comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
panrto ueterete. si uitih uit pomoro arloribus adyibeas nullo alio
pot̃ Q uetus amuroas. que salem non bt̃ ꝑ mixta huio ꝯmode
fcugistras arbores & p̃tipue olas rigare: Nam ꝑle quoq ađ¬
hibita multum iuuat. Sed usus utriusque mixime ꝑ hemẽ est:
es achuo uere añ estiuios uapores : dum & iutes & arbores ablaq̾ate
sunt. Terciũ locum obtinos pecudinum st̾tus: citq in eo ꝗueq
discrimen est Nam ꝙtimum existimatur qued asinus facit: qm̃
id aĩab lentissime mãdit ideo facilius concoquit: & bñ confe¬
stum atq idoneum protinus aruo fimũ reddat. pat hec quidẽ¬
det̾imu ex om̃bus suillum hẽtur. Quin g̃ satis ꝓfuit cinerisꝙ fa¬
uille. Ecutes uoꝰ Lupini suitisus optimĩ st̾toris ium p̃bꝵ. Neç
ignoro eẽ quoddam ruris genuis: in quo nec pecore᷑ nec aiuis hit
possent. At tñ mertis ẽ iuistici: eo quaq loto defici: licet et̃¬
litet felicem sine inuiria: uitini ẽ cũ ot̃o deceͥde : & ꝓmistere

Expanded text:
passus veterascere si vitibus aut pomorum arboribus adhibeas, nullo alio Potest et vetus amurca, quae salem non habet, permixta huic commode frugiferas arbores et praecipue oleas rigare, nam per se quoque adhibita multum iuvat. Sed usus utriusque maxime per hiemem est et adhuc vere ante aestivos vapores, dum etiam vites et arbores ablaqueatae sunt. Tertium locum obtinet pecudum stercus atque in eo quoque discrimen est; nam optimum existimatur, quod asinus facit, quia id animal lentissime mandit ideoque facilius concoquit et bene confectum atque idoneum protinus arbus suillum habetur. Quin etiam satis proficit cineris et favillae,frutex vero lupini succisus optimi stercoris vim praebet. Nec ignoro quoddam esse ruris genus, in quo neque pecora neque aves haberi possintlicet filicem sine iniuria vicini, etiam cum officio decidere et permiscere
Abbreviated transcription (Latin):
ti certule mot̾ii quattuor oꝑas bubultoꝵ tres postulet. ectãt᷑ una
oꝑa: runchant᷑ una: uellunt una: sum̃a ft sex oꝑaꝵoLentis
sea qui modius toridem oꝑis desiderat. ottãt᷑ uina secit᷑ duab
runchant᷑ una: uellitum una : suma fit oꝑar esto. Lupini mõ¬
dĩ detẽ: obriuunt ima: ottantꝰ una: metũt una. Mulei ses¬
tarii quattuor totidemq panici: bubultoꝵ oꝑas occupãt quatiuor
citant oꝑis tribus. sanũt᷑ tribus. quot ꝙis corpant ĩctu ẽ.
Siceris motiu tres oꝑis totidem seminãt᷑: octãt᷑ duabus sanũtur
una riuitant una uellũt tribus: sum̃a fit ꝙaude undecim

Expanded text:
s bubulcorum tres postulant, occantur una opera, runcantur una, velluntur una: summa fit sex operarum. Lentis sesquimodius totidem operis obruitur,occatur una, saritur duabus, runcatur una, vehitur una: summa fit operarum octo. Lupini modii decem obruuntur una, occantur una, metuntur una. Mihi sextarii quattuor totidemque panici bubulcorum operas occupant quattuor, occantur operis tribus, sariuntur tribus; quot operis carpantur, incertum est. Ciceris modii tres operis totidem seminantur, occantur duabus, sariuntur una, runcantur una, velluntur tribus: summa fit undecim
Abbreviated transcription (Latin):
p̃oeros: cetus oiuĩis sapore ptedere: ea cũ sint uiuus nors
nõ unã speciem gerũt. duas gerinimas cognouims: quaas
minor otius e melius defloresat habilis artori nõ ugo illit
pinguẽ enã hic mediocrẽ desiderat. longeq p̃tedit muorẽ
qr D imbros &uentos fortius patitur. Nam maior celeritꝰ
ftore corumpit  magis inuirgis q m inboribus ideoq nõ
nã net mediocri ual& multoq minus in cͤgeile 4 plixaro

Expanded text:
dere. Eae cum sint unius nominis, non unam speciem gerunt. Duas germanas cognovimus, quarum minor ocius et melius deflorescit, habilis arbori nec non iugo: illic pinguem terram, hic mediocrem desiderat, longeque praecedit maiorem, quia et imbres et ventos fortius patitur. Nam maior celeriter flore corrumpitur, et magis in iugis quam in arboribus. Ideoque non nam nec mediocri valet, multoque min
Abbreviated transcription (Latin):
area exoruerit confesti priusꝙ̃ luna increm̃tu capiat excassa
refrigerãtãq ĩ granariti confecto: sic condita a curculionibus
erit insta moxia maximeq ex legumĩbr ea bine ium̃tus
dris. sine uenco purgnri expedutissime sic pot̾it modicus fassi¬
culloꝵ nũs resolutus in extrema ꝑte aroȩ c&ligetur: quẽ ꝑ loͦ¬
eissimũ euis mediũq seaciũ tres uł quattuor homines ꝓmou̾emt¬
Nam semina eecussa ĩ area iacebũt. supq ea paulatis eodem
mõ reliqui fasciculi excutient᷑: ao dircissimẽ quidem astus reiecte
seꝑateq exũt a cudentibus : minute uo que de siliquis cũ fabarȩ¬
ficderũt ałt seternẽtur. Nam cũ aceruos falles granisq mmet
⁊̃ unũ fiũt congestis paulatis ex eo uentillabris ꝑ longumi spatirt

Expanded text:
area exaruerit, confestim, prius quam luna incrementum capiat, excussam area exaruerit, confestim, prius quam luna incrementum capiat, excussam refrigeratamque in granarium conferto. Sic condita a curculionibus erit innoxia, maximeque ex leguminibus ea sine iumentis teri, sine vento purgari expedi- tissime sic poterit. Modicus fasciculorum numerus resolutus in extrema parte areae colligetur, quem per longissimum eius mediumque spatium tres vel quattuor homines promoveanNam semina excussa in area iacebunt,superque ea paulatim eodem modo reliqui fasciculi excutientur, ac durissimae quidem acus reiectae separataeque erunt a cudentibus, minutae vero, quae de siliquis cum faba resederint,aliter secernentur. Nam cum acervus paleis granisque mixtus in unum fuerit congestus, p
Abbreviated transcription (Latin):
S̾ trimesteso. Saba que mẽse sebruario ẜat᷑ q̃uĩta ꝑte ãpli
ꝙ inatura: sedd exiguas paleas: nec multã slllquã facit. Uecesq
rustitos plexũq dicentis audio male se matura falualia ꝙ̃ frudus
trimestris: sed quocũq tprẽ an ẜetur: oꝑa danda erit ut
q̃tu destinauimꝰ ĩ Dationẽ tantum quitaidetima lunso: si tñ
ta nõ trascurꝵ eo die solis ratios: qđ gręci
lumine sprogitur: Ssi contescim totũ semea ꝗiri nõ potit ni¬
hil ei nocebitur ei nocturnis roribo: alisq es ccisis dũ apecore
Q auib iuĩdicet᷑. Priscis aũt xustitis nec minꝰ uirgilio prius
auiurca uł intromiteniri eã: & ita sero placuuit. Lȩtior ut
faetus silli quis fallacibus ett: S qq̃uis igni exiguo yparata uibrg.¬
Nes quoq si medicatã sic comꝑmꝰ cum ad matiritaite ꝑduc̾ta sit
minus a curculione intestari. Sed ilud qđ ꝗeiceps dictrei sum
exꝑti pp̃tipimꝰ sulente luna fibam uellito añ buicẽ. dem̃ cũ in

