comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem in quo faces extingunt᷑ accense. ⁊ accendunt᷑
extinete. Apud garamantes fontẽ eẽ ita algentẽ
die utt ñ bibat᷑. ita ardentẽ nocte ut ñ tangat᷑.
lam uͦ in multis locis aque manant ppetim
feruentes tanta ui ut baluea calefaciant. Que¬
dã enĩ terre sc̃ que muttũ sulphuris. ⁊ alummi¬
nis hũt. Itaq cũ ꝑ uenas calentes aqua frigida
uenit. uicino sulphuris calore contacta. excan¬
descit. Nex talis ab origine esfluit. s ꝑmutat᷑ dũ
uenit. sulphur enĩ alunenq secũ ferunt a¬
que. utranq mat̾iam igne plenã. minimis q
ctio. Om̃is enĩ congregatio a¬
quarũ. siue salse suit. siue dul¬
ces abusiue maria nuncupant᷑.
iuxta illud. s congregationes aquarũ uoca¬
uit maria. ꝓprie aũt mare appellatũ. eo qd̃ a¬
que eiꝰ amare suit. Equor aũt uocatũ qͥa eqͥlit̃
sursum est. s qmus aque fluctuantes uelite

Expanded text:
tem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur tem in quo faces extinguntur accensae et accenduntur extinctae. Apud Garamantes fontem esse ita algentem die ut non bibatur, ita ardentem nocte ut non tangatur. Iam vero in multis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta vi ut balnea calefaciant. Quaedam enim terrae sunt, quae multum sulphuris et aluminis habent; itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit; nec talis ab origine effluit, sed permutatur dum venit. Sulphur enim, alumenque secum ferunt aquae, utramque materiam igne plenam, minimisque ctio. Omnis enim congregatio aquarum, sive salsae sint, sive dulces, abusive maria nuncupantur, juxta illud: Et congregationes aquarum vocavit maria. Proprie autem mare appellatum, eo quod aqsursum est; et quamvis aquae fluctuantes velut
Abbreviated transcription (Latin):
aua dicta qͦd suꝑfities eiꝰ equalis
sit. hinc ⁊ equor appellatũ. qͥa e¬
qualit̾ sursũ est. Duo aũt ualidis¬
suna uite humane clem̾̃ta ignis ⁊
aqua. Unde grauit̾ damuant᷑. quib ignis ⁊
aqua int̾dicit᷑. Aquarũ clem̾tum ceteris om̃ib
imperat. Aque enĩ celũ temꝑant. terrã fcun¬
dant. aerem exhalationib suis incorꝑant. scan¬
dunt in sullime. ⁊ elum sibi raudicant. Quro
enĩ mirabiliꝰ aquis inoelo stantib: Parum sit
in tautã ꝑuenisse altitudie̾ rapiunt ⁊ fecum
piscium examina. essuse om̃iũ in terra nascen¬
tium causa fuuit. fruges gignunt. arbores
frutices herbas ꝙ ꝓducunt. sordes dec̾gunt.
peccata abluunt. potũ cunctis animantibr tri¬
buunt. De diuersitate Aquaꝵ. .
QaRue nature diuersitas. mł¬
ta est. Alie enĩ salis. alie iitri.
alie aliuminis. alie sulphuris.
alie bituminis. alie curã mor¬
boꝵ adhibentes. Nam uixta romã. albule a¬
que uuluerib medent᷑. In ttalia fons ciecronis

Expanded text:
qua dicta quod superficies eius aequalis sit; hinc et aequor appellatum, quia aequaliter sursum est. Duo autem validissima vitae humanae elementa ignis et aqua; unde graviter damnantur quibus ignis et aqua interdicitur. Aquarum elementum ceteris omnibus imperat. Aquae enim caelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam pervenisse altitudinem; rapiunt et secum piscium examina; effusae omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores, frutices herbasque produnt, sordes detergunt, peccata abluunt, potum cunctis animantibus tribuunt. § 13 De diversitate aquarum. Aquarum naturae diversitas multa est: aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes. Nam iuxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis
Abbreviated transcription (Latin):
rectum aliorea in egyptũ serunt. quib auster
contrariꝰ est. Duo st̃ aũt extra hos ubiq sp̃s
magis qͣm uenti. aura ⁊ altanus. Aura ab aere
dicta. qͣi aeria. qͦd lenis sit motus aeris. Agitatꝰ
ciũ aer auram facit. Unde ⁊ lucretiꝰ. Aereas auras.
Attanus qͥ in pelago eit ꝑ diriuationẽ ab alto
.i. mari uocatus. Nam alter ẽ in ripis flatus.
est uolubilitas uentoꝵ.R. turbo dictꝰ a terra.
nographi solent. dũ dicunt ea tempestate. aut
ab statu ccli. que magnitudine sui multis diebe
ort᷑. Uerno aũt ⁊ autunnali temꝑe. qm mari¬
me fiunt tempestates. qnͣdo nec plena est eitas.
nec plena hyens. Unde ⁊ mediũ ⁊ confine ittusq
temꝑis. ex coniunctione aerũ contrarioꝵ effiti¬
unt᷑ tempestates. fr̾agor. a fractarũ rerũ nomina¬
tus est sonitu. qͥa sicca queq ⁊ aricda facile fran¬

Expanded text:
rectum a Borea in Aegyptum ferunt, quibus Auster rectum a Borea in Aegyptum ferunt, quibus Auster contrarius est. 16. Duo sunt autem extra hos ubique spiritus magis quam venti, Aura et Altanus. 17. Aura ab aere dicta, quasi aerea, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim aer auram facit, unde et Lucretius: Aereas auras. 18. Altanus, qui in pelago est per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus est volubilitas ventorum; et turbo dictus a terra, riographi solent, dum dicunt, "ea tempestate"; aut ab statu caeli, quia magnitudine sui multis diebus oritur. Verno autem et autumnali tempore quam maximae fiunt tempestates, quando nec plena est aestas, nec plena hiems; unde et medium et confine utriusque temporis ex coniunctione aerum contrariorum efficiuntur tempestates. Fragor a fractarum rerum nominatus est sonitu, quia sicca quaeque et arida facile fran
Abbreviated transcription (Latin):
slaudi sumit. Coruis est qͥ ab occicdente estiuo flat
& uocatꝰ corus qͦd ip̃e uentoꝵ cuculũ claudat.
⁊ qͣi chorum faciat. Hic autea caurus dictus.
que pleriq argesten dicunt. ñ ut imprudeus
uulgus agrestem. Septentͥo dictus eo qͦd a cit¬
culo septẽ stellarũ consurgit. que uertente se
inundo. resupinato capite ferri uident᷑. Curtius
dictus eo qͦd coro sit iuuctus. Hunc hispam gal¬
lcũ uocant. eo qͦo eis a parte gallice Nat: Aeqͥls
dictus eo qͦd aquas stringat. ⁊ mibes dissipet.Est
ciũ gelidus uentus ⁊ siccus. Idem ⁊ boreas. qͥa ab
ipboreis montib flat. Inde enĩ origo eiꝰdem uen¬
ti est. unde frigidus est. Natura enĩ omium
sꝙptentͥonaliũ uentoꝵ frigida ⁊ sicca est. au¬
straliũ humnda ⁊ calicla. Ex omib aut̃ uentis
duo cardiuales st̃. septento ⁊ auster. Ethesie aũ
siabra aqͥlonis ft̃. quib nom̃ inditũ est qͦd cer¬
toauni demꝑe flatus agere incipiunt. Eman¬

