comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cherrimas scudiũ lĩarũ. excercitiũ ingemi mediocritatis amore Religioms affm.
solitudime appetitũ fortuna tua propositũ ꝙ tuũ discordant longeq alud est quod̾
agere oportet ꝙͣ quod bel expedit bel delectat. Cuio in statu laborẽ aĩ tui cogito.
procellaq tui pectoris ex meorũ fluctuũ comparatione dimetior. Si remedium
querie. unũ habeo. Si quide extia nõ datur esse quod cupio intus esto qͦd debes
fortuna tua in suꝑficie pompas suas explicet tu humnlitatẽ tuam intuo absconde.
tu in aula sedeas animus in heremo bagetur inter diuitiao pauꝑtãte. inter eplao
Ienimũ ama fulgeat in mensa aurũ gemimne in digtis ẜ clarior horũ contempta
ii aiõ. corpus pupura mens cilicio bestiatur/ momilib inftrato cormpede insidẽs.
asellu diñcũ ⁊ attritos ap̃łorũ pedes rubentis pillei decus suꝑimponens capiti spi¬

Expanded text:
cerrimas: studium literarum, exercitium ingenii, mediocritatis amorem, religionis affectum, cerrimas: studium literarum, exercitium ingenii, mediocritatis amorem, religionis affectum, solitudinis appetitum. Fortuna tua propositumque discordant, longeque aliud est quod agere oportet quam quod vel expedit vel delectat. 38 Quo in statu, laborem animi tui cogito, procellamque tui pectoris ex meorum fluctuum comparatione dimetior. Si remedium queris, unum habeo: siquidem extra non datur esse quod cupis, intus esto quod debes; fortuna tua in superficie pompas suas explicet, tu humilitatem tuam intus absconde; tu in aula sedeas, animus in eremo vagetur; inter divitias paupertatem, inter epulas ieiunium ama; fulgeat in mensa aurum, gemme in digitis, sed clarior horum contemptus in animo; corpus purpura, mens cilicio vestiatur; 39 monilibus instrato cornipedi insidens, asellum dominicum et attritos Apostolorum pedes; rubentis pilei decus superimponens capiti, spi
Abbreviated transcription (Latin):
artib expedias: quomodo em̃ fieu potuit nũ sepe multos offenderis. cui ꝓpositũ
semy fuit pationũ te deẜte iusticie exhibere necesse est iuute qui iusticiam amãt
uisticie hostib odiosus sit In tanto pieterea fauore fortune in tanta hla tantis ꝙ
fulgotib honoru. quomodo fieu potest ut no obliqius te luminib insectetur luor
Cuncta prius fient ꝙ̃ felicitas declinet inuidiam. Adde his constĩe aculeos ꝓturba¬
tionesq amin barias pudore pententiam speo dolores metusq abditos cũ omi
tu precipue principu familiare tormentu has inter difficultates biuendũ est om̃ib
hio preẜtum qui alto loco siti sunt quod ꝙ bel fortuna bel bntus illustrat que cũ om̃b
moleste/ tũ precipue tuo proposito contrarre se. Recrahunt eñ as meliora dipposicum
animũ noui ego quos bt nossem boluisti/ ardentissimos cũ tui motus ciuaoq pul¬

Expanded text:
artibus expedias? quomodo enim fieri potuit quin sepe multos offenderis, cui propositum artibus expedias? quomodo enim fieri potuit quin sepe multos offenderis, cui propositum semper fuit patronum te deserte iustitie exhibere? necesse est autem qui iustitiam amat iustitie hostibus odiosus sit. 36 In tanto preterea favore fortune, in tanta gloria tantisque fulgoribus honorum, quomodo fieri potest ut non obliquis te luminibus insectetur livor? cunta prius fient quam felicitas declinet invidiam. Adde his conscientie aculeos perturbationesque animi varias, pudorem penitentiam spes dolores metusque abditos, cum omnium tum precipue principum familiare tormentum. 37 Has inter difficultates vivendum est omnibus, his presertim qui alto loco siti sunt quosque vel fortuna vel virtus illustrat; que cum omnibus moleste tum precipue tuo proposito contrarie sunt; retrahunt enim ad meliora dispositum animum. Novi ego quos ut nossem voluisti, ardentissimos animi tui motus curasque pul
Abbreviated transcription (Latin):
quib odio ip̃o sit quiq sibi forsan exitio tedio certe sint nõ posse solum esse
c̃i delit od Rderi seino domesicio ab hostil. nõse cupiditatis se mustiplicis predam foro
a plurib soe ꝙͣ studio col eotimare pliues ꝙͣ diligere plauio fortimna slea e le ficur
multio horubilem paucis amabile ⁊ a quib ametur ambigiiũ quia iltad hispanida¬
tio uerũ sit felio se nestit amari. Scue preterea mortem sua cotis optari hereditat
appeti dies numerau pigiuam fugã tempio sideri uacare puteo ista piclo: Q uia q̃ede
L menim uitanda in primio ue sine molestia biuamuo. pfica institutione doct simi
odiũ iuidiam contemptũ horũ tu pater as błoimo u̾ber es a quote op̃es potetia
dignitas sctia nobilitas untus imune prestant a pͥmis aũte duob quibuo te

Expanded text:
quibus odio ipse sit quique sibi forsan exitio, tedio certe sint; non posse solum esse quibus odio ipse sit quique sibi forsan exitio, tedio certe sint; non posse solum esse cum velit; obsideri semper domesticis ab hostibus; nosse cupiditatis se multiplicis predam fore; a pluribus spe quam studio coli; extimare plures quam diligere; pluris fortunam suam quam se fieri; multis horribilem paucis amabilem et a quibus ametur ambiguum, quia illud hispani vatis verum sit: felix se nescit amari; scire preterea mortem suam votis optari, hereditatem appeti, dies numerari, pigram fugam temporis videri. 35 Vacare putes ista periculo? “tria” quidem, si memini, “vitanda” in primis ut sine molestia vivamus, philosophica institutione docti sumus: “odium invidiam contemptum”. Horum tu, pater, ab ultimo liber es, a quo te opes potentia dignitas scientia nobilitas virtus immunem prestant; a primis autem duobus, quibus te
Abbreviated transcription (Latin):
illie ergo plus scomaci. Gbi excellentie plus est insitũq ammis cesareũ illud pͥmor¬
duo tesistendũ ꝙ difficilius a primo in scdm ꝙͣ a sẽdo in ultimũ locũ principes
decrudantur.Age tursus quena illa pompaiũ emulatõ uestiũ labor epularũq
fastidiũ qui morũ fucus quod uerborũ fremĩ quenã affectuũ iugis illa cõpressio.
oposa Res est humana iactantia dũ uel quod no es uideri uel quod es dissimlare
niteris. du plep labor bis natura uincenda. quã semel bicisse difficillimũ. Qud
propagandi cupido nois ⁊ posteritatis gr̃a studio querenda ꝓiugili: Cuud filioꝵ
pietas aut nepotu betustiq generis anceps euentus. generosis ingens cura pe-¬
ctorib Quid regimen effrenate familie: ⁊ ercremorũ hoñ odiũ sepe latens
no nmnꝙͣ in xp̃m dñi caput erumpens: dura conditio alere alique cogi illos

