comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adfiliũ ita genitor ad genitũ. Cũ uero¬
ingenitus dicit᷑ pater non quid sit sed
quid non sit dicit᷑. Cũ aut̃ relatiuũne¬
gat᷑ non scđm substantiã negat᷑ quia
ipsũ relatiuũ non scđm substantiã dicit᷑
Negatiua porro ista particula non
id efficit ut quod sine ulla relatiuedi¬
cit᷑ eadẽ p̃posita. substantialit̃ dicat᷑.
sedid tantũ negat̾ quod sine illa aiebat᷑
sicut inc&eris p̃dicamentis uelut cũ dicimꝰ
homo ẽ substantiã designamꝰ. qui ergo
dicit non homo est non aliquod genus p̃¬
dicam̃ti enuntiat. sed tantũ illud negat
Sicut ergo scđm substantiã aio homo ẽ.
sic ꝑ substantiã nego cũ dico non homo ẽ
pedalis. ẽ scđm quantitatẽ negat: Candi¬
dus ẽ scđm qualitatẽ aio. non candidus ẽ
scđm qualitatẽ nego. Propinquus ẽ. scđm
relatiuũ aio non propinquus ẽ scđm re¬
latiuũ nego. Scđm sitũ aio cũ dicolac&.

Expanded text:
ad Filium, ita genitor ad genitum. ad Filium, ita genitor ad genitum. ingenitus dicitur Pater, non quid sit, sed quid non sit dicitur. Cum autem relativum negatur, non secundum substantiam negatur, quia ipsum relativum non secundum subNegativa porro ista particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur; sed id tantum negatur, quod sine illa aiebatur, sicut in caeteris praedicamentis. Velut cum dicimus, Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit, Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ergo secundum substantiam aio, Homo est: sic secundum substantiam nego, cum dico, Non homo est. pedalis est, secundum quantitatem negat. Candidus est, secundum qualitatem aio: Non candidus est, secundum qualitatem nego. Propinquus est, secundum relativum aio: Non propinquus est, secundum relativum nego. Secundum situm aio, cum dico, Jacet:
Abbreviated transcription (Latin):
rutrũ non enim hoc ẽdicere ingenitũ
qđ ẽ patrẽ dicere quã et sifiliũ non ge¬
nuis s& nihil prohiberet cũ dicore inge¬
nitũ. et sigignat quisq: filiũ non exeo
quisq est in genitus quia geniti homines
exaliis hominib: gignunt et ipsi alios in¬
quiunt ergo dicit᷑ paterad filiũ et filius¬
adseipsũ dicit̃ scđm substantiã dicitur
Diuersũ ẽ aut ingenitũ esse. et gonitũ
essediuersa igit᷑ substantia ẽ. Hoc sidi¬
cunt non intelligunt. de ingenito quidẽ
aliquid sedicere quod diligentius ꝑ¬
tractandũ sit quia nec ide o quis que
pat̃ qui a ingenitus noc ingonit᷑ ideo
quia pat̃ & propterea non adaliquid
sed adsediciputat̃ ingenitus. Genitũ
uero mira cȩcitate non aduertunt
dicinon posse nisi ad aliquid. Ideo quip¬
pe filius quia genitus. & quia filius utiq
genitus. sicut aut filius ad patre̾ sic geni¬
tus adgenitorẽ refert᷑ et sicut pater

Expanded text:
rutrum: non enim hoc est dicere ingenitum, rutrum: non enim hoc est dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia et si Filium non genuisset, nihil prohiberet eum dicere ingenitum: et si gignat quisque filium, non ex eo ipse ingenitus est, quia geniti homines ex aliis hominibus, gignunt et ipsi alios: inquiunt ergo: Pater ad Filium dicitum substantiam dicitur, diversum est autem ingenitum esse et genitum esse; diversa igitur substantia est: hoc si dicunt, non intelligunt de ingenito quidem aliquid se dicere, quod diligentius tractandum sit, quia nec ideo quisque pater quia ingenitus, nec ingenitus ideo quia pater, et propterea non ad aliquid, sed ad se dici putatur ingenitus: genitum vero mira caecitate non advertunt dici non posse, nisi ad aliquid. Ideo quippe fgenitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut Pater
Abbreviated transcription (Latin):
dens diceret̃. Si uero quod dicitur pat
ad scipsũ dicoret̃ non ad filiũ et quod¬
dicit᷑ filius adseipsũ diceret̃ non ad pa¬
trẽ scđm substantiã diceret̃ et ille pat̃
et illefilius. sed quia et pat̃ non dicit᷑
pat̃ nisi ex eo qđ ẽ eius filius & filius non
dicit᷑ nisi ex eo quod habet patrem non
scđm substantiã hȩc dicunt̃ : Quia non
quisq: eorũ adscipsũ sed ad inuicomatq
alterutrũ istadicunt̃ neq scđm acccͣ¬
dens quia & quod dicit̃ pater et quod
dicit̃ filius a&nũ atq in cõmotabile est
eis quã obrem quãuis diuersũ sit patrẽ
esse et filiũ ẽẽ non est tamendiuersa
substantia: quia hec non scđm substantiã
dicunt᷑ sed scdm relatiuũ quod tamon
relatiuũ non ẽ. acccdens quia non ẽ. mo
tabile. Siaut huic sic putant resisten¬
dũ ẽe. sermoni quod pater quidẽ ad fili¬
ũ dicit̃ et filius ad patrẽ : Ingenitus tam̃
et genitus adseipsos dicunt᷑ non adalte¬

