo tu

Expanded text:
 angusteque deputatus et inter quartum ac tertium pedem a terra viridissima parte corticis acuto mfossa frequentius incitetur. Nam sicut asserit Columella, ex eo loco germen plerumque producit et veniente vere, maunc putatio autumnalis celebratur in vitibus arboribus, maxime ubi invitamur tempore provincie: et putantur oliveta et oliva cum varia ceperit esse colligitur; ex qua primum fiet oleum, nam cum tota nigrescit, quod speciei merito posteravit, fundendi ubertate compensat. Est utilis olearum putatio, ceterarumque arborum, si loci patitur disciplina, ut decisis cacuminibus, rami fluentes per latera prona fundantur. Quod si regio insolens et incustodita contigerit, agendum prius, toto arboris corpore ab inferiore parte purgato, ut altitudine animalium supergressam, modus transcendatur iniurie et arbor ia
Abbreviated transcription (Latin):
parte ꝑmixtũ. uł uni fecib truncum. arboris florentis ad li¬
nire si estu caniculariũ fatigat᷑. tͥum fontiũ singulos sexta¬
rios. sũptos post solis occasũ radicib arboris iubemꝰ influ¬
ere. sic ne remedium luna comp̃hendat. uł herbam simphio¬
nia eani circa arboris truncũ torquebis. incoronã. uł exea
iuxta unũ codicem cubile faciemꝰ Cerasia ñ alit̃ ficirmꝰ ꝗͣ in
sole usq ad rugas siccata seruant᷑. Mense octobri. aliqui mali
arborĩe. calidis ⁊ siccis regionib ponunt. ⁊ citonea circa noũb̾
asꝑgunt. Hoc mense poma condienda sunt. atq seruanda eo
more. quo in singłoꝵ. titulis continet᷑. uelut qͦque mat᷑a ꝓcesserit᷑.

Expanded text:
parte permixtum, vel vini fecibus truncum arboris florentis illiparte permixtum, vel vini fecibus truncum arboris florentis illinire. Si estu canicularium fatigatur, trium fontium singulos sextarios post solis occasum radicibus arboris iubebimus influere, sic ne remedium luna deprehendat. Vel herbam symphytum circa arboris truncum torquebimus in coronam, vel ex ea iuxta imum codicem cubile faciemus. Cerasa non aliter quam in sole usque ad rugas siccata servantur. DE arborem calidis et siccis regionibus ponunt et cidonea circa novembraspergunt. Hoc mense poma condienda sunt atque servanda, eo more quo in singulorum titulis continetur, vel ut queque matura processerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qñ his uł ñ est uł desinit gumen effluere. Cerasus inseritur
in se inpruno. in platano. ut aliĩ in popło.A mat scrobes
altasspatia longiora. assiduas fossiones. putari in ea putria
i sicca debebunt uł que dẽpsiꝰ artata ꝓtulerit ut a rescat.
fĩmũ ñ amat. s iñ degenãt. serasia ut sine osse nascantur.
fieri marcialis ħ dicit A rborem tenam ad ouos pedes reci¬
des ⁊ eam usq ad radicem findes. medullam partis ittͥusq
ferro curabis ab rade ⁊ statim utrasq partes in se uincło
stringis. ⁊ ollinis fimo. ⁊ sũmam partenr⁊ lat̾ũ diuisu¬
ras. Post annum cicatrix ducta solidat᷑. Hanc arborem sur¬
culis qui ad huc fructũ ñ attuler̃ inseris. ⁊ ut asserit ex
his sine ossils pomia nascent᷑. Si cerasus concepto humore
putrescit in trunco foram̃ accipiat: quo possit edueisi
formicas patit᷑ succũ portulace debebis infund̾e cumaceti media

Expanded text:
quando his vel non est, vel desinit gummi effluere. Cerasus inseritur quando his vel non est, vel desinit gummi effluere. Cerasus inseritur in se, in pruno, in platano, ut alii in populo amat scrobes altas, spatia largiora, assiduas fossiones, putari in ea putria et sicca debebunt, vel que densius arctata protulerit; ut rarescat: fimum non amat, atque inde degenerat. Cerasa ut sine osse nascantur fieri Martialis hoc modo dicit: arborem teneram ad duos pedes rescindes et eam usque ad radicem findens, medullam partis utriusque ferro curabis abradere et statim utrasque partes in se vinculo stringes et oblinies fimo et summam partem et laterum divisuras. Post annum cicatrix ducta solidatur hanc arborem surculis, qui adhuc fructum non tulerunt inseres et, ut asserit, ex his sine ossibus poma nascentur. Si cerasus concepto humore putrescit, in trunco foramen accipiat quo possit educi. formicas patitur, succum portulace debebis infundere, cum aceti media
Abbreviated transcription (Latin):
Cerasus amat celistatum frigidũ. solũ uͦ positionis humecte.
in tepidis regionib parua ꝓuenit. Calidũ ñ potest sustinere.
montana uł in collib constituta regione letat᷑ sera si plantã
siluestrem tͣnferre debemꝰ mense octob uł nouembri. ⁊ eam
pͥmo ianuario cũcõphendit inserere. Plantaria uero c̾ari pos¬
sunt. si p̃dictis mensib spargant᷑ poma que sũma facilitate
nascentur Ego sic huiꝰ arboris facilitate ꝓbaui ut uirgulta
ex ceraso ꝓ admminiculis ꝑutneam posita. in arborem ꝓsiluisse
confirmeni. A ianuario mense seri potest. Inseritͣ mense
nouembri meliꝰ uł sinecesse sit extremo ianuarie T alii oc
tobri inserendam ẽẽ. dixer̃. Marcialis intrunco inseri iubet.
Michi int̾ corticem ⁊ lignum felicit̃ semꝑeuenit. Qui intrũ¬
co inserunt sic̃ marcialis dicit omẽm sanuginẽ que circa
est auferre debebunt. Quã si remanserit. insitis nocere manifes¬
tat. Incerasis ħ seruandum ⁊ in omib gu̾matis ut tẽ inserant᷑

Expanded text:
Cerasus amat celi statum frigidum, solum vero positionis humecte: in tepidis regionibus parva proveniunt, calidum non potest sustinere: montana, vel in collibus constituta regione letatur. Cerasi plantam sylvestrem transferre debemus mense octobri vel novembri et eam primo ianuario cum comprehendit inserere. Plantaria vero creari possunt, si predictis mensibus spargantur poma, que summa facilitate nascentur. Ego sic huius arboris facilitatem probavi, ut virgulta ex ceraso pro adminiculis per vineam posita, in arborem prosiluisse confirmem. Ianuario mense seri potest, inseritur mense novembri melius, ve si necesse sit extremo ianuario. Alii et octobri serendam esse dixerunt. Martialis in trunco inseri iubet. Mihi inter corticem et lignum feliciter semper evenit. Qui in trunco inserunt sicut Martialis dicit omnem lanuginem que circa est auferre debebunt; quia si remanserit, insitis nocere manifestat. In cerasis hoc servandum et in omnibus gumminatis, ut tunc inserantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ce. s ex salice. tar diꝰ mat᷑at ⁊ fit asꝑior. in sapore sastaneẽ
seruant᷑ uł incͣtib disposite. uł intͣ sabulonẽ ut ñ inui¬
cem tangant᷑ immerse. ł in uasculis fictilib nouis condite.
⁊ loco sicciore defosse uł incluse. uirgeis. ⁊ fago receptaculis ⁊
lutate ut spiracula nõ relinquas ł hordei paleis minitissimiᷤ
obrute: uł palustri ulba figͣatis. dempso̾rib portis recluse.

