comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ademidem libiq romanũ impenũ felicius ꝙͣ sub archo cia
Ondũ suꝑior eple signũ impresseram. dũ ecte aliassuꝵ¬
uemi̾ens coegit ut posito auulo de positum calanuum
nrsne amꝑem. et qͣmis tua hec supiore sit longior. responsotĩ
brenore contenta eñt. namnec eiu nñ querela iterare est necesse
qũa et tacitus loquor. et ip̃a res clauiat. nec quitꝙͣ ꝓhibet. ad
milla dixerim ad hanc tranffeni. neq eĩ aut minor est hodiẽ
doloy mens ꝙͣ heri et nudiꝰ tercius fuit. neq minus efficar epli
tue hodierne solaciũ ꝙͣ hesterne. accedit ꝙ neꝙ de hus que nouis¬
sime sempsisti ausim̃ aperte pronũciare qd̾ sencio. neq turideoi
niinis. quid senciam quid us ꝓnũciem intelligis. sepe silentiũ
ad expͥmendos aĩ conceptus quoiuis sermone potentiue hust
uec minus silencio mobe ꝙͣ latratu hectrba dolorem aĩõ isitũ

Expanded text:
Ad eundem, ubique romanum imperium felicius quam sub artho. 1 Ad eundem, ubique romanum imperium felicius quam sub artho. 1 Nondum superiori epystole signum impresseram, dum ecce alia superveniens coegit ut posito anulo, depositum calamum rursus arriperem; et quamvis tua hec superiore sit longior, responso tamen breviore contenta erit. Nam nec evi nostri querelam iterare est necesse — quam et tacitus loquor et ipsa res clamat — nec quicquam prohibet quod in illa dixerim, ad hanc transferri. Neque enim aut minor est hodie dolor meus quam heri et nudiustertius fuit, neque minus efficax epystole tue hodierne solatium quam hesterne. 2 Accedit quod neque de his que novissime scripsisti, ausim aperte pronuntiare quod sentio, neque tu ideo minus quid sentiam quid ve pronuntiem intelligis; sepe silentium ad exprimendos animi conceptus quovis sermone potentius fuit, nec minus silentio Niobe quam latratu Hecuba dolorem animo insitum
Abbreviated transcription (Latin):
est pauꝑi quia pecunie nichil est. uerũq est Illud satͥn¬
cum. Quãtũ quisq sua nũmoꝵ ẜuat in archa tantũ habet
et fidei. postremo ĩuitus dicã s ueritas cogit. nõ mͦ potens
s oĩpotens pene est aurũ. et oĩa que sub celo sunt aurocedũt
auro ẜuiũt. et pietas et pudicicia et fides oĩs deniq u̾ͥtus
et glia aurũ supra uident. in q ip̃os aĩos celitus nobis
datos pudor feci terree et nitilante imꝑium est metallo
hac recres ligat atq pontifices. hoc hoĩes et ut auĩt ip̃ost eciãd edis
plaat. net quitr mexpugnabile macessumq auro este as sostiẽs
pipiter. ut custodite mulieris pudiciciam iapturus ffencas podtus
ispringenret in muibrem anreum sese ãtit. tali deo digrũo pus deue
altem ãnr. quit quid sui agant successores ip̃e pudiciciam aoiaer
aurum spunit auariciam detestatur. Optotibi ualitudinẽ ĩcon¬
cussam mentis et corpors.

Expanded text:
est pauperi quia pecunie nichil est, verumque est illud satyrest pauperi quia pecunie nichil est, verumque est illud satyricum: Quantum quisque sua nummorum servat in archa Tantum habet et fidei. 26 Postremo — invitus dicam sed veritas cogit — non modo potens sed omnipotens pene est aurum, et omnia que sub celo sunt, auro cedunt, auro serviunt; et pietas et pudicitia et fides, omnis denique virtus et gloria aurum supra se vident, inque ipsos animos celitus nobis datos — pudor! — feci terree et rutilanti imperium est metallo. Hoc reges ligat atque pontifices, hoc homines et ut aiunt, ipsos etiam Deos placat, nec quicquam inexpugnabile inaccessumque auro est. 27 Quod sciens Iupiter, ut custodite mulieris pudicitiam rapturus ferreas portas effringeret, in imbrem aureum se se vertit; tali deo dignum opus. Deus autem noster, quicquid sui agant successores, ipse pudicitiam amat, aurum spernit, avaritiam detestatur. Opto tibi valitudinem inconcussam mentis et corporis. 2
Abbreviated transcription (Latin):
cõcionatus est metellus in cesarem. auro demostenes orator ob¬
mutuit aurũ et de seruis p̾ncipes et de prinapibus seruos
facit. et aũdacibus metum. paiuidis p̾bet audaciam. et curas
mertibus solicitisq segniciẽm. hoc et ĩermes armat. et nu¬
dat armatos. ĩ domitos duces doniat. magnos populos
premit. ualidos fuudit exercitus. bella longissima paucis
hoñs conficit. pacem prestat et eripit. sictat flumina. tenas
lustrat. maria concucit. montes equat. pandit aditus claustro¬
rũ urbes aggreditur. expugnat arces. oppida demolitur. et
qd̾ apud ⁊ iceronẽ leginius nullus fortis est locus in quem
omistus auro a sellus possit ascendere. aurũ claras parat a¬
mcicias magnas clientelas et honesta cõuigia quippe qd̾
generosos et fortes et doctos et formosos et qd mirabens
scõs efficiat possessores suos. itaqz qui diuites funt. bom
uin in ciuitatib appellantur. eis q tm̃̃ creditur. nulla fide

Expanded text:
contionatus est Metellus in Cesarem, auro Demosthenes orator obcontionatus est Metellus in Cesarem, auro Demosthenes orator obmutuit; aurum et de servis principes et de principibus servos facit, et audacibus metum, pavidis prebet audaciam, et curas inertibus solicitisque segnitiem. 24 Hoc et inermes armat et nudat armatos, indomitos duces domat, magnos populos premit, validos fundit exercitus, bella longissima paucis horis conficit, pacem prestat et eripit, siccat flumina, terras lustrat, maria concutit, montes equat, pandit aditus claustrorum, urbes aggreditur, expugnat arces, oppida demolitur; et quod apud Ciceronem legimus, nullus fortis est locus in quem «honustus auro asellus non possit ascendere». 25 Aurum claras parat amicitias, magnas clientelas et honesta coniugia, quippe quod generosos et fortes et doctos et formosos et quod miraberis, sanctos efficiat possessores suos. Itaque qui divites sunt, boni viri in civitatibus appellantur eisque tantum creditur; nulla fides
Abbreviated transcription (Latin):
.ci. aurũ ꝑ medios ir̃e satellites. et prumpere amat saxa
potencius ictu fulmĩneo. qd̾ ip̃m in librs metamorpho¬
sees ponit apuleiꝰ certus inquit fragilitatis humane
fidei. et ꝙ pecune ciunte sint difficultates periue. auroq¬
soleant ad amãtine ꝑfringi fores ꝙͣ late patens et ꝙͣ nota sen¬
tentia est que non modo pħõ s pħanti tribuitur a sello. Le¬
gisti credo apud pomponiũ melam cosinographie libro .iiiͦ
esse gentem et hiopũ auri dicissimam eris indiggam cui rartate
et freꝙͣtia p̾cia rerũ alternantibus et ornamẽta enea et bn¬
cla siñt aurea. Nobis amice/ oĩa iam ex auro sunt. et hasti
et clipei et cõpedes et corone. hoc et cominiur et liganuir
hoc diuites sumus. hoc mopes hoc felices, hoc misei aurum
solutos iũcit. uiictos soluit. aurũ sontes liberat. dãnat ĩnoxios.
aurum disertos ex nuitis. ex disertissimis mutos reddit. auro

