comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cunia: quam Silla emptoribus bonorum remiserat: exigẽ¬
da promulgauit. Quaesitum ergo ex se apollmaris neque
id se dissosuere potuisse asseuerabat quid ess& uanior quid
stolidior. Quoniam Salustins sic ea seperasie atque opposu¬
isse inter se uideretur tanquam diuersa & dissimilia nec
eiusdem utraque uitii forent: ac propterea petebat uti se se¬
docer& significationes uttiusque uocis & orgines. Tum ille
rictu orisꝰ laborums ductu contemn a se o̾stendens &
rem de qua quaereretur & hominem ipsum qui quaeret&.
riscorum inquit & remotorum ego uerborum medullas ꝗ
sanguinem sicuti dixi perspicere & elicere soleo non isto¬
rum quae proculcata uulgo & protrita sunt. Ipso illo qui
stultitiae esse uanitatem & stoliditatem. Sed ubi haec
dixit media ipsa sermonum reliquit & abire coepit. Nosde¬
inde eum tenebamus urgebamusque & cum primis apolli¬
naris ut de uocabulorum istorum uel differentia uel si ei

Expanded text:
cunia quamn Sulla emptoribus bonorum remiserat exigencunia quamn Sulla emptoribus bonorum remiserat exigenda promulgavit. Quaesitum ergo ex se Apollinaris neque id se dissolvere potuisse adseverabat, quid esset vanior et quid stolidior, quoniam Sallustius sic ea separasse atque opposuisse inter se videretur, tamquamtamqnuam diversa ac dissimilia nec eiusdem utraque vitii forent, ac propterea petebat uti se doceret significationes utriusque vocis et origines. Tum ille rictu oris labearumquelabeairumque ductu contemni a se ostendens et rem de qua quaereretur et hominem ipsum qui quaereret, Priscorum, inquisanguinem, sicuti dixi, perspicere et elicere soleo, non istorum quae proculcata vulgo et protrita sunt. Ipso illo quipstultitiae esse vanitatem et stoliditatem. Sed ubi hoc dixit, media ipsa sermonum reliquit et abire coepit. Nos deinde eum tenebamus urgebamusque, et cumprimis Apollinaris, ut de vocabulorum vel differentia vel, si ei
Abbreviated transcription (Latin):
fuimus. Cum igitut in multorum hominum caetu hpollina¬
ris Sulpitius uir memotia nostra praeter alios doctus iactatorẽ
quempiam & uendicatorem Salustianae lectionis irrisit il¬
lusit que genere illo facetissimae dissimulationis. qua Socra¬
tes ad sophistas utebatur. Nam cum ille se ͤ unum & unicũ
lectorem esse enarratoremque Salustii dicer& neque pri¬
mar tunc cutem ac sententiarum speciem. sed sangumẽ
quoque ipsum ac medullam uerborum eius eruere atque intros¬
piscere praedicar&: Tum apollinaris amplecti uenerariq ut
enim die quaerebatur ex me quidnam uerba eius Nõc in
quarto historiarum libro em. lentulo scripta significent
de quo incertum fuisse aut stolidior ne esset aut uanior eaque
ipsa uerba uti sunt a Salustio scripta dixit. At. Emn. lentulus
patricie gentis collega eius cun cognomentum clodiano¬
fuit fuitꝰ per incertum stolidior an uanior legem de pe¬

Expanded text:
fuimus, cum ibi in multorum hominum coetu Apollinafuimus, cum ibi in multorum hominum coetu Apollinaris Sulpicius, vir in memoria nostra praeter alios doctus, iactatorem quempiam et venditatorem Sallustianae lectionis inrisit inlusitque genere illo facetissimae dissimulationis, qua Socrates ad sophistas utebatur. Nam cum ille se unum et unicum lectorem esse enarratoremque Sallustii diceret neque primam tantum cutem ac speciem sententiarum, sed sanguinem quoque ipsum ac medullam verborum eius eruere atque introspicere penitus praedicaret, tum Apollinaris amplecti venerarique seenim die quaerebatur ex me quidnam verba haec eius in quarto Historiarum libro de Cn. Lentulo scripta significent, de quo incertum fuisse ait, stolidiorne esset an vanior, eaque ipsa verba, uti sunt a Sallustio scripta, dixit: At Cn. Lentulus patriciae gentis; collega eius, cui cognomentum Clodiano fuit, perincertum stolidior an vanior, legem de pe
Abbreviated transcription (Latin):
minibus consiliarus utemur: Quod si proba istec & hone¬
sta sententia est quaeso uos non sinamus eandem dehio¬
nestari turpisiimi auctoris contagio. Rtͥubi haec dicit ele¬
oet uitum fortitudine atque iustitia praeter alios praest¬
antem sed in opĩ lingua & infacundum iusitque eum
consensu petituque omnium eandem illam sententiam
diseeti uti cuismꝗdi poss& uerbis dicere nulla prioris
mentione habita scitum atque decretum populi ex eius
unius nomine fier& quod ipsum denuo dixerat. Atque ita
ut suaserat prudentissimus senex fac̾tum est Sic bona sen¬
tentia mansit turpis auc̾tor mutatus est Quod Sulpitius
nat uaitel i illusit quaestione proposita quid uerba ista
a prid Salustium significarent incertum stolidior anuamo
um iam adolescentuli Romae praetertam & puerilem
togam mutauissemus magistro que tunc nobis me ĩpsis¬
ex plotatiores quaereremus in sandahiorio forte apud librarios

Expanded text:
minibus consiliariis utemur? Quod si proba istaec et honeminibus consiliariis utemur? Quod si proba istaec et honesta sententia est, quaeso vos, non sinamus eandem dehonestari turpissimi auctoris contagio. Atque ubi hoc dixit, elegit virum fortitudine atque iustitia praeter alios praestantem, sed inopi lingua et infacundum, iussitque eum consensus petituque omnium eandem illam sententiam diserti viri cuimodi posset verbis dicere, ut nulla prioris mentione habita, scitum atque decretum populi ex eius unius nomine fieret qui id ipsum denuo dixerat. Atque ita, ut suaserat prudentissimus senex, factum est. Sic bona sententia mansit, turpis auctor mutatus est. IV Argument Qurias intellegi inlusit, quaestione proposita quid verba ista apud Sallustium significarent: incertum, stolidior an vanior. CUM iam adulescentuli Romae praetextam et puerilem togam mutassemus magistrosque tunc nobis nosexploratiores quaereremus, in Sandaliario forte apud librarioslibraries
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsctints uel acerrimus prudentissimusque oratorum q¬
ui apud conciones atheniensium floruerunt in orati¬
one seua criminosaque & uirulenta qua timarchum de im¬
pudicitia grauiter insigniterque accusauit nobile & illustre
catis eiusdem principem uirtute atque aetate magna prae¬
ditum populus inquit lacedae monius de summa Rei ꝑ q
uidnam essa utile & honestum deliberabat. Tum exurgit sen¬
tentiae dicendie gratia homo quispum turpitudine uiꝰtae p
ristinae diffamatisimus. Sed lingua tunc atque facundia
nimium quanto praestabilis Conslum quod dabat quod que
opporterre fieri suadebat acceptum ab uniuersis & complacitum
est futurumque erat ex eius sententia populi decretum ibiu
nus er illo principum ordine quos lacedae menii aetatis di¬
gnitatisque maiestate tanquam arbitros & magistros di sei¬
plinae publicat uereãtur cominoto iratoque animo extͣlit
&quendam inquit lacedaemonii ratio aut quae tandẽ
que esse duitius posse si huiuscemodi ante actae uitae ho¬

Expanded text:
SCHINES, vel acerrimus prudentissimusque oratorum qui apud contiones Atheniensium floruerunt, in oratione illa saeva criminosaque et virulenta, qua Timarchum de inpudicitia graviter insigniterque accusabat, nobile et inlustritatis eiusdem principem, virtute atque aetate magna praeditum. Populus, inquit, Lacedaemonius de summa republica sua, quidnam esset utile et honestum deliberabat. Tum exsurgitexurgit sententiae dicendae gratia homo quispiam turpitudine pristinae vitae diffamatissimus, sed lingua tunc atque facundia nimium quanto praestabilis. Consilium quod dabat, quodque oportere fieri suadebat, acceptum ab universis et conplacitum est futurumnus ex illo principum ordine quos Lacedaemonii, aetatis dignitatisque maiestate, tamquam arbitros et magistros disciplinae publicae verebantur, commoto irritatoque animo exilitQuaenam, inquit, Lacedaemonii, ratio aut quae tandem que esse diutius posse, si huiuscemodi anteactae vitae ho
Abbreviated transcription (Latin):
existimatur. Sed enim quae nimia ex gustu atque tactu e¬
st ea uoluptas sicuti sapientes uiri censuerunt omnium rer¬
um foedissima est. Eosque maxime qui duabus istis bellui¬
nis uoluptatibus sese deliderunt grauissimi uiti uocabulis
autem uoluptates duae gustus atque tactus idest libidinis
animalium numero habetur quisquis est his ferinis uolupta
tibus praeuinctus. Caeterae ex tribus aliis sensibus proficien¬
tes hominum esse tantum propriae uidentur. Uerba Anstotel¬

Expanded text:
existimatur. Sed enim quae nimia ex gustu atque tactu eexistimatur. Sed enim quae nimia ex gustu atque tactu est, ea voluptas, sicuti sapientes um foedissima est: eosque maxime qui sese duabus istis voluptatibus dediderunt gravissimi vitii vocabulis autem voluptates duas, gustus atque tactus, id est cibi et antibus praevinctus; ceterae ex tribus aliis sensibus proficiscentes hominum esse tantum propriae videntur. Verba
Abbreviated transcription (Latin):
si ure metuenda sint sua quoque assensione approbat ni¬
mꝰ ÷̃ mõd ꝯaiꝰi Noc enim uerbo Stoici cum super ista re dis
serunt utuntur. Sapiens autem cum breuiter & strictim co¬
goreque sententiae suae retin& quam de huiuscemodi uisis
semper habuit ut de minime metuendis sed fronte falla & for¬
midine inani territantibus. Hoc Cpittetum philosophum ex
decretis Stoicorum sensisse atque dixisse in eo quem dixi libro
legimus annotandaque esse iccirto excistimauimus ut rebus for¬
teꝰ idgenus quibus dixi abortis panescere sensim & quasi albes¬
cere non insipientis esse hominis neque ignaui putemus. in eo
tamen breui motu naturali magis infirmĩtati cedamus quam
quod esse ea qualia uisa sunt censeamus.
uinout sunt hominum sensus quos graeri
tappellant per quos uoluptas animo aut corpori quaeri
uidetur. qustus tactus odoratus insus auditis. Ex his omni¬
hus quae immodice uoluptas capitur ea turpis atque improba

Expanded text:
si iure metuenda sint, sua quoque adsensione adprobat καsi iure metuenda sint, sua quoque adsensione adprobat καὶ προσεπιδοξάζει hoc enim verbo Stoici, cum super serunt, utuntur. Sapiens autem, cum breviter et strictim coum vigoremque sententiae suae retinet quam de huiuscemodi visis semper habuit, ut de minime metuendis, sed fronte falsa et formidindecretis Stoicorum sensisse atque dixisse, in eo quo dixi libro legimus adnotandaque esse idcirco existimavimus, ut rebus forte id genus quibus dixi obortis pavescere sensim et quasi albescere, non insipientis esse hominis neque ignavi putemus et in eo tamen brevi motu naturali magis infirmitati cedamus quam quod esse ea qualia visa sunt censeamus.UINQUE sunt hominum sensus, quos Graeci αἰσθήσεις appellant, per quos voluptas animo aut corpori quaeri videtur: gustus, tactus, odoratus, visus, auditus. Ex his omnibus quae inmodice voluptas capitur, ea turpis atque inprobainiproba
Abbreviated transcription (Latin):
philosophi appellant: quibus mens hominis prima statim spe¬
cie accidentis ad animum repellitur non uoluntatis sunt
neque arbitrii. sed ui quadam sua inferunt se bominibus. No¬
uibus eadem uisa noscuntur ac diudicantur uoluntariae
sunt fiuntque ominium arbitratu. Propterea cum sonus aliquis
formidabilis aut caelo aut ex ruina aut repentinus nescius
pericũ nuncius uel quid aluid eiusmodi factum sapientis quo¬
que animum paulisper moueri & contrabi & pallescere necessa¬
rium est non opinione alicuius mali ꝑraecepta. sed quibus¬
dam motibus rapidis & inconsultis officium mentis atque
rationis peruertentibus. Mox tamen ille sapiens ibidem
endum esse in his quicquam uidetur. Atque hoc inter in¬
sipientis sapientisque animum differre dicunt quod in¬
sipiens qualia sibi esse primo animi sui pulsu uisa sunt seua¬
& aspeta talia uero esse putat. et eadem incepta quanquam

Expanded text:
philosophi appellant, quibus mens hominis prima statim spephilosophi appellant, quibus mens hominis prima statim specie accidentis ad animum rei pellitur, non voluntatis sunt neque arbitrariae, sed vi quadam sua inferunt sese hominibus noquibus eadem visa noscuntur, voluntariae sunt fiuntque hominum arbitratu. Propterea cum sonus aliquis formidabilis aut caelo aut ex ruina aut repentinus nescio cuius periculi nuntius vel quid aliud est eiusmodi factum, sapientis quoque animum paulisper moveri et contrahi et pallescere necessum est, non opinione alicuius mali praecepta, sed quibusdam motibus rapidis et inconsultis, officium mentis atque rationis praevertentibus. Mox tamen ille sapiens ibidem endum esse in his quicquam videtur. Atque hoc inter insipientis sapientisque animum differre dicunt, quod insipiens, qualia sibi esse primo animi sui pulsu visa sunt saeva aspera, talia esse vero putat et eadem incepta, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
us pro anima nequissimi nebulonis. Ipsum autem Aristippi
animam timere. Iis tunc uerbis Stoicus diuitem illum Asia¬
ticum a se amolitus est. Sed postea cum brundusium aduen¬
taremus mollitique essent uenti maris. percontatus eum sũ
quaenam illa ratio ess& pauoris sui: quam dicere ei supersedi¬
ss& a quo fuerat non satis digne compellatus. Atque ille mi¬
hi placide & comiter: Quoniam inquit audiendi cupidus
es. audi quid super isto breui quidem: sed necessario & na¬
turali pauore maiores nostri conditores sectae Stoicat sen¬
serint: uel potius inquit lege. Nam & facilius credideris si
legas & memineris magis. Atque ibi coram ex sarcinula sua
librum protulit Epicteti philosophi qu intum diciacza co u¬
quasabarano digestas congruere scriptis ⁊enonis & Crisippi
non dubium est. In eo libro scilic& graeca oratione scriptũ¬
ad hanc sententiam legimus uires animi quasciogias

Expanded text:
us pro anima nequissimi nebulonis, ipsum autem pro Aristippi us pro anima nequissimi nebulonis, ipsum autem pro Aristippi anima timere. His tunc verbis Stoicus divitem ilium Asiaticum a sese molitus est. Sed postea, cum Brundisium adventaremus malaciaque esset venti ac maris, percontatus eum sum quaenam illa ratio esset pavoris sui, quam dicere ei supersedisset a quo fuerat non satis digne compellatus? Atque ille mihi placide et comiter: Quoniam, inquit, audiendi cupidus es, audi quid super isto brevi quidem, sed necessario et naturali pavore maiores nostri, conditores sectae Stoicae, senserint, vel potius, inquit, lege; nam et facilius credideris, si legas, et memineris magis. Atque ibi coram ex sarcinula sua librum protulit Epicteti philosophi quintum Διαλέξεων, quas ab Arriano digestas congruere scriptis ζήνωνος et Chrysippi non dubium est. In eo libro Graeca scilicet oratione scriptam hanc sententiam legimus: Visa animi, quas φαντασίας
Abbreviated transcription (Latin):
coloris & uultus turbatione non multum a caeteris differ¬
entem. At ubi caelum enituit & deferbuit mare & ardor
ille periculi deflagrauit: accedit ad Stoicum graetus qu¬
ispiam diues ex asia magno ut uidebamus cultit paratrique
rerum & familiae. Atque ipse erat multis corporis ani¬
mique delitus diffluens. is quasi illudens ouid est hoc in¬
quit o philosophe quod cum in periculis essemus timuisti
tu & palluisti. Ego neque timui neque pallui. Et philoso¬
phus aliquantulu cunctatus an respondere ei conuenir&
Si quid ego inquit in tanta uiolentia tempestatum ui¬
deor pausulum pauefactus non tu istiusrei ratione audi¬
enda dignus es. Sed tibi sane Aristippus ille discipulus pro
me responderit qui cum in simili tempore a simillimo tui
homine interrogatus quare philosophus tim&. cum ille cõ¬
tra nibil metuer& non eandem esse causam sibi atque illi
respondit. Quoniam is quidem ess& non magnopere solicit¬

Expanded text:
coloris et voltus turbatione non multum a ceteris differcoloris et voltus turbatione non multum a ceteris differenten. At ubi caelum enituit et deferbuit mare et ardor ille periculi deflagravit, accedit ad Stoicum Graecus quispiam dives ex Asia, magno, ut videbamus, cultu paratuque rerum et familiae, atque ipse erat multis corporis animique deliciis affluens. Is quasi inludens: Quid hoc, inquit, est, o philosophe, quod, cum in periculis essemus, timuisti tu et palluisti? Ego neque timui neque pallui. Et philosophus aliquantum cunctatus an respondere ei conveniret, Si quid ego, inquit. in tanta violentia tempestatum videor paulum pavefactus, non tu istius rei ratione audienda dignus es. Set tibi sane Aristippus, ille Socratis discipulus, pro me responderit, qui in simili tempore a simillimo tui homine interrogatus quare philosophus timeret, cum ille contra nihil metueret, non eandem esse causam sibi atque illi respondit, quoniam is quidem esset non magnopere sollicit
Abbreviated transcription (Latin):
 Sium mare sonium uiolentum &
Suastum & iactabundum. Nooc dein¬
de quae diem primum secuta est
Sin ea fere tota uentus a latere se¬
uiens nauem undis compleuerat:
&sum postea complorantibus omnibus
nostris atque in sentina satis agẽ¬
tibus dies quidem tandem illuñt
Sedd nihił de pericuło neque de seuitia uera missum quin tu¬
rbines etiam crebriores & caelum atrum & fumigantes glo¬
bi & figutae. quaelam nubium metuendae quas tiphon̾as
uocabant impẽdere imminereque atque de praessurae nauẽ
nidebantur. In eadem fuit pbilosophus in disciplina Stoica
celebratus quem ego Athenis cognoueram non parua uirũ
auctoritate satisque attente discipulos iuiuenes continentẽ.
Cum tunc in tantis periculis inque illo tumultu caeli mar¬
is que requirebam oculis scire cupiens quonam statu animi &
an intrepidus interritusque ess& atque ibi hominem con¬
spicimus impauidum & ex trilidum ploratus quidem nullos
sicut cacteri omnes. nec ullas eiusmodi uoces scientem sed

Expanded text:
disium mare Ionium violentum et vastum et iactabundum. Nox deinde quae diem primum secuta est, in ea fere tota ventus a latere saeviens navem undis compleverat. Tum postea, complorantibus nostris omnibus atque in sentina satis agentibus, dies quidem tandem inluxit. Sed nihil de periculo neque de saevitia venti remissum, quin turbines etiam crebriores et caelum atrum et fumigantes globi et figurae quaedam nubium metuendae quos typhonas vocabant, inpendere inminereque ac depressurae navem videbantur. In eadem fuit philosophus in disciplina Stoica celebratus, quem ego A the nis cognoveram non parva virum auctoritate satisque attente discipulos iuvenes continentem. Eum tunc in tantis periculis inque illo tumultu caeli marisque requirebam oculis, scire cupiens quonam statu animi et an interritus intrepidusque esset. Atque ibi hominem conspicimus pavidum et expallidum, ploratus quidem nullos, sicuti ceteri omnes, nec ullas eiusmodihuiusmodi voces cientem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam pactum atque condictum cum rege Ropuli. Ro
perfide ruperat binis quadrigis euinctus indiuersa niten¬
tibus laceratus est. Nouum atque asperum supplicium qu¬
is negat. si quis elegantissimus poeta dicat at tu dictas alba¬
ne maneres Naec atque alia ibi Sextus cecilius omnibus
qui aderant ipso quoque Fauorino approbante atque la¬
udante disseruit. Nunciatum est cȩsaremiam salutari & se¬

Expanded text:
quoniam pactum atque condictum cum rege populi Romani quoniam pactum atque condictum cum rege populi Romani perfide ruperat, binis quadrigis evinctus in diverse nitentibus laceratus est; novum atque asperum supplicium quis negat? sed, quid elegantissimus poeta dicat, vide: at tu dictis, Albane, maneres. Haec taliaque alia ubi Sextus Caecilius, omnibus qui aderant, ipso quoque Favorino adprobante atque laudante, disseruit, nuntiatum est Caesarem iam salutari, et se
Abbreviated transcription (Latin):
midare. Tertiis inquit nundinis partis secando si plus mi¬
nusue secuerit se fraude esto. Nihil profecto immitius nihil
immanius nisi ut re ipsa appar& eo consilio tanta immani¬
tas penae denunciate̾ est ne ad eam unquam peruenire¬
tur. Addici nanque nunc & uinciri multos uidemus quia
uinculorum penam detͣrimi homines contemnunt. Dissec¬
tum esse antiquitus. neminem equidem nec legi neque au¬
diui. Quoniam seuitia ista penae contemni non potest.
An putas fauorine sinon illa etiam ex duodecim tabulis de
testimoniis falsis pena aboleuiss&. Et si nunc quoque ut
antea qui falsum testimonium dixisse conuinctus ess&
e saro tarpeio deiiceretur mentituros fuisse pro testimo¬
nio tammultos quam uidemus. Acerbitas plerunque ulciscen¬
di maleficii bene atque caute uiuendi disciplina est. histo¬
ria de Metio sufecio albano nobis quoque non admodum
numero istiusmodi libros lectitantibus ignota non est. Qui

Expanded text:
midare: Tertiis, inquit, nundinis partis secanto. Si plus mimidare: Tertiis, inquit, nundinis partis secanto. Si plus minusve secuerunt, se fraude esto. Nihil profecto inmitius, nihil inmanius, nisi, ut re ipsa apparet, eo consilio tanta inmanitas poenae denuntiatast, ne ad eam umquam perveniretur. Addici namque nunc et vinciri multos videmus, quia vinculorum poenam deterrimi homines contemnunt, dissectum esse antiquitus neminem equidem legi neque audivi, quoniam saevitia ista poenae contemni non quitast. An putas, Favorine, si non illa etiam ex Duodecim Tabulis de testimoniis falsis poena abolevisset et si nunc quoque, ut antea, qui falsum testimonium dixisse convictus esset, e saxo Tarpeio deiceretur, mentituros fuisse pro testimonio tam multos quam videmus? Acerbitas plerumque ulciscendi maleficii bene atque caute vivendi disciplinast. Historia de Metto Fufetio Albano nobis quoque, non admodum numero istiusmodi libros lectitantibus, ignota non est, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
deinde manus imectio estoin ius ducito. ni uidicatum faci¬
at aut qui pseudo eo in iure uim dicit secum ducito uin¬
cito aut neruo aut compedibus quindecim pondo ne mi
tum habebit libras feriendo dies dato. si uoles plusdato. Erat
autem ius interea paciscendi. At nisi pacti forent habeban¬
tur in uinculis dies sexaginta. Inter eos dies trinis nundi¬
nis continuis ad prȩtorẽ in comicium producebantur q¬
uantaeque pecuniae iudicatr essent praedicabantur. Ter¬
tiis autem nundinis capite penas dabant aut transtiberĩ
pergere uenum ibant. Sed eam capitis penam sanciendae
sicuti dixi fidei gratia borrificam atrocitatis ostentu nouisq
terroribus metuendam reddiderunt. Nam si plures forent
quibus reus ess& iudicatus secare si uellent atque partiri co¬
rpus aditi sibi hominis permiserunt. Et quidem uerba ip¬
sa legis dicam ne existimes inuidiam me istam forte for¬

Expanded text:
deinde manus iniectio esto, in ius ducito. Ni iudicatum facideinde manus iniectio esto, in ius ducito. Ni iudicatum facit aut quis endo eo in iure vindicit, secum ducito, vincito aut nervo aut compedibus. Quindecim pondo ne mino vivit, qui eum vinctum habebit, libras farris endo dies dato. Si volet plus dato. Erat autem ius interea paciscendi ac, nisi pacti forent, habebantur in vinculis dies sexaginta. Inter eos dies trinis nundinis continuis ad praetorem in comitium producebantur, quantaeque pecuniae iudicati essent praedicabatur. Tertiis autem nundinis capite poenas dabant aut trans Tiberim peregre venum ibant. Sed eam capitis poenam sanciendae, sicuti dixi, fidei gratia horrificam atrocitatis ostentu novisque terroribus metuendam reddiderunt. Nam si plures forent, quibus reus esset iudicatus, secare, si vellent, atque partiri corpus addicti sibi hominis permiserunt. Et quidem verba ipsa legis dicam, ne existimes invidiam me istam forte for
Abbreviated transcription (Latin):
N eque penis ullum facinus existimatum est quam sicui pro¬
baretur clientem diuisum habuisse. Hanc autem fidem in¬
aiores nostri non modo officiorum uicibus. sed in negocio¬
rum quoque contractibus sanxerunt maximeque in pecu¬
niae mutuaticae usu atque cõmertio. Adimi enim putaue¬
runt subsidium hoc ĩnopiae temporariae: quo communis omni
um uita indig& si perfidia debitorum sine graui pena elud¬
er&. Confessus igitur eris ac debitis indicatis triginta dies
sunt dati conquirendae pecuniae causam quam dissoluerẽt
eosque dies decemuiri iustos appellauerunt. Uelut quondã
iusticium idest iuris inter eos quasi intersticionem quandam
nisi dissoluerent ad pretorem uocabantur & ab eo quibus e¬
rant iudicati adducebatur. Neruo quoque aut compedibus
uinciebantur. Sic enim sunt opinor uerba legis. atris con¬
fessi rebusque iure iudicatis triginta dies iusti sunto Post

Expanded text:
neque peius ullum facinus existimatum est quam si cui proneque peius ullum facinus existimatum est quam si cui probareturprolaretur clientem divisui habuisse. Hanc autem fidem maiores nostri non modo in officiorum vicibusvicious, sed in negotiorum quoque contractibus sanxerunt maximeque in pecuniae mutuaticae usu atque commercio; adimi enim putaverunt subsidium hoc inopiae temporariae, quo communiscomnunis omnium vita indiget, si perfidia debitorum sine gravi poena eluderet. Confessi igitur aeris ac debiti iudicatis triginta dies sunt dati conquirendae pecuniae causa, quam dissolverent, eosque dies decemviri iustos appellaverunt, velut quoddam iustitium, id est iuris inter eos quasi interstitionem quandam nisi dissolverant, ad praetorem vocabantur et ab eo quibus erant iudicati addicebantur, nervo quoque aut compedibuscompedilus vinciebantur. Sic enim sunt, opinor, verba legis: Aeris confessi rebusque iure iudicatis triginta dies iusti sunto. Post
Abbreviated transcription (Latin):
mandis in urus probabilius esse ex his nolo hoc ignores Hãc
quoque iplam talionem ad existimationem iuidicis redigi
necessario solitam Nam si reus qui depacisci uoluetat iudici
talionem imperanti non parebat existimata lite uidex homi¬
nem pecuniae damnabat atque ita si reo & pactio grauis & a¬
cerba talio uisa fuerat seueritas legis ad pecuniae multam
redibat. Restat ut ei quod de sectione partitioneque corpo¬
ris immanissimum esse tibi uisum est respondeam. Omnibus
quidem uirtutum generibus exercendis colendisque. popu¬
lus .Ro. e parua origine ad tantae amplitudinis instar emi¬
cuit. Sed omnium maxime atque pracipue fidem coluit san¬
ctamque habuit tam priuatam quam publice. Sic consules
clarissimos uiros hostibus confirmandae fidei publicae cau¬
sa dedit. Sic clientem cariorem acceptum infidem haberi
quam propinquos tuendũ que esse contra cognatos censuit

Expanded text:
mandis iniuriis probabilius esse existimas, nolo hoc ignores, hanc mandis iniuriis probabilius esse existimas, nolo hoc ignores, hanc quoque ipsam talionem ad aestimationem iudicis redigi necessario solitam. Nam si reus, qui depecisci noluerat, iudici talionem imperanti non parebat, aestimata lite iudex hominem pecuniae damnabat, atque ita, si reo et pactio gravis et acerba talio visa fuerat, severitas legis ad pecuniae multam redibat. Restat, ut ei quod de sectione partitioneque que corporis inmanissimum esse tibi visum est respondeam. Omnibus quidem virtutum generibus exercendis colendisque populus Romanus e parva origine ad tantae amplitudinis instar emicuit, sed omnium maxime atque praecipue fidem coluit sanctamque habuit tam privatim quam publice. Sic consules, clarissimos viros, hostibus confirmandae fidei publicae causa dedidit, sic clientem in fidem acceptum cariorem haberi quam propinquos tuendumque esse contra cognatos censuit,
Abbreviated transcription (Latin):
talioner eo quoque metu coertendos esse homines puta¬
uerunt. neque eius qui membrum alteri rupiss& & pa¬
cisci tamen de talione redimenda noll& tantam haben
dam esse rationem arbitrati sunt ut an prudens impru¬
derisue rupiss& spectandum putarent aut talionem in
et uel ad amussim aequperarent uel in librili perpenderẽt
Sed potius eundem animum eundemque impetum in
eadem parte corporis rumpendi non eundem quoque ca¬
sum exigi uoluerunt quoniã modoͣs uoluntatis praestare
poss& casus ictus non poss&. Quod si ita est ut dico & ut
ipse aequitatis habitus demonstrat taliones illae tuae
retipere argutiores profecto quam ueriores fuerunt.
Sed quoniamꝰ a cerbum quoque esse hoc genus poenae pu¬
tas quae ossecro te ista acerbita est si idem fiat in te q¬
uod tute in alio feceris prȩsertim cum habeas faculta¬
tem paciscendi & non necesse sit peti talionem nisi eã
tu elegeris. Quod edictum autem prȩtorum de existi¬

Expanded text:
talione, eo quoque metu coercendos esse homines putatalione, eo quoque metu coercendos esse homines putaverunt neque eius qui membrum alteri rupisset et pacisci tamen de talione redimenda nollet tantam esse habendam rationem arbitrati sunt, ut an prudens inprudensne rupisset spectandum putarent aut talionem in eo vel ad amussim aequiperarent vel in librili perpenderent; sed potius eundem animum eundemque impetum in eadem parte corporis rumpenda, non eundem quoque casum exigi voluerunt, quoniam modus voluntatis praestari posset, casus ictus non posset. Quod si ita est ut dico, et ut ipse aequitatis habitus demonstrat, taliones illae tuae reciprocae argutiores profecto quam veriores fuerunt. Sed quoniam acerbum quoque esse hoc genus poenae putas, quae, obsecro te, ista acerbitas est, si idem fiat in te quod tute in alio feceris? praesertim cum habeas facultatem paciscendi et non necesse sit pati talionem, nisi eam tu elegeris. Quod edictum autem praetorum de aesti
Abbreviated transcription (Latin):
fidem detrectantibus iurisque actiones declinantibus. Sed e¬
nim ipsum mihi deinde iniurias factas quinque & uigin¬
ti assibus sanxerunt non omnino omnes mi fauorine in¬
iurias aere isto pauco diluerunt. tam& si haec ipsa pauci¬
tas assium graue pondus aeris fuit. Nam librariis assibus in
ea tempestate populus usus est. Sed iniurias atrociores ut
de osse fracto non liberis modo uerum etiam seruis factas
impensiore damno uidicauerunt. Quibusdam autem in¬
iuriis talionem quoque apposuerunt. quam quidem tu
talionem uir optime iniquius insectatus es. Ac ne consiste¬
re quidem dixisti lepida quadam sententia solertia uerbor¬
um: Quoniam talioni par non sit talioneque rumpi mem¬
bra facile possit ld alterius rupturae ut ais tu aequilib¬
rium. Uerum est mi fauorine talionem gratissimum fieri
difficillime. Sed dicta iuri minuere atque extinguere
uolentes huiuscemodi uiolentia pulsandi atque ledendi

Expanded text:
fidem detractantibus iurisque actiones declinantibus; sed efidem detractantibus iurisque actiones declinantibus; sed enim insubide. Iniurias factas quinque et viginti assibus sanxerunt. Non omnino omnes, mi Favorine, iniurias aere isto pauco diluerunt, tametsi haec ipsa paucitas assium grave pondus aeris fuit; nam librariis assibus in ea tempestate populus usus est. Sed iniurias atrociores, ut de osse fracto, non liberis modo, verum etiam servis factas, inpensiore damno vindicaverunt, quibusdam autem iniuriis talionem quoque adposuerunt. Quam quidem tu talionem, vir optime, iniquius paulo insectatus es ac ne consistere quidem dixisti lepida quadam sollertia verborum, quoniam talioni par non sit talio neque rumpi membrum facile possit ad alterius rupturae, ut ais tu, aequilibrium. Verumst, mi Favorine, talionem parissimam fieri difficillime. Sed decemviri minuere atque extinguere volentes huiuscemodi violentiam pulsandi atque laedendi
Abbreviated transcription (Latin):
periculum uitae ostenditur. Cetero qui morbum uebe¬
mentiorem iim grauiter nocendi habentem legum ist¬
arum scriptores alio in loco non per se morbum. sed m¬
orbum sonticum appellauit. lumentum: quodque nõ
id solum significat quod nunc dicitur: sed uectabulum
etiam quod adiunctis pecoribus trahebatur. Ueteres no¬
stri iumentum a iungendo dixerunt. Arcera autem
uocabatur plaustrumm tectum undique  munitum q¬
uasi arca quaedam magna uestimentis instrata: qua
nimis aegri aut senes portari cubantes solebant. Quae¬
nar tibiꝰ igitur acerbitas esse uisa est quod in iusuo¬
cato paupertino homini uel inopi qui aut pedibus forte
eris ess& aut quo alio casu ingredi non quir&. Plaust¬
rum esse dandum censuerunt. Neque insterni tamen
delicate arteram iusserunt. Quoniam satis ess& inuali¬
do cuiusmodi uectaculum. Atque id fecerunt ne ca¬
usatio ista aegri corporis perpetuam uacationem dar&

Expanded text:
periculum vitae ostenditur. Ceteroqui morbum vehepericulum vitae ostenditur. Ceteroqui morbum vehementiorem, vim graviter nocendi habenten, legum istarum scriptores alio in loco, non per se morbum, sed morbum sonticum appellant. Iumentum quoque non id solum significat quod nunc dicitur, sed vectabulum etiam quod a iunctis pecoribus trahebatur; veteres nostri iumentum. a iungendo dixerunt. Arcera autem vocabatur plaustrum tectum undique et munitum, quasi area quaedam magna, vestimentis instrata, qua nimis aegri aut senes portari cubantes solebant. Quaenam tibi igitur acerbitas esse visa est, quod in ius vocato paupertino homini vel inopi, qui aut pedibus forte aegris esset aut quo alio casu ingredi non quiret, plaustrum esse dandum censuerunt? neque insterni tamen delicate arceram iusserunt, quoniam satis esset invalido cuimodi vectabulum. Atque id fecerunt, ne causatio ista aegri corporis perpetuam vocationem daret
Abbreviated transcription (Latin):
lius plebiscito uoconio de coercendis mulierum ornatib¬
us: Quid tam necessarium existimatum est propulsandȩ
ciuium luxuriae quam lex licinia & fannia aliaeque
item leges sumptuariae. Omnia tamen haec oblitterata
& operta sunt ciuitatis opulentia quasi quibusdam flucti¬
bus ex aestuantis. Sed cur tibi esse uisa est inbumana lex
omnium mea quidem sententia humanissima quae iu¬
mentum dari deb& ergo aut seni in ius uocato. Terba
sunt haec de lege. Si in ius uocat: si morbus euitasue ui¬
tium ex tat quiꝰ in ius uocabit iumentum dato. Si uol&
arceram sternito. An tu forte morbum appellari hic pu¬
tas aegrotationem grauem cum febri rapida & quertera
imentumque dici pecus aliquod unicum tergo uehens.
Ac propterea minus fuisse humanum existimas atgrotũ
domi suae cubantem iumento positum in ius rapiꝰ Hoc¬
mi fauorine nequaquam ita est. Nam morbus in lege
ista non febriculosus nec nimium grauis. sed uitium ali¬
quod imbecillitatis atque inualentiae demonstratur nõ

Expanded text:
lius plebisscito Voconio de coercendis mulierum hereditatibus? Quid tam necessarium existimatum est propulsandae civium luxuriae quam lex Licinia et Fannia aliaeque item leges sumptuariae? Omnia tamen haec oblitterata et operta sunt civitatis opulentia quasi quibusdam fluctibus exaestuantis. Sed cur tibi esse visa est inhumana lex omnium mea quidem sententia humanissima, quae iumentum dari iubet aegro aut seni in ius vocato? Verba sunt haec de lege Si in ius vocat: Si morbus aevitasve vitium escit, qui in ius vocabit iumentum dato; si nolet, arceram ne sternito. An tu forte morbum appellari hic putas aegrotationem graver cum febri rapida et quercera, iumentumque dici pecus aliquod unicum tergo vehens? ac propterea minus fuisse humanum existumas aegrotum domi suae cubantem iumento mi Favorine, nequaquam ita est. Nam morbus in lege ista non febriculosus neque nimium gravis, sed vitium aliquod inbecillitatis atque invalentiae demonstratur, non
Abbreviated transcription (Latin):
urrit & ingenuus. In omnibus enim nis non ueruran. sed ad¬
ulterinum ponitur. Nara n non esse lingua inditio est Nã
si ea littera ess& lingua palatum tanger& alio dinde in loco
it scriptum gractos non tantae inscitiae atrus qui .. scri
ulla re subacti

Expanded text:
urrit et ingenuusingeluus. In omnibus his non verum n, sed adurrit et ingenuusingeluus. In omnibus his non verum n, sed adulterinum ponitur. Nam n non esse lingua indicio est; nam si ea littera esset, lingua palatum tangeret. Alio deinde in loco ita scriptum: Graecos non tantae inscitiae arcesso, qui ou ex ulla re subacti
Abbreviated transcription (Latin):
uit . M. uarronem & P. Nigidium. Sed uarronis quidem monu:¬
menta rerum ac disciplinarum quae per litteras condidit in pro¬
patulo frequentique usu feruntur. Nigidianae autem commẽ¬
tationes non proinde in uulgus exeunt & obscuritas subtili¬
tasque earum tanquam parum utilis delicta est. Sicuti sunt
quae paulo ante legimus in commentariis eius quos grammati¬
cos inscripsit: e quibus quaedam ad demonstrandum scriptu¬
rae genus exempli gratia sumpsi. Nam cum de natura atque
ordine litterarum disserer& quas grammatici uocales appellãt
uerba haec scripsit quae relinquimus in enarrata & exercendã
legentium intentionem . A. & . o. semper principes sunt .i. & .u. sẽ
si quis putat praeire.u. in his uerbis. Ualerius nemonius uolu sius
eat litterae cum praeunt ne uocales quidem sunt item
ex eodem libro haec sunt. Inter litteram n & s est alia uis
ut in nomine anguis & angaria &̾ angore & increpat ꝙ inc¬

Expanded text:
uit M. Varronem et P. Nigidium. Sed Varronis quidem monuuit M. Varronem et P. Nigidium. Sed Varronis quidem monumenta rerum ac disciplinarum, quae per litteras condidit, in propatulo frequentique usu feruntur, Nigidianae autem commentationes non proinde in volgus exeunt et obscuritas subtilitasque earum tamquam parum utilis derelicta est. Sicuti sunt quae paulo ante legimus in Commentariis eius, quos Grammaticos inscripsit, ex quibus quaedam ad demonstrandum scripturaeseripturae genus exempli gratia sumpsisunpsi. Nam, cum de natura atque ordine litterarum dissereret quas grammatici vocales appellant, verba haec scripsit, quae reliquimus inenarrata ad exercendam legentium intentionem: A et o semper principes sunt, i et u semperSi quis putat praeire u in his verbis: Valerius, Vennonius, Volusius, hae litterae, cum praeeunt, ne vocales quidem sunt. Item ex eodem libro verba haec sunt: Inter litteram n et g est alia vis, ut in nomine anguis et angarianrari et ancorae et increpat et inc
Abbreviated transcription (Latin):
Frontonis familiari docuit nos inquit Apollinaris nanos uerbũ
graecum esse. Tu nos doce in quo de mulis aut equuleis humili¬
oribus uulgo dicitur an ne latinum sit & apud quem scriptũ
reperiatur. Atque ille grammaticus homo sane perquam inno¬
scendis ueteribus scriptis exercitus. Si piaculum inquit non cõ
mittitur praesente apollinare quid de uoce ulla graeca latin¬
aue sentiam dicere: Audeo tibi feste quaerenti respondere hoc¬
esse uerbum latinum scriptumque inueniri in poemate helinei
in se non ignobilis neque indocti poetae uersusque eius ipsos di¬
xit. Quos quoniam memoriae forte mihi aderat ascripsi. ac nu¬
ne me genum nana per salicta bigis rheda rapit citata nanis.
Etas M. Ciceronis & q. caesaris praestanti facundia uiros¬
paucos habuit. Doctrinam autem multiformium uari¬
arumque artium quibus humanitas erudita est columnas hab¬

Expanded text:
Frontonis familiari: Docuit, inquit, nos Apollinaris, nanos verbum Frontonis familiari: Docuit, inquit, nos Apollinaris, nanos verbum Graecum esse, tu nos doce, quoniam de mulis aut eculeis humilioribus vulgo dicitur, anne Latinum sit et aput quem scriptum reperiatur? Atque ille grammaticus, homo sane perquam in noscendis veteribus scriptis exercitus: Si piaculumpiaculunm, inquit, non committiturcomniittitur, praesente Apollinare, quid de voce ulla Graeca Latinave sentiam dicere, audeo tibi, Feste, quaerenti respondere esse hoc verbum Latinum scriptumque inveniri in poematispoeinatis Helvi Cinnae, non ignobilis neque indocti poetae, versusque eius ipsos dixit, quos, quoniam memoriae mihi forte aderant, adscripsi: At nunc me Genumana per salicta Bigis raeda rapit citata nanis. AETAS M. Ciceronis et C. Caesaris praestanti facundia paucos habuit, doctrinarum autem multiformium variarumque artium quibus humanitas erudita est columina hab
Abbreviated transcription (Latin):
ut sim certus an recte supersederim nanos dicere parua ni¬
scriptum esse in libris ueterum memineram. Nanos autem
sordidum esse uerbum & barbarum credebam. Est quidem
iequit hoc apollinaris in consuetudine imperiti uulgi freq¬
uens sed barbarum non est: censeturque linguae graecȩ ori¬
gine. iauoia enim graete uocauere breni atque humili
corpore homines paululum supra terram extantes łolque ita
dixerunt adhibita quadam ratione ethimologiae cum sen¬
tentia uocabuli competente. & si memoria inquit mihi nõ
labat scriptum hoc est in comoedia aristophanis cui nomen
est era lic fuiss& autem uerbum hoc a te ciuitate donatũ
aut in latinam coloniam deductum: si tu eo uti dignatus
fores esset que ad impendio probabilius quam quae a labe¬
rio ignobilia mmus & sordentia in usum linguae latinae int¬
romissa sunt. Tũ festus postumius gramiatico ciupiam latino

Expanded text:
ut sim certus an recte supersederim nanos dicere parva niut sim certus an recte supersederim nanos dicere parva niscriptum esse in libris veterum memineram, nanos autem sordidum esse verbum et barbarum credebam? Est quidem, inquit, hoc Apollinaris, in consuetudine inperiti vulgi frequens, sed barbarum non est censeturque linguae Graecae origine; νάνους enim Graeci vocaverunt brevi atque humili corpore homines paulum supra terrain extantes idque ita dixerunt adhibita quadam ratione etymologiae cum sententia vocabuli competente et, si memoria, inquit, mihi non labat scriptun hoc est in comoedia Aristophanis, cui nomen est Ὁλκάδες. Fuisset autem verbum hoc a te civitate donatum aut in Latinam coloniamcolonial deductum, si tu eo uti dignatus fores, essetque id inpendio probabilius quam quae a Laberio ignobilia nimis et sordentia in usum linguae Latinae intromissa sunt. Tum Festus Postumius grammatico cuipiam Latino,
Abbreviated transcription (Latin):
icae disciplinam: Tum falcem ibi atque securim capit atque
ibi homo miler imperitus uites suas sibi omnes & oleas detru¬
cat comasque arborum letissimas uberrimosque uitium palmi¬
tes decidit & fructeta atque uirgulta simul omnia pomisfru¬
gibusque gignendis cum sentibus & rubis purificandi agri gra¬
tia conuelsit mala mercede doctus audatiam fiduciamque pec¬
candi imitatione fala eruditus. sic inquit isti apatie sectato¬
res qui uideri sese tranquillos & intrepidos & immobiles uolũt
dum nihil cupiunt nihil dolent nihil irascuntur nihil gaudent
omnibus uehementioris animi officiis amputatis in corpore ig¬
naue & eneruatȩ uitae consenescunt:
nto Corneluis & festus Postumius & apollinaris Sulpi¬
tius. Atque ego assistens ibi cum quibusdam aliis sermones
eorum quos de litterarum disciplinis habebant curiosiusca¬
ptabam. Tum fronto apollinari fac me inquit magister

Expanded text:
icae disciplinam. Tum falcem ibi ac securim capit: atque icae disciplinam. Tum falcem ibi ac securim capit: atque ibi homo misere inperitus vites suas sibi omnis et oleas detruncat comasque arborum laetissimas uberrimosque vitium palmites decidit et frutecta atque virgulta simul omnia, pomis frugibusque gignendis felicia, cum sentibus et rubis purificandi agri gratia convellit, mala mercede doctus audaciam fiduciamque peccandi imitatione falsa eruditus. Sic, inquit, isti apathiae sectatores, qui videri se esse tranquillos et intrepidos et inmobiles volunt, dum nihil cupiunt, nihil dolent, nihil irascuntur, nihil gaudent, omnibus vehementioris animi officiis amputatis, in torpore ignavae et quasi enervatae vitae consenescunt. nto Cornelius et Festus Postumius et Apollinaris Sulpicius, atque ego ibi adsistens cum quibusdam aliis sermones eorum, quos de litterarum disciplinis habebant, curiosius captabam. Tum Fronto Apollinari: Fac me, inquit, oro, magister,
Abbreviated transcription (Latin):
tam uiderentur & cum pernicie agnata sunt detrahantur.
ne profecto id accidat quod cudamꝰ łracho insipienti & tu¬
di in agro quem emerat procutando ueniss& usus fabula¬
em dogro frathus inquit ext ultima barbatia turis colendi
insolenis cuminterias cultioris humamorisque untae
cupidine commigrasi& fundum mercatus oleo atque
uipo corstitutumꝰ quia nihil admodum super uite aut
arhore colenda sc iras Did&̃ forte incinura rubos lare
atque alte ab hort̾is excidentem fratinos ad suminum
prope uerticem deputantem soboles uitium e radicibus
caudicum super terram fusas euellentem stolones inpomis aut
in oleis proceros atque directos amputantem acceditque pro¬
pe & cur tantam ligni atque frondium caedem facer& per¬
contatus est. & uicius ita respondit. Ut ager inquit mun¬
dus purusque fiat: eius arbor atque uitis fecundior. Discedit
ille & uicmo gratias agens & letus tanquam adeptus rei rust¬

Expanded text:
ram videntur et cum pernicie adgnata sunt detrahantur, ram videntur et cum pernicie adgnata sunt detrahantur, ne profecto id accidat quod cuipiam Thraco insipienti et rudi in agro quem emerat procurando venisse usu fabulast. Homo Thracus, inquit, ex ultima barbaria, ruris colendi insolens, cum in terras cultiores humanioris vitae cupidine commigrasset, fundum mercatus est oleo atque vino consitum. Qui cum nihil admodum super vite aut arbore colenda sciret, videt forte vicinum rubos alte atque late obortas excidentem, fraxinos ad summum prope verticem deputantem, suboles vitium e radicibus caudicum super terrain fusas revellentem, stolones in pomis aut in oleis proceros atque derectos amputantem, acceditque prope et cur tantam ligni atque frondium caedem faceret percontatus est. Et vicinus ita respondit: Ut ager, inquit, mundus purusque fiat, eius arbor atque vitis fecundior. Discedit ille a vicino gratias agens et laetus, tamquam adeptus rei rust
Abbreviated transcription (Latin):
minus sapienter & parum uiriliter dolorem ferr& ex morte
pueri quem amabat. In ea disertione quantulum memini
buiuscemodi sensus est quod nullus usquam homo qui secũ¬
dum natutam sentir& & saperq affectionibus istis animi q¬
uas nãsli appellant aegritudinis cupiditatis timoris nae cu
uoluptatis carere & uacare totius poss& rhetor non dolore.¬
tque si poss& ut iam obniti ut totis carer& non ex re id me¬
liis. Quoniam languer& animus & torper& affectionum q¬
uarundam adminiculis ut necessario plurium perir& Priua¬
tus dicebat eam sensus istos motusque animi qui cum itamo¬
deratiores sunt iutia fiunt in nexos implicatosque esse ui¬
ꝙ oribus quibusdam mentium &̾ alacritatibus. at propterea
si omnino omnis eos conuellamus periculum esse necis Ad¬
haerentes bonas quoque & utiles animi indoles amittamus.
N oderandos esse igitur & scite consyderateque purgandos cẽ¬
sebat ut eam tantum quae aliena sunt contraque natu¬

Expanded text:
minus sapienter et parum viriliter dolorem ferret ex morte minus sapienter et parum viriliter dolorem ferret ex morte pueri quem amaverat. In ea dissertione, quantulum memini, huiuscemodi sensus est: quod nullus usquam homo, qui secundum naturam sentiret et saperet, adfectionibus istis animi, quas πάθη appellabat, aegritudinis, cupiditatis, timoris, irae, voluptatis, carere et vacare totis posset, atque, si posset etiam obniti ut totis careret, non fore id melius, quoniam langueret animus et torperet, adfectionum quarundam adminiculis, ut necessaria plurimum temperie privatus. Dicebat enim sensus istos motusque animi, qui cum inmoderatiores sunt vitia fiunt, innexos inplicatosque esse vigoribus quibusdam mentium et alacritatibus, ac propterea, si omnino omnis eos inperitius convellamus, periculum esse ne eis adhaerentes bonas quoque et utiles animi indoles amittamus. Moderandos esse igitur et scite considerateque purgandos censebat, ut ea tantum quae aliena sunt contraque natu
Abbreviated transcription (Latin):
multorumque doctorum hominum memoria di¬
gnantur. quod sint lepidissimi & uenustissimae breuita¬
E neque adeo parnci sunt ueteres scriptores qui eos ꝑlato¬
nis esse philoscphi affirmant:. quibus ille adolescens luserit
cum tragoediis eo quoque tempore faciendis praeluder&e
scens in plures uersiculos licentius liberiusque uertit: qui
quoniar mihi quidem uisi sunt esse memoratu digni su¬
bdidi Dum semiuło sauio meum puellum sauior dule¬
enque florem spiritus duco. Ex aperto tramite anima
peruium & labra pueri mollia rimata: Itineri transitus
et uansisiro nititur Fum si morae quid plusculae fuissa
in cetu osculi amoris igni percita transiss& & me liquer&
& mira prorsum res moner& ut adme fierem mortuus
ad puerum intus uiuerem:¬
trodem atticum consularem uitum athenis disse¬
rentem audiui graeca oratione. Inqua fere omnes
memoriae nostrae uniuersos grauitate atque copia & eleg¬
antia uocum longe praestitit. Disseruit autem contra oͥ¬

Expanded text:
multorumque doctorum hominum memoria dignantur, quod sint lepidissimi et venustissimae brevitatis. Neque adeo pauci sunt veteres scriptores, qui quidem eos Platonis esse philosophi adfirmant, quibus ille adulescens luserit, cum tragoediis quoque eodem tempore faciendis praeluderescens, in plures versiculos licentius liberiusque vertit. Qui quoniam mihi quidem visi sunt non esse memoratu indigni, subdidi: Cum semihiulco savio Meo puellum savior Dulcemque florem spiritus Duco ex aperto tramite, Anima male ue in oris pervium Et labra pueri mollia, Rimata itineri transitus, Ut transiliret, nititur. Tum si morae quid plusculaeplusculac in coetu osculi, Amoris igni percita Transisset et me linqueret Et mira prorsum res foret, Ut fierem ad me mortuus, Ad puerum ut intus viveremRODEM ATTICUM, consularem virum, Athenis disserentem audivi Graeca oratione, in qua fere omnes memoriae nostrae universos gravitate atque copia et elegantia vocum longe praestitit. Disseruit autem contra ἀ