Expanded text:
ce; sed ex salice tardius, maturat et fit asperior in sapore. Castanee ce; sed ex salice tardius, maturat et fit asperior in sapore. Castanee servantur vel in cratibus disposite, vel intra sabulonem, ne invicem tangantur immerse; vel in vasculis fictilibus condite t loco sicciore defosse, vel incluse virgeis ex fago receptaculis et lutatis, ut spiracula non relinquas; vel hordei paleis minutissimis obrute, vel palustri ulva figuratis densioribus sportis recluse.
Abbreviated transcription (Latin):
ł totꝰ auf sulas in ordinem destinatis aut c̾te aratris resos¬
ui. hinc mn findentib Qui fimos satiatꝰ ac reuactus in pulue¬
rem castauear̃ semen accipiat. nõ ampliꝰ petis dodrantete¬
mersum. Unicuiq semini ꝓpt̃ notam surculus. debetaf¬
sigi. Io sa semina singulis locis simultͣna ł quina ponã¬
tur ⁊ int̾ se quatuor pedũ spatio seꝑentur. Quib tͣnfer¬
re placuerit. bimas plantas. tͣnferre de bebunt locꝰ tam̃
ductoria liquorias aspiat ne humor. insidens limo g̾men
extinguat. Cui placet potest. castanee ꝓpaginemduc̾e imna
uirgulta que radice nascunt᷑ Nouũ castanetũ circũfodi
debet. assudue mense martio ⁊ septembri. inerent̃tum.
maiꝰ ad quirat.si putationib ad uiuet᷑. Castanea inserit᷑
siẽ ꝓbaui ipso sub cortice mense martio ł ap̾li. tam̃ gen̾i
utroq respondet. potest un oculari In serit᷑ in se ⁊ in sali¬

Expanded text:
 totius; aut sulcis in ordinem destinatis, aut certe aratris resol totius; aut sulcis in ordinem destinatis, aut certe aratris resolui hincinde findentibus qui fimo satiatus ac redactus in pulverem. Castanearum semen accipiant, non amplius pedis dodrante demersum: unicuique semini propter notam surculus debet infigi. Ipsa semina singulis locis simul trina vel quina ponantur et inter se quatuor pedum spatio separentur; quibus transferre placuerit, bimas plantas transferre debebunt. Locus tamen deductoria liquoris accipiat, ne humor insidens limo, germen extinguat. Cui placet potest castanee in propaginem ducere ima virgulta que in radice nascuntur. Novum castaneum circunfodi debet assidue, mense martio et septembri; incrementum maius acquirit, si putationibus adiuvetur. Castanea inseritur, sicut probavi ipse, sub cortice, mense martio vel aprili, tamen genere utroque respondet: potest et inoculari. Inseritur in se et in sali
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnslate cumulum faciunt & eas om̃s fluiialis harena diligent᷑
oꝑuit. Uost dies tͥguita eas remota harena in aquã frigibã mit¬
tis. que sane fc̃. m̃guntur suꝑnatat que cũq uexata est. Item
quas ꝓ basti similit̃ obrues ⁊ post xxx. dies. aqua ꝓbas. Hoc tũ
t̃cio fec̃is usq ad ueris inicium serere uebebis quemanseruit
illibate a liqui in uasculis seruant. harena parit̃ nuissa. Amãt
solũ molle ⁊ solutũ. ñ tam̃ harenosũ In sabulone ꝓueniunt
s humecto N ig̃ t̃ra illis apta est ⁊ carbunculus re thofus di¬
ligent̃ infractus inspisso agro ⁊ rubrica upx ꝓuenit. in argil¬
la ⁊ glarea ñ potest nasci. Diligit celi statũ frigidib s tepidũ
ñ recusat. si humor assenserit. delectat᷑ cliuis ⁊ opacis regioib
ac maxime in septentͥonem u̾sis Pastmari gͦ locꝰ uebebit qui¬
huic destinat᷑ ar busto. altitubine pedis uniꝰ. semis uł buoꝵ.¬

Expanded text:
translate, cumulum faciant et eas omnes fluvialis arena diligenter translate, cumulum faciant et eas omnes fluvialis arena diligenter operiat, post dies XXX eas remota arena in aquam frigidam mittes; que sane sunt merguntur, supernatat quecumque vexata est: item quas probasti similiter obrues et post XXX dies eque probabis. Hoc cum tertio feceris, ad veris initium serere debebis, que manserint illibate. Aliqui in vasculis servant arena pariter immissa. Amant solum molle et solutum, non tamen arenosum, in sabulone proveniunt sed humecto, nigra terra illis apta est: et carbunculus et tofus diligenter infractus, in spisso agro et rubrica vix provenit, in argilla et glarea non potest nasci: diligit celi statum frigidum, sed et tepidum non recusat, si humor assenserit. Delectatur clivis et opacis regionibus ac maxime in septentrionem versis. DE EADEM EXChuic destinatur arbusto, altitudine pedis unius semis vel duo
Abbreviated transcription (Latin):
medium qd̾ uenenũ Iuuat᷑ frequenti humore ⁊ assidua fos¬
sione Mense martio. extremo prunus insertt᷑ meliꝰ trunco
fisso quã cortice. uł mense ianuario ante quã incipiat gu¬
mine lacͥmare. Inserit᷑ inse ⁊ ꝑsicũ recipit uł amigdalũ
uł malum s eam degenerem reddit i paruam Eruna sic¬
cantur in sole ꝑcrates loco sicciore disposita. ħ ft̃ q̃ da mas¬
cena dicuntur. Aui in aqua marina ł in muria feruente
recens lecta pruna dem̾gunt ⁊ iñ ĩublata. aut in foħnio te¬
que sponte nascunt᷑ ⁊ semine s que plantis serttͣ ita egͣ
est ut biennio de eiꝰ uita sepe dubitet᷑ Serenda est gͦ
ipsũ castaneis. ħ ẽ. seminib sius mense nouembri ⁊ decẽ¬
bri Item februario eligende sunt castanee. ad ponendũ
recentes gͣndes. mat᷑e. Quas si nouembri. mense poria¬
tanee. siccent᷑ ex panse. Tẽ in angustũ ⁊ siccũ locum.

