comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sorii catonis uerba ponã. ut appareat & ĩ catone de militari de¬
ciplina cõminanti. qͥsub africano ĩmo uͦ ⁊ sub annbale didiciss&
militare. n ne africanũ quidem ferre potuiss& qͥ ĩꝑator triũpbũ
reportass& paratos fuisse istos qui obtrectatione aliena scientię fa-¬
mq̃ sibi aucupant᷑ Quid enĩ ãteneo uolumine scio ego quae
sripta sũt si palã ꝓferantur multos fore qui ut cligãt s hi potissi
lenpide cũ diceretur asinius pollio orationes ĩ eũ parare quae
ab ipso aut lib is post mortẽ planci ederent᷑ nec respondẽ posse cũ
mortuis ñ nisi laruas luctari. quo dicto sic reꝑcussit illas ut apid
eruditos nichil impudentius uidicetur Ergo securi &i am
cõtra uicii litigatores quos cato elegant̾ ex uiciis nlitigatorib
cõposuit. Quid enĩ illud aliud quã litigãt aut litẽ quierunt. ꝓ

Expanded text:
sorii Catonis verba ponam, ut appareat etiam Catoni de militari disorii Catonis verba ponam, ut appareat etiam Catoni de militari disciplina commentanti, qui sub Africano, immo vero et sub Hannibale didicisset militare et ne Africanum quidem ferre potuisset, qui imperator triumphum reportasset, paratos fuisse istos, qui obtrectatione alienae scientiae famam sibi aucupantur: Quid enim? ait in eo volumine, scio ego, quae scripta sunt si palam proferantur, multos fore qui vitilitigent , sed ii potPlancus inlepide, cum diceretur Asinius Pollio orationes in eum parare, quae ab ipso aut libertis post mortem Planci ederentur, ne respondere posset: cum mortuis non nisi larvas luctari. quo dicto sic repercussit illas, ut apud eruditos nihil impudentius iudicetur. ergo securi etiam contra vitilitigatores, quos Cato eleganter ex vitiis et litigatoribus composuit—quid enim illi aliud quam litigant aut litem quaerunt?—,
Abbreviated transcription (Latin):
głis fati ademptu Tria ñ ãplius ut opinor absolute tͣaunt᷑
inscripta ille fecit quę suis locis reddã. qͦ apparuit sũmã arcis
securitatẽ auctori placuisse. ⁊ ob id magna inuidia fuere oĩa
ea. Ego plane meis adici posse multa cõfiteor. nec his solis sed
⁊om̃ib quos edidi. ut obid caueã istos homero mastigas. Ita enĩ
uerius dixeriꝰ qͣm audio ⁊ stdicos idi alecticos. epicureos quoq:¬
nã de: grãmaticis seꝑ expectaui. parturire aduersus libel¬
los quos de grĩmatica edidi. ⁊ subinde abortus facere iã decẽ
apons. cũ celerius oiã dephanti pariant ceuberonis &iã aduers
Seophrastũ hominẽ ĩ doqͥntia tantũ ut nom̃ diuinũ inde ĩuent¬
eit: scripsisse &iã feminã ⁊ ꝓuerbiũ inde natũ sispendio arborẽ
digtndi Nõo queo mͥ tẽperare qͥ minus ad hoc ꝑtinentia ipsa cen-¬

Expanded text:
ulis fato adempti. tria non amplius, ut opinor, absolute traduntur ulis fato adempti. tria non amplius, ut opinor, absolute traduntur inscripta ILLE FECIT, quae suis securitatem auctori placuisse, et ob id magna invidia fuere omnia ea. Ego plane meis adici posse multa confiteor, nec his solis, sed et omnibus quos edidi, ut obiter caveam istos Homeromastigas ita enim verius dixerim, quoniam audio et Stoicos et dialecticos Epicureosque—nam de grammaticis semper expectavi—parturire adversus libellos, quos de grammatica edidi, et subinde abortus facere iam decem annis, cum celerius etiam elephanti pariant. ceu vero nesciam adversus Theophrastum, hominem in eloquentia tantum, ut nomen divinum inde invenerit, scripsisse etiam feminam, et proverbium inde natum suspendio arborem eligendi. non queo mihi temperare quo minus ad hoc pertinentia ipsa cen
Abbreviated transcription (Latin):
uadimoniũ deseri possis. at cũ intraueris dideae quẽquã nichil ĩ
medio ĩuenies nr̃i grossioris antiqͥtatũ exẽploꝵ artiũq facetis¬
simi lucubrationẽ puto qr ut baculus erat & uocalat᷑ paulo
minus. asserit uarro ĩ satx̨ri sui sustulit ⁊ flexiabula apud
g̃cos desit nugari dioderus & bibliotecis historiã suã inscripsit
Apion quidã grãmaticus hic quẽ tybius cȩsar cęmbalũ mũdi
uocabat qm̃ p̃fame tympanũ potius uidi posse. Immortali¬
tate donari ase scripsit ad quos aliqua cõponebat. me noni
penitoe ullũ festiuiore̾ excogitasse titulũ. Xne ĩ totum
do nõ satiam̃ pendenti titulo inscripsisse ut apelles faciebat aut
polẏclitus tãquã inchoata sẽꝑ arte n ĩꝑfecta ut cõtͣ iudicioꝵ
uarietates suꝑeẽt artifici regressus ad ueniã. uelr em̃dato
quicquid desidet᷑ si nõ eẽt int̾ceptꝰ. Quare plenũ uirccundiȩ
illud quã oĩa oꝑa tãquã nouissima ĩscripsere & tãquã sin-¬

Expanded text:
ntraveris, di deaeque, quam nihil in medio invenies! nostri graviores Antiquitatium, Exemplorum Artiumque , facetissimi Lucubrationum, puto quiaBibaculus erat et vocabatur paulo minus asserit Varro in satiris suis Sesculixe et Flextabula apud Graecos desiit nugari Diodorus et βιβλιοθήκης historiam suam inscripsit. Apion quidem grammaticus -hic quem Tiberius Caesar cymbaopriae famae tympanum potius videri posset—immortalitate donari a se scripsit ad quos aliqua componebat. me non paenitet nullum festiviorem excdo non satiamur, pendenti titulo inscripsisse, ut APELLES FACIEBAT aut POLYCLITUS, tamquam inchoata semper arte et inperfecta, ut contra iudiciorum varietates superesset artifici regressus ad veniam velut emendaturo quicquid desideraretur, si non esset interceptus. 27 quare plenum verecundiae illud, quod omnia opera tamquam novissima inscripsere et tamquam sing
Abbreviated transcription (Latin):
habeda nosti Obnaxii ꝓfecto animi ⁊ ĩfelici ingenii ẽ dẽphẽdi
ĩ furtaᷤ malle quã mutuũ reddere. cũ pͣserti̾ sorsfiat ex usura.
Inscriptionis apud gͣtos mira felicitas cerion ĩscripsere qđ
ut uel lactis gallinacei spectare possis ⁊̃ uolumine haustũ. Iãiã moᷤ¬