Expanded text:
dens diceretur. Si uero quod dicitur 'Pater' dens diceretur. Si uero quod dicitur 'Pater' ad se ipsum diceretur, non ad Filium, secundicitur Filius, ad se ipsum diceretur, non ad Patrem; secundum substantiam diceretur et ille Pater, et ille Filius: sed quia et Pater non dicitur Pater nisi ex eo quod est ei Filius, et Filius non dicitur nisi ex eo quod habet Patrem, non secundum substantiam haec dicuntur: quia non quisque eorum ad se ipsum, sed ad invicem atque ad alterutrum ista dicuntur: neque secundum accidens, quia et quod dicitur Pater, et quod dicitur Filius, aeternum atque incommutabile est eis. Quamobrem quamvis diversum sit Patrem esse et Filium esse, non est tamen diversa substantia: quia hoc non secundum substantiam dicuntur, sed secundum relativum; quod tamen relativum non est accidens, quia nonti. Si autem huic sic putant resistendum esse sermoni, quod Pater quidem ad Filium dicitur et Filius ad Patrem, ingenitus tamen et genitus ad se ipsos dicuntur, non ad alte
Abbreviated transcription (Latin):
tabilis manet. Quã obremnihil in eo¬
Vecta menomne quod dicit̃ scđm sub¬
stantiã dicit᷑. Inrebus enim creatisatq
motabilib: quod nonscđm substantiã dr̃
restat ut scđm accodens dicat᷑. O ma
enĩ accedunt eis queł amitti possunt¬
uel minui& magnitudines et qualita¬
tes. et quod dicit ad aliquidsicut amici¬
tiȩ propinquitates seruitutes. simi¬
litudines aequalitates et si qua huius¬
modi et situs. et habitus et loca et tẽpo¬
ra. & opera atq passiones. Indõ aut¬
nihil quidẽ scđm ac cedens dicit᷑ qui a
nihil in cõmotabile ẽ nec tamen omne
quodicit᷑ scđm substantiã dicit᷑. Dicit᷑
enĩ adaliquid sicut pat̾ ad filiũ et filius
ille seꝑpater et ille sẽꝑfilius et non ita
sẽꝑ quasi ex quonatus .ẽ. filius aut exeo
quod nũquã desinat esse filius pat̾. ẽe.
non desinat pater. Sed exeo quod sẽ ꝑ
quod si aliquando esse coepiss&. aut ali¬
quando desineret esse filius scđm acce̾¬

Expanded text:
tabilis manet. CAtabilis manet. CAnec tamen omne quod dicitur, secundum substantiam dicitur. In rebus enim creatis atque mutabilibus quod non secundum substantiam dicitur, restat ut secundum accidens dicatur: omnia enim accidunt eis, quvel minui: et magnitudines et qualitates; et quod dicitur ad aliquid, sicut amicitiae, propinquitates, servitutes, similitudines, aequalitates, et si qua huiusmodi; et situs et habitus; et loca et tempora; et opera atque passiones328.» nihil quidem secundum accidens dicitur, quia nihil in eo mutabile; nec tamen omne quod dicitur, secundum substantiam dicitur. Dicitur enim ad aliquid, sicut Pater ad Filium, et Filius ille semper Pater, et ille semper Filius; et non ita semper, quasi ex quo natus est Filius, aut ex eo quod nunquam desinat esse Filius, Pater non desinat esse Pater, sed ex eo quod semper est, Quod si aliquando esse cepisset aut aliquando esse desineret Filius, secundum acci
Abbreviated transcription (Latin):
esse illud animal. ł illa pluma totũq
illud corpus interrã motat᷑ & uertit᷑
amittit utiq etiã illũ colorẽ. Quãuis
& accedens quod separabile dicitur
non separatione sed motatione amittit᷑
sicutiẽ capillis hominũ nigretudo qm̃
dũ capilli sunt possunt albescere sepa¬
rabile accedens dr̃. sed diligent̃ intu¬
entibus satis appar et non separatione
qua sie migrare aliquid a capitedũ ca¬
nescit ut nigretudo inde candore suo¬
cedente discedat. et ali quo eat. sed
illã qualitatẽ coloris ubi uertiat que
motarinihilitaq: accedons indõ qũa
nihil motabile ł amisibile. Quod si au¬
g& sicuti ẽ animȩ uita. nã & quandiu
anima ẽ tã diuuiuit. et quã sẽ ꝑ anima
ẽ sc̃ ꝑuiuit. sed quam magis uiuit cũsapit
minusq dũ dissipit. fit etiã hic aliqua mo¬
tatio nonut desit uita sicuti de est insi¬
pienti sapientia. sedutminus sit nec ta¬
le aliquid indõ fit quia omnino in cõmo¬

Expanded text:
esse illud animal vel illa pluma, totumque esse illud animal vel illa pluma, totumque illud corpus in terram mutatur et vertitur, amittit utique etiam illum colorem. Quamvis et accidens quod separabile dicitur, non separatione, sed mutatione amittatur; sicuti est capillis hominum nigritudo, quoniam dum capilli sunt possunt albescere, separabile accidens dicitur: sed diligenter intuentibus satis apparet, non separatione quasi emigrare aliquid a capite dum canescit, ut nigritudo inde candore succedente discedat et aliquo eat, sed illam qualitatem coloris ibi verti atque mutari. Nihil itaque accidens in Deo, quia nihil mutabile aut amissibile. Quod si ta: nam et quamdiu anima est, tamdiu vivit, et quia semper anima est, semper vivit; sed quia magis vivit cum sapit, minusque cum desipit, fit etiam hic aliqua mutatio, non ut desit vita, sicuti deest insipienti sapientia, sed ut minus sit: nec tale aliquid in Deo fit, quia omnino incommu
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubitatione substantia ł si melius
hoc appellat̃ essentia quã g̃tiusi an
uocant: sicut enĩ ab eo quod ẽ. sapere
.ẽ. essentia. Et quismagis ẽ quã ille
quidixit famulo suomoysi Egosũ qui su
in eis fiat ł magna ł quantacunq: motatio
Dõ aũt aliquid eius modi accederenon
potest : Et ideo sola ẽ in cõmotabilis sub¬
stantia ł essentia qued s̃ ẽ. Cui profecto
ipsũ esse unde essentia nominata est
maxime acuerissime competit. Qđ enĩ
motatͥ non seruat ipsũ esse : et quod
motari potest etiã si non motet᷑ potest
quod fuerat non esse. Ac ꝑ hoc illudso¬
lũ quod nontantũ non motat᷑ uerũ etiã
motari omnino non potest sine scrupu¬
lo occurrit quod uerissime dica t̾ esse.
amitti potest. Nã et si quedã dicunt᷑
accedentia inseparabilia que appel
corbi colorniger amittit eũ tamen.
non quidẽ quandiu pluma. ẽ sed quia¬
non sẽꝑ ẽ. pluma qua propt̃ ipsa mate¬
ries motabilis .ẽ. et ex eo quod desinit