Expanded text:
 trimestris faba, quae mense Februario seratur, quinta parte amplius quam matura, sed exiguas paleas nec multam siliquam facit. Veteres itaque rusticos plerumque dicentes audio malle se maturaefabalia quam fructum trimestris. Sed quocumque tempore anni seretur, opera danda erit, ut quantum destinaveramus in sationem, tantum quinta decima luna, si tamen ea non transcurret eo die solis radios, quod Graeclumine spargatur, etiam si confestim totum semen operiri non poterit. Nihil enim nocebitur ei nocturnis roribus aliisve ex causis, dum a pecore et avibus vindicetur. Priscis autem rusticis nec minus Vergilio prius amurca vel nitro macerari eam et ita seri placuit, laetior ut fetus siliquis fallacibus esset et quamvis igni exiguo properata maderent.Nos quoque sic medicatam comperimus, cum ad maturitatem perducta sit, minus a curculioneexperti praecipimus.Silente luna fabam vellito ante lucem; deinde cum in
Abbreviated transcription (Latin):
lerius locis pumidis: tñ es liccis frim̃ĩta degenerãt nisi cura talis
adhibeatur: neq eĩ dubcũ ẽ Ex robusto semine posse fieri non
robustam: quoel uõ ꝓtiuuis esilẽ natum sit nunꝙ robur acciꝑe᷑
manitestũ ẽ. Idecq uirgiluis cũ & alia tum eshte de semĩb p̃-¬
clare sic disserlut. Tidi Leta diu & multo spectata labore.
Regenerare tũ. ni mghumana quottanis: Maxima queq manu¬
legecgs sic omĩa fatis: In peus rub ac retro sublapsa refferĩ.
ht̃. Integrũ eẽ nõ cͥubitamꝰ: quod hetrinsetus albidum ĩtus d̃
candidum conspicit᷑. Leue ac uauii intellici deba. Net nos tãꝙ
notabilis agxicdis fallat siligo. Nam hot tritici uiciu ẽ.: & ꝙ̃tus
candore p̃stes ponde̾ tñ uincit᷑. PUeruri ĩ humito statu cceli
recte ꝓueĩt. ꝙ uleo locis manĩtib magꝭ apta ẽ net tñ ea loge

Expanded text:
lerius locis umidis, tamen etiam siccis frumenta degenerant, nisi cura talis lerius locis umidis, tamen etiam siccis frumenta degenerant, nisi cura talis adhibetur. Neque enim dubium est ex robusto semine posse fieri non robustum; quod vero protinus ex levi natum sit, numquam robur accipere manifestum est, ideoque Vergilius cum et alia tum et hoc de seminibus praeclare sic disseruit: Vidi lecta diu et multo spectata labore Degenerare tamen, legeret. Sic omnia fatis In peius ruere, ac retro sublapsa referri: habet, integrum esse non dubitamus; quod extrinsecus albidum, intus etiam candidum conspicitur,leve ac vanum intellegi debet. Nec nos tamquam optabilis agricolis fallat siligo, nam hoc tritici vitium est et, quamvis candore praestet, pondere tamen vincitur. Verum in umido statu caeli recte provenit et ideo locis manantibus magis apta est. Nec tamen ea longe
Abbreviated transcription (Latin):
si necẽ sues exigat : pus adhnt inmeso & midente filo spurpis ĩuiriã sestines
hos si lutoso ꝯmsis emoritur: Siligis aũt uł tritici si mediocrie e¬
tosus uligino susue agerẽ d̃ paulo plui ꝙ ut prius iam dixi ꝗnas
modis ac sationẽ opus ẽ. At si sutus &s resolutus lotus idemqd ut
scit᷑ nam nisi rare conserit᷑ uma  ininutam spitas fatit Ntubiꝰ
enaino semine pluribus calmis feuctfiuuat & g raro segeit¬

Expanded text:
si necessitas exigat, quamvis adhuc limoso et madente solo sparseris, iniuriam sustinent; hoc si lutoso commiseris, emoritur. Siliginis autem vel tritici, si mediocriter cretosus uliginosusve ager est, etiam paulo plus quam, ut prius iam dixi, quinque modiis ad sationem opus est. At si siccus et resolutus locus idemque vescit, nam nisi rare conseritur, vanam et minutam spicam facit. At ubi ex uno semine pluribus culmis fructificavit, etiam e
Abbreviated transcription (Latin):
leminarent agri nisi cum tira pliuuus ꝑmadusse: quod ego si
tempestiue competat magis ꝯduce agricola nõ dubito. Ded si
quod euenit nõnũq seri st̾ imbres squis liccienti solo recte sem̃
ꝯmittitur. Iaq S. in quibusdam ꝓũttĩs ubi stitus talis cęli ẽ usur¬
patue. Nam quod suto solo ingesta & ĩ occatum E ꝓcñ at si
repositu in horceo nõ corumpitur: atq ubi uenit imber m̃łtoꝵ
dierp sementis uno die surcit. Tremellius quides adseuerat :
prusꝙ impluuerit ab auibus aue formicis sartaridii estiuis sere¬

Expanded text:
seminarentur agri, nisi cum terra pluviis permaduisset; quod ego, si seminarentur agri, nisi cum terra pluviis permaduisset; quod ego, si tempestive competat, magis conducere agricolae non dubito. Sed si, quod evenit non numquam, seri sunt imbres, quamvis sitienti solo recte semen committitur; idque etiam in quibusdam provinciis, ubi status talis caeli est, usurpatur. Nam quod sicco solo ingestum et inoccatum est, proinde ac si repositum in horreo non corrumpitur; atque ubi venit imber, multorum dierum sementis uno die surgit. Tremelius quidem adseverat, prius quam impluverit, ab avibus aut formicis sata non infestari,
Abbreviated transcription (Latin):
Añ tibi aeoe achilintides abstondant᷑ͫ Abscundant᷑ aut altog
ab iccasu ulgiliciꝵ q̃ fit añ diẽ nouũ. Rł. noũbris ad brum
pruns qꝙ̃ conficiatur beuma: totidemꝙ post eam consectam neq arent
neq uitẽ aut artorem putent: Nos quoq nõ abniumus ĩ agro tẽꝑato
&minime humido sementẽ sic fieri debe: cetu locis uligmosig
atq exilibus aut feigidii aut ẽ opatis plerũq circa. Nl. oc̃tobris
seminare ꝯuenire: dum suta tellunre lico dum nubila pẽtã:
ut pruus ꝯualestãt radices frum̃toꝵ ꝙ̃ hibnis imbrib aut gelidis
priuni sut infestent᷑. Sea quis tempestiue semẽtis ꝯfecta erit. ca¬
uebit᷑ tñ ut patẽtis liras: crebrosq sulcos aquarios: quos nĩnulli
elices uocãt: ficiamꝰ: ut omẽ humorẽ in colloquius atq ĩ die ex
segetes diriuemus: nec ignoro quosdam uetes auctores ẜcepisse ut

