comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rimum consupsergssicut et ipse
cuius instituta seq bant᷑ fecerat
timen ꝑmulta nobis p̃cepta di¬
alio exfonte p̃ceptores dicen¬
diemanauer̃ : queͥitẽ ꝑ multũ
addicendũ siquidars ꝓfecit
opitulatis enã fuit tempore¬
eodemquo aris toteles magnus et
nobilis rethorso crates cuius ipsus
quã constet eẽ artẽ ñ inuenimus
Discipulorũ autẽ atq eorũ qui pro
tinus abac sunt disciplina profecti
multadearte p̃cepta repperimus :
exhisduabus diũsis sicutifamilis
quar̃ altera cuuersaret in philoso¬
phia non nullam rethoricae quoq
artis sibi curam as sumebat : Al¬
tera uero omindicendierat stu¬
dio et p̃ceptione occupati. unum
quoddĩ .ẽ. conflatũ genus a pos¬
teriorib: qui abutrisq: eaq̃ cõmo¬
de diciuidebantur insuas artis
contuler̃: quos ipsos simulatq
illos superiores nos nobis om̃s quo¬
ad faculta stulit ꝓposuimus et
ex nr̃a quoq ñ n hil in cõmone

Expanded text:
rimum con- sumpserunt, sicuti ipse, cuius instituta sequebantur, fe- cerat, tamen permulta nobis praecepta dii quoque alio ex fonte praeceptores di- cendi emanaverunt, qui item permultum ad dicendum, si quid ars proficit, opitulati sunt. nam fuit temporeeodem, quo Aristoteles, magnus et nobilis rhetor Iso- crates; cuius ipsius quam constet esse artem non in- venimus. discipulorum autem atque eorum, qui pro- tinus ab hac sunt disciplina profecti, multa de arte praecepta reperimus. ex his duabus diversis sicuti fa- miliis, quarum altera cum versaretur in philosophia, nonnullam rhetoricae quoque artis sibi curam assume- bat, altera vero omnis in dicendi erat studio et prae- ceptione occupata, unum quoddam est conflatum ge- nus a posterioribus, qui ab utrisque ea, quae com- mode dici videbantur, in suas artes contulerunt; quos ipsos simul atque illos superiores nos nobis omnes, quoad facultas tulit, proposuimus et ex nostro quoque nonnihil in commune
Abbreviated transcription (Latin):
nus & re familiari cuius diligẽ
colec& ut uitem manu cius insti¬
tutam satis const& ccclx uasa
edidisse sed maxime flagbat libi¬
dinib inmulierib usq adĩfuu¬
am oris Dicto ꝙͦ nõ infaccto nota¬
tum fuerunt cuiusdam qui euu
inturba osculum sibi ingeẽtem
qꝗͣ iefugiens deuitare non possit.
Uis tu inꝗt magistet quo ie festi¬
natem aliquẽ uides obligutite:¬
uintia quosdam ueteres libellos:
apd grãmatistam durante ad he
abolita sicut Romȩ. hos cũ dili¬
gentius repetẽ atq alios deinceps
minus in propoito mansit. Mul¬
taq exemplatia contracta emen¬
dare ac distinguẽ & ad notarecu¬
rauit. Soli huic nec ulli pixteita
grãmatic s ꝑti deditus. Hic non
tã discipulos ꝗ̃ secfatores aliquõ
habuit nũꝗͣ n ita docuit ut ua¬
gistti ꝑsonam substinẽt. Unum
& alteꝵ uel cum plurimi tres aut
qua tuõ post metidianis hotis
admittẽ solebat. Cubansq intẽ
de quibusdã minutis q̃sliũclis xdit̃

Expanded text:
minus ex re familiari; cuius diligentminus ex re familiari; cuius diligentcoleret, ut vitem manu eius insitam satis constet CCCLX uvas edidisse. Sed maxime flagrabat libidinibus in mulieres, usque ad infamiam oris; dicto quoque non infaceto notatum ferunt cuiusdam, qui cum in turba osculum sibi ingerentem quanquam refugiens devitare non posset, "Vis tu," inquit, "magister, quotiens festinantem aliquem vides, abligurire?vincia quosdam veteres libellos apud grammatistam, durante adhuc abolita sicut Romae. Hos cum diligentius repeteret atque alios deinceps minus in proposito mansit; multaque exemplaria contracta emendare ac distinguere et annotare curavit, soli huic nec ulli praeterea grammatices parti deditus. Hic non tam discipulos quam sectatores aliquot habuit. Nunquam enim ita docuit ut magistri personam sustineret; unum et alterum, vel cum plurimos tres aut quatuor postmeridianis horis admittere solebat, cubansque interde quibusdam minutis quaestiunculis edidit.
Abbreviated transcription (Latin):
cum ex oratione Tybecium rep̃¬
hendiss& affirmanie Atcio ca¬
pitone & esse illud latinum si
nõ esset futuꝵ certe iam inde m̃
uerbo nõ potes pugilem olim
fuisse Assinius gallus hoc ĩ eum
epigrãmate ostendit Qui captit
ad Peuã didic̾ glossemata nobis
mout ferunt Textrinũ deinde
Hecilem filium dum comitat᷑
in scholam litteras didic postẽ
manumissus docuit Romȩ. ac
principẽ locum inter grãmati
Claudio praedicãtib nemĩ mi¬
nuo institutionẽ pueroꝵ uel u¬
uenum cõmutendam. S& capi¬
chat homines cum memotia teꝵ
tum facilitate sẽmonis: nec nõ
et̃ poemata faciebat ex tempote.
metris Artogancia fuit tanta unt
A Uatronem porcum appellaa
secum et natas& morituras Iras
iactara Nomẽ suum ĩ bucoli¬
cis nõ temẽ poi̾tum sed p̃sagãte
matum palemonẽ iudicem
Gloriabat et̃ latrones qͥndam
sib ꝑꝑ nominis celebritatẽ par¬
sisse Tuxutie ita indulsu u
aniua carp& ac nõ multor

Expanded text:
cum ex oratione Tiberi verbum reprcum ex oratione Tiberi verbum reprehendisset, affirmante Ateio Capitone, et esse illud Latinum, et si non esset, futurum certe iam inde: "Mverbo non potes." Pugilem olim fuisse, Asinius Gallus hoc in eum epigrammate ostendit: "Qui 'caput ad laevam' didicit, glossemata nobi Pmo, ut ferunt, textrinum, deinde herilem filium dum comitatur in scholam, litteras didicit. Postea manumissus docuit Romae ac principem locum inter grammaticClaudio praedicantibus, nemini minus institutionem puerorum vel iuvenum committendam. Sed capiebat homines cum memoria rerum, tum facilitate sermonis; nec non etiam poemata faciebat ex tempore. metris. Arrogantia fuit tanta, ut M. Varronem porcum appellaret; secum et natas et morituras litteras iactaret; nomen suum in "Bucolicis" non temere positum, sed praesagante matum Palaemonem iudicem. Gloriabatur etiam, latrones quondam sibi propter nominis celebritatem parsisse. Luxuriae ita indulsit, ut annua caperet, ac non multo
Abbreviated transcription (Latin):
stria educatoris sui altiora stu¬
dia ꝑcep ac micenati pro graie¬
matico muni̾ datus est Cuicu
cum se gratum ac acceptũ in mo¬
dum amici uidẽt qꝗ asserente.
matre ꝑmansit. in instatuser¬
uiuiti. pñtemq conditionem
uee origidi ał poseu quade cito
marumissas angustoret insinu¬
atis est quod eleganie curã ordli¬
nandatum bibliotheraꝵ in Qͣ¬
bellos ineptiaꝵ. qui nũc iocotũ
scibuni componẽ instituit ab¬
soluitq .c. et l. quib et aĩmos
diuesi opis postea addidit et sẽ
sit noaem genus togatoꝵ in sc̃p¬
sitꝙ trabeatas
umslatini eractor modestios in
aduocatioe quadam Nam int̾¬
dum & cauis agebat soloetisim̃
abaduet sario factumusq adeo
argtiẽ pseterauit quod cassius
scuerus interpellatis iudicib di¬
lationem petiit. ut litigatõ suu̾
alium grãmaticum adhiberet
qñ nõ putat is cum aduẽsario
de iute. sed sibi de soloetismocõ¬
ttouersiam futuram. Hic idem

Expanded text:
stria educatoris sui altiora stustria educatoris sui altiora studia percepit, ac Maecenati pro grammatico muneri datus est. Cui cum se gratum et acceptum in modum amici videret, quanquam asserente matre, permansit tamen in statu servitutis praesentemque condicionem verae origini anteposuit; quare cito manumissus, Augusto etiam insinuatus est. Quo delegante, curam ordinandarum bibliothecarum in Ocbellos "Ineptiarum," qui nunc "Iocorum" inscribuntur, componere instituit, absolvitque C et L, quibus et alios diversi operis postea addidit. Fecit et novum genus togatarum inscripsitque trabeatas. nis Latini exactor molestissimus, in advocatione quadam nam interdum et causas agebat soloecismum ab adversario factum usque adeo arguere perseveravit, quoad Cassius Severus, interpellatis iudicibus, dilationem petiit, ut litigator suus alium grammaticum adhiberet; quando non putat is cum adversario de iure sibi, sed de soloecismo controversiam futuram. Hic idem,
Abbreviated transcription (Latin):
lium ut Uetrio quoque flacco
comꝑaret dimissa repente scho¬
la transiit ĩ sexti philosophi secta
ERIBONTUS A phropifius
hilii seruus atq discipulus.
mox a scrobonia uxõis filia ꝗ
prior augusti uxor fuetat. ⁊edẽp¬
tus & manumissus docuit quo
uerius tempore cuius ẽt libris
de Orthographia rescͥpsit non
sine insectatione studiorum
morumq eius
gusti libertus. natione hispamꝰ
alexandria capta. studiose it
audiuit & imitatus est Corne¬
Lium alexandrum grãmaticũ
gręcum quẽ pꝑ antiquitatis no¬
ticiam poly historẽ multi: ꝗdã
historiam uocabãt. Prȩfuit pa¬
latinę bibliothecȩ nec setius plu¬
timos docuit. fuitip familiatss
Quidio pocier  lodio licinio.
dũ pauꝑemi dccessisse tradidit
et liberalitate sua quoadiuxĩt
sustentatum huits libertus fui
Tulius modestus instudiis atq
doctrina uestigia patni sęquuti
AIUS MELISSUS. sp̃oletina¬
tus ingenitus sed ob discordia
ꝑentum expoi̾tus cura & indu¬

Expanded text:
lium, ut Verrio quoque Flacco lium, ut Verrio quoque Flacco compararetur, dimissa repente schola, transiit ad Q. Sexti philosophi sectam. Scribonius Aphrodisius, Orbilii servus atque discipulus, mox a Scribonia Libonis filia, quae prior Augusti uxor fuerat, redemptus et manumissus, docuit quo Verrius tempore, cuius etiam libris "De Orthographia" rescripsit, non sine insectatimorumque eius. gusti libertus, natione HispanusAlexandria capta studiose et audiit et imitatus est Cornelium Alexandrum grammaticum Graecum, quem propter antiquitatis notitiam Polyhistorem multi, quidam Historiam vocabant. Praefuit Palatinae bibliothecae, nec eo secius plurimos docuit; fuitque familiarissimus Ovidio poetae et Clodio Licino Lidum pauperem decessisse tradit et liberalitate sua, quoad vixerit, sustentatum. Huius libertus fuit Iulius Modestus, in studiis atque doctrina vestigia patroni secutus. C. Melissus, Spoleti natus ingenuus, sed ob discordiam parentum expositus, cura et indu
Abbreviated transcription (Latin):
sed et prȩmio ꝗd uictor aufer&
Iserat liberalis antiquus. pulche
at carior qt̃e abaugusto qͦ nepo¬
tibus cius pręceptor electus itã sũ
in palatium cum toba schola
Ueꝵ ut neꝑ amplius post hac
discipulum recipe. Docuitque
in atrio Catilinȩ domus. quȩ ꝑs
ex actȩ sub Tiberio. Statuã hab&
preneste in suꝑiore fori patte cit¬
ca hemydium inqꝰ fastos a seor¬
dinatos & marmori ꝑite incisos
publicaret.
RassITIUS genẽ Tarentinus
ordinis libertini cognomie pa.¬
sicles mox pansamꝰ se trãs noĩa.¬
uit. Hic initio circa scenã uesa.¬
tusẽ dum Mimographos adiu¬
uat Dem̃ in percula docuit donꝰ
comentario ⁊ myrnȩ edito adeo
inclaruit ut hat de coscribẽnt᷑
Uni crassitiose credẽ ⁊mirnã.
probauit Desinite in docti coniu¬
gio hãc petẽ Soli crassitio sedix
nubere uelle. Intima cui soliuo¬
ta sua extiteit. Sed cum edocer&
iam multos ac nobiles in his Iu¬
rium Antonium Triumuiri fi¬

Expanded text:
sed et praemio quod victor auferret. sed et praemio quod victor auferret. Id erat liber aliquis antiquus pulcher aut rarior. Quare ab Augusto quoque nepotibus eius praeceptor electus, transiit in Palatium cum tota schola, verum ut ne quem amplius posthac discipulum reciperet; docuitque in atrio Catulinae domus, quae paratis exactae sub Tiberio. Statuam habet Praeneste, in inferiore fori parte contra hemicyclium, in quo fastos a se ordinatos et marmoreo parieti incisos publicarat. L. Crassicius, genere Tarentinus, ordinis libertini, cognomine Pasicles, mox Pansam se transnominavit. Hic initio circa scenam versatus est, dum mimographos adiuvat; deinde in pergula docuit, donec commentario "Zmyrnae" edito adeo inclaruit, ut haec de eo scriberentur: "Uni Crassicio se credere Zmyrna probavit Desinite indocti coniugio hanc petere Soli Crassicio se dixit nubere velle Intima cui soli nota sua exstiterint. Sed cum edoceret iam multos ac nobiles, in iis Iullum Antonium, triumviri fi
Abbreviated transcription (Latin):
rauit laustraꝵ & Lurconem et
nebulonem popinonẽq appel¬
Lans & uita scriptisque monstro¬
sum pręterea priscoꝵ catõisq
uerboꝵ in erlidissimũ futẽ traditꝰ
aut puer adhuc catenis subreptũ¬
Ecclius epirota Tusculinatus li
ni ruptam. M agrippę dicẽt
su pectus in ea & ob hoc remotuᷤ
ad cornelium gallum se contu.¬
lit uixit que una familiarissi¬
me quođd ipsi gallo inter grauiꝰ¬
sima cumina ab Augusto obi¬
icit᷑. Post dein damnationem
mortẽq galli scholam aperuib
sed ut pau̾cis & tm̃ adolescẽtib
pixcipet prȩcextato nemininisi
si cuius parenti hoc offĩtiũ nega.
lium et alios poctas nouos prae¬
legẽ coepisse. quod et̃ domiti Mã¬
si uersiculus indicat. Epirota.
tenelloꝵ miracula uatum
ERRIUS FLaccuS libertinus
docendi gn̾e maxime claruit.
Nanque ad exercitandum discẽ¬
tium ingenia &quales inte̾ se.
cõmitete solebat propo̾ita nõ
solum materia quã scriberent

Expanded text:
raverit, lastaurum et lurconem et raverit, lastaurum et lurconem et nebulonem popinonemque appellans, et vita scriptisque monstrosum, praeterea priscorum Catonisque verborum ineruditissimum furem. Traditur autem puer adhuc Athenis subreptuecilius Epirota, Tusculi natus, lini nuptam M. Agrippae doceret, suspectus in ea et ob hoc remotus, ad Cornelium Gallum se contulit vixitque una familiarissime, quod ipsi Gallo inter gravissima crimina ab Augusto obicitur. Post deinde damnationem mortemque Galli scholam aperuit, sed ita ut paucis et tantum adulescentibus praeciperet, praetextato nemini, nisi si cuius parenti hoc officium negare lium et alios poetas novos praelegere coepisse, quod etiam Domitii Marsi versiculus indicat: "Epirota, tenellorum nutricula vatum. M. Verrius Flaccus libertinus docendi genere maxime claruit. Namque ad exercitanda discentium ingenia aequales inter se committere solebat, proposita non solum materia quam scriberent,
Abbreviated transcription (Latin):
pcio & M aito Memmnio. sedcum
coditillos mẽmii ad pompciuxo¬
tem de stupro ꝑtuliss & proditũ
abco pompcium offendĩt domo¬
q ei interoictum est ⁊uit et ar
Ciceronis familiaris incuiuse¬
pistola ad Dolobellam hȩc deco
legimus Nil Rome gerit quod
dicum iudicem esse profeit alter
opinor duobꝰ uersictilis expẽsum
alter Aristarchus hoc obelisciego
tanꝗͣ criticus antiquos iudicatus
scribis si ita me habuero ut eius
humanitate frui possem ĩpͥmis
uellem mecum illum habe̾ sed
mihi sollicitudo & recessus pro¬
uintia est Prȩterea nosti inter
nitiȩ nri imbecillitatem mollici¬
em consuetudinem coitus Cur
ergo illi molestus esse possim uolũ
com̃es. defuncto co filusq eius scho¬
la se sustentauit. docuitq ĩ cari¬
nis adtelluris. Inqua regiõe pou¬
peiorũ domus fuerat ac tantoa¬
more erga patroni memoriã exti¬
tit ut Salustium historicum qͥ
cũ oris improbi aĩo inueretundo
scripsiss& accrbissia satura lace¬

Expanded text:
peio et C. Memmio; sed cum peio et C. Memmio; sed cum codicillos Memmi ad Pompei uxorem de stupro pertulisset, proditus ab ea, Pompeium offendit, domoque ei interdictum est. Fuit et M. Ciceronis familiaris; in cuius epistula ad Dolabellam haec de eo legimus: "Nihil Romae geritur quod strum et Vidium iudicem esse. Profert alter, opinor duobus versiculis, expensum Niciae; alter Aristarchus hos obelizei:o ego tanquam criticus antiquus iudicaturuscribis, si ita me haberem ut eius humanitate frui possem, in primis vellem mecum illum habere; sed mihi solitudo et recessus provincia est. Praeterea nosti Niciae nostri imbecillitatem, mollitiam, consuetudinem victus. Cur ergo illi molestus esse velim, cum micomes, defuncto eo filiisque eius schola se sustentavit; docuitque in Carinis ad Telluris, in qua regione Pompeiorum domus fuerat, ac tanto amore erga patroni memoriam exstitit, ut Sallustium historicum, quod eum oris probi, animo inverecundo scripsisset, acerbissima satura lace
Abbreviated transcription (Latin):
sit prȩcet grammatieos libellos
et̃ poemat᷑a ex quib pracipue
probant᷑ lydia & diana ł ydȩ
ticida meminit: Lidia dosoiuu
maxima cura liber Diane eyit¬
Catonis uix ad extremã oxtremã
senectam sed in sũma pauperiȩ
& pene inopia abdicus medico
gurgustio postꝗͣ Tusculanauil.¬
ła creditorib cęsserat ut auctor
est Bibaculus. Siquis folo meido¬
mum Catonis depictas minio
assyllas & illos custodes uidet or¬
tulos priapi mirat᷑ ꝗho ille disci¬
plinis tantam sit sapientia assę¬
quutus quã tris calculis & libra
faris racemi duo cegula subuna
ad sũmã prope̾ mitriant senedtã
& rursus catonis modo ꝯalle tus¬
culanum tota creditoͬ utbe uen
propter lutera tum studiin ma¬
numissu docuit ireetiros
Brutum et Cassiumo. Sunt qui
tradani tanta eum honestate p̃¬
ditum ut temporib ẜllanis pr̃o¬
scriptoꝵ liberos gratis& sine mer¬
cede ulla in disciplinam recepit:
URT IUSNitia hȩsit en pou¬

Expanded text:
sit praeter grammaticos libellos sit praeter grammaticos libellos etiam poemata, ex quibus praecipue probantur "Lydia" et "Diana." "Lydiae" Ticida meminit: "Lydia doctorum maxima cura liber; "Dianae" CinCatonis. Vixit ad extremam senectam, sed in summa pauperie et paene inopia, abditus modico gurgustio, postquam Tusculana villa creditoribus cesserat, ut auctor est Bibaculus: "Si quis forte mei domum Catonis Depictas minio assulas, et illo Custodis videt hortulos Priapi Miratur, quibus ille disciplini Tantam sit sapientiam assecutus Quem tres cauliculi, selibra farris Racemi duo tegula sub un Ad summam prope nutriant senectam. Et rursus: "Catonis modo, Galle, Tusculanu Tota creditor urbe venpropter litterarum studium manumissus, docuit inter ceteros Brutum et Cassium. Sunt qui tradant tanta eum honestate praeditum, ut temporibus Sullanis proscriptorum liberos gratis et sine mercede ulla in disciplinam receperit. Curtius Nicias haesit Cn. Pom
Abbreviated transcription (Latin):
multipliciuariaq doctrina cẽ¬
sebatꝰ quod sane ex cõmentarus
eius appara. qͣꝗͣ paucissi extent
De quoꝵ tñ copĩa sic altera ad
Luit postea familiarissime E
lustium & eo defuncto asimũ
pollionem. quos historias cõpor¬
deratione scribendi quo magis
miror credidisse Antiqꝰ cum ue¬
ba et figuras solitum esse collige
Salussio cum sibi sciat nilaliua
suadere ꝗ̃ ut toto celeri et proprio
sermõe utat᷑ uitetq maxime ob¬
scuritatem Salustu et audaciã
in translationibustbas
ULERIUS Cato ut nõ nullitra¬
diderunt. Burfeni c̃uiusdam liħ¬
tus ex gallia ipso libello cui est ti¬
slus indignatio ingenuum sẽ
natum ait & pupilsum relictuu
coq facilius licentia syllanitem¬
poris exutum patrimonio. Docu¬
it multos & nobiles uisusq est
ꝑidoneus prȩceptõ maxime ad po¬
eticam tendentib ut quid̾ appa.¬
rere uel his uersiculis põt. Eato
graminaticus latina syren qui
solus legit ac fac̾ poetas Inscrip¬

Expanded text:
multiplici variaque doctrina cenmultiplici variaque doctrina censebatur. Quod sane ex commentariis eius apparet, quanquam paucissimi exstent; de quorum tamen copia sic altera ad luit postea familiarissime C. Sallustium et eo defuncto Asinium Pollionem, quos historiam componde ratione scribendi. Quo magis miror Asinium credidisse, antiqua eum verba et figuras solitum esse colligere Sallustio; cum sibi sciat nihil aliud suadere quam ut noto civilique et proprio sermone utatur, vitetque maxime obscuritatem Sallustii et audaciam in transla­tionibus. P. Valerius Cato, ut nonnulli tradiderunt, Burseni cuiusdam libertus ex Gallia; ipse libello, cui est titulus "Indignatio," ingenuum se natum ait et pupillum relictum, eoque facilius licentia Sullani temporis exutum patrimonio. Docuit multos et nobiles, visusque est peridoneus praeceptor, maxime ad poeticam tendentibus, ut quidem apparere vel his versiculis potest: "Cato grammaticus, Latina Siren Qui solus legit ac facit poetas. Is scrip
Abbreviated transcription (Latin):
N orbilium. et ip̃m grãmaticũ
professotem atuu
CUS phibologts libettinuo
a thienis natsis hunc capito aterũ
nurisconsultus inter gtammaticõ
thetorem intet thetores granma¬
ucum fuisse ait de eodem asinuꝰ
pollio in libro quo salustusccip¬
ta ie prehendit. Ut nimia priscdi
uerboꝵ affectiõe oblita ita tradit
In eam tem ad iutorium ei fuata
maxime quidam Aiteius ptexta¬
tus nobilis grammaticu laure
dechamantũ deinde auditor aꝙꝑ
pixceptoa ad sumã philo logus
absemet nominatus łpse ad
Ledium scripsit se in gr̃etis Ir̃is
magnum processum habẽ & in
Latinis nõnullum. audiisse an¬
tonium gniphonem eiusq her¬
niam postea docuisse pretepie
aũt multis & claris uiuenibus
inquib Appioq & pulchro da¬
udus fratrib. quoꝵ et̃ comis ĩ
prouintia fuecit ꝑ hilologi appel¬
lationem assumpsisse uidetur
quia sicͭ ł rathostenes ꝗ primu̾
hec cognomẽ sibi uindicauit

Expanded text:
quit filium Orbilium, et ipsum grammaticum quit filium Orbilium, et ipsum grammaticum professorem. ius Philologus libertinus Athenis est natus. Hunc Capito Ateius notas iuris consultus inter grammaticos rhetorem, inter rhetores grammaticum fuisse ait. De eodem Asinius Pollio in libro, quo Sallustii scripta reprehendit ut nimia priscorum verborum affectatione oblita, ita tradit: "In eam rem adiutorium ei fecit maxime quidem Ateius Praetextatus nobilis grammaticus Latinus, declamantium deinde auditor atque praeceptor, ad summam Philologus ab semet nominatus." Ipse ad Laelium Hermam scripsit, se in Graecis litteris magnum processum habere et in Latinis nonnullum, audisse Antonium Gniphonen eiusque † haere postea docuisse. Praecepisse autem multis et claris iuvenibus, in quis Appio quoque et Pulchro Claudiis fratribus, quorum etiam comes in provincia fuerit. Philologi appellationem assumpsisse videtur, quia sic ut Eratosthenes, qui primus hoc cognomen sibi vindicavit,
Abbreviated transcription (Latin):
scripto fataui. librum ẽt̃ cui est
titulus petialogos edidit cõtinẽ¬
tem querdas de iniuruis qua. pto¬
fessores negli gentet ac ambitiõe
pentum accipent. Fuit autem
naturȩ acerba nõ modo ĩ Anti¬
sophistas quos om̃es sermonela¬
cerauit sed ẽt in discipulos ut
Oratius significat plagosũ eũ.
appellans et Domitius Marsus
sctibens si quos Orbilius ferula
scuticaq cecidit ac ne principũ
qđ uiroꝵ in sectatione abstinuis.
Siꝗđ ignotus adhuc cum iuditõ
frequenti testimonium diceret.
Intetogatus a Uarrone diuersae
ꝑtis aduocato ꝗd nã ager& et quo¬
nam artificio uteraur Cubberosos
se de sole in umbrã transfere respõ¬
dit. quod Murena gibber er at
Uixit prope ad Centesimũ ȩtatiꝰ
annum amissa iam pridẽ me¬
moria. ut uersus Bibaculi doc&
Orbilius ubinã est literaꝵ obli¬
uio Statua eius beneuenti osten¬
dit̾ in capicolio ad sinistꝵ latũ
marmoreo habitti sedentis ac palli¬

Expanded text:
scripto fatetur. Librum etiam, cui est scripto fatetur. Librum etiam, cui est titulus "Perialogos," edidit continentem querelas de iniuriis, quas professores neglegentia aut ambitione parentum acciperent. Fuit autem naturae acerbae, non modo in antisophistas, quos omni in occasione laceravit, sed etiam in discipulos, ut et Horatius significat "plagosum" eum appellans, et Domitius Marsus scribens: "Si quos Orbilius ferula scuticaque cecidit. Ac ne principum quidem virorum insectatione abstinuit; siquidem ignotus adhuc cum iudicio frequenti testimonium diceret, interrogatus a Varrone diversae partis advocato, quidnam ageret et quo artificio uteretur, gibberosos se de sole in umbram transferre respondit; quod Murena gibber erat. Vixit prope ad centesimum aetatis annum, amissa iam pridem memoria, ut versus Bibaculi docet: Orbilius ubinam est, litterarum oblivio Statua eius Beneventi ostenditur in Capitolio ad sinistram latus marmorea habitu sedentis ac palli
Abbreviated transcription (Latin):
sectȩ disidiosior in professione
grã matica habebat᷑ minusqi¬
doneus ad tuendã scholam. Itaq
cum se in urbe nõ solum antonio
gniphoni. sed cateris n deterio¬
ribo post poni uideret. cumas trã¬
siit ibiq in otio uixit & multa.
composuit. Ueꝵ adeo inops atq
egens ut cohactus sit principiũ
illud opusculum suum annali¬
nũmum cuidam uendere quoᷤ
libros Orbilius suppressos rede¬
misse se dicͥ uulgatosq curasse
nomine auctoris:
RBIIIUS Pupillus beneuẽta¬
nus: more parentum Una atq ea¬
dem die in inimicoꝵ dolo interẽ¬
ꝑtoꝵ destitutus patrio apđ prȩtu¬
ram migrantib fecͥ. Deinde in
macedonia corniculo mox eq:¬
O
meruit functusq militia stu¬
dia repetit ꝗ̃ iam a puero nõlcui¬
ter attigerat ac professus diu in
pattia quinquagesimo demum
ano consule Cicerone transii
docuitq maiore fama q̃ emolu.¬
mento. Nãq iam ꝑsenex paupẽ
se & habitare sub tegulis quodam

Expanded text:
sectae desidiosior in professione sectae desidiosior in professione grammatica habebatur minusque idoneus ad tuendam scholam. Itaque cum se in urbe non solum Antonio Gniphoni, sed ceteris etiam deterioribus postponi videret, Cumas transiit ibique in otio vixit et multa composuit; verum adeo inops atque egens, ut coactus sit praecipuum illud opusculum suum "Annalinummum cuidam vendere, quos libros Orbilius suppressos redemisse se dicit vulgandosque curasse nomine auctoris. L. Orbilius Pupillus Beneventanus, morte parentum, una atque eadem die inimicorum dolo interemptorum, destitutus, primo apparituram magistratibus fecit; deinde in Macedonia corniculo, mox equo meruit; functusque militia, studia repetit, quae iam inde a puero non leviter attigerat; ac professus diu in patria, quinquagesimo demum anno Romam consule Cicerone transiit docuitque maiore fama quam emolumento. Namque iam persenex pauperem se et habitare sub tegulis quodam
Abbreviated transcription (Latin):
duas effeit in perastichide libel¬
li qui inscribit᷑ pinax,
NT ONIUS OMplo ingenuus
in gallia natus sed expositus anu¬
tritore suo manumissus institu¬
tusq alexandriȩ quid̾ ut aliꝗ
tradunt in contubernio diony¬
sii scythobrachionis quod eqđ
nõ temẽ crediderunt: cum tem¬
poꝵ ratio uix congruat. Fuisse
dicit᷑ ingenii magni memoria
singulatis nec minus grȩco ꝗͣla.¬
tine doctus. prȩtetea comi facili¬
q natura: nec unꝗ̃ de mercedib
pactus. eoq plura ex liberalitate
discentium consęquutus. Docui
prius in diui Iulii domo pueri
adhuc: deinde insua priuata.
Docuit aũt & rhetoricã ita ut
quollidie prȩcepta eloquentia
tader&. Heclamaret uo nõ nisi
nundinis scholam eius claros ꝙ ui
tos fiequentasse aiunt in his M.
de latino sermone pliquisse eũ
tradit. Nam cętera scripta disci¬
puloꝵ cius e̾e̾ᷤ nõ impensius ĩ ꝗb
& suum alicubi reꝑiri nomẽ ut
hic
ARCUS pompilius Androniciꝰ
natione. Syrus studio łpicurex

Expanded text:
duas effert in parastichide libelli, qui inscribitur "Pinax." M. Antonius Gnipho, ingenuus in Gallia natus sed expositus, a nutritore suo manumissus institutusque Alexandriae quidem, ut aliqui tradunt, in contubernio Dionysi Scytobrachionis; quod equidem non temere crediderim, cum temporum ratio vix congruat fuisse dicitur ingenii magni, memoriae singularis, nec minus Graece quam Latine doctus; praeterea comi facilique natura, nec unquam de mercedibus pactus, eoque plura ex liberalitate discentium consecutus. Docuit primum in Divi Iulii domo pueri adhuc, deinde in sua privata. Docuit autem et rhetoricam, ita ut quotidie praecepta eloquentiae traderet, declamaret vero nonnisi nundinis. Scholam eius claros quoque viros frequentasse aiunt, in iis M. "De Latino Sermone" reliquisse eum tradit; nam cetera scripta discipulorum eius esse, non ipsius; in quibus et suum alicubi reperiri nomen, ut hoc M. Pompilius Andronicus, natione Syrus, studia Epicureae
Abbreviated transcription (Latin):
deducunt᷑ in scena scdiolasticoꝵ
qui rhetores uocant᷑ quos paulo
añ eicetonis tempora extitisse
n placusse maiorib ntĩs ex eo
manifestam est quod Narco
crano ⁊ Domicio censoribus
dudẽ ut ait cucero ludũ impu¬
dentie uisi sunt. Sed ut dicẽ in¬
stituerã deducimꝰ in schiolas ꝗ h
nõ facile dixĩm uti ne locuo iste
an cõdiscipłi an genus studiorũ
plus mali ingenus affetãi. Nam
inboco nihił reuentiȩ sa inquẽ
nemo nisi impitus eque intrat¬
In condiscipulis nibuł profectus cũ
pueri mttr pueros et adolescẽtu li
iadolescentulos pari securitate
magna expte contrariȩ. Nemper
cim duo gña materiaꝵ ap̃rheto¬
ras tracbant᷑ sua sorię a controuẽ¬

Expanded text:
deducuntur in scenas Scholasticorum, deducuntur in scenas Scholasticorum, quae rhetores vocantur: quos paullo ante Ciceronis tempora extitisse, nec placuisse maioribus nostris ex eo manifestum est, quod Marco Crasso et Domitio Censoribus eludere, ut ait Cicero, ludum impudentiae iussi sunt, Sed, ut dicere institueram, deducimur in Scholas, quibus non facile dixerim utrumne locus ipse, an condiscipuli, an genus studiorum plus mali ingeniis afferant. Nam in loco nihil reverentiae, sed in quem nemo nisi imperitus aeque intratIn Condiscipulis nihil profectus, cum pueri inter pueros, et adolescentuli inter adolescentulos pari securitate magna ex parte contrariae. Nempe enim duo geneta materiarum apud rhetores tractantur suasoriae, et controver
Abbreviated transcription (Latin):
sarii et emuli foro nõ sudib diui¬
cantes s& auditorium semꝑ plenũ
semꝑ nouũ &x inuidis et fauaibus
ut nec henedicta diosimul nae
Scitis n magnã illam et dauatu¬
ram eloquentiȩ samã nõ minus
indiuersis subsellus ꝑati q̃ sidie
quimo constantius su ꝯẽ ibi side¬
Lius cõroborari atq hecde sub e¬
iusmodi prȩceptionib iuuenis
ille de quõ loꝗmũ oratoꝵ discipr¬
lus fori audito sectatõ iudicioꝵ
eruditus et assuefactus alienis ex¬
ꝑimentis cui quollidie audiẽti
notȩ leges. nõ noui iudicium ɨ¬
uultus frequens ĩ oculis cõsuetu¬
do contionum sȩpe cogni teppłi
aures siue accusationem sulte¬
detimo atatis anno. Lucius erã¬
sus .C. carbonem: uno et uigesiꝰ
Cesat Dolobelsam altero et xx̾
Assinius pollio Catonẽ nõ mul¬
to gate antecȩdẽs Caluus uati¬
nium uis oronib insęquuti sunt:
quas hodie cum admiratiõe legi¬
mus At nũc adolescentuli nr̃i

Expanded text:
sarii et aemuli, ferro non rudibus dimisarii et aemuli, ferro non rudibus dimicantes: sed auditorium semper plenum, semper novum, ex invidis et faventibus, ut nec bene dicta dissimularentur. Scitis enim magnam illam et duraturam eloquentiae famam, non minus in diversis subselliis parari quam suis; quin imo constantius surgere ibi, fidelius corroborati. Atque hercule sub eiusmodi praeceptionibus iuvenis ille de quo loquimur, oratorum discipulus, fori auditor, sectator iudiciorum, eruditus et assuefactus alienis experimentis, cui quotidie audienti novae leges, non novi iudicum vultus, frequens in oculis consuetudo concionum, saepe cognitae populi aures, sive accusationem suscedecimo aetatis anno L. Crassus C. Carbonem, uno et vicesimo Caesar Dolabellam, altero et XX Asinius Pollio C. Catonem, non multa aetate antecedens Caluus Vatinium, in orationibus insecuti sunt, quas hodieque cum admiratione legimus. At nunc adolescentuli nostri
Abbreviated transcription (Latin):
iore tos uiucni ille qui foro
domestica disciplina tefẽtus hone¬
stis studiis deducebat᷑ a pr̃e uel ap¬
pinquis ad eum oratorem ꝗ pͥnci¬
pẽ locum in ciuitate tenebat: hũc
sectari hunc prosequi huius om̃ib
dictionib intecesse ut q̃ sic dixerĩ
pugnare in proelio discera magͣ
ex hoc usus multum constantix
plurimũ iudicii iuuenib statim
contingebat in media luce studẽ¬
tib atq inter ip̃a discrimĩa ubi
no impune stulte aliqd aut
conirane dicͥ quominus et ui¬
dex tespuat et aduecsatius &x ꝓbr&
ipi deniq aduocati asꝑnent̾ Igit
uera statim et incorupta eloquen¬
tia imbuebant. Et q̃ ꝗͣ unũ seque¬
rent᷑ tñ omnes eiusd̾ atatis patro¬
nos in pluimis et caũis et iudicus
cognoscebant habebantq ipsius
ppłi diuersissimaꝵ auriũ copiam
& qͦ ficile deprehendent᷑ ꝗd inq.
que uel probarit᷑ uel displicẽt. Ita
nec prȩceptõ deerat optimus quid
et electios qui faciem doquẽtiae
nõ imaginem praestar& naduer¬

Expanded text:
nostros iuvenis ille, qui foro don estica disciplina, refertus honestis studiis, deducebatur a Patre, vel a propinquis, ad eum oratorem qui principem locum in civitate tenebat. hunc sectari hunc prosequi, huius omnibus dictionibus interesse, sive in pugnare in praelio disceret. magnus ex hoc usus, multum constantiae, plurimum iudicii iuvenibus statim contingebat, in media luce studentibus atque inter ipsa discrimina. ubi nemo impune stulie aliquid aut contrarie dicit, quo minus et iudex respuat, et adversarius exprobret, ipsi denique advocati aspernentur. Igitur vera statim et incorrupta eloquentia imbuebantur: et quamquam unum sequerentur. tamen omnes eiusdem aetatis patronos in plurimis et causis et iudiciis cognoscebant: habebantque ipsius populi diversissimarum aurium copiam, ex qua facile deprehendebatur quid in quod; vel probaretur vel displiceret. Ita nec Praeceptor deerat optimus quidem et electissimus, qui faciem eloquentiae non imaginem praestaret: nec adver
Abbreviated transcription (Latin):
festos. siue ap̃cupidos. siue apud
inuidaes siue apud tristes siue
ap̃timentes dicendo habuĩt. tene¬
bit uenas aĩoꝵ et prout cuiusq
nã postulabit adhibebit manũ
& tempabit oratione. pato oĩ in¬
strumento et ad omnẽ usum te¬
poĩto sunt qui ap̃ quos adstrictũ
et collectum et singula statĩ argu¬
menta concludens dicendi genuꝰ
plus fidem meraur apd hos dedis
lis & &x omnib ducta sermonib
or̃o magis delectat. Ad hos proi¬
mouendos mutabimus aliꝗdo
pecipateticis aptos & in omñe di¬
sputationem ꝑatos iam locos da¬
bunt achademici pugnacitatẽ
plato altitudinẽ. ⁊ enophon iu¬
cunditatem ne ł picuri quidꝰ.
& M etrodori honestas qualam
&clamationes assumt̃ hisq pro¬
ut res poscit uti alienũ erit ota¬
tori Neq n sapientem infõma.¬
mus neq stoicoꝵ ciuitatẽ sed eũ
qui quasdam attes audire om̃es
Libetalitẽ debet ideoq et uris
uilis scĩam uetẽs oratores cõpreliẽ¬

Expanded text:
testos, sive apud cupidos, sive apud testos, sive apud cupidos, sive apud invidentes, sive apud tristes, sive apud timentes dicendum habuerit, tenebit hab nasanimorum: et pro ut cuiusque natura postulabit, adhibebit manum, et temperabit orationem, pareto omni instrumento, et ad omnem usum reposito. Sunt apud quos astrictum, et collectum, et singula statim argumenta concludens dicendi genus, plus fidei meretur, ipud hos dedissalis, et ex communibus ducta sensibus oratio, magis delectat. ad hos promovendos mutuabimura aliquid a Peripateticis. hi aptos et in omnem disputantienem paratos iam locos dabunt. Academici pugnacitatem, Plato altitudinem, Xenophon iucunditatem. ne Epicuriquidem, et Metrodori honestas quisdam declamationes assumere, hisque, prout res poscit, uti, alienum erit oratori, neque enim sapientem informamus, neque Scoicorum civitatem, sed eum qui non quasdam artes audire, sed omnes liberaliter debet. Ideoque et iuris civilis scientiam veteres oratores comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
dit sed is est otatõ qui de omiu
questione puldite et ornate et
ad ꝑsuadendũ apte dicit pro di¬
gnitate it& & ad utilitatem tam¬
poꝵ cum uoluptate audientiũ
possit. Nit sibi illi ueccit ꝑsux
debant ad hat efficienda inteł
Ligebant opus esse nõ ut thietoꝵ
scłiolis declamarẽt nõ ut fictis
net ullo modo adueritatẽ accedẽ¬
tib controuersiis linguã modo
no at malis delionesto ac tũpi
Ae iusto et musto disputat᷑. het
enim est oratoris subiecta ad dis¬
cendũ mateti ⁊aminiudicus
fart de xquitutt in deliberatioi¬
p de honest ⁊te dicimus. itaut
nemodicẽ pot nisi qui cog̾iut
nãm humanam et iũ iũtutũ.
prauitatẽq uicioꝵ & intellectã
numerant᷑ ⁊ xlis fontib et̃ il.¬
La profluunt ut facilius iram
iudicis uel instiget uł leniat q
scũ quid iram promptius et mise¬
rationem impellat. qui scit ꝗd su
misericordia et ꝗb aĩ motibus
incitaui. In his artib exẽcitacio¬
nibusq uersat᷑ orato siue apudĩ¬

Expanded text:
 sed is est orator, qui de omni questione pulchre et ornate, et ad persuadendum apte dicere pro dignitate rerum, ad utilitatem temporum, cum voluptate audientium possit. Haec sibi illi veteres persua debant. ad haec efficienda inte ligebant opus esse, non ut rhetorum in scholis declamarent, nec ut fictis, nec ullo modo ad veritatem accedentibus controversiis linguam modo nis et malis, de honesto ac turpi, de iusto et iniusto disputatur: Haec enim est oratori subiecta ad dicendum materia. Nam in iudiciis fere de equitate; in deliberationibus de honestate dicimus, ita utnemo dicere potest, nisi qui cognovit naturam humanam, et vim virtutum, pravitatemque vitiorum, et intellectum numerantur. Ex his fontibus etiam illa profluunt, ut facilius iram iudicis, vel instiget, vel leniat, qui scit quid ira: promptius ad miserationem impellat, qui scit quid sit misericordia, et quibus animi motibus concitetur. In bis artibus exercitationibusque versatus orator sive apud in
Abbreviated transcription (Latin):
niluul tale patimut ita cum accũ¬
derent ingentem eloquentię ia¬
teriam subministtabant Crelcit
enim cum amplitudine iotun
uis ingeni nec quisq̃ clãtã et illu¬
sitem oronem essicẽ põt nisiquie
cañ prem inuenit nõ opinone
demostlienẽ orationes illustrant
quas aduersus tutores suos cõporus
nec cicer onẽ magnũ oratorem
P Quintus defensus aut licim¬
us archiias poꝵa facunt. Catilia
et Milo et Uerres & Antonius hãc
illi famam circundederunt non
quia tanti fuit Rꝑ malos ferte
ciues ut ubẽm ad dicend matenã
bratotes haberã sed ut subinde
adͥmoneo questionis memiñrai
sclamusq nos de eare loqui quȩ
facilius tuebidis ⁊ inquisis tem
tanto altior et excelsior et illis nor¬
bilitatus crimiib more hoĩum
agit quoꝵ ea natura est ut setũa

Expanded text:
nihil tale patimur: ita cum accinihil tale patimur: ita cum accidereut, ingentem eloquentiae materiam subministrabant. Crescit enim cum am plitudine rerum vis ingenii, nec quisquam claram et illustrem orationem efficere potest, nisi qui causam parem iinvenit. Non opinor Demosthenem orationes illustrant, quas adversus tutores suos composuit: nec Ciceronem, magnum oratorem P. Quintius defensus aut Licinius Archias faciunt: Catilina et Milo, et Verres, et Antonius, hanc illi famam circumdederunt: non quia tanti fuit R. P malos ferre cives, ut uberem ad dicendum materiam oratores haberent: sed, ut subinde moneo, quaestionis meminerimus, sciamusque nos de ea re loqui, quae facilius turbidis et inquietis temtanto altior et excelsior, et illis mobilitatus criminibus, in ore hominum agit, quorum ea natura est ut secura
Abbreviated transcription (Latin):
tur ne traditȩ a maioribo necessi¬
tudines ad alios transissã nem̃qꝗ
inertes ꝗ nõ suffestut honoribus
aut nõ impetratã aut impetratp
male tuerent᷑ Nescio anuenerint
antiquoꝵ bibliotedir ad hiuatis¬
nent et cum maxime inmutiano
contrahunt᷑ Atiam undecimut
opinõ actoꝵ libris et trib epłarũ
compoĩta & edita sunt Ex his in¬
telligi põt. Cn pompeium et a
ꝑrassum nõ uirib modo & armis
sa inoenio q & oratione ualuisse
pentulos & u etellos et Lucullos.
et Curiones & cȩteram procer ma¬
nũ multum in his studiis operae
curęq posuisse nec quenꝗͣ illis tẽ¬
porim magnã potenciã sine łoq¬
tia consequitunt hĩs accedebat
stant. Nam multum inter est
ut& ne de fuitoraut fomula et ⁊¬
intecdicto dicendi habeas ande am¬
bitu comitioꝵ expilatis socus ꝗ co
mitib tucidati quȩ mala sic
nõ accidere melius est ilq opt̃ꝰ
ciuitatis status habendus est quo

Expanded text:
ntur: nec traditae a maioribus necessintur: nec traditae a maioribus necessitudines ad alios transirent: ne tamquam inertes et non suffecturi honoribus, aut non impetrarent, aut impetratos male tuerentur. Nescio an venerint antiquorum bibliothecis adhuc manent et nunc maxime a Muciano contrahuntur: ac iam undecim ut opinor, Actorum libris, et tribus Epistolarum composita, et edita sunt. Ex his intelligi potest Cn. Pompeium et Marcum Crassum, non viribus modo et armis, sed ingenio quoque et oratione valuisse: Lentulos et Metellos, et Lucullos, et Curiones, et ceteram procerum manum multum in his studiis operae curaeque posuisse: nec quenquam illis temporibus magnam potentiam, sine eloquentia consecutum. 3. His accedebat oquentiae praestant. Nam multum interest utrumne de furto, aut formula, et interdicto dicendum habeas, an de ambitu comitiorum, expilatis sociis, et civibus crucidatis, quae mala sicut non accidere melius est, isque optimus civitatis status habendus est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
pbi autotitati ap̃ pattoo plus
policie at nominis apud płebẽ
hos ituti in prouintiã magisttatiᷤ
reuebant᷑ hos reuersim colebant
hi& prȩture ei consulatui uaca¬
reulito uidebant᷑ hine priuati
qđ sine põtate erant cum et ppꝰ
et senatum consilio et auctorita¬
te tegetã quimo sibi ip̃i ꝑsuase¬
tani neminẽ sine eloquentia a
assequi posse in ciuitate aut tue¬
ri conspicuũ ⁊ eminẽtem locum
et muꝵ cum et inuiti ad ppłm
producẽnt̃ cum par esse insaia¬
tu breiuiti censere. nili ꝗ in gẽio
& eloquẽtia sententiã suam tueraꝰ
cũ in aliq̃ inuidiam aui crimen
nocati sua uoce respondenđd ha¬
betã. cum istimonia ꝙͦ in publi¬
cis non absentes nec ꝑ tabellã dare
sed coram et presentes diferẽtiȩ coe¬
gerunt. Ita ad sũma eloquentiae
prȩmia magna et̃ necessitas accei¬
debat et comoda. Hisertum habe¬
ti pulchrũ et gloriosum sꝗ comipa
mutum et elinquẽ uidẽti defoꝵ
loco potius ꝗͣ patronoꝵ numerait¬

Expanded text:
 auctoritatis apud patres, plus notitiae ac nominis apud plebem hos ituri in provincias magistratus reverebantur, hos reversi colebant. hos et praeturae et consulatus vocare ultro videbantur. Hi ne privati quidem sine potestate erant, cum et populum et senatum consilio et autoritate regerent. quin imo sibi ipsi persuaserant, neminem sine eloquentia aut assequi posse in civitate, aut tueri conspicuum et eminentem locum. nec mirum, cum etiam inviti ad populum producerentur: cum parum esset in senatu breviter ceuam tueretur: cum in aliquam invidiam ave crimen vocati, sua voce respondendum haberent; cum testimonia quoque in publicis non absentes nec per tabellam dare, sed coram et praesentes dicere cogerentur. Ita ad summa eloquentiae proemia, magna etiam necessitas accedebat et commoda. Disertum haberi pulchrum et gloriosum, sed contra mutum et elinguem videri, deformloco potius quam patronorum numerare
Abbreviated transcription (Latin):
exẽcitationis ip̃oꝵ et̃ contiet libris
notus ẽ nobis utiq Ciceroĩs liber
ꝗ brutus inscribit᷑ in cuius extre
educationem refẽre se apud. Q
mutium ius ciuile didicisse ap̃
ꝓhulonẽ achademicum. ap̃ Dio
hausis se neq his doctorib cõte¬
grasse ut omnem oium artium
uarietatem couplectecet᷑. Itaq¬
trię nõ musig nõ grãmaticae
nõ deniq ullius ingenuȩ artis sci¬
entiã ei defuisse. Ille dialeticae
subtilitatẽ. ille moralis ꝑtis utili¬
tatem. ille reꝵ motus cãsq cogꝰui
ita n est optimi uiti iti te multa
eruditõe et plutib attibo t oni¬
nũ reꝵ scia &undat et cxubeãt

Expanded text:
exercitationes, ipsorum etiam continentur libris. exercitationes, ipsorum etiam continentur libris. Notus est vobis utique Ciceronis liber qui Brutus inscribitur, in cuius extremlut quandam educationem referr. se apud Q. Mucium ius civile didicisse, apud Philonem Academicum, apud Diohausisse: neque his doctoribus contegrasse, ut omnem omnium artium varietatem complectererur. Itaqutriae ben musicae, non grammaticae, non denique ullius ingenuae artis scientian, ei defuisse. Ille Dialecticae subtilitatem, ille moralis partis utilitatem, ille rerum motus causasque cognovit. Ita enim est, optimi viri, ita, ex multa eruditione, ex pluribus artibus, et omnium re
Abbreviated transcription (Latin):
ne in uteto mattis concipi mila
uidet᷑ histrionalis fauõ et gladia¬
& obsessus animus q̃tulum Loci
bonis attio relinquit quotũꝙ q
inuenies qui dom̃i ꝗd q̃ aliua lo¬
quat᷑ quos alios adulescentulq
sẽmone excipimus. si qñ audi¬
toria intrauimus nec prȩceptoes
qđ ulla crebriores cum audito¬
tib suis fabulas hñt colligunt
enĩ discipulos nõ seiũtate disci¬
pline nec ingeni expimento s&
ambitione salutantiũ se illece¬
bris adulatiõis. Transeo patria
discentium elementa ĩꝗb et ip̃is
paꝵ elaborat᷑ nec in auctorib cogꝰ¬
scendis nec in euoluenda antiꝗta¬
te: nec in noticiã uel teꝵ uł hõium
ud tempoꝵ satis opę insumit᷑ sed
expetunt᷑ quos rhetoras uocãt ut
quoꝵ professio qñ primũ ia hãc
urbem introducta sit q̃q̃ nullã
animũ ad eã disciplinã quo au¬
sos esse eos oratores accepimus qꝵ
infinitus labõ et quollidiana me¬
ditatio et in om̃i gnẽ studiorũ

Expanded text:
ne in utero matris concipi mihi ne in utero matris concipi mihi videntur, histrionalis favor, et gladiaet obsessus animus quantulum loci bonis artibus relinquit! quotum quemque in veneris qui domi quidquam aliud loquatur? quos alios adolescentulorum sermones excipimus, si quando auditoria intravimus? Nec praeceptores quidem ullas crebriores cum auditoribus suis fabulas habent. colligunt enim discipulos non severitate disciplinae, nec ingenii experimento, sed am bitione salutantium, et illecebris adulationis. 2. Transeo prima discentium elementa, in quibus et ipsis parum elaboratur. nec in auctoribus cognoscendis, nec in evoluenda antiquitate, nec in notitiam vel rerum, vel hominum, vel temporum satis operae insumitur. sed experuntur quos Rhetoras vocant: quorum professio quando primum in hanc urbem introducta sit, quamque nulanimum ad eam disciplinam, qua usos esse eos oratores accipimus, quorum infinitus labor, et quotidiana meditatio, et in omni genere studiorum
Abbreviated transcription (Latin):
sanctitate quadam ac uẽtundia
temꝑabat sic Corndiã grettoꝵ
sic Auteliam cęsaris. sic acliam
augusti mattem prȩfuisse edi¬
catonib ac produxisse prĩcipe
liberos accepimus Que discipli¬
na ac seuetitas io ptinchas ut
sincera et integra et innullius
prauitatib ditorta unius ciiũq
natura totostatim pectore ati¬
pet attes honestas et siue ad rẽ
militarẽ siue ad iutis scĩam siũ
ad doquentiȩ studium inclinas¬
set id solum ager& id uniuer¬
sum hauriret At nũc natus
infans delegat᷑ grȩcculȩ alicui
ancillę cui adiungit᷑ unus aut
alter ex ommib secuis pletunq
comodatus. hor fabulis et exro¬
rib teneri st atim citudus aĩ
imbuunt᷑ nec ꝗsꝗͣ in tota douo
pensi habet quid coram infan¬
te dño aut dicat aut ficiat. qñ
et ip̃i pentes nec probitati neq
modestię puulos assuefaciunt
s& lasciuiȩ et libẽtati ꝑquȩ pau¬
Latim impudentia ittepit et sui
et peculiatia huius uibis uiciape¬

Expanded text:
sanctitate quadam ac verecundia sanctitate quadam ac verecundia temperabat. Sic Corneliam Gracchorum, sic Aureliam Caesaris, sic Attiam Augusti matrem praefuisse educationibus, ac pioduxisse Principes liberos accepimus, quae disciplina ac severitas eo pertinebat, ut sincera et integra, et nullis pravitatibus detorta uniulcuiusque nacura, toto statim pectore arriperet artes honestas: et sive ad rem militarem, sive ad iuris scientiam, sive ad eloquentiae studium inclinasset, id solum ageret, id universum hauriret. At nunc natus Infans delegatur Graeculae alicui ancillae, cui adiungitur unus aut alter ex omnibus servis plerumque accomodatus, horum fabulis et erroribus, teneri statim et rudes animi imbuuntur. Nec quisquam in tota domo pensi habet, quid coram infante domino, aut dicat aut faciat; quando etiam ipsi parentes nec probitati neque modestiae paruulos assuefaeiunt, sed lasciviae et liberrati. per quae paullatim impudentia irrepit, et suiet peculiaria huius urbis vitia poe
Abbreviated transcription (Latin):
it eloquẽtiam ei cȩteras artes der¬
sciuisse ab ista ueit̃ glĩa nõ ino¬
pia hominum sa desidia iuuẽ¬
tutis et negligetitia pentũ et ĩsci.¬
entia piccipientium. et obliuiõe
moris antiqui. ꝗ̃ mala primũ in
trbe nata mox ꝑ italiam fusaiã
in protuncus manãt q̃q̃ uestra uo¬
bis notiora sunt Ego de urbe et
his proprus ac uecnaclis uicislo¬
quat que natos statm &xcipiunt
apei singulos xtaus gradus cumi¬
lant Si prius a scuetitate ac di¬
sciplina maioꝵ citta educandos
firmandosq libetos pauca pre¬
dixero Tam pridem suicuique
filius & casta pente natus non ĩ
cellam empiȩ nuiticis sed gremio
ac sinu mattis educabat᷑ cuius
pnttipna laue etat tueti domiui
et insecture libetis. Fligebatur
aut aliqua maiõ natu propinqͣ
cuius probatis spectatisq morib
omnuis cuiusdam familiȩ sobolis
ctat quod turpe dictu neq facẽ
qđ in honestum factu uideretut
Ac non studia modo cutasq s&
remissiones et̃. Lususq pueroꝵ

Expanded text:
 ELoquentia et ceterae artes descivere ab ista vetere gloria, non inopia hominum, sed desidia iuventuris et negligentia parentum, et inscientia praecipientium, et oblivione moris antiqui. Quae mala primum in urbe nata, mox per Italiam fusa, iam in provincias manant: quamquam nostra nobis notiora sunt. Ego de Urbe et his propriis ac vernaculis vitiis loquar, quae natos statim exeipiunt, et per singulos aetatis gradus cumulantur, si prius de sevetitate ac disciplina maiorum circa educandos formandosque liberos pauca praedixero. Iam primum suus cuique filius ex casta parenre natus, non in cella emtae nutricis, sed gremio ac sinu matris educabatur, cuius praecipua laus erat, tueri domum et inservire liberis. Eligebatur autem aliqua maior natu propinqua, cuius probatis spectarisque moribus, omnis cuiusquam familiae soboles dicere quod turpe dictu, neque facere quod inhonestum factu videretur. Ac non studia modo curasque, sed remissiones etiam lususque puerorum,