comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩtates ratio non termĩat: atq ita eos filici¬
tas ingrata subterfluit: ut semꝑ pleni ipeum
uacui cõmodoꝵ. pñtibus carent dũ futura ꝓ¬
spectant. At enĩ duiuͣ illũ uirũ qui primus im¬
pium et ꝑticipauit et posuit consilii et facti sui
non penitet. nec amisisse se putat quorl spon¬
te transcripsit. Febix bratusq uere quẽ ur̃a¬
caniue principu colut obsequia prtuatũ Sed
et i le multuugo tultus imꝑio et uestro trgi¬
tur umbi aculo quod scĩt ex sua stirpe treuisse
et glorias uestras iuste sibi uindicat hũc es¬
go en qui ad illo suerat frater adscitus pudu¬
i mstare N lũc illit in capitolini Iouis templo
iurasse penituit. nõ miror ꝙ et genero pris¬
rauit ubes est fides hec religio palatini sacra¬
i diuota penetralibus ut lente et tustanter
tam scilicet cũ illis belli consiliis itinere con¬
fesso tosumptis copus mansionũ ne quis conseꝗ

Expanded text:
ditates ratio non terminat, atque ita eos feliciditates ratio non terminat, atque ita eos felicitas ingrata subterfluit ut semper pleni sperum, vacui commodorum, praesentibus careant dum futura prospectant. At enim divinum illum virum qui primus imperium et participavit et posuit consilii et facti sui non paenitet nec amisisse se putat quod sponte transcripsit, felix beatusque vere quem vesttantorum principum colunt obsequia privatum. Sed et ille multiiugo fultus imperio et vestro laetus tegitur umbraculo, quos scit ex sua stirpe crevisse et glorias vestras iuste sibi vindicat. Hunc ergo illum, qui ab eo fuerat frater adscitus, puduit imitari, huic illum in Capitolini Iovis templo iurasse paenituit. Non miror quod etiam genero peieravit. Haec est fides, haec religio Palatini sacrarii devota penetralibus, ut lente et cunctanter, iam scilicet cum illis belli consiliis, itinere confecto, consumptis copiis mansionum ne quis consequi
Abbreviated transcription (Latin):
terret exitiũ. ut enĩ alia mittam hoc ip̃m nõ¬
ne fati necessitas tulit ut ille pietati tuȩ hanc
referret uicẽ. quẽ tu ab urbe pulsũ. ab Italia fu¬
atũ. ab illirico repudĩatũ tuis ꝓuintiis. tuis co¬
piis tuo palatio cȩpisti. Quid oro sibi uoluit
quid optauit. ut quid amplius adipisceretur
iis quȩ a te fuerat cõsecutus. Quin tu sũma et
dĩuersissima bona priuatũ otium et regias opes
dedenis. Cui digredienti anulos dederas. Cui im¬
pensiuis esse ꝗͣ tibi occũrere obsequia nostra mã¬
daueras: cuius om̃ibus uissis sic statueras obedi¬
re ut penes te habitus. penes illũ potestas esset
imꝑũ. Quisnam ille tantus fuit ardor potentiẽ
Quid enĩ te imꝑante nõ posset Sed error iã
de sipientis etatis ut tot natus annos grauissi¬
mas curas et bellũ ciuile susciꝑet. Nullis ut res
est fortunę muneribus explentur quoꝵe cupi¬

Expanded text:
ferret exitium. Ut enim alia mittam, hoc ipsum nonferret exitium. Ut enim alia mittam, hoc ipsum nonne fati necessitas tulit, ut ille pietati tuae hanc referret vicem, quem tu ab Urbe pulsum, ab Italia fugatum, ab Illyrico repudiatum tuis provinciis, tuis copiis, tuo palatio recepisti? XV. Quid, oro, sibi voluit? quid optavit? aut quid amplius adipisceretur his quae a te fuerat consecutus? cui tu summa, et diversissima bona, privatum otium et regias opes dederas, cui digredienti apensius etiam quam tibi occurrere obsequia nostra mandaveras, cuius omnibus iussis sic statueras oboedire ut penes te habitus, penes illum potestas esset imperii. Quisnam ille tantus fuit non ardor potentiae quid enim te imperante non posset? sed error iam desipientis aetatis, ut tot natus annos gravissimas curas et bellum civile susciperet? Nullis, ut res est, fortunae muneribus explentur quorum cupi
Abbreviated transcription (Latin):
cessibus tuis maxime fauere de cuisset de quo
et d enũad modũ dicam adhuc ferme dudito
Et tle uuitu numĩt tui expecto cõsiliũ Qlibet
dt merito piẽtatĩs tuȩ questibus aiguatur
dibis camen sibi uox priuata moderaira pre¬
sertimttũ eũ qui tĩbi ex tantis benefttũs tuir
et tantu uetessi tudinũ fonte ingratus extite¬
uit adhus ad templari cogat ut quast ira refer¬
uert suee saciam igitur ut tani ꝓfunda iuil¬
nera suspensa manũ tractem U ripabonul¬
mirũ uia couia om̃ium tacinorũ patrotinia
que taniẽ plerũq ẽt a sapientibus asserũt
neminẽ honunẽ pectare nisi fato. et ip̃a sc̃e¬
lera mortaliũ actus esse fortunȩ. contra ãt
pũis genuerit. talẽ syderũ decreta formarĩt
ut trudelis esse nõ possis. Illũ aũt nõ credo cũ
uenturus in lucẽ optionẽ uitȩ qua uteretur
atriꝑet sorte incũrisse fugiendam. quę multis
hom̃ibus ĩnuistũ et postremo ip̃i uolũtarium

Expanded text:
cessibus tuis maxime favere decuisset. De quo cessibus tuis maxime favere decuisset. De quo ego quemadmodum dicam adhuc ferme dubito, et de nutu numinis tui expecto consilium. Quamlibet enim merito pietatis tuae questibus arguatur, debet tamen sibi vox privata moderari, praesertim cum eum, qui tibi ex tantis beneficiis tuis, et tanto necessitudinum favore ingratus extiterit, adhuc contemplatui cogat ut quamvis irati revereat. Quid faciam igitur, ut tam profunda vulnera suspensa manu tractem? Usurpabo nimirum illa communia omnium facinorum patrocinia, quae tamen plerumque etiam a sapientibus asseruntur, neminem hominem peccare nisi fato, et ipsa scelera mortalium actus esse fortunae, contra autePius genuerit, talem siderum decreta formarint, ut crudelis esse non possis. Illum autem non credo, cum venturus in lucem optionem vitae, qua uteretur acciperet, sortem incurrisse fugiendam, quae multis hominibus injustum, et postremo ipsi voluntarium
Abbreviated transcription (Latin):
hausit amines. quos hic noster ingens fluui¬
us et barbarus nicer et nemus inuexit. Ubi
iam ĩmani meatu ferox et aluei unius im¬
patiens in sua cornua gestit excedere. Seruit
ꝓtecto Constantine ipłarũ rerã natura nu¬
mini tuo cũ in illa gurgituã altituis tãtarã
piblui fundamenta iaciuntur fidam et sta¬
dilem firmitatẽ habitura. Iunxerit licet quon
lam belles ponti angustias classe cõnera psarũ
reu potentissimus. temporarius ile transit
tuit. Simili nauium continuatione basanũ
sinũ senauerit ab augusto tertius sesar. deli¬
et difficle tactu et usu futurit est sempiter¬
moust obecquuđ iam tibi in exordio sui hostũ
mouut obseqiua qui pacẽ supplices petierunt
nobilissimos obsides obtulerunt. Ex quo nemo
dubistert quid ꝑfecto ponte facturi sint qui
iam seruunt inchoato. Talibus põro te utili¬
teste ut dignitate publita rebus intentũ aue¬
tesunt in de noui motus eius hom̃is quẽ suc¬

