comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex fauillulis ex luce ꝓdeñtib tomu
ornauerit sua hoc ĩo dictũ reor. qr soli
micãtib radiis stelle ĩcelo ꝯposite na
sua luce carẽtes lucide fce sit. UOlus
at d̾r ut arbitror a quiboã potioribus
suis ꝑtib. Cõstat eĩ ut uener abiliᷤᷤ an¬
dalo p̾ceptor meus ⁊ uetes astrologie
autores asserũt celũ om̃e sup duos po¬
los circũ flecti. quorũ alteꝵ nob ꝓpĩqo¬
rẽ articũ uocãt. oppositũ autẽ autarti¬
cũ. hũc tñ aliqui polucẽ uocãt causa
ego nõ uideo.
De phiytone septimo demogorgonis alio.
Hrton. ꝓnapidis testimoĩo demogoͣ¬
gonis filĩ fuit ⁊ terre. ex natiuitate¬
& cuĩ ip̃e talc̃ recitat fabulã. Dicit eĩ
demogorgonẽ ꝯtinue caliginis affectũ
tedio atrocer aunos ꝯscendisse mõtes et
ex cis ĩge̾te nimiũ ⁊ igͥtã enulsisse mo¬
lẽ eãq primo rotondasse forcipib.dem̃
ĩ caucaso mõte malleo solidasse. Pbst h

Expanded text:
ex favillulis ex luce prodeuntibus domum ex favillulis ex luce prodeuntibus domum ornaverit suam, hoc ideo dictum reor, quia solis micantibus radiis stelle in celo composite natura sua luce carentes lucide facte sint. Polus autem dicitur, ut arbitror, a quibusdam potioribus suis partibus. Constat enim, ut venerabilis Andalo preceptor meus et veteres astrologie autores asserunt, celum omne super duos polos circumflecti, quorum alterum nobis propinquiorem articum vocant, oppositum autem antarticum; hunc tamen aliqui Pollucem vocant, causam ego non video. De Phytone septimo Demogorgonis filio. hyton Pronapidis testimonio Demogorgonis filius fuit et terre, ex nativitate cuius talem ipse recitat fabulam. Dicit enim Demogorgonem continue caliginis affectum tedio Acroceraunos conscendisse montes, et ex eis ingentem nimium et ignitam evulsisse molem, eamque primo rotundasse forcipibus, deinde in Caucaso monte malleo solidasse; post hec
Abbreviated transcription (Latin):
Icũt ĩsupei polũ demogorgoĩs fu¬
isse filiu. ⁊ hoc ĩ protocosmo asse¬
rere ꝓnapidẽ talẽ ex hoc fabulã
recitãtẽ. Qõ dũ secus undas ĩ sede sua cõ¬
siste̾t demogorgon ⁊ exililimo sperulã
ꝯposuisset. eã nũcupauit polũ. Qui spre¬
tis prĩs cauernis ⁊ ĩertia euolauit ĩ al¬
tũ.⁊ eo ꝙ adhuc mollis eẽt ĩtã grãde cõ¬
pus euolãs coflatus ẽ. ut oĩa q̃ apr̃e fu¬
erãt añ ꝯpoĩta cucũdaret. Uerũ nõdũ sͥ
aliqs erat ornat᷑ cũ fabricãti prĩ lucis
globũ assistẽs uideret q igͥtas plimu
ad ictũ mallei fabrilis hĩc iñ fauillulaᷤ
euolare om̃es sinu fcõ collegit ⁊ in do¬
mũ suã detulit eãq ex illis ornauit õe
Haberẽ rex ĩclite quidridẽ uidẽs ꝯposi¬
ti orbis tã ĩeptũ ordine̾. s añ testatꝰ sũ
ra extẽsibili fcñ ait. ⁊ ĩ maximũ ac cir¬
cũplectẽs omĩa corpꝰ eductũ. Qd̾ aute

Expanded text:
iunt insuper Polum Demogorgonis fuisse filium, et hoc in Prothocosmo asserere Pronapidem, talem ex hoc fabulam recitantem: quod dum secus undas in sede sua consisteret Demogorgon, et ex exili limo sperulam composuisset, eam nuncupavit Polum. Qui, spretis patris cavernis et inertia, evolavit in altum, et eo quod adhuc mollis esset, in tam grande corpus evolans conflatus est, ut omnia que a patre fuerant ante composita circundaret. Verum nondum sibi aliquis erat ornatus, cum fabricanti patri lucis globum assistens, videretque ignitas plurimum ad ictum mallei fabrilis hinc inde favillulas evolare, omnes sinu facto collegit, et in domum suam detulit, eamque ex illis ornavit omnem. Haberem, rex inclite, quid riderem, videns compositi orbis tam ineptum ordinem, sed ante testatus sum ra extensibile factum ait, et in maximum ac circumplectens omnia corpus eductum. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
ãpliuscule uideãt libet explicare ꝓaululũ p̃¬
misso tñ quid uelit fabula pauli. ¶cit gͦ
pͥmo irritatã t̾raira deorũ. circa qd ꝓ iratiᷤ diiͦ
sider opꝰ cuca qͥdã ĩtelligo. Sydera eĩ sen supce¬
lestia corpor⁊ ꝓculdubio ĩ nos agũt potẽtia e¬
coꝵ i fluc̃tias. ⁊ hic fit ꝙ pucr ul adolescẽs au¬
get᷑ corũ oprͣ cũ diminu at᷑ senescẽs. ⁊ cũ ñ ꝙͣ
a rõne gubn̾ato is optimi sepẽt᷑ nõ nũquã
aliqua faciũt q̃ mortaliũ repẽtino falsoq
iuditio tãꝙͣ irata fecisse uidẽt᷑. ut puta du
uistũ regẽ dũ felicẽ ĩpatorẽ dũstrenuũ mi

Expanded text:
ampliuscule videant, libet explicare paululum, premisso tamen quid velit fabula Pauli. Dicit ergo primo irritatam terram ira deorum. Circa quod pro iratis diis, syderum opus circa quedam intelligo. Sydera enim seu supercelestia corpora procul dubio in nos agunt potentia efit ut puer vel adolescens augetur eorum opere, cum diminuatur senescens et cum nunquam a ratione gubernatoris optimi separentur, non nunquam aliqua faciunt que mortalium repentino falsoque iudicio tanquam irata fecisse videntur, ut puta dum iustum regem, dum felicem imperatorem, dum strenuum m
Abbreviated transcription (Latin):
rote st̃ currui noctis quot ĩ east̾ tpr̃a qeti
tãtũmͦ ẜuc̃tia. Seu uolumꝰ more nautaꝵ
⁊ castre̾siũ ugilũ noctẽ ĩ ꝑtes quatuor¬
tã iugiliã. ⁊ sic quadrige rotas quatuor
ex totidẽ uigiliis ꝯponez. Qd̃ ãt picta pa¬
Allis uidẽdi offitiũ cũ iul nocte cernam᷑. No¬
cet ĩ suꝑ qr male agẽtib apta ẽ cũ legamuᷤᷤ
Qui male agit odit lucẽ. ex qͦ seqͥt᷑ ut tene

Expanded text:
rote sunt currui Noctis quot in ea sunt tempora quieti rote sunt currui Noctis quot in ea sunt tempora quieti tantummodo servientia. Seu volumus more nautarum et castrensium vigilum noctetam vigiliam, et sic quadrige rotas quattuor ex totidem vigiliis componemus. Quod autem picta paillis videndi officium, cum nil nocte cernamus. Nocet insuper quia male agentibus apta est, cum legamus: Qui male agit odit lucem; exquo sequitur ut te
Abbreviated transcription (Latin):
at nox amacrobio ĩ libro saturnaliorũ. an
septẽ tpr̃a quoꝵ pͥmũ sole ĩtrãte ĩcipit. et
d̾r crepusculũ a creꝑõ qd̾ ẽ dubiũ eo ꝙ du¬
bitari uideat᷑ diei p̾terite an ueĩenti nocti
attribuẽdũ sit. ⁊ hoc nõ deseruit quieti. Se¬
cũdũ ãt cũ iã obscurũ sit faxprima dicit᷑
eo ꝙ tũc faces accẽdãt᷑. nec hoc quieti ac¬
comodũ. Bertiũ uõ cũ iã nox densior sit
nocte ꝯubia nũcupat᷑. eo ꝙ quieturi ua¬
damus gubitũ. Quartũ nox d̃r̾ ĩtẽpesta
eo ꝙ nulli operi tp̃s aptũ sit. Quĩtu aũt
galliciniũ uocitat᷑. eo ꝙ amedio sui nocte
ĩ diẽ tendẽte galli cãtẽt. Sextũ uͣo dr̾ ꝯti
tũc udeat᷑ ut plurimũ grata quies ⁊ ob
id omĩa ꝯticescũt. ⁊ hec quatuor quieti
p̾stãt᷑. Septimũ appellat᷑ diluculũ. adie
iã lucescente. ĩ quo solertes assurgũt opi
qd̾ minime sõpno aptũ ẽ. Et sic totide

Expanded text:
autem nox a Macrobio in libro Saturnaliorum in autem nox a Macrobio in libro Saturnaliorum in septem tempora, quorum primum sole intrante incipit, et dicitur crepusculum a crepero, quod est dubium, eo quod dubitari videatur diei preterite, an venienti nocti attribuendum sit, et hoc non deservit quieti. Secundum autem, cum iam obscurum sit, fax prima dicitur, eo quod tunc faces accendantur, nec hoc quieti accommodum. Tercium vero, cum iam nox densior sit, nocte concubia nuncupatur, eo quod quieturi vadamus concubitum. Quartum nox dicitur intempesta, eo quod nulli operi tempus aptum sit. Quintum autem gallicinium vocitatur, eo quod a medio sui nocte in diem tendente, galli cantent. Sextum vero dicitur tunc videatur ut plurimum grata quies et ob id omnia conticescunt et hec quattuor quieti prestantur. Septimum appellatur diluculum a die iam lucescente, in quo solertes assurgunt operi, quod minime somno aptum est. Et sic totidem
Abbreviated transcription (Latin):
pore uiuẽti a tũcta pascũt᷑. Eũ ãt adam asse
notẽ fictũ existimo. qr tãꝙͣ dillctã sibi uide̾
cupiẽs rapido cusu seꝗt᷑. ⁊ illi uidet᷑ appetere
copulari. Illa uo renint nec minꝰ uolucri pa
at. nec frustra se si illi uigat᷑ moritura dic̃.
cũ sol luce sua om̃e dissoluat obscuritatẽ
⁊ sic eiꝰ hostis efficit᷑. Demũ nox herebo ũgi
t᷑ .i. ĩferno̾ quẽ cũ nũꝙͣ solares penetrẽt ra¬
dii nox iuget atq secura ꝯsistit. Qd̾ ãt ioui
fauerit fabula maĩfestat. ut patet ꝓ plau¬
tũ ĩ ãphytrione. Nã cũ accessisset ĩ uiluclo
iupp̾r ad alemenã nox ut illi p̾staret obse¬
quiuĩ tãquã acrepusculo nocturno ĩcho ass
psenerauit ĩ lõgã ex quo quadrigã meru¬
it. ꝓquã circuitionẽ t̾re ꝯtinuã quã facit ĩ¬
telligo. ꝑ qͣtuor ãt rotas ex quib quadriga
cõstat. quatuor arbitror significari noctis
tpr̃a solũ nocturne quicti fuc̃tia. Diuidit᷑

Expanded text:
asse Noctem fictum existimo quia tanquam dilectam sibi videre cupiens rapido cursu sequitur, et illi videtur appetere copulari. Illa vero renuit, nec minus volucri pasat, nec frustra se si illi iungatur morituram dicit; cum sol luce sua omnem dissolvat obscuritatem, et sic eius hostis efficitur. Demum Nox Herebo iungitur, id est inferno in quem cum nunquam solares penetrent radii, Nox viget atque secura consistit. Quod autem Iovi faverit fabula manifestat, ut patet per Plautum in Amphytrione; nam cum accessisset in diluculo Iuppiter ad Alcmenam, Nox ut illi prestaret obsequium tanquam a crepusculo nocturno inchoasset, perseveravit in longum ex quo quadrigam meruit, per quam circumitionem terre continuam quam facit intelligo. Per quattuor autem rotas ex quibus quadriga constat, quattuor arbitror significari noctis tempora solum nocturne quieti servientia. Dividitur
Abbreviated transcription (Latin):
cessã quadrigã eo ꝙ illi fautrix fuiss du
añ luce̾ accederet ad alemenã. Hãc ĩ super ꝙͣ¬
tũcũq fusca sit picta ornauerũt clamide. Et
hos ĩ thebaide cecinit u̾sus. Nox q̃ traꝵ celiq
ꝯplexa labores Ignea mlt̾iu ago tͣnsmitis
sitera lapsu. Indulgẽs repare aũi dũ ꝓriũs
egriᷤᷤ. Infu̾dat titan agiles aĩantib ortuᷤ. .c̃.
S mĩc quids fabule ueri tegãt uideamus.
icũt ig̃ añ alia eã absq cogͥto pr̃e t̾re filiã
qd̾ ob id arbitror dcũm. qr tra desit ate sui cor¬
poris opat᷑. ut radii solares neq̃ãt ĩ ptẽ opposi¬
tã penetrare. ⁊ sic causã dãte t̃ra u̾bra tã grã¬
dis efficit̾ ꝙͣtũ spatii adimidio corporis t̾re
noctis tm̃ filia arbitrat᷑. Qd̃ ãt phanete pa¬
store dillcta sit. hoc mõ ĩtelligẽdũ reor.pha¬
nete ego solez puto. io pastorẽ trũ.qr suo o

Expanded text:
oncessam quadrigam eo quod illi fautrix fuisset, dum oncessam quadrigam eo quod illi fautrix fuisset, dum ante lucem accederet ad Alcmenam. Hanc insuper quantumcunque fusca sit picta ornaverunt clamide. Et hos in Thebaide cecinit versus: Nox que terrarum celique amplexa labores Ignea multivago transmittis sydera lapsu, Indulgens reparare animum, dum proximus egris Infundat Titan agiles animantibus ortus etc. Sed nunc quid sibi fabule veri tegant videamus. Dicunt igitur ante alia eam absque cognito patre terre filiam; quod ob id arbitror dictum, quia terra densitate sui corporis operatur ut radii solares nequeant in partem oppositam penetrare. Et sic causam dante terra umbra tam grandis efficitur quantum spatii a dimidio corporis terreNoctis tantum filia arbitratur. Quod autem a Phanete pastore dilecta sit, hoc modo intelligendum reor. Phanetem ego solem puto ideo pastorem dictum quia suo o
Abbreviated transcription (Latin):
at. Cur ãt faunã dixerit. macrobiꝰ saturna¬
lior libro describit dicẽs. ꝙ oĩ usui faueat
aĩ antiũ. qd̾ adeomanifestũ ẽ ut lris explica¬
ri nõ egeat. Eͤatuã uo afando dea dicit idem
macrobiꝰ uctes uoluisse eo ꝙ ĩfa̾tes ꝑtu editi
ĩ seqͣntib fiet ĩ tellige̾da dicẽt᷑. Et ad explicã¬
dũ refiliis quos ex ĩcerto pre genuisse dixe
x ĩcerto pr̃e dicit paulus. filia¬
noctẽ terre fuisse filia. de quatale ꝓ¬
An apides ĩ ꝓthocosmo fabulã scribit.
Eã scil aphanete pastore dillctã. cui petẽti
cũ mater uellet copulare ꝯmibio. dix̾ se ig¬
tũ hre hoĩe nec ũꝙͣ uidisse. audisse tñ illũ
sius adũsũ morib. ⁊ iõ mori m alle ꝙͣ illi nu¬
bẽ.Quã obrẽ indignas phanetes ex ama¬
tore hostis fc̃s.dũ illã occisurꝰ seq̃ret᷑. illa se
copulauit herebo nõ ausa uͥ phanetes eẽt
apparere. Dicit ĩ suꝑ theodõtiꝰ huic a Ioue ꝯ¬

Expanded text:
at. Cur autem Faunam dixerint Macrobius Saturnaliorum libro describit, dicens: quod omni usui faveat animantium, quod adeo manifestum est ut licteris explicari non egeat. Fatuam vero a fando dictam dicit idem Macrobius veteres voluisse, eo quod infantes partu editi in sequentibus fiet intelligenda dicentur, et ad explicandum de filiis quos ex incerto patre genuisse dixerEx incerto patre dicit Paulus Noctem Terre fuisse filiam, de qua talem Pronapides in Prothocosmo fabulam scribit. Eam scilicet a Phanete pastore dilectam cui petenti cum mater vellet copulare connubio, dixit se ignotum habere hominem, nec unquam vidisse, audisse tamen illum suis adversum moribus et ideo mori malle quam illi nubere. Quam ob rem indignans Phanetes ex amatore hostis factus dum illam occisurus sequeretur, illa se copulavit Herebo, non ausa ubi Phanetes esset apparere. Dicit insuper Theodontius huic a Iove c
Abbreviated transcription (Latin):
pcipe̾ eã terre ꝑtẽ dixere qͥ nec terit᷑ nͨ
graminũ radicib aut arboꝵ usui est
eo ꝙ loge sit tellure ĩforior. huiꝰ u̾o ut
qua flumib. Aridã ãt terrã uocauere
quia sic illa acreatiõe creator nũcupa
fruct᷑ alat. escas auib ⁊ pabula brutiꝰ exhi¬
beat. ex quib ⁊ ipi nutrim. Matrẽ ãt magnã
ut ait pauluo uocari uolue̾ ꝗ arbitrati sũt
eã rerũ oĩi creatricẽ. Ego equidẽ arbitror

Expanded text:
xere que nec teritur nec radicibus graminum aut arborum usui est, eo quod longe sit tellure inferior. Humus vero, ut qua fluminibus. Aridam autem terram vocavere non quia sic illam a creatione creator nuncupavfructus alat, escas avibus et pabula brutis exhibeat, ex quibus et ipsi nutrimur. Matrem autem magnam, ut ait Paulus, vocari voluere qui arbitrati sunt eam rerum omnium cr
Abbreviated transcription (Latin):
alatrẽ magnã. Saunã. ⁊ fatua̾. Ht̃ et
eĩ cibeles. Beretinthia. Rhea.opiᷤ. Iu¬
no.Ceres. ꝓserpina. uesta. ysis. Maia.
⁊ aledea. Siquid circa p̾dca̾ theologi uolu¬
orĩt ueteres uidendũ ẽ ¶ Icũt eã tita¬
nis qui sol ẽ ꝯiugẽ. eo ꝙ ĩ ea solagat tã¬
ꝙͣ ĩ dispositã materiã ad ꝓducẽdũ ani¬
mãtia q̃cũqr atqr ⁊ p̾ciosos lapides et¬
huĩmõi. Non nulli uolũt titanũ hoi̾e
ĩge̾tis potẽtic fuisse. ⁊ terre uix dcũ eo
ꝙ mlt̾u terre possideret ⁊ filios suscepi¬
sset tãta p̾stãtes fortitudĩe ⁊ corporis
mole / ut nõ ex muliere s ex ĩgentiori
corpore ut puta t̾re suscepti uiderẽtur.
Et ut ad noĩa ueĩam dicit Rabanus
ĩ libro de originib reꝵ. es terrã nũcu¬
pari co ꝙterat᷑. qd̾ ad superficiẽ sola
spectat. Bellus at ut ide testat᷑ Raba¬
nus dcã ẽ. qr fructꝰ ex ea tollam᷑. Seriui
autẽdicit eã terrã ẽẽ q̃ terit᷑. Gellure

Expanded text:
Matrem magnam, Faunam et Fatuam. Habet et enim Cibeles, Berecinthia, Rhea, Opis, Iuno, Ceres, Proserpina, Vesta, Ysis, Maia et Medea. Sed quid circa predicta theologi voluerint veteres, videndum est. Dicunt eam Titanis, qui sol est, coniugem, eo quod in eam sol agat tanquam in dispositam materiam ad producendum animantia quecunque atqhuiusmodi. Non nulli volunt Titanum hominem ingentis potentie fuisse et terre virum dictum eo quod multum terre possideret, et filios suscepisset tanta prestantes fortitudine et corporis mole ut non ex muliere sed ex ingentiori corpore, ut puta terra, suscepti viderentur. Et ut ad nomina veniamus, dicit Rabanus in libro de Originibus rerum, eam terram nuncupari eo quod teratur, quod ad superficiem solam spectat. Tellus autem, ut idem testatur Rabanus, dicta est quia fructus ex ea tollamus. Servius autem dicit eam terram esse que teritur, tellurem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ glia sẽpiterna. detrectãtib aũt delusio
ignominia dedecus ⁊ eterna dãnatio.
s primus apud gentiles deus hitus sit
are magnũ ⁊ dissuetũ nauigiis
itraturus nouũq sũptur᷑ iter ra¬
tus sũ. prospectãdũ fore solerter
quo ex litore timbe presia soluẽ¬
da sint. ut rectius scdo spirãte uẽto eo de¬
uehar quo cupit auĩs. Qd̃ qui dẽ tũc ꝯpe¬
risse reor dũ eũ ꝯperero quẽ sibi pͥmũ
deũ finxere priores.ut ab eo initio ꝓpa¬
ginis sũpto debito possim ordĩe ĩ poste¬
ritatẽ ꝓcodere. Conuenerã ig̾ mecũ õeᷤᷤ
aĩ uires.⁊ esublimi m̃tis specula om̃e
ferc orbis ĩtuebar abitũ surgẽtesq ex¬
tẽplo plurimos uidi. nec unius tm̃ reli¬
gionis hoĩes cuiꝰcũq tñ ueritatis fide di¬
gnissios testes grauitate asserẽte sua
deũ unicũ ẽe quẽ nẽo uidit ũꝙͣ.⁊ hũc
uerũ ẽẽ. prĩcipio fineq carẽte̾. potẽtẽ

Expanded text:
et gloria sempiterna, detrectantibus autem delusio, et gloria sempiterna, detrectantibus autem delusio, ignominia, dedecus, et eterna damnatio! Quis primus apud gentiles deus habitus sit. Mare magnum et dissuetum navigiis intraturus novumque sumpturus iter, ratus sum prospectandum fore solerter quo ex litore cimbe proresia solvenda sint, ut rectius, secundo spirante vento, eo devehar quo cupit animus. Quod quidem tunc comperisse reor dum eum comperero quem sibi primum deum finxere priores, ut, ab eo initio propaginis sumpto debito, possim ordine in posteritatem procedere. Convenerant igitur mecum omnes animi vires et e sublimi mentis speculo omnem fere orbis intuebar ambitum, surgentesque extemplo plurimos vidi nec unius tantum religionis homines cuiuscunque tamen veritatis fidedignissimos testes, gravitate asserentes sua deum unicum esse quem nemo vidit unquam et hunc verum esse principio fineque carentem, potentem
Abbreviated transcription (Latin):
is diuinã opẽ ĩp̃cari cõsueue̾. Ac eius in
noĩc agẽdis initiũ darc eo ꝙ illo p̾t̾misso
torquati suĩa nullũ rite fu̾det᷑ exordiũ sa¬
tis aduerte̾ possũ quid mͥ faciẽdũ sit qui ĩt̃
ꝯfragosa uetustatis aspreta ⁊ aculeos odi¬
oꝵm̃bratĩ discerptũ attritũ ⁊ ĩ cineres fere
redactũ ĩgẽs oli corpus deoꝵ ꝓcerũq gẽti¬
liũ nũc huc nũc illuc collectur᷑. ⁊ qiͣ escu¬
Lapius alter ad ĩstar ypoliti cõsolidaturͦ
su. Et ĩo cũ solũ cogitans iã sb̾ pondere
titubẽ nimio eũ piissimũ pre uerũ deũ
reꝵ q oũi opifice ⁊ cũcta potẽtẽ cui mor¬
tales uiuimꝰ om̃s. supplex p̾cor ut grãdi
supboq ceptui meo faue̾s adsit. sit mͥ splc¬
des ⁊ ĩmobile sidus ⁊ nauicule dissuetuz
mare sulcãtis gubn̾ aculũ regat. ⁊ ut opor¬
tunitas exiget uẽtis uela gedat. ut co
deuchar quo suo noĩ sit decus laus honor

Expanded text:
is divinam opem imprecari consuevere ac eius in is divinam opem imprecari consuevere ac eius in nomine agendis initium dare, eo quod, illo pretermisso, Torquati sententia nullum rite fundetur exordium, satis advertere possum, quid michi faciendum sit, qui inter confragosa vetustatis aspreta et aculeos odiorum membratim discerptum, attritum, et in cineres fere redactum ingens olim corpus deorum procerumque gentilium nunc huc illuc collecturus et, quasi Esculapius alter, ad instar Ypoliti consolidaturus sum. Et ideo, cum solum cogitans iam sub pondere titubem nimio, eum piissimum patrem, verum Deum rerumque omnium opificem et cuncta potentem, cui mortales vivimus omnes, supplex precor, ut grandi superboque ceptui meo favens assit. Sit michi splendens et inmobile sydus et navicule dissuetum mare sulcantis gubernaculum regat, et, ut oportunitas exiget, ventis vela concedat, ut eo devehar, quo suo nomini sit decus, laus et honor,
Abbreviated transcription (Latin):
frõdes arboris primo plegeris. Demũ duoᷤᷤ
sup addã libellos. Et ĩprimo quibdã ob¬
iectioĩb ĩ poesim. ⁊ poetas fcĩs rñdebo. In
scd̃o qui tociꝰ operis erit ultimꝰ q̃dã q̃ in me
forsan obiciẽt amoue̾ conabor. Sane ne
omiserĩ. nolo mireris aut errore meo ꝯ¬
tigisse putes ueteru crimẽ ẽ qd̾ sepissiẽ
leges multa scilic adeo iũtati dissona
⁊ ĩ se ip̃a nõ nũꝙͣ discrepantia.ut nedũ
a phys opinata. s nec a rusticis cogi¬
tata putes.sic ⁊ pessime tpr̃ib ꝯgruẽ¬
tia. Quc quidẽ ⁊ alia si qua st̃ adebito
uariãcia nõ ẽ mee ĩtẽcioĩs redarguere
uł aliquo mõ corrige̾ nisi ad aliquẽ or¬
diez sponit sua se sinãt redige̾.satis eĩ
mͥerit ꝯperta rescribere ⁊ disputaciones
phylosophatib linqͥre/ Postremo si sa¬
nem̃tis hoĩes tã ex debito ꝙͣ ex platoniᷤᷤ
ꝯsulto ĩ quibcũq ⁊̃ minimaꝵ rerũ pͥncipi¬

Expanded text:
frondes arboris primo perlegeris. Demum duos frondes arboris primo perlegeris. Demum duos superaddam libellos, et in primo quibusdam obiectionibus in poesim et poetas factis respondebo; in secundo, qui totius operis erit ultimus, quedam, que in me forsan obicientur, amovere conabor. Sane ne omiserim, nolo mireris aut errore meo contigisse putes veterum crimen est!, quod sepissime leges multa scilicet adeo veritate dissona et in se ipsa non nunquam discrepantia, ut nedum a phylosophis oppinata, sed nec a rusticis cogitata putes, sic et pessime temporibus congruentia. Que quidem, et alia, si qua sunt a debito variantia, non est mee intentionis redarguere vel aliquo modo corrigere, nisi ad aliquem ordinem sponte sua se sinant redigere; satis enim michi erit comperta rescribere et disputationes phylosophantibus linquere. Postremo, si sane mentis homines tam ex debito quam ex Platonis consulto in quibuscunque etiam minimarum rerum principi
Abbreviated transcription (Latin):
i achosi rep̾nsores eoꝵ. Ex ꝗb enucleati¬
õibꝰ pͥter artificiũ fĩgetiũ poetaꝵ ⁊ futiliũ
deorũ ꝯsãguinitates ⁊ affinitates explici¬
tas. ñ alia q̃dã uidebis tãto occultata miste¬
rio ut mireris. sic ⁊ ꝓceꝵ gesta moresq nõ
ꝑ om̃e triuiũ euagãtia. Post hec qm̃ ĩ loge
maiꝰ uolum̃ ꝙͣ existimes ꝓgrediet᷑ opꝰ opor¬
tunũ arbitror ut facilius ĩueĩas qd̾ exqreᷤᷤ
et meliꝰ possis retine̾ q̃ uelis illd̾ ĩ ptes distĩ¬
gue̾ plures easq nũcupare libros. Quoꝵ
uniꝰcuiꝰq pͥncipio arborẽ apponẽdã cẽseo
ciuꝰ ĩ radice p̾r assit ꝓpaginis.ĩ ramis uẽo
uix degradatioĩs serier apponẽ om̃er dila¬
tatã ꝓpaginẽ. ut phãc uideas de qb ⁊ quo
ordĩe ĩ seq̃nti libro pquiras. Quos libros
etiã debitis ꝯperies distinctos rubriciᷤᷤ ã¬
pliori ẜmone pãdẽtib qd̾ unico tm̃ noĩe p

Expanded text:
machosi reprehensores eorum. Ex quibus enucleatimachosi reprehensores eorum. Ex quibus enucleationibus, preter artificium fingentium poetarum et futilium deorum consanguinitates et affinitates explicitas, naturalia quedam videbis tanto occultata misterio, ut mireris, sic et procerum gesta moresque non per omne trivium evagantia. Post hec, quoniam in longe maius volumen quam existimes progredietur opus, oportunum arbitror, ut facilius invenias, quod exquires, et melius possis retinere, que velis, illud in partes distinguere plures, easque nuncupare libros. Quorum unius cuiusque principio arborem apponendam censeo, cuius in radice pater assit propaginis, in ramis vero iuxta degradationes seriem apponere omnem dilatatam propaginem, ut per hanc videas, de quibus et quo ordine in sequenti libro perquiras. Quos libros etiam debitis comperies distinctos rubricis ampliori sermone pandentibus, quod unico tantum nomine per
Abbreviated transcription (Latin):
ditiũ post se liquere nascẽtiũ qͦꝵ quot st̃
certa ac ĩmobili uitate ꝓlata eciã si aliquã¬
do tecta sit tenui figuracõis uelo ĩ tot ĩterp̃¬
tacões distrahi qͦt ad illa deuencͣ lectões. ⁊
ob id ĩ hoc min̾ pauescẽs acceda. Nã ⁊ si mi¬
nꝰ bñ dixero saltẽ ad meliꝰ dicẽdũ prudẽtiorẽ
altoꝵ excitabo. Et hoc faciẽs pͥmo q̃ ab anti¬
quis hausisse potero scribã inde uͥ defecerĩt
sen minꝰ iuditio meo plene dixerit meã ap¬
ponã sẽtẽciã. Et hoc libẽtissiõ faciã aĩo. ut q¬
bdã ignaris atq fastidiose detestãtib po¬
etas ase minime ĩtellectos appeat eos et¬
si nõ catholicos tãta fuisse prudẽtia p̾dicto
ut nil artificiosius hu̾ai̾ ĩgenii fictioẽ ue¬
latũ sit nͨ u̾boꝵ cultu pulchrĩ exornatum.
ex quib patet liquido eos plima mũdana
sapĩa ĩbutos fuisse qua sepissĩe carẽt sto¬

Expanded text:
udicium post se liquere nascentium, quorum quot sunt udicium post se liquere nascentium, quorum quot sunt certa, ac immobili veritate prolata, etiam si aliquando tecta sint tenui figurationis velo, in tot interpetrationes distrahi, quot ad illa devenere lectores. Et ob id in hoc minus pavescens accedam, nam, et si minus bene dixero, saltem ad melius dicendum prudentiorem alterum excitabo. Et hoc faciens, primo, que ab antiquis hausisse potero, scribam, inde, ubi defecerint seu minus iudicio meo plane dixerint, meam apponam sententiam; et hoc libentissimo faciam animo, ut quibusdam ignaris atque fastidiose detestantibus poetas, a se minime intellectos, appareat, eos, etsi non catholicos, tanta fuisse prudentia preditos, ut nil artificiosius humani ingenii fictione velatum sit, nec verborum cultu pulchrius exornatum. Ex quibus patet liquido eos plurima mundana sapientia imbutos fuisse, qua sepissime carent sto
Abbreviated transcription (Latin):
uix credã si resurgat ⁊ ueniat prome¬
theus alter seu is idẽ ꝗ poetaꝵ asẜciõe
prisco tpre ꝯsueuerat homĩes ex luto
ꝯponere nedũ ego huiꝰ operis si arti¬
sta sufficiẽs. Sane ne rex ĩclite mire¬
ris ĩposterũ dixisse uelĩ. Nõ expectes
post mlt̾u tpris dispendiũ ⁊ logis ui¬
giliis elucubratũ opus corpus huiᷤ
stratis. Porro princeps eximie uti cõ¬
ponẽdo m̃bra deueĩa. sic sensus abscõ¬
ditos sb̃ duro cortice enucleãdo ꝓceda.
nõ tñ ad ungue̾ iuxͣ ĩtẽtionẽ fingen¬
tiũ fetisse ꝓmittã. Quis eĩ tẽpestate no¬
stra antiq̃uoꝵ que at ter ebrare pectora
⁊ mtes extutẽ ĩ uitã aliã iã diu amortali se¬
gregatas.⁊ quos huere sẽsus elicere. Esset
edepol diuinũ potiꝰ ꝙͣ huanũ. Ueteres quippe
relictis licteris suis nõĩb ĩsigͥtis ĩuiã uni¬
ũse carnis abiere sensusq ex eis uix ui¬

Expanded text:
vix credam, si resurgat et veniat Promevix credam, si resurgat et veniat Prometheus alter seu is idem, qui poetarum assertione prisco tempore consueverat homines ex luto componere, nedum ego, huius operis sit artista sufficiens. Sane ne, rex inclite, mireris in posterum, dixisse velim: Non expectes, post multum temporis dispendium et longis vigiliis elucubratum opus, corpus huiustratis. Porro, princeps eximie, uti componendo membra deveniam, sic sensus absconditos sub duro cortice enucleando procedam, non tamen ad unguem iuxta intentionem fingentium fecisse promittam. Quis enim tempestate nostra antiquorum queat terebrare pectora et mentes excutere, in vitam aliam iam diu a mortali segregatas, et, quos habuere, sensus elicere? Esset edepol divinum potius quam humanum! Veteres quippe, relictis licteris suis nominibus insignitis, in viam universe carnis abiere, sensusque ex eis iuxta i
Abbreviated transcription (Latin):
am seu nõ ualeã ad ultimũ uctꝰ ĩ tua̾ sc̃¬
tẽciã ĩpulsus uenio. quib tñ uirib tu ui¬
des. Iussu ig̃ tuo mõtanis certaldi cocle¬
is ⁊ sterili solo derelictis tenui lic tĩba
ĩuertiginosũ mare crebrisq ĩplicitũ sco¬
pulis nouus descendã nauta ĩ certuᷤᷤ nũ
quid opere p̾tiũ fc̃urꝰ sĩ si omĩa legero lito¬
ra.⁊ mõtuosa ⁊ nemora scrobes ⁊ antra si
opꝰ sit pagrauero pedib ad ĩferos usq de¬
scendero ⁊ dedalus alter fcũs ad ethera
trãsuolauero. undiq ĩ tuũ desideriũ nõ
aliter ꝙͣ si ꝑ uastũ litus ingẽtis naufra¬
gii fragmẽta colligerẽ sꝑsas ꝑ ĩfinita
fere uolumĩa deorũ gentiliu reliqaᷤᷤ
colligã quas ꝯperiã.⁊ collectas eno de¬
minutas atq semesas ⁊ fere attritas
ĩ unũ genealogie corpus quo potero
ordĩe ut tuo fruaris uoto rediga. hor¬
resco tñ tã grãde opus assũmere. et

Expanded text:
am seu non valeam, ad ultimum victus in tuam senam seu non valeam, ad ultimum victus in tuam sententiam impulsus venio; quibus tamen viribus, tu vides. Iussu igitur tuo, montanis Certaldi cocleis et sterili solo derelictis, tenui licet cimba in vertiginosum mare crebrisque implicitum scopulis novus descendam nauta, incertus, num quid opere precium facturus sim, si omnia legero litora et montuosa etiam nemora, scrobes et antra, si opus sit, peragravero pedibus, ad inferos usque descendero, et, Dedalus alter factus, ad ethera transvolavero; undique in tuum desiderium, non aliter quam si per vastum litus ingentis naufragii fragmenta colligerem sparsas, per infinita fere volumina deorum gentilium reliquias colligam, quas comperiam, et collectas evo diminutas atque semesas et fere attritas in unum genealogie corpus, quo potero ordine, ut tuo fruaris voto, redigam. Horresco tamentamgrande opus assumere, et
Abbreviated transcription (Latin):
rones p̃paret ut laborẽ effugias. ⁊ lil
nẽpe turpiꝰ ocioso iuueni. ¶ Et si laborã¬
dũ ẽ cũ ad laborẽ nascam om̃s. cui me¬
liꝰ ꝙͣ regi optimo potes laborẽ ĩpẽdere. sur¬
ge ig̃. ⁊ mertiã hanc pelle. ⁊ ad opꝰ ĩgẽ¬
ti accingere aĩo ut regi pariter pareaᷤᷤ
⁊ tuo nomini ad ĩclita famã uiã faciaᷤᷤ
uenies profecto si prudẽs es ultro eo
quo ego te conor ĩpellere. Nosti eniz
qm̃ labor ĩprob uĩcat omia. audẽtes
q fortuna iuuet.⁊ multo magis deus
ip̃e nũꝙͣ deserẽs sperãtes ĩ se. Uade ig̃
⁊ bonis auib uolue ⁊ euoluc ⁊ exẽte¬
ra libros. calamũ arripe.⁊ dũ regi ob¬
seq̃ris tuũ nomẽ ĩ lõgissimũ deduc e¬
uũ. Tũ ego. Uincor ĩquã magis fere le
ueli necesse ẽ ¶Et sic clem̃tissĩe rex ut
ad te aliqũ calamũ flectã aliꝙͣdiu alter¬
cati sum dõninus tuus ⁊ ego.⁊ seu uale¬

Expanded text:
rationes preparet, ut laborem effugias. Nil rationes preparet, ut laborem effugias. Nil nempe turpius ocioso iuvene! Et si laborandum est, cum ad laborem nascamur omnes, cui melius quam regi optimo potes laborem impendere? Surge igitur, et inertiam hanc pelle, et ad opus ingenti accingere animo, ut regi pariter pareas et tuo nomini ad inclitam famam viam facias! Venies profecto, si prudens es, ultro eo, quo ego te conor impellere. Nosti enim, quoniam labor improbus vincat omnia; audentesque iuvat fortuna, et multo magis Deus ipse nunquam deserens sperantes in se. Vade igitur, et bonis avibus volve et revolve et exentera libros, calamum arripe, et, dum regi obsequeris, tuum nomen in longissimum deduc evum! Tum ego: vincor, inquam, magis fere lepnolim, necesse est. Et sic, clementissime rex, ut ad te aliquando calamum flectam, aliquandiu altercati sumus, Domninus tuus et ego, et, seu vale
Abbreviated transcription (Latin):
passa sinti ⁊ ea potissic q̃ nr̃o labori o¬
portuna e̾ent. negar tñ nõ põt qu mł¬
ta supersĩt s nullũ tñ qd̾ ego nouerĩ ĩ
hoc qd̾ optas ꝯscriptũ. Uagant᷑ ig tã de
oꝵ ꝙͣ progenitoꝵ natiões ⁊ noĩahuc il¬
luc dispsa ꝑ orbe̾. H̾t eĩ liber hic ex his
aliqd. ⁊ aliquid liber alter. Que ꝗs qͥso ꝓ
minime seu saltẽ paꝵ fructuoso labore
uelit exquire̾.⁊ tot uolumĩa uoluere
legere.⁊ hĩc inde excerpeͣ ꝑ pauca. cre¬
do satiꝰ desistendu̾sast ille ĩ me defixiᷤᷤ
luminib ĩquit. Nõ me latebat qn ad¬
uersũ moderatã peticiõe meã hres qd
diceres. s nõ adeo me repelles qn locul
remaneat aliꝗs ĩ quẽ fugiã. Nõ equidẽ
negabo qd̾ asseris. Ueꝵ iam scdõ dixisse
uelim. qd̃ potes facito. Hãc portiũculã
quã hĩc inde exce̾psisse poteris rex nr̃
exoptati potens ne istud ⁊̃ denegasse.
S hen timeo nõ has tͥ torpor ignauus

Expanded text:
passa sint, et ea potissime, que nostro labori opassa sint, et ea potissime, que nostro labori oportuna essent, negari tamen non potest, quin multa supersint, sed nullum tamen, quod ego noverim, in hoc, quod optas, conscrip progenitorum nationes et nomina huc illuc dispersa per orbem. Habet enim liber hic ex his aliquid, et aliquid liber alter. Que quis, queso, pro minime seu saltem parum fructuoso labore velit exquirere et tot volumina volvere, legere, et hinc inde excerpere perpauca? Credo satius desistendum. Ast ille in me defixis luminibus inquit: Non me latebat, quin adversum moderatam petitionem meam haberes, quid diceres; sed non adeo me repelles, quin loculus remaneat aliquis, in quem fugiam. Non equidem negabo, quod asseris verum. Iam secundo dixisse velim: quod potes, facito! Hanc portiunculam, quam hinc inde excerpsisse poteris, rex noster exoptat. Poterisne istud etiam denegasse? Sed heu! Timeo non has tibi torpor ignavus
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ poetica sciẽtib nicħ̃ afferre lucri certissi¬
mũ ẽ ⁊ apud eã nil p̾ciosũ ẽ.p̾ter qd̾ affe¬
rat auꝵ ex quo ꝯsecutũ ut aurũ nõ affe¬
rẽtia nõ solu neglecta s despecta atq diec¬
ta sit.⁊ cũ om̃s fere ĩ diuitias totis tẽdãt
pedib uolumĩa talia ĩ desuetudie abie̾
⁊ sic ⁊ penere facile. E q̃ ĩ eorũ detrimẽtũ
quorũdã prĩcipiũ detestabile accessit o¬
diũ. nec aliter ꝙͣ ĩ hostes abeis adu̾sus
ea ꝯspiratũ ẽ.⁊ quot hoc deleuerit odiũ
nõ solũ fabulaꝵ s quarũtũq facdtatu
uolumin a nõ leuiter expͥmẽt᷑ nũs. Ceteꝵ
si cetera pcepissẽt nõ eis rest. mratore ca¬
rẽtib pcepisset labile tp̃s cui ⁊ taciti et
adamantim st̃ dẽtes nedũ libros s saxa
corrodẽtes duurissia ⁊ ferrũ ip̃u domãs
cetera. Hoclercle tã greci ꝙͣ latina mlta
redegit ĩpuluerẽ. Et si hec ⁊ alia plura

Expanded text:
enim poetica scientibus nil afferre lucri certissienim poetica scientibus nil afferre lucri certissimum est, et apud eam nil preciosum est preter quod afferat aurum. Ex quo consecutum ut aurum non afferentia, non solum neglecta, sed despecta atque deiecta sint; et cum omnes fere in divitias totis tendant pedibus, volumina talia in desuetudinem abiere, et sic etiam periere facile. Eque in eorum detrimentum quorundam principum detestabile accessit odium, nec aliter quam in hostes ab eis adversus ea conspiratum est. Et quot hoc deleverit odium non solum fabularum, sed quarumcunque facultatum volumina, non leviter exprimeretur numerus. Ceterum si cetera pepercissent, non eis, restauratore carentibus, pepercisset labile tempus, cui et taciti et adamantini sunt dentes, nedum libros, sed saxa conterentes durissima et ferrum ipsum, domans cetera. Hoc hercle tam Greca quam Latina multa redegit in pulverem! Et si hec et alia plura
Abbreviated transcription (Latin):
ut qd̾ postulas ꝯsequat᷑. antiquã eĩ hãc
peste mõstrauimꝰ. tu nũc tetũ uolue qͥt
labetib seculis hostes hũere uolumina
ꝯfiteberis equidẽ qm̃ ⁊ ĩcẽdia ⁊ aquarũ
diluma ut departicularib taceã biblio¬
techas absupseñt plurimas ⁊ si nõ alia
deperiss ꝙͣ alexandrina quãiã dudum
phyladclphus sũma cũ diligẽtia fece̾at
ẽet libroꝵ diminutio maxia tũ ĩ ea te¬
stimonio antiquoꝵ poteras repire quod
lucida letifori erroris ⁊ potissĩe gẽtilicii
ligionẽ xͥ nũtiis ac eã ĩ extorminiũ pellẽ¬
tib nusli dubitãdũ ẽ qu secũ mltos dele¬
uent libros hĩ materiei refortissios dum
nõ mltos ẽẽ deos nec deoꝵ filios s unicũ
deũ pr̾e ⁊ filiũ dei unicũ tã nera ꝙͣ piapre¬
dicatiõe mõstraret.¶ Insuper auaritiã ciu
nõ pue st̃ iuires exedes huisse hostẽ. facltaᷤᷤ

Expanded text:
ut quod postulas consequatur; antiquam enim hanc ut quod postulas consequatur; antiquam enim hanc pestem monstravimus. Tu nunc tecum volve, quot labentibus seculis hostes habuere volumina. Confiteberis equidem, quoniam incendia et aquarum diluvia, ut de particularibus taceam, bibliothecas assumpserint plurimas; et si non alia deperisset quam Alexandrina, quam iam dudum Phyladelphus summa cum diligentia fecerat, esset librorum diminutio maxima, cum in ea testimonio antiquorum poteras reperire, quod lucida letiferi erroris et potissime gentilitii ligionem Christi nuntiis ac eam in exterminium pellentibus, nulli dubitandum est quin secum multos deleverint libros huius materiei refertissimos, dum non multos esse deos, nec deorum filios, sed unicum Deum patrem et filium Dei unicum tam vera quam pia predicatione monstrarent. Insuper avaritiam, cui non parve sunt vires, concedes habuisse hostem; facultas
Abbreviated transcription (Latin):
cito cũ ad ipossibile requirat᷑ nemo. Nõ
enĩ mͥ uirũ illũ sublim ẽ. ⁊ nedũ apd̾ cy¬
prios s fama suꝑ ethera notũ Etãciscũ
petrarcã dedit fortuna obiuũ credo sic
uolẽte deo ut ⁊ illi maxĩs octupato pce̾
⁊ iiuẽtuti tue honestũ laborẽ ĩforrẽ ex
quo nom̃ tuũ nuper ĩ auras exire ĩcipi¬
ens ĩclita elucescat claris apud nr̃os.
Bũc ego inꝙͣ. Iam satis uideo strenuc
miles ꝙ p̃termissis barbaroꝵ remotis¬
simis libris existimes ex grecis latiniꝰ¬
q opus hoc ĩ tegrũ perficiposse. Obone
deus nõ ne ipe domnine uides ꝗa hac
ip̃a xessione in aximã ꝑtẽ oꝑi demas.
Sed faciamus uti iã diroũ nrĩ fecere
pricipes rom anũ ĩpiũ diuidẽtes ĩ oriẽ¬
tale ⁊ octiduũ sit mostro huic corpora
duo barbancũ unũ ⁊ grecũ atq latinũ
reliquũ. ⁊ ad gretũ latinũq quos ip̃e¬
met noĩas libri nec istud etiã potei̾t

Expanded text:
cito, cum ad impossibile requiratur nemo! Non cito, cum ad impossibile requiratur nemo! Non enim michi virum illum sublimem et, nedum apud Cyprios, sed fama super ethera notum Franciscum Petrarcam dedit fortuna obvium, credo sic volente deo, ut et illi maximis occupato parcerem, et iuventuti tue honestum laborem inferrem, ex quo nomen tuum nuper in auras exire incipiens inclita gloria elucescat clarius apud nostros. Tunc ego inquam: Iam satis video, strenue miles, quam, pretermissis barbarorum remotissimis libris, existimes ex Grecis Latinisque opus hoc integrum perfici posse. O bone deus! Nonne ipse, Domnine, vides, quia hac ipsa concessione maximam partem operi demas? Sed faciamus uti iam dudum nostri fecere principes, romanum imperium dividentes in orientale et occiduum; sint monstro huic corpora duo, barbaricum unum et grecum atque latinum reliquum, ad grecum latinumque, quos ipsemet nominas, libri. Nec istud etiam poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
phye sacro iacet ĩgremio manifestũ ẽ
Bacuerã iã.cũ sic ille uultu placido et
comto sermone secutus ẽ. Credo longe
meliꝰ ꝙͣ nouerĩ ea uera ẽe q̃ narras et
difficultates uideo. Sed q̃so miiohẽs/ an
putes regẽ nr̃m circũspectiõe care̾. ocu¬
latus quippe dñs ẽ ⁊ mitis ĩgenii ⁊ re¬
gia facilitate laudabili ⁊ absit ut quẽ¬
ꝙͣ nedũ te p̾mere uelit qu imo uetus ẽ¬
ne ĩtelligenda atq assumẽda uissa ip̃i.
Edepol facile credi põt ĩ accessibiles
eẽ eas quas pͥdixeras nationes ⁊ eor
codices si qui st̃ oio latinis ĩ cognitos¬
uerũ siqua ex gretis q̃ ad latinos usq
deuenerit sen apud latinos ipõs quo¬
rũ litteris nõ parũ honoris ⁊ glie ma¬
iorũ attulere studia cõperiãtur ⁊ si nõ
omĩa que saltẽ tua cura hri possit ista
desiderat. Eia ergo liberali aĩo beno de
deo speras labore subi: et quod potoᷤ fa¬

Expanded text:
phylosophie sacro iacet in gremio, manifestum est. phylosophie sacro iacet in gremio, manifestum est. Tacueram iam, cum sic ille vultu placido et comto sermone secutus est: Credo, longe melius quam noverim, ea vera esse, que narras, et difficultates video, sed queso, mi Iohannes, an putes regem nostrum circumspectione carere? Oculatus quippe dominus est, et mitis ingenii, et regia facilitate laudabilis! Et absit, ut quenquan, nedum te, premere velit, quin imo vetus ene intelligenda atque assumenda iussa ipsius. Edepol facile credi potest inaccessibiles esse eas, quas predixeras, nationes et eorum codices, si qui sunt, omnino Latinis incognitosum, si qua ex Grecis, que ad Latinos usque devenerint, seu apud Latinos ipsos, quorum licteris non parum honoris et glorie maiorum attulere studia, comperiuntur, etsi non omnia, que saltem tua cura haberi possint, ista desiderat. Eia ergo, liberali animo, bene de deo sperans, laborem subi, et, quod potes, fa
Abbreviated transcription (Latin):
nia. et sic illis ꝯueniẽtia onera ĩponẽ¬
da. potuit athlas sustinere capite celũ
eiqr fesso sõ onere alçides potuit p̾stare
uice diuini hoĩes ãbo. ⁊ ĩuictũ fere ro¬
bur fuit ãbob. ast ego quid. breuiᷤ sũ
homũcio. nulle mͥ uires ĩgeniũ tardu
⁊ flura memoria.⁊ tu meis humeris nõ
dicã celum qd̃ illi tulere qn imo ⁊ t̾ra
super addere cupis ⁊ maria ac eciã celi¬
colas ipõs ⁊ cũ eis sustẽtatores egregioᷤᷤ.
nil alurd hoc c̃ nisi uelle ut pondere pre¬
mar ⁊ ꝑeam. Uerũ si tantũ regi hoc erat
aĩo.eiat onus aptũ si inter mortaleᷤ ul¬
lus ẽ tanto labori sufficiẽs uirib pͥela¬
rissimi uiri Francisci petrarce cuiꝰ ego iã
diu auditor sũ. homo quippe ẽ celesti in¬
genio p̾ditus ⁊ penini memoria ac etia
facũdia admirabili cui familiarissie̾
quarũcũq gentiũ hystorie st̃ sensus
fabularũ notissimi. ⁊ breniter quicquid

Expanded text:
nia, et sic illis convenientia onera imponennia, et sic illis convenientia onera imponenda. Potuit Athlas sustinere capite celum, eique fesso sub onere Alcides potuit prestare vicem, divini homines ambo, et invictum fere robur fuit ambobus! Ast ego quid? Brevis sum homuntio, nulle michi vires, ingenium tardum, et fluxa memoria; et tu meis humeris, non dicam celum, quod illi tulere, quin imo et terram super addere cupis et maria, ac etiam celicolas ipsos, et cum eis sustentatores egregios! Nil aliud hoc est, nisi velle, ut pondere premar et peream. Verum si tantum regi hoc erat animo, erat onus aptum, si inter mortales ullus est tanto labori sufficiens, viribus preclarissimi viri Francisci Petrarce, cuius ego iam diu auditor sum. Homo quippe est celesti ingenio preditus et peremni memoria, ac etiam facundia admirabili, cui familiarissime quarumcunque gentium hystorie sunt, sensus fabularum notissimi, et breviter, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
dissent prudẽtes uiri qiͣ rex ĩclitus ar¬
bitret᷑ stolidũ credere homines fere oĩ
dogniate eruditos simplicit᷑ circa descͥ¬
bendas fabulas nulli ueritati ꝯsonas
nec p̾ter litteralẽ sensũ ħnteᷤ triuisse
tẽpus ⁊ ĩpẽdisse sudores.Nõ inficiar.
delectauit me regalis ista discretio ⁊ ar¬
gum̃ tũ certissimũ p̾buit. qm̃ ut tu aute
dicebas sit illi diuinũ ĩgeniũ meq ĩ uo¬
tũ ĩpulit suũ dumͦ uires sufficerẽt. Sa¬
ne circa hu̾moĩ explicatioes lõge plu
ꝙͣ putes difficultis ⁊ theologi hominis
laborẽ. Nã uato uixta uarronio sẽtẽci
uͥ de diuinis ⁊ hum anis reb mltaͣ descͥp¬
sit genus hoc theologie sit. qd̾ mithico
seu ut aliis placet ⁊ forte meliꝰ physi¬
con dr.⁊ si plurimũ rioende falsitatis
hãt multũ tñ ad illã cliciendã artiᷤ ex¬
quirit. Et obid miles elegãtissie pensã¬
de sũt hominũ uires ⁊ examin ãda ĩge¬

Expanded text:
dissent prudentes viri, quasi rex inclitus ardissent prudentes viri, quasi rex inclitus arbitretur stolidum credere, homines fere omni dogmate eruditos simpliciter circa describendas fabulas nulli veritati consonas nec preter licteralem sensum habentes trivisse tempus et impendisse sudores! Non inficiar, delectavit me regalis ista discretio et argumentum certissimum prebuit, quoniam, ut tu ante dicebas, sit illi divinum ingenium, meque in votum impulit suum, dummodo vires sufficerent. Sane circa huiusmodi explicationes longe plus quam putes difficultatis et theologi hominis labor est, nam, dato, iuxta Varronis sententiam, ubi de divinis et humanis rebus multa descripsit, genus hoc theologie sit, quod mithicon seu, ut aliis placet et forte melius, physicon dicitur, et si plurimum ridende falsitatis habeat, multum tamen ad illam eliciendam artis exquirit. Et ob id, miles elegantissime, pensande sunt hominum vires et examinanda inge
Abbreviated transcription (Latin):
tũ notũq iter si flumina uada ⁊ maĩa
trãquillas undas ac trãsfretãti emit¬
tat ab antro eolus uẽtos tã ualidos
talaria aurea uolucti cuicũq hoĩ alli¬
gata pedib ⁊ ꝓ notis quoũq libuit
euolet uix tã longos terraꝵ marisq
tractꝰ ⁊̃ si illi p̾stetur ꝑmaxi̾a secłoꝵ
annositas nedum aliud agat solu po¬
terit pagrasse. Concedã aplius.dent᷑
cui uelis hec omĩa posse cõtigere ĩ mo¬
mẽto loca ⁊ duuna ĩ super fauẽte gr̃a
caracterũ ac ydiomatũ uariaꝵ nati¬
onũ notitia ⁊ corã accedẽti ĩ tegra pre¬
parẽtur uolumina quis ut me preter¬
miserĩ mortaliũ erit cui sit uires tã
solide tã ꝑspicax ĩgeniũ tãq tenax me¬
moria ut omia uidere queat appoĩta ⁊
ĩtelligẽ uisa ⁊ ĩtellecta seruare.⁊ demũ
calamo etiã exarare. ⁊ ĩ opus collecta
deducere. Aodebas p̾terea ut explicarẽ
qͥ sb̾ridiculo cortice fabulaꝵ abscon¬

Expanded text:
ertum notumque iter, si flumina vada et maria ertum notumque iter, si flumina vada et maria tranquillas undas, ac transfretanti emittat ab antro Eolus ventos tam validos talaria aurea volucri cuicumque homini alligata pedibus, et pro votis, quocumque libuerit, evolet, vix tam longos terrarum marisque tractus, etiam si illi prestetur permaxima seculorum annositas, nedum aliud agat, solum poterit peragrasse. Concedam amplius; dentur cui velis hec omnia posse contingere in momento loca et, divina insuper favente gratia, caractherum ac ydiomatum variarum nationum notitia, et coram accedenti integra preparentur volumina, quis, ut me pretermiserim, mortalium erit, cui sint vires tam solide, tam perspicax ingenium tamque tenax memoria, ut omnia videre queat apposita, et intelligere visa et intellecta servare, et demum calamo etiam exarare et in opus collecta deducere? Addebas preterea, ut explicarem, quid sub ridiculo cortice fabularum abscon
Abbreviated transcription (Latin):
ta conuersos legisse meminimꝰ. Qd̃ quidẽ
⁊ uetustissimũ ẽ ⁊ pluriũ seculoꝵ tẽpus.
Nec dubitãdũ ĩsuper qui quecũq hec ui¬
guerit stulticia ibide igẽtia sit descͥpta
uolumina ut maiorũ diuin a nobilitas
monim̾to lictiraꝵ ueniret ad posteros.
seruit me pn̾te. a barlaam quoda cala¬
bro homie grecaꝵ litteraꝵ appͥme eru¬
dito huisse neminẽ ĩsigne̾ uiꝵ princi¬
patu aut p̾minẽtia alia tota ĩ grocia
ĩsulis ⁊ litorib p̾mõstratis eo fuisse se¬
culo quo hec fatuitas uiguit q ab aliqͦ
deoꝵ huimoĩ duxisse originẽ nõ mon¬
straret. Quid ig̾ dicã. quid tu. spectãte̾
tã longe lateq diffusum malũ tã ue¬
tus tot pseueratũ seculis tot explica¬
tũ uolumĩb ⁊ ĩ tã grandi uiroꝵ nũo
ãpliatũ.Credis ne me regis optara ⁊¬
posse ꝑficere. Et equidẽ si p̾stet mõtes
faciles trasitus ⁊ solitudines ĩuie ap¬

Expanded text:
ta conversos legisse meminimus. Quod quidem ta conversos legisse meminimus. Quod quidem et vetustissimum est et plurium seculorum tempus. Nec dubitandum insuper, quin, quocunque hec viguerit stultitia, ibidem ingentia sint descripta olumina, ut maiorum divina nobilitas monimento licterarum veniret ad posteros. seruit, me presente, se a Barlaam, quodam Calabro homine Grecarum licterarum apprime erudito, habuisse, neminem insignem virum principatu aut preminentia alia tota in Grecia insulis et litoribus premonstratis eo fuisse seculo, quo hec fatuitas viguit, qui ab aliquo deorum huius modi duxisse originem non monstraret. Quid igitur dicam, quid tu, spectantes tam longe lateque diffusum malum tam vetus, tot perseveratum seculis, tot explicatum voluminibus et in tam grandi virorum numero ampliatum? Credisne me regis optata posse perficere? Equidem si prestent montes faciles transitus, et solitudines invie ap
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scitharũ ⁊ inculta barbaries. Et cũ oriẽta¬
lis octeani fluctus ⁊ rubri maris ĩ fecisset i¬
sulas postremo ad nos usq ytalos decli¬
nauit adeo ut roma rerũ dña hiͦ caligi¬
nis offuscata nube sit. Et ne passim per
regiones om̃s ĩ quib plurimũ hec ĩscitia
potuit enager ut satis potes aduertere
portiuĩcula sola fuit orbis iter trioneᷤᷤ et
cade̾te solẽ q̃ deitatis huimoi̾ nõ fuit no¬
bilitata progenie esto nephãde creduli¬
tatis sicuti ⁊ reliqua fuerit ĩfecta. Nec ista
euo fuere nr̃o. Erat forsan adhuc adole¬
scẽs abraam dui apud syçionios cepit
ista proserpere ⁊ ĩsipientũ houi sbitra¬
re aĩos. heroum tam̃ tẽpestate ferbuit
⁊ ĩ maximũ deuenit decus ⁊ nom̃. ⁊ ĩ dies
usq superbi ylionis ruine pseuer auit.i
nã ĩ troiano bello quosdã deorũ filio ᷤᷤ ceci¬
disse. ⁊ hecubã ĩ canc̾ ⁊ polidorũ ĩuirgul¬

Expanded text:
et Scitharum etiam inculta barbaries. Et cum orientaet Scitharum etiam inculta barbaries. Et cum orientalis occeani fluctus et Rubri maris infecisset insulas, postremo ad nos usque Ytalos declinavit, adeo ut Roma rerum domina huius caliginis offuscata nube sit. Et ne passim per regiones omnes, in quibus plurimum hec inscitia potuit, evager, ut satis potes advertere, portiuncula sola fuit orbis inter triones et cadentem solem, que deitatis huiusmodi non fuit nobilitata progenie, esto nephande credulitatis sicuti et reliqua fuerit infecta. Nec ista evo fuere nostro. Erat forsan adhuc adolescens Abraham dum apud Sycionios cepit ista proserpere et insipientium hominum subintrare animos; heroum tamen tempestate ferbuit et in maximum devenit decus et nomen, et in dies usque superbi Ylionis ruine perseveravit. Nam in Troiano bello quosdam deorum filios cecidisse et Hecubam in canem et Polidorum in virgul