Expanded text:
sumit. Corus est qui ab occidente aestivo flat. Et vocatus Corus quod ipse ventorum circulum claudat, et quasi chorum faciat. Hic antea Caurus dictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut inprudens vulgus Agrestem. Septentrio dictus eo quod circulo septem stellarum consurgit, quae vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictus eo quod Coro sit iunctus. Hunc Hispani Gallicum vocant, propter quod eis a parte Galliciae flat. Aquilo dictus eo quod aquas stringat et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus flat; inde enim origo eiusdem venti est; unde et frigidus est. Natura enim omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. Ex omnibus autem ventis duo cardinales sunt: Septentrio et Auster. Etesiae autem flabra Aquilonis sunt, quibus nomen inditum est, quod certo anni tempore flatus agere incipiunt, ἐνια
Abbreviated transcription (Latin):
quia artipte. atpe enuĩ grece est raꝑe. Sartulul.
De Iustrumentis Equoꝵ. xu.
aleRe ornamenta equoꝵ st̃. ⁊ est sermo grecꝰ.
frena dicta qͦd equos fremere cogant. uł qͦd hec
equi frendant .i. impͥmant dentib ⁊ obmordeant. Uñ
⁊ nefrendes dicti adhuc lactentes porculi. qͦd ñdũ aliqͥd
frendant .i. cõmuiuant dentil. Hinͨ ⁊ faba fresa. que
molita est. Lupati ft̃ frem asꝑrimi. Dicti aũ lupati
Habenas ab habendo dictas. qͦd his equos habeamꝰ¬

Expanded text:
quia arripit; arpe enim est Graece rapere. Sarculus. De instrumentis equorum . Phalerae ornamenta equorum sunt; et est sermo Graecus. Frena dicta quod equos fremere cogant, vel quod haec equi frendant id est inprimant dentibus et obmordeant. Unde et nefrendes dicti adhuc lactantes porculi, quod nondum aliquid frendant, id est comminuant dentibus. Hinc et faba fresa, quae molita est. Lupati sunt freni asperrimi: dicti autem lupati Habenas ab habendo dictas, quod his equos habeam
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur. i lectis & sellis.
eccice a lectis herbis uocate. Stratus absternendo
dictꝰ. qiͣ storiatus. In his locis antiqͥ dormiebant. ⁊ accubabant.
ñdum laneis stram̃itis reꝑtis. Storia. qͦd sit terra strata. sa¬
ma est breuis ⁊ cuta terrã. Fireci enĩ cami breue dicunt.
Cubile est cubandi locus. Grabatũ grecũ est. Saionala est
lectꝰ qͥ in itinere bauilat᷑. a bauilando .i. deportando. Pului¬
nar. lectꝰ diuitũ est. ũn ⁊ pulullus. Spinge ft̃ in quib
st̃ spinguate esfigies. qͦs nos grifos dicimꝰ. Punicani lecti
parui ⁊ humiles. primũ a cartagine aduecti. ⁊ inde no¬
minati. Lectice siue plutei lecti. de quib salustiꝰ. rufus
ꝓ lectis lecticis utebat᷑. Sponda aũ ext̾ior pars lecti. plutrus
uiterior. Geniales lecti ꝓpͥe ft̃ qͥ sternunt᷑ puellis nubentib
dicti aũ a genandis liberis. Cunabula st̃ lectuli in quib
infantes iacere consueuert̃. dicta qͦd partui adhibeant᷑. qiͣ

Expanded text:
appellatur. De lecticis et sellis . Lecticae a lectis herbis vocatae. Stratus ab sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum adcubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Baianula est lectus qui in itinere baiolatur, a baiolando, id est deportando. Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Spingae sunt in quibus sunt spingatae effigies, quos nos gryphos dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. Lecticae, sive plutei lecti. De quo Rutilius Rufus de eratorum ipse pro lectis lecticis utebatur.' Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus; dicti autem a generandis liberis. Cunabula sunt lectuli in quibus infantes iacere consuerunt, dicta quod partui adhibeantur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. qͥ ⁊ mñ noĩati uident᷑. qͦd ea figura sint. ut contui¬
gant talũ. sic̃ subtilares qͦd sub talos sint. qiͣ sub¬
talares. Ostrigilli st̃. qͥ ꝑ plantas consuci st̃. ⁊ ex suꝑi¬
ore parte corrigiũ trait᷑ ut constringant᷑. ũn ⁊ no¬
minant᷑. Osas puto ab his pͥmũ factas. & qͣmuis
nẽ exalio genere. nom̃ tam̃ pͥstinũ retinent. Mui¬
eneis malleolis ad qͦs iora deligabant᷑. Dicti aũ a colore
rubro. qualis e̾. muli piscis. Solee fc̃ quil tantũ pedũ
plante tegunt᷑. dicte a solo pedũ. Item solee materiales
ex matena. corio intexte. Socci. cuiꝰ dimmutinũ soccell
appellati inde qͦd soccũ habeant. in quo pars plante im¬
cit. Gallicule calige. uł a callo pedũ dicte. ui qͥa ligant.ni
socci ñ ligant᷑. s tantũ intronititunt᷑ Cernu socei fe siẽ
nes ⁊ culponei. rustica calciam̃ta fc̃. Sarea caltiam̃taᷤ mu