Expanded text:
sine dubitatione substantia, vel, si melius hoc appellatur, essentia, quam Graeci οὐσίαν vocant. Sicut enim ab eo quod est sapere est essentia. Et quis magis est quam ille qui dixit famulo suo, Exod. 3: Ego sum qui sum; in eis fiat vel magna vel quantacumque mutatio: Deo autem aliquid ejusmodi accidere non potest; et ideo sola est incommutabilis substantia vel essentia, qui Deus est, cui profectio ipsum esse, unde essentia nominata est, maxime ac verissime competit. Quod enim mutatur, non servat ipsum esse; et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fuerat non esse: ac per hoc illud solum quod non tantum non mutatur, verum etiam mutari omnino non potest, sine scrupulo occurrit quod verissime dicatur esse. amitti potest. Nam etsi quaedam dicuntur accidentia inseparabilia, quae graeumae corvi color niger; amittit eum tamen, non quidem quamdiu pluma esnon semper est pluma. Quapropter ipsa materies mutabilis est, et ex eo quod desinit
Abbreviated transcription (Latin):
et filius sc̃s: ut ergo ex nomine quod utris¬
q: conuenit utriusq: cõmunio signifi¬
cet᷑. uocat̃ donũ amborũ sp̃s sc̃s.¬
Nec mouere deb& qm̃ diximus relatiue
quiẽ intrinitate quia non ei uid&ur¬
UI
uicissimrespondere uocabulũ eius atq̃
refertur: non enimsicut dicimus seruũ dñi
& dñm serui filiũ patris patrẽ filii qm̃ ista
relatiu dicunt᷑. Ita etiã hic possumus
git ut non inueniat᷑ uocabulũ quosibi ui¬
cissim respondeant que ad se referunt᷑:
quidenim tã manifeste relatiue dicit᷑
quãpignus. ad id quippe refert᷑ cuius
pignus ẽ et sẽꝑpignus alicui rei pignus ẽ
Nunc ergo cũ dicimꝰ patris et filii pignus
possumꝰ uicis simdicere patrẽpigneris
aut filiũ pigneris

Expanded text:
et Filius sanctus. Ut ergo ex nomine quod utriqet Filius sanctus. Ut ergo ex nomine quod utrique convenit, utriusque communio significetur, vocatur donum amborum SpiritusNec movere debet, quoniam diximus relative qui est in Trinitate, quia non ei vidur vicissim respondere vocabulum ejus ad quem refertur. Non enim, sicut dicimus servum domini et dominum servi, filium patris et patrem filii, quoniam ista relative dicuntur, ita etiam hic possumus git, ut non inveniatur vocabulum, quo sibi vicissim respondeant quae ad se referuntur. Quid enim tam manifeste relative dicitur quam pignus? Ad id quippe refertur cujus est pignus, et semper pignus alicujus rei pignus est. Num ergo cum dicimus pignus Patris et Filii , possumus vicissim dicere Patrem pignoris aut Filium pignoris
Abbreviated transcription (Latin):
aio cũ dico hesternus ẽ scđm tẽpus nego
cũdiconherternus ẽ. Et cũdico roma.ẽ.
scđm locũ aio et scđm locũ nego cũ diconon
roma ẽ. Scđm id quod ẽ facere aio cũdico
caedit. si aut dicã non cȩdit. scđm id quod
ẽ facore nego ut ostendã non hoc facere
Et cũdicouapulat. scđm p̃dicamentũ aio
uapulat. Sicut filius ad patrẽ et nonfi¬
lius adnon patrẽ refert᷑ . Ita genitus ad
genitorẽ et nongenitus ad nongenitorẽ
sc̃s qui nontrinitas sed intrinitate intel¬
tur quia sp̃s sc̃s et patris et filii sp̃s est :
sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine.
dit. Donũ ergo donator is & donator
donicũ dicim relatiue utrũq: ad inuicẽ
dicimus Ergo sp̃ssc̃s in effabilis est que¬
dã patrisfiliiq: cõmunio. Et ideo fortas¬
se sic appellat᷑ quia patri & filio potest
cadẽ appellatio conuenire. Nã hoc ip¬
se propriȩdicit᷑ quod illi cõmuniter
quia et pat̃ sp̃s et filius sp̃s. et pater sc̃s

Expanded text:
m tempus nego, cum dico, Non hesternus est. Et cum dico, Romae est, secundum locum aio: et secundum locum nego, cum dico, Non Romae est. Secundum id quod est facere aio, cum dico, Caedit: si autem dicam, Non caedit, secundum id quod est facere nego, ut ostendam non hoc facere. Et cum dico, Vapulat, secundum praedicamentum aio uia sicut Filius ad Patrem, et non Filius ad non Patrem refertur, ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem sanctus, qui non Trinitas, sed in Trinitate inteltur, quia Spiritus sanctus et Patris et Filii est Spiritus; sed talis relatio in hoc nomine non ait. Donum ergo donatoris, et donator doni, cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus. Ergo Spiritus sanctus ineffabilis est quaedam Patris Filiique communio; et ideo fortasse sic appellatur, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire. Nam hoc ipse proprie dicitur, quod illi communiter: quia et Pater spiritus et Filius spiritus, et Pater sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
Multa enimalia similiter nescioque
cõmemorare uel numerare non pos¬
sũ et hoc tollerabi liter ignorarem
nisimetuerem nealiqua istarũ opini¬
onũ eius illud quod firmissime reci¬
nemus fide in cautis obriperet mentib
Sed ante quã sciã quẽnã earũ potius¬
potius eligenda sit hoc mente tenere
sentire profiteor eã que uera est
non aduersari robus tissimȩ acfun¬
datissimae fidei qua xp̃i ecđa nec
paruulos homines recentissimenatos
adãpnatione credit nisi ꝑ gratiã no¬
minis xp̃i quã insuis sacramentis cõ¬
mendauit posse liberari.

Expanded text:
multa enim alia similiter nescio, quae multa enim alia similiter nescio, quae commemorare uel numerare possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obreperet mentibus. sed antequam sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam, quae uera est, non aduersari robustissimae ac fundatissimae fidei, qua Christi ecclesia nec paruulos homines recentissime natos a damnatione credit nisi per gratiam nominis Christi, quam in suis sacramentis commendauit, posse liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
Curenim et posthoc corpus non pecca¬
ripossit si et ante potuit. postremo
longe aliudẽ in adã peccasse undedi¬
cit apłs in quo om̃s peccauerunt. et
aliud ẽ extra adã nescio ubi peccasse.
Et ideo inadã id ẽ in carneque ex adã
propagata . ẽ. tanquã in carcerem
trudi Illã uero opinionẽ quod exuna
om̃s animȩ nec discutere uolo nisi ne¬
cessent. Atq utinã ista dequanuncagi¬
mus siuera ẽ sic abite defendat᷑ut hoc
netesselã nonsit. Quã uiscnim deside¬
rẽ rogemuotis ardentibus exoptem
et expectẽ ut ꝑtemihi dñs huius rei
auferat ignorantiã tamen siquod absit
qua nobis non a peririetiã pulsantib:
nullo modo aduersus eũ murmurare
debeamus memineris ipsis apłis dictũ
multa habeo uobis dicere sed non po¬
testis illa portaremodo. in hisquantũ
adme attinet. etiã hoc deputem. nec
qui hoc nesciã meindigner indignũ
ne hoc ipso etiã conuincar indignior.

