comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aduocat & ramis: uastisq molaribꝰ instat.
Ille aũt neq enĩ fuga iã suꝑ ulla ꝑicli ẽ.
Faucibꝰ ingentẽ fumũ mirabile dictu
E uomit. inuoluitq domũ caligine ceca.
Prospectũ eripiens oculis ꝯlom̾atq sb̾ antro.
Fumineã noctẽ cõmixtis igne tenebriᷤᷤ.
Nõ tulit alcideᷤ animis. seq ip̃e ꝑ ignẽ
Precipiti ĩ iecit saltu: qua pluĩmꝰ undã.
Fumꝰ aoit. nebulaq ingens specꝰ estuat atra.
Hic chachum in tenebris incendia uana uomẽtem
Corripit in nodum complexꝰ & angit inherens
Elisos oculoᷤ & siccũ sanguine ꝯutur.
Panditur extemplo foribꝰ domus atra reuulsis
Abstracteq boues abiurateq rapine
Celo ostenduntur pedibꝰq ĩ forme cadauer
Protrahit᷑ nequeunt expleri cõda tuendo.
Terribiles oculos uultũ uilosaq setis.
Pectora semiferi. atq extinctoᷤᷤ faucibꝰ ignes
Ex illo celebratꝰ honos letiq minores
Seruauẽ diẽ pͥmusq poticiꝰ auctor

Expanded text:
advocat et ramis vastisque molaribus instat. advocat et ramis vastisque molaribus instat. Ille autem, neque enim fuga iam super ulla pericli, faucibus ingentem fumum mirabile dictu evomit involvitque domum caligine caeca, prospectum eripiens oculis, glomeratque sub antro fumiferam noctem commixtis igne tenebris. Non tulit Alcides animis seque ipse per ignem praecipiti iecit saltu, qua plurimus undam fumus agit nebulaque ingens specus aestuat atra. Hic Cacum in tenebris incendia vana vomentem corripit in nodum complexus et angit inhaerens elisos oculos et siccum sanguine guttur. Panditur extemplo foribus domus atra revolsis, abstractaeque boves abiurataeque rapinae caelo ostenduntur, pedibusque informe cadaver protrahitur. Nequeunt expleri corda tuendo terribilis oculos, voltum villosaque saetis pectora semiferi atque extinctos faucibus ignis. Ex illo celebratus honos, laetique minores servavere diem, primusque Potitius auctor
Abbreviated transcription (Latin):
Accessum lustrans huc ora ferebat & illuc
Dentibꝰ infrendens ter totũ feruidus ira
Lustrat auentini mõtẽ. ter saxea tẽptat
Limina nequcq̃ ter fessus ualle resedit
Stabat acuta silex p̾cisis undiq saxis.
Spelunce dorso insurgens altissima uisu.
Diraꝵ nidi domꝰ oportuna uolocꝵ
Hac ut prona iugo leuũ ĩcubebat ad amnẽ.
Dextꝵ in aduersum nitens cõcussit & ymiᷤ
Auulsam soluit radicibꝰ: inde repẽte
Impulit impulsu quo maximꝰ intonat ethes.
Dissultant ripe. refluitq ext̾ritꝰ amnis.
At specꝰ & cachi detecta apparuit inges
Regia: & umbrose penitꝰ patuẽ cau̾ne.
Non secus ac si qua penitꝰ in t̾ra deiscenᷤᷤ
Infernas reseret sedeᷤ & regna recludat
Pallida: diis inuisa suꝑq inmane baratix
Cernatur. trepident ĩmisso lumine maneᷤᷤ.
Ergo insperata depressum ĩ luce repẽte
Inclusumq cauo saxo atq insueta rudẽtẽ
Desuꝑ alcides telis premit. oĩaq arma

Expanded text:
accessum lustrans huc ora ferebat et illuc, accessum lustrans huc ora ferebat et illuc, dentibus infrendens. Ter totum fervidus ira lustrat Aventini montem, ter saxea temptat limina nequiquam, ter fessus valle resedit. Stabat acuta silex, praecisis undique saxis speluncae dorso insurgens, altissima visu, dirarum nidis domus opportuna volucrum. Hanc, ut prona iugo laevum incumbebat in amnem, dexter in adversum nitens concussit et imis avolsam solvit radicibus; inde repente inpulit, inpulsu quo maximus intonat aether dissultant ripae refluitque exterritus amnis. At specus et Caci detecta apparuit ingens regia, et umbrosae penitus patuere cavernae: non secus ac siqua penitus vi terra dehiscens infernas reseret sedes et regna recludat pallida, dis invisa, superque immane barathrum cernatur, trepident inmisso lumine manes. Ergo insperata deprensum luce repente inclusumque cavo saxo atque insueta rudentem desuper Alcides telis premit omniaque arma
Abbreviated transcription (Latin):
Auertit totidem forma prestãte iuuẽca ͤ.
Atq hos nequa forent pedib̾ uestigia rectis
Cauda in speluncã tractos uẽsisq uiaꝵ
Iudiciis ractos saxo occultabat opaco.
Querentẽ nulla ad spelucã signa ferebat.
Interea cum iã stabulis saturata mou̾et.
Anphitrioniadeᷤ armẽta abitũq pararet
Dissessu mugire boueᷤᷤ. atq oẽ querelis.
Impleri nemꝰ & colles clamore relinq
Reddidit una bouum uocẽ uastoq sub antro
Nugiit & caci spem custodita fefellit.
Hic uo alcide furiis exarserat atro
Felle dolor. rapit arma manu nodiq grauatũ
Robur. & etherei cursu petit ardua montis.
Tũ pͥmũ nri cacĩ uidere timẽtẽ
Turbatũq oculis fugit ilic& ocior euro.
Speluncamq petit. pedib̾ timor addidit alaᷤ.
Ut sese inclusit raptisq ĩ mane catenis
Deiecit saxum ferro qđ & arte paterna
Pendebat. fultosq emuniit abice posteᷤᷤ
Ecce furens aĩs aderat thiriciꝰ. oẽzq

Expanded text:
avertit, totidem forma superante iuvencas; avertit, totidem forma superante iuvencas; atque hos, nequa forent pedibus vestigia rectis, cauda in speluncam tractos versisque viarum indiciis raptos saxo occultabat opaco: quaerenti nulla ad speluncam signa ferebant. Interea, cum iam stabulis saturata moveret Amphytrioniades armenta abitumque pararet, discessu mugire boves atque omne querelis impleri nemus et colles clamore relinqui. reddidit una boum vocem vastoque sub antro mugiit et Caci spem custodita fefellit. Hic vero Alcidae furiis exarserat atro felle dolor: rapit arma manu nodisque gravatum robur et aerii cursu petit ardua montis. Tum primum nostri Cacum videre timentem turbatumque oculis: fugit ilicet ocior Euro speluncamque petit, pedibus timor addidit alas. Ut sese inclusit ruptisque immane catenis deiecit saxum, ferro quod et arte paterna pendebat, fultosque emuniit obice postis, ecce furens animis aderat Tirynthius omnemque
Abbreviated transcription (Latin):
Uana supsticieᷤ ueteꝵ nec ignara deoꝵ
Imposuit seuis hospes troiane ꝑiclis:
Seruati facimꝰ meritosq nouamꝰ honoreᷤ
Iã pͥmũ saxis suspẽsa hanc aspice rupẽ
Disiecte procul ut mole ᷤᷤ desertaq mõtis
S tat domꝰ. & scopuli ingente traxere ruinã
Nic spelunca fuit uasto submota recessu
Semihominis caci facies quã dira tegebat
Solis in accessam radiis. sempq recẽti
Cede tepebat humꝰ foribꝰq affixa suꝑbis
Nra uiꝵ tristi pendebant pallida tabo.
Nuic mõstro uulcanꝰ erat pater. illiꝰ atros
Ore uomens igneᷤ magna se mole ferebat.
Auxiliũ. aduentumq dei nã maximꝰ ultor
Tergemini nece gerionis. spoliiq supbꝰ
Alcideᷤ aderat. tauroᷤᷤ hac uictor agebat
Gentes uallẽq boueᷤᷤ amnẽq tenebant
Ac furiis caci mens effera neꝗd ĩ ausum
Aut intemptatũ sceleris ne doliue fuiss
Quatuor a stabuliᷤ prestanti cõpore tauros

