comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Cuitantam gratiam dñs tribuit ut in eius contem platione
muri sponte corruerent. Tunc exclusis gothis urbem suo domi¬
no sub iugauit. Post haec patrata uictoria turonis estregres sus.
Multa scãe basi licae beati martinimunt̾ra offerens. xXx.¬
GITUR ABANASTASIO MIPERATORE CODICHELLOS DECOUSO¬
lutu accepit. &in basilica scĩ martini tuni cabaltea indutus & clami¬
de inponens uertici diade ma: Tunc ascenso aequite aurum argentũq
manu pro pria spargens uoluntate benignissima ero gauit. Et abea
die tamquam consul aut augustus est uocitatus Egressus autem
aturonis. parisius uenit ibiquȩ cathedram regni constituit. Ibi & the¬
uthericus ad eum uenit.
QUALAUTEAI EPLUDOUUICUS REX APTO PLRISIUS MORARETVR
misit clam ad filium sigiberti dicens. Eccepater tuus senuit senuit¬
& pede debilis claudicat. Suille in quid morir&ur. recte tibi cum
amicitia nra regnum illius regebatur. qua illecupiditate seductus pa¬

Expanded text:
venit. Cui tantam Dominus gratiam tribuit, ut in eius contemplatione venit. Cui tantam Dominus gratiam tribuit, ut in eius contemplatione muri sponte corruerent. Tunc, exclusis Gothis, urbem suo dominic subiugavit. Post haec, patrata victuria, Turonus est regressus, multa sanctae basilicae beati Martini munera offerens. Igitur ab Anastasio imperatore codecillos de consolato accepit, et in basilica beati Martini tunica blattea indutus et clamide, inponens vertice diademam. Tunc ascenso equite, aurum argentumque manu propria spargens, voluntate benignissima erogavit, et ab ea die tamquam consul aut augustus est vocitatus. Egressus autem a Turonus Parisius venit ibique cathedram regni constituit. Ibi et Theudericus ad eum venit. Cum autem Chlodovechus rex apud Parisios moraretur, misit clam ad filium Sigiberti, dicens: Ecce pater tuus senuit, et pede debili claudicat. Si ille, inquit, moreretur, recte tibi cum amicitia nostra regnum illius redderetur. Qua ille cupiditate seductus, pa
Abbreviated transcription (Latin):
ne hlodori chum. Hic sigibertus pugnans contra alamannos apud
dubiacensem opidum percussus ingeniculum claudicabat. Porro
rex cum fugatis gothis alaricum regem interfeciss&. duo ex ad¬
uerso sibito aduenientes cum contis utraqueei latera feriuN
sed auxilio tamlorice quam uelocis aqui neperir& ex emptus est.
Maximus ibi tunc aruernorum populus quicum apollinare uenerat.
& primi qui erant exsenatoribus corruerant. Deha pugna amal¬
richus filius alarici in his paniam fugit regnum que patris sagaci¬
ter occupauit. Hludo uuicus uero filium suum theut hericum per
albigensem a crotinam ciuitatem adaruernos dirigit. Qui habiens
urbes illas afinibus gothorum usque burgundionum terminum
patris sui ditionibus sub iugauit. Regnauit autem alaricus annos¬
xx duo. Hludo uuicus uero apud purdigalensem urbem hiemem
agens. cunctos thes auros alarici tholosa auferens ecolisinam

Expanded text:
ne Chlodericum. Hic Sigibertus pugnans contra Alamannos apud ne Chlodericum. Hic Sigibertus pugnans contra Alamannos apud Tulbiacense oppidum percussus in geniculo claudicabat. Porro rex, cum fugatis Gotthis Alaricum regem interfecisset, duo ex adverso subito advenientes, cum contis utraque ei latera feriunt. Sed auxilio tam loricae, quam velocis equi, ne periret exemptus est. Maximus ibi tunc Arvernorum populus, qui cum Apollinare venerat, et primi  Forte plurmi qui erant ex senatoribus corruerunt. De hac pugna Amalaricus filius Alarici in Hispaniam fugit, regnumque patris sagaciter occupavit. Chlodovechus 95 vero filium suum Theudericum per Albigensem ac Ruthenam civitatem ad Arvernis dirigit. Qui abiens urbes illas, a finibus Gotthorum usque Burgundionum terminum, patris sui ditionibus subjugavit. Regnavit autem Alaricus  22. Chlodovechus vero apud Burdigalinsi urbe hiemem agens, cunctos thesauros Alarici a Tholosa auferens, Ecolisnam
Abbreviated transcription (Latin):
trepidus. Vnus autem ex eis euaginato gladio ut caput eius
librar& manus ad aurem e recta diriguit gladius que re¬
tror sum ruit. Atipsead pedes beatiuiri ueniam deposcens
ster nitur. quod uidentes reliqui cum timore maximo ad exer¬
citum redierunt . timentes nea ipsi pariter interirent: Huius uero
brachium beatus confessor cum oleo benedicta contrectans in po¬
sito signum crucis restituit sanum. eius que obtentu manasterium
per mansit in lȩsum. Multasque & alias uir tutes operatus est quas
siquis diligenter inquirit librum uitae illius legens cunctarepperi&
alarico regego thorum in campo uogla dense decimo ab urbe pic¬
taua miliario conuenit. & confligentibus his eminus consistunt
comminus illi. Cumque secundum consu&udinem gothi terga
uertissent. ipser& hludo ueus uictoriam dño ad uiuante obtinuit.
Habebat autem in adiutorium suum filium sigiberti claudinomi

Expanded text:
trepidus. Unus autem ex his evaginato gladio, ut caput ejus trepidus. Unus autem ex his evaginato gladio, ut caput ejus libraret, manus ad aurem erecta diriguit, gladiusque retrorsum ruit. At ipse ad pedes beati viri veniam deposcens sternitur. Quod videntes reliqui, cum timore maximo ad exercitum redierunt, timentes ne et ipsi pariter interirent. Hujus vero brachium beatus confessor cum oleo benedicto contrectans, imposito signo crucis restituit sanum: ejusque obtentu monasterium permansit ilsi quis diligenter inquiret, librum Vitae illius legens cuncta repperiet. Alarico rege Gothorum in campo Vogladense decimo ab urbe Pictava miliario convenit, et confligentibus his eminus, resistunt comminus illi. Cumque secundum consuetudinem Gothi terga vertissent, ipse rex Chlodovechus victuriam, Domino adiuvante, obtinuit. Habeb
Abbreviated transcription (Latin):
sit agnouit: Uenientem autem regem apud pictauos dum emi¬
nus intentorus commorar& pharus ignea debasilica scĩ hila¬
rii egressa uisa estei tamquam superse aduenir& scilic& ut lumi¬
ne beati confessoris ad uitus hilarii liberius hereticas acies contra
quas sȩpe idem sacerdos profide conflixerat debellare. Contesta¬
tus autem omni exercitui ut nec ibi quidem aut inuia aliquem ex¬
poliarent. autres cuius quam diripereN. Erat in his diebus uir
laudabilis scĩtatis maxentius abbas reclausus in monasterio suo
obdĩ timorem infraterminum pictauiensem. cuius monasteru
nomen lectioni ũ indidimus. quia locus ille usque hodie cellula
scĩ maxentii uocatur: Cuius manachi cum unum hostium cuneũ
ad monasterium cernerent po pinquare abbatem exorant ut de
cellula sua egreder&ur ad consolandum eos. illo quedemorante
Atille mn occur sum hostium quasi pacem rogaturus pergit in¬

Expanded text:
sit, agnovit. Veniente autem rege apud Pictavis, dum emisit, agnovit. Veniente autem rege apud Pictavis, dum eminus in tentoriis commoraretur, pharus ignea de basilica sancti Hilarii egressa, visa est ei tanquam super se advenire, scilicet ut lumine beati confessoris adjutus Hilarii, liberius haereticas acies, contra quas saepe idem sacerdos pro fide conflixerat, debellaret. Contestatus est autem omni exercitui, ut nec ibi quidem aut in via aliquem exspoliarent, aut res cujusquam diriperent. Erat autem in his diebus vir laudabilis sanctitatis Maxentius abbas, reclausus in monasterio suo ob Dei timorem infra terminum Pictavensem. Cujus monasterii nomen lectioni non indidimus, quia locus ille usque hodie Cellula sancti Maxentii vocatur. Cujus monachi cum hostium cuneum unum ad monasterium cernerent propinquare, abbatem exorant, ut de cellula sua egrederetur ad exorandum eos. Illoque demorante,  sua. At ille in occursum hostium, quasi pacem rogaturus, pergit in
Abbreviated transcription (Latin):
dignare propitius reuelare. ut cognoscam quia propitius dignabe¬
ris esse famutuo. Mlaturantibus autem pueris & ad locum acce¬
dentibus uixta imperium regis dum scãm ingrederentur basilicam
hanc antiphonam ex in prouisu primi cerius quierat in posuit Pre¬
cinxisti medñe uir tute ad bellum supplantasti in surgentes in me
subtus me . & mimicorum meorum dedistimihi dorsum. & odientes me
dis per di disti. quod psallentium audientes dño gratias agentes
& uotum beato confessori promittentes la&i renuntia uerunt
regi. Porro cum ille ad fluuium uincennam cum exercitu aduenis¬
s& in quoloco eum transire deber& poenitus ignorabat. In tumu
erat enim aqua abundatione plu uiarum. Cumque illa nocte dñm
deprecatus fuiss& ut eiuadum quo transire possit dignar&ur
ostendere. Ml anefacto cerua mire magnitu dinis ante eos nutu
dĩ flumen in greditur illaque uadante populus quo transire pos¬

Expanded text:
dignare propitius revelare, ut cognuscam, quia propitius dignabedignare propitius revelare, ut cognuscam, quia propitius dignaberis esse famulo tuo'. Maturantibus autem pueris et ad locum accedentibus iuxta imperium regis, dum sanctam ingrederentur basilicam, hanc antefanam ex inproviso primicirius, qui erat, inposuit: Praecinxisti me, Domine, virtutem ad bellum, subplantasti insurgentes in me subtus me et inimicorum meorum dedisti mihi dorsum et odientes me disperdedisti. Quod psallentium audientes, Domino gratias agentes et vota beato confessori promittentes, laeti nuntiaverunt regi. Porro ille cum ad fluvium Vigennam cum exercitu advenisset, in quo loco eum transire deberit, paenitus ignerat enim ab inundatione pluviarum. Cumque illa nocte Dominum deprecatus fuisset, ut ei vadum quo transire possit dignaretur ostendere, mane facto cerva mirae magnitudinis ante eos nutu Dei flumen ingreditur, illaque vadante, populus quo transire pos
Abbreviated transcription (Latin):
rentia beati martini dedit edictum ut nullus deregione illa aliud quã
herbarum alimenta aquamq: presumer&. Quidam autem de exercitu
inuentũ cuiusdam pauperis fenum ait. Nonne rex berbam tantum
presumi mandauit. nihil aliut & hoc inquit herba est. Non enim erimis
trans gressores precepti eius sieam presumimus. Cum queiuim faciens
pauperi fenum uirtute tuliss& factũ peruenit ad regem. Quem dic¬
tocitius per emꝰtum ait. & ubierit spes nr̃a uictoriae sibeatum mar
tinum offendimus: satisque fuit exercitui nihil ulterius ab hac regi¬
one presumere. Ipse uero rex direxit nuntios ad beatam ecclesiã
dicens: Ite & forsitan aliquid uictoriae auspicium ab edae scã susci¬
pitis. Tunc datis muneribus quȩ loco scõ ex hiberen ait. Situdñs¬
mihi ad iutor es. & gentem hanc incredulam semper aemulam tibi
meis manibus tradere de creuisti. in ingressu basilicae scĩmartini

Expanded text:
rentia beati Martini dedit edictum, ut nullus de regione illa aliud quam rentia beati Martini dedit edictum, ut nullus de regione illa aliud quam herbarum alimenta aquamque praesumeret. Quidam autem de exercitu, invento cujusdam pauperis feno, ait: Nonne rex herbam tantum praesumi mandavit, et nihil aliud? Et hoc, inquit, herba est. Non enim erimus transgressores praecepti eius, si eam praesumimus'. Cumque vim faciens pauperi faenum vertute tulisset, factum pervenit ad regem. Quem dicto citius gladio peremptum, aitinus offenditur? Satisque fuit exercitui nihil ulterius ab hac regione praesumere. Ipse vero rex direxit nuntios ad beati basilicam, dicens: Ite, et forsitan aliquod victoriae auspicium ab aede sancta suscipietis. Tunc datis muneribus, quae loco sancto exhiberent, ait: Si tu, Domine, adjutor mihi es, et gentem hanc incredulam, semperque aemulam tibi, meis manib
Abbreviated transcription (Latin):
uiro dĩ Nuntiatum fuiss& denocte consurgens cumfidelissimis
ministris suis aburbe
susceptus est. largitis que ei tam domibus quam agris & uineis secum
retinuit dicens. sufficit huius facultas ecclesiae ut utrum que
sustineat. tantum caritas quam beatus predicat a postolus per mane¬
at intersacerdo tes dĩ. sed & luc dunensis ep̃s largitus est ei aliqua
possionis ecclesiae suae quam in aruenno habebat. Reliqua uero
descõ quintiano tam insidiȩ quas ꝑ tulit quaspertulit quam illa quȩ
per eum operare dignatus est. scripta sunt in libro uitȩ eius xxUIiii.
GITUR TIEDO UIICUS REX AIT SUIS UALDE MOLESTE FERO QUODTIUI
ARRIANI partem teneant galliarum. eamus cũdĩ aduitorio. & superatis
redigamus terram indicione nrã. Cumque placuiss& omnibus hic sermo
commoto exercitu pectauis dirigit. Ibitunc talaricus commorabatur.
sed qm̃ pars hostium per territorium turonicũ transiebat. Pro reue¬

Expanded text:
viro Dei nuntiatum fuisset, de nocte consurgens, cum fidelissimisviro Dei nuntiatum fuisset, de nocte consurgens, cum fidelissimisministris suis, ab urbsusceptus est, largitisque ei tam domibus quam agris et vineis, secum retinuit, dicens: Sufficit hujus facultas Ecclesiae ut utrumque sustineat: tantum charitas quam beatus Apostolus praedicat, permaneat inter sacerdotes Dei. Sed et Lugdunensis episcopus largitus est ei aliqua possessionis ecclesiae suae, quam in Arverno habebat. Reliqua vero de sancto Quintiano, tam insidiae quas pertulit, quam illa quae per eum Dominus operari dignatus est, scripta sunt in libro Vitae ejus. XXXVII. Igitur Chlodovechus 92 rex ait suis: Valde moleste fero, quod hi Ariani partem teneant Galliarum. Eamus cum Dei adjutorio, et superatis redigamus terram in ditionem nostram. Cumque placuisset omnibus hic sermo, commoto exercitu Pictavis dirigit: ibi enim tunc Alaricus commorabatur. Sed quoniam pars hostium per territorium Turonicum transibat, pro reve
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc indĩ nomine per omnes ecclesias: in conpunctione cordis & con¬
tritione sp̃s celebratur.
GITUR ALARICVS REXGOIHORUM CUMUIDERITHIU DOUUIM
regem gentes assiduȩ debellare legatos adeum dirigit dicens. Si fra¬
ter meus uell& insider& animo ut nos dõ propitio pariter uiderernis
Quod hludo uuicus non respuens ad eum uenit coniunctique in in su¬
pacifice discesserunt. Multiiam tunc ex galleis babere francos. do¬
minos summo desidero cupiebant. Vnde factum est ut quintianus
rutennorũ ep̃s per hoc odium ab urbe depeller&ur. Dicebant enim
ei quia desi derium tuum est ut francorum dominatio possideatter¬
ram hanc. Postdies autem paucos orto inter eum & ciues scandalum
gothos qui in ac urbe morabantur suspicio attigit: Exprobran¬
tibus ciuibus quia uelit se francorum ditionibus suþ iugare. Con¬
silioque accepto cogitauerunt eumper fodere gladio. quod cum

Expanded text:
nunc in Dei nomine per omnes eclesias in conpunctione cordis et connunc in Dei nomine per omnes eclesias in conpunctione cordis et contritione spiritus caelebratur. Igitur Alaricus rex Gothorum cum viderit, Chlodovechum regem gentes assiduae debellare, legatus ad eum dirigit, dicens: 'Si frater meus vellit, insederat animo, ut nos Deo propitio pariter videremus'. Quod Chlodovechus non respuens, ad eum venit. Coniunctique in insupacifici discesserunt. Multi iam tunc ex Galleis habere Francos dominos summo desiderio cupiebant. Unde factum est, ut Quintianus Rutenorum episcopus per hoc odium ab urbe depelleretur. Dicebant enim ei: 'Quia desiderium tuum est, ut Francorum dominatio possideat terram hanc'. Post dies autem paucos, orto inter eum et cives scandalum, Gothos, qui in hac urbe morabantur, suspitio attigit, exprobrantibus civibus, quod velit se Francorum ditionibus subiugare; consilioque accepto, cogitaverunt eum perfodere gladio. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
deuote ut uel hic magnae sollemnitatis dies huic terrori termi¬
num darent. sed in ipsa gloriose noctis uigilia dummis sarum cele¬
brarentur sollemnia subito palatium regale intra muraneum diui¬
no igne succenditur. Pauore omnibus perterritis ec clesiam egres¬
si credentibus neaut incendio urbs tota consummar&ur: aut certe
disrupta tellure deiscer&. Sc̃r sacerdos prostratus ante altare cũ
gemitu & lacrimis dñi miseri cordiam in precatur . quid plura pe¬
ne trauit ex celsa poli oratio pontificis incliti restinxitque domus
incendium flumine profluentium lacrimisu Cumque hec ageren¬
tur ad pro pinquante ascensionis ut iam diximus maiestatis domi¬
nicae in dixit populis ieiunium instituit orandi modum & dendiseri¬
em ero gandi hilarem dispensationem cessantibus quoque ex inde
terroribus percunctas prouincias dispersi facti fama cunctos sacer¬
dotes imitare commouit quae sacerdos fecit ex fide. quaȩus que

Expanded text:
devote, ut vel hic magnae sollemnitatis dies huic terrori termidevote, ut vel hic magnae sollemnitatis dies huic terrori terminum daret. Sed in ipsa gloriosae noctis vigilia, dum missarum celebrarentur sollemnia, subito palatium regale intramuraneum divino igne succenditur, pavore omnibus perterritis et ecclesiam egressis, credentibus ne aut hoc incendio urbs tota consumeretur aut certe disrupta tellure dehisceret, sanctus sacerdos prostratus ante altare cum gemitu et lacrimis domini misericordiam imprecatur. Quid plura ? penetravit excelsa poli oratio pontificis incliti restinxitque domus incendium flumen profluentium lacrimarum. Cumque haec agerentur, adpropinquante ascensione, ut iam diximus maiestatis dominicae indixit populis ieiunium, instituit orandi modum, edendi seriem, erogandi hilarem dispenterroribus, per cunctas provintias dispersa facti fama cunctus sacerdotes imitare conmonuit, quod sacerdus fecit ex fide. Quae usque
Abbreviated transcription (Latin):
eas scripsit. Extant ex inde nunc apud nos ȩpistolȩ admirabiles. quȩ
sicut tunc heresim oppresserunt ita ecclesiam dĩ aedificanT. Scripsit
enim omeliarum librum unum demundi principio. & dediuersis con¬
dicionibus aliis libros sex uersu conpaginatos. Epistolarum libros
nouem inter quas supra dictae continentur aepistolae. Refert enĩ
in quadam homelia quam derogationibus scripsit. Has ipsas rogati¬
ones quas ante ascensionis dominicȩ triumphum caelebramus. Ama¬
merto ipsius uiennensis urbis ep̃o. cui & hic eo tempore preerat institu¬
tas fuis se dum urbs illa multis terr&ur prodigus . Nam terrae motu
frequenter quatiebatur. sed & ceruorum atqueluporum feritas por¬
tas ingressa ꝑ totam ut scripsit urbem nihil m&uens oberrabat.
cumque hec per anni circulum gererentur. Aduenientibus pascha¬
lis sollemnitatis diebus expectabat dĩ misericordiam plebs tota

Expanded text:
eas scripsit. Extant exinde nunc apud nos epistolae admirabilis, quae eas scripsit. Extant exinde nunc apud nos epistolae admirabilis, quae sicut tunc heresim oppraesserunt, ita nunc eclesiam Dei aedificant. Scripsit enim humiliarum librum unum, de mundi principio et de diversis aliis conditionibus libros sex versu conpaginatus, epistolarum libros novem, inter quas supradictae contenentur epistolae. Refert enim in quadam omilia, quam de rogationibus scripsit, has ipsas rogationes, quas ante ascensionis dominicae triumphum caelebramus, a Mamerto ipsius tas fuisse, dum urbs illa multis terreretur prodigiis. Nam terrae motu frequenter quatiebatur: sed et cervorum atque luporum feritas portas ingressa per totam, ut scripsit, urbem nihil metuens oberrabat. Cumque haec per anni circulum gererentur, advenientibus paschalis sollemnitatis diebus expectabat misericordiam dei plebs tota
Abbreviated transcription (Latin):
tebor tibi in populis dñe psalmum dicam tibi inter gentes. Metu¬
ens enim populum orex ignoras quia sacius est. ut populus sequatur
fidem tuam quam tu infirmitatem faueas popularem: Tu enim es ca¬
pud populi. Non populus caput tuum. Sienim adbellum proficis caris
tu precedis cateruam hostium. & illi quo abieris subsecuntur. Vn¬
de melius est ut te precedente cognos cant ueritatem quam pre
tereunte per maneant inerrorem. Nam dĩ non in rid&ur. Nec enĩ
diligit eum qui propter terrenum regnum eum non confitetur iN
seculum. Ista illaeratione confusus usque ad exitum uitaesuae in hac
in sania perdurauit nec publicȩ ȩqualitatem trinitatis confiteriuo¬
luit. Magnae enim facundiae. erat tunc tem pore beatus auitus. nam¬
que in surgente heresim aput urbem constantino politanam. tam illã
quam eutices quam quam sabellius docuit. id est nihil diuinitatis ha

Expanded text:
tebor tibi in populis, domine; psalmum dicam nomini tuo inter gentes. Metutebor tibi in populis, domine; psalmum dicam nomini tuo inter gentes. Metuens enim populum, o rex, ignoras, quia satius est, ut populus sequatur fidem tuam, quam tu infirmitati faveas populari? Tu enim es caput populi, non populus caput tuum. Si enim ad bellum proficiscaris, tu praecedis catervas hostium et illae, quo abieris, subsequuntur. Vnde melius est, ut te praecedente cognoscant veritatem, quam te pereunte permaneant in errore. Nam deus non irridetur: nec enim diligit illum, qui propter terrenum regnum eum non consaeculum'. Ista ille ratione confusus, usque ad exitum vitae suae in hac insania perduravit, nec publice aequalitatem Trinitatis voluit confiteri. Magnae enim facundiae erat tunc temporis beatus Avitus; namque insurgente heresim apud urbem Constantinopolitanam tam illam quam Eutices quam quae Sabellius docuit, id est nihil divinitatis hab
Abbreviated transcription (Latin):
confessus fuerit coram hominibus. confitebor &ego eum coram patre
meo qui est in caelis. Qui autem negauerit me coram hominibus. ne¬
gabo etego eum coram patremeo quiestincaelis. Sic & ipsis scĩs acdi¬
lestissuis beatis apostolis. cum defuture ꝑsecuti onis temptationibus
docer& insinua uitdicens. Ad tendite uobis ab hominibus. Tradent enim
uos in concilus & insinagogis suis flagellabunt uos. Et ante reges & pre¬
sides stabitis propterme intestimonium illis. & in omnibus gentibus
Tuuero cumsis rex & anullo ad prehendi formidas. seditionem pauescis
populi necreatorem omnium inpublico fatearis. Relinque hanc stul¬
titiam & quȩ cordetedicis credere orȩ preferimplebe. Sic & enim
beatus apostolus ait. Corde enim creditur adiustitiam ore autem
confessio fit ad salutem. Sic & pro ph&a ait. Confitebor tibi dñe
in ecclesia magna. & mpopulo graui lau dabote. & iterum. Confi¬

Expanded text:
confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo, qui est in caelis; qui autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, qui est in caelis. Sic et ipsis sanctis ac dilictis suis beatis apostolis, cum de futurae persecutiones temptationibus doceret, insinuavit, dicens: Adtendete vobis ab hominibus. Tradent enim vos in conciliis, et in sinagogis suis flagellabunt vos, et ante regis et praesidesTu vero cum sis rex, et a nullo apprehendi formides, seditionem pavescis populi, ne Creatorem omnium in publico fatearis. Relinque hanc stultitiam, et quod corde te dicis credere, ore profer in plebe. Sic enim et beatus Apostolus ait: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Sic et propheta ait: Confitebor tibi, Domine, in ecclesia magna; in populo gravi laudabo te. Et iterum: Confi
Abbreviated transcription (Latin):
illis que demuro sagit tantibus hu terga preueniunt. Datum autem
demedio ciuitatis sonum bucinȩ obsidentes portas capiunt. Apertisque
pariter ingrediuntur. Cum que inter duas has acies populus urbis ab
utroque exercitu cader&. godegisilus ad ecclesiam her&icorum
confugit. ibi quecum ep̃o arrianorum inter fectus est. Denique franci
quia put godẽsilum erant in unaturrem congregantur. Gundoba dus
autem ius sit neuni quidem ex ipsis aliquis nocer&. sed ad prehensos eos
tholose in exilium ad alarichum regem trans misit interfectis senatoribus
burgundionibus quigo degisilo consenserant. Ipse uero regionem omnẽ
quȩ nunc burgundia dicitur in suo dominio restaurauit: Burgundio¬
nibus leges mitiores instituit. Nero manos opprimereN XXUII
UMANTEM COGNOUISSET ASSERTIONES TERETI CORUMNITIL
dis hoc quaenos ipsedñs edocuit debes exsequere. ait autem. Siquis me

Expanded text:
illisque de muro sagittantibus, hi terga praeveniunt. Datum autem illisque de muro sagittantibus, hi terga praeveniunt. Datum autem de medio civitatis sonum bucinae, obsedentes portas capiunt apertisque pariter ingrediuntur. Cumque inter duas has acies populus urbis ab utroque exercitu caederetur, Godegiselus ad eclesiam hereticorum confugit ibique cum episcopo Arriano interfectus est. Denique Franci, qui apud Godigiselo erant, in unam se turrem congregant. Gundobadus autem iussit, ne unus quidem ex ipsis aliquid noceretur; sed adpraehensus eos Tholosae in exilium ad Alaricum regem transmisit, interfectis senatoribus Burgundionibusque, qui Godigiselo consenserant. Ipse vero regionem omnem, quod nunc Burgundia dicitur, in suo dominio restauravit. Burgundionibus leges mitiores instituit, ne Romanos obpraemerent. Cum autem cognovisset, assertiones hereticorum nihil dis hoc, quod nos ipse Dominus edocuit, debes exsequere. Ait autem: Si quis me
Abbreviated transcription (Latin):
quo consilio rex accepto hostempatriȩ redire iub& ad propria. Tunc mis¬
sa legatione ad gundobadum ut ei per singulos annos tributa inposita
regi tributa promissa dissoluere. contra go degisilum frẽmsuũ
Tex ercitum commou&: Cumque apud uiennam ciuitatem inclusũ
obsedit. Uerum ubi minore populo alimenta deficere coeperunt:
timens godegisilus neadseusque famis extender&ur. iussit minores
ab urbe populos expelli. Quo facto. expulsus est inter c&eros artifex
ille cui dea quae ductu cura manebat. Illeuero in dignans curfuerit
eiectus ab urbe cum c&eris. Ad gundo badum uadit indicans quali ter
ciuitatem in rum pens. ultionem exercer& infratrem. Illo quo que duce
ex ercitum peraquaeducto directum cum multis ferreis uectibus prae¬
cidentibus. Erat autem spiraculum illius lapi de magno clusum. quo
cum uestibus illis permagisterium artificis repulso. ciui tatem introeunt

Expanded text:
Quo consilio rex accepto hostem patriae redire iubet ad propria. Tunc misQuo consilio rex accepto hostem patriae redire iubet ad propria. Tunc missa levecho tributa promissa dissolvere, contra Godegiselum fratrem suum exercitum commovit, eumque apud Viennam civitatem inclusum obsedit. Verum ubi minori populo alimenta deficere coeperunt, timens Godegiselus, ne ad se usque fames extenderetur, jussit expelli minores populi ab urbe. Quo facto expulsus est inter caeteros artifex ille ab urbe, cui de aquaeductu cura manebat. Ille vero indignans, quod fuerit ejectus ab urbe cum caeteris, ad Gundobadum furibundus vadit, indicans qualiter civitatem irrumpens, ultionem exerceret in fratrem. Illo quoque duce, exercitum per aquaeducto directum, multis cum ferreis vectibus praecidentibus, erat autem spiraculum illius lapide magno conclusum; quo cum vectibus illis per magisterium artefecis repulso, civitatem introeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bebitis. quem ille prom tissime colligens secum r&inuit. Erat enim io¬
cundus in fabulis strenuus in consilus. iustus iniudicus. & in commissofide¬
lis. Deni que bludo uuico cumomni exercitu circamuros urbis residente
ait aridius. Si dignanter orex gloria celsitudinistuae paucos humilita¬
tis meae sermones uell& accipere consilium. lic& non egeatis tamen fide
integra ministrabo. lam idem que ueltibi congruum uel uuitatibus erit
perquas transire deliberas. Cur inquid r& ines exercitum cumlo cũ fir¬
missimum tuus resideat inimicus. depopularis agros. prata depascis. ui¬
neas desecas. oliu&a succidis. omnesq regionis fructus euertis in terim.
& illinacere nihil preuales. Mit tepotius legationem & tributum. quȩ
tibi annis singulis dissoluat inpone ut & regio salua sit. & ut tributa dis¬
soluentiper p&uo domineris. quae sinoluerit. tunc quaelibuerit facies.

Expanded text:
bebitis. Quem ille promptissime colligens, secum retinuit. Erat enim jubebitis. Quem ille promptissime colligens, secum retinuit. Erat enim jucundus in fabulis, strenuus in consiliis, justus in judiciis, et in commissis fidelis. Denique Chlodovecho cum omne exercitu circa muros urbis residente, ait Aridius: Si dignanter, o rex, gloria celsitudinis tuae paucos humilitatis meae sermones vellet accipere, consilium, licet non egeatis, tamen fide integra ministrarem. Idemque vel tibi congruum, vel civitatibus erit, per quas transire deliberas. Cur, inquit, retines exercitum, cum loco firmissimo tuus resedeat inimicus? Depopularis agros, praedia depascis, vineas desecas, oliveta succidis, omnesque fructus regionis evertis. Interim et illi nocere nihil praevales. Mitte potius legationem, et tributum quod tibi annis singulis dissolvat, inpone, ut et regio salva sit et tu tributa dissolventi perpetuo domineris. Quod si noluerit, tunc quod libuerit facies'.
Abbreviated transcription (Latin):
succeder& habebattamen secũ uirum inlustrem aridium strenuum
atque sapientem: quem adse a Rcessitum ait. Uallant me undique¬
angustu e& quid faciam ignoro. quia uenerunt hubarbari supetnos
utnobis inter emptis regionem totam euertant. Ad haec aridius
ait. O portet te lenire feritatem hominis huius nepereas. de uos
etgo siplac& inoculis cuis ego atefugo re & ad eum transire consi¬
mulo cumque adeum accessero ego faciam ut neque te. neque
hanc noceat regionem. Tantum ut que tibi per eum consilium mandaue¬
rit implerestudeas. donec causam tuam dñs pros peram sua facere pi&a¬
te dign&ur. Et ille . faciam inquid que cum que mandaueris. Hec eo di¬
cente ualedicens aridius discessit. & ad loduuuicum regem abiens.
ait . Ecce ego humilis tuus piissimerex ad tuam potentiam uenio. relin¬
quens illum miserrimum gundobadum. quaesi mepi&astua recipere
dignatur. integrum in mefamulum atque fidelem & tuposteri tui ba¬

Expanded text:
succederet. Habebat tamen secum virum inlustrem Aredium, strinuum succederet. Habebat tamen secum virum inlustrem Aredium, strinuum atque sapientem, quem ad se arcessitum, ait: angustiae, et quid faciam ignoro, quia venerunt hi barbari super nos, ut nobis interemptis regionem totam evertant. Ad haec Aridius ait: Oportet te lenire feritatem hominis hujus, ne pereas. Nunc ergo, si placet in oculis tuis, ego a te fugere et ad eum transire consimulabo. Cumque ad eum accessero, ego faciam ut neque te, neque hanc noceant regionem. Tantum ut quod tibi per me consilium demandaverit implere studeas, donec causam tuam Dominus prosperam facere sua pietate dignetur. Et ille, Faciam, inquit, quodcunque mandaveris. Haec eo dicente, vale dicens Aredius discessit, et ad Chlodovechum regem abiens, ait: Ecce ego humilis tuus, piissime rex, ad tuam potentiam venio, relinquens illum miserrimum Gundobadum. Quod si me pietas tua recipere dignatur, integrum me famulum atque fidelem, tu et posteri tui ha
Abbreviated transcription (Latin):
ti inuicem quod aluegentes passesunt ꝑferamus: Atille Cadam inaund
cumor erci dumeo ut tibiauxilium prebram. Alouentes que simul hutres
apa citum id est hludouui cus contragundobadum & godegisilus cumom
minsetumento belli ad castrum cui diuione nomenest per uenerunt: Con¬
flingren ten que supet oscaram fluui un godegisilus hludorduco couinn¬
ficot aesi derqsur ex et caitus gundebadi populum at teritu d tille dolunstis
quem non sus picabatur. aduertens terga dedit fugamque in ut rodantti¬
dns que ripas percur tens auinionem urbem ingreditur: Godegislui s uero
obtenta uictoria promissan bluduuuico aliquam par tem regni sui aũ
pace discessit. Viennamque trium phans tam qua n sico tum ian possi¬
der& segnum ingreditur. Auctas adhuc hludo uiac eum inconen
post gun dobadum habut: ut eum deciui tate ex tractum interiner&
ouiae ille au diens pauore perterritus m&uebat neei mors repentina

Expanded text:
ti invicem quod aliae gentes passi sunt perferamus'. Ad ille: 'Vadam', inquid, ti invicem quod aliae gentes passi sunt perferamus'. Ad ille: 'Vadam', inquid, 'cum exercitu meo et tibi auxilium praebeam'. Moventesque simul hii tres exercitum, id est Chlodovechus contra Gundobadum et Godigiselo, cum omni instrumento belli ad castrum cui Divione nomen est pervenerunt. Confligentesque super Oscaram fluvium, Godigiselus Chlodovecho coniungetur, ac uterque exercitus Gundobadi populum adteret. At ille dolum fratres, quem non suspecabatur, advertens, terga dedit fugamque iniit, Rhodanitidesqueripaspercurrens, Avinionem urbem ingreditur. Godigisilus vero, obtenta victuria, promissam Chlodovecho aliquam partem regni sui, cum pace discessit Viennamque triumphans, tamquam si iam totum possederit regnum, ingreditur. Auctis adhuc Chlodovechus rex viribus post Gundobadum abiit, ut eum de civitate extractum interemeret. Quod ille audiens, pavore perterritus, metuebat, ne ei mors repentina
Abbreviated transcription (Latin):
es fuerat quae confessa aequalem filium patri & spũ sc̃o cris mitat¬
cir cahro danum aut ararem cummas siliensem pro uinciam
t&inebant. Erant autem tam illi quam popubitorum
arriane secte subiesti. Cum que sibiiuicem in pugnarent. audito gode¬
glus hludo uuici regis uictorias. misit adeum legationem occulte diceas
Simibi aisperise qͥuen dum frẽm meum prebueris auxilium uteum bello
intus ficeppe a ut deregione ficere possim tributum tibi qualem tuipse
uelis inungete annis singulis. dissoluam. Quae ille libenter accipiens
aurilum e ubi cumque necessitas poposcer& repromisit. sestata to tõbo¬
se contra g un dobadum exercitum commouit. Quo audita gundoba¬
dus ignorans dolum fris misit ad eum dicens. Ueniin adiugtorint ut eam
quia ftaonui se com mouent contranos. & regionem nrãm ad eunt ut eam
capsant . Id eo simus unianimes aduersus gentem inimicam nobis nese para¬

Expanded text:
 fuerat, quae confessa aequalem Filium Patri et Spiritum sa fuerat, quae confessa aequalem Filium Patri et Spiritum sacirca Rhodanum aut Ararem cum Massiliensem provintiam retinebant. Erant autem tam ille quam populi eorum Arrianae sectae subiecti. Cumque se invicem inpugnarent, auditas Godigisilus Chlodovechi regis victurias misit ad eum legationem occulte, dicens: 'Si mihi ad persequendum fratrem meum praebueris solatium, ut eum bello interficere aut de regione eiecere possim, tributum tibi, quale tu ipse vellis iniungere, annis singulis dissolvam'. Quod ille libenter accipiens, auxilium ei, ubicumque necessitas poposcerit, repromisit, et statuto tempore contra Gundobadum exercitum commovit. Quo audito, Gundobadus ignorans dolum fratris, misit ad eum, dicens: 'Veni in adiuturium meum, quia Franci se conmovent contra nos et regionem nostram adeunt, ut eam capiant. Ideoque simus unianimis adversus gentem inimicam nobis, ne separa
Abbreviated transcription (Latin):
cende quae adorasti Etat autem remegius ep̃s egregie scientiae &
rethoriuis ad primum inbutus studus. sed & scitate ita prtelatus. ut sil¬
uestri uirditibus aequar&ur. Estenim nunc liber eius uitae quicũ
natrat mor tuum suscitas se Egitur rex omni potentem dñ in trinita¬
sacro cris mate cum signaculo crucis xp̃ĩ. De exercitu uero eius bap¬
titatisnt amplius triamila. baptizata & soror eius ulb fledii quar
nori post multum tempus migrauit ad dñm. Pro quarex cum contris¬
tar&ur set̃ remigius consolatoriam mist epistolam: quae hoc mo¬
do sumpiit̃ ox ordium Ang& me & satis me ang& uestrae calisa
unstitiae quae bone memoriae germana uestta transiit alb fle
dis sed consolari possumus quia talis de hocmundo migrauit
utsus pici magis debeat quam lugeri. Conuersaestenim & alia
soror eius lanꝰthildis nomine quaei heresim attia norum dilap̃sa¬

Expanded text:
. Erat autem sanctus Remegius episcopus egregiae scientiae et . Erat autem sanctus Remegius episcopus egregiae scientiae et rethoricis adprimum inbutus studiis, sed et sSylvestri virtutibus aequaretur. Est enim nunc liber Vitae ejus, qui eum narrat mortuum suscitasse. Igitur rex omnipotentem Deum in Trinitasacro chrismate cum signaculo crucis Christi. De exercitu vero ejus baptizati sunt amplius tria millia. Baptizata est et soror ejus Albofledis; quae non post multum tempus migravit ad Dominum: pro qua cum rex contristaretur, sanctus Remigius consolatoriam misit ei epistolam, quae hoc modo sumpsit exordium: « Angit me et satis me angit vestrae causa tristitiae, quod bonae memoriae germana vestra transiit Albofledis. Sed de hac re consolari possumus, quia talis de hoc mundo migravit, ut suspici magis debeat quam 85 lugeri. » Conversa est enim et alia soror ejus, Lanthechildis nomine, quae in haeresim Arianorum dilapsa
Abbreviated transcription (Latin):
conueniens cumsius prius quam illelo quer&ur precurtente poterl
omnis populus pariter ad damauit. mortales deos abicimus pietex
& dm̃ quem remigius predicat in mortalem sequi parati sumus Nun¬
tiaentur haec antistiti Qui gaudio magno repl&us iussit lauacrũ
preparare uelis depictis ad umbratur platea et lesiae. cuartinis
albentibus adornatur. baptisterium componitur. balsema defundunt᷑
flagrantes odore. caerei totumque templum bapcsterii diuino re¬
stargitur ab odore. Talem que sibi gratiam adstantibus dĩ tribuit
estmarent separadis odoribus collo care. R exergo prior poposct
se a ponti fice bapti tari. Procedit nouus constantinus ad laua crum
de leturus leprȩ ueteris morbo sordentesque maculas gestas antiqui¬
tus recenti latice deleturus. Cuungresso adbaptismum sc̃s di sic infit
ore facundo . initis deponae colla sic amber. Adora quod incendisti in¬

Expanded text:
Conveniens autem cum suis, priusquam ille loqueretur, praecurrente potentia Dei, Conveniens autem cum suis, priusquam ille loqueretur, praecurrente potentia Dei, omnis populus pariter acclamavit: Mortales deos abjicimus, pie rex, ut Deum quem Remigius praedicat immortalem sequi parati sumus. Nuntiantur haec antistiti, qui gaudio magno repletus, jussit lavacrum praeparari. Velis depictis adumbrantur plateae ecclesiae, cortinis albentibus adornantur, baptisterium componitur, balsama diffunduntur, micant flagrantes odore cerei, totumque templum baptisterii divino respergitur ab odore; talemque ibi gratiam astantibus Deus tribuit, ut aestimarent se paradisi odoribus collocari. Rex ergo prior poposcit se a pontifice baptizari. Procedit novus Constantinus ad lavacrum, deleturus leprae veteris morbum, sordentesque maculas 84 gestas antiquitus recenti latice deleturus. Cui ingresso ad baptismum sanctus Dei sic infit ore facundo: Mitis depone colla, Sicamber: adora quod incendisti, in
Abbreviated transcription (Latin):
Noccurtunt Tenunc inuoco tibi credere desidero: tantum ut erurab ad¬
uer saris meis. Cum que haet dicer& alamanni terguuer tentes fugeri
coeperunt. Cumque regem suum inter emptum cernerent hludoru ci¬
sȩditionibus sub dunt dicentes. Neamplius que sumus pereat popu¬
lus umtui sumus. Atille iam prohibito bello cobortato populo cumpa
ce regres sus nartauit reginȩ qualiter per inuo cationem nominis
xp̃i uictouam meruit obtinere actum annoxo regnisui: xx iiii
IVNC RE GIHA ARCER SIRE CAMSCA REAIGIUMS SIDAE QUIO
urbis ep̃m iub& deprecans ut regiuerbum salutis insinuara. quen
sacerdos arcersitum secretius coepit ei insinuare. ut dm̃ uerum fac
torem cdeli ac terrae creder& idola ne gleger&. quae neque sbi nes¬
que aliis pradesse possunt. atille aitlibenter tescũ sime. sorr
audiebam sed restat unum quod populum qui me sequitut non pa¬
titur telinquert deossuos. seduado & loquor iuxta uerbumtuun

Expanded text:
non occurrunt. Te nunc invoco, et tibi credere desidero; tantum, ut eruar ab adnon occurrunt. Te nunc invoco, et tibi credere desidero; tantum, ut eruar ab adversariis meis. Cumque haec diceret, Alamanni terga vertentes, in fugam labi coeperunt. Cumque regem suum se ditionibus subdunt, dicentes: Ne amplius, quaesumus, pereat populus: jam tui sumus. At ille, ce regressus, narravit reginae, qualiter per invocationem nominis Christi victuriam meruit obtenire. Actum anno 15. regni sui. Tunc regina arcessire clam sanctum Remedium Remensis urbis episcopum iubet, depraecans, ut regi verbum salutis insinuaret. Quem sacerdos arcessitum secritius coepit torem coeli et terrae crederet, idola negligeret, quae neque sibi, neque aliis prodesse possunt. At ille ait: Libenter te, sanctissime pater, audiam, sed restat unum, quod populus qui me sequitur, non patitur relinquere deos suos: sed vado et loquar eis juxta verbum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
aliud nisi & dehoc sicut & defratre eius contingat ut baptizatus in nomine
exiixp̃i uestri protinus poriatur. sed orante matre dõ iubente conualut
EGINAUIAO NCESSABAI PREDITARE AEGEATUNOAE VERUM
cognoscer& &idola nieglegere Sȩd nullo modo adbaet crelerr
C t poterat cõm moueri. Donet tandem aliquando bellum contra
alamannos com mouer&xur. In quo eonpulsus est confiteri necessitate quod
prius uoluntate negauerat. Fastum est autem ut confligente utroque ex¬
ercitu ue hementet cuederenut atque exercitus hludo ui sinal depreet¬
tribuere diceris. tugopis gloriam deuotus esflagito ut simahi uctoran
suꝑ hos hostes indul seris & expertus fuero illam uit tutem quandoe
populus tuo nomini dicatus probasse credicat. credam tibi. & in nominaluo
bapti tor lnuo caui enim deos ineos sedut experior elongatis unt abanilio
meoi un de uredo eus nullius eisse preditos potestatis qui sibi oboe dientibis

Expanded text:
aliud, nisi et de hoc sicut et de fratre eius contingat, ut baptizatus in nomine aliud, nisi et de hoc sicut et de fratre eius contingat, ut baptizatus in nomine Christi vestri protinus moriatur'. Sed orante matre, Domino iubente convaluit. Regina vero non cessabat praedicare, ut Deum verum cognusceret et idola neglegerit. Senda poterat commoveri, donec tandem aliquando bellum contra Alamannos commoveretur: in quo compulsus est confiteri necessitate, quod prius voluntate negaverat. Factum est autem, ut confligente utroque exercitu, vehementer caederentur, atque exercitus Chlodovechi valde ad intertribuere diceris, tuae opis gloriam devotus efflagito: ut si mihi victoriam super hos hostes indulseris, et expertus fuero illam virtutem, quam de te populus tuo nomini dicatus probasse se praedicat, credam tibi, et in nomine tuo baptizer. Invocavi enim deos meos, sed ut experior, elongati sunt ab auxilio meo: unde credo eos nullius esse potestatis praeditos, qui sibi obedientibus
Abbreviated transcription (Latin):
hib& ad ornari ecclesiam uelis precepit. atquecurtinis. quo facilius. uel
hoc misterio prouocar&ur ad credendum quiflecti praedicatione non
poterat. Baptizatus autem puer quem ingomerem uocitauerunt.
in ipsis sicut regeneratufuerat albis obiit. Quade causa commotus fel¬
le rex N segniter increpabat reginam dicens: Sim nomine deorum
meorum puer fuiss& dicatus uixis s& utique. Nunc autem quia inno¬
mine dĩ uestri baptizatus est uiuere om nino nonpotuit. Ad haec regi¬
na Dõ in quid omnipotenti creatori omnium gratias ago. quime nonus¬
que quaque iudicauit indignam. ut deutero meo genitum regno suo
dignar&ur adscire. Mihi autem dolore huius causae animus non ad¬
tingitur. quia scio in albis ab hoc mundo uocatum dĩ obtutibus nutri¬
endum. Post hunc uero genuit filium alium quembaptizatum hlodo¬
merem uocauit. Et hic cum egrotare coepiss&. dicebat rex. Non potest

Expanded text:
hibet: adornari ecclesiam velis praecipit atque cortinis, quo facilius vel hibet: adornari ecclesiam velis praecipit atque cortinis, quo facilius vel hoc mysterio provocaretur ad credendum, qui flecti praedicatione non poterat. Baptizatus autem puer, quem Ingomerem vocitaverunt, in ipsis, sicut regeneratus fuerat, albis obiit. Qua de causa commotus felle rex, non segniter increpabat reginam, dicens: Si in nomine deorum meorum puer fuisset dicatus, vixisset utique: nunc autem quia in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere omnino non potuit. Ad haec regina: Deo, inquit, omnipotenti, creatori omnium, gratias ago, qui me non usquequaque judicavit indignam, ut de utero meo genitum regno suo dignaretur ascire. Mihi autem dolore hujus causae animus non attingitur, quia scio in albis ab hoc mundo vocatos, Dei obtutibus nutriendus'. Post hunc vero genuit alium filium, quem baptizatum Chlodomere vocavit; et hic cum egrotare coepisset, dicebat rex: 'Non potest
Abbreviated transcription (Latin):
louis qui & soror. & coniux. Quid mars mercuriusque potuere. qui potius
sunt magicis artibus prediti quam diuini numinis potentiam habuere.
Sedille magis colideb&. qui caelum & terram mare & omnia quae in eis sunt.
uerbo ex non stantibus pro creauit. Quisolem lucerefecit & caelum stellis
ornauit. qui aquas reptilibus terras animantibus aera uolatilibus adim¬
pleuit. Cuius nutu terrae frugibus pomis arbores uuis uineȩ decoranTur
cuius manugenus humanum creatum est. Cuius largitione ipsa illa crea¬
tura omnis hominis uo quem creauit. & obsequio & beneficio famulanTur
Sed cũhaec regina dicer&. nullatenus ad credendum regis animus mouebat᷑
Sed dicebat de orum nr̃orum iussionecuncta creantur ac prodeunt. ds̃
uero uester nihil possemanifestatur. & quod magis est nec dedeorum
genere esse probatur. In terea regina fidelis filium adbaptis mum ex¬

Expanded text:
Jovisque et soror et conjux . Quid Mars Mercuriusque 81 potuere? Qui potius Jovisque et soror et conjux . Quid Mars Mercuriusque 81 potuere? Qui potius sunt magicis artibus praediti, quam divini numinis potentiam habuere. Sed ille magis coli debet, qui coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, verbo ex non exstantibus procreavit; qui solem lucere fecit, et coelum stellis ornavit; qui aquas reptilibus, terras animantibus, aera volatilibus adimplevit; cujus nutu terrae frugibus, pomis arbores, uvis vineae decorantur; cujus manu genus humanum creatum est; cujus largitione ipsa illa creatura omnis homini suo, quem creavit, et obsequio et beneficio famulatur. Sed cum haec regina diceret, nullatenus ad credendum regis animus movebatur, sed dicebat: Deorum nostrorum jussione cuncta creantur ac prodeunt; Deus vero vester nihil posse manifestatur, et quod magis est, nec de deorum genere esse probatur. Interea regina fidelis filium ad baptismum ex
Abbreviated transcription (Latin):
legationem mittit eam sibi in matrimonio p&ens. quod ille recusare m&i¬
ens. tradidit eam uiris. Illique accipientes puellam regiuelo cius repre¬
sentant. Quauisa rex ualdegauisus suo eam conuigio sociauit. habens ias
de concubina filium nomine theo dericum XXII
GITUR EX RODHILDA REEINA HABSIT EGERIMO GENITUM
quem cum mulier baptizare uell& predicabat assi due uiro dicens Ni¬
hilsunt dii quos colitis. quineque sibi neque alis poterunt subuenire Sun
enim aut ex lapide. aut ex ligno. aut m&allo aliquo ex sculpti. Nominaues
quae eis in didicistis homines fuere. nondi ut satur nus quia filio nea regno
depeller&ur ꝑ fugam elapsus adseritur . Vtipseiouis omnium stupiorũ
spurcissimus perp&rator. Incestator uirorum propin quarum derisor
quinec ab ipsius sororis propriȩ potuit abstinere concubitu ut ipsa ats

Expanded text:
legationem dirigit, eam sibi in matrimonio petens: quod ille recusare metlegationem dirigit, eam sibi in matrimonio petens: quod ille recusare metuens, tradidit eam viris; illique accipientes pueliam, regi velocius repraesentant. Qua visa, rex valde gavisus, suo eam conjugio sociavit, habens jam de concubina filium, nomine Theodoricum. XXIX. Igitur rex ex Chrotechilde regina habuit filium primogenitum: quem cum mulier baptismo consecrare vellet, praedicabat assidue viro, dicens: Nihil sunt dii quos colitis, qui neque sibi, neque aliis poterunt subvenire: sunt enim aut ex lapide, aut ex ligno, aut ex metallo aliquo sculpti. Nomina vero quae eis indidistis, hominum fuere, non deorum, ut Saturnus, qui filio, ne a regno depelleretur, per fugam elapsus asseritur; ut ipse Jupiter omnium stuprorum spurcissimus perpetrator, incestator virorum, propinquarum derisor, qui nec ab ipsius sororis propriae potuit abstinere concubitu, ut ipsa ait:
Abbreviated transcription (Latin):
sionas inurceo illo fecisti. Quo mortuo. reliquos abscedere iub& magnũ
sibi perhanc causam timorem statuens. multabella uictorias que fecit
Nam decimo anno regnisui thoringus bellum intulit eosdemq suis dici¬
onibus sub iugauit.
UIT ICDTUR EUNDE DIEUS RIXBUR CONDIONUM ECENERI
athanarici regis per secutoris : Cui supra meminimus huic fuerun
iiͦiͦi filii. gundobadus. gothegisilus. hilpericus. & godemarus Igitur¬
gundobadus hilpericum frẽm suum interfecit gladio. Ulxorem eius
ugato ad collum lapide aquis inmersit. huius duas filias exilio condẽs¬
nauit. Quarum senior mutata ueste chrona nomine. Iunior rohodhildis
uocabatur. Porro hludouuicus dumlegationem inburgundiam scaepiu
mittit hro dhildis puella reperitur alegatis eius. quicum eam uidis sen
elegantem atque sapientem. & cognouissent quia deregio ess& genere
nuntiauerunt hludo uuico rege. Nec moratus ille adgundobadum

Expanded text:
Sexonas in urceo illo fecisti'. Quo mortuo, reliquos abscedere iubet, magnum Sexonas in urceo illo fecisti'. Quo mortuo, reliquos abscedere iubet, magnum sibi per hanc causam timorem statuens. Multa bella victuriasque fecit. Nam decimo regni sui anno Thoringis bellum intulit eosdemque suis diconibus subiugavit. Fuit igitur et Gundevechus rex Burgundionum ex genere Athanarici regis persecutoris, cui supra meminimus. Huic fuerunt quattuor filii: Gundobadus, Godigisilus, Chilpericus et GodGundobadus Chilpericum fratrem suum interfecit gladio, uxoremque ejus, ligato ad collum lapide, aquis immersit. Hujus duas filias exsilio condemnavit: quarum senior, mutata veste Chrona, junior Chrotechildis vocabatur. Porro Chlodovechus, dum legationem in Burgundiam saepius mittit, Chrotechildis puella reperitur a legatis ejus. Qui cum eam vidissent elegantem atque sapientem, et cognovissent quod de regio esset genere, nuntiaverunt haec Chlodovecho regi. Nec moratus ille, ad Gundobadum