Expanded text:
ci: Aurum per medios ire satellites Et perrumpere amat saxa ci: Aurum per medios ire satellites Et perrumpere amat saxa potentius Ictu fulmineo. Quod ipsum in libris Metamorphoseos ponit Apuleius: «Certus» inquit, «fragilitatis humane fidei et quod pecunie cunte sint difficultates pervie auroqsoleant adamantine etiam perfringi fores». Quam late patens et quam nota sententia est, que non modo philosopho sed philosophanti tribuitur asello! 22 Legisti, credo, apud Pomponium Melam, Cosmographie libro tertio, esse gentem Ethiopum auri ditissimam eris indigam, cui, raritate et frequentia precia rerum alternantibus, et ornamenta enea et vincla sint aurea. Nobis, amice, omnia iam ex auro sunt, et haste et clipei et compedes et corone; hoc et comimur et ligamur; hoc divites sumus, hoc inopes, hoc felices, hoc miseri. 23 Aurum solutos vincit, vinctos solvit; aurum sontes liberat, damnat innoxios; aurum disertos ex mutis, ex disertissimis mutos reddit; auro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ si noua oĩa nũciaret. Multa Illa quidem qui fessis
ac ꝓperantibus mos est paucis uerbis expedut et qua¬
liter affectus singula putas audierm atq in primis
lelii mei nomen cũ quo dũ potes cupide oro u̾sare tota¬
q illum mente cõplectere. digni estis alterutro. Sane
qd̵ sequitur. nr̃e gentis aduẽtu pisanũ ppłm graui fuspi¬
cione turbatum mirari non debes. nã neq gens ulla suspi¬
ciosior. et iupera ista tenibilis rubentem dentibus iuirũ strin¬
gens securos quoq solicitat. in quo cesaris prouidẽciam lau¬
do que et pauori ciuũ succurrit. et pudon militũ occunit
cid ã de patria mea scribis lete ad modũ audieram. s letius
legi et Romano principi obedienciam non negan. et si qua
iam toto orbe neglecte libertatis cura est/ eam in patira
mea esse./ uecimũ nichil miror qd̾ de auri potestate
facetissime cauillatus es. scio eĩ esse uerssimũ illud flac¬

Expanded text:
quam si nova omnia nuntiaret. 19 Multa illa quidem, qui fessis quam si nova omnia nuntiaret. 19 Multa illa quidem, qui fessis ac properantibus mos est, paucis verbis expediit, et qualiter affectus singula putas audierim atque in primis Lelii mei nomen? cum quo, dum potes, cupide, oro, versare totaque illum mente complectere; digni estis alterutro. 20 Sane quod sequitur, nostre gentis adventu Pisanum populum gravi suspitione turbatum, mirari non debes; nam neque gens ulla suspitiosior, et vipera ista terribilis rubentem dentibus virum stringens securos quoque solicitat; in quo Cesaris providentiam laudo, que et pavori civium succurrit et pudori militum occurrit. Quod vero de patria mea scribis, lete admodum audieram, sed letius legi, et romano principi obedientiam non negari et siqua iam toto orbe neglecte libertatis cura est, eam in patria mea esse. 21 Ultimum nichil miror quod de auri potestate facetissime cavillatus es; scio enim esse verissimum illud Flac
Abbreviated transcription (Latin):
mouet. In hoc tam ancipiti duro q certamine, non insi
de celo speranda uictona est. Inde eam amice postamus
Interea tñ ubi sum uderis nõ mouer nequeo. Interdum¬
q tam grauiter ut mee sortis inpaciẽns mestis pene
bñicar angoribus. Aberrasse forsan a ꝓpoĩto iudear
tulit impetus. s redeo. Nis gͦ hodie curis ĩplicitus qͦs
nͥ crrũstrepencium rerũ fragor saciẽtasq pepererant
dũ thalano egrediõr epistolam tuam in limine obuiam ha¬
bui breuem quidem et e longa ueluti pegrinacione suctin¬
tam. que licet ad me sero ad modũ nescio quib obicibus
retardata ꝓuen̾it. ita ut que nũciat mͥ iam pndem oĩa
nota essent. nẽpe cũ interim ante eius aduentũ cesar nr̃
de quo illa loquitur non modo coronatus s uelut inubra
uł somniũ nobis ablatus sit euius ego abitũ acutis ac
feruidis literis prosecutus sum. eplam tñ ip̃am nõ aliter
et amore mittentis et dulcedine sua captus aspexi-

Expanded text:
movet. In hoc tam ancipiti duroque certamine nonnisi movet. In hoc tam ancipiti duroque certamine nonnisi de celo speranda victoria est; inde eam, amice, poscamus; interea tamen ubi sum videns, non moveri nequeo interdumque tam graviter ut mee sortis impatiens mestis pene vincar angoribus. 17 Aberrasse forsan a proposito videar; tulit impetus; sed redeo. His ergo hodie curis implicitus, quas michi circumstrepentium rerum fragor satietasque pepererant, dum thalamo egredior, epystolam tuam in limine obviam habui, brevem quidem et e longa veluti peregrinatione succinctam; 18 que licet ad me sero admodum nescio quibus obicibus retardata pervenerit, ita ut que nuntiat, michi iampridem omnia nota essent — nempe cum interim ante eius adventum Cesar noster de quo illa loquitur, non modo coronatus sed velut umbra vel somnium nobis ablatus sit, cuius ego abitum acutis ac fervidis literis prosecutus sum — epystolam tamen ipsam non aliter, et amore mittentis et dulcedine sua captus, aspexi
Abbreviated transcription (Latin):
celesti alite excitati. si circũstrepentibus nulgi erroribus
ĩmota fronte resistimus et maulio et mario et ip̃o cesare
forciores enimus. Illos eĩ ab hoste murus interdũ uallũq
diumebat sepe noctib quiescebant. hiẽmis asꝑitatem
hibernonum solacio leniebant. nobis nulla quies nullũ
sine piculo tempus. non brũna non inducie. nõ nox. nichib
usꝙͣ tuti pacatiꝙ est. assidue de salute certamus. semꝑĩ
acie stamus. tentanuir circũsidenur. ĩpellimur. Hostes
intramuros sunt. Iam q armati ad ip̃am racionis arcẽ
sese ferãt. uineas q applicant intentant aretes. molũ¬
tur incendia. turres scandũt. nec iam aliter ꝙͣ apud blio
quondam herent parietibus scale scale criminũ panetib
aĩanim. Quid expectas ut dicam. in ip̃as mensas nãs
atq cubilia inupunt. et ĩ iugulos ruunt. qd̾q proxiuũ
exicio est armatum enronb iuilgus om̃e pro hostibus fenĩ

