comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in segẽ. S angloꝵ. ꝑfidia ⁊ maxĩe goduuini comi¬
tis ex ocłatꝰ ẽ. ⁊ missus ad hidiense cenobiũ. uͥ mi¬
seram uitam pauco tp̃e pane cibario sustñtauit.
Comites eiꝰ om̃s p̃t̾ decimos decapitauert̃. Nam
sors decimũ q̃mq morti exemit. Qe angioꝵ ĩmani¬
nos occisoꝵ ꝯtiues atq ꝯsangͥneos ad in exorabi¬
les iras. ⁊ inplacabilia odia adu̾sꝰ angliam ꝯcita¬
uit: Quã iram ñ an sacrart̃. ꝙͣ anglia subiugata
sub duce suo. Will̃o. anglos ꝑpetue seruituti sub¬
huiꝰ ꝑfidie in elfredũ uidł ⁊ socios eiꝰ fuisse sign¬
ferũ. sic̃ pꝰea iusto dĩ iudicio rerũ u̾itas ꝯꝓbaut.
Nam cũ pꝰea qͣdam die in ꝯuiuio reg̃ eduardi ci
haroldo filio suo eẽt. orto. Emone de elfredo.rgs
eduardi frẽ. ÷̃ Rex cͥstes ocłas attolłet in godi¬
uinũ. tc̃ ille. Tu inqͥt Rex ad omẽm memorã
el fredi gͥmani tui uideo qd̾ me rugato uulu

Expanded text:
in regem. Sed Anglorum perfidia et maxime Goduuini comiin regem. Sed Anglorum perfidia et maxime Goduuini comitis exoculatus est et missus ad Hidiense cenobium, ubi miseram uitam pauco tempore pane cibario sustentauit. Comites eius omnes preter decimos decapitauerunt. Nam sors decimum quemque morti exemit. Que Anglorum immaninos occisorum conciues atque consanguineos ad inexorabiles iras et inplacabilia odia aduersus Angliam concitauit. Quam iram non ante saciarunt, quam Anglia subiugata sub duce suo Willelmo Anglos perpetue seruituti subhuius perfidie in Elfredum uidelicet et socios eius, fuisse signiferum, sicut postea iusto Dei iudicio rerum ueritas conprobauit. Nam cum postea quadam die in conuiuio regis Eduardi cum Haroldo filio suo esset, orto sermone de Elfredo regis Eduardi fratre, cum rex tristes oculos atolleret in Goduuinum, tunc ille: “Tu”, inquit, “rex ad omnem memoriam Elfredi germani tui uideo, quod me rugato uultu
Abbreviated transcription (Latin):
cersiuit ⁊ accep̃ uxorẽ. ut dũ uidł angli ꝯsuere
dñe deferrent obseqͥum. leuiꝰ danoꝵ ferrent i ꝑũ
Ex q̃ genuit filiũ qͣm hardac̃ appellauit. M orts
aũ cnutone. haroldꝰ filiꝰ eiꝰ ex pͥma ꝯiuge sua. sus¬
cepit imꝑiũ. Qͥ statĩ nou̾cã suam exiliauit. Illa
in normannia nicħ sͥ tutũ rata. uͥ defu̾ctis fr̃e. ⁊
nepotib. filii uidł richardi ducis richardo ⁊ ro¬
b̃to. recens deserti orphani. Willi scił feruebat
inuidia. inflandriã tͣnsiit. ad balduinũ comitẽ.
uirũ sapĩa ⁊ ꝓbitate magnificũ. Sub cuiꝰ umbra
ẽma securũ tͥenniũ egit. Q ꝑacto. haroldꝰ morte
obita londoniȩ in westmonast̾io sepultꝰ ẽ. Cui har¬
dacꝰ fr̃ eiꝰ ex enutone ⁊ ẽma successit in regnũ. Uer̃
añꝙͣ electꝰ eẽt in regẽ. accepto ñcio de morte ha¬
roldi Regis. elfredꝰ cũ sociis multis nauigauit in

Expanded text:
cersiuit et accepit uxorem, ut, dum uidelicet Angli consuete cersiuit et accepit uxorem, ut, dum uidelicet Angli consuete domine deferrent obsequium, leuius Danorum ferrent imperium. Ex qua genuit filium, quem Hardacum appellauit. 29. Mortuo autem Cnutone Haroldus, filius eius ex prima coniuge sua, suscepit imperium. Qui statim nouercam suam exiliauit. Illa in Normannia nichil sibi tutum rata, ubi defunctis fratre et nepotibus, filiis uidelicet Richardi ducis, Richardo et Roberto, recens deserti orphani, Willelmi scilicet, feruebat inuidia, in Flandriam transiit ad Balduinum comitem, uirum sapientia et probitate magnificum. Sub cuius umbra Emma securum triennium egit. Quo peracto Haroldus morte obita Londoniȩ in Westmonasterio sepultus est. Cui Hardacus, frater eius ex Cnutone et Emma, successit in regnum. Verum antequam electus esset in regem, accepto nuncio de morte Haroldi regis Elfredus cum sociis multis nauigauit in
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾cat scĩ eduardi. qͥ defũcto hardaco rege an¬
glie. filio aũ cnutonis recep̃ regñ ⁊ tenuit. xxiiii.
annis. Ip̃o itaq regnante: angli ex̧cussa ceruice
sua de sub iugo danoꝵ sub nat᷑ali dño suo ui¬
gere tandẽ ac respirare ceꝑunt. s paulisꝑ. qr
pꝰ mortẽ ip̃iꝰ a neustrensibꝰ .i. a normannis sub¬
neustͥe.i. normannie Scimatiõe. nociua g̾mani¬
co draconi. diu̾si diu̾sa suspicant᷑. nescientes qͥd
lo qͣnt᷑. ⁊ de qͥbꝰ affirment. falsa ⁊ m̃dacia de cord̃
suo ꝯm̃tantes. nec ad u̾itatẽ hystoriȩ recͤrentes.
ħ gͦ u̾itas. Edelredꝰ Rex angloꝵ cũ se uid̾et suaro
cũ duob lib̃is elfredo ⁊ eduardo qͦs ex ip̃a susceꝑe
qͦs ẽ ip̃e secutꝰ. ⁊ cũ digna uen̾atione a ricardo ĩ
młto pꝰ defũctꝰ ẽ. Duo aut̃ filiĩ eiꝰ cũ matre in noi¬
mannia remansert̃. Enuto aut̃ cũ totã angliã
suo submisisset imꝑio. studñs anglos sͥ ꝯciliare.
emmã edelredi regis uiduã e normannia ac¬

Expanded text:
significat sancti Eduardi, qui defuncto Hardaco, rege Angliȩ, filio autem Cnutonis, recepit regnum et tenuit .xxiiii. annis. Ipso itaque regnante, Angli excussa ceruice sua de sub iugo Danorum sub naturali domino suo uigere tandem ac respirare ceperunt. Sed paulisper, quia post mortem ipsius a Neustrensibus, id est a Normannis subNeustrie, id est Normannie decimatione nociua Germanico draconi diuersi diuersa suspicantur nescientes, quid loquantur, et de quibus affirment falsa et mendacia de corde suo commentantes, nec ad ueritatem hystoriȩ recurrentes. Hec ergo ueritas: Edelredus, rex Anglorum, cum se uideret Suano cum duobus liberis Elfredo et Eduardo, quos ex ipsa susceperat, quos est ipse secutus, et cum digna ueneratione a Ricardo susmulto post defunctus est. Duo autem filii eius cum matre in Normannia remanserunt. Cnuto autem cum totam Angliam suo submisisset imperio, studens Anglos sibi conciliare Emmam, Edelredi regis uiduam, e Normannia ac
Abbreviated transcription (Latin):
eccłias multis mun̾ibꝰ ditabat. ex alia parte hẽei
aĩosa feritate cordis sui qͥetis inpatiens. abellis
tinebit cau̾nas suas g̾manicꝰ draco. qr ultio ꝓdi¬
cionis eiꝰ suꝑueniet. Gmanic̃ draconẽ uocat an¬
glos. qͥ ã danis sub enutone deuicti atq subaso
uix retin̾e potuert̃ possessiones ⁊ habitatões sud̃.
danis omĩa pene occupantibꝰ atq obtinentib.
Et ħ ilł inqͥt eueniet iusto iudice dõ ꝓditionis
nocentis eduardi regis qͦm ut supͣdiximꝰ elfreda
nou̾ca eiꝰ fẽc int̾imi. ut filiũ suu̾ edelred̃ sulli¬

Expanded text:
ecclesias multis muneribus ditabat, ex alia parte, hoc est ex ecclesias multis muneribus ditabat, ex alia parte, hoc est ex animosa feritate cordis sui, quietis inpatiens, a bellis tinebit cauernas suas Germanicus draco, quia ultio prodicionis eius superueniet. Germanicum draconem uocat Anglos, qui a Danis sub Cnutone deuicti atque subacti uix retinere potuerunt possessiones et habitationes suas, Danis omnia pene occupantibus atque obtinentibus. Et hoc illis, inquit, eueniet iusto iudice Deo proditioniuuenculi et innocentis Eduardi regis, quem, ut supra diximus, Elfreda nouerca eius fecit interimi, ut filium suum Edelredum sulli
Abbreviated transcription (Latin):
argñti stupefaciant aduenaꝵ aiõs qͥ nusꝙͣ
tale uidert. splendor gẽmaꝵ reu̾ber& intuen¬
tiũ ocłos. Qn ⁊̃ ad tͣnsmarinas ȩccłias. mun̾a
młta ⁊ magna mittebat. ⁊ maxĩe. carnotũ ad
eccłam scẽ dĩ genit̾ris maRie. fãciebat aũ h
oĩa suggestu emme uxoris suȩ. q̃ scitate ꝓ¬
diga thesauros reg̃ libñt in talib esfunde¬
bat. dũ ille dira meditaret᷑ p̃lia in longinqͣs ⁊ ex¬
teras nationes. Nam nescia eiꝰ uͥtꝰ stare loco. nec
ꝯtenta danomarchia. qͣm auito. ⁊ anglia qͣm belli¬
co iure optinebat. bellũ tͦnstulit in sueuos. danis
ꝯt̾minos. s ꝑtinatioribꝰ studiis irã enitonis emȩ¬
ritos. S pͥmo exceptꝰ insidiis. multos amisit. Postre¬
mo reꝑatis uiribꝰ. reges eoꝵ ad deditionẽ coegit.
Inde rediens domũ. regnũ noricoꝵ suȩ potestati
subiecit. Sic ex una parte hortam̃to ꝯiugis suȩ

Expanded text:
argenti stupefaciant aduenarum animos, qui nusquam argenti stupefaciant aduenarum animos, qui nusquam tale uiderunt, splendor gemmarum reuerberet intuentium oculos. Quin etiam ad transmarinas ȩcclesias munera multa et magna mittebat et maxime Carnotum ad ecclesiam sancte Dei Genitricis Marie. Faciebat autem hec omnia suggestu Emme, uxoris suȩ, quȩ sanctitate prodiga thesauros regis libenter in talibus effundebat, dum ille dira meditaretur prelia in longinquas et exteras nationes. Nam nescia eius uirtus stare loco, nec contenta Danomarchia, quam auito et Anglia, quam bellico iure optinebat, bellum transtulit in Sueuos, Danis conterminos, sed pertinatioribus studiis iram Cnutonis emeritos. Sed primo exceptus insidiis multos amisit. Postremo reparatis uiribus, reges eorum ad deditionem coegit. Inde rediens domum, regnum Noricorum suȩ potestati subiecit. Sic ex una parte hortamento coniugis suȩ
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ait. Erit deauratio in tẽ¬
plis. nec acu¬
men gladioꝵ cessabit. Enu¬
to ii rerũ
potitꝰ monast̾ia ꝑ angliam.
suis uł pr̃is
loca oĩa in qͥb pugnau̾at. eccłiis insigniuit.
ministͦs instituit. qͥ ꝑ succidua scł̃oꝵ uolu¬
mina. ꝓ aĩabꝰ ibi occisoꝵ. dñõ supplicarent.
Supͣ coipꝰ beatissimi edmũdi ꝙͣ dani int̾fecet᷑.
pͥmi dico ⁊ sc̃ĩ edmundi. nã fuert̃ tres edmũdi.
diu̾sis tẽꝑibꝰ in anglia Reges. basilicã aĩositate.
Regia ꝯstruxit. alħ̃em ⁊ monachos instituit. p̃¬
dia magna ⁊ magnifica dedit. opꝰ tale fieri fec̃.
⁊ locũ ita ditauit. ut omĩa pene infra se aspi-¬
ciat tociꝰ anglie monaft̾ia. Corpꝰ bi elfegi ap̃scm̃
paulũ londonie: ut suꝑiꝰ diximꝰ tumulatũ. suis
manibꝰ iñ leuauit. ⁊ cantuariã cũ honore qͦ d̃¬
buit ⁊ uen̾atione remisit. Wintonie maxĩe
munificñtie sue magnificñtiã demonst̾uit.
uͥ tanta intulit maiori ȩccłiȩ:. ut moles auri ⁊

Expanded text:
 25. Erit deauratio in templis nec acumen gladiorum cessabit. Cnuto enim rerum potitus monasteria per Angliam suis uel patris Loca omnia, in quibus pugnauerat, ȩcclesiis insigniuit, ministros instituit, qui per succidua sumina pro animabus ibi occisorum Domino supplicarent. Supra corpus beatissimi Edmundi, quem Dani interfecerunt – primi dico et sancti Edmundi, nam fuerunt tres Edmundi diuersis temporibus in Anglia reges – basilicam animositate regia construxit, abbatem et monachos instituit, predia magna et magnifica dedit. Opus tale fieri fecit et locum ita ditauit, ut omnia pene infra se aspiciat tocius Angliȩ monasteria. Corpus beati Elfegi apud sanctum Paulum Londoniȩ, ut superius diximus, tumulatum, suis manibus inde leuauit et Cantuariam cum honore, quo debuit, et ueneratione remisit. Wintonie maxime munificentie suȩ magnificentiam demonstrauit, ubi tanta intulit maiori ȩcclesiȩ, ut moles auri et
Abbreviated transcription (Latin):
lit. opposuit nat᷑a alpẽq niuẽq. Didux̃ scopłos.⁊
montes rupit acutos. Iam tenet italiã. tñ ultͣ
ꝑg̾e tendit. Nil actũ ẽ inqͥt nͥ peno milite portas.
frango atq in meoia uexillũ pono suburra.Est
aũ suburra qͥdã locus romȩ ñ longe a foro. O
qͣł facies ⁊ qͣli digna tabella. Cñ getula ducẽ por¬
taret belua luscum. Uerũ ad qͣm tãdẽ finẽ deuenit
tanta hannibał fortitudo. tanta põpa: tantaq suꝑ¬
bia: Audi qd̾ seq̃r. Exitꝰ gͦ qͥs ẽ:ͦ hic uincit᷑ id̾e ip̃e.
fũgit in exiliũ p̃ceps atq ibi magnꝰ. M irand̾ ꝙ elenᷤ
sed⁊ ad p̃toria reg̃. Donec bithinio libeat iugulare
tiranno. Catl̃i leonis. in eqͦreos pisces tͣnsformabũ¬
t᷑ ⁊ aqͥla eiꝰ suꝑ montẽ auiũ nidificabit. Scio qͦs
in filio ex dono patͥs optinuit pͥncipatũ. sĩ pͥea pe¬