Expanded text:
cur enim non et post hoc corpus peccacur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit r postremo lOnge aliua est m Adam peccasse - unde dicit apostolus: i n quo omnes peccauerunt — et aliud est extra Adam nescio ubi peccasse et ideo in Adam, id est in carnem, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentibus exoptem et expectem, ut per te mihi dominus huius rei auferat ignorantiam, tamen, si — quod absit qua nobis non aperiri etiam pulsantibus nullo modo aduersus eum murmurare debeamus. meminerimus ipsis apostolis dictum: multa ha b eo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum, ne hoc ipso etiam conuincar indignior.
Abbreviated transcription (Latin):
q: sententia difficultas ẽ illi sibi uident᷑
de hac facilius exire questione quiani¬
mas assueuerant promeritis uitȩ prio¬
ris singulas singulis corporib implica¬
ri. hoc enimputant esse in adã mori
incarnescilicet que propagata ẽ ex
adã supplicia pendere. quor eatu in¬
quiunt gratia xp̃iliberat pusillos cũ
magnis. hoc quidẽ recte uera citer
optime quod gratia xp̃i liberat arcatu
peccatorũ pusillos cũ magnis. Sed in
alia superiore uita peccare animas
et inde p̃cipitari incarceres carneos
noncredo non adquiesco. non consentio
agunt isti ut post nescio quanta uolu¬
mina saeculorũ iterũ ad istã sarcinã
corruptibilis carnis et supplicia pon¬
denda redeundũ sit. qua opinione
quidhorribilius cogitari possit ignoro
De inde quis tandẽ iustus de functus ẽ
dequonon si istiueradicunt solliciti
essedebeamus neln sinu abra he pec¬
cans inflãmas illius diuitis deuciat᷑.

Expanded text:
que sententia difficultas est. illi sibi uidentur que sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam, supplicia pendere, a quo reatu, inquiunt, gratia Christi liberat pusillos cum magnis. hoc quidem recte, ueraciter, optime, quod gratia Christi liberat a reatu peccatorum pusillos cum magnis. sed in alia superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, non adquiesco, non consentio,agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam sarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro. deinde quis tandem iustus defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiciatur?
Abbreviated transcription (Latin):
tit̃ ex quo propagata est. sed ad terrã
unde primus homo factus ẽ. sic et sp̃s
exillius unius sp̃u propagatus est non¬
tamen ad eũ reuertit᷑ sed ad dñma quo
illidatus est. Uerũ quia hoc testimoniũ
ita pro istis sonat ut omnimodo huic
opinioni quã defendi uolo uideatur eẽ.
contrariũ ammonendũ tantũ credidi
prudentiã tuã netalibus testimonus
ex his angustiis meconeris eruere. Nã
licet nemofaciat optando ut uerũ sit
quoduerũ non est tamen sifieri posset
optarem ut hec sententia uera esset
sicut opto ut siuera. ẽ. abste liquidissi¬
me atq: inuictissime defendat᷑ haec
aũt difficultas etiã illos sequit᷑ quilã
existentes alibi animas et ab initio diui¬
norũ operũ preparatos adomitt
opinant᷑ incorpora Nã et abhis hoc
idẽ querit᷑ sianimȩ inculpatȩ etobȩ¬
dienter ueniunt quomittunt᷑ cur
in paruulis si non baptizatiuitã istã
finierunt puniunt᷑. cadẽ pror sus inutra¬

Expanded text:
titur, ex quo propagata est, sed ad terram, titur, ex quo propagata est, sed ad terram, unde primus homo factus est, sic et spiritus ex illius unius sptamen ad eum reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat, ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut, si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec autem difficultas etiam illos sequitur, qui iam existentes alibi animas et ab initio diuinorum operum praeparatas a deo mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finierint, puniuntur? eadem prorsus in utra
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriptũ ẽ qui finxit sp̃m hominis
in ipso et qui finxit singulatim corda
eorũ Aliquid fortissimũ atq inuictis¬
simũ requirendũ quod non cogat dm̃
credere ullarũ animarũ sineculpa
aliqua dã pnatorem. Nã uel tantũ ual&
uel plus fornitan creare quã fingere
et tamen scriptũ. Cormundũ crea
in me ds̃ non ideo putari potest anima
hod oco optare se fieri prius quã ali¬
quid esset. Sicut ergolã aliquis crea¬
tus innouatione lustitiȩ siolã existens
fingit᷑ confirmatione doctrinae. Nec
illud quod in ec desiastes scriptum est
Tunc conuertetur interrã puluis
sicut fuit et spsreuertetur ad dñm
quidedit illũ. Istã confirmat sententiã
qua esse nr̃m uolumus. Plus enim hoc
suffragat᷑ eis qui ex una putant om̃s
esse animas. Nã sicut conuertit᷑ in qui¬
unt puluis interrã sicut fuit nec tamen
caro dequa dictũ est. Ad hominẽ reuer¬

Expanded text:
quod scriptum est: qui finxit spiritum hominis quod scriptum est: qui finxit spiritum hominis in ipso et: qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. sicut ergo iam existens creatur innouatione iustitiae, sic iam existens fingitur conformatione doctrinae. nec illud, quod in Ecclesiaste scriptum est: tunc.conuertetur in terram puluis, sicut fuit, et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad hominem non reuer
Abbreviated transcription (Latin):
rere. Beatus quidẽ cyprianus non ali¬
quod decretũ condens nouũ sed ecđȩ
fidẽ firmã seruans ad corrigendos
eos quiputabant ante octauum diem
natiuitatis non esse paruulũ baptitan¬
dũ nec carnẽ sed animã dixit nones se
ꝑdendã nec natã moxrite baptiza
ani aliquã opinionẽ ubi quod uidendũ
fuit fortassenonuidit sentiat quis que
licto om̃s indãpnationẽ ducip̃dicat. ex
qua condẽpnatione non liberat nisi
ecđȩ fundatissimũ morẽ nemosentiat
ubi adbaptismũ si propter paruulo¬
rũ corpora sola curreret᷑ baptizandi
offerent᷑ et mortui. quae cũlta sint
quȩrenda causa atq reddenda ẽ. qua¬
re dãpnent᷑ animȩ que nouȩ creant᷑
singulis quibusq nascentibus si preter
xp̃i sacramentũ paruuli moriantur
dã pnarienĩ eassi sic decorpore exie¬
rint et sca scriptura et sc̃a ẽ. testis ecda
Vnde illa de animarũ nouarũ creatio¬
hidica t̃ ꝓhac sententia debere accipi

