comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
totum : uel p̃dicctio mihiuidatur a postolicce uelee¬
clesico que ole diuersis gentibus congregate est
Hae tollit fermoitum notigm scilic& Rintellegbi¬
tiom scripturecrum & cebscondit illud infecrinae
scctis tribus ut sp̃s & anima & cor pderis Inunũ sedoe¬
tac noncdiscrepbit inerse : sed cum duobus & tribus
tulccubrint : dissettur locus iste & celit̃ legimus
inplectone &philosophorum doginee uulgectũ est
tras esse inhumtence animae pessiones : Toaonẽa¬
ĩox quod nosi possumus Int̃ prȩtaeri &tet ioncebils
tõ E U Mion quod dicimus plenum ire uel ires¬
cibile TonieyΜΛTΙΟΝ quod acpellomus con¬
cupis cibile : & putat ille philosophus roctioncebile
nostrum incesebro. ircem inpelle. defideriur inuo¬
core commorcrinosego siccccepbrimus fermortus
euangelicum seonetarum scribturcrum Dequo
supradictum est : tres humaene animae pcessione
in unum sedigeitur ut in rectione possicdecmus prudo¬
ticm inirc odium contracutic in desiderio cupi ditctem

Expanded text:
 vel praedicatio mihi videtur apostolica vel Ecclesia, quae de diversis gentibus congregata est. Haec tollit fermentum, notitiam scilicet et intelligentiam Scripturarum, et abscondit illud in farinae satis tribus, ut spiritus, anima, et corpus in unum redacta, non discrepent inter se; sed cum duobus et tribus tulaverint. Disseritur locus iste et aliter. Legimus in Platone, et philosophorum dogmate vulgatum est tres esse in humana anima passiones, τό λογιικὸν quod nos possumus interpretari rationabile: τὸ θυμικὸν quod dicamus, plenum irae, vel irascibile: τὸ ἐπιθυμητικὸν quod appellamus, concupiscibile: et putat ille philosophus rationabile nostrum in cerebro, iram in felle, desiderium in jecore commorari. Et nos ergo si acceperimus fermentum Evangelicum sanctarum Scripturarum, de quo supra dictum est, tres humanae animae passiones in unum redigentur, ut in ratione possideamus prudentiam: in ira, odium contr
Abbreviated transcription (Latin):
gbiticc plcusum quedocm & colosem docitrine p̃fe¬
nect: nscio cen hccbeot us i toc aem: Eeeo enim qcł finita
uel pcrcebole uel esiplo sequitur siegit & geif e tione hue
posine : Compellimur ñ cecllereacos & quor liba homine sedeo
iudeorum populum referre pcestebole : &c̃ ago tas lo ci nonpeo¬
siuus & ucegus inchiue sum fluctu Rcgque insipibraum most:¬

Expanded text:
orem doctrinae praeferat, nescio an habeat veritatem. Ex eo enim quod finita vel parabola, vel exemplo, sequitur: Sic erit et generationi huic pessimae: compellimur non ad haereticos et quoslibet homines: sed ad Judaeorum populum referre parabolam, ut contextus loci non passivus et vagus in diversum fluctuet, atque insipientium mo
Abbreviated transcription (Latin):
tle ercent cel confesionem uese fida sicicntur. p̃ostea
ufro cumse cedhaxsim trconstuleit & simulactis
uirtutibus orncuerint domum sucemi: Tunc celiis
septen nequem spiritibus aediunctis reuer tec tur
ecleos chcebalor & habit& inillis : ficent que nouis simȩ
corum peiore prionbur: Multo quippe mecioricon¬
ditione sunt hesecaci quoc in gbrale: quic in illis spe

Expanded text:
sionem verae fidei ejiciatur: postea vero cum se ad haeresim transtulerint et simulatis virtutibus ornaverint domum suam, tunc aliis septem nequam spiritibus adjunctis, revertatur ad eos diabolus et habitet in illis: fiantque novissima eorum pejora prioribus. Multo quippe pejori conditione sunt haeretici quam gentiles: quia in illis spe
Abbreviated transcription (Latin):
to aempore : ille ceserus gerti incredulae : Ego iudcceis
populiꝰdi ille peregninis : ego ciuibus: ille uoce locitus & ł
beelzebub ecolimnic̃o sufhneo: plusergo &ł ionee hic. idest inp̃¬
seiticcrum interuor. Regince ccustni surg& iniuditio cumge¬
nscctione istt & condẽ naebit ecõ. quicc uenit cefinibus tarre¬
nabit segince ccustri populum iud&orum quo condem¬
nccbunt uiri niniuitae israchelẽ in credulum Istecẽ ccuton
seginco scebec dequa insegum uolumine &mnpaercelipo¬
menon legimus : que ꝑtantaer difficulta tis gente suac
& imprio derelictis ubiit imudetem scepientiam ccudire

Expanded text:
to tempore. Ille Assyriis genti incredulae: ego Judaeis populo Dei. Ille peregrinis: ego civibus. Ille voce locutus est Beelzebub calumniam sustineo. Plus ergo est Jona hic, id est, in praesentiarum inter vos. Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit enabit regina Austri populum Judaeorum, quo condemnabunt viri Ninivitae Israelem incredulum. Ista autem est regina Saba, de qua in Regum volumine et in Paralipomenon legimus : quae per tantas difficultates, gente sua et imperio derelictis, venit in Judaeam audire
Abbreviated transcription (Latin):
cedul trce: qui eo dimis ereet ubrum & ux tee hiez ec hee
multis secc mcetoribus copulcerat : signũ querit & sg¬
num non clabitur illi nisi signũ ione prophetae
sicut enim fuit iones Inuentrecet tybus hebus &
tribus noctibus sicet filius hominis Incorde abrqx¬
& tnbus diebus & mbus noctibus: de hocloco pleniur
In conmbrtcerus ione propheae disputccuimus : acdii
ego locum l&toris intellegbiticm semittimus hoc
bseui ternunc dixisse conterti quod Cyxeraoxi¬
ĩiõc totum intellegatur &epcerte non quo omne
tredie & tes noce in inferno dñr fecbrit :sel quod

Expanded text:
adultera: quia dimiserat virum, et juxta Ezechielem, multis se amatoribus copulaverat . Signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Sicut enim fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus: sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. De hoc loco plenius in Commentariis Jonae prophetae disputavimus: ad illum ergo locum lectoris diligentiam remittimus. Hoc breviter nunc dixisse contenti, quod synecdochice totum intelligatur ex parte: non quod omnes tres dies et tres noctes in in
Abbreviated transcription (Latin):
onibus phccrisȩorũ : seuertitur diebolus codsedẽ sucon
pristincem & septe nccrius sibi numero decemonum cedda
hcebitet prishnẽc domum & funt illius populi peiores
quam Inccegipto possessi fuercent centelegis notiticem
quic aliud est uenturum ñ credere aliudeum non susci¬
pisse quiue nerit : sep tencorium ccutem num erum¬
ec cliunc tum dicebalo uel propt̃ scebbee tum intellegen
uel propte numerum sp̃s sc̃i. ut quo modo inesccice suꝑur gem

