comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita snt paulũ eꝗd̾ deme de pͥcabor & petam aurlis ut ra que dicam non
deniemoꝵ ipo ied de pratore ditere putetis. Ego enisum is qui cũ sũmo
studio patris im purritia doctus eẽm q inf̾orũ ingenii tantũ qua̾tum ip̃e
sencio non tantũ quata ip̃e forsitam uobis uidear detulisse nõ possim di¬
cere me hec que nũc complectar ꝑuide ut dicam diicenda ẽẽ didicisse
quippe qui omiu maturune ad publicas cãs acresieri annosq natus
unũ & xx nobilisumũ hominẽ & eloque̾tssimũ i iuditiu̾ uocarim cui
asia cum eẽm equaem t̾ere ex Achadenua rethorẽ natus metrodoru
illum de cuius memoria comemorauit Antonius. Et inde decedñs A¬
thenis ubi egn diuciꝰ eẽm moratus nisi a theniensi ip misteria nou refe¬
r& ad que biduo serius ueneram ib̾ censuissem. Quare hoc ip comꝑlet¬

Expanded text:
ita sint, paululum equidem de me deprecabor et petam a vobis, ut ea, quae dicam, non ita sint, paululum equidem de me deprecabor et petam a vobis, ut ea, quae dicam, non de memet ipso, sed de oratore dicere putetis. Ego enim sum is, qui cum summo studio patris in pueritia doctus essem et in forum ingeni tantum, quantum ipse sentio, non tantum, quantum ipse forsitan vobis videar, detulissem, non possim dicere me haec, quae nunc complector, perinde, ut dicam discenda esse, didicisse; quippe qui omnium maturrime ad publicas causas accesserim annosque natus unum et viginti nobilissimum hominem et eloquentissimum in iudicium vocarim; cui Asia cum essem, aequalem fere meum ex Academia rhetorem nactus, Metrodorum illum, de cuius memoria commemoravit Antonius; et inde decedens Athenis, ubi ego diutius essem moratus, nisi Atheniensibus, quod mysteria non referrent, ad quae biduo serius veneram, suscensuissem; qua re hoc, quod complec
Abbreviated transcription (Latin):
sie atis his & que dica uoliutis ame er irigon quodi ouitore ine¬
soq campo in exiguum sane girũ compellitis. Sinueterem ilum peridr̃
damastis aut uobis hxc Carneatdia aut illa Aristotrlria us romprehx dẽ¬
da est. Nanq ut ante dixi ueteres illi uiq ad iõcratem om̃em om̃ĩu re¬
sociati ut expositi a Socrate deserti a doctis & deniceps a Socratiasite
ominib phi eloquẽcia despexerũt oratores sapĩam neq quicqͣ ex alte¬
rius ꝑte tetigerũt niũ ꝙ illi abhis aut ab illis hi mutuarentur. Ex quo
promiscur haurir&e u manere impristina .umiuone uoluisioe. Sedut
pontifices ueteres ꝓp sacrititiorũ multitudine tris uiros epulones ẽe̾ uo¬
iuerũt tum eeñt ip̃i anima ut & illud ludorũ epulare sacriticiũ fateroe
institut ut ĩotratici ase carum actores & arouũ phie nomine seperauert¬
cum ueteres ditendi & intłigendi miritica societate ẽẽ uoluisioe. Que cũ

Expanded text:
is etiam, quae dici voluistis a me, ex ingenti quodam oratorem immensoque campo in exiguum sane gyrum compellitis. Sin veterem illum Periclem damastis, aut vobis haec Carneadia aut illa Aristotelia vis comprehendenda est. Namque, ut ante dixi, veteres illi usque ad Socratem omnem omnium resociati, ut exposui, a Socrate diserti a doctis et deinceps a Socraticis item omnibus philosophi eloquentiam despexerunt, oratores sapientiam, neque quicquam ex alterius parte tetigerunt, nisi quod illi ab his aut ab illis hi mutuarentur; ex quo promisce haurirent, si manere in pristina communione voluissent. Sed ut pontifices veteres propter sacrificiorum multitudinem tris viros epulones esse voluerunt, cum essent ipsi a Numa, ut etiam illud ludorum epulare sacrificium facerent, instituti, sic Socratici a se causarum actores et a communi philosophiaerificam societatem esse voluissent. Quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ & sentencie atii eloque̾tie pricipe̾ inscenatu im ipło intaĩs pulilicis ẽc̃
tur iede quo aggredi cupia s in ortulis quiestoe sius. utn urlt. ubi &
recubans mollit̾ ac dellicate nos auocat a rostria uudicii acuria forrasse
sipientꝰ ac p̾sertim are pl. Uerũ ẽi nõ quero nuc qͥ uit płria uerisuina¬

Expanded text:
cem et sententiae acem et sententiae atur inde, quo adgredi cupiet, sed in hortulis quiescet suis, ubi vult, ubi etiam recubans molliter et delicate nos avocat a Rostris, a iudiciis, a curia, fortasse sapienter, hac praesertim re publica. Verum ego non quaero nunc, quae sit phi
Abbreviated transcription (Latin):
orti a socrate ꝙ ex aliꝰ uariis & diu̾sis & ĩ om̃e ꝑte dit̾usis dis̃putatio¬
niln alius aliud apprenderat proseniinat st̃ qiͣ fanulie disenciẽtes inter
iẽ & muultũ diunte & dicpares cum tamen omnes se phi Socritieos de di¬
ci uela̾ & ẽc arbitrarentur. ac primo ab ipo platie Aristuteles & xenocir¬
tes quorũ alter ꝑipatenicoru alter achadenne nom obtnunt. deinde al
intutene qui pacientiam & duricia iͥ socratioo sermone maxime ad amait.
Cinci primũ deinde stoia. tum ib Aristipo que ille magis uoluptarie dis¬
putacio̾a delectarant. Cirenaica phu manauit qua ille & ciꝰ posteri deten¬
derant. hi qui niie ueluptate omiia mecuitur dii uereauliꝰ id igut nec di¬
Erctricorii Friliorii: as egaricorui. pirtoneorũ. Sed calorũ ui & dispu¬
suscepit patrociniu uoluptatis & si cui ueri ideatur procul abest tũ ali eo
uiro quẽ querimus & que auctore publia ancilii x regende ciuitatis du¬

Expanded text:
re a Socrate, quod ex illius variis et diversis et in omnem partem diffusis disputationibus alius aliud apprehenderat, proseminatae sunt quasi familiae dissentientes inter se et multum disiunctae et dispares, cum tamen omnes se philosophi Socraticos et dici vellent et esse arbitrarentur. Ac primo ab ipso Platone Aristoteles et Xenocrates, quorum alter Peripateticorum, alter Academiae nomen obtinuit, deindeAntisthene, qui et patientiam et duritiam in Socratico sermone maxime adamarat, Cinici primum, deinde Stoici. Tum ab Aristippo, quem ille magis voluptarie disputationes delectarant, Cirenaica disputatio manavit, quam ille et eius posteri e omnia metiuntur, dum verecundius id agunt, nec diEretricorum, Erilliorum, Megaricorum, Pyrrhoneorum; sed ea horum vi et dispulosophia, quae suscepit patrocinium voluptatis, etsi cui vera videatur, procul abest tamen ab eo viro, quem quaerimus et quem auctorem publici consili et regendae civitatis du
Abbreviated transcription (Latin):
derat. Attamen qui de pratore nolus disputadus est de suino onune
dica necce̾r est. Uis e̾i & natura rei niũ ꝑt̾rita aute ccłus poitur qualis &
quata ñt intłĩgi non poteit. Mde autem catulle fateor neq hocdie in ulis
ubris & cum itis ixnirula inuere. Nec uo ud ꝙ tu reae comenusti
ulum unqͣ Habuuie ĩe poitum tempꝰ id discendũ ac titu tribuisie dcetrĩe

