comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
epistolas sciens dolomalo infraudẽa licuius deleuerit mutauerit . subiecerit
subscripserit quiue a es in aurauerit argentauerit quiuecũ argentũ aurũ
posuerit aes stagnũ uesubi cerit falsi poena cohercetur. ista int̃ iũmd¬
Amplissimus ordo decreuit eas tabulas quae publicae uel priuatae contrct

Expanded text:
epistulas sciens dolo malo in fraudem alicuius deleuerit mutauerit subiecerit subscripserit, quiue aes inaurauerit argentauerit, quiue, cum argentum aurum poneret, aes stannumue subiecerit, falsi poena coercetur. Amplissimus ordo decreuit eas tabulas, quae publici uel priuati contract
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscant eẽ concessum quotrans acto si repetitio inchoata
non fuerit. omniũ personarũ dein officioso intentio conquiescat.

Expanded text:
agnoscant esse concessum. Quo transacto si repetitio incoata non fuerit, omnium personarum de inofficioso intentio conquiescat.
Abbreviated transcription (Latin):
ΝI P. Siquem paenetuerit accusasse criminaliter. et
in scriptione fecisse deid quod probarenon potuerit siei
cum accusato innocente conuenerit inuicem se absoluant.
si uero iudex eum qui accusatus est criminosum essecogno¬
uerit et inter reum et accus atorem pertormuptionem de

Expanded text:
io. Si quem paenituerit accusasse criminaliter et inscriptionem fecisse de id, quod probare non poterat, si ei cum accusato innocente convenerit, invicem se absolvant. Si vero iudex eum, qui accusatus est, criminosum esse cognoverit et inter reum et accusatorem per corruptionem de
Abbreviated transcription (Latin):
Quoccasio talis ẽmerserit ut nuptiae sollemnitate debuta care¬
aos aucediã donationes sponsalitiae fieri aut dos cadebrarino
pofsi sed conuenientib amicis sematrimonio copulauerint
sufficiat aequa lib: personis conueniens cleccio atq consensus sic

Expanded text:
occasio talis emerserit, ut nubtiae sollemnitate debita cart etiam donationes sponsaliciae fieri aut dos celebrari non possit, sed convenientibus animis se matrimonio copulaverint, sufficiet aequalibus personis conveniens electio atque consensus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
prosubstantia eorũ quae inqͣuo qlio gradu consistunt ipso ordine duplicantꝰ
Istae personae in secundo gradu ideo duplices appellantur quiaduo aui
et pat̃nus et maternus itẽduo genera nepotũs siue exfilio siue exfilia
procreati frat̃ et soror extrans uerso ueniunt. id ẽ aut fraterpatris
aut fratermatris quiaut patruus aut auunculus nominantur. quiet
ipsi hocordine duplicantur. S Tertio gradu ueniunt supra pro¬
auus pro auia infra pronepus proneptis exoblico fratres sororesq

Expanded text:
pro substantia earum quae in quo gradu subsistunt in ipso ordine duplicantur. Istae personae in secundo gradu ideo duplices appellantur, quia duo sunt avi, et paternus, et maternus. Item duo genera nepotum sunt, sive ex filio sive ex filia procreati. Frater et soror ex transverso veniunt, id est aut frater patris, aut frater matris, qui aut patruus aut avunculus nominantur; qui et ipsi hoc ordine duplicantur. Tertio gradu veniunt supra proavus et proavia; infra, pronepos et proneptis. Ex obliquo fratris sororisq
Abbreviated transcription (Latin):
itaur in caciuitate in qua uel cuius territuri ohabitat natu¬
rales filios constituat curiales quod siut adsolet induab
onouinciis ei possessio uel habitatio fuerit et uoluerit cosi
ciuitate sua facerecuriales hod exista permittit inqua
prouincia degerit dum modo in metropolita naciuitate
instituendi naturales filios curiales paterhabeat potestatẽ¬
egebaccuriales testa mentum faceremĩnime prohibentur:
sedita udegitimis filis siuo luerint facultatessuas in tegras sine
imminidione aliquaderedinquant çeterũ si fili legitimi defuuc¬
pene quelibetetiam extraneũ acuria scribere permit tantur

Expanded text:
ita ut in ea civitate, in qua vel in cuius territorio habitat, naturales filios constituat curiales. Quod si, ut adsolet, in duabus provinciis ei possessio vel habitatio fuerit et voluerit eos in civitate sua facere curiales, hoc lex ista permittit, ut in qua provincia elegerit, dummodo in metropolitana civitate, instituendi naturales filios curiales pater habeat potestateLege hac curiales testamentum facere minime prohibentur, sed ita ut legitimis filiis, si voluerint, facultates suas integras sine inminutione aliqua derelinquant. Ceterum si filii legitimi defuerint, quemlibet etiam extraneum a curia scribere permittantur
Abbreviated transcription (Latin):
amittat Nisicum habuerit locum inuento adsertore liberta¬
tatis suae statũ adserat legib: audiendus quod sit ali ordine
reparata lite quipulsantur ingenuđs se esse docuerint tunc
ille a quo ingenuitas iniuste fuerat ad petita tot mancipia his
quos ad seruitium uocabat eius aetatis et sexus darecogatis
illis in condem natione non adnumerandis quidum caus an

Expanded text:
amittat, nisi cum habuerit locum, invento assertore libertatis suae statum asserat legibus audiendus. Quod si tali ordine reparata lite qui pulsantur ingenuos se esse docuerint, tunc ille, a quo ingenuitas iniuste fuerat adpetita, tot mancipia his, quos ad servitutem vocabat, eius aetatis et sexus dare cogatur, illis in condemnatione non adnumerandis, qui, dum causa
Abbreviated transcription (Latin):
quodsi debitor noluerit post tres ad monitiones soluto debitõ
pignora sua recipere : creditor distrahen dipignoris habebit

Expanded text:
 debitor noluerit post tres admonitiones soluto debito pignora sua recipere, creditor distrahendi pignoris habebit
Abbreviated transcription (Latin):
uenientis exordia ut proferat et reuoluat super diuersis nu¬
merosisque titulis. terribiles iussiones pretendit minutarum
subputationum caligines in explicabili obscuritate confusas
q inter homines uersutiarum nescios hocam plius agunt

Expanded text:
enientis exordia, ut proferat et revolvat super diversis numerosisque titulis terribiles iussiones: praetendit minutarum subputationum caligines inexplicabili obscuritate confusas, quae inter homines versutiarum nescios hoc amplius agunt
Abbreviated transcription (Latin):
rum iudicium prouinci arum ut parisorte quaes a lubrit̃
constituimus periculo etiã salutis suae in libata conseruent
uniuersi tatis quietem studiosa diligentia custo dirilegem
cunctis prouinciis uniuersis litib: ad plicandam propositis