Expanded text:
medium quod venenum. Iuvatur frequenti humore et assidua fosmedium quod venenum. Iuvatur frequenti humore et assidua fossione, mense martio extremo. Prunus inseritur melius trunco fisso quam cortice: vel mense ianuario, antequam incipiat gummi lachrymari. Inseritur in se et persicum, vel amygdalum, vel malum, sed eam degenerem reddit et parvam. Pruna siccantur in sole per crates, loco sicciore disposita, hec sunt que damascena dicuntur. Alii in aqua marina, vel muria fervente, recens lecta pruna demergunt et inde sublata, aut in fumo teque sponte nascuntur et semine; sed que plantis seritur ita egra est, ut biennio de eius vita sepe dubitetur. Serenda est ergo ipsis castaneis, hoc est seminibus suis, mense novembri, item februario. Eligende sunt castanee ad ponendum recentes, grandes, mature, quas mense Novembri ponatanee siccentur expanse: tunc in angustum et siccum locum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt mac̾anda ꝑtͥduum. ut eito g̾minare cogant᷑ Ponuitur
⁊ plantis quas sumemus ex codice mense mense ianuario.
exeunte uł februario. circa id̾ radicib fimo oblitis. Gaudẽt
loco leto ⁊ humido. celo tepido. melius ꝓferunt᷑. Tamenque¬
unt ⁊ frigidam sustinere. Locis laprdosis ⁊ glareosis iuuan¬
tur letamine. ne poma caduca ⁊ uermicłosa nascant᷑ extir¬
pande sunt. suboles a radice exceptis rectiorib que serua¬
bantitr. ad plantas. Si languida p̃runi arbor. est. amurca
cũ aqua equalit̃ tẽꝑata radicib debet infundi. uł bubu¬
lũ lociũ solũ uł numanum uetꝰ. cũ duab aque partib
mixtum uł enieres ex forno uł maxime sarm̃toꝵ Si po¬
ma decurrant. oleastri epirum terebrate infige rabici. Uer¬
mes eius atq formicas rubrica cũ pice. liquida si ablinatur
extinguet. S modestiꝰ ꝓpt̾ arbores noxam ne idẽ faciat re¬

Expanded text:
sunt maceranda per triduum, ut cito germinare cogantur, ponuntur sunt maceranda per triduum, ut cito germinare cogantur, ponuntur et plantis quas sumemus ex codice mense ianuario exeunte, vel februario circa idus, radicibus fimo oblitis. Gaudent loco leto et humido, celo tepido melius per fruuntur, tamen queunt et frigidum sustinere locis lapidosis et glareosis iuvantur letamine, excusante ne poma caduca et vermiculosa nascantur. Extirpande sunt soboles a radice, exceptis rectioribus, qui servabuntir ad plantas. Si languida pruni arbor est, amurca cum aqua equaliter temperata radicibus debet infundi, vel bubulum lotium solum, vel humanum vetus, duabus aque partibus mixtum, vel cineres ex fimo, aut maxime sarmentorum. Si poma decurrant, oleastri epigrum terebrate infige radici. Vermes eius atque formicas, rubrica cum pice si allinatur extinguet, sed modestius propter arboris noxam, ne idem faciat re
Abbreviated transcription (Latin):
sis caliculis. tͣnferunt. Quib fractis in scrobe indulgenti
radicib largitatem terre eque stercꝰ ad miscent. facien¬
tes straturam. alt̾no ordine subiñ crescentem. Seruan¬
dũ est tamen. ut radix eiꝰ que una ⁊ directa est. usq ad
sũ mitatẽ suam. possit integͣ ⁊ in lesa tͣnferri. Putatio no¬
uellas piniarbores. tantũ ꝓmouet. qd̾ exꝑtꝰ sũ. ut que
speraueras inerementa duplicentuf. Huces puiee us¬
ꝙ usq in hoc tempꝰ in arbore. eẽ possunt. ⁊ mat᷑iores eẽ¬
legentur. Prius tam̃ legende sunt quan patescant. nu¬
clei. nisi pur gati durare ñ possunt. Tamen aliqui in
uasis fictdib nouis ⁊ t̃̾ra repletis. cũ testis suis missog
asser̃ custodͥri. Pruna si ossib seront᷑ autunno. m̃se
nouembri. solo put̾. ⁊ subacto. duob palmis obruant᷑
ossa eadem ponunt᷑ ⁊ mense februario d tẽ pͥus lȩxibo¬

Expanded text:
sis caliculis transferunt; quibus fractis in scrobe inducent sis caliculis transferunt; quibus fractis in scrobe inducent radicibus largitatem: terre tamen eque stercus admiscerent, facientes straturam alterno ordine subinde crescentem. Servandum tamen est, ut radix eius, que una et directa est usque ad summitatem suam, possit integra et illesa transferri. Putatio novellas pini arboris tantum promovet, quod expertus sum, ut que speraveras incrementa duplicentur. Nuces pinee usque in hoc tempus in arbore esse possunt et maturiores legantur; prius tamen legende sunt, quam patescant. Nuclei nisi purgati durare non possunt: tamen aliqui in vasis fictilibus novis et terra repletis, cum testis suis missos, asserunt custodiri. novembris, solo putri et subacto, duobus palmis obruantur ossa, eadem ponuntur et mense februario. Sed tunc prius lixiv
Abbreviated transcription (Latin):
sub ea seruitur: Pinum seremꝰ nucleis. suis calidis ⁊ siccis
regionib mense octobri uł nouenbri. frigidis ⁊ humectis.
februario ł martio. A mat locũ gͣcilem sepe maritimũ int̃
montes. ⁊ saxa uastior. ⁊ ꝓcerior inuenitur. Uentosis ⁊ humi¬
dis arboꝵ fiunt incrementa letiora. S siue montes uelis
conserere. seu spartia quecũq hec huic genĩ deputabis qͣ
alt̾i. utilia ẽẽ. nõ possunt. Exarabis gͦ ea loca dibigent̃ atq
purgabis. ⁊ frumenti more semen asꝑgis. ac leui sarculo
curabis oꝑire. Nec enĩ plusquã palmo debet abscondi de¬
fendenda est tenã arbor. a peccore solũ necalcet᷑ in ualida.
&ficies si nueleos. aqua ante tͥduum mac̾abis. d liqui diet̃.
fructũ pineũ tͥnlatione. mitesce̾. s plantas ħ mͦ ꝓcurant.
ut pͥus multa semina in caliculis t̾ra ⁊ fimo repletis obru¬
ant. Que ubi ꝓcesserint relicto eo qd solidius est aufert̃.
alia ubi iustum ceꝑit. incrementũ Trimã plantã cũ ip¬