Expanded text:
celesti alite excitati, si circumstrepentibus vulgi erroribus celesti alite excitati, si circumstrepentibus vulgi erroribus immota fronte resistimus, et Manlio et Mario et ipso Cesare fortiores erimus: illos enim ab hoste murus interdum vallumque dirimebat, sepe noctibus quiescebant, hiemis asperitatem hibernorum solatio leniebant; nobis nulla quies, nullum sine periculo tempus, non bruma, non indutie, non nox. 15 Nichil usquam tuti pacatique est, assidue de salute certamus, semper in acie stamus, tentamur, circumsidemur, impellimur. Hostes intra muros sunt, iamque armati ad ipsam rationis arcem se se ferunt vineasque applicant, intentant arietes, moliuntur incendia, turres scandunt; nec iam aliter quam apud Ylion quondam herent parietibus scale: scale criminum parietibus animarum. 16 Quid exspectas ut dicam? In ipsas mensas nostras atque cubilia irrumpunt et in iugulos ruunt, quodque proximum exitio est, armatum erroribus vulgus omne pro hostibus ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
nros. qd q miserimũ dixerim inter hos ip̃os morĩendũ est
Quo eĩ patet fuga. quo ibinus. quo non nos sceleratorum
acies ac signa precessernit. ubi non pessimis morbus im¬
penũ partum atq firmatum sit. trans occeanũ nauigãdũ
erat. nͥ quia credibile est uicia nr̃a iam p̾dem ad antipodas
descendisse. ad celũ pocius euolaudũ nͥ nr̃is ad tenũ ponde¬
ribus premeremur. Illa si salui esse cupinius deponẽda sũt
qd̾ facile factu esset. nisi quia malorum exemplis obrui¬
mur quorũ cum feracissima etas nr̃a sit ut dixi feracior
eciam est speranda posteritas pugnarũt equidem maiores
nr̃i adu̾sus penos cimbros ac theutonas et britannos.
egre uł italiam ab hãmbale. ul capitoliũ a senonibus
defendenuit. oĩum tandem nera et ĩdomita irtute nicto¬
res/. Nos si capitolii mr̃ arcem a tanto barbaneonem
uiciorum circũ fuso exeratu defendimus ad tutelam nr̃am

Expanded text:
nostros; quodque miserrimum dixerim, inter hos ipsos moriendum est. nostros; quodque miserrimum dixerim, inter hos ipsos moriendum est. Quo enim patet fuga, quo ibimus, quo non nos sceleratorum acies ac signa precesserint, ubi non pessimis moribus imperium partum atque firmatum sit? Trans occeanum navigandum erat, nisi quia credibile est vitia nostra iampridem ad antipodas descendisse. 13 Ad celum potius evolandum, nisi nostris ad terram ponderibus premeremur; illa, si salvi esse cupimus, deponenda sunt, quod facile factu esset, nisi quia malorum exemplis obruimur, quorum cum feracissima etas nostra sit, ut dixi, feracior etiam est speranda posteritas. Pugnarunt equidem maiores nostri adversus Penos, Cimbros ac Theutonas et Britannos, egre vel Italiam ab Hanibale vel Capitolium a Senonibus defenderunt, omnium tandem vera et indomita virtute victores; 14 nos si capitolii nostri arcem a tanto barbaricorum vitiorum circumfuso exercitu defendimus, ad tutelam nostram
Abbreviated transcription (Latin):
peior ꝙͣ qui peccato studet et flagicio głiatur. delectan equidẽ
in malis ꝓpe malorũ oĩum est natura. unde peccandi consue¬
tudo iocũdissima apud ciceronem dicitur. In medus sane delec¬
tacionibus inhonest̃is molestũ aliquid pati et uelut frenũ
aliquod sentire libidinũ malorum est adhuc. ẜ ad meliora
tendencium. et quos sepe de magnis tempestatibus liberatos
iĩ portum ꝑuenisse cognouimus. Effiuidi autem in malis
et effeni lecicia et gestire et niti et qd est oĩum pessimum
gliari. ꝓpe ultime desperateq nequicie est. horũ uͦ plena.
sunt oĩa. hos q inter uiuendũ est nobis. et si inter hos tr̃ ac
non eciam ex his sunus bene est. ꝙͣꝙͣ cõuictus sceleratorum
nullis sit molestior ꝙͣ his qui ab illorũ morib insigni similt¬
tudine seceruũtur. Ut cũq est. inter hos uixinius et quod
psalnista regius deflebat. inueterauimus inter inimicos

Expanded text:
peior quam qui peccato studet et flagitio gloriatur. Delectari equidem peior quam qui peccato studet et flagitio gloriatur. Delectari equidem in malis prope malorum omnium est natura, unde “peccandi consuetudo iocundissima” apud Ciceronem dicitur. In mediis sane delectationibus inhonestis molestum aliquid pati et velut frenum aliquod sentire libidinum, malorum est adhuc sed ad meliora tendentium, et quos sepe de magnis tempestatibus liberatos in portum pervenisse cognovimus. 11 Effundi autem in malis et efferri letitia et gestire et niti et, quod est omnium pessimum, gloriari, prope ultime desperateque nequitie est. Horum vero plena sunt omnia, hosque inter vivendum est nobis; et si inter hos tantum ac non etiam ex his sumus, bene est, quanquam convictus sceleratorum nullis sit molestior quam his qui ab illorum moribus insigni dissimilitudine secernuntur. 12 Utcunque est, inter hos viximus, et quod Psalmista regius deflebat, “inveteravimus inter inimicos”
Abbreviated transcription (Latin):
minus miserum fien sit sũma miseria. qd passim in multis modo
sembus usq ad fastidium uidemus. quibus nichil obscenius
sol uidet. de quibusdam leginus. atq in primis de Illo cuus
paulo ante memini trberio. quem apud inferos quoq dnĩ sui dee¬
q male torqueant ita mͥ stomacum torquet bilem q agitat
quoerens senem illum letto miris et infandis modis. atq int̾
ceteros, relatu eciam turpi spectaculo cõcubitus monstruosi ut
tranquilli u̾bo utar. de ficientes libidines excitantem. hĩc Ille
nidicule et in faines nr̃oꝵ senũ quenmonie. ꝙ solito minus uo¬
luptatibus estuent. ꝙ male suada titillacio. et pruritus iuueni¬
lis abscesẜit. ꝙ gule soniniq et uentris illecebrs deftituti sunt.
postremo ꝙ iures corꝑee ad cedem camificinamq defecercnt.
Atq penis est sangunarium esse nelle ꝙ esse. ꝙͣuis qui ma¬
lus esse cupit utiq iam malus ac pessimus est. nec quisꝙͣ

