comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtheridem meretricem libertam uolũnii. qua eospreto
antonium euntem aagallias ẽ secuta. ꝑꝑ quod dolorem
galli nunc uidet᷑ consolari uirgilius: Nec nos debet mouo¬
re quod oum niuitauerit partem quarti georgicorum hãc
aeglogam sic reliquit:. Namlicet consolet᷑ ĩ ea gallum: tñ
altius intuenti uituꝑatio ẽ: Nam & in gallo impatiertia tur¬
pis amoris ostendit᷑. & aperte hic antonius carpit᷑ inimicus
augusti quem cõtra romanũ iorem cytheris est in castra
comitata: extrenium laborẽ. non quod mihi laboriosum
ẽ. nam scribere apud poetas ludus est: ut ꝙ ipsum iudere quae
uellem: Sed rem tibi laboriosam scilicẜ. ut nympha uirginitate
gaudens p̃stef de amoribus cantilenam: Unde & rogat dicens
concede: ꝙ uerecunde pauca postulat. ꝙ eam adiurat etiã
Sic tibi cum fluctus subter iaberesicanos: ꝑ arethusam aũt
musam siculam .i. bucolicum theocritum inuocat carmen:

Expanded text:
Cytheridem meretricem, libertam Volumnii, quae, eo spreto, Cytheridem meretricem, libertam Volumnii, quae, eo spreto, Antonium euntem ad Gallias est secuta: propter quod dolorem Galli nunc videtur consolari Vergilius. nec nos debet movere quod, cum mutaverit partem quarti georgicorum, hanc eclogam sic reliquit: nam licet consoletur in ea Gallum, tamen altius intuenti vituperatio est; nam et in Gallo inpatientia turpis amoris ostenditur, et aperte hic Antonius carpitur, inimicus Augusti, quem contra Romanum morem Cytheris est in castra comitata. 'extremum laborem' non quod mihi laboriosum est — nam scribere apud poetas ludus est, ut et ipsum ludere quae vellem — , sed rem tibi laboriosam, scilicet ut nympha, virginitate gaudens, praestes de amoribus cantilenam. unde et rogat, dicens 'concede', et verecunde 'pauca' postulat et eam adiurat etiam 'sic tibi cum fluctus subterlabere Sicanos'. per Arethusam autem musam Siculam, id est bucolicum Theocritium invocat carmen.
Abbreviated transcription (Latin):
n qui oenus dictus est/ de quo ait in decimo: fatidiça ma¬
ntus ꝓ thusci filius amnis conditor mantuee dictus autom
ipse in gdorgisis sed tauien & queruas glandes time stainee
cum oc casu nutãt᷑ froquenter: quod in aeneide etau sue
fascem ait omis sie in peorgicis in iusto sub fasce uiam dum
quodi iuino instit agamius nos conturionõ place mus nã
uentu sperabat securitatem: uel ipse augustus: qui actiacis be¬
llis fuerat occupatus
ante omnos primus olgypti prafectus fuit poeta exi.¬
mius: Nam ꝑ euphorionem/ ut supra diximus
transtulit in latinuĩ sermonem: E amorum suorũ de cy¬
lotͣheride scripsit libros quatuor: hic primũ in anici¬
tiis augusti caesaris fuit. Postea cum uenisse in suspi¬
tiouem quod contra eum coniuraret occisus est: Fuit
autem aiicus uirgilii adeo ut quartus georgicorum a me¬
dio usq ad finem eius laudes tener&. quas postea iubente au¬
gusto in aristei fabulam com̃utauit: hie galtus amauit

Expanded text:
 et Ocnus dictus est — de quo ait in decimo fatidicae Mantus et Tusci filius amnis — , conditor Mantuae. dictus autem ipse in georgicis sed tamen et quernas glandes tunc stringercum occasu mutatur frequenter, quod in Aeneide etiam saefascem ait onus: sic in georgicis iniusto sub fasce viam dum quod nunc instat agamus centurionem placemus, nam ventu sperabat securitatem: vel ipse Augustus, qui Actiacis bellis fuerat occupatus.ante omnes primus Aegypti praefectus, fuit poeta eximius; nam et Euphorionem, ut supra diximus, transtulit in latinum sermonem, et amorum suorum de Cytheride scripsit libros quattuor. hic primo in amicitiis Augusti Caesaris fuit: postea cum venisset in suspicionem, quod contra eum coniuraret, occisus est. fuit autem amicus Vergilii adeo, ut quartus georgicorum a medio usque ad finem eius laudes teneret: quas postea iubente Augusto in Aristaei fabulam commutavit. hic autem Gallus amavit
Abbreviated transcription (Latin):
quia uelox est eius numen. & mobile sicut mare: unde g̃
castor ⁊ polux quia eorũ uelo cissimȩ stellae sunt: equos
ĩ tutella hr̃e dicunt᷑. & cultor nemorũ cui .ꝑ. acaristeũ in.
llinẽ pastoralẽ. hic ut ẽ salustius docet post laniatũ a cani¬
bus acteonem filiũ matris instinctu thebas reliquit ꝙ ceam
insulam tenuit. primo adhuc hominibus uacuãpost ea
relicta cu dedalo ad sardinam Iransitum fecit. lycei

Expanded text:
enisse, quia velox est eius numen et mo- bile, sicut mare: unde etiam enisse, quia velox est eius numen et mo- bile, sicut mare: unde etiam Castor et Pollux, quia eorum velocissimae stellae sunt, equos in tutela habere dicunllinem pastoralem. hic, ut etiam Sallustius docet, post laniatum a canibus Actaeonem filium matris instinctu Thebas reliquit et Ceam insulam tenuit primo, adhuc hominibus vacuam: postea, ea relicta, cum Daedalo ad Sardiniam transitum fecit. hui
Abbreviated transcription (Latin):
presencia numina fauni. idest propitia: ut nec tam pret¬
peesentes alidi cognoscere diuos. a uorum praesontia
dicturus diuersa inuocat numina. Ferto sinuil¬
fauniq pedem: pedem ferte: aut simul uenite. aut date
carmini mẽo facultatem. quod ta utiq pedibus cõtinet᷑.
ut sit ferte pedem netricam praestate rationem: cui prima fremẽte¬
fudit equũ /magͦ. fabula talis est: cum neptunus e minerua
de athenarum nomine contenderent placuit diis ut eius
nomine ciuitas appellareture. qui niunus melius morta¬
libus obtulisset. Tunc neptunus percusso litore equum
animalibellis aptum i produxit. Minerua iacta hasta oliuã
xeauit: quae res est melior comprobata & pacis insigne
ut aũt nõn neptunum inuocet, causa eius muneris facit qr
de equis dicturus est in iiiͦ. alioquin incongeuũ est si de agri.¬
cultura lo cuuturus numen inuocet maris. E quum
aũt a neptuno progenitum. alii scythicum. alii screonem.
alii arionem dicunt fuisse nominatũ.& ĩo dr inuenisse equũ.