Expanded text:
onibus Pharisaeorum, revertitur diabolus ad sedem suam pristinam: et septenario sibi numero daemonum addito, habitat pristinam domum, et fiunt illius populi novissimquam in Aegypto possessi fuerant ante Legis notitiam: quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter nume
Abbreviated transcription (Latin):
tectione sua nonstatimposita sedinter i&hs celiis
pcrcobolis ȩdissetec: hic bimm proponitur e poste
dimisis turbis uenitur domum & cccceclunt aedo
discipulidus rogantes : disere nobis pcerce bolans
nacuiorumagri & relique : Nonergo debemus p̃pro¬
pero intellegoidi desideio cente eius notiticm que¬
rere quã adño desideratur ꝗlicom pcercebolom
proposuit esdicens. Sedebat dñs innocui  turba
sta bat in litore: illipro cul: discipuli uicimus
ccudiebeent : Proponit eis & celicẽ pacraebolam : quec¬
si diues pocter ftcmilias inuitcctor diuersis refici¬
enscibis : utͣ unus quisque secundum ncetureem
stomachi sui uecri alim̃tec susciper& Ynele
e in priori paerabolat non dix̃ cełtrtem sed adiã:¬

Expanded text:
rpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis rpretatione sua non statim posita, sed interjectis aliis parabolis edisserta. Hic enim proponitur, et postea dimissis turbis venitur domum et accedunt ad eum discipuli ejus rogantes: Dissere nobis parabolam zizaniorum agri, et reliqua. Non ergo debemus praepropero intelligendi desiderio ante ejus notitiam quaerere, quam a Domino disseratur. Aliam parabolam proposuit eis, dicens: Sedebat Dominus in navi, et turba 92 stabat in littore: illi procul, discipuli vicinius audiebant: proponit eis et aliam parabolam, quasi dives paterfamilias invitatos diversis reficiens cibis, ut unusquisque secundum naturam stomachi sui varia alimenta susciperet. Unde et in priori parabola non dixit alteram, sed alia
Abbreviated transcription (Latin):
recipiunt : uenit inquid inalus &rcepit quod seminco¬
tum&t incorleeiur & secundo coctetio hic est catqui
uerbum ccudit : Inexpossitione quoque te rccebon &
Iste ẽ quiccudit uerbum Primũ ergo debemus oc uehs
& post intellegere : & post intellegortic̃o fructus peo¬
dere doctrinarum Et feccere uel cbitissimum frucã
uel sexcegesimum ccelque tricesimum : dequibus ple¬
nius In libro contreciouicaenum diximus & nunebreu¬
ter ꝑstringemus certssmum fructum uirginibus sȩxq¬
gesimũ uiduis & contetinentibus: tricesimum scõn
trimoniam deputaent&s honor aebiles enim nuptia
& cubile in moculatum : quidã nostrorum Cant¬
simum fructum aadmar tyres referunt: quo dsie
scco consortia nuptiarum &ccluduntur a fruc tub¬
no : Alicm paer abolam proposuit illis dicbis : Simile¬
fecctum est segnũ celorũ homini quiseminceuit boni
sembi inac grosuo : Cumcc̃ut dormirbit homines ue¬
tici & relique Hax secunda patraebolccest cumint̃¬

Expanded text:
nit, inquit, malus, et rapit quod seminatum est in corde ejus; et secundo ac tertio, hic est, ait, qui verbum audit. In expositione quoque terrae bonae, iste est, qui audit verbum. Primum ergo debemus audire, deinde intelligere, et post intelligentiam fructus reddere doctrinarum, et facere vel centesimum fructum, vel sexagesimum, vel tricesimum, de quibus plenius in libro contra Jovinianum diximus, et nunc breviter perstringimus: Centesimum fructum virginibus, sexagesimum viduis et continentibus, tricesimum casto matrimonio deputantes. Honorabiles enim nuptiae, et cubile immaculatum . Quidam nostrorum centesimum fructum ad martyres referunt: quod si ita est, sancta consortia nuptiarum excluduntur a fructu bono. Aliam parabolam proposuit illis, dicens: Simile est regnum coelorum homini qui seminavit bonum semen in agro suo. Cumrreum meum. Haec secunda parabola est cum inte
Abbreviated transcription (Latin):
ucitur: constringit eos sullogismo quengreciuo ccent
a piXTOΝ. nos ineur tebilem possuimus etppellare :
quunt̃ rogectos hinc inde concluedit : &uo oque cornu
p̃mit: sunquit elicebulus maelus est bone opercesteae¬
re non potst: Siccũt bonces quȩ fccctit esnitr

Expanded text:
citur. Constringit eos syllogismo, quem Graeci vocant ἄφυκτον, 82 nos inevitabilem possumus appellare: qui interrogatos hinc inde concludit, et utroque cornu premit. Si, inquit, diabolus malus est, bona opera facere non potest. Si autem bona sunt quae facta cern
Abbreviated transcription (Latin):
ostbidit de quacli thesccuro blas femces proferant
uel cum supeori quetione har sorbiticce. quol
quo moelo non possit bonur homo proferre acele
nec icelus bona : sic non possit xp̃s maclo : dicebolus
bo net opł ce ftccire : Dico ccutem uobis qm̃ omne uerbũ s¬
ociosum quod locuro fuent homins seddbitiati
perioribus : & est sensus : siotiostm uebum quodnequa quã
ȩdisicatt audientir non est absque phyculo eius quiloquitur :¬
& indie iudicii redditrus est unus quisque sortionem semonũ
suorum : quaento maegis uos qui oꝓerec sp̃s scĩ ccelum nicmimi
& dicitis me in beel zebubprtacipe demoniorum euee demonia
Red dituri eds rationbn coc lumnie uestre. otiosum
uerbum est quod sine utlitaae. &loquertis dicitur
et facbulas narsemus aentiques : cegerum quis
li quit profet turpietudims hic non otiosi uerbi
uidere: Si signũ postulant : quasi qusuiderant signce
non fideruit: sed in alio eucenge lista. quiel pegant
plenius &plicotur : uolumus adte signũ uidax

