comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Q uoties a fisconro aliqua repetuntur res apud prouinciae iudicẽ
sub presentia nr̃i ordinatoris agatur ut illo p̃sente quid quidius

Expanded text:
Quotiens a fisco nostro aliqua repetuntur, res apud provinciae iudicem sub praesentia nostri ordinatoris agatur, ut illo praesente quidquid ius
Abbreviated transcription (Latin):
imaior effectus rẽquã minor egit pactu uel silentio conpro¬
bauit aduersus hocquoq in integrũ restitui frustra desiderat
citurnitatẽ uo carenoluerit. dehacre integri restitutionẽ retine¬
renon potest SC̃ΝSiminor minori heris existat heres exsua
persona non exdefuncti in in cegrum restitui potest IN

Expanded text:
maior effectus rem, quam minor egit, pacto uel silentio comprobauit, aduersus hoc quoque in integrum restitui frustra desiderat. citurnitate revocare noluerit, de hac re integri restitutionem retinerat. Si minor minori heres existat, ex sua persona, non ex defuncti in integrum restitui potest.
Abbreviated transcription (Latin):
computanda sunt. Sen Minor sunhis quae fideius sit
uel fidei promisit. uel spopondit uel i andauit in integrũ resti¬
tuendũ reũ principalẽ non liberat .In . imi nor maiorem
teneri potest. S Quis ciens prudensq: se prominore oblegauit
sud consultum consilio fecit. licet minori succurratur ipsita¬

Expanded text:
ant. Minor se in his, quae fideiussit uel fidepromisit uel spopondit uel mandauit, in integrum restituendo reum principalem non liberat. Minor ancillam enda est. Qui sciens prudensque se pro minore obligauit, si id consulto consilio fecit, licet minori succurratur, ipsi ta
Abbreviated transcription (Latin):
cennio non in putentur in quib minores subtutorũ iubent᷑
potestate consis tere aquib: tamen si post uicesimum etquintũ
annũ exeo quo conpetere actio coeperat lis fuerit contestata

Expanded text:
cennio non inputentur, in quibus minores sub tutorum iubentur potestate consistere. A quibus tamen si post vicesimum et quintum annum ex eo, quo conpetere actio coeperat, lis fuerit contestata
Abbreviated transcription (Latin):
Sacrilegus adulter incesais reus raptor sepulchrorum
uiolator ueneficus maleficus adulterator monetae homi¬
cida diebus paschae nullatenus absoluantur reliquiomnes
quos minorum causarum cul paconstringit diebus uenera¬
bilis paschac specialiter ab soluantur uxuin uen¬

Expanded text:
crilegus adulter incestus reus, raptor sepulcrorum violator veneficus maleficus adulterator monetae homicida diebus paschae nullatenus absolvantur. Reliqui omnes, quos minorum causarum culpa constringit, diebus venerabilis paschae specialiter absolvantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cana conns qugpimp Quicũ quein scriptione prc̃mita
cuiu scum quetriminis reum accus areuoluerit abcodie quo ins¬
criosit intiaainum peragat propositas actiones quisscdistuns

Expanded text:
ne compenset. Quicunque inscriptione praemissa cujuscunque criminis reum accusare voluerit, ab eo die quo inscripsit intra annum peragat propositas actiones. Qui si distu
Abbreviated transcription (Latin):
fundat Neq alteri uiro nubendihabeat potestatẽ . siuero
posttea maritum demittens adulterio se fortemiscuerit ma¬
ritus etiã post repudium habeat licentiam persequendi. quod
simulier quae discedit inuirum grauia crimina etcerta pro¬

Expanded text:
fundat neque alteri viro nubendi habeat potestatem. Si vero postea maritum dimittens adulterio se forte miscuerit, maritus etiam post repudium habeat licentiam persequendi. Quod si mulier quae discedit in virum gravia crimina et certa pro
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsum non extorquendum .ẽ. sed simaluerint hocuolunta¬
te propria fateantur namsi ad alias nuptias migrare uoluerin
tutelã filiorum adminis trare non possunt: sciant hoc etiã uiri
quisibi iungendas matres postulant paruulorum: quod simu¬
lieris tutelã administrare coeperint filiorum : et postteanup

Expanded text:
hoc ipsum non extorquendum est, sed si maluerint, hoc voluntate propria fateantur: nam si ad alias nubtias migrare voluerint, tutelam filiorum administrare non possunt. Sciant hoc etiam viri, qui sibi iungendas matres postulant parvulorum, quod, si mulieres tutelam administrare coeperint filiorum et postea nu
Abbreviated transcription (Latin):
tio et tenophrlo conss. INT Siforte cesserit ut minores
possessionem iuris infiteutici hoc .ẽ. quod exfiscibonis paren¬
tes eorũ habere meruerunt sub qualibet praestationẽ tenue¬
rint et hocperneglegentiam siue proditionem tutoris
autinminutum fuerat autcerte sublatum quid quid perie

Expanded text:
 Interpretatio. Si forte cesserit, ut minores possessionem iuris enfyteutici, hoc est, quod ex fisci bonis parentes eorum habere meruerant, sub qualibet praestatione tenuerint et hoc per neglegentiam sive proditionem tutoris aut inminutum fuerit aut certe sublatum, quidquid perie
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ et debitorẽ conuenerit ut fiduciã sibi uendere non liceat. non soluen¬
te debitore creditor denunciare et sollẽnit̃ potest et distrahere necenĩ
intali conuentione fiduciae actionascipotest. INI. Si conueniat in
repotest : XUI DOLE QE COMMIS SORIA
icreditorẽ fiduciae datã uni ex heredib: uel ex traneo lega uerit

Expanded text:
rem et debitorem conuenerit, ut fiduciam sibi uendere non liceat, non soluente debitore creditor denuntiare ei sollemniter potest et distrahere: nec enim in tali conuentione fiduciae actio nasci potest. De lege commissoria. potest. De lege commissoria. Si creditor rem fiduciae datam uni ex heredibus uel extraneo legauerit
Abbreviated transcription (Latin):
sio aug̃i conss̃. INTP Sialiquis dehisiudicib qui prouincus
administrant uel etiã hii quib: ciuitates uelloca commissa sunt

Expanded text:
atio. Si aliquis de his iudicibus, qui provincias administrant, vel etiam his, quibus civitates vel loca commissa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
q uod exaffectuunius cuiusq pacentis etfacientis aestimat᷑. int̃ x̃ iño¬
Iniuriosus iteq in fansaffectudoli et captũcontumcliae carent idcir

Expanded text:
quod ex adfectu uniuscuiusque patientis et facientis aestimatur. Furiosus itemque infans adfectu doli et captu contumeliae carent: idcir
Abbreviated transcription (Latin):
publicũ prolata fuerint sine aliquadilatione finiri. nec debent
defensores lociuenerabilis ulla tarditate suspendi

Expanded text:
publicum prolata fuerint, sine aliqua dilatione finiri, nec debent defensores loci venerabilis ulla tarditate suspendi.
Abbreviated transcription (Latin):
ne dotis. legiti mae oblegari alia cuero personae si promuli¬
ere dotem uiro promi serint cõmuniiure oblegare debent.

Expanded text:
ne dotis legitime obligari. Aliae uero personae, si pro muliere dotem uiro promiserint, communi iure obligari debent
Abbreviated transcription (Latin):
mentuisuitio Haeclex multa confirmat quae detesta¬
itdiids intheo dosiani corporis auccoritate conscripta sun
seedbos amplius continet ut si aliquis iure pretorio condide¬
ronte stamentum id est quod septem tesciũ subscriptionib:
confin atur auccortes tamenti silitteras scit octauus
ipse sos scribat : sinautẽ subscribere non potest autlute¬
ras nesciet cunc octauũ prose adhibeat sub scriptorem
Nam et sis ubscriptores nesciant quid intestamenti paginã continetꝰ
testamentũ exhacre non habetur infirmum. testamentũ uero
nihil detrahitur siperplures diesdicatur fuissedictatum dũ¬
modo unodie sub presentia testatores simulomnes rogati ates¬
tatore subscribant acsuis sigillis subscriptũ munẽant : testamen¬
tum pernuncupationem quoq hocestꝰ . scriptura quisuampu

Expanded text:
Interpretatio. Haec lex multa confirmat, quae de testamentis in Theodosiani corporis auctoritate conscripta sunt, sed hoc amplius continet, ut, si aliquis iure praetorio condiderit testamentum, id est quod septem testium subscriptionibus confirmatur, auctor testamenti, si litteras scit, octavus ipse subscribat, sin autem aut subscribere non potest aut litteras nescit, tunc octavum pro se adhibeat subscriptorem. Nam etsi subscriptores nesciant, quid in testamenti pagina continetur, testamentum ex hac re non habetur infirmum. Testamento vero nihil detrahitur, si per plures dies dicatur fuisse dictatum, dummodo uno die sub praesentia testatoris simul omnes rogati a testatore subscribant ac suis sigillis subscriptum muniant testamentum. Per nuncupationem quoque, hoc est sine scriptura, qui suam pu
Abbreviated transcription (Latin):
et promoto cons̃. INTR. Licet in negociis quae peractionẽ
elicitã inchoari uidentꝰ legitimus ad respondendũ tẽporũ sẽper
cursus obseruandus sit specialit̃ eosquialiqua perua serint non pa¬
timur perquã cũq: occasionẽ differrenegociũ. ideoq cũ ille qui
fuerit depossessione deiectus audienciã in petrauerit iuxta iu¬
ris ordinẽ intraaconum ad recipiendã quae perdiderit nullatenis
differatꝰ nec aliqua perua sori dilatio concedatꝰ. etiã si prohac re¬
differenda beneficiũ principis potuerit obtinere. Dat̃ xiiii¬
Prorepetendo debito undecerta scriptura profertꝰ seudeidqđ
alicui fidei cõmissũ ẽ. ut daretꝰ aliquis agat. autaliquid sibi al

Expanded text:
et Promoto conss. Interpretatio. Licet in negotiis, quae per actionem elicitam incoari videntur, legitimus ad respondendum temporum semper cursus observandus sit, specialiter eos qui aliqua pervaserint non patimur per quamcumque occasionem differre negotium. Ideoque cum ille, qui fuerit de possessione deiectus, audientiam impetraverit iuxta iuris ordinem intra annum, ad recipienda quae perdidit nullatenus differatur. Nec aliqua pervasori dilatio concedatur, etiamsi pro differenda beneficium principis potuerit obtinere. 406 IuPro repetendo debito, unde certa scriptura profertur, seu de id, quod alicui fideicommissum est ut daretur, aliquis agat, aut aliquid sibi al
Abbreviated transcription (Latin):
suã trans actis legitimis tẽporibi perdat omnia quȩ cũq: in illius iudi¬
cio iustesibi potuit uindicare et deuidicis ipsius facultatib: habita
u cons INΤRΡ. Siunus exlitigatorib siuepulsatus siue
tẽpore quae fuerant statuta successorib renouentꝰ. dãt et propt̃

Expanded text:
suam transactis legitimis temporibus perdat, omnia, quaecumque in illius iudicio iuste sibi potuit vindicare, ei de iudicis ipsius facultatibus habita  Si unus ex litigatoribus, sive pulsatus, sive tempora, quae fuerant statuta, successoribus renoventur. DE LEGIT
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit uel certe extratectũ cũ domino eotẽpore cũ occidebatur. is taint̃¬
Quioccisusdicitur si constet eũ sibi quoqͥomodo manus intulis se de
familia eius quaestionon .ẽ. habenda nisi forte prohibere potuit
nec prohibuit. ista int̃ ũinđS Neroniano senatus consulto
cauetur ut occisa uxore etiã defamilia uiri quaestio habeat᷑ id quae
iuxta uxoris familia obseruat᷑. siuir probatur occisus is taint̃pr¬
Serui qui sub eodẽ tecto fuer̃ ubi dominus perhibetur occisus
et torquentur et puniuntꝰ et sitestamento occisi manumissi di¬
cantꝰ sed et hii torquentꝰ quicum occiso in itinere fuer̃. istaint̃
SSerui de proximo sicũ possint ferre auditis clamorib auxiliũ

Expanded text:
fuerit, uel certe extra tectum cum domino eo tempore quo occidebatur. Qui occisus dicitur, si constet eum sibi quoquo modo manus intulisse, de familia eius quaestio non est habenda, nisi forte prohibere potuit nec prohibuit. Neroniano senatus consulto cauetur, ut occisa uxore etiam de familia uiri quaestio habeatur, idemque ius in uxoris familia obseruatur, si uir dicatur occisus. Serui, qui sub eodem tecto fuerunt, ubi dominus perhibetur occisus, et torquentur et puniuntur, etsi testamento occisi manumissi sint. Sed et hi torquentur, qui cum occiso in itinere fuerunt. Serui de proximo si, cum possent ferre, auditis clamoribus auxiliu
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit illequi pulsat defensores causae ipsius taliter notari
precepit ut ab omni officio et prosecutione causarum habe

Expanded text:
fecerit ille qui pulsat, defensores causae ipsius taliter notari praecipit, ut ab omni officio et prosecutione causarum habe
Abbreviated transcription (Latin):
si nec testamen tarius tutor fuerit neclegetimus tunc ex quisi¬
tione iudicis pupillis tutores dantur.
Der actis pupillarib: annis quib tutores absoluuntur. ad cu¬
ratores ratiominorũ incipit pertinere : subcuratores sunt
minores aetatemm aiores euersores insani hii quiminores sunt
sores aut in sanisunt omnitẽporeuitaesuae subcuratores esseiubent
quia substantiã suam rationabiliter gubernare non possunt
Taius superiore commentario deiure personarũ aliqua
disputauit. Nunc in hoc cõmentario dereb: iterũ tractat: om¬
nes itaq res aut nr̃i iuris sunt. aut diuini aut publici nr̃i iuriss
quae in proprietatenra eẽ noscuntur. diuini iuris sunt ecclesiae
id est tẽpladĩ uel a patrimonia acsubstantia quae ad ecclesi astica
iura pertinent publici iuris sunt muri fora portae teatra circis

Expanded text:
si nec testamentarius tutor fuerit, nec legitimus, tunc ex inquisitione iudicis pupillis tutores dantur. TITVLVS VIII. De curatione Peractis pupillaribus annis, quibus tutores absoluuntur, ad curatores ratio minorum incipti pertinere. Sub curatore sunt minores aetate, maiores euersores, insani. Hi, qui minores sunt,sores aut insani sunt, omni tempore uitae suae sub curatore esse iubentur, quia substantiam suam rationabiliter gubernare non possunt.TITVLVS I. De rebus Gaius superiore commentario de iure personarum aliqua disputauit, nunc in hoc commentario de rebus iterum tractat. Omnes itaque res aut nostri iuris sunt, aut diuini, aut publici. Nostri iuris sunt, quae in proprietate nostra esse noscuntur. Diuini iuris sunt ecclesiae, id est, templa Dei, uel ea patrimonia ac substantiae, quae ad ecclesiastica iura pertinent. Publici iuris sunt muri, fora, portae, theatra, circus
Abbreviated transcription (Latin):
quia probeneficiosuo patiquẽcũq in iuriã non oportet. Prȩcario
possidereui detur non tantũ qui perepistolã uel qualibet aliaratione

Expanded text:
quod ex beneficio suo unusquisque iniuriam pati non debet. Precario possidere uidetur non tantum qui per epistulam uel qualibet alia ratione
Abbreviated transcription (Latin):
sentia aut in eadem domo fuis se probantur similiter et simor¬
tem sibi abuxore adultera maritus paratam fuis seconqui ritir
utriusq famili aediscussione quaeri licet similiter etiam fa¬
miliae utrius que poena quaerendum .ẽ. simaritus mortem

Expanded text:
sentia aut in eadem domo fuisse probantur. Similiter et si mortem sibi ab uxore adultera maritus paratam fuisse conqueritur, utriusque familiae discussione quaeri licet. Similiter etiam familiae utriusque poena quaerendum est, si maritus mortem
Abbreviated transcription (Latin):
Quicumque rem fiscalem perquinquennium possedisse
probatur itaut anullo exinde fuerit expulsus et hancipsa

Expanded text:
Quicumque rem fiscalem per quinquennium possedisse probatur, ita ut a nullo exinde fuerit expulsus, et hanc ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ut poneretur oportuit quia detricennio loquitur
quod pupillis quãdiu subtotorib: agunt Nondebeant inpu¬
tari. sed ubi ad eos annosperuenerint quibus curatores habe¬
repossint idestuir ad quintum decimum et puella ad ter¬
tiũ decimum annum exeo in causis eorum tricennalis actio
quẽ ad modum omnib: subputetur sicut et nouella ualenti¬
niani testatur quaeui detur haec obscurius intercetera
posuis sequaetamen ita dicit excepto priuilegio pupillaris actatis
quod diui memoriae patris nrĩ theodosi lege concessum est intr
cadem tempora terminetur pã et in hoc lexis ta euidenter ex¬
ponit ut sicut illa quae perpetua erant ad tricenniũ iussa sunt
reuocari. it aomnescausae quib: in fratricenniũ tempora con¬
tituta sunt suis quib᷑: locis et temporibus obseruentur. hocest
ut quaecum que seudeuicennio seu dedecennio scu dequin¬
quennio seudeanni spatio posita sunt et hissimilia nullat¬
nus ad tricennium perducatur. XIII¬
DE QUIN QUENNII PRE SCRIPTIONE

Expanded text:
tamen ut poneretur oportuit, quia de tricennio loquitur, quod pupillis, quamdiu sub tutoribus agunt, non debeat inputari, sed, ubi ad eos annos pervenerint, quibus curatores habere possint, id est vir ad quintum decimum et puella ad tertium decimum annum, ex eo in causis eorum tricennalis actio, quemadmodum omnibus, subputetur: sicut et novella Valentiniani testatur, quae videtur haec obscurius inter cetera posuisse, quae tamen ita dicit: "excepto privilegio pupillaris aetatis, quod divae memoriae patris nostri Theodosii lege concessum est, intra eadem tempora terminentur". Nam et hoc lex ista evidenter exponit, ut, sicut illa quae perpetua erant ad tricennium iussa sunt revocari, ita omnes causae, quibus infra tricennium tempora constituta sunt, suis quibusque locis et temporibus observentur, hoc est, ut, quaecumque seu de vicennio seu de decennio seu de quinquennio seu de anni spatio posita sunt et his similia nullatenus ad tricennium perducantur. DE QVINQVENNII PRAESCRIPTIONE
Abbreviated transcription (Latin):
facultatẽ illius patronũs uel patroni fili uel nepotes qui tamen per
uirilem lineã descendunt etemancipati non fuerine sibimet uindica¬
bunt Necsibi filios quosciuis romanus generauit fortasscedimisẽ¬
rit aliquid de eius hereditatem presumant quia non quaerendũ
est in qualibertate nati fuerint. sedinquapater corũ positus con¬
dicione defecerit. DERCIUIDICATIΟΝΕ

Expanded text:
facultatem illius patronus vel patroni filii vel nepotes, qui tamen per virilem lineam descendunt et emancipati non fuerint, sibimet vindicabunt. Nec si filios, quos civis Romanus generavit, fortasse dimiserit, aliquid de eius hereditate praesumant, quia non quaerendum est, in qua libertate nati fuerint, sed in qua pater eorum positus condicione defecerit. DE REI VINDICATIO
Abbreviated transcription (Latin):
contumacis . clericus sialiquem litepuls auerit in foro illius
quem adiudiciũ prouocat audiatur. si tamen pulsatus non

Expanded text:
contumacis. Clericus si aliquem lite pulsaverit, in foro illius, quem ad iudicium provocat, audiatur, si tamen pulsatus non
Abbreviated transcription (Latin):
codicellum aut perepistolam crediderit relinquendum
pietatis intuitu id precepit non ualere sed siquid tali modo pri

Expanded text:
codicillum aut per epistulam crediderit relinquendum, pietatis intuitu id praecipit non valere: sed si quid tali modo pri
Abbreviated transcription (Latin):
subtalinecessitate uendiderit omni firmitate subsistat nec
interpositio decretiquaeratur sed tantum cãmcuriales sui

Expanded text:
sub tali necessitate vendiderit, omni firmitate subsistat. Nec interpositio decreti quaeratur, sed tantum concuriales sui
Abbreviated transcription (Latin):
is tamt̃ S Quipuero praetextato stuprũ aliud ueflagitiũ ab ducco
abeo uel currupio comite psua seriamulierẽ puellã ueint pellauerit
quiduepudititiae corrũ pendae gratiae feceriadonũ pbueriti p̃tiũ

Expanded text:
solet. Qui puero praetextato stuprum aliudue flagitium abducto ab eo uel corrupto comite persuaserit, mulierem puellamue interpellauerit, quidue pudicitiae corrumpendae gratia fecerit, donum praebuerit pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
rem aut priuatã antesententiã aiudicepro latã inuaseritet
noluerit expectare litis euentum perdat negotiũ qui con

Expanded text:
rem aut privatam ante sententiam a iudice prolatam invaserit et noluerit expectare litis eventum, perdat negotium qui con
Abbreviated transcription (Latin):
niũ cautio conscripta cognoscitur et probatũ fuerit quod incautio¬
nẽ continetur accepto debit orsuã impleat cautionẽ . si uero quae

Expanded text:
nium cautio conscripta cognoscitur et probatum fuerit quod in cautione continetur acceptum, debitor suam inpleat cautionem. Si vero, quae
Abbreviated transcription (Latin):
m Mones quia tunc in firmatur donatio quando conesitio¬
nes bones tares possibiles impletae non fucrint nãsinlio¬
noniba fetinpos sibiles conditiones ponantur remotis conddi¬
tionibi firma donatio est ĩtem etalia in quã sibidonator cer¬
tum tẽpus possessionis reseruat quactam enomnesdonatio¬
dien suneuens conprehen sae si modo excesserint lege conscrip

Expanded text:
mpleri; quia tunc infirmatur donatio, quando conditiones honestatis possibilis impletae non fuerint. Nam si inhonestae et impossibiles conditiones ponantur, remotis conditionibus, firma donatio est. Est item et alia in qua sibi donator certum tempus possessionis reservat. Quae tamen omnes donationes superius comprehensae si modum excesserint lege conscrip
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ inter ementẽ atq uendentẽ fuerit res defini¬
to praecio conparata quãuis plus ualeat quã ad presens uenditer
hoctantũ modo requirendũ .ẽ. sinihil fraudes uel uiolentiae

Expanded text:
Cum inter ementem atque vendentem fuerit res definito pretio comparata, quamvis plus valeat quam ad praesens venditur, hoc tantummodo requirendum est, si nihil fraudis vel violentiae
Abbreviated transcription (Latin):
possumus ut cũ moriagur alii eã hereditatem uel totã uel pro
parte restituat. et quia sicut superius dictũ ẽ etiã post mortẽ
fit ut testator scribat illũ hercelẽ instituo et uolo utcũ mortuus
fuero ad illũ hereditas mea pertineat praeterea et in hoc alia fi¬
dei cõmissorũ et legatorũ condicio ẽ quia fidei commissa sitar¬
dius quã scriptũ .ẽ. soluta fuerint usurae et fructus debentur
legatorum uero usurae non debentur. sed exmora solutionis
siperdam nationẽ relicta fuerint duplicantur XU.
sui autẽ heredes appellantur. filius filia. nepus neptes.
pronepus. proneptes. exnepote quia omnes peruirilem sexũ
acadoptiuae adoptiuorũ enĩ corporatione legitim ȩnatura

Expanded text:
possumus, ut quum moriatur, alii eam hereditatem uel totam uel pro parte restituat. Et quia, sicut superius dictum est, etiam post mortem fit, ut testator scribat: illum heredem instituo et volo, ut quum mortuus fuerit, ad illum hereditas mea pertineat. Praeterea et in hoc alia fideicommissorum et legatorum condicio est, quia fideicommissa, si tardius, quam scriptum sit, soluta fuerint, usurae et fructus debentur: legatorum uero usurae non debentur, sed ex mora solutionis, si per damnationem relicta fuerint, duplicantur. TISui autem heredes appellantur filius filia, nepos uel neptis, pronepos proneptis ex nepote, quia omnes per uirilem sexum ac adoptiuae. Adoptiuorum comparatione legitimi natura
Abbreviated transcription (Latin):
nec etiã persupplicationẽ huius presumptionis ueniã promerers
his uero quosinquarto gradu originis coniuntio p̃sũptiua co¬
pula uerit quianotabile ẽ. tamensi supplica uerit ueniã rela

Expanded text:
nec etiam per supplicationem huius praesumptionis veniam promereri. His vero, quos in quartum gradum originis coniunctio praesumptiva copulaverit, quia notabile est, tamen si supplicaverint, veniam rela
Abbreviated transcription (Latin):
Ci pregnantẽ semulier ẽẽ non denunciauerit uel cus todes
uentris missos non ad miserit. liberũ ẽ. patri uelauo natũ non
alere ceterũ neglegentia matris quominus suos patri heres sit

Expanded text:
Si praegnantem se esse mulier non denuntiauerit uel custodes uentris missos non admiserit, liberum est patri uel auo natum non alere. Ceterum neglegentia matris, quo minus suus patri heres sit
Abbreviated transcription (Latin):
uatis fuerit derelictũ et detalib: cartulis horta fuerit for¬
tas se contentio in iudicis discussione consistat utrũ possit scrip

Expanded text:
atis fuerit derelictum et de talibus chartulis orta fuerit fortasse contentio, in iudicis discussione consistat, utrum possit scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tionis uidentur adiuncti siperpotestatẽ aut comi nondo
parentib: aut terrendo forte tutores siuecuratores uel ipsas
quoq: puellas sponsaliorũ nomine aut arrarum ad oblegan¬
dam aut cuius libet domũ aliqua dederint. sic ontrahanc uolun¬
tatẽ aut parentes uel ipsepuellae resultare uoluerint. habean

Expanded text:
tionis videntur adiuncti, si per potestatem aut comminando parentibus aut terrendo forte tutores sive curatores vel ipsas quoque puellas sponsaliorum nomine aut arrarum ad obligandam cuiuslibet domum aliqua dederint, si contra hanc voluntatem aut parentes vel ipsae puellae resultare voluerint, habean
Abbreviated transcription (Latin):
quiminorũ causas tuentꝰ quiin eadẽ prouincia fuerint ubi intentio
nata probatur ipsi aut ingerant autexcipiant actiones qui a nolum:

Expanded text:
qui minorum causas tuentur, qui in eadem provincia fuerint, ubi intentio nata probatur, ipsi aut ingerant aut excipiant actiones, quia nolum
Abbreviated transcription (Latin):
ontantũ suipsedominus possessione deiciat᷑ utile int̃dictũ ẽ sedeciam
si familia eius familiae etia nomineduo enm serui continent᷑ ista int̃ ñ inđ¬
Vi deicitur non tantũ qui oppressumultitudinis aut fustiũ aut telorũ aut
armorũ metu terretur. sed etis qui uiolentiae oppinione compita possessione

Expanded text:
on tantum si ipse dominus possessione deiciat, utile interdictum est, sed etiam si familia eius. Familiae autem nomine etiam duo serui continentur. Vi deicitur non tantum qui oppressu multitudinis aut fustium aut telorum aut armorum metu terretur, sed et is qui uiolentiae opinione comperta possessione
Abbreviated transcription (Latin):
tiano aug̃ ii et merobaude conss̃. ITP apou:
i prolati breues uel a quocumque demissi inueniantur¬
tũnquib sibi quicum que aliquos faciat debitores nullis¬
cautionibus prolatis neque aliis cuidentibus documentis
nullam ad scripti breuis obtineant firmitatem

Expanded text:
tiano A. IIII et Merobaude conss. Interpretatio. Si prolati breves vel a quocumque dimissi inveniantur, in quibus sibi quicumque aliquos faciat debitores, nulliscautionibus prolatis neque aliis evidentibus documentis nullam adscripti breves obti
Abbreviated transcription (Latin):
decbr stilicone et auriliano conss̃. ISTERPRACT
exista hociubet in hoc maximã praedam exactores depro¬
uincialib: exercere ut postemissas se curitatesiterum polip¬
ticos et securitates incipiant postulari quod ab his non propu¬
blicautilitate fieri. sed ut securitates inuentae non fuerint:
maior eis preda nascatur. ideo questatuit ut si securitatis
ratiociniis publicis uel in polipticis exactorum contineant᷑
iterum percupiditatis nequitiam nonpetaꝵ tur uiiiͦ¬

Expanded text:
Dec. Stilichone et Aureliano conss. Interpretatio. Lex ista hoc iubet in hoc maximam praedam exactores de provincialibus exercere, ut post emissas securitates iterum polypticos et securitates incipiant postulare, quod ab his non pro publica utilitate fieri, sed ut, si securitates inventae non fuerint, maior eis praeda nascatur. Ideoque statuit, ut, si securitates ratiociniis publicis vel in polypticis exactorum continentur, iterum per cupiditatis nequitia non petantur
Abbreviated transcription (Latin):
semper noxa capud sequitur. SCE Filius familias si furtum
fecerit deinde emancipatur furti actio in eumdatur quia in om¬
furtũ fecerit sed etiã is cui opera aut consiliũ furtum factum

Expanded text:
enim caput sequitur. Filius familias si furtum fecerit, deinde emancipetur, furti actio in eum datur, quia in omfurtum fecerit, sed etiam is, cuius ope aut consilio furtum factum
Abbreviated transcription (Latin):
darguant neobtineant fiscolocus ẽ. istaint̃ p̃inđ S etatieius qui
accus at testamentũ sinon obtineat succurri solet in id quoditano ani sit ma

Expanded text:
darguant nec obtineant, fisco locus est. Aetati eius, qui accusat testamentum, si non obtineat, succurri solet in id quod ita amisit: ma
Abbreviated transcription (Latin):
annos reuocat quaeam plius lites fecerant propagari
itareliqua quae in fraxxxannos suis quib:q locis euiden¬
ter ius sasunt obseruari in omnib: praecepit custo diri.
Nãetiã silis in fratricenniũ inchoata fuerit et non de¬
finita quasi nec coepta fuerit itahabeat᷑ extincta. ex¬
cepto pupillaris caus aequib: pro actatis fragilitate sicut lexdiui
theodosii continet constat ẽẽ. consultum ut eatempora intri

Expanded text:
annos revocat, quae amplius lites fecerant propagari, ita reliqua, quae infra triginta annos suis quibusque locis evidenter iussa sunt observari, in omnibus praecipit custodiri. Nam etiamsi lis intra tricennium inchoata fuerit et non definita, quasi nec coepta fuerit, ita habeatur extincta: exceptae pupillares causae, quibus pro aetatis fragilitate, sicut lex divi Theodosii continet, constat esse consultum, ut ea tempora in tri
Abbreviated transcription (Latin):
Septim om̃ sac natus matri prodest ratione᷑ pitagore numeri hocuidet᷑
admittere ut aut septimo pleno aut decimo m̃se partus maturior ui¬
deatur int̃ñinđ S Aborsus et habactus uent̃ partũ efficerenon
uidetꝰ istunt̃ sn Libertina aut ius liberorũ consequi possic quat̃ iam
peperisse utin genuã sufficit: UIIII AD SENATUS CONSUL¬

Expanded text:
Septimo mense natus matri prodest: ratio enim Pythagoraei numeri hoc uidetur admittere, ut aut septimo pleno aut decimo mense partus maturior uideatur. Aborsus et abactus uenter partum efficere non uidetur. Libertina ut ius liberorum consequi possit, quater eam peperisse ut ingenuam sufficit. Latina ingenua iu
Abbreviated transcription (Latin):
DV prdnoñ deceb accepta u noñ mar̃ cordubae galiscano
Quicum quedam nabileuel puniendum legibus crimen admi¬
serit pon sedicat in forosuo id est in loco ubihabitat de

Expanded text:
rdicae, accepta V non. Mart. Corduba Gallicano Quicumque damnabile vel puniendum legibus crimen admiserit, non se dicat in foro suo, id est in loco ubi habitat, de
Abbreviated transcription (Latin):
pulsato exordinatione iudicis perpopulos et perpublicum
duci ut defensorem suistatus inueniant etinuentũ adsertorẽ

Expanded text:
pulsatum ex ordinatione iudicis per populos et per publicum duci, ut defensorem sui status inveniat et inventum assertore
Abbreviated transcription (Latin):
memorati temporis intercessisse silentium etiã hascausas quae
sub fiducia legum presentis anctione ab latorũ motae sunt poec
finitae huius sacrae preceptionis auctoritate uolumus aboleri
qui a ut inchoaritales nolumus actiones itamale inchoatas
haberi oportet extinctas intrahaec sane tempora si coepta
fuerit deoriginariis uelagnatione cespites designatihanc

Expanded text:
memorati temporis intercessisse silentium, etiam has causas, quae sub fiducia legum praesenti sanctione ablatarum motae sunt nec finitae, huius sacrae praeceptionis auctoritate volumus aboleri, quia, ut inchoari tales nolumus actiones, ita male inchoatas haberi oportet extinctas. Intra haec sane tempora si coepta fuerit de originariis vel agnatione cespitis designati, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dictat cartulam testamenti p̃termiserit forsitan ut uoca¬
bulum ponerit aut ciuilis id .ẽ. quod quinq tẽstium aut
prcorii iuris quod septem testiumerit subscriptione firmand
undesi maiorem uel minorem testium numerus et testatar in prina¬
pio dixerit euocasse usq ad quinq: subscriptorũ mnumerũ etiam

Expanded text:
dictat chartulam testamenti, praetermiserit forsitan, ut vocabulum poneret aut civilis, id est quod quinque testium, aut etorii iuris, quod septem testium erit subscriptione firmandum; unde si maiorem vel minorem testium numerum se testator in principio dixerit evocasse, usque ad quinque subscriptorum numerum, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rauerint. si quidem respecuniria ẽ aestimatione duplisarcitur. quod
si ex hoc corporiali cuius uitaemem bris uaenoceatur extraordinem

Expanded text:
rauerint, si quidem res pecuniaria est, aestimatione dupli sarcitur: quod si ex hoc corpori alicuius, uitae membrisue noceatur, extra ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
manu missiononualet. aut si libertus ciuis romanus filios li¬
beros non habuerit et in fraudẽ patronis sui seruos suos manu¬
mictat similit̃ data manumissionon ualet pre: terea minor
quicuq uiginti annorum dominus libertatẽ seruo darinon
potest nisi fortaȩ tantũ minor manumis sus cui pater suuset
mater a patrono donatisunt cosdẽm anumittat. autcerte
pedagogum autcon lactancũ manumittat . Nã quã libet dominꝰ

Expanded text:
manumissio non ualet. Aut si libertus ciuis Romanus limanumissio non ualet. Aut si libertus ciuis Romanus liberos non habuerit et in fraudem patroni sui seruos suos manumittat, similiter data manumissio non ualebit. Praeterea minor quicumque uiginti annorum dominus libertatem seruo dare non potest; nisi forte tantum minor manumissor, cui pater suus et mater a patrono donati sunt, eosdem manumittat, aut certe paedagogum aut collactaneum manumittat. Nam quamlibet domin
Abbreviated transcription (Latin):
pressa sunt ut delere non possint husimanu missi fuerint dedi¬
ticii appellantur : sed int̃haec tria genera libertatũ ideo ciues
romani meliorẽ statum habent. quia et testamenta facere
et extestamento quib: cũq personis succede repossunt. Nam
latini et dedititii Nectestamenta condere nec sibi extestamen¬
to aliorum aliquid dimissum possunt ulla tenus uindicare.
ta men latini certis reb: priuilegiaciuiũ romanorũ liber¬
torũ consequi possunt. Dediticii uero nulla ratione possur
ad ciuiũ romanorum libertorũ bene ficium peruenire. Nã
latini patronorum bene ficio idẽ si iterũ ab ipsis aut testamen¬
to aut in ecclesia aut ante consulẽ manumit tantur . ciuium
romanorũ priuilegio consecuntur . Non tamenomnes domini
seruos suos manumittere possunt: Nãsialiqui multa debita ha¬
beant cuius substantia acreditorib: tenetur obnoxia et in frau¬
dem creditorissui seruossuos manumit tereuoluerint conlata

Expanded text:
pressa sunt, ut deleri non possint. Hi si manumissi fuerint, dediticii appellantur. Sed inter haec tria genera libertatum ideo ciues Romani meliorem statum habent, quia et testamenta facere et ex testamento quibuscumque personis succedere possunt: nam Latini et dediticii nec testamenta condere, nec sibi ex testamento aliorum aliquid dimissum possunt ullatenus uindicare. Tamen Latini certis rebus priuilegium ciuium Romanorum liberm consequi possunt. Dediticii uero nulla ratione possunt ad ciuium Romanorum libertatem ordinis beneficio peruenire. Nam Latini patronorum beneficio, id est, si iterum ab ipsis aut testamento aut in ecclesia aut ante consulem manumittantur, ciuium Romanorum priuilegium consequuntur. Non tamen omnes domini seruos suos manumittere possunt. Nam si aliquis multa debita habeat, cuius substantia creditoribus teneatur obnoxia, si in fraudem creditoris sui seruos suos manumittere uoluerit, collata
Abbreviated transcription (Latin):
udices quin scriptione premissa criminalia negocia audire
cocperint adic in scriptionis siinducias aut accusator aut reus
petierit intraannum pres tare debebunt ut haccactio in¬
tra anni circulum finiatur. quodsi accusator intra annũ
quepro posuit probaredis tulerit absoluto reo poena suscipiat
legib: superioribus conprehensam. quod si talis personasit
ad cuius deformitacr̃ in famia non pertineãt exilio depute¬
bitur tamen sunter accusatorem ecreum ita iudicẽ presente
conuenerit ut proinstrietonem utriusque partis in tegri
induciae tribuantur debet aiudice non negari futurum

Expanded text:
udices qui inscriptione praemissa criminalia negotia audire coeperint, a die inscriptionis si inducias aut accusator aut reus petierit, intra annum praestare debebunt, ut haec actio intra anni circulum finiatur. Quod si accusator intra annum quae proposuit probare distulerit, absoluto reo poenam suscipiat legibus superioribus comprehensam. Quod si talis persona sit ad cujus deformitatem infamia non pertineat, exsilio deputetur. Tamen, si inter accusatorem et reum ita judice praesente convenerit, ut pro inscriptione utriusque partis integrae induciae tribuantur, debet a judice non negari futurum
Abbreviated transcription (Latin):
tulinocoñs. INTP. Quicũq in prouinciis iudices ordinatisunt hoc
sibiscant eẽ permissũ ut si aliquos reidominicae seruas uelcolonas
renis in uolai erit sicutietpriuatos conprehendieos et puni endi
utculpa exigerit nullo contra dicente patrimoniorũ nr̃orũ ordina¬
iussimus ꝑtinere tam̃ quotie s criminalis actio in t̃cesserit int̃ illos
qui armis nr̃is militant at priuatos similitans priuatũ iudicio uoca¬
uerit rector prouinciae audiendi etiudicandihabeat potestatem

Expanded text:
tio. Quicumque in provinciis iudices ordinati sunt, hoc sibi sciant esse permissum, ut, si aliquos rei dominicae servos vel colonos reatus involverit, sicuti et privatos, conprehendendi eos et puniendi, ut culpa exegerit, nullo contradicente patrimoniorum nostrorum ordinaiussimus pertinere, tamen, quotiens criminalis actio intercesserit inter illos stris militant atque privatos, si militans privatum in iudicio vocaverit, rector provinciae audiendi et iudicandi habeat potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
Abuxorẽ cuiuirdotẽ praelegauit. fidei comissum relinquiñ
potest quia non ex lucratiua caus atestamento aliquid capit sed