Expanded text:
PRAESENTIA NVMINA idest propitia, ut: Nec tam praesentes alibi cognoscere divos, quorum praesentia dicturus diversa invocat numina. FERTE SIMVL PEDEM idest ‛ferte’ aut simul venite aut date carmini meo facilitatem, quod utique pedibus continetur, ut sit ‛ferte pedem’: metricam praestate rationem. FAVNI Dii silvestu 'equm'. fabula talis est: cum Neptunus et Minerva de Athenarum nomine contenderent, placuit diis, ut eius nomine civitas appellaretur, qui munus melius mortalibus obtulisset. tunc Neptunus percusso litore equum, animal bellis aptum, produxit; Minerva iacta hasta olivam creavit, quae res est melior conprobata et pacis insigne. ut autem modo Neptunum invocet, causa eius muneris facit, quia de equis est dicturus in tertio: alioquin incongruum est, si de agricultura locuturus numen invocet maris. equum m a Neptuno progenitum alii Scythium, alii Scyronem, alii Arionem dicunt fuisse nominatum. et ideo dicitur equum inv
Abbreviated transcription (Latin):
secundum italiȩ sitũ locutus ẽ ĩ qua uitos altius eleuant᷑. sic ali¬
bi. non eadem arboribus pondet uinderia nr̃is: quae cura
bouin quis cultus hit. aut insequenti exophogesis ẽ: ut hoc sit
quis cultus hñdo sit perori quod ẽ q̃ curaboum. aut certo cato
Sxochen ait boues & postea intulit ceetera peccra: ut maius atrinal
seperaret a iuinoribus sicut de hominious facit dicens. relli¬
quias danaum atq imitis achilli hñdo. dum habe ut᷑ uel ue
eundem solem: enudem liberum: eundo apollinẽ uocant
Item luuã eando dianam. egudem tererõ: eandem uno¬
uem: eaudem prospinam dicime. secundũ quos pro sole

Expanded text:
secundum Italiae situm locutus est, in qua vites altius elevantur. Sic alibi: Non eadem vindemia arboribus pendet nostris, vel quia boum qui cultus h. s. p. aut in sequenti epexegesis est, ut hoc sit 'qui cultus habendo sit pecori', quod est 'quae cura boum': aut certe κατ' ἐξοχήν ait boves et postea intulit cetera pecora, ut maius animal separaret a minoribus, sicut de hominibus facit, dicens "reliquias Danaum atque inmitis Achilli". habendo autem dum eundem Solem, eundem Liberum, eundem Apollinem vocant; item Lunam eandem Dianam, eandem Cererem, eandem Iunonem, eandem Proserpinam dicunt. secundum quos pro Sole et
Abbreviated transcription (Latin):
cessit enesaris asteũ ss cum augustus ccesar ludos funebres
parri celebraret die medio stella aparuit. ille eazee̾ confir¬
mauit exꝰ parentis. Unde sunt uersus isti compositi: dionei
aũt longe repetitum est/ ã matre ueneris dione: Sane astr¬
ui graece dixit. nam stellam debuit dice᷑. quo seģe gan¬
derent fengibus ad mensem aliudit d iulium qui dicetus
est in honorem caesaris quo e uuce E feumienta mature¬
quos possis timers na illus respicit : quod supra inui¬
sinuia fert aetas idest aufert. nam intelligamus ein subito os¬
tieuisse nec quod cȩperat implero potuise. auiniũq etiam me
inec a caligine soles. condere finire usq ad occasum duceͣ . Iupi¬
merim uidere priores. hoc etiam physeci confirmant queduo¬
terdeserat is quem prioe uiderit lupus. Unde etiam prouer¬
biũ natum est iupus est in fabula. quotiens suꝑuenit ille de
quo loquimue. E nobis sui pñtia amputat facultatem loquen

Expanded text:
cessit caesaris astrum cum Augustus Caesar ludos funebres patri celebraret, die medio stella apparuit. ille eam esse confirmavit parentis sui: unde sunt versus isti compositi. 'Dionaei' autem longe repetitum est, a matre Veneris Diona. sane 'astrum' graece dixit: nam stellam debuit dicere. Baderent f. ad mensem alludit Iulium, qui dictus est in honorem Caesaris: quo et uvae et frumenta maturequod possis timere: nam illud respicit, quod supra invi. Ad v. 51 omnia fert aetas id est aufert: nam intellegimus eum subito obticuisse, nec quod coeperat implere potuisse. animum quoque etiacaeca caligine soles . condere finire, usque ad occasum ducere. moerin videre priores hoc etiam physici confirmant, quod voce deseratur is, quem prior viderit lupus: unde etiam proverbium hoc natum est 'lupus in fabula', quotiens supervenit ille, de quo loquimur et nobis sui praesentia amputat facultatem loquend
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ht̃ ĩse aĩa duertendã quaestioẽ
ex graeca antiquitati uenientem
quae sint ista gargara quae uir.¬
ꝑilius ẽe uoluit fertilitatis ex-¬
emplar. Hargora harc igitur
sunt ĩ mysia qua ẽ hellesponti
secũdũ haec sensus horũ u̾suum
talis Cum ea sit anni temperie
ut hyenis serena sit solsticiu
uoͣ imbricum fructus optime
prouenium. Naec aũt agris a¬
adeo necessaria sunt / ut sine
his nec illa nõ fecundissi mori
mysia agrorũ reponsiua sĩt
opinioni fertilitatis qua dehis
habetur. addit mysiae nomi¬
natim gargara qđ ea urbs ida¬

Expanded text:
t in se animadvertendam quaestionem ex Graeca antiquitate venientem, quae sint ista Gargara quae Vergilius esse voluit fertilitatis exemplar. Gargara haec igitur sunt in Mysia, quae est Hellesponti secundum haec sensus horum versuum talis: cum ea sit anni temperies ut hiems serena sit, solstitium vero imbricum, fructus optime proveniunt. Haec autem adeo agris necessaria sunt ut sine his nec illi natura fecundissimi Mysiae agri responsuri sint opinioni fertilitatis quae de his habetur. Addit Mysiae nominatim Gargara, quod ea urbs
Abbreviated transcription (Latin):
ma secuta est. candida succintam latrantibus inguina
monsecis dulichias uexasse rates aut cerit bis aecipiamiis quis
lequat aut soyllam np̃s aut quam frma secuta ẽfart ẽbllaa

