comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ uocantur he om̃s. qͦd ñ in aliis metallis:
a stringendo apte uocabulo impossito. Aqͣ¬
rum uͦ summa differentia est: quibꝰ ferrum
candens immergitur quo utilius fiat. sicut
birbilis in hispania & turrassona. comus
initalia. In acuendo ferro oleo delectatior fit
acies. unde & tenuiora ferramenta oleo
restingui mos ẽ: ne aqua infragili¬
tatẽ durentur. Aferro sanguis humanꝰ
sese ulciscitur. contactum namq eo celeriꝰ
rubiginẽ trabit. Cum ferro magnes lapis
concordiam habet. sola eñi hȩc materia uim
ab hoc lapide accipit. retinetq longo tẽpore.
Exeodem lapide architectus quidam alexan¬
drie templum concamerauit. unde in eo si¬
mulachrum ferro in aere pendere uidet᷑.
Ferrum accensum igni nͥ duret᷑
ictibꝰ corrumpitur. rubens ñ est habile ad
tundendum. neq anteqͣ albescere incipiat.
Aceto uł aluimine illitum ferrum fit exi simi¬
le. Purgam̃ta ferri: rubigo & scoria. Rubi¬

Expanded text:
rae vocantur hae omnes, quod non in aliis metallis, rae vocantur hae omnes, quod non in aliis metallis, ab stringendo apte vocabulo inposito. Aquarum vero summa differentia est, quibus ferrum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur. Contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet. Sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit, retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, corrumpitur. Rubens non est habile ad tundendum, neque antequam albescere incipiat. Aceto, vel alumine illitum ferrum fit aeris simile. 5. 294 Purgamenta ferri rubigo et scoria. Rubi
Abbreviated transcription (Latin):
errum dictum. qͦd farra id ÷ semina
frugum t̾rȩ condeat. Idem & calibs
a calibe flumine ubi ferrum optima acie
temꝑatur. Unde abusiue dr̃ calips ipsa ma
post alia metalla reꝑtꝰ est: ciuꝰ pꝰea uersa in
obprobrium species. Nam unde pͥdem tellꝰ
tractabatur. inde mͦ cruor effunditur. Nullũ
autẽ corpꝰ tam densis int se coherentibꝰ & in¬
plicitis elementis quam ferrum. Unde in est
illi duricia cum frigore. Ferri autẽ metallũ
pene ubiq reꝑitur. s ex om̃ib generibus
palma serico ferro datur. Seres enĩ hoc cum
uestibꝰ suis pellib mittunt. Scdã partico. neq
alia genera ferri ex mera acie temꝑantur.
Cȩt̾is enĩ ad miscetur mollior complexus.
Differentia ferri plurima. uixta t̃rȩ genus.
Nam aliud molle plumboq uicinum. ro¬
tarum & clauoꝵ usib aptum. aliud fra¬
gile & erosum culturȩ t̾rȩ conueniens:¬
aliud breuitate sola placet clauisq caliga¬
riis: aliud rubiginem celeriꝰ sentit. Strictu¬

Expanded text:
errum dictum quod farra, id est semina frugum, terrae condeat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperatur. Unde et abusive dicitur chalybs ipsa matpost alia metalla repertus est. Cuius postea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus tractabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et inplicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniensaliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Strictu
Abbreviated transcription (Latin):
rit eximium. qͦd cũ frangitur uisibile spi¬
ramentũ emittit. ad imaginẽ nebule seu
pulueris. Amomũ uocatũ qͦd ueluti odo¬
rem cinamoni referat. Nascitur in syria
& armenia. frutex botruosum sem̃ reddeis
sibi conexum. flore albo ueluti uiolȩ. foli¬
is similibꝰ brioniȩ. odore eciam bono sõ¬
nos suauificat. Cassia nascitur in ara¬
bia. uirga robusti corticis & purpurei.
foliis ut piꝑis. Est autẽ uirtutis cinamo¬
mo similis. s potentia inferior. unde
ꝓcinamomi uice duplex eiꝰ pondꝰ in me¬
dicam̃tis ad miscetur. Calamꝰ aromaticꝰ
a similitudine calami usualis uocatur.
Gignitur mindia. multis nodis geni¬
culatꝰ. fuluus fraglans sp̃s suauitate.
qui frangitur in multas fit partes scissili.
similans gustu cassiam. cũ leui acrimo¬

Expanded text:
rit, eximium. Quod cum frangitur, visibile spirit, eximium. Quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem nebulae, seu pulveris. 11. Amomum vocatum, quod veluti odorem cinnamomi referat. Nascitur in Syria et Armenia: frutex ejus botrosum semen reddens sibi connexum, flore albo veluti violae, foliis similibus brioniae, odore etiam bono, somnos suavificat. 12. Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis, ut piperis. Est autem virtutis cinnamomi similis, sed potentia inferior; unde pro cinnamomi vice duplex ejus pondus in medicamentis admiscetur. 13. Calamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatur. Gignitur in India multis nodis geniculatus fulvus, fragrans spiritus suavitate. Qui cum frangitur, in multas fit partes scissilis, simulans gustu casiam cum levi acrimo
Abbreviated transcription (Latin):
efficitur. Nam natura piꝑis alba ẽ cuiꝰ qͥdẽ
diuersus ẽ fructus. Nam qͦd inimaturum
ẽpiꝑ longum uocatur. qͦd in cor ruptũ ab
igne piꝑ album. qͦd uͦ cute rugosa & nigrida
fuerit: ex calore ignis trahit & colorem & no¬
men. Piꝑ si leue ÷ uetustum ẽ: si graue nouel¬
lum. Uitanda ẽ autẽ mercatoꝵ fraus. Solent
enĩ uetustissimo piꝑi humecto argenti spu¬
mã aut plumbũ asꝑgere ut ponderosum
fiat. Aloa in india atq arabia gignitur.
arbor odoris suauissimi ac sũmi. D eniq
lignum ipsius uice thimiamatũ altaribꝰ
adoletur. unde & nom̃ traxisse credit᷑
Cinnamomũ dictum. qͦd cortex eius in
modum caunȩ sit rotundꝰ & gracilis. Gig
nitur autẽ in indiȩ & ethiopiȩ regionibꝰ.
frutice breui. duoꝵ tantũ cubitoꝵ: colo¬
re sub nigro uł cinereo. tenuissimarum
uirgarum. Nlam qͦd in crassitudinẽ exten¬
ditur despectui est: qd uͦ gracilius ꝓ uiene¬

Expanded text:
efficitur. Nam natura piperis alba est, cuius quidem efficitur. Nam natura piperis alba est, cuius quidem diversus est fructus. Nam quod inmaturum est, piper longum vocatur, quod incorruptum ab igni, piper album; quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore ignis trahit et colorem et nomen. Piper si leve est, vetustum est; si grave, novellum. Vitanda est autem mercatorum fraus; solent enim vetustissimo piperi humecto argenti spumam aut plumbum aspargere ut ponderosum fiat. Aloa in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi. Denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur; unde et nomen traxisse creditur. Cinnamomum dictum quod cortex eius in modum cannitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi duorum tantum cubitorum, colore subnigro, vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod in crassitudinem 346 extenditur, despectui est; quod vero gracilius provene
Abbreviated transcription (Latin):
ens & congelata. Nam greci stiriam
guitam dicunt. Grece autẽ stirax. latine
storace dr̃. Bidella indiȩ & arabiȩ arbor.
cuiꝰ lacrima meltor arabica. Est enĩ lueida
subalbida. leuis. pinguis. ȩqualit̃ cerea. &
quȩ facile molliatur. neq ligno uł t̾rȩ com¬
mixta: amara. odoris boni. Nam ex india
sordida ẽ & nigra. & maiori gleba. Adultera¬
tur autẽ ad mixto gũmi. qui ñ ita amarisi¬
eat gustũ. Mastix arboris lentisci guita ẽ.
Hȩc granomastix dicta. quia in modũ gra¬
noꝵ ẽ. Melior autẽ in chio insula gignitur:
odoris boni. candoris cerȩpunice. unde &
splendorẽ guttis pulchrificat. Ad ulteratur
autẽ int̃dum resina uł chure. Piꝑis arbor
nascrtur in india in latere montis caucasi
qd soli obu̾sum ẽ: folia ad iumiꝑi similitudi¬
nẽ. Quiꝰ siluas serpentes custodiunt. s icolȩ
regionis illiꝰ cũ maturȩ fuerint incendunt¬
colligitur. & inde ex flamma nigrum piꝑ

Expanded text:
ens et congelata. Nam Graeci stiriam ens et congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt, Graece autem στύραξ, Latine storax dicitur. Bdellium Indiae et Arabiae arbor, cuius lacrima melior Arabica. Est enim lucida, subalbida, levis, pinguis, aequaliter cerea, et quae facile molliatur, neque ligno vel terrae commixta, amara, odoris boni. Nam ex India sordida est et nigra et maiore gleba. Adulteratur autem admixto gummi, qui non ita amarificat gustum. Mastix arboris lentisci gutta est. Haec granomastix dicta, quia in modum granorum est. Melior autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulchrificat. Adulteratur interdum resina vel ture. Piperis arbor nascitur in India, in latere montis Caucasi, quod soli obversum est, folia iuniperi similitudine. Cuius silvas serpentes custodiunt, sed incolae regionis illius, quum maturae fuerint, incenduntet inde ex flamma nigrum piper
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinis qumq cubitoꝵ. similis spinȩ
quã acantũ dicunt. Cuiꝰ guita uiridis
atq amara. unde & nom̃ accepit mirra.¬
Guita eiꝰ sponte manans p̾ciosior ẽ: elicita
corticis uulnere uilior iudicat᷑. Sarm̃ta
eiꝰ arabes ignib fouent. quoꝵ fumo satis
noxio nͥ ad odorem storacis occurrant. ple¬
runq insanabiles morbos contrahunt.
Mirra autẽ trogoditȩ ab insula arabiȩ
dicta: ubi melior colligit᷑ & purior. Storax
arbor arabiȩ similis malo cidonio. cuiꝰ uir¬
gulȩ int̃ caniculȩ ortum cauernatim lacͥ¬
mã fluunt. Distillatio eiꝰ int̾ram cadens
munda ñ ẽ: s cũ ꝓprii corticis scrobe serua¬
tur. Illa autẽ quȩ uirgis & calamis in he¬
serit munda ẽ & albida. dehinc fulua fit
solis causa: & ipsa storax calamites pin¬
guis. resi quosa. odoris iocundi. humecta.
& ueluti mellosum liquorem emittens. Sto¬
rax autẽ dicta. qͦd sit guita arboris ꝓflu¬

Expanded text:
altitudinis quinque cubitorum, similis spinae altitudinis quinque cubitorum, similis spinae quam ἄκανθον dicunt: cuius gutta viridis atque amaragutta ejus sponte manans pretiosior est: elicita corticis vulnere vilior judicatur. Sarmenta ejus Arabes ignibus fovent: quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Troglodytica ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligiarbor Arabiae, similis mali Cydonii, cuius virgulae inter Caniculae ortum cavernatim lacrimam fluunt. Distillatio eius in terram cadens munda non est, sed cum propriae corticis scrobe servatur. Illa autem, quae virgis et calamis inhaeserit, munda est et albida, dehinc fulva fit solis causa. Et ipsa storax calamites, pinguis, resinosa, odoris iucundi, humecta et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta quod sit gutta arboris proflu
Abbreviated transcription (Latin):
glantis odoris india uł arabia mit¬
tit. siue aliȩ regiones. Nom̃ autẽ a romata
Itrauxisse uidentur. siue q̃d aris imposita
diuinis inuocationib apta uideant᷑. siue
qͦd sese aeri iiserere ac miscere ꝓbantur. Nã
qͥd ÷ odor. nͥ aer contractꝰ. Thus arbor arabiȩ
immensa atq ramosa. lenissimi corticis.
ramis ad aceris qualitatẽ. amigdalȩ modo
sucum aromaticum fundens album. & maᷤᷤ¬
ticatione uelut in puluere resolutum & cũ
frangitur intus pingue. & igni appositum
facile ardescens: & appellatur apud nos maᷤ¬
culus. eoqͦd sit natura rotundum. in mo¬
dũ testiculoꝵ. Reliquum planum & pene
scabrosum. minꝰ optimũ. Adulterat᷑ autẽ
ad mixta resina siue gummi. s dinoscit᷑ sua
ꝓprietate. Nam thus igni impositũ ardescit.
resina fumescit. gumen uͦ liquescit calefa¬
ctum. Chus autẽ a tundendo dictum. Hoc
ut libanum uocatum amonte arabiȩ ubi
sabei sunt: nam mons eoꝵ libanꝰ dr̃. ubi
thura colliguntur. Mirra arbor arabiȩ

Expanded text:
grantis odoris, quae India, vel Arabia mittit, sive aliae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quod aris imposita divinis invocationibus apta videantur, seu quod sese aeri inserere ac miscere probantur. Nam quid est odor, nisi aer contactus? 2. Thus arbor Arabiae, immensa atque ramosa, lenissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem; amigdalae modo succum aromaticum fundens album, et masticatione velut in pulverem resolutum, et cum frangitur, intus pingue est, et igni appositum facile ardescens. Et appellatur apud nos masculum, eo quod sit natura rotundum in modum testiculorum. Reliquum planum, et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem admista resina, sive gummi, sed dignoscitur sua proprietate. Nam thus igni impositum resina fumescit, gummi vero liquescit calefactum. Tus autem a tundendo dictum. Hoc et libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt. Nam mons eorum Libanos dicitur, ubi tura colliguntur. Myrra arbor Arabiae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nultos & dissimiles pulsos. Cȩxa uox::
quȩ mox ut emissa fuerit conticescit atq
suffocata nequaꝗͣ. longiꝰ ꝓducit᷑: sicut.
infictiib. Uinnola ÷ uox mollis atq flẽ¬
xibilis. & inimola dicta a uinno id ÷ ein¬
cinno mobilit̾ flexo. ꝑfecta aut̃ uox:.
alta suauis. & clara. Alta. ut sublimis ef¬
ficiat᷑. Clara. ut aures adimpleat. Sua¬
uis. ut animos audientiũ blandiat.
Si ex his aliqͥd defuerit: uox ꝑfecta ñ erit.

Expanded text:
per multos et dissimiles pulsus. Ceca vox est, per multos et dissimiles pulsus. Ceca vox est, que mox ut emissa fuerit conticescit, atque suffocata nequaquam longius perducitur, sicut est in fictilibus. Vinnolata est vox mollis atque flexibilis. Et vinnolata dicta a vinno, id est cincinno mobiliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara. Alta ut sublimis efficiatur. Clara ut aures adimpleat. Suavis ut animos audientium blandiat si ex his aliquid defuerit, vox perfecta non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
de uno mnaltero sono. Conꝰ ÷ acuta enun¬
tiatio uocis. Est enĩ armoniȩ differen¬
tia & qͣntitas. quȩ in uocis accentu uł
tenore consistit: cuiꝰ genera inqͥndeci
partib musici diuiserunt. Ex quibus
yꝑliricꝰ nouissimꝰ & acutissimꝰ. ypodoricꝰ
omniũ gratissimꝰ. Cantꝰ ẽ inflexio uo¬
cis. Nam sonꝰ: directꝰ ÷. Precedit autẽ
sonꝰ cantũ. Arsis ÷ uocis eleuatio. hoc
est initrũ. Thesis ẽ. positio uocis. hoc ÷ finiꝰ.
Suaues uoces sunt. subtiles & spissȩ. clare
atq acute. ꝑspicuȩ uoces st̃ quȩ longiꝰ ꝓ¬
trahunt᷑. ita ut omem impleant conti¬
nuo locum. sicut clangor tubarũ. Sub
gues sunt uoces. quando sp̃s multus
simul egredit᷑: sicut uiroꝵ. Acuta uox
ẽ : tenuis. & alta. sicut in cordis uidemꝰ.
Dura uox ẽ. quȩ uolent̃ emittit so¬
nos sicut tonitrriũ. sicut incudis sonꝰ.
quotiens ihi durum malleis ꝑcutitur
ferrum. Asꝑa uox ÷ rauca.&. quȩ disꝑgit᷑

Expanded text:
de uno in altero sono. Tonus est acuta enunde uno in altero sono. Tonus est acuta enuntiatio vocis. Est enim harmoniae differentia et quantitas, que in vocis accentu vel tenore consistit, cuius genera in quindecim partibus musici diviserunt, ex quibus hyperlidius novissimus et acutissimus hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio vocis, nam sonus directus est, precedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio hoc est initium: thesis est positio vocis, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spisse, clare atque acute. Perspicue voces sunt, que longius protrahuntur, ita ut omnem impleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtgues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox est tenuis et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, que violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut in incudis sonus, quoties ibi durum malleis percutitur ferrum. Aspera vox est rauca et que dispergitur
Abbreviated transcription (Latin):
tragedos. aut choros. uł ad om̃s qui uoce
ꝓpͥa canunt. Hȩc ex animo & corpore motũ
facit. & ex motu sonum: ex quo colligitur
musica. quȩ in homine uox appellatur:
Uox ÷ aer spũ uerberatꝰ. unde & u̾ba sunt
ñcupata. Propͥe autẽ uox hominũ est:
seu irrationaliũ animantiũ. Nã inaliis:
uox tubȩ infremuit. fractasq ad littorẽ
uoces. Nam ꝓpͥũ ẽ: ut litorei sonent scopu¬
li .W. at tuba t̃ribilem sonitũ ꝓcul exe
canoro. Armonica ÷ modulatio uocis. &
concordatio plurimoꝵ sonoꝵ uł coaptatio
Simphonia ÷ modulationis temꝑam̃tũ.
ex graui & acuto concordantib sonis: si
concordant. ita ut qͥsqͥs ab ea dissonque¬
rit. sensũ auditꝰ offendat. Qui contraria
ẽ diaphonia. id ẽ uoces discrepantes uł¬
dissonȩ. Cuphonia ÷ suauitas uocis. Hȩc
& melos asuauitate & melle dicta. diaste¬
ma ÷ uocis spaciũ. ex duob uł plurib
sonis aptatũ. Diesis ÷ spacia quȩdam
& dectuctiones modulandi. atq u̾genteᷤᷤ

Expanded text:
tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et corpore motum facit et ex motu sonum, ex quo colmusica, quae in homine vox appellatur. 2. Vox est aer spiritu verberatus, unde et verba sunt nuncupata. Proprie autem vox hominum est, seu irrationabilium animantium. Nam in aliis Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Nam proprium est ut littorei resonent scopuli, et: At tuba terribilem sonitum procul aere a. Harmonica est modulatio vocis et concordatio plurimorum sonorum vel coaptatio. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis, siconcordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat; cuius contraria est diaphonia id edissonae. Euphonia est suavitas vocis. Haec et melos a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quaedam et deductiones modulandi atque vergentes
Abbreviated transcription (Latin):
indie sabbati uindicare se de alienis. Postea
consilio accepto pugnauerunt die sabbati. &¬
triumphauert̃ dehostibꝰ. Quibꝰ testimoniis
edocem᷑ ñ ꝑtinere ad fidem istum sabbati
hoc carnale sabbatum ñ ẽ datum ꝓpt̃ purifi¬
cationẽ s ꝓpt̃ temptatione. dicente ^ mn lege.
Ut temptem eos utrum ambulent inuiis
meis annon. Sex diebꝰ colligetis manna.
septimo ñ colligetis. Itaq dũ dicit ut temptẽ
eos: apparet sabbatum ñ suisse p̃ceptũ ꝓpt̾¬
iustificationem s ꝓpt̾ temptationẽ. Lo quitur¬
quia quȩdam carnali popło carnalit̾ agen¬
da ꝑmissa sunt: quȩ tam̃ adueniente euan¬
gelio cessauerunt dicente eodem ꝓpħa. Ces¬

Expanded text:
in die Sabbati vindicare se de alienigenis; postea in die Sabbati vindicare se de alienigenis; postea vero consilio accepto, pugnatriumphaverunt de hostibus. Quibus testimoniis edocemur non pertinere ad fidem istum Sabbati hoc carnale Sabbatum non est datum propter purificationem, sed propter tentationem, dicente in lege Domino: Ut tentem eos, utrum ambulent in lege mea, an non. Sex diebus colligetis manna, septimo non colligetis . 4. Itaque dum dicit: Ut tentem eos, apparet Sabbatum non fuisse praeceptum projustificationem, sed propter tentationem. Hiquia quaedam carnali populo carnaliter agenda permissa sunt, quae tamen adveniente Evangelio cessaverunt, sicut et pe
Abbreviated transcription (Latin):
erito iudei sabbatum carnalit custo¬
dirent si qͥd sit sabbatum nossent.
Nom̃ quidem sabbati usurpant. s quid ipsũ
ualeat ignorant. Legem carnaliter custo¬
dire delectantur. dum tota spũalit̾ intelli¬
go silex & ꝓpħia in parabolis & in enigniatibꝰ
constat. ñ ÷ accipienda sabbati obseruatio car
dño & a patͥbꝰ dissoluta sunt. Nam si crim̃ ÷
sabbati ocium non seruare. cur ds̃ oꝑatur
in sabbato: Sic enĩ scͥptum ÷ in genesi.
Compleuitq ds̃ die septimo opus suum
qd̃ fecerat. Ergo in pͥncipio sabbatũ dissolu¬
tum est: dum ds̃ oꝑatur inipso. explens
cuncta in eo & benedicens ipsum. qͥa uniu̾
ocia ñ obseruare. cur iħc naue discipłs ac
successor moysi p̃cipiente dño septẽ dieb
continuis int̾ quos utiq & sabbatũ erat.
exercitum & arma ꝓduxit. atq circũeun¬
te turba tubis clangentib iericho muroᷤᷤ
subuertit: Quid itẽ de machabeis eloquar:¬
Hinc est de quibꝰ scriptum ẽ. Et nolebant iudei

Expanded text:
erito Sabbatum carnaliter Judaei custodirent, si quid sit Sabbatum nossent. Nomen quidem Sabbati usurpant, sed quid ipsum valeat ignorant. Legem carnaliter custodire delectantur, dum tota spiritualiter intelligo si lex et prophetae in parabolis et in aenigmatibus constat, non est accipienda Sabbati observatio, Domino et a Patribus dissoluta sunt. Nam si crimen est Sabbati otium non observare, cur Deus operatur in Sabbato? Sic enim scriptum est in Genesi: Complevitque Deus die septimo opus suum, quod fecerat ; ergo in principio Sabbatum dissolutum est, dum Deus operatur in ipso, explens cuncta in eo, et benedicens ipsi diei, quia uotia non observare, cur Jesus Nave, discipulus ac successor Moysi, praecipiente Domino, septem 95 diebus coexercitum et arma produxit, atque circumeunte arca tubis clangentibus Jericho muros subvertit . Quid iterum de Machabaeis eloquar, de quibus scriptum est: Et nolebant Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles multis ingeniis p̾dicant.
Haũc enĩ pͥmam lanificii usum monstͣs¬
se. hanc etiam telam ordisse. & colorasse
lanas ꝑhibent. Oliuȩ quoq hanc dicunt
inuentricem & fabricȩ. multarũq artiũ
reꝑtricem. Ideoq illi uugo opifices suppli¬
cant. s hoc poetice fingitur. Non enĩ mi¬
nerua istarum artium pͥnceps ẽ: s quia
sapientia incapite dr̃ eẽ hominis. & miner¬
ua de capite iouis nata fingitur hoc ẽ in¬
genium. ideoq sensus sapientis qͥ inuenit
omĩa incapite est: ideo & dea artiũ minerua

Expanded text:
gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. 2. Olivae quoque hanc dicunt inventricem, et fabricae, multarumque artium repertricem. Ideoque illi vulgo opifices supplicant. Sed et hoc poetice fingitur. Non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Jovis nata fingitur, hoc est, ingenium, ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. Ideo et dea artium Minerva
Abbreviated transcription (Latin):
minime fuerit pondosũ. & maxime fricabi¬
le: colore pene purpureum. Calecantũ dictũ.
quia calcitis ÷ timum id ÷ flos: unde& apud
latinos eris flos appellatur. Eit autẽ nunc
multis in regionib. Olim in hispaniȩ pu¬
teis uł stagnis id genus aquȩ habentib
eum decoquebant. & in piscinas ligneas fun¬
debant: appendentes suꝑ ȩxeas restes lapillis
ex tentas : quib limus in similitudinem ui¬
teiᷤ aciniᷤᷤ adherebat. sicq eiectum siccabatur
diebꝰ triginta. Fit autẽ nc̃ alibi inspeluncis.
qͦd liquide collectum dehinc cliffusum in qͦs¬
dam botros solidatur. Fit & in scrobibꝰ cauatis.
quoꝵ elaterib decadentes guitȩ coalescunt.
Fit & salis mͦ. ex flagrantissimo sole. Adeo aut̃
constricte uirtutis est: ut in leonum & ur¬
soꝵ ora asꝑsum tantam uim habeat asstrm¬

Expanded text:
minime fuerit ponderosum, et maxime friabiminime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureo. 9. Chalcantum dictum, quia Chalcitidis est thymum, id est, flos, unde et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis, vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant, et in piscinas ligneas fundebant, appendentes super eas restes, lapillis extentas, quibus limus in similitudinem vitrei acin adhaerebat, sicque ejectum siccabatur diebus XXX. 250 10. Fit autem nunc alibi in speluncis, quod liquide collectum, dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quarum de lateribus decidentes guttae coalescunt; fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est, ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat ad str
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs uictus delectatio. & summa hilaritaᷤ.
Hinc & salis nom̃ accepisse putatur. Nichil
eni utiliꝰ sale. Ex sale deniq cornea uidemus
corpora nauticoꝵ. Qumetiam pecudes. arm̃ta.
& iumenta sale maxime ꝓuocantur ad pastũ.
multũ largiores lacte. multũq gratiores casei
dote. Corpora etiam sal astringit. siccat. & alligat.
defuncta etiam. a putrescendi labe uendicat
ut durent. Nitrum a loco sumpsit uocabulũ.
Nascitur enĩ inoppido uł regione egypti ni¬
tria. ex quo & medicinȩ siunt. & sordes corpoꝵ
uestiumq lauantur. Huiꝰ natura ñ mnultũ
asale distat. Habet enĩ uirtutem salis. & simi¬
liter oritur canescentib siccitate litorib Afro
nitrum g̃ce latine spuma nitri ẽ: de quo qͥdã
ait. Rusticꝰ es. nescis quid greco nomine di¬
car. spuma uocor. nitri. grecus es afronitru.
Colligit᷑ autẽ inasia in speluncis distillans.
dehinc siccatur sole. Optimum putatur si

Expanded text:
omnis victus delectatio et summa hilaritas. omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus nomen accepisse putatur; nihil enim utilius sale et sole: denique cornea videmus corpora nauticorum. Quin etiam pecudes, armenta et iumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte multoque gratiores casei dote. Corpora etiam sal adstringit, siccat et alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat ut durent. nascitur enim in oppido vel regione Aegypti, Nitria, ex quo et medicinae fiunt, et sordes corporum vestiumque lavantur. Hujus natura non multum a sale distat. Habet enim virtutem salis, et similiter oritur canescentibus sinitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum putatur, si
Abbreviated transcription (Latin):
harenis colligitur. crescens cũ lunȩ motibus.
Nam incyrenea ammoniacꝰ sub harenis in¬
Nam specie marmoris ualidi niueo candore
resplendent. salubres corpori. cibo & potui gra¬
quib ferro ceditur: ut lapis renascens maiꝰ.
Tantȩ alicubi duritiȩ. ut muros domosq
massis salis faciant. sicut in arabia. In natu¬
ra quoq salis. differentiȩ. Nam alibi. suauis.
alibi salsissimus. Commune sal: in igne cre¬
pitat. Tragaseum: nec crepitat inigne nec
exilit. Agrigentinum siciliȩ flammis impa¬
ciens in aqua exilit. in igne fluit contra natu¬
ram. Sunt & coloꝵ differentie. Memphiticꝰ
rusus est. In parte quadam siciliȩ ubi ethna
est: purpureus. Item ineadem sicilia in pa¬
chinũ adeo splendidꝰ & lucidꝰ. ut imagines
reddat. Incappadocia crocinus effoditur Da¬
lis natura necessaria ÷ ad omẽm escam. Pul¬
mentis enĩ saporem dat: excitat a uiditatẽ.
&. appetitum in om̃ib cibis facit. Ex eo qͥppe

Expanded text:
arenis colligitur, crescens cum luna noctibus; arenis colligitur, crescens cum luna noctibus; nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis inn> speciem marmoris ualidi eiusdem metalli niueo candore resplendent, salubres corporis cibo et potui bus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissimum: commune sal in igne crepitat; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, purpureus; item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus et lucidus ut imagines reddat; in Cappadocia crocinus effoditur. Salis natura necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit. Ex eo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
itumen in iudea lacu asfaltiteͤ emergit.
cuꝰ glebas suꝑnatantes nautȩ scafis ap¬
propinqͥntes colligunt. Insyria autẽ limus
ẽ passim a t̾ra estuans. Spissant᷑ aut̃ utͣq & densi¬
Natura eiꝰ ardenꝰ⁊ igniũ cognata.⁊ neq aqͣ neq
ferro rumpitur. nisi solis muliexib inquina¬
mentis. Utilis ad compages nauium. A lum̃
uocatum a lumine. qͦd lumen coloribꝰ p̃stat
tinguendis. Est autẽ salsugo t̃rȩ. efficitur q
hieme ex aqua & limo. estiuis solibus matura¬
tur. Huiꝰ species duȩ sunt: liquidum & spissũ.
Sal quidam dictum putant. qͦd in igne exiliat.
lugit enim ignem dum sit igneum. s naturã
sequitur. quia ignis & aqua semꝑ int̾ se ini¬
nuea sunt. Alii sal a salo a sole uocatũ existimant.
Nam aquis marinis sponte gignitur. spuma
decocta. Sunt & lacus & flumina & putei eqͥbꝰ
hauritur. dehinc insalinis ingestus sole sicca¬
tur. S & flumina densantur in sale. amne
reliquo sub gelu fluente. Alibi quoq detractis

Expanded text:
itumen in Iudaeae lacu Asphaltite emergit, cuius glebas supernatantes nautae scaphis adpropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim aestuans a terra. Spissantur autem utraque et densiNatura eius ardens et ignium cognata, et neque aqua neque ferro rumpitur, nisi solis muliebribus inquinamentis: utilis ad conpages navium. Alumen vocatum a lumine, quod lumen coloribus praestat tinguendis. Est autem salsugo terrae, efficiturque hieme ex aqua et limo, et aestivis solibus maturatur. Huius species duae sunt: liquidum et spissum. Sal quidam dictum putant quod in igne exiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneum, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma decocta. Sunt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis
Abbreviated transcription (Latin):
inde & breuiore orbe celerius ꝑagit cursũ
suũ. Nam iter qd̾ sol in dieb trecentis sexa¬
ginta qͥnq ꝑagit. ista ꝑtriginta dies ꝑcur¬
rit. Unde & antiqui menses in lune. annoᷤ
autẽ in solis cursu posuerunt.
clypsis solis ÷: qͦtiens

Expanded text:
inde et brevi orbe celerius peragit suum cursum. Nam iter quod sol in diebus trecentis sexaginta peragit, luna per triginta dies percurrit: unde et antiqui menses in luna; annos autem in solis cursu posuerunt. Eclipsis solis es
Abbreviated transcription (Latin):
ex quippe spectacula crudelitatis &
inspectio uanitatũ. ñ solum homi¬
num uitiis s & demonum uissis institu̾¬
ta sunt. Proinde nichil eẽ debet xp̃iano
cum circensi insania. cũ impudicia the¬
atri. cum anfitheatri crudelitate. cum
atrocitate harenȩ. cũ luxuria ludi. Dm̃i
enĩ negat qui talia p̾sumit. fidei xpĩanȩ
p̾uarieator effectus: qui denuo appetit
qͦd in lauachro iam pͥdem renuntiauit.
id ẽ diaboli pompis & oꝑib eius.
Detabu.

Expanded text:
ec quippe spectacula crudelitatis et inspectio vanitatum non solum hominum vitiis, sed et daemonum iussis instituta sunt. Proinde nihil esse debet Christiano cum Circensi insania, cum inpudicitia theatri, cum amphitheatri crudelitate, cum atrocitate arenae, cum luxuria ludi. Deum enim negat qui talia praesumit, fidei Christianae praevaricator effectus, qui id denuo appetit quod in lavacro iam pridem renuntiavit; id est diabolo, pompis et operibus eius. De tabu
Abbreviated transcription (Latin):
re asꝑguntur. uł ut sint memores quia
redierunt. Bene gͦ incilicio & cinere peni¬
tenꝰ deplorat peccãtũ. quia in cilicio asperitaᷤᷤ
pęnitentiã agimꝰ. ut in punctione cilicii cognos¬
camus uitia  quȩ ꝑ culpam commisimu̾s.
& ꝑ fauillã cineris ꝑpendamꝰ mortis senten¬
est : quȩ pꝰ cõplem̃tũ pęnitentiȩ adhibet᷑.
Nã sicut conciliam᷑ dõ qͣndo pͥmũ agenti¬
litate conu̾tim᷑. ita reconciliam᷑ qͦndo pꝰ
peccatũ penitendo regredimͦ. Ex homo¬
logesis gͤco uocabulo dr̃. qͦd latine confessio
int̾pretat᷑. Cuiꝰ nominis duplex significa¬
tio ÷. Aut eñi in laude intelligit᷑ confessio.
sicuti ẽ confiteor tͥ pat̃ dñe celi & t̃re. aut
dũ qͥsq confitet᷑ sua peccata. abeo ÷ indul

Expanded text:
re asperguntur, vel ut sint memores quia sunt redierunt. Bene ergo in cilicio et in cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas poenitentiam agimus, ut et in punctione cilicii, cognoscamus vitia quae per culpam commisimus, et per favillam cineris perpendamus mortis sentenvero est quae post complementum poenitentiae adhibetur; nam sicut conciliamur Deo quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. 75. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cujus nominis duplex significatio est. Aut enim in laude intelligitur confessio, sicut est: Confiteor tibi, Pater, Domine caeli, et terrae. Aut dum quisque confitetur sua peccata
Abbreviated transcription (Latin):
sccło mense pascha celebrare. Enbolimꝰ aut̃
nomĩ grecũ ẽ: qͦd int̃pretat᷑ latine suꝑ augmen¬
tum. eoqͦd expleat uumerũ annoꝵ cominu¬
niuĩ: quib undeci lunares dies deesse cernunt᷑.
Embolisim autẽ anni & cõmunes. sic inue¬
niũt᷑. Si enĩ a quarta decima luna paschȩ
p̃cedentis usq ad qͣrtamdecimã sequentis
ccͣcͣ. Lxxxiiiͦi dies fuerint. embolismꝰ annꝰ ÷:
si. cc̃c liuͦi᷑: cõmunis. Bissextꝰ ẽ: ꝑ annos qͥ¬
tuor unꝰ dies adiectꝰ. Crescit enĩ ꝑsingulos
annos qͣrta pars assis. At ubi quarto anno
assẽ compleuerit. bissextum annũ facit.
Dictus autẽ bissextꝰ. qͥabis sexies dictus assẽ
facit qͦd ÷ unꝰ dies: sic̃ & qua drantẽ ꝓpt̃ quat̃
ductũ. quod ÷ bissextꝰ: quẽ suꝑ dierum cursũ
in annum sol facit. siue qͦd nequeat anno
suo introduci. nisi bis .uͦi. kł martias cõputa¬
dito bis. uͦi: alio die. uͦi kł martias iteraueris.¬

Expanded text:
secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum; eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et coniuntur. Si enim a quartadecima luna paschae praecedentis usque ad quartam decimam sequentis CCCLXXXIII dies fuerint: embolismus annus est: si CCCLIV communis. Bissextus est per annos quatuor, unus dies adjectus: crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem compleverit, bissextum annum facit. Dictus autem bissextus, quod bis sexies ductus assem facit, quod est unus dies, sicut et quadrans propter quatuor ductum; quod est bissextus quem super dierum cursum in anno sol facit. sive quod nequeat anno suo introduci, nisi bis sextum nonas Martias conputadito bis sexto, alio die
Abbreviated transcription (Latin):
nariũ qͦ uniu̾sitatis significatio sepe figu¬
apocalypsin ad septẽ scͥbit ȩccłas. Eccłia
uͦ ad huc in ista mortalitate carnis consti¬
tuta. ꝓpt̾ ipsã mutabilitatẽ lune nomine
in sc̾pturis significat᷑. Uaria aut̃ obseruantia
opinionũ paschalis festiuitatis in t̾dũ erro¬
rem gignit. Latini nãq a.iiͦi. nonas martiaᷤᷤ
usq in iiͦi. Noñ apͥł pͥmi m̃sis lunã inqͥrunt.
dñico pascha ꝓtrahunt. Greci pͥmi mensis
rerit: scm̃ pascha celebrant. Huiꝰmodi gͦ dis¬
sensio int̾ utros q. paschalem regulam tur¬
bat. Cõmunis annꝰ dr̃. qui duodecim tantũ
lunas hoc ẽ dies. cccliiii. ht̃. Dictus cõmu¬
nis. qͥa sepe duo ita coniuncti incedunt.
ut inuicẽ se in paschali sollempnitate sequan
nares. id÷. cccl.xxx iiii. dies habere monstra¬
tur. Ipse autẽ ÷ aunꝰ scõ moysi diuinitꝰ reue¬
latus. in qͦ iubentur qͥlongiꝰ habitabant in

Expanded text:
narium, quo universitatis significatio saepe figunarium, quo universitatis significatio saepe figuApostolus in Apocalypsin ad septem scribit ecclesias. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in Scripturis significatur. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a III Non. Mart. usque in III Non. Apr. primi mensis lunam inquirunt; Dominico Pascha protrahunt. 20. Graeci primi mensis rerit, sanctum Pascha celebrant. Hujusmodi igitur dissensio inter utrosque Paschalem regulam turbat. 21. Communis annus dicitur qui duodecim tantum lunas, hoc est, dies CCCLIV habet. Dictus autem communis, quia saepe duo ita conjuncti incedunt, ut invicem se in Paschali solemnitate sequantnares, id est, CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã reuocemꝰ: s etiã cȩt̾a quȩ circa
eũ attestantur ad samentoꝵ significatio¬
nẽ inspiciamꝰ. Propt̃ initiũ enĩ nouȩ uitȩ
& ꝓpt̃ nouũ hominẽ quẽ iubemur indue
re & exuere ueterẽ. ex purgantes uetꝰ ferm̃
tatẽ pͥmꝰ mensis nouoꝵ in anni mensib
celebrationi paschali mystice attributꝰ ÷
id ÷ qui dies occurrit a quintodecimo in
uicesimtũ pͥmu. hoc significat qͥa in toto
tempore scłi qd̃ septenario numero dierũ
agitur nc̃ t̾eiũ tempꝰ. hoc sacramentũ¬
a pparuit. Primũ enĩ tempꝰ ÷ ante legẽ. sedm̃
sub lege t̾cium sub gr̃a. ubi iã manifestatũ
÷ sacram̃tũ. priꝰ occultũ in ꝓpħico enignia¬
te. Ideo & ꝓpt̾̃ hȩc tria scłi tempora resurrectio
dnĩ triduana ÷. Qd̃ uͦ a qͣrtadecima luna
usq aduicesimã primã ꝑdies septẽ pascha¬
lis dies queritur. ꝓpt̃ ipsum numerũ septe¬

Expanded text:
memoriam revocemus, sed etiam cetera, quae circa memoriam revocemus, sed etiam cetera, quae circa eum adtestantur, ad sacramentorum significationem inspiciamus. Propter initium enim novae vitae et propter novum hominem, quem re et exuere ueterem, expurgantes uetus fermetatem primus mensis in anni mensibus celid est, qui dies occurrit a quinta decima usque in vicesimam primam: hoc significat: quia in toto tempore saeculi, qui septenario dierum numero agitur, nunc tertium tempus hoc sacramentuaperuit. Pubi iam manifestatum est sacramentum prius occultum in prophetico aenigmate: ideo et propter haec tria saeculi tempora resurrectio Domini triduana est. Quod vero a quarta decima luna usque ad vicesimam primam per dies septem paschalis dies quaeritur, propter ipsum numerum septe
Abbreviated transcription (Latin):
um recurrendũ. Antiqͥtꝰ ȩcelia pascha.
.iiii. luna cũ iudeis celebrabat: qͦcũq die
occurreret. Quẽ ritũ scĩ patres in nicena sy¬
nodo ꝓhibuerunt. constituentes non solũ¬
lunã paschalẽ & m̃sẽ inqͥrere. s etiã & diem
resurrectionis dñcȩ obseruare: & obhoc
ut elies dnĩcus ñ omitteret᷑. Paschȩ autẽ
uocabulũ ñ grecũ s hebreũ ẽ: nec apassione
qũ paschin grece dr̃ pati. s a transitu hebreo
egypto transierit. Uncle & in euangłio. Cũ
uidisset inqͥt iħc qͥa uenit hora ut transiret
de mundo ad patrẽ. Cuiꝰ nox ideo ꝑuigil
dr̃ ꝓpt̾ aduentũ regis ac dĩ nr̃i: ut tempꝰ re¬
surrectionis eiꝰ nos dormientes s uigilantẽ
inueniat. Cuiꝰ noctis duplex ratio ẽ. siue qͦd
inea uitã tc̃ recepit cũ passus ÷: siueqͦd postea
eadem hora qua resurrexit adiudicandũ
uenturis ẽ. Eo autẽ modo agimus pascha.
ut non solũ mortẽ & resurrectionẽ xp̃i in

Expanded text:
Antiquitus Ecclesia Pascha 14. Luna cum Judaeis celebrabat, quocumque die occurreret. Sed hunc ritum sancti Patres in Nicaena Synodo prohibuerunt, constituentes non solum Paschalem et mensem inquirere, sed etiam diem Resurrectionis Dominicae observare, et ob hoc ut dies Dominicus non obmitteretur. Pascha autem vocabulum non Graecum, sed Hebraeorum est, nec a Passione, quam Phasin Graece dicimus pati, sed a transitu Hebraeo s Dei ex Aegypto transierit. Unde in Evangelio, cum vidisset, inquit, Jesus, quia venit hora, ut transiret de mundo ad Patrem. Cujus nox ideo per vigildventum regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cuius noctis duplex ratio est: sive quod in ea et vitam tunc recepit, cum passus est; sive quod postea eadem hora, qua resurrexit, ad iudicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non solum mortem et resurrectionem Christi in
Abbreviated transcription (Latin):
dem hereses inuenert̃. Orima meto¬
dica inuenta ẽ ab apolline. quȩ remedia
sectatur & carmina. Sccl̃a emperica id ÷
exꝑimentissima inuenta ÷ ab esculapio.
quȩ ñ indicioꝵ signis. s solis constat exꝑi¬
nientis. Tercia logica id ÷ rationalis: m¬
uenta ÷ ab ypocrate. Iste enĩ discursis
etatũ. regionũ uł egritudinũ qualitatib
artis curã rationabilit̾ ꝑ scrutatꝰ ẽ. Emperi
ci enĩ exꝑientiã solã sectantur. logici ex¬
ꝑientiȩ rationẽ adiungunt. metodici nec
elementoꝵ rationẽ obseruant. nec tempo¬
ra. nec ȩtates. nec causas s solas morboꝵ
substantias
De quatuor humorib .u.

Expanded text:
dem haereses invenerunt. Prima Methodica inventa est ab Apolline, quae remedia sectatur et carmina. Secunda Enpirica, id est experientissima, inventa est ab Aesculapio, quae non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia Logica, id est rationalis, inventa ab Hippocrate. Iste enim discussis aetatum, regionum, vel aegritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter perscrutatus ci enin experientiam solam sectantur: Logici experientiae rationem adiungunt: Methodici nec elementorum rationem observant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed solas morborum substantias. De quattuor humoribu
Abbreviated transcription (Latin):
telle ñ habere ꝓpͥum lumen . s a sole
illuminari dicunt᷑. sic̃ & luna. De stel
fixȩ. ꝑpetuo motu fer unt᷑. neq cadũt
ꝑdiem: s a solis splendore obscrirant᷑. De
aut mouent᷑. Ferunt᷑ quȩ celo fixa st̃:
& cũ cȩlo uoluuntur. Mouent᷑ uͦ quȩdam.
sicut planetȩ id ÷ erraticȩ. quȩ cursꝰ uagoᷤᷤ
certa tam̃ definitione conficiunt.
de uario

Expanded text:
tellas non habere proprium lumen, sed a sole inluminari dicuntur, sicut et luna. De stell fixae perpetuo motu feruntur, neque cadunt per diem, sed solis splendore obscurantur. De aut moventur. Feruntur, quae caelo fixa sunt et cum caelo volvuntur. Moventur vero icut planetae, id est erraticae, quae cursus suos vagos certa tamen definitione conficiunt. De vario
Abbreviated transcription (Latin):
feratur. G lomellum corrupte aglobo dictũ
ꝑdiminutionẽ quasi globellum. Panuliȩ
qͦd ex eis panni texantur. ipsȩ enĩ discur¬
runt ꝑtelam. Est enĩ filum intra stam̃¬
currens. Lacia sunt quib stamina li¬
gantur. quasi ligia

Expanded text:
feratur. Gubellum corrupte a globo dictum feratur. Gubellum corrupte a globo dictum per diminutionem, quasi globellum. Panuliae, quod ex eis panni texantur; ipsae enim discurrunt currens. Licia sunt quibus stamina ligantur, quasi ligia.
Abbreviated transcription (Latin):
ela ꝓlongitudine staminum dicta. cuiꝰ
diriuatiuum ẽ telaria. Tela autẽ est:¬
qũȩ infra supraq religata duob lignis inne¬
ctitur: ut texatur. Sed quo inferius texta in¬
uoluitur. eo suꝑiꝰ texenda duplicatur. & un¬
de se ad augmentum implicat: inde fit minꝰ
supra sunt: uł quia insubulantur. Radii
dicti. quia radendo fiunt. Pectines. qͦd pexa
fila reddant & impͥmant. Colũ. qͦd sit in lon¬
gitudine & rotunditate quasi columpna. fu¬
sum. qͦd ꝑ ipsum fundatur quod netum est.
Aubrum. qͦd i libeͣtentur fila id ÷ uoluantur.
Calatris leue gestamen ex ligno uł canna aut
ex iunco factus. in quo uł pensa ponuntur uł
leguntur flores. Cala enim grece lignum est:
quassilla pendatur aurum. Pensum mulierũ
apendendo dictum. unde pensa & impensa
netuum. Fila dicta. uł quia ex pilis animali¬
um sunt: uł quia lanificium filis tenuibꝰ
Mataxa. quasi metaxa. a circuitu scili¬
cet filoꝵ. nam meta circuitꝰ: uł qͦd tranᷤ¬

Expanded text:
 longitudine staminum dicta, cujus derivativum est telaria. Tela pro que infra supraque religara, duobus lignis invertitur ut texatur; sed quo inferius texta involuitur, eo superius texenda duplicatur; et unde se ad augmentum implicat, inde fit minus supra sunt, vel quia insubulantur. Radii dicti quia radendo fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant et inpremant. Colum, quod sit in longitudine et rotunditate quasi columna. Fusum, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alibrum, quod in eo liberantur fila, id est solvantur. Calathum leve gestamen ex lino vel canna aut ex iunco factum, in qua vel pensa ponuntur vel leguntur flores; κᾶλα enim Graece lignum est, 'Aut vero inter quasilla pendatur aurum.' Pensum mulierum a pendendo dictum; unde pensa et inpensa. Netum. Fila dicta vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus si filorum. Mataxa quasi metaxa, a circuitu scilicet filorum; nam meta circuitus; vel quod trans
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ emorit᷑. Hi phy losophoꝵ errores
etiam & apud ȩccłiã induxert̃ hereses. Inde
eonas & formȩ nescio quȩ: inde & apud ar¬
rium trinitas nominis. & apud ualentinũ
platonicꝰ furor. inde marcionis ds̃ melior
de tranqͥllitate. abstoicis enĩ uenerat. &¬
ut anima interire dicat᷑ epycurꝰ obserua¬
tur: & ut carnis restitutio neget᷑ deuana
om̃iũ phylosophoꝵ scola sumit᷑. & ubi
mat̾ia cũ dõ equatur ⁊enonis di sciplina
ẽ: & ubi quid de igneo deo legitur heraclytꝰ
int̾uenit. eadem mat̾ia apud hereticos & phy¬
lesophos uoluptatur. idẽ retractatꝰ implicat᷑.¬

Expanded text:
mundus emoritur. Hi philosophorum errores mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam apud ecclesiam induxerunt heones et formae nescio quae: inde apud Arium Trinitas Numinis, et apud Valentinum Platonicus furor: inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab stoicis enim venerat. Et ut anima interire dicatur, Epicurus observat, et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur: et ubi materia cum Deo aequatur Zenonis disciplina est. Et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, iidem retractatus implica
Abbreviated transcription (Latin):
ex qͥtuor elem̃tis dñi ẽẽ dixerunt: ut dẏonisius
stoicꝰ. Alii uͦ spũalit intellexerunt m̃tẽ eẽ dm̃:
ut tales milesiꝰ. Quidã animũ in om̃ib cõma
nentẽ & lucidũ: ut pytagoras. Quidã dm̃ sine
tempore incõmutabilẽ: ut plato. Quidam
m̃tẽ solutã: ut cicero. Qͥdam & spm̃ & mentẽ.
nert̃ exposuert̃. qͥa euanuert̃ incogitationib
suis: dicentes enĩ seeẽ sapientes stulti facti st̃.
Platonici qͥdẽ dm̃ curatorẽ & arbitrũ & iudi¬
cem asserunt. epycurei ociosum & in exerci¬
tatũ. De mundo aitẽ: platonici affirmant
incorporalẽ. stoiei cor poralem. epicurris atho¬
mis pytagoras ex numeris. heraclytus ex
igne. Unde & uarro ignẽ mundi animũ di¬
ert. ꝓinde qͦd in mundo ignis omĩa gub̃net.
sic̃ animꝰ in nobis ꝗͣ uanissime: qͥ cũ ÷ inqͥt
in nob̾ ipsi sumꝰ: cũ exit emorim᷑. Ergo &
ignis cũ de mundo ꝑfulgura ꝓsiciscitur:

Expanded text:
ex quatuor elementis, deum esse dixerunt, ut Dionysius ex quatuor elementis, deum esse dixerunt, ut Dionysius stoicus. Alii spiritualiter intellexerunt, mentem esse deum, ut Thales milesius. Quidam animum ieantem, et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam, et spiritum, nsuis; dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. Platonici quidem deum creatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei, otiosum et inexercitatum. De mundo autem platonici affirmant incorporalem: stoici corporalem; Epicurus ex atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclius ex igne. Unde et Varro ignem, mundi animum dicit, perinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis: quam vanissime; qui cum est inquit in nobis, ipsi sumus; cum exit emorimur. Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
runt: qͣsi uolut᷑ans inceno carnali uolupta¬
tẽ corporis sũmũ bonũ asserens. Qui etiam
dix̃ nulla diuina ꝓuidentia instructũ eẽ
aut regi mundũ. s originẽ. rerũ athomis
id ÷ in secabilib ac solidis corporib assignauit.
quoꝵ fortuitis concursionib uniu̾sa nas¬
cantur & nata sint. Asseruit autẽ dm̃ nil
agere. omĩa constare corporib animã nicħ
aliud eẽ quã corpꝰ. unde & dix̃. ñ ero postꝗͣ
mortuus fuero. G ymnosophistȩ nudi ꝑ¬
opacas indie solitudines ꝑhibent᷑ phyloso-¬
phari. adhibentes tantũ genitalib tegmina.¬
Gimno enĩ exeo dictũ est. qͦd iuuenes nudi
exercent᷑ incampũ. ubi pudencla sola tantũ
oꝑiunt. Hi & agenerando se cohibent. Theo
logi autẽ idẽ st̃ qui & physici. Dicti aut̃ theo¬
logi. quĩ in scͥptis suis de deodixerunt. quoꝵ
uaria constat opnio. qͥd ds̃ eẽt dũ quererent.
Quidã enĩ corporeo sensu hc̃ mundũ uisibilẽ

Expanded text:
runt, quasi volutans in caeno carnali, voluptarunt, quasi volutans in caeno carnali, voluptatem corporis summum bonum adserens; qui etiam dixit nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum. Sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus adsignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Adserunt autem Deum nihil agere; omnia constare corporibus: animam nihil aliud esse quam corpus. Unde et dixit: 'Non ero, posteaquam mortuus fuero.' Gymnosophistae nudi opacas Indie solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegminagymnos enim ex eo dictum est, quod iuvenes nudi exercentur in campum, ubi pudenda sola tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Phlogi autem idem sunt qui et philosophi, dictique et theologi, quia in scriptis suis de deo dixerunt: quorum varia constat opinio, quid deus esset, dum quererent. Quidam enim corporeo sensu, hunc mundum visibilem,