comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dorispsemine fuisse cadentia a canis ortu austro flan
dis liser picium nasci solitum annuo spatio & radice &
consumentib sese h& circum fodi solitum ꝓdidere
pir garipetora sed acgrasanari. aut ꝓtinus mori quod
uis accidere ꝑsico silphio prior opinio congruit. Alte
gnus cius est quodmagydaris uocatur tenerius & mi
uhemens sine suco quod circa firiam nascitur non per¬
ins incirenaica regione gignitur & in parnaso monte
no qubus dam laser picium uocantibus ꝑquȩ omnia
utritur reis a luberrime ut ilis simeq: auctoritas ratio
nũis in multis medi caminibus. Suit &i annumduogene
onnis sordido noto uulgo cum questum ullum polleant
inis rubia tinguendi lanis & coris necessuria laude¬
na italica & maxima suburbana & omnispene pro
di lauandis demum lani sucum hab& mirum quan

Expanded text:
coloris pro semine fuisse, cadentia a canis ortu austro flante. ex coloris pro semine fuisse, cadentia a canis ortu austro flante. ex his laserpicium nasci solitum, annuo spatio et radice et caule consummantibus sese. hi et circumfodi solitum prodidere, nec purgari pecora, sed aegra sanari aut protinus mori, quod in paucis accidere. Persico silphio prior opinio congruit. Alterum genus eius est, quod magydaris vocatur, tenerius et minus vehemens, sine suco, quod circa Syriam nascitur, non proveniens in Cyrenaica regione. gignitur et in Parnaso monte copiosum, quibusdam laserpicium. vocantibus per quae omnia adulteratur rei saluberrimae utilissimaeque auctoritas. probatio liquescat. usus in multis medicaminibus. Sunt etiamnum duo genera non nisi sordido nota volgo, cum quaestu multum polleant, in primis rubia, tinguendis lanis et coriis necessaria. laudatissima Italica et maxime suburbana, et omnes paene proradicula lavandis demum lanis sucum habet, mirum quantum
Abbreviated transcription (Latin):
te madefacta tellure erga hesperidum hortos sirtimo
ma iorem septem annis anteo ppidum cyrenarum quod
ditum est urbis nr̃ȩ anno cxliii.uim autem illam por
sta dium a fricȩ ualuisse. In ca laserpicium signi solitems
feram ac contumacem & sicolor&ur in deserta sugient
ce multa crassuque ca ule ferulaceo aut simili crassta
hiuus folia in aspetum uocabant appiomaxime similao
erat foliaceum folium ipsum uero deciduum uesi po
silita primoque purgari mox pinguescere carne mira
in modum iocuntia post folia amissa caule ipso ahonu
modis capiebatur eradice atque caule & hec duo cron
cortexniger at mercis adulteria sucum ipsum inue¬
coniectum ad mixto fur furȩ subinde concutienbd
turitatem ꝑducebant netta fecissent putre scentemor
iuentum crat maturitate colos siccita sque sud orenis
lutis suꝑnato caule quem magidarim uocarunt folia au

Expanded text:
pente madefacta tellure circa Hesperidum hortos Syrtimque pente madefacta tellure circa Hesperidum hortos Syrtimque maiorem septem annis ante oppidum Cyrenarum, quod conditum est urbis nostrae anno CXLIII, vim autem illam per IIII stadium Africae valuisse. 42 in ea laserpicium gigni solitum, rem feram ac contumacem et, si coleretur, in deserta fugientem, radice multa crassaque, caule ferulaceo ac simili crassitudine. huius folia maspetum vocabant, apio maxime similia. semen erat foliaceum, folium ipsum vere deciduum. 43 vesci pecora solita primoque purgari, mox pinguescere, carne mirabilem in modum iucunda. post folia amissa caule ipso et hommodis capiebatur, e radice atque caule, et haec duo erant  radici cortex niger. ad mercis adulteria sucum ipsum incoiectum admixto furfure subinde concutiendo ad maturitatem perducebant, ni ita fecissent, putrescentem . argumentum erat maturitatis colos siccitasque sudore finito. lactis, supernato caule, quem magydarim vocarunt. folia aurei
Abbreviated transcription (Latin):
flumium inuectos semine aptiaris. Est autẽ
his locus in quo plurima nascuntur asiȩ nobilis¬
sima circalam sicum & alopeo onesum grecia
uero circa olimpum sunt . & insungorum genere¬
a grecis dicti peZicȩ quisi neradice aut pedicu¬
lonascuntur. DELASIRI
Abhis proximum dic&ur utoritate daris¬
uocant magnificum inuit
depopulintur petorum pabulo unus ominno culis nra ns¬
ria reꝑtus neroni principi missus est si quando incidt p
inspem nascentis hoc de prȩhenditur signo ouccum conel
armenia nascitur luser & multo infra cyrenaicum
que adulteratum gumimi aut sa copema aut faba fract
minus omittendum uid&ur .c. ualerio .M. herenno d
cyrenis aduccta romam publice laser pici p̃ anex cesu
uero dicta torem initio belliciuilis interaurum argons¬
que ꝓtulisse exaerario laser pici. p̃ cxi. id apud auctos
greci cuidentissimos inuenimus notum in breuiccore¬

Expanded text:
fluminum invecto semine ab Tiaris. est autem fluminum invecto semine ab Tiaris. est autem is locus, in quo plurima nascuntur. Asiae nobilissima circa Lampsacum et Alopeconnesum, Graeciae vero circa Elim. xiv 38 Sunt et in fungorum genere Graecis dicti pezicae, qui sine radice aut pediculo nascuntur. xv Ab his proximum dicetur auctoritate clarisvocatur, magnificum in depopulantur pecorum pabulo. unus omnino caulis nostra memoria repertus Neroni principi missus est. si quando incidit pecus in spem nascentis, hoc deprehenditur signo: ove, cum comederit, Armenia nascitur large, sed multo infra Cyrenaicum, id quoque adulteratum cummi aut sacopenio aut faba fracta; quo minus omittendum videtur C. Valerio M. Herennio cos. Cyrenis advecta Romam publice laserpicii pondo XXX, Caesarem vero dictatorem initio belli civilis inter aurum argentumque protulisse ex aerario laserpicii pondo MD. Id apud auctores Graeciaecertissimos invenimus natum imbre piceo re
Abbreviated transcription (Latin):
em genera harenosa dentibus
rufo nigroque & intus candido ludins sima a fricȩ
crescant annuentium idterre nequeenim mali¬
& intellegere potest ea protimis glob&ur magni¬
tudine qua futurum est &iuuant ac non facile
arbitror intellegiposse putrescendienimratio
communis est cum ligno larcio licinio pr&orio¬
uiro iura reddent in his pania cartagine paucis his
annis scimus accidise mordenti tuber ut dephen¬
sos intus denariis primosdentes inflecter& quo
manifestum erit terrȩnaturam in seglobari.
quod certum est ex his serunt quȩ nascantur
& sermom possint. Similcest & quod in cyrenaica
prouincia uocant misy precipuum suauitate odo¬
res ac sapores sed carnosius & quod inthracia cera¬
ranio dauberibus hacc traduntur peculialiter cũ
sucrint imbres autumnales ac tonitrua crebra
tunc nasci & maximum aonitribus nec ultra an¬
num durare tenerruma autem uerno essequi¬
bus lam locis acceptam turriguis feruntur si c̃
mytilenis negant nasci nisi exundationum

