comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecert .i. faciet et uox quidẽ to¬
cõmunite non possunt transi¬
mopesᷤ quas licet pluribus nõ¬
ueniunt sine paupertate cetero
uum. unde seneca Epistla sa. ad
lucilium sic arguit ex malis
bonum non fit. diuicie ex mul¬
tis paupertatibus fuint ergo di¬
uicie bone non sunt.
¶ at eadem si apud unum
quãnta est ubiq gencium ꝯ¬
geratur. Ceteros sui inopes
fecerit. Et uox quidem tota
pauter multoꝵ replet audi¬
tum uestre uero diuicie nisi
cõminute in pliurs transire
non possunt. quod cum fac¬
tum est pauperes necesse fa¬
ciant quos relinqunt. O igi¬
tur angustas inopesq diui¬
cias. quas nec habere totas
pluribus licet et ad quelibet
sine ceteroꝵ paupertate non
uenunt.¬

Expanded text:
 uox pariter toautem non possunt transiopes, quas non licet pluribus ad quemlibet sine paupertate ceterone. Unde Seneca, in epistula LXXVII ad Lucilium contra divitias sic arguit: Ex malis bonum non fit; divitie ex multis paupertatibus fiunt; ergo divitie bone non sunt. At eadem si apud unum quanta est ubique gentium congeratur, ceteros sui inopes fecerit. Et uox quidem tota pariter multorum replet auditum j uestrae uero diuitiae nisi comminutae in plures transire non possunt. Quod cum factum est, pauperes necesse est faciant quos relinquunt. O igitur angustas inopesque diuitias quas nec habere totas pluribus licet et ad quemlibet sine ceterorum paupertate non ueniunt
Abbreviated transcription (Latin):
fit quidam circulus dum ex ae¬
re generatur ignis itẽ ex igne
aer̾. Item in creaturis raciona
tionem grẽ ad ip̃m et sic nichil
remaneat in rebus ens et perfe¬
ctum nisi qͣuãdã cirtulacionem

Expanded text:
fit quidam circulus, dum ex aere generatur ignis, et iterum ex igne aer. Item in creaturis rationaltionem gratiae, ut sic nihil permaneat in rebus ens et perfectum nisi per quamdam circulationem
Abbreviated transcription (Latin):
iis de causis uere tepẽti.
Opirat florifer ãnꝰ ooores.
stas cererẽ feruida siccat.
emeat pomis grauis ã¬
tumpnus.
Hremem defluus irigat
ymber.
Nec tempies alit cõmedat di¬

Expanded text:
Hisdem ex causis uere tepenti spirat florifer annus odores, estas Cererem feruida siccat, remeat pomis grauidus autumnus, hiemem defluus irrigat imber. Hec temperies alit ac
Abbreviated transcription (Latin):
uina prouidencia proueĩens¬
reficit etemos cursus .i. et̾nasr¬
talem mutuam concordiam
bellum discors exulat .i. expellit̾
zoris ast̾geris .i. a regionibus
celestibus que gerunt astra unde¬

Expanded text:
uina prouidentia reficit aeternos cursus sidetalem mutuam concordiam bellum discors exulat, idest expellitur ab oris astrigeris, idest a regionibus caelestibus quae gerunt astra. Nota
Abbreviated transcription (Latin):
Dec temperies alit ac ꝓfert
iudꝙ uitam spirat in
orbe.
Eadem rapiens condit et
aufert.
Obitu mergens orta sup̾¬
mo.¬
¶ Sedet inter ea conditor com¬

Expanded text:
ec temperies alit ac profert Quidquid uitam spirat in orbe. Eadem rapiens condit et aufert Obitu mergens orta supremo. Sedet interea conditor
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ uicib tp̃is equis.
esper seras mĩciat ubras
euehit qz diem lucifer al¬
mum.
ĩc et̾nos reficit cursust
Alt̾nus amorsic astrigis
ellum discors exulat o¬
ec concordia tẽꝑat eqͥs
lementa modis ut pu¬
gnancia.
icibus cedant humida
siccis.
Lungantq fidem fugo¬
ra flamnis.
Lendulus igns surgat
maltum.
Terreq graues pondere si¬
dant.

Expanded text:
er uicibus temporis aequis Vesper seras nuntiat umbras reuehitque diem Lucifer almum. Sic aeternos reficit cursus alternus amor, sic astrigeris bellum discors exsulat oHaec concordia temperat aequis elementa modis, ut pugnantia uicibus cedant humida siccis iungantque fidem frigora flammis, pendulus ignis surgat in altum terraeque graues pondere sidant.
Abbreviated transcription (Latin):
d. causis hiis per diuinam sa¬
pienciam ordiatis amis flo¬
rifer .i. quo habundant flores
spirat odores non quidem in
cat idest maturat cererem an¬

Expanded text:
 causis per diuinam prouidentiam ordinatis annus florifer, idest in quo abundant flores, spirat odores ipso uere, idecat, idest maturat, Cererem
Abbreviated transcription (French):
Lec que sumo ũtice mũdi.
¶lectit rapidos ursa meatꝰ.
Lũꝙͣ occiduo la ta profudo
ẽtera cernens syd̾a mergi
Cupit oceano ting̾e flam¬
mas.
Semper uicibus temporis:¬

Expanded text:
ec quae summo uertice mundi Flectit rapidos Vrsa meatus. Numquam occiduo lota profundo Cetera cernens sidera mergi Cupit oceano tingere flammas. Semper uicibus temporis
Abbreviated transcription (Latin):
i ius cessi iura tonãtis.
Qura solers cernere mẽte.
Aspice sũmi culmina celi.¬
¶llic iusto federe rerum.
¶eterẽ seruant sydera pacẽ
Lõ sol rutilo cõcitus igne.
axem.

Expanded text:
i uis celsi iura Tonantis pura sollers cernere mente, aspice summi culmina cȩli; illic iusto federe rerum ueterem seruant sydera pacem. Non Sol rutilo concitus igne axem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Tui illa minime inquit
ludimus remq omnium
maximam dei munere quẽ
du  deͣprecabamur exegimuᷤ
Ea enun est diuine forma sb̃¬
stancie ut neq in extema di¬
labatur. Nec in se externum a¬
liquid ip̃a suscipiat. S sicut
de ea ꝑmeindes ait nantos
orbem mobilem rotat dum
se ĩmobilem ip̃a conseruat.
e si raciones quoqz non extͣ
petitas s intra rei quam tra¬
ctabamus ambitum colloca¬
tas agitaiumus. Nichil est
quod admiretur cum plato¬
ne san tiente didiceus cogno¬
tos de quibz loquntur rebus
oportere ẽẽ sermones.