Expanded text:
Ab uxore, cui uir dotem praelegauit, fideicommissum relinqui non potest, quia non ex lucratiua causa testamento aliquid capit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lices. sciphr ethis similia int̃ninđ Libris legatis tã carthȩ
uolumina uel mem branae et fillidae continentur codices quoque
debebuntꝰ non librorũ enĩ appellatione non uolumina cartharum.
sed scripturae modus quicerto fine concluditur aestimatur. in terp̃¬
S Auro legato gemmaequoq inclusae itẽq margaritae.
⁊ maragdi legatocedunt. sed magis ẽ. uoluntatis eẽ quaestionẽ
in fectũ enĩ aurũ debebitur factũ enim ornamentorũ genere con¬
exauro in fixa legatocedunt. istaint̃ ninđ. GArgento pota¬
turio legato omnia quae ad populorũ speciẽ cõparata sunt debebint
ueluti. paterae calices sciphr orciolino feraria et concae. int̃¬
ñ inđ. S Carruca cũ iuncturalegata. mulae quoq legatae
non mulio uidetur pr̃pt̃ cottidiana loquendi consuetudinẽ iunc¬

Expanded text:
lices scyphi et his similia. Libris legatis tam chartae lices scyphi et his similia. Libris legatis tam chartae uolumina uel membranae et philyrae continentur: codices quoque debentur: librorum enim appellatione non uolumina chartarum, sed scripturae modus qui certo fine concluditur aestimatur. Auro legato gemmae quoque inclusae itemque margaritae et smaragdi legato cedunt. Sed magis est uoluntatis esse quaestionem: infectum enim aurum debebitur: factum enim ornamentorum genere conex auro infixa legato cedunt. Argento potorio legato omnia quae ad poculorum speciem comparata sunt debebuntur, ueluti paterae calices scyphi urceoli oenophoria et conchae. Carruca cum iunctura legata mulae quoque legatae, non et mulio uidetur, propter cotidianam loquendi consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
cida siue lotasit siue pectenata siue uersi coloria legatocedit¬
int̃ ñ ind. S Purpura uero aut stamen subtimen ue hoc nomine
non continentꝰ ista int̃ noninđ S Hundo muliebri legato eace¬
dunt perque mundior mulier lautiorq: efficitur uel ut speculum
conca .ẽ. tuliitẽ buxedis unguentũ etuasa inquib: easunt itẽ sella
balnearis et cetera huius modi int̃ ñ inđ B Ornamentis
legatis eacedunt perquẽ ornatior mulier efficitur ueluti a nuli
catenae reticuli et cetera quib collo uel capite uel manib: mulieres
ornantur istamnt̃ ñ inđ.  Argentũ legatũ massac tantũ modo debe¬
buntꝰ uasaenĩ quae proprionomine separantur. legatononcedunt quia
teis legatis eaomnia continentur quae capacitate alicui p̃parata sunt
etid eo tã potaria quã escaria. itẽ ministeria omnia debebuntꝰ. ueluti
orcioli lancaes patenae peperataria coclearia quoq: itẽq truble ca¬

Expanded text:
cida siue lota sit siue pectinata siue uersicoloria, legato cedcida siue lota sit siue pectinata siue uersicoloria, legato cedit: purpura uero aut stamen subtemenue hoc nomine non continentur. Mundo muliebri legato ea cedunt, per quae mundior mulier lautiorque efficitur, uelut speculum conchae situli, item pyxides unguenta et uasa, in quibus ea sunt: item sella balnearis et cetera huiusmodi. Ornamentis legatis ea cedunt, per quae ornatior mulier efficitur, ueluti anuli catenae reticuli et cetera, quibus collo uel capite uel manibus mulieres ornantur. Argento legato massae tantummodo debebuntur: uasa enim, quae proprio nomine separantur, legato non cedunt, quia teis legatis ea omnia continentur, quae capacitati alicui praeparata sunt, et ideo tam potoria quam escaria, item ministeria omnia debebuntur, ueluti urceoli lances patinae piperataria: cochlearia quoque itemque trullae ca
Abbreviated transcription (Latin):
ria debebuntꝰ an autẽ fasianarii et pastores anserũ uoluntatis . ẽ
quaestio intñ inđ N Dulcib legatis sapa defreto mulso etiã
dulceetiã uino palmae caricae uuae passae uidebuntꝰ. sed in hoc
quoq uoluntatis ẽ. quaestio quia et in spepomorũ conp̃hendiposs̃¬
int̃ñinđ. S Prugib legatis tã legumina quã ordeũ et tritticũ
continentur. int̃ ñ indiget. S Vestelegata eacedunt quae ex
lana etlino texta sunt itẽ sirica et bonbocina quae tam̃ induendi
uel operiendi cingendi sternendi inicientiq causa parata sunt.
pelles quoq induturiae continebuntur int̃ ñ inđ SEN¬
Veste uirile legata ea tantũ modo debentur quae ad usũ uirilẽ
saluo pudore uirilitatis attinet. stragula quoq huic legato ce¬
dunt int̃ñ inđ. S Muliebri ueste legata omnia quae adusu
muliebrẽ spectant debuntur. int̃ñ inđ SLana legata siue su¬

Expanded text:
ria debebuntur: an autem phasianarii et pastores anserum, uoluntatis est ria debebuntur: an autem phasianarii et pastores anserum, uoluntatis est quaestio. Dulcibus legatis sapa, defrutum mulsum, dulce etiam uinum, palmae, caricae, uuae passae debebuntur. Sed in hoc quoque uoluntatis est quaestio, quia et in specie pomorum comprehendi possunt. Frugibus legatis tam legumina quam hordeum et triticum continentur. Veste legata ea cedunt, quae ex lana et lino texta sunt: item serica et bombycina, quae tamen indutui uel operiendi cingendi sternendi iniciendique causa parata sunt: pelles quoque indutoriae continebuntur. Veste uirili legata ea tantummodo debentur, quae ad usum uirilem saluo pudore uirilitatis attinent. Stragula quoque huic legato cedunt. Muliebri ueste legata omnia quae ad usum muliebrem spectant debebuntur. Lana legata, siue su
Abbreviated transcription (Latin):
posuit SEΝ Seruis ad manuensib: legatis omnes quiex conuersatio¬
ne urban aetinministerio fuer̃ debebuntur nisi ex his aliqui ꝑpetuo
adopus rustico trans feruntur intñinđ S Venatores serui
uel aucupes anint̃ urbana minis teria continentur dubiũ remansit
et ideo uoluntatis ẽ quaestiota mensiins trumentarũ uel cottidia¬
narũ aepularũ gratia habentur debentꝰ. ista int̃ ñ inđ¬
Huliones et institutores inter urbana ministeria continentur
item obsonatores etuestiarii et cella rarii et cubicularii et arcarii
et quo qui et placuntarii tunsores et pistores lacticarii. int̃ñ inđ¬
S Pecorib legatis quad rupedes omnes continentꝰ quae gregatim¬
pascuntur int̃ñind. Sumentis legatis boues non continentꝰ equis
uero legatis equas quoq placuit contineri. ouib: autẽ legatis agni ñ con¬
tinentur nisi annales sint gregeouiũ legato arictes etiã continentꝰ¬
is ta int̃ ñ inđ. SEN Auib legatis anseres fasiani galinae etauia¬