Expanded text:
vana superstitio veterumque ignara deorum vana superstitio veterumque ignara deorum inposuit: saevis, hospes Troiane, periclis servati facimus meritosque novamus honores. Iam primum saxis suspensam hanc aspice rupem, disiectae procul ut moles desertaque montis stat domus et scopuli ingentem traxere ruinam. Hic spelunca fuit, vasto summota recessu, semihominis Caci facies quam dira tenebat solis inaccessam radiis; semperque recenti caede tepebat humus, foribusque adfixa superbis ora virum tristi pendebant pallida tabo. Huic monstro Volcanus erat pater: illius atros ore vomens ignis magna se mole ferebat. auxilium adventumque dei. Nam maximus ultor, tergemini nece Geryonae spoliisque superbus Alcides aderat taurosque hac victor agebat ingentis, vallemque boves amnemque tenebant. At furiis Caci mens effera, nequid inausum aut intractatum scelerisve dolive fuisset, quattuor a stabulis praestanti corpore tauros
Abbreviated transcription (Latin):
Discedens clamidẽ & auro dedit int̾textã.
Frenaq bina meꝰ que nũc ht aurea pallas.
Ergo & quã petitis iuncta ẽ mͥ federe dextra.
& lux cũ primũ terris se crastina redet.
Auxilio letos dimittã opibꝰq uiuabo
Int̾ea sacra ħ quando huc uenistis amici
Anua que differre nephas celebrate fauẽteᷤ
Nobiscum & iã nunc sotioꝵ assuesite mẽsis.
Nec ubi dicta iubet dapes & sublata reponi
Pocula gramineoq uiros locat ip̃e sedili.
Precipũq thoro & uillos ĩ pelle leoniᷤ
Accipit eneam. solioq inuitat aceruo
Tum leti uiueneᷤᷤ certatiz areq sacẽdoᷤᷤ
Uiscera tosta ferũt tauroꝵ honeratq canistris
Dona laborate cereris bachĩꝗ ministrat.
Uescit᷑ eneas simul & troiana iuuẽtꝰ
Perpetui tergo bouis lustralibꝰ escis.
Postq̃ expleta fames & amor cõpressꝰ edendi.
Rex euandrꝰ ait nõ h solemnia nob
Has ex more dapes hac tãti numinis arã

Expanded text:
discedens chlamydemque auro dedit intertextam discedens chlamydemque auro dedit intertextam frenaque bina meus quae nunc habet aurea Pallas. Ergo et quam petitis iuncta est mihi foedere dextra, et lux cum primum terris se crastina reddet, auxilio laetos dimittam opibusque iuvabo. Interea sacra haec, quando huc venistis amici, annua, quae differre nefas, celebrate faventes nobiscum et iam nunc sociorum adsuescite mensis. Haec ubi dicta, dapes iubet et sublata reponi pocula gramineoque viros locat ipse sedili praecipuumque toro et villosi pelle leonis accipit Aenean solioque invitat acerno. Tum lecti iuvenes certatim araeque sacerdos viscera tosta ferunt taurorum onerantque canistris dona laboratae Cereris Bacchumque ministrant. Vescitur Aeneas simul et Troiana iuventus perpetui tergo bovis et lustralibus extis. Postquam exempta fames et amor compressus edendi, rex Euandrus ait: Non haec sollemnia nobis, has ex more dapes, hanc tanti numinis aram
Abbreviated transcription (Latin):
Insequit᷑. nos si pellãt niħ affore credũt
Q uĩ oe hesperiã penitꝰ sua subiuga mictãt
& mare ꝙ supra teneant qđq alluit ĩfra.
Accipe daq fidẽ. sũt nob forcia bello
Pectora. st aĩ. & rebꝰ spectata iuuẽtꝰ
Dixerat eneas ille osq oculosq loquẽtis
Lamdudũ & totũ lustrabat limine cõpꝰ.
Tũ sic pauca refert. ut te fortissime teucꝵꝵ
Accipio. agnoscoq libens ut u̾ba parẽtis.
& uocẽ anchise magni multũq recõdor
Nã memini esione uisentẽ regna sororiᷤ
Laumedontiadez pͥamũ salamina petẽtẽ
Protinus archadie gelidos ĩuisere fineᷤ.
Tum mihi pͥma genas uestibat flore iuuenta
Mirabarq duceᷤᷤ teucros: mirabar & ip̃m
Laumedontiadem. s cũctis altior ibat.
Anchises: mͥ mens uiuenili ardebat amore
Compellare uiꝵ & dextre cõuigẽ dextrã
Accessi & cupidus phinei sub menia duxi
Ille mͥ insignẽ pharetrã liciasq sagittas

Expanded text:
insequitur; nos si pellant, nihil afore credunt, insequitur; nos si pellant, nihil afore credunt, quin omnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant et mare quod supra teneant quodque adluit infra. Accipe daque fidem: sunt nobis fortia bello pectora, sunt animi et rebus spectata iuventus. Dixerat Aeneas. Ille os oculosque loquentis iamdudum et totum lustrabat lumine corpus. Tum sic pauca refert: Ut te, fortissime Teucrum, accipio agnoscoque libens! Ut verba parentis et vocem Anchisae magni voltumque recordor! Nam memini Hesionae visentem regna sororis Laomedontiaden Priamum, Salamina petentem, protinus Arcadiae gelidos invisere finis. Tum mihi prima genas vestibat flore iuventas, mirabarque duces Teucros, mirabar et ipsum Laomedontiaden, sed cunctis altior ibat Anchises: mihi mens iuvenali ardebat amore compellare virum et dextrae coniungere dextram. Accessi et cupidus Phenei sub moenia duxi. Ille mihi insignem pharetram Lyciasque sagittas
Abbreviated transcription (Latin):
Tum regẽ eneas dictis affatur amicis.
Optime graiuigenũ cui me fortuna precari
& uicta contos uoluit pretẽdere ramoᷤ.
Non equidem extimui danaũq ductor & archas.
Ꝙ q a stirpe fores gemĩs cõiunctꝰ atridis.
Sed mea me uirtus & scta oracula diuũ
Cognatiq patres: tua t̾ris dedita fama
Conuissere tibi. & fatis egere uolẽtẽ.
Dardanus iliace pͥmꝰ pater urbis & auctor.
Fletra ut grai ꝑhibent athalãtide cretꝰ.
Aduehitur teucros eletrã maximꝰ athlãs
Edidit. ethereoᷤ humero qͥ substinet orbeᷤ.
Uob mercuriꝰ pat̾ ẽ. quẽ candida maia.
Cilene gelido cõceptum u̾tice fecit.¬
& maiam auditis si ꝗcq̃ crediꝰ athlãs
Idẽ athlans gen̾at celi qͥ sidera tollit.
Sic genꝰ amboꝵꝵ scĩdit se sanguine ab uno.
Nis fretꝰ nõ legatos neq pͥma ꝑ artẽ
Tentamẽta tui pepigi: mem& ip̃e meu̾o
Obieci caput & supplex ad limina ueni.
Qens ea que te crudeli daunia bello

