comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonum. cui custode opus est ut bonum sit. Uirtus aut
quomo uoluptatem reget quam sequitur. cum sequi
parentis sit: regere imperantis. at ergo ponis quod ĩ¬
perat. egreguimꝰ aũt uirtus hẽt apud uos officium uo¬
luptates p̃gustare. Sed uidebimus an apud quos tam
contumeliose tractata uirtus est. adhuc uirtus sit: quae
here nomen suum non põt. si loco cessit. Interun de qͦ
agitur inultos ostendam uoluptatibus obsessos in qͦs
fortuna omnia inunera sua effudit. quos fatearis neceẽ
est malos. Aspice nomentanum. et apicium terrarum
ac maris ut isti uocant bona concoquentes. et suꝑ men¬
sam recognoscentes omnium gentium animalia. Uide
hos eosoem successuros expectantes popinam suam. aues
uocum sono spectaculis oculos. saponbus palatum suũ
delectantes mollibus lenibusq fomentis. totum lacessit
corum corpus et ne nares interim cessent. odoribus uari¬
u inficitur locus ille in quo luxuri e parentatur: hoc ẽẽ

Expanded text:
bonum, cui custode opus est, ut bonum sit ? Virtus autem quomodo voluptatem reget, quam sequitur, cum sequi parentis sit, regere imperantis ? A tergo ponis quod imperat ? Egregium autem habet virtus apud vos officium voluptates praegustare ! Sed videbimus, an apud quos tam contumeliose tractata virtus est, adhuc virtus sit, quae habere nomen suum non potest, si loco cessit. Interim, de quo agitur, multos ostendam voluptatibus obsessos, in quos fortuna omnia munera sua effudit, quos fatearis necesse est malos. Aspice Nomentanum et Apicium, terrarum ac maris, ut isti vocant, bona concoquentis et super mensam recognoscentis omnium gentium animalia ; vide hos eosdem in suggestu rosae despectantis popinam suam, aures vocum sono, spectaculis oculos, saporibus palatum suum delectantes; mollibus lenibusque fomentis totum lacessitur eorum corpus et, ne nares interim cessent, odoribus variis inficitur locus ipse, in quo luxuriae parentatur. Hos esse
Abbreviated transcription (Latin):
omnia non uenie sed clamentia opa sunt. Clxmentia liberus
arbitrium hẽt non sub formula. sedex equo et bono iudicat
et absoluere illi licet et quanti uult taxare litem. nihil ex us facit tã¬
q̃ minus iusto fecerit: sed tanꝗ̾ id quod constituit iustissimum sit
Ignoscere aũt est quem uides puniendum non punire: uenia est¬
debitae poenae remissio. Clamentia hoc primum p̃stat ut quos
dimittit. nihil aliud pati debuisse pronnciet. Plaenior est ergo¬
qͣ uenia et honestior. de uerbo ut mea fert opinio controuetsia
est de re quidem conuenit. Sapiens multa remiitit. multos pa¬
rum sani sed sanabilis ingenii seruabit. agricolas bonos imitabi¬
tur: qui non tantum rectas procerasq arbores colunt: sed illis qͦ
quas aliqua deprauauit causa adminicula quibus regantur ap¬
plicant. alias circoncidunt. ne proceritatem rami p̃mant. quas¬
dam infirmas uitio loci nutriunt. quibusdam alienaumbra labo¬

Expanded text:
omnia non veniae, sed clementiae opera sunt. Clementia liberum omnia non veniae, sed clementiae opera sunt. Clementia liberum arbitrium habet ; non sub formula, sed ex aequo et bono iudicat ; et absolvere illi licet et, quanti vult, taxare litem. Nihil ex his facit, tamquam iusto minus fecerit, sed tamquam id, quod constituit, iustissimum sit. Ignoscere autem est, quem iudices puniendum, non punire ; venia debitae poenae remissio est. Clementia hoc primum praestat, ut, quos dimittit, nihil aliud illos pati debuisse pronuntiet ; plenior est quam venia, honestior est. De verbo, ut mea fert opinio, controversia est, de re quidem convenit. Sapiens multa remittet, multos parum sani, sed sanabilis ingenii servabit. Agricolas bonos mutabitur, qui non tantum rectas procerasque arbores colunt ; illis quoque, quas aliqua depravavit causa, adminicula, quibus derigantur, applicant; alias circumcidunt, ne proceritatem rami premant, quasdam infirmas vitio loci nutriunt, quibusdam aliena umbra labo
Abbreviated transcription (Latin):
a sapiente non debere. Uenia est poena debita remissio. hanc sa¬
piens quare non debeat dare redlunt rõnem. duitius quib hoc ꝓ¬
positum est. ego ut breuitertanꝙ̃ in alieno iudicio tangam. Ignosci¬
tur quod puniri debuit. sapiens nihil facit quod non debet nihil
praetermitit quod debet. Itaq poenam quam exigere debet non
donat: sed illud quod ex uenia consequi iustum est et huic uitam
tribuit. parcit enim consulit sapiens et corrigit idem faciet. qd̾
si ignosceret nec tamen ignoscet quoniam qui ignoscit fatetur¬
se aliquid quod fieri debuit omisisse. aliquem uerbis tamen ad¬
monebit. pona non afficiet etatem eius emendabilem intuens.
aliquem inuidiae crimine laborantem iubebit incolumem ẽẽ uł
quia deceptus est uel quia peruinum lapsus uel alia huiismo¬
di causa hos dimittet saluos. alios etiam laudatos si honestis
causis pro fide. pro foedere pro libertate inbellum acciti sunt. ħ

Expanded text:
a sapiente non debere. Venia est poenae meritae remissio. Hanc saa sapiente non debere. Venia est poenae meritae remissio. Hanc sapiens quare non debeat dare, reddunt rationem diutius, quibus hoc propositum est; ego ut breviter tamquam in alieno iudicio dicam : "Ei ignoscitur, qui puniri debuit ; sapiens autem nihil facit, quod non debet, nihil praetermittit, quod debet ; itaque poenam, quam exigere debet, non donat. Sed illud, quod ex venia consequi vis, honestiore tibi via tribuet; parcet enim sapiens, consulet et corriget; idem faciet, quod, si ignosceret, nec ignoscet, quoniam, qui ignoscit, fatetur aliquid se, quod fieri debuit, omisisse. Aliquem verbis tantum admonebit, poena non adficiet aetatem eius emendabilem intuens; aliquem invidia criminis manifeste laborantem iubebit incolumem esse, quia deceptus est, quia per vinum lapsus ; hostes dimittet salvos, aliquando etiam laudatos, si honestis causis pro fide, pro foedere, pro libertate in bellum acciti sunt. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
suam ꝑmittet. afflictis uero et fortius laborantibus multo libentiꝰ
subueniet. quotiens pot̾it fortuna intercedet. ubi enim opibus potiꝰ
utetur. aut uiribus q̃ ad restituendam quae casus impulit. uultu
quidem non deiecit neq animum ad coriuscantis cuus aut pãno¬
si aut aridam maciem et obnoxiam baculo senectutem. Cat̾u:
omnib dignis proderit. et deorum more calamitosos propiciꝰ
respiciet. Mi sericordia uicina est miseriae. hẽt enim aliquid tri¬
hitq ex ea. Imbecilles oculos ẽẽ scias qui ad alienam lipitudinẽ
et ip̃i suffundunt᷑. Tam me hercule morbum ẽẽ non illaritatem
semper arridere ridentibus et ad omnium existimationem ip̃m
tium quam siquis a sapiente exigit prope est ut lamentationẽ
exigat et alienis funerib gemitus at quare non ignoseit uacuã
Constituamus nunc quoq quid sit uenia ut sciamus dari illas

Expanded text:
suam permittet ; adflictis vero et forte laborantibus multo libentius suam permittet ; adflictis vero et forte laborantibus multo libentius subveniet. Quotiens poterit, fortunae intercedet ; ubi enim opibus potius utetur aut viribus, quam ad restituenda, quae casus impulit ? Vultum quidem non deiciet nec animum ob erus alicuius aridum aut pannosam maciem et innixam baculo senectutem; ceterum omnibus dignis proderit et deorum more calamitosos propitius respiciet. Misericordia vicina est miseriae; habet enim aliquid trahitque ex ea. Imbecillos oculos esse scias, qui ad alienam lippitudinem et ipsi subfunduntur, tam mehercules quam morbum esse, non hilaritatem, semper adridere ridentibus et ad omnium oscitationem ipsum qtium, quam si quis a sapiente exigit, prope est, ut lamentationem exigat et in alienis funeribus gemitus. " At quare non ignoscet ? " Agedum constituamus nunc quoque, quid sit venia, et sciemus dari illam
Abbreviated transcription (Latin):
tem liquidum sincerumq ex turbido uenit. Tristicia in habilis est
ad despiciendas res utilia excogitanda periculosa uitanda: xqua
aestimanda. ergo non miseretur quia et sine misericordia animi
non fient. Cetera omnia quaq miserentur. Uolo facere libens &
alius ammo faciet succurret alienis lachrymis. non accedet. dabit
manum naufrago. exuli hospitium.egenti stipem non hanc contu¬
meliosam quam pars maior horum qui se misericordes uideri uo¬
lunt abiieit et fastidit quos aduuat contingitq ab iis timet. sed
ut homo homini ex communi dabit. donabit lachrymis mat̾nisi
silium et cathaenas solui ubebit et ludo eximet et cal auer etiam
noxium sepelliet scd faciet i̾ta trinquilla mente suo uulta cigo non
miscrebitur sapiens: sed succurret. sed proderit in cõmune auxilium
natus ac publicum bonum ex quo dabit cuiq partem etiam ad
calamitosos pro portione improbandos et em̃dandos. bonitate

Expanded text:
tem liquidum socerumque ex turbido venit. Tristitia inhabilis est tem liquidum socerumque ex turbido venit. Tristitia inhabilis est ad dispiciendas res, utilia excogitanda, periculosa vitanda, aequa aestimanda ; ergo non miseretur, quia id sine miseria animi non fit. Cetera omnia, quae, qui miserentur, volo facere, libens et altus animo faciet ; succurret alienis lacrimis, non accedet ; dabit manum naufrago, exuli hospitium, egenti stipem, non hanc contumeliosam, quam pars maior horum, qui misericordes videri volunt, abicit et fastidit, quos adiuvat, contingique ab iis timet, sed ut homo homini ex communi dabit ; donabit lacrimis maternis filium et catenas solvi iubebit et ludo eximet et cadaver etiam noxium sepeliet, sed faciet ista tranquilla mente, vultu suo. Ergo non miserebitur sapiens, sed succurret, sed proderit, in com- mune auxilium natus ac bonum publicum, ex quo dabit cuique partem. Etiam ad calamitosos pro portione improbandosque et emendandos bonitatem
Abbreviated transcription (Latin):
nulla secta benigiuor leniorq est nulla amantior hominum. et cõ¬
munibus bonis accensior: ut propositum sit risui ẽẽ aut auxilio
nec tamen sibi: sed uniuersis singulisq consulere. Misericordia
est. egritudo animi ob alienarum miseriarum sp̃em: aut tristiciai
ex alienis malis contraq accidere immerentibus credet. Igritu¬
do autem in sapientem uirum non cadet. screna enim eius mens ẽ
nec quieqͣ incidere põt quod illam obducat. nihilq xque hominem
q̃ magnus animus decet. Non põt autem magnus ẽẽ idem si metꝰ¬
et mxror contundit si mentem obducit et contrahit. Hoc sapienti
nec in sius quidem accidet calamitatibus: sed omnem fortunae iu
reuerberabit et ante se franget. Fandem semper faciem seruabit o
placidam et inconcussam: quod facere non posset si trsticiam recipet
Aduce q sapiens prouidet et in cxpedito consilium hẽt. Nunqͣ au¬

Expanded text:
nulla secta benignior leniorque est, nulla amantior hominum et comnulla secta benignior leniorque est, nulla amantior hominum et communis boni attentior, ut propositum sit usui esse et auxilio nec sibi tantum, sed universis sin- gulisque consulere. Misericordia est aegritudo animi ob alienarum miseriarum speciem aut tristitia ex alienis malis contracta, quae accidere immerentibus credit ; aegritudo autem in sapientem virum non cadit ; serena eius mens est, nec quicquam incidere potest, quod illam obducat. Nihilque aeque hominem quam magnus animus decet; non potest autem magnus esse idem ac maestus. Maeror contundit mentes, abicit, contrahit ; hoc sapienti ne in suis quidem accidet calamitatibus, sed omnem fortunae iram reverberabit et ante se franget; eandem semper faciem servabit, placidam, inconcussam, quod facere non posset, si tristitiam reciperet. Adice, quod sapiens et providet et in expedito consilium habet; numquam au
Abbreviated transcription (Latin):
ore piculo erratur sed par error est auero recedentium. Ergo q̃¬
ad mõm religio deos colit: suꝑsticio uiolat: ita clęmentiam man
uit ibunt. est enim uitium pussilli animi ad spem alienoꝵ malorum
succedentis. Itaq pessimo cuiq familiarissima est anus. Et sunt me¬
hercule qua lachrymis nocentissimoꝵ mouentur: qua si liceret car¬
cerem effringerent. misericordia non cãm sed fortunam spectat. da¬
mentia rõni accedit. Scio male audiri apud impitos sectam stoicoꝵ
tanq̃ nimis duram et minime principibus regibusq bonum datu¬
ram consilium. Obuciunt enim illi ꝙ sapientem negat misereri. ne¬
gait ignoscere. Hec si per se ponantur inuisa sunt. uidentur enim nul¬
lam spem relinquere humanis erroribus: sed omnia delicta ad poc¬
nam deducere. Quod si est quid ni sciam quae discere humanitatẽ
iubet portumq aduersus fortunam certissimo auxilio eludit. S

