comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ceptis labaim aquib: libies postea nominati sunt. quiprius phuthes uocabantur. &
cas loim quide inceps filystim appellati sunt. quos nos corruptȩ palestinos dicimus
c&ere segentes ignotȩ nob sunt. quiabello & huopico sub ues sȩ usq ad obliuionẽ
preeritoꝵ nominũ ꝑ uenerunt possiderunt aut̃ terrã agaza . usq ad ex tremos fines
egypti. Sq̃.¬

Expanded text:
exceptis Labaim, a quibus Libyes postea nominati sunt, qui prius Putei vocabantur, et Casloim, qui deinceps Philistiim appellati sunt, quos non corrupte Palaestinos dicimus. Caeterae sex gentes ignotae nobis sunt, quia bello Aethiopico subversae, usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. Possederunt autem terram Agazi usque ad extremos fines Aegypti. Cha
Abbreviated transcription (Latin):
At uerosem & ia s&h pallium in posuerunt umerissuis
& incedentes retrossum operuerunt uerenda patrisui faciesq eģ uesggerant Vra
trissaiuirilia nonudereit: Pro in deduob filis maximo. & mimimo duo populi figu¬
sionis nuditatẽ patris. Neque intu entur: quia in xp̃i necẽ non consentiunt & t amen
honorant uelamento tã quamscientes undesintnati. Medius aũfilius id est popu¬
dit Nidit nuditatẽ patris quia consensitꝰ innecẽ xp̃i enuntiauit foras fr̃ibus. ꝑeũ
quippȩ mani festatum est & quodã modo publicatũ quoderat in ꝓphidia scereum
idcoq fit seruus fratrumsu& : Quidestem̃ aliud hodie quȩ gens ipsa pisi quedã serini¬
aria xp̃iano ba iulans. logẽ &ꝓphi&as ad testimonium assestionis cȩclesiȩ ut nos
hono remus ꝑ sacramentum quodnuntiat illa ꝑlitterã: Sequitur. E uigilaus¬

Expanded text:
at vero Sem et Iafeth pallium inposuerunt umeris suis et incedentes retrorsum operuerunt verecunda patris sui faciesque eorum aversae eras . Proinde in duobus filiis, maximo et minimo, duo populi figusionis, nuditatem patris neque intuentur, quia in Christi necem non consentiunt; et tamen honorant velamento, tanquam scientes unde sint nati. Medius autem filius, id est, popu credidit, vidit nuditatem patris, quia consensit in necem Christi; et nuntiavit foras fratribus: per eum quippe manifestatum est, et quodam modo publicatum. quod erat in Prophetia secretum; ideoque fit servus fratrum suorum. Quid est enim aliud hodieque gens ipsa, nisi quaedam scriniaria Christianorum, bajulans Legem et Prophetas ad testimonium assertionis Ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum, quod nuntiat illa per litteram? CAPUT XXIV. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tus uenator corãdño. Sicergo intellegendus est yigans. istȩ uenator contra dñm
quidaũ hic significatur hoc nominȩ. qđ est uenator . Nisi animarx terrigenarum
abeo. quo dibi confusesunt linguȩ turrẽ aedificantiũ babel appellata est. babel

Expanded text:
stus venator coram Domino. Sic ergo intelligendus est gigas iste venator contra Dominum. stus venator coram Domino. Sic ergo intelligendus est gigas iste venator contra Dominum. Quid autem hic significatur hoc nomine, quod est venator, nisi animarum terrigenarum ab eo quod ibi confusae sunt linguae turrim aedificantium Babel, appellata est. Babel
Abbreviated transcription (Latin):
& maun&daniȩ fluuius usq inpresens futhdicitur. om̃isq circacum regio futensos
nuncupatur: Modotam ẽ in unatantũ climatiseius paste antiquum lobiȩ nomen
resid&. & reliqua terrauocatus africa. Porro chanaan obtinuit terrã quam iu¬
dei deinceps possiderunt eiestis chananeis : S ili dius saba & eula. Sabata &
rema sabatacha saba a quo sabei. Euila g&uli in parte remotioris africȩ here¬
mo quohȩrentes. Sabathaeni qui nuno astauari nuncupantur : Nhema uero
& sabathacha. paulatĩ antiqua uocabula ꝑdiderunt & quȩ iunc ꝑ ueceribus habe¬
ant ignoratur : Nilusaba a quos dixim: appellatos sabaeos Int̃ pr&atur ego
nuno saba arabia. in Lexipsalmo ubinos habem : Neges arabũ & saba mune¬
raofferunt. in hebreo scriptum est reges saba. Dadai gens est & hyopiȩ in occi¬
dentaliplaga. sq¬

Expanded text:
et Mauritaniae fluvius usque in praesens Phuth dicitur, omnisque circa regio Phutensis et Mauritaniae fluvius usque in praesens Phuth dicitur, omnisque circa regio Phutensis nuncupatur. Modo tamen in una tantum climatis ejus parte antiquum Libyae nomen residet, et reliqua terra vocatur Africa. Porro Chanaan obtinuit terram quam Judaei deinceps possederunt, ejectis Chananaeis. Filii Chus, Saba, et Evila, Sabatha et Rema, Sabatacha. Saba, a quo Sabaei; Evila, Gethuli, in parte remotioris Africae, eremo cohaerentes; Sabatha Sabatheni, qui nunc Astavari nuncupantur. Rema vero et Sabatacha paulatim antiqua vocabula perdiderunt, et quae nunc pro veteribus habeant, ignoratur. Filii Saba, a quo diximus appellatos Sabaeos: interpretatur autem nunc Saba, Arabia. In LXXI psalmo, ubi nos habemus, Reges Arabum et Saba munera offerunt, in Hebraeo scriptum est, Reges Saba. Dadai, gens est Aethiopiae in occidentali plaga. S
Abbreviated transcription (Latin):
tanai Porrofilugomer aschenez & rifathi & togorma. Nili autẽ iauanelisa
& tarsis c&hum & dodanim. Abhis diuisa&e sunt in sule gentium in regionib: suis unis¬
quisq scđm linguã e familia sinnationib: suis: Nomina locis & gentib relinquentes¬
aequib postea in mutata sunt plurima. ceera ꝑmanent ut fuerunt. Sunt aũ gomer
galatȩ magog. scyte madai. medi iauan iones qui& greci. unde & mareionicũ¬
Sit̃ appellatus : Tubal. yberi. qui& huspani. a quib postea celtiueri nuncapati
sunt. Moso chappadoces unde & urbs ai que odie aput eosmaze cha
dicitur, hyras traces quorũ non satis inmuta tum uocabulum est :
& togorma. Aschana⁊. greci regino suocant refan paflagonos. togor ma
& totius arbis litora terrasq mariuicinas grȩcis accolas occupatas qub is tiaplas
dix̧im: ab amano. & tauro montib om̃ia maritima loca usq adoccanã postiseriat
Clius
odie que abhȩbreis & hyopia nuncupatur oo esram eyptus futh. libecs aquo