Expanded text:
Ante tibi Eoae Atlantides abscondantur. Absconduntur autem altero et Ante tibi Eoae Atlantides abscondantur. Absconduntur autem altero et ab occasu Vergiliarum, qui fit ante diem nonum Kalendas Novembris ad brumaecim diebus prius quam conficiatur bruma, totidemque post eam confectam neque arent neque vitem aut arborem putent.Nos quoque non abnuimus in agro temperato et minime umido sementem sic fieri debere; ceterum locis uliginosis atque exilibus aut frigidis aut etiam opacis plerumque citra Kalendas Octobris seminare convenire, dum sicca tellure licet, dum nubila pendent, ut prius convalescant radices frumentorum quam hibernis imbribus aut gelicidiis pruinisve infestentur. Sed quamvis tempestive sementis confecta erit, cavebitur tamen ut patentes liras crebrosque sulcos aquarios, quos non nulli elices vocant, faciamus et omnem umorem in colhquias atque inde extra segetes derivemus.Nec ignoro quosdam veteres auctores praecepisse ne
Abbreviated transcription (Latin):
ager ĩtã sittis est : ut imo semine contẽti eẽ possimꝰ : ineuemẽte
ꝑit aliqua uł ulicinosa uł nida. Txcticum aũt sicto loto me¬
Luis coalescit: adoreum minus infestat᷑ humor leguminũ gnae
cum st̾ plurima maxima grata: S in ufu hoũi uident᷑ saba :
Lenticula pisum phasellus : cicer: cãnabis Miliñ : panitum sesam
lupinũ: linũ q̃ es ordeũ. qui exeo cisma est. Item pabuloꝵ ep¬
tima st̃ medica: & foenũ gretũ: net minus uicia: ꝓrimao dem̃
cicera & eruũ sferago q̃ est ex ordeo ded de ine prus dussim
que nr̃a causa seminãt memores antiquissimi praetepti quõ no¬
nemue ut lotis fuigidis nouissime tepidis celcrius talidis occssĩe
metãt᷑. Nũt aut ꝓiñ at si temꝑate regioni pracepta dabir
placet nr̃o pcetie acͥorũ atꝵ ꝙ̃ triticum nõ añ seminar ꝙ̃ ot¬
cinderĩt uirgiliȩ: quod ip̃m nũs sic edisserit ac s tritice
messem nbustaq fuera excetis humũ solsq instabis hatistis

Expanded text:
contenti esse possimus, interveniente parte aliqua vel uliginosa vel arida. Triticum autem sicco loco melius coalescit, adoreum minus infestatur umore. Leguminum genera cum sint complura, maxime grata et in usu hominum videntur faba, lenticula, pisum, phaselus, cicer, cannabis, milium, panicum,2 sesama, lupinum, linum etiam et hordeum, quia ex eo tisana 3 est. Item pabulorum optima sunt Medica et faenum Graecum nec minus vicia; proxima deinde cicera et ervum et farrago, quae est ex hordeo. Sed de his prius disseremus quae nostra causa seminantur, memores antiquissimi praecepti quo monemur ut locis frigidis novissime, tepidis celerius, calidis ocissime metamus.Nunc autem proinde ac si temperatae regioni praecepta dabimus. Placet nostro poetae adoreum atque etiam triticum non ante seminare quam occiderint Vergiliae. Qhumum solisque instabis aristis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗn equis melius ꝙ̃ bobus cares conficiat. & li pauca uiga st̃
addice̾ tribulas es trahe possis: que res utraq culmos facillime
ꝯmuniit Ipẽ aut Spice meliuis fustibus cuctunt᷑ ucinuisq ee¬
purgtine ᷤ aut ub paleis ĩmixta st̾ trum̃ta uento spantͫ ad

Expanded text:
quin equis melius quam bubus ea res conficiatur et, si pauca iuga sunt, quin equis melius quam bubus ea res conficiatur et, si pauca iuga sunt, adicere tribulam et traheampossis, quae res utraque culmos facillime comminuit. Ipsaeautemspicaemeliusfustibuscuduntur vannisque expurgantur. At ubi paleis immixta
Abbreviated transcription (Latin):
iã satis: añ ꝙ es toto grana indurescat: cũ rubicmdi colore
traxerũt: messis facienda ẽ. ut potius ĩ area & ẽ anio ꝙ̃ in ac̾uo
e in ageo grandescat᷑ fumenta. Constat ei campestre tem.¬
pestuie densa sint postea caꝑẽ inccem̃tum. Diunt aut̃ in ete¬
di gn̾a ꝙ̃ plura: multi fautibus ueritulatis atq his uł nrãtibus
uł denticulatis mediũ culnũ sectãt. multi m̾gii ailii petudi pecti¬
nibus spitam iꝑãm̃ legant: ideoq ĩ rara segete faciallimũ. In dẽ¬
sa ditficillimũ ẽ Io uoi si falcibus seges cũ ꝑte culmi dimissa sit
ꝓtinus in ac̾uũ uł in mibilar congerit᷑. & subm̃ opoetunus solibus¬
drefaca ꝓterit᷑. Sin cũt spice tõi mõ recisae st̾: possunt in
horrełi conferri & dem̃ ꝑ hiemẽ uł baiculis excuti uł exteri pe¬
cuidibus at si competit: ut ĩ area terat᷑ frum̃tu. nihil dubiũ e

Expanded text:
iam satis, ante quam ex toto grana indurescant, cum rubicundum colorem iam satis, ante quam ex toto grana indurescant, cum rubicundum colorem traxerunt, messis facienda est, ut potius in area et in acervo quam in agro grandescant frumenta. Constat enim, si tempestive decisa sint, postea capere incrementum. Sunt autem metendi genera complura. Multi falcibus veruculatis atque iis vel rostratis vel denticulatis medium culmum secant, multi mergis, alii pectinibus spicam ipsam legunt, idque in rara segete facillimum, in densa difficillimum est. Quod si falcibus seges cum parte culmi demessa sit, protinus in acervum vel in nubilar congeritur et subinde opportunius solibustorrefacta proteritur. Sin autem spicae tantummodo recisae sunt, possunt in horreum conferri et deinde per hiemem vel baculis excuti vel exteri pecudibus. At si competit ut in area teratur frumentum, nihil dubium est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmixtis paleis cum aiurta que salem nõ accrt extringetꝰ
Nam ea res apopulatione mircũ forinicaꝵoq leum̃ta defendit
tu equata p̃aniculis uł moliri lapide ꝯdenlitꝰ & cursus suꝑie¬
stis paleis inculcetꝰ atq ita solibus sutanda relinquat᷑:. Simt
tñ qui pratis obiacente fautuo ꝑtem triture destinat: areaq
demessa faba e lecta Raba expoluut. Nam dum apecudib
sat  fit idonea feum̃tes area. ẜ Sed cum mcitura fuit᷑
seges añ ꝙ̃ tor̾eatur uaporibus estiu sideris: qui st̾ uascissimi
ꝑ ortũ canicule celeritꝰ demetatur Nam dispendiosa cunic̃ta¬
tio: primũ quod aiubus p̃dam cetisq cũantibus p̃bes. deiñ qđ
grana xe ipse spice culmis arentibus. & mristis celerit᷑ decidũt:
Si uõ ꝓcelle uentoꝵ aut turlines incenserint: maior ꝑs ad t̾rã
defluit: ꝓp que netrastinari nõ debas. Sed equałr Flauẽtibus