Expanded text:
sunt, qui inde nominati videntur quod ea figura sint ut continsunt, qui inde nominati videntur quod ea figura sint ut contingant talum; sicut subtolares, quod sub talo sint, quasi subtalares. Obstrigilli sunt qui per plantas consuti sunt, et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. Osas puto ab os primum factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mulsseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli piscis. Soleae sunt quibus tantum pedum plantae teguntur, dictae a solo pedum. Item soleae materiales ex materia coreo intecta. Socci, cuius diminutivum socelli, appellati inde quod saccum habeant, in quo pars plantae inicitur. Calliculae. Caligae vel a callo pedum dictae, vel quia ligantur. Nam socci non ligantur, nes et culponee rustica calciamenta sunt. Braxee calciamenta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pidas aũ dictas qͦd eũ sono stringant᷑. siue a pedũ crepi¬
tu in ambulando. Calceis reges utebaut᷑ ⁊ ccłares. for¬
ma eoꝵ. Patricios calceos romułꝰ reperit iiii. congi¬
aR̾. assuta ꝙ lima. his soli patͥcii utebant᷑. luna aũ in
eis ñ sideris formã. s notã catenarii numeri signisica¬
bat. qͦd initio patricii senatores centũ fuerunt. Ocire
tibialia calciam̃ta st̃. dicta qͦs crura tegant. Coturni
ft̃ quib calciabant᷑ tragoedi qͥ in theatro dicturi erati.¬
⁊ alta intonanti ꝙ uoce carmiua cantaturi. Est enĩ
calciam̃tũ in modũ crepidaꝵ. qͦ eroes utebant᷑. S ⁊
tale.e. ut in dextro. ⁊ leuo conueniat pede. Sare cal¬
ciam̃tũ comedoꝵ erat. sic̃ tragedoꝵ coturii. qͦs qͥdã
& calones appellant. eo qͦd ex salice fierent. Nam gre.¬
ciut diximꝰ lignũ cala uocant. Talares calcei socei

Expanded text:
pidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepipidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepitu in ambulando. Calceos reges utebantur et Caesares. Forma eorum   . Patricios calceos Romulos repperit quattuor corrigiarum, adsutaque luna: hos soli patricii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio patricii senatores centum fuerint. Ocreae tibialia calciamenta sunt, dicta quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant et alta intonantique voce carmina cantaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum, quod heroes utebantur; sed tale est ut et in dextro et in laevo conveniat pede. Baxeae calciamentum comoedorum erat, sicut tragoediorum coturni. Quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent; nam Graeci, ut diximus, lignum κᾶλα vocabant. Talares calcei socci
Abbreviated transcription (Latin):
Q dicta fascit. qͦd in modũ fasciculi corpꝰ alligat. hinc
⁊ fasciole. e quib uulnera colligant᷑. Uitta dicta qͦd
ea pectꝰ uincit᷑. intar uitis ligantis. Limbꝰ est quã nos
ornaturã dicimꝰ. fasciola est que ambit extremitatẽ
uestiũ. aut ex filis. aut ex auro conterta. assũpta oꝑ
extͥnsecus. in extrema parte uestim̃ti uł clamidis De
quau̾giliꝰ dicit. Sidoniã picto clamidẽ circũdata limbo¬
qͦd insertis filo porcoꝵ setis suant .i. consuati
qͣi setores. Caligarios uͦ ñ a callo pedũ. s a calo .i. ligno
uocatos. sine quo consui calciamtta ñ possunt. quas gre¬
ei colopadas dieunt. fiebant añ pͥus ex salice tantũ. Hinc
⁊ caleram̃ta tua dicta. qͦd in calo .i. lignofiant. uł qͦo cai¬
cent᷑. Crepidis greci ante reꝑtis usi ft̃. Est aũ genꝰ singu¬
lari forma. ⁊ idẽ itꝙ aptũ pedl. uł dextro uł sinistro Ẽre¬

Expanded text:
Et dicta fascia, quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc Et dicta fascia, quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc et fasciolae, quibus vulnera colligantur. 7. Vitta dicta quod ea pectus vincitur instar vitis ligantis.. Limbus est quem nos ornaturam dicimus. 8. Fasciola est quae ambit extremitatem vestium, aut ex filis, aut ex auro contexta, assutaque extrinsecus in extrema parte vestimenti, vel chlamydis. De qua Virgilius: Sidoniam picto chlamydem circumdata limbood insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui calciamenta non possunt, quas Graeci καλόποδας dicunt: fiebant autem prius ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est ligno, fiant; vel quod calcentur. Crepidas Graeci ante repertas usi sunt. Est autem genus singulari forma, et idem utrique aptum pedi, vel dextro vel sinistro. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ qͥo eueo signa dependent. ad demonstrandã legiõis
militaris sumniã .i. sex miliũ sgitentoꝵ. gx qͦ mui̾o
⁊ ip̃i consistunt. Un ⁊ balteus dr̃ ñ tantũ qͦd cingit᷑. s
&ẽ a quo arma dependent. Tona grecũ est. quã illizona¬
Limus est cinctus quẽ publice habebant serui. ł dictꝰ umꝰ
a coacto loro dictũ. fibula grecũ est. quã illi fiblin dicuł
qͦd ligat. Subfibulum. subligaculũ. Redimiculũ .ẽ qͦd
subcinctoriũ. siue bracile nuncupamꝰ. qͦd descendens ꝑ
ceruicẽ. ⁊ a laterib colli diuisũ. utraꝵ ꝙ alaꝵ sinũ am¬
bit. atꝙ hinc mn succingit. ut constrigens latitudinem¬
uestis ad corpus contrahat. atꝙ huic iñ comungendo cõ¬
ponat. hunc uulgo bracilẽ. qi bracialẽ dicunt. qmͣus
atꝙ hinc ĩ suecingit. fascia est qua tegit᷑ pectus. ⁊ papil¬
le cõpͥmunt᷑. atq crispanti cingulo angustiꝰ pectꝰ artał.

Expanded text:
pro quod ex eo signa dependant ad demonstrandam legionis pro quod ex eo signa dependant ad demonstrandam legionis militaris summam, id est sex milium sescentorum, ex quo numero et ipsi consistunt. Unde et balteus dicitur non tantum quod cingitur, sed etiam a quo arma dependant. Zona Graecum est, quam illi ζωνLimus est cinctus quem publici habebant servi: et dictus lia coacto loro dictum. Fibula Graecum est, quam illi †fiblin† dicunt, quod ligat. Subfibulum, subligaculum. Redimiculum est quod subcinctorium sive bracile nuncupamus, quod descendens per cervicem et a lateribus colli divisum, utrumque alarum sinus ambit atque hinc investis ad corpus contrahat, atque coniungendo componat. Hoc vulgo brachile, quasi brachiale dicunt; quamvis atque hinc inde succingit. 6. Fascia est qua tegitur pectus et papillae comprimuntur, 480 atque crispante cingulo angustius pectus arctatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uͥgini sponsus miserat neq ampliꝰ qmͣ biuos anulos
aureos indigitis habere solebant. At nẽ pre auro nul
lũ feminis leue e̾. atꝙ iimiune menbrũ. Int̾ genera
anuloꝵ fc̃. ungulus. samociaciꝰ. timꝰ. Ungul est gẽ¬
matꝰ. uocatꝰ ꝙ hoc noĩe. qͥa sic̃ ungula catni. ita gẽma
anuli auro accingit᷑. Samotratiꝰ. aureus qͥdẽ. s capi¬
tulo ferreo. a loco ita uocatꝰ. T̃iniꝰ purus est. pͥmũ in
bithinia fabricat᷑. quã olĩ tinã uocabant. flaceus. Lu
nee nitentes ꝑ candidã margaritã quero. nec qͦs tinica
lima ꝑpoliuit anulos. nͨ iaspidos lapillos. De Cinguł
netus est iata zona. ⁊ minꝰ lata se xrii.¬
micuitiũ. ⁊ utriꝰꝙ minima cingulũ. Nã a cincto
ꝑ diminitionẽ cingulũ nominatũ. Tincto aũ uiue¬
nes in exercitatiõe cãpestri uerecunda uelabant. ĩn
⁊ cãpestris dicebat᷑. Salteus. eingulũ militare s̾ dictũ