Expanded text:
 Tum illa, Minime, inquit, ludimus; remque omnium maximam Dei munere, quem dudum deprecabamur, exegimus. Ea est enim divinae forma substantiae, ut neque in externa dilabatur, nec in se externum aliquid ipsa suscipiat; sed, sicut de ea Parmenides ait, orbem mobilem rotat, dum se immobilem ipsa conservat. Quodsi rationes quoque non extra petitas. sed intra rei, quam tractabamus, ambitum collocatas agitavimus, nihil est, quod ammirere, cum Platone sanciente didiceris cognatos, de quibus loquuntur, rebus oportere esse sermones.
Abbreviated transcription (Latin):
Quare nulla est hũanis ꝯ¬
siliis accionibzqz libertas
quas diuina mens sine fal¬
sitatis errore cuncta prospi¬
ciens ad unũ alligat et cõ¬
stringit euentum.
¶Quo semel recepto ostend̾ q̃¬
inconueiencia secuntur si aufe¬
ratur lib̃um arbitriũ. et circa¬
conueniencia seqũtur ex parte
ig̾ nec sperandi inconuenien¬
cia ex parte hoĩm sunt quia nõ
si non sit libertas arbitui sequi¬
tur ꝙ frustra proponuntur ho¬
muni pene uel premia et ꝙ ĩ¬
inniste puniantur mali et p̃¬
miantur boni nec erunt uicia
nec uirtutes in hõĩbus sicut nes
in aliis que agunt necessitate
destiuctio humanarum rerum
consequatur frustra enĩ propo¬
uel pene. et ita statuta et leges
humane sunt inutiles que pe¬
nas et premia statunt que
nullus motus aĩoꝵ liber et uo¬
luntarius premeruit illud qd̃¬
mnc iudicatur equissimũ scilz

Expanded text:
Quare nulla est humanis cQuare nulla est humanis consiliis actionibusque libertas quas diuina mens sine falsitatis errore cuncta prospiciens ad unum alligat et constringit euentum. Quo semel recepto qinconuenientia quae sequuntur si auferatur liberum arbitrium. Et priconuenientia sequuntur ex parte  nec sperandi. Inconuenientia ex parte hominum sunt: si non sit liberum arbitrium, frustra proponuntur hominibus poenae uel praemia, et iniuste puniuntur mali et praemiantur boni, nec erunt uitia nec uirtutes in hominibus, sicut nec in aliis quae agunt necessitate destructio humanarum rerum consequatur. Frustra enim propolis poenae: ita statuta et leges humanae erunt inutiles quae poenas et praemia statuunt, quae nullus motus animorum liber ac uoluntarius meruit. Et illud uinunc iudicatur aequissi
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa euenire de necessitate et
auferre lib̃m arbituũ. et cir¬
mo ergo ponit istum modũ¬
apud illum certissimũ fontẽ
oĩ rerum nichil incerti esse
potest certus est euentus eoꝵ q̃
cens quare nulla erit libertas
humanis consiliis. actionib
Quid igitur quonam
modo deus hec incerta futu¬
ra prenoscit. Nam si meni¬
tabiliter euentura censet q̃
eciam non eueĩre possibile
est fallitur. Q non sentire
modo nephas est. s etiã uo¬
ce proferre. at si uti sunt ita
ea fu tura esse decernit ut eq̃
uel fieri ea uel non fieri pos¬
se cognoscat. Que hec presci¬
encia que nichil certum n¬
chil stabile cõprehendit. Aut
qͥd hoc refert uaticimo illo ndicdo
tyresie quitiͦ dicam aut erit
aut non. Quid eciam diui¬
na prouidencia humana¬
ab opinione prestiterit si u¬
ti hoies incerta iudicat quo¬
rum est incertus euentus.
Q si aput illum rerum om¬
nium certissim fontẽ nichil
incerti esse potest. Certus eo¬
ium est euentus que futu¬
ra firmiter ille prescient.

Expanded text:
ia euenire de necessitate, et auferamus liberum arbitrium. Prmo ergo concludit istum moduapud illum certissimum fontem omnium rerum nihil potest esse incerti, certus est euentus eorum ra: quare nulla erit libertas humanis coQuid igitur? Quonam modo deus haec incerta futura praenoscit? Nam si incuitabiliter euentura censet quae etiam non euenire possibile est, fallitur; quod non sentire modo nefas est, sed etiam uoce proferre, At si ita uti sunt, ita ea futura esse decernit, ut aeque uel fieri ea uel non fieri posse cognoscat, quae est haec praescientia quae nihil certum nihil stabile comprehendit? Aut quid hoc refert uaticinio illo ridiculo Tiresiae? Quidquid dicam, aut erit aut non. Quid etiam diuina prouidentia humana opinione praestiteris si uti homines incerta iudicat quorum est incertus euentus? Quod si apud illum rerum omnium certissimum fontem nihil incerti esse potest, certus eorum est euentus quae futura firmi ter ille praescierit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Igitur nec sperandi aliqͥd
nec deprecandi ulla racio est.
Quid enim uel speret quisq
uel etiam deprecetur quando
optanda omnia series inde¬
flexa ꝯnectit. Auferetur igit
iunc um illud inter hoĩes
deumq cõmerciũ sperandi
scilicet ac deprecandi. Si qͥdẽ
iuste hiu̾litatis precio mexti¬
mabilem uicem diuine gra¬
cie promeremur. Qui solus
modus est quo cum deo col¬
loqui hoĩes posse uideãtur. Illi¬
q maccesse luci prius quoq
ꝙͣ impetrent ipsa supplican¬
di racione cõnngi. Que si ꝑ¬
cepta futurorum necessitate
nichil uirium habere credãt
Quid erit quo sũmo illi rerũ
principi ꝯnecti atq adherẽ pos¬
sumus. Quare necesse erit
humanum genus uti pau¬
lo ante cantabas disectum
atq disiunc tũ suo fonte fati¬
scere.
uenamdiscors Metrũ terti

Expanded text:
Igitur nec sperandi aliquid nec deprecandi ulla ratio est. Quid enim uel speret quisque uel etiam deprecetur, quando optanda omnia series indeflexa conectit? Auferetur igitur unicum illud inter homines deumque commercium sperandi scilicet ac deprecandi. Si quidem iustae humilitatis pretio inaestimabilem uicem diuinae gratiae promeremur, qui solus modus est quo cum deo colloqui homines posse uideantur illique inaccessae luci prius quoque quam impetrent ipsa supplicandi ratione coniungi. Quae si recepta futurorum necessitate nihil uirium habere credantur, quid erit quo summo illi rerum principi conecti atque adhaerere possimus? Quare necesse erit humanum genus, uti paulo ante cantabas, dissaeptum atque disiunctum suo fonte faticere. uaenam discors foedera rerum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Postremo si quid attais
aliorsum atqz sese res habeat
exͥfimet id non mosciencia
non est sed est opmnio fallax
ascĩe ueritate longe diuersaz
Quare si quid ita futurum
est ut certus enis ac neccessa¬
nus non sit euentus id euẽ¬
turum esse presciri quomͦ
poterit. Sic era scĩa ipsa
imꝑmixta falsitati ita ꝙ
ab ea concipitur esse aliter
atq concipitur nequit. Ea
namqz causa est cur menda¬
cio scĩa careat ꝙ se ita rem
ꝙͣqz hare necesse est uti eam
sese habere scĩa comp̾hendit.¬
¶ Quid igitur quo improbat