Expanded text:
permixtis paleis cum amurca, quae salem non accepit, et rigetur; permixtis paleis cum amurca, quae salem non accepit, et rigetur; 2 nam ea res a populatione murum formicarumque frumenta defendit. Tum aequata paviculis vel molarilapide condensetur et rursus superiectis paleis inculcetur atque ita solibus siccanda relinquatur. Sunt tamen, qui prati subiacentem Favonio partem triturae destinant areamque demessa faba et iniecta expoliunt; nam dum a pecudibuet fit idonea frumentis area. Sed cum matura fuerit seges, ante quam torreatur vaporibus aestivi sideris, qui sunt vastissimi per exortum 6 Caniculae, celeriter demetatur; 7 nam dispendiosa est cunctatio, primum quod avibus praedam ceterisque animalibus praebet, deinde quod grana et ipsae spicae culmis arentibus et aristis celeriter decidunt. Si vero procellae ventorum aut turbines incesserunt,maior pars ad terram defluit; propter quae recrastinari non debet, sed aequaliter flaventibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ strigam: atq ita mampulos uinciemꝰ. nec or̃o coneabimur
quominus subtectu congenatur: uł si nõ competit: ut aut ĩ uillã
faenũ portetꝰ: aut᷑ ĩ manipullum colligatu. Certe quicꝗdad
eum modum que debes sutatum erit ĩ metas extrui ꝯubnit :
easq iecẽs in cingustissimos u̾tices exacui. Dic ꝯmodissime
fenũ defendit᷑ apliuuis: quȩ ẽ si nõ sint noͣ alienũ tñ ẽ
p̃distas metis face̾: ut si quis humor hbis in est: ex sudo acque
hetoquatur ĩ atuis. ꝑꝑ quod prudentes aigxicole: qũus iađ i latũ
testo nõ añ componũt g̃ ꝑ paucos dies teme᷑ congestum ĩ seco̾¬
coqui es deferueste patiantur. ẜ Sed g frenicia sequit
arra messis: quoniã ut recte possimus ꝑciꝑe sprius instrum̃ta
p̃padada st̾.quibus feuges coguntur. Area quoq si trena erit
ut lit ad tritintm satis hadilis pͥmũ redatur: dem̃ confodiat᷑

Expanded text:
in strigam atque ita manipulos vinciemus. Nec omnino cunctabimur, in strigam atque ita manipulos vinciemus. Nec omnino cunctabimur, quo minus sub tectum congeratur, vel si non competet, ut aut in villam faenum portetur aut in manipulum colligatur, certe quicquid ad eum modum, quem debet, siccatum erit, in metas exstrui conveniet easque ipsas in angustissimos vertices exacui. Sic enim commodissime faenum defendetur a pluviis, quae etiam si non sint, non alienum tamen est praedictas metas fexcoquatur in acervis. Propter quod prudentes agricolae quamvis iam inlatum tecto non ante componunt, quam per paucos dies temere congestum in se concoqui et defervescere patiantur. Sed iam faenisicia insequitur cura messis, quam ut recte possimus percipere, prius instrumenta praeparanda sunt, quibus fruges coguntur. Area quoque si terrena erit, ut sit ad trituram satis habilis, primum radatur, deinde confodiatur,1
Abbreviated transcription (Latin):
cum pratum solidius ac durius etit : potit ̃ maiores reducẽ pe¬
cudes. Sed m totum cum̃dum ẽ: ut secundum fauomii exortu
mense Sebruorio circa idus ĩmixtis seminibus fani micciora
succus sttoris ad inferiorẽ ꝑtem secũ trabit: atq ideo ferẽ
peudentes agricole & i aratris collem magis ualem sttorũt tũ
Itenũ cũt demetitur optime cm̃ ꝙ̃ arestat Nam es larguis
ꝓcipitur & iocundioñ cibum pecudibus p̃oꝵ. Est cũt modus in
sictando ut neqs ꝑaridum: neq nirsus iuride coligait᷑  Altus
quod om̃ẽs succum: si amisit stram̃ti uicẽ odtineg. Aitu si mi¬
nus retinuit ĩ tabulato putrescit. at scepe cũ concaluit ignẽ cipat
& incendiũ. nõnunꝙͥ ẽ cum fenũ condimus imber opp̾ssit qđ siꝑ
maduit ĩutile ẽ :ͥ ut dum moue meliusq patiemuy suꝑiorẽ ptẽ
sole sictari: tũc demũ ꝯuertemus: ex utrũq siccatũ ꝑ cõartabrsꝰ

Expanded text:
cum pratum solidius ac durius erit, poterit etiam maiores recipere pecum pratum solidius ac durius erit, poterit etiam maiores recipere pecudes. Sed in totum curandum est, ut secundum Favonii exortum mense Februario circa Idus immixtis seminibus faeni macriora sucum stercoris in inferiorem partem secum trahit. Atque ideo fere prudentes agricolae etiam in aratis collem magis quam vallem stercorFaenum autem demetitur optime ante quam inarescat;nam et largius percipitur et iucundiorem cibum pecudibus praebet. Est autem modus in siccando, ut neque peraridum neque rursus viride colligatur, alterum quod omnem sucum si amisit, stramenti vicem obtinet, alterum si nimium retinuit, in tabulato putrescit ac saepe, cum concaluit, ignem creat et incendium. Non numquam etiam, cum faenum cecidimus, imber oppressit; quod si permaduit, inutile est udum movere, meliusque patiemur superiorem partem sole siccari. Tunc demum convertemus et utrimque siccatum coartabimus
Abbreviated transcription (Latin):
radicitus extirpabimus: miꝰ si feustus arbusti id facẽ nõ ꝓhibũt:
deiñ uiciam ꝑmixtu seminidus faeni ẜemꝰ : Tus glebus Sortulis
resoluemus. S inclucta crate crequabimus grumosq quos acđ u̾sura
secs poisit offende᷑ Sed eñ uiciam nõ ꝯuenit añ desitarer s apma
turuit᷑. & aliqua semina subiatenti solo iecerit. tu fenisetum mes
si fuit facuttas aquȩ: si tum era densior ẽ. Nam ĩ se foluta hu¬
mo nõ gepentit ĩduce᷑ꝰ muorẽ uis riuoro prunꝙͣ comspis satũ fuit g
bbis colligatũ solus cum impetas aquaꝵ pliuit tras nudatisq ta¬
oportq tenis adhuc es subsidentibus p̃ratis ĩmite. Sed quotieus
herba ꝓsilũt salaidius desetare. Nam pecudes ut qñ iana dixi molli
solo infigant ungulas citq intruptas nõ sinũt ħbap radiceg
ẜpere & ꝯcdensare: Alto tñ anno minora pecora pest fęnisicia ꝑ¬
mittemus admitti si mõ sutitas & ꝯditio loci patietur. Tercio dđeiñ