Expanded text:
lit. Opposuit natura Alpemque niuemque: diduxit scopulos et lit. Opposuit natura Alpemque niuemque: diduxit scopulos et montes rupit acutos. Iam tenet Italiam, tamen ultra pergere tendit. Nil actum est, inquit, nisi Peno milite portas frango atque in media uexillum pono Suburra. Est autem Suburra quidam locus Romȩ non longe a foro. O qualis facies et quali digna tabella Cum Getula ducem portaret belua luscum! Verum ad quem tandem finem deuenit tanta Hannibalis fortitudo, tanta pompa tantaque superbia? Audi, quod sequitur: Exitus ergo quis est? Hic uincitur idem ipse fugit in exilium preceps atque ibi magnus mirandusque cliens sedet ad pretoria regis, donec Bithinio libeat iugulare tiranno. Catuli leonis in equoreos pisces transformabuntur et aquila eius super montem Auium nidificabit. Scio quosdin filio ex dono patris optinuit principatum, sicut postea ple
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in p̃ruptis siticibꝰ ꝯmorant᷑ sic̃ dñs loqͥt ad iob
Q aũ montẽ auiũ ab eo qͥd̾ ẽ auiꝰ auia auiũ. dictũ
ut pote accessu ⁊ incessu difficił. ⁊ p̃rupta. atq in ꝑi¬
cło ac p̃cipitio ꝯstituta. hc̃ montẽ pͥmꝰ omĩu mor¬
taliũ hannibal africanꝰ. Romanos armis lacessens.
forro aꝑuit. qͥ aomanoꝵ gñtẽ ab infantia sua tã
exosam hu̾it. ut c̃ uix adhuc nouẽ annos ꝯpless
iurau̾it ñꝙͣ se cũ Romanis pacis fed̾a inttͣum. hic
itaq pͥmꝰ hoũi ut dictũ ẽ p̾rupta alpiũ ferro aꝑuit.
atq in inuio uiã fec̃. nat᷑e claust᷑ dirũpens qͥbꝰ itali¬
ca tellus. eatenꝰ clausa ꝑmanserat. ⁊ aliis natiõibꝰ
in accessa. Uñ Iuuenał in satyra nona dic̃. Expñd
hannibalẽ qͦt libͣs induce sũmo. Inuenies. hic ẽ qͣm
ñ capit africa mauro. Pcussa occeano. niloq ad¬
mota tonanti. Rurgꝰ ad ethiopũ ppłos. aliosq ele¬
phantes. addit᷑ imꝑiis hispania. pyreneũq cnsi¬

Expanded text:
icibus commorantur, sicut Dominus loquitur ad Iob. Qui autem montem Auium ab eo, quod est auius, auia, auium, dictum utpote accessu et incessu difficilis et prerupta atque in  ac precipitio constituta. 21. Hunc montem primus omnium mortalium Hannibal Africanus Romanos armis lacessens ferro aperuit, qui Romanorum gentem ab infantia sua tam exosam habuit, ut, cum uix adhuc nouem annos complesset, iurauerit numquam se cum Romanis pacis federa initurum. Hic itaque primus hominum, ut dictum est, prerupta Alpium ferro aperuit atque in inuio uiam fecit, nature claustra dirumpens, quibus Italica tellus eatenus clausa permanserat et aliis nationibus inaccessa. Vnde Iuuenalis in Satyra nona dicit. Expende Hannibalem: quot libras in duce summo inuenies? hic est quem non capit Africa Mauro percussa occeano Niloque admota tonanti rursus ad Ethiopum populos aliosque elephantes. Additur imperiis Hispania, Pyreneumque transi
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥntipio qͣdragesime aĩãm laborił .⁊ erũnis
natã efflauit. Relictis tͥb lib̃is suꝑstitibꝰ. edmun.¬
do. el fredo. Eduardo. Qͦ ap̃ scm̃ paulũ londonie
sepulto: oppidani. edmũdũ filiũ eiꝰ in regẽ ꝯcla¬
utrũ excitantes. ⁊ resocianteᷤᷤ. atͦcit̃ ceꝑunt an¬
etari in hostes s om̃s mox st̃ ad unũ intẽpti o
cnuto regñ anglie expumauit. Ibi omẽ oecꝰ
angloꝵ occubuit. Ibi flos tociꝰ pat̾e. pestifero
flatu aqͥlonis emarcuit. reu̾a iurta ꝓpħiam¬

Expanded text:
in principio quadragesime animam laboribus et erumnis in principio quadragesime animam laboribus et erumnis natam efflauit, relictis tribus liberis superstitibus, Edmundo, Elfredo, Eduardo. Quo apud sanctum Paulum Londonie sepulto oppidani Edmundum, filium eius, in regem conclarutrum excitantes et resociantes, atrociter ceperunt arietari in hostes, sed omnes mox sunt ad unum interemti. Ibi Cnuto regnum Angliȩ expugnauiAnglorum occubuit, ibi flos tocius patriȩ pestifero flatu aquilonis emarcuit, reuera iuxta p
Abbreviated transcription (Latin):
iuino studñtẽ. nicħq omĩo de reb bellicis co¬
gitantẽ. ⁊ idõ odiosũ suis. ridicłm alienis. Duces
infidos ꝓuinciales ignauos. ⁊ pͥmo lituoꝵ stͥ¬
dore cessuros. Erat aũ suanꝰ in sangͥnẽ ꝓnꝰ. nec
multo ei hortam̃to opꝰ fuit. qͥn statĩ nauibꝰ ꝑatis
tͣnsitũ mat᷑ar&. In uasam gͥ angliã. cep̃ cedibꝰ ⁊
rapinis urge. S ñ in longũ. gauisꝰ in pͣificatiõe
edmundi depopłanti idẽ martyr ꝑ uisũ appa-¬
ruerit. lenit̾q de miseria sue gn̾tis ꝯuentũ.
insolentiq suꝑbia respondentẽ. in capite ꝑcułit.
Qͦ dolore tactũ in ꝓximo excessisse. Qo audito
ta cũ finitimis Regibꝰ pace. cũ ingenti nauigio ⁊
in multitudine gͣui uenit in angliam ea m̃te ⁊
Itaq a sandwico cantiã. ⁊ iñ in doest saxoniã pg¬
diens omĩa cedib incendũsq fedabat. Nec młto
pꝰ aduentũ eiꝰ in insulam. edelfredꝰ Rex angloꝵ

Expanded text:
et uino studentem nichilque omnino de rebus bellicis coet uino studentem nichilque omnino de rebus bellicis cogitantem et ideo odiosum suis, ridiculum alienis; duces infidos, prouinciales ignauos et primo lituorum stridore cessuros. Erat autem Suanus in sanguinem pronus, nec multo ei hortamento opus fuit, quin statim nauibus paratis transitum maturaret. Inuasam igitur Angliam, cepit cedibus et rapinis urgere. Sed non in longum gauisus. In purificatione Edmundi depopulanti idem martyr per uisum apparuerit, leniterque de miseria suȩ gentis conuentum insolentique superbia respondentem in capite perculerit, quo dolore tactum in proximo excessisse. 21. Quo audito ta cum finitimis regibus pace, cum ingenti nauigio et in multitudine graui uenit in Angliam ea mente eItaque a Sandwico Cantiam et inde in Westsaxoniam progrediens omnia cedibus incendiisque fedabat. Nec multo post aduentum eius in insulam Edelfredus, rex Anglorum,
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tatĩ colla subic̾ent barbara feritate substrata.
Durat ad ħ tempꝰ ⁊ recens sangͥs. ⁊ integrũ cor¬
pꝰ. Et ne longũ faciam iam dimidiã pene par¬
tem regni. ferro flãma ⁊ ropina uastauerant.
ta negocia oscitabat. Et si q̃n ułcubito se con¬
ret᷑ actolłe. statĩ uł gͣuante desidia uł adut¬
sante fortuna miserabilit̾ recidebat. Fras¬
tabantq illũ ũbre fr̃nȩ. diras de capite ups
exigñtes inferias. Tandẽ inito ꝯsilio ut ba¬
lum pecunia leuaret᷑. pͥꝰ.xxiiiͦi. milia libit
pꝰ ñ młto.xxͣx. appñse. Sic iuxta ꝓpħiam
pitis fructꝰ. absumẽs ⁊ regñ opulentissins
ante. sius opib ⁊ diuiciis ex hauriens ⁊e
mungens. S necdũ maloꝵ finis. Hamda¬
nor incitam̃ttis. suanꝰ danomarchiȩ a
aĩatꝰ ut angliam peter& sue potestati eam
facili negocio subiecturꝰ. p̃claram is ẽẽ patͥan.
⁊ opimã. s Regẽ st̾c̾e ut pote hoĩem luxurie