Expanded text:
hausit amnes, quos hic noster ingens fluvihausit amnes, quos hic noster ingens fluvius, et Barbarus Nicer, et Maenus invexit, ubi jam immani meatu ferox, et alvei unius impatiens in sua cornua gestit excedere. Servit profecto, Constantine maxime, ipsa rerum natura numini tuo, cum in illa gurgitum altitudine tantarum lium fundamenta jaciuntur, fidam et stabilem firmitatem habitura. Junxerit quondam licet Hellesponti angustias classe connexa Persarum rex potentissimus, temporarius ille transitus fuit. Simili navium continuatione Baianum sinum straverit ab Augusto tertius Caesar, deliet difficile factu, et usu futurum est sempiternum. Certe quidem jam tibi in exordio sui hostium movit obsequia, qui pacem supplices petierunt, nobilissimos obsides obtulerunt. Ex quo nemo dubitat, quid perfecto ponte facturi sint, qui jam serviunt inchoato. XIV. Talibus te pro utilitate ac dignitate publica rebus intentum averterunt in se novi motus ejus hominis, quem suc
Abbreviated transcription (Latin):
siluarũ et paludũ bellũ solita frustrari tũge
tempus amitteret. Cesi igitur inũabiles cap¬
ti plurimi. Quitꝗd fuit pecoris captũ aut tru¬
tidatũ est: uici omẽs igne cõsumpti. Puberes
qui in manus uenerũt quoꝵs nec ptidia erat
apta militię. nec fortiora seruituti: ad penas
spectaculo dati seuiente bestias multitudine
afflicte gentis insultas. ne unꝗͣ metũ ponat
semꝑ horreat: semꝑ suplices manus tendat. cũ
tamẽ hoc tu magĩs ad glorsam imꝑii tui et
ornatũ limitis facias ꝗ ad facultatẽ quotiẽs
uelis in hosticũ transeundi. Quippe tũ totus
armatis nauibus Rhenus instractus sit. Et
ripis om̃ibus usq ad oceanũ dispositus miles
ĩmincat. Sed pulchrũ tibi uidetur et reuera
pulchẽrimũ est. ut Rhenus ille nõ solũ suꝑio¬
ribus locis ubi aut latitudiẽ uadosus aut ui¬
tinia fontis exiguus: sed ẽt ibi nouo pontȩ
caltetur. ubi tob totus est ubi iam płimos

Expanded text:
silvarum et paludium bellum solita frustrari fugae silvarum et paludium bellum solita frustrari fugae tempus amitteret. Caesi igitur innumerabiles, capti plurimi. Quidquid fuit pecoris, captum, aut trucidatum est. Vici omnes igne consumpti. Puberes qui in manus venerunt, quorum nec perfidia erat apta militiae, nec ferocia servituti, ad poenas spectaculo dati saevientes bestias multitudine afflictae gentis insultas, ne unquam metus ponat, semper horreat, semper supplices manus tendat, cum tamen hoc tu magis ad gloriam imperii tui, et ornatum limitis facias, quam ad facultatem quoties velis in hosticum transeundi. Quippe cum totus armatis navibus Rhenus instructus sit, et ripis omnibus usque ad Oceanum dispositus miles immineat. Sed pulchrum tibi videtur, et revera pulcherrimum est, ut Rhenus ille non solum superioribus locis, ubi aut latitudine vadosus, aut vicinia fontis exiguus, sed etiam ibi novo ponte calcetur, ubi totus est, ubi jam plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
los audetis attollere. et ux securi flumĩa in¬
teriora potatis. Cõtra hĩc per interualla dis¬
posita magis ornant limitẽ castella ꝗͣ prote¬
gunt. Arat illam tẽribilẽ aliqñ ripam iner¬
nus agricola et toto nostrȩ greges bĩcornȩ
mersantur. Hec est tua constantine de asa¬
cari Cumero. geasiq suplitio quotidiana acq
eterna uictoria. om̃idus quondã secũdis pie¬
lis anteponẽda. Semel acie uincitur. sine fi
ne documento. Cadẽ suã ꝗͣuis multi pereãt
uulgus ignorit. Cõpendĩ est deuitẽdorf hosti¬
uinꝰ duces sustulisse. ut tamẽ om̃ibus modus
barbaroꝵ ĩmanitas frangeretur. nec sola ho¬
stes regũ suoꝵ suplitia mererẽt ẽt̃ ĩmissa
Brudttris uastatione fecisti Imp: ĩ iuc̃te in
quo prima cõsilii tui fuit ratio. ꝙ exercĩtu
repente traiecto ĩnopinantes adortus es nõ
coaperto marte diffideres ut qui palam t¬
cungredi maliusses: Sed ut illa natio ꝑfugiis

Expanded text:
m audetis accolere, et vix securi flumina inm audetis accolere, et vix securi flumina interiora potatis. Contra hinc per intervalla disposita magis ornant limitem castella quam protegunt. Arat illam terribilem aliquando ripam inermus agricola, et toto nostri greges bicorni amne mersantur. Haec est tua, Constantine, de Ascarici Merogaisique supplicio cotidiana atque aeterna victoria omnibus quondam secundis proeliis ne documento. Cladem suam, quamvis multi pereant, vulgus ignorat; compendium est devincendorum hostium duces sustulisse. XII. Ut tamen omnibus modis barbarorum immanitas frangeretur, nec sola hostes regum suorum supplicia moererent, etiam immissa, Bructeris vastatione fecisti, Imperator invicte. In quo prima consilii tui fuit ratio, quod exercitu repente trajecto inopinantes adortus es, non quo aperto Marte diffideres, ut qui palam congredi maluisses, sed ut illa natio perfugiis
Abbreviated transcription (Latin):
ient amicitiam colere Romanã ꝗͣ exasꝑare
ĩustitiam Adeo et hoc boni cõfert pęna hosti¬
bus irroguta ut nõ solũ inimici ferotire nõ
audeant: sed et̃ amici impensius reuertẽt
Inde igitur est Imp: pax ista qua fruimur
Neq enĩ iam Rheni gurgitibus sed nomis
tui terrore munimut. ꝗlibet ille aut are¬
scat estu aut resistat gelu. neutro hostis
audebit uti uado. nihil enĩ tam insuꝑadili
uallo natura p̃cludit quod nõ penetret au¬
datia cui aliqua tonandi spes relinquat᷑. Iue
est expugnabilis murus: quẽ extruit fama
iurtuti Sciunt posse francitransire Rhenũ
quos ad necẽ suã libẽter admittas sed nec
uistoriam possunt sperare nec ueniam. ꝗd
ipsos maneat ex regũ suorũ cruciatibus meti¬
untur. Ideoq tantũ ab est ut amnis illius trã¬
sitũ moliantur magis ut coemptu pote despe¬
rent. ubi nũc est illa ferocia. ubi semꝑ infi¬
da nobilitas. Iam ne ꝓtul quid Rhenũ ocu-¬