Expanded text:
virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos annulos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos annulos aureos in digitis habere lum feminis leve est atque inmune membrum. Inter genera anulorum sunt ungulus, Samothracius, Thynius. Ungulus est gemmatus, vocatusque hoc nomine quia, sicut ungula carni, ita gemma anuli auro adcingitur. Samothracius aureus quidem, sed capitulo ferreo; a loco ita vocatus. Thynius purus est, primum in Bithynia fabricatus, quam olim Thyniam vocabant. Flaccus Maenec nitentes nec percandida margarita quaero, nec quos Tunnica lima perpolivit anellos nec iaspios lapillos. De cingulis . Cinctus est lata zona, et minus lata semicinctium, et utrisque minima cingulum; nam a cinctu per diminutionem cingulum nominatum. Cinctu autem iuvenes in exercitatione campestri verecunda velabant; unde et campestris dicebatur. Balteum cingulum militare est, dictum
Abbreviated transcription (Latin):
nora signa. Anulos hoĩes pͥmũ gestare ceꝑunt. qͣrto a
pollice digito. qͦd eo uena quedã ad cor usꝙ ꝑtiugat.
quã notandã. ornandã ꝙ aliqͦ insigni ueteres puta¬
uert̃. Apud romanos anuli de publico dabant᷑. ⁊ ñ sine
discrimine. Nam dignitate p̾cipus uiris gẽmatida¬
bant᷑. cet̾is solidi. Anulũ aureũ. neq seruus. neq lib̾ti¬
nus gestabat inpuplico. s anulo aureo liberi utebant᷑.¬
Apud uetetes ultra unũ anulũ uti. infamis habitꝰ erat ui¬
ro. Gracchus in meuiũ. Considerate quirites sinistr̃a eiꝰ en
cuiꝰ auctoritatẽ seqͥmini. qͥ ppt̾ mulierũ cupiditatẽ. ut
mulier est ornatus. Crassus qͥ apd̾ parchos ꝑut. in senectu¬
te duos habuit anulos. causã p̾ferens qͦ pecunia ei inm̃¬
sa creuisset. Multi & romanoꝵ ꝓ grauitate anulũ ge¬
stare in digico abstinuert̃. femine ñ use auulis. nͥ qͦd

Expanded text:
nora signa. Anulos homines primum gestare coeperunt quarto a nora signa. Anulos homines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos anuli de publico dabantur, et non sine discrimine; nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, ceteris solidi: anulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico, sed anulo aureo liberi utebantApud veteres ultra unum annulum uti infame habitum viro. Gracchus in Maenium: Considerate, Quirites, sinistram ejus, cujus auctoritatem sequimini, qui propter mulierum cupiditatem, ut mulier est ornatus. Crassus, qui apud Parthos periit, in senectute duos habuit annulos, causam praeferens, quod pecunia ei immensa crevisset. Multi etiam Romanorum pro gravitate annulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non usae annulis, nisi quos
Abbreviated transcription (Latin):
dus fit. fibule ft̃ quͥb pectꝰ feminarũ ornat᷑. uł palliũ
tenet᷑ a uiris in humeris. seu cingulũ in lumbis. lunu¬
le ft̃ ornaũta mulieꝵ. in lune similitudinẽ. bullule
auree dependentes. Specuia sc̃ in quib femine uultus
suos uituent᷑. Dictũ aũ speculũ. uł qͦd ex spiendore red¬
dat᷑. uł qͦd ibi femine intuentes considerent spẽm sui
uultus. ⁊ qͥcqͥd ornam̃ti de ee̾ uideruit. adiciant. Peris¬
celide st̃ apd̾ feminas erurũ orau̾̃ita. quib gressus eaꝵ
ornant᷑. Olfactoria uascula fc̃ muliebria. qͥb odorom̃ta
fert᷑ circulũ ferreũ incluso lapide digito cireũ¬
dasse. qua consuetudine hoĩes usi. anulos habere erper̃t.
Anuli aũ fc̃ ꝑ diminutionẽ dicti. a cireulis ⁊ añis. qͥ st̃
circu brachia. ⁊ entũ crura. Uñ ⁊ signa eoꝵ ꝑ diminu¬
tionẽ sigilla. Nam signa maiora st̃. Sigilla uͦ. qͣimi¬

Expanded text:
dus fit. Fibule sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium dus fit. Fibule sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, ceu singulum in lumbis. Lunule sunt ornamenta mulierum in similitudine bullule auree dependentes. Specula sunt quibus femisuos intuuntur. Dictum autem speculum vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem sui vultus et, quidquid ornamenti deesse viderint, adiciant. Periscelides sunt apud feminas crurum ornamenta quibus gressus earum ornantur. Olfactoriola vascula sunt muliebria quibus odoramenta fertur circulum ferreum incluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa maiora sunt, sigilla vero quasi mi
Abbreviated transcription (Latin):
bullis que u aqua uento inflant᷑. Monile oruam̃tũ ex gẽ¬
mis est. qͦd solet ex feminaꝵ pendere couo. dictũ a mune̾
Hoc &̾ ⁊ seipentũ dr̃. qͥa constat eu amforalis quibdã aure¬
is. gẽmis ꝙ uariis in modũ facture serpentis. Nonnulli
Plerunq aũ ⁊ ꝑ monile omĩa ornam̃ta matronaꝵ signi¬
ficant᷑. quicqͥd illis mun̾e dat᷑. Murena uulgo uocat᷑. qͦd
uosa catena contex̾unt᷑. in similitudiuẽ mutene serpen¬
tis. que ad collũ ornandũ aptat᷑. hec it̾dũ auri atq ar¬
denti terit᷑ iurgulis. Uñ ⁊ in canticis cantioꝵ dt. Mure¬
le st̃ catenule colli. inuicẽ se cõprehendentes in modũ
catene. ũn ⁊ appellate. Dextras cõmunes ẽe iuroꝵ ac fe
⁊ qͦndã uulgo uitile dicebant᷑. Ab intellectu aũ cireuli
armilla ñ discrepat. qͥa ip̃a quoq hoc uͥ ponit᷑ ambien¬
do constringit. Sed armilla latiꝰ extendit᷑. eircułꝰ rotun¬

