comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Irgilius in operibus suis diuersos secutus est poetas. Homerũ in eneidis
quẽ lic& longo interuallo secutus est tamen. theocritũ inbucolicis a quo
nõ longe ab est. hesiodũ in his libris quẽ penitus reliquit. Hic aũt hesio¬
dus fuit de ascra insola. qui scripsit ad fratrẽ suũ persen librũ quẽ appel¬
tẽ porib sint colendi cuius titulũ transferre noluit. sicut bucolicoꝵ transtulit
arte  ut potentiã nobis sui indicaret ingenii coartando lata et angustiora dilatã¬
do nã cum homeri et theocriti prolixitatẽ inbreuitatẽ senptã Collegerit: hesiodi
librũ unũ diuisit inquatuor. qđ ratione nõ caret. Nã omnis terra ut etiã uarro
docet quacdnfanã duuditur: Aut eĩ auus est ager d sationalis. aut cõsitus ł
aptus arborib aut pascuus. qui herbis tantũ & animalib uacat. aut floreus inquo

Expanded text:
rgilius in operibus suis diversos secutus est poetas: Homerum in Aeneide, rgilius in operibus suis diversos secutus est poetas: Homerum in Aeneide, quem licet longo intervallo, secutus est tamen; Theocritum in bucolicis, a quo non longe abest; Hesiodum in his libris, quem penitus reliquit. hic autem Hesiodus fuit de Ascra instemporibus sint colendi, cuius titulum transferre noluit, sicut Bucolicorum transtulit et arte, ut potentiam nobis sui indicaret ingenii coartando lata et angustiora dilatando. Nam cum Homeri et Theocriti in brevitatem scripta collegerit, unum Hesiodi librum divisit in quattuor, quod ratione non caret. Nam omnis terra, ut etiam Varro docet, quadrifariam dividitur: aut arvus est ager, idest sationabilis, aut consitus, idest aptus arboribus, aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat, aut floreus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ad superiora ꝑtinet. quia dixit mixtis iustrabo menala nỹphis. s: Hec carmina
hebrũq bibamus: manifestissime hoc dicit amore carere nõ possaim. nec si hebrũ
thraciȩ fiumen medus frigorib bibã. nec sigstib nimus fuerĩ in ardenti ꝓuincia.
dicit aũt secũdũ phisicos qui morbos aut acontrariis aut asimilib asserũt posse de¬
Uersemus: pascamus. c. hȩc sat erit: iã ad musas loquitur. s gracili fiscellã texit
hibisco: ac si diceret nisi hacre occũpatus minime canerẽ. allegoncõs aũt se signifi¬
cat cõposuisse hunc libellũ tenuissimo stilo. s Quantũ uere nouo uindis se subicit
uerecũde se capellaꝵ dicit ec̃ pastorẽ id uilissimoꝵ animaliũ. nã bucolicã scribens
debuit se dicere boũ esse pastorẽ. seduitans arrogantiã ultimũ se uoluit esse prĩcipẽ
inscribendis bucolicis poetaꝵ:

Expanded text:
autem ad superiora pertinet, quia dixerat 'mixtis lustrabo Maenala nymphis'. nec carmina autem ad superiora pertinet, quia dixerat 'mixtis lustrabo Maenala nymphis'. nec carmina b. 'mediis' manifestis. et hoc dicit, amore se carere non posse, nec si Hebrum, Thraciae fluvium, mediis frigoribus bibat, nec si aestibus nimiis fuerit in ardenti provincia. dicit autem hoc secundum physicos, qui morbos aut a contrariis aut a similibus asserunt posse dere . Ad v. 70 haec sat erit iam ad musas loquitur. Ad v. 71 gracili fiscellam texit hibisco ac si diceret: nisi hac re occupatus, minime canerem. allegoricos autem significat se composuisse hunc libellum tenuissimo stilo. Ad v. 74 quantum vere novo viridis se subicit verecunde se capellarum dicit esse pastorem, id est vilissimorum animalium: nam bucolica scribens, debuit se dicere boum esse pastorem; sed vitans arrogantiam, ultimum se voluit esse, non principem in scribendis bucolicis:
Abbreviated transcription (Latin):
frigora gallicana de morari: ⁊ Nunc insanus amor: hincusq ad finẽ amatoris ĩ¬
costantia ex primitur: cui electa displicent statĩ. ⁊s̃ Tela int̾ mediã aduersos atq
detinet hostes: ex affectu amantis ibi se eẽ putat ubi amicã. ut me seit meum
soles urbibus frui et ꝑ parentes indictũ est nec scit mͥ credere tantũ. iđ qđ utinã
quȩ et amatorẽ spernis & gallicana potes frigora sustinere. es Me sine sola uideᷤ:
de qua fuit euforion: quẽ transtulit gallus. & hoc dicit. ibo & theocritio stilo canã
displic&: ne cũ arborib eius crescant amores. ⁊: Parthenios canib: part̾enius mõs
medicina daboris: quasi ad se recunrit: & illud qđ supra audiit respicit amor nõ
fuit illa quã herisuthon occidit: qui cũ arborẽ incideret. & uox inde erupit. &
sanguis sicut docet ouidius. dnades uero sunt. que inter arbores habitant. hoc¬

Expanded text:
frigora Gallicana demorari? frigora Gallicana demorari? constantia exprimitur, cui electa displicent statim. Ad v. 45 tela inter media atque a. d. h. ex affectu amantis ibi se esse putat, ubi amica est, ut 'me' sit 'meum soles urbibus frui. et per parenthesin dictum est 'nec sit mihi credere', id est quod utinam a dura quae et amatorem spernis et Gallicana potes frigora sustinere. Ad v. 48 me sine sola vides de qua fuit Euphorion, quem transtulit Gallus. et hoc dicit: ibo et Theocritio stilo canam displicet, ne cum arboribus eius crescant amores. sane breviter dictus ism. f. iam quasi ad se recurrit et illud, quod supra audiit, respicit Amor non fuit illa, quam Erysichthon occidit: qui cum arborem incideret, et vox inde erupit et sanguis, sicut docet Ovidius. dryades vero sunt quae inter arbores habitant, o
Abbreviated transcription (Latin):
ciens tã turpis.⁊: Tua cura licoris: pene irrisorie dictũ est. tua cura: uł ꝓqua tu ita
es sollicitus: te reliquit. et bene cũ alii intorrogent quasi deus apollo diuinat.
Quẽ uidimus ip̃i: solent eĩ numina plerũq rusticis offerre unde est. satis est potu
uenire. Nam apollo amauit daphñi: pan syringã. siluanus cupressum. s Sanguine
is hebuli bacis minioq rubentẽ: facie eĩ rubra pingitur pan ꝓpter ethens similitu¬
dinẽ: ether aũt iupiter. uñ etiã triũ phanft᷑ qui ht̃ omĩa iouis in signia sceptrũ pal¬
ma tenẽt. Unde ait iuuenalis. intunica iouis. faciẽ quoque derubrica inliniunt
instar coloris ȩtherei.. Amor non talia curat: quasi expertus loquitur. s Tristis
at ille. alii. i. tamen: suꝑiorib iungunt: sed melius ut sic legamus : tam̃ cantabitiᷤ
ut sit sensus. licet ego duro amore consumar tñ erit solatiũs quia meusamor
roris est.z Hic gelidi fontes. hic mollia pͣta liquori: ac sidiceret ꝗd te iuuat int̾