Expanded text:
habenda, nosti. obnoxii profecto animi et infelicis ingenii est deprehendi habenda, nosti. obnoxii profecto animi et infelicis ingenii est deprehendi in furto malle quam mutuum reddere, cum praesertim sors fiat ex usura. Inscriptionis apud Graecos mira felicitas:κηρίον inscripsere, quod ut vel lactis gallinacei sperare possis in volumine haustum; iam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicta sinctit᷑. ⁊ alio qͥ statũ erat heredi mãdare neq abiciom
dedisse uita iudicaret᷑. Proinde occupantib locũ faueo Ego
uͦ ÷ posteris qͦs scio nob̾cũ decertaturos sic̃ ipsi fecimꝰ cũ priorib
argum̃tũ huic stomachi mei habebis. qđ ĩ hs uoluminib auctoꝵ
nomina p̾texui Est eniͣ benignũ ut arbitror ⁊i plenũ ĩge¬
nui pudoris fateri ꝑ qͦs ꝓfeferit ñ ut pleriq ex his quoᷤ ed nci fer̃¬
Cito enĩ co̾ferente auctore̾ mẽ dep̾hendisse a uiratissimis upda¬
mͥis uet̾is tͣnscriptos ad uerbũ neq dnatos ñegilla uirgiliana uir¬
tute ut certarẽt. ñ ceciliana sĩplicitate. qͥdere.p̃. platonis se
comitt̾ ꝓfitet᷑ ĩ cõsolatione filiȩ crantonẽ inqͥt seqͦr. itẽ panne¬
ciũ de officiis quȩ uolumina eiꝰ discẽda ñ mͦ ĩ manib cotidie

Expanded text:
peracta sancitur et alioqui statutum erat heredi mandare, ne quid ambitioni peracta sancitur et alioqui statutum erat heredi mandare, ne quid ambitioni dedisse vita iudicaretur. proinde occupantibus locum faveo, ego vero et posteris, quos scio nobiscum decertaturos, sicut ipsi fecimus cum prioribus. 21 argumentum huius stomachi mei habebis quod in his voluminibus auctorum nomina praetexui. est enim benignum, ut arbitror, et plenum ingenui pudoris fateri per quos profeceris, non ut plerique ex iis, quos attigi, fecito enim conferentem auctores me deprehendisse a iuratissimis ex proximis veteres transcriptos ad verbum neque nominatos, non illa Vergiliana virtute, ut certarent, non Tulliana simplicitate, qui de re publica Platonis se comitem profitetur, in consolatione filiae Crantorem, inquit, sequor, item Panaetium de officiis, quae volumina ediscenda, non modo in manibus cotidie
Abbreviated transcription (Latin):
seuerasse ⁊ hoc popło romano p̾stit sȩ ñ sibi.  rerũ digna¬
rũ cura. qũe ut aꝑt domĩcnus piso ghedauros oportae eẽ ñ libros. bex¬
ctione uolꝗͥ minus circit᷑. ĩ. quaũ pauca ad mnodũ studiosi atrĩ.¬
gunt ꝓpt̃ secretũ mat̃iȩ eaqͥsitis auctorib: centił uiddsintis. xxa¬
ui. uoluminib adiectis reb płimis quas aut ignomiuerĩt priores
aut postea pnuenesat uits. Nec dubita nm multa ẽc̃ quȩ unosp̃teri¬
erĩt. honuus en sim eioccep̃ati officuis. subciuisq tpr̃ib ista
gitimus id E nođͥurins. neqͥs ur̃m putet hs cessatũ horis. Dies uob̃
ĩpendimus. dã soho ualitudinẽ cõputamus. ił hoc solo pmio cõ¬
tenti. qđ dũ ista ut ait. m̃. uarro musinam̃ płib horis uiuimꝰ:
Profecto enĩ uita uigilia ẽ Quib decausis atq difficultatib
nichil auso ꝓmittere. hoc ipsũ tu pras qđ ate scribimꝰ. nec fiducia
oꝑis hȩc ẽ s indicctura multa ualde p̾ciosi ideo uident᷑ quia st̃

Expanded text:
erasse et hoc populo Romano praestitisse, non sibi. 17 XX rerum dignarum cura — quoniam, ut ait Domitius Piso, thesauros oportet esse, non libros — lectione voluminum circiter VV, quorum pauca admodum studiosi attingunt propter secretum materiae, ex exquisitis auctoribus centum inclusimus XXXVI voluminibus, adiectis rebus plurimis, quas aut ignoraverant priores aut postea invenerat vita. 18 nec dubitamus multa esse quae et nos praeterierint. homines enim sumus et occupati officum horis. dies vobis inpendimus, cum somno valetudinem computamus, vel hoc solo praemio contenti, quod, dum ista, ut ait M. Varro, musinamur, pluribus horis vivimus. profecto enim vita vigilia est. 19 quibus de causis atque difficultatibus nihil auso promittere hoc ipsum tu praestas, quod ad te scribimus. haec fiducia operis, haec est indicatura. multa valde pretiosa ideo videntur, quia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Xonofonit. callimago.
solellero. hnstorico.
Stratone qui contra ephorieu¬
remata scripsit.
heracli de ponico.
Philo stephano hegesia
Archimacho. Iucidide
nnesicitone. & enagora.
Metrodo scepsio. anclide.
frito demo¬
De dephantis. De sensu cors
Iuando primum iuncti
De docilitate eoꝵs
Mirabilis in factis eoꝵ
De natura ferarum
Ad prricula sua intelligenda
Quando primum in italia
Uisi elephanti pugnȩ eoꝵ
De partu eoꝵ u rediqͣ natura
Ubi nascuntur
Discordia coꝵ id raconum
De solercia animalium
De draconibus
Mirę magnitudiniᷤ serpentiũ
De scydiicis animalibus
De septentrionalib .ui. sontibus
Vris. alge. aci. Bonacae

Expanded text:
Xenophonte. CaXenophonte. CaDiyllo historico. Stratone qui contra Ephori εὑρήματα scripsit. Heraclide Pontico. Philostephano . Hegesia. Archemacho. Thucydide. Mnesigitone. Xenagora . Metrodoro Scepsio. Anticlide. Critodemode elephantis 1-11 de sensu eorum quando primum iuncti de docilitate eorum mirabilia in factis eorum de natura ferarum ad pericula sua intellegenda quando primum in Italia visi elephanti pugnae eorude partu eorum et reliqua natura ubi nascantur. Discordia eorum et draconum de sollertia animalium de draconibus mirae magnitudines serpentium de Scythicis animalibus. de septentrionalibus, de bisontibus; uris
Abbreviated transcription (Latin):
In morbis exemmpla uaria
De morte qui clari renixerint
Subite mortis exempla
De sepulturo
De manib
de anima
Iuę quis in uita inuenerit
In quib reb primi gentium cõcessus
De antiquis litteris
Quando primum tonsores
Quando primum horo logia
Summa res i historiȩ
⁊ obseruationa. dec.xluii.
uarmo flacco. Gnẽo gellio.
Licinio. mutiano.
Musurio sabino a grippina
claudi
M cicerone. asino pollione
messala rufo. nepote corndio.
Cordo melisso.
Seuoso. cor nelio celso.
Maximo ualerio. ⁊rogo¬
Pomponio attico
Pediana. ascanio. sabino.
Catone. censorio. Aciis.
Rabio. uestale.
herodoto. aristea
baxone .i. sigono cratete
agatarcide. calliphane
Aristotele. Nimꝑhodoro
Appollo nide. philarco. damone.
Megasthene ⁊i esia
laurone. Eudoxo
honosicrito. Elitharcho.
Duride. artemidoro
hipocrate medico
asclepiade medico. hesiodo.
Anacreonte. ⁊ heo pompo
hellenico. Damasthe
Dephodoro. Aepigtne
Beroso porofri. necepso.
Alcxandro. polinisttro.