Expanded text:
bullis, que in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gembullis, que in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo, dictum a munere.  et serpentum dicitur, quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque variis in modum facturae serpentis. Nonnulli Plerumque autem et per munile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Murena vulgo vocatur quod inis catena contexitur in similitudinem murene serpentis, que ad collum ornandum aptatur; hoc interdum auri et argenti texitur virgulis, unde in Canticis cantila sunt catenule colli invicem se comprehendentes in modum catene, unde et appellate. Dextras communes esse virorum ac et quondam vulgo virile dicebantur. Ab intellectu circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc ubi ponitur ambiendo constringit; sed quando armilla latius extenditur, circulus rotun
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾soꝵ coloꝵ. Item uitta c̾ qua corona iuncit᷑. senia uͦ ei¬
trema pars uitce que dependet corone. Retiolũ. ẽ gͦd col¬
ligit comas. dictũ ab eo qͦd retinet erines ne effundant᷑.
Discriminalia capitis mulieris st̃. uocata qͦd caput auro
discernant ex eo. Nam discriminare diuidẽ ẽ. Antie st̃ cin¬
cui dependentes ppe aurculas. greco uocabulo ab au¬
rib Acus fc̃ quil in feminis ornandoꝵ criniũ cõpago
retinet᷑. ne laxi fluant ⁊ sparsi dissipent᷑ capilli. Inau¬
res ab auriũ foraminib nuncupate. quib p̾ciosa grana
lapidũ dependent. haꝵ usus in grecia. puelle utraꝙ au¬
re. pueri tantũ dextra gerebant. Torques et̃ cireuli aurei
a collo usꝙ ad pectus pendentes. Corques aũ ⁊ bulle a
uins gerunt᷑. a feminis uͦ monilia ⁊ catene᷑. Dicte aũt
torques. qͦd sint torte. ⁊ bulle qͦd similes suit rotunditate.

Expanded text:
diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero exdiversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae, quae dependet coronae. 7. Retiolum est quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet crines, ne effundantur. 472 8. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata, ex eo quod caput auro discernant. Nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas, Graeco vocabulo ab auribus. 9. Acus sunt quibus in feminis ornandorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et sparsi dissipentur capilli. 10. Inaures, ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Graecia, puellae utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. 11. Torques sunt circuli aurei a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bullae a viris geruntur, a feminis vero monilia et catelle. Dicte autem torques, quod sint torte et bulle, quod similes sunt rotunditate
Abbreviated transcription (Latin):
nutra uocat᷑. Ornam̃ta capitis feminaꝵ diadema. nim¬
bus. capitulũ ⁊ mitra. Diadema ẽ ornam̃tũ capitis
matronaꝵ. ex auro ⁊ gẽmis contertũ. qͦd inse cireũac¬
tis extremitatib retro astringit᷑ ⁊ erin dictũ grece qͦd
religet᷑. Nimbus est fasciola transuersa. ex auro assuta
ii unteo. qͦd est in fronte feminaꝵ. pͥlautꝰ. Quo magis
eam aspitio. tam magis nimbata est. Nam ⁊ lum̃ qͦd
cuta angłoꝵ capita pingit᷑. niml uocat᷑. licet ⁊ nimbus
sit densitas nubis. Capituiũ est. qd uulgo capitulare dicua
Idem ⁊ cappa. uł qͦd duos aꝑices ut cappa litcera habeat. ui
qͥa capitis ornam̃tũ est. Mitra est pilleũ frigiũ caput ꝓte¬
Pilleũ aũ ut predirimꝰ a pelle erat. Nam mitra exlana. c̾
Riculaᷤ mitra uͥginał capitis. Uitoe sc̃ que crinib inne¬
ctunt᷑. quib fluentes religant᷑ capilli. Ꝙ uitte dicte
qͦd unciunt. Tenia aũ .ẽ. uittaꝵ extremitas. dependens

Expanded text:
narum. 1. Ornamenta capitis feminarum diadema, nimbus, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro astringitur, et exinde dictum Graece, quod praeligetur. 2. Nimbus est fasciola transversa ex auro assuta in linteo, quod est in fronte feminarum. Plautus: Quo magis eam aspicio, tam magis nimbata est. Nam et lumen quod circa angelorum capita pingitur nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. 3. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices, ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est. 471 4. Mitra est pileum Phrygium caput protePileum autem, ut praediximus, a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. 6. Vittae sunt quae crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli, et vittae dictae, quod vinciant. Taenia autem est vittarum extremitas dependens
Abbreviated transcription (Latin):
tissime. syro noĩe. Capitella dicta qͦd sint colũnaꝵ capita
qͣi suꝑ collũ caput. Epistilia ft̃. que suꝑ capitella colũnaꝵ
uor qͥa cedit cor. Ostracus est pauim̃tũ testaceũ. eo qͦd fra¬
ctis testis calce admixto feriat᷑. Testa enĩ greci ostra di¬

Expanded text:
tissime Syro sermone. Capitella dicta, quod sint in columnarum capita; tissime Syro sermone. Capitella dicta, quod sint in columnarum capita; quasi super collum caput. Epistillia sunt, que super capitella columnarum vor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci ostracon di
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa dũ sit tactu frigida. intꝰ occultũ continet ignem.
solet ignis extingui. oleo extinguit᷑. qͦ solet ignis accen¬
di. usus est in structuris fabrice necessariꝰ. Nam lapis lapi¬
di ñ potest adherere fortiꝰ. nͥ calce coniunctꝰ. su psũ cognatũ
calci est. ⁊ est grecũ nom̃. Plura eiꝰ genera. Om̃iũ autẽ op¬
timũ lapidi speculari. Est enĩ signis edifitioꝵ gratis
in fabricis. ut quidã uolunt. huiꝰ ꝓbatio si manu im¬
pressa stridet. aut si in uestẽ candidã sparsa. nichil sordis
totiꝰ fabrioe pondus erigit᷑. Autiqua ratio erat colũnaꝵ alti¬
tudinis. tercia pars latitudinũ. sienera rotundaꝵ .iiiͦiͦ. Do
titudinis int̾ se distantes. Quintũ genꝰ est eaꝵ que uocant᷑
attice. quat̾nis angulis aut ampliꝰ. parib laterũ int̾uallis.
Base fulture fc̃ colũnaꝵ que a fundam̃to consurgunt. ⁊ suꝑ¬
posite fabrice sustinent pondus. Sases aũ nom̃ petre ẽ for¬