Expanded text:
rum iudicum provinciarum, ut pari sorte quae salubriter constituimus periculo etiam salutis suae inlibata conservent,universitatis quietem studiosa diligentia custodiri, legem cunctis provinciis, universis litibus adplicandam propositis
Abbreviated transcription (Latin):
les appellantur sed i tanepus uel nepotes exfilio a uosui he¬
redess̃ si pat̃ eorum depotestate patris aut morte aut eman¬
cipatione discesserit. Nãsi eo tempore quo aliquis moritur:
filiũ in potestate habeat. et ex eonepotes illiuiuo patresuo
etin potestate aui constituto sui heredes auo. c̃ẽ non possunt si¬
milit̃ postumi quis iuiuo patre nati feissent in potestatecius futu¬
rierant suiheredessunt si quando aliquis moriatur etreliquerit
filiũ aut filiã etexailio filio mortuo ne potes neptes ue filii uel
nepotes ex filiode funcco patre uelauo hacratione succedunt
ut filius uel filia suas partes accipiant et nepores exfiliopor¬
tionem quã pater eorũ erat habiturus accipiant qui are

Expanded text:
les appellantur. Sed ita nepos uel neptis ex filio auo sui heredes sunt, si pater eorum de potestate patris aut morte aut emancipatione discesserit: nam si eo tempore quo aliquis moritur, filium in potestate habeat, et ex eo nepotes, illi uiuo patre suo et in potestate aui constituto, sui heredes auo esse non possunt. Similiter posthumi, qui, si uiuo patre nati fuissent, in potestate eius futuri erant, sui heredes sunt. Si quando aliquis moriatur, et reliquerit filium aut filiam et ex alio filio mortuo nepotes neptesue, filii uel nepotes ex filio, defuncto patre uel auo, hac ratione succedunt, ut filius ac filia suas partes accipiant, et nepotes ex filio portionem, quam pater eorum erat habiturus, accipiant: quia re
Abbreviated transcription (Latin):
patre geniti sunt item patruus id ẽ frater patris fratris
sui filio agnatus ẽ ipsomodo sunt fratres patruhelis hoc ẽ
quide singulis germanis nati sunt hocordine agnoscitur
quisint agnati sicut su pradiximus peruirilẽ sexũ propinqui¬
tate coniunctũ non tamen omnib: simul agnatis lexheredi¬
tatem propinqui intestatisdat. sed is quide functo mortis suae
tempore proximiores inueniuntur. in feminis uero alia con¬
ditio ẽ quia interfeminas solatantũsoror consanguinea ha

Expanded text:
patre geniti sunt. Item patruus, id est frater patris, fratris sui filio agnatus est. Ipso modo sunt fratres patrueles, hoc est qui de singulis germanis nati sunt. Hoc ordine agnoscitur, qui sint agnati, sicut supra diximus, per uirilem sexum propinquitate coniuncti. Non tamen omnibus simul agnatis lex hereditatem propinqui intestati dat; sed is, qui defuncto mortis suae tempore proximiores inueniuntur. In feminis uero alia conditio est: quia inter feminas sola tantum soror consanguinea ha
Abbreviated transcription (Latin):
XX. DESIDEIUSSORE EISPOX SORE
Nt̃ fideiussores ex edicto p̃toris si soluendo sint. licet singuli in so¬
lidũ teneantur oblegatio diuiditur. INI Cũ multi fideius¬
sores institerint etiã si ad soluendũ quae promiser̃ probantur
idonei et possint omnes insolidũ retineri. tam̃ restitutio debiti

Expanded text:
. De fideiussore et sponsore Inter fideiussores ex edicto praetoris, si soluendo sint, licet singuli in solidum teneantur, obligatio diuidetur. In dsores institerint, etiam si ad solvendum quae promiserunt probantur idonei, et possint omnes in solidum retineri, tamen restitutio debiti
Abbreviated transcription (Latin):
uis quis incrimine ialestatis inuentus fueric ctpuntis¬
bio naeius fiscius neieruurat icaut nullus aliquid excis faculta tib:
sib ue lut munificentiac ure audeat postulari et si aliquid

Expanded text:
uisquis in crimine maiestatis inventus fuerit et punibona eius fiscus adquirat ita, ut nullus aliquid ex eius facultatibus sibi velut munificentiae iure audeat postulare. Et si aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
tum undepossint certȩpersonae demmodica donacionepro¬
ponere : hoc ẽ si quartam sibi facultatis suae donator non
rserua uerit non ualebunt. sed praeterta illa donatio con¬
talegem est si quis rem inlitem positã quaere petidi aCO
directo ordinedonet aut conditionem contrabonos mores

Expanded text:
tum, unde possunt certae personae de immodica donatione proponere, hoc est si quartam sibi facultatis suae donator non reservaverit, non valebunt. Sed praeterea illa donatio contra legem est, si quis rem in lite positam, quae repetitur, aut recto ordine donet, aut conditionem contra bonos mores
Abbreviated transcription (Latin):
er uNiuersitatem hoc .ẽ. omnia semelbona adquirimus.
heredita tẽ emptionem adoptionẽ quia his quã ad optaueramus
sisine patre est cũ omnib: bonissuis ad nostransit id quoq statutũ
ẽ quod non omnibiliceat facere testamentũ sicut sunt huqui sui
uiris non sunt et alieno iure subiecti sunt . hoc ẽ. filii tã ex nob
nati quã ad optiui itẽ tes tamenta facere non possunt in pube
furiosi id est mente in sani fuerint non possunt facere testa¬
X̃I. De exHeREDITATIO pELIBERORΩM
squi filios in potestate habet curẽ gerere debet. ut testa¬
mentũ faciens masculũ filiũ aut nominatim heredem instituat
aut nominatim ex heredet. Nãsi masculũ filiũ intestamento
p̃terierit nonualettes tamentum. siuero filiã p̃ter miserit
non rũ pit testamentũ filia p̃termissa. sed int̃ fratressuos
legitimã stantẽ testamentũ suũ sicut alii fratres consequitus

Expanded text:
er uniuersitatem, hoc est, omnia simul bona, adquirimus hereditate, emptione, adoptione: quia is, quem adoptauerimus, si sine patre est, cum omnibus bonis suis ad nos transit. Id quoque statutum est, quod non omnibus liceat facere testamentum: sicut sunt hi, qui sui iuris non sunt, sed alieno iuri subiecti sunt, hoc est, filii, tam ex nobis nati, quam adoptiui. Item testamenta facere non possunt impuberfuriosi, id est mente insani, fuerint, non possunt facere testaa. TITVLVS III. De exheredatione liberorum Is, qui filium in potestate habet, curam gerere debet, ut testamentum faciens masculum filium aut nominatim heredem instituat aut nominatim exheredet. Nam si masculum filium testamento praeterierit, non ualebit testamentum. Si uero filiam praeterierit non rumpit testamentum filia praetermissa: sed inter fratres suos, legitimo stante testamento, suam, sicut alii fratres, consequitu
Abbreviated transcription (Latin):
uel depatrimoniis causauertitur sinecessaria nego ciuin trans marinis
partib litigatores habere sedixerint nouẽ mensuũ spaciũ in dubi

Expanded text:
el de patrimoniis causa vertitur, si necessaria negotii in transmarinis partibus litigatores habere se dixerint, novem mensuum spatium indubi
Abbreviated transcription (Latin):
dedit in potestate habet adreddendam pecuniã quẽ uelit tene¬
re utrũ ipsũ debitorem acfideius sorẽ. sed si debitorẽ tenere
elegerit fideiussorẽ absoluit. si uero fideiussorem tenuerit
debitorẽ ab soluit quia unoel ecto quẽ idoncũ creditor iudicauit
alterũ liberat sunt et alia eoblegationes quaenulla precedente
in t̃rogatione contrahi possunt id ẽ ut mulier sisponso uxor
futura docem dicat quod tam mobilib reb: quã de fundis ficri
potest et non solũ in hacoblegatione ipsa mulier oblagat᷑ sed et
pater eius et debitor ipsius mulieris sipecuniã quã ille debebat
sponso credetricis ipsedebitor indotem dixerit. hae tantumm
trespersonaenulla interrogatione precedente possunt dictio

Expanded text:
dedit, in potestate habet ad reddendam pecuniam, quem uelit tenere, utrum ipsum debitorem an fideiussorem. Sed si debitorem tenere elegerit, fideiussorem absoluet: si uero fideiussorem tenuerit, debitorem absoluet; quia uno electo, quem idoneum creditor iudicauit, alterum liberat. Sunt et aliae obligationes, quae nulla praecedenti interrogatione contrahi possunt, id est, ut si mulier siue sponso uxor futura, siue iam marito, dotem dicat. Quod tam de mobilibus rebus, quam de fundis fieri potest. Et non solum in hac obligatione ipsa mulier obligatur, sed et pater eius, et debitor ipsius mulieris, si pecuniam, quam illi debebat, sponso creditricis ipse debitor in dotem dixerit. Hae tantum tres personae nulla interrogatione praecedente possunt dictio
Abbreviated transcription (Latin):
ne nonaeget. II Siquis piam para ueredum aut
parangariam nonostensa effeccione quae tamen propubl¬
cfacta sit necessitate praesumpserit periculo curatoris
siue defensoris et principalium ciuitatum adordinarium
iudicerꝰ dirigatur singulas libras auri persingulos ueredos
uel pi angarias fisci urib in laturus quam parte sirecto

Expanded text:
etorio. Si quispiam paraveredum aut parangariam non ostensa evectione, quae tamen pro publica facta sit necessitate, praesumpserit, periculo curatoris sive defensoris et principalium civitatum ad ordinarium iudicem dirigatur, singulas libras auri per singulos paraveredos vel parangarias fisci viribus inlaturus. Qua in parte si recto
Abbreviated transcription (Latin):
de possessionib: caus apigneris offerre presumunt dequorũ labo¬
ribi tributa red duntur. Etideo siquis creditor uel cura pacis uel

Expanded text:
de possessionibus causa pigneris auferre praesumunt, de quorum laboribus tributa redduntur, et ideo si quis creditor vel cura pacis vel
Abbreviated transcription (Latin):
tabiles et filii qui exinde fuerint procreati. et successione ex¬
cluduntur. Nec in terfilios habebuntur¬
DE DOTIBUS

Expanded text:
tabiles, et filii, qui exinde fuerint procreati, et successione excluduntur nec inter filios habebunturDE DOTIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
amplius dissoluat quã secundum censum ostenderit sus¬
tium pp̃m. gaillearum. Dat̃ iunoñ iuñ remis lupicino
et iouino consulibus. INTERPRAΕTATIO
ialiquis in causa publica occupatus cum descriptio agi¬
tareturperabsentiã suã segrauatum eẽ credatur:
intra annis patium apud iudicẽ loci quaerellas suas ale¬
gare debebit namsi praesentem fuisse constat nom plus
quã quinque menses ad exsequendas quaerellas suas sibi
nouerit fuisse concessus quib: trans actis agendi copia

Expanded text:
amplius dissolvat, quam secundum censum se ostenderit susius vocis arbitrium. Dat. III non. Iun. Remis, Lupicino et Iovino conss. Interpretatio. Si aliquis in causa publica occupatus, cum descriptio agitaretur, per absentiam suam se esse gravatum queratur, intra anni spatium apud iudicem loci querelas suas allegare debebit. Nam si praesentem fuisse constat, non plus quam quinque menses ad exsequendas querelas suas sibi noverit fuisse concessum, quibus transactis agendi copia
Abbreviated transcription (Latin):
conss̃. IXTP̃ Collegiati sideciuitatib suis forte
discesserint adciuitatis suae officiacũreb suis uel ad loca
unde discesserunt reuocent᷑ dequorũ filiis haec seruanda
c̃ditio ẽ ut side colona uel ancilla nascuntꝰ matrẽsequatirr
agnatio si uero de ingenua etcollegiato collegiatinascunt᷑¬

Expanded text:
o. Collegiati, si de civitatibus suis forte discesserint, ad civitatis suae officia cum rebus suis vel ad loca, unde discesserunt, revocentur: de quorum filiis haec servanda condicio est, ut, si de colona vel ancilla nascuntur, matrem sequatur agnatio; si vero de ingenua et collegiato, collegiati nascunt
Abbreviated transcription (Latin):
possunt quo pleriq pubescunt idest annorũ .xuiii. istaint̃ nđ S¬
Filius familias quimilitauit decas tren sepeculio tã cõmuniquã pro¬
prio iuretes tamentũ facere potest. cas trense enĩ peculiũ ẽ. quod in
castris ad quiritur uel quod proficiscenti admiliciã datur. istaint̃¬
I. Caecustestamentũ facere potest quia scire potest adhibitos testes

Expanded text:
possunt, quo plerique pubescunt, id est annorum decem et octo. Filius familias, qui militauit, de castrensi peculio tam communi quam proprio iure testamentum facere potest. Castrense enim peculium est quod in castris adquiritur uel quod proficiscenti ad militiam datur. Caecus testamentum facere potest, quia accire potest adhibitos testes
Abbreviated transcription (French):
riẽn electus Thiechelmnꝰ. augien abbas. Gõtofred̾ iꝑi¬
alis aule cãzellerius. otto duꝑ bayguent. fredericꝰ duꝑ
suaue filius nr̃. Btotous ou⁊ de ziringẽñ. Grolous mã¬
chio ⁊ strir hermanꝰ marchio utrone comeshenicꝰ¬
sce diette eb mes tebstous de lochemõde. Comes ludi¬
ucuo fr̃ canzeliru de helfenstem Rodulsus camar. Quio

Expanded text:
riensis electus, Thiethelmus Augiensis abbas, Gotifredus imperialis aule cancellarius, Otto dux Bawarie, Fridericus dux Sueuie b filius noster, Bertoldus dux de Zaringen, Bertoldus marchio Ystrie, Hermannus marchio Verone, comes Henricus de Dietse, comes Thepoldus de Leschemunde, comes Ludewicus frater cancellarii de Helfenstein, Rodulfus camerarius,
Abbreviated transcription (French):
Masiolmo addobatus de placencia scrardus arderioa
nus :de fauenci d̾nardus. de bonoia ancoĩuo. de ꝯ¬
tina arlotus de Regio łollanduo de parma iacob petͥ
baue de nouana opgo. de uertellis meardus. de ꝑga¬
mo atto ficianus.

Expanded text:
entia Gerardus Ardicioninus, de Fauentia Bernardus, de Bonoma Antoninus, de Mutina Arlottus, de Regio Rolandus, de Parma Iacobus Petri Baue, de Novaria Opizo, de Vercellis Meardus, de Pergamo Atto Ficianus.
Abbreviated transcription (Latin):
siõꝵ hec sũt. Uorcolł. Nouaria. Mediolãn. Lauda. ꝑga¬
mũ. Brixia. enantua. Uerona. Sicencia. Padua. Tre¬
uixiũt. Bonõia.fauẽcia.Mutina.Regiũ.Parma. Placẽ¬
cia. Istis aũt siuitatib ⁊ locis patẽ ẜuari uolumꝰ ⁊ gm̃¬
nr̃ reddidimꝰ p̃scͥptã. aut ꝯcessioe seu ꝑmissiõe eis nõ
facimꝰ. uid Imole. Castro sci casiani. Bebio. plebide
grabacom a. feltre Bellunt. conete ferrarie aut̃ gr̃a
post reddtit lombardeꝵ. a nr̃a curia de pace p̾scͥpta
cũ eis ꝯcardes futrĩt. hant itaq patẽ ⁊ ꝯcord̾aã sic s̾scp¬

Expanded text:
ssionem, hec sunt : Vercelle, Novaria, Medio lanum, Lauda, Pergamum, Brixia, Mantua, Verona, Vicentia, Padua, Tervisium, Bononia, Faventia, Mutina, Regium, Parma, Placentia. Istis autem civitatibus et locis pacem servari volumus rescriptam autem concessionem seu permissionem eis non facimus : videlicet Imole, castro sancti Cassiani, Bobio, plebi de Grabadona, Feltre, Belune, Cenete. Ferrarie autem gratpost reditum Lombardorum a curia nostra de pace prescripta cum eis concordes fuerint. 38. Hanc itaque pacem et concordia
Abbreviated transcription (French):
de nast ĩguera. De uitẽtia pilius utdeꝭ ub̾tin᷑ de fun¬
tanua. Carnaxanꝰ. on irchus de pariliano. de padria
gnãfus dalmꝰ uice hengelescus de fontegliua. de
Tecuixio florius ude gub̾tinus De mãtua allexã¬
trruius. Iacoli de muica. agnellus uidep. henitꝰ de
ignelo do fucẽcis Bnardus udes ugolin de mone.s
Bonoĩa antonis patũs. rallanda s onariu Matheus radulfi
De munna irlotus iude ennerus de bucibtaita
de regi abrus cambiato tallanduo be artare.
de pame lacob petribaue m allacobat uidor actulus
uter conradus buhoni de lauda ditecius de fulgi¬
dona. ast. Cesure Iua alta ⁊ alie cuũt ⁊ loca⁊ ꝑsot

Expanded text:
de Naseinguerra. De Vicentia : Pilius iudex, Ubertinus de Fontaniua, Carlaxarius, Marcus de Pauliano. De Padua : Guanfus, Ezelinus iudex, Englescus de Fontegliua. De Teruisio : Florius iudex, Gumbertinus. De Mantua : Alexandrinus, Iacobus de Amica, Agnellus iudex, Henricus de Angelo. De Faventia : Bernardus iudex, Ugolinus de Azone. De Bononia : Antoninus potestas, Rolandus Guarini, Matheus Rodulfi. De Mutina : Arlottus iudex, Rainerius de Bocabadada. De Regio : Albertus Cambiator, Rolandus de Caritate. De Parma : Iacobus Petri Baue, Maladobatus iudex, Vetulus iudex, Conradus Bulzoni. De Lauda : Vincentius de Fussidona, Aste, Cesarea, Ianua, Alba et alie civitates et loca et
Abbreviated transcription (French):
firmiueĩt. de coedialaro enudo oe landriano pinꝗ¬
mõans de uic omercato. acdebatus butrasfu. euulłs
borus. quiertius de uxclo. ardericus de Bonate Reglo¬
rius marcetuꝰ. lorerius medicus sde Briria aprãde
de martiẽgo. Oyote Turbiado. desciderius iudes.
rodulfus de ꝯisit Rotucius de maneriuo. alticus de
sap̾auo sd̃e placẽtia Gẽrardus de a decitẽ. Iatob siru¬
tus hermanugte cario. caupo iudte: de ꝑgamo
abbrug de mopelle otro ficinꝰ. Ioħts de pitinga. lan¬
frãcus de monita albt̾ actoĩs.abbtꝰ alb̾tonꝰ s de uerona

Expanded text:
firmaverunt. De Mediolano : Guido de Landriano, Pinamundus de Vico Mercato, Adobatus Butraffus, Wilielmus Burrus, Guercius de Uxolo, Ardericus de Bonate, Rogerius Marcellinus, Lotherius medicus. De Brixia : Oprandus de Martiriengo, Gezo de Turbiato, Desiderius iudex, Rodulfus de Concisio, Bocacius de Maneruio, Albricus de Capriano. De Placentia : Gerardus de Arditione, Iacobus Strictus, Hermannus de Cario, Caupo iudex. De Pergamo : Albertus de Mapello, Atto Ficianus, Iohannes de Piteringo, Lanfrancus de Monacha, Albertus Attonis
Abbreviated transcription (Latin):
detnt̃a fidom. ⁊ detute deuocioĩs ob sequiũ reuocare. Ea ꝓpt eogne¬
stat unĩdsitas fĩceliũ imꝑũ tam p̃sentis ettatis quã fuc piftis
postericatis ꝙ nos solita benignitatis nr̃e grã ad fĩdem tͤeia¬
nolns ĩ nate pietatis aꝑientes eos ⁊ sorieratẽ at fauores eoꝵ mñ
płnicũdinẽ nr̃o grẽ recepimꝰ.offensas om̃o ⁊ culpas quib nas
fĩdelia deuociõio sue pliucia q̃ nos ab ois cͦdimꝰ c̾tissiͥ ͥ sorepłł¬

Expanded text:
e. Eapropter cognoscat universitas fidelium imperii tam presentis etatis quam successure posteritatis, quod nos solita benignitatis nostre gratia ad fidem et devonobis innate pietatis aperientes eos et societatem ac fautores eorum in plenitudinem gratie nostre recepimus offensas omnes et culpas, quibus nos fidelia devotionis sue
Abbreviated transcription (Latin):
strarit ⁊ cusa sidicõmissi solũ peti h̃ ditatẽ ab eoposseq
repete porȩ. D his casib ac tiones suas dũ caxat eum psa¬
turũ ciũ peserstaut ⁊ porẽ petitor etuam ꝑiuremactionẽ
eas uindicare:
pertestam̃t hrdem se et̃ putaret legatx nõe de suo
nãta. ⁊ obid nullã int̃ posiũt caucionẽ placet in eo ci su
euic ta mm̃ditate dindim ei repeticionẽ. scum sis unti
cuicione repcticio ditar piculumẽ ne ꝓpt̃ in opprã ei cui¬
solutũ ẽ legatũ nichil repeti possit. ⁊ iđo scđm senaitus con¬
ri ⁊ suo ꝑiculo eas excercet ᷤ.¬
res pegnori datę defuncto uł cõmoditȩ depositȩ uel  q̃rei¬
pignori datȩ. etum spetialis peticio ẽ ut ⁊ hrditatis petici¬

