comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iurat : Scio grauẽ ẽẽ consuetudini ur̃ȩ:
sed grauie fuit & consuetudini nr̃e. Tim̃¬
do dm̃ abstuli iurationem de ore nr̃o. Ecce
uobiscum uiuimus: quis nos audiuit ali
quando iurantes : Numqͥd non consue¬
ueram cotidie iurare: At ubi legi & timui.
luctatus sum contra consuetudinem meã.
In ipsa luctatione inuocaui adiutorem.
timeatur o si ꝑiurare ex pauescant. lin¬
gua frenatur. ueritas tenetur. uiratio
tollitur. Propter hunc locum quẽ hodie¬
audiuimus cũ euangłm legeret᷑: dico
caritati ur̃e. Uidetis miserum istum he-
qm̃ temere iurauit. hebrius leticia. ex
delectatione saltantis daturum se spo¬
pondit quicqͥd illa puella quȩ saltando
placuerat poposcisset. At ubi poposcit
rem crudelem & nefariam: contristat᷑
est quidem. uidebat enim tantũ scelus
fieri. Sed positus inter iurationem suã
& puelle petitionem ubi uidebat cru¬
entum facinus. ibi rursus timebat rea¬
tum ꝑiurii: ne dm̃ offenderet ꝑiurando.

Expanded text:
Scio grave esse consuetudini vestrae: sed et grave fuit consuetudini nostrae. Timendo Deum abstulimus jurationem de ore nostro. Ecce vobiscum vivimus: quis nos aliquando audivit jurantes? Numquid non consueveram quotidie jurare? At ubi legi, et timui, luctatus sum contra consuetudinem meam, in ipsa luctatione invocavi Dominum adjtimeatur! o si perjuri expavescant! lingua frenatur, veritas tenetur, juratio tollitur. audivimus, cum Evangelium recitaretur, dico Charitati vestrae: videtis miserum istum Heroquoniam temere juravit ebrius laetitia et delectatione saltantis, daturum se promisit quidquid illa puella, quae saltando placuerat, poposcisset. At ubi poposcit rem crudelem et nefariam, contristatus est quidem; videbat enim tantum scelus fieri: sed positus inter jurationem suam et puellae petitionem, ubi videbat cruentum facinus, ibi rursus timebat reatum perjurii; ne Deum offenderet perjurando,
Abbreviated transcription (Latin):
to tempore pareret. Quando parturiebat:
peꝑit filiam saltantem. Et rex ille qui
quam ab illo petitũ est caput ioh̃is in disco.
contristatꝰ est: sed ꝓpter iurationem. &
ꝓpter recumbentes. misit spiculatorem:
& impleuit quod uirauit. Ammonet¬
temus. Falsa iuratio non leue peccatum.
immo tam magnum peccatum est: ut
hibuerit omnem uirationem. Ait enim.
Dictum est non ꝑiurabis. Reddes autẽ
dño iusiurandum tuum. Ego autẽ dico.
uobis non iurare omnino. neq ꝑ cȩlum
quia thronus di est: neq ꝑ terram qͥa
scabellum pedum eiꝰ est: neq ꝑ caput

Expanded text:
to tempore pareret. Quando parturiebat, to tempore pareret. Quando parturiebat, peperit filiam, filiam saltantem. Et rex ille qui quam ab illo petitum est caput Joannis in disco, contristatus est. Sed propter jurationem et propter conrecumbentes, misit spiculatorem, et implevit quod juravit. temus. Falsa juratio non est leve peccatum: imo tam magnum peccatum est, falationis Dominus prohibuerit omnem jurationem. Ait enim: Dictum est, Non perjurabis, reddes autem Domino jusjurandum tuum: ego autem dico vobis, non jurare omnino, neque per coelum, quia thronus Dei est; neque per terram, quia scabel
Abbreviated transcription (Latin):
Um sc̃m euangłm legeret᷑
crudele spectaculum ante
nr̃os ocłos constitutũ est
caput scĩ ioħis in disco: fe¬
ralis missus crudelitatis.
ꝓpter odium ueritatis. Puella saltat
& seuit mater: & inter delicias & laciui¬
as conuiuantium temere uiratur. & in¬
pie quod iuratur impletur. factum est
tet crescere me autem minui. Iste minutus
capite: ille creuit in cruce. O dium pepe-¬
rit ueritas. Non potuit equo animo to¬
lerari quod homo sc̃s dĩ monebat: qui
utiq salutem eoꝵ querebat. quos sic mo¬
nebat. Rependunt illimala ꝓ bonis. Quid
enĩ ille dicẽt: nͥ qͦ plenꝰ erat: Et qͥd illi repon¬
dent: nͥ qͦ plenieraiͭ  Ille triticum semina¬
uit: sed spinas inuenit. Dicebat regi.
Non tͥ licet habere uxorem frĩs tui. uince¬
bat regem libido tenebat apud se ꝓhibitã
uxorem frĩs sui: sed eum tamen sic iunce¬
bat ut non seuiret. Honorabat enim a qͦ
uerum audiebat: sed de testabilis mulier¬
odium concipiebat. quod aliquando da¬

