comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid et esurite uolunt et inlibidi¬
nem arcdescere. et defatigari ut li¬
benter edant et bibant. et cõcu¬
bant et dormiant non dixitamãt
unseriam et dolorem. Nemo est
em̃ tam auersus a salute. nt do¬
loris et miserie nomen amet. sed
ament inquit indigentiam. qd̾
est unciũ sũmorum dolorum. Cõ¬
stat sicut effectira in causis: sic in
amore cansarum amorem effet¬
tuũ contineri. Itaq concluclens
terribiliter: perficitur ergo ĩꝗt
in eis: quod amant. ut eĩs ibi
sit ploratus et stridor dentum.
dices ut ex causa effecum elifit.
quia amaruut indigentiam. irisẽ¬
iam consequentur. Asulta ibi
preterea diuine mhanc sententiã
disseruit. R es est autem uulgi ip¬
suis confessione notissima. Itaq
ꝙ ait inueniri qui hoc malint di¬
cere possumus: in uentri iam pau¬
cos qui aliud uelint. Met si cen¬
los panlo altrus attoilere intunt
uulgare fumo ac puluere exeeca¬
ti nẽquennt: neue ad meliora

Expanded text:
nquit «et esurire volunt et in libidinquit «et esurire volunt et in libidinem ardescere et defatigari, ut libenter edant et bibant et concumbant et dormiant»... non dixit: amant miseriam et dolorem — nemo est enim tam aversus a salute ut doloris et miserie nomen amet —, sed «amant» inquit «indigentiam, que est initium surnmorum dolorum». Constat autem, sicut effectus in causis, sic in amore causarum amorem effectuum contineri; itaque concludens terribiliter: «Perficietur ergo» inquit «in eis quod amant, ut eis ibi sit ploratus et stridor dentium». Vides ut ex causa effectum elicit: quia amarunt indigentiam, miseriam consequentur. Multa ibi preterea divine in hanc sententiam disseruit. Res est autem vulgi ipsius confessione notissima. Itaque quod ait inveniri qui hoc malint dicere possumus, inveniri iam paucos qui aliud velint, quod, etsi oculos paulo altius attollere nituntur, vulgari fumo ac pulvere excecati nequeunt, ne ve ad meliora
Abbreviated transcription (Latin):
turitas est̾. ut litate¬
a uoluptate diuelnẽt.
te oculos hacente Sxrr
mox e putri riunosoq memororur
habitaculo miseros. euulsuram:
a deo uoluptatis nomen ab adole¬
scentia didlectum usq in semum
dulce est̾: ut si uoluptas desit . yo¬
luptatis offectam speriant. nec
insi fedo et cenoso tramite uelint
quo cupimt peruenisse. prorsus
infelices et erronei uatores: qui
terminum ocderĩt uiam amẽt
iam teriiuno appropinquantes
Quorum si quia ai faciendum ta¬
lia: tardior appareat. ita tamẽ du¬
bitantem: ita disputantem andi¬
as: ut intelligi detur. pudore eu¬
niclicio uerum sequi. Ste hia in li¬
bro uere religionis augustimis.
Quibus inquit uilis est corporis
salus. mabunt uesli ꝙͣ satiari.
et malunt frui gtnitasib. quam
nullam taleni comnotionẽ pati
Inuemuntur etiam qui malunt
dormire: qꝰ non dornure. cũ oĩs
illius udluptatis fimo sit. non esu¬
rux ac sitire. et non desiderare cõ¬
cubitum. et non esse fatigato corpo¬
re. Nec longe post. Qui sitire m¬

Expanded text:
turitas est, ut a voluptate divelli ante oculos habentes mox e putri ruinosoque membrorum habitaculo miseros avulsuram. Adeo voluptatis nomen ab adolescentia dilectum usque in senium dulce est ut, si voluptas desit, voluptatis effectum spernant, nec nisi fedo et cenoso tramite velint quo cupiunt pervenisse, prorsus infelices et erronei viatores, qui terminum oderint, viam ament iam termino propinquantes. Quorum siquis ad fatendum talia tardior appareat, ita tamen dubitantem, ita disputantem audias, ut intelligi detur pudore euiudicio verum sequi. De his in libro Vere religionis Augustinus: «Quibus» inquit «vilis est corporis salus, malunt vesci quam satiari, et malunt frui genitalibus quam nullam talem commotionem pati; inveniuntur etiam qui malint dormire quam non dormire; cum omnis illius voluptatis finis sit non esurire ac sitire, et non desiderare concubitum, et non esse fatigato corpore». Nec longe post: «Qui sitire» i
Abbreviated transcription (Latin):
alio uite stara edite: quaꝵ i alipnt
michi iudetur occupatus: ocii requie
suspirat. in aliis occiosus transacta
negotii quietumem recordatur.
hũius michimũt certior memoru
Teteris igitur que extra proposidũ
sunt omissis: utiq in quã Petrus
hic: quantum ex nouissmns eius.
seriptis elicio Romapã carine
non sine laude possicderatonr haut
dignitate clarior ꝙ lingua. quid
tamen et hic consili ceperit an
dies. si quidem statum illum : po¬
pasq seculi: contribulibus sina
linguens ip̃e ytalie mectio aci si¬
instrum Ape̾mm latus quictissumã
solitucline. de qua multa cõscripsit.
et que uetas adhuc fontis auellane
nomen ẜuat: perituris honotib
preferendam duxit. ubi nõ m¬
gma gloriose postinodum latunt.
quami ĩ notuerat primu Rome:
Nlde dedecori illi fuit alti uertitis

Expanded text:
alio vite statu edite, quarum in aliis, ut alio vite statu edite, quarum in aliis, ut michi videtur occupatus, amissi otii requiem suspirat, in aliis otiosus transacti negotii inquietudinem recordatur. Huius michi nunc certior memoria est; ceteris igitur que extra propositum sunt omissis, utique, inquam, Petrus hic, quantum ex novissimis eius scriptis elicio, romanum cardinem non sine laude possederat, vir haud dignitate clarior quam lingua. Quid tamen et hic consilii ceperit iam audies. Siquidem statum illum pompasque seculi contribulibus suis linquens, ipse Italie medio, ad sinistrum Apennini latus, quietissimam solitudinem, de qua multa conscripsit, et que vetus adhuc fontis Avellane nomen servat, perituris honoribus preferendam duxit, ubi non minus gloriose postmodum latuit, quam innotuerat primum Rome, nec dedecori illi fuit alti verticis
Abbreviated transcription (Latin):
ninc occurrit: illeam
qui damiam cogno¬
men habet. quauis de
hoc ip̃o et de uita rebas¬
q oꝯiri huius agentiu discorcha
multa sit: ꝙ enma lii e solatudis
ocio aqͥ ecelesiasti negociicuras.
contra alii ex ip̃a curaꝵ area stre¬
patuq negociorum ad̾ ociosi file¬
tri pacem trahunt. U traq ute h
cõmendatio: seu tanto illur officio
dignur fecit: sen ip̃a digna uisa ẽ
que tanto fastigio preferetur Alui
rem periniscent. Iani cam exat¬
tuis uerum querens: usq ad ceno¬
biũ ubi is floruit iuissem: qui m
liua assertione didici. fuissleun
primo selitariu : inde altur euec¬
tũ. demũ ultit ad solitudine recdi¬
isse. Quod si ita est. et inddicuiz ei
exfre mũ ꝑatet: et i unũ exemplũ
solituaus geminu decirꝰ cosit
que tales miros seculo cõmodat.
eo sdemq sic recipit. Sta uero
esse ut crecani: epistole quedam eiꝰ
hortantur : quaa mnc maxime his
auditis̃ a memoriam reuoro. duu̾sis
ille quidem temporib: et alio atq

