comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gisq uariatur. nec uocibꝰ texit᷑. nec silen-¬
tio t̾minatur. Quantoinagis hoc tantũ
⁊ tale u̾bum potuit. ⁊ talem matris
ut̾um assũpto corꝑe fecundare. ⁊ de
sinu patris non enigrare: Hinc ad oc¬
culos humanos exire. inde angłicas¬
m̃tes illustrare : Hinc ad t̾ras ꝓced̾e.
fieri. Inde homines fac̾e: hemo ẽredat gͦ¬

Expanded text:
gisque variatur, nec vocibus texitur, nec silengisque variatur, nec vocibus texitur, nec silentio terminatur; quanto magis hoc tantum et tale Verbum potuit matris uterum assumpto corpore fecundare, et de sinu Patris non emigrare? hinc ad oculos humanos exire, inde mentes angelicas illustrare? hinc ad terras procedere, fieri, inde homines facere? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
influat. ut eũ ⁊ recipiat ⁊ nõ meludat
auditor : Nam si nõ recipetur neminẽ
instrueret. si mcludetur ad alios nõ ue-¬
niret. Et utiq sermo iste u̾bis sillabisq
diuiditur. nec tam̃ ex eo tanquã ex eibo
uentͥs singłas particłas tollitis. s om̃s to¬
tũ auditis. totũ singłi capitis. Hec time¬
mꝰ dum loquim᷑. nec totũ audiendo unꝰ
ab sumat: nec alter possit hab̾e qd̾ su-¬
mat. S ita uos attentos uolumꝰ nullius
aurem mẽtemq fraudantẽs : ut ⁊ totũ
singłi audiatis. ⁊ totũ audiendũ cet̾is relĩ¬
quatis. Hec hoc fit alt̾nis tẽporibꝰ. ut cum
sermo qui cłr ad te pͥmũ intrau̾it. exeat
a te ut ad alũ possit intrare: s simulad
om̃s uenit. ⁊ totꝰ ad singłos ꝑuenit: ut si
totꝰ memoria teneri debuisset. sicut ad to¬
tũ audiendũ uenistis: ita cũ toto singłi re¬
poribꝰ tenditur. nec morulis breuibꝰ lon¬

Expanded text:
influat, ut eum et recipiat, et non includat influat, ut eum et recipiat, et non includat auditor? Nam nisi reciperetur, neminem instrueret: si includeretur, ad alios non veniret. Et utique sermo iste verbis syllabisque dividitur: nec tamen ex eo tanquam ex cibo ventris singulas particulas tollitis; sed omnes totum auditis, totum singuli capitis. Nec timemus dum loquimur, ne totum audiendo unus absumat, nec alter possit habere quod sumat: sed ita vos attentos esse volumus, nullius aurem mentemque fraudantes, ut et totum singuli audiatis, et totum ad audiendum caeteris relinquatis. Neque hoc fit alternis temporibus, ut cum sermo qui dicitur ad te primum intraverit, exeat a te, ut ad alium possit intrare: sed simul ad omnes venit, et totus ad singulos pervenit. Et si totus memoria teneri valuisset, sicut ad totum audiendum omnes venistis, ita cum toto singuli reporibus tenditur, nec morulis brevibus lon
Abbreviated transcription (Latin):
tris creator. Filiꝰ dĩ de patre sine matre:
filiꝰ homnniis de matre sine patre. Magnus
dies angłoꝵ : paruus ĩ die hominũ. uerbũ
ds̃ ante oĩa tp̃ra: u̾bũ caro oportuno tpr̃e.
ordinãs de sinu patris: hodiernũ diem
consecrans de utero matris. Ibi manens:
hic ꝓcedens. Effector cęli ⁊ t̾rȩ: sub cȩlo
ortꝰ in t̾ra. In effabilit̾ sapiẽs: sapienter
ĩ fans. Mũdum ĩplens: in p̾sepi iacens.
Sid̾a regẽs: ubera lambens. Ita magnus
in forma dei. breuis in forma serui. ut
nec ista breuitate magnitudo illa minu-¬
eretur: nec illa magnitudine ista bre-¬
uitaᷤᷤ p̾meret᷑. Heq enĩ qñ m̃bra huma¬
na suscepit oꝑa diuina deseruit: nec at-¬
ting̾e a fine usq ad finẽ fortit̾. ⁊ dispo¬
nere oĩa suauit̾ destitit. qñ infixmitate
carnis indiutuᷤᷤ. uͥgiali ut̾o receptus ẽ
non inclusus: ut nec angłis subtraħet᷑
sapiẽtie cibꝰ.⁊ nos gustaremꝰ quã suauis
sermo iste quẽ ꝓmimꝰ ita lib sensibus

Expanded text:
tris creator: Filius Dei de Patre sine matre, filius hominis de matre sine patre: magnus dies Angelorum, parvus in die hominum: Verbum Deus ante omnia tempora, Verbum caro opportuno tempore: ordinans de sinu Patris, hodiernum diem consecrans de utero matris: ibi manens, hinc procedens: effector coeli et terrae, sub coelo exortus in terra: ineffabiliter sapiens, sapienter infans: mundum implens, in praesepio jacens: sidera regens, ubera lambens: ita magnus in forma Dei, brevis in forma servi; ut nec ista brevitate magnitudo illa minueretur, nec illa magnitudine ista brevitas premeretur. Neque enim quando membra humana suscepit, opera divina deseruit: nec attingere a fine usque ad finem fortiter, et disponere omnia suaviter destitit ; quando infirmitate carnis indutus, virginali utero receptus est, non inclusus; ut nec Angelis subtraheretur sapientiae cibus, et nos gustaremus quam suavis sermo iste quem promimus ita liber sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
manet in gt̾nũ: ⁊ in cominutabilit̾
incarne misit et̾nitatẽ: s etiã carm
p̾stitit ȩt̾nitatem. Ita ipse tanquã
spons ꝓcedens de thalamo suo.
exultauit ut gigas ad currendã uiã.
Qui cũ in forma dĩ eẽt: nõ rapinã

Expanded text:
manet in aeternum, et incommutabiliter manet in aeternum, et incommutabiliter in carne amisit aeternitatem, sed etiam carni aestitit immortalitatem. Ita ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam . Qui cum in forma Dei esset,
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ est nob̾cum ds̃ : sicut u̾bum qd̾ cor-¬
de gestamꝰ fit uox cũ in ore ꝓferimꝰ. nec
tam̃ illud in hãc comutat᷑: s illo integ̃¬
ro ista in qua ꝓcedat assumit᷑. ut ⁊ ĩtus
maneat qd̵ intelligatur: ⁊ foris sonet
qd̃ audiatur. Idem tam̃ ꝓfertur in sono:
qd̾ ante sonũ erat in silentio. Atq ita
u̾bũ cum sit uox nõ mutat᷑ in uocẽ.
s manẽs in m̃tis sue luce. ⁊ assũpta car-¬
nis uoce ꝓcedit ad audientẽ: ⁊ nõ deserit
cogitantẽ. Hec cum ipsa uox in silentio
cogitat᷑. que uel grece ẽ uel latine. uel
lingue alt̾iꝰ cuihbet. s cum ante omnẽ
linguaꝵ diu̾sitatẽ res ipsa que dicenda
ẽ. ad huc in cubili cordis quodã modo unͥ¬
da ẽ intelligenti. que ut inde ꝓcedat.
loquentis uoce uestit᷑. ueruntam̃ utrũ¬
q hoc. ⁊ qd̵ cogitatur intelligendo. ⁊ qd̃
sonat loquẽdo. mutabile atq dissimile
ẽ : neq illud manebit cũ obltꝰ fueris.
neq hoc cum silueris. uerbũ aũt dei.