Expanded text:
straxit, ex causa fideicommissi solvit, peti hereditatem ab eo posse, quia repetere potest. sed his casibus actiones suas dumtaxat eum praestaturum, cum et res exstant et potest petitor etiam per in rem actionem eas vindicare. quod ex testamento heredem se esse putaret, legatorum nomine de suo sit, et ob id nullam interposuerit cautionem, placet in eo casu euicta hereditate dandam ei esse repetitionem. sed cum cessante cautione repetitio datur, periculum solutum est legatum, nihil repeti possit, et ideo secundum senatus conri, ut suo periculo eas exerceat. Vlres pignori datae defuncto vel commodatae depositaeve. epignori datae et
Abbreviated transcription (Latin):
ab intłis enuidebitore peti h̃ditas non potẽ. Mulumus
scribit si is qui ꝓhide possidebat. ni fũt deiet tus
peti ab eo hr̃ditatẽ posse quasi aiuris possessore: ꝗ ht̃
uit̃ dic tum unde ui. quo uictus ẽ cede debet ẜet
eũ ꝙ egit peticione hitditatis teneri. quiares hrdga¬
rus ꝓ possessore possidet. Idẽ uilianus ait suie q̃ posi¬
dens sine nonrẽ. uendidit: peticione hr̃ditatis eũ tene¬
ti suie iã ꝑciũ recepit. sue petẽ possit. ut ⁊ hic actio¬
nib cedat Ntt̃ scripsit putronũ hr̃ditatẽ petẽ ñ posse ab
eo cui libtus hr̃ditatẽ in sraudẽ alienauit. quia caliusia¬
na at tionẽ ei tenetur. patroni aũt u iste debitꝵ
ẽ ñ hñditarius gͥ nec abeo cui mortis causa donatũ ẽ pe¬
tihititas potẽ. Idẽ uiliuus scribit si quis ẽx cuisa sidid̃

Expanded text:
ab heredis enim debitore peti hereditas non potest. Iulianus scribit, si is, qui pro herede possidebat, ui fuerit deiectus, peti ab eo hereditatem posse quasi a iuris possessore, quia habet interdictum unde ui, quo uictus cedere debet: sed ui deiecit petitione hereditatis teneri, quia res hro possessore possidet. Idem Iulianus ait, siue quis possidens siue non rem uendiderit, petitione hereditatis eum teneri, siue iam pretium recepit siue petere possit, ut et hic actionibus cedat. Idem scribit patronum hereditatem petere non posse ab eo, cui libertus in fraudem alienauit, quia Caluisiana actione ei tenetur: patroni enim iste debitor est, non hereditarius. ergo nec ab eo, cui mortis causa donatum est, peti hereditas p
Abbreviated transcription (Latin):
ingulis iudicus ueraretur. uenditorȩ enĩ teuert cer¬
tĩ ẽ ssinꝗe ñ extar&. uenditore. uł modico uendidisse
bene sidi possenoit fulssd an portigi manus ad ento¬
torem debeant. et putat guuiꝰ cuassius dandã uct¬
osẽ utlẽ.Idemerto dcendũ. ⁊ siparuo p̃cio ĩussus uen

Expanded text:
ditorem enim teneri cerfinge non extare uenditorem uel modico uendidisse fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gaius Cassius dandam utilem actionem. Idem erit dicendum et si paruo pretio iussus uen
Abbreviated transcription (Latin):
legatu m̃solue exfalsi ciuisa scienti utiq ꝓposse ssore
posidebo sis aũt qui restituit iñditatẽ teneri hñ ditᷤ
peticione nõ porest. nisi dolofecit. id ẽ sisciens ⁊ resti¬
tuit. Ninr dolus p̃titus uenit in hr̃ditis peticionẽ qͦR
dolo desierit possidere:PuPedisse:¬

Expanded text:
enti, utique pro possessore possidebo. Is autem qui restituit hereditatem teneri hereditatis petitione non potest, nisi dolo fecit, id est si scit et restituit: nam et dolus praeteritus uenit in hereditatis petitione, quasi dolo desierit possidere. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
S imbo socri parẽ neglegentiã stcietati ad¬
bibuimus dicendũ t̃ desiere nos in uicẽ ẽe o¬
iligatos. ipso uire compensacione neglegenuę
da: simili mõ ꝓbutur. si alt̃ exrecõmuni ali¬
sue eadẽ quantitai estimuibitur. compensa¬
stionẽ factã uiđi. ⁊ ipso iure iniucẽ lib̾ationẽ:
Squis gͥ compensare potens solũit. condicẽ p̃o¬
lsit. quasi indebito soluto. Id uacienser males¬
co ortur actio. ut puta ex c̃uisi furtiuautor¬

Expanded text:
 ambo socii parem neglegentiam societati adhibuimus, dicendum est desinere nos invicem esse obligatos ipso iure compensatione neglegentiae facta. simili modo probatur, si alter ex re communi aliuantitate aestimatur, compensationem factam videri et ipso iure invicem liberationem. Si quis igitur compensare potens solverit, condicere poterit quasi indebito soluto. Quotiens ex maleficio oritur actio, ut puta ex causa furtiva
Abbreviated transcription (Latin):
michi hocebit exceptio.
Ei unis lib nono ad edictũ ꝓuniciale. In compensaci¬
onẽ etiam id deducitur quo nõe cũ actore lisca¬
testata ẽ s̃ne dilige ntio ntusq deterioris condai¬
ꝓonis habeat̃. si compensocio er denegetur

Expanded text:
mihi nocebit exceptio. Gaius libro nono ad edictum provinciale In compensationem etiam id deducitur, quo nomine cum actore lis contestata est, ne diligentior quisque deterioris condicionis habeatur, si compensatio ei denegetur.
Abbreviated transcription (Latin):
meis inedes tuas stillicidiuni ĩ mittẽ. ⁊ pot ea te sciente
ex causa emp̃tionis imm̾issũ habeam. quero an ex haci cuio¬
sa actione quadã uł exceptione tuendus sim .ꝵ. utroq
iuxilio me usurum:
ampliuis ꝓciprłet. agi oportet. ius ñ ẽt̃. aillum parieten
itã ꝓiec tum isuũ ee inuito se Ieum iudomo gai leꝗ locẽi.
ucumelas positas habet. innio consciliũ com̃s uirss prta de¬
derunt ut cumeo ageret uis ei non ce ineo loco ca posta¬
habe inuito sesscđm cuiꝰ parietẽ uicinus sterculniũ fecerat
ex quo paries madescebuit. consulebutur. quẽ ad modũ posse ui¬
cinia cogere ut stertulinũ ꝑolleret . R. sunloco publico

Expanded text:
meis in aedes tuas stillicidium immittere et postea te sciente ex causa emptionis immissum habeam, quaero, an ex hac causa actione quadam uel exceptione tuendus sim. respondi utroque auxilio me usurum. amplius procumberet, agi oportet ius non esse illum parietem ita proiectum in suum esse inuito se. Cum in domo Gaii Sei locus ucumellas positas haberet, Annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo ageret ius ei non esse in eo loco ea posre inuito se. Secundum cuius parietem uicinus sterculinum fecerat, ex quo paries madesc‹eb›at, consulebatur, quemadmodum posset uicinum cogere, ut sterculinum tolleret. respo
Abbreviated transcription (Latin):
agtit potẽ s si dimpni infecti stipulatus ẽt̃t. possit ꝑeam sti¬
pulacionem siquid ex eare sib dampnũ datum cẽt seruare .
Iuliañ lib ui. exminicio. Is cuĩ familia uicinũ ꝓhibeat aqͥm:
duce sui potestatẽ non faciebat. ne setum agi posset. querit

Expanded text:
et, possit per eam stipulationem, si quid ex ea re sibi damni datum esset, seruare. 18 Iulianus libro sexto ex Minicio. Is, cuius familia uicinum prohibebat aquam ducere, sui potestatem non faciebat, ne secum agi posset: quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
o q̃q opere. caueri debeat:Xẜi
Paulus lib̵ .i. epistolarũ. Fistulas quib aquã duco inuiam t¬
metum̃ recte agere iuimi nonce flumina ex mneo in g̃¬
tuum parietem fluere:
uȩ añ habueris sinoua ueli
immitt̾e ꝓ hibi ame ꝑotes. Immoetũ agt̃ tecu potero rec¬

Expanded text:
oque opere caueri debeat. 13 Proculus libro quinto epistularum. Fistulas, quibus aquam duco, in uia mecum recte agere ius mihi non esse flumina ex meo in tuum parietem fluere. ea habueris: si noua uelis immittere, prohiberi a me potes: immo etiam agere tecum potero
Abbreviated transcription (Latin):
e. idiuo seuero concurrentis ap̃ utrũq quinti¬
tans. usuras non c̃e p̃standas:¬
Iõ li̵ lxii. ad ediotum. Idẽ uirisẽ nosolũ ĩ pͥuati.
uerũ etiã in causa fisci constitutum: Ssi in uicẽ
sit usuraria petunza. diũsȩ tam̃ sut usurę cõ¬

Expanded text:
est a diuo Seuero concurrentis apud utrumque quantitatis usuras non o quarto ad edictum. Idem iuris est non solum in priuatis, uerum etiam in causa fisci constitutum. sed et si inuicem sit usuraria pecunia, diuersae tamen sint usurae, com
Abbreviated transcription (Latin):
enda eiđo si serui suĩt usus fructus legatus ꝗequid exre
fruc tuarii. uł exoꝑis suis consecutus ẽȩ possessar: debebit
restituere ẜ si forte tempr ususfruc t amissus ẽ alio ꝗ pos¬
sidente. alio aũt litu s offerente: ñ sufficit eum usufructum
it̃um renouare. uerum cauere quoq eum de euictione
ususfructus ptet. ꝗͥ enĩ si seruũ aut fundũ isꝗ possidedit
rignori dedit. eͦ qui ab ed ꝗ pignora accepit inreuti ꝓ ibt᷑¬

Expanded text:
deo si serui fuerit usus fructus legatus, quidquid ex re fructuarii uel ex operis suis consecutus est, possessor debebit restituere.Sed et si forte tempore usus fructus amissus est alio quidem possidente, alio autem liti se offerente, non sufficit eum usum fructum iterum renouare, uerum cauere quoque eum de euictione usus fructus oportet: quid enim si seruum aut fundum is qui possidebat pignori dedit isque ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
egenti huctus p̾stand is. ita ⁊ ꝓprictati dño si negatoria
actione utatur. s in oñib. atademũ si non sit possessor qui
agat. nã  possessori compctunt. Qđ si possident nicħ fruc

Expanded text:
sunt, ita et proprietatis domino, si negatoria actione utatur: sed in omnibus ita demum, si non sit possessor qui agat nam et possessori competunt: quod si possident, nihil fruc
Abbreviated transcription (Latin):
sire manerae in seruitutẽ suit solutũ s etia si n¬
numisso. uł alicnato. exiuistis causis lib̾atio con¬
tingit. scilicet siquis ignorans manuitissu. ił l¬
natum soluit. Idẽq noñib debterib seruand̃
pensaer id fiat. ap quẽ depositum sit. Ser ꝗ de pota

Expanded text:
emanenti in seruitute fuerit solutum, sed etiam si manumisso uel alienato, ex iustis causis liberatio contingit, scilicet si quis ignorans manumissum uel alienatum soluit. idemque et in omnibus debitoribus seruandum pensa eius id fiat apud quem depositum sit, sed eius qui d
Abbreviated transcription (Latin):
cslprinu lib xxx d edictum. Si onie ap̃se deposi¬
tunr ut questio deeo haberetur. h ꝓp pt ca iun: tumił
ad mlã mausionẽ et tensũ sequester solũit. mise¬
ruordia duc tus dolo ꝓrimũ ee ꝙfactũ ẽ urhror
qua cũsciret curer pararetur intẽpestiue muser¬
sim qũ detipiendĩ. Matur ic tiodepostti iuhrdẽ
exdolo de func eñ isolidim quiqua ent̃ aliuas crado

Expanded text:
simo ad edictum.Si hominem apud ‹s›e depositum, ut quaestio de eo haberetur, ac propterea uinctum uel ad malam mansionem extensum sequester soluerit misericordia ductus, dolo proximum esse quod factum est arbitror, quia cum sciret, cui rei pararetur, intempestiue miseripere.Datur actio depositi in heredem ex dolo defuncti in solidum: quamquam enim alias ex dolo
Abbreviated transcription (Latin):
bora side ab negue iđꝙ quis accepit .s debebt
adere ei aquo accepit. sic tam̃. si sine dolo oñt rel¬
dat he ut nec culpe quidẽ suspicio sit deniqsa
Hexplicuit ad dendo. nec ulla ciusa int̾uenit ꝙ¬
ir̃putare possit dñm reddi nolle. hoc it  sipo¬
tuit suspicara iusta scilicetracione motus. c̃etũ
sufficit bonuĩ fidẽ ad ẽt synsi ante ex rerfurta
fecerat seruil sitam̃ ignorauit is ap̃ quẽ & po¬
slut uł credit. dñm ñ inutũ forte hui solaceni

Expanded text:
bonae fidei abnegare id quod quis accepit, sed debebit reddere ei a quo accepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc est, ut nec culpae quidem suspicio sit. denique Sabinus hoc explicuit addendo: 'nec ulla causa interuenit, quare putare possit dominum reddi nolle'. hoc ita est, si potuit suspicari, iusta scilicet ratione motus: ceterum sufficit bonam fidem adesse. sed et si ante eius rei furtum fecerat seruus, si tamen ignorauit is apud quem deposuit uel credidit dominum non inuitum fore huius soluti
Abbreviated transcription (Latin):
& tẽ restituendã quisens fũit. s ħ non semꝑ uerũ
puto. nã plerumq ñ ẽ ꝑmartendũ. officiũ ꝙ semel
iuscepit. contra legẽ depositionis depomere nͥ ustiꝰ¬
suma causa int̃̾ueniente. ⁊ cũ ꝑmattitur. raro ea
res restuenda ẽ q̃uenit . s oportet eam rẽ ar¬
bittato iudicis ap̃ edem aliquã deponi.
Pulus lib .ii. nd ed Dropͥe aĩin sequestõ e de

Expanded text:
endam qui praesens fuerit. sed hoc non semper uerum puto: nam plerumque non est permittendum officium, quod semel suscepit, contra legem depositionis deponere, nisi iustissima causa interueniente: et cum permittitur, raro ei res restituenda est qui uenit, sed oportet eam arbitratu iudicis apud aedem aliquam deponi. 6 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
at. tenere cũ palĩ ẽ ꝙ sideplurib locis cniuenit
in ir bitrio etꝰ ẽ qͦ locoerhibeat. ssi nichil conuenit.
denuncrandunt ẽ er ut ap̃ p̃torẽ ęrhibeat Ei uelit
sequestor officiũ deponere ꝗd er fa.teudũ sit i⁊uit
põponius adire cũ p̃tort̃ oportore uzexci auctori

Expanded text:
teneri eum palam est: quod si de pluribus locis conuenit, in arbitrio eius est, quo loci exhibeat: sed si nihil conuenit, denuntiandum est ei, ut apud praetorem exhibeat.Si uelit sequester officium deponere, quid ei faciendum sit? et ait Pomponius adire eum praetorem oportere et ex eius auctor
Abbreviated transcription (Latin):
dolus etꝵ ueniat. non tantum ipsea eni aiubu̾
contractũ ẽ SSi ap̃ duo sit deposita res idu sus
unũ qũeq aqi poterit nec libabitur alt. sicũ al¬
tero  agatur non eñi elẽttione. s solucione
lib̾anturs p̃ inde si ambo dolo fecerunt . alt ꝙ in¬
tutaꝵ ꝗ si ałt uł nichil ꝰ uł minus facere possit ad
aliũ ꝑueniet᷑: id cque. isi alt̃ dolo nonfecerit
id cuto sit absolutus namad aliũ ꝑuenietur ¶
si duo deposueruit.. ambo agant. siquidẽ sic
de posueriet. ut uł inuꝰ tollat totum. poterit ĩ
cendutin ẽ inpartẽ condepnacionẽ faciendã.
Si deposuero ap̃te ut ptꝰ mortẽ tuã reddas .n
tetum ⁊ cum hrdȩ tuo possum depositi agere.
possum enĩ miit̾are uoluntatẽ. ⁊ ante morte ut
tuã depositũ repete. Prouiđ. ⁊si sic deposuerb pt
mortẽ meã reddatur. pgtero ⁊ ego ⁊ lir̃s m̃s a¬
gere depositi. ego mutata uoluntate ¶Qa aũ
dolus dumtarat. in hanc actionẽ uenit. quesitũ

Expanded text:
at, non tantum ipsorum cum quibus contractum est.Si apud duos sit deposita res, aduersus unumquemque eorum agi poterit nec liberabitur alter, si cum altero agatur: non enim electione, sed solutione liberantur. proinde si ambo dolo fecerunt et alter quod si alter uel nihil uel minus facere possit, ad alium peruenietur: idemque et si alter dolo non fecerit et idcirco sit absolutus, nam ad alium peruenietur.Sed si duo deposuerint et ambo agant, si quidem sic deposuerunt, ut uel unus tollat totum, poterit in cendum est in partem condemnationem faciendam. Si deposuero apud te, ut post mortem tuam reddas, et tecum et cum herede tuo possum depositi agere: possum enim mutare uoluntatem et ante mortem tuam depositum repetere. Proinde et si sic deposuero, ut post mortem meam reddatur, potero et ego et heres meus agere depositi, ego mutata uoluntate. Quia autem dolus dumtaxat in hanc actionem uenit, quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
gere eum oportet: auid ergo siignorauerit:
is ꝗdepositum suscrebat ressibi ẽẽ. nõ multũ
facere cum suscepit depositum. ego ⁊ rerũ de¬
positi agi posse existimo. quamius signata cista
deposita sit Ifilium familias teneri de pasiti c̃stat.
ꝙ ⁊cetis actionib tenetur. s acũ patre eiꝰ agi

Expanded text:
gere eum oportet. quid ergo si ignorauerit gere eum oportet. quid ergo si ignorauerit is, qui depositum suscipiebat, res ibi esse? non multum facere, cum suscepit depositum. ergo et rerum depositi agi posse existimo, quamuis signata cista deposita sit. Filium familias teneri depositi constat, quia et ceteris actionibus tenetur: sed et cum patre eius agi
Abbreviated transcription (Latin):
tib legit. ait labeo deposta ac tione recte de
tabulis agi posse. Ego arbitror. & in uiriarum
ogi posse. si ħ auimo retitatũ testam̃tum ẽ ꝗb dã
p̾sentib ait iniudicta secreta eiꝰ ꝗ testatus ẽ di¬
uulgarentur. Pi p̃do. uł fur deposuer. ⁊ hos mar¬
uł aub. lepositum petat. urũ speciẽ: in pond̾
complit ti debeat. et magis ẽ utrumq complet¬
tatur. simphũ forte. uł lancẽ. uł pateram dicẽ¬
don materiã ꝯ pundus addendo sinsipurpura
sit insecta: uł lana pondus similit̃ adiciendũ saluo
eo ut si de quantitate punderis incertũ ẽ iulan¬
tt succurrãntur Picista signita deposita sit
utrum cista tantũ petat᷑ an ⁊ species compben¬
dende suit ait trebacius cistam repetendam.¬
ñ singulaꝵ rerũ depositi agendum. ꝙ & si resho:¬
stenssee sunt ⁊ sic deposite adiciende ĩ. et
species e testes. labeo aũt ait. eum ꝗ cistã de poñ.
singulas q̃q res uđi deponẽ. Ergo uidereb a¬

Expanded text:
tibus legit, ait Labeo depositi actione recte de tabulis agi posse. ego arbitror et iniuriarum agi posse, si hoc animo recitatum testamentum est quibusdam praesentibus, ut iudicia secreta eius qui testatus est diuulgarentur.Si praedo uel fur deposuerint, et hos Maruel aurum depositum petat, utrum speciem an et pondus complecti debeat? et magis est, ut utrumque complectatur, scyphum forte uel lancem uel pateram dicendo et materiam et pondus addendo. sed et si purpura sit infecta uel lana, pondus similiter adiciendum saluo eo, ut, si de quantitate ponderis incertum est, iuranti succurratur. Si cista signata deposita sit, utrum cista tantum petatur an et species comprehendendae sint? et ait Trebanon singularum rerum depositi agendum: quod et si res ostensae sunt et sic depositae, adiciendae sunt et species uestis.Labeo autem ait eumsingulas quoque res uideri deponere: ergo et de rebus a
Abbreviated transcription (Latin):
non contra legẽ depositi sict. cum uł p̃tore a¬
uctore. uł onestis ꝑsoniꝰ int̾ uenientib ħ eueni¬
uet residuo uł ap̃ eum remanente. siħ uolũit
sauerit ĩ ede deponendo. s si ress̃ que diuidi
nõ p̃sunt. om̃s debebit tradere satis dacro¬
satisdacione aũt non int̾ ueniente. rẽ ĩedẽ
ta ẽ. ait enĩ side postior decesserit. & duo
existant. qui uit̃ se contendant. unusquisq
solũ se hĩdeni dicens. ei tradendã rẽ ꝗ pira¬
tus ẽ adũsus altum reũ deffenđe ħ ẽ eũ ꝗ¬
prat cõmodissime dici ait. non eẽ cogendum
ap̃tore iudic̃iũ susciꝑes oporte igitur rẽdepo¬
ni inede aliqua donecͦ brdite iudicetur. Piꝗͥ¬
s tabulas testam̃ti. ap̃ se depositas plurib p̃sen¬