Expanded text:
Tum regem Aeneas dictis adfatur amicis: Tum regem Aeneas dictis adfatur amicis: Optume Graiugenum, cui me Fortuna precari et vitta comptos voluit praetendere ramos, non equidem extimui, Danaum quod ductor et Arcas quodque a stirpe fores geminis coniunctus Atridis; sed mea me virtus et sancta oracula divom cognatique patres, tua terris didita fama, coniunxere tibi et fatis egere volentem. Dardanus, Iliacae primus pater urbis et auctor, Electra, ut Grai perhibent, Atlantide cretus, advehitur Teucros; Electram maxumus Atlas edidit, aetherios umero qui sustinet orbes vobis Mercurius pater est, quem candida Maia Cyllenae gelido conceptum vertice fudit; at Maiam, auditis si quicquam credimus, Atlas, idem Atlas generat, caeli qui sidera tollit. Sic genus amborum scindit se sanguine ab uno. His fretus non legatos neque prima per artem temptamenta tui pepigi: me, me ipse meumque obieci caput et supplex ad limina veni. Gens eadem, quae te, crudeli Daunia bello
Abbreviated transcription (Latin):
Tura dabat tepidusq cruor fumabat ad araᷤᷤ
Ut celsas uidere rates atq ĩt opacũ.
Adlabi nemꝰ & tacitos incumbere remis.
Terrentur uisu subito. cũctiq relictis
Consurgunt mẽsis: audax quoᷤ rũꝑe pallas.
Sacra uetat: rapto uolat telo obuiꝰ ip̃e.
& procul etumulo. iuuenes que cã subegit.
Ignotas tentare uias. quo tenditiᷤᷤ ĩꝗt.
Qui genꝰ: unde domo: pacẽ ne huc fertis an arma:
Tum pater eneas pupi sic fat᷑ ab alta
Pacifereq manu ramũ pretẽdit oliue.
Troiugenas ac tela uideᷤᷤ inimica latinis.
Q uos illi bello profugos eꝯẽ suꝑbo.
Fuandrũ petimꝰ. ferte hec & dicite letoᷤ.
Dardanie uenisse uiroᷤᷤ. sotia arma rogãteᷤ.
Obstupuit tãto ꝑcussus nomie pallas.
Egredere: o quicũq es ait. corãq parẽtẽ
Alloquẽ. ac nr̃is succede penatibꝰ hospeᷤ
Excepitq manu dextrãq amplexꝰ ĩhesit.
Progressi subeunt luco fluuiũq reiquunt.

Expanded text:
tura dabant, tepidusque cruor fumabat ad aras. tura dabant, tepidusque cruor fumabat ad aras. Ut celsas videre rates atque inter opacum adlabi nemus et tacitis incumbere remis, terrentur visu subito cunctique relictis consurgunt mensis. Audax quos rumpere Pallas sacra vetat raptoque volat telo obvius ipse et procul e tumulo: Iuvenes, quae causa subegit ignotas temptare vias, quo tenditis? inquit. Qui genus? Unde domo? Pacemne huc fertis an arma? Tum pater Aeneas puppi sic fatur ab alta paciferaeque manu ramum praetendit olivae: Troiugenas ac tela vides inimica Latinis, quos illi bello profugos egere superbo. Euandrum petimus. Ferte haec et dicite lectos Dardaniae venisse duces socia arma rogantis. Obstipuit tanto percussus nomine Pallas: Egredere o quicumque es ait coramque parentem adloquere ac nostris succede penatibus hospes. excepitque manu dextramque amplexus inhaesit. Progressi subeunt luco fluviumque relinquunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Tibris ea a fluuium q̃ longa e nocte tumẽtẽ.
Leniit. & tacita refluens ita substitit unda
Mitis ut ĩ morẽ stagni placideq paludis.
Sterneret equor aquis: remo ut luctam̃ abeet.
Ergo iter inceptũ celerat rumor̃ secũdo.
Labitur unta uadis abies mirãt᷑ & unde.
Miratur nemꝰ insuetũ fulgẽtia longe
Scuta iuin fluuio. pictasq ĩnare carinaᷤᷤ.
Olli remigio noctẽq diẽq fatigant.¬
& longos superant flexꝰ uariisq teguit᷑
Arboribus: uirideq secat placido equore siluas.
Sol mediũ celi cõsenderat igneꝰ orbem.
Cũ muros arcẽq procul & rara domoꝵ
Tecta uident. que nũc romana potẽcia celo
E quauit. tũ res inopes euadrꝰ habebat.
O cius aduertut adutũt proras urbiq propiquãt
Forte die solemnẽ illo rex archas honorẽ
Anphitrioniade magno diuisq ferebat
Ante urbẽ in luco: pallas huic filiꝰ una
Una oẽs iuuuenũ pͥmi pauꝑq senatꝰ.

Expanded text:
Thybris ea fluvium, quam longa est, nocte tumentem Thybris ea fluvium, quam longa est, nocte tumentem leniit, et tacita refluens ita substitit unda, mitis ut in morem stagni placidaeque paludis sterneret aequor aquis, remo ut luctamen abesset. Ergo iter inceptum celerant rumore secundo; labitur uncta vadis abies; mirantur et undae, miratur nemus insuetum fulgentia longe scuta virum fluvio pictasque innare carinas. Olli remigio noctemque diemque fatigant et longos superant flexus variisque teguntur arboribus viridisque secant placido aequore silvas. Sol medium caeli conscenderat igneus orbem, cum muros arcemque procul ac rara domorum tecta vident, quae nunc Romana potentia caelo aequavit, tum res inopes Euandrus habebat: ocius advertunt proras urbique propinquant. Forte die sollemnem illo rex Arcas honorem Amphitryoniadae magno divisque ferebat ante urbem in luco. Pallas huic filius una, una omnes iuvenum primi pauperque senatus
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit: deinde lacu fluuii se cõdidit alto.
Iampetens: nox eneã somnꝰq reliot.
Surgit. et etherei spectans orientia solis
Lumina rite cauis undã de flumine palmiᷤᷤ
Sustulit: ac tales effudit ad ethera uoces.
Ninphe laurenteᷤᷤ nĩphe genꝰ anibꝰ unde ẽ.
Tu quoq tibri tu genitor cũ flumine scto
Accipite eneã: & tandem arcete ꝑiclis
Quo te cunq lacꝰ miserãtẽ ĩcomoda nr̃a
Fonte tenet quocũq solo pulcherimꝰ exit.
Semꝑ honore mõ semꝑ celebrabẽ donis.
Corniger exꝑidũ fluuiꝰ regnator aquaꝵ
Adsis o tandem protinꝰ tua numina firmeᷤᷤ.
S ic memorat. ꝯeminasq legit de classe biremeᷤᷤ.
Remigioq aptãt socios simul ĩstruit armis.
Ecce autem subitũ atq oculis mirabile mostix
Candida ꝑ siluã cũ fetu cõcolor albo
Procubuit uiridiq ĩ littore cõspicit᷑ sus.
Quã pius eneas. tͥ enĩ tͥ maxima uino
Nactat sacra ferens cũ grege sistit ad arã.

Expanded text:
Dixit, deinde lacu fluvius se condidit alto, Dixit, deinde lacu fluvius se condidit alto, ima petens; nox Aenean somnusque reliquit. Surgit et aetherii spectans orientia solis lumina rite cavis undam de flumine palmis sustinet ac talis effundit ad aethera voces: Nymphae, Laurentes nymphae, genus amnibus unde est, tuque, o Thybri tuo genitor cum flumine sancto, accipite Aenean et tandem arcete periclis. Quo te cumque lacus miserantem incommoda nostra fonte tenet, quocumque solo pulcherrimus exis, semper honore meo, semper celebrabere donis corniger hesperidum fluvius regnator aquarum. Adsis o tantum et propius tua numina firmes. sic memorat geminasque legit de classe biremis remigioque aptat, socios simul instruit armis. Ecce autem subitum atque oculis mirabile monstrum; candida per silvam cum fetu concolor albo procubuit viridique in litore conspicitur sus. Quam pius Aeneas tibi enim, tibi, maxuma Iuno, mactat sacra ferens et cum grege sistit ad aram.
Abbreviated transcription (Latin):
Triginta capitũ fetꝰ enixa iacebat.
Alba solo recubans albi cĩcũ ubera nati
Hic locꝰ urbis erit requies ea certa laboꝵ
Ex quo terdenis urbẽ redeũtibꝰ annis.
Ascaniꝰ clari cõdet cognominis alba.
Naud incerta cano: nũc qua rone q ĩstat
Expedias uictor paucis adũte docebo.
Archade his horis genꝰ a palãte profectũ.
Qui regẽ euandꝵ comiteᷤᷤ qͥ signa sequti
Delegere locũ. & posuẽ in montibꝰ urbe̾.¬
Hii bellũ assidue ducut cũ gẽte latina.
Hos castris adhibe socios: & federe uige
I p̃e te ripis & recto flumine ducã.
A duersu remis suꝑes subuectꝰ ut amnẽ
urge age nate dea pͥmis cadentibꝰ astriᷤᷤ.
L unoni rite fer preces irasq minasq
Supplicibꝰ supera uotis: mͥ uictor honorẽ.
Persolues: ego sum pleno quẽ flumine cẽnis
Stringentẽ ripas: & pinguia culta secãtẽ
Ceruleus tibris celo gratissimꝰ amnis.
Hic mͥ magna domꝰ. celsis caput urbibꝰ exit

Expanded text:
triginta capitum fetus enixa, iacebit, triginta capitum fetus enixa, iacebit, alba, solo recubans, albi circum ubera nati. Hic locus urbis erit, requies ea certa laborum ex quo ter denis urbem redeuntibus annis Ascanius clari condet cognominis Albam. Haud incerta cano. Nunc qua ratione quod instat expedias victor, paucis adverte docebo. Arcades his oris, genus a Pallante profectum, qui regem Euandrum comites, qui signa secuti, delegere locum et posuere in montibus urbeHi bellum adsidue ducunt cum gente Latina; hos castris adhibe socios et foedera iunge. Ipse ego te ripis et recto flumine ducam, adversum remis superes subvectus ut amnem. Surge age, nate dea, primisque cadentibus astris Iunoni fer rite preces iramque minasque supplicibus supera votis. Mihi victor honorem persolves. Ego sum pleno quem flumine cernis stringentem ripas et pinguia culta secantem, caeruleus Thybris, caelo gratissimus amnis. Hic mihi magna domus, celsis caput urbibus, exit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut aque tremulũ labris ubi lumẽ aenis.
Sole reꝑcussum: aut radiãtis imagine lune
Oĩa ꝑuolitat late loca: iãq sub auras.
Erigitur. sumiq ferit laquearia tecti.
N ox erat. & t̾ras aĩalia fessa ꝑ omnes.
A li tuĩ peditumq genꝰ sopor altus habebat.
Cum pater in ripa gelidi sub etheris axe.
Eneas tristi turbatus pectora bello.
Procubuit. serãq dedit ꝑ membra quietẽ.
Nuic deus ipẽ loci fluuio tiberinꝰ ameno
Populeas inter senior se attolere frondeᷤᷤ.
Uisus. eum tenuis glauco uelabat amictu:
Carbasus: & crines umbrosa tegebat arundo.
Tũ sic affari & curã his demere dictis
Osate ꝯente deũ troianã ex hostibꝰ urbẽ
Qui reuehis nobis: & et̾na ꝑgama seruas.
Expectate solo laurenti ariusq latinis.
Hic tibi certa domꝰ certi ne absiste penates.
Neu belli terrere minis: timor oĩs & ire
Iamq tibi ne uana putes hoc fingẽ somnũ
Litoreis ingens inuenta sub ilicibus sus

Expanded text:
sicut aquae tremulum labris ubi lumen aenis sicut aquae tremulum labris ubi lumen aenis sole repercussum aut radiantis imagine lunae omnia pervolitat late loca iamque sub auras erigitur summique ferit lacuaria tecti. Nox erat, et terras animalia fessa per omnis alituum pecudumque genus sopor altus habebat: cum pater in ripa gelidique sub aetheris axe Aeneas, tristi turbatus pectora bello, procubuit seramque dedit per membra quietem. Huic deus ipse loci fluvio Tiberinus amoeno populeas inter senior se attollere frondes visus; eum tenuis glauco velabat amictu carbasus, et crinis umbrosa tegebat harundo, tum sic adfari et curas his demere dictis: O sate gente deum, Troianam ex hostibus urbem qui revehis nobis aeternaque Pergama servas, exspectate solo Laurenti arvisque Latinis, hic tibi certa domus, certi, ne absiste, penates; neu belli terrere minis: tumor omnis et irae i, ne vana putes haec fingere somnum, litoreis ingens inventa sub ilicibus sus,
Abbreviated transcription (Latin):
Tbelli signĩ laurẽti turnus ab arce
Extulit. & rauco strepuerut cõnua cãtu.
Ptq acres concussit equos utq ĩpulit arua.
Extemplo turbati aĩmi. simul oẽ tumultu
Coniurat trepido latiũ seuitq uiuentꝰ
Effera. ductores pͥmi mesappus & uffens.
Contemptorq deũ meçencius undiq cogunt
Auxilia: & latos uastant̾ cultoribꝰ agros.
Mutitur & magͥ uenulus diomedis ad urbẽ.
Qui petat auxiliũ & latio cõsistere teucros
Aduectũ eneã classi uictosq penateᷤ.
Inferre. & fatis regẽ se dicere posci
Edoceat. multasq uiro se adiungẽ ꝯenteᷤᷤ
Dardanie: & late latio increbresce nomẽ.
Quid struat his ceptis: quẽ si fortuna sequatur
Fuentũ pugne cupiat. maĩfestiꝰ ip̃i.
Qm̃ regi turno aut regi apparẽ latino.
Talia ꝑͦ latium que laomedõtiꝰ heroᷤᷤ
Cũcta uidens magno curaꝵ fluctuat estu.
Atq aĩmũ nũc hũc celerẽ nũc diuidit illuc.
In partesq rapit uarias. ꝑq oĩa uersat

Expanded text:
belli signum Laurenti Turnus ab arce extulit et rauco strepuerunt cornua cantu, utque acris concussit equos utque impulit arma, extemplo turbati animi, simul omne tumultu coniurat trepido Latium saevitque iuventus effera. Ductores primi Messapus et Ufens contemptorque deum Mezentius undique cogunt auxilia et latos vastant cultoribus agros. mittitur et magni Venulus Diomedis ad urbem, qui petat auxilium et Latio consistere Teucros, advectum Aenean classi victosque penatis inferre et fatis regem se dicere posci edoceat multasque viro se adiungere gentis Dardanio et late Latio increbrescere nomen. Quid struat his coeptis, quem, si Fortuna sequatur, eventum pugnae cupiat, manifestius ipsi quam Turno regi aut regi apparere Latino. Talia per Latium. Quae Laomedontius heros cuncta videns magno curarum fluctuat aestu, atque animum nunc huc celerem, nunc dividit illuc. In partisque rapit varias perque omnia versat:
Abbreviated transcription (Latin):
Obuia uentoꝵ furiis expostaq põto
Uim cunctã atq minas ꝑfert celiq marisq
I p̃a ĩ mota man&. prolẽ delicaonis ebix
STernit humi cũ quo latagũ palmũq fugacẽ
S & la tagũ saxo atq ingenti framine mõtis
Occupat os faciẽq aduersam. poplite palmũ
Succiso uolui segnem finit. armaq lauso
Donat habere humeris & uertice figere cristaᷤ
N ec nõ euatnẽ frigium paridisq minanta¬
E qualem comitẽq una quẽ nocte theana
In lucem genitori amico dedit & face p̾̃gnãs
Ciseis regina parim creat. urbe pat̾na
Occubat. ignaꝵ laurens ht ora minãta.
At uelud ille canũ mõsu de mõtib̾ altis
Aptꝰ aper multos uesulus quẽ pinifer annos
Defendit multos ue palus laurẽcia siluã
Pastꝰ arundinea postq̃ int̾ recia uẽtũ ẽ
Substitit. infremuitq feroᷤ & inhoruit armos
Nec cuiq̃ irasci propriusue accedere uirtꝰ
Sed iaculis tutisq procul clamoribꝰ istant
Haud aliter iuste quibꝰ ẽ meçenciꝰ ire

Expanded text:
taque ponto, vim cunctam atque minas perfert caelique marisque, ipsa immota manens, prolem Dolichaonis Hebrum sternit humi, cum quo Latagum Palmumque fugacem, sed Latagum saxo atque ingenti fragmine montis occupat os faciemque adversam, poplite Palmum succiso volvi segnem sinit, armaque Lauso donat habere umeris et vertice figere cristas. Nec non Euanthen Phrygium Paridisque Mimanta aequalem comitemque, una quem nocte Theano in lucem genitori Amyco dedit et face praegnans Cisseis regina Parin creat: urbe paterna occubat, ignarum Laurens habet ora Mimanta. Ac velut ille canum morsu de montibus altis actus aper, multos Vesulus quem pinifer annos defendit multosve palus Laurentia, silva pastus harundinea, postquam inter retia ventum est, substitit infremuitque ferox et inhorruit armos, nec cuiquam irasci propiusque accedere virtus, sed iaculis tutisque procul clamoribus instanthaud aliter, iustae quibus est Mezentius irae,
Abbreviated transcription (Latin):
Qua satur̃ iacent atrapolus gelidusq ꝑ ymas
Querit ĩter ualles: atq ĩ mare cõditur ufens.
Nos suꝑ aduenit uolsca de gẽte camilla.
Aginẽ agens equitũ & florenteᷤ ere cat̾uas.
Bellatrix nõ illa colo calatisq minerue
Femineas assueta manꝰ s plia uĩgo
Dura pati: cursuq pedũ preuẽtẽ uentos.
Illa uł intacte segetis ꝑ suma uolar&¬
Q raminea. nec teneras cũsu lesiss aristaᷤ.
Uł mare ꝑ mediũ fluctu suspẽsa tumẽti.
Ferret iter celereᷤᷤ nec tingeret equore plãtas.
Illa ois tectisq agris effusa uiuẽtꝰ
Turbaq miratur matꝵ. & ꝓspectat euntẽ
Attonitis inhians aĩs ut reguis ostro
Uellet honos leues hum̾os. ut fibula crinẽ
Auro ĩt̾neptas liciã ut gerat ip̃a faretrã.
& pastoralẽ prefissa cuspide murcũ.

Expanded text:
qua Saturae iacet atra palus gelidusque per imas qua Saturae iacet atra palus gelidusque per imas quaerit iter vallis atque in mare conditur Ufens. Hos super advenit Volsca de gente Camilla agmen agens equitum et florentis aere catervas, bellatrix, non illa colo calathisve Minervae femineas adsueta manus, sed proelia virgo dura pati cursuque pedum praevertere ventos. Illa vel intactae segetis per summa volaret gramina nec teneras cursu laesisset aristas, vel mare per medium fluctu suspensa tumenti ferret iter celeris nec tingueret aequore plantas. Illam omnis tectis agrisque effusa iuventus turbaque miratur matrum et prospectat euntem, attonitis inhians animis, ut regius ostro velet honos levis umeros, ut fibula crinem auro internectat, Lyciam ut gerat ipsa pharetram et pastoralem praefixa cuspide myrtum.
Abbreviated transcription (Latin):
& iuuenẽ mõst̾s pauidi effudẽ marinis
Filiꝰ haud segniꝰ ardentes equore cãpi
Exercebat equos: curruq ĩ bella ruebat.
Ipẽ inter pͥmos prestanti cõpor turnꝰ
Uertitur arma tenens & toto u̾tice suꝑ ẽ
Cui triplici crinita galea iuba alta chimera
Sustinet ethneos efflantẽ faucibꝰ igneᷤ.
Tam magis illa fremens & tristib̾ effera flamis.
Ꝙ̃ magis effuso crudescunt sanguine pugne
At leuẽ clipeũ sublatis cornibꝰ ẏo
Auro insignibat iã setis obsida iã bos
Argumentũ ingens & custos uĩginis argus:
Celataq amnem fundens pat̾ imachꝰ urna.
Insequitur nimbꝰ peditũ. clipeataq totis
Agmina densantur campis. arguiaq pubes:
Arunceq manꝰ: rutuli ueteresq secaui.
& satrane acies. & picti scuta labeti
Q ui saltꝰ tiberine tuos: sacꝵq numici.
Litꝰ arant. rutilosq exercẽt uomẽ colleᷤᷤ.
Presidet. & uiridi ꝯaudens feronia luco

Expanded text:
et iuvenem monstris pavidi effudere marinis. et iuvenem monstris pavidi effudere marinis. Filius ardentis haud setius aequore campi exercebat equos curruque in bella ruebat. Ipse inter primos praestanti corpore Turnus vertitur arma tenens et toto vertice supra est. Cui triplici crinita iuba galea alta Chimaeram sustinet, Aetnaeos efflantem faucibus ignis: tam magis illa fremens et tristibus effera flammis, quam magis effuso crudescunt sanguine pugnae. At levem clipeum sublatis cornibus Io auro insignibat, iam saetis obsita, iam bos argumentum ingens, et custos virginis Argus caelataque amnem fundens pater Inachus urna. Insequitur nimbus peditum clipeataque totis agmina densentur campis, Argivaque pubes Auruncaeque manus, Rutuli veteresque Sicani et Sacranae acies et picti scuta Labici; qui saltus, Tiberine, tuos sacrumque Numici litus arant Rutulosque exercent vomere colles praesidet et viridi gaudens Feronia luco;
Abbreviated transcription (Latin):
Te nemꝰ angitie uitrea te fucinꝰ umbra
Te liquidi fleuẽ lacꝰ.
Ibat & politi proles pulcerima bello.
Uirbius insignẽ que mater aricia misit.
Eductũ egene lucis uinecia cĩcũ.
L ittora. pinguis ubi & placabilis ara diane
Nãq ferunt fama ipolitu postq arte nou̾ce
Cederit. patriasq explerit sanguine penas.
Turbatis distractꝰ equis ad sidera rursus
Etherea: & suꝑas celi uenisse sub auras.
Peoniis reuocatũ herbis. & amore diane.
Tum pater oĩpotens aliquẽ ĩdignatꝰ ab umbris.
Mortalẽ inferis ad limina surge uite
Ip̃e repertorẽ medicine talis & artis.
Fulmine febigenã stigias detrusit ĩ undas.
At triuia ipolitũ secretis alma recõdit.
Sedibꝰ. & ninphe egerie: nemoriq relegat
Solus ubi ĩ siluis italis in nobilis euum.
Exigeret. uersoq ubi noĩe uirbiꝰ e̾et
Unde etiam templo triuie lucisq sacratis
Cornipedes arcentur equi qd littore currũ

Expanded text:
Te nemus Angitiae, vitrea te Fucinus unda, Te nemus Angitiae, vitrea te Fucinus unda, te liquidi flevere lacus. Ibat et Hippolyti proles pulcherrima bello, Virbius, insignem quem mater Aricia misit, eductum Egeriae lucis umentia circum litora, pinguis ubi et placabilis ara Dianae. Namque ferunt fama Hippolytum, postquam arte novercae occiderit patriasque explerit sanguine poenas turbatis distractus equis, ad sidera rursus aetheria et superas caeli venisse sub auras, Paeoniis revocatum herbis et amore Dianae. Tum pater omnipotens, aliquem indignatus ab umbris mortalem infernis ad lumina surgere vitae, ipse repertorem medicinae talis et artis fulmine Phoebigenam Stygias detrusit ad undas. At Trivia Hippolytum secretis alma recondit sedibus et nymphae Egeriae nemorique relegat, solus ubi in silvis Italis ignobilis aevom exigeret versoque ubi nomine Virbius esset. Unde etiam templo Triviae lucisque sacratis cornipedes arcentur equi, quod litore currum
Abbreviated transcription (Latin):
Sarrast᷑s populos & qua rigat equora farriꝰ
Quiq ruphras batulũq ten&: atq arua celene
& quos malifere despectãt menia belle.
Teutonico ritu soliti cõtorquẽ chateyas
Tegmina quis capitũ raptꝰ de subere cõtex
Erateq micant pelte. micat ereus ensis
& te montose miseret ĩ p̃lia uerse.
Ufens insignẽ fama & felicibꝰ armis.
Horrida precipue cui gens ẽ assuetaq młto
Uenatu nemoꝵ duris equicula glebis.
Armati terram exercent. semꝑq recẽtes.
Conuectare iuuat predas & uiuere rapto.
Quin et marubia uenit de gente sacerdoᷤ.
Fronde suꝑ galea & felici contꝰ oliua.
Arrippi regis iussu fortissimꝰ umbõ.
Uipereo gñi & grauiter spirantibꝰ idris
Spargere qui somnos cantuq manuq solebat.
Mulcebatq iras: & morsus arte leuabat
Sed nõ dardanie meditari cuspidis ictũ
Eualuit. neq eum uiuẽ ĩ uulnera cãtꝰ
Somniferi & marsis quesite motibꝰ herbe.

Expanded text:
Sarrastis populos et quae rigat aequora Sarnus Sarrastis populos et quae rigat aequora Sarnus quique Rufras Batulumque tenent atque arva Celemnae et quos maliferae despectant moenia Abellae, Teutonico ritu soliti torquere cateias, tegmina quis capitum raptus de subere cortex, aerataeque micant peltae, micat aereus ensis. Et te montosae misere in proelia Nersae, Ufens, insignem fama et felicibus armis; horrida praecipue cui gens adsuetaque multo venatu nemorum, duris Aequicula glaebis. Armati terram exercent, semperque recentis convectare iuvat praedas et vivere rapto. Quin et Marruvia venit de gente sacerdos, fronde super galeam et felici comptus oliva. Archippi regis missu, fortissimus Umbro, vipereo generi et graviter spirantibus hydris spargere qui somnos cantuque manuque solebat mulcebatque iras et morsus arte levabat. Sed non Dardaniae medicari cuspidis ictum evaluit, neque eum iuvere in volnera cantus somniferi et Marsis quaesitae montibus herbae.
Abbreviated transcription (Latin):
Quosq secans infaustii int̾luit allia nom.
Qm̃ multi libico uoluunt᷑ littore fluctꝰ.
Seuꝰ ubi orion hibernis cõdit᷑ undis.
Ul cũ sole nouo dense tõrent᷑ ariste
Aut ermi campo aut licie flauẽtibꝰ aruis.
Scuta sonant. pulsuq pedũ cõt̾ita tellus.
H ic agamenonius troiani nomĩs hostis.
Curru iungit balesus equos turnoq feroces:
Mille rapit populos uertũt felicia bacho.
Massica qui rastris: & quos de collibꝰ altis
Aurunci missere patres fidichiaq iusta
E quora. quiq cales linquut anisq uadosi
Accola uulturni. pariterq saticulus asꝑ.
Oscoꝵq manus: teretes sunt achideᷤ illis.
Tela. sed hec lento mos est aptare flagello:
Leuã scetra tegit. falcati cominꝰ enses.
Nec tu carminibꝰ nr̃is indutꝰ abibis.
Oebale quem generasse telon sub etͥde nipha
Fertur. teleboum capͥas cũ regna tenerẽt.
Iam senior. patriis sed nõ & filius aruis.
Contentꝰ. late iã tũ dictione tenebat.

Expanded text:
quosque secans infaustum interluit Allia nomen: quosque secans infaustum interluit Allia nomen: quam multi Libyco volvuntur marmore fluctus saevus ubi Orion hibernis conditur undis; vel cum sole novo densae torrentur aristae aut Hermi campo aut Lyciae flaventibus arvis. Scuta sonant pulsuque pedum conterrita tellus. Hinc Agamemnonius, Troiani nominis hostis, curru iungit Halaesus equos Turnoque ferocis mille rapit populos, vertunt felicia Baccho Massica qui rastris et quos de collibus altis Aurunci misere patres, Sidicinaque iuxta aequora quique Cales linquunt, amnisque vadosi accola Volturni, pariterque Saticulus asper Oscorumque manus. Teretes sunt aclydes illis tela, sed haec lento mos est aptare flagello; laevas caetra tegit, falcati comminus enses. Nec tu carminibus nostris indictus abibis, Oebale, quem generasse Telon Sebethide nympha fertur, Teleboum Capreas cum regna teneret, iam senior; patriis sed non et filius arvis contentus late iam tum dicione premebat
Abbreviated transcription (Latin):
Nii soractes hñt acies flaumaq arua.
& cumini cũ mõte lacũ. lucosq capenoᷤᷤ.
Ibãt equati numo regẽq canebant.
Ceu quondã niuei liquida ĩt nubila cigni.
Cũ sese epastu referunt. & longa canoros.
D ant ꝑ colla modos: sonat ãnis & asia longe
Pulsa palus.
Ne quisꝗ eratas acies ex agmine tanto.
Misceri putet aeriã s ꝯurgite ab alto
Urgeri uoluciꝵ raucaꝵ ad littora nubẽ
Ecce sabinoꝵ pͥsco de sanquine magnũ
Agmẽ agens clausꝰ. magniq ip̃e agminis ĩstaR
Claudia nũc a quo diffundit᷑ & tribꝰ & ꝯens.
Per latiũ postꝗͣ in partẽ data roma sabinis
Una ingens amit̾na cohors. pͥsciq quirites.
Erretiq manꝰ oĩs olifereq mitusce.
Qui nomentũ urbem: qui rosida rura uelini
Q ui tetrice orrentes rupes: mõtẽq seueꝵ
Casperiamq colunt. ferrilosq & flumẽ himelle.
Qui tibrim fabari bibut. quos frigida misit
Nursia & ortine classes populiq latini

Expanded text:
Hi Soractis habent arces Flaviniaque arva Hi Soractis habent arces Flaviniaque arva et Cimini cum monte lacum lucosque Capenos. Ibant aequati numero regemque canebant, ceu quondam nivei liquida inter nubila cycni, cum sese e pastu referunt et longa canoros dant per colla modos, sonat amnis et Asia longe pulsa palus. Nec quisquam aeratas acies ex agmine tanto misceri putet, aeriam sed gurgite ab alto urgueri volucrum raucarum ad litora nubem. Ecce Sabinorum prisco de sanguine magnum agmen agens Clausus magnique ipse agminis instar, Claudia nunc a quo diffunditur et tribus et gens per Latium, postquam in partem data Roma Sabinis. Una ingens Amiterna cohors priscique Quirites, Ereti manus omnis oliviferaeque Mutuscae; qui Nomentum urbem, qui Rosea rura Velini, qui Tetricae horrentis rupes montemque Severum Casperiamque colunt Forulosque et flumen Himellae, qui Tiberim Fabarimque bibunt, quos frigida misit Nursia, et Hortinae classes populique Latini,
Abbreviated transcription (Latin):
Descendunt centauri. molẽ mõtẽq niualẽ
Linquentes cursu rapido: dat euntibꝰ ingens.
Silua locũ: & magno cedut uĩgulta fragore
Nec prenestine fundator defuit urbis.
Uulcano genitũ pecora ĩter agrestia rege̾.
Inuentumq focis oĩs quẽ credidit etas.
Quiq altũ penesfre uiri: quiq arua gabina
Iunonis gelidũq amenẽ. & rosida riuis
Nernica saxa colunt. quos diues anania pascit.
Quos amasene pat̾. nõ illis oĩbꝰ arma.
Nec clipei currus ue sonat. pars maxima glãde ᷤᷤ
Liuentis plumbi spãgit. pars spicula gesfat.
Bina manu. fuluos lupi de pelle galeroᷤ
Tegmẽ hñt capiti: uestigia nuda sinistͥ
Instituẽ pedis: crudꝰ regit alt̾a pero.
& mes apus equũ domitor neptunia proles.
Quẽ neq fas igni cuiꝗ̃ nec sternẽ ferro.
Iam pridem resides animos desuetaq bello
Aꝯmina in arma uocat. subito ferrũq retractat.
Nis fascellinas acies: quosq faliscos.

Expanded text:
descendunt centauri, Homolen Othrymque nivalem descendunt centauri, Homolen Othrymque nivalem linquentes cursu rapido; dat euntibus ingens silva locum et magno cedunt virgulta fragoreNec Prenestine fundator defuit urbis, Vulcano genitum pecora inter agrestia regem Inventumque focis omnis quem credidit etas, quique altum Praeneste viri quique arva Gabinae Iunonis gelidumque Anienem et roscida rivis Hernica saxa colunt, quos dives Anagnia pascit, quos, Amasene pater. Non illis omnibus arma, nec clipei currusve sonant: pars maxima glandes liventis plumbi spargit, pars spicula gestat bina manu, fulvosque lupi de pelle galeros tegmen habent capiti, vestigia nuda sinistri instituere pedis, crudus tegit altera pero. t Messapus, equum domitor, Neptunia proles, quem neque fas igni cuiquam nec sternere ferro, iam pridem resides populos desuetaque bello agmina in arma vocat subito ferrumque retractat. Hi Fescenninas acies Aequosque Faliscos.
Abbreviated transcription (Latin):
Post hos insignẽ palma ꝑ gramina currii.
Uictoresq ostentat equoᷤ. satꝰ hẽcule pulcͦ.
Pulcer auentinus. clipeoq insigne pat̾nus.
Centum anques. cinctamq gerit serpẽtib̾ idrã
Collis auent̾ini silua quẽ rea sacerdos.
Furtiuũ partũ sublimes edidit oras.
M ixta deo mulier. postq̃ laurencia uictor
Gerione extincto thirinciꝰ attigit arua.
Tirenoq boues in flumine lauit hiberas.
Pila manu seuosq geriit ĩ bella dolores
& tereti pugnãt mucrone ueruq sabello
Ipẽ pedes fegimẽ torques ĩmane leonis.
Terribili impexũ setã cũ dentibꝰ albis.
I ndutꝰ galeam capiti sic regia tecta subibat.
Horridus. herculeoq umeros ĩnexꝰ amictu.
Tũ ꝯemini fr̃es tiburtina menia linquũt
Fratis tiburti dictã cognomine gentem
Catillusq aceruusq thoras argiua iuiuẽtꝰ
& pͥmã ante aciẽ densa inter tela fertur
Ceu duo nubigene cũ u̾tice mõtis ab alto.

Expanded text:
Post hos insignem palma per gramina currum Post hos insignem palma per gramina currum victoresque ostentat equos satus Hercule pulchro pulcher Aventinus, clipeoque insigne paternum centum angues cinctamque gerit serpentibus hydram; collis Aventini silva quem Rhea sacerdos furtivum partu sub luminis edidit oras, mixta deo mulier, postquam Laurentia victor Geryone extincto Tirynthius attigit arva Tyrrhenoque boves in flumine lavit Hiberas. Pila manu saevosque gerunt in bella dolones et tereti pugnant mucrone veruque Sabello. Ipse pedes, tegumen torquens immane leonis, terribili impexum saeta cum dentibus albis indutus capiti, sic regia tecta subibat, horridus, Herculeoque umeros innexus amictu. Tum gemini fratres Tiburtia moenia linquunt, fratris Tiburti dictam cognomine gentem, Catillusque acerque Coras, Argiva iuventus, et primam ante aciem densa inter tela feruntur: ceu duo nubigenae cum vertice montis ab alto
Abbreviated transcription (Latin):
Uomeris huc & falcis honos huc ois aratri
Cessit amor. requocunt patrios fornacibꝰ enses.
Classica iam sonat. it bello tessera signũ.
Hic galeam tectis trepidꝰ rapit. ille fremẽtes.
Ad uiga cogit equos clipeũq auroq tͥlicẽ
Loricam induitus fidoq accingitur ense
Pandite nũc eliquona dee cantꝰq mouete
Qui bello exciti reges: que quẽq sequte.
Complerint campos acies: quibꝰ italia ia tũ
Floruerit t̾ra alma uiris. qbꝰ arserit armis.
& meministis enĩ diue. & memorare potestis.
At nos uix tenuis fame ꝑlabitur aura.
Primꝰ int bellum tirenis asꝑ ab oris
Contentor diuum meçentius: agminaq armat.
Filuis huic iux̃ lausus. quo pulcrior alter
Nõ fuit. excepto laurẽtis cõpore turni.
Lausus equum domitor. debellatorq ferar
Ducit agellina nequicꝗ̃ ex urbe sequtos.
Mille uiros: dignꝰ patriis qui lecior e̾et
Imꝑiis: cui pat̾ haud meçẽciꝰ ẽet.

Expanded text:
vomeris huc et falcis honos, huc omnis aratri vomeris huc et falcis honos, huc omnis aratri cessit amor; recoquunt patrios fornacibus enses. Classica iamque sonant; it bello tessera signum. Hic galeam tectis trepidus rapit, ille frementis ad iuga cogit equos clipeumque auroque trilicem loricam induitur fidoque accingitur ense. Pandite nunc Helicona, deae, cantusque movete, qui bello exciti reges, quae quemque secutae complerint campos acies, quibus Itala iam tum floruerit terra alma viris, quibus arserit armis. Et meministis enim, divae, et memorare potestis: ad nos vix tenuis famae perlabitur aura. Primus init bellum Tyrrhenis asper ab oris contemptor divom Mezentius agminaque armat. Filius huic iuxta Lausus, quo pulchrior alter non fuit excepto Laurentis corpore Turni, Lausus, equum domitor debellatorque ferarum, ducit Agyllina nequiquam ex urbe secutos mille viros, dignus, patriis qui laetior esset imperiis et cui pater haud Mezentius esset.
Abbreviated transcription (Latin):
Insignis reserat stridentia limina cõsul.
Ip̃e uocat pugnas. sequit᷑ hũc cet̾a pubes
Freaq asensu conspirat cõnua rauco
Hoc &̾ tum eneadis indicẽ bella latinꝰ.
Nore iubebat᷑ tristesq recludere portas.
Astinuit tactu pater. adususq refugit.
Feda ministeria: & cecis se cõdidit umbris.
Tum regina deũ celo delapsa morãteᷤ
Impulit ip̃a manu portas. & cãdine uerso.
Belli feratos rupit saturnia postes.
Ardet in excita ausonia: atq ĩmobilis ante
Pars pedes ire parat campis: pars ardius altis.
Puluerulentꝰ equis furit. oẽs arma requirunt.
Pars leues clipeos: & spicula lucida tergunt.
Aruina pingui subiguntq incute secures.
Signaq ferre iuuat sonitꝰq audire tubaꝵ¬
Tela nouant atrina potens tiburq suꝑbum.
Ardeaq crustumeriq turriger atene.
Tegmina tuta cauant capitum. flectut̃q salignas.
Umbonum crates alii torratas aenas
Aut leues ocreas lento ducut argento.

Expanded text:
insignis reserat stridentia limina consul, insignis reserat stridentia limina consul, ipse vocat pugnas; sequitur tum cetera pubes, aereaque adsensu conspirant cornua rauco. Hoc et tum Aeneadis indicere bella Latinus more iubebatur tristisque recludere portas. Abstinuit tactu pater aversusque refugit foeda ministeria et caecis se condidit umbris. Tum regina deum caelo delapsa morantis impulit ipsa manu portas, et cardine verso belli ferratos rumpit Saturnia postes. Ardet inexcita Ausonia atque immobilis ante; Pars pedes ire parat campis, pars arduus altis pulverulentus equis furit; omnes arma requirunt. Pars levis clipeos et spicula lucida tergent arvina pingui subiguntque in cote secures; signaque ferre iuvat sonitusque audire tubatela novant, Atina potens Tiburque superbum, Ardea Crustumerique et turrigerae Antemnae. Tegmina tuta cavant capitum flectuntque salignas umbonum cratis; alii thoracas aenos aut levis ocreas lento ducunt argento;
Abbreviated transcription (Latin):
Consilium & seue nutu uinonis eunt res:
Multa deos aurasq pater testatur inanes.
Frangimur heu fatis inot: ferimurq procella.
I p̃i has sacrilego pendetis sanguine penas
Omiseri turne nefas te triste manebit
Supplicium: uotisq deos uenerabẽ seris.
Nam mͥ parta quies oĩsq ĩ limine põtꝰ
Funẽ felici spolior. nec plura loqutꝰ
Sepsit se tectis: reꝵq reliquit abenas:
Nox erat esperio in lacio quẽ protinꝰ urbes.
Albane coluẽ sacr. nũc maxima reꝵ
Roma colit. cum pͥma mouent ĩ prelia martẽ
Siue getis infer̃e manu lacrimabile bellum.
Ircaniꝰsue arabisue parant. seu tẽder̃ ad indoᷤᷤ.
Aurorãq sequi: partosq reposcẽ signa.
Sunt gemine belli porte sic noie dicũt.
Religione sacre & seui formidine mãtis.
Centũ erei claudut uectes: et̾naq ferri
Robora: nec custos absistit limine ianꝰ.
Has ubi certa sedet patribꝰ sentẽcia pugne
Ip̃ẽ quirinali trabea cintuq ꝯabino

Expanded text:
consilium et saevae nutu Iunonis eunt res, consilium et saevae nutu Iunonis eunt res, multa deos aurasque pater testatus inanis: Frangimur heu fatis, inquit, ferimurque procella! Ipsi has sacrilego pendetis sanguine poenas, O miseri. Te, Turne, nefas, te triste manebit supplicium, votisque deos venerabere seris. Nam mihi parta quies, omnisque in limine portus; funere felici spolior. Nec plura locutus saepsit se tectis rerumque reliquit habenas. Mos erat Hesperio in Latio, quem protinus urbes Albanae coluere sacrum nunc maxima rerum Roma colit, cum prima movent in proelia Martem, sive Getis inferre manu lacrimabile bellum Hyrcanisve Arabisve parant seu tendere ad Indos Auroramque sequi Parthosque reposcere signa. Sunt geminae belli portae sic nomine dicunt religione sacrae et saevi formidine Martis; centum aerei claudunt vectes aeternaque ferri robora, nec custos absistit limine Ianus: has, ubi certa sedet patribus sententia pugnae, ipse Quirinali trabea cinctuque Gabino
Abbreviated transcription (Latin):
Inuisum nomẽ t̾ras celũq leuabat.
Nec minꝰ interea extremã saturnia bello
I mponit regina manũ. ruit oĩs in urbẽ
Pastoꝵ ex acie nũs cesosq reportant
Almonẽ pueꝵ fedatiq ora galesi
Implorantq deos obtestãturq latinũ
Turnꝰ adest. medioq in crimine cedis & ignis.
Terrorẽ ingeminat teucros in regna uocari.
Stirpẽ admisceri frigiã se limine pelli
Tum quoꝵ attonite bacho nemora auia matres.
I nsultant thiasis. neq eĩ leue nomẽ amate
Undiq collecti coeunt matrẽq fagittant.
Ilicet infandũ cuncti cĩca om̃a bellum
Contra fata deu ꝑuerso numine poscũt.
Certatim regis circustat tecta latini
Ille uelud pelagi rupes ĩmota resistit:
Ut pelagi rupe ᷤᷤ magno ueniẽte fragore
Que sese ml̾tis cĩcu latrãtibꝰ undis
Nole tenet scopuli neqcq̃ & spumea cĩcũ.
Saxa fremunt. lateri illisa refundit᷑ alga.
Uerĩ ubi nulla datur cecũ esuꝑare potestas

Expanded text:
invisum numen, terras caelumque levabat. invisum numen, terras caelumque levabat. Nec minus interea extremam Saturnia bello imponit regina manum. Ruit omnis in urbem pastorum ex acie numerus caesosque reportant Almonem puerum foedatique ora Galaesi implorantque deos obtestanturque Latinum. Turnus adest medioque in crimine caedis et igni terrorem ingeminat: Teucros in regna vocari, stirpem admisceri Phrygiam, se limine pelli. Tum quorum attonitae Baccho nemora avia matres insultant thiasis neque enim leve nomen Amatae, undique collecti coeunt Martemque fatigant. Ilicet infandum cuncti contra omina bellum, contra fata deum perverso numine poscunt, certatim regis circumstant tecta Latini. Ille velut pelagi rupes immota resistit, ut pelagi rupes magno veniente fragore, quae sese multis circum latrantibus undis mole tenet; scopuli nequiquam et spumea circum saxa fremunt laterique inlisa refunditur alga. Verum ubi nulla datur caecum exsuperare potestas