Expanded text:
ione sanare. tua cura lycoris paene inrisorie dictum est 'tua cura', id est pro qua tu ita es sollicitus, te reliquit. et bene cum alii interrogent, quasi deus Apollo divinat. uni: an quia solent numina plerumque se rusticis offerre: unde est satis est potuivenire: nam Apollo amavit Daphnen, Pan Syringa, Silvanus Cupressum. Ad v. 27 sangviner Pan propter aetheris similitudinem: aether autem est Iuppiter. unde etiam triumphantes, qui habent omnia Iovis insignia, sceptrum, palm — unde ait Iuvenalis in tunica Iovis — , faciem quoque de rubrica inlinunt instar coloris aetherii. Ad v. 28 amor non talia curat quasi expertus in Syringa loquitur. Ad v. 31 tristis at ille alii 'tamen' superioribus iungunt; sed melius ut sic legamus 'tamen cantabitis', ut sit sensus: licet ego duro amore consumar, tamen erit solacium, quia meus amor erit. Ad v. 42 hic gelidi fontes hic m. p. l. ac si diceret: quid te iuvat inter
Abbreviated transcription (Latin):
gantur quȩ uirgȩ habundant circa amerinũ opidum italie cuiꝰ crebrã in rosciana
facit cicero mentionẽ.: Rubea uirga: quȩ abundat circa ruboitaliȩ
opidum. horatius inde rubos fessi ꝑuenimus. id ea uirga quȩ apud rubos pluri
Nunc torrete igni fruges: preparate panẽ quo utamini inserenitate ne eares

Expanded text:
gantur: quae virgae abundant circa Amerinum oppidum Italiae, cuius crebram in Rosciana gantur: quae virgae abundant circa Amerinum oppidum Italiae, cuius crebram in Rosciana facit Cicero mentionem. alii genuoppidum: Horatius "inde Rubos fessi pervenimus": id est ea virga, quae apud Rubos plurinunc torrete igni f. n. f. s. praeparate panem, quo utamini in serenitate, ne ea res
Abbreviated transcription (Latin):
& hiems & tñ dehis annus e fficitur u MMulta forent quȩ mox cȩlo properanda sere¬
nomaturare datur: ordo est multa maturare datur quȩ forent inserenitate ꝓperã¬
da. nam male ꝗdam forent ẽẽ presentis temporis uolunt. ut sit sensus multa sũt
que maturare cdatur mox cȩlo sereno. properanda inusum sereni cȩli qđ nõ est
idoneũ. licet reuera fore tm̃ futuri sit temporis nã foret & preteritũ & prȩsens
& futurum cõplectitur. salustius. ni uirtus fidesq uestra expectata michi foret
ił esset. ordo est multa maturare datur & celeriter facere quȩ siuelis celo se¬
reno ꝓperanter facere nõ diligenter poteris facere dũ festinas. s frocudit: cu
pecori signum:aut numeros impressit aceruis: id facit aut caracteres ꝗb pecora
signantur. aut teseras ꝗb frumentoꝵ numerus de signatur: nã numeros ꝓ litte¬
ris posuit ꝗb numeri continentur.⁊. Amerina retinacula: uirgas deꝗb uites li

Expanded text:
 si quando continet imber, multa, forent quae mox caelo properanda sereno, maturare datur: durum procudit ada. nam male quidam 'forent' esse praesentis temporis volunt, ut sit sensus: multa sunt quae maturare datur, mox caelo sereno properanda in usum caeli sereni: quod non est idoneum. licet re vera 'fore' tantum futuri sit temporis: nam 'foret' et praeteritum et praesens et futurum complectitur: Sallustius "ni virtus fidesque vestra spectata mihi foret", id est esset. ordo est: multa maturare datur et celeriter facere, quae si velis caelo sereno properanter facere, non diligenter poteris facere, dum festinas. sane 'matupecori signum a. n. inpressit a. id est facit aut characteras, quibus pecora signantur, aut tesseras, quibus frumentorum numerus designatur: nam numeros pro litteris posuit, quibus numeri continentur.
Abbreviated transcription (Latin):
a poeta dicenda sunti. qđ aũt uidemus e çȩlo stellas quasi labi aci oppoiai sũt
ignes etherei: qui fuint. cũ uehementior uentus altiora cõscenderit: et trahere ex¬
inde aliquas ꝑticulas cȩperit quȩ simulant casum stellaꝵ. nã stellȩ cadere non
ueri: Ierentius congruũ istũ maximũ in aqua sinito ludere. id moueri. uirgiliꝰ
ludere pendentes pueros.:. Departe trucis cũ fulminat. & cũ euri zephixiq tonat

Expanded text:
a poeta dicenda sunt. quod autem videmus e caelo stellas quasi labi, ἀπόῤῥοιαι sunt a poeta dicenda sunt. quod autem videmus e caelo stellas quasi labi, ἀπόῤῥοιαι sunt ignis aetherii, quae fiunt cum vehementior ventus altiora conscenderit et trahere exinde aliquas particulas coeperit, quae simulant casum stellarum. nam stellae cadere non veri: Terentius "congrum istum maximum in aqua sinito ludere", id est moveri; Vergilius "ludere pendentes pueros".
Abbreviated transcription (Latin):
qualis solet fieri ex aridis cũ franguntur arborib gͦ aridus nimius. omẽ eĩ qđ ari¬
dũ est cũ frangicȩperit nimiũ efficit sonũ. fragor etiã a fractaꝵ reꝵ nominatus
ut miscet agens telis. ÷ Iam sibi tũ curuis male tẽꝑat unda carinis: scias in ꝗt iã in
pelago esse grauissimã tempestatẽ cũ ad litora mergi cõfugiuint. poetice aũt ait.
Iamsibitũ unͣ᷑ male temperat acuruis carinis id sibi nõ ꝑcit. sed crescit ĩ ꝑniciem
suam nã incarinã scindendam consurgit.. Clamorẽq ferunt: id cũ clamore re¬
uertuntur. nã plerũq plura dicit signa. eꝗb unũ non sufficit. sed oĩã sunt animad¬
uertenda: ut cũ cornix plena pluuiã uocat ĩ proba uoce. et sola insicca secũ spatiã
ardua quȩ cũ altius uolauerit significat tempestatẽ. lucanus. qđq signũ causa

