comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hos uitarios ac fideles tuos ut sua¬
su placido inflexum me sibi remit¬
terent. Postreno nichil omnnium
logus inderetur. Nec erm uestius
sine insolentie quadam nota negli¬
gi non posse desçiderium tanti regis
in me ualidior untus obstring̾et
Ille quen dixi patrie amor. Ne quid
ue dissimilem anumn sarciia quã
en flerus iam ingrauescentis erag¬
gerat. ut non facile totus loco mo¬
neat. ¶ Accedit opuno illa cirius
paulo supra menuim de italie prin¬
cipatu. que una michi auimũ fecit
ut te sepe hactenus u̾bis aggred̾er.
non tantum hortari ausus sed ar¬
guere ꝙ sic ultimaui facere uidere¬
ris quam natura pareus me iudice
primam fecit. Et si ꝑgis. sccipto eci¬
amui ue non p̾dictum queri possis.
te uotatum posteris tradere sum au¬
surus. Quid enm agis oro te cesar:
Quid molliris: Quid cunctanis. un¬
de autem inisi tuo de labore gloriaz
speras. Mrami tanti amimni iimi.
tanti acumen iugenii nõ dicani

Expanded text:
hos vicarios ac fideles tuos ut suahos vicarios ac fideles tuos ut suasu placido inflexum me sibi remitterent; postremo nichil omnium ologus videretur. 8 Nec eram nescius sine insolentie quadam nota negligi non posse desiderium tanti regis, ni me, validior uncus, obstringeret ille quem dixi, patrie amor, nequid ve dissimulem, animi sarcina quam evi flexus iam ingravescentis exaggerat, ut non facile totus loco movear. 9 Accedit opinio illa, cuius paulo supra memini, de Italie principatu, que una michi animum fecit ut te sepe hactenus verbis aggrederer, non tantum hortari ausus sed arguere, quod sic ultimam facere videreris quam natura parens, me iudice, primam fecit. Et si pergis, scripto etiam, ne non predictum queri possis, te notatum posteris tradere sim ausurus. Quid enim agis, oro te, Cesar? quid moliris, quid cuntaris? unde autem nisi tuo de labore gloriam speras? Mirum, tanti animi vim, tanti acumen ingenii non dicam
Abbreviated transcription (Latin):
modumi humane condicionis ex¬
tantem bene meritis aut certe tu¬
um nomien amantibus accollen¬
dis facile soleas li bent̾qz subut¬
tere s in ine uł anniui tarditas
uel amor pattie uerior causa est.
¶Rudebis forte molliciem et co¬
gnosces quantum ad uerã phĩam
michi nunc eciam desit. potui int̾¬
dum. sed iam fateor non possum
cquaniunt̾ esse diu procul ab ita¬
lia. siue ea uatalis soli sola dulci¬
do est. siue rerum extuuacio. Ne¬
scio ꝙͣ uera. sed constans et ĩmobi¬
lis. et a prima etate pecton meo
uisita. Nichil omnnuo terrarum
deres ornamenta. Quod insi sic mͥ
penitus ꝑsuasissem facilior ꝓcul¬
dubio fuissem et tibi olim quem
sensi quãns ĩmeriti p̾senciam
optare. et ndiust̾cius cognato
tuo francorum regi uere sereuis¬
sinio initissimo q regum omniũ
qui non modo prece feruida s ma¬
mi amita pene michi miecta te¬
ne me uoluit. abeinitem deuiq
litteris prosecutus ardentibus ad

Expanded text:
modum humane conditionis exmodum humane conditionis extantem, benemeritis aut certe tuum nomen amantibus attollendis, facile soleas libenterque submittere, sed in me vel animi tarditas vel amor patrie verior causa est. Ridebis forte mollitiem et cognosces quantum ad veram philosophiam michi nunc etiam desit. 6 Potui interdum, sed iam, fateor, non possum equanimiter esse diu procul ab Italia, sive ea natalis soli sola dulcedo est, sive rerum extimatio, nescio quam vera sed constans et immobilis et a prima etate pectori meo insita, nichil omnino terrarum deres ornamenta. 7 Quod nisi sic michi penitus persuasissem, facilior proculdubio fuissem et tibi olim, quem sensi quamvis immeriti presentiam optare, et nudiustertius cognato tuo Francorum regi, vere serenissimo mitissimoque regum omnium, qui non modo prece fervida sed manu amica pene michi iniecta, tenere me voluit abeuntem, denique literis prosecutus ardentibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
stidire uel p̾mere. Quod ipse tacitꝰ
mecum librans sencio quanti p̾¬
cii apud me hec dignacio tua est¬
sit. ⁊Iam si pro fortune fastigio
ut mos est anini quoq fastidium
assumpsisses. uec uosce me digna¬
tens. Sed generosum pectus uereq
cesareuma nec inflat certe nec con¬
tiabit. nec actollit fortuna. nec de¬
ieat. ¶ Itaq tu me non tantur
samiliati notitia s dulcibus inst̃
dignaris eplis. Que res niter meos
siqui sunt aut erunt tituli nõ ex¬
tremum tenet cuit tenebit locui.
Si enm uirgilio. si flacto głi̾osu
fuit angusti cesaris et noticiam
et conuictum et epłas prom̾eri.
ait ego illorum et si non ingenio
successor at tempore et opinone
dominuni fortasse aliqua ab illiꝰ
ꝑmiapis successore similia prome¬
nitum me fuisse non glorier. Num
rum et humauitatis et lrãrum
tuarum non minor michi uni ꝙͣ
illis duobus su imperatoris est
copia. ut conuictu superer non ĩ
te imperii altitudo quam supra

Expanded text:
stidire vel premere. 3 Quod ipse tacitus stidire vel premere. 3 Quod ipse tacitus mecum librans, sentio quanti precii apud me hec dignatio tua sit; nam si pro fortune fastigio, ut mos est, animi quoque fastidium assumpsisses, nec nosse me dignareris; sed generosum pectus vereque cesareum nec inflat certe nec contrahit, nec attollit fortuna nec deicit. Itaque tu me non tantum familiari notitia, sed dulcibus insuper dignaris epystolis, que res inter meos, siqui sunt aut erunt tituli, non extremum tenet aut tenebit locum. 4 Si enim Virgilio, si Flacco gloriosum fuit Augusti Cesaris et notitiam et convictum et epystolas promereri, cur ego, illorum etsi non ingenio successor, at tempore et opinione hominum fortasse, aliqua ab illius principis successore similia promeritum me fuisse non glorier? 5 Nimirum et humanitatis et literarum tuarum non minor michi uni quam illis duobus sui imperatoris est copia; ut convictu superer non in te imperii altitudo, quam supra
Abbreviated transcription (Latin):
fecit epła tua cesar. Quid til¬
m autem. cum sola tui re¬
cordatio letum facere soleat dum
subit aminum me nescio quidem
unde insi ex tua humanitate et for¬
tuna mea sine ut hoc ultimum sa¬
uius loquar non certe solari uir¬
tute sub qua eẽm natus qua michi
adhuc puero famosus quidam p̃¬
dixit astro logus futurum ut uete
omnium principum atq illustri¬
uui uirorum ques mea tulisset aut
latura esset etas familiaritates eti¬
uuas atq insignem beniuolenciã
hĩturus essem. sed eius qui solem
fecit et stellas onmpotentis dĩ mu¬
uere maiestati cesaree carum fore.
Cimis rei argumentum hẽo. unũ
ex multis ꝙ e tam logniquo seu
temporum seu locorum tibi magna¬
nuue imperator usq adeo mei me¬
moria recens est ut prope ex equo
sũmus hominum humulliuo uices
amoris reddere. dignum putes. No¬
stra etate monstrum ingens qua
ut uides quisq perexigin gradus
emmentia solet esse suꝑbior. Atq
iufra se positos graui fastu uel fa¬