Expanded text:
deret. Ac tamen, quoniam de oratore nobis disputandum est, de summo oratore dicam necesse est; vis enim et natura rei, nisi perfecta ante oculos ponitur, qualis et quanta sit intellegi non potest. Me autem, Catule, fateor neque hodie in istis libris et cum istis hominibus vivere nec vero, id quod tu recte commeministi, ullum umquam habui
Abbreviated transcription (Latin):
rorib exdusi aut uoluntite iua trciati tõtus se ani ad prtas alii aa gronie¬
nros alii ad niusicos cõtuleriit. alii oe ut diatetiti nonu̾ ũbi ipͥ itudium lu¬
dumq repererũt. Atq ĩlus artun que repte it ut puerorũ mentes at
humnanitatem fingerentur atiiz uirtutẽ om̃e tempꝰ itu etites sius atẽr¬
serũt. Sed ꝙ erãt quidã hi que muan qui aut ĩ rempd proptrrancipitt̃

Expanded text:
i ad poetas, alii ad geometras, alii ad musicos contulerunt, alii etiam, ut dialectici, novum sibi ipsi studium ludumque pepererunt atque in eis artibus, quae repertae sunt, ut puerorum mentes ad humanitatem fingerentur atque virtutem, omne tempus atque aetates suas consumpserunt. Sed quod erant quidam eique multi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui curia ⁊ causas ꝗ rempl. qxcta opus ẽe artutror temporis quatum sibi hi
s̃ipierũt quos discentes uita detecit. Onines e̾iz artos aalct̾ab his tractatur
qui eas aduium transterut alit̃ ab tus ꝗ iparui artiũ tracratu deleetat̾ru hil
ĩ uita it aliud acturi. Migiterhic Sauitiũ suma ia senectute ẽ & nua¬
tidie c̃mentantur. Nidut ei curit aliud atii purẽ adulicrrat sed ip e
rat aptirs ad illud totuni q agnorit suit ut eit apͥaucitia quauis lruus
ipe sanius ĩ iudo ac ruidil cui satis aiper s plus opere foro tribuebat aicis
ici tamitiari. Uilerius quotidie cantabat. erat enĩ ieiuitus. quul facrrx
uua᷑. it inume cuis furius ñ finiricis cum eit iriunodum cantit. Eit

Expanded text:
qui rem publicam spectet, opus esse arbitror temporis, quantum sibi ei sumpserunt, quos discentis vita defecit: omnes enim artes aliter ab eis tractantur, qui eas ad usum transferunt, aliter ab eis, qui ipsarum artium tractatu delectati nihil in vita sunt aliud acturi. Magister hic Samnitium summa iam senectute est et cotidie commentatur, nihil enim curat aliud: at Q. Vegnorat, fuit, ut est apud Lucilium, quamvis bonus ipse Samnis in ludo ac rudibus cuivis satis asper; sed plus operae foro tribuebat, amicis, rei familiari. Valerius cotidie cantabat; erat enim scaenicus: quid faceret aliud? At Numerius Furius, noster familiaris, cum est commodum, cantat; est
Abbreviated transcription (Latin):
hi st̾ in eo gnẽ iaudadi iaudis ꝙ te egx aptum & congruens uonue
⁊ ita diceraꝵ eos eos negunt adhuc se uidisse. Antritꝰ & his hex nom̾
dixit eloquẽcie ĩolis ẽe̾ tribuendũ. Quare om̃s itos me auctore dem¬
ridete atq comtenuite ꝗ se horu ꝗnũc ita appellatur rethocũ perceptis
omẽm oratorũ iumi complexos ẽe arbitrantur. Neq adhue qͣ ꝓsonaru
teneant aut ꝗd protiteantur intsigere potueit. Uerũ e̾i oratori que it̃
in hominũ inta quãdoꝗdem in ea uersatur orator atq ea est ei ibiecta nu¬
teries omia quesita audieta locta. disputata tractata c̃ẽ deboe. Est eĩ

Expanded text:
ego aptum et congruens nomino. Qui ita dicerent, eos negavit adhuc se vidisse Antonius et eis hoc nomen dixit eloquentiae solis esse tribuendum. Qua re omnis istos me auctore deridete atque contemnite, qui se horum, qui nunc ita appellantur, rhetorum praeceptis omnem oratoriam vim complexos esse arbitrantur neque adhuc quam personam teneant aut quid profiteantur intellegere potuerunt. Vero enim oratori, quae sunt in hominum vita, quandoquidem in ea versatur orator atque ea est ei subiecta materies, omnia quaesita, audita, lecta, disputata, tractata, agitata esse
Abbreviated transcription (Latin):
sciãm complexi ierũ semamentis & comĩcilia sic uerbis explicat ut eos
ꝗ andiant quocũq incubuei̾t posuit impellere. Quc quo maior ẽ uis ħ
eit magis probitate iugenda sũmaq peudencia. Quarũ uirtutũ expti¬
bus si dicendi copiam tradiderimꝰ nõ eos quid̃ oratores effrcerĩmus
s t̾urentib queda arma dederimus hãc quã cogitandi pronũtiandiq
racionem iumq dicendi ueteres greci sapĩam nominabãt. Nĩc uli ligur¬
gi hinc epuetati hnc iosones atip ab hac ĩnuutudiue Cotũcãn nr̃¬

Expanded text:
iam complexa rerum sensa mentis et consilia sic verbis explicat, ut eos, qui audiant, quocumque incubuerit, possit impellere; quae quo maior est vis, hoc est magis probitate iungenda summaque prudentia; quarum virtutum expertibus si dicendi copiam tradiderimus, non eos quidem oratores effecerimus, sed furentibus quaedam arma dederimus. Hanc, inquam, cogitandi pronuntiandique rationem vimque dicendi veteres Graeci sapientiam nominabant; hinc illi Lycurgi, hinc Pittaci
Abbreviated transcription (Latin):
b explicatis modicis interualis imaginib au̾t agrritib acrib insignitis que ati¬
consuetudo gignitur imulium uerborum conuersa &e iinutita caũib aut tracducta
ex ꝑte ad genꝰ notatio & uniꝰ uerbi miagine tociꝰ sentẽtie informatio pictonris cuiũs¬
dam uim ricione & modo formarum uarietate locos distingue̾tis. Sed uerboꝵ
memoĩa que iitiꝰ est nobis neccessuĩa maiore umaginũ uarietite dutinguitur
Multa etum st̾ uerba que qĩ articuli conectũt membra oratiois que formaĩ
uimilitudine ulłã post̾. Eorum fingende nobis st̾ imugines qb semꝑ ut aur
Rerũ memoria proptia oritoris ẽ. eam ungulis piõnis lene poĩtis notare poniiꝰ