Expanded text:
 Postremo si quid aliquis aliorsum atque sese res habet existimet, id non modo scientia non est, sed est opinio fallax ab scientiae ueritate longe diuersa. Quare si quid ita futurum est ut eius certus ac necessarius non sit euentus, id euenturum esse praesciri qui poterit? Sicut enim scientia ipsa impermixta est falsitati, ita id quod ab ea concipitur esse aliter atque concipitur nequit. Ea namque causa est cur mendacio scientia careat, quod se ita rem quamque habere necesse est uti eam sese habere scientia comprehendit. Quid igitur? Quonam
Abbreviated transcription (Latin):
at uertere membra non ualet
te hec uenena .s. uicia potencius de¬
cia dura penitus meant .i. ꝑtran¬
seunt totaliter nec nocencia corpo¬
r⁊ seuunt .i. seuire faciunt uul¬
nere mentis.
leuem numum manũ
ec potencia gramina.
¶embra que ualeãt licet el¬
orda uertere non ualent
ntus est hominum uigor
rte conditus abdita
Lec uenena potencius.¬
ctrahunt hoĩem sibi
Cia que penitus meantur¬

Expanded text:
ant uertere membra, scilicet dira uenena in uitia potentius deuitia penitus meant, idest pertranseunt, et non nocentia corpori saeuiunt, idest saeuire faciunt hominem uulnere mentis. leuem nimium manum! Non potentia gramina, membra que ualeant licet, corda uertere ualent. Intus est hominum uigor arce conditus abdita; nec uenena potentia detrahunt hominem sibi, dira que penitus meant
Abbreviated transcription (Latin):
Ela nancuiducis
Et nagas pel ago ra¬
uus appulit insule
Dolis edita semine
iscet hospitibus nouis
acta carmine pocula. E¬
uos ut in uaros inodos
ertit her bipotens manus
uncapeu facies tegit
Dente crescit et unguibus
ic lu prs nuper additus
lere dum parat ululat
lle tigns ut indica
ecta mitis obambulat
educet uarus malis
umen archadis alitis:
bsitum miserans du cẽ
estem soluert hospitis
Lam tamẽ mala remuges
e pocula traxerant
ainsues cercalia
laude pabula nerterant
Et nichil manet integrũ¬
¶oce et corpore ꝑditis
Cola mens stabilis super
onstra que patitur gemit¬

Expanded text:
Vela Maricii ducis et uagas pelago raEurus appulit insule Solis edita semine miscet hospitibus nouis tacta carmine pocula. Quos ut in uarios modos uertit herbipotens manus, hunc apri facies tegit,dente crescit et unguibus; hic lupis nuper additus flere dum parat ululat ille tigris ut Indica tecta mitis obambulat. Sed licet uariis malis numen Arcadis alitis obsitum miserans ducem peste soluerit hospitis, iam tamen mala remiges ore pocula traxerant, iam sues Cerealia glande pabula uerterant, et nichil manet integrum uoce et corpore perditis. Sola mens stabilis super monstra que patitur gemit
Abbreviated transcription (Latin):
greci a magnitudĩe corporis dictũ
putant ꝙ formãt montis ꝑferat
grece enun mons elephio apud¬
burrostium ꝓ nuscida dicitur qm̃
illo parabulum ori mouet et est
agius sisis uallo minutus ebur¬
licis rebus aptum. In hus enĩ per¬
se et indituribus ligneis collocatis
tãquam de muro iaculis dimicãt
intellectu autem et memoria mul¬
tum ugent gregatun incedentes
motu quo ualent salutant murẽ
fugiunt auersi coeunt qñ autem
perturuunt in aquis uel insulis fe¬
nes qm̃ mimici sunt aliqñ et ab
eis implicati necantur biẽnio at̃
portant fetus suos nec amp̾ ꝙͣ se¬
mel gignunt nec plures s tantum
unum uiunt antẽ annos tricẽtos
apudsolam affricam et iudiam ele¬
phanti nascebantur minc sola eos
india gignit non tauros robore
ta propter uelocem fugam ita eĩ
uocant perse et medisagitam est
enun bestia uarus distincta macu¬
lis uirtute et uelocitate mirabili ex
cuius nomine flumen tigris appel¬
latur eo quod rapidissimus sit om¬

Expanded text:
Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis praeferat: Graece enim mons elephio drostrum promuscida dicitur; quoniam illo pabulum ori admovet, et est angui similis vallo munitus eburlicis aptum est. In eis enim Persae et Indi ligneis turribus collocatis tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent, gregatim incedunt, motu quo valent salutant, murem fugiunt. Aversi coeunt, quando autem parturiunt in aquis vel in insulis nes quia inimici sunt et ab eis impportant fetus, nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum; vivunt autem annos trecentos. Apud solam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. ta propter volucrem fugam; ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis; ex cuius nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit om
Abbreviated transcription (Latin):
¶Numꝙͣ purpureũ nemꝰ.
Leitinus miolas petas.
Cum seus aquilonibus.
stridens cãpus iuhorruit.
ec queras auidamanu.
einos stringe̾ plamites.¬
Terrium exemplum est de¬
fuictu .s. de bius que maturescũt
in autũpno et ideo frustra que¬
iuntur tempore uernali. unde
subdit bachus. s. deus uini cõtu

Expanded text:
m purpureum nemus 79 Lecturus violas petas, Cum saevis aquilonibus Stridens campus inhorruit. Nec quaeras avida manu Vernos stringere palmitestertium exemplum: et est de uuis: quae maturae sunt in autumno, et ideo frustra quaerantur tempore uernali. Unde quia Bacchus Deus uini, po
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et quoniam tu idem es
cui persuasum est atq insi¬
scum multis demonstrationi¬
bus scio mentes hominum
millo modo esse mortales. Cũz
clarum sit fortuitam felicita¬
tem corporis morte finiri. du¬
bitan nequit si hec aufferre bes¬
atitudinem potest quin om̃e
mortalium genus misenaz
mortis finc labatur. C si ml̾¬
tos scimus beatitudinis fructꝰ
non morte solum uerum eciã
doloribus supplicusqz quesisse
quonam modo presens uita
facere beatos potest que misos
transacta non efficit.
to. Sed in loco hiũli et saxoso utͦq
caret incomodo sic et iuta p̾sens

Expanded text:
niam tu ; idem es, cui persuasum atque insirmultis demonstrationibus scio mentes hominum nullo modo esse mortales, cumque clarum sit fortuitam felicitatem corporis morte finiri, dubitari nequit, si haec afferre beatitudinem potest, quin omne mormortis fine, labatur. Quod si multos scimus beatitudinis fructum non morte solum, verum etiam doloribus suppliciisque quaesisse, quonam modo praesens vita facere beatos potest, quae miseros transacta non efficit?  in loco humili et saxoso utrumque uitat incommodum: sic uita praesens
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Atq ut agnoscas in hus
fortuitis rebus beatitudinem
constare non posse. Sic collige
si beatitudo est summum bõ¬
num nature ratione degentis
nec est sumium quod eripi
ullo modo potest quoniam p̾¬
cellit id quod nequeat aufferri
manifestum est ꝙ ad beatitu¬
dinem percipiendam fortune
instabilitas aspirare nõ possit.

