comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
QUTAMEN INTIMAUISCERATERRI
NONUALIT AUT PILAGIRADIORUM
INFIRMA PERRUMPTRELUCI
NAUT SICMAGNICONDITORORBIS
umego. En inquã difficiliore rursum ambiguitate consundor Quaena in¬
quit istaest: iim enĩ quib pturbare coniecto nimium inquam aduersari ac re¬
pugnare uidetur praenoscere uniuersa dm̃ &cẽ ullũ libertatis arbitriũ. Nam
si cuncta prospicit ds̃ neq falli ullo modo potest euenire necesse est quod pro¬
uidentia futdirum esse pracurderit. Quare siabaeterio non facta hominuns
ecenił fictum aliut ullum uel quaelibet existere poreri uoluntas nisi quã
nescia falli prouidentia diuina praesenserit . Namsi aliorsum quam ꝓuisas
leturquaeri ualent. Noniam erit futuri firiua praesentia sedopimopotius
incerta quod dedõ credere nefasiudico. Neq enuillam proboritonẽ qua se
quidã credunt hunc quaestionis nodũ posse dissoluere. Aiunt em̃ non ideo

Expanded text:
Qui tamen intima uiscera terrae Qui tamen intima uiscera terrae Non ualet aut pelagi radiorum Infirma perrumpere luce. Haud sic magni conditor orbis; um ego: En, inquam, difficiliore rursus ambiguitate confundor. – Quaenam, inquit, ista est? Iam enim quibus perturbere, coniecto. – Nimium, inquam, aduersari ac repugnare uidetur praenoscere uniuersa deum et esse ullum libertatis arbitrium. Nam si cuncta prospicit deus neque falli ullo modo potest, euenire necesse est quod prouidentia futurum esse praeuiderit. Quare si ab aeterno non facta hominum ; neque enim uel factum aliud ullum uel quaelibet exsistere poterit uoluntas nisi quam nescia falli prouidentia diuina praesenserit. Nam si aliorsum quam prouisa sunt detorqueri ualent, non iam erit futuri firma praescientia, sed opinio potius incerta; quod de deo credere nefas iudico. Neque enim illam probo rationem qua se quidam credunt hunc quaestionis nodum posse dissoluere. Aiunt enim non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
psis in est ratio. in est &iam uolendi nolendiq libertas Soelhanc non inom¬
nib aequam eẽ constituo. Nam suꝑnis diuinisq substantias & pspicax iu¬
dicium & incorrupta uoluptas & efficat optatorum praesto ẽ potestas. Hu¬
manas uero animas liberiores quidẽ ecossee cum se inmentis diuinae
speculatione conseruant. Minus uero cum dilabuntur ad corpora minus¬
q &im cum terrenis artub. colligantur. Etrema uõ ẽ seruitur cũ uitis de¬
ditae rationis propriae possessione cȩciderunt. Nam ubi oculos a sũ me
luce ueritatis ad inferiora & tenebrosa deiecerint. Mox inscitiae nube
caligant ꝑnitiosis turbantur effectib Quib. accedendo consentiendoq.
quam inilexere sibi adiuuant seruitutẽ. & sunt quodã modo ꝓpria liber¬
tote captiuae. Quae tam̃ ille ab a&no cuncta ꝓspiciens puidentiae cernit
intuitus &sius quaq meritis praedestinata disponit. TAU ΦΟ ΡANΚAIΑ

Expanded text:
psis inest ratio, inest etiam uolendi nolendique libertas. Sed hanc non in ompsis inest ratio, inest etiam uolendi nolendique libertas. Sed hanc non in omnibus aequam esse constituo. Nam supernis diuinisque substantiis et perspicax iudicium et incorrupta uoluntas et efficax optatorum praesto est potestas. Humanas uero animas liberiores quidem esse necesse est cum se in mentis diuinae speculatione conseruant, minus uero cum dilabuntur ad corpora, minusque etiam, cum terrenis artubus colligantur. Extrema uero est seruitus, cum uitiis deditae rationis propriae possessione ceciderunt. Nam ubi oculos a summae luce ueritatis ad inferiora et tenebrosa deiecerint, mox inscitiae nube caligant, perniciosis turbantur affectibus quibus accedendo consentiendoque quam inuexere sibi adiuuant seruitutem et sunt quodam modo propria libertate captiuae. Quae tamen ille ab aeterno cuncta prospiciens prouidentiae cernit intuitus et suis quaeque meritis praedestinata disponit. πάντ ̓ ἐφορᾶν κ
Abbreviated transcription (Latin):
FTMONABIUNCTIS BISSOCIANN RAQUIS
SICOHERANT CURSUMQUEITERM REUOCENTURINUNUM
EONELANTATERNI QUODTRAHIT UNDA UADI
COUEHIANT RPES ETUULSI ELUMINITAANCI
MINTAQUE FORIUTOS IMPLICIT UNDA MODOS
QUOSTANEN IPSAUAGOS TERRAS DECLIUA CANS
GURGITIS II IA SI DIFLUS ORDORIGIT
SIE QUE PERMISSIS ELUITAN UIDETURHABENIS
ENONS PAIITUR IRINOS IP SAOUE LISE MIAT.
Unim aduerto in quã idq uititu dicis ita eẽ consentio. Sed in hacherenti¬
um sibi serie causarum estne ullanr̃i arbitrii libertase Anipsos quoq¬
humanorum motus animorum fatalis eatena constringito Einquit
Neq enĩ fuerit ullarationalis natura qui neidem libertas adsit arbitru
Nam quod ratione uti naturalit̃ potest id habet iudiciũ quoquidq discęrnat
Perse igitur fugienda optant lalie dinoscit. Quod ueroquis optandũ ẽẽ uidi¬
cat petit. Refugit uero quod aestimai ẽẽ fugiendum. Qsuare quib ini¬

Expanded text:
et mox abiunctis dissociantur aquis. et mox abiunctis dissociantur aquis. Si coeant cursumque iterum reuocentur in unum, confluat alterni quod trahit unda uadi, conuenient puppes et uulsi flumine trunci mixtaque fortuitos implicet unda modos; quos tamen ipsa uagos terrae decliuia casus gurgitis et lapsi defluus ordo regit. Sic quae permissis fluitare uidetur habenis fors patitur frenos ipsaque lege meat. – Animaduerto, inquam, idque uti tu dicis ita esse consentio. Sed in hac haerentium sibi serie causarum estne ulla nostri arbitrii libertas an ipsos quoqhumanorum motus animorum fatalis catena constringit? Est, inquit, neque enim fuerit ulla rationalis natura quin eidem libertas adsit arbitrii. Nam quod ratione uti naturaliter potest id habet iudicium quo quidque discernat; per se igitur fugienda optandaue dinoscit. Quod uero quis optandum esse iudicat petit; refugit uero quod aestimat esse fugiendum. Quare quibus in i
Abbreviated transcription (Latin):
non de nihilo est. Nam ꝓprias causas habet quetrum in ꝓuisus mopinatusq
concursus casum uidetur operatus. Nam nisi cultor agri humum foderet
nisi eo lico pecuniam suam depositor obruisset. aurum non esset inuen¬
tum. Hae sunt igitur fortuitu causa compendii. quod obuis ibi & con¬
fluentib causis non & gerentis intentioe prouenit. Neq. eni uel qui
aurum obruit ł quiaetunr cuit ut ea pecunia repperiretur intenđ
seduti dixi. Quoille obruit hunc fodis se conuenit atq concurrit
Ticet igitur definire casum esse inopinatum & confluentib causis
inhis quae obaliquit geruntur euentum. Concurrere uero atq. con¬
fluere causas fecit ordo ille incuitabili romexione procedens. qui
de prudentiae sonte descendens cunctasiis locis i prib. quedis ponit
PISACHAMEMAE SCOPOLIS UBI UERSA UAUENTIUM
PICIORIBUS FIGIT PICULA PUONANOAN
TYCAS IT EUIRATIS UHO STERONTERESOLUUNT

