comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caseruantur quȩ incet̾as ut srmulatq de pcio
conuenerit. udeatur pfeo la uendicio m.dit etũ¬
side p̃tio ꝗonuenerit non tam̃ alit̃ uideatur ꝑfec¬
to uendicioꝰ quanisi adm̃ suram. et ad pensa ad nu¬
meratã ue sint. Nam si om̃eꝰ uinu uł oleum. uł
frumexrum. uł argentum quantũ cũq ẽẽt. uno p̃¬
ce uenicrit. idẽ uiris ẽ ꝙ inccteris rebus. Qđ si
uinirn ita uenicrit ut insingulas amphoras. Itẽ
dtum ut insingulis metretas. itẽ frum̃tũ ut sin¬
gulis modios. itẽ argentum ut insingulas libras
cri tum p̾ciũ ditretur. Aueritur qño uideatur ẽp̃¬
no psici. qđ sinulit̃ scilicet queritur. et de his quȩ¬

Expanded text:
quae in ceteris, ut simul atque de pretio conuenerit, uideatur perfecta uenditio, modo ut, etiamsi de pretio conuenerit, non tamen aliter uideatur perfecta uenditio, quam si admensa adpensa adnumerataue sint. nam si omne uinum uel oleum uel frumentum uel argentum quantumcumque esset uno pretio uenierit, idem iuris est quod in ceteris rebus. quod si uinum ita uenierit, ut in singulas amphoras, item oleum, ut in singulos metretas, item frumentum, ut in singulos modios, item argentum, ut in singulas libras certum pretium diceretur, quaeritur, quando uideatur emptio perfici. q
Abbreviated transcription (Latin):
Ubinus ⁊ cassius tuncꝰ ꝑfici cmptione. ęxistimant
cũ ad numerata adpensa ue suit. quia uendicio qͦsi.
subiluc condicione. uidetur fieri ut singulas me¬
tretis. aut insingulos madios quos quasue adm̃sus eris
ut in singulas libras quas ad pendoris. aut insingrlacor¬
pori. quȩ ad numeriueris. Ergo ⁊ si grex uenierit
i quidẽ uni usilit̾. em̃ ptio ꝑfet ta uidetur. pt̾ quã de
ncio coruenerit. Siuõ insingula corpa certo p̃tio.¬

Expanded text:
binus et Cassius tunc perfici emptionem existimant, cum adnumerata admensa adpensaue sint, quia uenditio quasi sub hac condicione uidetur fieri, ut in singulos metretas aut in singulos modios quos quasue admensus eris, aut in singulas libras quas adpenderis, aut in singula corpora quae adnumeraueris. Ergo et si grex uenierit, si quidem uniuersaliter uno pretio, perfecta uidetur, postquam de pretio conuenerit: si uero in singula corp
Abbreviated transcription (Latin):
uellet habe simo ħ solum arbittno eiꝰ cõmissum sit.
ut quẽ. ualuisset cmptum habet ñ et ellud qͣni ũ
haberet Nlutor rẽpupilli emieren pora. Ideqr por¬
figendumẽ ad similia iđ ad curatores ꝓcurators
et qui negocia aliena gerunt: nre pireilã illa
tione datur. noneo ꝑtinct. quasi sine arra conuencu¬
conuenatio nichͥlꝓficiat. S ut ciudentiꝰ ꝓbari poꝰ¬
sit conuenisse de p̃ciosllud constat in ꝑfectũ c̃ẽ nea¬
g gociũ cum em̃e uolenti sic uenditor dicit quanti uła¬
lis. quanti equum putaueris. quanti estimautras lu¬
bebis emprũ Pueneni quidã pritant ũ contrahi en per¬
onẽ. quii nec societas aut mandatum flagicrose mui
ullas uires ht̃. Auȩ sentencia potẽ. sane uidi de his
quȩ nullo mõ adiec tione. altiꝰ mat̾iȩ usi ẽt nobis

Expanded text:
uellet habere, si modo hoc solum arbitrio eius commissum sit, ut quem uoluisset emptum haberet, non et illud, an emptum haberet. Tutor rem pupilli emere non potest: idemque porrigendum est ad similia, id est ad curatores procuratores et qui negotia aliena gerunt. 35 Gaius libro decmptione datur, non eo pertinet, quasi sine arra conuentio nihil proficiat, sed ut euidentius probari possit conueniss‹e› de pretio. Illud constat imperfectum esse negotium, cum emere uolenti sic uenditor dicit: 'quanti uelis, quanti aequum putaueris, quanti aestimaueris, habebis emptum'. Ueneni mali quidam puta‹n›t non contrahi emptionem, quia nec societas aut mandatum flagitiosae rei ullas uires habet: quae sententia potest sane uera uideri de his quae nullo modo adiectione alterius materiae usu no
Abbreviated transcription (Latin):
preries cõis q sit ĩter edeᷤ inferioreᷤ ⁊ medias. attius adfo¬
edium sublatus nt. iure eum alcius habiturum saluiꝰ at
iure seruitutis neq facere quicquam inuito altero petẽ
neq ꝓhide. quo minus alter facrit: Nulli enim ressua
seruit. Itiq ꝓpt̃ ĩmensas contenciones plerumq res adi
diuisionẽ ꝑuenit. Sed ꝑ communi duudundo¬
c̃ actionem c̃sequitur. socius quo minus opus siat: aut
id opus quod fecet tollat: si mõ toti societati ꝓdest opu

Expanded text:
ies communis, qui sit inter aedes inferiores et medias, altius a doedium sublatus sit, iure eum altius habiturum Sabinus aiiure seruitutis neque facere quicquam inuito altero potest neque prohibere, quo minus alter faciat nulli enim res sua seruit: itaque propter immensas contentiones plerumque res ad diuisionem peruenit. sed per communi diuidundo actionem consequitur socius, quo minus opus fiat aut ut id opus quod fecit tollat, si modo toti societati prodest opu
Abbreviated transcription (Latin):
Poponius lib̵ xxx ad sabinum Si seruit̾ imposita suit aden¬
na. quȩ nc̃ sunt. utita sint. defuturis lumiuuib qchil culer
uidetur. Qđ siuta sit cautum ne lumiunib: officat᷑ ambigia:
scriptura. utrum ne his luminib officratur. quȩ nc sint a
etiam isq̃ pt̃ eaq quoq suerint. i umanuis e. uerbo gralia

Expanded text:
o tertio ad Sabinum.Si seruitus imposita fuerit 'lumina quae nunc sunt, ut ita sint', de futuris luminibus nihil caueri uidetur: quod si ita sit cautum 'ne luminibus officiatur', ambigua est scriptura, utrum ne his luminibus officiatur quae nunc sint, an etiam his quae postea quoque fuerint: et humanius est uerbo generali
Abbreviated transcription (Latin):
edifficior meoꝵ recipere deberetscibi concessin uset inuito
me altius tollere edifficia tua. qđ ad stallicilium meũ attin it
sic scrtui debebit ut si alcius sublatis edifficus tius stilli dia oxi
idert in ea rom possut tacione altius tibi edifficire n lixit
si non impeduntor stillicidi mea litit ÷ͥ aleus tollere ẽ

Expanded text:
aedificiorum meorum recipere deberet, et tibi concessero ius esse inuito aedificiorum meorum recipere deberet, et tibi concessero ius esse inuito me altius tollere aedificia tua, quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia mea cadere in ea non possint, ea ratione altius tibi aedificare non liceat: si non impediantur stillicidia mea, liceat tibi altius tollere. 22
Abbreviated transcription (Latin):
sitete non pores stillicidium qͦqͦ mõ ad quisitum sit ltius toli po¬
test. leu̾ior ii eo facto ftseruitus cum qudȩxalto cadet
lenius rint̃dum dirrec tum ne puenut ad locum seruit᷑utẽ.
inferius dimati non potẽ quii fit ꝓrauor seruitus. idẽ ꝓstilli¬
cidio flum̃. eadẽ ciusa introduci potẽ stillicidiũ quia in ño¬
magis incipiet᷑. eadem ꝓduci nom potẽ ne alio loco cadat stu¬
lcidiũ quã in quo posita seruitus ẽ. leuiꝰ facẽ potrimu acrius
nõ. ⁊ oñino sciendum ẽ meliorẽ uicini condicionẽ. fieri posse.
deteriorem nom posse nisi aliquid nominitim seruitute imponendi
immutatum fuerit squi inarea inqua stilliidiũ cadit edifficat us¬
nę ad eum locũ ꝑducẽ edifficiũ potestꝰ stullicidium cadit. Sets
in edisficio cadit stillcidium slipra edisficare ei conceditur.dũ e¬
tam̃ stillicidium recte recipritur.
utramq seruitutena deberet ne alcius tolleretur: u stillicidium

Expanded text:
sitare non potest.Stillicidium quoquo modo adquisitum sit, altius tolli potest: leuior enim fit eo facto seruitus, cum quod ex alto, cadet lenius et interdum direptum nec perueniat ad locum seruientem: inferius demitti non potest, quia fit grauior seruitus, id est pro stillicidio flumen. eadem causa retro duci potest stillicidium, quia in nmagis incipiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita servitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem vicini condicionem fieri posse, deteriorem non posse, nisi aliquid nominatim servitute imponenda immutatum fuerit. Qui in area, in qua stillicidium cadit, aedificat, usque ad eum locum perducere aedificium potest, unde stillicidium cadit: sed et si in aedificio cadit stillicidium, supra aedificare ei conceditur, dum tamen stillicidium recte recipiatur.  deberet, ne altius tolleretur et ut stillicidium
Abbreviated transcription (Latin):
mandati uidicio quã ꝙ soluerit smandato tuo fidiũ¬
soͥr t̃ decr & ꝓcuratori creditor : solui. si uerusꝓ
curatar suit. statim mandati agam. Q siꝑau. ator
ñe repetam abeo Inon oñra quȩ iup̃fururnon
suit mindatori imputibit. uł uti ꝙ spoliatũ sic
g alitronub aut naufragiores anuseree ud lango
ꝑre suo suorq adphensu quȩdĩ eragauerut Nla
ħ migis casib quã mandato imputari opport
ss̃ cu seruũ quẽ mandato meo emeras furtũ t
fecisset. neraciũ ait minditi ac tione te a c̃se

Expanded text:
mandati iudicio, quam quod soluerit. Mandatu tuo fideiusmandati iudicio, quam quod soluerit. Mandatu tuo fideiussi decem et procuratori creditoris solui: si uerus procurator fuit, statim mandati agam: quod si procurator repetam ab eo. Non omnia, quae inpensurus non fuit mandator, imputabit, ueluti quod spoliatus sit a latronibus aut naore suo suorumque adpraehensus quaedam erogaverit: nam haec magis casibus quam mandato imputari oportet. Sed cum servus, quem mandatu meo emeras, furtum tibi fecisset, Neratius ait mandati actione te
Abbreviated transcription (Latin):
retur mercatũ ñ sit. neq renunciuerte se ñ
empturum. idq sui ñ alt̾iũ culpa fecerit: ma¬
uditi ac tio teneri eũ conuenit: ħ ampliũ te¬
iabitur. sicuti mela quoq seripsitsi ed temp̃r ꝑ
fruidẽ renuncrauerit cũ iã recte emere ñ posit
si tam̃ ꝑignoranciã impletũ ẽ cõpet̾e actionem
utilitatis cuisi dicitursiulianũ quoq seripsit.
aliqno duare Niquis debitor suo m indauerit:
ut ticio solueret. & debitar mortuo eo cũ ignora¬
ret soluera lilm ioꝵ̃ oppondet.¶ abee intelligit᷑
prcuns fdeuissori etu n debitor ab eõ dlegtt¬
si creditorilicet is soluendo ñ suertesquia bonũ
nom̃ facit creditor qui arlmittit debrtore Lega¬
tumssi is qui fideiussor ⁊ donare uult. creditorẽ¬
Dei hãt debitorẽ suũ. eumqẽ libauerit. continu¬
o aget side ussor mandati. quatenũ nichil int̾set.
utrũ nũmo soluerit creditors. an eu libauerit.
CPret̃ ca sciendũ ẽ non plũ fideuissorẽ cõsequi debe¬

Expanded text:
retur mercatus non sit neque renuntiaverit se non empturum idque sua, non alterius culpa fecerit, mandati actione teneri eum convenit: hoc amplius tenebitur, sicuti Mela quoque scripsit, si eo tempore per fraudem renuntiaverit, cum iam recte emere non possesi tamen per ignorantiam impletum est, competere actionem utilitatis causa dicitur. Iulianus quoque scripsit aliquando durare. Si quis debitori suo mandauerit, ut Titio solueret, et debitor mortuo eo, cum id ignoraret, soluerit, liberari eum oportet. Abesse intellegitur pecunia fideiussori etiam si debitor ab eo de creditori, licet is soluendo non fuerit, quia bonum nomen facit creditor, qui admittit debitorem delegatum. Si is, qui fideiussoreius habeat debitorem suum eumque liberaverit, continuo aget fideiussor mandati, quatenus nihil intersit, utrum nummos solverit creditori an eum liberaverit. Praeterea sciendum est non plu
Abbreviated transcription (Latin):
gestrꝵ: ac tio absertib non ẽ nisi forte adũsus ed
qui mandater᷑ curatori. tamꝙͣ si negocia absen¬
ciũ gesseruit. Qđ sicũ soli creditor esseee existi¬
marent id mandauerint in factũ actio absentib
dindaẽ. in cos. qui mandauerut ¶ Sic̃ aũ libũ e
manditũ non susciꝑe: ita susceptũ cõsup̃mur⁊ opor¬
tet. ñ renuncitũ sit: renunciar aũt ita poteut
integrũ ius manditor⁊ reseruetur uł ꝑsea rebialũ

Expanded text:
on est nisi forte aduersus eos qui mandauerunt curatori, tamquam si negotia absentium gesserint: quod si, cum soli creditores se esse existimarent, id mandauerint, in factum actio absentibus danda est in eos qui mandauerint.Sicut autem liberum est mandatum non suscipere, ita susceptum consummari oportet, nisi renuntiatum sit renuntiari autem ita potest, ut integrum ius mandatori re
Abbreviated transcription (Latin):
seruo tuo ut ꝙ tibi debeam solueret. meo nõe ne¬
sinus scribit quã uis mutuatus seruus petcuniã
ricionib tuis quas ame receptũ intullerit. tũ
s rumos acreditore nõ ita accepit ut meo nõe dir
ncc libar⁊ me nec te mandati mecum aucturũ.
Ađ̾ sic mutuatus sit ut peccuniã meo nõe darte. u¬
ꝯ umq contra ẽẽ: nec refferre alius ques an idem
tr non contigit libacio debitori Pfugitiuus mĩcap
gusurem c̃et peccunũ ad quisiuit. ⁊exea seruo p̾ura¬
ui. eosq ticũ ꝑtradicionẽ auenditore accẽpit.
mela ait manclati actione mȩ consecuturũ ut
restituat mͥ ticiũ. quia seruu̾ m̃s mandasset ticio
udebatur ut ꝑtradicionẽ accipet. simͦ rogatu

Expanded text:
seruo tuo, ut quod tibi debeam solueret meo nomine, Neratius scribit, quamuis mutuatus seruus pecuniam rationibus tuis quasi a me receptam intulerit, tamen, si nummos a creditore non ita acceperit, ut meo nomine daret, nec liberari me nec te mandati mecum acturum: quod si sic mutuatus sit, ut pecuniam meo nomine daret, utrumque contra esse: nec referre, alius quis an idem tor, non contingit liberatio debitori. Fugitiuus meus cum apud furem esset, pecuniam adquisiit et ex ea seruos parauit eosque Titius per traditionem a uenditore accepit. Mela ait mandati actione me consecuturum, ut restituat mihi Titius, quia seruus meus mandasse Titio uidebatur, ut per traditionem acciperet, s
Abbreviated transcription (Latin):
si creditorẽ de uirẽ uso ac turũ n⁊ siuestis prerit
ssĩ aũt non sũit p̾ciũ solutũ. ad hac tam̃ dita  pecunia
ut uestis emeretur. & pecunia pierit uestis tam̃ fa¬
miliȩ diuisa ẽ utiq creditorẽ denint nuso habe
actionẽ. nã et uenditor hat̾. quia res eiꝰ ꝑuener᷑
in rem dñi racio ħ facit ut teneatur. uñ incipit dñs
teneri ęxuna cisa duob ꝓinde ⁊ sitam petunia
quã uestis pierit dicendum erit utͥiq dñm teneri
q̃m ambo in remdñi uertere uoluerunt.

Expanded text:
orem de in rem uerso acturum et si uestis perierit: si autem non fuit pretium solutum, ad hoc tamen data pecunia, ut uestis emeretur et pecunia perierit, uestis tamen familiae diuisa est, utique creditorem de in rem uerso habere actionem. an et uenditor habeat, quia res eius peruenerunt in rem domini? ratio hoc facit, ut teneatur: unde incipit dominus teneri ex una causa duobus. proinde et si tam pecunia quam uestis periit, dicendum erit utrique dominum teneri, quoniam ambo in r
Abbreviated transcription (Latin):
tione me idipsũ consecuturum. uiderĩ enĩ in rem
tuã ũ sum. nã ⁊si hr̃ditatẽ a seruo eniero ut ꝙ nͥ ab
ipso seruo debebatur compensarẽ : licetꝰ nidulsol¬
ui. tam̃ consequi me exempto ꝙ ad ñm ꝑuenii e¬

Expanded text:
tione me id ipsum consecuturum: uideri enim in rem tione me id ipsum consecuturum: uideri enim in rem tuam uersum: nam et si hereditatem a seruo emero, ut quod mihi ab ipso seruo debebatur compensarem, licet nihil solui, tamen consequi me ex empto quod ad domi
Abbreviated transcription (Latin):
cum cũ petulio uł rẽ eiꝰ peculiarẽ ⁊ p̾cium exigat
non uidetur inre usum:
T Riphonius li . disputacionũ. Nimsiħ uerũ ẽẽt
etum ante quanuenderet rẽ peculiarẽ uso teneret.
plecior sieret ꝙ aꝑte falsum ẽ.
seruus dño rem peculurẽ. actio de uirẽ ũso cesabet
ysunt ista ueras plane si mutuũ sernusꝰ accepit:
donandi animo soluit. dum nõ uult eũ cebitorẽ fa¬
cere petularem de uiremũso actioẽ Iillud uerum
ñ ẽ ꝙ melascribit siseruo meo argentum dederis
ut poculatib facẽt ex quolibet argento mox fac¬
tis ptulus seruus decesserit ẽẽ tib adũ sus me
de inremuso ac tionẽ qm̃ possum pocula uindi¬
care Tillud pline uerunẽ ꝙ labeo scribit. si odo¬
res.⁊ unguenta seruus emerit ad sunꝰ erroga¬
uerit ꝙ ad dñm suũ ꝑtinebat uiderim inrẽ dñi
ũ sum sidẽ. ait . si hrditatẽ aseruo tuo emero q̃
adte ꝑtinehat.⁊ creditorib pecuniã soluo. de¬
inde hanc hĩditatẽ. abstulleris mihi ex ẽpto ac¬

Expanded text:
ium exigat, non uidetur in rem uersum. 6 Tryphoninus libro primo disputationum.Nam si hoc uerum esset, etiam antequam uenderet rem peculiarem ‹de in rem› upletior fieret, quod aperte falsum est. seruus domino rem peculiarem, actio de in rem uerso cessabit, et sunt ista uera. Plane si mutuum seruus accepit et donandi animo soluit, dum non uult eum debitorem facere peculiarem, de in rem uerso actio est. Illud uerum non est, quod Mela scribit, si seruo meo argentum dederis, ut pocula tibi faceret ex quolibet argento, mox factis poculis seruus decesserit, esse tibi aduersus me de in rem uerso actionem, quoniam possum pocula uindicare. Illud plane uerum est, quod Labeo scribit, si odores et unguenta seruus emerit et ad funus erogauerit quod ad dominum suum pertinebat, uideri in rem domini uersum. Idem ait et si hereditatad te pertinebat et creditoribus pecuniam solueinde hanc hereditatem abstuleris mihi, ex empto ac
Abbreviated transcription (Latin):
dñice racionis ẽ ex qua causa uc tenũ erit dñs obli¬
gatus. ut si nõputat sibi expedire. nom̃ debitoris
hab̾e. cedat creditor actiones ꝓcuratorẽq eũ
facrat syecñ illuo quoq inrẽ dñi u̾sũ labeo ait. qđ
nutuatus seruło dño emit uolenti adluxineg mi¬
teriam ungueni forte uł si qued addelioras uł
siquid ad turpes sumpt̾ subimnistrauit. neq enĩ
spet tamus anbono dñi accesset it .ꝙ consuptũ ẽn
s an innegociũ dñi unde recte dicitur ⁊sisru¬
m̃tũ comparauit seruus ad alendaᷤᷤ dñi familias:
in orreo dñico reposuit. ⁊ ħ prit uł corruptũ ẽ ue
barsit: uidim ũsũ ¶s ⁊si seruum dño necessariũ
emisset. hisq decessisset uł insulã sulsisset. eaq ruis¬
Nt dicerem ẽo. ac tionẽ. de inremtisossisic accẽpit
quas inrem dñi uertet. nec uertit ⁊ decepit cre¬
ditorẽ non uidetur ũsũ nec teneatur dñs. nec ere¬
dulitas creditori s dño obeẽt. uł cilliditis serui noct

Expanded text:
dominicae rationis. ex qua causa hactenus erit dominus obligatus, ut, si non putat sibi expedire nomen debitoris habere, cedat creditori actionibus procuratoremque eum faciat. Nec non illud quoque in rem domini versum Labeo ait, quod mutuatus serteriam, unguenta forte, uel si quid ad delicias uel si quid ad turpes sumptus sumministrauit: neque enim spectamus, an bono domini cesserit quod consumptum est, sed an in negotium domini.Unde recte dicitur et si frumentum comparauit seruus ad alendam domini familiam et in horreo dominico reposuit et hoc periit uel corruptum est uel arsit, videri versum. Sed et si servum domino necessarium emisset isque decessisset vel insulam fulsisset eaque ruisset, dicerem esse actionem de in rem verso. Sed si sic accepit quasi in rem domini verteret nec vertit et decepit creditorem, non videtur versum nec tenetur dominus, ne credulitas creditoris domino obesse vel calliditas servi noceret.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ animogesserit seruus ut irẽ dñi uertet Isi si¬
lius familias pecuniã mutuatꝰ ꝓfilia sl i dotẽ de:¬
derit inrem patris ũsum uidetur. quatenus auũ
ꝓnepte daturus fuit. ꝗ̃ sentencia ita dę nũ mͥ ue¬
ra uidetur si ħ animo dedit ut putriꝰ negociũ geren:
ait filiȩ suȩ ꝓ ut sorori s uruel neptis ex alt̾ro filio
natđ dedero idẽ ergodicenius ⁊ siseruus mutuaitꝰ¬

Expanded text:
nimo gesserit servus, ut in rem domini verteret. Si filius familias pecuniam mutuatus pro filia sua dotem dederit, in rem versum patris videtur, quatenus avus pro nepte daturus fuit. quae sententia ita demum mihi vera videtur, si hoc animo dedit ut patris negotium gerens.ait, filiae suae nomine an sororis vel neptis ex altero filio natae dederit. idem ergo dicemus et si servus mutua
Abbreviated transcription (Latin):
Id lib x. ad sabinum. Ieẽ si fundi usufructus legatus ꝗc ꝗd¬
ñ. itfundo nascitur. ꝗeꝗd inde ꝑcip potẽ. ipsius fructu ẽ.
sitam ut boni uiri arbitratu fruatur. nã ⁊ celsus lib̾ .ii.
ti incofudo sint.cor: quoq usufructus at eum ꝑtinet. ẜnla¬
pidicmas hãt ⁊ lapidem cede uelit. uł cretisodinas hãt uł
ũ ctũ legatum sint inuenta. cũ tocius agri relinquatur u¬
susructus nom parcũ continȩant᷑ legato Ihiuc uic inus
trac tatus ẽ qui solet in eoꝙ accessit trac tari. ⁊ placuit¬
allutionis quoq usufructũ ad sruc iuartũ panere. Ensi
insula iusta fundũ influmine nata stt. etꝰ usu fructũ ad

Expanded text:
fundi usus fructus sit legatus, quidquid in fundo nascitur, quidquid inde percipi potest, ipsius fructus est, sic tamen ut boni uiri arbitratu fruatur. nam et Celsus libro octin eo fundo sint, earum quoque usus fructus ad eum pertinet.Sed si lapidicinas habeat et lapidem caedereuctum legatum sint inventa, cum totius agri relinquatur usus fructus, non partium, continentur legato. Huic vicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tractari: alluuionis quoque usum fructum ad fructuarium pertinere. sed si insula iuxta fundum in flumine nata sit, eius usum fructum ad
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat si fugitiuus in quo m̃s usus sructus ẽ. stipulatur ali¬
quid ex meare. ułꝑtradicionẽ accipiat. anpħ ipsũ quasi
utatur retineam usumfructũ. magisq anuttit retinere.
Lani sepe etiam si p̃sentib seruis nonutamur. tam̃ usufru¬
ctum retinenius. ut puta egrotantiᷤ seria. uł insfanti. cuiꝰ
oꝑe nullȩ sunt uł deffectȩ senec ttis hominiꝰ. Nã n⁊si agrũ¬

Expanded text:
o meus usus fructus est, stipuletur aliquid ex re mea uel per traditionem accipiat: an per hoc ipsum, quasi utar, retineam usum fructum? magisque admittit retinere. nam saepe etiamsi praesentibus seruis non utamur, tamen usum fructum retinemus: ut puta aegrotant‹e› seruo uel infant‹e›, cuius operae nullae sunt, uel defect
Abbreviated transcription (Latin):
eħ cassus ⁊ pegasus responder᷑. ⁊ põponĩ ꝓbat. Iõ solũ aũt¬
siego locauero retineo usumfructũ. s n si alius negociũ
meũ gerens locauerit usufruotũ. uilianꝰ scribit. retoĩe

Expanded text:
et hoc Cassius et Pegasus responderunt et Pomponius libro quet hoc Cassius et Pegasus responderunt et Pomponius libro qusi ego locauero, retineo usum fructum, se‹d› et si alius negotium meum gerens locauerit usum fructum, Iulianus libro trige
Abbreviated transcription (Latin):
Poponius lib i. ad sabinũ. Ex silua cedua. pedim̃ta ⁊ ra¬
mos ex arbore usufructuariũ sũpturum. ex nõ cedua in
uineam sumpturũ dũ ne fundum deterion ẽ faciat.
uillȩ posse usufruc tuariũ ferre labeo ait. nec mat̾ra
eum ꝓ ligno usura si hãt u̾n utatur ligno. quã senten¬
tiã puto ueram. alioꝗn. intorus ager sit hunc casũ passũ.
om̃s arbores auferret fructuariꝰᷤ mat̾iam tam̃ ipsã suc¬
cidere: quantũ aduillȩ refet tionẽ putat posse quẽ ud¬
modũ calcẽ inquit coquęte. uł arenam fodere. aliud¬
ue ꝙ edifficio netessariũ sum mere¶ Nuus usufruc tu
legato. nauigandum trntendã puto. licet nausra gia ꝑr¬
culum un meent utui᷑ enĩ adħ paraturut uaiuig̾et.¬
fruendam concede. uł locare uł uende potẽ. Nã ⁊ quilo¬
cat utitur : qui uendit utitur. s nsialii p̃cario concedit
uł donet puto eum uti. atq iđo retinere usum fruc tum

Expanded text:
Pomponius libro quinto ad Sabinum.Ex silua caedua pedamenta et raPomponius libro quinto ad Sabinum.Ex silua caedua pedamenta et ramos ex arbore usufructuarium sumpturum: ex non caedua in uineam sumpturum, dum ne fundum deteriorem faciat. 1et uillae posse usufructuarium ferre Labeo ait: nec materia eum pro ligno usurum, si habeat unde utatur ligno. quam sententiam puto ueram: alioquin et si totus ager sit hunc casum passus, omnes arbores auferret fructuarius: materiam tamen ipsum succidere quantum ad uillae refectionem putat posse: quemadmodum calcem, inquit, coquere uel harenam fodere aliudue quid aedificio necessarium sumere.Nauis usu fructu legato nauigandum mittendam puto, licet naufragii periculum immineat: nauis etenim ad hoc paratur, ut nauiget.fruendam concedere vel locare vel vendere potest: nam et qui locat utitur, et qui vendit utitur. sed et si alii precario concedat vel donet, puto eum uti atque ideo retinere usum fructum,
Abbreviated transcription (Latin):
rupit. uł petcunia. uł ambicione. uł ad uocatũ diũse
partis uł aliquẽ. ex his quib: causã suã cõmiserat. ex dol
clausula poterit conueniri. uł si adũsariũ callide cor¬
cũuenit. ⁊ oñino s hac lite dolo ũsatus ẽ. locũ habe.¬
bit exstipulatu actio ⁊ iđo si uelit dedolo ac tione
nẽ isi huiꝰ mõr clausula in comꝓnusso ascripta ñ en
tc̃ de dolo actio. uł exceptio locũ habebit. ħ aũt cõp¬
minor an maior sit pena quam res de qua agitut.¬
¶. Mon cogetur arbiter sententiam dice. iuisi pena c̃¬
pͥroiissa sit.I di nulier alieno noĩe compurittat
non erit pecunia cempnussa ꝓpc̾ intertessione

Expanded text:
pit uel pecunia uel ambitione, uel aduocatum diuersae partis, uel aliquem ex his, quibus causam suam commiserat, ex doli clausula poterit conueniri, uel si aduersarium callide circumuenit, et omnino si in hac lite dolose uersatus est, locum habebit ex stipulatu actio: et ideo si uelit de dolo actionequod si huiusmodi clausula in compro- misso adscripta non est, tunc de dolo actio uel exceptio locum habebit. hoc autem comps in compromissis, minor an maior sit poena quam res de qua agitur. Non cogetur arbiter sententiam dicere, si poena commissa sit. Si mulier alieno nomine compromittat, non erit pecunia compromissa propter intercessione
Abbreviated transcription (Latin):
inuocabulo: recte ac tu ee uidetur. Ssi plures sint ciꝰdem
nõus serui. puta plures errones. nt appareant de quo actũ¬
st: poponus dicit nullã fieri condem ꝓnacionẽ : I. Ni oscto¬
Paulus li ii. ad edictum. Si m̃rẽ aliquis agat. debet
designarẽ reni ⁊utrum totam. an pirtẽ : et quotã patat:¬
appellacio en ĩ rer. nongenus. s spetiẽ significat: oc¬
tancnus ita deffinit. qđ uifec tȩ quid mat̾rȩ pu̾ndus. signa¬
te. uo nurm. factȩ aut speciẽ. dici opportet S et m̃su

Expanded text:
in uocabulo, recte actum esse uidetur.Si plures sint eiusdem nominis serui, puta plures Erotes, nec appareat de quo actusit, Pomponius dicit nullam fieri condemnationem. 6 Paulus libro sexto ad edictum. Si in rem aliquis agat, debet designare rem, Appellatio enim rei non genus, sed speciem significat. Octavenus ita diffinivit: quod infecte quidem materie pondus, signate vero numerum, facte autem speciem dici oportet. Mensu
Abbreviated transcription (Latin):
stum sit: quia deduci possit. nec comunicabit: net conum
diui dundo agrtur. quȩ  separari potẽ: aget᷑ aũt in rẽ x¬
tio S̾ sideduci inquit nõ possit uit puta sics durũ mixta
sũit. ꝓparte ee uĩdicandũ nequaquã erit dicendũ qd
de mulso. dictum ẽ: quia utraq mat̾ia: ⁊ si confus a tamcn
trans lata coaluit. z radices in misitͥ. bani. ⁊ nerua. utile
inrẽ actionẽ dabant Nĩ si nondũ ꝙ aliut. mea eẽ ñ desi¬
nen scũ uirẽ ugatur. Side corpore c̃ueniat : error sit aũ¬

Expanded text:
t, non communicabitur nec communi dividundo agetur, quia separari potest. Agetur autem in rem actione. Sed si deduci inquit non possit, utputa si es et aurum mixtum fuerit, pro parte esse vendicandum. Nec erit dicendum quod de mulso dictum est, quia utraque materia, etsi confusa sit, alienum agrum translata coaluit et radices immisit, Uarus et Nerua utilem in rem actionem dabant: nam si nondum coaluit, mea esse non desinet.Cum in rem agatur, si de corpore conueniat, error au
Abbreviated transcription (Latin):
dum ignorante uicino emit. queritur analiquã actio¬
nẽ cumeo uicinus habeat. Iulianus scripsit implicatã
ẽẽ facti qͣstionẽ. Nãsiħ solũ actũ ẽ ut fundũ luciiti¬
cii uicinus emeret. ⁊ metũ cõmunicaret adũsus me
ꝗemi nullã actionẽ uicino cõpetẽ. Siuo idactũ ẽ¬
ut quasi cõmune negociũ geretur societatis iudiciote.¬
nehor ut tibi deducta perte quã mandauerã reliqͥs
par̃s p̃stẽ ¶uenit aũt inħ uidiciũ ꝓsocio bona fides u-¬
trũ gͥ tantũ dolum an etũ culpã prare sociũ oportet:

Expanded text:
dum ignorante uicino emit: quaeritur, an aliquam actiodum ignorante uicino emit: quaeritur, an aliquam actionem cum eo uicinus habeat. Iulianus scripsit implicitam esse facti quaestionem: nam si hoc solum actum est, ut fundum Lucii Titii uicinus emeret et mecum communicaret, aduersus me qui emi nullam actionem uicino competere: si uero id actum eut quasi commune negotium gereretur. societatis iudicio tenebor, ut tibi deducta parte quam mandaveram reliquas partes praestem. Venit autem in hoc iudicium pro socio bona fides. Vtrum ergo ta
Abbreviated transcription (Latin):
Ulpianus lib̾i. ad sabinũ. Sed siex causa furtiua c̃di¬
rero. fessabit ꝓ socio actio. nͥ pluris mea int̃sit Isi dãp¬
nũ inre cõmuni soc ius dedit. aquilia teneri eũ cels
⁊ iulianꝰ ⁊ põponius scribunt.
Pauł lib .yr. ad sibinũ. Sed nichilominꝰ ⁊ ꝓsacio tenet᷑.
ũbi gr̃a negocratorẽ seruũ uuluerauit ł occidit.
Paulus lib sexto ad sabinũ. Sed actione ꝓsocio c̃seꝗt᷑
ut alt̾a actione contentus eẽ debeat. quia utraquo
tio ad rei ꝑsecutionẽ respicit nõ ut furti ad penam
adiet tum ẽ ita demũ furti actionẽ eẽ si ꝑfallaciã
⁊ dolo malo amouit. ꝗ enĩ sine dolo malo fec̃. furti ã te¬
uetur. Et sane plerumq credendũ ẽ eũ ꝗ pirtis dñs
ẽ uire pocus suo re uti quã furti c̃siliũ inire et ido
udebimus anfauia teneatur ⁊ racio ꝗd fac̃ ne teneatur
uerũ si plagiũ fecit. uł suppssit. fauia teneri.
quȩ suo fundo iuncta eẽt sibi cederetur. mox ipse eii fun¬

Expanded text:
nsimo ad Sabinum Sed si ex causa furtiva condixero, cessabit pro socio actio, nisi si pluris mea intersit. Si damnum in re communi socius dedit, Aquilia teneri eum et Celsus et Iulianus et Pomponius scribunt: Paulus libro sexto ad Sabinum sed nihilo minus et pro socio tenetur, occidit. Paulus libro sexto ad Sabinum Sed actione pro socio consequitur, ut altera actione contentus esse debeat, quia utraque actio ad rei persecutionem respicit, non ut furti ad poenamdiectum est ita demum furti actionem esse, si per fallaciam et dolo malo amovit, quia cum sine dolo malo fecit, furti non tenetur: et sane plerumque credendum est eum, qui partis dominus est, iure potius suo re uti quam furti consilium inire. Et ideo videbimus, an Fabia teneatur. et ratio quidem facit, ne teneatur, verum si plagium fecit vel suppressit, Fabia teneri. t ea pars, quae suo fundo iuncta esset, sibi cederetur: mox ipse eum fun
Abbreviated transcription (Latin):
Paului lib̵ .ui. ad sabinũ. Omẽ aes alienũ ꝙ manente
societate contrac tumẽ de cõmuni soluendũ ẽ licet pt̾ ea¬
quam societas distractaẽ solutũ ẽ. Ieitur ⁊ sub condiciõe
ꝓmiserat. ⁊ distracta societate condicio exstitit ex cõmu¬
ni soluendum ẽ. Idoq si int̾im societas dirimat᷑ cautio ẽs
ex die peccuniã debeat. ⁊ diuid atim societas ñ debet h
deduc̃e sacius quẽ ad modũ p̃sens debet s om̃s diude : bͥ¬

Expanded text:
ad Sabinum Omne aes alienum, quod manente societate contractum est, de communi solvendum est, licet posteaquam societas distracta est solutum sit. igitur et si sub condicione promiserat et distracta societate condicio exstitit, ex communi solvendum est: ideoque si interim societas dirimatur, cautionesex die pecuniam debeat et dividatur societas, non debet hoc deduce
Abbreviated transcription (Latin):
Siuuꝰ in notaitis muci i ast Vet posse societatẽ ita c̃tbi
neq enĩ lucrũ intelligitur nͥ oñi dampno deducto neq dã¬
pnũ nͥ oñ lucro deducto s potẽ cohiri societas itaut erus
lucri ꝙłeliquum in societate sit oñi dampno deducto
pars aba feratur  eiꝰ dãpni qđ similit̃ relinquat᷑ pars
alia capiatur:
int̃cede oportet. Nec N sufficit rẽ ẽẽ cõmunẽ nͥ societas
int̃cedat. comunit̃ aũt res agi potẽ etiã citra societatẽ.
ut puta cũ ñ affectione societatis incidimꝰ in cõmunio¬
nẽ. At euenit m reduob legata. Itẽ si ad uob simul
empta res sit. aut hr̃ditas. uł donacio cũmunit̃ nob obue¬
nit adt si adiob sepuratim emimꝰ potes eoꝵ ñ socii futi

Expanded text:
in notatis Mucii ait nec posse societatem ita contrahi, neque enim lucrum intellegitur nisi omni damno deduct‹o› neque damnisi omni lucro deducto: sed potest coiri societas ita, ut eius lucri, quod reliquum in societate sit omni damno deducto, pars alia feratur, et eius damni, quod similiter relinquatur, pars alia capiatur. 31 intercedere oportet: nec enim sufficit rem esse communem, nisi societas intercedit. communiter autem res agi potest etiam citra societatem, ut puta cum non affectione societatis incidimus in communionem, ut evenit in re duobus legata, item si a duobus simul empta res sit, aut si hereditas vel donatio communiter nobis obvenit, aut si a duobus separatim emimus partes eorum non socii fu
Abbreviated transcription (Latin):
et celsus lib̵ septimo dig. ita Rescripsit. Socios int̃ se do¬
lum n culpam p̃stare oportet ssi in coheunda societa
inꝗt artẽ oꝑam ue pollicitus ẽ alt ueluti cũ pecus
in cõmune pacendũ aut agru pollitor ⁊ dam in comi¬
iđ ne querendis fructib nimirũ ibi etiã culpa p̃stardi
Fẽ p̃cium enĩ ope artis e ue lanitum. Qđ sirei comunis
socuis nocitt magis amitsit culrũ q̃q uenire Illãprã¬

Expanded text:
et Celsus libro septimo digestorum ita scripsit: socios inter se dolum et culpam praestare oportet. si in coeunda societate, inquit, artem operamue pollicitus est alter, ueluti cum in commune pascendum aut agrum politori damus in commune quaerendis fructibus, nimirum ibi etiam culpa praestanda est: pretium enim operae artis est velamentum. quod si rei communi soc
Abbreviated transcription (Latin):
eo age̾ndum ẽ qui fec̃.¶ Si quadrupes cui nõe actio
ge aquilia agitur. estimacio non ad corpꝰ quradrupe¬
dis . s ad causam eiꝰ inquo depauꝑie. actio ẽ refferri
debet. ⁊ tanti dãpnandus ẽ. ꝗ occidit uidicio legis aꝗ¬
liȩ quanti ac torismt ẽ noxe pocuis dedicione.
str seruiebat. ipse a seruo tuo uulneratꝰ ẽ. placuit oñi¬
mõ me tecũ legeaꝗlia recte exꝑiri.¬

Expanded text:
eo agendum est qui fecit. Si quadrupes, cuius nomine ailia agitur, aestimatio non ad corpus quadrupedis, sed ad causam eius in quo de pauperie actio est referri debet et tanti damnandus est is qui occidit iudicio legis Aquiliae, quanti actoris interest noxae potius deditione sti seruiebat, ipse a seruo tuo uulneratus est, placuit omnimodo me tecum re
Abbreviated transcription (Latin):
piã debitoris. uł ꝙlitẽ amisit. creditor ꝗdẽ usq ad mo¬
aũ debitori in idꝙ debitũ excedit competit aꝗliȩ actio
Siꝗs alienũ uinũ uł frum̃tũ consũpserit. ñ uidetur
dapnũ miuriȩ dare. Idõq utilis danda ẽ ac no Nñ
hac qͦq actione quȩ ex ħ capło orit᷑ dolus & culpa prmi¬
t᷑. Idͥo siques instipulã suã uł spmã cõburentẽ eiꝰ cau¬
sa ignẽ miserit. et ult̾uis euagatꝰ. ⁊ ꝓgressus ignis ali¬
enã segetẽ uł uineã leserit. requiramꝰ. nũ imꝑicia eiꝰ
ant negleglegencia id accidit: Nã sidie uentoso id fe
longuis ꝓcederet. atsi oñia quȩ oportuit obseruaũ
uł subita ni si uentꝰ longius ignẽ ꝓduxit caret cul¬
pa. Si uulneratꝰ fũit seriuis ñ mortiffere ne gligen¬
cia aũt ꝑierit. deuulnerato actioerit ñ de occiso.
Idẽ libro x. co sabinũ. ssi putatori arboriꝰ ranum
cum deieter it. uł ma chinari hominẽ
p̃tereuntẽ occidit. ita tenet᷑. sis inpublicũ dicidat.

Expanded text:
piam debitoris uel quod item amisit, creditor quidem usque ad moautem debitori in id quod debitum excedit competit Aquiliae actio. Si quis alienum uinum uel frumentum consumpserit, non uidetur da quae ex hoc capitulo oritur, dolus et culpa punitur: ideoque si quis in stipulam suam uel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius euagatus et progressus ignis alienam segetem uel uineam laeserit, requiramus, num imperitia eius aut neglegentia id accidit. nam si die uentoso id feclongius procederet. At si omnia quae oportuit obseruauit uel subita uis uenti longius ignem pa. Si vulneratus fuerit servus non mortifere, neglegentia autem perierit, de vulnerato actio erit, non de occiso. Idem libro decimo ad Sabinum Si putator ex arbore ramum cum deiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat
Abbreviated transcription (Latin):
set. uge adlia ag̾e.qa equã ĩ leciẽdo rupat. siꝑ scussisset. aut ꝯiucto ue¬
hem̃tiꝰ egisset.uisumẽ igẽ posse spom poniait. quã¬
uis olienũ peccus in agrosuo quis dep̃hendit sic il¬
lud expelle debet: qͦ mõ si suũ dep̃hendisset. qñ si
ꝗd exeare dãpnũ cȩpit. ht̃ ꝓprias actiõnes. itaq
ꝗ peccꝰ alienũ iagro suo dep̾henđit. ñ uire id inclu¬
dit. nec abigẽ illud alit̃ debet. quã ut sup̃ diximꝰ id¬
ẽ quasi suũ. s uł abigẽ debet sine dip̃no. uł am mo¬
nere dñm ut suũ recipiat:
¶daulus libro iii. adedictũ. Inlegẽ aꝗlia si deletum
cirograchũ michi ẽẽ dicã. in quo sub condicione mͥ
peccuni a debita fuit. et int̾im testib qͦq id ꝓbare

Expanded text:
si percussisset aut consulto uehementius egisset, uisum est agere posse. Pomponius. Quamuis alienum pecus in agro suo quis deprehendit, sic illud expellere debet, quomodo si suum deprehendiss‹e›t, quoniam si quid ex ea re damnum cepit, habet proprias actiones. itaque qui pecus alienum ‹in› agro suo deprehenderit, non iure id includit, nec agere illud aliter debet quam ut supra diximus quasi suum: sed uel abigere debet si‹n›e damno uel admonere dominum, ut suum recipiat. 40 Paulus libro tertio ad edictum. In lege Aquilia, si deletum chirographum mihi esse dicam, in quo sub condicione mihi pecunia debita fuerit, et interim testibus quoque id probare
Abbreviated transcription (Latin):
gaui. delib̾ante segio cũ ticus uendicasset legatũ sti¬
chũ occis ẽ. de inde selus repudiauit legatũ. ꝑiud
domin ium eius iudetur.
tario legatũ. hr̃đis ẽ actio ꝑinde: ac silegatꝰ ñ eẽt ata
huiꝰ actio ẽ. ac si soli legatus ẽẽt ssidñs seruũ quẽ ticiꝰ
mortiffere uulnerauit libum et hdem iusserit c̃e.
licet scđm sabini opinionẽ. ꝗ putabat ad hr̃dem nõ
trans mitti. quȩ defuncto competẽ non potuit. Nã
sane absurdũ acciđet ut hr̃s p̾ciũ quasi occisi cõ¬
scquatur eiꝰ cuiꝰ hr̃s estitit. ꝙ si expãr. eũ dñs in dem
cum lib̾tate ẽẽ usserit: quohr̃s eiꝰ mor̾tuo es aget lege

Expanded text:
gauit: ‹de›liberante Seio, cum Titius uindicasset legatum, Stichus occisus est: deinde Seius repudiauit legatum. perinde dominium ei utario legatum heredis est actio perinde ac si legatus non esset, ita huius actio est ac si soli legatus esset. Si dominus servum, quem Titius mortifere vulnerlicet secundum Sabini opinionem, qui putabat ad heredem actionem non transmitti, quae defuncto competere non potuit: nam sane absurdum accidet, ut heres pretium quasi occisi consequatur eius, cuius heres exstitit. quod si ex parte eum dominus heredem cum libertate esse iusserit, coheres
Abbreviated transcription (Latin):
gis iusũ ẽ idẽ ẽe obseruandũ.⁊ merito. cũ enĩ cata
furti actionẽ ħ racio sit. ne ex uno delicto tota fa¬
nuila dñs careat. ea q̃ cracio similit̾ et in actione
estimari. pͣserti cũ int̃dũ leuior sit hec causa delicti.
neluti siculpa ⁊ñ dolo dampnũ daretur. Siidẽ eũđ
seruum uulneraũ it: post ea de inde occidit etiã te¬
nebit᷑ ⁊ de uulnerato ⁊de occiso. duo enĩ s̃ delicta.
alit̃ aũt siꝗs umo impetu plurib. uulnerib. aliquẽ oc¬
cidit tc̃ enĩ una erit actio de occiso:
Daułu̾ librou. ad plociũ. Si seruũ meũ occidisti
ñ affectionẽ estimandã eẽ puto. neluti si filiũ tuũ
naturalẽ quis occidit: quẽ tu magno emptũ uel¬
les. si quanti oñib. ualeret. Sestus qͣq pedius ait.
p̃cia rerũ non ex affectione. nec utilitate singłoꝵ.
s c̃õmunit̾ fungi. Itaq eumi qui filiũ naturolem

Expanded text:
gis uisum est idem esse obseruandum, et merito: cum enim circa furti actionem haec ratio sit, ne ex uno delicto tota familia dominus careat eaque ratio similiter et in actionem aestimari, praesertim cum interdum levior sit haec causa delicti, veluti si culpa et non dolo damnum daretur. Si idem eundem servum vulneraverit, postea deinde etiam occiderit, tenebitur et de vulnerato et de occiso: duo enim sunt delicta. aliter atque si quis uno impetu pluribus vulneribus aliquem occiderit: tunc enim una erit actio de occiso. Paulus libro secundo ad Plautium Si servum meum occidisti, non affectiones aestimandas esse puto, ueluti si filium tuum naturalem quis occiderit quem tu magno emptum uelles, sed quanti omnibus ualeret. Sextus quoque Pedius ait pretia rerum non ex affectione nec utilitate singulorum, sed communiter fungi: itaque eum, qui filium naturalem
Abbreviated transcription (Latin):
it̃ fieret. ꝙ si nullũ it erit dolum dũ taxat pr̃e
debet. Ne inmittat in eũ quẽ uidit transeuntẽ. Nã
culpa ab eo exigenda ñ ẽ. cum diuinare ñ potũit.
an ꝙ ꝓcõsul infurto feruat ꝙ afamilia factũ sit. id
ẽ ut non insisgłos det᷑ pęne ꝑsecucro. S sufficer&e

Expanded text:
iter fiat. quod si nullum iter erit, dolum dumtaxat praestare debet, ne immittat in eum, quem uiderit transeuntem: nam culpa ab eo exigenda non est, cum diuinare non potueritan quod proconsul in furto obseruat quod a familia factum sit id est ut non in singulos detur poenae persecutio, sed sufficeret
Abbreviated transcription (Latin):
dat. dr̃ legẽ aꝗliã locũ habe. Qđ dicendũ ẽ ⁊ siex lege
pignu̾ cepit. Siquid tam̃ magistratꝰ adũsus resistentẽ
uiolenciꝰ fecerit. ñ tenebitur aquilia. Nã ⁊cũ pignor
seruũ cepisset :elle se suspendit: nulla datur actosh̃

Expanded text:
dat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod dicendum est et si ex lege dat, dicitur legem Aquiliam locum habere: quod dicendum est et si ex lege pignus cepit. si quid tamen magistratus aduersus resistentem uiolentius fecerit, non tenebitur Aquilia: nam et cum pignori seruum cepisset et ille se suspenderit, nulla datur actio. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
sil tassib ⁊ in aucupib ꝓhundũ ePoi nauis altã cont se uenien¬
tẽ obriusset: aut ingub natorẽ. aut inducatorẽ actionẽ
competẽ dãpni miuriȩ alphenꝰ ait. S si tanta nuis naui
factast quȩ temperari ñ potuit. nullã iid ñm dãdã
actionẽ.Sinaũ culpa nautarũ id factũ sit putoaꝗliȩ
sufficẽ ¶ Si fimẽ quis quo religatã nauiserat p̾cidit: de na¬
ni que put infuc tõ egendũ Ibac actione ex ħ legiscapite
de om̃ib animalib: lests quȩ peccudes ñ sunt agendũ ẽ. pu¬
taut de cme. s ⁊de apro ⁊ leone cetisq feris ⁊ auib ide
erit dicendũ.¶Magistratꝰ municipales si dãpnũ in uria
dederint posse aꝗlia teneri. Nã ⁊ cũ petudes aliquis pig¬
neri cepisset. ⁊ fame cas necauisset. dũ ñ patit᷑ eis cibaria
afferre. in fac tũ actio danda ẽ phtẽ sidũputat se ex lege.
scaꝑe pignꝰ ñ ex lege ceꝑit. et res tritas corruptasq red¬

Expanded text:
ribus et in aucupibus probandum. Si nauis alteram contra se uenientem obruisset, aut in gubernatorem aut in ducatorem actionem competere damni iniuriae Alfenus ait: sed si tanta uis naui facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dandam actionem: sin autem culpa ‹n›autarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem quis, quo religata nauis erat, praeciderit, de naue quae periit in factum agendum. Hac actione ex hoc legis capite de omnibus animalibus laesis, quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceterisque feris et auibus idem erit dicendum. Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adferre, in factum actio danda est. item si dum putat se ex lege capere pignus, non ex lege ceperit et res tritas corruptasque red
Abbreviated transcription (Latin):
utoꝵ fuit ne haccidet et culpa eoꝵ fac tũ sit. Iege aꝗlia cu
naptis agrndũ quia parut reffert niuẽ imiendõ aut fer¬
s ꝓs iuerit᷑ nauis in corpisset: cũ dño agendũ ñ ẽs Itẽ labeo
sixd Enbit. Sicũ ui uentor nauis impulsa eẽt infunes ancho¬
esimier altius. et naute fines p̃cidissent. st millo alio mͦ nͭ p̃ci
siq sisfunib. explicare se potuit nullã ac tionẽ dandã. Idẽq
lab̾o ⁊ ꝓrulus ⁊ cirea retia piscator inquȩ nauis piscators
incidãt extimar̃. plane si culpa nautau idfaetũ ẽ leg̃ acł agẽdũs¬

Expanded text:
tum sit, lege Aquilia cum nautis agendum, quia parui refert nauem immittendo aut ser regeretur nauis incur‹r›isset, cum domino agendum non esse. Item Labeo scribit, si, cum ui uentorum nauis impulsa esset in funes anchorarum alterius et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi sis funibus explicare se potuit, nullam actionem dandam. idemque Labeo et Proculus et circa retia piscatorum, in quae nauis piscatorum inciderat, aestimaru‹nt› plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aq
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾ẽ eniã aꝗliȩ. Itẽ si tec tori locaueris laccũ uino
curandũ. & ille eũ ꝑfudit ut uinũ sit effusũ. labeo
Atsi in aliis locis ubi fieri solent fecerint nichiltenent᷑.
Hec tam̃ actio ex causa danda ẽ. idẽ si neq denunci¬
atum ẽ. neq scierit. aut ꝓuide porut. et multa huiꝰ¬
mõi de p̃hendunt᷑ quib. sumouet᷑ petitor si euitare
periculũ poterit.
Ulpianꝰ libro xui ii adedictũ. Quẽ admodũ silaq̃os
eo loco posuisses quo ius ponendi ñ hab̾es. eo petcus
uicii in eos laqueos incidisse. I s ꝓtettu meum
ꝙ sup̃ domum tuã nullo iure habbũ retidisses
posse me tetũ dãpnui iniuria age ꝓcuł scribit.¬

Expanded text:
petere etiam Aquiliae. Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit, ut uinum sit effusum, Labeo at si in aliis locis, ubi fieri solent, fecerunt, nihil tenentur. Haec tamen actio ex causa danda est, id est si neque denuntiatum est neque scierit aut prouidere potuerit: et multa huiusmodi deprehenduntur, quibus summouetur petitor, si euitare periculum poterit. 29 Ulpianus libro octauo decimo ad edictum. Quemadmodum si laqueos eo loci posuisses, quo ius ponendi non haberes, et pecus uicini in eos laqueos incidisset. Si protectum meum, quod supra domum tuam nullo iure habebam, reccidisses, posse me tecum damni iniuria agere Proculus scribit
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus libroxxii. adedictũ. Qni occidit adult̾ũ
dep̃hensũ seruũ alienũ hac lege nõ tenebitur  pigñi
datꝰ seruus. sioccisussit debitori actio compert. s
anꝰcreditori danda st utił. quia potẽ int̾ eẽ eius ꝙ
debitor souendonon sit. aut ꝙ litẽ tempr amisit qret.
ẜ hic iniquũ ẽ & dũo ⁊ creditori eum reneri. nͥ
siquis putau̾it nullã incare debitorẽ iniuriã
passurũ. Cũ ꝓsit ei ad debin quantitat᷑ ⁊ ꝙ sit
ampliũ consecutaris sit ab eo. uł abmico in id ꝙ

Expanded text:
undo ad edictum. Qui occidit adulterum deprehensum seruum alienum, hac lege non tenebitur. Pignori datus seruus si occisus sit, debitori actio competit. sed an et creditori danda sit utilis, quia potest interesse eius, quod debitor soluendo non sit aut quod litem tempore amisit, quaeritur. sed hic iniquum est et domino et creditori eum teneri. nisi si quis putauerit nullam in ea re debitorem iniuriam passurum, cum prosit ei ad debiti quantitatem et quod sit amplius consecuturus sit ab eo, uel ab initio in id,
Abbreviated transcription (Latin):
religio filii. cũ quo etiã iudiciũ consistere potẽ.n
ipsi aũt referentes condicionẽ eoꝵ quib subiec tiu
sunt. non facuint de t̾riorẽ.
Upianũ lib̵ x. ad edĩ S et si seruũ meus delito ł
relato ei iure iurando ⁊ iuraũit nẽ dñi ẽẽ uł
er dari oporte. puto dandã mi actionẽ. uł pucti ex¬
ceptione ꝓpt̃ religionem ⁊ conuencionẽ.
Paulũ lib̵ .xii. ad edictũ. Qui iurisse. dicitꝰ. nichil
refert cuiꝰ sexus etatis ue sit. oni eni mo custo¬
diri debet ius uirandũ adũsus eũ ꝗ contẽptu¬
e eo cuidefferet fuit. quam uis pupillu ñ uideatꝰ¬
ꝑ iurare quia sciens fallere ñ uideat᷑. Pipat᷑ filiu
dare ñ oportere uirauerit. Cassuiꝰ respondit ⁊ pi¬
tri ⁊ filio dandã exceptionẽ uiruurandi ISi pat̃
iurauĩt inpeculio nichilee filiũ conuenurꝰ potie:

Expanded text:
religio filii, cum quo etiam iudicium consistere potest. ipsi autem referentes condicionem eorum, quibus subiecti sunt, non faciunt deteriorem. imo secto ad edictum. Sed et si seruus meus delato uel relato ei iureiurando iurauit rem domini esse uel ei dari oportere, puto dandam mihi actionem uel pacti exopter religionem et conuentionem. 26 Paulus lrefert cuius sexus aetatisue sit: omni enim modo custodiri debet iusiurandum aduersus eum, qui contentus eo cum deferret fuit: quamuis pupillus non uideatrare, quia sciens fallere non uideatur. Si pater filium dare non oportere iurauerit, Cassius respondit et patri et filio dandam exceptionem iurisiurandi: si pater iurauerit in peculio nihil
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia conseꝗ possimus. ne aliquis dipnũ n
in iuria det: Id̃ lib̵ iii. ad ursegiũ ferocẽ:
Argentũ cõmodatũ sitã idoneo seruo meo tradi¬
dissẽ ad te ꝑferendũ ut non debuerit quis exsti¬
mare suturum ut a quib dã mał hom inib detiꝑa¬
tuũ ñ meũ detrimtũ erit. si id mili homines int̃ ceps
Affricanus lib uii. q̃stionũ. Nem mͥ cõmodasti eande
subri puisti. de inde cũ cõmodati ageres. nec ate so¬
rem eẽm subreptã iudex me condẽpnauit. ⁊ solia
pt̾ ea comper ate ee subreptam quesitũ ẽ q̃ mĩ

Expanded text:
diligentia consequi possumus, ne aliquis damnum nobis iniuria det? 20 Idem libro tertio ad Urseium Ferocem. Argentum commodatum si tam idoneo seruo meo tradidissem ad te perferendum, ut non debuerit quis aestimare futurum, ut a quibusdam malis hominibus decitrimentum erit, si id mali homines intercepissent. Africanus libro octavo quaestionum Rem mihi commodasti: eandem subripuisti: deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnavit et solvi: postea comperi a te esse subreptam: quaesitum est, quae mihi