comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
expectatur nͥ ꝙ adeo uenturum eẽ
certum est ut nullo obice possit
arceri. quando presens bonum re¬
cordacio preteriti uentiraq spes ac¬
cumulant. ¶ Ad hunc finem nõ
pueniunt qui post concupiscẽtias
suas eunt. ⁊ Iunqmͣ enui ꝑ agũt
qui semper incipiunt. NIunqmͣ ĩ¬
pletur sutile aut ꝑtusum uas.
⁊Iullus infiuito finis est. Semp
tur sectantur infiuitum iter am¬
ꝓuint atq ideo nec quiescunt uͨ
ꝯuiescere quidem possunt quia
dur eorum concupistencia uon qui¬
escit. horum uita nou finitur. sed
abrumpitur. inter ordiendumq
succiditur. Illorum u̾o inte ꝑactis
officiis felices ocioseq reliquie st̃
horum igitur imꝑfecta desiuit. Il¬
lorum perfecta durat uita. et cum
deuniui iocunda tum u̾a uita ẽẽ
incipit. dum pfecta est michi uni
ex eorum grege qmi uedium lccũ
tenent cui nec dum peracta nec ni
ta est cui aliquid cui multum de¬
sit. sed funitum tñ. cui preterea ad
peragenda que superant nõ mul-¬

Expanded text:
expectatur, nisi quod adeo venturum esse expectatur, nisi quod adeo venturum esse certum est, ut nullo obice possit arceri; quando presens bonum recordatio preteriti venturique spes accumulant. Ad hunc finem non perveniunt qui post concupiscentias suas eunt; nunquam enim peragunt qui semper incipiunt, nunquam impletur futile aut pertusum vas, nullus infinito finis est; sempetur sectantur, infinitum iter arripiunt, atque ideo nec quiescunt nec quiescere quidem possunt, quia dux eorum, concupiscentia, non quiescit. Horum vita non finitur sed abrumpitur, inter ordiendumque succiditur; illorum vero vite peractis officiis felices otioseque reliquie sunt; horum igitur imperfecta desinit, illorum perfecta durat vita, et tum demum iocunda, tum vera vita esse incipit, dum perfecta est. 8 Michi uni ex eorum grege qui medium locum tenent, cui necdum peracta, nec inta est, cui aliquid, cui multum desit, sed finitum tamen, cui preterea ad peragenda que superant non mul
Abbreviated transcription (Latin):
pellit et inuotis inuitos ex hoc
pelago in portum trudit. uie amã¬
tes metuentes teriuim p̃posteros
iatores frustra tergnusaiuu Ire
oportet ymo uero perueuire. Itez
a tergo est. fuus ante oculos. fa¬
¶ Quid faciam ergo. seu quodi¬
stud larande propositum uite est
dicam tibi. In primis tateor com¬
ponendum arinium ad morem
finis. ⁊Iam quid queso tam salubͤ
qmi discere ut libentet facias qd̃
facere uel coactum oporteat. Ubi
didicerit auinus inuania nou ti¬
niere. amare naturalia. In euita¬
bilia eciami optare cumi securus
atq a lacer expectabit qd̾ tñ me¬
ste tam trepide humanum genꝰ
expectat. Id ego nulli penitus pos¬
se contingere arbitror insi qui pe¬
gerit onine id propt̾ qd maxime
solusq uirtutis studio deditum.
hoc est emin illud uiuere uita ꝑ¬
acta cuius mentio apud seueca
est. quo uite genere ut opinor in¬
chil est dulcius qũ nichil terret
uichil solicitat. nichil augit. nicħ

Expanded text:
pellit et invitos ex hoc pellit et invitos ex hoc pelago in portum trudit, vie amantes, metuentes termini, preposteros viatores. Frustra tergiversamur, ire oportet, imo vero pervenire; iter a tergo est, finis ante oculos.  Quid faciam ergo seu quod istud laxande vite propositum est? Dicam tibi. In primis, fateor, componendum animum ad amorem finis; nam quid, queso, tam salubre quam discere ut libenter facias quod facere vel coactum oporteat? Ubi didicerit animus inania non timere, amare naturalia, inevitabilia etiam optare, tum securus atque alacer expectabit quod tam meste tam trepide humanum genus expectat. 6 Id ego nulli penitus posse contingere arbitror, nisi qui peregerit omne id propter quod maximesoliusque virtutis studio deditum. Hoc est enim illud “vivere vita peracta” cuius mentio apud Senecam est; quo vite genere, ut opinor, nichil est dulcius, quando nichil terret, nichil solicitat, nichil angit, nichil
Abbreviated transcription (Latin):
frenatiq ullo ingenio non põt.
seu sopito. seu uigili labuntur bo¬
redies menses auni secula. omĩa
que sub celo sunt mox ut orta st̃
ꝓperant et ad finem suum mita
uelocitate rapu̾uitur. Nulla int̾¬
missio. ⁊ulla quies. ⁊ ion maior
dierum qmͣ noctium fuga est. Ex
quo soliciti prodeunt ac segnes
et qui uidentur stare festinant.
Nor ut in mari uentis alt̾nan¬
tibus uatia naugacio. sed unus
semper est uite cursus is qz celex¬
runis. Nunqm regredi. ⁊ Iunqm¬
q subsistere est tempestate qua¬
libet et onini uento prouehunur.
hiis mollior. hiis durior. hiis lon¬
gior. hiis breuor uia. omuibus
una celeritas esti Non eodem cal¬
le sed usdem passibus gradimut
diuersis q tramitibus omnes
unum petimius finem. Nec ideo
ꝙ hic ille serius perueuit lencius
nicessit. sed̾ plustulum uie et mi¬
ta remocior fint que quãius re¬
motissima udeatur haud dubie
uirta est. Ad hanc miꝰ mag̾ mi¬
petu. omine momientum uos mi¬

Expanded text:
frenarique ullo ingenio non potest; frenarique ullo ingenio non potest; seu sopito, seu vigili labentur hore dies menses anni secula; omnia que sub celo sunt, mox ut orta sunt, properant et ad finem suum mira velocitate rapiuntur. 2 Nulla intermissio, nulla quies, non maior dierum quam noctium fuga est; ex equo soliciti prodeunt ac segnes, et qui videntur stare, festinant; non ut in mari ventis alternantibus varia navigatio, sed unus semper est vite cursus isque celerrimus; nunquam regredi nunquamque subsistere est; tempestate qualibet et omni vento provehimur; his mollior, his durior, his longior, his brevior via: omnibus una celeritas est. 3 Non eodem calle sed iisdem passibus gradimur, diversisque tramitibus omnes unum petimus finem; nec ideo quod hic illo serius pervenit, lentius incessit; sed vie plusculum et meta remotior fuit, que quamvis remotissima videatur, hauddubie iuxta est. 4 Ad hanc imus magno impetu; omne momentum nos im
Abbreviated transcription (Latin):
nec iaciturum esse aliur ꝑsancte
nirat. librorum copia. Non mecha¬
nici sed studiosi hominus et lictera¬
rum amantissum. Ibi noctem il¬
lam egimus ⁊ ec uꝙͣ puto letio¬
re bospite ulla uox acta est tanta
enm leticia gestiebat ut timerẽt
sui ne forte in morbum aut amẽ¬
ciam u̾teretur. siue qd̃ multis olĩ
accidit eciam in mortem. ¶ Iude
u̾o die prorimo honoribus et con¬
tursu hominum pulsus abii pre¬
side ipso atq aliis multo pluribꝰ
longuisꝙ qm̃ uelle comitantibꝰ
et anucissimo bospite uir serum la¬
teri auulso sub noctem ipse rus.
redii. habes nn Neri. quod tibi nõ
incognitum uoletam. hic uoctur¬
uarum epłarum limes sit. Iam
enim hec inter autoram scribende
tulit impetus fessumq maticti¬
ne quietis admonet soporifera
noctis pars. Tn uale feliiter no¬
stri menior. Scripta rurali calcimo
re proposui. Id quibus ar¬
tibus fieri possit interroges. fu¬
gatissumm quidem tempus esti

Expanded text:
nec iaciturum esse alium persancte nec iaciturum esse alium persancte iurat, librorum copia non mechanici sed studiosi hominis et literarum amantissimi. Ibi noctem illam egimus: nec unquam, puto, letiore hospite ulla nox acta est; tanta enim letitia gestiebat, ut timerent sui ne forte in morbum aut amentiam verteretur, sive, quod multis olim accidit, etiam in mortem. 13 Inde vero die proximo honoribus et concursu hominum pulsus abii, preside ipso atque aliis multo pluribus longiusque quam vellem comitantibus, et amicissimo hospite vix serum lateri avulso, sub noctem ipse rus redii. 14 Habes, mi Neri, quod tibi non incognitum volebam; hic nocturnarum epystolarum limes sit; iam enim hec inter ad auroram scribendo tulit impetus, fessumque matutine quietis admonet soporifera noctis pars. Tu vale feliciter, nostri memor. Scripta rurali calamo,re proposui; id quibus artibus fieri possit interroges. Fugacissimum quidem tempus est,
Abbreviated transcription (Latin):
cioribus licet amicis obstantib.
quibus bonore indigna uideretur
humilitas. ueni ergo ꝑganium .iiiͦ.
Idꝰ. octob̾r ad uesperam. eodem illo
me duce qui bortator fuerat. ⁊ sub
nibus satagente per se per que a¬
lios ut ascensu itiueris confabu-¬
laudo diuerteret. Itaq planum
iter et breue non sencientes egimꝰ.
Quidam uero me nobiles prosecu¬
ti erant obid maxime ut tam fer-¬
uidi hominis secreta cognoscerent.
Cum ad urbem igitur uentum es¬
set et ab amicis obinam progres¬
sis multo cum gaudio excipior et
a preside prounicie et a belli du ce
et a pͥmoribus populi certatim ꝓ
se quoq instante in palacium pu¬
blicum et nobilium domos uocor
Illo uiterim uure auxio et tantis
precibus pauente ue unicerer. fe¬
feci autem quod me dignum
ccedidi ad humilioris amici donũ
cum socus descendi. Ibi uero ingeus
apparatus. Cena non fabrilis. Non
plñta. sed regia. thalamus autatꝰ
cubile purpureum. ubi nec iacuisse

Expanded text:
tioribus licet amicis obstantibus, tioribus licet amicis obstantibus, quibus honore indigna videretur humilitas. 10 Veni ergo Pergamum III Idus Octobris ad vesperam, eodem illo vie duce qui hortator fuerat, et subnibus satagente per se perque alios, ut a sensu itineris confabulando diverterer; itaque planum iter et breve non sentientes egimus; quidam vero me nobiles prosecuti erant ob id maxime ut tam fervidi hominis secreta cognoscerent. 11 Cum ad urbem igitur ventum esset, et ab amicis obviam progressis multo cum gaudio excipior, et a preside provincie et a belli duce et a primoribus populi, certatim pro se quoque instante, in palatium publicum et nobilium domos vocor, illo interim mire anxio et tantis precibus pavente ne vincerer. Feci autem quod me dignum credidi: ad humilioris amici domum cum sotiis descendi. 12 Ibi vero ingens apparatus, cena non fabrilis non philosophica sed regia, thalamus auratus, cubile purpureum, ubi nec iacuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum non indignus fuerit qui
aliqua in parte mei operis inue¬
mat locum. Est igitur uiro nomẽ
hieuricus cognomientum capra. ⁊¬
aminal expeditum impigrum frõ¬
dis amans et natura semꝑ in al¬
tum intens. Iude autem dictum
uarro extĩat q uirgultum carpat
ut sic capra transportata licera
quasi crapa. Quod si cuiqrͣ haud¬
dubre huic uostro debrtum scias.
qui si mane siluam attigisset cre¬
de michi distentum uber atqr ute¬
rum retulisset. ¶ Hec tibi olim
ciuicta notissima. sed noscenda a¬
liis dicta suit. Quod sequitur ad¬
huc uescis. hic ergo talis ui se et
erga me tailis iam dudum orare
institit ut seq sumuq larem ad¬
uentu dignarer meo et unius sal¬
tem lucis mora situt ipse aielat
omnibus seculis gloriosum ac fe¬
licem facerem. Hoc enis desideriuz
non absq difficultate aliquoria
per anuos traxerm. Nunc tandẽ
et uicinitate loci et non precibus
solum sed obsecracionibus solum¬
et lacunis euicit ut flecterer ela¬

Expanded text:
ipsum non indignus fuerit qui ipsum non indignus fuerit qui aliqua in parte mei operis inveniat locum. 8 Est igitur viro nomen Henricus, cognomentum Capra, animal expeditum impigrum frondis amans et natura semper in altum nitens; inde autem dictum Varro extimat quod virgultum carpat, ut sic capra, transportata litera, quasi carpa; quod si cuiquam, hauddubie huic nostro debitum scias, qui si mane silvam attigisset, crede michi, distentum uber atque uterum retulisset. 9 Hec tibi olim cunta notissima, sed noscenda aliis dicta sint; quod sequitur adhuc nescis. Hic ergo talis in se et erga me talis iandudum orare institit ut seque suumque larem adventu dignarer meo et unius saltem lucis mora, sicut ipse aiebat, omnibus seculis gloriosum ac felicem facerem. Hoc eius desiderium non absque difficultate aliquot iam per annos traxeram; nunc tandem et vicinitate loci et non precibus solum sed obsecrationibus et lacrimis evicit ut flecterer, ela
Abbreviated transcription (Latin):
pendere. Signum nomẽ yma¬
gniem nomi amici in omni¬
br domus sue angulis sed in
pectore alcius insculptam ha¬
bere. partem alteram scribeu¬
dis quecunq michi stilo quo¬
uibetꝰ effiureriuit. Et ego negaca¬
maioribus sibi haud duriter scrip¬
ta largiri ardore hounius ac nom¬
tate propositi relectatus. ¶ Qd
ius: paulatim ille priorem urrã
actus et studia mores deduit et
pene omue quod fuerat sic eruit
ut sui omnes mirentur cic stupe¬
ant. Ad extremum me dehortante
et sepius admonente ue sero lite¬
rarum studio curami rei familici¬
ris obiciat. ad hoc unum michi
surdus et incredulus fabrilem
deseruit officinaui. gignasiu et
artium liberalium magistros co¬
lit delectacione erumia. mira spe
qua fortuna studiorum uescio. sed
uotiuo nsi fallor dignus euentu
qui tanto impetu tam honestam
dem ingenium feruorq amu.
senectute licteris grecis aut frust᷑
operani dedisse compertum sit.
¶Fortasse autem hic meus ob hoc

Expanded text:
pendere, signum nomen imapendere, signum nomen imaginem novi amici in omnibus domus sue angulis, sed in pectore altius insculptam habere; partem alteram scribendis quecunque michi stilo quolibet effluxerunt; et ego negatamaioribus sibi haud duriter scripta largiri, ardore hominis ac novitate propositi delectatus. 6 Quid vis? Paulatim ille priorem vitam, actus et studia moresque dedidicit, et pene omne quod fuerat, sic exuit, ut sui omnes mirentur ac stupeant. Ad extremum, me dehortante et sepius admonente, ne sero literarum studio curam rei familiaris abiciat, ad hoc unum michi surdus et incredulus, fabrilem deseruit officinam, gimnasium et artium liberalium magistros colit, delectatione eximia, mira spe, quam fortunatus studiorum nescio, sed votivo, nisi fallor, dignus eventu, qui tanto impetu tam honestam dem ingenium fervorque animsenectute literis grecis haud frustra operam dedisse compertum sit; fortasse autem hic meus ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
te prouectior. cum forte meum
nonen audisset fame leuociio
confestim in amiticie mee stu¬
diumn uehementer exarserat.
longins eam si quibus ille tra¬
mtibus ad hiꝰ modestissimi uo¬
ti successus ambierit exequar.
Quid fidei hon estarum q blan¬
diciarum in me meosq omnes
exertuerit ut ad me longe po¬
situm familiarit̾ atq ardent̾
accesserit ignotus facie sed iã
proposito notus et nomine
quid ne amnuo gereret ĩ frõte
atq oculis scriptum habens.
Quid putas. Nũ sibi me uega¬
turum quod uulla barbaries.
Nullum ferox amiual negsis¬
set. de limiuentis et fido ac ꝑ¬
petuo flerus obsequio tota ui¬
rum mente complector. Neq
enim sat me hommem teni
si houeste amanti sumi durior
ad reddendam uicem. ¶ Ille
auten exultare gloriari gau¬
dium amim uultu uoce gestu
prodere. et quasi uoti compos
augustissimi alciora respice.
et totus in uirum alterum re¬
pente conũti. Iam primuui
patrimonii sui partem non
eriguam in menm decus ex¬

Expanded text:
te provectior, cum forte meum te provectior, cum forte meum nomen audisset, fame lenocinio confestim in amicitie mee studium vehementer exarserat. Longius eam, si quibus ille tramitibus ad huius modestissimi voti successus ambierit, exequar; quid fidei honestarumque blanditiarum in me meosque omnes exercuerit, ut ad me longe positum familiariter atque ardenter accesserit, ignotus facie sed iam proposito notus et nomine, quid ve animo gereret in fronte atque oculis scriptum habens. 4 Quid putas? num sibi me negaturum quod nulla barbaries, nullum ferox animal negasset? delinimentis et fido ac perpetuo flexus obsequio, tota virum mente complector; neque enim sat me hominem rear, si honeste amanti sim durior ad reddendam vicem. 5 Ille autem exultare gloriari gaudium animi vultu voce gestu prodere, et quasi voti compos augustissimi altiora respicere et totus in virum alterum repente converti; iam primum patrimonii sui partem non exiguam in meum decus ex
Abbreviated transcription (Latin):
simstram tibiam passam mõ
quod solita est sed insperato ab
hoste. Ita dilectus meus citeto
cinus olim cor iniuc tibiamꝰ
uuluerauit. Tu iugẽs et illesꝰ
uale. Idibus octobris. nocte me¬
dis. ad eundẽ de amico suo quodã fide¬
assimo mito q homiue
r m satis rerum meaꝵ
rinmutias elegisti Sa¬
tis ciceroniam uulne¬
ris processit historia. ⁊ Ie autẽ
solum ciceronem diligi ab igͦ¬
tis credas. unui illis addiciã
quod licet uetus apud te noua
aiminum admiracione ꝑ fuu¬
dat Est hic sempet in oculis p¬
guinum. Italie alpina urłs.
Nam ut nosti alia huius noĩs
n afr̃a est oliu achali regia.
nomanoniui post sditas. In
hac uestra uir est unus literar
tenm notitia s ingemo acci si
tempestine literis datum eẽti
artificio autem aurifaber inq
eo longe eiumens. Quodq op¬
tumim habet hominus uatura
lencium. Auri uero quod coti¬
die tractat opum q fallatium
isi pro necessitate contemp¬
tor. ¶ Et hic quidem iam eta¬

Expanded text:
sinistram tibiam passam modo sinistram tibiam passam modo quod solita est sed insperato ab hoste. Ita dilectus meus Cicero cuius olim cor, nunc tibiam vulneravit. Tu integer et illesus, Vale. Idibus Octobris, nocte media. 11 Ad eundem, de amico suo quodam fidelissimo miroque homine. 1 Iam satis rerum mearum minutias legisti; satis ciceroniani vulneris processit historia. Ne autem solum Ciceronem diligi ab ignotis credas, unum illis adiciam, quod licet vetus apud te, nova animum admiratione perfundat. 2 Est hic semper in oculis Pergamum, Italie alpina urbs; nam, ut nosti, alia huius nominis in Asia est, olim Athali regia, Romanorum post hereditas. In hac nostra vir est unus literarum tenui notitia sed ingenio acri, si tempestive literis datum esset; artificio autem aurifaber inque eo longe eminens; quodque optimum habet hominis naturalentium, auri vero, quod quotidie tractat, opumque fallacium nisi pro necessitate contemptor. 3 Et hic quidem iam eta
Abbreviated transcription (Latin):
admoneat augustinus ¶ Nos
autem u̾bi disputacionibus
ouissis rem ipsam pia et
mĩme ꝑtinati opinione tene¬
sunus ipsam in omnib u̾itatẽ
non uictoricm occupantes et
semper ex u̾bis animi presidi¬
unm elicientes increpidi paniti¬
q simus non ad hoc aut illud
mali genus. s ad omia. ⁊ Iicħ
enui mali est ꝙ nõ homini dũ
uiuit impendeat. hiis malis
omnibus uiteq ꝑiculis sola
mors liberat. ¶Ceterui ĩ hoc
neo casu de quo plura qmͣ pro
re dixerim suum forte nomen
implet. Sic enui nulgo quod ĩ¬
faustum est lemm aut sinste
dicitur. Qͣuis illud non me la¬
tecit in anguris leua eadem ẽẽ
que prospera. Unde est apud po¬
etam. Intorunt leuum. letum¬
superis. unde omnis prospert¬
tas expectanda est. licet hic q
init̾ uos graiosq et barbaros mł¬
ta sit lis ꝙ ut dicimus uos si¬
instra illi etiam in anguriis
dextra putant esse felicia. ¶ Q
ambages quoniam procul ab
incepto sunt. Illud ad sinumã
noueris. hanc infaustam ac

Expanded text:
Augustinus. 23 Nos autem verbi disputationibus omissis, rem ipsam pia et minime pertinaci opinione teneamus, ipsam in omnibus veritatem non victoriam aucupantes et semper ex verbis animi presidium elicientes intrepidi, paratique simus non ad hoc aut illud mali genus, sed ad omnia. Nichil enim mali est, quod non homini dum vivit impendeat. His malis omnibus viteque periculis sola mors liberat. 24 Ceterum in hoc meo casu, de quo plura quam pro re dixerim, suum forte nomen impletur; sic enim vulgo quod infaustum est, levum aut sinistrum dicitur, quamvis illud non me lateat, in auguriis leva eadem esse que prospera, unde est apud poetam: «intonuit levum», letumsuperis, unde omnis prosperitas expectanda est; licet hic quoque inter nos Graiosque et barbaros multa sit lis, quod, ut diximus, nos sinistra, illi etiam in auguriis dextra putant esse felicia. 25 Que ambages quoniam procul ab incepto sunt, illud ad summam noveris, hanc infaustam ac
Abbreviated transcription (Latin):
fidissimo atq efficacissimo usus
sit huic tamen idoneos numeri
multos habet. atq utinam nou
tot essent quos auaricie stummuli
et flatus ambicionis in omne
precipitium impellant. qui nul¬
lum it̾. nullam horreant mũdi

Expanded text:
ssimo usus sit, huic tamen ydoneos muneri multos habet; atque utinam non tot essent, quos avaritie stimuli et flatus ambitionis in omne precipitium impellant, qui nullum iter nullam horreant mundi
Abbreviated transcription (Latin):
no congressu uullis obitibus arte¬
amur. quãius inter bonos auncicia
recens semper maneat. Nec ego
te michi sciam. nec me tibi iurꝰ
rodie carum rear qmͣ quo pͥmu
die apud regiam neapolim per
illum uere regem qui mox celu
pecuit in amnititiam micti fuiu᷑.
Qui profecto uͥ similitudinem

Expanded text:
o congressu nullis obicibus arceamur; quamvis inter bonos amicitia recens semper maneat, nec ego te michi sciam nec me tibi minus hodie carum rear quam quo primum die apud regiam Neapolim per illum vere regem, qui mox celum petiit, in amicitiam iuncti fuimus — qui profecto nisi similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
sexe quod diligencius abdidit mi¬
nus ad mamuim sit. et que sunt
altius obruta egnus eruantur.
sed hoc in rebus corporeis locum
tenet. Itaq non prorsus hoc nitẽ¬
do. Neu te ambagibus suspensum
teneaim exemplum accipe. legi se¬
mel apud eminum. apud plãtũ.
apud felicem capellam. apud a¬
pulenim. et legi raptim propere¬
millam michi ut alienis in fimbꝰ¬
moram trabens. Sic pretereunti
multa contigit ut inderem pau¬
in aperto et in ip̃o ut ita direrim
memiorie uestibulo. Ita ut quociẽs
am nec me fallat cinus sint que
intus sum. Mane comedi quod se
faminarit᷑ ingessere. et non mo

Expanded text:
sepe quod diligentius abdidit, misepe quod diligentius abdidit, minus ad manum sit, et que sunt altius obruta, egrius eruantur; sed hoc in rebus corporeis locum tenet; itaque non prorsus hoc intendo. Neu te ambagibus suspensum teneam, exemplum accipe. 11 Legi semel apud Ennium, apud Plautum, apud Felicem Capellam, apud Apuleium, et legi raptim, propernullam nisi ut alienis in finmoram trahens. Sic pretereunti, multa contigit ut viderem, pauin aperto et in ipso, ut ita dixerim, memorie vestibulo; ita ut quotiens am, nec me fallat cuius sint; queratus sum; mane comedi quod serfamiliariter ingessere et non mo
Abbreviated transcription (Latin):
rit. uidi legente illo quod te legẽ¬
te non uideram. Et nunc marĩe
didici ubi uoluptas operum q̃tit᷑¬
promptum et dulcem adhibere
lectorem. ubi correctio tardin at¬
q asperum. Quid autem in eo car¬
mine mutatum uelimi ue stilim
parius obicibus implicem seor¬
sum leges. ¶ Umini nec tibi nec
epłe subtrahendum credidi michi
hactenus ignoratum fateor. et
niue queqꝵ iiri. asbi le strupendũes
Si quidem onrnes nos quituiuq
honi aliquid scabimus sepius
fallunt que melius didicinus
nq ipso sccibendi actu familici¬
nus ludunt. Ceraus scimus q̃
ientius sint mandata memorie
suid ais inquies. Non te puguã¬
cia loqui uides. fieri non potest
uo duo simul contraria u̾a sint
Quomodo igitur efficies ut quod
iciimis amplius id sciamus mi¬
nus. Et que pignus hausmius
ea ficus teneamus: Que spux.
Quod ne istud einginia est. dica.
Nieq u̾o non hoc itidem in rebus
aliis euenit ut et patrifanilias

Expanded text:
rit. Vidi legente illo quod te legenrit. Vidi legente illo quod te legente non videram, et nunc maxime didici, ubi voluptas operum queritpromptum et dulcem adhibere lectorem; ubi correctio, tardum atque asperum. Quid autem in eo carmine mutatum velim, ne stilum parvis obicibus implicem, seorsum leges. 8 Unum nec tibi nec epystole subtrahendum credidi, michi hactenus ignoratum, fateor, et nunc quoque mirabile stupendumque. Siquidem omnes nos quicunque novi aliquid scribimus, sepius fallunt que melius didicimus inque ipso scribendi actu familiarius ludunt. Certius scimus que lentius sunt mandata memorie. 9 ‘Quid ais?’ inquies, ‘non te pugnantia loqui vides? Fieri non potest ut duo simul contraria vera sint; quomodo igitur efficies ut quod scimus amplius id sciamus minus, et que pigrius hausimus ea firmius teneamus? Que Sphinx, quod ve istud enigma est?’. Dicam. 10 Neque vero non hoc itidem in rebus aliis evenit, ut et patrifamilias
Abbreviated transcription (Latin):
dies octauus agitur. ubi breue
ocum ppetui imibres spondent
antumpnus preceps seu uenius
p̾cor bruma. ¶ Inter hanc tamẽ
ipsam morulami quam celi faci¬
es et intempenes augustant ad
iendendum carmen illud recolle¬
gi ammum et sensi saue cortigẽ¬
tis ingenio tarditatem prodesse
lectoris. Profecte einui sicut qd̾
legitur ut delectet. lepidus expe¬
dicus intelligens lector facit. sic
ut appareat et uitia detegat dutꝰ
besitans. hebesq prestabit. Nec
hende aliter hac in re ꝙͣ in cetens
accidit. da equum uiciosum sessori
industrio et equitandi ꝑito late¬
bunt uicia. adhibe mexpertum
apparebunt. Causam ĩnustami pa¬
trono egregio cõmitte. ĩusticiam
colorib adimbrabit. aduocatum
rdem ad rostra producito. cum ora
censorius achademitum carueadẽ
pͥmun censint temttendum rõ¬
facile quid uerum in reb et quid
falsum esset intelligi posset. Sic
est equidem rerum mendas artifi¬
cum celat industra. Riuditas appe¬

Expanded text:
dies octavus agitur, ubi breve dies octavus agitur, ubi breve otium perpetui imbres spondent et autumnus preceps, seu verius precox bruma. 4 Inter hanc tamen ipsam morulam, quam celi facies et intemperies angustant, ad revidendum carmen illud recollegi animum, et sensi sane corrigentis ingenio tarditatem prodesse lectoris. Profecto enim sicut quod legitur ut delectet, lepidus expeditus intelligens lector facit, sic ut appareat et vitia detegat, durus hesitans hebesque prestabit. Nec hercle aliter hac in re quam in ceteris accidit. 5 Da equum vitiosum sessori industrio et equitandi perito; latebunt vitia; adhibe inexpertum: apparebunt. Causam iniustam patrono egregio committe: iniustitiam coloribus obumbrabit; advocatum rudem ad rostra producito: cum oratcensorius achademicum Carneadem,primum censuit remittendumfacile quid verum in rebus et quid falsum esset intelligi posset? 7 Sic est equidem; rerum mendas artificum celat industria, ruditas ape
Abbreviated transcription (Latin):
dum confero cum eodem illo uti¬
q uiro bono prisciq moris ⁊ lec¬
tore quidem tardo. sed non segni
aunco ammaduerti aliquot u̾¬
bula crebrius repetita ꝙͣ uellez
et nestio quid preterea ninc eci¬
am luue i digumi. Itaq ne trãs¬
cribere festinares admonun neu
frantisco nr̃o copiam dares. nõ
ignarus ardoris nr̃i in omnibus
et presertim meis litteris q̃ nisi
amor in dicio obstaret nec digi¬
tis certe nec oculis quidem nrĩs
digne sunt aucturum me quod
in reui esset pantis horis ex cõuo¬
do cum rus cõmigrassem quo pa¬
mabam liclendis quintilibus ꝓ¬
ficisti.sed fefellit opimio. ligurie
ennu ccebri minis et iam an-¬
inuersarii motus me ruris amã¬
tissum et osorem urbium ĩ urbe
tenieruit ⁊ Ionissime cum ꝑicu¬
lo metus maior uideretur circa
lialend̾ ortobr̃ sero quidem sed ali¬
quando moram trepidam uincẽ¬
te fiducia abdue cumis ad ripam
ueni. hiis enim locis hoc tempore
solitudo mea est hic u̾o iam mͥ

Expanded text:
dum confero cum eodem illo utidum confero cum eodem illo utique viro bono priscique moris et lectore quidem tardo sed non segni amico, animadverti aliquot verbula crebrius repetita quam vellem, et nescio quid preterea nunc etiam lime indigum. 2 Itaque ne transcribere festinares admonui neu Francisco nostro copiam dares, non ignarus ardoris vestri in omnibus et presertim meis literis, que, nisi amor iudicio obstaret, nec digitis certe nec oculis quidem vestris digne sunt; acturum me quod in rem esset paucis horis ex commodo, cum rus commigrassem, quo parabam Kalendis Quintilibus proficisci; sed fefellit opinio. 3 Ligurie enim crebri nimis et iam anniversarii motus me ruris amantissimum et osorem urbium in urbe tenuerunt; novissime, cum periculo metus maior videretur, circa Kalendas Octobris, sero quidem sed aliquando moram trepidam vincente fidutia, Ardue amnis ad ripam veni; his enim locis hoc tempore solitudo mea est. Hic vero iam michi
Abbreviated transcription (Latin):
tibi secunda sors fuerit. Siquidẽ
puella nobilis a prima etate t̾
dedita et suarum diuulsa blan¬
diciis at susurtis amlibus castior.
huitulior q et obsequentior fiet
et sauctior. lenitatem quo ma¬
tunus puellarem exuens matro¬
ualem iuduet grauita teni demq
seu tibi uirgo nuꝑserit seu uiduci
ex quo nes genialis thalanus
contraxerit unuui illa te audiẽs.
unum indens unum cogitans. ĩ
te unu tuos qr mores transfor¬
maditur oblitaq comitum ac
mitricum in solis comugii reqͥe¬
scet affectib. Hec uir clarissime
sententiai mea est tam fansta
utinam qm̃ fidelis. Tu quicqͥd
elegeris secundet onimpotens.
ule felcit᷑ mei menior uenecuis
.iii ͦ. Idus septembr̃. ad iohẽm de
quãnis ut uerum loquar totum
terme quod ago nichil auit nichi¬
lo lo proximum dici possit. Inoꝑe
tecum cepto amitum illum nr̃m
meo quodam iire detinin buco¬
lici cariums quod tecum abstule¬
tas exemplaribus reuidendis. Q

Expanded text:
tibi secunda sors fuerit. 12 Siquidem tibi secunda sors fuerit. 12 Siquidem puella nobilis a prima etate tibi dedita et suorum divulsa blanditiis ac susurris anilibus, castior humiliorque et obsequentior fiet et sanctior; levitatem quoque maturius puellarem exuens, matronalem induet gravitatem; denique seu tibi virgo nupserit, seu vidua, ex quo vos genialis thalamus contraxerit, unum illa te audiens unum videns unum cogitans, in te unum tuosque mores transformabitur oblitaque comitum ac nutricum in solis coniugii requiescet affectibus. 13 Hec, vir clarissime, sententia mea est, tam fausta utinam quam fidelis; tu quicquid elegeris secundet Omnipotens. Vale feliciter, mei memor. Venetiis, III Idus Septembris 2 Ad Iohannem de quamvis, ut verum loquar, totum ferme quod ago nichil aut nichilo proximum dici possit, in opere tecum cepto amicum illum nostrum meo quodam iure detinui, Bucolici carminis, quod tecum abstuleras, exemplaribus revidendis. Que
Abbreviated transcription (Latin):
secundum laudatam illam pla¬
tum et semotum ad omni oꝑnu¬
onc uulgari. ut non tam dotem
ac diuicias qmͣ genus et ꝑueritie
rudimenta. ⁊ Ion tam ornctus e¬
leganciam qmͣ pictatem. NIeq
omĩno tam corporis qmͣ auini for¬
mam spectes. ¶ An u̾o u̾tinam
an longniquam pocius. Ea enĩ
ꝓcontacionis tue secunda pars fu¬
erat. Contra omnuũ fere hominũ
sententiaui loquar. uicuiã nempe
omnes. Ego ceteris paribus lon¬
gniquam prefero. ellii enim fu
nores meciuntur. qui et ian sp
et multo constant quorumq te
non ualde indignum tua sors fe¬
cit. Ego anini libertatem et tedi¬
orum et sepe eciam odiori fugã
q̃ affuuum presencia frequentis¬
sime secum affert. Nec u̾o illud
ultunum facio ꝙ seu sapiẽs ma¬
trona. Quem enim dedececit qd̾
nec dauid regem nec magnum
pompenim dedecunt nec angustũ
cesarem seu rudis forte uirgun-¬
cula p̾mis tuum luuen hunene¬
is attigent utile hoc consilium
reor precipue autem si comugii

Expanded text:
secundum laudatam illam Plasecundum laudatam illam Plarum et semotum ab omni opinione vulgari, ut non tam dotem ac divitias quam genus et pueritie rudimenta, non tam ornatus elegantiam quam pietatem, neque omnino tam corporis quam animi formam spectes. 10 An vero vicinam an longinquam potius? ea enim percontationis tue secunda pars fuerat. Contra omnium fere hominum sententiam loquar; vicinam nempe omnes, ego ceteris paribus longinquam prefero. Alii enim affinium favores metiuntur, qui et rari sunt et multo constant, quorumque te non valde indigum tua sors fecit; ego animi libertatem et tediorum, sepe etiam odiorum fugam, que affinium presentia frequentissime secum affert. 11 Nec vero illud ultimum facio quod seu sapiens matrona — quem enim dedeceat quod nec David regem nec Magnum Pompeium dedecuit nec Augustum Cesarem? — seu rudis forte virguncula primis tuum limen himeneis attigerit, utile hoc consilium reor; precipue autem si coniugii
Abbreviated transcription (Latin):
tibi unum. douiui autem tue. uł
patrie uel auicis aliud. unuiu pa¬
trimonio. aliud fame. unum delec¬
tacioni. aluid ualitudim expediat
ac saluti Quo in biuio illud obs¬
uendui censeo. ut cõmunua pri¬
natis et nobilia ignobilibus pre¬
ferantur. ¶2 ie ue duitius te an¬
xium dubio sermone detineauu
huc remi trabo. Sacius equidem
credo et tibi et ccio et quieti tue
aptius comugio caruisse. uerumu
tua domus et patria et auci a¬
liud ex te poscunt. Nec tibi nritor
nec eratis ercusacio ulla est cum
et filiis careas et uiridi sis etate:
Quid etgo. Ex quo me in consilii
pattem uoctis assencior ut urore:
celibatu arbitrer nichil q tranquil¬
lius status tamen tuus ac tuorũ
hant tibi dulcedinem ac tranquil¬
litatem inuidet. Non magis di
potest alcior fortuna qmͣ subluns
mous aut tumidum mare quie¬
scere. Sius et ipsa uentis eeposi¬
ta est. Nec est quod dicas. ce so¬
lum respicio. michi consule cum
et patrie et parentibz et amicis

Expanded text:
tibi unum, domui autem tue vel tibi unum, domui autem tue vel patrie vel amicis aliud, unum patrimonio, aliud fame, unum delectationi, aliud valitudini expediat ac saluti; quo in bivio illud observandum censeo, ut comunia privatis et nobilia ignobilibus preferantur. Neve diutius te anxium dubio sermone detineam, huc rem traho. 7 Satis equidem credo et tibi et otio et quieti tue aptius coniugio caruisse; verum tua domus et patria et amici aliud ex te poscunt; nec tibi natorum nec etatis excusatio ulla est, cum et filiis careas et viridi sis etate. Quid ergo? Ex quo me in consilii partem vocas, assentior ut uxorem celibatu arbitrer nichilque tranquillius, status tamen tuus ac tuorum hanc tibi dulcedinem ac tranquillitatem invidet. Non magis diu potest altior fortuna quam sublimis mons aut tumidum mare quiescere; suis et ipsa ventis exposita est. Nec est quod dicas ‘Me solum respicio, michi consule’, cum et “patrie” et “parentibus” et “amicis”,
Abbreviated transcription (Latin):
uinab̾is si intendas uitam uram
qua tantopere delectamur quocũq
te u̾tas non esse aliud qmͣ pericu¬
lum et tedium. ⁊ ladrem. Quid ĩde
enim aliud speres qmͣ quod tibi ẽ.
Quis ardenti fornace rorem gelidũ.
Quis mari medio dulcem fontem
aut unias altis sub inuibus p̾nas
querat. unaqueq res suis in sedibꝰ
est querenda. Et si alibi queritur
altam quoq frustratur indagiiem
Itaq cum in hoc fusco sccupuloso ⁊
lubrico uite cursu nec regines u̾a
nec mem dulcedo aliqua nec certa
possit esse securitas / quociens rei
cinuspiam ambiguitas orta erit
ut nunc tibi sepe aliis omui falla¬
cium sepe reiecta uirtus sola relui¬
quitur. Illa diaigendi flectendiq
consilii signum dabit ad quod re¬
spiciens non ercadis et ꝙͣuis forte
res effectu careat ipse tameu elec¬
nui habitus gloria non carebis.
Cetenimi in ip̃sa eciaui utilium e¬
lectione dum quid erpediat q̃ritꝭ
difficillima exammacio est ꝙ sepe

Expanded text:
miraberis, si intendas vitam nostram, miraberis, si intendas vitam nostram, qua tantopere delectamur, quocunque te vertas non esse aliud quam periculum et tedium et laborem. Quid inde enim aliud speres quam quod ibi est? quis ardenti fornace rorem gelidum, quis mari medio dulcem fontem aut vivas altis sub nivibus prunas querat? unaqueque res suis in sedibus est querenda, et si alibi queritur, altam quoque frustratur indaginem. 5 Itaque cum in hoc fusco scrupuloso et lubrico vite cursu nec requies vera nec mera dulcedo aliqua nec certa possit esse securitas, quotiens rei cuiuspiam ambiguitas orta erit, ut nunc tibi sepe aliis, omni fallacium spe reiecta, virtus sola relinquitur. Illa dirigendi flectendique consilii signum dabit, ad quod respiciens non errabis; et quamvis forte res effectu careat, ipse tamen electivi habitus gloria non carebis. 6 Ceterum in ipsa etiam utilium electione, dum quid expediat queritur, difficillima examinatio est; quod sepe
Abbreviated transcription (Latin):
proprio quodam motu amimi con¬
iecturam facio. Et idcuco respõsum
distuli ueritus de questione ambi¬
gua tanto sub iudice respondere.
Taudem ominbus circumspectis nu¬
dis malo qmͣ contuar uł tui tu¬
arum q rerunt. negligens uidea.
historias igitut et argumenta se¬
posui libri opus. nou epłe. Nem¬
pe cum de hoc ipso libros quidam
scripsenut breuem tc midam sen¬
tencie mee summar. audies ĩ qͣ
ingenum si fortasse culpaĩus lau-¬
dabis fidem. ¶ Ante omina qui¬
dem menimisse profuerit socriti¬
ti responsi illius ad adolescentulur
qui cum similrõ dubius ac tu ex
illo quesisset quod ex me nunc q̃¬
ns ait socrates. Utrum eorum fe¬
tisset penitenciam acturum esse.
Et a diecit caustis quas sileo. ⁊Iore
luit. Quo dicto satis ostendit quid
de loc quod int̾ uos agitur sentiret.
Quãuis idem magna de parte re¬
num humanatum similit̾ dici pos¬
sit In quibus quicquid eligis im¬
diq labor tedum periculum. ⁊ iec

Expanded text:
proprio quodam motu animi conproprio quodam motu animi coniecturam facio! et idcirco responsum distuli, veritus de questione ambigua tanto sub iudice respondere. 2 Tandem omnibus circumspectis, rudis malo quam contumax vel tui tuarumque rerum negligens videri. Historias igitur et argumenta seposui, libri opus non epystole; nempe cum de hoc ipso libros quidam scripserint, brevem ac nudam sententie mee summam audies, in qua ingenium si fortasse culpaveris, laudabis fidem. 3 Ante omnia quidem meminisse profuerit socratici responsi illius ad adolescentulum; qui cum similiter dubius ac tu, ex illo quesisset quod ex me nunc queris, ait Socrates «utrum eorum fecisset, penitentiam acturum» esse, et adiecit causas quas sileo; note sunt. Quo dicto satis ostendit quid de hoc quod inter nos agitur, sentiret, quamvis idem magna de parte rerum humanarum similiter dici possit, in quibus, quicquid eligis, undique labor tedium periculum. 4 Nec
Abbreviated transcription (Latin):
stendisti. Sero cum diei illius ⁊ am¬
bigua iam lux erat dum me lon¬
go postimimo redeuutem. ⁊ intͣ
muros tandem patrios deprehen¬
sum officios a et supra meritum re¬
uerenti salutacione complexus
renouasti illud poeticum. cum an¬
thise congressum regis archadii
tin mens iuenili ardebat amo
non ut ille craictis alcior irem s
hunilior tibi tamen nõ nimus
ardens aumus fuit Non tu me
phinei sub menia. s amicicie tue
sacris penetralibus indireisti. nec
ego tibi iusignem pharetiam h
dedi amiltis rebus inferior hac u¬
ua nec niso unqmͣ nec phitieno¬
lens cesseriui nec lelio. uale¬
stis Iumorẽ ariuum dnm. an ducẽda
uroi et qualis.
N magis
erpediat
urorem du¬
cere au ui¬
tam celibẽ
agere con¬
sulis. Gra¬
neum tanto negocio consultorem
ducis. atqui si experiencia artem
fecit quanto tu de hoc certius loqui
potes qui utrumq qmͣ ego qui al¬
terum sum exptus. de altero uero
uel scciptis auctorum uerum uł rela¬
tibus modernorum comugum uel

Expanded text:
stendisti. 28 Sero tamen diei illius et ambigua iam lux erat, dum me longo postliminio redeuntem et intra muros tandem patrios deprehensum, officiosa et supra meritum reverenti salutatione complexus, renovasti illum poeticum cum Anchise congressum regis Archadii, cui mens iuvenili ardebat amor ego non ut ille “cuntis altior irem” sed humilior, tibi tamen non minus ardens animus fuit. Non tu me “Phinei sub menia”, sed amicitie tue sacris penetralibus induxisti; nec ego tibi insignem pharetram lidedi; multis rebus inferior, hac una nec Niso unquam nec Phitie volens cesserim nec Lelio. Valestis iuniorem, Arimini dominum, an ducenda uxor et qualis. 1 An magis expediat uxorem ducere an vitam celibem agere consulis. Graneum tanto negotio consultorem ducis. Atqui, si experientia artem fecit, quanto tu de hoc certius loqui potes, qui utrunque, quam ego qui alterum sum expertus, de altero vero vel scriptis auctorum veterum vel relatibus modernorum coniugum vel
Abbreviated transcription (Latin):
nec falletur. uiuet enim u̾e illo
prestante apud quem fons uite
est supstitem nondum uniere m¬
cipientem et miserans et expec¬
tans cumq ille consecutus fint
tamen demum si ante non possu¬
mius uua erimus sine diuorcii me
tu. tunc alterutrũtãt et cuam
uuabit despectare parchenopez
et meam romani et uram̃ itali

Expanded text:
ivet enim vere, Illo prestante apud quem fons vite est, superstitem nondum vivere incipientem et miserans et expectans; cumque ille consecutus fuerit, tum demum, si ante non possumus, una erimus sine divortii metu; 6 tunc alterutrum, tunc et tuam iuvabit despectare Parthenopen et meam Romam et nostram It
Abbreviated transcription (Latin):
uolat carceres aperit. repagula
dissicit. uectes frangit. quando et
ubi uoluerit presens est. paruus
illi saltus ab alpibus ad apenii¬
num aut a supero ad inferum
mare est. hii sunt enim qui nes
dirimunt fines. erigui quidem.
sed quid refert qmͣ breue int̾sticiũ
sit si ĩꝑmeabile est. Sepe cogita¬
uit pietas iter durum. uincere ut

Expanded text:
lat, carceres aperit, repagula dissicit, vectes frangit, quando et ubi voluerit presens est; parvus illi saltus ab Alpibus ad Apenninum, aut a Supero ad Inferum Mare est: hi sunt enim qui nos dirimunt fines; exigui quidem, sed quid refert quam breve interstitium sit si impermeabile est? 7 Sepe cogitavit “pietas iter durum vi
Abbreviated transcription (Latin):
rio congressu nullis obicibus arce¬
auiur. quãns inter bonos auncicia
recens semper manent. ⁊ ec ego
te michi sciam. nec me tibi murꝰ
rodie carum rear. qmͣ quo pͥu
die apud regiam neapolim per
peciit in amititiam nncti fuimꝰ.
Qui profecto uͥ similitudinem
aliquaui insignem animaduer¬
tisset in nobis nunqmͣ ut dimi¬
no erat ingenio sub unum iugũ
disparia colla iireisset. Et si enĩ
quod nemo insi tu solus neget es¬
ses ipẽ candidior. unum tñ studi¬
um una etas. unus mos una mẽs

Expanded text:
rio congressu nullis obicibus arceamur; quamvis inter bonos amicitia recens semper maneat, nec ego te michi sciam nec me tibi minus hodie carum rear quam quo primum die apud regiam Neapolim perpetiit, in amicitiam iuncti fuimus — qui profecto nisi similitudinem aliquam insignem animadvertisset in nobis, nunquam, ut divino erat ingenio, sub unum iugum disparia colla iunxisset; etsi enim, quod nemo nisi tu solus neget, esses ipse candidior, unum tamen studium una et
Abbreviated transcription (Latin):
enim ferine magis cupio in t̾ris
quĩ semel ad huc romam et te
et pautos qui in medio sunt ami¬
cos cerere. Id me olim tibi pol¬
licitum non uiarum labor hacte¬
nus non curarum pondus s mł¬
tos iam ꝑ annos uerius ferme cũ
floribus tenascentis belli ꝑicula
temiere. Nec dum ideo spem di¬
misi fieriq potest ut cum expec¬
tari desiero nieta sim. Sicut au¬
tem malum omne quo ĩpuisius
eo durius. ita bonum quo inspera

Expanded text:
enim ferme magis cupio in terris quam semel adhuc Romam et te et paucos qui in medio sunt amicos cernere. 8 Id me olim tibi pollicitum, non viarum labor hactenus, non curarum pondus, sed multos iam per annos, verius ferme cum floribus renascentis belli pericula tenuere; necdum ideo spem dimisi fierique potest ut cum expectari desiero iuxta sim; sicut autem malum omne quo improvisius eo durius, ita
Abbreviated transcription (Latin):
transsigetur. Quem librum alt̾
uriũ arcipuerit alt̾ aperiet. ubi
alt̾ oculos coniecerit alt̾ leget. Q ͦ¬
cumq altet cespite sederit assidẽ¬
tem alterum habebit. Qucciens
lecum aut cum alio loqui cepent

Expanded text:
transigetur. 4 Quem librum alter nostrum arripuerit, alter aperiet; ubi alter oculos coniecerit, alter leget; quocunque alter cespite sederit, assidentem alterum habebit; quotiens secum aut cum alio l
Abbreviated transcription (Latin):
tamen demum si ante non possu¬
mus uua erimuis sine diuorcu me
tu. tunc alterutrũtuĩt et tuam
inuabit despectare parchenopez
et meam romami et uram itali¬
aui qmͣ parua sit que nr̃o cõuit¬
tui distrahendo tam magna est
ut semel digresses congredi am¬
plius non sinat. Neq u̾o tantũ
oculis sed lutens quoq neget adi¬
tum. et ad simimam breui ter

Expanded text:
sumus, una erimus sine divortii metu; 6 tunc alterutrum, tunc et tuam iuvabit despectare Parthenopen et meam Romam et nostram Italiam quam parva sit, que nostro convictui distrahendo tam magna est, ut semel digressos congredi amplius non sinat; neque vero tantum oculis sed literis quoque neget aditum, et a
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ notitie iam nichil addiciat
fiustra dubios casus retentare
temeritas est qua nidul mimus
doctrine professiomi etati ac sta¬
tui et nature morib qz tuis con¬
ueit Que si a te semp olun pro¬
cul abfinit inde ne cuius uicii ex¬
pers iumor fuisti eius suspicionẽ
sponte subeas etate hac ci et ne

Expanded text:
er, notitie iam nichil adiciat? Frustra dubios casus retentare temeritas est, qua nichil minus doctrine professioni etati ac statui et nature moribusque tuis convenit; que si a te semper olim procul abfuit, vide ne cuius vitii expers iunior fuisti, eius suspitionem sponte sube
Abbreviated transcription (Latin):
uel cogitare queam quod tibi iam
nomir sit. Quãis hac in re nõ
modo ego certe sed cicero frustia te
moueat bonarum enm rex om¬
uium doctissimus in hac una te ip¬
lum tuuniq ingenium supergres¬
sus in incude epientie exercicii mal¬
leo artem enis tibi certissimam er¬
cudisti. Equidem qmͣ sit grata se¬
cuntas nusqmi cercius qmͣ piculo.

Expanded text:
ogitare queam, quod tibi iam novum sit, quamvis hac in re non modo ego certe, sed Cicero frustra te moneat. Bonarum enim rerum omnium doctissimus, in hac una te ipsum tuumque ingenium supergressus, in incude experientie exercitii malleo artem eius tibi certissimam excudisti. Equidem quam sit grata securitas, nusquam certius quam in periculo;
Abbreviated transcription (Latin):
differai equidem quando alt̾ obi¬
erit alter illum memoria prose¬
quetur. Illum uiuere opinabit᷑
nec falletur. uiuet enm u̾e illo
prestante apud quem fons uite
est supstitem nondum uniere m̾

Expanded text:
differri equidem, quando alter obierit, alter illum memoria prosequetur, illum vivere opinabitur, nec falletur: vivet enim vere, Illo prestante apud quem fons vite est, superstitem nondum vivere
Abbreviated transcription (Latin):
dunus qmͣ in quibus accipimus.
Nempe ut silcam multa ubi me tu¬
is obsequiis atq amicicie inuu̾ib
uictum scio. unumi illud obliuisci
minq possim ꝙ tu olim me ita¬
lie medio iter festinantius agentẽ
iam seniente bruma non affectib
solis qui quasi quidam animi pas¬
sus sunt. sed corporeo etiam motu
celectimo nondum inisi hommus de

Expanded text:
dimus quam in quibus accipimus. 27 dimus quam in quibus accipimus. 27 Nempe ut sileam multa, ubi me tuis obsequiis atque amicitie muneribus victum scio, unum illud oblivisci nunquam possum, quod tu olim me Italie medio iter festinantius agentem, iam seviente bruma, non affectibus solis, qui quasi quidam animi passus sunt, sed corporeo etiam motu celer, miro nondum visi hominis de
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse illum sibi imꝑarem ꝙ ĩ uul¬
gari eloquio qmͣ carimuidus aut
prosa clarior atq alcior assurgit.
Qd̾ neq tu neges uec rite censen¬
tibus aliud qm̃ laudem et gloriã
uiri soncit. Quis enim non dicam
pridem eloquencia sed dum mari¬
tur non uitgilio. Non salustio. nõ
platomi. Quis laudem tiutis nuge¬
nis negatam ambicit. uno in ge¬
uere excelluisse satis est. Que cumi
mantibus credidenunt. hic si libet
sitis ad secundum uenio. Qd̾ de tua
salude tam solicitus fuerim grãs
agis urbane pocius et uulgari mo¬
ri qui ꝙ nescias supuacuo id fieri.
Nam cui inqmͣ pro su ipsius cura
proq re ꝓpria bene gesta gracie ac¬
te sunt. In te amice mea res agitur.
Et si res equidem in rebus huma¬
ius amicicia post uirtutem nichil
sauctius nichil deforimus nichil q
celestius tamen referte arbitror an
cuuare incipias an ama ⁊ amani.
aliquantoq religiosius coĩendas a¬
micitias in quibus amor̃ uices red¬

Expanded text:
fuisse illum sibi imparem, quod in vulfuisse illum sibi imparem, quod in vulgari eloquio quam carminibus aut prosa clarior atque altior assurgit; quod neque tu neges, nec rite censentibus aliud quam laudem et gloriam viri sonat. 25 Quis enim, non dicpridem eloquentia, sed dum maxitur, non Virgilio non Salustio non Platoni. Quis laudem tantis ingeniis negatam ambiat? uno in genere excelluisse satis est. Que cum iiantibus crediderunt, hic, si libetsitis, ad secundum venio. Quod de tua salute tam solicitus fuerim gratias agis, urbane potius et vulgari more, quam quod nescias supervacuo id fieri. Nam cui unquam pro sui ipsius cura proque re propria bene gesta gratie acte sunt? In te, amice, “mea res agitur”. Etsi equidem in rebus humanis amicitia post virtutem nichil sanctius nichil deiformius nichilque celestius, tamen referre arbitror, an amare incipias an amari, aliquantoque religiosius colendas amicitias in quibus amoris vices red