Expanded text:
qualis solet fieri ex aridis cum franguntur arboribus. ergo 'aridus' nimius: omne enim quod ariqualis solet fieri ex aridis cum franguntur arboribus. ergo 'aridus' nimius: omne enim quod aridum est, cum frangi coeperit, nimium efficit sonum. fragor etiam a fractarum rerum nominatus ut "miscet agens telis". Ad v. 360 iam sibi tum c. m. t. v. c. scias, inquit, iam in pelago esse gravissimam tempestatem, cum ad litora mergi confugiunt. poetice autem ait 'iam sibi tum unda male temperat curvis carnis', id est sibi non parcit, sed crescit in perniciem suam: nam in carinam scindenda consurgit. Ad v. 362 clamoremque ferunt id est si cum clamore revertuntur: nam plerumque plura dicit signa, e quibus unum non sufficit, sed omnia sunt animadvertenda, ut "cum cornix plena pluviam vocat inproba voce et sola in sicca secum spatiatardua: quae cum altius volaverit, significat tempestatem: Lucanus "quodque signum ausa
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat:. quȩ orti nuptiȩ dicebant᷑: quas presentia sua pontifices ingenti solẽnita te
celebrabant. Alii hunc locũ aliter accipiunt ut miti baccho nõ sit septimus sed da¬
tuus & duo nõiã intelligamus liberi a&e cerens. nã suꝑͣ quoq ait. In pͥmis uenerare¬
mitus tempora quercu: id habens in memoria uictũ priorẽ aquo cerenis reuocatus
est benignitate. nã olim homines glandibus uescebantur.:: Nlotus in cõpositos:
id saltationẽ aptã religioni nec exulla arte uenientẽ. Salustius saltare elegantiꝰ
Caderent austri: uenti desinerent. &iã ex hoc loco ꝓgnostica sunt translata de
uenti posuere. id̾ flare desierunt. ⁊ Aut freta ponti: litora pelagi. quȩ ferunt᷑ fluc¬
tib duo aũt clicit naturalia. futura eĩ tempestate & ante uentũ fluctus mouẽtur.

Expanded text:
fuerat, quae Orci nuptiae dicebantur, quas praesentia sua pontifices ingenti sollemnitate fuerat, quae Orci nuptiae dicebantur, quas praesentia sua pontifices ingenti sollemnitate celebrabant. alii hunc locum aliter accipiunt, ut 'miti Baccho' non sit septimus, sed dativus et duo numina intellegamus, Liberi et Cereris — nam supra quoque ait 'in primis venerarmitus tempora quercv id est habens in memoriam victum priorem, a quo Cereris revocatus est benignitate: nam olim homines glandibus vescebantur. Ad v. 350 motus incompositos id est saltationem aptam religioni, nec ex ulla arte venientem: Sallustius "saltare elegantius, νη dicitur. Ad v. 354 caderent austri desinerent venti. etiam ex hoc loco prognostica sunt translata de venti posuere", id est flare desierunt. aut freta ponti litora pelagi, quae feriuntur fluctibus. duo autem dicit na- turalia: futura enim tempestate et ante ventum fluctus movetur,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis uenerare deos: post hec cognita da prȩcipue oꝑam sacrificiis: quib tempesta¬
tes & pluuiȩ possint repelli. & mire hoc statim subiunxit. quia occurebat. quid ꝓ¬
dest tempestates futuras uidere. et bene inprimis. id prȩcipue & ante oĩã. nã alia
N operatus:. id aut dans operam conuiuis: aut cũ oꝑa cuncta compleueris. : Mollissima
łficata uina: defecata. asꝑitate carentia.⁊. Cuncta tibi: inhonorẽ tuũ intuã gratiã. . Cui tulac¬
te fauos & miti dilue bacho: cu tu liba de lacte melle uino. nã suꝑfluũ est qđ ꝗdam
dicunt contra religionẽ dixisse uigiliũ: lice̾ cereri de uino sacrificari. nãq hoc pon¬
facturi estis qui sine temeto huc aduenistis nõ est huic loco contrariũ. nã aliud ẽ
sacrũ aliud nuptias cereriꝰ nuptias celebrare inquib reuera uinũ ad hiberi nefas

Expanded text:
 338 in primis venerare deos post haec cognita da praecipue operam sacrificiis, quibus tempesta 338 in primis venerare deos post haec cognita da praecipue operam sacrificiis, quibus tempestates et pluviae possint repelli. et mire hoc statim subiunxit, quia occurrebat: quid prodest tempestates futuras videre? et bene 'in primis', id est praecipue, ante omnia: nam alia . operatus in a vina defaecata, asperitate carentia. Ad v. 343 cuncta tibi in honorem tuum, in tuam gratiam. Ad v. 344 cui tu lacfavos et miti dilue baccho cui tu liba de lacte, melle, vino. nam superfluum est quod quidam dicunt, contra religionem dixisse Vergilium, licere Cereri de vino sacrificari: ponfacturi estis, qui sine temeto huc advenitis?" non est huic loco contrarium: nam aliud est sacrum, aliud nuptias Ceceri celebrare, in quibus re vera vinum adhiberi nefas
Abbreviated transcription (Latin):
sese quo stella receptet: id nocens ut fugidus o puen fugite hic latet anguis in her¬
ba. Ideo aũt hoc dicit. quia saturnus deus pluuiaꝵ᷑. Unde etiã senex fingitur. nam
senes semꝑ nouimus gelidos. hic aũt incapricorno facit maximas pluuias. et prȩci¬
pue in italia. uñ horatius ait: seu tyrannus hesperiȩ capricornus un ains corpio gran¬
dines itẽin alio fulmina. in alio uentos. unde prȩcipit nos scire debere in quod sesigͫꝰ
recipiat sidus saturni. Sane perite ait.⁊ receptet: ut ex frequentatiuo uerbo nob̾
ostenderet saturnũ bis ad unũ qđq signũ reueri: qđ alii planetȩ minime faciunt
Solus ẽ est qui et longuis a sole di scedit et bis adunũ qđq signũ recurrit. erret:¬
strũ interdũ inseptentrionẽ plerũq cõtra mũdũ nonũꝗͣ cũ mundo feruntur. . Im

Expanded text:
quo sese stella receptet id est nocens, ut "frigidus, o pueri, fugite hinc, latet anguis in herquo sese stella receptet id est nocens, ut "frigidus, o pueri, fugite hinc, latet anguis in herba". ideo autem hoc dicit, quia Saturnus deus pluviarum est, unde etiam senex fingitur: nam senes semper novimus esse gelidos. hic autem in capricorno facit gravissimas pluvias, et praecipue in Italia: unde et Horatius ait "seu tyrannus Hesperiae capricornus undae": in scorpio grandines, item in alio fulmina, in alio ventos. unde praecipit nos scire debere, in quod se signum recipiat sidus Saturni. sane perite ait 'receptet', ut ex frequentativo verbo nobis ostenderet, Saturnum bis ad unumquodque signum reverti: quod alii planetae minime faciunt; solus enim est qui et longius a sole discedat et bis ad unumquodque signum recurrat. strum, interdum in sep- tentrionem, plerumque contra mundum, nonnumquam cum mundo feruntur. Ad v.
Abbreviated transcription (Latin):
lidus orchus.s. Aut athon aut rodopen: ꝑtransitũ secundũ epicuros loquitur: qui
dicũt fulmina nõ uidicio deoꝵ sed exnubib fieri. nã montes quidem necesse fue¬
rat fulminari: is athon: mons est grȩciȩ.:. Rodopen: mons thraciȩ.is Ceraunia:
montes ꝗdem necesse epyri  crebris dicti fulminib. unũ fulmen est qđ colorat. ali
afflauerit.i. Nunc lictori plangit: iđ resonare ficit. ali plangunt ut sint nemora
agnoscimus.: Et sidera serua: uł tempestates uł planetaꝵ motus. Sciendũ aũt
ut dicimus de planetis ꝗnq duos ẽẽ noxxios martem & saturnũ. duos bonos
iouẽ & uenerem. mercurius uerõ talis est qualis eui uingitur. unde etiã fingi¬
tur minister deoꝵ qđ eoꝵ obtemperat potestati. hinc ẽ qđ dicit inquo sorbe ᷤᷤ
cȩli erret ignis Cyllenius. idutrũ in australe ollenius aũt ignis est stella mer¬