Expanded text:
um sanctum Evangelium legeretur, crudele spectaculum ante oculos nostros constitutum est, caput sancti Joannis in disco, feralis missus crudelitatis, propter odium veritatis. Puella saltat, et saevit mater: et inter delicias et lascivias convivantium temere juratur, et impie quod juratur, impletur. Factum est tet crescere, me autem minui . Iste minutus est in capite, ille crevit in cruce. Odium peperit veritas. Non potuit aequo animo tolerari, quod homo Dei sanctus monebat: qui utique salutem eorum quaerebat, quos sic monebat. Responderunt illi mala pro bonis. Quid enim ille diceret, nisi quo plenus erat? Et quid illi responderent, nisi quo pleni erant? Ille triticum seminavit, sed spinas invenit. Dicebat regi, Non licet tibi habere uxorem fratris tui . Vincebat enim regem libido: tenebat apud se prohibitam uxorem fratris sui. Sed eum tamen sic libebat, ut non saeviret. Honorabat eum a quo verum audiebat. Sed mulier detestabilis odium concipiebat, quod aliquando da
Abbreviated transcription (Latin):
ripam te noluit ambulare: ne pes tuus
in angusto labatur & cadas. Sed dñs in
quit iurauit. Securus urat. qui men¬
tiri nescit. Non te moueat quia dñs
iurauit: quia forte non debet iurare.
nisi ds̃. Tu enim qͣndo iuras quid facisꝰ.
Testem d̃m adhibes. Tu illum. ipse se
ipsum. Sed tu homo quia in multis fal¬
leris: plerumq adhibes testem ueritatem
ad tuam falsitatem. Aliquando & nolens
homo iurat. cum uerum putat ẽẽ quod ui¬

Expanded text:
ripam te noluit ambulare, ne pes tuus ripam te noluit ambulare, ne pes tuus in angusto labatur, et cadas. Sed Dominus juravit, inquit. Securus jurat qui mentiri nescit. Non te moveat quia Dominus juravit; quia forte non debet jurare nisi Deus. Tu enim quando juras, quid facis? Testem Deum adhibes. Tu illum, ipse se ipsum. Sed tu homo, quia in multis falleris, plerumque adhibes testem veritatem ad tuam falsitatem. Aliquando et nolens homo perjurat, cum verum putat esse quod ju
Abbreviated transcription (Latin):
a malo est. Inuenimus autem in scĩs scͥp¬
turis ipsum dñm iurasse. Quando ei usq
ad immolationẽ filii dilecti obediuit abra-¬
ham. locutꝰ est ei angłs de cęlo. ꝑ memet¬
ci meȩ. & non peꝑcisti filio tuo dilecto ꝓꝓ¬
ter me: nisi benedicens benedicam te. &
implendo implebo semen tuum sicut stel¬
las cęli. & sicut harenam maris. & bene¬
dicentur in semine tuo omnes gentes.¬
Quod uidetis toto orbe terrarum xp̃ia¬
nos implere: exhibetur uerax iuratio di.
quid ꝓtulerit melchi sedech sacerdos di
excelsi: quando benedixit abraham. Non
oportet ut hec commemoremus ꝓpter
cathecuminos fideles. tamen agnoscunt
quẽ admodum ante ꝓpħatum sit: qđ mͦ
uidem᷑ impleri. Et unde hoc: Iurauit do
rodem penituit quia iurauerat. Cũ gͦ¬
dñs iurauerit: quare dñs. xp̃c suos iura¬
re ꝓhibuit : Dico quare. Non est peccatu
uerum iurare. Sed quia grande peccatu
est falsum iurare. longe est apeccando fal¬
sum iurandi qui omnino non iurat: ꝓ¬

Expanded text:
adhibita. Invenimus autem in Scripturis sanctis Dominum jurasse, quando ei usque ad immolationem dilecti filii obedivit Abraham. Locutus est ei angelus de coelo dicecem meam, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me, benedicens benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentesQuod videtis totum orbem terrarum Christianos implere, exhibet verax juratio Dei. quid protulerit Melchisedech sacerdos Dei excelsi, quando benedixit Abraham . Non oportet ut hoc memoremus, propter catechumenos. Fideles tamen agnoscunt, quemadmodum ante prophetatum sit, quod modo videmus impleri. Et unde hoc? Quia juravirodem poenituit quia juraverat. Cnus juraverit, quare Dominus Christus suos jurare prohibuit? Dico quare. Non est peccatum, verum jurare. Sed quia grande peccatum est falsum jurare, longe est a peccato falsum jurandi qui omnino non jurat: pro
Abbreviated transcription (Latin):
sum fecisse. si quando quispiam dei
homo tale aliqͥd fecit. Potest qͥppe ipse cun¬
ct᷑a ꝑ se ipsum. nemo autẽ potest aliqͥd sine
sunt tres dii s unus ds̃: de qͦ scriptũ ẽ. Bene¬
dictus dñs d̾s isrł: qui facit mirabi¬
homo aliquid eoꝵ fecit ipso faciente
fecit: hȩc autem ipse non illis facien¬
tibus fecit

Expanded text:
sum fecisse, si quispiam Dei sum fecisse, si quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe ipse cuncta per seipsum; nemo autem potest aliquid sine sunt tres dii, sed unus Deus, de quo scriptum est, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabihomo aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit. Haec autem ipse, non illis facientibus, fecit
Abbreviated transcription (Latin):
impiis. & odit qͦd suũ est ex ea parte hominũ
Ergo hȩc omnia facient uobis ꝓpter no-¬
men meum uel ita dictum est ꝓpter qd̾
uos patimini. uel ĩta ꝓpter quod & ipsi
faciunt: quia hoc in uobis dum ꝑsequn-¬
tur oderunt. Et addit. Quia nesciunt eũ
qui me misit. Hoc scdm eam scĩentiam
uictum intelligendum est: de qua & ali¬
bi scͥptum est. Scire autem te sensus est
consummatus. Hac quippe scientia qui
sciunt patrem a quo missus est xp̃c: nul¬
lomodo ꝑsequunt᷑ eos quos colligit xp̃c.
quia & ip̃si cum eis colligunt᷑ a xp̃o. Si
non uenissem & locutꝰ eis fuissem. pecca¬
tum non haberent. Iudeos ostendit ex pres-¬
sius. De his enim dicit. si non uenissem
& locutus eis fuissem peccatum non ha-¬
berent: de quib dicebat. si me ꝑsecuti
sunt & uos ꝑsequent᷑. si sermonem meũ
seruauerunt & ur̃m seruabunt: sed
hȩc omnia facient uobis ꝓpter nomen

Expanded text:
impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum Ergo haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, qui sciunt Patrem, a quo missus est Christus, nullo modo persequuntur eos quos colligit Christus, quia et ipsi cum eis colliguntur a Christo. Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaeos ostendit expresio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia faci
Abbreviated transcription (Latin):
meumł cum illi non ꝓꝑter nomen xp̃i
faciant id est ꝓpter iusticiam sed ꝓpter
iniquitatem suam : Hȩc questio ita
soluitur. si eo modo intelligamus dic¬
tum hȩc omĩa facient uobis ꝓpter no¬
men meum: ut totum referatur ad
iustos tanquam dictum sit. hȩc omnia
patiemini ab eis ꝓpter nomen meum:
ut hoc sit facient uobis. quod est patie¬
mini ab eis. Item queri potest si etiam
mali faciunt ꝑsecutionem malis: sicut
impĩi reges & iudices. cum essent ꝑsecu¬
tores pioꝵ utiq & homicidas & ad u̾l¬
teros & quoscumq maleficos. quos con¬
tra leges publicas fecisse cognoscerent
puniebant: quomodo intelligendum
est. quod ait dñs. si de mundo essetis
mundus quod suum erat diligeret
Neq enim quos punit diligit mundus.
a quo uidemus supradicta scelerum¬
genera plerumq puniri: nͥ qͥa mundus est
in eis a quib talia scelera puniuntur. mun¬
dus & in eis a qͥb talia scelera diliguntur:
Mundꝰ itaq ille qͥ intelligit᷑ in malis atq

Expanded text:
 cum illi non propter nomen Christi faciunt, id est, non propter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem mali faciunt persecutionem malis, sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, et utique homicidas, et adulteros, et quosque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant, quomodo intelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo essetis, mundus quod suum est diligeret? neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerumgenera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque
Abbreviated transcription (Latin):
Hic autem ubi dicit᷑. non est seruus
maior dño. si me ꝑsecuti sunt & uos
ꝑ sequentur: illum significari serũu
ꝑtinentem ad timorem castum: qui ꝑͥma¬
net in scłm scłi. Hic enim seruus auditurꝰ¬
est. Euge bone serue intra in gaudium
dnĩ tui. Sed hȩc omnia inquit facient Ui.¬
uobis ꝓpter nomen meum: quia nesci¬
unt eum qui misit me. Quȩ omnia faci¬
ent ⁊ nisi quȩ dixi Odĩo habebunt scili
c& & ꝑsequent᷑ ͥ sermonemq contempnent:
rentur : uel etiam si odissent nec tamen
ꝑsequerent᷑. non omnia facerent. Hȩc autẽ
omnia facient uobis inquit ꝓpter nomen
meum: quid est aliud dicere. quam me
in uobis odio habe̾bunt: me in uobis ꝑ¬
sequentur i & sermonem ur̃m quia m̃s
est: ideo non seruabunt: Hȩc enĩ om̃ia
facient uobinqͥt ꝓpt̾ nomen: meum: Non

Expanded text:
ic supra ; hic autem ubi dicitur: Non est servus ic supra ; hic autem ubi dicitur: Non est servus major domino suo; si me persecuti sunt, et vos persequentur; illum significari servum pertinentem ad timorem castum, qui permanet in saeculum saeculi. . Hic enim servus est auditurus: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, scilicet, et persequentur sermonem quem contemnunt? rentur; vel etiam si odissent, nec tamen persequerentur, non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis, inquit, propter nomen meum. Quid est aliud dicere, quam, Me in vobis odio habebunt; me in vobis persequentur; et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobis propter nomen meum; non
Abbreviated transcription (Latin):
ligeret: continuo subiecit. Quia uͦ
de mundo ñ estis. sed ego elegi uos de muir¬
do: ꝓpterea odit uos mundus. Ergo & ip¬
si inde erant. unde ut ñ essent electisunt
inde ñ meritis suis quoꝵ nulla bona p̃cesse¬
rant oꝑa. ñ natura quȩ tota fuerat ꝑ libe¬
rum arbitrium in ipsa radice uitia¬
ta. sed gratuita. hoc est uera gr̃a.
Qui enim de mundo mundum ele¬
git: fecit quod eligeret non inuenit.
maior dño suo. Si me ꝑsecuti sunt:
& uos ꝑsequentur. Si sermonem meũ
seruauerunt: & ur̃m seruabunt. Di¬
cendo autem. non est seruus maior
dño suo : nonne euidenter ostendit.
quemadmodum intelligere debeamꝰ.
quod suꝑiꝰ dixerat: iam non dicam
uos seruos : Ecce enim seruos eͬe di¬
cit. Nam quid est aliud. non est
seruus maior dño suoͥ si me ꝑsecuti
sunt & uos ꝑsequent᷑: Manifestum
est gͥ. illum seruum qui non manet¬
in domo in ȩternum. illum ꝑtinen¬
tem ad timorem. quem foras cari¬
tas mittit ẽẽ intelligendum: ubi di

Expanded text:
ligeret; continuo subjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos ? Ecce enim eos servos dicit. Nam quid est aliud, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur? Manifestum est igitur illum serin domo in aeternum , illum pertinentem ad timorem quem foras charitas mittet , esse intelligendum, ubi dic
Abbreviated transcription (Latin):
bis ut diligatis inuicem: adiecit atq
ait. Si mundus uos odit: scitote quia
me priorem uobis odio habuit. Cur
gͦ membrum se supra uerticem ex tol¬
lit : Recusas esse in corpore: si non uis
odium mundi sustinere cum capite.
Si de mundo inquit essetis: mundus
qđ suum erat diligeret. Umuersȩ hoc¬
utiq dicit ȩccliȩ quam plerumq etiã
ipsam mundi nomine appellat: si¬
cut illud est. D̾s erat in xp̃o: mun¬
dum reconcilians sibi. Totus gͦ mun¬
uus eccłia: & totus mundus odit
eccłam. Mundus gͥ odit mundum.i
inimicus reconciliatum. dampnatꝰ
saluatum: inquinatus mundatũ.

Expanded text:
bis, ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae itaque hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat, sicut illud est: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi . Itemdus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum.
Abbreviated transcription (Latin):
ec mando uobis: ut diliga¬
tis inuicem. ꝑ hoc intellige-¬
re debemus hunc esse fruc̾¬
tum nr̃m de quo ait: ego
uos elegi ut eatis & fructũ
afferatis. & fructus ur̃ maneat. Et qđ
adiunxit ut quodcumq petieritis pa¬
trem in nomine meo det uobis. tunc
utiq dabit nobis si diligamus inuicem:
cum & hoc ipsum ipse dederit nobis. qͥ
nos elegit non habentes fructum. quia
non eum nos elegeramus: & posuit nos
ut fructum afferamus. hoc est inuic̃ẽ
diligamus. Quem fructum sine illo
afferre non possumus: sicut palmites
facere sine uite nichil possunt. Caritas
gͦ est fructus nr̃: quam defiit apłs
de corde puro. & conscientia bona & fide
non ficta. Hac diligimus inuicem:
hac diligimus dm̃. Qua enim uera
dilectione diligeremus inuicem: nisi
diligentes dm  Diligit enim unusqͥsq
ꝓximum tanquam se ipsum. si diligit
dm̃. Nam si dm̃ non diligit: nec se

Expanded text:
ec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum: nam si non diligit Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
publicanum a peccatis ad meliora
conuersum locum inuenisse peni¬
tentiȩ : & ob id etiam ipsi non des¬
perant salutem. Neq uͦ in pristinis
uitiis ꝑmanentes ueniunt ad iũm.
ut pharisei & scͥbe murmurant: sed
penitentiam agentes. ut sequens dñi
sermo significat dicens. Miscd̃iam
uolo: & non sacͥficium. Non ueni uo¬
care iustos: sed peccatores. Ibat autem
dñs ad conuiuia peccatoꝵ: ut occasi¬
onem haberet docendi: & sp̃uales inui¬
tatorib suis p̾beret cybos. Deniq cũ
frequenter ꝑgere ad conuiuia descͥbat᷑.
nichil refertur aliud. nisi quod ibi fe¬
cerit. quid docuerit: ut᷑ humilitas
dnũ eundo ad peccatores. & potentia
doctrinȩ eiꝰ inconuersione penitentiũ
demonstretur. Quod autẽ sequit᷑ mise¬
ricordiam uolo & non sacͥficium. &
non ueni uocare iustos sed peccatores:
de ꝓpħ̃a ꝓferens testimonium suggillat
scͥbas & phariseos: qui iustos se estiman¬
tes peccatoꝵ & publicanoꝵ consortia de¬
clinabant.

Expanded text:
publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae; et ob id etiam ipsi non desperant salutem, neque vero in pristinis vitiis permanentes, veniunt ad Jesum, ut Pharisaei et Scribae murmurant; sed poenitentiam agentes, ut sequens Domini sermo significat, dicens: Misericordiam volo, et non sacrificium. Non enim veni vocare justos, sed peccatores. Ibat autem Dominus ad convivia peccatorum, ut occasionem haberet docendi, et spirituales invitatoribus suis praeberet cibos. Denique cum frequenter pergere ad convivia describatur, nihil refertur aliud, nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus in conversione poenitentium demonstraretur. Quod autem sequitur: Misericordiam volo, et non sacrificium . Et: Non veni vocare 51 justos, sed peccatores, de propheta proferens testimonium, sugillat Scribas et Pharisaeos, qui justos se aestimantes, peccatorum et publicanorum consortia declinabant.
Abbreviated transcription (Latin):
ateri euangłiste
ꝓpter uerecundiã
& honorem mathei.
noluerunt eum
nomine appellare
uulgato: sed dixe-¬
runt leui. Dupplici quoq uocabu¬
lo fuit. Ipse autem maths scdm illud
in alio loco. dic tu peccata tua. ut
iustificeris. matħm se & publicanũ
nominat: ut ostendat legentib nul¬
publicano in apłm sit repente mutat᷑.
Arguit in hoc loco porfirius. & iuli¬
anus augustus. uel imꝑitiam histo¬
rici mentientis. uel stulticiam eoꝵ qui
statim secuti sunt saluatorem quasi
irrationabiliter quemlibet uocantem
hominem sint secuti: cum tante uir-¬
tutes tantaq signa precesserint: quȩ
apłos antequam crederent uidisse non
dubium est. Certe fulgur ipse & maie-¬
stas diuinitatis occulte. quȩ etiã in
humana facie rutilabat: ex pͥmo ad
se uidentes trahere poterat aspectu.
Si enim in magnete lapide & sucinis
hȩc ẽẽ uis dicitur ut anulos & stipu¬
lam. & festucas sibi copulent: quanto
magis dñs om̃ium creaturarum ad
se trahere poterat quos uolebat: Ee¬

Expanded text:
teri evangelistae propter verecundiam et honorem Matthaei, noluerunt eum nomine appellare vulgato, sed dixerunt, Levi: duplici quippe vocabulo fuit. Ipse autem Matthaeus, secundin alio loco: Dic tu peccata tua, ut justificeris . Matthaeum se et publicanum nominat, ut ostendat legentibus, nulpublicano in apostolum sit repente mutatus. Arguit in hoc loco Porphyrius et Julianus Augustus, vel imperitiam historici mentientis, vel stultitiam eorum qui statim secuti sint Salvatorem, quasi irrationabiliter quemlibet vocantem hominem sint secuti, cum tantae virtutes, tantaque signa praecesserint, quae Apostolos antequam crederent, vidisse non dubium est. Certe fulgor ipse, et majestas divinitatis occultae, quae etiam in humana facie relucebat, ex primo ad se videntes trahere Si enim in lapide magnete et succinis haec esse vis dicitur, ut annulos, et stipulam, et festucas sibi copulent, quanto magis Dominus omnium creaturarum ad se trahere poterat quos volebat.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestem societatem apls completiturr:
ordines angłoꝵ & dignitates intelligunt᷑.
Et ꝓhac ip̃sa distributione officioꝵ. alii
throni. alii dñationes. alii pͥncipatus.
alii potestates dicunt᷑: ꝓcertis dignita¬
tibus quib inuicem distinguntur. Hir¬
tutes angłicȩ quȩdã minist̾ia ꝑbibentur ꝑ¬

Expanded text:
caelestem societatem Apostolus conplectitur, caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguntur. Virtutes angelicae quaedam ministeria perhibentur
Abbreviated transcription (Latin):
quo erat dñs nasciturus & trium¬
phaturus de mundo: gabriel uenit
ad maniam ut illum annuntiaret:
qui ad debellandas aerias potestates.
humilis uenire dignatꝰ est. Michael
interp̃tatur. quis ut ds. Quando enĩ
aliquid in mundo mire uirtutis fit:
hic archangłs mittitur. Eoc ipso oꝑe no¬
men eius est. quia nemo ualet facere. qđ
facere potest ds̃. Raphael inter pretatur
curatio: uel medicina di. Ubi cumq
enim curandi & medendi opus est ne¬
cessariuim. hic archangłs a do mittitur.
& inde medicina di uocatur. Unde &
ad tobiam idem archangłs missus. ocu¬
lis eius curationem adhibuit: & cecitate
detersa uisum ei restituit. Nominis eñĩ
interp̾tatione. & angłi offitium desig-¬
natur. urihel interp̃tatur ignis di:
sicut legimus apparuisse ignem in ru¬
bro. Legimus etiam ignem desuꝑ mis-¬
sum : & implesse qđ p̾ceptum est. Thro¬
ni autem & dominationes. & pͥncipat᷑
& potestates. & uirtutes. quib uniu̾sã

Expanded text:
quo erat Dominus nasciturus et triumquo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum adnuntiaret qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur, Qui sicut Deus. Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et inplesse quod praeceptum est. Throni autem et dominationes et principatus et potestates et virtutes, quibus universam
Abbreviated transcription (Latin):
geli nuncupant᷑. Archangłi dicti: eo
quod pͥmatum tenent inter angłos.
Archos enim grece: latine pͥnceps in¬
terp̃tatur. Sunt enim duces & pͥnci¬
pes. sub quoꝵ ordine unicuiq angłoꝵ
officia deputata sunt. Nam quia ar-¬
changłi angłis p̾sunt: ⁊acharias pro¬
pheta testatur dicens. Ecce angłs qui
loquebatur in me egrediebatur. &
angłs alius egrediebat᷑ in occur sum
eius. & dixit ad eum. Curre loquere
ad puerum istum dicens: absq mu¬
ro habitabit᷑ ierłm. Si enim in ipsis
officiis angłoꝵ nequaquam potestateᷤᷤ
suꝑiores. inferiores disponerent nul¬
lomodo hoc quod homini diceret an¬
gelus. ab angło cognouisset. Quidam
autem archangłoꝵ priuatis nomi¬
nibus appellantur: ut ꝑ uocabula ip¬
sa in oꝑe qͥd ualeant designetur. Ga¬
briel hebraice: in linguam nr̃am uer-¬
titur fortitudo di. Ubi enim potentia
diuina uel fortitudo manifestabitur:
gabrihel mittitur. Unde & eo tempore

Expanded text:
geli nuncupantur. Archangeli dicti eo geli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eumad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Hierusalem.' Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
Nbeli grece uocantur.
hebraice malaoth. lati¬
ne uero nuntii interp̃¬
tantur: ab eo quod uo
luntatem dñi popłis
nuntiant. Angłoꝵ autem uocabulum
officii nomen est: non naturȩ. Semꝑ
enim sp̃c sunt: sed cũ mittuntur uo¬
cantur angłi. Quib ido pictoꝵ licen¬
tia pennas facit. ut celerem eoꝵ incun¬
cta discursum significent: sicut &
iuxta fabulas poetarum uenti pennas
habere dicunt᷑. ꝓpter uelocitatem scili¬
bulat suꝑ pennas uentoꝵ Nouem autẽ
eẽ ordines angłoꝵ. sacrȩ scͥpturȩ testan¬
tur: id est angłi. archangłi. throni.
dominationes. uirtutes. pͥncipatus.
potestates. cherubin. & seraphim. Quoꝵ
officioꝵ uocabula cur ita dicta sint:
interp̃tando exequimur. Angłi uocant᷑:
ꝓpter quod de celis ad annuntiandum
hominib mittantur. Angłs enim grece:
latine nuntius dicitur. Archangłi gre¬
ca lingua: summi nuntii interp̾tant᷑.
Qui enim parua uel minima annun-¬
tiant angłi: qui uero summa archan-¬

Expanded text:
ngeli Graece vocantur, Hebraice malaoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntient. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae. Semper enim sunt spiritus, sed cum mittuntur, vocantur angeli. Quibus ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent: sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem scilibulat super pennas ventorum . Novem autem esse ordines angelorum sacrae Scripturae testantur, id est, angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, potestates, principatus, cherubin et seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita sint dicta, interpretando exsequimur. Angeli vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archan
Abbreviated transcription (Latin):
serunt firmitatem eterne ꝑseuerantiȩ
consecuti sunt. Nullo iam lapsu auersi
nulla suꝑbia cadentes. sed firmiter in
dei amore & contemplatione manen¬
tes: nichil aliud dulce habent. nisi
eum a quo creati sunt. Quod autẽ
duo seraphim in ysaia leguntur: fi¬
guraliter ueteris & noui testam̃ti
significationem ostendunt. Quod uero
faciem & pedes di oꝑiunt: quia p̾te¬
rita ante mundum & futura post
mundum scire non possumus. sed me-¬
dia tantum eoꝵ testimonio contempla-¬
mur. Singł̃i senas alas habent: qͥ a
defabrica tantum mundi quȩ in sex
dieb facta sunt in p̾senti scło nouimꝰ.
Quod clamant ter sc̃s: alter ad alte¬
rum trinitatis in una ditate demon¬
strant mysterum.

Expanded text:
serunt, firmitatem aeternae perseverantiae serunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent, nisi eum a quo creati sunt. 32. Quod autem duo seraphim in Isaia leguntur, figuraliter veteris, et novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrant mysterium.
Abbreviated transcription (Latin):
nentur : tamen ꝑ psalmistam qui
sedes suꝑ cherubin dicitur. Sed ideo
isti ordines angłoꝵ priuatis nomini¬
bus appellantur: quia hoc ipsum
officiũ in ꝓprio ordine plenius acceperunt.
Et cum sint onĩb cõmunia. ꝓprie tamen
hec nomina suis ordinibꝰ deputant᷑. Unicuiq
enĩ sicut p̃dictum ẽ. ꝓpͥa officia sunt iniunct᷑a
quȩ ꝓmeruisse eos in mundi constat ex¬
ordium. Nam quia angłi & locis &
dicens: pͥnceps regni ꝑsarum restitit
mͥ. Unde apparet nullum ẽẽ locum:
cui angłi non p̾sint. Presunt enim &
auspiciis oꝑm omĩum. Hic est ordo
uel distinctio angłoꝵ: qui post lapsum
maloꝵ incęlesti uigore steterunt. Nam
postquam apostate angłi ceciderunt:
in ꝑseuerantia ȩterne beatitudinis
solidati sunt. Unde & post celi creatio¬
nem in pͥncipio repetitur: fiat firma-¬
mentum: & uocatum est firmam̃tũ
cȩlum. Nimirum ostendens qͦd post
ruinam angłoꝵ maloꝵ. hi qui ꝑman¬

Expanded text:
nentur, tamen per Psalmistam, Qui nentur, tamen per Psalmistam, Qui sedes super cherubim , dicitur. 27. Sed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperuEt cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et dicens: Princeps regni Persarum restitit mihi . 29. Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. 30. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in coelesti vigore steterunt. Nam post quam apostatae angeli ceciderunt, hi in perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum est firmamentum coelum . 31. Nimirum ostendens, quod post ruinam angelorum malorum, hi qui perman
Abbreviated transcription (Latin):
hebraico in linguam nr̃am interpre¬
tantur scientiȩ multitudo. Sunt enĩ
sublimiora agmina angłoꝵ: qui ꝓ
eo quod uicinius positi. diuina scien¬
tia p̃cȩteris omĩb pleni sunt: cheru¬
bin id ẽ plenitudo scientiȩ appellant᷑.
Ipsa sunt duo animalia illa suꝑ ꝓpi¬
tiatorium archȩ ficta ex metallo. ꝓpt̾
significandam angłoꝵ presentiam: in
quoꝵ medio ostendit᷑ d̾s. Seraphim¬
quoq similiter multitudo ẽ angłoꝵ
qui ex hebreo in latinum ardentes
ido quanto uicinius coram eo con¬
sistunt. tan-¬
tomagis claritate
luminis inflam¬
mantur. Unde & ipsi uelant faci¬
em & pedes sedentis in throno dei.
& idcirco cȩtera angłoꝵ turba
uidere di e̾ẽntiam plene non ualet:
qm̃ seraphim eam tegit. Hec igit᷑
uocabula agminum. angłoꝵ ita
sunt specialia ordinum singłoꝵ: ut
tamen sint ex parte communia õiũ.
Nam dum throni sedes d̃ĩ in quoꝵ¬
dam angłoꝵ ordines specialiter desig¬

Expanded text:
Hebraeo in linguam nostram interpreHebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Dquoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes ideo quantum vicinius coram eo consistunt, tanto magis claritate divini luminis inflammantur. 25. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei, et idcirco caetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valet quoniam seraphim eam tegit. 26. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum throni sedes Dei in quorumdam angelorum ordine specialiter 316 desig
Abbreviated transcription (Latin):
do fiunt: ꝓpter qͦd  & uirtutes
dicunt᷑. Potestates sunt: quib uirtutes
aduerse subiecte sunt: & inde potesta¬
tum nomine nuncupantur.
quia maligni sp̃s eoꝵ potestate coher¬
centur. ne tantum noceant quantum
cupiunt. Principatꝰ sunt: hi qui an¬
geloꝵ agminib p̾sunt: qui ꝓ eo quod
subditos angłos ad explendum ministe¬
rium diuinum disponunt. pͥncipatus
uocabulum acceꝑunt. Nam alii sunt qui
amministrant. alii qui assistunt: sicut
ꝑ danihelem dicit᷑. Milia milium mui¬
strabant ei: & decies milies centena mi¬
lia assistebant ei. Dominationes sunt hi
qui etiam uirtutib & principatibus
p̃minent. qui ꝓ eo quod cȩteris angłoꝵ
agminib dominant᷑. dominationes uo¬
cantur. Throni sunt agmina angłoꝵ:
qui latino eloquio sedes dicunt᷑. Et uo¬
cati throni. quia illis conditor p̃sidet:
& ꝑ eos iudicia sua disponit. Cherubĩ
autem & ipsi sublimes celoꝵ potestates
& anglica ministeria ꝑhibent᷑. qui ex

Expanded text:
unt, propter quod et virtutes dicuntur. 18. Potestates sunt quibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde 315 potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. 19. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt, sicut per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assisqui etiam Virtutibus et Principatibus praeeminent, qui pro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid terret te fremitus mundi.
cui donatus est artifex mundi  Xp̃c
micos in hoc scło timeamus. Quis
enim nobis donatus sit. audite. In
principio erat uerbum. & uerbum
erat apud dm̃. & d̾s erat uerbũ. Ipse
est xp̃c. ipse est unigenitꝰ filius d̃i ip¬
se est gignenti coȩternus: omnia ꝑ ip¬
sum facta sunt. Quomodo non nobis
donata sunt. quȩ ꝑ ipsum facta sunt.
quando nobis donatus est ipse ꝑ quẽ
pignus mortem xp̃i. Non enim pro¬
mittens nobis uicturum se nobiscum¬
ẽẽ. potuit nobis maiuis pignus dare
quam mori ꝓ nobis. Mala nr̃a abstu¬
bis  Promisit cum inter homines
ambularet: cautionem fecit cum
euangłm scriberet. Ad pignus ipsiꝰ:
cotidie dicimꝰ amen. Pignus accepisti. co¬
tidie erogatur tͥ. noli desꝑare de spe:
quia uiuis ex pignore ꝑ xp̃m dñm¬

Expanded text:
Numquid terret me fremitus mundi, cui donatus est artifex mundi? Chrismicos in hoc saeculo timeamus. Quis enim nobis donatus sit videte: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ipse est Christus, ipse est unigenitus Dei Filius, ipse est gignenti coaeternus. Omnia per ipsum facta sunt. Quomodo non nobis donata sunt, quae per ipsum facta sunt, quando nobis donatus est ipse, per qupignus mortem Christi. Non enim, promittens nobis victurum se esse nobiscum, potuit majus pignus dare nobis, quam mori pro nobis. Mala, inqure? Promisit, cum hic inter homines ambularet; cautionem fecit, cum Evangelium scriberet. Ad pignus ipsius quotidie dicis, Amen. Pignus accepisti, quotidie erogatur tibi. Noli desperare, qui vivis ex pignore. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
mnium quidem bonoꝵ
fidelium xp̃ianoꝵ: max
dus aduersus eos. popłi meditabant᷑
in ania. principes conueniebant iN
unum. ex cogitabant᷑ noui cruciatus.
& penas in credibiles inueniebat in¬
geniosa crudelitas. Obruebantur obꝑ¬
briis. falsis arguebantur criminibus.
custodiis intolerabilib includebant᷑:
ungulis exarabantur. ferro perimeban-
ꝓ nobis quis contra nos: Totus mundꝰ
contra uos: & dicitis quis contra nos:
Respondent & ipsi. Et quis est totus
contra nos : Seuire possunt. possunt
male dicere. possunt calumpniari.
possunt falsis obpbriis agitare: postre¬
mo possunt corpus non solum ꝑunere
uerum etiam dilaniare. Et quid faci¬
ent : Ecce enim d̾s adiuuat me: dñs
d̾s susceptor est animȩ meȩ: & restitu¬
tor est corporis mei: Quid mͥ deerit si
membra mea laceret inimicus: qͣn-¬
do capillos meos dinumerat d̾s : Ex-¬
ortans martyres suos xp̃c ne ab ini¬
micis ꝑse Acutorib aliquid
formidarent. capilli inquit ca¬

Expanded text:
mnium quidem bonorum fidelium Christianorum, maxidus adversus eos, populi meditabantur inania, principes conveniebant in unum : excogitabantur novi cruciatus, et poenas incredibiles inveniebat ingeniosa crudelitas. Obruebantur opprobriis, falsis arguebantur criminibus, custodiis intolerabilibus includebantur, ungulis exarabantur, ferro perimebantupro nobis, quis contra nos? Totus mundus contra vos, et dicitis: Quis contra nos? Respondent tibi: Et quis est totus contra nos? Saevire possunt, maledicere possunt, calumniari possunt, falsis opprobriis agitare possunt, postremo possunt corpus non solum perimere, sed etiam laniare; et quid facient? Ecce enim Deus auxiliator mihi Dominus susceptor est animae meae, erit et restitutor corporis mei. Quid mihi deerit, si membra mea dilaceret inimicus, quando capillos meos dinumerat Deus? Exhortans martyres suos Christus, ne ab inimicis persecutoribus aliquid formidarent, Capilli, inquit, v
Abbreviated transcription (Latin):
apłs legeretur audistis. Cum enĩ
dixisset. si ds ꝓ nobis quis contra
nos. tanquam ei diceretur ꝓba quia ds̃
ꝓ nobis: continuo attulit grande docu¬
mentum: continuo introduxit marty¬
rem martyrum. testem testium. illum
scilicet cui filio ꝓprio pater ñ pepereit: sed

Expanded text:
s legeretur, audistis. Cum enim dixisset, Si Deus pro nobis, quis contra nos? tanquam ei diceretur, Proba quia Deus pro vobis: continuo attulit grande documentum, continuo introduxit Martyrem martyrum, Testem testium; illum scilicet cui proprio Filio Pater non pepercit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui a se torporis & negligentiȩ tenebras
repellit. Hinc & enim paulus dicit. E ui¬
gilate iusti: & nolite peccare. Hinc rursus
ait. Hora est iam nos de somno surgere.
uis exhibeat audiamus. Amen dico
uobis. quod p̃cinget se & faciet illos dis¬
cumbere. & transiens ministrabit illis.
Precinge̾t se. id est ad retributionem pre¬
parat. fãciet illos discum bere: id est in
ȩterna quiete fouere. Discubere quippe
nr̃m: in regno quiescere est. Unde rur¬
sum dñs dicit. uenient & recumbent
cum abraham ysaac & iacob. Transiens
autem ministrat: quia lucis suȩ illu¬
stratione nos saciat. Transit uero ut¬
dictum est. cum de iudicio ad regnũ
redit. Uel certe dñs nobis post iudiciũ
transit quia abhumanitatis forma in
diuinitatis sue contemplationem nos
eleuat. Et transire eiꝰ est: inclaritatis
suȩ speculationem nos ducere cum eũ
quẽ in humanitate in iudicio cernimus.
etiam in diuinitate post iudicium ui¬
demus. Ad iudicium quippe dñs ue¬