Expanded text:
minus miserum fieri sit summa miseria; quod passim in multis modo minus miserum fieri sit summa miseria; quod passim in multis modo senibus usque ad fastidium videmus, quibus nichil obscenius sol videt, de quibusdam legimus atque in primis de illo cuius paulo ante memini Tiberio; 8 quem apud inferos quoque dii sui deeque male torqueant, ita michi stomacum torquet bilemque agitat, quotiens senem illum lego miris et infandis modis atque inter ceteros, relatu etiam turpi, spectaculo “concubitus monstruosi”, ut Tranquilli verbo utar, “deficientes libidines excitantem”. 9 Hinc ille ridicule et infames nostrorum senum querimonie, quod solito minus voluptatibus estuent, quod malesuada titillatio et pruritus iuvenilis abscesserit, quod gule somnique et ventris illecebris destituti sint, postremo quod vires corporee ad cedem carnificinamque defecerint. 10 Atqui peius est sanguinarium esse velle quam esse, quamvis qui malus esse cupit, utique iam malus ac pessimus est; nec quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ graiuis ẜuicii fedus carcer et iugis mesticie ceca domus.
Scio. ẜ aliud est ab hostibus. aliud a uieñs obsider. urgen
premi un uastari deficit aliqñ hostis exteruus. et ipse
alium fatigando lassatur. Deinqz oĩs hõium inicursus brenis
nec ullũ oĩo bellũ mortalium in mortale est. cũ auctorib
suis intercidat oꝑtet et suis ip̃m niubus extinguatur. uicia
cito luxue succũbit ꝙͣ qui sepe succubuit. multis ex ac¬
tib hĩtus fuĩt. et assuescendo curuestimus. ut ꝓuos in
tenram sternere ꝓmptũ sit. Sic euo crescit auancia. sic se¬
nũ pertinacior ambicio est. Sic et reliquis pestib ꝓcessus
est suus. ne ue mori uuꝙͣ morbus possit egrorũ intempies
facit. Cum his hostibus res est nobis. quibus non modo non resisti¬
mnus ẜ fauemus. et ultro nr̃os in nigulos ferrum damus. Quĩ
eciam mirum dictu. s lentescere ceꝑint mitanius illos quasi

Expanded text:
quam gravis servitii fedus carcer et iugis mestitie ceca domus? quam gravis servitii fedus carcer et iugis mestitie ceca domus? Scio, sed aliud est ab hostibus, aliud a vitiis obsideri urgeri premi uri vastari. Deficit aliquando hostis externus, et ipse alium fatigando lassatur; denique omnis hominum incursus brevis nec ullum omnino bellum mortalium immortale est; cum auctoribus suis intercidat oportet et suis ipsum viribus extinguatur. 6 Vitia cito luxurie succumbit quam qui sepe succubuit. Multis ex actibus habitus fiunt, et assuescendo curvescimus, ut pronos in terram sternere promptum sit. Sic evo crescit avaritia, sic senum pertinacior ambitio est, sic et reliquis pestibus processus est suus, neve mori unquam morbus possit, egrorum intemperies facit. 7 Cum his hostibus res est nobis, quibus non modo non resistimus sed favemus, et ultro nostros in iugulos ferrum damus; quin etiam, mirum dictu, si lentescere ceperint, irritamus illos, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
modus. is terminus studiorum. deliros eciam senes nostris
iiuenibus admotos saꝑe ad inuidiam putes. et felices dicas
ꝙ pridie nati. sic mũdus in dies ad extrema p̾cipitans se¬
cum oĩa in detenus trahit. miteo autem qñ quidem et quid
serior etas actura sit qd̾ de Sengiõ galba fertur dixisse Tybenus
cesar. ad nos nichil ꝑtinet. et cauendum est. ne maior inge¬
mo sit querela. ne ue iͥ forsan octurrat illud senece. ubi ait
omem etatem de monbus suis questam. credo eĩ s in fallor
qd ad mores actinet ulla imꝙͣ dignius questa est. Illud
non omiserim qd ab amantibus se se et sua cunta mi¬
rantibus oppomi posse iudeo. Non sum nescius Italie
nuluerum que nũc que ue olim ppessa iam malis induruit.
terrarũ orbis ab ongie clades tulit ĩuieras. qͥd uͦ est aliud
breuis hec uita. ꝙͣ mois lougior. quid aliud tenena hĩtacio

Expanded text:
modus, is terminus studiorum. Deliros etiam senes nostris modus, is terminus studiorum. Deliros etiam senes nostris iuvenibus admotos sapere ad invidiam putes, et felices dicas quod pridie nati sint. 3 Sic mundus in dies ad extrema precipitans secum omnia in deterius trahit; mitto autem quandoquidem, et quid serior etas actura sit, quod de Sergio Galba fertur dixisse Tiberius Cesar, «ad nos nichil pertinet», et cavendum est ne maior ingenio sit querela, neve michi forsan occurrat illud Senece ubi ait «omnem etatem de moribus suis questam». 4 Credo enim; sed, ni fallor, quod ad mores attinet, nulla unquam dignius questa est. Illud non omiserim, quod ab amantibus se se et sua cunta mirantibus opponi posse video. Non sum nescius Italie vulnerum, que nunc que ve olim perpessa; iam malis induruit terrarum orbis ab origine clades tulit innumeras. 5 Quid vero est aliud brevis hec vita quam mors longior? quid aliud terrena habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
xxͦ. dd. neriũ morandum foro liuieñ. p̾sentis etatis execratõ
et sequentis omen. quãta q sit auri uis.
Rauem curis obsessum q negocuis et possum
cunta que uideo nec altter ꝙͣ fessus atq
aridus cerius solet ad uubro sum fontem ad
solitudinem unde latratu canum sequatium
pulsus sum atq ad silenciũ aspirantem epłã
tua parũꝑ auertit. que tam longa utinam fuisset ut qd̾
ad exignũ tempus fecit rerũ me presenciũ obliuisti in
ppetuum coegisset. Ita eĩ me seculi m̃i miratorem scito
ut uix fuisse aliquid ulla etate miserius aut extremius
putem. Unum me solatur ꝙ si nasti oportut et penitus
necessariũ fuit. ut mexorabilis cloto nos ad p̾durum urte huius
luen impelleret. nec prius in lucem enmꝑe datum erat
minus mali fuerit nie natos esse ꝙͣ postea. talia de post̾itate
cõĩecto. trepido utiuam ludar augurio. s hanc inͥ spem de se
nr̃a tribuit iuuentus. ea indoles. hi mores sunt is uotorã