Expanded text:
sub ea seruntur. Pinum seremus nucleis suis, calidis et siccis regionibus, mense octobri vel novembri; frigidis et humectis februario et martio: amat locum gracilem sive maritimum: inter montes et saxa vastior et procerior invenitur: locis ventosis et humidis, arborum fiunt incrementa letiora; sed sive montes velis conserere, seu spatia quecumque; hec huic generi deputabis que alteri utilia esse non possunt. Exarabis ergo ea loca diligenter, atque purgabis et frumenti more semen asperges ac levi sarculo curabis operire: Nec enim plus quam palmo debent abscondi: defendenda est tenera arbora a pecore, ne calcetur invalida: proficies, si nucleos aqua ante triduum macerabis. Aliqui dicunt fructum pineum translatione nitescere. Sed plantas hoc modo procurant, ut prius multa semina in caliculis, terra et fimo repletis obruant: que ubi processerint, relicto eo quod solidius est, auferunt, alii ubi iustum ceperit incrementum, trimam plantam cum ip
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ affrica suebit uniu̾sa conficẽ. pingue atq iocun¬
dum. ad conditũ si utaris mellis uice ab inflatione te un¬
dices. legunt᷑ uue passe quã płime.⁊ in fiscellis clause iun¬
co factis aliquatenus. ñ rariore contextu uirgis Primo for-¬
titer u̾b̾antur dem̃ ubi uuaꝵ. corpꝰ uis contusionis exoliũt
cocleẽ supposita sporta cõpͥmit᷑ hinc passum est quiequid
effluxerit ⁊ conditũ uasculo mellis more seruat᷑ Dei donte .Xx.¬

Expanded text:
d Aphrica consuevit universa conficere, leve atque iucundum et quo ad condimentum si utaris mellis vice ab inflatione te vendices. Legantur ergo uve passe quam plurime et in fiscellis clause, iunco factis aliquatenus ratiore contextu, virgis primo fortiter verberentur: deinde ubi uvarum corpus vis concussionis exoluerit, cochlee supposita sporta comptimitur: hinc passum est quicquid effluxerit et conditum vasculo mellis more servatur. Uvam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uas ponis in fumo. In albũ colorem uina fusca nuitari. si
ex taba lom̃tũ factum uino quis adiciat. uł oborũ tritum
lagene infundat. alboren. diuqi cõmoueat. seqñti die can¬
dioum repꝑiri. Qd̾ si ex faba frisa lom̃tũ adiciat᷑ eadẽ die
si redigant᷑ incinerem uinoq adiciant᷑ ei unãq̃q forinam.
sui coloris imponẽ. ut ex nigͣ fuscũ candidũ a reddat᷑ ex al

Expanded text:
 in album colorem vina fusca mutari asserunt; ex faba lomentum factum, vino si quis adiiciat: vel ovorum trium lagene infundat alborem, diuque commoveat, sequenti die candidum reperiri. Quod si ex afra pisa lomentum adiiciat, eadem die si redigantur in cinerem, vinoque adiiciantur, ei unamquamque formam sui coloris imponere; ut ex nigra fuscum, candidum vero reddatur ex al
Abbreviated transcription (Latin):
posse curari. albam ceram mundo ⁊ optimo oleo re¬
solutam ⁊ adhuc liqͣntem mitti in eo iubent Tcͥ sales fric¬
tos calentes addi oꝑiri. atq gipsari. sic fieri ut oleũ purge¬
tur. sapore iodore mutato. O leum tam̃ interrenis locis eẽ̾ ser¬
uandum i eam es eẽ nat᷑am. ut sole uł igne purget᷑ uł aqua
feruenti. si simul misceantur in uasculo. De ꝯdiendis olius xxiii.¬

Expanded text:
posse curari: albam ceram mundo et optimo oleo resolutam et adhuc liquentem, mitti in eo iubent; tunc sales frictos calentes addi, operari, atque gypsari; sic fieri ut oleum purgetur sapore et odore mutato. Oleum tamen omne in terrenis locis esse servandum et eius esse naturam, ut vel igne purgetur, vel aqua ferventi, si simul misceantur in vasculo hoc etiam mense olivas condi
Abbreviated transcription (Latin):
tam uł sabulonem requirit. Ita tamen. ut qñ planta disponit᷑
circa eam uł sub ea pinguis t̃ra fungatur. Annicula tͣnferatur
ant bima. Iunio mense incipiente uł uilio circũfodiat᷑ assidue
⁊ rigatione continua estatis uiucet ardores ardores. Aquis palme
aliquatonus salsis uiuant᷑. que infici debent salib ⁊̃ si tales eas
nat᷑a ñ p̃buit Si egra est arbor feces uni uet̾is ablaqͣate oꝑtet.
infundi. ł radicum suꝑuacua capillamenta decidi uł cuneum sa¬
licis inter fossis radicib p̃mi. Constat autem locũ ꝓpe nulli uti¬
lem fructib inquo palme sponte nascunt᷑ Pistacea autunno se

Expanded text:
tam vel sabulonem requirit, ita tamen ut quando planta disponitur, tam vel sabulonem requirit, ita tamen ut quando planta disponitur, circa eam vel sub eam, pinguis terra fundatur. Annicula transferatur aut bima. iunio mense incipiente, vel iulio, circumfodiatur assidue et rigatione continuos vincat ardores. Aquis palme aliquatenus salsis iuvantur, que infici debent salibus, etiam si tales eas natura non prebuit. Si egra est arbor, feces vini veteris ablaqueate oportet infundi, vel radicum supervacua capilla menta decidi, vel cuneum salicis interfossis radicibus premi. Constat autem locum prope illis utilem fructibus, in quo palme sponte nascuntur. Mense
Abbreviated transcription (Latin):
in radice sessises fiant. Nunc ⁊̃ locis temꝑatis ⁊ calidis anetum
seremꝰ. sepulle seruntur ⁊ ħmense uł mentam ⁊ pastinacã. ty¬
mũ ⁊ origanũ. ⁊ capar mensis initio. item betã locis sicciorib nec¬
num armoracea seremꝰ. uel tͣnferemꝰ. ad culta ut melior fiat. Nã¬
mus. ut arescat in capite. Sane sarculis cir cõfodiat᷑ assidue.
cũp̃hensa porri planta. uelud tenacib ableuet᷑. ut manitas spa¬
tii que radicib suberit. inc̾mento capitis suppleat᷑. Demrũ
quoq ⁊̃ nẽ seremꝰ. qd̾ ciciꝰ nasei fert᷑ hoc tempore si ateti imbre
ui placet. curas agere scłoꝵ de palmis cogitet conse na ꝑm̃ses suos¬
rendis. Hoc gͥ mense dactiloꝵ ñ uet̾um s nouoꝵ ac digesta ẽ.xxii.¬
pinguium. recentia ossa debebit obruere terre cinerem nus¬
cere. Si plantam uelit ponenda est. apͥlimense uł maio locis delec¬
tatur ap̾cis. ⁊ calidis. Fouenda est ut crestit hũmore t̃ram solu¬

Expanded text:
 gaudet letamine. Nunc etiam locis temperatis et calidis anetum seremus. Cepule seruntur et hoc mense, vel menta et pastinaca, thymum et origanum et caparis mensis initio. Item betam locis siccioribus seremus, vel transferemus ad culta, ut melior fiat. Nbis, ut crescat in capite. Sane sarculis circumfodiatur assidue et comprehensa porri planta, velut tenacibus allevetur, ut manitas sparii que radicibus suberit, incremento capitis suppleatur. Ocimum quoque etiam nunc seremus, quod citius nasci fertur hoc tempore, si aceti imbre ui placet curas agere seculorum, de palmis cogitet conserendis. Hoc igitur mense, dactilorum non veterum, sed novorum et pinguium, recentia ossa debebit obruere, terre cinerem miscere. Si plantam velit, ponenda est aprili mense, vel maio. Locis delectatur apricis et calidis: fovenda est ut crescat humore; terram solu
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur. Quas cũ ponemꝰ. radices eaꝵ sũmas ferro resecamꝰ
ac fimo tinguimꝰ. t̃nũ pedũ spatioseꝑamꝰ inc̾menti causa
pebali scrobedepositas binas aut t̃nas. Cin̾em sepe sub hie¬
me dieb siccis. siniũ q misceb imꝰ ħo̾c mense senapĩ sere¬
mus. Terram diligit aratam. ⁊ si fieri potest congesticiam.
quãuis ubiẽq nascatur. sarculari bebet assidue ut resꝑgat᷑
puluere quo fouet᷑. Nõ nimis gauoet humore de quo semen le¬
gere disponis suo loco eẽ. patieris. Qd ad escam parabis. ro¬
bustius facies tͣnferendo. In senapi uetus. semen initile est
uel sationi uł usui. Qd̃ dentib fractũ insituꝰ uiride uidebr̃
nouũ esse Si album fu̾it. uetustatem facet᷑. hoc mense mal¬
ua serenda. que occur su hiemis ab incrementi. longitudi¬
ne repͥmet᷑. Loco pingui delectat᷑. ⁊ humido gaudet leta

Expanded text:
nuntur, quas cum ponemus, radices eorum summas ferro resecamus ac fimo cingimus, trium pedum spatio separamus incrementi causa; pedali scrobe depositas bimas aut trimas; cinerem sepe sub hyeme, diebus siccis fimum miscebimus. Hoc etiam mense sinapim seremus, terram diligit aratam et si fieri potest congestitiam, quamvis ubicumque nascatur. Sarculari debet assidue, ut respergatur pulvere quo fovetur: non nimis gaudet humore. De quo semen legere disponis, suo loco esse patietis: quod ad escam parabis, robustius facies transferendo. In sinapi vero vetus semen inutile est, vel sationi, vel usui, quod dentibus fractum, si intus viride videbitur, novum est; si album, vetustatem fatetur. Hoc quoque mense malua serenda est, que occursu hyemis ab incrementi longitudine reprimetur: loco pingui delectatur et humido gaudet leta
Abbreviated transcription (Latin):
ta uebemsꝰ inlinire. S añquã his aque cursiis admittat᷑.
fauilla ꝓeos mixta exiguo liquore decurrat. ut gliti¬
nare possit. si qua sunt uttia tabular̃ Uitima ratio:
plũbeis fistudis ducẽ.que aquas noxias reddunt. Nam
cerossa plũbo c̾atur. atͥto que corꝑib nocebit humanẽ.
Diligentis erit aquaꝵ receptacła fabricari. ut copiam¬

Expanded text:
ta debemus illinire. Sed antequam his aque cursus admittitur, ta debemus illinire. Sed antequam his aque cursus admittitur, favilla per eos mixta, exiguo liquore decurrat, ut glutinare possit, si qua sunt vitia tabularum. Ultima ratio est plumbeis fistulis ducere, que aquas noxias reddunt. nam cerussa plumbo creatur attrito, que corporibus nocebit humanis, diligentis erit aquarum receptacula fabricare, ut vel copiam
Abbreviated transcription (Latin):
aut plũbeis fistulis. aut canalib ligneis aut. ficti¬
lib tubis. Si ꝑ formam pucet᷑ solidandꝰ ÷ canalis. ne ꝑ rimã
aqua possit elabi. Cuiꝰ magnitudo ꝓ aque mensura faci¬
enda est.Si ꝑ planum ueniet. int̾ centenos uł sexagenos
pedes sensim redinet᷑ structura sesquipedem. it uim
possit hab̾e currendi. Siquis mons int̾iectus gdeurre¬
rit. aut ꝑ lat̾a eꝰ aquam ducemꝰ obliquam. aut ad aque
capud speluncas libͣbi mͦ ꝑ quas structura ꝑueniat. S si
se uallis int̾serat. erectas pilas uł arcꝰ usq ad aque t̾ta
uestigia construemꝰ A ut plũbeis fistulis elausam deici
patiemur. ⁊ explicata ualle consurgẽ. S qd̾ ⁊ salubriꝰ
uitiliꝰ fictilib tubiꝰ conducit᷑ ouob digitis crassi ex u
na parte. reddant᷑ angusti aut spalmi spatio unꝰ inal¬
tet᷑ possit intͣre. Quas iuncturas uiua calce oleo subae¬

