comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo est. Unde gentilium error. ⁊ scłariũ carmi¬
na poetarũ ꝓpter soli fecunditatẽ casoem ẽẽ para¬
disum putauert̃. Site sunt autẽ in oceano contͣ
leuem mauritanie. occiduo ꝑxime. ⁊ inter se int̃¬
iecto mari discrete. Gorgotes Gorgotes insu¬
le oceani obu̾se ꝓmuntorio. quod uocatur espera
terus. quas incoluerunt gorgones femine alitũ
ꝑnicitate irsuto ⁊ asꝑo corꝑe. ⁊ ex his insule cog¬
nomtnate. Distaut autẽ a continenti t̃ra bidu
cate a ciuitate esperide. que fuit in fine mauri
tanie. Sunt enĩ ultͣ gorgades site. sub athlanteũ
litus inintimos maris sinus. in quarũ ortis fin
terib tortuosum. ut iusentib ꝓcul lapsus an¬
gites imitet᷑. Chriise. Chrise ⁊ argire insule ĩ
indico oceano site. ad eo fecunde copia metalloꝵ.
ut pleriq eas auream suꝑficiem. ⁊ argenteam ha¬
bere ꝓdiderint. unde ⁊ uocabła fortite sunt. Cap

Expanded text:
vulgo est. Unde gentilium error et saecularium carmivulgo est. Unde gentilium error et saecularium carmina poetarum propter soli fecunditatem easdem esse Paradisum putaverunt. Sitae sunt autem in Oceano contra laevam Mauretaniae, occiduo proximae, et inter se interiecto mari discretae. Gorgades insulae Oceani obversae promontorio, quod vocatur Hesperu Ceras, quas incoluerunt Gorgones feminae aliti pernicitate, hirsuto et aspero corpore; et ex his insulae cognominatae. Distant autem a continenti terra bidui ctaniae; sunt enim ultra Gorgadas sitae sub Atlanteum littus in intimis maris sinibus, in quarum hortis fingteribus tortuosum, ut visentibus procul lapsus angueos imitetur. 11. Chryse et Argyre insulae in Indico Oceano sitae, adeo fecundae copia metallorum, ut plerique eas auream superficiem et argenteam habere prodiderint, unde et vocabula sortitae sunt. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec tͥnitas unus est d̾s: solus. bonꝰ. magnꝰ.
eternꝰ. omĩpe. ipse sibi unitas. dcitas. magnitudo.
bonitas. om̃i potentia. ⁊ qͥcqͥd ad se substanti¬
aliter d̾r. Non ita in relatiuis uocabulis intel¬
ligendũ est uel dicendum: qr dici ñ potest pat.

Expanded text:
et haec Trinitas unus est Deus solus, bonus, magnus, aeternus, omnipotens. Ipse sibi unitas, deitas, magnitudo, bonitas, omnipotentia, et quidquid ad se substantialiter dicitur. Et non ita in relativis vocabulis intelligendum est vel dicendum: quia dici non potest Pater
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lp̃m lcm unum ẽẽ nat᷑alit̾ am. eq ta¬
men ip̃m patrem eẽ. qui filiꝰ est: nec filiũ ip̃m
aut filiꝰ est. Una est enĩ pateis ⁊ filii ⁊ sp̃c scĩ
essentia: in qua ñ est aliud pater. aliud filiꝰ.
so scãrum scͥpt᷑arum demonstrat᷑ initio. ubi
d̾s dicit. faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ ⁊ similitu¬
dinẽ nrãm. Cum enĩ singłari numero dixit ima¬
ginẽ. ostendit unã nat᷑am c̾e. ad cuiꝰ maginẽ
homo fieret: cum uͦ dicit pluralit̾ nr̃am. ostendit
ad cuiꝰ imaginẽ homo fiebat ñ unã ẽẽ ꝑsonam.
Si enĩ illa una essentia pat̾s ⁊ filii ⁊ sp̃c sc̃i una
eẽt ꝑsona: ñ diceret᷑ ad imaginẽ nr̃am. s ad ima¬
ginẽ meã. nͨ dixisset faciamꝰ. s faciam. Si uͦ in illis
tribꝰ ꝑsonis. tres eeñt intelligende uł credende
substantie. ñ diceret᷑ ad imaginẽ nr̃am. s ad ima
ut una sc̃e tͥnitatis essentialit̾ diuinitas intime¬
tur. hanc qͦq tͥnitatẽ ꝑsonarũ atq unitatẽ na¬

Expanded text:
m unum esse naturaliter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse qui Filius est, nec Filium ipsum aut Filius est. Una est enim Patris et Filii et Spiritus sancti essentia. In qua non est aliud Pater, aliud Filius, so sanctarum Scripturarum demonstratur initio, ubi Deus dicit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Cum enim singulari numero dixit imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret. Cum vero dicit pluraliter nostram, ostendit Deum, ad cujus imaginem homo fiebat, non unam esse personam. Si enim illa una essentia Patris et Filii et Spiritus sancti una esset persona, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imaginem meam; nec dixisset, faciamus, sed, faciam. Si vero in illis tribus personis tres essent intelligendae vel credendae substantiae, non diceretur, ad imaginem nostram, sed, ad imagut una sanctae Trinitatis essentialiter divinitas intimetur. Hanc quoque trinitatem personarum atque unitatem na
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s est. qud̃ substantia est. qud̃ et̃nitas est. hoc
pater est ⁊ filiꝰ. una in tribꝰ diuinitas. una es¬
sentia. una om̃ipotentia. ⁊ qͥcqͥd substantia¬
liter est. de deo dici potest. Si forte de solo
patre int̾rogatꝰ fueris. qͥd sit pater: responde
tentem. incõmutabilem. Sciendum est
qd̃ qͣdam de deo substantialit̾ dicunt᷑. ut¬
nom̃ est. s refert᷑ ad filiũ. Nonsic dicimꝰ fi¬
lium patrẽ ẽẽ. quomͦ dicimꝰ filiũ d̾m ẽẽ:
nec ita dicimꝰ patrẽ filiũ ẽẽ. sic̃ dicimꝰ d̾m
ẽẽ. qr d̾s substantialit̃ d̾r pater. ⁊ filiꝰ. ⁊ sp̃c

Expanded text:
Deus, quo substantia est, quo aeternitas est, hoc Pater est et Filius. Una in tribus divinitas, una essentia, una omnipotentia. Et quidquid substantialiter de Deo dici potest, si forte de Patre solo interrogatus fueris, quid sit Pater, responde, tentem, incommutabilem. Sciendum est quod quaedam de Deo substantialiter dicuntnomen est, sed refertur ad Filium. Non sic dicimus Filium Patrem esse, quomodo dicimus Filium Deum esse; nec ita dicimus Patrem Filium esse, sicut dicimus Deum esse, quia Deus substantialiter dicitur; Pater, et Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
uersalit̾ caritasi Sp̃c sc̃s digitꝰ dei est: ut in li¬
bris euͣngłii aꝑtissime declarat᷑. Cum enĩ unus
eungłista dixisset. in digito dei eicio demonia. aliꝰ
hoc idem ita dixit. in spũ dei eicio demonia. Unde
⁊ digito deo scͥpta lex est data. die qͥnqͣgesima ab
occisione agni: ⁊ die qͥnqͣgesima uenit. sp̃c sc̃s