Expanded text:
non contra legem depositi fiet, cum uel praetore auctore uel honestis personis interuenientibus hoc eueniet: residuo uel apud eum remanente, si hoc uoluesauerit, in aede deponendo. sed si res sunt, quae diuidi non possunt, omnes debebit tradere satisdatiosatisdatione autem non interveniente rem in aedem ta est: ait enim, si depositor decesserit et duo existant, qui inter se contendant unusquisque solum se heredem dicens, ei tradendam rem, qui paratus est adversus alterum reum defendere, hoc cipiat, commodissime dici ait non esse cogendum a praetore iudicium suscipere: oportere igitur rem deponi in aede aliqua, donec de hereditate iudicetur.Si quis tabulas testamenti apud se depositas pluribus prae
Abbreviated transcription (Latin):
daret. ẜ sinulȩ ꝗa aliꝗd reformidassent & muliones
amore: ꝑ moti ne oppͥmerentur. plaustrum relinꝗs¬
sent. cũ hominib ac tionẽ nullĩ ee . cũ dño mulaꝵ eẽ

Expanded text:
daret. sed si mulae, quia aliquid reformidassent et muliones daret. sed si mulae, quia aliquid reformidassent et muliones timore permoti, ne opprimerentur, plostrum reliquissen
Abbreviated transcription (Latin):
honusta nulȩ ducebant. prioris plaustra muliones cõ¬
uersum plaustum subleuabant quo facile mulȩ duce¬
rent int̾im suꝑius plaustrum cess̃im irecepit. ⁊cum
muliones ꝗ int̃ duo plaustra erant emedio exissent:
posterus plaustrum a priore ꝑcussum retro rede¬
rit c puerũ cuĩdam obtriuerat. Dñs pueri cõsulelit
cumꝰ seage oporteret. Respondi incausa uiscẽ positum
Nã si muliones qui suꝑus plaustrũ sastinuissent sia
sponte se sub duxissent & iđo fictũ eẽt ut mulȩ pla¬
ustrum retuiere non sossint. atq: onere ipsortera he¬
rent᷑: cũ dño mularũ nullã ẽt ac tionẽ cũ honunib¬
qui comiersum plau̾trum sustinuis sent lege aꝗlia
adi posse. Nã nuchilominus eũ dempnũ dart ꝗ ꝙ susa¬
neret mitent sua uolintatate: ut id aliquẽ seraree.
uelut siquis asellũ ũ agitisset. non retnu isset. eque siꝗͥ
ex manu telum aut aliũ quid ĩmisiset dãpnũ in iuria

Expanded text:
onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones cononusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo facile mulae ducerent: inter superi‹u›s plostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam obtriuerat: dominus pueri consulebat, cum quo se agere oporteret. respondi in causa ius esse positum: nam si muliones, qui superius plostrum sustinuissent, sua sponte se subduxissent et ideo factum esset, ut mulae plostrum retinere non possint atque onere ipso retraherentur, cum domino mularum nullam esse actionem, cum hominibqui conuersum plostrum sustinuissent, lege Aquilia agi posse: nam nihilo minus eum damnum dare, qui quneret mitteret sua uoluntate, ut id aliquem feriret: ueluti si quis asellum cum agitasset non retinuisset, aeque si quis ex manu telum aut aliud quid immississet, damnum iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
ne. dici possit neminẽ eoꝵ teneri: quia nemenẽ uerũ sit
eam sustulisse:
neq id inedici insciencia. aut dñi neglegencia accidisset
recte de in uria occiso eo agitur ¶Labnarius insemita no¬
ctu sup̃ lapidẽ lucernã posuerat. quidam p̃tiens eam
sustullerat. tabnarius eum consecut lucernã reposcebat.
& fugientẽ retinebat. ille flagello ꝙ inmanu hablut
inquo dolorincrat uerłuare tabnariũ coepat ut se mit¬
teret ex eo maiore rira fac ta : tabnariu̾sei qui lucer¬
nam sustullerat oculũ effoderat. consulebat᷑ nũ dãpꝰ¬
nũ in iuri ñ uidetur dedisse. qͣm prior flagello ꝑcuss
eẽt respondi nisi data oꝑa effodisset &tulũ ñ uidĩ dãpnũ  esur¬
in iurta fecisse culpã enĩ penes eum qui prior flagello
ꝑcussit reside. s siabeo non prior uapulasset .sicũ er
lucernuã eriꝑe uellet rixatꝰ eẽt. tabnarii cilpa fictũ
ui deriIncliuo copitolis duo plaustra

Expanded text:
ne dici possit neminem eorum teneri, quia neminem verum sit ne dici possit neminem eorum teneri, quia neminem verum sit eam sustulisse. neque id medici inscienta aut domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolor inerat, verberare tabernarium coeperat, ut se mitteret: ex eo maiore rixa facta tabernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non videtur dedisse, quoniam prior flagello percussus esset. respondi, nisi data opera effodisset oculum, non videri damnum iniuria percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam eripere uellet, rixatus esset, t‹a›bernarii culpa factum uideri.In cliuo Capitolino duo plostra
Abbreviated transcription (Latin):
ret cuiꝰ ic tu pississct. om̃s lege aquilia teueri uidica.¬
uerunt. Estimacio aũ ꝑempti non eadẽ inutriusq
ꝑsona siet. Nam qui prior uulnerauit. tantũ pftabre
quanto in anno ꝓximo homo plurimi fuĩt. repetis ex
quanti homo pluri mas uenire pot̾it in annoꝑx uno¬
quo uita excessit. inquo p̾tiũq enit intditatis. E iu sdẽ
sis temporib acidisse homnẽ intelligatur. Qđ sĩꝗ̃
ab surde. a nob̾ ħ constitu putaũit. cogitet longe absur¬
dius constitui neutrũ lege aquelia teneri: aut alt̾ũ
pocuis. cũ neq impunita maleficia eẽ oporteat. nec
facile constitui possit ut̃ pocius lege teneatur. Multa
aũt uire ciuili contra racionem disprtandi ꝓutilitate
cõmimi recepta ẽẽ innumeralib reb ꝓbari potẽ. linũ
int̾im ꝓposusse. contentus ero. Cum plures trabẽ alienã
futandi causa sustullerint quam singuli ferre ñ possent
furtiactione om̃s teneri existimantur qͣis subtiliracio:¬

Expanded text:
isset, omnes lege Aquilia teneri iudicauerunt.Aestimatio autem perempti non eadem in utriusque persona fiet: nam qui prior uulnerauit, tantum praestabit, quanto in anno proximo homo plurimi fuerit repetitis equanti homo plurimi uenire poterit in anno proquo uita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem rsis temporibus occidisse hominem intellegatur. quod si quis absurde a nobis haec constitui putauerit, cogitet longe absudius constitui neutrum lege Aquilia teneri aut alterum potius, cum neque impunita maleficia esse oporteat nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur. multa autem iure ciuili contra rationem disputandi pro utilitate communi recepta esse innumerabilibus rebus probari potest: unum interim posuisse contentus ero. cum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamvis subtili ratio