Expanded text:
certatim colla subicerent, barbara feritate substrata. certatim colla subicerent, barbara feritate substrata. Durat ad hoc tempus et recens sanguis et integrum corpus. Et ne longum faciam, iam dimidiam pene partem regni ferro, flamma et rapina uastauerant. 19. ta negocia oscitabat. Et si quando uel cubito se conaretur attollere, statim uel grauante desidia, uel aduersante Fortuna, miserabiliter recidebat exagitabantque illum umbrȩ fraternȩ diras de capite ipsius exigentes inferias. Tandem inito consilio ut bellum pecunia leuaretur, prius .xxtiiiiior. milia libre post non multo .xxxta. appense. Sic iuxta prophetdam cespitis fructus absumens et regnum opulentissimum ante suis opibus et diuiciis exhauriens et emungens. Sed necdum malorum finis. 20. Nam Danorum incitamentis Suanus, Danomarchiȩ rex, animatus, ut Angliam peteret sue potestati eam facili negocio subiecturus: Preclaram enim esse patriam et opimam, sed regem stertere utpote hominem luxurie
Abbreviated transcription (Latin):
cio resũpsissent: ad suꝑiora reditũ. Taitꝰ aũt
timor angli s incesserat. ut nicħ minꝰ ꝙͣ de re-¬
siftñdo hostibꝰ cogitarent. Totã itaq ꝓuinti¬
am ab oriente uastantes. regẽ ad peccuniã
rediert̃. S ñ sic malũ qͥeuit. Nam sic̃ hydre
.ẜpenti młtoꝵ capitũ. uno capite succiso plura
repullulant: sic noui sẽꝑ hostes ꝯciuiũ suoꝵ ex¬
emplo ⁊ lucro ꝓuocati. ex danemarchia multi¬
plicato num̃o reu̾tebant᷑ in angliã. Reu̾si itaq
t̾̃cio occidñtalẽ ꝓuintiã adhuc intactã pessum
ded̾unt. eu̾sis monast̾iis. ⁊ exonia urbe incñsa.
cantia dep̃dationi data. cantuaria metͦpoli
ꝯflagͣta. Metͦpolitanꝰ qͦ beatꝰ elfegꝰ. lapidatꝰ ⁊
securi ꝑcussus. S omp̃s martyrẽ suũ glorifica¬
uiso miracło qͦ lignũ aridũ ip̃iꝰ sangͥne litũ sub noc̃¬
te una reuiruerat. c̾tatĩ in oscła d̾functi ruerent.

Expanded text:
cio resumpsissent, ad superiora reditum. Tantus autem cio resumpsissent, ad superiora reditum. Tantus autem timor Anglos incesserat, ut nichil minus quam de resistendo hostibus cogitarent. Totam itaque prouintiam ab oriente uastantes, regem ad peccuniam redierunt. 18. Sed non sic malum quieuit. Nam sicut hydre serpenti multorum capitum uno capite succiso plura repullulant, sic noui semper hostes conciuium suorum exemplo et lucro prouocati ex Danemarchia multiplicato numero reuertebantur in Angliam. Reuersi itaque tercio occidentalem prouintiam adhuc intactam pessum dederunt, euersis monasteriis, et Exonia urbe incensa, Cantia depredationi data, Cantuaria metropoli conflagrata, metropolitanus quoque beatus Elfegus lapidatus et securi percussus. Sed omnipotens martyrem suum glorificauiso miraculo, quo lignum aridum ipsius sanguine litum sub nocte una reuiruerat, certatim in oscula defuncti ruerent, 37u
Abbreviated transcription (Latin):
cato frẽ suo regnũ ad eptꝰ. anno dnĩce in carnõis
decce.lxxix. obsed̾ illd̾ potiꝰ ꝙͣ rexit annisxxx.¬
uii. Uite eiꝰ cursꝰ crudeł in pͥncipio. in medio
miser: in exitu tͣpis. Ignauiã eiꝰ p̃dix̾at dũstanꝰ
fedo nimis exẽplo admonitꝰ. Nam cũ pusiuncłm
baptizar& cͥꝯstantib ep̃is. ⁊ ille a.uii ꝓfluuio
in fontẽ sacrũ cacasset:. t᷑batꝰ archiep̃s tam
ꝓdigioso ⁊ ignominioso auspicio. ꝑ dm̃ inqͥt
regni illiꝰ sc̃s archimandrita migͣss a scł̃o. ue¬
nert̃ dani om̃s portꝰ infestantes. ⁊ leuitate
piratica uͥq disc̃rentes. Qd multis: Pꝰ mul¬
tam regni uastationẽ. ꝯmuni ꝯsilio repulli
st̃ argñto. qͥ ferro ñ pot̾ant. Itaq decẽ mila
librarũ argnti. dani accipientes abierunt.
Sic ad ignominiã suam angli lib̾tatẽ pec¬
cunta nundinati s̃. qͣ ab inuito aĩo nulla poᷤ¬
sit uiolentia extorq̃ri. Et tẽ qͥde barbari
paulisꝑ ab excursib cessauert̃. At cũ uires õ¬

Expanded text:
cato fratre suo regnum adeptus anno dominice incarnationis dcccc.lxxix obsedit illud potius quam rexit annis xxx.vii; uite eius cursus crudelis in principio, in medio 36u miser, in exitu turpis. Ignauiam eius predixerat Dunstanus fedo nimis exemplo admonitus. Nam cum pusiunculum baptizaret circumstantibus episcopis et ille alui profluuio in fontem sacrum cacasset, turbatus archiepiscopus tam prodigioso et ignominioso auspicio: “Per Deum”, regni illius sanctus archimandrita migrasset a seculo, uenerunt Dani omnes portus infestantes et leuitate piratica ubique discurrentes. Quid multis? Post multam regni uastationem conmuni consilio repulsi sunt argento, qui ferro non poterant. Itaque decem milia librarum argenti Dani accipientes abierunt. Sic ad ignominiam suam Angli libertatem peccunia nundinati sunt, quȩ ab inuito animo nulla possit uiolentia extorqueri. Et tunc quidem barbari paulisper ab excursibus cessauerunt, at cum uires o
Abbreviated transcription (Latin):
eret. in eod̃ẽ cubido ꝓditor elisus fauces. ⁊ ꝑfe
nestrã in tam̃sẽ fluuiũ p̃cipitatꝰ. indignã uitã
digna morte finiuit. his ã nob̃ ꝓlixiꝰ forsitan qͣm
multi uellent explicitis. ad litt̾am redeamꝰ. pͥꝰ
diosos lectores. qͥ ad pͥmũ lectõis in iciũ nause¬
antes añ pene desid̾ant fini qͣm pͥncipiũ ple¬

Expanded text:
eret, in eodem cubiculo proditor elisus fauces eam in Tamensem fluuium precipitatus – indignam uitam digna morte finiuit. 24. His a nobis prolixius forsitan quam multi uellent explicitis, ad litteram redeamus, prdiosos lectores, qui ad primum lectionis inicium nauseantes, ante pene desiderant finem, quam principium ple
Abbreviated transcription (Latin):
in opido isto int̾cipiat. Ibo itaq ei obuiã. ⁊ cũ eo
paciscar. fedꝰq ꝯponã. ne nob̾ det̾iꝰ ꝯtingat. Egͣssꝰ
itaq petiuit ex̾citũ. ⁊ exuta sp̃ẽ Gorlois. in ut̃¬
pendragon rediit. Hec mirũ magicis arcibꝰ id
fieri potuisse: cũ ⁊ beatꝰ clem̃s. petͥ apłi discipłs.
⁊ successor. referat faustiniano pr̃i fuo similia
accidisse. Nam cũ symon magꝰ ã cornelio cent᷑¬
one q̃ baptizau̾at petrꝰ ad suppliciũ q̃reret᷑.
ip̃e odio ip̃iꝰ clem̃tis ⁊ frm̃ eiꝰ fausti ⁊ faustini.

Expanded text:
in opido isto intercipiat. Ibo itaque ei obuiam et cum eo in opido isto intercipiat. Ibo itaque ei obuiam et cum eo paciscar fedusque conponam, ne nobis deterius contingat.” Egressus itaque petiuit exercitum et exuta specie Gorlois in Vtgon rediit. 27. Nec mirum magicis artibus id fieri potuisse, cum et beatus Clemens, Petri apostoli discipulus et successor, referat Faustiniano, patri suo, similia accidisse. Nam cum Symon Magus a Cornelio centurione, quem baptizauerat Petrus, ad supplicium quereretur, ipse odio ipsius C
Abbreviated transcription (Latin):
existimans cũ parua manu tõt armatis añ
munitionẽ suam se facili negotid p̃osse resiste
S res in ꝯͣriũ cessit. Nam cũ pugne aleã. ⁊ in¬
certos belli iactꝰ fuiss ad ortꝰ. in pͥmis int̾fecti
ip̃e. ⁊ eiꝰ socĩ om̃s ilico dissipati. ⁊̃ opidũ captũ.
opesq intꝰ inuente ñ eqͣ lance diuise. siqͥde qͥ
płꝰ pot̾at ut assolet plus rapiebat. Qͥbꝰ ꝑ ael
uenert̃ ñcii ad igernã. necẽ ducis.⁊ obsidiõs
euentũ indicantes. S cũ Regẽ in sp̃e Gorlois
inspexissent. erubescentes ad mirabant᷑ ipsũ
ꝙ̃ in obsidione int̾fectum deseruerant ita i¬
columẽ p̃uenisse. myst̾iũ oĩlini qd ei ꝯfecerat
ignorantes. Ad tales gͦ rumores arridebat
Rex ⁊ cũ his u̾b comitissam amplexabat᷑ dicũ
Nõ eqͥdẽ int̾fectꝰ sũ. s uiuo ut cernis. Doleo
tñ opidi mei destructionẽ. ⁊ socioꝵ int̾itũ.
Uñ nob̾ tim̃dũ ẽ ne suꝑueniat. Rex. nosq

Expanded text:
existimans cum parua manu tot armatis ante existimans cum parua manu tot armatis ante munitionem suam se facili negotio posse resistere. Sed res in contrarium cessit. Nam cum pugne aleam et incertos belli iactus fuisset adortus, in primis interfectus est ipse et eius socii omnes ilico dissipati et opidum captum opesque intus inuente non equa lance diuise, siquidem qui plus poterat, ut assolet, plus rapiebat. Quibus peractis uenerunt nuncii ad Igernam, necem ducis et obsidionis euentum indicantes. Sed cum regem in speciem Gorlois inspexissent, erubescentes admirabantur ipsum, quem in obsidione interfectum deseruerant, ita incolumem peruenisse, mysterium Merlini, quod ei confecerat, ignorantes. Ad tales ergo rumores arridebat rex et cum his uerbis comitissam amplexabatur dicens: “Non equidem interfectus sum, sed uiuo, ut cernis. Doleo tamen opidi mei destructionem et sociorum interitum. Vnde nobis timendum est, ne superueniat rex nosque
Abbreviated transcription (Latin):
adire opidũ pot̾is. ⁊ igernã uid̾e. Cũq Regi
ꝯsiliũ placuiss: cõmisit fid̾libus suis obsidionẽ.
clamq discessit. Et cũ se.m. medicaminibꝰ ꝯmi¬
siss. tͣnsmutatꝰ ẽ in spẽm Gorlois. Urfin uͦ alt̾atꝰ ẽ
in iordañ.m̃. aũ in bricolẽ u̾sꝰ. ita ut nemini
qͥ fuerant ẽẽ parerent. Aggͦssi gͥ iter ad opidũ.
illuc cũ crepuscło ꝑuenert̃. Indicato ociꝰ ianitori
ducem ad eẽ: aꝑte st̃ ianue ⁊ intͦmissi uiri. Qd
is aliud accidiss cũ ꝓrsꝰ Gorlois uid̾et᷑: Mansit
itaq Rex cũ igerna nocte illa ⁊ se desid̾ata
uoluptate refecit. genuitq illa nocte art̾um
illũ celeb̾rimis pꝰ mod uͥtutibꝰ ⁊ ingentibꝰ
tunhoꝵ ad uota ꝯfluentiũ adoreis toto orbe
re aggͥdit᷑ ⁊ obsessum ducẽ ad p̾liũ ꝓuocare
Qͥ dãpnũ głe ratꝰ si lacessitꝰ pedem ꝯferre diffu¬
geret. associatis ꝯmilitonib suis egredit᷑ fora

Expanded text:
adire opidum poteris et Igernam uidere.” Cumque regi adire opidum poteris et Igernam uidere.” Cumque regi consilium placuisset, commisit fidelibus suis obsidionem clamque discessit. Et cum se Merlini medicaminibus conmisisset, transmutatus est in speciem Gorlois, Vrfin uinus autem in Bricolem uersus, ita ut nemini, qui fuerant, esse parerent. Aggressi igitur iter ad opidum, illuc cum crepusculo peruenerunt. Indicato ocius ianitori ducem adesse, aperte sunt ianue et intromissi uiri. Quid enim aliud accidisset, cum prorsus Gorlois uideretur? Mansit itaque rex cum Igerna nocte illa et se desiderata uoluptate refecit genuitque illa nocte Arturum illum celeberrimis postmodum uirtutibus et ingentibus triumphorum ad uota confluentium adoreis toto orbe re aggreditur et obsessum ducem ad prelium prouocare. Qui dampnum gloriȩ ratus, si lacessitus pedem conferre diffugeret, associatis conmilitonibus suis egreditur foras,
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ acced̾e ualeamꝰ: Sitũ. i in mari. ⁊ undiq mi¬
rinis obicibꝰ eͥcũclusum. nec ẽ alter intͦstꝰ nͥ ꝙ̃ ra
pes p̃rupta ⁊ angusta p̃b&. cuiꝰ aditũ tres arna¬
ti milites ꝓhibe haud difficile q̃unt adu̾sꝰ omni
regni tui ex̾citum. at tñ si m̃. uates oꝑam dare
insist̾et. arbit᷑a ce ꝯsilio ip̃iꝰ desid̾atis posse frui
amplexibꝰ. Credulꝰ itaq Rex. iussit uocare. m̃ iã
regis astaret. iussus ẽ dare ꝯsiliũ qͦ Rex desid̾iũ
suũ explere uałet. Qͥ audita anxietate Regis.
motꝰ ẽ pietate: ⁊ ait ad eũ. Ut uoti ꝯpos ẽẽ ua¬
leas: utendũ ẽ nouis artibꝰ. ⁊ hactenꝰ in auditis.
Impͥmã tͥ medicaminibꝰ meis fig̾am Gorlois n
ut nicħ aliud ꝙͣ ip̃e Gorlois ꝑ omĩa uidearis. Urfino
aũ spẽm dabo iordani de tintagol qͥ est familia¬
ad ero comes itin̾is tui. sicq cũ ip̃o crespuscło

Expanded text:
sa est, accedere ualeamus. Situm enim in mari et undique masa est, accedere ualeamus. Situm enim in mari et undique marinis pes prerupta et angusta prebet, cuius aditum tres armati milites prohibere haud difficile queunt aduersus omnem regni tui exercitum. At tamen, si Merlinus uates operam dare insisteret, arbitror te consilio ipsius desideratis posse frui amplexibus.” Credulus itaque rex iussit uocare Merlinumregis astaret, iussus est dare consilium, quo rex desiderium suum explere ualeret. Qui audita anxietate regis motus est pietate et ait ad eum: “Vt uoti conpos esse ualeas, utendum est nouis artibus et hactenus inauditis. Imprimam tibi medicaminibus meis figuram Gorlois, ita ut nichil aliud quam ipse Gorlois per omnia uidearis. Vrfino autem speciem dabo Iordani de Tintagol, qui est familia H. comes itineris tui, sicque cum ipso crepusculo
Abbreviated transcription (Latin):
uastare incendio. At Gorlois uidens se tante młti¬
tudini armatoꝵ. imparẽ. ñ ẽ ausus ꝯgͥdi cũ Rege.
s unũ p̃elegit. munire uidł opida sua. donec sub¬
sidiũ qd̾ expectabat ab hyb̃nia suscepiss Et cũ ma¬
gis ꝓ ꝯiuge sua ꝙͣ ꝓ seip̃o anxiaret᷑. posuit eam
in opido tintagol in littore maris. qd̾ ꝓtutiori
refugio habebat. Ip̃e uͦ ingressꝰ est castellũ du¬
g̾et. Qd̾ cũ Regi nuntiatũ fuiss. petiũ opidum
qͦse Gorlois ĩmiserat. ⁊ obsedit illd̾. omẽmq adi¬
sũ eiꝰ p̾clusit. Em̃sa tandẽ ebdomada cũ amore
igerne inpatient̃ arderet. uocauit urfin de¬
u qd̃ mortẽ nullomͦ se posse euad̾e existimar&
nͥ igerne amplexibꝰ frueret᷑. Ad hibet gͦ ꝯsili¬
um qͦ uoluntatẽ suam expleret. Alioqͥn int̾nis
anxietatibꝰ int̾iret. adħ urfin. Et qͥs inqͥt tibi
ꝯsiliari ualebit. cũ nulla u ad opidũ illd̾ in qͦ clai¬

Expanded text:
uastare incendio. At Gorlois uidens se tante multiuastare incendio. At Gorlois uidens se tante multitudini armatorum imparem, non est ausus congredi cum rege, sed unum preelegit, munire uidelicet opida sua, donec subsidium, quod expectabat ab Hybernia, suscepisset. Et cum magis pro coniuge sua quam pro seipso anxiaretur, posuit eam in opido Tintagol in littore maris, quod pro tutiori refugio habebat. Ipse uero ingressus est castellum Dueret. Quod cum regi nuntiatum fuisset, petiuit opidum, quo se Gorlois inmiserat, et obsedit illud omnemque aditum eius preclusit. Emensa tandem ebdomada cum amore Igerne inpatienter arderet, uocauit Vrfin deet quod mortem nullomodo se posse euadere existimaret, nisi Igerne amplexibus frueretur; adhiberet ergo consilium, quo uoluntatem suam expleret, alioquin internis anxietatibus interiret. Ad hoc Vrfin: “Et quis”, inquit, “tibi consiliari ualebit, cum nulla ui ad opidum illud, in quo clau
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝯiugibꝰ ⁊ filiabꝰ leto aĩo ꝯuenirent. Aderat
int̾ cet̾os Gorlois dux cornubiȩ cũ igerna ꝯiuge
cutꝰ pulcͥtudo om̃es bͥtannie mulieres suꝑ abat.
re ip̃iꝰ ad eo ut ppositis cet̾is. totã intentionẽ
suam ad illam intend̾et. Cui soli fercła incessant̾
dirigebat. arridñs ei freqñt᷑. ⁊ iocosa u̾ba int̾¬
serens. Qͦ ꝯꝑto maritꝰ. zelotipie furore incens.
statĩ exiuit ã curia. & sine licentia cũ uxore dis¬
cessit. nemine asistentiũ eũ reuocare ualente.
dũ id solũ tim̾et amitt̾e q suꝑ omĩa diliget at. Ira¬
tꝰ itaq Rȩx ꝑ missos suos p̃cepit ei iedire in cu¬
riam. ut de Regali in iuria reditudinẽ ei fac̾et
coram ducibꝰ ⁊ magistr tibꝰ regni. Cui cii parere
ip̃iꝰ nͥ ad satissactionẽ cũ festinatione redir&. d
ille pluris hñs igernã ꝙͣ t̾ram. surda aure ꝑge¬
bat. Nec distulit Rex collecto excercitũ eũ ꝑsequꝰ.

Expanded text:
cum coniugibus et filiabus leto animo conuenirent. Aderat cum coniugibus et filiabus leto animo conuenirent. Aderat inter ceteros Gorlois, dux Cornubiȩ, cum Igerna, coniuge, cuius pulcritudo omnes Britannie mulieres superabat re ipsius, adeo ut postpositis ceteris totam intencionem suam ad illam intenderet. Cui soli fercula incessanter dirigebat, arridens ei frequenter et iocosa uerba interserens. Quo conperto maritus zelotipie furore incensus, statim exiuit a curia et sine licentia cum uxore discessit, nemine asistentium eum reuocare ualente, dum id solum timeret amittere quod super omnia diligebat. Iratus itaque rex per missos suos precepit ei redire in curiam, ut de regali iniuria rectitudinem ei faceret coram ducibus et magistratibus regni. Cui cum parere ipsius, nisi ad satisfactionem cum festinatione rediret. Sed ille pluris habens Igernam quam terram surda aure pergebat. Nec distulit rex collecto exercitu eum persequi,
Abbreviated transcription (Latin):
Uer̃ ido qͦ s ip d̾ gestis arti ñ libent̃ audiat uł
loqͣtur. Usq ad eo ie in admiratione hoĩbn
habita ẽ eiꝰ ⁊ uita ⁊ gesta ut nec gn̾atio eius
aut ꝯceptꝰ miracłi nouitate caruerit. D ide
tunũ euolu̾e. Mortuo itaq aurelio ambrosio
cũ gͥmanꝰ eiꝰ ut̃pendragoi a clero ⁊ ipło erectꝰ
fuiss in regẽ: cepit diriss. mispͣliis saxonicas
amissas possessiones ciuibꝰ restituere. Deniq in¬
t̃fectis pascem io filio hengisti. ⁊ Gillomino hy¬
b̃ñiȩ rege. qͥ iuncto ũbone gͣuissimis irruptid̃ibꝰ
aqͥlo nares bͥtannie ꝓuincias. ferro. p̃da. incendn
oeuastabant. octa qͦ ⁊ cosa. rediuiua bella moũ¬
tibꝰ captis ⁊ incarc̾atis. cũ paschał. sollẽnitas im¬
min̾et p̃cepit ut pͥncipes regni londoniã ꝯue¬
nirent. ut se ibi cũ oũim exultatõne ⁊ ꝯmu¬
ni tũpho regio diademate insignir&. Et factũe̾
tta ut aer disposuit ⁊ p̃cepit. ita ut młti nobiliũ

Expanded text:
estis Arturi non libenter audiat, uel loquatur? Vsque adeo enim in admiratione hominum habita est eius et uita et gesta, ut nec generatio eius aut conceptus miraculi nouitate caruerit. Quod qtunum euoluere. 24. Mortuo itaque Aurelio Ambrosio cum germanus eius Vterpendragon a clero et populo erectus fuisset in regem, cepit dirissimis preliis Saxonicas amissas possessiones ciuibus restituere. Denique interfectis Pascentio, filio Hengisti, et Gillomino, Hyberniȩ rege, qui iuncto umbone grauissimis irruptionibus aquilonares Britannie prouincias ferro, preda, incendio deuastabant, Octa quoque et Cosa rediuiua bella mouentibus, captis et incarceratis, cum paschalis sollennitas immineret, precepit, ut principes regni Londoniam conuenirent, ut se ibi cum omnium exultatione et conmuni triumpho regio diademate insigniret. 25. Et factum est ita, ut rex disposuit et precepit, ita ut multi nobilium
Abbreviated transcription (Latin):
spice forme in duo emisꝑia fissis. ip̃a emisꝑia cͥꝯ¬
cidi ac rotundari p̃cepit. ad c̾tũ pondꝰ. ꝑabit mil¬
uor rapacitas. ⁊ dentes lupoꝵ ebetabunt᷑. ꝑ mil¬
uos  lupos p̾dones sigͥcat ⁊ tirannos. qͦr dep̃datio
leonis in eq̾reos pisces tñsformabunt᷑. Seruat leo¬
nis metaphorã. henrici Reg̃ filios. tatulos leonis ap¬
ꝑellans. sic̃ ip̃m leonẽ iusticie ñ cupauit. At itaq.
Siotuli leonis in eqͦreas pisces tͣnsformabtint. Qd aq

Expanded text:
sperice forme in duo emisperia fissis, ipsa emisperia circonsperice forme in duo emisperia fissis, ipsa emisperia circoncidi ac rotundari precepit ad certum pondus. 18. Peribit miluorum rapacitas et dentes luporum ebetabuntur. Per miluos et lupos predoneleonis in equoreos pisces transformabuntur. Seruat leonis metaphoram Henrici regis filios catulos leonis appellans, sicut ipsum leonem iusticie nuncupauit. Ait itaque: Catuli leonis in equoreos pisces transfor
Abbreviated transcription (Latin):
nudꝰ ad suspendiũ ibat. delicatã ac tenerã carnẽ
freqñtib suꝑ acutissimas petras genuflexioniꝰ
me d̾s hodie in exitu mortis abomĩ malo libars
dignet᷑. ut de re ista de qͣ accusor in nocens sũ ⁊ĩ¬
munis. Et qͥd̾e scio qd̾ sentñtia in me plata a fade
Regis. ñ reuocabit᷑. s uolo uos om̃s in nocentiȩ ma
ad mirando forcitudinis spectacło ut nec gemitũ
moriturꝰ emit̾t&. nec moriens saltẽ suspiriũ ꝓd̾e
dep̃hñdet᷑. Pedes latͣntiũ truncabunt᷑. pacẽ habe¬
bt̃ fere. humanitas suppliciũ dolebit. ħ ẽ qd̾ dic̃.
feras ꝙ pacẽ habit᷑as. s humanitatẽ supplicia do¬
lit᷑am. Pedes itaq Rex canibꝰ truncari p̃cepit. ne
feras ac bestias saltuũ inseqͥ uł caꝑe possent. Seqr̃.
findet᷑ forma ꝯm̃cii. dimidiũ rotundũ erit. hẽ qd̾
dicẽ. Nũmis qͥbꝰ ꝯm̃cia tociꝰ regni fiebant. ꝑ mediũ

Expanded text:
nudus ad suspendium ibat delicatam ac teneram carnem nudus ad suspendium ibat delicatam ac teneram carnem frequentibus super acutissimas petras genuflexionibus nquit, “me Deus hodie in exitu mortis ab omni malo liberare dignetur, ut de re ista, de qua accusor, innocens sum et immunis. Et quidem scio, quod sententia in me prolata a facie regis non reuocabitur, sed uolo uos omnes innocentiȩ meȩ admirando fortitudinis spectaculo, ut nec gemitum moriturus emitteret, nec moriens saltem suspirium prodere deprehenderetur. Pedes latrantium truncabuntur, pacem habebunt fere, humanitas supplicium dolebit. Hoc est quod dicit: Feras quidem pacem habituras, sed humanitatem supplicia dolituram. Pedes itaque rex canibus truncari precepit, ne feras ac bestias saltuum insequi uel capere possent. Sequitur: 17. Findetur forma commercii, dimidium rotundum erit. Hoc est quod dicit: Nummis, quibus commercia tocius regni fiebant, per medium
Abbreviated transcription (Latin):
Uenatiões sub tanta int̾minatione. ꝓhibuit. ut
u̾bi grã capitale eẽt siqͥs c̾ũu p̃ndidiss Q tñ
uenandi ꝓhibitio ñ ã henrico s ã p̃decessore eiꝰ
cipũ in se incitauit inuidiã. ut sepe gtͣ eiꝰ salu¬
tẽ unanimi ꝯspiratiõe iurarent. Qorũ unꝰ Ro¬
b̾tꝰ noĩe. comes hũbͦnensiũ oita int̾ ip̃m ⁊ Re¬
gẽ ñ modica ꝯtentione u̾boꝵ in ꝓuintiã sui n¬
ris abiit. magna adu̾sꝰ dñm suũ segẽ molimi¬
na conaturꝰ. S Will̃o Rege eiꝰ uestigia euestigio sub-
cans. ex testicłatꝰ ẽ. ⁊ luminibꝰ od̃oꝵ orbatꝰ. Multos
illa delatio magne nobłitatis ⁊ ꝓbitatis uiros. ⁊i aꝯ
cinnate factioĩs ꝯspiratiõe in nocentes inuoluit.
De qͦͣ num̾o fuit ⁊ wilłs de alderiar. ipeciose ad¬
modũ ꝑsone hõ ⁊ compat̃ ip̃iꝰ reg̃. Is patiblo affigi
iussus. osmundo ep̃o salesbie ꝯfessus. ⁊ ꝑ omẽs eccł̃as
oppidi flagellatꝰ. Itaq disꝑsis ad pauꝑes uestibꝰ sus

Expanded text:
n. P. sub tanta interminatione prohibuit, ut uerbi gratia capitale esset, siquis ceruum prendidisset. Que tamen uenandi prohibitio non a Henrico sed a predecessore eiuscipum in se incitauit inuidiam, ut sepe contra eius salutem unanimi conspiratione iurarent. Quorum unus, Robertus nomine, comes Humbronensium, orta inter ipsum et regem non modica contentione uerborum in prouintiam sui iuris abiit, magna aduersus dominum suum regem molimna conaturus. Sed Willelmo rege eius uestigia e uestigio subsecans, extesticulatus est et luminibus oculorum orbatus. Multos illa delatio magne nobilitatis et probitatis uiros et a concinnate factionis conspiratione innocentes inuoluit. De quorum numero fuit et Willelmus de Alderiar, speciose admodum persone homo et compater ipsius regis. Is patibulo affigi iussus, Osmundo episcopo Salesberie confessus et per omnes ecclesias oppidi flagellatus, itaque dispersis ad pauperes uestibus suis,
Abbreviated transcription (Latin):
lientib. Par̾ receptacła sua munire. par furtiua s¬
p̃das ag̾e. par̾ nouũ regẽ iãiãq circ̃spice̾. Paucirꝰ¬
ticanoꝵ cadauer in reda caballaria ꝯpositũ u into¬
niam in ep̃atum deuexere cͦore undatm ꝑ totã
uiam stillante. Ibi multo qͥdẽ ꝓcerũ ꝯuentu. s
paucoꝵ planctu t̾re mandatũ infra ambitũ tͦris.
Nec defuert̃ opiniones qͦxdã dicñtiũ ruinã tͣris
q̃ pꝰea accid̾̃ peccĩs illiꝰ ꝯtigisse. qd̾ in iuria fui̾t illũ
sacͦ tumłari in loco. qͥ tota uita petulans. ⁊ lubcꝰ.
moriens ⁊̃ uiatico caruerit. xͥano. Obiit aũ anno
dnĩce in carnatõis. mͦ cͦ. regni.xiii. uite qͣdragesimo.
Ingñtia p̃sumens ⁊ ingñtia si pn̾sa parcarũ euolue.
uł uiolñtiã fortune abrũpe potuiss ⁊ eluctari fac¬
turꝰ. uir stipñdiariis militibꝰ ꝓ copia donatiuoꝵr
radebat ñ plangñdꝰ. Qͦ mͦ aũ iuxta m̃lin uatici¬

Expanded text:
iuentibiuentibuum regem iamiamque circumspicere. Pauci rusticanorum cadauer in reda caballaria conpositum Wintoniam in episcopatum deuexere cruore undatim per totam uiam stillante. Ibi multo quidem procerum conuentu, sed paucorum planctu, terre mandatum infra ambitum turris. Nec defuerunt opiniones quorundam dicentium ruinam turris, que postea accidit, peccatis illius contigisse, quod iniuria fuerit illum sacro tumulari in loco, qui tota uita petulans et lubricus moriens etiam uiatico caruerit christiano. Obiit autem anno dominice incarnationis.moco., regni .xiii., uite quadragesimo, ingentia presumens et ingentia, si pensa Parcarum euoluere uel uiolentiam fortune abrumpere potuisset et eluctari, facturus. Vir stipendiariis militibus pro copia donatiuorumradebat, non plangendus. Quomodo autem iuxta Merlini uatici
Abbreviated transcription (Latin):
iret. suad ñtib amicis ne suo dispñdio sõnior
u̾itatẽ exꝑiret᷑. Itaq ante cibũ uenatu abstinuit.
Pꝰ cibũ aũ in siluã ꝯtendit paucis comitatꝰ qͦx fami¬
liarissimꝰ erat ei galt̾iꝰ cognom̃to tirels. Is cet̾is ꝑ
morã uenatioĩs qͦ q̃nq casus tułat disꝑsis. solꝰ cũ eo
remanserat. Itaq aex ceruo ante se tͣnseuntz ex¬
tento neruo ⁊ emissa sagitta uulnꝰ inflixit. Quẽ
fugientẽ acie ocłoꝵ ꝓseqͥt᷑. opposita manu ꝯtͣ radi¬
oꝵ solariũ uiolñtiã. Tc̃ galteriꝰ pulcrũ faciꝰ aĩo
part̾iens ut Rege alias utt̾im intento. ip̃e altum
li ar̃dine tiecit. Sauciꝰ ille nullũ u̾bum emisit. ẜli¬
gnosagitȩ qͣntũ extͣ corpꝰ extabat esfracto. morꝙ
supͣ uulnꝰ cadens mortẽ accełauit. ħ saltium insi¬
um ⁊ casu fecisse uulgaris ⁊ pene õĩum una opinis
bñficio calcarium ꝓbe euasit. s uͭ fuit qͥ ꝑsegret.¬

Expanded text:
iret, suadentibus amicis, ne suo dispendio somniorum iret, suadentibus amicis, ne suo dispendio somniorum ueritatem experiretur. Itaque ante cibum uenatu abstinuit. 45. Post cibum autem in siluam contendit paucis comitatus, quorum familiarissimus erat ei Galterius cognomento Tirels. Is, ceteris per moram uenationis quo quenque casus tulerat dispersis, solus cum eo remanserat. Itaque rex ceruo ante se transeunti extento neruo et emissa sagitta uulnus inflixit. Quem fugientem acie oculorum prosequitur opposita manu contra radiorum solarium uiolentiam. Tunc Galterius pulcrum facinus animo parturiens, ut rege alias interim intento, ipse alteruli arundine traiecit. Saucius ille nullum uerbum emisit, sed ligno sagittȩ quantum extra corpus extabat effracto moxque supra uulnus cadens mortem accelerauit. Hoc Galterium inscium et casu fecisse uulgaris et pene omnium una opinio beneficio calcarium probe euasit. Nec uero fuit, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cubicłarios a se ñ disced̾e. s sec̃ uigilare. Ma¬
ne monachꝰ qͥdam tͣnsmarinꝰ reculit rob̾to filio
hamõis uiro magnatũ pͥncipi sõniũ qd̾ eadẽ
nocte de Rege uid̾at mirabile ⁊ horrend̃. qd̃
uidł in eccłiam qͣndã uen̾it suꝑbe atq ferocit̾
ut solitꝰ erat mͥstantes aspiciens. Deiñ cruci¬
fixũ mordicꝰ app̃hñdens. brachia illi ⁊ crura
corroserit. Qd̾ cũ diu crucifixꝰ tołasset. ita tandẽ
Regẽ depulit: ut cad̾ & supinꝰ in t̾ram. Ex cuiꝰ
ore iacentis tã in m̃sa flãma exibat. ut sũmeoꝵ¬
uoluminũ orbes syd̾a lamb̃e uiðent᷑. Qd̾ sõniũ
sob̃tꝰ neqͣꝙͣ neglectui hñdũ arbitͣtꝰ. ilico Regi cui
a secretis erat intulit. At ille cachinnos in gemi¬
nans. monachꝰ ẽ inqͥt. ⁊ causa nũmoꝵ sõniat.
Date ei centũ solidos ne frust sõniau̾it. Mul¬
tũ tñ motꝰ diu cunctatꝰ ẽ an in siluã sic̃ intend̾at

Expanded text:
et cubicularios a se non discedere, sed secum uigilare. Maet cubicularios a se non discedere, sed secum uigilare. Mane monachus quidam transmarinus retulit Roberto filio Hamonis uiro magnatum principi somnium, quod eadem nocte de rege uiderat mirabile et horrendum, quod uidelicet in ecclesiam quandam uenerit superbe atque ferociter ut solitus erat, circumstantes aspiciens, deinde crucifixum mordicus apprehendens brachia illi et crura corroserit. Quod cum diu crucifixus tolerasset, ita tandem regem depulit, ut caderet supinus in terram. Ex cuius ore iacentis tam inmensa flamma exibat, ut fumeouoluminum orbes sydera lambere uiderentur. Quod somnium Robertus nequaquam neglectui habendum arbitratus, ilico regi, cui a secretis erat, intulit. At ille cachinnos ingeminans: “Monachus est”, inquit, “et causa nummorum somniat. Date ei centum solidos, ne frustra somniauerit”. Multum tamen motus diu cunctatus est, an in siluam, sicut intenderat
Abbreviated transcription (Latin):
in qͥt duo drãcones qr alt̃ spicło inuidie suffoca¬
sub ũbrã regĩ nominis redit᷑um. Qd̾ qͣłr acid̾it:
uideamꝰ. Will̃s itaq Rex cũ ꝓ intolerabil ani¬
mi sui suꝑbia ⁊ pessimis moribꝰ siuis. in uisus
eẽt celo ⁊ t̾re. ut pote qͥ nec dm̃ tim̃et ñ hoĩt
reuereret᷑ suꝑ omĩa mala sua adiec̃ sc̃m anselmũ
cantuariensẽ archiep̃m a ꝓpͥa sede expelłe ꝓo
ribꝰ em̃dandis ausus ad mon̾e fuisset. Cũ itaꝙ
ad nauigasset in franciã atq in ea ꝑ aliqͥt t̾y
moratꝰ fuiss adiit hugonẽ cluniacensẽ albem
magni m̃iti uirũ. qͣtinꝰ ei q̃relas curaꝵ suaꝵ
ing̾eret. Int̾ ħ cũ de Rege willo. fmo in medio
uolu̾et᷑. ait abbas. Exima nocte illũ uidi an
tͥbunal dñi ductũ ⁊ adiudicatũ. libratoq indi¬
nẽ emitt̾e. radiũq cruoris in celũ usq ꝓten¬
sũ lucẽ obnubilare. u diẽ int̃polare. Ita ꝯclana¬
ta scã maRia sõno excussus. lum̃ inferri p̾cepit.

Expanded text:
inquit, duo dracones, quorum alter spiculo inuidie suffocasub umbram regii nominis rediturum. Quod qualiter acciderit, uideamus. 43. Willelmus itaque rex cum pro intolerabili animi sui superbia et pessimis moribus suis inuisus esset cȩlo et terrȩ, utpote qui nec Deum timeret nec hominem reuereretur, super omnia mala sua adiecit sanctum Anselmum Cantuariensem archiepiscopum a propria sede expellere, rauis moribus emendandis ausus admonere fuisset. Cum itaque adnauigasset in Franciam atque in ea per aliquot tempus moratus fuisset, adiit Hugonem Cluniacensem abbatem magni meriti uirum, quatinus ei querelas curarum suarum ingereret. Inter hec, cum de rege Willelmo sermo in medio uolueretur, ait abbas: “Proxima nocte illum uidi ante tribunal Domini ductum et adiudicatum, libratoque iudinem emittere radiumque cruoris in celum usque protensum lucem obnubilare et diem interpolare. Ita conclamata Sancta Maria somno excussus lumen inferri precepit
Abbreviated transcription (Latin):
gis angloꝵ. sic̃ sc̃s dunstanꝰ ꝓpħica deñciatio¬
ne ei p̃dix̾at. Nam tũ ꝑempto frẽ suo eduar¬
do. tͥb annis rer̃ potito edelredꝰ suffragio el¬
frede matͥs suȩ q̃ nou̾cali odio filiastrũ suũ p̾¬
fatũ uidi̾ eduard̃ Regẽ ꝑ clientes sicarios ne¬
cari fec̾at corona  regni assum̃e festina¬
r&. cong̾gatis pͥncipib regni. uocat̃ ẽ sc̃s dũ¬
stanꝰ. ut Regẽ iure archiep̃i coronaret᷑. Q dia
totis medullis haustũ pleao ore in ħ u̾ba effur.¬
d̾et dicñs. Qͥa ꝑ mortẽ frĩs tui aspirat ad
regnũ: ꝓptea audi u̾bum dñi. N delebtur uec-¬

Expanded text:
regis Anglorum, sicut Sanctus Dunstanus prophetica denunciatione ei predixerat. Nam cum perempto fratre suo Eduardo tribus annis rerum potito Edelredus suffragio Elfrede, matris suȩ, que nouercali odio filiastrum suum, prefatum uidelicet Eduardum regem, per clientes sicarios necari fecerat, coronam regni assumere festinaret, congregatis principibus regni uocatus est Sanctus Dunstanus, ut regem iure archiepiscopi coronaret. Qui diatotis medullis haustum pleno ore in hec uerba effunderet dicens: “Quia per mortem fratris tui aspirasti ad regnum, p
Abbreviated transcription (Latin):
s suffraganeoꝵ suoꝵ obformidabilẽ Regii pectoris
indignationẽ omni auxilio destitutꝰ nullo gn̾e e
m̃dare ualer&: pat̾o solo uale faciens sponte disces
it. Qͥ cũ iã mare intͣturꝰ eẽt. atq in galliam naus¬
gat᷑us. tanꝙͣ publicꝰ lat᷑ missis apparitoribꝰ. ⁊egis
uidł satellitibꝰ expilatꝰ ẽ. euacuatis manticis eiꝰ
⁊ bulgis qͦuł solo sol iste ꝯspicuus nicħ ũꝙͣ ꝯspe¬
xit indigniꝰ. Ueñ tñ in franciã ex haustꝰ ⁊ in ops.
exulnobił cũ qͦ omĩs religio ex anglia exulabat.

Expanded text:
sed suffraganeorum suorum ob formidabilem regii pectoris sed suffraganeorum suorum ob formidabilem regii pectoris indignationem omni auxilio destitutus, nullo genere emendare ualeret, patrio solo ualefaciens sponte discessit. Qui cum iam mare intraturus esset atque in Galliam nauigaturus, tanquam publicus latro missis apparitoribus, regiis uidelicet satellitibus, expilatus est euacuatis manticis eius et bulgis, quo uel solo sol iste conspicuus nichil umquam conspexit indignius. Venit tamen in Franciam exhaustus et inops, exul nobilis, cum quo omnis religio ex Anglia exulabat.