Expanded text:
XX 1 Ad Nerium Morandum Foroliviensem, presentis etatis execratio et sequentis omen quantaque sit auri vis. 1 Gravem curis obsessumque negotiis et perosum cunta que video, nec aliter quam fessus atque aridus cervus solet ad umbrosum fontem, ad solitudinem, unde latratu canum sequacium pulsus sum, atque ad silentium aspirantem epystola tua parumper avertit, que tam longa utinam fuisset, ut, quod ad exiguum tempus fecit, rerum me presentium oblivisci in perpetuum coegisset. Ita enim me seculi nostri miratorem scito, ut vix fuisse aliquid ulla etate miserius aut extremius putem. 2 Unum me solatur, quod si nasci oportuit — et penitus necessarium fuit ut inexorabilis Cloto nos ad predurum vite huius limen impelleret — nec prius in lucem erumpere datum erat, minus mali fuerit nunc natos esse quam postea; talia de posteritate coniecto. Trepido utinam ludar augurio; sed hanc michi spem de se nostra tribuit iuventus: ea indoles, hi mores sunt, is votorum
Abbreviated transcription (Latin):
temports dicior uidebar que tñ ncertissime oĩum fugatissime¬
q diuicie sunt. nũc aperte res iñ augustum desunt. non est
uagandi locus. iã necessane utinãq nõ sere parsimoie tempus
est. s tanti iuisus est Cicero cui eciã de mĩmo partem darem
Gale. l crotũ grãmaticũ ꝑgamen cõꝑacõ labons hr̃culer cũ studio

Expanded text:
temporis ditior videbar, que tamen incertissime omnium fugacissimetemporis ditior videbar, que tamen incertissime omnium fugacissimeque divitie sunt; nunc aperte res in angustum desinit; non est vagandi locus, iam necessarie, utinamque non sere, parsimonie tempus est; sed tanti visus est Cicero cui etiam de minimo partem darem. Vale. 13 Ad Crotum grammaticu
Abbreviated transcription (Latin):
et mecum. Ergo alienas cicero scuipsit. tu Ciceronis orõnes
senbere negligis. hic animi feruor. hoc studiũ. hic diuini ho¬
nos ingenii est. his accus stimulis ꝓcessi iam ꝓpositi certus. et
si quid ex tenebris meis potest splendorib illius facũdie celestis ac¬
cedere ent hoc forte non ultunũ. ꝙ dulcedine captus ienarabli
rem suapte natura tediosissima scubere tam a lacriter feci ut iux
me fecisse sentirem. Nũc ergo iam tandem Cicero tnus uolens. et
meo nomĩe tibi gras accurus ad te redit. Iͥdem apud me nõ ĩuitus
manet. cĩ hoc familianter imputem nulli fere ommiũ qͥ nũꝙͣ
senpseñt me tantũ fuisse daturum ut inter tot aculeos huãna¬
rũ Sifficultatũ quos prorsus excutere nequeo inter tot studioꝵ
curas ad quas lontta etiam brenis est uita alie̾ns trãscribendis
tempus impenderẽ feci forte olim tale aliquid. dñ clam labẽtis

Expanded text:
et mecum: ‘Ergo, alienas Cicero scripsit, tu Ciceronis orationes et mecum: ‘Ergo, alienas Cicero scripsit, tu Ciceronis orationes scribere negligis? hic animi fervor, hoc studium, hic divini honos ingenii est?’ 8 His actus stimulis processi, iam propositi certus et siquid ex tenebris meis potest splendoribus illius facundie celestis accedere, erit hoc forte non ultimum, quod dulcedine captus inenarrabili, rem suapte natura tediosissimam, scribere, tam alacriter feci ut vix me fecisse sentirem. 9 Nunc ergo iantandem Cicero tuus volens et meo nomine tibi gratias acturus ad te redit; idem apud me non invitus manet, cui hoc familiariter imputem, nulli fere omnium qui unquam scripserunt, me tantum fuisse daturum, ut inter tot aculeos humanarum difficultatum, quos prorsus excutere nequeo, inter tot studiorum curas, 10 ad quas longa etiam brevis est vita, alienis transcribendis tempus impenderem. Feci forte olim tale aliquid dum clam labentis
Abbreviated transcription (Latin):
non tm̃̃ oꝑe delectatus sim. s interscribendũ multa didiceñ
memorie q mandauerĩ. quo eĩ tardior est scñptura ꝙͣ leccio
eo alcius ĩprimitur. heret q tenacius. fatebor tñ/ iam serbẽdo
puenerã non ut dicã tedio aĩ. qd̾ eĩ Ciceroni minus cõuenit.
s labore manuũ uictus susceptũ confiliũ non probarem. me¬
q iã nõ mei negoeii peniteret. dũ subito ille michi locus oblatꝰ
est ubi cicero ip̃e orõnes altenius nesciocuiꝰ s ꝓfecto nõ tullii. unus
est eñ Ille uir. uua illa uor. unũ illud ingeniũ. scripfisse se me¬
morat. Nam quas tu inquit cõmemoras cassi legere te solere
orõnes cũ ociosus sis. eas ego scrĩpsi. et ut solet cũ adu̾sario suo
iocãs rudis inquit et ferus ne oĩo imꝙͣ essem ociosus. Quo lecto
si exarsi quasi uerecundus miles car uoce dũcis increpitus

Expanded text:
non tantum opere delectatus sim, sed inter scribendum multa didicerim non tantum opere delectatus sim, sed inter scribendum multa didicerim memorieque mandaverim. Quo enim tardior est scriptura quam lectio, eo altius imprimitur heretque tenacius. 6 Fatebor tamen: iam scribendo perveneram ut non dicam tedio animi — quid enim Ciceroni minus convenit? — sed labore manuum victus, susceptum consilium non probarem meque iam non mei negotii peniteret, dum subito ille michi locus oblatus est ubi Cicero ipse orationes alterius nescio cuius — sed profecto non Tullii, unus est enim ille vir, una illa vox, unum illud ingenium — scripsisse se memorat. 7 «Nam quas tu» inquit, «commemoras, Cassi, legere te solere orationes cum otiosus sis, eas ego scripsi» et ut solet, cum adversario suo iocans: «rudis», inquit, «et ferus, ne omnino unquam essem otiosus». Quo lecto sic exarsi quasi verecundus miles cari voce ducis increpitus
Abbreviated transcription (Latin):
relicta pemitis sciencie querela ad ciceronẽ tuũ redeo. Quo cum
carere nollem et potin ꝑ seriptorũ ignanã non liceret, defici¬
entibus externis ad domestica u̾tor auxilia. fatigatos q hos di¬
gitos et hũc exesum atq attricũ calaniũ ad opus expedio. Et
hunc quidem in scribendo morem tenui quẽ si q̃ tale forsan ag¬
grediare tibi quoq notum uelĩ. nchil legi nͥ dum scribo. Quid
gͦ. dicat aliquis scrbebas et quod seuberes ignorabas. michi
autem ab micio satis fuit nosse ꝙ tuln opus esset id q ranssimum.
procedenti uͦ ꝑ singulos passus tantũ dulcedinis occursabat tanto¬
ꝙ trahebat impetu ut legens simul ac scribens laborem unũ sen¬
senm ꝙ tam uelociter ut optabam calanius non ibat quẽ uerebar
oculis anteire ne si legissem scribendi ardor ille tepesceret. Sic gͥ.
calamo frenante oculũ atq oculo calamũ urgente ꝓuehebar. ut

Expanded text:
relicta pereuntis scientie querela, ad Ciceronem tuum redeo, quo cum relicta pereuntis scientie querela, ad Ciceronem tuum redeo, quo cum carere nollem et potiri per scriptorum ignaviam non liceret, deficientibus externis ad domestica vertor auxilia fatigatosque hos digitos et hunc exesum atque attritum calamum ad opus expedio; et hunc quidem in scribendo morem tenui quem, siquid tale forsan aggrediare, tibi quoque notum velim. Nichil legi nisi dum scribo. 4 ‘Quid ergo?’ dicat aliquis, ‘scribebas et quod scriberes ignorabas?’ Michi autem ab initio satis fuit nosse quod Tullii opus esset idque rarissimum; procedenti vero per singulos passus, tantum dulcedinis occursabat tantoque trahebar impetu ut legens simul ac scribens laborem unum senserim, quod tam velociter ut optabam calamus non ibat, quem verebar oculis anteire, ne si legissem scribendi ardor ille tepesceret. 5 Sic igitur calamo frenante oculum atque oculo calamum urgente provehebar, ut
Abbreviated transcription (Latin):
atq dulcissimis fructibus et ingeniorũ illustriũ uigiluis atq La¬
boribus nr̃a paulatim secula caruerũt. quib an excellẽcius aliqͥs
in tenis haud teniere diffinieñ. Illud fidẽtissime dixen maiorem
hanc nr̃i tp̃ns iacturam aliquando ꝙ iustius de flendam ꝙͣ delphi¬
ca sedes ꝙ siluit. quo deorũ singulan qu am dono. et quo nullũ
se udice maius esset lucanus seculum suũ camiisse cõqueritur.
que sedes melius oĩtempore siluisset. et cũ incola suo penitus
obiutuisset apolline qͥ non ꝓphetico tm̃ testimonio. qm̃ om̃s
dii genciũ demonia s ꝓp̾o eciam ore cõiuncitur. siquidẽ interro¬
ganti cuidam quẽ se faceret quanta uen uis demonẽ se esse
confessus est. ꝓfecto damnosius nemo negauent dulti solacco
literarũ ꝙͣ ꝑfidi ac mendacis demonis cariusse colloquio. Sed

Expanded text:
atque dulcissimis fructibus et ingeniorum illustrium vigiliis atque laatque dulcissimis fructibus et ingeniorum illustrium vigiliis atque laboribus nostra paulatim secula caruerunt, quibus an excellentius aliquid in terris, haud temere diffinierim. 2 Illud fidentissime dixerim, maiorem hanc nostri temporis iacturam aliquantoque iustius deflendam “quam delphica sedes quod siluit”, quo “deorum” singulari quodam “dono” et quo “nullum”, se iudice, “maius” esset, Lucanus “seculum” suum “caruisse” conqueritur. Que sedes melius omni tempore siluisset et cum incola suo penitus obmutuisset Apolline, qui non prophetico tantum testimonio, quoniam «omnes dii gentium demonia», sed proprio etiam ore convincitur; siquidem interroganti cuidam quem se faceret, — quanta veri vis! — «demonem se esse confessus est». 3 Profecto damnosius nemo negaverit dulci solatio literarum quam perfidi ac mendacis demonis caruisse colloquio; sed
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ad te potissimũ destinare statiu. certus tui. ꝙ nõ temere nndum
Liquis. eplamꝙ addidi secum profecturam quia ꝑ armorũ strepitũ
micantesq gladios non tuto uenturus indebatur ĩcomitatus et mer¬
mis aicero iur ut quidam ait. nchil minꝰ ꝙͣ ad bellum natus ꝙͣꝙͣ
si iocari cũ defiuictis licet/ ille forsan hec audiat inuitus. quẽ in epłis
ad athicũ mirũ dictu tanta teneat cupiditas triũphandi. uale m̃i
Sãnosuis mlto ẽẽ doctoꝵ libris hoiũ ꝙͣ demoniũ canusse colloquiis. xnͦ
Icero tuus quaduenno et amplius mecũ fuit. Tante autẽ
dilacionis causa. est scriptorũ hec intelligenciũ ingens rari¬
tas atq penuria. quã iactura studiorum incredibilis consecuta est.
dũ que naturaliter obscura erant. intelligibilia desienĩt esse. nouis¬
sime q negletta. prorsus ab omĩbus ꝑiere. Ita literarĩ ubenimis

Expanded text:
hunc ad te potissimum destinare statui, certus tui quod non temere nidum hunc ad te potissimum destinare statui, certus tui quod non temere nidum linquis, epystolamque addidi secum profecturam quia per armorum strepitum micantesque gladios non tuto venturus videbatur incomitatus et inermis Cicero, «vir» ut quidam ait, «nichil minus quam ad bellum natus»; quanquam si iocari cum defunctis licet, ille forsan hec audiat invitus, quem in epystolis ad Athicum, mirum dictu, tanta “tenebat cupiditas triumphandi”. Vale, damnosius multo esse doctorum libris hominum quam demonum caruisse colloquiis. 1 Cicero tuus quadriennio et amplius mecum fuit. Tante autem dilationis causa est scriptorum hec intelligentium ingens raritas atque penuria, quam iactura studiorum incredibilis consecuta est, dum que naturaliter obscura erant, intelligibilia desierunt esse novissimeque neglecta prorsus ab omnibus periere. Ita literarum uberrimis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ milib mergor at rapiõr. gratũ fateor mecũ meos educere.
si non possum. saluis gratulari lugere naufragos non uetor.
Ceterũ siue ille bonouie nũc eciam degit illa que oibus fere
studus par est discendi cupidine. siue florenciã redut magnis
asalpine gallie motibus estudio pulsus in patrĩam. quib ꝑ hos
dies ut uides. nõ sine tocius ꝓpe ytalie germanie q motu ligu¬
rũ ac uenetorũ potentissima arma miscentur. quib q ur̃bs Illa
miẜabilis olim leticie clanssima nũc tristicie fusta domius gra¬
nes nuꝑ audacie penas tulit. rebus ip̃is et sangiuẽ ꝓpͥo experta
ꝙͣ uerũ est illud cordubẽse nulgatũ ꝙ libertas ppli quẽ regna coer¬
cent libertate perit. ubicũq inꝙͣ inter hos motus ille hĩtat eu¬
rabis ut ciceronianus hic libellus suus quẽ ab illo quõdam te
presente suscepi ad eũdem ꝙprinũ ꝓueniat. Ego eĩ renĩ dubius¬

