comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litaris admissum sorticio in qͣsdã
ammadu̾tẽtur. ut metus uidel
ad omnes. Pena ad paucos ꝑue¬
iret. qd̾ idem facere censores in
delectu dignitatis ⁊ in iudicio ci¬
uiũ ⁊ in animadũsione uiciorum
qͥ ꝯuenit. Nam miles qui locum
non tenuit qͥ hostiũ impetũ uimiq
ꝑtimuit potest idem postea ⁊ mi¬
les esse melior et uir bonus et
cuus utilis. quare ne in bello ꝓ¬
pter hostiũ metũ delinq̃ret am¬
plior ei mortis ⁊ supplicii metus
est a iuoribus ꝯstitutus. ne autẽ
mimiũ młti poena capitis ub̾ent
id circo illa sorticio ꝯꝑata est
hoc tu idẽ facies censor in senatu
legendo si erũt plures qui ob in¬
nocentem ꝯdẽpnandũ peciũa acce¬
perint ut non aĩad u̾tis in omnes
s carpes ut uelis et paucos ex
ne ignominia. quẽquã qͥ ad ꝑn¬
ciem ĩnocentis fidẽ suã ⁊ religio¬
nẽ pecuia ꝯmutarit ⁊ qͥ p̃cio ad¬
ductus eripuerit prĩa. fortũas.

Expanded text:
litaris admissum, sortito in quosdam litaris admissum, sortito in quosdam animadverteretur, ut metus videlicet ad omnis, poena ad paucos perveniret. quod idem facere censores in delectu dignitatis et in iudicio civium et in animadversione vitiorum qui convenit? nam miles qui locum non tenuit, qui hostium impetum vimque pertimuit, potest idem postea et miles esse melior et vir bonus et civis utilis. qua re ne quis in bello propter hostium metum delinqueret, amplior ei mortis et supplici metus est a maioribus constitutus; ne autem nimium multi poenam capitis subirent, idcirco illa sortitio comparata est. hoc tu idem facies censor in senatu legendo? si erunt plures qui ob innocentem condemnandum pecuniam acceperint, tu non animadvertes in omnis, sed carpes, ut velis, et paucos ex ne ignominia quemquam qui ad perniciem innocentis fidem suam et religionem pecunia commutarit, et qui pretio adductus eripuerit patriam, fortunas,
Abbreviated transcription (Latin):
tlamimũ ediles curules ꝑ suasi
ut scriba iurati legerẽt eũ quẽ
eidem isti censores erariũ reli¬
mine nulla culpa ĩuemretur
quid ile merusset non quid de
eo statutũ esset q̃rendũ esse di¬
xerãt. Nam hec qͥdem que de
uidicio corrupto subscpsernt
quis est qui ab illis satis cog̾ta
et diligenter iudicata arbitret.
duos esse corruptos solos pecuĩa
dicant ceteri uidelicet gratus cõ¬
dempnarunt non est gͥ circũuẽtꝰ
non oppressus pecuma nõ ut illa
Qiunctiana contiones habe̾bãt᷑
omẽs qui oppianicũ ꝯdẽpnarũt
in culpa sunt ac suspicione ponẽ¬
di duos solos uideo auctoritate
censorum ad finis ei turpitudim
iudicari aut illud adferant ali¬
quid esse qd̾ de hiis duob habue¬
rint comꝑtum de ceteris cõperis¬
se. Nani illud quidem minime ꝓ¬
bandũ est ad notaciones auctori¬
tatemq censoriam exemplũ illos
ꝯsuetudine militari tnͣstulisse
Statuerunt enĩ ita maiores nrĩ
ut si a multis esset flagiciũ rei mi¬

Expanded text:
laminium aedilis curulis, persuasi ut scribam iurati legerent eum quem idem isti censores aerarium relimine nulla culpa inveniretur, quid ille meruisset, non quid de eo statutum esset, quaerendum esse duxerunt. nam haec quidem quae de iudicio corrupto subscripserint quis est qui ab illis satis cognita et diligenter iudicata arbitreturduos esse corruptos solos pecunia iudicant; ceteri videlicet gratiis condemnarunt. non est igitur circumventus, non oppressus pecunia, non, ut in illa Quinctiana contione habebatur, omnes qui Oppianicum condemnarunt in culpa sunt ac suspicione ponendi. duos solos video auctoritate censorum adfinis ei turpitudini iudicari. aut illud adferant, aliquid eos quod de his duobus habuerint compertum de ceteris comperisse. nam illud quidem minime probandum est, ad notationes auctoritatemque censoriam exemplum illos e consuetudine militari transtulisse. statuerunt enim ita maiores nostri ut, si a multis esset flagitium rei mi
Abbreviated transcription (Latin):
et amiciciarũ racio cõẜuata esse ui¬
deatur Nam michi cũ uiris fortib
qui censores ꝓximo fuerũt ambob
est annacia. cũ altero uero si cuti ple¬
riq uestrũ sciũt magnus usus et
sũma u̾tusq officii ꝯstituta necessi¬
tudo est. Quare quicquid de sub¬
scripcionibꝰ eorũ michi dicendu
crit: eo dicam aio ut oẽm toem mne¬
am non de illorũ facto s de rõne cẽ¬
soria hĩtam existĩari uelim Alen¬
culo autẽ familiari meo. qui ame

Expanded text:
se videatur. nam mihi cum viris fortibus qui censores proxime fuerunt ambobus est amicitia; cum altero vero, sicuti plerique vestrum sciunt, magnus usus et summa utriusque officiis constituta necessitudo est. qua re quicquid de subscriptionibus eorum mihi dicendum erit, eo dicam animo ut omnem orationem meam non de illorum facto sed de ratione censoria habitam existimari velim; a Lentulo autem, familiari meo, qui a me
Abbreviated transcription (Latin):
factam a concionibus ad uetis cõ¬
suctudinis similitudinẽ reuoca¬
uerat id circo cuidam hoĩum ge¬
neri paulisꝑ iocũdior fuit. Atqͣ
idem qͣnto iodio postea sius illis
ipsis fuit ꝑ quos in alciorẽ locũ
ascenderat nec inuiria. facite enĩ
ut non solũ mores eiꝰ arrogãciam
s eciã uultũ atq amictum atq
eciam illã usq ad talos demissam

Expanded text:
ibus ad veteris consuetudinis similitudinem revocarat, idcirco cuidam hominum generi paulisper iucundior fuit. atque idem quanto in odio postea fuit illis ipsis per quos in altiorem locum ascenderat! neque iniuria. facite enim ut non solum mores et adrogantiam eius sed etiam voltum atque amictum atque etiam illam usque ad talos
Abbreviated transcription (Latin):
rarit: qͥ eiꝰ uxorẽ quẽ occiderat
in matrimoniũ duxerit. qui
pecuma ꝓ pocione dederit qͥ
socrũ qͥ uxorẽ qͥ tũc tẽpore fris
uxorem sꝑatosq liberos fremq
ip̃m q̃ demq suos liberos inter¬
fecerit qͥ cũ uenenũ priuiguo
suo q̃reret manfesto sic depre¬
honsus cuiꝰ nũstris cõsciisq dã¬
natis ipse adductus i iudicium
pecumam uidici dederit ad smãs
uidicum corrũpendas: dũ hec in¬
ꝙͣ de oppiamco ꝯstabũt nec ul¬
lo argumẽto cluẽciane pecuĩe
cͥmẽ tenebitur. Quid est qd̾ te
ista censoria siue uolũtas siue
opimio fuit ad uuare aut hũc
innocentẽ opp̾me posse uideat᷑
Quid gͥ censores secuti sũt ne
ipsi quidem ut gͥuissiẽ dicam
quic ꝙͣ aliud dicent p̃ter ẜmonẽ
acq fama. Nichil se testibus
nichil tabulis nichil graui ali¬
quo argumẽto cõperisse. nichil
demq causa cognita statiuissẽ
dicent. Qr siita fecissent tñ id̃

Expanded text:
raverit, qui eius uxorem quem occiderat raverit, qui eius uxorem quem occiderat in matrimonium duxerit, qui pecuniam pro abortione dederit, qui socrum, qui uxores, qui uno tempore fratris uxorem speratosque liberos fratremque ipsum, qui denique suos liberos interfecerit, qui, cum venenum privigno suo dare vellet, manifesto deprehensus sit, cuius ministris consciisque damnatis ipse adductus in iudicium pecuniam iudici dederit ad sententias iudicum corrumpendas, dum haec, inquam, de Oppianico constabunt neque ullo argumento Cluentianae pecuniae crimen tenebitur, quid est quod te ista censoria sive voluntas sive opinio fuit adiuvare aut hunc innocentem opprimere posse videatur? quid igitur censores secuti sunt? ne ipsi quidem, ut gravissime dicam, quicquam aliud dicent praeter sermonem atque famam. nihil se testibus, nihil tabulis, nihil aliquo gravi argumento comperisse, nihil denique causa cognita statuisse dicent. quod si ita fecissent, tamen id
Abbreviated transcription (Latin):
est qr uerũ est/ id circo gͣue deb
esse hoc q̃ramꝰ uerũ sit an fal¬
sum Remoueant auctes cẽso¬
rie tollatur id ex causa qd̾ hic
causa non est doce quã pecu¬
mani cluenciꝰ dederit unde
dederit quẽadmodũ dederit
unũ demq aliqd̾ a duencio ꝓ¬
fecte pecume uestigiũ ostende
Uince deinde uirũ bonũ fuisse
oppia incũ hoiẽ integrũ nichil
de illo ũꝙͣ secus esse existĩatũ
inchil deinq p̃uidicatũ tũ au¬
toritatẽ cenlorũ amplexator
tũ illorũ iudiciũ cũ re ꝯiu̾ctum
esse defendito Cum u̾o eũ fuis¬
se oppianicũ cõstabit. qui ta¬
bulas publicas municipii sui
corrupisse iudicatus sit qui
testamẽtũ int̾leuerit. Qui
sup posita ꝑsona falsũ testa¬
mentum obsignãdũ curarit.
qui eũ cuiꝰ nõie id obsignatũ
est interfecerit qͥ anũ culum
filii sui in ẜuitute ac uniculis
necarit qui municipes suos
proscribendos occidendosq cu¬

Expanded text:
est, quia verum est, idcirco grave debet est, quia verum est, idcirco grave debet esse, hoc quaeramus verum sit an falsum; removeantur auctoritates censoriae, tollatur id ex causa quod in causa non est; doce quam pecuniam Cluentius dederit, unde dederit, quem ad modum dederit; unum denique aliquod a Cluentio profectae pecuniae vestigium ostende. vince deinde bonum virum fuisse Oppianicum, hominem integrum, nihil de illo umquam secus esse existimatum, nihil denique praeiudicatum. tum auctoritatem censoriam amplexato, tum illorum iudicium cum re coniunctum esse defendito. dum vero eum fuisse Oppianicum constabit qui tabulas publicas municipi manu sua corrupisse iudicatus sit, qui testamentum interleverit, qui supposita persona falsum testamentum obsignandum curaverit, qui eum cuius nomine id obsignatum est interfecerit, qui avunculum fili sui in servitute ac vinculis necaverit, qui municipes suos proscribendos occidendosque cu
Abbreviated transcription (Latin):
amplissimo dignũ existimet
ut alter in erarios referri. aut
tribu moueri iubeat alter uetet
Quare qui uobis in mentẽ ueĩt
hec appellare udicia que a ppͦ
ro. rescindi. ab iuratis uidicib
repudiari. a magr̃atib negligi
ab hiis qui candem potestatem
ad epti sunt cõmutari. int̾ colle¬
gas discrepare uidetis. Que cũ
ita sint. uideamꝰ quid tandem
censores de illo iudiçio corrupto
iudicasse dicũt. Ac pͥmũ istud
statuam Utrũ qr censores sub¬
scripserint ita sit an qr ita fu̾it
ili subsꝙpserint. Si qr subscͥpse¬
rint uidete quid agatis ne in
unũquẽq urm̃ censorib ĩ po¬
sterũ potestatẽ regia ꝑmittatis
ne subscͥptio censoria non mi¬
nꝰ calamitatis cuuib ꝙͣ illa ac¬
bissima prosc̾pcio possit afferre
ne censoriũ stilũ cuiꝰ mucronẽ
multis remediis maiores nrĩ
retuderũt eque post hac atq
illũ dictatoriũ gladiũ ꝑtime¬
scamꝰ Sm autem qd̾ sub sc̃ptũ

Expanded text:
amplissimo dignum existimet, amplissimo dignum existimet, ut alter in aerarios referri aut tribu moveri iubeat, alter vetet. qua re qui vobis in mentem venit haec appellare iudicia quae a populo Romano rescindi, ab iuratis iudicibus repudiari, a magistratibus neglegi, ab eis qui eandem potestatem adepti sunt commutari, inter conlegas discrepare videatis? quae cum ita sint, videamus quid tandem censores de illo iudicio corrupto iudicasse dicantur. ac primum illud statuamus utrum, quia censores subscripserint, ita sit, an, quia ita fuerit, illi subscripserint. si quia subscripserint, videte quid agatis ne in unum quemque nostrum censoribus in posterum potestatem regiam permittatis, ne subscriptio censoria non minus calamitatis civibus quam illa acerbissima proscriptio possit adferre, ne censorium stilum cuius mucronem multis remediis maiores nostri rettuderunt aeque posthac atque illum dictatorium gladium pertimescamus. sin autem quod subscriptum
Abbreviated transcription (Latin):
potestate esse uoluerũt. Itaq nõ
solum illud ostendam quod iam
uidetis po .ro suftragiis sepe mi¬
mero censorias subscyçiones
esse deletas. uerũ ecia iudiciis
eorũ qui iurati statuere maiore
cũ religione ⁊ diligençia debue¬
runt. Pmũ iudices senatores
equitesq .ro. in complurib ias
reis quos contra leges pecũas
cepisse subsc̃ptũ est sue pociꝰ
religiom ꝙͣ censorũ opimomi
paruerũt Deinde p̃tores yrba¬
in qͥ uitati debent optimũ quẽq
in se lectos uidices referre. nũꝙͣ
sibi ad eam rem censoriam igno¬
mamam impedimẽti in esse opor¬
tere duxerũt. Censores demq
ipsi sepe mĩo suꝑioꝵ cẽsoꝵ udi¬
ciis si ista iudicia appellari uul¬
tis nõ steterũt Atq ecia ipĩ
inter se censores sua uidicia tãti
esse arbitrantur. ut alt̾ alt̾iꝰ ui¬
diciũ nõ mõ rep̾hendat s ecia
rescindat ut alter de senatu mo¬
ue̾ uelit alter retineat. ⁊ ordine

Expanded text:
potestate esse voluerunt. itaque non potestate esse voluerunt. itaque non solum illud ostendam quod iam videtis, populi Romani suffragiis saepenumero censorias subscriptiones esse sublatas, verum etiam iudiciis eorum qui iurati statuere maiore cum religione et diligentia debuerunt. primum iudices, senatores equitesque Romani, in compluribus iam reis quos contra leges pecunias accepisse subscriptum est suae potius religioni quam censorum opinioni paruerunt. deinde praetores urbani qui iurati debent optimum quemque in lectos iudices referre numquam sibi ad eam rem censoriam ignominiam impedimento esse oportere duxerunt. censores denique ipsi saepe numero superiorum censorum iudiciis, si ista iudicia appellare voltis, non steterunt. atque etiam ipsi inter se censores sua iudicia tanti esse arbitrantur ut alter alterius iudicium non modo reprehendat sed etiam rescindat, ut alter de senatu movere velit, alter retineat et ordine
Abbreviated transcription (Latin):
rephensi hũc postea et po .ro.
et corũ qui in ip̃m aĩadu̾terãt
morib pfuisse. Q si ullud u¬
diciũ putaret᷑: ut ceteri turpi
iudicio dampnati imppetuũ
oĩ honore ac dig̾tate pͥuantur
sic hoĩb ignominia notatis
neq ad honorem aditus neq
incuria reditus esset Hũc si
quẽ gnei lentuli aut l. gellii
libertus furti ꝯdempnarit. his
oĩbus ornamentis amissis nũ
darissimi uiri sapiẽtissimiq
hoiẽs furti et captarũ peciũaꝵ
noĩẽ not auerũt hii nõ modo ĩ
senatũ redierũt s ecia illarũ
ip̃arũ rerũ iudiciis ab soluci st̃
Neminẽ uoluerũt maiores nr̃i
non modo de extimacione cuiꝰ¬
ꝙͣ s ne peciũaria quidez de re
minima esse iudicẽ nsi qͥ int̾
ad u̾sarios ꝯuenisset. Qua ꝓpt
in õĩb legib quib exceptũ est.
de quib causis aut magrãtum
cape non liceat aut iudicẽ legi
aut alterũ accusare. hec ignomi¬
me causa p̃cermissa est timoris
em̃ causaz nõ uite pena in ula

Expanded text:
postea et populi Romani et eorum qui in ipsum animadverterant moribus praefuisse. quod si illud iudicium putaretur, ut ceteri turpi iudicio damnati in perpetuum omni honore ac dignitate privantur, sic hominibus ignominia notatis neque ad honorem aditus neque in curiam reditus esset. nunc si quem Cn.Gnaei Lentuli aut L.Lucii Gelli libertus furti condemnarit, is omnibus ornamentis amissis numqclarissimi viri sapientissimique homines, furti et captarum pecuniarum nomine notaverunt, ei non modo in senatum redierunt sed etiam illarum ipsarum rerum iudiciis absoluti sunt. neminem voluerunt maiores nostri non modo de existimatione cuiusquam sed ne pecuniaria quidem de re minima esse iudicem, nisi qui inter adversarios convenisset. quapropter in omnibus legibus quibus exceptum est de quibus causis aut magistratum capere non liceat aut iudicem legi aut alterum accusare, haec ignominiae causa praetermissa est. timoris enim causam, non vitae poenam in illa
Abbreviated transcription (Latin):
cum de reo idicarũt negligẽcius
attendũt cetera Itaq et maiesta¬
tis absoluti sũt ꝑmulti qͥb dap̃¬
natis de pecuniis repetũdis li¬
tes maiestatis essent extimate
⁊ hoc cotidie fieri uidemꝰ. ut re¬
o dãpnato de pecuniis repetũ¬
dis. ad quos ꝑuenisse pecunias
in litib extimandis statutũ sit
eos illi iudices ab soluant qd̾

Expanded text:
reo iudicarunt, neglegentius attendunt cetera. itaque et maiestatis absoluti sunt permulti quibus damnatis de pecuniis repetundis lites maiestatis essent aestimatae, et hoc cotidie fieri videmus ut reo damnato de pecuniis repetundis, ad quos pervenisse pecunias in litibus aestimandis statutum sit, eos idem iudices abso
Abbreviated transcription (Latin):
auriũ illũ qui sibi delacionẽ noĩs
et capitis ꝑiculũ ostentarat. ⁊
alterũ auriũ. et eiꝰ C. filiũ ⁊ sex
uirium quo sequestre in illo uu¬
dice corrũpendo dicebat esse usus
proscribendos interficiendosq
curaret. Itaq illis crudelissime
interfect᷑is non mediocri ab eo
ceteri proscripcionis et mortis

Expanded text:
delationem nominis et capitis periculum ostentarat, et alterum A. Aurium et eius L. filium et Sex. Vibium quo sequestre in illo indice corrumpendo dicebatur esse usus, proscribendos interficiendosque curaret. itaque illis crudelissime interfectis non mediocri ab eo ceteri p
Abbreviated transcription (Latin):
an crudelior illa si nubat. diffi¬
cile dictu est s tñ utriusq hũa¬
nitatem cõstanciamq cognoscite.
petit oppianicus ut sibi sassia
nubat et id magnope contendit
illa autem non admiratur auda¬
ciam non impudencia asꝑuat᷑
non deniq illam oppianici der¬
tram uiri sui sanguĩe redũdãtẽ
reformidat. s ꝙ hab̾et ille tres
filios id circo se ab hiis iꝑciis ab¬
Horre respondit. Oppiancus
qui peciua sassie concupiuiss
domo sibi querendũ remediu
existimauit ad eam moram q̃
nupciis afferebatur nam cũ ha

Expanded text:
delior illa, si nubat, difficile dictu est; sed tamen utriusque humanitatem constantiamque cognoscite. petit Oppianicus ut sibi Sassia nubat et id magno opere contendit. illa autem non admiratur audaciam, non impudentiam aspernatur, non denique illam Oppianici domum viri sui sanguine redundantem reformidat, sed quod haberet ille tris filios, idcirco se ab eis nuptiis abhorrere respondit. Oppianicus, qui pecuniam Sassiae concupivisset, domo sibi quaerendum remedium existimavit ad eam moram quae nupti
Abbreviated transcription (Latin):
Ctus occidit qui cũ unũ iamꝰ
alterũ diem desideraret᷑ neq
in hiis locis ubi ex consuetudi¬
ne querebat inueniretur et
oppiantꝰ in foro larmatiũ di¬
titaret nꝑ se et suos amicos
testin eiꝰ obsignasse. liberti asi¬
nii et nõ nulli a mici. qd̾ eo die
quo postremũ asimꝰ uisus erat¬

Expanded text:
 qui cum unum iam et alterum diem desideraretur neque in eis locis ubi ex consuetudine quaerebatur inveniretur, et Oppianicus in foro Larinatium dictitaret nuper se et suos amicos testamentum eius obsignasse, liberti Asuvi et non nulli amici, quod eo die quo postremum Asu
Abbreviated transcription (Latin):
pianicus fecerit cognoscite. Ut
illũ magiũ intelligatis longe
aĩo prospexisse morientem. Que
pecuma mulieri legata erat a
filio si qui natus esset. eam pñtẽ
oppianicus̃ non debitam muli¬
eri soluit si hec solucio legato¬
rum et non merces aborcõnis
appellenda est. Quo illa p̃cio

Expanded text:
erit cognoscite ut illum Magium intellegatis non longe animo prospexisse morientem. quae pecunia mulieri legata erat a filio, si qui natus esset, eam praesentem Oppianicus non debitam mulieri solvit, si haec solutio legatorum et non merces abortionis appellanda est. quo illa
Abbreviated transcription (Latin):
tudine animi et ꝯsilii digmitas
ut a u̾tute hec donata cẽtera a
fortuna cõmodata esse uideant
preẜtim aut prauitate lapsis S
opinione officii stulta fortasse cer¬
te non improba et specie quadã
reip. non eñ tua culpa ulla ẽ
Si te aliqͥ timuerũt contraq sũ¬
ma laus ꝙ minime timendum

Expanded text:
tudine animi et consili dignitas tudine animi et consili dignitas ut haec a virtute donata, cetera a fortuna commodata esse videantuim aliqua aut pravitate lapsis, sed opinione offici stulta fortasse, certe non improba, et specie quadam rei publicae. non enim tua ulla culpa est, si te aliqui timuerunt, contraque summa laus, quod minime timendum
Abbreviated transcription (Latin):
mur ninis iracũda futurã fuis¬
se uictoriam Nuidam enĩ non mͦ
armati s interdũ eciam ociosi im¬
nabantur nec quid quisq sensis¬
set s ubi fuisset cogitandum ẽẽ
ducebant ut michi quidem ui¬
deantur dii ĩmortales eciam si
penas a populo romano ob ali¬
qd̾ delictum ex petiuerũt qui
ciule bellum tantũ et tam lu¬
ctuosum excitauerũt uł placa¬
ti Iam uł saciati aliquando oẽm
spem salucis ad clemencia ui¬
ctoris et sapienciam ꝯtulisse.
Quare gaude isto tuo tam excellẽ¬
ti bono̾ et fru̾e cũ fortuna et glo¬
ria tũ eciam et natura et morib
tuis ex quo quidem maximꝰ est
fructus Iocunditasq sapiẽti ce¬
tera cũ tua recordabere et si ꝑse¬
pe u̾tuti tamen plerũq felicitati
tue congratulabere. De nobis¬
simul esse uolusti quociens co¬
gitabis tociens de maxuis tuis
beneficiis tociens de incredibili
liberalitate tociens de singulari
sapĩa tua cogitabis quẽ non sũ
me bona s niiirũ audebo uel

Expanded text:
 nimis iracundam futuram fuisse victoriam. quidam enim non modo armatis sed interdum etiam otiosis minabantur, nec quid quisque sensisset, sed ubi fuisset cogitandum esse dicebant; ut mihi quidem videantur di immortales, etiam si poenas a populo Romano ob aliquod delictum expetiverunt, qui civile bellum tantum et tam luctuosum excitaverunt, vel placati iam vel satiati aliquando omnem spem salutis ad clementiam victoris et sapientiam contulisse. qua re gaude tuo isto tam excellenti bono et fruere cum fortuna et gloria tum etiam natura et moribus tuis; ex quo quidem maximus est fructus iucunditasque sapienti. cetera cum tua recordabere, etsi persaepe virtuti, tamen plerumque felicitati tuae gratulabere: de nobissimul esse voluisti quotiens cogitabis, totiens de maximis tuis beneficiis, totiens de incredibili liberalitate, totiens de singulari sapientia cogitabis: quae non modo summa bona sed nimirum audebo vel
Abbreviated transcription (Latin):
generis integritatis industrie ce¬
terorũq ornamẽtorũ ommium
quib fretum ad consulatus pe¬
ticionem ad gredi par est paria
cognosco essẽ ista in .l. murena
ato ita paria ut neq ipse di¬
gnitate uince potuerit neq te
dignitate suꝑarit: Contemꝑsi¬
sti l. murenẽ genus ex tulisti
tuũ quo loco si tibi hoc sumis
insi qui patricius sit neminẽ
bono esse genere natũ facii ut
rursus ple̾bes in auentmum
se uocanda esse uideantur si
autem sunt ample et honesce
familie plebeie et ꝓauus .l. mu

Expanded text:
generis, integritatis, industriae cegeneris, integritatis, industriae ceterorumque ornamentorum omnium quibus fretum ad consulatus petitionem adgredi par est. Paria cognosco esse ista in L.Lucio Murena, atque ita paria ut neque ipse dignitate vinci a te potuerit neque te dignitate superarit. contempsisti L.Lucii Murenae genus, extulisti tuum. quo loco si tibi hoc sumis, nisi qui patricius sit, neminem bono esse genere natum, facis ut rursus plebes in Aventinum sevocanda esse videatur. sin autem sunt amplae et honestae familiae plebeiae, et proavus L.Lu
Abbreviated transcription (Latin):
bere non possumꝰ et de Houiz me¬
moria tacere. litterarũ memõria
flagitare et cũ habeas amplissimi
hõis religionem. intege rrnmi mu¬
ncipii iusiurandũ fidemq. ca
que deprauari nillomͦ possunt
repudiare tabulas quas idẽ di¬
cis solere corrũpi desiderare. Ac
domiciliũ rome nõ habuit. is qͥ
tot annis ciuitate data sedem oĩ

Expanded text:
 et de hominum memoria tacere, litterarum memoriam flagitare et, cum habeas amplissimi viri religionem, integerrimi municipi ius iurandum fidemque, ea quae depravari nullo modo possunt repudiare, tabulas quas idem dicis solere corrumpi desiderare. an domicilium Romae non habuit is qui tot
Abbreviated transcription (Latin):
quid quisq uoluerit cogitarit ad¬
miserit non ex cͥmine s ex mori¬
bus eius qui arguit est ponderã¬
dũ neq em̃ potest quisq nrm̃ su¬
bito fingi neq cuiꝰqͣ repente
uita mũtari aut natura conu̾ti.
Circũspicite ꝑ aulisper mencibus
urĩs ut alia omittamus hoste ip¬
sos hoĩes qui huic affines sceleri
fuerũt. Catilina contra rem p. cõ¬
uirauit Cuiꝰ aures uiqͣ hoc re¬
spuerũt conatũ esse hoĩem a pu¬
ericia. non solum intemꝑancia. sce¬
lere. s eciam consuetudine et scu

Expanded text:
quid quisque volurit, cogitarit, adquid quisque volurit, cogitarit, admiserit, non ex crimine, sed ex moribus eius, qui arguitur, est ponderandum. Neque enim potest quisquam nostrum subito fingi, neque cuiusquam repente vita mutari, aut natura converti. Circumspicitepaulisper mentibus vestris, ut alia omittamus, hosce ipsos homines, qui huicassnes sceleri fuerunt. Catilina contra Remp. coniuravit: cuius aures unquam hoc respuerunt, conatum esse hominem, usque a pueritia, non solum intemperantia, et scelere, sed etiam onsuetudine, et stu
Abbreviated transcription (Latin):
sine p. sylla facere potuisse De
quo eciam si quis dubitasset
antea: nũ id qd̾ tu arguis cogi
bus. sustulisti hanc suspicione
cum dixilti hũc ut catilina con¬
sulem efficeret contra patrem
tuũ oꝑal et manũ comꝑasse.
Qd̾ si ego tibi confiteor. tu michi
ꝯcedas necesse est hunc cũ cati¬
ime suffragaretur nichil de suo
consulatu quẽ iudicio amiserat
ꝑ uim recuꝑando cogitauisse ne¬
q eniͣ istorum facinorũ tantorũ
tam atrociũ crimẽ iudices p. spl¬
ie ꝑsona suscipit. Iam enim faci¬
am cͥminibus oĩbus uo dissolu¬
tis contra atq in ceteris caulis
fieri solet ut nũc deniq de uita
hominis ac de moribus dicam.
Et emĩ de principio studuit animꝰ
occurr̾e̾ magnitudim cͥminis la¬
tisface̾ expectaciom hoĩum de me
aliquid de ipso qui accusatus e̾at
dicere. Nũc iam reuocandi estis
eo quo uos ipsa causa ecia tacẽte
me cogit animꝰ.oĩbus in rebus¬
Iud̾. que grauiores maioresq sũt

Expanded text:
sine P. Sulla facere potuisse. de sine P. Sulla facere potuisse. de quo etiam si quis dubitasset antea an id quod tu arguis cogitbus, sustulisti hanc suspicionem, cum dixisti hunc, ut Catilinam consulem efficeret, contra patrem tuum operas et manum comparasse. quod si tibi ego confitear, tu mihi concedas necesse est hunc, cum Catilinae suffragaretur, nihil de suo consulatu, quem iudicio amiserat, per vim recuperando cogitavisse. neque enim istorum facinorum tantorum, tam atrocium crimen, iudices, P. Sullae persona suscipit. iam enim faciam criminibus omnibus fere dissolutis, contra atque in ceteris causis fieri solet, ut nunc denique de vita hominis ac de moribus dicam. etenim de principio studuit animus occurrere magnitudini criminis, satis facere exspectationi hominum, de me aliquid ipso qui accusatus eram dicere; nunc iam revocandi estis eo quo vos ipsa causa etiam tacente me cogit animoIudices, quae graviores maioresqus sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m syllam aut̃ ceciliũ ue̾bat᷑.
Nõne oĩs ille t̾ror oĩs sedicionis
timor atq opimo ex anthonii
imꝓbitate Pendebat. eius uoces
eius mine ferebant᷑. eius aspe¬
ctus ꝯcursacio stipacio. greges
hõĩum ꝑditorũ metũ nobis se¬
dicionesq afferebant. Itaq p. syl¬
la hec importunssimo cũ hono¬
ris tum ecia calamitatis sõcio
ato comite et sc̃d̾as fortunas
amittere coactus esc. et in adu̾sis.
sine ullo remedio atq alleua¬
mento ꝑmanere.. Hic tu epi¬
stolam meam sepe recitas quã
ego ad gñ. pompeiũ de meis
rebus gestis et de sũma rei p.
misi et ex ea crimẽ aliqd̾ in p
syllam queris et si furorem incre¬
dibilem biennio ante conceptũ
erupisse in meo consulatu scripsi.
me hoc demõstrasse dicis sillam ĩ
ilła fuisse suꝑiore ꝯiuracione
Scilicet is sum qui existimẽ gñ.
pisonem et catilina et uargũte¬
rũ et antonium nichil scelera¬
te. nichil audacter ipsos ꝑ se se

Expanded text:
nostrum Sullam aut Caecilium verebatur? nostrum Sullam aut Caecilium verebatur? nonne omnis ille terror, omnis seditionis timor atque opinio ex Autroni improbitate pendebat? eius voces, eius minae ferebantur, eius aspectus, concursatio, stipatio, greges hominum perditorum metum nobis seditionesque adferebant. itaque P. Sulla hoc importunissimo cum honoris tum etiam calamitatis socio atque comite et secundas fortunas amittere coactus est et in adversis sine ullo remedio atque adlevamento permanere. hic tu epistulam meam saepe recitas quam ego ad Cn. Pompeium de meis rebus gestis et de summa re publica misi, et ex ea crimen aliquod in P. Sullam quaeris et, si furorem incredibilem biennio ante conceptum erupisse in meo consulatu scripsi, me hoc demonstrasse dicis, Sullam in illa fuisse superiore coniuratione. scilicet ego is sum qui existimem Cn. Pisonem et Catilinam et Vargunteium et Autronium nihil scelerate, nihil audacter ipsos per sese
Abbreviated transcription (Latin):
frĩs sui iudicũ pt̃atem ꝑpetu¬
andam legis acerbitatem im¬
tigandam putauit. S quid
ego de hoc plura disputem
dicerem fortasse et facile et
libenter dicerem Si paulo e¬
cam longius ꝙͣ finis cotidiam
plorarem sensus urõs uinuscu¬
iulq indulgencia in suos testa¬
rer peterem errãto ueniam .l.
cecilii ex intimiis urĩs cogitacio¬
nibus atq ex hũanitate cõmu¬
in. lex dies fuit ꝓposita paucos
est actũ prius et id mandato syl¬
le q. metellus pr̃. se loqui di¬
xit syllam illam rogacionẽ de
se nolle ferti ex illo tempore .l
cecilius multa de re p. egit Agra¬
rie legi que tota a me rephen¬
sa et abiecta est int̾cessorem fore
ꝑpessus est improbis largiuo¬
nibus restitit senatus aucto¬
ritatem nũqͣz impediuit Ita
se gessit in tribunatu. ut onere
deposito domestia officii. nieħ
postea nisi de rei ꝑ. cõmodis co¬
gitarit. Atq in ipsa rogaciõẽ
ne ꝑ uim quid age̾tut Quis tñ

Expanded text:
fratris sui iudicum potestatem perpetufratris sui iudicum potestatem perpetuandam, legis acerbitatem mitigandam putavit. sed quid ego de hoc plura disputem? dicerem fortasse, et facile et libenter dicerem, si paulo etiam longius quam finis cotidianiplorarem sensus vestros, unius cuiusque indulgentiam in suos testarer, peterem veniam errato L. Caecili ex intimis vestris cogitationibus atque ex humanitate communi. lex dies fuit proposita paucos,est actum prius, et id mandatu Sullae Q. Metellus praetor se loqui dixit Sullam illam rogationem de se nolle ferri. ex illo tempore L. Caecilius egit de re publica multa; agrariae legi, quae tota a me reprehensa et abiecta est, se intercessorem fore professus est, improbis largitionibus restitit, senatus auctoritatem numquam impedivit, ita se gessit in tribunatu ut onere deposito domestici offici nihil postea nisi de rei publicae commodis cogitarit. atque in ipsa rogatione ne per vim quid ageretur, quis tum
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑ l. ceciliũ sylla accusatur. ĩ
quã re est uterq laudandus. pͥ¬
mũ cecilius qui id ꝓmulgarit.
in quo res iudicatas uidebat
noluisse rescindere. ut statue̾¬
tur Sylla recte rep̃hendit. Sta¬
tus enĩ rei .p. maxime iudicatis
rebus continetur. neq ego tã¬
tum fr̃no amori dandũ arbi¬
tror ut quisq de salute suorũ
consulat. cõmunẽ relinquat.
Nichil iudicio ferebat s penã
ambitus eam ferebat que fue¬
rat nnꝑ suꝑioribus legibus
constituta. Itaq hac rogacio¬
ne nõ iudicũ sentencia s legis
uiciũ corrigebat. nemo iudici¬
um rep̾he̾ndit cum de pena
queritur s legem. dampna¬
cio eñ est iudicũ que manebt
pena legis que leuabatur. Noli
g᷑ aĩos eorũ ordinũ qui p̃sunt u¬
diciis sũma cũ gͣuitate et digm¬
tate alienare a causa nemo la¬
befactare iudiciũ est conatus.
nichil est eiusmodi ꝓmulgatũ
semꝑ cecilius in calamitate

Expanded text:
re per L. Caecilium Sulla accusatur in re per L. Caecilium Sulla accusatur in qua re est uterque laudandus. primum Caecilius—quid? 'id promulgavit in quo res iudicatas videbatur voluisse rescindere, ut restitueretur Sulla.' recte reprehendis; status enim rei publicae maxime iudicatis rebus continetur; neque ego tantum fraterno amori dandum arbitror ut quisquam, dum saluti suorum consulat, communem relinquat. at nihil de iudicio ferebat, sed poenam ambitus eam referebat quae fuerat nuper superioribus legibus constituta. itaque hac rogatione non iudicum sententia, sed legis vitium corrigebatur. nemo iudicium reprehendit, cum de poena queritur, sed legem. damnatio est enim iudicum, quae manebat, poena legis, quae levabatur. noli igitur animos eorum ordinum qui praesunt iudiciis summa cum gravitate et dignitate alienare a causa. nemo labefactare iudicium est conatus, nihil est eius modi promulgatum, semper Caecilius in calamitate
Abbreviated transcription (Latin):
uariq cupiũt. AAssunt pari
studio pompeiam qui ab illis
eciam in crimen uocantur qui
ita de ambulacione et de suffra¬
giis suis cũ colonis dissenserunt
ut idem de oĩ salute sentirent.
Ac ne hic quidem p. sylle michi
iudetur silencio p̾tereũda esse u̾¬
tus: ꝙ cũ ab hoc illa colonia de¬
ducta sit. et cũ cõmoda colonoꝵ
Afortunis pompeianorũ rei p.
fortuna diuiserit ita carus uts¬
q esc atq iocũdus ut non alt̾os
demouisse. s utrosq cõstitius¬
se iudeat᷑. At em̃ et gladiato¬
res et oĩs ista uis rogacionis
cecilie causa cõꝓbatur. Atq hoc
loco in l. cecilium prudentissimũ
atq ornatissimũ uirũ uehemẽt
muectus est. Cuiꝰ ego de u̾tute et
cõstancia Iud̾. tantum dico talez
hũc in ista rogacione quã ꝓmul¬
garat non de tollenda s de leuãda
calamitate fratris sui fuisse ut
consul esse uoluerit fratri. cũ re
p. Pugnare noluerit ꝓmulgarit.
impullus amore fraterno destitĩt

Expanded text:
varique cupiunt. adsunt pari varique cupiunt. adsunt pari studio Pompeiani, qui ab istis etiam in crimen vocantur; qui ita de ambulatione ac de suffragiis suis cum colonis dissenserunt ut idem de communi salute sentirent. ac ne haec quidem P. Sullae mihi videtur silentio praetereunda esse virtus, quod, cum ab hoc illa colonia deducta sit, et cum commoda colonorum a fortunis Pompeianorum rei publicae fortuna diiunxerit, ita carus utrisque est atque iucundus ut non alteros demovisse sed utrosque constituisse videatur. at enim et gladiatores et omnis ista vis rogationis Caeciliae causa comparabatur. atque hoc loco in L. Caecilium, pudentissimum atque ornatissimum virum, vehementer invectus est. cuius ego de virtute et constantia, iudices, tantum dico, talem hunc in ista rogatione quam promulgarat non de tollenda, sed de levanda calamitate fratris sui fuisse ut consulere voluerit fratri, cum re publica pugnare noluerit; promulgarit impulsus amore fraterno, destiteri
Abbreviated transcription (Latin):
cõiuracionem et ad hoc nefarium
facinꝰ accederent. id cuiꝰ modi sit
intelligere non possũ. An tibi põ¬
peiam cõuirasse uidentur. Quis
rei uł minma suspicio. disuĩxit
inqm eos a colonis. ut hoc discidio
ac dissensione facta opidũ in sua
ptãte posset et pompeianos habe̾
pͥmũ oĩs pompeianorũ colonorũ¬
q dissensio delata ad patronos
est cũ iam in uet̾asset ac multos
annos esset excogitata. Deinde
ita a pronis res cognita est ut
nulla in re a ceterorũ sentenciis
sylla dissenserit postremo colom
ipsi sic intelligũt non pompeia¬
nos a sylla magisqͣ se se esse defẽ¬
sos atq hoc. Iud̾. ex hac frequẽ¬
cia colonorũ honestissimorũ ho¬
minũ in tellige̾ potestis qui as¬
sunt laborant. Hũc ꝑatronũ
defensorem custodem illius co¬
lonie. si in oĩ fortuna atq oĩ ho¬
nore in columẽ habere non po¬
tuerũt in hoc tamẽ casu quo af¬
flictus iacet ꝑ uos tutari cõser¬

Expanded text:
coniurationem atque ad hoc nefarium coniurationem atque ad hoc nefarium facinus accederent, id cuius modi sit intellegere non possum. an tibi Pompeiani coniurasse videntur? quis rei vel minima suspicio? 'Diiunxit,' inquit, 'eos a colonis ut hoc discidio ac dissensione facta oppidum in sua potestate posset per Pompeianos habere.' primum omnis Pompeianorum colonorumque dissensio delata ad patronos est, cum iam inveterasset ac multos annos esset agitata; deinde ita a patronis res cognita est ut nulla in re a ceterorum sententiis Sulla dissenserit; postremo coloni ipsi sic intellegunt, non Pompeianos a Sulla magis quam sese esse defensos. atque hoc, iudices, ex hac frequentia colonorum, honestissimorum hominum, intellegere potestis, qui adsunt, laborant, hunc patronum, defensorem, custodem illius coloniae si in omni fortuna atque omni honore incolumem habere non potuerunt, in hoc tamen casu in quo adflictus iacet per vos iuvari conser
Abbreviated transcription (Latin):
riũ bellũ ⁊tra prĩam suscipiẽdũ
putaret. Cuiꝰ es alienũ uidemꝰ.
Iud̃. non libidine s negocii gerẽdi
studio esse contractum qui ita ro¬
me debuit ut in ꝓuĩciis et in re¬
gnis maxime ei pecunie deberẽ¬
tur. quas cũ peteret non cõmisit
ut sui procuratores quicqͣ onexis
absente se sustinerent uenire om̃s
suas possessiones et prĩonio se
ornatissimo spoliari maluit qͣm
ullam morã cuiqͣ fieri creditoꝵ
suorũ A quo quidem genere. Iud̾.
ego nũqͣ timui. cũ in illa rei p.
cempestate u̾sarer. Illud erat ge¬
nus hominũ horribile et ꝑti¬
mescendũ qui tanto amore suas
possessiones cõplexi tenebant ui
distrahi posse diceres. Cinciꝰ nũ¬
qͣm sibi cognacionem cũ p̃diis ẽẽ
existimauit suis Itaq se non mͦ
ex suspicione tanti sceleris. Uerũ
eciam ex oĩ hoĩ sermone. non
armis s prĩomo suo uindicauit.
Iam uero qd̾ obicit pompeianos
esse a sylla impulsos ut ad istam

Expanded text:
rium bellum contra patriam suscipiendum rium bellum contra patriam suscipiendum putaret? cuius aes alienum videmus, iudices, non libidine, sed negoti gerendi studio esse contractum, qui ita Romae debuit ut in provinciis et in regnis ei maximae pecuniae deberentur; quas cum peteret, non commisit ut sui procuratores quicquam oneris absente se sustinerent; venire omnis suas possessiones et patrimonio se ornatissimo spoliari maluit quam ullam moram cuiquam fieri creditorum suorum. A quo quidem genere, iudices, ego numquam timui, cum in illa rei publicae tempestate versarer. illud erat hominum genus horribile et pertimescendum qui tanto amore suas possessiones amplexi tenebant ut distrahi posse diceres. Sittius numquam sibi cognationem cum praediis esse existimavit suis. itaque se non modo ex suspicione tanti sceleris verum etiam ex omni hominum sermone non armis, sed patrimonio suo vindicavit. iam vero quod obiecit Pompeianos esse a Sulla impulsos ut ad istam
Abbreviated transcription (Latin):
illud qm incredibile ꝙͣ absurdũ
qui Rome cedem fac̾e̾ qui hãc ur¬
bem inflãmare uellet cũ famili¬
arissimũ suũ dimittere ab se et
mandare in ultimas t̾ras. uirum
quo facilius rome ea que cona¬
batur effic̾ẽt si in hispamã tur¬
batũ isset At hec ipsa ꝑ se sme
ulla cõĩctione agebant᷑. An intã¬
tis reb tam nouis ꝯsiliis tam pi¬
culosis tam curbulentis hoĩem᷑ a¬
mantissimũ sui familiarissimũ cõ¬
ĩctissimũ officiis usu consuetudi
ne dimictendũ esse arbitraretur
uerisimile non est ut quẽ in scdis
rebus quẽ in ocio secũ semꝑ ha¬
buisset hũc in adu̾sis et in eo tu¬
multu quẽ cõꝑabat ipse ab se di¬
mitteret. Iple autem cincuil non
onim michi desẽnda est causa ami¬
a ueteris atq hospitis. Is homo
est. aut ea familia ac disciplina
cũ ceteri deficerent finitimi ac ui¬
cini singulari extiterit in remp.
nrãm officio et fide. is sibi net̾a¬

Expanded text:
illud quam incredibile, quam absurdum, illud quam incredibile, quam absurdum, qui Romae caedem facere, qui hanc urbem inflammare vellet, eum familiarissimum suum dimittere ab se et amandare in ultimas terras! Vtrum quo facilius Romae ea quae conabatur efficeret, si in Hispania turbatum esset? at haec ipsa per se sine ulla coniunctione agebantur. an in tantis rebus, tam novis consiliis, tam periculosis, tam turbulentis hominem amantissimum sui, familiarissimum, coniunctissimum officiis, consuetudine, usu dimittendum esse arbitrabatur? veri simile non est ut, quem in secundis rebus, quem in otio secum semper habuisset, hunc in adversis et in eo tumultu quem ipse comparabat ab se dimitteret. ipse autem Sittius—non enim mihi deserenda est causa amici veteris atque hospitis—is homo est aut ea familia ac disciplina cum ceteri deficerent finitimi ac vicini, singulari exstiterit in rem publicam nostram officio et fide, is sibi nefa
Abbreviated transcription (Latin):
misse s ad l cesarem q. pompe¬
ium c. mẽmiũ: quorũ de sm̃a
familia nulla suspicio est. qd̾
profert nichil ad rem ꝑtinet
s tñ muere seriili obculit se
ministrata est. Ac enĩ cinciꝰ est
ab hoc in ult̾i̾orem hyspama mis¬
sus ut eam ꝓuĩciam ꝑturbaret.
p̾mũ cincius Iud̾ .l. iulio c. figu¬
lo cõsulibus profectus̃ est aliꝙͣ¬
to ante furorem caciline et suspi¬
cionem Huiꝰ cõiuracionis Deinde
est profectus non tũ pͥmũ s cum
in iisdem locis aliquanto ante ea¬
dem de causa aliquot annos fuiss
ac ꝓfectus est. non modo ob causa
s eciam necessaria causam ma¬
gna rõne cũ Mauritame rege cõ¬
tracta Tũ autem illo ꝓfecto sylla
ꝓcurante eius rem et gerente plu¬
rimis et pulcherrimis p. cincii
p̃diis uenditis es alienũ eiusde
dissolutũ. ut que causa ceterõs
ad facinꝰ impulit cupiditas re¬
tinende possessionis. ea cincio nõ
fuerit p̃diis deminutit᷑. Iam u̾o

Expanded text:
missae sed ad L. Caesarem, Q. Pompemissae sed ad L. Caesarem, Q. Pompeium, C. Memmium, quorum de sententia familia nulla suspicio est, quis praefuerit nihil ad rem pertinet; sed tamen munere servili obtulit se ministrata est. at enim Sittius est ab hoc in ulteriorem Hispaniam missus ut eam provinciam perturbaret. primum Sittius, iudices, L. Iulio C. Figulo consulibus profectus est aliquanto ante furorem Catilinae et suspicionem huius coniurationis; deinde est profectus non tum primum sed cum in isdem locis aliquanto ante eadem de causa aliquot annos fuisset, ac profectus est non modo ob causam sed etiam ob necessariam causam, magna ratione cum Mauretaniae rege contracta. tum autem, illo profecto, Sulla procurante eius rem et gerente plurimis et pulcherrimis P. Sitti praediis venditis aes alienum eiusdem dissolutum est , ut, quae causa ceteros ad facinus impulit, cupiditas retinendae possessionis, ea Sittio non fuerit praediis deminutis. iam vero
Abbreviated transcription (Latin):
oras maxime quasi mor̾bus qͥda
illius furoris ꝑ uaserat Nichil u̾o
minꝰ. fuit enm ut iam ante dixi
Ne apoli. fuit in ea ꝑte ytalie q̃
maxime ea suspicione caruit.
Quid ergo indicat. aut quid af¬
fert. Aut ipse cornelius. Aut uos.
qui ab eo hec mandata defertis.
gladiatores emptos esse fausti si¬
mulacione ad cedem ac tumultũ
Ita prorsus interpositi sunt gla¬
diatores quos testõ prĩs debe̾ri
debemꝰ. arrepta est familia que
si esset p̃t̾missa posset alia fa¬
milia fausti munus p̃bere. Ut
quidẽ Hec ipsa non modo iniqͦrũ
iuidia esset equorũ expectacio¬
i satisfacere posset p̃parant ue¬
hementẽ cũ longe tempus iu¬
neris ab esset qu̾asi uero tẽpus
dandi muneris non ualde apro¬
pinquatet nec opinante fausto
cũ is neq sciret neq uellet. fami¬
lia est comꝑata. At lr̃e sunt fausci¬
ꝑ quas ille p̃cibus a p. sylla pe¬
tit ut emat gladiatores et ut hos
ipsos emat neq solũ ad syllam

Expanded text:
oras maxime quasi morbus quidam oras maxime quasi morbus quidam illius furoris pervaserat? nihil vero minus. fuit enim, ut iam ante dixi, Neapoli, fuit in ea parte Italiae quae maxime ista suspicione caruit. quid ergo indicat aut quid adfert aut ipse Cornelius aut vos qui haec ab illo mandata defertis? gladiatores emptos esse Fausti simulatione ad caedem ac tumultum? 'ita prorsus; interpositi sunt gladiatores.' quos testamento patris deberi videmus. 'adrepta est familia.' quae si esset praetermissa, posset alia familia Fausti munus praebere. Vtinam quidem haec ipsa non modo iniquorum invidiae sed aequorum exspectationi satis facere posset! 'properatum vehementer est, cum longe tempus muneris abesset.' quasi vero tempus dandi muneris non valde appropinquaret. 'nec opinante Fausto, cum is neque sciret neque vellet, familia est comparata.' at litterae sunt Fausti,per quas ille precibus a P. Sulla petit ut emat gladiatores et ut hos ipsos emat, neque solum ad Sullam
Abbreviated transcription (Latin):
ad m. leccã nocto ea q̃ ꝯsecuta est
Catilie denũciacione conuent q̃
nox oĩum temporũ cõuracionis a cer¬
rima fuit atq acerbissima. cũ cati¬
line dies exeũdi. cũ cetĩs manendi
condicio. cũ descripcio totam ꝑ urbẽ
cedis atq incendiorum conscituta
est. Tunc tuus pr̃ Corneli u qd̾ tã¬
dem aliqñ conficetur. illam sibi of¬
ficiosam ꝓuĩcia depoposcit ut cũ
pͥma luce consulem salutatũ ueni¬
ret intromissus meo more et iure
amicicie me in meo lecto trucidaret
Hoc tempore cũ arderet acerrime cõ¬
iuracio. cũ catilina egrede̾tur ad ex̾¬
citũ. lentulus in urbe relinq̃retur.
Cassius incendiis. Tethegus cedi
p̃pone̾tur. Antonio ut occuparet
etruriam p̃scribe̾tur. cum oĩa or¬
dinarentur instituerentur para¬
rentur ubi fuit sylla. Corneli: Nũ
rome ymo longe abfuit. Nũ in hiis
legiombus quo se Catilia infere¬
bat. Multo eciam longius. Nũ
in agro cam̃ti. piceno. gallicõ qͣs

Expanded text:
ad M. Laecam nocte ea quae consecuta est ad M. Laecam nocte ea quae consecuta est Catilinae denuntiatione convenit? quae nox omnium temporum coniurationis acerrima fuit atque acerbissima. tum Catilinae dies exeundi, tum ceteris manendi condicio, tum discriptio totam per urbem caedis atque incendiorum constituta est; tum tuus pater, Corneli, id quod tandem aliquando confitetur, illam sibi officiosam provinciam depoposcit ut, cum prima luce consulem salutatum veniret, intromissus et meo more et iure amicitiae me in meo lectulo trucidaret. hoc tempore, cum arderet acerrime coniuratio, cum Catilina egrederetur ad exercitum, Lentulus in urbe relinqueretur, Cassius incendiis, Cethegus caedi praeponeretur, Autronio ut occuparet Etruriam praescriberetur, cum omnia ornarentur, instruerentur, pararentur, ubi fuit Sulla, Corneli? num Romae? immo longe afuit. num in eis regionibus quo se Catilina inferebat? multo etiam longius. num in agro Camerti, Piceno, Gallico, quas in
Abbreviated transcription (Latin):
fessione id ꝑ accusacionem filii
suscepit. S quid est tandem qd̾
iudicãt ꝑ istũ puerũ Cornelius
Si est causa michi ignota cum
portensio coĩtata rospondet ho¬
tensius. Sin ut ais illũ comica¬
tũ antonii et catiline cũ in cãpo
consularib comiais que a me
habita sunt cedem facere uolue¬
runt. Ancromũ tamẽ in campo
uidimꝰ et quid dixi uidisse nos. E¬
go uidi. nos enĩ cũ iud̾. inchil labo¬
rabatis neq suspicabamini. Ego
tectus p̃sidio firmo amicorũ cati¬
line tũc et antomii copias et cona¬
tũ repressi. Nũ quil est igitur
qui cũ dicat in campũ aspitasse
syllam. At qͥ si tũ secũ catilma so¬
cietate sceleris diux̃erat. cur ab
eo discedebat. cur cũ anthomio nõ
erat. cut in pari causa nõ paria
nelius ipe ecĩa nĩc de iudicãdo du¬
bitat ut dicitis informat ad hoc ad¬
ubratũ iudiciũ filii. Qd tandẽ de
illa nocte dicit. cũ int̾ falcarios

Expanded text:
fessione, id per accusationem fili fessione, id per accusationem fili susceperit! sed quid est tandem quod indicat per istum puerum Cornelius? si vetera, mihi ignota, cum Hortensio communicata, respondit Hortensius; sin, ut ais, illum conatum Autroni et Catilinae, cum in campo consularibus comitiis, quae a me habita sunt, caedem facere voluerunt, Autronium tum in campo vidimus —sed quid dixi vidisse nos? ego vidi; vos enim tum, iudices, nihil laborabatis neque suspicabamini, ego tectus praesidio firmo amicorum Catilinae tum et Autroni copias et conatum repressi. num quis est igitur qui tum dicat in campum aspirasse Sullam? atqui, si tum se cum Catilina societate sceleris coniunxerat, cur ab eo discedebat, cur cum Autronio non erat, cur in pari causa non paria nelius ipse etiam nunc de indicando dubitat, et, ut dicitis, informat ad hoc adumbratum indicium filium, quid tandem de illa nocte dicit, cum inter falcarios
Abbreviated transcription (Latin):
tabatis. ut uicti in campo. ĩ foro
uince̾tis cũ qui contra uos ꝓ hui
salute pugnabant amicissimi urĩ
quib non irascebamim consula¬
tum uob̾ eripiebant honori ur̃o
emplo ato inscituto optimi cu¬
iusq faciebant Ego uͦ quib orna¬
mentis adu̾sor tus. aut cui digͥ¬
tati prẽ repugno. Quid est qd̾ iã
ab hoc expetas. Honor ad prẽm n¬
signia honoris ad te delata sunt
Tu ornatus erũpnis̃ benis ad eũ
lacerandũ quẽ int̾emisti. Ego iacẽ¬
tem et spoliatũ defendo et ꝓtego
Atq hic tu et rep̃hendis me.
quia dofendam et irasceris. Ego
autem non modo tibi nõ irascor
s neq rep̃hendo quidẽ factũ
tuũ te enim exiscimo tibi scatu¬
isse quid faciendũ pucares et sa¬
tis ydoneũ officii iudicem poluisse.
At accusat cornelii filius idemq
ualere debet. at si pater iudicaret.
O prẽm corneliũ sapientem qͥ
qd̾ p̃mii solet esse in iudicio reli¬
querit. quod turpitudinis ĩ con¬

Expanded text:
tabatis, ut victi in campo in foro tabatis, ut victi in campo in foro vinceretis; tum qui contra vos pro huius salute pugnabant, amicissimi vestri, quibus non irascebamini, consulatum vobis eripiebant, honori vestro emplo atque instituto optimi cuiusque faciebant. ego vero quibus ornamentis adversor tuis aut cui dignitati vestrae repugno? quid est quod iam ab hoc expetas? honos ad patrem, insignia honoris ad te delata sunt. tu ornatus exuviis huius venis ad eum lacerandum quem interemisti, ego iacentem et spoliatum defendo et protego. atque hic tu et reprehendis me quia defendam et irasceris; ego autem non modo tibi non irascor sed ne reprehendo quidem factum tuum. te enim existimo tibi statuisse quid faciendum putares et satis idoneum offici tui iudicem esse potuisse. at accusat C. Corneli filius et id aeque valere debet ac si pater indicaret. O patrem Cornelium sapientem qui, quod praemi solet esse in indicio, reliquerit, quod turpitudinis in con