Expanded text:
bus, explicatis, modicis intervallis, imaginibus autem agentibus, acribus, insignitis, quae occurersa et immutata casibus aut traducta ex parte ad genus notatio et unius verbi imagine totius sententiae informatio pictoris cuiusdam summi ratione et modo formarum varietate locos distinguentis. Sed verborum memoria, quae minus est nobis necessaria, maiore imaginum varietate distinguitur; multa enim sunt verba, quae quasi articuli conectunt membra orationis, quae formari similitudine nulla possunt; eorum fingendae sunt nobis imagines, quibus semper utamur; rerum memoria propria est oratoris; eam singulis personis bene positis notare possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
diicanius. E quidẽ cum aucdio sotii meã leliã tatiliꝰ ci mulieres ĩ crrurti
antiquitatẽ c̃suant ꝙ multorũ ẜmonis exptes ea tenẽt iemp que prinia
diclicrruit sed eam sic audio ut Piantu michi aut Nenu iudeir audire ino
iiu uocis ita recto & simplicie̾ ut uchil ostẽtatiois aut mutitois atterrel
dratur. Ex quo sic iocutum ẽẽ eiꝰ patrẽ iudico sic maiores no aspere ut ille
quẽ dixino uate nõ enstite nõ inulte ied preñe & equibuit᷑ & icitre. I2ͣ¬

Expanded text:
lieres incorruptam antiquitatem conservant, quod multorum sermonis expertes ea tenent semper, quae prima didicerunt—sed eam sic audio, ut Plautum mihi aut Naevium videar audire, sono ipso vocis ita recto et simplici est, ut nihil ostentationis aut imitationis adferre videatur; ex quo sic locutum esse eius patrem iudico, sic maiores; non aspere ut ille, quem dixi, non vaste, non rustice, non hiulce, sed presse et aequabilite
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi. Sed hane ducx suauitate que erit exore que quid ut apͥ grecos
acticorum ue ĩlatmo ẜmone huiꝰ eit uerbis maxime propria. Athens iam
quili uacant aues peregrim t̾rnintur capiti quodanio nomine urts dau¬
ccoritate. Tamen eruditiliios homines añaticos quiuis athemensis indietꝰ
no uerlus sed sono uoas nec tam bene qͣ suauiter loquendo facile superibit
Nintri niinus ituidoe licteris qͣzͣ latine. tamenexittis quos noctis urbauis

Expanded text:
ed hanc dico suavitatem, quae exit ex ore; quae quidem ut apud Graecos Atticorum, sic in Latino sermone huius est urbis maxime propria. Athenis iamquibus vacant cives, peregrini fruuntur capti quodam modo nomine urbis et auctoritate; tamen eruditissimos homines Asiaticos quivis Atheniensis indoctus non verbis, sed sono vocis nec tam bene quam suaviter loquendo facile superabit. Nostri minus student litteris quam Latini; tamen ex istis, quos nostis, urbanis,
Abbreviated transcription (Latin):
gneͣ distamus. Quid quale sit non est meu dicere propterra qđ minime sibi
quisq notus eit & difficilime de se quisq sentit. Sed tamen clissinuli¬
tudo ĩtligi po̾t & ex motus mei mediocritate & ex eoꝙ quib uestigiis p̾¬
mũ iusti. multis fure soleo ꝑ orare & ꝙ aliquato me maior ĩ uerbis qͣ in sẽ

Expanded text:
genere distamus; quod quale sit, non est meum dicere, propterea quod minime sibi genere distamus; quod quale sit, non est meum dicere, propterea quod minime sibi quisque notus est et difficillime de se quisque sentit; sed tamen dissimilitudo intellegi potest et ex motus mei mediocritate et ex eo, quod, quibus vestigiis primum institi, in eis fere soleo perorare et quod aliquanto me maior in ve
Abbreviated transcription (Latin):
tus uerborum qͦ ea grauitate & ropia est ut inius ad dicendu instructissiꝰ
anatura ẽẽ uudeatur. Ad nos niet ip̃os iam reuertor: quonia sic ia fiumꝰ
iemper comperati ut hominũ iermonib qi in aliqđ̾ contenciois iuliciũ
uocaremur. Quid tam dissimule qͣ ego indicendo & antoniꝰ cũ ille is
uit orator ut nichil eo possit ẽẽ peritantiꝰ. Ego aũt qͣqͣ memoe mei pe¬
nito cum hoc maxime tanien ĩ comperatione couigar. Uidetis ne ge¬
nus txx ꝙ sit Antonii forte uelxmens comotũ magendo premunitu
& ex onũ ꝑte cãe ieptum: acie acutũ enudeatũ. in una quaq re cõmo¬
rans txueste cedens acriter mĩcqus terrens iupplicans sima oraciois
uarirtate nlła nr̃aru auriu̾ iacietate. Nos au̾t quicũq indicendo sumus
quonia ẽẽ aliquo in numero uohis uidemur. certe tamen ab huiꝰ multũ

Expanded text:
tus, verborum quoque ea gravitate et copia est, ut unus ad dicendum instructissimus tus, verborum quoque ea gravitate et copia est, ut unus ad dicendum instructissimus a natura esse videatur. Ad nosmet ipsos iam revertor, quoniam sic fuimus semper comparati, ut hominum sermonibus quasi in aliquod contentionis iudicium vocaremur. Quid tam dissimile quam ego in dicendo et Antonius? cum ille is sit orator, ut nihil eo possit esse praestantius, ego autem, quamquam memet mei paenitet, cum hoc maxime tamen in comparatione coniungar. Videtisne, genus hoc quod sit Antoni? Forte, vehemens, commotum in agendo, praemunitum et ex omni parte causae saeptum, acre, acutum, enucleatum, in sua quaque re commorans, honeste cedens, acriter insequens, terrens, supplicans, summa orationis varietate, nulla nostrarum aurium satietate. Nos autem, quicumque in dicendo sumus, quoniam esse aliquo in numero vobis videmur, certe tamen ab huius multum
Abbreviated transcription (Latin):
rene solus uideatur sic auto grauis ut insingulari dignitato omĩs tnͥ ad¬
sit humanitas ac lepos. Quid au̾t multa. Istum audiens equidem sic
iudicare soleo ꝗeꝗd aut adideris aut mutaris aut detraxeris uiciosius &
deteriꝰ futurum. Quid nr̃ hic ceiar nõ ne noua quadã racionẽ atudit o¬
ricioĩs & dicondi genus induxit prope singulare. Sius u̾qͣ res pres
nũc tragicas rene comite tristes remisse scrurras hilare torentes. Scrica
prore uenuitate tractauit : ati ita ut neq iocus magnitudĩe rerũ exciu¬
decetur nec grauitas facrtiis minueretur. Ecre pñtos duo prore equales
Sulpiciꝰ & cotta. ꝗd inter se dissinulle ꝗd tam inuo genero prestans: limatꝰ
iudici probandum sit cum accutissime uidit omuũs eeteris argumentis ĩ eo
mentem oracionẽq defigit. Sulpiciꝰ autem fortisũmo quedã animiim¬
retu pleniũma & maxima uoce suma contẽtione corꝑis & dignitate mo¬

Expanded text:
aene solus videatur, sic autem gravis, ut in singulari dignitate omnis tamen adsit humanitas ac lepos. Quid multa? istum audiens equidem sic iudicare soleo, quicquid aut addideris aut mutaris aut detraxeris, vitiosius et deterius futurum. Quid, noster hic Caesar nonne novam quandam rationem attulit orationis et dicendi genus induxit prope singulare? Quis umquam res praeter hunc tragicas paene comice, tristis remisse, severas hilare, forensis scaenica prope venustate tractavit atque ita, ut neque iocus magnitudine rerum excluderetur nec gravitas facetiis minueretur? Ecce praesentes duo prope aequales Sulpicius et Cotta. Quid tam inter se dissimile? quid tam in suo genere praestans? Limatus iudici probandum sit cum acutissime vidit, omissis ceteris argumentis in eo mentem orationemque defigit; Sulpicius autem fortissimo quodam animi impetu, plenissima et maxima voce, summa contentione corporis et dignitate mo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illa simł extinctus ẽẽ udeatur. Neq ei propinqu̾u suuu maxinu animi uiꝵ
P. cranium iua ꝑte interfectum manu ati college iiu pontificis maximi sagiũe
simulacrum uecte respsum ẽe uidit cui merori qua mente ille i patria t̾uit
iporum qui tum adulescentes Crasso se dicarant horuibilis miseros caũs. Ex
ab. G. cotta quem ille florentem reliquerat pautis dieb post morte Crassi
depulsus ꝑ inuidia tribunatu non multis al eo tempore mensil eiectus est e
ciuitate. Sulpiciꝰ autem qui ineadem in uidie flãma tĩuiioe quil cum p̾uat
ciu̾ctissimne uxerat hes intribunatu spoliare mtituit onni dignitate. Cui
quidẽ ad iuimami gloriam eloquecie floreserti ferio ẽrepti uita eit &e renate¬
menitano nonsint maigno ccipd. mulo aomitituta. Ego uo te srune cũ uite flore

Expanded text:
cum illa simul exstinctus esse videatur. Neque enim propinquum suum, maximi animi virum, cum illa simul exstinctus esse videatur. Neque enim propinquum suum, maximi animi virum, P. Crassum, suapte interfectum manu neque conlegae sui, pontificis maximi, sanguine simulacrum Vestae respersum esse vidit; cui maerori, qua mente ille in patriam fuitipsorum, qui tum adulescentes Crasso se dicarant, horribilis miserosque casus; ex quibus C. Cotta, quem ille florentem reliquerat, paucis diebus post mortem Crassi depulsus per invidiam tribunatu non multis ab eo tempore mensibus eiectus est e civitate; Sulpicius autem, qui in eadem invidiae flamma fuisset, quibuscum privatus coniunctissime vixerat, hos in tribunatu spoliare instituit omni dignitate; cui quidem ad summam gloriam eloquentiae efflorescenti ferro erepta vita est et poena temeritatis non sine magno rei publicae malo constituta. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
omi gloria preititusoe. Sed qm̾ attigi cogitacione ui uarietatẽq fortune
nõ uagalitur oratio mea longiꝰ atq his fere ip̃is definietur uiris ꝗ hoc smn&
que referre crpiniꝰ continẽtur. Sius e̾i nõ uire beatam .l. crasii mortemuli
que ẽ amultis sepe deflecta dixerit cũ horu iporu sit ꝗtu cu illo postremu
tere collocuti it̃ eur̾tu recordatus. Tenemus enimemoria. Quitu Citullu
uirũ omn laude prestante̾ cum sibi nõ inanumem tirtuna ied exiliu & tuga
dep̾caretur eẽ coactum ut uita se ipͥe p̾uaroe. Iam .Md. antonui inhis ipis rostris
inꝗb ille rempl. constantissime consul defenderat queq tenior imꝑatoris
Neq uero longe ab eo .g. Iulii caput hospitis etrusci scelere proditum cum.l.
uilii fratris capite iacuit. ut ille qui hec nõuidit & iuxisse cum repl. ꝑter &¬

Expanded text:
omnibus gloria praestitisset. Et quoniam attigi cogitatione vim varietatemque fortunae, omnibus gloria praestitisset. Et quoniam attigi cogitatione vim varietatemque fortunae, non vagabitur oratio mea longius atque eis fere ipsis definietur viris, qui hoc sermone, quem referre suscepimus, continentur. Quis enim non iure beatam L. Crassi mortem illam, quae est a multis saepe defleta, dixerit, cum horum ipsorum sit, qui tum cum illo postremum fere conlocuti sunt, eventum recordatus? Tenemus enim memoria Q. Catulum, virum omni laude praestantem, cum sibi non incolumem fortunam, sed exsilium et fugam deprecaretur, esse coactum, ut vita se ipse privaret. Iam M. Antoni in eis ipsis rostris, in quibus ille rem publicam constantissime consul defenderat quaeque censor imperatoneque vero longe ab eo C. Iuli caput hospitis Etrusci scelere proditum cum L. Iuli fratris capite iacuit, ut ille, qui haec non vidit, et vixisse cum re
Abbreviated transcription (Latin):
cio sere frãguntur & coruunt aut ante inipo cursu obruuntur q̃z por¬
tum conipitrre potueru̾t. Nanqͣ diu craili fuit ambicioĩs labore uita de¬
strirta tã diu priuatis magis om̃ciis & ingenii laude floruit qͣ tructu apli¬
tudinis aut reipl. elignitate. Sui aut ei antius primꝰ ab honorũ ꝓtuctior
aditũ omĩum concri ad sũmam auetũitatem dabat is eiꝰ omne uxmati
omĩa uite coniiia p u ͤertit. tuit hc luctuouim sius acerbũ patrie. graue
omnib bonis. Sed hii tamen rempl. caũs iẽcuti it ut michi nõ crepta
.I. crau̾o adiis in mortalin uita ied donata mors ẽe̾ iudratur. Non iudit tla¬
grantem bello italiam nõ ardentem iniudia sẽnatum non sceleris nepharii
principes ciuitatis reos nonlurtum filie non exiliũ generi non acerbisiima
G. marii fugam non illam post reclitu eiꝰ cedem omniu crudetilumã nonde¬
niui in onũ grnere detirmatã eam ciuitate in qua ipe tlorentisuima iustum

Expanded text:
portum conspicere potuerunt! Nam quam diu Crassi fuit ambitionis labore vita districta, tam diu privatis magis officiis et ingeni laude floruit quam fructu amplitudinis aut rei publicae dignitate; qui autem annus ei primus ab honorum perfunctione aditum omnium concessu ad summam auctoritomnia vitae consilia morte pervertit. Fuit hoc luctuosum suis, acerbum patriae, grave bonis omnibus; sed ei tamen rem publicam casus secuti sunt, ut mihi non erepta L. Crasso a dis immortalibus vita, sed donata mors esse videatur. Non vidit flagrantem bello Italiam, non ardentem invidia senatum, non sceleris nefarii principes civitatis reos, non luctum filiae, non exsilium generi, non acerbissimam C. Mari fugam, non illam post reditum eius caedem omnium crudelissimam, non denique in omni genere deformatam eam civitatem, in qua ipse florentissima multum
Abbreviated transcription (Latin):
Mutrdere. Sed uides ne quid Catullꝰ actulerit religiois opus hox censoriũ eit
ut nultis. Sed nuc quidẽ qm̃ eit id temporis iurgendũ tenito & requiestr¬
dum. Noit merediem si ita uobis eit comodũ loquenur aliquid mii furre me