Expanded text:
in morbis exempla varia in morbis exempla varia de morte qui elati. revixerint subitae mortis exempla de sepultura de manibus, de anima quae quis in vita invenerit in quibus rebus primi gentium consensus, de antiquis litteris quando primum tonsores quando primum horologia Summa: res et historiae et observations DCCXLVII. Verrio Flacco. Gnaeo Gellio. Licinio Muciano. Masurio Sabino . Agrippina ClaudL M. Cicerone. Asinio Pollione. M. Varrone. Messala Rufo. Nepote Cornelio. Cordo. Melisso. Seboso. Cornelio Celso. Maximo VaLerio . TrogPomponio Attico. Pediano Asconio. Fabiano . CatonFabio Vestale. Herodoto. Aristea. Baetone. Isigono. Cratete. Agatharchide. Calliphane. Aristotele. Nymphodoro. Apollonide. Phylarcho. Damone. Megasthene. Ctesia. Taurone. Eudoxo. Onesicrito. Clitarcho. Duride. Artemidoro. Hippocrate medico. Asclepiade medico. Hesiodo. Anacreonte. Theopompo. Hellanico. Damaste. Ephoro. Epigene. Beroso. Petosiri. Nechepso. Alexandro polyhistore.
Abbreviated transcription (Latin):
Quae ratio generandi.
historia circa gentes.
historia circa in fantes.
Magnitudinum exempla.
Prepꝑi infantes
Insignia corporum.
uires erimie. uelocitas p̾cipua.
uisus eximii.: auditus mirałm
Patientia corporis memoria
uigor animi clementia
animi magnitudo
Rerum gestarũ claritas summa
Tres sũmȩ uirtutes in eodem &
Innocentia summa.
Fortitudo summa.
Ingenia precipua.
Qui sapientissimi pmecepta
uitae utilissima
De diuinatione
Vir optimus iudicatus.
Matronae pudicissimȩ
Summȩ pictatis exempla
Artib excellentis.¬
Geometrica. Archi tectura
Pictura. Scalptura.
aeraria. Marmoraria
Eboraria. Celatura.
Precia hominum insignia
De felicitate summa
Raritas continuationis in familiis
uarictatis exempla mirabilia
Bis proscriptis
horum exempla mirabilia
Decem res in uno felicisfimo
Diui angusti aduersa
Quos difficillimos iudicauerint
Quem uiuentem ut dcũ coli iusserunt¬
ẜ ulgur mirabile
De spaciis iitȩ longissimis
De uarietate nascendi

Expanded text:
quae ratio generandi quae ratio generandi historica circa dentes. historica circa infantes magnitudinum exempla praeproperi infantes insignia corporum vires eximiae velocitas praecipua visus eximii auditus miraculum patientia corporis memoria vigor animi dementia, animi magnitude rerum gestarum claritas sumina tres summae virtutes in eodem? innocentia summa fortitude summa ingenia praecipua qui sapientissimi praecepta vitae utilissima de divinatione vir optimus iudicatus matronae pudicissimae summae pietatis exempla artibus excellentesgeometria, architectura pictura, scalptura aeraria, marmoraria; eboraria; caelatura pretia hominum insignia de felicitate summa raritas continuationis in familiis varietatis exempla mirabilia. bis proscriptus honorum exempla mirabilia decem res in uno felicissimae divi Augusti adversa quos di felicissimos iudica verint quem viventem ut deum coli iusserint. fulgurmirabile de spatiis vitae longissimisi de varietate nascendi
Abbreviated transcription (Latin):
uarrone n acino. cornelio nepoͤ
higino. Lucio uetore.
Mela. pomponio. domicio.
coruulone. licinio. mutiano
cliudio cęsire. arruntio.
Seuoso. ẜabricio tusoa. Tito liuio.
Seneca. Nigidio.
EA TERNIS.
Iuba rege. haecateo.
Hellanco. Damaste.
cudoxo. Diceardio.
baxono. Thi mosthene.
Patrode. Demodemante.
Olitlarco. Eratostene.
Alexandro magno.
Ephodoro hipparoo.
Panio. Callimacho.
Artemidoro. a pollodoro.
agathode. Colibio:
umao siculo
alexandro pols hystore.
Isidoro. a momoo.
Metrodoro possidonio.
Onesicrito. Nearcho.
Megastene. Diogna o.
Aristo creone. Bione.¬
Daldone. Simonide minore.¬
Basile xenophonte.
lapsaco.
In libro uii. hec cõtinent᷑.
Gentium mirabiles figurae.
Prodigiosi partus.
De liomine generando.
Parienoi ⁊ eoeora.
PER INIUSIRIA.
Exempla mensib .uii. ad .xiii.
Signa sexus in grauidisperti¬
nentia ante par̾tum.
Mon seruosi partus xcisi uttra
Qui sint uopisci.
De conceptu hominum.
de generatione hominum.
Similitudinum exempla.

Expanded text:
Varrone Atacino. Cornelio Nepote . Varrone Atacino. Cornelio Nepote . Hygino. L. Vetere. Mela Pomponio. Domitio Corbulone . Licinio Muciano. Claudio Caesare. Arruntio. Seboso. Fabricio Tusco. T. Livio Filio . Seneca. Nigidio. EXTERNIS Iuba rege. Hecataeo. Hellanico . Damaste. Eudoxo. Dicaearcbo . Baetone. Timosthene. Patrocle. Demodamante. Glitarcho . Eratosthene. Alexandro Magno. Ephoro. Hipparcho . Panaetio. Callimacho. Artemidoro. Apollodoro. Agathocle . Polybio. Timaeo Siculo . Alexandro polyhistore. Isidoro . Amometo. Metro dor o. Posidonio. Onesicrito. Nearcho . Megasthene. Diogrieto. so Aristocreonte. Bione.DalBasile. Xenophonte Lampsaceno. VII LIBRO VII CONTINENTUR 2 gentium mirabiles figurae 3 prodigiosi partus 4 de homine generando. pariendi tempora per inlustria exempla a mensibus VII ad XIII 5 signa sexus in gravidis pertinentia ante partum 6 monstruosi partus 7 excisi utero 8 qui sint vopisci 9 de conceptu hominum. de conceptu hominum. similitudinum exempla n
Abbreviated transcription (Latin):
Paphlagonum. cappadocuin. st̃es
Ihemiscidena regio. ⁊ in ea gen
hemochii. Regio colica .igentes.
Acheorum gentes.
Cetere eodem tractu gentes.
bosforius cimiericus. meaeotis.
Gentes circa menotim.
Armenia minor. Armenia maior.
Corus flumius. araxes fluuius.
Portȩ causiȩ.
Insulȩ in ponto.
Gentes a scotico oceano.
Caspium ⁊ hercanium.¬
Oceanum mare adiabene.
Media. Portȩ caspię.
Gentes circa hiyrcanium mare.
Soittharum gentes.
Situs ab oceano eoo.
Indi. gangłs. indus.
Tabrybane arriani ⁊ iunctȩ gentes.
Nauigationes inindiam.
Carmania. sinus persicus.
Arabia sinus maris rubri.
Trigoditice aednopia.
Insulae ȩtinopici maris.
De insulis fortunatis terrȩ
permensuras comparatȩ.
Digestio terrirum impar ala¬
leios ÷ umbras pares.
Summa oppida. c.xc.u.
Summa gentes . d. Lxxui.
Summa flumina clara. c. xu.
Summa montłs clari. xxxuiii.
Sumina in sulae .c.uiii. g¬
Summa intercidere oppida aut
obsoruationes.ii.cc. xiiii.
M agrippa. M uarrone.

