comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it. ⁊ pelopea : arguia apelope.: nostros nepotes: disirtice. nã iam
quasi troianus loquit᷑. as ꝑiuri : in uerbo .r. nõ habet. nãpeiuiro dici¬
mus corrupta natura p̃positionis: quȩ res errorẽ facit ut aliqui male
tͣroiam esse superetam non quod troianis uictos esse turpe nõ fuerit:
sed quod grȩcis uicisse ꝑdolos. s coactis: ut terentius. quã oculos ter¬
rendo uix expresserit: ⁊ larisseus achilles : acuiitate. nã phtius fuit.
ut sale saxa sonabant. & casus casandra canebat: nã apud ueteres
asimilibus incipere uitiosum non erat. Et notandum quia ut supra
UIX

Expanded text:
it. PELOPEIA Argiva, a Pelope. NOSTROS NEPOTES diasyrtice; nam iam it. PELOPEIA Argiva, a Pelope. NOSTROS NEPOTES diasyrtice; nam iam quasi Troianus loquitur. PERIVRI in verbo ‘r’ non habet; nam ‘peiuro’ dicimus corrupta natura praepositionis. Quae res facit t se esse superased quod Graecis turpius vicisse per dolos. COACTIS ut Terentius «quam oculos terendo vix vi expresserit». LARISSAEVS ACHILLES a vicinitate; nam Phthius fuit. ut "sale saxa sonabant" et "casus Cassandra canebat" ; nam apud veteres a similibus incipere vitiosum non erat. et notandum, quia ut supra dix
Abbreviated transcription (Latin):
salsus sudor. bene addidit salsus. ut significaret laborẽ futurum.
ne forte alter insimulacro humor in telligeret᷑: ⁊ emicuit: quasi quȩ
cõsistebat inuita. ⁊ temptanda equora: si uel fugere possint post
iram mineruȩ. s argis: aduerbiũ in loco est: & respexit morẽ ro
manũ. nã si egressi male pugnassent reuertebant᷑ ad captanda rur¬
sus auguria. ss reducant: reconcilient:  arna deosq parant comites:
ingenti arte defuturo sollicitos facit ut prȩsentẽ firmet securitatem.
improuisi aderunt: sicut &e factum est. ⁊ digerit omĩa: ĩ terpretat᷑
numinis cõmotionẽ. S antiqua subreligione: fauore pristino. ss nã
si uestra manus: quia occurrebat exurendũ esse equũ si intro ferri
uel prodesse non poterat. s ascendisset: ut scandit fatalis machina
muros . s. asiam : asiaticos. ut paulo post urbem sepultã ꝓciuibus posu¬

Expanded text:
SALSVS SVDOR bene addidit ‘salsus’, ut significaret laborem futurum; SALSVS SVDOR bene addidit ‘salsus’, ut significaret laborem futurum; ne forte alter in simulacro umor intellegeretur. EMICVIT quasi quae consistebat invita. TEMPTANDA AEQVORA si vel fugere possent post iram Minervae. ARGIS adverbium loci est. Et respexit Romanum morem. Nam si egressi male pugnassent, revertebantur ad captanda rursus auguria. REDVCANT reconcilient. ARMA DEOSQVE PARANT COMITES ingenti arte de futuro sollicitos facit, ut praesentem firmet securitatem. INPROVISI ADERVNT sicut et factum est. DIGERIT OMINA interpretatur numinis commotionem. ANTIQVA SVB RELIGIONE favore pristino. NAM SI VESTRA MANVS quia occurrebat exurendum esse equum, si intro ferri vel prodesse non poterat. ASCENDISSET ut «scandit fatalis machina muros». ASIAM Asiaticos, ut paulo post «urbem sepultam» pro ‘civibus’ posu
Abbreviated transcription (Latin):
est uix positũ castris simulachrũ arsere curuscis luminib flam̃ẽ:
uel hastamq trementẽ. sed ab una tm̃ sacerdote. ut lucanus. troianã
soli cui fas uidisse mineruam: di cunt sane alii unũ simulachrum
cȩlo lapsum apud athenas tm̃ fuisse. alii duo uolunt. hoc de quo dixi¬
inus & illud atheniense.  sacram effigiem: quasi cȩlo lapsam. ⁊s ex
illo: facto uel tempore.⁊⁊ fluere: Ip̃y ueotp est. ideo ait retro. contra
salustius rebus supra uota fluentibus. ⁊ aduersa deȩ mens: propter
illud manibusq cruentis. ss tritonia: aut quasi terribilis &to ⁊oõ
⁊pc̃is quod est timere. aut scđm lucanum. & si dilecta trionida di¬
xit abunda. sane tritonia antonomasium est. quia ꝓpriũ est miner¬
ni & hȩc caute obseruanda sunt. sicut & ꝓpria nomina. quȩ plerũq
ex appellatiuis sunt ut est uictor uel felix. Nuix: modo mox.

Expanded text:
est «vix positum castris simulacrum, arsere coruscae luminibus flammae» est «vix positum castris simulacrum, arsere coruscae luminibus flammae» vel «hastamque trementem». Sed ab una tantum sacerdote, ut Lucanus «Troianam soli cui fas vidisse Minervam». Sane alii unum simulacrum caelo lapsum apud Athenas tantum fuisse. Alii duo volunt: hoc de quo diximus, et illud Atheniense. SACRAM EFFIGIEM quasi caelo lapsam. EX ILLO facto vel tempore. FLVERE τῶν μέσων est; ideo addidit ‘retro’. Contra Sallustius «rebus supra vota fluentibus». AVERSA DEAE MENS propter illud «manibusque cruentis». TRITONIA aut quasi terribilis, ἀπὸ τοῦ τρεῖν, id est ‘timere’, aut secundum Lucanum «et se dilecta Tritonida dixit ab unda». Sane ‘Tritonia’ antonomasivum est, quia proprium est Mineri. Et haec caute observanda sunt, sicut et propria nomina quae plerumque ex appellativis sunt, ut est ‘Victor’ vel ‘Felix’. VIX modo ‘mox’.
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc diomedes ce ulixes ut alii dicunt cuniculis. ut alii cloacis arcem
ascenderunt. & occisis custodibus sustulere simulachrũ. Ideo hoc ne¬
gotiũ his potissimũ dat᷑ quia cultores fuerũt minerue: hoc cũ poster
diomedes haberet. quod & uirgilius exparte tangit & uarro plenis¬
sime dicit credens sibi non esse aptũ propter sua pericula transeun¬
tiȩneȩ offerre conatus est. sed cũ seille uelato capite sacrificans con
quem docuit. quãꝗͣ alii dicant simulachrũ hoc ab troianis abscondi¬
tũ fuisse intra extructum parietẽ postꝗͣ agnouerũt troiã esse ꝑiturã.
quod postea bello mi tridatico dicit̾ fimbria quidam romanus inuen¬
tũ indicasse. quod constat aduectũ. & cũ responsum fuisset illic
imperium fore ubi palladiũ. adhibito mamurio fabro multa similia
facta sunt. Uerũtamen agnoscit᷑ hastȩ oculorq mobilitate. unde

