comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudicarent. Sunt igitur firmi & stabiles & it
constantes elegendi ciuus generis est magna
penuria. Et iudicarꝰ difficile ẽ sane nistꝙ
pertum experiendum est aute̾ in ipsa am¬
itia Ita precurrit in amicitia iudicium tollit¬
q experiendi põtatẽ. Est gͥ prudentis susti¬
nere ut cusum nauis sic impetum beniit¬
olentie quo utamur qi equis temperatis.
sic Amicitiis aliqua parte piditatis. moribrs
hnicorum quidam saepe imparua pecunia
pspiciuntꝰ q sint leues. Qiudem autẽ quos
parua pecuniam mouere nõ potuit cognoscuntur
inmagna. Sin uõ erunt aliqui reperti ꝗ peciua
preferre. Amicis sordidum existimant. ubi eos it¬
in ueniemus qui honores mratus/ imperia põtã¬
tes opes amiticie nõ ante ponant: ut cum exal¬
tera parte proposita hec sint ex alt̾a parte iulx
Amicitie: non multo illa mallint: imbeccila te¬
enim est natiera ad contenend in potentiam it
quam ẽt si neglecta Amicitia secũti st̃. oscura¬

Expanded text:
iudicarent. sunt igitur firmi et stabiles et iudicarent. sunt igitur firmi et stabiles et constantes eligendi, cuius generis est magna penuria. Et iudicare difficile est sane, nisi expertum, experiendum autem in ipsa amicitia. Itapraecurrit amicitia iudicium, tollitque experiendi facultatem. Est igitur prudentis sustinere, ut cursum, sic impetum benevolentiae, quo utamur qsic amicitia, aliqua parte periclitatis moribus amicorum. quidam saepe in parva pecunia perspiciuntur quam sint leves; quidam autem, quos parva movere non potuit, cognoscuntur in magna. sin vero erunt aliqui reperti qui pecuniam praeferre amicitiae sordidum existiment, ubi eos inveniemus, qui honores magistratus imperia potestates opes amicitiae non anteponant, ut, cum ex altera parte proposita haec sint, ex altera ius amicitiae, non multo illa malint? imbecilla enim est natura ad contemnendam potentiam, quam etiam si neglecta amicitia consecuti sint, obscura
Abbreviated transcription (Latin):
micitiaꝵ tempus cogitandum putabat. hiis
igitur finib utcendũ aibitior. ut cum em̃¬
dati sint amicorum mores tum inter eos it¬
oĩu reru conscilioruꝰ uolu̾tatum excep¬
tione sit coniunitas ut ẽt si qua fortuã ti¬
acciderit: ut minus iuste amicorum uo¬
luntates ad iuuande sint inquib corum
de capite agatur. Aut fama de clinandus
de uia est mo ne suma tiupitudo sequa¬
tuur. Est enis quatenus uenia amicitie it
dari possit. Hec uõ negligenda est fama: nec medio¬
cre telum ad res gerendas existimare oportet Be¬
niuolentiam ciuium q blandiciis assentando
collige turpe est Ut quã sequitur caritas mi¬
in omnibꝰ reb hoĩes diligentiores essent capras
et oues quot quisq hr̃et dicere posset amicos
quot haberet non posset dice̾ et in illis quide
parãdis ciuraꝰ ad hibe̾ in amicis elegendis negli¬
gentes esse nec hr̃e quasi signa quedam et
notas quib eos ꝗ ad amicitias essent ydoney

Expanded text:
micitiarum tempus cogitandum putabat. His micitiarum tempus cogitandum putabat. His igitur finibus utendum arbitror, ut, cum emendati mores amicorum sint, tum sit inter eos omnium rerum consiliorum tione communitas, ut etiam si qua fortuna accident ut minus iustae amicorum voluntates adiuvandae sint, in quibus eorum aut caput agatur aut fama, declinandum de via sit, modo ne summa turpitudo sequatur; est enim quatenus amicitiae dari venia possit. nec vero neglegenda est fama, nec mediocre telum ad res gerendas existimare oportet benevolentiam civium, quam blanditiis et assentando colligere turpe est; virtus, quam sequitur caritas, mi omnibus in rebus homines diligentiores essent; capras et ovis quot quisque haberet dicere posse, amicos quot haberet non posse dicere; et in illis quidem parandis adhibere curam, in amicis eligendis neglegentis esse nec habere quasi signa quaedam et notas, quibus eos, qui ad amicitiam essent idonei,
Abbreviated transcription (Latin):
inimicioẽ amicitie potuisse reperire o
eius quẽ dixilsꝰ ita amare oportet utisi ali¬
qͣn essẽt osurdi. neo uero so aoldico posiẽto
uto hoo queꝰ admodum putarẽtu abiãte
dcii crede̾rẽt quo sapiens hĩtꝰ est unus
ex septem impuri ciuꝰ dam aut ambicioło
aut omnia ad suaꝰ potentiam reuocantos
ẽẽ sententiam. Quo nam enim mo quisq amicus
et̃ poterit eiꝰ cuiꝰ se putabat ĩ imicum tẽ posse
qiun ẽt nect̃e erit cupere ꝙ optare utq se¬
pissime peccet amicus quo plures sibi det u
tamos ansas ad reprehendendum. Rursus aũt
recte feis comodisq amicorum necc̃e erit angi
dolore. Inuidere. quasi hoc quidem preceptus
precipiendum fuit potiꝰ ut illã diligentia
ad hiberiꝰ in amicitiis comperandis.: u̾t nequ¬
ãdo amar incipimꝰ eum queꝰ aliqm̃n odissepo¬
ssemus. Qum et si minus felices in deligẽdo
fuissemus. ferendum id scipio potius ꝗ ini¬

Expanded text:
inimiciorem amicitiae potuisse reperiri quam inimiciorem amicitiae potuisse reperiri quam eius qui dixisset ita amare oportere ut si aliquando esset osurus; nec vero se adduci posse ut hoc, quem ad modum putaretur, a Biante esse dictum crederet, qui sapiens habitus esset unus e septem; impuri cuiusdam aut ambitiosi aut omnia ad suam potentiam revocantis esse sententiam. quonam enim modo quisquam amicus esse poterit ei, cui se putabit inimicum esse posse? quin etiam necesse erit cupere et optare ut quam saepissime peccet amicus, quo pluris det sibi tamquam ansas ad reprehendendum: rursum autem recte factis commodisque amicorum necesse erit angi dolere invidere. qua re hoc quidem praeceptum, d potius praecipiendum fuit, ut eam diligentiam adhiberemus in amicitiis comparandis, ut ne quando amare inciperemus eum, quem aliquando odisse possemus. quin etiam si minus felices in deligendo fuissemus, ferendum id Scipio potius quam ini
Abbreviated transcription (Latin):
honeste in Amicoru fiant honestissime multe¬
quȩ res sunt inquibus de suis cõmoĩs uiriy
boni multa de thunt dethiq patiuntur ut
his amici porius q ipli fiuantur  Alterara
sententia est quę diffinit amicitiam parib
officiis ac uoluptatib. Hoc quidem est ni¬
mis exigue et exił ad calculos uocare Ami¬
citiã ut par sit ratio acceptoꝵ. et datoꝵ ditio miho
et Asfuentior̃ iidẽtur esse uerã Amicitiã. nec
ob ẜuarẽ strictȩ ne puł reddat᷑q acceperit᷑ neq
enim uerenduꝰ estonequi aliquid exidat aut
quoo in amicitia conger̾aturẽlertius uerq
illẽ finos det̾umꝰ utiquanto quosq soͥ ĩp̃s
fatiãt tãtofiãt ab amicis. Sepo enimꝰ in qui¬
bus da aut animus abiectior est aut spes
amplificande fortune fractior Nõ est aĩci
iet esficere ut Amici iacente Animu exitet
inducatq spem cogitationem q meliore
solitus fuit edixero. Negabãt᷑ ullã uoce