Expanded text:
radicitus exstirpabimus, nisi si fructus arbusti id facere nos prohibuerit. Deinde viciam permixtam seminibus faeni seremus, tum glaebas sarculis resolvemus et indusubsidens restagnat, sulcis derivanda est, quippe aquarum abundantia atque penuria graminibus aeque est exitio. Cultus autem pratorum si fuerit facultas aquae et si tamen terra densior est; nam in resoluta humo non expedit inducere maiorem vim rivorum, prius quam conspissatum fuerit et herbis colligatum solum,quoniam impetus aquarum proluit terram nudatisque raoportet teneris adhuc et subsidentibus pratis immittere, sed quotiens herba prosiluerit, falcibus desecare; nam pecudes, ut ante iam dixi, molli solo infigunt ungulas atque interruptas non sinunt herbarum radices serpere et condensari. Altero tamen anno minora pecora post faenisicia permittemus admitti, si modo siccitas et conditio loci patietur. Tertio deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ticum & semen adoreum. tritici gna complura cognouimus. Vs erũ
ex his iaoxie pendum est quod robus est tum eg pondere gm
p̃ciput ponde defictꝰ t̾tius erit trimestre: cuus usus agau
gratissimus. Nam ubi ꝑpea quas aliaue causam matimi satio
est omissa p̃sidiũ od hõc petit  id genus est siliginus Reua
tritici spẽs. insi si quos multilex uarietis feugum : & manis ade¬
dtat gloria: supuacue sunt. Adorei aut pleronq uidemus in usu
ena quactuor. Sar quod appellatrr ciusinũ ctandidioris & netidi
Ftr quod uocat᷑ uẽnũculu ruallum aeq alt̃ tandidum. secd
utrũq maioris ponderis: qm̃ clusinũ semen trimestie quetd

Expanded text:
iticum et semen adoreum. Tritici genera complura cognovimus, verum iticum et semen adoreum. Tritici genera complura cognovimus, verum ex iis maxime sciendum est, quod robus dicitur, quoniampraecipua pondere deficitur. Tertium erit trimestre, cuius usus agricolis gratissimus; nam ubi propter aquas aliamve causam matura satio est omissa, praesidium ab hoc petitur. Id porro genus est siliginis. Reliquae tritici species, nisi si quos multiplex varietas frugum et inanis delectat gloria, supervacuae sunt. Adorei autem plerumque videmus in usu genera quattuor: far, quod appellatur Clusinum, candidi oris et nitidi; far, quod vocatur vennuculum rutilum atque alterum candidum, sed utrumque maioris ponderis quam C
Abbreviated transcription (Latin):
nullasq urcii reliquies ht̃: Itaq optime int̾. Rlas. gidus septoris
iratur: ac lubinde itait᷑: ut pͥmis pluuiis eꝗnoctialipus conpri
possit: neq in lyra sed sub sulco talis ager seminãdus ẽ: papulo
Prius tñ ꝙ̃ esilem t̾rã itemus st̾corare ꝯuenig. nã eo qr̃ patlilo
gliscit. In campo raruis in coue spissius accrui sttoris instar
quiq modioro disponẽtur: atq ĩ plano pedes int̾ualli quoquousus
otto. In cliuo duob minus reliqui satis erit. ded id nocis de¬
resence lima fieri placet. Nam ea res hbis liberat segetes. Iugrũ
aũt desicerat quod spissius sttoratur uehes quattuor & uiginti quct
rarius duodeuiginte disectug demꝰ ꝓtinus fimum marns eadanũ
menco pinguescat. Ita ꝙ̃ cum in agro disponentur acteriu stcoris
nõ debos maior modus eoꝵ dissipari : qꝙ̃ quẽ bubiuci etde diepes¬
sint obrue cum sementi tram docuimus p̃barare. Nũc seminũ
enã ꝓsequamur. T Prima ꝗ utilissima st̃ hoib frum̃ta tr¬

Expanded text:
 Idus Septembris aratur ac subinde iteratur, ut primis pluviis aequinoctialibus conseri possit; neque in lira, sed sub sulco talis ager seminandus est. Prius tamen quam exilem terram iteremus, stercorare conveniet; nam eo quasi pabulo gliscit. In campo rarius, in colle spissius, acervi stercoris instar quinque modiorum disponentur; atque in plano pedes intervalli quoquoversus octo, in clivo duobus minus relinqui sat erit. Sed id nobis decrescente luna fieri placet, nam ea res herbis liberat segetes. Iugerum autem desiderat, quod spissius stercoratur, vehes quattuor et viginti; quod rarius, duodeviginti. Disiectum deinde protinus fimum inarari et obrmento pinguescat. Itaque, cum in agro disponentur acervi stercoris, non debet maior modus eorum dissipari,quam quem bubulci eodem die possint obruere. Quoniam sementi terram docuimus praeparare, nunc seminum genera persequamur.3 Prima et utilissima sunt hominibus frumenta tr
Abbreviated transcription (Latin):
trititi reddit densa cretosaq & uliginosa himius silliginẽ &
far odoreum no intõ mode alit: hordeũ insi solutum & sictũ
lotu nd̃ patit᷑: atqs illa uiab annoꝵo requictũ agititumq alchnis

Expanded text:
tritici reddit. Densa cretosaque et uliginosa humus siliginem et tritici reddit. Densa cretosaque et uliginosa humus siliginem et far adoreum non incommode alit.Hordeum nisi solutum et siccum locum non patitur. Atque illa vicibus annorum requietum agitatumque alternis
Abbreviated transcription (Latin):
follicullũ quo ꝯtinẽt firmũ & diribilem ceou̾sus longiotis tpris
humexis ht.Iugerum agri pinguis plerumque motdios tritici
quattuor mediocris quinque postulat: adorei modios nouẽ.
Si est lectum solum: si mediocrem dece desiderat. Nam
puis de mensura minus auc̃torib ꝯueuit: hac̃ tñ uideri ꝯmodistia
docuit nr̃ usus qut̃ siquis sequi retusit: utat᷑ p̃ceptis eep: qui
uberẽ campĩ ur singala uigera tritici. quib ggadori osto modis
obserẽ gtipumt᷑. atq hac portione metiocrib agris semia p̃becta
uł mediocribus uł matris tpr̃is cum autũno: aut  ingruete
hieme frinto iacimus. Nam p̾ma sementis raruis sere ꝑmatit.
nouissima spessiuis postulat. Celicum aũt aut pliuuĩ que succũ
est: Nam illud idem qđ pͥma sementis hoc qđ ultima desidrat
omẽ aũt frum̃tu maximo campo patente: & ad solẽ ꝓno apͥcoq
soluto letat᷑: calis eũ ꝙ̃uis granũ robusting aliq̃sto minus tñ