Expanded text:
lidus Orcus". Ad v. 332 aut athon aut rhodopen per transitum secundum Epicureos loquitur, qui lidus Orcus". Ad v. 332 aut athon aut rhodopen per transitum secundum Epicureos loquitur, qui dicunt fulmina non iudicio deorum, sed ex nubibus fieri: nam montes quid necesse fuerat fulminari? Athon autem mons est Graeciae, Rhodope mons Thraciae. ceraunia montes Epiri, a crebris dicta fulminibus. a plangit plangere, id est resonare facit. alii legunt 'plangunt', ut sit 'nemora agnoscimus. et sidera serva vel tempestates vel planetarum motus. sciendum autem, ut diximus, de planetis quinque duos esse noxios, Martem et Saturnum; duos bonos, Iovem et Venerem; Mercurius vero talis est, qualis ille cui iungitur: unde etiam fingitur minister deorum, quod eorum obtemperat potestati. hinc est quod dicit 'in quos orbes caeli erret ignis Cyllenius', id est utrum in australe
Abbreviated transcription (Latin):
culmi folliculũ id extremũ tutorẽ : aristȩ ad huc tenues in modũ spiculi eminent.
In horruit: intremescit. i. frumenta lactantia: ad huc tenua et lactis plena. Sane
uarro ĩ libris diuinaꝵ dicit deũ esse lactantẽ: qui se infundit segetib & eas facit
Sublime: ꝓsublimẽ portarent erutã segetem.s turbine nigro: tempestate noxia
calamus. stipulȩ uõ sunt folia que ambiunt culmũ.s. agmen aquaꝵ: impetus.
ut lenifluit agmine tybris. est aũt hoc loco et basis poetica ad deseribendũ tempe¬
statem. i. Collecte ex alto: ab aꝗlone. qui utq de alto flat᷑ ripͥeasq arduus arces.¬
c̃ ita premitur libiȩ deuexus in austros. ⁊: Ruit arduus ether: tonitrib ꝑcrepat̃.
tu põitis. alibi. qua uada nõ spirãt. nec fracta remurmurat unda.s: Media nocte:¬
sibila lambebant linguis uibrantib ora. is Humilis pauor: qui humiles facit ut pal¬

Expanded text:
culmi folliculum, id est extremum tumorem, aristae adhuc tenues in modum spiculi eminent. culmi folliculum, id est extremum tumorem, aristae adhuc tenues in modum spiculi eminent. inhorrvit intremiscit. Ad v. 315 frumenta lactantia adhuc tenuia et lactis plena. sane Varro in libris divinarum dicit, deum esse Lactantem, qui se infundit segetibus et eas facit . Ad v. 320 sublimem per sublime portarent erutam segetem. turbine nigro tempestate noxia:calamus, stipulae vero sunt folia, quae ambiunt culmum. Ad v. 322 agmen aqvarum impetus, ut "leni fluit agmine Thybris". est autem hoc loco ecbasis poetica ad describendam tempestatem. Ad v. 324 collectae ex alto n. ab aquilone, qui utique de alto flat, id est a seconsurgit, premitur Libyae devexus in austros". ruit ardvus aether tonitribus percrepat,bus in motu positis: alibi "qua vada non spirant nec fracta remurmurat unda". Ad "sibila lambebant linguis vibrantibus ora". Ad v. 331 humilis pavor qui humiles facit, ut "pal
Abbreviated transcription (Latin):
Auritosq sequi lepores: id maiores habentes aures. horatius aliter ait. doctũ & au¬
ritas fidib canoris ducere quercꝰ. sensum audiendi habentes. balearis funde: hi
spanicȩ. abinsulis balearib ubi inuenta est funda. ⁊ Quid tempestates autunni
e sydera dicã: uerno & autũnali tempore fiunt tempestates quando nec plena aestas ẽ nec plena hi¬
ems. unde medium et cõfine utriusq tẽpons exconiuntione reꝵ contranaꝵ efficie
tẽpestates. Sane scindum ultimis eũ partes tã autuñi ꝗͣ ueris significare: quibus
sunt procellȩ qđ de autũno hic indicat uersus. i Atq ubi iã breuiorq dies & molli¬
or estas: de uere hic. i. Spicea iã campis cũ messis inhorruit: deinde ait. sruit: iđ
sis in horruit: tđ spicos de maturis frugib abusiue dicimus. nã ꝓprie spicus es cũ per

Expanded text:
auritosque seqvi lepores id est maiores habentes aures. Horatius aliter ait "doctum et auauritosque seqvi lepores id est maiores habentes aures. Horatius aliter ait "doctum et auritas fidibus canoris ducere quercus", sensum audiendi habentes. Ad v. 309 balearis fundae Hispanicae, ab insulis Balearibus, ubi inventa est funda. et s. d. verno et autumnali tempore fiunt tempestates, quando nec plena aestas est nec plena hiems: unde medium et confine utriusque temporis ex coniunctione rerum contrariarum efficit tempestates. sane sciendum, ultimas eum partes tam autumni quam veris significare, quibus sunt procellae: quod de autumno hic indicat versus 'atque ubi iam breviorque dies et mollior aestas', de vere hic 'spicea iam campis cum mec. c. m. i. spicos de maturis frugibus abusive dicimus: nam proprie spicus est, cum per
Abbreviated transcription (Latin):
diusalustius. altius du noctuq laborare festina.ͤ. Non deficit: nõ deserit. unde¬
et qui deserunt exercitũ ad hostes transeuntes desertores uocantur: ⁊s faces
coquit humorẽ .i. rẽ suꝑfluam sic supra posuit luxuriẽ sege tum tenera de pascit
cõtemnere. Sane ꝗdam post hoc emisticͥiũ dr̃ subsequutꝰ habebis frigore febres.¬
rusticus etiã hiemis tempore possit efficere.: genialis hiems. uoluptuosa conui¬
ualis. nã quotiens uoluptati oꝑam damus: indulgere dicimurgenio. unde e con¬
coronas: aut reuera coronas. aut spiras funiũ accipimus. s Sed tñ & quemas glande
tunc stringere tempus: sunt aliquȩ dirauationes exusu magis ꝗͣ exratione ueniẽte.¬
ut querna̾s: ut ficulnus, ilignus colurnus acołilo ili  fico. quercu i. Cruentaq mixta:
matura eĩ cruons imitantur colorẽ.:: Pedicas: laqueos quib pedes illaqueantur :

