comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contraria ribi dicit aportłs ruperiurdicenrquios¬
tendunt opuslegis in cordibus ruis. & nunc dic̃ ex opqu¬
bus legis non iurtipicare omnem carnem : carnem ac¬
curat̃ cuius ꝓuidentia legid̃ rubicere non potertlex so¬
enim ostendere nouit peccatum nontam̃ optendit
qualiter debeat obreruari : a iterum punine noxia
nondansueniam paenitenti Ixp̃s autem remirra
peccatonum donat credentibus e docet quo modo de¬
beant carnisuitia atque prudentia rere cani:
perlecem enim cocnitio peccati non remis¬
pio ert peccati sed cognitiosideo enim ꝑ legẽ quidpit
peccatum agnorciturs quia aut in obliuione erat lex r¬
naturaelaut ante legem litterae leuiora quȩ que¬
l non cognoscebantur espe peccata ł idest quȩ aliis ñ
in xp̃o manifestanda erat inlege naturali non erat
cognita testimonia autem legis monsi & ꝓpheca¬
rum adnuntiatione predicatur ꝥtem ƿine lege

Expanded text:
contraria sibi dicit Apostolus, superius dicens: Qui oscontraria sibi dicit Apostolus, superius dicens: Qui ostendunt opus legis in cordibus suis. Et nunc dicit, ex operibus legis non justificari omnem carnem. Carnem accusat, cujus providentia legi Dei subjicere non potest. Lex enim ostendere noxit peccatum: non tamen ostendit, qualiter debeat observari: et iterum punire noxia, non dans veniam poenitenti; Christus autem remissionem peccatorum donat credentibus, et docet quomodo debeant carnis vitia vitari, atque prudentia resecari. Per legem enim cognitio peccati. Non remissio est peccati, sed cognitio. Ideo enim per legem quid sit peccatum, agnoscitur: quia aut in oblivione erat lex naturae: aut ante legem litterae, leviora quaeque non cognoscebantur esse peccata, id est, quae aliis non in Christo manifestanda erat, in lege naturali non erat cognita. Testimonia autem legis Moysi et Prophetarum annuntiatione praedicantur. Item sine lege
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ remper ante oculos habuissent ñ utique deliquis¬
rent neque enim audet seruus domino praesente
peccare /Scimus autem qm qui cum que lex
loquitur his qui in lecȩ sunt loquitur nedice¬
rent haec in pralmo degentibus dicta ortendit quȩ
in lege dictarunt his qui inlege sunt loqui : quȩ pitur
sane quo modo iudaes dixernt dm̃ non erre: nonutiq
uerbo dixerunt redopere : Nam qui confitentur e
nosre pactis autem negant Iergo gentes hic non appel¬
lat quiiam de illis talia dixerat in propniaenarue
utomne os obstruatur : non solum gentium pedetio
iuda eorum : dum non habent unde gloriani : Vt gub¬
ditus fiat omĩs mundusclõ inconfessione
peccati quia ex oƿeribus lecis non ius tipica¬
bitur omnis caro coram illo . Modo non iurti¬
picatur siue opera legis circum cirionem dicit rab¬
batum & ceterar cere monias quȩ nontam adiurti¬
tiam quam ad carnis letitiam ꝑtinebant : Item ñ

Expanded text:
Dei semper ante oculos habuissent, non utique deliquisDei semper ante oculos habuissent, non utique deliquissent. Neque enim audet servus, Domino praesente, peccare. Scimus autem quoniam quaecumque lex loquitur, his qui in lege sunt, loquitur. Ne dicerent, haec in psalmo de gentibus dicta, ostendit, quae in lege dicta sunt, his qui in lege sunt, loqui. Quaeritur sane, quomodo Judaei dixerunt Deum non esse. Non utique verbo dixerunt, sed opere. Nam confitentur quidem se nosse, factis autem negant. Ergo gentes hic non appellat: qui jam de illis talia dixerat in propria causa. Ut omne os obstruatur. Non solum gentium, sed etiam Judaeorum: dum non habent unde gloriari possint. Et subditus fiat omnis mundus Deo. In confessione peccati. Quia ex operibus legis non justificabitur omnis caro coram illo. Modo non justificatur. Sive opera legis, circumcisionem dicit, sabbatum, et caeteras caeremonias: quae non tam ad justitiam, quam ad carnis laetitiam pertinebant. Item non
Abbreviated transcription (Latin):
cionesm puae genere testem : Linquis quis dolosȩ
a cebant: aliudore ꝓmittentes aliud corde
uolu tantesIuenenum as pidum: horum rerpen¬
tium perpimum dicit esse uenenum rub labus eorũ:
hoc eit inconde quorum os maledictione:
non ert uniusgeneris male dictios quic quidenĩ
malo uoto dicitursrine dubio male diciturh Et amna¬
pitucdine plenum est : A maritudo: contraria
est dulcedine uerborum di ue loces pedes eorũ
adeffundenclum sanquinemꝥ siue simƿliciter
homicidas dicitiriue interficientes animas adulan¬
do unde in actibur apłr dicit paulur smundus sũ
ab omnium ranguine ñ enim subter fui quo minus
uobis ad nuntianem omne conpilium dĩ: CONTRI¬
tio et inpelicitas inuiis eorum et uiam pacis
non cocnonerunt : CCconteruntur d in pelices
piunt animae in doctrinis eorum: uel in exemplis
conuerrationis eorum Non est timorch̃ ante
oculos eorum  intimore dĩ conclusit quisitimorẽ

Expanded text:
tione sua generet pestem. Linguis suis dolose tione sua generet pestem. Linguis suis dolose agebant. Aliud ore promittentes, aliud corde volentes. Venenum aspidum. Horum serpentium pessimum dicit esse venenum. Sub labiis eorum. Hoc est, in corde. Quorum os maledictione. Non est unius generis maledictio. Quidquid enim malo voto dicitur, sine dubio mala dicitur. Et amaritudine plenum est. Amaritudo contraria est dulcedini verborum Dei. Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. Sive simpliciter homicidas dicit: sive interficientes animas adulando. Unde in Actibus Apostolorum, dicit Paulus: Mundus sum ab omni sanguine. Non enim subterfugi, quo minus vobis annuntiarem omne consilium Dei. Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt. Conteruntur et infelices fiunt animae in doctrinis eorum, vel in exemplis conversationis eorum. Non est timor Dei ante oculos eorum. In timore Dei conclusit: qui si timorem
Abbreviated transcription (Latin):
oẽs declinauerunt : qui non intellegit ñ nequs¬
ret iriuideos non intellegit̃ quia ñ quȩ put: dr̃ autem
tunc requitur icumeius uoluntas in quinitur s quia
om̃s qui peccat non uidit eum nec cognouit eums eo qđ
qui peccat dominirui ñ cognouerit uoluncatem ua
E uulgo nescire diciturs cuiur uolunta s ignopata ert
pimul inutiles factisunt : Iin utiles a dopur qđ pue
runt ꝓcreati: Von est qui faciatat bonum ñ
est usque ad unum : nec aportolus item rinon
est quifaciat bonum. quo modo inperius plebem
ruam arguit de uorantis & inopum conpiliũ conpun¬
dentis : plebs enim dĩ ñ erat ribonum non paciebat
Maxime cum iuxta ibidem genenatio appelletur
hoc magis ad pralmi ex poritione ꝑtinet qua ada por¬
caura  sepulchrum ƿatens est cut tðr eorum
foetore doctrinae & adulatione suae contaminans
ł intenpiciens audientes Pideo enim repul chrium
diligenter clauditur ne adhuc uiuentibus exala¬