Expanded text:
non de nihilo est; nam proprias causas habet, quarum inprouisus inopinatusque non de nihilo est; nam proprias causas habet, quarum inprouisus inopinatusque concursus casum uidetur operatus. Nam nisi cultor agri humum foderet, nisi eo loci pecuniam suam depositor obruisset, aurum non esset inuentum. Hae sunt igitur fortuiti causae compendii, quod ex obuiis sibi et confluentibus causis, non ex gerentis intentione prouenit. Neque enim uel qui aurum obruit uel qui agrum exercuit ut ea pecunia repperiretur intendit, sed, uti dixi, quo ille obruit hunc fodisse conuenit atque concurrit. Licet igitur definire casum esse inopinatum ex confluentibus causis in his quae ob aliquid geruntur euentum. Concurrere uero atque confluere causas facit ordo ille ineuitabili conexione procedens qui de prouidentiae fonte descendens cuncta suis locis temporibusque disponit. Rupis Achaemeniae scopulis, ubi uersa sequentum pectoribus figit spicula pugna fugax, Tigris et Euphrates uno se fonte resoluunt
Abbreviated transcription (Latin):
ueterum refragatus est. quanquã id illi nonde operante principio sedde mate¬
riali subiecto hoc omnium denatura rationũ quasi quod dam iecerunt funda¬
m̃tũ At sinullis & causis aliquid oriatur id demihilo ortũ esse uidebitur.
Quosihoc fieri nequit necasũ quidẽ huius modi eẽ possibile est. qualẽ paulo
ante definiuimus. Qui dignur inquam nihil ne esse quod uelcasus ł fortuitũ
iurae appellariquaeate Anest aliquid tam ut siuulgus lateat cuiuocabula
ifta conueniant e Aristotelis ms̃ id inquit in physicis & breui & ueteri pro¬
pinqua ratione definiuit. Qm̃in quã modoe Quotiens ait aliquit cuius piam
rei gratia geritur aliudque quibdã causis quã quod intendebatur obtin¬
git: casus uocatur. Vt siquis colendi agri causa fodiens humum deffossi au¬
ri pondus inueniat hoc igitur fortuitu quidem creditur accidisse. uerum

Expanded text:
ueterum refragatus est, quamquam id illi non de operante principio sed de mateueterum refragatus est, quamquam id illi non de operante principio sed de materiali subiecto hoc omnium de natura rationum quasi quodam iecerint fundamentum. At si nullis ex causis aliquid oriatur, id de nihilo ortum esse uidebitur; quodsi hoc fieri nequit, ne casum quidem huius modi esse possibile est qualem paulo ante definiuimus. – Quid igitur, inquam, nihilne est quod uel casus uel fortuitum iure appelari queat? An est aliquid, tametsi uulgus lateat, cui uocabula ista conueniant? – Aristoteles meus id, inquit, in Physicis et breui et ueri propinqua ratione definiuit. – Quonam, inquam, modo? – Quotiens, ait, aliquid cuiuspiam rei gratia geritur aliudque quibusdam de causis quam quod intendebatur obtingit casus uocatur, ut si quis colendi agri causa fodiens humum defossi auri pondus inueniat. Hoc igitur fortuitu quidem creditur accidisse, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
quit debitum promissionis absoluere uiamq. tibi qua patriam telicharis a pe¬
rire. Haec ũt &siputilia cognitu tam̃ a propositi nr̃i tramite paulis ꝑ auer¬
sa sunt. Verendumq estne deuus fatigatus ad emetiendum rectũ sufficere
nom possis Ne idinquam prorsus uereare. Nam quietis mihi loco suerit ea qui¬
bus maxime delector agnoscere simul cum omne disputatiois tuae latus indu¬
bitito fide conseiterit nihil de sequent ib ambigatur Tumilla. Morem inquit
geramtib simulq sic orsa est. Si quidẽ inquit aliqius euentu temerario motu
nullaq ciusarum conexiome productum casum eẽ definiat nihilomnino casum
esse confirmo & praeter subiectae rei significationem in anem prorsus uocem
esse decerno. Quis eni cohercente in ordinẽ cuncta deolocus esse ullus temeritati
cuus poteste Namni hil &x nihilo &istere uera sententia est cuinemoumquã

Expanded text:
quit, debitum promissionis absoluere uiamque tibi qua patriam reueharis apequit, debitum promissionis absoluere uiamque tibi qua patriam reueharis aperire. Haec autem etsi perutilia cognitu tamen a propositi nostri tramite paulisper auersa sunt, uerendumque est ne deuiis fatigatus ad emetiendum rectum iter sufficere non possis. – Ne id, inquam, prorsus uereare; nam quietis mihi loco fuerit ea quibus maxime delector agnoscere. Simul, cum omne disputationis tuae latus indubitata fide constiterit, nihil de sequentibus ambigatur. – Tum illa: Morem, inquit, geram tibi, simulque sic orsa est: Si quidem, inquit, aliquis euentum temerario motu nullaque causarum conexione productum casum esse definiat, nihil omnino casum esse confirmo et praeter subiectae rei significationem inanem prorsus uocem esse decerno. Quis enim cohercente in ordinem cuncta deo locus esse ullus temeritati reliquus potest? Nam nihil ex nihilo exsistere uera sententia est, cui nemo umquam
Abbreviated transcription (Latin):
HECULEIADURI CEIEBRANI IABORUS
LILECENTAUROS DOMUIT SUTERBOS
ABSTUIIT SAEUOS SEOUUM UONI
FIXIT ETCTRTIS UOLUERES SAGITUIS.
POMA CERHENTI RAPUIT DRACONI
AURTO IEUAM GRAUIOR MITALO
CIRBERUM TRANIT TRIPLICICRTENA
UICTOR IMMITEM EOSUIS SEITRIUR
PABULUM SAEUISDNM QUADRICIS
HYDRA COMBUSTO PERIIT UENENO
PRONTETURBATUS ACHELOUS AMNES
ORADEMERSIT PUDIBUNDARIPIS
STRAUIT ANTEUM LIBICIS HARENIS
CACUS EUANDRISATIAUIT IRAS
QUOSQ PRAESSUS EORET ALTUS ORBIS
SITIGERSPUIAIS NUMEROS NOTAUIT
UITIMUS CAELO LABORINREFLEXO
SUSTULIT COLLOPRECIŨD RURSUS
ULTIMICAELUMMERUIT LABORIS
ITENUNCFORTES UBICELSAMAGNI
DUCIT EXEMPLI UIACUR INERTES
TERGA NUDATUS SUPERATATELLUS
SIDERA DONAT
Sixerat orationisque cursum ad alia quaedam tractanda
dentia quaestionitm pluribus alus implicatam esse dixisti re&perior. Quae eñi
an esse aliquid omnino &quid nam ẽẽ casum arbitrere. Tumilla  estino in¬