Expanded text:
lent amicitiam colere Romanam quam exasperare lent amicitiam colere Romanam quam exasperare iustitiam. Adeo et hoc boni confert poena hostibus inrogata, ut non solum inimici ferocire non audeant sed etiam amici impensius revereantur. Inde igitur est, imperator, pax irta qua fruimur. Neque enim iam Rheni gurgitibus, sed nominis tui terrore munimur. Quamlibet ille aut arescat aestu aut resistat gelu, neutro hostis audebit uti vado. Nihil enim tam insuperabili vallo Natura praecludit quod non penetret audacia, cui aliqua conandi spes relinquatur; ille est inexpugnabilis murus, quem exstruit fama virtutis. Sciunt posse Franci transire Rhenum, quos ad necem suam libenter admittas, sed nec victoriam possunt sperare nec veniam. Quid ipsos maneat, ex regum suorum cruciatibus metiuntur, ideoque tantum abest ut amnis illius transitum moliantur, magis ut coepto ponte desperent. Vbi nunc est illa ferocia, ubi semper infida mobilitas? lam ne procul quidem Rhenu
Abbreviated transcription (Latin):
et in expiabiles ĩras. Cur enĩ nullã reputet
iustȩ seueritatis offensam Imp qui qđ fe¬
cit tueri potest: tua dementia est quę ꝑcit
inimicis & sibi magis ꝓspicit ꝗͣ ignoscĩt. Te
uero Constantine ꝗtũlibet oderint hostes
dũ hõrescant. hec est enĩ uera uirtus ut nõ
ament et quieseant. Cautior licet sit qui de¬
uinctos habet uenia ꝑduelles. fortior tñ est
qui calcat iratos. Renouasti Imp. ueterem
illã Ro: imperũ fidutiã quę de captis hosti¬
um ducibus uindictam morte sumebat. Tũc̃
ent̃ captiui reges cũ a portis usq ad forũ triũ¬
phantiũ cũrui honestassent. simul atq in ca¬
pitoliũ cũrũ flectere ceꝑit imꝑator ab repti ĩ
carcerẽ necabãtur. Unus pro se ip̃o paulo ꝗ
decentẽ susceꝑat dep̃cante legẽ illius seueri¬
tatis euasit. Cȩteri omẽs in unculis luce pri¬
uati aliĩs regibus dedere documentũ ut mal¬

Expanded text:
et inexpiabiles iras. Cur enim ullam reputet et inexpiabiles iras. Cur enim ullam reputet iustae severitatis offensam imperator qui quod fecit tueri potest? Tuta clementia est quae parcit inimicis et sibi magis prospicit quam ignoscit; te vero, Constantine, quantumlibet oderint hostes, dum perhorrescant. Haec est enim vera virtus, ut non ament et quiescant. Cautior licet sit qui devinctos habet venia perduelles, fortior tamen est qui calcat iratos. Renovasti, imperator, veterem illam Romani imperii fiduciam, quae de captis hostium ducibus vindictam morte sumebat. Tunc enim captivi reges cum a portis usque ad forum triumphantium currus honestassent, simul atque in Capitolium currum flectere coeperat imperator, abrepti in carcerem necabantur. Vnus Perses ipso Paulo, qui dedentem se acceperat, deprecante legem illius severitatis evasit; ceteri omnes in vinculis luce privati aliis regibus dedere documentum ut mal
Abbreviated transcription (Latin):
sint aliqua luce noctes : dũ illa litoꝵ extre¬
ni planities no actollit ũbras noctisq ne¬
tum edli et sederũ transit aspectus ut sol ip̃e
qui nodis uidetur occidere ibi a parcat pter¬
uertĩ boni quid hoc est quod suꝑ ex aliq
supremo fine mũdi noua deũ numina uniꝰ¬
nerso ordi colenda descendũt. Sic Metu¬
ribs a Nilo cuius flumĩs origo nescitur Sic
diber ad udis prope consciis iolis orientis de¬
ol se gentibus ostendere presentes. Saeratio¬
⁊ sit ꝓfecto diis teraneis loca uitina ceto
Et tnde propius a diis mutitur imq. iebi tẽ¬
ra finitur. Imꝑatoris igitur filius et tantt
quã barbaroꝵ manũ. quȩ repentino impetu
et impuiso latrotinio ortus cu auspitia temp¬
tasset. affecisti pena temeritatis reges ipos
francie: qui per absentiã patris sui pacem
uiolauerant. nõ dubitasti ultimis cruciatĩ¬
bus nihil ueritus gentis illius odia ꝑpetua

Expanded text:
sine aliqua luce noctes, dum illa litorum extresine aliqua luce noctes, dum illa litorum extrema planities non attollit umbras noctisque metam caeli et siderum transit adspectus, ut sol ipse qui nobis videtur occidere ibi appareat praeterire. Di boni, quid hoc est quod semper ex aliquo supremo fine mundi nova deum nomina universo orbi colenda descendunt? Sic Mercurius a Nilo, cuius fluminis origo nescitur, sic Liber ab Indis prope consciis solis orientis deos se gentibus ostendere praesentes. Sacratiora sunt profecto Mediterraneis loca vicina caelo, et inde propius a dis mittitur imperator ubi terra finitur. Imperatoris igitur filius et tanti quam barbarorum manum, quae repentino impetu et improviso latrocinio ortus tui auspicia temptasset, adfecisti poena temeritatis? Reges ipsos Franciae, qui per absentiam patris tui pacem violaverant, non dubitasti ultimis punire cruciatibus, nihil veritus gentis filius odia perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fas erat dutius fleri principem tõsecratũ
exercitus fugere tonatus. equũ calcaribus in¬
citasse. quod quid ut uerũ audies. adolescẽ¬
tiȩ errore faciebas. Quis enĩ te gyllarus aut
nec iridi deũ nunciȩ sed pinis cõmissa uicto¬
riȩ Tam facile ut comitata est ꝗͣ cĩto ad ter¬
ras celo missa ꝑueniunt dic modestiã tuam
atti pietatẽ & diferendi imꝑii conatus ostẽ
nũc ounũbus beatior terris Britania quȩ cõ¬
stantinũ sesarem prima uidisti merito te
om̃dus celi ac solis donis natura donauit. In
qua nec rigor est nimius hrenus nec ardor
estritis intiua segetũ tanta fecũditas mũ
ueribus utrisq sufficiat et cereris et siberi
Iuqua pemora sine ĩmanibus bestus terra
sine serpentibus noxit Contra pecoꝵ miti¬
uum inumeradilis multitudo. lacte distenta
et honusta uelleribus. Certe quit propter
uitam diligitur. Longissimi dies: et nusie