Expanded text:
quia dum sit tactu frigida, intus occultum continet ignem. solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi. Usus eius in structuris fabrice necessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calci est et est grecum nomen; plura sunt eius genera, omnium autem optimum lapis sin fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sutitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis.Bases sunt fulture columnarum, que a fundamento consurgunt et supraposite fabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre for
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. qͦd urat. ⁊ ꝑuida sit in eo seuera q cautio. ut
dũ uidet᷑ cuiꝰ sit. auaritia refrenet᷑. Quod int̾dum
ꝓ signo. inteidũ ꝓ cura adhibet᷑. ut uis morbi. iguis

Expanded text:
rium, quod urat et provida sit in eum severaque cautio ut, rium, quod urat et provida sit in eum severaque cautio ut, dum videtur, cuius sit, avaritia refrenetur. Quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis morbi ignis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est teneamꝰ. Uñ ⁊ equi habiles dicti. hec retiua¬
cula a retinendo. Lora.
Capistri. a capite ium̃toꝵ dicti. Sella a sedendo. qͣi sed¬
da. Antela. qͣi sellani ante. sicut ⁊ postela qiͣ pt sel¬
lam. Cingulũ hominũ neutri gen̾s est. Nam ani¬
maliũ genere feminino dicimꝰ. has cingulas. Sag¬
ma que corrupte salma uulgo dr. ab stratu sagoꝵ
uocat᷑. Uñ ⁊ caballus sagmarius. mula sagmnana.
Capulũ. funis a capiendo. qͦd eo indomita uim̃ta
cõprehendant᷑. Calcaria dicta. qͥa in calce hõis ligan¬
tur .i. in pedis posteriori parte ad stimulandos eqͦs.¬
e quib aut pugnandũ est aut currendũ. ꝓpt̾ pigri¬
tiam animaliũ aut timorẽ. Nam extimore stimuli
nuncupati. licet sinit ⁊ libidinis stimuli. Strigiles
nuncupati a tergendo. qͦd his equi tergant᷑. Caract̾
est ferrũ coloratũ. quo note pecudib mnurunt᷑. Caract̾
aũ grece. latine forma dr̃. Cauteriũ dictũ qiͣ cautu¬

Expanded text:
hoc est teneamus; unde et equi habiles dicti. Haec et retinacula a retinendo. Lora. Capistri a capite iumentorum dicti. Sella a sedendo, quasi sedda. Antela quasi antesella, sicut et postela quasi postsella. Cingulum hominum generis neutri est; nam animalium genere feminino dicimus has cingulas. Sagma, quae corrupte vulgo salma dicitur, ab stratu sagorum vocatur: unde et caballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum funis a capiendo, quod eo indomita iumenta conprehendantur. Calcaria dicta quia in calce hominis ligantur, id est in pedis posteriori parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est aut currendum, propter pigritiam animalium aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis stimuli. Strigiles nuncupati a tergendo, quod his equi tergantur. Character est ferrum caloratum quo notae pecudibus inuruntur: χαρακτὴρ autem Graece, Latine forma dicitur. Cauterium dictum quasi cautu
Abbreviated transcription (Latin):
friuñtoꝵ numi̾is designat᷑. Trapetũ mola oliuaria. pͥre¬
lum trabes quo uua calcata p̾mit᷑. a pͥmendo uocatũ qͣi¬
grigit᷑. Uereunes a uehete .i. exportare nominate. Qua¬
dictus. fiselũ qĩ fisculũ a colando oieũ dictũ. uł qͥ
flumine aqua extrahit᷑. lucretiꝰ. In fluiuo uer¬
riendo dicta aquã. Girgillus qͦd ingiro uertit᷑. Est enĩ
lignũ in transu̾sa ꝑtica mobile. ex quo funis cũ situla
uł utre in puteũ dimitcit᷑. hauriende aque causa. le
lonẽ hortolani uocant lignũ longũ qͦ hauriunt
aquas. E dictũ telonẽ a longitudine. Telũ enĩ iurta
grecos dr̃ qͥcqͥd longũ est. Un ⁊ mustela uocata qͣiͣ¬

Expanded text:
frumentorum numerus designatur. Trapetum est mola olivaria. Prefrumentorum numerus designatur. Trapetum est mola olivaria. Prelum trabes quo vua calcata premitur, a premendo vocatum, qexigitur. 13. Verennes a vehere, id est, exportare nominatae. dictus. Fisclum quasi fisculum, a colando oleum dictum, vel flumine aqua extrahitur. Lucretius: Ut fluvios verriendo aquas dicta. 2. Girgillus, quod in gyrum vertatur. Est enim lignum in transversa pertica mobile, ex quo funis cum situla vel utre in puteum demittitur hauriendae aquae causa. 3. Telonem hortulani vocant lignum longum, aquas; et dictus telo a longitudine; telum enim dicitur iuxta Grecos, quicquid longum est: unde et mustela vocata, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad densitatẽ uepͥum succidendã. hi ⁊ roncones dicti
qͦd uepres secant᷑. a runcando dicti. Sertula est prete¬
nius lumina ferri. dentiũ mordacitate resecans arbo¬
res seu ranios. Rastra quoꝙ aut a radendo terrã. aut
a raritate dentiũ dicta. Ligones qͦd terrã leuent. qiͣ le¬
uones. Scuditia dicta. eo qͦd circa codicẽ terrã aꝑiat.
⁊ qͣmuis eiꝰ usus in reliqͥs oꝑib habeat᷑. nom̃ tam̃ ex co¬
dice ht̃. Hanc alii generalit᷑ fossoriã uocant. qͦd foueã
faciat. qiͣ fouessoriã. Sarculi st̃ aũ uł simplices. uł
bicornes. Pastinatũ uocant agͥcole ferramentũ bis¬
furcũ. quo semina pangunt᷑. Un & repastinarie dicte
ft̃ uinee ueteres. que refodiunt᷑. Chylindrus. lapis est
teretꝰ in modũ colũne. qͥ a uolubilitate nom̃ accepit.
ñita. ⁊ ob hoc ita uocatũ. Pala que uentilabrũ uulgo
dr̃. a uentilandis paleis nominata. forcille dicte eo qͦd his