Expanded text:
honeste, in amicorum fiunt honestissime; multaehoneste, in amicorum fiunt honestissime; multaeque res sunt, in quibus de suis commodis viri boni multa detrahunt detrahique patiuntur, ut eis amici potius quam ipsi fruantur. altera sententia est quae definit amicitiam paribus officiis ac voluntatibus. hoc quidem est nimis exigue et exiliter ad calculos vocare amicitiam, ut par sit ratio acceptorum et datorum. divitior mihi et affluentior videtur esse vera amicitia nec observare restricte ne plus reddat quam acceperit: neque enim verendum est ne quid excidat aut quid in amicitiam congeratur. tertius vero ille finis deterrimus, ut, quanti quisque se ipse faciat, tanti fiat ab amicis. saepe enim in quibusdam aut animus abiectior est aut spes amplificandae fortunae fractior. non est igitui et efficere ut amici iacentem animum excitet inducatque spem cogitationemque meliorem.solitus sit, dixero. negabat ullam vocem
Abbreviated transcription (Latin):
eta põre quie parantur peccunia equos
famulos uestem egregia uiasa pretiosa am¬
icos non ꝑare optimam et pulcherimam u¬
aut ita dicam uite supellectile̾ est et enim
cetera cum parantur .cui parentur nescisit
cit uizib amicitiaꝵ sua ciuq ꝑmans stabi¬
lis et ceta possexio ut et si ila mancat qͣ st
qĩ dona fortũe tͣñ uita iꝰ culta et deẜta ab Amicis
noli ãt st̾ ꝗ ĩ amicitia sit fines et qͣi termini de¬
ligendi dequib tres uideo sm̃as fieri quaꝵ.
nullam probo una ut eodẽ modo erga amicũ
affecti sumus quo erga nos met ĩp̃os. Alterax
ut nr̃a in amicos beniꝰuolentĩa illorum eiga
nos beniuolentie pariter equałiq respondẽ
amicis haru triu smãꝵ nulli prorsus asse¬
ntior. Nec pͥma illa enim uera est utq add
modum inse quiso sit sic in amicis sit anim¬
gno supplicare tu acerbius in alique̾ in uih¬
ei insectari uehem̃tiꝰ quȩ in nr̃is reb non satis

Expanded text:
cetera parare, quae parantur pecunia, equos cetera parare, quae parantur pecunia, equos famulos vestem egregiam vasa pretiosa, amicos non parare, optimam et pulcherrimam vitae, ut ita dicam, supellectilem? etenim cetera cum parant, cui parent nesciunt vicit viribus; amicitialis et firma possessio, ut etiamsi illa maneant quae sunt quasi dona fortunae, tamen vita inculta et deserta ab amicis nt, qui sint in amicitia fines et quasi termini diligendi. De quibus tris video sententias ferri, quarum nullam probo: unam, ut eodem modo erga amicum affecti simus quo erga nosmet ipsos; alteram, ut nostra in amicos benevolentia illorum erga nos benevolentiae pariter aequaliterque respondeatamicis. harum trium sententiarum nulli prorsus assentior. nec enim illa prima vera est, ut, quem ad modum in se quisque, sic in amicum sit animgno, supplicare, tum acerbius in aliquem invehi insectarique vehementius, quae in nostris rebus non satis
Abbreviated transcription (Latin):
amicitie. Quis enim eum diligat quẽ me¬
tuat. aut eu aquo se metuiꝰ putet . Col¬
untur simulatione du̾taxat ad tempiis
Quod si forte. ut sit plerumoꝵ ecciderint
tum intelligitur q fuerint in opes amicoru
infidos cum iam neutri ꝙ gratia referie posẜ: et
q qͥ miror in illa suꝑbia et im portunitate siq ꝗͣ
amicum hr̃e potuit. Ito ut huiꝰ que dixi mores
uõs amicos pare̾ non potuerit sic multorum op
prepotentiũ excludunt amicitias fideles R o
es ipa solum fortuna ceca eit yꝰ et eos plersiq
esfic̾ cecos quos complexa est Itaq illi affecertꝰ
se se fastudio et contumacia. Hec quicq insi¬
piente infortunato intollerabiliꝰ fieri potest
Atq hoc oudem uide lic eos qui antea qs̃¬
modis fuerant maiorib imꝑio potate prosp¬
eris reb ĩ mutari sperni ab hiis uetes amici¬
tias ẽdulgẽ noius. Quidd aut stultyꝰ ꝙ̃ cum
plicrimum copiis facultatib opibus possint

Expanded text:
amicitiae. quis enim aut eum diligat, quem meamicitiae. quis enim aut eum diligat, quem metuat, aut eum, a quo se metui putet? coluntur tamen simulatione dumtaxat ad tempus. quod si forte, ut fit plerumque, ceciderint, tum intellegitur quam fuerint inopes amicorum.infidos, cum iam neutris gratiam referre posset. quamquam miror, illa superbia et importunitate, si quemquam amicum habere potuit. atque ut huius, quem dixi, mores veros amicos parare non potuerunt, sic multorum opes praepotentium excludunt amicitias fidelis. non enim solum ipsa fortuna caeca est, sed eos etiam plerumque efficit caecos, quos complexa est; itaque efferuntur fere fastidio et contumacia, nec quicquam insipiente fortunato intolerabilius fieri potest. atque hoc quidem videre licet, eos, qui antea commodis fuerint moribus, imperio poteris rebus immutari, sperni ab eis veteres amicitias, indulgeri novis. quid autem stultius quam, cum plurimum copiis facultatibus opibus possint,
Abbreviated transcription (Latin):
Non tam enim utilitas ꝑta ꝑ amicum q̃
amici amor ip̃e delectat. Tumo illud fit
ab est ut amiticie ꝑꝑ indigentia collantur
ut hii qui opib et copiis maxĩe
abundant inqua plurimum est presidis
minime alterius indigeant liberalissimix
stet benificentissimi. Adq haud scio an ne op¬
us sit ouidemꝰ nihil oĩo umq de esse animicis
obi enim nẽa studia iuguissent si nunq¬
studia uel consilic nunq oꝑa nr̃ aonec domi
nec militie. Seipio eguisset: non igitur uti¬
litatesm amicitia ẜutilitas amicitiam sec¬
uta est Nong̾ er̃t homines delitiis afflii¬
entes audiendi si qñ de amicitia quia nec
uisu nec ed̃e habent cogitatam disputabũt.
Nam quis proh deoꝵ fidem latq hominua
qui uelit ut neq diligat quẽq neo diłi¬
um inqua nulla fides caritas nlla stabil¬
itas beniuolentie põt esse fidutia. Omnia
semper suspecta atq sollicita nulliis locus