Expanded text:
follieulum, quo continetur, firmum et durabilem adversus longioris temporis umorem habet. Iugerum agri pinguis plerumque modios tritici quattuor, mediocris quinque postulat; adorei modios novem, si est laetum solum, si mediocre, decem desiderat. Nam quamvis de mensura minus auctoribus convenit, hanc tamen videri commodissimam docuit noster usus; quem si quis sequi recusat, utatur praeceptis eorum, qui uberem campum in singula iugera tritici, quibus 1 et adorei, octo modiis obserere praecipiunt atque hac portione mediocribus agris semina praebenda vel mediocribus vel macris; temporis, cum autumno aut etiam ingruente hieme frumenta iacimus, nam prima sementis rarius serere permittit, novissima spissius postulat; caeli, cum aut pluvium aut siccum est, nam illud idem quod prima sementis, hoc quod ultima desiderat. Omne autem frumentum maxime campo patente et ad solem prono apricoque et soluto laetatur; collis enim quamvis granum robustius aliquanto, minus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
u̾lus mõs sulcetire. Nam hac ratione difticultas adęcliuitatis
infringit: laborq pecudũ e hoũus ꝯmodessime sic minuit paulũ
tir quotienscũq ittibit᷑: mo in elapsioro. mo ĩ deꝑssigra cliui obli¬
quũ agi sulcu oportebrt: ut in utraq ꝑtem rescindam. nec eodem
uestigio eram molliamre Exilis ager planus. qui aquis abundat
pͥmũ aruet᷑ ultimã ꝑtem nĩs augusti. Dem̃ septbri sic itatus ꝑatq
ac sementi arta equinostiu Expeditioraut labor eiusmõi subest
graales cliui non st estate arandi. Sed arca septoris. klas. cũ¬

Expanded text:
versus mons sulcetur. Nam hac ratione difficultas acclivitatis versus mons sulcetur. Nam hac ratione difficultas acclivitatis infringitur, laborque pecudum et hominum commodissime sic minuitur. Paulum tamen, quotiensque iterabitur, modo in elatiora, modo in depressiora clivi obliquum agi sulcum oportebit, ut in utramquepartem rescindamus nec eodem vestigio terram moliamur. Exilis ager planus, qui aquis abundat, primum aretur ultima parte mensis Augusti, subinde Septembri sit iteratus paratusque ad sementim circa aequinoctium. Expeditior autem labor eius modi solo egraciles clivi non sunt aestate arandi, sed circa Septembres Ka
Abbreviated transcription (Latin):
Eratio rustica ciggrauatur exiguo ꝓfectu oꝑis. iuxta ci fieri ne¬
queũt. cũ induxũit ager. Itaq iccitatibus censeo: quod iã ꝓcissũ
ẽ ittire pluuiamque oꝑari qua madefacta ttra facilem nolis
cultimam p̃beat. Sed iugerum talis aeri quattuor oꝑis expedit᷑.
Nam cõmde proscinditur dualus ima iteratur t̾ciatur dodrãte
in lyriam: statum redigitur quadrante oꝑe. liras autem
rustici uocãt easdem porcas cum sic aratum est: ut int̾ duos
latias distantis sulcos medius cumulus siccam sedem frim̃tis p̃beat:
colles pingius soli ꝑata satione teimẽstriũ nr̃s Martio: si uõ
tepor celi sicticasq regionis suadebit februario stati ꝓscindẽdu
st: dem̃ ad ipie medio usꝗĩ solsticiũ itandi ttiandiq st̃. Sept̃bri
q arca equinoctiu: ac totidem oꝑis. quot uliginosi campi excolit᷑
iugerũ tali agri. Sed ĩ arando magẽe ẽ otẜuandũ semꝑ ut taͣs¬

Expanded text:
etiam ratio rustici adgravatur exiguo profectu operis. Iusta enim fieri neetiam ratio rustici adgravatur exiguo profectu operis. Iusta enim fieri nequeunt, cum induruit ager. Itaque siccitatibus censeo quod iam proscissum est iterare pluviamque opperiri, quae madefacta terra facilem nobis culturam praebeat. Sed iugerum talis agri quattuor operis expeditur; nam commode proseinditur duabus, una iteratur, tertiatur dodrante, in liram satum redigitur quadrante operae. Liras autem rustici vocant easdem porcas, cum sic aratum est ut inter duos latius distantes sulcos medius cumulus siccam sedem frumentis praebeat. Colles pinguis soli peracta satione trimestriummense Martio, si vero tepor caeli siccitasque regionis suade- bit, Februario statim proscindendi sunt. Deinde ab Aprile medio usque in solstitium iterandi, tertiandique Septembri circa aequinoctium; ac totidem operis, quot uliginosi campi, excolitur iugerum talis agri. Sed in arando maxime est observandum, semper ut trans
Abbreviated transcription (Latin):
toto ãno desinũt tracitu: nec st habilia. sementi aut oitasioni
aut sationi. At rurtus qua uaria. lubacta st̾: ninuo stuitite
ut neq lucto careãt net abumeõ ulgme: quippe eumi himo
ut dixi limosos luctososq redidit: atq qu&e sictitatibus aruerũt
expediri ꝓbe nõ possunt. Nam uł respuit᷑ dirxicia solis dens aratri.
uł si qua ꝑte penctrauit nõ minute dnffundit humũ. ded uastos ces¬
pites ꝯuelit: quib obiacẽtibus impeditum aruum minus recte pot
itari: quia sonderibus glebarum sicrit aliquis obstãtib fundam̃tis
nomis asulco reppellitux: quo eueit ue u̾eratione q sccima a fiãt.
& boues iniquitate oꝑis maxime mulcent᷑. accedit hoc qđ om̃is
humus ꝙ̃uis lȩtissima: tñ inferiorem ꝑtem iauniorẽ ht̃. Eãq
actrahunt excitita maiores gleb&: quo euenit: ut infatũ dibr
materia migta pingiuori. segetem minus uberem reddat. lu

Expanded text:
toto anno desinunt posse tractari nec sunt habilia sementi aut occationi toto anno desinunt posse tractari nec sunt habilia sementi aut occationi aut sationi; at rursus, quae varia subacta sunt, continuo trieut neque suco careant nec abundent uligine; quippe nimius umor, ut dixi, limosos lutososque reddit, at qui siccitatibus aruerunt, expediri probe non possunt. Nam vel respuitur duritia soli dens aratri, vel si qua parte penetravit, non minute diffundit humum, sed vastos caespites convellit; quibus obiacentibus impeditum arvum minus recte potest iterari, quia ponderibus glaebarum, sicut aliquis distantibus fundamentis vomis a sulco repellitur, quo evenit ut in iteratione quoque scamna fiant et boves iniquitate operis maxime mulcentur. Accedit huc, quod omnis humus quamvis laetissima tamen inferiorem partem ieiuniorem habet, eamque attrahunt excitatae maiores glaebae; quo evenit ut infecundior materia mixta pinguiori segetem minus uberem reddat, tum
Abbreviated transcription (Latin):
male sulcuto agrũ: qui lacis feugib occãdus lit cũ porro dn rete
aretur fcequent explorare deb& agricola: nec tm̃ usu qui
ballitut nõnunꝙ̃ lupfiria tera latẽnaibo scãnis uerũ gtactu qui
minus decipitur cũ solidi rigoris actmota ꝓticd tuĩsusus sulsis in¬
scritur ea. si equãht ac sine offensione peneerauit minifestũ
est totũ solu dencers eẽ motu. Sincuĩt subennit durior aliqͣ
ꝑs obsicit eudum ueruatumquȩ esse demostant hoc cũ sepis
bubulci fieri uidẽ nõ cõmitut scĩma fate᷑: Igitar uliginosi
uis tra ꝑmaduit᷑: qđ cũ accidit nihũ ꝓhibos. quo miriꝰ m̃s
Iullio ueruacta subigant᷑.ded quan docinq arabitut
obẜ uabumꝰ ne lustuosus ager trastet᷑: neue eiguis nimbis se¬
nimadibus: geñ tram rustici uariã ciriosamq appellant.
Sa ẽ cũ post longas sictitaces leius pliuia supiorẽ ꝑtem glecoe
madefecit inferiorẽ nõ iteigit. Namq limosa uersant nua