Expanded text:
as porro filii Gomer Aschenez et Rifath et Thogorma filii autem Iavan Elisa et Tharsis Cetthim et Dodanim ab his divisae sunt insulae gentium in regionibus suis unusquisque secundum linguam et familias in nationibe quibus postea immutata sunt plurima: caetera permanent ut fuerunt. Sunt autem Gomer, Galatae; Magog, Scythae; Madai, Medi; Javan, Iones, qui et Graeci, unde et mare Ionicum appellatur: Tubal, Hiberi, qui et Hispani, a quibus postea Celtiberi nuncupati sunt; Mosoch, Cappadoces, unde et urbs eorum usque hodie apud eos Mazecha dicitur; Thyras, Thraces, quorum non satis immutatum vocabulum est. t Togorma. Aschenez, Graeci Rheginos vocant; Riphat. Paphlagonas: Togorma, et totius orbis littora terrasque mari vicinas Graecis accolis occupatas, qui, ut supra diximus, ab Amano et Tauro montibus omnia maritima loca usque ad Oceanum possidere Chus hodieque ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur; Mesraim Aegyptus; Phuth Libyes, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
Areus pot signum securitatis in elopostus est ut ab ominb inspcipotu¬
iss& &ipsudsignũ migne & a qua ostenditur quia gpariõ e cerulaus & epastrab¬
cundus quia utriusq udicu testis est . unius uidelic& fasti alterius faciendi
Quod testamentũ posutdr̃ int̃se & homines atq omnẽ animã uiuam ne dat eam dila¬
uio. Ascũ qui appare innubib quinũ quã nisi desolȩ splend& illienim non percu
agnoscunt ap̃igłam nõ querunt suã. Se quppe &atib: humana fintur uita quaro
prima ifantiaẽ. Secunda pueritia. Testia adulescentia : quasta iuuentus quin¬
ta sencstus. Sȩta senũ. quȩ sola mortȩ terminatur. Ita & sec &atib finiendus ã
hic mundus. Cuius prima&as suit ab adã usq ad diluuiũ quȩ relte infantiȩ coni¬
ratur quȩ hinc appellataẽ quod fari non potest. quam ꝓfesto a& atem primam dimer¬
sit obliuo sicut &as prima generis humani ẽ del&a diluuio Ita & nunc nr̃i operis
finiendus est liber

Expanded text:
ab omnibus inspici potuisset. Et ipsum signum in igne et aqua ostenditur, quia ex parte est caeruleus et ex parte rubicundus, quia utriusque judicii testis est, unius videlicet facti, et alterius faciendi. Quod testamentum posuit Deus inter se et homines, atque omnem animam vivam, ne perdat eam diluuio, arcum, qui adparet in nubibus, qui numquam nisi de sole resplendet: illi enim non pereunt gloriam, non quaerunt suam. Sex quippe aetatibus humana finitur vita, quarum prima infantia est, secunda pueritia, tertia adolescentia, quarta juventus, quinta senectus, sexta senium, quae sola morte terminatur: ita et sex aetatibus finiendus est hic mundus, cujus prima aetas fuit ab Adam usque ad diluvium, quae rectae infantiae comparatur, quae hinc appellata est, quod fari non potest: quam profecto aetatem primum dimergit oblivio, sicut aetas prima generis humani est deleta diluvio, ita et nunc nostri operis finiendus est liber.
Abbreviated transcription (Latin):
si cando. sediqnũ fuit eꝓphaiȩ euidentisimȩ constititũ que ꝑtin& adunstionẽ undex p̃inomen acris
mate ẽ. Quod aũ uouit uotũ sipsperar&ur. eundo & redeundo & decimaspmist domuidt̃ futurȩ inlo¬
eoillo ꝓphie&iaẽ dom: dĩ ub & ipse rediens do sacrificauit Nomillis̃ lapidem dm̃ appellans seddomã di
iđ quia in eo loco futura erat dom: dĩ. Sq̃¬

Expanded text:
ificando: sed signum fuit in prophetia euidentissima constitutum, quae pertinet ad unctioificando: sed signum fuit in prophetia euidentissima constitutum, quae pertinet ad unctioere. Quod autem vovit votum si prosperaretur eundo et redeundo, decimasque promisit domui Dei futurae in loco illo, prophetia est domus Dei, ubi et ipse rediens Deo sacrificavit; non illum lapidem Deum appellans, sed domum Dei, id est, quia in illo loco futura erat domus Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsumse &iã liumiliant. ut eũ sublimit̃ ac tẽperant̃ annutient. sẽ¬
Quocauit nomñ lociilliuis b& hel: cuius prius luza. uocabulumer at
ciuitatis antiq Quod nihil alud si enificat nisi ante autprius uł uestibulum. siu esuꝑ liminare d portes
Quoduero dit dñs est in loco isto & egonesciebam. & dixit. quamtesribilis locus luc non est huc aliud nisidon¬
a porte celi. Hȩo uerba adyphi&iã ꝑtinent quia ibi futurx erat tauer naculum quod constitu ⁊ ds in homi¬
nib inprimo populosuo portã caeliaũ sic intelleyeredebem: tã quã indefiataditus crecentib adcapascen¬
dũ regnã caelo. Quod statut lapidẽ ia cob. quẽ sibi ad caput posuerat. & constitut cum titulũ & pfudit illũ
eo. Non aliquid idolatriȩ simile fecit. Noneni uł tuncuł postea frequentauit lapidẽ adorando uł esarr¬

Expanded text:
per ipsum etiam se humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Seper ipsum etiam se humiliant, ut eum sublimiter ac temperanter annuntient. Seocavit nomen loci illius Bethel, cujus prius Luza, vocabulum erat civitatis antiquae, quod nihil aliud significat, nisi ante aut prius, vel vestibulum, sive superliminare, vel postes. Quod vero ait, Dominus est in loco isto, et ego nesciebam; et dixit, Quam terribilis est locus hic! non est hic aliud nisia est caeli. haec uerba ad prophetiam pertinent, quia ibi futurum erat tabernaculum, quod constituit dominus in hominibus in primo populo suo. portam caeli autem sic intellegere debemus, tamquam inde fiat aditus credentibus ad capessendum regnum caelorum. Quod statuit lapidem Iacob, quem sibi ad caput posuerat, et constituit eum titulum et perfudit illum oleo, non aliquid idolatriae simile fecit. non enim uel tunc uel postea frequentauit lapidem adorando uel ei sacr
Abbreviated transcription (Latin):
Somnus iste ia cob. mosł siue passio xp̃iest. lapis ad caput eius qui nominatim q̃đ an
& ꝑscalam. duo accipi testamenta. autceste fides & opera. ꝑ quagentes heredes effesti sunt regni caelests
Ascendente sutiq cuma dintellegendã cius. suꝑeminentisimã diuinitatẽ ȩ cedunt uniuersam creaturã int
fastum & muliere. fastum sub lge. uteos quisublege erantredime&. In illa enĩ scala aterra usq in celum
a carne usq ad p̃m. quia hilla carnales ꝓficiendo uelut ascendendo spales fiunt. ad quos laste nut¬
endos &iam ipsi sp̃ales descendunt quodam modo cumeis nonpossun loqui quasi spalib: sed quasicar¬
nalib ipseẽ enim sursum in capite suo. ipsedeor sum incorporesuo quod ẽ gła ipsumergoscalã in telligim
quia ipsedcit. Nepotest intro ire ad patreminis ꝑme. &dipsumergo ascenditur ut inȩ celsis intellegatur
ad ipsumdescenditur ut in membrissuis paruilus iutriatꝰ. &pillũ solum se erigunt ut sublimit̃ ȩ pesten

