comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ q̃ putas rerũ.Quedã eĩ locis
⁊ temꝑib ascribimꝰ. At illa qͥtũq
tnͣsierimꝰ secura st̃. Harpasten
uxoris mee fatuã scis hrditarñ
onus ĩ domo mea remã sisses ꝓp̃e
eĩ anarissimꝰ ab istis ꝓdigiis sñpsi
qñ fatuo dełctan uolo Nõ ẽ mͥ longe
q̃rendꝰ me rideo. ħ fatua subito de
ridemꝰ om̃ib nob̾ accide̾ liq̃at tͥ.
Nlemo se auarũ ẽẽ intelligit/ ne¬
mo cupidũ /cecitũ ducẽ q̃runt.
Nos sine duce erramꝰ ⁊ dicimꝰ. Nõ
ego ambitiosꝯ sum. s nẽo alit̾
osꝯsum. s ur̃bs ip̃a magnas ii¬
malũ nr̃m. intͣ nos ẽ in uiscerib
ip̃is sedet. Et idõ difficult̃ ad sam¬
tatẽ uenimꝰ qr nos egͦtare nesci¬
mus /Si curari ceꝑimꝰ qñ tot mor¬
hos tantas ue rẽs discutiemus.
¶Nũc uero nͥ q̃rimꝰ ꝗdẽ medicũ qui
minꝰ negocii hẽret si adhiberem
ad recens incuĩ. Seq̃rent᷑ teneri⁊
rudes annm. recta mõstrantẽ õ
difficult̾ ad naturã redncit᷑. ñ ꝗ

Expanded text:
esse, quae putas rerum ? Quaedam enim locis et temporibus adscribimus. At illa, quocumque transierimus, secutura sunt. Harpasten, uxoris meae fatuam, scis hereditarium onus in domo mea remansisse. Ipse enim aversissimus ab istis prodigiis sum; si quando fatuo delectari volo, non est mihi longe quaerendus; me rideo. Haec fatua subito desridemus, omnibus nobis accidere liqueat tibi; nemo se avarum esse intellegit, nemo cupidum. Caeci tamen ducem quaerunt, nos sine duce erramus et dicimus: "Non ego ambitiosus sum, sed nemo aliter us sum, sed urbs ipsa magnas inmalum nostrum; intra nos est, in visceribus ipsis sedet, et ideo difficulter ad sanitatem pervenimus, quia nos aegrotare nescimus. Si curari coeperimus, quando tot morborum tantas vires discutiemus ? Nunc vero ne quaerimus quidem medicum, qui minus negotii haberet, si adhiberetur ad recens vitium. Sequerentur teneri et rudes animi recta monstrantem. Nemo difficulter ad naturam reduci
Abbreviated transcription (Latin):
Dic exeunti. Potes ñ ren̾ti /Dic re¬
deunti. potes ñ exire. Erras sim
nauigatõe tm̃ existimas minimũ
ẽẽ quo morte uita deducit᷑ In om̃i
loco eque tenue in t̾uallũ ẽ Nõ u¬
luq se mors tam ꝑpe ostendit
ubiq tam ꝓpe ẽ Has tenebͣs
discute ⁊ faciliꝰ ea trades ad q̃ p̾

Expanded text:
Dic exeunti: "Potes non reverti"; dic redeunti: "Potes non exire." Erras, si in navigatione tantum existimas minimum esse, quo a morte vita diducitur; in omni loco aeque tenue intervallum est. Non ubique se mors tam prope ostendit; ubique tam prope est. Has tenebras discute; et facilius ea
Abbreviated transcription (Latin):
s q̃ ꝑfici posset./ De iusticia mͦ d̾
pietate disputa. de frugaħta¬
te d̾ pudicia utͣq ⁊ illa eĩ alie¬
nn corꝑis abstinentia ẽ ⁊ hac
cui siñ curasdime uolũis ꝑ de¬
uia duce̾. faciliꝰ ad id qͦ tendo ꝑ¬
ueĩam. Nam ut ait isse tͣgicrs.
liditas animis magna tonan
menses. ꝙͣ miseras/ duꝑua¬
cuũ itaq pitani ab eo quĩ affe¬
rebat ut ageres quer̾e ualide
eĩ memorie ẽ simeminit. Et

Expanded text:
 perfici posset. De iustitia mihi, de pietate disputa, de frugalitate, de pudicitia utraque, et illa, cui alieni corporis abstinentia est, et hac, cui sui cura. Si me nolueris per devia ducere, facilius ad id, quo tendo, perveniam. Nam ut ait ille tragicus, liditas animis magna conantmenses quam miseras. Supervacuum itaque putavi ab eo, qui adferebat, quid ageres quaerere. Valde e
Abbreviated transcription (Latin):
palnis. apud utrũꝙͣ eĩ legi ñ re¬
poncũ phurima loca euomant ignẽ
iacentia ¶Nos uttũq possimꝰ con¬
tenti sumꝰ bais qͣs pastͦo die ꝙͣ alti¬
gerã reliqni. locũ adħ enitand̾ cũ

Expanded text:
algius, apud utrumque enim legi, non reperio, cum plurima loca evomant ignem,iacentia. Nos utcumque possumus, contenti sumus Bais, quas postero die quam adtigeram reliqui, locum ob hoc devitandum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝙ̃ parũ putat eẽ frugalitatẽ
ꝓfesso. Sic regio qͦ ẽ ꝙͣ sãpiens im
aut ad sapĩam tendens declinet
tamꝙͣ alienã bonis morib itaq
de secessu cogitans nũꝙͣ canapũ e¬
gi uetet. nec baias quidẽ diũsoꝵ
mũ luxuria ꝑmittit. illic tamꝙͣ
Aliqͣ licentia debeat᷑ iocomag. sol¬

Expanded text:
at aptum esse frugalitatem professo; sic regio quoque est, quam sapiens vir aut ad sapientiam tendens declinet tamquam alienam bonis moribus. Itaque de secessu cogitans numquam Canopum egi vetet, ne Baias quidem; deversomum luxuria permittit, illic, tamquam aliqua licentia debeatur loco, magis sol
Abbreviated transcription (Latin):
is ouidiꝰ naso. ut tolleret tres
ñsus iiucẽ petinit ut tres
tolliuellent secreto. hic qͦs to¬
tos ẽẽ uellet. in utrisq codi¬
cillis idem ũsꝰ erant. ex quibꝰ
pͥmũ fuisse narrabat albino¬
uanus. pedo qui int̾ arbitros
cendam licentiã carminũ su¬
oꝵ. s animũ. Aiebat᷑ ĩterim.
decentiorẽ faciẽ ee inqua liqͥs
bdicanit quidã filiũ. ab¬
dicatus se contulit ad m̾e¬
tricem. et ex ea sustulit filiũ.
Eger ad patrem misit. Cũ
nenisset cõmendait ei filiñ
et decessit. Pat̾ post mortem
eius in adoptionẽ recepit ne¬
potem. accusatur ab altero fi¬
no dementie. Dementia
in me noui genoris argint᷑.
Sams eram. nõ agnoscerem
meos expectabam ut aliquis
pro abdicato rogaret. Nemo
sustinebatur meũ. intran iã
cadentes oculos ad meu̾ nom̃
erex̾. fugientẽq aĩam retinui¬
it. In sinu meo et filiũ et aĩa
deposint. nũciatũ ẽ mͥ ĩ ultĩs

Expanded text:
is suis, ut tolleret tres uersus, inuicem petiit, ut ipse tres tolli uellent secreto, hic quos tutos esse uellet: in utrisque codicillis idem uersus erant, ex quibus primum fuisse narrabat Albinouanus Pedo, qui inter arbitros cendam licentiam carminum suorum sed animum. aiebat interim decentiorem faciem esse, in qua aliquis bdicauit quidam filium; abdicatus se contulit ad meretricem et ex ea sustulit filium. aeger ad patrem misit: cum uenisset, commendauit ei filium et decessit. pater post mortem illius in adoptionem recepit nepotem. accusatur ab altero filio dementiae. Dementia in me noui generis arguitur: sanus eram, si non agnoscerem meos. Exspectabam ut aliquis pro abdicato rogaret: nemo sustinebatur. Intraui; iam cadentes oculos ad meum nomen erexit fugientemque animam retinuit. in sinu meo et filium et animam deposuit. Nuntiatum est mihi in ultimis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ filioꝵ tulisse. ut ñ tm̃ rego¬
ti dolori cederet. s ueteris qͦis
obliterati memoriã sustini
nõ poss. momimi cũ drẽt ¶¬
trouersiã de illo qui a sepilcͥs
triũ filioꝵ abstractus miinlaꝰ
agit media dictionẽ fietue
int̾rumpi. Dem̃ tanto maiore
impetu dix̃ qnͣto miẜabłius
ut appareret ꝙͣ magna int̾im
ꝑs eẽt ingenii dolor. Declama¬
bat aut̾ atherius dimisso ppͨ
extpr̃e. Solus oĩm romanoꝵ
quomͦ ip̃e cognoui ĩ latinã lĩ¬

Expanded text:
x. filii tulisse, ut non tantum recenx. filii tulisse, ut non tantum recenti dolori cederet, sed ueteris quoque et oblitterati memoriam sustinere non posset. Memini cum diceret controuersiam de illo qui a sepulchris trium filiorum abstractus iniuriarum agit, mediam dictionem fletu eius interrumpi; deinde tanto maiore impetu dixit, tanto miserabilius, ut appareret quam magna interim pars esset ingenii dolor. Declamabat autem Haterius admisso populo ex tempore: solus omnium Romanorum, quos modo ipse cognoui, in Latinam lin
Abbreviated transcription (Latin):
asperũ ⁊ nimis iratũ incendio
suo indiciũ adeo cessabit ut in
multis ułuenia opns ẽet. q̃
ab ip̃o uix impetrabat᷑ ¶ Marce¬
lus qmͣus puer iã iamt̾ante ĩ¬
doł fuit ut poslio ad illũ ꝑti¬
nere successionẽ eloquentie
sue crederet. cũ filiũ. a sinium
gallũ reliuq̃ret magnũ orato¬
rem. nisi illũ ꝙ semꝑ euenit
rixari nec ꝗcꝙͣ ex ord̾ie uite so¬
lito remisit. itaq cũ mortuo
in sẏria .c. cesare ꝑ codicellos
questus eẽt dĩuus angustꝰ
ut erat mos illi clem̃tissimo
cõniuio cenasset resc̾psit po¬
lio. Eo die canaui qͦ heriũ fili
amisi. Qͥs exigẽt maiorem
ab amico dolorem ꝙͣ apatre.
O magnos niros qui fortime
suecu̾bere nesciũt et adũsas
res suas uirtutis exꝑmĩta fa¬
ciunt. Declamannt pollio.
simus intͣ qrͣtũ diẽ qua fili¬
ũ amiẜat. Preconiũ illd̾ i¬
gentis aĩ funit mał suis oxul¬
tam in becilli a̾ios mortes ses¬

Expanded text:
asperum et nimis iratum ingenio asperum et nimis iratum ingenio suo iudicium adeo cessabat, ut in multis illi uenia opus esset quae ab ipso uix inpetrabatur. Marcellus, quamuis puer, iam tantae indolis erat, ut Pollio ad illum pertinere successionem eloquentiae suae crederet, cum filium Asinium Gallum relinqueret, magnum oratorem, nisi illum, quod semper euenit, rixari; nec quicquam ex ordine uitae solito remisit. itaque cum mortuo in Syria Gaio Caesare per codicillos questus esset diuus Augustus, ut erat mos illi clementissimobi pleno conuiuio cenasset, rescripsit Pollio: “eo die cenaui quo Herium filium amisi.” Quis exigeret maiorem ab amico dolorem quam a patre? 0 magnos uiros qui fortunae succumbere nesciunt et aduersas res suas uirtutis experimenta faciunt! declamauit Pollio Asinius intra quartum diem quam filium amiserat: praeconium illud ingentis animi fuit malis suis insultam inbecillo animo mortem Se
Abbreviated transcription (Latin):
urãm macerabo singulos pro¬
ducendo. s liberalit̾ hodie ⁊ ꝑle¬
na mani faciã. Pollio asinius
nũꝙͣ admissa multitudie de¬
clamauit. nec illi ambitio in
studio defuit. Primꝰ eĩ omniũ
romanoꝵ aduocatis hoĩb sc̾p¬
ta sua recitauit. et inde ẽ ꝙ la¬
bienus hõ m̃tis ꝙͣ lingne ama¬
rioris dic̾ ilł t̾umphalis senex.
nes suas nũꝙͣ ppͦ cõmisit sine
quia par̃ m illis hũerit fiduciã.
siue qr mag̾ crediderĩ tantꝰ ora¬
tor inferius. id opꝰ suo ingeĩo
dux̾. Excerceri quidẽ ille nole¬
bat gloriari fastidierat. An¬
diui aut̾ illũ et miride̾ et post¬
ea iam senẽ cũ marcello ase¬
rino nepoti suo .q. p̾ciperz an¬
diebat illũ dicentẽ ⁊ postea
disputabat d̾ illa ꝑte quã mar¬
cellus dix̾at. Pret̾missa ostẽ¬
debat. tacita leuit̾ implebat.
uiciosa coarguebat. demd̾ di¬
cebat partẽ contͣriã. floridior
erat aliqñ in declinãdo qm̃ in
agendo. Istud strictũ enis et

Expanded text:
ram macerabo singulos producendo: liberaliter hodie et plena manu faciam. Pollio ASINIVS numquam admissa multitudine declamauit; nec illi ambitio in studiis defuit: primus enim omnium Romanorum aduocatis hominibus scripta sua recitauit. et inde est quod LABIENVS, homo mentis quam linguae amarioris, dicit: “ille triumphalis senex nes numquam populo commisit:” siue quia parum in illis habuit fiduciam, siue — quod magis crediderim — tantus orator inferius id opus ingenio suo duxit, et exerceri quidem illo uolebat, gloriari fastidiebat. Audiui autem illum et uiridem et postea iam senem cum Marcello Aesernino nepoti suo quasi praeciperet. audiebat illum dicentem et primum disputabat de illa parte quam Marcellus dixerat: praetermissa ostendebat, leuiter tacta implebat, uitiosa coarguebat. deinde dicebat partem contrariam. Floridior erat aliquanto in declamando quam in agendo: illud strictum eius et
Abbreviated transcription (Latin):
solent facẽ qu
ad expectationẽ
ppͥ detinendã nõ
paria ꝑ om̃s dies
pensant ut sit .q. ppłm ⁊ delec¬
tet et reuocet ħ ego facio.
Nõ semel om̃s ꝑduco aliqͥo
noui semꝑ habeat li bellus.
ut nõ tm̃ sententiarũ uos s
etiã anctoꝵ nouitate sollici¬
tet acrior ẽ cupiditas ignota
cogͦscendi. ꝙͣ nota repetendi.
Hoc ĩ ystrionb ĩ gladiatori¬
b in oratorib de quib mͦ ad
fama p̾misit. In omĩb deni¬
q reb indemꝰ accidẽ ad noua
hoĩes ⁊currũt. Ad noua cõue

Expanded text:
solent facere, qui ad exspectationem populi detinendam noua paria per omnes dies dispensant, ut sit quod populum et delectet et reuocet, hoc ego facio: non semel omnes produco; aliquid noui semper habeat libellus, ut non tantum sententiarum uos, sed etiam auctorum nouitate sollicitet. Acrior est cupiditas ignota cognoscendi quam nota repetendi. hoc in histrionibus, in gladiatoribus, in oratoribus de quibus modo aliquid fama promisit, in omnibus denique rebus uidemus accidere: ad noua homines concurrunt, ad no
Abbreviated transcription (Latin):
sunt domitdres ferar̾ qui senissi¬
ma aĩalia et ad occursum expa¬
uentia hom̃m pati sub ingum nec
asperitatẽ excussisse contenti ns¬
q in contub̾mũ mitigant. ¶leo¬
nib magr̃ manũ insertat ꝯscu¬
latur tygrrãi susis custos. ele¬
fantem minimꝰ etyops iubet sb̾¬
sidere in genua. ⁊ ambulare ꝑ
funem. Sic sapiens artifex est
domandi mala. Dolor egestas iz¬
nominia carter exilium ubiq
horrenda: cũ ad hunc ꝑuenere
mansueta sunt. uał.
ura labor meritũ sũpti pro
mun̾e honeres. Ite. alias p
has sollicitate aĩas. Me procuł
auob̾ d̾s euecat ilicet actis. reb
terrems hoipita terra uale. Corpꝰ
auara tñ. sollempnib accipe sa¬
xis. Namq aĩam celo reddimus
ossa tibi.

Expanded text:
sunt domitores ferarum, qui saevissisunt domitores ferarum, qui saevissima animalia et ad occursum expavescenda hominem pati subigunt nec asperitatem excussisse contenti usque in contubernium mitigant. Leonibus magister manum insertat, osculatur tigrim suus custos, elephantum minimus Aethiops iubet subsidere in genua et ambulare per funem. Sic sapiens artifex est domandi mala. Dolor, egestas, ignominia, carcer, exilium ubique horrenda, cum ad hunc pervenere, mansueta sunt. VALE. ura, labor, meritum, sumpti pro munere honores, ite, alias post hanc sollicitate animas. Me procul a vobis deus evocat, ilicet actis rebus terrenis. Hospita terra, vale. Corpus, avara, tamen sollempnibus accipe saxis. Namque animam celo reddimus, ossa tibi».
Abbreviated transcription (Latin):
a nõ aliis quidẽ tunc ꝓdee ꝑhi¬
betur. cũ illũ aliq̃ necessit᷑ates
p̃munt. Propt̾ panꝑtatẽ ꝓhi¬
betur doc̾e. ꝙͥ adm tractandã res
tanda p̃auꝑtas ꝑ totã nitã opͣ
aus extenditur Ita nulla for¬
tima. nulla res actus sapientis
excludit Id eñ ipm̃ agit quo alia
age̾ ꝓhibetur. Ad utrosq casus uite¬
aptũs ẽ. Bonoꝵ rector ẽ malorum
intueret᷑. Itaq nec pauꝑtas illu̾
nec dolor nec ꝗcqt alind imꝑitoᷤᷤ
aͣtit.⁊ p̾cipites agit ꝓhibet.I
Tu illũ ꝓremiputas mał utit᷑.
No ex ebore tiñ phidias face̾ sci¬
ebat. simulac᷑ faciebat ex ere.
Si marmor ili.si ⁊̃ usiorẽ mat̾ias
obtulisses. fecisset quale ex illa
si optimũ poss. dic sapiens nir¬
tutem si licebit in diuicus expli¬
cabit simiꝰ in pauꝑtate. Si po¬
terit in patria. Si minꝰ in exilio.
Si potit imꝑator. si minꝰ miles.
Si poterit integ̾. si minꝰ debilis.
Quãcumq fortunã acceꝑit aliꝗd
ex illa memoriale efficiet. Certi

Expanded text:
a ne aliis quidem tunc prodesse prohibetur, cum illum aliquae necessitates premunt. Propter paupertatem prohibetur docere, quemadmodum tractanda res ctanda paupertas. Per totam vitam opus eius extenditur. Ita nulla fortuna, nulla res actus sapientis excludit. Id enim ipsum agit, quo alia agere prohibetur. Ad utrosque casus aptus est: bonorum rector est, malorum intueretur. Itaque nec paupertas illum nec dolor nec quicquid aliud imperitos avertit et praecipites agit, prohibet. Tu illum premi putas malis ? Utitur. Non ex ebore tantum Phidias sciebat facere simulacra; faciebat ex aere. Si marmor illi, si adhuc viliorem materiam obtulisses, fecisset, quale ex illa fieri optimum posset. Sic sapiens virtutem, si licebit, in divitiis explicabit, si minus, in paupertate; si poterit, in patria, si minus, in exilio; si poterit, imperator, si minus, miles; si poterit, integer, si minus, debilis. Quamcumque fortunam acceperit, aliquid ex illa memorabile efficiet. Certi
Abbreviated transcription (Latin):
Perit lib̾tas nͥ illa contemꝑtiimꝰ.
q̃ nob̾ iugum imponũt. Nõ du¬
bitatent ꝗd cõueniret forti ni¬
io. si scirent ꝗd eẽs fortitudo. No
ẽ enm ĩconsulta temeritas. nec
ꝑiculoꝵ amor nec formidabilũ
appeticio/ Scĩa ẽ distinguendi ꝗd
sit malũ ⁊ ꝗd nõ sit Diligentis¬
sima in tutela sin fortitudo est.
rum intentatur c̾incib uiri fortiᷤᷤ.
si pars subinde alia atq a lia suf¬
fodit᷑. si insc̾a sua m simi suo n¬
det. si ex int̾nallo qͦ mag̃ torm̃ta
sentiat repetit᷑. ⁊ ꝑ adsiccata inl¬
cera recens dimittit᷑ sangͥs nõ
timeteistũ tu dices ñ doleo: I
ste uero dolz. Sensũ eĩ hoĩs mil¬
la excutit uirtꝰ. s ñ timet ĩ uictꝰ

Expanded text:
Perit libertas, nisi illa contemnimus, Perit libertas, nisi illa contemnimus, quae nobis iugum inponunt. Non dubitarent, quid conveniret forti viro, si scirent, quid esset fortitudo. Non est enim inconsulta temeritas nec periculorum amor nec formidabilium adpetitio; scientia est distinguendi, quid sit malum et quid non sit. Diligentissima in tutela sui fortitudo est erum intentatur cervicibus viri fortis, si pars subinde alia atque alia suffoditur, si viscera sua in sinu suo vidit, si ex intervallo, quo magis tormenta sentiat, reperitur et per adsiccata viscera recens demittitur sanguis, non timet? Istum tu dices nec dolere?" Iste vero dolet. Sensum enim hominis nulla exui
Abbreviated transcription (Latin):
tis inminentia mala ñ timebit:
Istuc dementis alienatiq nõ for¬
tis ẽ. Ille uero inꝗt moderatissiẽ
timet. s in totũ exͣ metũ ñ ẽ. Qi
ħ dicunt rursus in idẽ reuoluũ¬
tur ut ilł uirtutũ loco sint mi
uexatur. Ait eĩ dementẽ puto qͥ
mala ĩ minentia ñ extimescit.
uerũ ẽ ꝙ dicis. si mala sũt S si scit
mala illa ñ eẽ. ⁊ nnã tm̃ turpitudi¬
nẽ mabã uidicat debebit secure ꝑi¬
cula aspit̾e ⁊ aliis tim̃da cõtemp¬
nẽ. At si stulti et amentis ẽ ma¬
la nõ tim̾e. qͦ quis prudentior ẽ ħ
bit illa. s intabit. Cautio illum
tune ñ timebit. Non. Scit eĩ illa
nõ eẽ mala. s inderi. Oĩa ista hu¬
mane uite formidines putas.
desc̾be captinitatẽ ũbera. cathe¬
tus mum̾iat. Ista timidis tim̃da
sunt. An id existimas malũ: An
ꝙ aliqñ nob̾ nr̃a sponte uẽĩendũ
est: Queris ꝙ sit malũ. Cedere
hiis q̃ mala uocant᷑. ⁊ iłł lib̾tatẽ
ã dedere. q̃ cuncta ꝑacienda sunt.⁊

Expanded text:
tis inminentia mala non timebit? Istuc dementis alienatique, non fortis est. Ille vero," inquit, "moderatissime timet, sed in totum extra metum non est." Qui hoc dicunt, rursus in idem revolvuntur, ut illis virtutum loco sint minvexatur. " At enim dementem puto, qui mala imminentia non extimescit." Verum est, quod dicis, si mala sunt; sed si scit mala illa non esse et unam tantum turpitudinem malum iudicat, debebit secure pericula aspicere et aliis timenda contemnere. Aut si stulti et amentis est mala non timere, quo quis prudentior est, hoc bit illa, sed vitabit. Cautio illum tunae non timebit ? " Non. Scit enim illa non esse mala, sed videri. Omnia ista humanae vitae formidines putat. Describe captivitatem, verbera, catetus numerat. Ista timidis timenda sunt. An id existimas malum, ad quod aliquando nobis nostra sponte veniendum est? Quaeris quid sit malum ? Cedere iis, quae mala vocantur, et illis libertatem suam dedere, pro qua cuncta patienda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pĩa imperat. Ego ahit̾ rendi
rem ulla tempestate fi̾. nec ipãm
amñstrattẽm artis. Gub̾nator t
nõ felicitatẽ ꝓmisit. s utilẽ oꝑã.
et naius regende scĩam M eoma
Sapparet. qͦ illi mag̾ aliqͣ fortui¬
hi is obstitił. Qm ħ potuit drẽ.
tim arti satisfecit. Tempestas
nõ opus gubernatoris impedit.
portum uetat. que conatus eiꝰ
rritos efficit.q̃ aut refert istũ
aut detinet. aut exarmat. Non
ganti nocet. Alioquin gubernato
tendat. Tranꝗllo eĩ ut aiuint qla
ygubͥnator ẽ. Nauigio eĩ ista ob¬
uñt. ñ rectori enis. qr rector est.
era coem̃ cũ om̃ib qͥ eandẽ con¬
cenderunt nauẽ. i qr ip̃e uector
ompestas tamꝙͥ uectorinc̃es.
otamꝙͣ gub̾natori. Demde
ubernatoris ars. alienũ bonũ ẽ
deos quos nehit ꝑtinet. qͥm
reditus ad eos qͥs curat. Cõe¬

Expanded text:
ia imperat. Ego aliter resporem ulla tempestate fieri nec ipsam administrationem artis. Gubernator tibi non felicitatem promisit, sed utilem operam et navis regendae scientiaaret, quo illi magis aliqua fortuita vis obstitit. Qui hoc potuit dicere tam," arti satis fecit; tempestas non opus gubernatoris impedit, portum vetat, quae conatus eius inritos efficit, quae aut refert illum aut detinet et exarmat ? " Non ganti nocet; alioqui gubernator tendat; tranquillo enim, ut aiunt, quilibet gubernator est. Navigio ista obsunt, non rectori eius, qua rector est. em cum omnibus, qui eandem conscenderunt navem: ipse quoque vector Tempestas tamquam vectori nocet, non tamquam gubernatori. Deinde gubernatoris ars alienum bonum est: ad eos, quos vehit, pertinet, quomodo medici ad eos, quos curat. Co
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posset id ꝙ ꝓposuit effite̾ nec
tenere cursumi suũ. det̾iorẽ illũ
quicꝗd aliud tale fuerit. uirtuł
eĩ illi nõ eripiet. s oꝑa eius imꝑ¬
diet. ħ recte dice̾tar. nͥ dissimil

Expanded text:
n possit id, quod proposuit, efficere nec tenere cursum suum; deteriorem illum quicquid aliud tale fuerit. Virtutem enim illi non eripiet, sed opera eius inpediet." Hoc recte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd sit. ex qͦueĩat ħ error Nesciunt
btãm int̾ã imã ẽẽ. In optĩo illã sta¬
tu ponit qͣlitas sua ñ magͥtudo. Itaq
in equo ẽ. longa ⁊ breuis. diffusa et
angustior. In młta loca mltasq
ꝑtes distributa. ⁊in unũ coacta. Q
illã nũo estimat ⁊ m̃sura ⁊ partib
id illi eximiũ cripit. Qd aut̃ ẽ in
bt̃a uita eximiũ: Ꝙ plena ẽ. Fimę
ut puto edendi bibendi q̃ sacietas
ẽ. hic pł edit ille minꝰ. Qd refert:
ut̾q iam satur ẽ. hic pł bibit ille
minꝰ. Qͥd refert : uterq ñ sitit.
Hic płib ãnis inxit. hic panciorib̾.
fecert̃ ꝙͣ hũc panci. Ille ꝙͣ tu mi¬

Expanded text:
d sit, ex quo veniat hic error: nesciunt beatam vitam unam esse. In optimo illam statu ponit qualitas sua, non magnitudo. Itaque in aequo est longa et brevis, diffusa et angustior, in multa loca multasque partes distributa et in unum coacta. Qui illam numero aestimat et mensura et partibus, id illbeata vita eximium ? Quod plena est. Finis, ut puto, edendi bibendique satietas est. Hic plus edit, ille minus; quid refert ? Uterque iam satur est. Hic plus bibit, ille minus; quid refert ? Uterque non sitit. Hic pluribus annis vixit, hic paucioribus; fecerunt quam hunc pa
Abbreviated transcription (Latin):
sit. misererer si tam multa sr̃¬
nacua legisset. Iu hiis libͥs de
patria homeri q̃ritur. in hiis de
enee matre uera. in hiis libidr̃o¬
sior an acrior anebriosior iux̾it:
In hiis an saphopulilia fuerit.
⁊ alia q̃ erant dediscenda seire.¬
ueris ostendã multa securib re¬
çidenda. Magno impendio tpr̾m
magna alienar̾ auriĩ molesta
laudatio ħ constat. O hoĩem
lit᷑atũ. Simus ħ titulo rustit¬
ore contenti. O mr̾ bonũ. Ita ne
ẽ: Annales euoluã otmnũ geri¬
tiũ et ꝗs primus carmina sc̃p¬
serit q̃ram. Qnͣtũ tpr̾is int̾ orphei
int̾sit et homerũ cũ fastos ũ heam
cõputabo et aristarchi notas ꝗb

Expanded text:
sit. Misererer, si tam multa supsit. Misererer, si tam multa supervacua legisset. In his libris de patria Homeri quaeritur, in his de Aeneae matre vera, in his libidinosior Anacreon an ebriosior vixerit, in his an Sappho publica fuerit, et alia, quae erant dediscenda, si scneris, ostendam multa securibus reddenda. Magno impendio temporum, magna alienarum aurium molestia laudatio haec constat: O hominem litteratum ! Simus hoc titulo rusticiore contenti: O virum bonum! Itane est? Annales evolvam omnium gentium et quis primus carmina scripserit quaeram ? Quantum temporis inter Orphea intersit et Homerum, cum fastos non habeam, computabo ? Et Aris
Abbreviated transcription (Latin):
piat. ꝙͣdiu sit. aliund̾ alio tãse¬
t. ⁊ domicilia mutet. ad alias
aialiũ formas. aliasq cõiectas an
ampliꝰ ꝙͣ semel ẜuiat. et emissꝰ
iagetur i toto. utrũ corpꝰ sit an
nõ sit. quid sit fcũrꝰ cũ per nos
aliꝗd face̾ desierit. Quomꝰ lib̾ta¬
e sua usurꝰ. cũ ex hac effug̾it ca¬
iea. an obliuiscatur poꝵ. ⁊ illic
iosse se incipiat. an d̾ corpe addu¬
tus ĩ sublime secessit. Quãcumꝙ
is. ingenti copia q̃rendoꝵ ac dis.¬
endoꝵ fatiga beris. ħ cam młta
tam magna ut hr̃e possint libe¬
rũ hospiciũ suꝑuacua ex aĩo tollẽ¬
dasunt. Nõ dabit se in has angu¬
stias untꝰ laxũ spacũ res mãg¬
na desid̾at. expellant᷑ oĩa totum
terũ põpã ⁊̃ domõ explicat. sõ pu¬
tas eum ꝗ occupatus ẽ in supiꝗ¬
cua littͥaꝵ suꝑlectili pł scire uei¬
le ꝙͣ sit satis. In temꝑantie gen̾
ẽ. Qͥd ꝙ ista liberahum arcum
cõsectatio molestos nbosos. In¬
tempestiuos s placentes facit.

Expanded text:
piat, quamdiu sit; aliunde alio transeat et domicilia mutet in alias animalium formas aliasque coniectus, an non amplius quam semel serviat et emissus vagetur in toto; utrum corpus sit an non sit; quid sit facturus, cum per nos aliquid facere desierit, quomodo libertate sua usurus, cum ex hac effugerit cavea; an obliviscatur priorum et illinc nosse se incipiat, unde corpori abductus in sublime secessit. Quamcumque deris, ingenti copia quaerendorum ac discendorum fatigaberis. Haec tam multa, tam magna ut habere possint liberum hospitium, supervacua ex animo tollenda sunt. Non dabit se in has angustias virtus; laxum spatium res magna desiderat. Expellantur omnia, totum rerum pompam in domo explicat, non putas eum, qui occupatus est in supervacua litterarum supellectile ? Plus scire velle quam sit satis, intemperantiae genus est. Quid? Quod ista liberalium artium consectatio molestos, verbosos, intempestivos, sibi placentes facit e
Abbreviated transcription (Latin):
de crastina fallet hora. nec insidi¬
is noctis capiet reserante. Satis
habunde qr prouisum ẽ ut ab
insidus tutus eem̃. mĩꝗd me cra¬
stina nõ fallit hora. fallit em
ꝙ nescienti euenit. Ego quid
futurũ sit nescio. Quid fi̾ posse
scio. Ex ħ nich̾ desperabo totum
expecto. Siquid remictit᷑ bom
consulo. fallit me hora nõ par¬
cit. S nec ꝙ sic fallit. Nam ꝙ̃¬
admodũ scio omĩa accidere pos¬
se. sic scio et nõ utiq casura.
utiq scd̾a expecto. Malis pari¬
tus sum. In islo feras me naẽ¬

Expanded text:
te crastina fallet Hora nec insidite crastina fallet Hora nec insidiis noctis cupiere serenae. Satis abundeque provisum est, ut ab insidiis tutus essem. " Numquid me crastina non fallit hora? Fallit enim quod nescienti evenit." Ego quid futurum sit, nescio; quid fieri possit, scio. Ex hoc nihil desperabo, totum expecto; si quid remittitur, boni consido. Fallit me hora, si parcit, sed ne sic quidem fallit. Nam quemadmodum scio omnia accidere posse, sic scio et non utique casura. Utique secunda expecto, malis paratus sum. In illo feras me ne
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd ni ego ãmirer hanc magni¬
tud̾iem aĩ. q̃ in exiliũ uoluuita¬
riũ secessit. et ciuitatem ex ho¬
nerauit. Eo ꝑducta res erat.
ut aut lib̾tas scipiom/ ant sci¬
ꝑio libertati faceret in iuriã.
Neut̃ fas erat. Itaq locum
ad illum qui celestiũ noticia għ¬
atur. frigida saturm sese quo
stella recẽptet. quo signis celi
cillenus erret in orbes. ħ scir̾
quid proderit ut sollicitus sim
cam saturnꝰ et mars ex cõtrario
stabunt. aut cũ mercuriꝰ uesꝑ¬
tinũ faciet occasum udentẽ si¬
turno. poꝰ ꝙͣ ħ discam ubicũq
sunt ista propicia ẽẽ nec posse
mutari. agit illa contimns
ordo fatoꝵ et meuitabił cursꝯ
ꝑ statutas uices remeant et
effectus rerum om̃ aut mouẽt
faciunt ꝗd inmutabił rei not¬
cia ꝑficiet. Siue significant quid
tefert proinde̾ ꝙ effugẽ nõ possi̾
b̃cias ista. nescias fiant. Si uero
solem ad rapidum stellasq se¬
quentes ordine respicies. nũgͦ

Expanded text:
Quidni ego admirer hanc magniQuidni ego admirer hanc magnitudinem animi, qua in exilium voluntarium secessit et civitatem exoneravit ? Eo perducta res erat, ut aut libertas Scipioni aut Scipio libertati faceret iniuriam. Neutrum fas erat. Itaque locum ad illum, qui caelestium notitia gloriatur: Frigida Saturni sese quo stella receptet, Quos ignis caeli Cyllenius erret in orbes. Hoc scire quid proderit ? Ut sollicitus sim, cum Saturnus et Mars ex contrario stabunt aut cum Mercurius vespertinum faciet occasum vidente Saturno, potius quam hoc discam, ubicumque sunt ista, propitia esse, non posse mutari? Agit illa continuus ordo fatorum et inevitabilis cursus. Per statas vices remeant et effectus rerum omnium aut movent iunt, quid inmutabilis rei notitia proficiet ? Sive significant, quid refert providere quod effugere non possis ? Scias ista, nescias; fient. Si vero solem ad rapidum stellasque sequentes Ordine respicies, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
amplissimas pete. Quecũq ut¬
dentͣ emin̾e in reb humanis qm¬
ius pusilla sint et comꝑatoẽ hũi¬
limoꝵ extent ꝑ difficiles tũ et
arduos tramites adeunt᷑. cõfra¬
gosa in fastigiũ dignitatis uaẽ
Ac si cõscendere hunc ũticẽ lib.
cui se fortuna submisit. Omĩa
aspicies. s tñ uenies ad sũ ma
ꝑ planũ.
In ip̃a scipionis affricani uilla
iacens ħ tͥ scribo. adoratis maĩ¬
b eius et ata ꝙͣ sepulcrũ ẽe
tanti uiri suspicor Animũ qd̾
eius in celũ ex quo erat redisse
dux̾. Hos eĩ et cambises funr¬
osuis / ac furore felicit᷑ usus ha¬
buit. s ob eg̾giam moderatõe
pietatẽq ꝙͣ mag̃ m illo ãmira¬
bilem cũ reliquit patͥam ꝙͣ cum
deffendit. aut scipio rome eẽ de¬
beat ant roma in lib̾tate. In ch̃
inquit uolo derogare legibus.
nich̾ institutis. eqũ int̾ om̃s ci¬
ues uissit. Ut̾e sine me bñfici¬
o meo patria/cã tͥ libertatis fin¬
ex co. Si pnis ꝙͣ tͥ expedit creu.

Expanded text:
amplissimas pete. Quaecumque videntur eminere in rebus humanis, quamvis pusilla sint et comparatione humillimorum extent, per difficiles tamen et arduos tramites adeuntur. Confragosa in fastigium dignitatis via est; at si conscendere hunc verticem libet, cui se fortuna summisit, omnia aspicies, sed tamen venies ad summa per planum.In ipsa Scipionis Africani villa iacens haec tibi scribo adoratis manibus eius et ara, quam sepulchrum esse tanti viri suspicor. Animum quidem eius in caelum, ex quo erat, redisse duxit, hos enim et Cambyses furiosus ac furore feliciter usus habuit, sed ob egregiam moderationem pietatemque, quam magis in illo admirabilem iudico, cum reliquit patriam, quam cum defendit; aut Scipio Romae esse debebat aut Roma in libertate. " Nihil," inquit, " volo derogare legibus, nihil institutis. Aequum inter omnes cives ius sit. Utere sine me beneficio meo, patria. Causa tibi libertatis fexeo, si plus quam tibi expedit, crevi."
Abbreviated transcription (Latin):
causis suis crescent. tantłq ert
quͣto fient. Adice nc̃ ꝙ ista q̃uis
sio ¶lld̾ uero cuiꝰ dementie est
credeꝰ quar̃ ter̃ ex̾ nr̃m arbit̾um
poĩta pͥncipia sunt ear̃ nr̃i eẽ ar¬
bitrii t̾minos. Qmͦ ad id fim¬
endũ satis naleo ad ꝙ ꝑhibend̾
par̃ ualni. cũ facilius sit exclu¬
d̾e ꝙͣ admissa cõpͥm̾e. Quidã nsta
disfinx̾unt ut dicẽnt. Temꝑans
ac priidens positẽe quidẽ m̃tis et
turbatur nec timet. s multe ex¬
trinsecus cãe incidunt q̃ illi per¬
turbatoẽm afferant. Cale ẽ qd̾
uolunt dicẽ. Iracũdũ quidẽ illn
nõ ẽẽ. irasci tñ aliqũ. ⁊ timidũ

Expanded text:
causis suis crescent tantique erunt, causis suis crescent tantique erunt, quanti fient. Adice nunc, quod ista, quamvis sio. Illud vero cuius dementiae est, credere, quarum rerum extra nostrum arbitrium posita principia sunt, earum nostri esse arbitrii terminos ? Quomodo ad id timendum satis valeo, ad quod prohibendum parum valui, cum facilius sit excludere quam admissa conprimere? Quidam ita distinxerunt, ut dicerent: " Temperans ac prudens positione quidem tatur nec timet, sed multae extrinsecus causae incidunt, quae illi perturbationem adferant." Tale est, quod volunt dicere: iracundum quidem illum non esse, irasci t
Abbreviated transcription (Latin):
inicia ꝓhibe̾ ꝙͣ impetũ regere.
ła ẽ itaq ista mediocͥtas. ⁊ in¬
utił eodem loco hñda. quo siquis
dicẽt modice nsaniendũ. modi¬
te egrotand̾. sola uirtus modũ¬
ht̃ sõ recipiũt aĩ mala temꝑa¬
m̃tũ. Facilius sustułis illã ꝙͣ re¬
xeris. sumꝗd dubiũ ẽ quin nici¬
a mentis humane uiuetata et
dura q̃ morbos uocamꝰ inmede¬
rata sint. nt auaricia ut crudeli¬
Etgo in mod̾ati sint affẽs. Ab hus
ẽĩ ad illa tnͣsitur. Dem̃ sidas aliꝙͥ
uiris t̾sticie timori cupiditati.
cet̾isq morib prauis. ñ erunt
in nr̃a potestate. Quare. Qͥa ex̃
nos sunt. quib irritant᷑ Itaq
crescent ꝓut magnas huerint
minores ue cãs quib concitẽt
maior erit timor si pł quo ex̾terͣ¬
reatur aut ꝓpis aspexerit. a¬
crior cupidĩtas quo illam am¬
phoris rei spes euocanerit.Si
ni nr̃a potesta te nõ est. an sint
affectus. ne illd̾ quidẽ est. qnͣti
suit. Si ⁊pĩs ꝑmisisti inciꝑe cũ

Expanded text:
prohibere quam impetum regere. Falsa est itaque ista mediocritas et inutilis, eodem loco habenda, quo si quis diceret modice insaniendum, modice aegrotandum. Sola virtus habet, non recipiunt animi mala temperamentum. Facilius sustuleris illa quam rexeris. Numquid dubium est, quin vitia mentis humanae inveterata et dura, quae morbos vocamus, inmoderata sint, ut avaritia, ut crudeliErgo inmoderati sunt et adfectus. Ab his enim ad illa transitur. Deinde si das aliquid iuris tristitiae, timori, cupiditati, ceteris motibus pravis, non erunt in nostra potestate. Quare ?Quia extra nos sunt, quibus inritantur. Itaque crescent, prout magnas habuerint minoresve causas, quibus concitentur. Maior erit timor, si plus, quo exterreatur, aut propius aspexerit, acrior cupiditas, quo illam amplioris rei spes evocaverit. Si in nostra potestate non est, an sint adfectus, ne illud quidem est, quanti sint; si ipsis permisisti incipere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
que distabant sua sponte co¬
euntib. aut hiis q̃ emimebãt
panlatim. in se residentibus.
hiis imperatoꝵ feruntur ocłi.
omĩa subita. qr cãs nõ uou̾e
mirantiũ. Pneriles sunt et
aliꝗd hũtes lib̾alib simile.
nrĩ has liberales uocanti zo¬
le aut̃ liberales sunt. ĩ mo ut
pars ph̾ie naturał. ẽ aliqua

Expanded text:
quae distabant, sua sponte coquae distabant, sua sponte coeuntibus aut his, quae eminebant, paulatim in se residentibus. His imperitorum feriuntur oculi omnia subita, quia causas non novere, mirandum. Pueriles sunt et aliquid habentes liberalibus simile ri autem liberales vocant. Solae autem liberales sunt, immo, ut pars philosophiae naturalis,
Abbreviated transcription (Latin):
slicħ nob̾ liberalia conferunt stu¬
dia. Ad alia mul̃tũ ad uirtutẽ
meh̾. Nam et hee uiies ex ꝑfesso
artes q̃ manii constant ad instra
uite plurimũ conferunt tñ
ad nirtutẽ ñ ꝑtinent. Quare gͦ
liberalib studus fĩlios erudi
antiqͣmn uee abant literatura
docet liberales artes s mox per¬
cipiendis locũ parat. sic libera¬
les artes nõ ꝑducunt anmũ
ad nirtutẽ s expediunt. Qua¬
tuor ait ẽẽ artiũ possidonius
genera. Sunt uulgares ⁊ sordi¬
de. sunt ludicre sunt pueriles
sunt lib̾ales. unlgares apifi¬
cum q̃ manu constant et ad in¬
struendã uitam occupate sunt
quib nuilla decoris milla ho¬
nest simł accõẽ ludiere sunt
q̃ ad uoluptatẽ oculoꝵ atq au¬
rium tendunt. hiis annume¬
res hiez machinatores qui pegni¬
ata ꝑ se surgentia excogitãt
et tabulatã tacite in sublene
crescentiã et alias ex ino pma¬
tas uarietates aut dehiscen¬
tib que coherebant aut hus

Expanded text:
Nihil nobis liberalia conferunt stuNihil nobis liberalia conferunt studia?" Ad alia multum, ad virtutem nihil. Nam et hae viles ex professo artes, quae manu constant, ad instrumenta vitae plurimum conferunt, tamen ad virtutem non pertinent. "Quare ergo liberalibus studiis filios erudimantiqui vocabant, litteratura, docet liberales artes, sed mox percipiendis locum parat, sic liberales artes non perducunt animum ad virtutem, sed expediunt. Quattuor ait esse artium Posidonius genera: sunt volgares et sordidae, sunt ludicrae, sunt pueriles, sunt liberales. Volgares opificum, quae manu constant et ad instruendam vitam occupatae sunt, in quibus nulla decoris, nulla honesti simulatio est. Ludicrae sunt, quae ad voluptatem oculorum atque aurium tendunt. His adnumeres licet machinatores, qui pegmata per se surgentia excogitant et tabulata tacite in sublime crescentia et alias ex inopinato varietates aut dehiscentibus, quae cohaerebant, aut bis,
Abbreviated transcription (Latin):
est. nõ pp̃ scriptũ euntẽ. Nõ eñ ad¬
ducor ut in mimerũ liberaliũ ar¬
cium pictores recipiam. nõ mag̃
qmͣ statuarios aut marmoratios
ant ceteros luxurie mĩstros eq̃
luctatores et totã oleo ac luto
cõstantẽ scĩam expello ex hiis
studiis liberalib. aut et ungnẽ¬
tanos recipiam et cocos ⁊ cet̾oᷤ
uoluptatib nr̃is ingenia acco¬
modantes sua. Quid̃ eĩ oro te li¬
berale hñt isti icium nomitores.
quoꝵ corꝑa in sagina aĩ in macie
et inuecrino sunt. An lib̾ale stu¬
dium istd̾ ẽẽ iuuentuti ur̃e ere¬
dimus ꝙͣ maiores ñi rectam eõ¬
cuerunt. Hastilia iac̾e. sudẽ torq̃re
equũ agitare arma tractare. a
sucħ liberos suos docebant ꝙ discẽ¬
dum eẽt iacentib meche nec ille
docent aliunde nirtutẽ. Qͥd enĩ
prodest equũ rege̾ et cursũ eins
freno temꝑare. affectib effrena¬
tissimis abstrahi. Quid prodest
multos nincẽ luctatõe. uł cestu
ab tracundia uinci. Qd ergo. a

Expanded text:
est non per praescriptum euntem. Non enim adducor, ut in numerum liberalium artium pictores recipiam, non magis quam statuarios aut marmorarios aut ceteros luxuriae ministros. Aeque luctatores et totam oleo ac luto constantem scientiam expello ex his studiis liberalibus; aut et unguentarios recipiam et cocos et ceteros voluptatibus nostris ingenia accommodantes sua. >Quid enim, oro te, liberale habent isti ieiuni vomitores, quorum corpora in sagina, animi in macie et veterno sunt ? An liberale studium istuc esse iuventuti nostrae credimus, quam maiores nostri rectam exercuerunt hastilia iacere, sudem torquere, equum agitare, arma tractare ? Nihil liberos suos docebant, quod discendum esset iacentibus. Sed nec hae nec illae docent aluntve virtutem. Quid enim prodest equum regere et cursum eius freno temperare, adfectibus effrenatissimis abstrahi ? Quid prodest multos vincere luctatione vel caestu, ab iracundia vinci ? " Quid ergo ?
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ nõ satis eẽ ad beatã intam.
qr beatũ efficiat uoluptas q̃ ex
uirtute ẽ nõ ip̃a uirtus. Inepta
distinctio. Idem eĩ negat mĩꝙͣ
utatẽ ẽẽ sñ uoiuptate. Ita nõ si
e iuncta ẽ semꝑ atq in seꝑabilis.
et sola satis ẽ. Ht̃ eĩ secũ uolupta¬

Expanded text:
tutem non satis esse ad beatam vitam, quia beatum efficiat voluptas, quae ex virtute est, non ipsa virtus. Inepta distinctio. Idem enim negat umquam virtutem esse sine voluptate; ita si ei iuncta semper est atque inseparabilis, et sola satis est. Habet enim secum volupta
Abbreviated transcription (Latin):
naui nicħ ꝯferunt ꝙͣuis ñ fiãt na¬
nis nͥ ex lignis. Nõ est inꝙͣ cura¬
liquid putes cũ adiutorio fieri sin
nescit: Cũ sapĩa ñ sit in litt̾is : Ro
tradit nõ ũba. Et nescio ancert̃¬
or memoria sit q̃ nullũ exͣ se subsi¬
diũ ht̃. Magna et spaciosa res est
sapĩa. uacuo illi loco opus ẽ. De
diuinis humanisq di̾cend̾ ẽ. De
p̃teritis d̾ futuris d̾ eaducis d̾ eter¬
nis d̾ tpr̃ d̾ quo uno uide ꝙͣ multa

Expanded text:
navi nihil conferunt, quamvis non fiat navis nisi ex lignis. Non est, inquam, cur aliquid putes eius adiutorio fieri, sinnescit, cum sapientia non sit in litteris ? Res tradit, non verba, et nescio an certior memoria sit, quae nullum extra se subsidium habet. Magna et spatiosa res est sapientia. Vacuo illi loco opus est. De divinis humanisque discendum est, de praeteritis de futuris, de caducis de aeternis, de tempore. De qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad explendã beatã nitã sola satis̃
efficax. Iubes me ꝗcꝗd ẽ int̾ro¬
gationũ aut nr̃aꝵ ant ad traeli¬
ctionẽ nram excogitatarũ cõpre¬
hend̾e. Ꝙr si facẽ uoluero ñ erit
epła. s liber. Illd̾ tociens testor
ħme argum̃toꝵ gen̾e ñ delecta¬

Expanded text:
ad explendam beatam vitam sola satis efficax. Iubes me quicquid est interrogationum aut nostrarum aut ad traductionem nostram excogitatarum comprendere. Quod si facere voluero, non erit epistula, sed liber. Illud totiens testor, hoc me argumentorum gen
Abbreviated transcription (Latin):
lũ aĩal obtemꝑat. ñ ferũ ñ do¬
mesticũ et mĩte. Natura eĩ illoꝵ
ẽ surda suadenti. sic ñ secũt᷑ nõ
audiunt affc̃s qnͣtiilicũq sunt
Tigres leonesq nũꝙͣ feritate
exuñt. Aliqñ submictũt. ⁊ cum
minime expectañis exasꝑatin.
toruitas mitioaita. Numꝙͣ bona

Expanded text:
lum animal optemperat, non ferum, non domesticum et mite, natura enim illorum est surda suadenti; sic non secuntur, non audiunt adfectus, quantulicumque sunt. Tigres leonesque numquam feritatem exuunt, aliquando summittunt, et cum minime expectaveris, exasperatur torvitas mi
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝙͥmultoꝵ uotib chorus ꝯstet.
iqua illic accuta ẽ aliqna granis.
liqua media. Acgedunt uiris fe¬
illic latent uoces. om̃ apparent.
tatoꝵ fuit. Cũ om̃s nias ordo ca
tibiarum genꝰ organoꝵ q cõso¬
nuit. fit concentus ex dissome.
in illo artes młta p̃cepta sint.
młtar̃ etatũ exempla. s in unũ
poterit assidua intentõe si ni¬
suadenti.hanc si audire uolueris
dicet tͥ. Eclmq̃ ista iam dudun
ad q̃ discurritur. resmq̃ dinicias.
ant ꝑiculũ possidentiũ ant̃ honꝰ
Relmq̃ corporis atqr aĩ uolupta¬
tes molliunt et eñnant. Relmq̃
ambitum. timida res ẽ uana nẽ¬
tosa. nullũ ht̃ t̾minũ. Tam sol¬
licita est ne quem añ se uideat ꝙͣ
ne se post aliũ laborat innidia.
et quidem duphci. uides aut̃
ꝙͣ miser sit siis e̾ inudetur et
inuidet. Intueris illas poten¬
tium domos/ illa tumilitiosa ri¬
xa. salutantiũ limina młtum
hñt contumeliar̾ ut intres
plus cũ intraneris p̾teri istos
gradus dinitũ et magno adge¬

Expanded text:
 multorum vocibus chorus constet ? iqua illic acuta est, aliqua gravis, aliqua media. Accedunt viris feillic latent voces, omnium apparent. tatorum fuit. Cum omnes vias ordo cantibiarum genus organorumque consonuit, fit concentus ex dissonis.in illo artes, multa praecepta sint, multarum aetatum exempla, sed in unum poterit?" Adsidua intentione; si nisuadente. Hanc si audire volueris, dicet tibi: relinque ista iamdudum, ad quae discurritur. Relinque divitias, aut periculum possidendum aut onus. Relinque corporis atque animi voluptates; molliunt et enervant. Relinque ambitum; tumida res est, vana, ventosa, nullum habet terminum, tam sollicita est, ne quem ante se videat, quam ne quem post se. Laborat invidia et quidem duplici; vides autem, quam miser sit, si is cui invidetur et invidet. Intueris illas potentium domos, illa tumultuosa rixa salutantium limina ? Multum habent contumeliarum, ut intres, plus, cum intraveris. Praeteri istos gradus divitum et magno adge
Abbreviated transcription (Latin):
cilemq omĩb p̾stat. Nulsũ a lieñ
malũ putat bonũ aut̃ sim̃. Ido en¬
xĩe ꝙ alicui bono futur᷑ estimat. se¬
ꝗd lib̾alia stndia hos mores p̾cipus
sõ mag̃ ꝙͣ simplicitatẽ ꝙͣ modestũ
ac mod̾atoẽm. ñ mag̾ ꝙͣ frugaliti¬
tẽ ac parsimõĩa. ũ mag̾ ꝙͣ clem̃ti

Expanded text:
cilemque omnibus praestat. Nullum alienum malum putat. Bonum autem suum ideo maxime, quod alicui bono futurum est, amat. Numquid liberalia studia hos mores praecipiunt ? Non magis quam simplicitatem, quam modestiam ac moderationem, non magis quam frugalitatem ac parsimoni
Abbreviated transcription (Latin):
trdoianũ cõplexus est. huiꝰ rei ar¬
gum̃tũ afferebat ꝙ duas litt̾as
in p̾mo u̾su posuiss ex industria
libroꝵ suoꝵ nuo continentes. Ta¬
lia stiat os qui multa uult scire.
Nõ cogitare qͣntũ tͥ cpr̃is auffat
mala ualitudo. qnͣtũ occupatio

Expanded text:
Troianum complexus est. Huius rei argumentum adferebat, quod duas litteras in primo versu posuisset ex industria librorum suorum numerum continentes. Talia sciat oportet, qui multa vult scire, non cogitare, quantum temporis tibi auferat mala valetudo, quantum occupatio
Abbreviated transcription (Latin):
tinera ista q̃ segnitiẽ mͥ excuti¬
unt et ualitud̾i mee ꝓdẽẽ iudi¬
co et studus. Quar̾ ualitud̾ies
adiuuent uides. c̃ pigrũ uite
et neghigentẽ corꝑis lut̃arum
amor faciat alienã oꝑa ex̾ceor.
studio quare prosint indicabo.
a lectõib recessi. Sunt aut̃ ut ex¬
istimo necessarie. p̾mũ nesim me
uno contentus. dem̃ ut cũ alus
q̃sita cognon̾o tñ et de inuentis
iudicem. et cogitem d̾ inueĩen¬
das. Alit lectĩo ingeniũ. ⁊ studio
fatigatũ nõ sm̃ studio tñ refic̾.
sec scribe̾ tm̃. nec tm̃ legẽ debe¬
mꝰ. Alt̾ares cont̾stabit uires et

Expanded text:
tinera ista, quae segnitiam mihi excutiunt, et valitudini meae prodesse iudico et studiis. Quare valitudinem adiuvent, vides: cum pigrum me et neglegentem corporis litterarum amor faciat, aliena opera exerceor; studio quare prosint, indicabo: a lectionibus nihil recessi. Sunt autem, ut existimo, necessariae, primum ne sim me uno contentus; deinde ut, cum ab aliis quaesita cognovero, tum et de inventis iudicem et cogitem de inveniendis. Alit lectio ingenium et studio fatigatum, non sine studio tamen, reficit. Nec scribere tantum nec tantum legere debemus; altera res contristabit vires e
Abbreviated transcription (Latin):
sm̃ ulla oꝑa nra fate̾ naturã. ali¬
menta q̃ accipimꝰ ꝙͣdiu in sua qͥ¬
litate ꝑdurant ⁊ solida inatãt
stomacho onera sunt. At cũ ex
eo ꝙ erant mutata sunt tunc
demũ in humores et in sangͥ¬
nem tnͣseunt Idem in hus quibꝰ
Alunt᷑ ingenia p̾stem᷑. ut q̃cũq
lausimꝰ nõ patiam᷑ integ̃ ẽe. nec
aliena. s concoqͣmꝰ illa. Alioꝗn

Expanded text:
 ulla opera nostra facere naturam: alimenta, quae accepimus, quamdiu in sua qualitate perdurant et solida innatant stomacho, onera sunt; at cum ex eo, quod erant, mutata sunt, tum demum in vires et in sanguinem transeunt. Idem in his, quibus aluntur ingenia, praestemus, ut quaecumque hausimus, non patiantur integra esse, ne aliena sint. Concoq
Abbreviated transcription (Latin):
mendoꝵ ẽ. Terribilia et sub ingo
lib̾tatem nrãm inittentia despitͥ
prouocat frangit. Numꝗd gͦ hic
liberalia studia corroborant: fido
scĩssimũ hũam pectoris bonũ ẽ. slus¬
la nect̃ĩtate ad fallend̾ cogit᷑. nullo

Expanded text:
mendorum est; terribilia et sub iugum mendorum est; terribilia et sub iugum libertatem nostram mittentia despicit, provocat, frangit. Numquid ergo hanc liberalia studia corroborant ? Fides sanctissimum humani pectoris bonum est, nulla necessitate ad fallendum cogitur, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
nec ille ph̃ie. Sapiens eĩ cãs natu¬
raliũ q̃rit ⁊ nouit qͦrũ num̃os m̃¬
surasq geometre ꝑsequit᷑ et sup¬
putat q̃ rõe constent ceĩestia q̃
uantur ac spem int̾dum instan¬
cium p̾bent cũ ceĩestib stare ũ
liceat. Colligit mathematicꝰ
q̃ cã in speculo ymagĩes exp̾ͥmat.
sciens sapiens. Id t̾ geomet᷑s
põt dr̃e qnͣtũ abest debeat corpͦ
ab ymagine et quał forma spe¬
culi qͣles ymagines reddat.Ma
Qnͣtus sit mathematicus qui
usu quedam et excctatõe ꝓcedit.
s ut ꝓcedat in petranda illi q̃¬
dam p̾ͥncipia sunt. Nõ ẽ aut̃ arꝰ
sui iuris cui p̃cariũ fundam̃tũ
est. Phĩa nil ab al̃io petit toto
opus a solo excitat. Mathemati¬
ce ut ita dicam sp̃ficiaria est in
alieno edificat. Accipit pͥma qͦꝵ¬
tractatu celestĩ c̾scunt. traħumt
scĩa bonoꝵ ac maloꝵ iniutabili.¬
ulla ars alia de bonis ac malis
querit. Singulas ht̃ circuire urr¬
tutes. fortitudo contemꝓt̾x ti¬

Expanded text:
ens enim causas naturalium et quaerit et novit, quorum numeros mensurasque geometres persequitur et subputat. Qua ratione constent caelestia, quae t et adlevantur ac speciem interdum standum praebent, cum caelestibus stare non liceat, colligit mathematicus. Quae causa in speculo imagines exprimat, sciet sapiens; illud tibi geometres potest dicere, quantum abesse debeat corpus ab imagine et qualis forma speculi quales imagines reddat. Maquantus sit, mathematicus, qui usu quodam et exercitatione procedit; sed ut procedat, impetranda illi quaedam principia sunt. Non est autem ars sui iuris, cui precarium fundamentum est. Philosophia nil ab alio petit, totum opus a solo excitat; mathematice, ut ita dicam, superficiaria est, in alieno aedificat. Accipit prima, qTRACTATU CELESTIUM CRESCUNT, TRAHUNT scientia bonorum ac malorum inmutabiliulla ars alia de bonis ac malis quaerit. Singulas Iubet circumire virtutes. Fortitudo contemptrix ti
Abbreviated transcription (Latin):
timoris carere. affcũ car̾e̾. O sire¬
cipit usu freq̃nti. timor tnͣsit. in
niciũ. ⁊ iram añ admissa hĩtum
illũ ira canentis animi retex̃. Ott¬
terea si nõ cõtempnit uenientes
extrinsecus cãs. ⁊ aliꝗd timet. al
fortit᷑ eund̾ erit adũsus tela igni
propatria legib.łsb̾tate cuuctãt
exibit ⁊ aĩo recedente. Nõ cadit
aut̃ in sapientẽ ħ dĩsitas mẽ¬
tis. Illd̾ p̃terea indico obẜuand̾

Expanded text:
carere. Quod si recipitur, usu frequenti timor transibit in vitium, et ira in animum admissa habitum illum ira parentis animi retexet. Praeterea si non contemnit venientes extrinsecus causas et aliquid timet, cum fortiter eundum erit adversus tela, ignes, pro patria, legibus, libertate, cunctanter exibit et animo recedente. Non cadit autem in sapientem haec diversitas mentis. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
⁊beata ⁊ beatissima. Nũꝗd dubitas
ꝓibã uita sũmũ bonũ sit. Ergo si
sũmũ bonũ ht̃ sũme bã ẽ. Quẽ ad̾m
sumũ boñ adiectõem ñ recipit Qd
supͣ sũmũ erit : Ita nebã inta ꝗd̾¬

Expanded text:
beata et beatissima. Numquid dubitas, quin beata vita summum bonum sit ? Ergo si summum bonum habet, summe beata est. Quemadmodum summum bonum adiectionem non recipit quid enim supra summum erit