Expanded text:
le subactum agrum, qui satis frugibus occandus sit. Eum porro an recte aretur frequenter explorare debet agricola, nec tantum visu, qui fallitur non numquam superfusa terra latentibus scamnis, verum etiam tactu, qui minus decipitur cum solidi rigoris admota pertica transversis sidcis inseritur. Ea si aequaliter ac sine offensatione penetravit, manifestum est totum solum deinceps esse motum; sin autem subeunti durior aliqua pars obstitit, crudum vervactum esse demonstrat. Hoc cum saepius bubulci fieri vident, non committunt scamna facere. Igitur uliginosi viis terra permaduerit. Quod cum accidit, nihil prohibet quo minus mense Iulio vervacta subigantur. Sed quandoque arabitur, observabimus ne lutosus ager tractetur neve exiguis nimbis semimadidus, quam terram rustici variam cariosamque appellant; ea est cum post longas siccitates levis pluvia superiorem partem glaebarum madefecit, inferiorem non attigit. Nam quae limosa versantur arva,
Abbreviated transcription (Latin):
desi̾erint Cum dem̃ tompestiue potuerint uesti nõ multug nec um¬
asum cibum. sed pcibus es paulati p̃bere ꝯueniat: que tum assn¬
ꝑserint ad aquã duci oportos sibillo ad lectiri: quo libentu bibũt
iuor demũ reductos langiori pabulo saciari: Hactenus de offo
bubulei dixisse aibunde est. Sequtur ut tpra quoq suoigelli
arus precipiamus Pmgues campi qui diuttus ꝯtingo aqiã
proscindendi st ãni tpr̃e iam in ouescente : cũ om̃is bbas edidetĩt
neq adhuc eorũ semina matuxuerĩt sed tam frequeab desesa
sulsis arandi sunt ut uix dͥmostat᷑ ĩ uerã ꝑtem uomecase łt¬

Expanded text:
desierint. Cum deinde tempestive potuerint vesci, non multum nec undesierint. Cum deinde tempestive potuerint vesci, non multum nec universum cibum, sed partibus et paulatim praebere convenit.Quem cum absumpserint, ad aquam duci oportet sibiloque adlectari, quo libentius bibant, tum demum reductos largiore pabulo satiari. Hactenus de officio bubulci dixisse abunde est. Sequitur ut tempora quoque subigendi arvi praecipiamus. Pingues campi, qui diutius continent aquam, proscindendi sunt anni tempore iam incalescente, cum omnis herbas ediderint neque adhuc earum semina maturuerint; sed tam frequentibus densisque sidcis arandi sunt, ut vix dinoscatur, in utram partem vomer
Abbreviated transcription (Latin):
santibuis remedia plage nũꝙ̃ stimulo lacessat:. uuencũq reste tra¬
cc̃u caltrosuq eũ reddit: nõnũꝙ̃ tñ admoneat flagello sed
nec ĩ media ꝑte uisurę consistat: detq requiẽ in sũma: ut se
cessandi totũ spaciũ bos agilius enitatur. Stultum aut̃ duct̾ lõ¬
giorem ꝙ̃ pedum centum iuginti. qriũ petori ẽ cũ plus equo fati
gatur: ubi hũc modũ excessit cum uentum ecit ad u̾suromt in
priorẽ ꝑtem iugum ꝓpellat. & boues inhibeat: ut colla eoꝵ refei¬
gestant: quae celerit̾ conflagm̃t: nisi assidue scringant᷑ & ex
eo tumor ac deiñ ulcera ĩuadũt: nõ minus dolobra quoniã uome
bubulcus utat ͫ & prefractas scirpes suasq tadices : quib ag̾
ardusto consitus implicatur onĩ retodiat atq porsenutitinr¬
Boues cũ al ore disuinxit. substrictos conftices manibusq ꝯpͥmat
morbi maxime c̃ armentis nexiũ: colla subigat merũq fcutib

Expanded text:
edia plagae. Numquam stimulo lacessat iuvencum, quae res taetricum calcitrosumque eum reddit, non numquam tamen admoneat flagello. Sed nec in media parte versurae consistat detque requiem in summa, ut spe cessandi totum spatium bos agilius enitatur. Sulcum autem ducere longiorem quam pedum centum viginti contrarium pecori est, quoniCum ventum erit ad versuram, in priorem partem iugum propellat et boves inhibeat, ut colla eorum refrigescant, quae celeriter conflagrant, si adsidue stringuntur,et ex eo tumor ac deinde ulcera invadunt. Nec minus dolabra quam vomere bubulcus utatur et praefractas stirpes summasque radices, quibus ager arbusto consitus implicatur, omnes refodiat ac persequaturBoves cum ab opere disiunxerit, substrictos confricet, manibusque comprimat  2 genus morbi maxime est armentis noxium. Colla subigat merumque faucibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩm̾uto: plus eĩ queũt pecudes collo s pectore conari ꝙ̃ cornib.
Atq hoc mõ tota mole corꝑis totoq pondere nitunt. at illo
retractis & resupinis capitib excruciant᷑. egceq terę fũmas
ꝑtem leui admoũ uomere sautiãt. & ideo minorilo aratris mo¬
lliũtur: qui nõ ualent alte ꝑfossa noualiũ tra rescindere. Qđ
cũ lit omib uirentibus plirimũ ꝯfortur.: nã perutus aruis sul¬
tatis maiore itrem̃tu segetu arboꝵ fetas grandescunt. et

Expanded text:
pectore conari quam cornibus, atque hoc modo tota mole corporis totoque pondere nituntur; at illo refractis et resupinis capitibus excruciantur aegreque terrae summam partem levi admodum vomere sauciant. Et ideo minoribus aratris moliuntur, quia non valent alte perfossa novalium terga rescindere; quod cum fit, omnibus virentibus plurimum confertur,nam penitus arvis sulcatis maiore incremento segetum arborumque fetus grandeseunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
minastrari possit: ignorans plus eẽ reditus ĩ ubertate faigũ
ꝙ̃ impendii. si maiora incentue. firmenta p̃ẜtim in Iralia arbustis
atq oleis consitus aer altui resolui ac suligi desiderat: ut ge
sũmȩ radices uitiũ oleaꝵq uomeribus rescindant᷑. Quȩsi ma.¬
neãt feugibus obsint: & inferiores penitus subacto solo faciliꝰ ad¬
piant humoris alimentus. sõt tñ illa celsi ratio Numidie egi
peo ꝯuenire : ut plerũq arboribo uiduũ solim frum̃tis sem.¬
natur. atq eiuimõi t̾ra pingiubus harenis putrẽ uelut cine¬
rẽ loluta ꝙ̃uis leuissimo dente moueri satis est. Bubultus
auit ꝓtissum ingredi ꝙortes: alt̾nisq u̾sibus obliquũ tener
aratrũ. & alt̾nis recto plenoq sulcare. sed ita necubi ceudir
solum &ĩmotum relinquãt. quoti igricola& scãnu uocat. Houes cũ
ad arborem uenerĩt fortit̾ retine ac retardare: nein radice̾ ma