Expanded text:
'diu': Sallustius "diu noctuque laborare, festinare". 'diu': Sallustius "diu noctuque laborare, festinare". et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes, desertores vocantur. Ad coquit umorem', id est rem superfluam: sic supra posuit "luxuriem segetum tenera depascit contemnere. sane quidam post hoc hemistichium dicitur subsecutus 'habebis frigore febrerusticus etiam hiemis tempore possit efficere. Ad v. 302 genialis hiems voluptuosa, convivalis: nam quotiens voluptati operam damus indulgere dicimur genio, unde e concoronas aut re vera coronas, aut spiras funium accipimus. Ad v. 305 sed tamet. s. t. sunt aliquae derivationes ex usu magis quam ex ratione venienteut 'quernas', ut ficulnus, ilignum, colurnum a corylo, ilice, fico, quercu. Ad v. 306 cruentaque myrta matura enim cruoris imitantur colorem. Ad v. 307 pedicas laqueos, quibus pedes inlaqueantur. Ad v. 308
Abbreviated transcription (Latin):
sequente o uocali ut subilio alto. ⁊ Septima post detimã felix aut septimã decimã¬
dicit authoc dicit. felix quidẽ est septima sed felicior decima ut primũ locum de¬
cimȩ relinquat. Alii quartã decimã relin accipiunt ut sit feligͤ septima duplicata
ideri aut eis indicat dies: quib se arapinis abstineant. Nam & fugã deꝓfectione
et cursu legimus: ut simularua fugȩ simulȩ quora ue̾tit. uñ & uelocẽ equũ fuga¬
cem uocamus. et fuga potest etiã honesta eẽ i.ut siquis hostem si quis ĩminentẽ
tyrannũ siquis sȩuũ udicẽ fugiat łꝰ contraria aũt furtis fugiat illuc spectat ut et
dño sit spes inueniendi qđ amiserat et rapere aliꝗd seruus formidet aufugies.
Multa adeo: id ualde. terrentiꝰ. adulescentẽ adeo nobilem.is Sededere: id me¬
lius nostro obsequuntur labori. i nocte: nom̃ est adeo ut ei horatius uinxerit p̃¬
positionẽ ut iugilent hoĩes uigilant de nocte latrones. nã ad uerbiũ noctu facit. sic

Expanded text:
sequente 'o' vocali, ut "sub Ilio alto". Ad dicit, aut hoc dicit: felix quidem est septima, sed felicior decima, ut primum locum decimae relinquat. alii quartam decimam accipiunt, ut sit: felix est septima duplicata, adet, aut eis indicat dies, quibus se a rapinis abstineant: nam et fugam de profectione et cursu legimus, ut "simul arva fuga, simul aequora verrit" — unde et velocem equum fugacem vocamus — , et fuga potest etiam honesta esse, ut siquis hostem, siquis inminentem tyrannum, siquis saevum iudicem fugiat. 'contraria' autem 'furtis' illuc spectat, ut et domino sit spes inveniendi quod amiserit, et rapere aliquid servus formidet aufugiens. Ad v. 287 multa adeo id est valde: Terentius "adulescentem adeo nobilem". se dedere id est melius nostro obsequuntur labori. nocte nomen est, adeo ut ei Horatius iunxerit praepositionem: ut "iugulent homines vigilant de nocte latrones": nam adverbium 'noctu' facit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uirarũt greci se nõ ante reuersuros ꝗͣ troia caperet᷑. & est sensus illud
spectans scio me cdanais e classibus unũ aulide aũt aut in aulide aut ꝓ
aulidi.⁊ ad pergama: idest cõtra pergama.⁊s anchise cyneres manes¬
ue reuelli: quod dicit᷑ ex oraculo fecisse dionedes et secũ eiꝰ ossa portassẽ
que postea reddidit cũ multa aduersa ꝑ ferret: & hoc uarro dicit: nam¬

Expanded text:
iurarunt Graeci se non ante reversuros quam Troia caperetur. Et est sensus illud iurarunt Graeci se non ante reversuros quam Troia caperetur. Et est sensus illud spectans «scio me Danais e classibus unum». ‘Aulide’ autem aut ‘in Aulide’ aut pro ‘Aulidi’. AD PERGAMA in Pergama, id est cove revelli quod dicitur ex oraculo fecisse Diomedes, et secum eius ossa portasse, quae postea reddidit Aeneae, cum multa adversa perferret: hinc est "salvete re
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sic sallustiꝰ falsoquerit᷑ denatura sua genus humanũ ut supͣ hoc a¬
met hoc spernet.p.c.a..⁊ ꝓperari litore circũ: circũ litꝰ nã postpoĩta p̃posi
tio & accentũ mutauit & suas ꝑdidit uires: properari aũt ĩꝑsonale est:¬
 et leti naute: idest minime timentes.⁊ sperare dolorẽ: ꝓtimere & est
acyrologia nam speramus bona timemus aduersa. hoc aũt dicit si scirẽ
abiturũ eneam tantũ diligerẽ: si nõ dilexissem minus dolerẽ. si potui
aũt si potuissem: et si est dictũ ut oĩa ꝑcepi atq animo mecũ añ ꝑegi.
ac si diceret nil mͥ nouũ cõtingere.u michi: ꝓ me exsequere.s te colere:¬
idest colebat infinitus ꝓ indicatuio.& molles aditus: faciles. ut & que
mollissima fandi tempora.s hostem suꝑbũ: postqͣ exapto denegauit
se carthagini esse mansurũ. ⁊ aulide uiraui: aulis insula est in qua cõ¬

Expanded text:
est; sic Sallustius «falso queritur de natura sua genus humanum», ut supra «hoc aest; sic Sallustius «falso queritur de natura sua genus humanum», ut supra «hoc amet, hoc spernat ptio et accentum mutavit et suas perdidit vires. ‘Properari’ autem inpersonale est. ET LAETI NAVTAE id est minime timentes. SPERARE DOLOREM pro ‘timere’. Et est acyrologia, nam speramus bona, timemus adversa. Hoc autem dicit: si scirem abiturum Aenean, non tantum diligerem; si non dilexissem, minus dolerem. SI POTVI autem pro ‘si potuissem’. Et sic est dictum, ut «omnia praecepi atque animo mecum ante peregi»; ac si diceret ‘nihil mihi novum contigit’. MIHI pro me exsequere. COLERE colebat, infinitus pro indicativo. MOLLES ADITVS faciles, ut «et quae mollissima fandi tempora». HOSTEM SVPERBVM postquam ex aperto denegavit se Carthagini esse mansurum. AVLIDE IVRAVI Aulis insula est in qua con
Abbreviated transcription (Latin):
auctor tale est & illud incertio. auri sacra fames iđ cupiditas: nã illic a¬
moris est increpatio: qui secũdum phylosophos om̃ium generalis est reꝵ.
hinc est quod apud inferos euripila interamantes cõmemorat᷑ que mo¬
nile cõcupierat .s. ire iteꝵ in lacrimas : hic amoris ĩ probitas que lacͥmis
cantando in hoc modo do naturaliter breuis est.Sic terentius. ut uite du¬
bius uarias reuocando dolores. plerũq tñ auirgilio ꝓducit᷑ ut cantando
tu illũ item cantando rũpit᷑ anguis. ⁊ sũmittere amori: ac si diceret non
enee aut certe eneã amorem uocauit. ⁊ neꝗd in expertũ frustra moritu¬
ra relinquat: rogabat nõ spe ĩpetrandi. sed ne esset quod sibi posset ĩpu¬
tare si nõ rogasset ꝗͣꝗͣ frustra rogaret: et frustra exiudicio poete dictum