Expanded text:
nunc occurrit ille, qui Damiani cognomen habet, quamvis et de hoc ipso et de vita rebusque viri huius agentium discordia multa sit, quod eum alii e solitudinis otio ad ecclesiastici negotii curas, contra alii ex ipsa curarum area strepituque negotiorum ad otiosi silentii pacem trahunt: utraque vite huius commendatio, seu tanto illum officio dignum fecit, seu ipsa digna visa est que tanto fastigio preferretur. Alii rem permiscent; nam cum exactius verum querens, usque ad cenobium ubi is floruit misissem qui milius assertione didici, fuisse eum primo quidem solitarium, inde altius evectum, demum ultro ad solitudinem rediisse. Quod si ita est, et iudicium eius extremum patet, et in unum exemplum solitudinis geminum decus coit, que tales viros seculo commodat eosdemque sic recipit. Ita vero esse ut credam, epystole quedam eius hortantur, quas nunc maxime, his auditis, ad memoriam revoco, diversis ille quidem temporibus et alio atque
Abbreviated transcription (Latin):
Orgit occupatus
ui feli habita¬
tor urbiũ nocte
meclia: sonmo
eliẽtiũ uocibus.
interrupto: etiã¬
sepe lucis netu.
sepe nocturns
uisis perterritus. mox in felici sõ¬
no corpus applicat aminũ mẽ¬
daciis. in illis est totus: sen illis̃
mercib preciu facere: sen socur
seu pupillu fallere: seu uicimꝰ
conigem puqiçitia armatam er¬
pugnare blandiciis. sen litigio
inuisto iustitie uelum fancło pre¬
tendere sen demq publicr pri¬
uatiq aliquid corrumpere medi¬
tatur.nunc ira preceps. nũc ar¬
dens desiderio: nunt desperatioe
ge latura: Nta pessinu&s artifex aũ¬
git occupatus: Mi lucem diurm telam negotii or

Expanded text:
rgit occupatus infelix habitator urbium nocte media, somno clientium vocibus interrupto; sepe etiam lucis metu, sepe nocturnis visis exterritus. Mox infelici scamno corpus applicat, animum mendaciis: in illis est totus, seu ille mercibus precium facere, seu sotium, seu pupillum fallere, seu vicini coniugem pudicitia armatam expugnare blanditiis, seu litigio iniusto iustitie velum fando pretendere, seu denique publici privatique aliquid corrumpere meditatur. Nunc ira preceps, nunc ardens desiderio, nunc desperatione gelatus: ita pessimus artifex ante lucem diurni telam negotii or
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in necessitate remedłu iuera.
Ut in ip̃is urbium tu mmlt̾id mia¬
ginariam mihi solituamer sccessu
aliquo ꝙͣtum smor. ⁊ cogitatione
conficiam: Uinçens ingͥemo for¬
tunam. Quo remecdi genere sepe
quidem hactenudusus sum. Et qm̃
futuri semꝑ incerta conditio ẽĩtꝰ:
An adhuc usurus sim: nescio cer¬
te lipera si contrgat electio sõ¬
litudmem uerani ꝑopriis in se¬
dibus quesituruꝵ¶ De beati

Expanded text:
hoc in necessitate remedium inveni, hoc in necessitate remedium inveni, ut in ipsis urbium tumultibus imaginariam michi solitudinem secessu aliquo, quantum sinor, et cogitatione conficiam, vincens ingenio fortunam — quo remedii genere sepe quidem hactenus usus sum; et quoniam futuri semper incerta conditio est, an adhuc usurus sim nescio —; certe, libera si contingat electio, solitudinem veram propriis in sedibus quesiturus. Quod et
Abbreviated transcription (Latin):
auribus incursant ad ammur per¬
uement. An uero frequenter etiaz
fortuitum hoc: cogitano prestat. ut
obuios non uicleamus: et ita ne
de erremus non consequemur idẽ
et si uoluermus non est maulgen¬
dum causis desidie. Nam si non¬
nisi refecti: non insi hilares: non¬
insi omĩb curis yacantes: studen¬
dum estimanerimus : semꝑ erit pp
quod nobis ignoscamus: Quamp̃e
hec Quintilia nus q̃ libentus in¬
serui. quia secretior locus erat.⁊
Nam seneçe de hoc ip̃ouulgatior
epistolã est: Ideoq inhil appõ sui
pieter finem solum. Cum eĩmul¬
ta tractasset qualiter aduersus uul¬
gi strepitum duranduã est animꝰ
studiosi: tandem ad se uersus. Ca
igitur inquis non aliquando
cꝯmodius est captere coniucio:
Et respondens sibi. ffateor ait.Ita¬
q ego ex hoc loco ungrabo. quasi
quecunq dixerat necessario more
solatia hoe ultimũ uoluntarie ꝑ¬
fectionis consilium daret. Et pro¬
fecto sic est. Nam et ego umm

Expanded text:
auribus incursant ad animum perauribus incursant ad animum perveniet. An vero frequenter etiam fortuita hoc cogitatio prestat, ut obvios non videamus, et ita, ne deerremus, non consequemur idem, si et voluerimus? Non est indulgendum causis desidie. Nam si nonnisi refecti, nonnisi hilares, nonnisi omnibus curis vacantes studendum extimaverimus, semper erit propter quod nobis ignoscamus; quare Hec Quintilianus, que libentius inserui quia secretior locus erat. Nam Senece de hoc ipso vulgatior epystola est; ideoque nichil apposui preter finem solum. Cum enim multa tractasset, qualiter adversus vulgi strepitum durandus est animus studiosi, tandem ad se versus, «quid igitur,» inquit «non aliquando commodius est carere convitio?». Et respondens sibi: «Fateor» ait «itaque ego ex hoc loco migrabo»; quasi, quecunque dixerat necessarie more solatia, hoc ultimum voluntarie profectionis consilium daret. Et profecto sic est. Nam et ego unum
Abbreviated transcription (Latin):
conflare diclicerim artificio nõ
om̃ibꝰ noto: sensibus imꝑitandi
Ut quoa sentiunt non sentiarit.
Quod cum per me ipm̃ exꝑientie
creditum in consuetudinem dedui¬
xissem. multo post tempore acu¬
tissuu cuiusdam doctissimiq uiri
consilium esse cognoui: memorieq
mandaui. es quidem attendus quo
gaudebam factu meum uetustatis
autoritate fulari. Nempe Enti¬
liamis in eodem libro ybi oratorẽ
a Eicerone armatum bullis ac fa-¬
leris curiosissime prepoliuit de hoc
loquens. E st inquit hilcubratio quo¬
tiens acl eam integri at perfecti ue¬
umus. optimũ sẽcreti genus. Sed
silentium et secessus: et undiq lider
ammus: yt sunt maxime optandda:
ita non possunt semꝑ contingere. iõ
non statm: si quid obstrepet abici¬
enli codices erunt. et deplorandꝰ
dies. Uerum in cõmodis repũgnã¬
dum et hic faciendus ysus : Ut oĩa
que npediont unicat intentio:
quam si tota mente m opus ip̃m
direxeris. mhil coꝵ quẽ oculis uel