Expanded text:
phlagonum Cappadocum 3. 8 Themiscyrena regio et in ea gentes. Heniochi regio Colica et gentes. Achaeorum gentes. ceterae eodem tractu gentes Bosporus Cimlerius Maeotis. gentes circa Maeotim Armenia minor, Armenia maior Cyrus fluvius, Araxes fluvius portae Caucasiae insulae in Ponto gentes a Scythico oceano Caspium et Hyrcanium mare Adiabene Media, portae Caspiae gentes circa Hyrcanium mare Scytharum gentes situs ab oceano Eoo. 1-23 Ganges Indus Taprobane Ariani et iunctae gentes , navigationes in Indiam Carmania sinus Persicus PArabia sinus maris Rubri et iunc- Trogodytice Aethiopia insulae Aethiopici maris de insulis Fortunatis terrae per mensuras con-paratae digestio terrarum in parallelos et umbras pares Summa: oppida MCXCV Summa: gentes DLXXVI Summa: flumina clara CXV Summa: montes clari XXXVIII Summa: insulae CVIII Summa: quae intercidere oppida aut observationes MMCCXIIII. M. Agrippa. M. Varrone.
Abbreviated transcription (Latin):
Quae solis
Auaro salsũ mare.
ubi a ssimũ marł.
Mirabilia fiontiũ n fluminũ.
Ignium u aquarum.
siuncta miracula.
De maltha.
de naptha.
Quie loca sc̃ꝑ ardeant.
Ignium ꝑse ingracula.
lerrae uniuersȩ mensurȩ.
Hlarmonica mũdi ratio.¬
Su̾ma res i listorie tr¬
& obseruationes. cccc xuiI.
PEAUETORIBUS
Suarrone sulpicio galo.
Coclio antipatro. Rabrano. anciate.
Mutiano. Cecina qͥ de trusca disciplina.
Larquicio qui itẽ.
Liulio aqͥla qui it̃ sergio platone.
EXIERRUIS.
hȩpparco. Timaeo. Sosigene
setosiri. Ncoclepso Pitagoricis
Possidonio. Chasmandro Epigene
Cudoxo. Democrito. Critodemo
Trasello. Serapio nec nonomico.
Euelide. Cacrano philosopho.
Dice arctho. Argimede.
stiesicrito. Eratosthene. Ex phei.
Herodoto. aristotile: Citsia.
arctemidoro ephesio.
Isidoro.
Caraceno
Iheo pompo.
In libro .iii. hȩc cõtinent᷑.
Situs gentis maria.
Oppida portus.
Montes flumina.

Expanded text:
quae soils quare salsum mare ubi altissimum mare mirabilia fontium et fluminum ignium et aquarum iuncta miracula 107-110 de maltha de naphtha quae loca semper ardeant ignium per se miracula terrae universae mensura harmonica muSumma: res et historiae et observationes CCCCXVII EX AUCTORIBUS M. Varrone. Sulpicio Gallo.Caelio Antipatro. Fabiano. Antiate. Muciano. Caecina qui de Etrusca disciplina. Tarquitio qui item. lulio Aquila qui so item. Sergio Plauto. EXTERNIS Hipparcho. Timaeo. Sosigene. Petosiri. Nechepso. Pythagoricis . Posidonio. Anaxi- mandro. Epigene. Eudoxo. Democrito. Critodemo. Thrasyllo . Serapione gnomonico. Euclide. Coerano philosopho, Dicaearcho. Archimede. Onesicrito . Eratosthene. Pythea. HeroArtemidoro Ephesio. Isidoro Characeno. Theopompo. III LIBRO III CONTINENTUR situs, gentes, maria, oppida, portus, montes, fl
Abbreviated transcription (Latin):
De semiferis animalibus.
Quae quib: locis animalia
non sint
Ubi ⁊ quȩ aduenis tantum
noceant
Ubi ⁊ quȩ indigenis tantum.
Summa res ihistoriȩ. u
obsertiationes.
EX AUC TORIB
Muciano. procilio.
uerrio flacco, lucio. pisone.
Cornelio ualcriano
Catone. censorio.
benestella. ⁊ rogo actiˢ
Columelle. lirgilio.
Uarrone. Lucilio
Mecello. scipione.
sornelio. celso. nigidio.
hebio nigro. põponio mela
Mamilio sura.
ex ⁊ ernis
Iubi rege. poliio. hesodoto.
antipatro. aristo tile.
demetrio. pysico. Democrito.
Incophrasto. Guant̾e¬
Hierone rege. attale rege.

Expanded text:
de semiferis animalibus 83 quae quibus locis animalia non sint 84 ubi et quae advenis tantum noceant. ubi et quae indigenis tantum Summa: res et historiae et observationes EX AUCTORIBUS Muciano. Procilio. Verrio Flacco. L. Pisone. Cornelio Valeriano. Catone censorio. Fenestella. Trogo. actis. Columella. Vergilio. Varrone. Lucilio. Metello Scipione. Cornelio Celso. Nigidio. Trebio Nigro. Pomponio Mela. Mamilio Sura. EXTERNIS Iuba rege. Polybio. Herodoto. Antipatro. Aristotele. Demetrio physico. Democrito. Theophrasto. EuantheHierone rege. Ctesia. Duride.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuę genera corg
Qnis pͥmꝰ lcontomaciã romae
Quis plurimus in ea leoneᷤ donauat
quis pͥmus romanoꝵ uinxerit
Mirabilia in leonum factis
Adracone agnitus ⁊i seruatus
Quis plurima de tẏ̃gribus
Quando primum romae
uisa iygris
De natura earum de camdis

Expanded text:
e genera eorum quis primus leontomachiam Romae, quis plurimos in ea leones donaverit imus Romanorum iunxerit. mirabilia in leonum factis 22 a dracone agnitus et servatus quis plurimas 25 de tigribus. quando primum Romae visa tigris. de natura earum fetu capto
Abbreviated transcription (French):
EX AUETORIBUS.
Cathone censorio.
Muarrune. Magrippa.
Diuo augusto. Uirrone atacino.
Cornelio ne pote hygino.
U uetere mela pomponio.
Licinio mutiano¬
ẜ abricio tusco. ateros: pitone.
atheco philo logo.
Ex T ERNIS
Polybio hȩccatheo. hellaneco dadsie
Eudoxo. dicearto. Ihȩ inostene.
Gratete granimatico. seciphione
antio cense
Gallimacho artemidoro apolloso
Agato de timaco siculo.
mursilo. alexindro Polebistoriae.
łscidide: Dosiade. aniximandro
philistide. Moloxe.
Dionisio. Aristide. Callidemo.
Menechino declosthene.
anticlide. Heradicle. philemone:
Aieneponte. Phitea.
lsidori philoni dexenacora.
astyon⁊ mystaphilo.
Aristo orito marodoro.

Expanded text:
EX AUCTORIBUS Catone censorio. M. Varrone. M. Agrippa. Divo Augusto. Varrone Atacino. Cornelio Nepote. Hygino. L. Vetere. Mela Pomponio. Licinio Muciano. Fabricio Tusco. Ateio Capitone. Ateio philologo. EXTERNIS Polybio. Hecataeo. Hellanico. Damaste. Eudoxo. Dicaearcho. Timosthene. ratete gense. Callimacho. Artemidoro. Apollodoro. Agathocle. Timaeo Siculo. Myrsilo. Alexandro polyhistore. Thucydide. Dosiade. Anaximandro. Philistide Mallote. Dionysio. Aristide. Callidemo. Menaechmo. Aglaosthene. Anticlide. Heraclide. Philemone. Xenophonte. Pythea. Isidoro. Philonide. Xenagora. Astynomo. Staphylo. Aristocrito
Abbreviated transcription (Latin):
oppido saria abissale. corgire. melena. cognominata cũ gnirũ oppido
distat xx̃ui. int̾ quã & illiracũ melite unde catulos melitos ap¬
pellari callimachus auctor. ẽ x̃ii. abea qañi. elaprtes. In ionio au¬
tẽ mari abarico.mm.p. sasoni spiratica ratione nota.

Expanded text:
m et cum oppido Pharia. ab Issa Corcyra Melaena cognominata cum Cnidiorum oppido m et cum oppido Pharia. ab Issa Corcyra Melaena cognominata cum Cnidiorum oppido distat XXV, inter quam et Illyricum Melite, unde catulos Melitaeos appellari Callimachus auctor est. XV ab ea VII Elaphites, in Ionio autem mari ab Orico MM p. Sasonis, piratica statione nota.
Abbreviated transcription (Latin):
mnus. ieteris illirici latitudo qua maxxima est coxx
ẜ. colligit. longitudo a flumine arsia ad flumen driniũ¬
ex̃ex a trino ad ꝓmunctoriũ acrocerauniũ clax .ii. agͥp¬
ea ꝓoidit. Uniuersũ autẽ sinum ttaliae. ⁊ ilirici abitũ.
dit partri eo duo maria quod est inximus fine. ioniũ ẽ pri.¬
pa parte. In terras hadriaticũ quod supernum uocul ⁊ ꝑr¬
milic mausomo mari prȩt̃ iã dicitas memoratu dignae
mulo in ionio. paucae calabro littore. ante bruintisiae
manĩ obiectũ portus efficitur. Contra apuilir situs dio¬
nedua conspicua monumento dio medis &e altera coa nomi¬
inailsilbasdã theuthria appellata. iirict ora imille aplus
insilis fegmentatur. natura madoso mari. aestuariisq paui¬
mentum. adeo ut quas earum designent haud uinquã cõstite¬
rit. Contra iader est lissa & quȩ appellatȩ contra liburnon
grattȩ aliquod nec pauciores. liburnicę celadussẽ. contra

Expanded text:
mus, Ieterus. Illyrici latitudo qua maxima est CCCXXV mus, Ieterus. Illyrici latitudo qua maxima est CCCXXV p. colligit, longitudo a flumine Arsia ad flumen DriniumDXXX. a Drinio ad promunturium Acroceraunium CLXXV Agrippa prodidit , universum autem sinum Italiae et Illyrici ambitu |XVII|. in eo duo maria quo distinximus fine, Ionium in prima parte, interius Hadriaticum, quod Superum vocant. Insulae in Ausonio mari praeter iam dictas memoratu dignae nullae, in Ionio paucae Calabro litore ante Brundisium, quarum obiectu portus efficitur, contra Apulum litus Diomedia, conspicua monumento Diomedis, et altera eodem nomine, a quibusdam Teutria appellata. Illyrici ora mille amplius insulis fmentum, adeo ut quas earum designent haut umquam constiterit. contra Iader est Lissa et quae appellata est, contra Liburnos Crateae aliquot nec pauciores Liburnicae, Celadussae, contra
Abbreviated transcription (Latin):
pulorũ haec capita. Prȩterea arabiates araliã antiuelgites ca¬
tari carnacates crauisq hercuniates latouici. oseriates. uartiani.
mons elaudius. euius in fronte scordisci. in tergo taurisci insu¬
la. in sauo metus barbis amnicarũ maxima. Practerea amne¬
fine morandi colapis in saũ inflnens uexta siscrã gemino alues
insulã ibi efficit. quac segestica appellatur. Alter amnis bacunti¬
us in saum sirmio oppido influit. ubr ciuitas sirmentium &
amantinorũ inde.xIii. taurunũ ubi danubio miscet᷑ saus.¬
upra influunt ualdasus. urbanus. & ipsi non ignobiles
Lannomae iungitur prouincia quȩ mesia appollatur. ad
pontũ usq cũ danubio decurrens incipit a confluente sup̃
dicto mea dardam. celogere trqualli cimachi mocsi. tnu¬
es. pontoq conterinini sclutȩ. flumina clara. darcdanis mar¬
sisi pingus duma cus ex rhodopheo esõus. exuaemoutus. ala¬

Expanded text:
pulorum haec capita; praeterea Arviates, Azali, Amanti ni, Belgites, Capulorum haec capita; praeterea Arviates, Azali, Amanti ni, Belgites, Catari, Cornacates, Eravisci, Hercuniates, Latovici, Oseriates, Varciani. mons Claudius, cuius in fronte Scordisci, in tergo Taurisci. insula in Sao Metubarbis , amnicarum maxima. praeterea amnes memorandi: Colapis in Saum influens iuxta Sisciam gemino alveo insulam ibi efficit quae Segestica appellatur; alter amnis Bacuntius in Saum .... Sirmio oppido influit, ubi civitas sirmiensium et Amantinorum. inde XLV Taurunum, ubi Danuvio miscetur Saus. supra influunt Valdasus, Urpanus, et ipsi non ignobiles. Pannoniae iungitur provincia quae Moesia appellatur, ad Pontum usque cum Danuvio decurrens. incipit a confluente supra dicto. in ea Dardani, Celegeri, Triballi, Timachi, Moesi, Thraces Pontoque contermini Scythae . flumina clara e Dardanis Margus, Pingus, Timachus, ex Rhodope Oescus, ex Haemo Vtus, Asa
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ. inde iniciũ epiri montis acrocerunia. quibus hunc euro¬
pę det̾minauimus sinũ oricũ. a sallentina italiȩ̨ promuncto¬
rio distat .Lxẽx. a tergo carnorũ. & iapudũ quas effert in ag¬
ꝓ nis hister retis iunguntur. norici. oppida eorũ uirinũ. cesera.
teurniua. aguntũ .ii. an iomnia. claudia flauium soluens enoricens
iunguntur lacus peiso deserta boiorũ. Iam tim̃ colonia diui clau¬
ttntrione ad meridiem uersa. molli in dextra ac leua diueritate
diueritate considunt. quȩ pars ad mare aoriaticũ spectit appellat᷑
dalmatia. & illiricũ supradictũ ad septentriones pannonia uergit.
funtur inde danubio. In ea colonię. haemona. sciscia. amnesclari
& nauigabiles in danubiũ defluunt. drausi noricis molentior.
Sius ex alpibus carnicis placidior. cãa. int̾uallos. drrius ꝑ serne¬
tis. si rapulos lasos andicẽtes. Saus per colapianos breucosq po¬

Expanded text:
ditum. inde initium Epiri, montes Acroceraunia, quibus hunc Euroditum. inde initium Epiri, montes Acroceraunia, quibus hunc Europae determinavimus sinum. Oricum a Sallentino italiae promuntrio distat LXXX. xxiv 146 A tergo Carnorum et Iapudum, qua se fert magnus Hister, Raetis iunguntur Norici. oppida eorum Virunum, Celeia, Teurnia, Aguntum, Iuvaum, omnia Claudia, Flavium Solvense. Noricis iunguntur lacus Pelso, deserta Boiorum; iam tamen colonia Divi Clautentrione ad meridiem versa molli in dextra ac laeva devexitate considunt . quae pars ad mare Hadriaticum spectat, appellatur Delmatia et Illyricum supra dictum; ad septentriones Pannonia vergit. finitur inde Danuvio. in ea coloniae Emona, Siscia. amnes clari et navigabiles in Danuvium defluunt Draus e Noricis violentior, Saus ex Alpibus Carnicis placidior, CXX intervallo: Draus per Serretes, Serapillos , Iasos, Andizetes, Saus per Colapianos Breucosque. po
Abbreviated transcription (Latin):
masi masthitę. ariniste. anaronę amne. c̃.p̃. ab est epidaurũ
colonia. ab epidauro sunt oppida ciuiũ romanoꝵ rhixinũ. car¬
uiũ. butua. mumolciniũ quod antea colcinũ dictũ. ẽ a colehiꝰ
cnditũ amnis dirino superq eũ oppidũ ciuiũ.r̃. Scodra. a mari
xũiuĩ. Pract̾ea multorũ grecia oppidorũ deficiens memoria. nec
non i ciuitatiũ ualidarũ eo nãq tractu fuere labeatae. senc oi
rudim. sasaci. grabaei. propię quȩ dicti illiri. & taulanti. &
÷̃ .r. ab epid auro .c̃.p̃. alisso. Macedonia prouincia. gentes
parthenię a tergo eoꝵ dassa retę montes candauiȩ ad irrachiȩ.
lx̃xuiii .p. in ora uero denda ciuiũ .r. epidamnũ colonia. ꝓp¬
ter in auspicatũ nom̃ a romanis dirraciũ appellata flumen ad¬
usi quibꝰda eas nomitũ apollonia. quondã chorintiorũ coloria.
ũũ.p. a mari recedens cuius in finibus celebre nĩpheũ accolũt
barluari. amantes nbullones. at in ora. oppidũ oricũ a colchiscon¬

Expanded text:
masi, Masthitae , Arinistae. a Narone amne C??? p. abest Epidaurum colonia. ab Epidauro sunt oppida civium Romanorum Rhizinium, Acruium, Butuanum, Olcinium, quod antea Colchinium dictum est, a Colchis conditum, amnis Drino superque eum oppidum civium Romanorum Scodra ab mari XVIII, praeterea multorum Graeciae oppidorum deficiens memoria nec non et civitatium validarum: eo namque tractu fuere Labeatae, Senedi, Rudini, Sasaei, Grabaei; proprieque dicti Illyri et Taulanti et m civium Romanorum ab Epidauro C??? p. a Lisso Macedonia 145 provincia. gentes Partheni et a tergo eorum Dassaretae, montes Candaviae a Dyrrachio LXXVIII p., in ora vero Denda civium Romanorum, Epidamnum colonia, propter inauspicatum nomen a Romanis Dyrrachium appellata, flumen Aous, a quibusdam Aeas nominatum, Apollonia, quondam Corinthiorum colonia, IIII p. a mari recedens, cuius in finibus celebre Nymphaeum accolunt barbari Amantes et Buliones. at in ora oppidum Oricum, a Colchis con
Abbreviated transcription (French):
obseruationes. biuo augusto¬
uarrone atac ini¬
Cornelio ne pote
higino¬
L. uetere.
Mela pomponio. Licinio mutiano
fabricio tusco a teio cipitone.¬
Atheio philologo

Expanded text:
ivo AugustVarrone AtaciCornelio Nepote. HyginoL. Vetere. Mela Pomponio . Licinio Muciano . Fabricio Tusco. Ateio Capitone.Ateio philologo
Abbreviated transcription (Latin):
eã iura uiribus descriptis. inde curias. c̃coxlii. delmate .xxii.
deuri. cõ. xxxuiiii. ditiones. cc RXxuiiii. merei. Cũ. sardea¬
tis. in hoc tractu sunt. burroũ. mandetriũ. triburiũ. nobilta¬
ta prolis castella porunt. & ex insulis staei. colentini. sepri. e¬
petini. abhis castella p&unt in eam rateonũ. narona. colonia.
terti. conuentus. a salona. Txadũ .p. adposita. cognominis
suilunio. a mari.xx.p. m̃. uarro. Lxxx uinii. ciuitates es
uenti tasse auotor est. Nunc soli prope noscuntur cerauni d¬
curus. &x iiũ. duersi.xiiii. desiciates. cĩ. dodeate. xxxiil.
deretini &uuĩ. deremeste. xxa. dindari. xxãiii. gunditions
xliiii. melcumani. xxuui. naresi. cũ. scirtari. Txxũ. sicules
x̃xiniĩ. populatores quae quondã italiae. uarder non a molies

Expanded text:
eam iura viribus discriptis in decurias CCCXLII Delmatae, XXV eam iura viribus discriptis in decurias CCCXLII Delmatae, XXV Deuri, CCXXXVIIII Ditiones, CCLXVIIII Maezei, LII Sardeates. in hoc tractu sunt Burnum, Andetrium, Tribulium, nobilitata proeliis castella. petunt et ex insulis Issaei, Solentini, Separi, Epetini. ab his castella Petuntium, Nareste, Oneum. Narona colonia tertii conventus a Salona LXXXV p., adposita cognomins sui fluvio a mari XX p. M. Varro LXXXVIIII civitates eo ventitasse auctor est; 143 nunc soli prope noscuntur Cerauni decuriis XXIIII, Daversi XVII, Desitiates CIII, Docleatae XXXIII, Deretini XIIII, Deraemistae XXX, Dindari XXXIII, Glinditiones XLIIII, Melcumani XXIIII, Naresi CII, Scirtari LXXII, Siculotae XXIIII populatoresque quondam Italiae Vardaei non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
minare non pigcat. uis italicũ habent. eo conuentu alute fli¬
nates a quibus sinus nominatur. lopsi uarii abrini. ĩmunes que
asseriates. & ex insulis fertinates curritae Cetero per oram
oppida anes. acsio aluona. flamnona. tarsatica. seni alopsica
orto plinia. regium. argiruntũ. coriniũ. ae nona. cuutas pi¬
sini flumen telaulũ quod finitur. iapudia insulae eiussinus
cum oppidis practer supra significatas. absortiũ. arba. crexi
gissa. portunata. rursus in continente colonia iadera quę apoli
cĩx. ab est inde.xxx̃. colentũ. insula xũuii. ostiũ.tini flum
nis. Liburiuię finis & iniciũ dalmacię scardona. mannę .co. lx̃o
passuũ a mari. dem tariotarũ antiqua regio. ⁊ castellũ tarion
promunctoriũ diomedis uelut alii pan insula. Illis circuitu. c̃
traguriũ ciuiũ .r̃. marmore notũ siculi inquẽ locũ diuus cliu¬
dius. ueteranus misit. salona. colonia. abiader. cxũ. petunt i

Expanded text:
minare non pigeat. ius Italicum habent ex eo conventu Alutae, Flaminare non pigeat. ius Italicum habent ex eo conventu Alutae, Flanates, a quibus sinus nominatur, Lopsi, Varvarini inmunesque Asseriates, et ex insulis Fertinates, Curictae. 140 cetero per oram oppida a Nesactio Alvona, Flanona, Tarsatica, Senia, Lopsica, Ortoplinia, Vegium, Argyruntum, Corinium, Aenona, civitas Pasini, flumen Telavium, quo finitur Iapudia. insulae eius sinus cum oppidis praeter supra significatas Absortium, Arba, Crexi, Gissa, Portunata. rursus in continente colonia Iader, quae a Pola CLX abest, inde XXX Colentum insula, XLIII ostium Titii flumis. Liburniae finis et initium Delmatiae Scardona in amne eoXII passuum a mari. dein Tariotarum antiqua regio et castellum Tariona, promunturium Diomedis vel, ut alii, paeninsula Hyllis Tragurium civium Romanorum, marmore notum, Siculi, in quem locum Divus Claudius veteranos misit, Salona colonia ab Iader CXII. 142 petunt in
Abbreviated transcription (Latin):
nerusi. uelaunis. uetri. Non sunt adeccta cottianȩ ciuitates
XII. quȩ non fuerant hostiles sĩ itẽ adtributae municipiis lege
pompeia: haec est italia diis sacra. hę̧ gentes eius. haec oppida
populor suꝑ haec italia. quȩ.L. emilio. paulo gatilio regilocus
nunciato gallico tu multu sola sine externis ullis auxili is
atq &iã tũc sine transpadanis equitũ. lx̃xx. peditũ. dc̃c
armauit. metallors omniũ fertilitate nullis cedit terris. Sed
interdictum id uetere consulto patrũ italię parciuibenti ũ.
Arsiaẽ gens liburnor iungitur usq ad flumen titiũ. parseius
fuere mentores. himani. encelee. buni. & quos callimachus pcu¬
cetios appellat. nunc totũ uno nomine illiricũ uocatur genera¬
tim populorũ pauea effatu digna aut facilia nomina cori¬
uentũ scardonitarũ petunt iapudes & liburnorũ ciuitates.
xiiii. ex quibus lacinienses. stulpinos. burnistas. olbonenses. no¬