Expanded text:
Illic ergo plus stomaci ubi excellentie plus est, insitumque animis cesareum illud primorIllic ergo plus stomaci ubi excellentie plus est, insitumque animis cesareum illud primordiis resistendum quod “difficilius a primo in secundum quam a secundo” in ultimum locum “principes detrudantur”. 33 Age rursus, quenam illa pomparum emulatio, vestium labor epularumque fastidium, qui morum fucus, quod verborum frenum, quenam affectuum iugis illa compressio! operosa res est humana iactantia, dum vel quod non es videri vel quod es dissimulare niteris: duplex labor, bis natura vincenda quam semel vicisse difficillimum. Quid propagandi cupido nominis et posteritatis gratia studio querenda pervigili; quid filiorum pietas aut nepotum vetustique generis anceps eventus, generosis ingens cura pectoribus; quid regimen effrenate familie et extremorum hominum odium, sepe latens, nonnunquam in ipsum domini caput erumpens? 34 Dura conditio alere aliquem cogi illos
Abbreviated transcription (Latin):
seuit aptius atq ferocius eo ꝙ ut docti uolunt/ cõĩs ex precipiti descensus est Ruere
Quis mine de domesticis malis loquar. Clara illa duo noĩa Repetenda st Idẽ
ip̃e iulius cesar quo ut Genece uerbrs utar nemo unꝙͣ liberalius uictoria usus est
suorũ gladios cuta soliũ suũ strictos micantes ꝙ conspexit. atq illis manib quas
bictorns auroq compleuerat aut quib insita pietate pepercerat circunuentus
occubuit. Augustus ille principũ mitissimꝰ. ⁊ totius humam gnis amore dignissin
inquietam suorũ conspiationib uitam egit. ⁊ rota quidẽ ⁊ inter historicos trita
Recenseo. Age ꝙͣ graues discordie concentiones q Gerborũ dũ delicatus aures dictũ
ome liberius pungit ac sauciat pudet cedere pudet uinci/ quod ip̃m ⁊si inter õs
ordines uideanus Salustianũ tamen illud est uerũ cõe nobilitatis malu ee suꝑbiã

Expanded text:
sevit apertius atque ferocius eo quod, ut docti volunt, comunis ex precipiti descensus est ruere? sevit apertius atque ferocius eo quod, ut docti volunt, comunis ex precipiti descensus est ruere? 31 Quid nunc de domesticis malis loquar? Clara illa duo nomina repetenda sunt; idem ipse Iulius Cesar, quo ut Senece verbis utar, nemo unquam «liberalius victoria usus est», suorum gladios circa solium suum strictos micantesque conspexit, atque illis manibus quas victoriis auroque compleverat aut quibus insita pietate pepercerat, circumventus occubuit. Augustus, ille principum mitissimus et totius humani generis amore dignissimus, inquietam suorum conspirationibus vitam egit. Nota quidem et inter historicos trita recenseo. 32 Age, quam graves discordie contentionesque verborum dum delicatas aures dictum omne liberius pungit ac sautiat! Pudet cedere, pudet vinci; quod ipsum etsi inter omnes ordines videamus, salustianum tamen illud est verum, «comune nobilitatis malum» esse superbiam.
Abbreviated transcription (Latin):
foris ita semꝑ domi mlitieq cũ felicitate creuit labor creuere picla donec eo ꝓuẽtũ
qt ut fere Iam inferius cadendi picł̃m non sit ⁊ hoc quide impiũ ab om̃ib gẽtib
muctũ in seꝯpo uinci potuit at consumi cetera omĩa ab ab̃is uicta st. ẜ ne te
ñt songis uc uetustis implicẽ historrio. ad id quod ip̃i uidimꝰ reuertamur habuit
mra etas eximios Reges qui sibi ⁊ aluis uertice celu tangere uiderentur. quos Repẽte
bellis unde ml tale timebatur erortis nõ modo ab inferiorib attentatos quod suspi¬
can ante id cempris nemo pocerat s deiectos semel atq iterũ Regmq fines egerriẽ
defendentes itd postremũ bello uictos ⁊ hostilem actos in carcerem audiuimꝰ uidiꝰq
Tiud hac fortue uarietate molestius: que lic om̃i statu locũ habeat m alto tamẽ

Expanded text:
foris. 29 Ita semper domi militieque cum felicitate crevit labor, crevere pericula, donec eo perventum foris. 29 Ita semper domi militieque cum felicitate crevit labor, crevere pericula, donec eo perventum est ut fere iam inferius cadendi periculum non sit. Et hoc quidem imperium, ab omnibus gentibus invictum, in se ipso vinci potuit atque consumi, cetera omnia ab aliis victa sunt. Sed ne te nunc longis ac vetustis implicem historiis, ad id quod ipsi vidimus revertamur. 30 Habuit nostra etas eximios reges qui sibi et aliis vertice celum tangere viderentur; quos repente, bellis unde nil tale timebatur exortis, non modo ab inferioribus attentatos — quod suspicari ante id tempus nemo poterat —, sed deiectos semel atque iterum regnique fines egerrime defendentes, ad postremum bello victos et hostilem actos in carcerem audivimus vidimusque. Quid hac fortune varietate molestius, que licet in omni statu locum habeat, in alto tamen
Abbreviated transcription (Latin):
in parthia atq in dacia quod timeret. seu qm̃ timuisse nchil dĩ qd ciuaret
eesar augustus quo nemo inter mortales altior fuit/ ⁊ ip̃o supremo for¬
tune gradu audiuit deletas in germama nationes legiones. Uarũq qͥntiliũ
belli ducem / quẽ Reip. casum ꝙͣ meste ꝙͣ grauiter tulerit notũ est. Magna
mithi nũt exemplorũ acies occurrit ⁊ ueterũ ⁊ nouorũ que enim gens
aut quio principũ tam solibe prospitatis inuentus est. cui nõ facile posset̃
isperata cucũ bella consurgere. cui non Rune precipitis tior ess. uel siis
abesset eo ꝑicli plus messet/ quo cautele minuo si de magne fortune casib
dibitas ante omĩa respice ad impiũ Romanũ qn illud fastigiũ ad hane humilitate
descensurũ aliquis cogitasset: descendit tamen quia lic innensũ humanũ tamen
aut impiũ ideo eternũ esse nõ poterat milli unꝙͣ genti tanta Rebellio ntus ac̃

Expanded text:
in Parthia atque in Dacia quod timeret seu, quoniam timuisse nichil dicitur, quod cin Parthia atque in Dacia quod timeret seu, quoniam timuisse nichil dicitur, quod curaret. 27 Cesar Augustus, quo nemo inter mortales altior fuit, ex ipso supremo fortune gradu audivit deletas in Germania legiones Varumque Quintilium belli ducem; quem reipublice casum quam meste quam graviter tulerit, notum est. Magna michi nunc exemplorum acies occurrit et veterum et novorum. Que enim gens aut quis principum tam solide prosperitatis inventus est, cui non facile possent insperata circum bella consurgere, cui non ruine precipitis timor esset, vel si is abesset, eo periculi plus inesset quo cautele minus? 28 Si de magne fortune casibus dubitas, ante omnia respice ad imperium romanum. Quando illud fastigium ad hanc humilitatem descensurum aliquis cogitasset? descendit tamen, quia licet immensum, humanum tamen erat imperium; ideo eternum esse non poterat; nulli unquam genti tanta rebellio intus ac
Abbreviated transcription (Latin):
a seruis a subditis ab amicis. his loquor qui falsum amicicie nomen habent
ueri enĩ amici rari eorũq iniurie nulle st̃̾. sed quia no uatat minutiora com¬
plecti: maiora ꝑstringam. quot ⁊ quantis igitur status ille rebellib abũdat
Iulius cesar/ quo nemo unꝙͣ bellis magis enituit. sic enĩ ⁊ de illo scriptũ ẽ
⁊ Res ip̃a testatur extremo tempore bellũ parthis inferre. et Rebellantes
effusosq in crachiam dacos coercere armis destinauerat. fecissetq insi mors
illũ preuemiens. hos aliosq magnificos cogitatus mexpletos linquere coegissi
Ita ille uir mũdo formidabilis germania ꝑdomita gallis ⁊britãniis q subucti
caltatio hispans atq africa ⁊ egipto ponto syria ⁊ armemis totoq pau¬
lominus orbe terrarũ postremo in qua bictoriarũ oĩm sũma erat uicta et
occupata Repi ip̃aq Roma urbe Rerũ dña sui ciuis imꝑio subiecta ĩuenit

Expanded text:
a servis a subditis ab amicis? his loquor qui falsum amicitie nomen habent; a servis a subditis ab amicis? his loquor qui falsum amicitie nomen habent; veri enim amici rari eorumque iniurie nulle sunt. Sed quia non vacat minutiora complecti, maiora perstringam. 25 Quot et quantie igitur status ille rebellibus abundat! Iulius Cesar, quo nemo unquam bellis magis “enituit” — sic enim de illo scriptum est et res ipsa testatur — extremo tempore bellum Parthis inferre et rebellantes effusosque in Trachiam Dacos coercere armis destinaverat; fecissetque nisi mors illum preveniens hos aliosque magnificos cogitatus inexpletos linquere coegisset. 26 Ita vir ille mundo formidabilis Germania perdomita, Galliis Britanniisque subactis, calcatis Hispaniis atque Africa et Egipto Ponto Syria et Armeniis totoque paulominus orbe terrarum, postremo, in qua victoriarum omnium summa erat, victa et occupata republica ipsaque romana urbe rerum domina sui civis imperio subiecta, invenit
Abbreviated transcription (Latin):
uibitier altioris autem nemo magis siue exꝑientia magĩa rerũ optima suie
obẜuatio diligens ut studiũ siue uis ingemii queritur ac celeritas intellectus
de hac ergo etsi multa dixerun udhue tamen non pauca dicere ⁊ de Re tͥ multo
ꝙͣ michi melius nota tecũ insi respius nunc etiam colloqui mens est. dicã
puto / que tu uera fateberis. ⁊ tam de medio sumpta. ut insi me nosses. possie
potentem opmari. Primũ igitur quantũ indignatoĩs ae scomaci queso ht̃
excelsior status: dum potentes impotentiam suam deflent ⁊ sepe uel minima¬
rum Rerũ dura principia difficiles processus mopmos eortus. spes caducus
dũ se no posse quod creditur no timeri quãtum ueluit ⁊ hũiliores audere ꝯͣ
se aliquid indignantur. que quotidiana illis indignatio est. quis est enĩ tam
potens aut quis unꝙͣ fuit cui non sepe graues miuue ab infimis inferrentur

Expanded text:
arbiter; altioris autem nemo magis, sive experientia magistra rerum optima, sive arbiter; altioris autem nemo magis, sive experientia magistra rerum optima, sive observatio diligens ac studium, sive vis ingenii queritur ac celeritas intellectus. 23 De hac ergo etsi multa dixerim adhuc, tamen non pauca dicere et de re tibi multo quam michi melius nota, tecum, nisi respuis, nunc etiam colloqui mens est. Dicam, puto, que tu vera fateberis et tam de medio sumpta ut nisi me nosses, possis potentem opinari. Primum igitur, quantum indignationis ac stomaci, queso, habet excelsior status, dum potentes impotentiam suam deflent et sepe vel minimarum rerum dura principia difficiles processus inopinos exitus spes caducas; dum se non posse quod creditur, non timeri quantum velint, et humiliores audere contra se aliquid indignantur, que quotidiana illis indignatio est! 24 Quis est enim tam potens aut quis unquam fuit cui non sepe graves iniurie ab infimis inferrentur,
Abbreviated transcription (Latin):
insultat nilli parcitur nulli ferie malorũ st̃ habet quisq domi sue qͦd doleat
quod odent quod lugeat quod queratur. Raro aduersus hec profuit ⁊ sepe no¬
cuit emnentior fortuna / aptior est ⁊ idcuro magis ferũ procellis er posita ħt
⁊ suas modestias status humilior ⁊ beticio uientib pauptas premit. Uerũ diui¬
tie somis acriorib abundant ⁊ potentia tempalis bepres ħt asprimos. Nouit ita
esse quisquis btianq fortuna sensit Tu pater insi ꝙ ͫ in errientiã ingemio suꝑ¬
ples hiorũ iudey esse no potes. pn amplissima eñ simul larissimaq domo geita
inter magnas duitias ac delitias educatus preesse solituo semꝑ subesse uero nimꝙͣ
ꝑ om̃s fere dignitatum gradus ad summo proximũ hie uirtute. hinic celesti suble¬
uante gĩa clementia felicissime conscendisti. ⁊ ion eo idoneus fortune submissioris

Expanded text:
insultat. Nulli parcitur, nulli ferie malorum sunt; habet quisque domi sue quod doleat, insultat. Nulli parcitur, nulli ferie malorum sunt; habet quisque domi sue quod doleat, quod oderit, quod lugeat, quod queratur. 21 Raro adversus hec profuit et sepe nocuit eminentior fortuna; apertior est et idcirco magis rerum procellis exposita. Habet et suas molestias status humilior et urticis urentibus paupertas premit; verum divitie spinis acrioribus abundant et potentia temporalis veentiam ingenio supples, horum iudex esse non potes. In amplissima enim simul clarissimaque domo genitus, inter magnas divitias ac delitias educatus, preesse solitus semper, subesse vero nunquam, per omnes fere dignitatum gradus ad summo proximum, hinc virtute hinc celesti sublevante clementia, felicissime conscendisti. Non es ydoneus fortune submissioris
Abbreviated transcription (Latin):
tesq habitant morbi tristisq senectus. et metus ⁊ malesuada fameo ⁊ turpis egestas
Terribiles bisu forme letumq laborq. Tũ consangiuneus leti sopor ⁊ mala mẽtis
gaudia mortiferũq aduerso in limine bellu. Sentis pater inclite ꝙͣdurũ ꝙͣtisq
malis obsessũ iter ingressi fuma ⁊ ꝙͣ mexorabile difficiliũ Rerũ turbã obiuã hẽmꝰ
in limine nichil diuitẽ natũ esse profuerit nchil profuit rege nasti. etiã diui¬
dunt ⁊ esuuerunt etiam purpureos thalamos luctus ingreditur etiam in arces
mumitissimas cura metus morbus labor ascendunt etiã opulentissimos reges
bella concutiunt etiam uigilantissimis aĩs in medio feruore actũu toripẽs sopor
interuenit/ ⁊ modestissimi uelint nolint leticia gestiente turbantur postiemo etiã
in delitiis actos dies senectus improiusa consequitur ⁊ gemato etĩa uertici moro

Expanded text:
tesque habitant Morbi tristisque Senectus Et Metus et malesuada Fames et turpis Egestas tesque habitant Morbi tristisque Senectus Et Metus et malesuada Fames et turpis Egestas Terribiles visu forme, Lethumque Laborque Tum consanguineus Lethi Sopor et mala mentis Gaudia mortiferumque adverso in limine Bellum. 19 Sentis, pater inclite, quam durum quantisque malis obsessum iter ingressi sumus et quam inexorabilem difficilium rerum turbam obviam habemus in limine. Nichil divitem natum esse profuerit, nichil profuerit regem nasci; etiam diviguerunt et esurierunt». 20 Etiam purpureos thalamos luctus ingreditur; etiam in arces munitissimas cura metus morbus labor ascendunt; etiam opulentissimos reges bella concutiunt; etiam vigilantissimis animis in medio fervore actuum torpens sopor intervenit et modestissimi, velint nolint, letitia gestiente turbantur; postremo etiam in delitiis actos dies senectus improvisa consequitur et gemmato etiam vertici mors
Abbreviated transcription (Latin):
sigere aut auio patriam uendere aut dnorũ fallere dertras. Auertat hant pestẽ deus
pessimo loco Res humane essent si om̃ib ista contingerent ¶iue autem in ip̃a bite
iamia st̃ licet interdũ aliqua ex ꝑte solius dei munere declinentur indifferenter
tamen st̾ obiecta nascentibus. Cĩuenam bero ⁊sta st interrogeo. dignare oro te uir¬
giliũ ante ocłoo tuos denuie. qui iuuenalem iam ante dicinatus es etsi em̃ ꝓp innu¬
merabiles ⁊ altissimas occupationes tuas tibi familiaris esse nequiuerit. magnus
tamen uir unrgilius ingemo inter primos nullo secundus eloquio. ⁊ quẽ si degusta¬
re cepis. forsan dulcedine capiaris doleas q no ante tibi cognitũ ⁊ quis oro meliq
sententia hanc aluis berbio expresẜit. Ille tibi ergo respondeat hio uersib uestibulũ
ante ip̃m primisq in faucib orchi luctus ⁊ ultrices posuere cubilia cure. Pallen¬

Expanded text:
figere” aut “auro patriam vendere” aut “dominorum fallere dextras”. Avertat hanc pestem Deus; figere” aut “auro patriam vendere” aut “dominorum fallere dextras”. Avertat hanc pestem Deus; pessimo loco res humane essent si omnibus ista contingerent. Que autem in ipsa vite ianua sunt, licet interdum aliqua ex parte solius Dei munere declinentur, indifferenter tamen sunt obiecta nascentibus. 17 Quenam vero ista sunt interroges. Dignare, oro te, Virgilium ante oculos tuos venire, qui Iuvenalem iam ante dignatus es; etsi enim propter innumerabiles et altissimas occupationes tuas tibi familiaris esse nequiverit, magnus tamen vir Virgilius, ingenio inter primos, nulli secundus eloquio, et quem si degustare ceperis, forsan dulcedine capiaris doleasque non ante tibi cognitum. Et quis, oro, melius sententiam hanc aliis verbis expresserit? 18 Ille tibi ergo respondeat his versibus: Vestibulum ante ipsum primisque in faucibus Orci Luctus et ultrices posuere cubilia Cure; Pallen
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ rerũ forme nemo facile direrit. nemo rem infuntã bieui orone collegent
Uerũ nota reo est non egens testib procul uccitis quisq dolorũ ac laborũ suorum
conscientiam proprĩa testem habet. ciua preter notas aptasq molestias quot sit̃
stimuli latentes quot plage quot ulcera scrutari nulla manis sufficit. Infer¬
m statie altissono canens ore ungilius multa cõmemorat que quidam de stati
uice presentis intelligrunt que ut auint comparatione celestis inferna est ⁊ qm toti edificio
sit aõs uestibulum illie non mepto si uera memorant figmento quedã fere om̃ib uite
hualimen intrantib coĩa reponuntur. In secretiotibus iuuitẽ eirculis singulares pene
sunt ⁊ distincta flagitia nõ em̃ erempli causa om̃ib contingit ob adultorium cedi
aut nate thalamũ muadere aut urma impia sequi. aut leges precio figere atq Re¬

Expanded text:
gentium rerum forme, nemo facile dixerit; nemo rem infinitam brevi oratione collegerit. gentium rerum forme, nemo facile dixerit; nemo rem infinitam brevi oratione collegerit. 15 Verum nota res est non egens testibus procul accitis; quisque dolorum ac laborum suorum conscientiam propriam testem habet, cuius preter notas apertasque molestias, quot sint stimuli latentes quot plage quot ulcera scrutari nulla manus sufficit. Inferni statum “altisono” canens ore Virgilius multa commemorat, que quidam de statu vite presentis intelligunt, que, ut aiunt, comparatione celestis inferna est; et quoniam toti edificio sit comune vestibulum, illic non inepto, si vera memorant, figmento quedam fere omnibus vite huius limen intrantibus comunia reponuntur; in secretioribus autem circulis singulares pene sunt et distincta flagitia. 16 Non enim, exempli causa, omnibus contingit “ob adulterium cedi” aut “nate thalamum invadere” aut “arma impia sequi” aut “leges precio figere atque re
Abbreviated transcription (Latin):
secũ fert uita mortalis a quib nõ mediocritas statũs no hiu̾sittio no liberat astetu¬
do. sed in his amaiti multo plura ꝙͣ dulcia t no immerito dia putes in bestiba¬
lo uite duo dolia esse dulce unũ sed exiguũ amarũ uero asterũ. sed illud̃ ãplissim̃.
quo pro uauetate intellectuũ nõ ubsunde forsitan trahi poss illud dauiticum
calio in maini dui uim meri plenus mixto ut calix dñicus quo in hoc exilio po¬
tamur miseri aliquid uelut merũ ⁊ dulce habeat plenitudo eius multis amaritu¬
dinib sit amixta dulcia quidem ut dixi pauca sunt ⁊ bieuia breue gaudiũ bie¬
ius delectatio breuis risus breue demq quicquid niuat quod exptũ se fatebitur
quisquis aliquantulu inhiua pegrmationis calle procesẜit Contra bero fortue
prelia ꝙͣ longeua ꝙͣ graiua quot aduersitatũ species ꝙͣ multe ⁊ uaue affã¬

Expanded text:
secum fert vita mortalis, a quibus non mediocritas status, non humilitas, non liberat altitusecum fert vita mortalis, a quibus non mediocritas status, non humilitas, non liberat altitudo; sed in his amara multo plura quam dulcia, ut non immerito dici putes in vestibulo vite duo dolia esse, dulce unum sed exiguum, amarum vero alterum sed illud amplissimum, quo pro varietate intellectuum non absurde forsitan trahi posset illud daviticum: «Calix in manu domini vini meri plenus mixto», ut calix dominicus quo in hoc exilio potamur miseri, aliquid velut merum et dulce habeat; plenitudo eius multis amaritudinibus sit admixta. 14 Dulcia quidem, ut dixi, pauca sunt et brevia; breve gaudium brevis delectatio brevis risus breve denique quicquid iuvat; quod expertum se fatebitur quisquis aliquantulum in huius peregrinationis calle processerit. Contra vero fortune prelia quam longeva quam gravia, quot adversitatum species, quam multe et varie affli
Abbreviated transcription (Latin):
tollito lumen/ e medio clament onis. prope nemo recumbat. Quod tam̃e ad cã¬
tum galli facit ille secundi prorimus ante diem caupo sciet quod his uerbis
a sutyrico dem si ullo unꝙͣ tempe uerũ fuit nrͣa etate uerissimũ est. Solebant
Romam senatus alta consilia profundo tecta silentio no prius emergere. ꝙͣ ꝙ
tractatũ erat in thalamo magnficis actib impleretu. Itaq sepe maxima bes¬
la geri prius. cudiebant gentes. ꝙͣ gerenda sensissent sic famam shedaici appa¬
ratus. belli ipiũs fama precesfat. Nostiorum uero senatuũ no ea taciturintas nc̃ et
cuncta pͥus in triuue mulierculaũ audias celebrata ẜ̾mũcuis. ꝙͣ fiant ⁊ quod est
uannis multa que mũyͣ fient ̃ ad inceptũ redire melius fuerit. ꝙ uaga marra¬
tione ullmi corrigere multos offendere. Plurna quide optime sunt unrorũ que

Expanded text:
tollito lumen E medio, clament omnes, prope nemo recumbat: Quod tamen ad cantollito lumen E medio, clament omnes, prope nemo recumbat: Quod tamen ad cantum galli facit ille secundi, Proximus ante diem caupo sciet; quod his verbis a Satyrico dictum, si ullo unquam tempore verum fuit, nostra etate verissimum est. 12 Solebant romani senatus alta consilia, profundo tecta silentio, non prius emergere quam quod tractatum erat in thalamo, magnificis actibus impleretur; itaque sepe maxima bella geri prius audiebant gentes quam gerenda sensissent; sic famam bellici apparatus belli ipsius fama precesserat. Nostrorum vero senatuum non ea taciturnitas nunc est; cunta prius in triviis muliercularum audias celebrata sermunculis quam fiant, et quod est vanius, multa que nunquam fient. Sed ad inceptum redire melius fuerit quam vaga narratione nullum corrigere, multos offendere. 13 Plurima quidem sunt, optime virorum, que
Abbreviated transcription (Latin):
ese . dme fortuitũ premeditatis ascribitur. ⁊ ioci seues Gectuntu. an seria
mositatus: Tud hic consulam queris quid. insi semꝑita biuere. quasi mn
publas buias. se agere om̃a quasi as om̃ib srdeario. sie cogutare quias cogi¬
cata tiunsiu̾ceant. domu tuam popull theatrum pectus tuũ templum dei credere hoc tibi
hoc omnibus precipue magno unis faciendum censco. lioiũ preter conscientie
sus nõ modo quid ipͣi agant aut quid dicant sed quid de illis homines sentiantꝰ
sine intermissione prouiderint necesse est per impurissimorũ ora hõmi uolutẽtur
quod nuilla unꝙͣ felicitas uitare quiuit. Imo mopes ⁊ obscuri hoĩes caciti pene
onnã in tenebris agunt felicib mille st̃ͥ lacebre nulla silentia. Secretũ diuitis
ullũ esse putas: ẜui ut taceant iumenta loquentur et canis ⁊ spostes iunge ostia

Expanded text:
est, omne fortuitum premeditatis ascribitur et ioci leves vertuntur in seria; est, omne fortuitum premeditatis ascribitur et ioci leves vertuntur in seria; itur cogitatus. 9 Quid hic consulam queris? Quid, nisi semper ita vivere quasi in publico vivas, sic agere omnia quasi ab omnibus videaris, sic cogitare quasi cogitata transluceant, domum tuam populi theatrum, pectus tuum templum Dei credere? hoc tibi, hoc omnibus precipue magnis viris faciendum censeo; alioquin preter conscientie r singulos passus non modo quid ipsi agant aut quid dicant, sed quid de illis homines sentiant sine intermissione providerint, necesse est per impurissimorum ora hominum volutentur, quod nulla unquam felicitas vitare quivit; imo inopes et obscuri homines taciti pene omnia in tenebris agunt, felicibus nulle sunt latebre, nulla silentia. 11 Secretum divitis ullum Esse putas? servi ut taceant, iumenta loquentur Et canis et postes. Iunge ostia,
Abbreviated transcription (Latin):
quo et giauior er alto casus est ⁊ incer prerupta gudientib cadendi promptiꝰ
piclmni. Accedit qio ultna mali pars ꝙ in utianꝙ partem occultari nequeunt
ses tue. inꝙ unũ te defixi om ẜe ocua. quo fit ee sicut om̃b amatino. sie cibrma¬
conno seudio laborandu sit be in hac uia coram deo ⁊ hominib Recti sint ⁊ orrephe¬
sibiles sunit gressuo tui neculi coriuas necubi declines. necubi titubes necubi
subsistas. necubi fatigeris. demq nchil adnnetas quod ignotũ uelis. quicqͥs
em̃ unis feceris scient oñs. hec bnorũ illustriũ pena est uichil occultũ habent
erupunt om̃a rrmosa potentũ domus nichil intra se continet. omĩa effic̃dit
en publicũ. scitui quid prandeant quid cenent. quid ad menfam quid in cu¬
biculo loquantur quicquid ore extiderit studiote colligitur. ome uerbũ sentetia

Expanded text:
quo et gravior ex alto casus est et inter prerupta gradientibus cadendi promptius quo et gravior ex alto casus est et inter prerupta gradientibus cadendi promptius periculum. 7 Accedit, non ultima mali pars, quod in utranque partem occultari nequeunt res tue inque unum te defixi omnium sunt oculi, quo fit ut sicut omnibus magno, sic tibi maximo studio laborandum sit ut in hac via coram Deo et hominibus recti sint et irreprehensibiles gressus tui, necubi corruas necubi declines necubi titubes necubi subsistas necubi fatigeris, denique nichil admittas quod ignotum velis. 8 Quicquid enim unus feceris, scient omnes; hec virorum illustrium pena est: nichil occultum habent, erumpunt omnia, rimosa potentum domus nichil intra se continet, omnia effundit in publicum; scitur quid prandeant, quid cenent, quid ad mensam quid in cubiculo loquantur; quicquid ore exciderit studiose colligitur; omne verbum sententia
Abbreviated transcription (Latin):
manus imꝑator fuit ⁊ rursum seu ille humilis sacerdos seu archidiaconus intri¬
mescens feu presul elatior. seu tuũ hoc est Romani cardinis gradũ nactus. seu dẽĩq
pontificũ maxima cui populorũ admiratio pape nomẽ dedit. oms inꝙͣ paret̃
Ita tamen bt adhuc longe sub pedib nris ingens ⁊ menarrabilis sit itinerantiũ
multitudo. Ut illi quide imis ⁊ obscuris uallib. uos ꝑ altos ac laboriosos uertices
nos in medio. uelut inter montiũ conuexa. diuersis nempe tramitib. s pari
picło ad unũ om̃s terminũ suspiremus. Cogita acriter ⁊ intende/ neq iudicio
Recto fortune tue splendor officiat. Uidebio te ut ꝙ de uno dixerim de om̃ib accipias
eiusdem scatus ac fortune. Uidebis inꝙͣ te multa quide gła ⁊ qualis hie haberi p̃t
felicitate conspicuũ. coĩb tamen casib ꝑiclis q subiectũ. et fortassis eo grauiorib

Expanded text:
manus imperator fuerit; et rursum seu ille humilis sacerdos seu archidyaconus intumanus imperator fuerit; et rursum seu ille humilis sacerdos seu archidyaconus intumescens seu presul elatior seu tuum, hoc est romani cardinis, gradum nactus seu denique pontificum maximus, cui populorum admiratio pape nomen dedit. 5 Omnes, inquaita tamen ut adhuc longe sub pedibus nostris ingens et inenarrabilis sit itinerantium multitudo, ut illi quidem imis et obscuris vallibus, vos per altos ac laboriosos vertices, nos in medio velut inter montium convexa, diversis nempe tramitibus sed pari periculo, ad unum omnes terminum suspiremus. 6 Cogita acriter et intende, neque iudicio recto fortune tue splendor officiat: videbis te, ut quod de uno dixerim de omnibus accipias eiusdem status ac fortune, videbis, inquam, te multa quidem gloria et qualis hic haberi potest felicitate conspicuum, comunibus tamen casibus periculisque subiectum, et fortassis eo gravioribus
Abbreviated transcription (Latin):
unꝙͣ satis loqui potuit aut potent/ mio uero nemo non sacis loquitur
nemo satis cogitat. Unde fit ut uerba composita dissimilitudo ingeno ⁊¬
arium consequatur. Utq ait Eicero cudita iiabiliter. pugnet oratio. Onde aũt ordiari
insi ab his que maxie uitam tuam gloriosissime pater meamq circũsonant. Ut
intelligas me licet multis implicitũ ⁊ obsessum curis sepe tñ ad te ocłos reflectere
Incerdũ ꝙͣuis bulgo fortasse durus uidear ⁊ labor̃e itmeris sentire ⁊ criminũ cogi¬
tare. amus quidem ꝙ nemo clarius ꝙͣ tu uidet oms qui hanc uitam agimus uiato¬
res. de itineris aspitate certissimi. de hospitio incerti. ⁊ huic conditioni nemo prorsa
eximitur seu ille hispidus agricola seu pastor husutus seu mercator instabilis. seu
ĩmobilis heremita. seu mendicus suppler. seu diues insolens seu galloꝵ Rex seu Ro¬

Expanded text:
unquam satis loqui potuit aut poterit, imo vero nemo non satis loquitur, unquam satis loqui potuit aut poterit, imo vero nemo non satis loquitur, nemo non parum cogitat; unde fit ut verba composita dissimilitudo ingens actuum consequatur utque ait Cicero, «cum vita mirabiliter pugnet oratio». Unde autem ordiar nisi ab his que maxime vitam tuam, gloriosissime pater, meamque circumsonant, ut intelligas me, licet multis implicitum et obsessum curis, sepe tamen ad te oculos reflectere, interdumque, quamvis vulgo fortasse durus videar, et laborem itineris sentire et terminum cogitare? 4 Sumus quidem, quod nemo clarius quam tu videt, omnes qui hanc vitam agimus, viatores, de itineris asperitate certissimi, de hospitio incerti, et huic conditioni nemo prorsus eximitur, seu ille hispidus agricola seu pastor hirsutus seu mercator instabilis seu immobilis heremita seu mendicus supplex seu dives insolens seu Gallorum rex seu ro
Abbreviated transcription (Latin):
no parceret / multi miẜerentur nõ nulli forsitan inuiderent Dale Ns po¬
larum fieu salo iꝑas. parere quidẽ in om̃ib est ãc⁊ nculis .ͣ
Unũ inter nos plane no conuenit ꝙr tu humo prornnũ clarum
uõtas/ ego quo altiorem eo clariore extimo suis modo se mibib no ĩuoluat
Ceterũ tu pater. tu dñs tu magister tibi me nõ te michi more gerere
durnũ est. Id sane mello melius modo assequar ꝙͣ se de coi bita homi lo¬
quar/ quotiens enun stilus uel rationalis phie ꝑplerũ uel naturalis ar¬
chanũ iter ingreditur mirũ nõ est. si occupata lentius sequantur inge¬
ma. At ubi ex illis angustiis egressus ad moralis eloquii campã redit
quis tam hebete ingemo est ut nõ facile comprehendat ab alterr auditum
quod cunctis tacentib no ignorat quodq sic esse uidet in aliis in se probat
cuiꝰ ⁊ in oc̃lis ⁊ in aĩo sunc exempla. hac agitur de Re loquar de qua nemo

Expanded text:
non parceret, multi misererentur, nonnulli forsitan inviderent. Vale. Ad fonon parceret, multi misererentur, nonnulli forsitan inviderent. Vale. Ad folarum fieri stilo imperas; parere quidem in omnibus est animus; unum inter nos non plane convenit, quod tu humo proximum clarum vocas, ego quo altiorem eo clariorem extimo, suis modo se nubibus non involvat. Ceterum tu pater, tu dominus, tu magister; tibi me non te michi morem gerere dignum est. Id sane nullo melius modo assequar, quam si de comuni vita hominum loquar. 2 Quotiens enim stilus vel rationalis philosophie perplexum vel naturalis archanum iter ingreditur, mirum non est si occupata lentius sequantur ingenia; at ubi ex illis angustiis egressus ad moralis eloquii campum redit, quis tam hebete ingenio est ut non facile comprehendat ab altero auditum quod cuntis tacentibus non ignorat quodque sic esse videt in aliis, in se probat, cuius et in oculis et in animo sunt exempla? 3 Hac igitur de re loquar de qua nemo
Abbreviated transcription (Latin):
buesutam sepẽ faisce compestu: In resiqus euo om̃ib st ldeti he pro patieta
opus est tua. Sine me priusq̃ te in possessione afai ruris induco ⁊ Rcet
ilad adhut paueali ambue. ⁊ uidere q̃uatũ hoc fessto ⁊ fiagia ingenio dacum
erenseu re qued ili sit no dicam tiuo ontna ma prodantib. sis feaeuo lestion¬
in amonũ oculis sou q̃m difficiesimũ id aibitior. õt plura ibi fiit que psaceant
ꝙͣ que offendant Uberomia fateor mũdi pars est afuca uonot oxtrmioant
Senpio ẜ ulla tanta uni untus ulla tellaris tanta feccilitas que soscito cus¬
tore non egreat nec coliusse semel sufficit sed semꝑ insisture oportet qui smoei¬
rem aliquem uel agui uee animi fructũ cupit. Restat ut carptim stripta non
abres ẜ quicquad legis bom consulas ⁊ temꝑi imprites ꝙ si ad singla no
Respondi da ueniã precor occupationib meis que si om̃b note essent nemo

Expanded text:
et hirsutam sepem falce compescui. 6 In reliquis ergo omnibus utlibet; in hoc uno patientia et hirsutam sepem falce compescui. 6 In reliquis ergo omnibus utlibet; in hoc uno patientia opus est tua. Sine me, priusquam te in possessionem Afri ruris induco, dum licet, illud adhuc paululum ambire et videre, quantum hoc fesso et fragili ingenio datum erit, seu nequinamenum oculis, seu, quoniam difficillimum id arbitror, ut plura ibi sint que placeant quam que offendant. 7 Uberrima, fateor, mundi pars est Africa; virorum optimus est Scipio, sed nulla tanta viri virtus, nulla telluris tanta fertilitas, que solicito cultore non egeat; nec coluisse semel sufficit, sed semper insistere oportet qui singularem aliquem vel agri vel animi fructum cupit. 8 Restat ut raptim scripta non libres, sed quicquid legis boni consulas et tempori imputes. Quodsi ad singula non respondi, da veniam, precor, occupationibus meis, que si omnibus note essent, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
nobiscum habitum eo fluctuantis ai prota ueritas. ut ex multis uite tempesta¬
tib ad hoc solitariũ atq agreste domiciliũ ⁊ ad me uelut ad portũ aliquem
confugere uidearis bene utinam eligeres/ sed habet hoc ardens ⁊ intensa sitis
ut nullo potũ de fonte fastidiat. uides Pithagorã ac platonẽ doctome hau¬
stũ que toto orbe Refunderent. egiptiacio pͥmũ ⁊ mox Italis liminib mẽdi¬
cantes.Tibi nunc quanta discendi sitis est. que te ad exilem ac turbidũ in¬
genii mei Ruuilũ cogit. Doceri flagitas ex me qui discendi sum cupidior. ꝙͣ
docendi. no tamen id cogitas. si honesta cupiditate succensus audũ limen ligua
sepe pueras ⁊ calamo. Eece tibi fores apeuio. Si quid in ão meo est qd sicim
huone le mos xpalad litiotuo utere alioqiũ fac quod ingenu quus. affem seti sosptio.
custor aiuidissime licuũ. Atqui necdũ Scipio meus ad sumũi meo diacti st calni

Expanded text:
nobiscum habitum, eo fluctuantis animi proram vertas ut ex multis vite tempestanobiscum habitum, eo fluctuantis animi proram vertas ut ex multis vite tempestatibus ad hoc solitarium atque agreste domicilium et ad me velut ad portum aliquem confugere videaris. 2 Bene utinam eligeres! sed habet hoc ardens et intensa sitis, ut nullo potum de fonte fastidiat; vides Pithagoram ac Platonem doctrine haustum, quem toto orbe refunderent, egiptiacis primum et mox italis liminibus mendicantes. 3 Tibi nunc quanta discendi sitis est, que te ad exilem ac turbidum ingenii mei rivulum cogit! doceri flagitas ex me qui discendi sum cupidior quam docendi; non tamen id cogitas, sed honesta cupiditate succensus aridum limen lingua sepe pulsas et calamo. 4 Ecce tibi fores aperio; siquid in animo meo est quod sitim hanc lenire possit, arbitrio tuo utere; alioquin fac quod ingenui convive, affectum leti hospitis cultor, avidissime literarum. Atqui necdum Scipio meus ad summum meo perductus est ca
Abbreviated transcription (Latin):
palmam sepe reculerat/ sepe cruentos capreolos leporesq Remẜat nec bllo tuorũ
illie Repto clauso ostio unfrabiliter insultans. uimi astantiũ imẜicordiã. cuiq
desideriũ excitauit tũ pͥmũ dannna ma sentire cepimꝰ teq que presentẽ putaba¬
mus abesse perpendina. Ut me autem ille conspexit, infremuit mox t̾mula
blanditus cauda uocantem sponte consequitur. ⁊ iunc mecũ uadit in siluas
sus me militat meis auspicus Ruit in Beluas. ⁊ miche sepe gratissimas
predas agit. paratus ille si iubeas ad te uenne letus tamen ꝙ fortuna illiem
ad amicũ limen appulerit uale Ad fontem orgie uiiiͦ bal septenib. ⁊ld
abb̃em cornarie bononiensis. sicim opũ nonoꝵ expectatõe ad modestra tẽperandam xiiͦ
on facile dictu est ꝙͣ lece audiam ce cale unũ eam Rerũ mearũ sentire
dulcedinẽ ut post examen exactissimũ statius tui tecũ iio mecũ no

Expanded text:
palmam sepe retulerat, sepe cruentos capreolos leporesque remiserat; nec ullo tuorum palmam sepe retulerat, sepe cruentos capreolos leporesque remiserat; nec ullo tuorum illic reperto, clauso ostio miserabiliter insultans, omnium astantium misericordiam tuique desiderium excitavit. 9 Tum primum damna nostra sentire cepimus teque quem presentem putabamus, abesse perpendimus. Ut me autem ille conspexit, infremuit; mox tremula blanditiis cauda vocantem sponte consequitur; nunc mecum vadit in silvas, sub me militat, meis auspiciis ruit in beluas et michi sepe gratissimas predas agit, paratus ille, si iubeas, ad te venire, letus tamen quod fortuna illum ad amicum limen appulerit. Vale. Ad fontem Sorgie, VIII Kal. Septembris. 12 Ad abbatem Corvarie Bononiensis, sitim operum novorum expectatione ac modestia temperandam. 1 Non facile dictu est quam lete audiam te, talem virum, eam rerum mearum sentire dulcedinem, ut post examen exactissimum status tui tecum imo mecum imo
Abbreviated transcription (Latin):
as exilio ducentorũ canũ pro se contra aduersarios decertantiũ obfequio redusse-
Miẜabilius quod Rome accũ dicunt cane dannatũ dñm cũ egre possi excludi in car¬
cerem prosecutũ. ac deinde ꝓcusso dño canem ingenti ululatu dolorẽ propriũ fuisse
testatum. demũ cũ populo mibante ad esum inuitaretur oblatũ cibu ad oo dnĩ sui re¬
tulisse Postremo sactatũ in tyberim cadauer ĩnatando seq dilecto oneri subiectando
sustentare uisum erre no nmerito quidem ut ip̃ius plimii berbo utar effusa mul¬
citudine ad spectandam aĩalis fidem. Innumeraiblia st camine ut ita dixerim fidei argu¬
mignta. Te igitur amisso. quo sese uerteret canis tuus qui nature dñiq memor
hme solitudinem horreret hinie aliemgene cuuslib dedignaretur imꝑia isd unũ
restabat mifo notam domũ Repetiit ubi sub te lete bixerat ⁊ quolaudati cursꝰ

Expanded text:
ab exilio ducentorum canum pro se contra adversarios decertantium obsequio rediisse. ab exilio ducentorum canum pro se contra adversarios decertantium obsequio rediisse. Miserabilius quod Rome actum dicunt, canem damnatum dominum, cum egre posset excludi, in carcerem prosecutum; ac deinde percusso domino canem ingenti ululatu dolorem proprium fuisse testatum; demum cum populo miserante ad esum invitaretur, oblatum cibum ad os domini sui retulisse; postremo iactatum in Tyberim cadaver, innatando seque dilecto honeri subiectando sustentare nisum esse, non immerito quidem, ut ipsius Plinii verbo utar, «effusa multitudine ad spectandam animalis fidem». 8 Innumerabilia sunt canine ut ita dixerim fidei argumenta. Te igitur amisso, quo se se verteret canis tuus, qui nature dominique memor hinc solitudinem horreret hinc alienigene cuiuslibet dedignaretur imperia? quod unum restabat misero, notam domum repetiit, ubi sub te lete vixerat et quo laudati cursus
Abbreviated transcription (Latin):
dinse interfectis s afflictos uulneribus ꝑseuerasse tamen. ⁊ q̃ñ ab hõm̃i nequi¬
uissent dilectũ corpus a ferarũ saltem ac uolucrũ iiuria defendisse quosdam
interitũ dñorũ uindicasse. quosdam uero dños humi obrutos officiosis ungnuib
effodisse. ⁊ interfectores turbe spectantiũ nimixtos ac morsibus crebus ⁊ fr̃e¬
bilis latratus indicio deterisse ⁊ ad facendũ coegisse. alios ertinctio dñis cibo
usq ad exitiũ abscimusse. quod Pataui nꝑ illi uno optimo. ciuq nõ modo
cue sed cineu memorieq multũ dobeo dost trudele illu ⁊ lacrimas Renouantem¬
uice finem suus camis michi plane notus prestitit.⁊ Tonullos uuduumꝰ sepulcri faxo ꝵ¬
tinaciter inhesisse nec ante diuilsos ꝙ media ꝙꝓnent alios ardentiũ dñorũ rogos insi¬
luisse acq arsisse cũ illis. Mnũ a plimo secundo ac solmo scribitur garamantẽ Regẽ

Expanded text:
dominis interfectis, sed afflictos vulneribus perseverasse tamen et quando ab hominum nequidominis interfectis, sed afflictos vulneribus perseverasse tamen et quando ab hominum nequivissent, dilectum corpus a ferarum saltem ac volucrum iniuria defendisse; 5 quosdam dominorum interitum vindicasse; quosdam vero dominos humi obrutos officiosis unguibus effodisse et interfectores turbe spectantium immixtos et morsibus crebris et flebilis latratus indicio detexisse et ad fatendum coegisse; 6 alios extinctis dominis cibo usque ad exitum abstinuisse; quod Patavi nuper illi viro optimo cuius non modo anime sed cineri memorieque multum debeo, post crudelem illum et lacrimas renovantemvite finem suus canis michi plane notus prestitit; nonnullos audivimus sepulcri saxo pertinaciter inhesisse, nec ante divulsos quam inedia perirent; alios ardentium dominorum rogos insiluisse atque arsisse cum illis. 7 Mirum a Plinio Secundo ac Solino scribitur, Garamantum regem
Abbreviated transcription (Latin):
ctus ex itinere ⁊ amissis indiciis. qua te sequeretur ignorans quid mestissimq
ageret. Iret in siluas uictũ sibi proprio studio quesitiuus facile id quide nilloq
poterat la bore insi natura parens obsisteret que est uthoc aĩal procul ab hoĩe nõ
uiuat. E cunctis enim ammantibz que sub obsequio hõĩs t̃ nullu cane fidelius
ut fama est milluq quod serius ab hor̃e diuellatur.Accepimꝰ quasdi gentes in
prelus canũ acies pro stipendiariis habiasse. qui quotiens opus esset fidelissiãm
oꝑam nauantes nũꝙͣ preliũ detrectarent. legimus quosdam canes morti se ꝓ
dĩns obiecisse. ⁊ alios quidem suos strenue ac feliciter ab miuria defendisse ali¬
os no minus fideliter. s minus fauste protexisse cãdiu donec ip̃i confoderẽtur
ut nisi cane pempto nullus pagende miurie locus est. Alios quoq supstites

Expanded text:
ctus ex itinere, et amissis indiciis qua te sequeretur, ignorans quid mestissimus ctus ex itinere, et amissis indiciis qua te sequeretur, ignorans quid mestissimus ageret, iret in silvas victum sibi proprio studio quesiturus — facile id quidem nulloque poterat labore — nisi natura parens obsisteret, que est ut hoc animal procul ab homine non vivat. E cuntis enim animantibus que sub obsequio hominis sunt, nullum cane fidelius, ut fama est, nullumque quod serius ab homine divellatur. 3 Accepimus quasdam gentes in preliis canum acies pro stipendiariis habuisse, qui quotiens opus esset, fidelissimam operam navantes nunquam prelium detrectarent; legimus quosdam canes morti se pro dominis obiecisse et alios quidem suos strenue ac feliciter ab iniuria defendisse; 4 alios non minus fideliter sed minus fauste protexisse tandiu donec ipsi confoderentur, ut nisi cane perempto nullus peragende iniurie locus esset; alios quoque superstites,