comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fratre regnare uideatur nes ereum parricidi iudicar& ⁊ unde ommia duplicia
habuit quasicum fratre communia : & enimas captanda ađria. montem palati¬
num romulus tenuit : auentinum remus qui prior .ui uultures uidit p̃romulus
xii. ÷ &cum ille tempore illenumero de condenda urbe cestarentosta contentio¬
ne deurbis nomine int̃ exercitum a romulimilitibus romus occisurẽ.: fabulo¬
sumenim ÷ quod a fratre ꝓpt̃ muros dicitur interemptus et padeco
ipsesuo superum iam .s. honore merito uistutis mars romulum deum ẽ
significat : superum enim accĩr ẽ singularis abeo quod ẽsuperus superi: Illa
arquabit olimpho y magnanimitate a equabitur caelo dehõe autem loco &
dubitatio: & alidicunt breues septem collitus aromulo indusos: quitamonalus
nmiibus appolla bantur aliuolunt hos ipsos quinunc sunt aromulo indusos

Expanded text:
fratre regnare videretur, ne se reum parricidii iudicaret: unde omnia duplicia fratre regnare videretur, ne se reum parricidii iudicaret: unde omnia duplicia habuit, quasi cum fratre communia. etenim ad captanda auguria montem Palatinum Romulus tenuit, Aventinum Remus. qui prior sex vultures vidit, post Romulus duodecim. et cum ille tempore, ille numero de condenda urbe certarent, orta contentione de urbis nomine inter exercitum, a Romuli militibus Remus occisus est. fabulosum enim est quod a fratre propter muros dicitur interemptus. Ad v. 780 Et pater ipse svo superum iam signat honore merito virtutis Mars Romulum deum esse significat: 'superum' enim accusativus est singularis ab eo quod est 'superus, superi'. Ad v. 781 Illa aequabit olympo magnanimitate aequabitur caelo. de hoc autem loco edubitatio. et alii dicunt breves septem colliculos a Romulo inclusos, qui tamen aliis nominibus appellabantur. alii volunt hos ipsos, qui nunc sunt, a Romulo inclusos,
Abbreviated transcription (Latin):
tates: sed ex ꝑsonasua p̃occupat s QuiN et. auo comitem sosema uostis ardemu¬
lius & nominator fr̃s fuerunt : sed numitorem regno amulius pepułit. &¬
quicum ad oleuissent: occiso amulio. auuum numitorem in regna reuocauer̃.
& cumeo uno anno regnauerunt : postea ꝓpt̃ angustqͥ& simperiit romam captatis
augurus condiderunt : ergo auose add& comitem aut auito se iung& impe¬
rio Auteeste secundum ennium refer&ur in t̃deos cum aene adicit namq
iliam fuisse filiam aeneae : quod si est: aeneas auus est romuli : unde &iam addi¬
dit as sarsti quem sanguinis: nam hoc epitheon nonsi netausa ẽ introductum
quod est proprium aenrae :: Nam assaracus : pater est capros caprs anhrfe¬
secutus ennium ge ad eo eius ÷ in mutata natura utiam ubiq: breuis inuenianur:
ꝗem iniae stant uestice criste omnino in omnibus hocegit romulus: utcũ

Expanded text:
tates; sed ex persona sua praeoccupat. QVIN ET AVO COMITEM SESE MAVORTIVS ADDEtates; sed ex persona sua praeoccupat. QVIN ET AVO COMITEM SESE MAVORTIVS ADDElius et Numitor fratres fuerunt. Sed Numitorem regno Amulius pepulit et Qui cum adolevissent, occiso Amulio avum et cum eo uno anno regnaverunt. postea propter angustias imperii Romam captatis auguriis condiderunt. ergo 'avo se addet comitem' aut avito se iunget imperio, aut certe, secundum Ennium, referetur inter deos cum Aenea: dicit namque Iliam fuisse filiam Aeneae. quod si est, Aeneas avus est Romuli. unde etiam addidit 'Assaraci quem sanguinis': nam hoc epitheton non sine causa est introductum, quod est proprium Aeneae; nam Assaracus pater est Capyos, Capys Anchisaesecutus Ennium: et adeo eius est inmutata natura, ut iam ubique brevis inveniatur. geminae stant vertice cristae omnino in omnibus hoc egit Romulus, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
romulus fecis sedicitur : quamante euander condidit ut tunc pater euandrus
romanȩ conditor arcis: Ue bemque fidenam: fidenae dicuntur: ut thebr
sed dixit utatq u&us thebe centumia & obruta postis: namuari&ate stud&:
undo &iamait pometios. cumdicatur numero singulari pam&iam: Castumq
rinus : una ẽ initalia ciuitas castrum nouum dr̃: deapo autemait castrums inui
idẽ panus : qui illic colitur: inuus autem latine appellatus. grecrpaniten efi
altes grece latine in cubo iđ est faunus iđ est fatus fatuclus: dicitur autem
inuus ab in eundo passim cumomnibus animalibus : unde & in cubo dicitur:
castrum aũt ciuitas est: nam castra numero pluralidicimus: lic& legerimus in
plauto castrum paenarum: quod &iam diminutio ostendit: nam cãstellum dm̃s
Nuno sunt sine nomine t̃rae: atqui in cata logo hinc ẽdicturus aliquas ciui¬

Expanded text:
Romulus fecisse dicitur, quam ante Euander condidit, ut «tunc pater Euandrus Romulus fecisse dicitur, quam ante Euander condidit, ut «tunc pater Euandrus Romanae conditor arcis». VRBEMQVE FIDENAM ‘Fidenae’ dicuntur, ut ‘Thebae’; sed dixit ut «atque vetus Thebe centum iacet obruta portis»; nam varietati studet. Vnde etiam ait ‘Pometios’, cum dicatur numero singulari Pometia. CASTRVMQVE INVI una est in Italia civitas, quae Castrum Novum dicitur: de hac ait ‘Castrum Inui’, id est Panos, qui illic colitur. Inuus autem Latine appellatur, Graece Πάν; item Ἐφιάλτης Graece, Latine Incubo; idem Faunus, id est Fatuus, Fatuclus. Dicitur autem Inuus ab ineundo passim cum omnibus animalibus, unde et Incubo dicitur. ‘Castrum’ autem civitas est; nam castra numero plurali dicimus, licet legerimus in Plauto «Castrum Poenorum»; quod etiam diminutio ostendit; nam ‘castellum’ dicimus. NVNC SVNT SINE NOMINE TERRAE atqui in catalogo hinc est dicturus aliquas civi
Abbreviated transcription (Latin):
pro priae a& nitas est : quae non nisi indeos uenit: ennius:: romulus in eaelo cumdis
LINde aquo ut genus undelatinum :nam posterieius fuerunt: qui postea apud
albanum regnauereciuitatem  proximus ille procas: standiordine : non nascendar
dam acceperit albam: ⁊ ae neas scilic& & siluius: & hic ostendit omnes alba nos
quercu ciuica debuit dicere: sed mutauit. At e contra oratius. motum ex metello
consulem: quȩrceam autem coronam accipiebant. qui in bello ciuem liberas sent.
ideo quia ante causauite in hac arbore hominibus fuit quiglandibus uescebant
aliae enim murales aliae agonales idẽ lemniscate: murꝗlis dabatur ei. qui
pris corum latinorum ab albanis regibus constiture quam quã collatiã tarquinius
constituis sedicatur. qui ut erat suꝑbus eam excollata pecuna constituit: Unde
& collatia dicta est: potest tamen fieri: ut abalbanis fundata sit. auera a tarquinio
sicut supra de arento diximus. quod taras fecit. auxit phalantas: romam &iam

Expanded text:
proprie aeternitas est, quae non nisi in deos venit: Ennius "Romulus in caelo cum dis s" . Ad v. 766 Unde a quo, ut "genus unde Latinum" : nam posteri eius fuerunt qui postea apud Albanam regnavere civitatem. Ad v. 767 Proximus ille procas standi ordine, non nascendi: dam acceperit Albam Aeneas scilicet Silvius. et hic ostendit omnes Albanos quercu 'civica' debuit dicere, sed mutavit, ut e contra Horatius "motum ex Metello consule civicum" , pro 'civilem'. querceam autem coronam accipiebant qui in bello civem liberassent, ideo quia ante causa vitae in hac arbore hominibus fuit, qui glandibus vescebantur. aliae enim erant murales, aliae agonales, id est lemniscatae. muralis dabatur ei qui priscorum Latinorum ab Albanis regibus constitutae: quamquam Collatiam Tarquinius constiet Collatia dicta est. Potest tamen fieri ut ab Albanis fundata sit, aucta a Tarquinio, sicut supra de Tarento diximus, quod Taras fecit, auxit Phalantos. Romam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
transierant ubi hoc armorum fuerat genus: At mes sapus equũ domitor neptunia
p. hic ꝑ mare ad italiã uenit : unde neptuni dictus ẽ. filius: quem in uulnerabilẽ
ideodicit quianusquam perit nec in bello : sIgnemaũt ei nocere non posse ꝓpt̃
neptunum dicit: quia quarum deus ÷  Ab hocennius dicit seoriginem ducere :
Vnde nuno & cantantes inducit eius socios & cõparaterenis  domitor autem
equorum: quasi animalium a patre inuentorum: hifes cenninas acies: fescennin
Aequosq: faliscos : faliscos alesus condidit : hi autem inmutato .h. in .f. falis cidicti
sunt sic̃ febris dr̃ quae ante hebris dicebatur formiae. quac hormiae fuerunt¬
qui a populus .r. missis decemuiris abipsis iura feciatia &ñ nulla supplem̃ta .xii.¬

Expanded text:
transierant, ubi hoc calciamenti fuerat genus. AT MESSAPVS EQVVM transierant, ubi hoc calciamenti fuerat genus. AT MESSAPVS EQVVM proles hic Messapus per mare ad Italiam venit, unde Neptuni dictus est filius: quem invulnerabilem ideo dicit, quia nusquam periit, nec in bello. ignem autem ei nocere non posse propter Neptunum dicit, qui aquarum deus est. ab hoc Ennius dicit se originem ducere: unde nunc et cantantes inducit eius socios et eos comparat cycnis. 'domitor' autem 'equorum', quasi animalium a patre inventorum. Ad v. 695 Hi fescenninas acies Fescenninumbus ducunt originem. aequosque faliscos Faliscos Halesus condidit. hi autem, inmutato h in f, Falisci dicti sunt, sicut febris dicitur quae ante hebris dicebatur, Formiae quae Hormiae fuerunttem dicit Faliscos, quia populus Romanus missis decem viris ab ipsis iura fetialia et non nulla supplementa
Abbreviated transcription (Latin):
praenestis : unde ÷̃ cumprimã aciem praeneste subipsastrauis Quiq arua gabi¬
nae iunonis ÷ gabu diu in agris. moratitandem gabios condideruntȩ uinde perite
arua dix̃ non moenia: sane illiciuno religiosissime colitur: estaut̃ locus hauo lon
secutus est : Nam ennius anionem dicit iuxta regulamy hernica. saxacolunt:
sabinorum lingua saxahernȩ uocantur ⁊ quidam dux magnus sabinos desuis lo¬
cis elicuit : & habitare secum fecit in montibus: unde dictasunt hermca s diuesan
Quos amasen e pat̃ : aut pascis. autfit antipthosis quos pascit amasenuss est aut̃
galerum : uestigianuda sinistri instituere .p. at qui ipses inpugnantib: primus¬
r ed benenudus ÷: quia tegitur scuto: dex trum a ut tecum c̃ueniebat : quasi ab armis
remotum ⁊ pero aut ÷ rusticum calcia m̃tum e & traxit hoc caetie more undẽst

Expanded text:
Praenestis’, ut «cum primam aciem Praeneste sub ipsa stravi». QVIQVE ARVA GABIPraenestis’, ut «cum primam aciem Praeneste sub ipsa stravi». QVIQVE ARVA GABINAE IVNONIS Gabii populi, diu in agris morati, tandem Gabios condiderunt: unde perite ‘arva’ dixit, non moenia. Sane illic Iuno religiosissime colitur. Est autem locus haud loniam secutus ‘anienem’ dixit: nam Ennius «Anionem» dixit iuxta regulam. HERNICA SAXA COLVNT Sabinorum lingua saxa hernae vocantur. Quorum quidam dux magnus Sabinos de suis locis elicuit et habitare secum fecit in saxosis montibus, unde loca Hernica dicta sunt et  civitate iussit feriri. QVOS AMASENE PATER aut ‘pascis’, aut sit antiptosis ‘quos pascit Amasenus’. Est autem galerum’. VESTIGIA NVDA SINISTRI INSTITVERE P. atqui ipse est in pugnantibus primus; sed bene nudus est, quia tegitur scuto. Dextrum autem tectum congruum fuerat, quasi ab armis remotum. PERO autem est rusticum calciamentum. Et traxit hoc a Graeciae more, unde isti
Abbreviated transcription (Latin):
horumsoror dumad focum seder& desiliens scintillarius ut erum ꝑcussit : in dedicitur
concepisse : poste a enĩxa ÷̃ puerum: iuxtatem plumiouis abietitq : uirgines
aquatum euntes iuxta ignem inuentum sustulerunt: quia fonte haut longe erat
unde uulcanidictus ÷ filius ⁊ caetulus aũt ideo qui a oculis minoribus fuit : quam rem
frequenter efficit fumus: hic postea collecta multitudine postquã diula trocinat :
praenestinam ciuitatẽ in montib: condidit: & cum ad ludos uicinos populos inuitass&
coepiteos ostari ut setum habitarent & ꝓgloria iactare sefilium eẽ uulcanus:
Q uod cum illi non crederent in uocato uulcano ut eũ filiũ cõꝓbar&: Omnis illius multi¬
tudinis coactus ÷ flãma circumdat᷑ : quo facto commotiom̃s simul habitauerunt:
ins pectaculis fuit dicimus aũt & hoc p̃neste : ut quiq: altum p̃nestae uiri. & haeo

Expanded text:
horum soror dum ad focum sederet, resiliens scintilla eius uterum percussit, unde dicitur horum soror dum ad focum sederet, resiliens scintilla eius uterum percussit, unde dicitur concepisse. postea enixa est puerum iuxta templum Iovis abiecitque. virgines aquatum euntes iuxta ignem inventum sustulerunt, qui a fonte haud longe erat: unde Vulcani dictus est filius. Caeculus autem ideo, quia oculis minoribus fuit: quam rem frequenter efficit fumus. hic postea collecta multitudine postquam Prenestinam ciuitatem in montibus condidit. Et cum ludorum die uicinos populos inuitasset, cepit eos hortari ut secum habitarent et pro gloria iactare filium se esse Vulcani. Quod cum illi non crederent, inuocato tudinis coetus est flamma circumdatus. Quo facto commoti vicini populi simul habiin spectaculis curiosa fuit. Dicimus autem et ‘hoc Praeneste’, ut «quique altum Praeneste viri»; et ‘haec
Abbreviated transcription (Latin):
romae origo possit diligent̃ agnoscis nam salustius dicit urbemromã sicuti ego accep
condidere atq: habuere initio troiani : & cum his aboriginae: aludicunt abeuanoro
secđm quos uirgł ⁊ tunc rex euandrus romanae conditor arhis aliia romulo. utennius
naturae auspiciis illa inclitaroma  sugitur tanta e ciuitatis cestaratio ñ appar&:
non mirum sunaliarum opinione dubitatur: Vnde nec historicos nec cõmentatores
uaria dicentes imperitiae condem pnare debemus: Namantiquitas creauit errorem
& pleriq: fundant pleriq: augent & adsetrans ferunt nomina : quam rem&iam non paruũ
errorem ad ferre manifestum ÷. ut etcelaurentum apico factum ÷ ut laurentis regiapici
I temalauinio latinifratre : & lauinum dictum : Itemalatino laurentum ⁊ Itẽ a lauinia
lauro lauinium ⁊ nec praestine fundator defuit urbis : prenestae locus ẽ h aut longe ab¬
urbe dictus atiutio NNpinon idẽ ab arboribus quae illic abundant: Ibierant

Expanded text:
Romae origo possit diligenter agnosci. Nam Sallustius dicit: Urbem Romam, sicuti ego accepi, condidere, atque habuere initio Trojani, secundum quos Vergilius «tunc rex Euandrus, Romanae conditor arcis»; alii a Romulo, ut «en huius, nate, auspiciis illa inclita Roma». Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Vnde nec historicos nec commentatores varia dicentes imperitiae condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem, et plerique fundant, plerique augent et ad se transferunt nomina. Quam rem etiam non parvum errorem adferre manifestum est, ut ecce Laurentum a Pico factum est, nam legimus «Laurentis regia Pici»; item a Lavino, Latini fratre, Lavinum dictum; item a Latino Laurentum; item a Lavinia Laurolaurbe, dictus ἀπὸ τῶν πρίνων , id est ab ilicibus, quae illic abundant. ibi erant
Abbreviated transcription (Latin):
mauit ꝑ contrareris  iamignis supetiora semꝑ peit: flumina prosuntde¬
isa quae s umeris abscndere uestem : Notant quidam quoddamnum quattuo
nionins inpadientes dolant Sed magis illud considerantum est quod ait sup
ascaniusurãs spꝑ uritis : ut non domnum doleat. sed spem nauigatibnise¬
reut used ut restinguatur incendium beno aut siubiq interponit: Hic enimopti¬

Expanded text:
mavit per contrarium; nam ignis superiora semper petit. FLVMINA PROSVNT vmavit per contrarium; nam ignis superiora semper petit. FLVMINA PROSVNT vis aquae. VMERIS ABSCINDERE VESTEM notant quidam quod damnum quattuor navium inpatienter doleat; sed magis illud considerandum est quod ait supra Ascanius «vestras spes uritis», ut non damnum doleat sed spem navigatiereat, sed agit oblique ut restinguatur incendium. bene autem 'si' ubique interponit: hic enim est opti
Abbreviated transcription (Latin):
quinon proderant cum essent fatorum. comites In faustus: mali ominis :riam
mihi cas sandrae ꝙ non cui credere non debebant sed cui cum sua ꝑnieo non credido¬
rant Iam tempus agfres: iđ troiam fieri : mera prodigus: ecer prodigiui debono
& argumentatur ad incendium nauium  aras ardere peptun quasideo
quattuor dicit: quia singuli duces singulas posuerant y Nam contrarium ẽ
numero deus i gdeus ipse cuius sunt naues infensum ignem: ipsa infersa¬
deai
ꝓDrieio ancipites : antequam numen agnos crrent : Oculisq nalignis: ipsac malgne
quo fiebant omisriores ⁊ cum eis regna negarentur: Abi&o pictas in abi&e pictas
redinquunt quasi magistrum quis furor istt nouus quasi adfurentas loquitur:
Tnde netunc quidem egnitus cum dixiss& : enego uer ascanius galeam praiecit
nauiui ur& dissic& corpora ponto ⁊ Deecrndit pestio inarnisum moreslior & decdte¬

Expanded text:
qui non proderant, cum essent fatorum comites. INFAVSTAS mali ominis. NAM qui non proderant, cum essent fatorum comites. INFAVSTAS mali ominis. NAM MIHI CASSANDRAE non cui credere non debebant, sed cui cum sua pernicie non crediderant. IAM TEMPVS AGI RES id est Troiam fieri. MORA PRODIGIIS ecce prodigium de bono. Et argumentatur ad incendium navium aras ardere Neptuni. Quas ideo quattuor dicit, quia singuli duces singulas posuerant. Nam contrarium est «numero deus idea». PRIMO ANCIPITES antequam numen agnoscerent. OCVLISQVE MALIGNIS ‘ipsae malignaquo fiebant miseriores, cum eis regna negarentur. ABIETE PVPPIS in abiete pictas, relinquunt quasi magistrum" . Ad v. 670 Quis furor iste novus quasi ad furentes loquitur: unde ne tum quidem agnitus, cum dixisset 'en ego vester Ascanius: galeam proiecit navium, ut «et dissice corpora ponto». DESCENDIT PESTIS incendium; more suo. Et decla
Abbreviated transcription (Latin):
& benes uadentis: commendatur auctoritas. Ac sic dardanidum m.s. in .i. sic
aut mutato habitu: autista dictura. Omiserae. magnautitur aste ꝑsuadenb ut non
exabruto quod ꝑ sua dere uult dicat sedcircum stantus illuc descendat exitior
septima postat: de quare quidam hocdicunt quod arneas apuo casthaginem
ut hiemem protem pestate posuerit secundum quod corthagini. paucis fuit dieb
sedillud occurrit: nuno hie mem int̃seluxu. quam longa fouere & hoc quidam sic
tatã fuisse quod e ab anchise mostem indicat. annus implaus: ergo constat questio¬
nem hanc unam eẽ deinso lubi libus: quas non dubium emendaturum fuisse uirgilu
cias quae sideribus subiacent ut a&hio pum uersemus omnes. subsidere caner
uimus non nauigamus hicerinicis fineba argumentum a facilic Ne qui quam

Expanded text:
Et bene suadentis commendatur auctoritas. AC SIC DARDANIDVM MEDIAM SE MATRIBVS INFERT ‘sic’ Et bene suadentis commendatur auctoritas. AC SIC DARDANIDVM MEDIAM SE MATRIBVS INFERT ‘sic’ aut ‘mutato habitu’ aut ‘ista dictura’. O MISERAE magna utitur arte persuadendi ut non ex abrupto quod persuadere vult dicat, sed circumstantiis illuc descendat. EXITIO septima portat». De qua re quidam hoc dicunt, quod Aeneas apud Carthaginem t aquosus Orion», ut hiemem pro tempestate posuerit - secundum quod Carthagini paucis fuit diebus. Sed illud occurrit «nunc hiemem inter se luxu, quam longa, fovere». Et hoc quidam sic tavam fuisse: quod et ab Anchisae morte indicat annus implnem hanc unam esse de insolubilibus, quas non dubium est emendaturum fuisse Vergilium. cias quae sideribus subiacent, ut «Aethiopum versemus oves sub sidere Cancri». VIMVR non ‘navigamus’. HIC ERYCIS FINES argumentum a facili. NEQVIQVAM
Abbreviated transcription (Latin):
tulit numenitam ortus semꝑ uideur quem non irim s uiaminis dixit : alu coele¬
ritatis et̃ uolunt nolliuisanotandum sane &iam deiri drarcu genore masculino
dicero uirgilid i catullus &alii genere feminino ponunt refrrentes ad originem
sit ut haeo catno e bue crallos legimus conspicit in gentem .cuia ait supr aundiq
uenit meditatus exsolo loco : Acta mutat᷑a .h. I. to .a. suporiori accentum damus
uthelen helena. chir chirca ergo quoniam & acth grecum est cumacta faen
penultima debe babere accentum sed proprer differenriam commutatur ine non
cetrea & amorna litorum sed pasticipia liter actasignific& : Aspecta bant
flentes: multiflenis .eu distingunt : ut sit mis erabilit̃ flentes a ꝑ sona dicitur
uno sermone conclusit t mariidoridi trachu .t marus enim est mons trachiae

Expanded text:
tulit numen: nam arcus semper videtur: quem non Irim, sed viam Iridis dixit. alii celetulit numen: nam arcus semper videtur: quem non Irim, sed viam Iridis dixit. alii celeritatis esse volunt 'nulli visa'. notandum sane etiam de Iride arcum genere mdicere Vergilium. Catullus et alii genere feminino ponunt, referentes ad originem, sicut ‘haec cattus’ et ‘haec gallus’ legimus. CONSPICIT INGENTEM CONCVRSVM quia ait supra «undiq«venit meditatus ex solo loco». ACTA mutato h in ‘a’ superiori accentum damus, ut Ἑλένη Helena, Κιρκή Circa. Ergo quoniam et ἀκτὴ Graecum est, cum ‘acta’ facit, paenultima debet habere accentum; sed propter differentiam commutatur, ne non secreta et amoena litorum, sed participialiter acta significet. ASPECTABANT FLENTES multi ‘flentes heu’ distinguunt, ut sit ‘miserabiliter flentes’ et a persona dicatur o diversa uno sermone conclusit. TMARII DORYCLI Thracii; Tmarus enim est mons Thraciae.
Abbreviated transcription (Latin):
duas eum posuisse compatationes com ee insecđo hocsecerit: utinsetaiem ueluticũ¬
quetidam cl uis in muriui rert uustor ut mare so llicitum stridit refluentibi undis
mo quantum a arrem expeetat duas contin& pastes orationis. ut hac pronomensit.
tenus p̃positio sicut pobeenus &crurum tenus  Sediam usus obtinuit ut ꝓuna
paste abeatur ergo aduerbium est: omnis pars orationis cum desierit eẽ quod est
in ad uerbium migrã & est temporis Nam huc usq significat : hic primum se¬
tur ut mercurius ad concordiamiris ad dis cordiammitatur  unde & iris dicta est
quasi epio ÷ falsum est autem qued dicitur ministra esse antum dearum : cum & a ioue
plerumq mirtatur ut aeriam caelo iam iupiter irin. dimittit germane haud mallia
mittit q̃ fitde nubibus quarum de a estiuno : Permille coloribus arcum aut sub audis
factum aut antito sisc̃ mille colorum : hoc ÷ multicolorum y rulliuisa: ad ipsum rȩ¬

Expanded text:
duas eum posuisse comparationes, cum et in secundo hoc fecerit, ut «in segetem veluti cuquondam silvis inmurmurat auster, ut mare sollicitum stridit refluentibus undis, mo, quantum ad artem spectat, duas continet partes orationis, ut ‘hac’ pronomen sit, ‘tenus’ praepositio, sicut «pube tenus» et «crurum tenus»; sed iam usus obtinuit ut pro una parte habeatur. Ergo adverbium est. Omnis enim pars orationis, cum desierit esse quod est, in adverbium migrat. Et est temporis; nam ‘hucusque’ significat. HIC PRIMVM setur ut Mercurius ad concordiam, Iris ad discordiam mittatur; unde quasi ἔρις . falsum est autem quod dicitur ministra esse tantum dearum, cum et a Iove plerumque mittatur, ut "aeriam caelo nam Iuppiter Irim dimittit, germanae haud mollimittit, quae fit de nubibus, quarum dea est Iuno. Ad v. 609 Per mille coloribus arcum aut subaudis 'factum': aut antiptosis est 'mille colorum', hoc est multicolorum. Ad v. 610 Nulli visa ad ipsum re
Abbreviated transcription (Latin):
qreł Sinbara opulua muten phrrganam bese crntus castellũ est phregiae
iuxtus ontagium Eluuium ubimater dĩ colitur  ꝑrancaut conpa utiontat
nihil aliud ostendit: nsi romanosduces int̃deos E refetendoo: Npita
qui ipsaẽ terra q̃ urbes sustin&huo geminas. Nunc flecte agotor
uisum tum es hucdinge & hiuo spȩcialiter intuere hic caes aromtafs¬
tumnꝰ aninstus putris aesaro iudos funebres exibrra&steila ꝑdiemr ꝓpartut
quam ꝑ suasionem au̾st eaesaris eẽpopulus credidithine est eccedio naci ꝓcrisit
scilice pri ui legiumi unde falsumẽ quod t̃ rentianus diciteam promeer iationẽ
iuldu plicri bã beriꝰuol simplicem ÷ nam sihoc ee &iam indisellabaris ꝓduabus

Expanded text:
QVALIS BERECYNTIA MATER Phrygia nam Berecyntos castellum est Phrygiae iuxta Sangarium fluvium, ubi Mater Deum colitur. Per hanc autem comparationem nihil aliud ostendit nisi Romanos duces inter deos esse referendos. TVRRITA quia ipsa est terra, quae urbes sustinet. HVC GEMINAS NVNC FLECTE ACIES totum visum tuum huc dirige et hunc specialiter intuere. Sic Aspernam cum Augustus patri Caesari ludos funebres exhiberet, stella per diem apparuit, quam persuasione Augusti Caesaris esse populus credidit. hinc est "ecce Dionaei processit scilicet privilegium. unde falsum est quod Terentianus dicit, eam pro metri ratione vel duplicem haberi vel simplicem. nam si hoc esset, etiam in disyllabis pro duabus
Abbreviated transcription (Latin):
extinctortsm lats aut fraus innexa dienđi : exlego .xii. tabularumuanit inquibus
qasie lentessunt patroni quasi patres : tantunde mẽ dientẽ quantum filium
satis pote bitiiuos ÷estert epboratti dictis intellegimus  quitum loquers ur dea¬
cumi magis patronos decipiant frequenter dconces  u ultaut intellegip̃uari¬
puores qu pitroni suut elientium anoe nunciustopiusulo cati nte li p̃uari¬

Expanded text:
extinctorem Lai. AVT FRAVS INNEXA CLIENTI ex lege XII tabularum venit, in quibus extinctorem Lai. AVT FRAVS INNEXA CLIENTI ex lege XII tabularum venit, in quibus tes quasi colentes sunt, patroni quasi patres, tantundem est clientem quantum filium fallere. Et hoc posse fieri ex Horatii dictis intellegimus, qui cum loqueretur de acum magis patronos decipiant frequenter clientes. Vult autem intellegi praevaricatores, qui patroni sunt clientium, quos nunc susceptos voca
Abbreviated transcription (Latin):
horatius : quidrides mutato nomine date fabula narraturs ꝗ eraialibus so¬
ue lutigenialibus : nam geniales ꝓpriae sunt quisternuntur puellis nubentibus
dictis a generandis liberis : Aupex fulchra : quibus fulcimus id t̃ sustinemur
regifico luxu regali ambitu  Furiapum cagima: id÷ fames ut uobis
furiarum ego maxima pando : unde famem p̃nuntiat : ut hanc ẽẽ furiarum maxi¬
mam doceat: et criapibus s illorum scilie & non suis  facem attolleni mic¬
ensignem auaritiae ut abstineant: iruisis fres : haecquidem constat
dicta eẽ generalit̃ : Poss̃ tamen &iam adspeciemtrabi : ut ae gyptum & denaum
at reum &thyreston & eoclen & polinicen significare uroeatur Beneaut
dicendo inuisi ꝑ id quod leueẽ &iam maiora complexus ẽ pul satus ue parens:
item quod leuius c̃ : dixit paricidi comparatione : possumus aut oedippum accipere

Expanded text:
Horatius «quid rides? mutato nomine de te fabula narratur». GENIALIBVS vHoratius «quid rides? mutato nomine de te fabula narratur». GENIALIBVS veluti genialibus, nam geniales proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus, dicti a generandis liberis. AVREA FVLCRA quibus fulcimur, id est sustinemur. REGIFICO LVXV regali ambitu. FVRIARVM MAXIMA id est Fames, ut «vobis Furiarum ego maxima pando». Vnde et famem praenuntiat, ut hanc esse Furiarum maximam doceat. ET MANIBVS illorum scilicet, non suis. FACEM ATTOLLENS iniciens ignem avaritiae, ut abstineant. INVISI FRATRES haec quidem constat dicta esse generaliter, possunt tamen etiam ad species trahi, ut Aegyptum et Danaum, Atreum et Thyesten, Eteoclen et Polynicen significare videatur. Bene autem dicendo ‘invisi’, per id quod leve est, etiam maiora complexus est. PVLSATVSVE PARENS item quod levius est dixit parricidii comparatione. Possumus autem Oedipum accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit : quicuro theseo descendit ad rapiendam prosorpinam ÷ xbsimilus.ad
adcer cestis limitibus uicina refugit iurgia s Lucent: genialibus altis ali¬
udẽ Tamtalus rex chorintiorum amicus numinibus fuit : Quae cum frequent̃
suscipere & quodam tempore defuissent epulae filium suum pelo pemoccidit
& dissepulandum ad posuit : Tunc abstinentibus cunctis crres: humerum ei exfedit¬
& cumeum dii ꝑ mercurium reuocare ad superos uellent eburneus ei ẽ ume¬
rus restitutus sicut supra : V mero que pelops insignis eburno : Id eo aut̃ sola
ceres dicitur cam esse quia ipsa ẽ terra q̃ corpus resoluit : Permercurium a ut̃
ob hoc ẽ fingitur eẽ reuocatus : quod ipse c̃deus prudentiae: ꝑ quam pbilopͥhidep̃¬
ros dicitur eẽ damnatus : ut ineridano inferorumstans nec undis p̃sentibus
nec uicinis ei pomarus ꝑ fruatur : perhaec aũt auaritia significatur :ut &iã

Expanded text:
fuit, qui cum Theseo descendit ad rapiendam Proserpinam. Ad v. 603 Adsifuit, qui cum Theseo descendit ad rapiendam Proserpinam. Ad v. 603 Adsia certis limitibus vicina refugit iurgia" . lucent genialibus altis aliud est. Tantalus, rex Corinthiorum, amicus numinibus fuit. quae cum frequenter susciperet et quodam tempore defuissent epulae, filium suum Pelopem occidit et diis epulandum adposuit. tunc abstinentibus cunctis, Ceres umerum eius exedit, et cum eum dii per Mercurium revocare ad superos vellent, eburneus ei est umerus restitutus, ut "umeroque Ceres dicitur comesse, quia ipsa est terra, quae corpus resolvit. Per Mercurium autem ob hoc fingitur esse revocatus, quod ipse est deus prudentiae, per quam philosophi deprros dicitur esse damnatus, ut in Eridano inferorum stans nec undis praesentibus nec vicinis eius pomariis perfruatur, per haec autem avaritia significatur, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
libidini non satis fit ressemel ꝑ acta : sed recrudescit semꝑ yundeat horatius : in con¬
tinentis aut trtri iecurz ipse &iam lucr&ius dicit per suꝑ quos iamea surus in min&
lapis suꝑstitiosos significari: qui in anit̃ semꝑ ueruntur : & dediis. & caelo superibus
male opinantur : Nam religiosisunt : qui ꝑreuerentiamtiment per eos autem
qui saxum uoluunt ambitum uult g ropuł sas significare quia semꝑ repulsi p&¬
tor es: ambire non desinunt : ꝑ rotam aũt ostendit negotiatores quisẽ ꝑ tempesta¬
s quid mnemorem ł aphitas : hi populithesaliao fuerunt : quibus impera batrxion
amicissimus ut dr̃ ioui flegiae filius : qui post nubiscoitum ficta e in formã iunonis
cum sedo ei: stu proiaotar& ab irato iou& ad inferostrusust̃ & illicrelisgatus
ad rotam circum fusam serpentibus piꝑi thorum: & hicunus delãphtis

Expanded text:
libidini non satis fit re semel peracta, sed recrudescit semper, unde ait Horatius «inconlibidini non satis fit re semel peracta, sed recrudescit semper, unde ait Horatius «incontinentis aut Tityi iecur». Ipse etiam Lucretius dicit per eos, super quos iamiam casurus inminet lapis, superstitiosos significari, qui inaniter semper verentur et de diis et cmale opinantur: nam religiosi sunt qui per reverentiam timent. per eos autem qui saxum volvunt ambitum vult et repulsam significari, quia semel repulsi petitores ambire non desinunt. per rotam autem ostendit negotiatores, qui semper tempesta601 Quid memorem lapithas hi populi Thessaliae fuerunt, quibus imperabat Ixion, amicissimus, ut diximus supra, Iovi, Phlegyae filius. qui post nubis coitum fictae in formam Iunonis, cum se de eius stupro iactaret, ab irato Iove ad inferos trusus est et illic religatus ad rotam circumfusam serpentibus. pirithoum et hic unus de Lapithis
Abbreviated transcription (Latin):
uultures sibi in eius paenam suc cedere: sane inusicem sicest uultur lic& cicero
uulturibs dixerit : quod quidem potest ee & diriuatiuum ennius uulturis in campo
supinum mande et homonem : declinatur aũt hicttr᷑ os. hs̃ trtisicut delos deli ꝓtota
nouem cuiiugara corpus : quantum adpublicam faciem magnitudiͦnem ostenditur
corporis ÷ sed illud significat: quia de amatore loquitur libidinem late patere
ut ait supra ÷ nec proculhuic pastem furi monstrantur inomnem lugentes cãpii
sane de his omnibus robus mire redditrationem luer&ius & confirmat in nostra
uita eẽ om̃a quae finguntur de inferis: dicit namq titron amoromẽe hoc est
libi dineme quae secundum phisicos & medicos in iecoro est sicutrisus in splene.
iracundia infelle : unde &iam exesum auulturedicitur in poenam renasci&x enĩ

Expanded text:
vultures sibi in eius poenam succedere. Sane in usu est ‘vultur’, licet Cicero vultures sibi in eius poenam succedere. Sane in usu est ‘vultur’, licet Cicero ‘vulturius’ dixerit, quod quidem potest esse et derivativum; Ennius «vulturus in campo miserum mandebat homonem». Declinatur autem ‘hic Tityos huius Tityi’, sicut ‘Delos Deli’. PER TOTA NOVEM CVI IVGERA CORPVS quantum ad publicam faciem, magnitudinem ostendit corporis; sed illud significat, quia de amatore loquitur, libidinem late patere, ut ait supra «nec procul hinc partem fusi monstrantur in omnem lugentes campi». Sane de his omnibus rebus mire reddit rationem Lucretius et confirmat in nostra vita esse omnia quae finguntur de inferis. Dicit namque Tityon amorem esse, hoc est libidinem, quae secundum physicos et medicos in iecore est, sicut risus in splene, iracundia in felle; unde etiam exesum a vulture dicitur in poenam renasci, et enim
Abbreviated transcription (Latin):
salmones a eolifilius fuit non tegis uentorum: sed cuiusdam apud aelidem ulirer¬
nauit: qui fabricato ponte: ereossuꝑ eumagit ab at currus adimitanda tonitrua
& inquem fuiss& iaculatus facem : eum iubebat occidi hic poste auerũ exꝑtusẽ
fulmen : medieq ꝑ elidis urbem : hicẽ indignatio. quod in ea ciuitate iouom imite¬
batur : inqua s̃ petialiter iuppiter colitur: densa. internubilã ostendit fulminis
ciusam: fu mea lumina: ide terrena : nam a&herius ignifcar& fumo ⁊ solo enim
splendore uige: nec non &titronititros terrȩsecundum alios filius fuit: secđm
alios at erra nuiritus : unde elegi sermonẽ qued utrumq significar&: namalũ nũdixit
hicamauit latonam : ꝓpt̃ quod a pollinis confixus sagntis e e damnatus hao lege
apud inferos ut eius iccur uultur exedat : quam quam homerus uicis simdicat duos

Expanded text:
Salmoneus Aeoli filius fuit, non regis ventorum, sed cuiusdam apud Elidem, ubi regSalmoneus Aeoli filius fuit, non regis ventorum, sed cuiusdam apud Elidem, ubi regnavit. Qui fabricato ponte aereo super eum agitabat currus ad imitanda tonitrua, et in quem fuisset iaculatus facem, eum iubebat occidi. Hic postea verum expertus fulmen. MEDIAEQVE PER ELIDIS VRBEM hinc est indignatio, quod in ea civitate Iovem imitabatur, in qua specialiter Iuppiter colitur. DENSA INTER NVBILA ostendit fulminis causam. FVMEA LVMINA id est terrena; nam aetherius ignis caret fumo; solo enim splendore viget. NEC NON ET TITYON Tityos Terrae secundum alios filius fuit, secundum alios a Terra nutritus: unde elegit sermonem, quo utrumque significaret, nam ‘alumnum’ dixit. Hic amavit Latonam, propter quod Apollinis confixus sagittis est et damnatus hac lege apud inferos, ut eius iecur vultur exedat; quamquam Homerus vicissim dicat duos
Abbreviated transcription (Latin):
quod melius sserae indicatratio  hoc aut̃ dicigtastaru: ipse bis tantum in p̃ceps
pat& &tendit suas umbras quantus est sus pectus idẽ altitudo adolim pum
saturnum genuit gigantes : poste a contra iouem &sprunt fabulaȩtitanasab
irata contra deosterra ad eius ultio nomorratoss unde &titanos dictis ainoro
ie eio c. idẽ abultione: dehis aut̃ solus sol abstinuisse narratur ab iniuria
numinumiunde & caelum meruit : Aloroas geminos: alorus sisi mediã uxoren
habuit : quae conpressa aneptuno duos poperittotum. & ffialteni quidigitis
nauem ꝑ singulos menses crescebant : freditaq: altitu dine caelum uoluere
sub uestere : sedc̃fixi r̃dianae & apollinis teligaluidas aut sidixit sicut utso
dehercule amfitrionia des diximus : gemitos : suisimiles : crudelos poenos
sa euasnimias : nam non dicit indignas ferentem : qua sacrile gusfuit : Sał mone

Expanded text:
quod melius sphaerae indicat ratio. hoc autem dicit: Tartarus ipse bis tantum in praeceps quod melius sphaerae indicat ratio. hoc autem dicit: Tartarus ipse bis tantum in praeceps patet et tendit sub umbras, quantus est suspectus, id est altitudo, ad OlympumSaturnum genuit, Gigantas posirata contra deos Terra ad eius ultionem creatos, unde et Titanes dicti sunt ἀπὸ τῆϛ τίσεως, id est ab ultione. De his autem solus Sol abstinuisse narratur ab iniuria numinum, unde et caelum meruit. ALOIDAS GEMINOS Aloeus Iphimediam uxorem habuit, quae conpressa a Neptuno duos peperit, Otum et Ephialten, qui digitis novem per singulos menses crescebant. Freti itaque altitudine caelum volverunt subvertere, sed confixi sunt Dianae et Apollinis telis. Aloidas autem sic dixit, sicut de Hercule Amphitryoniades dicimus. GEMINOS sui similes. CRVDELES POENAS saevas, nimias; nam non dicit indignas ferentem qui sacrilegus fuit. SALMONEA
Abbreviated transcription (Latin):
dictum uolunt : ut illio loquente intelleginus postam ee pate factam calucontinũ¬
non q̃ custoditur : ussur patum autem ẽ sicut hospita : sicut neptis : nam hic & hace
exse non faciunt : q̃ aut inuenimusursurpata sunt: unde & dissimilia gnã custos
dicit cernis hancquam saeuasit : est in tusalia: in manisatris hatibus. quinq ua¬
ginta q̃ est saeuior quam idrafuit : multiipsam ĩ dram uolunt: quod non ꝑ cedit
nam eam in aditu legimus inferorum : uhidixit acbelualornat : quam alutria
uolunt habuisse capita: alii nouem ⁊ simonides quinquaginta dicit: taptarus
dit : quia postaquid &iam sursum patere uid&cur aũt hoc prudentioribus ideodic¬
tum : quia secundum rationem spere solcum inunam concesserit pastem duoe
quasi tasturum faciuntiuna aquadiscessit: &a pltera ad quam numquã accedit:

Expanded text:
dictum volunt, ut illa loquente intellegamus portam esse patefactam; alii continudictum volunt, ut illa loquente intellegamus portam esse patefactam; alii continunon quae custoditur. usurpatum autem est, sicut 'hospita', sicut 'neptis': nam 'hic' et 'haec ex se non faciunt. quae autem invenimus usurpata sunt, unde et dissimilia: nam 'custos' dicit: cernis hanc quam saeva sit? est intus alia 'inmanis atris hiatibus quinquaginta', quae est saevior, quam Hydra fuit. multi ipsam Hydram volunt, quod non procedit: nam eam in aditu legimus inferorum ubi dixit "ac belua Lernae" . quam alii tria volunt habuisse capita, alii novem, Simonides quinquaginta dicit. Ad v. 577dit, quia potest quid etiam sursum patere. videtur autem hoc prudentioribus ideo dictum, quia secundum rationem sphaerae sol cum in unam concesserit partem, duae quasi Tartarum faciunt: una, a qua discessit, et altera, ad quam numquam accedit:
Abbreviated transcription (Latin):
extorritur ħ ꝓhausit & exterritus : rpallaga ergoe ⁊gce uluri lΠprtuꝗ¬
responsio ostendit a eneam uolus sequidem ingredi sed quasi pium ꝑ hibitum
insistere. li meninsisto illamrem dicimus non illirers quod quidicunt decipiluruu
docuit : aut quas di innocentibus statuerunt ÷ auctitanam quos legimus deor
terra ꝑ genitos. autre ueradicit poenas deorũ festur nam quãm aberfeo quod dipre¬
profutura quippe quae fuerat publicanda post mostems distũlit inseram
grauem : ut serum bellum mnangustus futurum : salustius : piacũtx commissa
ꝓpt̃ quar expiatio debetur : acciticta fa gellos aut hocdicit quod urormuiss
saeua sororum : aut imp&us ut dearpesdixit ÷ aut serpentum agmin& quor
ad a&num supplicium ⁊ & est secutus ordinem Iurissantiqui onam pot hb uarb
qua estionem intillo annum: adultimum supplicium mitrebantur : alnhoc apo&a

Expanded text:
EXTERRITVS HAVSIT hausit et exterritus est: hypallage ergo est. SCELEREXTERRITVS HAVSIT hausit et exterritus est: hypallage ergo est. SCELER pio. et haec responsio ostendit, Aenean voluisse quidem ingredi, sed quasi pium prohibitum. insistere limen 'insisto illam rem' dicimus, non 'illi rei': quod qui dicunt decipiuntur m poenas docvit aut quas dii nocentibus statuerunt: aut Titanum, quos legimus deos ex Terra progenitos: aut re vera dicit poenas deorum. fertur namque ab Orpheo quod dii peiera non valde profutura, quippe quae fuerat publicanda post mortem. Ad v. 569 Distulit in seram gravem, ut "serum bellum in angustiis futurum" Sallustius. piacula commissa propter quae expiatio debetur. Ad v. 570 Accincta flagello aut hoc dicit quod videmus, . 572 Agmina saeva sororum aut impetus, ut de Harpyiis dixit: aut serpentum agmina, quos ad aeternum supplicium. et est secutus ordinem iuris antiqui: nam post habitam quaestionem in Tullianum ad ultimum supplicium mittebantur. alii hoc a poeta
Abbreviated transcription (Latin):
inferorum quod aut̃ estait lata nocentum exprimit multitudinem. Tripł
muro ualdemiitum indicat locum: torqu&: trahit uoluit. posta aduersa
ingense distinctione excludendundum ÷ uitium deduobus epithetus: Sõli
in fringi : uisuom ÷ nulla uirum ÷ uirum non ad sexum t&ulit: sed oo uistute
hoc ẽ uirorum fostium. ut cicero uirumres illa querebat cuinde uiro fostidice¬
r& ⁊ ꝑ hocaut ostendit nullum decastaro ad superos pospere meare o enumi¬
num quidem fauore : stat : emin&: auras aũt. inferis congruas intellegamus
statius de mercurio aitypigrae aurȩ.ei inpodiebant uolatum gocillo enim locs
multi quaerunt quistatius clangor adauras & pallio dicit aene& &splill quasill
secum traxerant cõncost& ee illi &iam illic auras : exattira audso bu lbr qrasi
łract eq catenȩ egenetiuus singł potestee & nominatiuus pluralisst repriũq

Expanded text:
inferorum. Quod autem ait ‘lata’, nocentum exprimit multitudinem. TRIPLICI inferorum. Quod autem ait ‘lata’, nocentum exprimit multitudinem. TRIPLICI MVRO valde munitum indicat locum. TORQVET trahit, volvit. PORTA ADVERSA INGENS distinctione excludendum est vitium de duobus epithetis. SOLIinfringi. VIS VT NVLLA VIRVM ‘virum’ non ad sexum retulit, sed ad virtutem, hoc est virorum fortium, ut Cicero «virum res illa quaerebat», cum de viro forti diceret. Per hoc autem ostendit nullum de Tartaro ad superos posse remeare, ne numinum quidem favore. STAT eminet. AVRAS autem inferis congruas intellegamus. Statius de Mercurio ait: pigrae aurae eius inpediebant volatum. De illo enim loco multi quaerunt «quis tantus clangor ad auras?». Et Pollio dicit Aeneae et Sibyllae, quas illi secum traxerant, cum constet esse etiam illic auras. EXAVDIRI exaudiebantur. TRACTAEQVE CATENAE et genetivus singularis potest esse et nominativus pluralis. STREPITVMQVE
Abbreviated transcription (Latin):
alii explebo male putantꝰ com plebo st. ũ brarum scilic& a quibis distesserat
numerum : alii explebo numerum dicunt ẽe finitum tempus statutum purga¬
tioni & in corpus recurram÷ ut hoc siter eddarq tenebris: nam legimus dause
tenebris & carcere caeco: ut sit sensus: irasceris mihi quasi homo: non ne & ego fu¬
turus sume alii dicunt cur irasceris in locis bissũ quam diuupitat ꝑuim
crepte expleam tempus postte nebris id ÷ meis sedibus reddar sed bac copia
congrua loco non esse manifestum ẽ : non enim intellegere possumus sibilla
aliuo uolente scilic& ut abscendere dei phobum ad aliuo respondisse:roecus
mostrum autio decus nr̃ mastere melioribus fatis: inferorum scilic & conpara¬
tione : quia ait supra anquę̧ te fostuna fatigat ut tristos sinesole domos
habuimus moeniia. lata uid&: tastarum dicit quem uult eẽ carcerem

Expanded text:
Alii ‘explebo’ male putant ‘complebo’ esse, umbrarum scilicet a quibus discesserat Alii ‘explebo’ male putant ‘complebo’ esse, umbrarum scilicet a quibus discesserat numerum. Alii ‘explebo numerum’ dicunt esse finiam tempus statutum purgationi et in corpus recurram, ut hoc sit ‘reddarque tenebris; nam legimus «clausae tenebris et carcere caeco», ut sit sensus: irasceris mihi quasi homo, nonne et ego homo futurus sum? Alii dicunt: cur irasceris? In locis his sum quamdiu vitae per vim ereptae expleam tempus, post ‘tenebris’, id est meis sedibus, reddar. Sed haec omnia congrua loco non esse manifestum est: non enim intellegere possumus Sibylla aliud volente, scilicet ut abscederet, Deiphobum ad aliud respondisse. I DECVS I NOSTRVM aut ‘i, o decus nostrum, utere melioribus fatis’, inferorum scilicet conparatione, quia ait supra «an quae te fortuna fatigat, ut tristes sine sole domos habuimus. MOENIA LATA VIDET Tartarum dicit, quem vult esse carcerem
Abbreviated transcription (Latin):
tmn ÷ noxruit : si ꝑ diem sacra celebrabant ruitẽ inmin& siꝑ nuetem nauo
Sflenoo : propride nam & lacrimae & gemitus futrantꝰ findit. inambaseona¬
pendiosius quam siduas dicerit: poteramus enim &iam teltiam sprare siesa lustiu
iit̃ secundum otq ultimum bellum cestagimienst: nonaitẽnum git̃. elrsium
ad elisium : de quodiximus supra : malorum impiorum ut multamalus simulans:
impia tastara : ubi puniuntur in pu: neseui : neitas cereꝵ terrentius nes auitanto
ennius ÷ nauibus explebant sese terrasq: replebant: que capet secutus cũdep̃posi¬
tione extractar& hoc exemplum posuit: sensus ergo ẽ:minua urm̃ numerur
& reddar tenebris : namcirca aenean & sr billam aliquid lucis fuisse intelle¬
timus quippe circauiuos : unde paulo post: respicit aeneas subito & reliqua

Expanded text:
ganti. NOX RVIT si per diem sacra celebrantur, ‘ruit’ est imminet; si per noganti. NOX RVIT si per diem sacra celebrantur, ‘ruit’ est imminet; si per noFLENDO proprie, nam et lacrimae et gemitus fuerant. FINDIT IN AMBAS compendiosius quam si ‘duas’ diceret; poteramus enim etiam tertiam sperare. Sic Sallustius «inter secundum atque ultimum bellum Carthaginiense», non ait ‘tertium’. ITER ELYSIVM ad Elysium; de quo diximus supra. MALORVM impiorum, ut «multa malus simulans». IMPIA TARTARA ubi puniuntur impii. NE SAEVI ne irascere; Terentius «ne saevi tanto Ennius «navibus explebant sese terrasque replebant», quem Caper secutus cum de praepositione ‘ex’ tractaret, hoc exemplum posuit. Sensus ergo est: minuam vestrum numerum et reddar tenebris. Nam circa Aenean et Sibyllam aliquid lucis fuisse intellegimus, quippe circa vivos: unde paulo post «respicit Aeneas subito» et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
saluteni: qua occasione tractat reci protum: hocquod diximus supranam prusentores
& iam animas ꝑ metempsicos inducunt ad alterius elimatis corponotransiro net
alio son canitis sicognita uitae: sciendum tam̃ homericum ee xnam siamillicolpenr
simlnt ulixom introgiit : Sine soledomos : gon ẽ contrarium solemq suũ suanideta
norunt  lludenim decumpis elisusdicit Ntauice sermoriuon baetsatra utdi¬
ximus supra p̃t̃rmius diei spatium non tenebant: unde uereur srbillane inanib
fabulis dandum idẽ statutum & legitimũ tempus teratur ⁊ uod autdicit aurera
medium axem traiecerat : illud ostendit quod secundumtus cos diei ostus: ostera
dieibora hostus enim diei : hale auroram. Donatus tamendic̃ auroram cum quabri¬
gis positam solem significare breuiteꝵq que : qued congruit moram obiur¬

Expanded text:
salutem»; qua occasione tractat reciprocum hoc quod diximus supra. Nam prudentiores salutem»; qua occasione tractat reciprocum hoc quod diximus supra. Nam prudentiores etiam animas per μετεμψύχωσιν dicunt ad alterius climatis corpora transire, nec tus orbe alio: longae, canitis si cognita, vitae». Sciendum tamen Homericum esse, nam etiam illic Elpenor similiter Vlixem interrogat. SINE SOLE DOMOS non est contrarium «solemque suum sua sidera norunt»; illud enim de campis Elysiis dicit. HAC VICE SERMONVM haec sacra, ut diximus supra, praeter unius diei spatium non tenebant; unde veretur Sibylla ne inanibus fabulis ‘datum’, id est statutum et legitimum, ‘tempus’ teratur. Quod autem dicit «aurora medium axem traiecerat», illud ostendit, quod secundum Tuscos diei ortus est a sexta diei hora; ortus enim diei habet auroram. Donatus tamen dicit Auroram cum quadrigis positam Solem significare. BREVITERQVE quod congruit moram obiur
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃sentibus possecaelare quod&iam sequens indicatuersus : AEoLIDeΝolixes
quiuliq talis inducitus a nam antidiae filius ÷ q̃ ante leste nupti asclãcũ sesifo a colifilio
concubuit undẽ ulixes natus ẽ hocei & in houidio aiax obienti & sangunncrauas
sp̃sipio alii  lidem legunt dequonum quam legimus : siquidem iuciadig quia ipsa
narrauerat : pelagine uenis erroribus actus: non ad in feros: sed adlocum in quo
gunt qui subteria eẽ in feros uolunt secđm choro graphos &geomeras quudi¬
cunturterram sperodenẽ sesse quae aqua &aere sustentatur: qued sie auann podus
potest nagibatione ꝑ ueniri : quiquantum adnos specrat inseris. situtuos illis Inne c̃
qued terram et in ftros dins: quam quã illud ũt quia unii itingnt᷑ circulistibirianus¬
& im̃ inducit epistolam uento ablatam abantipodibus : quac haba suꝑ infetus

Expanded text:
praesentibus posse celare; quod etiam sequens indicat versus. AEOLIDES Vlixes, praesentibus posse celare; quod etiam sequens indicat versus. AEOLIDES Vlixes, qui ubique talis inducitur; nam Anticliae filius est, quae ante Laertae nuptias clam cum Sisypho, Aeoli filio, concubuit, unde Vlixes natus est. Hoc ei et in Ovidio Aiax obicit «et sanguine cretus Sisyphio». Alii Oeliden legunt, de quo nusquam legimus. SI siquidem. VICISSIM quia ipse  Ad v. 532 Pelagine venis erroribus actus?? non ad inferos, sed ad locum, in quo altius intellegunt: qui sub terra esse inferos volunt secundum chorographos et geometras, qui dicunt terram σφαιροειδῆ esse, quae aqua et aere sustentatur. quod si est, ad antipodes potest navigatione perveniri, qui quantum ad nos spectat, inferi sunt, sicut nos illis. hinc est quod terram esse inferos dicimus, quamquam illud sit, quia netiam inducit epistolam vento allatam ab antipodibus, quae habet «superi inferis