comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tius ordo donec ex̾citatione contingat emendato uelocitas. Nam ꝑspicere inde
priora dicenda st᷑ & qđ hifficillimũ est cluudenda intentio onim ut aliuo
uoce aliud otulis agatur Illud non penitebit cunisse cũscribere noĩa puerꝙ̃ ad¬
m̃o moris est coꝑit: ne hanc oꝑam in uocabiis uulgarib ⁊ forte occurentious
ponat ꝑtinus n põt int̾ pretationem lingue secretioris: quas gretiglossis uocãt
dum aliud agitur ediscere: &int̾ prima elem̃ta consequirem post ea ꝓpͥu tp̃s
desideraturam. Et q̃m̃ aarca res adhuc tenues moramur hn q ũ sus qui ad imutatiõe
scribñ di ꝓponentur non ociosas ulim snĩas heant s honestum aliꝗa monentes pro¬
seguitur hec memoria in senectutem Simp̾ssa aĩo rudiusq ad mores proficiet:
loco dicam memoria. Et ea p̾cipue firmatur atq alitur exꝰcitatione. Et in us¬

Expanded text:
tior, donec exercitatione contingat emendata velocitas. nam prospicere in detior, donec exercitatione contingat emendata velocitas. nam prospicere in depriora dicenda sunt, et, quod difficillimum est, dividenda intentio animi, ut aliud voce aliud oculis agatur. illud non paenitebit curasse, cum scribere nomina puer quemadmodum moris est coeperit, ne hanc operam in vocabulis vulgaribus et forte occurrentibus perdat. protinus enim potest interpretationem linguae secretioris, quas Graeci γλώσσας vocant, dum aliud agitur, ediscere et inter prima elementa consequi rem postea proprium tempus desideraturam. et quoniam circa res adhuc tenues moramur, ii quoque versus, qui ad imitationem scribendi proponentur, non otiosas velim sententias habeant sed honestum aliquid monentes. prosequitur haec memoria in senectutem et impressa animo rudi usque ad mores proficiet. loco dicam memoria, et ea p
Abbreviated transcription (Latin):
radicibus nixus parctut. scribere ip̃m tatdior stilus cogitationem meratur Rudis et
confusus intellectu caret unde seguitur alter dictandi que ferenda st labor Quare
cum semper ⁊ ubiq tum pͥcipue in epłis sectis ⁊ femilarib de lectabit ne hoc quid
neglectum religuisse : sillabis nullũ compendiũ est perdisconde om̃s ⁊ut fit plerũq
disficillima queq eaꝵ differenda ut in neminib scribũdis deprehendont᷑: Qũ im mo
ne prima quidem memorie itmere gredondum. repetere & diui inculcare fiũt utilius
& in lectione q non ꝓperate ad continuandam eam uł ad celerandam nisi cum
saltem mora pot̾it: Iunc ip̃is sillabis uerba complecti ⁊ his ẜmoñe cõnectere inci¬
piat incredibile est ꝙ̃ tum more lectioni festinatione ad diciatur hunc n acci¬
dit dubitatio intͥmisio repetitio plusꝙ̃ possunt audientib Deinde cum er rarunt
et iis q̃iam scuine diffidntib. Corta sit in pͥmis ergo lectio dem̃ coniũcta ⁊ dulẽ¬

Expanded text:
radicibus nixus paretur, scribere ipsum, tardior stilus cogitationem moratur, rudis et confusus intellectu caret; unde sequitur alter dictandi, quae transferenda sunt, labor. quare cum semper et ubique tum praecipue in epistolis secretis et familiaribus delectabit ne hoc quidem neglectum reliquisse. syllabis nullum compendium est; perdiscendae omnes nec, ut fit plerumque, difficillima quaeque earum differenda, ut in nominibus scribendis deprehendantur. quin immo ne primae quidem memoriae temere credendum; repetere et diu inculcare fuerit utilius, et in lectione quoque non properare ad continuandam eam vel accelerandam, nisi cum saltem mora poterit. Tunc ipsis syllabis verba complecti et his sermonem connectere incipiat. incredibile est, quantum morae lectioni festinatione adiiciatur. hinc enim accidit dubitatio, intermissio, repetitio plus quam possunt audentibus, deinde, cum errarunt, etiam iis quae iam sciunt diffidentibus. certa sit ergo in primis lectio, deinde coniuncta et diu len
Abbreviated transcription (Latin):
neq oĩo adaedo neq plane dissentio. Nam id faceor actidere uoae uno non tñ alrꝰ ꝙ̃
si sit aliguuiq̃ qđ ium altius uocis obtineat ad qd uox illa referatur ut soloetismus ex
complexi fiat etoꝵ quib ressignificantut. Quoluntas ostenditur. Atq ut omnẽ
in folo uerbo ꝑ quot aũt & quas accidat spẽs non satis conuenit qui plenssime
quadripartitam uolũe esse rationem. nec aliamꝙ̃ barbarisins ut fiat adiectione
uiam. Egipto uenio. nec soc fecis tñs mutatione gua ordo turbatur q ego .n. hoc
uoluit aut non hũit: ex quo gñe an sit ig̃ in uicio ẜmonis poĩtũ euditari põt. qr
maximos auctores in diũsa fuisse opinione iudeo cum apuod alios sie ẽt freg̃ns. apo
alios nunq̃ reperiatur. hec tria gña quidam deducunt a soloetismo ⁊ dñt adiectio¬
nis uitium

Expanded text:
neque omnino accedo neque plane dissentio. nam id fateor accidere voce una non tamen aliter, quam neque omnino accedo neque plane dissentio. nam id fateor accidere voce una non tamen aliter, quam si sit aliquid, quod vim alterius vocis obtineat, ad quod vox illa referatur, ut soloecismus ex complexu fiat eorum, quibus res significantur et voluntas ostenditur. atque ut omnem in solo verbo. per quot autem et per quas accidat species, non satis convenit. qui plenissime, quadripertitam volunt esse rationem nec aliam quam barbarismi, ut fiat adiectione viam, Aegypto venio, ne hoc fecit; transmutatione, qua ordo turbatur, quoque ego, enim hoc voluit, autem non habuit. ex quo genere an sit igitur initio sermonis positum, dubitari potest, quia maximos auctores in diversa fuisse opinione video, cum apud alios sit etiam frequens, apud alios nunquam reperiatur. haec tria genera quidam deducunt a soloecismo, et adiectionis vitium
Abbreviated transcription (Latin):
põt retta ert̾s uutia oĩa ex płious nocib st quoꝵ est soloetisimus ꝙ̃c̃ circa hoc
o disputatũ est Fem ei qui complexu or̃õis actidere eum confitentur od tñ unuis
emendatione uerbi corrigipossit in uerbo esse uitiũ ion in fmone contendut᷑ cug
suie amare cortras suie midio cortice per gñus facit soletismũ quoꝵ nentͬ guiõ
reprenendo cũ si uiriusq uirgilus auctor. Sed finganus ut licet non cecte ocus
mutario uocis alterius in qua uitiũ erat rectam logñdi rationẽ si reddir aut amori
s compoñtione peccatur que iom se monis es Iluod eruditius queritur anin singl¬
is stͥ uerbis possir fieri soboecismus uei i ũũ guis ad se uocens aicat uencte aut
płes ab se dimittens ito loguatur abi eut discede nec non cũ reponsũ ad into¬
gent duissncat ut s dian giem udeo ra orciura ego in gtstu. Etiã nõ mulh¬
putant iđ̃ mntiũ inesse cum aliud uoce aliud nutu uel manu demonstratut. huc opinioni

Expanded text:
era vitia omnia ex pluribus vocibus sunt, quorum est soloecismus, quanquam circa hoc quoque disputatum est. nam etiam qui complexu orationis accidere eum confitentur, quia tamen unius emendatione verbi corrigi possit, in verbo esse vitium non in sermone contendunt; cum, sive amarae corticis seu medio cortice per genus facit soloecismum quorum neutrum quidem reprehendo, cum sit utriusque Vergilius auctor; sed fingamus utrumlibet non recte dictum, mutatio vocis alterius, in qua vitium erat, rectam loquendi rationem sit redditura, ut amari t separatum, sed compositione peccatur, quae iam sermonis est. illud eruditius quaeritur, an in singulis quoque verbis possit fieri soloecismus, uti si unum quis ad se vocans dicat venite, aut si plures a se dimittens ita loquatur abi aut discede. nec non cum responsum ab interrogante dissentit, ut si dicenti quem video? ita occurras ego . in gestu etiam nonnulputant idem vitium inesse, cum aliud voce aliud nutu vel manu demonstratur. huic opinioni
Abbreviated transcription (Latin):
s. lrã a nobis exclusa in quibidam ĩp alti subaes sit nam mectare atq pultare diabãt Quix
fordeum fedusq pro haspinatione uel simili hr̃a utentes nã contro g̾ti aspirare ita soler
ut ꝓ fundaneo cico teston gui primã eius iuam dic̾e nõ possit irrideat s .b. q ĩ aliã

Expanded text:
ab his nominibus exclusa in quibusdam ipsa alteri successit, nam mertare atque pultare dicebant, quin ab his nominibus exclusa in quibusdam ipsa alteri successit, nam mertare atque pultare dicebant, quin fordeum faedosque pro aspiratione F velut simili littera utentes; nam contra Graeci aspirare F ut φ solent, ut pro Fundanio Cicero testem, qui primam eius litteram dicere non possit, i
Abbreviated transcription (Latin):
cũ consonantiũ nulla nisi alt̾am frangat. NAegui lram.I. sibi incidit coniicit .n.
est ab illo iacit & u quom̃o nẽ scribitur uulgus e duuis sciat E Ciceroni
placiusse Aiio mai. iamq geminate /scribere: qd̾ si est ẽt̃ iungetur ut̃ cõsonã
Qc̃ discat puer quid in lr̃is propriũ: quid cõe. que cũ quib cognatio n miret᷑
cur ex Scano fiat Scabellum. aut a penna qd est acutũ securis ut̾nq habens
aciem bipennis ne illoꝵ sequatur etrorem: qui qr a pinnis duab hoc eẽ nomẽ
existimãt pinnas auiũ dici uolut̃. Neq has mõ nouerit mutetioes qͦs afferũt
declinatio aut p̾poitio ut sciat secuit. cadit exadit cedit excudit. calcat
exculeat. e fit a lauando lotus & in pursus mnlotus & mille alia: s ⁊ q̃ rectis
quosq casib etate tñsierũt. Namut ualesĩ fusq inualerios furios q uenert¬

Expanded text:
cum consonantium nulla nisi alteram frangat. atqui littera I sibi insidit, coniicit enim cum consonantium nulla nisi alteram frangat. atqui littera I sibi insidit, coniicit enim est ab illo iacit, et V, quomodo nunc scribitur uulgus et seruus. sciat etiam Ciceroni placuisse aiio Maiiamque geminata I scribere; quod si est, etiam iungetur ut consonans. quare discat puer, quid in litteris proprium, quid commune, quae cum quibus cognatio; nec miretur, cur ex scamno fiat scabillum aut a pinno quod est acutum securis utrinque habens aciem bipennis; ne illorum sequatur errorem, qui, quia a pennis duabus hoc esse nomen existimant, pennas avium dici volunt. neque has modo noverit mutationes, quas adferunt declinatio aut praepositio, ut secat secuit, cadit excidit, caedit excidit, calcat exculcat et fit a lavando lotus et inde rursus inlutus et mille talia, sed quae rectis quoque casibus aetate t
Abbreviated transcription (Latin):
digamon desideratur & medius est quidam .u. et .i. lr̃e sonus non .n. sic optimũ dici¬
mus ut opimũ & hertͥ neq e plane neq i auditur. An ruxsus alie redundent
p̃ter illam aspirationis que si necessaria est ẽt contraria sibi poscit. &q. que ĩ
ip̃a quor idam nõiu nota est. et R. cuiꝰ similis effectũ spes q nis ꝙ paulum a
qua tñ carere potuimus quã si non querimus atq E in ip̃is uocali grãmatici
est uidere: An aliguas pro consonantib usus acceperit qr iem sicut tam scribr
& quos ut cosi atq ut uocales iungantur aut unã longam faciũt ut uetes¬
scriptores scripserũt qui geminatione eaꝵ uelut apiaẽ utebant᷑ Aut duas nis
quis putat ẽt ex tribus uocalibus sillabamfieri si non alius officio consonãciũ
fungantur. Queret hoc ẽt gũo duab demũ uocalib in se ip̃as cotundi na᷑ sit

Expanded text:
digammon desideratur, et medius est quidam V et I litterae sonus; non enim sic optimum dicidigammon desideratur, et medius est quidam V et I litterae sonus; non enim sic optimum dicimus ut opimum, et in here neque E plane neque I auditur; an rursus aliae redundent, praeter notam aspirationis, quae si necessaria est, etiam contrariam sibi poscit ut K, quae et ipsa quorundam nominum nota est, et Q, cuius similis effectu specieque, nisi quod paulum a um ultima, qua tam carere potuimus quam ψ non quaerimus? atque etiam in ipsis vocalibus grammatici est videre, an aliquas pro consonantibus usus acceperit, quia iam sicut etiam scribitur et nos ut luos. At quae ut vocales iunguntur aut unam longam faciunt, ut veteres scripserunt qui geminatione earum velut apice utebantur, aut duas; nisi quis putat etiam ex tribus vocalibus syllabam fieri, si non aliquae officio consonantium fungantur. quaeret hoc etiam, quomodo duabus demum vocalibus in se ipsas coeundi natura sit,
Abbreviated transcription (Latin):
proprie & copiose quominus st ferendi qui hanc artem ut tenuem ac ieunẽ cauella¬
ntur que nisi oratoris futura fundamenta fideli iecorit quicꝗo suꝑ scruẜis corruet
netia pueris iocunda sonib dulcis secretoꝵ comesir que uel. sola oiuz scudiorum
gnc iplus habeat operisi ꝙ̃ ostentationis Ne quis ig̃ tanꝙ̃ parua fastidrat grãmatie
elementa de lr̃is non qr magne sit oꝑe consonantes a uocalibus discernere Ip̃as q
eas in semiuocaliũ nũm mutaꝵ q partiri. Sed qr intiora ueiut sicri huiꝰ adeun¬
tib apparebit multa reꝵs subtilitas que nõ m̃õ acuere ingenia puerilia s exaere
altissimã q eruditionem ac stientiam possit. An cuiuslibet artis est exigere lr̃oꝵ
tenuitatem desint ne alique nobis necessarie hraꝵ. nõ cum g̾ca scribimus tum .n.
ab eisdem duas mutuamur s proprie in lacinis. Ut in his seruus & uugus leolicũ

