comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m uidelicet in quo nr̃a natura cor¬
pus dico & animã.& intellecꝰtũ renoua¬
ta ẽ. & in unũ simplificata. & de compo¬
sita in composita facta. & qđ incapite
ta natura ꝑficietur. dũ tra noua corꝑis
nr̃i ĩ cȩlũ nouu. hoc ẽ in nouitatẽ ani¬
mȩ mutabit᷑. ac deinde suꝑiori ascen

Expanded text:
Christum videlicet, in quo nostra natura, corChristum videlicet, in quo nostra natura, corpus dico et animam et intellectum, renovata est, et in unum simplificata, et de composita incomposita facta; et quod in capite ta natura perficietur, dum terra nova corporis nostri in caelum novum, hoc est, in novitatem animae mutabitur; ac deinde superiori asc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑxpm restaurari. Non enĩ sensibiles solũ¬
mͦ uerũ etiã intelligibiles creaturȩ in effa-¬
bilimꝰ. deoq soli cognito. in suas causas tͣn-¬
sibt̃. hoc ẽ in suarũ causarũ purissimã cog¬
nitionẽ: ꝑ quã eis adunabuntur earatio¬
ne qͣ id qđ pure intelligit. & id qđ pure
intelligitur unũ efficiuntur. qđ etiam
ut arbitror dñs in eungłio significare uo¬
luit. dicens. Cęlũ & terrã transibunt. uer¬
ba autẽ mea ñ transient. Potest etiã speci¬
aliter intelligi. erit celũ nouũ⁊ terra no¬
ua de humanae nature innouatione: ⁊
inse ipsam adunatione. Nr̃a siquidẽ na-¬
tura adhuc inhac uita ex duabꝰ substan¬
tiis composita ẽ: constat enĩ ex corpo¬
rez & anima.⁊ qm hec tanta dissimilitudo
nr̃arũ substantiarũ ex qͥbꝰ nune constitu¬
imur: ex pͣuaricatione humanitatis iͣ
pͥma conditione ꝓcesserat. ad ueterẽ
hominẽ ꝑtinere testat᷑ apłs. docetq noꝰ
spoliari ueterẽ homine᷑. & indui nouũ

Expanded text:
m restaurari. Non enim sensibiles solummodo, verum etiam intelligibiles creaturae ineffabili modo Deoque soli cognito in suas causas transibunt, hoc est, in suarum causarum purissimam cognitionem, per quam eis adunabuntur ea ratione, qua id, quod pure intelligit, et id, quod pure intelligitur, unum efficiuntur. Quod etiam, ut arbitror, Dominus in Evangelio significare voluit, dicens: Caelum et terra transibunt, verba autem mea naliter intelligi, erit caelum novum et terra nova, de humanae naturae innovatione et in seipsam adunatione. Nostra siquidem natura adhuc in hac vita ex duabus substantiis composita est, constat enim ex corpore et anima; et quoniam haec tanta dissimilitudo nostrarum substantiarum, ex quibus nunc constituimur, ex praevaricatione humanitatis in prima conditione processerat, ad veterem hominem pertinere testatur Apostolus, docetque nos spoliari veterem hominem, et indui novum,
Abbreviated transcription (Latin):
de motibꝰ temꝑalibꝰ. uł localibꝰ. uł de spatiis
magnitudinũ. uł de interuallis positionũ
in eis remanserit. qͥdẽ qđ ait. scͥptura. erit cȩ¬
lũ nouu.⁊ t̾ranoua: Quibꝰ u̾bis non solũ cęli

Expanded text:
de motibus temporalibus, vel localibus, vel de spatiis de motibus temporalibus, vel localibus, vel de spatiis magnitudinum, vel de intervallis positionum in eis remanserit: quid est, quod ait Scriptura: Erit caelum novum et terra nova? Quibus verbis non solum caeli
Abbreviated transcription (Latin):
quas perdiderat lugebit. bl inc apertis-¬
sime conficitur nichil aliud appeten¬
dum. nisi gaudium de ueritate quȩ
est ap̾c. et nichil aliud fugiendum.
nisi eius absentiam quȩ est una ae so-
la totius causa ȩternȩ tristicie. Tolle
ame xpm : nullum bonum michi re-¬
manebit. nullum tormentum me ter-¬
ret. Eius siquidem priuatio et absen¬
tia totius racionalis creature tor
est. & nullum aliud ut
opinor.
Sed de his multa dici
possunt.
eos qͥ nob̾ obiciunt qͣsda diuinȩ scͥptȩ sentẽtias
qͥbꝰ conant᷑ astruere sensibilia ista elem̃ta. totã¬
q mundanę molis amplitudine̾ sẽꝑmansurã
int᷑ quã humanorũ quoq corpoꝵ post rege:¬
nerationẽ stationes motꝰq ut dicunt ordina¬
bunt᷑. nulla corꝑa. ultͣ hc̃ mundũ ascensura
credentes uł in sp̃m transitura. Aiunt itaq.
Si cęlũ & terra. ꝑibunt ita ut nichil de incor.¬
poralitate. uł localitate: uł de qnͣtitate. ub

Expanded text:
quas perdiderat, lugebit. Hinc apertisquas perdiderat, lugebit. Hinc apertissime conficitur, nihil aliud appetendum, nisi gaudium de veritate, quae est Christus; et nihil aliud fugiendum, nisi ejus absentiam, quae est una ac sola causa totius aeternae tristitiae. Tolle a me Christum, nullum bonum mihi remanebit, nullum tormentum me terret; ejus siquidem privatio et absentia totius rationabilis creaturae tormentum est, et nullum aliud, opinor. Sed de his multa dici possunt: eos, qui nobis objiciunt quasdam divinae Scripturae sententias, quibus conantur astruere, sensibilia ista elementa, totamque mundanae molis amplitudinem semper mansuram, intra quam humanorum quoque corporum post regenerationem stationes motusque, ut dicunt, ordinabuntur; nulla corpora ultra hunc mundum ascensura credentes, vel in spiritum transitura. Aiunt itaque: Si caelum et terra peribunt, ita ut nihil de corporalitate, vel localitate, vel de quantitate, vel
Abbreviated transcription (Latin):
non aliud ẽẽ suũ bonũ. nisi summo bono
adherere. in eoq quiescere ȩternalit̃q
gaudere. hic incipiens illic perficiens. be¬
atitudinẽ suam semꝑ querens. totum su-¬
um corpus dico et animam. et mentẽ su-¬
pra omnem creaturam ad eum qui super
omnia exaltatur subleuare. alter uero
adhuc in carne mortali ꝯstitutus initium
ormentorum suorum in ȩterna tristicia
insipientiȩ suȩ caligine obcecatus non sen¬
tit. neq cogitans quod simul et insepara.¬
biliterꝰ huius uitȩ deliciȩ futuriq doloreᷤᷤ
nascuntur dum adhuc in carne conuer¬
satur. uerũ dum in presenti stadio concur¬
runt solȩ deliciȩ diligentibus arrident
et intra eas futura tristicia seipsam lati¬
tat. dum uero ad finem mortalis cursus
per uenitur deficientibus delicus sola illa
tristicia quȩ iam dudum occulta ac ue-¬
luti extincta putabatur in extinguibili
ardore hoc est cupiditate libidinum.

Expanded text:
non aliud esse suum bonum, nisi summo bono non aliud esse suum bonum, nisi summo bono adhaerere, in eoque quiescere, aeternaliterque gaudere; hic incipiens, illic perficiens, beatitudinem suam; semper quaerens totum suum, corpus dico et animam et mentem, supra omnem creaturam ad eum, qui super omnia exaltatur, sublevare: alter vero adhuc in carne mortali constitutus, initium tormentorum suorum in aeterna tristitia, insipientiae suae caligine obcaecatus non sentit, neque cogitans, quod simul et inseparabiliter hujus vitae deliciae futurique dolores nascuntur, dum adhuc in carne versatur, verum dum in praesenti stadio concurrunt, solae deliciae diligentibus eas arrident, et intra eas futura tristitia seipsam latitat; dum vero ad finem mortalis cursus pervenitur, deficientibus deliciis sola illa tristitia, quae jamdudum occulta ac veluti extincta putabatur, inextinguibili ardore, hoc est cupiditate libidinum,
Abbreviated transcription (Latin):
neq iusti gła in claritate corꝑis. s in purita¬
te contemplationis qua ds facie ad faciẽ ui-¬
debit᷑. neq impii contumelia in mẽbrorũ
t᷑pitudine. s in diuinȩ speculationis priua-¬
tione futura sit: presentia siqͥđe ueritatis
faciet beatũ. ab sentia miserum. Exempli
gr̃a duos homines ponamus. statura et ȩta.¬
te forma et pulc̾ritudine. sanitate etiam
corꝑis. nobilitate gñis. sensuũ integͥtate.
uiriũ ualitudine. mẽbroꝵ agilitate cȩt̾isq
corꝑalibꝰ bonis sibimet absq ulla differen-¬
tia simillimos. quoꝵ tam̃ unus sapiens. mo-¬
ribꝰ honestus. om̃ibꝰ uirtutibꝰ quibꝰ anima
decorat᷑ comptꝰ. alt̾ uero insipiens moribꝰ
turpis. omnibus uitus quibꝰ anima defor¬
mis efficit᷑ corruptus. quid utͥq ꝓsunt bo-¬
na corporalia similit̾ possessa. du unus ni-¬
chil aliud considerat nisi ut ad sũmũ bo¬
nũ ad quod tendit ꝑueniat. cognoscens

Expanded text:
neque justi gloria in claritate corporis, sed in puritaneque justi gloria in claritate corporis, sed in puritate contemplationis, qua Deus facie ad faciem videbitur, neque impii contumelia in membrorum turpitudine, sed in divinae speculationis privatione futura sit? Praesentia siquidem veritatis faciet beatum, absentia miserum. Exempli gratia; duos homines ponamus, statura et aetate, forma et pulchritudine, sanitate etiam corporis, nobilitate generis, sensuum integritate, virium valetudine, membrorum agilitate, ceterisque corporalibus bonis sibimet absque ulla differentia simillimos; quorum tamen unus sapiens, moribus honestus, omnibus virtutibus, quibus anima decoratur, comptus; alter vero insipiens, moribus turpis, omnibus vitiis, quibus anima deformis efficitur, corruptus: quid utrisque prosunt bona corporalia similiter possessa, dum unus nihil aliud considerat, nisi ut ad summum bonum, ad quod tendit, perveniat, cognoscens
Abbreviated transcription (Latin):
det unicuiq iuxta oꝑa sua egregiꝰ doc¬
tor insinuans. Non enĩ audiendi st̃ qui
autumant humana corꝑa post futu-¬
ram regenerationẽ. ita in ethereis spa-¬
ciis fulsura. ut unũ qq tantũ claritatiᷤᷤ
accipiat. quantũ in hac uita conuer¬
sationis merito gessit siue bene siue
male. et iustoꝵ corporalis claritas soli
lunȩq fulgentibꝰq stellis. impioꝵ uͦ obscuri¬
tas minus splendentibus comparetur. Con-¬
tra quos uera ratio agit diuinis aduta scͥp¬¬
turis. manifeste docens omniũ humanorũ
corpoꝵ cõmunẽ eandeq głam et uirtutẽ
in ea đe spͣualitate in mortalitate ȩternita-¬
te futurã. Nȩc enĩ omĩa gn̾alit᷑ om̃ibꝰ et indif¬
ferent᷑ ex natura prestabunt᷑ et gr̃a. Et qͥd
lucri confert iusto radiosũ corpus instarꝰ
solis. aut qͥd dapni impio caliginosũ ueluti
quẽpiam obscurissimax stellax habere. cum

Expanded text:
det unicuique secundum opera sua, egregius Docdet unicuique secundum opera sua, egregius Doctor insinuans. Non enim audiendi sunt, qui autumant, humana corpora post futuram resurrectionem ita in aethereis spatiis fulsura, ut unumquodque tantum claritatis accipiat, quantum in hac vita conversationis merito gessit, sive bene sive male; et ut justorum corporalis claritas soli lunaeque fulgentibusque stellis, impiorum vero obscuritas minus splendentibus comparetur; contra quos vera ratio ait, divinis adjuta Scripturis, manifeste docens omnium humanorum corporum communem eandemque gloriam et virtutem in eadem spiritualitate, immortalitate, aeternitate futuram. Haec enim omnia generaliter omnibus et indifferenter ex natura praestabuntur et gratia. Et quid lucri confert justo radiosum corpus instar solis; aut quid damni impio caliginosum, veluti quaepiam obscurissimarum stellarum, habere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
male seminat᷑. iã ipsũ corpꝰ sp̃uale hoc ẽ
de corꝑe erit sp̃c. qđ etiã aꝑte declarat
dicens. Seminat᷑ in ꝯtumelia surget in gła.
seminat᷑ in infirmitate. surget in uirtute :
Quȩ enim gła est. seu uirtꝰ terrenũ corpy
in qualitate siderũ et subtilitate etheria
surgere. seu celeritate moueri: nec obstat
qđ ide apłs ait. alia claritas solis. alia cla-¬
ritas lune. alia claritas stellax. stella autẽ
astella differt in claritate. ita et resurre.¬
ctio mortuoꝵ. Similitudinẽ quippe intͦ.¬
duxit ex corporibꝰ excelsissimis clarissi¬
misq sensilis mundi. ut suaderet resur¬
rectionis grãm. et diuinarũ apparitio¬
num ꝑ singłos regenerationis participeᷤᷤ
differentiam. hoc enĩ est. stella aut̃ astel¬
nienter ex cõparatione cęlestiũ luminu̾
uarietatis multiformẽ infinitãq retri-¬
butionẽ scđm quã iustissimꝰ uidex red.¬

Expanded text:
male seminatur, id ipsum corpus spirituale, hoc est male seminatur, id ipsum corpus spirituale, hoc est de corpore erit spiritus. Quod etiam aperte declarat, dicens: Seminatur in contumelia, surget in gloria; seminatur in infirmitate, surget in virtute. Quae enim gloria est seu virtus, terrenum corpus in qualitate siderum et subtilitate aetherea surgere, seu celeritate moveri? Nec obstat quod idem Apostolus ait: Alia claritas solis, alia claritas lunae, alia claritas stellarum; stella autem a stella differt in claritate; ita et resurrectio mortuorum. Similitudinem quippe introduxit ex corporibus excelsissimis clarissimisque sensibilis mundi, ut suaderet resurrectionis gratiam, et divinarum apparitionum per singulos regenerationis participes differentiam, hoc enim est stella autem a stelnienter ex comparatione caelestium luminum varietatis multiformem infinitamque retributionem, secundum quam justissimus judex red
Abbreviated transcription (Latin):
ñ expositoris eiꝰ maximi dico diligentiꝰ dic¬
ta inspexerit. inueniet ꝓfecto ñ mutatio¬
nem corꝑis t̾reni in cęleste corpꝰ. s om̃ino
transitũ in ipsũ sp̃m.ñ in illũ qui ether.
s in illũ qui ĩtellectꝰ uocitat᷑. Ambrosiꝰ si¬
quide omnẽ cõpositionẽ aufert. ita ut pꝰt
resurrectionẽ corpus et anima et intel.¬
lectꝰ unũ sint et unũ simplex. neq ex tͥbꝰ
coniunctũ. s in unã in effabiłe armoniã
cõpactũ: et quȩ hic tͥa uident᷑. illic unus
intellectꝰ efficit᷑. Gregoriꝰ similit᷑ et in¬
cunctant᷑ astruit mutationẽ corꝑis tẽ¬
pore resurrectionis in animã. animȩ
in ĩtellectũ. intellectꝰ ind̾m.acsic omĩa in
om̃ibꝰ d̾s erit. sic̃ aer uertit᷑ in lucẽ. Et hoc
apłs siquis subtilit̾ uerba ipsiꝰ intim auerit
non silet. ait enĩ. Seminat᷑ corpus animale.
surget corpꝰ sp̃uale. Noc est corpus qđ ani¬

Expanded text:
non et expositoris ejus, Maximi dico, diligentius dicnon et expositoris ejus, Maximi dico, diligentius dicta inspexerit, inveniet profecto, non mutationem corporis terreni in caeleste corpus, sed omnino transitum in ipsum sed in illum, qui intellectus vocitatur. Ambrosius siquidem omnem compositionem aufert, ita ut post resurrectionem corpus et anima et intellectus unum sint, et unum simplex, neque ex tribus conjunctum, sed in unam ineffabilem harmoniam compactum, et quae hic tria videntur, illic unus intellectus efficietur. Gregorius similiter et incunctanter astruit mutationem corporis tempore resurrectionis in animam, animae in intellectum, intellectus in Deum; ac sic omnia in omnibus Deus erit, sicut aer vertitur in lucem. Et hoc Apostolus, si quis subtiliter verba ipsius intimaverit, non silet; ait enim: Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale, hoc est, corpus, quod ani
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ udet᷑ ad credendu t̾renoꝵ corpox ĩcȩ¬
lestia transitio. ꝗͣ totiꝰ corꝑalitatis negano.
Eode condescensionis modo locutꝰ ẽ apłs. ut
ex istimo de resurrectione t̾reni corporis dis¬
putans. Seminat᷑ in qͥt corpus animale. sur-¬
get corpus spirituale. Acsi dixisset. Corpus
t̾renũ et animale qđ seminat᷑ in mortis et
corruptionis solutione. surget corpus sp̃u.¬
ale et cęleste. t̾rena uidł quantitate et qua¬
litate in cęlestẽ qualitatẽ et quantitatem
tͣnsmutata. et ut breuit᷑ dicã sic᷑ multi ac
ene om̃s hȩc u̾ba apłi uolunt ĩtelligere.
de t̾reno erit cȩleste. de corꝑali erit sp̃ua¬
le. semꝑ tam̃ corpꝰ erit. de ponderoso in
subtile mutabit᷑. nũ ꝗͣ tam etheria corꝑa
transcensurũ neq corꝑales qualitates
amissuru. s t̾renis qualitatibus in cęlestes
transiturũ. sic̃ fumꝰ utit᷑ in flãmã. Quisqͥs
aut̃ scĩ ambrosu gregoriiq theologi nec

Expanded text:
detur ad credendum terrenorum corporum in caelestia transitio, quam totius corporalitatis negatio. Eodem condescensionis modo locutus est Apostolus, ut existimo, de resurrectione terreni corporis disputans: Seminatur, inquit, corpus animale, surget corpus spirituale. Ac si dixisset: Corpus terrenum et animale, quod seminatur in mortis et corruptionis solutione, surget corpus spirituale et caeleste, terrena videlicet quantitate et qualitate in caelestem qualitatem et quantitatem transmutata; et, ut breviter dicam, sicuti multi ac pene omnes haec verba Apostoli volunt intelligere, de terreno erit caeleste, de corporali erit spirituale, semper tamen corpus erit; de ponderoso in subtile mutabitur; nunquam tamen aetherea corpora transcensurum, neque corporeas qualitates amissurum, sed a terrenis qualitatibus in caelestes transiturum, sicut fumus vertitur in flammam. Quisquis autem sancti Ambrosii Gregoriique Theologi, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tius uisibilis conditionis innouationem
hoc ẽ in sp̃uales substantias transmutatio.¬
nẽ cȩli noui. terrȩq nouȩ typo significaũ
ut cęli uocabulo etheria cęlestiaq omĩa
corꝑa extrema. terre uͦ inferiora media¬
q intelligas. ac ꝑhoc simul totũ uisibi¬
lẽ mundũ ĩ suas sp̃uales causas transi¬
turũ. Si aut̃ qͥs dixerit hac diuisione
cȩli noui. terrȩq nouȩ.uniuersitate̾ uisibi¬
lis.⁊ inuisibilis creature significatã esse. ñ

Expanded text:
tius visibilis conditionis innovationem, hoc est in spirituales substantias transmutationem, caeli novi terraeque novae typo significavit, ut caeli vocabulo aetherea caelestiaque omnia corpora extrema, terrae vero inferiora mediaque intelligas; ac per hoc simul totum visibilem mundum in suas spirituales causas transiturum. Si autem quis dixerit, hac divisione caeli novi terraeque novae universitatem visibilis et invisibilis creaturae significatam es
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ hesito. maximoq horrore ꝯcussus titu¬
bo. Et đu intra meipsũ cogito cur spualis¬
simi uiri ultra om̃s opiniones localiũ tẽ¬
poraliũq cogitationũ ascendentes totũq
sensile mundu uirtute ꝯtẽplationis suꝑ an-¬
tes. huiꝰmodi suis scͥptis c̃omendauerunt.
posteritatiq tradider̃t. faciliꝰ ducorꝰ ex.
da adtractos fuisse. nisi ut saltĩ uł sic t̾re¬
nis carnalibꝰq cogitati onibꝰ deditos. sĩpli¬
cisq fidi rudim̃tis nutͥtos. ad sp̃ualia co-¬
gitanda subleuarent. Nã qui ultra hũc
munđu sensiłe nichil ẽẽ excogitant.
ꝓmptiores st̃ ad negandã ꝗͣ ad confiten-¬
da ueridicã naturarũ speculationẽ. Audi¬
entes siquidẽ neq loca neq tpr̃a. neq cor¬
pora neq corꝑalia post fine̾ huiꝰ mundi
ẽẽ futura. confestĩ infłamati erũpunt. et
ꝓclamant dicentes. nichil gerit si nichil
taliũ remanserit. & insultant his qui so.¬

Expanded text:
factus haesito, maximoque horrore concussus titufactus haesito, maximoque horrore concussus titubo, et, dum intra me ipsum cogito, cur spiritualissimi viri ultra omnes operationes localium temporaliumque cogitationum ascendentes, totumque sensibilem mundum virtute contemplationis superantes, hujusmodi dicta suis scriptis commendaverunt posterida attractos fuisse, nisi ut saltem vel sic terrenis carnalibusque cogitationibus deditos, simplicisque fidei rudimentis nutritos ad spiritualia cogitanda sublevarent. Nam qui ultra hunc mundum sensibilem nihil esse excogitant, promptiores sunt ad negandam quam ad confitendam veridicam naturarum speculationem. Audientes siquidem, neque loca, neque tempora, neque corpora, neque corporalia post finem hujus mundi esse futura, confestim inflammati erumpunt et proclamant, dicentes: Nihil igitur erit, si nihil talium remanserit; et insultant his, qui so
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpioꝵ pęna ẽ auferens. Itaq sic̃ ęqualit̾ de¬
dit om̃ibꝰ hõibꝰ ẽẽ. ita ȩqualit̾ daturꝰ ẽ resur.¬
gere. et angłicȩ nat᷑e si militudinẽ possidẽ.
Suꝑiora uͦ mundi sensilis spacia quȩ dnr̃
etheria aluna uidł sursũ u̾sus usq ad extͣ¬
distributione. infimas qͥde caliginosasq
mundi partes dignas supplicio. su̾maᷤᷤ uͦ lu-¬
cidasq p̾mio honorificandis ordinare. Ip¬
ta. sexuq uirili femineoq discreta fut᷑a
ẽẽ predicare ñ trepidant. mutata tam̃ in
duca illic cȩlestia & et̃na. quȩ hic gͣuia et
corruptibilia. illic õm̃i pondere carentia.
om̃i corruptione lib̾a. ut mirabili celerita.¬
te qͦrsũcũq uelint motũ suũ. ocłox radiis
simillima exerceant. omĩa tam̃ corꝑ alia
organa. id ẽ corꝑalia m̃bra suis discretalo-
m̃ta. caput. humeroꝵ tenꝰ. brachia.tho¬
racẽ. pedes.cȩt̾aq m̃bra suis sedibꝰ dispo¬
sita id du talia in libris scx patrũ lego stupe¬

Expanded text:
 umbram auferens. Itaque sicut aequaliter dedit omnibus hominibus esse, ita aequaliter daturus est resurgere, et angelicae naturae similitudinem possidere. Superiora vero mundi sensibilis spatia, quae dicuntur aetherea, a luna distributione, infimas quidem caliginosasque mundi partes dignis supplicio, summas vero lucidasque praemio honorificandis ordinare. Ipta, sexu quoque virili femineoque discreta futura esse praedicare non trepidant; mutata tamen induca, illic caelestia et aeterna, quae hic gravia et corruptibilia, illic omni pondere carentia, omni corruptione libera, ut mirabili celeritate, quorsumcunque velint, motum suum oculorum radiis simillima exerceant; omnia tamen corporalia organa, id est, corporalia membra suis discreta locnstrumenta, caput humerorum tenus, brachia, thoracem, pedes, ceteraque membra suis sedibus disposita. Sed dum talia in libris sanctorum Patrum lego. stupe
Abbreviated transcription (Latin):
transfundentes. Aiunt enĩ ĩpioꝵ corꝑa. nͥ
aliã ob causã. ĩmortalia. ęt̾na. sp̃ualiaq re-¬
surrectura. nͥ ut ꝑpetua sustineãt supplicia.
Ignẽ qͦ in qͦ ardebt̃. corꝑeũ sensilẽq ẽẽ ñ dubi¬
tant. similit᷑ de u̾mibꝰ ñ morit᷑is. deq stagno
sulphureo nescio qͥd somniant. corꝑalia tam̃
atq localia hȩc oĩa ẽe ĩcunctant᷑ affirmaĩs.
ma scłos in sexu mascłino: feminas in sexu fe¬
mineo. ꝓpriosq singłoꝵ. habitꝰ resurrect᷑os
publice clamãt. neenͣ et singłoꝵ m̃broꝵ of.¬
ficia. sñ necessaria ñ defut᷑a. cęt̾aq qͦuera
plꝰ deridet ꝗͣ adstruit ratio. Duob enĩ cõma¬
tibꝰ ꝯcludit eos apłs. de gn̾ali omniũ huma-¬
noꝵx corpoꝵ resurrectione p̾dicans. Seminat᷑
in ꝯtumelia. resurget ĩgła. seminat᷑ in ĩfir¬
mitate. surget in uirtute. Si gͦ oĩa corpora
surgent in gła et uirtute. ablata om̃i ꝯtu¬
melia et infirmitate. qualis gła erit hisqͥ

Expanded text:
Aiunt enim, impiorum corpora non aliam ob causam immortalia, aeterna, spiritualiaque resurrectura, nisi ut perpetua sustineant supplicia. Ignem quoque, in quo ardebunt, corporeum sensibilemque esse non dubitant. Similiter de vermibus non morituris, deque stagno sulphureo nescio quid somniant. Corporalia tamen atque localia haec omnia esse incunctanter affirmant: masculos in sexu masculino, feminas in sexu femineo, propriosque singulorum habitus resurrecturos publice clamant, nec non et singulorum membrorum officia, plus deridet quam astruit ratio. Duobus enim commatibus concludit eos Apostolus, de generali omnium humanorum corporum resurrectione praedicans: Seminatur in contumelia, surget in gloria: seminatur in infirmitate, surget in virtute. Si ergo omnia corpora surgent in gloria et virtute, ablata omni contumelia et infirmitate: qualis gloria erit his, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qđ ipsa nat᷑a ad imaginẽ di facta illud c̃õ.¬
miserit. s qđ liberȩ uoluntatis q̃ ađo data ẽ
rationali bono irrationabilis abusio. ł in
amorẽ sensibiliũ ꝯũsio ipsam nat᷑e pulchri¬
tudinẽ ĩ qͣexpncipio ꝯditionis suȩ substi¬
tuta ẽ dissimulauit. ꝓpͥãq dignitat̾e ab¬
scondit. Na si culpa inferas innaturã ĩ ipsũ
nat᷑ẽ ꝯditorẽ eande referre uideberis. Si
Nat᷑a si qͥde adimaginẽdi facta ñ oĩno pͥn¬
cipali exẽplo suosimił ẽ. si causã peccand
inse ipsam recip̃. Ut enim pͥncipale exẽpłu
nulliꝰ pec̃ci. ł malitiȩ causa subsistit. ita ⁊

Expanded text:
non quod ipsa natura ad imaginem Dei facta illud commiserit, sed quod liberae voluntatis, quae a Deo data est, rationabili bono irrationabilis abusio, et in amorem sensibilium conversio ipsam naturae pulchritudinem, in qua ex principio conditionis suae substituta est, dissimulavit, propriamque dignitatem abscondit. Nam si culpam referas in naturam, in ipsum naturae conditorem eandem referre videberis. Si Natura siquidem ad imaginem Dei facta non omnino principali exemplo suo similis est, si causam peccandi in seipsam recipit. Ut enim principale exemplum nullius peccati vel malitiae caus
Abbreviated transcription (Latin):
id̾e apłs ait. an non habet potestatẽ figulꝰ
luti aliud uas facere in honorẽ. aliud in ꝯ¬
tu meliã: Non enĩ de resurrectione corpoꝵ
eoloci disputat. s adu̾sꝰ eos agit. qͥdm co-¬
nant᷑ rep̾hendere ueluti iniquũ. alios quiðe
eligens. alios uͦ repellens: et illos qͥđe uasami-¬
sericordiȩ faciens. illos aut̃ uasa irȩ deserẽs.¬

Expanded text:
tem figulus luti, aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam? Non enim de resurrectione corporum eo loci disputat, sed adversus eos ait, qui Deum conantur reprehendere veluti iniquum, alios quidem eligentem, alios vero repellentem, et illos quidem vasa misericordiae facientem, illos aut
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ corpoꝵ. s de speciali iustoꝵ gła his ubiᷤᷤ
p̃dicasset. uideat qͥd ipse d̾ns đu latarũ re-¬
suscitauerat. de se ipso dicebat. Ego sũ in qͥt
resurrectio. Non dixit specialit᷑ egosũ resur¬
rectio iustox. s uniu̾salit̾ ego sũ resurrectio.
Si gͦ ipse ẽresurrectio. ꝓfecto uniformit᷑his

Expanded text:
corporum, sed de speciali justorum his verbis praedicasse, videat, quid ipse Dominus, dum Lazarum resuscitaverat, de seipso dicebat: Ego sum, inquit, resurrectio. Non dixit specialiter, ego sum resurrectio justorum, sed universaliter, ego sum resurrectio. Si ergo ipse est resurrectio, profect
Abbreviated transcription (Latin):
tenebraꝵ odigna. ipsa aut᷑ ĩpioꝵ corꝑa ĩ ea
qͣntitate qua cecider̾. inq eoꝵ. sexu ac forma
numoq m̃broꝵ resurrectura eodeq oĩno
mͦ qͦ in hac uita uixere fut᷑a pdicant. eo ex¬
cepto qͥ de mortalibꝰ tp̾ralibꝰq ĩmortalia¬

Expanded text:
tenebrarum condigna. Ipsa autem impiorum corpora in ea tenebrarum condigna. Ipsa autem impiorum corpora in ea quantitate, in qua ceciderunt, inque eorum sexu ac forma, numeroque membrorum resurrectura, eodemque omnino modo, quo in hac vita vixere, futura praedicant, eo excepto, quod de mortalibus temporalibusque in immorta
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã ueri similia ꝓbant᷑ eẽ. ꝗͣuis his
qͥ nichil ẽẽ intra ea. qͦ localit᷑ et tpralit̾ intra
hunc mundu sensiłe ꝯtinent᷑ cogitant. ĩcre¬
dibilia ac ueluti uana deliramta uideant᷑.
ad firmantes hc munđu sensiłe ĩ suas cau-¬
sas ñ rediturũ. neq penitꝰ ꝑiturũ. s suis qͣli¬
tatibꝰ sołum ꝑmutatis ĩ meliꝰ ꝑmansuru̾. su¬
is corꝑibꝰ eõpositũ. suis locis discretũ. suistẽ
poribꝰ distinctũ. suis nums mubtiplicatũ.
suis extͤmitatibꝰ ambitũ. ĩ parte sui ueluti
ĩferiori corꝑibꝰ aĩabꝰq ĩpioꝵ ȩt̾ni ignis ardo¬
uit̾ repetemꝰ. euida enĩ spatiũ qͣ lunã seg̃gat
a t̾ra torm̃toꝵ. loco distribuunt. qͥđa ĩferi-¬
orẽ corpulentiorẽq u̾brax capacẽ t̾risq
primã prefatispacii qd aeris uocabulo nun-¬
cupat᷑ partẽ: qͥda ĩti mos telluris sinꝰ uelu-¬
ti ꝓfundissima et ãplissima antra. densissima-¬
rũq ꝑpetuo caliginũ plena. ac ueluti filus

Expanded text:
is, qui nihil esse extra ea, quae localiter et temporaliter intra hunc mundum sensibilem continentur, cogitant, incredibilia ac veluti vana deliramenta videantur; affirmantes, hunc mundum sensibilem in suas causas non rediturum, neque penitus periturum, sed suis qualitatibus solummodo permutatis in melius, permansurum, suis cporibus distinctum, suis numeris multiplicatum, suis extremitatibus ambitum in parte sui veluti inferiori corporibus animabusque impiorum aeterni ignis ardorviter repetimus. Quidam enim spatium, quod lunam segregat a terra, tormentorum loco distribuunt: quidam inferiorem corpulentioremque, umbrarum capacem, terrisque proximam, praefati spatii, quod aëris vocabulo nuncupatur, partem; quidam intimos telluris sinus, veluti profundissima et amplissima antra, densissimarumque perpetuo caliginum plena, ac veluti filiis
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ eẽ. ⁊ honestũ necesse ẽ. Ipsȩ ⁊̃ phan¬
siȩ. in qͥbꝰ er̃ bonȩ s̃. nã ⁊ ũbras corporũ qͣs uana
eẽ nemo ãbig̃. splendore luminis undiq coar¬
tari. ⁊oriri uidemꝰ nil tͣpitudinis seu in hones¬
tatis pulchritudini luci inferentes. uide qnͣ¬
tũ ornam̃ti laudisq ꝑfectarũ animarũ uir¬
tutibꝰ cõparat᷑. đu intra se uitia coãbiint.
atq coartant. suoq dnatui subig̃t. ac refre¬
nant legibꝰq diuinis ordinant. ne ĩꝓfun-¬
đu maliciȩ aĩas qs conant᷑ corrũꝑe m̾gãt.
Sepe ⁊̃ penitꝰ ea uitia dico extingt̃. sepe in-
semetipsas tͣnsfundunt. ita ut ⁊ uitia inuir¬
tutes u̾tant᷑. Quȩ ratio docet᷑ oĩno uitia ma¬
la eẽ. s illicita. Si enĩ mala eent. neqͣꝙ ĩur¬
tutes mutari possent. cȩ̨t̾aq similia. qͥcũ
intͣ nat᷑am ex ꝑũsis motibꝰ abusionis libera
uoluntate rationalis nat᷑ȩ se ipsam sponte
sua captiuantis uideret᷑ insurg̾e. uniu̾si¬

Expanded text:
justum esse et honestum necesse est. Ipsae etiam phantasiae in quibus erit, bonae sunt. Nam et umbras corporum, quas vanas esse nemo ambigit, splendore luminis undique coartari et oriri videmus, nil turpitudinis seu inhonestatis pulchritudini lucis inferentes. Vide quantum ornamenti laudisque perfectarum animarum virtutibus comparatur, dum intra se vitia coambiunt atque coartant, suoque dominatui subigunt ac refraenant, legibusque divinis ordinant, ne in profundum malitiae animas, quas conantur corrumpere, mergant. Saepe etiam penitus ea, vitia dico, extinguunt, saepe in semetipsas transfundunt, ita ut et vitia in virtutes vertantur. Quae ratio docet, non omnino vitia mala esse, sed illicita. Si enim mala essent, nequaquam in virtutes mutari possent, ceteraque similia, quae cum contra naturam ex perversis motibus abusionis libera voluntate rationabilis naturae seipsam sponte sua captivantis videntur insurgere, universi
Abbreviated transcription (Latin):
et m̃surat oĩa. et manna qͣ pascit oĩa. ipse
ꝓpiciatoriũ qr semꝑ ꝓ nobis int̾cedit ad
patrẽ ostendens ei gñale sacͥficiũ & mun-¬
di p̾cium humanitatẽ uidł suã quã sacͥ¬
ficauit et tradidit ꝓpurificatione & re¬
deptione totiꝰ gñis humani nemine ex¬
cepto. Nã qm ad mođu ĩ nullo ĩuenit absq
peccato qđ ñ acceꝑit. ita ĩnullo reliqͥt qd̾
non redemerit. et redumdo saluauit. et
scĩficauit. qͣm ipse ẽ redeptio & salꝰ. purga-¬
tio & illuminatio et ꝑfectio uniũsȩ huma-

Expanded text:
et mensurat omnia, et manna, quia pascit omnia. Ipse et mensurat omnia, et manna, quia pascit omnia. Ipse propitiatorium, quia semper pro nobis intercedit ad Patrem, ostendens ei generale sacrificium, et mundi pretium, humanitatem videlicet suam, quam sacrificavit et tradidit pro purificatione et redemptione totius generis humani, nemine excepto. Nam quemadmodum in nullo invenit, absque peccato, quod non acceperit, ita in nullo reliquit, quod non redemerit, et redimendo salvavit et sanctificavit, quoniam ipse est redemptio et salus, purgatio, et illuminatio, et perfectio u
Abbreviated transcription (Latin):
extremas porticꝰ intrabant. ibiq negotia sua
ꝑagere sinebant᷑. soli uͦ sacerd otes atq le¬
uitȩ in porticũ sacerdotũ. et in porticũ
salemonis ingrediebant᷑. deinde sacerdo¬
tes lotiet purgati in mari en eo qđ erat ĩ
porticu salemonis in scm tẽpłu exterius
ubi erant panes ꝓpositionis et candelabra
itroibant. nulli uͦ ultra uełu ĩ sc̃a scõꝵ ubi
erat archa et altare thimiamatis et ꝓpicia¬
toriũ. et duo cherubin. nͥ sumo sacerdoti.
intrare licebat. Et hoc dat᷑ intelligi om̃s
intra tminos naturalis ꝑ aradysi ueluti
intra qͦdd̾a tẽpłu unu̾quẽq in suo ordine
bunt. et iterũ ĩ sc̃a scoꝵ ueluti int̾iora int̾ioꝵ¬
oĩa . & ñ sołu altare. s thimiamatis altare.
odor siqͥde illiꝰ hoc ẽ laus et gła. implet oĩa.
Ipseẽ archa qͣ om̃s thesauri sapientiȩ et sci¬
entiȩ st̃ ab sconditi. ipse ẽ uirga qua regit.

Expanded text:
extremas porticus intrabant, ibique negotia sua extremas porticus intrabant, ibique negotia sua peragere sinebantur: soli vero sacerdotes et Levitae in porticum Sacerdotum et in porticum Salomonis ingrediebantur. Deinde sacerdotes loti et purgati in mari aeneo, quod erat in porticu Salomonis, in sanctum templum exterius, ubi erant panes propositionis et candelabra, introibant, nulli vero ultra velum in Sancta Sanctorum, ubi erat arca et altare thymiamatis, et propitiatorium, et duo Cherubim, nisi summo sacerdoti introire licebat. Ex hoc datur intelintra terminos naturalis paradisi, veluti intra quoddam templum, unumquemque in suo ordine bunt, et iterum in Sancta Sanctorum, veluti in interioomnia, et non solum altare, sed thymiamitis altare; odor siquidem illius, hoc est laus et gloria, implet omnia. Ipse est arca, in qua omnes thesauri sapientiae et scientiae sunt absconditi. Ipse est virga, quia regit
Abbreviated transcription (Latin):
si lignũ uitȩ ẽẽ scͥpt᷑a testat᷑. si non om̃ibꝰ qͥ in
para dẏsũ redit᷑i st̃. de fructu eiꝰ edere ꝑmit¬
titurꝰ. et ꝑdonat᷑.:m. Adtende qđ diuina scͥp¬
tura non simplicit᷑ lignũ uitȩ in para dẏso
ẽẽ testat᷑. s expressiꝰ in medio paradẏsi. ut
uocabulo paradisi totã humanã naturã
ligas. medii uͦ eiꝰ significatione sec retissi¬
mos intimosq eiusde nat᷑ȩ sinꝰ. in qͥbꝰ ima¬
go et similitudo di expressa ẽ. ubilignũ ui
platione nemo nisi purgatissimꝰ fide et ac¬
tione et illuminatissimꝰ scientia et ꝑfectis¬
ssimꝰ sapientia. et diuinoꝵ misterioꝵ ĩtelli-¬
gentia frui sinit᷑. Et hoc ut arbitror inmis¬
tica salemonis tẽpli edificatione p̾figuratũ
est. Om̃s siqͥde nemine recluso et boni et ma-¬
li circu̾cisi et i̾circũcisi mascłi et feminȩ.
om̃sq totiꝰ mundi nationes siue oratiõis. si¬
ue negocii causa undiq illuc ꝯfluerent. in

Expanded text:
in paradisum redituri sunt, de fructu ejus edere permittitur et perdonatur? MAG. Attende, quod divina Scriptura non simpliciter lignum vitae in paradiso esse testatur, sed expressius in medio paradisi, ut vocabulo paradisi totam humanam naturam,ligas, medii vero ejus significatione secretissimos intimosque ejusdem naturae sinus, in quibus imago et similitudo Dei expressa est, ubi lignum vatum, cujus contemplatione nemo nisi purgatissimus fide et actione, et illuminatissimus scientia, et perfectissimus sapientia et divinorum mysteriorum intelligentia frui sinitur. Et hoc, ut arbitror, in mystica Salomonis templi aedificatione praefiguratum est. Omnes siquidem, nemine excluso, et boni et mali, circumcisi et incircumcisi, masculi et feminae, omnesque totius mundi nationes, sive orationis sive negotii causa undique illuc confluerent, in
Abbreviated transcription (Latin):
ne. bonũ laudat᷑. ñ om̃ino uituꝑabile uide¬
tur. Qd enĩ boni lauđe cumulat. ñ om̃i no
laude caret. Nũqͥd omniũ bonoꝵ ꝯditorꝰ.
maloꝵ ordinator. in uniũsitate quã ꝯdi¬
dit. iału sineret. sinichil utilitatis ꝯferret:
Quod etiã ex collationibꝰ rerũ sensibiliũ aut
ex humanis moribꝰ facillime conicit᷑. Ex in¬
fructuoso qͥppe ligno fructiferi laus ampli¬
ficat᷑. ex libidinosõ homine casti. Inparadiso
itaq humane nat᷑ȩ unꝰqͥsq locũ suũ scđm ꝓ-
portionẽ ꝯũ sationis suȩ inhac uita possidebit.
Alu ext̾iꝰ ueluti in extͣmis porticibꝰ. alii interiꝰ
tãꝗͣ ĩ ꝓpinqͥoribꝰ atriis diuinȩ ꝯtẽplationi.
alii in amplissimis diuino. mistĩoꝵ tẽplis. alii
in itimis suꝑ omnẽ naturã ĩipso & cũ ipso. qͥ
suꝑ ẽentialis et suꝑ nat᷑ͣalis ẽ theopbanu be-
qͥ occidt ĩ obscurissimã tenebͣs excelletissimȩ
lucis.ĩ qͣsimulĩcausis suis uidet oĩa. ubi nͣ lo.¬

Expanded text:
ne bonum laudatur, non omnino vituperabile videtur. Quod enim boni laudem cumulat, non omnino laude caret. Nunquid omnium bonorum conditor, malorum ordinator, in universitate, quam condidit, malum sineret, si nihil utilitatis conferret? Quod etiam ex collationibus rerum sensibilium, aut ex humanis moribus facillime conjicitur. Ex infructuoso quippe ligno fructiferi laus amplificatur, ex libidinoso homine casti. In paradiso itaque humanae naturae unusquisque locum suum secundum proportionem conversationis suae in hac vita possidebit, alii exterius veluti in extremis porticibus, alii interius tanquam in propinquioribus atriis divinae contemplationis, alii in amplissimis divinorum mysteriorum templis, alii in intimis super omnem naturam in ipso et cum ipso, qui superessentialis et supernaturalis est, theophaniis. as tenebras excellentissimae lucis, in qua simul in causis suis vident omnia; ubi non lo
Abbreviated transcription (Latin):
unitate̾ quidẽ fidi. edificationis ꝑfectio¬
ne cognosce. unitatẽ uidelicet cognatioĩs
filii dĩ. hic igit᷑ increm̃ta corꝑis xͥ. incipiunt
corpore quidã ꝑfectus ⁊ unus uir caput
ĩ mbris ⁊ m̾bra in capite apparebit. quando
m̃sura. ⁊ plenitudo exatis xp̃i. ñ corporalibꝰ
oculis. s uirtute contẽplationis. in omĩbus

Expanded text:
onis perfectionem cognosce, unitatem videlicet cognitionis Filii Dei. Hic igitur incrementa corporis Christi incipiunt,corpore quidam perfectus et unus vir, caput in membris et membra in capite, apparebit, quando mensura et plenitudo aetatis Christi non corporalibus oculis, sed virtute contemplationis in
Abbreviated transcription (Latin):
intellectũ in qͦ di u̾bũ qđ ẽ lignũ uitȩ ĩeffa-¬
bilimͦ suꝑ omnẽ essentiã et uirtute̾ et oꝑatio¬
nẽ in luce habitat in accessibili. ultra & intra
naturã ad imaginẽ di factã. In ipsũ itaq pa-¬
radysũ ueluti in amplissimũ seren issimũq
tempłu om̃s homines. unꝰqͥsq scđm suã analo-¬
giã intrabunt. & ĩhabitabit ĩ eis ipse qͥ dixit.

Expanded text:
ctum, in quo Dei Verbum, quod est lignum vitae, ineffabili modo super omnem essentiam et virtutem et operationem in luce habitat inaccessibili, ultra et intra naturam ad imaginem Dei factam. In ipsum itaque paradisum, veluti in amplissimum secretissimumque templum omnes homines, unusquisque secundum suam analogiam intrabit; et habitabit
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur mala ⁊ ĩhonesta. ⁊ iniusta. ⁊ ubi
respondenđu ñ aliunde neq alibi nͥ exua¬
nitatibꝰ uanitatũ. ĩq falsis argumentatio¬
nibꝰ q̃ fing̃t ẽẽ qͦd penitꝰ ñ ẽ. blaspheman¬
tes. ⁊ putantes õe qđ libidinosis suis af¬
fectib obstat. eosq ꝓhibet. atq refrenat
dicentes inpetũ lib̾e uoluntatis in aliqͦ in¬
pediri . ł retrahi. Uł extingui mału ẽẽ.
gnorantes hoc totũ addiuinȩ bonitatis
piissimã clem̃tiã adtineri. Op̃timi qͥppe
serenissimiq ꝯditoris ẽ bono qđ fecit ꝓui¬
dere ne ꝑeat. inq sus ꝓpͥis nociusq motibꝰ
euanescat. Illud quoq ueluti małii ĩ omni¬
ũ miscđissimum ordinatorẽ refundunt
punire qͦd fec̃ garrientes ad hoc multos ds
fec̃ ut eospuniret. eo mͥ irȩ suȩ uiã ĩuenire uo¬
lens. ñ añia duertentes deum ĩnullo qͦd fec̾
punire: qͥd aũ ñ fec̃ puniri ꝑmittit. turpia
quoq ĩ honestaq facta sua ĩđm refer̃. Aiunt

Expanded text:
dicuntur mala et inhonesta et injusta, et ubi? Cui respondendum: non aliunde, neque alibi, nisi ex vanitatibus vanitatum, inque falsis argumentationibus, quae fingunt esse, quod penitus non est, blasphemantes, et putantes omne, quod libidinosis suis affectibus obstat, eosque prohibet atque refraenat, dicentes, impetum liberae voluntatis in aliquo impediri vel retrahi vel extingui malum esse, ignorantes hoc totum ad divinae bonitatis piissimam clementiam pertinere. Optimi quippe serenissimique conditoris est, bono, quod fecit, providere, ne pereat, inque suis propriis nocivisque motibus evanescat. Illud quoque veluti malum in omnium misericordissimum ordinatorem refundunt, punire quod fecit, garrientes, ad hoc multos Deus fecit, ut eos puniret, eo modo irae suae viam invenire volens, non animadvertentes, Deum in nullo, quod fecit punire; quod autem non fecit, puniri permittit. Turpia quoque inhonestaque facta sua in Deum referunt; aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
seu tẽpłu pacis int̾pretat᷑. & ipsa ẽ domꝰ dni
ĩmonte suꝑnȩ ꝯtẽplationis ed ificata. ad qͣm
tionũ altitudines ascende dicẽs.Uenite ascen-¬¬
damꝰ ad montẽ dni. & ad domũ di iacob. Non
enĩ alibi habitat d̾s nͥ ĩ humana et angłica na-¬
tura. qͥbꝰ solis donat᷑ otẽplatio u̾itati. N eq has
duas naturas ueluti duas domos debemꝰ acci¬
ꝑe. s unã eandeq domũ ex duabꝰ intelligibilibꝰ
materiis ꝯstructã. De hac domo uidet᷑ đns dix¬
đu in causas suas rediti st̃.siue b̾n ĩcarnesi¬
ue male uixerint. Nullꝰ enĩ pulcͥtudinẽ eiꝰ po¬
test corruꝑe. neq honestatẽ turpificare. neq
amplitudinẽ minuere ł augere. extra quã
qͥd ẽẽ posset. intra quã qͥd ẽẽ non ualeret : in qͣ
nulliꝰ tͣpitudo tͦpis ẽ. nec malicia nocet. nec
error errat: cuiꝰ pulcͥtudinẽ ĩmundoꝵ sp̃uum
neqͥcia. seu hominũ ĩpioꝵ irrationabileᷤᷤ mo¬
tus nͣsołu ñ contaminant. uerũ etiã ad au-¬

Expanded text:
seu templum pacis interpretatur, et ipsa est domus Domini in monte supernae contemplationis aedificata, ad quam tionum altitudines ascendere, dicens: Venite, ascendamus ad montem Domini et ad domum Dei Jacob. Non enim alibi habitat Deus, nisi in humana et angelica natura, quibus solis donatur contemplatio veritatis. Neque has duas naturas veluti duas domus debemus accipere, sed unam eandemque domum ex duabus intelligibilibus materiis constructam. De hac domo videtur Dominus dixdum in causas suas redituri sunt, sive bene in carne sive male vixerint. Nullus enim pulchritudinem ejus potest corrumpere, neque honestatem turpificare, neque amplitudinem minuere vel augere. Extra quam quid esse posset, intra quam quid esse non valeret, in qua nullius turpitudo turpis est, nec malitia nocet, nec error errat, cujus pulchritudinem immundorum spirituum nequitia, seu hominum impiorum irrationabiles motus non solum non contaminant, verum etiam adau
Abbreviated transcription (Latin):
spaciis resurrectionẽ corporũ cõmunẽ expec¬
tant: p̃t̃ eosqui cum xͦ resurrexer̃. Illi uͦ quos
ĩcarne uiuentes finis mundi. ⁊ aduentꝰ dni
inueniet. nsolum dormient uerũ &e ĩmuta¬
bunt᷑ nulloquippe tẽꝑali spacio int̃posito.
simul dormient. ⁊ euigilab̾t. hoc est mori¬
enturꝰ & resurgent. sicut ipse apostolus dicit.
inmomento inictu oculi. ita ut plus inmu¬
tatio in eis quam mors ꝑficiatur. Quomodo
enim mors intelligitur ubi nullum spaci¬
um inter exitum de hac uita. ⁊ tͣnsitũ in al¬
terã int̾ponet᷑. Qui aũ transtuler̃ õs quiđe ĩmu¬
hoĩes in resurrectione fut᷑a de p̾senti uita in

Expanded text:
esurrectionem corporum communem expectant, praeter eos, qui cum Christo resurrexerunt: illi vero, quos in carne viventes finis mundi et adventus Domini inveniet, non solum dormient, verum etiam immutabuntur; nullo quippe temporali spatio interposito simul dormient et evigilabunt, hoc est, morientur et resurgent, sicut ipse apostolus dicit, in momento, in ictu oculi, ita ut plus immutatio in eis, quam mors perficiatur. Quomodo enim mors intelligitur, ubi nullum spatium inter exitum de hac vita, et transitum in alteram interponetur? Qui autem transtulerunt, omnes quidem immuhomines in resurrectione futura de praesenti vita in
Abbreviated transcription (Latin):
sensibilis creat᷑e ĩ causas suas reditu fini¬
to mundo dociumꝰ. ⁊ nc̃ iterũ specialit̃
de reditu humanȩ naturȩ doc̾e debemꝰ. Tota
itaq humanitas ĩ eo qͥ ipsã tot̾a assũpsit ĩpͥs¬

Expanded text:
sensibilis creaturae in causas suas reditu finisensibilis creaturae in causas suas reditu finito mundo docuimus, et nunc iterum specialiter de reditu humanae naturae docere debemus. Tota itaque humanitas in
Abbreviated transcription (Latin):
adreditũ creaturȩ ĩpͥstinũ statum. de quo
pͥncipalit̃ sermocinatio ẽ redeunđu. D. Re¬
deundu sane ac tẽpꝰ exig̃ ꝓlixitasq dispu¬
tationis. ⁊ uereor: ne forte his qͥlecturi st̃.
multiplex. ꝑ plexaq earunde rerũ reperi¬
cio fastidium gignat. M. ꝑplexa mat̾ia. dif¬
ficillimarũq rerũ. anfractꝰ. multiplice. per.¬
plexãq ratiotinationẽ exigt̃. ⁊ fortassis ñ
deer̃ quibꝰ mag̃ placeb̾ freqñs eoꝵdem re¬
rũ repeticio. quã breuis cursimq ĩgͥdiens
de his q̃ sepe m̃tis aciẽ fugiunt ĩtimatio qͣ
solet faciliꝰ include obstrusa qua aꝑire. &
amphibologiã inferre ꝗͣ expellere: D. In¬
g̃dere qͦ ⁊ qualim uis. tantum ut pͥncipa¬
lem q̃stionẽ qͤ de reditu ẽ absq ullis in ei¬
dentibꝰ qͥstionibꝰ discutias. Incidentes
qͥppe questiones fin̾e disputationi ĩpe¬
diunt inponere. M. De generali tociꝰ

Expanded text:
ad reditum creaturae in pristinum statum, de qad reditum creaturae in pristinum statum, de qipaliter sermocinatio est, redeundum. DISC. Redeundum sane, ac tempus exigit prolixitasque disputationis. Et vereor, ne forte his, qui lecturi sunt, multiplex perplexaque earundem rerum repetitio fastidium gignat. MAG. Perplexa materia difficillimarumque rerum anfractus multiplicem perplexamque ratiocinationem exigunt, et fortassis non deerunt, quibus magis placebit frequens earundem rerum repetitio, quam brevis cursimque ingrediens de his, quae saepe mentis aciem fugiunt, intimatio, quae solet facilius cludere obtrusa quam aperire, et amphiboliam inferre quam expellere. DISC. Ingredere, quo et quali modo vis; tantum ut principalem quaestionem, quae de reditu est, absque ullis incidentibus quaestionibus discutias. Incidentes quippe quaestiones finem disputationi impediunt imponere. MAG. De generali totius
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ⁊ scientiȩ carnẽ munđuq seq ipsos su-¬
ꝑantes usq ad ipsũ đm altitudine ꝯtẽplatioĩs
ascender: ñ inphantasus rerũ sensibiliũ. s ĩ
theophaniis diuinarũ uirtutũ laboris sui
Aliuidẽ enim intͣ nat᷑ȩ bona man̾e qͦd gene¬
ralit oĩbꝰ diuina largitate p̾stabit᷑. aliud om¬
nẽ nat᷑am eiꝰ bona suꝑare. ⁊ ad ipsũ dm ꝑue
mi qͥea ꝯtẽplat᷑uri sunt. Et it̾m eoꝵ qͥ t̃̾mi¬
nos nat᷑ualiũ bonoꝵ ñ excessuri sunt bi
merito bonȩ ꝯũsatioĩs simplicisq ĩnocen¬
tiȩ. ñ sołu õs pȩnas euasuri. uerũ ⁊̃ p̾mia sibi
ꝯdigna ac soli do cognita recepͣti s. tta ut
cati. alit̾ ĩ his inqͥbꝰ solum naturȩ integͥtas re¬
staurabit᷑. maleficia uͦ ⁊ libidinosa carnał
chritudinẽ nec ĩ toto nec ĩparte infectura.
Unꝰ qͥsq itaq ĩ sua ꝯscientia intͣ semetipsũ aut
p̃mia recipiet. aut pęnas luet. ipsa natura
in omnibꝰ lib̾a ꝑmaneb̾. Bactenꝰ de his. Nunc

Expanded text:
scientiae carnem et mundum seque ipsos superantes usque ad ipsum Deum altitudine contemplationis ascenderunt, non in phantasiis rerum sensibilium, sed in theophaniis divinarum virtutum laboris sui Aliud est enim intra naturae bona manere, quod generaliter omnibus divina largitate praestabitur, aliud omnem natmi, qui eam contemplaturi sunt. Et iterum eorum, qui terminos naturalium bonorum non excessuri sunt, in merito bonae conversationis simplicisque innocentiae non solum omnes poenas evasuri, verum etiam praemia sibi condigna ac soli Deo cognita recepturi, ita ut cati: aliter in his, in quibus solummodo naturae integritas restaurabitur, malefica vero et libidinosa carnalichritudinem nec in toto, nec in parte infectura. Unusquisque itaque in sua conscientia intra semetipsum aut praemia recipiet, aut poenas luet; ipsa vero natura in omnibus libera permanebit. Hactenus de his: nunc
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ad imagine̾ ⁊ similitudine đifactũ
ĩ paradyso positũ fuisse. s ñ leguꝰ eũ de
ligno uitȩ comedisse. Esu si quide ꝓhibi¬
ti ligni p̃occupatꝰ dulcedine ligni uitę
ẽ expulsus. futurũ qͥppe erat eiꝰ de ligno
uite ede. si dunis preceptis uoluisset pa¬
rere. felicit᷑ tñ uixisset ⁊ pͥꝰ qua deligno
uitȩ comedet. si absq mora pꝰqua c̾atꝰ ẽ
ñ peccaret. Ubi dat᷑ intelligi qđ tota nr̃a
natura q̃ generalit uocabulo hoĩs adima¬
gine ⁊ similitudinẽ di facti significat᷑ ĩ
paradysum hoc ẽ ĩ pͥstinã ꝯditionis suȩ dig¬
nitate reũsura sit in hisau̾ sołum qͥ difica¬

Expanded text:
nem ad imaginem et similitudinem Dei factum, in paradiso positum fuisse, sed non legimus, eum de ligno vitae comedisse. Esus siquidem prohibiti ligni praeoccupatus dulcedine ligni vitae est expulsus: futurum quippe erat ei de ligno vitae edere, si divinis praeceptis voluisset parere; feliciter tamen vixisset, etiam priusquam de ligno vitae comederet, si absque mora, postquam creatus est, non peccaret. Ubi datur intelligi, quod tota nostra natura, quae generaliter vocabulo hominis ad imaginem et similitudinem Dei facti significatur, in paradisum, hoc est, in pristinam conditionis suae dignitatem reversura sit, in his autem solummodo, q
Abbreviated transcription (Latin):
pene õs ħc locũ apłi deg̃co ĩlatinũ tͣnstu¬
ler̃ Ac si aꝑte dicet. Om̃s nos qͥ hoĩes sumꝰ
nemine excepto inspualibꝰ corꝑibꝰ. ⁊ uuntegͥ¬
tate naturalium bonorum resurgemꝰ. ⁊ ĩ an¬
tiqͥtatẽ primȩ ꝯditionis nr̃ȩ reuertem᷑. s ñ
omnes inmutabimur indeificationis głam
quȩ superat omnem naturam.⁊ para dysũ.
ltaq sicut aliud ẽ generalit resurgere. ali¬
ud ẽ specialit inmutari. ita aliud est ĩpara¬
dẏsum redire. aliud de ligno uitȩ comeđe.
Inuno quide naturȩ significat᷑ restauratio.

Expanded text:
pene omnes hunc locum Apostoli de Graeco in Latinum transtulerunt. Ac si aperte diceret: Omnes nos, qui homines sumus, nemine excepto, in spiritualibus corporibus et integritate naturalium bonorum resurgemus, et in antiquitatem primae conditionis nostrae revertemur, sed non omnes immutabimur in deificationis gloriam, quae superat omnem naturam et paradisum. Itaque sicut aliud est generaliter resurgere, aliud specialiter immutari: ita aliud est in paradisum redire, aliud de ligno vitae comedere. In uno siquidem naturae significatur restauratio,