Expanded text:
ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibus vepres secantur, a runcando dicti. Sernuis lamina ferri, dentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoque, aut a radendo terram, aut a raritate dentium dicta. Ligones quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo quod circa codicem terram aperiat: et quamvis eius usus in reliquis operibus habeatur, nomen tamen ex codice retinet, hanc alii generaliter fossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessorium. Sarculus. Sunt autem vel simplices vel bicornes. Pastinatum vocant agriculae ferramentum bifurcum quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt vineae veteres quae refodiuntur. Cylindrus lapis est teretis in modum columnae qui a volubilitate nomen accepit. nta et ob hoc ita vocatur. Pala que ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Furcille dicte eo, quod hi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ comã torquent. Clauis dicta qͦd claudat ⁊ aꝑiat. Catena¬
tũ. qͦd capiendo teneat. Horologiũ. qͦd ibi horas legamus.
.i. colligamꝰ. Est enĩ in solariis positũ. uͥ a clauo ꝑ lineas
ałri ferreus. occulto decrescit uomer in arius. sumita
ꝑ detrim̃ta fulgorẽ. Aratrũ ab arãdo tertã uocatũ. qi ata¬
terriũ. Suris est curuam̃tũ aratri. dictũ qͣͣ bosoiria.
qͦd sit in similitũdinẽ caude bouis. Dentale est pͥma ꝑs
aratri. in quo uomer inducit᷑ qiͣ dens. Cultelli a cuttu¬
ra dicti. qͦd eo ex ip̃is putationẽ ueteres in arbore ute¬
bant᷑ ⁊ uite. pͣusqmͣ falces eeñt reꝑte. facis est qua
arbores putant᷑ ⁊ uites. Dicta aũ falcis. qͦd his pͥmũ i¬
me certa ducis placidos curuauit in usus. Agricole nc̃
sũ. militis aute fui. falcastrũ a similitudine falcis uo¬
catũ. Est aũ ferram̃tũ curuũ cũ manubrio longo.

Expanded text:
qui comam torquent. Clavis dicta quod claudat et aperiat. Catenaqui comam torquent. Clavis dicta quod claudat et aperiat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologia, quod ibi horas legamus, id est colligamus; est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas 4: Uncus aratri ferreus, occulto decrescit vomer in arvis. Sumitque per detrimenta fulgorem. Aratrum ab arando terram vocatum, quasi araterrium. Buris est curvamentum aratri, dictum quasi βοὸς οὐρά, quod sit in similitudinem caudae bovis. Dentale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putationem veteres in arbore utebantur et vite, priusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putantur et vites; dicta autem falcis quod his primum mit. 14, 34: Pax me certa ducis placidos curvavit in usus: agriculae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitudine falcis vocatum: est autem ferramentum curvum cum manubrio longo,
Abbreviated transcription (Latin):
fit a duob animalib deportat᷑. De Religͥs que in usu
acculus a bacho reꝑtore uitis fert᷑ inuentꝰ. in quoͭ ͤ¬
hoĩes moti uino inniterent᷑. Sicut aũ a baccho bac¬
culus. ita a baculo bacillus ꝑ dimimitionẽ. Fustes que p̾¬
fixi in terrã stent. qͦs palos rustici uocant. quib uiuenes
ꝓ criminil feriunt᷑. Uectes dicti qͦd manib uectent᷑ uĩn
hostia sara ꝙ uellunt᷑. Forfices scdm ethimologiã. si a
filo dicunt᷑.t. ponit᷑. ut forfices que st̾ sartoꝵ. Si. a pilo
.p. ut forpices que st̃ tonsoꝵ. si ab accipiendo .c. ut forci¬
pes eo qͦd formũ capiunt. que st̃ fabroꝵ. formũ enĩ dixe¬
it antiqͥ calidũ. un ⁊ formosus. Nouacula eo qͦd innouet
faciẽ. Pectinẽ dici. eo qͦd peros capillos factat. atꝙ cõpo¬
sitos. Calamistrũ acus est. que calefacta ⁊ adhibita. cale¬
facit ⁊ intorquet capillos. U̾n ⁊ calamistrati appellant᷑

Expanded text:
sita, a duobus animalibus deportata. De relsita, a duobus animalibus deportata. De relaculus, a Baccho repertore vitis fertur inventus, quo homines moti vino inniterentur. Sicut autem a Baccho baculus, ita a baculo bacillus per diminutionem. 2. Fustes, quod praefixi in terram stent, quos rustici palos vocant, quibus juvenes pro crimostia saxaque velluntur. Forfices: secundum etymologiam, si a filo dicuntur, F ponitur, ut forfices quae sunt sartorum; si a pilo, P, ut forpices quae sunt tonsorum; si ab accipiendo, C, ut forcipes, eo quod formum capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formosus. Novacula eo quod innovet faciem. Pectines dici eo quod pexos capillos faciant atque conpositos. Calamistrum acus est quae calefacta et adhibita calefacit et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuehebant᷑. Selle aũ que ptꝰ eos ꝓuehebant᷑. quil seden¬
tes dic̾e uira solebant. a curru currules selle ft̾ nominate.
Tripodes seaninelli fc̃ habentes tres pedes. Sed ⁊ candela¬
dicti qͦd rotas habere uident᷑. Rota aũ dicta qͦd¬
Ruat. ⁊ rotundũ a rota uocatũ. Reda genꝰ uehiculi
rent rotas. Carpentũ pompaticũ. uehiculi genꝰ est qiͣ
carrũ pompaticũ. Plaustrũ uehiculũ rotaꝵ̾ duaꝵ. qͥb
onera deferunt᷑. Et dictũ plaustrũ qͥa uoluit᷑. qiͣ dice̾t
pilastrũ. Caracutiũ uehicłm altissimaꝵ rotaꝵ. qiͣ car¬
rum acutũ. Capsus cartuca undiq contecta. qiͣ capsa.
Pilentũ uł pretoritũ conterta .iiiͦiͦ. rotaꝵ uehicła. quib
Erant aũ antea pilenta ueneti coloris. ñ ut nẽ ft̃ russati.
quib nͥ caste matrone uti ñ poterant. sic̃ nec uittis. Baster¬
na uehicłm itineris. qi uie starna. mollib stram̃tis cõpo¬

Expanded text:
provehebantur; sellae autem, quae post eos vehebantur, quibus sedenprovehebantur; sellae autem, quae post eos vehebantur, quibus sedentes dicere iTripodes, scamnelli sunt, habentes tres pedes, sed et candeladicti, qruat; et rotundum a rota vocatum. Reda genus vehiculi rent rotas. Carpentum pompaticum vehiculi genus est, quasi carrum pompaticum. Plaustrum vehiculum duarum rotarum quo onera deferuntur: et dictum plaustrum, quia volvitur, quasi diceret pilastrum. Caracutium vehiculum altissimarum rotarum, quasi carrum acutum. Capsus carruca undique contecta, quasi capsa. Pilentum vel petorritum contecta quattuor rotarum vehicula, quibus Erant autem antea pilenta veneti coloris, non, ut nunc sunt, russati; quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. Basterna vehiculum itineris, quasi viae sternax, mollibus stramentis conpo
Abbreviated transcription (Latin):
censũ apponunt᷑. Scabellũ aũ ⁊ suppedaneũ dr᷑. Nã qͦd dic̃t
greci yppodion dixer̃t latini scabellũ. ⁊ alii dixert̃ suppedaneũ.
qo sub pedib st. Scansilia grad ft uͭ honorati in eoit sides̃
bendi. Uñ ⁊ consedere dicebant᷑. Ptea ut ait uarro deuita
popłi romani. uiri discumbere cepert᷑. mulieres sedere. qͥa
turpis uisus est in muliere accubitꝰ. Sedes singulari num̾o
ꝓpͥe regni st̃. que grede throni dicunt᷑. Item thronũ greci
dicunt. nos soliũ. Subsolia uͦ ceteroꝵ cathedre doctoꝵ. Soli¬
um in quo reges sedent. ꝓpt̾ tutelã corꝑis sui. Sedm qͦs¬
dam a soliditate dictũ. qiͣ solidũ. sedm̃ alios ꝑ antisticon
qiͣ sodiũ a sedendo. Uñ ⁊ sella qiͣ sedda dicta est ⁊ subsellia
qiͣ subseddia. Selle currules erant. in quib magistratus
sidentes. uira reddebant. Dicte aũ cuitules. qͥa apd̃ uet̾es
pretores ⁊ consules ꝓpt̾ itineris longinqͥtatẽ. curru in forũ