Expanded text:
enim fas erat diutius fleri principem consecratum.enim fas erat diutius fleri principem consecratum.exercitus fugere conatus equum calcaribus incitasse. Quod quidem, ut verum audias, adulescentiae errore faciebas. Quis enim te Cyllarus aut ublata nutu nec Iridi deum nuntiae sed pinnis commissa Victoriae, tam facile te continata est quam cito ad terras caelo missa perveniunt. Sic modestiam tuam atque pietatem et differendi imperii conatus ostendnunc omnibus beatior terris Britannia, quae Constantinum Caesarem prima vidisti! Merito te omnibus caeli ac soli bonis Natura donavit, in qua nec rigor est nimius hiemis nec ardor aestatis, in qua segetum tanta fecunditas ut muneribus utrisque sufficiat et Cereris et Liberi, in qua nemora sine immanibus bestiis, terra sine serpentibus noxiis, contra pecorum mitium innumerabilis multitudo lacte distenta et onusta velleribus; certe, quod propter vita diligitur, longissimae dies et nullae
Abbreviated transcription (Latin):
lam uela facienti repentinus tuus aduentus
illuxit: ut non aduectus publico cursu. sed
duuno quodam aduolasse tũ riculo uidere¬
ris Non enĩ illa persarũ Cydonũue tela tã
certis iactibus cdestinata fixerũt q̃ tẽpestiuus
pri tuo tẽras relicturo tomes affuisti omeso
illius curas quas p̃saga & tacita mente uol¬
uebat p̃sentiȩ tuȩ securitate laxastĩ. Du boni
quanta Constantinũ piũ ẽt in excessu suo feli¬
citate donastũs. Imꝑ. transitũ facturus in cȩlã
uidit quem relinquebat heredẽ. Illico enĩ atꝙ
ule tẽris fuerat exemptus. uniuersus in tetõ¬
sedit exercitus. te oĩm mentes oculiq signar̃t
et quanꝗͣ tu ad seniores principes de sũma rꝑ
quid fieri placeret retulisses p̃uenerũt studio
quod illi mox iũditio ꝓbauerũt. Purpuram
statim tibi cũ primũ copiam tui fecit egres¬
sus milites utilitati publite magis ꝗͣ tius astec¬
tibus seruientes iniecere lachrymanti. Neq

Expanded text:
iam vela facienti repentinus tuus adventus iam vela facienti repentinus tuus adventus inluxit, ut non advectus cursu publico sed divino quodam advolasse curriculo videreris. Non enim ulla Persarum Cydonumve tela tam certis iactibus destinata fixerunt quam tempestivus patri tuo terras relicturo comes adfuisti omnesque illius curas quas praesaga et tacita mente volvebat praesentiae tuae securitate laxasti. Di boni, quanta Constantium Pium etiam in excessu suo felicitate donastis! Imperator transitum facturus in caelum vidit quem relinquebat heredem. Ilico enim atque ille terris fuerat exemptus, universus in te consensit exercitus, te omnium mentes oculique signarunt et, quamquam tu ad seniores principes de summa re publica quid fieri placeret rettulisses, praevenerunt studio quod illi mox iudicio probaverunt. Purpuram statim tibi, cum primus copiam tui fecit egressus, milites utilitati publicae magis quam tuis adfectibus servientes iniecere lacrimanti; neque
Abbreviated transcription (Latin):
ille tot tantisq rebus gestis nõ calidonũ alioꝵo
pictonũ siluas et paludes. sedd nec hyberniã pro¬
ximam nec tylem ultimã: nec ipsasisi quȩ st
fortunatoꝵ insulas dignabatur acꝗrẽ. Sed qđ
eloqui nemini uoluit iturus ad deos genitorem
illum decos ignea celi astra retouentẽ ꝓspey¬
it otcanũ: ut futurus exinde luce ꝑpetua ĩam
uideret illic diem pene continuũ. Uẽre eñĩ
ꝑtedto illi superũ templa patuerunt. recęptus¬
ꝙ est consensu celi. Tum Ioue ip̃o dexterã por¬
rigente. Quinĩmo statĩ sententiã rogatus cũi
impiũ decerneret dixit ut decebat Constanti.¬
ne piũ. Manifeste enĩ sententiã pr̃is electus es
Imp Quod quid ĩta nos dicere tũ ueritas iũ¬
bec tũ pietati tuę us uideo gratissimũ est. Sed
cur tantũ modo priuatis tuis aftectibus blanea
mata consilio Iam tũc enĩ telestibus suffragi
quo pater in Britãnia transtretabat elassi

Expanded text:
ille tot tantisque rebus gestis non dico Caledonum alille tot tantisque rebus gestis non dico Caledonum aliorumque Pictorum silvas et paludes, sed nec Hiberniam proximam nec Thylen ultimam nec ipsas, si quae sunt, Fortunatorum insulas dignabatur adquirere sed, quod eloqui nemini voluit, iturus ad deos genitorem illum deorum ignea caeli astra refoventem prospexit Oceanum, ut fruiturus exinde luce perpetua iam videret illic diem paene continuum. Vere enim profecto illi superum templa patuerunt, receptusque est consessu caelitum Iove ipso dexteram porrigente. Quin immo statim sententiam rogatus cui imperium decerneret, dixit ut decebat Constantium Pium: manifeste enim sententia patris electus es, imperator. Quod quidem ita nos dicere cum veritas iubet, tum pietati tuae, ut video, gratissimum est. Sed cur tantummodo privatis tuis adfectibus blandiamata consilio? Iam tunc enim caelestibus suffragiiquo pater in Britanniam transfretabat classi
Abbreviated transcription (Latin):
Romani imꝑĩ cultu ũuarẽt et arma dilectu
Qui cõmemorẽ bugonicã uictoria et̃ imꝑa¬
toris ip̃ius uulnere gloriosam. Quid uindo¬
nisse campos hostiũ strage cõpletos. sed ad huc
ossibus opertos. Quid ĩmanẽ ex diuersis ger¬
manoꝵ populis multitudinẽ. quã duratus ge¬
lu Rhenus illuxerat: ut insulã quã dĩuortio
sui idẽ amnis amnis amplectitur. pedestri
agmine ausa transmittere. repente laxato flu¬
mĩne dauderetur: et demissis statĩ obsessa na.¬
iugis ita se dedere togeretur ut qđ difficilius
est sorte cõĩ eligeret quos captiuitati traderet
relatura cũ reliquis suis infamiam ꝑditionis suo¬
rum. Dies me ante defĩciet ꝙͣ oratio si onũa
patris tui facta uł hac breuitate ꝑcu̾ram: cuis
et̃ sup̃ma illa expeditio nõ brĩtãnica trophea ut
uulgo creditũ est expetiuit: sed diis iam uocan.¬
tibus ad intimũ terarũ limen accessit. Neq eñ