Expanded text:
non enim tam utilitas parta per amicum quam non enim tam utilitas parta per amicum quam amici amor ipse delectat, tumque illud fit, abest ut amicitiae propter indigentiam colantur, ut ei, qui opibus et copiis maximeque virtute, in qua plurimum est praesidi, minime alterius indigeant, liberalis simi sint et beneficentissimi. atque haud sciam an ne opus sit quidem nihil umquam omnino deesse amicis. ubi enim studia nostra viguissent, si numquam consilio, numquam opera nostra nec domi nec militiae Scipio eguisset? non igitur utilitatem amicitia, sed utilitas amicitiam secuta est. non ergo erunt homines deliciis diffluentes audiendi, si quando de amicitia, quam nec usu nec ratione habent cognitam, disputabunt. nam quis est, pro deorum fidem atque hominum! qui velit, ut neque diligat quemquam nec ium in qua nulla fides, nulla caritas, nulla stabilis benevolentiae potest esse fiducia, omnia semper suspecta atque sollicita, nullus locus
Abbreviated transcription (Latin):
non admodum delectari Nihil enim remun¬¬
eratione beniuolentie nihil uicissitudine
studiorum officioꝵq iocundiꝰ. Quod si ill¬
ud etia addimus quod recte addi põt nih¬
il esse quod aod se rem ullam tam alliceat
et tam contra hat op ad amicitiam solituob
concederetur profecto uerum esse ut et bonos
boni diligant assistantq S quasi propinoru¬
itate conuictos ułnã. Nihil est appetentiꝰ
similium sui nec rapatius quã natura:
q obrem hoc quidem fani et sceͦuola costat
ut oppinor bonis inter bonos qͣĩ necessaria
beniuolentiam: qui est fons ⁊micitie ax
natura constitutus. Sed eade̾ bonitas et
ad multitudinem pertinet. Non eni in
humana uirtus est. neq in miu̾s neq su¬
perba: quae etiam populos uniuersos tu¬
eri eilq optime consulere soleat quodx
ab horreret . Ito et mihi ꝗͥem uidentir
qui utilitatis causa fingunt amicitia s
amabi lissimum nodum amicitie tollẽ.

Expanded text:
non admodum delectari? nihil est enim remunnon admodum delectari? nihil est enim remuneratione benevolentiae, nihil vicissitudine studiorum officiorumque iucundius. quid? si illud etiam addimus, quod recte addi potest, nihil esse quod ad se rem ullam tam illiciat et tam trahat quam ad amicitiam similitudo, concedetur profecto verum esse, ut bonos boni diligant asciscantque sibi quasi propinquitate coniunctos atque natura. nihil est enim appetentius similium sui nec rapacius quam natura. quam ob rem hoc quidem, Fanni et Scaevola, constet, ut opinor, bonis inter bonos quasi necessariam benevolentiam, qui est amicitiae fons a natura constitutus. sed eadem bonitas etiam ad multitudinem pertinet. non enim est inhumana virtus neque immunis neque superba, quae etiam populos universos tueri eisque optime consulere soleat, quod abhorreret. atque etiam mihi quidem videntur, qui utilitatis causa fingunt amicitias, amabilissimum nodum amicitiae tollere.
Abbreviated transcription (Latin):
Ine est motu animi sub lato non dico in¬
ter pecudem et hominem seo inter hom¬
inem et truncum aut. saxu aut quod¬
uis generis eius dem. Neq eni sunt istix
audiendi ꝗ ututem duram et qͣi ferream quand¬
am esse uolũt. Quȩ ꝗdem est tum in multis
reb tum ĩ Amititia tenera ato tractabilis: ut et¬
Amicor bonis amici quasi diffundantur. et in¬¬
comodis contra hantur. Quã obrem angor iste
qui ꝑamico. sȩpe capiendꝰ est nõ tantum ualet
ut tollat eiuta amicitiam non plusꝙ ut uir¬
tutes: quia nõ nullas curas et molestias affert
repudientur. Cum aũt contra hat fimiciti¬
am ut supra dixi si qua uirtutis significa¬
tio eluceat ad quam se siłis aĩus applicet et
ad uĩgat id cum contingit Amor. enecesse est¬
exoriatur. Quid enim tam assurdum quã
delectari multis ianib rebus: ut honore x
ut gloria. ut hedificio. aut uestitu cultu q
corporis. Animo aut ꝟtute pre dc̃o eo qui ul
amare uł ut ita dixerim redamari possit

Expanded text:
interest motu animi sublato, non dico inter pecudem et hominem, sed inter hominem et truncum aut saxum aut quidvis generis eiusdem? neque enim sunt isti audiendi, qui virtutem duram et quasi ferream esse quandam volunt; quae quidem est cum multis in rebus tum in amicitia tenera atque tractabilis, ut et bonis amici quasi diffundatur et incommodis contrahatur. quam ob rem angor iste, qui pro amico saepe capiendus est, non tantum valet, ut tollat e vita amicitiam, non plus quam ut virtutes, quia non nullas curas et molestias afferunt, repudientur. cum autem contrahat amicitiam, ut supra dixi, si qua significatio virtutis eluceat, ad quam se similis animus applicet et adiungat, id cum contigit, amor exoriatur necesse est. quid enim tam absurdum quam delectari multis inanibus rebus, ut honore, ut gloria, ut aedificio, ut vestitu cultuque corporis, animante virtute praedito, eo qui vel amare vel, ut ita dicam, redamare possit,
Abbreviated transcription (Latin):
milites gloriosi. Magnal uero agere gratiast
qui sẽper auget Asientator id quod is adcuiꝰ
uoluntatem dicit᷑ ułt esse magnũ. W obre̾ õħ¬
allectant et inuitat: En et giuĩores cõstantiores¬
oꝵ admonẽdi st̾ ut animaduertat ne callida
aisentatione capiantur Aperte ẽi adulantẽ
nemo non uidet nisi qui ad modũ excors ey
Callidis ille et occultus ne in sinuet stdiose caueꝰ¬
dii est. Nec enĩ facillimȩ agnoscitur quippe cũ ẽt
ad uersando sepe aisentetur et litigasse simulans
blandiatur atq ad extremũ det manꝰ uintiq se pa¬
tiat᷑ ut isꝗ illusꝰ sitplus uicisse uidtat. Q uid
aut turpiꝰ d illudli ꝗ ut ne accida mag̃ cauie̾dũ¬

Expanded text:
milites gloriosi. magnas vero agere gratias Tmilites gloriosi. magnas vero agere gratias Tquit Semper auget assentator id, quod is, cuius ad voluntatem dicitur, volt esse magnum. quam ob rem, qadlectant et invitant, tamen etiam graviores constantioresque admonendi sunt, ut animadvertant ne callida assentatione capiantur. aperte enim adulantem nemo non videt, nisi qui admodum est excors: callidus ille et occultus ne se insinuet studiose cavendum est. nec enim facillime agnoscitur, quippe qui etiam adversando saepe assentetur et litigare se simulans blandiatur atque ad extremum det manus vincique se patiatur, ut is, qui illusus sit, plus vidisse videatur. quid autem turpi
Abbreviated transcription (Latin):
patefactum et illustiatus est quid ĩ amicitia
si opprtet que tota u̾tute ꝓpẽddit inqua nisi
dicit aꝑtu pectus uideas. tuuq oñdas. Nihil¬
fidũ. nihil ex ploratuꝰ hẽas. nic amare ꝗ aut ani¬
nisi eiꝗ ea recipit atq cadelectatur. Ita fit ut si
il assentatorib pate faciat aures suas maxime sibi :
ĩpe alsentetur et se ip̃e delectet. Oratio est Amansy¬
sui uirtus. optime enim ipse senouit q q amab¬
ilis intelligit. Ego autem nõ deuirtute nunc loor¬
uor ħ deuirtutis oppinione et uirtute eni x¬
ipsa nõ tam multi prȩditi esse q uideri uol¬¬
unt hos delectat assentatio. Io fictus ad ĩp̃oꝵ
uoluntatẽ ẽ simo. Cum adhibetur oratione
illam uanam testimoniũ esse laudum suaꝵ ꝑ
putant. Nulla est igit hec amicitia cumy
alter ueruꝰ audire non uolunt. Altor adne¬
ntiendũ ꝑatus e̾. Nec parassitoꝵ in comediis
Assentatio facit nobis uideretur. nisi essent it

Expanded text:
id patefactum et illustratum est, quid in amicitia id patefactum et illustratum est, quid in amicitia fieri oportet, quae tota veritate perpenditur? in qua nisi, ut dicitur, apertum pectus vifidum, nihil exploratum habeas; ne amare quidem, ut amnisi ei, qui eam receptat, eaque delectatur, ita fit, ut is pro assentatoribus patefaciat aures suas maxime, quiipsi sibi assentetur, et se ipsui virtus; optime enim se ipsa novit quamque amabilis sit intellegit: ego autem non de virtute nunc loquor, sed de virtutis opinione. virtute enim ipsa non tam multi praediti esse quam videri volunt. hos delectat assentatio, his fictus ad ipsorum voluntatem sermo cum adhibetur, orationem illam vanam testimonium esse laudum suarum putant. nulla est igitur haec amicitia, cum alter verum audire non volt, alter ad mentiendum paratus est. nec parasitorum in comoediis assentatio faceta nobis videretur, nisi essent
Abbreviated transcription (Latin):
bis cõficirolis dissuasimus nos. ħ nihil de icip
pione dicam libentius. Quanta illa dii imortales fu¬
it grauitas in oratione Quanta maestas ut facile
ducere ppłi romani ño comite diceres. sed affui¬
stis et iꝰ manib ẽ or̃o. Itaq lex popularis suffra¬
giis ppl̃i repudiata est atq ut ad me redea me¬
ministisq & maxio fre scipionis et l. M. consu
lib qͣ ppłaris. lex de sacerdotiis. Clucinii cassiꝰ uide¬
batur Ictatio. N collegioru aoppłi benificiu trans¬
ferebatiua. Atq is primu instituit inforo poetarus
uersus agere cum ppło. tñ illiꝰ uendibilem ora¬
tione religio deoꝵ immortaliu nobis defen-¬
dentib facile uincebat Atq id actu est prę¬
tore me quenquenĩo añ q consul factus su Ita¬
Q te magis q auctoritate causa illa defensa est.
& si iscena i in contione in qua ⁊eb fictis et admb¬
ratis loci plurimu est mͣ uerum ualet si m̃o

Expanded text:
bis reficiendis! dissuasimus nos, sed nihil de me, de bis reficiendis! dissuasimus nos, sed nihil de me, de Scipione dicam libentius. quanta illi, di immortales, fuit gravitas, quanta in oratione maiestas! ut facile ducem populi Romani, non comitem diceres. sed affuistis, et est in manibus oratio. itaque lex popularis suffragiis populi repudiata est. atque, ut ad me redeam, meministis Q. Maximo fratre Scipionis et L. Mancino consulibus, quam popularis lex de sacerdotiis C. Licini Crassi videbatur; cooptatio enim collegiorum ad populi beneficium transferebatur. Atque is primus instituit in forum versus agere cum populo. Tamen illius vendibilem orationem religio deorum immortalium nobis defendentibus facile vincebat. atque id actum est praetore me, quinquennio ante quam consul sum factus. ita re magis quam summa auctoritate causa illa defensa est. quod si in scena, id est in contione, in qua rebus fictis et adumbratis loci plurimum est, tamen verum valet, si modo
Abbreviated transcription (Latin):
ilis multiplex. Quid enim potest esse tam tle¬
xibile tam deuiũ quam animiis eius qui ad u¬
alterius non modo sensum ac uoluntatem seol
ẽtͣ uultum ato nutum conuertitur negat qu¬
il ego nego ait aio postremo imperaui egõ met
mea omia assentari ut ait ide terentius ẜ ille
gnatonis persona ꝙ ad amici genus adibere omi-¬
no leuitatis. multi aut gnatonu̾ similes st cu̾ꝵ
sine loco fortuna fama superiores. hoꝵ est assen¬
tatio molesta cum aduanitatem accessit au¬
ctoritas. Secerni aũt. blandus amicus auero ꝙ¬
et internosci tam potest ad hibita diligentia q
omnia fucata et simulata a sinceris atq ueris
contio quȩ ex imperitissimis constat tamen y¬
iudicare solet quid intersit in ter populares
idest assentatorem et leuem ciuem et ĩter ꝑ¬
constantem seuerum et giauem. Quib blan¬
diciis C papirius consul nuper influebat ĩ au¬
res contonis cum ferret. legem de tribunis ꝑle¬

Expanded text:
ilis multiplex? quid enim potest esse tam fleilis multiplex? quid enim potest esse tam flexibile, tam devium, quam animus eius, qui ad alterius non modo sensum ac voluntatem, sed etiam voltum atque nutum convertitur? negat quis, nego; ait, aio; postremo imperavi egomet mihi omnia assentari, ut ait idem Terentius, sed ille in Gnathonis persona, quod amici genus adhibere omnino levitatis est. multi autem Gnathonum similes, cum sint loco fortuna fama superiores, quorum est assentatio molesta, cum ad vanitatem accessit auctoritas. secerni autem blandus amicus a vero et internosci tam potest adhibita diligentia, quam omnia fucata et simulata a sinceris atque veris. contio, quae ex imperitissimis constat, tamen iudicare solet, quid intersit inter popularem, id est assentatorem et levem civem, et inter constantem et verum et gravem. quibus blanditiis C. Papirius nuper influebat in auris contionis, cum ferret legem de tribunis ple
Abbreviated transcription (Latin):
eam molestiam quam debent capere nõ capiu¬
nt. Enim capiunt qua uacare debent peccasse
enim se non anguntur ob iurgari moleste feru¬
nt quod contra opportebat delicto dolore corr¬
eptione gauolere. Ut igitur et monere et mo-¬
neri proprium est uere amicitie et alterum
libenter facere non aspere patient̾. Acciperȩ
non repugnanter sic habendum est nullam in
amicitiis pestem esse maiorem ꝙ adulationem
blanditias asentationem quam uis multis ho¬
minibus est hoc uitiu tamen notandum.
leuium hominum atq fallacium ad uolun¬
ptatem. loquentium omnia nihil adduerita¬
tem. Cum autem omnium rerum simł atio ⁊¬
uitioia est.Tollit enim iudicium ueri idy¬
que adulterat. tum. amicitiȩ repugnat max¬
ime debet enim ueritatem sine qua nom̃e
amicitie ualere non potest. Nam cu amicitiẽ
uis sit in eo ut quasi unus animus fiat explurib
erit idemq non semper sed uarius commutab¬

Expanded text:
eam molestiam quam debent capere non capiueam molestiam quam debent capere non capiunt, ear capiunt qua debent vacare. peccasse enim se non anguntur, obiurgari moleste ferunt; quod contra oportebat delicto dolere, correctione gaudere. ut igitur et monere et moneri proprium est verae amicitiae, et alterum libere facere, non aspere, alterum patienter accipere, non repugnanter, sic habendum est nullam in amicitiis pestem esse maiorem quam adulationem blanditiam assentationem: quamvis enim multis nominibus est hoc vitium notandum levium hominum atque fallacium, ad voluptatem loquentium omnia, nihil ad veritatem. cum autem omnium rerum simulatio vitiosa est, tollit enim iudicium veri idque adulterat, tum amicitiae repugnat maxime; delet enim veritatem, sine qua nomen amicitiae valere non potest. nam cum amicitiae vis sit in eo ut unus quasi animus fiat ex pluribuerit idemque semper, sed varius commutab
Abbreviated transcription (Latin):
nascit᷑ odiu quod uenenu est amicitie. Sob
sequiu multo molestius quod pecatis indulgens:
pręcipite amicu fieri sinit. Naxĩa autem culpa
in eo ẽ qui et ueritatem aspernantur et in fra¬
udem obsequio impellitur. Omnino igit᷑ in hac
re habenda ratio et diligentia est primum ut
munitio. acerbitate. demde ut ob iurgatio. Con¬
tumelia carrat.In ob sequio autem quoniam
terrentiano uerbo utimur libenter comitas
ad sit assentiõ uicioꝵ ad iutrix procul add mo¬
ueantur̃: quae non modo amico sed nẽ liberos
quidem digna est Aliter enim cum tuãnos
aliter cum amicosuiuitur̃. Ciuius autem au¬
res claiosę. ueritate sunt᷑ uit ab amicos uerum
adize nequeat hiuus salus desperanda est. Scitũ est
enim illud catonis multo melius ddequibus dar
acerbos inimicos mereri q eos amicos qui perdu¬¬
lces iudeantur. Illos uerum saepe dicere. hos nũ¬
qͣ atq illud ab surdum quod hii qui mouẽtur

Expanded text:
nascitur odium, quod est venenum amicitiae: sed nascitur odium, quod est venenum amicitiae: sed obsequium multo molestius, quod peccatis indulgens praecipitem amicum ferri sinit. Maxima autem culpa in co est, qui et veritatem aspernatur, et in fraudem obsequio impellitur. Omnis igitur hac in re habenda ratio et dilimonitio acerbitate, deinde ut obiurgatio contumelia careat. in obsequio autem, quoniam Terentiano verbo lubenter utimur, comitas adsit, assentatio vitiorum adiutrix procul amoveatur, quae non modo amico, sed ne libero quidem digna est; aliter enim cur tyranno, aliter cum amico vivitur. Cuius autem aures clausae veritati sunt, uta ab amico verum audire nequeat, huius salus desperanda est. scitum est enim illud Catonis, ut multa: melius de quibusdam acerbos inimicos mereri, quam eos amicos, qui dulces videantur; illos verum saepe dicere, hos numquam. atque illud absurdum, quod ei, qui monentur,
Abbreviated transcription (Latin):
et. quis m esset ferus qui ca uitas ferre: posset
Scuiq nõ aufert fructu uolũptatu oĩu solitudo
berũ igͥ illuol e̾. quod a tharentino archita ut
ui ab aliis senib auditu̾ Siquis inceliiꝰ asceno¬
iss ña mundi et pulcritudinẽ siderũ aspex¬
isset ĩ suaue illam ad mirationem ei fore que
iocũdissima fuisẜꝰ si alique̾ cui narraret hũts
Sic q natura solitariũ nihil amat semꝑq addꝰ
aliqud tano ad mĩclu ad nictitur quod in am¬
icissimo quoq aĩcissiu est. ucũ tot signis ca¬
dem nã declaret quio uelit ac qͦrat quio dexi¬
deret ob sorde scamus fnͣ nescio quom̃o nec eaq ab ea
monemur: audimus. Est eĩ uarius et multiplexy
usus amicitie multeq cẽ suspicionu offensionũ¬
ꝙ dantur quas: tum euitare: tũ eleuore: tũ ferre
sapientis ẽ una illa subleuanda est offensio ut et
us. Terrentius dixit. Obsequiu amicos uitas od¬
ium parit molestia est ueritas. si quidem ex eait

Expanded text:
tam ferre posset cuique non auferret fructum voluptatum omnium solitudo? verum ergo illud est, quod a Tarentino Archyta, ut udivi ab aliis senibus auditum: si quis in caelum ascendisset naturamque mundi et pulchritudinem siderum perspexisset, insuavem illam admirationem ei fore, quae iucundissima fuisset, si aliquem cui narraret habuisset. Sic natura solitarium nihil amat semperque ad aliquod tamquam adminiculum adnititur, quod in amicissimo quoque dulcissimum est. sed cum tot signis eadem natura declaret quid velit anquirat desidetamen obsurdescimus nescio quo modo nec ea, quae ab ea monemur, audimus. est enim varius et multiplex usus amicitiae multaeque causae suspicionum offensionumque dantur, quas tum evitare, tum elevare, tum ferre sapientis est. una illa subeunda est offensio ut et us Terentius dixit: Obsequium amicos, veritas odium parit. Molesta veritas est; siquidem ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
senectute tibi grauem senserim: que pltrisq
senibus he ooliola ut oniis se ctona graaus di¬
cant subitinere ERe haud sant scipio et
leli difficilem admirari uidemini qiubusn
nihil est in ip̃is opis ad bene beateq uiuendũ cil om¬
nil graus etal. qui aut omnia bona ase ipsis petunt.
His nihil potest malũ uideri: quod ñ necessitas ast¬
erat. Quo ingenere est sprimis senectus: q ut adip¬
iscantur om̃es optant eandem acciisant adeptas.
esitas ob repere aiunt eam citius ꝙͣ putasiet P.
reperit: de inde q grauis minul esset bis sen¬
ectus si octingentessimu annu agerent ꝙͣ it
octugessimumꝰ: prȩterita .N. xtas quis longa eu
esfluxisset. nlla consulatione per mulcẽ posiet
stultam senectutem. Quo circa si sapiam mea
ad mirari soletiꝰ quȩ utinam digna esset opi¬
nione uestra: ũroq cognomine. In hoc sumus
sapientes ꝙ nã optimamꝰ diicem tãq deũ seq¬
uimut eiq paremꝰ: aqua non uerisimile est.¬

Expanded text:
e plerisque senibus sic odiosa est, ut onus se Aetna gravius dicant sustinere. CATO. Rem haud sane, Scipio et Laeli, difficilem admirari videmini. quibus enim nihil est in ipsis opis ad bene beateque vivendum, eis omnis aetas gravis est; qui autem omnia bona a se ipsi petunt, eis nihil potest malum videri quod naturae necessitas afferat. quo in genere est in primis senectus, quam ut adipiscantur omnes optant, eandem accusant adeptam ; sitas. obrepere aiunt eam citius quam putassent. repit? deinde qui minus gravis esset eis senectus, si octingentesimum annum agerent, quam si octogesimum? praeterita enim aetas quamvis longa, cum effluxisset, nulla consolatione permulcere posset stultam senectutem. quocirca si sapientiam meam admirari soletis, quae utinam digna esset opinione vestra nostroque cognomine, in hoc sumus sapientes, quod naturam optimam ducem tamquam deum sequimur eique paremus; a qua non veri simile est
Abbreviated transcription (Latin):
tatione et memoria mea. Et si illis plane orba
diutius enĩ in hoc desiderio esse nõ possit om̃ĩa
aũt breuia tollerabilia esse debent ẽt si magna¬
ortor utita uirtutem locrtis sine qua  mic¬¬
itia esse non põt ut ea excepta nihil Amicitia
prestabilius esse putetisRΑ X

Expanded text:
tatione et memoria mea, et, si illis plane orbatum; diutius enim iam in hoc desiderio esse non possum; omnia autem brevia tolerabilia esse debent, etor, ut ita virtutem locetis, sine qua amicitia esse non potest, ut ea excepta, nihil amicitia praestabilius putetis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nũ i sapientũ dehac dico sapientia qꝰ uidetur
ĩ hõmẽ cade̾ posse ad leues amicitias defluxit
oratio. Robre̾ ad illam primaꝰ redeamꝰ cão ĩp̃a
cõdudamꝰ aliqn. Uirtus ĩq animi .C fani ettũ
& mutii et cõciliat amicitias et confirmat. In
ea ẽ N cõtine̾tia ⁊erũ. in ea stabilitas: in ea cõ¬
stantia q̃ cũ se ex tollit et oñdit suuꝰ lumen
et idẽ aspexit cognouiq inalio ad id lum sey
admouet uicissimo accipit illuo quod in al¬
tero est. Ex quo ex ardessit siue amor aicitie y¬
sut aĩcitia utq . N. dictũ eͥ ab amãdo. Amare
aut nihil eꝰ aliud mnisi eũ ipm diligere queꝰ t¬
amas. Hulla ĩ digentia. nulla utisitate quesita
q̃ tamẽ ĩp̃a florescit ex amicitia ẽt̃ si tu ca minus secu¬
tus sus Hac nos adoloscentes beniuolentia senes illos.¬

Expanded text:
 sapientium—de hac dico sapientia, quae videtur in hominem cadere posse—ad levis amicitias defluxit oratio. quam ob rem ad illa prima redeamus eaque ipsa concludamus aliquando. virtus, inquam, C. Fanni, et tu, Q. Muci, et conciliat amicitias et conservat. in ea est enim convenientia rerum, in ea stabilitas, in ea constantia; quae cum se extulit et ostendit suum lumen et idem aspexit agnovitque in alio, ad id se admovet vicissimque accipit illud, quod in altero est, ex quo exardescit sive amor sive amicitia; utrumque enim dictum est ab amando, Amare autem nihil est aliud nisi eum ipsum diligere quem ames, nulla indigentia, nulla utilitate quaesita. quae tamen ipsa ecflorescit ex amicitia, etiam si tu eam minus secutus sis. hac nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
erit nec nõ soluꝰ amicitie deposite ħet nes
ariter uixerit. Ib amicitia quinti ponpri meo
et osfensione animi non acerba. S obrem pͥmũ
danola est oꝑa nequa a micoꝵ desidia fiant u
sm tale aliquid ȩuenerit ut extinte potius am
tie tubuedus ut is ĩ culpa sit qui faciat ñ is o pa-¬
or una caritio atq prouisio eut ne nimis diligẽ¬
citia ꝗb ĩ ip̃is in est cau̾sa cur diligantur. Rax
ꝑsciis S pleriq neq in reb humanis ꝗco bo¬
nũ noruĩt nͥ qͥ fiuctuosu sit et amicos tãõs
pecudes eos potissimũ diligũt exꝗb sperat se
maximũ fiuctũ ẽẽ captiuros. Itaq pulcherrima
illa maxime naturali corẽt Amicitia perse ꝑꝑ ser
expetenda nec sibi ĩp̃i exempla sunt quid ius

Expanded text:
e, ne non solum amicitie deposite, sed etie, ne non solum amicitie deposite, sed etiariter vixeris. ab amicitia Q. Pompei meo et offensione animi non acerba. quam ob rem primum danda opera est ne qua amicorum discidia fiant, sin tale aliquid evenerit, ut exstinctae potius amitiae tribuendus, ut is in culpa sit qui faciat, non is qui pao est atque una provisio, ut ne nimis cito diligeunt, quibus in ipsis inest causa cur diligantur. CharSed plerique neque in rebus humanis quidquam bonum norunt, nisi quod fructuosum est, et amicos tanquam pecudes eos potissimum diligunt, a quibus sperant se maximos fructus esse capturos. Itaque pulcherrima illa et naturali maxime carent amicitia per se et propter se expetenda, nec ipsi sibi exemplo sunt. Verus
Abbreviated transcription (Latin):
quod desiderium amici non facile ferat is infirm¬
us est molles q natura et ob eam ip̃am cauisa
in amicitia parum iustus. Atq in omni re
cõsiderandum ẽ et quid postules ab amico
et quid patiare ate in petari. Est ẽt qued¬
am calamitas amicitie dimictẽdis nõ nun¬
o necessarię lam ei asapientũ familiari¬
tatib ad uulgares amicitias or̃o nostro di¬
labit᷑ Et erumpunt sȩpe uicia amicor tũ
in ipsos amicos tum in alienos. quoꝵ addami¬
cos redudat in famia.Tales amicitie sunt ig¬
remixione usus eleuande et ut catonem
ria ex arserit ut neq rectũ neq honestum
sit neq fi possit ut nõ ĩ stanti ĩ alienatio di¬
siuntio facienda sit. Sin ãut ut moꝵ aut
studioꝵ cõmutatio queda ut fieri solet . it.
facta erit aut in Rei ꝑ. partib dissensio ĩ ter¬
cesserit loquor. N. ut paulo ante dixi non de
sapientũ R. de comunib amicitiis caue̾dũ

Expanded text:
quod desiderium non facile ferat, et infirmquod desiderium non facile ferat, et infirmus est mollisque natura, etob eam causam in amicitia parum iustus. Atque in omni re considerandum est, et quid postules ab amico, et quid patiare a te impetrari. Est enim quasi quaedam calamitas in amicitiis omittendis nonnumquam necessaria—iam enim a sapientium familiaritatibus ad volgaris amicitias oratio nostra delabitur. erumpunt saepe vitia amicorum tum in ipsos amicos, tum in alienos, quorum tamen ad amicos redundet infamia. tales igitur amicitiae sunt remissione usus eluendae et, ut Catonem ria exarserit, ut neque rectum neque honestum sit nec fieri possit ut non statim alienatio disiunctioque facienda sit. sin autem aut morum aut studiorum commutatio quaedam, ut fieri solet, facta erit, aut in rei publicae partibus dissensio intercesserit loquor enim iam, ut paulo ante dixi, non de sapientium, sed de communibus amicitiis cavendum
Abbreviated transcription (Latin):
atq adiuices sbstinere. Nõ ẽĩ tu possis ꝙtũ uis.¬
cere ut. Scipio. ꝑ Rutiliuꝰ potuit consulẽ esfic
nẽ. Om̃tño amiticiȩ coroboratis iã ꝯfirmatisq et
ingeniis et etatib iudicãde. Nec siꝗ in eu te
ꝓẜplurimu bñ uoletie postulabunt ꝗ neglig
er eĩ amicitie stabiles ꝑmane̾ nõpossũt . Dis¬
pares. N mores disparia studia segũte quoꝵ di¬
ssimilitudo dissociat Amicitias. Nec ob aliã
causa ullaꝰ boni iꝰ probis ĩ probi bonis amici
ẽẽ nõ possũt nisi quod tanta eꝰ in ter cosq̃ta
mãxia ẽe potest poꝵ moꝵ studioꝵ q dista¬
fit magnas utilitates impediat amicoru.
Hec eni ut ad fabulas redeam troyam it¬
Heo tholomus capere potuisset silicomed
em apud quẽ erat educatus mltis cũ la¬
cumis iter suũ inpediete audire uoluisset.
Et sepe inerdunt magne res ut discedendi
sit ab amicis quas quũ impedire ita uult

Expanded text:
atque adiuves, sustinere. non enim neque tu possis, quamvisatque adiuves, sustinere. non enim neque tu possis, quamviscere, ut Scipio P. Rupilium potuit consulem efficenere. omnino amicitiae corroboratis iam confirmatisqueingeniis et aetatibus iudicandae sunt: nec siqui ineunte plurimum benevolentiae postulabunt: qui negler enim amicitiae stabiles permanere non possunt, dispares enim mores disparia studia sequuntur, quorum dissimilitudo dissociat amicitias; nec ob aliam causam ullam boni improbis, improbi bonis amici esse non possunt, nisi quod tanta est inter eos, quanta maxima potest esse, morum studiorumque distansaepe fit, impediat magnas utilitates amicorum. nec enim, ut ad fabulas redeam, Troiam Neoptolemus capere poem, apud quem erat educatus, multis cum lacrimis irer suum impedientem, audire voluisset. Et saepe incidunt magnae res, ut discedendum sit ab amicis, quas qui impedire vult,
Abbreviated transcription (Latin):
ui Ut igͥ hi qui sunt. Amicitie coniunctionisq ne¬
cessitudine suꝑiores equare secuꝰ ĩ feriorib debent
fortuna aut dignitate suꝑaro quoꝵ pleriq aut
querͦnt sẽꝑ aliquod aut ex probant᷑ eoq mag̃n
si hr̃e se putant᷑ quod officiosę amicę et cũ łab¬
oro alique suõ factum quȩ̃ aut dicẽrẽ Odio¬
sum sanẽ genꝰ hominum osficia suq ex prob¬
antiu quẽ meminissẽ debẽt his inquẽ collatã
sunt in comemorarẽ qui contulit᷑. Ꝙ obrem a
ut hii qui superiorẽs sunt᷑ submictere se de¬
bent᷑ in amicitiã sic quõdagmõ in feriorẽs ex¬
tollerẽ. Sũt eĩm quidam molestas amicitias
faciunt cum ipsi se cõtẽpni putat. Quod ñ fere
cõtigit nͥ hiis ꝗ ẽt cõtẽpnẽdos st arbitra̾tur: o¬
ab hac oppinione nõ mõ u̾bis s ẽt̃ oꝑe leuan¬
di st̾. Fantũ au̾t cuiq tribue̾dũ eꝰ pͥmũ qͣtuꝰ
ĩp̃e effice possis deiñ ẽt ꝙͣtuꝰ ille quẽ diligas

Expanded text:
 Ut igiturii, qui sunt amicitia coniunctionisque necessitudine superiores, exaequare se cum inferioribus debent fortuna, aut dignitate superari, quorum plerique aut queruntur semper aliquid aut etiam exprobrant, eoque magis si habere se putant quod officiose et amice et cum labore, aliquo suo factum queant dicere. odiosum sane genus hominum officia exprobrantium, quae meminisse debet is, in quem collata sunt, non commemorare qui contulit. quam ob rem, ut ei, qui superiores sunt, submittere se debent in amicitia, sic quodam modo inferiores extollere. sunt enim quidam qui molestas amicitias faciunt cum ipsi se contemni putant—quod non fere contingit nisi eis qui etiam contemnendos se arbitrantur; qui hac opinione non modo verbis, sed etiam opera levandi sunt. tantum autem cuique tribuendum, primum quantum ipse efficere possis, deinde etiam quantum ille, quem diligas
Abbreviated transcription (Latin):
da inflamantur ꝙ multi ita contennũt ut
nihil ĩ animus nibil esse leuiui existiment. it¬
Item q cetera quȩ quibda ad mirabilia ⁊ud¬
entur per mlti sẜ ꝗ pro nihilo depute̾t de aĩcitia
om̃s ad unũ ide̾ cõse̾tuit et hii se ad reꝰ. ꝑ cõtit¬
ler̾: et hii rey cogitatione doctrina q delectat᷑ ẽt
hii orui suu negociu gerunt ociosi postremo
hic se totos tradideriit uoliptatib sine amicitia
uita ẽẽ nulla sentuui̾t si mõ uelint aliqua ti¬
ex parte liberalliter uiue. Serpit . N nescio
quomodo per om̃s uitas amicitia nec ullam ȩtatis u¬
degẽde rationem patitur eẽ exꝑe sui. Quiꝰ ẽt̃ siꝗs
te hõiũ fugeat atq oderit qualẽ fuisse athenis
timonẽ nescio qutꝰ accepiꝰ tñ his pati nõ possito
ut non acquizat aliquẽ. apud quẽ euomat uir¬
us ocerbitatis suȩ atq hoc maxĩe iudicarer siꝗd

Expanded text:
dam inflammantur, quam multi ita contemnunt, ut dam inflammantur, quam multi ita contemnunt, ut nihil minus, nihilque esse levius existiment. Itemque caetera quae quibusdam admirabilia videntur, permulti sunt qui pro nihilo putent. De amicitia omnes ad unum idem sentiunt, et hi qui ad rempub. se contet ei qui rerum cognitione doctrinaque delectantur, et ei qui suum negotium gerunt otiosi; postremo ei qui se totos tradiderunt voluptatibus, sine amicitia vitam esse nullam, si modo velint aliqua ex parte liberaliter vivere. serpit enim nescio quo modo per omnium vitas amicitia nec ullam aetatis degendae rationem patitur esse expertem sui. quin etiam si quis t hominum fugiat atque oderit, qualem fuisse Athenis Timonem nescio quem accepimus, tamen is pati non possit, ut non anquirat aliquem, apud quem evomat virus
Abbreviated transcription (Latin):
uolusꝰ ad ipisci uitute oꝑa danda eꝰ siñqua nec
mcitia neq ulla re expetẽoa conseꝗ poiius
Ea uõ neglecta qui se amicos hr̃e arbitrant. Tus
se deniq eiasie sentuit cũ cosgͣuil aliquis cauis
experiri cogit quo circa dicendũꝰ ẽ N sepiꝰ cũ
uidicaris diligere opportet nõ cũ dilexeris iudi¬
care. S cũ mltis ⁊eb negligẽtia plectimur tũ maxime.
iamicis et diligedis et ex colẽdis et preposteris. cũ utim̃
censiliis et acta agisꝰ q uetam̃ ueteri ꝓuerbio. N¬
a̾m implicati et ultro et curo uł usu diuturno
uł et officiis repẽte iꝰ medio cursu amicitias ex¬
orta aliqua offensione dirumpisꝰ quo ẽt̃ magis
uituperanda est rei maxĩe necessariȩ tanta
curia Una est .N. amicitia in reb humanis de
cutꝰ utilitatę omnes uno ore conientiunt ⁊
oñtatio esse dicitur. multi diuitias despiciũt
quos paruo contemptos tenius uictus cultus¬
q delectat. honores uõ quoꝵ cupiditate qui

Expanded text:
umus adipisci, virtuti opera danda est, sine qua nec amicitiam neque ullam rem expetendam consequi possumus; ea vero neglecta qui se amicos habere arbitrantur, tum se denique errasse sentiunt, cum eos gravis aliquis casus experiri cogit. quocirca, dicendum est enim saepius, cum iudicaris, diligere oportet; non, cum dilexeris, iudicare. sed cum multis in rebus neglegentia plectimur, tum maxime in amicis et diligendis et colendis; praeposteris enim utimur consiliis et acta agimus, quod vetamur vetere proverbio. nam, implicati ultro et citro vel usu diuturno vel etiam officiis, repente in medio cursu amicitias exorta aliqua offensione disrumpimus. quo etiam magis vituperanda est rei maxime necessariae tanta incuria. una est enim amicitia in rebus humanis, de cuius utilitate omnes uno ore consentiunt; qtatio quaedam atque ostentatio esse dicitur; multi divitias despiciunt, quos parvo contentos tenuis victus cultusque de
Abbreviated transcription (Latin):
itia transferatur et ueus amicus nunq̃ reꝑiee.
Est enim is quidem est tamqͣ alt̾ idem. Quod
si hoc apparet inbestiis uolucrib natantib ⁊
agrestib cicurib feris. primuꝰ ut se ĩpõs dilig¬
ant id H. pariter cui omĩ aimante nascitur ole¬
ĩn ut reꝗrant atq appetant ad quas se applic¬
et eius dẽ gñis aĩmãtis idq faciunt cũ desi¬
derio et cuquada similitulinꝰ amoris hum¬
ani quãto id magis in hõĩe fit natura qui
et se ipse diligat et alfu acquirat cuius tt¬

Expanded text:
itiam transferetur, verus amicus numquam reperietur: est enim is qui est tamquam alter idem. quod si hoc apparet in bestiis, volucribus nantibus agrestibus, cicuribus feris, primum ut se ipsae diligant—id enim pariter cum omni animante nascitur —deinde, ut requirant atque appetant ad quas se applicent eiusdem generis animantis—idque faciant cum desiderio et cum quadam similitudine amoris humani—quanto id magis in homine fit natura, qui et se ipse diligit et alterum anquirit, cuius an
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatib his quib ceteri seruiũt ĩꝑabunt. deĩñ
equitate iusticiaq gaudebu̾t õiãq alter ꝓaltero
tie tollit ꝗ ex ea tollit uecudiã. Itaq ĩ hiis ꝑniti¬
ołꝰ ẽ error ꝗ existimãt libidium peccatoꝵ q ot̾u
pate̾ ĩ aĩcitia licẽtia. Uirtutũ. N amicitia adiu¬
trix ana data eꝰ nõ uicioꝵ comes ut qm̃ solitaria
nõ posset uitus ad ea qͦ sum̃a st̃ ꝑuenire coniũta
et consociata cũ alta ꝑueniret. Que si quos ĩter
societas aut ẽͣ au fuit aũ futura ẽ eoꝵ ẽ hendus
ad sumu nature bonũ. Optimꝰ beatissiuĩs q cõ¬

Expanded text:
upiditatibus his quibus caeteri serviunt, imperabunt; deinde aequitate justitiaque gaudebunt, omniaque alter pro altero tollit verecundiam. Itaque in iis perniciosus est error, qui existimant, libidinum peccatorumque om. nium patere in amicitialicentiam. Virtutum enim amicitia adiutrix natura data est, non vitiorum comes: ut quoniam solitaria non posset virtus, ad ea, quae summa sunt, pervenire, coniuncta et consociata cum altera perveniret. Quae si quos inter societas, aut est, aut fuit, aut futura est, eorum est habendus ad summum naturae bonum optimus beatissimusque co
Abbreviated transcription (Latin):
uit supͣ dixi actu est optime: mecum inr¬
comodius quem fuerat equius ut pͥus
introieram in uitam sic prius exire euita.
Sed tamen recordatione nr̃e amicicie sici
fruor ut beate ilhisse uidear. quia cum Scipi

Expanded text:
ut supra dixi, actum optime est, mecum incommodius, quem fuerat aequius, ut prius introieram, sic prius exire de vita. sed tamen recordatione nostrae amicitiae sic fruor, ut beate vixisse videar, quia cum Scipi
Abbreviated transcription (Latin):
icitie santiatur ut ab amicis honesta petas¬
mus amicorum cauisa honesta faciamus.
Hec expectemus quidem dum iogemiꝰ stu¬
dium ad sit cuntatio ab sit consilium tio
dare gauoeamus libere. Plurimum in am¬
icitia amicoꝵ bñ suadentium ualeat ali

Expanded text:
icitiae sanciatur, ut ab amicis honesta petamus, amicorum causa honesta faciamus, ne exspectemus quidem dum rogemur, studium semper adsit, cunctatio absit, consilium verum dare audeamus libere, plurimum in amicitia amicorum bene suadentium valeat a
Abbreviated transcription (Latin):
quens. U ltroq affero res multum diuq cog¬
itatas: easq tueor animi non corporis uiribus
Quȩ si exequi nequire tñ me lectulus meus
oblectaret ea ĩp̃a cogitationem quȩ iam agere
non posiem Sedut possim facit acta uita e¬
mꝑ enim ĩ his studiis laborib uiuenti nõ in¬
telligitur qn ob repat senectus. Ita sensim si¬
ne sensu etas senescit Nec subito frangitur ẜ
diuturnitate extinguitur
Equitur tertia uituperatio senectutis
ꝙ ea carere dicant uoluptatib Opre¬
claru munus etatis Si quidem id aufert no¬
bis quod est in adoloscentia uitiosissimum. Act¬
ipite enim optimi adolescentes ueterem ot̃o¬
nem dechite tarentini magni imprimis et
preclari iuri quę mihi tiadita ẽ cum essem adoloscens ta¬
renti cum .& maxio scil Nullas capitaliorem pestent
incitatentur. hinc p̃uĩę proditiones. hinc reꝵp. euers¬
iones hinc cum hostib clandestina colloꝗa nasci dice¬

Expanded text:
quens ultroque affero res multum et diu cogquens ultroque affero res multum et diu cogitatas easque tueor animi, non corporis viribus. quas si exsequi nequirem, tamen me lectulus meus oblectaret ea ipsa cogitantem, quae iam agere non possem; sed ut possim facit acta vita. Semper enim in his studiis laboribusque viventi non intellegitur quando obrepat senectus: ita sensim sine sensu aetas senescit nec subito frangitur, sed diuturnitate exstinguitur. sequitur tertia vituperatio senectutis, quod eam carere dicunt voluptatibus. O praeclarum munus aetatis, si quidem id aufert a nobis, quod est in adulescentia vitiosissimum! accipite enim, optimi adulescentes, veterem orationem Archytae Tarentini, magni in primis et praeclari viri, quae mihi tradita est cum essem adulescens Tarenti cum Q. Maximo. incitarentur. Hinc patriae proditiones, hinc rerump eversiones, hinc cum hostibus clandestina colloquia nasci