Expanded text:
concedere: sed vide ne quid Catulus attulerit religionis: opus hoc censorium est,concedere: sed vide ne quid Catulus attulerit religionis: opus hoc censorium est,le inquit 'ut vultis. Sed nunc quidem, quoniam est id temporis, surgendum censeo et requiescendum; post meridiem, si ita vobis est com
Abbreviated transcription (Latin):
tui qui puer intorum uenerim neq inde iq diuciꝰ qͣ questor astuerim.
sentiren.
Ain Sulpiti an ergo inquit oblitus es Crase Antoniũ ita ptitum eẽ te¬
cum ut ipe instrumentum oratoris exponerae tibi ei autinctioe᷑i atu or¬
natum relinquerae. Nic ille primiu quis antonio puit inquit ut & ptesti
crie & utram uella prior ip̃e sumerae: demide si ego recte intellexi cum uail¬
de iubenter audire michi cnuncte est iuius de utraq ditere. Ille uero inquit
Cotta ornamenta oracipis non attigit neq eim laudem exqua eloque̾ci nomen
ip̃m murint. Uerba igitur inquit Cratius michu reliquit Antoniꝰ rem ip̃e iup¬
sit. Tum cesar si qđ difficilius eit tibi id reliquit. est nobis inquit ei curte au
xuti inquit Craĩe uͥhic hodie ap̾te maneremus te morem nobis ẽẽ grituru
nichil no ad fidem putas ꝑtinere. Tum cotti ridens poiẽ tibui inquit cranie

Expanded text:
tui, qui puer in forum venerim neque inde umquam diutius quam quaestor afuerim? sentirem.' Tum Sulpicius 'an ergo' inquit 'oblitus es, Crasse, Antonium ita partitum esse tecum, ut ipse instrumentum oratoris exponeret, tibi eius distinctionem atque ornatum relinqueret?' Hic ille 'primum quis Antonio permisit,' inquit 'ut et partis faceret et utram vellet prior ipse sumeret? Deinde, ego si recte intellexi, cum valde libenter audirem, mihi coniuncte est visus de utraque re dicere.' 'Ille vero' inquit Cotta 'ornamenta orationis non attigit neque eam laudem, ex qua eloquentia nomen suum invenit.' 'Verba igitur' inquit Crassus 'mihi reliquit Antonius, rem ipse sumpsit.' Tum Caesar 'si, quod difficilius est, id tibi reliquit, est nobis' inquit 'causa, curquod dixisti,' inquit 'Crasse, si hic hodie apud te maneremus, te morem nobis esse gesturum, nihilne ad fidem tuam putas pertinere?' Tum Cotta ridens 'possem tibi,' inquit 'Crasse,
Abbreviated transcription (Latin):
quid eit. imus ne senumi & ii admonitu uenimus te non tlagitatum. Tu
Crriuiꝰ an me tam impuedentẽ ẽc̃ existimatis. ut uobis hc presertim inun
putem auiciꝰ pou̾e delere: Quinanigitur ĩquit ille locus: an in medi iua pli¬
coe. Eit enim is marume &e opacus &e frigidus sane inquit Crañus. Et rizi co
eit loco sedes hiuc nr̃o uo ii opportuna s. moi. Cum placiiioe idem trteris i
uiluam uenitur &e ilni magna cum aduemiendi expeetaciant añeditur.

Expanded text:
us 'imusne sessum? Etsi admonitum venimus te, non flagitatum.' Tum Crassus 'an me tam impudentem esse existimatis, ut vobis hoc praesertim munus putem me diutius posse debere?' 'Quinam igitur' inquit 'ille locus? An in media silva placet? Est enim is maxime et opacus et frigidus.' 'Sane,' inquit Crassus 'etenim est in eo loco sedes huic nostro non importuna sermoni.' Cum placuisset idem ceteris, in silvam venitur et ibi magna cum au
Abbreviated transcription (Latin):
eris uit aꝑte talsum aut ei qeł dixeris dicturꝰ uesis cõtriium aut genere iporeno¬
tum ab unũ iudicioꝵ ac foro nichil ne noceas. Quid mutta om̃is curi iea soloe in
He uersari semip. dicam enum iepiꝰ si poisim ut honi esficiani aliꝗd dicrndo ũ id minꝰ
ut certe ne ꝗd mali. Itan nunt illue redeo Catulle in quotu me paulo ante laudabas
ad ordinem collocatioẽm qz rerum ac locoruni cuiꝰ racio est duplex. altera quã affeet
natura cauiarum. altrra que oratorum udicio & prudencia comparitur. Nanut ali¬
ꝗd ante rem dicamus deinide ut reni exponamus. post ut cam probemꝰ nostris p̾sidiis

Expanded text:
eris aut aperte falsum aut ei, quod dixeris dicturusve sis, contrarium aut genere ipso remoeris aut aperte falsum aut ei, quod dixeris dicturusve sis, contrarium aut genere ipso remotum ab usu iudiciorum ac foro, nihilne noceas? Quid multa? Omnis cura mea solet in hoc versari semper—dicam enim saepius—si possim ut boni efficiam aliquid dicendo; sin id minus, ut certe ne quid mali. Itaque nunc illuc redeo, Catule, in quo tu me paulo ante laudabas, ad ordinem conlocationemque rerum ac locorum; cuius ratio est duplex; altera, quam adfert natura causarum, altera, quae oratorum iudicio et prudentia comparatur: nam ut aliquid ante rem dicamus, deinde ut rem exponamus, post ut eam probemus nostris praesidiis
Abbreviated transcription (Latin):
tigant extenuando sed laudando & etferendo inuidiosiora fatuit. Quãtũ ẽ meo
tandem mali. Quid ui intonimes caros iudicib q iocundos sine ulla p̾miũcice ori¬
cuns acertiꝰ &e contumeliouꝰ muchare non ne abste iudites ab alienes. Siud uiq̃
uicia aut incomoda it̃ in aliqꝰ iudice uno aut plurib ea tu maduersariis ex probrĩ¬
do non intu̾gas te in uidices inuchi mediocre peccatum eit: Quid ii cum pro attero¬
dicas utem tuam t̾atias aut lesus efrerare iracondia cam̃ reliquas. nichil ueno¬
cras. Inquo ego non quo lubenter male audiam ied qr ego cãm no iutẽter reliquo
nimium paciens & lentus exitimor. Uerum te ip̃m sulpici ob iurguitum qđ
ministratorem peteres: tiõ aduersarium. Ex quo &e uld asse quor ut si quis michi
maleditat petulins aut sane msanꝰ ẽẽ uideatur. In ipis aute argum̾tis si ꝗd posu¬

Expanded text:
tigant extenuando, sed laudando et efferendo invidiosiora faciunt, quantum est in eo tigant extenuando, sed laudando et efferendo invidiosiora faciunt, quantum est in eo tandem mali? Quid, si in homines caros iudicibusque iucundos sine ulla praemunitione orationis acerbius et contumeliosius invehare, nonne a te iudices abalienes? Quid, si, quae vitia aut incommoda sunt in aliquo iudice uno aut pluribus, ea tu in adversariis exprobrando non intellegas te in iudices invehi, mediocrene peccatum est? Quiddicas, litem tuam facias aut laesus efferare iracundia, causam relinquas, nihilne noceas? In quo ego, non quo libenter male audiam, sed quia causam non libenter relinquo, nimium patiens et lentus existimor; ut, cum te ipsum, Sulpici, obiurgabam, quod ministratorem peteres, non adversarium; ex quo etiam illud adsequor, ut, si quis mihi male dicat, petulans aut plane insanus esse videatur. In ipsis autem argumentis si quid posu
Abbreviated transcription (Latin):
uocati ut in uehamꝰ ut maledicamꝰ. deniq ut ĩterogemꝰ. noͥ moueo. non ob¬
tempero non satutacio. neq tamen uila assequor laude. Homines ei nonꝑiti
faciliꝰ ꝙ stulte dixeris ⁊eprehendere qͣ ꝙ sapienter tacueris laudare pont̾ hic qͣ¬
tũ fit mali: sed iratum ũ non stultum ũ non teuem testem leseris: Habex ei̾
piꝰ uichil soloe. qͣ cum ex oratoris dicto aliqͦ aut responiso aut rogato sermoille
nõ putat nisi ꝑfidia actidere poise. Egn aute iẽpissime iudeo in caĩs aliga malita¬
cere homuines mitume malos. Quid illd ꝙ iupradixi solere ine cedere & planius
dicam fugere ra que ualde cñi niram premerõe cum id nõt̃atiũt alii uerianturq
in hoitium castris. ac sua presidia dimittut inediotriter ne caĩs uocent cum adũ
sariorum adiumenta confiriant. aut ea que s̃mari nequeũt exulcerant. Quid
cum psonarum quas detendiit ricione nõhñt: si que ił inhis in uidiosa nõini¬

Expanded text:
ocati, ut invehamur, ut male dicamus, denique ut interrogemus: non moveor, non obtempero, non satis facio; neque tamen ullam adsequor laudem; homines enim imperiti facilius quod stulte dixeris reprehendere quam quod sapienter tacueris laudare possunt. Hic quantum fit mali, si iratum, si non stultum, si non levem testem laeseris! Habet enim videri nihil solet, quam quod ex oratoris dicto aliquo aut responso aut rogato sermo ille putat nisi perfidia accidere posse; ego autem saepissime video in causis aliquid mali facere homines minime malos. Quid, illud, quod supra dixi, solere me cedere et, ut planius dicam, fugere ea, quae valde causam meam premerent, cum id non faciunt alii versanturque in hostium castris ac sua praesidia dimittunt, mediocriterne causis nocent, cum aut adversariorum adiumenta confirmant aut ea, quae sanare nequeunt, exulcerant? Quid, cum personarum, quas defendunt, rationem non habent, si, quae sunt in eis invidiosa, non mi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quit michi in opportuna mea calibertitẽ recuiandi qͣzq̃ im ꝑciendi ea di¬
ĩputatione nr̃a cum u̾bi detus que dici ab oratore oportera u̾imer& nchi at
relinquero ut explicarem que ad mõin illa ornari oportrire ea duuit que ĩc¬
uneti ẽe̾ non poit᷑. Nan cum oñis ex re atii uerbis constoe oracio neq uerba
sedem hr̃e post̾ ũ rem ib̾traxeris neqr resiumen si uerba semoueris. Ac
michi quidem ueteres illi muiꝰ quiddã animo compleri pł multo & iuduĩe
iudẽtur qͣ quatu nr̃orum ingemorũ acies intueri pot. qui omiia lre qͥsu
pia & ibiter unu ẽẽ & una u atii comenĩone nature constricti ẽe dixeruit. Nul

Expanded text:
i in optima mea causa libertatem recusandi: quamquam in partienda disputatione nostra, cum sibi de eis, quae dici ab oratore oporteret, sumeret, mihi autem relinqueret, ut explicarem, quem ad modum illa ornari oporteret, ea divisit, quae seiuncta esse non possunt. Nam cum omnis ex re atque verbis constet oratio, neque verba sedem habere possunt, si rem subtraxeris, neque res lumen, si verba semoveris. Ac mihi quidem veteres illi maius quiddam animo complexi plus multo etiam vidisse videntur, quam quantum nostrorum ingeniorum acies intueri potest, qui omnia haec, quae supra et subter, unum esse et una vi atque una consensione naturae constricta esse dixeru
Abbreviated transcription (Latin):
ic discrepans aut preposterusit i & lingui & spiritus & nocis iimus
e iie moderandus. Nelo exprinuntteras putidius. nolo obicuriri negli¬
genaus. nolo uerba exiliter exmunata exire nolo inflata & qi auellata g̃iuꝰ
Nan de noce nondui eacdico qͥ it̾ actiois. shoe ꝙ michi cum sermone qiͣ c
iu̾ctum udetur. Sut ei terta uicia que nemo ẽ qui estugere tupi it mollis
uox aut imuliebris aut qiͣ extra mõm absona atii absurda. Est aut uitiu
ꝙ uõ ulli de inlustria mirtantur. Ruitica uox de agrestis quoidã delertat
quo magis antiquitatẽ suta ĩonoe corũ sermo retinere iudeatur ut tuus
Catulle ĩodalis .l. utta grundere michi uudetur grauitate ligne iono q uo¬
cis agreiti. Et illł ꝙ loquitur pristum usum iri putat si plauet̾iũt ruiti

Expanded text:
ac discrepans aut praeposterum sit, sed etiam lingua et spiritus et vocis sonus est ipse moderandus. Nolo exprimi litteras putidius, nolo obscurari neglegentius; nolo verba exiliter exanimata exire, nolo inflata et quasi anhelata gravius. Nam de voce nondum ea dico, quae sunt actionis, sed hoc, quod mihi cum sermone quasi coniunctum videtur: sunt enim certa vitia, quae nemo est quin effugere cupiat; mollis vox aut muliquod non nulli de industria consectantur: rustica vox et agrestis quosdam delectat, quo magis antiquitatem, si ita sonet, eorum sermo retinere videatur; ut tuus, Catule, sodalis, L. Cotta, gaudere mihi videtur gravitate linguae sonoque vocis agresti et illud, qu
Abbreviated transcription (Latin):
id reniqua aliqquãto odiosiora ꝑgamus. Atiz uides inquit Antiunus
tiela de ieunus plena. de puigilatis noua queda est oracio tua.
Acies eĩ inquit Antum ꝑtes eae fuerũt due quas m̃o ꝑcucur¬
Sri uł pociꝰ pene preterii latine ioquẽdi plane q dicẽdi. reliqua
st̾ magne: in plicate uarie graues quib onũs ad nuratio ĩgenii ois
iaus eioquentie continet᷑. Nemo ei ũqͣ eit oratorem ꝙ iatiue lonͥret᷑
ad mirans. Si est aliter irrid& neq eum oratorẽ tãtuinos ixmine
no putant. Nemo extuit eu uerbis qui ita dixissoe ut qui adeẽnt intłi¬
geroe ꝗd dicer& ied conitempsit eum qui minꝰ id facere ponussoꝵ. In
quo igitur homines ex horrescũt que̾ stupefacti dicentem intuentur.
In quo exclamant que deum ut ita dicã inter honunes putant. qui di¬
stincte. qui explicate qui habundanter qui illununate & reb & uer¬
ius dicũt & in ip̾a oratioe̾ qiͣ quendã numerũ uersamiq conficuit id ẽ

Expanded text:
ad reliqua aliquanto odiosiora pergamus.' 'Atqui vides' inquit Antonius itida, de ieiunis plena, de pervulgatis nova quaedam est oratio tua.' 'Faciles enim,' inquit 'Antoni, partes eae fuerunt duae, quas modo percucurri vel potius paene praeterii, Latine loquendi planeque dicendi; reliquae sunt magnae, implicatae, variae, graves, quibus omnis admiratio ingeni, omnis laus eloquentiae continetur; nemo enim umquam est oratorem, quod Latine loqueretur, admiratus; si est aliter, inrident, neque eum oratorem tantum modo, sed hominem non putant; nemo extulit eum verbis, qui ita dixisset, ut, qui adessent, intellegerent quid diceret, sed contempsit eum, qui minus id facere potuisset. In quo igitur homines exhorrescunt? Quem stupefacti dicentem intuentur? In quo exclamant? Quem deum, ut ita dicam, inter homines putant? Qui distincte, qui explicate, qui abundanter, qui inluminate et rebus et verbis dicunt et in ipsa oratione
Abbreviated transcription (Latin):
go uero atui lulire quidem ate iceptus inquit & cuni doctior ꝑte tuz
Re iudicior fictus ium id iocandum. Non eiz uereor ne quis mne misto
genere leuiorem iam putte qu̾i quidem tu t̾ibricios michi iuctores e istrici¬
nos maxunos catones tepidos protulisti. Sedhilrtis ea que uoliustis ex me
audite de qbi quudem accuraciꝰ dicendũ & cogitandum t̾uit. Nin ceteri taciliori
iũnt atii ex his que um dicta it reliqua uascuntur orui̾a. Ego enini cum cnm
ium aggreis atii omia cogitando quo ad t̃itrre potiu ꝑsecutus cum ad argunien¬
ta cauie ce cos locos quiln anini udicum conciliantur &e illos quil pinouet᷑
uidi ati cognoui tum contituo ꝗd habeit queq e̾a uoni quid mali. Nulli eiuz
feres res poͥt indiceudi disceptitionem aut controuerũ am uociri que uon tubeit
ream amalo aũt uicioq cauie ita recrdam non ut id me defugere appareat icd ut
totur louo illo ornancto & augendo disimulatum ante obeuatur. Et ii caniã eit i

Expanded text:
go vero, atque hilare quidem a te acceptus,' inquit 'et cum doctior per te, tum etiam audacior factus iam ad iocandum; non enim vereor ne quis me in isto genere leviorem iam putet, quoniam quidem tu Fabricios mihi auctores et Africanos, Maximos, Catones, Lepidos protulisti. Sed habetis ea, quae vultis ex me audire, de quibus quidem accuratius dicendum et cogitandum fuit; nam cetet atque ex eis, quae dicta sunt, reliqua nascuntur omnia. Ego enim cum ad causam sum adgressus atque omnia cogitando, quoad facere potui, persecutus, cum et argumenta causae et eos locos, quibus animi iudicum conciliantur, et illos, quibus permoventur, vidi atque cognovi, tum constituo quid habeat causa quaeque boni, quid mali; nulla enim fere potest res in dicendi disceptationem aut controversiam vocari, quae non habeat ream; a malo autem vitioque causae ita recedam, non ut me id fugere appareat, sed ut totum bono illo ornando et augendo dissimulatum obruatur; et, si causa est in
Abbreviated transcription (Latin):
sit pareat &e pracrrae uerum ut ea que iunt orta iam mnobis a procreata edu¬
coe atiiz cofirmae. Uerum tamen neq tam atri menioria tere ꝗsꝗ̃ eit ut indi¬
spoĩtis notatis q uerbis ordineni uerlorum aut sentenciarũ complectatur. Ne¬
qr uero tam teteti ut nichil hac coniuctudĩe & exercitatione aduiuetur. Uidit
enĩ txe prudenter siue Simonides siue aliꝰ quisꝗs inuenit ea maxime animis et¬
fingi nr̃is que eenͣt aseniũ tradita atii impreiła. Acerrimũ autẽ ex omnib iensi
hus nr̃is ẽẽ senum uidendi. Quare facilime animo teneri posse ea que pecciperẽ¬
tur aucib aut cugitatione si &e oculorũ contuitione atumis traderentur. ut res te¬
cas & abaipectis iudicio reniotas contormatio quedam & imago & figura ita nota¬

Expanded text:
sit, pariat,et procreet: verum ut ea, quae iam orta suntin nobis, et procreata, edusit, pariat,et procreet: verum ut ea, quae iam orta suntin nobis, et procreata, educet atque confirmet. Veruntamen neque tam acri memoria fere quisquam est, ut non dispositis notatisque rebus ord nem verborum, aut sententiarum complectatur: neque vero tam haberi, ut nihil hac consuetudine, et exercitatione adiuvetur. Vidit enim hoc prudenter sive Simonides; sive alius quis invenit, ea maxime animis effingi nostris, quae essent a sensu tradita, atque impressa: acerrimum autem ex omnibus nostris sensibus esse sensum videndi. quare facillime animo teneri posle ea, quae perciperentur auribus, aut cogitatione, si etiam oculorum commendatione ammis traderentur: ut res coecas. et ab aspectus iudicio remotas, confirmatio quaedam, et imago, et figura ita nota
Abbreviated transcription (Latin):
Res aũt ipas rerũ esfigies notirae atii ut lotis procera ũ mulatris prolitreris
utemus. Qui sit autem memorie uritori tr̃uetꝰ quata utilitas quãta us ꝗd me
attinae ditere tenere que didiceris in acipienda rã que ip̾e cogitaris omnesti
ris in aninio ẽẽ ientrncias om̃em cleĩcriptun uerborũ apparitum ita iudire
uł cum unde dicas uł cum cui reipondendum ũt ut illi uon intutidere in au¬
res tuas oracionem s in animo udeantur inicribere. Itaq soli ꝗ memoria iugoe
sciũt ꝗd & quatenus & quomodo dicturi unt cui reiponderĩt ꝗd supsit. IIde¬
q inuita ex aliis eñs aliquando a se acta miulta ab aliis audita meminerũt. Qua
mntitror egdem huiꝰ boni naturam ẽẽ principem sicut earum rerum deqbus
ante locutus ium omnium. Sedtee ars tota dicendi siue artis ymago quedam
eit & simiulitudo habet hanc ium nouut totum aliꝗd cuiꝰ ingeiuis nc̃is para ulli¬

Expanded text:
res autem ipfas rerum effigies notarer, atque ut locis pro cera, simulachris pro literis uteremur. 2. Qui sit autem memoriae Oratori fructus, quanta utilitas, quanta vis, quid me attiner dicere? tenere quae didiceris in accipienda causa, quaeipse cogitaris, omnes fixas esse in animo sencentias, omnem descriptum verborum apparatum: ita audire vel eum unde dicas, vel eum, cui respondendum sit, ut illi non infundere in aures tuas orationem, sed in animo videan ur inscribere. Itaque soli, qui memoria vigent, sciunt quid, et quatenus, et quomodo dicturi sint, cui responderint, qui supersit, idemque multa ex aliis causis aliquando a se acta, multa ab aliis audita meminerunt. Quare confiteor equidem huius boni naturam esse principem, sicut earum rerum, de quibus ante locutus sum omnium, sed haec ars tota dicendi, sive artis quaedam imago est, et similitudo, habet hanc vim: non ut totum aliquid, cuius in ingeniis nostris pars nulla
Abbreviated transcription (Latin):
rectatione cuiꝰ i̾numerabilia sunt exempla uł apii mairris illiꝰ ꝗ cum inienatu
.geretur de ageis publicis: & de lege thoria & p̾meret᷑ iucullꝰ ab his ꝗ apectr̃ẽ

Expanded text:
spectationem, cuius innumerabilia sunt exempla, vel Appi maioris illius, qui in senatu, spectationem, cuius innumerabilia sunt exempla, vel Appi maioris illius, qui in senatu, cum ageretur de agris publicis et de lege Thoria et peteretur Lucullus ab eis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uit albius guanius qł cum eiꝰ tabulis quidam ab albucio probatum iuderetur
&ualde absoluto Scruola gaueder& neq intligere contra suas tabulas ẽẽ iu¬
dicatum. Nuic ũmilis cit & ad monicio in cuscilio dando familiaris ut cu
patrono malo cum uocem indicendo obtudissa ĩuadebat graniꝰ ut mulsum
frigidum bibera: simł ac domũ cedissa. ꝑdam in quit uocem si id fecero meliꝰ
cͥ in quit q̃ reum. Oulcrum &ͥ eͥ cum ꝗd cuiq ut ixientaneu dicitur ut cu
Scauiꝰ nõ niłam haberae muidiam ex eo ꝙ prigiois po̾pei locupletis hois bona
sine trstamento poisedenit sederoe q aduocatus reo bestie cum tunus quoddã
duceretuo accusatire.g. aenuus uide inquit Scaure mortuus rapitur si
pites c̃ẽ possenor. Sed exhis omib nichil magis ridetur qͣ ꝙ est p̾ter ex¬

Expanded text:
vit Albium Granius quod, cum eius tabulis quiddam ab Albucio probatum videretur, vit Albium Granius quod, cum eius tabulis quiddam ab Albucio probatum videretur, et valde absoluto Scaevola gauderet neque intellegeret contra suas tabulas esse iudicatum. Huic similis est etiam admonitio in consilio dando familiaris, ut, cum patrono malo, cum vocem in dicendo obtudisset, suadebat Granius, ut mulsum frigidum biberet, simul ac domum redisset, "perdam" inquit "vocem, si id fecero": "melius est" inquit "quam reum." Bellum etiam est, cum quid cuique sit consentaneum dicitur; ut, cum Scaurus non nullam haberet invidiam ex eo, quod Phrygionis Pompei, locupletis hominis, bona sine testamento possederat, sederetque advocatus reo Bestiae, cum funus quoddam duceretur, accusator C. Memmius "vide," inquit "Scaure, mortuus rapitur, si potes esse possessor." Sed ex his omnibus nihil magis ridetur, quam quod est praeter ex
Abbreviated transcription (Latin):
prehenũo ut ille siculus cui pretor Sapio patronum cauie dabat hospiteni suu
hominem nobulem sed ad mom stultum queio inquit pretor aduersario meo da
istum patronum deiude nchi nemnem dederis. as ouent aliter & illa que
oiectura explanantur ualde aliter ati sunt. sed accute atq conane. ut cu
Scaurus accusara Rutilium ambitus cum ipe consul eẽt fictus ille repulsa
tuluso. & in eiꝰ cabulis ostendero littrius qͥ F. p̾. R. idq dicera ẽẽ aptum fide
rutilii. Rutiliꝰ aute ante factum post relatum .g. cariiꝰ equestet io. cumRu¬
to adess&e exclamat neutrum ulis litteris declarati. Quid ergo iniuit Scaurꝰ
mmiliꝰ fecit plectitur Rutiliꝰ. Ridentur & ducrepancia quid hic abest nisires &
uirtus: Gella & ẽ familiaris reĩponsio reprehenũo qĩ errãtis ut cum obiurga¬

Expanded text:
 salsa reprehensio, ut ille Siculus, cui praetor Scipio patronum causae dabat hospitem suum,  salsa reprehensio, ut ille Siculus, cui praetor Scipio patronum causae dabat hospitem suum, hominem nobilem, sed admodum stultum, "quaeso," inquit "praetor, adversario meo da istum patronum, deinde mihi neminem dederis." Movent illa etiam, quae coniectura explanantur longe aliter atque sunt, sed acute atque concinne; ut, cum Scaurus accusaret Rutilium ambitus, cum ipse consul esset factus, ille repulsam tulisset, et in eius tabulis ostenderet litteras A. F. P. R. idque diceret esse, actum fide P. Rutili; Rutilius autem, ante factum, post relatum; C. Canius, eques Romanus, cum Rufo adesset, exclamat, neutrum illis litteris declarari: "quid ergo?" inquit Scaurus; "Aemilius fecit, plectitur Rutilius." Ridentur etiam discrepantia: "quid huic abest nisi res et virtus?" Bella etiam est familiaris reprehensio quasi errantis; ut cum obiurga
Abbreviated transcription (Latin):
uererena ancue tue tredidite domina ẽẽ. Tu nuchi non credis p̃i. Eit¬
turi Senutias cpintꝰ conuĩtatio qui adiuescentulꝰ male audinee restino t¬
mini egruo qui uideretur molior nec ẽẽt dixiuoe ꝗd ti egilia mra quãdo
iel ue uenis cum tua cui & iaua: Non yol inquit audeo. Nanme ad rano¬
diceroe uxorem suam suspendisse ie deficu amabo te inquit da michi ex ista arlure
quos seram surculos. In codem genere est ꝙ catullꝰ dixit cuidam oratori malo qui
cum epilogo misericordiam ĩe nouisse putaro postã aicedit rogauit hunc uiderit᷑
stomacosi & qiͣ iummorosa ridicula non cum amoroso dituntur tum cum non
ĩal ied natura ridetur. Inquo ut michi uidetur ꝓsalsum illd̾ eit ap̃ Nouiũ quid
ploras pater mirum nicantẽ condempnatus suni huic gn̾i qĩ amtraium eit ri¬
diculi genus pacientis ac leuti ut cum tato ꝑcusus ẽẽt ab eo qui arcam ferebat

Expanded text:
quaererem, ancilla tua credidi te domi non esse. Tu mihi non credis ipsiut, cum Q. Opimius consularis, qui adulescentulus male audisset, festivo homini Egilio, qui videretur mollior nec esset, dixisset "quid tu, Egilia mea? quando ad me venis cum tua colu et lana?" "Non pol" inquit "audeo, nam me ad famoeretur quod diceret uxorem suam suspendisse se de ficu, "amabo te," inquit "da mihi ex ista arbore quos seram surculos." In eodem genere est, quod Catulus dixit cuidam oratori malo: qui cum in epilogo misericordiam se movisse putaret, postquam adsedit, rogavit hunc videreturne stomachosa et quasi submorosa ridicula, non cum a moroso dicuntur; tum enim non sal, sed natura ridetur; in quo, ut mihi videtur, persalsum illud est apud Novium: "quid ploras, pater?" "Mirum ni cantem: condemnatus sum." Huic generi quasi contrarium est ridiculi genus patientis ac lenti, ut, cum Cato percussus esset ab eo, qui arcam ferebat,