Expanded text:
fecit epystola tua, Cesar. Quidni autem, cum sola tui recordatio letum facere soleat, dum subit animum me, nescio quidem unde, nisi ex tua humanitate et fortuna mea sive, ut hoc ultimum sanius loquar, non certe solari virtute sub qua essem natus — qua michi adhuc puero famosus quidam predixit astrologus futurum ut fere omnium principum atque illustrium virorum quos mea tulisset aut latura esset etas, familiaritates eximias atque insignem benivolentiam habiturus essem —, sed Eius qui solem fecit et stellas, omnipotentis Dei, munere, maiestati cesaree carum fore? 2 Cuius rei argumentum habeo unum ex multis, quod e tam longinquo seu temporum seu locorum tibi, magnanime imperator, usqueadeo mei memoria recens est, ut prope ex equo summus hominum humillimo vices amoris reddere dignum putes: nostra etate monstrum ingens, qua, ut vides, quisque pro exigui gradus eminentia solet esse superbior atque infra se positos gravi fastu vel fa
Abbreviated transcription (Latin):
da est. z ion ille plus debitor s plui¬
um s maiorum. tu de tuo grege re¬
spondeas oportet. et non alius. Po¬
test ille futeor te cogere ut qui sin gre¬
gis es porcio. s michi crede si bona
fide nolueris uimquͣ coget ratium¬
culam enim tuar suis inferte rõ¬
nibus et pro te debitor fieri uolet.
tuum illi gregis q peritulum expõe
acriter explicite. Uñich̃ omiseris. ĩmo

Expanded text:
us debitor, sed plurium, sed maiorum; tu de tuo grege respondeas oportet et non alius. Potest ille, fateor, te cogere ut qui sui gregis es portio; sed, michi crede, si bona fide nolueris, nunquam coget; ratiunculam enim tuam suis inferre rationibus et pro te debitor fieri nolet. 10 Tuum illi gregisque periculum expone acrit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Non est mendatio imputanda
simlacio ueri adiutrir. ut sis liber
ut sis tuus ut sis saluus ut sis bo¬
nus ouimi ingenio enitendum est.
apud scciptorum aliques. ulixes ar¬
guitur sumilasse nisaniam quo im¬
liciam detrectaret. et sane si uera
simulcicio et accusatio iusta est sue

Expanded text:
mendacio imputanda simulatio veri adiutrix; ut sis liber ut sis tuus ut sis salvus ut sis bonus, omni ingenio enitendum est. 11 Apud scriptorum aliquos Ulixes arguitur simulasse insaniam quo militiam detrectaret; et sane si vera simulatio, et accusatio iusta est
Abbreviated transcription (Latin):
ducia uerum loqui apud illum cui
uichil dixi. unqmͣ quod in auimo nõ
esset nichil tacui qđ esset. Pmitte me
non minori fide qmͣ auidacia aumũ
tuum ubi curandus est pungete.
Mmnisterium agitur. nescio qd̃ alie
inexplete. uis tu ab omni cupiditate
semper atqz ambicione libertinius
alieue nunc auaricie seruus esse et
aliens affectibus obsequi qui tus
imperas. Non id tui ut puto certe
neqz consilii mei est. Ad maiora offi¬
tia. natus es qmͣ ut cuuscumq sis
questor. simplicitatis et libertatis
ueniam pete tunc micħ uerus ens

Expanded text:
dutia verum loqui apud illum cui nichil dixi unquam quod in animo non esset, nichil tacui quod esset; permitte me non minori fide quam audacia animum tuum ubi curandus est pungere — ministerium agitur nescio quod alieinexplete. 14 Vis tu ab omni cupiditate semper atque ambitione liberrimus, aliene nunc avaritie servus esse, et alienis affectibus obsequi, qui tuis imperas? Non id tui, ut puto certe, neque consilii mei est; ad maiora officia natus es quam ut cuiuscunque sis questor. Simplicitatis et libertatis veniam peto; tunc michi veru
Abbreviated transcription (Latin):
posceris. ostende et posse alios. ⁊ op¬
tare quod tu fugis. Ora ut ilł opta¬
ta milicia tibi debitam uacationẽ
prouideat. demq constant̾ nega.
plr̃is ille te faciet. Et si repulsam
oderit. uirtutem diliget. constanciã¬
q miraibitur ac rogare desmnet uerũ

Expanded text:
posceris, ostende et posse alios et optare quod tu fugis; ora ut illis optata militia, tibi debita vacatione provideat; denique constanter nega. Pluris ille te faciet et si repulsam oderit, virtutem diliget constantiamque mirabitur ac rogare desinet; verum
Abbreviated transcription (Latin):
tuum illi gregis q peritulum eepõe
acriter explitite. ⁊ licħ̃ omiseris. ñno
si uera destitinut simulata iungã¬
tur. Non est mendatio imputanda
simulacio ueri adiutrir. ut sis liber
ut sis tuus ut sis saluus ut sis bo¬
nus ouni ingemo enitendum est.

Expanded text:
Tuum illi gregisque periculum expone acriter explicite: nichil omiseris, imo si vera destituunt, simulata iungantur; non est mendacio imputanda simulatio veri adiutrix; ut sis liber ut sis tuus ut sis salvus ut sis bonus, omni ingenio enitendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
simulcicio et accusatio iusta est sue
opis et consilu egentem grtͨciaui
int̾ marimos apparatus belli iustis¬
sum militacem uirum deserere uo¬
luisse. At non in regina sutharum
Thcrri simulatus nictus. ⁊ lec dis¬
simulatus in cesare. Nec in uẽtidio
suuulata cupiditas ac formido re¬
prehenditur. Non in themistede si¬
mulatus morbus. NIon in claudio.
nrerone inq aliis multis dissimu¬
lata profectio. Quippe cum hus ar¬
tibus decus sibi quererent exertiti¬
bus salitem et patrie libertatem.
tua simulacio nulli darapnum. tibi
pacem a. nui fugaui q ꝑiculorum.
panie requiem sic gaudrum allatu¬
ra est In tins tam duiturius tantis