Expanded text:
ma secuta est, candida succinctam latrantibus inguina ma secuta est, candida succinctam latrantibus inguina monstris, Dulichias vexasse rates': aut certe 'aut' bis accipiamus 'quid loquar aut Scyllam Nisi, aut quam fama secuta est', ut est illud
Abbreviated transcription (Latin):
menses& niegarenses dolo necauerunt: amatus ẽ a seylla
nysi filia. quae ut hosti poss& placeͬ. comam purpuream pa¬
rentis abscissam ei obtulit: quam nysus ita habuerat con¬
secratam ut tam diu regno potiret : quam diu illam ha¬
buisse intactam: postea & seylla a nuinoe contempta dolo¬
re in auem conuersa ẽ: E nysus extinctus deorum niso
ratioue in auis mutatus est formam. quae aues hodie ut
ipse in georgicis docet flagrant inter se magna discordia :
Nodo ergo uirgilius aut poetarum more nsseuit fabulasi
cħ nomen posuit pro nomine ut dice scylla nisis pro
phorci: sicut alibi. domitus pollucis habenis cyllorus. cum
castor domitor equorũ fuerit: ttem & manibus progue
pectus signata cruentis: cum philomenae non progne
abscissa sit lingua: aut certe sit histeron proteron: ut
quasi utriusq̃ fabulae uideat᷑ faceͬ commemorationems
ut intelligannus: quid loquar. scyllam nysi: aut quamfa¬

Expanded text:
nienses et Megarenses dolo necauerant, amatus est a Scylla, nienses et Megarenses dolo necauerant, amatus est a Scylla, Nisi filia. Quae ut hosti posset placere, comam purpuream parenti abscisam ei obtulit, quam Nisus ita habuerat consecratam, ut tamdiu regno potiretur, quamdiu illam habuisset intactam. Postea et Scylla, a Minoe contempta, dolore in auem conuersa est et Nisus eratione in avis mutatus est formam: quae aves hodie, ut ipse in georgicis docet, flagrant inter se magna discordia. modo ergo Vergilius aut poetarum more miscuit fabulas et nomen posuit pro nomine, ut diceret 'Scyllam Nisi' pro 'Phorci' — sicut alibi domitus Pollucis habenis Cyllarus , cum Castor equorum domitor fuerit; item et manibus Procne pectus signata cruentis , cum Philomelae, non Procnes, abscisa sit lingua —: aut certe sit hysteroproteron, ut quasi utriusque fabulae videatur facere commemorationem, ut intellegamus 'quid loquar Scyllam Nisi, aut quam fa
Abbreviated transcription (Latin):
poritia diuinandi inter se habuisse certameꝵ: ꝙ cumdepo .¬
morumeuidam arboris contenderent nũs. stecit gloria mo¬
pso: cuius rei dolore calchas interiit. hoc aũt enphorionis
contiuent carmina. quae gallas transtulit in sermonem
latinum: Unde ẽ illud in fine ubi gallus loquit ibo e calchi¬
dico quę sunt mͥ cõdita uersei carmina. Nam calchis ciuitas
scyllam nysi quam fama secuta est: scyllae duae fuerunt
una phorci & creolidos nymphae filia pulcherrima: quan
cum amaret phorcus glaucus deus marinus dum ipse ama¬
ret᷑ a circe: E cam contemner&: illa irata fontom in quo
se scylla solebat abluere infecit uenenis: in quemcum descen¬
dissh puella media sui parte inferam niutata ẽ: hane postea
glaucus fecit deam marinam. quae classem ulixis & fotios
euertisse nar̾at᷑ Altera uero scylla nysi megarẽsiumre¬
gis filia: contra quos dum deuictis iam atheniensibus pr¬
gnaret minos propter filii androgeo interitum. quem athe¬

Expanded text:
peritia divinandi inter se habuisse certamen: et cum de pomorum arboris cuiusdam contenderent numero, stetit gloria Mopso: cuius rei dolore Calchas interiit. hoc autem Euphorionis continent carmina, quae Gallus transtulit in sermonem latinum: unde est illud in fine, ubi Gallus loquitur ibo et Chalcidico quae sunt mihi condita versu carmina ; nam Chalcis civitas scyllam nisi quam fama secuta est Scyllae duae fuerunt, una Phorci et Creteidos nymphae filia, virgo pulcherrima. quam cum amaret Glaucus, deus marinus, dum ipse amaretur a Circe et eam contemneret, illa irata fontem, in quo se Scylla solebat abluere, infecit venenis: in quem cum descendisset puella, media sui parte in feras mutata est. hanc postea Glaucus fecit deam marinam, quae classem Vlixis et socios evertisse narratgis, filia; contra quos dum deuictis iam Atheniensibus pugnaret Minos propter filii Androgei interitum, quem Athe
Abbreviated transcription (Latin):
sariual rentra nigra nam talis ẽ. pallentes riminat herbas
renominente outiucis pante per quam dimius cibus lurae¬
meisreuscate animalibus pallentis aũtutel oeides ue lnie
uentris colore propria iiriditate carnerunt ciliqun noni as
ea nas ito ie cormn phnlippicis fudit aporhecas cecidis geees armtẽ¬
saron: daudite ny mphe melius hoc apersena pelipe ditoum
aoupimus uut dicat silemnus hoc illam ali quando deciser erraduu¬

Expanded text:
sa, vel re vera 'nigra': nam talis est. pallentes ruminat herbas eminente gutturis parte, per quam demissus cibus a certis revocatur animalibus. 'pallentis' autem vel aridas, vel quae ventris calore propria viriditate caruerunt. Ad v. 55 aliqvagatio: sic Cicero in Philippicis fudit apothecas , cecidit greges armentorum . claudite nymphae melius hoc a persona Pasiphaes dictum accipimus, ut dicat Silenus, hoc illam aliquando dixisse. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut abstineret ab occursu litigiosi militis: qui retenturus fuerat
hos tbi niper ss: post ꝗͣ audit occidi potuisse uirgiliũ. quasi obsti¬
puit. hoc gn̾ate dicit. potest inquemꝗͣ tantum nefas uenire ut
uirgiliũ necare contendat: pene simul tecum solatia rapta me¬
nalca. cum suis onim solatiis perit poeta. qui nec dum editis car¬
minibus morit᷑: uirgilius aũt illo tempore nondum aliquod op sc̃¬
pserat. E dicendo solatia. latonter tempora carpit augustig
carmina non oblectamento fuere. sed solatio: quod infolicium
ut tum phaetantiadas musco circundat amarę corticisi atq̃
aliquando a uirgilio. in uito romam eunti absculerat. nam
sublegi est furatus sum. Unde ꝙ sacrilegus dicit᷑. Quisacra
uersus deuerbo aduerbũ translati: sed tomen urgili negi¬
nium contiuentes: Nam allegoricos imperat sus ut rem tue¬
antͬ. Nec tamen audeant contra ar̃ii p̃ceptum uenire