Expanded text:
proprie et copiose. quo minus sunt ferendi, qui hanc artem ut tenuem atque ieiunam cavillantur, quae nisi oratoris futuri fundamenta fideliter iecit, quidquid superstruxeris, corruet; necessaria pueris, iucunda senibus, dulcis secretorum comes et quae vel sola in omni studiorum genere plus habeat operis quam ostentationis. ne quis igitur tanquam parva fastidiat grammatices elementa, non quia magnae sit operae consonantes a vocalibus discernere ipsasque eas in semivocalium numerum mutarumque partiri, sed quia interiora velut sacri huius adeuntibus apparebit multa rerum subtilitas, quae non modo acuere ingenia puerilia sed exercere altissimam quoque eruditionem ac scientiam possit. an cuiuslibet auris est exigere litterarum m tenuitatem, desintne aliquae nobis necessariae litterarum, non cum Graeca scribimus tum enim ab iisdem duas mutuamur sed propriae, in Latinis, ut in his seruus et uulgus Aeolicum
Abbreviated transcription (Latin):
esst udicaucr̃t. quas coniñctionis a plerisq dici scio l hec uior̃ ex sindes mnomagis
articuli aditcti pos ppõitionos nõĩb appłatio dem̃ ꝓnom̃. demde mix̃tũ uerbo
participⁿ ip̃is uerbis aducrbia noster sermo articulos non desiderat : aeo q ĩ auas
partes or̃ois sparguntur s accedit suꝑiorib inc̾iectio fli tñ ex idoncis aũ taxat
auctorib uñi partes secuti sunt Ut Aristarchus ⁊ etate nr̃a palemon ꝗ uocabulũ
siue compellationem nõi subiecerũt tanꝙ̃ syẽs eius. Nt ii qui aliud nomen aliud
uocabulum faciunt nouem nhi lominus fuerũt qui ip̃m ad ouc uocadl corpus iussi¬

Expanded text:
esse iudicaverunt: quas coniunctiones a plerisque dici scio, sed haec videtur ex συνδέσμῳ magis ctionibus articuli adiecti, post praepositiones, nominibus appellatio, deinde pronomen, deinde mixtum verbo participium, ipsis verbis adverbia. noster sermo articulos non desiderat, ideoque in alias partes orationis sparguntur. sed accedit superioribus interiectio. alii tamen ex idoneis dumtaxat auctoribus octo partes secuti sunt ut Aristarchus et aetate nostra Palaemon, qui vocabulum sive appellationem nomini subiecerunt tanquam speciem eius. at ii, qui aliud nomen aliud vocabulum faciunt, novem. nihilominus fuerunt, qui ipsum adhuc vocabulu
Abbreviated transcription (Latin):
etatis pħo uoluisset aut ille suscepiset hoc officiũ si non studioꝵ initia ⁊ a ꝑfectiss¬
mo hoꝵa optime tractari & ꝑtinere ad sumã oedidisset Fingunus ig̃ alexͫ
dari nobi simpoitũ gremio dignũ tenta cura infantem ꝓ̃ ẽ suus cuiq dignus
est. Fudeat nome in ip̃is statim elem̃tis et̃ breuia docendi mostrare compẽdia
ꝙ̃ formas paruuli discant obstat hoc agnitioni eaꝵ non incendentib mox aiuz
ad ip̃as adictus qum añcedͥñtem menoriam segiuũtur q̃ cã est p̾cipientib ut etiã
cum satis affixisse eas pueris recto illo quo pͥm̃u scribisolet̃ contextuuidñtur retͦ
egant runsus ⁊ uaria ꝑmutatione ꝑturbent domec has qrui instituũtur facie
alius quo magis illa etras gaudeat inueniri põt. qdꝰ tractare intuer o nominare io¬

Expanded text:
s aetatis philosopho, voluisset, aut ille suscepisset hoc officium, si non studiorum initia et a perfectisss aetatis philosopho, voluisset, aut ille suscepisset hoc officium, si non studiorum initia et a perfectissimo quoque optime tractari et pertinere ad summam credidisset? fingamus igitur Alexandrum dari nobis impositum gremio, dignum tanta cura infantem quanquam suus cuique dignus est: pudeatne me in ipsis statim elementis etiam brevia docendi monstrare compendia?quam formas parvuli discant. obstat hoc agnitioni earum non intendentibus mox animum ad ipsos ductus, dum antecedentem memoriam sequuntur. quae causa est praecipio quo primum scribi solent contextu videntur, retro agant rurs us, et varia permutatione perturbent, do nec literas qui instituuntur facie aliud, quo magis illa aetas gaudeat, inveniri potest, quod tractare, intueri, nominare iu
Abbreviated transcription (Latin):
dat int̾im & sepius uncere se puteti premiis ẽ que capit illa etas euocet᷑.
Darua docemus oratorem instituendum ꝓfessi Sed est & sua instudiss ĩfantia
⁊ ut corpoz ⁊ fortissimoꝵ educatio e lacte cuns q untiũ ducitrita futurus
eloqntissimus edidit aligñdo uagitũ. Ꝙ logni pͫ ic̾ta uoce tentauit ⁊ hesit
cnta formas hraꝵ. nec si quid discere satis non ẽ. iõ nec nẽce est: &ꝵ si nemo
reprehendit prẽm gui hec non negligenda in suo filio put d quor imꝓbetur
si quis ea q̃ domisue recte fac̾et in puiblicũ ꝓmit atq eo mag̃ qͥd miñora etiam
facilis minores ꝓcipiũt. Et ut corporã ad quosdam m̃broꝵ flexus formari
nͥ tenera non possunt. sic aĩos q ad pleraq duriore s tobur ip̃m fac̃ An p hilippus
Macedonũ rex dilex filio suo pͥma hrõꝵ elem̃ta tradi ab Aristotele sumo eius

Expanded text:
dat interim et saepius vincere se putet; praemiis etiam, quae capit illa aetas, evocetur. dat interim et saepius vincere se putet; praemiis etiam, quae capit illa aetas, evocetur. parva docemus oratorem instituendum professi, sed est sua etiam studiis infantia; et ut corporum mox fortissimorum educatio a lacte cunisque initium ducit, ita futurus eloquentissimus edidit aliquando vagitum et loqui primum incerta voce temptavit et haesit circa formas litterarum. nec si quid discere satis non est, ideo nec necesse est. quodsi nemo reprehendit patrem, qui haec non negligenda in suo filio putet, cur improbetur, si quis ea, quae domi suae recte faceret, in publicum promit? atque eo magis, quod minora etiam facilius minores percipiunt, et ut corpora ad quosdam membrorum flexus formari nisi tenera non possunt, sic animos quoque ad pleraque duriores robur ipsum facit. an Philippus Macedonum rex Alexandro filio suo prima litterarum elementa tradi ab Aristotele, summo eiu
Abbreviated transcription (Latin):
scentibus in hac parte ꝙ̃ docentib peꝑcisse. Quid meluis alio grun facient ex
quo loqui pot̾unt: faciant .n. aliguid necesse est. Aut cur hoc ꝙ̃buũcũq ẽ usq
ad .uii. an. lucrum fastidiamus: Nam certe ꝙ̃ libet ꝑuum sit qd̾ contuerit etas
prior maiora tñ aliqua discet puer eo ĩpõ anno quo minora didicisser hoc pet
singulos annos progatũ in sũmã ꝑꝓficitre quantum infantia p̃sumptũ ẽ tpr̃is
adulescentiȩ adgurit᷑. Ilem etiam de sequentio annis pcep̃tũ sit. ne quod
s nimcꝙ tenacissima est Non sum adeo etatum im prudũs ut in standũ teneris
cauere ne studia qui amare nondum põt oderit. & a maricudinem semel ꝑ aeptã
ẽt̃ ultra rudes años reformidet. Lusus hiesiti⁊ rogetur E laudetur ⁊ nõ nunꝙ̃
fecisse se gaudeat aliquando ip̃o nolente doceatur aliis cui ipẽ iuideat Contẽ¬

Expanded text:
scentibus in hac parte quam docentibus pepercisse. quid melius alioqui facient, ex scentibus in hac parte quam docentibus pepercisse. quid melius alioqui facient, ex quo loqui poterunt? faciant enim aliquid necesse est. aut cur hoc, quantulumcunque est, usque ad septem annos lucrum fastidiamus? nam certe quamlibet parvum sit, quod contulerit aetas prior, maiora tamen aliqua discet puer ipso illo anno, quo minora didicisset. hoc per singulos prorogatum in summam proficit, et quantum in infantia praesumptum est temporis, adolescentiae adquiritur. idem etiam de sequentibus annis praeceptum sit, ne, quod tum etiam tenacissima est. nec sum adeo aetatum imprudens, ut instandum protinus e oportebit, ne studia, qui amare nondum potest, oderit et amaritudinem semel perceptam etiam ultra rudes annos reformidet. lusus hic sit; et rogetur et laudetur et numquam non fecisse se gaudeat, aliquando ipso nolente doceatur alius, cui invideat; conten
Abbreviated transcription (Latin):
utranq tueri ceperimus neutra alteri officiat: DE INISTR UENIS. Pueris.
Quidam lr̃is instruendos quiminores .Uii. annos essent nõ putauerẽ qđ illa pͥimum
etas E ineellectum disciplinaꝵ capere & laborem pati non possit In qua smr̃ã
hesiodum esse plurimi tnadũt qui ante grãmaticũ Aristophanem fuerũt. am
is primus u roduras. in quo libro scriptum hoc muenit᷑ negauit esse huius
porte Sed alii quoq auctores intir quos Eratosthenes idem pceperũt. Meliꝰ
aũt qui nullum tp̃s uacare cura uolũt ut Crisippus Namis ꝙuis nutricibus¬
trienniũ dederit tñ ad illis q iam formandam ꝙ̃ optimis institutis mentem
infantiũ uidicat. Cur aũt non pertineat ad lñis etas que ad mores iam ꝑti¬
neat. Neq ignoro toto illo de quo loquor tpõre iux tm̃ effici ꝙ̃ tum conferre
unus postea possit annus Sed tñ mihi qui id senẜunt uidentur non tam di¬

Expanded text:
utramque tueri coeperimus, neutra alteri officiat. quidam litteris utramque tueri coeperimus, neutra alteri officiat. quidam litteris instituendos, qui minores septem annis essent, non putaverunt, quod illa primum aetas et intellectum disciplinarum capere et laborem pati posset. in qua sententia Hesiodum esse plurimi tradunt qui ante grammaticum Aristophanen fuerunt; nam is primus ὑποθήκας, in quo libro scriptum hoc invenitur, negavit esse huius poëtae. sed alii quoque auctores, inter quos Eratosthenes, idem praeceperunt. melius autem, qui nullum tempus vacare cura volunt, ut Chrysippus. nam istriennium dederit, tamen ab illis quoque iam formandam quam optimis institutis mentem infantium iudicat. cur autem non pertineat ad litteras aetas, quae ad mores iam pertinet? neque ignoro, toto illo, de quo loquor, tempore vix tantum effici, quantum conferre unus postea possit annus; sed tamen mihi, qui dissenserunt, videntur non tam di
Abbreviated transcription (Latin):
non continget quales maxime uelim nutrices pueros h̃i pedagogus at unus
certe sit assidius dicendi non imꝑitus qui si qua erũt ab his prisente alumno¬
dc̃a uitiose corrigat ꝓtinus nec insidere illi sinat dum tamen intelligatur id
qđ̃ prius dixi bonum esse hoc remedium. DE LINEVA GRECA.¬
Asermone greco pueros incipere malo qr latinũ qđ plurib inusu est uel nobis
nolentibus se ꝑhibet simu qr disciplinis ꝗͦ gretis prius inseruendus ẽ unde ⁊
nostre fluxerũt. Non tñ hoc adeo suꝑstitiose fieri uelim ut diuitm̃ loguatur gͥoe
aut discat sicue plerisq moris est. Hec .n. accedũt ⁊ oris piurima iutia in ꝑ¬
egrinũ sonũ corrupti⁊ ẜmonis cui cũ grece figure assidua consuetudine hese¬
runt in diuĩsa q logndi ratione ꝑtinacissime durãt non longe itaq latina
subsiqui debet Q cito pariter ire. Ita fiet ut cum equali cura linguam

Expanded text:
non continget, quales maximo velim habere nutrices, pueros, paedagogosque; at unus non continget, quales maximo velim habere nutrices, pueros, paedagogosque; at unus cerse sit assiduus, dicendinon imdicta vitiose, corrigat protinus nec insidere illi sinat; dum tamen intelligatur, id, quod prius dixi, bonum esse, hoc remedium. A sermone Graeco puerum incipere malo, quia Latinum, qui pluribus in usu est, vel nobis nolentibus perbibet, simul quia disciplinis quoque Graecis prius instituendus est, unde et nostrae fluxerunt. non tamen hoc adeo superstitiose fieri velim, ut diu tantum Graece loquatur aut discat, sicut plerisque moris est. hoc enim accidunt et oris plurima vitia in peregrinum sonum corrupti et sermonis; cui cum Graecae figurae assidua consuetudine haeserunt, in diversa quoque loquendi ratione pertinacissime durant. non longe itaque Latina subsequi debent et cito pariter ire. ita fiet, ut, cum aequali cura linguam
Abbreviated transcription (Latin):
Dt pueris int᷑ quos educabr ille hue spei destinatus iem qd̃ de nutricidus
đemsit PE PEDAEIDIE  De pedagogis hoe emplius us aut sint
enuditi plane q̃ primem ese curamuelim. aut se non esse eruditos sciant ni¬
hultst n. peuus iis guĩ panlũ aligiuid ultra primas litteras ꝓgressi falsa sibi
scientie ꝑsiasionem inducrt̃. Nam & cedere precipiendi peritis indignant
& uelut uure quodam potestatis quo fere hoc hõĩuz gñus intumescitrimperiosi
atq int̾im seuientes seuleitiam suam ꝑdocent : Nec minus error eoꝵa nocet
moribus Si giuq̃ lconides alexandri pedagogus ut a babilonio diogene tra
tione puerili st prosicuta. Si cui multa uudeor exigere cogitet oratorem institui rẽ
arduam & cum ei formando nihil defuerit. Preterea pła ac difficiliora superesse
nam & studio perpetuo & prestanti ssimis preceptorb ⁊ plib discipinis opus ẽ.

Expanded text:
de pueris, inter quos educabitur ille huic spei destinatus, idem quod de nutricibus de pueris, inter quos educabitur ille huic spei destinatus, idem quod de nutricibus dictum sit. de paedagogis hoc amplius, ut aut sint eruditi plene, quam primam esse curam velim, aut se non esse eruditos sciant. nihil est peius iis, qui paulum aliquid ultra primas litteras progressi falsam sibi scientiae persuasionem induerunt. nam et cedere praecipiendi partibus indignantur et velut iure quodam potestatis, quo fere hoc hominum genus intumescit, imperiosi atque interim saevientes stultitiam suam perdocent. nec minus error eorum nocet moribus; siquidem Leonides Alexandri paedagogus, ut a Babylonio Diogene tradb illa institutione puerili sunt persecuta. si cui multa videor exigere, cogitet oratorem institui, rem arduam, etiam cum ei formando nihil defuerit; praeterea plura ac difficiliora superesse. nam et studio perpetuo et praestantissimis praeceptoribus et plurimis disciplinis opus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tes paceretur optimas eligi uoluit. Et moꝵ quidem in his hauo dubie prior
ratio est Recte tñ etiam̃ loguantur Has primũ audiet puer harum uerba
effingire imitando conabitur. E nã tenacissimi sumus eoꝵ guȩ nidibus annis
peraepimus ut sapor quo noua imbuas dunit nec lanarꝵ colores quibo simp
ille candor mutatus est: elui possunt.: & hec ip̃a magis ꝑtinaciter herent que
detiora sunt Nambona facile mutantur in peius nam qñdo in bonũ uerteris uitia
Nion asuescat ergo ne dum infans ꝗd ei sermeni qui de liscendus est in parentibus
uõ ꝙ̃ plurimũ esse eruoitionis estauerim. Xumnet de potribus tm̃ loguor sam÷
gracchoꝵ elogñtu multum cortulissẽ acapimus Corueliam matrem cuiꝰ doc¬
patͥnam elogntiam elegantiorem dr̃ &. & hortensy filie or̃o apud Iriũiros
habitu legitur non sm̃ in sexus honotem. Nlec tñ i quib discere ip̃is nõ cantigia

Expanded text:
res pateretur optimas eligi voluit. et morum quidem in his haud dubie prior res pateretur optimas eligi voluit. et morum quidem in his haud dubie prior ratio est, recte tamen etiam loquantur. has primum audiet puer, harum verba effingere imitando conabitur. et natura tenacissimi sumus eorum, quae rudibus animis percepimus; ut sapor, quo nova imbuas, durat, nec lanarum colores, quibus simplex ille candor mutatus est, elui possunt. et haec ipsa magis pertinaciter haerent, quo deteriora sunt. nam bona facile mutantur in peius; num quando in bonum verteris vitia? non assuescat ergo, ne dum infans quidem est, sermoni qui dediscendus sit. in parentibus vero quam plurimum esse eruditionis optaverim, nGracchorum eloquentiae multum contulisse accepimus Corneliam matrem, coius doepaternam eloquentiam elegantiorem dicitur. Et Q. Hortensi: filiae oratio apud Triumviros habita legitur non tantum in sexus honorem. Nec tamen si quibus discereipsis non contigit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur esse concessam. plerosq laborem ac tp̃ora terditate ingenĩ perdere : tiã cont᷑
ples reperias & faciles inexcogitando d ad discendũ ꝓmptos. quippe iol ẽ hemini
nãle. Aesicut aues aduolatũ egui ad cursum aod selutiem ferae gignunt᷑ Ita no¬
bis ꝓpria est mentis agitatio atq solertia unde origo animi cuestis credit᷑ he¬
stris insignia S hi panci ermnom fuerit argumentũ ꝙ in pnieris eluce syes pluri¬
moꝵigue cũ emoritur etate manifestum est non nam defeaisses curam Prestat
tñ ingenio aliusalium concedo sed plus efficiet aut minus Nemo tñ reꝑitur qui
sit studio nihil consecutus shoc quippe iuiderit protinus ut erit parens factus
acremꝙ̃ maxĩe datur curam spei futuri oritoriss impendatante oĩa ne sit uiti¬
osus sermo nutricibusiguas si fieri posset sapientes ensippus optauit: Cecte q̃tũ

Expanded text:
ntur, esse concessam, plerosque vero laborem ac tempora tarditate ingenii perdere. nam contra ntur, esse concessam, plerosque vero laborem ac tempora tarditate ingenii perdere. nam contra plures reperias et faciles in excogitando et ad discendum promptos. quippe id est homini naturale; ac sicut aves ad volatum, equi ad cursum, ad saevitiam ferae gignuntur; ita nobis propria est mentis agitatio atque sollertia, unde origo animi caelestis creditur. hestris insignia, sed hi pauci admodum fuerunt. argumentum quod in pueris elucet spes plurimorum, quae cum emoritur aetate, manifestum est, non naturam defecisse sed curam. praestat tamen ingenio alius alium. concedo ; sed plus efficiet aut minus; nemo reperitur, qui sit studio nihil consecutus. hoc qui perviderit, protinus ut erit parens factus, acrem quam maxime curam spei futuri oratoris impendat. ante omnia ne sit vitiosus sermo nutricibus, quas si fieri posset sapientes Chrysippus optavit, certe quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nos non ꝑticulam illam sicut pleriq s quicꝗd utile ad instituendũ oratorẽ
putabemus in hos .xii. libros contulimus oreuitꝰ oĩa de mõstrando. Nam si
quantum de quaq re dici põt ꝑseguamur finis operis nõ repretur Allua tñ
in pͥmis testandũ est/ nihil precepra ato artes ualere nͥ aduiuante nã Quapptꝰ
ei cui deerit ingeniũ non magis hec scripea st̃ ꝙ̃ de agroꝵ cultu sterilibus
terris Sunt S alia ingenita quedam quȩ adiuuant. Uox. latus petiens l¬
boris. Ualetudo constantie decor que si modica obeigerũt possunt rõe amplia¬
ri. Sed nõ nũꝙ ita dest̾ ut bona &ingenii studiiq corrũpant sic̃ & hec ip̃u
sine doctore perito studio ꝑtinaci scribendi legendi dicendimita & cõtinua
exercitatione per se nihil prosunt. DEHABENDA SPE FILIOR .II.¬
a principis fiet. falsa est .n. querela paucissimis hominionis uim ꝓcipienoli q̃ treda¬

Expanded text:
nos non particulam illam, sicut plerique, sed quidquid utile ad instituendum oratorem nos non particulam illam, sicut plerique, sed quidquid utile ad instituendum oratorem putabamus, in hos duodecim libros contulimus breviter omnia demonstraturi. nam si quantum de quaque re dici potest persequamur, finis operis non reperietur. illud tamen in primis testandum est, nihil praecepta atque artes valere nisi adiuvante natura. quapropter ei, cui deerit ingenium, non magis haec scripta sint quam de agrorum cultu sterilibus terris. sunt et alia ingenita cuique adiumenta, vox, latus patiens laboris, valetudo, constantia, decor; quae si modica obtigerunt, possunt ratione ampliari, sed nonnunquam ita desunt, ut bona etiam ingenii studiique corrumpant; sicut et haec ipsa sine doctore perito, studio pertinaci, scribendi, legendi, dicendi multa et continua exercitatione per se nihil prosunt. igitur nato filio a principiis fiet. falsa enim est querela, paucissimis hominibus vim percipiendi, quae trada
Abbreviated transcription (Latin):
primus ea que st̾ante officiũ rethoris continebit. Secundo prima a puo ryeto¬
rem elementa et que de ip̃a i hetorice substĩa queruntur tractabinus Qunq
deinde muentioni nam huic & dispoitio subiungitur.: Quatuor elocutioni In
cuiꝰ partem memeria ac ꝓnũeratio subiungitur ueniũt dabuntur Unus ecco¬
det in quo nobis orator ipse informandus est ut qui mores eius que in suscipi¬
endis discendis igenus canfis ratio qd̾ eloguentie gñus quis agendi debeat
His om̃ibus ad miscebitur ut quisq locus postulabit docendi ratio que nõ eoꝵ m̃o
uis ipm rhetorices int̾pretetur s alere facundiam iures augere eloq̃ñtiȩ possit
Nam pleruno nude ille artes nimia subtilitatis affectione frangũt atq con¬
cidunt quicgius est in orõe gño sius. &orĩem sucum ingeonii bibunt et ossa de¬
tegunt gue ut esse &y astringi neruus suis deber q̃st sie corpore oꝑienda st. Ioeoq

Expanded text:
primus ea, quae sunt ante officium rhetoris, continebit. secundo prima apud rhetoprimus ea, quae sunt ante officium rhetoris, continebit. secundo prima apud rhetorem elementa et quae de ipsa rhetorices substantia quaeruntur tractabimus. quinque deinceps inventioni nam huic et dispositio subiungitur, quattuor elocutioni, in cuius partem memoria ac pronuntiatio veniunt, dabuntur. unus accedet, in quo nobis orator ipse informandus est, ubi, qui mores eius, quae in suscipiendis, discendis, agendis causis ratio, quod eloquentiae genus, quis agendi debeat his omnibus admiscebitur, ut quisque locus postulabit, docendi ratio, quae non eorum ius ipsum rhetorices interpretetur, sed alere facundiam, vires augere eloquentiae possit. nam plerumque nudae illae artes nimia subtilitatis adfectatione frangunt atque concidunt quidquid est in oratione generosius, et omnem sucum ingenii bibunt et ossa detegunt: quae ut esse et adstringi nervis suis debent, sic corpore operienda sunt. ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
hñt debetes cõmunis. S en & sciet optime & eloguetar orator gui sisftuiss
als pos ausñ dutorts returrere qui deserta ut chxi parte oratore erus ereo¬
muentis sed ut illos alienis usos esse dictaimnus. Sit ig̃ orator uirtalis gualis uere
sapiens appellati possiet : nec moribus moco perfectus Nam id mea quiđ opimone
adhuc foreasse nomo fuerit. Sed non ideo minus nobis ad suma tendendum est
qd̃ fecerũt pleriq uifum qui & si nondũ quenꝙ̃ sapientem reꝑtum putabant
preaerta tamen sapĩe tradiderũt. Nam est certe aligius cõsumata elogñtia. eq
ad rum ꝑuenire nã humani ingenii prohib& qd̵ si non contingut altuis tamen
ibunt qui ad sũmũ intentur ꝙ̃ qui presumpta desꝑatione quo uelint euaderdi
protinus cirea ima substiterint quo magis impetranda erit uenia si ne minona
quidem illa uerũ operi quod instituimus necessaria pretibo : Nam liber

Expanded text:
habent, debet esse communis. sed ea et sciet optime et eloquetur orator; qui si fuisset ad eos aliquando auctores recurrere, qui desertam, ut dixi, partem oratoriae arinventis, sed ut illos alienis usos esse doceamus. sit igitur orator vir talis, qualis vere sapiens appellari possit; nec moribus modo perfectus nam id mea quidem opinioalis fortasse nemo adhuc fuerit; sed non ideo minus nobis ad summa tendendum est; quod fecerunt plerique veterum, qui, etsi nondum quemquam sapientem repertum putabant, praecepta tamen sapientiae tradiderant. nam est certe aliquid consummata eloquentia, neque ad earn pervenire natura humani ingenii prohibet. quod si non contingat, altius tamen ibunt, qui ad summa nitentur, quam qui, praesumpta desperatione quo velint evadendi, protinus circa ima substiterint. quo magis impetranda erit venia, si ne minora quidem illa, verum operi, quod instituimus, necessaria praeteribo. nam liber
Abbreviated transcription (Latin):
xtum his om̃ib uidiciũ ẽ. quo quuiđ iea seuere stusi uet̾es grãmatici ut nõ mõ¬
uersus cansora quadam uirgula E lioros qui fulo iuderent᷑ inseripti tanꝙ̃ sub¬
ditos b̾mouere famibiariter ꝑmis int sibi s auctores alios in or dine redegerint
alios oĩo exemeñt nũo. Nec poetas legisse satis ẽ excutiendũ om̃e stripeoꝵo gñs
non ꝑꝑ hnstorias m̃õ s uerba q̃ freqñter ius ab auctorib sumũt. Iumni catra
musicem grãmatiae põt esse ꝑfectacũ ei de metris irythimis q diaendũ sit Dec
si eõem sideruõ ignoret poetas inteligat quiut alia nittam : totiens ortu occa¬
uq signoꝵindeclarandis ep̃rib utantur: Nec ignara phñiẽ cũ ꝑꝑ plimos in oñb¬

Expanded text:
xtum his omnibus iudicium est; quo quidem ita severe sunt usi veteres grammatici, ut non xtum his omnibus iudicium est; quo quidem ita severe sunt usi veteres grammatici, ut non versus modo censoria quadam virgula notare et libros, qui falso viderentur inscripti, tanquam subditos summovere familia permiserint sibi, sed auctores alios in ordinem redegerint, alios omnino exemerint numero. nec poetas legisse satis est: excutiendum omne scriptorum genus non propter historias modo sed verba, quae frequenter ius ab auctoribus sumunt. tum neque citra musicen grammatice potest esse perfecta, cum ei de metris rhythmisque dicendum sit, nec, si rationem siderum ignoret, poetas intelligat, qui ut alia omittam totiens ortu occasuque signorum in declarandis temporibus utantur; nec ignara philoso
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptoꝵo morib fuit cura pud& dicere in que probra nefandi hoũes isto cedendi iure
abutantur quam det alis q nõ nunꝙ̃ occasionem hic miferoꝵ metus nõ morabor
in parte hac nimũ. est qd inteligitur qi hoc dixisse satis est in etatẽ infirmã ⁊
iiutie obnoxiã nomini dedet nimiũ licere Nunc giug instituendus ẽ artioꝵ¬
puer ꝗ si formãbr ut fier possit orator ⁊ q̃ in q̃ q etate in cohãda dice ing̃diar¬
DRimus ineo qui scribñcdi legendiq adeptus erit facutatẽ gramaticis est locus
nec refert de greco an de latino loquar ꝙ̃ ꝙ grecũ esse porẽ plac & ut̾o eadĩ
uia est hec ig professio cũ breuissime in duas partes diudatur recte loguc̃di
sciam E poetaꝵ enarrationẽ plus ht̃ in recessu ꝙ̃ in fronte ꝓmittie. Nam et
scribñdi rõ conũicta cũ loqñdo est E narrationem p̾cedet emendata lectio ⁊ mi¬

Expanded text:
praeceptorum moribus fuit cura, pudet dicere, in quae probra nefandi homines isto caedendi iure praeceptorum moribus fuit cura, pudet dicere, in quae probra nefandi homines isto caedendi iure abutantur, quam det allis quoque nonnunquam occasionem hic miserorum metus. non morabor in parte hac; nimium est quod intelligitur. quare hoc dixisse satis est; in aetatem infirmam et iniuriae obnoxiam nemini debet nimium licere. nunc quibus instituendus sit artibus, qui sic formabitur, ut fieri possit orator, et quae in quaque aetate inchoanda, dicere ingrprimus in eo, qui scribendi legendique adeptus erit facultatem, grammatici est locus. nec refert, de Graeco an de Latino loquar, quanquam Graecum esse priorem placet. utrique eadem via est. haec igitur professio, cum brevissime in duas partes dividatur, recte loquendi scientiam et poetarum enarrationem, plus habet in recessu quam fronte promittit. nam et scribendi ratio coniuncta cum loquendo est, et enarrationem praecedit emendata lectio, et mi
Abbreviated transcription (Latin):
quid improbe ne quid impotentꝰ faciat monendis est pue hñdumq: in aĩo semꝑ
illud uirgilianũ. Adeo in teneris consuescore multũ est: Cedi uõ discentes c̃ꝙ̃ illud p̃
gacione non corrigatur is E eo plagas ut pessima queq mãcipra duraor. pos tino
qd̾ ne opui guidem erit hac castigatione si assiduus studioꝵ exactor exticit. pune fere
neglia pedagopoꝵpsic emendari indr̃ ut pueri non facre q̃ recta st cogant̃ ẜ cur non
fecerint pumiantur. Domoq cũ parudũ uerberibus coegeris quid inuenifacias cui nec adhi¬
beripõt hie metus & maiora dicenda sti Nade ꝙ multa uapulantib dcu deformia et
mox uerecundie futura sepe dolore uł metu acciderũt. qru pudor refrangit aĩ ⁊
abiict atq ipĩus bucis fugam ⁊ tediũ dictat Iam si minor in deligindis custodĩã et

Expanded text:
quid improbe, ne quid impotenter faciat, monendus est puer; habendumque in animo semper quid improbe, ne quid impotenter faciat, monendus est puer; habendumque in animo semper illud Vergilianum: adeo in teneris consuescere multum est. Caedi vero discentes, quamlibet et gatione non corrigatur, is etiam ad plagas ut pessima quaeque mancipia durabitur: postremo, quod ne opus erit quidem hac castigatione, si assiduus studiorum exactor astiterit. nunc fere negligentia paedagogorum sic emendari videtur, ut pueri non facere, quae recta sunt, cogantur sed cur non fecerint puniantur. denique cum parvulum verberibus coegeris, quid iuveni facias, cui nec adhiberi potest hic metus et maiora discenda sunt? adde , quod multa vapulantibus dictu deformia et mox verecundiae futura saepe dolore vel metu acciderunt, qui pudor frangit animum et abiicit atque ipsius lucis fugam et taedium dictat. iam si minor in eligendis custodum vel
Abbreviated transcription (Latin):
atq ea qͥͦ que sensu R anima car¶Uut seruare uim suam possint uelut quiete
alterna retinentur s ꝙ studium discendi uoluntate que cagi nõ põt constar Itaꝑ
& uiriũ flus afferunt ed discendũ renouati ac nantes et acriorẽ aiui ꝗ fere
nẽcitatibus repugnat. Nec me ostenderit lusus in pueris est ⁊ hoc sigͫ alocritatis
eq ullum tristem semꝑ q demissum sperare possim erecte cũ studia mentis fore.
odiũ studioꝵ feciantinegate: aut ocii consuetudinẽimie. Sũt et̃ non nulli e
acuendis pueroꝵ⁊ ingeniss non ĩutiles lusus cum poĩtis inuicem ciuq gñis guȩ¬
stiunculis emulantur. Hores q se intludendũ simpliciuis cdetrgũt Modo nulla
uel maxima formanda cũ simulondi nesera est & precipientibus facillimȩ cedit
frangas n.citius ꝙ̃ corrigas que in praũ induruenĩt. ꝓtinus gͦ ne fiuid cupide ne

Expanded text:
atque ea quoque, quae sensu et anima carent, ut servare vim suam possint, velut quiete atque ea quoque, quae sensu et anima carent, ut servare vim suam possint, velut quiete alterna retenduntur; sed quod studium discendi voluntate, quae cogi non potest, constat. itaque et virium plus adferunt ad discendum renovati ac recentes et acriorem animum, qui fere necessitatibus repugnat. nec me offenderit lusus in pueris; est et hoc signum alacritatis; neque illum tristem semperque demissum sperare possim erectae circa studia mentis fore, odium studiorum faciant negatae aut otii consuetpositis invicem cuiusque generis quaestiunculis aemulantur. mores quoque se inter ludendum simplicius detegunt; modo nulla sit discat, tum vel maxime formanda, cum simulandi nescia est et praecipientibus facillime cedit. frangas enim citius quam corrigas, quae in pravum induruerunt. protinus ergo, ne quid cupide, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ti uerecundia ꝑferũnt non multum prestantis cito nõ subest uera uis nec penitus
ĩmissis radicibus mereut ut quȩ sũmo solo sparsa st semina celerus se effundũt.
Simitate spicas herbule inanibus aristis ante messem flanescũt placent hec
annis comxita. Deidestat profectus adminitio detrescit hec cũ aĩã du̾terit ꝑspiciat
deincep quonã nõ tractandus sit diseentis aũis. Surit quidam nis institeris remus¬
si qui dam imꝑra indignantut quosdam continet netus quosdam debilirars Nlios
continuiatio exundit in aliis plus impetus facit. AMohi ille detur pue guẽ laus
excitet quem gla Iuuet qui uictus fieat hic erit alendus ambitu hñe mordebit
ohiurgatio. hinchonor excit abit In hoc desidiã nũꝙ̃ uerebor. Danda ẽ tñ oĩbus
oligua remissio non solum qi nulla res est que perferre laborem continuũ possit

Expanded text:
ti verecundia proferunt. non multum praestant sed cito. non subest vera vis nec penitus ti verecundia proferunt. non multum praestant sed cito. non subest vera vis nec penitus immissis radicibus nititur; ut, quae summo solo sparsa sunt semina, celerius se effundunt, et imitatae spicas herbulae inanibus aristis ante messem flavescunt. placent haec annis comparata; deinde stat profectus, admiratio decrescit. haec cum animadverterit, perspiciat deinceps, quonam modo tractandus sit discentis animus. sunt quidam, nisi institeris, remissi, quidam imperia indignantur. quosdam continet metus, quosdam debilitat, alios continuatio extundit, in aliis plus impetus facit. mihi ille detur puer, quem laus excitet, quem gloria iuvet, qui victus fleat. hic erit alendus ambitu, hunc mordebit obiurgatio, hunc honor excitabit, in hoc desidiam nunquam verebor. danda est tamen omnibus aliqua remissio; non solum quia nulla res est, quae perferre possit continuum laborem,
Abbreviated transcription (Latin):
Radito sibi puero docendi peritus ingeniũ eius in pͥmis nãmq prospiciet Ingenis
signum in parius precipium memoria est : Euis duplex uirtus facilȩ percipere ⁊
fidelite continere. proximũ imatatio. namid qͦ est docilis nacure sic tñ ut ea q̃
discit effingat. Nam habitus foree ⁊ incssus et si quid in pueris notabile ẽ nõ dab
mihi spembone indolis qui hoc imitandistudio patet ut rideatur Nam ꝓous quoq
in pͥmis erit ille uere ingeniosus alioguin non ꝑeius dyxerim tordi esse ingenis ꝙ̃
mali. Probus aũt ab illo segni E Iocente plimũ aberit hic meus que tradentur
non difficuiter accipiet quedam et̃ interogadit seguetur tam̃ magis ꝙ̃ p̃curret
Iliud ingeniosoꝵ uelue p̾coꝵ gñus non temere ung̃ ꝑuenit ad frugim i stꝰqui
parua facile faciunt d audacia puecti quiegud illi pñt statim ostendũt pos¬
sunt aũt ia demũ qd in ꝑximo est. xta continuãt hec iuiltu rit̾rito nulla tarda¬

Expanded text:
radito sibi puero docendi peritus ingenium eius in primis naturamque perspiciet. ingenii signum in parvis praecipuum memoria est. eius duplex virtus, facile percipere et fideliter continere. proximum imitatio; nam id quoque est docilis naturae, sic tamen, ut ea quae discit effingat, non habitum forte et ingressum et si quid in peius notabile est. non dabit mihi spem bonae indolis, qui hoc imitandi studio petet, ut rideatur. nam probus quoque in primis erit ille vere ingeniosus; alioqui non peius duxerim tardi esse ingenii quam mali. probus autem ab illo segni et iacente plurimum aberit. hic meus quae tradentur non difficulter accipiet, quaedam etiam interrogabit, sequetur tamen magis quam praecurret. illud ingeniorum velut praecox genus non temere unquam pervenit ad frugem. hi sunt, qui parva facile faciunt et audacia provecti, quidquid illud possunt, statim ostendunt. possunt autem id demum, quod in proximo est; verba continuant, haec vultu interrito, nulla tarda
Abbreviated transcription (Latin):
tio q̃ĩ minus moꝵa siuetustis oꝑib uebis nostre & celebrib templis legont alexãter
& cassantra. Quid o. atq u ꝑmutata inuam et Eccoba d notrix culades ⁊ Pu¬
lixena scriberentur at ne in grecis id tñ notetur dederũt ac ꝓ bauert sic ocuasedt
quem Odissea fecerant eolis ad ulixem deductus est: Quid non .e. q .s. loco fut ut
tis est non .n. doceo s admoneo docturos. Inde in silabus cura tñsibit. le quid in dr¬
togrophia pauca ad notabo tum udebit ad quem hoc ꝑtin & quot et que ꝑas orõis

Expanded text:
atio? quare minus mirum, si in vetustis operibus urbis nostrae et celebribus templis legantur alexanter et cassantra . quid O atque V permutatae invicem, ut hecoba et notrix, Culchidis et pulixena scriberentur, ac, ne in Graecis id tantum notetur, dederont ac probaveront? sic Ὀδυσσεύς, quem Υ̓λυσσέα fecerant Aeolis, ad Vlixem deductus est. quid ? non E quoque I loco fuit?tis est, non enim doceo, sed admoneo docturos. inde in syllabas cura transibit, de quibus in orthographia pauca adnotabo. tum videbit, ad quem hoc pertinet, quot et quae partes
Abbreviated transcription (Latin):
artes esse plures ingerentur. Nam ut pͫ lingua esse cepit in guestuo institu¬
Qa uo destituta infirmiorib ingeniis uelut prede fuit: Inde guidlam cõtem¬
yto bñdicendi labore ad formandos aiõs statuendas q uite oges regressi par¬
tem quiõ potiorem si diuidi posset retinuere: Nomen tã sibi in solentisimum
abrogauerũt ut soli sapĩe studiosi uocarentur qd neq sum imꝑatores neq¬

Expanded text:
artes esse plures viderentur. nam ut primum lingua esse coepit in quaestu instituartes esse plures viderentur. nam ut primum lingua esse coepit in quaestu institueliquerunt. ea vero destituta infirmioribus ingeniis velut praedae fuit. inde quidam, contempto bene dicendi labore, ad formandos animos statuendasque vitae leges regressi partem quidem potiorem, si dividi posset, retinuerunt; nomen tamen sibi insolentissimum arrogaverunt, ut soli studiosi sapientiae vocarentur, quod neque summ