Expanded text:
auctor». Tale est et illud in tertio «auri sacra fames», id est cupiditas; nam et illic aauctor». Tale est et illud in tertio «auri sacra fames», id est cupiditas; nam et illic amoris est increpatio, qui secundum philosophos omnium generalis est rerum. Hinc est quod apud inferos Eriphyla inter amantes commemoratur, quae monile concupierat. IRE ITERVM IN LACRIMAS hinc est amoris inprobitas, quae lacrimis ‘cantando’. In hoc modo ‘do’ naturaliter brevis est; sic Terentianus «ut vitae dubius varios renovando dolores». Plerumque tamen a Vergilio producitur, ut «cantando tu illum», item «cantando rumpitur anguis». SVMMITTERE AMORI ac si diceret ‘non Aeneae’; aut certe Aenean amorem vocavit. NEQVID INEXPERTVM FRVSTRA MORITVRA RELINQVAT frustra rogabat, non spe inpetrandi sed ne esset quod sibi posset inputare si non rogasset, quamquam frustra rogaret. Et ‘frustra’ ex iudicio poetae dictum
Abbreviated transcription (Latin):
que simul inuersum cõtristat aquariꝰ anũs nouus quã ꝓrepit.⁊it nigrũ
campis agmen: emistichiũ ennũ de elephantis quod ante dictũ apcus est¬
usus de indis:⁊ calle angusto: callis est semita tenuior callo pecor p̃durata.
occursum.u grandia trudũe: que portare nõ possunt.⁊ moras: tardas mo¬
rantes. ⁊ feruere late: infinitus hic atertia est cõuigatione idest feruo ferius
feruo fulgeo fuigo: hinc est feruere leuchate auroq effulgere fludus. sicut¬
ẽt horatius ualde uale caue ne titubes mandataq seruas: nã caue ue est
longa nec uocalis sequit᷑ in uirgilio. ue uale inquit iola. sed dicimꝰ atertia
s arce ex sum̃a: regũ ẽĩ fuit habitare in arcib ꝓpter tutelam. deniq rome
ualerius cũ in quiliis domũ haberet altissimã inuidie causa eã diruit &¬
ĩplano edificauit. ltem augustus post actiaticũ bellũ pallatiũ exx suiꝰ pre¬
rem & hoc est quod horatus dicit hoc amet hoc sꝑnae ꝓmissi carminis

Expanded text:
«quae, simul inversum contristat Aquarius annum, non usquam prorepit». IT NIGRVM CAMPIS AGMEN hemistichium Ennii de elephantis dictuusus de Indis. Ad v. 405 Calle angusto 'callis' est semita tenuior, callo pecorum praeduraoccursum. GRANDIA TRVDVNT quae portare non possunt. MORAS tardas, morantes. FERVERE LATE infinitus hic a tertia est coniugatione, id est a ‘fervo fefervo’, ‘fulgeo fulgo’. Hinc est «fervere Leucaten auroque effulgere fluctus». Sic etiam Horatius «vade, vale, cave ne titubes mandataque frangas»; nam ‘cave’ ‘ve’ longa est, nec vocav. 410 Arce ex summa regum enim fuit habitare in arcibus propter tutelam. denique Romae Valerius cum in Esquiliis domum haberet altissimam, invidiae causa eam conplanavit. item Augustus post Actiacum bellum Palatium ex suo prem. et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bis frigora quia nõ sunt in ⁊ talia in uno duȩ estates & duȩ hiemes sicut geo¬
metrȩ dicũt esse inquadã parte indiȩ in insula taꝓbane.⁊ Ruperũt horrea:
uenti. & hoc dicitur debes scire ager cui uento subiaceat.: Uariũ cȩli p̃disce¬
pluuis grudeat an tẽpore uł frigore.s Ac patrioscultus habitusq locoꝵ: du¬
asres dicit: Sciendũ est ager & quẽ ad modũ amaiorib cultus sit & ꝗd meliꝰ
ferre consueuerit nãq habitus locoꝵ possibilitates accipimus. s ueniunt:¬

Expanded text:
bis frigora', quia non sunt in Italia in uno anno duae aestates et duae hiemes, sicut geobis frigora', quia non sunt in Italia in uno anno duae aestates et duae hiemes, sicut geometrae dicunt esse in quadam parte Indiae, in insula Taprobane. aut sicut venti. et hoc dicit: debes scire, ager cui vento subiaceat. varium caeli praediscepluviis gaudeat, an tepore vel frigore. Ad v. 52 patrios cultusque habitusque locorum duas res dicit: sciendum est, ager et quemadmodum a maioribus cultus sit et quid melius ferre consueverit: namque 'habitus locorum' possibilitates vel naturas acci
Abbreviated transcription (Latin):
nesi etiã uerno araueris exiguus eius humor siccetur estate. s Canis: albis exniue.
ꝗtur: liquor cũ nomen est li breuis est : cũ aduerbũ uenerit ꝓducitur. liquor
iã tũ michi taurus aratro: aliud pend& exalio nã altius in pressũ aratrũ boues
michi. hoc est rustico amanti terras. & taurũ: bouẽ fortissimũ accipimus nã
tauri difficile ad aratra iungunt᷑.⁊ Attritus splendescere uomer: lucretius
occulto decrescit uomer inaruo. dicimus aũt & hic uomer & hic uomis. sed
aũt nouissime uere spe cialiterꝯ uotis respondet iĩ mane est qđ ait uotis. nam
plerũq plus optamus ꝗͣ speramus posse contingere. respondet aũt consentit.
calorẽ & noct ũ senserit frigus ꝑ qđ duplicẽ ostendit rationẽ uernalem &
autũnalem. nec ẽĩ ad tẽpora ȩstatis uł hymis referre possumus qđ ait bis solẽ

Expanded text:
ne, si etiam verno araveris, exiguus eius umor siccetur aestate. canis montibus albis ex nive. ne, si etiam verno araveris, exiguus eius umor siccetur aestate. canis montibus albis ex nive. Ad v. 44 liqvitur 'liquor' cum nomen est, 'li' brevis est; cum ad verbum venerit, producitur, ut 'liquoriam tum mihi taurus aratro ingemere aliud pendet ex alio; nam altius inpressum aratrum boves 'mihi' hoc est rustico amanti terras. et taurum bovem fortissimum accipimus; nam tauri difficile ad aratra iunguntur. Ad v. 46 attritus splendescere vomer Lucretius Occulto decrescit uomer in aruis.’ Hic ‘uomer’ et hic ‘uomis’ et autem novissime, vere specialiter. votis respondet inmane est, quod ait 'votis': nam plerumque plus optamus, quam speramus posse contingere. 'respondet' autem aut satis faciet, aut consentiet, rit frigora: per quod duplicem ostendit arationem, vernalem et autumnalem. nec enim ad tempora aestatis vel hiemis referre possumus, quod ait 'bis solem,
Abbreviated transcription (Latin):
sisse unũ librũ economicũ cuiꝰ pars ultima agriculturã continet. de qua parte młta
ad hoc opus uirgilius transtulit: sic̃ etiam de georgicis ma gonis a fricatonis. cicero¬
ad modũ debeat materfamilias domi agere. secundus quẽ ad modũ foris paterfami¬
lias. Illud quoq sciendũ est in his libris nõ esse obscuritatẽ sicut in eneide nisi in
paucis ad modũ locis. sedinhoc tantũ esse dificultatẽ ut respositas intelligamus:
significãt. nã hoc dicit agrũ fertilẽ uł pinguẽ et herbosũ bis debere ararii semel
uerno tempore. ut & herbȩ ad huc tenerȩ & sine semine uellantur. et ut xstatis
calore suꝑfiuus humor siccetur uł glebarũ putrefiat duricies. & semel autunna
li cũ seminib. agrũ uͭo tenuẽ & sterilem autunnali tantũ tempore arandum:

Expanded text:
sisse unum librum oeconomicum, cuius pars ultima agriculturam continet: de qua parte multa sisse unum librum oeconomicum, cuius pars ultima agriculturam continet: de qua parte multa ad suum hoc opus Vergilius transtulit, sicut etiam de georgicis Magonis Afri, Catonis, Varronis, Ciceroadmodum debeat mater familias domi agere, secundus, quemadmodum foris pater familias. illud quoque sciendum est, in his libris non esse obscuritatem in quaestionibus sicut in Aeneide, nisi in paucis admodum locis; sed in hoc tantum esse difficultatem, ut res positas intellegamus, significant. nam hoc dicit, agrum fertilem, id est pinguem et herbosum, bis debere arari: semel verno tempore, ut et herbae adhuc tenerae et sine semine avellantur, et aestatis calore vel superfluus umor siccetur vel glebarum putrefiat durities, et semel autumnali arandum cum seminibus: agrum vero tenuem et sterilem autumnali tantum tempore arandum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne mellus apellatur anigro felle qdͣ grȩci mellam dicunt ut unde & melanconici¬
apellantur homines: qui & cõuersationẽ humanã refugiunt et amicoꝵ suspecti¬
sunt. Iunius a uinone ꝗͣꝗͣ alii amaiorib & iuniorib hos duos menses uelint esse no¬
minatos. nã ante populus romanus incenturaᷤ iunioꝵ & seniorum diuisus fuerat.
reliqui a numero nominabantur quintilis sextilis. septẽber october nouẽber et
december. Et hi erant tantũ decẽ mẽses. duo uero ꝓpter rationẽ signoꝵ ͣmͣter¬
calabantur qui postea aiano et fabruo nominati sunt. februus aũt ditis pater
cui eo mense sacrificabatur. Quintilis & sextilis mutati sunt postea in honorẽ
ternos menses qui ip̃oꝵ tempoꝵ talẽ faciũt discretionẽ. ut primo mense ueris no¬
ta preceps. sic autunnus. nouus adultus & preceps. Itẽ ĩemps noua adulta preceps.
uł extrema. uũ est extrenȩ sub ꝯcasu hiemis.i.u.s. Sane sciendũ xenophontẽ scͥp¬

Expanded text:
pellatus a nigro felle, quod Graeci μέλαν dicunt, unde, et melancholicppellantur homines, qui et conversationem humanam refugiunt, et amicorum c Iunius a Iunone, quamquam alii a maioribus et iunioribus hos duos menses velint esse nominatos: nam antea populus Romanus in centurias iuniorum et seniorum divisus fuerat. reliqui iam a numero nominabantur quintilis, sextilis, september, october, november, december. et hi erant tantum decem menses: duo vero propter rationem signorum anni intercalabantur, qui postea a Iano et a Februo nominati sunt. Februus autem est Ditis pater, cui eo mense sacrificabatur. quintilis et sextilis mutati sunt postea in honorem ternos menses, qui ipsorum temporum talem faciunt discretionem, ut primo mense veris notas, adulta, praeceps; sic autumnus novus, adultus, praeceps; item hiems nova, adulta, praeceps vel extrema: unde est "extremae sub casum hiemis i. v. s". sane sciendum Xenophontem scrip
Abbreviated transcription (Latin):
bus dubiis suam denegat fidem.s. Intẽpesta: alta crassa qualis est intẽpesta. posse
aũt hoc fieri in aliqua parte mundi ut pone sibi totũ uindicet Nox: ꝓbat britãnia
que lucis diues uix qđdam spatium noctib cedit. i hinc: id exratione astrologis
etiã conclusio est. nã hoc dicit nõ sine causa intuemur sydeꝵ ortus & occasus. hĩc¬
nã tempore in oportuno cȩse arbores cito termites faciunt. ita ẽi ligni uermes uo¬

Expanded text:
bus dubiis suam denegat fidem. intempesta alta, crassa, qualis est intempesta. posse bus dubiis suam denegat fidem. intempesta alta, crassa, qualis est intempesta. posse autem hoc fieri in aliqua parte mundi, ut paene sibi totum vindicet nox, probat Britannia, quae lucis dives, vix quoddam spatium noctibus cedit. aut 'inteEt iam conclusio. Nam hoc dicit: non sine causa intuemur siderum ortus et occasus, hinam tempore in- oportuno hae caesae arbores cito termites faciunt; ita enim ligni vermes vo
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. nã ali dicunt a nobis absc edentẽ solem ut adantipodas. alii negant
& uolunt illic tenebras esse ꝑpetuas mire aũt dixit quasi de inferis. Stix atra
uidet manesq profundi: ut ostenderet illud qđ dicũt phi losophi recedente hĩc
animas illic alia corpora sortiri. uñ & lucanus ait. regit idem sp̃s artus orbe alio. qđ
uerisimile est:. quia dicunt᷑ animȩ aut igni aut uento aut aqua purgari. qđ ut
fiat necesse ẽ dũ aut ꝑfrigidas aut igneas transeunt. & lic& alii hoc auirgilio dic¬
tũ ꝑ pocticã licentiã uelint tñ sciendũ est. eũ poeticȩ licentiȩ inseruisse philoso
hoc fertur ad fabulam. nã hȩ pelices iunonis fuisse dicũt᷑: quas posꝗͣ iupiter in sy¬
derũ retulit numerũ iunorogauit tethim suam nutricem: ne ũquã eas pateret᷑
occidere: un nũc metuentes dixit scilicae nutricẽ iunonis. i Ut ꝑhibent: nã in re

Expanded text:
loquitur: nam alii dicunt a nobis abscedentem solem ire ad antipodas, alii negant loquitur: nam alii dicunt a nobis abscedentem solem ire ad antipodas, alii negant et volunt illic tenebras esse perpetuas. mire autem ait quasi de inferis 'Styx atra videt manesque profundi', ut ostenderet illud quod dicunt philosophi, recedentes hinc animas illic alia corpora sortiri: unde et Lucanus ait "regit idem spiritus artus orbe alio": quod verisimile est, quia dicuntur animae aut igni aut vento aut aqua purgari, quod ut fiat necesse est, dum aut per frigidas plagas aut igneam transeunt. et licet alii hoc a Vergilio dictum per poeticam licentiam velint, tamen sciendum est, eum poeticae licentiae inseruisse philosophoc refertur ad fabulam. nam hae duae paelices Iunonis fuisse dicuntur: quas postquam Iuppiter in siderum rettulit numerum, Iuno rogavit Tethyn, suam nutricem, ne umquam eas pateretur occidere. unde nunc 'metuentes' dixit, scilicet nutricem Iunonis. sunt autem hae He
Abbreviated transcription (Latin):
quas cõstat esse tẽperatas uicinitate caloris & frigoris: quaꝵ unã nos habitamus al¬
terã antipodes. ad quos hinc torrente zona hinc frigidiᷤᷤire ꝓhibemur. Antipo¬
des ẽĩ dicunt᷑ qđ contra nos positi. sunt contrariis uestigiis. terrã eĩ dicũt undiq
cȩlo & aere cingi. ꝑ has aũt duas zonas inobliquũ tenditur signifer cuculus qui
solis cõtin& cursum. unde aiã fit ut duȩ zonȩ frigidissimȩ sint ad quas nũꝗͣ acce¬
dit una feruẽs aqua pene nũꝗͣ recedit. duȩ temperatȩ ad quas uicissim ueĩt.
÷Mundusut ad scithiã ripheasq: iã diffinitio est nostriclimatis id nr̃ȩ habitationis. q̃
a septentrione ĩ cipiens i n australi de sinit plaga.⁊: Ripheas aũt arces: seithiã dicit cuiꝰ
fundi: axem notionid̾ australem quia nobis nũ quã uidetur. sicut boreos id septẽ¬
trionalis semꝑ uidetur. S sicut uariȩ philosophoꝵ opiniones sunt: ita & hic uane