Expanded text:
Somnus iste Jacob, mors sive passio Christi est. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodamti. Possunt et per scalam duo accipi testamenta, aut certe fides et opera, per quae gentes haeredes effectae sunt regni coelestis; ascendentes utique cum ad intelligendam ejus supereminentissimam divinitatem, excedunt universamfactum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . In illa enim scala a terra usque in coelum, a carne usque ad spiritum, carnales proficiendo, velut ascendendo, spiritales fiunt: ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodammodo, cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Ipse est sursum in capite suo, ipse deorsum in corpore suo, quod est Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, quia ipse dixit, Nemo potest venire ad Patrem nisi per me . Ad ipsum ergo ascenditur, ut in excelsis intelligatur, et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur, et per illum se erigunt, ut sublimiter exspectent;
Abbreviated transcription (Latin):
Descendit dñs uidere ciuitatẽ. & turrem quã
hed ficau erant filuadam. hocest non filudĩ. sed fili hominum id est illa soci&as scđm
minẽ uiuens quani terrenã dicimusciuitatẽ : Non loco mou&ur ds̃ qui semꝑ est ubiq
totus. sed descendere dicitur cum aliquid facit interra. quod p̃ter usitatũ naturȩ
cur summirabiliter factũ presentiã quodã modo eius ostendat : Nec uidendo discr
ad tẽp Quinũ quã potest aliquid ignorare. sed ad tẽp. uidere & cognoscere dicmir
uideri & cognosci faciat : Nonsic ergo uidebatur illaciuitas quo modo eã ds̃ uideri frci
quando sibi quantũ displicer& ostendit: Quã uispossit intelligi. ds̃ adillam ciuriatẽ
descendisse quia descenderunt angeli eius inquib habitat quia ꝑ angelos des cendebar
qui in angelis descendentib: erat : & benȩ nonait uenitȩ & descendentes confundmto
sed confandem ibi linguõoꝵ ostendens itaseoperari ꝑmins ao suos uescer ae

Expanded text:
descendit Dominus uidere ciuitatem et turrem, quam aedificauerunt filii hominum, hoc est non filii Dei, sed illa societas secundum hominem uiuens, quam terrenam dicimus ciuitatem: non loco mouetur Deus, qui semper est ubique totus, sed descendere dicitur, cum aliquid facit in terra, quod praeter usitatum naturae cursum mirabiliter factum praesentiam quodam modo eius ostendat; nec uidendo discit ad tempus, qui numquam potest aliquid ignorare, sed ad tempus uidere et cognoscere dicitur, quod uideri et cognosci facit. Non sic ergo uidebatur illa ciuitas, quo modo eam Deus uideri fecit, quando sibi quantum displiceret ostendit. Quamuis possit intellegi Deus ad illam ciuitatem descenqui in angelis descendentibus erat. Et bene, non ait, Venite, et descendentes confundite; sed, Confundamus ibi linguam eorum, ostendens ita se operari per ministros suos, ut sint e
Abbreviated transcription (Latin):
latur fylistim. undesiunt osto. Inde itesx adehanaanreditur inquofiliomalesicrusst cho
& quos genuit undecim nominantur. Neinde usq ad quossines ꝑueneriunt comenoratiso
busdam ciuitatib dicitur. Aeꝑ hocinfilis nepotib q computatis dȩpgeniȩ chan
triginta unũ genia referuntur. Sq̃¬
Restat comemorare silios sem in aximni filunoe
ad eũ quippȩ gradatim. generationũ istar ꝑuenit aminimo xosta narratio. Sedunde
incipiunt comemorari sili sem̃. hab& qui ddã obscuritatis quodex positione in lustran¬
dumest quia & multum ad remꝑtin& quod requirim:. Sic enĩ legitur. &sem natus ẽ
& ipsi patri omniũ filioꝵ hebes fr̃i heber maiori. Ordo uerboꝵ est & sem natus estheber
qui sem̃ pat̃ est omniũ filioꝵ. sen ergopatri archam intelligi uoluit omniũ quidestirpe
eius ȩcosti sunt. quos comemoratus est. siue sint fili. siue nepotes &x ꝓnepotes Sequt̃ i

Expanded text:
ellatur Philistiim; unde fiunt octo. Inde iterum ad Chanaan reditur, in quo filio maledictus est Cham, ellatur Philistiim; unde fiunt octo. Inde iterum ad Chanaan reditur, in quo filio maledictus est Cham, et quos genuit undecim nominantur. Deinde usque ad quos fines peruenerint commemoratis quibusdam ciuitatibus dicitur. Ac per hoc filiis nepotibusque conputatis de progenie Cham triginta unus geniti referuntur. Restat commemorare filios Sem, maximi filii Noe; ad incipiunt commemorari filii Sem, habet quiddam obscuritatis, quod expositione illustrandum est, quia et multum ad rem pertinet, quam requirimus; sic enim legitur: Et Sem natus est, et ipsi patri omnium filiorum Heber fratri Japhet majori. Ordo verborum est: Et Sem natus est Heber, qui Sem pater est omnium filiorum. Sem ergo patriarcham intelligi voluit omnium, qui de stirpe ejus exorti sunt, quos commemoraturus est, sive sint filii, sive sint nepotes et pronepotes. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Dechanaan. prim: natus est sydon a quo ubrs infenicȩ :¬
sydoꝵ uocatur. Aracheus qui archas condidit oppidum in radicib: lybanisitum
Aradu sunt quiaradũ insulã possiderunt angustofreo afenicis litore sep aratam
Samarii emiss a nobilis syriȩ coeles ciuitas hano macedones quipost ale andrum mo¬
riente regnauerunt. epiphaniã nuncupauerunt. Q fuit termin : cananeꝵ asydone
donec uenias ingerara &usq ad gazam ꝑgentib: sod om̃ã & gomorram. & ad amã¬
& seboim usq: lezem. quia c&erȩ ciuitates sy donuidelic& egerara & sodoma &
gomorra & adama &s eboim. Note sunt nominib: suis Fiunt itaq: om̃s filii chc̃
l dcest medi. filuno ẽ quat tuor & nepotes quinq &̧ u noeius filio ꝓnegotes duo
& nepeteuno. sit eoe sumia und etim. quib enumeratis hinc reditur adalium filum
cham qui uocabatus mes rum. & comemorantur quos genit Nontã quan singulilo¬
ies. sednationesseptem & desecta uelut dese cofilio gens comemoratur eisse que apr¬