Expanded text:
 . Sicut verbum quod corde gestamus, fit vox cum id ore proferimus, non tamen illud in hanc commutatur, sed illo integro ista in qua procedat assumitur, ut et intus maneat quod intelligatur, et foris sonet quod audiatur: hoc idem tamen profertur in sono, quod ante sonuerat in silentio; atque ita verbum cum fit vox, non mutatur in vocem; sed manens in mentis luce, et assumpta carnis voce procedit ad audientem, et non deserit cogitantem. Non cum ipsa vox in silentio cogitatur, quae vel graecae est, vel latinae, vel linguae alterius cujuslibet: sed cum ante omnem linguarum diversitatem res ipsa quae dicenda est, adhuc in cubili cordis quodam modo nuda est intelligenti, quae ut inde procedat loquentis voce vestitur. Verumtamen utrumque hoc, et quod cogitatur intelligendo, et quod sonat loquendo, mutabile atque dissimile est: neque illud manebit, cum oblitus fueris; neque hoc, cum silueris: Verbum autem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
detrahamꝰ sac̾dotibꝰ nr̃is. ⁊ magis a uiciis
ierunem᷑ quã acibis. licet ⁊ ciboꝵ habũdã¬
tia. siut fom̃ta uicioꝵ: Si aaron ⁊ maria
ꝯtra moyseñ mmurãtes. dĩ ꝓ ẜuo suo sen¬
tũ suũ ore iuꝑeo lacerabit. diuina sentẽc¬
a puniet᷑: S ⁊ sac̾dotibꝰ simplicit̾ p̾cauẽdũ
est: ne duplici mẽte sint. ne dñi ambiãt
potestatẽ: S etiã moyses ⁊ aairon. qͥ ad aꝗͣ
ꝯtradictõnis uisi sũt fluctuare. nõ m̾uer̃t
t̾ram reꝑmissõnis intrare : utiq młtoma¬

Expanded text:
detrahamus de sacerdotibus nostris: et magis a vitiis jejunemus quam a cibis: licet et ciborum abundantia sint fomenta vitiorum. Si Aaron et Maria contra Moysen murmurantes, Dei pro servo suo sentum suum vipereo ore laceraverit, divina sententia punieente sint, ne Domini ambigant potestatem. Si etiam Moyses et Aaron qui ad aquam contradictionis visi sunt fluctuare non meruerunt terram repromissionis intrare: utique multo ma
Abbreviated transcription (Latin):
tione dicit. si fihus deies: dic ut lapides isti
panes fiant. ⁊ si filius dei mute te deorsum:
Nos aũt qr scit uelle filios d feri. ꝓpt̾ea expug¬
nare nititur. ⁊ quasi ẜpens lubricus nr̃os in¬
uolũe pedes: ne ascend̾e ualeamꝰ ad celum:
Si aũt dñm tẽptare ausus ẽ uerspellis ⁊
neqũa. qͣntomag̃ nos deciꝑe nõ tmebit :
Si contra d̾i fihũ. ⁊ figulũ suũ uas ꝑditum
repugnauit. qͣntomag̃ cõtra nos qu ĩferi¬
oris ab eo nat᷑e sumꝰ audebit insurgere ::
Si iustus uix saluabitur. impii ⁊ peccatores
ub parebunt: Nõ quo dñs nost̾ dec¬
pi potuerit adiabło: set qu formã serui
acceꝑat. in omibus se tribuere uolens ex¬
emplũ. ut nemo eͥ ĩ sq̃tate cõsidat. cũ
etiam ille tẽptatur. que nõ possũt tẽpta¬
menta suꝑare: Hoc totũ iccͥco replicamꝰ fr̃s
Hus mordeam᷑: Exiuimꝰ de egipto: Qͥd
nob̃ cũ egiptiis cibis: Qͥ habemꝰ celestẽ pa¬
nẽ. t̾rena alim̃ta qͥd q̃rimus: Reliquimꝰ

Expanded text:
tione, dicens: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Et, Si Filius Dei es, mitte te deorsum . Nos autem quia scit velle filios Dei fieri, propterea expugnare nititur, et quasi serpens lubricus nostros involvere pedes, ne ascendere valeamus ad coelum. Si autem Dominum tentare ausus est versipellis et nequam: quanto magis nos decipere non timebit! Si contra Dei Filium et figulum suum, vas perditum repugnavit: quanto magis contra nos qui inferioris ab eo naturae sumus audebit insurgere! Si justus vix salvabitur, impii et peccatores ubi permanebunt ? Non quo Dominus noster decipi potuerit a diabolo, sed quo formam servi acceperit, in omnibus se tribuere volens exemplum, ut nemo sibi in sanctitate confidat, cum etiam ille tentatur, quem non possunt tentamenta superare. III. Hoc totum idcirco replicamus, frabus mordeamur. Exivimus de Aegypto: quid nobis cum Aegyptiis cibis? Qui habemus coelestem panem, terrena alimenta quid quaerimus? Reliquimus
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̾lũ. ⁊ simulati ictus
diget abstinentia. s maxime qñ hostis ꝓpe
est: ⁊ p̾paratũ adu̾sũ nos ex̾citũ ducit mi¬
ampliꝰ. cũ ad immolatõnẽ agni. ad mist̾¬
um baptĩmatis. ad xͥ carnẽ ⁊ sanguinem
p̾param᷑: Sstatim eñi ut oues qͦndã suas
fremit. irascit᷑. furit. ⁊ totis adu̾sꝰ eas ui¬
ribus cõmouet᷑: ꝑrre sib existimãs qͥcqͥd

Expanded text:
ad praelium, et simulatis ictibus, vita indiget abstinentia: sed maxime quando hostis prope est, et praeparatum adversum nos exercitum ducit inionem agni, ad mysterium baptismatis, ad Christi carnem et sanguinem praeparamur. Statim enim ut oves suas bolus, fremit, irascitur, furit, et foris adversus eas viribus commovetur, perire sibi existimans quid
Abbreviated transcription (Latin):
sitate. s potestate: ahiter enĩ absorbet aquã t̾ra
siciens. alit̾ solis radiꝰ candẽs: Illa ĩdigẽtia. iste po¬
testate: tentia: future gͦ resurrectõnis corpꝰ imꝑ¬
fecte potestatis erit: si cibos sum̾e nõ potuerit:
Iꝑfecte felicitatis : si cibis eguerit: Possem hic de cõmu¬
tationibꝰ corꝑaliũ qͣlitatũ. ⁊ de p̾potenti ualentia ĩferio¬
ra corꝑa corpoꝵ suꝑioꝵ lanus disputare. s b̾uiter mͥ
respõdere ꝓpositũ ẽ:⁊ talibꝰ ingeniis hoc scͥbitur. qͤ

Expanded text:
sitate sed potestate? aliter enim absorbet aquam terra sitiens aliter solis radius candens, illa indigentia iste potentia. futurae ergo resurrectionis corpus inperfectae felicitatis erit, si cibos sumere non potuerit, inperfectae felicitatis, si cibis eguerit. possem hic de commutationibus corporalium qualitatum et de praepotenti ualentia in inferiora corpora corporum superiorum latius disputare; sed breuiter mihi respondere propositum est et talibus ingen
Abbreviated transcription (Latin):
alio. s hoc̃ qd̾ crucifixũ uid̾ant resurrexisse mõstra¬
ret: Qͥd ẽ gͦ qd̾ dicitur. si ꝓpt̾ ĩcredulũ fecit finxit:
Quasi u̾o siqͥsqͣm uir fortis ꝓ patͥa dimicãs. młta adu̾¬
sa uuln̾a exciꝑet. ⁊ ꝑrtissimo medico qͥ hec curare ita
ualeret. ut eicatͥces nulle apparerẽt. ip̃e potiꝰ dice̾t sic
uelle sanari. ut magis eent ĩ corꝑe suo uestigia uulf ͤ¬
rũ tanqͣm tituli głaꝵ ĩdõ ille medicꝰ eicatͥces finxisse
dic̾etur. qi cũ ꝑ artẽ esficere potuerit. ut nõ eẽnt. certa
existẽte causa. ꝑ artẽ effacit potiꝰ ut eent. qͦ ino solo
mͦ sic̃ suꝑiꝰ dixi fasse ꝯũcerent᷑. si nulla uuln̾a sana

