comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cate. qd̃ cito maturescant ⁊ añ om̃s. sole coqͣnt᷑. Has
greci. lugeas dicũt qd̃ currant. ad maturitatẽ uelo¬
cit̾ ut lepꝰ. Purpurie. a calore dicunt᷑. Unciarie. a ma¬
gnitudine. Dactile. a longitudine. Ste fanite. arotun¬
ditate. Rodice.⁊ libie. a regionib nc̃cupate sunt. Ce¬
ranie uo. qd̃ rubeant uelud ignis. Genera aũt uuaꝵ
q̃ uino deseruiunt. Lupͥma. ex quib amenea dicta
qͣsi sine mineo. id ẽ sine rubore. album enĩ uinum
reddit. que cũ sit uniꝰ nominis ñ unam speciẽ red¬
dit. Aminee gemine ab eo dicte. qd̃ duplices uuas
mittunt. Amineala lania qͥa plus om̃ibꝰ lanessit.
lamigine. Rubiliana dicta. q eiꝰ materia rubet.
fenicia. minuti acini ⁊ dure cutis uuas ht̃. nobili¬
tate amineã sequit᷑. fecunditate p̃cedit. qͣm ꝓinde
feciniã uocant qd̃ plusqͣm cet̾e fecis afferat. Api¬
ane uinũ dulcẽ faciunt. qͣs nisi cito legas. pluuiis
⁊ uentis maxime apib infestant᷑. quaꝵ dep̃datioẽ

Expanded text:
catae quod cito maturescant et ante omnes sole coquantur. Has Graeci lageos dicunt, quod currant ad maturitatem velociter ut lepus. Purpureae a colore dicuntur; unciariae a magnitudine; dactyli a longitudine; stephanitae a rotunditate. Rhodiae et Libycae a regionibus nuncupatae sunt; Cerauniae vero quod rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino deserviunt plurima. Ex quibus aminea dicta, quasi sine mineo, id est sine rubore; album enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit: amineae duae geminae, ab eo dictae quod duplices uvas mittant; aminea lanata, quia plus omnibus lanescit lanugine. Rubelliana dicta quia eius materia rubet. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam vocant quod plus quam ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, pluviis et ventis et maxime apibus infestantur; quarum depraedatione
Abbreviated transcription (Latin):
cicladibꝰ. Sunt ⁊ q̃dam ab inuentoꝵ noĩe ut ama¬
ricinũ. Nam ꝗdam tradt̃ regiũ quendã puerũ
amaricũ noĩe cum plura unguentoꝵ genera
fe̾ntem causa ꝓlapsum eẽ. ⁊ matrẽ & cõmixtionẽ
odorẽ recreasse. Uñ & nc̃ optima unguenta ama¬
ricina dicunt᷑. Sunt aũt ex gen̾ib floꝵ. Item
alia q̃ materie sue qualitate dicunt᷑. ut roseum
a rosa. ꝗ pͥmũ a flore. qui ꝑ uñ & ꝓprie materie
odorem refer̃t. Ex his quedã simplicia unguen¬
ta st̃ que ex una tm hispicie existunt. Uñ & sui
noĩs referunt odoratũ ut anetinũ. est enĩ sinceꝵ
ex oleo & aneto tm̃. cõposita aũt sunt. q̃ plurib
admixtis fiunt. Uñ ⁊ noĩs sui odorem ñ habent.
qr obtinent᷑ib aliisq admiscent᷑. incertũ odorem

Expanded text:
t quaedam ab inventorum nomine, ut Amaracinum. Nam quidam tradunt regium quemdam puerum, Amaracum nomine, complura unguentorum genera ferentem casu prolapsum esse, et majorem ex commistione odorem creasse. Unde nunc optima unguenta Amaracina dicuntur, sunt autem ex genere florum. 9. Item alia quae a materiae suae qualitate dicuntur, ut rosaceum a odorem referunt. Ex his quaedam simplicia unguenta sunt, quae ex una tantum specie existunt, unde et sui nominis referunt odoratum, ut anetinum: est enim sincerum ex oleo et aneto tantum. Conposita autem sunt quae pluribus admixtis fiunt; unde et nominis sui odorem non habent, quia obtinentibus aliis, quae admiscentur, incertum odorem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ uocamꝰ aues. s etiã quadrupedes inde¬
uolueres nimia ꝑnicitate currentes. S tñ cũ
adiectioẽ ut puta uolucrẽ equũ. uolucrẽ ti¬
grem ut ẽ illud. pacubu uolucri currit exq̃¬
driga. Nam & sagite uolucres dicunt᷑ quod
his penne adglutinant᷑. Nam sine adiectioẽ¬

Expanded text:
 uocamus, sed etiam quadrupedes nimia pernicitate currentes; sed tantum cum adiectione, ut puta uolucrem equum, uolucrem tigridem. Vt est illud Pacuuii: «Volucri currit axe quadriga»; nam et sagittae uolucres dicuntur quod his pennae adglutinantur. Nam tantum sine adiectio
Abbreviated transcription (Latin):
hidis. Usus. quẽ in re rastructa utim̃. t. ut in
baculo ĩmittere. in codice lege in tabula ludere.
S ⁊ ip̃e fructꝰ agroꝵ qi eo utimͣ usus uocatur.
hec sunt illa tria. usꝰ. fructꝰ aũt uocat᷑. qr solo
usu habet᷑ eiꝰ fructu manenre apud aliũ utre. ufu¬
capio ẽ adẽptio dñi ꝑ cõtinuationẽ iuste pessessio

Expanded text:
. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii per continuationem iustae possessio
Abbreviated transcription (Latin):
tia uocauert. Uulcanũ uoluunt ignẽ. ⁊ dictꝰ uulca¬
nus. quasi uolans candor. ł quasi uolicanꝰ qd̃ ꝑ ae¬
rem uolet. Ignis enĩ e nubibꝰ nascit᷑. Uñ etiã ho¬
merus dicit eum p̾cipitatum d̾ aere in t̾ras quod
omne fulm̃ de aere cadit. Idcirco aũt uulcanus de
femore iunonis fingit᷑ natꝰ qd̃ fulmina d̾ imo aere
nascunt᷑. Ciaudus aũt dicit᷑ uulcanus. qr ꝑ naturã
numqͣm rectꝰ ignis s qͣsi ciaudus eiꝰmodi spẽm¬
no giãq habet. Ideo aũt ui fabroꝵ fornace eun¬
dem uulcanũ auctorẽ dicunt. qr sine igne nullũ
metalli genꝰ fundi extendiq potest. RGł. uulgare.¬

Expanded text:
. Vulcavum vocant ignem et dicitur Vulcanus, quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volet: ignis enim de nubibus nascitur, unde et Homerus dicit eum precipitatum de aere in terras quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore iunonis fingitur natus, quia fulmina de imo aere nascuntur. Claudus autem dicitur Vulcanus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, sed quasi claudus, eiusmodi spemotumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Grae
Abbreviated transcription (Latin):
nox uocat᷑. Umbra ẽ aer carẽs sole dicta autẽ
qd̃ fiat cũ solis obicim᷑ radiis. ẽ aũt mobilis q
incerta. ⁊ ex solis circuitu & ex motu locoꝵ.
Namq quotiens mouem᷑. in sole nobiscũ mo¬
ueri uidet᷑. qr ubicũq in loco radiis solis ob¬
stitimꝰ. ꝑ inde illi lum̃ auferimꝰ. sic & ingredi
nobiscũ umbra ⁊ gemitꝰ nr̃os uidet᷑ imitare.

Expanded text:
ntur. 13. Umbra est aer carens sole, dicta autem, quod fiat cum solis objicimur radiis. Est autem mobilis, et incerta, et ex solis circuitu, et ex motu ventorum. Namque quoties movetur in sole, nobiscum moveri videtur, quia ubi quoquo loco a radiis solis obstitimus, perinde illi lumen auferimus; sicque ingredi nobiscum umbra, et gestus nostros videtur imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
stina dicimꝰ. s qͥcqͥd sub corio ẽ. a uisco qd̃ est int̃
cutẽ & carnem. Item uiscera circumfusa cordis¬
loca qͣsi uiscida eo qd̃ ibi uita .i. anima continet᷑.
Item uiscera. capita neruoꝵ ex sanguine & ner¬
uis copulatio. Item & lacerti siue mures. qͥa sic
in singłis m̃bris cordis loco sunt ut cor in me¬
dia totiꝰ corporis parte appellat᷑. quȩ anoĩe si¬
miliũ animaliũ sub t̾ra delitiscentium. Nam
iñ masculi amuriũ similitudine. Idẽ ectiam &
thori qd̾ illic uiscera torta uideant᷑. Uiscerib.

Expanded text:
stina dicimus, sed quidquid sub corio est, a visco, quod est inter cutem et carnem. Item viscera loca, quasi viscora, eo quod ibi vita, id est anima, continetur. Item viscera capita nervorum ex sanguine et nervis copulata. Item lacerti, sive mures, quia sic in singulis membris cordis loco sunt ut cor in media totius corporis parte, appellanturque a nomine similium animalium sub terra delitescentium. Nam inde musculi a murium similitudine: idem etiam et tori, quod illic viscera torta videantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cam in arboribꝰ sũmum cacum̃ erumꝑe.
qua uelut quodã amplexii fouet. & qͥb dã
brachiis ligat. ⁊ circumdat lacertis pampa¬
nis uertit. & sertis coronat. uuaꝵ quasi
conp̃hend̾it stringit. hisq se erigit. & attol¬
lit. Primũ aũt hominũ nichil graciꝰ floren¬
tis odor uitis. siquidẽ d̾ flore eaꝵ sucus ex¬
p̃ssus poculi genꝰ conficit qd̾ ⁊ uoluntati &

Expanded text:
 in arboris summum cacumen prorumpere, quam uelut quodam amplexu fouet et quibusdam brachiis ligat et circumdat lacertis, pampinis uestit, sertis coronat uuarum? comprehendit, stringit, hisque se erigit et attol. Primum omnium nihil gratius florentis odore vitis. Siquidem de flore earum succus expressus poculi genus conficit, quod et voluptati et
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uim habeat uitius redicandi. Alii putãt
uites dictas qd̾ inuicem se uites in nectant ui¬
cinisq arboribꝰ reptando religent᷑. Est enĩ
carum nat᷑a flexibilis que quasi brachiiᷤᷤ ꝗbꝰ¬
dam qͥoqͥd cõp̃henderint stringant. Uitis¬

Expanded text:
quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas quod invicem se vittis innectant vicinisque arboribus reptando religentur. Est enim earum natura flexibilis, quod, quasi brachiis quibusdam, quidquid comprehenderint, stringant.
Abbreviated transcription (Latin):
interfectꝰ. hic aũt pastror pͥmo fuit. mox latro po
stremo tantos ad bellũ ppłos concitauit. ut adsortor
contͣ romanos hispanie putaret᷑. s cum int̃fectores
eiꝰ p̃mium a qͥnto cepione cõsule pet̾ent. Respon¬
sum ẽ. Numqͣm romanis placuisse imꝑatores asu¬

Expanded text:
isset. Pastor primo fuit, mox latronum dux, postremo tantos ad bellum populos concitavit, ut adsertor contra Romanos Hispaniae putaretur. Et cum interfectores eius praemium a Caepione consule peterent, responsum est numquam Romanis placuisse imperatores a su
Abbreviated transcription (Latin):
nboris datum est. quo facilius ad patientiam
mina. Uñ & uirtꝰ nomen accepit. siue qd̃ ui a¬
lieris minor. ut patiens uiro eẽt. scilics ne femi¬
nis repugnantibꝰ. libodo cog̾et alios uiros ap¬
petere. aut in alium sexũ ꝓruere .R̵.Uir. mo¬

Expanded text:
attributum est, quo facilius ad patientiam mina. Unde et virtus nomen accepit, sive quod vi alieris minor, ut patiens viro esset, scilicet, ne, feminis repugnantibus, libido cogeret viros aliud appetere, aut in alium sexum proruere. 20.
Abbreviated transcription (Latin):
femina aũt naturale nom̃ ẽ. gen̾ale mulier. sp̃a¬
le uirgo ł nupta ł que etiam or utis nomina
uirũ & hominem dixerunt qͥdam hoc int̃ esse
qd̃ uir utͥq scientia p̃dit᷑ eloquentia cũ sapĩa re¬
tinet homo loquacitate tm̃ nature bestiis polls.
tus aũt apud ueteres scientia rerum omnium
tam uir in scĩs scͥpturis. qm etiã homo uocat᷑.¬

Expanded text:
Femina autem naturale nomen est, generale mulier, speciale uirgo uel nupta uel quae etiam aetatis nomina uirum et hominem dixerunt quidam hoc interesse, quod uir utraque scientia praeditus eloquentiam cum sapientia retinet. Homo loquacitate tantum naturae bestiis pollet.ute. Virtus autem apud ueteres scientia rerum omnium tam uir in sanctis Scriptus quam et etiam homo uoca
Abbreviated transcription (Latin):
in se multã habeat ł auiriditate. ł qͥa pacis
indiciũ ẽ. qd̾ ui regat uñ hanc utuntur magi
ad plagandos int̾ se serpentes & idcirco in eã
hos sustinent illigatos. hanc etiã philosophi
ac reges. q magistri. s nuntii & legati utunt᷑.¬
Uirge sunt sumitates frondiũ arboꝵq dic¬
te qd̃ uirides sint ł qd̃ uim habeant arguen¬
di. que si lenis fu̾it uirga ẽ si certe nodosa ł
aculeata is corpio rectissimo nr̃e. ꝗa arcuato

Expanded text:
in se multam habeat, vel a viriditate, vel quia pacis indicium est, quod vim regat. Unde hanc utuntur magi ad placandos inter se serpentes, et idcirco in ea hos sustinent inligatos. Hanc etiam philosophi ac reges et magistri et nuntii et legati utuntVirgae sunt summitates frondium arborumque, dictae quod virides sint, vel quod vim habeant arguendi; quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato
Abbreviated transcription (Latin):
uentoꝵ bumectare & refrigerare nouit. Non
solum corpora animantiũ. uerũ etiam q ca
que t̃ra parit. ob hoc qm̃ sine dubio uenti om̃s
tͣnsitum ꝑ niues hñt. glaties & flumina insulã¬
q que loca humorem & frigorem hab̾e digno¬
scunt᷑. equidem ualidiores uenti maiora & forti¬
ora tͣnseunt loca. minꝰ aũt fortes ꝑ minora & in¬
quibꝰdam iuxta magnitudinẽ maximis habet᷑
re nouit. & refrigerare s: locoꝵ positio & regio¬
num ꝑ qͣs tͣnsitum faciunt ad alias regiones.
Immutat᷑ etiam uelut iuxta naturam iter ut
frigidiores. calidiores. humidiores. sicciores. sa¬
lubriores. Causa aũt huius rei ita dignoscñda
& regiones tales ꝑtͣnsit. que minꝰ illustrantua¬
a sole. Cuiꝰq aũt uirtus minꝰ trahit humorem
uentꝰ. ubi u̾o longiꝰ minus sit frigidꝰ. s auster
ad nos iam̃ ñ talis ꝑuenit. Cum enĩ radiis solis
fuerit exaustꝰ ⁊ amiserit humorem tͣnsiens ꝑ lo¬
ca calidiora q sicciora inmutat᷑ & extenuatur ⁊

Expanded text:
uentorum humectare et refrigerare nouit, non solum corpora animantum, uerum etiam ea quae terra parit, ob hoc quoniam sine dubio uenti omnes transitum per niues habent et glaciem et flumina et insulas, quae loca humorem et frigdorem habere dinoscuntur. Et quidem ualidiores uenti maiora et fortiora transeunt loca, minus autem fortes, per minora et insdam uero iuxta magnitudinem maximus habetur. re nouit et refrigerare. Sed locorum positione et regionum per quas transitum faciunt ad alias regiones, inmutantur etiam uenti iuxta naturam ita ut sint frigidiores, calidiores, humidiores, sicciores, salubriores. Causa autem huius rei ita dinoscenda: uia et loca et regiones tales pertransit quae minus inlustrantur sole cuiusque uirtus minus trahit humorem, uentus, ubi uero longius, minus sit frigidus. Sed et Auster ad nos iam non talis peruenit. Cum enim radiis solis fuerit exhaustus et amiserit humorem transiens per loca calidiora et sicciora immutatur et extenuatur et
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ cum uiro duo fuerĩt. nec cuca consortiũ al¬
teriꝰ uiri pꝰ mortem cõiugis pͥmi adheserit.
Nam que alteri pꝰ mortem pͥoris uiri nupse¬
rit. uidua non dicit᷑. Item uidua dicta. quod
sola sit. nec circa consortiũ uiri coniugalia iu¬
quaꝵ pͥma in scripturis legit᷑. noemi legit᷑ ꝙ¬
uidua ad qm helias missus ẽ. scͥptum ẽ ꝙ uidua
sunamitis que solebat heliseum reciꝑe & uic¬
tum illi administrare. Extat & iudith illa
admirabilis uidua q̃ de oloferne assiriorũ

Expanded text:
quod cum viro duo fuerint, nec circa consortium alterius viri post mortem conjugis primi adhaeserit. Nam quae alteri post mortem prioris rint, viduae non dicuntur. Item vidua dicta, quod sola sit, nec circa consortium viri coniugalia iuquarum prima in Scripturis legitur Noemi , et vidua, ad quam Elias missus esse scribitur , et vidua Sunamitis, quae solebat Elisaeum recipere, et victum illi administrare . Exstat et Judith illa admirabilis vidua, quae de Holoferne Assyriorum
Abbreviated transcription (Latin):
acerua. ax̃s. uox. materia uerboꝵ ẽ. uerba u̾o
formata uocẽ inducunt. Non aũt qui loquit᷑
prius emittit informẽ uocem. qͣm possit po¬
stea colligere atq in uerba formare. Si autem¬
querat᷑ utrũ uocem d̃ u̾bis an de uoce faciamꝰ¬
uerba. Non facile qͥsqͣm in tardo ingenio rep¬
perit᷑ ꝗ non potius uerba fieri d̃ uoce respon

Expanded text:
cut enim uox materia uerborum est, uerba uero formatam uocem indicant, non autem qui loquitur prius emittit informem uocem, quam possit postea conligere atque in uerba formare: ita equaeratur, utrum uocem de uerbis an de uoce uerba faciamus, non facile quisquam ita tardo ingenio reperitur, qui non potius uerba fieri de uoce respon
Abbreviated transcription (Latin):
Certo fine mocdant᷑ ꝑ articulos q̃ cesa & mem¬
bra nõiant᷑. ꝗ ne longiꝰ ꝓuolu̾ent᷑ qͣm iudiciũ pos¬
s sustinere. modum statuit. ratio uñ reu̾teret᷑ &
ab eo ip̃o u̾sum uocatum qd̾ reuertit᷑. huic adhe¬
ret rithinꝰ. ꝗ ñ ẽ certo fine moderatꝰ. s tñ ratio¬
nalit̾ ordinatis pedib currit. ꝗ latine nil ali¬
ud qͣm numerꝰ dicit᷑. de quo ẽ illud. Numeros ne¬
mini. si uerba ten̾em. uersꝰ uulgo uocati. ꝗa sic scri
bebant antiqui sicut arat᷑ terra. a sinistra enim
ad dextͣm pͥmum deducebãt stilum. deiñ conu̾te¬
bant᷑ ad inferiorẽ. & rursꝰ ad dextͣm uersꝰ. quos¬

Expanded text:
fine moderantur per articulos, qui cesa et membra nominantur, qui ne longius pervolverentur quam iudicium posset sustinere, modum statuit ratio unde reverteretur et ab eo ipso versum vocatum, quod revertitur. Huic adheret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit, qui latine nihil aliud quam numerus dicitur, de quo est illud. Numeros memini, si verba tenerem.bebant antiqui sicut terra aratur, a sinistra enim ad dexteram primum deducebant stilum, deinde convertebant ab inferiore rursus ab dextera; u
Abbreviated transcription (Latin):
tib munere. Esis. uici. & castella.⁊ pagi. hii sunt
ꝗ nulla dignitate ciuitatis honorant᷑. s uulgali
maioribꝰ ciuitatib attribuunt᷑. Uicus aũt dictus
ab ip̃is tm̃ habitatorib uł qd̃ inas habeat tantũ
sine muris. ẽ autem sine munitione murorum.
Licet & uici dicunt᷑. ip̃e habitationes urbis. dictꝰ
aũt uicus. eo qd̃ sit uice ciuitatis ł qd̃ uias habe¬
dicta. qd̃ uix ad tͥplicem ꝑueniat fructũ. cum
alia legumina ꝓuentũ habeant fertilem. Uñ

Expanded text:
ent. Vici et castella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus autem dictus ab ipsis tantum habitationibus, vel quod vias habeat tantum sine muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habedicta quod vix ad triplicem perveniat fructum, cum alia legumina proventum habeant fertilem: unde
Abbreviated transcription (Latin):
uiã ẽ qua potest uehiculũ ire. & uia dicta a ue¬
hiculoꝵ incursu. Nam duos actꝰ capit ꝓpt̃ euntiũ
q uenientiũ uehiculoꝵ incursum. Omnis autẽ
uia aut publica ẽ. aut pͥuata. publica ẽ que in so¬
aut ad oppida ꝑtinet. priuata que uicino munici¬

Expanded text:
Via est qua potest ire vehiculum; et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit, propter euntium et venientium vehiculorum occursum. Omnis autem via aut publica est aut privata. Publica est quae in soaut ad oppida pertinet. Privata est quae vicino munici
Abbreviated transcription (Latin):
taxat. grauiꝰ qͣm uenenũ nocere q in medicabile
qͣm aspis. que cum cõceꝑit. filii eiꝰ in uentre seui¬
sic nascit᷑. ut uiolent̃ exeat. & matͥs sue extinctioẽ
uent̃ eiꝰ ad partũ ingemu̾it. catuli ñ expectan¬
tes mat᷑am nat᷑e solutionem corrosis eiꝰ lateribꝰ.
uoluptate libidinis in rabiem u̾sa. capud maris
ore receptũ p̃cidit. ita fit ut parens ut̃q pereat.
masculus dum coit. femina dũ parit. Ex uipera¬

Expanded text:
taxat grauius quam uenenum nocere fertur et inmedicabile  autem cum conceperint, filii earum in ventre saevisic nascitur ut violenter exeat, et cum matris suae exstinctione venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam nature solutionem, corrosis eius lateribus, voluptate libidinis in rabiem versa, caput maris ore receptum precidat: ita fit ut parens uterque pereat, masculus dum coit, femina dum partur
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ uerbi eget. Inꝑsonalis u̾o uł ꝓnominis ꝑso¬
nam ł noĩs. Coniugatio dicit᷑. eo qd̃ ꝑ eam. ad
unum sonũ multa cõiungant᷑. Docet enim inqͣm
sillabam exeat fut᷑um tp̃s ne ꝑ inperitiã quasi
dicat. legebo. ꝑlegam. haꝵ pͥma & scd̾a mittunt
fut᷑um tempꝰ. in bo. & inbor. Tercia. in am. ẜ in ar.
gen̾a uerboꝵ. idõ dicta. ꝗa gignunt. Nam actiuo
adicis.r. & gignit passiuum. Rursũ passiuo adi¬
mis. & parit actiuum. Ip̃a aũt actiua dicuntur
qͥa agunt᷑. ut uerbero. & passiua ꝗa patiunt᷑. ut
u̾beror. Neutͣlia qͥa nec ag̃t. nec patiunt᷑. ut iacco.
sedeo. his si .r. litterã adicis. ñ sonant latina. Cõ¬
munia dicunt᷑ & ꝙr ag̃t. & patiunt᷑. ut amplec¬
tor. hec similiger deposita .r. lutera. latina non
sunt. Deponentia u̾o dicunt᷑. qr depont fut᷑um
temporis partipium. significatioẽ passiua. qđ
exit inus. ut głandus. Uerbũ dictum eo quod

Expanded text:
tantum verbi eget: inpersonalis vero vel pronominis persotantum verbi eget: inpersonalis vero vel pronominis personam vel nominis. Coniugatio dicitur eo, quod unum sonum multa conjungantur. Docet enim, in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per imperitiam quis dicat legebo, pro legam. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in bo, et in bor, tertia in am, et in ar. 20 7. Genera verborum ideo dicta, quia gignunt. Nam activo adjicis r, et gignit passivum. Rursum passivo adimis r, et parit activum. Ipsa autem activa dicuntuaguntur, ut 'verbero', et passiva, quia patiuntur, ut 'verberor'; neutralia, quia nec agunt nec patiuntur, ut 'iaceo', 'sedeo'. His si R litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva, quod exit in 'dus', ut
Abbreviated transcription (Latin):
lecturio.i. legere uolo. Inchoatiua pꝰ meditationẽ
ab inchoantis indicio. ut calesco. freq̃ntatiua a
sepe agendo. ut lectito. clamito. Forme aũt sen¬
sum tenent. modi declinationem. Nam nescis qͥd
declinatio nisi pͥus didiceris qͥd sit sensus. Modi
dicti ab eo quẽ admodũ sint in suis significatiõib
Indicauꝰ enim modus dicit᷑. qͥa significationem¬
ht̃ indicantis ut lego. Imꝑatiuꝰ. ꝗa sonum babet
imꝑantis ut lege. Optatiuus ꝗa ꝑ ip̃m optamꝰ
aliꝗd agere. ut utinã legem. Coniunctiuꝰ ꝗa ei
ꝯiungit᷑ aliꝗd. ut locutio plena sit. Nam qͣndo
quẽ clamem. pendet sensꝰ. qd̃ si dicãs qm cdamẽ
queri putas qd̾ taceam plenus ẽ sensꝰ. Infinitiuꝰ
dicit᷑. eo qd̃ tempora definiens. ꝑsonam uerbi
ñ definit. ut clamare clamasse. Cui si adiungis
nitum. In ꝑsonalis dicit᷑. ꝗa indiget ꝑsonas no¬
ab illo. ꝙ plene sentit᷑. s infinitiuꝰ modus ꝑsonã

Expanded text:
'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinadeclinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. 4. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus modus dicitur, quia significationem indicantis habet, ut lego. Imperativus, quia sonum habet imperantis, ut lege. Optativus, quia per ipsum optamus aliquid agere, ut utinam legerem! Conjunctivus, quia ei conjungitur aliquid ut locutio plena sit: nam quando dicis cum clamem, pendet sensus; quod si dicam cum clamem, quare putas quod taceam? Plenus est sensus. 5. Infinitus dicitur, eo quod tempora definiens personam verbi non definit, ut clamare, clamasse. Cui si adjungas nitum. Inpersonalis dicitur, quia indiget personam no'ab illo', et plene sentitur. Sed infinitus modus personam
Abbreviated transcription (Latin):
tempus cuiꝰ pars nichil extra significat. s semꝑ
eoꝵ que de altero dicunt᷑ notat. ut cogitat. di¬
sputat. Uerbum dictũ. eo qd̃ uerberato aere so¬
nat. ł qd̾ hec pars frequent̾ in orõne uersetur.
Sunt aũt u̾ba mentis signa quib homines co¬
gitationes suas inuicem loquendo demonstrant.
sicut aũt nom̃ significat ꝑsonam. ita uerbũ fac¬
tum dictũq ꝑsone. In ꝑsona u̾bi agentis & pa¬
tientis significationẽ. Nam scribo ꝑsone factum
est. Item scribor ꝑsone factũ indicat. s eiꝰ a quo
patit᷑. Uerboꝵ gen̾a duo sunt. gramaticoꝵ. atq
rechoꝵ. gramaticoꝵ in tͥa cadunt tẽpora. p̃teri¬
tum. instans. fut᷑um. ut fecit. facit. faciet. Retho¬
rum aũt uniu̾sa oratio. uerba dic̃t ueluti u̾bis
bonis cepit. Uerba bona hubuit ubi ñ tm̃ uerba
que in tͥa cadt tempora. s uniu̾sa oratio uerboꝵ
speties sunt. forme modi. coniugatioẽs & gen̾a
Nam meditatiua dicta ẽ a meditantis sensu. ut

Expanded text:
tempus, cuius pars nihil extra significat, sed semper eorum, quae de altero dicuntur, notat, ut cogitat, diverbo. Verbum dictum eo, quod verberato aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem nomen significat personam, ita verbum factum dictumque personae. In persona verbi agentis et patientis significatio est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, modi, coniugationes, et geneNam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad uestigium p̃tendit᷑. qͣsi uestigim̃tũm ut
ẽ tunica talaris. s & hoc cõsuetudo sermoniᷤᷤ auc¬
toꝵ cõfundit. indum̃tum qd̃ intus ad corpus¬
induit᷑ quasi indum̃tum amicus. discernitur
aũt uesticus acultu. qm̃ latius intelligit᷑ cultꝰ.
Item cultꝰ ab abitu. Nam habit᷑ ad natam ꝑtines
cultus ad hoiẽs. plereq N. aũt uestium aut a
tempore quo maxime in usu sunt appellantur.
aut a locis ubi ł pͥmum cõfecte. uł maxime uẽ¬
ditant᷑. aut a gen̾e coloris aut a nomine reꝑto¬
rũ quibdam aũt nationib sua cuiq ꝓpria ue¬
stis ẽ. ut parthis sarabare. gallis linea. germa¬
nis renones. hispanis stringes. sardis manstru

Expanded text:
usque ad vestigium pertenditur, quasi vestigimentum, ut est tunica talaris. Sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpuintumentum. Amictus. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intellegitur cultus. Item cultus ab habitu; nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. Plerique autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur, aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine reu. Quibusdam autem nationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabarae, Gallis linnae, Germanis renones, Hispanis stringes, Sardis mastru
Abbreviated transcription (Latin):
uentis ꝗ & ob breui flauello ad ꝓbari potest. que
etiã muscas abigentes. aerem cõmouemꝰ. flatũq
sentimꝰ. Qd̃ cum euenerit occultiore quodã mo¬
tu celestiũ uł t̾renoꝵ corpoꝵ ꝑ magnũ spatiũ
mundi uocat᷑ uentꝰ ex diu̾sis partib celi. noĩa
etiam diu̾sa sortit᷑. Quidã aũt aiunt qd̃ ex a¬
qͥs aer. ex aerc uenti nascunt᷑. Clem̃s aũt dicit
eo qd̃ montes excelsi certis quibꝰdam habeant᷑ in
locis. & ex his uelut comp̃ssus ⁊ coangustatꝰ aer or¬
dinatione dei cogat᷑ & expͥmat᷑ in uentis. Quoꝵ
inspiratioẽ & fructus germ̃ concipiat. estiuusq ar¬
dor temꝑiem sumat. cum pliades ignite solis

Expanded text:
etissimo vel brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiore quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi, ventus vocatur, ex diversis partibus coeli netiam diversa sortitus. 2. Quidam autem aiunt, eo quod ex aquis aer, ex aere venti nascuntur. Clemens autem dicit: Eo quod montes excelsi certis quibusdam habentur in locis, et ex his velut compressus, et coangustatus 50 aer ordinatione Dei cogatur, et exprimatur in ventos, quorum inspiramine et fructus germen concipiat, aestivusque ardor temperiem suma
Abbreviated transcription (Latin):
decim. Esis. uesꝑus. stella occidentalis. qͣm co¬
gnominatã ꝑibent a uesꝑo hispanie rege. ẽ aũt
& ip̃a ex qͥnq stellis. planetis noctem induẽns
⁊ solem seq̃ns. Fert᷑ aũt qd̃ hec stella oriens luci¬
ferum occidens uesꝑum facit. De qua statiꝰ ex al¬
terno dependit᷑ unus in orto. Uesꝑum astella¬
occidentali uocatum quẽ solem occiduũ seꝗt᷑
& tenebras seq̃ntes p̃cedit. De qua uirgiliꝰ. Ante
dem clauso. cõponit uesper olimpo. Uesꝑtinum¬
officium ẽ in noctis iniciũ uocatum a stella ue¬
sꝑe que surgit oriente nocte. Ex ł officioꝵ. Uesꝑ
tinum diurni finis officiũ. & alt̾ne lucis occasus

Expanded text:
erus stella Occidentalis, quam cognominatam perhibent a Vespero Spaniae Rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis noctem ducens, et Solem sequens. Fertur autem, quod haec stella Oriens Luciferum, Occidens Vesperum facit. De qua Statius: Et alterno dependitur unus in ortu. occidentali vocatum, quae solem occiduum sequitur, et tenebras sequentes praecedit. De qua Virgilius: Ante diem clauso componet vesper Olympo. officium est in noctis initio vocatum, a stella Vespere, quae surgit oriente nocte. 3. Matutinum vero tinum diurni finis officium diurnae et alternae lucis occasus
Abbreviated transcription (Latin):
limpha enĩ aqua ẽ. Curbidum. qͣsi terbidũ. idẽ.
t̃ra ꝯmixtum. qd̃ ẽ fex. falernum uinũ uocatũ
a falerna regione campanie. uͥ obtima uina na¬
scunt᷑. Collatũ uas ꝓpͥum nuncupauit. in quo de¬
portauit. garctũ uero regio uñ defert᷑. Gaze enĩ
oppidum ẽ palestine. infertum uinũ dicit᷑ quod
altario libat᷑ atq offert᷑. Spurcũ. qd̃ offerri ñ liox
aut cui aqͣ admixta ẽ. quasi spuriũ hoc ẽ inmũ¬
dum. honorariũ uinum qd̃ regib & potentib
honoris gr̃a offert᷑. Cato d̾ innocentia sua cum
eẽm in ꝓuincia legat᷑. qͣm plures ad p̾tores con¬
sules uinũ honorariũ dabant. numqm accepi.
ne pͥuatus qͥdem. Erudum uinũ ẽ insuaue qd̃

Expanded text:
mpha enim aqua est. Turbidum, quasi terbidum, id est terra commixtum, quod est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo deportatur: Gazeum vero regio, unde defertur; Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur quod altario libatur atque offertur. Spurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato de innocentiem in provincia legatus, quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.' Crucium vinum est insuave quod
Abbreviated transcription (Latin):
nubiũ collisiones ⁊ sonitꝰ tonitruoꝵ & crebr¬
sentium fulgoꝵ uisus & fulminũ impuls
Chorus qui & agrestis ex sinistra parte fabonii
adspirans. eo flante in oriente nubila sunt.
inindia serena. Quos aũt tͣnquillus ꝓprius
locoꝵ flatus certꝰ appellat. uocabulis. quo ex
numero sunt. In siria sirus. Carbasꝰ incilicia.
in pponeide tͣdicidas. In attica scironi. In gal¬
licia circius. In hyspania sucronensis. Sunt
p̃terea quidam in numabiles ex fluminibus
aut stagnis aut finib nominati. Duo sunt
tñ extͣ hos ubiq sp̃e magis qm uenti. aura

Expanded text:
nubium collisiones, et sonitus tonitruorum, et crebrnubium collisiones, et sonitus tonitruorum, et crebrescentium fulgorum visus, et fulminum impulsus. Corus, qui et Argestes, ex sinistra parte Favonii spirans, eo flante, in Oriente nubila sunt, in India serena. 5. Quosdam autem Tranquillus proprios locorum flatus propriis appellat vocabulis, quo ex numero sunt: in Syria Syrus, Carbasus in Cilicia, in Propontide Thracidas, in Attica Sciron, in Gallecia Circius, in Hispania Sucronensis. Sunt praeterea quidam innumerabiles ex fluminibus, aut stagnis, aut finibus nominati. Duo sunt tamen extra hos ubique spiritus magis quam venti, aura
Abbreviated transcription (Latin):
Nentoꝵ pͥmus cardinalis septento frigidꝰ et
niualis flat rectꝰ ab axe. ꝙ facit arida frigora &
tonis intonans fac̃ niues q gͣndinũ coagulatioẽs.
aquilo uentꝰ ꝗ & boreas uocat᷑ ex alto flans ge¬
lidus at siccꝰ. & sine pluuia qr ñ discurtit. nũ¬
nus. qͥ & apoliotes. hic ab ortu intonat solis
or subsolani hic dissoluit cuncta atq dissiccat.
Eurꝰ a sinistro latere ueniẽs subsolani orientem
nubib irrigat. Tertius uentoꝵ auster plage
meridiane cardinalis. ꝗ & euro nothꝰ & humidꝰ
flans.humidus calidꝰ atq fulmineꝰ gen̾ans lar¬
gas nubes & pluuias latissimas. soluẽs etiã flo¬
res. Euro auster calidus uentꝰ a detris intonãs
austri adspiras. qͣrtus ẽ cardinalis. Tephirus qͥ
& faboniꝰ ab occidente interiore flans. iste hyemis
rigorem gͣtissima uice relaxat. flores ꝓducit.
Africus ꝗ & dicit᷑ lips. & zephiri dextro lat̾re in¬
tonans. hic gen̾at tempestates q pluuias ꝙ fac̾

Expanded text:
entorum cardinalis, Septentrio, frigidus et nivalis, flat rectus ab axe, et facit arida frigora et trionis intonans facit nives, et grandinum coagulationes. Aquilo ventus qui et Boreas vocatur, ex alto flans, gelidus atque siccus, et sine pluvia, qui non discutit nunus, qui et Apeliotes. Hic ab ortu solis intonat,or Subsolani. Hic dissolvit cuncta atque desiccat. Eurus, ex sinistro latere veniens Subsolani Orientem nubibus irrigat. 3. Tertius ventorum Auster, plagae meridianae cardinalis, qui et Notus, ex humili flans, humidus, calidus atque fulmineus, generans largas nubes, et pluvias laetissimas, solvens etiam flores. Euroauster, calidus ventus, a dextris intonat AAustri spirans. 51 4. Quartus est cardinalis Zephyrus, qui et Favonius ab Occidente interiori flans. Iste hiemis rigorem gratissima vice relaxat, flores producit. Africus, qui dicitur Lips ex Zephyri dextro latere intonans: hic generat tempestates, et pluvias, et facit
Abbreviated transcription (Latin):
distinguit᷑. Uicꝰ. ip̃e habitationes urbis sunt.
uñ & uicini dicunt᷑. Uie aũt sunt ip̃a spatia
angusta que inter eci uicos sunt quaꝵ ꝓpe¬
tuas ac lectiores plateas uocamꝰ. Nam platea
ureta ꝓprietatem lingue gr̃e latitudine ap¬

Expanded text:
dictum est, ipsae habitationes urbis sunt, unde et vicini dicti. Viae, ipsa spatia angusta, quae inter vituas ac latiores plateas uocamus. Nam platea iuxta proprietatem linguae Graecae a latitudine no
Abbreviated transcription (Latin):
neqͥssimum genꝰ bestie & suꝑ omĩa que serpen¬
tini sunt gen̾is astutior. cibi coeundi cupidita¬
tem adsũpserit murene maritime. Notã sibi
reqͥrit copulam ł nouam p̃parat. ꝓgressaq gal
li ter sibilo testificata p̃sentiã sui ad coniuga¬
lem amplexũ illam euocat. murẽ aũt inuita¬
ta ñ deest. & uenenate serpentis expetitoᷤᷤ usus

Expanded text:
nequissimum genus bestiae et super omnia quae serpentini sunt generis astutior, ubi coeundi cupiditatem igitur, muraenae maritimae notam sibi requirit copulam uel nouam praeparat progressaque ad litus sibilo testificata praesentiam sui ad coniugalem amplexum illam euocat, muraena autem inuitata non deest et uenenatae serpenti expetitos usus
Abbreviated transcription (Latin):
ysio. Thropheum dictũ. a potes tropes. idẽ a conu¬
sione hostis fuga. nam ab eo qđ hostem qͥs fugas¬
s fugauit exercitum. hec tñ omnia scriptores cõ¬
Tropologia. excusatio uñ & apologeticus appelli¬
Troipos greco nomine gramatici uocant᷑. quia
latine modi locutionũ interp̃tant᷑. fiunt aũt
a ꝓpria significatione ad ñ ꝓpriã similitudinẽ.
quoꝵ omniũ nomina difficillimũ ẽ adornarl.
s ex omnib donatꝰ. tredecim usui tradendo. cõ
metominia. antonomasia. epiteton. sine doche.
Onomatopia.¬

Expanded text:
it. Tropheum dictum est apotis trophes, id est conversione hostis et fuga; nam ab eo quod quis hostem fugassed fugavit exercitum: hec tamen nomina scriptores contrTropos Graeco nomine Grammatici vocant, qui Latine modi locutionum interpretantur. Fiunt autem a propria significatione ad non propriam similitudinem. um omnium nomina difficillimum est adnotare, sed ex omnibus tredecim Donatus usui tradenda conscmetonymia, antonomasia, epitheton, synecdoche, onomatopo
Abbreviated transcription (Latin):
uocatum ẽ. illud uenenum. Uñ hieronimꝰ in li¬
bro quẽ d̃ uirginitate cõseruanda scribit. ado¬
lescentulas inqͥt ita uinũ debere fug̾e ut uene¬
num. ne ꝓ etatis calore feruentis bibant q ꝑe¬
ant. Iñ ẽ qd̃ apud ueteres romanos femine nõ
utebant᷑ uino. nisi sacroꝵ causa certis dieb. Me¬
rum dicimꝰ cum uinũ purũ significamꝰ. Nam
merum dicimꝰ qͥcqͥd purum atq sinceꝵ ẽ. sic̃
& aqͣm merã nulli utiq rei mixtam. Hinc ꝙ me¬
renda qd̃ antiquit᷑ id temporis oꝑariis quib
panis merus dabat᷑ aut qd̾ meridie eo tempore
idẽ soli hac reparatim ñ ut in pͣndio q in cena
ad unã mensam. Iñ credimꝰ etiã illud tempus
qd̃ pꝰ medium diem ẽ. meridiẽ appellari quod
purum sit. mustum est uinum & lacustatum sub¬
rubet. amincũ uero quasi sine mineo. idẽ sine
rubore. Nam album ẽ sicinacuum sucine gẽme
simile ẽ. idẽ fului coloris. Limpidũ uinum p̃¬

Expanded text:
vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate servanda scripsit: 'Adolescentulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant.' Inde est quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vinum, nisi sacrorum causa certis diebus. Merum dicimus cum vinum purum significamus; nam merum dicimus quidquid purum atque sincerum est, sicut et aquam meram, nulli utique rei mixtam. Hinc et merenda, quod antiquitus id temporis pueris operariis quibus panis merus dabatur; aut quod meridient eo tempore, id est soli ac separatim, non, ut in prandio aut in cena, ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum sit. Mustum est vinum e lacu statim subrubet. Amineum vero quasi sine mineo, id est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o uenti qui ꝑ t̃ram ueniunt. sine dubio sicci sũt
utpote qͥa a sole siccant᷑ & alim̃tum a t̾ra ñ acci¬
piunt. hu ergo carentes humorem ꝑniciem in¬
fert̃ satis & arborib & aĩantib. S &. illi qui de
montib irruunt ciuitatib ñ solum siccant.s&
etiam ꝯturbant sp̃m quẽ spiramꝰ & ita nocent
corpora humana ut etiam & in ualitudines cre

Expanded text:
uero uenti qui per terram ueniunt, sine dubio sicci sunt, uero uenti qui per terram ueniunt, sine dubio sicci sunt, utpote qui a sole siccantur et alimentum de terra non accipiunt. Hii ergo carentes humorem, perniciem inferunt sed et arboribus et animantibus. Sed et illi qui de montibus inruunt ciuitatibus, non solum siccant, sed etiam conturbant spiritum quem spiramus et ita nocent corpora humana ut etiam ualitudinis e
Abbreviated transcription (Latin):
homines ipsos. Nam neq mare habet ꝓximum.
neq flum̃. uñ possit humorem aurire & sumere
ꝓculdubio quasi indigens uͥtutem. ut pote qͥa
tantis regionum calorib fatigatꝰ atq disruptus¬
extrahit a se omẽm humorem quem ñ solum
in fructib. uerũetiam in hominib ut supͣdixi
repperit. At u̾o cum pelago tnsierit. humidus ẽ
iam & calidus & rarꝰ repletus maris humore quẽ
suꝑfundit. ac sic regionibꝰ ad qͣs deuenerit ẽ cali¬
dus & humidus. simili ratione & alii uenti reppe¬
riunt᷑. Qualitates aũt locoꝵ & uentoꝵ. sic se ha¬
siue fluminib uniu̾si humectant & refrigerant.
ñ solum fructꝰ. s q omnia aĩantia. & salutem
rib faciunt. hoc ẽ calidi q frigidi. hec aũt pa¬
tiunt᷑ illi ꝗ in regionibꝰ paludestibꝰ habitant.
iuxta maxima flumina. Illi aũt uenti ꝗ de
p̃dictis locis ueniunt ꝓsunt. hominibꝰ quiq &
serenitatem faciunt q aerẽ purissimum. Nam
hii etiã minime ꝓsunt inspirantes eadem. Illi

Expanded text:
homines ipsos. Nam cum neque mare sit proximum, neque flumen unde possit humorem haurire uel adsumere, procul dubio, quasi indigens uirtute, utpote qui tantis regionum caloribus fatigatus atque distructus, trahit ad se omnem humorem, quem non solum in fructibus, uerum etiam in hominibus, ut supra dixi, repperit. Ad uero cum pelagum transierit et calidus et humectus et rarus, repletur maris humore quem superfundit regionibus ad quas deuenerit et erit calidus et humidus. Simili ratione et alii uenti repperiuntur. Qualitas autem locorum et uentorum sic se hasiue de fluminibus, uniuersi humectant et refrigerant non solum fructus sed et omnia animantia et salutem ribus faciunt, hoc est calidi et frigidi: haec autem patiuntur illi qui in regionibus palustiuxta maxima flumina. Alii autem uenti qui de praedictis locis nascuntur, prosunt hominibus quique et serenitatem faciunt et aetherem purissimum, nam hi etiam anime prosunt irrorantes eandem. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ qd̃ int̃dum corrumpat aerem. Nam pesti¬
lentia que ex corrupto aere nascit᷑. auster flãs
in reliqͣs regiones tͣnsmittit. s sicut auster pe¬
stilentias gignit. sic aqͥlo repellit. Euro auster
dictus. qd̃ ex una parte habeat eurũ. ex altera
austrum. Austro africꝰ. qd̾ iunctus sit hinc ⁊ iñ.
austro & africo. Ip̃e & libonotꝰ qd̃ sit eilipsh hĩc
& iñ notus. Telphyrꝰ greco nomine appellatꝰ

Expanded text:
propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestipropter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas religiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus, quod ex una parte habeat Eurum, et ex altera Austrum. Austroafricus, quod junctus sit hinc inde austro et Africo. Ipse est et Libonotus, quod sit ei Libs hinc, et inde Notus. Zephyrus, Graeco nomine a
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut ñ solum saxa & arbores euellat s etiam ce¬
lum. t̾ramq cõturbat. maria ꝯmoueat. Uentoꝵ
qͣttuor pͥncipales sp̃c sunt. Quoꝵ pͥmꝰ ab ori¬
ente subsolanꝰ. a meridie auster. ab occidente fa¬
bonius. a septentͥone. ensdẽ nominis uentus
aspirat habentes geminos hinc iñ uentoꝵ sp̃s.
eurũ. Auster a dextͥs euro austrũ. a sinistris au¬
stro africum. faboniꝰ a parte dextͣ. africum. aleua.
choꝵ. Porro septento a dextͥs. circium. a sinistris
aqͥlonem. hi duodecim uenti. mundi globũ. fla¬
tib circũ agunt. Quoꝵ noĩa ꝓpriis ex causis si¬
gnata sunt. Nam subsolanꝰ uocatꝰ. eo qd̃ sub
ortu solis nascat᷑. Eurus. eõ qd̃ ab eo flat .id. ẽ.
ab oriente. ẽ enim coniunctꝰ subsolano. Uultur
nus. quod alte tonat de quo lucretiꝰ altito¬
nãs. Uulturnꝰ  auster fulmine pollens. Auster
ab auriendo aquas uocatꝰ. Uñ q crassum aerem
facit. & nubila nutrit. hic gr̃e nothus appellatꝰ.

Expanded text:
etiam coelum terramque conturbet, maria commoveat. 2. Ventorum quatuor principales spiritus sunt. Quorum primus ab Oriente Subsolanus, a Meridie Auster, ab Occidente Favonius, a Septentrione ejusdem nominis ventus aspirat, habentes geminos hinc inde ventorum spiet, a laevo Eurum; Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum; Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. 4. Quorum nomina propriis ex causis signata sunt. Nam Subsolanus vocatus, eo quod sub ortu solis nascatur. Eurus, eo quod ab Eoo flat, id est, ab Oriente. Est enim convocatur, quia alte tonat; de quo Lucretius: Altitonans Vulturnus, et Auster fulmine pollens. Auster ab hauriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit, et nubila nutrit. Hic Graece νότος appellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
erant apud romanos gentis militie a uolitan¬
do uocati lecti enĩ uiuenes agilitate cũ armiᷤᷤ
suis portiterga eꝗtum consedebãt. & mox cum
ad hostes uentũ ẽẽt equis desiliebant. & conti¬
nuo pedites ip̃i ex alia parte equib ꝑ quos ad¬
uecti fuerãt dimicantib hostem ꝑturbabant.
ab his gͥ uelitibꝰ elefanti quondã anibalis retͦ¬
acti cũ regi iam suis ñ possunt fabriliq scal¬
pro int̃ aures ad acto necabant᷑. ueletũ pugna

Expanded text:
erant apud Romanos genus militiae a volitando vocati. Lecti enim agilitate juvenes cum armis suis post terga equitum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his velitibus elephanti quondam Annibalis retroacti, cum regi jam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. Militia a
Abbreviated transcription (Latin):
uesptilio ꝓtẽpore nom̃ accepit. eo qd̃ lucem
fugiens. crepusculo uesꝑtino circumuolet p̃¬
cipiti motu apta ⁊ genuissimis brachioꝵ. m̃bra
suspensa aĩal murium simile ñ tam uoce reso¬
nans qͣm stridore. specie quoq uobatilis simui
& quadruped qd̃ in aliis auib reperiri ñ solet
Aobrosiꝰ. Uesꝑtilio. aĩal ignobile. a uesꝑe no¬
men accepit. Est aũt uolatilis. eademq quadru¬
pes ⁊ dentib utit᷑. qͦs in aliis auib repperire ñ
soles. parit ut quadrupedia ñ oua s pullo ᷤᷤ ui¬
uentes. uolat aũt in aere auiũ more. s crepu¬
sculo uosꝑtino cõsueuit. offendit. uolitat aũt
non aliqͣ pennaꝵ s membrane sue fulta remi¬
gio. quo suspensa. uelut pinnaꝵ uolatu circũ¬
fert᷑ atq uegetat᷑ ht̃ & illud hoc uile anim al
qd̃ sibi inuicem adhent & quasi in speciẽ botri¬
onis ex aliquo loco pendent. hac si se ultima
quoq laxau̾it. om̃s resoluunt᷑. qd̃ sit quodam

Expanded text:
ertilio pro tempore nomen accepit, eo quod lucem fugiens crepusculo vespertino circumvolet praecipiti motu acta, et tenuissimis brachiorum membris suspensa; animal murium simile, non tam voce resonans quam stridore; specie quoque volatilis simul et quadrupes, quod in aliis avibus reperiri non soletrunt. uespertilio animal ignobile a uespere nomen accepit. est autem lion eademque quadrupes et dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur atque uegetatur. habet et illud hoc uile animal, quod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit, omnes resoluuntur. quod fit quodam
Abbreviated transcription (Latin):
u̾mis in carne putre nascit᷑. tinea in uestim̃¬
tis.eruea in olera. teredo in ligno. tarmꝰ in lar¬
do. Uermis ñ ut serpens aꝑtis passibꝰ uł squa¬
maꝵ nisib repit. Quia ñ ẽ illi splene rigor
ut colubri s in directum corpusculi sui partes
gradatim porrigendo contͣctas cõtrahendo por¬
rectas motũ explicat. sicq agitatꝰ ꝑlabit᷑. EGł.

Expanded text:
vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus perlabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
hinc latine fabonius dicit᷑ ꝓpter qd̃ folie atq¬
flores eo flante nascunt᷑. Austro aũt flores sol¬
uunt᷑. a zephyro fiunt. Africꝰ aꝓpria regione
In africa enim initium flandi sumit. chorus est
qui ab occidente estiuo flat. & uocatꝰ chorus quod
ip̃e uentoꝵ. circulum claudat. & qͣsi choꝵ. faciat.
hic antea caulus dictꝰ quem pleriq agrestem di¬
cunt. Non ut prudens uulgꝰ agrestem. Septent᷑¬
on dictꝰ. eo qd̃ a circulo septem stellaꝵ cõsurgit.
que u̾tentes e mundo resupinato capite ferri ui¬
dent᷑. Circius dictꝰ eo qd̾ choro sit iunctꝰ. hunc
hispani gallecum uocant. ꝓpt̃ qd̃ eis a parte gal¬
licie efflat. Aquilo dictꝰ. eo qd̃ aquas stringat.
& nubes dissipet. ẽ enim gelidus uentꝰ & siccus.
Idem & boreꝰ. qr ab yꝑboreis montib flat. Inde
enim origo eiꝰdem uenti ẽ. uñ et frigidus ẽ. Na¬
tura enim omĩum septentonaliũ uentoꝵ frigi¬
da & sicca ẽ. Australiũ. humida & calida. ex om¬

Expanded text:
atine Favonius dicitur propter quod foveat quae nascuntur. Austro autem flores solvuntur, a Zephyro fiunt. Africus a propria regione in Africa enim initium flandi sumit. Corus est qui ab occidente aestivo flat. Et vocatus Corus quod ipse ventorum circulum claudat, et quasi chorum faciat. Hic antea Caurus dictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut inprudens vulgus Agrestem. Septentrio dictus eo quod circulo septem stellarum consurgit, quae vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictus eo quod Coro sit iunctus. Hunc Hispani Gallicum vocant, propter quod eis a parte Galliciae flat. Aquilo dictus eo quod aquas stringat et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus flat; inde enim origo eiusdem venti est; unde et frigidus est. Natura enim omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca est, australium humida et calida. Ex om
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ẽẽ bellum ut tumultꝰ non sit. tumultꝰ autem
sine bello eẽ non potest. ꝗd ẽ enim aliud tumult᷑
nisi ꝑturbatio. tanta ut maior timor oriat᷑. Uñ etiam
dictus tumultꝰ quasi timor multus. grauiꝰ aũt eẽ
tumultum qͣm bellum. Nam in belio uocationes
ualent. in tumultu ñ ualent. ysis. Tumultũ & bel
tumultum uo. modesta appellatione concitatũ. hoc
etiã ꝙ sedicio nuncupat᷑. Nam sedicio ẽ dissensio
ciuium. qd̾ enim seorsũ alii ad alios eunt. sedicio
dicit᷑. Alii putant ꝓpter dissensionẽ animarum.
sedicionẽ uocatam. qmͣ greci diastasin uocant.

Expanded text:
uit, 'esse bellum ut tumultus non sit. Tumultus autem esse sine bello non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta ut maior timor oriatur?' Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus. 'Gravius autem esse tumultum quam bellum; nam in bello vacationes valent, in tumultu non valent.' Differt autem beltumultum uero domestica appellatione concitatum. Hoc etiam et seditio nuncupatur. Nam seditio est dissensio ciuium; quod enim seorsum alii ad alios eunt, seditio dicitur. Alii putant propter dissensionem animorum seditionem uocatam, quam Graeci diastasin uocant.