Expanded text:
De Chanaan primus natus est Sidon, a quo urbs in Phoenice Sidon vocatur. Arachaeus, qui Archas condidit oppidum, in radicibus Libani situm. Aradii sunt qui Aradam insulam possederunt, angusto freto Phoenicis littore separatam. Samaria emissa nobilis Syriae Coeles civitas, hanc Macedones, qui post Alexandri mortem regnaverunt, Epiphaniam nuncupaverunt. Et fuit terminus Chananaeorum a Sidone, donec veniatur in Gerara, et usque ad Gazam pergentibusDe Chanaan primus natus est Sidon, a quo urbs in Phoenice uia caeterae civitates, Sidon videlicet et Gerara, et Sodoma, et Gomorra, et Adama, et Seboim, notae sunt nominibus suis. Fiunt itaque omnes filii Cham, hoc est, medii filii Noe, quatuor, et nepotes quinque ex uno ejus filio, pronepotes duo ex nepote uno, et fit eorum summa undecim. Quibus enumeratis, hinc reditur ad alium filium Cham, qui vocabatur Mesraim; et commemorantur quos genuit, non tamquam singuli homines, sed nationes septem, et de se
Abbreviated transcription (Latin):
de orrasennaas quȩ ꝑtinebat ad regnum nebrodi ecise assur & aedificasse niun¬
uen & alias quas conicuit ciuitates. longepostea factumẽ. quo e hac occasionȩ
pres trinoxit ꝓ pt̃ nobilitatẽ regni assyriorum. quod nirabilit̃ dilatunt ninus beli
filius conditor ninniuȩ ciuitatis magnȩ. cuius ciuitatis nomen exillius nominȩ diri
uatũ est ut anino niniuen uocaretur. Assur aũ unde assyrii. Non fut infilus cham
tos fuisse. quiposteargonum igantis illius obtinerent & indep ederent at q alias con¬
derent ciuitates. Sq̃¬

Expanded text:
de terra Sennaar, quae pertinebat ad regnum Nembroth, exiisse Assur, et aedificasse Niniven, et alias quas construxit civitates, longe postea factum est, quod ex hac occasione perstrinxit propter nobilitatem regni Assyriorum, quod mirabiliter dilatavit Ninus, Beli filius, cuatum est, ut a Nino Nineue uocaretur. Assur autem, unde Assyrii, non fuit in filiis Chtos fuisse, qui postea regnum gigantis illius obtinerent et inde procederent adque alias conderent ciuitates, q
Abbreviated transcription (Latin):
a uero arfaxat genuit sala dequo ostus est hebes Arfaxat a quo caldei lud aquo
lidii Aram a quosyri quoꝵ m&ropolis est damascus filii aram hus & ul & i& he
& mes lius traconitdq̃s & damasci conditor int̃ palestinam & coelen syriam tenun
regionẽ ausitidẽ transtulerunt hulaquo armeni. i& hes a quo carmanii. seucar
Nonsanȩ istum heber
genuit sem sed ab illo quastus in ꝑgenito seriȩ repperitur. Semi quippe inter
aliosfilios genuit arfoxat. Arfaxat genuit sala dequo ostus est heber. Nonira¬
q frustra ipseprim est nominatus in ꝑgeniȩ ueniente de sem̃ & p̃lacus est
filus. cum sit quartus nepos Nisi quia uerumẽ quod tradtur. eullo liebr

Expanded text:
 vero Arphaxat genuit Sala, de quo ortus est Heber. Arphaxat a quo Chaldaei, Lud a quo Lydii, Haram a quo Syri, quorum metropolis est civitas Damascus. Filii Haram, Hus, et Ul, et Jezer, et Mes; Hus Thrachonitis et Damasci conditor, inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit regionem Ausitidem transtulerunt. Ul a quo Armeni, Jezer a quo Carmani seu CariiNon sane istum Heber genuit Sem, sed ab illo quartus in primogenitorum serie reperitur. Sem quippe inter alios filios genuit Arphaxat. Arphaxat autem genuit Sala, de quo ortus est Heber. Non itaque frustra ipse primus est natus in progenie veniente de Sem, et praelatus est etiam filiis, cum sit quartus nepos; nisi quia verum est quod traditur, ex illo Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
genuit cos quidicuntur ludum & eodẽ modo c&ere usq ad septẽ gentes & numeratis omnib: pos¬
esgo multoꝵ filii non sunt comemorati. quia gentib: aliis nascendo accesserunt. ipsiaũ gentes
facere nequiuerunt : Namqua alia causa cum fili ia fech octo enumerentur. e duob:
do tantũ fili cõmmemorantur &cum filii cham quattuor nominentur e tribus tãtum
quinatis unt adiciuntus. E cum filusen nominentur sȩ du&ꝵ tantũ posternas at geria
dumquid caceri si ne filus remanserunt ab sit hoc credore : sedgentes ꝓpter quascon emo¬
raridi giueẽnt Non utiq fecerunt quia sicutnas cebantur alis gentib: ad debantur Cum
una lnoua ontuuri fut & indeiam xpont quid o cndrt utligiaꝵ diuer sitas iues

Expanded text:
genuit eos qui dicuntur Ludiim: et eodem modo caeterae usque ad septem gentes. Et enumeratis omnibus, posgenuit eos qui dicuntur Ludiim: et eodem modo caeterae usque ad septem gentes. Et enumeratis omnibus, posergo multorum filii non sunt commemorati. quia gentibus aliis nascendo accesserunt, ipsi autem gentes facere nequiuerunt. Nam qua alia causa, cum filii Iapheth octo enumerentur, ex duobus eorum tantum filii nati commemorantur, et cum filii Cham quattuor nominentur, ex tribus tantum qui nati sunt adiciuntur, et cum filii Sem nominentur sex, duorum tantum posteritas adtexitur? Numquid ceteri sine filiis remanserunt? Absit hoc credere; sed gentes, propter quas commemorari digni essent, non utique fecerunt, quia, sicut nascebantur, aliis gentibus addebantur. CAPUuna lingua omnium fuit, et inde iam exponit, quid acciderit, ut linguarum di
Abbreviated transcription (Latin):
asdcinde un aderta littera hebrei quã lineuã solus srłi populus potuit obainere inquo
dicutas & inscĩs perggrinata est & inomnib sacramento adumbrata. Igitur silu sen
prius sec nominantur. Deinde ȩ uno eoꝵ natisunt quat tuor nepoteseius. It̃q alt̃filigx
unã appellauit falech quodint̃ pr&atur duidens. deinde scripura subiungens. rationẽ¬
Alius uero quinatus est ex heber. genuit duo decim filios. Acꝑhoc fiunt om̃s geniti desem .XX.UIi.¬
ꝙ liuius nominis reddens quia indieb inquidetus diuis ac̃ tesra : Hoc cũ quid sit post apparebs̃¬
suas in regionib: suis & ingentib suis: Itẽq deomnib: h&inquit trib filioꝵ Noẽ. scđm gene¬
homines Nam& prius cum fuissent᷑ comemorati filu falech ita conclusum est. Ex his segregatȩ
sunt insulȩ gentium interraeoꝵ unusquisq scđm liuguã suam intribus suis & ingentib : suis
am uero infilis cham quodã loco aꝑtius commemoratȩ sunt sicut superius ostendi : Mesraim

Expanded text:
deinde una detrita littera Hebraei, quam linguam solus Israel populus potuit obtinere, in quo Dei ciuitas et in sanctis peregrinata est et in omnibus sacramento adumbrata. Igitur filii Sem prius sex nominantur, deinde ex uno eorum nati sunt quattuor nepotes eius, itemque alter filiorum unum appellauit Phalech, quod interpretatur diuidens. Deinde scriptura subiungens rationeAlius vero qui natus est ex Heber, genuit duodecim filios: ac per hoc fiunt omnes progeniti de Sem vi hujus nominis reddens, Quia in diebus, inquit, ejus divisa est terra. Hoc autem quid sit, post apparebsuas in regionibus suis et in gentibus suis; itemque de omnibus: Haec, inquit, tribus filiohomines. Nam et prius cum fuissent commemorati filii Japheth, ita conclusum est: Ex his segregatae sunt insulae gentium in terra sua, unusquisque secundum linguam suam in tribubus suis et in gentibus suis. 3. Jam vero in filiis Cham quodam loco apertius gentes commemoratae sunt, sicut superius ostendi. Mesraim
Abbreviated transcription (Latin):
men nr̃m antequam diuidamur in uniuersasteras. Ista ciuitas quo appellatas¬
confusio ipsa est babylon. cuius mirabilem construstionem &i amgentiũ comenda dison
Babylon quippȩ int̃pre&atur confusio Vnde colligitur gigantẽ illũ nebrotli fuisse illius
conditorem. quod superius fuerat intimatũ. Vbicũ deillo scriptura loquer&ur ant in¬
tiũ regnieius fut babylor. id est quiciuitatũ c&erarum gerer& principatum ubiẽa
tam quã in m &ro poli habi taculũ regni quamuis ꝑfecta nonfuerit usq intantũ modu
quanũ suꝑba cogitabat impicas : Namnimia disponebatur alcitudo quȩ dicta est us
inelum. siue unius turris eius quam precipuã moliebantur int̃ alias c̃ẽ precipiũ¬

Expanded text:
men nostrum, antequam dividamur in universas terras. Ista civitas quae appellaconfusio, ipsa est Babylon, cujus mirabBabylon quippe interpretatur confusio. Unde colligitur, gigantem illum Nebroth fuisse illius conditorem, quod superius breuiter fuerat intimatum, ubi, cum de illo scriptura loqueretur, ait initium regni eius fuisse Babylonem, id est quae ciuitatum ceterarum gereret principatum, ubi esset tamquam in metropoli habitaculum regni; quamuis perfecta non fuerit usque in tantum modum, quantum superba cogitabat inpietas. Nam nimia disponebatur altitudo, quae dicta est usque in caelum, sine unius turris eius, quam praecipuam moliebantur inter alias, siu
Abbreviated transcription (Latin):
Ehuur que erant cumeo in arça. Naqi ent̃ oblibioi ndõ est aliquando ut
ecordar&ur quod oblitus fuerat. sed recordationẽ ꝓ inisericordia ⁊ scriptor
posuit. Sequitur
Bene enĩ
de illo spũ intelligi pocest. dequo distũ est. sps̃ dĩ ferebatur suꝑ aquas. Tunc enĩ¬
ferebatur. ut congregatis aquis in suũ locũ tesra appariuss&. Nunc aũ ad duc¬
tus dicitur ut ablatis denedio aquis diluui faciẽ terre reuelar&. Potest &spi
nominȩ uentus intelligr. iuxta illud psalmistȩ. Dixit&st&it sp̃s procellȩ¬

Expanded text:
torum quae erant cum eo in arca. Neque enim oblivio in Deo est aliquando, ut recordetur quod oblitus fuerat; sed recordationem pro misericordia scriptor posuit Sequitur: Bene enim de illo spferebatur, ut congregatis aquis in suum locum, terra appareret; nunc autem adductus dicitur, ut ablatis de medio aquis diluvii, faciem terrae revelaret. Potest et spiritus nomine ventus intelligi, juxta illud Psalmistae: Et st
Abbreviated transcription (Latin):
noneam que ultimo uidicio reseruatur. ipsi & angelis eius. Sed poena eius. hoc inloco
dicitur. ut in potestate habeat eos quiđ ꝓcepta conteminunt. & indemaior poenaẽ illi¬

Expanded text:
non eam quae ultimo judicio reservatur ipsi non eam quae ultimo judicio reservatur ipsi dicitur, ut in potestate habeat eos qui Dei praecepta contemnunt. Et inde  Z., i
Abbreviated transcription (Latin):
prius fostassis cum illis loquebatur. sicut cum angelis. Nunc autẽ ꝑ subiec tam ere¬
aturam illis apparuisse credendus est. Edicit adã ubies Viditeũ subculpa la psum
&iam suo peccato. ueluti ab oculis ueritatis absconditũ. Quia tenebras esroris eius
non ad ꝓbat. ꝑ hoc qđ uocat dicens ubi es. signũdat. qui adpenitentiã reuoeat.
ꝑ hoc qd requirit apte insinuat. qua peccatores iure damnamur. Sequitus. Quiau¬
meta reꝑ miserit. Serpens uitem iannonrequortur. qua nec euis pententia⁊ quere¬
batus. Requistti uero ad penitentiam. uocẽ defensionis contraiustã comptionem ꝓtu¬
lerunt. Vndenuncusq inusu peccantium traitur ut culpacum aitur defendatur
& undefiniri reatus debuit in decumul&ur. Nã serpens non inter rogatur quia nec consi¬
teripecc atum potest. nec hab& omnino undese e cus&. prior tamen &̧ cepit penam. &

Expanded text:
prius fortassis cum illis loquebatur, sicut cum angelis, nunc autem per subjectam creprius fortassis cum illis loquebatur, sicut cum angelis, nunc autem per subjectam creaturam illis apparuisse credendus est, et dicit: Adam, ubi es? vidit eum sub culpa lapsum, et jam suo peccato veluti ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat. Per hoc, quod vocat dicens: Ubi es? signum dat quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat quia peccatores jure damnantur. Sequitur: Quiquaerebatur. Requisiti vero ad poenitentiam, vocem defensionis contra justam correptionem protulerunt. Unde nunc usque in usum peccantium trahitur, ut culpa cum agitur, defendatur, et unde finiri reatus debuit, inde cumuletur; nam serpens non interrogatur, quia nec confiteri peccatum potest, nec habet unde se excuset: prior tamen excepit poenam, et
Abbreviated transcription (Latin):
eto:  comolires comedisti Tuuedlam
ad se culpam r&olit. sed ad mulierem quemñdñs dederxt. oereutũ sium d lir ina¬
torem redut: quici muli erem dederat. qu&̧ alia ꝑsuader & ad cimulũ petani
uelle quem latere nilil potest. In crepauit er godñs adam. deambulans mentib nes
quitiam suam. ponsolũ ser monib sedreb &iã aperire. Quaten: peccator homo ꝑ
uerba quod fecerat audire. &ꝑdeambu lationem amiso &̃ nitatistatu. mutabilia¬
tissuȩ. in constantiã cerner&. & paurem feruorem caritaus ase expuls torporem su
anim ad uesterent. & ꝑ declinationẽ solis cognos cerent qđ ad tenebras ꝓpinquarent
Sequitur.
Increpantis uox est nonigno¬
rantis. Nonutq ignoran doquesiuit. sed in erepando ammonuit. ut adtender&
ubi ẽẽ. & unde cecidiss&. Tamquã sidicer& qualis sueras quando oboediendo sim¬
picit̃ incedebas. & qualis nunc appares. quando p̃uaricator effectus es. Qui&si