Expanded text:
Romani imperii cultu iuvarent et arma dilectu? Romani imperii cultu iuvarent et arma dilectu? Quid commemorem Lingonicam victoriam etiam imperatoris ipsius vulnere gloriosam? Quid Vindonissae campos hostium strage completos et adhuc ossibus opertos? Quid immanem ex diversis Germanorum populis multitudinem, quam duratus gelu Rhenus inlexerat ut in insulam, quam divortio sui idem amnis amplectitur, pedestri agmine ausa transmittere repente laxato flumine clauderetur et dimissis statim obsessa navigiis ita se dedere cogeretur ut, quod difficilius est, sorte communi eligeret ex se quos captivitati traderet, relatura cum reliquiis suis infamiam proditionis suorum. Dies me ante deficiat quam oratio, si omnia patris tui facta vel hac brevitate percurram. Cuius etiam suprema illa expeditio non Britannica tropaea, ut vulgo creditum est, expetivit, sed dis iam vocantibus ad intimum terrarum limen accessit. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
francoꝵ gentibus occupatã. om̃i hoste pur¬
gauit: nec contentus uicisse ip̃as in Roma¬
nas transtulit nationes: ut nõ solũ arma. sed
et feritatẽ ponere togerentur. Nam ꝗa ego
de receptione ẜritãnis toquar : ad quã ita
quieto mari nauigauit. oceanus ille tanto
uictore stupe factus caruisse suis motibus ui¬
deretur. ita ꝑuectus nõ comitata illũ sit. sed
prestolata uictoria. Quid de misericordia dicã
qua uictis temꝑauit. Quid de iustitia qua
spoliatis omissa restituit. Quid de ꝓuidẽtia
qua sociis sibi iũctis se eiusmodi iudicẽ ut sene¬
uitutem passos uiuaret. reperta libertas tulpe
conscios ad pxnitentiã reuocaret impunitas
Quid loquar rursus intimas frantiȩ natiões
iam non ab iis locis quȩ olim Romani inuase¬
rant sed a propris ex origine suis sedibus. atꝗ
ab ultimis barbariȩ luttoribus auulsas. ut in
desertis galliȩ regionibus collocare. et paçem

Expanded text:
Francorum gentibus occupatam omni hoste purFrancorum gentibus occupatam omni hoste purgavit, nec contentus vicisse ipsas in Romanas transtulit nationes, ut non solum arma sed etiam feritatem ponere cogerentur. Nam quid ego de receptione Britanniae loquar? ad quam ita quieto mari navigavit ut Oceanus ille tanto vectore stupefactus caruisse suis motibus videretur, ita pervectus ut non comitata illum sit sed praestolata victoria. Quid de misericordia dicam qua victis temperavit? Quid de iustitia qua spoliatis amissa restituit? Quid de providentia qua sociis sibi iunctis se eiusmodi iudicem dedit ut servitutem passos iuvaret recepta libertas, culpae conscios ad paenitentiam revocaret impunitas? Quid loquar rursus intimas Franciae nationes iam non ab his locis quae olim Romani invaserant sed a propriis ex origine sui sedibus atque ab ultimis barbariae litoribus avulsas, ut in desertis Galliae regionibus conlocatae et pacem
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ rursus in te colimus aspectus. Eade in frõ¬
tigrauitas. cadẽ in oculis et in ore trãꝗlitis
Sic est index modestiȩ rubor sic testis sermoui¬
sit unobis. sed dũ te terninius. illũ extessis¬
se non credimus. Quanꝗͣ quid ego illum ex¬
cessisse dico cuius ĩ mortalia facta uiuunt
Et in ore dĩm hõm oculuq uersantur. Quis
ent̃ nõ dico renũs citur. sed quis nõ adhut quo¬
dã modo uidet quantis ille rebus auxerit or
cu suo inumerabili hostiũ dasse feruentem
erhusit oceanũ Exercitũ illũ qui Gononiẽ¬
sis opidi litus insederat. tera ꝑiter ac mare
sepsit. cũ reciptos cursus illius elemẽn iãctis in¬
ter undas uallis diremisset : ut quoꝵ portas
tbuctus allueret mare quod tangerene ꝑdidis¬
sent Qui eodẽ exercitu uirtute capto. cdȩ¬
mentia cõseruato. cũ editicandis clasfidasu
pritãniȩ recuꝑatio comꝑator. teram Bataui¬
am sub ipso quondam alumno suo a diuersis

Expanded text:
quem rursus in te colimus, aspectus, eadem in fronquem rursus in te colimus, aspectus, eadem in fronte gravitas, eadem in oculis et in ore tranquillitas. Sic est index modestiae rubor, sic testis sermo jantius excessit a nobis sed, dum te cernimus, illum excessisse non credimus. Quamquam quid ego illum excessisse dico, cuius immortalia facta vivunt et in ore omnium hominum oculisque versantur? Quis enim, non dico reminiscitur, sed quis non adhuc quodam modo videt quantis ille rebus auxerit orntu suo innumerabili hostium classe ferventem exclusit Oceanum, exercitum illum qui Bononiensis oppidi litus insederat terra pariter ac mari saepsit, cum reciprocos aestus illius elementi iactis inter undas vallis diremisset ut, quorum portas fluctus adluerat, mare ei quod tangerent perdidissent. Qui eodem exercitu virtute capto, clementia conservato, dum aedificandis classibus Britanniae recuperatio comparatur, terram Bataviam sub ipso quondam alumno suo a diversis
Abbreviated transcription (Latin):
et adeũdĩs belli ꝑiculis at manu cũ hostibus.
&singulari certamĩe conserẽda. notiorẽ et
gentidus reddidisti cũ nõ posses esse nobilior
Magnũ inꝗͣ est ab se ꝓuectũ ad maxĩmae ꝑ¬
uenire. Longe tamen aliud est niti ꝑ ardua
et iuga montiũ patere plano. aliud ip̃a ortꝰ
sui sublimitate fultũ uerticẽ ternere fortu¬
nę et quȩ sũma sunt nõ sꝑare. sed habere. Sa
crũ istua palatiũ nõ candidatus impii. sed
designatus intrasti Cotestimq te illi paterni
lires successorem udere legitinũ. Neq enim
erat dubiũ quin ei competerethereditas quem
primũ imꝑatori filiũ fata tribiussent Te enĩ
tantũ ille et imꝑ in terris et in telo deus in
primo etatis suę flore generauĩt toto adhuc
corpore uigens. illa preditus a lacritate ac for¬
tituline quã della plurima p̃cipue campi uide¬
re hdonũ. Inde est ꝗ tanta ex illo inte ferme
similitudo transiuit ut signate naturt nu¬
tibus tiuis impressa uideatur. deinde ent̃ est

Expanded text:
deundis belli periculis, ac manu cum hostibus etiam singulari certamine conserenda, notiorem te gentibus reddidisti, cum non posses esse nobilior. Magnum, inquam, est ab se profectum ad maxima pervenire; longe tamen aliud est, niti per ardua, et juga montium petere e plano, aliud ipsa ortus sui sublimitate fultum, verticem tenere fortunae, et quae summa sunt non sperare, sed habere. IV. Sacrum istud palatium non candidatus imperii, sed designatus intrasti, confestimque te illi paterni lares successorem videre legitimum. Neque enim erat dubium, quin ei competeret haereditas, quem primum imperatori filium fata tribuissent. Te enim tantum, ille et imperator in terris, et in coelo Deus, in primo aetatis suae flore generavit, toto adhuc corpore vigens, illa praeditus alacritate ac fortitudine, qua cum bella plurima tum praecipue campis Vindonis gessit. Inde est quod tanta ex illo in te formae similitudo transivit, ut signante natura vultibus tuis impressa videatur. Idem enim est,
Abbreviated transcription (Latin):
dabant accepit artifices. et nũc extructione
ueterũ donͬor. et retectione oꝑum publicoꝵ
et temploꝵs instauratione consurgit. Nũc sibi
reditũs uctus illud romane fraternitatis no¬
men existimat cũ te rursus habeat cõdicorẽ
Dixi Cȩsar inuitte prope plura ꝗͣ potu sed
pauciora ꝗͣ debut. ut iustissima mihi causa
sit ꝓpitio numine tuo. et nũc desinendĩ et
sepe dicendi.