Expanded text:
ut abstineret ab occursu litigiosi militis, qui retenturus fuerat ut abstineret ab occursu litigiosi militis, qui retenturus fuerat t. s. postquam audiit occidi potuisse Vergilium, quasi obstipuit et hoc generaliter dicit: potest in quemquam tantum nefas venire, ut Vergilium necare contendat? Ad v. 18 paene simul tecum solacia r. m. cum suis enim solaciis perit poeta, qui necdum editis carminibus moritur. Vergilius autem illo tempore nondum aliquid scripserat. et dicendo 'solacia' latenter tempora carpit Augusti, quibus carmina non oblectamento fuerunt, sed solacio, quod infelicium ut tunc Phaethontiadas musco circumdat amarae corticis atque aliquando Vergilio, licet invito, Romam eunte, abstulerat: nam 'sublegi' est furatus sum. unde et sacrilegus dicitur, qui sacra versus, verbum ad verbum translati, sed tamen Vergilii negotium continentes: nam allegoricos imperat suis, ut rem tueantur, nec tamen audeant contra Arrii praeceptum venire
Abbreviated transcription (Latin):
aũt epiroticas: nam in epiro dicit᷑ nemus fuisse inquo
rosponsa dabant columbae: quod ideo fingit᷑: quia lingua
thessala peliades e columbae ꝗ uaticinatrices uocant qua¬
ounqͥ: subaudi ratione: & bene augurii peritiam dat ei de
quo supͣ ait. his ego saepe lupum fieri & se conde siluis: Mae¬
rim saepe auimam imis exire sepuloris: nouas lites: magnas:
ut spatia lituo ꝙ eisdant nomina. ut prima pars dicatur
antica: posterior. postica. item dextra & sinistra: modo ergo cornicem
de nulla harum parte uenisse dicit: sed ab antica adsinistram par¬
tom uolasse. & in caua ulice consedisse: quae res agrorum damnũ
significabant. Ilex enim glandifera arbor ẽ. quae quoniam uitio
sa uitium possessionis ostendit fore. per milites clamore gaudentes
ꝑ litibus sicut cornix est: nam haec auis & cdamore letat᷑: ꝙ alias
frequenter inuadit: hoc gͦ nĩc dicit auguriose ee admonitum :

Expanded text:
autem Epiroticas: nam in Epiro dicitur nemus fuisse, in quo autem Epiroticas: nam in Epiro dicitur nemus fuisse, in quo responsa dabant columbae: quod ideo fingitur, quia lingua Thessala peliades et columbae et vaticinatrices vocantuumque ratione. et bene augurii peritiam dat ei, de quo supra ait his ego saepe lupum fieri et se condere silvis Moerim, saepe animas imis excire sepulchris . novas lites magnas, ant spatia lituo et eis dant nomina, ut prima pars dicatur antica, posterior postica, item dextra et sinistra. modo ergo cornicem de nulla harum parte venisse dicit, sed ab antica ad sinistram partem volasse et in cava ilice consedisse: quae res agrorum damnum significabat. ilex enim glandifera arbor est, quae quoniam vitiosa est, vitium possessionis ostendit fore per milites, clamore gaudentes et litibus, sicut cornix est: nam haec avis et clamore laetatur et alias frequenter invadit. hoc ergo nunc dicit, augurio se esse admonitum,
Abbreviated transcription (Latin):
nido uictores dicimus uoti compotes qui quieꝗ uolunt faci¬
unt: sie uictos ẽ contrario uoti impotes. qui non possunt
facere quod uolunt: Caeterum quonido uicti sunt man¬
hoc ad personam rusticam redigas. aspere contea augustũ
dictum est: cuius felicitatem sicut omnia dicit posse niu
piat: tractum est hoc ab hectore ꝓ aiace: nam hector de¬
dit et gladium aiaci. quo se aiax postea interemit. he¬
ctor uo balter accepit ab aiaces quo circa muros prĩce
tractus est: postea ꝑ inde illud conucum natũ est : dii bene
uortant quod agas plerimq ti bona in peius mala nu¬
agrum: aut totius mantuce eẽ descriptum: seruasse: re¬
cuperasse: audieras & fama fuit: beniuolentiam quidem
nigusti etiam fama nulgauit. sed eam belli actiaci neco¬
sed carmina tantũ nostra ualent lycida tela inter martia
q̃tum.ẜ hoc & cicero ait in melcoriana nuloniana: silẽt
columbas  munora enim auguria maioribus cedunt.
nec ullarum sunt uirium licet priora sint: chagnias

Expanded text:
modo 'victores' dicimus voti compotes, qui quod volunt faciunt, sic 'victos' e contrario voti impotes, qui non possunt facere quod volunt. ceterum quomodo victi sunt Manhoc ad personam rusticam redigas, aspere contra Augustum dictum est, cuius felicitatem, sicut omnia, dicit posse mutpiat. tractum autem hoc est ab Hectore et Aiace: nam Hector dedit Aiaci gladium, quo se Aiax postea interemit; Hector vero balteum accepit ab Aiace, quo circa muros patriae tractus est postea. inde et illud comicum natum est di bene vertant, quod agas : plerumque enim bona in peius, mala muagrum, aut totius Mantuae esse descriptum, quod v. 11 audieras et fama fuit benevolentiam quidem Augusti etiam fama vulgavit; sed eam belli Actiaci necesed carmina tantum nostra valent, Lycida, tela inter Martiam. hoc etiam Cicero ait in Miloniana silent c. minora enim auguria maioribus cedunt nec ullarum sunt virium, licet priora sint. 'Chaonias'
Abbreviated transcription (Latin):
puit tremulis altaria flaminis. hoc uxori ciceronis di¬
citur contigisse, cum post per actum sacrificium libare
uellet in cinerem uisa est flamina quae codem anno con¬
sulem futurum ostendit eius maritum: sicut oicero in
ut hoc sigͥnum bonũ sit quia ionis medius ẽ & qui possit
arte magien/ olesteuit dicendo. haec uera desiderantibus
tantum uideri quod per pronerbium est locutus:
hacc aegloga continiuum non habet carmen:¬
sed de diuersis locis theocriti aliqua ad eam
it. Sane hoc continet. uirgilius post qͣ pene occi¬
sus est ab arrio centurione romã ren̾tens mandauit pro¬
curatoribus suis ut tuerent᷑ agros ꝙ ad pñs obsequerẽtur ar¬
cio. modo erꝑo nieris procurator eius secundum prae¬
cepnim pateoni portat hedos mantuam. quos arrio offerat
sequitur alter pastor & cum quo pergat interrogat. ille de
flet suas niserias. ꝙ huic iam uarię praestat᷑ occasio canti¬

