comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bellum illi et labores et impen
oblitus omnia quecumq con
uatoris quam fortassis ideo de¬
spicis quia lucas solum eam
posuit. seu turrim erecturi seu
ad bellum profecturi atq an-¬
teqmͣ opus agrediatur sumptꝰ
opis aut miliciam computan.
tis. Que negligencia. que ue p̾¬
cipitacio non rogantem ea que
pacis sunt sed maiora uiribus
ausum te iuito ꝑdet ut angu¬
ror. bene quidem. modo ue unius
hominus ruma populum pre¬
mat ĩmeritum queni audire
non suus quo saluus et iunocẽs
ꝑiuansisset. illud aplĩcum ad
hebreos. pacem sequinum cum
oumidus in sauctunomam sine
qua uenio uidebit .o. ingens ex¬
tunacio parue rei. multos esse
calauntosos ut tu disertus apꝑa¬
reas et unius lingue falsau
gloriam tot mortibus atq uul
ueribus constare. ¶ Qmͣqui qͥd
causam quero. Que si uera esset
haud dubie plus sit uauitatis

Expanded text:
bellum illi et labores et impensbellum illi et labores et impensoblitus omnia quecunque convatoris, quam fortassis ideo despicis quia Lucas solus eam posuit, seu “turrim” erecturi seu ad “bellum” profecturi atque antequam opus aggrediatur, “sumptus” operis aut militiam “computantis”. 29 Que negligentia que ve precipitatio non rogantem ea que pacis sunt, sed maiora viribus ausum te merito perdet, ut auguror; bene quidem, modo ne unius hominis ruina populum premat immeritum, quem audire non sinis, quo salvus et innocens permansisset, illud apostolicum ad Hebreos: «Pacem sequimini cum omnibus et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum». O ingens extimatio parve rei, tam multos esse calamitosos ut tu disertus appareas et unius lingue falsam gloriam tot mortibus atque vulneribus constare! 30 Quanquamcausam quero? que si vera esset, hauddubie plus sit vanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tua aꝑiat cotidie deun rogas.
uide oro quid postulas quid pro¬
nuttas. Petis ut apiat. Puto
non ut hominũ cladem s ut dĩ
laudes. nũciet os tuum. qd̾ qui
fidelit̾ impleas tu cogita. certe
ille pacem. tu contrarinum pre¬
dicas. ad licteram fortassis intel¬
ligens emigelum illud. Non
uem pacem mittere s gladuur.
Cur uon pocius ad id respicis qd̾
sane allegorico tegine mida
ueritas clamat. hoc est precep¬
tum mueum ut diligatis ĩuicẽ.
diligite imuncos urõs. bũfaci¬
te hiis qui uos oderunt. pacem
hẽte inter uos ꝙ quociens ali¬
quẽ saluasset hoc ue euu al¬
ioquo dinttebat. uade in pa¬
te. et ad discipulos ingressus
hoc salutacionis genere uti so¬
lebat. par uobis. eodem illis
uti debere precipiens. postre¬
mo quod eisdem ques ualde di¬
lexerat et diligebat in fiuer
iam morti proximus sup̾mo
elogio pacem dedit ac renquit.
Tu populo tuo quid sis moriẽs
relicturus nescio. Certe uiues

Expanded text:
tua “aperiat”, quotidie Deum rogas? tua “aperiat”, quotidie Deum rogas? Vide, oro, quid postulas, quid promittas. Petis ut aperiat, puto, non ut hominum cladem sed ut Dei laudem nuntiet os tuum, quod quam fideliter impleas, tu cogita; certe Ille pacem, tu contrarium predicas, ad literam fortassis intelligens evangelicum illud: «Non veni pacem mittere sed gladium». 27 Cur non potius ad id respicis, quod sine allegorico tegmine nuda veritas clamat: «Hoc est preceptum meum ut diligatis invicem»; «diligite inimicos vestros, benifacite his qui vos oderunt»; «pacem habete inter vos»; quod quotiens aliquem salvasset, hoc fere eum alloquio dimittebat: «vade in pace» et ad discipulos ingressus hoc salutationis genere uti solebat: «pax vobis», eodem illos uti debere precipiens; postremo quod eisdem, quos valde dilexerat et diligebat, in finem iam morti proximus supremo elogio pacem dedit ac reliquit? 28 Tu populo tuo quid sis moriens relicturus, nescio; certe vivens
Abbreviated transcription (Latin):
sum prebes .o. quauto felicius uł
tidi uel patrie uutus esses qmͣ
facundiam pestilentẽ tanto stu¬
dio quesuuses. Ergo si tu loqui
aut nestires aut nequires nec
laboraret Italia nec lugeret. Et¬
go ui liugua tua publice mise¬
ne radix est. quam si deuni si ꝑ¬
riu si patriam si te ipsum
diligeres cõmorsicatam dentibꝰ
proiecisse decuerat profutura
pocius corius cuit cauibus qmͣ
lomiuib nooturam. ¶ Tu cũ
cupis mulcente aure credulu
rabilis patrie fines potest. que
manib ex̾citum. int̾ius u̾o lun¬
gue tue crietem duraq patit᷑
iperia. duceo si quidem amphi¬
oni per contrarium sinulluus
puetustam ut fama est nobilis
triam magne partis cunum exi¬
lio et multa domorum strage la¬
xaueris. atq una contentam
crebris mnuniens plateis obsidi¬
onis horrenda solacuta mestam
tota urbe solitudinem et diu̾soria
sane boius mamena paueris.
¶Hoc ne autem seu quid aliud
queso est propt̾ quod ut labia

Expanded text:
rsum prebes. 23 O quanto felicius vel rsum prebes. 23 O quanto felicius vel tibi vel patrie mutus esses, quam facundiam pestilentem tanto studio quesivisses! Ergo si tu loqui aut nescires aut nequires, nec laboraret Italia nec lugeret; ergo in lingua tua publice miserie radix est, quam si Deum, si proximum, si patriam, si te ipsum diligeres, commorsicatam dentibus proiecisse decuerat, profuturam potius corvis aut canibus quam hominibus nocituram. 24 Tu cupis mulcente aures, credulurabilis patrie fines potest, que manibus exercitum, intus vero lingue tue arietem duraque patitur imperia. 25 Dirceo siquidem Amphioni per contrarium simillimuspervetustam, ut fama est, nobilistriam magne partis civium exilio et multa domorum strage laxaveris atque una contentam crebris muniens plateis, obsidionis horrenda solatia, mestam tota urbe solitudinem et diversoria sane bonis inamena paraveris. 26 Hoc ne autem seu quid aliud, queso, est propter quod ut “labia”
Abbreviated transcription (Latin):
siliis pendent. Tres enm in hoĩc
sũmas res. ut̾q illorum p̃stitisse
fertur ut esset oꝑtunus orator. op¬
tunus imꝑator. optimus senator.
Si uide oro ue qua teglorie cupidi¬
tas obliquis tramitib huc ipel
dicam oꝑtunus insi qui domi mi
lo atq ereratui fructuosa sunt a
quo te qm longissime abesse qͥs
non uidet qui pacis dulcedine re¬
legata ultro in patriam bellum
amarissimum atq anceps attra¬
reris. ¶ Llestat oratoris nomẽ
solum quod ipsum mala et no¬
ria suadendo meren equidem
non potes. cum sicut sunumis
oracoribus uisum est. Orator sit
uir bonus dicendi pitus. uides
in quantas augustias te coarctẽ.
qui er omimibus titulis quos spe¬
rabas ne unum quidem tibi cõ¬
cesserum. iusi pro parte diuudia.
Et si enim dicendi pitum nou
uificier. oratorem nego. Neq et¬
eni aut donus uir es aut esse
potes qui diu te publicis boius
ut facis et pacis consiliis adũ¬

Expanded text:
siliis tuis pendent? “Tres” enim “in homine siliis tuis pendent? “Tres” enim “in homine summas res” uterque illorum “prestitisse” fertur, «ut esset optimus orator optimus imperator optimus senator». 21 Sed vide, oro, nequa te glorie cupiditas obliquis tramitibus huc impedicam optimus, nisi qui domi millo atque exercitui fructuosa sunt; a quo te quam longissime abesse quis non videt, qui pacis dulcedine relegata, ultro in patriam bellum amarissimum atque anceps attraxeris? 22 Restat oratoris nomen solum, quod ipsum mala et noxia suadendo mereri equidem non potes, cum, sicut summis oratoribus visum est, orator sit «vir bonus dicendi peritus». Vides in quantas angustias te coarctem, qui ex omnibus titulis quos sperabas, ne unum quidem tibi concesserim, nisi pro parte dimidia. Etsi enim dicendi peritum non infitier, oratorem nego; neque etenim aut bonus vir es aut esse potes quandiu te publicis bonis, ut facis, et pacis consiliis adve
Abbreviated transcription (Latin):
quanto melius quanta professi¬
one tua dignius fuit linguam dõ
amlib et uentosis adbortaciom¬
b populorum quib te non uno
aut alt̾o ut ceten sed omnibus
ominum flagicus inquinares.
omuũq quibus hadundare bel¬
lum sollet particeps delictorum.
uec tamen paarticers fieres . s ma¬
gist̃. Ita ue tibi cum consciencie p̾t¬
m̃ta faa dum tarat in qnis elo¬
quencie satis est. ut ppt̾ hauc una
fons et principium et causa hor
malorum ominũ dici uelis. Nã
quis ulla etate uellum boc aut
ineumenit aut uatrabit qui nõ
tuum in pͥmordio flebilis istorie
nomen ponat. Quis hauc ꝑiget
historiam que iam ꝑ aulas porti¬
cusq magnatum pnigi incipit
qui non et int̾ consiliarios et int̾
ipsos eciam bellatores tuam fiñ¬
gat effigiem. antum proisus n ͨ
uriqͣ alias insum spegaculum pn
gnilcas clipeos q. et iucantes gła¬
tus ueste fratertulus. ¶ Gande
laudib consecutus es duas. ut
qua autem in re sũmis illis ui¬
pͥmorum cuitatis sentencie de cõ¬

Expanded text:
quanto melius quantoque professione tua dignius fuit, linguam Deoanilibus et ventosis adhortationibus populorum, quibus te non uno aut altero, ut ceteri, sed omnibus omnium flagitiis inquinares, omniumque quibus abundare bellum solet, particeps delictorum, nec tantum particeps fieres sed magister! 18 Ita ne tibi, cura conscientie posthabita, fama duntaxat inanis eloquentie satis est, ut propter hanc unam fons et principium et causa horum malorum omnium dici velis? Nam quis ulla etate bellum hoc aut meminerit aut narrabit, qui non tuum in primordio flebilis historie nomen ponat? quis hanc pinget historiam, que iam per aulas porticusque magnatum pingi incipit, qui non et inter consiliarios et inter ipsos etiam bellatores tuam fingat effigiem? 19 Mirum prorsus nec unquam alias visum spectaculum, inter galeas clipeosque et micantes glanctus veste fraterculus! 20 Gaulaudibus consecutus es duas, ut qua autem in re summis illis viprimorum civitatis sententie de con
Abbreviated transcription (Latin):
uicem populo. s maluni/ heu ca¬
re nucłn in xp̃o frater ꝙͣ ualde
pereor ne tibi quoq conueniat
quod ille uir scpiens ait ĩ ꝑabo¬
us uir ĩpius fodit malum. et
in labiis enis ignis ardescit. hõ
pu̾sus suscitat lites. et u̾bosus se¬
munt principes. et qd̃ alt̾ ait in
egłi astico homo iracundus intẽ¬
dit litem. et uir peccator turbabit
auucos. in medio lñcium ꝑacem
iuttet mumiciciam. ¶ Nam
si equis aurib et parato cumo
qudire uenun potes ab aunco.
ꝯus est usꝙͣ hominum qui du¬
uicet quando si tu unus nõ esses
tot honiu milia que hanc
non nõ italie s tocius orbis pul¬
cħ.unam atq oꝑtinam partẽ
tenent in tranquilla et aptata
pace nunc unuerent. Quicquid
ꝑ squalidos et nicultos agros ar¬
morum auit signorum uolitat.
Quicquid incendiorum desectis
uillar tectis erestuct. Quicꝙͣ for¬
mdiuis. cuit fuge anplas ac
dumiq est totum e consiliorum
prccessent. O. felicem te qui ad hac̃

Expanded text:
pacem populo, sed malum». 13 Heu, capacem populo, sed malum». 13 Heu, care michi in Cristo frater, quam valde vereor ne tibi quoque conveniat quod ille vir sapiens ait in parabolis: «Vir impius fodit malum et in labiis eius ignis ardescit; homo perversus suscitat lites et verbosus separat principes», et quod alter ait in Ecclesiastico: «Homo iracundus incendit litem et vir peccator turbabit amicos, in medio habentium pacem immittet inimicitiam». 14 Nam si equis auribus et pacato animo audire verum potes ab amico, quis est usquam hominum qui dubitet quin — si tu unus non esses, tot hominum milia, que hanc non modo Italie sed totius orbis pulcerrimam atque optimam partem tenent, in tranquilla et exoptata pace nunc viverent — 15 quicquid per squalidos et incultos agros armorum aut signorum volitat, quicquid incendiorum desertis villarum tectis exestuat, quicquid formidinis aut fuge amplas ac dumque est, totum e tuorumprocesserit? 16 O felicem te, qui ad hanc
Abbreviated transcription (Latin):
uorum omnniũ atq optabiliũ
liunc unicum fontem esse. quo
arescente succedant egestas te¬
diumn et labor. ¶Quid autem
et seuue dicumus cinus illa uor
uuror isi tius semp aurib in¬
souet. Querite pacem cuntatis
et orate pro ea ad domnunum qi
uie doctum te putabam. bene
de te ficter opiabar. teq pa¬
cis cmicum michi ꝑ suaseram.
sed fulletm ut intelligo. Tu eñ
sub epĩ tunca marti sacer et
bellone deuocior qmĩ marie sub
religiosi habitu tegeus ꝓpositũ
bellatoris. uec id quoq iam te¬
gens ꝓpositum sed dictis ⁊ factis
apiens. Nelatu mirum. tercibi¬
le cogitatu. Iu eo tibi sũmani
mitorum et felicitatis et gtĩe
sitam putas si hoc uideat etas
ura. hpe postentas audiat te
multis gentibus et toti pene
Italie pestiferũ. populo autẽ
tus fimestum et fortasse ulti¬
nium bellum ngemo fouisse¬
iam merito dici possit qd̾ ipsi o¬
um ierenne ĩmerito dictum est
Siquidem homo hic nõ querit

Expanded text:
norum omnium atque optabilium norum omnium atque optabilium hunc unicum fontem esse, quo arescente succedant egestas tedium et labor. Quid autem et Ieremie dicimus, cuius illa vox miror nisi tuis semper auribus insonet: «Querite pacem civitatis et orate pro ea ad Dominum quia in quibus apprime doctum te putabam, bene de te, frater, opinabar teque pacis amicum michi persuaseram; sed fallebar ut intelligo: tu enim sub Cristi tunica Marti sacer et Bellone devotior quam Marie, sub religiosi habitu tegens propositum bellatoris, nec id quoque iam tegens sed dictis et factis aperiens — relatu mirum, 12 terribile cogitatu, — in eo tibi summam meritorum et felicitatis et glorie sitam putas, si hoc videat etas nostra, hoc posteritas audiat te multis gentibus et toti pene Italie pestiferum, populo autem tuo funestum et fortasse ultimum bellum ingenio fovisseiam merito dici possit, quod ipsi olim Ieremie immerito dictum est: «Siquidem homo hic non querit
Abbreviated transcription (Latin):
modum unicat epłe. Quorm
tamen illa conclusio est ut om¬
nem usu rerum temporalĩ
ad fructum tertene pacis in ter¬
rena cuutate. in celesti autem
ad pacis et̾ue fuctum refferen¬
dum esse diffunct. Que cũ itti
hominem cui u̾a salicet insit
humanitas sic ante alios uoĩes
te cin et raçio esse deberet ult̾ior
et singularis religio ac pietas.
te illam utiq ꝑsequi qui eã ut
uidenius fiuib tuis pulsam ex¬
ulare coegeris. sed quid eidem re¬
gio ꝓphete dicimus clamãti. ho¬
gate que ad pacem sunt ibłm
Qui sciens ni pace omnem bouo¬
tum habundanciam esse. om¬
nem iusticiam omnem delecta¬
cionem ac sauctaꝵ ammarum
et habundancia in turrib tina
Et alio loco onietur in dicb ems
iusticia et habundancia pacis
Et alio. mansueti h̾editadunt
tenam et delectabuntur ĩ my¬
titudine pacis. Et rursus Aio.
Iu ꝑace ui idipsum. dorpum
requiescam. longum est singu¬
la prosequi. ex quib elicitur bo¬

Expanded text:
modum vincat epystole. Quorum modum vincat epystole. Quorum tamen illa conclusio est ut omnem usum rerum temporalium ad fructum terrene pacis in terrena civitate, in celesti autem ad pacis eterne fructum referendum esse diffiniat. 8 Que cum ita hominem cui vera scilicet insit humanitas, sic ante alios homines te, cui et ratio esse deberet uberior et singularis religio ac pietas, te illam utique persequi, qui eam, ut videmus, finibus tuis pulsam exulare coegeris. 9 Sed quid eidem regio prophete dicimus clamanti: «Rogate que ad pacem sunt Ierusalem»? qui sciens in pace omnem bonorum abundantiam esse, omnem iustitiam, omnem delectationem ac sanctarum animarum «Et abundantia in turribus tuis», et alio loco: «Orietur in diebus eius iustitia et abundantia pacis», et alio: «Mansueti hereditabunt terram et delectabuntur in multitudine pacis», et rursus alio: «In pace in id ipsum dormiam et requiescam». 10 Longum est singula prosequi, ex quibus elicitur bo
Abbreviated transcription (Latin):
cem uelles. precipue dũ audi¬
res ducem ac magistriun tuũ
aun sepe alias tamen ex p̃ssius
ui eo libro in quo celestis et et̾ue
rei.p. leges tractat quodam loco
de pace sic loquentem. Tantum
est inquit patis bonumu ut eciã
in reb terrens atq mortalibus
nchil gracius soleat audiri. ⁊i¬
chil desiderabilius concupisa. Ni¬
chil postremo possit melius i̾ue¬
uiri. et post paululum. sicut ne¬
quaudo quidem et ipsi qui bella
Et rursus. paci igitur geriitur
inquit et bella ab his eciam qͥ
uirtutem uellicam student exer¬
çere iipando aut puguando.
uude pacem constat belli esse op¬
tabilem finem. omnis enm ho¬
mo eçiam belligerando pacem
requirit. In quo quidem ciceroni
consentit ubi suscipienda bella
ait ob eam causam. ut sine in¬
uirici in pace uiuatur ¶Non
exequor que ibidem augustinꝰ
idem diuino strureit ingenio. q
et tibi notissima sunt et michi
prouidendum ne si cuncta com¬
plecti uelim magnitudo rerũ

Expanded text:
cem velles, precipue dum audicem velles, precipue dum audires ducem ac magistrum tuum, cum sepe alias tum expressius in eo libro in quo celestis et eterne reipublice leges tractat, quodam loco de pace sic loquentem: 5 «Tantum est enim» inquit, «pacis bonum ut etiam in rebus terrenis atque mortalibus nichil gratius soleat audiri, nichil desiderabilius concupisci, nichil postremo possit melius inveniri». 6 Et post paululum: «Sicut nequandoquidem et ipsi qui bella Et rursus: «Paci igitur geruntur» inquit, «et bella ab his etiam qui virtutem bellicam student exercere imperando aut pugnando, unde pacem constat belli esse optabilem finem; omnis enim homo etiam belligerando pacem requirit». 7 In quo quidem Ciceroni consentit, ubi “suscipienda bella” ait «ob eam causam ut sine iniuria in pace vivatur». Non exequor que ibidem Augustinus idem divino strinxit ingenio, quod et tibi notissima sunt et michi providendum ne si cunta complecti velim, magnitudo rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ro uale. Ad frẽm Iacobũ august¬
neñ ordinis et ticinẽsiũ tirãm̃
Increpacio granis ac młtiplex.
Epe te frat̾ admonui ut
status et officii tui me¬
nior paci oꝑam dares.
qua sublata quid aliud uita
homuinum qmͣi mors est. seu qͥd
mundus hic aluuid quĩ laboꝵ
ĩmortalium ac disccumnum
officina. preces quoq et obsecͣ¬
tiones ĩmiscui. ut si te racio nõ
mouisset. amici caritas nõ mo¬
ueret. oraui ꝑq omnes celico¬
las adiuram atq in pͥus per
sacrum et uenertibile augusti¬
in ducis tui nomen. Cui et ego
ꝙͣuis peccator in spũ meo ẜuio.
et cunis opem apud xp̃m sꝑo.
ut aliquando sopitis aut lem¬
tis odiorum flamuus ⁊ cõpres¬
so tinuore suꝑbie qui aunnaꝵ
occules atq aures samoribus
consiliis obstrurerat. illud accu¬
men ingenii tui et eloquenciã
bilit̾ hactenus porius qui sa-¬
brit̾ intendisti iam tandem ad
mani pacificis tractatib appli
gustiui miles ac discipulus pa¬

Expanded text:
ro. Vale. 18 Ad fratrem Iacobum Augustro. Vale. 18 Ad fratrem Iacobum Augustinensium ordinis et Ticinensium tyrannum, increpatio gravis ac multiplex. 1 Sepe te, frater, admonui ut status et officii tui memor, paci operam dares, qua sublata quid aliud vita hominum quam mors est, seu quid mundus hic aliud quam laborum immortalium ac discriminum officina? Preces quoque et obsecrationes immiscui ut si te ratio non movisset, amici caritas moveret. 2 Oravi perque omnes te celicolas adiuravi atque in primis per sacrum et venerabile Augustini ducis tui nomen, cui et ego quamvis peccator in spiritu meo servio et cuius opem apud Cristum spero, ut aliquando, 3 sopitis aut lenitis odiorum flammis et compresso tumore superbie, qui animorum oculos atque aures sanioribus consiliis obstruxerat, illud acumen ingenii tui et eloquentiam biliter hactenus potiusquam sar intendisti, iantandem ad mam pacificis tractatibus appligustini miles ac discipulus, pa
Abbreviated transcription (Latin):
ue. Nil ferule. conatus nrõs ui¬
cit natura potencior. Sed sic
esit quando alit̾ non potest. Est
fateor famosus ac lucidus s
non facilis literatum titulus.
unde fit ut tollerabilior sit
deffectus eloquencie. aut scĩe
qui unrtutis. ꝙ ille scilicet sũt
paucorum. hec est omunun.
Et licet hic nr̃ esse posset ex
puicis si tamen obstinatissĩe
reuunt. quid agau. psolui de¬
bitum. presto labor exitum. la¬
turus ommia modo bonus eua¬
serit. ut enm u̾itas intellectꝰ
sic bonitas uoluntas obiectum
est. hanc igitur qui non ht̃ nõ
est cui hanc imputet aut in
quia uoleus peccat. Nõ possunt
sane omnes cicerones esse uel
platones. Non uirgilii uel home¬
ri. boni auteui possunt omnes.
uisi qui uolunt. Et arator qr
piscatorq et pastor modo un
bonus sit suum p̾cum hebit. de¬
inq si alt̾utro sit carendum ut
themistons dictum de diuiciis
ad licteras traham. malo uirũ
sine literis qmͣ licteras siue ui¬

Expanded text:
ne nil ferule; conatus nostros vine nil ferule; conatus nostros vicit natura potentior. Sed sic eat, quando aliter non potest; est, fateor, famosus ac lucidus sed non facilis literarum titulus, unde fit ut tolerabilior sit defectus eloquentie aut scientie quam virtutis, quod ille scilicet sunt paucorum, hec est omnium. 11 Et licet hic noster esse posset ex paucis, si tamen obstinatissime renuit, quid agam? Persolvi debitum, prestolabor exitum, laturus omnia, modo bonus evaserit; ut enim veritas intellectus, sic bonitas voluntatis obiectum est; hanc igitur qui non habet, non est cui hoc imputet aut in quia volens peccat. 12 Non possunt sane omnes Cicerones esse vel Platones, non Virgilii vel Homeri; boni esse autem possunt omnes, nisi qui nolunt. Et arator quoque piscatorque et pastor, modo vir bonus sit, suum precium habebit; denique si alterutro sit carendum, ut Themistoclis dictum de divitiis ad literas traham, malo virum sine literis quam literas sine vi
Abbreviated transcription (Latin):
Qm aat ameus. Qui metint
seriuus. Qui ueneratur ydolat.
ego quem inter hos gradum te¬
neam ignoro nec de me michi
ipse crediderim. libent̾ famili¬
ant̾ q uos fallimus. hoc scio ꝙ
aurinu de domo mea deq ar¬
cula iter facio non hospicium
quo id consequar ut inter he¬
des meos aut nullum aut exi¬
guum sit certamen. et de me
quidem hactenus. ¶ De alũ¬
no autem ur̃o. Nam et de illo
etiam queris nec ĩmerito. ꝑs
enim quodãmodo nri est quid
diffimam in dubio sum. Mores
ut in adolescente tranquilli ⁊
haud spernendi flores huius
temporis. Quem ex hus fruc¬
tum sperem si me roges spero fi¬
turum uirum bonum. ⁊ Iam ĩ¬
gemosum esse iam scio. sed qd̾
igenum si studium desit: li¬
brum borret ut colubrum. Suf¬
ficit autem bonuui fieri. ⁊Ion
frustra ceruitur nascitur qui bo¬
nus moritur. delector ingenio.
semꝑ eciam indignor qui illud
ꝑ disidiam labi sunt. Nil p̾ces
ualuere. ⁊ Iil blaudicie. Nil mi¬

Expanded text:
qui amat, amens; qui metuit, qui amat, amens; qui metuit, servus; qui veneratur, idolatra. 8 Ego quem inter hos gradum teneam, ignoro; nec de me michi ipse crediderim: libenter familiariterque nos fallimus. Hoc scio, quod aurum de domo mea deque arcula iter facit, non hospitium; quo id consequar ut inter heredes meos aut nullum aut exiguum sit certamen. Et de me quidem hactenus. 9 De alumno autem nostro — nam et de illo etiam queris, nec immerito, pars enim quodammodo nostri est — quid diffiniam in dubio sum. Mores ut in adolescente tranquilli, et haud spernendi flores huius temporis; quem ex his fructum sperem, si me roges, spero futurum virum bonum; nam ingeniosum esse iam scio; sed quo ingenium si studium desit? librum horret ut colubrum. Sufficit autem bonum fieri; non frustra nascitur qui bonus moritur. 10 Delector ingenio, sepe etiam indignor, quoniam illud per desidiam labi sinit. Nil preces valuere, nil blanditie nil mi
Abbreviated transcription (Latin):
nisi me fallit opinio medioca¬
tate hactenus sum ĩuictus. ꝙͣ¬
uis hoc ipsum multis nescio
an et tibi prariun atq intre¬
dibile unsiu in arbitior ¶ Si
hoc igitur non est qd̾ mali hu¬
ius usitatum et maxime pro¬
prium inderetur Quid aliud
cause est forsan int̾roges. dicã
quo rei simul ac mei naturã
uituearis apercius. Est equidẽ
illa quoq ꝑpetua et ĩmutabi¬
lis opimi lex ut cum earum
semꝑ augniento corosorum
nunierus augeatur. Scie ba
meos trausire didicit non hete¬
re. placet equidem ac delectat.
ad hoc enim q̃ situm. Inuentũ
effossum. abstersum. configna¬
tumq est aurum. non ut cu¬
piditates hominũ stando mi¬
triat. sed ut tumsenudo neces¬
sitatib medeatur. Et hercde au¬
rum qui spuit sobrie. nec post
illud abit nec in illo sperat ille
michi ue saꝑiens qui fecit mi¬
rabilia in uita sua quem script᷑a
querit ut laudet. at qui utilit̾
atq boneste distribuit dñs.
Qui auxie illud seruat custos

Expanded text:
nisi me fallit opinio, mediocrnisi me fallit opinio, mediocritate hactenus sum invictus, quamvis hoc ipsum multis, nescio an et tibi, perrarum atque incredibile visum iri arbitrer. 6 Si hoc igitur non est, quod mali huius usitatum et maxime proprium videretur, quid aliud cause est forsan interroges. Dicam, quo rei simul ac mei naturam intuearis apertius: est equidem illa quoque perpetua et immutabilis opum lex, ut cum earum semper augmento corrosorum numerus augeatur. Sciebam hmeos transire didicit, non herere; placet equidem ac delectat. Ad hoc enim quesitum inventum effossum abstersum consignatumque est aurum: non ut cupiditates hominum stando nutriat sed ut transeundo necessitatibus medeatur. Et hercle aurum qui spernit sobrie nec “post illud abit nec” in illo “sperat”, ille michi vere sapiens, qui “fecit mirabilia in vita sua”, quem Scriptura querit ut “laudet”; at qui utiliter atque honeste distribuit, dominus; qui anxie illud servat, custos;
Abbreviated transcription (Latin):
esse contentum. Neq nou fie¬
ri potest. siue ut quod quisq a¬
crit̾ concupiscit non eodẽ ual¬
de egeat siue ut eo indigeat
qd̾ non cuꝑit. ab egendo autẽ
nomien trilxit egestas. que id
ipsum est quod mopici uł pau¬
pertas. Non me igitur hoc mo¬
pemi fucit. Audeo hoc in parte
quoddam michi siugulare tri¬
buere. Ymo non michi sed illi
uni a quo est oume si quid in
me aut ullo ounimo ĩ homine
bom est. Quid ui magnis opibꝰ
acturus fueru. sed quid am¬
nui hĩturus uescio. sed ad hũc
diem quo plus habui nunus
optaui. Et quo rerum copia
largior eo tranquillitas inte
maior et cupiditas anumm mi¬
nor fuit miusq sollicitudi¬
num et curaꝵ. Nec sum diffi¬
cilis ad credendum forte alit̾
euenturum si cid magnas di¬
incias ꝑuenissem. Nam ut ua¬
uim sepe sub fasce habili expe¬
ditam pondus iniune deuier¬
sit. et oculos modesto lumine de¬
lectatos ĩmodica lux offendit.
sic et ego opum mole nuna

Expanded text:
esse contentum; neque vero fieesse contentum; neque vero fieri potest sive ut quod quisque acriter concupiscit, non eodem valde egeat, sive ut eo indigeat quod non cupit; ab egendo autem nomen traxit egestas, que id ipsum est quod inopia vel paupertas; non me igitur hoc inopem facit. 4 Audeo hac in parte quiddam michi singulare tribuere, imo non michi sed Illi uni a quo est omne, siquid in me vel omnino in homine boni est. Quid in magnis opibus acturus fuerim seu quid animi habiturus, nescio, sed ad hunc diem quo plus habui eo minus optavi et quo rerum copia largior eo et tranquillitas vite maior et cupiditas animi minor fuit minusque solicitudinum et curarum. 5 Nec sim difficilis ad credendum forte aliter eventurum si ad magnas divitias pervenissem; nam ut navim sepe sub fasce habili expeditam pondus immane demersit et oculos modesto lumine delectatos immodica lux offendit, sic et ego opum mole nimia
Abbreviated transcription (Latin):
uiet. uale. Ad cundem de eodem.
esse mei recum q mea¬
rum sed a mari nichil ẽ
satis dum supest aliquid quo
aspiret. Queris adhuc au fa¬
me que me diuicus actum auc¬
tuui reffert hũda sit fides que
si michi hĩta esset uota et com¬
perta non quereres. mediocrita¬
tem professio diuiciaꝵ quõ sõ
orritur sic ut udeo supioris epłe
fides mitat. qd̾ nunc cogitãs
breuis ero. Sepe enim multi¬
loquio fides ẽst. et oposius affir¬
manti uius creditur Igitur
accessisse aliquid oꝑib nõ ne¬
gen. sed michi crede plusculũ
accessit impense. mos tibi notꝰ
est meus. ut niniqmͣ dicior sic
nec paupior uuqui fui. nõ ꝙ
ulla egeam re. uempe ominũ
solito abiuidancior. neq ideo
ꝙ natura diuiciaꝵ est ut eis
crescentibus sitis crescat illaꝵ
que maior utiq est pauptas
qmͣ illis suul earumiq desid̾io
caruisse. ymo uo illa pauptas
Nec si uerum queritur ulla ma¬
ior est mopici qmͣ multa opta¬
re. Nec diuicie maiores ꝙ suo

Expanded text:
et. Vale. 17 Ad eundem, de eodem. esses mei rerumque mearum, sed amori nichil est satis dum superest aliquid quo aspiret. Queris adhuc an fame que me divitiis auctum refert, habenda sit fides; que si michi habita esset, nota et comperta non quereres mediocritatem professo. Divitiarum questio suboritur: sic, ut video, superioris epystole fides nutat. Quod nunc cogitans brevis ero, sepe enim multiloquio fides deest et operosius affirmanti minus creditur. 2 Igitur accessisse aliquid opibus non negem, sed, michi crede, plusculum accessit impense. Mos tibi notus est meus: ut nunquam ditior sic nec pauperior unquam fui, non quod ulla egeam re — nempe omnium solito abundantior — neque ideo quod natura divitiarum est ut eis crescentibus sitis crescat illarum, que maior utique est paupertas quam illis simul earumque desiderio caruisse; imo vero illa paupertasNec si verum queritur, ulla maior est inopia quam multa optare, nec divitie maiores quam suo
Abbreviated transcription (Latin):
romauos duces ert̾uosq consida
nullum apud nos ꝓpositi talis
meruns lingue fiducie talem un-
licet ut scimus ommpotenti fa¬
cundia tertuerit atq urbe pepu¬
lerit. Catiliuam. tamen et con¬
sulatus illum suus et senatus

Expanded text:
romanos duces externosque considera: nullum apud nos propositi talis inermis lingue fidutia tale unqualicet, ut scimus, omnipotenti facundia terruerit atque urbe propulerit Catilinam, tamen et consulatus illum suus et senatus
Abbreviated transcription (Latin):
certaiẽ atq ut corporis uigor sic
auum uires uiuendo decceuertut
que insi creuissent frustra me ui¬
risse quidem arditrarer. ꝓuide qͦs
i la mchi nuꝑ laq̃cs tetenderit
ne uiea te ĩ sidiuiracionem mora
lougior trabat dicam. ¶ Romani
ego ut scis salutato quidem te pete¬
bami. quo aumꝰ ic quem noctis uons¬
optauimus peccatores fere xpiãnũ
genus oume contrarit. at ne tedio

Expanded text:
certamen atque ut corporis vigor, sic certamen atque ut corporis vigor, sic animi vires vivendo decreverint, que nisi crevissent, frustra me vixisse quidem arbitrarer. Proinde quos illa michi nuper laqueos tetenderit, ne mea te in admirationem mora longior trahat, dicam. 3 Romam ego, ut scis, salutato quidem te petbam, quo annus hic quem votis optavimus peccatores, fere cristianum genus omne contr
Abbreviated transcription (Latin):
uideri. pudet nõ esse quod uideor.
Sentio autem. Ille uir optimus ti
fefellit Cui deinceps in ominibus
pret̾ ꝙͣ in redus meis hñdam fi¬
dem scito. Amat enim. Iam ĩtelli¬
gis iudicii cecitatem. talem ille me
predicat qualem cupit. Uiue feli¬
de Certuldo de peregrinacõe sua ad
urbem Romami anno iubileo¬
Perabam loci
nuitacione
uiutati posse
fortunam. s
fullebar ut ui¬
deo. quocumq
fugio illa me
se quitur seu me curru uolubili scu
frementi cormpedite. seu uolauti
naingio. sen demq dedalicis alis
abstulero profugum torua p̾ueĩ¬
et. ne quicqͣ tamen. Uellicare enĩ
potest et impellere. prosternere iã
deo gressus meos sustentante nõ
potest. Iam cum demetto didici et
mandare laqueum nmaci et me¬
dium uuguem indignant̾ oũdere.
netentat illa me tamen artibus
sins et a quo sepe sub amus tenen¬
oribus uicta est euni uincere me¬
ditatur etate iami solida ⁊ trãquil¬
la. quasi facilius sit cum semore

Expanded text:
videri, pudet non esse quod videor. videri, pudet non esse quod videor. Sentio autem: ille vir optimus te fefellit, cui deinceps in omnibus preterquam in rebus meis habendam fidem scito; amat enim; iam intelligis iudicii cecitatem: talem ille me predicat qualem cupit. Vive felide Certaldo, de peregrinatione sua ad urbem Romam anno Iubileoperabam loci mutatione mutari posse fortunam, sed fallebar ut video. Quocunque fugio, illa me sequitur; seu me curru volubili seu frementi cornipede seu volanti navigio seu denique dedaleis alis abstulero, profugum torva preveniet. Nequicquam tamen; vellicare enim potest et impellere, prosternere, iam Deo gressus meos sustentante, non potest. 2 Iam cum Democrito didici et “mandare laqueum minaci et medium unguem” indignanter “ostendere”. Retentat illa me tamen artibus suis et a quo sepe sub annis tenerioribus victa est, eum vincere meditatur etate iam solida et tranquilla, quasi facilius sit cum seniore
Abbreviated transcription (Latin):
partem multa licet ĩueritis euemi¬
unt. Qnͣuus autẽ iuane quoddam
uento q simillumim sit glia. dulce
tamen nestio quid mest. quod ma¬
gnes eciam auimos possit allicere.
Amplector igitur sortem meam et
oblatam michi benuolenciam tãti
uiti gloriabundus excipio. Tu quidẽ
et si protul ab orbe romano geĩtus
romano autem ñnutatus eloquio.
latiue mcbi darissimum ibar uo¬
tis et p̾ualidos ueruos refers. qnͣto¬
q tibi uideris inferior tauto supe¬
tior appares oculis recta ceruentib.
facis ut qd̾ de italici dictum est iã
plane de g̾mania dici queat non
illam uictute et arnus potenciorẽ
futuram esse ꝙͣ liugua si studii la¬
bor nõ offendat ingennia. magnus
michi transalpnie faciuudie testis ẽ
calamus tuus. de his modo nil am¬
plius ne mearum laudum ĩ quib
eloquentissime uir exquisite ad mo
die uicem putes ex quibus quidẽ
pudorem ixtum cum uoluptate
percipio. Iuuat enim tibi aliquid

Expanded text:
partem multa licet immeritis evenipartem multa licet immeritis eveniunt. Quamvis autem inane quoddam ventoque simillimum sit gloria, dulce tamen nescio quid inest, quod magnos etiam animos possit allicere. 2 Amplector igitur sortem meam et oblatam michi benivolentiam tanti viri gloriabundus excipio. Tu quidem, etsi procul ab orbe romano genitus romano tamen innutritus eloquio, latine michi clarissimum iubar vocis et prevalidos nervos prefers; quantoque tibi videris inferior, tanto superior appares oculis recta cernentibus. Facis ut quod de Italia dictum est, iam plane de Germania dici queat, non illam virtute et armis potentiorem futuram esse quam lingua, si studii labor non offendat ingenia. Magnus michi transalpine facundie testis est calamus tuus. 3 De his modo nil amplius, ne mearum laudum in quibus, eloquentissime vir, exquisite admodudie vicem putes, ex quibus quidem pudorem mixtum cum voluptate percipio. Iuvat enim tibi aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
sine quo interdum extimauerã nõ
posse uiuere morte nunc grauns ꝑ
uum redit quid est femina omĩs
tempta ⁊o confestim auolat et ego
ad libritatem et ad pacem meam
redeo. ¶Quibus in rebus aman¬
tissime tus me p̾cibus adiutũ esse
credo. et aduitum iri spero atqz obse
dissimilituduns abercantem de tene¬
bris tins ad lucem suam reuccare di¬
gnatus est. Iu quo u̾e felir et false ac
ꝑiture felicitatis cõstantissimus spre¬
tor uriq nõ ĩmenor ĩ oracionid tius
uiue dultissime frat̾. et uale .iiiͦ. idus
lumas in solitudine. Ad sol en ne¬
umburgensem elcm̃ imperialis aule
incellariũ Responsio familiaris
putas gaudio euectus sim
litteras tuas legeus qnͣtũq
preter solitum unchi ip̃e placueruui.
Sensi enim qnͣtulũtumnq meum
nomen iam inmbose alpis trãscen¬
disse cacuuma. et ꝑ ora doctissuno¬
rum hominũ celoq uolitare g̾ma¬
uico. Non metui fateor. s ĩ utrãq

Expanded text:
sine quo interdum extimaveram non sine quo interdum extimaveram non posse vivere, morte nunc gravius pmum redit quid est femina, omnis tentatio confestim avolat et ego ad libertatem et ad pacem meam redeo. 30 Quibus in rebus, amantissime, tuis me precibus adiutum esse credo et adiutum iri spero atque obsedissimilitudinis» aberrantem de tenebris tuis ad lucem suam revocare dignatus est. In Quo vere felix et false ac periture felicitatis constantissimus spretor nostrique non immemor in orationibus tuis, vive, dulcissime frater, et Vale. III Idus Iunias, in solitudine. 6 Ad Iohannem Neumburgensem electum, imperialis aule cancellarium, responsio familiaris. putas gaudio evectus sim, literas tuas legens, quantumque preter solitum michi ipse placuerim? sensi enim quantulumcunque meum nomen iam nimbose Alpis transcendisse cacumina et per ora doctissimorum hominum celoque volitare germanico. Non merui, fateor; sed in utranque
Abbreviated transcription (Latin):
autem tria hec in quibus tibi parui.
¶Nam et in primis abditas sce¬
lerum meorum sordes q̃ fimesta se¬
guitie longoq silencio putruerãt
in aptum manibus saluti fere con¬
fessionis elicui idq sepius facere
atq ita ommpotenti medico cecum
annmi mei uulnus ostende̾ in cõsu¬
etudinem adduxi. ¶Deinde non
diurnas modo s nocturnas ad lau¬
des xp̃o dicendas adeo impig̾ eodẽ
solicitante factus sum ut his eciã
breuissimis noctibus quantalibet
serotina fatigatum iugilia nũꝙͣ
me uł sopitum uł tacitum aurora
reꝑiat. Ita michi placuit illud psal¬
miste. Sepcies in die laudem dixi tͥ
ut ex quo semel hunc morem sum
amplexus nulla me uł semel ab
incepto occupacio diurna distrar̾it.
Et illud eiusdem. media nocte sur¬
gebam ad confitendum tibi ut co¬
tidie illa hora uescio quem ad exci¬
tandum me uenire sentiam qui gra¬
ui licet sompno p̾ssum donuire peo¬
inbeat. Tertium est ⁊ cõsortiũ feĩe

Expanded text:
autem tria hec in quibus tibi parui. autem tria hec in quibus tibi parui. Nam et in primis abditas scelerum meorum sordes, que funesta segnitie longoque silentio putruerant, in apertum manibus salutifere confessionis elicui, idque sepius facere atque ita omnipotenti medico cecum animi mei vulnus ostendere, in consuetudinem adduxi. 28 Deinde non diurnas modo sed nocturnas ad laudes Cristo dicendas adeo impiger eodem solicitante factus sum, ut his etiam brevissimis noctibus quantalibet serotina fatigatum vigilia, nunquam me vel sopitum vel tacitum aurora reperiat. Ita michi placuit illud Psalmiste: «Septies in die laudem dixi tibi», ut ex quo semel hunc morem sum amplexus, nulla me vel semel ab incepto occupatio diurna distraxerit; et illud eiusdem: «Media nocte surgebam ad confitendum tibi», ut quotidie illa hora nescio quem ad excitandum me venire sentiam, qui gravi licet somno pressum dormire prohibeat. 29 Tertium est quod consortium femine,
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicere ỹmo u̾o ꝑiuulta et tibi
et alus ꝓfutura. ¶ Postremo ut
de me cuus incem ualde g̾mam¬
tas tua ꝑtuuescit nec ĩ merito tot
i circuitu frementib ꝓcellis nõ
dico securitatem sed sꝑem bonam
habeas scito me consiliorũ q̃ michi
asserere non ausim ad huc me in
portum confugisse. Reri autem qd̃
naute solent ques in alto tẽpestas
iiua sit. Insule ut ita dixerim cuiꝰ¬
piani unum latus uentis ac flue¬
tibus abieti. illic donec tucior portꝰ
appareat delicesto. Et quem ĩquies
ĩ modum. Si quidem ihũ xpõ auspi¬
ce tria illa utrumq me implesse
nou̾s que mandasti et ut consũ¬
macius impleam sũmis in dies ui¬
ribus euiti quod non ad gloriam
meam qui adhuc multis ĩ malis
ac miseriis u̾sor cui multus et de pre¬
terito dolor et de p̾senti labor et de
futuro simul uietus est sed ad gau¬
dii tui pͥmicias uarto suuul ut qͦ
iuelius de ue sperare ceperis eo fer¬
uentius pro me ĩcipias orare. Sũt

Expanded text:
quid dicere, imo vero permulta et tibi quid dicere, imo vero permulta et tibi et aliis profutura. 25 Postremo ut de me, cuius vicem valde germanitas tua pertimescit, nec immerito tot in circuitu frementibus procellis, non dico securitatem, sed spem bonam habeas, scito me consiliorum que michi Asserere non ausim adhuc me in portum confugisse; feci autem quod naute solent quos in alto tempestas invasit, insule, ut ita dixerim, cuiuspiam unum latus ventis ac fluctibus obieci; illic donec tutior portus appareat, delitesco. 26 ‘Et quem’ inquies, ‘in modum?’ Siquidem Iesu Cristo auspice tria illa utcunque me implesse noveris que mandasti, et ut consummatius impleam summis in dies viribus eniti; quod non ad gloriam meam, qui adhuc multis in malis ac miseriis versor, cui multus et de preterito dolor et de presenti labor et de futuro metus est, sed ad gaudii tui primitias narro, simul ut quo melius de me sperare ceperis, eo ferventius pro me incipias orare. 27 Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
similis auimo atq actibus ẜmo est.
miultum uitus et extra brem tẽpo¬
re mutatus es. Mirarer autẽ magis
usi didicissem quid emm mutacio
dextere possit excelsi. cui ꝑfacile nõ
solum unus aminus sed totum ge¬
nus humanũ totus t̾rarum orbis to¬
ta demq rerum natura u̾satilis ẽ.
Ita michi copiose scõruu patrum
dicta conquiris. tantoq cõuectis ar¬
tificio ut poulonini uĩcturaui cogar
ꝙͣ sentenciam laudare. et certe so¬
lers iuic̃tura sepe quod alienum fu¬
erat nr̃m fecit cuius quanta ius sit
unit̾ artis precepta poetite nõ extre¬
mum leginus. ¶ Unum ut ĩdul¬
geas uelum modestissime u̾ecidie
tue u̾ecundissimeq modestie lares
frenti parump et maiorum te om¬
uidus nõ uerearis inserere neq dif¬
fidas eodem spũ dictante qui diser¬
tos illos fecit de quo scriptum est.
non enim uos estis qui loquimu
sed spũs patris mei est qui loquit᷑
in uobis. Posse eciam te de tuo ali¬

Expanded text:
ersimilis animo atque actibus sermo est; ersimilis animo atque actibus sermo est; multum intus et extra brevi tempore mutatus es. 23 Mirarer autem magis nisi didicissem quid est “mutatio dextere Excelsi”, cui perfacile non solum unus animus sed totum genus humanum, totus terrarum orbis, tota denique rerum natura versatilis est. Ita michi copiose sanctorum Patrum dicta conquiris tantoque connectis artificio, ut paulominus iuncturam cogar quam sententiam laudare, et certe solers iunctura sepe quod alienum fuerat, nostrum fecit, cuius quanta vis sit, inter Artis precepta poetice non extremum legimus. 24 Unum ut indulgeas velim modestissime verecundie tue verecundissimeque modestie laxes frena parumper et maiorum te nominibus non verearis inserere neque diffidas — eodem Spiritu dictante qui disertos illos fecit et de quo scriptum est: «Non enim vos estis qui loquimini, sed spiritus Patris mei est qui loquitur in vobis» — posse etiam te de tuo ali
Abbreviated transcription (Latin):
pleat quod spospondit constat tauiẽ
et si totidem sint uescio quomͦ breio¬
res senum annos esse ꝙͣ iuuenum. n
¶Iain quis dubitet illud sic esse ꝑ
omma ut dicis. Hic nos assidue sum¬
moq studio dies bonos et felicitatẽ
querere. ubi neq dies usꝙͣ bom. ne¬
q felicitas. neq quies. neq salus.
neq uita. neq omĩno quicꝙ̃ est ali¬
ud ꝙ̃ durum iter ac difficile ad et̾¬
nam nͥ respunnus uitam. uł si ne¬
głigunus ad et̾uam mortem. Illic uo
dies bouos quen optare dum tempus
est ubi optima ac ꝓfecta sunt omĩa.
Cetera eisdem in lictens tins elegan¬
tissime tractata p̾tereo ꝙ et ab solu¬
ta res est. et uore peccatoris hom̃s.
deuota parum auctoritatis ht̃ oracio.
in silencio adiirans et amum tui
constanciã et stili robur quo satis ad¬
moneor alium quenidã huĩsse te ĩ
monasterio p̃ceptorem ꝙͣ in seculo
habiuisti. minirũ. ille te loqui docuit
qui docuit operari. qui docuit uelle. ꝑ¬

Expanded text:
pleat quod spopondit, constat tamen, pleat quod spopondit, constat tamen, etsi totidem sint, nescio quomodo breviores senum annos esse quam iuvenum. 21 Iam quis dubitet illud sic esse per omnia ut dicis, hic nos assidue summoque studio dies bonos et felicitatem querere, ubi neque dies usquam boni, neque felicitas neque quies neque salus neque vita neque omnino quicquam est aliud quam durum iter ac difficile ad eternam, nisi respuimus, vitam vel si negligimus, ad eternam mortem? illic vero dies bonos queri oportere, dum tempus est, ubi optima ac perfecta sunt omnia. 22 Cetera eisdem in literis tuis elegantissime tractata pretereo, quod et absoluta res est et in ore peccatoris hominis devota parum autoritatis habet oratio, in silentio admirans et animi tui constantiam et stili robur, quo satis admoneor alium quendam habuisse te in monasterio preceptorem quam in seculo habuisti; nimirum ille te loqui docuit qui docuit operari, qui docuit velle; p
Abbreviated transcription (Latin):
traria. Eu penitus uota pũguantia.
nõ solum quia neccessano hanc illa
sequitur. S ⁊̃ quia ut ait cicero cui
nescio quõ in hac re ꝓpe plusꝙͣ catho¬
licis testibus apud me fidei est. hec
mortem pre omindus et oderimnus
et amemus cõueniatq uobis illud
comicum. uolo. uolo. Nolo. uolo. Cete¬
rum ut hac phĩa in tempus õuussa
importuna fortasse s uera. loquar ho¬
nmimi more uulgarium. Ut sit hec
uita que uulgo uita dr̃ tantaq dili¬
gencia seruatur. Quanta tamen oro
oro est et si bodie nicipicit. facile id qͥ¬
demi intelliget quisquis p̾terites uite
anuos cogitacione pcurcens eademq
si liceat mensura qua illos laꝑsos me¬
nuunt uenturos metiens usq si libet
ad centesuũ annũ spes curasq por¬
rererit. Nunc u̾o lougius iami puectis
quantulũ queso est reliqui: Profecto
eunu quicꝙ a tergo est certa mors ab¬
stulit. quod aute est uita prouuttit
breius uolatilis et iuterta. que ut ĩ¬

Expanded text:
traria, en penitus vota pugnantia, traria, en penitus vota pugnantia, non solum quia necessario hanc illa consequitur, sed etiam quia, ut ait Cicero, cui nescio quomodo in hac re prope plusquam catholicis testibus apud me fidei est, hec mortem pre omnibus et oderimus et amemus conveniatque nobis illud comicum: volo nolo, nolo volo. 19 Ceterum ut — hac philosophia in tempus omissa, importuna fortasse sed vera — loquar hominum more vulgarium, et sit hec vita que vulgo vita dicitur tantaque diligentia servatur, quanta tamen, oro, est etsi hodie inciperet? facile id quidem intelliget quisquis pretoritos vite annos cogitatione percurrens eademque, si liceat, mensura qua illos lapsos meminit, venturos metiens, usque, si libet, ad centesimum annum spes curasque porrexerit. 20 Nunc vero longius iam provectis quantulum, queso, est reliqui! profecto enim quicquid a tergo est, certa mors abstulit; quod ante est, vita promittit brevis volatilis et incerta, que ut im
Abbreviated transcription (Latin):
uinus eiusdem q hominus uota discor¬
dant. Quis nostrum queso euni idẽ
uult sener quod uoluit Iuuens: Mi¬
nus dico. Quis nr̃m idem uult hr̾eme
quod estate: Nũdum qd̾ in auimo ẽ
dixi. Quis nr̃ui idem uult hodie quod
reri. idem sero quod iuaue uolueratiꝰ
Ipsum diem in horas. horam in mo¬
ienta partire. plures unius homĩs
uoluntates muemes ꝙͣ momenta hoc
est quod singularit̾ miror. quod non
iuntn omnes dommes magis miror.
¶S iam satis enagatus sum. ad te
frater augustinũ q tuũ redeo. Illud gͦ
supra fidem stupeo quod illo teste nõ
his quidem u̾dis s hac plane sũa
dixisti. unum homnemi secum cuca
pnam eamidem q rem et eodem mo
psaliuo scriptum sit. Quis est homo
qui uiuet. et nõ indebit mortẽ: Et
tamen ita se res ht̃. hoc uolumus. hox
ammo sumus. tanta cecitas est. tãta
pu̾sitas. tantus futor. iitam hanc
optamius. mortem huius uite terim¬
uum erectauir. En studia uere con¬

Expanded text:
unius eiusdemque hominis vota discorunius eiusdemque hominis vota discordant. Quis nostrum, queso enim, idem vult senex quod voluit iuvenis? minus dico: quis nostrum idem vult hieme quod estate? necdum quod in animo est dixi: quis nostrum idem vult hodie quod eri, idem sero quod mane voluerat? ipsum diem in horas, horam in momenta partire; plures unius hominis voluntates invenies quam momenta. Hoc est quod singulariter miror; quod non mirari omnes homines, magis miror. 17 Sed iam satis evagatus sum; ad te, frater, Augustinumque tuum redeo. Illud ergo supra fidem stupeo, quod illo teste non his quidem verbis sed hac plane sententia dixisti: unum hominem secum circa unam eandemque rem et eodem mompsalmo scriptum sit: «Quis est homo qui vivet et non videbit mortem?» 18 Et tamen ita se res habet; hoc volumus, hoc animo sumus; tanta cecitas est, tanta perversitas, tantus furor; vitam hanc optamus, mortem huius vite terminum execramur. En studia vere con
Abbreviated transcription (Latin):
numerabiles pene sectas dissidenci¬
umi. quas sciens p̾tereo ꝙ et nimus
multe sunt. ⁊ a marcho uarrone ac pͦt
eum ad augustino curiosissime recol¬
lecte. Illud u̾o non p̾tereo ini his ipis
tantis ingeniis uiris q tam grauibꝰ
tantam esse discordiam ut alt̾ al¬
terum spnct ac rideat. quod cũ mul¬
tis possit uno mõstraditur exemplo.
Soccates ille quem pͥmũ ominũ fe¬
runt phĩam ferunt uelut e celo ĩ
tertas trarisse et a sideribus abduc¬
taui iit̾ homines hĩtare. de q hoĩm
moribus ac rebus disserere coegisse
ab arstotile utidetur qui euui qua¬
si ulis negocii ex̃citorem ac mercena¬
num cuta moralia negociantẽ diciti
et de uatura uichil. ac ne dubites de
contemptu. Cicero in officiis sic ait
Eodemq modo de aristotile et soccate
iudico quorum ut̾q suo studio delec¬
tatus contemꝑsit alterum ¶Hoc est
igitur quo nõ modicum me mirari
fateor. S illud multo uehemencius ꝙ

Expanded text:
sectas dissidentisectas dissidentium, quas sciens pretereo quod et nimis multe sunt et a Marco Varrone ac post eum ab Augustino curiosissime recollecte. 15 Illud vero non pretereo, in his ipsis tantis ingeniis virisque tam gravibus tantam esse discordiam, ut alter alterum spernat ac rideat, quod cum multis possit, uno monstrabitur exemplo. Socrates ille, quem “primum” omnium ferunt “philosophiam” velut e “celo” in terras traxisse et a sideribus abductam inter homines habitare deque hominum “moribus ac rebus” disserere “coegisse”, ab Aristotile irridetur, qui eum quasi vilis negotii exercitorem ac mercennarium “circa moralia negotiantem” dicit “et de natura nichil”. Ac ne dubites de contemptu, Cicero in Officiis sic ait: «Eodemque modo de Aristotile et Socrate iudico, quorum uterque suo studio delectatus, contempsit alterum». 16 Hoc est igitur quod non modicum me mirari fateor; sed illud multo vehementius, quod