Expanded text:
cum milibus mergor ac rapior. Gratum fateor mecum meos educere; cum milibus mergor ac rapior. Gratum fateor mecum meos educere; si non possum salvis gratulari, lugere naufragos non vetor. 2 Ceterum sive ille Bononie nunc etiam degit, illa que omnibus fere studiis par est discendi cupidine, sive Florentiam rediit, magnis Cisalpine Gallie motibus e Studio pulsus in patriam, quibus per hos dies, ut vides, non sine totius prope Italie Germanieque motu, Ligurum ac Venetorum potentissima arma miscentur quibusque urbs illa miserabilis, olim letitie clarissima nunc tristitie fusca domus, graves nuper audacie penas tulit, rebus ipsis et sanguine proprio experta quam verum est illud Cordubense vulgatum, quod Libertas... populi quem regna coercent, Libertate perit; ubicunque, inquam, inter hos motus ille habitat, curabis ut ciceronianus hic libellus suus, quem ab illo quondam te presente suscepi, ad eundem quamprimum perveniat. 3 Ego enim rerum dubius
Abbreviated transcription (Latin):
audire quid alii colloquantur. hec et si qua sunt id genus nulla
ex parte ꝓrsus athico uere q pħĩco cõmnio tuo de fuisse credideñ.
insi ꝙ tu fortasse laucior ꝙͣ iustica nosset antiquitas ꝙͣꝙͣ tuas
laucias exmnia sobrietate ⁊ modestias plenas scĩa. Sz ubi ego tũc
eram: Eadem certe que ut abessem iusserat quo uno licuit modo
ut ip̃e quoq presens essem forcuna prouidit. qñ tũc p̾cipue caro
cetui meas inuexit eplas quibus geminatum gaudium uestrũ
soribis. Credo equidem. neq aliter suspicari fidelis amicicie candor
sinit. uale. n
õmunis amicus an nũc eciam bononie sit ignoro. Mallẽ
in achademia ul parnaso. mallem platone ul homero
duce ꝙͣ uulpiano uti uellet aut sceuola. pyendũq modis ꝙͣ le¬
gum nodis intenderet s nulgo unus obstare nequeo. satis sit mͥ
uulganũ opĩonum euasisse tonẽtem. si tñ euasi. et non ipse

Expanded text:
audire quid alii colloquantur? 5 Hec et siqua sunt id genus, nulla audire quid alii colloquantur? 5 Hec et siqua sunt id genus, nulla ex parte prorsus athico vereque philosophico convivio tuo defuisse crediderim, nisi quod tu fortasse lautior quam rustica nosset antiquitas, quanquam tuas lautias eximia sobrietate et modestia plenas sciam. 6 Sed ubi ego tunc eram? eadem certe que ut abessem iusserat, quo uno licuit modo ut ipse quoque presens essem, fortuna providit, quando tunc precipue caro cetui meas invexit epystolas, quibus geminatum gaudium vestrum scribis. Credo equidem, neque aliter suspicari fidelis amicitie candor sinit. Vale. 11 Comunis amicus an nunc etiam Bononie sit ignoro; mallem in Achademia vel Parnaso, mallem Platone vel Homero duce quam Ulpiano uti vellet aut Scevola, Pyeridumque modis quam legum nodis intenderet; sed vulgo unus obstare nequeo; satis sit michi vulgarium opinionum evasisse torrentem, si tamen evasi et non ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dictũ puto quia horum ĩpotenciũ magnitudo tranquillitati
fere semper adu̾sa est non aliter ꝙͣ tumidi maris fluctus. adhec
si electus inquit locus si tempus si apparatus nõ neglettus. Illid
quoq requiritur ut neq loquacitate turbidũ neq silencio mu¬
tũ sit. s inter utrũq et cõfabulacione iocunda et ẜmone utili a¬
menoq sine contencione sine iurgio sine anxietate sine molestia
deniq dulci cõuictu et affabilitate conditũ. que dictu leuia non
facale rebus ipie implentur. insi lems et imota serenitus p̃esfr¬
aiõnĩ nultus ac u̾ba formanciũ. Quid de aliis. quam famulis.
quam comuiii dño legem ponam. insi ut illi pauci humiles so¬
liciti. Ille uͦ sit largus s ⁊ sobrius. letus s modestus. deniq circũ¬
spectus suauis urbanus disertus. s qui tacere nouent et ꝓ quali¬
tate hoĩum aut tpr̃m aut loconĩ iactis inter cõniuas u̾boꝵ seĩbus

Expanded text:
ideo dictum puto quia hominum impotentium magnitudo tranquillitati ideo dictum puto quia hominum impotentium magnitudo tranquillitati fere semper adversa est, non aliter quam tumidi maris fluctus; ad hec «si electus» inquit, «locus, si tempus, si apparatus non neglectus». 3 Illud quoque requiritur ut neque loquacitate turbidum neque silentio mutum sit, sed inter utrunque et confabulatione iocunda et sermone utili amenoque, sine contentione sine iurgio sine anxietate sine molestia, denique dulci convictu et affabilitate conditum. Que dictu levia, non facile rebus ipsis implentur, nisi lenis et immota serenitas precesseanimorum vultus ac verba formantium. 4 Quid de aliis? quam famulis, quam convivii domino legem ponam, nisi ut illi pauci humiles soliciti, ille vero sit largus sed et sobrius, letus sed modestus, denique circumspectus suavis urbanus disertus, sed qui tacere noverit et pro qualitate hominum aut temporum aut locorum iactis inter convivas verborum seminibus,
Abbreviated transcription (Latin):
est. passionũ nebulas suꝑgressa. nͥ ĩuota serenitas habitat. qͦ lippus
et multa caligine obsitus popellus frustra suspicit. S ne multa
de lioc. Sit tibi ꝑsuade ad opimonem meam. quã iam dudum
im pleueras laxandam nullius oĩo facundiam tantũ hĩcuram ui¬
rium quantum illius silenciũ scuporq huit. uale.a
Meundem. Uanomana lex conuun.
felix lecumq cõuiuiũ qd̾ tales tamq unanimes tres
amicos apud te mr̃ sub aduẽtũ nuncii festa luce contra¬
xerat. marci uaironis de lege conniun liber est ubi illud
inter multa p̾cipitur ut neq plures musis neq pauciores gracns
fint conuiue. ne in alterũ extremorũ aut in turbem aut in solitudi¬
nem res eat. et si iudice me semꝑ ad solitudinem sit uergendum
nNosti qd̾ p̾terea cõuiualis illa lex sanciat ut sit omibus suis nu¬
meris cõuiuũ absolutũ. Si belli inquit honiũculi collecti sunt. quod