Expanded text:
ndere. duo eorum genera: harenosa dentibus rufo nigroque et intus candido, laudatissima Africcrescant anne vitium id terrae — neque enim aliud intellegi potest — ea protinus globetur magnitudine, qua futurum est, et vivat necne, non facile arbitror intellegi posse. putrescendi enim ratio communis est cum lignoviro iura reddenti in Hispania Carthagine paucis his annis scimus accidisse mordenti tuber, ut deprehensus intus denarius primos dentes inflecteret, quo manifestum erit terrae naturam in se globari. quod certum est, ex his erunt, quae nascantur et seri non possint. Simile est et quod in Cyrenaica provincia vocant misy, praecipuum suavitate odoris ac saporis, sed carnosius, et quod in Threcia  tuberibus haec traduntur peculiariter: cum fuerint imbres autumnales ac tonitrua crebra, tunc nasci et maxime tonitribus, nec ultra annum durare, tenerrima autem verno esse. quibusdam locis accepta tantum riguis feruntur, sicut Mytilenis hegant nasci nisi exundatione
Abbreviated transcription (Latin):
periti subicienda contemplacionis est. Quod de in¬
de laxior mens discedat a cȩlo & facta sentiat quȩ
futura prȩnosci nom possint. Primumomniũ
derum iperum anm solis que motus prope in eplicaber¬
ad ecolxu adicint &iam noninter cala rio dicinoctiqe:
drantes ita sit ut er edi nom pos sint certa siderim tenpor

Expanded text:
periti, subicienda contemplationi est, quo deinperiti, subicienda contemplationi est, quo deinde laetior mens discedat a caelo et facta sentiat, quae futura praenosci non possint. Primum omnium dierum ipsorum annis solisque motus prope inexplicabad CCCLXV adiciente anno intercalario diei noctisque quadrantes. ita fit, ut tradi non possint certa siderum tempor
Abbreviated transcription (Latin):
rant atque ita pronuntient festinatam sementẽ
sepedec ipere serotinam semꝑ. ⁊ contraario alii
ueluere potius serendum quam malo autum no
atque ubi fuerit necesse inter fauonium & uernũ
aequi noctium Quidim emissa çelestis uilitate tem¬
porib: deficiunt uere linum & auenam & papa
uer atq ut inuno trans padani seruant usque in
quinque idus fabam siliginem nouembremense.
far septembri extremousq: in iđ octob̵. Alii post
hunc diem inbł nouembris itahis nullu naturȩ
cura est illisnimia & ideo ceca subtilitas cum res
geratur interrusticos litterarumque eaꝑtes
non modo siderum & consitendum est celo maxime
constartea quippe uirgiliti iubente prȩdisci uen¬
tos ante omnia ac siderum mores neq aliter quã
nauigantibus seruari spes ardua in mensa mis¬
ceri possecȩlestem diuinitatem imperitiȩ sed con
templanda tam grandiuitȩ emolumento prius
tamen sideralis difficultas quam sensere & iam

Expanded text:
rent atque ita pronuntient, festinatam sementem rent atque ita pronuntient, festinatam sementem saepe decipere, serotinam semper. e contrario alii vel vere potius serendum quam malo autumno atque, ubi fuerit necesse, inter favonium et vernum aequinoctium. quidam omissa caelesti subtilitate temporibus definiunt: vere linum uti nunc etiam Transpadani servant , usque in quinquatrus, fabam, siliginem Novembri mense, far Septembri extremo usque in idus Octobres, alii post hunc diem in kal. Novembres. ita his nulla naturae cura est, illis nimia, et ideo caeca subtilitas, cum res geratur inter rusticos litterarumque expertes, non modo siderum. et confitendum est caelo maxime constare ea, quippe Vergilio iubente praedisci ventos ante omnia ac siderum mores neque aliter quam navigantibus servari. spes ardua, inmensa, misceri posse caelestem divinitatem inperitiae rusticae, sed temptandaiam grandi vitae emolumento. prius tamen sideralis difficultas, quam sensere etiam
Abbreviated transcription (Latin):
diligentissi mos conucnit ut in alitum quadrupedũq
gnitura cẽ quosdaim ad conceptum imp&us & terrȩ
hos greciita definiunt cum sit calida & umida uir¬
gilius triticum & fara uergiliarum occa su seriub&
hordeum interaequi noctium autum ni & brumã
uiciam uero & fas silig los & lentem boote occidente qua
sit ut horum siderum aliorumque exortus & occasus
dirigend sint in suos dies Sunt qui&ant᷑ uergili arũ
occasum seriiubeant dumtaxat in aridaterra calidis¬
que ꝓuincis custo dirienim semen corrumpente
umore &a proximo imbreunodie erumpere.
alii statim ab occi su uergiliarum sequi imbres a sep¬
timostredie aliqui in frigidis ab aequi noctio autum¬
niincalidis serius neante hicmem luxurient inter
omnes autem conuenit circabrumam serendum
non esse magno argumento quõ hiberna semina cum
antebrumam sata sint septimõdic erumpant si
post brumã uix quadragesimo. Sunt qui prope¬