Expanded text:
Tunc Diomedes et Vlixes, ut alii dicunt, cuniculis, ut alii cloacis, ascenTunc Diomedes et Vlixes, ut alii dicunt, cuniculis, ut alii cloacis, ascenderunt arcem, et occisis custodibus sustulere simulacrum. Ideo autem hoc negotium his potissimum datur, quia cultores fuerunt Minervae. Hoc cum postea Diomedes haberet, quod et Vergilius ex parte tangit, et Varro plenissime dicit - credens sibi non esse aptum, propter sua pericula, transeunti Aeneae offerre conatus est. Sed cum se ille velato capite sacrificans convquem docuit». Quamquam alii dicant simulacrum hoc a Troianis absconditum fuisse intra extructum parietem, postquam agnouerant Troiam esse perituram. Quod postea bello Mithridatico dicitur Fimbria quidam Romanus inuentum indicasse, quod Romam constat aduectum; et cum resorbis imperium fore ubi et Palladium, adhibito Mamurio fabro multa similia facta sunt, uerum autem agnoscerent haste oculorumque mobilitate. DE
Abbreviated transcription (Latin):
possunt referri & ad troranos. ⁊ siqua tegunt: propter ea quȩ la-¬
tẽt in equo.. nec legibus ullis: si grȩcoꝵ ꝓpter noster eris. si troianoꝵ
quia grȩcus. s serues troia sidem. qui a quod rex ꝓmitit uidet᷑ res
publica polliceri. s om̃is spes danaũ: more suo aueris incipit. nam
&e fauȩt minerua grȩcis. & cõstabat raptũ esse palladiũ. ⁊ Titides
sed eĩ: sed eĩ ysteron ꝓtheron est. sed ẽĩ exquo ĩpius titides. nã histe¬
ipsius factione. ⁊ fatale: tõp uecoꝵ est. nam &e quod custodit &
qđ interimit ꝓ loco intelligit᷑. ⁊ auellere: ostendit inuitũ numen
esse sublatũ. S palladiũ: helenus apud arisbam captus est &e indi
canit grȩcis coactus fata troiana. in quibus etiã depalladio. unde dr̃
apyrro regna meruisse. quã ꝗͣ prestiterit pyrro. ut faceret eũ ꝑterrã
redire̾ dicens omnes grȩcos quod &e cõtigit naufragiũ esse passuros.

Expanded text:
possunt et ad Troianos referri. SIQVA TEGVNT propter ea quae lapossunt et ad Troianos referri. SIQVA TEGVNT propter ea quae latent in equo. NEC LEGIBVS VLLIS si Graecorum, propter ‘noster eris’; si Troianorum, quia Graecus. SERVES TROIA FIDEM quia quod rex promittit videtur res publica polliceri. OMNIS SPES DANAVM more suo a veris incipit; nam et favet Minerva Graecis et constat raptum esse Palladium. TYDIDES SED ENIM hysteroproteron est: ‘sed enim ex quo impius Tydides’; nam hysteipsius factione. FATALE τῶν μέσων est; nam et quod custodit et quod interimit pro loco intellegitur. AVELLERE ostendit invitum numen esse sublatum. PALLADIVM Helenus apud Arisbam captus a Graecis est, et indicavit coactus fata Troiana, in quibus etiam de Palladio. Vnde dicitur a Pyrrho regna meruisse; quamquam praestiterit Pyrrho ut per terram rediret, dicens omnes Graecos - quod et contigit - naufragio esse perituros.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. ⁊ fas mihi : sub audi sit. et bene adiis peti ueniamꝰ uidet᷑ ꝓditor:
nam &e hȩc quȩ dicturus est tacuit antequã audiret noster eris. si eĩm
uoluntate ꝓderet sequebat᷑. quod ait cicero: nemo unꝗͣ sapiens ꝓditori
credendum putauit. ss sacrata reuoluere ura: scilicet ut nõ incidat in
sacramenti penam. quia militiȩ tria sunt genera plerũ q ẽuocati dicunt᷑:
et nõ sunt milites: sed ꝓ milite. unde salustius. neu quis miles neuȩ ꝓ
et qui adunũ militant bellum. plerũq sacramento rogatiquia post e¬
lectionem in rem puplicam iurant. & hi sunt qui habent plenam mi¬
litiam. nã uigĩti & quinq annis tenentur. hȩc tria tangit uirgilius ge¬
nera sacramenti hoc loco: tumultuarũ si mul om̃e tumultu conurat¬
trepido latiũ. euocationis. mutit᷑ & magnoͥ uenulus diomedis adurbem.¬
 fas odisse uiros: ut supͣdictũ est oĩa dyasirtice. loquit᷑ nã &e ad grȩcos

Expanded text:
. FAS MIHI subaudis ‘sit’. Et bene a diis petit veniam, ne videatur proditor. Nam et haec quae dicturus est tacuit, antequam audiret ‘noster eris’. Si enim voluntate proderet, sequebatur quod ait Cicero «nemo umquam sapiens proditori credendum putavit». SACRATA RESOLVERE IVRA scilicet ut non incidat in sacramenti poenam: quia militiae tria sunt genera. Plerumque enim ‘evocati’ dicuntur, et non sunt milites, sed pro milite, unde Sallustius «neu quis miles neve pro t qui ad unum militant bellum; plerumque ‘sacramento rogati’, quia post electionem in rem publicam iurant. Et hi sunt qui habent plenam militiam; nam viginti et quinque annis tenentur. Haec tria genera tangit Vergilius, sacramenti hoc loco, tumultuarii illo «simul omne tumultu conitrepido Latium», evocationis «mittitur et magni Venulus Diomedis ad urbem». FAS ODISSE VIROS ut supra diximus, omnia diasyrtice loquitur; nam et ad Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
si non . autoliam unde ulixes: cõsobrini qͦ sunt: nec ĩ merito uirgilius sino¬
ni dat &e fallaciam & ꝓditionis offi cium. ne multũ discedat afabula
quia scđm euphorionẽ ulixes hȩcfecit. es finxit: cõposuit. formauit. ut
corpora fingere lingua. Et notandũ quia omĩs sinonis oratio diasirtica est.
nã et negotiũ exprimit. et troianoꝵ insultat stultitiȩ ut hoc loco finxit.
Suanũ : fallacem: & uanus est qui ẽt sine utilitate mentit᷑: mendax ꝗ¬

Expanded text:
Sinon, et Anticliam, unde Ulixes: consobrini ergo sunt. nec inmerito Vergilius SinoSinon, et Anticliam, unde Ulixes: consobrini ergo sunt. nec inmerito Vergilius Sinoni dat et fallaciam et proditionis oquia secundum Euphorionem Vlixes haec fecit. FINXIT ‘conposuit’, ‘formavit’, ut «et corpora fingere lingua». Et notandum quia omnis Sinonis oratio diasyrtica est; nam et negotium exprimit et Troianorum insultat stultitiae, ut hoc loco. FINXIT VANVM fallacem. Et vanus est qui etiam sine utilitate mentitur, mendax
Abbreviated transcription (Latin):
ratius. sterilisq diu palus aptaq remis. ss ȩquora  modo maria. alibi cam¬
pos: ut ac pͥus ignotum ferro ꝗͣ scindimus equor. dictũ est ẽĩ abȩqualitate.¬
⁊ deniq : aut uacat sicut gentium aut nouissime significat. ⁊ et suꝑ: &.
in super. ⁊⁊ ipsi: ꝗb sum prȩstiturus salutem. ⁊ infensi: infensus dicit᷑¬
plusꝗͣ inimicus. s penas cũ sanguine: idest & tormenta & mortẽ. potest
eĩ aliud esse sine alio.o quo sanguine cretus: quibus sit parentibus natꝰ.
cia capto: aut dicat quȩ tanta sit in captiuo fiducia. ut audeat dicere et
hortabam᷑ ad loquendũ memorẽ: hoc est ł diligenter factionis suȩ me¬
minerat.⁊s fuerint quȩcũq : idest quicũq me̾ seꝗt᷑ euentꝰ. ⁊ hoc pͥmũ:
ꝗ se uarias formabat inspecies. hic habuit liberos sinũ unde natus est

Expanded text:
ratius «sterilisque diu palus aptaque remis». ‘Aequora’ vero modo ‘maria’, alibi ‘camratius «sterilisque diu palus aptaque remis». ‘Aequora’ vero modo ‘maria’, alibi ‘campos’, ut «ac prius ignotum ferro quam scindimus aequor»; dictum enim est ab aequalitate. DENIQVE aut vacat, sicut ‘gentium’, aut ‘novissime’ significat. ET SVPER et insuper. IPSI ‘quibus sum praestaturus salutem’. INFENSI infensus proprplus quam inimicus. POENAS CVM SANGVINE id est et tormenta et mortem. Potest enim aliud esse sine alio. QVO SANGVINE CRETVS quibus sit parentibus natus; T FIDVCIA CAPTO aut dicat quae tanta sit in captivo fiducia, ut audeat dicere ‘et‘hortabamur ad loquendum memorem’, hoc est qui diligenter factionis suae meminerat. FVERIT QVODCVMQVE id est quicumque me sequitur eventus. HOC PRIMVM qui se varias formabat in species. hic habuit liberos Aesimum, unde natus est
Abbreviated transcription (Latin):
danaũ insidias & crimine. ⁊s turbatus: quasi turbatus. ut exułat amaton.
idest quasi amazon. S heu: modo una est syllaba. sed interdũ propter metrũ
duȩ fiunt: ut heu ꝗͣ pingui macer est mͥ taurus in aruo: sicut p̾ndit &e prę¬
hendit. & scđm plinium multa sunt alia. es tellus & ȩquora: bene conciluat
miserationẽ de cõmunibus duobus exclusus est elementis. sane tellus . us. lon¬
ga est. & sunt pauca quȩ us ꝓducunt. ut senectus iuuentus: salus. uirtus.
palus. seruitus. incus. tus.rus. mus pus. tunc scilicet cũ gt̃s in tis uel in ris exit
& habet penultimam longam: Ideo aũt iis &e ris diximus. quia palus licet
paludis longa sit. lu. breius tñ nõ nũꝗͣ inuenit᷑. quia indis exit gt̃s. ut ho¬

Expanded text:
‘Danaum insidias et crimen’. TVRBATVS quasi turbatus, ut «exultat Amazon», ‘Danaum insidias et crimen’. TVRBATVS quasi turbatus, ut «exultat Amazon», id est quasi Amazon. HEV modo una est syllaba, sed interdum propter metrum duae fiunt, ut «eheu quam pingui macer est mihi taurus in ervo», sicut ‘prendit’ et ‘prehendit’; et secundum Plinium multa sunt talia. TELLVS et AEQVORA bene conciliat miserationem, de communibus duobus exclusus elementis. Sane ‘tellus’ ‘us’ longa est; et sunt pauca quae ‘us’ producunt, ut ‘senectus’, ‘iuventus’, ‘salus’, ‘virtus’, ‘palus’, ‘servitus’, ‘incus’, ‘tus’, ‘rus’, ‘mus’, ‘pus’, tunc scilicet cum genetivus in ‘tis’ vel in ‘ris’ exit et habet paenultimam longam. Ideo autem ‘tis’ et ‘ris’ diximus, quia ‘palus’, licet ‘paludis’ longa sit ‘lu’, brevis tamen non numquam invenitur, quia in ‘dis’ exit genetivus, ut Ho
Abbreviated transcription (Latin):
ẽĩ ce acusatiuo cohęret & nõ recipit cõparationẽ. is in utrũq: in modo ad
significat. alibi ꝓ contra. ut ẽt supradiximus. s uersare dolo: dolo euertere:
& sub audi troianos. aut dolosuersare idest exercere. s Uisendi : frequen¬
tatiuũ est uiso. ut uerso facesso. licet rarũ sit: nã into exeunt frequentati¬
ua.⁊ circũfusaruit: sigura ẏpallage.ruit & circũ fusa est. ⁊ illudere capto:
& illudo tibi dicimus ut hoc loco. & illudo te ut uerbis uirtutẽ illude suꝑ¬
bis. & illudo adte simile ẽ insulto.  crimine abuno: hoc est causa. ut cri¬
men amor uestrũ. ab eo quod prȩcedit id quod sequit᷑. si ei simpliciter in tel¬
lexeris crimine: denegotio ad ꝑsonã uitiosum transitũ facis. alii sic legũt.

Expanded text:
etivo casui cohaeret et potest recipere conparationem. IN VTRVMQVE ‘in’ modo ‘ad’ etivo casui cohaeret et potest recipere conparationem. IN VTRVMQVE ‘in’ modo ‘ad’ significat, alibi pro ‘contra’, ut etiam supra diximus. VERSARE DOLO dolo evertere, et subaudis ‘Troianos’; aut ‘dolos versare’, hoc est ‘exercere’. VISENDI frequentativum est ‘viso’, ut ‘verso’ ‘facesso’, licet rarum sit; nam in ‘to’ exeunt frequentativa. CIRCVMFVSA RVIT figura ὑπαλλαγή, ruit et circumfusa est. INLVDERE CAPTO et ‘inludo tibi’ dicimus, ut hoc loco, et ‘inludo te’, ut «verbis virtutem inlude superbis», et ‘inludo in te’. Simile est ‘insulto’. CRIMINE AB VNO hoc est ‘causa’, ut «crimen, Amor, vestrum»; ab eo quod praecedit id quod sequitur. Si enim simpliciter intellexeris ‘crimine’, de negotio ad personam vitiosum transitum facis. Alii sic legunt
Abbreviated transcription (Latin):
Salustium non turpe significat sed crudele. ut sanguine fedantem quos
ipse sacrauerat ignes. Salustius fȩdi oculi.  stares: si staret legeris mane¬
res sequit᷑ propter homoeuteleuton. & est apostropha. s manus reuinctũ:
ut oculos suffusa. es trahebant: cũ festinatione adducebant. ut conuẽtꝰ
trahit in mediũ. et modo trahebant ad desiderium ducentũ et nõ sinonis
ꝑtinet simulationem. s quis se: quibus se. alii qui se legunt. ⁊ hoc ip̃m:
ꝑ .m. quia usurpatũ est ip̃d. et est naturale ipsus. ut ipsus mͥ dauus. dici¬
nus ergo ipsus ipsa ipsum. ut doctus docta doctum. ⁊ ut strueret: con¬
firmaret ꝑ uiria & doloꝵ semina. et respexit ad suꝑiora ut edificant.
fidens animi: ut opiȩstans animi iuuenis. & est nomen desiit eĩ esse par¬
ticipiũ. quia gt̃o casui cohȩret. et potest recipere cõparatiuũ. participiũ¬

Expanded text:
Sallustium non ‘turpe’ significat, sed ‘crudele’, ut «sanguine foedantem quos ipse sacraverat ignis», Sallustius «foedi oculi». STARES si ‘staret’ legeris, ‘maneres’ sequitur propter ὁμοιοτέλευτον. Et est apostropha. MANVS REVINCTVM ut «oculos suffusa». TRAHEBANT cum festinatione adducebant, ut «conventus trahit in medios». Et modo ‘trahebant’ ad desiderium ducentum et Sinonis pertinet simulationem. QVIS SE quibus se. Alii ‘qui se’ legunt. HOC IPSVM per ‘m’, quia usurpatum est ‘ipse’, et est naturale ‘ipsus’, ut «ipsus mihi Davus». Dicimus ergo ‘ipsus ipsa ipsum’, ut ‘doctus docta doctum’. VT STRVERET confirmaret praeiacta dolorum semina. Et respexit ad superiora, ut «aedificant». FIDENS ANIMI ut «o praestans animi iuvenis». Et est nomen; desiit enim esse participium, quia genetivo casui cohaeret et potest recipere conparationem. I
Abbreviated transcription (Latin):
atit & no sine causa ipsũ ubiq inducit loquentẽ. ut ẽi homerus di¬
cu phorbas pater ilionei semꝑ mercũ eloquentiȩ fauente pugnauit. ut
horatius mercuriꝰ facunde nepos athlantis: merito ergo datur eloquẽ¬
tia i placido sic pectore cępit: more suo uno sermone habitũ futun
orationis expressit : N oregina: scđm artẽ rethoricã id eidat quod in¬
perrar: desiderae. nã eã ꝑ saudẽ beniuolam reddidit. ss iusticia: bene
conside rauit sexũ. nec ẽĩ urnute dicere poterat. ⁊s frenare: conciner.
ut contra & numide infreni cingunt. ⁊ troes temiseri: tacitis occur¬
rit quȩstionib ne acł populationẽ uenisse uideant᷑ more. ꝗ tunc uige¬
bat. quentis maria omis uecti: ꝑ maria: & est conera illud cur aclae¬
fricam uenerint ⁊⁊ parce pio generi: quotiens inuidiosȩ sunt plentes
ꝑsone rthoricũ est ad alias confugere ut hoc loco confugit adgenuis

Expanded text:
liquid addidit. Et non sine causa ipsum ubique inducit loquentem; ut enim Homerus diliquid addidit. Et non sine causa ipsum ubique inducit loquentem; ut enim Homerus dicit, Phorbas, pater Ilionei, semper Mercurio deo eloquentiae favente pugnavit, ut Horatius «Mercuri facunde nepos Atlantis». Merito ergo huic datur eloquentia. PLACIDO SIC PECTORE COEPIT more suo uno sermone habitum futurae orationis expressit. O REGINA secundum artem rhetoricam id ei dat quod vult inpetrare. Nam eam per laudem benivolam reddit. IVSTITIA bene consideravit sexum; nec enim ‘virtute’ poterat dicere. FRENARE continere, ut contra «et Numidae infreni cingunt». TROES TE MISERI tacitis occurrit quaestionibus, ne ad populationem venisse videantur more qui tunc vigebat. VENTIS MARIA OMNIA VECTI per maria. Et est contra illud, cur ad Africam venerint. PARCE PIO GENERI quotiens invidiosae sunt praesentes personae, rhetoricum est ad alias confugere, ut hoc loco confugit ad genus.
Abbreviated transcription (Latin):
uersa i cunctis uã seci nauib ibant: bene addidit lecti ne penitus om̃e
intelligeres. nõ nulli tñ lettis nauib legũt. quod & si sit ẏpallage est.
& illus sensus recurrit. Et sciendũ plerũq ut hoc loco adli aliqͥd gene¬
ralitati qe. heri specialitatẽ. Itẽ si dicas omẽs scolastici laborãt geuerali¬
ral est si addas isti fit specialitas: ut salustius transgressos omi s recepit
mons taleta prudenter addit transgressas. s: orantes ueniã: pacẽ ꝓpter
icenciũ nausum. & pro prie uerbum pontificale est unde est tu mͦ
posce deos ueniã. & paulo post pacemq ꝑaras ex ꝗrũt dca ãt uenia ad
eliciendã misericordiã. meret᷑ ẽ beniuolentiã numinũ ꝙ licet ĩ nocẽs
sit ueniã tñ tamqͣ peccauerit petit̃. unde est confessio illa in terentio qd
meritus crucẽ . ⁊ maximus ilioneus: rebus õibus maximus. nec aliad

Expanded text:
versa? CVNCTI NAM LECTI NAVIBVS IBANT bene addidit ‘lecti’, ne penitus omnes versa? CVNCTI NAM LECTI NAVIBVS IBANT bene addidit ‘lecti’, ne penitus omnes intellegeres. Nonnulli tamen ‘lectis navibus’ legunt; quod et si sit, hypallage est et illuc sensus recurrit. Et sciendum plerumque, ut hoc loco addi aliquid generalitati et fieri specialitatem. Item si dicas ‘omnes scolastici laborant’, generalitas est; si addas ‘isti’, fit specialitas, ut Sallustius «transgressos omnis recipit mons Balleia» prudenter addidit ‘transgressos’. ORANTES VENIAM pacem propter incendium navium. Et proprie verbum pontificale est; unde est «tu modo posce deos veniam» et paulo post «pacemque per aras exquirunt». Dicta autem venia ad eliciendam misericordiam. Meretur enim benivolentiam numinum qui, licet innocens sit, veniam tamen tamquam peccaverit petit; unde est confessio illa in Terentio «quid meritu's? crucem». MAXIMVS ILIONEVS rebus omnibus maximus; nec enim a
Abbreviated transcription (Latin):
xit. e uiris: addidonis ꝑcinet laudem. s sorte trahebat: ꝓpͥe locutꝰ
est trahunt̾ eĩ sortes hoc est educunt᷑. e concursu accedere magno : cum
magna affroꝵ multitudine. & hoc est quod formidat eneas incertus
qua eos mente comitent᷑. ⁊ dispulerat: segregauerat. &e magna est inter
di & dis differentia ut ditũ est supra. ⁊: penitus: longe a regina remotꝰ¬
quȩ res eniã in solentes costõdes hitoꝵ facit. ⁊ obstupuit. & ad miratio¬
necte adtimoreꝰ hic̃ ꝑtmet sermo quod dicenda prȩoccupat. ⁊⁊ letitiaq
metuq ⁊ letitia ꝓpter socios metu ꝓpter cursum. ⁊ ardebane: cupiebãt
ui tormosum pastor coridon ardebat alexin. ardeo ãt regit & accusa
nuũ re ablim pares in cognita: hoc est qua affectione penore populus
conuetiret. dissimulant: dissimulamus nota simulamꝰ ignota. ut
salustus simulator at dissimulator. ⁊ quȩ fortuna: utrũ ꝓspera an ad¬

Expanded text:
xit ‘viris’ ad Didonis pertinet laudem. SORTE TRAHEBAT proprie locutus xit ‘viris’ ad Didonis pertinet laudem. SORTE TRAHEBAT proprie locutus est; trahuntur enim sortes, hoc est educuntur. CONCVRSV ACCEDERE MAGNO cum magna Afrorum multitudine. Et hoc est quod formidat Aeneas, incertus qua eos mente comitentur. DISPVLERAT segregaverat. Et magna est inter ‘di’ et ‘de’ differentia, ut diximus. PENITVS longe a regina remotoe res etiam insolentes custodes litorum fecit. OBSTIPVIT et ad admirationem et ad timorem hic pertinet sermo, quo dicenda praeoccupat. LAETITIAQVE METVQVE ‘laetitia’ propter socios, ‘metu’ propter concursum. ARDEBANT cupiebant, ut «formosum pastor Corydon ardebat Alexin». ‘Ardeo’ autem et accusativum regit et ablativum. RES INCOGNITA hoc est qua adfectione Poenorum populus conveniret. DISSIMVLANT dissimulamus nota, simulamus ignota, ut Sallustius «simulator ac dissimulator». QVAE FORTVNA utrum prospera, an ad
Abbreviated transcription (Latin):
guendum est. magno eĩ studio & labore temploꝵ fores fiebant: quas
ꝗbusdã in signibant historiis. ut in foribus lȩtũ audrogeo. itẽ in foribꝰ
pugnã ex auro sectoq elephanto. ꝗͣuis ꝗdã iungant tũ forib diuę me¬
dia testudine templi ut unũ in telligas tectũ templi & ꝓͥnas quod si
est sub medio tecto sunt fores: sed prima melior est expositio. ⁊ testu¬
ideo sic fit. ut si mulachro cȩli imaginẽ reddat. quod cõstat ẽẽ cõuexũ.
in septa armis: satellitũ scilicet. ÷ solium ꝓpͥe est armariũ uuo ligno fcm̃
in quo reges sedebant ꝓpter tutelã corporis sui dictũ quasi solidu in.
modo iã abusiue sellã regalẽ intelligimꝰ. ⁊ alte: ac si diceret intribuna¬
li. is subuixa: ꝓsub nisa ut supͣdiximus. ⁊ uira dabat legesq : ius ge¬
nerale est sed lex uris est speces. nõ est igͣ ergo iteratio. quod aũt di¬

