comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gus expͥmitis. diu̾sum ab eo qd̾ reconditis ĩ corde. ¶ Et dix̃.
obediatis ur̃is pͥncipibꝰ. ⁊ humiliate uos ur̃is regibꝰ. honore¬
tis ur̃os maiorestt alios ministros ur̃os. Diligite deũ ⁊ u̾itatẽ
⁊ consulatis fid̾les. ut sitis securi penitẽtes fi̾ ⁊ salui aculpis. ⁊
dixit. Sĩt ora ur̃a ad laudes dei hora tribulacõnis ⁊ refrgerii.
tp̃re pauꝑtatis.⁊ d̾liciaꝵ. ¶ Et dix̃. Nõ comẽdetis uos nͥ ex ilis

Expanded text:
corde. Et dixit: obediatis vestris principibus et humiliate vos vestris regibus, et honoretis vestros maiores et alios ministros vestros. Diligite Deum et veritatem et consulatis fideles, ut possitis securi penitentes fieri et salvi a culpis. Et dixit: sint ora vestra ad laudes in hora tribulationis et refrigerii, et tempore paupertatis et divitiarum. Et dixit: non comendetis vos nisi ex ves
Abbreviated transcription (Latin):
trax̃ ab eo. et ꝑꝑea alias ieu̾tat᷑ ad idẽ. qr licet nõ puĩat᷑ ꝓ eo
in isto mũdo. pũiet᷑ die grandi iudicii. ⁊ affliget᷑ grandi pena
absque aliqͣ pietate ¶Et dix̃ corrigite uos correccionibꝰ qͥbꝰ
deꝯ uos correxit. ⁊ sequimini sapiẽtes. discentes.ab illis u̾tutes
bonas. ⁊ sint ur̃a desideria eleuata. ad aqͥrendam bonã famã.
nͨ exaltetis ea ad maleficia nec ad res fallaces. ¶Et dix. Ca¬
uete ub̃. amał cibis. ⁊ uitetis uilia lucra. q̃ sĩc replbunt bursas
escite honorare. bonos ⁊ malos. Bonos.s. ob suas bonitates. ma
los u̾oat nõ offendamini ab eis. ¶ Et dix̃. Cauete ab eis qͥ nõ
gub̾nãt se u̾itate. s tantũ audiunt eam.⁊ nõ oꝑant᷑ ꝑ illam.
Et dix̃. nõ paretis laq̃os: ut noceatis hõmibꝰ nͨ conemini ad
dãpnificandũ eos. Nam ista ẽ res q̃ nõ abscondet᷑. Qͥa licet

Expanded text:
traxit ab eo, et propterea alias revertatur ad idem; quia, licet non puniatur pro eo in isto mundo, punietur in die grandis iudicii et affligetur grandi pena absque aliqua pietate. Et dixit: corrigite vos correctionibus quibus Deus vos correxit et sequamini sapientes, discentes ab eis virtutes bonas; et sint vestra desideria elevata ad acquirendam bonam famam, nec exaltetis ea ad maleficia nec ad res fallaces. Et dixit: cavete vos a malis cibis, et vitetis lucra vilia que, sicut replebunt bursas dixit: honorate bonos et maloscavete ab eis qui non gubernant se veritate, sed tantum audiunt eam et non operant per illam. Et dixit: non paretis laqueos ut noceatis hominibus, nec caute conemini ad dampnificandum eos; nam ista est res que non abscondetur quia, licet
Abbreviated transcription (Latin):
malu ¶ Et dix̃. Nõ ꝯuenit q̃renti sapĩam ut q̃rat eam ob
mitum ⁊ p̾ciu̾ss ꝓpt̾ delectacom q̃ ẽ mea. eo qd̾ p̾ciosior est.
om̃ibꝰ aliis rebꝯ ¶ Et dix. ua sapiençia. est mira fortitade¬
c iudicatrix om̃is discipline ⁊ mortificato maloꝵ. ¶ Et diẽ.¬
⁊ oelior ⁊ nobilior rex est. qͥ in regno suo cõmutat legẽ ma¬
Nam p̃p bonã. ¶ Et dix. lib̾alitas ẽ ẽẽ lib̾alẽ tpre patiꝑtari⁊ ⁊¬

Expanded text:
 convenit querenti sapienciam ut querat eam ob meritum et precium, sed propter delectationem que est in ea, eo quod preciosior est omnibus aliis rebus. Et dixit: vera sapientia est munus fortune et iudicatrix omnis discipline, mortificatioque malorum. Et dixit: melior et nobilior rex est qui in regno suo commutat legem malam propter bonam. Et dixit: liberalitas est esse liberalem tempore paupertatis
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ⁊ debet̃ et cũ ab eisdẽ aufert̃ q̃ hñt auferre ⁊ dũ nõ het᷑ ad
legẽ ĩtuitꝰ uł respͤtꝰ ⁊ si auferũt appło qd̾ aufferre d̾bẽt ab
eo ⁊ adq̃ tenẽt᷑ eis reges debitũ ñ ĩꝑẽd̾it pp̃ qd̾ reges iidẽ ex¬
tũc iusticie reputãt auc̃te pͥuati ¶ Et dix̃. illi quos magͥae¬
ges diligũt sũt hii qͦs sciũt acuti sẜꝯ ẽẽ. ⁊ cupiditates uicisse

Expanded text:
 non habetur ad legem intuitus, auferunt a populo quod auferre non debent, et, ad que tenentur, eis reges debitum non impendunt; propter quod reges iidem extunc reges iusticie reputantur auctoritate privati. Et dixit: illi quos magis reges diligunt, sunt illi quos sciunt acuti sensus esse et cupiditates vicisse
Abbreviated transcription (Latin):
borẽ sustineas ⁊ pp̃ mala q̃ nõ comiẜis. nõ tristeus.
Et dix̾. Deliciosꝰ ad ea q̃ sibi ꝯferũt obłctam̃ta ince¬
dit. pͥꝯꝙͣ intieat᷑ si bñ oꝑet᷑ aut male ¶ Et dix.ma
xime p̾cus est qͥ nõ ꝯcedit id quo aliis satiffit ⁊ sibi
d̾fc̃m nõ facit. ¶ Et dix̃. rectificare non com̃s ualde
corruptũ qr pͥusꝙͣ eũ rͨtifices corrũpis. ¶ Et dix. boĩ
mouẽt᷑ faciliꝰ ut bona ĩdulgeat ꝙͣ mala ĩpendant.

Expanded text:
tristeris. Et dixit: deliciosus ad ea que sibi conferunt oblectamenta accedit priusquam intueatur si bene operetur aut male. Et dixit: maxime parcus est qui non concedit id quod aliis satisfacit et sibi defectum non facit. Et dixit: rectificare non coneris valde corruptum, quia priusquam eum rectifices corrumperis. Et dixit: boni moventur facilius ut bona indulgeant quam mala impe
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eo statu loco obsco quẽ sol illustrare ñ pͭ. ¶⁊ dix̃. Male dĩ¬
fluitas excedit ꝯdicõe hñtis. nã tũc assiłant᷑ cibo stoͬ exsu¬
ꝑanti uͥtutẽ qͥ ĩpedit ⁊ d̾bilitat comedẽtẽ ¶ Et dix cũ uo-¬
lueris suꝑ aliquo tͥ ꝯsułe sr̃ aliqͣ q̃ accide̾ p̾sũt mẽbra sin-¬
gula sic̃ ꝑtes ꝯsiii tue cͥcũsp̾cõi p̾sẽtes qr ꝯsiliũ ht̃ se loco u̾bi.

Expanded text:
ustrare non potest. Et dixit: male divfluitas excedit condicionem habentis; nam assimilatur cibo stomachi exuperanti virtutem, qui impedit et debilitat comedentem. Et dixit: cum volueris super aliquo tibi consulere que accidere possunt, membra singula sint
Abbreviated transcription (Latin):
cũ rex adĩxit te si sit tua peticõ mĩor grata recepcõe ip̃iꝰ. ¶
ea referas quibꝰ sat̾facias notis ipiꝰ ¶ Et dix. Nõ referes co¬
ram rege ĩ imici ẜmõe. alit̾ ꝙͣ fũit ꝓlatũ ⁊ nec eũ ornes ĩ aͥqͦ¬
ñ d̾tes.qr ex ħ minꝰ reputabr qd̾ egisti. nam nti debes ad ꝯ¬
cupiscendã aĩam tuã ĩ ĩ uidia⁊ adquirẽdũ hõim corda ut
 nõ redeas ĩmo sustineas curãs applaude̾ qr ex eo qd̾ p̾dixisti ui¬
deris obligatꝰ eidẽ ¶Et dix̃. patit᷑ deꝯ iniquũ usq̃qͦ iu̾it ꝯtͣ
statuta legis ꝯͣ q̃ cũ uierit opponit se sͥ ⁊ destruit eũ. ¶ ⁊ cũ
¶ eloqͥũ coħet uolũtati loꝙ̃tis qͥescit auditoris uolũtas alioqͥm
nõ põt suũ ampłcti ẜmonẽ. ¶ Et dix̃. Consiliũ nõ petas

Expanded text:
cum rex adiunxit te sibi, tuam sit peticio minor grata receptione ipsius,  referas quibus satisfacias votis ipsius. Et dixit: non feras coram rege inimici sermonem aliter quam fuerit prolatum non debes, quia ex hoc minus reputabitur quod egisti; nam niti debes ad compescendam animam tuam ab invidia, et ad acquirendum hominum corda ut  non redeas, immo sustineas conans applaudere, quia ex hoc quod predixisti videris obligatus eidem. Et dixit: patitur Deus iniquum donec iverit contra statuta legis, que cum excesserit, opponit se sibi et destruit eum. Et dixit: cum eloquium coheret voluntati loquentis, quiescit auditoris voluntas, alioquin non potest suum amplecti sermonem. Et dixit: consilium petas
Abbreviated transcription (Latin):
tñ int̾ oĩaẽ aie bonũ cuiꝰ boni forͣ ĩ bonis apparet opi¬
bꝯ¶⁊ ĩ acquirẽdo huiꝰ modi bono ⁊ usu ip̃iꝯ felicitas cõ

Expanded text:
n inter omnia est anime bonum, cuius boni forma in bonis apparet operibus; et in acquirendo huiusmodi bono et usu ipsius, felicitas bona
Abbreviated transcription (Latin):
euntes boni finis existũt. ¶Et qui creuerũt ĩ gaudiis nũ¬
labore ppłari uidẽꝯ ⁊ deliciis młtis. d̾ populari ⁊ destrui. nã¬
cũ d̾liciis nͨ regna ꝓcedũt. nͨ ppͥ dirigunt᷑. ¶⁊ dix. uboru
accełato. ilico fac errare. ¶ Et dix̃.miror.qn ed ĩ quo nõ st̃
q̃ ĩ eo nõ sunt ⁊ iñ tuibat᷑. ¶ Et dix̃. Q̾ alicꝰ oꝑis dulce go¬
tat laborando ꝓ eõ ꝓpͥoꝵ ĩcessuũ amaꝵ tolerat ⁊ qui alicꝰ
utilitatis dełc̃tacõne ĩ ueĩt ĩualesce̾ ĩ eo conat᷑ ¶ Et dix̃
nõ te gas uice cribelli qͥ retẽto furfure farmã emittit.
Et dix. achonchilus marmis medullã aurus ext̾ra ⁊ sa-¬
piẽcia aquoꝙͣ excipe referẽte ¶ Et dix̃ gubrnare ppłm
nõ ꝯueĩt puͣo nͨ ei qui ẽ mũdanoꝵ negocioꝵ ignarus
nͨ suã ĩmutãti ꝯcupĩa. nͨ ei qui płimũ uince̾ ꝯcupiscit.

Expanded text:
ia pericula transeuntes, boni finis existunt; sed qui creverunt in gaudiis, numdestrui; nam deliciis nec regna procedunt nec populi diriguntur. Et dixit: verborum acceleratio ilico facit errare. Et dixit: miror in eo in quo non suntque in eo non sunt, et inde turbatur. Et dixit: qui alicuius operis dulce gustat laborutilitatis delectationem invenit, invalescere in eo conatur. Et dixit: non te geras vice cribelli qui, retento furfure, farinam emittit. Et dixit: a conchiliis marinis medullam, aurum a terra, et sapienciam a quocumque excipe referente. Et dixit: gubernare populum non convenit puero nec ei qui est mundanorum negociorum ignarus, nec suam imitant
Abbreviated transcription (Latin):
a um acqͥrendñs⁊ intelletꝰ illustret᷑ ⁊ minuat᷑ cogitatõ d̾ ħ mũ¬
do. ⁊ puĩcialrecipiat ex inde ꝓfectũ. ¶ Inferas cito penã malefc̃o¬
rib t̾re. exquo ꝯstitĩt de delicto. ¶ Et qui ĩ pediet regnũ tuũd̾¬
capita eũ publice ut alii t̾reant᷑. ¶ Latroniñcidat᷑ manꝯ.⁊ spo¬
hiatores strataꝵ suspendãt᷑. ut strate fiant secure ¶ Sodomite
⁊ quoscito puĩas ⁊ puitis publiceᷤ ⁊ quiesce̾ fac cor tuu ab exer¬
p̾cipias custodiri ¶ Et caueas. ne ĩnitaris tuitãtiem ⁊silio.
ꝓconsuas ulũsqui fuit bone discretoniss etatis ꝓuecte qr en¬

Expanded text:
 intellectus illustretur, et eximatur cogitatio ab hoc mundo; et provincia recipit exinde profectum inferens cito penam malefactoribus terre ex quo constiterit de delicto. Et qui impediet regnum tuum, decapita eum publice ut alii terreantur; et latroni incidatur manus, et spoliatores stratarum suspendantur ut strate fiant secure; sodomite  quos cito punias et punitos publices. Et quiescere fac cor tuum ab exerprecipias custodiri. Et caveas ne innitaris tui tantum consilio, sed consules illum qui fuerit bone discrecionis et etatis provecte,
Abbreviated transcription (Latin):
illos qui ꝓsunt. ¶ Et dix̃. Statue iram tuam. ĩ directo pacĩẽ
tue.⁊ tuã ignoranciã ĩ directo tue sapĩe.⁊ tuã obliuonem
dia ĩ puero. qͣ oñdit ꝙ erit boni senssus. ¶ Et dix̾. meliꝰ ẽ qd̾
bñfacias cũ bene succedit. ꝙͣ qñ mał successit. ¶ Et dix̾. Qui
morat᷑ ĩ ꝓrũcia. ĩ qua nõ ẽ dñs ultor ⁊ uidex iꝰtificator⁊ me¬
dicus sapies ⁊ foꝵ hu̾ndansci fluiꝰ currens. se ͤ suam societa¬
tem ⁊ suã pͦcuniã. exponit fortune. ¶Et dixit. Castigauit
regem amon. dicens. pͥmũ qd̾ tͥ p̾cipioẽ timere dm̃ ⁊ obedure
eidẽ ¶ Et dix. Qͥ dñatur hõĩbꝰ. ncce ħt hr̃e memoriã sꝑ tͥũ
minio. lib̾i sunt. ⁊ nõ ẜui Tercia ẽ. qd̾ sua dñacio durare ñ
pͭͣ nͥ modico tp̃re. ¶ Igitur oꝑtet te õ amon. ẜuare aĩam tuã
bona uolũtate ⁊ u̾bo u̾itatis. Nec debes uaccare d̾ ĩpugnãdo
benefaciẽti sibi. Nec pͤ bñ accidere regno: nͥ qñ bñfacit po¬

Expanded text:
lium odire. Et dixit: statue iram tuam indirecto patiencie tue, et tuam ignoranciam in directo tue sapiencie, et tuam oblivionem dia in puero, quia ostendit quod erit boni sensus. Et dixit: melius est quod benefacias cum bene succedit, quam quando male successerit, quimoratur in provincia in qua non est dominus ultor et iudex iustificator et medicus sapiens, et forum abundans, et fluvius currens, se et suam pecuniam exponit fortune. Et castigavit regem Amon dicens: primum quod tibi precipio est timere Deum et obedire eidem. Et dminio, ut liberi sunt et non ut servi; tercia est quod sua dominacio curare non potest nisi modico tempore. Igitur oportet te, o Amon, servarer animam tuam bona voluntate et verbo veritatis; nec debes vacare de impugnando benefacienti, nec potest bene accidere regno nisi quando habundat po
Abbreviated transcription (Latin):
÷ magnũ cõflictũ ꝯmisit durantẽ amane usq ad m̾idiẽ.
⁊ tantꝰ effusꝰ ẽ sanguis donec sic̃ fluuiꝰ curre̾ uid̾rietur
¶demũ gens darii dederũt se spolus ⁊ macedones sumi mo¬
rati sũt. ⁊ urdẽs darius qd̾ capitanei ⁊ magnates sui ex̃¬
citꝰ ꝑditi erant.⁊ qͥ remãserãt ꝓ maiori ꝑte uuln̾ati ex¬
tit᷑ant. cepit fuge̾.⁊ suꝑans alexand̾r tũc illos qͥ fumi ex

Expanded text:
ntem a mane usque ad meridiem, et tantus effusus sanguis est, quod sicut fluvius currere videbatur. Demum gentes Darii dederunt se fuge et macedones firmi morati sunt. Et videns Darius quod capitanei sui exercitus perditi erant, et qui remanserant pro maiori parte vulnerati erant, cepit fuge
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ. Sapient̾ ꝓferet. Si loqͣt᷑ ĩtelliget allegata. Simos¬
traui̾t mãsuete mõstrabͭ.Si didisc̾i̾t bonas qõnes moue¬
bit. Si bñfiat ei gratificat. Si secrecũ comiẜis.nõ reuela¬
bit. Et si ip̃e tͥ comitat de te plene ꝯfidet. ⁊ si aͥd tͥ d̾derit
nõ ĩficiabit᷑. uult ꝓ aliis qd̾ sib uuit fi̾. Si ditabit᷑ ñ fu̾it
furit. dei nõ ebliuiscat᷑ pauꝑ sit siue diues.Sua scĩa ꝓficit.
predicãti credͭ maiori se nõ adu̾sat᷑. nͨ despicit se mĩorẽ ĩ qͦ
uis nõ ht. nõ postulat. ẽ Rnsione gratꝰ.qd̾ ignorat nõ p̾¬
siũt. suã nõ celat scĩam: anxiab̾r cũ hoĩb.⁊ ip̃i cũ eo qͥescũt

Expanded text:
tibus; sapienter profert si loquatur; intelliget allegata; si monstraverit, mansuete monstrabit; si didiscerit, bonas questiones movebit; si benefiat ei, gratificat; si secretum ei commiseris, non revelabit; et ei ipse tibi committat, de te plene confidet; et si aliquid dederit, non improperabit; vult pro aliis quod sibi vult fieri; si ditabitur non furiet; Dei non obliviscitur, pauper sit sive dives; sua sciencia proficit; predicanti credit; maiori se non adversatur, nec despicit se minorem; in quo jus non habet, non postulat; est responsione gratus; quod ignorat non profert; suam non celat scienciam; anxiatur cum hominibus et ipsi cum eo quiescunt;
Abbreviated transcription (Latin):
se reputar huic m̃do. nõ ht̃ nͥ siuexitꝰ cogitatũ bñfac̾e
u̾cepit ⁊ ip̃emet bñfacit malũ ꝓhĩb. et ip̃emet uitat il¬
dc̃a fc̃is. fili ĩ tellige sapĩam ⁊ ꝓpͥetates õs eidẽ ꝑtinẽtes
ex̾citare ĩ ea nec ĩ alio cogites cũ acqͥsiens eam let̾is.
Sciens qd̾ nͥ cũ mansuetudinẽ nõ adquiritur ip̃a nec
abs lingue custodia.⁊ Iam lingua ẽ amarii sapĩe hosti¬
⁊ si hostiũ obẜuabis armariũ saluũ erit ⁊ lĩgua ẽ bon

Expanded text:
 non habet nisi sui exitus cogitatum; benefacere precipit et ipsemet benefacit; malum prohibet et ipse etiam vitat ildicta factis. Fili, intellige sapienciam et proprietates omnes eidem pertinentes, et exercita te in ea, nec in alio cogites; cumque acquisieris eam, leteris, sciens quod non nisi mansuetudine acquiritur ipsa, nec absque lingue custodia; nam lingua est armarii sapiencie hostiet si hostium servabitur, armarium
Abbreviated transcription (Latin):
bion̾ fusci coloris competentis magnitudinis pulcre forme. hñ ᷤᷤ
ĩ sua maxilla. signum unu. occuloꝵ nigioꝵ.⁊ fuit magni capi¬
tis ⁊ difficilis aspͤtꝯ. ełuans se suu̾ capd̾ ĩ altum. ⁊ fuit ⁊̃ multoꝵ¬
u̾boꝵ ⁊ d̾lectabiliũ bñ sensatꝰ bone discrec̃õis ⁊ bone ꝯtinẽcie. te
nebat sꝑ ĩmanu suã u̾gam unam elaboratam cũ y margdis.
ẜrestitiumꝰ qd̾ nr̃ nõ erat. ¶ Et dixit uni discipło. multi¬
ꝓlica amicos. qui sunt medicam̃ta aĩaꝵ ¶ Et dixit. Nõ ꝯueĩt¬
I sapiẽti ꝯͣħe cum płcra. qr languebũt multi.amore ip̃iꝯ. ⁊ p̃p ħ. d̾s¬
piciet ip̃a maritum. ¶ Et dix̾. Omne malũ stat ĩd̾lectacone
peccũe. ¶ Et occurrit ei quidam dicens qd̾ filiꝯ obierat nͨ hẽb¬
Sat aliũ. Qͥ Rndit bñ sciebã me filiũ mortalẽ hr̃er⁊ nõ ^ mortã

Expanded text:
bion fusci coloris, competentis magnitudinis, pulcre forme, habens in sua maxilla signum unum, oculorum nigrorum, et fuit magni capitis et difficilis aspectus, elevans semper caput in altum; fuit etiam multoum et delectabilium, bene sensatus, bone discrecionis et bone continencie. Semper tenebat in manu sua virgam unam elaboratam cum smeragdis, restituimus quod nostrum non erat. Et dixit uni discipulo: multiplica amicos qui sunt medicamenta animarum. Et dixit: non convenit sapienti contrahere cum pulchra, quia languebunt multi amore ipsius et propter hoc despiciet ipsa maritum. Et dixit: omne malum stat in delectatione pecunie. Et occurrit ei quidam diciens quod filius eius obierat, nec habebat alium; cui respondit: bene sciebam me filium mortalem habere et
Abbreviated transcription (Latin):
dans ad qd̃ ꝓ malo gerat. se melior oꝑari u̾et᷑ ¶ Et di¬
x̃. potens ẽ hõ suos dirig̾e cũ agnou̾it semetipm nã
excellentis ẽ sapĩe hoĩem sui ip̃iꝯ hr̃e noticiam no
exdiłccione ꝙͣ ht ĩ se ip̃o fallat᷑ ⁊ bonũ se iuputet cũ
nõ sit ¶ Uidemꝯ eĩm płes se reputare robustos ⁊ lib̾a¬
les cũ nõ sint ⁊ uniu̾sali qͣi om̃s se discrecõres aliis re¬
Iputant. ¶ et qui in se cogitat ista mĩoris discrecõis
existit ¶ Et dix̃. iustꝰ est ille qui põt ĩ iusticiã age̾

Expanded text:
d quod pro malo gerat se melior, operari veretur. Et dixit: potens est homo suos dirigere cum agnoverit semetipsum; nam excellentis est sapiencie hominem sui ipsius habere noticiam, nec ex dilectione quam habet in se ipso fallatur, et bonum se reputet cum non sit; videmus enim quam plures se reputare robustos et liberales cum non sint, et universaliter quasi omnes se sapientiores aliis reputant; et qui sic cogitant, minoris discrecionis existunt. Et dixit: iustus est ille qui po
Abbreviated transcription (Latin):
mag᷑ d̾ honestare eũ. quia ip̃m nõ d̾honestaui ¶ Et dix̃¬
nõ reputes eas magnas appd̾ tuos. ¶ Et dix. Si dederis po¬
testatẽ a: nico ut suos pedes tuus pedibꝰ suꝑ ponat. suꝑ po¬
net in crasi nñ tllo tuo. ¶ Et dixit mulier est ĩ euitabile
tet unicuiq ꝯferat. ⁊ coram quolib laudatore .s. uł d̾ ho¬

Expanded text:
a dehonestavit eum qui ipsum non dehonestaverat. Et dixnon reputes eas magnas apud tuos. Et dixit: si dederis potestatem amico tuo ut suos pedes tuis superponat, superponet in crastinum collo tuo. Et dixit: mulier est inevitabile m, unicuiq
Abbreviated transcription (Latin):
obu̾itatẽ nõ irascar. Si mendax. quãto magis de est ĩdig¬
nac̾õnis causa ex quo nõ nouit ꝙͣ dix̾it ¶ Et auduut ꝙͣ¬
dam mnuilta loꝙͣtẽ. Cui dix̃ ¶ ad quiesce tius auribꝰ. Nam¬
ꝓpt̾ea hũisti duas aures ⁊ os unũ. ut płꝯ audias ꝙͣ loq̃ris
¶Et dix cuidã regi. ueni ad te ꝓpter fiduciã ꝙͣ de tegero ⁊ re¬

Expanded text:
ob veritatem non irascar, si mendax, quanto magis deest indignationis causa, ex quo nescit quod dicit. Et audivit quendam multa dicentem; cui dixit: acquiesce tuis auribpterea habuisti duas aures et os unum, ut plus audias quam loquaris. Et dixit cuidam regi: veni ad te propter fiduciam quam de te gero, et re
Abbreviated transcription (Latin):
lum¶malũ tristat᷑ ¶ Et uidit ꝙͣdam puellã. discentẽ scb̾e̾.
Cui dix̃. Non mũtiplices malũ cũ malo¶ Et dix. Qͥ uult
euade afraudib dyaboli. nõ obediat mulieribꝰ qr młieres
sũt scala pata .ad ꝙͣ dyabolꝰ posse nõ ħ nͥ scandẽtibꝯ ĩ illã.¬
¶ Et dix̃. Ignorancia hõis trib d̾cãsis ꝯgnoscitur. In nõ
Hñdo cogitatũ ĩ rectificacõe sui ip̃iꝰ ⁊ nõ repugnãdo sus
tupiditatib.⁊ ĩ gubrnãdo se ꝯsilio sue ꝯsortis ĩ eo qd̾ scit ⁊
qd̾ nescit ¶ Et dix̃ discipulis suis uultis ut oñdam ub cũ

Expanded text:
lum, malum tristatur. Et vidit quandam puellam discentem scribere, cui dixit: non multiplices malum cum malo. Et dixit: qui vult evadere a fraudibus dyabuli non obediat mulieribus, quia mulieres sunt scala parata ad quam dyabolus posse non habet nisi scandentibus in illam. Et dixit: ignoe, in non repugnando suis cupiditatibus, et in gubernando se consilio sue consortis in eo quod scit et quod nescit. Et dixit discipulis: vultis quod ostendam vobis cum
Abbreviated transcription (Latin):
tołare potuit ⁊ sustinut illud. s ilł qui grauatꝰ ẽ ultra possi¬
bilitatẽ sue naccͣri sustinuit illud. ¶ Et dix̃. sic̃ nõ bonꝰ cẽsetͦ
medicꝯ qui curat alios ⁊ se ip̃m nõ curat. eodẽ mͦ nõ bonꝰ est
gubmator sui qͥ aliis mandat bñe oꝑari ⁊ cau̾e amalis oꝑib¬
⁊ se ip̃m obmittit. ¶ Et dix̃ mrundꝰ uanat᷑ uice. una faciẽs te¬
cũ alia contra te Igitur si dominab̾is ei. bñfac. ⁊ si ip̃e tibi dñabi¬
aut ĩduas te pãnos ꝓporcionatos tuis ẽloquiis ¶ Et rogau¬
it cũ rex sicilie ut moraret᷑ cñ eo. Qui Rendit oꝑa uestra op

Expanded text:
avatus et ultra possibilitatem sue nature et sustinet. Et dixit: sicut non bonus censetur medicus qui curat alios et seipsum non curat, eodem modo non est bonus gubernator sui qui aliis mandat bene operari et cavere a malis, et se ipsum omittit. Et dixit: mundus variatur, vice una faciens tecum, alia contra te; igitur si dominaberis ei benefac, et si ipse tibi dominabiaut, induas te pannis proporcionatis tuis eloquiis. Et rogavit eum rex Sicilie ut moraretur cum eo; cui respondit: opera tua
Abbreviated transcription (Latin):
istit. ¶ Et dix no tuearis illũ qͥ ꝑ te desfedi ĩtenditneo
generacõis młtiplicãt ⁊ mali semitã corruꝑeors acͥscũt
Et dix. modicũ nõ reputes unũ inimicũ hr̃e. uno uirmi¬
cꝯẽ nimis qr malũ maiꝰ ꝙͣ cogites.tͥ pot̾it oriri ab eo¬
¶ Et dix res que est ꝯͣ nat᷑am. uires ht suo forcores anecio¬

Expanded text:
istit. Et dixit: non tuearis illum qui per te deffendi intendit in eo generationis multiplicant, et mali semitam corruptionis accrescunt. Et dixit: modicum non reputes unum inimicum habere, quia malum maius quam cogites tibi poterit oriri ab eo. Et dixit: res que est contra naturam vires habet suo inicio forcio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ meruer᷑ statũ alios se meliores despiciũt ⁊ tali mͦ ordi¬
rante. salꝯ eg ꝑduiet. ¶Et dix̾. Sẽsꝰ ẽ honorabilior uol¬
untate qr sensꝯ tp̃ris te statuit dñm cꝰ tẽporis uolũtas
nitit᷑ stabilire te ẜuũ. ¶ Et dix̃. Magni cordis ẽ qͥ nõ ꝯcipͥ¬
Texpauꝑtate grauamẽ ¶ Et dix̃. bonorũ moꝵ qͥꝯ bonoꝵ¬

Expanded text:
quam meruerint statum, alios se meliores despiciunt et tali modo ordirante, salus egri perduret. Et dixit: sensus est honorabilior voluntate, quia sensus temporis te statuit dominum, cuius temporis voluntas te nititur stabilire servum. Et dixit: magni cordis est qui non concipit ex paupertate gravamen. Et dixit: bonorum morum
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ blandiri hoĩb qr illud ẽ ualidius castͫ ⁊ arma q̃ hr̃i pot̾ũt
forcõra. ¶Et dix̾. adu̾sariũ tuũ ꝯͣte machinãte nitaris ad
equitatẽ reduc̾e pociꝰ ꝙͣ ꝓcurare uĩdc̃a. nã uĩdca ẽ utͥq dã¬
Ipnosa ⁊ p̾ẜuãs equitas utił ẽ ut̾q ¶ Et dix̃. bõitas palme
assiłat᷑ q̃ fructꝰ tarde ꝓduẽ ⁊ uix tp̃ris diut̾nitate corrũpit᷑.¬

Expanded text:
bus, quia illud est validius castrum et arma que haberi potuerunt forciora. Et dixit adversarium contra te machinantem nitaris ad equitatem reducere pocius quam procurare vindictam, nam vindicta est utrique damnosa, et preservans equitas utilis utrique. Et dixit: honitas palme assimilatur, que fructus tarte producit et vix temporis diuturnitate corrumpitur
Abbreviated transcription (Latin):
gitis app̾hendi. gͦ ꝙͣto sciui̾s mag̾ eo ĩ illo d̾ quo sibi ẜuie¬
q̃ agunt hõies obligare ⁊ hon̾abiles reputãt se dełe fecisse.
⁊ pp̃ea se exonerãt tanꝙͣ si ex solu̾e ten̾entur. ¶Et dix̃. bo¬
nꝯ gratificat d̾bõis receptis uix̾ possibłitatẽ ꝯfe̾ntiᷤᷤ ⁊ sat̾fc̃õ¬
ne reciꝑiẽtis. uilis uͦ nõ gratificat nͥ iuxͣ qnͣtitatẽ bñficõ¬
rum. ¶Et dix̃. Cũ hoĩes tuas num̾abũt uirtutes: mali¬
cias tuas attende inte ip̃o latentes. ¶Et cõfidas mag̾¬

Expanded text:
gitis apprehendi; ergo, quanto sciveris magis eo in illo de quo sibi servieque agunt, homines obligare, et honorabiles reputant se debere fecisse, et propterea se exonerant tanquam exolvere tenerentur. Et dixit: bonus gratificat de bonis receptis iuxta possibilitatem conferentis et satisfactionem recipientis; vilis vero non gratificat nisi iuxta qualitatem collatorum. Et dixit: cum homines tuas numerabunt virtutes, malicias tuas in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ici adulatoris uł dulcibꝰ u̾bis. nõ decipi. eo qd pauo d̾co¬
re pẽnarũ serpentẽ. comedit ĩ tuentẽ ¶ Et dix̃. queĩt
sapiẽti aliquos exp̃ius hr̃e amicos. ut adu̾sꝯ minucoᷤ.
ei adsistãt. eo qͥd̾ adu̾sꝰ icetũ actũ nõ nͥ musiłoẽs pͥna¬
lent gen̾ant ab eo. nec ferũ scindit᷑ nͥ ferro¶ Et uid̃
thopascius iuuenẽ ꝙ̃dam tacitũ multũ cuidiẽ. Si de¬
fc̃u scĩe łaceas es facetꝰ.si u̾o sapiẽs fur̾is agis illicte¬

Expanded text:
bis non decipi, eo quod pavo decorem pennarum serpentem comedit intuentem. Et dixit: convenit sapienti aliquos ex pravis habere amicos, ut adversus inimicos ei assistant, eo quod adversus acetum non nisi musciliones prevalent generati ab eo, nec ferrum scinditur nisi ferro. Et vidit Theoperastis iuvenem quendam tacitum multum, cui dixit: si defectu sciencie taceas es facetus, si vero sapiens es, non recte
Abbreviated transcription (Latin):
Hõĩa suis oꝑibꝰ ⁊ ñ dec̃is qr płes ĩ nẽies qͦꝵ mala sũt epa ⁊ bona
dieta ¶ Et dix̃. Decet hõie nõ errare si si emẽt qo ox̾seat
Decet hõiei obedientẽ dño suo eẽ. nõ tn sic absolute ꝙq sur u¬
pediat librtatẽ. ¶ Et dix. Comueĩencio est hõier ulle ꝯc¬
ꝙ aĩam suã ĩcide ĩ tenẽbras nescietatiꝰ ¶ Et xix. no oertat¬
ns sp aie tue ut stet ĩ nobili cogiiatu panci eĩ sunt ãlegã¬

Expanded text:
ala opera et bona dicta. Et dixit: decet hominem non errare, et si erret, quod cognoscat decet hominem esse obedientem domino suo, non tamen sic absolute quod sui impediat libertatem. Et dixit: conveniencius est velle  animam suam incidere in tenebras nescietatis. Et dixit: non omittrderis semper anime tue ut stet in nobili cogitatu; pauci enim sunt allega
Abbreviated transcription (Latin):
xit qui adhẽre uolu̾it sapriẽti ⁊ face̾ bona apalelõgari d̾bet
ab ignoranciat malis oꝑibus. sicut bonꝰ artifex sciensistͥ¬
menrumta carpeta nie ⁊ cũ uult scribere t̾pomt ĩtirunta suto
or altim qui nuꝙ̃ edicare possũt ĩ corde uno ¶ Et dixit s ho
si times deu ⁊ timeas uias ducentes ad malũ mõ cades ⁊̃ illas
Et dixit. Nonte alliciat uolu̾tas carnalis. ⁊ mũdi hꝰ dulcedo
s aqua.ymo p̃ꝑ illa tollendam expõit se suffocateni aꝑ dit
⁊ ad gaudia sempit̾na. ¶ Et dix̃ nõ exaltetis clamores at deũ
ns ⁊ mudis ⁊ cõnemim ad bona opaitantes debita deo compe¬
te ⁊ situs humiles. uitantes srbiam. ita qd̾ ꝓducant bonos fcͥ
t abutẽtibi malis oꝑibꝰ. ¶ Et dix̾. Nesitis ꝑuin ⁊ adhenis

Expanded text:
xit: qui adherere voluerit sapientie et facere bona opera, elongari debet ab ignorantia et a malis operibus sicut bonus artifex sciens instro quam enim communicare possunt in corde uno. Et dixit : o homo, si timeres Deum et timeres vias ducentes ad malum, non caderes in illas. Et dixit: non te alliciat voluptas carnalis et mundi huius dulceab aqua, immo propter illam tollendam exponit se suffocationi et perm et gaudia sempiterna. Et dixit: non exaltetis clamores ad Deum is et mundis, et conemini ad opera bona, dantes debita Deo complete. Et sitis humiles vitantes superbiam ita quod producant bonos frucet utentium malis operibus. Et dixit: ne sitis periuri, adhereatis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊.uiii. uillas.⁊ instruxit eos sciẽciis ¶Et fuit ĩ uentor pͥ¬
mꝯ sciẽcie stellaꝵ. Et stabiliuit õi ppło cuiꝰlib climatis.
legem ꝑtinentẽ ⁊ cõueniẽtẽ suis opinior̃b. Qui obedier¬
unt reges ⁊ tota t̾ra.⁊ ħitantes ĩsulas maris ¶ Et ĩ intauit
om̃s ad legem dei.⁊ ad confitendu̾ unitatẽ ⁊ horrendũ mu̾¬
dum ⁊ obẜuandã iusticiã. ⁊ q̃rendã saluationẽ alt̾iꝰ mundi.¬
Et mãdauit fi̾ orõnes ⁊ ieuinare diebꝰ salbati qͦlib mẽsse.
⁊ expugnare inimicos fid̾i̾. Et dare hiis qui dei sũt p̾cuniã.
ut auxiliarent᷑ ꝑ eos debiles ⁊ ĩ potẽtes. Et ꝓhibuit eos com¬
edere carnes porcinas.⁊ zebraꝵ ⁊ cameloꝵ. ⁊ alios simiłs cibos.
Et iuibuit eos qͦuis ĩ ebriar ¶ Et stabiliuit festiuitates mł¬
tas c̾tis tẽporibꝰ ⁊ offerre sacͥfficia.aliquos ex eis. ĩ int̾itu so

Expanded text:
instruxit eas scientiis. Et fuit primus inventor scientie stellarum; et stabilivit omni populo cuiuslibet climatis legem pertinentem et convenientem suis opinionibus. Cui obedierunt reges et tota terra, et habitantes insulas maris. Et invitavit omnes ad legem Dei et ad confitendum veritatem, et ad horrendum mundum et observandam iusticiaEt mandavit fieri orationes et ieiunare die sabbati quolibet mense et expugnare inimicos fidei, et dare hiis qui Dei sunt peccuniam ut auxiliarentur per eam debiles et impotentes; et prohibuit eos comedere carnes porcinas et zebrarum et camelorum, et alios similes cibos. Et inhibuit eos quovis inebriari vino, et stabilivit festivitates multas certis temporibus, et offerre sacrificia, aliqua ex
Abbreviated transcription (Latin):
i fumis sanat. Et elemosina data no egentibꝯlẽ sicut me¬
dicina discouenies ifirmo oblata ¶ Et dixit qui elos atu¬
sicut ĩ comedẽdo bibendo. ⁊ dormiẽdo ⁊ cͤando ĩ firmitates ꝯ¬
tingentes. Et peius ẽ: qd̾ expẽdit᷑ ĩ malis oꝑibꝰ Genealogia¬
Et ħmes dicit᷑ grece. ⁊ ĩ ebraico enoc. Qe fuit filius yar¬
et᷑ filii mathalalel filii quenan filii enoch filii sech filii ad¬

Expanded text:
 eos sanat; et helemosina data non egentibus est sicut medicina disconvenienter infirmis oblata. Et dixit: qui elongatusicut in comedendo, bibendo, dormiendo et curando infirmitates contingentes; et peius est quod expenditur in malis operi Mercurius latine, et in ebrayco Enoch; qui fuit filius Jared, filii Macthalaleb, filii Quenam, filii Enoy, filii Sed, filii Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstat ĩ ꝯbm̾tẽdis bonis oꝑibꝰ ⁊ malis ĩ nutẽdis ⁊ ñe ẜuicia sũt
adłctatões mũdi eã allice̾ ⁊ abalt̾iꝰ mũdi d̾łetacõib ꝓhibere.¬
¶ Et dix̃. scĩa ẽ aĩe tĩct᷑aͣ ⁊ tĩgibilia comode ñ tĩgũt᷑ nͥ mũdifi

Expanded text:
malis imitandis, et nature servicia sunt ad delectationes mundi eam allicere, et ab alterius mundi delectationibus prohibere. Et dixit: sciencia est anime tinctura, et tingibilia commode non tinguntur nisi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiat retͥbucõe ẽ recept̾ꝯ obtatam ¶ Et dixit alt̾.uir co¬
rdatꝰ e ille ꝙͣ dełctãt magis asꝑa rectificans eloquia ꝙͣ
adulatona fraudatoris ¶Et dixit alt̾. ĩ afflgẽdo natura
⁊ ĩ ꝑmittẽdo elongari capillos. nõ ẽ dei ẜuiciũ. s ĩ refren¬
ando aĩam auiliũ ꝯcupiscẽciarũ accessu ¶ Et dixit alt̾.
Si uolu̾is qd̾ magne sũt bonitates tue ĩ occłis hõim mo¬
dice sint in tuis. ¶ Et dix̃ alt̾ siscias te ẽẽ bonũ qͥd alii d̾
te senciant nõ nocebit ¶ Et dix̃ alt̾ nõ coneris ĩ adqͥsitõ¬
obmitte ¶ Et dix̃ alt. bñ loqui ꝙͣ bñ tatẽ ẽ meliꝰ eo qd̃¬

Expanded text:
tra. Et dixit alter: vir cordatus est ille quem delectant magis aspera rectificantis eloquia, quam adulatoria fraudatoris. Et dixit alter: in affligendo naturam et in permittendo elongari pilos non est Dei servicium, sed in frenando naturam a vilium concupiscenciarum excessu. Et dixit alter: si volueris quod sint magne bonitates tue in oculis hominum, modice sint in tuis. Et dixit alter: si scias te esse bonum, quod alii de te senciant non nocebit. Et dixit alter: non coneris in acquisitioomitte. Et dixit alter: bene loqui quam bene tacere melius
Abbreviated transcription (Latin):
litas nõ ẽ nͥ ĩ illo qui aĩam ht̃ ꝑspectiuã reꝵ pulcrarũ.
moderat᷑ dum ẽ potens. ¶ Et quesierũt Ab uno sapiẽte
ut distingu̾et opꝰ huiꝯ mũdi ab alio¶ Et R iste mũdᷤͤ
⁊̃ sõpno qͣuidam. et alt̾ uigilia ⁊ mediũ int̾ ea mors est
sapienͣ rõe firmauit. et instanciã auferẽs dubit acõem
ror cordis mei qd̾ diligit mũdũ istũ ⁊ aĩe qͣuult ĩ eo mo¬

Expanded text:
litas non est nisi in illo qui animam habet perspicuam rerum pulcrarum. moderatur dum est potens. Et quesiverunt ab uno sapiente ut distingueret opus huius mundi ab alio. Respondit: iste mundus est somnus quidam, et alter est vigilia; medium inter eos estsapiencia rationem firmavit et, instanciam auferens, dubitationem ror cordis quod diligit mundum istum, volens semper in eo mo
Abbreviated transcription (Latin):
xi me pauꝑibꝰ⁊ quiemi. ¶ Et dix alt̾ ułut ferrũ usui ñ
expõitũ opit᷑ rubigĩe ⁊ paulatĩ cõsũt ᷑ sicq sensꝯ dum
uacat ignorãcia uĩcit᷑ ⁊ ducit᷑ ad defectũ ⁊ sic̃ igniᷤᷤ uẽto¬
exñte auget᷑. sic negocia bonoꝵ dilucidant bonitates.¬
¶ Et dix alt̾ sic̃ olla feruẽs ĩ ualescẽte igne liquorẽ effũ¬
dit sic ⁊ concũpĩa inuẽtutis actensa recto egredit᷑. E⁊
ꝙͣadm olla aque frigide Infusione d̾feru sic d̾ p̾mitur
subtili p̾dicacõne iuuẽtꝰ. ¶Et ułut sagitta feriẽs la¬
pidem adu̾sꝰ balistariũ retrocedit sic ⁊ mala u̾ba cũ de
bono ferũtur ñ applicãt᷑ eidẽ s ad referentẽ sũ dubro

Expanded text:
i. Et dixit alter: velut ferrum usui non expositum operitur rubigine et paulatim consumitur, sic sensus, dum vacat, ignorancia vincitur et ducitur ad deffectum; et sicut ignis vento augetur, sic negocia bonorum dilucidant bonitates. Et dixit alter: sicut olla fervens, invalescente igne, liquorem effundit, sic et concupiscencia iuventutis accensa, recto egreditur; et quemadmodum olla, aque frigide infusione defervet, sic supprimitur suptili predicatione iuventus; et velut sagitta feriens lapidem, adversus balistarium retrocedit, sic et mala verba, cum de bono feruntur, non aplicantur eidem, sed ad referentem, sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
si ĩ iustũ ⁊ iniquũ coĩẜit. ip̃m suũ regẽ oñdẽt extĩꝰ E.
s ad aliũ pͥncipãte eis ip̃oꝵ corda declinat ĩcastigatõibꝰ¬
silẽcii. dulcis eloquii ⁊ blandi bonoꝵ denciũ tñeb¬
at semꝑ manu sua uirgã ĩ cuiꝯ sũtate stulpta er¬
ixit negociũ hõis ĩ ħ mũdo duabꝰ d̾ causis dirig᷑¬

Expanded text:
i iniustum et iniquum commiserit, ipsum suum regem ostendent exterius, sed ad alium principantem eis ipsorum corda declinant. MA, multi silencii, dulcis eloquii et blandi, bonorum dentium; tenebat semper in manu sua virgam, in cuius summitate erat sculpta : negocium hominis in hoc mundo duabus de causis dirig
Abbreviated transcription (Latin):
Ixit enesiꝰ. Cũ detĩorant᷑ tẽpora dspiciũt᷑ uir¬
tutes ⁊ dcidunt uilitates u̾o ap̾ciant᷑ płiiũ ⁊
ꝑcedũt. ⁊ diuitis timor. pauꝑis timorẽ excedit.¬
¶ Et dix̃. melior ẽ nobilis obitꝰ ꝙͣ dñacio uilis ¶ Et
dix̃. modicũ mensurare expensũ ẽ meliꝰ płimo in¬
mod̾ato uastato ¶⁊ melius ẽ hoĩe d̾ bono exeꝙ̃do
disfide. ꝙͣ ĩsuffragii peticõe pende ¶ Et dix̃. una
exfelicitatibꝰ hõim est. bonũ hr̃e sociũ. gͥ bonis asso¬
cieris ⁊ unꝯ eris exeis ¶ Et dix̃. Nõ ẽ mũdo iniqͥꝯ ꝙͣ¬

Expanded text:
 deteriorantur tempora, despiciuntur virtutes et decidunt; vilitates vero appreciantur plurimum et procedunt; et divitis timor pauperis timorem excedit. Et dixit: melior est nobilis obitus quam dominatio vilis. Et dixit: modicum mensurate expressum melius est plurimo inmoderate expresso. Et melius est hominem de bono exequendo diffidere, quam in suffragii peticione pendere. Et dixit: una ex felicitatibus hominum est bonum habere socium; igitur bonis associeris et eris unus ex eis. Et dixit: non est in mundo iniq
Abbreviated transcription (Latin):
felix ẽ qui sui finis ẽ ĩ memor asua malicia nõ diu̾tẽs.
Non statuas tua lucra ĩ rebꝰ exñtibꝰ ex̃ te¶ Nõ expec¬
tes m̾entibꝰ bñface̾. quos requirãt illd̾. s eis bñfacias
ate ip̃o. ¶Nõ ẽ sapies ꝑfecte qui ĩ aliquibꝰ mũdi rebus
huiꝯ letatur nec qui desꝑat ĩ adu̾sitatibꝰ sius ¶ uilitaᷤᷤ
humani sensꝰ ĩ multi loqͥo noscit᷑ eoꝵ q̃ nõ ꝯferũt ⁊ ĩ re
gita płibꝰ uicibꝰ. d̾ mñ loq̃re ⁊ fac qr res d̾facili ꝑ mutãt᷑
concepisti aliꝙͥ dare ĩ digẽti noli crastinare qr qd̾ te con¬
ting̾e deb̾at ignoras d̾latũ ignoras. delatũ adiuua. nisi
mala oꝑa eũ deferant ¶ ne sis sapiẽs dicto solũ. s fc̃o ⁊¬

Expanded text:
dixit: infelix est qui sui finis est immemor, a sua malicia non divertens. Non statuas tua lucra in rebus existentibus extra te. Non expectes merentibus bene facere quousque requirant illud, sed eis benefacias a te ipso. Non est sapiens perfectione qui in aliquibus rebus mundanis letatur, nec qui desperat in adversitatibus suis. Vilitas humani sensus in multiloquio agnoscitur eorum qui non conferunt in rgita pluries, demum loquere et fac, quia res de facili permutantur; concepisti dare aliquid indigenti, noli procrastinare, quia quid de te contingere debeat, ignoras. Delatum adiuva nisi eum mala opera deferant. Ne sis sapiens dicto solum, sed facto
Abbreviated transcription (Latin):
ũmes putres ine tͣui cors suggant ¶ Memorens et qd ad
loru ubis. inquo nec amicꝯ nec inimicꝰ tͥ ualebit. ⁊ in quo
sunt dni ⁊ ẜui equales. ¶ergo conare ad bonam disciplina¬
⁊ cõne qr qñ erit recessꝰ tuꝰ ignoras. ¶ Scias tñ qd̾ ĩt̾ dei do¬
 naria.sapĩa excelłncior est. ¶ Retribue bono ⁊ ĩdulgeas mͣ¬
lomeditare iugit᷑ intus agendis nitẽs ad illa intende̾.
nõ confitẽs ĩ aliquo huiꝰ mutabił mu̾oi nͨ uelis aliꝗo ag¬
reo tpre obtelectabilia lucra. ⁊ pp̃ huiꝰ mũdi uanabił ylarẽ
lascuuam nõ deseras alacritatẽ et̾nam¶Dilige sapĩam
^diuicias te extosles ñ euẽtibꝰ despes sinistus cõponas te
apomas ñ aliꝙ̃. humilitate despicias ¶ Si qd̾ ag̾e nõ reputa¬
¶ malũ nõ uituꝑes aliũ cͥ fec̾it Nõ zebes uelle laudari d eo
qd ĩte nõ ẽ ñ facias aliqo ob cuiꝰ faccõer itupene ¶or

Expanded text:
poris putredinem fugant. Memor eris etiam quod ad locum ibis in quo nec amicus nec inimicus tibi prevalebit, et in quo sunt domini et servi equales. Ergo conare ad bonam disciplinationem, quia quando erit recessus tuus ignoras. Scias tamen quod inter Dei donaria sapiencia est excellencior. Retribuas bono et indulgeas malo. Meditare jugiter in tuis agendis, nitens ad illa intendere, non confidens in aliquo huius mutabilis mundi, nec vel aliquid agere turpe ob delectabilia lucra, et propter huis mundi variabilem lasciviam non deseras alacritatem eternam. Dilige sapienciam divicias te exaltes, nec eventibus desperes sinistris. Componas te apud omnes, nec aliquem humana vilitate despicias. Si quis agere non reputat malum, non vituperes alium cum fecerit. Non debes velle laudari de eo quod in te non est, nec facias aliquid cuius factorem vituper
Abbreviated transcription (Latin):
dunte honerato abei ¶Et. nõ cognoscẽs regẽ ĩ iustũ
est melior ꝙͣ qui ẽ familiaris uł secixtauꝰ eiꝰdẽ. ¶Et
captiuatꝰ est melior absoluto ĩcedẽti cum malis¶ Et
sensatꝯ ⁊ parũ fortunatꝯ ẽ melior fatuo. sngͥfice fortu¬
nato ¶ Et dix̃ alt̾ sapĩa mẽbra ht̃. Ñrm cap̃ mãsuetu¬
diñe cõtinet. et c̾ebru eiꝰ est cãs rerũ ꝯgͦsc̾e. et occłs eiꝰ¬

Expanded text:
non cognoscens regem iniustum est melior quam qui est familiaris secretarius eiusdem; et captivus est melior absoluto incedente cum malis; et sensatus parum fortunatus est melior fatuo magnifice fortunato. Et dixit alter: sapiencia membra habet: nam caput mansionem continet, et cerebrum eius causas rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ti talit̾ ĩcesserũt usq̃quo attingẽt sepulcrũ sepeliẽtes eñ¬
dem ⁊ tũc alexand̾r illos duos qui occidant dariũ sup sepult᷑¬
dinauit frẽm da N loco sui in regno ⁊ libros om̃s secte gẽ¬
plaria cremari mãdauit.⁊ domos simiłr holocaustoꝵ ¶⁊ om̃s
sac̃dotes ⁊ p̾positos legis fecit occidi ⁊ ĩ oriẽte diu̾sas ullas
ꝯstruẽs eas alus ppłłari mãdauit ¶Et dum alexandr̃ ac¬
cederet ad expugnaco̾e regũ gentiliũ ꝑueĩt ad eũ q̃dam
epistola matris sue ꝯtinẽcie talis ¶Roquia mat̾ alexandri
filio suo alexandro qͦndã dei d̾bili dei potẽcia nũc robusto
nocibilis. fili tħ̾sauros ⁊ adunatã peccuniã ꝙ̃ agregasti.
me uelocit̾ mitta. ¶Alexãd̾r u̾o littis lectis pecĩt asapiẽti¬
nr̃i nũo ⁊ qͣntitatẽ ꝙ in litt̾a una scribatis distĩcte. ⁊ ioca uͥ
depõita sũt ⁊ cartam ip̃am s̃ scriptam matri trãsmittatis.

Expanded text:
ti taliter incesserunt usquequo attingerunt sepulcrum, sepelientes eundem. Et tunc Alexander illos duos qui occiderant Darium supra sepuldinavit fratrem Darii loco sui in regnis, et libros omnes genplaria cremari mandavit; et domos similiter holocaustorum, et omnes sacerdotes et prepositos legis fecit occidi. Et in oriente diversas villas construens, eas aliis populari mandavit. Et dum Alexander accederet ad expugnationes regum gentilium, pervenit ad eum quedam epistola matris sue, continencie talis: Roquia, mater Alexandri, filio suo Alexandro, quondam debili, Dei potencia nunc robusto,ta, que res est nocibilis; fili, thesauros et addunatam peccuniam quam congregasti me velociter mittas. Alexander vero, lectis litteris, peciit a sapientinostri numero et quantitate, quam in littera una scribatis distincte, et loca ubi deposita sunt, et cartam ipsam sic scriptam matri transmittatis,
Abbreviated transcription (Latin):
tere. quẽ fid̾ ⁊ sensu ꝓbauit ¶ Et si talẽ hr̃e nõ pot̾it. quicũ
sapiẽtibꝰ ⁊ bonis ꝯu̾satꝰ ẽ. illi ꝯmittat ¶ Et dixit.s apiens
iex ⁊ ĩtlłigẽs ĩ ualescit ꝯsultacõne prudentũ sic̃ ĩ fusiõe olei
ac comodo ambo eqͣlia fuu̾nt iniciet᷑ ab illo qd̾ si ꝯfestim ñ
eg̾it. futoͦ fĩ nõ pot̃¶ Et dix̃. si rex felix ꝯstitiͣt sua bñ ag̾¬
etur negocia.⁊ si sapiens sapĩa suo roborat᷑ ĩ tempore. ¶⁊

Expanded text:
quem fide et sensu probavit; et si talem habere non poterit, ei qui cum sapientibus et bonis conversatus est committat. Et dixit: sapiens rex et intelligens invalescit consultacione prudencium, sicut infusione olei ac commodo ambo sunt equalia, iniciet ab illo quod si confestim non egerit, in futuro fieri non poterit. Et dixit: si rex felix extiterit, sua bene agentur negocia; et si sapiens, sapiencia sua roborabitur in tempore; et
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ quo ꝯsultauit socios suos nͨ sciu̾nt ꝯsilia dare. ⁊ ex quo
et ut detebat armatis. ignẽ ĩtra eos accẽdi fecit ¶ Et re¬
ge ĩdie ueniẽte ꝯͣ cos cũ elephantibꝰ ⁊ lupis p̾dc̃is. dum¬
⁊ ĩ hostes irrueret elephãtes dum ĩ illas ymagines ad sili
sit. q̃ pugna xx  diebꝰ durauit ita ꝙ exutraq ꝑte ꝙͣ płeᷤ
Iꝑditi suerũt ⁊ tũc ꝯͣ poꝵ ppꝰ clamauit alexandr̃ nõ ẽ honor

Expanded text:
r quo consultavit socios suos, nec sciverunt consilia sibi dare. Et et, ut decebat, armatis, ignem intra eos accendere fecit. Et rege Indie veniente cum elephantibus et lupis predictis, ut in hostes irruerent, helephantes, dum in illas ymagines quasi lum. Que pugna XX diebus duravit, ita quod ex utraque parte plures perditi fuerunt. Et tunc contra Porum clamavit Alexander: non est h
Abbreviated transcription (Latin):
ut ip̃m ⁊ nõ aliũ adores qr bñ m̾etur pp̃ bñficia q̃ con¬
tulit tͥ ⁊ statuit te regem suꝑ cũctis regibꝰ t̾re maioribꝰ
⁊ siłibꝰ tͥ. credas itaq cõsilio m̃o ⁊ ydola q̃ hẽs trãsmittaᷤᷤ
soluẽs mͥ tributũ.⁊ sic remanebis secum. Alioqͥn iuro
ĩ d̾o meo qd̾ totã equitabo terrã tuã.⁊ ꝯfrĩgens deẜta¬
quadã R̾ensione eidẽ aspera ⁊ praua Rendit¶Et tuc ale¬
xandr̃ ꝓcedens ꝑueĩt ad eũ qui iam ad pugnandũ ꝑau̾at¬
I elephantes ⁊ lupos doctos ad pugnã. Quo scito alexandr¬

Expanded text:
etur propter beneficia que contulit tibi, statuens te super cunctis regibus terre maioribus et similibus tibi. Credas itaque consilio meo et idola que habes transmittas, solvens mihi tributum, et sic de me manebis securus; alioquin juro in Deo meo quod totam equitabo terram tuam et confringens eaquadam responsione eidem aspera et prava respondit. Et tunc Alexander procedens pervenit ad eum qui iam ad pugnandum paraverat elephantes et lupos multos, doctos ad pugnam. Quo scito e
Abbreviated transcription (Latin):
ppetuate uitam alicuiꝯ cũ horam nõ possit adeone uiite
sue.ħ nõ est posse inuẽtis ¶ cui obiecter̃t exquo scs h¬
¶ Ad ꝙ tanta gentẽ delere conaris ⁊ aggare fre thsauis¬

Expanded text:
perpetuare vitam alterius, cum horam unam non possit addere vite sue? Hoc non est in posse viventis! Cui obiecerunt: ex quo scis hoc, ad quid tantam gentem delere conaris, et aggregare terr
Abbreviated transcription (Latin):
tempastis discretꝰ pcciaꝵ ex actor blandiẽdo meluis
colligit ꝙͣ alt̾ ĩ suꝑbia ⁊ furore.qr sangͥsuga plus tra¬
hot sangiunis c̃ morsus suauitate atq siẽcioꝙꝵ in¬
festus muscilio cũ pungẽtis aculei aspitate ac uo¬
cei Et dix̃. alt̾. p̾munu festines ĩ genio pͥ ꝙ̃ res
aut negotiũ exigat.qr post reꝵ euentꝰ deficiũt in¬
gema ⁊ sapiẽcie ꝯfumdũt᷑. ¶ Et dix̃. philippꝰ pictago¬
ie discipulo Infelix ẽ ille qui defensore carentẽ offe̾¬
Iditit Et dix̃. siletꝰ. de melioribꝰ huiꝯ mũdi reb est̃
supfluitate omissa mediũ sequi ilł rectũ ¶Na radix
dute ẽ m̾en expẽsas ⁊ nastacio clauis ẽ pauptatis et
oĩm hr̃e grãm. res est ĩ possibilis. nec irascaris adu̾sꝯ
ebrio siłat᷑ qui suã ebrietate decora uitans ⁊ pulcra tͥ¬

Expanded text:
Compaustis: discretus peccuniarum exactor blandiendo melius colligit quam alter in superbia et furore; quia sanguisuga plus trahit sanguinis suavitate atque silencio, quam infestus muscilio cum pungentis aculei asperitate et voce. Et dixit alter: premuniri festines ingenio priusquam res aut negocium exigat, quia post rerum eventus deficiunt ingenia et sapiencie confunduntur. Et dixit Philippus, Pictagore discipulus: infelix est qui deffensore carentem offendit. Et dixit Bilecus: de melioribus rebus mundi est, superfluitate omissa, medium sequi; nam radix vite est metiri expensas, et vastatio est clavis paupertatis, et omnium habere gracias res est impossibilis. Non irascaris adversuebrio similatur qui, sua ebrietate, vitans decora, t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥaliis nõ acceptet ¶ Et qͥsiuerũt ab illo medicina
uidi hoĩes d̾c̾nẽtes ad ẽẽ luminaria dum uolunt co¬
med̾e ut uideant ⁊ cernãt cibaria ĩmissũ ĩ uentrem
ꝙͣ ꝙͣ nõ remaneant ĩ eodẽ nec idẽ penes aĩam honor¬
abile agunt ut cibos mĩstrando eidẽ assistãt lumiñ¬

Expanded text:
pro aliis non acceptet. Et quesiverunt ab alio medicinam vidi homines adesse luminaria, quando volunt comedere, ut videant et cernant cibaria immittenda in ventrem, quanquam non remaneant ibidem; nec sic penes animam faciunt ut, cibos ministrando eidem, scili
Abbreviated transcription (Latin):
suos. Qͥb dix̃. Si me reputau̾itis regem uos reꝑutabo
fr̃es. ⁊ si me fr̃em tenu̾itis ut rex ub existã ¶ Et dix.
oilisiꝯ nurari cogor eoꝵ qui noctibꝰ uugilantes tnͣsi¬
tibꝰ asꝑis pagrant maris undas transfretando mo¬
lestas ⁊ terram ꝑtingẽtes exneã demorãt᷑ ĩ ea luti

Expanded text:
eputaveritis ut regem, vos reputo fratres, et si me ut fratrem tenueritis, ut rex vobis existam. Et dixit Milicius: mirari cogor eos qui, noctibus vigilantes, transitibus asperis, peragrant maris undas transfretando molestas, et terram pertingentes extraneam demorantur in ea lucri
Abbreviated transcription (Latin):
qntitatẽ. ¶ Et dix̃. Circas quis pot̃ int̾ huiꝰ mũdi flu¬
ctuac̃ones recte incedere q̃ ułut unde maris turbide
inuice se secunt᷑. Serena u̾o hoĩm corda lõge ĩspicuĩt
securos incessꝰ quibi naues anaufragio securãt᷑ ¶ ⁊
qd̃ exfloribꝰ aꝑis mel excipit qd̾ hõ nõ pot̾¶ Et duͣ.
ggorius apparentis rei pulcritudim possũt pictores

Expanded text:
ic. Et dixit Oricas: quis potest inter huius mundi fluctuationes recte incedere que, velut unde maris turbide, ad invicem secuntur? Serena vero hominum corda longe inspiciunt securos incessus, quibus naves a naufragio securantur. Etquod ex floribus apis mel excipit, quod homo non potest. Et dixit Gregorius: apparentis pulcritudinis rei possunt pictores
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectꝰ eiꝰ qui arrogãtis nature ⁊ exũbantis uolũtatiꝰ
luntate humili existẽte. ¶ Et dix̃. Thim̃ꝰ qͥ ꝯcipit aĩo
nicħ s sufficẽt d̾ nichilo est secc᷑ꝯ nulle sapientibꝰ seu
rethoriciꝰ ag̾gatis nõ uałet a suo ꝯceptu sb̾duci. ¶Et
q̃siuerũt᷑ adicomes. qͣr suꝑbiẽtes diuites se extollut
corã quo nemo extollit᷑. diuites aũt ħ ĩgnorãt. ¶⁊
⁊q̃siuerũt ab eo ꝗd meliꝰ est inquire̾ sap̃ia aũ diuicia ᷤᷤ

Expanded text:
gantis nature ac exuberantis voluntatis luntate humili existente. Et dixit Thimmeus: qui concipit animo nichil sibi sufficere et de nichilo, est securus mille rethoricis non a suo concepto subduci. Et quesiverunt a Dicomete: quare superbia divites se extollunt, coram quo nemo extollitur, divites autem hunc ignorant. Et quesiverunt ab eo: quid melius est, inquirere an sapienciam,
Abbreviated transcription (Latin):
ei alacritasinͥ qr ĩ tuet᷑ bonitates rei ⁊ nõ eiꝰ malicias. ⁊ accidit
ei dolor. qr asprcit ad suas malicias ⁊ nõ ad bonitates.¶Et bona
Iaĩa aspicit totũ hũc mundũ. ⁊ iudet ꝙ eque st̃ ĩ eo bonitates. et
tare eos male face̾. licent illi egn̾t ħ secreto. Et qui reꝑutau̾nt
eos malestores. faciebant oꝑa rep̾hensibilia publice¶ Et dix
Et illuis qui fac̃ ĩ uistum ⁊ iolenciã regimen illius. q̃rit aliũ
qui regnet suꝑ eo ¶ Et dix. oportet dñm rectificare pͥꝰ se ip̃m.¬

Expanded text:
ei alacritas nisi quando intuetur bonitates rei et non malicias; et accidit ei dolor, qui aspicit ad suas malicias et non ad bonitates; bona vero anima respicit totum mundum et videt quod eque sunt in eo bonitates et tare eos male facere, licet hoc illi egerint in secreto; et qui reputabant eos malefactores, faciebant opera reprehensibilia publice, et publet ille qui facit injusticiam et violenciam, regimen illius querit alium qui regnet super se. Et dixit: oportet dominum prius rectificare se i
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt Rex odit te. R̾endit. qͣlis rex diligit alu̾i regem dicio¬
rem se ip̃o. a ͭ bene face uult alii regi qui est dicior se ip̃o capłm¬
¶Et hũit aliquos amicos ꝯͣ quos uoluit unꝯ rex ꝓcedere. cre¬
dens eos interfice̾. Quo scito. rabion ꝯtulit se ad eos d̾ffensurũ
cũ magna milicia ⁊ cũ armoꝵ multitudine. Et qñ rex sciuit ħ.

Expanded text:
dixerunt ei: rex odit te. Respondit: qualis rex diligit alium ditiorem se ipso, aut bene facere vult alii regi qui est dicior se ipso? Ret habuit aliquos amicos contra quos voluit unus rex procedere, credens eos interficere; quo scito Rabion contulit se ad eos deffensurus ipsos, cum magna milicia et cum armorum multitudine. Et quando rex scivit hoc