Expanded text:
est passionum nebulas supergressa, ubi immota serenitas habitat, quo lippus est passionum nebulas supergressa, ubi immota serenitas habitat, quo lippus et multa caligine obsitus popellus frustra suspicit! Sed ne multa de hoc; sic tibi persuade, ad opinionem meam, quam iandudum impleveras, laxandam nullius omnino facundiam tantum habituram virium, quantum illius silentium stuporque habuit. Vale. 10 Ad eundem, varroniana lex convivii. 1 O felix letumque convivium, quod tales tamque unanimes tres amicos apud te nostri sub adventum nuntii festa luce contraxerat! Marci Varronis de lege convivii liber est, ubi illud inter multa precipitur, ut neque plures Musis neque pauciores Gratiis sint convive, ne in alterum extremorum, aut in turbam aut in solitudinem, res eat, etsi iudice me semper ad solitudinem sit vergendum. 2 Nosti quid preterea convivalis illa lex sanciat ut sit omnibus suis numeris convivium absolutum: «si belli» inquit, «homunculi collecti sunt», quod
Abbreviated transcription (Latin):
Eppcurũ ac democritũ studiofissime urbuĩ athene famosos mũdo
actolas sibi autem incognitos habuere. anemur si te mercatrq̃o
et lanfica nr̃a non nouerit. Magnũ locũ hactenus in nr̃a amicicia temi¬
sti en qd inpossibile arbitrabar. quẽ nemo alter antenet ipse te preis.
quidem ille me dete quẽ facie plane norat quasi de dandamo aut calano
indorum phis loquentem audut actonitus atq suspensus de fixis inme
oculis et uelut horrore noui monstri cuuspiã comis extantib dum
non tibi s uero astipularer. Ego contra scuporem non insulsi homĩs
scupebam. et ut dici solet in sum tacitus gaudebam. et ad me
adentidem. Quãtus est ille meus/ cuiꝰ hic cum latera iudert. uerticen
certẽ non iudit. puto nubib cinctus erat. qd̾ excelsis mõtib usu euẽit
ibo uͦ nubes excessentt. qd si olimpo datur quãto alcior illa pars aĩẽ

Expanded text:
2 Epycurum ac Democritum studiosissime urbium, Athene, famosos mundo 2 Epycurum ac Democritum studiosissime urbium, Athene, famosos mundo accolas, sibi autem incognitos habuere; miremur si te mercatrix et lanifica nostra non noverit? Magnum locum hactenus in nostra amicitia tenuisti; en, quod impossibile arbitrabar, quem nemo alter anteiret, ipse te preis. 3 Ita quidem ille me de te, quem facie plane norat, quasi de Dindimo aut Calano Indorum philosophis loquentem audiit, attonitus atque suspensus, defixis in me oculis et velut horrore novi monstri cuiuspiam comis extantibus, dum non tibi sed vero astipularer. Ego contra stuporem non insulsi hominis stupebam et ut dici solet, in sinu tacitus gaudebam et ad me identidem: ‘Quantus est ille meus, cuius hic cum latera viderit, verticem certe non vidit!’ 4 Puto, nubibus cinctus erat, quod excelsis montibus usu evenit, imo vero nubes excesserat; quod si Olimpo datur, quanto altior illa pars anime
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur. tũc amico nõ aliterꝙͣ mͥ mutata orõne consultũ
uelim tũc paulo curiosior in ẜmone sum excitandi studio nõ
fallendi aut mani artificio demulcendi. Quale est ꝙ dũ epłam
quã ad te penultuuã scripsi tacitus in memoriam ꝙ esset a me
festinanter digressa reducerem nestio qͥd addi posse iusum est
quo sonancior sit rotundior q sentencia. id tibi seorsum ut ĩ aĩum
uenit scnipsi. qd̾ si probas illic in seres. et tua manus nostro fun¬
getur officio. uale.. n. d Eundem magnum uirtutis¬
uod uisum / Iudicium esse ignotum uulgo. ixͦ
fuit Epłe tue reddidi. et nisi ꝑ fortuitum quendam
nr̃e rei .p. nunciũ cũ quo multa de te. In quib illud ap¬
prime mn placuit ꝙ patrie et cibus parũ notus. eoq mͥ nocior
clariorqz et canior es semꝑ de te bene sꝑaui. Iam spare desmo. Spes
eĩ incerti uẽturiq boni nomen m dete iam nchil mñterti est.

Expanded text:
diceretur; tunc amico non aliter quam michi mutata oratione consultum diceretur; tunc amico non aliter quam michi mutata oratione consultum velim; tunc paulo curiosior in sermone sum, excitandi studio non fallendi aut inani artificio demulcendi. 17 Quale est quod dum epystolam quam ad te penultimam scripsi, tacitus in memoriam, quod esset a me festinanter digressa, reducerem, nescio quid addi posse visum est quo sonantior sit rotundiorque sententia; id tibi seorsum ut in animum venit scripsi, quod si probas, illic inseres et tua manus nostro fungetur officio. Vale. 9 Ad eundem, magnum virtutis indicium esse ignotum vulgo. 1 Quod visum fuit epystole tue reddidi, et misi per fortuitum quendam nostre reipublice nuntium, cum quo multa de te; in quibus illud apprime michi placuit, quod patrie et civibus parum notus eoque michi notior clariorque et carior es. Semper de te bene speravi, iam sperare desino; spes enim incerti venturique boni nomen, michi de te iam nichil incerti est.
Abbreviated transcription (Latin):
ut clarius fiat ip̃a ciceronis uerba subiciam qui ad athicum
stubens cũ sepissime uanasset adiẽcit. et quasi ad se ip̃m. tociõs
ne tͣ. iq̃t sentenciam mutas. et respondet ut dixi. Ego tecũ
inquit tanꝙͣ mecũ loqnor. quis autem est tanta quidẽ de ax;
quin uarie secum ipse dispucet. atq huic racioni ille aliaan ac¬
cumulans simul et elicere cupio sentenciam tuam ait. si ma¬
net. ut firmior sim.si mutata est ut tibi assenciar. qd ultimũ
me nõ tangit. nõ sum tam cautus. nulla m in amicicnis ars est
insi ut ualde diligam. ualde confidã. nichil fingam. nichil occul¬
tem. et ꝑinde oĩa explicem in auribus amicorã ut in aĩo meosunt
Sed redeo. Qxͣiuis gͦ. non magis aures tuas ꝙͣ meas circũuenire
positum sit tñ et m sepe idem efficatius a me ip̃o dicitur. qñ
ic dicitur excitantib scil acq pungentib u̾bis ꝙͣ si lentius

Expanded text:
ut clarius fiat, ipsa Ciceronis verba subiciam, qui ad Athicum ut clarius fiat, ipsa Ciceronis verba subiciam, qui ad Athicum scribens cum sepissime variasset, adiecit et quasi ad se ipsum: «Totiens ne igitur» inquit, «sententiam mutas?» et respondet ut dixi: «Ego tecum» inquit, «tanquam mecum loquor. Quis autem est tanta quidem de re quin varie secum ipse disputet?», atque huic rationi ille aliam accumulans: «simul et elicere cupio sententiam tuam» ait; «si manet ut firmior sim, si mutata est ut tibi assentiar». Quod ultimum me non tangit. Non sum tam cautus, nulla michi in amicitiis ars est, nisi ut valde diligam, valde confidam, nichil fingam, nichil occultem et perinde omnia explicem in auribus amicorum ut in animo meo sunt. Sed redeo. 16 Quamvis ergo non magis aures tuas quam meas circumvenire propositum sit, tamen et michi sepe idem efficacius a me ipso dicitur quando sic dicitur excitantibus scilicet atque pungentibus verbis, quam si lentius