comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
futuro aeternum castitatis praemium ꝑcipit. Virgines felicio¬
res eẽ inuita aeterna esaiatestante. Haec dicit dñs eunuchis Dabo
eis indomomea et inmuris meis locum: et nomen melius afiliabus
et filiubus nomen sempiternum daboeis quod non peribit. Nec du¬
bium quod qui casti perseuerant etuirgines angelis dĩ efficiant᷑
aequales. Amanda ẽ pulchritudo castitatis cuius degustata
delestatio dulcior inuenitur quũ carnis. Castita senim frustus
suauitatis ẽ pulchritudo in uiolata scõrum. Castitas securitas
mentis sanitas corporis. Vnde et aliquos gentiliũ grmnicos
ꝓpetuã ueneris abstinentiã exercuisse neuirtutẽ libidinem
frangerent: Luxoriosa namque uita carnemcito debilitat
fractamq: celeriter ducit ad senec tutẽ. Omne peccatũ ꝑpaeni¬
tentiã recipit uulneris sanitatẽ: Virginitas autẽ si labitur

Expanded text:
futuro aeternum castitatis praemium percipit. 4. Virgines feliciofuturo aeternum castitatis praemium percipit. 4. Virgines feliciores sunt in vita aeterna, Isaia testante: Haec dicit Dominus eunuchis: « Dabo eis in domo mea, et in muris meis locum; et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit » . Nec dubium quod qui casti perseverant, et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. 5. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, et pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas corporis; unde et aliquos gentilium gymnicos legimus perpetuam Veneris abstinentiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur,
Abbreviated transcription (Latin):
oculos proponantur. Quianimirum omnis poona grauioris
supplicu formidine superatur. Sicut enim clauus. clauũ
expellit ita sepere cordatio ardoris gehenne ardorem excludit :¬
luxuriae. Quidã iniuuentute luxoriose uiuentes in senectute
continentes fieri delectentur. Et tuno eligunt seruire castitat
quando eos libido seruos habere contepsit Ne quaquã in senestue¬
continentes uocandi sunt. qui in iuuentute luxoriose uixerunt¬
ales non habent pͣmium quia laboris certamen non habuerur
os enim expectat gloria : in quibus fuerint laboriosacertamina
Tunc autẽ tribuitur quando ds̃ gemitu interno pulsatur Pre¬
latam eẽ uirginitatẽ nuptiarum. Illudenim bonũ hoc optimũ
coniugium concessũ .ẽ. Virginitas ad monitatantũ: Non iussa
ed ideo tantũ admonita quianimis excelsa. Geminum ẽ bonũ
uirginitas quia et in hoc mundo sollicitudinẽ saeculi ãmittit & n

Expanded text:
oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxuriose viventes, in sencontinentes fieri delectantur; et tunc eligunt castitati servire, quando eos libido servos habere contempsit. Tales non habecontinentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose vixerunt. Tales non habent praemium, quia laboris certamen non habuerunt. Eos enim exspectat gloria, in quibus fuerint laboriosa certaminaTunc autem tribuitur, quando Deus gemitu interno pulsatur. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc optimum. Conjugium concessum est , virginitas admonita tantum, non jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ethomo adõ separatur. Intet cetera septe uitia fortuicatio¬
maximi e sceleris quia ꝑlcarnis inmunditiã tẽplum di
uiolat. ꝑtiollens membra xp̃i : facit membra meretricis
Maxime ꝑ carnis luxuriũ humanumgenus subditur adiubolo
quũ percetera uitia. Cumenim illeuaruis toptamentis
illectos homines conetur ꝑuecere magis autẽ mechundi
desideriũ suggerit quia łitrumq sexum in hoc uitio amplius
aegrotare intendit De mones sciẽntes pulchritudinem eẽ
animȩ castitatẽ et perhanc homine angelicis meritis:equib:
illi lapsisunt coequuri. Liuore ꝑculsi inuidiȩ initiunt
ꝑsensus corporis opus desideriumq: libi dinis. Quatinus
acaelestibus deorsum deiectũ animã ꝑtrahant̃ secum que
qđ uicerint gloriantes ad tartara ducant. Quando inpulsu¬
dae monũ mens addelestationẽ fornicationis In pellitur
diuini iuditu metus & ae terni tormenta Inicendii ante¬