Expanded text:
nes declinaverunt. Qui non intelligit, non requines declinaverunt. Qui non intelligit, non requirit: seu ideo non intelligit, quia non quaerit. Deus autem tunc requiritur, cum ejus voluntas inquiritur: quia omnis qui peccat, non vidit eum, nec cognovit eum, eo quod, qui peccat, Domini sui non cognoscit voluntatem. Nam et vulgo nescire dicitur, cujus voluntas ignorata est. Simul inutiles facti sunt. Inutiles ad opus ad quod fuerunt procreati. Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Nec Apostolus. Item si non est, qui faciat bonum, quomodo inferius plebem suam arguit devorantes, et inopum consilium confundentes? Plebs enim Dei non erat, si bonum non faciebat: maxime cum justa ibidem generatio appelletur. Hoc magis ad psalmi expositionem pertinet, quam ad Apocausam. Sepulcrum patens est guttur eorum. Fetore doctrinae suae, et adulatione contaminans, et interficiens audientes. Ideo enim sepulcrum diligenter clauditur, ne adhuc viventibus exhala
Abbreviated transcription (Latin):
catum : ruꝑ abundauit gratias quorum damnatio
iucta egt¶ quid iustius qua mut hanc poenam ꝓenti¬
ant quam nos negare mentitisunt qui nihil magis
quam iustum dĩ iudicium prȩdicamus  quid igituR
precellimus eognequa quam: caubati enimsu¬
mus iuclaeos Et Gre cos om̃s subƿeccato esse:
uos ex iudaeis nullam unde maioressimus inuenio
causam: hoc enim inuertigauit ratio subpeccato esre
a iudaeos de grecos qđ non riatione sola collegimur¬
red etiam de iudaeis terti monium conpnoba munstem
hoc ortendit squo iudae i licet legem ae ꝓphetaphabetor
nihil tamen amplius quam gentes habeant quia
om̃s similiter peccauerunt a egent gloria dĩ¬
testimonium rumptum ert de inripiente loquitur
quod testimonium in aduentum x p̃i p̃cipue ortendit
implecum st empore rcilicet paprionis quo nullur
iurtus cum paterecur puto inuentur pit Nonegt
intelle cens non est requirens dm Iqui non ne¬
quirit pundamentum necesre est ut declin et :

Expanded text:
catum, superabundavit gratia. Quorum damnatio catum, superabundavit gratia. Quorum damnatio justa est. Quid justius, quam ut hanc poenam sentiant, quam nos negare mentiti sunt: qui nihil magis, quam justum Dei judicium praedicamus. Quid ergo, praecellimus eos? Nequaquam. Causati enim sumus, Judaeos et Graecos, omnes sub peccato esse. Nos ex Judaeis nullam, unde majores simus, invenio causam. Hoc enim investigavit ratio, sub peccato esse, et Judaeos et Graecos, quod non ratione sola colligimused etiam de Judaeis testimonio comprobamus. Item hoc ostendit: quomodo Judaei licet Legem et Prophetas haberent, nihil tamen amplius, quam gentes habebant: quia omnes similiter peccaverunt, et egent gloria Dtestimonium sumptum est, de insipiente loquitur: quod testimonium in adventu Christi praecipue ostendit impletum, tempore scilicet passionis, quo nullus justus cum pateretur, puto inventus sit. Non est intelligens, non est requirens Deum. Qui non requirit fundamentum, necesse est ut declinet.
Abbreviated transcription (Latin):
quando iniudicium cum dõ uenimur non obreruanter
prae cepta eius ꝓmissionum retributionem frauda¬
murIunde ostenditur dp̃ uerax quia quãe ꝓmipit r̃s¬
pecca toribus nondat .Qui infert iram iut indilu¬
uio & rodoma ita in iudicio : secundum homin emdico
quo modo iudicauit cls mundum: quia iustitia
damnabit in iurtitiam sisecundum tehumana
iniquitate pit turtior Si enim ueritas di inmeo
mendatio abundauit incloria ipsiuehocert
creuit : Quid ad huc et ecolhocest in suꝑ iudicor ego
quicum que mentior homo quilaudars debere pi
meo mendatio dĩ ueritas conprobatur Itam quan
peccator iudicoR et non sicut blas phemamu
st sicut aiunt nos quidem dicefe ut qui me ita
iudicat qua sipeccantem ae non picut quidam nosaiunt
dicere qđ quanto maiora mala fecerimusstanto
maiona bona recipiamur faciamus mala ut ue¬
nant bona hoc portassis ideo putabant quia non
intellexerunt quodque dicebat subi habundauit pec¬

Expanded text:
quando in judicium cum Deo venimus, non observantes quando in judicium cum Deo venimus, non observantes praecepta ejus, promissionum retributionem fraudamus. Unde ostenditur Deus verax; quia quae prpeccatoribus non dat. Qui infert iram. Ut in diluvio et Sodoma, ita in judicio. Secundum hominem dico:quomodo judicabit Deus hunc mundum? Quia justitia damnabit injustitiam: si, secundum te, humana iniquitate sit justior. Si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit in gloriam ipsius. Hoc est, crevit. Quid adhuc et ego. Hoc est, insuper judicor ego quicumque mentior homo, qui laudari deberem, si meo mendacio, Dei veritas comprobatur. Tamquam peccator judicor? Et non sicut blasphemamur, et sicut aiunt quidam nos dicere. Ut qui me ita judicat, qua peccantem, et non sicut quidam nos aiunt dicere: quod quanto majora mala fecerimus, tanto majora bona recipiamus. Faciamus mala, ut veniant bona. Hoc fortassis ideo putabant: quia non intellexerunt, quod quidam dicebat: Ubi abundavit pec
Abbreviated transcription (Latin):
noncreclicleruntinum quid incredulitas eoruonr
fidem di euacuauit absit: fidem promisrorum cus
reli querunt lucasert mecum polup lin pralmoquin¬
poruit pars ad uersa quasidixeridsnopter ea ego
peccaui ut tuiurtur appareas me iudicando ꝓseduerur
sensusric re habec quia ꝓmiserat r eds̃pine perrona¬
rum accertione in peccantibus uindicare  e quidem
eius patientiam mendatium iudicabunt uineit cum
iudicari Nquando eorum facta punit in quibur nemo
put auerat uindicaris aliter probartitẽ cunam de
hominibur haberesqui ꝑ prophetam me ab ycondica
neuelasti. a uicistieor quite incuriorum huma nonũ
actuum eẽ confingunt: huc urque obiectio cucur nit:
Iam incipit a portolus res pondere : Si autem iniqui¬
tas nos t̃ra iustitiam cliꝰ commendat quid dicious.
num quid inquus łs  Iniquum est riinillis uindicat
qui ideo peccauerunt ut illisiurtior a pparere item
non qđ nr̃a iniquitas addat iurtitiam dõ sƿed intemƿñ