Expanded text:
sunt. Seruis amanuensibus legatis omnes qui ex conuersatione urbana et in ministerio fuerint debebuntur, nisi ex his aliqui perpetuo ad opus rusticum transferantur. Venatores serui uel aucupes an inter urbana ministeria contineantur, dubium remansit: et ideo uoluntatis est quaestio. Tamen si instruendarum cotidianarum epularum gratia habentur, debentur. Muliones et institores inter urbana ministeria continentur: item opsonatores et uestiarii et cellararii et cubicularii et arcarii et coqui placentarii tonsores pistores lecticarii. Pecoribus legatis quadrupedes omnes continentur, quae gregatimpascuntur. Iumentis legatis boues non continentur; equis uero legatis equas quoque placuit contineri. Ouibus autem legatis agni non continentur, nisi annuales sint. Grege ouium legato arietes etiam continentur. Auibus legatis anseres phasiani gallinae et auia
Abbreviated transcription (Latin):
Piscores instrumentũ legato cribra a sinimolae et serui qui pistri¬
nũ exercent itẽ maginae quib farinae subiguntur. lega tocedunt¬
int̃non inđ. S Instrumentũ ab alnatoriũ legato balneator ipse et
scana et hippodia fisculae miliaria saepithonia rotae a quariae
iumenta quoq quib: ligna deferuntꝰ. legato cedunt ista interp̃noniñ¬
u Instrumentũ piscatores legato etretia et nassae et fuscinae et
nauiculae amiquoq: et cetera huius modi usib: destinata debentur
legata caedunt : int̃ñ ind. V Superlectiles legata capsae arma¬
ria non solũ librorũ aut uestes penendae gratia parata sunt debebuntur
sed et brssina et cristallina etargentea et uittrea uasa tã escaria quã
pocularia etuestes stratoria lega tocedunt. istaint̃ ñ inđ. SEN¬
Villis uel agris separatĩ legatis alterũ altericedit. INT¬
citur. S Seruis dolego legatis ancillae quoq debebuntꝰ non

Expanded text:
Pistoris instrumento legato cribra asini molae et serui qui pistriPistoris instrumento legato cribra asini molae et serui qui pistrinum exercent, item machinae, quibus farinae subiguntur, legato cedunt. Instrumento balneatorio legato balneator ipse et scamna et hypopodia, fistulae, miliaria, epitonia, rotae aquaiae, iumenta quoque quibus ligna deferuntur legato cedunt. Instrumento piscatoris legato et retia et nassae et fuscinae et nauiculae, hami quoque et cetera eiusmodi usibus destinata debenturata debentur. Supellectile legata capsae armaria, nisi solum librorum aut uestis ponendae gratia paratae sint, debebuntur, sed et buxina et cristallina et argentea et uitrea uasa tam escaria quam pocularia, et uestis stratoria legato cedunt. Villis uel agris separatim legatis alterum alteri cedit. dit. Seruis DO LEGO legatis ancillae quoque debebuntur: non
Abbreviated transcription (Latin):
non deuilladicit domocũ omniiuresuo. sicut instructa ẽ. lega taurba¬
na familia itẽ artifices etuestiarii et tetharii etaquarii. etidẽ domu
seruientes legatocedunt. int̃ñ inđ V Omnib quȩindomosunt
legatis cautiones debitorũ rationisq seruorũ legatũ cedunt. int̃ nđ¬
S Mobilib legatis aurũ uel argentũ non debetur nisi dehis quoq mani¬
feste sensesse testatore possit ostendi int̃ñinđ S Instrumento cau¬
ponio legato eadebentꝰ quae in cauponies usui parata sunt uel ut uasa in
quib uinũ defunditur. scaria quoq: et bucola uasa debentꝰ cauponiet¬
tabernariodicuntur. saneminiscri carũ rerũ legatũ noncedunt int̃no
Snstrum̃ tomedici legato colleria etin plastra etad paratus omnes
conficiendorũ medi camentorũ itẽq ferramenta lega tocedunt ista¬
int̃ñ inđ. S Instrumento pictoris legato coleres pinicillicauteria
et tẽ perandorũ colorũ uas adebebuntur int̃ noniđ SCP¬

Expanded text:
o cedit. Domo cum omni iure suo sicut instructa est legata urbana familia, item artifices et uestiarii et zetarii et aquarii itidem domui seruientes legato cedunt. Omnibus quae in domo sunt legatis cautiones debitorum rationesque seruorum legato cedunt. Monilibus legatis aurum uel argentum non debetur, nisi de his quoque manifeste sensisse testatorem possit ostendi. Instrumento cauponio legato ea debentur, quae cauponis usui parata sunt, uelut uasa, in quibus uinum defunditur: escarai quoque et pocularia uasa debentur. Sane ministri earum rerum legato non cedunt. Instrumento medici legato collyria et emplastra et apparatus omnis conficiendorum medicamentorum, itemque ferramenta legato cedunt. Instrumento pictoris legato colores penicilli cauteria et temperandorum colorum uasa debebuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quic quidin eadẽ domũ quã instructã legauit pat̃ familias ꝓpetuo
instruendi segratia habuit legatariũ cedat int̃ non indig&. S¬
nstructa domo legata eo legato continentꝰ. quib domus munietꝰ
uel tuta adincendio praestatꝰ tegulae specularia uel ad legato contine¬
buntur. itẽ aeram̃ta lecticulcitae puluinis subsellia cathedrae
mensae armaria del ficae pelues conceaaq manilia candlabra iucernȩ &̃ similiu queo¬
cũq materia expressa.V Domo legatabalneũ eius quod publicae

Expanded text:
Quidquid in eadem domo, quam instructam legauit pater familias, perpetuo Quidquid in eadem domo, quam instructam legauit pater familias, perpetuo instruendi gratia habuit, legatario cedit. Instructa domo legata ea legato continentur, quibus domus munitior uel tuta ab incendio praestatur: tegulae specularia et uela legato continebuntur: item aeramenta lecti culcitae puluini subsellia cathedrae mensae armaria delphicae pelues conchae aquimanalia candelabra lucernae et similia quacumque materia expressa. Domo legata balneum eius, quod publice