Expanded text:
dabant, accepit artifices, et nunc exstructione dabant, accepit artifices, et nunc exstructione veterum domorum et refectione operum publicorum et templorum instauratione consurgit. Nunc sibi redditum vetus illud Romanae fraternitatis nomen existimat, cum te rursus habeat conditorem. Dixi, Caesar invicte, prope plura quam potui sed pauciora quam debui, ut iustissima mihi causa sit propitio numine tuo et nunc desinendi et saepe dicendi.
Abbreviated transcription (Latin):
illȩ quoq nationes termĩs eiusdem infulȩ co¬
herentes uestris nutibus obsequantur. nulla
ꝓgrediendi causa suꝑest. nĩsi si quod natũa
uetuit fines ĩpsius querantur oceani. Omĩa
inꝗͣ inuictissimi principes uestra sũt quȩ sũt
digna uobis. Et inde est ꝙ cõsulere singulis
equaliter licet cũ uniuersa teneatĩs. Itaq si¬
cuti pridem tuo Diocletiane iussu deserta thra¬
tiȩ translatis incolis alia compleuit Sĩc ut po¬
stea tuo Maximiane aug. nutu. neruiorẜ et
treuioꝵ arua iatentĩa letus postliminio re¬
stitutus et receptus in leges francus excoluit
Ita nũc ꝑ uictorias tuas constantine Cęs. in¬
uitt quicꝗd infrequens ambiãno bellouato
et trigassino solo lingonĩcoq restabat barro
nihil peculiariter gratulandũ deuotissima
uobĩs ciuitas eduo. ex hac britãnitȩ facul¬
tate uictorie płimos ꝗbus ellȩ ꝓuintiȩ redun¬

Expanded text:
illae quoque nationes terminis eiusdem insulae coillae quoque nationes terminis eiusdem insulae cohaerentes vestris nutibus obsequantur. Nulla progrediendi causa superest nisi si, quod Natura vetuit, fines ipsius quaerantur Oceani. Omnia, inquam, invictissimi principes, vestra sunt quae digna sunt vobis, et inde est quod consulere singulis aequaliter licet, cum universa teneatis. Itaque sicuti pridem tuo, Diocletiane Auguste, iussu deserta Thraciae translatis incolis Asia complevit, sicut postea tuo, Maximiane Auguste, nutu Nerviorum et Trevirorum arva iacentia Laetus postliminio restitutus et receptus in leges Francus excoluit, ita nunc per victorias tuas, Constanti Caesar invicte, quidquid infrequens Ambiano et Bellovaco et Tricassino solo Lingonicoque restabat, barbaro mihi peculiariter gratulandum, devotissima vobis civitas Aeduorum ex hac Britannicae facultate victoriae plurimos, quibus illae provinciae redun
Abbreviated transcription (Latin):
Uobis se. uodis liberos suos ur̃is liberis om̃es ge¬
neris suĩ posteros deuouebant. nos quiđ cer¬
to o ꝑpetiu ꝑentes et domini generis hũani
a diis ĩmortalibus om̃i uotoꝵ nũcupatione
deposcĩmus. ut libere. nepotesq nostri. et si qͣ
omĩbus seculis erit duratura ꝓgenies tũ uos
tũ etiam ĩs quos educatis atq educabitis de¬
dicentur. Qud enĩ melius posteris nostris.
optare possumus. ꝗͣ quo fruimur ipsi. Teneat
uno patis amplexi Romana res.p. quicꝗd ua¬
riis tempoꝵ uicibus fuit aliqũ Nomanũ et il¬
la qua sepe ueluti nimia moles magnitudo
tandẽ solitudo cohesit imꝑio. Nihil ex omĩ teͣ¬
rarũ celiq regione non aut metu quiẽtũ ẽ
aut armii domitũ aut pietate deuinctum
et ex aliis quidẽ ꝑtibus aliqua restant. que
si uoluntas uel ratio rerũ desiderent possitis
acꝗrere. Ultra occanũ uero quid erat p̃ter
Britãniam que a uobis ita recuꝑata est ut

Expanded text:
vobis se, vobis liberos suos, vestris liberis omnis gevobis se, vobis liberos suos, vestris liberis omnis generis sui posteros devovebant. Nos quidem certe, o perpetui parentes et domini generis humani, hoc a dis immortalibus omni votorum nuncupatione deposcimus, ut liberi nepotesque nostri et si qua omnibus saeculis erit duratura progenies, cum vobis tum etiam his quos educatis atque educabitis dedicentur. Quid enim melius posteris nostris optare possumus quam quo fruimur ipsi? Tenet uno pacis amplexu Romana res publica quidquid variis temporum vicibus fuit aliquando Romanum, et illa quae saepe veluti nimia mole diffluxerat magnitudo tandem solido cohaesit imperio. Nihil ex omni terrarum caelique regione non aut metu quietum est aut armis domitum aut pietate devinctum. Et ex aliis quidem partibus aliqua restant, quae, si voluntas vel ratio rerum desiderent, possitis adquirere; ultra Oceanum vero quid erat praeter Britanniam? Quae a vobis ita recuperata est ut
Abbreviated transcription (Latin):
sensisse. Merito ĩgitur statim atq ad litus il.¬
lud exoptatus olim uindex et liberator ap¬
puleras. obuius se maiestatĩtue triũphus et¬
fudit. Exultantesq gladio brĩtãni cũ cõugi¬
bus et liberis obtulerunt. nõ te ĩpsũ modot
quẽ celo delapsum intuebantur. sed ẽt̃ nauis
illius quę tuũ numen aduexerat uela remi¬
giãq uenerantes. paratiq te ingredientẽ stra¬
tis sentire corporibus. nec miru si tanto gau¬
diõ ferebantur post tot ãnoꝵ nusẽrimã tap¬
tuutatẽ. post uiolatas cõiuges. post belloꝵ tur¬
pe seruitium. Tandem liberi p̃ter illam demẽ¬
tiȩ uestrȩ pietatisq famam. quȩ cõi gentium
uote celebrabatur. In ip̃o cȩsar tuo uultu ui.¬
debant oĩm signa uirtutũ. In fronte grauita.¬
tis. In oculis senitatis In rubore uerecũdiȩ
in sermone iustitię. Quȩ singula ut respectã¬
tes aduerterant. letitiȩ clamoribus cõcinebat