Expanded text:
NERUSI · VELAVNI · SVETRI. Non sunt adiectae Cottianae civitates NERUSI · VELAVNI · SVETRI. Non sunt adiectae Cottianae civitates XV, quae non fuerant hostiles, item Pompeia. Haec est Italia diis sacra, hae gentes eius, haec oppida populorum. super haec Italia, quae L. Aemilio Paulo C. Atilio Regulo cos. nuntiato Gallico tumultu sola sine externis ullis auxiliis atque etiam tunc sine Transpadanis equitum LXXX, peditum DCC armavit, metallorum omnium fertilitate nullis cedit terris; sed interdictum id vetere consulto patrum Italiae parci iubentium. xxi 139 Arsiae gens Liburnorum iungitur usque ad flumen Titium. pars eius fuere Mentores, Himani, Encheleae, Bulini et quos Callimachus Peucetios appellat, nunc totum uno nomine Illyricum vocatur generatim. populorum pauca effatu digna aut facilia nomina. conventum Scardonitanum petunt Iapudes et Liburnorum civitates XIIII, ex quibus Lacinienses, Stulpinos, Burnistas, Olbonenses no
Abbreviated transcription (Latin):
qui montani uocantur. capillatorũq plura genera ad confinium
ligustici maris non alienũ uidetur. hoc locus bbicere inscriptio¬
nẽ ⁊ rapaeo alpiũ quȩ talis. ẽ. imp̃. ccsiri diui filio augusti pon¬
ti max̃. imp̃.xiiui.tr̃ .p̃o. xuii.s. pq.t. quod eius ductu ausoi¬
cus quȩ gentes alpinȩ omnes quȩ a mari supero ad inferũ perti¬
nebant. sub imperiũ. pr̃. sunt redacti gentes alpinę deuictic
trium pilini. camuni. uenostes uennonetes isarchi. brcunicae
naunes focunates uideliquorum gentes quattuor. cosuanctis.
irucinatis. licates. catenates. ambisontes. rugusci. sua nenetas.
calucones. brixenetis. leponti. uberi. nantuates. sedun. uara¬
gri. salassi. acitauones. medulli. ucenni. caturiges. brigiani.
sogionti. brodionti. nemaloni. edenates. esubian. ueamini. gil¬
litȩ. triullati. eedini. uergunni. eguituri. nematuri. oratel.

Expanded text:
qui Montani vocantur Capillatorumque plura genera ad confinium qui Montani vocantur Capillatorumque plura genera ad confinium Ligustici maris. Non alienum videtur hoc loco subicere inscriptionem e tropaeo Alpium, quae talis est: IMP · CAESARI DIVI FILIO AVG · PONT. · MAX · IMP XIIICIISQVE GENTES ALPINAE OMNES QVAE A MARI SVPERO AD INFERVM PERTINEBANT SVB IMPERIVM P · R · SVNT REDACTAE · GENTES ALPINAE DEVICTAE TRVMPILINI · · CAMVNNI · VENOSTES · VENNONETES · ISARCI · BREVNI · GENAVNES · FOCVNATES · VINDELICORVM GENTES QVATTVOR · COSVANETES · RVCINATES · LICATES · CATENATES · AMBISONTES · RVGVSCI · SVANETES · CALVCONES · BRIXENETES · LEPONTI · VBERI · NANTVATES · SEDVNI · VARAGRI · SALASSI · ACITAVONES · MEDVLLI · VCENNI · CATVRIGES · BRIGIANI · SOGIONTI · BRODIONTI · NEMALONI · EDENATES · VESVBIANI · VEAMINI · GALLITAE · TRIVLLATI · ECDINI · VERGVNNI · EGVI · TVRI · NEMATVRI. ORATELLI ·
Abbreviated transcription (Latin):
tas ciuitates diuersẽ raetos tuscorum prolẽ arbitrantur.
a gallis pulso duce racto uerso deinde italiã pectore alpiũ
latimini iuris cuganea. gentes quorũ oppida. xxx ini. enume¬
rat cato ex histrum pleni uenales cũ agris suis populus dein
camunni. compluresq similes finitimis ad tributi munici¬
pis leponcios. & salassos tauriscȩ gentis. idem cato arbitrat᷑.
ceterifere lepontios relictos ex comitatu herculis int̃practationi
greci nominis credunt. prac hostis in transitu alpiũ nue mẽ¬
bris eiusdẽ exercitus & graios fuisse. graianũ alpiũ incolas
praestantes genere. cuganeus in detracto nomine caput coꝵs sto¬
enos ratorũ uennonenses sarunctesq ortus rheni amnis accolunt
lepontiorũ qui uberi uocantur. fonte᷑ ro̾dani eodẽ alpiũ tractu
sunt praet̾ẽa latio donati in colȩ ut octodurenses & finitimi. ceu¬
tones cottiani ciuitates & turi liguribus orti uagienui ligures ut

Expanded text:
tas civitates divisi. Raetos Tuscorum prolem arbitrantur tas civitates divisi. Raetos Tuscorum prolem arbitrantur a Gallis pulsos duce Raeto. verso deinde in Italiam pectore Alpium Latini iuris Euganeae gentes, quarum oppida XXXIIII enumerat Cato. 134 ex iis Trumplini, venalis cum agris suis populus, dein Camunni conpluresque similes finitimis adtributi municipis. Lepontios et Salassos Tauriscae gentis idem Cato arbitratur; ceteri fere Lepontios relictos ex comitatu Herculis interpretatione Graeci nominis credunt, praeustis in transitu Alpium nive membris. eiusdem exercitus et Graios fuisse Graiarum Alpium incolas praestantesque genere Euganeos, inde tracto nomine. caput eorum Stoenos. 135 Raetorum Vennonienses Sarunetesque ortus Rheni amnis accolunt, Lepontiorum qui Uberi vocantur fontem Rhodani eodem Alpium tractu. sunt praeterea Latio donati incolae, ut Octodurenses et finitimi Ceutrones, Cottianae civitates et Turi Liguribus orti, Bagienni ligures et
Abbreviated transcription (Latin):
partus aut alumni simili modo acceptos reddunt ut aduã larius.¬
ticinũ: uerbannus mincium. benacus olliũ. sebinnus labrum.
cupilis. om̃s in colas padi alpes in longitudine .x. pedũ. prȩt̾ẽa
super oram ad inferũ coelius tradit timagines. xxu.p. dedu¬
ctis in latieudine. R cornelius nepos. c̃.t. liuius tria milia
stadiorũ uterque diuersis in locis. naͣq & centũ milia excedũt
a liquando ubi germaniã ab italia submorent nec. Ex̃x. implẽt.
reliqua sui parte graciles. ueluti naturȩ prouidentia. latitudo
italia subter. radices eoꝵ auaro peruada sabatia. taurinos. co¬
mum. brixiam. ueronã uicetiã. opitergium aquilcia. terges¬
te. polã. arsiã. dcc xł u. colligit. incolae alpiũ multi populi
sed illustres a pola. ad tergestis regionẽ fecues sub ocrini catali
menon. caleni. iuxtaque caros quondã taurisci appellati.
nunc norici. his contermini raai & uindelici omnes in mul-¬

Expanded text:
partus aut alumni, sipartus aut alumni, siTicinum Verbannus, Mincium Benacus, Ollium Sebinnus, Lambrum Eupilis, omnes incolas Padi. 132 Alpis in longitudinem |X| p. patere a Supero mari ad Inferum Caelius tradit, Timagenes XXV p. deductis, in latitudinem autem Cornelius Nepos C, T. Livius III stadiorum, uterque diversis in locis. namque et centum milia excedunt aliquando, ubi Germaniam ab Italia summovent, nec LXX inplent reliqua sui parte graciles, veluti naturae providentia. latitudo Italiae subter radices earum a Varo per Vada Sabatia, Taurinos, Comum, Brixiam, Veronam, Vicetiam, Opitergium, Aquileiam, Tergeste, Polam, Arsiam DCCXLV p. colligit. xx 133 Incolae Alpium multi populi, sed inlustres a Pola ad Tergestis regionem Fecusses, Subocrini, Catali, Menoncaleni iuxtaque Carnos quondam Taurisci appellati, nunc Norici. his contermini Raeti et Vindelici, omnes in mul
Abbreviated transcription (Latin):
mae coloniae cremon abriaxtace romanorũ agro uenatorũ autẽ
a teste & oppida acaelũ patauiũ opitergiũ uelunũ uicetia.
M antua tuscorũ trans padũ sola reliqua uenetos trorana stir¬
pe ortos auctor est cato:
Cenomannos iuxta massiliã habitasse in uolsois fertini & triden¬
tim & beruenses retica oppida retorũ & euganeorũ uerona iu¬
lienses carnorũ dein quos scropulos dicere non attineat alutren¬
ses asseriates flamonienses uanienses tuli cognomine culici foro¬
uilienses cognomine transpadani foretani nedinates quarqueni
tauris ani cogienses uaruari. In hoc situ interiere per oram
iramine pellaon. palsiciũ. ex uenetis atina ⁊ cęlina. carnes.
segesta. itoęra. tauriscis noreia. & ab aquileia ad xii. lapidẽ de¬
letũ oppidum &iã inuito senatu. a.m̃. claudio .m.L. piso au¬
ctor est in hac regione. & xi. lacus incluti sunt. amnesque eoꝵ

Expanded text:
mae coloniae Cremona, Brixia Cenomanorum agro, Venetorum autem mae coloniae Cremona, Brixia Cenomanorum agro, Venetorum autem Ateste et oppida Acelum, Patavium, Opitergium, Belunum, Vicetia. Mantua Tuscorum trans Padum sola reliqua. Venetos Troiana stirpe ortos auctor est Cato, Cenomanos iuxta Massiliam habitasse in Volcis. Feltrini et Tridentini et Beruenses Raetica oppida, Raetorum et Euganeorum Verona, Iulienses Carnorum. dein, quos scrupulosius dicere non attineat, Alutrenses, Asseriates, Flamonienses Vanienses et alii cognomine Carici, Foroiulienses cognomine Transpadani, Foretani, Nedinates, Quarqueni, Tarvisani, Togienses, Varvari. in hoc situ interiere per oram Irmene, Pellaon, Palsicium, ex Venetis Atina et Caelina, Carnis Segesta et Ocra, Tauriscis Noreia. et ab Aquileia ad XII lapidem deletum oppidum etiam invito senatu a M. Claudio Marcello L. Piso auctor est. In hac regione et undecuma lacus incluti sunt amnesque eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cola. Nullus enĩͣ ex clanuiuo amnis in mare adriaticũ effundit᷑
deceptus credo quoniam argo nauis flumine in mare adria¬
ticum descendit. Non procul tergens tenoeiam constat quo flu-¬
mine umeris trauectã alpices diligentioris tradunt subisse
auteͫ histro clem sabo dein nauporto cui nomen ex ea causa est
inter aemonã alpisque exorienti
Tistria ut pen insula excurrit latitudinẽ eius xl. circuitu exxo.
fanaticũ sinũ lapucdiã promouere a tergo histriȩ cxaa. deiri
liburmã. el. fecere tuditanus qui domui stristhos in statua sua
ibi inscripsit ab aquileia ad titiũ flumen stadia.m. Oppida his¬
triae eiuium romanorum agila. parentiũ. colonia. pola quę
nunc pictas uilia quondã a coleis condita. Abest a tergeste cum
oppidũ nẽ sanctiũ & nunc finis italiae. fluuius myrsiae ad polã
abancona traiectus cxxx̃. ẜ. est in mediterraneo regionis deci¬

Expanded text:
cola; nullus enim ex Danuvio amnis in mare Hadriaticum effunditur. cola; nullus enim ex Danuvio amnis in mare Hadriaticum effunditur. deceptos credo, quoniam Argo navis flumine in mare Hadriaticum descendit non procul Tergeste, nec iam constat quo flumine. umeris travectam Alpis diligentiores tradunt, subisse autem Histro, dein Savo dein Nauporto, cui nomen ex ea causa est inter Emonam Alpisque exorienti. Histria ut paeninsula excurrit. latitudinem eius XL, circuitumCXXV Flanaticum sinum Iapudiam promovere a tergo Histriae CXXX, dein Liburniam CL fecere. Tuditanus, qui domuit Histros, in statua sua ibi inscripsit: AB AQVILEIA AD TITIVM FLVMEN STADIA MM. oppida Histriae civium Romanorum Agida, Parentium, colonia Pola, quae nunc Pietas Iulia, quondam a Colchis condita; abest a Tergeste CV. mox oppidum Nesactium et— nunc finis Italiae — fluvius Arsia. ad Polam ab Ancona traiectus CXX p. est. In mediterraneo regionis deci
Abbreviated transcription (Latin):
e bois & senonibus deletum eo dic quo camillus ueios ceperit nepos
Sequitur decima regio italię hadriatico mari apposita cuius ue¬
netia fluuius silis ex montibꝰ taruisanis. oppidum altinum flu¬
men liquentia & montibus opiterginis & portus eodem nomine
colonia concordia flumina & portus romatinum tiliauentũ
maius minusque anaxum quo uarianus defluit. alsanatiso
cum tarro praefluente aquileiã coloniã xu .e. mari sitã carnoꝵ.
Haec regio uincta quae iapudum amnistima ius castellũ nobile ui¬
no punicum tergestin sinus. colonia tergeste. xxxiii. ab aquile-¬
ia ultra quam sex milia .e. formio amnis ab rauenna . clxxxuiiii.¬
s. anticus auctae italię terminus. Nunc uero histriae quã cogno¬
minatã a flumine histro in adria effluente a danubio amne eod¬
quae hstro aduersum padi fauces contrario corũ percussum ma-¬
ri interiecto dulciscente plerique dixere falso. & nepos oiaͬ padiac¬

Expanded text:
et Bois et Senonibus deletum eo die, quo Camillus Veios ceperit, Neposet Bois et Senonibus deletum eo die, quo Camillus Veios ceperit, Nepos xviii 126 Sequitur decima regio Italiae, Hadriatico mari adposita, cuius Venetia, fluvius Silis ex montibus Tarvisanis, oppidum Altinum, flumen Liquentia ex montibus Opiterginis et portus eodem nomine, colonia Concordia, flumina et portus Reatinum, Tiliaventum Maius Minusque, Anaxum, quo Varamus defluit, Alsa, Natisa cum Turro, praefluentes Aquileiam coloniam XV p. a mari sitam. 127 Carnorum haec regio iunctaque Iapudum, amnis Timavus, castellum nobile vino Pucinum, Tergestinus sinus, colonia Tergeste, XXXIII ab Aquileia. ultra quam sex milia p. Formio amnis, ab Ravenna CLXXXVIIII, anticus auctae Italiae terminus, nunc vero Histriae. quam cognominatam a flumine Histro, in Hadriam effluente e Danuvio amne eodemque Histro exadversum Padi fauces, contrario eorum percussu mari interiecto dulcescente, plerique dixere falso, et Nepos etiam Padi ac