comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a simili orõe ducte sic. Nã canes fungunt᷑ of¬
ficiis lupoꝵ cui nã p̃sidio pecuaria c̃redemꝰ:
litũdo augñdi aũ minuẽdicã ducit᷑ u̾si qͥs dru-¬
sũ gc̃c nũmitorẽq obsolet᷑ dicat. Ex ꝯtͣrio du¬
citur sic. ut siqͥs hoĩe ꝓdigũ ⁊ luxuriosũ.
illudens parcũ ⁊ diligñtẽ appellass Et in ħ pꝰtmo

Expanded text:
a simili oratione ductae, sic: «Nam cum canes funguntur officiis luporum, quoinam praesidio pecuaria credemus?»litudo augendi aut minuendi causa ducitur, ut si quis Drusum Graccum Numitoremque obsoletum ‹dicat.› Ex contrario ducitur sic, ut si quis hominem prodigum et luxuriosum inludens parcum et diligentem appellet. Et in ho
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe collocemꝰ. enoĩato ẽ q̃ ab rebꝰ pinquis
⁊finitiniꝰ tͣdit orõẽm qͣ possit intelłigi res q̃
ñ suo uocabło sit appellata. Id aut̃ ab inueͬ¬
to. aũ ab inuẽtore ꝯficit᷑ ut si ꝗs de tarpeio
loꝗ̃ s: eũ capitoliñ noĩet. aũ ab inuẽto. ut si
striutito dñm. Ut si qͥs mãcedones appellarit
ħ mͣ. Nõtam cito sarise g̾cia potite st̃ aũ id gallos
sigc̃aus. N cam facile ex italia armat᷑a cu sasp̃ina
dẽpulsa ẽ. Aũ id ꝙ sit ab eo ꝗ fac̃. Ut siquis c̃ bel¬
io uelit ostũde aliꝙ qͥppiam fecisse oicat. Marͤ¬

Expanded text:
ae ab rebus propinquis et finitimis trahit orationem, qua possit intellegi res, quae non suo vocabulo sit appellata. Id a ut ventorum conficitur, ut si quis, de Tarpeio loquens, eum Capitolinum nominet, aut invento, ut sistrumento dominum, ut si quis Macedones appellarit hoc modo: «Non tam cito sarisae Graeciae potitae sunt», aut idem Gallos significans: «nec tam facile ex Italia materis Transalpina depulsa est»; aut id, quod fit, ab eo, qui facit, ut si quis, cum bello velit ostendere aliquid quempiam fecisse, dicat: «Mar
Abbreviated transcription (Latin):
eadem rediu̾se dr̃. ut si qui cum dix̃it qͥ uirtu¬
tem hãt eum nulliꝰ rei ad bñuiuendũ indig̾e.
neg pꝰea sine bona ualitudiẽ posse bg̃ne ui¬
u̾e. aũ se amico adeẽ ꝓpt̃ bñiuolentiã sꝑare ait̾¬
tũ aliquid ꝯmodi ad se ꝑuent᷑m. Adu̾sum ẽ¬
quod ip̃icãe aliqͣ parte offic̃. Ut si quis hosti¬
ũ uĩ⁊ copiã ⁊ felicitatẽ augeat c̃ ad pugnan¬
dũ milites ad hortet᷑. Si ñ ad id ꝙ insticut᷑ ac̃¬

Expanded text:
eadem re diverse dicitur: ut, si qui, cum dixerit, qui virtutem habeat, eum nullius rei ad bene vivendum indigere, neget postea sine bona valetudine posse bene vivi: aut, se amico adesse propter benivolentiam, sperare autem aliquid commodi ad se perventurum. advequod ipsi causae aliqua ex parte officit, ut si quis hostium vim et copias et felicitatem augeat, cum ad pugnandum milites adhortetur. Si non ad id, quod instituitur, acc
Abbreviated transcription (Latin):
quib pꝰdicendum ẽ sumi oꝑtebit ⁊ rõci¬
nari ꝙ insimilib reb fieri soleat ⁊ uid̾e
utr̃ malicia eoꝵ quid aliud agat᷑ ⁊ aliud si¬
muletur. anstulticia. an necessitate ꝙ alio
cium aũ accio ꝯstituta an recte sine ulla
re eiꝰ mͦ res agatur. Locꝰ aut̃ ꝯmunis contͣ
eum qui tãsłonẽ induc fug̾e iudicium
ac penam qui cãe diffidat. A tͣnsłone aut̃
omiũ fore ꝑturbatiõẽm li n itͭa res agantur
⁊ in iudicium ueniant quo pacto oꝑteat ħ ẽ
si au̾ cum eo agatur quo c̃ non oꝑteat. aut
aliena pena. alio crimine. alio tp̃r. atq
hãc rõem ad ꝑturbatioem iudicioꝵ omĩ

Expanded text:
 dicendum est, sumi oportebit et ratiocinari, quid in similibus rebus fieri soleat, et videre, utrum malitia quid aliud agatur, aliud simuletur, an stultitia, an necessitudine, quodcium aut actio constituta, an recte sine ulla re eiusmodi res agatur. Locus autem communis contra eum, qui translationem inducet: fu- gere iudicium ac poenam, quia causae diffidat. a trans- latione autem: omnium fore perturbationem, si non ita res agantur et in iudicium veniant, quo pacto oporteat; hoc est, si aut cum eo agatur, quocum non oporteat, aut alia poena, alio crimine, alio tempore; atque hanc rationem ad perturbationem iudiciorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
iñ oꝑt acusatorẽ ilud quod ip̃e arguat ab
eo quod defensor ꝯꝑat seꝑare. Id aut̃ facis
si demonstrabit ũ ita fieri sołe. neq oꝑt̾e ne
⁊ omĩno id ꝙ arguitur c̃ eo quod fcm̃ ab
defensore laudatur aũ faciendũ fuisse de
leficii magnitudiẽm simł ad aug̾e. Id fieri
uis ⁊ natura in delib̾ationis p̃ceptis ꝯnos

Expanded text:
accusatorem illud, quod ipse arguat, ab eo, quod defensor conparat, separare. id autem faciet, si demonstrabit non ita fieri solere neque oporteret omnino id, quod arguitur, cum eo, quod factum ab defensore laudatur aut faciendum fuisse demleficii magnitudinem simul adaugere. id fieri vis et natura in deliberationis praecep- tis cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
nes in simplici ꝯstitõne. Quod fit cũ id ꝙ
umqͣm fc̃mẽ u̾ eiusd̃ pecunie aliꝰ testam̃to.
alius lege ħ eseẽt. Infirmo aut̃ ħ erit. N ẽ
una pecunia ꝑꝑ ea quod alta pupilli iã erat
aduenticia. cuiꝰ ħes ñ illo tpr in testam̃to
quisꝗ erat scriptꝰ. si quid pupillo accidiss
bat. ludicõ ẽ una ne pecunia fuerit. Ac siusi
hac ert̃ infirmõe posse płes eẽ uniꝰ hedes pe¬
cunie oissimilib decaĩs. de eo ip̃o iudicõ naᷤ¬

Expanded text:
nes in simplici constitutione; quod fit, cum id, umquam factum est, ut eiusdem pecuniae alius testamento, alius lege heres esset, infirmatio autem haec erit: non est una pecunia, propterea quod altera pupilli iam erat adventicia, cuius heres non illo in testamento quisquam scriptus erat, si quid pupillo accidissetbat. iudicatio est: unane pe- cunia fuerit; aut, si hac erunt usi infirmatione: posse plures esse unius heredes pecuniae dissimilibus de cau- sis et de eo ipso esse con
Abbreviated transcription (Latin):
mau̾imꝰ. fiat aũ fcm aut futur᷑ sit. Ac na¬
ture quidem uira minꝰ ip̃a quer̾tur ad hãc
⁊ a uulgari intelligñtia remotiora sunt ad
similitudiẽm uͦ aliquã aũ ad rem amplifi¬
candam sepe sunt inferenda. Consuetu
dinis autẽ ius ẽẽ putatur id ꝙ uoluntate
om̃iũ sine lege uetꝰtaᷤᷤ ꝯꝓbarit. In ea aut̃
uiris iam c̾ta ꝯsuetudĩe fcã sunt. Ꝙ genꝰ
dicatur. Par ꝙ in omĩb eqͣbile ẽ. ludicatũ
de quo iam aut̃ sentñtia alicꝰ aũ aliquor̃
ꝯsticuta ẽ. lam iura legitima ex legib cog
temptando. unãꝗͣq uris partem oꝑtebit.

Expanded text:
. ac naturae quidem iura minus ipsa quaeruntur ad hanc et a vulgari intellegentia remotiora sunt; ad similitudinem vero aliquam aut ad rem amplificandam saepe sunt inferenda. consuetu- dine autem ius esse putatur id, quod voluntate omnium sine lege vetustas comprobarit. In ea autemiuris iam certa consuetudine facta sunt; quod genus dicatur; par, quod in omnes aequabile est; iudicatum, de quo iam ante sententia alicuius aut aliquorum con- stitutum est. iam iura legitima ex legibus cogpertemptando unam quamque iuris partem oportebit.
Abbreviated transcription (Latin):
sultoꝵ ⁊ ꝯtͣ autoritatẽ ꝯuci oꝑtebit. At¬
cñdendũ ẽ aũ ⁊ in hae pe ⁊ in om̃ib nũ
quos locos ꝯmunes p̃tꝰ eos quos nos exposu¬
mꝰ ip̃a res ostñdat. Nc̃ iuridiciale gͦ ⁊ parteᷤ
eius ꝯsid̾emꝰ. Iuridĩciał ẽ in qua equi ⁊ iniqͥ
natura p̃mii aũ pene rõ q̃rit᷑. hꝰ parteᷤᷤ due st̃¬

Expanded text:
 auctoritatem dici oportebit. adtendendum est autem et in hac et in omnibus, num quos locos communes praeter eos, quos nos exponimus, ipsa res ostendat. Nunc iuridiciale genus et partes consideremus. Iuridicialis est, in qua aequi et iniqui natura et praemii aut poenae ratio quaeritur. h
Abbreviated transcription (Latin):
stibꝰ ⁊ augum̃tis ꝯfirmarent᷑ parricidĩ aut̃
m̃tio solum fc̃a eẽt defensor in ħ ip̃o mult̾
oꝑte ⁊ ut diu ꝯsistat cũ de necẽȩ parentis ni
na affice reum qͣ parricide afficiuntur. Io
autem si damnaretur fieri neceẽ ẽe̾qm̃ id  cãe¬
subscript̃ ⁊ ea re nom̃ extͣ ordinẽ sit accept᷑.
cusatioẽm. Uer̾tñ cet̾is qͦ criminib defen¬
dendis ꝯiecturali ꝯstitõne tͣnslatioem ꝯfir¬
mabit. Exemplũ aut̃ tͣns lo̾nis incã nob̾ po
situm sit hmĩ. Cũ adium faciendã quidã
armati ꝯuenissent: armati ꝯtͣ p̃sto fuert̃
zcuidam equiti romano quidã ex armatis
resistenti gladio manum p̃cidit. Ag̃ is
ciius manus pͣcisa ẽ. iniuriarũ. Postulat
is cum quo agitur a p̾tore exceptioẽm extͣ
quam in reum capitis p̃iudicium fiat Is
qui ag̃ iudicium purum postulat. Ille qͥ¬
cum agr̃ exceptionem addi ait oꝑt̾e. Qo ẽ¬

Expanded text:
parricidii autem mentio solum facta esset, defensor in hoc ipso multum oportet et diu consistat: cum de nece parentis nihna afficere reum, qua parricidae afficiuntur; id autem, si damnaretur, fieri necesse esse, quoniasubscriptum et ea re nomen extra ordinem sit acceptum. cusationem. verumtamen ceteris quoque criminibus defendendis con- iecturali constitutione translationem confirmabit. Exeiusmodi: cum ad vim faciendam quidam armati venissent, armati contra praesto fuerunt et cuidam equiti Romano quidam ex armatis resistenti gladio manum praecidit. agit is, cui manus praecisa est, iniuriarum. postulat is, quicum agitur, a praetore exceptionem: extra quam in reum capitis prae- iudicium fiat. hic is, qui agit, iudicium purum postulat; ille, quicum agitur, exceptionem addi ait oportere. quae
Abbreviated transcription (Latin):
int sicarios q̃rit̾ p̃ udicium fieri. Infirmõ
rõis. Eiusmĩ sunt inuirie ũ de his indigñ
sit ñ primo qͦ tp̃r iudicari. Iudic̃o atroci¬
iudicetur. de aliquo maiori maleficio de
quo iudiciũ cõꝑatum sit p̃iudicet᷑. Atq e¬
xemplum quidem ħ ẽ. In omĩ aut̃ cã ab u¬
tͦq queri oꝑtebit. a quo. ⁊ ꝑ quos. ⁊ quomͦ

Expanded text:
fieri. infirmatio rationis: eiusmodi sunt iniuriae, ut de iis indignum sit non primo quoque tempore iudicari. iudicatio: atrociiudicatur, de aliquo maiore maleficio, de quo iudicium conparatum sit, praeiudicetur? atque exemplum quidem hoc est. in omni autem causa ab utroque quaeri oportebi
Abbreviated transcription (Latin):
dicõnes płes fiant. Nc̃ hꝰ gñis p̃cepta uidea¬
mꝰ. Utrisq etiam aũ om̃ib si plures ambigt̃
exutilitatis rõe au ꝑspicua nob̾aĩ obscuraͥ ꝯ
a ꝯsuetudĩe aũ auͦ utilia uisa legib ẽẽ fir
mata. Ac nature quidẽ uis eẽ. ꝙ nob̾ nͦ opinio
s quedam innata uis afferat: ũ religionẽ.
pietatẽ. gr̃am. uindicõnẽ. obseruantiã u̾i
tatem. Religionẽ eã que in uictu. in cerimo¬
nia deoꝵ sit: appellant. Pietatẽ que erga
priam.aũ parentes aũ in alios sanguĩe ꝯ¬
iunctos offm̃ ꝯseruare moneat. Gram que
in memoria ⁊ remun̾atiõe offõꝵ ⁊ honoris
⁊ amiciarũ obseruantiã teneat. Uindicõẽ¬

Expanded text:
iones plures fiant. Nunc huius generis praecepta videamus. utrisque aut etiam omnibus, si plures ambigent, ex utili- tatis ratione aut perspicua nobis aut obscura in con- a consuetudine aut vero utilia visa legibus esse fir- mata; ac naturae quidem ius esse, quod nobis non opinio, sed quaedam innata vis adferat, ut religionem, pietatem, gratiam, vindicationem, observantiam, veri- tatem. religionem eam, quae in metu et caerimonia deorum sit, appellant; pietatem, quae erga patriam aut parentes aut alios sanguine coniunctos officium conservare moneat; gratiam, quae in memoria et re- muneratione officiorum et honoris et amicitiarum ob- servantiam teneat; vindic
Abbreviated transcription (Latin):
exemploꝵ multitudiẽ suꝑsedendũ ẽ. Atq ĩ
nr̃a quid̃ ꝯsuetudĩe multis de cãis fit ũra¬
riꝰ incidant tͣnslatioẽs. Nam ͤ p̃toris excep
tonib multe excluduntur actiões ⁊ ita iꝰ
ciuile hẽmꝰ ꝯstitut᷑ ũ a cã cadat is qui ñꝗͣ¬

Expanded text:
exemplorum multitudine supersedendum est. atque in nostra quidem consuetudine multis de causis fit, ut rarius incidant translationes. nam et praetoris excep- tionibus multae excluduntur actiones et ita ius civile habemus constitutum, ut causa cadat is, qui n
Abbreviated transcription (Latin):
uem gñalẽ appellamꝰ. huiꝰ primas ẽẽ par¬
tes ouas nob uidi diximꝰ. negotialem ⁊ u¬
ridicialem. Negotiał ẽ q̃ in ip̃o negotio
iuiris cuuł ht̃ implicitam ꝯtrou̾siam. Ea ẽ
huiꝰmõi. Quidam pupillum ħedem fecit.
Pupillꝰ aut̃ añ mortuus ẽ qͣm in suã tutelã
ueniss de heditate ea que pupillo uen̾. int̃
eos qui pr̃is pupilli ħedes scdi sunt ⁊ intͣ
agnatos pupilli ꝯtͦu̾sia ẽ. Possessio ħedũ scd̃oꝵ¬

Expanded text:
amus. huius primas esse partes duas nobis videri diximus, negotialem et iuridicialem. Negotialis est, quae in ipso negotio iuris civilis habet implicatam controversiam. ea est huiusmodi: quidam pupillum heredem fecit; pupillus autem ante mortuus est, quam in suam tutelam venit. de hereditate ea, quae pupillo venit, inter eos, qui patris pupilli heredes secundi sunt, et inter adgnatos pupilli contro- versia est. possessio heredum s
Abbreviated transcription (Latin):
tem minuisse. ⁊ hc tot᷑ locũ ꝯmuni loco ꝯ¬
firmare. ꝑq̃m ip̃iꝰ fcĩ atrocitã. aũ indignitã
aut omino culpa cum indignatiõe augeatur.
Perit infirmanda adu̾sariorum descriptio. Ea aũ
infirmabr̃ si falsa oemonstbit᷑ ħ ex opiniõe hõiũ
sumetur cum quẽ admod̾ ⁊ quib in rebꝰ homines
in ꝯsuetudine scribendi aũ sermocinandi eo u̾bo
uti soleat ꝯsid̾abr̃. It̃ infirmabr̾. si turpis aũ in¬
utilis eẽ ostñdetur eius descriptioniꝰ apbõ ⁊ q̃¬

Expanded text:
tem minuisse et hunc totum locum communi loco confirmare, per quem ipsius facti atrocitas aut indignitas aut omnino culpa cum indignatione augeatur. post erit infirmanda ad- versariorum descriptio. ea autem infirmabitur, si falsa demonstrabitur. hoc ex opinione hominum sumetur, cum, quemadmodum et quibus in rebus homines in consuetudine scribendi aut sermocinandi eo verbo uti soleant, considerabitur. item infirmabitur, si turpis aut inutilis esse ostenditur eius descriptionis adpro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbata cã ñ ẽ utendum. aũ dubie que ex ꝯ¬
tͣrio quoq hãt ꝓbabiles rõnes argt̃andi ut sus¬
pitionib credi oꝑt̾e ⁊ contͣ suspitionibꝰ credi ñ oꝑ¬
Pars ꝑ aliquã ꝓbabilem utq ex parte roẽm. Di¬
stinguitur aut̃ or̃o atq illustratur maxĩe raro
inducendis locis cõmunib in aliquo loco iam
c̾tioribꝰ ilł auditoribꝰ argt̃s confirmatis. Nam
tc̃ ⁊ cum concedr̃ cõmune quiddam dr̃e cum
diligñt aliquis ꝓpriꝰ cãe locꝰ tctatꝰ ẽ ⁊ audito¬
ris animꝰ aut renouatur ad ea que restant
aũ om̃ib iam dictis excitatur. Omĩa it orna

Expanded text:
bata causa non est utendum; aut dubiae, quae ex ctrario quoque habeat probabiles rationes argumentandi, ut suspicionibus credi oportere, et contra, suspicionibus credi non oporpars per aliquam probabilem utraque ex parte rationem. distinguitur autem oratio atque inlustratur maxime raro inducendis locis communibus et aliquo loco iam certioribus illis auditoribus argumentis confirmato. nam et tum conceditur commune quiddam dicere, cum diligenter aliqui proprius causae locus tractatus est et auditoris animus aut renovatur ad ea, quae restant, aut omni
Abbreviated transcription (Latin):
res. que cont᷑ omĩa utq simili uia p̃ceptor̃ tor¬
qͣre ad sue cãe cõmodum debebit. Nam ex qͣsti¬
one. suspitiões. ⁊ ex testimonio. ⁊ ex rumore aliqͦ
pari rõe ut ex cã ⁊ ex ꝑsona zex fco duci oꝑte¬
bit. Qr̃ nob̾ ⁊ hii uidnr exrare. qui ħ gñs suspi

Expanded text:
res, quae contra omnia uterque simili via praeceptorum torquere ad suae causae commodum debebit. nam et ex quae- stione suspiciones et ex testimonio et ex rumore aliquo pari ratione ut ex causa et ex persona et ex facto duci oportebit. Quare nobis et ii videntur errare, qui hoc genus
Abbreviated transcription (Latin):
lacedemonios bello suꝑassent ⁊ fere mos
ẽẽt gͣis cum int̾ se bellum gessissent. ũ hi qͥ
uicissent tropheum aliquid in finibꝰ statue¬
rẽt. uictorie mͦ in p̾sentiam declarande cã
a ut in ꝑpetuũ man̾s belli memoria en eũ¬

Expanded text:
Lacedaemonios bello su- peravissent et fere mos esset Graiis, cum inter se bellum gessissent, ut ii, qui vicissent, tropaeum ali- quod in finibus statuerent victoriae modo in praesen- tiam declarandae causa, non ut in perpetuum belli memoria mane
Abbreviated transcription (Latin):
ens ꝯsid̾abit. Qr̃ quo ꝯsilio. qua spe ꝑficiẽ¬
cur nullo adiutore aũ cur ħ cur nemo sit
ꝯscius aũ cur sit au̾ cur hic sit cur ħ aut̃
negotio cur ħ pꝰ negotiũ aũ fcm de industa¬
aũ cum re aut ip̃a secũ ħ bꝰ ne rei sit sigñ
sit quod ñ oꝑtuerit aut ñ fem ꝙ oꝑtuerit¬

Expanded text:
ens considerabit, quare, quo consilio, qua spe perficiunens considerabit, quare, quo consilio, qua spe perficiuncur nullo adiutore aut cur hoc; cur nemo sit conscius aut cur sit aut cur hic sit; cur hoc annegotio, cur hoc post negotium, an factum de industaut cum re aut ipsa secum; hoc huiusne rei sit signum sit, quod non oportuerit, aut non factu
Abbreviated transcription (Latin):
lium ꝑtinꝰ. Querit᷑ enĩ utr̃ uideat᷑ diligntꝰ
rõ faciendi ẽẽ habita ⁊ excogitata an ĩta
tem̾e ũ ñ u̾isimile sit ꝗ̃ꝗͣ quendã tam te¬
m̾e ad maleficiũ accessisse. in quo q̃rit᷑ ñ
quo alio mͦ ꝯmodiꝰ potuerit fieri. ⁊ a fortu¬
na aministͣrͣi. Nam sepe sipecunie adui¬
m̃ta. si adiutores dest̃ facultas faciendi ũi
dr̃ fuisse. ħ mͦ si diligñt᷑ attñdamꝰ apta int̾
se ẽẽ intelligimꝰ ħ que negociis. ⁊ illa q̃ ꝑ
quo pacto. quidq accusatorẽ ⁊ quomͦ de¬
ipsa docebit eos qui non omĩa hicͥse inuen¬
tellioñtiam ꝯferent. Non facile aut̃. quia
infinitum ẽ tot de rebꝰ utͣmq in partem sin¬
gillatim de unaq explicare ⁊ alias ałr ħ in
utͣmq partem cãe solent ꝯuenire. Qr̃ ħ ꝯsi¬
ad inuentiõem aĩmꝰ incid sigesti negotii ⁊ suã
adu̾sarii narrõem sepe ⁊ diligñt̾ ꝑtetabit
⁊ quod queq pars suspicionis habebit elici¬

Expanded text:
ium habuerit. rursum, utrum videatur diligenter ratio faciendi esse habita et excogitata, an ita temere, ut non veri simile sit quem- quam tam temere ad maleficium accessisse. in quo quaeritur, num quo alio modo commodius potuerit fieri vel a fortuna administrari. nam saepe, si pecuniae, adiumenta, adiutores desint, facultas fui modo si diligenter attendamus, apta inter se esse intellegimus haec, quae negotiis, et illa, quae quo pacto quicque accu- satorem et quomodo deipsa docebit eos, qui non omnia hic se inventellegentiam conferent; non facile autem, quod et infinitum est tot de rebus utram- que in partem singillatim de una quaque explicare et alias aliter haec in utramque partem causae solent convenire. quare consiad inventionem animus in- cidet, si gesti negotii et suam et adversarii narrationem saepe et diligenter pertractabit et, quod quaeque pars suspicionis habebit, elici
Abbreviated transcription (Latin):
ħ de gñe ac de om̃i coniectura p̃cipiendum pu¬
tant. Omis it hisdem ex locis comectura sum̃¬
da ẽ. Nam ⁊ eius qui in questiõe aliquid dix̾it
⁊ eius qui intestimonio ⁊ ip̃ius rumoris cã:
ueritas ex hisdem attributioibꝰ repictur. Oĩ
enim in cã pars argt̃or̃ ẽ ad iuncta ei cãe
solum que dr̃ ⁊ ab ip̃a itaducta ũ ab ea seꝑa¬
tim in om̃s eiusdem gnĩs cãs tͣnsferri ñ satis

Expanded text:
e ac de omni coniectura praeci- piundum putant. omnis enim iisdem ex locis con- iectura sumenda est. nam et eius, qui in quaestione aliquid dixerit, et eius, qui in testimonio, et ipsius rumoris causa et veritas ex iisdem adtributionibus re- perietur. Omni autem in causa pars argumentorum est ad- iuncta ei causae solum, quae dicitur, et ex ipsa ita ducta, ut ab ea separatim in omnes eiusdem generis causas transferri non satis
Abbreviated transcription (Latin):
xisti. Depulsio ẽ ñ minui maiestatẽ. as ẽ
maiestatem ne minuerit. Rõ. ln filium it qͣ ha¬
tribunitiam potestatem. ħ ẽ popłi potestesta¬
tem infirmat. isminuit maiestatem. Iudicõ
ẽ minun ne is maiestatẽ qui in tribunitia po
testatem prĩa potestate utatur. Ad hãc iu
incide ꝯstitoẽm in hãc cãm eã noᷤ partẽ solã
sumimꝰ in qͣ p̾cepta nob̾ danda st᷑. Omibꝰ aut̃

Expanded text:
xisti. depulsio est: non minui maiestatem. quaestio est: maiestatemne minuerit? ratio: in filium enim quam hatribuniciam potestatem, hoc est populi potestatem, infirmat, minuit is maiestatem. iudicatio est: minuatne is maiestatem, qui in tribuniciam po- testatem patria potestate utatur? ad hanc iudincidere constitutionem in hanc causam, eam nos partem solam sumimus, in quam p
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ de ui q̃ritur ħmͦ. lex ͤ qui in adu̾sa tem¬
pestate nauim relinq̾rint omĩa amittunto
eoꝵ nauis ⁊ bona supco qui in naui remanse¬
rint. Duo quidam cũ iam in alto nauiga¬
rent ⁊ c̾ eor̾ alt̾ius nauis. alt̾ius onꝰ eẽt nau¬
Pea aliqñ ip̃os qͦ tempestas uehem̃tiꝰ iacta¬
recep̃. usq adeo ⁊ dñs nauis cũ idẽ gub̾na-¬

Expanded text:
vi quaeritur, hoc modo: lex: qui in adversa tempestate navem reliquerint, omnia amittunto; eorum navis et onera sunto, qui in nave remanserint. Duo quidam, cum iam in alto navigarent, et cum eorum alterius navis, alterius onus esset, naupostea aliquanto ipsos quoque tempestas vehementius iactare coepit, usque adeo, ut dominus navis, cum idem guberna
Abbreviated transcription (Latin):
aliquorum iã sentñtiis ꝯstitutum ẽ. lege iꝰ ẽ
ꝙ in eo scripto ꝙ pło expositumẽ ũ obseruet ꝯti¬
netur. Fortituoo ẽ ꝯsid̾ata ꝑicłorũ susceptio.
laboꝵ ꝑpessio. Eius parteᷤᷤ magnificñtia. fidu
cia. patientia. ꝑ seu̾antia. Alagnificentia ẽ rer̃
magnar̾ ⁊ excelsarum cum animi qͣdam am¬
fiducia ẽ ꝑ qͣm magnis: honestis inreb mult
ip̃e animꝰ in se fiducie c̾ta cum spe collocauit.
Patientia ẽ honestatis aũ utilitatis cã rer̃ aroua¬
r̃ ac difficilium uoluntaria ac diutna ꝑpe̾sio
ꝑ mansio. Temꝑantiaᷤᷤ roĩs in libidiiem atq
in alioꝰ ñrectos impetꝰ animi firma ⁊ moda¬
ta dñatio. Eius partes sunt ꝯtinentia. de¬
m̃tia. modestia. Continentia ẽ ꝑ qͣm cupidi¬
tas ꝯsilii gub̾nationem regitur. Ciem̃tiã ꝑ ꝗͣ
animi tem̾e in odiũ alicuiꝰ inuectiõis ꝯcita¬
tati comitare recusentur. Mlodestia ẽ ꝑ q̃m
pudor honestus caram ⁊ stabilem comꝑat

Expanded text:
aliquorum iam senten- tiis constitutum est. lege ius est, quod in eo scripto, quod populo expositum est, ut observet, continetur. Fortitudo est considerata periculorum susceptio et laborum perpessio. eius partes magnificentcia, patientia, perseverantia. Magnificentia est rerum magnarum et excelsarum cum quadam anFiducia est, per quam magnis et honestis rebus multum sibi animus fiduciae certa cum cum spe collocat. Patientia est, honestatis et utilitatis causa, rerum arduarum ac difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. permansio. Temperantia est rationis in libidinem atque in alios non rectos impetus animi firma et moderata domina- tio. eius partes continentia, clementia, modestia. con- tinentia est, per quam cupiditas consilii gubernatione regitur; clementia, per quam animi temere in odium alicuius  iniectionis ctati comitate retinentur; modestia, per quam pudor honesti curam et stabilem compara
Abbreviated transcription (Latin):
tim noue partim ab illor̾ partim a nr̃o bñ¬
ficio ꝓfecte partim utiliorẽ. partim minꝰ uti¬
les ex cãrum dignitatib. ex tpr̃m oꝑtunita¬
tib. ex officiis. ex religionib  uec̾tatibꝰ ha

Expanded text:
tim novae, partim ab illorum, partim ab nostro benetim novae, partim ab illorum, partim ab nostro beneficio profectae, partim utiliores, partim minus utiles, ex causarum dignitatibus, ex temporum opportunitatibus, ex officiis, ex religionibus, ex vetu-
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq uirtutĩ finitim̃ uitiũ reꝑiet᷑ aũ c̾co
iam nomine appellatum ut audacia que fidñ¬
tie ꝑtinacia que ꝑseu̾antie finitima ẽ suꝑsticio
que religioni ꝓpinqͣ ẽ. aũ sñ ullo c̾to noĩe
que omĩa item uti ꝯt̾ria rer̃ bonar̾ in reb
utandis reponent᷑. Acde eo quið gñe hone¬
statis quod omi ex parte ꝑꝑ se petit̾ satis di¬
ctum ẽ. Nc̃ de eo in quo utilitas quoq adiun
fructu suo ducunt᷑ qͣuo in gn̾e ẽum gła dig¬
ma cum laude. Dignitas alicꝰ honesta ⁊ cul¬
tu.⁊ honoreᷤ. u̾ecundia. digna auctoritaᷤ.
Amplitudoᷤ: potñtie aut maiestatis aut aliquar̃
copiarum magna abundantia. Amicicia ẽ uo¬
luntas erga aliq̃m bonarum rer̃ illiꝰ ip̃iꝰ cã
q̃m diligit cum eiꝰ pari uoluntate. ħ quia de
incipiant qͣm qui sint qui ꝑꝑ utilitatẽ mͥ pe¬
tñdam putant amiciciam. Sunt qui ꝑꝑ se so
ad usum oratorium relinquat᷑ utmq ꝑꝑ rẽ
partim ñ sunt ⁊ quia partim uet̾es sunt par¬

Expanded text:
unicuique virtuti finitimum vitium reperietur, aut certo jam nomine appellatum, ut audacia quae fidentiae, pertinacia quae perseverantiae finitima est, superstitio quae re- ligioni propinqua est, aut sine ullo certo nomine. quae omnia item uti contraria rerum bonarum in re- bus vitandis reponentur. Ac de eo quidem genere honestatis, quod omni ex parte propter se petitur, satis dictum est. nunc de eo, in quo utilitas quoque adiunfructu suo ducunt; quo in genere est gloria, digma cum laude; dignitas est alicuius honesta et cultu et honore et verecundia digna auctoritas; ampli- tudo potentiae aut maiestatis aut aliquarum copiarum magna abundantia; amicitia voluntas erga aliquem rerum bonarum illius ipsius causa, quem diligit, cum eius pari voluntate. hic, quia de inci- piant. quamquam sunt qui propter utilitatem modo petendam putant amicitiam; sunt qui propter sad usum oratorium relinquatur, utram- que partim non sunt, et quia partim veteres sunt, par
Abbreviated transcription (Latin):
ad modum res obscure dicñdo fueruit aꝑ¬
tiores. sic resaꝑtas obscuriores fieri grõe.
Hẽ ad delib̾ationis p̃cepta ꝑganꝰ. Rer̃
expetũdar̃ triagña sunt. Par aut̃ nũs u
tadar̃ ex ꝯtria parte. Nam ẽ quiodam qđ
sua ui nos alliciat ad seseñ emolum̃to captãs
aliquo s thens sua dignitate. Ꝙ gn̾s untꝰ.

Expanded text:
dmodum res obscurae dicendo fierent apertiores, sic res apertas obscuriores fieri oratione. Nunc ad deliberationis praecepta pergamus. Rerum expetendarum tria genera sunt; par autem numerus vitandarum ex contraria parte. nam est quiddam, quod sua vi nos adliciat ad sese, non emo- lumento captans aliquo, sed trahens sua dignitate, quod genus virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
gͣndes sunt attribute necessitudo. ⁊ affectio
rões primum explicemus Ꝙ aut̃ totum
aũ ex aliqua parte ꝑꝑ se petitur honestũ
nominabamꝰ. Qr̃ cum eius due partes sit
qͣr̾ alt̾a simplex alt̾a disiunctasit simpli¬
cem priꝰ ꝯsid̾emus. Est gͥ in eo gñe om̃s reᷤ
una ui atq uno noĩe amplexa uirtꝰ. Nã
uirtꝰ ẽ animi habitꝰ nat᷑e mͦ roĩ ꝯsentaneꝰ

Expanded text:
grandes sunt adtri- butae, necessitudo et affectio;rationes pri- mum explicemus. Quod aut totum aut aliqua ex parte propter se pe- titur, honestum nominabimus. quare, cum eius duae partes sint, quarum altera simplex, altera iuncta sit, simplicem prius consideremus. est igitur in eo genere omnes res una vi atque uno nomine amplexa virtus. nam virtus est animi ha
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝙ pecunia ẽ. est porio quiddam ex
litatem quo magis expectatur ut amicicia
bona existimatio. Atq ex hus horum ꝯtͣria
facile tacentib nob̾ intelligñtur. S ut expe¬
ditius rõ tͣdatur ea que posumꝰ biuiͭ nõiabũ¬
tur. Nam in pͥmo gn̾e que sunt honesta
appellabuntur que autẽ in scđ̃o utilia. ħ
autem tc̃ia quia partem honestatis ꝯtinẽt.
quia maioꝵẽ uis honestatis iuncta ẽẽ om̃i¬
no ex duplici gn̾e intelligentur. S in meliorẽ¬

Expanded text:
us pecunia est. est porro quiddam ex litatem, quo magis expetatur, ut amicitia, bona existimatio. atque ex his horum contraria facile tacentibus nobis intellegentur. sed ut expeditius ratio tradatur, ea, quae posuimus, brevi nominabuntur. nam, in primo genere quae sunt, ho- nesta appellabuntur; quae autem in secundo, utilia. haec autem tertia, quia partem honestatis continent et quia maior est vis honestatis, iuncta esse omnino et duplici genere intelleguntur, s
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib ⁊ tempestate iam ꝯmutata nauis
in portum ꝑuehitur. Ille aut̃ qui in gla¬
dium incubuerat leuit᷑ sauciꝰ facile ex uul¬
n̾e ⁊ rec̾atus. Nauim c̃ on̾e hoꝵ tͥum suã qͥs¬
q ẽẽ dic̃. hic om̃s scripto ad cãm accedunt

Expanded text:
fluctibus et tempestate iam commutata navis in portum pervehitur. ille autem, qui in gladium in- cubuerat, leviter saucius facile ex vulnere est recrea- tus. navem cum onere horum trium suam quisque esse dicit. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ sue legis ad scriptum ip̃m sentũtiam
qͦ. adungẽ. Cont̾riam legem it̃ aliam sentñ¬
tiam tͣnsduc̾e u̾ si fieri possit ne discrepare.
quidem uid eantur int̾ se. Pt̾remo facẽ sisa
facultatem oabit ũ nr̃a orõe utqͣ lex ꝯserꝰ

Expanded text:
nde suae legis ad scriptum ipsum sententiam quoque adiungere, contrariam legem item ad aliam sententiam transducere, ut, si fieri poterit, ne discrepare quidem videantur inter se; postremo facere, si causa facultatem dabit, ut nostra ratione utraque lex con-
Abbreviated transcription (Latin):
laudatioem ⁊ ꝯfirmatioẽm. Dẽin eiꝰ rei
qͣ de q̃ratur cum eo de quo ꝯst collatio¬
nem eiusmodi ut id de quo q̃ritur
rei de qua ꝯstet simile eẽ iudeatur. Pea ã¬
mirationẽ ẜꝯtñtioẽm ꝑ collationẽ qui fieri
possit uͭ qui ħ equũ eẽ ꝯcedat illd̾ negat ꝙ
re nicħẽẽ scriptum ꝙ cũ de ea ẽẽt scriptũ
de hac isqui scribebat dubitatur̾ neminẽ
arbitt᷑ sit. Bost ea in multis legib multa
ꝑ̃qtͣa eẽ que iccirco p̃tita nemo arbit̾retur
quod ex cet̾is oe quib scriptum sit intelligi
possĩt. Deiñ equitas rei demonstnͣda ẽ ut ĩ
iuridiciali absoluta. Contͣ aut̃ qui dic si¬
militudinẽ infirmare debebit. Quod faci¬
ꝯferatur diu̾sum ẽẽ gnẽ. natura .iii. mag¬
nitudĩe . t̃r. loco. ꝑsona. opiniõẽ. Si quo
ostñdetur. Deiñ quid res c̃re differat demõ

Expanded text:
laudationem et confirma- tionem; deinde eius rei, laudationem et confirma- tionem; deinde eius rei, qua de quaeratur, cum eo, de quo constet, collationem eiusmodi, ut id, de quo quaeritur, ei, de quo constet, simile esse videatur; postea admirationem per contentionem, qui fieri pos- sit, ut qui hoc aequum esse concedare nihil esse scriptum, quod, cum de illa esset scriptum, de hac is, qui scribebat, dubita- turum neminem arbitratus sit; postea multis in le- gibus multa aeterita esse, quae idcirco praeterita nemo arbitretur, quod ex ceteris, de quibus scriptum sit, intellegi possint; deinde aequitas rei demon- stranda est, ut in iuridiciali absoluta. Contra autem qui dicet, similitudinem infirmare de- bebit; quod facinfera- tur, diversum esse genere, natura, vi, magnitudine, tempore, loco, persona, opinione; si, quo ostendetur; deinde, quid res cum re differat, demon-
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ħ pacto. lex si furiosus ẽ agnatoꝵ gen¬
tiliumq in eo pecunia q potestas esto. Et
moritur familia pecuniaq eiꝰ agnatoꝵ
gñtiliumq esto. Qͥdamͣ iudicatꝰ ẽ parẽtẽ
occidisse ⁊ statim ꝙ effugiendi potestas ñ fu¬
it lignee solee in pedeᷤ indite sunt. Os aut̃ ob
uolutumẽ folliculo ⁊ p̾ligatum. Demñ in car
cerem deductꝰ ut ibi eẽt tantisꝑ dum culleꝰ
Int̾ea quidam eius familiaris in carcerẽ ta¬
bulas afferunt: testes adduct̃ ħ ed es quoᷤ ip̃e
iub scribunt tabłe de signantur. De illo pꝰ
supplicium sumr̃. Inter eos qui ħ edeᷤ in ta¬
buł scripti sunt ⁊ int̾ agnatos de ħeditate
ꝯtrou̾sia ẽ. h c̾ta lex que testam̃ti faciẽdi¬
aũ ñ faciendi his qui in eo loco sint adimat
potestatem nulla ꝓfertur. Ex cet̾is legib
m̃ti faciendi potestatem. Locos aut̃ ꝯmu¬
nes in ħ gn̾e argt̃andi hos ⁊ hꝰ eiꝰ mõi qͦ sdã
eẽ arbitramur. Prim̃ eiꝰ scripti ꝙ ꝓferas

Expanded text:
nitur, hoc pacto: lex: si furiosus est, agna- tum gentiliumque in eo pecuniaque eius potestas esto. et moritur, familia pecuniaque eius agnatum gentiliumque esto. Quidam iudicatus est pa- rentem occidisse et statim, quod effugiendi potestas non fuit, ligneae soleae in pedes inditae sunt; os autem ob- volutum est folliculo et praeligatum; deinde est in car- cerem deductus, ut ibi esset tantisper, dum culleus, araretur. interea quidam eius familiares in carcerem tabulas af- ferunt et testes adducunt; heredes, quos ipse iubet, scribunt; tabulae obsignantur. de illo post suppli- cium sumitur. inter eos, qui heredes in tabulis scripti sunt, et inter agnatos de hereditate controversia est. Hic certa lex, quae testamenti faciendi iis, qui in eo loco sint, adimat potestatem, nulla profertur. ex ce- teris legibus menti fa- ciendi potestatem. Locos autem communes in hoc genere argumentandi hos et huiusmodi quosdam esse arbitramur: primum eius scripti, quod proferas,
Abbreviated transcription (Latin):
loci sunt ñ a ꝯstitõe seꝑati s affines hopꝰ
gũmaccõmodati. Nam placet in iudicia¬
tem honestatis. In delib̾ato aut̃ gñe ari¬
stotili placet utilitatẽ. nob̾ aut̃ honesta¬
tem⁊ utilitatẽ. In demonstt᷑o honestatẽ¬

Expanded text:
loci sunt, non a constitutione separati, sed ad fines horum generum accommodati. nam placet in iudiciadam honestatis. in deliberativo autem Aristoteli placet utilitatem, nobis et honestatem et utilitatem, in demonstrativo honestate
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio ẽ. In ħ gñe ut̾mq in partem idẽ
Ex quo ꝯficitur ut sileges due aũ si płes ert̃
aũ qͦtqͦt ert̃ ꝯseruarĩ ñ possint qr. dc̃repẽt
int̾ se ea maxĩe ꝯseruanda putetur q̃ ad¬

Expanded text:
in iudicio est. In hoc genere utramque in partem idem in iudicio est. In hoc genere utramque in partem idem ex quo conficitur, ut, si leges duae aut si plures erunt, aut quotquot erunt, conservari non possint, quia discrepent inter se, sed ea maxime conserva
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e afferat oꝑt̾e accipi demonstrabit. Et qͣ¬
ad modum ei dicebamꝰ qui ab scripto oret ħ
fore utilissim. s quid de equitate ea q̃ cum
adu̾sario staret derogass sic huic qui ꝯtͣ sc̃¬
quid script᷑ ostñde. Deiñ et illo ambiguo
eam partem q̃ sͥ ꝓsit defende aũ ubi dif¬
finoem induc̾e ⁊ illiꝰ u̾bi ium qud urgeri
cum equitate cã ab unoabit necõ multũ ꝓ¬
lenierit ac diluerit. loci uͦ ꝯmunes cet̾i ex
assumptiõis partib in utrãq partẽ ꝯue¬
niẽt. Pret̾ea aut̃ eius qui ascripto dic legeꝰ
qui scripserit defendatur. Ex ꝯtͣriis aut̃ le¬
gib ꝯtrou̾sia nascitur c̃ int̾ se due uidñt᷑ le¬
ges aũ płes discrepare ħ mͦ. lex ẽ. Qui tiran
ꝑrimos cognatiõe magistͣtꝰ necato. Alexan
orum ꝰ ap̃ phereos intessalia tirannidẽ occu
parat uxor sua cui thebe nom̃ fuit. noctu
cum simł cubarent occidit. ħ filium suũ

Expanded text:
ipse afferat, opor- tere accipi demonstrabit. et quemadmodum ei dice- bamus, qui ab scripto diceret, hoc fore utilissimum, si quid de aequitate ea, quae cum adversario staret, derogasset, sic huic, qui contra scrquid scriptum osten- dere; deinde ex illo ambiguo eam partem, quae sibi prosit, defendere aut verbi definitionem inducere et illius verbi vim, quo urgeri cum aequitate causa abundabit, necessario multum p acrimoniam lenierit ac diluerit. Loci autem communes ceteris ex assumptionis parti- bus in utramque partem convenient. praeterea autem eius, qui a scripto dicet: leges qui scripserit, defendatur. Ex contrariis autem legibus controversia nascitur, cum inter se duae videntur leges aut plures discrepare, hoc modo: lex: qui tyrannue eius proximos cognatione magistratus necato. Alexan- drum, qui apud Pheraeos in Thessalia tyrannidem occu- parat, uxor sua, cui Thebe nomen fuit, noctu, cum si- mul cubaret, occidit. haec filium suum,
Abbreviated transcription (Latin):
si h accadiss eoꝵ aliquid in quib aũ cã sit ho¬
nestissiꝰ aũ necessitudo c̾tissima. tc̃ ne accusa¬
retis:. At qui ħ nꝰquã lex excip̃. Nongꝰ omĩa
scriptis s q̃gam quę ꝑspicua sint tacitis ex¬
ceptionib cau̾i. Dem̃ nullã rem neq legibꝰ
neq scriptura ulla deniq neq in sermone
qͥdem cotidiano atq imꝑus domesticis re¬
ite posse ãministrͣi sumꝰ quisq uelit u̾ba
ex pectare ⁊ ñ ad uoluntatem eiꝰ qui ea u̾ba
huẽrint accedẽ. Deiñ ex utilitatis ⁊ hone¬
statis partib ostñde qͣm inutile aũ qͣm t̾pe
sit id quod adu̾sarii dicant fieri oꝑtusse.
utile. aũ qͣm honestum sit. Dein leges caraᷤᷤ
scriptum ẽ utilitatẽ ⁊ eoꝵ qui scripsert̃ sa
pĩam ⁊ diligñtiam. Postea quid sit lex descri
tiam eiꝰ ñ qui scriptum seqͣtur. Dem̃ qͣm ĩ¬
dignums eod̾ affici supplicio eũ qui ꝑꝑ aliꝙ¬

Expanded text:
si hoc acci- disset? eorum aliquid, in quibus aut causa sit honestissima aut necessitudo certissima: tamenne ac- cusaretis? atqui lex nusquam excepit; non ergo omnia scriptis, sed quaedam, quae perspicua sint, tacitis exceptionibus caveri; deinde nullam rem ne- que legibus neque scriptura ulla, denique ne in ser- mone quidem cotidiano atque imperiis domesticis recte posse administrari, si unus quisque velit verba spectare et non ad voluntatem eius, qui ea verba habuerit, accedere; deinde ex utilitatis et honestatis partibus ostendere, quam inutile aut quam turpe sit id, quod adversarii dicant fieri oportuisse utile aut quam honestum sit; deinde leges nobis scriptum est, utilitatem et eorum, qui scripserint, sa- pientiam et diligentiam; postea, quid sit lex, descri- tiam eius, non qui scripturam sequatur; deinde, quam indignum sit eodem affici supplicio eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pena statuatur. Nã maxime ꝯseruanda ẽ
ea q̃ ꝯiligñtissima ⁊ scã ẽ. De iñ utͣ lex iube¬
at utͣ uet. Nam sepe ea q̃ uentat qͣsi exce
ptiõe Icorrig̾e uidr̃ illã que iub. Deiñ utͣ
lex degñe om̃i utͣ de parte quadã. ut ꝯmu
deat᷑. Nam q̃ in partem aliqͣm ⁊ q̃ inc̾tam
Nami id quod statim faciendum sit priꝰ ꝑfici

Expanded text:
poena statuatur; nam maxime conservanda est ea, quae diligentissime sancta est; deinde, utra lex iubeat, utra vetet; nam saepe ea, quae vetat, quasi exce corrigere videatur illam, quae iubet; deinde, utra lex de genere omni, utra de parte quadam; utra codeatur; nam quae in partem aliquam et quae in certam nam id, quod statim faciendum sit, perfici
Abbreviated transcription (Latin):
dabr̾ ꝯmunibꝰ utsq locis uti oꝑtebit. Ex scͥ¬
ipis que seripta sunt utitur alt̃ ad id quod
seotorem sensisse dic omnẽ adiunget dic¬
tionem. Scriptoris aut̃ sentñtia ab eõ qui se
sentũdia defendet. tum semꝑ ad idem specta¬
re⁊ idem uelle demonstbitur tum autẽer
fco. au̾ ex euentu aliquo ad tempꝰ idꝙ in
sticuit accõmodatur. Semꝑ adidem ħ m̃ p̃eetat¬

Expanded text:
imque locis uti oportebit. Ex scripsis, quae scripta sunt, utitur, alter ad id, quod scriptorem sensisse dicet, omnem adiungit dictionem. scriptoris autem sententia ab eo, qui sen- tentia se defendet, tum semper ad idem spectare et idem velle demonstrabitur; tum ex facto aut ex eventu aliquo ad tempus id, quod instituit, accommodabitur. semper ad idem specta
Abbreviated transcription (Latin):
lib in cãis uti oꝑtebit. Si ħ mͦ scripͥss ĩsto u̾bo
usus ñ eẽt. ñ isto loco u̾bũ istud collocass Nam
ex his sentñtia scriptoris maxĩe ꝑspicit᷑. Demñ
quo tp̃r scriptum sit q̃rendũ ẽ. ut eũ qͥd uo¬
ꝯluisse ineiꝰ mõi tpr u̾isimile sit intelligat᷑
P ex delib̾atiõis partib quid utiliꝰ ⁊ quid hone¬
stiꝰ. ⁊ illi ascribũdum ⁊ his ad ꝯꝓbandum sit

Expanded text:
n causis uti oportebit: hoc modo scripsisset, isto verbo usus non esset, non isto loco verbum istud con- locasset. nam ex his sententia scriptoris maxime perspicitur. deinde quo tempore scriptum sit, quaeren- dum est, ut, quid eum voluisse in eiusmodi tempore veri simile sit, intellegatur. post ex deliberationis partibus, quid utilius et quid honestius et illi ad scri- bendum et his ad con
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. aũ er eo quod ꝑsonis. aũ ex eo qd̾ negocuis
ẽ atebutũ. ac ꝑ sonis has resattͥbutas putamꝰ
Nom̃ naturã. uictum. fortunã. habitum.
a ffectionẽ. studia. c̃silia. fc̃a. casus. orõnes.¬
indigemꝰ ad hanc p̃ceptionẽ faciliꝰ ẽ. hee auc̃
partim diuino. partim mortali ingñe u̾sant᷑
le. Anmuliebre sit. ⁊ in natiõe. prĩa. cogna¬
tiõe. etate. natiõe. g̃cꝰ an barbarꝰ. Prĩa: athe¬
niensis. an lacedemoniꝰ. Cognatiõe quibꝰ maio¬
rib. quibꝰ ẽsanguineis. Etate. puer. an ado¬
lescens. Natu gͣndior: an senex. Pret̾ea c̃moda
inc̃moda. Consid̾atur ab natura data aĩmo
sit. Acutꝰ an ebetior. Memor an obliuiosus

Expanded text:
ntur aut ex eo, quod personis, aut ex eo, quod negotiis est attributum. Ac personis has res attributas putamus: nomen, naturam, victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, orationesindigemus ad hanc praeceptionem, facilius est. eae autem partim divino, partim mortali in genere ver- le an muliebre sit, et in natione, patria, cognatione, aetate. natione, Graius an barbarus; patria, Atheniensis an Lacedaemonius; co- gnatione, quibus maioribus, quibus consanguineis; aetate, puer an adlescens, natu grandior an senex. praeterea commoda et incommoda considerantur ab natura data animo sit, acutus an hebetior, memor an obli- viosus
Abbreviated transcription (Latin):
uitd̃m ĩmolar. Haute quidã cum adu̾satem¬
pestate in alto iactarentur uouert᷑ si eo portu
tłm immolaturos. Casu aut̃ erat in eo portu
fanum diane eiꝰ cui uitłm immolare ñ lice¬
bat. Imprudñteᷤᷤ legis uitłm cum exissent ĩ
molauerunt. Accusant᷑. intñtio ẽ. Uitłm ñĩ¬
molastis ei dõ cui ñ licebat. Depulsio ẽ in ꝯcessi
gnꝰ ee ꝓbaris. ludicõ ẽ. cum id fecerĩt quod ñ
oꝑtuerit ⁊ id ñ oꝑt̾e nescierit sĩt supplicio ne¬
dignus Casus aut̾e infertu in ꝯcessionẽ. cum
demonstrabr̃ aliq̃ fortune uis uoluntati obsti

Expanded text:
um immolaret. Nautae quidam cum adversa tempestate in alto jactarentur, vovebant, si eo portu  ibi esset, se immolaturos. Casu erat in eo portu fanum Dianae, cui vitulum immolare non licebat. Imprudentes legis, cum exissent, vitulum immolaverunt. Accusantur. Intentio est: Vitulum immolastis ei Deae gnus es. iudicatio est: cum id fecerit, quod non oportuerit, et id non oportere nescierit, sitne supplicio dignus? Casus autem inferetur in concessionem, cum demon- stratur aliqua fortunae vis voluntati obsti
Abbreviated transcription (Latin):
tisse ut in hac. Cum lacedemoniis lex eẽt ut ho¬
stias nͥ ad sacrificium quoddã redemptor p̾bu¬
iss capitale eẽt. hostias qͣui redim̾at cũ sacrifi¬
cii dies instaret in urbem ex agro incep̃ ag̾e. c̃
nꝰ ⁊ uehems factꝰ ẽ ut eo tͣduci uictime nullo
mͦ possẽredemptor sue uoluntatis ostendñde cã¬

Expanded text:
tisse, ut in hac re: Cum Lacedaemoniis lex esset, ut hostias nisi ad sacrificium quoddam redemptor praebuisset, capitale esset, is qui redemerat, cum sacrificii dies instaret, in urbem ex agro agere hostias conus et vehemens factus est, ut eo traduci victimae nullo modo possent. Redemptor, suae voluntatis ostendendae ca
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾e. uẽ ꝓͥ uiro fo̾iti  ꝯtͣ parricidam. Turpe genꝰ
intelligr cum aũ honesta res oppugnatur. aũ
defenõitur turpis. Dubium genꝰ : cum hẽ in
se cãm⁊ honestatis : turpitudinis partem. humi¬
modari. Exordioꝵ sunt .ii. gn̾a. Principium ꝙ
g̃ce ꝓhemium appellatur. ẽt insinuatio que e¬
dopos nominatur. Principiũ: ꝙ statim audi¬
toris animũ nob̾ idoneum reddimꝰ ad audiẽ¬
dum. Id ita sumr̾ ut attñtos. docile̾. bñiuoloꝰ
auditores hr̃e possimꝰ. Sigenꝰ cãe dubium ha¬
bebimꝰ abnĩuolentia principium ꝯstituemꝰ
neqͦ illa turpitudinis pars nob obeẽ possit.
Sin humile genꝰ caẽ erit faciemꝰ attñtos. Sin
turpe cãe gẽnus erit insinuatione utñdum :
de qua pꝰtius dicemꝰ nͥ quid nacti erimꝰ. qr̃ ad¬
u̾sarios criminando bñiuolentiã caꝑe possi¬
mꝰ. Sin honestum genꝰ cãe erit licebit recte ⁊
simꝰ dicturi expon̾e. Sin pͥncipio uti nolemꝰ: a
lege. aut abscriptura. aut ab aliquo firmissi¬

Expanded text:
debere ut pro viro forti contra parricidam. Turpe genus intellegitur, cum aut honesta res obpugnatur aut defenditur turpis. Dubium genus est, cum habet in causa et honestatis et turpitudinis partem. Humiadcommodari. Exordiorum duo sunt genera: principium, quod Graece prohemium appellatur, et insinuatio, quae epodos nominatur. Principium est, cum statim auditoris animum nobis idoneum reddimus ad audiendum. Id ita sumitur, ut attentos, ut dociles, ut benivolos auditores habere possimus. Si genus causae dubium habebimus, a benivolentia principium constituemus, ne quid illa turpitudinis pars nobis obesse possit. Sin humile genus erit causae, faciemus attentos. Sin turpe causae genus erit, insinuatione utendum est, de qua posterius dicemus, nisi quid nacti erimus, qua re adversarios criminando benivolentiam captare possimus. Sin honestum genus causae erit, licebit recte vel simus dicturi, exponere. Sin principio uti nolemus, ab lege, ab scriptura, aut ab aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
tates camꝯ si in tota ornatiõe sint comꝑan
de. ħ: ut auditoreᷤ sese ꝑpetuo nob̃ atcñtoᷤ
docilẽ. bñiuoloᷤ. p̃beant. tm̃ heͥe ꝑ exordiũ
tioso exordio utamur: que uitia uitanda
sint docebo. In exordienda cã seruandũ ẽ
ut lenis sit sermo. ⁊usitata u̾bor̃ ꝯsuetudo
ut ñ apꝑata uideatur oro eẽ. Uitiosum exor¬

Expanded text:
tates tametsi in tota oratione sunt contates tametsi in tota oratione sunt conest, ut auditores sese perpetuo nobis adtentos, dociles, benivolos praebeant, tamen id per exordium tioso exordio utamur, quae vitia vitanda sint, docebo. Exordienda causa servandum est, ut lenis sit sermo et usitata verborum consuetudo, ut non adparata videatur oratio esse. Vitiosum exor
Abbreviated transcription (Latin):
ad cãm de eo quod adu̾sarii firmissimum sͥ
adium̃tum putarint pͥmũ nos dicturoᷤ pol¬
licebimur aũ ab adu̾sarii dicto erordiemur¬
aut dubitõne utemur ꝗ potissimũ dicamꝰ
aut cui loco pͥmũ respondeamꝰ cũ ãmirone
Si defessierunt audiendo ab aliqua re que ri-¬
sum mou̾e possit ab apologo. a fabula. u̾isi¬
mili imitõne. depͣuata inuersione: ab ambi¬
one. littãrum mutõne. p̾t̾ea expectõe. simi¬
litudine. nouitate. historia. u̾su. ab alicuiꝰ
int̾pellatione. aũ arrisioẽ. Si ꝓmiserimꝰ
alit᷑ ac ꝑati fuerimꝰ nos eẽ dicturos. Nos ñ
leant quod nos fcuri sumꝰ. br̃ exponemꝰ. In¬
scripsimꝰ. aũ bñiuolũ. aũ attñtũ. aũdocilẽ
faciamꝰ auditorẽ. At insinuatio eĩmĩ ẽe deb¬
ut occulte ꝑ dissimulationem eadem om̃a
illa conficiamꝰ ut ad eandem cõm̃itatem in
dicendo ꝑuenire possimꝰ. Uer̃̾ hee .iii. utili¬

Expanded text:
ad causam: de eo, quod adversarii firmissimum sibi ad causam: de eo, quod adversarii firmissimum sibi adiumentum putarint, primum nos dicturos pollicebimur; ab adversarii dicto exordiemuraut dubitatione utemur quid potissimum dicamus, aut cui loco primo respondeamus cum adfirSi defessi erint audiendo, ab aliqua re, quae risum movere possit, ab apologo, fabula verei simili, imitatione depravata, inversione, ambione, litterarum mutatione, praeter expectationem, similitudine, novitate, historia, versu, ab alicuius interpellatione aut adrisione; ‹si promiserimus› aliter ac parati fuerimus, nos esse dicturos, nos nonleant, quid nos facturi sumus, breviter exponemus. CAaescripsimus, aut benivolum aut attentum aut docilem faciamus auditorem: at insinuatio eiusmodi debet essut occulte per dissimulationem eadem illa omnia conficiamus, ut ad eandem commoditatem in dicendi opere venire possimus. Verum hae tres utili
Abbreviated transcription (Latin):
adium̃tis mag̃ qͣm u̾itati eos ꝯfidẽ aꝑiemꝰ. In
ꝯtemptiõem̃ adducemꝰ. si mertiã. ignauiam.¬
si res eorum fortit̃. sapienter. mansuetẽ. ma¬
res animum auditoris alienat a nob̾ aũ
c̃ animꝰ auditoris ꝑsuasus ẽẽ uidr̃ ab his
quiꝰ ꝯͣt᷑ dixerunt aut cum defessus ẽ cos
audiendo qui añ dixerunt. Si cã turpi¬
tudinem habebit exordiri pot̾imꝰ his
spectari oꝑt̾e ñ plac̾e nob̃ ip̃is que fc̃a
dicantur ab adu̾sariis ⁊ ẽẽ indigna aũ ne-¬
faria. Deiñ cum diu rem auxerimꝰ nicħ
simile a nob̾ fcm̃ ostñdemus aũ aliquor̃
iudicium de similicã au de ead̃ aũ de
maiore aũ de minore ꝓferemꝰ. Deiñ ad
nrãm cam pedetentim accedemꝰ ⁊ simi¬
litudinem ꝯferemus. It̾ si negabimꝰ nos
de adu̾sariis aut de aliquare dicturos ⁊ tm̃ oc¬
dem auditorib neq enim ñ facile scire pot̾i
Gͦ si fidem fcãm putabimꝰ. his rebi iͦnsinuabimꝰ

Expanded text:
adiumentis magis quam veritati eos confidere aperiemus. In adiumentis magis quam veritati eos confidere aperiemus. In contemptionem adducemus, si inertiam ignaviam,si res eorum fortiter, sapienter, mansuete, mares animum auditoris a nobis alienat; aut cum animus auditoris persuasus esse videtur ab iis, qui ante contra dixerunt; aut cum defessus est eos audiendo, qui ante dixerunt. Si causa turpitudinem habebit, exordiri poterimus his spectari oportere; non placere nobis ipsis, quae facta dicantur ab adversariis, et esse indigna aut nefaria; deinde cum diu rem auxerimus, nihil simile a nobis factum ostendemus; aut aliquorum iudicium de simili causa aut de eadem aut de minore aut de maiore proferemus, deinde ad nostram causam pedetemptim accedemus et similitudinem conferemus. Item si negabimus nos de adversariis aut de aliqua re dicturos, et tamen ocdem auditoribus - neque enim non facile scire poteriergo si fidem factam putabimus, his nos rebus insinuabimus