Expanded text:
gentiae tenebras repellit. Hinc etenim Paulus dicit: Evigilate, justi, et nolite peccare . Hinc rursus ait; Hora est jam nos de somno surgere . 4. us exhibeat audiamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium quippe 1483 ve
Abbreviated transcription (Latin):
spem in redemptoris sui aduentu const¬
ituat. Unde & ꝓtinus subdit. Et uos
similes hominib expectantib dñm
suum: quando reuertatur anuptiis.
Ad nuptias quippe dñs abiit: quia
uertitur: cum nobis iam ꝑiudicium
manifestatur. Bene autem de seruis ex¬
pectantib subditur. Ut cum uenerit
& pulsauerit: confestim aꝑiant ei. Ne-¬
nit quippe cum ad iudicium ꝓperat:
pulsat uero. cum iam ꝑegritudinis
molestias ẽẽ mortem uicinam designat.
Cui confestim aꝑimus. si hunc cum
amore suscipimus. Aꝑire enim uidici pulsan¬
ti non uult qui exire de corpore trepi-¬
dat. & uidere eum quem contempsisse
se meminit iudicem formidat. Qui
autem de sua spe & oꝑatione securus
est. pulsanti confestim aꝑit: quia le¬
tus iudicem sustinet. Et cum tempꝰ
ꝓpinque mortis agnouerit: de gła
retributionis hilarescit. Unde & ꝓ¬
tinus subditur. Beati sunt
serui illi: quos cum uenerie
dñs inuenerit uigilantes. Uigilat:
qui ad aspectum ueri luminis men

Expanded text:
constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia vertitur, cum nobis jam per judicium manifestatur. 3. Bene autem de servis expectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe Dominus cum ad judicium properat, pulsat vero, cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire enim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; et cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati sunt servi illi, quos cum venerit dominus, invenerit vigilantes. Vigilat qui ad aspectum veri luminis me
Abbreviated transcription (Latin):
gere & lucernas tenere: ut & mundi¬
cia sit castitatis in corpore. & lumen ue¬
ritatis in oꝑatione. Redemptori & eñi
nr̃o unum sine altero placere nequaꝗͣ
potest: si aut is qui & bona agit adhuc
luxuriȩ inquinamenta non deserit:
aut his qui castitate p̃minet. necdũ
se ꝑbona oꝑa exercet. Nec castitas gͦ
magna est sine bono oꝑe: nec opus boñũ
est aliquid sine castitate. Sed ͤsi utrumq
agitur: restat ut quisquis ille est. spe ad
suꝑnam patriam tendat: nequaquam
se auitiis ꝓ mundi huius honestate con¬
tineat. Qui & si quedam bona aliquan¬
do ꝓ honestate inchoat. ĩ eiꝰ tn̾intentiõe ñ debi¬

Expanded text:
enere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non deb
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i. aꝑta nobis est
lectio recitata: sed ne
aliquib ipsa eius pla¬
nicies alta fortasse ui¬
deatur. eam subbre¬
uitate transcurrimus: quatinus eius
expositio ita nescientib fiat cognita. ut
tamen scientib non sit onerosa. Quia
uiris luxuria ĩn lumbis sit. feminis
in umbilico. testatur dñs: qui de dia-¬
bolo ad beatum iob loquitur dicens.¬

Expanded text:
mi, aperta vobis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxuria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur Dominus, qui de diabolo ad beatum
Abbreviated transcription (Latin):
cipali gͥ sexii. lumboꝵ nomine luxuria
designatur. cum dñs dicit. sint lumbi
ur̃i precincti. Lumbos enim p̃cingimꝰ:
cum carnis luxuriam ꝑcontinentiã
cartamus. Sed quia minus est mala
non agere. nisi etiam quisq studeat
& bonis oꝑib insudare: ꝓtinus addi¬
tur. Et lucernȩ ardentes in manib¬

Expanded text:
cipali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manib
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ patris & uos: ut unum esse
possitis. Ornate lampades ur̃as. occurrite
sponso. quia iam ad ostium pulsat: &¬
matrem si eam diligitis sequimini. Intus
autem parate & ornate lampades ur̃as.
sit. & intus habete quod foris luceat: ne
forte inter has sollempnitates priusquam
sponsus ueniat. ur̃ȩ lampades extinguant᷑.
Nam cęlebritas huius diei: non nisi accen¬
sis lampadib
dum est oleum dum
uacat: ne cum sponsus uenerit. qd absit.
uacue inueniamini. Propterea quȩ sursũ
sunt sapite: ubi beata ꝑuenerit uirgo. &
non quȩ suꝑ terram: quia ur̃a conuersatio
si estis quod uo uistis. incelis fore debetur
Illuc dirigite mentem. illuc abscondite uitq̃
betis sponsum. ibi pontificem. ibi omnia
quȩcumq quesistis. Illuc dirigite mentem.
ut cum xp̃c filius uirginis apparuerit
in fine scłi. cum ipso & uos appareatis i
gła amen.
p̾tione beatȩ uirginis Mariȩ. łe .i.

Expanded text:
voluntatem Patris et vos, ut unum esse voluntatem Patris et vos, ut unum esse possitis. Ornate lampades vestras, occurrite sponso, quia jam ad ostium pulsat, et matrem, si eam diligitis, sequimini. Intus autem parate et ornate lampades vestras, ab intus sit, et intus habete, quod foris luceat: ne forte inter has solemnitates priusquam sponsus veniat, vestrae lampades exstinguantur. Nam celebritas hujus diei, non nisi accensis lampadibus um est oleum dum vacat, ne cum sponsus venerit, quod absit, vacuae inveniamini. Propterea quae sursum sunt sapite, ubi beata pervenit Virgo, et non quae super terram; quia vestra conversatio, si estis jam quod vovistis, in coelis fore debet. Illuc dirigite mentem, illuc abscondite vitam betis sponsum, ibi pontificem, ibi omnia quaecumque quaesistis. Illuc dirigite mentem, ut cum Christus Virginis filius apparuerit in fine saeculi, cum ipso et vos appareatis in gloria. Amen. ptione B. Virginis Mariae. I.