comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tale: & corruptibile consumit᷑. sp̃ualiter
solũmꝰ in filiis bonorũ oꝑuni. in t̾rã rȩꝓmis¬
sionis reuersus ẽ. Qd̃ aut̃ du o ex omĩbꝰ qui
uenert᷑ de egypto uiui adhuc in carne. ĩ
terrã ꝓmissã intrauerunt. mistice insinu.¬
at duplicẽ nrãm naturã. corpus uidelicet
& animã in saluatore nr̃o quẽ p̾figurabat
iħc filiꝰ naue. hoc ẽ pulcritudinis eorum
in terrã qm peccando deseruimꝰ reuersurã
chaleph comitante. hoc ẽ libero nr̃o cordis
arbitrio. caleph quippe interpretatur: sic̃
cor.ł omnecor: ut enim uniuscuiꝰq cordis
deuotio diuina gr̃a adiuta fuerit. ita sal¬
iatorẽ suũ in regionẽ sequetur. uiuenti¬
ũ. naturalibusq bonis utentium. Hac autͣ
morat. s om̃s unanimiter ex ipsa fugisse
& nemine excepto de manibus crudelissi¬
me potestatis liberatos fuisse. Quod autẽ
nullus eorũ qui de egypto reuersi sunt ob¬
rutus ẽ fluctibus. uł mersus. s om̃sut ait

Expanded text:
tale et corruptibile consumitur, spiritualiter tale et corruptibile consumitur, spiritualiter solummodo in filiis bonorum operum in terram repromissionis reversus est. Quod autem duo ex omnibus, qui venerunt de Aegypto, vivi adhuc in carne in terram promissam intraverunt, mystice insinuat duplicem nostram naturam, corpus videlicet et animam, in Salvatore nostro, quem praefigurabat Jesus filius Nave, hoc est pulchritudinis eorum, in terram, quam peccando deseruimus, reversuram, Caleb comitante, hoc est, libero nostro cordis arbitrio. Caleb quippe interpretatur sicut cor vel omne cor. Ut enim uniuscujusque cordis devotio divina gratia adjuta fuerit, ita Salvatorem suum in regionem sequetur viventium, naturalibusque bonis utentium. Hac autem morat, sed omnes unanimiter ex ipsa fugisse, et nemine excepto de manibus crudelissimae potestatis liberatos fuisse. Quod autem nullus eorum, qui de Aegypto reversi sunt, obrutus est fluctibus vel mersus, sed omnes, ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
tur: dupliciter intelligitur. Est enim ge¬
neralis.⁊ est specialis. Generalis quidem
in omnibus qui ad principium condicio¬
nis suȩ redituri sunt. specialiter uͦ in his.
qui non solũ ad pͥmordia naturȩ reuocabun.¬
tur. s etiã ultra omnẽ naturalẽ dignitatẽ
in causã omnium quȩ ds ẽ. reditus sui fi¬
nẽ constituent. Exempla autẽ ac similitu.
utriusq reũsionis
dinessex diuinis scripturis comꝑare debe:¬
mꝰ. Et qm̃ naturali ordine genus precedit
speciem. prius de generali reditu dicendũ
Exempłu itaq generis p̾cessit. ĩ ppłodi. qͥ
de iugo seruitutis intelligibilis pharaonis
hoc ẽ di aboli. satellitũq eius liberatus. du
turȩ uiã. disci ssis irracionaliũ motuum
ꝓcellis deambulans. rebellesq gentes. uicioꝵ
iudelicet turmas. superans. atq ꝓsternens
de functis sus corꝑibꝰ. carnalibus dico co¬
gitationibꝰ. in deserto uirtutũ qͦ omine mor¬

Expanded text:
tur, dupliciter intelligitur. Est enim getur, dupliciter intelligitur. Est enim generalis, et est specialis: generalis quidem in omnibus, qui ad principium conditionis suae redituri sunt; specialis vero in his, qui non solum ad primordia naturae revocabuntur, sed etiam ultra omnem naturalem dignitatem, in causam omnium, quae Deus est, reditus sui finem constituent. Exempla autem ac similitudines utriusque reversionis ex divinis Scripturis comparare debemus. Et quoniam naturali ordine genus praecedit speciem, prius de generali reditu dicendum. Exemplum itaque generis praecessit in populo Dei, qui de jugo servitutis intelligibilis Pharao, hoc est diaboli, satellitumque ejus liberatus, ducturae viam discissis irrationabilium motuum cerulis deambulans, rebellesque gentes, vitiorum scilicet turmas superans atque prosternens, defunctis suis corporibus, carnalibus dico cogitationibus, in deserto virtutum, quo omne mor
Abbreviated transcription (Latin):
ab omni sensu corporeo omnino remouen.¬
tur: Nec te moueat qđ dicoi spũales sub¬
stantias temporalẽ motũ non pati. dum
sc̃s augustinus ꝓclamet solũ deum sine
locũ ⁊ tempus ab eo qui mouet omnia.
motũ pati. hoc enim dixi grecorũ aueto¬
ritatẽ sequens. quȩ in cunctanter astru¬
it omne qđ localiter mouetur: tempora¬
lit᷑ moueri. omẽ autẽ qđ locali motu ca¬
ret. sequitur temporali etiam carere. hec
enĩ duo. locũ dico. ⁊ tempus. aut simul
erunt. aut simul auferentur. qm̃ aseĩ¬
uicem disgregari non paciunturi B. De
auctoribus utriusq linguȩ: non est nr̃m
contendere sequatur quis quemuult.
nulli derogans. ⁊ quoniam de nubibus
in telligibilibus. qmuis breuiter est dic̃¬
tum. rediqueso ad reditũ.nrãmq fluctu¬
antem nauim. fessosq nautas. ad portũ
dirige .Tm.Reditum omnium quȩ in suas
causas reuersura sunt. quando mundus
iste sensilis soluetur: & mundus ille in¬

Expanded text:
 omni sensu corporeo omnino removen omni sensu corporeo omnino removentur. Nec te moveat, quod dixi, spirituales substantias temporalem motum non pati, dum sanctus Augustinus proclamat, solum Deum sine locum et tempus ab eo, qui movet omnia, motum pati. Hoc enim dixi Graecorum auctoritatem sequens, quae incunctanter astruit, omne, quod localiter movetur, temporaliter moveri; omne autem, quod locali motu caret, sequitur temporali etiam carere. Haec enim duo, locum dico et tempus, aut simul erunt, aut simul auferentur, quoniam a se invicem disgregari non patiuntur. DISC. De auctoribus utriusque linguae non est nostrum contendere: sequatur quis quem vult, nulli derogans. Et quoniam de nubibus intelligibilibus, quamvis breviter, est dictum, redi, quaeso, ad reditum, nostramque fluctuantem navem fessosque nautas ad portum dirige. MAG. Reditum omnium, quae in suas causas reversura sunt, quando mundus iste sensibilis solvetur, et mundus ille in
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uisibilẽ sũmã. ac scãm tͥnitatẽ q̃ suꝑat
omẽm in tellectũ. ñ ꝑse ipsã aspiciunt.
s in theophaniis cõpͣhensibilibꝰ. sibiq con¬
naturalibꝰ. ꝓpt̾ea nubes cęli dicuntur:
E x ipsis siquidẽ apparitionibꝰ diuinis. in
qͥbꝰ đm uidẽt. cȩlestes substantias nubiũ
uocabulo dñs ipse significauit. cũ qͥbꝰ. ⁊ ĩ
quibꝰ aduentꝰ eiꝰ hoc ẽ maiestatis illiꝰ claris¬
sima omĩbꝰ bonis ⁊ malis amplitudo de.¬
olarabit᷑. Nã ⁊ cę̧lȩstes substantias localit᷑
moueri spualis sue naturȩ ratio ñ patit᷑.
Mouentur autẽ sp̃ualit̃. cũ qđ in causa:
omĩum faciendũ eẽ: ꝑspiciunt. in ipsana¬
tura quȩ ꝑ eos ad ministratur: & ouipresi¬
dent. peraguntabsq suo locali. ⁊ tempo¬
rali motu. loca.⁊ tempora. omniaq quȩ
in eis circũ scribuntur: disponentes. Dicun¬
t᷑ etiam uenire quando in aliquo uisibili his
qui digni sunt apparent : recedere uͦ. qnͣdo¬