Expanded text:
 hoc, quod crucifixum uiderant, resurrexisse monstraret. quid est ergo, quod dicitur: \'Si propter incredulum fecit, finxit? quasi uero, si quisquam uir fortis pro patria dimicans multa aduersa uulnera exciperet et peritissimo medico, qui haec curare ita ualeret, ut cicatrices nullae apparerent, ipse potius diceret sic se uelle sanari, ut magis essent in corpore suo uestigia uulnerum tamquam tituli gloriarum, ideo ille medicus cicatrices finxisse diceretur, quia, cum per artem efficere potuerit, ut non essent, certa existente causa per artem effecit potius, ut essent. quae uno solo modo, sicut superius dixi, falsae conuincerentur, si nulla
Abbreviated transcription (Latin):
rogemꝰ: Hec ẽ enĩ uera iustica: si re esu¬
riente. de cibo tuo ahus saturet᷑. ⁊ tii pro
delictis tius ieninꝰ dñm roges. ⁊ ille pro te
saciatus exoret: Utrũq tͥ ꝓficiet. ⁊ tua fa¬
fames: ⁊ saturitas m̃dicoꝵ: Cet̾um qͥ sic
abstinet ut nichil pauꝑibꝰ de suis epulis
largiatur. uidetur questũ qͥ suũ fecisse ie¬
iuniũ: ⁊ negotiatõnem ex̾cuisse parcẽdo:
Ad hoc enĩ abstinuit nõ ut placeret dõ:
sed ne amplius erogaret: Atq id̾o bona
elemosma cũ ieiunio: Q̾dam Quasi enĩ
qͦddã negotiatõnis genꝰ ẽ: ut tã parce uiuat.
ut abstinẽtia sua monachos clericosq pre¬
cedat: Nisi hoc int̾est qd̾ illi hoc questus
natiuitate infantie innocentiam p̾ferat.
iuuentutis scelera nõ agnoscat: sit q
uirgo fide xp̃i. qͥ fuerat adult̾ corrup

Expanded text:
rogemus. Haec enim est vera justitia, si te esuriente de cibo tuo pauper saturetur, et tu pro delictis tuis jejunus Dominum roges, et ille pro te satiatus exoret. Utrumque tibi proficiet, et tua fames, et saturitas mendicorum. Caeterum, qui sic abstinet, ut nihil pauperibus de suis epulis largiatur, videtur quaestum suum sibi fecisse jejunium et negotiationem exercuisse parcendo. Ad hoc enim abstinuit, non ut placeret Deo, sed ne amplius erogaret; atque ideo bona eleemosyna cum jejunio, quasi non quoddam negotiationis genus est, ut tam parce vivat, ut abstinentia sua monachos clericosque praecedat. Nisi hoc interest, quod illi hoc quaestus nativitate infantiae innocentiam praeferat, juventutis scelera non agnoscat; sitque virgo fide Christi, qui fuerat adulter corrup
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in nõ nulloꝵ domibꝰ nitidos ⁊ crassos diᷤ¬
currere: hoĩes aũt pallẽtes ⁊ titubãtes ince
gͥ debemꝰ fratres. hoc acceptũ dõ eẽ ieiuni¬
ũ: nõ solũ ut abstinẽtia corꝑa castigemus.
uulos mites. blandi ad extraneos: miẜicor¬
des ad pauꝑes: Surgñtes pͥmo diluculo ad
eccłam festinemꝰ. reseramꝰ do gr̃as. peccans
ueniã pꝰtulanteᷤ : rogãtes p̾teritis delictis
indulgñtiã. cautelã fut᷑is: Tota chie sit nb̃
assidua uł oratõ uł łccio: Qͥ lit̾as nescit.
pascat᷑ Nulli actꝰ scłi: actus diuinitatis
impediãt: Nulli ludus tabule : mentem
aduocet. Nõ uoluptas canũ sensuᷤ ab du¬
cat. nõ negotii compͤndũ aĩam auidta
re ꝑu̾tat : Qcqͥd enĩ aliud p̾ter mãdatũ
dei fec̾is. qͣmuis abstineas nõ ieiunas:
Hoc est enĩ salutare ieiuniũ. ut sic̃ abstinͤ¬

Expanded text:
enim in nonnullorum domibus nitidi et crassi canes discurrere, homines autem pallentes et titubantes incedautem debemus, fratres, hoc acceptum esse Deo jejunium, non solum ut abstinentia castigemus cSimus ad servulos mites, blandi ad extraneos, misericordes ad pauperes; surgentes primo diluculo ad ecclesiam festinemus, referamus Deo gratias, peccatorum veniam postulemus, rogantes praeteritis delictis indulgentiam, cautelam de futuris; tota die sit nobis assidua vel oratio vel lectio: qui litteras nescit, pascatur. Nulli actus saeculi, actus divinitatis impediant: non ludus tabulae mentem avocet, non voluptas canum sensus abducat, non negotii compendium animum aviditate pervertat. Quidquid enim aliud praeter mandatum Dei feceris, quamvis abstineas, non jejunas. Hoc est enim jejunium salutare, ut sicut abstine
Abbreviated transcription (Latin):
piciamꝰ qͣnta sit eiꝰ hutihtas Est enĩ mt̾¬
dũ inutile ⁊ mane ieruniũ. qd lic uen¬
nrẽ ⁊ oĩa uiscera suco satͣtanis exhauriat.
nõ tñ acceptũ ẽ dõ. qi mentẽ ⁊ intimos
sensꝰ minime uĩculo iniqͥtatis euaeuat.
riare uenatibꝰ. abstinere acibis. errare

Expanded text:
utilitas. Est enim interdum inutile et inane jejunium, quod licet ventrem et omnia viscera succo saturitatis exhauriat, non tamen acceptum est Deo, quia mentem et intimos sensus minime vinculo iniquitatis evacuat. riare venatibus; abst
Abbreviated transcription (Latin):
bet pͥors eẽ misericors Scͥptũ ẽ enĩ Qua
mensura mensi fueritis: eadẽ remetiet᷑
me respiciẽs qd̾ ⁊ si seruus ẽ conditõne.
gr̃a ram̃ frat̾ ẽ : Etenĩ similit̾ xp̃m indu¬
it: isdem participat sacram̃tis: Cõdẽ qͦ
et tu utit᷑ dõ patre. cur tẽ nõ utat᷑ ut fra¬
tre: St̃ enĩ pleriq qͥ de uenatibꝰ redeun¬
tes. magis canũ qũa ẜ uoꝵ curã gerunt.
⁊ facũt eos iuixta se uł recũbere uł dor¬
mire. cotidianũ illis cibũ. sui p̾sentia mi

Expanded text:
bet prior esse misericors. Scriptum est enim: Qua mensura mensi fueritis, eadem mensura reme respiciens quod si servus est conditione, gratia tamen frater est. Etenim similiter Christum inducit, iisdem participat sacramentis; eodem qui et tu utitur Deo Patre, cur te non utatur ut fratre? Sunt enim plerique qui de venationibus redeuntes magis canum quam servorum curam gerunt, et faciunt eos juxta se vel recumbere, vel dormire, quotidianum illis cibu
Abbreviated transcription (Latin):
tile ⁊ mane ẽ tale zeiunzũ. qd̾ media
me mẽbra debilitat: ⁊ ar̃ãm a ꝑdicione
nõ lib̾at: De quo ierunio dicit scĩ ꝓpħa :
illũ ieiunare fr̃s. qͥ pͥmo dilucło nõ ad
lustrat s Seruulos in quã secũ ꝑtrahit.
ena: nesciẽs reũ se futirũ. tã de suo de
suo delicto: qũa de ꝑdicione ẜ uoꝵ: ĩo

