comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ imagines pͥmũ quide nullis tẽpoꝵ
morulis mirabili celeritate. ex corꝑalibꝰ
numeris in sensualibꝰ formatas sentit. ꝑ
occursores recipit. ꝑ progressores intro¬
ducit. ꝑ recordabiles memoriȩ comm̃¬
dat. ꝑ rationales ordinat. ꝑ intellectua¬
les approbat. aut improbat. scđm regłas
numerorũ. qui supͣ eã sunt
exẽplaria ꝑspiciens. et de
nume¬
ris intra se ipsa constitu¬
tis iudi¬
cat. deq corꝑalibꝰ. ⁊ sensu¬
alibus.
qui utriq extra se sunt.
Octo si quiđe numerorum ordines rõ
inuenit. quorũ pͥmus. et summus ẽ supͣ
intellectũ in ȩternis causis. scđm quã
discernit anima rationalis. sicut ait a-¬
postolꝰ. spualis homo iuidicat omĩa. ip¬
se autẽ a nemine uidicat᷑. Duo quoq
omnino et ertra et in fra animã sunt
quorũ unus et extimꝰ in corꝑalibꝰ ẽ. ex
quib corꝑei sensus formant᷑. ĩ quibꝰ
phantasiȩ fuint. alt̾ in ipsis corꝑeis sensibꝰ

Expanded text:
hoc est imagines, primum quidem nullis temporum hoc est imagines, primum quidem nullis temporum morulis mirabili celeritate ex corporalibus numeris in sensualibus formatas sentit, per occursores recipit, per progressores introducit, per recordabiles memoriae commendat, per rationabiles ordinat, per intellectuales approbat aut improbat, secundum regulas numerorum, qui supra eam sunt. exemplaria perspiciens, et de numeris intra seipsam constitutis judicat, deque corporalibus et sensualibus, qui utrique extra se sunt. Octo siquidem numerorum ordines ratio invenit. Quorum primus et summus est supra intellectum in aeternis causis, secundum quem discernit anima rationalis omnia, sicut ait Apostolus: Spiritualis homo judicat omnia, ipse autem a nemine judicatur. Duo quoque omnino et extra et infra animam sunt, quorum quidem unus et extimus in corporibus est, ex quibus corporei sensus formantur, in quibus phantasiae fiunt, alter in ipsis corporeis sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
ditur ad recipiendas uisibiliũ rerũ colora
sonituũ ꝑcussione aeriserũ¬
pẽtiu
ꝓsodias. quas formas. colo¬
resq
uocũ dicimꝰ in se inaginã¬
das. Cȩte
ri tres sensus intra t̃minos
corporiꝰ
contineri uidentur. quamuis olfaciendi
corꝑali quantitate: localibusq spaciis aĩã hussalla
carens in corꝑe quod regit sua presentia
ꝑagit. et đu ipsa nullo loco contineatur. lo¬
cales tñ partes sui corꝑis ubicũq sintiui¬
uificat. atq gub̾nat. Non enim cumulo
carnaliũ membrorũ localtt᷑ ꝯcluditur
nec cũ sensibus foras porrectis localit ꝑ agit᷑
Ad est aũ potentialit᷑. ad recipiendas phan¬
tasias. quȩ in sensuũ suorũ instrum̃tis ubi¬
ctt᷑. Uno siquide: eo deq modo temꝑis mo¬
m̃to. et side in radus oculorũ. ꝑ ethera spar¬
sis. et uocuͣ in auditu ꝑ aera diffuso. ⁊ odo¬
rũ in olfactu seu intra corpus. seu extra¬
corpus. ⁊ saporũ in gustu. in tactu quoq
omniũ quȩ tactui accidunt phantasias

Expanded text:
visus ad recipiendas visibilium rerum colorabsonituum, percussione aeris erumpentium, prosodias, quas formas coloresque vocum dicimus in se imaginandas. Ceteri enim tres sensus intra terminos corporis contineri videntur, quamvis olfaciendi porali quantitate, localibusque spatiis anima carens, in corpore, quod regit, sua praesentia peragit. Et dum ipsa nullo loco contineatur, locales tamen partes sui corporis, ubicunque sint, vivificat atque gubernat. Non enim cumulo carnalium membrorum localiter concluditur, nec cum sensibus foras porrectis localiter porrigitur. Adest autem potentialiter ad recipiendas phantasias, quae in sensuum suorum instrumentis, ubicitur. Uno siquidem eodemque temporis momento, et siderum in radiis oculorum per aethera sparsis, et vocum in auditu per aera diffuso, et odorum in olfactu seu intra corpus seu extra, et saporum in gustu, in tactu quoque omnium, quae tactui accidunt, phantasias,
Abbreviated transcription (Latin):
que ẽ corpusa t̃ra sumit᷑. eo de tͦpo quo totum¬
animã at̾ra produci iubet᷑. đu anima oĩno
t̃ra non sit. sicut neq corpꝰ anima. Quõ uͦ ip¬
sa corꝑi adheret. in unitate aĩalitatis simul
de t̾ra fieri scͥptura testatur. Uł ꝑ t̾ram totiꝰ¬

Expanded text:
quae est corpus, a terra sumitur, eodem tropo totumet animam, a terra produci jubetur, dum anima omnino terra non sit, sicut neque corpus anima; quoniam vero ipsa corpori adhaeret in unitate animalitatis, simul de terra fieri Scriptura testatur. Sed si qui
Abbreviated transcription (Latin):
quare uolatilia ex aqua producta dicant᷑
credibilius nãq uideretur: ut sic̃ aĩalia
t̾ram habitantia de t̾ra ꝑhibentur creata
ita etiã pisces solum aque quide possesso¬
res de aqua. uolatilia uͦ que aera tranat᷑
aquarũ. una quide marina. et fluuialis. crassi¬
orisq qͥlitatis. altera uͦ uaporalis et nebulosa
leiuiorq Et crassior qͥđe t̾rena soliditate ful¬

Expanded text:
quare volatilia ex aqua producta dicantur. Credibilius namque videretur, quemadmodum animalia terram habitantia de terra perhibentur creata, ita etiam pisces solummodo, aquae quidem possessores, de aqua; volatilia vero, quae aëra tranant, sunt, una quidem marina et fluvialis, crassiorisque qualitatis, altera vero vaporalis et nebulosa, leviorque. Et crassior quidem terrena soliditate ful
Abbreviated transcription (Latin):
ciconiarũ erga parentes magna scribit᷑
Patre si qͥde senescente. ⁊ p̃nimia senectu¬
te. in dum̃ta plumarũ ꝑdente. nati un¬
diq ccumstant. suis p̾ennis fouent. ⁊ es¬
cas copiosas p̾parantes etiã in uolatu ua¬
lidu prestant auxiliũ. euietũ uolatile
utrimq leuantes. ac sic illd in omnibꝰ

Expanded text:
ciconiarum erga parentes Basilius scribit: patre siquidem senescente, et prae nimia senectute indumenta plumarum perdente, nati undique circumstant, suisque pennis effovent, et escas copiose praeparantes, etiam in volatu validum praestant auxilium, quietum volatile utrinque levantes; ac sic illud in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt. Qmͣ gͥ pisces et uolatilia. pluscęt̾is
aĩalibꝰ ex humida natura. ac pene sola c̾ari
eorũ qualitates manifeste declarant. humi¬
da namq sunt. et frigida. ꝓpterea ex aquis
apduci diuina scͥptura cõmemorat dicens.
suꝑ t̾ram. ac si aꝑte diceret. Aquarũ una spe¬
cies crassior qͥde pisces altera uͦ quȩ leuior
est uolatilia producat. qd etiã ex ĩpsiscor
narũ leuitate in altũ subleuari uidmus. Qd ait
suꝑ t̾ram sub firmamͣto cęli. aꝑte significat uo¬

Expanded text:
cipiunt. Quoniam igitur pisces et volatilia plus ceteris cipiunt. Quoniam igitur pisces et volatilia plus ceteris animalibus ex humida natura ac paene sola creari eorum qualitates manifeste declarant; humida namque sunt et frigida: propterea ex aquis produci divina Scriptura commemorat.super terram. Ac si aperte diceret: aquarum una species crassior quidem pisces, altera vero, quae levior est, volatilia producat. Quod etiam ex ipsis corpnarum levitate in altum sublevari videmus. Quod autem super terram sub firmamento caeli, aperte significat, vo
Abbreviated transcription (Latin):
du uͦ in aere uolatiliũ induunt. Et hoc ꝑ
.ui. menses mutata speͥ faciunt. Sex enim
in aqua natitat̃.⁊ .ui. in aere uolitant.
et in tͣrã sicut cȩtera uolatilia descendunt.
Et hȩc spẽs auiũ gͣgatĩ semꝑ siue ĩ aere
siue in aqua ĩcedit. et luligo appellatur
amphibia. hoc ẽ duplicit uiuentia. et in tͣra. ⁊
ĩ aqͣ. foce: et corco drilli multaq similia. Est
facta c̾dantur. Spirant᷑ et respirãt. idoq et
in tͣris. et inaere habitat᷑. a qua uͦ suffocant᷑
cui semꝑ suꝑ natant. pretͣ illa amphibia. qͤ
sponte se undis in mergunt. Pisces uͦ qmͣ de
aqͣ. ac pene sola spissa creati sunt. qm̃ spirare
et respirare sicut t̾rena. et aeria animalia ñ
possunt tactu tͣrȩ: et aeriscitissime ꝑ eunt. ñ
tam̃ spiratione. et respiratione omnino pͥuan¬
tur. Nã si penitꝰ pͥuarentur: penitꝰ ñ dormi
Pulmones gͥspirantes et respirantes habent

Expanded text:
dum vero in aëre, volatilium induunt. Et hoc per dum vero in aëre, volatilium induunt. Et hoc per sex menses mutata specie faciunt; sex enim in aqua natitant, et sex in aëre volitant, et in terram sicut cetera volatilia descendunt. Et haec species avium gregatim semper sive in aëre, sive in aqua incedit, et fulica appellatur. amphibia, hoc est, dupliciter viventia, et in terra et in aqua, phocae et crocodili multaque similia. Est facta esse; spirant enim et respirant, ideoque et in terris et in aëre habitant, aqua vero suffocantur, cui semper supernatant, praeter illa amphibia, quae sponte undis se mergunt. Pisces vero, de aqua ac paene sola spissa creati, quoniam spirare et respirare, sicut terrena et aërea animalia, non possunt, tactu terrae et aëris citissime pereunt, non tamen spiratione et respiratione omnino privantur. Nam si penitus privarentur, penitus non dormirpulmones igitur spirantes et respirantes habent.
Abbreviated transcription (Latin):
supior serena qͥde ẽ nulliꝰq ꝑtͣbationibꝰ que
ex t̾renis. a quaticiꝰq uaporibus in aere nas¬
cunt᷑ obnoxia. ĩferior u humida ẽ: et corpu¬
lentioris qualitatis motibꝰ uentorũ. ꝯgloba¬
tionibꝰ nubiũ.ceterisq quȩ exiucinitate t̃re
a quarũq efficiunt᷑ ac cõmodata. qͥcqͥd ex
illa parte aeris humide. aquoseq qualita¬
tis gignit᷑. ex aere creari ñ in congruũ est
credere. Non enĩ possent uolatilia hãc par¬
tem aeris t̾ris aqͥsq uicinã transmeare. si
aerie naturȩ omnino ẽent exꝑtia. Iã uͦ du
in eis et leuitas pennarũ. et ossuũ ꝯcauitas
⁊ uolitandi facilitas dinoscit᷑.aꝑtissime da¬
tur intelligi. ñ sołu ex aqua. uerũ etiã ex
aere creatã. Quod &̃ ex amphibioꝵ natura
facillime ꝑspicitur. ꝗͣ et ĩ aqua. et ĩ aere.ł
ĩ aqua.⁊ in t̾ra uiuunt. Uolatiliũ nãq quȩ¬
dam sunt. quȩ uicissim & ĩ aere degunt.
⁊ in aꝗͣ. et đu ĩ aqua uiuunt pisciũ formã

Expanded text:
 quae ex terrenis aquaticisque vaporibus in aëre nascuntur, obnoxia, inferior vero humida est et corpulentioris qualitatis, motibus ventorum, conglobationibus nubium, ceterisque, quae ex vicinitate terrae aquarumque efficiuntur, accommodata: quidquid ex illa parte aëris humidae aquosaeque qualitatis gignitur, ex aëre creari non incongruum est credere. Non enim possent volatilia hanc partem aëris terris aquisque vicinam transmeare, si aëreae naturae omnino essent expertia. Jam vero dum in eis et levitas pennarum, et ossium concavitas, et volitandi facilitas dignoscitur, apertissime datur intelligi, non solum ex aqua, verum etiam ex aëre creata. Quod etiam ex amphibiorum natura facillime perspicitur, quae et in aqua et in aëre, vel in aqua et in terra vivunt. Volatilium namque quaedam sunt, et in aqua, et dum in aqua vivunt, piscium formam,
Abbreviated transcription (Latin):
sensilium rerũ noticia ad intelligibilium
intelligentiam. Ut enim ꝑ sensum ꝑuenit᷑
ad intellectũ ita ꝑcreaturam reditur adđm.
Namñ sicut. irracionalia animalia solam
suꝑficiem rerũ uisibilium oportet nos in¬
det sapiens homo sitũ illius. ⁊ motũ ꝑ loca

Expanded text:
sibilium rerum notitia ad intelligibilium intelligentiam. Ut enim per sensum pervenitur ad intellectum, ita per creaturam reditur ad Deum. Nam non, sicut irrationabilia animalia, solam superficiem rerum visibilium oportet nos intudet sapiens homo situm illius, et motum per loca
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰsolutionẽ corꝑis. una spẽs maneti alt̾a ꝑit
quom earũ genus totũ suũ seruabit. ut enĩ
ꝑeunte genere om̃s spẽs illius ꝑire necesse ẽ
ita intereuntibꝰ speciebus illarũ genꝰ int̾ire
ratio cogit. Genus enĩ in suiᷤᷤ speciebꝰ saluat᷑. ⁊

Expanded text:
solutionem corporis una species manet, altera perit, quomodo carum genus totum suum servabit? Ut enim pereunte genere omnes species illius perire necesse est, ita intereuntibus speciebus illorum genus interire ratio cogit; genus enim in suis speciebus salvatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
angło seu in alia creatura. qͦd nat᷑aliter
ẽ ñ unã. s multas. et a se differentes uitas con¬
tinet. habens irrationałe: et rationałe: sensu¬
ale simul et germinałe: m. Intuere diligen¬
tius humanȩ animȩ potentias. quȩ đu sit

Expanded text:
angelo seu in alia creatura, quod naturaliteangelo seu in alia creatura, quod naturaliteomine est, non unam, sed multas, et a se differentes vitas continet, habens irrationalem et rationalem, sensualem simul et germinalem: intuere diligentius humanae animae potentias, quae dum sit
Abbreviated transcription (Latin):
nulliꝰ creature expers. Extra enim nulła ere
namq animalibꝰ distributꝰ non pot sub¬
sistere: nͥ in corꝑe. ex .iiii. elem̃tis constituto
Non enĩ erit uisus. ubi non ẽ ignis. neq
auditꝰ si aer desit. humore subtracto nec
olfactꝰ remanebit. nec gustus. tͣrȩ absentia
totũ abstrahit tactum.corꝑa u angłica
simplicia spualiaq sunt. omni exteriori
sensu carentia. Non enim sensiliũ rerum
notitiã ꝑ phantasias corpoꝵ accipiunt.
s omnẽ corꝑałe creaturam in causis suis
spũalibꝰ spiritualĩt ꝑspiciunt. quẽ ad mo¬
dum uisuri sumꝰ. cũ ad ȩqualitatẽ eorum¬
naturȩ transmutabim᷑.Sensu itaq cor-¬
poreo carent angłi. quia suꝑ ipsum sunt
ac ꝑ hoc totiꝰ irrationalis uitȩ exꝑtes. siue
sensualis. siue omni sensu priuatȩ compo¬
sitis corruptibilibꝰq corꝑibꝰ non grauant᷑
Proinde multa repꝑies in hoĩe: que neqͣqͣ
nat᷑a recip̃ angłica. non aute̾ subsistit in

Expanded text:
nullius creaturae expers. Extra haec enim nullam animalibus distributum non posse subsistere, nisi in corpore ex quattuor elementis constituto. Non enim erit visus, ubi non est ignis, neque auditus, si aer desit; humore subtracto nec olfactus remanebit nec gustus; terrae absentia totum abstrahit tactum. Corpora vero angelica simplicia spiritualiaque sunt, omnique exteriori sensu carentia. Non enim sensibilium rerum notitiam per phantasias corporum accipiunt, sed omnem corporalem creaturam in causis suis spiritualibus spiritualiter perspiciunt, quemadmodum visuri sumus, cum ad aequalitatem naturae eorum transmutabimur. Sensu itaque corporeo carent angeli, quia super ipsum sunt; ac per hoc totius irrationabilis vitae expertes, sive sensualis, sive omni sensu privatae, compositis corruptibilibusque corporibus non gravantur. Proinde multa reperies in homine, quae nequaquam natura recipit angelica; non autem subsistit in
Abbreviated transcription (Latin):
et auditꝰ. quȩ partes corꝑis ex igneri aere
poros ad suꝑcilia. pupillasq oculoꝵ dirua¬
ta. unͣ uelocissimo impetu solariũ̃ radioꝵ
instar foras ꝓsiliẽs. priꝰ ꝓpinqua loca. ⁊ cor¬
pora seu longissime instituta. tanta uelo¬
tus quoq ẽ subtilissimꝰ quidã tinnitꝰ. qui ex
pulmonũ sꝑu pͥmũ ꝓcedes. sursũq in p̃ dic¬
tam capitis partẽ consurgẽs. ꝑ suos occultoᷤᷤ
meatꝰ in auriũ cocleas diffuss. foras erũpit
uicinisq partibꝰ aeris seu longiꝰ positis se
miscens. quicqͥd in eo sonuerit. absq ulla
tarditate recipere festinat. Hȩ partes cor

Expanded text:
et auditus. Quas partes corporis esse ex igne et aere et auditus. Quas partes corporis esse ex igne et aere poros ad supercilia pupillasque oculorum derivata, unde velocissimo impetu, solarium radiorum instar, foras prosiliens, prius propinqua loca et corpora, seu longissime constituta, tanta velotus quoque est subtilissimus quidam tinnitus, qui ex pulmonum spiritu primo procedens, sursumque in praedictam capitis partem consurgens, per suos occultos meatus in aurium cocleas diffusus, foras erumpit, vicinisque partibus aeris seu longius positis se miscens, quicquid in eo sonuerit, absque ulla tarditate recipere festinat. Has itaque par
Abbreviated transcription (Latin):
pus humanũ siue uiuũ. siue mortuũ
corpꝰ hominis ẽ.Similit̃ anima human᷑¬
siue corpus suũ simul conexum regat. siue
in partes dissolutũ ut uidetur. sensibus re¬
gere desinat. anima tn hominis eẽ ñ cessat
et nͣ minꝰ ad ministrat corpꝰ ꝑ elementa dis¬
ꝑsũ. quã una compagine membroꝵ ꝯuinc¬
tum.qđ uera ratio indubitant᷑ edocet. Si
ñ mirũ si incorꝑea anima partes corꝑis
sui in ꝓximis suis naturis custoditas rexerit
facilius enim similia sibi quã dissimilia
potͣ atungere: Dissimilia autẽ stͣ sibi cras¬
sa et corruptibilia corꝑa. similia uͦ tenuis¬
sima et nullom corruptioni obnoxia. Cor
qualitates transeunt non ut penitus non
corꝑa. s ut spiriualia corꝑa sint sicut ⁊
ipsa elem̃ta. Qđ etiã uiuentis ad huc cor¬
nes. nerui quoq ac uenȩ. omnes etiã humo¬
res quibꝰ moles tota irrigatur. ⁊ nutritur
et fabricatur. hȩc enĩ omnia ex aquatili
t̾renaq qualitate. in constitutione corꝑiꝰ

Expanded text:
ive mortuum, corpus hominis est. Similiter anima humanasive corpus suum simul collectum regat, sive in partes dissolutum, ut videtur, sensibus regere desinat, anima tamen hominis esse non cessateam administrare corpus per elementa dispersum, quam una compagine membrorum conjunctum. Quod vera ratio indubitanter edocet. Si quid mirum, si incorporea anima partes corporis sui in proximis sibi naturis custoditas rexerit? Facilius enim similia sibi, quam dissimilia potest attingere. Dissimilia autem sunt sibi crassa, et corruptibilia corpora; similia vero tenuissima, et nullo modo corruptioni obnoxia. Non qualitates transire, non ut penitus non corporea, sed ut spiritualia corpora, sicut et ipsa sint elementa. Quod etiam viventis adhuc cornes, nervi quoque, ac venae, omnes etiam humores, quibus moles tota irrigatur, et nutritur, et fabricatur; haec enim omnia ex aquatili, terrenaque qualitate in constitutionem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
singłis specialit. cunctosq tñ uitales motꝰ
administrationesq in corꝑe suo siue intra
siue extra pot᷑ ꝑagere: si quide ultra corpo¬
reos sensus et rationat᷑. et intelligit. ut an¬
glica uita.in sensibꝰ corꝑeis sentiendi uim
exercet: similitudine irrationaliũ. suã ra¬
tionalitatẽ ñ deserens. nutrit. et auget cor¬
pus suũ. ut illa quȩ caret sensu. herbasq ac
ligna penetrat. ubiq in se ipsa tota. ⁊ in
omnibꝰ tota. totos sensus suoscustod. In
ossibꝰ gͦ. et ungiubꝰ. et capillis. uim germi
pant. In quinq ꝑtito sensuũ instrum̃to
irrationali uitȩ cõmunicat. quȩ aĩaliũ
ratione carentiũ ꝓpͥa subsistit. In his oĩbꝰ
ꝑ se ipsam quãuis sepe irrationabiliter
moueat᷑. ratione sua carere natura non
sinit. Omne autem quod pot pret̾ has pͣ¬
dictas uirtutes uiui ficandi scił nutͥendiq
ac sentiendi ꝑ sensus siue agat. siue pati.¬
atur: extra corpus suũ agerei uł pati rec¬

Expanded text:
s specialiter, cunctos tamen vitales motus, administrationesque in corpore suo, intra seu extra potest peragere. Siquidem ultra corporeos sensus et ratiocinatur et intelligit, ut angelica vita; in sensibus corporeis sentiendi vim exercet similitudine irrationabilium, suam rationabilitatem non deserens; nutrit, et auget corpus suum, ut illa, quae sensu caret, herbasque ac ligna penetrat; ubique in se ipsa tota, et in omnibus tota, totos sensus suos custodit. In ossibus ergo, et unguibus, et capillis vim germinpant. In quinquepertito sensuum instrumento irrationabili vitae communicat, quae animalium ratione carentium propria subsistit. In his omnibus per se ipsam quamvis saepe irrationabiliter moveatur, ratione sua carere natura non sinit. Omne autem, quod potest praeter has praedictas virtutes, vivificandi scilicet nutriendique ac sentiendi per sensus, sive agat, sive patiatur, extra corpus suum agere vel pati rec
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩe creata sunt. gͦ et omĩa in ipso subsistunt¬
scdm sola accidentia. cunctaq qͦ ꝯsidrant᷑
ĩ uniuu̾sa creatura. hoc ẽ scdm essentiã.⁊ sp̾em¬
gͥ in tantũ solum st̃. in qnͣtũ eentialit subsis¬
putanda. nec penitꝰ st̃. Et si ita ẽ unͣ gͦ sunt¬

Expanded text:
ia creata sunt et in ipso subsistuntsecundum sola accidentia, an cuncta, quae considerantur in universa creatura, hoc est, secundum essentiam, speci in tantum solummodo sunt, in quantum essentialiter subsisputanda nec penitus sunt. Et si ita est, qua
Abbreviated transcription (Latin):
eande spẽm reuocare incipit. Ubi enĩ ess
illa uita solutionis corꝑis temꝑe nͥ in ipso
soluto ut enĩ illa cũ compacto nͣ cõpingit᷑
ita cũ soluto non soluitur. neq cũ renascen¬
te renascit᷑. nec plus uegetat totũ simulꝯ
iunctũ. quã in parte disiunctũ. neq ma¬
ior: id potentior ẽ in toto quã in parte
nec minor. hoc ẽ inpotentior est in ꝑarte
quã in toto. Itide namq regiminis ẽ ĩcunc¬
tis. Ipsa etiã solutio quȩ mors corꝑis dicit᷑
nr̃is sensibꝰ. et materiȩ solutio ẽi non ipsi
naturȩ: quȩ inseparabilis eͣ in se ipsa. ⁊ si-¬
mul semꝑ ẽ. nec spaciis locorũ. et tempoꝵ
segregatur. Homo si quide non desinet
esse homo. homo aute corpus et anima ẽ.
Si autẽ semꝑ homo. semꝑ gͥ et anima et
corpus. Et quãuis partes ħominis a se in¬

Expanded text:
eandem speciem revocare incipit. Ubi enim esset eandem speciem revocare incipit. Ubi enim esset illa vita solutionis corporum tempore, nisi in ipso soluto? Ut enim illa cum compacto non compingitur, ita cum soluto non solvitur, neque cum renascente renascitur, nec plus vegetat totum simul conjunctum, quam in partes disjunctum, neque major, id est, potentior in toto, quam in parte; nec minor, hoc est, impotentior in parte quam in toto. Haec ejusdem namque regiminis est in cunctis. Ipsa etiam solutio, quae mors corporis dicitur, nostris sensibus et materiae solutio est, non ipsi naturae, quae inseparabilis est in seipsa, ei simul et semper est, nec spatiis locorum et temporum segregatur. Homo siquidem non desinit esse homo. Homo autem corpus et anima est. Si autem semper homo, semper igitur anima et corpus. Et quamvis partes hominis a se in
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. et inuisibiliũ uitas iuxta diuinã or¬
dinationẽ distribuit. quẽad mođu solis¬
te sensibꝰ notꝰ. radios suos ubiq diffundit
Non tñ ita uita in om̃ia ꝑuenit.sicͣ sola¬
res radii. Illi si quide non omĩa penetnͣt
int̾iora etenĩ multorũ corporũ non tnͣse¬
unt: Nitȩ uͦ nulla creat̾a seu sensibilis. seu
intelligibilis expers ẽẽ pot᷑. Nam ⁊ corꝑa
quȩ nostris sensibꝰ uident᷑ ueluti mortua
non omnino uita relinquunt᷑. ut enim
illoꝵ compositio. atq formatio. ad ministra¬
tione ꝓpͥȩ uitȩ : ita etiã solutio ⁊ ĩformitas. &
reditꝰ in ea ex quibꝰ deducta stͣ eiusđe obseqͥo
ꝑagit᷑ Semina quide t̾rȩ cõmendata. nͥ priꝰ
moriantur non reuiscunt. et mors eorũ
solutio materiȩ. et speciei ẽ. eadeq uita quȩ
uiuficat iim seminũ. et ꝑiim semina pri¬
usquã soluant᷑ in solutione ñ deserit. s eis
semꝑ adheret. immo etiam ea soluit: moxq
nulla mora intͣstante uiuificare. hoc eͣ in

Expanded text:
et invisibilium vitas juxta divinam ordinationem distribuit, quemadmodum sol iste sensibus notus radios suos ubique diffundit, non tamen ita vita in omnia pervenit, sicut solares radii. Illi siquidem non omnia penetrant; interiora etenim multorum corporum non transeunt. Vitae vero nulla creatura, seu sensibilis, seu intelligibilis, expers esse potest. Nam et corpora, quae nostris sensibus videntur veluti mortua, non omnino vita relinquuntur. Ut enim illorum compositio atque formatio administratione propriae vitae, ita etiam solutio et infirmitas et reditus in ea, ex quibus deducta sunt, ejusdem obsequio peragitur. Semina siquidem, terrae commendata, nisi prius moriantur, non reviviscunt, et mors eorum solutio materiae et speciei est, eademque vita, quae vivificat vim seminum, et per vim semina, priusquam solvantur, in solutione non deserit, sed iis semper adhaeret, imo etiam ea solvit, moxque, nulla mora interstante, vivificare, hoc est, in
Abbreviated transcription (Latin):
p ea passus eͣ in eam reũtetur. et amplius resur¬
rectionis temꝑe reu̾tetur: ⁊ mittetur: ut uirtu¬
te ipsuis uniuersȩ nature facies inpͥstinũ deco¬
rem restituat᷑. Qm̃ itaq in hac omniũ cõmu¬
ni t̾ra. omĩa aĩalia scđm corpꝰ et anima. causa¬
lit᷑ et p̾mordialit creata stͣ. qmͣ in honore oĩa

Expanded text:
 ea passus est, in eam revertitur, et amplius resurrectionis tempore revertetur, et mittetur, ut virtute ipsius universae naturae facies in pristinum decorem restituatur. Quoniam itaque in hac omnium communi terra omnia animalia secundum corpus et animam causaliter et primordialiter creata sunt; nam in h
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ deputata ẽ. Nec hoc mirũ. Si enĩ in
infantibꝰ in utero conceptis. aut ex utero
eg̃dientibꝰ talis anima ex istimat᷑. ueluti ra¬
tionis intelligentiȩq omnino expers.cũ ⁊
rõalis. et intellectualis sit. quãuis rationis
et intellectus indicia in recentibꝰ adhuc ⁊
inꝑfectis corꝑis particulis ñ possit mani¬
festare: quanto magis aĩa illa intelligc̃tie
uiribus. et rationisꝰ sensus naturaliter de¬
stituta. ñ in merito aĩȩ uiuentis uocabu¬
lo non debuit in scriptura significari. D.
tum non habere contendant. dicentes hu¬
more quo uirescunt et nulla alia uita ue¬

Expanded text:
utem vivens anima. Nec hoc mirum. Si enim in infantibus in utero conceptis aut ex utero egredientibus talis anima existimatur, veluti rationis intelligentiaeque omnino expers, cum et rationabilis et intellectualis sit, quamvis rationis et intellectus indicia in recentibus adhuc et imperfectis corporis particulis non possit manifestare: quanto magis anima illa, intelligentiae viribus et rationis et sensus naturaliter destituta, non immerito animae viventis vocabulo non debuit in Scriptura significari? DISC. tum non habere contendunt, dicentes humore, quo virescunt, et nulla alia vita ve
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ qntulucũq manet in specie ꝑ uitã ma¬
net. siue qͣ unũ qđq animal siue qua uniu̾sa
cies eͣ quȩ cuiꝰpiã uitȩ uirtute ñ regatur
Proiñ si omĩa corꝑa naturalit constituta
quad̾a specie uite ad ministrant᷑. om̃isq
species genus suũ appetit: omne aut̃ genu
generalissima sub̃a. origine̾ ducit: omne̾
spẽm uitȩ quȩ diu̾soꝵ corpoꝵ num erosita¬
tem continet. ad generalissimã uitã recur¬
rere necesse ẽ. cuuis participatione speci¬
ficat᷑. Hec aut̃ generalissima uita. a sapiẽ¬
tibꝰ huiꝰ mundi uniu̾salissima aĩa totũ
qđ in fra cęlestis sperȩ ambitũ comp̃hendi¬
tur. ꝑ species suas ministrans uocatur Di¬
uin&̾ uero sophiȩ speculatores cõmunem
uitã appellant. quȩ đu sit particeps illuiᷤᷤ¬

Expanded text:
am, quantulumcunque manet in specie, per vitam manet, sive qua unumquodque animal, sive qua universa cies est, quae cujuspiam vitae virtute non regitur. Proinde si omnia corpora naturaliter constituta quadam specie vitae administrantur, omnisque species genus suum appetit, omne autem genus a generalissima substantia originem ducit, omnem speciem vitae, quae diversorum corporum numerositatem continet, ad generalissimam quandam vitam recurrere necesse est, cujus participatione specificatur. Haec autem generalissima vita a sapientibus mundi universalissima anima, totum quod intra caelestis sphaerae ambitum comprehenditur, per species suas ministrans, vocatur; divinae vero sophiae speculatores communem vitam appellant. Quae dum sit particeps ill
Abbreviated transcription (Latin):
et ligna uiuere affirmantes. neq alit rerũ
natura sinit. Si .ii. nulla mat̾ia ẽ: quȩ sine spe
tineat. ⁊ sub sistere faciat expers ee̾ pot̾.
om̃e enĩ qđ naturalit mouet᷑ ex uita qua¬
đa motꝰ sui pͥncipiũ sumit. necessario se¬
quit. ut oĩs creatura aut ꝑ se ipsã uita sit
aut uitȩ particeps. ⁊ qͦdamͦ uiue̾s. siue ĩ

Expanded text:
orientia vivere affirmantes. Neque aliter rerum natura sinit. Si enim nulla materia est, quae sine specontineat, et subsistere faciat, expers esse potest; omne enim, quod naturaliter movetur, ex vita quadam motus sui principium sumit: necessario sequitur, ut omnis creatura aut per seipsam vita sit, aut vitae particeps, et quodammodo vivens, sive i
Abbreviated transcription (Latin):
noctẽ.⁊ die̾ ut sole apparente: dies ẽet. luna
uͦ et stellis nox. Et notanđu qͦd diuisio ista
lucis. atq tenebrarũ ñ in ipsis luminaribꝰ
sit. s in t̾ra habitantibꝰ. Iula enĩ semꝑ lucẽt
et sẽꝑ eis dies ẽ. nulłaq noctẽ patiunt᷑. Sedeᷤᷤ
nãq eoꝵ. absq ulla intermissione et sua. ⁊
solari luce resplendent. nec minꝰ int diẽ
ꝗͣ noctẽ claritatis suȩ gr̃am mundo disꝓ¬

Expanded text:
noctem et diem, ut sole apparente dies esset, luna vero ac stellis nox. Et notandum, quod divisio ista lucis atque tenebrarum non in ipsis luminaribus sit, sed in terra habitantibus. Illa enim semper lucent, et semper eis dies est, nullamque noctem patiuntur. Sedes namque eorum, absque ulla intermissione, et sua et solari luce resplendent, nec minus interdiu, quam noctu claritatis suae gratiam mundo dis
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ mundane ꝯstitutionis optinet locũ. ac ꝑ
he nulla corꝑea creat᷑a infra eã intelligit᷑
Proiñ oĩa mundi spacia ⁊ corꝑa quȩ circa
tͣrã undiq st̃. siue mobilia sint siue stãtia
supͣ eã naturalit᷑ creata st̃. idoq ait. ut lu¬
ceat᷑ suꝑ t̾ram. Ubicũq enĩ luxerit. siue

Expanded text:
tius mundanae constitutionis obtinet locum, ac per hoc nulla corporea creatura infra eam intelligitur. Proinde omnia mundi spatia et corpora, quae circa terram undique sunt, sive mobilia sint, sive stantia, super eam naturaliter creata sunt; ideoque ait: ut lucerent super terram. Ubicunque enim luxer
Abbreviated transcription (Latin):
noraret. Esset enim alius angłs qui in crea.¬
turis sensilibus dm̃ laudaretꝰ. qui nec post
delictũ naturȩ dignitatẽ omnino ꝑdidit.
Mlanet enim in eo rõnalis motus. quo rerũ
noticiam appętit. neq falli uult. qͣmuis in
multis fallamur: non tam̃ in omnibꝰ.to. Ca¬
¶m. Cubitus teste scõ augustino. quo ⁊ archa
noȩ. ⁊ archa testam̃ti.⁊ tabernaculũ. ceteraq
uet̾is testamͣti mistica oꝑa mensurata sunt.
non amplius qm̃ duarũ palmarum semis
m̃ suram optinet. ipsaq palma a sũmitate
pollicis. usq ad sũmitatẽ minimi digiti.
soribus terrȩ ꝑ partes. ⁊ stadia. ceteraq in¬
terualla quos geometricos greciuocant:¬
m. Num quidꝰ arbitraris eos terrã m̃su.¬
rasse pedibus. aut passibus cubitoue
seu similibus mensuris . To. Non facile i
crediderim fiert posse in tanta diu̾sitate
montium.⁊ uallium. Nam ⁊ camporũ
planicies tantȩ equalitatis non ei ut si¬
mili ꝓgͣssu possit mensurari .Tm. Fortas.¬

Expanded text:
ortebat enim alium angelum esse, qui in creaturis sensibilibus Deum laudaret, qui nec post delictum naturae dignitatem omnino perdidit. Manet enim in eo rationabilis motus, quo rerum notitiam appetit, neque falli vult, quamvis in multis fallatur, non tamen in omnibus. ipse cubitus teste sancto Augustino, quo et arca Noe, et arca Testamenti, et tabernaculum ceteraque veteris Testamenti mystica opera mensurata sunt, non amplius quam duarum palmarum semis mensuram obtinuerit, ipsaque palma a summitate pollicis usque ad summitatem minimi digiti soribus terrae per partes et stadia ceteraque intervalla, quos Graeci geometricos vocant? Num arbitraris, eos terram mensurasse pedibus, aut passibus, cubitove, seu similibus mensuris? DISC. Non facile hoc crediderim fieri posse in tanta diversitate montium et vallium. Nam et camporum planities tantae aequalitatis non est, ut simili progressu possit mensurari. Terra
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑatur. necessario umbra stili. duplicis rõem
reddit. Dũplo enim uincitur ab ipso circ ulo
seu spera cuiꝰ medietas c̃stituit᷑. Nam & dena¬
rii numeri ueluti cuiꝰdã circuli quinarius
dẏametros ẽ. Hac itaq ro̾e horologii ꝑspicue
intellecta uir sagacis ingenii eratostenes
ambitũ totius terrȩ subtili indagine. requi¬
siuit. Ac pͥmũ quidẽ cognouit ambitũ eqͥ¬
noctialis circuli. qui totũ orbẽ terrarũ totã¬
q cęlestẽ sperã induas equales secat partes.
portionũ. hoc ẽ.xtrx. partes duabus horis
in horologio sensui indicat. hoc cęlestium
si non ethereum corpus cũ sidibus suis cͥca
terrã circũ uolueretur. Qđ gͦ ualet moles
terre in medio mundi. hocualet stilus in me¬
dio horologii. Et quead modũ umbra stili cir¬
ca seipsũ ꝑ ambitũ scaphyi circũ scͥbitur:. ita
nar quȩ ẽ umbra t̾rȩ circa ipsam terrã undi.¬
q ꝑ spacia aeris lunã a terra seg̃gantis circũ¬

Expanded text:
atur, necessario umbra styli circuli duplicis rationem reddit; duplo enim vincitur ab ipso circulo seu sphaera, cujus medietas constituitur. Nam et denarii numeri, veluti cujusdam circuli, quinarius diametros est. Hac itaque ratione horologii perspicue intellecta, vir sagacis ingenii Eratosthenes ambitum totius terrae subtili indagine requisivit. Ac primum quidem cognovit, ambitum aequinoctialis circuli, qui totum orbem terrarum, totamque caelestem sphaeram in duas aequales secat partes, portionem, hoc est, triginta partes, duabus horis in horologio sensui indicat, hoc caelestium si non aetherium corpus cum sideribus suis circa terram circumvolveretur. Quod ergo valet moles terrae in medio mundi, hoc valet stylus in medio horologii. Et quemadmodum umbra styli circa seipsum per ambitum scaphii circumducitur, ita nox, quae est umbra terrae, circa ipsam terram undique per spatia aeris lunam a terra segregantis circum
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ẽ. qͦm ꝑibit. cũ in om̃i creatura hec tͥa
animaliũ corꝑa qñ soluunt᷑ ñ ad nichisu
redigunt᷑. s in elem̃toꝵ qualitates. quarũ
ꝯcursu materialit facta stͣ redire naturał
ratio ꝑspicue ꝓhibet. quom eoꝵ aĩȩ cũ pro¬
fecto sint melioris naturȩ qualiscũq enĩ
uia sit. meliorẽ ẽẽ omni corꝑe nemo sapi¬
entiũ denegat. oĩno ꝑire p osst᷑. du rõi ñ ꝯ
ueniat qđ deteriꝰ ẽ manerei et saluari. q
uͦ meliꝰ corrũpi. et ꝑire: et qđ cõpositũ ẽ in
suis partibꝰ disiunctis custodiri. simplex autẽ
om̃iq compositiõe carẽs dissoluiq nequiẽs
interimi : Omne aũ corpꝰ cõpositũ eẽ omnẽ
uͦ aĩam simplicẽ quis sophie studentiũ nes

Expanded text:
quomodo peribit, cum in omni creatura haec tria animalium corpora, quando solvuntur, non ad nihilum rediguntur, sed in elementorum qualitates, quarum concursu materialiter facta sunt, redire naturalis ratio perspicue perhibet: quomodo eorum animae, cum profecto sint melioris naturae, qualiscunque enim anima sit, meliorem esse omni corpore nemo sapientum denegat, omnino perire peterius est, manere et salvari, quod vero melius, corrumpi et perire, et quod compositum est, in suis partibus disjunctis custodiri, simplex autem omnique compositione carens dissolvique nequiens interimi? Omne autem corpus compositum esse, omnem vero animam simplicem, quis sophiae studentium nesc
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad extimam speram reperies inter ca¬
raberis naturȩ concordiã. Quot enim milia
stadiorũ sunt. in longitudine lunaris cir¬
culi. tot sunt in altitudine a terra. usq ad
signa spacii cȩlestis. In utrisq namq dccl¬
ui. milia stadioꝵ colliguntur: Ambitus gͦ¬

Expanded text:
e extimaeque sphaerae reperies in raberis naturae concordiam. Quot enim millia stadiorum sunt in longitudine lunaris circuli, tot sunt in altitudine a terra usque ad signa spatii: in utrisque namque DCCLVI millia stadiorum colliguntur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ueri simile qđ inter sũmos auctores munda.¬
nȩ sapientiȩ tanta dissonantia sit. ut alii am-
alt̃ minor: maioribꝰ minoribꝰq passibus sta¬
diũ unũ m̃ surarẽt. ĩdeq stadia maiora mi-¬
noraue inm̃sura unius partis computari¬
aũ lune bet aut̃ stadim iuxta grecam supputa-¬
qͥixiuii milib ti dicunt globũ lune telluris. amplitudi.¬
rȩ ꝯficiũt ad dunȩ corpus sextam terrȩ partem. in am.¬
narii numeri septenarii reciꝓca uirtute.
lune atq telluris amplitudine̾ comp̃hen¬
di.Septẽ siquidẽ sexies. uł ui. septies.xlii.
ri conformatio significatrix ẽ. Status itaq
naturȩ senario. motus septenario. utriusq
autẽ inmutabilis ratio millenario signifi¬
catur. Est enĩ omium rerũ status mobilis.
⁊ motus stabilis. ȩternis ro̾nibꝰ ꝑfectissime
constitutus. Nec sine rõne hec omĩa philo.

Expanded text:
verisimile, quod inter summos auctores mundanae sapientiae tanta dissonantia sit, ut alii amplalter minor, majoribus minoribusque passibus stadium unum mensurare, indeque stadia majora minorave in mensura unius partis computariabet autem stadium juxta graecam supputo est. Multi enim dicunt, globum lunae telluris amplitudit, lunae corpus sextam terrae partem in amnarii numeri et septenarii reciproca virtute lunae atque telluris amplitudinem comprehendi. Septem siquidem sexies, vel sex septies, XLII,ri formatio significatrix est. Status itaque naturae senario, motus septenario, utriusque autem immutabilis ratio millenario significatur. Est enim rerum omnium status mobilis, et motus stabilis, aeternis rationibus perfectissime con
Abbreviated transcription (Latin):
tes m̃surantes. qͦt milibꝰ stadioꝵ ex t̾rȩ plani-¬
tie in altũ erigerent᷑. Uerbi gr̃a. olimpum
ri. pindu. rodopen. aoceraunia. athlantẽ.
ueluti lineã quandã rationabili ductu de
sũmitatibꝰ montiũ in aeris spacia porrectoꝵ
extendere inchoant. eamq semꝑ ȩquali a
terra int̾uallo instarꝰ rotundissimi circuli
circũferentes. donec ad eunde locũ qͦ cȩ¬
perat ꝑueniret. ȩquis undiq spaciis tellu-¬
ris ambitũ. m̃tis contuitu ꝑspexere.m. Hoc¬

Expanded text:
tes mensurantes, quot millibus stadiorum ex terrae planites mensurantes, quot millibus stadiorum ex terrae planitie in altum erigerentur; verbi gratia Olympum, ri, Pindum, Rhodopen, Acroceraunia, Atlantem, veluti lineam quandam rationabili ductu de summitatibus montium in aeris spatia porrectorum extendere inchoabant, eamque aequali semper a terra intervallo, instar rotundissimi circuli, circumferentes, donec ad eundem locum, quo coeperat, perveniret, aequis undique spatiis telluris ambitum mentis contuitu perspexere.
Abbreviated transcription (Latin):
mittendũ. fallitur quippe fractũ in aqua
remũ duplicẽ lunã. seu candelã. seu aliqͥd
qui ex pupillis oculorũ sparguntur se.¬
gregationẽ geminatã ex istimans.or. Quo.¬
mͦ ꝗͣ metiebantur : o. Uirga prius ut ai.¬
unt. geometrica. quam greciradium uo.¬
cant. quȩ quinq passus cubito motu. ħ
um m̃surabat. Uno autẽ stadio reꝑto. fa.¬
cile erat multa stadia. ꝑ plana egypti ꝗͣ
mater talium dim̃sionum dr inuenire :¬
¶m. Quomͦꝰ pͣter egyptũ terrȩ partes tan¬
ta in equalitate ad mensurandũ diffici¬
dus. s sola rõnis argum̃tatione horologi.¬
is uidelicet ex umbrarũ similitudine
singularũ partium intercapedine̾ in cũcꝰ¬
tanter mnuenientes. Tm̃ namq una pars
hoc ẽ cotidianus solis in signifero ꝓg̃ssus.
in t̾ra patet qͣntũ similitudo umbrax horo¬
logi optinet.m. Latitudinẽ gͦ partiũ et sta.¬
diox exm̃sura qua t̾rã attingunt. colligebãt.
o.Nec sic estimabãt s pͥmũ altissimos mon¬

Expanded text:
me fallitur, fractum in aqua remum, duplicem lunam seu candelam, seu aliud qer radiorum, qui ex pupillis oculorum sparguntur, segregationem geminatum existimans. MAG. Quomodo ergo metiebantur? DISC. Virga prius, ut aiunt, geometrica, quam Graeci radium vocant; quae quinque passus cubico motu mulum mensurabat. Uno autem stadio reperto, facile erat, multa stadia per plana Aegypti, quae mater talium dimensionum dicitur, invenire. MAG. Quomodo praeter Aegyptum terrae partes, tanta inaequalitate ad mensurandum difficiiis, sed sola rationis argumentatione, horologiis videlicet, ex umbrarum similitudine, singularum partium intercapedinem incunctanter invenientes. Tantum namque una pars, hoc est, quotidianus solis in signifero progressus in terra patet, quantum similitudo umbrarum horologii obtinet. MAG. Latitudinem ergo partium et stadiorum ex mensura, qua terram attingunt, colligebant. DISC. Nec sic existimabant; sed primum altissimos mon
Abbreviated transcription (Latin):
narii cubirus. motꝰ statum ꝑficit. quinqͥ¬
es quinq quinqͥes .cxx u. passus. Ae ꝑhoc
non irracionabiliter: ⁊ motus mundanoꝵ
corpoꝵ. ⁊ status in eo numero colligitur: qͥ
& cubicus ẽ ⁊ uolubilis. & in seipsum reuer¬
mine grauissime: leuissimeq naturȩ cir¬
culari motu ꝑ mediam signiferi lineam cir¬
ca inferiora mundi spacia eternaliter fert᷑.

Expanded text:
narii cubicus motus stadium perficit, quinquies quinque quinquies CXXV passus. Ac per hoc non irrationabiliter et motus mundanorum corporum et status eo numero colligitur; qui et cubicus est, et volubilis, et in seipsum revermine gravissimae levissimaeque naturae, circulari motu, per mediam signiferi lineam, circa inferiora mundi spatia aeternaliter ferri.
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ sꝑm ꝑ tempꝰ sine loco. mouet corpꝰ. ꝑ tẽ¬
pus. et locum. Aliiuͦ locũ et tẽpꝰ. teste maximo
in ambiguis greg̃ theologũ seqns. inseꝑabilia lturo. bl¬
eẽ ĩ cunctant̃ astruunt. in tantũ ut omne tẽ¬
porale locale siti et conuersim om̃e locale
tẽ ꝑ ale. ⁊ nullomͦ in natura rerũ inueniri. qͥ

Expanded text:
itum per tempus sine loco, movet corpus per tempus et locum. Alii vero locum et tempus, teste Maximo in Ambiguis, Gregorium Theologum sequentes, inseparabilia esse incunctanter astruunt, in tantum, ut omne temporale locale sit, et conversim omne locale temporale, et nullo modo in natura rerum i
Abbreviated transcription (Latin):
holicoꝵ. siue particłariũ. qbꝰ ꝯstituit᷑. ñ irra¬
cionabilĩt credimꝰ eẽ. Ex ĩcorꝑalibꝰ enĩ. et ĩtelli¬
gibilibꝰ corꝑalia et sensibilia. originẽ ducuit
D. Restat. n ec aliꝰ exitꝰ de p̾senti qͣstione uide¬
tur posse ĩueniri. Ad huc tñ uelim b uit dis¬
nias. qlis int̾ causas. et sub̃as differẽtia sit u¬
trȩq nãq incorꝑales. ⁊ ĩtelligibiles st̃.m. Cau¬
sas dicimꝰ gn̾alissimas oĩũ rerũ simulroes in
ũbo di constitutas. sub̾as uͦ singłas. ⁊ sꝑpecia¬
lissimas singłarũ.⁊ specialissim arũ rerũ. ⁊¬
ꝓpͥetates ⁊ rationes. in ipsis distributas. ⁊ con¬
stitutas. D. Aꝑte. ac b̾uit̃ ẽ discretũ. Ex ipsiꝰ itaq
causiꝰ. ⁊ sub̃is. mundꝰ iste coagulatis uidł
illarũ qualitatib processerat. ⁊ in easdem
it̾m sue resolutĩoiᷤᷤtp̃r reu̾surꝰ. ⁊ tnsiturꝰ erit.M. Nilue¬

Expanded text:
stituitur, non irrationabiliter credimus esse. Ex incorporalibus enim et intelligibilibus corporalia et sensibilia originem ducunt. 15. DISC. Restat: nec alius exitus de praesenti quaestione videtur posse inveniri. Adhuc tamen velim breviter definias, qualis inter causas et substantias differentia sit. Utraeque namque incorporales et intelligibiles sunt. MAG. Causas dicimus generalissimas omnium rerum simul rationes in Verbo Dei constitutas. Substantias vero singulas et specialissimas singularum et specialissimarum rerum proprietates et rationes, in ipsis causis distributas et constitutas. DISC. Aperte ac breviter est discretum. Ex ipsis itaque causis et substantiis mundus iste, coagulatis videlicet illarum qualitatibus, processerat, et in easdem iterum suae resolutionis tempore reversurus et transiturus erit. MAG. Nil ve
Abbreviated transcription (Latin):
tnsiẽt.qm̃ in u̾bo dĩ unigenito. łuti qđa u̾ba
ĩeffabilia. et ĩcõmutabilia ꝑpetualit̾ manẽt
Quȩ u̾ba ut opinor audiuit apłs. qn̾ in pa¬
radisũ raptꝰ ẽ. Quis enĩ angłorũ. ł hoĩum fa¬
ri u̾biᷤ ł m̃te cognoscere possit. qͣs et qͥles. et

Expanded text:
oniam in Verbo Dei unigenito veluti quaedam verba ineffabilia et incommutabilia perpetualiter manent. Quae verba, ut opinor, audivit Apostolus, quando in paradisum raptus est. Quis enim angelorum vel hominum fari verbis vel mente cognoscere po
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ sub̃as. ⁊ qualitates transfusiones quoq
⁊ cõpositiones. necñ ⁊ adunationes.⁊ ꝓgͥssiones
ex pͥmordialibꝰ causis. inq ea sde reditus fortas¬
sis nec mirũ. nec in credibile uidebit. Michi aut̃
nulliꝰ sententiã pͣscribenti. uł litigiose refellen¬
ti.⁊ si de talibꝰ alit̾ senserit satis ẽ actũ. Non
enĩ plus ꝗͣ̃ro certis rõibꝰ suaderi subarũ adu¬
natione̾.absq ullis confusionũ. uł mixt̾arũ cõ¬
positionũue ꝑtbationibꝰ. seu tnͣsmutationibꝰ
qualitatũ qͦq ex quibꝰ hec onĩa sensibilia cor¬
pora cõpacta sunt. reditũ et soluti one̾ in ip¬
sas subas. sine quibꝰ subsistere ñ posst̃. Nulla
enĩ qͥlitas. seu quantitas. seu quodeũq aliud
accides ꝑ se ualet subsistere. ac ꝑ he ñ teme¬
re ut arbitror dixerĩ ipsũ reditũ. de qͦ nunc

Expanded text:
usiones quoque et compositiones, nec non et adunationes et progressiones ex primordialibus causis, inque easdem reditus, fortassis nec mirum nec incredibile videbitur. Mihi autem nullius sententiam praescribenti, vel litigiose refellenti, etsi de talibus aliter senserit, satis actum. Non enim plus quaero certis rationibus suaderi substantiarum adunationem absque ullis confusionum, vel mixturarum, compositionumve perturbationibus seu transmutationibus, qualitatum quoque, ex quibus haec omnia sensibilia corpora compacta sunt, reditum et solutionem in ipsas substantias, sine quibus subsistere non possunt. Nulla enim qualitas, seu quantitas, seu quodcunque aliud accidens per se valet subsistere. Ac per hoc non temere, ut arbitror, dixerim, ipsum reditum, de quo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ adđt & rõcinationẽ. Si loca. ⁊ tp̃ra ante
mundu fuere ꝓfecto ȩt̾na st. ⁊ si ȩt̾na st̃. aut
d̾s st̃. aut pͥncipales om̃iũ cause. in sapĩa
diuina substitute. qͥ stultissimũ ẽ estimari
Duo enĩ maximi errores st̃ hõium. ut ait
tare. ac ꝑ hoc ꝯcludit᷑ ip̃ra scłariasimul
cũ mundo orta. et coorta ẽe ⁊nullomͦ
ipsũ p̃cessisse. In num̾o itaq eoꝵ quȩ intͣ
mundũ ꝯtinent᷑ locũ et tẽpꝰ connumeran¬
dui. uera rõcogit.ae ꝑ hoc ñ sołu in ipsiꝰ qͥcꝗͥd in

Expanded text:
cinationem: si loca et tempora ante mundum fuere, profecto aeterna sunt; et si aeterna sunt, aut Deus sunt, aut principales omnium causae in sapientia divina substitutae: quod stultissimum est aestimari. Duo enim maximi errores sunt hominum, ut ait tare. Ac per hoc concluditur, tempora secularia simul cum mundo orta et coorta esse, et nullo modo ipsum praecessisse. In numero itaque eorum, quae intra mundum continentur, locum et tempus connumerandum vera ratio cogit, ac per hoc, non s
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est. sine quibus cȩtere partes esse non¬
possunt. appellant. tam diu illud uocabułu
non temere dixerim in eis preualere. quaidiu
totum illud. cuius partes sunt. permanserit¬
Eo uero tempore transeunte simul et illius
uocabuli uirtus remouebitur. Cum enim non
fuerit. quod locari. et circumscribi indigeat
quom erit locus: Si enim nichil locauerit
locus non erit. Eo siquidem ꝑeunte. quod col¬
locatur. qua ratione locus erit.Locus quippe
omnino non est quod quid non collocat. non
aliter de tempore sentienđu. Quando enĩ
nullus motus erit. quẽ mensura temporis non

Expanded text:
hoc est, sine quibus ceterae partes esse nohoc est, sine quibus ceterae partes esse nopossunt, appellant, tamdiu illud vocabulum non temere dixerim in eis praevalere, quamdiu totum illud, cujus partes sunt, permanserit. Eo vero transeunte simul et illius vocabuli virtus evacuabitur. Cum enim non fuerit, quod locari et circumscribi indigeat, quomodo erit locus? Si enim nihil locaverit, locus non erit. Eo siquidem pereunte, quod collocatur, qua ratione locus erit? Locus quippe omnino non est, quod quid non collocat. Non aliter de tempore. Quando enim nullus motus erit, quem mensura temporis non
Abbreviated transcription (Latin):
numero omnũ̃ st̃. Item qui uiuit in ȩternum
loca et tempora ante munđu non fuere. sed
sola ȩternitas ipsum precessit: Num quid ue¬
ri simile est. ut eodem modo credamus nec
postm odi remansura: Si enim in uniuer¬
sitate mundi loca et tempora computantus
qua ratione soluto mundo ꝑmanebunt. a¬
Totũ siqde. aut uniuersaliter maneti aut u¬
niuersaliter perit. It autem exparte ma¬
neat. et ex parte pereat. in possibile est. Si
enim una pars ex toto ꝑieriti totũ interit
Totus itaq mundus. aut totus interibit
aut totus semper erit. Peribit autem. To¬
tus igitur ꝑibit. neq ulla pars sui post suũ
nteritum remanebit sine interitu. Sunt
autem partes eius. locus. et tempus. In ip¬
so igitur. et cum ipso peribunt locus. et tẽ¬
pus. Locum nune diconon rerum diffini¬
tionem. quȩ semper manet in animo. sed
spacium. quo corporum quantitas exten¬
ditur. Nam quod greci duas illas mundi
partes. locum dico. et tempus.ωNΑΠEΥ

Expanded text:
t. Item: Qui vivit in aeternum, loca et tempora ante mundum non fuere, sed sola aeternitas ipsum praecessit? Nunquid verisimile est, ut eodem modo credamus, nec post mundum remansura? Si enim in universitate mundi loca et tempora computantur, qua ratione, soluto mundo, permanebunt? Totum siquidem aut universaliter manet, aut universaliter perit; ut autem ex parte maneat, ex parte pereat, impossibile est. Si enim una pars ex toto perierit, totum Totus itaque mundus aut totus interibit, aut totus semper erit. Peribit autem. Totus igitur peribit, neque ulla pars sui post suum interitum remanebit sine interitu. Sunt autem partes ejus locus et tempus. In ipso igitur et cum ipso peribunt locus et tempus. Locum nunc dico non rerum definitionem, quae semper manet in animo, sed spatium, quo corporum quantitas extenditur. Nam quod Graeci duas illas mundi partes, locum dico et tempus, ὧν ἄνευ,