Expanded text:
de quali thesauro blasphemias proferant, vel cum superiori quaestione haeret sententia, quod quomodo non possit bonus homo proferre mala, nec malus bona: sic non possit Christus mala, et diabolus bona opera facere. Dico autem vobis, quoniam omne verbum otiosuperioribus. Et est sensus: Si otiosum verbum, quod nequaquam aedificat audientes, non est absque periculo ejus qui loquitur, et in die judicii redditurus est unusquisque rationem sermonum suorum: quanto magis vos, qui opera Spiritus sancti calumniamini, et dicitis me in Beelzebub principe daemoniorum ejicere daemonia, reddituri estis rationem calumniae vestrae! Otiosum verbum est, quod sine utilitate loquentis dicitur  fabulasque narremus antiquas. Caeterum si quis aliquid turpitudinis, hic non otiosi verbi, videre. Sic signum postulant, quasi quae viderant, signa non fuerint. Sed in alio Evangelista quid petant plenius explicatur: Volumus 83 a te signum videre
Abbreviated transcription (Latin):
iohcennis legimur : Et inueeri testameito ube duc¬
tiles ȩcccuro: etaer& cergeto quaefieri praecipi¬
untur : ut sublimia doc trincrum, resonent seccra¬
moito: ab cerbore fiens discite paercebolem cumicem
remur eiur tener fuerit & folicnate seitis quice
docuit: consum mationis ceduentum: Quomodo in¬
quit quaendo teneri fuerint in arbore ficus eoculi¬
cali: & gon me rumpet inplorem : coritex que polia

Expanded text:
Joannis legimus : et in veteri Testamento , tubae ducJoannis legimus : et in veteri Testamento , tubae ductiles ex auro, et aere argentoque fieri praecipiuntur; ut sublimia doctrinarum resonent sacramenta. Ab arbore autem fici discite parabolam: cum jam ramus ejus tener fueritdocuit consummationis adventum. Quomodo, inquit, quando teneri fuerint in arbore ficus cauliculi, et gemma erumpit in florem, cortexque folia
Abbreviated transcription (Latin):
tim ecutem postaribulationem dierum illorum. sol
obs curaebitur e lunae non debitlumen suum e stel¬
lar caedent decelo. &uir autes caelorum iouebun¬
tur: Soledina obscurcebitur et non daebunt
lumeisuum etcetera : Astrae cadent decaelo uir
tuter quae celorum mouebuntur Nonliminutio¬
quinlegimur solemseotuplum habiturum luminis
s ed comparatione uerae lucir omniae ui suriae nebro
noc quaes ecundumest lumi noere. et stellae quȩ aedsolc¬
cium nocais ccccensȩsunt: omnes que uir autes quas ange¬
lorum mulartudines intellegimusi Inaeduentuxp̃i.
in tenebras seputebuntur : Decutiatur suꝑ cilium
eorum quis esanctos cerbi trantes praesentiam
iudicis non formidaent : et auncparebit signum fili
hominis in caelo: Signum hic ocutcrucis intellega¬
mus ut uidecent iuxaa adacriam Riohannem iudȩ¬
geit hi quimunicipaetum non haebent in cȩlir red scrips¬
tis unt interra: Et mita& cengelos suos cum tuboc¬
Debe tuba : etcepostolur loquitur Et in apococlypsi

Expanded text:
m sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum commovebuntur. Sol et luna obscurabuntur, et non dabunt lumen suum; et caetera astrt virtutes coelorum commovebuntur . Non diminutioquin legimus solem septuplum habiturum luminis, sed comparatione verae lucis omnia videbuntur visurina quae secundum est luminare, et stellae quae ad solatium noctis accensae sunt, omnesque virtutes quas angelorum multitudines 198 intelligimus in adventu Christi in tenebras reputabuntur: decutiatur supercilium eorum, qui se sanctos arbitrantes praesentiam judiciis non formidant. Et tunc parebit signum Filii hominis in coelo. Signum hic, aut crucis intelligamus, ut videant juxta Zachariam et Joannem gent hi qui municipatum non habuere in coelis, sed scripti sunt in terra. Et mittet angelos suos cum tubhac tuba et Apostolus loquitur : et in apocalypsi
Abbreviated transcription (Latin):
paruum coclouers entiunt ubuac cecet. queento
incegis nos ttomnis muli audo creditium debet
festinacre aedeum cuiurs fulgur e&xit aboribite & pans
urquȩ cedoccidatem : Nos sumur ocutem corpus: idest¬
tot iuria quod significantiur lacai nedicitur cadoc¬
intellegere : ad quam prouococinur utubi cumque
ins crib turirlegitur congre gemur et ꝑ illaem ꝑue¬
nisepossimur aeduerbum dĩ: uit est illut: Foderunt
manus meces et peder et in esociae sicut ouis coduiccti

Expanded text:
parvum cadaver sentiunt ubi jaceat: quanto magis nos et omnis multitudo credentium debet festinare ad eum, cujus fulgur exit ab Oriente, et paret usque ad Occidentem! Possumus autem corpus, id est, πτῶμα, quod significantius Latine dicitur cadaintelligere, ad quam provocamur; ut ubicumque in Scripturis legitur, congregemur, et per illam venire possimus ad Verbum Dei, ut est illud: Foderunt manus meas et pedes meos . Et i
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ segnũ caeloꝵ homini segrquando inui tebat ad nuptics & co
gebaet operacclem̃tiae hominis nom̃ aeppositũ ẽ. Nunc quae ndo
adultionẽ uenit homosil& & sȩxtorntũ dicit : & missis exercitib: suis
ꝓdidit omicidas. illoꝵ &ciuita tẽilloꝵ succendit: &ercitus Euuiltores
engelos dequib inpsaelinis schbit̃ in misionẽ ꝑaengelos pessimos seuroman
intellega m̃ subduce uespasiae no&tito quioccis is iudeae populis pre¬
uoriaaticert succenderin ciui toetẽ: tuncait seruis sus: nupti ae
udem pecre tesant: ed qui nuitar tierant non fuer̃ digni: Ite ergo¬

Expanded text:
tum est regnum coelorum homini regi, quando invitabat ad nuptias, et agebat opera clementiae, hominis nomen appositum est, nunc quando ad ultionem venit, homo siletur, et rex tantum dicitur. Et missis exercitibus suis, perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. Exercitus, seu ultores angelos, de quibus in Psalmis scribitur: Immissiones per angelos pessimos Al. malos  ; seu Romanos intelligamus, sub duce Vespasiano et Tito, qui occisis Judaeae populis, praevaricatricem succenderint civitatem. Tunc ait servis suis: Nuptiae quidem paratae sunt; sed qui invitati erant non fuerunt digni
Abbreviated transcription (Latin):
unt condemnent iudeos quiscyptã legẽ non fecer intanter ipsos
ceduitie & ruente adnaela. alios obhonestetẽ moriur tutibur
deditos intraouit aut secut uideree discumbentir &uuidt ibihomio
nonuerti tũuer tenupti alq: &rit ill: amicequomo dohuc in trasti