Expanded text:
sensisse. Merito igitur statim atque ad litus ilsensisse. Merito igitur statim atque ad litus illud exoptatus olim vindex et liberator appuleras, obvius sese maiestati tuae triumphus effudit, exsultantesque gaudio Britanni cum coniugibus ac liberis obtulerunt, non te ipsum modo, quem ut caelo delapsum intuebantur, sed etiam navis illius quae tuum numen advexerat vela remigiaque venerantes, paratique te ingredientem stratis sentire corporibus. Nec mirum si tanto gaudio ferebantur post tot annorum miserrimam captivitatem, post violatas coniuges, post liberorum turpe servitium tandem liberi tandemgentium voce celebratur, in ipso, Caesar, tuo vultu videbant omnium signa virtutum: in fronte gravitatis, in oculis lenitatis, in rubore verecundiae, in sermone iustitiae. Quae singula ut respectantes agnoverant, laetitiae clamoribus concinebant;
Abbreviated transcription (Latin):
rant nibl esse clausum pyraticȩ. desꝑationi
quo nauigiis pateret accessus. Itaq hac uicto¬
ra uestra non eritãnia solũ seruitute estli¬
berata: sed om̃ibus nationibus securitas resti¬
tuta quas marĩtimo usu tantũ in bello adire
piculi poterant quantũ in pate cõmodi cõse¬
quũtur. Nũc secura est. & de latere gallico
tateam qͣuis penẽ conspicius lũtoribus hyspa¬
nia nũc italia. nũc afrita. nũc om̃es usq ad
meotias paludes ꝑpecuis caris uarant gentes
Nec idcirco minoribus gaudiis feruntũr. dem¬
to piculi metu.q exꝑiundi necessitate caru¬
erunt. Sei hoc ĩpsum et in admuĩstratione: ꝓ
iudentię uestrę et in felitiore fortuna impẽ¬
sius gratulanturꝙ tanta illauis nautite re¬
bellionis in uestigiis suis cõcidĩt atq ipsam Bri¬
tãniam que sedem duitur no sceleri p̃buisset
cõstat uictoriam uestram sola sui restitutione

Expanded text:
rant nihil esse clausum piraticae desperationi, rant nihil esse clausum piraticae desperationi, quo navigiis pateret accessus. Itaque hac victoria vestra non Britannia solum servitute est liberata, sed omnibus nationibus securitas restituta quae maritimo usu tantum in bello adire periculi poterant quantum in pace commodi consequuntur. Nunc secura est, ut de latere Gallico taceam, quamvis paene conspicuis litoribus Hispania, nunc Italia nunc Africa nunc omnes usque ad Maeotias paludes perpetuis curis vacant gentes. Nec idcirco minoribus gaudiis feruntur dempti periculi merito quod experiundi necessitate caruerunt, sed hoc ipsum et in administratione vel providentiae vestrae et in refectione fortunae impensius gratulantur, quod tanta illa vis nauticae rebellionis in vestigiis suis concidit. Atque ipsam Britanniam, quae sedem tam diuturno sceleri praebuisset, constat victoriam vestram sola sui restitutione
Abbreviated transcription (Latin):
etimeditaerranei sinus allĩt. neq enĩsi
metu uestri lues ella solis Britãniȩ uiscẽtho¬
intabuit. Idcirco nescimus quanto se alias furo¬
re iactasset si fidutiam ꝑgrauandi qua patedat
habuisset. nullo siꝗdem terto fine montiũ aut
fluminũ terminabatur quẽ disposite limitis
custodię tuerentur. Sed ubiq uanis licet mo¬
tibus apud uirtutẽ fęlicitatẽq uestram mag¬
nis tamen teͬroribus t̃minebat. qua iãcent ma¬
ria quaq uenti ferũit. Recũsabat quippe in
aĩos illa sud diuo frodo paucoꝵ ex francis cap¬
tiuoꝵs incredidilis auilatia et indigna felititas
qui a ponto usq coͬrectis nauibus gretiam. asi¬
amq populati. Ner impune plerusq lybię lit¬
toribus appulsi ipsa postremo naualibus quon¬
dam uictoriis nobiles ceꝑant syracusas. Et ĩmẽ¬
so itinere ꝑuecti. oceanũ qua te̾ras irrupit ĩ¬
trauerant atq ita euentu temeritatis ostende¬

Expanded text:
et Mediterranei sinus adluunt. Neque enim, si et Mediterranei sinus adluunt. Neque enim, si metu vestri lues illa solis Britanniae visceribintabuit, idcirco nescimus quanto se alia furore iactasset, si fiduciam pervagandi qua patebat habuisset. Nullo siquidem certo fine montium aut fluminum terminabatur quem dispositae limitis custodiae tuerentur, sed ubique, vanis licet ob virtutem felicitatemque vestram, magnis tamen terroribus imminebat, qua iacent maria quaque venti ferunt. Recursabat quippe in animos illa sub divo Probo paucorum ex Francis captivorum incredibilis audacia et indigna felicitas, qui a Ponto usque correptis navibus Graeciam Asiamque populati nec impune plerisque Libyae litoribus appulsi ipsas postremo navalibus quondam victoriis nobiles ceperant Syracusas et immenso itinere pervecti Oceanum qua terras inrumpit intraverant, atque ita eventu temeritatis ostende
Abbreviated transcription (Latin):
iuncti ad oppidũ londoniense puenerant ꝗqͥc
quid quitꝗd ex mertẽnaria illa multitudi
barbaroꝵ prelio suꝑfuerat. cũ direpta ciuita¬
te fugam capescere cogĩtaret statim passim
tota u̾rbe cõfrterint. ut non solam ꝓuinciali¬
bus uestris in cede hostiũ dederint salutẽ sea
et̃ in spectatulo uoluptatẽ. o uictoria multi¬
iuiga et ĩnũabiliũ triũphoꝵ. qua britãnie
restitutȩ qua francoꝵ uires penitus extisȩ
Qua multis p̃terea gentibus in cõiuratione
illius sceleris de prehensis imposita est neces¬
sitas obsequendi. Deniq add ꝑpetuam quietẽ
maria purgata sunt. Gloriare tu uero Ces
inuict. aliũ te orbem reꝑisse terrarũ . qui Ro¬
manȩ potentię glorsam restituendo nauale
addidisti. imꝑio tẽris om̃ibus maius elem̃tũ
Confecisti inꝗͣ bellũ ces. inuist quod cũctis
impendere ꝓuintiis uidebatur. Tanq late ua¬
gari et flagrare poterat ꝗͣ late om̃is otranus

