comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natur ñ fama .ui. Exilium dictum quasi extra
solum. Nam exul dicit᷑ quia extra solũ est. Un¬
de postliminio redeuntibus. hoc est de exilio re¬
ducendis. qui sunt ciecti imuria. id est extra limen
patriȩ. Dundit᷑ aũt exiliũ in relegatis et depor¬
tatis. Relegatus est. quẽ bona suã sequuntꝰ. De¬
portatus est quẽ ñ sequunt᷑. Proscriptio exilii.
procul dãnatio. quasi porro scriptio. Item ꝓscri¬
ptus. quasi palam scriptus. Metallum est ubi ex¬
ules deputant᷑ ad eruendã uenã. marmoraq se¬
canda incrustis .Gii. Seruitus. aseruando uocata.
Apud antiquos enĩ qui in bello amorte serua¬
bantur. serui uocabant᷑. Hȩc est sola malorum
omnium postrema. quȩ liberis om̃i supplicio gͣ¬
uior est. Nam ubi libertas ꝑiit. una ibi ꝑierunt
et omĩa .uiii. Mortiũ uero diuersi casus. ex qͥbꝰ
crux uel patibulũ in quo homines appensi cru¬
tiantur uel patiunt᷑. unde et nomina habent

Expanded text:
natur, non fama. Exilium dictum quasi extra natur, non fama. Exilium dictum quasi extra solum. Nam exul dicitur qui extra solum est. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sunt eiecti in iniuria, id est extra limen patriae. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequuntur: deportatus, quem non sequuntur. Proscriptio exilii procul damnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando vocata. Apud antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est; nam ubi libertas periit, una ibi perierunt et omnia. Mortium vero diversi casus, ex quibus crux vel patibulum, in quo homines adpensi cruciantur vel patiuntur; unde et nomina habent.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Unde et illud est legis. oculũ ꝓ oculo. dentẽ
pro dente.Talio autem non solũ ad iniuriã refe¬
rendam. sed etiam ꝓbeneficio reddendo ponitꝰ. Est
enim cõmunis sermo. et iniuriȩ et beneficientiȩ .u.
Ignominiũ dictũ. eoqͦd desinat habere honesta¬
tĩs nomen. is qui in aliquod crimen dep̃hendit᷑.
Dictum .ẽ. aũt ignominiũ quasi sine nomine.
sicut ignarus sine scientia. sicut ignobilis sine nobi
litatẽ. Hoc quoq et infamiũ. quasi sinc bona fa¬
ma. Fama aũt dicta. quia fando id est loquen¬
do ꝑuagat᷑ ꝑtraduces linguarũ et auriũ ser¬
pens. E st aũt nomen et bonarũ rerũ et malarũ.
Nam fama felicitatis interdum est. ut illud. l¬
malum quo ñ aliud uelociꝰ ullum. Famȩ autẽ
nomen certi locum ñ habet. quia plurimum
mendax est. aditiens multa uel demutans de
ueritate. quȩ tam dni uiuit quãdiu ñ ꝓbatur.
At ubi ꝓbaueris esse cessat. et exinde res nomi¬

Expanded text:
tur. Unde et illud est legis: Oculum pro oculo, dentem tur. Unde et illud est legis: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Talio autem non solum ad injuriam referendam, sed etiam pro beneficio reddendo ponitur. Est enim communis sermo et injuriae et beneficentiae. 25. Ignominium dictum, eo quod desinat habere honestatis 216 nomen is qui in aliquo crimine deprehenditur. Dictum autem ignominium quasi sine nomine, sicut IGNARUS sine scientia, sicut IGNOBILIS sine nobilitate. Hoc quoque et infamium, quasi sine bona fama. Fama autem dicta quia fando, id est loquendo, pervagatur per traduces linguarum et aurium serpens. Est autem nomen et bonarum rerum et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inmalum qua non aliud velocius ullum. Fama autem nomen certilocum non habet, quia plurimum mendax est, adiciens multa vel demutans de veritate: quae tamdiu vivit, quamdiu non probat. At ubi probaveris, esse cessat, et exinde res nomi
Abbreviated transcription (Latin):
tentur. unde hostia saxaq uellunt᷑. Sed ii adpe¬
nas legum ñ ꝑtinent. Uirge sunt. sũmitates fron¬
dium arborumq dictȩ quod uirides sint. uel
quod uim habeant arguendi. Que si lers fue¬
rit uirga est. si certe nodosa uel aculeata scor¬
pio reccissimo nomine. quia arcuato uulnere
incorpus infigit᷑. Ictus ꝓprie flagellorũ st̃. ab
agitando uocati. Ungule dictȩ quod effodiant.
hȩc et fiduculȩ. quia uisrei inequuleo torquent᷑.
tendat. Tormenta uero quod torquendo men¬
tem inueniant. Est et lautunnũ supplicuigenꝰ¬
ad uerberandũ aptũ. inuentũ a targuinio si ꝑ¬
bo ad penas sceleratorũ. Iste aũt prior. lautũ¬
na. tormenta. fustes. metalla. atq exilia adin¬
uenit. et ipse prior eregibus exiliũ merint .ii.
Talio est similitudo uindicte. ut taliter qͥs pa¬
tiatur ut fecit. Hoc enim et natura et lege est
institutum. ut ledentem similis uindicta sequa¬

Expanded text:
tentur; unde ostia saxaque velluntur, sed hi ad poetentur; unde ostia saxaque velluntur, sed hi ad poenas legum non pertinent. 18. Virgae sunt summitates frondium arborumque dictae, quod virides sunt, vel quod vim habeant arguendi: quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa, vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato vulnere in corpus infigitur. 19. Ictus proprie flagellorum sunt ab agitando vocati. 20. Ungulae dictae, quod effodiant; hae et fidiculae, quia iis rei in equuleo torquentur,tendat. 22. Tormenta vero, quod torquendo mentem inveniant. 23. Est et latomia supplicii generberandum aptum inventum a Tarquinio Superbo ad poenam sceleratorum. Iste enim prior latomias, tormenta, fustes, metalla, atque exsilia adinvenit, et ipse prior ex regibus exsilium meruit. 24. Talio est similitudo vindictae, ut taliter quis patiatur ut fecit. Hoc enim et natura et lege est institutum, ut laedentem similis vindicta sequa
Abbreviated transcription (Latin):
tur. licet et manicȩ tumcarum sit. Neru. Bo¬
ia est torques dãnatorum: quasi iugũ inboue.
Boia ex genere uinculoꝵ est. Carcer in quo cu¬
stodiuntur noxii. et dictus carcer quod eo homi¬
nes coherceant᷑. includant᷑q quasi arcer. ab ar¬
cendo scilicet. Locum aũt in quo seruant᷑ nerii
carcerem dicimus. numero tantũ singulari. Un¬
de uero emittunt᷑ quadrige carceres uocamꝰ.
numero tantũ plurali . ui. Verbera dicta. quia
cum agitant᷑ aerem uerberant. Hinc flagra.
et plage. et flagella. quia cum flatu et strepitu
incorpore sonant. Nam plage quasi flage. sed
plage et flagra primȩ positionis sunt: flagella
autem ꝑ diminutionem dicta. Anguilla est qͣ
cohercent᷑ in scolis pueri. quȩ uulgo scoͥtica dici¬
tur. Fustes sunt quibus iuuenes ꝑ criminibus
feriunt᷑. appellati quod prefixi in fossisstent. qͦs¬
palos rustici uocant. Uectes dicti qͦd manibꝰ uec¬

Expanded text:
ntur; licet et manicae tunicarum sunt. Nervi. Bontur; licet et manicae tunicarum sunt. Nervi. Boia est torques damnatorum, quasi iugum in bove ex genere vinculorum est. Carcer, in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer quod eo homines coerceantur includanturque, quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii, carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae, carceres vocamus numero tantum plurali. Verbera dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc flagra et plagae et flagella, quia cum flatu et strepitu in corpore sonant. Nam plagae, quasi flagae; sed plagae et flagra primae positionis sunt, flagella autem per diminutionem dicta. Anguilla est qua coercentur in scholis pueri, quae vulgo scotica dicitur. Fustes sunt quibus iuvenes pro criminibus feriuntur, appellati quod praefixi in fossis stent; qpalos rustici vocant. 17. Vectes dicti, quod manibus vec
Abbreviated transcription (Latin):
cium ꝓprie dictum. qͦd non quoquo modo puni¬
tur. sed qui ita dãnatur. ut bona eiꝰ consecrent᷑.
et inpublicũ redigant᷑. Nam supplicia diceban¬
tur supplicamenta. et suppliciũ dicit᷑. de cuiꝰ
dãnatione delibatur aliquid deo. Unde et sup¬
plicare. Octo genera penarum in legibus conti¬
neri tullius scribit. Ia est dãnũ. uincula uerbe¬
ra. talionem. ignominiũ. exiliũ. seruitutẽ et
mortem. Iisnamq penis uindicat᷑ om̃e ꝑpetra¬
tum peccatũ. Damnũ adiminutione uocatũ.
Uincula auinciendo id est artando dicta. eoqͥa
constringant. atq retineant. uel quia uiligant.
Compedes dicte quia continent pedes. P educe
sunt laquei quibus pedes illaqueant᷑. dicte ape¬
dibus capiendis. Cathenȩ aũt. quodd capiendo
teneant utraq uestigia. ne ꝓgrediant᷑. Itẽ ca¬
thene. quod se capiendo teneant plurimis no¬
dis. Manicȩ sunt uincula quibus manꝰ capiu¬

Expanded text:
cium proprie dictum non qui quoquo modo punicium proprie dictum non qui quoquo modo punitur, sed ita damnatur ut bona eius consecrentur et in publico redigantur. Nam supplicia dicebantur supplicamenta. Et supplicium dicitur, de cuius damnatione delibatur aliquid Deo; unde et supplicare. Octo genera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: id est damnum, vincula, verbera, talionem, ignominiam, exilium, servitutem et mortem. His namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatum. Damnum a diminutione rei vocatum. Vincula a vinciendo, id est artando dicta, eo quod constringant atque retineant; vel quia vi ligant. Conpedes dicti quia continent pedes. Peducae sunt laquei quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. Catenae autem, quod capiendo teneant utraque vestigia, ne progrediantur. Item catenae, quod se capiendo teneant plurimis nodis. Manicae sunt vincula quibus manus capiu
Abbreviated transcription (Latin):
pit. In hoc iudicio reus. si ante moriat᷑. inbonaciꝰ
iudicium redditur. Incesti iudiciũ inuirgines
sacratas. uel ꝓpinquas sanguine constitutũ ẽ. Qoi
enim talibus miscent᷑. incesti id est incasti haben¬
tur. Maiestatis reatu tenent᷑ ii. qui regiam ma¬
iestatem lescrunt uel uiolauerunt. uel qui rem¬
publicam ꝓdiderunt. uel cũ hostibus consensert̃.
Daculum dictum pro eo quod expiari potest. Cõ¬
missa sunt enim quȩ erant quoquo ordine expian¬
da. De pocnis in legibus constitutis.
upliciter malum appellatur. Unũ
quod homo facit. alterum quod patit᷑. Qͦ a
facit : peccatum est quod patit᷑ pena. Malũ aũt
tunc plenum est. quando preteritum est. et im
pendet ut sit. ut dolor et metus. Pena dicta qͦd
puniat. Est aũt epithetum nomen. et sine adiec¬
tione ñ habet plenuĩ sensũ. Adicis pena carceris.
pena exilii. pena mortis. et imples sensũ. Suppli¬

Expanded text:
pit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius pit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; commissa sunt enim quae erant quoquo ordine expianda. § 27 De poenis in legibus constitutis. Dupliciter malum appellatur: unum, quod homo facit, altfacit, peccatum est, quod patitur poena. Malum autem tunc plenum est, cum et praeteritum est, et impendet, ut sit et dolor et metus. Poena dicta quod puniat. Est autem epithetum nomen, et sine adiectione non habet plenum sensum: adicis poena carceris, poena exilii, poena mortis, et inples sensum. Suppli
Abbreviated transcription (Latin):
stina contrectatio. a furuo i est fusco uocatum
quia in obscuro fit. Furtũ aũt capitale crim̃
apud maiores fuit. ante penam quadrupli. fe̾r¬
uasio est rei alienȩ manifesta presumptiõ. Fur¬
tum aũt earumdem rerum fit quȩ de loco in
locum transferri possunt. Peruasio aũt et earũ
que transferunt᷑. et earum quȩ immolia st̃. Infi¬
uatio est negatio debitȩ rei. cum acreditore
deposcit᷑. idẽm et abiuratio. idest rei creditȩ
abnegatio. Ambitus iudicium in eum est. qͥ lar¬
gitione honorem capit et ambit. amissurus dig¬
nitatem quã munere inuadit. Peculatus iudi¬
cium in eos datur. qui fraudem ęrario faciunt. pe¬
cuniamq publicam inter uertunt. Nam apecui¬
nia peculatum est dictum. Non aũt sic iudicat᷑
furtum rei publicȩ. sicut rei priuatȩ. Nam ille
sic iudicat᷑ ut sacrilegus. quia fur est sacroꝵ. Re¬
petendarum accusatur. qui pecunias a sociisce¬

Expanded text:
stina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, stina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscuro fit. Furtum autum capitale crimen apud maiores fuit ante poenam quadrupli. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum rerum fit, quae de loco in locum transferri possunt: pervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis ce
Abbreviated transcription (Latin):
lorum cultu hesit hoc nomen. A dulteriũ. ẽ. il¬
lusio aliem coniugii. quod quia alteriꝰ thorum
commaculauit. adulterii nomen accepit. Stu¬
prum. raptus ꝓprie est. illicitus coitus. a corrum¬
pendo dictus. unde et qui rapto potit᷑. stupro
fruit᷑. Homicidii uocabulũ. cõpositũ ẽ. ex hõie
et cede. Qui enim cedem in hominẽ fecisse com¬
pertus erat. homicidam ueteres appellabant. Par¬
ricidũ actio non solui in eum dabatur qui parca¬
tem id est qui patrem uel matrem interemis
set. sed et in eũ qui frẽm occiderat. Et dictũ par¬
ricidium quasi parentis cedem. Internecii iudi
ciũ in eum dabat᷑ qui falsũ testamentũ fecerat.
et ob id hominẽ occiderat. accusatorẽ eiꝰ posses¬
sio bonoꝵ sequebat᷑. Internecii aũt significatio
est. quasi quedam hominis necatio. Nam prepo
bibere. et plautus. interluere mare. id est ebi¬
bere et eluerẽ. Furtum est rei alienȩ clande¬

Expanded text:
lorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parenteset, sed et in eum qui fratrem occiderat, et dictum parricidium, quasi parentis ccium in eum dabatur qui falsum testamentum fecerat et ob id hominem occiderat. Accusatorem eius possessio bonorum sequebatur. Internecivi autem significatio est, quasi quaedam hominis enectio. Nam praepo'Mare interbibere'; et Plautusfrag. 87: 'Interluere mare': id est, ebibere et eluere. Furtum est rei alienae clande
Abbreviated transcription (Latin):
res uel aufert᷑ uel extorquet᷑. Uis priuata est si qͥsq
ante iudicium armatis hominibus quẽquã asuo
deiecerit. uel expugnauerit. Uispublica est. si qͥs
ciuem ante populum. uel iudicem uel regẽ appel¬
lantem necauerit. aut torserit. siue uerberauerit.
uel uinxerit. Dolus est mentis calliditas. ab eo qͦd
deludat. Aliud enĩ agit. et aliud simulat. Etro¬
nius aliter existimat dicens. Quid est iudicis dol:
Nunirum ubi aliquid factũ est qͦa legi dolẽt. Ha¬
betis dolũ. accipite nunc malũ. Calũna. ẽ. uirgi¬
um alienȩ litis. acaluendo idest decipiendo dicta.
Falsitas appellata a fando aliud quã uerum. ẽ.
Iniuria est iniusticiã. Hinc est apud comicos in
Seditio dicitꝰ dissensio ciuium. quod seoasũ alii
ad alios cunt. Nam ii maxime. turbatione re¬
rum et rumultu gaudent. Sacrilegiũ ꝓprie
est sacrarum rerum furtum. post ca et in ỹdo¬

Expanded text:
res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quisque res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quisque ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem ante populum vel iudicem vel regem appellantem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a fando aliud quam verum est. Iniuria est iniustitia. Hinc est apud Comicos ? Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum. Postea et in ido
Abbreviated transcription (Latin):
cicero. Cessit inquit amplissim uiri auctoritati.
uel potius paruit. Interdictũ est quod aiudice
non imꝑpetuũ sed ꝓreformando momento ad
tempus interim dicit᷑. salua ꝓpositione accionis
eiꝰ. Precium uocatum eoquod prius eũ damꝰ ut
pro eiꝰ uice rem quã appetumis possidere debea¬
mus. Commerciũ dictũ amercibus. Quo nomi¬
ne res uenales appellamus. unde et mercatus¬
dicitur cetus multorũ hominũ: qui resuendere
uel emere solent. Integͣri restitucio est causȩ uel
rei reparatio. Causa redintegrat᷑. quȩ ui potesta¬
tis expleta non est. Res redintegratur. quȩ ui po¬
testatis abblata atq extorta est.
a carendo nomen habet. ut furtũ. falsitas.
et cctera. que ñ occidunt sed infamant. Facinus
dictum a faciendo malum. quod noceat alterĩ. Fla¬
gitium aflagitando corruptelam libidinis. qua
noceat sibi. Hȩc sunt duo genera omĩum peccato¬
rum. Uis est uirtus potestatis. ꝑ quã causa siue

Expanded text:
CiceroLigar. 7, 22: 'Cessit' inquit 'amplissimi viri auctoritati, CiceroLigar. 7, 22: 'Cessit' inquit 'amplissimi viri auctoritati, vel potius paruit.' Interdictum est quod a iudice non in perpetuum, sed pro reformando momento ad tempus interim dicitur, salva propositione actionis eius. Pretium vocatum eo quod prius eum damus, ut pro eius vice rem, quam adpetimus, possidere debeamus. Commercium dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus. Unde dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emere solent. Integri restitutio est causae vel rei reparatio. Causa redintegratur, quae vi potestatis expleta non est. Res redintegratur, quae vi potestatis ablata atque extorta est. Crimen a carendo nomen: ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive
Abbreviated transcription (Latin):
modo ꝓducat᷑. Instrumentum est unde aliqͥa
construmus. ut cultrum. calamus. asciã. Instr¬
uctum. quod ꝑ instrumentum efficit᷑. ut bacu¬
lus. codex. tabula. Usus quẽ in re instructa utimͦ.
ut inbaculo mmti. in codice legere. in tabula lu¬
dere. sed et ipse fructus agroꝵ quia eo utim᷑ usus
uocatur. Hec sunt illa tria. Usus fructus aũt
uocatus. quia solo usu habetur eiꝰ fructꝰ manente
apud alium iurẽ. Usucapio est ademptio domi¬
nii ꝑ continuationem iustȩ possessionis. uel bien¬
nii. aut alicuiꝰ temporis. Mancipatio dicta. ẽ qͥa
manu res capit᷑. Unde oportet eũ qͥ mancipiũ
accipit comprehendere id ipsũ. qͦd ci mancipio
datur. Cessio est ꝓpric rei concessio sicut. ẽ. illud.
cedo iure ꝓpinquitatis. Cedere enim dicimꝰ qua¬
si concedere. id est que ꝓpria sunt. Nam aliena
restituimus. ñ concedimus. Nam cedere ꝓprie
dicit᷑ qui contra ueritatem alteri consentit. ut

Expanded text:
modo producatur. Instrumentum est unde aliquid modo producatur. Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii per continuationem iustae possessionis, vel biennii aut alicuius temporis. Mancipatio dicta est quia manu res capitur. Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur. Cessio est propriae rei concessio, sicut est illud: 'Cedo iure propinquitatis.' Cedere enim dicimus quasi concedere, id est, quae propria sunt; nam aliena restituimus, non cedimus. Nam cedere proprie dicitur, qui contra veritatem alteri consentit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓre bõne fidei contractu em̃pta ex parte da¬
tur. et post ea cõplet᷑. Est enim arra cõplenda
non auferenda. Unde qui habet arram ñ reddit
sicut pignus. sed desiderat plenitudinẽ. Et dic
ta arrã are ꝓqua traditur. Item inter pignꝰ¬
et fiduciam et ypothetam hoc interest. Pignꝰ
enim est quod ꝓpter rem creditam obligat᷑ cuiꝰ
rei possessionem solam ad tempus consequit᷑ cre¬
ditor. Ceterum dominium penes debitorem
est. Fiducia est cum res aliqua sumendę mutuę
pecumȩ gr̃ã. uel mancipat᷑ uel in iure cedit᷑. I po¬
theta .ẽ. cum res cõmodatur sine depositione pig¬
neris. pacto uel cautione sola interueniente. Mo¬
mentum dictum a temporis breuitate. ut quã
cito. quã statim saluo negotio reformet᷑. nec in
nullam moram ꝓduci debeat quod repetit᷑. sicut
nec ullum spacium est momenti. cuiꝰ tam breuis
est temporis punctus. ut in aliquã morã nullo

Expanded text:
pro re bonae fidei contractu empta, ex parte dapro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea completur. 21. Est enim arrha complenda, non auferenda, unde, qui habet arrham non reddet sicut pignus, sed desita arra a re, pro qua traditur. Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pignus enim est quod propter rem creditam obligatur, cuius rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Ceterum dominium penes debitorem est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia vel mancipatur vel in iure ceditur. Hypotheca est, cum res commodatur sine depositione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporis punctus ut in aliquam moram nullo
Abbreviated transcription (Latin):
sit eam debere deferrẽ. Usura est incrementũ fe¬
noris. ab usu aeris crediti nuncupata. Cõmodũ
est id qͦd nr̃i uris est et ad alios temporalit̾ trans¬
latum est cũmodo temporis quãdui apud eũ sit.
Unde et cõmodum dictũ est. Precarium est dũ
prece creditor rogatus ꝑmittit debitorem inpos¬
sessione. fundi sibi obligati demorari. et ex eo
fructus capere. Et dictum precarium quia p̃ce
aditur quasi prece adium .R. ꝓd. littera cõmu¬
tata. Mutuum appellatum est. quia id qͦd a
me t̾ datur. ex meo tuũ fit. Depositum ẽ pig¬
nus commnendatum ad tempus. quasi diu posi¬
tum. Deponere aũt quis uidet᷑ cũ aliqͥd me¬
tu furti incendii. naufragii. apud aliũ cdisto¬
die causa deponit. Inter est aũt in loquendi
usu inter pignus et arram. Nam pignus ẽ qͦd
datur ꝓpter rem creditam. quȩ dũ reddit᷑ sta¬
tim pignus aufert᷑. Arra uero est quȩ pͥmum

Expanded text:
sit eam deberi. 15. Usura est incrementum fesit eam deberi. 15. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris crediti nuncupata. 16. Commodatum est id quod nostri juris est, et ad alterum 207 temporaliter translatum est cum modo temporis, quandiu apud eum sit; unde et commodatum dictum est. 17. Precarium est, dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium, quia prece additur, quasi prece adium, r pro d littera commutata. 18. Mutuum appellatum est, quia id quod a me tibi datur ex meo tuum fit. 19. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. 20. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arrham. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arrha vero est quae primum
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa substantia. Bonoꝵ possessio est iusposses¬
sionis. certo ordine certoq titulo aqquisita. In¬
testata hereditas est que testamento scripta ñ
est. aut si scripta sit. in re tamen nequaquã est
edita C aduca inde dicunt᷑. quia eiꝰ heredes ceci¬
derunt. Eamilia herciscundȩ est. diuisio heredita¬
tis inter heredes. Erciscundiȩ enĩ apud ueteres
diuisio appellat᷑. Cõmuni diuidendo est inter
eos quibus cõmunis res est. quȩ actio iubet postu¬
lantibus iis arbitrum dari. cuiꝰ arbitratu res diui¬
datur. E inũ regendoꝵ accio dicta: eo qͦd ꝑ eã re¬
gantur fines utriq ne dissipent᷑. dũ modo ñ an¬
gustiore quinq pedũ loco ea controuersia sit. Lo
satio est res adusum data. cũ definitione mercedis.
Conductio est res inusum accepta. cũ constituta
mercede. Hes credita est quȩ inobligatioͣ ita de¬
ducta est. ut ex tempore quo contrabebat᷑ cortũ

Expanded text:
universa substantia. 6. Bonorum possessio est jus possesuniversa substantia. 6. Bonorum possessio est jus possessionis certo ordine, certoque titulo acquisita. 7. Intestata haereditas est, quae testamento scripta non est, aut si scripta sit, jure tamen nequaquam est addita. 8. Caduca inde dicitur, quia ejus haeredes ceciderunt. 9. Familia herciscunda est divisio haereditatis inter haeredes. Herciscunda enim apud veteres divisio nuncupatur. 10. Communi dividendo, est inter eos quibus communis res est; quae actio jubet postulantibus iis arbitrium dari, cujus arbitratu res dividatur. 11. Finium regundorum actio dicta, eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, dummodo non angustiore quinque pedum loco ea controversia sit. 12. Locatio est res ad usum data cum definitione mercedis. 13. Conductio est res in usum accepta, cum constituta mercede. 14. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore quo contrahebatur certum
Abbreviated transcription (Latin):
ereditas est res quȩ morte alicui ad quẽpiã
peruenit. uel legato testamento. uel pos¬
sessione retempta. Dicta aũt hereditas a rebus
additis. siue ab aere. quia qui possidet agrum et
censum soluet et res. Res sunt quȩ in nr̃o iure c̃si¬
stunt. Iura aũt sunt. quȩ anobis iuste possiden
tur nec aliena st̃. Dicta aũt res arecte haben¬
do ius aiuste possidendo. Hoc enĩ iure possidet᷑
ne Quod aũt male possidet᷑: alienũ est. Male au¬
tem possidet. qui uel sua male utit᷑ uel aliena pͣ¬
siut. Possidet aut̃ iuste. qui non irretit᷑ cupi¬
ditate. Qui aũt cupiditate tenet᷑: possessus est ñ
possessor. Bona sunt honestoꝵ seu nobiliũ. Quȩ
proinde bona dicunt᷑: ut ñ habeant turpem
usum. sed ea homines ad res bonas utant᷑. Pccu¬
lium ꝓpriȩ minorũ est ꝑsonarũ siue seruorũ.
Nam peculium est quod pater uel dñs filiũ suũ
uel seruum ꝓ suo tractare patit᷑. Peculiũ aũt
apccudibus dictũ in quibus ueterũ constabat

Expanded text:
ereditas est res quae morte alicuius ad quempiam pervenit, vel legata testamento, vel possessione retenta. Dicta autem hereditas a rebus aditis, sive ab aere, quia qui possidet agrum et censum solvit; †inde et res.† Res sunt quae in nostro iure consistunt. Iura autem sunt quae a nobis iuste postur, nec aliena sunt. 3. Dicta autem res a recte habendo, jus a juste possidendo. Hoc enim jure possidetur ne. Quod autem male possidetur alienum est. Male autem possidet, qui vel sua male utitur, vel aliena praesumit. Possidet autem juste, qui non irretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. 4. Bona sunt honestorum, seu nobilium, quae proinde bona 206 dicuntur, ut non habeant turpem usum, sed ea homines ad res bonas utantur. 5. Peculium proprie minorum est personarum, sive servorum. Nam peculium est, quod pater, vel dominus filium suum, vel servum pro suo tractare patitur. Peculium autem a pecudibus dictum, in quibus veterum constabat
Abbreviated transcription (Latin):
amima. ⁊ta ꝑhant corpus curat᷑ Vnguenta au
tem quedam dicunt᷑ alocis ut telinum cuiꝰ iu¬
lius cesar memnit dicens. corpusq suaui telino
unguimus. Hoc conficiebat᷑ in insula telo q̃ est
ursa excicladibus. Sunt et quedam ab inuentoꝵ
nomine ut amaracinum. Nam quidã tradunt
regium quendam puerũ amaracũ nomine cõ¬
plura unguentoꝵ genera ferentẽ casu ꝓlapsum
esse. et maiorem ex cõmixtione odorẽ creasse. Un¬
de et nunc obtima unguenta amaracina dicun¬
tur. Sunt aũt ex genere florum. Item alia q̃
a materię suc qualitate dicunt᷑. ut rosaceũ a
rosa. ciprinum aflore cipro. unde et ꝓpriȩ ma¬
terie odorem referunt. Ex iis quedã simplicia
unguenta sunt: quȩ ex una tantũ specie exi¬
stunt. Vnde et sui nominis referunt odoratũ
ut anetinum. Est enĩ sincerum ex oleo et ane¬
to tantũ. Composita aũt sunt quę pluribꝰ ad¬
mixtis fiunt. unde et nominis sui odorẽ ñ ha¬

Expanded text:
anima, ita per hanc corpus curatur. De auanima, ita per hanc corpus curatur. De autem quaedam dicuntur a locis, ut telinum, cuius Iulius Caesar meminit, dicens: Corpusque suavi telino unguimus. Hoc conficiebatur in insula Telo, quae est una ex Cycladibus. Sunt et quaedam ab inventorum nomine, ut amaracinum. Nam quidam tradunt regium quendam puerum Amaracum nomine complura unguentorum genera ferentem casu prolapsum esse, et maiorem ex commixtione odorem creasse. Unde nunc optima unguenta amaracina dicuntur: sunt autem ex genere florum. Item alia quae a materiae suae qualitate dicuntur, ut rosaceum a rosa, quiprinum a flore quipro; unde et propriae materiae odorem referunt. Ex his quaedam simplicia unguenta sunt, quae ex una tantum specie existunt, unde et sui nominis referunt odoratum, ut anetinum: est enim sincerum ex oleo et aneto tantum. Conposita autem sunt quae pluribus admixtis fiunt; unde et nominis sui odorem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
mitatum causas. ratione adhibita pscrutan¬
das atq curandas. Sic et arithineticã ꝓpter
numerum horarũ in accessionibus et periodis
dicrum. Non aliter et geometricam ꝓpterqua¬
litates regionum et locoꝵ situs. in quibus doce¬
at quid quẽq obseruare oporteat. Porro mu¬
sica incognita illi ñ erit. nam multa sunt quę
inegris hominibus ꝑhanc disciplinam facta le¬
guntꝰ. sicut de dauid legit᷑ qui ab sp̃u ĩmundo
saulem arte modulationis eripuit. Asclepia¬
des quoq medicus freneticũ quendam ꝑ sĩpho¬
niam pristinȩ sanitati restituit. Postremo et
astronomiam notam habebit. per quã contẽ¬
pletur rationem astroꝵ. et mutationes tẽpoꝵ.
Nam sicut ait quidam medicoꝵs cũ ipsoꝵ quali¬
tatibus et nr̃ã corpora cõmutant᷑. Hinc est qͦa
medicina scda philosophia dicit᷑. utraq er̃ dis¬
ciplina totũ hominẽ sibi uindicat. Nã sic̃ ꝑilla

Expanded text:
mitatum causas ratione adhibita perscrutanmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic et Arithmeticam propter numerum horarum in accessionibus et periodis dierum. Non aliter et Geometriam propter qualitates regionum et locorum situs, in quibus doceat quid quisque observare oporteat. Porro Musica incognita illi non erit, nam multa sunt quae in aegris hominibus per hanc disciplinam facta leguntur; sicut de David legitur, qui ab spiritu inmundo Saulem arte modulationis eripuit. Asclepiades quoque medicus phreneticum quendam per symphoniam pristinae sanitati restituit. Postremo et Astronomiam notam habebit, per quam contempletur rationem astrorum et mutationem temporum. Nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. Hinc est quod Medicina secunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum hominem sibi vindicat. Nam sicut per illam
Abbreviated transcription (Latin):
tur flos qui odorem refert. De quo girgiliꝰ. redo
tur dum offert᷑. Thetraidos Formulȩ incensi in
longitudinem porrectȩ. quę fuint ex quatuor pig¬
mentis. Quatuor enim grece thetra. formula idos
dicit᷑. S tacten est incensum quod ex pressura ma¬
i est obtritium̃. Mirobalanum. quia fit ex glan¬
de odorata. de quo oratius. Et pressa tuis bala¬
nus capillis. Oleum est purum nulliq rei ad¬
mixtum. Unguentum uero est omẽ qͦd ex com¬
muni oleo confectum aliarum specierũ cõmix¬
tione augetur. odoris iocunditatẽ sumens. et lõ¬
liberales disciplinas medicinȩ ars ñ conti¬
neatur. Propterea. quia illȩ singulares conti¬
nent causas. ista uero omĩum̃. Nam et grama¬
ticam medicus scire iubet᷑. ut intelligere uel ex¬
ponere possit quȩ legit. Similiter e et Recho¬
ricam. ut ueracibũs argumentis ualeat defini¬
re quȩ tractat. Necnon et dialecticã ꝓpt̾ infir¬

Expanded text:
tur flos qui odorem refert. De quo Vergilius Geortur flos qui odorem refert. De quo Vergilius Geortur, dum offertur. Tetraidos formulae incensi in longitudinem porrectae, quae fiunt ex quattuor pigmentis. Quattuor enim Graece τέτταρα, formula εἶδος dicitur. Stacten est incensum quod ex pressura maid est obtritum. Mirobalanum, quia fit ex glande odorata. De quo Horatius C. 3, 29, 4: Et Pressa tuis balanus capillis. Oleum est purum nullique rei admixtum. Unguentum vero est omne quod ex communi oleo confectum aliarum specierum conmixtione augetur, odoris iucunditatem sumens et lonliberales disciplinas Medicinae ars non contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causas, ista vero omnium. Nam et Grammaticam medicus scire debet, ut intellegere vel exponere possit quae legit. Similiter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infir
Abbreviated transcription (Latin):
cucurbite a suspirio uentosa uocat᷑. Demq a¬
nimata spũ ꝑ igniculum. de hinc preciso corpo¬
ri suꝑposita. om̃e quod intra cutẽ uel altiꝰ esti¬
at. siue humorem siue sanguinem euocat insu¬
perficiem clisterȩ̃. Fila apissendis seminib id
est cerendis. hinic et pigmenta eoquod inpila
et pilo agunt᷑. quasi pĩligmenta Est emĩ pila
uas concauum. et medicõꝵ aptum usii. inqua
proprię ptisane fieri et pignenta concidi so¬
lent. Uarro aũt refert pilũmum quendã mi
talia fuisse qui pissendis prefuit arins. unde t
pilumm et pistores. Ab hoc igitur nomine oi¬
lum et pilam inuentam quibus far pinsit᷑. et
ex eiꝰ nomine ita appellata. Pilum aũt est unde
contundit᷑ quicquid in pilã mittit᷑. Mortariũ
quod ibi iam semina inpuluerem redacta t
mortua condiant᷑. Cotisila est inqua circũdis¬
ta colliria resoluunt᷑. Frit enim lenis. nam
uocat᷑ quod sit oddorabile. Nam thimo dici¬

Expanded text:
cucurbita, a suspirio ventosa vocatur. Denique acucurbita, a suspirio ventosa vocatur. Denique animata spiritu per igniculum, dehinc praeciso corpori superposita omne, quod intra cutem vel altius aestuat, sive humorem, sive sanguinem, evocat in superficiem. Clistere. Pila a pisendis seminibus, id est terendis. Hinc et pigmenta, eo quod in pila et pilo aguntur, quasi piligmenta. Est enim pila vas concavum et medicorum aptum usui, in quo proprie ptisanae fieri et pigmenta concidi solent. Varro autem refert Pilumnium quendam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni et pistores. Ab hoc igitur pilum et pilam inventam, quibus far pinsitur, et ex eius nomine ita appellata. Pilum autem est unde contunditur quidquid in pila mittitur. Mortarium, quod ibi iam semina in pulverem redacta et mortua condiantur. Coticula est in qua circunducta collyria resolvuntur. Erit enim lenis. Nam vocatur, quod sit odorabile. Nam thymum dici
Abbreviated transcription (Latin):
quod intus initiant᷑. Medicinam iumentoꝵ q
ron quidam grecus inuenit. unde pingit᷑ aumdu
parte homo. dimidia equus. Dictus aut̃ ciron ano
dici uocant. quibus crẽdo ex iudicio infirmitas
hoc nomen impositum est: qͦd quasi iudicent ho¬
minem. et sententia sua aut pinunt aut lib̾et
sermo breuis. integrum sensũ ꝓposite re
ribens. Prognostica preuisio egritudinũ. uocata¬
a prenoscendo. O portet enim medicũ et preteria
agnoscere. et presentia scire: et futura preiidire.
Dinamedia potestas herbarum. id est uis et pa¬
sibilitas. Nam in herbarum cura uis ipsa dira¬
medis dicit᷑. unde et dinamedia nuncupat᷑. ubi
eorum medicinȩ scribunt᷑. Butanicum herba¬
rium dicit᷑. quod ibi herbȩ notentuꝵ.
dictum quod manu astringatur. dũ plu¬
rim̃a contineat ferramenta. Ciron enĩ grecema
incisio grece tomum dicit᷑. Similaria. angsttã
spatomele. Guuia. quȩ alatinis a similitudire

Expanded text:
quod intus iniciantur. Medicinam iumentorum quod intus iniciantur. Medicinam iumentorum Chiron quidam Graecus invenit. Inde pingitur dimidia parte homo, dimidia equus. Dictus autem Chiron ἀπdici vocant, quibus, credo, ex iudicio infirmitatis hoc nomen inpositum est, quod quasi iudicent hominem, et sentesermo brevis, integrum sensum propositae rei scribens. 2. Prognostica praevisio aegritudinum, a praenoscendo vocata. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. 3. Dynamidia potestas herbarum, id est, vis et possibilitas. Nam in herbarum cura vis ipsa δύναμις dicitur. Unde et Dynamidia nuncupatur, ubi eorum medicinae scribuntur. 4. Botanicum herbarium dicitur, quod ibi herbae notentur. dictumrima contineat ferramenta. Cyron enim grece, mNam incisio grece tomum dicitur. Spatomele. Guva, quae a Latinis a similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
cabula. Gera enim dicta quasi diuina. Arteria¬
ca quod apta sint gutturis meatur et tumores
faucium et arteriarum lenant. Tiriaca ẽ. anti¬
dotum serpentinum quo uenena pellunt᷑. ut
pestis peste soluat᷑. Catartica grece. latine pur¬
gatoria dicunt᷑. Catapodia c̃õqͦd modicũ potet᷑.
seu inglutiat᷑. Diamoron a succo more nomen
sumpsit ex quo conficit᷑. sicut diacodior qͥa ex co¬
dia id est ex papauere fit. sicut diasparmaton qͥa
ex seminibus cõponit᷑. Electuariũ uocatũ. eo qͦa
molle sorbeatur. Trociscus dictus quia in modũ
rotulȩ deformat᷑. trocos enĩ grece rota dicit᷑. C ol¬
liria latinum sonant quod uicia oculoꝵ deter¬
gant. Epitema eo qͦd suꝑponat᷑ aliis adiutori¬
is precedentibus. Cataplasma. eoqͦa indactio so¬
la sit. Implastrum coqͦa inducat᷑. Malagira¬
eo qͦd sine igne macerctur et cõprehendat᷑. t ne¬
ma grece. latine relaratio dicit᷑. Pessaria dita

Expanded text:
cabula. Hiera enim dicta quasi divina. Arteriacabula. Hiera enim dicta quasi divina. Arteriaca, quod apta sint gutturis meatui, et tumores faucium et arteriarum leniant. Tiriaca est antidotum serpentinum quo venena pelluntur, ut pestis peste solvatur. Catartica Graece, Latine purgatoria dicuntur. Catapotia, eo quod modicum potetur, seu inglutiatur. Diamoron a suco morae nomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut diacodion, quia ex codia, id est ex papavere fit; sicut diaspermaton, quia ex seminibus conponitur. Electuarium vocatum eo quod molle sorbeatur. Trociscos dictus quia in modum rotulae deformatur; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Collyria Latinum sonat, quod vitia oculorum detergant. Epitima, eo quod superponatur aliis adiutoriis praecedentibus. Cataplasma, eo quod inductio sola sit. Inplastrum, eo quod inducatur. Malagma, quod sine igne maceretur et conprehendatur. Enema Graece, Latine relaxatio dicitur. Pessaria dicta
Abbreviated transcription (Latin):
bis tantum et sucis erat. Talis enĩ medendi usus
cepit. deinde ferro et ceteris medicamentis. Om̃s
autem curatio. aut ex contrariis aut ex similibus
adhibetur. Ex contrariis. ut frigidum calido. uł
humido siccum. sicut et in homine suꝑbia sana
ri non potest. nisi humilitate sanct᷑. E x sumlibꝰ
uero. sicut ligamentũ uel rotundo uulneri rotũ¬
dum. uel oblongo oblongum apponit᷑. Ligatu
ra enim ipsa. non eadem membris et uulneribꝰ
omĩbus. sed similis simili coaptat᷑. quȩ duo giã
ipsa adiutoria nominibus sius significant. Na
antidotũ grece: latme ex contrario datũ dicit᷑.
Contrariã erm contrariis. medicine ratione cu¬
rantur: At contra ex simili ut pigra quȩ inter¬
pretatur amara. quia gustus eiꝰ ãmarusẽ. Eax
conuemienti enum nom̃en accepit. quia amari¬
tudo morbi. amaritudine̾ solui solet. Orniã
autem mędicamenta ex ꝓpriis causis habent uo¬

Expanded text:
bis tantum et sucis erat. Talis enim medendi usus bis tantum et sucis erat. Talis enim medendi usus coepit, deinde ferro et ceteris medicamentis. Omnis autem curatio aut ex contrariis aut ex similibus adhibetur. Ex contrariis, ut frigidum calido, vel humido siccum; sri non potest, nisi humilitate sanetur. 6. Ex similibus vero, sicut ligamentum vel rotundo vulneri rotundum, vel oblongo oblongum apponitur. ra enim ipsa non eadem membris et vulneribus omnibus, sed similis simili coaptatur, quae duo etiam ipsa adiutoria nominibus suis significant. Nam antidotum Graece, Latine ex contrario datum dicitur. Contraria enim contrariis medicinae ratione curantur. At contra ex simili, ut πικρὰ, quae interpretatur amara, quia gustus eius amarus est. Ex convenienti enim nomen accepit, quia amaritudo morbi amaritudine solvi solet. Omnia autem medicamenta ex propriis causis habent vo
Abbreviated transcription (Latin):
bes sibi differunt. Eluere enĩ same inuorũ est. ta¬
be mortuorum. Cicatrix est obductio uulneris. na¬
turalem colorem partibus scruans. dicta qͦd obdu¬
cat uulnera. atq obcecat.¬
ezechie languenti aliquid medicinale mandasse.
et panlus apłs timotheo modicũ uinũ ꝓdesse di¬
xit. Curatio aũt morborum tribus gtneribꝰ con¬
stat. Farmatia. quã latini medicamina uocant.
Cirurgu. quã latini manuũ oꝑationẽ appellant.
Maniis cram apud grecos ciros uocatur. Dicta
quam latimi regulãm nuncupant: est er̃ obser¬
uatio legis et intȩ. Sunt aũt omĩ curationi spe¬
cies tres. Primum genus dicticum. scd̾m farma¬
ceuticum. tercium cirurgicum. Dicta est obser¬
uatio legis ac uitę. Farmatica est medicamento¬
rum curatio. Cirurgia: ferramentorũ incisio Nã
ferro exciduntur quę medicamentorũ ñ sense¬
rint medicinam. Antiquior aũt medicina. her¬

Expanded text:
bes sibi differunt. Fluere enim sanie vivorum est, tabes sibi differunt. Fluere enim sanie vivorum est, tabe mortuorum. Cicatrix est obductio vulneris, naturalem colorem partibus servans: dicta quod obducat vulnera atque obcaecat.Ezechiae languenti aliquid medicinale mandasse, et Paulus apostolus Timothaeo modicum vinum prodesse dixit. 2. Curatio autem morborum tribus generibus constat: pharmacia, quam Latini medicamina vocant; chirurgia, quam Latini manuum operationem appellant, manus enim apud Graecos χεὶρ vocatur; diaeta, quam Latini regulam nuncupant, est enim observatio legis et vitae. 3. Sunt autem omnium curationum species tres: primum genus diaeticum; secundum pharmaceuticum; tertium chirurgicum. Diaeta est observatio legis et vitae. Pharmacia est medicamentorum curatio. Chirurgia ferramentorum incisio; nam ferro exciduntur quae medicamentorum non senserint medicinam. Antiquior autem medicina her
Abbreviated transcription (Latin):
quamlibet tardius asfuturam. Ordeolus ẽ. paruis¬
constituta. in medio lata et ex utroq conducta: or¬
dei granum similans. unde et nomen accepit. Fu
tur quod sit ignitus. Oscedo est qua infantiũ ora
exulcerantur. dicta ex languore oscitantiũ. Frenus¬
culi ulcera circa rictum horis similia iis que funt
iniumentis asꝑitate frenor. Ulcus putredo ipsa.
uulnius quod ferro fit quasi ui et ulcus qͦd olet qͣ¬
si olcus. unde et ulcera. Pustula est in suꝑficie cor¬
poris curgida ueluti collectio. Papula ẽ. parinssi¬
ma cuts erectio cirtũscripta cũ rubore. et ideo
papula quasi pupula sames dicta: quia ex sangui¬
ne nascitur. excicato em̃ calore uulneris. sangius
in saniem uertitur. Nam samies non fit in quẽtũq
locum rsi ubi sanguis aduenerit. quia om̃c qͦd
putrescit. nisi calidũ et humidum fuerit qͦd est
sanguirus. putreficri ñ potest S anies aũt et ta¬

Expanded text:
quamlibet tardius, adfuturam. Furunculus est tumoquamlibet tardius, adfuturam. Furunculus est tumoconstituta, in medio lata, et ex utroque conducta, hordei granum similans; unde et nomen accepit. cepit. Oscedo est qua infantum ora exulcerantur, dicta ex languore oscitantium. Frenusculi ulcera circa rictum oris, similia his quae fiunt iumentis asperitate frenorum. Ulcus putredo ipsa; vulnus, quod ferro fit, quasi vi. Et ulcus, quod olet, quasi olcus, unde et ulcera. Pustula est in superficie corporis turgida veluti collectio. Papula est parvissima cutis erectio, circumscripta cum rubore; et ideo papula, quasi pupula. Syringio. Sanies dicta, quia ex sanguine nascitur. Excitato enim calore vulneris sanguis in saniem vertitur. Nam sanies non fit in quocumque loco, nisi ubi sanguis advenerit; quia omne, quod putrescit, nisi calidum et humidum fuerit, quod est sanguis, putrefieri non potest. Sanies autem et ta
Abbreviated transcription (Latin):
sanas cutis partes color diuersus appareat: aut si
ita se ubiq diffundat. ut omĩa umꝰ coloris quãuis
adulteri faciat. Elefantiacus morbus dicit᷑ ex si¬
militudine dephanti. cuiꝰ naturaliter dura pel¬
lis et aspera nomen morbo in hominibus dedit qͥa
corporis suꝑficiem similem facit elefantoꝵ cuti. si¬
ue quia ingens passio est sicut animal ipsũ. ex qͦ
dnrnatũ nõmen ducit. Hicteris greci appellant
a cuiusdam animalis nomine. quod sit coloris
fellei. Hunc morbum latini arcuatũ dicunt a
similitudine cęlestis arcus. Auruginem ueto
uarro appellari ait a colore auri. Negiũ aũt mor¬
bum inde estimant dictum. quod uino bono et
regalibus cỹbis faciliꝰ curetur. Cancer asimili¬
tudine maritimi animalis uocatũ. uulnus sicut
medici dicunt nullis medicamentis sanabile. Aut
ergo precidi solet acorpore membrũ ubi nascitur.
ut aliquanto dutiꝰ uiuat. et tamen inde mortem

Expanded text:
sanas cutis partes color diversus appareat, aut si sanas cutis partes color diversus appareat, aut si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamvis adulteri faciat. Elefantiacus morbus dicitur ex similitudine elephanti, cuius naturaliter dura pellis et aspera nomen morbo in hominibus dedit; quia corporis superficiem similem facit elephantorum cuti, sive quia ingens passio est, sicut animal ipsud ex quo derivatum ducit nomen. Hicteris Graeci appellant a cuiusdam animalis nomine, quod sit coloris fellei. Hunc morbum Latini arcuatum dicunt, a similitudine caelestis arcus. Auriginem vero Varro appellari ait a colore auri. Regium autem morbum inde aestimant dictum, quod vino bono et regalibus cibis facilius curetur. Cancer a similitudine maritimi animalis vocatum. Vulnus sicut medici dicunt nullis medicamentis sanabile. At ergo praecidi solet a corpore membrum, ubi nascitur, ut aliquantum diutius vivat: tamen inde mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
cum asperitate et rotunditate formȩ. hanc uulgꝰ
sarnam appellat. Prurigo uocata.ẽ. a ꝑurendo
et ardendo. Nictalmus est passio qua ꝑdiẽ uisũ
pattutibus oculis gͥcnegat᷑. et nocturnis irrucnti¬
biis tencbris redibitur. aut uersa uice ut pleriq¬
uolunt. die redait᷑. nocte negat᷑. Uerrucę aliud̃¬
aluid sunt. satiriasis aliud. Uerrucȩ singulatim
sunt. Satiriasis uero: una forcior. et circa ipsam
plures inueniunt᷑. Scabies et lepra. utraq passio
aspcritas cutis cũ pruritu et squamatione. sed sca¬
bies tenius asꝑitas et squamatio est. Hinc deniq
nomen accepit. quȩ ita uduti purgamenta amit¬
tat. nam scabies quasi squanues. Lc̃pra uero asꝑi¬
tas cutis squamosa. lepͣiaẽ herbȩ similis. unde et
nomen sumpsit. Cuiꝰ color nunc in nigredinẽ uer¬
titur. nunc in alborem. nunc in ruborem. Incor¬
pore hominis ita lepra dinoscit᷑. si uariatĩ inter.

Expanded text:
cum asperitate et rotunditate formae. Hanc vulgus cum asperitate et rotunditate formae. Hanc vulgus sarnam appellat. 7. Prurigo vocata a perurendo et ardendo. 8. Nyctalmus est passio qua per diem visus patentibus oculis denegatur, et nocturnis irruentibus tenebris redhibetur, aut, versa vice ut pleriqvolunt, die redditur, nocte negatur. Verrucae aliud sunt: satiriasis aliud. Verrucae singulatim sunt, satiriasis vero una fortior, et circa ipsam plures inveniuntur. Scabies et lepra. Utraque passio asperitas cutis cum pruritu et squamatione, sed scabies tenuis asperitas et squamatio est. Hinc denique nomen accepit, quae ita veluti purgamenta amittat. Nam scabies quasi squamies. Lepra vero asperitas cutis squamosa lepidae herbae similis, unde et nomen sumpsit: cuius color nunc in nigredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in ruborem. In corpore hominis ita lepra dinoscitur: si variatim inter