Expanded text:
 Atque ut agnoscas in his fortuitis rebus beatitudinem constare non posse, sic collige. Si. beatitudo est summum naturae bonum ratione degentis nec est summum bonum, quod eripi ullo modo potest, quoniam praecellit id, quod nequeat auferri, manifestum est, quin ad beatitudinem percipiendam fortunae instabilitas aspirare non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt fri .4. qui summam potesta¬
tem hẽrent. ac decẽuiri appellati st̃
Sed cum priso anno bene egissẽt
filiam cuiusdam qui honestis sti¬
pendus contra latinos in monte
decẽniro sustineret. et egressus
ad nulites mouit tumultum.
Sublataq est decẽniris pote¬

Expanded text:
sunt, qui summam potestatem haberent ac decemviri nominati sunt. sed cum primo anno bene egissent, i cuiusdam, qui honestis iam stipendiis contra Latinos in monte decemviro sustineret, et egressus ad milites movit tumultum. sublata est decemviris pote
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dum qz ea que protulit in
luisimilitudinem retinere
uem necessitatis eliminat.
Quo fit ut que int̾ris abũ¬
dare credantur si disponen¬
tem prouidenciam spectes.
Nichil usꝙͣ mali esse perpen¬
das: S udeo iam te dudũ
et pondere questionis onera¬
tum et oracionis prolixita¬
te fatigatum. Aliꝙͣ carmi¬
nis expectare dulcedinem:
Accipe igitur haustum quo
refectus firmior in ulteriora
conscendas. Pol

Expanded text:
dumque ea quae protulit in sui similitudinem retinere riem necessitatis eliminet. Quo fit ut quae in terris abundare creduntur, si disponentem prouidentiam spectes, nihil usquam mali esse perpendas. Sed uideo te iam dudum et pondere quaestionis oneratum et rationis prolixitate fatigatum aliquam carminis exspectare dulcedinem. Accipe igitur haustum quo refectus firmior in ulteriora, contendas. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tem questionis tã lõge protracte
dudũ te oneratum pondere quo¬
nis .s. que difficilis est et fati
tare aliquam dulcedinem car¬
inis .i. metri. igitur accipe hau¬
stum .s. dulcedinem metricam
quo refectus idest recreatus et¬

Expanded text:
e esse oneratum pondere quaestionis quae difficilis est, et fatigtare aliquam dulcedinem carminis. Igitur accipe haustum dulcedinis metricae, quo refectus, idest recreatus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Deq eni est hõĩ cũtas diuin
oꝑis machinas uel ingenio
comprehendere uel explicare
sermone. Hoc tantum ꝑspe¬
xisse sufficiat ꝙ naturaruz
omnium proditor deus idc̃
ad bonum dirigens cuncta
disponat. Lel¬
dumqz ea que protulit .i. pro¬
duxit festinat.s. deus retinere ĩ
.i. excludit per seriem .i. ordinez

Expanded text:
 fas est homini cunctas diuinae operae machinas uel ingenio conprehendere uel explicare sermone. Hoc tantum perspexisse sufficiat, quod naturarum omnium proditor deus idem ad bonum dirigens cuncta disponat, dum ea quae protulit, idest produxit festinat retinere in idest excludit per seriem, idest per ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
dit primo querit boecius quo¬
ens iuenit pondus auri de¬
fossi h ͦ s. inuentio auri cred̃r
¶Quonam inquam mõ
quociens ait aliquid cuiꝰ¬
piam rei gracia geritur a¬
liudͦ quibusdam de causis
ꝙͣ atito ꝙ intendebatur ob
fodiens humum deffossi
auri pondus inueĩat. hoc
igitur fortiitu quidem cre¬
ditur accidisse.
Derum non de nichilo. os

Expanded text:
i. Et quaerit Boethius: quonueniat pondus auri defossum, haec inuentio auri creditur Quonam, inquam modo? Quotiens, ait, aliquid cuiuspiam rei gratia geritur aliudque quibusdam de causis quam quod intendebatur obtfodiens humum defossi auri pondus inueniat. Hoc igitur fortuito quidem creditur accidisse, uerum non de nihilo es
Abbreviated transcription (Latin):
in pabulum prebuit et tandẽ
dius meth libro nono in ꝑso¬
na hertulis ꝙͥ ꝙ tͤcis equos hũa¬
no sanguie pignes plenaqz cor¬
poribus lateris presepia indi

Expanded text:
um prebuit; et tandem dius, libro VIIII, in persona Herculis: Quid, cum Tracis equos humano sanguine pingues Plenaque corporibus laceris presepia vidi,
Abbreviated transcription (Latin):
ista natura seiuauit cuta te ꝓ¬
priamn pocius in ip̃a sin mobi¬
litate constanciam talis errat
cum blandiebatur. cum tibi fl̃¬
se illetebris felicitatis illuderet
deprchendisti ceci numinis ã¬
biguos uultus que sese adhũ
uelat aliis tota tibi prorsus ĩ¬
notuit. si probas utere moribꝰ
ne queraris si perfidam perhor¬
rescis sperne atq abice ꝑnicio¬
sa ludentem. Nai que nunc
tibi est tanti causa meroris hec
cadem tranquillitatis ẽẽ debu¬
isset.Relinquit eĩ te quã non res-¬
licturam nemo nũquam no-¬
cent esse secuius.

Expanded text:
ista natura. Seruauit circa te propriam potius in ipsa sui mutabilitate constantiam; talis erat cum blandiebatur, cum tibi falsae illecebris felicitatis alluderet. Deprehendisti caeci numinis ambiguos uultus. Quae sese adhuc uelat aliis, tota tibi prorsus innotuit. Si probas, utere moribus, ne queraris. Si perfidiam perhorrescis, sperne atque abice perniciosa ludentem; nam quae nunc tibi est tanti causa maeroris, haec eadem tranquillitatis esse debuisset. Reliquit enim te quam non relicturam nemo umquam poterit esse securus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ec cum superba uerte¬
Tũt iuices dextra et.
umilemq ucti subleuͣt
fallax uultum.
Non illa miseros audit.
haud curat fletus
itroq gemitus dira qͦs
fecit udet
Sic illa ludit sic suas ꝓbat
uues.
Lagnumq siuis monstrat
ostentum.
i quis uisatur una felir¬
ac stratus hora.

Expanded text:
ec cum superba uerterit uices dextra Et aHumilemque uicti subleuat fallax uultum. Non illa miseros audit aut curat fletus Vltroque gemitus dura quos fecit ridet. Sic illa ludit, sic suas probat uires Magnumque suis demonstrat 1 ostentum, si quis Visatur una stratus ac
Abbreviated transcription (Latin):
desistat. Sicut enim non stant si
nalis sic nec stant simul quod
sit fortuna et non sit mutabil.¬
¶ Si uentis uela cõnutteres
non quo uoluntas peteret. sz
quo flatus impelleret promo¬
ueris. Si arius semina crede¬
ret. feraces inter se annos steri¬
lesqz pensares fortune te regẽ¬
dum dedisti domine moribz
oportet obtemperes. Tu uero
uoluentis rote impetum reti¬
nere conaris at omniũ mor¬
talium stolidissime si mane¬
re incipit fors esse desistat.