Expanded text:
aut plumbeis fistulis, aut cannalibus ligneis, aut fictiaut plumbeis fistulis, aut cannalibus ligneis, aut fictilibus tubis, si per formam ducitur, solidandus est canalis, ne per rimas aqua possit elabi, cuius magnitudo pro aque mensura facienda est, si per planum veniet, inter centenos vel sexagenos pedes sensim reclinetur structura sesquipede, ut vim possit habere currendi, si quis mons interiectus occurrerit, aut per latera eius aquam ducemus obliquam, aut ad aque caput speluncas librabimus, per quas structura perveniat, sed si se vallis interserat, erectas pilas, vel arcus usque ad aque iusta vestigia construemus aut plumbeis fistulis clausam deiici patiemur et explicata valle consurgere. Sed quod est salubrius et utilius, fictilibus tubis cum ducitur, duobus digitis crassi et ex una parte reddantur angusti, ut palmi spatio unius in alterum possit intrare; quas iuncturas viva calce oleo subac
Abbreviated transcription (Latin):
facta uesud nares. intͦeamꝰ. qua nocens sp̃s euaponet. Quo
facto. lat̾a puteoꝵ. structura suscipiat. Fodiendꝰ est autẽ
puteus latitudine octo pedũ quoqͦu̾sũ ut binos pedes stru¬
ctura coneludat. que structura uectib ligneis subiñ dense¬
atur. ⁊ structa sit lapide. toficio uł filice Si aqua limosa
fuit salis abmixtione corrigitur. S dũ fodiat᷑ puteus si
t̃ra ñ stabit. uitio gen̾is dissoluti. aut humore laxabitur.
tabulas obities directas undiq ⁊ eas tͣnsũsis uectib sustine¬
lis. ne fodientes ruina concludat. de aqua ꝓbanda .ix.¬
quam uͦ nouam sic ꝓbabis. In uase eneo nitidospar¬
gis. ⁊ si maculam ñ fec̾it. ꝓbabilis iudicet᷑ Item
decocta eneo uasculo. si harenam ł simum ñ relinquit.
infundo. utilis erit  Si legumina cito ualebit ȩrcoquere.
partẽ tris ad loca inferiora possint uice fontis exire siual¬
lis subte nate ꝑmittat. de aq̃ ductulib. xx.

Expanded text:
patefacta, velut nares intro agemus, qua nocens spiritus evaporet; quo patefacta, velut nares intro agemus, qua nocens spiritus evaporet; quo facto latera puteorum structura suscipiat. Fodiendus est autem puteus latitudine VIII pedum quaque versum, ut binos pedes structura concludat que structura vectibus ligneis subinde densetur et structa sit lapide tosico vel si lice. Si aqua limosa fuerit salis admixtione corrigitur. Sed dum puteus foditur, si terra non stabit, vitio generis dissoluta; aut humore laxabitur; tabulas obiicies directas undique et eas transversis vectibus sustinebis, ne fodientes ruina concludat. Aquam vero novam sic probabis; in vase eneo nitido sparges et si maculam non fecerit, probabilis iudicetur. Item decocta eneo vasculo, si arenam vel limum non relinquit in fundo, utilis est. Item si legumina cito valebit excoquere, vpartem terris, ad loca inferiora possunt vice fontis exire, si vallis subiecte natura permittat. DE AQUEDUCTU FACIENDO
Abbreviated transcription (Latin):
testabit᷑ Item luc̾na oleo plena ⁊ incensa sibi ibi similit̃ tecta
ponatur ⁊ secuto die inueniatur extincta. suꝑantib alim̃tis
aquas idem locus habebit Item si ineo loco focũ fecĩs ⁊ t̾ra
uaporata humidũ fumũ nebulosũq ructau̾it aquas mẽẽ.
teum fodies ⁊ aque cap̃ requires. ł si plura sunt inunun
colliges. tam̃ maxime sub radicib montiũ in septẽ tͥonali
parte querende siut. aque qua in nis locis magis habundat.
ed infodiendis puteis cauendũ est fossoꝵ ꝑicłm qm̃¬
plerũq t̾ra sulfuraalum̃ bitum̃. educit. Quoꝵ sp̃s
maxime hanelitũ pestis exalant. ⁊ occupatis statim naribus
extorquent aiãs nisi quis fuge sibi uelocitate. succurrat
Prius ergo quã destendat᷑ ad intima ineis locis luc̾nam po¬
nis accensam. que si extincta ñ fuerit. ꝑicłm ñ timebis. Si
o loco aqua ñ potestinueniri. dextͣ leuaq puteos fodiemꝰ.
usq ad aque ipsiꝰ ubramentũ. ⁊ ab his foramina hinie iñ

Expanded text:
etur. Item lucerna oleo plena et incensa, si ibi similiter tecta ponatur et secuto die inveniatur extincta, superantibus alimentis, aquas idem locus habebit. Item si in eo loco focum feceris et terra vaporata humidum fumum nebulosumque ructaverit, aquas inesse teum facies et aque caput requires; vel si plura sint, in unum colliges: tamen maxime sub radicibus montium in septentrionali parte querende sunt aque; quia in his locis magis abundant, ed in fodiendis puteis cavendum est fossorum plerumque terra, sulphur, alumen, bitumen educit, quorum spiritus mixti anhelitum pestis exhalant et occupatis statim naribus extorquent animas, nisi quis sibi velocitate succurrat. Prius ergo quam descendatur ad intima, in eis locis lucernam ponis accensam, que si extincta non fuerit periculum non timebis: si vo loco aqua non potest inveniri, dextra levaque fodiemus puteos usque ad aque ipsius libramentum; et ab his, foramina hinc inde
Abbreviated transcription (Latin):
reci iubent si uuam nimus infud̾it ĩber. postea qͣ
mustum eiꝰ pͥmo arbore feruebit. ut ad alia uascula
tͣnferanir. ita ꝓpt̃ nat᷑e gͣuitatem. remanens aqua sub¬
sidet: itͣnslatum uinũ pure seruabit᷑. relicto quicqitid
unc oleum uirioe taciemus hoc genẽ. oliuã qua¬
recentissimam cum uaria est colligis. ⁊ sidieb: aliquod̃ colleg̃is
expairois. ne calefiat si qua ibi Putris. aut sicca est. remouet.
Uͥ uͦ compleueris modũ factorii sales tritos uł ñ t̾tos qd̾ ÷ me¬
liuam eandẽ mittis ꝑdecem modios. tres salis ⁊ molis primo.
⁊ sic salitã in nouis canistris eẽ. patieris. ut ꝑ noctet cũ salib
ioucat in se eofdẽ sapores. ac mane p̃mi inetpiat. Nlei melio¬
rem fluixũ redoit᷑ a salis sapore concepto. Canales sane ⁊ omĩa
receptacula olei. calida aqua pͥus lauabis ut nichil de anni
p̃titi rancore custodiant focos etiam ñ ꝓpiꝰ ad mouebis. ne
olei saporem fumus inficiat. Nunc nĩse postremo locis sicci