Expanded text:
homo a Deo separatur. § 1. Inter cetera septem vitia vithomo a Deo separatur. § 1. Inter cetera septem vitia vitmaximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra meretricis. 21. Magis per carnis luxuriam humanum genus subditur diabolo, quam per caetera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deorsum dejectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando idaemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii etiam et aeterni tormenta in
Abbreviated transcription (Latin):
iã repetita maiorẽ delectationẽ ingerit ⁊am uero sinusum
uenerit. tanto perditis dulcior fit ut superare difficilesit Vnde
et sepe ex consuetudine delinquendi quasi captiui ad peccandum
restã uoluntatẽ rebellare sentimus. Siplus oblectat mentem
delestatio fornicationis quã amor castitatis adhuc in ho¬
mine peccatũ regnat. Certe si amplius delestat pulchritudo
Intime castitatis iamnon regnant peccata sed regnat iustitia
Nonsolũ de cõmissa fornitatione peccatũ regnat In homine
Cedsi adhuc delectatur atque animũ teneat. proculdubio
regnat fornicatio carnis. Fornicatio carnis adulterium ẽ¬
catio : secundũ qđ dñs ait. Quiuiderit mulierẽ ad concupiscon¬
dam eam lã mechatus ẽ eam incordesuo. Omnis inmunda
pollutio fornicatio dicitur. quũ uis quisque diuersaturpitu¬
dinis uoluptate prostituatur. Ex delestatione enim fornicand
uariagignuntur flagitia quibus regnũ dĩ claudituricatis

Expanded text:
nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi ad peccandum untatem in nobis rebellare sentimus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Nam non solum de commissa fornicatione 245 peccatum regnat in homine; sed si adhuc delectatur, atque animum teneat, procul dubio regnat. 18. Fornicatio carnis acatio, de qua Dominus ait: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. Omnis immunda pollutio fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate prostituatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus et regnum Dei clauditur, et
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis inamore dĩ eorum sit in concussa intentio menstamdñ
decarne quã exterius gestat interna proelia tolerat. Os autem
quihaec ad probationẽ ꝑmittit gratia protegente suos nonde serit
deo nonnumquã electi lapsu carnals corruunt ut auitio supbie
quade uirtutibus tument sanentur. Et quidȩ uirtutũ effostibs
ex istunt superbi ut cadant carnis uitio humiliantur ut surg ant.
ante quã ꝑ ficiatur adulterium inopere lamadulteriũ extat
incogitatione. Excordeenim primũ fornicationes sunt ause¬
uitiosus animus et in explenda fornicatione carne luxuria¬
antelaxauerit nihil ominus ad alia nefanda scelera suadentib:
demonibus transit. Dumque in moderate metas pudoris exco¬
serit crimen criminibus adicit paulatĩ que ad deteriora ꝓcedit
Nonita suauis ẽ amantiũ inimo amentiũ incerta carnis dibido
sicut experta nec ita delestat fornicatio dũ primum cõmittit᷑

Expanded text:
quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praelia tolerat. Deus autem, qui haec ad probationem permittit, gratia protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam electi lapsu carnali corruunt, ut a vitio superbiae, qua de virtutibus tument, sanentur; et qui de virtutum affectibus existunt superbi, ut cadant, carnis vitio humilientur, ut surgant. 14. Antequam perficiatur adulterium in opere, jam adulterium exstat in cogitatione. Ex corde enim primum fornicationes sunt aufevitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur,
Abbreviated transcription (Latin):
deplorare : Libido tunc mugis quaeritur dum uidetũr Nã sic
quidũ sapiens ait. Prima fornicationis oculorum telusunt :
secunda uerborum. Sed qui non capitur oculis potest uerbis
resistere. Sufficit natura ubi adhuc liber effestus .ẽ. Quide¬
lectationẽ refrenat libi dinosȩ suggestionis non transit ad con¬
sensum libidinis. Cito enim resistit operi quititillanti non ac¬
comodat delestationi. Durius inpugnatur quiusque ad con¬
sensionem etsi nonusque ad perpetrationẽ tẽptatur quũ is
quisola suggestione pro conditione carnis tõptamentis sollicitatur
Et imuli carnis qui in paulo excitante satanẽ angelo inerant
ex sege peccatierant que in membris hominũ denecersitate libi dinis
habitant. Quã reluctantẽ dũ inse expugnat nonperficitur & de
Infirmitate libidinose titillationis uirtutẽ suscepit gloriosi certa¬
minis. Seruorũ dĩ multa certamina desua carne mouentur: Nã

Expanded text:
plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Sufficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Qui delectationem libidinosae refrenat suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10. Durius impugnatur qui usque ad consensionem, etsi non usque ad perpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnat, perficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam
Abbreviated transcription (Latin):
desideriũ famulantur. Principaliter his duobus uitus diabolus
humano generi dominatur. Id ẽ superbiũ mentis & luxuriũ
carnis Vnde et dñs iniobloquitur dediubolo dicens: Subũbra
dormit in secreto calami in locis humentibus. Percalamum
enĩ inunis superbia. Per loca uero humenta carnis demon¬
stratur luxuria. Perhaec enim duo uitia: diabolus humanũ
possidet genus Veldũ mentẽ in superbiũ erigit ueldũ ꝑluxu¬
rium carnem consumit. Multi luxuriae subditisunt. & contu¬
maci superbia deipsoluxuriae õpere gloriantur. Et inde magis
elatisunt unde humiliuri debuerant. Ad conparationẽ muli fit
dȩterius quando non solum flugitia cõmittuntur sed&iũ deipsis
flugitus uanitatẽ laudis ꝑditi extolluntur sicut scriptum .e¬
Im̃luudutur peccator. indesideriis animȩ suae. Quid enĩ peius
quũ influgitius miseros gaudere dequibus ium debent copiosius

Expanded text:
desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobus vitiis diabolus desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Unde et Dominus in Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit. 6. Multi luxuriae subditi sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius
Abbreviated transcription (Latin):
tumuit statim carnis libidinẽ sensit et pudenda operuit. Quuꝓp̃t̃
unus quisque suae deputet culpae qđ caecidit quoties libidine
uincitur. Quianisi prȩcessisset latens superbia nonse quere cur
libi dinis manifesta ruina. Nonnum quũ gemino uitio xp̃ianus
adiuholo appetitur. Etorculto pelationẽ et publico ꝑ libi dinem
Seddum euitat quis libidinẽ : cadit lnelationem. Item dũ in caute
dedinat ȩlationẽ : cadit segniter in libidinẽ : Sic que exocculto
uitio elationis itur ina ꝑtolibidinis. et dea ꝑtolibidinis itur inocculto
elationis Sed dĩ seruus discrete utrũq pensans siccauet libidinẽ
ut non incurrat inelationẽ. Et sic premit elationẽ ut non resoluat
Animũ adlibidinẽ. Luxoriosis atque superbis demones plus facoo
existunt. Dumque inceteris uitus sp̃s̃ maligni deseruiant
histamen maioris familiaritate iunguntur eisque amplius iuxta

Expanded text:
tumuit, statim carnis libidinem sensit, et pudenda operuit. Quapropter tumuit, statim carnis libidinem sensit, et pudenda operuit. Quapropter unusquisque suae deputet culpae quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; et sic premit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. 243 4. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta
Abbreviated transcription (Latin):
pden cinũmentẽ ex terminat. Ibicadit suꝑbia ubi et nascitur
uo nonsit superbis aliud culpa aliud poena sed illu culpasit illis
ot poena. De superbia nascitur arrogantia Non de ar rogantia
iactantia laudis Itaergo inculpa p̃ponitur suꝑbia arrogantiae
sicut p̃fertur origine. Plerumque adelationis emendationem
ꝓuidentia dĩ aliquo casu nonnulli cadunt. Etper qđ lupsũ rep̃hensi
arrogantium quocum que uĩblubi et humiles post casum dõfier
Exculpa superbiȩ plerũq in abominanda carnis in munditia itur
Nã alterũ pendet ex altero : Sed sicug su perbiã mentis. Itur
in prostitutionẽ libidinis. ita perhumilitatẽ mentis salua fit
castitas carnis. Os autẽ nonnũ quam deicit occultã mentis suꝑbiũ
ꝓcarnis manifestã ruinã. Libi dinis nasci Inmunditiũ deanimi
bcculta suꝑbia exemplo primi hominis qui mox ut superbiũ contradm̃

Expanded text:
humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed ipsa culpa sit illis et poena. 242 9. De superbia nasci arrogantiam, non de arrogantia njactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi arroganti in quocunque vitio labi, et humilem post casum Deo fieri, e fornicatione. 1. Ex culpa superbiae plerumque in abominandam carnis immunditiam itur. Nam alterum pendet ex altero; sed sicut per superbiam mentis itur in prostitutionem libcastitas carnis. Deus autem nonnunquam dejicit occultam mentis superbiam per carnis manifestam ruinam. Libidinis nasci immunditiam de animi occulta superbia, exemplo primi hom
Abbreviated transcription (Latin):
quanto excelsius eleuatur. Quienim ꝑ propriam superbiã
at collitur ꝑ dĩ iustitiũ inclinatur . qui inflantur superbia
uento pascuntur. Vnde et propheta. Om̃s inquit pastores
suꝑbiunt exipsis iudicandi sunt operibus quae ꝓuirtutibus utuntur
Tuia rembonã nonbona uoluntate faciunt. Na reuera sine
humilitate uirtus quaelibet et sine caritate inuitio deputant᷑.
Merito superbiae diubolus a superna beatitudine corruit. Qui
ergo de uirtutibus extolluntur: diubolum imitantur. Einde
grauius corruunt: quia de ex celsis lubuntur. Suꝑbia sic̃ origo e
omniũ criminũ Itaruina cunctarũ uirtutũ. Ipsa ẽ enĩ in pectato
prima ipsa inconflictu postrema. Haecenim aut inexor dio
monte ppectatum prosternit aut nouissime deuirtutibus deicit
nedo etpmniu peccattrũ ẽ maxima quia tam ꝑ uirtutes quã ꝑuitia