Expanded text:
reditus in ubertate frugum quam impendii, si maiora mercemur armenta, praesertim in Italia, ubi arbustis atque oleis consitus ager altius resolvi ac subigi desiderat, ut et summae radices vitium olearumque vomeribus rescindantur, quae si maneant, frugibus obsint, et inferiores penitus subacto solo facilius capiant umoris alpto convenire, ubi plerumque arboribus viduum solum frumentis seminatur; atque eius modi terram pinguibus harenis putrem velut cinerem solutam quamvis levissimo dente moveri satis est. Bubulcum autem per proscissum ingredi oportet alternisque versibus obliquum tenere aratrum et alternis recto plenoque sulcare, sed ita necubi crudum solum et immotum relinquat, quod agricolae scamnum vocant; boves, cum ad arborem venerint, fort
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ nis dultibus dre uenis edutit nec tentos eẽ nis qte¬
teaterura spetiȩ sumi soli &diligentꝰ exploranda inferioris
materiseo ⁊ualitos trena net ne sit frum̃tis aũt sit exit
be ccre bona. suberit iipedianea humus arborib alcitudo q̃tuo
pedum abunde ẽ.¬
sitiomibo facũdis expediemꝰ. Is aut nõ minimũ scuberat. si¬

Expanded text:
lcibus terrae venis educantur. Nec contentos esse nos oportet prima specie summi soli, sed diligenter exploranda est inferioris materiae qualitas, terrena necne sit. Frumentis autem sat erit, si aeque bona suberit bipedanea humus; arboribus altitudo quattuor pedum abunde sationibus fac
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a scilices inertia minus benigne nobis arua rñdg̃. hi .ii.
tcoratione tra refoueatur: de cuuis culto dicturos nos pͥore uoluĩt¬
ne polliciti iam nũc disserems Callidissimi Rusticaꝵ reꝵ diliuina
no equissima situm planitie: nec ꝑ libata sed exigue prona collẽ
clemert & mollitꝰ assurgentt᷑. Moncẽ suddime ex aspug ised ne:¬
morosum s hbidum maxime ꝓbauerũt hnis aũt gnib sigalis
sene specits contribuũt᷑ soli pingiũ ul macri soluti uł spussi
humidi T sicci que qualitates int̾ se mixtae uicibus ss alenatae
plurimas efficiũt agroꝵ uarietites : eis enuare nõ est artifics

Expanded text:
nostra scilicet inertia minus benigne nobis arva respondent. Licenostra scilicet inertia minus benigne nobis arva respondent. Licea et modica stercoratione terra refoveatur. De cuius cultu dicturos nos priori volumine polliciti iam nunc disseremus. Callidissimi rusticarum rerum, Silvnon aequissima situm planitie nec perlibrata, sed exigue prona, collem clementer et molliter adsurgentem, montem 2 sublimem et asperum, sed nemorosum et herbidum, maxime probaverunt. His autem generibus singulis senae species contribuuntur, soli pinguis vel macri, soluti vel spissi, umidi vel sicci, quae qualitates inter se mixtae 'vicibus et alternatae plurimas efficiunt agrorum varietates. Eas enumerare non est artificis
Abbreviated transcription (Latin):
cultu exuberare. mox deiñ nõ ita rndẽ labori colonop uide sine
dubio quid eueniat: sed cur id accidat nõ ꝑuido. Neq idcirco
rudis  m̃o ex diluestri hĩta ĩ aruũ trãsctucta fetũdior hri tira
debe quod sit requietior & iunior: sed quod multoꝵ ã noro frãdib
hertis. quas luapte natnra. ꝑgeneradat uelut sacinata lengio¬
ribus pabulis facilius ecdendis eclucãdisq frugidris sufficit. At cu
ꝑ rupte rastris e aratris radices hbaꝵo fero succisa uemona fro¬
dibus suis desierit alẽ matrẽ queq tprib autũni fructetis
e artoribus delapsa folia suꝑiaciebant᷑. mos glsa uomeribus
es inferiori solo: quod plerũq ẽ exilius ꝑmixta atq assumpta
st̾: sequitur ut destituta p̾stinis alimentis macrescat humꝰ. nõ
igꝰ facigatione que admous plurimi crediderũt: nec senio: sed

Expanded text:
cultum, exuberare, mox deinde non ita respondere labori colonorum? Videt sine cultum, exuberare, mox deinde non ita respondere labori colonorum? Videt sine dubio quid eveniat, sed cur id accidat non pervidet. Neque enim idcirco rudis et modo ex silvestri habitu in arvum transducta fecundior haberi terra debet, quod sit requietior et iunior, sed quod multorum annorum frondibus et herbis, quas suapte natura progenerabat, velut saginata largioribus pabulis facilius edendis educandisque frugibus sufficit. At cum perruptae rastris et aratris radices herbarum ferroque succisa nemora frondibus suis desierunt alere matrem, quaeque temporibus autumni frutectis et arboribus delapsa folia superiaciebantur, mox conversa vomeribus et inferiori solo, quod plerumque est exilius, permixta atque absumpta sunt, sequitur, ut destituta pristinis alimentis macrescat humus. Non igitur fatigatione, quemadmodum plurimi crediderunt, nec senio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
confiterer: si in totũ nulle fauges ꝓuenirert: Nam & hols
tum demũ dec laratur st̾ile seniũ n cũ desinit. Mulier tri¬
gemines aut gemincis parere. Sed cũ oĩo nullum conceptum
ede uales. Itaq trãsactis iuuente tp̃ribus. ꝙ̃ si longa uita suꝑ¬
ost: partus tñ añis denceritus nb restituitͫ. At e̾ ꝯ̃rio seũ stonte: seu
quolibes cisu derelicta humus cũ ẽ repetita cultu magͦ foenore cessitors¬
repetita colono rũde. Non ergo exiguaꝵ frugum cuusa. dreue¬
tustas si mõ cum senel ĩuasit senectus regressum nõ ht nec re¬
iu uisce᷑ aut rpubesce põt. si ne lapsitudo quidem soli minuit
agricola feuctum. Neque eũ prudentis est addulti tanꝙ̃ ĩ hõbi
rumie corꝑis excitationi aut onexis alicuius pende: si cuttib &agi¬
tatioib agroꝵ fatigationẽ succede. Quid ergo ẽ uquis quod as.¬
seuerat Trem elluis in tecta & siluestria lota cum pͥmu ceꝑint

Expanded text:
confiterer, si in totum nullae fruges provenirent.Nam et hominis confiterer, si in totum nullae fruges provenirent.Nam et hominis tum demum declaratur sterile senium, non cum desinit mulier trigeminos aut geminos parere, sed cum omnino nullum conceptum edere valet. Itaque transactis iuventae temporibus, etiam si longe vita superest, partus tamen annis denegatus non resti- tuitur. At e contrario seu sponte seu quolibet casu derelictahumus, cum est repetita cultu, magno faenore cessatorumcolono respondet. Non ergo est exiguarum frugum causa terrae vetustas, si modo, cum semel invasit senectus, regressum non habet nec revirescere aut repubescere potest; sed ne lassitudo quidem soli minuit agricolae fructum. Neque enim prudentis est adduci tamquam in hominibus nimiae corporis exercitationi aut oneris alicuius ponderi,sic cultibus et agitationibus agrorum fatigationem succedere. Quid ergo est, inquis, quod adseverat Tremelius intacta et silvestria loca, cum primum ceperint