Expanded text:
puit tremulis altaria flammis sponte sua, dpuit tremulis altaria flammis sponte sua, dcitur contigisse, cum post peractum sacrificium libare vellet in cinerem: quae flamma eodem anno consulem futurum ostendit eius maritum, sicut Cicero in ut hoc signum bonum sit, quia ignis medius est et qui possit arte magica, destruit dicendo, haec vera desiderantibus tantum videri: quod per proverbium est locutus. haec esed de diversis locis Theocriti aliqua ad eam contulit. sane hoc continet: Vergilius postquam paene occisus est ab Arrio centurione, Romam revertens, mandavit procuratoribus suis ut tuerentur agros suos et ad praesens obsequerentur Arrio. modo ergo Moeris, procurator eius, secundum praeceptum patroni portat haedos Mantuam, quos Arrio offerat. sequitur alter pastor et eum quo pergat interrogat: ille suas deflet miserias, et hinc iam variae praestatur occasio canti
Abbreviated transcription (Latin):
secigiles intende bithimune lauros .i louros diuino igne cor¬
sume. Nam bitumen: Nambitumen ex fulmine dicit᷑ pro¬
creari. Unde iuxta babylo niam quia frequentia cadunt
fulmina/ hac re lacus reduntat. adeo ut inde fabricase
nuros semiramis dicat᷑ indaphuide laurũs uit archaismo
est pro i daphindem: Aut intelligamius sup daphndis esft piẽ
cam laurum incendere propter nominis similitudinem: bu
uia  bonis est diminutio. Saue bos anormalum nomen est
Namhiobos. 4 o bos producit: sic ut his bobus & ab hisbo¬
busnam reliqui omnes casus breuem habent primam sylla
sit nubi eura mederi: aut nolim ei magicis artibus subuo¬
nire : aut nolim ciun ipso concumbere: ab uttoq enim
satas alio uidi traduce messes si magicis quibusdam ar¬
tibus hoc frebat: Unde ost in xii tabulis. no ue aliam se¬
uumina nisi ea nimia necessitate. Unde pro miraculo
dictum ost. Alma parens confessa deam. quod nõ faterd
nisi in periculo uiri: nihil ille deos nec carmina curat

Expanded text:
sa mola . incende bitumine l. id est lauros divino igne consume; nam bitumen ex fulmine dicitur procreari: unde iuxta Babyloniam, quia frequentia cadunt fulmina, hac re lacus redundant, adeo ut inde fabricent muros. Ad v. 83 in daphnide laurum aut archaismos est pro 'in Daphnidem': aut intellegamus supra Daphnidis effigiem eam laurum incendere propter nominis similitudinem. Ad v. 86 bucula bovis est diminutio. sane 'bos' anomalum nomen est: nam 'hic bos' et 'o bos' producitur, sicut 'his bubus' et 'ab his bubus'. nam reliqui omnes casus brevem habent syllabam primsit mihi cura mederi aut nolim ei magicis artibus subvenire, aut nolim cum ipso concumbere: ab utroque enim satas alio vidi traducere messes magicis quibusdam artibus hoc fiebat: unde est in xii. tabulis neve alienam senumina, nisi ex nimia necessitate: unde pro miraculo dictum est alma parens confessa deam , quod non faceret, nisi in periculo filii
Abbreviated transcription (Latin):
tore ait ipro conuertere ut sit mutata praepositio. experiar¬
uel idest etiam ut uel priamo miseranda manus: est aũt argu¬
mientum a maiore adminuis. Si haee possunt face᷑ carmina : cur
nsi ut foigida saturni sese quo stella receptet: cantando: dum ei
incantãtur. nam gorundiuus modus ad onini uerbo similiter
procrlatur. ende modo cantando a passiuo ait cum sup ab acti¬
no dixerit: ur cancando in illum: tale ost illud salusti: cum
ipse ad imperandutisidium uocaret᷑ ÷. ut oi impereret esfigiẽ¬

Expanded text:
rtere' ait pro 'advertere', ut sit mutata praepositio: ael' id est etiam, ut vel Priamo miseranda manus . est autem argumentum a maiore ad minus: si haec possunt facere carmina, cur ns, ut frigida Saturni sese quo stella receptet . cantando dum ei incantatur. nam gerundi modus ab omni verbo similiter procreatur: unde modo 'cantando' a passivo ait, cum supra ab activo dixerit, ut cantando tu illum? tale est illud in Sallustio cum ipse ad imperandum Tisidium vocaretur , id est ut ei i
Abbreviated transcription (Latin):
ululatũ nominatae. sit tityrus orpheus. Uilissimus rusticus
orphous scilicet putet in siluis. arion uõ inter ddelphinas hic
autem lesoius aitharedus optimus fuit: qui cum tarẽto co
rinthum oum multitus opibus peteret: & uideret sibi in
maxi tendi a nautis insidias petiit ut cithara paululũ
nos ideo breuis est. quia gracca declinatio est: sicut at¬
cadas accensos mouitu. Nam omnia gratca nomina quae¬
in nomunatiuo plurali ines terminãt ᷑ ut arcadess del¬
phines. naiades: accusatiuum pluralem corripiunt: omnia

Expanded text:
fletu, nominatae, quas vulgo ulucos vocant. sit tityrus orpheus vilissimus rusticus Orpheus putetur in silvis, Arion vero inter delphinas. hic Arion, Lesbius, citharoedus optimus frinthum cum multis opibus peteret et uideret sibi in mari tendi insidias 'nas' ideo brevis est, quia graeca declinatio est, sicut Arcadas accensos monitu . nam omnia graeca nomina, quae nominativo plurali 'es' terminantur, ut 'Arcades' 'delphines' 'naides', accusativum pluralem corripiunt. Ad v. 58 omnia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc munus morientis habeto: idest moriar in inuidiam
tuam. nam amare ait mumis sic megentius: E hace tidi
periora utrimq dicta sunt sequentiaz non nisi a itminib
poruerimt esplanari. Sane ita debemus accipere pastorẽ
hos roferre quod aliquando in arcadia audiuerũt. Unde
ꝑ superius nit incipe mȩnalios mecum mea tibia uersus .i.¬
arcadicos non omnia possumus omnes unñ sustinere urx¬

Expanded text:
hoc munus m. h. id est moriar in invidiam tuam: nam amare ait 'munus': sic Mezentius et haec tibi periora utcumque dicta sunt, sequentia non nisi a numinibus poterunt explanari. sane ita debemus accipere, pastores hos referre quod aliquando in Arcadia audierunt: unde et superius ait 'incipe Maenalios mecum mea tibia versus'. non omnia possumus omnes sic Cicero u
Abbreviated transcription (Latin):
cultura non nascit. & in hortis colendis non nunoren
oirta rornas onfat imipendi laborẽ: & hi libri didastaleist
Uñ nccese est ut ad aliquem scribant Nam de prascertũ
Edoctoris & discipuui ꝑsouam requirit. uñ ad̾ meauatẽ
scridit sicut hestodus ad ꝑsen. lucretius ad uicmium
Sane agriculture huiꝰ praecepta. non ad ouines ꝑtiuot eras
seol ad solum sitũ italis es praecipne uenecie rete ip̃o uir¬
oilio quii ait Tibi res̃ maiqua laudis s artis ĩedia cum
dicturus. est cinis intermissio oeandi incensio stipularũ. ster¬
coratio. Uñ ꝗ̃ letas aic. Nam fimus qui ꝑ oigros iacit᷑ uulgole¬

