comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celsũ cũ dignitate arduũ excelsũ ascensũ cũ aliqua dificultate
It̃ alt puteus murus excelsus. Sũ mauideb in excelso ima in alto
Int̃ adniixũ &innixũ & subnixũ & obnihũ adnixũ conantẽ adaliqđ
Innixũ innitentẽ aliqđ ut siquis in baculo innitat᷑ cut colũnis sub¬
nixũ uero instructũ alieni consilio aut suffultũ exomni parce
Obnixũ eãt obstinatũ ł ꝑseuercentẽ Int̃ nudũ & nudã ⁊ nadatũ
Ecenĩ nudata dnr̃ qua e uestirisolent. Ea nuda quaeñ solent teg
Honestus uͦ cui honꝰ ipsud honeriẽ siqui spolia hostiũ fuerat sed hone¬
tur adr̃ grauidũ decaccidenti facunditate ut arbor grauida po¬
mi Int̃ magnũ a grande magnũ adanimũ referimꝰ grande
Int̃ obloqui & adloqui obloqui obtrectantis ẽ ad loqui ortantis est
sub primi Sub p̃mi & sũ misignificat &imi sub primiaut̃ occul

Expanded text:
celsum cum aliqua dignitate, arduum excelsum cum aliqua difficultate. Item altus puteus, murus excelsus. Summa uidebis in excelso, ima in alto. Inter adnixum et innixum et subnixum et obnixum. Adnixum conantem ad aliquid, innixum innitentem in aliquid, ut si quis baculo innitatur aut columnis; subnixum uero instructum aliquo consilio, aut suffultum ex omni parte; obnixum autem obstinatum uel perseuerantem. Inter nudum et nudatum. Ea enim nudata dicuntur quae uestiri solent, ea nuda quae non solent tegi. honustus uero cui onus ipsum honori est, ut si quis spolia hostium ferat. Sed onetura dicitur, grauidum de accedenti fecunditate, ut arbor grauida pomis. Inter magnum et grande. Magnum ad animum referimus, grande  ad animum. Inter obloqui, adloqui et eloqui. Obloqui obtrectantis est, adloqui hortantis et supprimi. Supremi et summi significat et imi, s
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃iacturũ e dãnũ Iactuꝵ scientes & ultro patim᷑ dãnum
insolito & nobscientibus fit. Int̃multationẽ poenã & supli¬
ciũ Multatio potesteẽ o sine sanguine. Supliciũ cũ sanguine¬

Expanded text:
Inter iacturam et damnum. Iacturam scientes et ultro patimur, damnum Inter iacturam et damnum. Iacturam scientes et ultro patimur, damnum insolito et nobis nescientibus fit. Inter multationem poenam et supplicium. Multatio potest esse et sine sanguine, in damn
Abbreviated transcription (Latin):
nascim & qñ hdicim fortunã nequicquid in uitae uario cͥcts ac¬
ciderit Int̃potentiã & potentatũ. Potentiaẽ suaecuius que
nestaeẽ Nã sẽꝑegestas tur pisest. Rursus int̃pauperiest
& pcuꝑtatẽ. pauperies dcc̃nũ ẽ pauꝑtas ipsa conditiẽ In
ualitu dinẽ & infirmitatẽ ualitudo & prospere eẽ potest
& aduersa Infirmitas seꝑ infestaẽ Int̃salutẽ esa lubrita¬
tẽ. Scclus est integritas corporis. Salubritas saluti conue¬
nien scausa ꝑ ꝗ sanitas ł seruat᷑ ł restcuratur Int̃ egritu¬
dinẽ &egrotationẽ. Sicut ẽ egrotatio incorpore. sicegritudo
in animo nom̃ hab& ñ seiunctũ adolore. dolorisigit᷑ egritudo
idẽ cacusa efficiens e gritudo in animo tã ꝗ egritudinẽ in cor¬
pore. Int̃ pestẽ & pestilentiã pestis ipsud nom̃ ẽ morbi
pestilentiauͦ id quod ex se efficit. pestilentiae aut̃ tres
animũ refertur Vlcus ad corporis iniuriã. It̃ uulnus cor¬
poris recens est plaga ulcus uero inua eratũ uulnus

Expanded text:
 fortunae quidquid in uita uarietatis acciderit. Inter potentiam et potentatum. Potentia est sui cuiusque snesta esse, nam semper egestas turpis est. Rursus inter pauperiem et paupertatem. Pauperies damnum est, paupertas ipsa conditio. Inter ualitudinem et infirmitatem. Valitudo et prospera esse potest et aduersa, infirmitas semper infesta est. Inter salutem et salubritatem. Salus est integritas corporis, salubritas saluti conueniens causa per quam sanitas uel seruatur uel restauratur. Inter aegritudinem et aegrotationem. Sicut aegrotatio in corpore, sic aegritudo in animo nomen habet, non seiunctum a dolore. Dolor est igitur origo, id est causa efficiens aegritudinem in animo, tamquam aegrotationem in corpore. Inter pestem et pestilentiam. Pestis ipsum nomen est morbi, pestilentia uero id quod ex se efficit. Pestilentiae autem tresanimum refertur, ulcus ad corporis iniuriam. Item uulnus corporis est recens plaga, ulcus uero inueteratum uulnus.
Abbreviated transcription (Latin):
cuĩ reilibidoe addit᷑ Nsole animo occurrere nisi illatm̃
qua obscene partis corporis ad flagitiorũ inmunditias ex¬
citat᷑ Sed merita ista int̃ cabera ly sibi ppriae nom̃ obti¬
nuit. Qui incarne corruptibibi plusc&eris seait dicta
ir libido eo quod libeat alienũ pudorẽ Int̃ osculũ &pacẽ
basiũ & suauiũ Pacẽ temicus filiis oculũ daridem uxoribasiũ
Scortũ succuiũ. It osculũ caritatisẽ basiũblandiens Succuiũ uo¬
iuntatis qđ quid cc̃&iã uerbi hocdistinx Ciugis intere abasiũ oscu¬

Expanded text:
cuius rei libido sit additur, non solet animo occurrere nisi illa tantum cuius rei libido sit additur, non solet animo occurrere nisi illa tantum qua obscenae partes corporis ad flagitiorum inmunditias excitantur. Sed merito ista inter caetera hoc sibi proprie nomen obtinuit, quia in carne corruptibili plus caeteris saeuit. Dicta autem libido eo quod libeat alienum pudorem. Inter osculum et pacem. Pacem amicis, filiis osculum dari dicimus, uxori basium, scorto suauium. Item osculum caritatis est, basium blanditiei, suauium uoluptatis. Quod quidam etiam uer
Abbreviated transcription (Latin):
inpendit᷑ Int̃uelocitatẽ & caeleritatẽ. Uelocitas pedũ est
caeleritas animorũ. Int̃ grauitatẽ & grauitudinẽ grauitas
expondere cnimiẽ sententia constans  grauitudo aũt cor¬
porisest Int̃ uastitatẽ & uastitudinẽ uastitas corporis est
uastitudo solitudo Int̃uoluntatẽ & uoluptatẽ. uoluntas
ẽ. desideriũ ñdũ ad epterei Volupta suero reiadeptedi¬
lectionis bone ł male Int̃ dolũ & dolorẽ dolor est corpo¬
ris in commoditas siue molestia desolus u occulta malitia
blaend sermonib: ad ornata. Int̃dolũ & insidias & fraudẽ
dolus animo fit. Insidiȩ loco siuetelo fraus circafidẽ motũ
liuor est corporis. Sir multa e uariae que liuidines sicut
liuido dulciscendi quae ira uocat᷑ sicut libi dehabendi pecania
quae aeuaritia nominat᷑ sicut libido qmđ cũ que uincendi que
puicatia dr̃ Sicut libido gloriandi quae iactantia nuncupa
t &cũ sint multarũ libidines rerũ tm̃cũlibido dr̃ neque

Expanded text:
impeditur. Inter uelocitatem et celeritatem. Velocitas pedum est, celeritas animorum. Inter grauitatem et grauitudinem. Grauitas ex pondere animi et sententia constat, grauitudo autem corporis est. Inter uastitatem et uastitudinem. Vastitas corporis est, uastitudo solitudo. Inter uoluntatem et uoluptatem. Voluntas est desiderium nondum adeptae rei, uoluptas uero rei adeptae delectatio, uel bonae uel malae. Inter dolum et dolorem. Dolor est corporis incommoditas siue molestia, dolus uero occulta malitia, blandis sermonibus adornata. Inter dolum et insidias et fraudem. Dolus animo fit, insidiae loco siue telo, fraus circa fidem mutualiuor est corporis. Sunt autem multae uariaeque libidines, sicut libido ulciscendi, quae ira uocatur; sicut libido habendi pecuniam, quae auaritia nominatur; sicut libido quomodocumque uincendi, quae peruicacia dicitur; sicut libido gloriandi quae iactantia nuncupatur. Et cum sint multarum libidines rerum, tamen cum libido dicitur neque
Abbreviated transcription (Latin):
dere ptime sut Ntimere int̃dũ ꝓdest & dec& ꝓqualitate
tẽporũ atque causarũ Int̃ la ũ & mortẽ quidã tẽptauer̃ fa¬
cere discretionẽ dicentes. Ladũ ꝑseuenit morsuero infer¬
tur Int̃ nec es sitatẽ & necessitudinẽ necessitas aliquid fieri
cogit necessitudo i affectus ẽ. ł uinculũ ꝓpinquitatis¬
Intꝰcurã & sollitudinẽ Sollicitudo e moderata aut tẽpera¬
bilis. Curauero sine moderationeẽ unde &curadicta
eo qđ cor urat. Int̃pigritiã &torporẽ Torpor dor mitanti
Digritia uigilantis : Int̃ morã &tarditatẽ Mlor a ẽ quae

Expanded text:
dere pertimescit. Nam timere interdum prodest et decet pro qualitate dere pertimescit. Nam timere interdum prodest et decet pro qualitate temporum atque causarum. Inter letum et mortem quidam temptauerunt facere discretionem dicentes: letum per se uenit, mors uero infertur. Inter necessitatem et necessitudinem. Necessitas aliquid fieri cogit, necessitudo autem affectus est et uinculum propinquitatisInter curam et sollicitudinem. Sollicitudo moderata est ac temperabilis, cura uero sine moderatione est. Vnde et cura dicta eo quod cor urat. Inter pigritiam et torporem. Torpor dormitantis est, pigritia uigilantis. Inter moram et tarditatem. Mora est qu
Abbreviated transcription (Latin):
re impus dicitdñs Int̃ lasitiã & exultationẽ. Lac itia ẽ m̃tis
gaudiũ & exultatio hoc uerborũ atque m̃brorũ. Rursus ex¬
ultatio iubi latione distinguit᷑. Vbi enĩ uerba sufficiunt
lacitiae & lin gua idoneaẽ. m̃tis & gaudiũ explicare ex ul¬
tatioẽ Ubiueroñ potest quis que conceptũ gaudiũ ub adnun¬
ciare sed ipsa animidifus:. laeitiã in uoce quae exultati¬
oniseorũ iubilatioẽ Int̃ploratũ planctũ & flacũ plo¬
rat᷑ tm̃ lacrimarũe planctꝰtam̃ uoce flaeus adutrũq¬
paruulis. Pauor cũ timiditate animi subditaẽ c̃t᷑batis
ocasio qua& am̃ soluit᷑ ratione ł tẽpore nec stat it̃ meusest
motꝰ interior animi subit siue corđ fuctꝰ ex aliquatristi re¬
cordatione Timor uͦ ẽ adcedens dolor m̃tis extrinsecus
exaliqua accedens ocasionẽ. Porro timiditas animiaitiũ
cũ tẽporclia bona quis quis sibi subtrahi ꝑ orrescit. Bonus
cũ quantũ quis dm̃ ardentius diligit tam̃ eũ diligentius offen¬

Expanded text:
 Inter laetitiam et exultationem. Laetitia est mentis gaudium, exultatio uero uerborum atque membrorum. Rursus exultatio a iubilatione distinguitur; ubi enim uerba sufficiunt laetitiae, et lingua idonea est mentis gaudium explicare, exultatio est. Vbi uero non potest quisque conceptum gaudium uerbis adnuntiare sed ipsa animi diffusi laetitia in uoce quadam exultationis erumpit, iubilatio est. Inter ploratum, planctum et fletum. Ploratus tantum lacrimarum est, planctparvulis, pavor autem cum timiditate animi subita est conturbans occasio, quae tamen solvitur ratione, vel tempore, nec stat, item metus est motus interior animi subitus, sive cordis, factus ex aliqua tristi recoex aliqua accidenti occasione. Porro timiditas animi uitiumcum temporalia bona quisque sibi subtrahi perorrescit, bonus cum quanto quis Deum ardentius diligit, tanto eum diligentius offen
Abbreviated transcription (Latin):
quie a quae sensibus corporis experiuntur. utrebus mandanis Int̃¬
rusticũ orusticanũ Rusticus operarius hr̃ arure. Rusticanus
pater familias Int̃desertũ e dissertũ. Desertus orator est Dis sert
doctus adisserendo dictus. Intloquentẽ & loquacẽ Sinceritts loquatiũ¬

Expanded text:
qui ea quae sensibus corporis experiuntur. Inter qui ea quae sensibus corporis experiuntur. Inter rusticum et rusticanum. Rusticus operarius dicitur a rure, rusticanus pater familias. Inter disertum et dissertum. Disertus orator est, dissertus doctus, a disserendo dictus. Inter eloquentem et loquacem. Sinceritas facu
Abbreviated transcription (Latin):
iustus aiure uidendo id est iustaius est faciendo uocatur Int̃ sacrũ
crũ It scm̃ semꝑ in bonã partẽ ponitur. Sacrũ uero duo significc
bonũ & iadũ. Bonũ ut illud it̃ flumina & fontes sacros madũ ut
auri sacra fames & sacrepandunt᷑ porte & leno sare & sacerhnr¬
cus Vnđ ignis saccerdr̃ ulcus orribib al maccũt ab clendo dictoe
Vnde & copud paganos l maceres dictaẽ alim̃torũ in uentrix. Int̃
becctũ &felicem: Beatus sibitantũ ẽ felix sequent̃ &alus ut est illud
uirgilianũ. Sisfelix nostrũque leues quocũque laborẽ Felixcũt̃¬
dr̃ ꝑ quẽ dat᷑ &accipit᷑ ut felixtẽpus felix locus. felix euentus
Int̃ diuitẽ & locupletẽ. Diues est pecunus. Locuplexaut̃ funđ qua si
locisplenus Int̃ sapientẽ e prudentẽ it a discernisol& Vt sapiens
uocatur his qui intellectũ int̾norũ rimat᷑. Prudens uero

Expanded text:
iustus a iure uiuendo, id est, iuxta quod ius est faciendo uocatur. Inter sacruiustus a iure uiuendo, id est, iuxta quod ius est faciendo uocatur. Inter sacruacrum. Item sanctum semper in bonam partem ponitur, sacrum uero duo significat, et bonum et malum; bonum ut illud: «Inter flumina nota et fontes sacros»; malum ut: «Auri sacra fames» et «Sacrae panduntur portae» et leno sacer et sacer hircus. Vnde et ignis sacer dicitur ulcus horribile. Alma autem ab alendo dicta. Vnde et apud paganos alma Ceres dicta est alimentorum inuentrix. Inter beatum et felicem. Beatus sibi tantum est, felix frequenter et aliis, ut est illud Virgilianum: «Sis felix nostrumque leues, quaecumque, laborem». Felix autr felicitas, ut felix tempus, felix locus, felix euentus. Inter diuitem et locupletem. Diues est pecuniis, locuples autem fundis, quasi locis plenus. Inter sapientem et prudentem ita discerni solet, ut sapiens uocetur is qui intellectum aeternorum rimatur; prudens uero
Abbreviated transcription (Latin):
quae ex quatuor uitutibus unaẽ. Lic& & corporis labor for¬
titudo uocatur. Int̃ libertatẽ & liberalitatẽ. Libertas conditi¬
onis est liberditas uero bene ficentiae & largitatis est ut
nudũ uestire captiuo redimere pauperi uictũ aministpane
Int̃benignitatẽ & bonitatem Stoici itadefiniunt: Quae benig¬
nita suirtus adbene faciendũ exposita lenis blandadulcis ad¬
loquio & omniũ bonor ũ fmili aritate inuitans. bonitts hre
bene quidẽ facere & praestare quae pasciturpar atuẽ ñ tunc
nouit sucuis eẽ consortio & sua cunctos inuitare dulcedinem
Int̃aptũ e utilẽ. Aptũ ad tẽpus uti lecd ꝑ p&uũ Int̃rationalem
arationabilẽ Fationade ut homo angelus rationabile ꝗratione
agitur ł dicitur Int̃aequũ diustũ lustũ quippe exlege quasi ius
custodiens. Aequũ cut ẽ qui secundũ naturã iustus est Haecenim

Expanded text:
Quae ex quattuor uirtutibus una est, licet et corporis robur forQuae ex quattuor uirtutibus una est, licet et corporis robur fortitudo uocetur. Inter libertatem et liberalitatem. Libertas conditionis est, liberalitas uero beneficientiae et largitatis est, ut nudum uestire, captiuos redimere, pauperi uictum administrare. Inter benignitatem et bonitatem. Stoici ita definiunt, quod benignitas sit uirtus ad benefaciendum exposita, lenis, blanda, dulcis adloquio et omnium bonorum familiaritate inuitans, bonitas autem bene quidem facere et praestare quod poscitur parata est, non tamen nouit suauis esse consortio et sua cunctos inuitare dulcedine. Inter aptum et utile. Aptum ad tempus, utile ad perpetuum. Inter rationale et rationabile. Rationale ut homo et angelus, rationabile quod ratione agitar uel dicitur. Inter aequum et iustum. Iustus quippe ex lege est, quasi ius custodiens; aequus autem est qui secundum naturam iustus est. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
sexui renuntiatio. Harũ prima felicitati sest non nosse in totũ
a quo postec liberarioptabis. Secundauero uirtutis contempnere
uimq: opti me noueris alia continentia in coniuigis spiritadibus
castitatẽ in uirginibus intellegunt. It̃ quid ẽ castitatẽ accipiunt
inmentẽ uirginitatẽ uero incorpore. Illaẽ iuera castitas
quae nec m̃ te polluitur Int̃pi&atẽ eafectionẽ. pies as int̃ deu
sangume exibeur. affectio inter extraneos Int̃miseri cordiã¬
& miserationẽ bene uelle miseri cordiaẽ bene facere miserati¬
onis. Dr̃ enĩ miseratio quasi miseri cordiae actio. Inmiseri cordia
affectus tam̃ cordisest quae conpellimur ut miseris subueniamus
Qua propt̃ miseri cordia ẽ condolere misero. Nouit &iã si non sit unde
Corpus patiens inedie & algorisi Int̃ uirtutẽ & fortitudinem
Virtusinanimiuigore & abituẽ. Cuius parsest fortitudom̃tis

Expanded text:
sexui renuntiatio. Harum prima felicitatis est, non nosse in totum sexui renuntiatio. Harum prima felicitatis est, non nosse in totum a quo postea liberari optabis; secunda uero uirtutis, contemnere uim quam optime noueris. Alii continentiam in coniugiis spiritalibus, castitatem in uirginibus intellegunt. Item quidam castitatem accipiunt in mente, uirginitatem uero in corpore. Illa est autem uera castitas quae nec mente polluitur. Inter pietatem et affectionem. Pietas inter deuinctos sanguine exibetur, affectio inter extraneos. Inter misericordiamiserationem. Bene uelle misericordiae est, bene facere miserationis. Dicitur enim miseratio quasi misericordiae actio. Nam misericordia affectus tantum cordis est quo compellimur ut miseris subueniamus. Quapropter misericordia condolere misero nouit, etiam si non sit unde «corpus patiens inediae et algoris». Inter uirtutem et fortitudinem. Virtus in animi uigore et habitu est, cuius pars est fortitudo mentis.
Abbreviated transcription (Latin):
Crastinũ adopus eidẽ tẽporis
Int̃diurna & diutinã & diuturna. Diur naadiectas ut diurna
mercis. Diutinadicta ab eo qđẽ quaediudurauerit. Diuturna
apep&uit atedicta quasi a uerna. Int̃religionẽ & fidẽ fideses¬
Religiocultus quẽ illicredentes
exhibemus Dict ahfides ab eo quodidẽ: quod int̃ utrosque placitũ ẽ
quas int̃ dm̃ e hominẽ Dicta quoque religio eo quod hominesre¬
ligcentur uinculo seruiendi adcultũ diuinitatis religioh est in
uirtute Suꝑstitio uero incultũ in licito Int̃ heresim a scis ma
dogmatis instituentis culturũ Heresis ingrece abeletione dicit᷑
Intellectus adartem. Int̃prudentiã & sapientiã. Prudentico
in humanis rebus Sapientia indiuinis tribuitur. Int̃iudiciũ
&iustitiã Difertenimiudiciũ cciustitia Sols enimdiciiudiciũ
prauũ quod iniustũ ẽ. Iustitiauero iniqua & in iusti eẽ ñpocest¬
ñtis Int̃castitatẽ & continentiã. Cas¬
tita sẽ corporis incorruptio: Continentia uero postcorruptionẽ¬

Expanded text:
crastinum ad opus eiusdem temporis. Inter diurna et diutina et diuturna. Diurna a die dicta merces; diutina dicta ab eo quod est quae diu durauerit; diuturna uero a perpetuitate dicta, quasi aeterna. Inter religionem et fidcultus quem illi credentes exhibemus. Dicta autem fides ab eo quod fit idem quod inter utrosque placitum est, um et hominem; dicta quoque religio eo quod ea homines religantur uinculo seruiendi ad cultum diuinitatis. Religio autem est in uirtute, superstitio uero in cultu inlicito. Inter heresim et scisma. dogmatis instituentem culturam. Heresis autem Graece ab electione dicitur, intellectus ad artem. Inter prudentiam et sapientiam. Prudentia in humanis rebus, sapientia in diuinis tribuitur. Inter iudicium et iustitiam. Differt enim iustitia a iudicio. Solet enim dici iudicium prauum, quod iniustum est; iustitia vero iniqua et iniusta esse non pontis. Inter castitatem et continentiam. Castitas est corporis incorruptio, continentia uero pos
Abbreviated transcription (Latin):
ne que ebriosi regnũ dĩ possidebunt pulchre i quidã nonig¬
nobił orator cũ ebraicũ de somno describere excitatũ ait
nedormire excitatus. neiugulare ebrius poterat qua sen¬
tentia ex pressit. quẽ admodũ nec mortuũ eũ fuisse nec uiuũ
Int̃suꝑbiã & arrogantiã arro gantia ẽ in anis gła deidꝙ quil
ꝑuirtutũ iactantiã deicit. Altã que carnał erga seniorũ im¬
periũ in obedientes reddit. Dicta aut̃ suꝑbia quae suꝑ uult
ꝙ quodẽ Int̃ temeritatẽ &cudatiã Temeritas sine consi¬

Expanded text:
«Neque ebriosi regnum Dei possidebunt». Pulcre autem quidam non ignobilis orator, cum ebrium e somno describeret excitatum, ait: «Nec dormire excitatus, nec uigilare ebrius poterat». Qua sententia expressit quodam modo nec mortuum eum fuisse, nec uiuum. Inter superbiam et adrogantiam. Adrogantia est inanis gloria de eo quod per uirtutum iactantiam deicit, altera quae carnales erga seniorum imperium inoboedientes reddit. Dicta autem superbia quia super uult quam quod est. Inter temeritatem et audaciam. Temeritas sine consi
Abbreviated transcription (Latin):
rebusest. Int̃fantasia &fantasma fantasiaẽ imago alicui
corporis uisa Scogitanda postec in animofiguratte ut puta
patris species ꝗ aliquanđ uidim̃ hancdũ cogitandomemoramꝰ
imago formata ut puta species aut quẽ nũ quȩ uidisse meminis se
tunceius speciae : ñ memoriã sed motu animi finxide in cognatis
er gospecies memoria collecta fantisiaẽ De in cognitis species ani¬
mofigurata fantasma Nã fantas manihi laliuds ꝙ despecies
corporis corporeo sensuaderacta figm̃ta ꝙ memoriae ut ucceptas
ł partire ł multiplicare ł contrahere seu dtendere Fordina re
ł ꝑturbare ł que lib& figurare facillimũ ẽ. uerũ querit᷑ eauene

Expanded text:
rebus est. Inter fantasiam et fantasma. Fantasia est imago alicuius corporis uisa et cogitando postea in animo figurata, ut puta, patris species, quem aliquando uidimus; hanc dum cogitando memoramus, am uidimus, imago formata, ut puta species aui quem numquam uidisse memini sed tamen eius speciem non memoria, sed motu animi finxi. De cognitis ergo species memoria collecta fantasia est, de incognitis species animo figurata, fantasma. Nam fantasmata nihil aliud sunt quam species corporis, corporeo sensu abstracta, figmentaque memoriae ut accepta sunt uel partire uel multiplicare seu contrahere uel distendere uel ordinare uel turbare uel quodlibet figur
Abbreviated transcription (Latin):
inuido Inuidio susirẽ quiabalio patitur inuidia nillr
honestũ quiñ in uidiosũ nemoqui ppe inuido misero quis
test cũ quis niticur eaquȩ melioras hemulari Inuidia uͦ
alienac ut dictũẽ felicitate torqu&ꝰ Sinduplicẽ scinditur
passionẽ cũ aut quae ipse ẽ aliũ eẽ nonuult. aut aliũ eẽ me
nihilest quae ꝓtinꝰ ipsũ actorẽ rod& excruciatque animã Inui¬
diae hoc nom̃ dictũ ẽ .a nimis intuendo felicitatẽ alterius ut ẽ
& ccdleuẽ sermonis curũ quasi auento foliũ cõmoueur. De
talibus dr̃ scriptura. Uir iracund in onestus est. Et iterũ ir¬
ferocitatẽ & feritatẽ Fero citas sepelauđ hab& ẽ enĩ ferocitts
Int̃ tristitiã & mestitiã mestitia corđẽ triscitia uultui. mestũ
ergo ł merentẽ animodñs cristẽ aspectũ. It̃ mestitic tẽpo¬
risẽ e fit aliqñ & aliquo accidentidolore. Tristitiauͦ uitiã na

Expanded text:
inuidet, inuidiosus autem est qui ab alio patitur inuidiam. Nihil tamen inuidet, inuidiosus autem est qui ab alio patitur inuidiam. Nihil tamen honestum quod non inuidiosum. Nemo quippe inuidet misero, quis test, cum quis nititur ea quae meliora sunt aemulari; inuidia uero et aliena, ut dictum est, felicitate torquetur, et in duplicem scinditur passionem, cum aut quod ipse est alium esse non uult, aut alium nihil est, quae protinus ipsum auctorem rodit excruciatque animum». Inuidiae autem nomen dictum est a nimis intuendo felicitatem alterius, ut est et ad leuem sermonis auram, quasi a uento folium, commouetur. De talibus dicit Scriptura: «Vir iracundus inhonestus est». Et iterum: «Irferitatem. Ferocitas saepe laudis habetur. Est enim ferocitas Inter tristitiam et mestitiam. Mestitia cordis est, tristitia uultus. Mestum ergo uel merentem animo dicimus, tristem aspectu. Item mestitia temporis e
Abbreviated transcription (Latin):
rarices iy dr̃ amerendo id est ꝓmerendo stipendia libidinis
Vnde & militescũ stipendia accipiunt mererices dicuntur
facinus & flagitiũ iacuid& distinguere agustinꝰ. Quicquđ
enĩ copudita sagit indomita. Cupiditas ad corrũ pendũ aenimũ
& corpus suũ. Flagitiũ uocat᷑. Quic qđ ergo agit ut adterinoceat
quae cũ corruperint animã in facinora ꝓselit᷑ Inẽ falsitatẽ ⁊
m̃datiũ Negarequeueruẽ falsitas ẽ fingerequaeuerũ ẽ m̃

Expanded text:
Meretrices autem dicuntur a merendo, id est, promerendo stipendia libidinis. Meretrices autem dicuntur a merendo, id est, promerendo stipendia libidinis. Vnde et milites, cum stipendia accipiunt, mereri dicuntur. Inter facinus et flagitium ita uidetur distinguere Augustinus: «Quidquid enim» inquit «agit indomita cupiditas ad conrumpendum animum et corpus suum flagitium uocatur, quidquid uero agit ut alteri noceat,quae cum conruperint animum in facinora prosilitur». Inter falsitatem et mendacium. Negare quod uerum est, falsitas est; fingere quod uerum non
Abbreviated transcription (Latin):
Inlo co ed t̃ ubi alt̃ reces sit altbonus alt̃ malus alii uerius amorẽ
sbonũ dixer̃ & malũ Cupidinẽ seꝑ malũ amorẽ hoc quadri¬
ꝑtitũ differentiaẽ Eenĩ iustus amorpius crudelius obscenus
Iustus amorest uxiorius pius filior ũ erudeł contranaturã
ue fasife. Obscenꝰ merericũ. Int̃ sttiprũ incestũ & adulterũ
Stuprũ in uirginẽ Incestũ in parentẽ ł uiduã: adulteriũ innuo
cã dictũ h incestũ quasi inccstũ. Int̃lasciuiã e paulantiam
asciuita luxu. ꝑu lantia a temeritate uocata peulantia h
libido dr̃ ab eo qui p&it malealienũ pudorẽ. Inẽfornicationẽ &
adalteriũ adult eriũ ẽ c̃iugalistori quo iniqui nam̃ tũ forni¬
catio uͦ amor legitimo conubio solutis ⁊ uigus explende libidinis¬
c̃ sectando licentiã Scriptura eh solent fornicationẽ uocare
omnẽ in licitã corruptionẽ. sicut ẽ ido latria e auaritia ex qui¬
i sũpsit nom̃ a quibusdã aedificus arcuatis quos fornice santiqui

Expanded text:
illico alter ubi alter recessit; alter bonus, alter malus». Alii uerius amorem et bonum dixerunt et malum, cupidinem semper malum. Amorum autem quadripertita differentia est. Est enim iustus amor, pius, crudelis, obscenus. Iustus amor est uxorius, pius filiorum, crudelis contra naturam, ut Pasiphae, obscenus meretricum. Inter stuprum et incestum et adulterium. Stuprum ita. Dictum autem incestum quasi incastum. Inter lasciuiam et petulantiam. Lasciuia a luxu, petulantia a temeritate uocata. Petulantia autem libido dicitur ab eo quod petit male alienum pudorem. Inter fornicationem et adulterium. Adulterium est coniugalis tori coinquinamentum, fornicatio uero amor legitimo conubio solutus et uconsectando licentiam. Scripturae autem solent fornicationem vocare omnem illicitam corruptionem, sicut est idololatria, et avaritia, ex quiautem sumpsit nomen a quibusdam aedificiis arcuatis quos fornices antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
mimie comediae & multa poemata ubim̃ datiũ dilectaendi po¬
tius studio qui fallendiuo lunt ate scribitur Nã om̃sfere qui
iocaentur mtiuntur. Int̃m̃tientẽ a fallentẽ considerandũ ẽ
Qui ille m̃tit᷑ quiuult uidere ꝗ nẽ quibr ñ uolens eliud patat
quae ẽ ñ m̃tit᷑ sofallitor Ine ergo omnim̃tientiuo luntas fed¬
fallendi reih fallentis uoluntas nonẽ m̃tiendi nẽ lapisfallit
&multe corporis spies fallentur semi fratimunda dũ sit inte¬
sutũ Ealidus est in disputendi subdolus. Versutas  cuimens
ad queliba fraudẽ facile uertitur. Ergo callido ñ pastuto tam̃
sed pastute docto dñs uersutul ab eo quaecnimã aito uerte¬
at Vnđ & plautus uersutiores rota figu dt̃ Intlitigo sum

Expanded text:
mimi et comoediae et multa poemata, ubi mendacium delectandi pomimi et comoediae et multa poemata, ubi mendacium delectandi potius studio quam fallendi uoluntate scribitur. Nam et omnes fere qui iocantur mentiuntur. Inter mentientem et fallentem. Considerandum est quod ille mentitur qui uult uideri qu non mentitur, sed fallit. Inest ergo omni mentienti uoluntas fallendi, rei autem fallentis uoluntas non est mentiendi. Nam et lapis fallit et multa corpora specie fallunt, ut remi fracti in unda, dum sint intesutum. Callidus est in disputando subdolus, uersutus autem cuius mens ad quamlibet fraudem facile uertitur. Ergo callidum non pro astuto tantum, sed pro astute docto dicimus, uersutum autem ab eo quod animum cito uertat. Vnde et Plautus: «Versutior es rota figulari». Inter litigiosum
Abbreviated transcription (Latin):
tremolũ naturae Trem̃tẽ tẽporis In t̃tremer ariũ & audacẽ
gans ad sumit sibi fiduciã abrogans deme Int̃ dirũ &atrocem
Dirus in misericors quasi diuina ira intactus a troxcrudens iđ
insanguine Int̃ferocẽ &ferũ ferox dr̃ animꝰ ferusleo
Int̃ spurcũ espuriũ Spurcus ñ tam̃ in purus s& & seuus Spuru
hr patre incerto matre uidua genitꝰ quasi tam̃ spurii filius qua
mantur. Int̃ auarũ &cupidũ. Aucrus est qui ñsuo ut ig̃cupiđ
quidienade sidercit Int̃ luxuriosũ & ꝓdigũ. Luxurio sus
quasi solutus in uoluptates. unde & menbra loco mota luxata di¬
cuntur ꝓdigus h supim tuosus. quiomniaporro agit & quasiꝓ
iecit. Int lasciuũ & p&ulcntẽ lasciuus luso ꝓaulaensteme¬
ritatem Int̃fallacẽ & mñdacẽ Omnis homo fallax id egit unde
quisque fallitur. n omnis homo uult fallere quim̃titur sicut

Expanded text:
Tremulus est naturae, tremens temporis. Inter temerarium et audacem. Tremulus est naturae, tremens temporis. Inter temerarium et audacem. gans adsumit sibi fiduciam, abrogans demit. Inter dirum et atrocem. Dirus inmisericors, quasi diuina ira in id actus. Atrox crudelis, hin sanguine. Inter ferocem et ferum. Ferox dicitur animus, ferus leo. Inter spurcum et spurium. Spurcus non tantum impurus, sed et saeuus; spurius autem patre incerto, matre uidua genitus, quasi tantum spurii filius, quia mantur. Inter auarum et cupidum. Auarus est qui non suo utitur, cupidus qui aliena desiderat. Inter luxuriosum et prodigum. Luxuriosus uasi solutus in uoluptates, unde et membra loco mota luxa dicuntur; prodigus autem sumptuosus, qui omnia porro agit et quasi proicit. Inter lasciuum et petulantem. Lasciuus luxu, petulans temeritate. Inter fallacem et mendacem. Omnis homo fallax id agit ut quisque fallatur; non autem omnis homo uult fallere qui mentitur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dum miserabilis ẽ cuimiserere possumꝰ. miseranđ cuimisereri debe
Int̃ in memorẽ dignarũ Inmemor est quiabiectus ẽ. Ignarus qui
inscius eius unde & nares dicte quaenos odoreadmonent ut noscanꝰ
& memorẽ Memoriosus memoriã habe Memor uero benefici
ł defensionis memor est Int̃stultũ ofatuũ estupidũ. Quid ud erẽ
fatuũ estimant quineque ex quod fut̃ ipse neque. quaec ludicuntur¬
legat. Stultũ uero auiti ore corde Vnde afranius ego in
stultũ estimo fatuũ eẽ non opinor Id est non obtonsis quidẽ sensibus
nontã nulis. scupidus uerodictus est quasi lapideus quasi stolidus
segnis qsi sineigni quae secaras sinecura idest frigidus prꝗ inu¬
tile accipimas Int̃dem̃tem adelerũ. De mens est cuique aeso
bundus & furens & c& eric similia. Int̃tremolũ & trem̃tem

Expanded text:
dum. Miserabilis est cui misereri possumus, miserandus cui misereri debemus. dum. Miserabilis est cui misereri possumus, miserandus cui misereri debemus. Inter inmemorem et ignarum. Inmemor est qui oblitus est, ignarus qui inscius. Vnde et nares dictae, quae nos odore admonent ut noscamuset memorem. Memoriosus memoriam habet, memor uero beneficii uel defensionis memor est. Inter stultum et fatuum et stupidum. Quidam ueterum fatuum aestimant qui neque quod fatur ipse, neque quod alii dicunt intellegat; stultum uero hebetiore corde. Vnde Afranius: «Ego» inquit «me stultum existimo, fatuum esse non opinor», id est obtunsis quidem sensibus, non tamen nullis. Stupidus uero dictus est quasi lapideus, quasi stolidus. Segnis quasi sine igne quomodo securus sine cura, id est, frigidus, per quod inutilem accipimus. Inter dementem et delirum. Demens est cuiuscumque bundus et furens et caetera similia. Inter tremulum et trementem.
Abbreviated transcription (Latin):
m&u&. uere cunđ non inuerũtime Int̃ amicũ & sotiũ amicus consat
a fectu socius re qua consortio constat. Int̃fidelẽ & fidũ fidus amicus dr̃
fidelis famulus It̃ infidelis est quicar& in firmitatẽ infidus qui fidẽ
Int̃man sueũ o modestũ Mansu&usẽ quinulli iniuriã in rogat mo¬
minator sit quidtericrim̃ infert. idsepius faciat. Criminans ir
quicrim̃ inferat. ecũ suspitione quoque id faciat. Qut requima¬
gis noxius uideat᷑̃ ut a franius ñ sũ inquidtã criminosa ꝗ ta uipa
gan nire adcurũ nũꝗ didici dominicat̃. Int̃ fa mosum sinfac mem
famosus dequafam aloquitur. seu bene seu male: In fccmis uero ma
flagitii infert Inpudicas qui patit᷑ Int̃ de formẽ & turpe de for¬
miscd corpusꝑtine turpis adanimũ. Int̃miserũ & misellũ miserũ
uiuentẽ addicimus Misellũ mortuũ. In t̃miserabilẽ & miserto¬

Expanded text:
metuit; uerecundus non nisi ueram timet. Inter amicum et socium. Amicus constat metuit; uerecundus non nisi ueram timet. Inter amicum et socium. Amicus constat affectu, socius re quia consortio constat. Inter fidelem et fidum. Fidus amicus dicitur, fidelis famulus. Item infidelis est qui caret firmitatem, infidus qui fidem. Inter mansuetum et modestum. Mansuetus est qui nulli iniuriam inrogat, mominator sit qui alteri crimen inferat et id saepius faciat, criminans autem qui crimen inferat et cum suspicione quoque id faciat quare quis magis noxius uideatur. Vt Afranius: «Non sum» inquit «tam criminosa quam tu, uipera: gannire ad aurem numquam didici dominicam.» Inter famosum et infamem. Famosus est de quo fama loquitur seu bene seu male, infamis uero tantuflagitii infert, impudicus qui patitur. Inter deformem et turpem. Deformis ad corpus pertinet, turpis ad animum. Inter miserum et misellum. Miserum uiuentem adhuc dicimus, misellum mortuum. Inter miserabilem et miseran
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uel udipse uidens utił rerũ fut urarũ ordinant᷑ Peritus usudoctus
Calliđ ꝑ excitationẽ ꝑ exercitationẽ artis instructus facunđ qui fo¬
cile faripotest Interscientẽ & sciolũ Sciensest peritus scientia a
rebus Sciolus simulator scientiae acperitiae scienti contrarius
& qui quod alius scat ipse uelitscire. aut quise ꝓfiteurscireom nia aut
&it̃ futura p̃dicare: Int̃ ex ꝑtũ eperitũ Sienim experitã rerũ dix¬
erimus significamꝰ peritũ Siex ꝑtũ ignarũ. Int̃ in doctũ a indocilem
Indocił est qui penitꝰ ñ potest discere. Indoctus qui nondũ discit ota men
discere possit. Adhanc formã similitudines tebis ut puta motus ut puta
in motus in mobilis & hissimilia Int̃lccudabilẽ &laudandũ Eacudabił
ẽ quilaudare potest. Eaudanđ quilccudaridebo. Int̃ exerctũ &exer
citatũ Exercitus laboribus fatigatꝰ. Exercitatꝰ ł arte ł studio operit᷑
Int̃pudentẽ &uerecundũ h int̃est quiapudens opinionẽ uert̃ fod sc̃ que

Expanded text:
est ueluti prouidens, utilis rerum futurarum ordinator; peritus usu doctus; callidus per exercitationem artis instructus; facundus qui facile fari potest. Inter scientem et sciolum. Sciens est peritus scientia et rebus; sciolus simulator scientiae ac peritiae scienti contrarius, et quidquid alius sciat, ipse uideri uelit scire; aut qui se profitetur scire omnia, aut etiam futura praedicere. Inter expertum et expertem. Si enim expertum rerum dixerimus, significamus peritum, si expertem ignarum. Inter indoctum et indocilem. Indocilis est qui penitus non potest discere; indoctus qui nondum discit et tamen discere possit. Ad hanc formam similia distingue, ut puta, inmotus inmobilis et his similia. Inter laudabilem et laudandum. Laudabilis est qui laudari potest, laudandus qui laudcitus laboribus fatigatus, exercitatus uel arte uel studio peritus. Inter pudentem et uerecundum hoc interest, quod pudens opinionem ueram falsamque
Abbreviated transcription (Latin):
in ancille Sũ mãtutibiẽ ꝓmalauitia famã. Ex tolł sed ꝓbe
ne. paratã głam Male uolente senim famãtollent. Bene
co utili positũ auxiliũ ꝗ ab exteris dat᷑. Subsidiũ quae postea
supuenit. Int̾occsionẽ. & oportunitatẽ. Occasio arifit
Oportunitas haec sep̃buit ł secunda successit Int̃ euentũ &e

Expanded text:
in Achille: «Summam tu tibi pro mala uita famam extolles, et pro bene parta gloriam»; maleuolentes enim famam tollunt, beneuco utili positum, auxilium quod ab exteris datur, subsidium quod postea superuenit. Inter occasionem et oportunitatem. Occasio arrisit, oportunitas se
Abbreviated transcription (Latin):
Quidquidenim ex crte uerborũ facit ãbiguitatẽ partim sibi ꝑex
emplo eẽ potest partimnon potest. Cũ enĩ definiero quid sig¬
nifice nom̃ possũ hoc ipsũ exẽpligratia supponere Haecenĩ

Expanded text:
Quidquid enim ex arte, verborum facit ambiguitatem, partim sibi pro Quidquid enim ex arte, verborum facit ambiguitatem, partim sibi pro exemplo esse potest, partim non potest. Cum enim definio quid significat nomen, possum hoc ipsum exempli gratia supponere, quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
impediri haec enim nomina & ipsequi fuit summasorator
& eius picca imago ł siatua & idex quo eius littere conti¬
nentur & siquidẽ insepulcro eius cadaueris significari potest
diuersis enimrationibus dicimus tullius ab interitu patriã
sed di uersis hae c omnia de finitionibus explicandas Hocigit᷑
genus equiu ocor ũẽ in quoiã nulla dedisciplina uerborũ orit᷑
cc̃biguitas sed deipsis rebus quae significant᷑. at siutrũ que
confundat audientẽ ł legentẽ siue quod ex corte siue qđ ex
loquendiusudicitur ñ ne tertiũ genꝰ recte annumerabit᷑ cuius
exemplũ insententia quidẽ a ꝑtius appar& ut siquis dicat mults
dactili mero scripser̃ utẽ tullius Nã hic incertũ utrũ tullius
ꝓexemplo dactilicipeđ andactili & po&epositũ sit quorũ illud
te hocex usu loquendi accipitur. Sed insimplicil
cipuł enuntie & supͣ ostendimꝰ Cũ igit᷑ haectriagenera mani¬
festis rationib: in t̃se differant rursũ primũ genꝰ induo diuidit᷑

Expanded text:
inpediri. Hoc enim nomine et ipse qui fuit summus orator et eius pieta imago vel statua et codex quo eius litterae continentur et si quid est in sepulchro eius cadaveris significari potest. Diversis enim notionibus dicimus: 'Tullius ab interitu patriam sed diversis haec omnia definitionibus explicanda sunt. Hoc igitur genus aequivocorum est, in quo iam nulla de disciplina verborum oritur ambiguitas sed de ipsis rconfundat audientem vel legentem, sive quod ex arte, sive ex loquendi usu dicitur, nonne tertium genus recte annumerabitur? Cujus exemplum in sententia quidem apertius apparet, ut si quis dicat, Multi dactylico metro scripserunt, ut est Tullius: nam hic incertum est utrum Tullius pro exemplo dactyli pedis, an dactylico poetae positum sit: quorum illud ex arte, hoc ex usu loquendi accipitur. Sed in simplicibcipulis enuntiet, ut supra ostendimus. Cum igitur haec tria genera manifestis rationibus inter se differant, rursum primum genus in duo dividitur.
Abbreviated transcription (Latin):
meritꝰ quimale Int̃c̃tingit& obtingit euenit & acciđ ctingit euentu
octingit sorte accđ cacsa. Obuenit ł malo ł bono Int̃ dilectũ & delictũ
Dilectũ adiligendo Delictũ &iã & peccati c̃missio. Int̃ derectũ & d¬

Expanded text:
meritus qui male. Inter contingit et obtingit, euenit et accidit. Contingit euentu, meritus qui male. Inter contingit et obtingit, euenit et accidit. Contingit euentu, obtingit sorte, accidit casu, euenit uel malo uel bono. Inter dilectum et delectum. Dilectum a diligendo, delectum ab de
Abbreviated transcription (Latin):
tectũ aliquid habo Int̃ suꝑ int̃dũ aut nimiũ aut satis accipimus
int̃ subt̃ a subtꝰ. Subt̃ ẽ quaerecliqua superiore dep̃mitur &p
culcat᷑. Subtꝰ quicdimissũ altius n c̃tingit᷑. Int̃ ultre &citra
Citra adnos ultra illuc. Int̃ circit̃ circa &circũ sircit̃ ad nume¬
rũ referendũ ẽ circa ad locũ ad tẽp̃ circũ uͦ undique Ergo dim̃s
i decubuit haec differentiae accubuit intriclinio c̃uiuia de cu
recubito Int̃diuertit & diuortiũ Diuortiũ ẽ separatio cũ mo¬
lierccuiro disceđ Diuertituͦ quic auia ł ratione diflex̃. Int̃abs
ceđ & dceđ absceđ quia a ꝑte aliqua sesubtrait. quiauꝰ a mediui¬
dit disced Int̃ amittit &adm itcit a mittimꝰ a nob̵ & a dalios ad mit¬
timꝰ clios adnos sicut quidã uirgini cuidãmurũ sexui tuo extrue
quinec tuos amittat oculos nec admittat alienos. Int̃ deluit & diluit
deluit purgat diluit tẽperat. liuus demorte mitridatis qđ cũ di

Expanded text:
tratum aliquid habet. Item interdum aut nimium aut satis accipimus. Inter subter et subtus. Subter est quod re aliqua superiore deprimitur et proculcatur; subtus quod demissum altius non contingitur. Inter ultra et citra. Citra ad nos, ultra illuc. Inter circiter circa et circum. Circiter ad numerum referendum est, circa ad locum ac tempus, circum uero undique. Ergo dicimet decubuit haec differentia est: accubuit in triclinio conuiua, recubre cubito. Inter diuertit et diuortium. Diuortium est separatio, cum mulier a uiro discedit; diuertit uero qui a uia uel ratioquod a parte qualibet se subtrahit, quod uero a medio diuiditur discedit. Inter emittit et admittit. Emittimus a nobis ad alios, admittimus alios ad nos. Sicut quidam uirgini cuidam ait: «Murum sexui tuo exstrue, qui nec tuos emittat oculos nec admittat alienos». Inter deluit et diluit. Deluit purgat, diluit temperat. Liuius de morte Mitridatis: «quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
cultas sequatur tuiudicab̾ abiguitatũ igit᷑ quae abequiuocis
ueniunt prima genera trias Vnũ abarte alterũ abusutertiũ
ab utroque artẽ nuncdico propt̃ nomina qua e in uerbor ũ discipb¬
uis uerbis inponuntur Alit̃ enimdefinitur apud grã maticos
dactilus & equi uocũ lt aque siquis exme efflagite ut definiã
quid sit tullius cuius lib& notionis explicatione respondeo
possũenim recte dicere. tullius ẽ nom̃ quod significatur homo
Summus quidã orator quicatilline coniurationẽ c̃suloppressit
Subtilit̃ adten deme nom̃ ipsũ definisse Nã simͥ tullius ipse ille
qui siuiuera digitode monstrare posse definiendus fore non
dicerẽ tullius est nom̃ quod significatur homo seddicerẽ tullius ẽ
nom̃ & itaca ẽriadiungerem ita respondere possẽ hoc modo
Tullius ẽ pesdiãe is literis constans Quidenim nuncopus ẽ

Expanded text:
 conatum meum haec facultas sequatur, tu judicabis. Ambiguitatum igitur, quae ab aequivocis  conatum meum haec facultas sequatur, tu judicabis. Ambiguitatum igitur, quae ab aequivocis veniunt, primo genera tria sunt: unum ab arte, alterum ab utroque. Artem nunc dico propter nomina, quae in verborum disciplinis verbis inponuntur. Aliter enim definitur apud grammaticos,dactylus et aequivocum. Itaque si quis ex me flagitet ut definiam quid sit 'Tullius', cuiuslibet notionis explicatione respondeo. Possum enim recte dicere: 'Tullius' est nomen, quo significatur homo, summus quidam orator, qui Catilinae coniurationem consul oppressit. Subtiliter attende me nomen ipsum definisse. nam si mihi Tullius ipse ille, qui si viveret digito demonstrari posset, definiendus foret, non dicerem: 'Tullius' est nomen, quo significatur homo; sed dicerem: Tullius est homo et ita cetera adiungerem. item responderi possem hoc modo: 'Tullius' est pes dactylus his litteri
Abbreviated transcription (Latin):
meratas si c̃ hominis nomine italuã definiti one continent᷑. Nã siue puersi¬
uestult̃ siue pcuꝑsiuȩ &iã dormiens sianimalrationale mortaleñ ẽ
nec homo est. Eautẽ homo Illa igitur &iãdefinitione conti¬
nectur necesseẽ. & dec & eris quidẽ nihil ambig&ur. Depuer
autẽ paruo aut stulto seuprorsus. fatuo autde dormiente
łebrio ł furemte dubitare potest quomodo possunteẽ ani¬
malia rationalia potestomninodefendi sed adalia ꝓferentib:
longũ ẽ adid quod agitur illud satis nonẽẽ istã definitionem
hominis rectã & ratam nisi & omnis homo eadẽ contineatur
& propt̃ hominemnihil. haec sigit᷑ uniuoca quae non solũ homi¬
ne uno sed una &iã eiusdem nominis definitione claudantur
quã uis& interse ꝓpriis nominis & definitionibus distingui possint
habebunt. Sedut ilł omne commune nom̃ ẽ homo sic& animalra
tom̃ecs ingenere certa distinguere. utrũ aat̃

Expanded text:
merata sunt sic ut 'hominis' nomine ita etiam definitione continentur. Nam sive puer sive stultus sive pauper sive etiam dormiens, si animal rationale mortale non est, nec homo est; est autem homo; illa igitur etiam definitione contineatur necesse est. Et de ceteris quidem nihil ambigetur. De puero autem parvo aut stulto seu prorsus fatuo aut de dormiente vel ebrio vel furente dubitari potest, quomodo possint esse animalia rationalia. Potest omnino defendi, sed ad alia properantibus longum est. Ad id quod agitur illud satis non esse istam definitionem 'hominis' rectam et ratam, nisi et omnis homo eadem contineatur et praeter hominem nihil. Haec sunt igitur 'univoca', quae non solum nomine uno sed una etiam eiusdem nominis definitione claudantur, quamvis et inter se propriis nominibus et definitionibus distingui possunt. habebunt: sed ut illis unum commune nomen est homo, sic animal rattamen eas in genera certa distinguere. Utrum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Diximus enim e qui uocaeẽ
quȩ ñ ut uno homine it adiã unadefinitione possteneri.
Vide nuncadterũ genus quod ex loquendius u uenire memora¬
uimus usũ nunc apello illudipsũ propt̃ quod uerba cognoscimꝰ
Quisenim uerba ꝓpẽ uerba conquirat ecolligat. ita queiã
constitue ediquẽ sic audire ut ei notũ sit nihil departibus ora¬
tionis. aut de me&ris queri aut de uerborũ ali qua disciplina
tam̃ aed huc potest cũ dicitur tullius equi uocorũ ã biguitate

Expanded text:
Diximus enim aequivoca esse, quae non ut uno nomine ita etiam una definitione possunt teneri. Vide nunc alterum genus, quod ex loquendi usu venire memoravimus. 'Usum' nunc appello illud ipsum propter quod verba cognoscimus. Quis enim verba propter verba conquirat et colligat? Itaque iam constitue aliquem sic audire, ut ei notum sit nihil de partibus orationis aut de metris quaeri aut de verborum aliqua disciplina. Tamen adhuc potest, cum dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
quaen a turcli siccitate torreat: sicut etellus quifructus eius tol¬
limus Int̃ inferũ & infernũ. Pars superior infernũ est in quo
qui eueruntante aduentũ xp̃ anima e iustorũ. Pars uero infe
rorũ. in quotraduntur animae impiorũ. quae plurimũ pecca¬
uer̃ de quo ꝓph&a animã suã liberata eẽ congaud& dicens. qui
liberasti anima meã ex inferno inferior Int̃auũ e scłm qđ

Expanded text:
quod naturali siccitate torreat, sicut et tellus quia fructus eius tolquod naturali siccitate torreat, sicut et tellus quia fructus eius tollimus. Inter inferum et infernum. Pars superior inferni infernus est, in quo quieuerunt ante aduentum Christi animae iustorum. Pars uero inferior inferus, in quo truduntur animae impiorum quae plurimum peccauerunt. De quo propheta animam suam liberatam esse congaudet dicens: «Quia liberasti an
Abbreviated transcription (Latin):
ł superia delepore diximꝰ. Nã ñ solũ ꝓducenda sed
n t̃terrã & caelũ itacdistinguitur quia nontantũ ille astriferus
locus sed &iã &iste aer caelũ uocatur. A& hercut̃ sublimiorcaeli
parsest in quosydera constitutts Sane a&herigneus est supero
aer uero luxa splendor est aaheris. Int̃srdera & astra stellas
& signa. Srdera illadicunt᷑ quae naui gantes conseruant. qui ad
cursum dirigant consiliũ. Astraaut̃ s̃ stelle grandes ut orion.
Stelleccut̃ minores. ł multiiuges ut idas pliades Signũ uero
maria. Aequora non tamen aquae sed acc̃pi propt̃ aequalita
a reccut̃ tam̃ congregatio a quarũ Interterr
& tellurẽ & humũ Terrasqualida ẽ tellus fructifere. Humꝰ¬
est aut inferior acdeorsum & humida tellus. unđ  humati se¬
pulti Generditer aut̃ ubi que terraẽ non ubique humus. & in pa¬
ri&ibus terraẽ. hocẽ in lateribus & nonẽ humus. Humus autẽ
terrachumidaẽ. Humus tut̃ abhumore uocata: sicut &terra

Expanded text:
 superius de 'lepore' diximus. Nam non solum producenda sed aethera ita distinguitur: quod non tantum ille astriferus locus, sed etiam iste aer caelum uocatur; aether autem sublimior caeli pars est in quo sidera constituta sunt. Sane aether aer igneus est superior, aethra uero lux et splendor est aetheris. Inter sidera et astra, stellas et signa. Sidera illa dicuntur quibus nauigantes considerant quod ad cursum dirigant consilium; astra autem stellae grandes, ut Orion; stellae autem minores uel multiuges, ut Iadas, Pliades; signum uero maria. Aequora non tantum aquae sed et campi propter aequalitaautem tantum congregatio aquarum. Inter terram et tellurem et humum. Terra squalida est, tellus fructifera, humus autem inferior ac deorsum et humida tellus est. Vnde et humati sepulti. Generaliter autem ubique terra est, non ubique humus, et in parietibus terra est, hoc est in lateribus, et non est humus. Humus autem terra humida est, et ab humore uocata, sicut et terra
Abbreviated transcription (Latin):
parte & exusuũborũ qđ in eui uocis ĩtiũ genꝰ posuerãm tot
ũbi guitatũ formȩ pͥs existere qđ induob: superiorib: posuertmꝰ
r estat illud genꝰ ãbiguũ qđ inscriptis soł reperit᷑ cuitres s̃ spe¬
cies autenĩ spatiosyllabarũ fituadec̃biguũ aut acumine
ẽ ꝓpt̃ occultũ primȩ syllabespatiũ a cumineccũ at cũ scribit᷑ pone
utrũ abeo qđ ẽ pono a nut dictũ ẽpone sequens nãque h dederat

Expanded text:
ocis tertium genus posueramus, tot ambiguitatum formae possunt existere quot in duobus superioribus enumeravimus. Restat illud genus ambiguum, quod in scriptis solis repperitur, cuius tres sunt species. Aut enim spatio syllabarum fit tale ambiguum aut acumine est propter occultum primae syllabae spatium; acumine autem, ut cum scribitur 'pone' utrum ab eo quod est 'pono' a