Expanded text:
Herculem duri celebrant labores: Herculem duri celebrant labores: ille Centauros domuit superbos, abstulit saeuo spolium leoni, fixit et certis uolucres sagittis, poma cernenti rapuit draconi aureo laeuam grauior metallo, Cerberum traxit triplici catena, uictor immitem posuisse fertur pabulum saeuis dominum quadrigis, Hydra combusto periit ueneno, fronte turpatus Achelous amnis ora demersit pudibunda ripis, strauit Antaeum Libycis harenis, Cacus Euandri satiauit iras, quosque pressurus foret altus orbis saetiger spumis umeros notauit; ultimus caelum labor inreflexo sustulit collo pretiumque rursus ultimi caelum meruit laboris. Ite nunc, fortes, ubi celsa magni ducit exempli uia. Cur inertes terga nudatis? Superata tellus sidera donat. LIBER V. Dixerat orationisque cursum ad alia quaedam tractanda dentia quaestionem pluribus aliis implicitam esse dixisti re experior. Quaero enim an esse aliquid omnino et quidnam esse casum arbitrere. – Tum illa: Festino, in
Abbreviated transcription (Latin):
A quo &iam uirtus uocatur quod suis uirib nitens non superctur aduer¬
sis. Neq enĩuos in prouectu positi uirtutis diffluere delitus &emarces¬
cere uoluptate uenistis proeliũ cum omnis fortuna animis acre conse
ritis ne uos aut tristis opprimat. aut iocunda corrum pat. Firmis mediũ
uirib occupate quicquid aut in fra subsistit aut ultra progeeditur habeo
contẽptum felitatistis non habet priemium laboris. nuestraenim
situm manu qualem uobis fortunã formarem alitis. Omnis enim qua
uidetur aspera nisi ut &ercet aut corrigit punit.
YUADIS QUINIS OETRMUS ANNIS
UUIORATRIDES ENRIGIAERUINIS
EMIRISAMISSOCIHALAMOSCIAUD
IUE DŨGRAIE DARE UTLA CIASSI
OEIAT EIUENTOS REDEAAIT CRUORE
EXUIT EMTREM MISERŨD TRISIIS.
EOEDERANMAE IUOULŨ EACEADOS
FLEUIT AMISSOS ITHACUS SODNES.
QUOSTEROS UASIO RECUBANSINMIRO
MIRSIT IMMANI POLUENEMUS ABO.
SIDIAM̃ CAECO EURIBUNDUSORE
GAUDIUMMESTIS LACRIMISRETENDIT

Expanded text:
Ex quo etiam uirtus uocatur quod suis uiribus nitens non superetur aduerEx quo etiam uirtus uocatur quod suis uiribus nitens non superetur aduersis. Neque enim uos in prouectu positi uirtutis diffluere deliciis et emarcescere uoluptate uenistis. Proelium cum omni ritis ne uos aut tristis opprimat aut iucunda corrumpat. Firmis medium uiribus occupate; quicquid aut infra subsistit aut ultra progreditur habet contemptum felicitatis, non habet praemium laboris. In uestra enim situm manu qualem uobis fortunam formare malitis; omnis enim quae uidetur aspera, nisi aut exercet aut corrigit, punit. Bella bis quinis operatus annis ultor Atrides Phrygiae ruinis fratris amissos thalamos piauit; ille dum Graiae dare uela classi optat et uentos redimit cruore, exuit patrem miserumque tristis foederat natae iugulum sacerdos. Fleuit amissos Ithacus sodales, quos ferus uasto recubans in antro mersit immani Polyphemus aluo; sed tamen caeco furibundus ore gaudium maestis lacrimis rependit.
Abbreviated transcription (Latin):
O his enĩ ait quae concessit euenit. Eorũ quidẽ quiuelsunt ł in possessione uel in
prouectu uel in eptione uirtutis Omnẽ quaetũq sit bona inimꝓbitate uero ma¬
nentb omnẽ pessianam eẽ fertunã hoc inquã uerũ est tam &sinemo audeait
LIXTISATIENS ARBIIERAEQUI
ETOUE MOTU CONCITAT IRAE
SIIIETIAMINS AUAGASTIR MAT
NAMNIS RICTOS REUOCANSIIUS
ELIXOSITERUM COGAT INURBES
QUAT NUNCETABILS CONIVETORDO
DISSTETA SUOIONIT IATISCANT
HIC EST CUNCTIS COMMUNIS MAOR.
REOEIOUIQUE DONITINE TENTRI
QUIANONAITIR DURARE QUAEANT
NISIO CONUIRSO RURSUS MMORO¬
confiteri. Quare inquit itauir sipiens moleste ferre ñ debet quotiens
infortunae certam enadducitur ut uirũ fortem non decet indignari quo¬
tiens inerepuit bellicus tumultus Utriq bñi huic quidẽ gloriae propa¬
gandae. illi uero conformandae sapientiae difficultas ipsa materia est

Expanded text:
Ex his enim, ait, quae concessa sunt euenit eorum quidem qui uel sunt uel in possessione uel in Ex his enim, ait, quae concessa sunt euenit eorum quidem qui uel sunt uel in possessione uel in prouectu uel in adeptione uirtutis omnem quaecumque sit bonam, in improbitate uero manentibus omnem pessimam esse fortunam. – Hoc, inquam, uerum est, tametsi nemo audeatlex et sapiens arbiter aequi, et quae motu concitat ire sistit retrahens ac uaga firmat; nam nisi rectos reuocans itus flexos iterum cogat in orbes, quae nunc stabilis continet ordo dissaepta suo fonte fatiscant. Hic est cunctis communis amor repetuntque boni fine teneri, quia non aliter durare queant nisi conuerso rursus amorconfiteri. Quare, inquit, ita uir sapiens moleste ferre non debet, quotiens in fortunae certamen adducitur, ut uirum fortem non decet indignari, quotiens increpuit bellicus tumultus; utrique enim, huic quidem gloriae propagandae illi uero conformandae sapientiae, difficultas ipsa materia est.
Abbreviated transcription (Latin):
quas in opinabiles paulo ante posuisti numeremus. Quiinquit& Quia id hominũ
sermo communis usurpat & quidẽ crebro quorundã malam eẽ fortunã. Visne
ugitur in quit paulis ꝑuulgis sermonib: accedamus. Nemium uelut ab humanitatis usu
fateor inquam . Bona igitur quidni sed haec eorum est quiuel inuirtute positi
contra aspera bellum gerunt uł auitus declinantes uirtutisiter arripiunt. Negare
inquã nequeo Quid uõ iocunda quae in praemiũ tribuitur bonis nũuulgus ma¬
le esse decernito Nequaquã. Ueru uti est itaquoq eẽ obtimã censet Quidreli¬
qua quaecum sitaspera iusto supplico malos cohercet. Numbonã populus putit
Imino omniũ in quã quae ex cogitari possunt iudicat esse miserrimã Vide igitur
ne opinonẽ ppłi sequentes quiddĩ ualde in opinabile confecerimus. Quit inquamo