Expanded text:
conflare didicerim, artificio non conflare didicerim, artificio non omnibus noto sensibus imperitandi ut quod sentiunt non sentiant. Quod cum per me ipsum experientie creditum in consuetudinem deduxissem, multo post tempore acutissimi cuiusdam doctissimique viri consilium esse cognovi memorieque mandavi, eo quidem attentius quo gaudebam factum meum vetustatis autoritate fulciri. Nempe Quintilianus in eo libro ubi oratorem a Cicerone armatum bullis ac phaleris curiosissime perpolivit, de hoc loquens: «Est» inquit «lucubratio, quotiens ad eam integri ac refecti venimus, optimum secreti genus. Sed silentium et secessus et undique liber animus, ut sunt maxime optanda, ita non semper possunt contingere; ideoque non statim siquid obstrepet abiciendi codices erunt et deplorandus dies, verum incomodis repugnandum et hic faciendus usus, ut omnia que impedient vincat intentio; quam si tota mente in opus ipsum direxeris, nichil eorum que oculis vel
Abbreviated transcription (Latin):
cum faciat. Ubi illas sme locati docto¬
re. s et sinetenaci torpore. alq u¬
tinam sine sequati liuore diclici quẽ
non amca: non coniunx. non pa¬
diniomu: non usura: non depo¬
situm: non lucellim: non rostra:
non balneum: non taberna. non
cena. non porticus in yrbe deum¬
ciunt: A pud me in quã eui yt ueꝵ
fatear non tam proprio stuclio.
alie noue monitu urita sentirem
quam nature ip̃ius ꝑfuasione con¬
sultimi est. rita proculdubio sin¬
gularis: ac solifaria non moclo
tranquilla. sed altior est. atq se¬
curior. F̃t ut extaniare alios in¬
beo suas res. it ut ip̃e res meas
norn ualde solituame atq ociu.
de quibirs multa hodie fecum ye¬
lut quasdam scalas: ad id quo mẽe
ũra suspirat amplector ac tenco:
turbas atq solitudines: cen re:¬
pagula yectesq permetuo. S ita
yt si qua me recessitas in urbem
cogat᷑ solitudinem in populo. at¬
q i medio tempestatis portu mihi

Expanded text:
cum faciat, ubi illas sine loquaci doctocum faciat, ubi illas sine loquaci doctore, sed et sine tenaci torpore, atque utinam sine sequaci livore didici, quem non amica, non coniunx, non vadimonium, non usura, non depositum, non lucellum, non rostra, non balneum, non taberna, non scena, non porticus in urbe devinciunt; apud me, inquam, cui, ut verum fatear, non tam proprio studio alieno ve monitu ut ita sentirem quam nature ipsius persuasione consultum est, vita proculdubio singularis ac solitaria non modo tranquillior sed altior est atque securior. Et ut extimare alios iubeo suas res, et ut ipse res meas novi, valde solitudinem atque otium, de quibus multa hodie tecum, veluti quasdam scalas ad id quo mens nostra suspirat amplector ac teneo, turbas atque solicitudines ceu repagula vectesque permetuo: sed ita ut, siqua me necessitas in urbem cogat, solitudinem in populo, atque in medio tempestatis portum michi
Abbreviated transcription (Latin):
illud in primisañ Cãp
oculos hadendu.. x¬
Ut non concupiscenta
in am. s natura duce̾
freti: uiam teneamus non que
specio sissina uidebatur. s que ap¬
tissima nobis erit: ybi maxime
rectint: ac seuerum sui ip̃ius̃ ex¬
timatorem ac censorem exigo ne
oculorum aut auruĩ uoluptate de¬
ceptus ꝯberret. Quid quibusdam
accidisse scio qui dum inirantꝰ
alios ĩ memores sui atq ahenatẽp¬
tantea ridendi materiam ppło pre¬
buerunt. hoc ymĩ sumptu a ph̃s
consilium est michi: secundum qd̾
yel solitariam uitam uel yrbanor
siuie alia m quamlibet nature mo¬
ribusq sius comparans : notit quis¬
q qd suum sit. Q ued si ingredien¬
tibus est utile: ꝙͣto progressis ytiliꝰ
quidus suꝑ eligendi laborem extre¬
pande etiam ueteris radicateq sen¬
tentie labor est. Apud me sane cui
nichil: quod quidem mouerim cõ¬
mune cum populo. & cui literulaꝵ
tantum obuent ꝙͣ tum non iniflet
ammũ s delectet. et solituduns ami¬

Expanded text:
illud in primis ante illud in primis ante oculos habendum ut, non concupiscentia inani sed natura duce freti, viam teneamus non que speciosissima videbitur, sed que aptissima nobis erit. Ubi maxime rectum ac severum sui ipsius extimatorem ac censorem exigo, ne oculorum aut aurium voluptate deceptus aberret. Quod quibusdam accidisse scio, qui dum mirantur alios, immemores sui atque aliena tentantes, ridendi materiam populo prebuerunt. Hoc unum sumptum a philosophis consilium est michi, secundum quod vel solitariam, vel urbanam vitam, sive aliam quamlibet nature moribusque suis comparans, norit quisque quid suum sit. Quod si ingredientibus est utile, quanto progressis utilius, quibus super eligendi laborem, extirpande etiam veteris radicateque sententie labor est! Apud me sane cui nichil, quod quidem noverim, comune cum populo, et cui literularum tantum obvenit, quantum non inflet animum sed delectet et solitudinis ami
Abbreviated transcription (Latin):
su uite huis quancdo ut dixi sc̾m¬
tilla nr̃i consili nulla erat. celeste
aliquod lumen affulsit. yt uł secirũ
uł perituli imnotis: et facile repic¬
abile iter arriperet. habet ynde
semper deꝯ gras agat. At cui cru si¬
istrior sors fuit płus negocii postꝙ̃
tamen aperire cenlos cepit. ⁊ quam
dubium iter agat nitelligere : omĩ
studio icurabat adolescentie deuiũ
et errores. Uel in senectute corrige̾.
memimeritq serentiam senis in
Adelphis: qui mutande sub extre¬
mu uite: consultor ydoneus: siml
et delectabit et prodert.disticile negociũ
in prumis. sed eł in primus ytile. Et
ne quaquam iipossibile: neq uero
serum patet quodd salubre cognosat
assint huiuo sententie non spernẽdi
antores. S ꝯpientissimis priciprui
princeps phylosophoꝵ anssustus ce¬
sar ait. Sat celeriter fieri quicꝗd
ftat satis bene: Plato ait: Sanctũ
cui etiam in senectute contigerit. yt
sapientiam uerasq opimones asse¬
qui possit¬

Expanded text:
su vie huius, quando, ut dixi, scinsu vie huius, quando, ut dixi, scintilla nostri consilii nulla erat, celeste aliquod lumen affulsit, ut vel securum vel periculi minoris et facile remeabile iter arriperet, habet unde semper Deo gratias agat. At cui sinisterior sors fuit plus negotii est; postquam tamen aperire oculos cepit, et quam dubium iter agat intelligere, omni studio incumbat adolescentie devium et errores vel in senectute corrigere, memineritque terrentiani senis in Adelphis qui, mutande sub extremum vite consultor ydoneus, simul et delectabit et proderit. Difficile negotium in primis, sed et in primis utile et nequaquam impossibile; neque vero serum putet, quod salubre cognoscit. Adsunt huius sententie non spernendi auctores: sapientissimus principum, princeps philosophorum. Augustus Cesar ait «sat celeriter fieri quicquid fiat satis bene»; Plato ait «beatum cui etiam in senectute contigerit ut sapientiam verasque opiniones assequi possit
Abbreviated transcription (Latin):
pia. iugis adolesçen¬
tie coies obstaret.
yt ab ineunte eta¬
fe cirea uim aliquod yite genus
⁊apprehendendum ynusquisq nrm̃
actura tissime cogitaret. nec ab eo
calle quem semel elegisset: insi ma¬
gnis ex causis: aut graui necessi¬
tate diuerteret. Qliob iicio pu¬
nophon ille. Soeraticus testis est E¬
cero. Sed quia ia non faciius. ne¬
q enim nr̃s iudicio ꝑleriq uiuuntꝰ
S uulgi atq adco per denia rap¬
tamut. et qua si ꝑ tenebras alienis
uestigips insistentes: sepe peri culo¬
sas et mexplicabiles ingrediniur
piad: et eo usq prouehmmur. ut
ante suuus. nesscio quid quani
quid ẽẽ uelimus: cutispicere at¬
q examinare per̾missuni sit.  dcir¬
co quam sibi ꝑsonam. Uel natura
uel fortima. Uel erior aliquis im¬
posuit si inuenis non potuit quisq
secum sen ex cogitet. et quod erram
yiator solet ante uesperam: quan¬
tum licet saluti sue consulat. Umu
sciens naturam totam haut facile
posse conuelli. Cui autem in ingres¬

Expanded text:
pia iugis adolescentie comes obstaret, ut ab ineunte etate circa unum aliquod vite genus apprehendendum quisque nostrum accuratissime cogitaret, nec ab eo calle quem semel elegisset, nisi magnis ex causis aut gravi necessitate diverteret. Quod initio punophon ille Socraticus, testis est Cicero. Sed quia id non facimus — neque enim nostro iudicio plerique vivimus sed vulgi, atque adeo per devia raptamur et, quasi per tenebras alienis vestigiis insistentes, sepe periculosas, et inexplicabiles ingredimur vias et eo usque provehimur, ut ante simus nescio quid, quam quid esse velimus circumspicere atque examinare permissum sit — idcirco quam sibi personam vel natura vel fortuna vel error aliquis imposuit, si iuvenis non potuit, quisque secum senex cogitet, et, quod errans viator solet, ante vesperam quantum licet saluti sue consulat, unum sciens, naturam totam haud facile posse convelli. Cui autem in ingres
Abbreviated transcription (Latin):
Habeto ergo sunplicitatem colũbe
ne cuiꝙͣ machineris dolos. et ser¬
pentis astutiam.ne alioꝵ supplan¬
teris insicdiis. qr non multu distat
in uicio uł decipere posse. uł decipi.

Expanded text:
habeto simplicitatem columbae, ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. non multum distat in uitio uel decipere posse uel decipi
Abbreviated transcription (Latin):
optabat: Quis dabit inquit capiti
meo aquam: et oculis mers fontez
lacrimaꝵ: sciensq fontem hunt nõ
in urbibu aut in fuebis nitiau
scatuxire subsecutus adixit: qs
dabit michi in solitume diuersoriũ
uiatorum. C ogitatu ꝑfacle qͣt quid
nobis expediat: qnͣ uir ybilibet deo
pro xiumus: deo plenus. Ad honestu
illicd seq dignu officuu: hoc estad
lugendos inxerfectos pplĩ sui: quasi
unam sine qltera non speraret. smmił
utrãq poscebat solitudiem et pietatẽ
ubi illid minime negligenureor.
ꝙ cum in solitudine siuerso=ib op¬
fasset addictit. et derelinqua inquit
ppbm meu. et recedam ab ers: qr
diñes adult̾ sunt. ce tus preuari¬
tatoꝵ et reliqua denceps que co¬
gitare ne dicom loqui. horret am¬
Inus cam proprie nr̃is hodie. con¬
uemunt populis tam parum. ĩmo
luero tam inhil est ficlei: inhil ueri
uspiam: inhil tuti: inhil demq
uel humaur cam dicantur hoĩes

Expanded text:
optabat. «Quid dabit» inquit «capiti optabat. «Quid dabit» inquit «capiti meo aquam et oculis meis fontem lacrimarum?». Sciensque fontem hunc non in urbibus aut in turbis nitidum scaturire, subsecutus adiunxit: «Quis dabit michi in solitudine diversorium viatorum?». Cogitatu perfacile est quid nobis expediat, quando vir ubilibet Deo proximus, Deo plenus, ad honestum illud seque dignum officium, hoc est ad lugendum interfectos populi sui, quasi unam sine altera non speraret, simul utranque poscebat solitudinem et pietatem. Ubi illud minime negligendum rear quod, cum in solitudine diversorium optasset, addidit: «Et derelinquam» inquit «populum meum et recedam ab eis, quia omnes adulteri sunt, cetus prevaricatorum» et reliqua deinceps que cogitare, ne dicam loqui, horret animus, tam proprie nostris hodie conveniunt populis, tam parum, imo vero tam nichil est fidei, nichil veri uspiam, nichil tuti, nichil denique vel humani, cum dicantur homines
Abbreviated transcription (Latin):
tatrix: appetituũ genitrir nobiliu.
Alma uirtutu mitrir: Uicioꝵ domi¬
trix ꝑemptrixq  palestra luctantiu.
arena currentiu: campua pugnã¬
tiu: arcus taumphontiu: bibuoteca
legentium: cella meditantiũ: pene¬
trale orantiu: mona contemplãtiũ
Et quid dicam insi simul onnĩa. uita
felix. et ad omne comĩ opus aꝑtis¬
sima. Uita phylosophica: poetita.
sancta ꝓphetica: uita nou minieri¬
to singularis dica. Et si dicete au¬
deam quod sentio. uita tam singula¬
om̃ib conuenat qd ait Cicero: et Ci¬
ceronem secutus Iugustims ꝙ hec
nr̃a que dicitur uita mora est. Uita
demũ isi exꝑtis incognta et ut ha¬
benti ꝑ amãbilis: sic suꝑ ꝯptabilis
non hãbenti. Quod noñ ignorabat᷑
erennas. idem quo duce q hec nus¬
dem uite precona premissil accum¬
landa ꝑueninuia. dua in illã calami¬
tate publica ⁊ pias simul lagimaet
lacrimis oportuna solituaimem ex¬

Expanded text:
tatrix, appetituum genitrix nobilium, tatrix, appetituum genitrix nobilium, alma virtutum nutrix, vitiorum domitrix peremptrixque; palestra luctantium, arena currentium, campus pugnantium, arcus triumphantium, bibliotheca legentium, cella meditantium, penetrale orantium, mons contemplantium, et quid dicam, nisi simul omnia? Vita felix et ad omne bonum opus aptissima, vita philosophica, poetica, sancta, prophetica; vita non immerito singularis dicta et, si dicere audeam quod sentio, vita tam singulaomnibus conveniat quod ait Cicero et Ciceronem secutus Augustinus, quod hec nostra que dicitur vita mors est. Vita demum nisi expertis incognita et ut habenti peramabilis, sic superoptabilis non habenti. Quod non ignorabat Ieremias idem, quo duce ad hec eiusdem vite preconia premissis accumulanda pervenimus, dum in illa calamitate publica pias simul lacrimas et lacrimis oportunam solitudinem ex
Abbreviated transcription (Latin):
tientiani expectantis: Audio liber¬
tate qͣlibet meliorem domunci uu¬
qi tolerantiam. Audio eleuatioẽ
amimi: audio quietem. Essionii.
et non semel s in prinçipio po¬
situ et infime silentiu. cuncta
camien audio intra enar solitudi¬
fica celestiq similima
Q uita melior suꝑ uitas
uita laboꝵ uacuã. bono¬
⁊q tantoꝵ capax: ubi
expectatur salus: suaue iugus dm̃ por¬
tatur: tacetur et sedetur. et sedẽdo
consurgitur. Uita salut aris homũb.
formidabilia et in uisa demonibus.
qd̾ insi ita eẽt: haut quoq icl uitege¬
mis ingresos. tam nuiltis et tam sa¬
niis temptationu generib infestarent
uita reformatax anime. reparatrir
moꝵ: innouatrix affectun: lottir
sordiu: purgatrir sceleru: consili¬
atrix dei et hominũ: ruinaꝵ ĩnume¬
rabiliu instamatrir.Uita cõtem¬
trix corpoꝵ. cultrix ingenioꝵ: mo¬
deratrix precipitu. torpentiu exci¬

Expanded text:
tientiam expectantis; audio, libertientiam expectantis; audio, libertate qualibet meliorem, dominici iugi tolerantiam; audio elevationem animi; audio quietem sessionis et non semel sed in principio positum et in fine silentium; cunta tamen audio intra unam solitudifica celestique simillima! O vita melior super vitas, vita laborum vacua bonorumque tantorum capax, ubi expectatur salus, suave iugum Domini portatur, tacetur et sedetur, et sedendo consurgitur. Vita salutaris hominibus, formidabilis et invisa demonibus — quod nisi ita esset, haudquaquam id vite genus ingressos tam multis et tam variis temptationum generibus infestarent. Vita reformatrix anime, reparatrix morum, innovatrix affectuum, lotrix sordium, purgatrix scelerum, conciliatrix Dei et hominum, ruinarum innumerabilium instauratrix. Vita contemptrix corporum, cultrix ingeniorum, moderatrix precipitum, torpentium exci
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnatuu. ubi erat dum palio
magrĩ diuisis aquis ꝑ arantem
iordams alueu solus retransiit.
qui transierat comitatua: U bi
erant demq tot prophele: qn tar
çerlis et tampre sagis uisiomb
illustrati sunt. de quib sigillati
nunt agere longlirii est. Neq so¬
li ꝓph̾e. s filii etiam prophetar
quos monachos ut Ieroninsꝰ
dit in ueteri legimus testamẽto
edifica bant ibi causulas prope
fluenta iordams. et turbia et
urbio derelictis. polenta et her¬
bis agcestibis uictitabant¶De
o se quiem Ieremias ierenna¬
slentio supprimendus non
uidetur. qui uerbo ⁊̃ huic Uite te¬
stimoniu manisestum prebuit.
uibi act. Sonumi est su silentio p̃¬
stolan salutare domini. Bonim
est uiro cum portauerit ugũ ab
aclolescentia sua. Et quasi nisi ĩ
solitudine fieri non posse diffim¬
ens. cum hec dixiss adiecit: Secle¬
bit solitamus et tacebit. quia leua¬
uit se suꝑ se. En auclio feligem pa¬

Expanded text:
supervacuum: ubi erat dum, pallio supervacuum: ubi erat dum, pallio magistri divisis aquis, per arentem Iordanis alveum solus retransiit, qui transierat comitatus? Ubi erant denique tot prophete, quando tam certis et tam presagis visionibus illustrati sunt? De quibus singillatim nunc agere longum est. Neque soli prophete, sed «filii etiam prophetarum, quos monachos», ut Ieronimus ait, «in Veteri legimus Testamento, edificabant sibi casulas prope fluenta Iordanis, et turbis et urbibus derelictis, polenta et herbis agrestibus victitabant». Ipse quidem Ieremias silentio supprimendus non videtur, qui verbo etiam huic vite testimonium manifestum prebuit, ubi ait: «Bonum est cum silentio prestolari salutare Domini; bonum est viro cum portaverit iugum Domini ab adolescentia sua». Et quasi hec nisi in solitudine non fieri posse diffiniens, cum hec dixisset, adiecit: «Sedebit solitarius et tacebit, quia levavit se super se». En audio felicem pa
Abbreviated transcription (Latin):
magni preciicibum: s tante
uirfutis. ut in fortitudine ilius
quadraginta dieq iter acto¬
tidem noctui ieminando ꝑ fite¬
liuica inanens dominico uisita¬
tus alloquio. reges mungere mit¬
titur. ac prephetas. Ut in ca¬
cumine montis sedens impat
in oꝑmabil fiducia uł utisis
ccelo descen̾dat suꝑ quinquo¬
genarios regios. et paretur
statimi ut scisso ampne tactu
palri: iordanem sicco pecde
ꝑtransit solitaru sanctum
uirum uenerantib elementis.
Obi inquam erat helias dun diĩ¬
hec ageret: pro fecto in solitudĩe.
dencletandem acl celum fla̾mãte
uehiculo raptus est. U bi erat
n eli sens q̃n genimũ rapti ducis
consecutus est spm. O uando serrũ
contra natura et consuetudmer
suam natans slenti restituit ami¬
co: quando tribus regibi: totide¬
q regiis exercitib: ne p̾erirent siti
repleto sine ullis mibribus toꝵẽ¬
te subuenit. priora quidem ad
iordanis ripam. tertiir ĩ deserto
ydumee contigit. Nlud quesisse

Expanded text:
magni precii cibum sed tante magni precii cibum sed tante virtutis, ut in fortitudine illius quadraginta dierum iter ac totidem noctium ieiunando perficelunca manens, dominico visitatus alloquio, reges inungere mittitur ac prophetas; ut in cacumine montis sedens, imperat inopinabili fiducia, ut ignis e celo descendat super quinquagenarios regios, et paretur statim; ut, scisso amne tactu pallii, Iordanem sicco pede pertransit, solitarium sanctum virum venerantibus elementis. Ubi, inquam, erat Helias dum hec ageret? Profecto in solitudine, unde tandem ad celum flammante vehiculo raptus est. Ubi erat Heliseus, quando geminum rapti ducis consecutus est spiritum? Quando ferrum contra naturam et consuetudinem suam natans flenti restituit amico? quando tribus regibus totidemque regiis exercitibus, ne perirent siti, repleto sine ullis imbribus torrente subvenit? Priora quidem ad Iordanis ripam, tertium in deserto Ydumee contigit. Illud quesisse
Abbreviated transcription (Latin):
amica congrossibꝰ. Quo minus
mrer yt preclare uite un illius
Sis et glouose morli salimuamem
deputafem dum ex homnnib mi¬
graturo. qd̾ fiater euia iam antra
acciderat: loquens deua non m
hant aut illan urbeni. s ascende
i montem inquit et morere. Qd̾
nobis in om̃i uite mortisq consi¬
io ms fallor sũmorere glitiriãdũ ẽ
scm. plena exemploꝵ sunt
omia. U bi erat helias: qñ clari¬
orib portentia emicuit. qñ pplĩs
intra uibes fame peuntihꝰ ulur
iuissu dei in solitudine latitantem
corui panere solicti. Quando esũ¬
mo carmel montis pronis hum
triennem siccitatem: terras ac
populos affligentem insperato
mbre limuit. Quando octin¬
gentos et quinquagnta falsos
ꝓphetas in eodem monte carmeli.
deo uidice satrificio teste supatos
in torrente cison ipło faueñte
mactauit. Qua mhoc ob cansar
irate regine nimis ac furori ce¬
dens. cuin deserti la tebram pe¬
tusset sub ninbra Iumporiicon¬
sopitu excitauit angelus.⁊ ut
manducaret admohuit: non

Expanded text:
Quo minus miror, ut preclare vite viri illius sic et gloriose morti solitudinem deputatam, dum ex hominibus migraturo, quod fratri eius iam antea acciderat, loquens Deus non in hanc aut illam urbem, sed «ascende in montem» inquit «et morere». Quod nobis in omni vite mortisque consilio, nisi fallor, summopere trutinandum est. m? Plena exemplorum sunt omnia. Ubi erat Helias, quando clarioribus portentis emicuit? Quando populis intra urbes fame pereuntibus illum iussu Dei in solitudine latitantem corvi pavere soliciti? Quando ex summo Carmeli montis, pronus humi, triennem siccitatem terras ac populos affligentem insperato imbre lenivit? quando octingentos et quinquaginta falsos prophetas, in eodem monte Carmeli Deo iudice sacrificio teste superatos, in torrente Cyson populo favente mactavit? Quam ob causam irate regine minis ac furori cedens, cum deserti latebram petiisset, sub umbra iuniperi consopitum excitavit angelus, et ut manducaret admonuit, non
Abbreviated transcription (Latin):
m transitu torentis apparuit.
Goyses: qũ legem colloquu/nqd̾i
qñ salutem populi memorabilẽor
uictoriam absens solus. et solis pͥre¬
cum acms obtimuit. Nempe non
maliqua cuutatum srrie uel Egip¬
ti. s in silus et altissimi mortis ĩ
uertice. In solitucline erat dũ aqͣs
a marissimas coegit ligni ĩmissidẽ¬
umus dulcescere: dumꝰ procligia il¬
la fecit que uix per legere ne dicã
recensere sufficmius. Idem certe
mimenso exeratui. in quo tã młti
ĩiusti. atq in deum et in homines
ingrati erant: non de soleo auxed.
s de solituame hordida pronidit.
et ĩ sumina mopia mirani neces¬
sariarum rerũ hahundaritiã pro¬
curauit qñ in castris cõtarntes.
ortigias affatim celo lapsas. ppłus
legit esuriens. et de rupe percussa
dulcia aqͥ copiam sitiens dibit. qũ¬
diumũ illum atq incredibilem
et neq cupictitati neq parsimo¬
me subracentem çibumr non qdẽ
in urbib noc peforo cupiamatio

Expanded text:
in transitu torrentis apparuit. in transitu torrentis apparuit. Moyses, quando legem colloquiumque Dei, quando salutem populi, memorabilemque victoriam, absens, solus et solis precum armis obtinuit? Nempe non in aliqua civitatum Syrie vel Egipti, sed in silvis et altissimi montis in vertice. In solitudine erat dum aquas amarissimas coegit ligni unius immissione dulcescere; dum prodigia illa fecit, que vix perlegere, ne dicam recensere, sufficimus. Idem certe immenso exercitui, in quo tam multi iniusti atque in Deum et in homines ingrati erant, non de solio aureo sed de solitudine horrida providit, et in summa inopia miram necessariarum rerum abundantiam procuravit; quando in castris coturnices ortigias affatim celo lapsas populus legit esuriens, et de rupe percussa dulcis aque copiam sitiens bibit; quadivinum illum atque incredibilem, et neque cupiditati neque parsimonie subiacentem cibum, non quidem in urbibus nec e foro cupidinario
Abbreviated transcription (Latin):
pia huius etiam natus mag¬
niq nepos abrahe prĩarcha¬
ꝵ marinus ⁊ acoh. qñ scalam illa
celotemis erectam. a scendẽtes de
scendentesq angelos. et inniximi
scale dnin uidit. ubi fuisse illum
opinamur: quam magna ⁊̃ urbe
quam pulchra i domo: quã lccuple¬
te cubiculo. Erat ille ñ mddo ꝓcul
ab urbib s ⁊̃ procul domo. Utcĩ
ipĩna iosephi derba nõ mupe. ꝓpt̾
odium pro uiucialiu apud iu̾istũ
quidem succedere uobuut. s sub di¬
no iocebat: caput suu lapictib
subclitrã suponiens. ẜidem gemina
corige. et natoꝵ turba. p̾msq et
ancillis ominigenũq gregu pos¬
sessione aucto in patria rrmanti
occursua affuit angeloꝵ. S ubi¬
nam queso: Nũquid in urbibu a
quiescenti: Non. Ueru cepto ilme
abcunti: quo nõdum pacto eider
nictatoꝵ ille nocturiis. Unde no¬
num sibi nomen inditum claru
mansit in posteris. non in yrbib
amphyfeathro. neq inter turbas
hõiu. s dum remansisset solus

Expanded text:
id huius etiam natus magnique nepos Abrahe, patriarcharum maximus Iacob, quando scalam illam celotenus erectam, ascendentesque et descendentes angelos, et innixum scale Dominum vidit? ubi fuisse illum opinamur, quam magna in urbe, quam pulcra domo, quam locuplete cubiculo? Erat ille non modo procul ab urbibus, sed etiam procul domo; ut enim ipsius Iosephi verba non mutem, «propter odium provincialium apud nullum quidem succedere voluit, sed sub divo iacebat, caput suum lapidibus subditis supponens». Eidem, gemina coniuge et natorum turba servisque et ancillis omnigenumque gregum possessione aucto in patriam remeanti, occursus affuit angelorum; sed ubinam, queso? Nunquid in urbibus quiescenti? Non; verum cepto itinere abeunti. Quo nondum peracto, eidem luctator ille nocturnus, unde novum sibi nomen inditum clarum mansit in posteris, non in urbis amphitheatro neque inter turbas hominum, sed dum remansisset solus
Abbreviated transcription (Latin):
tint. Inde suspiciens celum ac stel¬
las. et illic habitantem dmñ deum
sun. tota mente suspirans ⁊ pr̃ia
cogitans: de exilii siu loco. protiꝰ
ad honeste cuiuspiam iocũdeq lec¬
tionis studium conuertitur. atq
ita cibis pastus amenissimis: mul¬
ra cum pace anmi uenture lucia

Expanded text:
rint. Inde suspiciens celum ac stelrint. Inde suspiciens celum ac stellas, et illic habitantem Dominum Deum suum tota mente suspirans, et patriam cogitans, de exilii sui loco, protinus ad honeste cuiuspiam iocundeque lectionis studium convertitur: atque ita cibis pastus amenissimis, multa cum pace animi venture luci
Abbreviated transcription (Latin):
Urgit solitarius solitariue¬
modica quiete uecreatus.
sompnoq breui. nõ fracto.
s expleto. et interdurr
pernoctantis philoniene cantih
experꝑectus. thoroq iux dũ leniter
excussus. pulsisq torporib quietis
horis psallere inclpiens. ianitorez
labioꝵ suoꝵ. ut egressuria mcle
mateiis laudid deuotus aperiat
deuotus exposcit. et cordia sui dnm̃
inadutoriu suu uotat inchilqr iã
uiribus sius fidens et iniminẽtina
consgus. metuensq disciminu.
ut festinet et obseerat nullis teren¬
dis frandibus intentus. s dei gła
et sanctoꝵ laudes. non in diesm.
s inhoras: et indefesso linguefa¬
mulatu: et pio mentis obsequio
repetens. Nequãdo forsitan m¬
grato ammo duunoꝵ intineru me¬
moria enanescat. Et sepe interea
mirum dictu. securi timoris ac
preteriti. ac futuri prouidens. leto.
Dolore. et felicibus lacrimis habim¬
dat. Quen statum uulla uoluptas
occupatorũ. nulle inquam urbane
delitie: milli regnoꝵ fastus equaue¬

Expanded text:
urgit solitarius modica quiete recreatus, somnoque brevi non fracto sed expleto, et interdum pernoctantis philomene cantibus experrectus, thoroque vixdum leniter excussus, pulsisque torporibus quietis horis psallere incipiens, ianitorem labiorum suorum ut egressuris inde matutinis laudibus aperiat devotus exposcit, et cordis sui dominum in adiutorium suum vocat, nichilque iam viribus suis fidens et imminentium conscius metuensque discriminum ut festinet obsecrat: nullis texendis fraudibus intentus, sed Dei gloriam et sanctorum laudes non in dies tantum, sed in horas, et indefesso lingue famulatu et pio mentis obsequio repetens, nequando forsitan ingrato animo divinorum munerum memoria evanescat. Et sepe interea mirum dictu securi timoris ac trepide preteriti ac futuri providens, leto dolore et felicibus lacrimis abundat. Quem statum nulla voluptas occupatorum, nulle unquam urbane delitie, nulli regnorum fastus equave
Abbreviated transcription (Latin):
q fructificans. et ut de illo scrib¬
tur sterilitatis impatiens. ac pro¬
pterea om̃ib locis et temporib
toto corpore. totaq anma ad m¬
Ad extremũ uero morbo uictus
ac semo: acl ytalie notam partez
sterii uallis que de castro dr̾ quoq
ip̃e construcerat: et ubi ante uigĩti
anios moriturum se precdicerat.
sicut ad hospiciz fessus uiator ad
desperam properaut. atq ibi ta¬
dem post longissimos labores exac¬
to ͣ. feliciter requieuit. et q̃d̾ ne¬
sçio an de alio quaz de paulo pͥmo
heremita legenim. solitaria ui¬
tam solitario fiue condusit᷑.Ul¬
timam enm et diei illius et uite
sue horam: sentiens adeesse:fr̃b
qui aderant egrecli issis. et mane
primo reuerti᷑ : pia illos fraude deci¬
piens. ut qui solitarie Cristo ẜu¬
erat: solitariꝰ ad Cristum: et
mercedem sui seruicii reposcendã
iret. se se eẜ btm spm̃. languidũq
corpusculum recollegit: atq ila
inconitatus hominib: comitatus

Expanded text:
que fructificans et, ut de illo scribique fructificans et, ut de illo scribitur, «sterilitatis impatiens», ac propterea omnibus locis et temporibus, toto corpore, totaque anima ad nAd extremum vero morbo victus ac senio, ad Italie notam partem,asterium Vallis que de Castro dicitur, quod ipse construxerat, et ubi ante viginti annos moriturum se predixerat, ceu ad hospitium fessus viator ad vesperam, properavit. Atque ibi tandem post longissimos labores exactos feliciter requievit et, quod nescio an de alio quam de Paulo primo heremita legerim, solitariam vitam solitario fine conclusit. Ultimam enim et diei illius et vite sue horam sentiens adesse, fratribus qui aderant egredi iussis et mane proximo reverti, pia illos fraude decipiens, ut qui solitarie Cristo servierat solitarius ad Cristum et mercedem sui servitii reposcendam iret, se se et beatum spiritum languidumque corpusculum recollegit; atque ita incomitatus hominibus, comitatus
Abbreviated transcription (Latin):
m frĩa infolerabilem capitis do¬
lorem. solo sanauit anhelitu. et
alteris non doloreniis ĩsamat
uno pepulit oscalo: qui curatus.
se mor quidem: ut sacra uiri labia
cntigisset: uehementiꝯris auir
spm̃ sensisse. illius ex ꝯre prodeũ¬
ten asserebat: quo a ffiatus fubito
salutem pristina recepisset. ¶d sane
fecto uir dea acceptissimꝰ plemis.
ongua in quam hec relat et
miuime necessaria : qun ab illo ip̃s
que prediximus euis hystorico cõ¬
ternporaneo et cõciue suo scĩtate ac
scientia uiro insigna: et ip̃o quoq
solitario. de quo sie medio post
hnc dicam. de his eclitus liber
extet. Sũma igitur comprendat¬
rem siquidem ecentum unigintĩ
annis quos habuit uite. Uig̃niti
primi ĩ feculo acti sunt: tres in ino¬
nasterio: cums resganen coactusat¬
cepit: nolensq deposuit. reliquis
om̃ib septomꝰ et nonagnita hẽ¬
mitat uitam duxit semꝑ uigr¬
lantissimus: nuĩquam cessãns. U̾bi¬

Expanded text:
usdam fratris intolerabilem capitis dousdam fratris intolerabilem capitis dolorem solo sanavit anelitu, et alterius non dolorem sed insaniam uno pepulit osculo. Qui curatus se mox quidem, ut sacra viri labia contigisset, vehementioris aure spiritum sensisse illius ex ore prodeuntem asserebat, quo afflatus subito salutem pristinam recepisset. Id sane fecto vir Deo acceptissimus plenus erat? Longa, inquam, hec relatu et minime necessaria, cum ab illo ipso, quem prediximus, eius historico contemporaneo et concive suo, sanctitate ac scientia viro insigni et ipso quoque solitario, de quo sine medio post hunc dicam, de his editus liber extet. Summa igitur rem comprehendat; siquidem e centum viginti annis, quos habuit vite, viginti primi in seculo acti sunt, tres in monasterio cuius regimen coactus accepit volensque deposuit, reliquis omnibus septem et nonaginta heremiticam vitam duxit, semper vigilantissimus, nunquam cessans, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
eum famibariter ac reuerenter m¬
uiseret. mq illuis lectulo ꝑ nogter
conquiesceret. Et imperator alter
Neniricus cum uir sanctus ad eũ
et illius et discipuloꝵ suoꝵ precib
expugnatus. uix uenisset sibi le¬
tus ac uer erabundus assintena: pio
suspirio in hec uerba prorup̾it. O
utina ẽẽt aĩa ma ĩ corpe tuo: et mi
perialiũ cõmitum uno dei crecum¬
tura non sine illius graui merore.
deuota undiq certatan iportum¬
tate decerperet. opmatissima sc̃tat
barbaricos ⁊ sp̃us molliente
hec et Aaynerius Tuscie Marchi¬
oneq imperatoris: neq cuiusq̃m
mortalu quantum Roniualdiso¬
lius aspectum se metuere fateter
Neq illo presente sibi omuino lin¬
guam aut nigeniu constare. Postre¬
mo que ꝑ illu seu unuentun sen
defictu duumtus sut gesta mi¬
racula: que presentis dei potenta
ac uirtute geri multis et claria in¬
notuit argumentis. illis duodus
iter plurima. ꝙ et Gregorii ei¬

Expanded text:
eum familiariter ac reverenter ieum familiariter ac reverenter inviseret, inque illius lectulo per noctem conquiesceret; et imperator alter Henricus, cum vir sanctus ad eum, et illius et discipulorum suorum precibus expugnatus, vix venisset, sibi letus ac venerabundus assurgens, pio suspirio in hec verba prorumperet: — O, utinam esset anima mea in corpore tuo! —; et imperialium comitum viro Dei circuntura, non sine ipsius gravi merore, devota undique certatim importunitate decerperet, opinatissima sanctitate barbaricos etiam spiritus molliente; ad hec et Raynerius, Tuscie marchio, neque imperatoris, neque cuiusquam mortalium, quantum Romualdi solius aspectum se metuere fateretur; neque illo presente sibi omnino linguam aut ingenium constare. Postremo, que per illum seu viventem seu defunctum divinitus sint gesta miracula; que presentis Dei potentia ac virtute geri multis et claris innotuit argumentis, illis duobus inter plurima quod et Gregorii cui
Abbreviated transcription (Latin):
nilactum creders: dum quid sup¬
eet agendum his sacris eqificiis
ad exitu iux ꝑductid sems inci¬
piens ac festinans: nꝯpa lãgeret.
fundamenta: prorsus qi totu ot¬
bem uua heremũ omnes lo anes
monachos facere decreuis Ah
inter quas ꝑfectionũ molesD
non demonum mocdo s honiiu
et presertii suoꝵr onam patient̾
tulit acfortiter.¶Quanta
illi in aduersis alacritas atq leti¬
tia: magnu sodide mentra mndiciĩ
et n statu quolibet fronauna per¬
potua serenitape notabilis: quod
in primis.s. Socrati. Lelioq tri¬
buitur: quib hic scãs de quo loo¬
nuir. uniformitate par fuit. pie¬
tate a ac religione superior. Q nã¬
ta uero huic oris hylaritate uicta
ẽet anctoritas : et nescio quid dun¬
ni ĩ illius uultu: uenerabile parit
ac tremendum: quo et domi illu
colerent et tumerent mali magm
licet ac potentes. et tanꝙ corani do
positi contremiscerent. usq a deo
ut imperator Romamis Otro uimor

Expanded text:
nil actum credens dum quid supnil actum credens dum quid superesset agendum, his sacris edificiis ad exitum vix perductis, semper incipiens ac festinans nova iaceret fundamenta, prorsus quasi totum orbem unam heremum, omnes homines monachos facere decrevisset; et hec inter quas persecutionum molestias, non demonum modo sed hominum et presertim suorum, quam patienter tulit ac fortiter! Quanta illi in adversis alacritas atque letitia, magnum solide mentis indicium, et in statu quolibet frons una perpetua serenitate notabilis! — Quod in primis Socrati Lelioque tribuitur, quibus hic sanctus, de quo loquimur, uniformitate par fuit, pietate autem ac religione superior. — Quanta vero huic oris hilaritate iuncta esset autoritas, et nescio quid divinum in illius vultu venerabile pariter ac tremendum, quo et boni illum colerent et timerent mali, magni licet ac potentes, et tanquam coram Deo positi contremiscerent; usque adeo, ut et imperator romanus Otho iunior
Abbreviated transcription (Latin):
natun exequi. quot quã claros xp̃
ẜuos sibi disçipulos ambiendo q̃si¬
erit: in quibus et duces et comites
et filii conntũ fuerint. Quin ⁊ ip̃e
romanus miperator Otto. licet
his differens atq procrastinans:
uotum in sancti manib uiri factũ
implere: preuentus morte nequius¬
rit. longumi deniq quib ĩ locis ha¬
bitauerit: quas herenios discipu¬
lis scĩs impleuerit: que deserta fre¬
quentauerit. que templa constru¬
xerit: in quib precla tissimũ no¬
men habet heremus Calmadunẽ¬
sis Aretinis in finib: cuus ille
et loci ot ordirs institutor ac pͥn¬
cops fuit: canta deuotione singula
faciens. tantis ieuimis: tantoq
cibi lantioris abstmentia: ip̃e qule
sue illuclens: tantis suspirips. tan¬
tisq en lacrimis: eoq impetuat¬
q arclore qnimi: quem nullus
unquam stilus equanerit. ea de¬
mũ solituame: tqn uigi. tamque
anxia et usq ad ultimu in defessa
ut more cesareo/ s intentioe alta.

Expanded text:
natim exequi quot quam claros Cristo natim exequi quot quam claros Cristo servos sibi discipulos ambiendo quesierit, in quibus et duces et comites et filii comitum fuerunt, quin et ipse romanus imperator Otho; licet is differens atque procrastinans votum in sancti manibus viri factum, implere preventus morte nequiverit. Longum denique quibus in locis habitaverit, quas heremos discipulis sanctis impleverit, que deserta frequentaverit, que templa construxerit. In quibus preclarissimum nomen habet heremus Camaldulensis, Aretinis in finibus, cuius ille et loci et ordinis institutor ac princeps fuit, tanta devotione singula faciens, tantis ieiuniis, tantaque cibi lautioris abstinentia, ipse gule sue illudens, tantis suspiriis, tantisque cum lacrimis eoque impetu atque ardore animi, quem nullus unquam stilus equaverit; ea demum solicitudine tam iugi tamque anxia et usque ad ultimum indefessa, ut more cesareo sed intentione alia,