Expanded text:
isibilem summam ac sanctam Trinitatem, quae superat omnem intellectum, non per seipsam aspiciunt, sed in theophaniis comprehensibilibus sibique connaturalibus, propterea nubes caeli dicuntur. Ex ipsis siquidem apparitionibus divinis, in quibus Deum vident, caelestes substantias nubium vocabulo Dominus ipse significavit, cum quibus et in quibus adventus ejus, hoc est, majestatis illius clarissima omnibus bonis et malis amplitudo declarabitur. Nam et caelestes substantias localiter moveri spiritualis suae naturae ratio non patitur; moventur autem spiritualiter, cum, quod in causa omnium faciendum esse perspiciunt, in ipsa natura, quae per eos administratur, et cui praesident, peragunt absque suo locali et temporali motu, loca, et tempora, omniaque, quae in eis circumscribuntur, disponentes. Dicuntur etiam venire, quando in aliquo visibili his, qui digni sunt, apparent, recedere vero, quando
Abbreviated transcription (Latin):
Addunt &̃ paradigma ex orientis solis ra-¬
diis. qͥ impetu suo fulgorẽ aliorũ siderũ
obtundunt. immo etiã ab oculis nr̃is au-¬
ferunt. in se nãq ipsis sui luminis iubra¬¬
tũ ĩ diminutũ semꝑ custodiunt. qmͣ sol
a quo lum accipiunt semꝑ pͣsens eis ẽ. nec
obstat qđd aliqͦciens lunari globo inter¬
iecꝰtus terre. solares aufert radios. Erroris
aut eorũ qui talia somniant. hec causa ẽ
ut opinor. Arbitrantur enĩ iuidiciũ futu¬
rũ ĩ aliquo loco intra septahuiꝰ mundi.
agendũ fore. udicẽ quoq cũ suis scĩs
angłis de supioribꝰ sensilis nature partibꝰ
localiter: ⁊ corporalit̃ descensurũ. Hinc
ẽ qđ qͥdã sedẽ iudicii in confinio aeris.
⁊ etheris quo phisici lunarẽ circulũ descbt
delirãt. non atum aduertentes uirtutẽ no¬
minis qđ ẽ iosaphat. cõpositũ quippe ẽ ex
iao. ⁊ saphat. Iao qͥdẽ multas habet inter¬

Expanded text:
Addunt etiam paradigma ex orientis solis raAddunt etiam paradigma ex orientis solis radiis, qui impetu suo fulgorem aliorum siderum obtundunt, imo etiam ab oculis nostris auferunt; in se namque ipsis sui luminis vibratum indiminutum semper custodiunt, quoniam sol, a quo lumen accipiunt, semper praesens eis est. Nec obstat, quod aliquoties lunari globo interjectus terrae solares aufert radios. Erroris autem eorum, qui talia somniant, causa est, ut opinor: arbitrantur enim judicium futurum in aliquo loco intra septa hujus mundi agendum fore, judicem quoque cum suis sanctis angelis de superioribus sensibilis naturae partibus localiter et corporaliter descensurum. Hinc est, quod quidam sedem judicii in confinio aëris et aetheris, quo physici lunarem circulum describdelirant, non animadvertentes virtutem nominis, quod est Josaphat; compositum quippe est ex. Et ἰαώ quidem multas habet inter
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ. uerũ &̃ totius mundi destructi.¬
onẽ. solutionẽq corporũ accipimꝰ. Quã
destructionẽ dico multi nolentes cre¬
dere ad solius allegoriȩ leges recurrt᷑
& ꝑ defectũ solis titubationem fidĩ ã
tantũ tenebras erroris. ⁊ ꝑfidie ĩducet. ut
ñ solũ ĩ cȩlo ecołȩ carnales. qui ꝑlunã. uerũ
etiã sp̃ualiores qui ꝑstellas. sũmi quoq &
sp̃ualissimi doctores eiꝰ qͥꝑsolẽ mistice p̃fi¬
gurantur lumꝰ orthodoxe fidi aut adtẽ¬
pꝰ abscondẽt. aut t̾riti minuent. aut ab eo
penitus labentur. Quã theoriã neq nos
refellimꝰ: uerũtam̃ audiendiñ st̃. qͥ ħe lo-¬
cũ eungłicũ uiolenter scđm historiã co¬
nantur astruere. putantes qđ nũquã cę¬
lestiũ corporũ casus luminis ĩfine mundi
futurus sit. s illorũ splendor superet᷑ ni¬
mia claritate suꝑuenientis iudicis cęlesti-¬
uq essentiarũ cũ ipso descendentiũ. qnͣ
uenturus ẽ iudicare uiuosy mortuos.

Expanded text:
sensum, verum etiam totius mundi destructionem solutionemque corporum accipimus. Quam, destructionem dico, multi nolentes credere, ad solius allegoriae leges recurrunt, et per defectum solis titubationem fidei etitantum tenebras erroris et perfidiae inducet, ut non solum in caelo ecclesiae carnales, qui per lunam, verum etiam spiritualiores, qui per stellas, summi quoque et spiritualissimi doctores ejus, qui per solem mystice praefigurantur, lumen orthodoxae fidei aut ad tempus abscondent, aut territi minuent, aut ab eo penitus labentur. Quam theoriam neque nos refellimus. Verumtamen audiendi non sunt, qui hunc locum evangelicum violenter secundum historiam conantur astruere, putantes, quod nunquam caelestium corporum casus luminis in fine mundi futurus sit, sed illorum splendor superabitur nimia claritate supervenientis judicis, caelestiumque essentiarum cum ipso descendentium, quando venturus est judicare vivos et mortuos.
Abbreviated transcription (Latin):
ticipatioe exoludunt᷑. Non enĩ ad illã. s ad se¬
metipso̾. hẽ ad nequiciã suã uu̾tunt᷑. Si eniͣ
ad natam suã respice̾nt. ⁊ ad eius catore̾ ꝓ¬
fecto beati fierent. Et siquis dixerit. quare
equalit᷑ intuendi diuini luminis uniuerse rõ