Expanded text:
psos ad vitia et 176 ruentes ad mala: alios ob honestatem morum virtutibus deditos. Intravit autem rex, ut videret discumbentes: et vidit ibi hominem non vestitum veste nuptiali, et ait illi: Amice, quo
Abbreviated transcription (Latin):
& rehqua In postriori parte istum locum plo
scluactor exponit. quol morses libellum repua
decri iusserit propar duriciam corolis mariton
non discidium concedens. sedccuferens homicid
Multo enim melusest lic& lugobrem euenires¬
cordiem. qucc̃ ꝑoclium sanguinem femdi.
Egoccutem dicouobis noniurar e omnino nequȩ
essimam consu&udinem semꝑ haebuere iudoc. sicut
oph& cabelireos frequente arguit sermo: qui lurat
aut uenerotur out diligteum ꝑquem iurat: Inlege
p̃ceptum est ut noniuremur nisi ꝑdnm̃ dm̃ nrm̃. Tuda¬

Expanded text:
 . In posteriori vero parte istum locum plenius Salvator exponit. Quod Moyses libellum repudii dari jusserit propter duritiam cordis maritorum, non discidium concedens, sed auferens homicidium. Multo enim melius est, licet lugubrem, evenire discordiam, quam per odium sanguinem fundi. Ego autem dicopessimam consuetudinem semper habuere Judaei, sicut prophetalis eos frequenter arguit sermo. Quia qui jurat, aut veneratur, aut diligit eum per quem jurat. In lege praeceptum est ut non juremus nisi per Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
et c&eras corporis paertes uoluntats cedeff&tin
intꝯa demonstrantur : ut quodmente concepimur q¬
re conplecemur: Cauendumest igitur ne quod in
optimumerst cito labatur inuitum : sieniml&
oculur & dex tracmenus scaendeel gaent: quam
Aliter inol& trooculo & dextraemaenu frectrum a¬
rum sedliberorum atq aeffinium & propinquor¬
uercem lucem nobis inpedimento cernimus debi
truncare iftus modi portiones. nedum uolumus
cri c&eros feccere ipsi ina&ernum perecemus:¬

Expanded text:
et caeteras corporis partes, voluntatis et affectus initia demonstrantur: ut quod mente concipimus, opere compleamus. Cavendum est igitur, ne quod in nobis optimum est, cito labatur in vitium. Si enim dexter oculus et dextera manus scandalizant, quanto Aliter. In dextero oculo, et in dextera manu, fratrumuxoris, et liberorum, atque affinium et propinquorveram lucem nobis impedimento esse cernimus, debemus truncare istiusmodi portiones, ne dum volumus caeteros lucrifacere, ipsi in aeternum pereamus
Abbreviated transcription (Latin):
tnlaccta. hic propcessione ꝑcursurest: siuero con¬
senrerit & de cogiaattone ceff&tum fecerit sicut
scrip tumest indecuidi Transierunt inaff&tum
corchi De propcessionem trcensiuit codpcessionem:
ehiuc nonuoluntas p&eccet de est. sed occasio: qui
pecerit ut concupiscat ut feccoe disponat isto&cte
oechatus est etem dr̃ Incordesuo Quood sioculur
uur dexter scandcolizatte. &rehqua quic sup̃

Expanded text:
titillata, hic propassione percussus est; si uero contitillata, hic propassione percussus est; si uero consenserit et de cogitatione affectum fecerit sicut scriptum est in Dauid: «Transierunt in affectum cordiet huic non voluntas peccandi deest, sed occasio. Quicest, si aspexerit ut concupiscat, ut facere disponat, iste recte dicitur eam moechari in corde suo. Quod si oculus tuus dexter scandalizat te, erue eum, et
Abbreviated transcription (Latin):
dicebolum interpr&centur. & uolunt a sclucctone
pracecipi utdum in potestacte nrat est simus benius
Ergadicebolum que estinimicus &ultor : n& fecciamus eo
pocencts sustinee pronobis: Cumenim ipseuigorum
huce suppedit. & nobis dicem uoluntote pecccentibi
Quidom co actus edisserunt. In babtstinate sigulos pa¬
tum inire cundicebulo & diche Renunto tibi
quicquam transgressi fuerimus eorumq dicebola
spondercomur trademur iudici eacministro &in
temur nccercerem non ecibimus&xeo don&ren¬
mur nouissimum qua draentem: Qua droens
gbius nummiest : quihceb& duominuta Vnde inecho
eucngelio mulier illc pccuperoe & uiducc dicitur
misirre quaedraentem in corbancẽ. Inccho luo
minuta non quod lissongent eucengelia. sed quoꝰ unus
qua drcens duos minutor nũmos haebecet Ho est
ergo quod dicit. Nonegre dieris deccercere don&e
lierem ced concu piscendumeam Icem moechoctus ⁊
Idest interpassionem & propaessionem hoc intb est
Ergo quiunderit mulierem & animaceur fuerit

Expanded text:
diabolum interpretantur, et volunt a Salvatore praecipi, ut dum in potestate nostra est, simus benevoli erga diabolum, qui est inimicus et ultor, nec faciamus eum poenas sustinere pro nobis. Cum enim ipse vitiorum incentiva suppeditet, et nobis etiam voluntate peccantibus, Quidam coactius disserunt, in Baptismate singulos pactum inire cum diabolo, et dicere: Renuntio tibi, quidquam trangressi fuerimus eorum quae diabolo spoponderamus, trademur judici ac ministro, et mittemur in carcerem, et non exibimus ex eo; donedas novissimum quadrantem . Quadrans genus nummi est, quasi duo minuta: unde in alio Evangelio , mulier illa paupercula et vidua dicitur misisse quadrantem in corbonam: in alio duo minuta , non quod dissonent Evangelia, sed quod unus quadrans duos minutos nummos habeat. Hoc est ergo, quod dicit: Non egredieris de carcere , donec lierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est id est, inter passionem, et propassionem, hoc interestErgo qui uiderit mulierem et anima eius fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
celerum Inu&eris definita sentorꝗa est: & irapoentos
sibum iubemur uerbererͣi al terem prebere maxillaem
& inmicos nostros cmare &orane propersequeno
Omnis ire occasio tollitur : radendumestergo sine ca
uoccuus. quemnos possumus. uulgata hiuria cebsque es¬
rebro nuncupare : sid eocioso ergosermone redehitu¬
rsumus rationem: quaento magis de contumelia
sed & signaenter additur uidixerit fractrisuoras
fracterergo nosto nullus est nisi qui eundem nobis cun