Expanded text:
 inane est tale jejunium, quod inedia membra debilitat, et animam a perditione non liberat, de quo jejunio dicit sanctus propillum jejunare, fratres, qui primo diluculo non ad lustrat, servulos, inquam, secum pertrahit, ena, nesciens, reum se futurum tam de suo delicto, quam de perditione servo
Abbreviated transcription (Latin):
fulciendũ, His diebꝰ adminicħ̃s piarũ
elemosinaꝵ ⁊ frugaliũ ierunioꝵ oratõ
tur: nec serena cordis petnͣtis intentio
carnahũ uoluptatũ fantãmatibꝰ nub¬
bilis impedit᷑. Sit aũ orõ casta. ne forte
nõ qd̾ caritas s qd̾ cupiditas querit obte¬
mus: ne inimicis inali aliqͥd imp̾cem᷑.
ne ĩ quos nocendo uł uĩdicãdo nõ pͦssu¬
mus: orando seuiamꝰ Certe sic̃ nos ap¬
ti efficim᷑ ad orandũ elemosinis st ie¬
iuniis. sic ⁊ ip̃a nr̃a oratõ fac̃ elemohn̾a
cũ dirigit᷑ atq ꝓfundit᷑. nõ ꝓ amiicis¬
tantũ. uerũ etiã ꝓ inimicis: ⁊ ieiunat
abara ⁊ odio. ⁊ aꝑnicosissimis uie¬
ciis: Si enĩ nos ieiunamꝰ a cibis. qͣnto
illa potiꝰ a uenenis: Deniq nos debitiᷤᷤ
oportunisq tẽporibꝰ ahm̃toꝵ ꝑceptio¬
ne reficimur. nũqͣm illã escs tahbu
oblectemꝰ⁊ ꝑpetua suscipiat ista ieru¬
nia. qi ẽ illi cibꝰ ꝓprius: quẽ sumere
sine int̾missione p̾cipitur: Sẽꝑ gͦ i eiun

Expanded text:
nas. His diebus adminiculis piarum eleemosynarum et frugalium jejuniorum oratio omini non negatur, nec serena cordis petentis intentio carnalium voluptatum phantasmatibus nubilis impeditur. Sit autem oratio casta, ne forte non quod charitas, sed quod cupiditas quaerit, optemus; ne inimicis mali aliquid imprecemur; ne in quos nocendo vel vindicando non possumus, orando saeviamus. Certe sicut nos apti efficimur ad orandum eleemosynis et jejuniis, sic et ipsa nostra oratio facit eleemosynas, cum dirigitur atqujejunat ab iro et odio et a perniciosissimis vitiis. Si enim nos jejunamus a cibis, quanto potius illa a venenis? Denique nos debitis opportunisque temporibus alimentorum perceptione reficimur: nunquam illam escis talibus oblectemus. Perpetua suscipiat ista jejunia: quia est illi cibus proprius, quem sumere sine intermissione praecipitur. Semper ergo jejunet
Abbreviated transcription (Latin):
rande sunt: hec cũ ꝑ totã uitã feruere de¬
beant xͥano. tũ maxͥme ꝓpĩquãte sollẽp¬
nitate paschali. qͦ suo reditu ãniu̾sario
nr̃as excitat m̃tes. In nouãs ĩ eis memo¬
ria salutari. qd̾ dñs ñr unicꝰ dĩ fihꝰ mião

Expanded text:
nt. Haec cum per totam vitam fervere debeant christiano; tum maxime propinquante solemnitate Paschali, quae suo reditu anniversario nostras excitat mentes; innovans in eis memoria salutari, quod Dominus noster unicus Dei Filius
Abbreviated transcription (Latin):
est: facile tͥ obtẽꝑabit caro ne inhere¬
at ahenis. que refrenari ꝯsueuerit¬
⁊ asuis Sane cauẽdũ ẽ. ne mutes. nõ
minuas uoluptates : Uideas enĩ qͦsdã
ꝓ usitato uino iusitatos liquores exqͥ¬
rere.⁊ alioꝵ exp̾ssione pomoꝵ. qͦs ex uua
sibi denegãt. młt̾o suauiꝰ compͤnsare: cibõ
extracarnes młtiplici uarietate ac iocũdi¬
tate ꝯqͥrere. ⁊ suauites qͣs alio tp̃r ꝯsecta¬
ri pudat. huic tpr̃i qͣsi oportine colligere:
qͣnta potestis uigilantia ꝓuidete. Par¬
menta cauenda sunt  ł lon humanoꝵ
alm̃toꝵ gen̾a destanda. s carnalis est
delectatõ refrenãda E sau nõ pinguii ui¬
tulo. uel uolatilibꝰ saginatis. sed immo¬
derate ꝯcupita lenticula reꝓbat᷑ ẽ S anc¬
tũ dd̾ aqũa plus iusto desiderasse peni¬
ruit: Hõ oꝑosis gͦ neq p̾cio ss. sed in

Expanded text:
est. Facile tibi obtemperabit caro, ne inhaereat alienis, quae refrenari consueverit et a suis. Sane cavendum est ne mutes, non minuas voluptates. Videas enim quosdam pro usitato vino, inusitatos liquores exquirere, et aliorum expressione pomorum, quod ex uva sibi denegant, multo suavius compensare; cibos extra carnes multiplici varietate ac jucunditate conquirere; et suavitates quas alio tempore consectari pudet, huic tempori quasi opportune colligere: quanta potestis vigilantia providete. Parmenta cavenda sunt. Non humanorum alimentorum genera detestanda, sed carnalis est delectatio refrenanda. Esau non pingui vitulo vel volatilibus saginatis, sed immoderate concupita lenticula reprobatus est . Sanctum David aquam plus justo desiderasse poenituit . Non operosis ergo neque pretiosis, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
suit. ut ip̃e panis esuriret. sacietas stiroȩ.
uixtꝰ infirmaret᷑: sanitas uuln̾aret᷑. uita
moreret᷑: hoc aũ ut nr̃a pasce̾tur fames.
rigaret᷑ ariditas. ꝯsolaret᷑ ĩfirmitas. extin-¬
gueret᷑ iniqͥtas. ardesceroe caritas : Que
rem. occidi suscitatorẽ : Hob̃ de p̾bendis
elemosinis p̾cipit᷑. ut panẽ demis esuri¬
enti. ille se ip̃m ut nb daret esuriẽtibus:
pͥus ꝓnb̃ se tradidit seuientibꝰ ꝓrecipit᷑
nob̾ ut ꝑegͥnũ recipiamꝰ. ille ꝓ nb̃ in sua

Expanded text:
uriret, satietas sitiret, virtus infirmaretur, sanitas vulneraretur, vita moreretur? Hoc autem, ut nostra pasceretur fames, rigaretur ariditas, consolaretur infirmitas, exstingueretur iniquitas, ardesceret charitas. Quaerem, occidi suscitatorem? Nobis de praebendis eleemosynis praecipitur ut panem demus esurienti : ille se ipsum ut nobis daret esurientibus, prius pro nobis se tradidit saevientibus. Praecipitur nobis ut peregrinum recipiamus: ille pro nobis in sua
Abbreviated transcription (Latin):
uit illud marie ut̾us illibatũ: Hic enim¬
uiri pollutõne nõ tangitur. ibi mortis
corruptõe nõ lechtur: Ubiq bãto corꝑi
defertur scĩtas. uͥq uͥgiitas: Houus illd̾
uent̾ ꝯ cõcipit. nouus. tiumulus ĩcludt.