Expanded text:
iuncti ad oppidum Londiniense pervenerant, iuncti ad oppidum Londiniense pervenerant, quidquid ex mercennaria illa multitudine barbarorum proelio superfuerat, cum direpta civitate fugam capessere cogitarent, passim tota urbe confecerint et non solum provincialibus vestris in caede hostium dederint salutem sed etiam in spectaculo voluptatem. O victoria multiiuga et innumerabilium triumphorum, qua Britanniae restitutae, qua Francorum vires penitus excisae, qua multis praeterea gentibus in coniuratione illius sceleris deprehensis imposita est necessitas obsequendi, qua denique ad perpetuam quietem maria purgata sunt! Gloriare tu vero, Caesar invicte, alium te orbem terrarum repperisse, qui Romanae potentiae gloriam restituendo navalem addidisti imperio terris omnibus maius elementum. Confecisti, inquam, bellum, Caesar invicte, quod cunctis impendere provinciis videbatur, tamque late vagari et flagrare poterat quam late omnis Oceanus
Abbreviated transcription (Latin):
nis auctoribus et mertẽnarqs cuneis barba¬
roꝵf tanti apparatus oblitus irruerit. Adeo
mo tere Romanus occiderit imꝑio uincente
Romano. Omẽs enĩ illos ut audio tampos at¬
q colles nõ nisi deteͬrimoꝵ hostiũ corpora
fusa texerunt. Illa barbara aut imitatĩone
barbariȩ olim tultu uestis et ꝓlixo trine ru¬
tilantia. Tunc uero puluere et cruore fedata
et in diuersos situs stratas sicuti dolorẽ uul¬
uerũ fuerant secuta iacuerunt. Atq int hos
ipe uexillarius latrotini cultu illo quẽ uius
uiolauerat sponte deposito. et uix unius ue¬
laminis reꝑtus inditĩo adeo uerũ sibi dixcãt
morte uitina ut interfectũ se nollet agnosci
enĩ uero Cȩsar inuict tanta deoꝵ ĩmortale¬
um tibi est addicta consensu oĩm quiđ quos
adortus fueris hostiũ. sed p̃cipue internectio
francoꝵ ut illi quoq milites uestri quĩ per
errort̃ nebulosi ut paulo ante dixi maris ad¬

Expanded text:
nis auctoribus et mercennariis cuneis barbanis auctoribus et mercennariis cuneis barbarorum tanti apparatus oblitus inruerit. Adeo,mo fere Romanus occiderit imperio vincente Romano. Omnes enim illos, ut audio, campos atque colles non nisi taeterrimorum hostium corpora fusa texerunt. Illa barbara aut imitatione barbariae olim cultu vestis et prolixo crine rutilantia, tunc vero pulvere et cruore foedata et in diversos situs tracta, sicuti dolorem vulnerum fuerant secuta iacuerunt, atque inter hos ipse vexillarius latrocinii, cultu illo quem vivus violaverat sponte deposito et vix unius velaminis repertus indicio. Adeo verum sibi dixerat morte vicina, ut interfectum se nollet agnosci. Enimvero, Caesar invicte, tanto deorum immortalium tibi est addicta consensu omnium quidem quos adortus fueris hostium sed praecipue internecio Francorum, ut illi quoque milites vestri qui per errorem nebulosi, ut paulo ante dixi, maris ab
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur putare cõue nisi ꝙ uestri cõcẽplatiõe
constabat de uictoria nõ posse dubitari. nõ
illi tũc uires. nõ humana robora. sed uestra
numina cogitauerunt ꝓposito qualitũq pre¬
lio tertam sibi spondere fortunam. nõ tam
et fidutia militũ ꝗͣ felicitas imp. Ipst ille
aũt signifer nefarie factionis curab eo lit¬
tore quod tenebat abscessit. tur elassem por¬
tũq deseruit. nisi ꝙ te cęsar inuidt. cuius ĩ¬
minentiã uela conspexerat timuit iam iãq
uenturũ ut cũq cũ duribus tuis maluit ex¬
ꝑiri ꝗ̃ presens maiestati tuȩ fulmen exciꝑe
De mens qui nesciebat quatũq fugerat ubiq
ium uestre diuinitatis esse.ubi uultus uestri
ubi signa colerentur. Te tamẽ ille fugiens
incidit in tuor manus iuctus a tiul exertẽ¬
tibus oppressus est. Deniꝙ adeo trepidus et
te post terga respitiens. et in modũ amẽtis
actonitus ꝓperauit ad mortem. ut nec expli¬

Expanded text:
dicitur, putare communem, nisi quod vestri contemplatione dicitur, putare communem, nisi quod vestri contemplatione constabat de victoria non posse dubitari? Non illi tunc vires, non humana robora sed vestra numina cogitaverunt. Proposito qualicumque proelio certam sibi spondere fortunam non tam est fiducia militum quam felicitas imperatorum. Ipse ille autem signifer nefariae factionis cur ab eo litore quod tenebat abscessit, cur classem portumque deseruit, nisi quod te, Caesar invicte, cuius imminentia vela conspexerat, timuit iam iamque venturum? Vtcumque cum ducibus tuis maluit experiri quam praesens maiestatis tuae fulmen excipere, demens qui nesciebat, quacumque fugeret, ubique vim vestrae divinitatis esse, ubi vultus vestri, ubi signa colerentur. Te tamen ille fugiens incidit in tuorum manus, a te victus a tuis exercitibus oppressus est. Denique adeo trepidus et te post terga respiciens et in modum amentis attonitus properavit ad mortem, ut nec expli
Abbreviated transcription (Latin):
datur. signa cõtemnere die pluuio uela facẽt
uentũ quia directus non erat. captaret obli¬
quũ. Quis enĩ se qͣlibet iniquo mari nõ au
tio fuit. Quid dubitanitis: Quid moramur. ip̃e
ĩam soluit: iam ꝓuehitur iam fortasse pue¬
nit. Expiamur omĩa. per quoscũq fluctus ea¬
mus. Quid est quod timere possimus. &e sarẽ
seqniur. nec fefellit opinio uestrę felicitatis
Sĩ ꝗdem ut ex dorso maris nebulȩ mistuerũt
ut inimita classis apud Uectam insulã in
speculũ atq insudiis collocata ignorantibus
omĩno hostibus p̃teriretur. neue moraretur
impetũ qͣuis non posset obsistere. Iam uero ꝙ
idem ille uestro auspitio ĩuictus exercitus. sta¬
tũn atq Britãnie litus inuaserat. uniuersis
nauibus sius iniecit ignes. qui ĩam alq̃ nisi di¬
uinitatis uestrȩ monitus impulerunt. aut qͣ
alia ratio ꝑsuasit. nullũ p̃sidiũ fuge reserua¬
re. nec uereri dubia belloꝵ. nec martẽ ut

Expanded text:
bantur signa contemneret, die pluvio vela faceret, bantur signa contemneret, die pluvio vela faceret, ventum quia derectus non erat captaret obliquum. Quis enim se quamlibet iniquo mari non audtio fuit: «Quid dubitamus? Quid moramur? Ipse iam solvit, iam provehitur, iam fortasse pervenit. Experiamur omnia, per quoscumque fluctus eamus. Quid est quod timere possimus? Caesarem sequimur». Nec fefellit opinio vestrae felicitatis, siquidem, ut ex ut inimica classis apud Vectam insulam in speculis atque insidiis conlocata ignorantibus omnino hostibus praeteriretur, ne vel moraretur impetum quamvis non posset obsistere. Iam vero quod idem ille vestro auspicio invictus exercitus, statim atque Britanniae litus invaserat, universis navibus suis iniecit ignes, quinam alii nisi divinitatis vestrae monitus impulerunt? Aut quae alia ratio persuasit nullum praesidium fugae reservare nec vereri dubia bellorum nec Martem, ut