comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
biunxit exponendo & ait : quoties cumq enim manducatis pa¬
mhunc & calicem bib&is mortemdñi ad nuntiate donec ueniat:
militer & calicempost quã cenauit dicens hic estcalix no¬
untestamentũ insanguine meo quod prouob fund&ur:
Quoddicit similiter & calicem sub auditur. ATTORoinou
dediteis ut sit plena sententia similiter & calicem p̃quã
en auit dediteis quia ergopanis corpus confirmat : iunum
erosanguinẽ operatur in carne: hic ad corpͥxp̃i misticae il¬
ud refertur ad sanguinẽ : uerum quia & nos in xp̃o & in nobis
testam a e os porto: iunum dominicicalicis a quamis e&ur

Expanded text:
ubjunxit exponendo, et ait: Quotiescunque enim manducatis paubjunxit exponendo, et ait: Quotiescunque enim manducatis panem hunc, et calicem bibitis, mortem Domini annuntiate, donec veniat. . Similiter et calicem, postquam coenavit, dicens: Hic est calix novum testamentum in sanguine meo, quod pro vobis fundetur. Quod dicit: Similiter et calicem, subauditur ἀπὸ κοινοῦ, dedit eis ut sit plena sententia: Similiter et calicem, postquam coenavit, dedit eis. Quia ergo panis carnem confirmat, vinum vero sanguinem operatur in carne, hic ad corpus Christi mystice, illud refertur ad sanguinem. Verum quia et nos in Christo, et in nobis Christum manere oportet, vinum dominici calicis aqua miscetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit eis dicens. hoc est corpus meum quod prouobis datur
e facite in meã cõmemorationem : Tinitis paschȩ u&eris sol¬
npniis quae in cõmemorationem antiq: de aegypto libe¬
cionis agebantur : transiit ad nouum quod insuaeredemptionis
moriam ecclȩsicmfrequenture desiderat : ut uidelic& ꝓcarne
qi uelsanguine suaectrnis sanguinisq sacramentũ in panis acuini
angit autemipsepanem quem porrigit ut ostendat corponssui
ationem : non sine suasponte futura : sed sicut alibi dicit potesta
nsehabere ponendi animã suam & iterum sumendieam : & sicut
q u& eribus terminandis egerat. sic & de nouis incipiendis patri
ratias agit: nobis pariter exemplum tribuens in omniboni
peris inchoatione uel ꝑfectione patremquiestincȩlis eẽ glo¬
ficandum: quod autem dicit hoc facite in meã cõmemoratio
exponit a postolus paulus quicum uerba ipsius poner edicentes
nguinẽ hoc facite quoties cumq bib&is inmeã cõmemorationẽ :¬

Expanded text:
dedit eis, dicens: Hoc est corpus meum, quod pro vobis datur. Hoc facite in meam commemorationem. Finitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae de Aegypto liberationis agebantur, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam Ecclesia frequentare desiderat. Ut videlicet pro carne agni vel sanguine suae carnis sanguinisque sacramentum in panis ac vini  Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non sine sua sponte futuram, sed, sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam. Et sicut de veteribus terminandis egerat, sic et de novis incipiendis Patris gratias agit, nobis pariter exemplum tribuens, in omni boni operis inchoatione vel perfectione, Patrem qui est in coelis esse glorificandum. Quod autem dicit: Hoc facite in meam commemorationem, exponit apostolus Paulus. Qui cum verba ipsius poneret dicentissanguine, hoc facite quotiescunque bibetis, in meam commemorationem, s
Abbreviated transcription (Latin):
utuno fugere quisq cumfaigȩ adhuc tempus essol accelerar&
aes autom ultionis hi sunt dominici uidelic& sanguinis ultione
pos cas: ue aiuem pregnantibus & nutrientibus in illis dieb
Sȩ prae sente captuuitate pregnantibus & nutrientibus. S
mã mantibus ut quidem int̃p̃tantur quarũ uel uteri uel
inpediu : lege regum historiam ubiuxor ionathȩ malũ cap¬
dum recepitꝰ : erit enim pres sura magna supraterron&ira
populo huic:
aec pressura & irapopulo illi usque hodieper
omnes gentes
disperso indiuidua comes adhera nontani
macernum adhesuracredendaest nampost quã ordinẽ eiusdẽ
oressuro uelire cdns ostenditdicens & cadent inore gͥlcidii

Expanded text:
ut tunc fugere quisque, cum fugae adhuc tempus esset, acceleraret. ut tunc fugere quisque, cum fugae adhuc tempus esset, acceleraret. Dies autem ultionis hi sunt, dominici videlicet sanguinis ultionem petentes. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Vae, praesente captivitate, praegnantibus et nutrientibus, sive mammantibus, ut quidam interpretantur. Quarum vel uteri, vel impediunt; lege Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum capdum recepit. Erit enim presuras magna super terram, et ira populo huic. Haec pressura et ira populo illi usque hodie per omnes gentes disperso individua comes adhaeret, non tamen in aeternum adhaesura credenda est: nam postquam ordinem ejusdem pressurae vel irae Dominus ostendit dicens, Et cadent in ore gladii,
Abbreviated transcription (Latin):
ne futuraerant: hinc ipsefinis desolationis qui a romano ex¬
Enui factaest dni uerbis exponitur : tunc qui hiuidetisunt
arat inmonites: Ecdlesi astica narrat historica cunctos
iniudaeaerant Exp̃ianos inminente hierosolimorũ
odio cõmonitos adño loco decessis se & trans iordanen in ciui¬
eoqucedã pellu nomine donecdesolatio uideae compler&sur
bitasso: & quilnimedio eius discedant. & qui inregionibus
ibite ent inetm quia dies ultionis hisunt ut impleant᷑
pura quae scripta sunt: id&ur quidem ad congruamꝑ
ere admonitionem ut qui Uextrasunt non ieam bitronte
quautẽ in medio sunt quomodo discedent ab exercitu iã cuutare
rumdatt nisi for te quod premisit. tunc idest tunc quibi lu¬
aeasunt fugiant. non adipsum tempus obsidionis sed ad paunũ
unte obsidionem tempus. cumse primo miles romanus ꝑgalilee
uel samariae fines coepisse. diffunderepertineredicimus

Expanded text:
utura erant, hinc ipse finis desolationis, quae a Romano exercitu facta est, Domini verbis exponitur. Tunc qui in Judaea sunt fugiant in montes. Ecclesiastica narrat historia, cunctos qui in Judaea erant Christianos imminente Hierosolymorum excidio commonitos a Domino loco decessisse, et trans Jordanem in civitate quadam Pella nomine donec desolatio Judaeae compleretur habitasse. Et qui in medio ejus, discedant: et qui in regionibus, non intrent in eam. Quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. Videtur quidem ad congruam pertinere admonitionem, ut qui extra sunt non in eam intrent, qui autem in medio sunt, quomodo discedent ab exercitu jam civitate circumdata? Nisi forte quod praemisit tunc, id est, tunc qui in Judaea sunt fugiant, non ad ipsum tempus obsidionis, sed ad proximum ante obsidionem tempus, cum se primo miles Romanus per Galilaeae vel Samariae fines coepisset diffundere, pertinere dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
omã suauasa non ductili sed fusili operefecit : Prius nimirum ad
similitudinem cuiusq uasis figmentum lutiformabat neces sariũ
quidem donec opus ucsis expleretur: Uerum postea non modo nul¬
lisusibus aptum sed &iam ut ꝑfectiouasis appareret absq: ulla du¬
bi&ate frangendum. Qua siergo forma de argilla cȩrimoniȩ lega¬
lis antecȩdunt ut donaueritatis euangelicȩ quasiuasa deauricalcho
succeddi no composta : protempr̃ testadulis at teratur. Vtsuli¬
pdiretur : In cumnbente temp̃r quo mare ncu cuiusun duat¬
corrur cuncti ecdesi ẽ intraturi baptitentur: Quo colenius
hibie unedle sscinent ouium : quobis quini suteres opet ianua

Expanded text:
omnia sua vasa non ductili, sed fusili opere fecit, prius nimirum ad omnia sua vasa non ductili, sed fusili opere fecit, prius nimirum ad similitudinem cujusque vasis figmentum luti formabat, necessarium quidem, donec opus vasis expleretur: verum postea non modo nullis usibus aptum, sed etiam ut profectio vasis appareret, absque ulla dubietate frangendum. Quasi ergo forma de argilla caeremoniae legales antecedunt, ut dona veritatis evangelicae quasi vasa de aurichalco succedant. Composita pro tempore testa vilis atteratur, ut fulgpraedicetur. Incumbente tempore, quo mare aeneum, cujus undace cuncti Ecclesiam intraturi baptizentur, quo columnae hinc inde firment ovium, quo bis quini lateres operum nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
mus estomihi peccatori etelibi fortitudinẽ mecon ad tecustodian
uatuds̃ susceptor meuses ds̃ m̃r̃miseri cordiceius p̃uenietme ⁊
indecentibus figurarum p̃mone bat exemplis. quod aduem¬
ente tandem &apparente rerum illarum quȩ tunc umbraticȩ
signabantur ueritate aduce: Mox omnis illa um bratulis utita
dicam & imagnaria conpositio typorum eẽt̃ penitus auferenda
postfactum nãq delapideligno & iuro in comparandioperis domũ
misit & infiguram credituri degentibus populi: tulit iram.
detyro filiũ mulieris uiduȩ. aut dubium quin illius qui supͣ duos
nummos ingazo phylatiũ mittendo plus omnibus missis se laudat᷑:
Detribu inquit neptalim patre tyrio artificem aerarium & plenũ
sapientia & intellegentia & doctrina. Omã autẽ uasa quȩ fecit
iram regisalamoni indomo dni deauro calcho erant. in campes
triregione iordanis: Fudit earex in argillo saterra : Qiuenim

Expanded text:
pitius esto mihi peccatori . Et alibi: Fortitudinem meam ad te custodiam, pitius esto mihi peccatori . Et alibi: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus, misericordia ejus praeveniet me . indecentibus figurarum praemonebat exemplis, quod adveniente tandem, et apparente rerum illarum, quae tunc umbratice signabantur veritate ac luce, mox omnis illa umbratilis, ut ita dicam, et imaginaria compositio typorum esset penitus auferenda. Post factam namque de lapide, ligno, et auro incomparandi operis domum, misit, et, in figuram credituri de gentibus populi, tulit Hiram de Tyro, filium mulieris viduae ; haud dubium quin illius, quae supra duos nummos in gazophylacium mittendo, plus omnibus misisse laudatur. De tribu, inquit, Nephtalim, patre Tyrio, artificem aerarium, et plenum sapientia, et intelligentia, et doctrina . Omnia autem vasa quae fecit Hiram regi Salomoni in dotri regione Jordanis fudit ea rex, in argillosa terra. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
ince lipene trabilibus ab eius oculis occultis qua simparte dt¬
rius regionis uiuit : Haec ingatophylatium aeraminuta du
mittit quia in conspectu diuinȩ maestatis qua nr̃ĩ operis obli¬
tiones quasi certa munere conscripta & constgpata seruints
Sinterdilectionẽ dĩ & proximi seufidei orationisq suamunti
uifferi Quȩ consideratu propriȩ fragilitons .. nianusndsi¬
piro pue deuotionis accepta cunctis suꝑborum uideorum
opmnibus presiant. Nam om̃s hi exhabundatia sibimi ses̃
in muneradi haec aut̃ ex eo quod deẽ illi omnẽ uictuisium
uem habuit misit. Exabundantia sibiudeus mitut in
punera dĩ : quideiustitia sua p̃sumens haec apud orat : Ds̃gratias
gotibi quia non sum sicut c&eri hominum raptores iniust. & cctr̃
Omnẽ autẽ uictum suum ecdesia indimuneramittit: Quȩ omne
quodiuuit non suimerit sed dĩ eẽ muneris intellegit dicens. Dĩ pro¬

Expanded text:
in coeli penetralibus ab ejus oculis occultus, quasi in parte altin coeli penetralibus ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Haec in gazophylacium aera minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua nostri operis oblationes quasi certo numero conscripta et consignata servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert, quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed merito piae devotionis accepta, cunctis superborum Judaeorum operibus praestant. Nam omnes hi ex abundantia sibi miserunt in munera Dei. Haec autem ex eo quod deest illi, omnem victum suum quem habuit misit. Ex abundantia sibi Judaeus mittit in munera Dei, qui de justitia sua praesumens, haec apud se orat: Deus gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, etc. . Omnem autem victum suum Ecclesia in Dei munera mittit, quae omne quod vivit, non sui meriti, sed Dei esse muneris intelligit, dicens: Deus, pro
Abbreviated transcription (Latin):
de supen posita iuxta altare addex teram ingredien tibu
umndñi inquã mĩt tebant sacer dotes qui custo diebant oti
oninsempetuniam quae deferebatar ad templum dñ ato¬
adinst aurationẽ eiusdem templi seruatur Lege uerbado¬
quoque donaferentes respicit & quem dignum uiderits
dat quem reprobum dampnat: uidit autem & quanda
uiduam pauperculam mit ientem eraminunaid
& dixit uenre dico uobis quia uiduah aec pauper ple
ntumuo quesmisit. Ni nobis locus moraliter quaes
inttrunius uansit accepta Abil edõ quicquid bono animoo¬
teregitius quicor nimirum & non substantiam pensatines
pendit quanitum in eius sacrificio sed ex quantoprofeeꝗ
uex tnue relegis allegorie diuites qui inga  ophulatũnu¬
nerauoit tebant uidaeos de iustitialegis clatos: por rouitu
paupor eudesie simplicitatem design&: quaer ex tepaipoli
uocatur quia uel suꝑbiȩ spm̃ uel peccitatam quã mun di duptus¬

Expanded text:
desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus domum Domini, in quam mittebant sacerdotes, qui custodiebant ostia, omnem pecuniam quae deferebatur ad templum Domini, atque instaurationem ejusdem templi servatur. Lege Verba diurrit, ipse quoque dona ferentes respicit, et quem dignum viderit laudat; quem reprobum, damnat. Vidit autem et quamdam viduam pauperculam mittentem aera minuta duo, et dixit: Vere dico vobis, quia vidua haec pauper plus quam omnes misit. Hic nobis locus moraliter quidem intimat, quam sit acceptabile Deo quidquid bono animo obtulerimus, qui cor nimirum et non substantiam pensat, nec perpendit quantum in ejus sacrificiis, sed ex quanto proferatur. Juxta vero leges allegoriae, divites qui in gazophylacium munera mittebant, Judaeos de justitia legis elatos, porro vidua pauper Ecclesiae simplicitatem designat. Quae recte paupercula vocatur, quia vel superbiae spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
damnatione plectendos: Suntenim qui seiustos &magni
apud dm̃ meritisimulantes ab infirmis quibus libet & pec¬
catorũ suorũ conscientia turbatis quasi patroni proeis in iu¬
ditio futuri pecunias accipere non dubitant: & cum porrecta
manus pauperi p̃ces iuuage soleat: illic abhoc maxime in p̃cib
ut pauperinum mum tollant ꝑnoctant: Quibus illa uide male¬
dictione congruit: Cum iudicat᷑ exect condemnatus & gratio
eius fiat inpeccatum: Condemnatus quippe cum iudicatur
exut &orationẽ sũ inpeccatũ recipit : qui magne nunc aestima¬
tionis apud homines habitus in diuino tunc ex amine non solũ
pro aliis seinteruenire sed nec sua sibi merita sufficere posse
dephendit: Immo ipsarum quib humanum iudicium fefellit
uia sermone grego philaxe seruare dicitur: & gata lingua
ꝑ sicci diuitiae uocantur gatofilatium locus appellari
soleĩ quo diuitiȩ seruantur eratautem archa foram̃ hab

Expanded text:
damnatione plectendos. Sunt enim qui, se justos et magni damnatione plectendos. Sunt enim qui, se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infirmis quibuslibet, et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri, pecunias accipere non dubitant; et cum porrecta manus pauperi preces juvare soleat, illi ob hoc maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant; quibus illa Judae maleito congruit. Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum . Condemnatus quippe cum judicatur exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino nunc examine, non solum non pro aliis se intervenire, sed nec sua sibi merita sufficere posse deprehendit, imo ipsarum quibus humanum judicium fefellit, Quia sermone Graeco φυλάσσειν servare dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet, quo divitiae servantur. Erat autem arca, foramen habens
Abbreviated transcription (Latin):
uetateos quibus hoc officii ordine competit. Sedeos nmirim
qui haec siue habita seuceste non habita in debite amaent a fidus
quibusq: quasi reprobos docet eẽ cauendor anim ã uidelicetno
sedidem inforo litibus interaẽ quiincathe dra moysi sinagogȩ
magistri desiderant appellari. Duplicisane ratione aucinegłȩ
cupidis ad tendere iubemur nescilicet eorum uelsimulatione
seducantur aestim antes bona eẽ que faciunt uelemulatione
inflammentur frustra gaudentes in bonis laudariq simulant.
Quideuorant domos uiducrum simulantes longam
orationem hi accipient damnationem maiorum:
amtamen ait accipient damnationem sed ad iuncxit ma¬
iorem : ut insinuet &iã illos quiin angulos stantes ortant
ut udecntur ab ominib: damnationẽ mereri Sedeos qui
haec prolixius quasi religiosores agendo non solum ladi¬
des ab hominibus sed etpecunias querunt: prolixiori

Expanded text:
vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant, a fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavendos, animum, videlicet, non  careat, si iisdem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi Synagogae magistri desiderant appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne, scilicet, eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt; vel aemulatione inflammemur, frustra gaudentes in bonis laudari quae simulant. Qui devorant domos viduarum, simulantes longam orationem, hi accipient damnationem majorem. Non tantum, ait, accipient damnationem, sed adjunxit majorem, ut insinuet etiam illos qui in angulis stantes orant ut videantur ab hominibus , damnationem mereri, sed eos qui haec prolixius, quasi religiosiores, agendo, non solum laudes ab hominibus, sed et pecunias quaerunt, prolixiori
Abbreviated transcription (Latin):
Interrogatio ihũ nobis pro ficit usq hodie contreciudeos & hen
qui consitentur xpm eẽ uenturum hominem simplicem eusã
urum adserunt degencris dauid Interrogemus ergocs
doctia bño sisimplex homo ÷ & tintũ filius daius. quomoduł¬
uocet eum dbim̃ suũ non cait̃ rephenduntur qui& dauid filudi¬
intem porum sinenascendo: Quod cuutẽ a patre subiciuntur u¬
mici non in firmitatẽ filii sedunitatẽ naturȩ. Qua inaltero
alt̃ operatur signif. Nam & filius subicit in imicos patriqua
patrẽ darificat suꝑ terram. Audiente autem omniponli
dix̃ discipulis suis ad tendite ascribis quiuolunt anbu¬
lare instolis & amant salutationer inforo & primus
cathedras insinagogis & primos discubitur in conuuis
mbulare instolis cultiorib uestim̃tis indutor adpublic
Aprocedere sigñif : in quo inter cetera diuer ille quie puli¬
batur cotidie splendide peccas se describitur. Notandũ ait̃
quod non salutari inforo non primus sedere ueldis cumber

Expanded text:
Interrogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim, qui confitentur Christum esse venturum hominem simplicem ac sanctum, verum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex homo est, et tantum filius David, quomodvocet eum Dominum suum? Non autem reprehenduntur, quia David filium diin temporum fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae qua in altero alter operatur significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat supra terram. Audiedixit discipulis suis adtendite a scribis qui volunt ambulare in stolis et amant salutationes in foro et primas cathedras in synagogis et pAmbulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat, in quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide peccasse describitur. Notandum autem quod non salut
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cũtimore iam iamq instantẽ a &ernidis criminis
orpectant euentum: nameatenus absque ullotimoneuidi¬
us unuersus pene orbis acturus est: apostolo adtesteonte qui
ut  Cumenim dixerint pax &securites tune mepenunus
eis supueniet interitus: Tuncitaq superuenienti uniusb
orbitpnore & expectatione districtiex cominis multiquimhoc
mundo florere uidebantur cum se sine fructu conspexerint
arescent: Tunc fides quesine operibus uiruerat probante
seiusti uidicis ignemarcesscet. nec mirum homines hocest
uel natura uel sensu terres tres adeius iudicium turbari
ment p ote stats: beato quoque ob aet fesdoostquenlie

Expanded text:
maximo cum timore jam jamque instantem aeterni discriminis maximo cum timore jam jamque instantem aeterni discriminis exspectant eventum. Nam eatenus absque ullo timore judicis universus pene orbis acturus est, Apostolo attestante, qui ait: Cum enim dixerint Pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus . Tunc itaque superveniente universo orbi timore et exspectatione districti examinis, multi qui in hoc mundo florere videbantur, cum se in fine sine fructu conspexerint, arescent. Tunc fides quae sine operibus viruerat, probante se justi judicis igne marcescet. Nec mirum homines, hoc est, vel natura vel sensu terrestres, ad ejus judicium turbari, trement potestates, beato quoque Job attestante
Abbreviated transcription (Latin):
on iudicii p̃sentiam significat: quando apparente uereglo
ulucis ominia mundi luminatioe tenebris umbrisq compa¬
ntus : quoduero dicit lucas: erunt signa insoleies imdicat
uibusest & illud prophece soluer tolur intenebras aluma
singuin ẽ antequã ueniat dies dñi magnus & manifestus
enquoalucas ait & in terris pres suragentiũ ipsuni esse
cor quod antichristi tempora describens matheus dicit
pitenim tunc tribulatiomagna qualis non fuit abinitio
undi us quemodo nequefi&: quod autemlucaas subingit
confusione sonitus maris & fluctuũ p̃co est illius quod un
ordiera mutabilia sđi: iohannes mare habiturũ conspex̃ :
arescentib: hominibus p̃timore & expectatione quae
superuenient uniuerso orbi namiur tutes celorur
nouebuntur : Credo ipsum uidicis aduentũ haesenten¬
made signari : quando iuxta alterius lociparabolam ouĩs
hocost & prudentos fatuȩ uirgines in solito damore suscitate
lonpades ornant idest sua secum operanumerant : proquib

Expanded text:
 judicii praesentiam significat, quando apparente verae gloria lucis, omnia mundi lumina, tenebris umbrisque comparantur. Quod vero dicit Lucas: Erunt signa in sole, et luna, quibus est et illud Prophetae: Sol vertetur in tenebras, et luna in sanguinem, antequam veniat di. Item quod Lucas ait: Et in terris pressura gentium , ipsum esse reor quod Antichristi tempora describens Matthaeus dicit: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, neque fiet . Quod autem Lucas subjungit prae confusione sonitus maris et fluctuum, praeco est illius quod inter caetera mutabilia saeculi, Joannes mare habiturum conspexit . Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione, quae supervenient universo orbi, nam virtutes coelorum movebuntur. Credo ipsum judicis adventum hac sententia designari, quando juxta alterius loci parabolam omnes, hoc est, et prudentes et fatuae virgines insolito clamore suscitatae lampades ornant, id est, sua secum opera numerant, pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cuis pcones simul& confessores imprc crudelitate uoeauis
udetoa arut ni uabis intestinonium  estimonium
uidelic& quorum nisieorũ qui aut persequen domonetsun¬
runt: aut uidendo non initantur: mors quup peiustorũ bens
dutorium est: malis intestinoniũ ut indeperuersi sine ex¬
aione percant: unde electi exemplum capufnt ur uiuad
auditis tot terroribus turbari poterant infirnorũ corda
huideo consolatio adiungitur cumprotinus sub infertapr

Expanded text:
imul et confessores impia crudelitate vexavit. Continget autem vobis in testimonium. Testimonium, videlicet, quorum, nisi eorum, qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivaauditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur, cum protinus subinfertur:
Abbreviated transcription (Latin):
deceptoriis delectationibus fouent: quam uclio cirtũsaon
quia antementis eius oculos reductis iniquitatibus quas per¬
p&srauit : hanc ad socioatem suaed am pnationis trahenes¬
iumoperis uerum &icm locutionis atq in super cogitatione
iniquitates replicant: ut quȩprius se permulta dilatauis
d cognnionem reatus su ad terram conste urarucũcaro
inobimorta fili illius cadunt: cum cogitatlonesodlis sipast̃
uomodo exilla ꝓdeuont in ex trȩmaunde ultione dbs sipant

Expanded text:
deceptoriis delectationibus fovent? Quam vallo circumdant, deceptoriis delectationibus fovent? Quam vallo circumdant, quia ante mentis eius oculos reductis iniquitatibus, quas perpetravit, hanc ad socilum operis, sed etiam locutionis, atque insuper cogitationis iniquitates replicant, ut quae prius se per multa dilatavit ionem reatus sui ad terram consternitur, cum caro, in morte filii illius cadunt, cum cogitationes illicitae, quae modo ex illa prodeunt, in extrema vitae ultione dissipant
Abbreviated transcription (Latin):
eisenunti auit. Hoc cotidie redemptor noster ꝑ electos suos xere
nultatenus cesset : cumquosdam exbonauita ad mores repls
peruenis seconsiderat: plangitenim eos ꝗuines ciunt cũr pu
d& intem pore cuiea quae adsunt ad pacemsunt: quiados
aunebus tem poralibus lacatur dum honoribus extou
dur licurruis uoluptatere soluitur. dumn ullalen trtoue
formidine terr&ur: pacemhab& indie sua quaeg rurs
nationis suae scandalum in diehabebit aliena ibieninan¬
gendaest ubi uistila& abuntur: nunc autem abscinont
sunt aboculistuis peruersa anima rebus p̃sentibus deita
itemiaenis uoluptatibus resoluta : abscondit sibim ala sirxe
dar bora p̃uiderefutura re fugit: quae p̃sentem laeitia mꝑ¬
rurbent: dumq ip̃sentis uitae oblectatione sedederit qu
bumnone animȩ maiores in imici quã malignisps quihanea
corpore eseuntem obsident quam hi carnis amore posien

Expanded text:
esse nuntiavit, hoc quotidie Redemptor noster per electos suos agere esse nuntiavit, hoc quotidie Redemptor noster per electos suos agere nullatenus cessat, cum quosdam ex bona vita ad mores reprobos pervenisse considerat. Plangit enim eos qui nesciunt cur planggaudet in tempore, cui ea quae adsunt ad pacem sunt, quia dum rebus temporalibus laetatur, dum honoribus extollitur, dum in carnis voluptate resolvitur, dum nulla venturae poenae formidine terretur, pacem habet in die sua, quae grave damnationis suae scandalum in die habebit aliena. Ibi enim affligenda est ubi justi laetabuntur. Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis, perversa anima rebus praesentibus dedita in terrenis voluptatibus resoluta abscntia, quia praevidere futura refugit, quae praesentem laetitiam perturbent. Dumque in praesentis vitae oblectatione se deserit, quid humanae animae maiores inimici quam maligni spiritus, qui hanc a corpore exeuntem / obsident, quam in carnis amore positam
Abbreviated transcription (Latin):
Vnsirip tuni est quiado mus mea domus oratiosun estre
Suienorrauit mela uentura & protenus templum ing deuiure
Quendeillo uendentes &ementes ciceret profecto in notut quiaruno
populi miximae exculpa sacerdotum fuit euersionem quoqideicis¬
bens seduontes &ementes intemplo feriens impso effectu siuoperis
osten dit underadoet prodit ꝑditionis. Ulos autem fecutas illã
spenun cap luet romnum. Quia a daccipienda muneraes ex qulire
residebant. profecto qruia quibusdimn non daontib lesiones exquire¬
rent dubium nonerit: Domus ergo orationis spelunea latronum
fact. fuerit: quia adhoc intemplo adsisterenouerant ut ausonoit
&ingratis subtrahit post quã disciplinȩ uigorem eiciendo puer¬
sostenuit donum moxgratiae ostendit. nam subditur. Et erat
docens cotidie intem plo. Haec iuxta historiam breuit̃
ciendarcpctamus. Uidens autem ciuitectem fleuit suꝑ eam dicenr
quia si cognous ses egtu. hoc semelegit cum perituram aiuiaatem

Expanded text:
Scriptum est, quia domus mea domus orationis est. Qui enarravit mala ventura, protinus in templum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotans, quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit, eversionem quippe describens, sed vendentes et ementes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit, unde radix prodiit perditionis: Vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui enim ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesionem exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non et ingratis subtrahit, postquam disciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit. Nam subditur: Et erat docens quotidie in templo. Haec juxta historiam breviter cutienda repetamus: Videns civitatem flevit super illam, dicens quia si cognovisses et tu. Hoc semel egit, cum perituram civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tore seditiosũ latronem elegit satis suꝑ quẽ constat abundasse. Sed
his p̃currentibus a postoli neterrecontur. nehiero solyma iudec̃ que
deserant ammonentur: qui a uidelic& nonstatimfinis qu
quad agesinũ potius differenda sit annum idesi faris au¬
triae suppremũ qua eurbis ac templi sequatur exticsuum.
tensdicebatiulis surga gens contragentem &e rlen
rocestrem sames Constathaec antesinẽ desolations es
aocest tempor cenuiodee seditionis adlit teram contigiors te

Expanded text:
tore seditiosum tore seditiosum his praecurrentibus apostoli ne terreantur, ne Hierosolymam Judaeamque deserant, admonentur. Quia, videlicet, non statim finis, qui in quadragesimum potius differendus sit annum, id est, desolatio patriae supremumque urbis ac templi sequatur excidium. Tunc dicebat illis: Surget gens contra gentem, et et fames. Constat haec ante finem desolationis templi, hoc est, tempore Judaicae seditionis ad litteram contigisse
Abbreviated transcription (Latin):
posolrmorum excidio principes extitere : qui se cẽ xp̃os tempusq liber¬
ttis : iamq ad propinquare referrent. Multi in ecdesia ipfis etiã
tem poribus a postolorum hȩresi archȩ prodiere quȩ int̃ alia plurima
uerttitti contreria: dnĩ. diem instare p̃dicarent. Quos apostolos inepis¬
tola ad tesolonicenser dam nat: Multun nomine xp̃i uenire antixp̃ĩ
quorum primꝰ ẽ simon magͥ cui sicut in actus a postolorum legimus
auscultabant om̃s qui in samaria erant. Aminimo usq ad maeximũ
dicenter hic ẽ uirtusdĩ quȩ uocatur magna eoquod multotempt̃
magicis suis dem̃tas setcos: Cum cudieritis autem p̃lia el sedĩti¬
ones nolite terreri oportet primum haecfferi sed nondũ sta¬
timfinis. Prelia adhostes ꝑtinent seditiones ad ciues. Quȩ utraꝗ
a tempr̃ dominice passionis in populo udȩorum qui sibi proscdua¬

Expanded text:
rosolymorum excidio, principes exstitere, qui se esse christos, tempusque liberrosolymorum excidio, principes exstitere, qui se esse christos, tempusque libertatis jamjamque appropinquare referrent. Multi in Ecclesia ipsis etiam temporibus apostolorum haeresiarchae prodiere, qui, inter alia plurima veritati contraria, diem Domini instare praedicarent. Quos Apostolus in Epistola ad Thessalonicenses damnat. Multi in nomine Christi venere Antichristi, quorum primus est Simon Magus, cui, sicut in Actis apostolorum legimus, auscultabant omnes qui in Samaria erant, a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus Dei, quae vocatur magna . Eo quod multo tempore magicis suis dementasset. Cum autem audieritis praelia et seditiones, nolite terreri. Oportet primum haec fieri, sed non statim finis. Praelia, ad hostes pertinent. Seditiones, ad cives. Quae utraque a tempore dominicae passionis in populo Judaeorum, qui sibi pro Salva
Abbreviated transcription (Latin):
iom̃a illa pariter subuerterent᷑ nequi forte adhuc paruu
s alactans infide : siuideritilla constare dum sacrisiciorum
iri dũ ministeriorum ordinẽ a dionitus: stupet ipso diuersarũ
ormarum raperet᷑ intuitu : Sed prouidens ds̃ infirmitattintȩ &
olens multiplicari eedesat̃ sucã omã illa subuestifecit &penicus aufer
s neulla cunctatione illis cessantibus haec ec̃ uera proquibus inul
rnpus processerit credcremus. Interroguerunt cutem illum
dicentes p̃ceptor quando haecer & quod signum c̃fieruncipient᷑
qu alaudantibus quibusdam aedificationes templi dñs palcores¬
&ponderat omã fore destruenda discipuli secreto: Sedente eo suꝑ
mnontẽ oliueti sicut matheus marcus q̃ testantur. tempus et signa
pdicte destructionis interrogaant. Qui dix̃ uidete neseducamini
multienĩ uenient in nomine meo dicentes quia egosum & tempꝰ
id propinquauit nolite ergo irepostillor. Multi imnente hie¬

Expanded text:
 templum, et omnia illa pariter subverterentur, ne qui forte adhuc parvulus et lactens in fide, si viderit illa constare, dum sacrificiorum ritum, dum ministeriorum ordinem attonitus stupet, ipso diversarum formarum raperetur intuitu. Sed providens Deus infirmitati nostrae, et volens multiplicari Ecclesiam suam, omnia illa subverti fecit, et penitus auferri, ut sine ulla cunctatione illis cessantibus, haec esse vera, pro quibus in illis typus praecesserit, crederemus. Interrogaverunt autem illum, dicentes: Praeceptor, quando haec erunt? Et quod signum cum fieri incipient? Quia laudantibus quibusdam aedificationes templi Dominus palam responderat haec omnia fore destruenda, discipuli secreto sedente eo super montem Oliveti, sicut Matthaeus Marcusque testantur, tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Qui dixit: Videte, ne seducamini. Multi enim venient in nomine meo dicentes, Quia ego sum et empus appropinquavit. Nolite ergo ire post illos. Multi imminente Je
Abbreviated transcription (Latin):
de functi reprobis quib q̃ congruunt quiꝑ totã huius sȩculi uitem
quȩ septẽ diebus uoluitur abonis operibus steriles existunt. Quib
uritim mortem misera p̃reptis adultimũ &ipsamim dana conuer¬
atio quã illi sineuitadi opere trans egerant quasiuxor infecunda
transibit. Etait illis ihs filii sȩculi huius nubunt &tradumꝰ
uel alibi dedis pensationis aut &iã diuinitatis sue mysteria dixisse
nuenitur. Quȩ multi quiad erant uelresistendo uel contemnendo
non acceperunt non putandus ẽ sem̃ dedisse canib: autmargaritas
misisse ante porcos. Nonenĩ eis dedit qui capere non poterant sed eis
qui poterant & simul aderant quos propt̃ aliorum inmundiciam
neglegi non oportebat. Etcũeum temptatores interrogabantres¬
paneleba qͥlis oratur quid conradicerent non haberent
uus uenonis sus conaibes oepent poturquẽ lneibassierrat¬

Expanded text:
defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur a bonis operibus steriles existunt: quibus viritim morte misera praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi sine vitali opere transegerant quasi uxor infecunda transibit. Et ait illi Jesus. Filiis saeculi hujus nubunt et traduntur vel alibi de dispensationis, aut etiam divinitatis suae mysterio dixisse invenitur quae multi qui addiderant vel resistendo vel contemnendo non acceperunt, non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed eis qui poterant et simul aderant, quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat, et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis ita, ut quid contradicerent haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius
Abbreviated transcription (Latin):
alicuus mor tiuus fuerit habens uxoreno de&s hic sintefilis
erit ut acciꝑiat eam frater eius uxorem & suscit& sem̃
patrisuo: Uide distantiam lit tere& sp̃s: iux talit teram
bere cogit inuita: utdefunctisemen excit& frater: sp̃saut̃
ugisterest castitatis: septemergo fratreserant aprimus
epit uxorem & mortuus est sinefiliis & sequens acce
illam & ipse mortuus est sinefilio & tertius accepit
dum similiter & omnes septẽ & non reliquer semen
mor tuisunt : nouissima omnium mortua ẽ & mulien:
uiresurrectionẽ corporum non credebant anima s iudicuites
Linterire cum corporibus: recteistius modi fingunt fabulam:
uedelaramenti arguant eos quire surrectionẽ ad ser̃mortuorum
orest autem fieri utuere ingente eorum aliquando hoc acciderit
nre surrectione ergo ciuus eorũ erit uxor siquidem .uii
abuer᷑ ecĩ uxorem. Turpitudinẽ fabulȩ obponunt utre¬
prrectionis denegent ueritatem Uerũ mysticȩ septẽ hi frs sinefili

Expanded text:
xorem, et hic sine filiis fuerit, ut accipiat eam frater ejus uxorem et suscitet semen fratri suo. Vide distantiam litterae et spiritus. Juxta litteram nubere cogitur in vita, ut defuncti semen suscitet frater, Spiritus autem Magister est castitatis. Septem ergo fratres erant: et primus accepit uxorem, et mortuus est sine filiis. Et sequens accepit illam, et ipse mortuus est sine filio. Et tertius accepit illam. Similiter et omnes septem, et non reliquerunt semen, et mortui sunt. Novissima omnium mortua est et mulier. Qui resurrectionem corporum non credebant, animam judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliqIn resurrectione ergo cujus eorum erit uxor: siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis
Abbreviated transcription (Latin):
contrase onuucem dmicantes ecdesi de uictoriam facilne
ed amo resque decuelo & signamagnaerunt: a t hatg
ueme stolliug̃ ladiosimilis ut perhib& perannũ to tu si¬
tab at solim am̃pendens infausto trepidos cues porte toz
rebino de curnus itidem ȩquitesq armatiper aerce disir¬
se hac utibe llcrtium imittri ꝑ dies quicd raginta sunt
toanus fua seipersequentur tradente s insynagagis aur¬
todias quplentes adreges & praesides ꝓpter noni naes

Expanded text:
contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. Terroresque de coelo, et signa magna erunt. Et haec tempore Nam et stella gladio similis ut perhibet, per annum totum supra Jerosolyma pendens, infausto trepidos cives portento terrebat. Et currus itidem equitesque armati, per aera discurrere ac morem bellantium imitari per dies quadraginta sunt manus suas, et persequentur, tradentes in Synagogas et custodias, trahentes ad reges, et pr
Abbreviated transcription (Latin):
&iã quando corporemoriuntur. Da alibi dns̃ ait. Quicre¬
dit in me &iã simortuus fuerit uiuet. Credeergo &simor¬
tuus fueris uiues: Siautem noncredis & cum uiuis mor¬
tuus es. Vidua enĩ quȩ in delicus ẽ uiuens mortuaẽ. Res¬
pondentes autem quidam scribarum dixerunt ma¬
gister benedixisti & amplius non audebant eum quic¬
quam interrogare. Principes sacerdotum sadducȩi
& scribe quȩrentes occasionem calumniae & uerbumali¬
quod inuenire. quod pateret insidiis quia insermonibur
confutati sunt ultra non interrogant. sed aꝑtissime conp̃¬
hensum: romine tradunt potestati ex quo intellegimnus ue¬
nena biuidiȩ possequidem superari sed difficile conquieseno
Inx̃ autem ad illos quomo dicunt xpm̃ filiũ ⁊ aquei de

Expanded text:
etiam quando corpore moriuntur. De qua alibi Dominus ait: Qui creetiam quando corpore moriuntur. De qua alibi Dominus ait: Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit vivet . Crede ergo, et si mortuus fueris vives. Si autem non credis, et cum vivis mortuus es. Vidua enim quae in deliciis est, vivens mortua est . Respondentes autem quidam scribarum dixerunt: Magister bene dixisti. Et amplius non audebant eum quidquam interrogare. Principes sacerdotum, Sadducaei, et scribae quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Dixit autem ad illos: Quomodo dicunt Christum Filium David
Abbreviated transcription (Latin):
abraham &dr̃ isa ac & dm̃ iacob. Ad conprobandã resur¬
rectionis ueritatem multo aliis manifestioribus exemplis utipo¬
tuit aequibus ẽ illud : Suscitabunt᷑ mortui &resur gent qui
ferre testimoniũ quod uidet᷑ ambiguũ uel non satis ad resur¬
rectionis ꝑtinet ueritatem: Sed sadducȩi quinq tam̃ libros
moysi recipiebant prophetarum uaticinia respuentes. Stul¬
tum ergo erat inde proferre testimonia quorum auctoritatẽ
non sequebantur : Porro ad aeternitatẽ animarum probanda
demoysi ponit exemplum : Egosum dr̃ abraham: & ds̃ isaac
&dẽ iacob statimq: infert. Ds̃ autẽ ñ ẽ mortuorum sed
uiuorum. Utcum probauerit animas ꝑmanere postmor¬
tem quod illi intercetera negabant. Neq: enĩ poterat sieri
ut eorum eẽt. Dr̃ nequaquã subsisterent. Consequent̃ intro¬
duccretur & corporum resurrectio quȩ cum animab: bona
malauȩ gesserunt. Om̃s enĩ quiuunt ei. Om̃s uidelicet
illi quorũ dñs ẽ ds̃ uiuunt ei uita utiq: uera qui aiustiuiuunt

Expanded text:
Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est et illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui roferre testimonium, quod videtur ambiguum vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Sed Sadducaei quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam, de Moyse ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Statimque infert Deus autem non est mortuorum, sed vivorum. Ut eum probaverit animas permanere post mortem, quod illi inter caetera negabant neque enim poterat fieri ut eorum esset Deus qui nequaquam subsisterent consequenter introduceretur et corporum resurrectio, quae cum animabus bona malave gesserunt. Omnes enim vivunt ei. Omnes videlicet illi quorum Dominus est Deus. Vivunt ei, vita utique vera, qua justi vivunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quipeccator est & tunc illi credit cadit quidem suꝑlapidem & con¬
quassatur. sed non omnino comminuitur: reseruatur enĩ ꝑpatien¬
tiã ad salitẽ. Sup̃ quẽ uero illecetiderit ho÷ cuilapis ipse in ruerit: &
in qua auriatur aqua pusillum. Siue dehis dicitur quod cadunt suꝑeũ
qui illũ modo contempnunt uelmiurus afficiunt ideo nondum penitus
intereunt sedtuno conquassantur ut non rect ambulent: Supͣ quos
autem cadit ueniet illis desuꝑ iniudicio cũ pena ꝑditionis ideodõ commi¬
nuet eos ut sint impirtam quis pulius quẽ proiciet uentus a facietrȩ.
Et querebant principes sacerdotum et scribȩ mittere in illum
manus illahora &timuerunt populum cognouerunt enim qđ
adipsos dixerit similitu dinẽ istam. Principes sacerdotum &s
cribȩ quasi mentientem contrase dnm̃ quȩ rebant interficere. sed hoc

Expanded text:
Qui peccator est, et tamen illi credit, cadit quidem super lapidem et conQui peccator est, et tamen illi credit, cadit quidem super lapidem et conquassatur, sed non omnino comminuitur, reservatur enim per sapientiam ad salutem. Supra quem vero ille ceciderit, hoc est, cui lapis ipse irruerit, quiin qua hauriatur aquae pusillum . Sive de iis dicit, quod cadunt super eum, qui illum modo contemnunt, vel injuriis afficiunt. Ideo nondum penitus intereunt, sed tamen conquassantur, ut non recti ambulent. Supra quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis. Ideo dixit: Comminuet eos, ut sint impii tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae . Et quaerebant principes sacerdotum et scribae mittere in illum manus illa hora, et timuerunt populum. Cognoverunt enim quod ad ipsos dixerit similitudinem istam. Principes sacerdotum et Scribae quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere, sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iu xp̃s a uobis reprobatus & occisꝰ. credatirus ẽ gentibus: eprȩdi¬
uidus : ut quasi lapis angularis duos condens in semet ipsum exutroq
opulo uiã sibi fideliũ ouutatẽ unũ templũ aedificet. Eos demenĩ
iugo ge magistros quosupͣ colonos dixerat. Nunc ae difreantes
pellaet quia qui subditã sibiplebem ad ferendos utȩ fructus quasi
mnea ex colere ipsi hanc dõ in habitere dignã quasi domum confer
mcornare iubebantur. Vnde &epostolus fidelib scribensait. di
ori culturx cłi aedificano estis. Sed quium ea ethi fructũ negere qͣsi
gricolemali idem quasi mali oem torti domuidi lapidem p̃tiosem
orum quiuel in fundamentis uelin angulo ponenduerat subttahere
oct sidem xpĩ audicorib sus conabantr eripere. sedillis licet nolentib
de lacpis caputtinguli firmauit. quia deutroq populo quod quod ipse
uoluit sua fide coniunexit. Omnis quiceciderit supͣ illum lapidem
con quas sabitur. supͣ quem autẽ cȩciderit comminuetillum.

Expanded text:
us a vobis reprobatus et occisus, credituris est gentibus praedicandus? ut quasi lapis angularis duos condens in semetipsum, ex utroque populo unam sibi fidelium civitatem, unum templum aedificet. Eosdem enim Synagogae magistros, quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat, quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam excolere, ipsi hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere et ornare jubebantur. Unde et Apostolus fidelibus scribens ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui vineae Dei fructum negare quasi agricolae mali, iidem quasi mali caementarii Domini Dei lapidem pretiosum electum, qui vel in fundamentis in angulo ponendus erat, subtrahere, hoc est, fidem Christi auditoribus suis conabantur eripere. Sed illis licet nolentibus, idem lapis caput anguli firmavit, quia de utroque populo quotquot ille voluit sua fide conjunxit. Omnis qui ceciderit super illum lapidem, conquassabitur: supra quem autem ceciderit, comminuet illum.
Abbreviated transcription (Latin):
te decimam agnum siue hedum immolaturi seruebant. Quid
licet &iã tunc ei sangiuinẽ sitirent. Nemotamen meum nusit
manus quia nec dum uenerat horacius. Agnũ seruabant quilibent
antes aliquid ex oreeius utacusarent eum. Aduero quarta
decima die completa id ÷ declinata in uesperam postquama
corporis & scngtunis sui celebranda discipulis sactam̃ta
cum trecdidit. uenientib qui eum comp̃ hensum uincerent
coepit impleri quod sequitur. & immolabit eum omnisuud¬
titudo filiorum isrł aduesperam. Stebant enim uxta crucem
ci quiluon solum impii quimor temeius diriderent sedo

Expanded text:
tam decimam, agnum sive haedum immolaturi servabant. Quia tam decimam, agnum sive haedum immolaturi servabant. Quia licet etiam tunc ejus sanguinem sitirent, nemo tamen in eum misit manus, quia necdum venerat hora ejus. Agnum servabant, qui libenter e aliquid ex ore ejus ut accusarent eum. At vero quarta decima die completa, id est, declinata in vesperam, postquam corporis et sanguinis sui celebranda discipulis sacramenta contradidit, venientibus qui eum comprehensum vincirent, coepit impleri quod sequitur: Et immolabit eum omnis multitudo filiorum Israel ad vesperam . Stabant enim juxta crucem Jesum non solum impii qui mortem ejus deriderent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ueropuschȩ in quo immolatus est xp̃s. Nontamen isteens
sedettem porisratione concordet. Decimaim quit dieute nsis
stionitollat unus quisq agnum perfamilas doraut u quustã
quem rtlimn tolletis & ȩdum. e&seruabitiscum usquesa chopinstũ
decimum diem ciusdem mensis. decimaenim diemenes pi unt
destunte quenq edies paschȩ sicut iohannes cuuangelis⁊ arestũ
Egrediens omnis populus in montem oluctum tulat de
dnm̃ quiagnus ẽ quia uenit ut peccata tolleret etpcquadumeo
nonestiua ecdus quia peccati in simulatus ÷ agnum quia domi
itulerunt quigcaidentes canebant. benedictus quiue moiter
nnomine dñs Hedum qui contra telantes aiebat. Magifletm
crepa dliscipulostuos agnum populus omnis quisuspensus erat
audiens illum. Hedum principes qui eum perdere cupieb anua
qumnq autem dies antepascha. id÷ adecimaluna usq ad quar¬

Expanded text:
vero Paschae in quo immolatus est Christus, non tantum mysterii, vero Paschae in quo immolatus est Christus, non tantum mysterii, sed et temporis ratione concordet. Decima, inquit, die mensis primi tollat unusquisque agnum per familias domus suae. Juxta quem ritum tolletis et haedum, et servabitis eum usque ad quartum decimum diem ejusdem mensis . Decima enim die mensis primi, id est, ante quinque dies Paschae, sicut Joannes evangelista testatur, egrediens omnis populus in montem Olivarum, tulit inde Dominum. Qui agnus est, quia venit ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est, haedus, quia peccati insimulatus est. Agnum domi intulerunt, qui gaudentes canebant: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini; haedum, qui contra zelantes aiebant: Magister, increpa discipulos tuos; agnum, populus omnis qui suspensus erat audiens illum; haedum, principes qui eum perdere cupiebant. Quinque autem dies ante Pascha, id est, a decima luna usque ad quar