Expanded text:
quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, pastores is virtutibus superbiunt, ex ipsis judicandi sunt operibus quibus pro virtutibus utuntur, quia rem bonam non bona voluntate faciunt. Nam revera sine humilitate virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ oriatur : Sicut princeps septẽ uitiorũ superbia nos eorũ
pocestatibus subdidit. Itaxpr septifor inigratia plenus ad omi¬
natu uitiorũ noseruit. Et quos illa addicit septimplici uit io
et primis assumitur seu qđ de operȩ iustitiȩ et uirtutis
exoritur minus que culpaeius sentitur. Luxuria uero carnis
ideo notabilis omnibus ẽ qm̃ statim ꝑ seturpis ẽ : Ittamen pens ante
dr̃o suꝑbiȩ minor .ẽ. Sed quidecinetur superbia et nonsentit
labitur carnis luxuria ut perhac humiliatus eta confusione ex surg̃
et a superbia. Omnis peccans superbus ẽ eo qđ faciendo uet ita
contẽptui habeat diuina p̃cepta. Necte ergo initiũ omnis
peccati suꝑbia. Quianisi preces serit mandatorũ dĩ inoboe dien¬
tia trans gressionis non sequitur culpa. Omnis suꝑbia tanto
in imo lacet : quantose in alto erigit: Tantoque ꝑfundius labit᷑

Expanded text:
alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos eruit; et quos illa addicit septemplici vitio, et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuria vero carnis 241 ideo notabilis omnibus est, quoniam statim per se turpis est. Et tamen, pensante Deo, superbia minor est. Sed qui detinetur superbia, et non sentit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione surgat et a superbia. 2. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur,
Abbreviated transcription (Latin):
pugnundũ. Contra luxuriã enim cordis ẽ adhibenda mundica
pnrtra tidium dilostio preparanda. Contta lracuneliib endu¬
entia opponenda ẽ Porro contratimorẽ fiducus ad hibensũ:
untus peortia torporẽ reli plium Tristitiae quoque gaudu
ucodis fortitudo Auaritiȩ lurgitas Sugerbia tohemaibtatu
opponenda ẽ. Sicque singulȩ uirtutes nascoliune carra seiutu
expingunt. Q ibui dinẽ : abstinentiu domat petum quurtũ coro
In aetu ftangitur tantomens ab illicito appetraeriepsẽc aiei
spesioa udul cedo interioris tranquillitatis liriit Aduersis
Atfuidiã o paratur taritas. łtaduersus iraxbbcendluabo
mansue tp̃ daris das .ibetir tranquillitas Suꝑbit̃ diabo
imitantur superbi. Aduersus quẽ opponitur humilitas xp̃i quia
humiliantur elati Principaliũ septẽ uitiorũ regina & mat̃
suꝑbia ẽ. Eadẽq septem principalia multa dese parturiuł
uitia quia sibimet quadã cognatione iunguntur utex altero

Expanded text:
pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est; porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium. Tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia exstinguunt. Libidiinedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4.afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae incendia mansuetudinisimitantur superbi, adversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero
Abbreviated transcription (Latin):
caueat de acceptis ex tolli uirtutibus negrauius per uirtites
corruat quã prius exlapsu uitiorũ iacebat. Quaedũ dsiustificat
ueiterũ se de uirtutibus erigat. quaedã illi uirtutũ dona tribuit
quaedã retrahit . Vtdũmens dehit qđ habet erigitur iterũ
de id quod nequaquã hubere cognoscitur humilietur. Quisquis
dono cae lestis gratiae inspiratus aduirtutes erigitur . si forte
moderantis dĩ manu aliqua aduersitate reprimitur nede acceptis
uirtutibus extollatur franginon de b& quia ethoc ipsum qđ plagis
humiliatur aequanimiter ferre ꝓculdubio uirtutis ẽ magne¬
Tunc uiri scĩ ueratius auitiorũ colluuione sede tergunt duadbõ
eis contra singula uitia uirtutes singulȩ opponuntur. Interdũ
uitia cũ urtutibus adutilitatẽ confligunt ut ipso certamine
uelmons exercoatur uel abelatione concussus animus restin¬
gatur R duersus impetiis uitiorũ contrarus urtertabus est

Expanded text:
caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plagis humiliatur, aequanimiter ferre procul dubio virtutis est magnTunc se viri sancti veracius a vitiorum colluvione detergunt, dum ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur . Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine, vel mens exerceatur, vel ab elatione concussus animus restringatur. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est
Abbreviated transcription (Latin):
gradatim ad profestũ ꝑueniunt. Nihil prodest admixtomalo
agere aliquid bonum. Sed prius ẽ cohibendũ amalo : delnde exer¬
cendum bonum: Hocenim indicat propheta cumdicit. Qui escite
agere ꝑuerse : discite bene facere. Prius uitia extirpanda sunt
in homine deinde inserendȩ uircutes Nũ coherere & conuinger
non potest ueritas cũ mendatio pudor cumpetuluncia fides cũper¬
fidia castitus cum luxuria. Quaedam sunt sũ mȩ uirtutes quaedã
mediȩ fides spes caritas summe uirtutos sunt. Nã a quibus
habentur utique ueraciter abentur. Aliȩ quoque uirtutes
mediȩ sunt quia & adutilitatẽ et adpernitiẽ possunt huberi sidehis
arrogantor quis que tumuerit. Vt pote doctrina leiuniũ castitas
scientia siue tẽporales diuitiȩ. De quibus scilicet ebene operare
possumus et mulȩ. Quisquis ex deteriore lã melior eẽ coepit

Expanded text:
gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto malo, gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto malo, agere aliquod bonum; sed prius est cohibendum a malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat propheta, cum dicit: Quiescite agere perverse, discite bene facere . 239 6. Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes et charitas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit,
Abbreviated transcription (Latin):
duirtutes difficile consurgimus aduitia sinelabore dilabimur
Istaenĩ prona: ista ardua sunt. Grandes enĩ sudores ꝑ petimur
ut ad caelũ conscendere ualeamus . Quẽ ad modũ aduirtutum
tendentes culmen non a summis inchoant. Sed amodicis ut sensi
adaltiora ꝑtingant. Ita et quide lubuntur aduitia p̃statim
amagnis criminibus incipiunt: sed a modicis assuescunt: et sidni
maximis proruunt. Sicut paulatim homo aminimis uitiis in ma¬
ximis proruit. itamodicis uirtutibus gradatim adeaque sunt excelsa
conscendit. Quiautẽ in ordinate uirtutes conp̃hendere nititur cito
periclitatur. Haec ẽ autẽ causa inrerũ natura ut quȩcũq: uelo¬
citer ad profectũ tendunt sine dubio celeriter finiantur sicutherbe
quetanto festinus pereunt : quanto celerius crescunt. At uero
contra arbores altaradicȩ fundate Ideoperdurant diutius quia

Expanded text:
1. Ad virtutes difficile consurgimus, ad vitia sine labore dilabimur. 1. Ad virtutes difficile consurgimus, ad vitia sine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia
Abbreviated transcription (Latin):
catur urtus humilitatis. Quod camen uitium ẽ timorisu Sedou
cauitas uocis proueritatis libertate accipitur. Etuitium pigritiant
quietis uirtute iitatur. Porro uitium In quie tudimuir lariiue
iuult uotare solicitudinis i E tp̃cipitationis faciltas feruor boneftrã
orulituno ⁊itene agendi tarditas consilu mora eẽ uidetur dam cant
ostasit uirtus illauitiũ : Tali igitur exemplo uitia see uirtatũ lmitã
Aptum exemplũ uitiorũ delatronis spetie sumitur Namsicat exi¬
sidiis latro prodit seque lteragentibus iungit. Fingens se socium
donec decipiat in prouisum & dũ subito eruperit adexitiũ latrt
manifestus ostenditur. Ita semiscunt interdum peritulose uinutab
unda quous quẽ omne honioperis efficatiũ insiususibus rapiotiuttanr
quȩ sibi erat placens deuirtutibus deceptã se conspiciat uit us
dãpnabilibus. XXUI DE ABPETITU UIR TU TUM

Expanded text:
icitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et icitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et procacitas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium pigritiae quietis 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imiAptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de virtutibus deceptam se conspiciat vitiis damnabilibus. CAPUT XXXVI. De appetitu virtutum.
Abbreviated transcription (Latin):
Quaedã uitia speties uirtutũ p̃ferunt Ideoq ꝑniciosius suos
sectatorẽs decipiunt quia se sub uela mine uirtuum teguint
Namuitia questatim uirtutũ contraria apparont eto dũ iti¬
palã uenerint emendantur. Propter qđ sequaces eorũ de calibus
priminibus erubestunt. Carnales autẽ plerumq perinsensdodur¬
tatẽ mentis non agnoscunt uitium eẽ culpabile : qđ dignũnidecin
dampnatione ⁊ tom quodã uitia speties uirtutũ es̃ udentur eredolte
uartutes non suntertam intordum subiprae textu iusteiao exudelra
agitur et putatur eẽ uirtus qđ nimirũ ẽ uitiũ sicut re len erfea ou¬
trosim ansuetudo eẽ creditur Etquod ait torpens neglegontia putat
agero sindus gentia pietatis. Nonnũ qua & iam urartulatis trns
imitatur utium prodicae effusionis eturtutẽ ꝑar sdd ur tusto
tonacitas imitatur & uitium ꝑtinatiae absconditur subiurtute
consientiaei ⁊temtimor subuir tute choedientiae ocultatur Tid¬

Expanded text:
Quaedam vitia species virtutum praeferunt, ideoque perniciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem mentis non agnoscunt vitium esse culpabile, quod dignum videtur damnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et d
Abbreviated transcription (Latin):
gondo contẽ pnunt. Quidã uero amore sciendi habent : sed tar ditas
sensus ppe diuntur. Quitamen assidua lestione sapiunt q̃đ ingemus
ꝑ desidiĩ nor nouerunt Ingenio tardus sednon ꝑnaturã ꝑ assidui¬
fate tamenlectionis augmentar. Nũ quã uissensus ebitudo sit. fromeis
tamenbesitio intello geniũ adhibet : Si cut quitardus ẽ ad capiendũ
PIntentione tamenbonistudii p̃miũ ꝑ cipit ltaqui prostitũ sibiexdõ
ingoniũ intellegentiũ neglegit condẽ pnationis reus exsistit quia
donũ qđ accep̃ despicit et ꝑdosidiã derelinquit. Iuidũ dĩiuditio
donũ scientie qd neglegunt accipiunt ut durius derobus creditos
pomiastenti ł ar hiores aut Ides qtđ serte cupiunt difficabe are ne¬
nuuna ntpromar ino esercitio laboris maximũ p̃miũ habeant reer¬
decrina sine adiuuante gratiaquã iuis infundator auribus ait

Expanded text:
gendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate gendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetudo sit, frequens tamen lectio intelligentiam auget. 7. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retrDoctrina
Abbreviated transcription (Latin):
eloquiis assiduus fuerit tanto exeis uberiorẽ intellegentiũ cap̃
icut terra quȩ quantti amplius excolitur tanto uberius fructificat᷑¬
Iuanto autẽ amplius adquã libet artẽ homo conscenderit: tanto
magis ad hominem ars ipsa descendit sicut in lege scribitur Morses
ascendit inmontẽ et dñs doscendit Verũ ẽ deotio spirtali q̃ dille
tantã se omtnidiunorũ scrutabitur mandatorũ quiabastions tero¬
nncu de duoa uerit aninũ et sodula familiaritate seriptur inẽs
sednonconsimililibertate dũ caecus porgens quononude s oesfenu
uudens uers os fondicula caueat et quosit ꝑgendũ agnoseat Sicetau
mubiis itatrens curae fuscatur sitõptet dĩ ꝑscrutari mi storia tualo
quiacaligine curarũ nonuidet Qdille tantundẽ efficere ualer
quisese de extorioribus sasculi curis abstrait et totũ scripturarum
meditatione defig̃. Quidã habent intellegentiȩ ingoniũ sednog¬
legunt lestionis stucdium. Et quod legondo scire potuer : negle¬

Expanded text:
eloquiis magis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra quanto amplius excolitur, tanto uberiores fruct3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sancsed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia caligine curarum non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, qui sese de exterioribus saeculi curis abstrahit, et totum sese in Scripturarum meditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negli
Abbreviated transcription (Latin):
Ponus ludex si cut nocore ciuibus neseit Ita ꝓdesse oranibus rorut
Pliserins p̃restat censutã iustitiȩ aluis bonitatẽ iudicu sino ꝑsonarlun
acas ptione suscipit n oninfir mat iustitiũ auaritiȩ flamina nestudor
auferre alters qđ cupiat sibi Poniiudices lestitiũ adsolã obtinendã
alutẽ aeternã suscipiunt nec ã muneribus accoptis distribuunt. Vtdũ
deusto iuditio teporalia lucra non appetunt pͣmio aeterno ditent᷑
Sinnis quiresto iudicat staterã in manugestat inutro que penso lasti¬
tuietmisoricor dia portat. Sedꝑ iustitiã reddit peccati sontentur
ꝓ misoricordic̃ peccati tẽperat poenã ut isto libraminȩ quae dan¬
ꝑ aequitatẽ corrigat quȩdã uero ꝑmiserationẽ indulgeat Quidi
iudicia oculis suisꝰ proponit semꝑtimens tremensq: in omni ne gatio
reformidat: nede iustitis tramitȩ deuians cadat. &unde ũ iustifi¬

Expanded text:
Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus novit. Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus novit. Aliis enim praestat censura justitiae, aliis bonitate. Qui judicia sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, quod cupiat sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia lucra non appetunt, praemio aeterno ditentur. 4. Omnis qui recte judicat stateram in manu gestat, et in utroque penso justitiam et misericordiam portat. Sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccantiper aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. Quod Dei judicia oculis suis praeponit, semper timens tremensque in omni negocio reformidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justifi
Abbreviated transcription (Latin):
iudeant sacer dotes efficere ꝑ dostrine ser monẽ potestas hoc impor&
ꝓdisciplineter rorẽ. Sepe ꝑregnũ terrenũ caeleste regnũ ꝓficit Itqui
intra ecdesiũ positi contra fide et disciplinã eccłȩ aguntꝰ Rigore principu
conterantur ipsũque disciplinũ quã ecđȩ utilitus exercere non preuul&
ceruicibus suꝑborũ potestas principalis in ponat. et ut bene ratione mers¬
atur uirtute potestatis inpertiat. Cognoscant principes scł dodebere
serationẽ pro ere ptor. ec desiũ quũ axpõ tuendũ suscipiunt pũ siue
auge atus paxile h̃ et disciplina ecđẽ ꝑfideles principes siue soluatus
lle abeis ratiop exiget quieorũ potestati suã ecdesiã tradidit
No delietũ ꝑtinet principũ quipra uos iludicos conta uoluntato di populis
fidelibus pͥferunt pc̃ sicut populi delictum est. quanedo pr incires
fneli sur ł sieprin cipis ẽ percatũ quando ludices hraqur chus taouar¬

Expanded text:
praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem potestas hoc impleat praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem potestas hoc impleat per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit, ut qui intra ecclesiam positi contra fidem et disciplinam ecclesiae agunt rigore principum conterantur, ipsamque disciplinam, quam ecclesiae humilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat, et, ut venerationem mereatur, virtutem potestatis impertiat. Cognoscant principes saeculi Deo debere se rationem reddere propter ecclesiam, quam a Christo tuendam suscipiunt. Nam sive augeatur pax et disciplina Ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eorum potestati suam Ecclesiam credidit. Ad delictum pertinet principum, qui pravos judices contra voluntatem Dei populis fidelibus praeferunt. Nam sicut populi delictum est quando principes mali sunt, sic principis est peccatum quando judices iniqui existu
Abbreviated transcription (Latin):
N amreuera peccatis eorũ cõmunicant : si quodilli diripueruntꝰ isti
recẽptant. Cuius peccatu quisque sequitur necesse .e. ut enus poenã
sequatur Neque enĩ erat impar supplico cuius errore quis que par e
custodienda existimet quando et ipseillis reuerentiũ p̃b&l. Prin¬
cipes legibus tonerisuis nec in se posse dũpnare iura que in sub iestis
constituunt Iusta ẽ enĩ uocis eorũ auttoritas siquod populis
ꝓhibent sibilicere non patiantur. Subreligionis disciplina saecul
potestates subiecte sunt. Et quãuis culmine regnisint p̃ diti uinculotam
fidei tenentur ad stricti ut fidẽ xp̃i suis legibus p̃dicent & ipsum fides
prȩdicationẽ moribus bonis conseruent LiIIͦ¬
Trincipes scł nonnũquã intraecdȩsiũ potestatis ad epte calmina
tenent ut ꝑ eandẽ potestatẽ disciplinam ec clesiasticũ muniantt
Ceterũ intraeidesiã potestatis necessariȩ nonessent nusi utqđ ũp̃¬

Expanded text:
Nam re vera peccatis eorum communicant, si, quod illi diripuerunt, isti Nam re vera peccatis eorum communicant, si, quod illi diripuerunt, isti retentant. 9. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, ne in se posse damnare jura, quae in subditis constituunt. Justa enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi licere non patiantur. Sub religionis disciplina seculi potestates subjectae sunt. Et quamvis culmine regni sint praediti, vinculo tamen fidei tenentur astricti, ut fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei praedicationem moribus bonis conserventprincipes saeculi nonnunquam intra Ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eamdem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Caeterum intra Ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut,
Abbreviated transcription (Latin):
peccato maior est. Potentes enim ootenter tormenta patiuntur: Cui
Neges uitũ subditorũ facile exemplis suis uel aedificant uel destruut Ideoq
principẽ nonoportet delinquere ne formã peccandi faciat peccatienus
inpunitas licentiũ Nũ rex quiriut inuitus cito uiam ostendit erroris
Sicut legitur de ioro houm quipeccauit: et peccare uia¬
fecit isrł Illius¬
autẽ ascribitur quicquid exemploeius a subditi uaduperp
perpetratur
Sicut nonmnulli bona rum principum dõplacita facn se quuntur. hta
facile multi prauaeorũ oxempla sectantus: Pleriq aut apudim quos:
principes necessitate magis quã uoto mali existunt dũ imperus eorũ
oboediunt ponnulli aut̃ sicut promptisunt sequireges inmalũ.
sic pigri sunt imitari illos inbonũ. Sepe unde mali reges peccati itide
boni iustificantur dũ p̃cedentiũ cupiditatẽ et malitiũ corrigunt

Expanded text:
peccator major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui peccator major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui 6. Reges vitam subditorum facile exemplis suis vel aedificant, vel subvertunt, ideoque principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis cito viam ostendit erroris, sicut legitur de Jeroboam, qui peccavit et peccare fecit Israel . Illi namque ascribitur, quidquid exemplo ejus a subditis perpetratur. 7. Sicut nonnulli bonorum principum Deo placita facta sequuntur, 343 ita facile multi prava eorum exempla sectantur. Plerique autem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. 8. Saepe unde mali reges peccant. inde boni justificantur, dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt.
Abbreviated transcription (Latin):
expestet quundo eorũ uitia uelemendare ualeat uel punire . Multi aduer¬
sus pr incipes coniurationis crimine deteguntur Sed propare uolens ds̃
dementiũ principũ illos male cogitare ꝑmictit istos nondeserit. Deil¬
lorũ malobene istis facit dũ culpas quã illi agunt istimira pacientia indulgun
eddere milũ ꝓmalo uicissitudo iustitie .ẽ. sed qui dementiã addit iustitiae
t̃mulũ ꝓmalo culpatis reddit. sedbonũ ꝓmido offensis in ꝑtitur
ifficile ẽ principẽ regredi ad melius : siuitis fuerit in plicatus. Nopala
enĩ peccantes iudicẽ metuunt et amalo suo legibus coercentus Reges
autẽ nisi solo ditimore mecuque gehennȩ : cuerteantur. Libere
npreceps pruunt. et ꝑ abrutũ licentiȩ inomne facinus uitiorũ labuntur
uunito quisque in superiori constitutus ẽ loco tanto inmaiori uersatur
periculo Etquurto splendoris honore celsior quisque ẽ tantose delinquat

Expanded text:
expectet, quando eorum vitia, vel emendare valeat, vel punire. Multi adverexpectet, quando eorum vitia, vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo, bene istis facit: dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. eddere malum pro malo vicissitudo justitiae est: sed qui clementiam addit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis impertit. est principem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae in omne facinus vitiorum labuntur. 5. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in majori versatur periculo; et quanto splendoris honore excelsior quisque est, tanto, si delinquat,
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ex paupere diuitẽ facit Et qđ iusta cupiditate a populis extorquere
poterat sepe miseri cordie dementia donat. Deditds principibus p̃sulatũ
ꝓregimine populorũ : Itillis eos peẽ uoluit cũ quibus una ẽ nascendieis
moriendi que conditio. Prodesse ergo debet populis princi¬
tus non nocere Nec dominando pͣmere sed condescendendo consulere
utuere sit utile hoc potestatis insigne et donũ dĩ ꝓtuitione utant᷑ membro
piunt optime regunt. bonã utique uicissitudinẽ dõ lurgitori resti¬
tuunt. Bonus rex facilius adiustitiũ adelicto regreditur quamde iustitia
ad delictum transfertur . ut noueris hic ẽẽ casum illuc ꝓpositũ
In ꝓposito eius esse debet nũ quũ egredi aueritate. Quod sica su t̃itubare
lerumque princeps iustus &iũ malorũ errores dissimulare nouit
N qđ iniquitati eorũ consenciat. Sed qđ aptum tẽpus correstionis

Expanded text:
cujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere cujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordiae clementia donat. Dedit Deus principibus praesulatum pro regimine populorum: et illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi, moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere; ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et donum Dei pro tuitione utantur membropiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur, quam de justitia ad delictum transfertur: Ut noveris hoc esse casum, illud propositum. In proposito ejus esse debet, nunquam egredi a veritate: quod si casu titubare egum. Plerumque princeps justus, etiam malorum errores dissimulare novit. Non quod iniquitati eorum consentiat, sed quod aptum tempus correctionis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ moritũ plebium disponitur uita restorũ testante iob Quiregnare
facit hr pocritũ propterpeccata populs Irascente aut̃ dõtale rectore
populi suscipiunt : quudẽ ꝓpeccato merentur Nonnũ quã ꝓmalitiu ple
&iũ reges mutantur. Eo qui unte uidebantur eeboni acceptoregno
fiunt iniqui xLUIIII DEIUS TITIAORINEIEUAR
mugis honoris celsitudine daret tanto semetipsũ mente humils e
reponens sibi exemplũ humilitatis dauid quidesus meritis ñ tumuit
sed humilit̃ sese deitiens dix̃ Vilis incedũ et uilis apparebo antedm̃ quie leg̃me
Quirecte utitur regni potestate formã iustitiȩ fastis magis quũ uer̃b̵ instituit
ste nulla prosperitate erigitur nulluiduersitate turbutur Ñ innitia
ꝓpriis uiribus nec adño recedit coreius Regnifastigiũ humili p̃sid& animo
Noneũ delestat iniquitus non inflũmat cupiditas. Sine defraudatione als¬

Expanded text:
enim meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare enim meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui. CAPUT XLIX. De justitia principum. magis honoris celsitudine claret, tanto semetipso mentem humiliet proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae, factis magis, quam verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla adversitate turbatur. Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni fastigium, humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas: sine defraudatione ali