Expanded text:
erit posteaquam mustum eius primo ardore fervebat, ut ad alia vascula transferatur: ita propter nature gravitatem remanens aqua subsidet et translatum vinum pure servabitur, relicto quicquid  oleum viride faciemus hoc genere: olivam recentissimam cum varia est colligis et si diebus aliquot collegeris, expandis ne calefiat. Si qua ibi putris aut sicca est, removes: ubi vero compleveris modum factorii, sales tritos, vel non tritos quod est melius in olivam mittes, per X modios, tres salis; et molis primo et sic salitam in novis canistris esse patieris, ut pernoctet cum salibus et ducat in se eosdem sapores: at mane premi incipiat, olei meliorem fluxum redditura, salis sapore concepto. Canales sane et omnia receptacula olei, calida aqua prius lavabis, ut nihil de anni preteriti rancore custodiant: focos etiam non propius amovebis, ne olei faporem fumus inficiat. Nunc etiam mense postremo, locis siccis
Abbreviated transcription (Latin):
cils. dy masͤnaatem uintiemie cognoscins hoe genẽ. Si ex¬
pssa una uinatia que in acinis ceiant᷑ hoc est gna sunt
fusea. ⁊ ĩ nulla ꝓpe modum nigra. Quam rem nat᷑alit
cis libras unam uibram miscent. que ⁊ obori ꝓficit ⁊
sapori ⁊ picom lenttate ꝑmulcens frigorib eam ñ pa¬
titur. dissilire picis tamen gustu. exploranda duleedo est. qr se¬
unc quibdam locis panicũ metet᷑ ⁊ milium Tempo¬
re hoc phaselus ad escam seratur. nẽ inamtibi appa
reat aucupium noctue ⁊ cet̾a instrumenta capture ut eir¬

Expanded text:
Sed maturitatem vindemie cognoscimus hoc genere; si expressa vua vinacia, que in acinis celantur, hoc est grana sint fusca et nonnulla propemodum nigra; quam rem naturaliscis libras, unam libram miscent; que et odori proficit et sapori et picem lenitate permulcens, frigoribus eam non patitur dissilire. Picis tamen gustu exploranda dulcedo est; quia seunc quibusdam locis panicum metetur et milium. Tempore hoc phaselus ad escam seratur nunc in ad miniculis apparetur aucupium noctue, ceteraque instrumenta capthre, ut cir
Abbreviated transcription (Latin):
riores radices faciunt int̾ire. Iita remanebit uitis in sũ¬
mitate suspensa. que res eam frigori obnoxiam saciet. ⁊
calori. S hẽe̾ radicule ñ ad siccũ debent recidi. ne aut ple¬
res m̃ nascant᷑. aut noua plaga. corꝑi uitis imp̃ssa. ui secu¬
ti algoris uratur. Recidemꝰ autem relicto digiti spatio: ⁊ si
placida ibi hyensꝰ estaꝑtas relinquimꝰ uites. Si iuolenta
ante pecembris idus oꝑimꝰ. si p̃frigioa aliquantũ colũbini
stercoris sub ipsa hyeme circa utticular̾ uestigia largient᷑.
Qd contͣ frigus nimium colunnella dicit toto faciendũ

Expanded text:
riores radices facient interire; et ita remanebit vitis in sumriores radices facient interire; et ita remanebit vitis in summitate suspensa; que res eam frigori obnoxiam faciet et calori. Sed he radicule non ad situm debent rescindi; ne aut plures inde nascantur nove, aut plaga corpori vitis impressa, vi secuti algoris vratur. Rescindemus autem relicto digiti spatio; et si placida ibi hyems est, apertas relinquemus vites: Si violenta, ante decembris, idus operimus. Si prefrigida, aliquantulum columbini stercoris sub ipsa hyeme circa viticularum vestigia largiemur, quod contra frigus nivium, Columella dicit toto faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
serendum ñ est. Ham t̾re uber exhaurit. S si uelis loco pinguissimo
⁊ mobice humido seretur. Octo modiis aliqui macro solo spissum
serunt. Ita adsecunt᷑. ut linum subtile ñascat᷑. de notanda icͣti
eumq signanta ut ex his ad ponendũ sarmentum possimꝰ elige.
Asserit colunnella ino anno explorari. fertilitatem ñ posse. si
quatuor Nuo nuõ cognoscit᷑ uera genositas surculoqꝵ. De ponedi
aeris qualitas est ubi exilis ⁊ aridus. iiii.¬
campus ubi collis p̃rupt aut macer uites utillime poniunc¬
turae quib satis mense februario disputam. Nun locis sic¬
eis. calidis exiib maeris drenosis. apͥcis quecũq oe pastinis
de uitib ponendis putandis. ꝓpaganois reꝑandis uei erbus¬
to facientis ante dicta sunt rectius fiunt ut cont᷑ ꝑrilitatẽ
ost ious octobres ablaqueanda est om̃is nouella seuin
pastino seu inscrobib aut sulcis. aut amputant᷑ radioᷤ
suꝑ uacue. quas ꝓbuxit estate. Que si coru aluerint. infe¬

Expanded text:
serendum non est, nam terre uber exhaurit. Sed si velis, loco pinguissimo et modice humido seretur. Aliqui macro solo spissum serunt; ita assequuntur ut linum subtille nascatur. Hoc etium, ut ex his ad ponendum sarmenta possumus eligere. Assserit autem Columella, uno anno explorari fertilitatem non posse, sed quatuor; quo numero cognoscitur vera generositas surculorum. Palladiaeris qualitas est, ubi exilis et aridus campus, ubi collis preruptus aut macer est, vites utillime ponuntur, de quibus satis mense februario disputavi. Nunc locis siccis, calidis, exilibus, macris, arenosis, apricis, quecumque de pastinis, de vitibus ponendis, putandis, propagandis, reparandis, vel arbusto faciendo ante dicta sunt, rectius fiunt, ut contra exilitateost idus octobris ablaqueanda est omnis novella, seu in pastino, seu in scrobidus, aut sulcis amputentur radices supervacue, quas produxit estate; que si convalverint, infe
Abbreviated transcription (Latin):
pͣco rapa consere̾ possumꝰ. Quoꝵ eẽ. finita cet̾a que dicta
sunt exequem᷑ þitiam tamen feniseminib mixtã posi
ħ spargemus. Rigari uͦ ante quã ourum solutũ fecerit¬
nõ debebit. neeiꝰ cratem minꝰ solt̾tã uis int̾flui corrũ¬
pat. humoris. De iundemia celebranda.xi.¬
oc mense locis. tepidis maritimis que celebrandis
uindemia est frigidis apparandis. In doliis pican¬

Expanded text:
prato rapas conserere possumus, quorum messe finita, cetera que dicta prato rapas conserere possumus, quorum messe finita, cetera que dicta sunt exequemur, viciam cum feni seminibus mixtam post hoc spargemus. Rigari vero antequam durum solum fecerit debebit, ne eius cratem minus solidam, vis interflui corrumpat humoris. DE VINDEMIIS CELEBRANDIoc mense locis tepidis maritimisque, celebranda vindemia est, frigidis apparanda. Sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
lupinus circa ibem seratur. ⁊ ubi ereuerit. utente
unc pͣta si ubuerit nouella formare si eligendi fa¬
cuttas est locum pinguem roscioum planum leuit inelinas¬
tum uł hiuiꝰ modi uauem depitatins. ubi humor nec itial
p̃cipttari cogitur nec diu debet herere. Potest quibe ⁊ so¬
lito ig̃cui solo pͣti forma si riget᷑ imponi Extirpanous en
itaq locus hoc tempore. ⁊ lib̾andis imtpedinientis. omi s
uel herbis. latiorib ⁊ solidis. atq iurgultis. dem̃ eũ frequt᷑
exereteꝰ fuĩt. ac multa aratione resolutꝰ sũmotis lapidis
iglebis ubiq confractis stercoretur. luna crescente reces
lecamine abungulis iutnentoꝵ sũma intentione seru¬
tur. Intactus p̃cipue quotiens humescit ne in equale
spargenpa sunt semina.Iqd ab necandũ nuiscum ꝓ¬
dest cinis sepłꝰ ingerenbus. Ax si ffilis factus est loe cari¬
e incuria uetustate exaret᷑ ac de nouo rursus equetur
Nam pͣta ffilia plerunq arare conuetuiet. s in nouo