Expanded text:
cultura non nascitur, et in hortis colendis non minorem cultura non nascitur, et in hortis colendis non minorem circa terras constat inpendi laborem. et hi libri didascalici sunt, unde necesse est, ut ad aliquem scribantur; nam praeceptum et doctoris et discipuli personam requirit: unde ad Maecenatem scribit sicut Hesiodus ad Persen, Lucretius ad Memmium. sane agriculturae huius praecepta non ad omnes pertinent terras, sed ad solum situm Italiae, et praecipue Venetiae, teste ipso Vergilio, qui ait "tibi res antiquae laudis et artis ingredior", cum dicturus est, cinis, intermissio arandi, incensio stipularum, stercoratio. unde etiam 'laetas' ait; nam fimus, qui per agros iacitur, vulgo lae
Abbreviated transcription (Latin):
Nnt dolendi eui titulum re ansfere naluit sint bucolicorũ te ansalit
penphrasem pͥmio er priuit uersu dicens indiinto quo opere &p
temporibus ager colendus sit ingenti aũt opit arto ut potennam
nobis sui indicaret ingemii conrtando lata. Sargustiora dilati¬
nao Nain eum homeri ꝙ theocriti prolixitatem s eripta dollegerit
unum hesiodi librum diuusit in quatuor qued rations nõ cores
Nam ouinis terra uit Q̃ uar̃o dicitᵒ. quadriftiriam duudit : qut
N ar uus est agos i sationalis. aut consitus ÷ aptus nebor ibus
uit pascuis qui herbis em̃ ꝙ animalibus uacat: aut floreus
in quo sunt horti apious ongeuentes de fioribus neale aũt qui¬
aam georgicorum duos tm̃ asserunt ecͦ libros dicentes. grorgiã
contiuent lbri. noscientes tertiũ &ͥ quartum licet georgicã
non habeant. tñ ad ueilitatẽ resticam ꝑtinere. Nam & peco¬
ma & apes hr̃e studii ꝗ eustici licet possuinus agriculturam
in his duobus E soquentious et inueniro. nam Efarigo sene

Expanded text:
lit, periphrasi primo exprimit versu dicens: Indicabo, quo opere et quibus temporibus ager colendus sit. Ingenti autem egit arte, ut potentiam nobis sui indicaret ingenii coartando lata et angustiora dilatando. Nam cum Homeri et Theocriti in brevitatem scripta collegerit, unum Hesiodi librum divisit in quattuor, quod ratione non caret. nam omnis terra, ut etiam Varro docet, quadrifariam dividitur: aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et floribus. male autem quidam georgicorum duos tantum esse adserunt libros, dicentes georgiam continent libri — nescientes tertium et quartum, licet georgiam non habeant, tamen ad utilitatem rusticam pertinere; nam et pecora et apes habere studii est rustici. licet possimus agriculturam etiam in his duobus sequentibus invenire: nam et farrago sine
Abbreviated transcription (Latin):
marite nuces. idem uarro spargendarum nueuis hant dicit
cẽ rationẽ ut ioui omne matͥmoniũ celebret᷑: ut nuipta matcona
sit sicut iuno tam nuices in tutella ⁊ sant iouis. Unde Ciugla¬
ndes uocant quasi iouis glandes. nam illud uulgare ẽr ideospar¬
gi nuces ut a rapientibus pueris fiat strepitus no puelloe uox
uirginitatem deponentis possit audiri: modo tñ at sparge
marite nucesi ut eum culparet infonrie: nam mecitorii pu¬
eri entamiti. quibus lcenter utebut᷑ antiqui eecedentes a
turpi seruitio nuces spargebant i iudum pueritiae  ut seui¬
ficarent so puerilia cuncta iam sperne. Unde g ellud dictrĩ
Setibi ducit uxor i sub tuio nomine aliis ducit: tidi descrit
sicut de ida nõsei ut iamq̃i iugis sum̃ȩ surgedat lucier iae ꝙ
hoc dicit tibi idest propter te noꝵ aduenit. o digno cõiuicta¬

Expanded text:
consecratam. idem Varro spargendarum nucum hanc dicit esse rationem, ut Iovis omine matrimonium celebretur, ut nupta matrona sit, sicut Iuno: nam nuces in tutela sunt Iovis, unde et iuglandes vocantur, quasi Iovis glandes. nam illud vulgare est, ideo spargi nuces, ut rapientibus pueris fiat strepitus, ne puellae vox virginitatem deponentis possit audiri. modo tamen ideo ait 'sparge marite nuces', ut eum culparet infamiae: nam meritorii pueri, id est catamiti, quibus licenter utebantur antiqui, recedentes a turpi servitio nuces spargebant, id est ludum pueritiae, ut significarent se puerilia cuncta iam spernere. unde et illud dictum est 'tibi ducitur uxor', id est sub tuo nomine aliis ducitur, utsicut de Ida nasci, ut iamque iugis summae surgebat lucifer Idae . hoc dicit: 'tibi', id est propter te, nox advenit. in eo
Abbreviated transcription (Latin):
pascendum auidissimi sunt: ideo aũt increpat tauros tarde rede¬
untes ad stabula. quia superius ille dixerat. tunc amicam suamue¬
nire debere cum tauri ad praesepia fuissent reu̾si: nuscosi fontes.
nestatẽ eẽ cum adhuc turgere gemmarum palmites dicat: Qbene
tarde frondere uites cõmeniorat in uenetia. quae ẽ prouintia
aũt tedas ait desudantes picem: numerũ luꝑus. quia solam
stt. alias horrent: ut staut lumina flamnioe: alias uõstant
echi nos locat&: rident. laetae sinit: ut mixtaq ridenti colocasia su¬
ndet achanto. oratius: ille terrarũ mubi praeter omnes angulus
siocari conspicias. aret ager ordo ẽ. aret ager. E sitit herba
moriens uitio aeris ÷ pestilentia corrupti aeris affligit᷑. Iiber
quit miserande puer cum laeta uenire inuidito fortuna
mihi. Nam iniideo nbi illam rem dicimus. Sane sciendũ¬

Expanded text:
pascendum avidissimi sunt. ideo autem increpat tauros tarde redepascendum avidissimi sunt. ideo autem increpat tauros tarde redeuntes ad stabula, quia superius ille dixerat, tunc amicam suam venire debere, cum tauri ad praesepia fuissent reversi. Ad v. 45 muscosi fontes aestatem esse, cum adhuc turgere gemmarum palmites dicat. et bene tarde frondere vites commemorat in Venetia, quae est provincia autem taedas ait desudantes picem. Ad v. 50 sunt; alias horrent, ut stant lumina flamma ; alias vere stant, er. Ad v. 55 rident laeta sunt, ut mixtaque ridenti colocasia fundet acantho , Horatius ille terrarum mihi praeter omnes angulus siccari conspicias. Ad v. 57 aret ager ordo est 'aret ager et sitit herba moriens vitio aeris', id est pestilentia corrupti aeris affligitur. quit, miserande puer, cum laeta veniret, invidit Fortuna mihi? nam 'invideo tibi illam rem' dicimus, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
patere suras eouncta coturno. ideo singulaei usus ẽ ninuiero¬
quia hoc genuis calciamenti utriq aptum ẽ pedi: sic in primo aeneidos
purpureoq̃ late suras uincire coturno sinũ iactis sinus genusua¬
sis est: quod cum signifieamus si producit᷑ : cum uerum greniium
significamus si corripimus. sane notandũ haberi considerationẽ diui
narum personarũ: nam ille supͣ cum uenerat ione locutus ẽ apud
numen seuerum: cõtra hic iocat. quia loquit᷑ numini quodio¬
sis gaude inanifestũ est: priapus aũt deus lãpsce nus est helesponti
enim gregem suppleri per foeturam. & foetura enim ẽ prouõtus¬
cum ẽ graecum: Ham feminina patronymica. aut in as. exeũt
ut pelias: aut inseis ut atreis: aut inse. ut nerine: adrastine : thy
ut a materia remipsam dixerit: nam apibus: non hominibus dulcis
aut heder& pandunt uestigia nigrae. nigra aũt. uel alba hedera/. nõ
dit. ut si quis amatae tangit honos animũ sardoniis herbis: insar