Expanded text:
guendum est - magno enim studio et labore templorum fores fiebant, quas guendum est - magno enim studio et labore templorum fores fiebant, quas quibusdam insignibant historiis, ut «in foribus letum Androgei», item «in foribus pugnam ex auro solidoque elephanto» - quamvis quidam iungant ‘tum foribus divae media testudine templi’, ut unum intellegas tectum templi et pronai; quod si est, sub medio tecto sunt fores. Sed prima melior expositio est. TESTVorum, ideo sic fit, ut simulacro caeli imaginem reddat, quod constat esse convexum. SAEPTA ARMIS satellitum scilicet. SOLIO solium proprie est armarium uno ligno factum, in quo reges sedebant propter tutelam corporis sui, dictum quasi solidum. Modo iam abusive sellam regalem intellegimus. ALTE ac si diceret ‘in tribunali’. SVBNIXA pro ‘subnisa’, ut supra diximus. IVRA DABAT LEGESQVE VIRIS ius generale est, sed lex iuris est species. Non est ergo iteratio. Quod autem di
Abbreviated transcription (Latin):
sed interdũ om̃i parte in terdũ aliqua conuenire ⁊ eurotȩ ripis: fluuii la¬
coniȩ. ⁊ cynthi: montis deli. in quo nata diana memorat᷑. es exercet dia¬
ua choros: hoc nõ ad cõparationẽ ꝑtinet. sed est poeticȩ descͥptionis e¬
uagatio. s mille: finitus numerus ꝓ infinito. nã deuĩphaꝵ numero ua¬
riã est opĩo. s oreades: ninphȩ montiũ oreades dicunt᷑. siluaꝵ driades:
que cũ siluis nascunt᷑ amadriades. fontiũ napee. uel naiades. maris nerei¬
des. q tacitũ: maior est eĩ taciturnitatis affectus. ut supͣ. hec secũ. Sic te¬
rentiꝰ. ut mecũ tacita gaudeam. ⁊ ꝑtemptant: mͦ uehementer temptãt.
alibi leniter. ut blanda uicissim ꝑtenptant gaudia mentẽ: s instans¬
operi: ⁊ euma est ad sequentia ꝑ tinens. ⁊ regnisq futuris: regnaturę
carthagini. es tũ forib diue: instans pcipue forib & hoc loco distin¬

Expanded text:
sed interdum omni parte, interdum aliqua convenire. EVROTAE RIPIS fluvii Lased interdum omni parte, interdum aliqua convenire. EVROTAE RIPIS fluvii Laconicae. CYNTHI montis Deli, in qua natam constat Dianam. EXERCET DIANA CHOROS hoc non ad conparationem pertinet, sed est poeticae descriptionis evagatio. MILLE finitus numerus pro infinito; nam de nympharum numero varia est opinio. OREADES nymphae montium Oreades dicuntur, silvarum Dryades, quae cum silvis nascuntur Amadryades, fontium Napeae vel Naides, maris vero Nereïdes. TACITVM maior enim est taciturnitatis adfectus, ut supra «haec secum». Sic Terentius «ut mecum tacita gaudeam». PERTEMPTANT modo ‘vehementer temptant’. Alibi leviter, ut «blanda vicissim gaudia pertemptanOPERI zeugma est, ad sequentia pertinens. REGNISQVE FVTVRIS regnaturae Carthagini. TVM FORIBVS DIVAE instans praecipue foribus. Et hoc loco distin
Abbreviated transcription (Latin):
carens principalitate. sicut scipiadas duros bello ꝓscionib. Sane amanto¬
nes diche sunt uel quod simul uiuant sine uiris quasi ama co cͦ uel¬
quod unã mamã excustam habeant quasi
simis in modũ lunȩ iã mediȩ.s pentesilea furens: furentẽ ideo dixit qr
sororẽ suã inuenatione cõfixit simulans seceruã ferire sed hoc ꝑ transi¬
utrũ ipsa aurea cingula: sciendũ tñ plerũq amphiboliã metriratione dis¬
solui. ut aurea c̃posuit sponda dido aurea. si eĩ adsponda referas nõ stat
uersus: ⁊ exertȩ: nudate.nudant ẽ quã aduseruit mãmam. ⁊ uirgo:
la merebat᷑. ⁊ forma pulcherrima: ut pulcbra ꝓle.s stipante caterua :¬
adhoc tm̃ sequens ꝑtinet cõparatio: quã uicuperãt multi iescientes exẽ¬
pla uel parabolas uel cõparationes assũptas nõ semꝑ usq quaq c̃gruere:

Expanded text:
pro principalitate, sicut «Scipiadas duros bello» pro Scipionibus. Sane Amazopro principalitate, sicut «Scipiadas duros bello» pro Scipionibus. Sane Amazones dictae sunt vel quod simul vivant sine viris, quasi ᾅμα ζῶσαι, veluod unam mammam exustam habeant, quasisimis in modum lunae iam mediae. PENTHESILEA FVRENS furentem ideo dixit, quia sororem suam in venatione confixit simulans se cervam ferire. Sed hoc per transitrum ipsa aurea an aurea cingula. Sciendum tamen plerumque amphiboliam metri ratione dissolvi, ut «aurea composuit sponda» Dido ‘aurea’; si enim ad spondam referas, non stat versus. EXERTAE nudatae; nudant enim quam adusserint mammam. VIRGO STIPANTE CATERVA ad hoc tantum sequens pertinet comparatio, quam vituperant multi, nescientes exempla vel parabolas vel conparationes adsumptas non semper usquequaque congruere,
Abbreviated transcription (Latin):
git ut supͣdictũ est. aut uirtutẽ eius uult osteudere. nimiae eĩ fortitu¬
dinis est inter hostiũ tela uersari: ut salustius Catilina longe asuis in¬
ter hostir̃ cadauera repertus est. Cornutus tã dicit uersu isto uadimus
in mixti danais. hoc esse soluendũ. ⁊ eors: e naturaliter longa est. fit
tñ grauis interdũ cũ eam uocalis sequit᷑ ut pͥmo surgebat eoo. ⁊ nigri
mennonis arma: quia titonus frater laomedontis raptus ab aurora filiũ
suũ mennonẽ exipsa ꝓgenitũ adtroiȩ iisit auxilia. nigri ãt dixit ethi¬
opis unde pͥma consurgit aurora. ⁊ arma. uulcania: ut ille indicat
uersus te potuit lacrimis tithonia flectere conuix. s ducit amazonidũ:
hoc est quod supͣdixit. uidet iliacas exordine pugnas. homerus eĩ hec omĩt
tacuit quȩ sunt facta post hectoris mortẽ. amanzonidũ aũt derinatio est ꝓ¬