Expanded text:
censum adponuntur. Scabillum autem et subpedaneum dicitur; nam quod dicunt Graeci ὑποπόδιον, dixerunt Latini scabillum, et alii dixerunt suppedaneum, quod sub pedibusbendi, unde et considere dicebantur. Postea, ut Varro ait de Vita populi Romani: Viri discumbere coeperunt, mulieres sedere, quia turpis visus est in muliere adcubitus. Sedis singulari numero proprie regni est, qui Graece θρόνος dicitur. Item thronum Graeci dicunt; nos solium. Subsellia vero ceterorum, cathedrae doctorum. Solium, in quo reges sedent propter tutelam corporis sui, secundum quosdam a soliditate dictum, quasi solidum; secundum alios per antistichon, quasi sodium, a sedendo. Unde et sella quasi sedda dicta est, et subsellia quasi subseddia. Sella curulis erat in quibus magistrati sedentes iura reddebant. Dictae autem curules, quia apud veteres praetores et consules propter itineris longinquitatem curru forum
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃ elaborata arte picture parulis crustis ac
tessellis tinttis in uarios colores. Tesselli aũ a tesseris
figies signa ꝙ xipͥmere. pingiꝙ coloril plasticen
aũ dictũ grece. qͦd iatine. ẽ. fingere terra uł gypso simi¬
litudinis. Nam ⁊ imp̾ssa argilla formã aliquã facere
.i. ficto quodã colore illita. nichil fidei ⁊ ueritatis ha¬
bentia. Uñ ⁊ ft̃ quedã picture. que corꝑa ueritatis
studio coloris grcedunt. ⁊ fidẽ dũ augere contendunt.
ad mendatiũ ꝓuehunt. Sic̃ qͥ chimerã tricipitẽ pin¬
gunt. uł seillam hominẽ sursũ. caninis aũ capitib cin¬
ctam deorsũ. Picturã aũ egyptii ercogitauert̃. pͥmum
umbra hõis uneis circũducta. Itaq mitio talis. scdo
singlis colorib. pt ea diuersis. Sic ꝙ paulatĩ sese ars
ꝙ coloꝵ Uñ ⁊ nc̃ pictores pͥus umbras quasdã ⁊ liue¬
as future ymaginis ducunt. dem̃ eolorib complent
tenentes ordinẽ inuente artis. De colorib. xuii¬

Expanded text:
t elaborata arte picture parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios figies signaque exprimere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere id est ficto quodam colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt et fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars e colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde coloribus conplent, tenentes ordinem inventae artis. De coloribus . C
Abbreviated transcription (Latin):
eaq suspensa funib multoꝵ manu ad murũ impellit᷑¬
Deĩi retrorsũ ducta. maiori impetu destinat᷑. sicq cre¬
bris ictib concussum muri latus cedit. cauatũ ꝙ ir¬
rumpit. ac fenestrã facit. Contͣ impulsũ arietis. reme¬
diũ saccus paleis pleuꝰ. ac in eũ locũ demissus qͦ aries
ꝑcutit. Laro enĩ saceoꝵ simnii. ictus arietis illisus moilit᷑.
Rurora cũ moliorib faciuĩ edlunt. plittei fe rates c¬
rio ceuoo coneite que in ope faciendo hosti obrtunt᷑ oui¬
bpe us est sactus maiei̾ dict᷑ abeo qͥs clipt.i.
celrt corpus. piculis ꝙ subducat. at hr oyciet¬

Expanded text:
eaque suspensa funibus multoeaque suspensa funibus multodeinde retrorsum ducta majori impetu destinatur: sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit, cavatumque irrupturis ac fenestram facit. Contra impulsum arietis remedium est saccus paleis plenus, et in eum locum demissus, quem aries percutit. Laxo enim saccorum sinu ictus arietis illisus mollitur: Duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obiciuntur. MusClipeus est scutus maior, dictus ab eo quod clipet, id est celet, corpus periculisque subducat,
Abbreviated transcription (Latin):
latet pugio. sub baculi specie. Dolones aũ a dolo dicte st̃
Qd fillant ⁊ decipiant ferro. cũ speciẽ p̃ferant ugni. hos
uulgus greco noie oros uocant .i. acutos. uñ ⁊ apud me¬
dicos. acutꝰ morb orea uocat᷑. Aitus uocatꝰ eo qͥd arteat ad¬
uersariũ. Inde ⁊ artes dicunt᷑. a quib artent᷑ hostes. Item
artꝰ ob speciẽ qͦd sunit curuati artius. De fuundis. tr.
Unoa dicta eo qͦd er ea fundat᷑ lapides .i. emiit¬
tant᷑. Balista genꝰ torm̃ti ab emitcendo iacu.
la dicta. Bali enĩ grece mitre dr᷑. T orquet᷑ eñi uerbe neruorᷤ
⁊ mag̾n̾a ui iacit aut hastas. aut sara. Iñ ⁊ fundibalꝰ qiͣ
fundens ⁊ emitcens. Contͣ balastã testudo ualet. Senes iͥf
fit armoꝵ umbonib int̾ se colligatis De ariete. xi¬
Rieti nom̃ species dedit. eo qͦd cũ impetu im q¬
pingit murũ in modũ arietũ pugnantium
Ualide enĩ ac nodose arboris caput ferro uestit᷑

Expanded text:
latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant et decipiant ferro, quum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocant, id est acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. Arcus vocatus eo quod arceat adversarium. Inde et arces dicuntur a quibus arcentur hostes. Item arcus ob speciem, quod sint curvati artius. De fundis . Funda dicta eo quod ex ea fundantur lapides, id est emittantur. Balista genus tormenti, ab emittendo iala dicta: ballein enim Graece mittere dicitur. Torquetur enim verbere nervorum, et magna vi jacit aut hastas aut saxa: inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter se conligatis. De ariete . Arieti nomen species dedit, eo quod cum inpetu inpingit murum in modum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur,