comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Efetebantur nauicula ferrariam¬
una certis curialibus due mulieres exiis
quȩ seruiunt indigentibus. Tum mulier
quedam supra padum astans feminas cõ¬
spicata o stulti inquit an putabitis me¬
Bbas septimi homo corpulentus R
pinguis uesperi florentiã proficis¬
cens interrogauit Rusticũ oburũ anpor¬
tam se ingredi posse existimaret. Intelle¬
xit Abbas anputaret se ꝑuenturũ in ur¬
bẽ anteꝙͣ clauderentur portȩ. Ille uero
in pĩꝗuedinẽ iocatus. Atqui inquit cu
dendã aquã tũ multi requirebãt
concilii constanciensis libertatẽ in mag
prelatorũ conuentu hoc attulit testimõ¬
nuũ  fuisse ait constancie ciuẽ tuius io¬
ror innupta grauida facta erat. Cum
fratri tumor uentris inotuisset accepto
ꝗladio quid id esset aut unde id prodiis¬
set quesiuit percusuro similis tu suupĩs
exteͬrita id esse ait consilii opus seq ex con¬
cilio pregnantẽ. hoc intellecto frater concilii
metu ac reuerentia sororẽ ampunitã reli¬

Expanded text:
ferebantur navicula Ferrariamuna cum certis curialibus duae mulieres ex his quae serviunt indigentibus. Tum mulier quaedam supra Padum astans feminas conspicata: “O stulti” inquit “an putabitis mebbas Septimi, homo corpulentus et pinguis, vesperi Florentiam proficiscens, interrogavit rusticum obvium an portam se ingredi existimaret. Intellexit abbas an putaret se perventurum in urbem antequam clauderentur portae. Ille vero in pinguedinem iocatus, “Atqui” inquit “cdendam quam tunc multi requirebant Concilii Constantiensis libertatem, in magno praelatorum conventu hoc attulit testimonium. Fuisse ait Constantiae civem, cuius soror innupta gravida facta erat. Cum fratri tumor ventris innotuisset, accepto gladio, quid id esset, aut unde id prodisset, quaesivit, percussori similis. Tum iuvenis exterrita id esse ait Concilii opus, seque ex Concilio praegnantem. Hoc intellecto frater, Concilii metu ac reverentia, sororem impunitam reli
Abbreviated transcription (Latin):
Culis utriusq policis coniunctis salti
quod potuit gestu uiro pediculos obis¬
ciebat ungułis enim eorũ diguorum
pedicula a feminis consueuerunt oc
erat querens aduersus aquã pro¬
ficiscehatur. Tũ quidã ad miratus cũ
deorsũ secundũ aquȩ cursũ queri ad¬
moueret. Nequaꝙͣ hoc modo reperi
fuit reliquarũ moribus contraria
ut nunꝙͣ nisi contrario flumine &ad

Expanded text:
gulis utriusque pollicis coniunctis, saltem gulis utriusque pollicis coniunctis, saltem quod potuit gestu viro pediculos obiiciebat. Unguibus enim eorum digitorum pediculi a feminis occidi consueverunt”. erat quaerens, adversus aquam profiscebatur. Tum quidam admiratus cum deorsum secundum aquae cursum illam quaeri admoneret, “Ne quaquam hoc modo reperiefuit, reliquorumque moribus contraria, ut nunquam nisi contrario et ad
Abbreviated transcription (Latin):
Olloquebãtur aliquando de ꝑtina¬
tia mulieru que ita aliquando p̃
stant aĩo indurato ut se mori maluit
ꝙͣ decedeͣ ex sententia. Tum unus mu¬
lier quedã e nostris inquit adidũ ui¬
ro contraria semꝑ uerbis eius obiurgã¬
do refragabatur prestans in eo quod cę¬
perat. ita ut superior esse uellet hĩra
semel cũ uiro graui altercatione ma¬
ritũ pediculosũ uocauit. Ille ut uerbũ
id retractaret uxor uerberibus eũ cõ¬
gis cedebatur eo plus illa pediculosum
appellabat. Uir tandẽ uerberando lassus
ut uxoris pertinaciã superaret tum alli¬
gatatã in aque puteũ dimisit suffocatu¬
ram se dicens nisi uerͬbis eius abstine¬
ret. Mulier instantius perseuerabat et
continuans. Tũ uir ne amplius loqui
posset in putcũ demersit tentans si
eã mortis periculo a uerborũ ꝑtinacia
possit auertere. At illa loquendi facul¬
tate adempta et̃ dũ suffocaretur quod
loqui ncquibat digitis expressit. Nam
manibus supra caput errectis atq un¬

Expanded text:
Colloquebantur aliquando de pertinacia mulierum, quae ita quandoque perstant animo indurato, ut se mori malint quam cedere ex sententia. Tum unus: “Mulier quaedam e nostris” inquit “admodum viro contraria, semper verbis eius obiurgando refragabatur perstans in eo quod coeperat, ita ut superior esse vellet. Habita semel cum viro gravi altercatione, maritum pediculosum vocavit. Ille, ut verbum id retractaret, uxorem verberibus congis caedebatur, eo plus illa pediculosum appellabat. Vir tandem verberando lassus, ut uxoris pertinaciam superaret per funem in aquae puteum demisit, suffocaturum se dicens, nisi verbis eiusmodi abstineret. Instantius perseverabat, etrbum illud continuans. Tum vir, ne amplius loqui posset, in puteum demersit, tentans si eam mortis periculo a verborum pertinacia posset avertere. At illa, loquendi facultate adempta, etiam dum suffocaretur quod loqui nequibat digitis exprimebat: nam manibus super caput erectis, atque un
Abbreviated transcription (Latin):
mederet. fame ingente cibũ capere de¬
creuit & fr ustro succidie supta prumas
imposito ꝑpropeͣ comedit nihil prȩfe¬
stinatione potans. Cũ sitiret nimiũ
ob carnes salitas, sumpto urceolo. cepit
descendere ut uinũ ex celario. hau¬
riret . Suꝑuemẽs de improuiso uicĩa
ignis petendi grã. cũ subito scalas ascẽ¬
disset stati mulier abiecto urceolo siti¬
bunda ueluti tuc repente uir exhalas¬
set animã exclamare cepit & mortẽ
cius multis plangere uerbis. Suꝑue¬
nere ad ululatũ ploratũq uicinia oĩs
uiri. ac mulieres ob mortẽ cã repen¬
tinã. Iacebat enĩ uir atq ita sp̃m con¬
tinebat clausis oculis ut omnino expi¬
rasse uideretur. Tandẽ cũ uisũ ei esset
satis ludorũ dedisse uociferante muliẽ¬
re ac dicente sepius mi uir quomodo
nunc faciã misera. Ille apertis oculis
male inquit uxor mea nisi e uestigio
potatũ uadas E lacrimis ad risũ omẽs

Expanded text:
mederet. Fame urgente, cibum capere demederet. Fame urgente, cibum capere decrevit, et frusto succidiae super prunas imposito perpropere comedit, nihil prae festinatione potans. Cum sitiret nimium propter carnes salitas, sumpto urceolo, scalas coepit descendere ut vinum ex cellario hauriret. Superveniens ex improviso vicina ignis petendi gratia, cum subito scalas ascendisset, statim mulier abiecto urceolo sitibunda, veluti tunc repente vir exhalasset animam, exclamare coepit et mortem eius multis verbis plangere. Supervenere ad ululatum ploratumque vicinia omnis, viri ac mulieres, ob mortem tam repentinam. Iacebat enim vir, atque ita spiritum continebat clausis oculis, ut omnino expirasse videretur. Tandem cum visum ei esset satis ludorum dedisse, vociferante muliere ac dicente saepius: “Mi vir, quomodo nunc faciam?”, ille, apertis oculis: “Male” inquit “uxor mea, nisi e vestigio potum vadas”. Ex lacrimis ad risum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
set: ex quo damni infecti illũ accusa¬
bat amissi lucri restitutionẽ petens. Que¬
rit᷑ que sit futura sententia:
in obseruantia dicuntur. Uidua
formosã florentię peccata sua confiten¬
tẽ cũ mulier interloquendũ uiro here¬
ret & faciẽ suã ut secretius loqueret᷑
proprius admoueret anhelitus aũt iu¬
ret cũ ille molestia carnis oscitans. & se
contorquens cupetet mulerẽ abire. Illa
ueto penitẽtiã sibi iniungi peteret peni¬
tentiam inꝗt ille indidisti tu mihi :
pinquo ortolanus mihi notus cũ semel
uxore iuene que pannos lotũ ierat ab¬
sente ex orto domũ reuertisset. cupiens
quid mulier se mortuo dictura & quem¬
admodũ se habitura esset audire se in
aula ad terra mor tuo similis resupinus
prostrauit uxor cũ domũ onerata lĩ¬
teis uenisset inuento prout credebat
marito dubitas herebat animo statim¬
an uiri mortẽ lamentaretur an priꝰ
ieuina meridiẽ usq permanserat: co¬

Expanded text:
set, ex quo damni infecti illum accusaset, ex quo damni infecti illum accusabat, amissi lucri restitutionem petens. Quaeritur quae sit futura sententia. in Observantia dicuntur viduam formosam Florentiae peccata sua confitentem. Cum mulier inter loquendum viro haereret, et faciem suam, ut secretius loqueretur, propius admoveret, anhelitus autem iueret. Cum ille molestia carnis oscitans et se contorquens cuperet mulierem abire, illa vero sibi poenitentiam iniungi peteret: “Poenitentiam” inquit ille “indidisti tu mihi”. pinquo hortulanus mihi notus cum semel, uxore iuvene, quae pannos lotum ierat, absente, ex horto domum revertisset, cupiens quid mulier, se mortuo, dictura et quemadmodum se habitura esset audire, se in aula ad terram mortuo similis resupinus prostravit. Uxor, cum domum onerata linteis venisset, invento mortuo, prout credebat, marito, dubitans haerebat animo statimne viri mortem lamentaretur, an prius ieiuna enim meridiem usque permanserat co
Abbreviated transcription (Latin):
set potestatẽ fecit si quid ab se uellet
petere: Archiphratũ quẽdã magne di¬
gnitatis si dari nobilis postulauit. Tum
ridens Archiẽpus hominis stultitiam.
Uide quid petis inquit maior est hec
res. ꝙͣ uires tuc ferre possint. Homo eĩ
es inscius. litterarũ & apprime indo¬
ctus: Atqui statĩ & confidenter respõ¬
dit nobilis. More quidẽ patrio id facio.
Nam uerone nulla luteratis uiris sed
indoctis & insciis beneficia conferũtut.
Risimus tacetȩ hoĩs dictũ qui quod ue¬
rone stulte fiebat & alibi fieri debete ar
ciales honestatis uocant. horũ
precipua cura est in iure meretrici¬
bus. ddicẽdo curanloq ut in ciuitate
absq molestia esse possit. Accessit adeos
semel Mcretrix questa inuiria damnũ¬
q a tonsore illatũ qui cũ in balneũ ac¬
cersitus ab ea ut ꝑtes inferiores rade¬
ret rasorio ita cũ ꝑtẽ incidit ut pluri¬
bus dicbus hoĩes admutere nequauis¬

Expanded text:
set, potestatem fecit si quid ab se vellet set, potestatem fecit si quid ab se vellet peteret. Archipresbyteratum quemdam magnae dignitatis sibi dari Nobilis postulavit. Tum ridens archiepiscopus hominis stultitiam: “Vide quid petis” inquit “Maior est haec res quam vires tuae ferre possint: homo enim es inscius litterarum, et apprime indoctus”. Atqui, statim et confidenter respondit Nobilis: “More quidem patrio id facio, nam Veronae nulla litteratis viris, sed indoctis et insciis beneficia conferuntur”“. Risimus facete hominis dictum, qui, quod Veronae stulte fiebat, et alibi fieri debere arbciales honestatis vocant: horum praecipua cura est in iure meretricibus dicendo curandoque ut in omni civitate absque molestia esse possint. Accessit ad eos semel meretrix, questa iniuriam damnumque a tonsore illatum, qui in balneum accersitus ab ea ut partes inferiores raderet, rasorio ita cunni partem incidit, ut pluribus diebus homines admittere nequivis
Abbreviated transcription (Latin):
to conualuit. Cuius causã prestiterat
matrimonii usus. Exemplo igitur
morbis mulierũ eã rẽ plurimũ cõfer¬
Uerebantur aliquando de condi¬
ztione tp̃rũ ne dicã hominũ ꝗ
in eccłia piincipatũ tenent. Nam post¬
habitis doctis ac prudentibus uiris
indocti & nullius pretii homines ex¬
tolluntur Tũ antonius luschus nõ est
inquit magis pontificũ ꝙͣ ccterorum
principũ culpa apud quos fatuos &
ridiculos hoĩẽs in deliciis hẽri. doctria
uero excellentes reici uidemus. erat
olĩ ait apud priscũ illũ canẽ princi¬
pc̃ ueronẽsẽ ꝑ iocundus homo noie
nobilis rudis atq indoctus. sed faceti¬
arũ gratia accep̾tissĩus cani. Et ob
eã re ab eo erat enĩ clericus pluribus
eccłiis donatus. hic cũ oratores uiri
a Principe mitterẽt᷑ se in eorũ iocietatẽ
contulit. Exposiris mandatis oratores
cũ reuerti uellẽt nobilisq ut erat ho¬
mo confabulator risũ archiẽpo mouis¬

Expanded text:
to convaluit. Cuius causam praestiterat to convaluit. Cuius causam praestiterat matrimonii usus. Exemplo igitur arguitur morbis mulierum eam rem plurimum conferuerebatur aliquando de conditione temporum, ne dicam hominum qui in Ecclesia principatum tenent; nam, posthabitis doctis ac prudentibus viris, indocti et nullius pretii homines extolluntur. Tum Antonius Luscus “Non est” inquit “magis pontificum quam caeterorum principum culpa, apud quos fatuos et ridiculos homines in deliciis haberi, doctrina vero excellentes reiici videmus. Erat olim” ait “apud priscum illum Canem principem Veronensem periocundus homo, nomine Nobilis, rudis atque indoctus, sed facetiarum gratia acceptissimus Cani, et ob eam rem ab eo erat enim clericus pluribus ecclesiis donatus. Hic, cum oratores, viri a principe mitterentur, se in eorum societatem contulit. Expositis mandatis, oratores cum reverti vellent, Nobilisque, ut erat homo confabulator, risum archiepiscopo movis
Abbreviated transcription (Latin):
ris & restituet᷑ ualitudo. Neq eũ fetellit
opinio .Nam cũ quater eam sub agi¬
tasset postero die omnis febris absces¬
sit & medici deceptio causã prebuit
sanitatis:¬
Em similẽ in oppido ualentiȩ¬
quidã accidisse contribuli suo
inter iocandũ recitauit. Nit adolescen¬
tulã nuptã notario admodũ luueni q̃
non multo postꝙͣ ad uirũ ierat graui
morbo egrotare cepit: adeo ut omnes
moriturã existimarẽt nã & medici sa¬
nitatẽ desperauerãt & mulier adole¬
scentula amissa loquella occulis cla
me amabat. Decreuit eigo cũ uxore
antoꝙ ea expiraret coire . Semotis
omnibus. cũ nescio quid se acturũ
secreto dixisset. uxorẽ cognouit. Illa
e uestigio tanꝙͣ uir nouã uitã in cor¬
pus cuis indidisset cepit sp̃m duceͬ
atq oculis subaptis post paululũ loq
& submissa uoce uirũ appellare qui
cũ letus rogasset nunquid uellet po¬
tũ petiuit. Quo ac deinceps cibo da¬

Expanded text:
beris et restituetur valetudo”. Neque eum fefellit beris et restituetur valetudo”. Neque eum fefellit opinio, nam cum quater eam subagitasset, postero die omnis febris abscessit. Ita medici deceptio causam praebuit sanitatisem similem in oppido Valentiaquidam accidisse contribulo suo inter iocandum recitavit. Ait adolescentulam nuptam notario admodum iuveni, quae non multo postquam ad virum ierat gravi morbo aegrotare coepit, adeo ut omnes morituram existimarent: nam et medici sanitatem desperaverant, et mulier adolescentula amissa loquela, clausis oculuum erat, summe amabat. Decrevit ergo cum uxore, antequam ea expiraret, coire. Semotis omnibus cum nescio quid se acturum secreto dixisset, uxorem cognovit. Illa e vestigio, tanquam vir novam vitam in corpus eius indidisset, coepit spiritum ducere atque oculis subapertis post paululum loqui, et submissa voce virum appellare. Qui cum laetus rogasset numquid vellet, potum petivit, quo atque deinceps cibo da
Abbreviated transcription (Latin):
creditorẽ obiurgauit qui peteret rẽ
solutã. Ita cũ sepius se ad utriusq
uerba uertisset uir ridiculus utraq
Par inquit est uictrix & uicta quo li¬
cet abeatis Ita conuentũ re indifcussa
dimisit . hoc recitatũ est inter socios cũ
quida nobis notus sepius in eadẽ re sen¬
tentiã imitaret ÷¬
E totabat apud nos mulier quam
noui Iohanna noĩe. accedens scitus
& doctus medicus ut morhũ curaret
urinã cuius seruande cura adolescenti
filie nuptę demandata erat ut moris
est postulauit. hoc antea oblita suã ꝓ
egre urinã medico ostendit statĩ mulie¬
rẽ indigere coitu medicus affirmauit.
Cũ id uiro nunciatũ extitisset curato ĩ
cena oppiperare stomaco cũ uxore con¬
cubuit . Illa cũ hoc ex debilitate mole¬
stissimũ esset ignara enĩ consilii me¬
dia erat Clamarẽtq sepius ob rei no¬
ex medici sententia ad te curandum
medella . Nã isto quidẽ pacto libera¬

Expanded text:
creditorem obiurgavit, qui peteret rem creditorem obiurgavit, qui peteret rem solutam. Ita, cum saepius se ad utriusque verba vertisset vir ridiculus: “Utraque pars” inquit “est victrix et vieta; quo licet abeatis”. Ita conventum re indiscussa permisit. Hoc recitatum est inter socios, cum quidam nobis notus saepius in eadem re sententiam mutaretegrotabat apud nos mulier, quam novi, Ioanna nomine. Accedens scitus et indoctus medicus, ut morbum curaret, urinam cuius servandae cura adolescenti filiae innuptae demandata erat, ut moris est postulavit. Haec autem oblita suam pro aegrae urina medico ostendit. Statim mulierem indigere coitu medicus affirmavit. Cum id viro nuntiatum extitisset, curato in coena opipare stomacho, cum uxore concubuit. Illa, cum hoc sibi ex debilitate molestissimum esset ignara enim consilii medici erat clamaretque saepius ob rei noex medici sententia, ad te curandum medela; nam isto quidem pacto libera
Abbreviated transcription (Latin):
stigio cępit se ꝑcipeͣ cur deterius se hẽ¬
ret eger . Magnĩ excessũ esse ab eo
factũ quo mirabat᷑ illũ minime mor¬
tuñ esse. Asinũ quippe egrũ comedisse
asserebat existimans sellã decocti asini
uelut os carnis ita reliquias uideri. In
stultia sua deprehensus homo ridiculus
multos ad risũ excitauit:
cina eo missus est potestas ut aiĩt
homo rudis atq imprudens: ad quẽ cũ
duo littigantes de re pecumaria accessi¬
ssent ac prior qui creditorẽ se dicebat
sibi pecumã certis ex causis deberi di¬
xisset uersus in debitorẽ potestas male¬
dis. Cũ negaret alter se quicꝙͣ debere
ũ illi satisfactũ esset cteditorẽ statĩ inere¬
pauit. qui peteret quod nõ deberet: il¬
Io rursus causã suã tuente. dehiti rõnẽ
afferente. debitorẽ actius iterũ incre¬
pauit. Qui rẽ tã manifestã negaret. At
is aliis rõnibus in mediũ deductis cur
solutus esset debito potestas quoq

Expanded text:
vestigio tandem se percipere cur deterius se habvestigio tandem se percipere cur deterius se haberet aeger: magnum excessum esse ab eo factum, quo mirabatur illum minime mortuum esse; asinum quippe aegrum comedisse asserebat, existimans sellam decocti asini, velut os carnis reliquias videri. In stultitia sua deprehensus homo ridiculus multos ad risum excitavit. cina. Eo missus est potestas ut aiunt homo rudis atque imprudens; ad quem cum duo litigantes de re pecuniaria accessissent, ac prior qui creditorem se dicebat sibi pecuniam certis ex causis deberi dixisset, versus in debitorem potestas, “Maldis”. Cum negaret alter quicquam debere, cum iam illi satisfactum esset, creditorem statim increpavit, qui peteret quod non deberetur. Illo rursus causam suam tuente ac debiti rationem afferente, debitorem acrius iterum increpavit qui rem tam manifestam negaret. At is aliis rationibus in medium deductis cur solutus esset debito, potestas quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ctus cuiuspĩa aut alterius rei in pa¬
uimento suꝑsit ueluti si castancę
aut ficus cõrtic̃ẽ uel nucis testã ãt
pomorũ frustra. aut alrud quippiã
inderĩ. coniettor infirmũ tale. qd
exiis comedisse ac sic egrorũ incon¬
tinentia ĩ morbis grauioribus incussoꝵ
ut irideat procul a culpa sideterius se
huerĩt haud młto post discipulus &
ipse quoq cura medendi suscepta sepi
code modo egros culpabat asserens
eolendi formulã ab se datã excessisse
& aliꝗd edisse prout ex reliquiis con¬
iectura assequi poterat. Semel ad ru¬
sticanũ inope hominẽ accessit cui cũ
ualitudiem pristinã se e uestigio re¬
stiturũ promisisset: si normã suã ser¬
uaret data ne scio qua portione absces¬
sit: postridie reuersitrus. Cũ redisset
grauiori morbo eger affliccabatur. hic
homo stultus ac rũdis causã nescicus
cũ huc. atq illuc lefluxisset oculos:
clitellã conspexit. tũ clamitare e ue

Expanded text:
ctus cuiuspiam, aut alterius rei in pactus cuiuspiam, aut alterius rei in pavimento supersit; veluti si castaneae, aut ficus corticem, vel nucis testam, aut nomorum frusta, aut aliud quippiam viderim, coniector infirmum tale quid ex his comedisse, et sic aegrotum incontinentia in morbis gravioribus incuso, ut videar procul a culpa, si res deterius se habuerint”. Haud multo post, discipulus et ipse quoque cura medendi suscepta saepius eodem malo aegros culpabat, asserens edendi formulam ab se datam excessisse, et aliquid edisse, prout ex reliquiis coniectura assequi poterat. Semel ad rusticanum inopem hominem accessit, cui cum valetudinem pristinam se e vestigio restituturum promisisset si normam suam servaret, data nescio qua potione, abscessit, postridie reversurus. Cum rediisset, graviori morbo aeger afflictabatur. Hic homo stultus ac rudis causam nesciens, cum huc atque illuc deflexisset oculos nclitellam conspexit. Tum clamare coepit e
Abbreviated transcription (Latin):
contra illũ dicentibus suꝑ clauso ore
tacuit neq uerbũ ullũ quauis lacessẽ.¬
tibus illis unꝙͣ protulit : Ad mirãtibus
singulis cũ cliens quidnã id sibi silẽtium
uellet ꝑcontaretur ꝑsica inquit ficusq
que misisti ita os meũ congellarũt. ut
Uinfirmos adhibito discipulo uisi¬
taret. tangens ut moris est pulsũ si
quẽ grauiorẽ solito sensisset culpam
in egrotũ conferebat. asserens. aut fi¬
cus aut pomũ aut quid aliud a se
prohibitũ comedisse: quod cũ sepissiẽ
faterent᷑ egri uir durinus udebatͣ
qui ita errõres morbo laborantiũ aĩad¬
uerteret. hoc admiratus ꝑsepe discipu¬
lus rogauit medicũ quonãmodo pł¬
sus ne tactu an alia quadã occultio¬
ri disciplina ꝑciperet. Tũ illa pro eius
in se obseruantia. hoc archanũ resera¬
turũ pollicitus. Cũ uenio ad cubi¬
culũ egroti ait circunspitio in primis
diligenter si quid reliquiarũ ãt fru¬

Expanded text:
contra illum dicentibus, semper clauso ore contra illum dicentibus, semper clauso ore tacuit, neque verbum ullum, quamvis lacessentibus illis, unquam protulit. Admirantibus singulis, cum cliens quidnam illud silentium sibi vellet percontaretur: “Persica” inquit “et ficus quas misisti ita os meum congelarunt, ut ninfirmos adhibito discipulo visitaret, tangens ut moris est pulsum, si quem graviorem solito sensisset, culpam in aegrotum conferebat, asserens eum ficus, aut pomum, aut quid aliud a se prohibitum comedisse. Quod cum saepissime faterentur aegri, vir divinus videbatur, qui ita errores morbo laborantium animadverteret. Hoc admiratus persaepe discipulus rogavit medicum quonam modo, pulsu vel tactu, an alia quadam altiori disciplina perciperet. Tum ille pro eius in se observantia hoc arcanum reseraturum pollicitus: “Cum pervenio in cubiculum aegroti” ait “circumspicio in primis diligenter si quid reliquiarum aut fru
Abbreviated transcription (Latin):
in terra herbida se esse sentiens paulũ
exterritus surrexit domũq rediit de¬
monis eã illusionẽ tuisse omnes arbi
cũ hec cincius recitasset & alterã
huic similẽ fabellã dixit. Affinis inquit
meus noĩe eũ appellans. Cũ noctu ur¬
bis deserta perambularet obuiam mu¬
lierẽ quã extimahat & quidẽ speciosa
forma ut uidebatur cognourit. Cũ illa
ad eũ terrendũ in homĩs turpissimi tor¬
ma uersa N quid egisti inquit equidẽ
te insulse decepi. Tũ ille ut lubet intre¬
tonius luschus culpantibus nobis
ingratitudinẽ eorũ qui ad fatigandos ho¬
mies sũt propti ad promeredũ remissi
Uicentius meus inquit qui ad uocatus
erat hoi prediuiti sed auaro. Cum mł¬
totiens in causis affuisset neq quicꝙͣ tu¬
lisset premii tandẽ difficiliori in causa
qua sibi adesse ad eũ defendẽdũ rogaret
ficus R ꝑsica aduocato miserat: ad tri¬
bunal accessit . Aduersariis is multa

Expanded text:
in terra herbida se esse sentiens, paulum in terra herbida se esse sentiens, paulum absterritus surrexit domumque rediit. Daemonis eam illusionem fuisse omnes arbitcum haec Cincius recitasset, et alteram huic similem fabellam dixit: “Affinis” inquit “meus” nomine eum appellans “cum noctu urbe deserta perambularet, obviam mulierem quam existimabat, et quidem speciosam forma, ut videbatur, cognovit. Tum illa, ad eum terrendum in hominis turpissimi formam versa: “Ecquid egisti?” inquit “Equidem te, insulse, decepi”. Tum ille: “Ut lubet” intretonius Luscus, culpantibus nobis ingratitudinem eorum, qui fatigandos homines sunt prompti, ad promerendum remissi: “Vincentius” inquit “meus, qui advocatus erat homini praediviti, sed avaro, cum multotiens illi in causis affuisset neque quicquam tulisset praemii, tandem difficiliori in causa qua sibi adesse ad eum defendendum rogarat, ficus et persica advocato miserat ad tribunal accessit. Adversariis multa
Abbreviated transcription (Latin):
mihi sepius retulit rẽ hauol con¬
temnendã quã uicinus suus minime
insulsus homo sibi accidisse narrabat.
Ca est eiusmoi . Surrexerat ls aliquã¬
do ad lune splendorẽ existimãs circa di¬
luculũ esse. Cũ nox esset intẽpesta ut
proficisceretur ad uincã suã prout est
mos romanis uineas diligenter colẽ.
Egressus porta ostiensi excitis enim custo¬
dibus ut ea aperiretur rogaret mulie¬
rẽ conspexit se procedentẽ existimans
uero aliquẽ esse que deuotionis causa
lanctũ paulũ uisitaret cũ exarsisset ĩ
libidinẽ grandẽ propetauit ut eã conse¬
queretur. Et quonia sola esset id faciliꝰ
he assqui putabat. Cũ ad eã appropin¬
quasset ad semitã errecta uia diuertit
hic homo celerius ambulauit: ueritus
ne mulieris occasionẽ oblatã amitteret.
Progressus paulũ in diuerticulũ mulie¬
rẽ comprehendit tacentẽ ad terrã stia¬
uit cognouitq quo facto illa subito
euanuit relicto fetore sulfureo. homo

Expanded text:
mihi saepius retulit rem haud conmihi saepius retulit rem haud contemnendam, quam vicinus suus, minime insulsus homo, sibi accidisse narrabat. Ea est huiusmodi. Surrexerat is aliquando ad lunae splendorem, existimans circa diluculum esse cum nox esset intempesta, ut proficisceretur ad vineam suam, prout est mos Romanis vineas diligenter colere. Egressus porta Ostiensi exitum enim a custodibus ut ea aperiretur rogarat, mulierem conspexit se praecedentem. Existimans vero aliquam esse quae devotionis gratia S. Paulum visitaret, cum exarsisset in libidine, gradum properavit ut eam consequeretur, et, quoniam sola esset, id facilius se assequi putabat. Cum ad eam appropinquasset, ad semitam e recta via divertit. Hic homo celerius ambulavit, veritus ne mulieris occasionem oblatam amitteret. Progressus paululum in diverticulum mulierem comprehendit tacentem, ad terram stravit cognovitque. Quo facto, illa subito evanuit, relicto foetore sulphureo. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
tini tui me intuens quẽ populus flo¬
rentinus ad Iohannã regina neapolita¬
nã destinauit. Franciscus is noĩe fuit
doctor legũ licet ad modũ indoctus
ꝗ cũ regi̾ne mandata quedã exposuis¬
set. postridie ad eã reuerti iussus. au¬
disset interĩ regnã haud aspnari
uiros prȩserti forma cõspicos ad
reginã redit multisq ultro cutroq
dictis tandẽ se cũ ea secretiora que¬
da loqui uelle dixit . Tum regina
cũ hoĩem in remotius conclaue ad¬
uocasset. existimans aliꝗd esse o-¬
cultius quod comunicandił cũ pluri¬
bus non esset stultus ille. qui sibi de
propria forma plurim ꝑsuasetat regie
concubitus postulauit. Tum illa nihilo
ĩmutata uultũ hoĩs inspiciens comi¬
ter nunꝗd at: hoc tibi florentini in
manlatis quoq dedere Tacentẽ atq
erubescentẽ oratorẽ ut huius manda¬
tũ afferret dicens abire a se absq ĩ¬
dignatione tussit :¬
Ir doctissimus Cuicius romanus

Expanded text:
tini” me intuens “quem Populus Flotini” me intuens “quem Populus Florentinus ad Ioannam reginam quondam Neapolitanam destinavit? Franciscus is nomine fuit, doctor legum, licet admodum indoctus. Qui cum reginae mandata quaedam exposuisset, postridieque ad eam reverti iussus, audisset interim reginam haud aspernari viros, praesertim forma conspicuos, ad reginam rediit, multisque ultro citroque dictis, tandem se cum ea secretiora quaedam loqui velle dixit. Tum regina cum hominem in remotius conclave advocasset, existimans aliquid esse occultius quod communicandum cum pluribus non esset, stultus ille, qui sibi de propria forma plurimum persuaserat, reginam concubitus postulavit. Tum illa, nihilo immutata, vultum hominis inspiciens comiter, “Numquid” ait “hoc tibi Florentini in mandatis quoque dedere?”. Tacentem atque erubescentem oratorem, ut huius rei mandatum afferret dicens, abire ab se absque indignatione iussitir doctissimus Cincius Romanus
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis inter eos conficiendi gratia atq
ille sumpto calamo scribere incipiens
quesisset eorũ noia & alter Iohanesfilip¬
pus alter. alterũ sibi nomẽ esse dixissent
appellant confici inter se nõ posse. Que¬
tentibus illis causã nisi inꝗt uenditor
conradus. emptor uõ Fitius uocetur.
hec enim sola noĩa informulis suis didi¬
cerat rogari aut iuire consisteͬ. hic contra¬
ctus nequit. Cũ uõ se noĩa mutare nõ
posse dicerẽt ille in sentẽtia prestaret quo¬
niã ita formulȩ suȩ continerent hoĩes
missos fecit cũ non auderẽt noĩa i¬
mutare. Abierũt illi ad aliũ relicto hoĩc
insulso qui crimẽ falsi subire existima¬
uit si scripta in formulis suis noia cõ¬
mutasset :¬
Ncidit ẽt sermo interiocandũ de
stultitia non nullorũ qui oratores
mittuntur ad principes. Cũq aliqui
nõiati essẽt ridens Antonrus luschus
nũquidnã audistis temeritatẽ florẽ¬

Expanded text:
ditionis inter eos conficiendi gratia, atque ditionis inter eos conficiendi gratia, atque ille, sumpto calamo, scribere incipiens quaesisset eorum nomina, et alter Ioannes, Philippus alter sibi nomen esse dixissent,appellant confici inter se non posse. Quaerentibus illis causam: “Nisi” inquit “venditor Conradus, emptor vero Titius vocetur” haec enim sola nomina in formulis suis didicerat “rogari aut iure consistere hic contractus nequit”. Cum vero se nomina mutare non posse dicerent, ille in sententia perstaret, quoniam ita formulae suae continerent, homines missos fecit, cum non auderent nomina immutare. Abierunt illi ad alium relicto homine insulso, qui se crimen falsi subire existimavit, si scripta in formulis suis nomina commutassetncidit etiam sermo inter iocandum de stultitia nonnullorum qui oratores mittuntur ad principes. Cumque aliqui nominati essent, ridens Antonius Luscus: “Numquidnam” ait “audistis temeritatem Floren
Abbreviated transcription (Latin):
ac seuerus cũ multis uerbis iactabun¬
dus clamitaret se nullius ulla in re de¬
bitorẽ esse repertus sepius nihil cuiqͣ
se debere. facesse huic ocus ugolotus
ait atq hanc ruã fetidã barbã que
nos malo odore conturbat amone. Cũ
ille stupidus quã obrẽ feteret ade gra¬
uiter postulasset refecta est inquit u¬
golotus omnibus bombis que usꝙͣ ab
omnibus edita sunt cũ ad barbã eius ꝗ
nullũ hẽt debitũ reicianturr. hoc dicto pͥ¬
facete lusit homĩs iactantiã ridentibus
qui aderant omnibus:
ficis nõ nulli inter quos & secre¬
tarii erãt orto sermone de corũ igno¬
rantia. quorũ doctrinę omnis scĩen¬
tia pendet ex scriptis formulis neq
carũ causas afferũt led tantũ dicunt
sic scriptũ suꝑiores stillo reliquisse.
Racellus bononiensis uir ad modũ festi¬
nus ii similimi sũt inquit notarii cu¬
iusdã & nomẽ retulit conciuis mei aod
quẽ cũ oluo accessissẽt contractus uen¬

Expanded text:
atque severus, cum multis verbis iactabunatque severus, cum multis verbis iactabundus clamitaret se nullius ulla in re debitorem esse, repetens saepius nihil cuiquam se debere: “Facesse hinc ocius” Ugulottus ait “atque hanc tuam foetidam barbam, quae nos malo odore conturbat, amove”. Cum ille stupidus quamobrem foeteret adeo graviter postulasset: “Referta est” inquit Ugulottus “omnibus bombis, quae unquam ab hominibus editae sunt, cum ad barbam eius, qui nullum habet debitum, reiiciantur”. Hoc dicto perfacete elusit hominis iactantiam, ridentibus qui aderant omnibus. ficis, nonnulli inter quos et secretarii erant, orto sermone de eorum ignorantia quorum doctrina omnis ac scientia pendet ex scriptis formulis, neque earum causas afferunt, sed tantum dicunt sic scriptum superiores stilo reliquisse, Carolus Bononiensis, vir admodum festivus, “Hi simillimi sunt” inquit “notarii cuiusdam” et nomen retulit “concivis mei; ad quem cum duo accessissent contractus ven
Abbreviated transcription (Latin):
risũ multis cõmouit. Nã die festo ĩ
conuiuio sacerdorũ cui preparando
ipse non nulli q alii prefuerãt. Cum
post cibũ gratiȩ sacerdotibus plures
enim ex longinquo conuenerant agẽ¬
de essent. hic cui negociũ de mandã¬
tũ erat ad modũ senex uerha faciens.
Patres mei si quid defuit uobis inꝗt
ignoscite nõ fecimus. quod debuimus
scd pro modo facultatis nostre tracta¬
uimus uos secũdũ nostrã ignorantĩã
Putauit homo rudis qui aliquod uerbũ
resonans querebat se id pro sirma lauole
dixisse ac si prudentiã aut sapientiã
dixisset :
omniuĩ antonius luschus retulit no¬
bis inter loquendũ post conuririũ rẽ ri¬
dendã. Est coninis loquendi modus
cũ quis uentris crepitũ dedit ut cir¬
custantes ad barbã erus. cui nihil cuiꝙͣ
debet dicant. Senex quidã uicentie
barba admodũ promissa uocatus a ere¬
ditore in iudiciũ corã preside ciuitatis.
Is Ugulotus biancardus fuit uir doctus.

Expanded text:
risum multis commovit. Nam die festo, in risum multis commovit. Nam die festo, in convivio sacerdotum, cui praeparando ipse nonnullique alii praefuerant, cum post cibum gratiae sacerdotibus plures enim ex longinquo convenerant agendae essent, hic cui negotium demandatum erat, admodum senex, verba faciens: “Patres mei, si quid defuit vobis” inquit “ignoscite; non fecimus quod debuimus, sed pro modo facultatis nostrae tractavimus vos secundum Vestram Ignorantiam”. Putavit homo rudis, qui aliquod verbum resonans quaerebat, se id pro summa laude dixisse, ac si Prudentiam aut Sapientiam dixisset. 1omnium Antonius Luscus retulit nobis inter loquendum, post convivium, rem ridendam. Est communis loquendi modus, cum quis ventris crepitum edidit, ut circumstantes “Ad barbam eius, qui nihil cuiquam debet” dicant. Senex quidam Vincentiae, barba admodum prolixa, vocatus a creditore in iudicium coram Praeside civitatis is Ugulottus Biancardus fuit, vir doctus
Abbreviated transcription (Latin):
Omnibus propter nouitatẽ spectaculi
ad risũ estusis ac stultitiã amborũ ma¬
xĩẽ ueto patris increpantihus Indi¬
gnatus ille supra ripã flumĩs consistẽs
sigatũ asinũ in flumine deiecit atq
ita amisso asino domũ rediit. Ita bonꝰ
uir dũ omnibus parere cupit nemĩ
satisfaciẽs a sellũ ꝑdidit:¬
Ecitahantur aliquando lr̃e corã pͥ¬
oribus florentinis narrantes que¬
dã de hoĩe nõ satis rei p̾ublice acce¬
pto. Cũ uoͣ nomẽ illius sepius referi
in luteris necesse fuisset. accidit ut
nomimi illi adderet prefatũ ut dicã.
paulũ. Tũ unus ex astantibus lute¬
tarũ rudis existimans uerbũ illud
honorificũ esse & magnã aliquã la¬
udẽ in prefati uerbo contineti ac si
sapientissimũ aut prudentissimũ scri¬
psisset: statĩ uociferare cepit rẽ indignã
esse ut homo ĩprobus hostis pr̃iȩ p̾¬
fatus appellaretur
Matheoçius noie homo rusticus

Expanded text:
Omnibus propter novitatem spectaculi Omnibus propter novitatem spectaculi ad risum effusis, ac stultitiam amborum, maxime vero patris, increpantibus, indignatus ille, supra ripam fluminis consistens, ligatum asinum in flumen deiecit atque ita amisso asino domum rediit. Ita bonus vir, dum omnibus parere cupit, nemini satisfaciens, asellum perdiditecitabantur aliquando litterae coram proribus Florentinis, narrantes quaedam de homine non satis Reipublicae accepto. Cum vero nomes illius saepius referri in litteris necesse fuisset, accidit ut nomini illi adderetur “praefatum”, ut dicam Paulum. Tum unus ex astantibus, litterarum rudis, existimans verbum illud honorificum esse et magnam aliquam laudem in “praefati” nomine contineri, ac si “sapientissimum” aut “prudentissimum” scripsisset, statim vociferari coepit rem indignam esse, ut homo improbus, hostis patriae, praefatus appellaretur.Mattheozius nomine, homo rusticus,
Abbreviated transcription (Latin):
rũt stultinã scĩs q adolescente qui ua¬
lidiot esset suꝑ asinũ posito ipse etate
confectus pedes asellũ sequeretur. Im¬
mutato consilio:atq adolescente deposi¬
to ipse asinũ ascendit. Paulũ uero pro¬
gressus audiuit alios se culpantes ꝙ ꝑu
ꝙͣ post se traheret ipse asello qui pater
erat insidẽs his quoq permotus filiũ
asello secũ suꝑimposuit. hoc pacto iter
sequens inte̾rrogatus inde ab aliis an
suus esset asellus. cũ annuisset castiga¬
tus esset uerbis quod eius tanꝙͣ aliciuĩ
nullã curã hẽret minime apti ad tã¬
tũ onus cũ satis unus ad ferendũ esse
debuisset. hic homo perturbatus. tot
uariis sentẽtiis cũ neq uacuo asello
neq ambobus. neq altet suꝑ impositus
absq calumnia progredi posset tandẽ
aselũ pedibus iinctis uinctis ligauit
atq baculo suspensũ suo filiiq collo su¬
ꝑ impositũ ad mercatũ deferre cępit.

Expanded text:
runt stultitiam senis quod, adolescente qui varunt stultitiam senis quod, adolescente qui validior esset super asinum posito, ipse aetate confectus pedes asellum sequeretur. Immutato consilio atque adolescente deposito, ipse asinum ascendit. Paulum vero progressus, audivit alios se culpantes, quodita, tanquam servum post se traheret, ipse asello, qui pater erat, insidens. His verbis permotus, filium asello secum superimposuit. Hoc pacto iter sequens, interrogatus inde ab aliis an suus esset asellus, cum annuisset, castigatus est verbis, quod eius tanquam alieni nullam curam haberet, minime apti ad tantum onus, cum satis unus ad ferendum esse debuisset. Hic homo perturbatus tot variis sententiis, cum neque vacuo asello, neque ambobus, neque altero superimpositis absque calumnia progredi posset, tandem asellum pedibus iunctis ligavit, atque baculo suspensum, suo filiique collo superimpositum, ad mercatum deferre coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
atq ibi uoto suscepto & restitutã uocẽ
& colũ fusũq e manibus cecidisse: hec
in sua parochia accidisse dicebat. In¬
dubie mihi incredulo aliquã fidẽ fa
cis eos qui ad uulgi opinionẽ ui¬
uerent miscͣrima premi seruitute cum
aut ꝙͣ ꝙͣ possibile esset cũ diuersa sen¬
tiret placere omnibus diuersis diuersa¬
probantibus.Tũ quidã ad eã sententiam
fabulã retulit quẽ nuꝑ in alamania scri¬
ptã pictãq uidisset. Senẽ ait fursle: Qui
cũ adolescentulo filio procedente absq
onere assello quẽ uenditurus erat ad
mercatũ proficiscebat᷑. Pretereritibus
uiã quidã in agris opus facientes sene
culparũt ꝙ asellũ nihil ferentẽ: neq pa¬
ter neq filius ascẽdisset. sed uacuũ one
sinetẽt cũ alter senectute alter etate te¬
nera uehiculo ageret. Tũ senex adole¬
scentẽ asino imposuit ipse pedibus iter
faciens. hoc alii conspicientes: increpa¬

Expanded text:
atque ibi voto suscepto et restitutam vocem, atque ibi voto suscepto et restitutam vocem, et colum fusumque e manibus cecidisse. Haec in sua parochia accidisse dixit, ita indubie ut mihi incredulo aliquam fidem faccis eos, qui ad vulgi opinionem viverent, miserrima premi servitute, cum nequaquam possibile esset, cum diversa sentirent, placere omnibus, diversis diversaprobantibus. Tum quidam ad eam sententiam fabulam retulit, quam nuper in Alemannia scriptam pictamque vidisset. Senem ait fuisse, qui cum adolescentulo filio, praecedente absque onere asello quem venditurus erat, ad mercatum proficiscebatur. Praetereuntibus viam quidam in agris operas facientes senem culparunt, quod asellum nihil ferentem neque pater, neque filius ascendisset, sed vacuum onere sineret, cum alter senectute, alter aetate tenera vehiculo egeret. Tum senex adolescentem asino imposuit, ipse pedibus iter faciens. Hoc alli conspicientes increpa
Abbreviated transcription (Latin):
illos esse existimantes uidisse se illos
merentes librarius asseruit quid uero
illis postea acciderit nescire se dixit:
letus nomine patria Rothoma¬
gensis se haud dissimile miraculũ
uidisse ex contẽptu lanctorũ dei affir¬
mauit esse ait iuxta Castellũ Ciuita¬
tis parochiã quãdã dicatã beato Gro¬
tardo c uius solemnis. cũ adesset dies
parochiã omnes ingens de more festum
cũ processione & pompa agebatur Adole¬
scentulã uero alteruus parrochiȩ cũ illos
derideret nomenq sancti sperneret &
eorũ cerimonias se in eius contemptũ
fillaturã dixit ac deinceps colũ sumpsis
se .R fusũ. hec autẽ subito manibus & di¬
gitis magno cũ dolore cũ hesissent ita
ut euelli nequiret. Adolescentula uoͬ
muita esset effecta nutu nã uoce nõ po¬
terat dolorẽ & causã significabat. Tan¬
dẽ occurrente hominũ multitudine du¬
ctã ad altare sancti quẽ contempserat

Expanded text:
illos existimantes. Vidisse se illos illos existimantes. Vidisse se illos metentes librarius asseruit; quid vero illis postea acciderit, nescire se dixit. letus nomine, patria Rothomagensis, se haud dissimile miraculum vidisse ex contemptu Sanctorum Dei affirmavit. Esse ait iuxta castellum civitatis parochiam quamdam dicatam Beato Gothardo; cuius solemnis cum adesset dies parochiani omnes ingens de more festum cum processione et pompa agebant. Adolescentula vero alterius parochiae, cum illos derideret nomenque Sancti sperneret et eorum caerimonias, se in eius contemptum filaturam dixit, ac deinceps colum sumpsit et fusum. Haec autem subito cum manibus et digitis magno cum dolore haesissent ita ut avelli nequirent, adolescentula vero muta esset facta, nutu nam voce non poterat dolorem et causam significabat, et tandem accurrente hominum multitudine ductam ad altare Sancti quem contempserat,
Abbreviated transcription (Latin):
gnans apuol seius esse apłice sedis &. ĩ
Ibrarius meus iohannes nomĩe:
.UIIi. idus octobris penultimo Martini
bat homo doctus & minime mendax.
Primũ est sanguinẽ inter ligerĩ bitu¬
rigas. et pictõnes pluuisse. ex que ea
psũuia sanguine profusos lapides ui¬
deri hoc quoniã sepius accidisse histo¬
rie prodierunt minus mirandũ ⁊udet᷑
quod sequitur nequaꝙͣ tredidisse nͥ
asseuerantis iusuirandũ accessisset ĩ
festo Petri & pauli apostolorũ quod est
mense lunii ait quosdã messores in pa¬
tria sua. cũ pridie nescio quid feni in
agro reliquissẽt contẽpto die ne fenum
amitterctur redisse ad metẽdũ id qđ
unica hora effici potuisset sed dei ui¬
ditio messores diutius uagatos ee ꝑ
agrũ metentes: neq aliud quicq die
nõctuq agentes absq cibo & somno
neq uero pluribus diebus aut illos
agrũ exire aut alios ad illos: ut scis¬
citarẽtur quidnã id sibi uellet accedeͣ
potuisse cũ multi circunstarẽt fatuos