Expanded text:
diligentissimos convenit, ut in alitum quadripedumque diligentissimos convenit, ut in alitum quadripedumque genitura, esse quosdam ad conceptum impetus et terrae. hoc Graeci ita definiunt, cum sit calida et umida. Vergilius triticum et far a vergiliarum occasu seri iubet, hordeum inter aequinoctium autumni et brumam, viciam vero et passiolos et lentem boote occidente. quo fit, ut horum siderum aliorumque exortus et occasus digerendi sint in suos dies. sunt qui et ante vergiliarum occasum seri iubeant, dumtaxat in arida terra calidisque provinciis; custodiri enim semen, corrumpente umore, et a proximo imbre uno die erumpere; alii statim ab occasu vergiliarum—sequi imbres a septimo fere die —; aliqui in frigidis ab aequinoctio autumni, in calidis serius, ne ante hiemem luxurient . inter omnes autem convenit circa brumam serendum non esse, magno argumento, quoniam hiberna semina, cum ante brumam sata sint, septimo die erumpant; si post brumam, vix quadragesimo. sunt qui prope
Abbreviated transcription (Latin):
enim solum nisi rarum culmum hab& spicam minu¬
tam facit & im ane pinguia arua eximo seminis ra¬
dice numero sum fundunt densamq seg&em exra¬
rosemine omit tunt ergo interquattuor & sex
modios ponatur a soliquinta minus seri plures ue
precipiunt. Item in consito aut cliuoso aut in macro
hocꝑtin& oraculum Ilud magnopere custodiendum
segeem nedefruges adiccit in sartius in praxidico
ut sereretur cum lunaess&. in ar i&e geminis leone
libra aquario Toro astius sole scorpionis duo decim
partes trans gresso cum luna ess& in tauro sequitur
huc delata & maxima indigens cura d&empore fru¬
ges seruandi questio magnaque ex paritꝰ ratio side¬
rum conexa quamobrem sententias omnium in
primis adid ꝑtinentis exponemus. Hesiodus qui
princeps hominum de a gricultura precipit unum
tempus serendi red didit auergiliarum occasu scribe¬
bat enim inbo&ia helladis ubiita seridiximus inter

Expanded text:
enim solum, nisi rarum culmum habeat, spicam minuenim solum, nisi rarum culmum habeat, spicam minutam facit et inanem; pinguia arva ex uno semine fruticem numerosum fundunt densamque segetem ex raro semine emittunt. ergo inter quattuor et sex modios, pro natura soli quinta minus seri plusve praecipiunt ; item in consito aut clivoso, ut in macro. hoc pertinet oraculum illud magno opere custodiendum: Segetem ne defrudes. adiecit his Attius in Praxidica, ut sereretur, cum luna esset in ariete, geminis, leone, libra, aquario, Zoroastres sole scorpionis duodecim partes transgresso , cum luna esset in tauro. Sequitur huc dilata et maxima indigens cura de tempore fruges serendi quaestio magnaque ex parte ration i siderum conexa; quamobrem sententias omnium in primis ad id pertinentes exponemus. Hesiodus, qui princeps hominum de agricultura praecepit , unum tempus serendi tradidit a vergiliarum occasu. scribebat enim in Boeotia Helladis, ubi ita seri diximus. inter
Abbreviated transcription (Latin):
tir &cumesse semen sitionem locis umidis celerius fieri
ot ne fimen imbre putrescait. siccis seruis ut pluuiȩ sequan
etduiucns atq non concipiens eua nescait. Itemque festi
etone densium spirgisemen quia tarde concipiat seroti
rum quiad ensititen imia noc&ur. Artis quoq cuiusdam
ulitor surgere manus utiq congrucre deb& cumgra
oner que cum dextra opede sit quoque quorundam oc
ruone quod fors genialis aut pecuda est non trans feren
o xfrigidis locis semen incalida neque exp̃cocibus nihil¬
ciceris & cicerculss & pisi .ii. lupini x lentis .ii. sed
hanc cum fimo arido seriuolunt crui.vi. sicilia ui.
fassiolorum .ii. papuli ax. milipunici sextarios iiu
pinguisolo plus graciliminus Est & alia distinctio m
dendo aut er&oso aut uliginoso tritici aut siliginis
modios sex in solutaterra & sicca & laoca .iiii. macies

Expanded text:
ditur et comesse semen. sationem locis umidis celerius fieri ditur et comesse semen. sationem locis umidis celerius fieri ratio est, ne semen imbre putrescat; siccis serius, ut pluviae sequantur nec diu iacens atque non concipiens evanescat; itemque festinata satione densum spargi semen, quia tarde concipiat, serotina rarum, quia densitate nimia necetur. artis quoque cuiusdam est aequaliter spargere. manus utique congruere debet cum gradu semperque cum dextro pede. fit quoque quorundam occulta ratione, quod sors genialis atque fecunda est. non transferendum est ex frigidis locis semen in calida, neque ex praecocibus inciceris et cicerculae et pisi III, lupini X, lentis III—sed hanc cum fimo arido seri volunt —, ervi VI, siliciae VI, passiolorum IIII, pabuli XX, milii, panici sextarios IIII, pingui solo plus, gracili minus. est et alia distinctio: in denso aut cretoso aut uliginoso tritici aut siliginis modios VI, in soluta terra et sicca et laeta IIII. macie
Abbreviated transcription (Latin):
astumest uoges Xuiii. iugero tribui disꝑgert autem prius
ires aut iactusemine si haec commissa sit stercoratio sequens
tunemus iustumest singulas ueies fimi denario ireinsin
atudes minores inmaiores denas nisi contingat hoc male
uus s̃ pccoricolonum appareat sunt qui optime sterco
puitit sub diuor&ibus inclusapecorum mansione. Ager
o st idsepe quam su pramodum facere quod calidius solum
aminus addi stercoris ratio est: Semenoptimum annicu
bmum d& erius trimum pessimum ultra sterilem &in
miumdefinita generatio est quod in ima area subsedit
n abici&ur. Optimum granum quod rub& & dentibus
tuim eundem hab& colorem cui plus intus albiest Certum
s ali plis seminis recipert alias minus religio sumque
rimum colonis augurium cum auidius accipiat esuri re¬

Expanded text:
iustum est vehes XVIII iugero tribui, dispergere caveto, priusquam iustum est vehes XVIII iugero tribui, dispergere caveto, priusquam ares. at iacto semine, si haec omissa sit stercoratio, sequensdeterminemus, iustum mense singulas vehes fimi redire in singulas pecudes minores, in maiores denas. nisi contingat hoc, male substravisse pecori colonum appareat. sunt qui optime stercorari putent sub diu retibus inclusa pecorum mansione. ager tiusque est id saepe quam supra modum facere. quo calidius solum est, eo minus addi stercoris ratio est. Semen optimum anniculum, bimum deterius, trimum pessimum, ultra sterile; etenim omnium definita generatio est. quod in ima area subsedit,na habebit, abicietur. optimum granum, quod rubet et dentibus fractum eundem habet colorem; deterius , cui plus intus albi est. certum terras alias plus seminis recipere, alias minus, religiosumque inde et primum colonis augurium, cum avidius accipiat: esurire cre
Abbreviated transcription (Latin):
quisque terram aquam que nouerit si fuerit illa terraq
appellauimus tenera poterit sublato hordeo serimlus
eo condita rapa his sublatis hordeum rursus uel trina
sicut in campaniu satisque talis terra aratur cumscri
alius ordo ut ubiadorcum fuerit cess& quattuor mensib
hibernis &uernam fabam recipi ita ut ante hie malo
nec exi&. Nimis pinguis alternari potesł ita fit frum
sublato legumen tertio seratur. Gracilior & annum
stercorationis optin& & ratiodequa & priorediximi
lumine hoc tantum enim in conpessumest nsi stera
seri non oportere quamquam & huic leges sunt pros
Milium panium rapa napos nisi instercoratione serit
Nonstercorato frumentum potius quam hor deum ser
item in nouulibus tam& si in illis fabam seri uolunt o¬
dem ubicumq quam recentissime stercorato solo ai¬
no aliquid saturus septem brimense fimum in argua

Expanded text:
quisque terram aquamque noverit. Si fuerit illa terra, quam quisque terram aquamque noverit. Si fuerit illa terra, quam appellavimus teneram, poterit sublato hordeo seri milium , eo condito rapae , his sublatis hordeum rursus vel triticum, sicut in Campania, satisque talis terra aratur, cum saritur. alius ordo ut, ubi adoreum fuerit, cesset quattuor mensibus hibernis et vernam fabam recipiat. ante hiemalem ne cesset. nimis pinguis alternari potest ita, ut frumento sublato legumen tertio seratur. gracilior et in annum stercorationis optinet ratio, de qua et priore diximus volumine. hoc tantum nemini inconpertum est, nisi stercorato seri non oportere, quamquam et huic leges sunt propriae. milium, panicum, rapa, napus nisi in stercorato ne seritor. non stercorato frumentum potius quam hordeum seritor. item in novalibus , tametsi in illis fabam seri volunt, eandem ubicumque quam recentissime stercorato solo. autumno aliquid saturus Septembri mense fimum in agroac
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusq: ratio. ciuitas a fricȩ in mediis arenis pa¬
tentib: syrtis leptim quȩ magnauocatur taca¬
pe felici suꝑ omne miraculum riguo soloternis
fere milibus passuum inomnem partem fons
habundit. Largus quidem sel&certis horor umispatis ds¬
tur inter in colas palmȩ ibi pregiandi sub drtus ola haisg
fico punica illis uitis subuite scritur frumentum mor l¬
men de inde olusom̃a eodemanno omniaq alicna io
aluntur quaterna cubitacius soliin quadra tum ncout
rectis m&iantur digitis sed inpugnum contractis quio¬
reat luxuria singuli siructus nunc uero toto annom&
aliquid constatque fertilitati non occurrere homines u
quoque differentia magna riguis est. in narbonensi pre¬
tia nobilis fons orgȩ nomine in eo herbȩnascuntur ind
ex p&itebubus ut mersis capitib: totis eas quȩ runt sedile
aquas nascentes certum est non nisi imbribus ali. Erga

Expanded text:
cuiusque ratio. Civitas Africae in mediis harenis pecuiusque ratio. Civitas Africae in mediis harenis petentibus Syrtis Leptimque Magnam vocatur Tacape, felici super omne miraculum riguo solo. ternis fere milibus passuum in omnem partem fons abundat, largus quidem, sed certis horarum spatiis dispensatur inter incolas. palmae ibi praegrandi subditur olea, huic ficus, fico punica, illi vitis, sub vite seritur frumentum, mox legumen, deinde olus, omnia eodem anno, omniaque aliena umbra aluntur. quaterna cubita eius soli in quadratum, nec ut a porrectis metiantur digitis, sed in pugnum contractis, quatpereant luxuria singuli fructus. nunc vero toto anno metitur aliquid, constatque fertilitati non occurrere homines. aquarum quoque differentia magna riguis. est in Narbonensi provincia nobilis fons Orgae nomine. in eo herbae nascuntur in tantum expetitae bubus, ut mersis capitibus totis eas quaerant. sed illas in aqua nascentes certum est non nisi imbribus ali. ergo suam
Abbreviated transcription (Latin):
eademque farde siderat fabaruncari nongestit
quõ euincit herbas lupinum uocatur tantum mi¬
lium & panicum occitur & seritur non iteratur
non runcatur sicilia & fasioli occantur tantum
sunt genera terrȩ quorum ubertas pectinari
seg&em in herba cogat gratis & hoc genus dentatȩ
stilis ferreis cademque nihi lominus & depascun¬
tur quȩ de pasta sunt sarculo iterum excitarine¬
cessarium. At ihbactris a fricacirenis omnia haec
superi aquȩ fecit indulgentia cęli & a semense
nonnisi mensib: in areared eunt qui a siccitas
coherc& herbas fruges noctur notectum rore
nutriens. Virgilius alternis cessare arua sua¬
d& sipatiantur ruri spatia ut ilissimum ꝓcul
dubio est quod sineg& condicio far serendum
unde lupinum aut uitia aut faba sublata sint
& qu& erram faciunt l&iorem. In primis que &
hoo notandum quȩdam ꝓpteralia seriobiter si
sepiusdicantur. plurimum enim refert soli

Expanded text:
eadem quae far desiderat . faba runcari non gestit. eadem quae far desiderat . faba runcari non gestit. quoniam evincit herbas lupinum , occatur tantum. milium et panicum occatur et saritur, non iteratur, non runcatur. silicia et phasioli occantur tantum . sunt genera terrae, quorum ubertas pectinari segetem in herba cogat—cratis et hoc genus dentatae stilis ferreis —, eademque nihilominus et depascuntur. quae depasta sunt, sarculo iterum excitari necessarium. at in Bactris, Africa, Cyrenis omnia haec supervacua fecit indulgentia caeli, et a semente non nisi messibus in arva redeunt, quia siccitas coercet herbas, fruges nocturno tan- tum rore nutriens. Vergilius alternis cessare arva suadet — si patiantur ruris spatia, utilissimum procul dubio est —; quod si neget condicio, far serendum, unde lupinum aut vicia aut faba sublata sint et quae terram faciant laetiorem . inprimisque et hoc notandum, quaedam propter alia seri obiter, sisaepius dicantur; plurimum enim refert soli
Abbreviated transcription (Latin):
respuebat natura in ararunt at illȩ messes multi¬
plicatȩ docucre quod nunc uocant artrare id est
aratrare ut credotuncdictum hoc fit uel incipien¬
te culmo cumiam si autbi naternaueemiserit
folua nec recisis subtrahemus exemplum intre¬
uerico agrotertio antehuncannum compertum
nam cumineme prȩgelide captȩ seg& os essent
reseuerunt & scient campos mensemirtio uberri¬
masq messes habuerunt nuncreliquacultura
trad&ur ꝑgenera frugum siliginem far triticũ
sanen borileum occito sarito runcato quibusdiotũ
erit dibus singulȩ opere cuique generi iniugero
sufficient sarculatio induratum hibernorigore
soli tristitiam laxit temporibus uernis nouosq
soles admittit quisari& caueat nefrumenti radi¬
cem subfodiat triticum semen hordeum fabam
bis sarire mlius. Runcatio cum sexto in articulo
eẽ in molsis inutilib herbis frugum radices uindi¬
cat seg&emq: discernit acespite. Leguminumcicer

Expanded text:
respuebat natura, inararunt. at illae messes multirespuebat natura, inararunt. at illae messes multiplicatae docuere quod nunc vocant artrare, id est aratrare, ut credo, tunc dictum. hoc fit vel incipiente culmo, cum iam se ad bina ternave emiserit folia. 183 nec recens subtrahemus exemplum in Treverico agro tertio ante hunc annum conpertum. nam cum hieme praegelida captae segetes essent, reseverunt etiam campos mense Martio uberrimasque messes habuerunt. Nunc reliqua cultura tradetur per genera frugum. Siliginem, far, triticum, semen, hordeum occato , sarito, runcato quibus dictum erit diebus. singulae operae cuique generi in iugero sufficient. sarculatio induratam hiberno rigore soli tristitiam laxat temporibus vernis novosque soles admittit. qui sariet, caveat ne frumenti radices subfodiat. triticum, semen, hordeum, fabam bis sarire melius. runcatio, cum seges in articulum exiit, evolsis inutilibus herbis, frugum radices vindicat segetemque discernit a caespite. leguminum cicer
Abbreviated transcription (Latin):
Ia demium recte sibactumerit ubi non intellegit᷑
utrouamerierit inusu & collicias interponere
sut locus poscit ampliore sulco quȩ in fossas aquã
educunt aratione ꝑtracta uersumiterat occitio
seritur ubiresposcit crate uel rastro & sato semine
iteratio. Hact quoq: ubi consu&udo pititur cratecon¬
tenta ueltabula aratro adnexa quoduocant lirare
oporientis semina qperiantur que primum appd¬
lata deliratio est quarto seri suco uirgilius existimat᷑
uoluis se cumdixit optimam esse seg&em quebis
solem bis figura sensiss&. Spissius solum sicut ple¬
rumque mitalia quinto sulco serimelius est intuscis
uero nono. Ad fabam & uiciam non proscisso screre
sine damno compendium opere est no nomittimus
unam & i annum arandirationem intrapada nuita¬
labellorum iniuria ex cogitatam sil& sicum sub¬
icetos apibus depopulurentur agros panitum mili¬
umque iam excrescens temtauere : postquam

Expanded text:
id demum recte subactum erit, ubi non intellegetur, id demum recte subactum erit, ubi non intellegetur, utro vomer ierit. in usu est et collicias interponere, si ita locus poscat, ampliore sulco, quae in fossas aquam educant. <3> Aratione per traversum iterata occatio sequitur , ubi res poscit, crate vel rastro, et sato semine iteratur haec quoque, ubi consuetudo patitur, crate contenta vel tabula aratro adnexa—quod vocant lirare — operiente semina; ni operiantur, quae primum appellata, deliratio est. quarto seri sulco Vergilius existimatur voluisse, cum dixit optimam esse segetem, quae bis soles, bis frigora sensisset. spissius solum, sicut plerumque in Italia, quinto sulco seri melius est, in Tuscis vero nono. at fabam et viciam non proscisso serere sine damno conpendium operae est. <4> Non omittemus unam etialia bellorum iniuria excogitatam. Salassi cum subiectos Alpibus depopularentur agros, panicum miliumque iam excrescens temptavere. postquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbus siblatis arent sic minime colla contundunt si nter
ures uitesque ar&ur fistellis capistrati ne germinum
era precerpuint sericulim in sitiuam pendere qua int̃¬
onir radices hoc meluis quam comuelli aratroboues que
tnest proscindi sulco dodrantali iugerum unodie itera
s quiugerum sisit facilitas solisiminus proscindi semis
nrari asem quando & animalium labori natur
s stauit. Omne ariium rectis sulcis mox &obliquis
sab inisuperiora modo inferiora rostrante aratur uo
rt donunque est labori homini ut &iam boum uice
ititur cortesine hoc animali montanȩ gentes sar
Noant. Arator nisi incuruus preuaricatur inde
uisletum hoc crimen inforum ibiubi que caucatur
uuentumest purg& uomerem subinde stimu¬
mulus cuspidatus rallo scamna inter duos sulcos
eruda ne relinquantur glebȩ neexultent male
aratur arium quod satis srugilius occandum est.

Expanded text:
pitibus sublatis arent—sic minime colla contundunt —; si inter pitibus sublatis arent—sic minime colla contundunt —; si inter arbores vitesque aretur, fiscellis capistrari, ne germinum tenera praecerpant; securiculam in stiva pendere, qua intercidantur radices—hoc melius quam convelli aratro bovesque iustum est proscindi sulco dodrantali iugerum uno die, iterari sesquiiugerum, si sit facilitas soli; si minus, proscindi semissem, iterari assem, quando et animalium labori natura leges statuit. omne arvum rectis sulcis, mox et obliqused modo in superiora modo in inferiora rostrante vomere, tantumque est laboris homini, ut etiam boum vice fungatur. certe sine hoc animali montanae gentes sarculis arant. arator nisi incurvus praevaricatur. inde tralatum hoc crimen in forum. ibi utique caveatur, ubi inventum est. purget vomerem subinde stimulus cuspidatus rallo. scamna inter duos sulcos cruda ne relinquantur, glaebae ne exultent. male aratur arvom, quod satis frugibus occandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
trabunt nec sarienda sunt hoc modo sata sed protelis bini
nisque sic arant. Onoboum iugo censeri anno facili soliqu¬
genu iugera difficilis tricena iustum est .In arando mig¬
pere reseruandumest catonis oraculum quidest bene
o iarioncares tempestiue ares tepedioribus locis abru
prosindiarua opor& & frigidioribus ab equinoctio uer
a mnaturius sic caregio nequamumida maturius densa
ra quam soluta pingui quammacre ubi siccȩ & graues aes¬
s torrȩ cr&os aut gracilis utilius in solstitium autumni&
unoctium aratur ubileues aestus frequentes imbres pin
siaes pite herbarum radices necantur. Quidam utiquae
qunoctio uerno proscindi uolunt quoduere semel ara¬
n st atemporis argumento ucrum actum uocatur hoc
ouuli at quenecessarium nouale est quod alternis annis
iur araturos bouesquam artissime iungioport& ut ta¬

Expanded text:
supertrahunt. nec sarienda sunt hoc modo sata, sed protelis binis supertrahunt. nec sarienda sunt hoc modo sata, sed protelis binis ternisque sic arant. uno boum iugo censeri anno facilis soli quadragena iugera, difficilis tricena iustum est. <1> In arando magnopere servandum est Catonis oraculum: quid est benesulco vario ne ares. tempestive ares. tepidioribus locis a bruma proscindi arva oportet, frigidioribus ab aequinoctio verno, et maturius sicca regione quam umida, maturius densa terra quam soluta, pingui quam macra. ubi siccae et graves aestates, terra cretosa aut gracilis, utilius inter solstitium et autumni aequinoctium aratur; ubi leves aestus, frequentes imbres, pingue verso caespite herbarum radices necantur. quidam utique ab aequinoctio verno proscindi volunt.—quod vere semel aratum est, a temporis argumento vervactum vocatur. hoc in novali aeque necessarium est. novale est quod alternis annis seritur.—araturos boves quam artissime iungi oportet, ut ca
Abbreviated transcription (Latin):
Similis ratio sed felicitas maior babiloniȩ seleuciat cuphre
at quetigri restagnantibus quõ rigandi modus ibi man
parteculturȩ sed inacmaxime ual& oraculum illum a
quȩ regio patiatur. Vomerum plura genera culter uoca
infelix prȩdensam prius proscindatur terram secans
risque sulcis uestigia prȩscribens incisuris qua srsipin
in arando mordeat Vomer alterum genus est uulgare ros¬
utiuectis Tercium in solo facili nec toto porrectum denti
sed exigua cuspide in rostrolatior. Haec quartogeneri
tior in mucronem fagata eodemque glandi oscindens
& acie literum radices herbarum secant non pridem in¬
tum in r&ia galliae duas adderent alu rotulas quodq̃
uocant plaumorati cuspis efficiem pale habent serunt
non nisicultratatra & fere noua latitudo uomeris cess
uersit semen protinus initunt cratesquedentatas

Expanded text:
similis ratio, sed felicitas maior Babyloniae Seleuciae, Euphrate similis ratio, sed felicitas maior Babyloniae Seleuciae, Euphrate atque Tigri restagnantibus, quoniam rigandi modus ibi manu parte culturae, sed in hac maxime valet oraculum illud: quid quaeque regio patiatur. Vomerum plura genera: culter vocatur inflexus praedensam, priusquam proscindatur, terram secans futurisque sulcis vestigia praescribens incisuris, quas resupinus in arando mordeat vomer. alterun genus est volgare rostrati vectis. tertium in solo facili, nec toto porrectum dentali, sed exigua cuspide in rostro. latior haec quarto generi et acutior in mucronem fastigata eodemque gladio scindens solum et acie laterum radices herbarum secans. non pridem inventum in Raetia Galliae duas addere tali rotulas, quod genus vocant plaumorati. cuspis effigiem palae habet. serunt ita non nisi culta terra et fere nova. latitudo vomeris caespites versat. semen protinus iniciunt cratesque dentatas
Abbreviated transcription (Latin):
aegypti facilitate commemorata nilus ibi colo¬
niuice fungens euagart: incipit ut diximus
a solstitio aut noualuna a primolente de in ue¬
hementius quam diu in lcone sol est mox pigrescit
in uirginẽ trans gressoatq: in libra resid& sixii.
cubita non excessit famescerta est nec minus si
XUI exsuperabit tanto enim tardius deted it quanto ilind¬
usereuit & seomentem are& uilgo credebitur acdecesu cus
re solitus mox sues inpellere uestigis soninade prinemts
madido solo & credo antiquitus factitatum nuno quoq ues
multo grauiora opera sed tamen in araricertumest abit
us semina in limo degressi amnis hoc est nouembrimcis
incipiente postea pauciruncant pauci botanis mon uos
reliqua pars non nisicum falce arua uisit paulo ante h
abulum subest granumq limotantum contin&ur ecel¬
tibus thebaidis regiani frumentum quõ paluistris acgips

Expanded text:
Aegypti facilitate conmemorata. Nilus ibi coloAegypti facilitate conmemorata. Nilus ibi coloni vice fungens evagari incipit, ut diximus, a solstitio ac nova luna, primo lente, dein vehementius, quamdiu in leone sol est. mox pigrescit in virginem transgresso atque in libra residit. si XII cubita non excessit, fames certa est; nec minus si XVI exsuperavit. tanto enim tardius decedit, quanto abundantius crevit, et sementem arcet. vulgo credebatur a decessu eius serere solitos, mox sues inpellere vestigiis semina deprimentes in madido solo, et credo antiquitus factitatum, nunc quoque non multo graviore opera; sed tamen inarari certum est abiecta prius semina in limo degressi amnis. hoc fit Novembri mense incipiente, postea pauci runcant—botanismon vocant—, reliqua pars non nisi cum falce arva visit paulo ante kasabulum subest granumque limo tantum continetur. excellentius Thebaidis regioni frumentum , quoniam palustris Aegyptus.
Abbreviated transcription (Latin):
nom possit & cuius crassitudo sit restibilis. Subtilis
&illa sententia serendaea intenuiore terra que
non multo indigenti suco ut citisus & acer excep¬
tis leguminib: quȩ uelluntur &erra non subsecun¬
tur unde & logumina appellata quia ita legunt᷑.
inpingui autem quȩ cibi sunt maioris ut olus tri¬
ticum siligo linum. sic ergotenue solum hordeo da¬
bitur minus enim alimenta radix poscit. Lenior
terra densiorque tritico in loco humili far adoreũ
potius quam triticum ser&ur temperato & tri¬
ticum & hordeum colles robustos sedminus red¬
dunt triticum farsiligo & cr&osum &uligino¬
sum solum satiuntur. & frugibus ostentum semel
quod equidem inuenerit accidit .p. aelio. N.
cornelio cõss quo anno superatus est hannibal
in arboribus enim tumnata ꝓduntur frumente
& quõ defrugum terrȩ que generibus ab unde dixi¬
mus nunc de arandiratione dicemus. anteo m̃ã

Expanded text:
non possis et cuius crassitudo sit restibilis. Subtilis non possis et cuius crassitudo sit restibilis. Subtilis et illa sententia: serenda ea in tenuiore terra, quae non multo indigent suco, ut cytisus et cicere excepto legumina quae velluntur e terra, non subsecantur—unde et legumina appellata, quia ita leguntur—, in pingui autem quae cibi sunt maioris, ut olus, triticum, siligo, linum. sic ergo tenue solum hordeo dabitur—minus enim alimenti radix poscit—, laetior terra densiorque tritico. in loco umidiore far adoreum potius quam triticum seretur, temperato et triticum et hordeum. colles robustius, sed minus reddunt triticum. far, siligo et cretosum et uliginosum solum patiuntur. Ex frugibus ostentum semel, quod equidem invenerim , accidit P. Aelio Cn. Cornelio cos., quo anno superatus est Hannibal. in arboribus enim tum nota produntur frumenta. Et quoniam de frugum terraeque generibus abunde diximus, nunc de arandi ratione dicemus, ante omnia
Abbreviated transcription (Latin):
diluatur. Limum autem non in uehunt euphra¬
tes tigrisque sicut in aegypto nilus nec terra ipsu
herbas gignit ubertatis tamen tante sunt sequen¬
te annosponte restibilis fiat seges in pressis uesti¬
gio seminibus qu& anta soli differentia admon&
terrȩgenera infruges discribere. Igiturcaito¬
nis haco sententia est in agrocrasso & la&o fru¬
mentum seri. Siuero nebulosus est sitidem ra
phanus milium panicum infrigido a quoso
prius serendum postea in calido in solo autem lu¬
bricoso uel pullo uel asere noso sinon sit a quosum
lupinum incr&a & rubrica & a quosiore agro ado¬
rcum insicco & non herboso nec umbroso triticum
in solo ualido fabam uiciam uero quam minime
a quoso herbidoque. Siliginem & triticum in locoaꝑ¬
to edito quisale quam diutissime torrettur. len¬
tem in frutecto & rubricoso qui non sit herbidus
hordeum in nouali & in aruo quod restibile possit
fieri trimestre ubi sementem maturam facere

Expanded text:
diluatur. limum autem non invehunt Euphradiluatur. limum autem non invehunt Euphrates Tigrisque sic ut in Aegypto Nilus, nec terra ipsa herbas gignit. ubertas tamen tanta est, ut sequente anno sponte restibilis fiat seges inpressis vestigio seminibus. quae tanta soli differentia admonet terrae genera in fruges discribere. Igitur Catonis haec sententia est: in agro crasso et laeto frumentum seri, si vero nebulosus sit idem, rapa, raphanos, milium, panicum. in frigido, aquoso prius serendum , postea in calido, in solo autem rubricoso vel pullo vel harenoso, si non sit aquosum, lupinum; in creta et rubrica et aquosiore agro adoreum; in sicco et non herboso nec umbroso triticum; in solo valido fabam; viciam vero quam minime aquoso herbidoque; siliginem et triticum in loco aperto, edito, qui sole quam diutissime torreatur ; lentem in rudecto et rubricoso, qui non sit herbidus ; hordeum in novali et in arvo, quod restibile possit fieri; trimestre, ubi sementem maturam facere
Abbreviated transcription (Latin):
Simarticu ium seges ir et oecperit truncare ne
herbȩ uincant pestem alimio atque panicus tur¬
norum passerumue agmina scio abigi herbacuius
nomen ignotum est inquattuor angulis seg&is de¬
fossa mirum dictu ut ominino nulla auis intr&᷑
Mures abiguntur cinere mustele uel fatis deluto
& semine sparso uel decoctarum aquas & redol& uirus
animalium corum &iam in pane obid felle bubulo
semina attingi utilius putant rubigo quidem
maxima sege tempestis lauriramis in aruode¬
fixis transit in ea folia exaruis. Luxuria seg&um
castigatur dentepetoris in herbadum taxat & de¬
paste quidem uel sepius nullam inspica in iuriam
sentiunt r&usarum &iam semel omnino certum
est granum longius fieri & in ane cͥassumq ac satũ
nonnasci. Babilone tamen bis setant tertium de¬
pascunt alio quin folia tantum fierent. sic quoque
quinquagesimo neq est cura difficilis quum diutis¬
sime a quarigandi ut prȩpinguis & densaubertas

Expanded text:
si in articulum seges ire coeperit, runcare, ne si in articulum seges ire coeperit, runcare, ne herbae vincant. pestem a milio atque panico, sturnorum passerumve agmina, scio abigi herba, cuius nomen ignotum est, in quattuor angulis segetis defossa, mirum dictu, ut omnino nulla avis intret. mures abiguntur cinere mustelae vel felis dilute et semine sparso vel decoctarum aqua. sed redolet virus animalium eorum etiam in pane. ob id felle bubulo semina attingi utilius putant. rubigo quidem, maxima segetfixis transit in ea folia ex arvis. luxuria segetum castigatur dente pecoris in herba dumtaxat, et depastae quidem vel saepius nullam in spica iniuriam sentiunt. retonsarum etiam semel omnino certum est granum longius fieri et inane cassumque ac satum non nasci. Babylone tamen bis secant, tertium depascunt; alioquin folia tantum fierent. 162 sic quoque centesimo. neque est cura difficilis quam diutissime aqua rigandi, ut praepinguis et densa ubertas
Abbreviated transcription (Latin):
plus nitro & amurta ꝑfundi iub& fabam. sic &ium grandes
promittit. Quidam uero sitriduo antesatum urine &
inucer&ur precipuos ad olescereputint. Ter quidem
in me dium fractȩ modium solide reddere reliqua
pu cupressi folus tusis simisceantur nunc eẽ uermi
donoxia nec sunter liunio serantur multi admilia
da rub&am noctuaruo circum ferri iubent prius
isariatur defodique in medio inlusam fictiliita nec passe
neuermes nocere. sed eruendam prius quam in&atur
ain anarum fieri. Quin& armotalpe contracta semi
aoniora cẽ democritus suco herbe quȩ appellatur
nintegulis nascens tabulis ae sum latine uero sedum
ĩ illum medicata seri iub& omnia semina uulgo
sililcedo noceat & uermes radicibus inherent reme
pot anurcapura acsine sale s pargere deinsarire.

Expanded text:
. Vergilius nitro et amurca perfundi iubet fabam; sic etiam grandescere . Vergilius nitro et amurca perfundi iubet fabam; sic etiam grandescere promittit. quidam vero, si triduo ante satum urina et aqua maceretur, praecipue adolescere putant; ter quidem saritam modium fractae e modio solidae reddere. reliqua semina, cupressi foliis tusis si misceantur, non esse vermiculis ohnoxia, nec si interlunio serantur. multi ad mili remedia rubetam noctu arvo circumferri iubent, priusquam sariatur, defodique in medio inclusam fictili. ita nec passerem nec vermes nocere, sed eruendam, priusquam metatur; alioquin amarum fieri. quin et armo talpae contacta semina uberiora esse. Democritus suco herbae, quae appellatur aizoum, in tegulis nascens, et ab aliis aesum , Latine vero sedum aut digitillum , medicata seri iubet omnia semina. vulgo vero, si dulcedo noceat et vermes radicibus inhaereant, remedium est amurca pura ac sine sale spargere, dein sarire,
Abbreviated transcription (Latin):
Nerba que cicer enecat & herbumcircum ligando seuocatur
entchȩ tritico si mili modo herba hor deo festuca quȩ uoca
icglops lenti herba securi clata quam greci a similitu
ꝓ pdanum uocant & haccomplexu necant. Circaphilip
te ramum nominant in pingui solo herbam qua faba ne¬
y torramum quam in macro cum udam quidamuentus
iut here granum minimeest incortice acileato cum est
in derrime uertigines facit. aiunt que in asia & grecia
utores cumuelint turbampellere carbonibus id semen
are Nascitur &phalangio in heruo bestiola aranei
undo &erra cocleae minutȩ mirum inmodum ero¬
ts am amorbiquidem ferehi sunt. Remedia corum quȩ cũ
ptinent adherbas insarculo & cum semen iactatur cinere
iro in semine &circaradicem consistunt prȩcedentecura
itur. Vino antesemina ꝑfusa minus aegrotare existimant

Expanded text:
 <3> Est herba, quae cicer enecat et ervum circumligando se; vocatur  <3> Est herba, quae cicer enecat et ervum circumligando se; vocatur orobanche. tritico simili modo aera, hordeo festuca, quae vocatur aegilops, lenti herba securiclata , quam Graeci a similitudine pelecinum vocant; et hae conplexu necant. circa Philippos ateramum nominant in pingui solo herbam, qua faba necatur, teramum, qua in macro, cum udam quidam ventus adflavit. aerae granum minimum est in cortice aculeato. cum est in pane, celerrime vertigines facit, aiuntque in Asia et Graecia balneatores , cum velint turbam pellere, carbonibus id semen inicere. nascitur et phalangion in ervo, bestiola aranei  aliquando e terra, cocleae minutae, mirum in modum erodentes eam. et morbi quidem fere hi sunt. Remedia eorum, quaecumque pertinent ad herbas , in sarculo et, cum semen iactatur, cinere. quae vero in semine et circa radicem consistunt, praecedente cura caventur. vino ante semina perfusa minus aegrotare existimant
Abbreviated transcription (Latin):
scarabeus paruus frumenta erodens. Ommniaea anim
cum cibo deficiunt oleum pix adeps contraria seminibu
uendumq: ne contracte transsrantur. Imber inherba
lis quarto florentib: autem frumento & hordeo noc& lo¬
minibus in nocuus p̃terquam ciceri. Maturescentiasi¬
menta imbreleduntur & hordeum magis nascitur a
ba alba panifico similis occupans arua petori quoque mori
namlolium & tribulus & carduus lappaq non magis quan
bus interfugum morbos potius quam inter ipsius tor
pestes numerauerim. Celestt frugumuincarumq mailis
nullominus noxium est rubigo frequentissima Hlacis
roscido tractu conuallibusque ac ꝑflatum non haboml
Ediuerso carentia uentosa & excelsa inter uitia secge
& luxuria est cum hoc onerata fertilitate ꝓcumbunt
commune autem omnium sitorum uitium uria &
iscum silĩ laginem eius abluendo imberdulcius id facit

Expanded text:
scarabaeus parvus, frumenta erodens. omnia ea animalia scarabaeus parvus, frumenta erodens. omnia ea animalia cum cibo deficiunt. oleum, pix, adips contraria seminibus, cavendumque ne contacta eis serantur. imber in herba utilis a partu, florentibus autem frumento et hordeo nocet, leguminibus innocuus praeterquam ciceri. maturescentia frumenta imbre laeduntur et hordeum magis. nascitur et herba alba, panico similis, occupans arva, pecori quoque mortifera. nam lolium et tribulos et carduos lappasque non magis quam rubos inter frugum morbos potius quam inter ipsius terrae pestes numeraverim. caeleste frugum vinearumque malum nullo minus noxium est robigo. frequentissima haec in roscido tractu convallibusque ac perflatum non habentibus; e diverso carent ea ventosa et excelsa. inter vitia segetum et luxuria est, cum oneratae fertilitate procumbunt. commune autem omnium satorum vitium uricae, etiam ciceris, cum salsilaginem eius abluendo imber dulcius id facit.
Abbreviated transcription (Latin):
crant eam nequealia pulte uiuant soli maxime celiqut ur
hoceuenit uitium. Sequentem causato hab& inbeclltas q̃¬
nis diutius r&entum est terra priusquam erumpe as
ratio & sicariosum fuit cum serer&ur prima autẽ stai
eruptione agnoscitur ex quo appar& in radice esse cau
Est & aliud exuitino auene uitiũ cum amplitudine indo
granum sed nondum matur prius quam robur & corp
adflitu noxio cassum & in ane inspica euanescit quod
abortiuo. Venti autem trib: temporib: nocent frumen
& hordeo infloreaut ꝓtinus cum defloruere uel matur¬
re incipientib: tum enim ex in aniuint grana prioribu
causa nasciphibent. Noc& & sol creber enube nascunti
& uermiculum radice cum sementem imbribus secui
inclusit repentinuscalor umorem Gignuntur & in gras
cum spicȩ pluuiis calor inferuescit Est & cantharids d

Expanded text:
erant eam neque alia pulte vivant. soli maxime caelique umore erant eam neque alia pulte vivant. soli maxime caelique umore hoc evenit vitium. sequentem causam habet inbecillitas seminis, si diutius retentum est terra, priusquam erumpat. eadem ratio et si cariosum fuit, cum sereretur. prima autem statim eruptione agnoscitur, ex quo apparet in radice esse causam. est et aliud ex vicino avenae vitium, cum amplitudine inchoata granum, sed nondum matura, prius quam roboret corpus, adflatu noxio cassum et inane in spica evanescit quodam abortu. venti autem tribus temporibus nocent frumento et hordeo: in flore aut protinus cum defloruere vel maturescere incipientibus. tum enim exinaniunt grana, prioribus causis nasci prohibent. nocet et sol creber ex nube. nascuntur et vermiculi in radice, cum sementem imbribus secutis inclusit repentinus calor umorem. gignuntur et in grano, cum spica e pluviis calore infervescit. est et cantharis dictus