Expanded text:
it illud Mariae uterus illibatum. Sicut enim pollutione ibi non tangitur, sic mortis corruptione non laeditur. Ubique beato corpori defertur sanctitas, ubique virginitas. Novus illud venter concepit, novus tumulus conclusit.
Abbreviated transcription (Latin):
iosepħ uiiis sepultura resurrex̃: Et sic̃ tune
de iit̾o ad p̾dicandũ natꝰ ẽ: ita ⁊ nũc ad euã¬
geligandũ renatꝰ de sepulcro. nͥ qd̾ głohor
ista ẽ qũa illa natiuitas: Illa enĩ corpꝰ mor¬
tale iẽnuit. hec eddit immortale: Post il¬
lam natiuitatẽ ad inferos descẽditur. pꝰ hãc
remeat᷑ ad celos: Religiosior plane ẽ ista:
quã illa natiuitas: Illa enĩ totꝰ mũd dñm.
UIͤi. mensibꝰ ÷ ut̾o clausũ temuit. hec aũt

Expanded text:
ltura surrexit: et sicut tunc de utero ad praedicandum natus est, ita et nunc ad evangelizandum renatus est de sepulcro. Nisi quod gloriosior ista quam illa nativitas. Illa enim corpus mortale genuit, haec edidit immortale: post illam nativitatem ad inferos descenditur, post hanc remeatur ad coelos. Religiosior plane ista est quam illa nativitas. Illa enim totius mundi Dominum novem mensibus in utero clausum tenuit, haec
Abbreviated transcription (Latin):
regie celestis aꝑrat: Que aũ ista clauis sit. diligẽ¬
calcauit intrepidꝰ: T̃anta enĩ apłice fidi uͥtus ẽ:
ut cũcta illi pateant elem̃ta: Hoc ẽ nõ illi ange¬
lice claudant᷑ ianue. nõ porte p̾ualeant tarrar:
nõ aquaꝵ fluenta subsidãt: Ista aũ ip̃a clauis
qũa fidem chcimꝰ. uideamꝰ qũead modũ constet.
ꝙ̃madmnodũ solidata sit: Arbitror illã.xͥiͦ. artifi¬
cũ oꝑatõne conflatã: Duod̾cm enĩ apłoꝵ simbo¬
cepta ẽ : qui uelu t artifices in unũ ꝯuenientes.
claũẽ suo consilio cõstau̾unt: Clauẽ enĩ quan¬
dam ip̃m sibolũ dix̾m: ꝑ qd̾ reserantur chabħ
tenebre. ut lux xͥ adueniat: aꝑiunt᷑ ꝯscientie
clausa pecc̃a. ut iͦticie fulgeãt oꝑa manifesta
Igͥ hec clauis ostendenda ẽ frĩb nr̃is: ut ⁊ ipsi
tanqũa discpł̃i petri. infema sͥ resecͥare. celos aꝑire
consuescãt:¬

Expanded text:
regiae coelestis aperiat. Quae autem ista clavis sit, diligencalcavit intrepidus. Tanta enim apostolicae fidei virtus est, ut cuncta illi elementa pateant, hoc est, non illi angelicae claudantur januae, non portae praevaleant tartari, non aquarum fluenta subsidant. 6. Ista autem ipsa clavis, quam fidem dicimus, videamus quemadmodum constet, et quemadmodum solidata sit. Arbitror illam duodecim artificum operatione conflatam; duodecim enim apostocepta est, quiclavem suo consilio conflaverunt. Clavem enim quamdam ipsum symbolum dixerim, per quod reserantur diaboli tenebrae, ut lux Christi adveniat: aperiuntur conscientiae clausa peccata, ut justitiae fulgeant opera manifesta. Igitur haec clavis ostendenda est fratribus nostris; ut et ipsi tamquam discipuli Petri inferna sibi reserare, coelos aperire consuescant
Abbreviated transcription (Latin):
mine. un separet᷑ ab illo pane : tam̃ nemͦ potest
absq peccatis ẽẽ ĩ hac t̾ra. ⁊ nõ possumꝰ acciꝑe
nͥ unũ baptismũ semel: in oratõne accepimuᷤᷤ
unde cotidie lauem᷑. ut nb̃ pecc̃a nr̃a cotidie
dimutant᷑: S si facimꝰ qd̾ seqͥtur. sc̃ ⁊ nos di¬

Expanded text:
imine unde separetur ab illo pane, tamen nemo potest sine peccatis esse in hac terra, et non possumus accipere nisi unum Baptismum semel; in Oratione accipimus, unde quotidie lavemur, ut nobis peccata nostra quotidie dimittantur: sed si faciamus quod seq
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pane sigͥficantes qͥcqͥd ẽ nb̵ necessariũ. hue co¬
tidianũ panẽ illũ milłigimꝰ. qũe accepturi es¬
tis de altar: Bene petimꝰ ut det nb̵ eũ: Qͥd ẽ qd
enĩ qd̾ oramꝰ. nͥ ne mali aliqͥd admiitamꝰ. und̾
a tali pane separem᷑: Et u̾bũ dĩ qd̾ cotidie p̾di¬
cat᷑ : panis ẽ Nõ enĩ qr nõ ẽ panis uẽtris: Ideo
nõ ẽ panis m̃tis: Cũ uita ista tr̃asierit. nec pa¬
nẽ illũ queremꝰ que qͣrit fames. nec sacrͣmen¬

Expanded text:
in pane significantes quidquid nobis est necessarium, sive quotidianum panem illum intelligamus, quem accepturi estis de altari, bene petimus ut det nobis eum. Quid est enim quod oramus, nisi ne mali aliquid admittamus, unde a tali pane separemur? Et verbum Dei quod quotidie praedicatur, panis est. Non enim quia non est panis ventris, ideo non est panis mentis. Cum autem vita ista transierit, nec panem illum quaeremus quem quaerit fames; nec Sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
ignoscatis illi. ⁊ ꝯtinuo ex corde dimiitatis: nͨ
uob̾ a do ueniã ueniẽtem ꝓhibeatis: Si enio
nõ dimittetis uos. nec ille dimiitos ub̃ Ergo ⁊
hoc in ista uita petimꝰ: qr hic possũt dimitti.
ubi possũt haberi pecc̃a: In illa aũ uita non
cẽtes: He nos inferas ĩ tẽptatõnẽ: s lib̾a nos
a malo: Et hoc ĩ ista uita necessariũ ẽ petere.
ne inferam᷑ ĩ tep̃tatõnẽ : qr hic sũt tẽptatões.
Et lib̾em᷑ a malo. qr hic ẽ malũ Ac ꝑ hoc iste

Expanded text:
ignoscatis illi, et continuo ex corde dimittatis; ne vobis a Deo veniam venientem prohibeatis. Si enim non dimittitis vos, nec ille dimittet vobis. Ergo et hoc in ista vita petimus: quia et hic possunt dimitti, ubi possunt haberi peccata. In illa autem vita non centes, Ne nos inferas in tentationem; sed libera nos a malo. Et hoc in ista vita nobis necessarium est petere, ne inferamur in tentationem, quia hic sunt tentationes; et liberemur a malo, quia hic est malum. Ac per hoc omne
Abbreviated transcription (Latin):
potuissetis. ĩ que nõ credidissegs:
Aplõ dicente: Qͦmodo ĩuocabt̃. ĩ quẽ nõ cre¬
diderunt: Ido pͥus simbolũ didicistis : ubi ẽ
tentiaꝵ: Oratõ aũ qũa hodie accipitis. retin¬
enda ẽ: ⁊ ad octo reddenda dres: Sicut audis¬
tis cũ eugłm leg̾etur ab ip̃o dño data ẽ discpłis

Expanded text:
uem non credidissetis, Apostolo dicente, Quomodo invocabunt, in quem non crediderunt ? ideo prius Symbolum didicistis, ubi est tentiarum. Oratio autem quam hodie accipitis tenendam, et ad octo dies reddendam, sicut audistis c
Abbreviated transcription (Latin):
firadis labor est inimicos dilig̾e: pto perse¬
cutoribus supplicare: Hec nos negamꝰ fr̃s: Hõ
parius quidem labor est in hoc seculo. s gr̃a¬
de erit pͥmuũ ĩ fut᷑o: ꝑamorẽ eñĩ hõis inuici:
efficieris amicꝰ dĩ: Immo nõ solũ anncꝰ. s en¬
am filiis. fieut ip̃e dicit: Diligite mimicos ue¬
tros. uñfacite his qui hod̾unt uos: ut sitis filii
pats uestri qui in celis est: Si te aliquis homo
euis. que ẜ. uicia churissima. ⁊ aliqͤtiens etiam
turpissima sustin̾es cõuicia: ut at caducã et
fragilẽ heditatẽ illiꝰ ꝑuenires: Qd̾̃ gͦ alius sꝰ¬