Expanded text:
quas constat esse temperatas vicinitate caloris et frigoris: quarum unam nos habitamus, alteram antipodes, ad quos hinc torrente zona, hinc frigidis ire prohibemur. antipodes autem dicuntur, quod contra nos positi sunt contrariis vestigiis: terram enim dicunt undique caelo et aere cingi. per has autem duas zonas in obliquum tenditur signifer circulus, qui solis continet cursum: unde etiam fit, ut duae zonae frigidissimae sint, ad quas numquam accedit; una fervens, a qua paene numquam recedit; duae temperatae, ad quas vicissim venit.mundus ut ad scythiam r. a. a. iam definitio est nostri climatis, id est nostrae habitationis, quae a septentrione incipiens in australi desinit plaga. 'Riphaeas' autem 'arces' Scythiam dicit, cuius p. axem notion, id est australem, qui a nobis numquam videtur, sicut borios, id est septentrionalis, semper videtur. et sicut variae philosophorum opiniones sunt, ita et hic varie
Abbreviated transcription (Latin):
nium secutus ꝗ ait. olli cernebatit magnuis de reb agentis posternas
decepit legere & decernere ferro. scđm quam lectionem synalimpha
unum: casus in turo: uirtus in aenea. Nam iabello etiam casus pluri¬
mum ual&. Cicero in meloruana ad casus ad incertos eottus: martemq
cõmunem.⁊. Ac uelut ĩgenti silua submonet aburno: Sy la mons siluae
est lucame. taburnius mons campanie. Salustuis de fugitiuis in silua

Expanded text:
nium secutus est qui ait «olli cernebant magnis de rebus agentes». Posteritas nium secutus est qui ait «olli cernebant magnis de rebus agentes». Posteritas coepit legere ‘et decernere ferro’: secundum quam lectionem synalipha . FORS ET VIRTVS MISCENTVR IN VNVM casus in Turno, virtus in Aenea; nam in bello etiam casus plurimum valet: Cicero in Miloniana «adde casus, adde incertos exitus Martemque communem». AC VELVT INGENTI SILA SVMMOVE TABVRNO Sila mons silva est Lucaniae, Taburnus mons
Abbreviated transcription (Latin):
pars montis & emphaticos dictum est. sic supa: aut partem exiguam
uobis. uerius uistius & sensus hic est iustuis est meunum pro omnib
nipti fȩderis poenas exsoluere.n Quartus hathon: hec est uera lestio
am athos legeris. os. breuis est & uerlus nõ fiat athona autem dici a¬
cusatuius indicat: nam hunc athona facit sicut apollon apollona. qđ
autem herodaᷤtus: hunc athon & hũc apollon dicit. attice dedinatio¬
nis est.. Niuali uertice se attollens pater apẽninus: apẽninus est mõs
italie. De hoc lucanus. nulloq a uertice tellus intumuit propiorq ad.¬
cessit olrmipo. s ⁊ roes cꝰ omnes. graete dedinauit: unde bẽius est. es.
Sic supra troes agunt armaq deposuere uel spectaturi uel fessi. u inter
se coisse uiros & discernere ferro: Uera & antiqua hec est lestio. narnen¬

Expanded text:
pars montis: et ἐμφατικῶς dictum est, sicut supra «haud partem exiguam pars montis: et ἐμφατικῶς dictum est, sicut supra «haud partem exiguam VOBIS F. L. ‘verius’ iustius. Et sensus hic est: iustius est, me unum pro omnibus rupti foederis poenas exsolvere. QVANTVS ATHON haec est vera lectio: nam si ‘Athos’ legeris, ‘os’ brevis est et versus non stat. ‘Athon’ autem dici accusativus indicat: nam ‘hunc Athona’ facit, sicut ‘Apollon’ ‘Apollona’. Quod autem Herodotus ‘hunc Athon’ et ‘hunc Apollo’ dicit, Atticae declinationis est. NIVALI VERTICE SE ATTOLLENS PATER APPENNINVS Appenninus mons Italiae: de hoc Lucanus «nulloque a vertice tellus altius intumuit propiorque accessit Olympo». TROES ET OMNES graece declinavit, unde brevis est ‘es’, sic supra «Troes agunt». ARMAQVE DEPOSVERE vel spectaturi, vel fessi. INTER SE COISSE VIROS ET CERNERE FERRO vera et antiqua haec est lectio: nam En
Abbreviated transcription (Latin):
Subelideratq rotas: qđ poss& trabi ad ea locquib hostis itstabat. u¬
Qiudqd acerbum est morte pati. aut quicꝗd orte acerbum est placã
pati hoc est iniferna supplicia. uel que potestiperbus hostis inferie.
sicut de hectore legimus: aut certe positum est pro comparatiuo:
plac& pati siꝗd morte acerbius inuenitur. i furere ante furorẽ.
figura antiqua ut seruitutem seruit dol&̃ dolore: & est sensus. Sine
me furore furere bellicum furorem scilic&ꝰ antiquam ad eum uenĩã¬
ut pugnam mente concipiam: & initructus furore in bellam ꝓrũ¬
pam.s. Satum deuertice preceps cum ruit: comparatio ista futur
euentum ostendit. simul notandum qđ sicut figura in prelio: ita
nunc etiam in comparatione praefertur aeneas.nam uimum pari
comparatur monti: montib exequat aeneam. ⁊ Auulsum uentis.
proprie. ⁊am & turnus ad bellum inuitus adtrahitur.u Mons improb:

Expanded text:
SVBDIDERATQVE ROTAS quo posset trahi ad ea loca, quibus hostis instabat. QSVBDIDERATQVE ROTAS quo posset trahi ad ea loca, quibus hostis instabat. QVICQVID ACERBVM EST MORTE PATI aut quicquid morte acerbum est placet pati, hoc est inferna supplicia: vel quae potest superbus hostis inferre, sicut de Hectore legimus: aut certe positivus sit pro comparativo: iam morte acerbius invenitur. Ad v. 680 Furere ante furorem figura antiqua, ut 'servitutem servit', 'dolet dolorem'. et est sensus: sine me furorem bellicum ante furere, scilicet quam ad eum veniaut pugnam mente concipiam et instructus furore in bella prorumpam. SAXVM DE VERTICE PRAECEPS CVM RVIT comparatio ipsa futurum ostendit eventum. Simul notandum quod, sicut supra in proelio, ita nunc etiam in comparatione praefertur Aeneas: nam Turnum parti comparat montis, montibus exaequat Aenean. AVVLSVM VENTIS proprie: nam et Turnus ad bellum invitus adtrahitur. MONS INPROBVS