Expanded text:
 suras evincta cothurno ideo singulari usus est numeroquia hoc genus calciamenti utrique aptum est pedi: sic in primo Aeneidis purpureoque alte suras aptare cothurno . st vasis: quod cum significamus, 'si' producitur; cum vero gremium significamus, 'si' corripimus. Varro de narum personarum. nam ille supra cum veneratione locutus est apud numen severum, contra hic iocatur, quia alloquitur numen, quod iocis gaudere manifestum est. Priapus autem deus Lampsacenus est Hellesponti, enim gregem suppleri per feturam. et 'fetura' est proventuscon est graecum: nam feminina patronymica aut in 'ias' exeunt, ut Pelias; aut in 'eis', ut Atreis; aut in 'ne', ut Nerine, Adrestine. alii ut a materia rem ipsam dixerit: nam apibus, non hominibus dulcis aut hederae pandunt vestigia nigrae . nigra autem vel alba hedera non est, ut siquis Amatae tangit honos animum . Ad v. 41 sardoniis herbis in Sard
Abbreviated transcription (Latin):
mas masenlino geñe posuit. sic alibi: ti midi dam̃e ceruiqi fuga¬
ces: oratius feminino ait: E superiecto pauidae natarune ae
ea non nisi per noctem nuibentes ducebant a sponsis quas &. ideo
limen ait non tange᷑ ne a scrilegio incoharent si depositurae uir¬
ginitatem calcent᷑ rem uetę .s. numini castissimo consecratã¬

Expanded text:
mas masculino genere posuit: sic alibi timidi dammae cervique fugaces : Horatius feminino ait et superiecto pavidae natarunt aeqea non nisi per noctem nubentes ducebantur a sponsis. quas etiam ideo limen ait non tangere, ne a sacrilegio inchoarent, si depositurae virginitatem calcent rem Vestae, id est numini castissimo, consecrata
Abbreviated transcription (Latin):
gilius: mea seria. necessitatẽ capri inquirendi. uel hadorum:
ludo cantilena: ut ipsum lude̾ quae uellẽ calamo permisitag¬
ait. respondere parati: Alternos musae meminise uolebant: si
uolebant: sensus ẽ: muse utriusq̃ memiuerant: ut amant
nide  fonto hippocrene ut aũt poete in uocent nymphasi lieut
ho loto item in fine extremum hune aretisa in concede laborem
hacc ratio ẽ. quod secundum uarronem ipse sunt nyinphas quae
inuise. nec immerito nam aquae motus musicam efieit ut
in aydria uiteea uidemus: Sane sciendum quod idem uarro
ires tantum niusas ct̃ cominemorat: umnam qua ex aqua naio¬
scif mẽnua. altoram quam aeris iefus effcit sonuis: tertiamquet
nieram tantũ uoce cõsistit. ꝙ multi uolinit in hage aegloga eẽ
allegotiam. ut daphnis sit caesar. corydon uireiluis thpesis uero
uinus omines. secundum illud dixit. nam amnia possunus om¬
masnam debuit dicẽ. auit si ego nom possum. sacra pintut mncti

Expanded text:
gilius. gilius. ludo cantilenae, ut ipsum ludere quae vellem calamo permisit agra et respondere parati . Ad v. 19 alternos musae meminisse volebant si 'volebant', sensus est, musae utriusque meminerant, ut amant nides a fonte Hippucrene. ut autem poetae invocent nymphas, sicut hoc loco, item in fine extremum hunc Arethusa mihi concede laborem , haec ratio est, quod secundum Varronem ipsae sunt nymphae quaei solet: nec inmerito: nam aquae motus musicen efficit, ut in hydraulia videmus. sane sciendum, quod idem Varro tres tantum musas esse commemorat: unam, quae ex aquae nascitur motu; alteram, quam aëris icti efficit sonus; tertiam, quae mera tantum voce consistit. et multi volunt in hac ecloga esse allegoriam, ut Daphnis sit Caesar, Corydon Vergilius, Thyrsis vero, sumus omnes secundum illud dixit non omnia possumus omnes : nam debuit dicere 'aut si ego non possum'. Ad v. 24 hi
Abbreviated transcription (Latin):
quem legere uirum. Item oratius. Eodentis uxores mari¬
tibi saluus & haedi: aut quia in capro õ spes haedorũ. aut in¬
telligannis istum Q hedos perdidisse. sed nesciro: quod tũ ilte
quasi diuims indicat: potest tamen ꝙͦ scire: sed leuiusdi¬
ninum maioris contemplatione contemne: ꝗ si quid cessare
potes: si potes tibi breue otium persuadere: Ham loquit᷑ ad ho¬
huc ipsi potum uenient per prata iuuenciss ipsi: idest sponte sua
& intelliģimus istum practer capellarum gregem uiuiencos habu¬
isse peculiares. aut certe. ipsi: referamus ad haedos ꝙ caprum
ut per prata iuuenci. mincius: flunius intelligimus qui uene¬
duas intelligamus aiuicas eo cantantiũ: nam hoc dicit: nẽ q al¬
cipem habebam: ut illes nec phyllida ut alter. certainen erat co-¬
rydon cum thyrside: figurate lo cutus est. magnũ certamen ille
cum illo erat: ac si dicas. magna contentio ẽ cum cicerone uir¬