Expanded text:
quas inopinabiles paulo ante posuisti numeremus. – Qui? inquit. – Quia id hominum quas inopinabiles paulo ante posuisti numeremus. – Qui? inquit. – Quia id hominum sermo communis usurpat, et quidem crebro, quorundam malam esse fortunam. – Visne igitur, inquit, paulisper uulgi sermonibus accedamus ne nimium uelut ab humanitatis usu Fateor, inquam. – Bona igitur? –Quidni? – Sed haec eorum est qui uel in uirtute positi contra aspera bellum gerunt uel a uitiis declinantes uirtutis iter arripiunt. – Negare, inquam, nequeo. – Quid uero iucunda, quae in praemium tribuitur bonis, num uulgus malam esse decernit? – Nequaquam, uerum uti est ita quoque esse optimam censet. – Quid reliqua, quae cum sit aspera iusto supplicio malos cohercet, num bonam populus putat? – Immo omnium, inquam, quae excogitari possunt iudicat esse miserrimam. – Vide igitur ne opinionem populi sequentes quidam ualde inopinabile confecerimus. – Quid? inquam. –
Abbreviated transcription (Latin):
CUEITOCIANO TIN OUERT HAMMAS
SUAPERUIIGUS TEMTORIS AEOUIS
UESPETAS NUNTIMIA VMBRES
REUEEIITQUE DIEMA LUCIEER MMUM
SICAETEANOS RITICIT CURSUS.
AIERNUS ANOR SICAS TRIGERIS
BELUMDIS CORS MUINIORES
HAEC CONCORDIA TEMPPRANQUIS
FITMENIS MODIS UTEUOVANTIA
PiNDUIUS IOΝ CΩRΟΛT IA+
TIRRATQUE ORAUES PONDERT SIDANT
HISDEM CAUSIS UIAE TITTNTI
SPIRAT HORITIR ANUS ODORES
AESIASCAPREM IERUIDA SICON
REMEAT POMIS ORAUIS AUTUMNUS
HICTEMTERIESMIT ACPROTERT
UICQUID UITAM SGIRM INORDE
PADEMRAITHS CONDIT HOETIRT
ODITUMERGTNS ORIA SUEERAEMO
Omne inquid bonã prsus ee fortuna: Et quidinquã fieri potest & adtende inquit
cumomins fortuna ueliucunda ł aspera tum remunerandi eercendiue bonos tum
pomendi corrigendiue improbos causa deferatur. Omnis bona quam ł iustam
constat esse ł utilem nimis quidẽ inquã uera ratio. Et siquã paulo ante docuistiꝓ
uidentiam fatumq considerem firmis uirib nixa sententia. sedeã si placet inter eas

Expanded text:
o tinguere flammas; semper uicibus temporis aequis Vesper seras nuntiat umbras reuehitque diem Lucifer almum. Sic aeternos reficit cursus alternus amor, sic astrigeris bellum discors exsulat oris. Haec concordia temperat aequis elementa modis, ut pugnantia pendulus terraeque graues pondere sidant. His de causis uere tepenti spirat florifer annus odores, aestas cererem feruida siccat, remeat pomis grauis autumnus, Haec temperies alit ac profert quicquid uitam spirat in orbe; eadem rapiens condit et aufert obitu mergens orta supremoOmnem, inquit, bonam prorsus esse fortunam. – Et qui id, inquam, fieri potest? – Attende, inquit. Cum omnis fortuna uel iucunda uel aspera tum remunerandi exercendiue bonos tum puniendi corrigendiue improbos causa deferatur, omnis bona quam uel iustam constat esse uel utilem. – Nimis quidem, inquam, uera ratio et, si quam paulo ante docuisti prouidentiam fatumue considerem, firmis uiribus nixa sententia. Sed eam, si placet, inter eas
Abbreviated transcription (Latin):
ptionis suae umuersale ita definit. Homo est amimalbipes ritimale quae cuunio¬
salis notio sit Ium imaginabilẽ sensibilẽq ee remnullus gnorat. Quo dilla non
maginatione ł sensu. sed inrationali conceptione considerat. Imaginatio quoq
tam & si exsensib: uisendiformandiq figuras supsit exordium. sensu tam̃ absente
sensibilia quaeq inlustrat. Nonsensibili sedd inmaginariaratione iudicandi.
lide sineigitur ut incognosceno cuncta sua potius facultate quã corũ quaeco gnos¬
cunturutantura Neque idiniuria. Nam cũ omne iudiciũ udicantis actus &is¬
at necesse est ut suaquisq aperam non & aliena sed &x propria potestate ꝓficiat
RONDAM PONTICUS ANIOLII
OBSCTROS NIMIUM SENES
QUISENEUS ETIMAGINIS
FCOEPORIDUS EXTIMIS
CAEDANT MENTIBUEIMPRIM
QUENULLAS NABEAT NOTAS.
PRESSAS FIGERE LITIIRAS
SIDMENSI PROPRUSUIGENS
NINILMOTIBUS EPLICAT
SEDIADTUM PACIENS IACET

Expanded text:
ptionis suae uniuersale ita definit: homo est animal bipes rationale. Quae cum uniuerptionis suae uniuersale ita definit: homo est animal bipes rationale. Quae cum uniuersalis notio sit, tum imaginabilem sensibilemqueimaginatione vel sensu, sed in rationali conceptione considerat. Imaginatio quoque. tametsi ex sensibus visendi formandique figuras sumpsit exordium, sensu tamen absente sensibilia quaeque collustrat non sensibili. sed imaginaria ratione iudicandi. Videsne igitur, ut in cognoscendo cuncta sua potius facultate quam eorum, quae cognoscuntur, utantur? Neque id iniuria; nam cum omne iudicium iudicantis actus exsistat, necesse est, ut suam quisque operam non ex aliena. sed ex propria potestate perficiat. Quondam Porticus attulit obscuros nimium senes, qui sensus et imagines e corporibus extimis credant mentibus imprimquae nullas habeat notas, pressas figere litteras. Sed mens si propriis vigens nihil motibus explicat, sed tantum patiens iacet
Abbreviated transcription (Latin):
illa simplicem formam pura mentis icie contuetur. Inquo illud maxime consideran¬
dum est nim superior campraehendendiuis amplectitur inseriorẽ Inferior uero
id superiorem nullo modo consurgit Neq eni sensus iliquit &xtra materiam ualet
luniuersalesspecies imaginatio contuetur ł ratio capit simplicẽ forma sed intelli¬
gentia quasi desuꝑ spectins concepta forma quae subsunt xin cuncta duudici
sed eomodo quo formã ipsam quaenulli alii nataee potrat conphendit. Nam & ratio¬
nis uniuersum & imaginationis figuram & materiale sensibile cognoscit. Nec
rat outens nec imaginatone nec sens.b. sed illo unoictumentis formalit̃ utitadica
cunctai prospiciens Ratio quoq: cum quid uniuersale respicit nec ima ginatione
nec sensibus utensimaginabolia ł sensibilia amprehendit haec ẽ eni quae conce¬

Expanded text:
illam simplicem formam pura mentis acie contuetur. In quo illud maxime consideranillam simplicem formam pura mentis acie contuetur. In quo illud maxime considerandum est: nam superior comprehendendi uis amplectitur inferiorem, inferior uero ad superiorem nullo modo consurgit. Neque enim sensus aliquid extra materiam ualet uel uniuersales species imaginatio contuetur uel ratio capit simplicem formam; sed intellegentia quasi desuper spectans concepta forma quae subsunt etiam cuncta diiudicat, sed eo modo quo formam ipsam, quae nulli alii nota esse poterat, comprehendit. Nam et rationis uniuersum et imaginationis figuram et materiale sensibile cognoscit nec ratione utens nec imaginatione nec sensibus, sed illo uno ictu mentis formaliter, ut ita dicam, cuncta prospiciens. Ratio quoque cum quid uniuersale respicit nec imaginatione nec sensibus utens imaginabilia uel sensibilia comprehendit. Haec est enim quae conce
Abbreviated transcription (Latin):
aestimat quae sefuntur quod totum contraest. Omne enĩ quod cognoscitur nom
secundum suiulm. sed secundum cognoscentiũ potius conpraehenditur facultatem
Nam ut hoc breui liqueat xemplo eandẽ corporis rotunditatẽ. aliter uisus alitta
ctus cognoscit. Ille eminus manens totum simul iactis radus intuctur hic uero co¬
herens orbi atq comiunctus circaipsum motus imbitum rocunditatẽ partibus comp̃¬
hendit Ipsum quoq hominẽ alitersensus aliter imaginatio aliterratio Aliterin¬
telligentia contuetur. Sensus enĩ figura in subiecta materia constitutã. Imaginatio
ero solam sine initeria constitutã. iudicat figurã. Ratio uero hancquoq trans¬
endit spetiem quae ipsam quae singularib in est uniuersili consideratione ꝑpod
Intelligentia uõ celsioroculus xistat̃ Suꝑ gressa namq uniuersitatis ambitũ ipsa

Expanded text:
aestimat quae sciuntur. Quod totum contra est; omne enim quod cognoscitur non aestimat quae sciuntur. Quod totum contra est; omne enim quod cognoscitur non secundum sui uim sed secundum cognoscentium potius comprehenditur facultatem. Nam ut hoc breui liqueat exemplo, eandem corporis rotunditatem aliter uisus aliter tactus agnoscit; ille eminus manens totum simul iactis radiis intuetur, hic uero cohaerens orbi atque coniunctus circa ipsum motus ambitum rotunditatem partibus comprehendit. Ipsum quoque hominem aliter sensus, aliter imaginatio, aliter ratio, aliter intellegentia contuetur. Sensus enim figuram in subiecta materia constitutam, imaginatio uero solam sine materia iudicat figuram; ratio uero hanc quoque transcendit speciemque ipsam quae singularibus inest uniuersali consideratione perpendit. Intellegentiae uero celsior oculus exsistit; supergressa namque uniuersitatis ambitum ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
Namillud quidẽ nullũ arbitroreẽ dicturum quodq fiunt priusquã fierent
cuentura nonfuerint. Haec igitur &iã prae cognota libero habent euentus.
Nam sicut scientia praesentium rerum nhilhis quae fiunt ita praesentia futu¬
rorũ nihilhis quae uentura sunt necessitas importat. Sed hocinquis ipsum
dubitatur. anearũ rerũ quae necessarios exitus nonhabent ulla possit ẽẽ
praenotio. Dissonare & enĩ uidentur putsq. si praeuideantur consequi
necessitatem. Si necessitas desit minime praesciri nihilq scientia conprae¬
hendiposse nisi certum. Quod sique incertisunt &xitus ea quasi incerta pui¬
dentur opinionis id. ẽẽ caliginẽ nonscientiae ueritatẽ Alterenĩ ac seseres ha¬
beat arbitrari ab integritate scientia credis eẽ diuersum Cuius erroris causa
quodomnia quae quisq nouit. &x ipsorũ tantũ ii atq natim cognosei

Expanded text:
Nam illud quidem nullum arbitror esse dicturum, quod quae nunc fiunt prius quam fierint Nam illud quidem nullum arbitror esse dicturum, quod quae nunc fiunt prius quam fierint euentura non fuerint. Haec igitur etiam praecognita liberos habent euentus. Nam sicut scientia praesentium rerum nihil his quae fiunt ita praescientia futurorum nihil his quae uentura sunt necessitatis importat. Sed hoc, inquis, ipsum dubitatur an earum rerum quae necessarios exitus non habent ulla possit esse praenotio. Dissonare etenim uidentur, putasque si praeuideantur consequi necessitatem, si necessitas desit minime praesciri, nihilque scientia comprehendi posse nisi certum. Quodsi quae incerti sunt exitus ea quasi certa prouidentur, opinionis id esse caliginem non scientiae ueritatem; aliter enim ac sese res habeat arbitrari ab integritate scientiae credis esse diuersum. Cuius erroris causa quod omnia quae quisque nouit ex ipsorum tantum ui atque natura cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
nixam constat non & signis neq petitis & trinsccus argum̃tis sed & tonuemien¬
tib necessarusq causis eẽducendã sed quifieri potest ut ea ñ ꝓuemiint quae
futura eẽ ꝓuidentura Quasi uõnos ea quae ꝓuidentia futura eẽ prae noscit
n ce euentura credimus. Ac non illud potius arbitremur licet eueniant &
Nihiltam̃ ut euenirent suanatura necessitatis habuis seruodhunc facile ꝑpen¬
das licebit. Plura xenidum fiunt subiecta oculis intuemur ut eaquae inqua¬
drigis moderandis atq. flectendis facere spectantur uurige atq ad hunc modũ
ceteri numigitur quicquam illorũ ita fieri necessitas illa compellit. Minime
Frusta enĩ esset artiseffectus. si omnia coacta mouerentur. Quae igitur cũ fut
carent existendinecessitate. eadẽ prius quã fiant sine necessitatẽ futura sunt
Quare sunt quaedã euentura quoriim exitus ab omni necessitate sit absolutus.