Expanded text:
ore periculo erratur, sed par error est a vero recedendum. Ergo quore periculo erratur, sed par error est a vero recedendum. Ergo quemadmodum religio deos colit, superstitio violat, ita clementiam mansm vitabunt ; est enim vitium pusilli animi ad speciem alienorum malorum succidentis. Itaque pessimo cuique familiarissima est ; anus et mulierculae sunt, quae lacrimis nocentissimorum moventur, quae, si liceret, carcerem effringerent. Misericordia non causam, sed fortunam spectat; clementia rationi accedit. Scio male audire apud imperitos sectam Stoicorum tamquam duram nimis et minime principibus regibusque bonum daturam consilium; obicitur illi, quod sapientem negat misereri, negat ignoscere. Haec, si per se ponantur, invisa sunt ; videntur enim nullam relinquere spem humanis erroribus, sed omnia delicta ad poenam deducere. Quod si est, quidnam haec scientia, quae dediscere humanitatem iubet portumque adversus fortunam certissimum mutuo auxilio cludit ? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nitionem nr̃am cadit quam funtionem continebat in poenis exi¬
gendis. Intempantiam animi possumus dicere non ẽẽ hanc
crudelitatem sed feritatem. Cum uoluptate sauitia est possu¬
mus seuiciam uocare: nam uaria sunt genera eius et nullum certiu̾
ꝗͣꝙ in caedes hominum et lamentationes ꝑuenit. Illos ergo crud¬
les uocabo qui puniendi cãm hñt sicut in phalari. quem auint
non quidem in homines innocentes: sed suꝑ humanum. ac proba¬
bilem modum saeuisse possumus effugere cauillationem. et ita fi¬
nire: ut sit crudelitas inclinatio animiꝰ ad supiora. hanc claemen¬
tiam repellit longius stare a se. nam seueritatem illi conuenire a¬
desse certum est. Pertinet quaerere hoc loco quid sit miscricordia.
plȩriq enim ut uirtutem illam putant. et bonum hominem uo¬
cant misericordem. hoc autem uicium est animi. utraq circa se¬
ueritatem circaq claementiam posita sunt: quae uitare debemu

Expanded text:
nitionem nostram cadit ; finitio enim continebat in poenis exinitionem nostram cadit ; finitio enim continebat in poenis exigendis intemperantiam animi. Possumus dicere non esse hanc crudelitatem, sed feritatem, cui voluptati saevitia est; possumus insaniam vocare : nam varia sunt genera eius et nullum certius, quam quod in caedes hominum et lancinationes pervenit. Illos ergo crudeles vocabo, qui puniendi causam habent, modum non habent, sicut in Phalari, quem aiunt non quidem in homines innocentes, sed super humanum ac probabilem modum saevisse. Possumus effugere cavillationem et ita finire, ut sit crudelitas inclinatio animi ad asperiora. Hanc clementia repellit longe iussam stare a se ; cum severitate illi convenit. Ad rem pertinet quaerere hoc loco, quid sit misericordia; plerique enim ut virtutem eam laudant et bonum hominem vocant misericordem. Et haec vitium animi est. Utraque circa severitatem circaque clementiam posita sunt, quae vitare debemus
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Illa finitio contradictionis inuenitur q̃uis maxime ad ueꝵ
accedat. Si dixerimus clamentiam eẽ moderationem aliquio
ex merita. ac debita poena remittentem. reclamabitur nullam uͥ¬
tutem cuiꝙͣ minus debito facere. Atqui hoc om̃s intelligunt cde¬
mentiam ẽẽ qua flectit circa id quod merito constitui pot. Hue
tuti contraria est. Quid ergo: opponitur claementiae crudelitas q̃
nihil aliud est. ꝗͣ atrocitas animi in exigendis poenis. sed quidã
non exigunt poenas erudeles tamen sunt: tanꝗͣ qui ignotos ob
uios non in compendium sed occidendi causa occidunt. Nec ĩ¬
terficere contenti saeuiunt ut busiris ille. et produs et pirrhata ꝗ
captos uerberant. et in ignem uiuos imponunt. Haec crudelitas ꝗ¬
dem. sed quia nec ultionem sequitur. non enim laesa est nec pec¬
catori alicui irascitur. Nullum enim antecessit crimen extra si¬

Expanded text:
da. Illa finitio contradictiones inveniet, quamvis maxime ad verum da. Illa finitio contradictiones inveniet, quamvis maxime ad verum accedat, si dixerimus clementiam esse moderationem aliquid ex merita ac debita poena remittentem : reclamabitur nullam virtutem cuiquam minus debito facere. Atqui hoc omnes intellegunt clementiam esse, quae se flectit citra id, quod merito constitui posset. Huic tus virtuti contraria est. Quid ergo opponitur clementiae ? Crudelitas, quae nihil aliud est quam atrocitas animi in exigendis poenis. " Sed quidam non exigunt poenas, crudeles tamen sunt, tamquam qui ignotos homines et obvios non in compendium, sed occidendi causa occidunt nec interficere contenti saeviunt, ut Busiris ille et Procrustes et piratae, qui captos verberant et in ignem vivos imponunt." Haec crudelitas quidem ; sed quia nec ultionem sequitur non enim laesa est nec peccato alicui irascitur nullum enim antecessit crimen, extra fi
Abbreviated transcription (Latin):
ant cui graecus uersus similis est. ꝙ se mortuo tram misceri igni¬
bus iubet. et alix huius notae. At nescio quomõ ingenia ima¬
nia et inuisa materia fecundiori exp̃sserunt sensus uahemẽtes
et concitatos. nullam adhuc uocem audiui ex bono leniq anĩo¬
sam. Quid ergo est ut raro et mutus et cum magna cunctatiõe
ita aliquando scribas: necẽẽ est istud quod tibi modium literas
adduxit. Sed sicut facis cum magna cunctatione. cum multis di¬
lationibus. Et ne forte decipiat nos speciosum nom̃ clamentia
aliquando et incontrarium abducat uideamus quid sit claemẽ¬
tia. qualisq sit. et quos sines hẽat. Claxementia est tempantia
animi in pot̾ate ulciscendi. uel lenitas supioris aduersus infe¬
norem in constituendis poenis plura proponere est tutius ne¬
una funtio parum comp̃hendat. et ut ita dicam formula excidat
ltaq dici põt et inclinatio animi ad lenitatem in poems exigẽ¬

Expanded text:
ant," cui Graecus versus similis est, qui se mortuo terram misceri igniant," cui Graecus versus similis est, qui se mortuo terram misceri ignibus iubet, et alia huius notae. Ac nescio quomodo ingenia in immani et invisa materia secundiore ore expresserunt sensus vehementes et concitatos ; nullam adhuc vocem audii ex bono lenique animosam. Quid ergo est ? Ut raro, invitus et cum magna cunctatione, ita aliquando scribas necesse est istud, quod tibi in odium litteras adduxit, sed, sicut facis, cum magna cunctatione, cum multis dilationibus. Et ne forte decipiat nos speciosum clementiae nomen aliquando et in contrarium abducat, videamus, quid sit clementia qualisque sit et quos fines habeat. Clementia est temperantia animi in potestate ulciscendi vel lenitas superioris adversus inferiorem in constituendis poenis. Plura proponere tutius una finitio parum rem comprehendat et, ut ita dicam, formula excidat ; itaque dici potest et inclinatio animi ad lenitatem in poena exigen
Abbreviated transcription (Latin):
puro saculo daret locum futuro. Hoc caesar magna ex parte spera¬
re et confiteri licet. tradetur ista animi tui magnitudo diffundetq
paulatim per omne imperii corpus et cuncta insimilitudinem tu
formabunt. Acapite bona ualitudo in omnes uegetata atq e¬
recta. aut langore demissa prout animis eorum uiuit aut marceᷤ¬
sit. Et erunt ciuies erunt socu digni hac bonitate: et in totum orbẽ
recti mores reuertentur. parcetur ubiq manib tuis. Duitius mõa¬
ri hic paterer non ut blandirer auribus tuis.nec enim hic mihi o¬
mos est. maluerim ueris offendere. ꝗͣ placere adulando. Quid gͦ
est quod benefactis dictisq tuis ꝗ̃ familiarissimum eẽ te cupio i
ut quod nunc natura et impetus est fiat iudicium. Illud mecũ
considero. multas uoces magnas: sed detestabiles in uitam huma¬
nam puenisse celebrisq uulgo ferri ut illam oderint dum metu¬

Expanded text:
puro saeculo locum. Futurum hoc. Caesar, ex magna parte sperapuro saeculo locum. Futurum hoc. Caesar, ex magna parte sperare et confidere libet. Tradetur ista animi tui mansuetudo diffundeturque paulatim per omne imperii corpus, et cuncta in similitudinem tuam formabuntur. A capite bona valetudo : inde omnia vegeta sunt atque erecta aut languore demissa, prout animus eorum vivit aut marcet. Erunt cives, erunt socii digni hac bonitate, et in totum orbem recti mores revertentur ; parcetur ubique manibus tuis. Diutius me morari hic patere, non ut blandum auribus tuis nec enim hic mihi mos est ; maluerim veris offendere quam placere adulando ; quid ergo est ? Praeter id, quod bene factis dictisque tuis quam familiarissimum esse te cupio, ut, quod nunc natura et impetus est, fiat iudicium, illud mecum considero multas voces magnas, sed detestabiles, in vitam humanam pervenisse celebresque vulgo ferri, ut illam : " Oderint, dum metu
Abbreviated transcription (Latin):
neros. am magis animi magnaeq lenitatis
quae non composita nec ab alienis auribus
data subito crepuit et bonitatem tuam cu
fortuna litigintem in medium adduxit. Anim aduersunis in lat᷑¬
nes duos hurrus p̃fectus tuus uir egregius et tibi principi notus e¬
xigebat a te ut senberes in quos et ex qua causa animaduerti uelle
hoc sape delatum ut aliquando fieret instabat. Inuitus inuito cum
gnam uocem quam audirent omnes gentes quae romanum impi¬
um incolunt: quaeq uixta iacent dubiȩ libertatis. quaeq se con¬
tra uirib aut animis attolluntur. O uocem in concionem omnium
iutendam mortalium. in cuius uerba principes regesq uiramẽ¬
cui crederetur antiquum illud saculum. Nunc profc̃o consen̾¬
tire decebat ad equum bonumq expulsa alieni cupiditate ex qͥ
omne animi malum oritur. pietatem et integritatem cum fide ac
modestia surgere: et uicia diuturno abusa regno tandem felice ac

Expanded text:
nerosam, magni animi, magnae lenitatis, nerosam, magni animi, magnae lenitatis, quae non composita nec alienis auribus data subito erupit et bonitatem tuam eum fortuna tua litigantem in medium adduxit. Animadversurus in latrones duos Burrus praefectus tuus, vir egregius et tibi principi natus, exigebat a te, scriberes, in quos et ex qua causa animadverti velles; hoc saepe dilatum ut aliquando fieret, instabat. Invitus invito cum  dignam vocem, quam audirent omnes gentes, quae Romanum imperium incolunt quaeque iuxta iacent dubiae libertatis quaeque se contra viribus aut animis attollunt! O vocem in con- tionem omnium mortalium mittendam, in cuius verba principes regesque iurarencui redderetur antiquum illud saeculum ! Nunc profecto consentire decebat ad aequum bonumque expulsa alieni cupidine, ex qua omne animi malum oritur, pietatem integritatemque cum fide ac modestia resurgere et vitia diuturno abusa regno dare tandem felici ac
Abbreviated transcription (Latin):
nent suis. et tuta est etiam inter feras similitudo morum. apudi¬
homines autem nec a contrariis quidem rabies tempat se: sed ex
et iniicere tectis ignem. aratium uetstis urbibus inducere potenti¬
am putat. et unum occidere iubere: aut alterum parum impatoriũ
putat nisi eodem tempore grex miserorum subiectus steterit. Cru¬
delitatem suam in ordine coactam putat.felicitas illa multis dare
salutem et ad uitam ab ip̃a morte reuocare et mereri chementia
non põt. Nullum ornam̃tum principis fastigio dignius pulchriꝰ¬
q est q̃ illa corona ob ciues seruatos. non hostilia arma detracta
uictis. non currus barbarorum sangiune cruenti non parta bello
spolia. nam diuina potentia est gregatim ac publice seruare mul¬
to autem occidere et indiscrete incendu ac riunx potentia est.
uox tua maxime compulit quim ego non
sine admiratione cum dicitur auduusse
memini et deinde alus narrasse uocem ge¬

Expanded text:
nent suis, et tuta est etiam inter feras similitudo ; horum nent suis, et tuta est etiam inter feras similitudo ; horum ne a necessariis quidem sibi rabies temperat, sed extet inicere tectis ignem, aratrum vetustis urbibus inducere potentiam putat ; et unum occidi iubere aut alterum parum imperatorium credit; nisi eodem tempore grex miserorum sub ictu stetit, crudelitatem suam in ordinem coactam putat. Felicitas illa multis salutem dare et ad vitam ab ipsa morte revocare et mereri clementia civicam. Nullum ornamentum principis fastigio dignius pulchriusque est quam illa corona ob cives servatos, non hostilia arma detracta victis, non currus barbarorum sanguine cruenti, non parta bello spolia. Haec divina potentia est gregatim ac publice servare; multos quidem occidere et indiscretos incendii ac ruinae potentia est. vox tua maxime compulit, quam ego non sine admiratione et, cum diceretur, audisse memini et deinde aliis narrasse, vocem ge
Abbreviated transcription (Latin):
feritatem et quidquid ab illis didicerant in ip̃os exercuenint. Qd
tutam crudelitatem. quale us regnum est. Non aliud qͣ captaru
urbium forma. et terribiles facies publici metus omnia maesta tre¬
pida confusa uoluptates ip̃e timentur. non conuiuia securi ineũt
in quibus lingua sollicite etiam ebriis custodienda est. Non spe¬
ctacula ex quibus materia criminis ac periculum quentur appare¬
at licet magna impensa ex regiis opibus et artificum exquisitis no¬
minibus quae tamen ludere in carcere uibent. Quod istud dii boĩ
malum est: occidere sauire delectari sono cathaenarum et capita ci¬
uium decidere: quocunq uentum est multum sanguinis fundere ã¬
pectu suo terrere ac fugare. Oux alia uita eẽt si leones uisiq regͥrent:
si serpentibus. ac noxiosissimo cuiq animali darctur potestas: Iua
rationis in experta et a nobis unmanitatis crimine dimnata absti¬

Expanded text:
feritatem et, quidquid ab illis didicerant, in ipsos exercuerunt. Quferitatem et, quidquid ab illis didicerant, in ipsos exercuerunt. Qututam crudelitatem, quale eius regnum est ? Non aliud quam captarum urbium forma et terribiles facies publici metus. Omnia maesta, trepida, confusa ; voluptates ipsae timentur; non convivia securi ineunt, in quibus lingua sollicite etiam ebriis custodienda est, non spectacula, ex quibus materia criminis ac periculi quaeritur. Apparentur licet magna impensa et regiis opibus et artificum exquisitis nominibus, quem tamen ludi in carcere iuvent ? Quod istud, di boni, malum est occidere, saevire, delectari sono catenarum et civium capita decidere, quocumque ventum est, multum sanguinis fundere, aspectu suo terrere ac fugare ? Quae alia vita esset, si leones ursique regnarent, si serpentibus in nos ac noxiosissimo cuique animali daretur po- testas ? Illa rationis expertia et a nobis immanitatis crimine damnata absti
Abbreviated transcription (Latin):
coepit. et omnes appetit undiq configitur. Serpentes paruulae
fallunt nec publice consequuntur ubi aliqua solitam mensuram
transut. et in monstrum excreuit ubi fontes potu infecit.et si af¬
flauit deurit obtentq quacunq incessit. balistis petitur. posst̾
uerba dare et euadere pussilla mala. ingentib obinam itur. Sic
unus eger. nec domum quidem perturbat.at ubi crebris morti¬
bus pestilentiam ẽẽ apparuit. conclamatio ciuitatis ac fuga est. et
dus ip̃is manus intenduntur. sub uno aliquo tecto flama appa¬
ruit. familia. uiciniq aquam ingerunt. at incendium uastum
et multas iam domos appastum parte urbis obruitur
r̃ Rudelitatem priuatoꝵ quoq seruiles manus sub certo cru¬
Ccis piculo ultx sunt tyrannorum gentes ppłiq et quorum
erat malum. et u quibus imminebat excidere aggressi sunt aliquã¬
do sua p̃sidia in ip̃os insurrexerunt perfidiamq et impietatem. et

Expanded text:
coepit et omnes appetit, undique configitur. Serpentes parvulae coepit et omnes appetit, undique configitur. Serpentes parvulae fallunt nec publice conquiruntur ; ubi aliqua solitam mensuram transit et in monstrum excrevit, ubi fontes sputu inficit et, si adflavit, deurit obteritque, quacumque incessit, ballistis petitur. Possunt verba dare et evadere pusilla mala, ingentibus obviam itur. Sic unus aeger ne domum quidem perturbat ; at ubi crebris mortibus pestilentiam esse apparuit, conclamatio civitatis ac fuga est, et dis ipsis manus intentantur. Sub uno aliquo tecto flamma apparuit : familia vicinique aquam ingerunt ; at incendium vastum et multas iam domos depastum parte urbis obruitur. Crudelitatem privatorum quoque serviles manus sub certo crucis periculo ultae sunt ; tyrannorum gentes populique et, quorum erat malum, et ei, quibus inminebat, exscindere adgressi sunt. Aliquando sua praesidia in ipsos consurrexerunt perfidiamque et impietatem et
Abbreviated transcription (Latin):
num hominum capacem. Nonꝰ exigimus a te ut manus ista eri¬
cum fimiliatium cerissimum ulli salutaris sit sed ut iste animus fe¬
rox insaciabile gentium malum. citra sanguinem caedemq sacie¬
tur. Clamentia inuitat ad occidendum amicum. carnifex int̾
homines eligitur hoc est quare uel maxime abominanda sit sa¬
uicia: quae excedit fines primum solitos deĩn humanos noua su¬
plicia conquirit ingenium aduocat. instrum̃ta excogitat. per q̃
uarietur et extendatur dolor et delectetur malis hominum. tuẽ
illi ditus animi morbus ad insaniam peruenit ultimam cum cru¬
delitas uersa est in uoluptatem et iam occidere hominem iuuat. nã
talem uirum a tergo sequitur euersio. Odiosus uenena gladii. tam
multis piculis patet q̃ multoꝵ ip̃e piculum est pruatisq nõnun¬
qͣ consiluis alias uero consternatione publica curumuenit̾. leuis
enim et priuata pertucies. non totas urbes mouet. quod late furerẽ

Expanded text:
rum hominum capacem ! Non exigimus a te, ut manus ista, exirum hominum capacem ! Non exigimus a te, ut manus ista, exitium familiarium certissimum, ulli salutaris sit, ut iste animus ferox, insatiabile gentium malum, citra sanguinem caedemque satietur ; clementia iam vocatur, ad occidendum amicum cum carnifex inter homines eligitur. Hoc est, quare vel maxime abominanda sit saevitia, quod excedit fines primum solitos, deinde humanos, nova supplicia conquirit, ingenium advocat ut instrumenta excogitet per quae varietur atque extendatur dolor, delectatur malis hominum ; tunc illi dirus animi morbus ad insaniam pervenit ultimam, eum crudelitas versa est in voluptatem et iam occidere hominem iuvat. Matura talem virum a tergo sequitur aversio, odia, venena, gladii; tam multis periculis petitur, quam multorum ipse periculum est, privatisque non numquam consiliis, alias vero consternatione publica circumvenitur. Levis enim et privata pernicies non totas urbes movet ; quod late furere
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽẽ si nulli ignoscitur. cito apparebit pars ciuitatis deterior
quanto p̃grauet Non minus principi turpia sunt multa suppli¬
cia q̃ medico multa funera. Remissius impanti melius paretur
Natura contumax est humanus animus et in contrarium atq ar¬
duum nitens. sequiturq facilius q̃ ducatur. Et ut generosi ac no¬
biles equi melius facili freno reguntur: ita clxmentiam uoluntaĩa
innocentia unpctu suo sequitur et dignam putat. quam ciuitas
seruet sibi. Plus itaq hac uia proficitur. crudelitas minime hũa¬
num malum est. indignumq tam miti animo. Ferina ista rabies
est sanguine gaudere ac uulneribus et abiecto homine in siluestͤ
anim al transire.
Uid enim interest oro te alexander leoni lysimachum obii¬
cias an ip̃e laceres dentibus tuis: tuum os est. tua illa feri¬
tas. O ꝗͣ cuperes tibi potius ungues eẽ tibi ritum illum aedendo¬

Expanded text:
dum esse, si nulli ignoscitur; cito apparebit, pars civitatis deterior dum esse, si nulli ignoscitur; cito apparebit, pars civitatis deterior quanto praegravem Non minus principi turpia sunt multa supplicia quam medico multa funera ; remissius imperanti melius paretur. Natura contumax est humanus animus et in contrarium atque arduum nitens sequiturque facilius quam ducitur ; et ut generosi ac nobiles equi melius facili freno reguntur, ita clementiam voluntaria innocentia impetu suo sequitur, et dignam putat civitas, quam servet sibi. Plus itaque hac via proficitur. Crudelitas minime humanum malum est indignumque tam miti animo ; ferina ista rabies est sanguine gaudere ac vulneribus et abiecto homine in silvestre animal transire. Quid enim interest, oro te, Alexander, leoni Lysimachum obicias an ipse laceres dentibus tuis ? Tuum illud os est, tua illa feritas. O quam cuperes tibi potius ungues esse, tibi rictum illum edendo
Abbreviated transcription (Latin):
fas ultimum admitere. q̃ du sine lege crimen fuit. Summa enim
prudentia altissimi uiri. et rerum nature pitissimi maluerum uelut
incredibile scelus. et ultra audaciam positum p̃terire qͣ dum uindi¬
cant ondere posse fieri. Itaq patricida cum lege coeperunt. et il¬
lis facinus poena monstrauit. pessimo uero loco pietas fuit p̾tqͣ
sxpius culeos uidimus qͣ eruces. In qua ciuitate raro homines
puniuntur: in ea consensus fit ignorantiae: et indulgetur uelut pu¬
blico bono. Putet se innocentem eẽ ciuitas ent magis irascetur a cõ¬
muni fragilitate desistentib si paucos eos ẽẽ uiderit. Periculosum
est mihi crede oñdere ciuitati quanto plures mali sint
Udicta est aliquando a senatu sententia ut seruos alibetis
cultus distingueret: deinde apparuit quantum piculum im¬
mineret si serui m̃i numerare nos coepissent. Idem scito metuen¬

Expanded text:
fas ultimum admittere, quam diu sine lege crimen fuit. Summa enim fas ultimum admittere, quam diu sine lege crimen fuit. Summa enim prudentia altissimi viri et rerum naturae peritissimi maluerunt velut incredibile scelus et ultra audaciam positum praeterire quam, dum vindicant, ostendere posse fieri; itaque parricidae cum lege coeperunt, et illis facinus poena monstravit ; pessimo vero loco pietas fuit, postquam saepius culleos vidimus quam cruces. In qua civitate raro homines puniuntur, in ea consensus fit innocentiae et indulgetur velut publico bono. Putet se innocentem esse civitas, erit ; magis irascetur a communi frugalitate desciscentibus, si paucos esse eos viderit. Periculosum est, mihi crede, ostendere civitati, quanto plures mali sint. Dicta est aliquando a senatu sententia, ut servos a liberis cultus distingueret ; deinde apparuit, quantum periculum immineret, si servi nostri numerare nos coepissent. Idem scito metuen
Abbreviated transcription (Latin):
dabis. minore poena. Diligentius enim uiuit cui aliquid integri
superest. Nemo dignitati perditae parcit. impunitatis genus est
iam non hẽre poenae locum. Ciuitatis autem mores magis corripit
parcitas animaduersionum. Facit enim consuetudinem peccandi
multitudo peccantium. et minus grauis nota est. quam turba cdam¬
nationum leuat. et seueritas quod maximum remedium hẽt assidu¬
itate amutit auctoritatem. Constituit bonos mores ciuitati pͥnceps
et uicia eius compescit si patiens eo tum est. non tanq̃ probet sed¬
tanq̃ inuitus et cum magno tormento ad castigandum ueniat uere¬
cundiam peccandi facit ip̃a dxmentia regentis. Grauior multo
poen a uidetur: qua amiti uiro constituitur. Prxterea uidebis ea sa¬
pe cõmitti quae sape uindicant᷑.
Ater tuus plures intra quinquennium culeo insuit q̃ omnibus
saculis insutos accepimus. Multo minus audebant liberi ne¬

Expanded text:
dabis minore poena ; diligentius enim vivit, cui aliquid integri dabis minore poena ; diligentius enim vivit, cui aliquid integri superest. Nemo dignitati perditae parcit; impunitatis genus est iam non habere poenae locum. Civitatis autem mores magis corrigit parcitas animadversionum; facit enim consuetudinem peccandi multitudo peccantium, et minus gravis nota est, quam turba damnationum levat, et severitas, quod maximum remedium habet, adsiduitate amittit auctoritatem. Constituit bonos mores civitati princeps et vitia eluit, si patiens eorum est, non tamquam probet, seuam invitus et cum magno tormento ad castigandum veniat. Verecundiam peccandi facit ipsa clementia regentis ; gravior multo poena videtur, quae a miti viro constituitur. Praeterea videbis ea saepe committi, quae saepe vindicantur. Pater tuus plures intra quinquennium culleo insuit, quam omnibus saeculis insutos accepimus. Multo minus audebant liberi ne
Abbreviated transcription (Latin):
tuto relinqui apud eum putauit. reponiq eo unde deciderat ingẽti
increm̃to surgat laus eius quo contentus fuit ex rege uicto nihil pre¬
ter głiam sumere: hoc est eti.am ex uctoria sua triumphare: testariq
nihil se: quod dignum eẽt uictori& apud uictos inuenisse. Cum ciui¬
bus et ignotis. atq humilib co moderatius agendum est quo mĩo¬
ris est affuxisse cos. Quibusdam libenter parcas. a quibusdam te
uindicare fasticdias. et non aliter ꝗͣ animalib pius. et obterentem in¬
quinantib reducenda manus est. At in iis qui more ciuitatis ser¬
uati punitiq erunt occasione nota clam̃ti x utendum est.
A Ranseamus ad alienas iniurias: in quib uindicandis hacc
tria lex sequuta est qua princeps quoq sequi deb: aut ut cũ
quem punit emendet: aut ut poena eius caeteros meliores redelat
aut ut sublatis malis caeteri securiores uiuant. ip̃os facilius emen¬

Expanded text:
tuto relinqui apud eum potuit reponique eo, unde deciderat, ingenti tuto relinqui apud eum potuit reponique eo, unde deciderat, ingenti incremento surgit laus eius, qui contentus fuit ex rege victo nihil praeter gloriam sumere. Hoc est etiam ex victoria sua triumphare testarique nihil se, quod dignum esset victore, apud victos invenisse. Cum civibus et ignotis atque humilibus eo moderatius agendum est, quo minoris est adflixisse eos. Quibusdam libenter parcas, a quibusdam te vindicare fastidias et non aliter quam ab animalibus parvis sed obterentem inquinantibus reducenda manus est; at in iis, qui in ore civitatis servati punitique erunt, occasione notae clementiae utendum est. Transeamus ad alienas iniurias, in quibus vindicandis haec tria lex secuta est, quae princeps quoque sequi debet : aut ut eum, quem punit, emendet, aut ut poena eius ceteros meliores reddat, aut ut sublatis malis securiores ceteri vivant. Ipsos facilius emen
Abbreviated transcription (Latin):
fortuna. qͣ ut solatio egeat. manifestiorq uis qͣut alieno malo opimo¬
nem sibi uirium querat. hoc dico cum ab inferioribus petitus uiolatꝰ¬
q est. Nam si quos pares aliquando huit infra se uidet: satis uin¬
dicatus est. Regem et seruus occidit et serpens et saguta: seruauit
quidem nemo nisi maior eo quem seruauit. Uti itaq animose deb
tanto munere deorum. dandi. auferendiq uitam potens: in us pre¬
sertim. quos scit aliquando sibi fastigium obtinusse. Hoc arbitriũ
adeptus ultionem impleuit ꝑfecitq quantum uera poena satis eãt
pclidit enim uitam qui debet. et quisquis ex alto ad inimici pedes ab¬
iectus alienam de capite suo regiamq sententiam expectauit in ser¬
uatoris sui głiam uiuet. plusq nomini eius confert incolumis ꝗͣ
si ex oculis ablatus cẽt. assiduum enim spectaculum alienx uirtu¬
tis est triumphum cito transisse. Si uero regnum quoq suum

Expanded text:
fortuna, quam ut solacio egeat, manifestiorque vis, quam ut alieno malo opiniofortuna, quam ut solacio egeat, manifestiorque vis, quam ut alieno malo opinionem sibi virium quaerat. Hoc dico, cum ab inferioribus petitus violatusque est ; nam si, quos pares aliquando habuit, infra se videt, satis vindicatus est. Regem et servus occidit et serpens et sagitta ; servavit quidem nemo nisi maior eo, quem servabat. Uti itaque animose debet tanto munere deorum dandi auferendique vitam potens. In iis praesertim, quos scit aliquando sibi par fastigium obtinuisse, hoc arbitrium adeptus ultionem implevit perfecitque, quantum verae poenae satis erat ; perdidit enim vitam, qui debet, et, quisquis ex alto ad inimici pedes abiectus alienam de capite regnoque sententiam expectavit, in servatoris sui gloriam vivit plusque eius nomini confert incolumis, quam si ex oculis ablatus esset. Adsiduum enim spectaculum alienae virtutis est ; in triumpho cito transisset. Si vero regnum quoque suum
Abbreviated transcription (Latin):
supuacuum est hoc loco admonere ne facile credat ut uerum excu¬
tiat. ut innocentia faueat. ut appareat ut non minorem magis re
piclitantis q̃ udicis sciat. Hoc enim adiusticiam. non ad clamen¬
tiam pertinet. Nunc illum hortamur ut manifeste lasus animum
in potate hẽat et poenam. si tuto poterit donet. sin minus temperet.
longe sit in suis q̃ in aliens exorabilior inuirus. Nam quem ad mo
dum non est magni animi qui de alieno liberalis est: sed ille qui qd
alteri donat sibi detrahit.ita clamentem uocabo. non in alieno do¬
lore facilem: sed cum qui cum sius stimulis exagitetur. non prosilit
qui intelligit magni animi eẽ iniurias in summa potentia pati. nec
quicqͣ eẽ gloriosius principe impune leso
Lno duas res p̃stare solet. aut solatium affert ei qui accepit¬
U inuiriam: aut in ieliquum securitatem. Ptincipis maior est

Expanded text:
Supervacuum est hoc loco admonere, ne facile credat, ut verum excuSupervacuum est hoc loco admonere, ne facile credat, ut verum excutiat, ut innocentiae faveat et, ut appareat, non minorem agi rem periclitantis quam iudicis sciat; hoc enim ad iustitiam, non ad clementiam pertinet ; nunc illum hortamur, ut manifeste laesus animum in potestate habeat et poenam, si tuto poterit, donet, si minus, temperet longeque sit in suis, quam in alienis exorabilior, iniuriis. Nam quemadum non est magni animi, qui de alieno liberalis est, sed ille, qui, quod alteri donat, sibi detrahit, ita clementem vocabo non in aheno dolore facilem, sed eum, qui, cum suis stimulis exagitetur, non prosilit, qui intellegit magni animi esse iniurias in summa potentia pati nec quicquam esse gloriosius principe impune laeso. Ultio duas praestare res solet : aut solacium adfert ei, qui accepit iniuriam, aut in reliquum securitatem. Principis maior est
Abbreviated transcription (Latin):
O ne illi cui contingit sibi quoq uiuere debeat. In hoc assi dius bom¬
tatis argumentis probauit non rem .p. suam ẽẽ: sed se rei .p. Quis hiuc
audeat struere aliquod piculum: quis ab hoc non si possit fortunam
quoq auertere uelit sub quo iusticia pax pudicicia securitas dignitas
foreret: sub quo opulenta ciutis copia bononum omnium abundat.
nec alio animo rectorem suum intuetur qsi du immortales potestatẽ
uisendi sui faciant. intueamur uenerantes colentesq quid autem: ñ
proximum locum tenet is qui se ex deorum natura gent beneficus
ac largus in melius potens. hoc affectare hoc imitari decet maxĩum
ita heri ut optimus simul hẽatur.
Duabus causis punire princeps solet si aut se iudicat aut
alium. prius de ip̃a parte dixeram. qua ip̃m contingit. Dif¬
ficilius est enim moderari ubi dolori debetur ultio q̃ubi exemplo

Expanded text:
? O ne ille, cui contingit, ut sibi quoque vivere debeat ; in hoc adsiduis bon? O ne ille, cui contingit, ut sibi quoque vivere debeat ; in hoc adsiduis bonitatis argumentis probavit non rem publicam suam esse, sed se rei publicae. Quis huic audeat struere aliquod periculum ? Quis ab hoc non, si possit, fortunam quoque avertere velit, sub quo iustitia, pax, pudicitia, securitas, dignitas florent, sub quo opulenta civitas copia bonorum omnium abundat ? Nec alio animo rectorem suum intuetur, quam, si di immortales potestatem visendi sui faciant, intueamur venerantes colentesque. Quid autem ? Non proximum illis locum tenet is, qui se ex deorum natura gerit, beneficus ac largus et in melius potens ? Hoc adfectare, hoc imitari decet, maximum ita haberi, ut optimus simul habeare. A duabus causis punire princeps solet, si aut se vindicat aut alium. Prius de ea parte disseram, quae ipsum contingit ; difficilius est enim moderari, ubi dolori debetur ultio, quam ubi exemplo.
Abbreviated transcription (Latin):
quãtum timeri uoluit. et manus omnium obseruet. et eo quoq tempo¬
re quo non captatur peti se uidicet. nullumq momentum immune a
metu hẽat. Hanc aliquis xgram uitam sustinet cum liceat in noxiu
aluis et ob hoc securum salutarem potentiam eius latis omnib tracta¬
re. Frrat enun si quis existimat tutum eẽ ibi regem ubi nihil a rege¬
tutum: sed secuntas secuntate mutua paciscenda est. non est opus instru¬
ere in altum eclitas artes: nec ascensu arduos colles emunire. nec la¬
tera montium abscidere: multiplicibus se muris. tunibusq sxpire:
Saluum regem clamentia in apto p̃stabit. unum est enim in expu¬
onabile munimentum amor ciuium. ouid pulchnius est ꝗͣ uiuere
optantibus cunctis: et uota non sub custode nũcupantib si paulum ua¬
litudo titubauit non spem hominum excitari sed metum. Nihil ẽẽ
cuiqͣtam p̾ciosum quod non pro salute p̃sidis sui commnutatum uelit

Expanded text:
quantum timeri voluit, et manus omnium observet et eo quoque tempoquantum timeri voluit, et manus omnium observet et eo quoque tempore, quo non captatur, peti se iudicet nullumque momentum immune a metu habeat. Hanc aliquis agere vitam sustinet, cum liceat innoxium aliis, ob hoc securum, salutare potentiae ius laetis omnibus tractare ? Errat enim, si quis existimat tutum esse ibi regem, ubi nihil a regtutum est ; securitas securitate mutua paciscenda est. Non opus est instruere in altum editas arces nec in adscensum arduos colles emunire nec latera montium abscidere, multiplicibus se muris turribusque saepire : salvum regem clementia in aperto praestabit. Unum est inexpugnabile munimentum amor civium. Quid pulchrius est quam vivere optantibus cunctis et vota non sub custode nuncupantibus ? si paulum valetudo titubavit, non spem hominum excitari, sed metum ? nihil esse cuiquam tam pretiosum, quod non pro salute praesidis sui commutatum velit
Abbreviated transcription (Latin):
regi forma est. cissimilisq cęteris tum forma tum intore. hoc tum ma¬
xuie distingiutur. Iracundissim& ac pro corporis captu pugnacissi¬
mae sunt apes. et aculeos in uulnere relinquunt. rex ip̃e sine aculeo ẽ
noluit illum natura nec sauum ẽẽ nec ultionem magno constaturam
petere. taelumq detraxit. et iram eius inerinem reliquit. Hxemplar hoc
magnis regibus ingens. Est enim mos exercere se in paruis et ingẽ¬
tium rerum documenta minima agere. Pudeat ab exigus anima¬
libus non trahere mores cum tanto hominum moderatior ẽẽ animꝰ
debeat. quanto uaehementius nocet. Utinam quidem eadem homini
lex eẽt et ira cum taelo suo frangeretur. nec sapius liceret nocere. q
semel. nec alienis uiribus exercere odia. facile enim laxarctur furor
si per se sibi satisfaceret et si mortis piculo ium suam effunderet. Sed
ne nunc quidem illi cursus tutus est. tantum enim neceẽ est timeat

Expanded text:
regi forma est dissimilisque ceteris cum magnitudine tum nitore. Hoc tamen maregi forma est dissimilisque ceteris cum magnitudine tum nitore. Hoc tamen maxime distinguitur : iracundissimae ac pro corporis captu pugnacissimae sunt apes et aculeos in volnere relinquunt, rex ipse sine aculeo est ; noluit illum natura nec saevum esse nec ultionem magno constaturam petere telumque detraxit et iram eius inermem reliquit. Exemplar hoc magnis regibus ingens ; est enim illi mos exercere se in parvis et ingentium rerum documenta minima largiri. Pudeat ab exiguis animalibus non trahere mores, cum tanto hominum moderatior esse animus debeat, quanto vehementius nocet. Utinam quidem eadem homini lex esset et ira cum telo suo frangeretur nec saepius liceret nocere quam semel nec alienis viribus exercere odia ! Facile enim lassaretur furor, si per se sibi satis faceret et si mortis periculo vim suam effunderet. Sed ne nunc quidem illi cursus tutus est; tantum enim necesse est timeat,
Abbreviated transcription (Latin):
surus erat siue in hoc tantum illas alebat ut sic aleret quemadmodum
domini crudeles tota ciuitate de monstrantꝰ. inuisiq et detestabiles st̃
ita regum et iniuria latius patet. et infamia atq odium sxculis tradi¬
tur. Ouanto autem non nasci melius fuit q̃ numerari inter publica
mala natos.
cogitare nemo quicqͣ poterit quod magis decorum regenti sit
qͣ damentia. Quocunq mõ is et quocunq uire p̃positus caet̾is
erit eo scilicet formosius id ẽẽ magnificentiusq fatebimur: quo in ma¬
iore p̃stabit potestate: quam non oportet noxiam eẽ si ad naturae legẽ
componitur. Natura enim commenta est regem quod ex alus aĩa¬
libus licet cognoscere et ex apibus quarum regi amplissimum cu¬
bile est medioq ac tutissimo loco. praterea honore uacat exactor alie¬
norum operum. et amisso rege totum dilabitur examen nec unqͣ
plus uno patiuntur: melioremq pugna quaerunt. Preterea insignis

Expanded text:
surus erat, sive in hoc tantum illas alebat, ut sic aleret. Quemadmodum surus erat, sive in hoc tantum illas alebat, ut sic aleret. Quemadmodum domini crudeles tota civitate commonstrantur invisique et detestabiles sunt, ita regum et iniuria latius patet et infamia atque odium saeculis traditur ; quanto autem non nasci melius fuit, quam numerari inter publico malo natos ! Excogitare nemo quicquam poterit, quod magis decorum regenti sit quam clementia, quo- cumque modo is et quocumque iure praepositus ceteris erit. Eo scilicet formosius id esse magnificentiusque fatebimur, quo in maiore praestabitur potestate, quam non oportet noxiam esse, si ad naturae legem componitur. Natura enim commenta est regem, quod et ex aliis animalibus licet cognoscere et ex apibus ; quarum regi amplissimum cubile est medioque ac tutissimo loco ; praeterea opere vacat exactor alienorum operum, et amisso rege totum dilabitur, nec umquam plus unum patiuntur melioremque pugna quaerunt ; praeterea insignis