Expanded text:
quem legere virum , item Horatius et olentis uxores mariquem legere virum , item Horatius et olentis uxores maritibi salvus et haedi aut quia in capro est spes haedorum: aut intellegimus istum etiam haedos perdidisse, sed nescire, quod tamen ille quasi divinus indicat. potest tamen etiam scire, sed levius damnum maioris contemplatione contemnere. Ad v. 10 et siqvid cessare potes si potes tibi vel breve otium persuadere: nam loquitur ad hohuc ipsi potum venient per p. ivuenci 'ipsi' id est sponte sua, et intellegimus istum praeter capellarum gregem iuvencos habuisse peculiares: aut certe 'ipsi' referamus ad haedos et caprum, ut 'per prata Iuvenci' fluminis intellegamus Veneduas intellegamus amicas esse cantantum; nam hoc dicit: nec Alcippen habebam, ut ille, ne Phyllida, ut alter: arydon cum thyrside figurate locutus est, magnum certamen ille cum illo, ac si dicas, magna contentio est cum Cicerone Ver
Abbreviated transcription (Latin):
compelle proprtio t in unu locui. nel diuersa uel dine esa¬
nam apua mantuam res agit.s ea su periti sed ha peritne
opin caties pngtrees. N eunispcinlo post dicturus ẽ ⁊ soli cantare
possent ꝙ̃ continuũ carmen dicẽ: nam hoc õ cantare : ut exti¬
nctum nympha crudeli funere daphuis. uel candidus in sue¬
tum mirant᷑ lumen dympi & amorbeum referre: ut ꝑnu
phoebus ennat phoebo semꝑ apud me muuera siuit lauri:¬
hic mihidũ: scilicet cirea eam partem in qua daphnis sedebat
teneras defendo a frigore myrtos: uarie hie locus es poniture:
nam alii simpliciter accipiunt. dum myrtos tego q tueor
ne frigus eas exurat: Alii: quia aestatis tempore illua fuisse
asserit᷑ tempus dicunt defendo a frigore. E tego cõtra frigus
futurũ: Alii dicunt dum defendo ÷ dum mihi ad defensaculũ
praeparo myrthos a frigore .i quae sut sine friporibus. solot
.N. pastores uenddicare sibi loca aliqua propter fripiis futuruĩ.
uirgregis. abusiue: nam uirtantã hominũ ẽ: sicut alibi:

Expanded text:
compellere proprie est in unum locum vel diversa vel diversonam apud Mantuam res agitur — , sed sic periti, ut eos Arcades putares: nam et paulo post dicturus est soli cantare possent et continuum carmen dicere — nam hoc est cantare, ut extinctum nymphae crudeli funere Daphnim , vel candidus insuetum miratur lumen Olympi — et amoebaeum referre, ut et me Phoebus amat, Phoebo sua semper apud me munera sunt laurihuc mihi d. scilicet circa eam partem, in qua Daphnis se- debat. teneras defendo a frigore myrtos varie hic locus exponitur. nam alii simpliciter accipiunt: dum myrtos tego et tueor, ne eas frigus exurat. alii, qui aestatis illud fuisse asserunt tempus, dicunt: 'defendo a frigore' tego contra frigus futurum. alii dicunt: 'dum defendo', id est dum mihi ad defensaculum praeparo 'myrtos a frigore', id est quae sunt sine frigoribus; solent enim pastores vindicare sibi loca aliqua propter frigus futurum. Ad v. 7 vir gregis abusive; nam tantum hominum est: sic alibi
Abbreviated transcription (Latin):
lemisoli sub rupe deserta. monalus aũt ꝙ lycaeus montes sunt
rem stupens. sensus aũt ẽ: sicut oues s̃ galle circa testares nõ
pornitet ita nec te illarũ poeniteat. Nam etiam adouis quo¬
ndan ouium exciti᷑ pastor. & quod ait nostra mscuit suam
duit nec n erubescas bucolica sebere adonis. a habet accen¬
tm. quia gragũ est nomen: tamon ꝗ latine su dicimuis
hut tardus es .i. stiuitus: nam porei cito ambulant uuidus bỹ¬
quod extrinsecus habet aliquid humoris. huinigit̃ est Uuidũ uero quod
intrinsecus. Vnde & uue dicte sunt đ m̃ plerunq confundumt pocte :¬
mnor iste: tam patiẽs tam turpis : tua curalycoris: pene i rrisorie dictum
ẽ: tua cura: idest pro qua tu ita ossollicitus te reliquit: & bene cum alis
sse uideri. notandum sane. quod ea numina quae piertinq: amaue¬
runt dicit ad amatorem uenire: naui apollos po sriugam

Expanded text:
sola sub rupe deserta. Maenalus autem et Lycaeus montes sunt rem stupentes. sensus autem est: sicut oves, o Galle, circa te stare non paenitet, ita nec te illarum paeniteat; nam etiam Adonis quondam ovium extitit pastor. et quod ait 'nostri', miscuit suam dicit: nec tu erubescas bucolica scribere. Ad v. 18 adonis 'a' habet accentum, quia graecum est nomen; tamen etiam latine sic dicimus:  tardus es , id est stultus —: nam porci cito ambulant. aliquod extrinsecus habet aliquid umoris, 'uvidum' vero quod intrinsecus, unde et 'uvae' dictae sunt: quod tamen plerumque confundunt poemoris desperatione sanare. tua cura lycoris paene inrisorie dictum est 'tua cura', id est pro qua tu ita es sollicitus, te reliquit. et bene cum alii sse videri . notandum sane quod ea numina plerumque, quae amaverunt, dicit ad amatorem venire: nam Apollo am
Abbreviated transcription (Latin):
uonune duxxisset uxorem : ꝙ post aliqtum tepus ob eq eoseens taꝑo
uemie e h lomiencum sororem uidendam accorseret profeceus uthe¬
nas dum aoaueit puellam eam iitiauit initinerer & sel hes¬
nosini ne futi niis indicaret abscidit. illa tomenrein uesto suls
ciuor de scriptum mnisit sorori quare cognita pragues ini mes bũ
intrre mit: & parri opulandũ apposuit  posten orres na iue ndliñ
tat suent ter eus in upupam: Inys in sassianum. prognae rieundere
a lane abutis nomiine. aut illi imputat propter quaar fa tauii¬

Expanded text:
nomine duxisset uxorem et post aliquantum tempus ab ea rogaretur sibi Philomelam sororem uidendam accersiret, profectus Athenas, dum abducit puellam, eam uitiauit in itinere et ei linguam, ne facinus indicaret, abscidit. Illa tamen rem, in ueste suo cruore descriptam, misit sorori; qua cognita Progne Ityn filium interemit et patri epulandum tati sunt: Tereus in upupam, Itis in fassam, Progne in hirundinem, sed aut abutitur nomine aut illi inputat, propter quam factu
Abbreviated transcription (Latin):
quendam pastorem amaret & polyphenũ spernerȩ. ille irats
acin necauit. qui postea galathece iseratione in fontemmu¬
tatus est qui hodis q̃ latine acilius dicitur: quis ẽ nam iudus
inundis hic uer purpureum uarios hic flumina circum fu¬
dit humus flores. hie candida populus antro s imiuinet. ꝑ len
ie texunt ubracula uites. I ad maiorem terrarum laudẽ¬
dicit in mari nullam ec uoluptatem: nam haeo ẽ plena laus
quae ẜ contrariarum rerum continet uituperationem:⁊:¬

Expanded text:
Acin quendam pastorem amaret et Polyphemum sperneret, ille iratus Acin quendam pastorem amaret et Polyphemum sperneret, ille iratus Acin necavit. qui postea Ga- lateae miseratione in fontem mutatus est, qui hodieque †latine Acilius dicitur ab iin undis hic ver purpureum; varios hic flumina circum fundit humus flores; hic tae texunt umbracula uites. idicit in mari nullam esse voluptatem: nam haec est plena laus, quae etiam contrariarum rerum continet vituperationem