Expanded text:
Grandis labor est. inimicos diligere, pro persecutoribus supplicare. Nec nos negamus, fratres, non parvus quidem labor est in hoc saeculo: sed grande erit praemium in futuro. Per amorem enim hominis inimici efficieris amicus Dei: imo non solum amicus, sed etiam filius; sicut ipse Dominus dixit, Diligite inimicos vestros, benefacitePatris vestri qui in coelis est . Si te aliquis homo ejus, quae servitia durissima, et aliquoties etiam turpissima sustineres ut ad caducam et fragilem haereditatem illius pervenires? Quod ergo alius su
Abbreviated transcription (Latin):
sinos etiam in faciem maledicat. uec respon¬
dere ei aliqͥd asꝑum. nõ oicam uicem redd̾e au¬
si sumͦ Quare hocs Ne ab illa ꝑsona cõtra nõ¬
seuiente. adhuc maiora qũa ꝑtulimꝰ patiam᷑:
Quod a nob̃ extorquet hõis timor: deb̾et exi¬
uat. tacẽmꝰ: ⁊ nichil dic̃e ausi sumꝰ: Si xͦ eqͣliꝰ
aut forte inferior uel leũe nobis contumeliam
fec̾it: qͣsi fere bestie sine ulla patiẽtia ac hine
aliqua cłi cõtemplatione cõsurgimꝰ: Et aut
in p̾senti nr̃am iniuriã iũdicamus: aut certe
ad maiorẽ uicẽ reddentã nr̃m animũ p̃parãmꝰ:
Quid ẽ hoc qꝰ qͣndo potens ꝑsona nob̾ ĩiurrã
intulit pacient̾ accẽpimꝰ. qͣndo ĩferior nimio
paremꝰ. ⁊ ĩ om̃ibꝰ malis hõĩbus medicoꝵ uices
agere studeamꝰ: ⁊ nõ ip̃os hoĩes. s ip̃oꝵ ma¬
Aiciam hodio habeamꝰ: ꝓbonis oremus ut seꝑ
ad meliora cõsendãt: ꝓ malis ut cito ad emẽ.¬
dationẽ uite penitẽtieꝰ medicamẽta cõfugiãt.

Expanded text:
si etiam nos in faciem male dicat, nec respondere aliquid asperum, non dicam uicem reddere ausi sumus. quare hoc? ne ab illa persona potente adhuc maiora quam pertulimus patiamur. quod a nobis extorquet hovit, tacemus, et nihil dicere ausi sumus: si vero aequalis aut forte inferior vel levem nobis contumeliam fecerit, quasi ferae bestiae, sine ulla patientia ac sine aliqua Dei contemplatione consurgimus; et aut in praesenti nostram injuriam vindicamus, aut certe ad majorem vicem reddendam nostrum animum praeparamus. Quid est hoc, quod quando potens persona nobis injurintulit, patienter accepimus; quando inferior, nimio aeparemus, et in omnibus malis hominibus medicorum vicem agere studeamus, et non ipsos homines, sed ipsorum malitiam odio habeamus. Pro bonis oremus, ut semper ad meliora conscendant; pro malis, ut cito ad emendationem vitae per poenitentiae medicamenta confugiant.
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ habet aliqͥs adu̾sũ te: relĩq munꝰ tuum
ante altare. ⁊ uade pͥus recõsihari fr̃i tuo: Et
aũc ueniens: offeres munꝰ tuũ: At nos pug.¬
nas habentes intͥnsecus. ⁊ dolos in corde u̾san¬
tes. ⁊ quasi qui bonã cõseientiam habeamus
p̾sumim accede ad altare: nõ timentes qd̾ scy¬

Expanded text:
e ibi munus tuum ante altare et uade prius reconciliari fratri tuo et tunc ueniens offeres munus tuum. at nos pugnas habentes intrinsecus et dolos in corde uersantes, quasi qui bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad altare non timentes
Abbreviated transcription (Latin):
phanus diaconus ab apłis ordinatꝰ sit: apostolos ip¬
sos bãta ac tͥumphali morte p̾cessit: Ac sic qui erat
inferior ordin᷑e : pͥmus factus est passione St̃ qui
erat oiscpłs gͣdu: magist̾ cep̃ ẽẽ martirio: cõplẽs
illud qd̾ bãtus ꝓpħa ĩ psalmo qui lectꝰ ẽ dixit: Qͥd

Expanded text:
phanus diaconus ab apostolis ordinatus sit, apostolos ipsos beata ac triumphali morte praecessit. ac sic qui erat inferior ordine, primus factus est in passione et, qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio conplens illud
Abbreviated transcription (Latin):
sideras quid tu fec̾is deo Cum eñi multo gͣuiora tu¬
in deũ p̾cata cõmiseris. qͣre nõ dimittis hõi parũ.
ut tͥ deus dignetur dimut̾e multũ : Recole quid tͥ ĩ
eũgło ueritas ip̃a ꝓmiẜit. ⁊ qũã tͥ qͦdan modo caut¬
onem fec̾it: uel quale tecũ pactũ inierit: Si enim
inqͥt diniẜitis hõibus peccã eoꝵ: dimutet ⁊ uob
pat̾ uest̾ celestis peccata ur̃a Si aũt nõ dimiẜitis :¬
nec pat̾ uest̾ dimitet uob̃ debita ur̃a Uidens fr̃s.
quia cũ dĩ gr̃a in potestate nr̃a positũ ẽ: qͣlit̾ a do¬
se cͥcũueniat. nemo se seducat. Qui uel unũ ho¬
minẽ in hoc mũdo habet. õdio quicqͥd deo ĩ oꝑibu
bonis obtułit totũ ꝑdit: quia nõ mẽtit᷑ paulus¬

Expanded text:
sideras quid tu fecsideras quid tu fecin deo peccata commiseris, quare non dimittas homini paruum, ut tibi deus dignetur dimittere totum. Recole, quid tibi in euangelio ueritas ipsa promiserit et quam tibi quodam modo cautionem fecerit uel quale tecum pactum inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater uester caelestis delicta \'uestra. si autem uester dimittet uobis debita uestra. uidetis, fratres, quia cum dei gratia in potestate nostra positum est, qualiter a dose circumueniat, nemo se seducat, quia, qui uel unum hominem in hoc mundo odio habet, quicquid deo in operibus bonis obtulerit, totum
Abbreviated transcription (Latin):
Atq in illa lapidũ ruina qͣndo alius obliuisei pote¬
rat etiam carissimos suos: ille dño cõmendabat
mimicos Quid eñi dicebat cũ lapidaret᷑: Dñe.
ne statuas illis hoc p̾catũ: Plus itaq t̃t̃ illoꝵ dole¬
bat pͤcata: qũa sua uuln̾a: Nus illoꝵ impietatẽ:¬
pietate erant mlta que: plangi: in illiꝰ autẽ morte
nõ erat quod potuiss doleri: Illoꝵ impieratẽ mors
sequebatur et̾na: huiꝰ autẽ mortẽ uita ꝑpetua: Ims¬
temur gͦ in aliquo dilectissimi fr̃s tanti magr̃i fidẽ:
tã p̾clari mr̃is caritatẽ: Diligamus nos in eccłã¬
hoc animo fratres nr̃os: quo ille tũc dilex̃ numi¬
cos S quod peuis est aliqͦtiens nõ solũ inimicos
nõ diligimꝰ: s nec amicis fidẽ integrã custodimꝰ:
S dicit aliquis: Non possum dilig̾e inimicũ meũ:
qũe cotidie uelut hostẽ patior crudelissimũ Et ille.
O quicũq ille es attendis quid tͥ fec̾it hõ: ⁊ nõ con¬

Expanded text:
atque in illa lapidum ruina, quando alius oblivisci poterat etiam charissimos suos, ille Domino commendabat inimicos. Quid enim dicebat cum lapidaretur? Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Plus itaque tunc illorum dolebat pecpietate erant multa quae plangi, in illius autem morte non erat quod debuisset doleri. Illorum impietatem mors sequebatur aeterna; hujus autem mortem vita perpetua. Imitemur ergo in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri fidem, tam praeclari martyris charitatem. Diligamus nos hoc animo suos. Sed quod pejus est aliquoties non solum inimicos non diligimus, nec amicis quidem fidem integram custodimus. Sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem quotidie velut hostem patior crudelissimum. O quicunque ille es, attendis quid tibi fecerit homo, et non con
Abbreviated transcription (Latin):
leco freni. omnẽ hõinem oportet intelligrõ¬
nes eni ĩ xp̃o fr̃s sumꝰ: Nemo ĩtaq sine carita¬
te de uͥgiitate pͥsumat: Nemo de helemosi¬
nis. uemo de ieuiniis: nemo de orõnb̾ cofioat
Quamdiu eñi mimiqiciã in corde tenuerit. neq¬
que istis neq aliis quib̾ibet bonis oꝑibũ placa¬

Expanded text:
em hominem oportet intelligi: omnes enim in Christo fratres sumus. Nemo itaque sine charitate de virginitate praesumat, nemo de eleemosynis, nemo de jejuniis, nemo de orationibus confidat: quia quamdiu inimicitiam in corde tenuerit, neque istis, neque aliis quibuslibet bonis operibus placa
Abbreviated transcription (Latin):
Quos si tibi sensuũ tuoꝵ fragilitate minꝰ dignũ
uidet᷑ filiũ di natũ de femina c̾dere: uͥginem
cogita peꝑisse: Si tͥ pãni qͥbus obuolutꝰ est for¬
tasse uilescũt: anglos collaudantes ⁊ multitu¬
dinẽ celestis ex̾citus ammirare: Si p̾sepe ĩ qͦ
ĩfans iacuit despicis. erige paulisꝑ ocłos: et
nouã in celo stellã ꝓtestantẽ mũdo natiuita¬
tẽ dñicam cõtuere Si c̾dis uilia: c̾de mixifica

Expanded text:
Quod si tibi sensuum tuorum fragilitate minus dignum videtur, Filium Dei natum de femina credere: virginem cogita peperisse. Si tibi panni, quibus obvolutus est, fortasse vilescunt: angelos collaudantes, et multitudinem coelestis exercitus admirare. Si praesepe in quo infans jacuit despicis, erige paulisper oculos, et novam in coelo stellam protestantem mundo nativitatem dominicam contuere. Si vilia c
Abbreviated transcription (Latin):
dem unus ppłs erudiebat᷑ ad fidem: nẽ uͦ om̃s
gentes uocant᷑ ad fidẽ: uitã Uiderũt uenͣ¬
rabiles patres nr̃i ĩnum̾a magnaq mirabilia
Celũ illis angłicas rorauit escas. dulcia po¬
cula lapis durissimꝰ ministrauit:. iordan ᷑ ꝓpe¬
tem meatũ suũ retorsit in fontẽ. ualidissimi hõ¬
tiũ muri t᷑baꝵ strepitu corruer̃t: sol qͦq cõmo¬
ratꝰ in celo. longiorẽ tͥumphanti ppło p̾stitit di¬
em Hoc uero nullis antea uidere secłis datum
est: ut unigenitꝰ altissimi que tremẽtes archã¬
geloꝵ suspitiunt potestates. hõinem se hõĩbu̾
exhiberet: ⁊ carnẽ quã sũpsit ab hoĩe tñsformͦ

Expanded text:
dem unus populus erudiebatur ad fidem: nunc vero omnes gentes vocantur ad vitam. Viderunt venerabiles patres nostri innumera magnaque mirabilia. Coelum illis angelicas roravit escas; dulcia pocula lapis durissimus ministravit ; Jordanis perpetem meatum suum retorsit in fontem; validissimi hostium muri tubarum strepitu corruerunt; sol quoque commoratus in coelo longiorem triumphanti populo praestitit diem . Hoc vero nullis antea videre saeculis datum est, ut Unigenitus Altissimi, 38 quem trementes archangelorum suscipiunt potestates, hominem se hominibus exhiberet,
Abbreviated transcription (Latin):
alta sunt ⁊ celestia uen̾are Hisdẽ enĩ referẽ¬
tibus hisdẽq auctoribus de dño saluatore que
humilia ⁊ que głosa sunt cdidicisti: unui̾sa que
ao salutis tue mistiũ ꝑtinebant. sacra t eũglia
ꝓdiderũt: Habes in his unde dñm ihm̃ ⁊ natũ
hõĩnẽ credas: ⁊ dm̃ ẽẽ dubitare nõ possis. ẜxpł.¬

Expanded text:
are. Iisdem enim referentibus, iisdemque auctoribus, de Domino Salvatore, quae humilia, et quae gloriosa sunt didicisti; universa, quae ad salutis tuae mysterium pertinebant sacra tibi Evangelia prodiderunt. Habes in his unde Dominum Jesum et natum hominem credas, et Deum esse dubitare non possis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepisti donũ quod abraã in spũ se letatus ẽ.¬
le uidisse letatꝰ ẽ. m̾uisti per xp̃m quod mere¬
ri quondã heb̃oꝵ gens electa nõ potuit: Timens
eñĩ ifrł ⁊ tremẽs mirabat᷑ ut legimꝰ: qd̾ moy¬
ses ppłi pͥnceps recõditus in nube ⁊ ĩ u̾tice mõ¬
ut loq̃ret᷑ hoibuᷤ. ⁊ ab hõibꝰ uide̾tur: Ad illũ
tc̃ mõtem sẏna qͥcũq accessiss ex ppło. pseti
puniebat᷑ int̾itu: ad hc̃ uͦ mõtem qͥ hodie nat᷑

Expanded text:
ntilitas. Percepisti donum quod Abraham in spiritu se vidisse laetatus est: meruisti per Christum, quod mereri quondam Hebraeorum gens electa non potuit; timens enim Israel et tremens mirabatur, ut legimus, quod Moyses, populi princeps, reconditus in nube, et in vertice monut loqueretur omnibus, et ab omnibus videretur. Ad illum tunc montem Sina quicunque accessisset ex populo, p
Abbreviated transcription (Latin):
Hodre refulsit scd̃s ille adã nõ ĩcola. s dñs pa¬
racdisi: qũe int̾dicte arboris pulcͥtudo nõ fallã.
ẜpens ño decipiat: mulier nõ seducat: Hode
exortũ est in teneb̾s lumen: hodie illud qd̾ ce¬
lxdeloꝵ ⁊ celi celoꝵ se hr̃e gaudebãt. mũdũ dũ
nescit accepit: Heq enĩ ut tẽporalis qͥdã aut
qͥ ante nõ fuerit de femina nob̃ repẽtinus e¬
mersit: set qͥ sẽꝑ erat cũ patre ds. sẽꝑq reg¬
nabat. nouo ꝑ uͥginẽ uoluit mortalibꝰ appare¬
re mistio. Nouũ qͥde hõ: set dñs sẽpit̾nus:¬

Expanded text:
s ille Adam, non incola, sed dominus paradisi, quem interdictae arboris pulchritudo non fallat, serpens non decipiat, mulier non seducat. Hodie exortum est in tenebris lumen. Hodie illud quod coelum, et coeli coelorum se habere gaudebant, mundus, dum nescit, accepit. Neque enim ut temporalis quidam, aut qui ante non fuerit, de femina nobis repentinus emersit; sed qui semper erat cum Patre Deus, semperque regnabat, novo per virginem voluit mortalibus apparere mysterio: novus quidem homo, sed Dominus sempiternus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽẽmus. qui ignorantes dei iusticiam
⁊ suã uolentes constituere. iusticie dĩ nõ
s̃ subiecti. ꝓpt̾ea cum dixisset u̾itas de
t̾ra orta est mox adclidit. ⁊ iusticia de
cȩlo ꝓspexit: ne sibi eam mortał infir¬
mitas arrogaret. ne ista sua dic̾et: ⁊ se
hõ ase ipso iustificari. hoc ẽ a se iustum
fieri eredens. dei iusticiam recusaret. Ne¬

Expanded text:
emus, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti : propterea cum dixisset, Veritas de terra orta est; mox addidit, et justitia de coelo prospexit: ne sibi eam mortalis infirmitas arrogaret, ne ista sua diceret, et se homo a se ipso justificari, hoc est a se justum fieri credens, Dei justitiam recusaret. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ris a carne peccati : nis suscepisset si¬
militudinẽ carnis peccati. ꝑpetua
te possideret miseria: nisi fieret
hec mĩa. Non reuixisses: ins tue
morti conuenisset. Peffecisset: nisi
subuenisset. Perisses: nssi uenisset. Ce¬
lebremꝰ leti nr̃e salutis ⁊ redẽptionis
aduentũ. Celebremus festũ diem.:
quo magnus ⁊ ȩt̾nus dies ex magno ⁊
etͥno die uenit ihunc nr̃mtã bre¬
uẽ tẽporalem diẽ. Hic ẽ nob̾ factꝰ ius¬
heia ⁊ sc̃ificatio ⁊ redẽptio: ut quẽad¬

Expanded text:
ris a carne peccati, nisi suscepisset siris a carne peccati, nisi suscepisset similitudinem carnis peccati. Perpetua te possideret miseria, nisi fieret haec misericordia. Non revixisses, nisi tuae morti convenisset. Defecisses, nisi subvenisset. Perisses, nisi venisset. Clebremus laeti nostrae salutis et redemptionis adventum. Celebremus festum diem, quo magnus et aeternus dies ex magno et aeterno die venit in hunc nostrum tam brevem temporalem diem. Hic est nobis factus justitia, et sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
entia se demõstrauit m-¬
fantẽ: ⁊ dei u̾bũ sñ u̾bis
uorem carnis emisit. Illa
tñ occulta diuinitas.⁊ ma¬
gis cȩlo teste significata:
⁊ pastoribꝰ angłica uoce nuntiata ẽ. hãc
gͥ amniu̾saria sollemnitate celebramꝰ
diem: qua impleta est ꝓphecia dicens.
ueritas de t̾ra erta est. ⁊ iusticia de cȩlo
ꝓspexit. ueritas que ẽ in simi patris.
de t̾ra orta ẽ : ut femineis manibꝰ por¬
taretur. ueritas qua beatitudo angłoꝵ ĩ¬
corruptibilgter ahtur. de t̾ra orta ẽ : ut
carnalibꝰ uberibꝰ lactaretur. Ueritas cui
cȩlũ non sufficit de t̾ra orta ẽ: ut in pͥ¬
sepio pon̾etur. Cuius bono in tanta
hummilitate uenit. tanta subluntas:
Hulli utiq suo: s magno si credimus
nr̃o. Exꝑgiscere hõ : ꝓ te ds̃ factꝰ est
hõ. Surge qui dormis. ⁊ exurge amor¬
tuis: ⁊ illuminabit te xꝰ. Pro te ĩquã ds̃
factꝰ est hõ. Inet̾mũ mortuus eẽs:
nisi in tp̃r natꝰ eẽt. Hũquã liberare¬

Expanded text:
entia se demonstravit infantem, et Dei Verbum sine verbis vocem carnis emisit. Illa tamen occulta divinitas, et Magis coelo teste significata, et pastoribus angelica voce nuntiata est. Hanc igitur anniversaria solemnitate celebramus diem, qua impleta est prophetia dicens: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit . Veritas quae est in sinu Pde terra orta est, ut femineis manibus portaretur. Veritas qua beatitudo Angelorum incorruptibiliter alitur, de terra orta est, ut carnalibus uberibus lactaretur. Veritas cui coelum non sufficit, de terra orta est, ut in praesepio poneretur. Cujus bono in tanta humilitate venit tanta sublimitas? Nulli utique suo; sed magno, si credimus, nostro. Expergiscere, homo: pro te Deus factus est homo. Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Pro te, inquam, Deus factus est homo. In aeternum mortuus esses, nisi in tempore natus esset. Nunquam liberare
Abbreviated transcription (Latin):
talem hodie celebramꝰ: p̾conium uocis
angłice factũ est. Gła in excelsis deo. ⁊ in
t̾ra pax hominibꝰ bone uoluntatis. In t̾ra
eñi pax unde. nisi qͥa u̾itas de t̾ra orta est
mea. ⁊ exaltans capud meũ. Nam que ma¬
ior gr̃a dei nob̾ potuit illucescere. quam
ut habens unigenitũ filiũ facet eum hoĩs
filium. atq ita uicissim hoĩs filium fac̾et
deifihiũ: Quere meritũ. quere causam.
quere iisticiã: ⁊ uide utrũ muenias iisi

Expanded text:
ocis angelicae factum est: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . In terra enim pax unde, nisi quia Veritas de terra orta est,mea, et exaltans caput meum . Nam quae major gratia Dei nobis potuit illucescere, quam ut habens unigenitum Filium, faceret eum hominis filium, atque ita vicissim hominis filium, faceret Dei Filium? Quaere meritum, quaere causam, quaere justitiam; et vide utrum invenias nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ gͦ adxẽem celi nõ oĩno non seqͥtur: Ita ⁊ xͥ ius
ticiã pecc̃oꝵ tenebre nõ sequnt᷑ Seꝑ enĩ dies
celi splendet. lucet. ⁊ refulget: Heq aliqͣ potest
drat. coriscat. nec aliqua potest delictoꝵ cali¬
gine eõprehendi Uñ at eugł ista ioħc: Et lux
intenebs luoet. ⁊ tenebre eam nõ cõp̾hend̾unt:

Expanded text:
diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest micat, radiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehend
Abbreviated transcription (Latin):
sit dies aũt aꝓpinqͣbiͣt: Precessit inqͥt nox nõ
seqͥtur. ut ĩtelligas suꝑueniẽte xp̃ilumine. ⁊
diaboli tenebins esfugari. ⁊ pecc̃oꝵ obscura non
seqͥ: ⁊ nigi splendore p̾teritas caligies depelli
hannes Erat lux u̾ͥra que illuminat oẽm hõi¬
nẽ ueniẽtem ĩ hc̃ mũdũ: Ad̾ ĩ inferno luceat.
ait ꝓpħa. Quisedebãt ÷ regõne umbre morti.
lux orta ẽ illis. Qd̾ ĩ celis dies iste ꝑmaneat:

Expanded text:
nquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, annes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat,
Abbreviated transcription (Latin):
nes in hac die scã exultare debemꝰ: Nulluᷤ sẽ
a cõmini leticia pecc̃oꝵ ꝯscientia subtrahat.
nullus a publicis uotis delictoꝵ sargna reuͦcet᷑:
Qũauuis enĩ peccator ĩ hac die de indulgñtia
nõ debre desꝑare. ẽ enrm pͥrogatiua nõ par¬
ua: Si enĩ latro ꝑadisũ m̾uit. cur nõ m̾eat᷑
ueniã xͥanus: Et si illi dñs cũ crucifigitur
miseretur. multomagis huic cũ resurgit

Expanded text:
omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebit