comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lierẽ osculari & in lectũ sterne᷑ Cum illa
tremebunda quidnã compater ageret q̃¬
reretur nõ ne p̃dixi antea inquit que
nulla essent pro ueris uisũ iri ita mulie¬
rẽ credulã his cognouit semꝑ affirmans
id nihil esse. hoc pacto mulier se delusã
falsa imagine existimãs rediit domũ:
noĩe tp̃ore Francisci ducis pataurni
sep̃timi hic uir sanctus heret᷑ multas
mulieres etiã nobiliores ꝑ confessiõis spe¬
ciẽ ad concubitũ pellexit uulgata neq
enĩ diu ipocrisis celari potest ⁊celerũ fa¬
ma captus apretore cũ multa confessus
esset ad Franciscũ deducitur. Is adscito
secretario ex sius quodã ioci causa scisci¬
tabatur ab heremita noĩa mulierũ quas
cognouisset. quas cũ multas et̃ ex dome¬
sticis familiaribus uxores protulisset
scribebat noĩa secretarius. ut ex inde
causã risus eliceret. Cũ tandẽ noĩan¬
dis finẽ fecisse uideret᷑ peteret q dux¬

Expanded text:
lierem osculari et in lectum sternere. Cum illa lierem osculari et in lectum sternere. Cum illa tremebunda quidnam compater ageret quaereret: “ Nonne praedixi antea” inquit “quae nulla essent pro veris visum iri?”. Ita mulier credulam bis cognovit, semper affirmans id nihil esse. Hoc pacto mulier, se delusam falasa imagine existimans, rediit domum. nomine, tempore Francisci ducis Patavini septimi. Hic, cum vir sanctus haberetur, multas mulieres etiam nobiliores, per confessionis speciem, ad concubitum pellexienim diu hypocrisis celeri potest scelerum fama, captus a praetore, cum multa confessus esset, ad Franciscum deducitur. Is, accito secretario ex suis, quaedam ioci causa sciscitabatur ab eremita nomina mulierum quas cognovisset. Quas cum multas, etiam ex domesticis familiaribus, uxores protulisset, scribebat nomina secretarius, ut exinde causam risus eliceret. Cum tandem nominandis finem fecisse videretur peteretque dux
Abbreviated transcription (Latin):
Ucarus uir omniũ urbanissimus
narrare solebat mulierẽ quandã
haud spernende forme uicinã suã: quȩ
sterilis erat quesisse sepius a sacerdote
compatte suo an sciret aliquã medelã
ad liberos concipiendos. illã postre mo
ad misse ac mandasse ut die louis erus¬
modi rei apta ad se ueniret. Cũ acces¬
sisset filiorũ cupida mulier ad camerã
sacerdotis utat inquir ille incantati¬
one que inducit multas uariasq il¬
lusiones. ita ut que nõ fiũt fieri uide¬
antur ltaq constantia & firmitate ani¬
mi opus est ne res in cassũ euadat ui¬
debitur tibi ut te tangã osculer ample¬
xer & secretiora ẽt faciã quȩ uir tu¬
us consueuit. Attamen nihil eorũ erit
sed ita uidebitur. ex ui uerborũ qui¬
bus utendũ est que adeo est efficax ut
que non sunt esse uideant. Consensit
mulier confidens compatris uerbis. &
se has prestigias paruifacturã dixit
Sacerdos multis ꝑactis signis dictis¬
q in aurẽ secretioribus uerbis cepit mu¬

Expanded text:
ucharus, vir omnium urbanissimus, narrare solebat mulierem quamdam haud spernendae formae vicinam suam, quae sterilis erat, quaesisse saepius a sacerdote confessore suo an sciret aliquam medelam ad liberos concipiendos. Illum postremo annuisse ac mandasse ut die Iovis eiusmodi rei apta ad se veniret. Cum accessisset filiorum cupida mulier ad cameram sacerdotis: “Utar” ille inquit “incantatione, quae inducit multas variasque illusiones, ita ut quae non fiunt fieri videantur. Itaque constantia et firmitate animi opus est, ne res incassum evadat. Videbitur tibi ut te tangam, osculer, amplexer, et secretiora etiam faciam quae vir tuus consuevit: attamen nihil eorum erit; sed ita videbitur ex vi verborum quibus utendum est, quea adeo est efficax, ut quae non sunt esse videantur”. Consensit mulier, confidens compatris verbis, et se has praestigias parvifacturam dixit. Sacerdos, multis peractis signis dictisque in aurem secretioribus verbis, coepit mu
Abbreviated transcription (Latin):
hat. Illi potius ad uerba ꝙͣ nutũ respi¬
cientes ahiere. Tũ rusticus detecta uul¬
pe serua inquit modo promissa nam
uerbis meis euasisti cũ dicerẽ te abiisse.
Ad illa. quȩ sibi timens ꝑ rimã interpa¬
leas rusticũ contemplabatur diligenter.
uerba tua inquit hona fuerũt sed actus
mali. dictũ in eos qui unũ uerbis. ali
pturus necessario equũ pactus est.
cũ uenditore. qui triginta aureos p̃¬
tiũ carius equo postusabat se quĩdeci
daturũ imp̃ntiaru. reliquorũ uero se
ebitorẽ eius esse uelle. Annuit uen¬
ditor postridic cũ residuũ peteret solu¬
tionẽ recusans: serua conuẽta Emptor
inquit pepigimus tibi ut dehitor tuus
sim futurus se aut̃ si satisfetisset nõ se¬
futuriĩ amplius dolorem:¬

Expanded text:
bat. Illi, potius ad verba quam nutum respibat. Illi, potius ad verba quam nutum respicientes, abierunt. Tum rusticus, detecta vulpe: “Serva” inquit “modo promissa, nam meis verbis evasisti, cum dicerem te abiisse”. At illa, quae sibi timens per rimam inter paleas rusticum contemplabatur diligenter: “Verba tua” inquit “bona fuerunt, sed actus satis mali”. Dictum in eos qui unum verbis, aliupturus necessario equum pactus est cum venditore, qui 25 aureos pretium carius equo postulabat, se 15 daturum in praesentia, reliquorum vero se debitorem eius esse velle. Annuit venditor. Postridie cum residuum peteret, solutionem recusans: “Serva conventa” emptor inquit: “Pepigimus quidem ut debitor tuus sim futurus: si autem tibi satisfecissem, non futurus essem amplius de
Abbreviated transcription (Latin):
Enctus Triuisiũ profecturus eqͦ
conducto uehebatur seruo pedibo
iter faciente Intereundũ cũ equus ser¬
ui eius calce ꝑcutisset. Ille dolore mo¬
tus abrepto laxo equũ ulcisci cupiẽs
casu in renes patroni proiccit. Credi¬
dit stultus equũ id egisse. Cũ seruus
qui tardius ex uulnere incedebat in¬
creparetur a dño. Nequeo citius profi¬
cisci inquit ex equi calce quo me af¬
flixit. Tũ ille ne cures inꝗt est uideo
admodũ calcitrosus. Nam & mihi quo¬
q modo calcẽ magnũ in renes dedit ÷
nes diuertit ad rusticũ qui in
area triticũ terebat rogans ut se a
canihus tueretur & simul pollicita ẽ
nũꝙͣ se erus pullos gallinacios lesurã.
Annuit rusticus conditioni & sumptis pa¬
leis furcula. uulpẽ texit. Aduenit unus
& itẽ alter ex uenatoribus uulpẽ querẽs.
Rogitabant autẽ rusticũ nunꝗd uulpem
fugientẽ uidisset & iter eius. Ille uer¬
his uulpẽ ꝑ certã uiã diffugisse. Nutu
uero & oculis latere sub paseis innue¬

Expanded text:
enetus Tervisium profecturus equo conducto vehebatur, servo pedibus iter faciente. Inter eundum, cum equus servi calce percussisset crus, ille dolore motus abrepto saxo equum ulcisci cupiens casu in renes patroni proiecit. Credidit stultus equum id egisse; cum servus, qui tardius ex vulnere incedebat, increparetur a domino: “Nequeo citius proficisci” inquit “ex equi calce, qua me afflixit”. Tum ille: “Ne cures”, inquit “est video admodum calcitrosus: nam et mihi quoque modo calcem magnam in renes dedit”. nes divertit ad rusticum, qui in area triticum terebat, rogans ut a canibus tueretur et simul pollicita est nunquam se eius pullos gallinaceos laesuram. Annuit rusticus conditioni, et sumptis paleis furcula vulpem texit. Advenit unus et item alter ex venatoribus vulpem quaerens: rogitabant autem rusticum numquid vulpem fugientem vidisset, et iter eius. Ille verbis vulpem per certam viam diffugisse, nutu vero et oculis latere sub paleis innue
Abbreviated transcription (Latin):
domus uxore acrius increpabat. Illa
multis lacrimis iuramentisq honesta¬
tẽ suã tuebatur asserens ea a maliuolis
confingi qui corũ quieti inuiderẽt.
Persuasus uir etusmodi uerbis. cũ
adhuc amici in increpanda uxore p̃¬

Expanded text:
domus, uxorem acrius increpabat. Illa domus, uxorem acrius increpabat. Illa multis lacrimis iuramentisque honestatem suam tuebatur, asserens ea a malevolis confingi, qui eorum quieti inviderent. Persuasus vir huiusmodi verbis, cum adhuc amici in increpanda uxore p
Abbreviated transcription (Latin):
bat se illuc e uestigio accessurũ scribẽs
& oĩa facturũ ꝑ quȩ resarciret amis¬
sas coniuigii uoluptates: utens prout
ad uxorẽ pat erat uerbis paulo lasci¬
uioribus in quibus illud erat adie¬
ctũ si eã multimode cogniturũ seu
ut uerbis suis utar fututurũ. In ob¬
signandis epłis ad mercatorẽ tixoris
ad uxorẽ uero mercatoris lras in¬
scripsit. Accepta uxor epła mirata ẽ¬
admodũ nihil sibi responden ad ea que
scripserat. lanuensis uero ꝑlectis ad se
litteris cũ res iocosas atq uxorias con¬
tinerẽt in ꝗbus illud erat precipuũ
se reuersurũ & cũ ea sepius coiturum
atq alia paulo obsceniora existimans
se uerbis deludi ad Regẽ profectus
est ostentans literas. ac conqurẽs
sibi pro numis debitis cortũ promit
illi pecunias credidisset omnibuis in
risu conuersis magis postmodũ epła¬
ru errore cognito risere :
ca Cũ sepissime ad monitus esset
a sociis. ut prohiberet turpitudinẽ

Expanded text:
bat, se illuc e vestigio accessurum scribens, bat, se illuc e vestigio accessurum scribens, et omnia facturum per quae resarciret amissas coniugii voluptates, utens prout ad uxorem par erat verbis paulo lascivioribus, in quibus et illud erat adiectum se eam multimode cogniturum, seu ut verbis suis utar fututurum. In obsignandis epistolis, ad mercatorem uxoris, ad uxorem vero mercatoris litteras inscripsit. Accepta uxor epistola, mirata eadmodum nihil sibi responderi ad ea quae scripserat. Ianuensis vero, perlectis ad se litteris, cum res iocosas atque uxorias continerent, in quibus illud erat praecipuum se reversurum et cum ea saepius coiturum, atque alia paulo obsceniora, existimans se verbis deludi, ad regem profectus est ostentans litteras ac conquerens sibi pro nummis debitis coitum promittilli pecunias credidisset. Omnibus ad risum conversis, magis postmodum, epistolarum errore cognito, risere. ca, cum saepissime admonitus esset a sociis ut prohiberet turpitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
caput tegere olomo egressa est eã cõ¬
specta altera femina increpat. ꝙ mi¬
do capite. atq inuenusto in publicum
prodisset. Cũ illa ut caput tegeret
uestes retrorsus a natibus sublatas cũ
caput coperire uellet. Cullũ dettxit.
Ridere qui aderãt cepeͣ mulicris fa¬
ctũ que ut leuis pudoris culpã u¬
taret maiorẽ contraxit. hoc eos re¬
spicit. qui paruũ delictũ grandiori
scelere occultare querunt᷑
litano quẽ Ladislaus rex prefece¬
rat Ciuitati perusinȩ̨ litteͣ & ab uxore
& ab ianuensi mercatore Cui mutuo ere¬
ditas pecinias debebat simul & reddi¬
te fuerunt. Altere ab uxore eũ roga¬
hant ut domu rediret coniuigalis offitii
& fidei date citi redditus admonentes
Altere ut creditã redderet pecumã
poscebat. Mercatori ut equũ erat se
ꝙͣprimũ ei satis esse facturũ respon¬
dit: paruulã nescio quã dilationẽ pe¬
tens. uxoris uero desideriũ multis
blanditus & pollicitatiombus lenia¬

Expanded text:
caput tegere domo egressa est. Eam concaput tegere domo egressa est. Eam conspicata altera femina increpat quod nudo capite atque invenusto in publicum prodisset. Tum illa, ut caput tegeret, veste retrorsus a natibus sublata, cum caput cooperire vellet, culum detexit. Ridere qui aderant coepere mulieris factum, quae, ut levis pudoris culpam vitaret, maiorem contraxit. Hoc eos respicit qui parvum delictum graviori scelere occultare quaerunt.litano, quem Ladislaus rex praefecerat civitati Perusinae, litterae et ab uxore, et ab Ianuensi mercatore, cui mutuo creditas pecunias debebat, simul redditae fuerunt. Alterae ab uxore eum rogabant ut domum rediret, coniugalis officii et fidei datae ac citi reditus admonentes; alterae ut creditam redderet pecuniam poscebant. Mercatori, ut aequum erat, se quam primum ei satis facturum respondit, parvulam nescio quam dilationem petens; uxoris vero desiderium multis blanditiis et pollicitationibus lenie
Abbreviated transcription (Latin):
enim erat. ac poscens ut uentus flabelo
sibi fieret cũ ministri abessẽt diuersis
rebus occupati. iussit euerardũ lupi
seriptorẽ apostolicũ sibi uentũ facere
at ille nescio id ur̃o more cũ respondis¬
set ut scis ait & tuo modo Cardinalis
facito. Tũ ille libens me hercules. &
suspenso dextro crure ꝑgrandẽ uentris
crepitũ edidit. Co pacto se uentulũ face̾
solitũ dicens quo excitati omnes mł¬
Uriensis alto de comitibus se mo¬
uenti tespondit. Nã cũ cardinalis⁊
esset uite dissolutioris. Altus uero illũ
in uenatione admoneret: multis uer¬
bis ac meliores uite mores. Auditis al¬
ti uerbis in cũ Paulum respexit & e
uestigio se in equi caput reflectãs uẽ¬
tris crepitũ edidit ingentẽ inquiens
ad barbã tuã quo solo responso abiit ostẽ¬
dens quanti faceret suas monitiones:
taso euocata foris a uicina ob
tẽ necessariã immemor prefestinatioe

Expanded text:
enim erat ac poscens ut ventus flabello enim erat ac poscens ut ventus flabello sibi fieret, cum ministri abessent diversis rebus occupati, iussit quemdam Eberhardum Lupi, scriptorem Apostolicum, sibi ventum facere. At ille “Nescio id vestro more” cum respondisset, “Ut scis” ait “et tuo modo” cardinalis “facito”. Tum ille: “Libens me hercule” et, suspenso dextro crure, pergrandem ventris crepitum edidit, eo pacto se ventulum facere solitum dicens. Quo excitati omnes muricensis Alto de Comitibus se monenti respondit. Nam cum cardinalis esset vitae dissolutioris, Altus vero illum in venatione admoneret multis verbis ad melioris vitae mores, auditis Alti verbis, in eum paululum respexit et e vestigio se in equi caput reflectens ventris crepitum edidit ingentem, inquiens: “Ad barbam tuam!”. Quo solo responso abiit, ostendens quanti faceret suas monitiones. raso, evocata foras a vicina ob rem necessariam, immemor prae festinatione
Abbreviated transcription (Latin):
Ranciscus philelphus çelotipus
duxerat suma cura torquebatur ne
cũ altero rem hẽret semꝑ dies ac noctes
ad cius custodiã intentus: huic dormi¬
enti ꝑ somnũ fit enĩ ut que uigilantes
uersamus aĩo in somnis sepius occurrãt.
Uisus est demon quidã uxoris securi¬
tatẽ polliceri: si quȩ admoneret uellet
fore diceret simul premiũ pollicitus Ca¬
pe hunc ille inquit anullũ & diligent̾
in digito conserua. Nam dũ in eo hunc¬
gestaueris nunꝙͣ uxor te inscio eũ alio
concubet pregaudio excitatus a somno¬
philelphus sensit se digitũ heͬte in uxo¬
ris cunno. optimũ etus anulli gero¬
tipis remediũ ne uxores ignorantibus
uitis possint esse incontinentes :
gidit in febrẽ ex quã multo maio¬
te solito sitũ contraxit. Accersiti medici
cũ de remouenda febri & siti quoq ma¬
iuscula agitarent tebris tantũ inquit
egrotus remouendȩ officiũ & onus sũma¬
tis uolo sitim aũt curandã mͥ relinquite:¬
Atdinalis de comitibus uir crassus

Expanded text:
rancisci Philelphi Franciscus uxoris, summa cura torquebatur ne cum altero rem haberet, semper dies ac noctes ad eius custodiam intentus. Huic dormienti, per somnium fit enim, ut quae vigilantes versamus animo, in somniis saepius occurrant visus est daemon quidam uxoris securitatem polliceri, si quae admoneret vellet fore diceret, simul praemium pollicitus: “Cape hunc” ille inquit “annulum et diligenter in digito serva. Nam dum in eo gestaveris hunc, nunquam uxor, te inscio, cum alio concumbet”. Prae gaudio excitatus a somno sensit se digitum habere in uxoris cunno. Optimum quidem eius annuli zelotypis remedium, ne uxores, ignorantibus viris, possint esse incontinentes. 1cidit in febrem, ex qua multo maiorem solito sitim contraxit. Accersiti medici cum de removenda febri et siti quoque maiuscula agitarent: “Febris tantum” inquit aegrotus “removendae officium et onus sumatis volo, sitim autem mihi curandam relinquiteardinalis de Comitibus, vir crassus
Abbreviated transcription (Latin):
starent o he ne me his uerbis obtunda¬
tis amplrus licite inꝗt. Illa ne an uos
sua errata melius nostis. cũ illi uxorẽ
affirmarẽt illa uos omnes mentiri astu¬
dũ mordax in loquendo fuit. Is cum
senex diẽ suũ ohiret condito testamẽto
nihil preter dotẽ reliquit uxori. hoc il¬
la cũ grauissie ferens apud uirũ se post¬
posita neq sibi ab eo quicꝙͣ relictũ quę¬
reret᷑: Contenderetq multis cũ lacrĩs
ut aliquid suę senectuti subsidiũ lega¬
retur Uocate notariũ ac testes uir mo¬
ribundus inꝗt ut aliquid relinquatur
uxori. Quibus subito accersitis ad stã¬
te uxore ad testes conuersus hec me
ob tundit ait ut aliquid sibi relinqua ei
ergo ut morẽ gerã uos testes aduoco ꝗ
adestis me sibi relinquere fetidiorẽ &
ampliorẽ uuluã aliqua alia hiiusce ciui¬
tatis muliere. hoc dicto. ridentes omnes
abire delusa mulicre ac mesta responso¬

Expanded text:
starent: “Ohe! ne me his verbis obtundatis amplius. Dicite” inquit “ne illa an vos sua errata melius nostis?”. Cum illi uxorem affirmarent, “Illa vos omnes mentiri affidum mordax in loquendo fuit. Is cum senex diem suum obiret, condito testamento, nihil, praeter dotem, reliquit uxori. Hoc illa cum gravissime ferens apud virum se postpositam neque sibi ab eo quicquam relictum quereretur contenderetque multis cum lacrimis ut aliquod suae senectuti subsidium legaretur: “Vocate notarium ac testes” vir moribundus inquit “ut aliquid relinquatur uxori”. Quibus subito accersitis, astante uxore, ad testes conversus Petrus: “Haec me obtundit” ait “ut aliquid sibi relinquam. Ei ergo ut morem geram, vos testes advoco, qui adestis, me sibi relinquere foetidiorem et ampliorem vulvam aliqua alia huiusce civitatis muliere”. Hoc dicto, ridentes omnes abiere, elusa muliere ac maesta respons
Abbreviated transcription (Latin):
Eambulabat perusinus quidã ꝑ
uicũ cogitabiindus ac mestus. quẽ
cũ obuus interrogasset quid eũ torq̃¬
ret/ atq ille respondisset se pecuma
debere quã nequiret e soluere. Uah ĩ¬
quit stulte relinque istas cogitationes

Expanded text:
eambulabat Perusinus quidam per eambulabat Perusinus quidam per vicum cogitabundus ac maestus, quem cum obvius interrogasset quid eum torqueret, atque ille respondisset se pecuniam debere quam nequiret exsolvere: “Vah” inquit “stulte, relinque has cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
dit semel maceriẽ in arundineto
sitã ac similis ad populũ concionati
terdicendũ ex leui aura arundinũ ca¬
pita ceperunt flecti. homo ridiculus
qui sibi arundines prohõibus finxerat.
tanꝙͣ pro concione gratias agerent: nõ
tanta reuerentia inquit domini ro¬
mani. Nam ego ex uobis minimus sũ.
Iqui hicme porcu occidisset uicinĩã
ad cena inuitaret quidlã quo pacto cã
impensã iritaret compatrẽ consuluit
die inquit ille cras porcũ tibi hac no¬
cte furto ablatũ & simul nihil tale alio
uerente clam porcũ nocte surripuit. Ma¬
ne conspiciens porcũ sibi ablatũ ad com¬
patrẽ profectus alta uoce querebatur
porcũ sibi furto surreptũ. Tũ alter re¬
te docui locuturũ. Cum ille sepius
e per deos omnes iuraret id uerũ esses
bene agis. id respondebat & secundũ
consiliũ meũ. Cũ ille iuramento itera¬
ret. hoc modo te loqui debere antea
monui respondebat & sanũ consiliũ de¬
di tibi tandẽ elusus abiit :

Expanded text:
dit semel maceriem in arundineto sitam, ac similis ad populum concionantitet dicendum, ex levi aura arundinum capita coeperunt flecti. Homo ridiculus, qui sibi arundines pro hominibus finxerat, tanquam pro concione gratias agerent: “Non tanta reverentia” inquit “Domini Romani: nam ego ex vobis minimus sum”. qui hieme porcum occidisset viciniam ad coenam invitaret. Quidam quo pacto eam impensam vitaret compatrem consuluit. “Dic” inquit ille “cras, porcum tibi hac nocte furto ablatum”. Et simul, nihil tale illo verente, clam porcum nocte subripuit. Mane conspiciens sibi porcum ablatum, ad compatrem profectus, alta voce querebatur porcum sibi furto subreptum. Tum alter: “Rete docui locuturum”. Cum ille saepius et per deos omnes iuraret id verum esse, “Bene agis” respondebat, “et secundum consilium meum”. Cum ille iuramento iteraret, “Hoc modo te loqui debere antea monui” respondebat, “et sanum consilium dedi tibi”. Tandem elusus abiit.
Abbreviated transcription (Latin):
reperi que nõ profiteretur se tidem
uiro inuiolatã seruasse: uos autẽ fer¬
me omnes faxi estis aliorũ uxores
cognouisse. Ne ergo hac in dubitatiõe
dutius uerser scire a uobis cupio que ãt
ubinã sint iste mulieres fatue:¬

Expanded text:
repperi quae non profiteretur se fidem repperi quae non profiteretur se fidem viro inviolatam servasse: vos autem ferme omnes fassi estis aliorum uxores cognovisse. Ne ergo hac in dubitatione diutius verser, scire a vobis cupio, quae aut ubinam sint istae mulieres futu
Abbreviated transcription (Latin):
uerhis tuis cogitantẽ noli esse molestus:¬
Lorentinus Ciuis ꝑegre profectus.
Cũ post annũ qua die domũ re¬
diit uxotẽ parturientẽ deprehendis¬
set egre hoc ferebat suspicans uxoris
peccatũ consilii tñ causa cũ penderet
aĩo quesiuit a uicina matrona nobili
& pacuta an filius sibi duodecĩ mensiũ
nasci posset. At illa stultia hominis cõ¬
specta uirũ consolata certe inquit. Nã
situa uxor qua die concepit asinum
forte uidisset more asine annũ integrũ
partũ gestabit . Acquiescens uir mã¬
trone uerbis & ei grãs agens ꝙ se
suspitione haud parua uxorẽ magno
scandalo liberasset natũ puerũ suũ
xtra portã perusinã est eccłia
sancti Marci in ea Citero sacer¬
dos . In die solemni quo plebs omĩs
conuenerat. cũ sermonẽ de more he¬
ret postremo inter cȩtera fratres inꝗt
magno quidẽ errore liberari a uobis
cupio. hac quadragessima: cũ audiã
confessiones uxorũ uestrarũ nullã

Expanded text:
verbis tuis cogitantem, noli esse molestusverbis tuis cogitantem, noli esse molestuslorentinus civis peregre profectus cum post annum, qua die domum rediit, uxorem parturientem deprehendisset, aegre hoc ferebat, suspicans uxoris peccatum. Consilii tamen causa, cum penderet nimo, quaesivit a vicina matrona nobili et peracuta an filius sibi duodecim mensium nasci posset. At illa, stultitia hominis conspecta, virum consolata: “Certe” inquit “nam, si tua uxor, qua die concepit, asinum forte vidisset, more asinae annum integrum partum gestabit”. Acquiescens vir matronae verbis, et Deo gratias agens quod se suspicione haud parva, uxorem magno scandalo liberasset, natum puerum suum xtra portam Perusinam est ecclesia Sancti Marci. In ea Cicero sacerdos, in die solemni quo plebs omnis convenerat, cum sermonem de more haberet, postremo inter caetera: “Fratres” inquit “magno quidem errore liberari a vobis cupio. Hac quadragesima, cum audirem confessiones uxorum vestrarum, nullam
Abbreviated transcription (Latin):
pinquasset malũ tibi insulse ait qui nõ
recte uerha mea ꝑcepisti redi inquit e
uestigio nã tã grande nolo & minuschu¬
lũ porta. Ille sũdans ac pondeͬ fessus
cũ se errasse fateretur: ad amicũ reuet¬
sus aliud quoddã tertio reportauit.
Hoc pacto insultas hoĩs est mulctata:
Uilã ex nostris florentinis adole¬
scens haud magni consilii amico
narrauit ꝑ agrandi orbis cupiditate se
mille florenos uelle expendere ut ꝙͣ¬
ti esset nosceretur . Tũ alter cui prope
notus erat. satis est inquit. duo milia
expendas/ ut des operã ne agnoscaris:
esset. & aliquando in ecclesia mi¬
norũ. cubito suꝑ altare posito cogita¬
bundus aliquid secretius scrutaretur
animo. Accessit ad eũ quidã nescio ꝗd
molestius petens: Tum dantes dic mͥ
inquit que est maxĩa omniũ bellua¬
rũ at ille elephas respondit. Eui Dã¬
tes o elephas sine me inquit maiora

Expanded text:
pinquasset: “Malum tibi, insulse” ait “qui non pinquasset: “Malum tibi, insulse” ait “qui non recte verba mea percepisti. Redi” inquit “e vestigio, nam tam grande nolo, et minusculum porta”. Ille sudans ac pondere fessus, cum se errasse fateretur, ad amicum reversus, aliud quoddam tertio reportavit. Hoc pacto insulsitas hominis est mulctata. uidam e nostris Florentinis adolescens, haud magni consilii, amico narravit peragrandi orbis cupiditate se mille florenos velle expendere, ut quanti esset nosceretur. Tum alter, cui probe notus erat: “Satius est” inquit “duo milia expendas, ut des operam ne cognoscaris”esset, et aliquando in ecclesia Minorum cubito super altare posito cogitabundus aliquid secretius scrutaretur animo, accessit ad eum quidam, nescio quid molestius petens. Tum Dantes: “Dic mihi” inquit “quae est maxime omnium beluarum?”. At ille: “Elephas” respondit. Cui Dantes: “O elephas! sine me” inquit “maiora
Abbreviated transcription (Latin):
deceret ait scio. quid uero esse facturus
nescio . hoc responso irã principis Flexit
cũ se quoq hominẽ esse & labi posse fa
obertus ex albitiorũ familia uir do¬
ctus & perhumanus hẽbat famulũ
quendã insulsũ obliuiosũ & ingenio tar¬
do. quẽ ille magis humanitatis. ꝙͣ utili¬
tatis causa domi nutriehat. hunc ali¬
quando cũ certis manolatis. misit ad a¬
micũ suũ degũ noĩe qui hĩtabat prope
trintatis pontẽ ad quẽ cũ accessissetͥ
rogatus quidnã a patrono afferret no-¬
ui. Ille oblitus patroni uerhorũ ueluti
stupidus ac cogitabundus quid diceret
hesitabat. Conspecta hoĩs quẽ prop̾e no¬
uerat taciturnitate. statĩ scio inquit ꝗd
uelis: & ostenso ꝑgrandi lapideo mortario
cape hoc ait & ad patronũ tuũ nã id po¬
stulat qͣ primũ feras. hunc Albertus
mortariũ humeris ferentẽ a longe cũ
aspexisset cogitans quod erat id ad pu¬
mendũ fanuli oblruionẽ factũ cũ appro¬

Expanded text:
deceret” ait “scio, quid vero facturus deceret” ait “scio, quid vero facturus essem, nescio”. Hoc responso iram principia flexit, cum se quoque hominem esse et labi posse fatobertus ex Albiciorum familia, vir doctus et perhumanus, habebat famulum quemdam insulsum, obliviosum, et ingenio tardo, quem ille magis humanitatis quam utilitatis causa domi nutriebat. Hunc aliquando cum certis mandatis misit ad amicum suum, Degum nomine, qui habitabat prope Trinitatis pontem; ad quem cum accessisset, rogatus quidnam a patrono afferret novi, ille oblitus patroni verborum, veluti stupidus ac cogitabundus, quid diceret haesitabat. Conspecta hominis, quem probe noverat, taciturnitate, statim: “Scio” inquit “quid velis” et ostenso pergrandi lapideo mortario: “Cape hoc” ait “et ad patronum tuum, nam id postulat, quamprimum feras”. Hunc Robertus mortarium humeris ferentem a longe cum aspexisset, cogitans quod erat id ad puniendam famuli oblivionem factum, cum appro
Abbreviated transcription (Latin):
nupta querehatur apud honestis¬
simã matronã mihi uicinã se acriter
nimiũ ac ꝑsępe auiro uapulare querẽ¬
te quãobrẽ matrona respondit uirũ
egre feͬre eã dũ matrimonio uterctur
ĩmobilẽ in modũ trunci ꝑmanere. Cur
nõ inquit illa uiro obsequeris in lecto
uoluntati pares. Tũ illa nescio domina
quomõ id fiat ait. nunꝙͣ enĩ aliquis
me docuit.quomodo id agendũ esset.
bus a uiro cedi. Risit mulier simplicita
tem puele que etiã que natura percipiũ¬
tur a femĩs ignoraret. hoc uxori postea
modũ mulierosus. Is cũ aliquando
solus in orto semotis arbitris: cũ muliere
quã amabat lasciuius iocaretur suꝑuenit
de improuiso religiosus quidã confessor
ad principẽ patebãt fores. Erubuit si¬
mub & indignatus est princeps insperato
confessoris aduentu pauloq comotior ut
eum in responso caperet. Quid inquit
ageres situi quoq cũ eiusmodi muliere¬
secreto in lecto esses. At ille quid me

Expanded text:
nupta querebatur apud honestissimam matronam mihi vicinam se acriter nimium ac persaepe a viro vapulare. Quaerente quamobrem matrona, respondit virum aegre ferre eam, dum matrimonio uteretur, immobilem in modum trunci permanere. “Cur non” inquit illa “viro obsequeris in lecto et voluntati pares?” Tum illa: “Nescio, domina, quomodo id fiat” ait. “Numquam enim aliquis me docuit quomodo id agendum esset: bus a viro caedi”. Simplicitas mira puellae, quae, etiam quae natura percipiuntur a feminis, ignoraret. Hoc uxori postea modum mulierosus. Is cum aliquando solus in horto, semotis arbitris, cum muliere quam amabat lascivus iocaretur, supervenit de improviso religiosus quidam, confessor ad principem patebant fores. Erubuit simul et indignatus est princeps de insperato confessoris adventu, pauloque commotior, ut eum in responso caperet: “Quid” inquit “ageres, si tu quoque cum eiusmodi muliere in lecto esses?”. At ille: “Quid me
Abbreviated transcription (Latin):
cula conscenderẽt ut florentinus ꝗda
prope doliũ cõsederet & cũ nox suꝑͥue¬
pit quod intus erat degustare. Et
cũ fibi cibus sapidissius uideretur to¬
tũ fere doliũ edenolo ea nocte paulati cõ¬
sumpsit existimãs le rẽ optimã come¬
doliũ aferret sensit ex eius leuitate
uacuũ eeͣ. Tũ iudei cadauere cũ se fra¬
udatũ uociferaret tandẽ cognouit Elo¬
rentinus se iudei sepulturã esse:

Expanded text:
culam conscenderant ut Florentinus quidam culam conscenderant ut Florentinus quidam prope dolium consideret, et cum nox supervepit quod intus erat degustare. Et cum sibi cibus sapidissimus videretur totum fere dolium edendo ea nocte paulatim consumpsit, existimans rem optimam comedolium auferret, sensit ex eius levitate vacuum esse: tum Iudaei cadavere cum se fraudatum vociferaretur, tandem cognovit Florenti
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Placuit consiliũ frederico & spo¬
liis eccłiarũ exercitũ parauit. Tũ petrus
Imꝑator inquit inuiriã absce in iuste
mihi illatã ultus sũ. Tu tibi hominũ
odia comparasti ego tibi deũ ex sacri¬
legio reddidi inimicũ. Omnia de in¬
cep̃s tibi indeterius cadent. Ita postea
fuit. Uictor tandẽ Alexander suꝑbia fre¬
git imperatoris. Hoc dicto monuit res
lacras ad profanũ usũ tranfferri nõ
opportere qui secus facerent a deo
puniri:
bãt. se bononiã contulissent. Accidit
ut alter morbo correptus interiret. Cu¬
piens suꝑstes de functi cadauer uenetias
deferri. Cũ palã iol fieri prohibitũ esset.
Minuatĩ concisũ in paruo dolio posuit
adiunctis diuersis aromatibus & mel¬
le ita ut mirũ in modũ suaui odor
ex dolio prodiret: hoc Uenetias ituro
iudeo alteri cõmendauit. qui cũ nauui¬
cula secũ ꝑ canale ferrariã doliũ de¬
ferret. Accidit plures enĩ una naui¬

Expanded text:
erat. Placuit consilium Friderico et spoerat. Placuit consilium Friderico et spoliis ecclesiarum exercitum paravit. Tum Petrus: “Imperator” inquit “iniuriam abs te iniuste mihi illatam ultus sum. Tu tibi hominum odia comparasti: ego tibi Deum ex sacrilegio reddidi inimicum. Omnia tibi deinceps in deterius cadent”. Ita postea fuit victor: tandem Alexander superbiam fregit Imperatoris. Hoc dicto monuit res sacras ad profanum usum transferri non oportere: qui secus facerent, a Deo puniri. bant, se Bononiam contulissent, accidit ut alter morbo correptus interiret. Cupiens superstes defuncti cadaver Venetias deferri, cum palam id fieri prohibitum esset, minutatim concisum in parvo dolio posuit, admixtis diversis aromatibus et melle ita ut mirum in modum suavis ex dolio prodiret odor. Hoc Venetias ituro Iudaeo alteri commendavit. Qui cum navicula secum per canale Ferrariam dolium deferret, accidit plures enim unam navi
Abbreviated transcription (Latin):
quit. Nam hoc maxͦ modo nullus hic
esse aurũ suspicabitur a tibi soli res no¬
taerit. Annuit uir & stati exꝑgefactus
sensit se in lecto uentre ad modu laxas¬
se inter fetorẽ. & stercus. cũ surrexis¬
set: oomũ exiturus capiti caprtiũ ul¬
timo imposuit in quo muscipula in no¬
cte stercus fecerat. In quo fetore ꝑmo¬
tus inquinatũ caput & cesaric̃ lauit.
Ita aureũ somnũ in metdã rediit:
pontificis ac bellũ terris eccłię inferet
Petrũ is italus erat ex inuidia aduer¬
sus eũ a barbaris orta lumine pruauit
deinde penitentia ductus inique ege¬
rat adscruit eũ in secretius consilium
suũ. Cũ imperator angustia rei pecun¬
ariȩ premeretur consuluit Petrus ui¬
res eccłiȩ suismet opibus conterẽdas ca¬
pienda & conflanda esse ad usũ helli.Is
tũ pisis erat eccłiarũ omnia ornamẽta
aurea atq argentea inter quȩ çona
illa. quȩ cingẽbat t̃p̃lum me morabilis

Expanded text:
quit, “nam hoc maximo modo nullus hic quit, “nam hoc maximo modo nullus hic esse aurum suspicabitur, et tibi soli res nota erit”. Annuit vir, et statim expergefactus sensit se in lecto ventrem admodum laxasse. Inter foetorem et stercus cum surrexisset, domum exiturus, capiti capputium ultimo imposuit, in quo cattus ea nocte stercus fecerat. Iniquo foetore permotus, inquinatum caput et caesariem lavit. Ita aureum somnium in merdam rediit”.  tertii Pontificis ac bellum terris Ecclesiae inferret, Petrum is Italicus erat, ex invidia adversus eum a Barbaris orsa, lumine privavit. Deinde poenitentia ductus inique enim egerat, adscivit eum in secretius consilium suum. Cum Imperator angustia rei pecuniariae premeretur, consuluit Petrus vires Ecclesiae suismet opibus conterendas, capienda et conflanda esse ad usum belli is tum Pisis erat ecclesiarum omnia ornamenta, aurea atque argentea, inter quae zona illa quae cingebat templum memorabilis
Abbreviated transcription (Latin):
mũ redisset clamare cepisse se crus ue¬
hementer dolere uxot cũ oleo rosaceo
crus ꝑmisisset stuppa & lana additis. fa¬
scia insuꝑ linea circumuoluit. hono cũ
dolote premi se diceret. ac gemens me¬
dicũ postularet aduenit ille. & paula¬
tim leuiterq magnũ enĩ dolorẽ pre se
ferebat. detecto crure cũ palpitans ni¬
hil in eo morbi esse diceret tũ rusticus
ergo alterũ crus porrigens. quod do¬
leo est inquit. Stultitia hominis ꝑio¬
cunda qui quod doleret: a Medico ceͣt
ꝑtũ noctu ꝑ somniũ referebat in
cctu . Tũ quidã uide ne tibi accidat qđ
meo uicino eui aurũ in stercus cecidit.
Cũ somniũ narrari posceremus. Uicinus
inquit noster somniauit ductũ este ade¬
mone in agrũ ad aurũ effodiendũ & cũ
multũ reꝑisset . Non licet inquit nunc
demũ auferre sed signa locũ ut recogsci
a te solo queat. Cũ alter quo signaculo
uteretur: peteret. Caca hic demon in¬

Expanded text:
mum redisset, clamare coepisse se crus vemum redisset, clamare coepisse se crus vehementer dolere. Uxor, cum oleo rosaceo crus perunxisset, stuppa et lana additis, fascia insuper linea circumvolvit. Homo cum dolore premi se diceret ac gemens medicum postularet, advenit ille, et paulatim leniterque magnum enim dolorem prae se ferebat detecto crure, cum palpitans nihil in illo morbi esse diceret, tum rusticus: “Ergo hoc” aliud crus porrigens “quod doleo est” inquit. Stultitia hominis periocunda, qui, quod doleret, a medico admonertum noctu per somnium referebat in coetu. Tum quidam: “Vide ne tibi accidat” ait “quod meo vicino, cui aurum in stercus cecidit”. Cum somnium narrari posceremus: “Vicinus” inquit “noster somniavit ductum se a daemone in agrum ad aurum effodiendum, et cum multum reperisset: “Non licet” inquit daemon “nunc auferre, sed signa locum, ut cognosci a te solo queat”. Cum alter, quo signaculo uteretur, peteret: “Caca hic” daemon in
Abbreviated transcription (Latin):
Princeps ad cetera seuerus hominũ stul¬
tã curã sibi placere asserens. ꝙ ii esset
quos credebat :
tias & ioca promptus. Semel Ro¬
me imitatus ad potũ Mane enĩ & estas
erat a bartholameo de hardis cũplures
una conuenissemus tũ potandi tum
ornandi hominis causa atq esset uni¬
cuiq ut moris est ante potũ particula
panis oblata sumptũ panẽ cũ alii come¬
non & ipse ederet. Ridens Bartholamec
inquit : hic tuus panis ultra omnes
quos uiderĩ reuerens est ac modestus.
Nam cũ sepius hunc ad os mouerim
nullo tñ pacto potui ut uelit uinũ pre¬
ire. Risimus omnes facete dictũ eius
qui existimabat cibũ nõ semꝑ in magͦ
p̃sertĩ siti preire oportere:¬
stẽ magni pretii fecisset. nunꝙͣ le
matrimonio usũ quin amplius aureo nu¬
mo computari posset. Cui uxor ho quide
inquit tua accidit culpa. Cur enim nõ
totiens concubitu uteris. ut numullo
Aquendã contribulẽ suũ. Cũ sero do¬

Expanded text:
princeps, ad caetera severus, hominum stulprinceps, ad caetera severus, hominum stultam curam, sibi placere asserens quod hi essent quos credebat. 1tias et iocos promptus, semel Romae invitatus ad potum mane enim et aestas erat a Bartholomaeo de Bardis; cum plures una convenissemus, tum potandi, tum vexandi hominis causa, atque esset unicuique, ut moris est, ante potum particula pants oblata, sumptum panem cum alli comeet ipse non ederet, ridens: “Bartholomaee”, inquit “hic tuus panis, ultra omnes quos viderim, reverens est ac modestus: nam, cum saepius hunc ad os admoverim, nullo tamen pacto potis sum ut velit vinum praeire”. Risimus omnes facete dictum eius, qui existimabat cibum non semper in magna praesertim siti praeire oporterestem magni matrimonio usum, quin amplius aureo nummo computari posset. Cui uxor: “Hoc quidem” inquit “tua accidit culpa: cur enim non totiens concubitu uteris, ut nummulo quemdam contribulem suum, cum sero do
Abbreviated transcription (Latin):
nabouẽ principẽ honoris grã uisitart
rogati ab eo primo congressu. qui nam
essent bonomensrũ & ciues& legati si
uobis placet. qui mox est loquendi re¬
spondet. Comiter ab eo accepti dimissi¬
q cũ iam uercellas deuenissent recen¬
sentes. que hactenus egissent: uenit
in mente uerhorũ quibus ad Bernabo¬
uẽ usi erant. Et cũ unus male ab eis
dictũ diceret. si uobis placet. nã etiã¬
si displiceret tamen bondnienses &
ciues & oratores essent omnes suam¬
sententiã approbarũt ad ꝑperã prola¬
tũ neq ex eorũ dignitatẽ asseue rantes.
Comuni igitͣ consilio ad retractanla
ea uerba Mediolanũ reuersi Principẽ
adierunt. Tũ senior qui & doctor uide¬
batur Princeps inquit. Cũ uercellis
essemus uenit in mentẽ dixisse nos tͥ
Nos hononienses oratores & ciues esse
si tibi placeret insulse ac inscite dictũ.
Nã placeat an displiceat sumus ho¬
nonienses & ciues: & oratores Risit

Expanded text:
nabovem principem honoris gratia visitarunt. nabovem principem honoris gratia visitarunt. Rogati ab eo primo congressu quinam essent: “Florentinorum et cives et legati, si vobis placet” qui mos est loquendi, responderunt. Comiter ab eo accepti dimissique, cum iam Vercellas devenissent, recensentes quae hactenus egissent, venit in mentem verborum, quibus ad Bernabovem usi erant; et cum unus male ab eis dictum diceret, “si vobis placet”, nam etiamsi displiceret, tamen Florentini, et cive et oratores essent, omnes sententiam eius approbarunt, id perperam prolatum neque ex eorum dignitate asseverantes. Communi igitur consilio ad retractanda ea verba Mediolanum reversi principem adierunt. Tum senior qui et doctior videbatur: “Princeps” inquit “cum Vercellis essemus, venit in mentem dixisse nos tibi, nos Florentinos oratores et cives esse, si tibi placeret: insulse ac inscite dictum. Nam placeat, an displaceat, sumus Florentini, et cives, et oratores”. Risit
Abbreviated transcription (Latin):
DUrbanũ quoq quintũ pontificẽ
Auinionẽ perusini oratores numero
tres cũ accessissẽt. Pontifex autẽ graui
morbo teneret᷑: hoĩes tñ ne diutius su¬
ipensos teneret: ad se uocari iussit. Ad¬
monitos antea ut paucis loquerentur.
Unus doctor qui oronem longã in uia
quã hiturus esset ad pontifice̾ menti
cõmendauit. nulla rõne hĩta morbi: ãt
quod in lectulo iaceret multis uerhis
usus est ita ut pontifex sepius molestiã
audiendi per se ferret. Cum tandẽ indo¬
ctus illo perorasset quesiuit pro sua
humanitate sontifex nunq uid aliud uel¬
lent. Tũ alter ex oratoribus qui & di¬
centis stultitia & pontificis molestiã
ꝑcepisset. Pater inquit sanctissie habe¬
mus hoc in mandatis nostris ut nisi
nobis e uestigio pro iis:quȩ petemus
feceritis satis. Socius hic meus anteqͣ
hinc recedamus uobis iterũ referat ser¬
monẽ suũ quo facete dicto Cũ arrisisset
Pontifex oratores e uestigio expediri
iussit :
missi cũ Mediolanũ ꝑuenissent. Ber¬

Expanded text:
Urbanum quoque quintum Pontificem Avinionensem Perusini oratores numero tres cum accessissent, Pontifex autem gravi morbo teneretur: tamen homines ne diutius suspensos teneret ad se vocari iussit, admonitos antea ut paucis loquerentur. Unus doctor, qui orationem longam in via, quam habiturus esset ad Pontificem, menti commendarat, nulla ratione habita morbi, aut quod in lecto iaceret, multis verbis usus est ita ut Pontifex saepe molestiam audiendi prae se ferret. Cum tandem indoctus ille perorasset, quaesivit pro sua humanitate Pontifex numquid aliud vellent. Tum alter ex oratoribus, qui et dicentis stultitiam et Pontificis molestiam percepisset: “Pater” inquit “Sanctissime, habemus hoc in mandatis nostris, ut nisi nobis e vestigio, pro his quae petimus, feceritis satis, socius hic meus, antequam hinc recedamus, Vobis iterum referat sermonem suum”. Quo facete dicto cum arrisisset Pontifex, oratores e vestigio expediri iussit. 1missi, cum Mediolanum pervenissent, Ber
Abbreviated transcription (Latin):
Uo tp̃re florentini cũ pontitice Etre¬
gorio bellũ gerebant. Oratores Pe¬
rusinorũ qui a Pontifice desciuerant
Florentiã pro subsidio uenerunt. horu
unus doctor cũ longa oronem exorsus
primus uerbis tanꝗͣ prohemii loco date
nobis de oleo uestro dixisset. Alter festi¬
nus homo. Ciri ambages uerborũ odio
erant quid hoc est oleũ inquit: Olcũ tu
postulas cũ militie egeanus an oblitus
es nos arma: non oleũ postulaturos ue¬
nisse: Cũ ille uerba hȩc sacre scriprurȩ
esse responderet. Bella res est inquit al¬
ter: nos quide hostes sumus eccliȩ &
tu sacrã scripturã in nostrũ auxiliũ pro¬
fers. Riserunt omnes hoĩes festiuitatẽ
qui doctoris suꝑfluã uerborũ superstitio¬
nẽ cũ ad calcẽ ueniendũ esset eius moi

Expanded text:
uo tempore Florentini cum Pontifice Gregorio bellum gerebant, oratores Perusinorum, qui a Pontifice desciverant, Florentiam pro subsidio venerunt. Horum unus doctor, cum longam orationem exorsus, primis verbis, tanquam proemii loco: “Date nobis de oleo vestro” dixisset, alter, festivus homo, cui ambages verborum odio erant: “Quid hoc est oleum?” inquit. “Oleum tu postulas, cum milite egeamus? An oblitus es nos arma, non oleum postulaturos venisse?”. Cum ille verba haec Sacrae Scripturae esse responderet: “Bella res est!” inquit alter “Nos quidem hostes sumus Ecclesiae et tu Sacram Scripturam in nostrum auxilium profers?”. Riserunt omnes hominis festivitatem, qui doctoris superfluam verborum superstitionem, cum ad calcem veniendum e
Abbreviated transcription (Latin):
& uirtutẽ certarũ pillularũ que ad ua-¬
rios morbos conferre dicebãtur ex tima¬
uit homo ridiculus se ex his solis pił¬
lulis ode facili medicũ euasurũ. confe¬
cto igitur earũ magno numero urbe
egrẽssus cepit uagari ꝑ opida & uillas
medecine artẽ professus. Ad omnẽ qͥutẽs
egrituolinẽ has pillulas accomodabat A
earũq cariã aliqui casu ualitudinẽ re¬
cuperarũt. Cũ huius fama ꝑuenisset
stulti apud stultos. quidã qui asinũ su¬
um amiserat rogauit hominẽ nũ qd
remediũ ad reperiendũ asinũ haberet.
Assensit ille & ei sex pillulas deglutiendas
dedit quibus suptis abiens postero die
cũ asinũ quereret. cogentibus pillulis
de uia decessit. laxandi uentris gratia¬
& in arundinetũ forte diuertit ibiq re¬
perto asino pascente medici scientiã & pil¬
lulas ad celũ laudibus extulit. Ad hunc
postea ueluti alterũ Eusculapiũ magnus
fiebat tusticorũ concursus. qui audie¬

Expanded text:
et virtutem certarum pillularum quae ad vaet virtutem certarum pillularum quae ad varios morbos conferre dicebantur, existimavit homo ridiculus se iis solis pillulis de facili medicum evasurum. Confecto earum magno numero, urbem egressus coepit vagari per oppida et villas, medicinae artem professus. Ad omnem autem aegritudinem has pillulas accommodabat, earumque cura aliqui casu valetudinem recuperarunt. Cum huius fama percrevisset stulti apud stultos, unus qui asinum suum amiserat rogavit hominem numquid remedium ad recipiendum asinum haberet. Assensit ille et ei sex pillulas deglutiendas dedit. Quibus sumptis abiens, postero die cum asinum quaereret, ac cogentibus pillulis de via discessisset laxandi ventris gratia, in arundinetum forte divertit; ibi reperto asino pascente, medici scientiam et pillulas ad caelum laudibus extulit. Ad hunc postmodum, veluti alterum Aesculapium, magnus fiebat rusticorum concursus, qui audie
Abbreviated transcription (Latin):
la diutius tractans tandẽ dimissa mẽ¬
tula nihil agere poruit. Tũ exclamans
uxor era inquit eques merdose si hic
ancilla extitisset recte cũ ea rẽ hẽre po¬
ꝙͣ ego. Nã postꝙͣ te pro ancilla ignarus
attigi statĩ illã malã carnẽ te esse co¬
gnouit ac ꝓpterea retrocedes uir eã
nobilis uxorẽ litigiosa ac ꝑuersã q̃
quotidie ad religiosũ confessorẽ uel ut
aiunt deuotũ suũ querellas. & uiri ui
cia deferebat. hic equitẽ rep̃hendehat
iurgabatur q aliquando uerbis ad mo¬
nitus uxoris. & ut pacẽ inter eos poneret
rogauit uirũ ad confessionẽ pece atorũ
qua facta nõ dubitabat conuenturã in¬
ter eos concordiã. Paruit eques & Cuz
religiosus eũ peccata sua expͥlicare iussis¬
ser nequaꝙͣ est opus inquit quicquid e¬
nĩ nunꝙͣ cõmisi & multo plura et̃ ab u¬
xore tibi sepius recitata extiterũt:
ac temerarius nulli arti deditus Is
cũ legisset apud medicũ quendã nomẽ

Expanded text:
la diutius tractans, tandem, demissa menla diutius tractans, tandem, demissa mentula, nihil agere potuit. Tum exclamans uxor, “Eya” inquit “ eques merdose, si hic ancilla extitisset, recte cum ea rem habere po ego. Nam postquam te pro ancilla ignarus attigi, statim ille malam carnem te esse cognovit, ac propterea retrocedens me restnobilis uxorem litigiosam ac perversam, quae quotidie ad religiosum confessorem, vel, ut aiunt, devotum suum querelas viri et vitia deferebat. Hic equitem reprehendebat obiurgabatque. Aliquando verbis admonitus uxoris et ut pacem inter eos poneret, rogavit virum ad confessionem peccatorum, qua facta non dubitabat conventuram inter eos concordiam. Paruit eques, et cum religiosus eum sua peccata explicare iussisset: “Nequaquam est opus” inquit “quicquid enim unquam commisi, et multo plura etiam, ab uxore saepius tibi recitata extiterunt”.ac temerarius, nulli arti deditus. Is cum legisset apud medicum quemdam nomen
Abbreviated transcription (Latin):
altero coeuntẽ deprehedisset. Illa se statĩ
semi mortuã simulauit posternens se
ad terrã similis detuncte. Accedens uir
proptius ac mortuã credens cepit illa¬
crimãs brachia uxoris fricate. Tũ illa
lubapertis oculis tarͣ ad se paulũ re¬
uersa cũ petiisset uir quidnã sibi ac¬
cidisset se nimio timore ꝑculsã dixit:
& cũ eã solari stultus cepisset ac si quid
uellet petere iussisset. niolo inquit illa
iures te nihil uidisse statĩ cũ id cũ id u¬
rasset ualitudo mulieri restituta est:
Ossus de riziis eques Florentinus¬
magni uit aĩ ac seuerus uxorem
hẽbat teldã noĩe. uetulã & minime for¬
mosã hic cepit in ancillã quã domi
hẽbat oculos coniicere & cũ sępius eã
molestasset illa ad patronã rẽ detulit.
Suasit illa ut assentiretur ac certo in
loco suboscuto horã Rosso assignaret in
quẽ ꝓ ancilla. Telda se clã contulit. Acce¬
dens ad locũ Rossus & uxorẽ ꝓ ancil¬

Expanded text:
altero coeuntem deprehendisset, illa statim se altero coeuntem deprehendisset, illa statim se semimortuam simulavit, prosternens se ad terram similis defunctae. Accedens vir propius ac mortuam credens, coepit illacrimans brachia uxoris fricare. Tum illa, subapertis oculis tanquam ad se paululum reversa, cum petisset vir quidnam accidisset se nimio timore percussam dixit, et cum eam consolari stultus coepisset ac si quid vellet petere iussisset: “Volo” inquit illa iures te nihil vidisse”. Statim cum id iurasset, mulieri ossus de Riciis, eques Florentinusmagni vir animi ac severus, uxorem habuit Teldam nomine, vetulam et minime formosam. Hic coepit in ancillam, quam domi habebat, oculos coniicere, et cum illam saepius molestasset, illa ad patronam rem detulit. Suasit ut assentiretur ac certo in loco subobscuro horam Rosso assignaret, in quem pro ancilla se Telda clam contulit. Accedens ad locum Rossus ac mulierem pro ancil