Expanded text:
ira penitus Si enim jubemur verberanti alteram praebere maxillam, et inimicos nostros amare, et orare pro persequentibus , omnis irae occasio tollitur. Radendum est ergo, sine cinanis aut vacuus: quem nos possumus vulgara injuria, absque cerebro, nuncupare. Si pro otioso sermone 27 reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia ! Sed et signanter additur: Qui dixerit fratri suo, raca. Frater enim noster nullus est, nisi qui eumdem nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
ingrecis scriptumest ΕΥΝΟΗΝ quod interpr&a¬
tur beniuolus autbenignus: &x precedentibuseciton
&l consequartbs mcenifestus est sensus. quod nos chis̃ atq
Atclcon cordicem cohor temur. Iuexte apostolum dicor¬
ten: si fid pocest quantum & uobis est : cumomnibur
hominibus peccem hicebentes: Nem & inprecedenta
eccpitulo dicerat siofferis munustuum cadattrre
Qlibirecordatus fueris quia fracto tiu hab & ol quid
edud sumte : & hocfinito storam infert. E sto beni¬
lolus acutbenignus ecluer seriotuo: & relqua
nconse quotabur iub&Diligte inimicosues tros

Expanded text:
aecis scriptum est Εὐνοῶν, quod interpretatur benevolus, aut benignus. Ex praecedentibus autem et consequentibus manifestus est sensus, quod nos Dominus atqet ad concordiam cohortetur, juxta Apostolum, dicentem: Si fieri potest, quantum ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes . Nam et in praecedenti capitulo dixerat: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te: et hoc finito, statim infert: Esto consentiens aut benignus adversario tuo, et reliqua. Et in consequentibus jubet: Diligite in
Abbreviated transcription (Latin):
aduersumte. Non dixit situ abes celi quid aduersus
froctremtuum sedsifrectertuur hocb & ehquid ads¬
sunte uedurior tibi reconcihatonir. Imponatur necer¬
sites: Quamdiuergo illum placetͣre nompos sumus nesco
cen consequenter munera nra offeremus dõ: Esto con¬

Expanded text:
are, etc. Non dixit, si tu habes aliquid adversum fratrem tuum, sed si frater tuus habet aliquid adversum te, ut durior reconciliationis tibi imponatur necessitas. Quandiu ergo illum placare non possumus, nescio an consequenter munera nostra offeramus Deo. Doc
Abbreviated transcription (Latin):
uod inlege p̃ceptum est deftruaent : Possumus auten
& clrar intelleghe quod macgistri erudigoetiẽ
etiã¬
sipacruo peccto obnexiussit : deducat eum degradim
maximo : nde prosit docbt iustraaem quẽ mini moeccilpa
destrait : bect atudo ꝙ ꝑ f&staesit que sermone dcubur¬

Expanded text:
uod in Lege praeceptum est, destruant. Possumus autem et aliter intelligere, quod magistri eruditio, etiamsi parvo peccato obnoxius sit, deducat eum de gradu maximo, nec prosit docere justitiam, quam minima culpa destruit. Et beatitudo perfecta sit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ibui uẽfiris : Cumh& mani festa sint & consequens
ntellege a : plerique irbitrantur decornedic¬
tum & cenimã ut ueldecnima &spũ. quod pacenitus
nonstat : quomodo enim aut atromitbi decerit
Inccercerẽ si cenimee non consenserit. cum cenimaa
caro paerite reduden decesint. N& quic quaem pos¬
sit cccro foccere nisi quod animur Impercerit. aut

Expanded text:
consequens intelligentia, plerique arbitantur de carne dictum et anima, vel de anima et spiritu: quod penitus non stat. Quomodo enim aut caro mittenda erit in carcerem, si anima non consenserit: cum et anima et caro pariter recludendae sint, nec quidquam possit caro facere nisi quod animus imperarit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
siqui fornicceriae coniungitur unum corpus efficitur
V inlegep̃ceptum est non solum reos sed & conscias criminũ
uxoris iustus scribitur : s& hoc test monium mariae est
quod ioseph sciens illius casttatem etcetimir aens quodeue¬
nerct Eccelat silentio cuius mistorium sesciebaet:
Ioseph filudacud. noltomere acciperemcericem uxorem

Expanded text:
Si quis fornicariae conjungitur, unum corpus efficitur . Et in Lege praeceptum est, non solum reos, sed et conscios criminum  Al. celaret uxoris, justus scribitur: Sed hoc testimonium Mariae est, quod Joseph sciens illius castitatem, et admirans quod evenerat, celat silentio, cujus mysterium nesciebat. Joseph fili David
Abbreviated transcription (Latin):
&icem quar tom cedelit cacusem cureesponsa son¬
ceptus sit u tpcertus inqͥens qus celeret᷑ diccbuluꝰ
qdumeum putat nonde uirtine sed deixore goierat¬
tum. Antequam conudurent. Inuditicest Iniuter
quipacene licorꝗae meriteli futurete exoris om̃o
nouerat: quod eutem dicitur. Anqe quaem conuenirent

Expanded text:
etiam quartam addidit causam, cur a desponsata conceptus sit: ut partus, inquiens, ejus celaretur diabolo, dum eum putat non de Virgine, sed de uxore generatum. Antequam convenirent, inventa est in utero qui pene licentia maritali futurae uxoris omnia noverat. Quod autem dicitur: Antequam convenirent,
Abbreviated transcription (Latin):
side ely mosina  taentum dictum intellegimur In ples¬
nisque pocuperibur hoc sttre non potest : sed & dius
si semꝑ dederint. semꝑ docre non poterunt: Pbe
ergo ely mosince a postolis idest doctoribus p̃cepta e¬
buuntur & qui grettos acceperunt gratis tribuant:
Istus moli pecuniam num quaem deficit. sed quan¬
toplur dactefuerit. toento ccinpliur duplicentur
ecum subi& tosibi arua nig&. num quam fontirundi
icccbitur Egoccutem dicouobis Diligiae inimicor
uestror. bene feccite hir quioderuntuor Mubt p̃cena

Expanded text:
Si de eleemosyna tantum dictum intelligimus, in plerisque pauperibus hoc stare non potest. Sed et divites si semper dederint, semper dare non poterunt. Post bonum ergo eleemosynae apostolis, id est, doctoribus praecepta tribuuntur, ut qui gratis acceperunt, gratis tribuant . Istius modi pecunia numquam deficit; sed quanto plus data fuerit, tanto amplius duplicatur. Et cum subjecta sibi arva riget, numquam fontis unda siccatur. Ego autem dico vobis, diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et
Abbreviated transcription (Latin):
Inuultu & lnclir pocra taest : Ex quibus omnibus call¬
gitur hy pocritses qui quod lib& fecciunt. Eteb hom

Expanded text:
inibus, hypocrita est. Ex quibus omnibus colligitur hypocritas esse, qui quodlibet faciunt, ut ab hom
Abbreviated transcription (Latin):
bemur sinistram p̃bere sedoltercm hoc est glro
dextroem: Iustusenim siniftrã non hoeb&: Einor
r&icdr Indisputatione ꝑ currerit. &d& trum dogis
uoluerit uulnercre opponaturei aliut descris¬
ristestimonium. & tem diuud bert᷑ hsuc cedentes
edex terces procebecemus don& inimici ira locsses cit

Expanded text:
bemur sinistram praebere, sed alteram, id est alteram dexteram. Justus enim sinistram non habet. Si nos haereticus in disputatione percusserit, et dexterum dogma voluerit vulnerare, opponatur ei aliud de Scripturis testimonium, et tam diu verberanti succedentes sibi dexteras praebeamus, donec inimici ira lassescat
Abbreviated transcription (Latin):
noster uicisi tudiem tollens ꝗ trunc cat inio ecp&cceto¬
rum & inleger & ributo est. Ineuangelio grada
ibiculpa embidatur. hicecccctorum auferuntu
dĩprebeilli&cltercta Silli quiuult tecum Iudes
conteuere & timicoemtuaem tollere remitteo &¬

Expanded text:
noster vicissitudinem tollens, truncat initia peccatorum. Et in Lege retributio est: in Evangelio gratia. Ibi culpa emendatur, hic peccatorum auferuntupraebe illi alteram. et illi qui uult teeam in iudicio contendere et tanieam tuam tollere, remitte
Abbreviated transcription (Latin):
diligere plur p̃cipit quacm humaena noeturet pcctratur:
ciendum estergo xpm̃ non in poribiha p̃cipere sed ꝑf&¬
te quefecit decuiol in rocul & ceb seclon stephanus
quoque martyr proimmicis lapidantbur dep̃ca¬
tusest. & peculus cenathema cupitesse propre
dicens: Pacter ignorceeis quodenim focciunt nesci¬
unt: Vtsios filii poctris uestri qui incccelirest:
sidi p̃cepta custo diens filius quis efficitur dĩ. Ergo
non est nacturto filius sed arbitriosuo : Cumergo¬

Expanded text:
tiatur. Sciendum est ergo Christum non impossibilia praecipere, sed perfecta: quae fecit David in Saul et in Absalon . Stephanus quoque martyr pro inimicis lapidantibus deprecatus est . Et Paulus anathema cupit esse pro pedicens: Pater, ignosce illis: quod enim faciunt, nesciunt . Ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est; Si Dei praecepta custodiens, filius quis efficitur Dei: ergo non est natura filius, sed arbitrio suo. Atte
Abbreviated transcription (Latin):
congregati in nominemeo ibi sunt inmedio eorũ : Omnes
sup rccsermone aed con cordic̃e ꝓuo cot: igitur &p̃mium
pollic&ur ut salliciti us pestinemus ad pecem cum re
diccet inter duos & tres mediũ pore iux tac illud &emplũ
tyracnni quiduos amicos captos. cũ unus aduisendã matrõ
reuer tisr& eta micũ ꝓre uacdem dediss& sic ꝓba reuoluit. ut
unotento alterũ dimit tare cumq reuer tiss& ad condic¬
tã diem. admirans amborum pidem roga uerit ut se
hacberent terciũ : possumus & hocspirittliter in tellegere

Expanded text:
gati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. Omnis supra sermo nos ad concordiam provocarat. Igitur et praemium pollicetur, ut sollicitius festinemus ad pacem, cum se dicat inter duos et tres medium fore. Juxta illud exemplum tyranni, qui duos amicos captos cum unus ad visendam matrem revertisset, et amicum pro se vadem dedisset sic probare voluit, ut uno tento, alterum dimitteret. Cumque revertisset ad condictam diem, admirans amborum fidem, rogavit ut se haberent tertium. Possumus et hoc spiritualiter intelligere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiuria : amendico uob que cumq clliga ueritis suꝑter rocm
erunt ligatoc & incelo: &q cumq: solueris suꝑ terrẽc̃ erunt
soluta & incelo: quia dixerat siccũt acclesicõ non audierit
sit aibi sicut & inicus & publica nuf et poterat contemptoris
fratiis ha& occultac esse responsio uelta cita cogitatio sime
despicis &ego te dispitio. Situ me condem naos & meo sen¬
tentia condem naberis. potesta temtribuit apostolis ut
scicnt quiatalib: condemnantur. humanã sentenciam
diuina sentencia roborcri : & qđ cumq: liga tũ fuerit inter¬
rec ligoer epoterit in c̃oelo. Iterum dico uobis quia siduo & clray

Expanded text:
lligaveritis super terram, lligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo: et quaecumque solveritis super terram, erunt soluta et in coelo. Quia dixerat: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus, et poterat contemptoris fratris haec occulta esse responsio, vel tacita cogitatio, si me despicis, et ego te despicio, si tu me condemnas, et mea sententia condemnaberis: potestatem tribuit apostolis, ut sciant qui a talibus condemnantur, humanam sententiam divina sententia roborari, et quodcumque ligatum fuerit in terra, ligari pariter et in coelo. Iterum dico vobis: quia si duo ex
Abbreviated transcription (Latin):
sum &reliquac : Si p& coc uerit in nos prat̃nost̃ & inqua li¬
b& cocusa nos leserit dimitendihac bemus poteta tem im
mit tocmus: ginecũt indm̃ quis p&eccc uerit non et nostri
aerbitrii : dicit enim scriptura diui na: Si peeca uerit homo
In hominẽ rogabit pro eosccerdos Sicũt indõ p&ccoc uerit
quis rogo bitpeo : nor econtrario indĩ in iuriac benigni sum
in nostris contu melus exer cemus odic : corripiendus ccũt ẽ
prac t̃seor sum nesi semelpudorem acuere cundicẽ amisse¬
Nt ꝑ maneat in peecacto : &si quide macudierit li cripdemmȩ
animã qus & ꝑclterius sclutẽ nob̵ quoq adqueritur ab¬
di subtestib: porro si nec illos audire uoluerit tunc m ultis
dicendumẽ ut d&etcetione eum hcebecent. &qui no n poturt
tibi sicut &inicus & publicanus os tenditur maioris ẽẽ
decestactionis qui sub nomine pidelis aegat opera inpidelium.
quã hi quia peerte gentiles sunt: publicani enim uocaen tur
seundum trophologicẽ quis&ulis s&etaentur lucrco&igunt

Expanded text:
ublicanus. Si peccaverit in nos frater noster, et in qualibet causa nos laeserit, dimittendi habemus potestatem, immmittamus. Si autem in Deum quis peccaverit, non est nostri arbitrii. Dicit enim Scriptura divina: Si peccaverit homo in hominem, rogabit pro eo sacerdos. Si autem in Deum peccaverit, quis rogabit pro eo? Nos econtrario in Dei injuria benigni sumus, in nostris contumeliis exercemus odia. Corripiendus est autem frater seorsum, ne si semel pudorem, ac verecundiam amiserit, remaneat in peccato. Et siquidem audierit, lucrifacimus animam ejus, di sub testibus. Porro si nec illos audire voluerit, tum multis dicendum est, ut detestationi illum habeant, et qui non potuit tibi sicut ethnicus et publicanus, ostenditur majoris esse detestationis, qui sub nomine fidelis agit opera infidelium, quam hi qui aperte Gentiles sunt. Publicani enim vocantur secundum tropologiam, qui saeculi sectantur lucra, et exigunt
Abbreviated transcription (Latin):
uade & corripe eũ interte &ipsũm & p̃miũ reꝓmiserat di¬
cenf Siduo &x uob consenserint suꝑ terrã deomnire impe¬
trabunt quã p&ient : et ego ero in medio eorũ: Prouoca¬
tus a postolus p&rus in terrogat quotiens prat̃ in sepa¬
canti dimit tere debeat &cum interrogatione ꝓpert
sententiamus queseptie : Cuires pondit dñs : nonusque sep¬
ties sed usq septuagies septie : idẽ qua dringentis nona¬
gin tac uicibus: ut aotiens p&ccaenti frac tridimit teree indi¬

Expanded text:
ade et corripe eum inter te et ipsum; et praemium repromiserat dicens: Si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re impetrabunt quam petierint, et ego ero in medio eorum. Provocatus vero apostolus Petrus interrogat quoties fratri in se peccanti dimittere debeat, et cum interrogatione profert sententiam usque septies? Cui respondit Dominus: Non usque septies, sed septuagies septies, id est quadrigentis nonaginta vicibus, ut toties pecca
Abbreviated transcription (Latin):
u&tarmen e ehomini qui qͥd necare ẽ ut in mudo fiat uitio
suo feccit ut ꝑseficct: igitur omnis truncaetur affaetis. uͭt uni¬
uerscr ꝓpinqui tas amputactur : Neꝑoccasionẽ pi&actis un¬
quisq credentium secendelis paeteat: Siinquit itacẽ quis
tibi coniunctus ut mant pes oculos. et estut illis atq: sollicitus
Et acutus ad ꝓspiciendum sccendaclũ cũt atibi paccit & ꝓpt̃ disso¬
nan ticc̃ morum teptrahit ingehennã melius ẽ ut ꝓpinqui¬
tac tequs & enolumentis. carneclib careas quãẽ dũ uis lucri
non uxor. non fracter. non filiinonamici. ronom nis affeetus qui
nos &xdudere potest a regno caelorũa moridñi preponactur:
Nouit unus quisq credentiũ quidsibino cecct: uel in quo sollicit&
animus acsepe temp tetur: Melius ẽuita m solitee ricẽ duce¬
se quã ob uite p̃sentis nece scerico aeter nã ui tec̃ ꝑdere. Vid&e

Expanded text:
Vae tamen ei est homini, qui quod necesse est ut fiat in mundo, vitio suo facit, ut per se fiat. Igitur omnis truncatur affectus, et universa propinquitas amputatur, ne per occasionem pietatis unusquisque credentium scandalis pateat. Si, inquit, ita est quis tibi conjunctus, ut manus, pes, oculus, et est utilis atque sollicitus, et acutus ad perspiciendum: scandalum autem tibi facit, et propter dissonantiam morum te pertrahit in gehennam: melius est, ut et propinquitate ejus, et emolumentis carnalibus careas, ne dum vis lucrif frater, non uxor, non filii, non amici, non omnis affectus qui nos excludere potest a regno coelorum, amori Domini praeponatur. Novit unusquisque credentium, quid sibi noceat, vel in quo sollicitetur animus, ac saepe tentetur. Melius est vitam solitariam ducere, quam ob vitae praesentis necessaria, aeternam vitam perdere. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
preedixerat ꝑma nũ & pedem &oculum omnes propinquito¬
tes & necessi tudinis quas canda lumfac cerepoterent. ampu¬
tandaes austerite tem tcq sententiae subieeto p̃cepto tẽ¬
perct dicens : Videene contem ncetr unũ &pusillis istis : Sicin¬
quit p̃cipio seuerite tem ut cõmix tĩ clementiac̃ docec̃ quas¬
tũ inuob &t: Nolite contemnere : sed ꝑuestret̃ seclutem & ic̃
illorum q: ritesa nitactem: sinccũt ꝑseuerantes in peeccetis
uider itis & uitis seruientes melius ẽ solas sceluor pien, quẽ¬

Expanded text:
pra dixerat per manum, et pedem, et oculum, omnes propinquitates et necessitudines, quae scandalum facere poterant, amputandas: austeritatem itaque sententiae, subjecto praecepto temperat, dicens: Videte ne contemnatis unum ex pusillis istis. Sic, inquit, praecipio severitatem, ut, commisceri clementiam doceam. Quantum in vobis est, nolite contemnere, sed per vestram salutem etiam illorum quaerite sanitatem. Sin autem perseverantes in peccatis videritis, et vitiis servientes, melius est vos solos
Abbreviated transcription (Latin):
in regno coelorum : sicut istepaer uolus cuius uob&xem plum
tiibuo non ꝑseuerat in ira cundiac non lesus meminit. Ñ
uidens pul chraẽ mulierem del&tatur. Non aliud cogitort
&ccliut loqui tur. Siç &uos nisi teclem hacbueritis in nocenei¬
ã & cciimi puritatem regnaceloꝵ non poteritis intrare :

Expanded text:
in regno coelorum. Sicut iste parvulus, cujus vobis exemplum in regno coelorum. Sicut iste parvulus, cujus vobis exemplum tribuo, non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, et aliud loquitur; sic et vos nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritate
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ & ceusces erroris intellegens uult desideriũ glonae
humilitatis contentionescnare. Et aduocaens iłis pacruolĩ
stoc tuit eũ in medio eorũ: uelsimplita quem lib&e pa udlũ uel
aetatem querer& & similitudinem. In nocen tiaedemonstrae¬
r uelcer tepcer uolum sto tuit in medio eorũ seipiam qui
non minis traori ueneraent sed minis trocre. ut eis humilita¬
tis tribuero &emplum : Alii paeruolum inter p̃tantur sp̃n
scm̃ quẽ posuerit in cordib: discipulorũ: ut suꝑbicẽ humili¬
tatem mutacrent: Amendi co uob nisi conuersi fuetis uͭt¬
efficia mini sic ut paer uoli. non intrabitis in regnũ celorum:
Non p̃cipitur &postolis ut etatem habeant ꝓcer uulorum
sedut in nocen tic̃. et qđ illiꝑ annos possident hi possideant
ꝑ iidus tricc̃: ut maelitia non sccpientia paruolisint: quicũ¬
que ergo humiliauerit se sicut paruõlus istehicmator est

Expanded text:
eorum, et causas erroris intelligens, vult desiderium gloriae, eorum, et causas erroris intelligens, vult desiderium gloriae, humilitatis contentione sanare. Et advocans Jesus parvulum, statuit aetatem quaereret et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio illorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare, ut eis humilitatis tribueret exemplum. Alii parvulum interpretantur Spiritum sanctum, quem posuerit in cordibus discipulorum, ut superbiam humilitateefficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis, ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam, et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam: ut malitia, non sapientia parvuli sint. Quicumque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major
Abbreviated transcription (Latin):
consequentia sermonis &ic̃ contra & postolus dic tũ intellegi
poteit. qui interogando quis macioress& insegno ccelorũ
Vi debantur in t̃se dedignita te contendere. &si in hocuitio
scaendalum ꝑdere. Dum a postolus uident int̃sedehonore pug¬
nec re: qđ acutem dixit & pedit eiut sus pendectur mola a sinana
incolloqus : secundum ritum ꝓuinciae loquitar quo maiorum
criminũ iste apud ueteres iud aeos poenae fuerit ut in ꝓfundum
liga tosaxo demer gerentur: &xpedit ocũt ei quia multo meliur ẽ
ꝓculpa breuem recipoena quã & ternis seruccri cruciatibus
necesse ẽ ut ueniae nt sccendeela: Uierũ tocmen uaehomini ꝑquem scan¬
declũ uenit: non quo neces sesit uenire s caendcel alsquin absq cul poe
essent quiscaendcclum fecci unt ged cum necerenit inistomundo
fim secendeclec unus quisq suouitio scaendalis port&: simulque ꝑ
ge nercelem senten tiãe ꝑcutitur iudas quiꝓditiom animũ pne¬

Expanded text:
consequentiam sermonis etiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui interrogando quis major esset in regno coelorum, videbantur de dignitate inter se contendere. Etsi in hoc vitio scandalum perdere, dum apostolos viderent inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, secundum ritum provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Expedit autem ei, quia multo melius est pro culpa brevem recipere poenam, quam aeternis servari cruciatibus.Necesse est enim ut veniant scandala. Verumtamen vae homini per quem scandalum venit. Non quod necesse sit venire scandala, alioquin sine culpa essent, qui scandalum faciunt, sed cum necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque suo vitio scandalis patet. Simulque per generalem sententiam percutitur
Abbreviated transcription (Latin):
serat debuit cedimplere omnem iusticia᷑: Nosque infelices
qui xp̃icensemur nomine & niluil dignũ tantac fec cimus maies¬
tocte: illȩ ꝓnob & cruc emsustenuit & tbute reddidit gosꝓ

Expanded text:
serat, debuit adimplere omnem justitiam. Nosque infelices, serat, debuit adimplere omnem justitiam. Nosque infelices, qui Christi censemur nomine, et nihil dignum tanta facimus majestate: ille pro nobis crucem sustinu
Abbreviated transcription (Latin):
nut tus erat in ģareeli qđ etoppidum galulcece ca¬
phornaum urbi subiacens. reposcitur tributa. et ꝓ
signoꝵ magnitudine hi qui&ige bant nonccud ent
ipsũm rep&ere sed discipulũ conueniunt. siuemaliciose
Interrogant utrum reddatambuta. an contradicat ce¬
saris uoluntarti Iuxta qđ & ineclio loco legimus. lic& tributa.
ihs dicens: quididracgma exigebaent seorsum conuenerant
p&rũ cumque in traes s& domũ ante quam p&rus suggerere¬
Dñs in terrogaet. ne secende li geitur discipuli aoportuloe¬
tionẽ aybuti. Cum uideaent eum nossequeabsentes egesta
sint quid tibi uid&ur simon: regis terre cequibus acccipiunt tn¬
bu tum uel censum. afilussuis anabalienis: Et illedixit ab alien
& sa&undum sp̃m filius regis eroet : Aid &e đđ stirpe genercetus
uel &omnipotentis uerbum patiis: Ergo tibuta quasire¬
gism filius nondebebat: Sed qui humilit& tem carnis ad sũs¬

Expanded text:
nutritus erat in Nazareth, quod est oppidum Galilaeae Canutritus erat in Nazareth, quod est oppidum Galilaeae Capharnaum urbis, ibi a censore poscuntur tributa, et pro signorum magnitudine hi qui exigebant non audent ipsum repetere, sed discipulum conveniunt; sive malitiose interrogant, utrum reddatsaris voluntati; juxta quod in alio loco legimus: Licet Caesarisevenit eum Jesus, dicens. Qui didrachma exigebant, seorsum convenerant Petrum. Cumque intrasset domum, antequam Petrus suggereret, interrogat Dominus, ne scandalizentur discipuli ad postulationem tributi; cum videant eum nosse quae absente se gesta sunt. Quid tibi vidbutum uel censum, a filiis suis an ab alienis?" At ille dixit: "Ab alienis." et secundum spiritum filius regis erat, vel ex David stirpe generatus, vel omnipotentis Patris Verbum. Ergo tributa quasi regum filius non debebat; sed qui humilitatem carnis assump
Abbreviated transcription (Latin):
terram: hocec ũt genus non ecitur nis ꝑ orationem
et ieiunium: dum doc& quo modo nequissimus. daemon possit
ge lilea dixit illis iłis. filius hominis tracdendus ẽ in man
toc ti sunt uehement̃: Semꝑ pros peris misc& tistitia. ut
cumi repente euenerint nonterecent apostolus. : eda pre¬
meditatis ferantur animi: Sienim contirateos qđ
occidendus ẽ. deb& leuificare quod dieertio dr̃ surretu
rus: porro qđ contiistantur uehe menter. Nonde in pi¬
delitate uenit. a lio quin & p&rum scierant eẽ corseptũ
quacre non sa pert ea quedi sunt sed que hominue uerũ¬
quicc prodilextionem magirtn nihilde eos mistrũ & hu¬
mile patiuntur audire: Et cũ uenissent c&pharnaum.
acceserunt quididraghma accrpiebant ad p&rũ et dixer̃:
magist̃ uest̃ non soluitdi dracma : aiteis. &iã &reliqua
postacugustum caesarem iudea facctirẽ tributaria
&omnes censto capite ferebantur: Vnde & ioseph cum
mariao cognata sua ꝓfesuest in bethle enrus sum qm̃

Expanded text:
t. Hoc, inquit, genus non ejicitur nisi per orationem et jejunium. Ergo dum docet quibus modis nequissimus daemon possit  in manus die resurget. Semper prosperis miscet tristia, ut cum repente venerint, non terreant apostolos, sed a praemeditatis ferantur animis. Si enim contristat eos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertio resurrerus. Porro quod contristantur vehementer, non de infidelitate venit; alioquin et Petrum sciebant esse correptum, quare non saperet ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum; verum pro dilectione magistri nihil de eo sinistrum et humile patiuntur audire. Et cum venisset Capharnaum, accesserunt qui didrachma accipiebant ad Petrum, et dixerunt: Magister vester non solvit didrachma? Ait eis: Etiam. Post Augustum Caesarem Judaea est facta tributaria, et omnes censi capite ferebantur. Unde et Joseph cum Maria cognata sua profectus est in Bethleem. Rursum quoniam