Expanded text:
sors. Sicut enim non simul stanalis, sic non stat simul quod sit fortuna et non sit mutabil Si uentis uela committeres, non quo uoluntas peteret sed quo flatus impellerent, promoueres; si aruis semina crederes, feraces inter se annos sterilesque pensares. Fortunae te regendum dedisti; dominae moribus oportet obtemperes. Tu uero uoluentis rotae impetum retinere conaris? .At, omnium mortalium stolidissime, si manere incipit, fors esse desistit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cuius si naturain mores
ac meritum reminiscare nec
habuisse te in ea pulcrum ali¬
quid nec amisisse cognosces.
S arbituo haud multum ti
bi in memoriam hec reuocare
laborauerim. Solebas enim
presentem quoq blandientez
uirilibus incessere uerbis cãq
de nostro auditu pro latis insec¬
tabare sentencus uerum omĩs
subita mutacio rerum non si¬
ne quodam quasi conflictu cõ¬
tingit animorum sic factum
est ut tu quoqz paulisper atua
tranquillitate discesseris.

Expanded text:
Cuius si naturam mores ac meritum reminiscare, nec habuisse te in ea pulchrum aliquid nec amisisse cognosces, sed ut arbitror haud multum tibi haec in memoriam reuocare laborauerim. Solebas enim praesentem quoque blandientemque uirilibus incessere uerbis eamque de nostro adyto prolatis insectabare sententiis. Verum omnis subita mutatio rerum non sine quodam quasi fluctu contingit animorum; sic factum est ut tu quoque paulisper a tua tranquillitate descisceres.
Abbreviated transcription (Latin):
Ost hec paulisꝑ
obticuit atq ubi
aitencionem me¬
am modesta taci¬
turitate collegit. Sic exorsa
est si penitus egritudinis tue
causas habitumqz cognoui
fortune prioris affectu desideri-¬
o tabescis. ea tamen animi tu¬
i statum sicuti tu tibi fingis
mutata peruertit intelligo
multiformes illius prodigu
fucos et eo usq cum hiis qͤs
blandissimam familianita¬
tem dum intollerabili dolore
confundas quos insperata re-¬

Expanded text:
ost haec paulisper obticuit atque ubi attentionem meam modesta taciturnitate collegit, sic exorsa est: Si penitus aegritudinis tuae causas habitumque cognovi, fortunae prioris affectu desiderioque tabescis. Ea tantum animi tui sicuti tu tibi fingis mutata peruertit. Intellego multiformes illius prodigii fucos et eo usque cum his quos blandissimam familiaritatem, dum intolerabili dolore confundat quos insperata re
Abbreviated transcription (Latin):
cunctoꝵ racione digenciũ co¬
mune iudiciũ est. Quid sit
igitur eternitas considerem:
hec eĩ naturam nob̾ ꝑit̾ di¬
uinã sciẽciãq patefecit.
e ternitas igitur est declarat¬

Expanded text:
cunctorum ratione degentium commune judicium est. Quid sit igitur aeternitas, consideremus. Haec enim naturam nobis pariter divinam, scientiamque patefecerit. Aeternitas igitur est, intermi
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam igitur uti
paulo ante monstra¬
tũ est. Om̃e quodscitur nõ
ex sua s ex comprehendẽciũ
natura cognoscitur. Intue¬
amur nunc quantum
fas est quis sit diuine sub¬
stancie status ut que nam
agnoscere.

Expanded text:
uoniam igitur, uti paulo ante monstratum est, omne quod scitur non ex sua sed ex comprehendentium natura cognoscitur, intueamur nunc quantum fas est quis sit diuinae substantiae status, ut quaenam agnoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
prona que conspicunt aĩalia
cetera teram es hoĩs sublune
dedit celumqz uidere nssit et
erectos ad sydera tollere uultꝰ.¬
Et nisi tu terremis ma¬
le desipis ad mou et figura
Qii recto celsum uultu
petis exerisq frontẽ.
In sublume feras aĩm
quoq ne grauata pessum.
nfeuor si dat mens cor¬
pore celsius leuato.

Expanded text:
pronaque cum spectent animalia cetera terram, os homini sublime dedit, caelumque videre iussit, et erectos ad sydera tollere vultec nisi terrenus male desipis, admonet figura, Qui recto caelum uultu petis exserisque frontem, In sublime feras animum quoque, ne grauata pessum Inferior sidat mens corpore celsius leuato.
Abbreviated transcription (Latin):
tem dicit eternitas igitur est
possessio utitur noĩe posessio¬
nis ad designandum ĩmobi¬
litatem et indeficienciã eterni¬
miter et quiete habetur iuite
hẽt tĩmiͫ᷑ a parte ante sicut est de

Expanded text:
m dicit aeternitas est possessio ubi utitur nomine possessionis ad designandum immutabilitatem et indeficientiam aeternisidetur et quiete habetur. Et dihabet terminum a parte ante et a
Abbreviated transcription (Latin):
uam uariis terras aĩ¬
malia ꝑmeãt figuris
Hamq alia extento sunt
corpore pulueremqz uerrũt
Continuũq tꝰ hũt ĩ pectoriᷤ
iucitata sultum.
Qunt quib alarum leui¬
tas uaga uerberetq uẽtos
Et li quido longi spacia ethe¬
ris enatet uolatũ.
Lec presisse solo uestigia
gressibus qz gaudent.
¶el iuindes campos trans¬
mittere uel subire siluas.
Que uaris licet uideas
oia discrepare formis. E¬
rona tamen facies ebe¬
tes ualet ingrauare sesus.

Expanded text:
uam uariis terras animalia permeant figuris! Namque alia extento sunt corpore puiueremque uerrunt Continuumque trahunt ui pectoris incitata sulcum, Sunt quibus alarum leuitas uaga uerberetque uentos Et liquido longi spatia aetheris enatet uolatu, Haec pressisse solo uestigia gressibusque gaudent Vel uirides campos transmittere uel subire siluas. Quae uariis uideas licet omnia discrepare formis, Prona tamen facies hebetes ualet ingrauare sensus.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Loe igitur quod est unuin
simpler qz natura prauitas hu¬
mana disꝑtit. et dum rei que
partibus caret ꝑtẽ conatur a di¬
pisci nec porcionem que nulla
est nec partem ipãm quã mini¬
me affectat assequitur. Quo¬
nam inquam modo. Qui diui¬
cias inquit petit peminie fuga
de potencia nichil laborat uilis
obscurus q esse manult. Mstas
eciam sibi naturales quoq sub¬
trahit uoluptates ne pecuniaz
quam trahit parauit amictat
Sed hoc mõ nec sufficiencia qui¬
dem contingit ei quem ualẽcia
deserit quem molestia pungit
quem uilitas abicit. Quem re¬
condit obscuritas. Qui uẽo so¬
lum posse desiderat profligat o¬
pes despicit uoluptates honorez¬
qz potencia carentem. Gloriaz
quoq nichilipendit. Sed
hũc quoq ꝙͣ multa deficiant ui¬
des. Fit enĩ ut aliquando ncciis
egeat ut anxietatibus mordea¬
tur. Cumqz hoc depellere neq̃at
tibus licet. Nam cum unum¬
quodq eorum idem quod cet̾a
sit. Quisquis horum aliquid si¬
ne cetens petit. Nec illud quidẽ

Expanded text:
oc igitur quod est unum simplexque natura prauitas humana dispertit et dum rei quae partibus caret partem conatur adipisci, nec portionem, quae nulla est, nec ipsam, quam minime affectat, assequitur. – Quonam, inquam, modo? – Qui diuitias, inquit, petit penuriae fuga, de potentia nihil laborat, uilis obscurusque esse mauult, multas etiam sibi naturales quoque subtrahit uoluptates, ne pecuniam quam parauit amittat. Sed hoc modo ne sufficientia quidem contingit ei quem ualentia deserit, quem molestia pungit, quem uilitas abicit, quem recondit obscuritas. Qui uero solum posse desiderat profligat opes, despicit uoluptates honoremque potentia carentem, gloriam quoque nihili pendit. Sed hunc quoque quam multa deficiant uides; fit enim ut aliquando necessariis egeat, ut anxietatibus mordeatur, cumque haec depellere nequeat tibus licet; nam cum unumquodque horum idem quod cetera sit, quisquis horum aliquid sine ceteris petit, ne illud quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
Gulcior est apuim mage la
linalꝰ ora pͥus sapor edat
uãciꝰ astra nitẽt ubi nothuᷤ
Desunt ymbri feros dare sonoᷤ
Iucif ut tenebras pepulerit
ulcra dies roseos agit cquos.

Expanded text:
Dulcior est apium mage labor si malus ora prius sapor edat. Gratius astra nitent ubi Notus desinit imbriferos dare sonos. Lucifer ut tenebras pepulerit pulchra dies roseos agit equos.
Abbreviated transcription (Latin):
sere ᷤ a ꝓprio opido nomen sortiti st̃
gens ad orientem sita apud qͥs
de arboribus lana conteritur. Idẽ¬
quia illud seres primi ĩuenerũt
uermiculi enim ibi nasci perhibẽ¬
tur a quibus hoc cucum arbores
fil a ducuntur uermes ip̃i bom

Expanded text:
Seres a proprio oppido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quos de arboribus lana contexitur. Dequia id Seres primum miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus hec circum arbores fila ducuntur. Vermes autem
Abbreviated transcription (Latin):
di destinxerunt quas sub simili¬
tudine quatuor metallorum
scripserunt. primam enĩ etatez
posuerunt in qua homines mo¬
re inculto et cum inuocencia
transegerunt iitam et hanc uo¬
cabant auream sub saturno. se¬
cundam etatem posuerunt quã¬
do homines licet iudes aliquo
tamen modo culaus uixerunt
quia tunc ceperunt ihabitare do¬
mos et colere terram et istam uo¬
cabant argenteam sub ioue
quia minor innocencia tunc ꝙͣ
prius. ¶Tertiam posuerunt ere¬
am quando homines propter
curam rerum propriã ceperunt
alios pellere nec totaliter tunc erãt
dediti malicie. Sed quartã eta¬
tem dicebant ferream quando
intantum habundabant aua-¬
ucia et malicia hominum. ꝙ
cede madentes ultima celestiuz
terras astrea reliquid. de prima

Expanded text:
distinxerunt, quas sub similitudinem 4or metallorum scripserunt. Primam enim etatem posuerunt in qua homines more inculto et cum innocencia transegerunt vitam, et hanc vocabant auream sub Saturno; 2am etatem posuerunt, quando homines, licet rudes, aliquo tamen modo cultius vixerunt, quia tunc inceperunt habitare domos et colere terram, et istam vocabant argenteam sub Iove, quia minor erat innocencia tunc quam prius; 3am posuerunt eneam, quando homines propter propriam curam rerum ceperunt alios repellere; non totaliter tamen erat dedita malicie; sed quartam etatem dicebant ferream, quando in tantum habundavit avaricia et malicia hominum, qucede madentes / ultima celestum, terras Astrea reliquit, voca
Abbreviated transcription (Latin):
Itinam modo nr̃a redirẽt
n mores tempora priscos
Sed seuior ignibꝰ ethue
eruens a mor ardet hñdi
eu primus quis fuit ille
Luri qui pondera tecti
Gẽminasq lat̾e uolentes.
Dreciosa peucula fodit.

Expanded text:
Vtinam modo nostra redirent In mores tempora priscos! Sed saeuior ignibus Aetnae Feruens amor ardet habendi. Heu primus quis fuit ille Auri qui pondera tecti Geminasque latere uolentes Pretiosa pericula fodit?
Abbreviated transcription (Latin):
scilz homines illius etatis cõfun¬
dere .i. miscere bachica munera¬
deus uini liquido et claro melle
rio ueneno .i. sanguĩe conchilio¬
cum copia circa tyrum inueni¬

Expanded text:
t, confundere idest miscere Bacchica muneradest uina, liquido melle rio ueneno, idest sanguine conchiliocopia apud Tyrum inueni
Abbreviated transcription (Latin):
tibi appensa.
Quam uero late patet uest̾
hic error qui ornari posse ali¬
quid ornamentis extimatis
alienis at id fieri nequit nam
si quid ex appositis lucea ip̃a qͥ¬
dem que sunt apposita laudãt᷑
illud uero hiis rectum atq ue¬
latum in sua nichilominus
feditate perdurat..
formari potest illud non est mag¬
nopere appetendum quod nocet
possidenti sed diuicie ꝑ sepe possidẽ¬

Expanded text:
tibi appensa.tibi appensa.Quam uero late patet uester hic error qui ornari posse aliquid ornamentis existimatis alienis? At id fieri nequit. Nam si quid ex appositis luceat, ipsa quidem quae sunt apposita laudantur; illud uero his tectum atque uelatum in sua nihilo minus foeditate perdurat.talis est. Illud non est multum appetendum quod nocet possidenti: sed diuitiae saepe
Abbreviated transcription (Latin):
se nobilius et ignobilius alio se
se et simpliciter tamen nichil¬
bestia inquantum deficit ab
aliquo quod sibi debetur secund̃
mine sese ignorare natura est
hominibus uicio uenit. NN¬
ec intelligitis quantam
conditori uestro faciatis in¬
niriam. ille genus humanũ
terrenis omibus prestare uo¬
luit uos dignitatem uestrã
infra queq detruditis nã
si om̃e ꝙ cuiusqz bonũẽ id eo
cuius est constat esse p̾ciosius
Cum uilissima retum ue¬
stra bona esse iuditatis. eisdẽ
uosmet ipõs uestra existima¬
tione submittiti quod quidẽ
haud inimerito cadit. hũane
quippe nature ista condiciõ
est. ut tunc tantum ceteris
rebus cum se cognoscit excel¬
lat eadem tamen infra besti¬
as redigatur si se nosse desie
nt. Nam ceteris animainti¬
bus sese ignorare nature est
hominibus uero uicio uenit.
mentis alienis at idest fien neqͥt¬
et hoc probat. Nam si quid ex aposi¬
ta laudantur illud u̾o hiis tectũ
atq uelatum nichilominus in¬
mine querenti utrum esset pul¬

Expanded text:
se nobilius et ignobilius, quod dise et simpliciter sit nobilmen inquantum deficit ab aliquo quod sibi debetur secundum sese ignorare natura est, hominibus uero uitio uenit. ec intellegitis quantam conditori uestro faciatis iniuriam. Ille genus humanum terrenis omnibus praestare uoluit; uos dignitatem uestram infra infima quaeque detruditis. Nam si omne cuiusque bonum eo cuius est constat esse pretiosius, cum uilissima rerum uestra bona esse iudicatis, eisdem uosmet ipsos uestra existimatione submittitis, quod quidem haud inmerito cadit. Humanae quippe naturae ista condicio est ut tum tantum ceteris rebus cum se cognoscit excellat, eadem tamen infra bestias rerit; nam ceteris animantibus sese ignorare natura est, hominibus uero uitio uenit. timatis alienis. At id fieri nequit; nam si quid ex apposita, laudantur, illud uero his tectum atque uelatum in sua nihilo minus ri quaerenti utrum esset pul
Abbreviated transcription (Latin):
Itoz diuicie possidentibus ꝑ¬
sepe nocuerunt. cum pessimus
quisqz eo alieni magis auiduˢ
quitquid usquam airi gem¬
marumq est se solum qͥ heat
dignissimum putat. tuigit᷑
solicitus pertimescis. si uite hu¬
ius callem uacuus iuator in-¬
trasses coram latrone cantares
O predara opum mortaliuz
beatitudo. quam cum adeptus
fueris securus esse desistis.¬

Expanded text:
i diuitiae possidentibus persaepe nocuerunt, cum pessimus quisque eoque alieni magis auidus quidquid usquam auri gemmarumque est se solum qui habeat dignissimum putat. Tu igitur sollicitus pertimescis, si uitae huius callem uacuus uiator intrasses, coram latrone cantares. O praeclara opum mortalium beatitudo quam cum adeptus fueris securus esse desistis
Abbreviated transcription (Latin):
Danca licet portes argenti uascu¬
la puri. Nocte iter ingressus gladi¬
um contũq timebis. Et mote
ad lunam trepidabis auindinis
umbras. Cantabis uacuus corã
dignatione dicere. O predara et¬

Expanded text:
auca licet portes argenti vascula puri, Nocte iter ingressus gladium contumque timebis, Et motae ad lunam trepidabis arundinis umbram Cantabit vacuus coram di
Abbreviated transcription (Latin):
neum.
¶ta ne autem nullum est ꝓ¬
prium uobis atq insitum bo¬
num bonura ut in extiemis ac
se positis rebus bona uestra q̃¬
ratis. sic rerum uersa condicio
est ut diuinum merto racio-¬
nis animal non aliter sibi sple¬
dere nisi manimate suppellectil
possessione uideatur. Et alia qͥ-¬
dem suis contenta sunt. nos u̾o
deo mente consimiles a rebus
infimis excellentis nature or¬
namenta captatis.¬
quantam iniuriam conditori
nem ab eo institutum. unde sub¬

Expanded text:
ntur. Itane autem nullum est proprium uobis atque insitum bonum ut in externis ac sepositis rebus bona uestra quaeratis? Sic rerum uersa condicio est ut diuinum merito rationis animal non aliter sibi splendere nisi inanimatae supellectilis possessione uideatur? Et alia quidem suis contenta sunt; uos autem deo mente consimiles ab rebus infimis excellente naturae ornamenta captatisquantam iniuriam faciatis unem ab eo institutum. Ille e
Abbreviated transcription (Latin):
uellet prior arma mouere cũ ui
erat pro quo pugnarẽt.¬
Elix nuniũ prior etas
Otẽta fidelib aruiˢ
ec inherti perdita luxu
aciliqͦ sera solebat
Teiunia soluere glaudei
Hon bachia mũera norãt
iquido confundere melle
Dec lucida uellera serum
¶prio miscere ueneno
Cõmpnos dabat h̾ba salub̾
mbras altissĩa pinus
Londum maris alta seca¬
bat
Dec mercibus undiqz lec¬
tis.
Coua lictora uiderat hospeᷤ
Cũc classica seua tacebãt¬
A diis neq fusus acerbis
iuor horrida tĩxerat arua
Quid enim furor hosticus
ulla.
¶ellet prior arma mouere
ũ uuln̾a sena uideret
ec p̾mia sanguis ulla
sentem dicens utinam tempora

Expanded text:
uellet prior arma mouere cum uiderat pro quo pugnarent.elix nimium prior aetas Contenta fidelibus aruis Nec inerti perdita luxu, Facili quae sera solebat Ieiunia soluere glande. Non Bacchica munera norant Liquido confundere melle Nec lucida uellera Serum Tyrio miscere ueneno. Somnos dabat herba salubres, Vmbras altissima pinus. Nondum maris alta secbat Nec mercibus undique lectis Noua litora uiderat hospes. Tunc classica saeua tacebant, Odiis neque fusus acerbis Cruor horrida tinxerat arua. Quid enim furor hosticus ulla Vellet prior arma mouere, Cum uulnera saeua uiderent Nec praemia sanguinis ullatatem dicens: utinam nostra
Abbreviated transcription (Latin):
Rodaium luĩe phebũ.¬
¶elliflui cauit oris ho
Qui cum intima uscera
terre.
Lon ualet aut pellagi ra¬
diorum.
Infima perrumpere luce
aud sic magni conditor
orbis.
uic ex alto cuncta cernẽ
ulla terre mole resistũt
on nox atris nubibus
Que sunt que fuerunt ue
no mentis ceriit ^ ictu.
uem quia respicit oĩa so¬
erum possis dicere solez.

Expanded text:
arum lumine PhoebuMelliflui canit oris Homerus: Qui tamen intima viscera terrae Non valet, aut pelagi, radiorum Infirma perrumpere luce. 323 Haud sic magni conditor orbis: uic ex alto cuncta tuenti Nulla terrae mole resistunt on nox atris nubibus obstat, Quae sint, quae fuerint, Uno mentis cernit in ictu. Quem, quia respicit omnia soerum possis dicere solem.
Abbreviated transcription (Latin):
subsolanus uult̾iis et einus eoy
Atqz dic medio nothus heret
et affricus austro. ¶Cnrius occa¬
sum zefuusq fauoniꝰ afflant.
¶Ut ueniunt aquilo bocins et

Expanded text:
Subsolanus, Vulturnus et Eurus Eoy, / atque die medio Notus, heret et Affricus Austro; / Circius, Occasum, Zefirus, Favonius afflant, / et veniunt Aquilo, Boreas et
Abbreviated transcription (Latin):
phĩa attende inquit cũ omnis
fortuna iocunda uel aspera tũ
remunerandi excendi ne bonos
tum corrigendi p̾uiendi ne im¬
probos causa deferatur patet ex¬

Expanded text:
est? Attende, inquit. Cum omnis fortuna uel iucunda uel aspera tum remunerandi exercendiue bonos tum puniendi corrigendiue improbos causa deferatur,
Abbreviated transcription (Latin):
res se habeant ena tabimus .s.
fortune. s phya tu uides quan¬
ornari uidebamur decesserit.
¶ Et hereant in quam pretor
illis namq manentibus ut¬
cuinqz seres habeant enacitabi¬
mus sz quantum decus orna¬
mentis nostris decesserit uides.

Expanded text:
res habeant, enatabimus. osophia, tu uides quanornabamur decesserit.— Et haereant, inquam, precor; illis namque manentibus, utcumque se res habeant, enatabimus. Sed quantum ornamentis nostris decesserit, vides.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et illa promouinus ĩqͥt
aliquantulum si te nondum
tocius tue sortis piget. sed deli¬
cias tuas ferre non possum.
qui abesse aliquid tue beatitu¬
dmni tam luguosus atq an¬
tam ⁊ cͣ. probat felicitatem fortui¬

Expanded text:
— Et illa: Promovimus, inquit, aliquantum, si te nondum totius tuae sortis piget. Sed delicias tuas ferre non possum, qui abesse aliquid tuae beatitudini tam luctuosus atque antam c
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cum igitur mortalibus
te o te si tua bona cognoscas fe
acem diterim cui suppetunt e¬
ciam minc que urte nemod
dubitat esse cariora.

Expanded text:
ua sit mortalibus e, o te, si tua bona cognoscas, felicem, cui suppetunt etiam nunc, quae vita nemo dubitat esse cariora.
Abbreviated transcription (Latin):
tibus.¬
¶ Cum nemus flatu zephi¬
ri tepentis.
ernis inubuit rosis
S puet insamun nebulosuᷤ
auster.
ã spinis abeat decus.

Expanded text:
tibus. Cum nemus flatu Zephyri tepentis vernis inrubuit rosis, spiret insanum nebulosus Auster, iam spinis abeat decus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne inquit mundum temerari¬
is agi fortuitisq casibus pu¬
tas anullum credis ei regi¬
men messe rationis boecius
atqͥ inquam nullo existima¬
ueuim modo ut fortuita tem̃¬
itate taui certa moueantur
Uerum operi suo conditorem
presidere deum scio. nec umꝙͣ
fuerit dies qui me ab hac sen¬
tencie ueritate depellat. phĩa
ita est inquit nam ideciam
paulo ante cecinisti. homines¬
qz tantum diuine exortes cu-¬
re esse deplorasti. Nam de cetis
qu̾ ratione regerentur nichil
mouebare.

Expanded text:
ne, inquit, mundum temerariis agi fortuitisque casibus putas an ullum credis ei regimen inesse rationis? – Atqui, inquam, nullo existimauerim modo ut fortuita temeritate tam certa moueantur, uerum operi suo conditorem praesidere deum scio nec umquam fuerit dies qui me ab hac sententiae ueritate depellat. – Ita epaulo ante cecinisti, hominesque tantum divinae exsortes curae esse deplorasti. Nam de caeteris, quin ratione regerentur, nihil movebare.
Abbreviated transcription (Latin):
.s. assecucione uel perdicione ali
nephauos potentes felicesq ar¬
bitraris quoniam uero quibz
gubeuiaculis mundus rega¬
tur oblitus es .s. ignorandoꝙ¬

Expanded text:
assecutione uel perditione ultinefarios, 5 potentes felicesque arbitraris. Quoniam vero quibus gubernaculis mundus regatur, oblitus es, has for
Abbreviated transcription (Latin):
uondam porticus attu¬
lit p¬
bscuros nimiuisenes.
iu sensus et ymagines.
Ex corporib extimis
redant mentib ĩprim
Et quondam celeri stilola
Los est equore pagine
Que nullas hea notas. S¬
ressas figere lr̃as.

Expanded text:
uondam porticus attulit Obscuros nimium senes Qui sensus et imagines E corporibus extimis Credant mentibus imprimi, Vt quondam celeri stilo Mos est aequore paginae. Quae nullas habeat notas, Pressas figere litteras.
Abbreviated transcription (Latin):
tat intellectum agentẽ cuius offi¬
cia intellectina actu intellibilia
ligendi reducitur. ¶ Ad primũ¬
intencione boecii negare qnͣ mes
at efficaciãm intellectione ꝙͣ sit pas
sio passiua ab ipĩs corporibus ex¬
tra et per consequens ꝙ effectiua ĩ¬
tellectionis non debeat attribui re¬

Expanded text:
rit intellectus agens cuius opertia intellecta actu intellecta, ium intelligendi reducitur. Non intentio Boethii negare quin mens at efficientiam in intellectione quam sit passiua ab ipsis corporibus extra; et per consequens efficientia intellectus non debet attribui re
Abbreviated transcription (Latin):
Sed mens si ꝓprus iugẽs.
ichil motibus explicat.
Ded tm̃ paciens iacet.
otis subdita corporum
assas q inspeculi uicẽ
erũ redo it ymagines
Ende h̾ sic aĩs iuget
ernens oĩa notio
ue ius singula prospicit
ut qui cognita diuidit
ue diusa recoligit
lternumq legens iter
unc sũmis caput ĩserit
unc decidit in inifinia
untsese referens sibrEx.¬
eris falsa redarguit.
¶ Lec est efficiens primo pouit

Expanded text:
Sed mens si propriis ingens Nihil motibus explicat, Sed tantum patiens iacet Notis subdita corporum Cassasque in speculi uicem Rerum reddit imagines, Vnde haec sic animis uiget Cernens omnia notio? Quae uis siAut quae cognita dividit? Quae divisa recolligit, Alternumque legens iter Nunc summis caput inserit, Nunc desidit in infima, Tum sese referens sibi, Veris falsa redarguit? 342 Haec est efficiens magis
Abbreviated transcription (Latin):
se est intellectũ possibiem esse po¬
tur saltem quo ad primũ actũ
necessitate requirit aliquod acti¬
cia ad actũ tale autem actiuũ
non potest esse res corporalis ext̃¬

Expanded text:
 intellectus possibilis est poua saltem quo ad primum eius assitate requirit potentiam actisam ad actum. Tale autem actiuum non potest esse res corporalis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ab inuentore daptilicum a pede
predominante a chalectum .i. si¬
ritatis ex comparacione ad solẽ
materialem dicens ꝙ homerus
oris melliflui .i. dulcis et suaui
eloquencie canit idest canendo¬
describit. phebum .i. solem darũ
brum de claritate solis qui cũ .s.
debili luce radioꝵ .i. penetrare

Expanded text:
 pedum, dactylicum a pede predominante, et cactalecticum, qunitionis in comparatione ad solem materialem, dicens: Homerus oris melliflui, idest dulcis eloquentiae, canit, idest describit Phoebum, idest solem clarum brum de claritate solis. Qui scilicet debili, luce radiorum. Haud
Abbreviated transcription (Latin):
mittuntur ex lib̃o arbitrio uo¬
quas esse lib̃i arbitrii quia hoc
magis decet diuinã bonitatez
sicut enĩ melius et nobiliꝰ est
regimen in quo non tantũ ser¬
uitur regi a seruis sz eciam a li¬

Expanded text:
fiunt ex libero arbitrio, uoesse liberi arbitrii, quia hoc magis decet diuinam bonitatem. Sicut enim melius et nobilius est regnum in quo non tantum seruitur regi a seruis, sed etiam a li