Expanded text:
lupinus circa idus seratur et ubi creverit, vetere unc prata si libuerit novella formare, si eligendi facultas est, locum pinguem roscidum planum; oderint inclinatum: vel huiusmodi vallem deputabimus, ubi humor nec statim precipitari cogitur, nec diu debet herere. Potest quidem et soluto et gracili solo prati forma si rigetur imponi. Extirpandus est itaque locus hoc tempore et liberandus impedimentis omnibus, vel herbis latioribus et solidis, virgultisque: deinde cum frequenter exercitus fuerit ac multa a ratione resolutus, submotis lapidibus et glebis ubique confractis, stercoretur. Luna crescente recenti letamine: ab ungulis iumentorum summa intentione servetur intactus, precipue quoties humescit, ne mequale spargenda sunt semina et quod ad necandum muscum prodest, cinis sepius ingerendus. Quod si sterilis factus est locus carie, incuria, vetustate, exaretur ac de novo rursus equetur. Nam prata sterilia plerumque arare conveniet. Sed in novo
Abbreviated transcription (Latin):
humiox exp̃ssus ⁊ eiꝰ radix t̾ta si aquadiluatur. ⁊ eodẽ que se¬
renda sunt mac̾ent᷑ humore. A liqui uͥ hoc segetes suas ꝑfer¬
re senser̃. int̾ initia uitioꝵ insulsa amurca uł p̃oicta aqua
iugerum ꝓ hoc genꝰ ageos cessare patieris nisi forte le¬
unc ut mat̾uis aliqnͣto lupinus seritur. in qualieũꝙ.¬

Expanded text:
humor expressus et eius radix trita, si aqua diluatur et eodem que serenda sunt macerentur humore. Aliqui ubi hoc segetes suas perferre senserint, inter initia vitiorum insulsa amurca, vel predicta aqua, t hoc genus, agros cessare patieris, nisi forte level maturius aliquanto lupinus seritur, antequa
Abbreviated transcription (Latin):
nis copia. ñ habundat. ħ ꝓ stercore optime cedit. ut sa¬
bulosis locis. cretam .i. argił lam spargas c̾tosis ac nimi¬
um. spissabulonem. hoc ⁊ segetib ꝓficit. ⁊ uineas pulcher¬
rimai. reddit. Nam letamen inuineis saporem uini utu¬
oc mense uliginosis locis. aut exilib aut frigidis
aut opacis circa equi noctium. tͥticũ ⁊ adoreum se¬
fetur dũ serenitas. constat ut radices frum̃ti aute hy¬
cat. ubi hoc fit. colũbinum stertꝰ. aut cup̃ssi folia opor¬
tet inspargere. ⁊ ita ut eadem misceant᷑ mn arare Meliꝰ
tamen omĩb remedus erit si aquariꝰ sulcꝰ. noxiũ uedu¬

Expanded text:
nis copia non abundat, hoc pro stercore optime cedit, ut sanis copia non abundat, hoc pro stercore optime cedit, ut sabulosis locis cretam id est argillam spargas; cretosis ac nimium spissis sabulonem: hoc et segetibus proficit et vineas pulcherrimas reddit: nam letamen in vineis, saporem vini vitioc mense uliginosis locis, aut exilibus ac frigidis, aut opacis, circa equinoctium, triticum et hordeum seretur, dum serenitas constat, ut radices frumenti ante hycat. Ubi hoc sit, columbinum stercus, aut cypressi folia oportet inspergere; et ita ut eadem misceantur inarare: melius tamen omnibus remediis erit, si aquarius succus noxium dedu
Abbreviated transcription (Latin):
oc mense ager pinguis ⁊ qui du tenere consue¬
uit. humorem t̃cia uice arabit᷑ Ꝙ uis humido an¬
nõ possit. ⁊ antea t̃ciari. Nunc ager humibus. planus
exilis. queni pͥmo augusto arari diximꝰ iteratur ac se¬
ritur. gͣciles diui. nẽ pͥmũ arandi sunt. ⁊ serendi statĩ.
circa equinodium d grinc̃ stercorandi sunt. s incolle spissius
inraruicampo rariꝰ. letamina disponent᷑ cũ lunã minu¬
ttur Que res herbis si seruetur osficit ⁊ uni uigero as¬
serit. colunnella uiginiti quatuor. stercoris carpenta suf¬
sandi sunt. qd ea die poter̃ exarari. ne stercora excusata
nil ꝓsint. eiciuit᷑ quicem. lecamina ⁊ qualib hienus par¬
te.s. si tempore suo eici aliqua ratione ñ pot̾unt anteꝗͥ
seras. more seminis ꝑ agros pulũem stercoris sparge uel
capͥnũ manum ꝓice. ⁊ terram sarculis misce. Nec ꝓdest ni¬
nuum stercorare. unotempore. si freqñt i modice. ager
aquosus plus stercoris. siccꝰ uͦ minꝰ requirit. S si letami¬

Expanded text:
mbri ager pinguis et qui diu tenere consuevit humorem, tertia vice arabitur, quamvis et humido anno possit antea tertiari, nunc etiam humidus planus exilis quem primo Augusto arari diximus iteratur ac seritur. Graciles clivi nunc primum arandi sunt et serendi statim. Circa equinoctium agri nunc stercorandi sunt, sed in colle spissius, in campo rarius: letamina disponentur cum luna minuitur, que res herbis si servetur officiet, uni iugero asserit Columella XXIV stercoris carpenta sufpandi sunt, quot ea die poterunt exarari, ne stercora exucca nihil prosint. Eiiciuntur quidem letamina et qualibet hyemis parte, sed si tempore suo eiici aliqua ratione non potuerunt antequam seras, more seminis, per agros pulverem stercoris sparge, vel caprinum manu proiice et terram sarculis misce; nec prodest nimium stercorare uno tempore, sed frequenter et modice. Ager aquosus plus stercoris, siccus vero minus requirit. Sed si letami