comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nutriens usq ad reuerendos ꝓuexit mores Cũq
eũ intimore dñi uideret excreuisse : in eodem
sibi moncsterio tunc presbiterũ fecit ordinari Cui postor¬
dinationẽ suct̃ quia non longe ab esset eiꝰ exitus reuclatione
indiccitũ ẽ. A p̃dicto aut̃ patre monasterii petit quatinꝰ
ei concedenr ut sibi sepulchrũ p̃pararet. Cui ille respondit
Ante te quidẽ egõ moriturus sũ : sed tim̃ uade & sicut uis
p̃para sepulchrũ tuũ : recessit igitur : & p̃patrauit : Cũ non
post multos dies senex pat̾ febre correptꝰ: ad extrema
ꝑuenit atq: assistenti prbo iussit dicens. Intuo sẽpulchro
me pone. Cũq ille dicer& scis quica ego modo secuturus sũ
ut rosq ccꝑe non pocest : abliis procinꝰ respondit dicens Ita
facut dixi quia scpulchrũ tuũ ambos nos capit defunctꝰ
itaq ẽ atq insepulchio codẽ qđ sibi presbit̃ p̾criuerit posicꝰ:

Expanded text:
nutriens, usque ad reverendos provexit mores. Cumque nutriens, usque ad reverendos provexit mores. Cumque eum in timore Domini videret excrevisse, in eodem sibi monasterio tunc presbyterum fecit ordinari. Cui post ordinationem suam, quia non longe abesset ejus exitus, revelatione indicatum est. A praedicto autem Patre monasterii petiit quatenus ei concederet, ut sibi sepulcrum pararet. Cui ille respondit: Ante te quidem ego moriturus sum, sed tamen vade, et, sicut vis, praepara sepulcrum tuum. Recessit igitur, et praeparavit. Cum non post multos dies senex pater febre praeventus ad extrema pervenit, atque assistenti presbytero jussit, dicens: In tuo sepulcro pone me. Cumque ille diceret: Scis quia ego modo te secuturus sum, utrosque capere non potest, abbas protinus respondit, dicens: Ita fac ut dixi, quia sepulcrum tuum ambos nos capit. Defunctus itaque est, atque in sepulcro eodem quod sibi presbyter paraverat positus.
Abbreviated transcription (Latin):
ricr& inuener ignotũ hominẽ ueruetẽ tenentẽ minu
Res uenit in dubiũ : utrũ ueructẽ toller& an offerro: sed
culpe reuscitius indicauit poenã . Mirati om̃s. quia ingres¬
sus fur uiri dĩ merito adp̃dam suã stibat ligatus. Iui se
ꝓeo protinus in orationẽ deder̃ suisq p̃cib uix obtine¬
re ualuer̃ ut qui reseoꝵ uenerat riꝑe saltẽ uacuus
exire mereretur: Itiq fur qͥ diu steterat cũ predi capti¬
uus: quandoq exut uacuus & liber. PE TR A ppara
qui inte sit suꝑ nos dulcedinis om̃ps ds̃ : cuius ergit nos
fiunt tim iocunda miracula De ABBATE PRE¬
in quo beati petri apłoꝵ principis monasteriũ
sitũ .ẽ. uroꝵ dĩ quoꝵ relatione adhuc in mona¬
sterio posicũ. audisse me contigit magnũ hoc qđ
narro miraculũ qđ eiusdẽ monasterii monachi
sẽ nosse testabattur. In conamq monasterio
fuit pcit̃ uitȩ uenertibilis qͥ quendã montachũ

Expanded text:
rici, et invenerunt ignotum hominem vervecem tenentem manu. rici, et invenerunt ignotum hominem vervecem tenentem manu. Res venit in dubium, utrum vervecem tolleret, an offerret, sed culpae reus citius indicavit poenam. Mirati omnes quia ingressus fur viri Dei merito ad praedam suam stabat ligatus. Qui se pro eo protinus in orationem dederunt, suisque precibus vix obtinere valuerunt ut qui res eorum venerat rapere saltem vacuus exire mereretur. Itaque fur, qui diu steterat cum praeda captivus, quandoque exiit vacuus et liber. PETR. Apparet quantae sit super nos dulcedinis omnipotens Deus, cujus erga nos fiunt tam jucunda miraculain quo beati Petri Apostoli monasterium situm est virorum Dei: quorum relatione adhuc in monasterio positus audisse me contigit magnum hoc quod narro miraculum, quod ejusdem monasterii monachi nosse se testabantur. In eo namque monasterio fuit Pater vitae venerabilis, qui quemdam monachum
Abbreviated transcription (Latin):
funtꝰ ẽ atq ante ȩcđam sepultus. Cidẽ uero eccłȩ
caulȩ in herebant ouiũ: atq adẽ locus in quo sepultꝰ ẽ ida
casdẽ ouestendentib ꝑuius erat Iuadã aut̃ nocte cuederi¬
cis intra eccłam psallentib fur uenis set ut ingressus cau¬
las furtũ facer&e ueruecẽ tulit : & concitus exiit Cũ uero
ꝑueniss& ad locũ ubi uir dm̃ sepultus erat : repente hesit ⁊¬
& gressum mouere non potuit: Veruecẽ quidẽ decollo
deposuit : ec̃q dimitcere uoluit : sed manũ laxare ñ ualu¬
it Coepit igitur stare miser cũ p̃da sua . reus & ligatus
Volebat ueruecẽ dimittere : ñec ualebat. Uolebat egrdicũ
ueruece : nec poterat. Miro itaq modo fur quia uiuis ui¬
deritimuerat : hunc mortuus tenebat. Cũqgressus
manusq illius fuisset obstricta : immobilis ꝑsistit: facto
aut̃ mane. expletisq laudib dĩ ab ecła egressi sunt de¬