Expanded text:
semetipsos, hoc est, ad nequitiam suam convertuntur. Si enim ad naturam suam respicerent, et ad ejus Creatorem, profecto beati fierent. Et si quis dixerit: Quare aequaliter intuendi divini luminis universae rat
Abbreviated transcription (Latin):
dentiȩ apperitor: Precessit enĩ insipiã atq in pruden¬
tia peccͣm. neq ħaccep̾ ex causis ꝯdicioi̾s. s mutabi¬
utate ꝓͥe uoluntatis. que ex naturalib causis ne¬
quaqmͣ nascit᷑. Insipiens gͥ erat: i in prudens.
añ tͣnsgͤssionẽ mandati. ꝑ se ipsum factꝰ ẽ. At tñ.
si mandatũ ñ tͣnsgͤderet᷑ fortassis neq ex paradỹ¬
so pelleret᷑: s solis nate suȩ bonis. qͤ in pͥma sui ac

Expanded text:
dentia peccatum. Neque hoc accepit ex causis conditionis, sed mutabilitate propriae voluntatis, quae ex naturalibus causis nequaquam nascitur; insipiens igitur erat, et imprudens ante transgressionem mandati per seipsum factus est. Attamen si mandatum non transgrederetur, fortassis neque ex paradiso expelleretur, sed solis naturae suae bonis, quae in prima c
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ resurronẽ. qͦd erunt sic̃ angłi in celo. Angłi
aũ ꝓpͥis ordinib disponunt᷑. Disponent᷑ itaq ⁊
cioẽ. Pͥqm peccaret. neq sapiens erat. neq ins¬
piens. Si enĩ sapiens. ñ deum desereret. ut
uxori suȩ osentiret: neq in caute age̾t: ne
diabolicȩ̃ astucie suꝑbiã imitaret᷑ Nenĩ se¬
ductꝰ ẽ s suꝑbia inflatꝰ Si aũ insipiens. qͥs

Expanded text:
 in caelo. Angeli autem propriis ordinibus disponuntur; disponentur itaque et tione, priusquam peccaret, neque sapiens erat neque insipiens--si enim sapiens, non Deum desereret, ut uxori suae consentiret, neque incaute ageret, ne diabolicae astutiae superbiam imitaretur; non enim seductus est, sed superbia inflatus: si autem insipiens, quis
Abbreviated transcription (Latin):
si scđm intellectualem sub̃am. in qͦ a sum mo
bono cãti stͣ participatioẽ ue̾ existentis lu¬
minis secludant᷑ alioqnͥ ad nichilũ penitꝰ redige¬
rent᷑. Om̃e siquidẽ participatioẽ eiꝰ pͥuatũ. omĩno
in nat̾a rerũ ñ e. Inqntũ uͦ irrationalilib ꝑusȩ

Expanded text:
si secundum intellectualem substantiam, in qua a summo bono creati sunt, participatione vere existentis luminis secludantur; alioquin ad nihilum penitus redigerentur; omne siquidem participatione ejus privatum omnino i
Abbreviated transcription (Latin):
citatis meȩ finisq perfectȩ contẽpplatio¬
nis. quoniam nichil ultra racionalis ani¬
ma etiam purissima inueniet. quia nichil
ultra est. Ut enim non alibi aptiusque.¬
reris quam in uerbis tius. ita non alibi a¬
ꝑtius inueniris quam in eis. Ibi quippe
habitas. & illuc querentes. & diligentes
te introducis. Ibi sp̃uales epulas uerȩ
cognitionis electis tis preparas. illic tran¬
siens ministras eis. Et quis ẽ dñe tͣnsitus
tuus. nͥ ꝑ ĩfinitos c̾tẽplatioĩs tue gͣdꝰ ascensꝰ
Sẽꝑ enĩ inĩtellectibꝰ qͣrentiũ. ⁊ ĩuenientiũ

Expanded text:
citatis meae, finisque perfectae est contemplatiocitatis meae, finisque perfectae est contemplationis, quoniam nihil ultra rationabilis anima etiam purissima inveniet, quia nihil ultra est. Ut enim non alibi aptius quaereris, quam in verbis tuis, ita non alibi apertius inveniris, quam in eis. Ibi quippe habitas, et illuc quaerentes et diligentes te introducis; ibi spirituales epulas verae cognitionis electis tuis praeparas, illic transiens ministras eis. Et quis est iste, Domine, transitus tuus, nisi per infinitos contemplationis tuae gradus ascensus? Semper enim in intellectibus quaerentium et invenientium
Abbreviated transcription (Latin):
cerni. nisi per frequentissimos. non solum
periodos.uerum etiam per cola.⁊ comm̃.¬
ta transitus. ex diuersis sensibus in diuer-¬
sos. ⁊ ab eisdem iterum in eosdem. occultis.¬
simas creberrimasq reuersiones. Sepissime
enim unam eandemq expositionis spe-¬
ciem. absq ullo transitu in diuersas figu¬
rationes sequentibus. aut error: aut maxi¬
ma difficultas innascitur interpretan.¬
di. concatenatus quippe est diuinȩ scͥp¬¬
turȩ contextus. de dalicisq diuerticulis
& obliquitatibus perplexus. neq hoc sp̃c
absit existimari. s studio nostram intelli-¬
gentiam exercendi. sudorisq & inuentio.¬
nis premii reddendi. P remium quippe
est in scãscriptura laborantium. pura. per.¬
fectaq intelligentia. O domine iħu nullũ
aliud premium nullam aliam beatitudinẽ
nullũ aliud gaudium. ate postulo. nisiut
ad purum absq ullo errore fallacis theoriȩ
sunt intelligam. Hec est enĩ summa feli¬

Expanded text:
cerni, nisi per frequentissimos non solum per cerni, nisi per frequentissimos non solum per periodos, verum etiam per cola et commata transitus ex diversis sensibus in diversos, et ab eisdem iterum in eosdem per occultissimas rebrissimasque reversiones. Saepissime enim unam eandemque expositionis speciem absque ullo transitu in diversas figurationes sequentibus aut error aut maxima difficultas innascitur interpretandi; concatenatus quippe est divinae Scripturae contextus, Daedalicisque diverticulis et obliquitatibus perplexus. Neque hoc Spirabsit existimari, sed studio nostram intelligentiam exercendi, sudorisque et inventionis praemii reddendi; praemium quippe est in sacra Scriptura laborantium pura perfectaque intelligentia. O Domine Jesu, nullum aliud praemium, nullam aliam beatitudinem, nullum aliud gaudium a te postulo, nisi ut ad purum absque ullo errore fallacis theoriae sunt, intelligam. Haec est enim summa feli
Abbreviated transcription (Latin):
famem pacientur ut canes ⁊ circ uibt᷑
cuutatem. societatem uidelicet catho¬
licȩ fidei uolentes in eam recipi. & qđ
alibi idem ait prophetaimplebitur.
confundantur. & reuereantur: omnes
inimici mei. conuertantur: retrorsum
& confundantur ualde uelociter: Hac
igitur parabola pro paupertate inge¬
nioli no stri spiritualium philosopho¬
rum semitam carpentes ex posita. de
symbolis specialis humanȩ nature re¬
ditu breduter est tractandum. ¶d.Tem.¬
pus ex igit ita fieri. nostrȩs disputatio¬
nis cursus iam dudum finem expectat. &
michi ualde arridet duplea ista eungłit a¬
rum parabolarum species. Non enim solum¬
modo in parabolis. uerum etiam in multis
diuine scripturȩ locis talis formȩ locutio¬
nis diuinum nectar eruetat. facilemq in¬
terpretationis uiam studiosis misticorum
sermonum theoriȩ prestant. Non enim alio
modo sanctorum ꝓpħarum multiplex in
dinis intellectibus contextus potest dis.¬

Expanded text:
famem patientur, ut canes, et circumibunt famem patientur, ut canes, et circumibunt civitatem, societatem videlicet catholicae fidei, volentes in eam recipi, et, quod alibi idem ait propheta, implebitur: Confundantur et revereantur omnes inimici mei, convertantur retrorsum, et confundantur valde velociter. Hac igitur parabola pro paupertate ingenioli nostri, spiritualium philosophorum semitas carpentis, exposita, de symbolis specialis humanae naturae reditus breviter tractandum. DISC. Tempus exigit ita fieri, nostraeque disputationis cursus jamdudum finem expectat. Et mihi valde arridet duplex ista Evangelicarum parabolarum species. Non enim solummodo in parabolis, verum etiam in multis divinae Scripturae locis talis formae locutionis divinum nectar eructat, facilemque interpretationis viam studiosis mysticorum sermonum theoriae praestant. Non enim alio modo sanctorum prophetarum multiplex in divinis intellectibus contextus potest dis
Abbreviated transcription (Latin):
de suȩ liberationis. et redemptionis
munere lȩticiam. & obhoe inuidia cõ-¬
motus fratri suo similitudine naturȩ
iuniori dissimilitudine. religione.¬
succensetur: patremq de receptione
filii. qui bona naturȩ suȩ perdidit. inere¬
pat. dum plus ipse nature diuitias dis¬
sipat qui unicum dei filium. et saluato¬
rem omnium negat. perfidi siquidem
udei per inuidiam. nationes autem in¬
credulȩ per ignorantiam uerbum dĩ
abnuunt. Et quoniam tolerabilius pec-¬
catum est ignorantiȩ quam inuidie mi¬
nus gentilium quam udeorum popu-¬
lus naturales perdidit thesauros. Ideo¬
q receptȩ sunt gentes tenebris ignoran-¬
tiȩ absolutȩ. et in lucem ueritatis reuo¬
catȩ. iudei uero perfidi filium negantes
in passionibus ignominiȩ. inuidiȩq
grauissimis doloribus relicti sunt. do¬
nec in fine mundi in effabili diuinȩ bo¬
nitatis magnanimitate recipiantur:
quando conuertentur ad uesperam.⁊

Expanded text:
de suae libertatis et redemptionis de suae libertatis et redemptionis munere laetitiam. Et ob hoc invidia commotus fratri suo similitudine naturae, inimico vero dissimilitudine Judaicaes irascitur, patremque suum de receptione filii, qui bona naturae suae perdidit, increpat, dum plus ipse naturae suae divitias dissipat, qui unicum Dei Filium Creatorem et Salvatorem omnium negat. Perfidi siquidem Judaei per invidiam, nationes autem incredulae per ignorantiam Verbum Dei abnuunt. Et quoniam tolerabilius peccatum est ignorantiae quam invidiae, minus gentilium quam Judaeorum populus naturales perdidit thesauros. Ideoque receptae sunt gentes, tenebris ignorantiae absolutae, et in lucem veritatis revocatae: Judaei vero perfidi, Filium negantes, in passionibus ignominiae invidiaeque gravissimis doloribus relicti sunt, donec in fine mundi ineffabili divinae bonitatis magnanimitate recipiantur, quando convertentur ad vesperam, et
Abbreviated transcription (Latin):
tus. & preuaricatus. num quam tamen
omnino deum patrum suorum ut eiu-¬
detur ab negauit. Ab negauit autem
& adhuc ab negat xpm filium dei es¬
se. ac per hoc &. patrem eus. qui enim
filium negat. negat & patrem. qui filio
negato pater non est. & dum apatre xͥ
non accipiet. accipiet autem a patre
suo de quo iesus xp̾c quem filium patͥs
esse negat. ait. uos a patre diabolo estis.
deq fide gentilis populi in euum tor¬
quetur: ideosnon uitulum saginatum
dum.sed sedum fetidum petulcumq
in omnemq libidinem ꝓnum antia p̃m
dico in quo se: epulaturum & regnatu.¬
rum uanissime somniat. postulat. & ex¬
pectat. ac de agro ueniens. hoc est de ter¬
renis operibus. laborioseq colendȩ le¬
gis secundum litteram seruitii. audiuit
symphoniam. et chorum. hoc est conso¬
nam undiq conuenientis gentilis po-¬
puli in xp̃o epulantis. et ad patrem su-¬
um redeuntis. catholicaq fide. & spua.¬
li oognitione gaudentis armoniam. &

Expanded text:
tus et praevaricatus, nunquam tamen tus et praevaricatus, nunquam tamen omnino Deum Patrum suorum, ut ei videtur, abnegavit; abnegavit autem et adhuc abnegat Christum Filium Dei esse, ac per hoc et Patrem ejus. Qui enim Filium negat, negat et Patrem, qui Filio negato Pater non est. Haedum a Patre Christi, non accipiet; accipiet autem a Patre suo, de quo Jesus Christus, quem Filium Patris esse negat, ait: Vos ex patre diabolo estis, deque fide gentilis populi in eum torquetur. Ideoque non vitulum saginatum,dum, sed haedum foetidum petulcumque, in omnemque libidinem pronum, Antichristum dico, in quo se epulaturum et regnaturum vanissime somniat, postulat et expectat: ac de agro veniens, hoc est de terrenis operibus, laboriosoque colendae legis secundum literam servitio, audivi symphoniam et chorum, hoc est, consonam undiqueque convenientem gentilis populi in Christo epulantis et ad Patrem suum redeuntis catholicam in fide pli cognitione veritatis harmoniam, ac
Abbreviated transcription (Latin):
patiõne. ceterisq in commodis quȩ ca.¬
sum humanitatis seouta sunt. complas.¬
mata ẽ. duplicem incunctanter na¬
turam intellectualem dico in angelis
&. racionalem in hominibus specificat.
in reuersione autem prodigi filii para¬
bola inchoat transitum facere. Ipsa si¬
quidem reuersio. bi formem in terpre¬
tandi recipit modum. In telligitur enĩ
generaliter de reditu totuis humani
generis. ꝓpter uituli saginati occisio¬
nem xp̃i uidelicet ꝓ salute totius mun.¬
di passionem. & specialiter ubi transu
parabolicȩ figurȩ incipit de reditu
gentilis populi. quasi iunioris filii per
fidem xp̃i ad patrem cȩlestem. cuius i¬
maginem idolatriȩ sordibus monstru.¬
osisq unaginationibus contaminauit.
ꝓpter in uidiam uidaici populi ueluti
senioris filii de conuersione gentium
ad fidem per apostolicam predicatio-¬
nem. Qui uidelicet populus quam uis
sepissime cultu demonum fuerit corrup.¬

Expanded text:
patione, ceterisque incommodis, quae capatione, ceterisque incommodis, quae casum humanitatis secuta sunt, complasmata est, duplicem incunctanter naturam, intellectualem dico in angelis et rationalem in hominibus, specificat; in reversione autem prodigi filii parabola inchoat transitum facere. Ipsa siquidem reversio biformem interpretandi recipit modum: intelligitur enim generaliter de reditu totius humani generis propter vituli saginati occisionem, Christi videlicet pro salute totius mundi passionem; et specialiter, ubi transitus parabolicae figurae incipit, de reditu gentilis populi, quasi junioris filii, per fidem Christi ad Patrem caelestem, cujus imaginem idololatriae sordibus monstruosisque imaginationibus contaminavit, propter invidiam Judaici populi, veluti senioris filii, de conversione gentium ad fidem per apostolicam praedicationem. Qui videlicet populus, quamvis saepissime cultu daemonum fuerit corrup
Abbreviated transcription (Latin):
licas uirtutes congratulari dominus ip-¬
se testatur. per unum peccatorem hu¬
manum genus insinuans. Et si senior
filius uniuersitatem bonorum angłorũ
sẏmbolihat. quomodo de agro legitur
uenisse hedumq postulans patri succen¬
sisser eeteraq angelicȩ caritati repug-¬
nantia M. Nodum huius questionis
ad soluendum difficilem uno modo ar¬
bitror enodariposse qui parabolarum
transitus uooari potest. Parabolarum
siquidem duȩ species sunt. quarum
una est quȩ continuum iuigorem uni¬
formemq de una eademq re absq ullo
transitu in aliam figuram optinet. altera
quȩ transitum in diuersas conformat
figuras. qua specie multos sc̃orum pa¬
trum maximeq beatum ambrosium hãe
parabolam ex posuisse comperimus. Pri-¬
ma itaq parabolȩ pars quȩ induusio.¬
ne paterne substantie. & seruoris filii
cum patre perseuerantia. adolescenti¬
orisq peregrinatione. partis quoq sub¬
stantie quam apatre susceperat. dissi-¬

Expanded text:
licas virtutes congratulari Dominus iplicas virtutes congratulari Dominus ipse testatur, per unum peccatorem humanum genus insinuans. Et si senior filius universitatem bonorum angelorum symbolizat, quomodo de agro legitur venisse, haedumque postulans patri succensuisse, ceteraque angelicae caritati repugnantia? MAG. Nodum hujus quaestionis ad solvendum difficilem uno modo arbitror enodari posse, qui parabolarum transitus vocari potest. Parabolarum siquidem duae species sunt. Quarum una est, quae continuum vigorem uniformemque de una eademque re absque ullo transitu in aliam figuram obtinet, altera, quae transitum in diversas conformat figuras, qua specie multos sanctorum Patrum, maximeque beatum Ambrosium hanc parabolam exposuisse comperimus. Prima itaque parabolae pars, quae in divisione paternae substantiae, et senioris filii cum patre perseverantia, adolescentiorisque peregrinatione, partis quoque substantiae suae, quam a patre susceperat, dissi
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt. De generali reditu in paradisum
prefata sufficiunt paradigiata ut opi-¬
nor. D. Sufficiunt plane: omnia enim
talium symbola quȩ sparsim sancte scͥp¬
turȩ insita sunt inunum colligere. et
longum est. et fortassis fastidiosum. Uellẽ
imen scire quid senioris filii inuidia ad¬
uersus adolescentiorem ad patrem suum
reuertentem uituloq saginato occiso epu¬
lantem insinuat. Multum siquidem me
mouet si duo illi fratres humanam an¬
gelicamq naturam significant qualis in¬
uidia bonorum angelorum de salute hu-¬
mani generis intelligatur deq eius re¬
ditu ad patrem suum cuius substantiã
hoc ẽ imaginis graciam inuilla mortalis
huius uite seruiens diabolo dissipauit.
Legimus enim scõs angelos de interitu.
hominis condolere. ei autem inuidere ne-¬
quaquã. Conciues enim sunt cȩlestis ci¬
uitatis paterneq substantiȩ. & heredita¬
tis possessores. De reperta quippeoue.
inq humeris pastoris sui reducta ange¬

Expanded text:
si sunt. De generali reditu in paradisum si sunt. De generali reditu in paradisum praefata sufficiunt paradigmata, ut opinor. DISC. Sufficiunt plane; omnia enim talium symbola, quae sparsim sacrae Scripturae insita sunt, in unum colligere et longum est, et fortassis fastidiosum. Vellem tamen scire, quid senioris filii invidia adversus adolescentiorem ad patrem suum revertentem, vituloque saginato occiso epulantem insinuat. Multum siquidem me movet, si duo illi fratres humanam angelicamque naturam significant, qualis invidia bonorum angelorum de salute humani generis intelligitur, deque ejus reditu ad Patrem suum, cujus substantiam, hoc est, imaginis gratiam in villa mortalis hujus vitae serviens diabolo dissipavit. Legimus enim, sanctos angelos de interitu hominis condolere, ei autem invidere nequaquam; concives enim sunt caelestis civitatis, paternaeque substantiae et haereditatis possessores. De reperta quippe ove, inque humeris pastoris sui reducta, ange
Abbreviated transcription (Latin):
lem reuersurum. Si enim equalis ut mul¬
tis quide talibus tractant uidetur ad lau.¬
dem redemptoris nostri suffecerit. cuiis
prouidentia tantum humanȩ numero.¬
sitatis preordinauit. quantum posset mun-¬
di huius principi insultare. a quo non so¬
lum totum regnum nostre nature abs¬
tulit. uerum eriam eius hereditatem ex
qua inflatus superbia deiectus est. no¬
bis in ȩternam possessionem distribuit.
ut duplicis tristiciȩ pena torqueretur.
una quidem qua regnisui quod primũ
hominem seducendo ad eptus est ius¬
ta amissione secundum hominem oc¬
cidendo iniuste. altera qua inimicis su-¬
is cȩlestem suam hereditatem. quam de¬
seruerat possidentibus inuidendo cru-¬
ciatur. sin uͦ uberior. uberiorem profecto
laudem graciȩ ipsius debemus soluere.
qui non solum possessiones antiqui nos¬
tri hostis nobis in cęlo diisit. uerum eti¬
am numerosiores nos ad habitationem
cȩlestis patriȩ preparauit. his qui ea lap¬

Expanded text:
lem reversurum. Si enim aequalis sit, ut mullem reversurum. Si enim aequalis sit, ut multis, qui de talibus tractant, videtur, ad laudem redemptoris nostri suffecerit, cujus providentia tantum humanae numerositatis praeordinavit, quantum posset mundi hujus Principi insultare, a quo non solum totum regnum nostrae naturae abstulit, verum etiam ejus haereditatem, ex qua inflatus superbia dejectus est, nobis in aeternam possessionem distribuit, ut duplicis tristitiae poena torqueretur, una quidem, qua regni sui, quod primum hominem seducendo adeptus est, juste amissione secundum hominem occidendo injuste; altera, qua inimicis suis caelestem suam haereditatem, quam deseruerat, possidentibus invidendo cruciatur. Sin vero uberior, uberiorem profecto laudem gratiae ipsius debemus solvere, qui non solum possessiones antiqui nostri hostis nobis in caelo divisit, verum etiam numerosiores nos ad habitationem caelestis patriae praeparavit his, qui ea lap
Abbreviated transcription (Latin):
per sacrificium corporis domini purga.¬
ti ⁊ rede̾pti sunt. qui multiplicati sunt᷑
super numerum angelicum per super¬
biam unius refuge de beatitudinis gloria
ruentem. Quod apertissimȩ sequens uer¬
sus insinuat. Sacrificium inquit et ob¬
lationem noliusti. corpus autem perfe¬
cisti michi.holo caustum. Ac si diceret.
Sacrificium legis. et oblationem. pro
purgatione. et redemptione peccati ge¬
neris humani dare nolusti. corpus au¬
tem xp̃i perfecisti michi. hoc est pro
me holo caustum igne passionis in alta.¬
ri crucis. ac per hoc pro peccato nostro
nichil aliud postulasti super habundat.
enim gracia delictum. In comparabili¬
ter. quippe plus nobis contulit xpͣi
passio ad uitam. quam adam trans gres¬
sio ad mortem. Siue itaq equalis sit nu-¬
merus preuaricantium. hominum. & an.¬
gelorum.siue uberior. & multiplicior.
nil obstat credere totum genus humanũ
& in xp̃o redẽptum. & in cęlestem ierusa.¬

Expanded text:
per sacrificium corporis Domini purgaper sacrificium corporis Domini purgati et redempti sunt, qui multiplicati sunt super numerum angelicum, per superbiam unius refugae de beatitudinis gloria ruentem. Quod apertissime sequens versus insinuat: Sacrificium, inquit, et oblationem noluisti; corpus autem perfecisti mihi holocaustum. Ac si diceret: sacrificium legis et oblationem pro purgatione et redemptione peccati generis humani dare noluisti, corpus autem Christi perfecisti mihi, hoc est, pro me holocaustum igne passionis in altare crucis; ac per hoc pro peccato nostro nihil aliud postulasti. Superabundat enim gratia delictum; incomparabiliter quippe plus nobis contulit Christi passio ad vitam, quam Adam transgressio ad mortem. Sive itaque aequalis sit numerus praevaricantium hominum et angelorum, sive uberior et multiplicior, nil obstat credere, totum genus humanum et in Christo redemptum, et in caelestem Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
dem animal. sed cęlo dignum. si suo cohe¬
reret auctori. miseria similiter sieum de¬
sereret. qualis naturȩ huius modi conue¬
niret. quem uidelicet preuaritione legis
dei. ꝑ dei desertionem peccatorem esse p̃¬
sciret. nec illidemit. liberi arbitrii potesta¬
tem. simul preuidens quid boni de malo
eius eẽt ipse facturus. qui de mortali pro.¬
geniȩ. merito. iusteq dampnata tantum
populum gracia sua collegit. unde sup.¬
pleat. ⁊ instauret partem quȩ lapsa est an¬
gelorum. ac sic illa dilecta. ⁊ suꝑnaciuitas
numero eiium non fraudaretur. quin
etiam fortassis. ⁊ uberiore letaretur. Quer
sola conclusio sanctissimi magistri suffẽ¬
cerit nobis ad intelligendum uberiorem
numerum humani generis in sanctam
ciuitatem cȩlestem reuersurum. eo nume¬
ro qui ex ea lapsus est ẜt id ipsum arbitror
dauid prophetam dioisse. Annunciaui
inquit & locutus sum. multiplicati sunt
super numerum. De. his enim dixit. qui

Expanded text:
dem animal, sed caelo dignum, si suo cohaedem animal, sed caelo dignum, si suo cohaereret auctori, miseria similiter, si eum desereret, qualis naturae hujusmodi conveniret; quem videlicet praevaricatione legis Dei per Dei desertionem peccaturum esse praescierat. Nec illi ademit liberi arbitrii potestatem, simul praevidens, quid boni de malo ejus esset ipse facturus, qui de mortali progenie, merito justeque damnata, tantum populum gratia sua collegit, unde suppleat et instauret partem, quae lapsa est, angelorum, ac sic illa delecta et superna civitas numero civium non fraudaretur, quin etiam fortassis et uberiore laetaretur. Quae sola conclusio sanctissimi magistri suffecerit nobis ad intelligendum, uberiorem numerum humani generis in sanctam civitatem caelestem reversurum eo numero, qui ex ea lapsus est. Et id ipsum arbitror David prophetam dixisse: Annuntiavi, inquit, et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. De his enim dixit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
omnes humanitatis participes ad principi.¬
um suȩ conditionis redituros. quod pre¬
cedentes rationes de salute totius huma¬
nitatis in xp̃o incunctanter roborate om¬
nino ꝓhibent. assumi. Et quoniam de hac
ratione hoc est restituendorum hominũ
⁊ lapsorum angłorum comparationei scõꝵ
patrum sententias introducere plixum¬
est. uno scancti patris augustini testimo¬
nio contenti simus. In primo capitulo ui¬
cesimi scđi libri de ciuitate dei. de natura
demonum eorumq lapsu disputans na-
tura inquit. quȩ frueretur deo optimam
se institutam docet. etiam ipso uicio qđ
ideo misera est. quia fruitur deo. qui ca¬
sum angłorũ uoluntarium. iustissima pe¬
na sempiterne infelicitates obstrurit. at¬
q in eo summo bono ꝑmanentibus ceteris
ut de sua sine fine ꝑmansione certi essẽt
tam quã ipsum p̃mium ꝑmansionis dedit.
qui fecit hominem. etiam ipsum rectum
cum eodem libero arbitrio terrenum qͥ¬

Expanded text:
omnes humanitatis participes ad principiomnes humanitatis participes ad principium suae conditionis redituros, quod praecedentes rationes de salute totius humanitatis in Christo incunctanter roboratae omnino prohibent assumi. Et quoniam de hac ratione, hoc est, restituendorum hominum et lapsorum angelorum comparatione, sanctorum Patrum sententias introducere prolixum, uno sancti Patris Augustini testimonio contenti simus. In primo capitulo vicesimi secundi libri de Civitate Dei, de natura daemonum eorumque lapsu disputans - Natura, inquit, quae fruerese institutam docet etiam ipso vitio, quo ideo misera est, quia non fruitur Deo; qui casum angelorum voluntarium justissima poena sempiternae infelicitatis obstrinxit, atque in eo summo bono permanentibus caeteris, ut de sua sine fine permansione certi essent, tanquam ipsius praemium permansionis dedit. Qui fecit homicum eodem libero arbitrio, terrenum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tum genus hum anum capiendum illuc
redeundo suffecerint. aut siminor est ca¬
dentium angłorum numerositas quam
humani generis multiplicitas. pars huma.¬
ne naturȩ non necessaria quȩ labentium
angłorum numerum ex superat remane¬
bit. extra supere ciuitatis consortium. Non
enim illuc poterit ascendere qua sedem nͣ
sinitur inuenire. pars autem quȩ eis lap¬
sis dico equiperatur reuersura est. ac per
hoc incunctanter dabitur non omnes ho¬
mines redẽptos fuisse in eo qui uult omnes
homines saluos fieri: in agnitionem ueri.¬
tatis uenire : Et quidẽ pene omnes aucto¬
res utrusq linguȩ indubitanter astruunt
tot homines in cȩlestem ciuitatem intra.¬
turos. quot angeli. fugitiui ab ea egressi
sunt. Et suta est. unum eduobus eligere
cogemur: aut equalem numerositatem
esse omnium hominum numerositati
malorum angelorum. aut numerosiorẽ
humani generis multitudinem apostatȩ
multitudini snumerositate: ac ꝑ hoc non

Expanded text:
tum genus humanum capiendum illic tum genus humanum capiendum illic redeundo suffecerint: aut, si minor est cadentium angelorum numerositas, quam humani generis multiplicitas, pars humanae naturae non necessaria, qua labentium angelorum numerum exuperat, remanebit extra superae civitatis consortium--non enim illuc poterit ascendere, qua sedem non sinitur invenire--pars autem, quae eis, lapsis dico, aequiparatur, reversura est; ac per hoc incunctanter dabitur, non omnes homines redemptos fuisse in eo, qui vult omnes homines salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire. Et quidem paene omnes auctores utriusque linguae indubitanter astruunt, tot homines in caelestem civitatem intraturos, quot angeli fugitivi ab ea egressi sunt. Et si ita est, unum e duobus eligere cogemur, aut aequalem numerositatem esse omnium hominum numerositati malorum angelorum, aut numerosiorem humani generis multitudinem apostatae multitudinis numerositate, ac per hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
errando deseruerat reportat. Quȩ. ꝓpterea
centesima connumeratur. qm̃ post lapsũ
humanae. naturȩ ꝑfectio quȩ per cente¬
narium numerum innuitur. celestis ie¬
rusalem quȩ est mater nostra imminuta
est. cuius numerositas ueluti centenarii
numeri latitudo ad integrum inplebit᷑.
dum humanum genus in capite suo qd
est xop̃c in eam reuertetur. Quo in loco illa
non parua questio oritur: iam diuulga.¬
ta s non iam ut arbitror. soluta. ⁊ si solu.¬
ta. nondum in nostras manus uenisse fate¬
mur: Queritur enim sitantus numerus
hominum in consortium cȩlestis eiuitatis
hoc est societatis beatȩ multitudinis sub
uno deo degentis. reuersurus est. quantus
preuaricantium angłorum inde lapsus.
sequitur ut aut numerositas humanȩ
multiplicationis a primo homine usq ad
finem mundi tanta sit. quanta a posta.¬
tarum angłorum. ita ut illorum cȩlestes
sedes quas suꝑbiendo reliquerant. ad to-¬

Expanded text:
errando deseruerat, reportat. Quae propterea errando deseruerat, reportat. Quae propterea centesima connumeratur, quoniam post lapsum humanae naturae perfectio, quae per centenarium numerum innuitur, caelestis Jerusalem, quae est mater nostra, diminuta est, cujus numerositas, veluti centenarii numeri latitudo, ad integrum implebitur, dum humanum genus in capite suo, quod est Christus, in eam revertetur. Quo in loco illa non parva quaestio oritur, jam divulgata, sed non jam, ut arbitror, soluta; et si soluta, nondum in nostras manus venisse fatemur. Quaeritur enim, si tantus numerus hominum in consortium caelestis civitatis, hoc est, societatis beatae multitudinis sub uno Deo degentis reversurus est, quantus praevaricantium angelorum inde lapsus. Sequitur, ut aut numerositas humanae multiplicationis a primo homine usque ad finem mundi tanta sit, quanta apostatarum angelorum, ita ut illorum caelestes sedes, quas superbiendo reliquerant, ad to
Abbreviated transcription (Latin):
Uides ne igitur qđ ista parabola non par¬
tem generis humani. s totum restauran.¬
dum esse. in xp̃o tipice doceat: Fadem in¬
terpretatio est. de dragma perdita. & post
euersionem huius mundi ueluti ciuus.¬
dã domus inuenta a muliere: đi uidelicet
sapientia. quȩ eam fecit & possidet. De¬
cima etiam iđo computatur. quoniam
humana natura. non solum nouem ori¬
dinibus angłoꝵ equalis facta ẽi uerum
etiam nullus angelicus ordo est cui huma¬
na natura post restaurationem suam. iux¬
ta intelligibiles gradus. non interseratur.
doneo ꝑfectum denarium cęlestis comple¬
at ciuitatis. teste dionisio. ariopaita in li.¬
bro de cęlesti ierarchia. qđ etiã ei futurum
erat. si non peccaret. Simili mͦ de oue cen¬
tesima intellige quȩ errauerat. cęlestem
gregem deserens. quam bonus pastor qui
est xp̃c quesiuit. & repꝑit. repertamq. in¬
q humeros suos acceptam. ad gregem quẽ

Expanded text:
Videsne igitur, quod ista parabola non parVidesne igitur, quod ista parabola non partem generis humani, sed totum restaurandum esse in Christo typice doceat? Eadem interpretatio est de drachma perdita, et post eversionem hujus mundi, veluti cujusdam domus, inventa a muliere, Dei videlicet sapientia, quae eam fecit et possedit. Decima etiam ideo computatur, quoniam humana natura non solum novem ordinibus angelorum aequalis facta est, verum etiam nullus angelicus ordo est, cui humana natura post restaurationem suam juxta intelligibiles gradus non interseratur, donec perfectum denarium caelestis compleat civitatis, teste Dionysio Areopagita in libro de caelesti Ierarchia. Quod etiam ei futurum erat, si non peccaret. Simili modo de ove centesima intellige, quae erraverat caelestem gregem deserens, quam bonus pastor, qui est Christus, quaesivit et reperit, repertamque in humeros suos acceptam ad gregem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ enĩ legis ẽ xp̾e. ⁊ inuisibiliadĩ. ꝑ ea quȩ
facta st̃. intellecta conspiciuntur: sempit᷑.¬
na quoq eius uirtus. ⁊et̾nitas. seuut beatꝰ
maximus dicit. exponens gregorium the-¬
ologũ in sermone de natiuitate dicentẽ.
&. incorporeum. ⁊ om̃s conseq̃nt᷑. ac sp̃ualit᷑
nutriens diumnas in celo potentias ꝑ suam
in carne pͣsentiam ex nobis ꝓpt̾ nos. sod̾m
nos sine peccato incrassari dignatũ ẽ. Qđ
aut iste filius figaͣm generis humani ges¬
tat. ut ñ dicã ioħis iori̾sostomi sententias.
de hac parabola. qm̃ ꝓlixe sunt. testimo¬
nium beati ambrosii. in expositione in lu.¬
cã sat ẽ ponere. Potest inquid in uno filio
uidelicet ꝓdigo species accipi generis hu¬
mani. fuit adam ⁊ in illo fumus om̃s. Pȩ¬
rut adã.⁊ in illo perierunt om̃s. Nomo gͥ
in illo homine qui ꝑierat reformatur: &
ille ad similitudinẽ dĩ factus. ⁊ imaginẽ.
diuina patientia ⁊ magnanimitate᷑ repat᷑¬

Expanded text:
 invisibilia Dei per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque ejus virtus et aeternitas; seu, ut beatus Maximus dicit, exponens Gregorium Theologum in sermone de Nativitate dicentem « et incorporeum, et omnes consequenter ac spiritualiter nutriens, divinas in caelo potentias per suam in carne praesentiam ex nobis, propter nos, secundum nos, sine peccato incrassari dignatum est. Quod autem iste filius figuram generis humani gestat, ut non dicam Joannis Chrysostomi sententias de hac parabola, quoniam prolixae sunt, testimonium beati Ambrosii in expositione in Lucam sat est ponere. Potest, inquit, in uno, filio videlicet prodigo, species accipi generis humani. Fuit Adam, et in illo fuimus omnes; periit Adam, et in illo perierunt omnes. Homo igitur in illo homine, qui perierat, reformatur, et ille, ad similitudinem Dei factus et imaginem, divina patientia et magnanimitate repara
Abbreviated transcription (Latin):
receptus ñ solũ pristinã ad eptus gr̾am
uerũ etiã ꝓ reuerentia sui uitulus sagi-¬
natus occisus ẽi Quis ẽ gͦ filius istȩ.Non¬
ne bomo ad imaginẽ dĩ factus : Rater si¬
quide celestis duas naturas ad se cognos¬
cendũ creauit angłicam uidelicet. & hu¬
manã. quibꝰ duabus filiolitatis grãm dona¬
uit. s homo adolescentior filus d̾r: angło
tionem angłi posterius hominis cõmemo¬
rat. Partẽ itaq angłicȩ numerositatis qͣ
num quã conditorem suum deseruit. ma¬
ior. filius. ad olescentior totũ hominem
lapsũ ⁊ acreatore suo peregrinantem ĩ¬
sinuat. postmodũ tam̃ ad patrẽ suum re¬
uersurus. ⁊ primam stolam. idẽ primum
habitum naturȩ recepturus. insuꝑ &̃
habitum uirtutis ꝗͣ ꝑ anulũ significat᷑. Pre¬
miũ quoq mortis aͥ. qđ ꝑcalciam̃ta in pedibꝰ

Expanded text:
receptus non solum pristinam adeptus est gratiam, receptus non solum pristinam adeptus est gratiam, verum etiam pro reverentia sui vitulus saginatus occisus est? Quis est ergo filius iste? Nonne homo ad imaginem Dei factus? Pater siquidem caelestis duas naturas ad se cognoscendum creavit, angelicam videlicet et humanam, quibus duabus filiolitatis gratiam donavit. Sed homo adolescentior filius dicitur, ationem angeli, posterius hominis commemorat. Partem itaque angelicae numerositatis, quae nunquam conditorem suum deseruit, major filius, adolescentior totum hominem lapsum et a Creatore suo peregrinantem insinuat; postmodum tamen ad Patrem suum reversurus, et primam stolam, id est, primum habitum naturae recepturus. Insuper etiam ambitum virtutis, quae per anulum significatur, praemium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea intermisimus. quia mortalia st̃
& de reditu gentilium hereticorũq & pec¬
catricum solũmͦ animarũ ad catholicam
fidẽ disputant. Misticam quoq legalemq
septim anã quã quinquagesimus seque¬
batur annus. qui hebraice iobel hoc est
libertas uocabatur: qm̃ in ipso om̃s liberta¬
te᷑ accipiebãt. ⁊ unusquisq ad pristinam
habitationem reuertebatur omĩ lege qua
detinebatur absolutus hc̃ reditum de quo
agitur aꝑte significare ñ in congrue quis
dixerit finita septenaria p̃sentis uite re.¬
uolutione. Dauid rea ⁊ ꝓpheta renouatio¬
nẽ naturȩ ꝓmittit dicens. ẜmutes spm̃ tu
um. ⁊ creabuntur. & renouabis faciem t̾rȩ
Quid dicam de eunͣgelicis parabolis. de ꝓ¬
digo uidelicet filio quin terra aliena par.¬
tem substantiȩ qmͣ a patre acceperat dis¬
sipans egestate coactus se ipsũ recognos¬
cens penitentiaq ductus ad patrem suũ
reuersus ẽ: a quo pussime. clem̃tissim eq

Expanded text:
propterea intermisimus, quia moralia sunt, propterea intermisimus, quia moralia sunt, et de reditu gentilium haereticorumque et peccatricum solummodo animarum ad catholicam fidem disputant. Mysticam quoque legalemque septimanam, quam quinquagesimus sequebatur annus, qui hebraice JOBEL, hoc est libertas vocabatur, quoniam in ipso omnes libertatem accipiebant, et unusquisque ad pristinam habitationem revertebatur, omni lege, qua detinebatur, absolutus, hunc reditum, de quo agitur, aperte significare non incongrue quis dixerit, finita septenaria praesentis vitae revolutione. David rex et propheta renovationem naturae promittit, dicens: Emitte Spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae. Quid dicam de evangelicis parabolis, de prodigo videlicet filio, qui in terra aliena partem substantiae, quam a patre acceperat, dissipans, egestate coactus seipsum recognoscens, poenitentiaque ductus, ad patrem suum reversus est, a quo piissime clementissimeque
Abbreviated transcription (Latin):
uertent᷑ ad antiquitatẽ suã.⁊ samaria.⁊ filiȩ
eus reuertentur ad antiquitatẽ suã ⁊ tu
& filiȩ tuȩ reuertemini ad antiquitatem
urãm. Septuaginta. Et sorores tuȩ sodoma
& filie eius restituentur sicut fuerunt a.
principio. ⁊ samaria.⁊ filiȩ eius restituent᷑.
sicut erãt a principio. & tu& filiȩ tuȩ resti.
beatus hieronimus exponens. uidei inquid
in t̾ ceteras fabulas. et interminabiles gene-¬
alogeas. ⁊ deliram̃ta quȩ fingunt. &̃ hoc sõ¬
niant de aduentu xͥ sui. quẽ nos scimus
restituendã in antiquũ statũ. itaut sit quasi
paradisus dĩ. ⁊ samariam pristinã recipere
felicitatẽ ut de assiriis reuertantur in ter¬
rã uideam. ierłm quoq tunc esse fabrican-¬
dã. Et paulo post. Nos aut̃ inquit horum
ꝑfectam scientiam dĩ udicio relinquen¬
tes. immoliquido confitentes dicimus pꝰ
scđm aduentũ dñi saluatoris. nichil humi
autẽ quȩ de his p̃fatus interpres ex ponit.

Expanded text:
ad antiquitatem suam, et Samaria et filiae ejus revertentur ad antiquitatem suam, et tu et filiae tuae revertemini ad antiquitatem vestram. Septuaginta: Et sorores tuae Sodoma et filiae ejus restituentur, sicut fuerunt a principio; et Samaria et filiae ejus restituentur, sicut erant a principio; et tu et filiae tuae restitubeatus Hieronymus exponens: Judaei, inquit, inter ceteras fabulas et interminabiles genealogias et deliramenta, quae fingunt, etiam hoc somniant de adventu Christi sui, quem nos scimus restituendam in antiquum statum, ita ut sit quasi paradisus Dei, et Samariam pristinam recipere felicitatem, ut de Assyriis revertantur in terram Judaeam; Jerusalem quoque tunc esse fabricandam. Et paulo post: Nos autem, inquit, horum perfectam scientiam Dei judicio relinquentes, imo liquido confitentes, dicimus, post secundum adventum Domini Salvatoris nihil humilautem, quae de his praefatus interpres exponit,