Expanded text:
rere ? beatus quidem Cyprianus non alirere ? beatus quidem Cyprianus non aliquod decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans ad corrigendos eos, qui putabant ante octauum diem natiuitatis non esse paruulum baptizandum, non carnem sed animam dixit non esse perdendam et mox natum rite baptizarani aliquam opinionem, ubi, quod uidendum fuit, fortasse non uidit, sentiat quisque,licto omnes in condemnationem duci praedicat, ex qua condemnatione non liberat nisi siae fundatissimum morem nemo sentiat, ubi ad baptismum, si propter paruulorum sola corpora curreretur, baptizandi offerrentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque reddenda est, quare damnentur animae, quae nouae creantur singulis quibusque nascentibus, si praeter Christi sacramentum paruuli moriantur. damnari enim eas, si sic de corpore exierint, et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatiohi dicatur pro hac sententia debere accipi,
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Et ꝑ unũ hominẽ resurrectio
mortuorũ ipsa ẽ qua ln xpo om̃s uiui
ficant᷑. quia ũt male egerunt in re¬
surrectionẽ iudicii. quidergodehic
prius quã possent agere et bene &
male sin ebaptis mocorpore exuti sunt
nihil hic decalibus dictũ est. sedsicaro
eorũ ideo non resurget quia necboni
aliquid egerunt nec mali nec illorũ
resurrectura est quiꝑcepta baptismi
gratia in illa aetate de functi sunt in
quanihilbene uel maleagere potue¬
runt. Siaũt illi int̃ scõsresurgent
id ẽ inter eos quibene egerunt intor
quos et illi resur recturi sunt nisi in¬
ter eos quimale egerunt. nealiquas
humanas animas credamus corpora
sua. non recepturas siue inresurreo¬
tionẽ uitȩ siue inresur rectionẽ ludicu.
q̃sententia prius quã refellat᷑ ipsa
nouitate iã displicet. Delnde quisfe¬
rat si credant se illi qui ad baptismũ
cũ suis paruulis currunt proptor
carnes eorũ non propteranimascur¬

Expanded text:
dicitur, et per unum hominem resurrectio dicitur, et per unum hominem resurrectio mortuorupossit incorruptionis meritum comparari? sed quia in paruulo anima nondum priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum cum suis paruulis currunt, propter carnes eorum, non propter animas cur
Abbreviated transcription (Latin):
tuorũ uiuificarinisi ꝑ xp̃m et inx̃po
tã quã pestis cõmunis fidei detestan¬
dus est. Itẽ quis quis dixerit quod in
xp̃o uiui ficabunt᷑ etiã paruuli qui
sine sacramentieius participatione
paruulis festinat᷑ et currit᷑ quia
sine dubio credit᷑ aliter eos inpo
uiuificari omnino non posse qui aũt
nonuiui ficant᷑ in xp̃orestat ut in ea con¬
tẽpnatione mane ant dequa dicitapłs.¬
os paruulos nasci et om̃is credit ecđa
idagerepotest sixp̃i acceperit sacra¬
mentũ ꝑ hanc gratiã carnieius ad qui¬
rit᷑ quod illius moribus nondũ potuit
Siaut sine illosacramento anima par¬
uuli exierit ipsa quidẽ in a & nauita
erit unde eã nullũ peccatu potuit
separare. Caro uero eius non resur¬
et credidi propter quod eclocutus
sũ quod ueniethora quando omnes
qui sunt inmonumentis audient uocẽ
eius et procedent qui bene fecerunt
inresur rectionẽ uitȩ. Ipse est dequa

Expanded text:
tuorum uiuificari nisi in Christo, tuorum uiuificari nisi in Christo, tamquam pestis communis fidei detestandus est. item, quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione paruulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur m Christo, restat, ut m ea condemnatione maneant, de qua dicit apos paruulos nasci et omnis credit eccleid agere potest, nisi Christi acceperit sacramentum, per hanc gratiam carni ejus acquiritur, quod illius moribus nondum potuit. Si autem sine illo sacramento anima parvuli exierit, ipsa quidem in aeterna vita erit, unde eam nullum peccatum potuit separare: caro vero ejus non resuret credidi, propter quod et locutus sum, quia venit hora, quando omnes qui in monumentis sunt, audient vocem ejus: et procedent qui bene fecerunt, in resurrectionem vitae . Ipsa est de qua
Abbreviated transcription (Latin):
scientibus et fidẽ suã non dũ habenti¬
bus prodest. Non tamen dedã pnatio¬
ne eorũ par uulorũ qui sine illo ex
hacuita emi grant tuncaliquid dicen¬
dũ putaui quia non quod agit᷑ nunc age¬
batur. sed omit tamus et contẽpnemus
ea que breui tẽ pore patiunt᷑ nec trans¬
acta reuocant᷑. Nunquid similit̃ contẽp¬
nere possumus quod ꝑ unũ hominẽ
mors et ꝑ unũ hominẽ resurrectio
mortuorũ. sicut enim in adã om̃s mo¬
riunt᷑ ita et in xp̃o om̃s uiui ficant᷑
Per hanc enim apłicã diuinã darãq
sententiã satis euident̃ elucet neminẽ
ire in mortẽ nisi ꝑ adã. neminẽ inuitã¬
sicut om̃s homines ꝑprimã hoc est ꝑ
carnalẽ generationẽ ꝑtinent ad adã
ꝑueniunt. Ideo ergodictũ est ethic
om̃s et ibi om̃s qui a sicut om̃s quimo¬
riunt᷑ non nisi in adã moriunt᷑ Ita
uificant᷑. Ac ꝑ hoc quis quis dixerit¬
nobis quenquã resur rectione mor¬

Expanded text:
scientibus et fidem suam nondum habentiscientibus et fidem suam nondum habentibus prodest, non tamen de damnatione eorum paruulorum, qui sine illo ex hac uita emigrant, tunc aliquid dicendum putaui, quia non, quod nunc agitur, agebatur. Sed ut omittamus et contemnamus ea, quae breui tempore patiuntur nec transacta reuocantur, numquid similiter contemnere possumus, quod per unum hominem mors et per unum hominem resurrectio mortuorum? sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. per hanc enim apostolicam diuinam claramque sententiam satis euidenter elucet neminem ire in mortem nisi per Adam, neminem in uitasicut omnes homines per primam, hoc est per carnalem, generationem pertinent ad Adam,  Christum perueniunt. ideo ergo dictum est et hic \'omnes\' et ibi \'omnes\', quia, sicut omnes, qui moriuntur, non nisi in Adam moriuntur, ita uificabuntur. ac per hoc, quisquis nobis dixerit quemquam resurrectione mor
Abbreviated transcription (Latin):
duritia maiorũ contondit᷑ aut exer¬
cet ⁊ides aut misericordia probat
quis ergonouit quidipsis par uulis in
secreto iudiciorũ suorũbonȩ cõpensa¬
tionis reseruec ds̃ sed hoc non in menno
diciuideo dehisqui uel proxp̃inomine
ac uera religione tale aliquid etiã ne¬
scientes patiunt᷑ uel sacramentoxpi
iã imbuti sunt quia sine soci&ate unius
mediatoris liberari a dãpnatione non
possunt ut possit cis etiã proillis malis
que hic indiuersis afflictionibus pro¬
tulerunt cõpensatio illa p̃stari. Nunc
aũt cũ ista questio non possit obsolui
nisi etiã de his paruulis respondeat̃
qui post grauissimos crutiatus sine
sacramento xp̃i anȩ societatis expi¬
rant que circa eos cõpensatio cogitan¬
da ẽ quibus insuper et dãpnatio pre¬
parata est. Nã et debaptismoparuu¬
lorũ in eodẽ libro nonquidẽ sufficient̃
sed quantũ illi operisatis esse uideba¬
tur ut cunq respondi quod etiã ne¬

Expanded text:
duritia maiorum contunditur aut exerduritia maiorum contunditur aut exercetur fides aut miserquis ergo nouit, quid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus? sed hoc non inmerito dici uideo de his, qui uel pro Christi nomine ac uera religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis I afflictionibus pertulerunt, compensatio illa praestari. nunc autem, cum ista quaestio non possit absolui, nisi etiam de his paruulis respondeatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damnatio praeparata est ? nam et de baptismo paruulorum in eodem libro non quidem sufficienter sed, quantum illi operi satis esse uidebatur, utcumque respondi, quod etiam ne
Abbreviated transcription (Latin):
quereret᷑ occisi sunt in honore mar¬
trũ receptos cõmendat ecđa Haec
tunc dixi cũ hancipsã dequa nunc agit᷑
uellẽ cõmunire sententiã. sicut enim
paulo ante cõmemora ui quecunq illarũ
deanimȩ incarnatione quat tuor opi¬
nionũ uera esset inculpatã substantiã
crtatoris et anrorũ peccatorũ soci&ate
remotissimã nitebar ostendore. Et
ideo quecunq illarũ ueritate posset
uinci et repudiari ad curã intensionis
meȩ quã tunc habebã non ꝑtinebat.
quando quidẽ cunctis diligentiori dis pu
cȩteras me securissimo fieret: quando
etiã scđm om̃s id quod ageba inuictũ
ꝑsistere demons trabã . Nunc uero unũ
uolosi possũ ratione recta cligere ex
omnibus Et propterea huiũs ipsi us
dequa nunc agimus defensionẽ in his
que cõmemoraui de illo libro uerbis
meis attentius intuens firmã ualidã¬
que non uideo. Nã uelut firmamentũ
cius illud esse quod ibi dixi. quis aũt
nouit quid paruulis dequorũ crutiatib

Expanded text:
quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quandoquidem cunctis diligentiore disputaceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus
Abbreviated transcription (Latin):
nicationẽ dñm admittere ad causam
ꝑ p&rat̃. hoc potest dicere dñm cum de
hacreloqueretur. deutroq fidelidixas¬
se et a marito et uxore: ut si ambo fideles
sunt neutriliceat alterũ relinquere
nisi causa fornicationis ubi non potest pa¬
ganismus intelligi quia uterq fidelis est
sic enim & apłs uidetur distinguere cũ ait.
his aut qui sunt in conlugio p̃cipio nonego
sed dñ suxorem a uiro non discedere qđ
quod si re cesserit manere innuptã aut
uiro suor e concili ari ubi intelligit᷑. qui a
etiã n illa una causa quasola relicto con¬
iugii ꝑmittit᷑ mulier a uiro recesserat
innupta ꝑseuerare debet aut sise non
continet uiro potius reconciliari uel
correcto ł certe tolerando quã alteri
nubere. Sequitur aut et dicit et uir
uxorẽ nedimittat breuiter eandẽ for¬
mã intimans inuiro quã p̃cipiebat infe¬
mina. Quibus ex p̃cepto dñs insinuat.
Ista sequitur Caeteris aut egodico non

Expanded text:
nicationem Dominum admittere ad causam nicationem Dominum admittere ad causam perpetratur: hoc potest dicere, Dominum, cum de hac re loqueretur, de utroque fideli dixisse, et marito et uxore, ut si ambo fideles sint, neutri liceat alterum relinquere, nisi causa fornicationis; ubi non potest paganismus intelligi, quia uterque fidelis est. Sic enim et Apostolus videtur distinguere, cum ait: His autem qui in conjugio sunt praecipio, non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere; quod si recesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Ubi etiam intelligitur quod si una illa causa, qua sola relectio conjugii permittitur, mulier a viro recesserit, innupta perseverare debet: aut si se non continet, viro potius reconciliari vel correcto vel certe tolerando, quam alteri nubere. Sequitur autem, et dicit, Et vir uxorem non dimittat: breviter eamdem formam intimans in viro, quam praecipiebat in femina. Quibus ex praecepto Domini insinuatis ita sequitur: Caeteris autem ego dico, non
Abbreviated transcription (Latin):
mine nec nos nec illos quisquã auellit a
fideuerissime passionis ꝑ quã corpus eius
ostenditur sic nos ipso nomine necessi ta¬
tatis nemodeterret afide uerissime af¬
fectionis ꝑ quã eius animã agnoscimus
nec ipsos debet deterrere a consentendo
catholica efidei sinon eos deterret exitia¬
bilis pudor motandae quã uis falsae diuta¬
men et cũ temeritate defensae sententiȩ¬
solã causã fornicationis admittit & paga¬
nũ conlugiũ dimitti non prohibet conseqñs
est ut paganismus fornicationi de putetur
solã aut fornicationis causã excepta face¬
lis uolentẽ secum esse conlugẽ infide¬
lẽ non dimittat ait ego di conon dñs ut
dñs non intelligat᷑ quid ẽ iubere ut dimit¬
tatur ne contra iussũ eius consiliũ dare
uide at̃ apłs sed tamen ꝑmittere ut nemo
ineare iussionis necessitate teneatur
sed consilii uoluntate libere faciat. ue¬
rũ tamensiquis qũa asserat solã illã for¬

Expanded text:
mine nec nos nec illos quisquam avellit a mine nec nos nec illos quisquam avellit a fide verissimae passionis, per quam corpus ejus ostenditur: sic et nos ipso nomine necessitatis nemo deterret a fide verissimae affectionis, per quam animam ejus agnoscimus; nec ipsos debet deterrere a consentiendo catholicae fidei, si non eos deterret exitiabilis pudor mutandae, quamvis falsae, diu tamen et cum temeritate defensae sententisolam causam fornicationis admittit, et paganum conjugium dimitti non prohibet, consequens est ut paganismus fornicatio deputetur. Solam autem fornicationis causam exceptam facelis volentem secum esse conjugem infidelem, non dimittat, ait, Ego dico, non Dominus: ut Dominus intelligatur, non quidem jubere ut dimittatur, ne contra jussum ejus consilium dare videatur Apostolus, sed tamen permittere; ut nemo in ea re jussionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Verumtamen si quisquam asserat solam illam for
Abbreviated transcription (Latin):
legimus manducas se sede surisse non legi¬
mus noq: ut om̃is quie surit manducet
si aut officio aliquo se cohibeat aut de sit ei
cibus facultasq manducanditamen eũ
rerũ gestarũ index factũ gestũq conscrip¬
sit sicut aut qui amanducauit sinecorpo¬
re intelligi non potest sic̃ esuriuit sineani¬
ma fierinon potuit. Nec illa noster set
in anis atq: inepta calumnia qua inuidio¬
se resistentesaiunt Ergo subnecessitate
positus fuit. quia cõp̃hensus flagellatus
crucifixus & mortu us.ẽ. ut tandẽ sine ꝑti¬
nacia si uolunt intelligant sic̃ eũ passiones
animi hoc est affectiones uoluntate dis¬
pensationis uerastamen ut placuit sus ce¬
pisse. que ad modũ passiones corporis ea¬
dẽ dispensationis uoluntate sine ulla ne¬
cessitate suscepit: que ad modũ nos non uo¬
luntatemorimur sic et non uolunta te
ut oportebat ex hibuit ec tamen uerissi¬
me exhibuit. Sicut ergonecessi tatis no¬

Expanded text:
legimus manducasse , sed esurisse non legilegimus manducasse , sed esurisse non legimus: neque ut omnis qui esurit manducet, si aut officio aliquo se cohibeat, aut desit ei cibus facultasque manducandi: tamen curerum gestarum index factum gestumque conscripsit. Sicut autem quia manducavit, sine corpore intelligi non potest; sic quia esurivit, sine anima fieri non potuit. 4. Nec illa nos terret inanis atque inepta calumnia, qua invidiose resistentes aiunt: Ergo sub necessitate pocrucifixus et mortuus est: ut tandem sine pertinacia, si volunt, intelligant sic eum passiones animi, hoc est affectiones, voluntate dispensationis, veras tamen, ut placuit, suscepisse, quemadmodum passiones corporis eadem dispensationis voluntate sine ulla necessitate suscepit. Quemadmodum nos non voluntate morimur, sic et non voluntate ut opportebat, exhibuit, et tamen verissime exhibuit. Sicut ergo necessitatis no
Abbreviated transcription (Latin):
narrantibus legimus et miratus est iũc
et iratus et contristatus & exilaratus et
dunt. Sicuti sunt quod e suriuit quod dor¬
miuit quod fatigatus ab itinere sedit et
alia huiuscemodi Non enimpossunt dicere
etiã inueteribus libris dictam esse irãdi
& laetitiã dĩ et non nullos huius generis
motus. Nec ideo tamenesse consequens ut
dm̃ habuisse animã credendũ sit. Dicta sunt
enim de illo propheticis imaginationibus
non narratoria manifestatione. nam&
mẽbra dĩ dicta sunt et manus & pedes oculi
& facies & similia. Quẽ ad modũ ista non eũ¬
indicant habere corpus sio nec illa animã
Quẽ ad modũ aũt narratũ aliquid ubi no
affectionibus eodẽ narrationis tenore nomi¬
nata sunt indicabant eius animũ Stultum
ost aut credere nominanti euangelistae
quod manducauerit et nonei credere quod
osurierit et sienim non est consequens ut iȩ¬
om̃is qui manducat esuriat nã & angelũ

Expanded text:
narrantibus legimus. Et miratus est Jesus , narrantibus legimus. Et miratus est Jesus , et iratus , et contristatus , et exhilaratus , edunt: sicut sunt quod esurivit , quod dormivit , quod fatigatus ab itinere sedit , et alia hujuscemodi. Non enim possunt dicere; etiam in veteribus Libris dictam esse iram Dei et laetitiam, et nonnullos hujus generis motus, nec ideo tamen esse consequens ut Deum habuisse animam credendum sit. Dicta sunt enim illa propheticis imaginationibus, non narratoria manifestatione. Nam et membra Dei dicta sunt, et manus, et pedes, et oculi, et facies, et similia: et quemadmodum ista non indicant eum habere corpus, sic nec illa animam. Quemadmodum autem narratum aliquid, ubi nomaffectionibus eodem narrationis tenore nominata sunt, indicant ejus animam. Stultum est autem credere narranti evangelistae quod manducaverit, et non ei credere quod esurierit. Etsi enim non est consequens ut omnis qui manducat esuriat; nam et angelum
Abbreviated transcription (Latin):
onibus fueritq: sine anima esse non posst̃
Nonenimea profero quae i psedñs tã multa
cõmemorat. Tristis est anima mea usq ad
mortẽ Et potesta tẽ habeo ponendiani¬
mãmea &iterũ sumendi eã. Et maiorẽ
dilectionẽ nemo hab& qua ut animã suã
quis ponat pro amicis suis. qm̃ mihi per¬
uic ax eius dictor potest dicere figurate
ad ño dicta sicut multa parabolis eũlocutũ
tamenopus ẽpugnaciter agere ubi habe¬
mus euangelistarũ nar rationes ꝑ quas
cum & natũ de uirgine maria cognouimus
& cõprȩhensũ aiudȩ is et flagellatũ & cruci¬
fixũ atq intor fectũ & sepultũ in monu¬
mento quȩ om̃a sine corpore intelligere
quis quã ł dementissimus dixerit cũ dicta
sint ab eis qui res gestas ut meminerant
narrauerunt. Sicut ergo ista corpuscũ
habuisse testant᷑ sic eum indicant animã
affectiones illequȩ non possunt esse nisi in
animo quas nihil hominus eisdẽ euangelistis

Expanded text:
onibus fuerit, quae sine anima esse non possunt. onibus fuerit, quae sine anima esse non possunt. Non enim ea profero, quae ipse Dominus tam multa commemorat: Tristis est anima mea usque ad mortem ; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam ; et, Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis : quae mihi pervicax contradictor potest dicere figurate a Domino dicta; sicut multa in parabolis eum locutumtamen opus est pugnaciter agere, ubi habemus Evangelistarum narrationes, per quas eum et natum de Maria virgine cognovimus, et comprehensum a Judaeis, et flagellatum, et crucifixum atque interfectum, et sepultum in monumento; quae omnia sine corpore intelligere quisquam vel dementissimus dixerit; cum dicta sint ab eis qui res gestas, ut meminerant, narraverunt. Sicut ergo ista corpus eum habuisse testantur, sic eum indicant habuisse animam affectiones illae, quae non possunt esse nisi in anima: quas nihilominus eisdem Evangelistis
Abbreviated transcription (Latin):
ad teomnis caroueniet. Et illud in eugło
Sicut dedistiei potesta tẽ om̃is carnis ut
omne quod de distiei non pereat sed ha¬
beat uitã a& nã. Vnde intelligitur sole¬
re homines ꝑnominationẽ solius carnis
significari ut scđm hanc locutionẽ et
illud possit intelligi. ut quod dictum est
Verbũ caro factũ est nihil dictum sit
nisi uerbum homofactũ ẽ. sicut enĩ a par¬
te totũ plerunq: nominata sola anima
intelligitur. sicut ẽ. illud tot anima e
descenderunt in ae gyptũ sic̃rursus
a parte totũ nominata sola carne homo
intelligitur. sicut sunt ista que posuimus
Prolnde que ad modũ nos huic eorum¬
obiectioni quã ex euangelio proponunt
ita respondem̃us ut nullũ hominũ ita
dissipiat ut putet nos ꝑhec uerba cogi
ipsi responde ant manifestis obiectionib:
nr̃is quibus ostendimus ꝑ innume rabiles
locos euangelicae scripturae narratũ
de illo ab euangelistis quod in his affecti¬

Expanded text:
ad te omnis caro veniet ; et illud in Evangelio, ad te omnis caro veniet ; et illud in Evangelio, Sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, ut omne quod dedisti ei, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde intelligitur, solere homines per nominationem solius carnis significari, ut secundum hanc locutionem etiam illud possit inteVerbum caro factum est, nihil dictum sit, nisi Verbum homo factum est: sicut enim a parte totum plerumque nominata sola anima homo intelligitur, sicut est illud, Tot animae descenderunt in Aegyptum : sic rursus a parte totum, etiam nominata sola carne homo intelligitur, sicut sunt ista quae posuimus. 3. Proinde, quemadmodum nos huic objectioni eorum, quam ex Evangelio proponunt, ita respondemus, ut nullus hominum ita desipiat, ut putet nos per haec verba cogi ipsi respondeant tam manifestis objectionibus nostris, quibus ostendimus per innumerabiles locos evangelicae Scripturae narratum de illo ab Evangelistis, quod in his affecti
Abbreviated transcription (Latin):
humilia uerit et quousq: humili a uerit
exprimens uerbum carnẽq: nomin auit
p̃termittens animae naturã que uerbo¬
est inferior carne uero p̃stantior magis
enim cõmendã humilitatẽ quod dictũ est
uerbum caro factum est . Nã sinimis haec
uerba intuentur potest alius nonminus
ꝑuersus existis uerbis ita calumniari fi¬
dei nr̃ae ut dicat ipsũ uerbũ conuersũ
& cõmota tum esse in carnẽ et uerbũ esse
destetisse qui a scriptũ est caro factũ est
Sicut caro humana cũ sit cinis non & caro
et cinis sed excarne cinis. ẽ. et secundum
quid fit quod non erat desinit esse quod
erat. Nec tamen ita haec uerba intelli¬
gimus sed etiã ipsi nobiscũ ita intelligunt
ut manente uerbũ quod est ex eo quod
caro fuerit nominata & anima tacita
sic intelligendũ est ut anima ibi non esse
credatur nec illi habebunt animã dequi¬
bus dictũ est. Et ui debit om̃is caro salutare
dñi Et illud in psalmo. Ex audi prȩces ad te

Expanded text:
humiliaverit, et quousque humiliaverit humiliaverit, et quousque humiliaverit exprimens, Verbum carnemque nominavit, praetermittens animae naturam, quae Verbo inferior est, carne vero praestantior. Magis enim commendat humilitatem, quia dictum est, Verbum caro factum est; quam  intuentur verba, potest alius non minus perversus ex istis verbis ita calumniari fidei nostrae, ut dicat ipsum Verbum conversum et commutatum esse in carnem, et Verbum esse destitisse; quia scriptum est, Verbum caro factum est: sicut caro humana, cum fit cinis, non est caro et cinis, sed ex carne cinis. Et secundum rem, quidquid fit quod non erat, desinit esse quod erat. Nec tamen ita haec verba intelligimus; sed etiam ipsi nobiscum ita intelligunt, ut manente Verbo quod est, ex eo quod caro fuerit nominata et anima tacita, sic intelligendum est ut anima ibi non esse credatur, nec illi habebunt animam, de quibus dictum est, Et videbit omnis caro salutare Dei ; et illud in Psalmo, Exaudi preces meas;