Expanded text:
functus est, atque ante ecclesiam sepultus. Eidem vero ecclesiae functus est, atque ante ecclesiam sepultus. Eidem vero ecclesiae caulae inhaerebant ovium, atque idem locus in quo sepultus est ad easdem oves tendentibus pervius erat. Quadam autem nocte cum, clericis intra ecclesiam psallentibus, fur venisset, ut ingressus caulas furtum fac ret, vervecem tulit, et concitus exiit. Cum vero pervenisset ad locum ubi vir Domini sepultus erat, repente haesit, et gressum movere non potuit. Vervecem quidem de collo deposuit, eumque dimittere voluit, sed manum laxare non valuit. Coepit igitur stare miser cum praeda sua reus et ligatus. Volebat vervecem dimittere, nec valebat; volebat egredi cum vervece, nec poterat. Miro itaque modo fur, qui a vivis videri timuerat, hunc mortuus tenebat. Cumque ita gressus manusque illius fuissent obstricta, immobilis perstitit. Facto autem mane expletisque laudibus Dei, ab Ecclesia egressi sunt cle
Abbreviated transcription (Latin):
& inporcos ire cosq in abrssum mittere concessit: Exqua re
etiã hoc colligitur : qđ absq concessione om̃i potentis dĩ nus¬
lam malignꝰ sp̃s contra hominẽ potestatẽ habeat : qui in
porcos intrere non potuit nisi ꝑmissus. Illi ergo nos necesse . ẽ
sponte subdi. cui & aduersa omĩa subiciuntur inuita. Lit
tanto nr̃is hostib potentiores simus quanto cũ auctore
om̃ium unũ efficimur ꝑ humilitatẽ. Quid aut̃ mirũ si
electi quiq incarne positi multa facere mirabilit̃ pos¬
sunt quoꝵ ipse quoq ossa mortua plerũq in multis mi¬
nuderiȩ namq ꝓluncia res ẽ. hȩc gesta quã narro m̃i¬
hiq betitȩ memoriȩ abbatis mei ualentionis relatione
cogniti ibi & enĩ quidã uenerabilis sic̃ doscrat : quicũ
cdericis suis dĩ laudib: bonisq oꝑib: intentus. scs conuer
sitionis uitã ducebat: suꝑueniente aut̃ uocationis die de¬

Expanded text:
et in porcos 329 ire, eosque in abyssum mittere concessit. Ex qua re et in porcos 329 ire, eosque in abyssum mittere concessit. Ex qua re etiam hoc colligitur, quod absque concessione omnipotentis Dei nullam malignus spiritus contra hominem potestatem habeat, qui in porcos intrare non potuit nisi permissus. Illi ergo nos necesse est sponte subdi, cui et adversa omnia subjiciuntur invita, ut tanto nostris hostibus potentiores simus, quanto eum auctore omnium unum efficimur per humilitatem. Quid autem mirum, si electi quique in carne positi multa facere mirabiliter possunt, quorum ipsa quoque ossa mortua plerumque in multis minamque provincia res est haec gesta quam narro, mihique beatae memoriae abbatis mei Valentionis relatione cognita. Ibi etenim quidam venerabilis sacerdos erat, qui cum clericis suis, Dei laudibus bonisqie de
Abbreviated transcription (Latin):
perteꝑat cũ exenio rusticus uenit. Iui dũ aante cos. assistenx.
maligno sp̃u correptꝰ cecidic : fticigariq nimis stridorib:
atq balatib coepit . Tunc sci monialis femina surrexit:
atq irato uultu magnis lamorib imꝑciuit dicens. Exi ab
eo miser : exi ab eomiser. Ad cuiꝰ uocẽ mox posuextiti di¬
abolus respondit dicens. łt si de isto exeo inquo intrabo ta¬
su iut̃ unta porcus paruulus piscebat᷑ : Iunc scimonialis
femint p̃cepit dicens Exi abco & in hunc porcũ ingredere
Sui stati de hominẽ exlit. porcũ inquẽ iussus fuerit inuasit
occidit arecessit. PET RU. Uelim nosse si saltẽpor ꝯ¬
cũ concedere spui t̃ mundo debuic. GRE CAGRV
Proposicȩ regulȩ nr̃ȩ actioni sunt facta ueritatis. Ipsi & cnĩ re¬
demptori nr̃o alggione quȩ hominẽ tenebat dictũ ẽ : sicicis¬
nosmitte nos ingregẽ porcoꝵ. Iui hanc ab homine expulit