Expanded text:
nixam constat non ex signis neque petitis extrinsecus argumentis sed ex conueniennixam constat non ex signis neque petitis extrinsecus argumentis sed ex conuenientibus necessariisque causis esse ducendam. Sed qui fieri potest ut ea non proueniant quae futura esse prouidentur? Quasi uero nos ea quae prouidentia futura esse praenoscit non esse euentura credamus ac non illud potius arbitremur, licet eueniant, nihil tamen ut euenirent sui natura necessitatis habuisse. Quod hinc facile perpendas licebit: Plura etenim dum fiunt subiecta oculis intuemur, ut ea quae in quadrigis moderandis atque flectendis facere spectantur aurigae, atque ad hunc modum cetera. Num igitur quicquam illorum ita fieri necessitas ulla compellit? – Minime; frustra enim esset artis effectus si omnia coacta mouerentur. – Quae igitur cum fiunt carent exsistendi necessitate eadem prius quam fiant sine necessitate futura sunt. Quare sunt quaedam euentura quorum exitus ab omni necessitate sit absolutus.
Abbreviated transcription (Latin):
UISERUATIS QUEATOBLIIAS.
ante satebare. Quid est quoduoluntaru &ius rerum ad certum cogantur euen¬
tumo & enim positionis gratia utquid consequatur aduertas statuamus
nullam esse praesentiã. Numigitur quantũ adhocadtinet quae & arbitrio
ueniunt ad necessitatem cogantur minime. Statuamisigitur eẽ sed nihi lreb
ner essitatis iniungere manebit ut opinor eadẽ uoluntatis integra atq abso¬
luta libertas. s ed praescientia inquies tam &si futuris eueniendi necessitas
nonest signumtam̃ est necessario eaeẽ uentura. hoc igitur modo &iã si prae¬
cognitio non fuisset necessarios futurorum &itus eẽ constaret. Omne &¬
enĩ signũ tantũ quid sit ostendit nonuero efficit quod designat. Quarede¬
monstrandum prius est nihilñ & necessitate contingere ut praemotionem
signũ eẽ huius necessitatis appareat. Mioquinsi haec nulla est. ne illa quidẽ
eius reisignum poterit eẽ quae non est. Iamuero probationẽ firmaratione sub¬

Expanded text:
Vt seruatis queat oblitas Vt seruatis queat oblitas ante fatebare, quid est quod uoluntarii exitus rerum ad certum cogantur euentum? Etenim positionis gratia, ut quid consequatur aduertas, statuamus nullam esse praescientiam. Num igitur quantum ad hoc attinet, quae ex arbitrio eueniunt ad necessitatem cogantur? Minime. Statuamus iterum esse, sed nihil rebus necessitatis iniungere; manebit ut opinor eadem uoluntatis integra atque absoluta libertas. Sed praescientia, inquies, tametsi futuris eueniendi necessitas non est, signum tamen est necessario ea esse uentura. Hoc igitur modo, etiam si praecognitio non fuisset, necessarios futurorum exitus esse constaret. Omne etenim signum tantum quid sit ostendit, non uero efficit quod designat. Quare demonstrandum prius est nihil non ex necessitate contingere, ut praenotionem signum esse huius necessitatis appareat. Alioquin si haec nulla est, ne illa quidem eius rei signum poterit esse quae non est. Iam uero probationem firma ratione sub
Abbreviated transcription (Latin):
unicum illud inter homines dmnq cõmertium sperandiscilicet acde precandi
Si quidẽ iustac humilitatis practonio inaestimabilẽ uicẽ diuinae gratiae pme¬
remur. Quisolus modus est quo cum dõ colloqui homines posse uideantur. illi¬
q. in accessae luci prius quoq quam impetrent ipsa supplicandirationẽ coniun¬
gi. Quaesirec epta futurorũ necessitate nihiluirium habere credantur: quid
erit quod summo illirerũ principi conecti atq adherere possimus e Quare
necesseerit humanũ genur uti paulo ante cantabas disseptum atq disiunctũ
suo fonte fatiscere.
QUATIGNARUS NOSCERE FORMAM
ANCUM MENTEM CERNERET ALTAM
PARITER SUMMAM EI SINCUIA NORAT
AUNCMIMBRORAM CONDITANUEE
NONINTOTUMEST OBLITA SUI
SUMMAMQUETENET SILIGULAPERDENS
IOITUROUIS QUS UERARIQUINIT
NEUTROEST HABITVNÃ NEO NOUIT
NECPINITUSTAIENOMNIS NESCIT
SEDOUAM RETINESIS MEMINIT SŨMA
CONSULITALTE UISA ATTRACTANS

Expanded text:
unicum illud inter homines deumque commercium sperandi scilicet ac deprecandi. unicum illud inter homines deumque commercium sperandi scilicet ac deprecandi. Si quidem iustae humilitatis pretio inaestimabilem uicem diuinae gratiae promeremur, qui solus modus est quo cum deo colloqui homines posse uideantur illique inaccessae luci prius quoque quam impetrent ipsa supplicandi ratione coniungi. Quae si recepta futurorum necessitate nihil uirium habere credantur, quid erit quo summo illi rerum principi conecti atque adhaerere possimus? Quare necesse erit humanum genus, uti pasuo fonte fatiscere. Queat ignarus noscere formam? An cum mentem cerneret altam. Pariter summam et singula norat? Nunc membrorum condita nube Non in totum est oblita sui Summamque tenet singula perdens. Igitur quisquis uera requirit, Neutro est habitu; nam neque nouit Nec penitus tamen omnia nescit, Sed quam retinens meminit summam Consulit alte uisa retractans,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare nulla ẽ humanis consiliis actionibq libertas quas diuinamens sine
falsitatis errore cuncta prospiciens ad unũ alligat & constringiteuentũ
uo semel recepto quantus occasus humanarũ rerũ consequatur liquet.
rustra eni bonis malisq praemia poeneue ꝓponuntur quat nullus mera
liber acuoluntarius motus animorũ idq omnium uidebitur iniquissiu
ad alterutrũ nom ꝓpria mittit uoluntas sed sutura cogit certa necessitas.
Uecuit iuigitur necuirtutes quic quã fuerint sedminiũ merito pocius mix¬
ta atq in discrcta confusio Quoqͥ nibil sceleratius excogitar potest cũm
puidentia rerum om̃nis ordo ducatur suhilq consilis liecat humanis sro
ui uit aquoq nra adbonorũ omniũ referantur auctorẽ Igitur necsperan¬
uialiquit nec deptandi ulla ratio potest Quiden łsperetquisq. ł &adẽp

Expanded text:
Quare nulla est humanis consiliis actionibusque libertas quas diuina mens sine Quare nulla est humanis consiliis actionibusque libertas quas diuina mens sine falsitatis errore cuncta prospiciens ad unum alligat et constringit euentum. Quo semel recepto quantus occasus humanarum rerum consequatur liquet. Frustra enim bonis malisque praemia poenaeue proponuntur quae nullus meruit liber ac uoluntarius motus animorum. Idque omnium uidebitur iniquissimuad alterutrum non propria mittit uoluntas, sed futuri cogit certa necessitas. Nec uitia igitur nec uirtutes quidquam fuerint, sed omnium meritorum potius mixta atque indisereta confusio. Quoque nihil sceleratus excogitari potest, cum ex prouidentia rerum omnis ordo ducatur nihilque consiliis liceat humanis, fit ut uitia quoque nostra ad honorum omnium referantur auctorem. Igitur nec sperandi aliquid nec deprecandi ulla ratio est. Quid enim uel speret quisque uel eti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam permixta est falsitati ita id quod ꝗbea concipitur esscalner atq concipi¬
tur nequit Eanãq causa ẽ cur mendacioscientia aereat quod seita remquã¬
ꝗ habere necesse est uti &iamse se habere scientia conprachendit. Quiigitur
quonam modo ds haec incerta futura praenoscite Namsi in cuitabiliter cuen¬
tura censet quae &iam non euenire possibile est fallitur quod nec sentire
modo nefas est sed &iam uoce proferre At sutautisant iaea suiura ee decer¬
net ut aeq ł ficrica ł non sieriposse cognostat: Quat est haec praescientia
quae nihilcertum nihil stabile compraehendit Att quid hoc fereuatici
dentia humana opinione praestiterit siuti homines interta iudicat quorũ ẽ
incertus cuentus quod si apud illũ rerũ omniũ certissimũ fontẽ nihil incer
ticẽ potest Certus eorum est euentus quae futura firmiter ille praescierit.