Expanded text:
non crediderunt? Numquid incredulitas illorum non crediderunt? Numquid incredulitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit. Fidem promissorum, cum sit reliquerunt, Lucas est mecum solus. posuit pars adversa, quasi diceret: Propterea ego peccavi, ut tu justus appareas, me judicando. Sed verus sensus sic se habet: quia promiserat se Deus sine personarum acceptione in peccantibus vindicare: et quidam ejus patientiam mendacium judicabant, vincit cum judicaverit, quando eorum facta puniet: in quibus nemo putaverit vindicari. Aliter: Probasti te curam de hominibus habere, qui per Prophetam mea abscondita revelasti, et vicisti eos, qui te incuriosum humanorum actuum esse confingunt. Hucusque objectio cucurrit: jam incipit Apostolus respondere. Si autem iniquitas nostra justitiam Dei commendat, quid dicemus? Numquid iniquus est Deus? Iniquum est, si in illis vindicat, qui ideo peccaverunt, ut illis justior appareret. Item non quod nostra iniquitas addat justitiam Deo, sed in tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
s. quiderzo ampliusest iudaeo autquȩ utilitas circũ¬
cisionis multum quidem peroqnẽ modum Ex ꝑrona
iudaei iterrogantis dicitursrespondente aportolo
secundum omnem modum Ideo autem multum inter¬
est non quia circum cirionem incarne acceperuntised
quia credita sunt illis eloquia di item red de rationem
quod lex contempta non prosit & quod carnal scir¬
cum cirionis prȩ rogatiua nullis operibus fultapit
uana internogat quid amplius habeat iudaeur excu¬
ius persona responditur multum peromne modũ
Nam siiprius sensusest multum ꝑ omnẽ modum &om¬
nis homo mendaxs quo modo portea contra uenit dicens
ssiautem iniquitas nostra iustitiam dĩ commendat:
quid dicimur num quid iniquus dr̃ abƿit a cetera pos¬
tremo quomodo iuda eus nihil amplius habere con¬
firmat pi hic multum habere comme morat : pri¬
oum quilem quia crecdita sunt illis eloquia cħ
hoc estis dicturi primũ quod creditarunt il lis elo¬
quia dĩ a gentibus nulla : quidenim. Siquilem illorũ

Expanded text:
. Quid ergo amplius est Judaeo: aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Ex persona Judaei interrogantis, dicitur, respondente Apostolo, multum quidem secundum omnem modum. Ideo autem multum interest: non quia circumcisionem in carne acceperunt, sed quia credita sunt illis eloquia Dei. Item reddit rationem, quod lex contempta non prosit, et quod carnalis circumcisionis praerogativa, nullis operibus fulta, sit vana. Interrogat, quid amplius habeat Judaeus. Ex cujus persona respondetur: Multum per omnem modum. Nam si ipsius sensus est: multum per omnem modum, et omnis homo mendax: quomodo postea contravenit, dicens: Si autem iniquitas nostra justitiam Dei commendat, quid dicemus? Numquid iniquus Deus? Absit, etc. Postremo, quomodo Judaeos nihil amplius habere confirmat, si hic multum habere commemorat? Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei. Hoc estis dicturi: primum, quod credita sunt illis eloquia Dei, et gentibus nulla. Quid enim, si quidam illorum
Abbreviated transcription (Latin):
qũo quidem unus ds quiius tificat: ut rique unidõ
a unixp̃o crede distis: Circum cisioneo ex fide
t pr e putium per fidem: iprum est exfide ł ꝑpde
mallent mutare quã re petere permonem picut
indanihel escriptum ert propter habraham peruũ
tuum & iraac dilectum tuum & irrahel ꝓc̃m tuum
leceo erco des truimus ƿer fidem absit sedle¬
Gem sta tuimus: non contraria ribi a portolus hict
puo perius asserens excluram eẽ umbram a typũ
legis prae ƿenti ueritate nunc autẽ in ꝑrec ady¬
bare relegem in quo ipra tertimonium peribec hu¬
bra ham non exoperibus legis sed ex fide iurtipiea¬
turert : Item: legem ergo qui circum cidi prȩcipti
puꝑpluam iudicamur abrit : immo rtane pacia mus
dum ꝓbamus uerum esse qđ dixit legem legites¬
tamentum testamento circum cisionem circum¬
nisge abraham: reuocauit illos ad caput circũ¬
cipionis ut qđ initio consirterit ad hibeatur in toto:

Expanded text:
Quoniam quidem unus est Deus, qui justificat. Utrique uni Deo, Quoniam quidem unus est Deus, qui justificat. Utrique uni Deo, et uni Christo credidistis. Circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem. Ipsum est ex fide et permallent mutare, quam repetere sermonem: sicut in Daniele scriptum est: Propter Abraham servum tuum, et Isaac dilectum tuum, et Israel sanctum tuum. Legem ergo destruimus per fidem? Absit. Sed legem statuimus. Non contraria sibi Apostolus dicit, superius asserens exclusam esse umbram, et typum legis praesenti veritate: nunc autem infert abare se legem, in quo ipse testimonium perhibet. Abraham, non ex operibus legis, sed ex fide justificatus est. Item, legem ergo, quae circumcidi praecipit, superfluam judicamus. Absit. Immo stare faciamus, dum probamus verum esse, quod dixit: legem legi, testamentum testamento, circumcisionem circumus invenisse Abraham. Revocavit illos ad caput circumcisionis: ut quod initio constituerit, adhibeatur in toto
Abbreviated transcription (Latin):
contrari as rine quib: operibus legis a postolus iustipi¬
care hominem ꝑ fidem dixisse credendusest iscilicet
cincum cisionis uel rabbati & ceterorũ huiusmodi ñ
absque iurtitiae operibus de quib: beatus ia cobus
dicit sꝑides rine operibus mortua ert hic autem
de illo dicit qui adxp̃m ueniens sola cum primum
cređt fide raluatur :Addendo autẽ oƿerib: legis¬
ostendit esse etiam gratiae opera : Aniudae orũ
dstantum. non ne sr centium: num quid iudgos
solos dy creauit. aut de illis solis curam gerit :
nam lt sggentes peccauerunt : Auos: a siuos conuert¬
mini & illi: riuobisuenit xp̃s exlege ꝓmissus łt illis
uam frequenter ꝓphetae etiam deni¬
deorum
uocatione dixerunt: immo et centi
pul chre modum seruauit in uerbis: immo dixit ut
ortender et magisgentes quã primum se non erant
circum cisi : & abraham ante circum cirionem iur¬
tus: & red dit rationem ne iudaeos ex cludere uide retun

Expanded text:
contraria: sine quibus operibus legis Apostolus justificontraria: sine quibus operibus legis Apostolus justificari hominem circumcisionis, et sabbati, et caeterorum hujusmodi, non absque justitiae operibus, de quibus beatus Jacobus dixit: Fides sine operibus mortua est: Hic autem de illo dicit, quia ad Christum veniens, sola, cum credit, fide salvatur. Addendo autem, operibus legisostendit esse etiam gratiae opera. An Judaeorum Deus tantum? Nonne et gentium? Numquid Judaeos solos Deus creavit: aut de illis solis curam gerit? Nam et gentes peccaverunt, et vos; et si vos convertimini, et illi. Si vobis venit Christus ex lege promissus, et illis. Nam et frequenter Prophetae etiam de Judaeorum vocatione dixerunt. Immo et gentium. Pulchre modum servavit in verbis. Immo dixit: ostenderet magis gentes, quamvis non erant circumcisi. Et Abraham ante circumcisionem justus. Et reddit rationem, ne Judaeos excludere videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenture ƿta quem ipre iurtifica uerit ñ exorerib
red exfide : ubiest erco ci oriatiotua exclusa est :
adiuda eum loquitur ne glorieriste operibus meru¬
ipe iustitiam: item interrocatio: Iudȩiestsare
yponditur ab apostolo exclura est : item iudaeus in¬
ternogat: per quam legem factorem. idest per
natura¬
lem operalegis refertur ab aporto¬
lo.non.
sed ƿerlegem fideisƿer quamlecem
faccorum: non sub auditurest  ged ƿerlecem
ficle islegem dic̃ statum fidei terminum hoc est
nouum testamentum ¶arbitranur enim iusti t¬
picare hommem perficlem sine operib: lecis:
scertisumus uel iudica muslabutuntur quidam hunc
locum ad districtionẽ operum iustitiae solam fide
porse sufficere ad prmanterscumitem alibi dicat
aportolur pł sihabuero omnem fidem ita ut montes
tranpperam: caritatem autem non habeam nihil
mihi ꝓdert : in qua caritate alio loco lezis asserit
plenitudinem continere dicensplenitudo legis est
caritas. quodpihaec eorum pensui uidentur eẽ

Expanded text:
est, et quem ipse justificaverit: non ex operibus, sed ex fide. Ubi est ergo gloriatio tua? Exclusa est. Ad Judaeum loquitur: ne glorieris te operibus meruisse justitiam. Item interrogatio Judaei est. Et respondetur ab Apostolo: Exclusa est. Item, Judaeus interrogat. Per quam legem? Factorum? id est, per naturalem. Opera legis refelluntur ab Apostolo. Non. Sed per legem fidei. Per quam legem? Factorum? Non, subauditur, est: sed per legem fidei. Legem, dicit statum fidei terminum, hoc est, novum Testamentum. Arbitramur enim justificari hominem per fidem sine operibus legis. Certi sumus, vel judicamus. Abutuntur quidam hoc loco ad destructionem operum justitiae, solam fidem posse sufficere affirmantes: cum tamen alibi dicat Apostolus: Si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam: charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest. In qua charitate, alio loco legis asserit plenitudinem contineri, dicens: Plenitudo legis est charitas. Quod si haec eorum sensui videntur esse
Abbreviated transcription (Latin):
Et iudicabit quol ex natura est ƿraeputiole
Gem conguoranste qui per litteram et cincum
riue non sequendo qđ lexdicit hoc ert ut xp̃o credens
ueram circũ cirionem acciperis non enim qui in
manifecto iudaeus egt nequȩ quae inmani¬
festo in carne circum cisio: Sed qui in abscondi¬
to iulaeus ipse egt uerus Iomnia enim quȩ antea
cirea exteriorem hominem gerebantur. figuram
interioris habebant: Et circum cigio cordis insp̃u:
sdequa scrptum in lege est  in nõ uisƿimis diebuscir¬
cumcidit ds̃ cortuum a corpeministui ad dñm dm̃tuũ
amandum Pa iterum circum cidite uosdõ uestro:
de circum cidite p̃putium cordis uestris in sp̃u. nonlit

Expanded text:
Et judicabit id quod ex natura est praeputium, Et judicabit id quod ex natura est praeputium, legem consummans, te, qui per litteram et circumcsive non sequendo, quod lex dicit: hoc est, ut Christo credens, veram circumcisionem acceperis. Non enim, qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne est circumcisio: sed qui in abscondito Judaeus est. Ipse est verus. Omnia enim, quae antea circa exteriorem hominem gerebantur, figuram interioris habebant. Et circumcisio cordis. De qua scriptum in lege est: In novissimis diebus circumcidet Deus cor tuum et cor seminis tui, ad Dominum Deum tuum n spinis. circumcidite uos deo uestro et circumcidite praeputium cordis uestri, ne exeat ira
Abbreviated transcription (Latin):
ne p̃putium illius in circum cisione reputabitur:
uiribilia indigent in uiribilibur ł in uiribilia non indigent̃
uiribilibur seo qđ ui pibilia i mago fint in uiribiliũ : e inuiribilia¬
uerataspit᷑ uiribilium : Ideo circum cirio carnis indiget con
ihi iatine non indiget ueritas: imago autem indiget ue¬
uritate ¶ quae ritur sane quare ƿit data circum cipio¬
Iripse ipra non pnod ests primũ ut ag nosce retur dĩpo¬
ut pulus intergenter denique quando solierant in hene¬
ruimo circum ciri non fuerunt piue ut corpora eorũ ag nos¬
tnuicerentur inbello : nam quod in tali membro pgnantur
haec caura est: primum nealiud membrum aut̃ deble
fuerit aut turpe qđ publice uide recur: Iterũ propten
gratiae ꝓmispionem in quaerant ꝑ captita tem pla¬
cendi ꝓsiue ut xp̃s pignificaretur ex eiurremine nar¬
citurus us ł adquem futura erat ipta carnalis quȩ
rpiritalem habebat apperre cuiurtipum geneus
iepuna ue populum secundo circum cidere iubetur

Expanded text:
ne praeputium illius in circumcisionem reputabitur? Visibilia indigent invisibilibus, invisibilia non indigent visibilibus, eo quod visibilia imago sunt invisibilium, et invisibiliant visibilium: ideo circumcisicisione, quia imagine non indiget veritas, imago vero indiget veritate. Quaeritur sane: quare sit data circumcisioer seipsam non prodest. Primum, ut agnosceretur Dei populus inter gentes. Denique quando soli erant in eremo, circumcisi non fuerunt. Sive ut corpora eorum agnoscerentur in bello. Nam quod in tali membro signantur, haec causa est: Primum ne aliud membrum aut debile fieret, aut turpe, quod publice videretur. Iterum, propter gratiae promissionem, in qua erant per castitatem placituri. Sive ut Christus significaretur ex ejus semine nasciturus, ad quem futura erat ista carnalis, quae spiritualem habebat afferre: cujus typum gerens Jesus Nave, populum secundo circumcidere jubetur.
Abbreviated transcription (Latin):
picantes ꝑoperum confesrione iricut econtrario alu factis
negare dicuntur saliter quia ꝑfectae docetis & ostenditis diui¬
num eẽ in quodm̃ ꝑ oboedientia magnificatis &e rimplicitate¬
communicationis in illo sit in omnes rimplit̃ tribuaentes riue
docentes bona quȩ communicatis potiur quam donatis certe
uor cum multiplice ea penore recepturos iprorũ ꝓ uobshaec
om̃a operator administratio huiur oppicus quia etiã in hoc abun¬
dat derider antium uos propt̃ eminentem ĩriatiam di inuobis
quis autem nonderideret tales ipropt᷑ gratiam riue raerłiȩ

Expanded text:
per operum confessionem, sicut econtrario alii factis negare dicuntur. Aliter, perfecte docetis, et ostenditis divinum esse, in quo Deum per obedientiam magnificatiscratione pro vobis. In omnes simpliciter tribuentes, sive docentes bona, quae communicatis potius quam donatis, certi vos cum multiplici ea fenore recepturos. Haec omnia operatur administratio hujus officii, quae etiam in hoc abundat. Desiderantium vos, propter eminentem gratiam Dei in vobis. Quis autem non desiderat talem propter grat
Abbreviated transcription (Latin):
coactus. non extristitia aut ex necessitate s hilare enim dato¬
rem diligit srecundũ rententiam salomonissa in omni dato
hilarẽ rac uultum tuum Isi autem descientia intellegitur
hilarem in labore ruo uult epre doctorem Isicut dere alibi dict
Sienim uolens hoc ago mercedem habeo ł nł q. potensẽ autẽ dr̃
riue ne mnopia pormidarent piue graruicũ donũscientiae.
Omne gratiam abundare facere in uob ssratiam nascentiae
quia exinde ꝑ opera ur̃a dõ gratiae referuntt afructuenim
frumentiuini E oleirui multiplicatisunt Iut in omnib: semꝑ
omnem rufficientia habentes abundetis in omne opur bonũ.

Expanded text:
n ex tristitia, aut ex necessitate: hilarem enim datorem diligit Deus, secundum sapientiam Salomonis: Et in omni dato, hilarem fac vultum tuum. Si autem de scientia intelligitur, hilarem in labore suo vult esse doctorem: sicut de se alibi dicit. Si enim volens hoc ago, mercedem habeo, et reliqua. Potens est autem Deus. Sive ne inopiam formidarent, sive gratuitum donum sapientiae. Omnem gratiam abundare facere in vobis. Gratiam nascentiae, quia exinde per opera vestra Deo gratiae referuntur. A fructu enim frumenti, vini et olei sui, multiplicati sunt. Ut in omnibus semper omnem sufficientiam habentes, abundetis in omne op
Abbreviated transcription (Latin):
unaminus accepis ter uirgis cȩrurum remel lapidatus sũ
quinq: uicibus tricenas a nouenas quari trans gresror legis
accepit¶ haec autem in actib: a portolorũ ñ om̃a repperiuntur
quia nec inepistolis om̃a quae ibiscripta runt continent̃ er
naufragium feci nocte aedie in ꝓfundũ maris fui Inultimo
periculo cum nauem in ꝑfundo tempertate deducta moras
fluctuum operiri putaremur in itinerib: sepe periculis plu¬
minum periculis latronũ periculis ex genene periculis exgentib:

Expanded text:
una minus accepi. Ter virgis caesus sum: semel lapidatus sum. una minus accepi. Ter virgis caesus sum: semel lapidatus sum. Quinque vicibus tricenas, et novenas quasi transgressor legis accepit. Haec autem in Actibus Apostolorum non omnia reperiuntur: quia nec in Epistolis omnia quae ibi scripta sunt continentur. Ter naufragium feci: nocte ac die in profundo maris fui. In ultimo periculo, cum navim in profunda tempestate deductam, in horas fluctu operiri putaremus. In itineribus saepe: periculis fluminum, periculis latronum, periculis ex genere, p
Abbreviated transcription (Latin):
Legis ł phariseorũ qui dominatũ in populũ exercebant ¶ Si quis
de uoratssiquis accepit : conuiuusł munerib siquis accepit
pecunia riquis extollitur Iudasca ruꝑbia uel depcientia
uel degeneris qualitate¶Siquis in faciem uorcedit̃ piquis etiã
p̃pentes obiurgat Secundum ignobilitatem dico iig nobilitar
minus aliquid habeamur: IN quo quis audet hicre aportolii
conrarat laborum suorum contemplatione s item notan¬
dum quod quari cemerariũ dixerunt audire : d udgo
Et ego porrim audire riuolo Ebreirunt et ego: israhelitist̃
a ego remen abra haerunt t ego : Sun hoc glorianti
d ego huius rum gentis Ministrixp̃irunt st egol Notandũ
quia riquis dexp̃i paltim ministe rioglorietur ñ sapienter
hoc facit in ¶Vt minus papiens dicoplus ego in laborib: plurimis¬
modum in mortibus ꝑrequenters a iud aeis quinquies quad ragenas

Expanded text:
Legis, vel Pharisaeorum, qui dominatum in populum exercebant. Si quis Legis, vel Pharisaeorum, qui dominatum in populum exercebant. Si quis devorat, si quis accipit. Convivia, vel munera. Si quis accipit pecuniam. Si quis extollitur. Judaica superbia, vel de scientia, vel de generis qualitate. Si quis in faciem vos caedit. Si quis etiam praesentes objurgat. Secundum ignobilitatem dico. Ignobilitas minus aliquid habeamus. In quo quis audet: in insipientia dico. Hic se Apostolis comparat, laborum suorum contemplatione. Item notandum quod quasi temerarium dixerit, audere. Audeo et ego. Possum audere si volo. Hebraei sunt, et ego. Israelitae sunt, et ego. Semen Abrahae sunt, et ego. Si in hoc gloriantur: et ego hujus sum gentis. Ministri Christi sunt, et ego. Notandum quod si quis de Christi solum ministerio glorietur, non sapienter hoc facit. Ut minus sapiens dico, plus ego. In laboribus plurimismodum: in mortibus frequenter. A Judaeis quinquies quadragenas
Abbreviated transcription (Latin):
gloriae depiderio esred dere aliquid naturus .s. nein eius
odium uerri falros a portolos sequerentspicergo insipientiȩ
eius. Tam sapiens est. quam sapienserit ipra sapientia
simul notandum quia mirũ epre ñ debeat riad tempus falra
doctrina p̃ualear cuius auctorib inꝑine uindicata ꝓmitti
Quod lo quor ñ loquor ꝑdm̃ .s. quari inpipientia .i. pihic ne¬
cerritate populidĩ mei conpulrus negat recundũ dm̃ segloriapi
qui de illis pentiendũ ẽ quisola iactantia glorianł pubytan¬
tiae gloriȩ ert enim alia uera rubytantia gloriandi qm̃ multi
gloriantur. recundũ carnem a ego gloriabors qm̃ in nobilitate
terneni geners gloriari carnale ert . ¶Libenter enim suffer¬
tis inripientes cum pitis ippi papiente: : Video enim uoscum
edoctisitis ipta nullius epre momenti. facile in pipientib con¬
pensipsel Suptinecis enim piquisuos in peruitutẽ redigit :

Expanded text:
gloriae desiderio esset de se aliquid dicturus; ne ejus gloriae desiderio esset de se aliquid dicturus; ne ejus in odium versi, falsos apostolos sequerentur. Si ergo insipientia ejus tam sapiens est, quam sapiens erit ipsa sapientia? Simul notandum, quia mirum esse non debet si ad tempus falsa doctrina praevaleat, cujus auctoribus in fine vindicta promittitur. Quod loquor, non loquor secucessitate populi compulsus, negat se secundum Deum gloriari: quid de illis sentiendum est, qui sola jactantia gloriantur substantiae gloriae? Est enim alia vera substantia gloriandi. Qgloriantur secundum carnem, et ego gloriabor. Quoniam in nobilitate generis gloriari carnale est. Libenter enim suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Video enim vos, cum edocti sitis ista nullius momenti esse, tam facile insipientibus consensisse. Sustinetis enim si quis vos in servitutem redigit.
Abbreviated transcription (Latin):
a portolor emitant dicente neque enim fuimus inrermone
adolationis aliquando nec in occarione a uaritiae Ineque quȩ¬
rantes ab hominib: gloriã nec a uob̵ ¶st ñ mirũ ẽ cum ipre ratanas
t̃nans figuratre in angelum lucis .i. ñ tam facille romnis aut
aliquib: uirionib: quapi angelicis lucis fider habenda ne forte
t̃nans figeret ratanas in angelum lucis & decipit ac palla t in¬
cautos Nonrẽ magnum siminis trieius transfigur antur
ł ut ministri iustitiae i. ñ mirũ siminis trisatanȩ a uaritiae
idest gloriae caurae fingant renustitiam p̃dicare.Iuorul
finis erit. secundum opera ipsorum .i. mald opera malur pinis
exspectat t iterum dico ne quirme existimet in sipiente ali¬
oquin uelud in sipientem accipiteme ut et ego modicũ quid
lorier ÷ lam superius dixitssustinete modicũ qui dinpipientiȩ
meae exred diderat rationem quia zelo dĩeos ⁊ elaret non

Expanded text:
Apostolos imitantur, dicentes: Neque enim fuimus in sermone Apostolos imitantur, dicentes: Neque enim fuimus in sermone adulationis aliquando, nec in occasione avaritiae, neque quaerentes ab omnibus gloriam, nec a vobis. Et non mirum. Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis. Non tam facile somniis, aut aliquibus quasi angelis lucis, fides habenda, ne forte transfiguret se Satanas in angelum lucis, et decipiat ac fallat incautos. Non ergo est magnum, si ministri ejus transfigurentur, velut ministri justitiae. Non mirum, si ministri Satanae, avaritiae, id est, gloriae causa fingant se justitiam praedicare. Quorum finis erit secundum opera eorum. Mala opera malus finis exspectat. Iterum dico, ne quis putet me insipientem esse. Alioquin velut insipientem accipite me: ut et ego modicum, quid glorier. Jam superius dixit: Sustinete modicum quid insipientiae meae: et reddiderat rationem, quia zelo Dei eos zelaret: non
Abbreviated transcription (Latin):
facturus sum ut ampute occario quiuolunt occasione᷑ ut in quo
gloriantt inueniantur tales picut & nosr .i. hic ned dit cauram
quare ipre ñ acciperet & aduersarii curdocerent gulam
auaritiamque rectantes querentes ꝑpaucum alditum
inuenire lucrandi ut hic ł pane acciperet illi aurum lincen¬
tius exigerent ideo tollit occarpionẽ aportolur iut in hoc appa
eius modi feudosunt a postoli dicentes s haec dicit dñs cũ ipre
crans fgurantes re in apostolos xp̃i .i. rubdolus qui aliud pin¬
git cum aliud agit ut sub contemplatione euangeliae p̃dica¬
tionis contegeat rapacitate talesenim p̃dicatores ut hominib:
placeant necerse ert ado larisut adolando placeant e pla¬
cendo accipiunt ea ꝗ commendant dicturirunt ñ ea q̃e dificent
audiente pleriq panes nontam pecuniam deriderant quã
honorẽ arbitrantesrerummis opib: erre dieditatosriabom¬
nib: conlaudenturs .S. nec pecunias ideorƿernunt quia ñ habent
sedq in reconditis habent ueri autem &e rimplices magistri

Expanded text:
quo gloriantur, inveniantur sicut et nos. Hic reddit causam, qua ipse non acceperit, et adversarii cur docerent gulam, avaritiamque sectarentur, quaerentes perpaucum aditum invenire lucrandi, ut hic vel panem acciperet, illi aurum licentius exigerent. Ideo tollit occasionem Apostolus, ut in hoc apparejusmodi pseudoaposttransfigurantes se in Apostolos Christi. Subdolus est, qui aliud fingit, cum aliud agit: ut sub contemplatione evangelicae praedicationis contegat rapacitatem. Tales enim praedicatores, ut hominibus placeant, necesse est adulari: ut adulando placeant, et placendo accipiant. Et quae commendantur dicunt, non ea quae aedificent audientem. Plerique eorum non tam pecuniam desiderant, quam honorem: arbitrantes se summis opibus esse ditatos, si ab omnibus collaudentur: sed nec pecunias ideo spernunt, quia non habent, sed quia in reconditis habent. Veri autem et simplices magistri
Abbreviated transcription (Latin):
porrint uobis reddere sp̃italia sirti enim duo građ rine alter utrio
erse ñ porsunt : tam enim ille ꝑfectur nonerit decarnalib: cogi¬
tando quam is misericorscum non habet cuidare uel a quodare
doceatur : Nuimultum non habundauit : st quimodicum non mino¬
rauit demanna hoc dr̃i quam accepit populus indeferto cuius
exemplo docemur quod omnes suꝑ habundantia teneret uermes
simul st ortenditur quae dỹdat omnibus dequalia esse debere
Et propter estimonia auctoritatem uult nob̵ apostolus p̃rentia om̃a
erre communias ut & ꝑfecti doctrinam non abscondant Ist haben¬
tesrubrtantiam mundi non denegent eis uictum : dignus e itenim
operariur ciboruo Tratias autem dõ quidedit eandem rolli¬

Expanded text:
possint vobis reddere spiritualia. Isti enim duo gradus, sine alterutro possint vobis reddere spiritualia. Isti enim duo gradus, sine alterutro esse non possunt: jam enim ille perfectus non erit de carnalibus cogitando, quamvis misericors, cum non habet, cui dare, vel quomodo dare doceatur. Qui multum habuit, non abundavit: et qui modicum, non minoravit. De manna hoc dicitur, quod accepit populus in deserto, cujus exemplo docemur, quod omnis superabundantia generet vermes. Simul et ostenditur, quae Deus dat, omnibus aequalia esse debere. Et propter hujus testimonii auctoritatem, vult nobis Apostolus praesentia omnia esse communia, ut et perfecti doctrinam non abscondant, et habentes substantiam mundi, non denegent eis victum. Dignus est enim operarius cibo suo. Gratias autem ago Deo, qui dedit eamdem solli
Abbreviated transcription (Latin):
quia habitabat in xp̃os Quia non polum facere ped &e uelle cepirtir
ab anno priore sOstendit quordam porre facere ñ uolente rcum
aut in portunitas petentir aut auctoratas p̃cipientis exigeret.
Hunc uero ee facto ꝑficite ut quem ad modum prumptus ẽ animu
uolunta tir ita e rit. ꝑ ficiendi ex eo qđ habetis quod uolunta nii cot¬
pirtis implete Omnis enim boni operir pinis ẽ expecendur iquisd
uite expetere som̃s ae qualiter dabunt s siunus quisq: tantu
dederit quantum poterti ñ recundum qđ ñ habetshoc & tobias
dicebat ad piliũs ꝓut habueris filii pacelimorinam : Nonenim
ut aliis pitre mirrio s uobis autem trubulatio redex as qualitatꝰ
in prepenti tempore : Nondico ut uob nihil reruetis red qđ qđ ẽ
utrusque ruppiciat ur̃a habundantia illorũ inopia ruppleat
Icr illorium abundantia ur̃ȩ inopiae rit. rupplementũ utpiat.
Aequalitas sicut serirtum ertsdate illis carnalia vtsr illi uacantes

Expanded text:
quia habitabat in Patre. Qui non solum facere, sed et velle coepistis quia habitabat in Patre. Qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore. Ostendit quosdam posse facere non volentes: cum aut importunitas petentis, aut auctoritas praecipientis exigeret. Nunc vero et facto perficite, ut quemadmodum promptus est animus voluntatis: ita sit et perficiendi, ex eo quod habetis. Quod voluntarie incepistis, implete. Omnis enim boni operis finis est expetendus. Quia vite expetere. Omnes aequaliter dabunt, si unusquisque tantum dederit, quantum potest, non secundum quod non habet. Hoc et Tobias dicebat ad filium; Prout habueris, fili, fac eleemosynam. Non enim ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio: sed ex aequalitate in praesenti tempore. Non dico ut vobis nihil servetis, sed quod quidem utrique sufficiat. Vestra abundantia illorum inopiam suppleatpplementum: ut fiat aequalitas: sicut scriptum est. Date illis carnalia, ut et illi vacantes,
Abbreviated transcription (Latin):
inomnibur habundatirs fide a rermone t scientia đ in omni sol
rcientia eẽ laudabilem & ut in hac g̃ratia habundetirs necum
malus uindicatis in hoc ab aliis ruperamini ñ quari imperans
dico redꝑ aliorum pollicitudine etiam urãe caritatis ingeniũ
bonum conꝓbans non imperos nec exigol red conrilium do. Vt picut
in multis formam aluis p̃beassita ł in isto opere faciatisꝰ ert
enim inuos pic ingenita pietassut ab aluis eam discere minime
factus ẽ cum diuesepseq ut illius in opiae uos diuites epretis
Ist conrilium in hoc dol hoc enim uobis utile erti non ignonatir dĩ
pilium propter uos pauperem factum qui uniũ sorum erat
conditon u: dñr. sut eius exemplo esꝰ bonis celȩptibus dita nemini
Siergo ille ꝓpter uos temporaliter uniuersa contemppit quan¬
comazis uos propt̃uos dare lebetis parua ñ ur̃a immo rua
eireddere sipre enimdatur quic quid eius caura porrggiturli simul

Expanded text:
in omnibus abundatis fide, et sermone, et scientia, et in omni sollin omnibus abundatis fide, et sermone, et scientia, et in omni sollscientiam esse laudabilem. Ut et in hac gratia abundetis. Ne cum in aliis vincatis, in hoc ab aliis superemini. Non quasi imperans dico: sed per aliorum sollicitudinem, etiam vestrae charitatis ingenium bonum comprobans. Non impero, nec exigo, sed consilium do: ut sicut in multis formam aliis praebetis: ita et in isto opere faciatis. Est enim vobis sic ingenita pietas, ut ab aliis eam discere minime ivites essetis, et consilium in hoc do. Hoc enim vobis utile est. Non ignoratis Dei Filium propter vos pauperem factum, qui universorum erat conditor et Dominus, ut ejus exemplo bonis coelestibus ditaremini. Si ergo ille propter vos temporalia universa contempsit, quanto magis vos dare debetis parva, non vestra, immo sua ei reddere. Ipsi enim datur, quidquid ejus causa porrigitur. Simul
Abbreviated transcription (Latin):
quam habent : ac propter ea dr̃ animum magis ꝓbat quã quod
dextera porrgitsquienim quantum potest. facid totum fecit
rimiliter diues et pauperiquamuis diues amplius dare uide¬
aiurs quia recundum uirtutem testimoniũ illisreddo a rurna
uintutem uoluntapiae fuerunt : Verbis p̃posteris hoc dicit :
nicationem ministeru quod pit. in scõs multũ ruadenter nos noga¬
uerunt ut gratant̃ quae offerebant susciperemus inminis terio
scorum Et non ricut isperauimus sed remetipsos dederunt primũ
dõ : deinde nobis amplius quam sperabamur fecerunt non con¬
admodum coepit. ita & perficiat in uobis etiam gratiam irtam.
Illorum deuotione accenpirumus mittere eum aduos ut doctri¬
na &e dirporitione rua eziam hoc inuob perficiat ne quid minus
ceceris habeatis ¶ xxii. De conlaudatione corinthiorũ eequa¬
litate putquisq. habuit & deministerio quod fit inscõpised picut

Expanded text:
quam habent. Ac propterea Deus animum magis probat, quam quod quam habent. Ac propterea Deus animum magis probat, quam quod dextera porrigit; qui enim quantum potest facit, totum fecit. Similiter dives et pauper, quamvis dives amplius dare videatur. Quia secundum virtutem testimonium illis reddo, et supra virtutem voluntarii fuerunt. Verbis praeposteris hoc dicit Tenicationem ministerii, quod fit in sanctos. Multum suadentes nos, rogaverunt, ut gratanter, quae offerebant, susciperemus in ministerium sanctorum. Et non sicut speravimus: sed semetipsos dederunt primum Domino, deinde nobis. Amplius quam sperabamus fecerunt, non conadmodum coepit, et perficiat in vobis etiam gratiam istam. Illorum devotione accensi sumus mittere eum ad vos: ut doctrina et dispositione sua, etiam hoc in vobis perficiat, ne quid minus caeteris habeatis. De collaudatione Corinthiorum et aequalitate, prout quisque habuit, et de ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
eius habundantiur inuorrunt :re miniscentes omniũ ur in ob
oedientiũ . Om̃a uos ad fectuũ eiur membra depiderant ut
oculi p̃rentiam aures permone Ios conloquiũ exypectat¬
s quomodo cum timore de tremore excepiptis eũ loboedientia
pidelem dircrippit̃ qui etiam qui ex capitate obedittimec
contristare que diligit gaudeo qđ in omnib: confido in uobis
gratiam dĩ quȩ dataert in eccleriis macedomȩ s cauram in quo¬
adde collectis & exemplo ecclepiarũ illarũ eos ad poeniten¬
tiam & elimorinam ꝓuocat ut non putarent ribi :raue qđ
pauperiores uide antiam recipse : quod in multo ex perimento
tribulationis abundantia gaudn iprorũ ¶Tunc maxime zau¬
dent quando puerint tribulat icientes a portolis contumelia
inconcilio parsus ꝓ nomine xp̃i publica laetitia purre gauiros
E altirrima pauꝑtas eorum habundauit indiuitias rimpli¬
citates eorum : Multum quidem interrena facultate s̃ pau-¬
peres sed magna rimplicitate runt : diuites plus cupienter dare

Expanded text:
ndantius in vobis sunt: reminiscentis omnium vestrum obedientiam. Omnia vos affectuum ejus membra desiderant: ut oculi praesentiam, aures sermonem, os colloquium exspectet. Quomodo cum timore et tremore excepistis illum. Obedientiam fidelem descripsit: qui enim ex charitate obedit, timet constristare quem diligit. Gaudeo, quod in omnibus confido in vobis. gratiam Dei, quae data est in Ecclesiis Macedoniae. Causam inchoat de collectis, et exemplo Ecclesiarum illarum, eos ad poenitentiam et eleemosynam provocat, ut non putarent sibi grave, quod pauperiores videant jam fecisse. Et quod in multo experimento tribulationis abundantia gaudii ipsorum fuit. Tunc maxime gaudent, quando fuerint tribulati, scientes Apostolos contumeliam in consilio passos pro nomine Christi, publica laetitia fuisse gavisos. Et altissima paupertas eorum abundavit in divitias simplicitatis eorum. Multum quidem in terrena facultate sunt pauperes: sed in magna simplicitate sunt divites: plus cupientes dare
Abbreviated transcription (Latin):
aut nr̃a nec glegentia ut uenientes ur̃m alique damnanemus
Iquȩ enim secundum dm̃ trirtitia ẽ penitentia in palutem
Stabilem operacur Tept enim patientia diabolica aduerra
palutis siquis debono opere porte peniteat stabilẽ opera t ur
stabilem palutem riue ꝑmanentẽ poenitentia de ꝓpitia tũenim
ꝓprur aut de alienis ñ inuaris dolere ł de alterius pelicitate
corquerissecundum dm̃ uerum trurtitia ẽ piuerua riue aliena
iugere commira Iecce enim hoc ippũ recundũ dm̃ contrirtane
uos quantam in uobis operatur sollicitudine hoc ipsũ qđ modo
factumẽ port nos docere quid pit inter utpũq: iurtitiã pedde¬
penionem ped excurrationẽ ingreco. AΠΟ ΛΟΠΑΝ

Expanded text:
Aut nostra negligentia: aut, ut venientes aliquem vestrum damnaremus. Aut nostra negligentia: aut, ut venientes aliquem vestrum damnaremus. Quae enim secundum Deum tristitia, est, poenitentiam in salutem stabilem operatur. Est enim poenitentia diabolica, adversa saluti: si quis de bono opere poeniteat. Stabilem operatur, stabilem salutem, sive permanentem poenitentiam. De propitiatu enim propriis, aut de alienis non invasis dolere, vel de alterius felicitate torqueri. Secundum Deum vero tristitia est, sive sua, sive aliena lugere commissa. Ecce enim hoc ipsum secundum Deum contristari vos, quantam in vobis operatur sollicitudinem? Hoc ipsum quod modo factum est, potest vos docere, quid sit inter utramque tristitiam. Sed defensione
Abbreviated transcription (Latin):
mus aduentum .iii. quo consolatus est in nobis poseluctum
quem ꝓuobis nobiscum habebat repereus nob̵ ur̃m deridenũ¬
ur̃m flecum ꝓnr̃a contrustatione  quorum dam peccatis
urãm emulatione ꝓme quia uice mea emulatiestis die mu¬
latione peccantes sane triplex ẽ emulatio aut imitationis
aut inuidiȩ aut dequa agitur in p̃renti ita magir gauderem
quia ñ modo correxirtis redetiam amplius ꝓfecistirł qũo
a ricontris tauiuos in aepistola ñ me penitet & ƿipeniteret
uidens qđ epistola illa & piadhoram contrirtauiuor nunc
audeo non quia contrrtatiertis sed quia conturtati estis ad
Itamen uest̃ pacit ꝓfeccur ut nonme peniteat quari pidicat
Imedicus etiam pidoluipret mihi tam ardentime uruerpe
cauterio sed nunc gaudeo ñ quia doluistis sedquia dolor ille
uob̵ ꝓeuit ad ralutem ¶Cont ristatienim ertis ꝓecundu dĩn
ñ recundum reculum : ut in nullo de qumentũ patiamini ex nob̵

Expanded text:
mus adventum. In qua consolatus est in vobis. Post luctum mus adventum. In qua consolatus est in vobis. Post luctum quem pro vobis nobiscum habebat. Referens nobis desideum fletum. Pro nostra contristatione, et quorumdam peccatis. Vestram aemulationem pro me. Quia vice mea aemulati estis Dei aemulatione peccantes. Sive triplex est aemulatio: aut imitationis, aut invidiae, aut de qua agitur in praesenti. Ita ut magis gauderem. Quia non modo correxistis vos, sed etiam amplius profecistis. Quoniam et si contristavi vos in Epistola, non me poenitet. Et si poeniteret videns, quod Epgaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis ad tamen vester facit profectus, ut non me poeniteat: quasi si dicat medicus, etiam si doluisset mihi tam ardenti me usum esse cauterio: sed nunc gaudeo, non quia doluistis, sed quia dolor ille vobis profuit ad salutem. Contristati enim estis secundum Deum. Non secundum saeculum. Ut in nullo detrimentum patiamini ex nobis.