Expanded text:
perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, perceperat cum xenio rusticus venit. Qui dum ante eos assisteret, maligno spiritu correptus cecidit, fatigatique nimiis stridoribus atque balatibus coepit. Tunc sanctimonialis femina surrexit, atque irato vultu magnis clamoribus imperavit, dicens: Exi ab eo, miser, exi ab eo, miser. Ad cujus vocem mox per os vexati diabolus respondit, dicens: Et si de isto exeo, in quem intrabo? Casu autem juxta porcus parvulus pascebatur. Tunc sanctimonialis femina praecepit, dicens: Exi ab eo, et in hunc porcum ingredere. Qui statim de homine exivit, porcum quem jussus fuerat invasit, occidit, et recessit. PETR. Velim nosse si saltem porcum concedere spiritui immundo debuit. GREGOR. Propositae regulae nostrae actioni sunt facta Veritatis. Ipsi etenim Redemptori nonos, mitte nos in gregem porcorum . Qui hanc et ab homine expulit,
Abbreviated transcription (Latin):
per intendere & continuȩ quasi in acie stare. GREGOR
łaboriosũ non cri sicustodiã nr̃im non nob sed gr̃ȩ superno
na largitace plerũq agitur : uc non solũ iam timeri ñ debe¬
.ic. sed ips etiam bene uiuenciũ uirtuce terreatur¬
DE PUELLA CONUERSAXXI.
tit : mihiq hoc intimare curiuit: qđ inspolica¬
na urbe puella quȩdã um nubilis
cuidam prinarii filia. cęlesti desiderio exarsit:
paitre onuersationis habitũ suscepit. Iua exre
factũ ẽ ut eã pat̃ suȩ substantiȩ ex hȩredein
faceret nihilq illi aliud nisi sex uncias
unius posses siunculȩ largiretur. Eius uero exemplo ꝓuocaitȩ cȩ¬
per̃ ipud cit̃ multȩ nobilioris generis puellȩ conuerci aq om̃i¬
potenti dño dicata uirginitate seruire. Suadã uerodie idẽ
deucherius abbas uiruitȩ uenerabilis ad cã exoritionis gr̃a
itq edificationis ac cesserat : & cũ ea de uerbo dĩ colloquens
sedebat. Cũ repente ex eodẽ fundo quẽ in sex uncus a patre

Expanded text:
cie stare. GREGOR. Laboriosum non erit, si custodiam nostram non nobis, sed gratiae supernae na largitate plerumque agitur, ut non solum jam timeri non debeat, sed ipse etiam bene viventiuDe puella conversa, cujtit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio exarsit, patre, conversationis sanctae habitum suscepit. Qua ex re factum est ut eam Pater suae substantiae exhaeredem faceret, nihilque ei aliud nisi sex uncias unius possessiunculae largiretur. Ejus vero exemplo provocatae coeperunt apud eam multae nobilioris generis puellae converti, atque omnipotenti Domino dedicata virginitate servire. Quadam vero die idem Eleutheritque aedificationis accesserat, et cum ea de verbo Dei colloquens sedebat; cum repente ex eodem fundo, quem in sex unciis a patre
Abbreviated transcription (Latin):
si nunc ante restitutionẽ corporũ incęlo recipi ua¬
leat animȩ iustorum. GREGOR Hoc neq
de om̃ib iustis fateri possumꝰ neq de om̃ib negure
Nã sunt quorundã iustoꝵ anime. quȩ acelesti regno
quibusdã adhuc mansionib differuntur. In quo dila¬
tionis dampno quid aliud innuitur: nisi qđ de ꝑfecta
iustitu aliquidminus habuer̃ : & tam̃ luce clarius con¬
stit: quii ꝑfectoꝵ iustoꝵ animȩ mox ut huius cernis
diustra exeunt. incelestib sedib recipiuntur. Quod
ipsi ꝑse ueritis aotest idi dicens. Ubi cũq fuerit
corpus illue congnegabuencus aquile. Suia abi ip¬
sẽ redẽptor ñr .ẽ. corpore. illuc ꝓcul dubio colliguntur &
animȩ iustoꝵ & paulus dis solui desiderat & cũ xRo esse

Expanded text:
si nunc ante restitutionem corporum, in coelum recipi vasi nunc ante restitutionem corporum, in coelum recipi valeant animae sanctorum. GREGORIUS. -Hoc neque de omnibus justis fateri possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt quorumdam justorum animae quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur. In quo dilationis damno quid aliud innuitur, nisi quod perfectae justitiae aliquid minus habuerunt? Et tamen luce clarius constat quia perfectorum justorum animae, mox ut hujus carnis claustra exeunt, in coelestibus sedibus recipiuntur, quod et ipsa per se Veritas attestatur, dicens: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae ; quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc procul dubio colliguntur justorum animae. Et Paulus dissolvi desiderat, et esse
Abbreviated transcription (Latin):
non manu factã ȩt̃ncon incaelis. PE TRVS Si igit᷑
pro iustitiȩ suȩ recributione recipiant GRE GR
Ioc nimirũ eis crescit iniudicio : qđ nunc animarũ sola
postmodũ uero etiã corpoꝵ beatitudine ꝑfruuntur :
est : int̃ri succ duplicia possidebunt: Hinc eti ĩ ante re¬
surrectionis diẽ de scõꝵ animab scriptũ ẽ : Datȩ s̃ illis
singule stolȩ albȩ & diccũ ẽ illis ut requiescerent tem¬
pus ad buc modicũ: donec impleitur numerus conseruoꝵ
& fracrũ coꝵ: Iuiitaq nunc singulas acceper: binas
iniudicio habituri sunt : Suia modo animarũ tantũ¬
modo. tunc aut̃ animarũ simul & corpoꝵ głi lȩta¬
buntur: PEPRUS: Assentio Seduelim sci¬
re : quonã modo agitur : qđ plerumq morientes mul

Expanded text:
 Si igitur pro justitiae suae retributione recipiant? GREGOR. Hoc eis nimirum crescit in judicio, quod nunc animarum sola, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruuntur, est: 409 In terra sua duplicia possidebunt . Hinc etiam ante resurrectionis diem de sanctorum animabus scriptum est: Datae sunt illis singulae stolae albpus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Qui itaque nunc singulas acceperunt, binas in judicio stolas habituri sunt, quia modo animarum tantummodo, tunc autem animarum simul et corporum gloria laetabuntur. PETR. Assentio; sed velim scire, quonammodo agitur quod plerumque morientes mul
Abbreviated transcription (Latin):
potes mens infirma dubitire quorum uero mens indo fixaest. tan¬
tomagis habet fidei meritum. quanto illic eos nouit e non iacere
corpore et tamen nonde esse ab exauditione Vnde ipsa quo que
ueritas ut fidem discipulis augeret dixit: Sinon abiero par¬
dytus nonueniet aduos. Cum enim constet qui a paradrtus sp̃s
expitre semper procedat et filio cur sefilius reces surũ dicit
ut ille ueniat : quia filio numquam recedit  Sed quia discipuli
in carne dñm cernentes corporeis hunc semper oculis uidere
sitebant recte eis dicitur. Nisi ego abiero para cdrtus nuemiet
ACsi a pertediceretur. Si corpus non sub traho : quisit amorsp̃s
non ostendo: et nisi me desieritis corporaliter cernere nũ¬
quam me discitis spiritaliter amare: PITRVS: Placet qđd dicis
ORIGORIVS. Ali quantum iam alo cutione cessandũ est.
ut si ad aliorummiracula en arrando tendimus. lo¬
quendi uires interim persilentium reparemus:¬

Expanded text:
potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanpotest mens infirma dubitare. Quorum vero mens in Deo fixa est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis hunc oculis semper videre sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. Gregor. Aliquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium reparemus
Abbreviated transcription (Latin):
dum uaga nimium erraret : ad beatiuiri benedicti patris specum deu̾enit
ibiq nesciens in gressa mansit: facto autem mane. ita sanato sensu
egres saest acsi eam numquam insania capitis ulla tenuis set: Quae.
omniuitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit:
Nuid nam es sedicimus quod plerumq in ipsis PETRU S¬
quoque patrocinus martrrum sic esse sentimus : ut nontanta
persua corpora quanta benefitia perreliquias ostendant atque
illicmaiora signa faciant: ubi minime persemet ipsos iacent. e
Ibi insuis corporibus sci martrres iacent. FREGORIUS¬
Adubium petre non est quod multa ualeant moñstrare sicut et fa¬
diunt et puramente quaerentibus innumera miracula ostendunt
s ed quia ab infirmis potest mentibus dubitari. utrum ne ad exaudi¬
endum ibi praesentes sint ubi constat quia insuis corporibus ñ sint.
ibi ets necei se est maiora signa ostendere. ubi de eorũ praesentia

Expanded text:
dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ibi necesse est eos majora signa ostendere, ubi de eorum praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
indissimilis uisionis apparuit. Uiderunt namq quia strata palliis atq
innumeris corus calam padihus uia recto orientis tramite. ab ei cella
incelum usque tendebatur: Cui uenerando habitu uirde superdarus
assistens. cuius essetuia quam cernerent in qui siuit Illi autem se nescire
professi sunt: quibus ipseait: haec est uia. quadilectus dño caelum
benedictus ascendit Tunc itaque sciuiri obitum si eut praesentes dis¬
cipuli uiderunt. ita absentes exsigno quod eis praedictum fuerat ag¬
nouerunt: Sepultus uero est in oratorioͣbeati baptistie iohannis quod
destructa ara apollinis ipse construxit. Qui et ineo specu in quoprius
sublacus habitauit. nunc usque si petentium fides exigat. miraculis
mulier mente capta dum sensum funditus perdidisset. per montes
et ualles siluas et campos die noctuq uagabatur: Ibiq tantumodo
quiescebat: ubi hanc quies cerelas si tudo coegis set: quadam uero die

Expanded text:
indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait: Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt. Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die
Abbreviated transcription (Latin):
odem uero anno quo dehac uita erat exiturus. quibusdam discipulis
secum conuersantibus quibusdam longe manentibus: scissimi sui
obitus denunciauit diem: Praesentibus indicens ut audita persilentũ
tegerent. absentibus indicans quod uel quale eis signum fierit
quando eius anima decorpore exiret: Ante sextum uero sui exitus
diem aperiri sibi sepulturam iubet : Qui moxcorreptus febribus
acri coepit ardore fatigari: cumque perdies singulos languor.
ingraues ceret. sextodie portarise in oratorium adiscipulis fecit
ibiq exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione
muniuit: Atque interdiscipulorum manus in becillia membra
sus tentans. erectis in caelum manibus steait. et ultimum spm
inter uerba orationis efflauit. Qua scilicet die. duobus de eofratribus
uni incella commoranti. alteri autem longius posito reuelatio unius atq

Expanded text:
odem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis odem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque
Abbreviated transcription (Latin):
fulsit .: lux interior inmente fuit: quae uidentis animum quia
ad superiora rapuit. ei quam angusta essent omnia inferiora
monstrauit: PETRVS. Vi deor mihiutiliter non intellexisse
quaedixeras. quando ex tarditatemea tantum creuit expositiotua
Sed quia haec liqui de meis sensibus in fudisti. quaeso ut ad narra¬
tionis ordinem redeas: GREGORIUS¬
ibe pere adhuc deuenerabili patre multa narrare. sed quaedam ei
studiose praetereo quia ad aliorum gesta uoluenda festino. hocautẽ
nolo telateat. quod uirdi inter totmiracula quibus inmundo claruit
doctrinae quo que uerbo non medio criter fulsit : Nam scripsit mona¬
chorum regulam discretione precipua. sermoneluculento Cuius
siquis uelit subtilius mores uitamq cognoscere. potest in eadem
institutione regulae omnis magisteri illius actus inuenire
Quia scs uir nullo mo potuit aliter docere quam uixit: XXXUII¬

Expanded text:
fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monstravit. Petr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas. CAPULibet, Petre, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quam vixit. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
xerit breue ei fit omne creatum est quia ipsa luce uisionis intimae
mentis laxatur sinus Tantumque expanditur indo ut superior
ecistat mundo: Fit uero ipsa uidentis anima etiã suꝑsemetipsa
Cum que indilumine rapitur superse. in interiorib: ampllatur
etdum se sub seconspicit: exaltita comprehendit quam breue
sit. quod comprehendere humiliata non poterat: Nir ergo qui
intueri globum igneum. angelos quoque ad caelum redeuntes
uidebat : hoc pro culdubio cernere non nisi indilumine porete
quid itaque mirum simundum ante se collectum uidit qui subleuatus
inmentis lumine extramundum fuit: quod autem collectus munđ
ante eius oculos dicitur non caelum et terra contracta est sed uidentis
animus dilatatus. qui indo raptus. uidere si nedifficultate potuit
omne quod in fradm̃ est: In illa ergoluce quae exteri oribus oculis

Expanded text:
xerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, xerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis
Abbreviated transcription (Latin):
pescenti miraculum uirdi perordinem quae fuerant gesta narrauit.
Statimq in casinum castrum religioso uiro theoprobo mandauit
ut ad capuanam urbem sub eadem nocte trans mitteret. et quid
degeriano epo ageretur agnos ceret et indicaret: fac tumq est
et reuerentis simum uirum germanum ep̃m is quimissus fuerat
iam defunctum repperit: Et requirens subtiliter. agnouit
eodem momento fuis seillius obitum quo uir dñi eius agnouit
ascensum nETT fALS Mira res ualde et uehementer stupenda
sed hoc quoddictum est quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis
radio collectus omnis mundus adductus est si cut numquam exꝑtus
sum itanec conicere scio quoniam quo ordinefieri potest . ut munđ
omnis ab homine uno uideatur : GREGORIUS¬
ixum tenepetre quod loquor quia animae uidenti creatorem angusta
est omnis creatura. Quam libet enim parum deluce creatoris aspe¬

Expanded text:
pescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, pescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspe
Abbreviated transcription (Latin):
oraeuenis sec ad fenestram stans et omni potentem dñm deprecans
subito in tempesta noetis hora respiciens. uidit fusim lucem de supor
cunctas noctis tenebras effugasse. tantoq splendore clarescera
ut diem uinceret lux illa quae intertenebras. radias set: Mira
autem ualde res in hac speculatione secuta ast. quia sicu post
ipsenartauit omnis etiam mundus uelut sub uno solis radio collectus.
ante oculos eius ad ductus est. Quiuen erabilis paterdum intentam
oculorum aciem in hoc splendore corus cȩlucis infigeret. uidit ger¬
mani capuani epi animam in spera ignea ab angelis incelum ferru
Tunc tantisibi testem uolens ad hibere miraculi. seruandũ diaconũ
iteratobis terq eius nomine : cum clamoris magnitudin e uocauit
cum que ille fuis set in solito tanti uiri clamore turbatus ascendit
Res penit: partemq iamlucis exiguam uidit: Cui tantum hoc obstu¬

Expanded text:
praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstu
Abbreviated transcription (Latin):
ut quo rum mens una semper indo fuerat eorum quoque corpora neo
abbas eius monasterii quod in campaniae partibus aliberio quondam pa¬
tricio fuerat constructum: ad eum uisitationis gratia exmore conue¬
nerat : eius quippe monasterium frequentabat : ut quia i dem uir¬
quoque doetrina gratiae caelestis in fluebat: dultia sibi inuicem unte
uerba trans funderent. et suauem erbum caelestis patriae quia adhue
perfecte gaudendo non poterant. saltim suspirando gustarent: Cum¬
uerohora iam quietis exigeret. in cuius turris superioribus se uene¬
rabilis benedictus in eius quoque inferioribus seseruandus diaconus
collo cauit. Quo uidelicet in loco: inferiora superioribus perbuius
continuabat ascensus: Ante eandem uero turrem largius erat habitaculũ
in quo utrius quedis cipuli quiescebant: Cum que uirdm̃ibenedictus adhuc
quies centibus fratribus instans uigilus noc turnae orationis tempora

Expanded text:
ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus, quiescentibus adhuc fratribus, instans vigiliis, nocturnae orationis tempora
Abbreviated transcription (Latin):
bilis uiri mentem aspicimus. dubium non est quod eandem sere¬
nitatem uoluerit in qua descenderat permanere: Sed contra
hoc quad uoluit: in uirtute omnipotentis dĩ ex feminae pectore
miraculu inuenit: Nec mirum quod plus illo femina quae diustatrem uidere
cupiebat in eodem tempore ualuit: Quia enim iuxta iohannis uocem ds ca¬
ritas est: iusto ualde iuditio. illa plus potuit quae amplius amauit: ẜFT RUS
uenerabilis femina ad cellam pro priam recessis sec uirdi ad monasterium
reduit: Cum ecce post triduum in cella consistens eleuatis inaera oculis. uidi¬
eiusdem sororis suae animam deeius corpore egressam: in colubaespecie
caeli secreta penetrare : Quitantae eius gloriae congaudens omnipotentido
in hrmnis et laudibus gratias reddidit eiusq obitum fratribus denuntiauit
Quos etiam protinus misit ut eius corpus ad monasterium deferrent
atque in sepulchro quod sibi ipse parauerat ponerent: quo facto contigit

Expanded text:
bilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serebilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim juxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit: et ecce cum post triduum in cella consistens, eleejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit
Abbreviated transcription (Latin):
traxit: N ec paulo tardius post orationem inundatio illa
secuta est. seđ tanta fuit conuementia orationis et in undationis.
ut demensa caput iam cum tonitruo leuaret: qdatinus unũ
idemq es sec momentum et leuare caput et pluuiã deponere
Tunc uirdĩ inter coruscos et tonitruos atque in gentes pluuiae
in undationes uidens sead monasterium non possum remelare
coepit conqueri contristatus dicens. Parcat tibi omp̃s dssoror
q id est quod fecisti. cui illa respondit: ecce te rogaui. et
audire me noluisti: Rogaui dnm meum: et audiuit me:
Modo ergo si potes egredere: et medimissa ad monasterium
recede Ipse autem exire extratectum non ualens qui remanere
sponte noluit in loco mansit inuitus. Sicq factum est. ut
totam noctem peruigilem ducerent: atque persaera spiritalis
uitae conloquia. sese uicaria relatione satiarent: Qua dere
dixieum uoluisse aliquidsed minime potuis se: quia si uenera¬

Expanded text:
traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venera
Abbreviated transcription (Latin):
admensam sederent. et intersacra conloquia tardior sehora protra¬
herec : eadem scae monialis femina soror eius eum rogauit dicens
Quaeso te ut ista nocte me non deseras. ut usque mane aliquid
decadesin utae gaudiis. loquamur: Cen ille respondit. Quid est
quod loqueris soror emanere extracellam ulla tenus
possum: tanta uero erͣt caeli serenitas: ut nulla in aere
nubes appareret: Srãe nionialis autem femina cum uerba fratris
negantis audisset: in sertas digitis manus super mensam ꝑosuit:
et caput inmanibus omni potentem dñm rogatura declinauit
Cum que leuaret demensa caput: tanta corus cationis et tonitrui
uirtus tantaque in undatio pluuiae erupit. ut neque uenera¬
bilis benedictus neque fratres quicum eo aderant ex traloci. limen
quo consederant pedem mouere potuis set: Sc̃ae monialis
quippe femina caput in manibus declinans lacrimarũ fluuiũ
in mensam fuderat : perquas serenitatem aeris ad pluuiam

Expanded text:
ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialiQuaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane aliquid oelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam
Abbreviated transcription (Latin):
iccuncta es se ut asseris constat patenter quia uerba quae proposueras
rebus probas: Sed quaeso te indices. si sc̃ĩuiri omnia quae uolunt poss.
et cuncta impetrant quaedesiderant obtinere: GRIGORIUS
uis namerit petre in hacuita paulo sublimior quide carnis suae
stimulo ter dñm rogauit. et tamen quod uoluit obtinerenualuit:
ex qua re necesse est ut tibi deuenerabili patrebenedicto narrem: quia
fuit quiddã quod uoluit: sed non ualuit implere: Sorornamq: eius sco¬
lastica nomine : omni potenti dño ab ipso in fantiae tempore dedieãta
ad eum semel perannum uenire consueuerat. Ad quam uirdĩ nos longe
extra ianuam in possessione monas terio descendebat. Quada uero die
uenit exmore atque ad eam cum discipulis uenerabilis eius descendit
frater. Quitotum diem indilaudibus sacrisq conloquiis ducentes incũ¬
bentibus iam noctis tenebris. simul acceperunt crbos. Cumq ad huc

Expanded text:
ic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, ic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti viri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant quae desiderant obtinere. CAPUT Quisnam erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum sunt. Quid nobis onera uultis inponere . quae non possumus
portare : At ille quem nimis cogebatdolor in sua petitione perstitit
iurans quod non recederet nisi cius filium resuscitaret Quem mox
di famulus inquisiuit dicens Ubi est cuiille res pondit: eccecorpus ei
adianuam monasterii. iacet. Vbidum diuir cum fratribus peruenis set
flexit genua et super corpusculum infantis incubuit: seseq erigens.
palmas ad caelum tetendit dicens. dñe non aspicias peccata mea. sed
fidem huius hominis qui resuscitari filium suũm rogat. et redde in hoc
corpusculo animam quam abstulist : uix in oratione uerba compleuerat
et regrediente anima ita corpus culum pueri omne contremuit. ut sub
oculis omnium qui ad erant apparuerit concussione miri fica tremendo
palpitasse. Cuius mox manum tenuit: et eum patriuiuentem. atque
in colomem dedit: Liquet petre quia hoc miraculum in potestate non
habuit. quod prostratus petit: ut exhibere potuis sec. SETRUS¬

Expanded text:
orum. Quid nobis onera vultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset. Petr. S
Abbreviated transcription (Latin):
tempore contigit. ut isdem funis. et cotidie tingeretur aqua.
et nullo modo rumperetur. quia enim catenam uiridi funis
ille contigit. ipse quoque ad tolerandam aquam ferri inse for¬
titudinem traxit: PETRUS. Fac tahaec placent quia mira

Expanded text:
tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira
Abbreviated transcription (Latin):
altera ad fixit. ne ei ultra liceret pro gredi quam catenae eidẽ
quantitas tendebatur. Quod uiruitae uenerabilis benedictus
audiens cuius superius memoriam feci. ei perdiscipulum suũ
mandare curauit: Si seruus es dĩ non te teneat catena ferrea.
sed catena xp̃i Ad quam uocem mantinus protinus eandem
compedem soluit. sed num quam postmodum solutum tetendit
pedem. ultra locum quo hunc tendere ligatum consueuerat:
Atque in tanto sespatio. sine catena coercuit. in quanto et ante
ligatus mansit. Quidumse postmodum in eius dem loci specu
conclusit. coepit etiam discipulos habere. Quiab eius specu.
seor sum habitantes. ad usum uitae aquam deputeo haurire
consueuerant: Sed funis in quo ad hauriendam aquam situla
dependebat crebrorum pebatur: Un de factum est ut eandẽ
catenam quam expedesuo uir dñi soluerat eius discipuli peterent.
eamq funi ad iungerent. atque in illa situlã ligarent: ex quo iam

Expanded text:
altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam
Abbreviated transcription (Latin):
rupem exmonte potuis sent euellere. Atque inspecusuo dĩ
famulus iam securus habitaret: Cumq: hoc uirdi nequaquã
ad quies ceret. ei quod posset ut faceret. praecepit ut ipse in cellae
nonerat. quod simul et specum destrueret. et martinum necaret
Itaque dum ea quae uenerat multitudo conaretur. si posset sine
periculo uiridi ingens illud quod desuꝑ in cubuerat saxum leuare.
cuncus uidentibus repente res ualde ammirabilis contigit: quia
moles ipsa quam conabantur euellere. subito ab eisdem laborantib
auulsa. nespeluncae martini tectum tangeret Saltum dedit.
et quasi seruidĩ laesionem fugiens longius cecidit Quod ad iussũ
omnipotentis di angelico ministerio actum intellegit. qui di¬
uina prouidentiadis poni. omnia fideliter credit: hiccum
prius in eodem monte se contulit. nec dum clausus specu ha¬
bitans. catena sibi ferrea pedem ligauit : eamq: saxo exparte

Expanded text:
rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
as picientibus. quasi frutecta es se uideantur: perturbatiitaq
sunt cuneti qui ueniebant summaq cura quae si tum est. sicubi
corpus elapsi pueri potuisset inueniri: quis enim aliud
ni extinctum crederet. quis uelut corpus ad terram integrũ
peruenisse sus picaretur. dum inter positis ubiq scopulis in
partibus discerpi potuis sec. sed requisitus puer inualle.
inuentus .ẽ. non solum uiuus: sed etiam in colomis Tunc
cunctis patenter in notuit. quod ideo laedin on potuit. quia
hunc in casusuo martini oratio portauit: Inspecu uero illius.
magna desuperrupis eminebat Quae cum exparte exi¬
gua monti ui deretur ad fixa. martini cellae prominens.
casum suum cotidie et illius interitum ruitura minabatur.
Adhuł mascator in lustris uiri armentarii nepos cũ magna
rusticorum multitudine ueniens. precabatur ut uirdĩ de
specu eodem dignaretur exire. quatenus ipsi ruituram

Expanded text:
aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram
Abbreviated transcription (Latin):
dacter ascendit montem : atque ad eius specum inpudent̃ ꝓrupi
At ille paulo longius intuens et uenientis ad semuli ebria in¬
dumenta conspiciens: sese in orationem dedit. in terrã faciem.
depressit: et eo usque prostratus iacuit. quo inpudens mulier
a fenestra cellulae illius fatigata recederet: quaedie eodem
mox ut demontedescendit: uitam finiuit: Vt ex mortis ei
sententia da retur intellegi quia ualde omnipotenti dõ displicuit
quod eius famulum ausu in probo contristauit. Alio quoq
tempore dum multa adhuc religiosa deuotione concurrerent
atque arta es sec semita quae in deuexo montis latere ad eius
cellulam properantes ducebat. puerparuulus in caute gra¬
diens ex eodem monte cecidit. et usque ad uallem corruit
quae sub monte eodem sita quasi in pro fundum conspicitur.
In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excreuit. ut
arbusta ingentia quae exeadem ualle prodeunt exmonte

Expanded text:
dacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. dacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte