comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quens. U ltroq affero res multum diuq cog¬
itatas: easq tueor animi non corporis uiribus
Quȩ si exequi nequire tñ me lectulus meus
oblectaret ea ĩp̃a cogitationem quȩ iam agere
non posiem Sedut possim facit acta uita e¬
mꝑ enim ĩ his studiis laborib uiuenti nõ in¬
telligitur qn ob repat senectus. Ita sensim si¬
ne sensu etas senescit Nec subito frangitur ẜ
diuturnitate extinguitur
Equitur tertia uituperatio senectutis
ꝙ ea carere dicant uoluptatib Opre¬
claru munus etatis Si quidem id aufert no¬
bis quod est in adoloscentia uitiosissimum. Act¬
ipite enim optimi adolescentes ueterem ot̃o¬
nem dechite tarentini magni imprimis et
preclari iuri quę mihi tiadita ẽ cum essem adoloscens ta¬
renti cum .& maxio scil Nullas capitaliorem pestent
iones hinc cum hostib clandestina colloꝗa nasci dice¬
bat. Nullũ deniq scelus. Nullũ cc̃ malui quod susci

Expanded text:
quens ultroque affero res multum et diu cogquens ultroque affero res multum et diu cogitatas easque tueor animi, non corporis viribus. quas si exsequi nequirem, tamen me lectulus meus oblectaret ea ipsa cogitantem, quae iam agere non possem; sed ut possim facit acta vita. Semper enim in his studiis laboribusque viventi non intellegitur quando obrepat senectus: ita sensim sine sensu aetas senescit nec subito frangitur, sed diuturnitate exstinguitur. sequitur tertia vituperatio senectutis, quod eam carere dicunt voluptatibus. O praeclarum munus aetatis, si quidem id aufert a nobis, quod est in adulescentia vitiosissimum! accipite enim, optimi adulescentes, veterem orationem Archytae Tarentini, magni in primis et praeclari viri, quae mihi tradita est cum essem adulescens Tarenti cum Q. Maximo. iones, hinc cum hostibus clandestina colloquia nasci dicebat. Nullum denique scelus, nullum malum facinus
Abbreviated transcription (Latin):
habebãt Uigebat in illa domo priũs mos et discipl¬
ina łta Senectus honesta si le ĩpa ddefendit. Si
ius suum retinet Si nemint mancipata est:
si usq adultimũ s prutũ. dominatur in iuos. ut
enim adolescentem in quo senile est aliquid. it¬
Sic Senem iꝰ quo est aliquid adolescentis pro-¬
bo. Quid q sequitur corpore senex ẽẽ poterit.
Animo nunqͣ erit Septimus mihi liber ori¬
ginũ est iꝰ manib Omnia antiquitatis moni¬
menta colligo. Causarum illustriu quascũq¬
defendi. Nũc q maxie conficio orones. Ius augu¬
rum pontificu auile tracto. Multu ẽt liueris
geccis utor pythagoreoq more exercende memo¬
rie gr̃a. Quid quale dixerim: audicri: egerim
cõmemoro uespri. he sunt exertitati mes in¬
genii. hec sunt curricula mentis. In his desu¬
das ato laborans corporis uires nõ magnopet
desidero. Adsum amicis. Uenio insenatu fre¬

Expanded text:
habebant; vigebat in illa domo mos patrius et disciplhabebant; vigebat in illa domo mos patrius et disciplina. Ita enim senectus honesta est, si se ipsa defendit, si ius suum retinet, si nemini emancipata est, si usque ad ultimum spiritum dominatur in suos. ut enim adulescentem in quo est senile aliquid, sic senem in quo est aliquid adulescentis probo, quod qui sequitur, corpore senex esse poterit, animo numquam erit. septimus mihi liber Originum est in manibus; omnia antiquitatis monumenta colligo; causarum illustrium, quascunqdefendi, nunc cum maxime conficio orationes; ius augurium pontificium civile tracto; multum etiam Graecis litteris utor; Pythagoriorumque more, exercendae memoriae gratia, quid quoque die dixerim audierim egerim commemoro vesperi. hae sunt exercitationes ingeni, haec curricula mentis; in his desudans atque elaborans corporis viris non magno opere desidero. adsum amicis, venio in senatum fre
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmẽti atq magis multo aĩo. Nam hoc quoq nisi it¬
tanq lumini oleum stilles extinguntur sentetute
et corpora exercitationũ de fatigatione ingraueierĩt.
mnimi autem execcitando leuantur. Nam quosait
Cecilius comicus sstultos Senes. hoc significat credui¬
los ob luuoios. dissolutos. quȩ uitia sunt nõ sencctu¬
tis ħ mertis ignanie. soniculose senectutis. ut petu¬
lantia. ut libido magis ẽ adolescentũ & senũr. N¬
on tamen omniu adolescentiu̾ . s non proboꝵ t
Sic ista senilis stultitia quȩ delitatio appellari it¬
solet Senum leuiu̾ est non omntu᷑. Quattuor
tobustos filios: quinq filias tantã domũ. tantas
Clientelas Appius regebat. et cecus. et sene int¬
enctuꝰ .N. inimu̾ tanq Aarc̾ũ habebat. Nec lan¬
guenscens succunbebat senectuti. Tenebat non
mõ auctoritatem. s ẽt̃ imperiuꝰ in suos. metue¬
bant eũ hui. Reuerebantur liberi Carum oẽ

Expanded text:
sed menti atque animo multo magis. nam haec quoque, nisi sed menti atque animo multo magis. nam haec quoque, nisi tamquam lumini oleum instilles, exstinguuntur senectute. et corpora quidem exercitationum defetigatione ingravescunt, animi autem exercitando levantur. nam quos ait Caecilius comicos stultos senes, hos significat credulos obliviosos dissolutos, quae vitia sunt non senectutis, sed inertis ignavae somniculosae senectutis. ut petulantia, ut libido magis est adulescentium quam senum, nec tamen omnium adulescentium, sed non proborum, sic ista senilis stultitia, quae deliratio appellari solet, senum levium est, non omnium. quattuor robustos filios, quinque filias, tantam domum, tantas clientelas Appius regebat et caecus et senex; intentum enim animum tamquam arcum habebat nec languescens succumbebat senectuti. tenebat non modo auctoritatem, sed etiam imperium in suos: metuebant servi, verebantur liberi, carum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
conseruare aliquid pristini roboris. Nõ sunt insen¬
ectute nec postulantur quidem uires asenectute
quod nõ possumus. sed ne ꝙͣtum possumus sb̾stinẽ¬
quidem coegimur At multi ita sunt imbecillose¬
nes ut nulłũ officiũ aut uitȩ munus exequi po-¬
ssint: At id equidem non proprius sencctutis sed
octauit q̃ tenui aut nulla potius ualitudine.
Quod ita fiusset alterum illud lumen extitisiet ci
uitatis ad pr̃ nam . N. magnitudinẽnt᷑ animi doctrina
uberior accesserat. Quid miruꝰ igit᷑ insenib si infir¬
mi sunt aliõñ cum id ne adulescentes quidẽ effu¬
ge̾ possint. Resistendũ ẽ leli et Scipio senectuti cius¬
ꝙ uitia diligẽtia compensanda st̾. Pugnãdũ namq
contra morbum sic cõtra senectutem babe̾dam ratio
ualitudinis utendum ẽ exercitationib modicis tm
cibi et potionis ad hibendũ ut reficiant uites nõ
opprimãtur. Nec uo corpori solũ subue niẽdũ est

Expanded text:
conservare aliquid pristini roboris. ne sint in senconservare aliquid pristini roboris. ne sint in senectute vires: ne postulantur quidem vires a senectute. quod non possumus, sed ne quantum possumus quidem cogimur. At multi ita sunt imbecilli senes, ut nullum offici aut omnino vitae munus exsequi possint. At id quidem non proprium senectutis vitioptavit, quam tenui aut nulla potius valetudine! quod ni ita fuisset, alterum illud exstitisset lumen civitatis; ad paternam enim magnitudinem animi doctrina uberior accesserat. quid mirum igitur in senibus, si infirmi sunt aliquando, cum id ne adulescentes quidem effugere possint? resistendum, Laeli et Scipio, senectuti est eiusque vitia diligentia compensanda sunt, pugnandum tamquam contra morbum sic contra senectutem, habenda ratio valetudinis, utendum exercitationibus modicis, tantum cibi et potionis adhibendum, ut reficiantur vires, non opprimantur. nec vero corpori solum subveniendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
rio tenebitur iurum: Olimpie perstudiu̾ in¬
gresius eit milo diãcum humeris substinere
bouem uiuum igitur has corporis an Pythag¬
ore tibi malis uires ingenii dati: Deniq isto
hono utere dum ad sitꝰ quo ab sit ne requras
nisi forte adulescentes pueritiam paulum xtate
progresi adulescentiam debent requirere. uuir¬
sus e certus etatis et una uia nẽ eaq simplex
infirmitas pueroꝵ et ferocitas iuuenum et graui¬
tas iam constantis ȩ̨tatis sic senectutis maturitas
ñale quiddam ht̃ quod suo tempore per cipi de¬
bet. Audire te arbitror Scipio hospes tuus habi-¬
tus maxim qu faciat hodie nonaginta añõs
natus cum ingressus iter pedibus sit inequ¬
nõ omnino ascende̾ uult cum equo nõ ex equo
descendere nullo imbre nullo frigore potest¬
adduci ut capite operto sit sumãm ĩ eo corpotis
siccitã. ltaq om̃ia exequi regis osficia et munera
Lotest igitur exercitatio et temperantia ẽt senectuti

Expanded text:
rio tenebitur virium. olympiae per stadium inrio tenebitur virium. olympiae per stadium ingressus esse Milo dicitur, cum umeris sustineret bovem: utrum igitur has corporis an Pythagorae tibi malis viris ingeni dari? Denique isto bono utare, dum adsit, cum absit, ne requiras: nisi forte adulescentes pueritiam, paulum aetate progressi adulescentiam debent requirere. cursus est certus aetatis et una via naturae eaque simplex, data, ut et infirmitas puerorum et ferocitas iuvenum et gravitas iam constantis aetatis et senectutis maturitas naturale quiddam habet, quod suo tempore percipi debeat. audire te arbitror, Scipio, hospes tuus avitus Masinissa quae faciat hodie nonaginta natus annos: cum ingressus iter pedibus sit, in equum omnino non ascendere; cum autem equo, ex equo non descendere; nullo imbri, nullo frigore adduci ut capite operto sit; summam esse in eo corporis siccitatem, itaque omnia exsequi regis officia et munera. Potest igitur exercitatio et temperantia etiam in senectute
Abbreviated transcription (Latin):
Nuebat dr̃o. quam ad suauitatem nullis egebat
ut aiacissimiles habeat. Sed nestoris. Quod si
accidẽt non dubitat quin breui si troya prritũa.
Uredeo ad me quartum ogo anñu᷑ et octuagesi¬
mũ agens Uellem equidem id posse gloriari qu¬
dem bello aut consul in hispania fuerim aut
quadrienio poͬt: quom tribunus militaris di¬
pugnaui apud Fermophylas. N. Actilio cxabrone
consule.St̃n ut uos uidetis nõ plane me eneru¬
auit nõ afflixit senectus non curia uites me¬
as desiderat non rostra no amici nõ cliẽtes non
udato prouerbio quod monet mature fieri
senem si diu uelis senex esse. Ego uero minus
diu senex ẽẽ mallem q esse sen̾e ante ꝙ ẽe̾.
ltaq nemo ad huc conuenire me maluit ora
fucrim occupatus. At minus habeo uirium ꝗͣ ue¬
strum uter iuis Nec uos ꝗe pontii centurionis ꝑ¬
uires habetis. Num id circo est ille prestantiort
potest quisq nitatur. ne ille non magno deside¬

Expanded text:
fluebat oratio; quam ad suavitatem nullis egebat fluebat oratio; quam ad suavitatem nullis egebat ut Aiacis similis habeat decem, sed ut Nestoris, quod si sibi acciderit, non dubitat quin brevi sit Troia peritura. sed redeo ad me. quartum ago annum et octogesimum: vellem equidem idem posse gloriari qudem bello aut consul in Hispania fuerim aut quadriennio post, cum tribunus militaris depugnavi apud Thermopylas M'. Glabrione consule; sed tamen, ut vos videtis, non plane me enervavit, non afflixit senectus: non curia viris meas desiderat, non rostra, non amici, non clientes, non laudatoque proverbio, quod monet mature fieri senem, si diu velis senex esse. ego vero me minus diu senem esse mallem quam esse senem ante quam essem. itaque nemo adhuc convenire me voluit cui fuerim occupatus. At minus habeo virium quam vestrum utervis. ne vos quidem T. Ponti centurionis viris habetis: num idcirco est ille praestantior?tum potest quisque nitatur, ne ille non magno deside
Abbreviated transcription (Latin):
efficit᷑ sepius quam senectutis. libidinosa eĩm et
in temperans adulescentia effectum corpus tra¬
didit senectuti Cychus quidem apud xenoph¬
ontẽ eo sermone quẽ moriens huut quom it¬
ad mõum senex esset negat seũq senectutem u¬
senssisses suam in beccilliorem factam q adulese¬
entia fuisset Ego L metellum memini puer it
qui cũ quadrienio post alterum consulatum
pontitex maximus factus estet uiginti et duos
Annos ei sacerdotio prętuit ita bonis uirib cẽ
ex tremo tempore ętatis ut adulescentiam non
requireret. Nihil necẽe e᷑ deme ĩp̃o dicere qͣq
est id quidem senile etati q nr̃e conceditur. in¬
Bidetis ne apuod homerum ut sepissime de uirtutibus
suis predicet lam etias tertiam ętatem hominumi
uiuebat nec erat ei uerendum nęuera predicans
desenimis uideretur aut in sosens aut loquax et¬
ẽĩm ut ait homerus exeius lingua melle dulcior

Expanded text:
efficitur saepius quam senectute; libidinosa enim et efficitur saepius quam senectute; libidinosa enim et intemperans adulescentia effetum corpus tradit senectuti. Cyrus quidem apud Xenophontem eo sermone, quem moriens habuit, cum admodum senex esset, negat se umquam sensisse senectutem suam imbecilliorem factam quam adulescentia fuisset. ego L. Metellum memini puer, qui, cum quadriennio post alterum consulatum pontifex maximus factus esset, viginti et duos annos ei sacerdotio praefuit, ita bonis esse viribus extremo tempore aetatis, ut adulescentiam non requireret. nihil necesse est mihi de me ipso dicere, quamquam est id quidem senile aetatique nostrae conceditur. videtisne, ut apud Homerum saepissime Nestor de virtutibus suis praedicet? Tertiam enim aetatem hominum videbat, nec erat ei verendum ne vera praedicans de se nimis videretur aut insolens aut loquax. etenim, ut ait Homerus, ex eius lingua melle dulcior
Abbreviated transcription (Latin):
eius no ingenii solum. seod lateꝵ et et uiriũ om¬
nino canoꝵ illi din uoce splendescit et nescio
qͦ pacto insenectute quod equidem adhuc non
amisi Et uidetis annos meos. Sed m̃ decorusẽ stis
sermo quietus et remissus facitq per saepe ĩp̃a
sibi audiẽtiã diserti senis compta et mitis ot̃o qua
si ipe exequi nequeas possis tñ Scipioni precipere et le-¬
lio Quid ẽi̾s ẽ iocundius senectute stipata stuiis iu¬
uentutis ¶n ne has quidem uires senectuti relin¬
quimus ut adulescentes doceat ut instituat ad õm̃e¬
munꝰ officii ut instruat. Quo quidem opere ꝗd
põt esse predarius. Nihi uero eCNet P. Scipiones
Et aui tui duo .l. Emilius et ꝑ Africanus comitatu
nobilium iuuenum fortunati uidebantur uilli¬
nec honarum artium magẽi sunt non beati pu¬
tandi quãius consenuerint iires atq defecerint
et si ista ip̃a defectio uirium adulescentie uitiis

Expanded text:
eius non ingeni solum, sed laterum etiam et virium. omeius non ingeni solum, sed laterum etiam et virium. omnino canorum illud in voce splendescit etiam nescio quo pacto in senectute, quod equidem adhuc non amisi, et videtis annos. sed tamen est decorus seni sermo quietus et remissus, facitque persaepe ipsa sibi audientiam diserti senis composita et mitis oratio, quam si ipse exsequi nequeas, possis tamen Scipioni praecipere et Laelio. quid enim est iucundius senectute stipata studiis iuventutis? An ne illas quidem viris senectuti relinquimus, ut adulescentis doceat, instituat, ad omne offici munus instruat? quo quidem opere quid potest esse praeclarius? mihi vero et Cn. et P. Scipiones et avi tui duo L. Aemilius et P. Africanus comitatu nobilium iuvenum fortunati videbantur, nec ulli bonarum artium magistri non beati putandi, quamvis consenuerint vires atque defecerint. etsi ipsa ista defectio virium adulescentiae vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
ea ipla mihi nota t̾ent quibusme nunc exẽp¬¬
lis uti uidetis. Quood quom fecisse Socratem infi¬
dib audissem uellẽ quidem etiam illud. Piscebãt
n. fidibus antiq. inlitteris certe daborairi. ¶Nec nũc
qudem uires desidero adulescenti Esenim erat¬
locul alter de uitiis senectutis non plusq ad alese¬
ens tauri iuires aut ele fantis desiderabam quod
Que enim uor potest esse comptentior qua Mi¬
lonis crotomate qui cum iam senex esset athletas¬
certol suos dicitur i lacrimãs q dixisse. At hi
quidem iam mortu sunt.Non .N. tam isti qu¬
am tu ipse nugator. Neq eni nimĩqͣ exte es nobi¬
litatus ħ ex laterib tuis et lacertis. Nihil sext¬
ul demilius tale nihil multis annis ante corr¬
uncanius nihil modo ꝑCrassus aꝗb iura ci¬
uibus prescribebantur quorũ usque ad extr¬¬
emũ spiritum e profecta prudentia orator
metuo ne. languescat senectute. Est ẽi munus

Expanded text:
ea ipsa mihi nota essent, quibus me nunc exempea ipsa mihi nota essent, quibus me nunc exemplis uti videtis. quod cum fecisse Socratem in fidibus audirem, vellem equidem etiam illud, discebant enim fidibus antiqui, sed in litteris certe elaboravi. ne nunc quidem viris desidero adulescentilocus alter de vitiis senectutis, plus quam adolescens vires tauri aut elephantis desiderabam. Quidquae enim vox potest esse contemptior quam Milonis Crotoniatae? qui cum iam senex esset athletascertos suos dicitur illacrimansque dixisse, at hi quidem mortui iam sunt. non vero tam isti, quam tu ipse, nugator, neque enim ex te umquam es nobilitatus, sed ex lateribus et lacertis tuis. nihil Sex. Aelius tale, nihil multis annis ante Ti. Coruncanius, nihil modo P. Crassus, a quibus iura civibus praescribebantur, quorum usque ad extremum spiritum est provecta prudentia. Orator metuo ne languescat senectute, est enim munus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uult Atq in ea quidem quȩ non uuilt sepe ad
ulescenctia ẽt̃ incũrĩt. Illud uero idem Ceciliꝰ uit¬
iolus dixit. Tum cquidem in senecta hoc puto mi¬
serrimum sentire ea xtate st ee odiosum alteri d
Iocundum potius qͣ odiosum. ut enim adulescenti¬
biis bona indole predictis sapientes senes delecta¬
ntuo leuiorq est senectus eoꝵ qui aiuuentute
coluntur et diliguntur. Sic adulescentes senum
prȩceptis gaudent quib ad uirtutum studia it¬
diriguntur Nec minus intelligo me ħ uobis ꝗ
mihi uos eẽ iocundos. Suidetuꝰ ut senectus nõ
modo languida atq intes non sit uerum eͣt sit oꝑ¬
ola et semper agens aliquid et molliens tale sciliert
quale quor q studdium insuperiori uita fuiti
quio qui etiam addiscunt aliquiod: ut solonem
udemui gloriantem uersibus. qui segpotidie aliq¬
uid addiscentem dicit senem fieri ut ego feci qui
litteras grȩcas senex didici quas quidem sic auide
arripuiꝰ ꝙĩ diuturña sitim ex plere cupiens: ut

Expanded text:
 quae non volt, saepe etiam adulescentia incurrit. illud vero idem Caecilius vitiosius: tum equidem in senecta hoc deputo miserrimum, sentire ea aetate eumpse esse odiosum alteri. iucundum potius quam odiosum! ut enim adulescentibus bona indole praeditis sapientes senes delectantur, leviorque fit senectus eorum qui a iuventute coluntur et diliguntur, sic adulescentes senum praeceptis gaudent, quibus ad virtutum studia ducuntur; nec minus intellego me vobis quam mihi vos esse iucundos. sed videtis, ut senectus non modo languida atque iners non sit, verum etiam sit operosa et semper agens aliquid et moliens, tale scilicet, quale cuiusque studium in superiore vita fuit. quid, qui etiam addiscunt aliquid, ut et Solonem versibus gloriantem videmus, qui se cotidie aliquid addiscentem dicit senem fieri. et ego feci, qui litteras Graecas senex didici, quas quidem sic avide arripui quasi diuturnam sitim explere cupiens, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ posie consistere. Quod quo magis possit intelligi
fingere animo iubebat. Tanta incitatu aliquem
uoluptate corporis quanta percipi potest maxima.
Nemini fore censebat dubiũ ꝗntandiu dũ ita gau¬
deret. Nihil m̃te agitare. Nihil rõne. Nil cogitatione
consequi posse. Quo circa nihil eẽ ta detestabile

Expanded text:
re. Quod quo magis intelligi posset, fingere animo jubebat tanta incitatum aliquem voluptate corporis, quanta percipi posset maxima, nemini censebat fore dubium quin tandiu ita gauderet, nihil agitare mente, nihil ratione, nihil cogitatione consequi posset. Quocirca nihil esse tam detesta
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ et desectatione quam dixi et saturitate copia¬
quȩ reꝵ omniũ quod ad uictum hominũ adcu¬
ltũ et deoꝵ pertinet. Ut qsm̃ hec quidam desider¬
ant ingrãm iam cum uoluptate redeamus Sem:¬
ꝑ eniꝰ boni assiduiq domi retecta cella uinaria
olearia ẽt penaria ei ulla o tota locuplex est ab un¬
dat porco Agno. edo. gallina. lacte. Caseo melle lam¬

Expanded text:
ate copiaque rerum omnium, quae ad victum hominum, ad cultum etiam deorum pertinent, ut, quoniam haec quidam desiderant, in gratiam iam cum voluptate redeamus. Semper enim boni assiduique domini referta cella vinaria, olearia, etiam penaria est, villaque tota locuples est, abundat porco haedo agno gallina, lacte caseo melle
Abbreviated transcription (Latin):
ues que locum paulo ante peesteisii p̃¬
sidii ad ium̃tiq c̃a non beniuolentie. neq
caritatis amicitias ee expetendas. Itaq
ut ꝗsq minimuꝰ firmitatis haberet.min¬
imum oꝑ uurum. ita amicitias appetẽt
max̾ie et ex eo fieri ut mulircule. Mag̃
tollere uidentur hii ꝗ amicitiã eita tollunt qura¬
nihil adiis inmortalib melius habemus : nihil
e cõsentaneu ulla honestam rem actõe uene
solicit sis aut ñõ susciꝑe aut susceptaꝰ depon¬
ere & sicurã fugimus uirtus fugeda e qͦi
atq hoderit ut bonitas malicia. Temperãtiã
libidine ionaiuaꝰ fortitudo. ⁊tao uideas a¬
reb ĩustis ⁊ ultos maxime doleze imbectilli

Expanded text:
 paulo ante perstrinxi, praesidi adiumentique causa, non benevolentiae neque caritatis amicitias esse expetendas; itaque ut quisque minimum firmitatis haberet minimumque virium, ita amicitias appetere maxime: ex eo fieri ut mulierculae magitollere videntur, qui amicitiam e vita tollunt: qunihil a Diis Immortalibus melius habemus, nihil est consentaneum, ullamhonestam rem actionemve, ne solicitus sis, aut non suscipere, aut sulceptam deponere. Quodsi curam fugimus; virtus fugienda est; quae pernetur, atque oderit, ut bonitas malitiam, temperantia libidinem, ignaviam fortitudo. Itaque videas rebus iniustis iustos maxime dolere, imbecilli
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris peccatis tum siqiuus contra. Rem .ꝑ.
Imici caula fecisse fattatur. Et enim co loco
FANIHI ET SCEUOLA Iocuti sumus ut nos songe

Expanded text:
ceteris peccatis, tum si quis contra rem publicam se amici causa fecisse fateatur. etenim eo loco, Fanni et Scaevola, locati sumus, ut nos longe
Abbreviated transcription (Latin):
it de. Re.P. cuiius disputationis fuit extr¬
enium fere de in mortalitate animoꝵ. quę
se inquiete periusum ab aiffricano auidisse di¬
cebat/ Id si ita est ut optimi cuiꝰq animiis
in morte facillime euolet tamoꝵͣ ecrstodia ui-¬
nelisq corporis ciui censemus cursum ad de

Expanded text:
it de re publica, cuius disputationis fuit extrit de re publica, cuius disputationis fuit extremum fere de immortalitate animorum, quae se in quiete per visum ex Africano audisse dicebat. id si ita est, ut optimi cuiusque animus in morte facillime evolet tanquam e custodia vinclisque corporis, cui censemus cursum ad de
Abbreviated transcription (Latin):
deatur deos potiꝰ qͣ ad inferos peruenisse. Nẽq
enim assentior his ꝗ hoc nuper assecere ceper¬
unt. cum corporib simul animos interire .i¬
atq omnia morte deleri: plus apuid me antic¬
or auctoritas ualet: uł nr̃oꝵ maior qui in¬
ortus tam zeligiosa. Iura tribuerunt. qu¬
od non fecissentꝰ profecto si nihil ad eos per¬
tinere carbitrarentur: uł eoꝵ qui in hac t̾ra
fuerunt magnãq Greciam que nunc ꝗ¬
dem delecta est tum florebatm sfitutis et pr¬
eceptis sius errudierunt uł eius qui ap.¬
pollinis oraculo sapientissimus udicatus¬
est: qui no tuħ tum illudut ĩ pleriq s id¬
em semper animos homiu esse diuinos.
hisq cum corpore excessissent reddituia
in celum patere optimo q et iustissimo cui¬
q ex peditissimum iter quod idem Scipi¬
oni uudebatur quiq idem quasi presag¬
iẽt ꝑ paricis an̾ mortem diebus. Cum et filiꝰ
et malltꝰ adessẽt̃ et alii plures Tuq etiam
ceuola mecum uenisses triduum disseru¬

Expanded text:
deatur deos potius quam ad inferos pervenisse. neque enim adsentior eis, qui nuper haec disserere coeperunt, cum corporibus simul animos interire atque omnia morte deleri. plus apud me antiquorum auctoritas valet, vel nostrorum maiorum, qui mortuis tam religiosa iura tribuerunt, quod non fecissent, profecto, si nihil ad eos pertinere arbitrarentur, vel eorum qui in hac terra fuerunt magnamque Graeciam, quae nunc quidem deleta est, tum florebat, institutis et praeceptis suis erudierunt, vel eius, qui Apollinis oraculo sapientissimus est iudicatus, qui non tum hoc tum illud, ut in plerisque, sed idem semper, animos hominum esse divinos eisque, cum ex corpore excessissent, reditum in caelum patere optimoque et iustissimo cuique expeditissimum. quod idem Scipioni videbatur, qui quidem, quasi praesagiret, perpaucis ante mortem diebus, cum et Philus et Manilius adesset et alii plures, tuque etiam Scaevola, mecum venisses, triduum disseru
Abbreviated transcription (Latin):
et existimant. Triburbatur hoc mo Mrcont¬
atone scimus.L. Aitilium apud ptis nostros
proiusa prudentoruł acta constanter uł us¬
ponsa aeure ferrbantur Propterea quasi co¬
gnomen iam habebat insenectute sapientis
łt autem alio quodam m̃o nõ solum na ei
et sapientem. Nic sicut uulguis  ut eiuo¬
iti solent appellar sapientem : qualem in ueli¬
quia grecia accepimiꝰ neminem. Nam qui se¬
ptemꝰ sapientes appellãtur ros qui ista sbtils
Athenis inu dccrpimꝰ et rum quidem ẽt
appolis ocaculo sapientissimum iudicatu.
Hanc esst inte sapentia iistimant. Et om

Expanded text:
et existimant Tribuebatur hoc modo M. Catoni, scimus L. Acilium apud patres nostros provisa prudenter vel acta constanter vel responsa acute ferebantur; propterea quasi cognomen iam habebat in senectute sapientis. Te autem alio quodam modo non solum natura et esse sapientem, nec sicut volgus, sed ut eruditi solent appellare sapientem, qualem in Graecia reliqua neminem—nam qui septem appellantur, eos qui ista subtilius —Athenis unum accepimus et eum quidem etiam Apollinis oraculo sapientissimum iudicatum. hanc esse in te sapientiam existimant, ut om
Abbreviated transcription (Latin):
ssimi morte fert moeiate ne potuisse nõo¬
moueri nee fuisse id humanitatis tue & ai
ualitudiniupondeo cãmꝰ nõ mesticie fui¬
sse lelius. Nectetũ dem scruola et utit. nec
ualerem ab duci in com̃o nito debui. Neca
ullo cãu arbitror hoc constanti homina posse
contingere ut ulla in termissio fiat officii Tu
aiitem fanni qui mihi tantum tribii dic¬
i quantum ego nec agnosco nec postulo fa¬
cis amic ħ ut mihi uideris nõe recte uidi¬
as decatont aut enim ñt̃o q ꝗcm magis
cuedo aut si quisq ille sapiens fuit quo
modo ut alia omicta morte filiĩ tidit. Me¬
mineraꝰ paulum uideram Gaiu. S caue
uiro Quã obrem caue ne catoni añponas istu
qͥem ip̃ que appollo uit᷑ ais sapientissimum
iudicauit. Huiꝰ enim facta illius dc̃a et inueta
laudantur.ẜ Heme autem ut iam cu utroq
ũtum loquar sic habetoͬte. Ego si scipionis det¬
siderio me moueri negem q id ⁊rete facia ui

Expanded text:
ssimi morte ferre moderate; nec potuisse non commoveri, nec fuisse id humanitatis tuae: quod valetudinem respondeo causam, non maestitiam fuisse. Recte tu quidem, Scaevola, et vere; nec valerem, abduci incommodo meo debui, nec ullo casu arbitror hoc constanti homini posse contingere, ut ulla intermissio fiat offici. tu autem, Fanni, quod mihi tantum tribui dicis, quantum ego nec agnosco nec postulo, facis amice, sed, ut mihi videris, non recte iudicas de Catone. aut enim nemo, quod quidem magis credo, aut, si quisquam, ille sapiens fuit. quo modo, ut alia omittam, mortem fili tulit! memineram Paulum, videram Gallum; sed viro. quam ob rem cave Catoni anteponas ne istum quidem ipsum, quem Apollo, ut ais, sapientissimum iudicavit; huius enim facta, illius dicta laudantur. De me autem, ut iam cum utroque vestrum loquar, sic habetote: ego si Scipionis desiderio me moveri negem, quam id recte faciam vi
Abbreviated transcription (Latin):
ilitatem in qua nunc etiam erat Scipio. ꝙ ob
rem uita ꝗtͣm talis fuit uł fortuna uł gloria
ut nihil posset accedere moriendi autt sens¬
um celeritas abstulit. Quo degenere mortis
difficile dcũ est quid homines suspicentur
bidetis Hoc uere tãtuꝰ licet dicere.ꝑ. Sei¬
pioni ex multus diebiis quos inuita Niseb

Expanded text:
iditatem, in qua etiam nunc erat Scipio. quam ob rem vita quidem talis fuit vel fortuna vel gloria, ut nihil posset accedere; moriendi autem sensum celeritas abstulit. quo de genere mortis difficile dictu est; quid homines suspicentur videtis: hoc vere tamen licet dicere, P. Scipioni ex multis diebus, quos in vita celeb
Abbreviated transcription (Latin):
nacti sumis. ciuus cum morib et natucasto
cõ qiuamꝰ quod in eo quas lum̃e aliquo
probitatis et uirtutis perspicere bideamur
Nlibil enim uirtute a mabilius. Nibd quos
EnTANIBEE ab altero propter probita¬
tem euis nõil no alienos mnimos habemuis.

Expanded text:
nacti sumus, cuius cum moribus et natura nacti sumus, cuius cum moribus et natura congruamus, quod in eo quasi lumen aliquod probitatis et virtutis perspicere videamur. nihil est enim virtute amabilius, nihil quod et Hannibale; ab altero propter probitatem eius non nimis alienos animos habemus
Abbreviated transcription (Latin):
dderet: an esset hoc quidem propriu am¬
icicie sed antiquior et pulcrior et magis t
anatura ĩp̃a prostã alia causa est. Amor
enim ex quo lmicicia nominata est prin¬
ceps est ad beniuolentiam coniungendam
Nam quiolem utilitates ẽt̃ ab hĩis per¬
cipiuntur saepe qui simulatione amie¬
icie coluntur et ob seruantur temporis t¬
ica. In Amicicia aũt nihil est fictum Nil
simulatũ et quicquid est id uerum et uo¬
luntarium. Qua ꝑꝑ anatura mͥ iudetur po¬
tius oy ab indigentia orta Amicicia et ab a¬
pplicatione mag ãi cum quodam sensut
umandi q cogitatione ꝙͣtum illa res utilitatis esset
hitiga quod quidem qle sit et̃ inbestus que¬
ibiusdam animaduerti põt quȩ ex se natos uta
amant ad quodoam tempꝰ ab eis ea amantitẽ
ut facile eax sensus appareat quod in homi¬
nemito est eiudentius ꝑrimum ex ea caui¬
fate. quȩ elł inte natos et parentes que di¬
de tuin similis sensus extitit amoris si aliqs

Expanded text:
dderet, an esset hoc quidem proprium amdderet, an esset hoc quidem proprium amicitiae, sed antiquior et pulchrior et magis a natura ipsa profecta alia causa. amor enim, ex quo amicitia nominata est, princeps est ad benevolentiam coniungendam. nam utilitates quidem etiam ab eis percipiuntur saepe, qui simulatione amicitiae coluntur et observantur temporis causa; in amicitia autem nihil fictum, nihil simulatum est et, quidquid est, id est verum et voluntarium. quapropter a natura mihi videtur potius quam indigentia orta amicitia, applicatione magis animi cum quodam sensu amandi, quam cogitatione quantum illa res utilitatis esset habitura. quod quidem quale sit, etiam in bestiis quibusdam animadverti potest, quae ex se natos ita amant ad quoddam tempus et ab eis ita amantur, ut facile earum sensus appareat. quod in homine multo est evidentius, primum ex ea caritate quae est inter natos et parentis, quae dide cum similis sensus exstitit amoris, si aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
iui non inuitus equidem ẜ aliud quodo¬
am filum orationis tuȩ ex petimus. SCEIO¬
Ltumagis id diceres. Farni si nuper in
ortis scipionis cum est de Re .ł. disputat¬
um affiussesꝰ qualis tum patronus iusti¬
tie fuit contra accuratam oronem phili.
FARINIUS. facile ꝗͥem fuit iustitiam iust¬
issimo uiro defendere. SCEUolΛ. Quidd am¬
iciciam no ne facile est ei qui obtam sũ¬
ma fide constantia austitia q conẜuatam
maximam gloriam ceperit. LE lIU S. Uim qu¬
idem hoot᷑ afferre uim quid enim refertt
qua meratione cogatis cogitis certe: stuod¬
iil ess gñoꝵ presertim in re bona cum dist¬
icile est tum ne eoruum quidem est obsi¬
stẽ. Sepissime igitur m de amicicia cogit¬
andi maxime illud considesrandum ui¬
deri sol. Utrum ꝑꝑ in bectillitatem atq inop¬¬
iam desideranda sit imicicia. Ut indantdis t¬
recipiendis q mitis quod quisq minꝰ per
se ip̃e posset ab alio et Accipet uicissim q re¬

Expanded text:
ivi non invitus equidem, sed aliud quoddivi non invitus equidem, sed aliud quoddam filum orationis tuae. Tum magis id diceres, Fanni, si nuper in hortis Scipionis, cum est de re publica disputatum, affuisses. qualis tum patronus iustitiae fuit contra accuratam orationem Phili! Facile id quidem fuit iustitiam iustissimo viro defendere. Quid? amicitiam nonne facile ei, qui ob eam summa fide, constantia iustitiaque servatam maximam gloriam ceperit? Vim hoc quidem est afferre; quid enim refert qua me ratione cogatis? cogitis certe. studiis enim generorum, praesertim in re bona, cum difficile est tum ne aequum quidem obsistere. saepissime igitur mihi de amicitia cogitanti maxime illud considerandum videri solet, utrum propter imbecillitatem atque inopiam desiderata sit amicitia, ut dandis recipiendisque meritis, quod quisque minus per se ipse posset, id acciperet ab alio vicissimque re
Abbreviated transcription (Latin):
ecis uaticinatum ferunt quasi in .R. na¬
tura q toto mũdo constaret mouerentur
ea contruere Amiciciam dissipare discord¬
iam atq hoc quidam omei mortales et ꝑ¬
intelligunt et reprobant. Itaq si qͣñ ali¬
qd osficium extitit amici inpericulis aut
add eundis aut coniucandis quis est qua
id non maximis laudibus effeeat qui
Clamores tota cauea nuꝑ in hospitis et amici m¬
ignorante rege uter eorum esset horestes ꝑi¬
lades horestem se ẽẽ perseueraret. Stan¬
tes plaudebant in re ficta quid arbitram¬
uri uera feuros eẽ facile indicabat ĩp̃a
natura ui suam cu homines quidem a¬
quod facere ip̃i nisi posent id recte fieri
i altero iudicarẽt: Hattentis mihi ui¬
deor de amicicia ꝗ fentireꝰ potuisse dice¬
ce. Si qua preterea sunt. Credo autem t¬
ẽẽ multa ab his si uiolebitur ꝗista dispũ¬
tant queri tote FANIINS Noi autem ate
potius d ꝙ et᷑ ab istis seꝑe quesiui et auo¬

Expanded text:
aecis vaticinatum ferunt, quae in rerum naaecis vaticinatum ferunt, quae in rerum natura totoque mundo constarent quaeque moverentur, ea contrahere amicitiam, dissipare discordiam. atque hoc quidem omnes mortales et intellegunt et re probant. itaque, si quando aliquod officium exstitit amici in periculis aut adeundis aut communicandis, quis est qui id non maximis efferat laudibus? qui clamores tota cavea nuper in hospitis et amici mignorante rege uter Orestes esset, Pylades Orestem se essetes plaudebant in re ficta; quid arbitramur in vera facturos fuisse? facile indicabat ipsa natura vim suam, cum homines, quod facere ipsi non possent, id recte fieri in altero iudicarent. hactenus mihi videor de amicitia quid sentirem potuisse dicere; si quae praeterea sunt—credo autem esse multa—ab eis, si videbitur, qui ista disputant, quaeritote. Nos autem ate potius. quamquam etiam ab istis saepe quaesivi et aud
Abbreviated transcription (Latin):
et maximas comoditates amicicia contine¬
at. Tum illa nimirum p̾stat omnib obo
na spe prelucet in posterum nec debilitari
animos aut cadẽ patitur: uerum etiam
amicum qui in tuetur tamqͣ exemplar
aliquid in tuetur suiquo cirta et absentes
ad st et egentes habundant et in becilli ualent
et quod difficilius dcus est mortui uiuunt
Tantus eos honor memoria desideriu prose¬
quitur eos amicorum ex quo illox beata mo-¬
es uidetur. Horum uita laudabilis. quid
si exemeris ex rerum natura beniuolen¬
tie coniuntionem nec domꝰ ulla nec ur¬
bs istare poterit nec agͥ ꝗem cultus perm¬
anebit. Id li minus intelligitur quantar
uis amicicie concordieq Sit ea ex disiens¬
ionibus ato discordiis percipi põt quae
enim domũis stabis. quȩ tam firma estx
ciuitasq nõ odiis et discidiis funditus
possint euerti ex quo quantu boni sit in
amicicia iudicari potest. AGRIGENT PUAI
quendam doctum birum Carminibiis gr¬

Expanded text:
et maximas commoditates amicitia contineet maximas commoditates amicitia contineat, tum illa nimirum praestat omnibus, quod bonam spem praelucet in posterum, nec debilitari animos aut cadere patitur. verum etiam amicum qui intuetur, tamquam exemplar aliquod intuetur sui. quocirca et absentes adsunt et egentes abundant et imbecilli valent et, quod difficilius dictu est, mortui vivunt; tantus eos honos memoria desiderium prosequitur amicorum, ex quo illorum beata mors videtur, horum vita laudabilis. quod si exemeris ex rerum natura benevolentiae coniunctionem, nec domus ulla nec urbs stare poterit, ne agri quidem cultus permanebit. id si minus intellegitur, quanta vis amicitiae concordiaeque sit, ex dissensionibus atque discordiis percipi potest. quae enim domus tam stabilis, quae tam firma civitas est, quae non odiis et discidiis funditus possit everti? ex quo, quantum boni sit in amicitia, iudicari potest. agrigentinum quidem doctum quendam virum carminibus Gr
Abbreviated transcription (Latin):
cum ominia audeas sc loq ut tecũ quis
ẽẽt tãtus fuctus improsperis aebis nisi
haberes qui illis eque ac tu ip̃e gauderet. ad uer¬
sas uõ hominem ferre difficile eẽt sine illo qui
eas grauiꝰ et quam tu ferẽt: denio cet̾e resqu¬
at ex petuntur oportune sunt singule rebus
fere singulis diuitie ut utare ope̾s ut colore.
honores ut laudare uolunptates ut gaudeas.
ualitudo ut dolore careas bires ut munerib
fungare corporis. Amicicia res plurimas con¬
tinet quo cunq teuerteris presto est nullo
loco exluditur. Nuꝙͣ in tempestiua nunq
moleita est. Itaq non igne non aqua ut aui¬
nt in locis. plurib utiꝰmur quã amicitia:
Neq ego nunc de uulgari aut de medio¬
ei quȩ tamen ipia et delectat et prodest s
de uera et ꝑfecta loquor qualis eoꝵ qui ꝑ¬
pauer nominantur. Nam et secondaiꝰ res
splendidiores facit amiticia & ad uersas pã¬
tiens cõmunicas q leuiores. cũq plurimas

Expanded text:
e quicum omnia audeas sic loqui ut tecum? qui e quicum omnia audeas sic loqui ut tecum? qui esset tantus fructus in prosperis rebus, nisi haberes qui illis aeque ac tu ipse gauderet? Adversas vero ferre difficile esset sine eo, qui illas gravius etiam quam tu ferret. denique ceterae res, quae expetuntur, opportunae sunt singulae rebus fere singulis—divitiae, ut utare; opes, ut colare; honores, ut laudere; voluptates, ut gaudeas; valetudo, ut dolore careas et muneribus fungare corporis; amicitia res plurimas continet: quoquo te verteris praesto est, nullo loco excluditur, numquam intempestiva, numquam molesta est. itaque non aqua, non igni, ut aiunt, pluribus locis utimur quam amicitia. neque ego nunc de volgari aut de mediocri, quae tamen ipsa et delectat et prodest, sed de vera et perfecta loquor, qualis eorum, qui pauci nominantur, fuit. nam et secundas res splendidiores facit amicitia, et adversas, partiens communicansque, leviores. cumque plurimas
Abbreviated transcription (Latin):
est enim amicicia nihil aliuo est nisi gtn¬
ium diuinarum humanarum  rerum cu
beniuolentia et caritate consensio. oꝑat qu¬
idem haud scio an excepta sapientia quicꝙ̃
Diuitias alii preponunt: bonam alii uali¬
tudinem alii potentia alii honorem: nilti et̃
uoluptates. Belluaꝵ hoc quidem extremu
Illa autem. suꝑiora caduca sunt et incerta
posita non tam inconsiliis nr̃is q in fortune
temeritate. Qui au̾t inu̾tute sumũm bo¬
num ponunt preclare illi ꝗem. Sed hec ap̃a
uirtus amicitia et gignit et continet. Nec
sine uirtute amicicia eẽ ullo modo poͬt
lamq uirtutem ex consuetuline u̾ite ẜmo
docti uerboꝵ magnificentia m̃tiamͣ uiros¬
q bonos eos ꝗ hnt᷑ numeremus paulos catones
O Scipiones filos his cõis uita contenta est
Cos autem õmittamus  om̃io nusq reperiu¬
ntur.tales ergo inter uiros amicicia tantas
principio quȩ potest ẽẽ uita uitalis ut x

Expanded text:
est enim amicitia nihil aliud nisi omnest enim amicitia nihil aliud nisi omnium divinarum humanarumque rerum cum benevolentia et caritate consensio, qua quidem haud scio an excepta sapientia nil quicum. divitias alii praeponunt, bonam alii valetudinem, alii potentiam, alii honores, multi etiam voluptates. beluarum hoc quidem extremum, illa autem superiora caduca et incerta, posita non tam in consiliis nostris quam in fortunae temeritate. qui autem in virtute summum bonum ponunt, praeclare illi quidem, sed haec ipsa virtus amicitiam et gignit et continet, nec sine virtute amicitia esse ullo pacto potest. iam virtutem ex consuetudine vitae nostdocti, verborum magnificentia metiamur, virosque bonos eos qui habentur numeremus—Paulos Catones Gallos Scipiones Philos—his communis vita contenta est; eos autem omittamus, qui omnino nusquam reperiuntur. talis igitur inter viros amicitia tantas principio qui potest esse vita vitalis, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
ido aulatia. sit o magna constantia ut hii fue¬
punt quos mõ nominaui hos eẽ uiros bonosi
ut habiti it. Sic et appellndos putemus. qui¬
et assecuntur quantum homines posunt
nos optimã bñ uiuendi ducem sic enim mibi
perficere uideor. ita nos natos et̃ ut interom¬
nes homines cet sotiettis quedam. maior auit
ut quisq proxime accederet. Itaq ciues po¬
tiores ꝙ pegñi propinqui alieni cum hiise¬
nim amiciciam nã ip̃a peperit. ẜ ẽa non sat¬
sbabet fimitatis namq hoc prestat amici¬
tia propinquitati quia ex propinquitatei
beniuolentia tolli pt̃ examicicia non p̃t̃ su¬
blata enim beniuolentia amicicie nõm to¬
llitur: propinquitatis manet : quanta aute
uuil amicitie sit ex hoc intelligi maxime po¬
test quiod ex infinita societãte gnãs hum.¬
ani qͥuam conciliauit Ip̃a nã itã ꝯͣcta res
est et ad ducta in angum angustum ut om̃is
caritas aut inluos aut inter pauicos iuget

Expanded text:
ido audacia, sintque magna constantia, ut ei fueido audacia, sintque magna constantia, ut ei fuerunt, modo quos nominavi, hos viros bonos, ut habiti sunt, sic etiam appellandos putemus, quia sequantur, quantum homines possunt, naturam optimam bene vivendi ducem. Sic enim mihi perspicere videor, ita natos esse nos, ut inter omnis esset societas quaedam, maior autem, ut quisque proxime accederet. itaque cives potiores quam peregrini, propinqui quam alieni; cum his enim amicitiam natura ipsa peperit, sed ea non satis habet firmitatis. namque hoc praestat amicitia propinquitati, quod ex propinquitate benevolentia tolli potest, ex amicitia non potest; sublata enim benevolentia amicitiae nomen tollitur, propinquitatis manet. quanta autem vis amicitiae sit ex hoc intellegi maxime potest, quod ex infinita societate generis humani, quam conciliavit ipsa natura, ita contracta res est et adducta in angustum, ut omnis caritas aut inter duos aut inter paucos iungeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
et qͦͣ exercitatione non pͥarlia Qua obremt
quae disputari de a micicia possunt abe¬
is censeo: ut petatis. qui ista profitentur
Ego uos ortari tamen possum: ut amiciciam
ceteris rebus humanis anͣ ponatis. Nihil est
nͥ si in bonis amiciciam esse non posse: Neoꝵ
io aduiuum reseco. ut illi qui hec subtiliꝰ
querunt: fortasse uẽ. s ad cõem utilitate mi
sapientiam interpetiantur. quam ad huc
ea que sunt in usu. uitaq cõmuni. et¬
nõ ea quae finguntur: aut optantur sp¬
ectare debemus. Nun q ego dicam .M.F.¬
NIIMI quos sapientes mi maiores udi-¬
cabant ad istoru normã fuisse sapientes
quia sibi habeant sapientie nõ et in ui-¬
diosum et oscurumoꝵ concedant ut
boni uiri fuerint. Nec. id quide facient
negabunt: id nisi sapienti posse concedi.
MAgamus igitur pingui ut auĩt mi¬
neruia qui ita se gerunt ita uiuunt.
ut eorum probetꝰ fides integͥtas Eoru¬
alitas. liberalitas. nec in eis ulla cupiditas lib¬

Expanded text:
etque exercitatione non parva. quam ob rem quae disputari de amicitia possunt, ab eis censeo petatis, qui ista profitentur; ego vos hortari tantum possum, ut amicitiam omnibus rebus humanis anteponatis; nihil est nisi in bonis amicitiam esse non posse; neque id ad vivum reseco, ut illi, qui haec subtilius disserunt, fortasse vere, sed ad communem utilitatem sapientiam interpretantur, quam adhuc mea quae sunt in usu vitaque communi, non ea quae finguntur aut optantur, spectare debemus. numquam ego dicam C. Fnium, quos sapientis nostri maiores iudicabant, ad istorum normam fuisse sapientis. qua re sibi habeant sapientiae nomen et invidiosum et obscurum, concedant ut viri boni fuerint. ne id quidem facient; negabunt id nisi sapienti posse concedi. agamus igitur pingui, ut aiunt, Minerva. qui ita se gerunt, ita vivunt, ut eorum probetur fides integritas aequitas liberalitas, nec sit in eis ulla cupiditas lib
Abbreviated transcription (Latin):
ra bella deleuit. Quid dicam de morib fa¬
cillimis. de pietate inmatiem deliberalitate in
sorores. de bonitate insuos iustitia in om̃s. No¬
ta st uobis. Q autem ciuitati carus fuerit
catonem uno año anteq mortuus est mecuꝰ
e cum eipione disfeuete tn autert tam ili

Expanded text:
ra bella delevit? quid dicam de moribus facillimis, de pietate in matrem, liberalitate in sorores, bonitate in suos, iustitia in omnis? nota sunt vobis. quam autem civitati carus fuerit,Catonem anno ante quam est mortuus, mecum et cum Scipione disserere, tamen aufert eam vi
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatib his quib ceteri seruiũt ĩꝑabunt. deĩñ
equitate iusticiaq gaudebu̾t õiãq alter ꝓaltero
ab aleo postulabit. Neq solu colent se iꝰ terse ac
tie tollit ꝗ ex ea tollit uecudiã. Itaq ĩ hiis ꝑniti¬
ołꝰ ẽ error ꝗ existimãt libidium peccatoꝵ q ot̾u
pate̾ ĩ aĩcitia licẽtia. Uirtutũ. N amicitia adiu¬
trix ana data eꝰ nõ uicioꝵ comes ut qm̃ solitaria
nõ posset uitus ad ea qͦ sum̃a st̃ ꝑuenire coniũta
et consociata cũ alta ꝑueniret. Que si quos ĩter
societas aut ẽͣ au fuit aũ futura ẽ eoꝵ ẽ hendus
ad sumu nature bonũ. Optimꝰ beatissiuĩs q cõ¬

Expanded text:
upiditatibus iis, quibus ceteri serviunt, imperabunt; deinde aequitate iustitiaque gaudebunt, omniaque alter pro altero um alter ab altero postulabit. Neque solum colent seinter se, ac tollit verecundiam. Itaque in iis perniciosus est error, qui existimant, libidinum peccatorumque om. nium patere in amicitialicentiam. Virtutum enim amicitia adiutrix natura data est, non vitiorum comes: ut quoniam solitaria non posset virtus, ad ea, quae summa sunt, pervenire, coniuncta et consociata cum altera perveniret. Quae si quos inter societas, aut est, aut fuit, aut futura est, eorum est habendus ad summum naturae bonum optimus beatissimusque co
Abbreviated transcription (Latin):
tias qualem existimes: quae et p̾ceptã des.¬
SEEIOLA. Mihi uero erit gratum atq idip¬
ũm cum tecum agtͣ conarer FANNIS añ¬
ad uertit ꝙ obremꝰ utrio nostrum gratiũ¬
feceris admodum. Lelius ego uero no gu

Expanded text:
tias, qualem existimes, quae praecepta des. Mihi vero erit gratum, atque id ipsum cum tecum agere conarer, Fannius antevertit. quam ob rem utrique nostrum gratum admodum feceris. Ego vero non g
Abbreviated transcription (Latin):
me cebro: Credo ex hoc item sceuola. quõ nã
pacto mortom affiicani frras toq magil quodehl¬
protimis nonis cum in ortos. Dicii e̾rti augulis
Conmendandi carisa ut assolet comienissimꝰ. tili
nõ affuisti qui diligentissime sumpia illum di¬
em et illo munꝰ solitus as obneScruola. Qute¬
untdes . G. leli mlti ut iest a fannio dictum eg¬
ed ego idl respõndro quod animadierti te dolo¬
rem quẽ accipis tum sũmi uiri tum amici

Expanded text:
 quaerunt, credo ex hoc item Scaevola, quonam pacto mortem Africani feras, eoque magis quodproximis Nonis, cum in hortos D. Bruti auguris commentandi causa, ut assolet, venissemus, tu non affuisti, qui diligentissime semper ilium diem et illud munus solitus esses obire. Quaerunt quidem, C. Laeli, multum, ut est a Fannio dictum, sed ego id respondeo, quod animum adverti, te dolorem quem acceperis cum summi viri tum amici
Abbreviated transcription (Latin):
icicie nñe memoriam spero Sempiternã. fore id¬
q eo magis mihi est cordi ꝙ ex omnib scsis.
uix tua aut quatuor nominatur paria Ami¬
coru quo ingenere sperare udeor Scipion¬
set leli amiciciam notam posteritate sore¬
FANNIUS Istud ꝗͥem LEl ita necesse est
S. qsm̃ Amicicie m toe̾m fecisti et sũmus puig¬
si pergratũ mͥ fecetii Spero item ScEbolE siq
uem ad modum soles de erteris aeb au exte
queruntur sic de amicicia disputaris qͥ sen

Expanded text:
icitiae nostrae memoriam spero sempiternam fore, idque eo mihi magis est cordi, quod ex omnibus saeculis vix tria aut quattuor nominantur paria amicorum, quo in genere sperare videor Scipionis et Laeli amicitiam notam posteritati fore. Istuc quidem, Laeli, ita necesse est. sed quoniam amicitiae mentionem fecisti et sumus otiosi, pergratum mihi feceris—spero item Scaevolae —si, quem ad modum soles de ceteris rebus, cum ex te quaeruntur, sic de amicitia disputaris quid sen
Abbreviated transcription (Latin):
re. hoc eius euentu uereor ne in uidi mag¬
is ꝙ amici sit sin autem illa uereor ut ides
interiitus sit animoꝵ & corpor nec ullus ꝑ¬
sensiis maneat ut nhł boni est in morte cer
te sit nihil mali Sensu eim amisso fit idez
quasi natꝰ non esset õmĩo qui tamen esse
natum & nos gaudesꝰ et hec ciuitas dum

Expanded text:
re hoc eius eventu vereor ne invidi magis quam amici sit. sin autem illa veriora, ut idem interitus sit animorum et corporum nec ullus sensus maneat, ut nihil boni est in morte, sic certe nihil mali. sensu enim amisso fit idem, quasi natus non esset omnino, quem tamen osse natum et nos gaudemus et haec civitas, dum