Expanded text:
iusta est, sue opis et consilii egentem Greciam inter maximos apparatus belli iustissimi, militarem virum deserere voluisse. At non in regina Scitharum Thamiri simulatus metus, nec dissimulatus in Cesare, nec in Ventidio simulata cupiditas ac formido reprehenditur; non in Themistocle simulatus morbus, non in Claudio Nerone inque aliis multis dissimulata profectio: quippe cum his artibus decus sibi quererent, exercitibus salutem et patrie libertatem. 12 Tua simulatio nulli damnum, tibi pacem animi fugamque periculorum, patrie requiem ac gaudium allatura est. In tuis tam diuturnis tantis
Abbreviated transcription (Latin):
tui et nature morib q tuis con¬
nent Que si a te semꝑ olu pro¬
cul abfinit inde ne ciius uicii ex¬
pers iunor fuisti eius suspicionẽ
sponte subeas ette hactui et ne¬
cessitas rerum nimor et ueri iu¬
dicium inanis sit. ultro eniui se
periculis ac difficultatib offeren¬
ti menitabilis est ista suspicio.
¶ Nec exculat supioris auctori

Expanded text:
tui et nature moribusque tuis convenit; que si a te semper olim procul abfuit, vide ne cuius vitii expers iunior fuisti, eius suspitionem sponte subeas etate hac, cui et necessitas rerum minor et veri iudicium maius sit. Ultro enim se periculis ac difficultatibus offerenti inevitabilis est ista suspitio. 5 Nec excusat super
Abbreviated transcription (Latin):
ris auidi. tu quietis. unoq actu
getitut res duonm. ¶ Quod si
pontificis iussus p̾uit. Est ei
imperiosum dominorum genus
in inbendo se solos suasq cõmo¬
ditates cogitinitiũ el ounum tu¬
um ingennmq te adiuuet. Ex¬
cusa ualitudinem atq etatem.
Non deceo te mentiri sed eucdere.
finge te paulo semorem Cum ĩ

Expanded text:
quietis, unoque actu geritur res duorum. 7 Quodsi Pontificis iussus premit — est enim imperiosum dominorum genus in iubendo se solos suasque commoditates cogitantium —, eloquium tuum ingeniumque te adiuvet: excusa valitudinem atque etatem — non doceo te mentiri sed evadere —, finge te pau
Abbreviated transcription (Latin):
transsigetur. Quem librum alt̾
utiũ arcipuerit clt̾ aperiet. ubi
alt̾ oculos conecerit alt̾ leget. Q ͦ¬
cumq alter cespite sederit assidẽ¬
tem alterum habebit. Qucciens
secum aut cum alio loqui cepent
absentem amicum intentis auri¬
bus adesse conspitiet. demq quic¬
quid alt̾ egerit ubicumq fuerit
quccumq se mou̾it alt̾ ad dextrã

Expanded text:
 Quem librum alter nostrum arripuerit, alter aperiet; ubi alter oculos coniecerit, alter leget; quocunque alter cespite sederit, assidentem alterum habebit; quotiens secum aut cum alio loqui ceperit, absentem amicum intentis auribus adesse conspiciet; denique quicquid alter egerit ubicunque fuerit quocunque se moverit, alter ad dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
Nec uo quia promiserim do. s qr
sic oportet. Non hic bone fidei sed
neccͣitati pareo fameq discrunẽ.
quod iam nec latebris nec silen¬
tio iutari potest ne quid coactus
egerim sponte subeo. unum est
in ommni uecessitate remedium
soleo tum de multis uite
mortalis incõmodis tũ
uel maruue de hoc uno ꝙ tam cõ¬
nucti anuus sic corporibus ⁊ cõ¬
uersacione disnnguur ut neq
tu nie neq ego te uideam senescẽ¬
tem neq uel semel priusqmͣ ex
hac uita seu uerius morte disce¬
diuius uiius nes uocibus ñucem

Expanded text:
nec vero quia promiserim do, sed quia nec vero quia promiserim do, sed quia sic oportet; non hic bone fidei sed necessitati pareo, fameque discrimen, quod iam nec latebris nec silentio vitari potest, nequid coactus egerim, sponte subeo. Unum est in omni necessitate remedium,soleo cum de multis vite mortalis incommodis tum vel maxime de hoc uno, quod tam coniuncti animis sic corporibus et conversatione disiungimur, ut neque tu me neque ego te videam senescentem; neque vel semel priusquam ex hac vita seu verius morte discedimus, vivis nos “vocibus” invicem
Abbreviated transcription (Latin):
relego in illius tempons menio¬
nam sic retrabor ut qd̃ penitus
noliui repuenscere michi uidear
interdum et idem esse qui fuerã
cum id unum iam dudum moli¬
ar ut alius su. ¶ Sed uehemẽ¬
tissima pars amimi urĩ recordacio
est et que leuibus ex cansis tau¬
tum sepe uirium assuunt ut ma¬
nii nuecta eo nos cogat quo nolle¬
uius ibiq detineat reluctantes.
demum omnibus excussis fame
proprie qmͣ uel tui parce oro uel
mei ipsius amancior occultare
ista firmauetam. et fecissem insi
qd̃ in prima operis parte ꝑstrin¬
ei ferme omnnia in publitum exi¬
uissent iamq ad ipsius quam
dixi fame custodiam pertineat
ea doin amplius non esse ut q̃
penes auncos sparsa quidem et
ut anguror incorrecta sunt. uor¬
mani qua possibile fuerit horũ
capiant ab exemplo: Quid plu¬
m do tibi quod libentius negarem
non quia meun aliquid tibi eẽ
nolim sed quia ꝑ tuas manus
ad alios peruentura hec egre fero
que tũ non puenisse uon possũt

Expanded text:
relego, in illius temporis memorrelego, in illius temporis memoriam sic retrahor ut quod penitus nolim, repueriscere michi videar interdum et idem esse qui fueram, cum id unum iandudum moliar ut alius sim. Sed vehementissima pars animi nostri recordatio est et que levibus ex causis tantum sepe virium assumit, ut manu inietta eo nos cogat quo nollemus ibique detineat reluctantes. 3 Demum omnibus excussis, fame proprie quam vel tui — parce, oro — vel mei ipsius amantior, occultare ista firmaveram; et fecissem, nisi — quod in prima operis parte perstrinxi — ferme omnia in publicum exivissent iamque ad ipsius quam dixi fame custodiam pertineat ea domi amplius non esse, ut que penes amicos sparsa quidem et, ut auguror, incorrecta sunt, normam qua possibile fuerit, horum capiant ab exemplo. 4 Quid plura? Do tibi quod libentius negarem, non quia meum aliquid tuum esse nolim, sed quia per tuas manus ad alios perventura hec egre fero, que tamen non pervenisse non possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ueto hac acceptior usi sola moꝵ
potest esse reprehensio. Equissĩo
ammo paratus sumi et stilum ⁊
uitã non tantum amicorum uo¬
cibus moderari s etiam latratibꝰ
emulorum si modo int̾ ñndie
tenebras scintillam aliquam u¬
itatis aspexero: Cu uiue felicit̾
uostri memor et uale. ⁊d barbatũ
sulmonẽsẽ cũ epsari catinie illi scpͥ¬
Iu multumq dubius fui
bardate carissime au epi¬
stolas metricas olim tibi
inscriptas aliquando mitterez.
an u̾o suppremerem et penitus
abderem. Alterum desiderio tuo. al¬
terum fume mee consentaneuz
indelaum. NIempe expectacione
atq ardorem amimi tui noui uil
aliud in hunscemobi rebus que¬
rere soliti uisi au ego dictaneriz.
Cnus audito nomine prorsus
pithagoreum in morem locum
racionis auctoritas occupet. et ue¬
lo magni auioris interposito iu¬
ditii acies p̾stringatur. Equide
lec ea uel etate uł desidia sccipta
sunt ut non facile sub ext̾ius n¬
dicibꝰ tuta suit. que ego ipse dum

Expanded text:
vero hac acceptior, nisi sola morum vero hac acceptior, nisi sola morum potest esse reprehensio; equissimo animo paratus sum et stilum et vitam non tantum amicorum vocibus moderari, sed etiam latratibus emulorum, si modo inter invidie tenebras scintillam aliquam veritatis aspexero. Tu vive feliciter, nostri memor, et Vale. 3 Ad Barbatum Sulmonensem, cum epystolari carmine illi iu multumque dubius fui, Barbate carissime, an epystolas metricas olim tibi inscriptas aliquando mitterem an vero supprimerem et penitus abderem; alterum desiderio tuo, alterum fame mee consentaneum videbatur. Nempe expectationem atque ardorem animi tui novi, nil aliud in huiuscemodi rebus querere soliti nisi an ego dictaverim; cuius audito nomine, prorsus Pithagoreum in morem locum rationis autoritas occupet et, velo magni amoris interposito, iudicii acies perstringatur. 2 Equidem hec ea vel etate vel desidia scripta sunt, ut non facile sub externis iudicibus tuta sint; que ego ipse dum
Abbreviated transcription (Latin):
ad dominum suum redeat et kaso¬
nis sit queui illi erpere nec si uelun
possim nec si possim uelii. Et si eiũ
non me lateat quosdam ueterũ uir¬
giliumq aute cilios u̾sus m̃umetos
non modo e greco in latimnm uer¬
ses ubi abstulisse clauam herculi
gloriatut sed ut erat ex alieis in
suum opus traustulisse non igno¬
mucia quidem ulla que ni tor tau¬
nsq rebus huic illiuc ereptis fiugi
nequit neq furandi quantum in¬
telligitur. sed certandi aunno. tñ
aut plus illi licencie fuit aut meus
alia. Certe ego si res adigat alieno
sciens uti patiar nou coni. Si qͥd
aduersus hec ab ignorante pecca¬
ditur fac senciani. agnosco libens
bonam fidem. et usurpata restituo.
Et ex boc quidem genere duo hec
sunt que modo aderant eu si plura
uccaueris. uel uire tuo cornge uł
me familiariter admone. Michi
enun nil gracius aut tu potes
aut omĩno quisqmͣ amicorum
qmͣ in reprehensionibus meis
uere amitum et liberum et intre¬
pidum ammum habere. Nulla

Expanded text:
ad dominum suum redeat et Nasoad dominum suum redeat et Nasonis sit; quem illi eripere nec si velim possim, nec si possim velim. 27 Etsi enim non me lateat quosdam veterum Virgiliumque ante alios versus innumeros non modo e greco in latinum versos, ubi abstulisse clavam Herculi gloriatur, sed, ut erat, ex alienis in suum opus transtulisse, non ignorantia quidem ulla, que in tot tantisque rebus hinc illinc ereptis fingi nequit, neque furandi quantum intelligitur, sed certandi animo, tamen aut plus illi licentie fuit, aut mens alia; certe ego, si res adigat, alieno sciens uti patiar, non comi; siquid adversus hec ab ignorante peccabitur, fac sentiam: agnosco libens bonam fidem et usurpata restituo. 28 Et ex hoc quidem genere duo hec sunt que modo aderant; tu si plura notaveris, vel iure tuo corrige, vel me familiariter admone. Michi enim nil gratius aut tu potes aut omnino quisquam amicorum, quam in reprehensionibus meis vere amicum et liberum et intrepidum animum habere. 29 Nulla
Abbreviated transcription (Latin):
genere. s arbo: eadem specie. sic redi¬
iui imperii materia que ruiue fu¬
it. habes intencionis mee sũmam
uec opus est plr̃b. ¶ In eadẽ eglo¬
ga scriptum erat aliud. mitum in¬
de quod quia ualde nouerain igno¬
rabaui et in eo fallebar. qd̾ si nosser
partius non fallerer. Nec u̾o erat
a lieuo psuule. quomiain alienuz
prorsus. sed sic michi accidebat ut
illi qui aꝑtis oculis amicum cora
positum non uidet. Erat autem ad
hunc modum. Quid enim nõ car¬
mia possunt. Tandem ad me re¬
diens deprehendi non menui esse
finem u̾sus cuius autem esset diu¬
ticule hesitani. Non aliam ob cau¬
sain iusi quia ut dictuui est iam
uica illud in racione posuerani ald
postremum reppen esse nasonis .uiiͦ.
cretlicimorphoseos. Et hoc ergo si¬
uulit̾ nuitabis. poes q ita. Quid
enim iim carumus equet. Nec u̾¬
bis puto nec sentenciai u̾sus ĩferior.
hic igitur nr̃i sit si tamen hic ipse
nel sic eciam uoster est. Ille alter

Expanded text:
genere sed arbor eadem specie sit redigenere sed arbor eadem specie sit redivivi Imperii materia que ruine fuit. Habes intentionis mee summam, nec opus est pluribus. 24 In eadem egloga scriptum erat aliud — mirum vide — quod quia valde noveram, ignorabam, et in eo fallebar, quod si nossem parcius, non fallerer; nec vero erat alieno persimile, quin alienum prorsus; sed sic michi accidebat, ut illi qui apertis oculis amicum coram positum non videt. 25 Erat autem ad hunc modum: «Quid enim non carmina possunt?». Tandem ad me rediens deprehendi non meum esse finem versus; cuius autem esset diuticule hesitavi, non aliam ob causam nisi quia, ut dictum est, iam mea illud in ratione posueram; ad postremum repperi esse Nasonis septimo Methamorphoseos. 26 Et hoc ergo similiter mutabis, ponesque ita: «quid enim vim carminis equet?»; nec verbis, puto, nec sententia versus inferior. Hic igitur nostri sit, si tamen hic ipse vel sic etiam noster est; ille alter
Abbreviated transcription (Latin):
gemi emmeat. non cecitas. nõ pau¬
pertas. Sum qui sacius rear duce
tatuisse qmͣ cogi per omnia duceui
sequi. Nolo ducem qui me uinciat.
⁊ ed precedat. Sint cum duce oculi.
sit iudicium. Sit libertas. Non pro¬
hibear ubi ueliui pedem pouere et
preterire aliqua et maccessa temp¬
tare Et breuiorem sine ita feit au¬
uius plemorem callem sequi et pro¬
perre et subsistere et diuertere li ce¬
ait et reuecti. ¶ Se numimi uagor.
;Iniuum te distrato. Quod hodieruũ
erat est decunai pastorii catinnus eglo¬
gn cuius quadani in parte ita scap¬
seraui. Solio subluis acerno. Post¬
modum u̾o diuu releg̾e̾tur actendi
suule nus esse uirgiliano carii¬
iii. Ille enu ait in septimo dnum
operis solio q nuntat aceruo. anita¬
bis ergo. et loco illius poues itti. e se¬
de reuerendus acerno. oumino enir
a ceruam esse sedem uolui romai
umperii cũ equus troiam epcidii a¬
pud ipsum uirgilium sit aceruus.
ut sicut in theologicis lignumi hu

Expanded text:
genii emineat, non cecitas non paugenii emineat, non cecitas non paupertas; sum qui satius rear duce caruisse quam cogi per omnia ducem sequi. 21 Nolo ducem qui me vinciat sed precedat; sint cum duce oculi, sit iudicium, sit libertas; non prohibear ubi velim pedem ponere et preterire aliqua et inaccessa tentare; et breviorem sive ita fert animus, planiorem callem sequi et properare et subsistere et divertere liceat et reverti. 22 Sed nimium vagor, nimium te distraho. Quod hodiernum erat, est decima pastorii carminis egloga, cuius quadam in parte ita scripseram: «solio sublimis acerno»; postmodum vero dum relegeretur, attendi simile nimis esse virgiliano carmini; ille enim ait in septimo divini operis: «solioque invitat acerno». Mutabis ergo et loco illius pones ita: «e sede verendus acerna». 23 Omnino enim acernam esse sedem volui Romani Imperii, cum equus Troiani excidii apud ipsum Virgilium sit “acernus”, ut sicut in theologicis lignum huma
Abbreviated transcription (Latin):
melius atq fa̾litius sit. ¶ Et quẽ
te facis dicat aliquis. Non tu am¬
ce qui me uosti funditus. sed unus
aliquis ex hiis tacitis qui silencio
solo tuti securiq reprehensorum
obseruant alios et e singulis u̾bis
nostris totidem aculeos conflare didi
descripsit Iuuenalis. uatem egregiũ
uulgari feriat carmen tͥmale moue¬
ta nempe quem ipse qui scrideret nõ
monstrare sed cogitare se tautum
posse faceret. Non cum horacio libera
ꝑ uaituum posui uestigia princeps
aut parios ego primus iambos osten¬
di latio. Nec cum lucrecio auia pyen¬
diu peragro loca nullius aute tri¬
ta solo. Nec cum uirgilio Iuuat ire
nigis qua nulla priorum. castalia
dum quem priorum semitaui. sed
non semper aliena uestigia sequi iu¬
uet. Sum qui aliorinu scriptis nõ
furtim sed precario uti uelun in tẽ¬
pore sed dumi liceat meis maluir
Sum quem simi litudo delectet. non
idemptitas Et similitudo ipsa quo¬
q uou uimia in qua sequatis lux ĩ¬

Expanded text:
melius atque felicius sit. 18 ‘Et quem melius atque felicius sit. 18 ‘Et quem te facis?’ dicat aliquis; non tu, amice, qui me nosti funditus, sed unus aliquis ex his tacitis, qui silentio solo tuti securique reprehensorum, observant alios, et e singulis verbis nostris totidem aculeos conflare didicdescripsit Iuvenalis: vatem egregium Vulgari feriat carmen triviale moneta, nempe quem ipse qui scriberet, non “monstrare” sed cogitare se tantum posse fateretur; non cum Horatio Libera per vacuum posui vestigia princeps aut ... parios ego primus iambos Ostendi Latio; nec cum Lucretio Avia Pyeridum peragro loca nullius ante Trita solo; nec cum Virgilio ... Iuvat ire iugis qua nulla priorum Castaliam d ergo? Sum quem priorum semitam, sed non semper aliena vestigia sequi iuvet; sum qui aliorum scriptis non furtim sed precario uti velim in tempore, sed dum liceat, meis malim; sum quem similitudo delectet, non identitas, et similitudo ipsa quoque non nimia, in qua sequacis lux in
Abbreviated transcription (Latin):
disserin uel in aliis ercor aut obli¬
mo de quo nnc agitur. uitani
inichi alienis dictis ac mouitis
ornare futeor est auimus nõ sti¬
lum nsi uł prolato autore uel i¬
untato insigni ut imitacione a¬
prum e multis et uarus unum
fiat anoqum multo malim meus
michi stilus sit incultus licet at¬
qr hortidus sed in morem toge ha¬
bilis ad mensumm ingenii mei
factus. qmͣ alienus culcior ambi¬
çioso ornatu sed a maiore tuge¬
mo profectus atq undiq destu¬
ens aunni humilis non est con¬
ueniens. stature ouinis uestis hi¬
strionem deçet. sed non ominis
sccibentem. stilus. sius cuq for¬
mandus q seruandusq est ne
uel difformit̾ alienis indicti uł
concursu plumas suas repeten¬
ciuin uoluctiumn spoliaiti cum cor¬
intula nideamur. Et est saine cinq na¬
turaliter ut in uultu. et gestu sic iu
uoce et sermone quiddam suum ac
proprium. quod colere et castigare
qmͣ nuittre cum facilius tamen

Expanded text:
disserui, vel in aliis error aut oblidisserui, vel in aliis error aut oblivio, de quo nunc agitur. 16 Vitam michi alienis dictis ac monitis ornare, fateor, est animus, non stilum; nisi vel prolato auctore vel mutatione insigni, ut imitatione apium e multis et variis unum fiat. Alioquin multo malim meus michi stilus sit, incultus licet atque horridus, sed in morem toge habilis, ad mensuram ingenii mei factus, quam alienus, cultior ambitioso ornatu sed a maiore ingenio profectus atque undique defluens animi humilis non conveniens stature. 17 Omnis vestis histrionem decet, sed non omnis scribentem stilus; suus cuique formandus servandusque est, ne vel difformiter alienis induti vel concursu plumas suas repetentium volucrum spoliati, cum cornicula rideamur. Et est sane cuique naturaliter, ut in vultu et gestu, sic in voce et sermone quiddam suum ac proprium, quod colere et castigare quam mutare cum facilius tum
Abbreviated transcription (Latin):
beresint actis mn intiuia auimu ꝑte
mdicibus. s interdimi obliuscar
quctorem quippe qui longo usu ⁊
possessione continua quasi illa
prescripserim dui q pro meis ha¬
buerim et turba talium obsessus.
nec cinus suit certe nec aliena me¬
nuietm. ¶ Hoc est ergo quod di¬
cebam. nociora mag̾ fallere Que
si quando forsan ex more recursã¬
cia in memoritim redeunt. accidit
ut non nnqm occupato et ĩ unũ
aliquid uehement̾ intento amio
non tantum ut propria. s quod
mirabens ut noua se offerant.
Quãqm̃ quid dixi. Miraturum te
quod pocius sic esse futebere ue¬
cessario ut auguror ui te ipso tale
aliquid expertus In hiis quiden
discerendis non paruus michi
labor oritur. NIostrum enui testor
apposliuem unicum echerei iouis
nctum. et uerum sapiencie deu
xpm̃ me nec ullius prede audũ
et ut patamonii sic ingeni aliem
frolus abstinere. Si quid alit̾ in¬
uentum ecit ac dico uł in hus qͦs
non legi sulitudo facit ingenio¬
rum. de quo epła ad te supenore

Expanded text:
ereant, actis in intima animi parte radicibus, sed interdum obliviscar auctorem, quippe qui longo usu et possessione continua quasi illa prescripserim diuque pro meis habuerim, et turba talium obsessus, nec cuius sint certe nec aliena meminerim. 14 Hoc est ergo quod dicebam, notiora magis fallere, que siquando forsan ex more recursantia in memoriam redeunt, accidit ut nonnunquam occupato et in unum aliquid vehementer intento animo non tantum ut propria sed, quod miraberis, ut nova se offerant. Quanquam quid dixi miraturum te quod potius sic esse fatebere, necessario, ut auguror, in te ipso tale aliquid expertus? 15 In his quidem discernendis non parvus michi labor oritur; nostrum enim testor Apollinem, unicum etherei Iovis natum, et verum sapientie Deum, Cristum, me nec ullius prede avidum et ut patrimonii sic ingenii alieni spoliis abstinere. Siquid aliter inventum erit ac dico, vel in his quos non legi, similitudo facit ingeniorum, de quo epystola ad te superiore
Abbreviated transcription (Latin):
ditos finge. ⁊⁊nn occupaciones
officii tiuu uere sunt nec fingẽdi
egeut artificio. Nemo p̾sulun tamu
mestam et tam induam sedem susi
luiquit qmͣi tu tuam. Sic te õnibus
tius approbasti ut sine te pascua le¬
ta non rumment. In oculis tus et
ui lingua pax ecclĩe tue est. pusillꝰ
sed deuotus et mntis grer pastoris
ab ore totus pendens uocem alt̾i̾us
non agnoscit. Itaq non tam alt̾i
creditur qd proditur qmͣ perditur.
¶ At qui non de illius qui te distͤ¬

Expanded text:
tos finge; nam occupationes officii tui vere sunt nec fingendi egent artificio. Nemo presulum tam mestam et tam viduam sedem suam linquit quam tu tuam. Sic te ovibus tuis approbasti, ut sine te pascua leta non ruminent; in oculis tuis et in lingua pax ecclesie tue est; pusillus sed devotus et mitis grex, pastoris ab ore totus pendens, vocem alterius non agnoscit; itaque non tam alteri creditur quam proditur, quam perditur. 9 Atqui non de illius qui te dist
Abbreviated transcription (Latin):
qua ego sic. exerceor amite quasi
nunc ceperim Et si uichil amplius.
satis est ꝙ multis interea cuais gra¬
uibus abstrahor et obliuiscor tem¬
porum et delector et uuat uiuere.
Et ea quibus maxime conflictant᷑
honunes iix sencio. Itaq duiciis
alii. alii honoribus aut uoluptati¬
bus iulnent. Ego in hac diicias
meas. In hac honores uoluptatesq
reposin. quod ꝓpositum nec puero de¬
fuit uisi ꝙ tum lentus ex cõmodo qͣiͣ
matutuus ibam horis. inunc gradu
quasi pulsus in genino u̾sa cid oc¬
casum dic meniorq quantarum re¬
rum fundamenta iecerim. festino la¬
borum certus amibignusq successu¬
um. serum consilium non nego. sed
quo serius sumptum eo prompaius
erequendum. accedunt exempla cla
tisq iam fessum noctibus agitant.

Expanded text:
qua ego sic exerceor, amice, quasi qua ego sic exerceor, amice, quasi nunc ceperim, et si nichil amplius, satis est quod et multis interea curis gravibus abstrahor et obliviscor temporum et delector et iuvat vivere et ea quibus maxime conflictantur homines, vix sentio. Itaque divitiis alii, alii honoribus aut voluptatibus inhient; ego in hac divitias meas, in hac honores voluptatesque reposui. 32 Quod propositum nec puero defuit, nisi quod tum lentus ex commodo quasi matutinis ibam horis, nunc gradum quasi pulsus ingemino, versa ad occasum die, memorque quantarum rerum fundamenta iecerim, festino, laborum certus ambiguusque successuum; serum consilium non nego; sed quo serius sumptum, eo promptius exequendum. Accedunt exempla clartisque iam fessum noctibus agitant.
Abbreviated transcription (Latin):
uon ctatis sed ignane est qd̃
accusator nature excusator q
su ppłus aĩus imputat. ominis
ens et uitutis et uicii et glorie ⁊
iuftume capar est. Ex quo primũ
intelligere ac racione uti ceperit.
uerum sicut humano uctui per se
ipsam bruma uon sufficit at si pro¬
uidencia estiua precesserit haud ĩ¬
amenci pars ani est Sic longe se¬
uectus mercie succedens mops tri¬
stis et sterilis atq nuutilis uite ps.
Eadem inuente studiis prefulta
solicite diues bonarum q ferax ar¬
cium atq utilis et iccunda est. Que
si ad ml aliud prodesset qmͣ ꝙ pre¬
cedencium etatum ominum estus
lenit cibunde. ni fallor cause erat
cur et optanda esset et amanda.
Quis etenim nisi ingratus nõ gra¬
tiam hẽat etate consulenti meliora
et consũmanti eti que racio hacte¬
nus pigrai neglexerit. deuiq quod
est in homine pessunum extirpan¬
ti quodq est optium inserenti.
¶ S redeo ad inceptum et preci¬
puam illami studiorum curam. In

Expanded text:
non etatis sed ignavie est quod non etatis sed ignavie est quod accusator nature excusatorque sui populus annis imputat; omnis etas et virtutis et vitii et glorie et infamie capax est, ex quo primum intelligere ac ratione uti ceperit. Verum sicut humano victui per se ipsam bruma non sufficit, at si providentia estiva precesserit, haud inamena pars anni est, sic longe senectus inertie succedens, inops tristis et sterilis atque inutilis vite pars; eadem iuvente studiis prefulta solicite, dives bonarumque ferax artium atque utilis et iocunda est. 30 Que si ad nil aliud prodesset quam quod precedentium etatum omnium estus lenit, abunde, ni fallor, cause erat cur et optanda esset et amanda. Quis etenim, nisi ingratus, non gratiam habeat etati consulenti meliora et consummanti ea que ratio hactenus pigra neglexerit, denique quod est in homine pessimum, extirpanti, quodque est optimum, inserenti? 31 Sed redeo ad inceptum et precipuam illam studiorum curam, in
Abbreviated transcription (Latin):
te aliis uisus simi. tu ii hoc frum¬
ligri colloquio uitam atq aĩmũ
meuni cernes et intelliges me
er hiis pudorem pocius captare
qmͣ gloriam ꝙ scilicet hac etate
ullam aliam qmͣ amine curam
geram. Sic sum tñ et michi ꝑsu¬
adeo anime eciam profutura q̃
mollior. procedo enim tum secu¬
rior tum lecior. qd̃q ait ille. coti¬
die disceus aliquid seuesco. ¶ Et
quid inquies iam discendum cẽ¬
ses. Multa quidem. disco. Qua¬
liter sponte mea iuueus esse iã
desmam. et quod semp cupide di-¬
dici nec unqmͣ niuis discitur
disco senescere disco mori. Quor
in altero quorsum studio prouec¬
tus sim dies extrema testabitur.
ancipitis enim experimenti est q
in onni tempore fieri nequit au¬
plius qmͣ semel In altero auter
eo usq prodii ut accedenti semo
in dies suberius grates agaui ma¬
lis q me uinculis absolui et gra¬
in onere leuctri quĩ ĩmerito qnͣ¬
tum huic conicio diffamatam
etatem illaui rear. Profecto eĩ

Expanded text:
te aliis visus sim; tu in hoc famite aliis visus sim; tu in hoc familiari colloquio vitam atque animum meum cernes, et intelliges me ex his pudorem potius captare quam gloriam, quod scilicet hac etate ullam aliam quam anime curam geram. Sic sum tamen, et michi persuadeo anime etiam profutura que molior. 27 Procedo enim cum securior, tum letior, quodque ait ille, quotidie discens aliquid senesco. ‘Et quid’ inquies, ‘iam discendum censes?’ Multa quidem: disco qualiter sponte mea iuvenis esse iam desinam, et quod semper cupide didici nec unquam nimis discitur, disco senescere, disco mori. 28 Quorum in altero quorsum studio provectus sim, dies extrema testabitur — ancipitis enim experimenti est quod in omni tempore fieri nequit amplius quam semel —; in altero autem eousque prodii, ut accedenti senio in dies uberius grates agam malisque me vinclis absolvi et gravi honere levari; quin immerito, quantum hinc conicio, diffamatam etatem illam rear. 29 Profecto enim
Abbreviated transcription (Latin):
rata priusqm̃ tentata liquissemꝰ.
fuit ut fama est et qui celum p¬
nis peteret. et qui sub fluctibus
auimam conseruaret. Ricro sũt
lectacionem raritas parit. ¶ Ha¬
bes non paruami ꝓpositi mei par¬
tem cui illud ciddendum est ꝙ in
hae parcitate temporis augusti¬
num sequens et int̾ tondenduz
raidendumq legere aut scribere.
aut legentes audire et scribẽtibꝰ
dictare soleo. Et quod neq de ppo
neq de alio quod menuuertu legi
inter equitandum cenadumq
idem facere consuetudinem feci. Ita¬
q sepe quod uimberis equo sedes
uiam sunul carmenq compleui
et din procul ab hominum parte¬
turbis sumi in alterutro elicone
nr̃o insi pegrim cõuiue respectus
impediat semp calanius agrestes
niter epulas emmet. nec ulla mͥ
mensa sine pugillaribus tabellis
te omina pulumari herentem ca¬
lamum arcipui et ne concepta de¬
auerent initer tenebras scriꝑsi qd̾
reuersci luce uix legerem. ¶ Hee
sunt cure mee. glonabindus for¬

Expanded text:
rata priusquam tentata liquissemus. 23 rata priusquam tentata liquissemus. 23 Fuit, ut fama est, et qui celum pennis peteret, et qui sub fluctibus animam conservaret. Rara sunt, lectationem raritas parit. 24 Habes non parvam propositi mei partem, cui illud addendum est, quod in hac parcitate temporis, Augustum sequens et inter tondendum radendumque legere aut scribere aut legentes audire et scribentibus dictare soleo; et quod neque de ipso neque de alio quod meminerim legi, inter equitandum cenandumque idem facere consuetudinem feci. 25 Itaque sepe, quod miraberis, equo sedens viam simul carmenque complevi, et dum procul ab hominum turbis sum, in alterutro Elicone nostro, nisi peregrini convive respectus impediat, semper calamus agrestes inter epulas eminet, nec ulla michi mensa sine pugillaribus tabellis te omnia pulvinari herentem calamum arripui et ne concepta defluerent, inter tenebras scripsi, quod reversa luce vix legerem. He sunt cure mee. 26 Gloriabundus for
Abbreviated transcription (Latin):
laudet: tencicita teni pudicitie in
matrona. In studioso temporis
parcitatem hanc amplectar. hãc
ditor. huc suspiro. huc forsitan du¬
te deo et magna anum intencioẽ
pueniam. Curabo ne quid peat
si id non assequar ut miuimum
cum sompno et uoluptate tempꝰ
parciar. Non siuami ut ullam p̃¬
tem uiei niris occupent. Est ad
quam ꝑuecem si p̾mar uirtus in¬
corupti fons iudicii et racionis
arx mexpugnabilis atq ĩuicta
Si lis finium incesserit huc q̃stio
referenda huic petenda sentencia
est. ¶ Optarem sine petitoribus
agere sed non licet. bos michi con¬
sortes corpus dedit. Cõmum du¬
diuido iudicium experiar. Cogam
si potero tercia parte temporis ẽẽ
contentos. Seꝑtem horas dormue¬
bat augustus in deliciis stratoq
aureo easq non integras. sepe in¬
terpellatib sompnum curis. Pa¬
tiscor ego cum oculis meis sex ill
ut sufficiant hore. due in reliqͦs
necessarios usus eant Residinm
dam nobis impossibilia torpor fe

Expanded text:
laudet, tenacitatem pudicitie in laudet, tenacitatem pudicitie in matrona, in studioso temporis parcitatem? 19 Hanc amplectar, hanc ditor, huc suspiro, huc forsitan duce Deo et magna animi intentione perveniam. Curabo nequid pereat; si id non assequar, ut minimum. 20 Cum somno et voluptate tempus partiar; non sinam ut ullam partem mei iuris occupent. Est, ad quam provocem si premar, virtus, incorrupti fons iudicii et rationis arx inexpugnabilis atque invicta; si lis finium incesserit, huc questio referenda, hinc petenda sententia est. Optarem sine competitoribus agere; sed non licet: hos michi consortes corpus dedit; comuni dividundo iudicium experiar. 21 Cogam, si potero, tertia parte temporis esse contentos. Septem horas dormiebat Augustus in delitiis stratoque aureo, easque non integras, sepe interpellantibus somnum curis. Paciscar ego cum oculis meis sex illis ut sufficiant; hore due in reliquos necessarios usus eant; residuum quedam nobis impossibilia torpor fec
Abbreviated transcription (Latin):
quod rideas ut aꝑtis interim ocu¬
lis conspectum linuen extiurerĩ.
ue supuemens fanuulus frustra¬
quia se uerari intuens. secum ip̃e
uel tacitus meas rideret ineptias.
et uescio quid aliud rerum ne¬
scius cogitaret. Sic sum et ꝙͣuis
more peniteat consilii nõ pudet.¬
¶ Utinam hec inueni mens fu¬
isset. unum hoc saltem gratulor
seui erit utile. Illud et magnis
non mutile nec speruendum. Et
si alterutro delinquendum erat
ad exitum spectant. pitulofissi
prouunciat. ad hanc conpomi sin¬
gularis et sumine prouidencie
opus est. huc olim omine temp᷑
atq omne studium u̾tendum
erat quod si effusum inutilicer
dolemus saltem reliquias rele¬
gamus et quod desidia periit di¬
ligencia reparetur. In hoc iuter
haud uenitus ne id mich̃ intio de¬
tur ꝙ parcior irteptirabilis rei sim.
ut enim pecume infamis sic qͣ¬
riumdam ream exacta tenacitas
gloriosa est. Quis cerimomaru
obseruauciam in religioso non

Expanded text:
quod rideas, ut apertis interim ocuquod rideas, ut apertis interim oculis, conspectum lumen extinxerim, ne superveniens famulus frustraque se vexatum intuens, secum ipse vel tacitus meas rideret ineptias, et nescio quid aliud, rerum nescius, cogitaret. 16 Sic sum, et quamvis more peniteat, consilii non pudet. Utinam hec iuveni mens fuisset; unum hoc saltem gratulor, seni erit. Utile illud et magnisnon inutile nec spernendum; et si in alterutro delinquendum erat,ad exitum spectant; periculosisspronuntiat. Ad hanc componi singularis et summe providentie opus est; huc olim omne tempus atque omne studium vertendum erat; quod si effusum inutiliter dolemus, saltem reliquias relegamus, et quod desidia periit, diligentia reparetur. 18 In hoc nitor, haud veritus ne id michi vitio detur, quod parcior irreparabilis rei sim; ut enim pecunie infamis, sic quarundam rerum exacta tenacitas gloriosa est. Quis cerimoniarum observantiam in religioso non
Abbreviated transcription (Latin):
uus et capularis sener nsi ꝙ plꝰ
sperat. Eoq sepius et grauus hc
spe fallitur. Et sepe tucior est qui
nmus sperat. Mille suut rerum.
mille homunum species. sed ĩ huis
omnidus nichil magis qmͣ ĩpes
una cucumuenit. hac ne in finez
crcumuemar aperire oculos inci¬
pio. Sacius est einui sero ꝙͣ nũꝙͣ
sapere. cuius rei pͥmum prodigus
ex hinc largus fueram iam par¬
cus iamnq auarus et tenar fieri
uelim. hora quidem ad mouet. ⁊ Ie¬
cessitas cogit. Non est iocandi locꝰ.
preuemiemur et preuertemur in
mediis michi crede conatibus. in¬
si expergiscimur et obstanus. Et nͥ
totis auui uiribus assurginus
tudo non minus qmͣ themostidez
trophea uulciadis e sompno exci¬
tant. sepe me seusopitum adhuc
clausis oculis. sed eprecto aninio
cum uigil stratis excutit. Ita ut
lumen quod michi de more peruor
excubat non undeam. s pretentu
manu quasi per tenebras ad pro¬
rimum famulum excitandimi ꝓ¬
fisciscar. Interdu q michi accidit

Expanded text:
vus et capularis senex, nisi quod plus vus et capularis senex, nisi quod plus sperat eoque sepius et gravius hac spe fallitur, et sepe tutior est qui minus sperat. Mille sunt rerum, mille hominum species, sed in his omnibus nichil magis quam spes una circumvenit. 13 Hac ne in finem circumveniar, aperire oculos incipio; satius est enim sero quam nunquam sapere. Cuius rei primum prodigus, ex hinc largus fueram, iam parcus iamque avarus et tenax fieri velim. Hora quidem admonet, necessitas cogit; non est iocandi locus; preveniemur et prevertemur in mediis, michi crede, conatibus, nisi expergiscimur et obstamus; et nisi totis animi viribus assurgimus,tudo, non minus quam Themistoclem trophea Miltiadis, e somno excitant. Sepe me semisopitum, adhuc clausis oculis sed experrecto animo, cura vigil stratis excutit, ita ut lumen, quod michi de more pernox excubat, non videam, sed pretenta manu quasi per tenebras ad proximum famulum excitandum proficiscar. 15 Interdumque michi accidit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis seculis sit opus. sed tũ tempore
opus sit. et sole tempore angustie
timeantur ea quam dixi laxau¬
di temporis necessaria ars iidetut.
IDiterum quonam modo fien
queat ꝓcontabere. totum ii ip¬
sius temporis dispensacione consi¬
stit. fũdut uiua ebrii. obsessi e¬
tiam aquis parcunt. prodigalita¬
tem copia. egestus parsimoni ain
parit. Sepe sub extremum quid ab
mitio agendum fuisset apparere
incipit. ymo mniqmͣ uere consili¬
uu et facultas coeunt. hebet uld̃
dum hec uiget. dumq illud intẽ¬
ditur hec lentescit. Alioqum feli¬
ciora essent humana uegocia et
ceptorum exitus letiora .⁊ Iunc uͥ
nosce incipit posse desunt. mallẽ
prius. s non est iuuenilis ingemi
tempori precium impouere. Male
euim extuat quisquis abũdat.
par est autem abindare quantũ
ad hec actinet. et abundare se credẽ
mortalium tempus abundat. sed
etati caligo uenturi temporis eqͣ¬
florentinus adolescens ꝙͣ procur¬

Expanded text:
tis seculis sit opus, sed tamen tempore tis seculis sit opus, sed tamen tempore opus sit et sole temporis angustie timeantur, ea quam dixi laxandi temporis necessaria ars videtur. 9 Id iterum quonammodo fieri queat, percontabere. Totum in ipsius temporis dispensatione consistit; fundunt vina ebrii, obsessi etiam aquis parcunt; prodigalitatem copia, egestas parsimoniam parit; sepe sub extremum quid ab initio agendum fuisset, apparere incipit; imo nunquam fere consilium et facultas coeunt. 10 Hebet illud dum hec viget, dumque illud intenditur hec lentescit; alioquin feliciora essent humana negotia et ceptorum exitus letiores. Nunc ubi nosse incipit, posse desinit; mallem prius, sed non est iuvenilis ingenii tempori precium imponere. 11 Male enim extimat quisquis abundat; par est autem abundare, quantum ad hec attinet, et abundare se crederemortalium tempus abundat, sed etati caligo venturi temporis eqflorentissimus adolescens, quam procur