Expanded text:
 sanctus digitus Dei esse, in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia , alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia . Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquagesima ab occisione agni: et die quinquagesima venit Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ enĩ ñ est corpꝰ. ⁊ tam̃ est: uidet᷑ restare ut sp̃c
sit. Intelligunt enĩ ñ nulli tͥnitatẽ significari.
A dando enĩ. donũ est nuncupatũ. Notissimũ¬
mortuis. ascendit in celum. dedisse sp̃m sc̃m. qͦ
credentes impleti linguis omniũ gentiũ loque¬
bant᷑. In tantum enĩ donũ dei est. in qͣntũ dat᷑
eis. qͥ ꝑ cum diligunt d̾m. Aput se aũt d̾s est:¬
Nam ⁊ ꝓphetias qͦb uult imꝑtit: ⁊ peccata qͥbꝰ
uult dimitit. Nam peccata nr̃a sine sp̃u sc̃o

Expanded text:
od enim non est corpus, et tamen est, videtur restare, ut spiritus sit. Intelligunt ergo ibi nonnulli Trinitatem significari ;A dando enim donum est nuncupatum. Notissimumortuis ascendisset in coelum, dedisse Spiritum sanctum, quo credentes impleti linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt DNam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam peccata sine Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Secutꝰ enĩ ait. hoc aut̃ dicebat de spu quẽ
accept᷑i erant credentes in eum. S aliud est aqua
sacram̃ti: aliud aqua que significat sp̃m dei.
A qua enĩ sacram̃ti. uisibilis est. Aqua sp̃c mu
sibilis est. Ista abluit corpꝰ ⁊ significat qd̵ fit in
eo. ꝑmaneat in uob. ⁊ necesse ñ habetis ut aliqͥs
doceat uos de om̃i re. s sicut unctio eiꝰ docet uos
de om̃i re. ipse est enĩ sp̃c sc̃s unctio inuisibibis.
ranitas De eadem trinitate .iiii.
appellata qd̃ fiat totum unũ exqͥb¬
dam tribꝰ qͣsi tͥnitas: ut memoria intelligentia.
⁊ uoluntas in qͥbꝰ mens habet in se qͣndam imagi¬
nẽ diuine tͥnitatis. Nam dum tria sint. unũ sunt:
qi ⁊ singła in se manent. ⁊ omĩa in om̃ibꝰ. Om̃is itaq
scͥptura ueceris ac noui testam̃ti. diuinitꝰ inspira¬

Expanded text:
diceret; secutus enim ait: Hoc enim dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Sed aliud est aqua sacramenti, aliud aqua quae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est, aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in aeo, permaneat in vobis. Et necesse non habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet vos de omni re. Ipse est enim Spiritus sanctus unctio invisibilis. CAPUT IV. De eadem Trinitate Trinitas appellata quod fiat totum unum ex quibusdam tribus, quasi trinitas: ut memoria, intelligentia et voluntas, in quibus mens habet in se quamdam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt; quia et singula in se manent, et omnia in omnibus. Omnis itaque Scriptura Veteris ac No
Abbreviated transcription (Latin):
tͥstib mittit᷑: scd̃m illam eiꝰdem dñi sententiã. beati
lugentes. q̃m ipsi consolabunt᷑. Ipse enĩ dicit: tunc
lugebunt filii sponsi. cum ab eis ablatꝰ fuerit spon¬
sus. Item paraclitꝰ ꝓ eo qd̃ consolationẽ p̃stat animabꝰ
q̃ gaudiũ temporale amittunt. Alii paraclitũ lati¬
ne oratorem ł aduocatũ int̾pretant᷑. Ipse enĩ sp̃c sc̃s
dicit. ipse docet: ꝑ ipsũ dat᷑ sermo sapientie. Ab ipso
scã scͥptura inspirata est. Ideo sp̃c sc̃s septiformis
nuncupat᷑: ꝓpt̾ dona que diuinitatis eiꝰ plenitu¬
dine particulatim qͥq ut digni sunt. consequi
ꝓmerent᷑. Ipse enĩ sp̃c sapientie ⁊ intellectꝰ. sp̃c con¬
silii ⁊ fortitudinis. sp̃c scientie ⁊ pietatis. sp̃c timo

Expanded text:
stibus mittitur, secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dicit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paraclitus, pro eo quod consolationem praestat animis qui gaudium temporale amittunt. Alii paraclitum Latine oratorem vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit: Ipse docet; per ipsum datur sermo sapientiae; ab ipso sancta Scriptura inspirata est. Ideo Spiritus sanctus septiformis nuncupatur, propter dona quae de divinitatis ejus plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scienti
Abbreviated transcription (Latin):
de ñ tantũ patri ⁊ filio ⁊ sp̃itui scõ: s om̃e ra¬
tionali creat᷑e. ⁊ anime hoc uocabulũ congru
te filii suspicarent᷑. ideo ñ p̾dicat᷑ ingenitꝰ.
ne duo patres. impsa tͥnitate credant᷑. ꝑcedens aũ
d̾r testimonio dñi dicentis. Cum aũt uen̾it paraditꝰ

Expanded text:
de non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae hoc vocabulum congruiuo in Trinitate filii suspicarentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo patres in ipsa Trinitate credantur. Procedens autem dicitur, testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Stola xp̃i : caro assumpta. passionis uino mĩ¬
data. hinc in genesi scͥptum est. Lauauit uino
factum. de qͦ in iheremia scͥptum est. Sic̃ lum¬
bare adheret corꝑi. sic ⁊ ego aplicaui popłm
istum ad me dicit dñs. Cingłm xp̃i iusticia. si¬

Expanded text:
sit . Stola Christi, caro assumpta, passionis vino munsit . Stola Christi, caro assumpta, passionis vino mundata; hinc in Genesi scriptum est: Lavabit vino factum; de quo in Jeremia scriptum est: Sicut lumbare adhaeret corpori, sic appellavi populum istum ad me, dicit Dominus . Cingulum Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatores totum eccłie corpꝰ sustinentes. De
quo in cantico canticoꝵ d̾r. Prura eiꝰ sic̃ colum¬
ne marmoree. Pedes dñi homo assũptꝰ a uerbo.¬
ł sc̃i apłi. De quo in deut̾onomio scͥptũ est. Qui
aypinqͣnt pedib eiꝰ accipiant doct̾na illiꝰ. st̃ in
p̾salmo. Adorabimꝰ in loco ubi steterunt pedes
tiꝰ. Ossa xp̃i fortes in eccłia. que est corpꝰ eiꝰ. de
quo in psalmo scͥptum est. Disꝑsa sunt omĩa os¬
sa mea. Carnes xp̃i infirmi in eccłia. de quo dicit
in psalmo. Dum appinqͣnt suꝑ me nocentes:
ut edant carnes meas. Uestiñta dñi. caro assũp¬
ta. unde mezechiele ꝓpħa scͥptum est. Ccre uir
uestitꝰ lineis .i. carne munda. Item uestim̃ta xp̃i
electi om̃s ut in iob. Circũda tͥ decorem tuu̾.
⁊ spetiosis induere uestib. Tunica xp̃i eiꝰ eccłia.¬
cus fig̾a tunica illa habuit. De qua m euͣngłio
scribit᷑. Non scindamꝰ illam: s sortiam᷑ de illa cuiꝰ

Expanded text:
caeteri praedicatores, totum Ecclesiae corpus sustinentes; de caeteri praedicatores, totum Ecclesiae corpus sustinentes; de quo in Cantico canticorum dicitur: Crura ejus sicut columnae marmoreae . Pedes Dstoli; de quo in Deuteronomio scriptum est: Qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius ; et in psalmo: Adorabimus in loco ubi steterunt pedes ejus . Ossa Christi, fortes in Ecclesia, quae est corpus ejus; de quo in psalmo scriptum est: Dispersa sunt omnia ossa mea . Carnes Christi infirmi in Ecclesia; de quo dicitur in psalmo: Dum appropinquant super me nocentes, ut edant carnes meas . Vestimenta Domini, caro assumpta; unde in Ezechiele propheta scriptum est; Ecce vir vestitus lineis , id est, carne munda. Item vestimenta Christi, electi omnes, ut in Job: Circumda tibi decorem tuum, et speciosis induere vestibus figuram tunica illa habuit de qua in Evangelio scribitur: Non scindamus illam, sortiamur de illa cujus
Abbreviated transcription (Latin):
mei pleni sunt mirra. In manib enĩ oꝑa. In digi¬
tis discretio signat᷑. In mirra continentia ⁊ pas¬
siones. que tunc ꝓbatissima est. cũ solũmͦ ꝓ ca¬
ritait̃ dei ⁊ ꝓximi. ł cum continentia fit. ł pas¬
siones fiunt. Dext̾a dñi testam̃tũ nouũ. Sinis-¬
tra. uetus. Item dext̾a beatitudo ꝑpetua. Sinis¬
tra. uita p̾sens. sicut in cantico canticoꝵ eccłia
dicit. Ieua eiꝰ sub capite meo: ⁊ dext̃a illiꝰ amplex¬
abit᷑ mne. Item clecta decti. Dmistra rexbi om̃s
ut in eungłio. Statuet oues adexstris. edos au̾t a
sinistris. Ubera xp̃i eungłica doctͥna. ut in cantico
canticoꝵ. Meliora sunt ubera tua uino. Mamille
dñi duo testam̃ta. unde legit᷑ in apocalipsi. Et
zona aurea circa mamillas. Uent̾ xp̃i. lauacrũ
regen̾ationis. ex quo electos suos ꝑ adoptionis
grãm infilios regentt. hinc in cantico canticoꝵ
nitatis. siue insacra scͥptura. occulta sacram̃ta.
hinc in exodo scͥptum est. Caput cum pedibꝰ eiꝰ

Expanded text:
mei pleni sunt myrrha . In manibus enim opera, in digitis discretio designatur: in myrrha continentia et passiones, quae tunc probatissima est, cum solummodo pro charitate Dei et proximi, vel continentia vel passiones fiunt. Dextera Domini, Testamentum Novum; sinistra, Vetus. Item dextera, beatitudo perpetua; sinistra, vita praesens; sicut in Cantico canticorum Ecclesia dicit: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me . Item dextera, electi; sinistra, reprobi omnes, ut in Evangelio: Statuet oves a dextris, haedos autem a sinistris . Ubera Christi, evangelica doctrina; ut in Cantico canticorum: Meliora sunt ubera tua vino . Mamillae Domini, duo Testamenta; unde legitur in Apocalypsi: Et zona aurea circa mamillas . Venter Christi, lavacrum regenerationis, ex quo electos suos per adoptionis gratiam in filios generat. Hinc in Cantico canticorunitatis, sive in sacra Scriptura occulta sacramenta; hinc in Exodo scriptum est: Caput cum pedibus et
Abbreviated transcription (Latin):
ultra qd̾ queramꝰ ñ habemꝰ. Os dei est. qͥa uer¬
bum est eiꝰ. Nam sic̃ ꝓ uerbis que ꝑ lingͤm fiũt.¬
sepe dicimꝰ illa ł illa lingua. ita ꝓdei uerbo po
nit᷑.os qͥa mos est. ut ore uerba forment᷑. Uer¬
siue uissit. Ueritas. qr ñ fallit. s tͥbuit. qd̾ ꝓmisit.
uita: qr om̃ia iuuificat. Imago d̃rꝓpt̾ parem
similitudinẽ patͥs. figura. qd̃ suscipiens formã
serui. ꝑ oꝑum uirtutũq similitudinẽ. patͥs in se
imaginẽ. atq inm̃sam magnitudinẽ designauit.
Manꝰ dei est: qd̃ om̃ia ꝑ ipsum fc̃a st̃. hinc ⁊ dex¬
tera ꝓpt̾ effectum oꝑis totiꝰ creat᷑e que ꝑ ipsum
formata est. Brachium qd̃ ab ipso om̃ia conti¬
nent᷑. Uirtꝰ. qd̃ omnẽ patͥs potestatẽ in semetip¬
so habeat: ⁊ omĩa potest. Sapientia qd̃ ipse reue¬
let misteria sciencie. ⁊ archana sapientie. Splen¬
dor: ꝓpt̾ qd̃ manifestat lumen qd̃ illummat.

Expanded text:
ultra quod quaeramus non habemus. Os Dei est, quia verultra quod quaeramus non habemus. Os Dei est, quia verbum est ejus. Nam sicaepe dicimus illa et illa lingua, ita et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. Versive jussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promittit. Vita, quia omnia vivificat. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura, quia suscipiens formam servi, per operum virtutumque similitudinem, Patris in se imaginem atque immensam magnitudinem designManus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera, propter effectum operis totius creaturae quae per ipsum formata est. Brachium, quod ab ipso omnia continentur. Virtus, quod omnem Patris potestatem in semetipso habeat, et omnia potest. Sapientia, quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Splendor, propter quod manifestat. Lumen, quia illuminat.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s ad patrem ⁊ filium. qͦdam mͦ relatiue d̾r: qr pa¬
tris ⁊ filii sp̃c est. S ipsa relatio sp̃c sc̃s ñ ita reciy¬
catione conuerti poterit. sic̃ pat̾ ⁊ filiꝰ. Nam pater:
donum dei: qr d̾s donator doni sui est. In qͥb no¬
minib circũferri potest uicissim relationis regła.
ut sic dicamꝰ donator doni. ⁊ donum donatoris.
qr in his uocabulis potuit inueniri usitata huic
categorice. que d̾r ad aliqͥd circũlatio. Ergo hoc
ꝓcedit. in effabił quedam patͥs filiiq cõmunio
est. Et ideo fortasse sic appellat᷑: qi patͥ ⁊ filio.
potest eadem appellatio conuenire. Nam hoc

Expanded text:
s ad Patrem et Filium quodammodo relative dicitur, quia Patris et Filii Spiritus est: sed ipsa relatio Spiritus sancti non ita reciprocatione converti poterit, sicut Pater et Filius. Nam Pater donum Dei, quia Deus donator doni sui est. In quibus nominibus circumferri potest vicissim relationis regula, ut sic dicatur donator doni et donum donatoris; quia in his vocabulis potuit inveniri usitata huic categoriae, quae dicitur ad aliquid, circumlatio. Ergo hoc io aequaliter procedit, ineffabilis quaedam Patris Filiique communio est: et ideo fortasse sic appellatur, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire. Nam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
num cordib. fides eiꝰ minime ingilat. ut in psalmo.
Exurge qͣre obdormis dñe. Uigilia dñi in electoꝵs
suoꝵ custodia. ꝑ p̾scientiã diuinitatis semꝑ adcẽ.
ut in psalmo. Ecce ñ dormunt neꝙ dormiet. Sedere
dñi regnare est ut in psalmo. Ds sedet suꝑ sedem
auerbo. uel sc̃i eiꝰ a qͥbdam putant᷑. ut in psalmo.
Adorate scabellum pedum eiꝰ. q̃m sc̃m est. Item sca¬
bellum est humiliatoꝵ subiectio:ut in psalmo.
Donec ponã mimicos tuos scabellũ pedum tuoꝵ.
Ambulatio dñi delectatio diuinitatis in oꝑib
electoꝵ suoꝵ. ut in ꝓpħa: ⁊ inambulabo in illis.
inuenit᷑ diuinis. Nam ipse dei
patͥs unigenitꝰ est filiꝰ. qui dum
eẽt eqͣlis patͥ: ꝓpt̾ salutem nr̃am
formam serui accepit. Proinde quedam noĩa in
illo ex diuinitatis substantia. quedam ex dispensa
tes gͦ ⁊ reges apd̃ iudeos sacra unctione in uet̾t tes¬

Expanded text:
num cordibus fides ejus minime vigilat, ut in psalmo: num cordibus fides ejus minime vigilat, ut in psalmo: Exsurge, quare obdormis, Domine? Vigilia Domini, in electorum suorum custodia per praescientiam Divinitatis semper adesse, ut in psalmo: Ecce non dormitabit neque obdormiet . Sedere Dominum, regnare est, ut in psalmo: Deus sedet super sedem a Verbo, vel sancti ejus a quibusdam putantur, ut in psalmo: Adorate scabellum pedum ejus, quoniam sanctum est ; item scabellum est humiliatorum subjectio, ut in psalmo: Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Ambulatio Domini, declaratio Divinitatis in operibus electorum suorum, ut in propheta: Et inambulabo in illis, invenitur divinis. Nam ipse Dei Patris unigenitus est Filius, qui dum esset aequalis Patri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensattes ergo et reges apud Judaeos sacra unctione in Veteri Tes
Abbreviated transcription (Latin):
ł uisitatio eiꝰ. Uie dñi. oꝑatio diuinitatis: Sic̃ in iob ꝓ
diabolo. ipse est pͥncipiũ uiarũ dei. Item uie dñi.
p̃cepta dñi. ut in osee. Qm recte uie dñi. ⁊ iusti ambu¬
labunt in eis. Uestigia dñi. oꝑum secretoꝵ signa: ut
in psalmo. Et uestigia tua ñ cognoscent᷑. Cognitio dñi
qd̾ cognoscentes faciat: unde dic̃ ad abraam. Nunc cog¬
noii qd̾ timeas d̾m: hoc est cognoscere te feci. Nescire
dñi repbare est. Ut in euͣngłio. Nescio uos. Recorda
sic̃ in genesi. Recordatꝰ est dñs noe. Et alibi. Recor¬
datꝰ est dñs popłi sui. Penitentia dñi. rerum mu¬
tatio. sic̃ in libro regum. Benitet me qd̃ constitue¬
rim saul regem. Ira ⁊ furor dñi ultio diuinitatis in
peccatores. scd̃m uindictã patientis. ñ scd̃m eqͥtatẽ uidi¬
cantis. Ut in psalmo. In ira sua ⁊ in furore suo con¬
tbabit eos. Dormire dñi dum in qͦrũdam homi¬

Expanded text:
vel visitatio ejus. Viae Domini, operatio Divinitatis, sicut in Job pro vel visitatio ejus. Viae Domini, operatio Divinitatis, sicut in Job pro diabolo: Ipse est principium viarum Dei ; item viae Domini, praecepta Domini, ut in Osee: Quomodo rectae viae Domini, et justi ambulant in eis . Vestigia Domini, operum secretorum signa, ut in psalmo: Et vestigia tua non cognoscentur . Cognitio Domini, quod cognoscentes nos faciat; unde dicit ad Abraham: Nunc cognovi quod timeas Deum , hoc est, cognoscere te feci. Nescire Deum, reprobare est, ut in Evangelio: Nescio vos . Recordasicut in Genesi: Recordatus est Dominus Noe ; et alibi- Recordatus est Dominus populi sui . Poenitentia Domini rerum mutatio, sicut in libro Regum: Poenitet me quod constituerim Saul regem . Ita et furor Domini, ultio Divinitatis in peccatores, secundum vindictam patientis, non secundum aequitatem judicantis; ut in psalmo: In ira sua et in furore suo conturbabit eos . Dormire Domini est, dum in quorumdam homi
Abbreviated transcription (Latin):
di potestas: ut in psalmo. Thronꝰ tuus d̾s in scłm¬
dñs sedeat. ut in psalmo. d̾s sedet suꝑ sedem scãm
suam. Descensus dñi uisitatio eiꝰ ad homines: sic̃
in michea. Ecce dñs egrediet᷑ de loco suo: ⁊ descendet
conculcans extrema t̾re. Item in malã partẽ. ut
in genesim. Descendit dñs ut uideret turrĩ. Aicens᷑
dñi. eleuatio hominis assũpti a t̾ra ad celos.ut est in
psalmo. Q ascend̾ suꝑ celos celoꝵ ab oriente. Stare
dñi patientia diuinitatis. ꝑ qͣm peccatores ad peniten
tiam sustinet. sic̃ in abacut. Scetit ⁊ m̃sus est t̾ram.
Et in eungłio. Stetit iħc ⁊ iussit eũ uocari ad se. hoc
est cecum. Transitꝰ dñi. carnis assumptio: ꝑ qͣm nas-¬
cendo. moriendo. resurgendo. in celos ascendendo. qͦn¬
dam tͣnsitum fecit. ut in cantico canticoꝵ. Etce iste ue¬
nit saliens montes. tͣnsiliens colles. Gressus dñi aduentꝰ

Expanded text:
di potestas, ut in psalmo: Thronus tuus, Deus, in sdi potestas, ut in psalmo: Thronus tuus, Deus, in sd in his Dominus sedeat; ut in psalmo: Deus sedet super sedem sanctam suam . Descensus Domini, visitatio ejus ad homines, sicut in Michaea: Ecce Dominus egredietur de loco suo, et descendet conculcans extrema terrae ; item in malam partem, ut in Genesi: Descendit Dominus ut videret turrim . Ascensus Domini, elevatio hominis assumpti a terra ad coelos, ut est in psalmo: Qui ascendit super coelos coelorum ad orientem . Stare Domini, patientia Divinitatis, per quam peccatores m sustinet, sicut in Habacuc: Stetit et mensus est terram ; et in Evangelio: Stetit Jesus, et jussit eum vocare ad se , hoc est, coelum. Transitus Domini, carnis assumptio, per quam nascendo, moriendo, resurgendo, in coelos ascendendo, quemdam transitum fecit: in Cantico canticorum: Ecce iste venit saliens in montibus, transiliens colles . Gressus Domini, adventus
Abbreviated transcription (Latin):
ut in psalmo. dext̾a dñi fecit uirtutẽ. Item dex¬
tera dñi gła siue beatitudo ꝑpetua. sic̃ in eungłio
de filio d̾r. sedet ad dext̾am dei. Rursum dext̃a dñi
electi om̃s. ut in deutero nomio. in dext̃a eiꝰ ignea
lex. Ale dñi ꝓtectio diuina ut in psalmo. in um¬
bra alarũ tuarũ sperabo. Scapule dñi duiina
patientia. que portare dignat᷑ infirmos: ut in
deut̾onomio. suscepit eos. ⁊ suꝑposuit scapulis
suis Manꝰ dñi diuina oꝑatio: ut in ꝓpħa. Nõne
manꝰ mee fecer̃t hec omia: Digitꝰ dñi sp̃c sc̃s. cuiꝰ
oꝑatione tabule legis in exodo scͥpte referunt᷑:
ut in eungłio. Si ego indigito dei eicio demonia.
Digiti dñi legis lator moyses. siue ꝓpħe. ut in
psalmo. Uidebo celos hoc est legis libros. ⁊ ꝓ¬
diuinitatis: ex quo filium ꝓtulit. ut ĩ psal¬
mo. Ex utero ante luciferũ genui te. Sedes dñi
stabilitas et̾nitatis: ut in psalmo. Et caligo sub
pedib eiꝰ. Throuꝰ dñi. angłi. siue scĩ. ł ipsa regnan¬

Expanded text:
t in psalmo: Dextera Domini fecit virtutem . Item dextera Domini, gloria, sive beatitudo perpetua, sicut in Evangelio de Filio dicitur: Sedet ad dexteram Dei . Rursum dextera Dei, electi omnes, ut in Deuteronomio: In dextera ejus ignea lex . Alae Domini, protectio divina, ut in psalmo: In umbra alarum tuarum sperabo . Scapulae Domini divina patientia, qua portare dignatur infirmos, ut in Deuteronomio; Suscepit eos, et supposuit scapulis suis . Maus Domini, divina operatio, ut in prophetia: Nonne manus meae fecerunt hatione tabulae legis in Exodo scriptae referuntur; et in Evangelio: Si in digito Dei ejicio daemonia. Digiti Domini, legislator, Moyses, sive prophetae, ut in psalmo: Videbo coelos, hoc est, legis libros et pdivinitatis, ex quo Filium protulit, ut in psalmo: Ex utero ante luciferum genui te . Pedes Domini, stabilitas aeternitatis, ut in psalmo: Et caligo sub pedibus ejus . Thronus Domini, angeli, sive sancti, vel ipsa regnan
Abbreviated transcription (Latin):
cum manet. Nam ⁊ in poha plaustri portan¬
tis fenum speties ad dm̃ d̾r. ⁊ hec om̃ia ꝑ figurã
d̾s qd̾ nichil est horũ ad ꝓpͥetatẽ substantie eiꝰ.¬
Et qr sic̃ diximꝰ menbra humana ⁊ habitꝰ atꝙ ã¬
affectꝰ humane ꝑ figam deo ascribunt᷑. breuiter̃
ea que de his scͥpta recolimꝰ annotamꝰ. Caput dñi
ipsa diuinitas. eo qd̃ pͥncipiũ ⁊ creator sit om̃ñ
rerum. Capilli aũt dñi candidi in danihele ꝓpħa
ascribunt᷑. eo qd̾ antiquus sit dierũ. Oculi dñi
in specie diuina. eo qd̃ omĩa uideat: ut est illud
in apło. Om̃ia enĩ nuda ⁊ aꝑta sunt ocłis eiꝰ.

Expanded text:
cum manet; et in Propheta, plaustri portancum manet; et in Propheta, plaustri portantis fenum species ad Deum dicitur: et haec omnia per figuram dicitur, quia nihil est horum ad proprietatem substantiae eEt quia, sicut diximus, membra humana et habitus atqaffectus humani per figuram Deo ascribuntur, breviter ea quae de his scripta recolimus, adnotamus. Caput Domini ipsa divinitas, eo quod principium et creator sit omnium rerum. Capilli autem Domini candidi in propheta Daniele scribuntur, eo quod antiquus sit dierum . Oculi Deum Domini inspectio divina, eo quod omnia videat, ut est illud in Apostolo : Omnia enim nuda et aperta sunt oculis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ab humanis mentib trahit᷑ similitudo ad d̾m: sic̃
est obliuiscens ⁊ memorans. hinc est qd̃ ꝓpħa¬
dicit. urauit dñs exertituũ ꝑ aĩam suã. Non
qd̾ d̾s aĩam suam habeat: s qd̾ nr̃o narrat affe¬
ctu. Nam ⁊ facies dei in scͥpturis sc̃is ñ caro. s diuina
cognitio intelligit᷑: eadem ratione qͣ ꝑ faciem conspec¬
tam qͥsq cognoscit᷑. hoc enĩ in oratione d̾r deo osten¬
de nob̾ faciem tuã: ac si dicat᷑. da nob̃ cognitionẽ tuã.
Sic ⁊ uestigia dei dicunt᷑. qd̾ nunc d̾s ꝑ speculũ cog¬
noscit᷑: ad ꝑfectũ uͦ omĩpc reperiet᷑. dum infuturo fa¬
cie ad faciem qͥbq electis p̃sentabit᷑. ut ipsã speciẽ
contemplent᷑: cuiꝰ ñc̃ uestigia comp̃hendere conant᷑.
adsitum: ⁊ abissum tanqͣm uestim̃tũ amictꝰ. qd̾ est
ad habitũ: ⁊ anni tui ñ deficient. qd̾ ad tempꝰ ꝑti¬
net: Et si ascendero in celum tu illic es: qd̃ ad lo¬

Expanded text:
ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est qdicit: Juravit Dominus exercituum per animam suam ; non quod Deus animam habeat, sed quod nostro narrat affectu. Nam et facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intelligitur, eadem ratione qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione dicitur Deo: Ostende nobis faciem tuam ; ac si diceretur: Da nobis cognitionem tuam. Sic et vestigia Dei dicuntur, quod nunc Deus per speculum cognoscitur. Ad perfectum vero omnipotens reperietur, dum in futuro facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cujus nunc vestigia comprehendere conantur, ad situm; et: Abyssum tanquam vestimentum amictus , quod est ad habitum; et: Anni tui non deficient , quod ad tempus pertinet; et: Si ascendero in coelum, tu illic es , quod ad lo
Abbreviated transcription (Latin):
substantia. Inmensis qd̾ cuncta concludat. s¬
⁊ tam̃ de consũmatione alicꝰ facti. ꝑfectio dr.¬
hoc uocabulĩ de usu nr̃o sũpsit humana mo¬
pia sic̃ ⁊ reliqua uerba: qͣtinꝰ id qd̃ ineffabile est.
utcũq dici possit qm̃ de deo nichil digne huma¬
nus sermo dicit. sic̃ sunt ⁊ alia. Creator dictꝰ ꝓto
cius mundi reb ab ipso creatis. Nichil enĩ est qd̾ ñ
tis. hec gͥ que de deo dicta sunt. ad totam ꝑtinent
tͥnitatẽ. ꝓpt̾ unã ⁊ coet̾nam substantiam: siue in patre
siue in filio eiꝰ unigenito in forma dei. siue in sp̃u scõ.
uocabula ex usu nr̃o ad dm̃ sũpta demenbris nr̃is: si¬
reus est.: ꝓ efficientiis tam̃ causarũ in ipso rerũ spe¬
ties ascribunt᷑. ut more locutionis. faciliꝰ se ip̃m in¬
sinuet. Ut qr om̃ia uidet. dicat᷑ ocłs. Et ꝓpt̾ qd̃ au¬
dit omia. dicat᷑ auris. ꝓ eo aũt qd̃ aduertit᷑. ambu
lat. P eo qd̃ spectat. stat. Sic ⁊ incẽt̾is hoꝵ similib

Expanded text:
substantia. Immensus, quod cuncta concludat, eEt tamen de consummatione alicujus facti perfectio dhoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est utcumque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis. Nihil enim est quod non tis. Haec igitur, quae de Deo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in Spiritu sanvocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sireus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species ascribuntur, ut more locutionis nostrae facilius seipsum insinuet, ut quia omnia videt, dicatur oculus; propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o. ueraciter est: cuiꝰ essentie cõparatũ ẽe.
nr̃m ñ ẽẽ est. Unde ⁊ in colloqͥo dicimꝰ. uiuit
d̾s. qui essentia uita uriit. qͣm mors non
qd̾̃ creatura om̃is dominatui eiꝰ deseruiat.
meatur a cunctis. Octauum ia. qd̾ indeo tan¬
tum ponit᷑. qd̾ etiã in alła in nouissima sil¬
laba sonat. Nonum. tetragramaton. hoc est
qͣtuor litt̾arũ. qd̃ ꝓpͥe apd̃ hebreos indeo po¬
nitur. iodhe iodhe id est duab ia. Que dupli¬
cata ineffabile alud ⁊ głosum dei nom̃ effi¬
crunt. Dr aũt ineffabilis. ñ qr dici ñ potest.
s qr finiri sensri ⁊ intellectu humano. nulla¬
tenꝰ potest. Et ideo qr de eo nichil digne dici
potest: ineffabilis est. Decimum saddai. id ẽ
omĩpe. Hocatꝰ aũt omĩpe: eo qd̾ om̃ia potest.
S a faciendo qd̃ uiilt: nõ a patiendo qd̾ ñ uult.

Expanded text:
conparatum esse nostrum non esse est. Unde et in conloquio dicimus: 'Vivit Deus,' quia essentia vita vivit, quam mors non unctae, vel quod creatura omnis dominatui eius deserviat. meatur a cunctis. Octavum Ia, quod in Deo tantum ponitur, quod etiam in alleluia in novissima syllaba sonat. Nonum Tetragrammaton, hoc est quattuor litterarum, quod proprie apud Hebraeos in Deo ponitur, iod, he, iod, he, id est, duabus ia, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efficiunt. Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest; et ideo, quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimum Saddai, id est, omnipotens. Vocatus autem omnipotens eo quod omnia potest, sed a faciendo quod vult, non a patiendo quod non vult.
Abbreviated transcription (Latin):
to qd̃ relatuze ad qͣmcũq ꝑsonam est. Sum¬
mum bonum. qr incõmutabilis est. Crea¬
tura uͦ bonũ s ñ sũmum est: qr miitabilis
est. Et dum sit qͥdem bonum: ñ tam̃ ẽẽ po¬
test ⁊ sũmum. Incorporẽ aũt uł incorpora¬

Expanded text:
to quod relative ad quamcunque personam est. Sumto quod relative ad quamcunque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia mutabilis est; et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et summum. Incorporeus autem vel incorpora
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. nͥ ꝑ spetiem subiecte creat᷑e. eiꝰdemq
corporee. Nam nemo potest ipsã manife¬
stationẽ essentie dei uidere. ⁊ inuere: sicut
usibilis. ideoq ñ oculo s corde querendus
est. Inpassibilis: qd̾ nullis ꝑtͣbationibꝰ affi¬
cit᷑. qͥb fragilitas succumbit. Non enĩ at¬
tingunt ulle passiones: ut libido. rracundia.
cupiditas. timor. meror. inuidia. ⁊ cet̾a. qͥb
mens humana tͣbatur. s cum d̾r d̾s irasci:
aut zelare. aut dolere. nr̃o usu d̾r. Apd̾
d̾m enĩ ꝑturbatio nulla est. apd̃ quẽ tran¬
qͥllitas sũma est. Simplex aũt d̾r siue ñ
amittendo qd̃ habet. seũ qͥa ñ aliud est ip̃e.
⁊ aluid qd̃ in ipso est. sicut in homine. cuiꝰ
aluid est ẽꝑ̃ ⁊ aliud saꝑe. Nam ⁊ ẽẽ potest. ⁊
sapiens ñ ẽẽ. D̾s habet essentiã. habet ⁊ sapien¬
tiam. s qd̾ habet hoc est. ⁊ om̃ia unꝰ est. ac ꝓ¬

Expanded text:
nitas, nisi per speciem subiectae creaturae eademque nitas, nisi per speciem subiectae creaturae eademque corporeae. Nam nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei videre et vivere, sicut visibilis, ideoque non oculo, sed corde quaerendus est. Inpassibilis, quia nullis perturbationibus afficitur, quibus fragilitas humana subcumbit. Non enim adtingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupidmens humana turbatur. Sed eum dicitur Deus irasci, aut zelare, aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim est perturbatio nulla, apud quem tranquillitas summa est. Simplex autem dicitur, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est: sicut in homine, cujus aliud est esse, et aliud sapere; nam et esse potest, et sapiens non esse. Deus habet essentiam, habet et sapientiam: sed quod habet, hoc est; et omnia unus, ac pro
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ uł in aliqͣm alt̾am substantiam mu¬
tatur. ⁊ uercit᷑. s in ipsa sua substantia
qͥcqͥd alio mͦ nẽ est aut fuit. scd̃m id qd̾
destitit ẽẽ qd̃ erat: Mortalis utiq dep̃hen¬
incõmutabilis. Incorrte̾tibilisq appellat᷑:
qr corrumpi ⁊ dissolui ñ potest nec duiidi.
Qͥcqͥd enĩ capit diuisionẽ: ⁊ int̾itum capit. Ille
nec diuidi potest nec int̾ire. inde incorrupti¬
bilis est. Incõmutabilis est. qr semꝑ manet¬
⁊ mutari nescitꝰ. nec ꝓficit. qr ꝑfectus est. nͨ
deficit. qr eternꝰ est. Eternꝰ est: qr sine temꝑe
est. Non enĩ habet mnitiim neq finẽ. hinc¬
⁊ sempiternꝰ. eo qd̃ sit semꝑ eternꝰ. Aqͥbdam
aut̃ eternꝰ ab echere credit᷑ dictꝰ: quo celum se
una cademq res d̾r: siue dicat᷑ et̃nus d̾s. siue
inmortalis. siue incorruptibił. siue inmuta¬
bilis. Nam inuisibilis d̾s d̾r. qr nũqͣm ꝑ sub
stantiam suã. apparuit ocłis mortaliũ tri¬

Expanded text:
corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenincommutabilis. Incorruptibilis appelquia corrumpi et dissolvi non posset, nec dividi. Quidquid enim capit divisionem, et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire; inde incorrupti297 21. Incommutabilis est, quia semper manet, et mutari nescit; nec proficit, quia perfectus est; nec deficit, quia aeternus est. 22. Aeternus est, quia sine tempore est. Non eniet sempiternus, eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem aeternus ab aethere creditur dictus, quoniam caelum seduna eademque res dicitur, sive dicatur aeternus Deus, sive inmortalis, sive incorruptibilis, sive inmutabilis.stantiam suam apparuit oculis mortalium Tri
Abbreviated transcription (Latin):
qui eteruꝰ est. hoc est qͥa exordiũ ñ habet: essen¬
tie nom̃ tenet. hoc enĩ nom̃ ad sc̃m moysen ꝑ
angłm est delatum. Querenti enĩ qd̃ ẽẽt nom̃
eiꝰ. qui eum ꝑgere p̾cipiebat. ad popłm ex egyp¬
to liberandũ respondit. Ego sum qui sum: ⁊ di¬
ces filiis isrł. Qui est misit me ad uos. Tanqͣm
in eiꝰ cõparatione qui uere est. qr incõmuta

Expanded text:
quia aeternus est, hoc est, quia exordium non habet, essenquia aeternus est, hoc est, quia exordium non habet, essentiae nomen vere tenet. Hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum. 11. Quaerenti enim quod esset nomen ejus qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, respondit: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos; tanquam in ejus comparatione, qui vere est,
Abbreviated transcription (Latin):
apud he¬
breos dei
nomen
deum.
mologiã
id est fortem int̾pretati sunt. ideo qd̃ nuł¬
la infirmitate obpͥmit᷑. s fortis est ⁊ suffici¬
ens ad om̃ia ꝑpetranda. Scd̃m nom̃. heloim.
Tertium. eioe. qd̃ utrũq in latinum deus
d̾r. Qd̃ nom̃ in latinum est. ex greca appella¬
id est timor. Inde tractum est nom̃ d̾s: qd̃
eum colentib sit timor. D̾s aũ ꝓpͥe nomen
est tͥnitatis: ꝑtinens ad patrẽ. ⁊ filium ⁊¬
in deo infra sunt posita uocabula referim¬
tur. Quartũ nom̃ est sabaoth qd̃ uertit᷑ in
latinum exercituũ fiue uͥtutum de quo in
one uirtutes multe. ut angłi. archangłi:
pͥncipatꝰ. ⁊ potestates: cunctiq celestis mili¬
cie ordines. Quoꝵ tam̃ ille dñs est: om̃s enĩ
sub ipso sunt. eiꝰq dominatui subiacent. En
qͥ suꝑ celos est. sic̃ scͥptum est de eo. Excelsus
celsus. Ex enĩ ꝓualde ponit᷑. sic̃ eximiꝰ qͣsi uaide
eminens. Sextum. ie ie. id est qui est. Ds enĩ solꝰ

Expanded text:
apud Hebreos Dei nomen,Deum, mologiam rte, ἰσχυρός, id est, fortem interpretati sunt, ideo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est, et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen, ELOIM. Tertium, ELOE. Quod utrumque in Latinum Deus dicitur. Est autem in Latinum ex Graeca appellaid est, timor. Unde tractum est Deus, quod eum colentibus sit timor. Deus autem proprie nomen est Trinitatis in Deo infra sunt posita, vocabula referuntur. Quartum nomen est Sabaoth, quod vertitur in Latinum, exercituum sive virtutum. De quo in one virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique coelestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt, ejusque dominatui subjacent. 9. Quint, 295 quia supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus celsus. Ex enim pro valde ponitur, sicut eximius, quasi valde eminens. 10. Sextum nomen Eie, id est, qui est. Deus enim solus,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rogant hoc est ꝓbant filios hominũ. Odoratꝰ dñi
delectacio eiꝰ. in morib siuie in oꝑib scõꝵ ut ingene¬
si. odoratͦq est dñs odorẽ suauitatis. Os dñi filiꝰ eiꝰ.
uel sermo ad homines: ut in psalmo. os dñi locutĩi
est. ⁊ alibi. Os dñi ad iracundiã ꝓuocauerunt.
niꝰ: facies dñi ostensio eiꝰ. ꝑ filium ad homines: ut
in exodo. facies mea p̃cedet te: ⁊ in psalmo. facies
dñi dimisit eos. Derbũ dñi filiꝰ. ut in psalmo. Fruc¬
tuauit cor meũ. uerbum bonũ. Brachiũ dñi filiꝰ.¬

Expanded text:
 hoc est, probant filios hominum. Odoratus Domini, delectatio ejus in moribus sive operibus sanctorum, ut in Genesi: Odoratusqué est Dominus odorem suavitatis . Os Domini, Filius ejus vel sermo ad homines, ut in psalmo: Os Domini locutum est ; et alibi: Os Domini ad iracundiam provocaverunt .mus . Facies Domini, ostensio ejus per Filium ejus ad homines, ut in Exodo: Facies mea praecedet te ; et in psalmo: Facies Domini dimisit eos. Verbum Domini, Filius, ut in psalmo: Eructavit cor meum verbum bonum . Brachium Domini, Fili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittunt. hec enĩ om̃ia mͥ sollitite tractanti:
uenit inmentem ut uixta morem antiqͦriim
qͥ de rerum naturis ⁊ nominus atq uerboꝵ ehti¬
mologiis. plura conscͥpsere: ipse tͥ aliqd̃ opuscłm
conderẽ. in quo haberes scͥptum. ñ solum de rerii
naturis ⁊ uerborũ ꝓpͥetatib s etiam de mistica ea¬
rundem rerum significatione: ut continuatim
positam inuenires hystoricã. ⁊ misticam singłarũ¬
reriim expositionẽ. Tu aũt electe dñe ⁊ ep̃ors¬

Expanded text:
permittunt. Haec enim omnia mihi sollicite tractanti permittunt. Haec enim omnia mihi sollicite tractanti venit in mentem ut juxta morem antiquorum qui de rerum naturis et nominum atque verborum etymologiis plura conscripsere, ipse tibi aliquod opusculum conderem in quo haberes scriptum non solum de rerum naturis et verborum proprietatibus, sed etiam de mystica earumdem rerum significatione ut continuatim positam invenires historicam et mysticam singularum expositionem. Tu autem, electe d
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o optat salute Me¬
mor boni studui tui sc̃ẽ pat̾ qđ habiusti m
puerili atq iuuenili etate. in literaꝵ exerci¬
tatiõe sacraꝵ scͥpturaꝵ meditatiõe. qͣndo me¬
cũ legebas ñ solum diuinos libros ⁊ scoꝵ pa¬
trũ suꝑ eos expositoẽs: s etiã huiꝰ mundi
sapientiũ. de rert̃i naturis sollertes inqͥsiti¬
ones qͣs in liberalium artium descͥptione.
cogitabam qͥd tue scĩtati gratum ⁊ utile. inscri¬
bendo conficerem: qd̃ haberes ob cõmemorationẽ
in paucis breuit᷑ annotatũ. qd̾ ante in multoꝵs
codiciim amplitudine. ⁊ facunda oracoꝵ locu¬
tione. dissertum copiose legisti: neq enĩ mͥ ig¬
notum est. qͣlem infestationẽ habeas ñ solũ a pa¬
ganis. qͥ tͥ confines st̃. s etiã a plopłoꝵ turbis. que
inꝑsolentiam ⁊ inꝓbitatẽ moꝵ. tue pat̾nitati ñ
paruam molestiam ingerunt. ⁊ ob hoc frequen¬
ti orationi. atq assidue lectioni. te uacare nõ

Expanded text:
nam optat salutem. Memor boni studii tui, sancte Pater, quod habuisti in puerili atque juvenili aetate in litterarum exercitio et sacrarum Scripturarum meditatione, quando mecum legebas non solum divinos libros et sanctorum Patrum super eos expositiones, sed etiam hujus mundi sapientium de rerum naturis solertes inquisitiones, quas in liberalium artium descriptione cogitabam, quid Tuae Sanctitati gratum et utile in scribendo conficere possem: quo haberes ob commemorationem in paucis breviter adnotatum quod ante in multorum codicum amplitudine et facunda oratorum locutione disertum copiose legisti. Neque enim mihi ignotum est qualem infestationem habeas, non solum a paganis qui tibi confines sunt, sed etiam a populorum turbis, quae per insolentiam et improbitatem morum Tuae Paternitati non parvam molestiam ingerunt, et ob hoc frequenti orationi atque assiduae lectioni te vacare non
Abbreviated transcription (Latin):
breuit cõmemorare. Credo enĩ te magis uelle
int̾no conspectui conditoris tui salubrit̾ pla¬
cere. qͣm fauorib humanis forisecꝰ inamt̃
extolli. Ideo qd̾ bene in seruitio d̾i agere
cepisti. hoc meliꝰ ac meliꝰ semꝑ oꝑando usq
in finem ꝑficere satagas: ut in pͥmis ⁊ in ulti¬
mis conũsationis tu̾e temꝑibꝰ. dei seruitiim
ꝑfecte agens ad celestis p̃mii regni plenitudinẽ
felicit̾ ꝑuenire ualeas. qͣtmꝰ tͥ in extremo u¬
dicio ipse summꝰ pat̃familias. cum cetis elec¬
tis dicat. Cuge serue bone ⁊ fidelis. qͥa suꝑ paui¬
ca fuisti fidelis. suꝑ multa te constituã. intra
in gaudiim dñi tui ameni.

Expanded text:
breviter commemorare. Credo enim te magis velle breviter commemorare. Credo enim te magis velle interno conspectui conditoris tui salubriter placere, quam favoribus humanis forinsecus inaniter extolli. Ideo quod bene in servitio Dei agere coepisti, hoc melius ac melius semper operando usque in finem perficere satagas: ut in primis et in ultimis conversationis tuae temporibus Dei servitium perfecte agens, ad coelestis praemii plenitudinem feliciter pervenire valeas; quatenus tibi in extremo judicio ipse summus paterfamilias cum caeteris electis dicat: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam. Intra in gau
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandũ scłaria negotia. Multo enĩ meliꝰ est
laborare ep̃m in doctna uerbi dei. ob salutẽ
animarũ s cõmissarũ: qͣm in disponendis
⁊ definiendis cuiilibꝰ questionib. ⁊ uanis ho¬
minũ contentionib uacare. qͥ ꝓpt̾ t̾renam
cupiditatẽ lites rixasq incessant̾ moueant. ⁊ unꝰ¬
qͥsq in his ait̾um suꝑare contendit. Nusqͣm enĩ
in scͥpturis sacris legit᷑ ip̃e saluator aut discipłi
eiꝰ hoc egisse siue docuisse. Inuenit᷑ tam̃ in euͣn¬
gelio scͥptum. qd̃ qͥdam homo rogauerit ip¬
sum mediatorem nr̃m qd̾ fr̃i suo iuberet. ut
diuideret secum hereditatẽ suã. Cui ille res¬
le doctores euͣngłii curis ⁊ rixis scłariũ oc¬
cupari:uł interẽe. Non enĩ idẽ offm est
⁊ inplacito scłarium lites forenses int̾ rixantes
decernere. hec gͦ cum scͥbam mi dñe. nolo ut
estimes me nouã legem uiuendi constituere.
s olim a scĩs uiris ꝓlatam: ob recordationem

Expanded text:
indicandum saecularia negotia . Multo melius est enim indicandum saecularia negotia . Multo melius est enim laborare episcopum in doctrina verbi Dei ob salutem animarum sibi commissarum, quam in disponendis et definiendis civilibus quaestionibus; et variis hominum contentionibus vacare, qui propter terrenam cupiditatem lites et rixas incessanter movent, et unusquisque in his alterum superare contendit. Nusquam enim in Scripturis sacris legitur ipse Salvator, aut discipuli ejus, hoc egisse sive docuisse. Invenitur tamen in Evangelio scriptum quod quidam homo rogaverit ipsum Mediatorem nostrum quod fratri suo juberet ut divideret secum haereditatem suam. Cui ille resle doctores Evangelii curis et rixis saecularium occupari vel interesse. Non enim idem officium estet in placito saecularium lites forenses inter rixantes decernere. Haec ergo cum scribantur, mi domine, nolo ut aestimes me novam legem vivendi tibi constituere, sed olim a sanctis viris prolatam ob commemorationem
Abbreviated transcription (Latin):
trine: insta in illis. Hoc enĩ faciens: ⁊ te ip̃m
saluũ facies. ⁊ eos qͥ te audiunt. Inde te decet
nichil aliud p̃ponere meditacioni duiie legis
⁊ doctͥne uerbi dei. nec ullo mͦ debes ea deserere.
ꝓpt̾ mundanã curam.⁊ scłaria negotia. q̃ hec
maximũ impedim̃tũ faciunt oꝑi diuino. apd̃
eos qͥ his abutunt᷑. Nam ꝓdolor multi inueni¬
unt᷑ huiꝰ tẽꝑis uiri. ex eccłasticis ꝑsonis. qͥ re¬
licto p̃dicandi officio. ⁊ sp̃ali conu̾satione: in
eo se magnos estimant. si t̾renis negotiis p̃po¬
nant᷑. ⁊ disceptationibꝰ scłariũ sepe int̾sint.
ita ut in eoꝵ conuentib qͣsi arbitres p̾sideant.
⁊ eoꝵ conflictuũ uidices fiant: qd̾ tam̃ nullo
mͦ apłs consentit qͥ ait. nemo militans deo in¬
plicet se negotiis scłarib. ut ei placeat cui
se ꝓbauit. Nam qͥ certat in agone ñ coronat᷑.
nͥ qͥ legittime certauerit. Item alibi ait. Si
qͦs concẽptibiles habetis. hos constituite ad

Expanded text:
llis. Hoc enim faciens, et teipsum salvum facies, et eos qui te audiunt. Unde decet te nihil aliud praeponere meditationi divinae legis, et doctrinae verbi Dei: nec ullo modo debes ea deserere propter mundanam curam et saecularia negotia: quia haec maximum impedimentum faciunt operi divino apud eos quntur hujus temporis viri in ecclesiasticis personis qui, relicto praedicandi officio et spiritali conversatione, in eo se magnos aestimant, si terrenis negotiis praeponantur, et disceptationibus saecularium saepe intersint: ita ut in eorum conventibus quasi arbitres praesideant, et eorum conflictuum judices fiant. Quod tamen nullo modo Apostolus consentit, qui ait: Nemo militans Deo implicet se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit. Nam qui certat in agone, non coronatur nisi legitime certaverit . Item alibi ait: Si quos contemptibiles habetis, hos constituite ad
Abbreviated transcription (Latin):
tix appellatur. Cuiꝰ płima ⁊ melior incͥio insula
gignit᷑. lentisci enim mentio ẽ indarrielis libro.
ubi susanne historia scͥpta est ⁊ ub descino ⁊ pi¬
no responsio presbitoꝵ ostendit᷑. latini enimsci¬
num ⁊ prinum ilicem ⁊ lentiscum interpretant᷑
quoꝵ sensus ibi manifestat᷑. De t̾rẽbinte¬

Expanded text:
tix appellatur, cujus plurima et melior in Chio Insula tix appellatur, cujus plurima et melior in Chio Insula gignitur. Lentisci enim mentio est in Danielis libro, ubi Susannae historia scripta est: et ubi de schino et prino responsio presbyterorum ostenditur. Latini enim schinum et prinum ilicem et lentiscum interpretantur, quorum sensus ibi manifestatur. Terebinth