Expanded text:
gnans apud se ius esse Apostolicae Sedis, “In ibrarius meus, Ioannes nomine, VIII Idus Octobris, penultimo Martini bat homo doctus et minime mendax. Primum est sanguinem inter Ligerim, Biturigas, et Pictones pluisse, exque ea pluvia sanguine perfusos lapides videri. Hoc quoniam accidisse saepius historiae prodiderunt, minus mirandum videtur. Quod sequitur nequaquam credidissem, nisi asseverantis iusiurandum accessisset. festo Petri et Pauli Apostolorum, quod est in mense Iunii, ait quosdam messores in patria sua, cum pridie nescio quid foeni in agro reliquissent, contemplo die, ne foenum amitteretur, rediisse ad metendum, id quod unica hora effici potuisset. Sed Dei iudicio messores diutius vagatos esse per agrum metentes, neque aliud quicquam die noctuque agentes, absque cibo et somno; neque vero pluribus diebus aut illos agrum exire, aut alios ad illos ut sciscitarentur quidnam id sibi vellet accedere potuisse, cum multi circumstarent fatuos
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse utilẽ sententiã si id ante acceptu
uulnus consuluisset plena prudentie
Imeus frumẽto ad figinũ castrũ
asellis uchendo exercebatur quos ille
complures ad uicturã sumebat. Cũ
semel a mercato fessus rediens e uia
ascendisset asinũ quendã prestantio¬
tẽ computatis in uia asinis qui prei¬
bant domũ appropinquans eoq quo
ue he hatur minime anumerato: uisu
est ei unũ deesse. Turbatus igitur: ac
reliquis asinis aixoti quos restitue¬
batur. asino ad mercatũ septẽ milibe
passuũ retrocedit quetens. quȩ a
lingults obuiis an asinũ quẽpiam
amissũ reperuissent. cũ omnes nega¬
rent domũ noctu merens ac dolens
iactura sui asini rediit. Tandẽ ab uxore
ad monitus cũ descendisset illũ quẽ
tanto studio ac dolore alinũ quesierat
tus rediturus in oppidũ aratrũ suꝑ
asellũ alligat. Deinde asellũ premis¬
sis hobus. ascendit qui cũ nimio oneͣ
grauatus sub pondere deficeret sensit

Expanded text:
fuisse utilem sententiam, si id ante acceptum fuisse utilem sententiam, si id ante acceptum vulnus consilium dedisset. Plena prudentiaemeus, frumento ad Figignum Castrum asellis vehendo exercebatur, quos ille compluries ad vecturam sumebat. Cum ille semel a mercato rediens fessus e via ascendisset asinum quemdam praestantiorem, computatis in via asinis qui praeibant domo appropinquans, eoque quo vehebatur minime annumerato, visum est ei unum deesse. Turbatus igitur ac reliquis asinis uxori quos restituebatur ad mercatum septem milibus passuum retrocedit quaerensque a singulis obviis an asinum quempiam amissum reperissent, cum omnes negarent, domum noctu maerens et dolens iacturam asini rediit. Tandem etiam ab uxore admonitus cum descendisset, illum, quem tanto studio et dolore asinum quaesierat,tus, rediturus in oppidum, aratrum super asellum alligat, deinde asellum, praemissis bobus, ascendit. Qui cum nimio onere gravatus sub pondere deficeret, sentit
Abbreviated transcription (Latin):
proproditore depictus fuit. Cum ue¬
ro haud multo post sentiret muti ad se¬
oratores florentinos ole pace acturos
qua die ad se uenturi erant talamũ
ingresus clausis fenestris igne accen¬
so erat aut̃ mensis Augusti sese pelice¬
is uestibus copetiri in lectulo iussit. Uo¬
catis deinde otatoribus: querentibusq
quonã morbo laboraret frigore respon¬
dit. quod tadui in eorũ muris. etiam
noctu ad aciẽ discopertus contraxisset.
hoc dicto illorũ lusit picturã quȩ po¬
stea ex pacto delata est:
urbẽ exercitii cã sagitando tepus
terebant. Cũ quispiã sagitã. Incautus
emisisset astantẽ procul Rodulfũ leui¬
ter uulnetauit. Capto illo cũ uarie ole
pena inferenda sententiȩ dicerentur
ut quisq accerrime sentiret ita maxie¬
se principi gratificaturũ putaret unus
censuit manũ illi amputandã ne am¬
plius arcu uteretur. Rodulfus liberũ
hominẽ dimitti iussit dicens futuram

Expanded text:
ut proditor, depictus fuit. Cum veut proditor, depictus fuit. Cum vero haud multo post sentiret mitti oratores ad se Florentinos de pace acturos, qua die ad se venturi erant, thalamum ingressus, clausis fenestris, igne accenso erat autem mensis Augusti, sese pelliceis vestibus cooperiri in lecto iussit. Vocatis deinde oratoribus, quaerentibus quonam morbo laboraret, frigore, respondit, quod tamdiu in eorum muris etiam nocte ad aerem discoopertus stetisset. Hoc dicto illorum lusit picturam, quae postea ex pacto deleta est. urbem exercitii causa sagittando tempus terebant. Cum quispiam sagittam incautius emisisset, astantem procul Redolphum leviter vulneravit. Capto illo, cum variae de poena inferenda sententiae dicerentur et, ut quisque acerrime sentiret, ita se maxime Principi gratificaturum putaret, unus censuit manum illi esse amputandam, ne amplius arcu uteretur. Redolphus liberum hominem dimitti iussit, dicens illam futuram
Abbreviated transcription (Latin):
fus uir bello etiam pace egregrus. qui se
infra menia continebat ob ciuitatis tu¬
tellã. Leui semel per excursores comisso
prelio: a quo Redultus aberat captus e¬
ques ad bernabouẽ ductuctus est. Ro¬
ꝯauit ille inter cetera cur non egreditur
ad hellũ Redulfus eques cũ unam at
alterã causa attulisset tandẽ dimissus
rediit in ciuitate. Tũ Redulfus sciscitãs
quid in castris ageretui & quȩ uerba
ber nabouis ad eũ fuissent. Cũ intelle¬
xisset responsionẽ equitis egressũ su¬
um uarie excusantis non bene inquit
neq prudenter respondisti.Uade redi
dic bernaboui. Redulfus ait se ideo ut¬
bem nõ egredi ne tu ingredi queas:
Gregorio dicimo pontifice gessert
diuersas partes sequutus nunc uni
nunc alteri herebat. Interrogatus a qͦ¬
dam cur adeo mutans ita sepe se comu¬
taret quoniã inquit in eodẽ latere¬
diutius iacere non possum:
hĩtus reus publicis in locis urbis

Expanded text:
phus, vir bello et pace egregius, qui se phus, vir bello et pace egregius, qui se intra moenia continebat ob civitatis tutelam. Levi semel per excursores commisso praelio a quo Redolphus aberat, captus eques ad Bernabovem ductus est. Interrogabat ille inter caetera cur non egrederetur ad bellum Redolphus. Eques, cum unam ac alteram causam attulisset, tandem dimissus rediit in civitatem. Tum Redolphus sciscitans quid in, castris hostium ageretur et quae verba Bernabovis ad eum fuissent, cum intellexisset responsionem equitis, egressum suum varie excusantem, “Non bene” inquit “neque prudenter respondisti. Vade, redi, dic Bernabovi: “Redolphus ait se ideo urbem non egredi, ne tu ingredi queas”“Gregorio decimo Pontifice gesserunt, diversas partes secutus, nunc uni, nunc alteri haerebat. Interrogatus a quodam cur adeo nutans ita saepe se commutaret, “Quoniam” inquit “in eodem laterediutius iacere non possum”.habitus reus, publicis in locis urbis,