Expanded text:
ipsa impermixta est falsitati, ita id quod ab ea concipitur esse aliter atque concipiipsa impermixta est falsitati, ita id quod ab ea concipitur esse aliter atque concipitur nequit. Ea namque causa est cur mendacio scientia careat, quod se ita rem quamque habere necesse est uti eam sese habere scientia comprehendit. Quid igitur? Quonam modo deus haec incerta futura praenoscit? Nam si incuitabiliter euentura censet quae etiam non euenire possibile est, fallitur; quod non sentire modo nefas est, sed etiam uoce proferre, At si ita uti sunt, ita ea futura esse decernit, ut aeque uel fieri ea uel non fieri posse cognoscat, quae est haec praescientia quae nihil certum nihil stabile comprehendit? Aut quid hoc refert uaticinidentia humana opinione praestiteris si uti homines incerta iudicat quorum est incertus euentus? Quod si apud illum rerum omnium certissimum fontem nihil incerti esse potest, certus eorum est euentus quae futura firmi ter ille praescierit.
Abbreviated transcription (Latin):
NULLATRRAT MOLERESISIUNT.
NONNONMRIS NUBIBUSOBSTAT
QUAESINT QNE EUERINT UENIANTQ
UNOMINTIS CERNIT INICTU
QUEM QUIA RESPICIT OMNIA SOLUS
UERUM POSSIS DICERE SOLEM
qui puidentur eueniunt nihi lominus tam ado ł uentura prouideri ł prouisa
nus se est cuenire ꝓiusa quod ad perimenda arbitru libertatẽ solũ satis est
amuo quã pracposterũ est ut a&ernae praescientiae tẽporaliũ rerũ euentus
causa esse dicatur. Quidest aut aliud arbitrare ideo dm̃ futura ꝗm sunt euentu¬
ra prouidere quam putare quae olimacciderunt causã sum me illius eẽpiu¬
ut euentus praescitae rei nequeat euitari. Postremosiquid aliquis alior sum
atq sese res habet &xistimet id non modo scientia ñ est sedẽ opinio fillix ab se¬
entiae ueritate longe diuersa. Quare siquid ita futurum e ut eius certus anne¬
cessarius non sit euentus ideuenturũ eẽ praescire qui potrit sicut eniscienia

Expanded text:
nulla terrae mole resistunt, non nox atris nubibus obstat; quae sint, quae fuerint ueniantque uno mentis cernit in ictu; quem quia respicit omnia solus uerum possis dicere solemprouidentur eueniunt, nihilo minus tamen ab deo uel uentura prouideri uel prouisa necesse est euenire,1 quod ad perimendam arbitrii libertatem solum satis est. Iam uero quam praeposterum est ut aeternae praescientiae temporalium rerum euentus causa esse dicatur! Quid est autem aliud arbitrari ideo deum futura quoniam sunt euentura prouidere, quam putare quae olim acciderunt causam summae illius esse prouut euentus praescitae rei nequeat euitari. Postremo si quid aliquis aliorsum atque sese res habet existimet, id non modo scientia non est, sed est opinio fallax ab scientiae ueritate longe diuersa. Quare si quid ita futurum est ut eius certus ac necessarius non sit euentus, id euenturum esse praesciri qui poterit? Sicut enim scientia
Abbreviated transcription (Latin):
rapiant uehemter. ammiror quaeq: tamiustae confusionis ratio uideatur &
te scire desidderio. Minus & enĩ mirarer. simisceriomnia fortuitis casibus crede¬
rem nunc stuporem meũ ds̃ rector &aggerat. Quicum saepe bonis iucunda.
malis aspera contraq bonis dura tribiuat malis optata concedat. nisicaus adep¬
henditur Quid est quod a fortuitis casib differre uideature Nec mirum
inquit siquid ordinis ignorata ratione temerarium confusũq credatur. Sed tu
NONEST IUSIA SATIS SAEUITIN RATIO
UISAPTAM MIRITIS UICEM REEERRE
DILIGE IUREBONOS ETMISE RESCEMNIS
quauis causam tantae dispositionis ignores. tamen qm̃ bonus mundum rector
temperat recte fieri. cuncta ne dubites

Expanded text:
rapiant, uehementer admiror, quaeque tu in iniustae confusionis ratio uideatur ex rapiant, uehementer admiror, quaeque tu in iniustae confusionis ratio uideatur ex te scire desidero. M in us etenim mirarer, si misceri omnia fortuitis casibus crederem. Nunc stuporem meum deus rector exaggerat. Qui cum saepe bonis iucunda, malis aspera contraque bonis dura tribuat, malis optata concedat, nisi causa deprehenditur, quid est quod a fortuitis casibus differre uideatur? Nec mirum, inquit, si quid ordinis ignorata ratione temerarium confusumque credatur. Sed tuNon est iusta satis saeuitiae ratio. Vis aptam meritis uicem referre: dilige iure bonos et miseresce malisquamuis causam tantae dispositionis ignores, tamen, quoniam bonus mundum rector temperat, recte fieri cuncta ne dubites
Abbreviated transcription (Latin):
e atrocior uiget in probitas
UIDIANTOS IUUAT EACITARE MOTUS
QUOS SERPINS LIOTSORIS URSS APTR
ANDISTANT QUADISSIDENTA MORES
INIUSTAS ACIES EIEERA BELLA MOUENT
AITEANISO. UOLUNT PERIRETILIS
icego Video inquam. quaesit uel felicitas uel miseria ipsis proborũ atq in ꝓ¬
borum miseritis constituta. sed inhac ipsa fortuna populari non nihilboni
maliue in ee ꝑpendo. Neq enĩ sapientium quisquam &ul in ops ignominiosusq
esse malit potius quã pellens opibus. honor ereuerendus potentia ualidus
in sua ꝑmanens urbe florere. Siceni ut clarius testatiusq sapientia tractatur offi¬
cium cum in contingentes populos regentiũ quodã modo beatitudo tranffundi¬
tur cum praeserum carcer. lex ceteraq legalium torm̃ta poenarũ ꝑnitiosis
pcitius ciuib propt quos &iam constitutae sunt debeantur. Cur haec igitur
uersa uice mutentur scelerumq. supplicia bonos pmant praemia uirtutũ mali

Expanded text:
e atrocior urguet improbitas. e atrocior urguet improbitas. . Quid tantos iuuat excitare motus Quos serpens, leo, tigris, ursus, aper An distant quia dissidentque mores, iniustas acies et fera bella mouent alternisque uolunt perire telisic ego: Video, inquam, quae sit uel felicitas uel miseria in ipsis proborum atque improborum meritis constituta. Sed in hac ipsa fortuna populari non nihil boni maline inesse perpendo. Neque enim sapientum quisquam exul inops ignominiosusque esse malit, potius quam pollens opibus, honore reuerendus, potentia ualidus, in sua permanens urbe florere. Sic enim clarius testatiusque sapientiae tractatur officium, cum in contingentes populos i egentium quodam modo beatitudo transfunditur, cum praesertim carcer, nex 1 ceteraque legalium tormenta poenarum perniciosis potius ciuibus propter quos etiam constituta sunt debeantur. Cur haec igitur uersa uice mutentur scelerumque supplicia bonos premant, praemia uir- tutum mali
Abbreviated transcription (Latin):
potius miserantibi q. accusatorib adiudicium uel uti aegros ad mediu duci
oportebat ut culpae morbos suppliciore setarent. Quo pacto defensorum
apera uł tota frigeret ł si prodesse hominib mallet in accusatianis babitũ
uerteretur Ipsiquoq improbisi eis aliqua rimula uirtute redicta fas esset
aspiceret uitigrũq sordes poenarũ cruciatib sed de posituros uiderent con¬
pensatione ad ipiscendae probitatis nec hos cruciatos eẽ ducerent defensoruq
operam repudurent acse totis accusatorib iudicib que ꝑmitterent. Quo
fit ut apud sapientes nullus prorsus adio locus relinquatur. Nambonus
quis nisi stultissimus oderit & malos uero odisseratione caret. Namsi
uti corporum languor. itauitiositas quidã ẽ quasi morbus animorum
cu aegros corpore nunime dignus odio sed potius miseratione iudicemus
multo magis ñ insequendi sedmis erandi sunt. Quorũ i aes omnilan euo¬

Expanded text:
potius miserantibusque accusatoribus ad iudicium ueluti aegros ad medicum duci potius miserantibusque accusatoribus ad iudicium ueluti aegros ad medicum duci oportebat ut culpae morbos supplicio resecarent. Quo pacto defensorum opera uel tota frigeret uel si prodesse hominibus mallet in accusationis habitum uerteretur. Ipsi quoque improbi, si eis aliqua rimula uirtutem relictam fas esset aspicere uitiorumque sordes poenarum cruciatibus se deposituros uiderent, compensatione adipiscendae probitatis nec hos cruciatus esse ducerent defensorumque operam repudiarent ac se totos accusatoribus iudicibusque permitterent. Quo fit ut apud sapientes nullus prorsus odio locus relinquatur. Nam bonos quis nisi stultissimus oderit? Malos uero odisse ratione caret. Nam si uti corporum languor ita uitiositas quidam est quasi morbus animorum, cum aegros corpore minime dignos odio sed potius miseratione iudicemus, multo magis non insequendi sed miserandi sunt quorum mentes omni languor
Abbreviated transcription (Latin):
firmamttis infeliciores eos esse qui faciant qua qui paciantur in iuriaud
lem inqua has ipsas audire rationes Omne inquit improbum nuqua suppli¬
cio dignũ negase Minime. Infelices uero esse qui sint improbi multi¬
pliciter liquẽt & Ita inqua. Quugitur supplicio dignisunt miseros et
non dubitas : Conuenitinquã Sugitur cognitos. uit resideres cui suppli¬
cium inferendum putares ei nequi fecisset anqui ꝑtulisset in iuria nec
ambigo inquã quin ꝑpesso satis facerem dolerem facientis. Miscriorigu
tibiiniuriae in lator quã acceptor esse uiderctur o Consequitur inquã
miscros faciat Apparet inlatam cuilibet iniuriam non accipientis sedinfe
uȩ quid a ceruumq ꝑpessisunt miscrationũ iudicum &citare conantur. Cum
magis amittentib iustior miseratio debeatur quos non abiratis sed abꝓpicus

Expanded text:
firmamentis, infeliciores eos esse qui faciant quam qui patiantur iniuriam. – firmamentis, infeliciores eos esse qui faciant quam qui patiantur iniuriam. – Vellem, inquam, has ipsas audire rationes. – Omnem, inquit, improbum num supplicio dignum negas? – Minime. – Infelices uero esse qui sint improbi multipliciter liquet. – Ita, inquam. – Qui igitur supplicio digni sunt miseros esse non dubitas. – Conuenit, inquam. – Si igitur cognitor, ait, resideres, cui supplicium inferendum putares, eine qui fecisset an qui pertulisset iniuriam? – Nec ambigo, inquam, quin perpesso satisfacerem dolore facientis. – Miserior igitur tibi iniuriae inlator quam acceptor esse uiderentur. – Consequitur, inquam. – miseros faciat apparet inlatam cuilibet iniuriam non accipientis sed infeue quid acerbumque perpessi sunt miserationem iudicum excitare conantur, cum magis admittentibus iustior miseratio debeatur; quos non ab iratis sed a propitiis
Abbreviated transcription (Latin):
bi sunt. quarum intuitum nox in luminat diescaecat. Dum enĩ non rerũ
ordinẽ. sed suos intuentur affectus ł licentiã ł inpunitatẽ scelerum putamt
esse felicem. Vide aut̃ quid a&na lex sanciat meliorib animũ confor¬
maueris. nihilopus est iudice praemiũ deferente. Tute ipsũ excellentio¬
rib ad didisti studiũ ad peiora deflexeris. Extrane quaesieris ultorẽ.
tute ipse irideteriora truxisti ueluti siuicib sordidã humũ caelumq¬
respicias cunctis extra cessantibus ipsacernenda ratione nunc caeno nunc
sideribus inter esse uidearis at uulgus ista non respicit. Quidigitur hime
accelamus quos beluis similes cȩmonstrauimus& Quidñquis amisso poc¬
nitus uisu ipsum &iam sebabuis cbliuis ceretu intuitum Nihilq siba ail
hum ana pfectionẽ de ce arbitraretur. Num uidentes cade caccos putare¬
mus  Namne illud quide adquiescent quod aeq ualidis rationũ nititur

Expanded text:
bus sunt quarum intuitum nox inluminat, dies caecat; dum enim non rerum bus sunt quarum intuitum nox inluminat, dies caecat; dum enim non rerum ordinem sed suos intuentur affectus, uel licentiam uel impunitatem scelerum putant esse felicem. Vide autem quid aeterna lex sanciat. Melioribus animum conformaueris: nihil opus est iudice praemium deferente, tu te ipse excellentioribus addidisti; studium ad peiora deflexeris: extra ne quaesieris ultorem, tu te ipse in deteriora trusisti– ueluti, si uicibus sordidam humum caelumqrespicias, cunctis extra cessantibus ipsa cernendi ratione nunc caeno nunc sideribus interesse uidearis. At uulgus ista non respicit. Quid igitur, hisne accedamus quos beluis similes esse monstrauimus? Quid, si quis amisso penitus uisu ipsum etiam se habuisse obliuisceretur intuitum nihilque sibi ad humanam perfectionem deesse arbitraretur, num uidentes eadem caeco putaremus? Nam ne illud quidem adquiescent quod aeque ualidis rationum nititur