Expanded text:
e comederes, comedisti. Tunc ille non ad se culpam retulit, sed ad mulierem, quam Dominus dederat, et reatum suum oblique in auctorem redegit, qui ei mulierem dederat quae ei tale persuaderet: ad cumulum peccati elle, quem latere nihil potest. Increpavit ergo Dominus Adam deambulans, ut caecis nequitiam suam non solum sermonibus, sed etiam rebus aperiret, quatenus peccator homo per verba quae fecerat audiret: et per deambulationem amisso aeternitatis statu, mutabilitatis suae inconstantiam cerneret; et per auram fervore charitatis a se expulso, torporem suum animadverteret; et per declinationem solis cognosceret quod ad tenebras propinquaret. Sequitur: Increpantis vox est, non ignorantis: non ubi esset, et unde cecidisset, tamquam si diceret: Qualis fueras, quando obediendo simpliciter incedebas, et qualis nunc appares, quando praevaricator effectus es? Qui etsi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse numerus femina clauditur: a quo sȩcu in itiũ factum est peccati. ꝑ q̃d om̃s mo
safilia lamech noema hoc est uoluptas int̃ pr&atur: Vnde potuit fieri ut uiuente
adliuc lameh. atq regnante fier& diluuium. ut ipsum cum alus omnib: hominib:
&x ceptis qui in archa fuerunt quẽ ꝑ der& inuenira implerur᷑ illud quod desem&¬
ipso ipseait. decam septuplũ ultio dabitur. delamedi uero. septuagies septies
Sac enĩ oportebat istas duas ꝓponere ciuitates. unã ꝑ homicidã usq ad homicidã
am hisdẽ lameh duab: uxorib: suis seꝑ p&rasse homicidiũ confit&ur. alterã
aumis adisperauit inuo care nomendñi. Sequitur

Expanded text:
ipse numerus femina clauditur, a quo sexu initium factum est peccati, per quod omnes moripse numerus femina clauditur, a quo sexu initium factum est peccati, per quod omnes morsa filia Lamech, Noema, hoc est voluptas interpretatur; unde potuit fieri ut vivente adhuc Lamech atque regnante fieret diluvium, ut ipsum cum aliis omnibus hominibus, exceptis iis qui in arca fuerunt, quem perderet inveniret, impleretque illud quod de semetipso ipse ait, De Cain septuplum ultio dabitur, de Lamech vero septuagies septies. Sic enim oportebat istas duas proponere civitates, unam ab homicida usque ad homicidam, nam idem Lamech duabus uxoribus suis se perpetrasse homicidium confitetur; alteram per eum qui speravit invocare nomen Domini Dei. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
es adiciuntur ftilu qnde ano lapsa duobenedi cuntus apatre Ntrenoto repbio
a pbats silus ad numerum ad ditis : euã duo denarius numerus int manir qui&
teram Multi plicatas.: Neque enim mirandũ est . siuaria quanatato numerose¬
tas ⁊ anne : unt̃ postaꝑtamlong̃ã & atem. abadã usq ad dila uiam. nonequalis
la mech. sicut inc&eris superius sed plures comemorati sunt quia incertum es da
quis ei fuarat mostuo successures si regnandi tẽpus inter ipsum & diluuium rema¬
siss& quodcum lamech. setim: ab adam fuiss & inuentus: tot eius annumeriti sum
filu: donec undenarius numerus implereur quo signifi catur peccatũ: Ad dun¬
tur ent̃ tres fili &una filia. Qm̃ ergolȩ denario numero p̃dicatur unde est me¬
morabilis ille decalogus : Profecto undenarius numerus qm̃ trans greditur dena¬
rium. trans gressi onem legis. hac ꝑ hoc peccatum significar: ꝓ genies ergo xadam
ꝑ cain. sceleratũ homicidã undenario num ero finitur.: quo peccatũ significatur. &

Expanded text:
es adjiciuntur filii: unde uno lapso duo benedicuntur a patre, ut remoto reprobo et probatis filiis ad numerum additis etiam duodenarius numerus intimetur, qui et eret inueniret. Neque enim mirandum est, si uaria quantitate numerositatis annorum interposita per tam longam aetatem ab Adam usque diluuium non aequalis Lamech, sicut in ceteris superius, sed plures commemorati sunt, quia incertum erat quis ei fuisset mortuo successurus, si regnandi tensisset. Quod cum Lamech septimus ab Adam fuisset inventus, tot ejus annumerati sunt filii, donec undenarius numerus impleretur, quo significatur peccatum; adduntur etiam tres filii et una filia. Quoniam ergo lex denario numero praedicatur, unde est memorabilis ille Decalogus, profecto undenarius numerus quoniam transgreditur denarium, transgressionem legis, ac per hoc peccatum, significat. Progenies ergo ex Adam per Cain, sceleratum homicidam, undenario numero finitur, quo peccatum significatur; et
Abbreviated transcription (Latin):
caput illius conterit. sieũ mens inipso initio male suogestionis & cludit. Illo in sidiatur col¬
caneo eius. quia mentẽ quã in prima suggestione nondecipit. decipere infinẽ tendit
Quidã aũ hos quod dic tum est. inimicitias ponã int̃ te & mulierem. deuirginȩ qua dñ uatiȩ
intellex erunt. eo quod illo tẽpore ex ea dñs nasciturus ad inimicũ deuin cendũ & ad morte
cuius ille auctor erat destruendam. ꝓmittebatur. Namillud quod sub iunc tumest ipsa
conter& caput tuũ. & tu insidi aberis calcaneoeius. Hoc defructi uentris in ariȩ qu
tuũ conter& qaod est mors. Sicut & dđ dixerat ȩ ꝑsona patris ad filium. Suꝑ aspidẽ &
baseliscum ambulabis & conculcabis leouẽ & draconẽ: A spidẽ dixit morẽ basilyscuĩ
peccatum. leonẽ antixp̃m. draconẽ diabolum: Sequitur Subuir pausiui
tate uiri. Ess& atq sed ea ses uinute que ꝑ dilec tionẽ oper¬

Expanded text:
caput illius conteret, si eum mens in ipso initio malae suggestionis excludit; ille insidiatur calcaput illius conteret, si eum mens in ipso initio malae suggestionis excludit; ille insidiatur calcaneo ejus, quia mentem quam prima suggestione non decipit, decipere in fine tendit. Quidam autem hoc quod dictum est: Inimicitias ponam inter te et mulierem, de virgine desponsata, incujus ille auctor erat, destruendam promittebatur. Nam illud quod subjunctum est, Ipsa conteret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo ejus: hoc de fructu ventris Mariae, quituum conteret, quod est mors. Sicut et David dixerat ex persona Patris ad Filium: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem, et draconem . Aspidem dixit mortem, basiliscum peccatum, leonem Antichristum, draconem diabolum. Sequitur: Sub viri potestate viri? Esset utique, sed ea servitute quae per dilectionem oper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓn pi donuleriacurnus. hieñ duabsi aebir sepi dabolit ularr
eos quosuult decipere : id est aut tesrena cupiditate &luxuria aut suꝑbiȩ insana
ruina & terrã manducab̵ idest adte ꝑtinebunt quosterrena cupiditate deceperis om¬
nib dieb uitȩ tuȩ. id est omni tempore quo tigis hanc potestatẽ ante illã ubamã
poenã iudicii. Sequitur¬
Semeni
debent. ut non faciam : quȩ diabolus uult. Quiest quod ait ipsa conter& caput tuũ¬
& tu insidiaberis calcaneo eius. Caput est serpentis in licitȩ sue gestionis cogitatio¬
neum mulieris est etremũ uitȩ nr̃ȩ temp quo diabolus nos aerius inpugnare sa¬
tagit. Cuisiui rilit resistimus. uic toriã ꝑs euerantiȩ cum salute nr̃a accipiems¬
umicitias ponam int̃ te & mulierẽ. senentuũ & sonen illius: Semen diaboli ꝑuersa suges¬
tio est. Semen mulie .s. ffuctus est bonioperis. quo ꝑuerse suggestioni resiste tur: ipia

Expanded text:
desideria carnis. His enim duabus rebus serpit diabolus in desideria carnis. His enim duabus rebus serpit diabolus in eos quos vult decipere, id est, aut terrena cupiditate et luxuria, aut superbia et insana ruina. Et terram comedes, id est, ad te pertinebunt, quos terrena cupiditate deceperis. Cunctis diebus vitae tuae, id est, omni tempore quo agis hanc potestatem ante illam ultimam poenam judicii. IniSemen debent, ut non faciamus ea quae diabolus vult. Quid est quod ait, Ipsa conteret caput tuum, et insidiaberis calcaneo ejus? Caput serpentis est . Calcaneum mulieris est extremum vitae nostrae tempus, quo diabolus nos acrius impugnare satagit, cui si viriliter resistimus, victoriam perseverantiae cum salute nostra accipiemmicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum, et semen illius. Semen diaboli perversa suggestio; semen autem mulieris, fructus est boni operis, quo perversae suggestioni resistitur. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Nunꝰ quod ad serpentẽ dicitur.
e ad eũ qui operatus est ꝑserpentem ꝑtinere noscitur. Non adanimal in rationa¬
bile: qui hoc non in sua natura uł uoluntate habuit ut facer&. sed diabolus hocdell
& pillum est operatus. Suꝑ pectus tuũ gradieris. & terrã comedes. Si quidẽ inpec¬
tore calliditas nequitiarx cius indicatur. Qui& terrã deuorat dumluxuria & l¬
bidine peccantium pascitur & delectatur.
stat. qui astabiles in eius pcepto nomper seuerant. &bene adaurã psmeritã qua
iam ab eis aufestur luxilla seruentior ueritatis. ad ypinquantib errox tenebri
Abs cond erunt se a faciedi in medio ligni paradysi. In medionamq hieniseabidon¬
sua denderiaq labuntur. non despicat illor dẽ. sed adhiuc ut redeant ꝑpeniteniã uocat
quia non uult nortẽ peccatoris donet conuestatur & uiuat. Ergo nonẽ desperandũ
qtib libi peccatorib dũ &i psi inpu ad spẽ indulgenaȩ ꝓuocantur : Dictarr

Expanded text:
Nunc quod ad serpentem dicitur, et ad eum qui operatus est per serpentem, pertinere noscitur, non ad animal irrationabile, quia hoc non in sua natura vel voluntate habuit ut faceret, sed diabolus hoc de illo et per illum est operatus. Super pectus tuum gradieris, et terram comedes: siquidem in pectore calliditas nequitiarum ejus indicatur, qui et terram devorat, dum luxuria et libidine peccantium pascitur et delectatur.stat, qui stabiles in ejus praecepto non perseverant: et bene, Ad auram post meridiem; quia jam ab eis aufertur lux illa ferventior veritatis appropinquantibus errorum tenebris. Absconderunt se a facie Dei, in medio ligni paradisi. In medio namque ligni se absconsua desideriaque labuntur, non despicit illos Deus, sed adhuc ut redeant ad poenitentiam vocat, quia non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur, et vivat . Ergo non est desperandum quibuslibet peccatoribus, dum et ipsi impii ad spem indulgentiae provocantur. Dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑterrã. & omnis cogitatio cordis illius intenta ẽẽ ad malũ omnitẽpore. penctuit
cuma ꝗd hominẽ fecisse interra. Penitudo dĩ mutandarum rerumest inmu

Expanded text:
super terram et omnis cogitatio cordis illius intenta esset ad malum omni tempore, poenituit super terram et omnis cogitatio cordis illius intenta esset ad malum omni tempore, poenituit eum quod hominem fecisset in terra. Poenitudo Dei, mutandarum rerum est immu
Abbreviated transcription (Latin):
denpsis ꝓigant o soliãs ei potierant. degue eum om̃s grgontes sedoris ruaberenq
tine fuerant quam post diuuium temporibi c&eris quospp̃t eaeoreas placont
camiatorei ut e a isis ostiendencuir  non solum puler tudinesi uerũ quã maguitu¬
dimnes res ostcudinos ebt pbe Non migna pendendas &e sapienti. Sequrtur¬
nct& cuius est deomnib omnino rebus tam fixa sententia quã certa prescienta:
quo d homo spera uerar uł natur aliumcausarũ or dogestabat. Noriuxta id quo
seom̃ps fasturũ eẽ presciuerat. Sedsinon utatur scriptura talib uerbis
nonse quode modo familiarius insinuabet omnigoneri hominũ. quib uult õe
ionsultũ. ut & precoreat suꝑbientes: & e it& neglogentes. & gerceat querentes :¬
& alat intellegentes : quod non facer& si nonseprius inclinare & quodam mode
descender& adiacentes : Videns in quit dr̃ quia mula plicata est malitia hominum

Expanded text:
de ipsis gigantes nasci potuerunt. Neque enim omnes gigantes, sed magis multi utique tunc fuerunt, quam post diluvium temporibus caeteris. Quos propterea creare placuit Creatori, ut etiam hinc ostenderetur non solum pulchritudines, verum etiam et magnitudines et fortitudines corporum non magnipendendas esse sapienti, qunitet, cujus est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia, quam certa praescientia; dicitur quod homo speraverat, vel naturalium causarum ordo gestabat, non juxta id quod se Omnipotens facturum esse praesciverat. Sed si non utatur Scriptura talibus verbis, non se quodammodo familiarius insinuaret omni generi hominum, quibus vult esse consultum, et puniat superbientes, et excitet negligentes, et exerceat quaerentes, et alat intelligentes; quod non faceret si non prius se inclinaret, et quodammodo descenderet ad jacentes. Videns, inquit, Deus quia multiplicata est malitia hominum
Abbreviated transcription (Latin):
Noluit enim sp̃i dĩ interrenȩ ciuitatis generationib tempora notare: ante
diluuium. sed in celestis maluit. tam quã eẽnt memoriȩ digniores. Sequitir
Sed & r&h natus est filius quemuocauit enos. istecepit inuo care
nomendñi. Potuit quippe adam. diuinitus ammonitus dicere postea¬
erat futurus quiimpler& illius sc̃itatem. Sed & seh natus est filius quẽ
uauit enos. istecoepit inuocarenomendñ. Ex duobus namq illis ho

Expanded text:
Noluit enim Spiritus Dei in terrenae ciuitatis generationibus tempora notare ante Noluit enim Spiritus Dei in terrenae ciuitatis generationibus tempora notare ante diluuium, sed in caelestis maluit, tamquam essent memoria digniores. PorSeth natus est filius, quem vocavit Enos: iste coepit invocare nomen Domini. Potuit quippe Adam divinitus admonitus dicere, posteaerat futurus qui impleret illius sanctitatem. Sed et Seth natus est filius, quem vocavit Enos: iste coepit invocare nomen Domini. Ex duo
Abbreviated transcription (Latin):
Ne atione montalum cuidentius indicia darere caeperunt. Can qusre
geniut enochi en ochi uero int̃ preatur dedicatio. hc enim dedicatur ter re
naciuitas abiconditur q̃i hichab& & eumquem intendit & app&et inem
unc secutus abel quẽ maior srates occidit p̃figurationẽ quanda pereori¬
nantis cuitati sdĩ quodes s&x abimpus & quodã modo tes rigenis idest terre¬
nã originem dirigentib & terrenae ciuitatis. ter rena felioitate gaudentib
ꝑ secutiones iniquas passura fuerat primus ostendet. Sed q̃er annoꝵ erat adon
cumeos genuit non appare E inde digeruntur generationes aliȩ decam
aliȩ deillo quem genuit adam. in eius successionẽ quem frater occidit. aꝑ
pellauit nomen illius. seeh dicens at scriptum est. Sus eitauit enim mibi
dr̃ semen aliud ꝓ abel. que moccidit cam. Nullus deꝓgenie cain. cum¬
dinum erata sit. comemorato adam usq ad oc tauam generationem: Quor
annoꝵ fuiss& & pressus est quando genuit eum qui comemoratur pꝰ eum

Expanded text:
nerationem, et mortalium evidentius indicia clarere coeperunt. Cain quippe genuit Enoch. Enoch autem interpretatur dedicatio: hna civitas, ubi conditur; quoniam hic habet eum, quem intendit et appetit finemater occidit, praefigurationem quandam peregrinantis ciuitatis Dei, quod ab inpiis et quodam modo terrigenis, id est terrenam originem diligentibus et. terrenae ciuitatis terrena felicitate gaudentibus, persecutiones iniquas passura fuerat, primus ostendit. Sed quot annorum erat Adam, cum eos genuit, non apparet. Exinde digeruntur generationes aliae de Cain, aliae de illo, quem genuit Adam in eius successionem, quem frater occidit, et appellauit nomen illius Seth dicens, ut scriptum est: Suscitauit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. Cum dinumerata sit connumerato Adam usque ad octauam generationem, quot annorum fuisset expressus est, quando genuit eum, qui commemoratur post eum.
Abbreviated transcription (Latin):
in otium cognoscendȩ & contemplandȩ ueritatis : tã quã inamplȩcurachel & eipiendȩ tn¬
uesso ec lesiastica necessitate atq: N ordinariinlabore tã quam liadicente adme intrabis
quib castȩ mosteriũ dĩ dispensantib: ut incuius amore conuersi spem scłi reliquerunt & ȩci¬
ius ꝓfessione admiscdam regendȩ: Ichis ad sumpti sunt idenim agunt i nominib: laborib: sus
ut illa ꝓfessio quoseconuesterant quiatales tru restores populis dedit latius & clarius gle¬
fic&ur tãquã ia cob non recusantẽ noste sȩ ut rachel pomis suaue olentib: &clarȩ niteno
ꝑrarx est ut in principio erat uerbum & uerbũ erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbam & quiequi
dehiacre piȩ sapienter q dicitur sinefantas matȩ carnales cogitationes & salubrt̃ đ q
paste capiatur. sq̃¬

Expanded text:
in otium cognoscendae et contemplandae ueritatis tamquam in amplexum Rachel; et excipi de trin otium cognoscendae et contemplandae ueritatis tamquam in amplexum Rachel; et excipi de trauerso ecclesiastica quibus istud mysterium Dei dispensantibus, ut inius professione ad misericordiam regendae plebis adsumpti sunt. id enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio, quo se conuerterant, quia tales rectores populis dedit, latius et clarius glorificetur, tamquam Iacob non recusante noctem Liae, ut Rachel pomis suaueolentibus et clare nitentibus perrarum est, ut "in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum" et quicquid de hac re pie sapienterque dicitur, sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter uel ex parte capiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quduistuce laborios a regimini populoꝵ ad comod ati sunt &iã siscientia&e uacare delegerant is¬
cipiant & perientia temptationum curameq sarcinam ꝓutilitate comuni neips a d ostrinȩ
sapientie cuiuacare statuerunt blasfemeus neq: adipiscatur abimperitiorib: populis e¬
timationẽ bonam quod illa poma significant & quod necess ariumẽ abȩostatione discentun
sed plane ut hanc curã suscipiant ui coguntur satis & hoo significatũ est quod cumuenir& de
agro iacob occurrit ei lia eumq: d&inens ait adme intrabis conduxienĩ teꝓmandragoris
filumei tam quã dicer& dostrinȩ quamdiligis uis conferribonã opinionẽ noli defugere
officiosum labonẽ. hȩc in eđa geriquisquis aduerterit cestuit &̧perimur in eemplis quo du¬
tellegam: in libris quis nonuideat hoc geri toto orbe terrarx ueni re om̃s ab operib: scłi &ire

Expanded text:
qui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi scientiae uacare delegerant, susqui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi scientiae uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui uacare statuerunt, blasphemetur neque adipiscatur ab inperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. sed plane ut hanc curam suscipiant, ui coguntur. satis et hoc significatum est, quod cum ueniret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: ad me intrabis: conduxi enim te pro mandr-agoris filii mei, tamquam diceret: doctrinae. quam diligis, uis conferri bonam opinionem? noli defugere officiosum laborem. haec in ecclesia geri, quisquis aduerterit. cernit. experimur in exemplis, quod intellegamus in libris. quis non uideat hoc geri toto orbe terrarum, uenire omnes ex operibus saeculi et ire