Expanded text:
git, ut supra diximus, aut virtutem eius vult ostendere; nimiae enim fortitugit, ut supra diximus, aut virtutem eius vult ostendere; nimiae enim fortitudinis est inter hostium tela versari, ut Sallustius «Catilina longe a suis inter hostilia cadavera repertus est». Cornutus tamen dicit versu isto «vadimus inmixti Danais» hoc esse solvendum. EOAS ‘e’ naturaliter longa est, fit tamen brevis interdum quia eam vocalis sequitur, ut «primo surgebat Eoo». NIGRI MEMNONIS ARMA quia Tithonus, frater Laomedontis, raptus ab Aurora, filium suum Memnonem ex ipsa progenitum, ad Troiae misit auxilia. ‘Nigri’ autem dixit Aethiopis, unde prima consurgit Aurora. ‘Arma’ Vulcania, ut ille indicat versus «te potuit lacrimis Tithonia flectere coniunx». DVCIT AMAZONIDVM hoc est quod supra dixit «videt Iliacas ex ordine pugnas». Homerus enim haec omnia tacuit quae facta sunt post Hectoris mortem. ‘Amazonidum’ autem derivatio est
Abbreviated transcription (Latin):
uerat nõ raptabat.⁊ tũ uero ingentẽ gemitũ: ĩa eĩ suꝑiꝰ eũ lacrimasse
dicerat. hoc gͦ addidit uisum hectoris corpus. ut ẽt grauiter gemeret.
sut currũ: quo tractus est. ⁊ amici: plus est ꝗͣ si hectoris diceret. alibi
paruũq patri tendebat iulũ cũ putuerit dicere mͥ. n manus inermis:
aut si sceptro aut supplices ut dextras tendamꝰ inermes: quod tractũ¬
est de historia. qui ẽĩ se dedunt iermes supplicant. aut reuera inern
tunc. contra pyrrũ ẽĩ ꝓcessit armatus. sane ꝑ transitũ historiã tetigit.
quia constat priamũ cũ ad supplicandũ tentoriũ achillis fuisset ĩ gressu
dormientẽ achillẽ excitauisse. ut ꝓfilii corpore precaret᷑ eũ cũ eum po¬
tuisset occidere licet hoc homerus ꝑꝑachillis turpitudinẽ supprimat.¬
Se quoq pͥncipib ꝑmixtũ agnouit achiuis: aut latenter ꝓditionẽ tan¬

Expanded text:
verat’, non ‘raptabat’. TVM VERO INGENTEM GEMITVM iam enim superius eum lacrimasse verat’, non ‘raptabat’. TVM VERO INGENTEM GEMITVM iam enim superius eum lacrimasse dixerat. Hoc ergo addidit visum Hectoris corpus, ut etiam graviter gemeret. VT CVRRVS quo tractus est. AMICI AVTEM plus est quam si ‘Hectoris’ diceret. Alibi «parvumque patri tendebat Iulum», cum potuerit dicere ‘mihi’. MANVS INERMES aut sine sceptro aut supplices, ut «et dextras tendamest de historia; qui enim se dedunt, inermes supplicant. aut re vera inermes tunc; contra Pyrrhum enim processit armatus. sane per transitum historiam tetigit, quia constat Priamum, cum ad supplicandum tentorium Achillis fuisset ingressus, dormientem Achillem excitavisse, ut pro filii corpore rogaret eum, cum eum potuisset occidere: licet hoc Homerus SE QVOQVE PRINCIPIBVS PERMIXTVM AGNOVIT ACHIVIS aut latenter proditionem tan
Abbreviated transcription (Latin):
iratã in telligas::s tercircũ iliacos: apud auctores multa ad sensũ nõ
ad aspectum possunt referri. tertio eĩ tratũ in telligere possumꝰ non
ĩpictura c̃spicere. unde est & illud inulcere alternos & corpora fin
gere lingua. ⁊ raptauerat: bene forma usus est frequentatiua ꝑ quã
ostendit quod ꝑ numen dixerat. ⁊s exanimũ: exanimus & ex ani¬
mis dicimus sicut unanimus & unanimis & inermus & in ermis. gͦ
ꝓ nostro arbitrio aut secundȩ erunt declinationis aut tertiȩ: sed ater¬
ta ablt̃m singularẽ in i mictunt. quia cõmunis sunt geueris. exani¬
mis aũt est mortuus. ut hic indicat locus ex animatus uero timens.
ut ex animata sequens ĩpingeret agmiina muris. i uendebat. ĩ genei
arte utit᷑ uerbis. nã hoc loco quia pingi potuit pñs tp̃s posuit. suꝑius
quod pingi non potuit referri ꝑfecto executus est tp̃re dicendo rapta¬

Expanded text:
iratam intellegas? TER CIRCVM ILIACOS apud auctores multa ad sensum, non iratam intellegas? TER CIRCVM ILIACOS apud auctores multa ad sensum, non ad aspectum possunt referri; tertio enim tractum intellegere possumus, non in pictura conspicere. Vnde est et illud «mulcere alternos et corpAT bene forma usus est frequentativa, per quam ostendit quod per numerum dixerat. EXANIMVM ‘exanimus’ et ‘exanimis’ dicimus, sicut ‘unanimus’ et ‘unanimis’, ‘inermus’ et ‘inermis’. Ergo pro nostro arbitrio aut secundae erunt declinationis, aut tertiae; sed a tertia ablativum singularem in ‘i’ mittunt, quia communis sunt generis. ‘Exanimis’ autem est ‘mortuus’, ut hic indicat locus, ‘exanimatus’ vero ‘timens’, ut «exanimata sequens inpingeret agmina muris». VENDEBAT ingenti arte utitur verbis; nam hoc loco, quia pingi potuit, praesens tempus posuit, superius, quia pingi non potuit, sed referri, perfecto executus est tempore dicendo ‘rapta
Abbreviated transcription (Latin):
clanius nõ equus acerris. ⁊s passis: participium est ab eo quod est pãdor
ideo aũt nõ facit pansus quia plerũq n quod inpͥma uerbi positione
est tondere tonsus facit & tunse pectora palmis: & tusus ut nõ ob¬
tusa adeo gestamus pectora pęni. Sciendũ tñ est licet alia eufoniȩ car¬
sa uariẽt᷑ uel ingenerib uel in numeris. nactus tñ & passus n penitus
nũ ꝗͣ accipere. s peplũq ferebant: peplũ ꝓpͥe est palla picta feminea
mineruȩ consacrata ut plautus nũꝗͣ ad ciuitatem uenio. nisi cũ infert᷑
peplũ. hodie tñ abutunt᷑ multi hoc nomine. ⁊. Supplicẽter tristes: ut
decet rogantes & bene addidit suppliciter quia & ꝑ iracũdiã & per
grauitatẽ & ꝑ religionẽ & ꝑ dolorẽ tristes sumus. s tunse pectora: ut
oculos suffusa. ⁊s auersa: irata. nec ẽĩ poterat conuertere sese simula¬

Expanded text:
Clanius non aequus acerris». PASSIS participium est ab eo quod est ‘pandor’. Clanius non aequus acerris». PASSIS participium est ab eo quod est ‘pandor’. Ideo autem non facit ‘pansus’, quia plerumque ‘n’, quod in prima verbi positione est ‘tundor’ et ‘tunsus’ facit, ut «tunsae pectora palmis», et ‘tusus’, ut «non obtusa adeo gestamus pectora Poeni». Sciendum tamen est, licet alia euphoniae causa varientur vel in generibus vel in numeris, ‘nactus’ tamen et ‘passus’ ‘n’ penitus numquam accipere. PEPLVMQVE FEREBANT peplum proprie est palla picta feminea Minervae consecrata, ut Plautus «numquam ad civitatem venio, nisi cum infertur peplum». Hodie tamen multi abutuntur hoc nomine. SVPPLICITER TRISTES ut decet rogantes. Et bene addidit ‘suppliciter’, quia et per iracundiam et per gravitatem et per religionem et per dolorem tristes sumus. TVNSAE PECTORA ut «oculos suffusa». AVERSA irata. Nec enim poterat convertere se simula
Abbreviated transcription (Latin):
stingrnt tamen etiuã si ungis puer unus est sensus. i. acq impar: ac si
diceret etiã si puer nõ esset. ⁊ cõgressus achilli: congredior tibi antiꝗ
dicebant sicut pugno tibi dimico tibi. hodie dicimus cõgredior tecũ
pugno tecũ dimico tecũ. s curru: currib falcatis usos esse maiores &
liuius e salustius docent. ss inani: sine rectore nã corpus herebat. ⁊s¬
lora tenens tñ: quã ꝗͣ mortuus. ss uersa: trata. plautus inueniẽt omĩã
sparsa uersa. uenit aũt abeo quod est uerror. is in scribit᷑. dilaceratur.
plautus corpus tuũ uirgis ulmeis inscribam. ⁊s hasta: hostili scilicet: quã
transfixus trahebat. ss interea: dũ hȩc gerunt᷑: & satis oportune ⁊ ma¬
trib festinat᷑ ad templũ. ut alibi nec non ad templũ sum̃asq ad palla¬
dis arces: es non equȩ: id est iniq liptotes figura est. ut alibi & uacuis

Expanded text:
stinguunt, tamen etiam si iungas ‘puer’, unus est sensus. ATQVE INPAR ac si stinguunt, tamen etiam si iungas ‘puer’, unus est sensus. ATQVE INPAR ac si diceret ‘etiam si puer non esset’. CONGRESSVS ACHILLI ‘congredior tibi’ antiqui dicebant, sicut ‘pugno tibi’, ‘dimico tibi’. Hodie dicimus ‘congredior tecum’, ‘pugno tecum’, ‘dimico tecum’. CVRRV curribus falcatis usos esse maiores et Livius et Sallustius docent. INANI sine rectore; nam corpus haerebat. LORA TENENS TAMEN quamquam mortuus. VERSA tracta, ut Plautus «inveniam omnia versa, sparsa». Venit autem ab eo quod est ‘verror’. INSCRIBITVR dilaceratur, ut Plautus «corpus tuum virgis ulmeis inscribam». HASTA hostili scilicet, quam transfixus trahebat. INTEREA dum haec geruntur. Et satis opportune a matribus festinatur ad templum, ut alibi «nec non ad templum summasque ad Palladis arces». NON AEQVAE id est iniquae. Litotes figura est, ut alibi «et vacuis
Abbreviated transcription (Latin):
diomede &e ulixe est interfectus ꝗ & ipsi speculatũ uenerãt abductiq
sunt equi. quibus pendebant fata troiana.  primo somno: pͥma parte
noctis. ut libra die soñiq pares ubi fecerit oras.: titides: id est diomeds
&e hene ulixem cȩlat propter eneã. ut supͣdiximus. aut quia secundum
homerũ occidente diomede cadauera ulixes trahebat. ⁊⁊ ardentes. &
candidos significat & ueloces ut ꝑnicib ignea plantis. si ignea uelox ẽ
sine dubio ardens.s.x antũ: fluuiũ troiȩ.s parte alia fugiens amiss istro¬
ilus armis: Ueritas hoc habet troili amore achillẽ ductũ palumbes equib
ille delectabat᷑ obiecisse: quas cũ uellet tenere captus ab achille ineius
amplexib pcriit. sed hoc quasi in dignũ heroo carmine mutauit poeta.
fugiens: fugere uolens accepto iã uulnere. s. Infelix: multq̃ hoc loco di¬

Expanded text:
Diomede et Vlixe est interfectus, qui et ipsi speculatum venerant; abductique Diomede et Vlixe est interfectus, qui et ipsi speculatum venerant; abductique sunt equi quibus pendebant fata Troiana. PRIMO SOMNO prima parte noctis, ut «libra die somnique pares ubi fecerit horas». TYDIDES Diomedes. Et bene Vlixen celat propter Aenean, ut supra diximus, aut quia secundum Homerum occidente Diomede cadavera Vlixes trahebat. ARDENTES et ‘candidos’ significat et ‘veloces’, ut «pernicibus ignea plantis». Si ‘ignea’ ‘velox’ est, sine dubio et ‘ardens’. XANTHVM fluvium Troiae. PARTE ALIA FVGIENS AMISSIS TROILVS ARMIS veritas hoc habet: Troili amore Achillem ductum palumbes ei quibus ille delectabatur obiecisse, quas cum vellet tenere, captus ab Achille in eius amplexibus periit. Sed hoc quasi indignum heroo carmine mutavit poeta. ‘Fugiens’ fugere volens accepto iam vulnere. INFELIX multi hoc loco di
Abbreviated transcription (Latin):
troiã bella gerebant. i: troiana iuuentus. diffinitio est hectoris. ut catillus¬
q acerq coras argiua iuuentus. & reuera sic pene ubiq homerus ponit.
ut hectori tantũm uel achilli totus cedat exẽcitus. qs hac fryges: bene
ubiq uirgilius ꝓnegotii qualitate dat troianis & noĩa nã timido̾ fryges
uocat ut hoc loco. i tẽ ouere frygiȩ neq eĩ frygessdardanidas generosos.
ut darclanide magni genus alto sanguine diuũ: laumedontiãdas ꝑfidos
inducit asilas achilles. hectoreos quoq fortes: ut nũcͣ in surgite renus hec¬
tore socii. ⁊ cristatus achilles: scđm homerũ ꝗ dicit in achillis cristis ter¬
ribile qddã fuisse. s nec ꝓcul hinc resi: rhesus rex traciȩ fuit. qui cum
ad troiȩ uenisset auxilia clausisq iã portis tẽtoria locauisset in litore do¬
lone uenerant abductiqͣ ꝓdente troiano ꝗ missus fuerat sꝑeculator a

Expanded text:
Troiam bella gerebantur. TROIANA IVVENTVS definitio est Hectoris, ut «CatillusTroiam bella gerebantur. TROIANA IVVENTVS definitio est Hectoris, ut «Catillusque acerque Coras, Argiva iuventus». Et re vera sic paene ubique Homerus ponit, ut Hectori tantum vel Achilli totus cedat exercitus. HAC PHRYGES bene ubique Vergilius pro negotii qualitate dat Troianis et nomina; nam timidos Phrygas vocat, ut hoc loco, item «o vere Phrygiae, neque enim Phryges»; Dardanidas generosos, ut «Dardanidae magni genus alto a sanguine divum»; Laomedontiadas perfidosinducit Asylas»; Hectoreos quoque fortes, ut «nunc insurgite remis, Hectorei socii». CRISTATVS ACHILLES secundum Homerum, qui dicit in Achillis cristis terribile quiddam fuisse. NEC PROCVL HINC RHESI Rhesus rex Thraciae fuit, qui cum ad Troiae venisset auxilia clausisque iam portis tentoria locavisset in litore, Dolone prodente Troiano, qui missus fuerat speculator, a
Abbreviated transcription (Latin):
is sunt hic etiã sua p̾mia laudi: ut supra diximꝰ om̃ĩs eneȩ sollicitu¬
do demorib affroꝵ erati quã nũc picturȩ cõtemplatione deponit.
ꝗ ẽĩ bella depingũt & uirtutẽ diligũt & miseratione tangunt᷑. i sua: iđ
congrua ut struerẽq suis altaria donis. : laudi: uirtuti ut pͥmã meriu
quia laude coronam. qs mortalia: aduersa. ꝗb constat subiacere mor¬
tales q solue metũ: collectio est: nã ubi uirtus prȩmia aduersa misera¬
tonẽ merent̾ & rite formido deponit̾. s feret: ꝓ afferet. ⁊z inani: epi¬
theton est picturȩ aut quia caret corpoꝵ qualitate quȩ corpora imitat᷑
plenitudine aut quia nullius est utilitatis. largoq humectat flumine uul¬
tũ: tapinosis est. quia dixit humectat. largo nãq flumine est Nuere iclest
fluxii ire. q ꝑgama circũ: abusiue. nõ ẽĩ arca ꝑgama. hoc est arcẽ. sed orca

Expanded text:
. SVNT HIC ETIAM SVA PRAEMIA LAVDI ut supra diximus, omnis Aeneae sollicitu. SVNT HIC ETIAM SVA PRAEMIA LAVDI ut supra diximus, omnis Aeneae sollicitudo de moribus Afrorum est, quam nunc picturae contemplatione deponit. i enim bella depingunt, et virtutem diligunt et miseratione tanguntur. ‘Sua’ id est congrua, ut «strueremque suis altaria donis». ‘Laudi’ virtuti, ut «primam merui qui laude coronam». MORTALIA adversa, quibus constat subiacere mortales. SOLVE METVM collectio est. Nam ubi virtus praemia, adversa miserationem merentur, rite formido deponitur. FERET pro ‘adferet’. INANI epitheton est picturae, aut quia caret corporum quae imitatur plenitudine aut quia nullius est utilitatis. LARGOQVE VMECTAT FLVMINE VVLTVM tapinosis est quia dixit ‘umectat’. ‘Largo’ nam ‘flumine’ est ‘fluore’, id est fluxu ipso. PERGAMA CIRCVM abusive; non enim circa Pergama, hoc est arcem, sed circa
Abbreviated transcription (Latin):
turã ex artificũ festinatione. aut certe uidendȩ reginȩ occasionem
requirens. ⁊s quę fortuna sit urbi: felicitas. q artificũq manus inter
se: idest habebat artificũq cõparationẽ. ⁊ ex ordine: hoc loco osten¬
dit om̃em pugnã esse depictã. sed hec tantũ dicit. quȩ aut diomedes
gessit. aut achilles. ꝑ qđ excusat᷑ eneas si est afortib uictus. ⁊ totũ
uulgata ꝑ orbem: quia europa intulit. asia passa est. affrica iã depin¬
git.ꝯs atridas : atrei filios agamẽnonẽ &e menelaũ. sed usurpatũ est.
nã plisthenis filii fuisse dicunt᷑. s sȩuũ ambobus achillẽ: atꝗ tres
dixit. sed atridas ꝓ uno accipe: quos unius partis constat fuisse.ss ple¬
na laboris: plenus gt̃o melius iungit᷑. ut terrentiꝰ plenus rimar sũ.¬
s En pͥamus: laus picture est. ꝑ quã nõ imago sed ipse ostendit᷑ pͥamus¬

Expanded text:
venturam ex artificum festinatione, aut certe videndae reginae occasionem venturam ex artificum festinatione, aut certe videndae reginae occasionem requirens. QVAE FORTVNA SIT VRBI felicitas. ARTIFICVMQVE MANVS INTER SE hoc est habebat artificum conparationem. EX ORDINE hoc loco ostendit omnem pugnam esse depictam, sed haec tantum dicit quae aut Diomedes gessit aut Achilles; per quod excusatur Aeneas, si est a fortibus victus. TOTVM VVLGATA PER ORBEM quia Europa intulit, Asia passa est, Africa iam depingit. ATRIDAS Atrei filios, Agamemnonem et Menelaum. Sed usurpatum est; nam Plisthenis filii fuerunt. SAEVVM AMBOBVS ACHILLEM atqui tres dixit. Sed ‘Atridas’ pro uno accipe, quos unius partis constat fuisse. PLENA LABORIS ‘plenus’ genetivo melius iungitur, ut Terentius «plenus rimarum sum». EN PRIAMVS laus picturae est, per quam non imago, sed ipse ostenditur Priamus
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ ergo leniit tertia afine habet accentũ. quia penultima breuis est
Sane plerũq accentũ suũ retinet &ẽ sermo corruptus: ut merturi do¬
miti ouidi. tertia a fine debuit habere accentũ. quia penultima bre¬
uis est. Sed c̃stat hȩc noĩa apocopen ꝑtulisse. nã apud maiores idem
erat uocatiuus ꝗ & nt̃s ut hic mercurius. o mercurius. unde cu licet
breuis sit etiã pͥost apocopen suũ seruat accentũ. s ausus bene ausus
quia inter incerta satis audader salus sperat᷑. ⁊ affudtis: de afflidtis.
nec eĩ esse septimus potest. confidere: fido & c̃fido datm regit. ut &
sidere nocti. sane optiã figura est. quȩ nũꝗͣ apͥncipalitate discedit.
ut atq humiles habitare casas acusato uinxit. quia habeo dicimus.
unde est habito frequentatm̃.os sub templo: hoc est intemplo: ut

Expanded text:
Nunc ergo ‘leniit’ tertia a fine habet accentum, quia paenultima brevis est. Nunc ergo ‘leniit’ tertia a fine habet accentum, quia paenultima brevis est. Sane plerumque accentum suum retinet etiam sermo corruptus, ut ‘Mercuri’ ‘Domiti’ ‘Ovidi’ tertia a fine habere debuit accentum, quia paenultima brevis est, sed constat haec nomina apocopen pertulisse - nam apud maiores idem erat vocativus qui et nominativus, ut ‘hic Mercurius’ et ‘o Mercurius’ - unde ‘cu’ licet brevis sit etiam post apocopen suum servat accentum. AVSVS bene ‘ausus’, quia inter incerta satis audacter salus speratur. ADFLICTIS de adflictis; nec enim esse septimus casus potest. CONFIDERE et fido et confido dativum regit, ut «et fidere nocti». Sane optima figura est quae numquam a principalitate discedit, ut «atque humiles habitare casas» accusativo iunxit, quia ‘habeo domum’ dicimus, unde est ‘habito’ frequentativum. SVB TEMPLO hoc est in templo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ra intra ianuã hostia uocant᷑ generaliter siue ualuȩ sint. siue fores:
is stridebat aenis: ad sua retulit tpr̃a. cautũ enim fuerat post proditũ
hostib atarpeia uirgine capitoliũ: ut erei cardines fierent. quoꝵ stri¬
dor posset aperta ostia om̃ib indicare. es hoc pͥmũ in luco: secuta
sunt eĩ & alia quȩ detraxere formidinẽ. es timorẽ: multi quęrt̃
encas sed declasse liberata dixerat filio. Sciendũ tñ est inuirgilio ĩ terdũ
ualidiora esse obiecta purgatis uel contra ut hoc loco. ⁊ lenit: quartę
penultima longa est & ipsa accentũ retinet. cũ in ii penultima bre¬
uis est & perdit accentũ. qr ut supͣdiximus uniꝰ obnoxã: quotiens
uocalis uocalẽ seꝗt̾ detrahit longitudinẽ p̃cedenti. sed hoc ĩ metro
ubi necessitas gͥ cogit. nã in prosa & naturã suã & accentũ retiuet.

Expanded text:
ra intra ianuam ‘ostia’ vocantur generaliter, sive valvae sint, sive fores, ra intra ianuam ‘ostia’ vocantur generaliter, sive valvae sint, sive fores, r. STRIDEBAT AENIS ad sua rettulit tempora. Cautum enim fuerat post proditum hostibus a Tarpeia virgine Capitolium ut aerei cardines fierent, quorum stridor posset aperta ostia omnibus indicare. HOC PRIMVM IN LVCO secuta sunt enim et alia quae detraxere formidinem. TIMOREM multi quaerunt eneas, sed de classe liberata dixerat filio. Sciendum tamen est in Vergilio interdum validiora esse obiecta purgatis, vel contra, ut hoc loco. LENIIT quartae conpaenultima longa est et ipsa accentum retinet; cum vero in ‘ii’, paenultima brevis est et perdit accentum, quia, ut supra diximus «unius ob noxam», quotiens vocalis vocalem sequitur detrahit longitudinem praecedenti. Sed hoc in metro, ubi necessitas cogit; nam in prosa et naturam suam et accentum retentat.