comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merobndasunt dubitari potest et q̃¬
dem urbanorum sũdubio non sũt
cum acct̾is edificus seꝑata sunt qd̃
ad cãm tamentał taciti pignoris ꝑti¬
net. non mult aburbanis p̃dus dif¬
riar lectionum scribitsigratuitami
h̾itationem Aluctor michi p̃stit̾it. m¬
uecta ame domino ĩsule pignori ñ
ẽẽ.¶Item istud inꝗd uidendumẽ uo¬
luntate domimi iducipignus Ita ꝑꝰ¬
seut ĩ ꝑtem debiti sit obligatũ. ¶ Siq
fide iubeat cumres illius adebitore ꝓ
quo fidenissit pignori data siq uissime
ĩtelligitur ħ̃ ip̃o ꝙ fidembeat quodam¬
modo mandare res suas ẽẽ obligatas
sane si pͥosteasint eius res ypot hece da¬

Expanded text:
enda sint, dubitari potest. et quidem urbanorum sine dubio non sunt, cum a ceteris aedificiis separata sint: quod ad causam tamen talis taciti pignoris pertinet, non multum ab urbanis praediriarum lectionum scribit, si gratuitam habitationem conductor mihi praestiterit, inuecta a me domino insulae pignori non esse. Item: illud, inquit, uidendum est uoluntate domini induci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatum. Si quis fideiubeat, cum res illius a debitore pro quo fideiussit pignori data sit, bellissime intellegitur hoc ipso, quod fideiubeat, quodammodo mandare res suas esse obligatas. sane si postea sint eius res hypothecae da
Abbreviated transcription (Latin):
filius aiebatꝙ nõ bone fider
uenixet et ego ex alia cã rẽ hrẽ.¬
¶Siduple stiplãtor ex posfore
petitor fcũs uictꝰ sit qmͣrem si
cte doli maliexceptione se tue¬
ri possit. s ita si cł̾pa ułsponte

Expanded text:
filius aiebat, quia nec bonae fidei conueniret et ego ex alia causa rem haberem.Si duplae stipulator ex possessore petitor factus et uictus sit, quam rem si certe doli mali exceptione se tueri poterit, sed ita, si culpa uel sponte
Abbreviated transcription (Latin):
ei ĩ pressis uel apretore uel ab hus co¬
ram ꝗbo signatula sut remota. uelsi
hoc recusauit mede deponẽdo/ S si res
sunt q̃ diuidi nõ possu nt om̃s debebit
tradere satisdatione ydonea apetitoreei

Expanded text:
ei impressis vel a praetore vel ab his, quibus coei impressis vel a praetore vel ab his, quibus coram signacula remota sunt vel, si hoc recusaverit, in aede deponendo. sed si res sunt, quae dividi non possunt, omnes debebit tradere satisdatione idonea a petitore ei
Abbreviated transcription (Latin):
si petumam ẜuus ap̃ me deposuit ita ut
nõ tm̃sine dolo. ma. ñ rectlidit. s nec red¬
didit.aliud ẽ .n. reddẽ aluid qi de suo
dare. ¶Si pecumam ap̾te ab micio hac
lege de poĩta sit. ut si tu uoluisses ut̾e¬
ris priusqͣm utaris depoĩti teneb̾is.i
Sepe euenit ut res depoĩta uel nũmi
ꝑiculo sint uel eius. apd̃ ꝙ̃ de ponim¬
turut puta hoc noĩatim ꝯuenit s et
si scꝗͥs depoito obtulit. Idem iul. scrib¬
ꝑiculo sedepositi illigasse. ita tn̾ut nõ
solum dolum. s etian culpam etcustodi¬
am pret. nõ tũ casus fortuitos. ¶ Eipecu¬
ma insaculo signato deposita sit etimꝰ
exhrdib eius ꝗ de posuit uemat repe¬
da e pecuma uelcoram pretoreueĩ mt¬
uenientib honestib ꝑsonis et ex sol¬
uenda ꝓ ꝑte h̾rditari.a. ¶Sr et si resi¬
gnetu. nõ ct legem de ponti fiẽt uelcu
pretore auctorẽ uel bonestis ꝑsonis
int̾uemetib hoc ueniat. residuo ma¬
nẽte si h̾ nolit sigilł uidelicet prius

Expanded text:
si pecuniam servus apud me deposuit ita, ut non tantum sine dolo malo non reddidit, sed nec reddidit: aliud est enim reddere, aliud quasi de suo dare. Si pecunia apud te ab initio hac lege deposita sit, ut si uoluisses utereris, prius quam utaris depositi teneberis. Saepe euenit, ut res deposita uel nummi periculo sint eius, apud quem deponuntur: ut puta si hoc nominatim conuenit. sed et si spericulo se depositi illigasse, ita tamen, ut non solum dolum, sed etiam culpam et custodiam praestet, non tamen casus fortuitos. Si pecunia in sacculo signato deposita sit et unus ex heredibus eius qui deposuit veniat repea est uel coram praetore uel interuenientibus honestis personis et exsoluenda pro parte he reditaria: sed et si resignetur, non contra legem depositi fiet, cum uel praetore auctore uel honestis personis interuenientibus hoc eueniet: residuo nente, si hoc voluerit sigillis videlicet prius
Abbreviated transcription (Latin):
pendoꝵ ꝯdempnationis tꝑr nõ
itfacultas uł ꝯdictio de poĩtiomis
noeristit. ¶ Hanc actionem bone
sdei ẽe dubitari nõ oportet et idec
mictus ihanc actionẽ uenire et
oinem cãm et partum. dd̾. ẽ ne
nudares uemiat. ¶Sirem de poi¬
tam uẽdidistieamq postea rede¬
nnsti icausam depositi etiam si
it daci michi actionem si rem ad
me ꝑtinentem deposut. Similu

Expanded text:
ndemnationis tempore non sit facultas? vel condicio depositionis non exstitit? Hanc actionem bonae fidei esse dubitari non oportet. Et ideo et fructus in hanc actionem venire et omnem causam et partum, dicendum est, ne nuda res veniat. Si rem depositam vendidisti eamque postea redemisti in causam depositi, etiamsi sine it dari mihi actionem, si rem ad me pertinentem deposuit. Simili
Abbreviated transcription (Latin):
marcelłꝰ ait nec teñe actionem
qmius soleamus dre dolietiam
insuitute ꝯmissi ten aliquemd¬
bere qr et delicta et nore capuirse¬
cuntur erit igiturad. Ili as. aco¬
nes ꝯpetentes decurrendum. in¬
ꝙ successorib et eicinertrebellia¬
no. se. dsulto restitutac̃ hrditaid od¬
petit. ¶Lon aũ tiñ pretitus do

Expanded text:
Marcellus ait nec tenere actionem, quamvis solemus dicere doli etiam in servitute commissi teneri quem debere, quia et delicta et noxae caput sequuntur: erit igitur ad alias actiones competentes decurrendum. Hsessoribus et ei, cui ex Trebelliano senatus consulto restituta est hereditas, competit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tit depoĩti actio. ¶ Sirem afuo depositã
ticio quẽ dũm enis ẽẽ putasti cũ non eẽt
restituisses de positi actione te nõteñ cel¬
sus ait.qr nullus dolus int̾cessit cumti¬
cio autem cui res restituta ẽ dominus
dicabiturgiũo cũ sciret remẽe alienã¬

Expanded text:
tit depositi. Si rem a servo depositam Titio, quem dominum eius putasti cum non esset, restituisses, depositi actione te non teneri Celsus ait, quia nullus dolus intercessit: cum Titio autem, cui res restituta est, dominus dicabitur, si vero, cum sciret esse alien
Abbreviated transcription (Latin):
rem uenire. a sres tempore
pitura sit. hoc est si falatiolispõ¬
nem sit ꝓenptura. Sanequo.¬
ciens res urget dogepidr qden
siunis ad p̃coremuerare ue.¬
est. ⁊t lis ꝯtesterur et itaiprs
uerbis orationis exprimitur
demq alterutroretusanto pe

Expanded text:
re: scilicet si res tempore peritura sit, hoc est si dilatio actionem sit peremptura.Sane quotiens res urguet, cogendi quidem sumus ad praetorem uenire, ueest ut lis contestetur, et ita ipsis uerbis orationis exprimitur: denique alterutro
Abbreviated transcription (Latin):
Ademoratione dimis mrarcu
in senatu recitata effecysde qu
specieb pretorem ad irietiam
dieb fcriatis ut puta ut tutore
aut cumtores dentur ut officia
animo neantur cessantis extu¬
sutiones allegentur alimẽta
tris nomine imposẜonem uut¬
tatur: uel reiferuande causa
nel legntor fidene ꝯmissoꝵ.
tiel dampni in fecti. Item de
testamentis exibendis ut cu¬
rntor detur bonor euis cuian
h̾rs eius exstiturus sit incertũ
est. Aut dealendis liberis pen¬
tibꝰ patronisaut de adeun¬
da. suspecta hidistate aut ut.
aspectiratror utiria estimetm
uldufidei ꝯmissatia libertas p̾s¬

Expanded text:
adem oratione diuus Marcus in senatu recitata effecit de aliis speciebus praetorem adiri etiam diebus feriaticis: ut puta ut tutores au‹t cura›tores dentur: ut offici admoneantur cessantes: excusationes allegentur: alimenta ntris nomine in possessionem mittatur, uel rei seruandae causa, uel legatorum fideiue commissorum, uel damni infecti: item de testamentis exhibendis: ut curator detur bonorum eius, cui an heres exstaturus sit incertum est: aut de alendis liberis parentibus patronis: aut de adeunda suspecta hereditate: aut ut aspectu atrox iniuria aestimetur: uel fideicommissaria libertas praes
Abbreviated transcription (Latin):
idꝙ in re falcidie potuit hre solũ
ꝑdere. ¶ Siꝗs ĩpubes Arrogatus
sit exhus ꝑsonis que etiam citra
adoptõnem ⁊ emancipationẽ
q̃ride moffõso possint hunc pu¬
to  remouend aquerelacum bt
siegit ⁊ nõoptinuit. arit qrͣtam
pdat ⁊ puto nõ ad mictend̃ eũ
ad moffõsum. aut si ad micta

Expanded text:
d iure Falcidiae potuit habere solum perdere. Si quis impubes adrogatus sit ex his personis, quae et citra adoptionem et emancipationem queri de inofficioso possunt, hunc puto remouendum a querella, cum habeat si egit nec optinuit, an quartam perdat? et puto aut non admittendum ad inofficiosum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
cilepot debitam portonemeius
ꝙfructus mediotꝑr colligere.
Siꝗs ⁊ irritum dicat ẽe testĩul
euptum uł ĩoffõsum ꝯditio eides¬
ferridebeat ut prius mou̾e uo¬
h. ¶ Sifilius ex hrdatus ĩposẜõe
sit hrditatis scriptus ꝗ demh̾ro
petet hrditatem filius uo ĩmo¬
dum ꝯtradcomis querelam ĩdu¬
cat quemadm aget si nõ possi¬
det s pet̾et. ¶Neminisse aũt opor¬

Expanded text:
cile potest debitam portionem eiusque fructus medio tempore cogere. Si quis et irritum dicat testamentum uel ruptum et inofficiosum, condicio ei deferri debet, utrum prius mouere uolet. Si filius exheredatus in possessione sit hereditatis, scriptus quidem heres petet hereditatem, filius uero in modum contradictionis querellam inducat, quemadmodum ageret, si non possideret, sed peteret. Meminisse autem opor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯissi prestet estimationemhu¬
ic ergo ꝯsentire nõ possum. nam
obligari mulieris debitorem
ita equum est si acciꝑe id ip̃mq
ei deberetur uir potest. s ne ĩdo¬
tata młr eẽ uideatur. dñdinnẽ

Expanded text:
issi praestet aestimationem. huic ego consentire non possum: nam obligari mulieris debitorem ita aequum est, si accipere id ipsum quod ei debetur uir potest. sed ne indotata mulier esse uideatur, dice
Abbreviated transcription (Latin):
h̃uit. mag̾ est ut lib̾atio obligonis pocius
quam res ip̃a ad eum iam ꝑuenisse ide¬
Satur Ideoꝙ ptus eius non debetur.¬
lx. tibi. aut ticio dotierunt. hoc casu dici
potest. uel ticio dari posse s de dote uux
tem. quemad̾m si ticio iussisẜ dari.nec
mur cum etiam ꝓmissã iuro dotẽ possit
delegante eo altiꝓmicte. et si dici solet alii
qm marito dotis nomine młrem non
posse obligari. hus enimcasib inro dos
queritur. non enim estimauimus illã
ita ꝓmisisse ut uł deticu nupcus cogitis¬
s. ¶ Exasse h̾rs ĩstitut rogatus ꝙ mu¬
ueridodrantem brditatis restituere i¬
su eius qͦ debet dotem doti ꝓmisit ma¬
rito. ueror ne ñsit marito obligatus.n
Nam muliermn hoc tenetur ut hrdita¬
tem restituendo trãsferat actiones etqͣ
alium qm cui debet fidei ꝯmissũ ñ pot̃
aliqd dixit incti cũeo agi posse ut fid̾i

Expanded text:
it, magis est, ut liberatio obligationis potius quam res ipsa ad eum ita pervenisse videatur ideoque partus eius non debetur.m tibi aut Titio doti erunt", hoc casu dici potest vel Titio dari posse, sed de dote virum teneri, quemadmodum si Titio iussisset dari. nec mirum, cum etiam promissura viro dotem possit delegante eo alteri promittere, etsi dici solet alii quam marito dotis nomine mulierem non posse obligari. his enim casibus viro dos quaeritur. non enim existimabimus illam ita promississe, cum vel de Titii nuptiis cogitaret. Ex asse heres institutus rogatuslieri dodrantem hereditatis restituere iussu eius quod debet doti promisit marito. uereor, non sit obligatus: nam mulieri in hoc tenetur, ut hereditatem restituendo transferat actiones et qualium, quam cui debet fideicommissum, non potest. aliquis dixerit incerti cum eo agi posse, fidei
Abbreviated transcription (Latin):
si alie nupcie medie int̾uenissent. ¶Si
mulier ancillam pamphilamticio sti¬
plata. deinde ei nuptura id qd sibi debe¬
bat dotih̾re ꝓmirit. etiam si nonerit iuri
pamipbila. aũt ip̃a tũ pamphila indo
temdata et mulieris piculo erit. Anetq
prior stipulo mansiss non recdderetur. ni¬
si forte referat hinit rem qm̃ debebat uir

Expanded text:
nisi aliae nuptiae mediae interuenissent. Si mulier ancillam Pamphilam a Titio stipulata, deinde ei nuptura quod is sibi debebat doti habere permisit, etiamsi non erit uiri Pamphila, an ipsa tamen Pamphila in dote et mulieris periculo erit? an et prior stipulatio mansisset, non redderetur. nisi forte refert, habuerit rem quam debebat uir,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ int̾fuit eius fructus non ẽẽ
ablatos. Marcellus Autem
mouetur eo qd sipostea fructꝰ
istos nactus fu̾it fructuarius
fortassis fiant eius. nam sifiãt
eius quareone hoceuenit. nuisiea
ut int̾un fierent ꝓprietaru. mox
apprebensi fructuaru efficuum¬
sit.u̾mest enim ddonem ꝯpetere
ꝓprictario. cum autem ĩpenden¬
ti est dominium ut ip̃e iułait in
fetuq sub mictitur. et meo qd
ẜuus fructuarius ꝑtraditionẽ
acceꝑit nõdum qden precio so¬

Expanded text:
quoniam interfuit eius fructus non esse ablatos. Marcellus autem mouetur, eo, quod, si postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc euenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi fructuarii efficiennsit. uerum est enim condictionem competere proprietario: cum autem in pendenti est dominium ut ipse Iulianus ait in fetu qui summittitur et in eo quod seruus fructuarius per traditionem accepit nondum quidem pretio so
Abbreviated transcription (Latin):
tõem uii .u. clitori dedit diuorcio sc̃o
modo uiream sũmam exiget. neq ad
rem ꝑtinz an is ẜunia det̾ior tes sitinam
et si mortuus eet .u. ex actio eiꝯpetet. q̃¬
ritur enim au młr exiiri pr̃imoniolo¬
cuplectior sit eo tempe quo dedote age¬
uatur fca autem ĩcelligitur que ere
alieno suo int̾uentu uri libata est
ꝙ potuiss ad huc deb̾e suur pecumã
no soluiss. neꝙ em̃ int̾ est ex quacau¬
sa młr pecunia:n debuit. ute cͥlita ma
noat. anexemptione pr̃are debeat.q
si młr nõ em̾at suum s utemet auiro
pecunã accepit tuere uł mortuo ul
detiore sc̃oeuo dampnũiur retineb¬

Expanded text:
tionem uir quinque uenditori dedit, diuortio facto omnimodo uir eam summam exiget neque ad rem pertinet, an is seruus deterior factus sit: nam et si mortuus esset, quinque exactio ei competeret. quaeritur enim, an mulier ex uiri patrimonio locupletior sit eo tempore, quo de dote agebatur: facta autem intellegitur, quae aere alieno suo interuentu uiri liberata est, quod potuisset adhuc debere, si uir pecuniam non soluisset: neque enim interest, ex qua causa mulier pecuniam debuit, utrum creditam an eam quam ex emptione praestare debeat. Quod si mulier non emerat seruum, sed ut emeret, a uiro pecuniam accepit, tum uel mortuo uel deteriore facto seruo damnum ad ui
Abbreviated transcription (Latin):
turs actiones eas que legib ꝓditer
sũt. silex iusta ac ntcͣia sit sup̃plet pre¬
tor meo q legi de est. ꝙ facit ĩ legeac¬
qł reddendo actiones ĩfcm̃ acõmo¬
datas legis acalieidꝙ utilitas eiꝰ

Expanded text:
s actiones, quae legibus proditae sunt, si lex iusta ac necessaria sit, supplet praetor in eo quod legi deest: quod facit in lege Aquilia reddendo actiones in factum accommodatas legi Aquiliae, idque utilitas ei
Abbreviated transcription (Latin):
uit hrdis bona ab eius creditorib
distracta sũt et pecuniam que estĩa¬
tione ꝑtis t̾cie  fiebat mulier accep̃
fruendicã et ꝑignoranciã stipula¬
tio pretmissaequero an abh̾rde mu¬
lieris pecuma q̃  fruendicãdata est
repeti possit. et quam actione .R. ĩ fcm̃¬

Expanded text:
vit: heredis bona ab eius creditoribus distracta sunt et pecuniam, quae ex aestimatione partis tertiae fiebat, mulier accepit fruendi causa et per ignorantiam stipulatio praetermissa est. quaero, an ab herede mulieris pecunia, quae fruendi causa data est, repeti possit, et qua actione.
Abbreviated transcription (Latin):
ut sibi actiones mand quas b
adu̾sus eum. aquo ꝯpauit pla¬
ne si eam pecumam dederit quecut
expeculio. adbone fideiemptorem
ꝑtinente. nulle ei inqt. uil. manda¬
ri actiones possuntqr nullas h̃t.

Expanded text:
ut sibi actiones mandet, quas habet adversus eum a quo comparavit. plane si eam pecuniam dederit, quae erat ex peculio ad bonae fidei emptorem pertinente, nullae ei, inquit Iulianus, mandari actiones possunt, quia nullas h
Abbreviated transcription (Latin):
defende. uer mintrogatonib.
quoꝙ ut in iure int̾rogatus ex
gitur an igitur hr̃s sit absens.
rend̾e de bebit. et si rendit. uł tacĩnt
tenebitur. ¶Qui alieno noĩe
agit quacũq reone id ratum hi¬
tiuꝵ eum ad quenica res ꝑtinet
cau̾e debet. ¶ S interdum suo

Expanded text:
defendere, verum in interrogationibus quoque, ut in iure interrogatus ex minus. an igitur heres sit absens, respondere debebit et si responderit vel tacuerit, tenebitur. Qui alieno nomine agit quamcumque actionem, id ratum habiturum eum ad quem ea res pertinebit cavere debet. sed interdum
Abbreviated transcription (Latin):
xeix. scribit. ut puta iusiurandũ
ꝓcuratori retunt iurauit qr ab sẽ¬
tidare oport̾e. agit hoc iudicio suo
noĩc ꝑꝑ suum iusiurandum.i.¬
Neq enim hec actio dno apet̾e
potuit s de bebit derato cauere.
S ⁊ si ꝓcuratoriꝯ stitutũ est. etex
ea causa agat dubitãdum nõ ẽ.
qum locus sit de rato caucio ni
id q pomp̃. scribit. ¶Queritur

Expanded text:
 scribit. ut puta iusiurandum procuratori rettulit, iuravit absenti dari oportere: agit hoc iudicio suo nomine propter suum iusiurandum neque enim haec actio domino competere potuit: sed debebit de rato cavere. sed et si procuratori constitutum est et ex ea causa agat: dubitandum non est, quin locus sit de rato cautioni, idque Pomponius scribit. Quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
anb̾ quor emptoritraclidebeant quen¬
turet Rensũ est nõ debi q eas no eñut
cum añqmͣ fu̾dum enut desierint fun¬
dieẽ s si ignorau̾it emptor deiectat eẽ
arbores uẽditor añ scit nec ammonu¬
it qnͣtiemptoris int̾ fu̾̾it rem estimã¬
dam eẽ simouenit. ⁊ p̃.

Expanded text:
que emptori tradi debeant, quaeritur: et responsum est non deberi, quia eas non emerit, cum ante, quam fundum emerit, desierint fundi esse. sed si ignorauit emptor deiectas esse arbores, uenditor autem scit nec admonuit, quanti emptoris interfuerit rem aestimandam esse, si modo uenit.
Abbreviated transcription (Latin):
et legata xlicionalia ꝑimũ tursipen¬
dẽte sclitione res extincta fuit sane si
exstet res licet detior effc̃a pot diciesse
dampnumemptors Cuta res uenie¬
rit ẽ ille ẜuus ẽptus sũ nauis uen̾it ex
Ce ꝯtractam. ¶Cumusũ fruct̾ michi
uẽdlid̾is. int̾ est utrum ius utẽcli fruẽ¬
uẽdas anuo imp̃m corpus ꝙ tuu̾ sit
usũfr. michiuedas nam priorecau ⁊¬
sistatim morieris nichil michibis tu¬
us debebit h̾idi aute meo de bebituro
tu unus post̾iore cañ b̾rdi meo nichil
debebitur hrs tuus debebit.EAnis.¬

Expanded text:
et legata condicionalia peremuntur si pendente condicione res exstincta fuerit: sane si exstet res, licet deterior effecta, potest dici esse damnum emptoris. Si ita uenierit: 'est ille seruus emptus, siue nauis ex contractam. Cum usum fructum mihi uendis, interest, utrum ius utendi fruenuero in ipsum corpus, quod tuum sit, usum fructum mihi uendas: nam priore casu etiamsi statim morieris, nihil mihi heres tuus debebit, heredi autem meo debebitur, si tu uiuis: posteriore casu heredi meo nihil debebitur, heres tuus debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uocl si pendente ꝯclitione emptor uł
uenditor decesẜit ꝯstat siextitit ꝯclitõ
hrdes quo obligatos ẽe qliam ꝯtrac¬
ta emptione ĩpretitumiꝙ si pendente
ditione res tradita sit emptor nõ po¬
t̾it eam usucaꝑe ꝓemptore et ꝙ pre

Expanded text:
uod si pendente condicione emptor uel uenditor decesserit, constat, si exstiterit condicio, heredes quoque obligatos esse quasi iam contracta emptione in praeteritum. quod si pendente condicione res tradita sit, emptor non poterit eam usucapere pro emptore.
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝙ post emptionem fun PAul.¬
do accessit ꝑ allumonem ul eidem ꝑi¬
tus ager post emptionem flumine
occupatus ẽẽt ꝑiculum eẽt emptor
uenditur ĩ modum agricedẽ d msisiͭ
si id actumẽ nec ced̾et atq ꝙ non ueit. ͦ¬
ĩ modum ce dendum eõ sud ip̃m ac¬
tumẽ ut cedet ueluti ie publice hu¬
uites luci q fundum tangunt. cum u̾o
neutrum dictum ẽ cede non debent.
et ideo nominatim cai̾ solet. ut luci
iue publice que ĩ fundo sint tote ĩmo¬
dum cedant.¶xII.¬
emm sciemus cuius sit piculum. na
ꝑfcã emptione piculum ad emptorẽ
respiciet et si id ꝙ uemerit appareati
qd quale quantum sit et precium et
pure uenit ꝑfc̃a ẽ emptioꝙ a subcõ¬
ditione ros uenierit si ꝗdem defec̾it
xlitio. nulla ẽ emptio sicuti nec stipu¬

Expanded text:
od post emptionem fundo accessit per alluuionem uel peritus ager post emptionem flumine occupatus esset, periculum esset emptoriuenditur, in modum agri cedere debet, nisi si id actum est, ne cederet. at quod non uenit, in modum cedendum, si id ipsum actum est, ut cederet, ueluti uiae publicae, limites, luci qui fundum tangunt: cum uero neutrum dictum est, cedere non debet, et ideo nominatim caueri solet, ut luci, uiae publicae, quae in fundo sint, totae in ‹m›o‹d›um cedant. 8 Ienim sciemus, cuius periculum sit: nam perfecta emptione periculum ad emptorem respiciet. et si id quod uenierit appareat quid quale quantum sit, sit et pretium, et pure uenit, perfecta est emptio: quod si sub condicione res uenierit, si quidem defe‹ce›rit condicio, nulla est emptio, sicuti nec stipu
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝯueniris nõ idem facit circa eum ꝙͥ isti¬
torem pposuit ut exꝑiri possit. s siqdem ẜ¬
uum ꝓpͥrium ĩstitorem h̾uit potest esse se¬
curus acꝗsitis sibi actionib.sin aũ uel
alienum ẜuimmi ueletiam hominemlibe¬
rum actio deficiet ip̃m tamen institore
uel dñmeius ꝯuenire potit uel manda¬
ti uel neg̾oꝵ. ges. marcellus autem ait de¬
bere dari actionemeiq istitorem ꝓ̃posuit
meos ꝗ cũm eo ꝯtraxerunt. OAius.¬
O nommne quo institor ꝯtraxit si modo
rendo instet nec multum facit tabne sit
homines honestos afferant m̃cos et ibu
uendant. nec mutat cãm actionis locus
uendendi emendi⁊imutroq modo
ueꝵ sit institorem Msse aut uendidisse.
cum insulario gestumsit. uelcum eo quẽ¬

Expanded text:
acit circa eum qui institorem praeposuit, ut experiri possit: sed si quidem servum proprium institorem habuit, potest esse securus adquisitis sibi actionibus: si autem vel alienum servum vel etiam hominem liberum, actione deficietur: ipsum tamen institorem vel dominum eius convenire poterit vel mandati vel negotiorum gestorum. Marcellus autem ait debere dari actionem ei qui institorem praeposuit in eos, qui cum eo contraxerint. Gaiuso nomine, quo institor contraxit, si modorendo instet: nec multum facit, tabernae sit homines honestos adferant merces et ibi uendant. nec mutat causam actionis locus uendendi emendiue, cum utroque modo uerum sit institorem emisse aut uendidisse. it, si quid cum insulario gestum sit uel eo, que
Abbreviated transcription (Latin):
Moedliiio prepo suut uei friumers
turis qr faciendis pposilit oro
ꝗs suum ppõsitum nominecius
tenebitur.S etiam eos institore
dicendos placauit ꝗbꝰ uestiatis
uellintherudant uestencirti¬
ferendam et distrabxendam qu
uulgo circitores appellamu
S et muliones ꝗs ꝓprie istio¬
res appellat. ¶Itemet fullono
et sartinatoꝵ prepositus. stibi¬

Expanded text:
ficio praeposuit vel frumento pturisque faciendis praeposuerit, servum praepositum, nomine eius tenebitur. Sed etiam eos institores dicendos placuit, quibus vestiarii vel lintearii dant vestem circumferendam et distrahendam, quos volgo circitores appellamus. Sed et muliones quis proprie institores appellet, Item fullonum et sarcinatorum praepositus. stab
Abbreviated transcription (Latin):
namtibi prestaret. nsi ante ꝯstitutum di¬
em inces tuas eo loco exposuisset ĩquem
uehendas mñces locasset nec ꝑeum staret
quominus m̃ces tuas eo loci ex posuiss
issa sibiea pena spectaret. Idem iuris m
eodemgenere cognitionis obẜuamus si
ꝓbatum fu̾it nautam morbo impeclitũ
nauigare nõ potuisse. idem dicemus siua¬
ius eius uicium fecerit sine dolo malo et
culpa eius. ¶Si ꝯduxisti nauem ampho¬
rarum duoꝵ milium et ibi amphoras por¬
tasti ꝓduob milib amphoraꝵ precium

Expanded text:
nam tibi praestaret, nisi ante constitutum diem merces tuas eo loci exposuisset, in quem devehendas eas merces locasset, nec per eum staret, m merces tuas eo loci exposuisset, issa sibi ea poena spectaret. idem iuris in eodem genere cogitationis obseruabimus, si probatum fuerit nautam morbo impeditum nauigare non potuisse. idem dicemus, si nauis eius uitium fecerit sine dolo malo et culpa eius. Si conduxisti nauem amphorarum duo milium et ibi amphoras portasti, pro duobus milibus amphorarum
Abbreviated transcription (Latin):
erempto actione. Item si forte ad
emendeum pposuero tenebord
dumtrent ex uendito s neq si
demendum et ille uendiditi
aosi ad uendend et ille em̾it
debebit teneri. Idq cassius pro¬
u .s. sipecuniam ꝗs credid̾it
mnstitori ad emendas m̃ces p̾po¬
sito locus est institorie. Ideoqͥ ⁊
uendam qd̾ ita uere prto nsi
phibitus fuit mutuari. ¶Si
eiquem ad uendendement̃ uc
oleum pposunit mutuum oleu
datum sit dicend̾ erit institoriã
iocumhre. Item simstitor oleũ
uendidiss. anuium arre nomĩc
acceꝑit. neq eum redddat dñmĩ
mandatum eifuit presenti pe¬
cuna uendere quasi si forte pig¬
nus institor ob preciu accepit
nistorie locus erit: Idem fideius¬
sori ꝗꝓmstitore int̾uenit. inisti¬
torihpetit eius emm rei seque
uest. ¶Si ab alio institor sit p̃¬
positus is tamen decessit ꝗ p̾po¬
fit eth̃rs eius extitit ꝗ eodem
institore utatur sine dubio ten̾
enmoportebit. Nec nõ siante a¬
aditam hrditatem cum eo cͣcͣtũ

Expanded text:
empto actione: item si forte ad emendum eum praeposuero, tenebor dumtaxat ex vendito: sed neque si ad emendum, et ille vendiderit, neque si ad vendendum, et ille emerit, debebit teneri, idque Cassius probat. Sed si pecuniam quis crediderit institori ad emendas merces praeposito, locus est institoriae, idemque et uendam: quod ita uerum puto, nisi prohibitus fuit mutuari. Si ei, quem ad uendendum emendumue oleum praeposui, mutuum oleum datum sit, dicendum erit institoriam locum habere. Item si institor, cum oleum uendidisset, anulum arrae nomine amandatum ei fuit praesenti pecunia vendere. quare si forte pignus institor ob pretium acceperit, institoriae locus erit. Item fideiussori, qui pro institore intervenerit, institoria competit: eius enim rei sequella est. Si ab alio institor sit praepositus, is tamen decesserit qui praeposuit et heres ei extiterit, qui eodem institore utatur, sine dubio teneri eum oportebit. nec non, si ante aditam hereditatem cum eo contractum
Abbreviated transcription (Latin):
cõ institoris Pnd̾ labeo scribit
¶Idemait. si libich̃inarius stabla¬
habilit is ꝙ mortuum spoliait
dandam meum qĩ institonam
actionem qmiuis et furtiet mi¬
riaꝵ actio ꝯpeteret. ¶Ioemlali
ait siꝗs pistorẜuum suum soli:¬
tus fu̾it inctum locum micte ab
panem uendend̾. deinde is pecu¬
ma accepta presenti ut ꝑsingiõ
dies eis panes prestaret ꝯcurba¬
ĩunt fidem dubitari no oportet
qn si ꝑmisit ei ita dari summas
teñ debeat. ¶Sz et cum fullo peti¬
egre ꝓficiscetur rogass aliquem
ut discipulis suis ꝗb tabernan
ĩstructam tradidit ĩ paret posti
eius ꝑfectionem uestimenta dis¬
lictus. Sinuero quasi institorte¬
neri eum plane si affirmauit ml
institoria S ex locato teneb in¬

Expanded text:
co institoris habendum Labeo scripsit. Idem ait, si libitinarius sehabuerit isque mortuum spoliauerit, dandam in eum quasi institoriam actionem, quamuis et furti et iniuriarum actio competeret. Idem Labeo ait: si quis pistor seruum suum solitus fuit in certum locum mittere ad panem uendendum, deinde is pecunia accepta praesenti, ut per dies singulos eis panem praestaret, conturbauerit, dubitari non oportet, quin, si permisit ei ita dari summas, teneri debeat. Sed et cum fullo peregre proficiscens rogasset, ut discipulis suis, quibus tabernam instructam tradiderat, imperaret, post cuius profectionem uestimenta disator fuit relictus: sin uero quasi institor, teneri eum. plane si adfirmauerit mihi institoria, sed ex locato tenebi
Abbreviated transcription (Latin):
tum usuras nõ soluete pecume
ras peti posse qm ip̃a sors peti
potuerat: pactum autem ꝙ sub¬
iectum est ꝗdam dicebant ad

Expanded text:
tum usuras non solutae pecuniaras peti posse quam ipsa sors peti potuerat. pactum autem quod subiectum est quidam dicebant ad
Abbreviated transcription (Latin):
bitorieo qd̃ cob̾rdi eoꝵ soluit que sm̃a
non est sine reone. ¶Solutam autẽ
pecumã accipiend̃ est. non solum si ip¬
si cui obligata est res. s et si alu sit so¬
luta uolu̾tate eius ueleicui h̃rs exti¬
tit nel ꝓcuratori eius uel ẜuo pecumis
exigẽdis ꝓposito. unde si domumcõ¬

Expanded text:
bitori eo, quod coheredi eorum soluit: quae sententia bitori eo, quod coheredi eorum soluit: quae sententia non est sine ratione.Solutam autem pecuniam accipiendum non solum, si ipsi, cui obligata res est, sed et si alii sit soluta uoluntate eius, uel ei cui heres exstitit, uel procuratori eius, uel seruo pecuniis exigendis praeposito. unde si domum co
Abbreviated transcription (Latin):
Uod si non soluere s alia Rone sat̾facere
patus est. forte si expmissoris dare uult
debitore sit de ip̃o debito. uel sup̃e fide¬
iussorꝯuentus fu̾it. ¶ Nouata autẽ
debiti obligatio pignus ꝑimit. nisi
ꝯuenit ut p̃ignus repetatur. ¶ Siq̃i
daturus tibi pecumam pignus acte¬
ꝑo nec dedo. pignoraticia actione tene¬
bor et nulla solone fta. idemq ẽ et si ac¬
ceptolata sit pecuma uel ꝯditio defe¬
cit obqm pignus ccͣtum est. uel si pac¬
tum ciu stand̃ de pecuma nõ petenda
fcĩnest. ¶ Si in sortem dunitaxat i¬
uel musuram obstrictumest pignus eo
soluto ꝑꝓ qd̃ obligatum est. locumb̃t
pignoraticia. ¶Siue autem usure ĩ
scipulatum sint declucte siue non sint.¬
sitñpignus et meas obligatum sit uel¬
fiit qmͣ diu qd exhus debeturpigno¬
Nam hec penitus illicite sunt. ¶ Sicͥ¬
ditoriplures h̃rdes extiterint. et umi
exhus ꝑs eius soluatur. nõ debent
cetihrdes crelitores in iuria afficihoc
possunt totum fund̾ uende oblato de¬

Expanded text:
uod si non soluere, sed alia ratione satisfacere paratus est, forte si expromissorem dare uult, debitore sit de ipso debito uel si fideiussor conuentus fuerit.Nouata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi conuenit, ut pignus repetatur.Si quasi daturus tibi pecuniam pignus accepero nec dedero, pigneraticia actione tenebor et nulla solutione facta: idemque et si accepto lata sit pecunia, uel condicio defecit, ob quam pignus contractum est, uel si pactum, cui standum est, de pecunia non petenda factum est.Si in sortem dumtaxat uel in usuras obstrictum est pignus, eo soluto propter quod obligatum est locum habet pigneraticia. siue autem usurae in stipulatum sint deductae siue non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pignenam hae penitus illicitae sunt.Si creditori plures heredes exstiterint et uni ex his pars eius soluatur, non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uendere oblato de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetenti cribunali. ⁊ eadem ꝓ¬
umcia. Ceterũ cogi eumet̾iã
ĩ prunciar de romã abire uele
eccͣrio uel apuincia in aliam
ꝓuinciam defendere durũ est
¶Defend̾e aũt est id face ꝙ dñs
donec. Nec debebit durior cõ
¶ Preter sat̾ datoem ꝓcurator ita
defende uidetur si iudicium
accipiat. Unde quesitũ est ap̃
uilianum an ꝯpellatur an uo
sufficiat obrem ñ defensam stip¬
ulationem ꝯmicti. et iuł. scribit.¬

Expanded text:
petenti tribunali et eadem prouincia. ceterum cogi eum etiam in prouincia de Roma abire uel e contrario uel a prouincia in aliam prouinciam et defendere durum est. Defendere autem est id facere quod idonee: nec debebit durior condpraeter satisdationem procurator ita defendere uidetur, si iudicium accipiat. unde quaesitum est apud Iulianum, an compellatur, an uero sufficiat ob rem non defensam stipulationem committi. et Iulianus scribit
Abbreviated transcription (Latin):
missum. ut ꝙ titio disceptatori
plac̾et id seius ꝓnũciet. qui sit co¬
genclus. et puto tale arbitrium
nõ uale in quo lib̃a facultas ar
missum arbitratu ticu aut sen
fieri. pomp̃ scribit. et nos putam
ꝯꝓmissum uałe. S is erit cogẽ¬
dus snĩam dice inquem litiga

Expanded text:
mpromissum, ut quod Titio disceptatori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? et puto tale arbitrium non valere, in quo libera facultas arbsit compromissum arbitratu Titii aut Seii fieri, Pomponius scribit et nos putamus compromissum valere: sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litiga
Abbreviated transcription (Latin):
donare nonpotit sz eas ꝑsonas
recipiet quas et usuraris adi
hrdemtu nec ip̃a transit. nec nõ
utendo amictitur. nec capitis
diminutione. S si utilitas sit
relicta. an usus sit indend̾. et

Expanded text:
donare non poterit, sed eas personas recipiet, quas et usuarius: ad heredem tamen nec ipsa transit nec non utendo amittitur nec capitis deminutione. Sed si χρῆσις sit relicta, an usus sit, videndum: et
Abbreviated transcription (Latin):
habitationem legatam quocd est ue¬
Re planesidixiss testator usum bĩtã¬
di causa nõ dubitaremus qnualet.¬
Otrumaut uiuus ãm sit itato
anusq ad uitam apud ueteres q̃¬
situm est et rutilius doneciiat

Expanded text:
habitationem legatam, quod est uerum. plane si dixisset testator 'usum habitandi causa', non dubitaremus, quin ualeret.Utrum autem unius anni sit habitatio an usque ad uitam, apud ueteres quaesitum est: et Rutilius donec uiuat
Abbreviated transcription (Latin):
suitn dueniẽs ẽẽ ulli senatori u tore
duceant retine dampnatã publico
iudicio quo iudicio cuil ex ppło expi¬
ri solet. nisi sicuilege aliq̃ acciuadi pu¬
blico iudicio ñ est potestus. ¶ Si qua
calumpniccã iudicio dãpnata siter
cã publici iudici et que preuaricatõ¬
nis cãdãpnata ẽ publico indicio dãp¬
nata eẽ et nõ uidetur. ¶ Que ĩ adul

Expanded text:
ulli senatori uxorem ducere aut retinere damnatam publico iudicio, quo iudicio cuilibet ex populo experiri licet, nisi si cui lege aliqua accusandi publico iudicio non est potestas. Si qua calumniae iudicio damnata sit ex causa publici iudicii et quae praevaricationis damnata est, publico iudicio damnata esse non videtur. Quae i
Abbreviated transcription (Latin):
Llam q̃situm facere dic̾emus. ñtm̃
tam que ĩ lupanario se ꝓstitit. uere
Retiam si qua ut solet ĩtabna caupona
uł qua ał. pudori suo ñ ꝑcit. palami
aut sicaccipimus passim u est sñ de¬
lectu ñ si qua adult̾ns usstuprato¬
ribꝰ se ꝯmictit s que uucem ꝑstitute
susti. Itemq̃ cum uno et ãlt̾o pe¬
cuma accepta dmiscuit f̃muidetur pa¬
lam corꝑe questũ face. orctauenus tñ
rectissime ait. etiam eam que sñ questu
palam ee̾ ꝓstituit debuisse hus dnu¬
mari. Nõn solum aut ca que facit
uerx oa quoq que fecit et face desut.
lege notatur. neꝙ emi aboletur tur¬
pitudo. que postea intmissa ẽ.¶ Non
est ignoscenõ eique obtentũ paũꝑ¬
tatis turpissimam uitam elegit. ¶e¬
uocimum fatere ñminus ẽ qm̃ corpe
q̃stum exerte. leuas aut eas dicimus
que mulieros q̃stuarias ꝓstituunt. le¬
quoq q̃ alt̾ius noĩe hoc inte genus ex¬
cet. ¶ Si qua cauponam excens i cai
corpa q̃stuaria b̾at. ut mlte assolent

Expanded text:
lam quaestum facere dicemus non tantum eam, quae in lupanario se prostituit, uerum etiam si qua ut adsolet in taberna cauponia uel qua alia pudori suo non parcit. Palam autem sic accipimus passim, hoc est sine dilectu: non si qua adulteris uel stupratoribus se committit, sed quae uicem prostitutae sustinet. Item quod cum uno et altero pecunia accepta commiscuit, non uidetur palam corpore quaestum facere. Octauenus tamen rectissime ait etiam eam, quae sine quaestu palam se pr‹o›stituerit, debuisse his connumerari. Non solum autem ea quae facit, uerum ea quoque quae fecit, etsi facere desiit, lege notatur: neque enim aboletur turpitudo, quae postea intermissa est. Non est ignoscendum ei, quae obtentu paupertatis turpissimam uitam egit. Lenocinium facere non minus est quam corpore quaestum exercere. Lenas autem eas dicimus, quae mulieres qquae alterius nomine hoc vitae genus exercet. Si qua cauponam exercens in ea corpora quaestuaria habeat ut multae adsolent
Abbreviated transcription (Latin):
uenlidit omĩa ꝗ dẽ que diximus
inredistracta mh̾ quo seqñda st.
ut tñ euictionis noĩe non indup
hie lice uetlidit ideamus ꝗd debe¬
ac pstare et multum int̾ ẽẽ arbitr¬
oiitrumb̃ polliceatur ꝑse uenien¬
ꝑse nonudetur id p̾stare ne aliꝰ

Expanded text:
erit, omnia quidem, quae diximus in re distracta, in hoc quoque sequenda sint, ut tamen euictionis nomine non in duplhabere licere uendidit, uideamus quid debeat praestare. et multum interesse arbitror, utrum hoc polliceatur per se uenienper se, non uidetur id praestare, ne ali
Abbreviated transcription (Latin):
ostitutionib effectum ẽ dolũ plane
ueditor p̾stabit. demq etiam re¬
mitti dedolo d s si nõ reꝓmiẜit sci¬
ens tñ sibi non obligatam uł non
ee eius ꝗ sibi obligauit uẽclid̾it te¬
nebitur exempto qr dolum eum

Expanded text:
ffectum est. dolum plane uenditor praestabit, denique etiam repromittit de dolo: sed et si non repromiserit, sciens tamen sibi non obligatam uel non esse eius qui sibi obligauit uendiderit, tenebitur ex empto, quia dolum eum
Abbreviated transcription (Latin):
xduple stipulationelitis estima¬
tonem secutus ẽ aliarip rerũ
nomine deꝗͥbꝰ ĩuẽclitionẽ caueri
solet nicħ̾ ꝯseꝗ posse. Iul deficien¬
te dupla exempto agendum pu¬
tauit. ¶Idemq libro .x. apud mu¬

Expanded text:
duplae stipulatione litis aestimationem consecutus est, aliarum rerum nomine, de quibus in uenditionibus caueri solet, nihil consequi posse. Iulianus deficiente dupla ex empto agendum putauit. Denique libro decimo apud M
Abbreviated transcription (Latin):
mtt̾et. postea neꝗcqmͣ prestaret᷑.
gremptor hoc fĩ intra diẽ nonde
teni ueditorẽ si ignorans alienũ
qui autem alienum sciens uẽcli¬
dit dolo inꝗd non caret. et ideo ẽp¬
tiuditio tenebitur. sm̃am iuł. ius¬

Expanded text:
 praestaretur, et emptor hoc fieri intra diem non teneri uenditorem, si ignorans alienum qui autem alienum sciens uendidit, dolo, inquit, non caret et ideo empti iudicio tenebitur. Sententiam Iu
Abbreviated transcription (Latin):
Mptorem noxali udicio ⁊dẽp¬
natum exempto actione idtmi
it. ¶ Idem putat si exstipulatua
aget et sũ defendat noxali moi¬
cio sũ non.ꝙͣ manifestum fuit no¬
xiumsuum fuisse nichilominis
exscipulatu uł exempto age poe¬
se. ¶Idem ueracius ait uendito¬

Expanded text:
mptorem noxali iudicio condemnatum ex empto actione id tanit: idemque putat et si ex stipulatu aget: et siue defendat noxali iudicio, siue non, quia ‹mani›festum fuit noxium seruum fuisse, nihilo minus uel ex stipulatu uel ex empto agere posse. Idem Neratius ait uendito
Abbreviated transcription (Latin):
ex suodelicto dampñ paciatur.i
Siplures eiusdem ẜui nomine
noxili mecum agẽuelint ułsi
unius plurib iudicus eiusdem ẜ¬
ui nomine agat inquo ususfre
tuus ꝓprietas mea sit. offõ iudi¬
am.s: ꝑ pretorem id ꝯsequarego
dominus ꝓprietatis ut au cogat
pretorte ꝓestimatione usus fr̃.
ꝯfferre adlitis extimationem
Aut usumfr. ced̾e si et hoc ex pecli¬
at et siego dominus ꝓprietatis
eumfuum nolui defend̾e defẽ¬
sio tibi pmctenda est et si dãp¬
natus bominemtradas.tamẽ
adusus meteueberis. ꝑOmpo¬
cum dñobtactionem furti.ac
siqlib alius ess s cum eo nõ est
qͣmuis fuiat eiet ideo domiꝰ
dampnatus fructuario noxe
dedens liberatur. PAułꝰ.
co igemus ent noxali acqlie.
Actioni locus ne dampnatus
insolid̾ singulis noxe dede coga¬
turs potet dic quasi imuns
dampnum sit et una obligato

Expanded text:
ex suo delicto damnum patiatur. Si plures eiusdem serui nomine noxali mecum agere uelint uel si unus pluribus iudiciis eiusdem serui nomine agat, in quo usus fructus tuus, proprietas mea si‹t›, officio iudiam: sed per praetorem id consequar ego dominus proprietatis, ut aut cogat praetor te pro aestimatione usus fructus conferre ad liti‹s› aestimationem aut usu fructu cedere, si hoc expediat. et si ego dominus proprietatis eum seruum nolui defendere, defensio tibi permittenda est, et si damnatus hominem tradas, et aduersus me tueris. 18 Pocum domino habet actionem furti, atque si quilibet alius esset: sed cum eo non est, quamuis seruiat ei, et ideo dominus damnatus fructuario noxae dedens liberatur. 19 Pauleo agemus, erit noxali Aquiliae actioni locus, ne damnatus in solidum singulis noxae dedere cogatur. sed potest dici, quasi unius damnum sit et una obligat
Abbreviated transcription (Latin):
tuum inferre inuitote
ius est quo minus illiei ue mor¬
tuum inferre ibiet sepelire lice¬
atumifieriucto. ¶Qui nferen¬
dimortuum ius h̾t nõ ꝓhibetͥ
inferre ꝓhibi autem inferre ui¬
detursiue i locum inferre ꝓbi¬
beatur siue mitim̃e cob̾ceatur.a
et deloco puro ꝯpetit. Item si mi¬
chimfund̾ uia debeatur inquẽ
fund inferre uolo. etuia ꝓhibea¬
ꝙ erit ꝓbandum et si alia suit
debeatur. ¶Sz hoc int̾dcm ꝓhi¬
bitorium esse palam est.¶Pre

Expanded text:
tuum inferre inuito ‹t›e ius est, quo minus illi eo eaue mortuum inferre et ibi sepelire liceat, vim fieri veto". Qui inferendi mortuum ius habet, non prohibetur inferre: prohiberi autem inferre videtur, sive in locum inferre prohibeatur sive itinere arceatur. etiam de loco puro hi in fundum uia debeatur, in quem fundum inferre uolo, et uia prohibeae erit probandum et si alia servitus debeatur. Hoc interdictum prohibitorium esse palam est. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
angua qm romanor quas ei¬
cternas ꝯexi optamus explici¬
ta sunt. ¶Set cumuos et om¬
nes post ea ꝓfessores sime scien¬
cie ꝯstitutos etiam hoc oportu

Expanded text:
lingua quam Romanorum, quas aeternas fieri optamus, explicita sunt. sed cum vos professores legitimae scientiae constitutos etiam hoc oportu
Abbreviated transcription (Latin):
Inepos uxorem uelit duc̾e auo fu¬
rentooni modo pr̃is sin auctoritaᷤ
erit nccia. S si p̾r furiat auus sapi¬
at. sufficiat aui uoluntas. ¶Et is
cuius pr ab hostib captus sit. si ñ

Expanded text:
nepos uxorem uelit ducere auo furente, omnimodo patris auctoritas erit necessaria: sed si pater furit, auus sapiat, sufficit aui uoluntas. Is cuius pater ab hostibus captus est, si n
Abbreviated transcription (Latin):
ut mulier dote ꝓmissa se se alat et donet
nupta sit dos ab ea nõ petatur aut c̾tꝙ̃
sum̾am uiro prestare et abeo alatur
et hus similia.alia ad ius ꝑtinentue¬
luti qñ dos petatur. ꝙad̃m recddatur
inqbꝰ nõ semꝑ uoluntas cͣchencium
dos petatur indotata erit mulier. ¶Si
mulier pacta sit ne amplius qm ꝑs di¬
midia dotis a se petatur et penam sti¬
płata sit mela ait. altutro eamꝯtentã
ẽẽ oport̾e. uł exceptione pacti et acceptã
fac̾e pene obligõem. uł si exstipłatu agat¬
de neganda ei exceptoem. ¶Si fundo
estimato ĩ dotẽ dato pacta sit mulier. ut
qnͣto pluris uen̾it ĩdotem sit. mela ait
id ẜuand̾ est. cum et exccͣrio ꝯueniri pos¬
situt si minoris ueniert ip̃a debeat. u¬
¶Si pacta sit młr ut siue plpluris siue
minoris fundus estimatus uenieri p
cium qmͣto res uemierit ĩdote sit stari
eo pacto o.S si culpa mariti minoris
uenieriet id ip̃m mlremꝯseq. NUł..

Expanded text:
ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit do ab ea non petatur, aut certam summam uiro praestet et ab eo alatur, et his similia: alia ad ius pertinent, ueluti quando dos petatur, quemadmodum reddatur, in quibus non semper voluntas contrahentium dos petatur, indotata erit mulier. Si mulier pacta sit, ne amplius quam pars dimidia dotis a se petatur et poenam stipulata sit, Mela ait alterutro eam contentam esse oportere: vel exceptione pacti et acceptam facere poenae obligationem, vel, si ex stipdenegandam ei exceptionem.Si fundo aestimato in dotem dato pacta sit mulier, ut, quanto pluris uenierit, id in dote sit, Mela ait seruandum, cum et ex contrario conuenire possit, ut, si minoris uenierit, ipsa debeat.Si pacta sit mulier, ut, siue pluris siue minoris fundus aestimatus uenierit, pretium quanto res uenierit in dote sit, stari eo pacto oportet: sed si culpa mariti minoris uenierit, et id ipsum mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitur neq de u̾itatione
neꝙ deuesti ario trãsegisse.
liter de istis trãsigi nolũit. s
isi quis de alimentis tnͣsegĩt
nõ hebit necesse etiam de habi¬
tatione nel ceteris minto cñsi¬
gere. potest igitur uelde om̃i¬
b simul uel dequibdam fa¬
tere tuͣsactionem. de calciario
quoꝙ Albitrio ꝓretoris tnsi¬
gendum est. ¶Sumni plu¬
ribꝰ ue fundus ad alimẽta
fuerit relictus uelint ꝙ eumd
distrah̾e necesse est pretorem de
distractione eius ⁊ tnͣsactione
toris auctoritate fc̃a transac¬
tiorata ẽẽ nõ debet. Idem est
ligatus. Nam nec pignus a¬
ad hoc datum in ꝯsuito preto¬
re poterit liberari. ¶Arbitra¬
tu pretoris uel deumuersis
alimentis uel de ꝑte corum
transigioptere plusqmͣ mani¬
festum est. ¶ Si pretor aditꝯ

Expanded text:
uidebitur neque de habitatione neque de uestiario transegisse, etiam de istis transigi uoluerit.Sed et si quis de alimentis transegerit, non habebit necesse etiam de habitatione uel ceteris inuitus transigere: poterit igitur uel de omnibus simul uel de quibusdam facere transactionem. De calciario quoque arbitrio praetoris transigendum est. Si uni pluribusue fundus ad alimenta fuerit redistrahere: necesse est praetorem de distractione eius et transactione toris auctoritate facta transactio rata esse non debet. idem est ligatus: nam nec pignus ad hoc datum inconsulto praetore poterit liberari. Arbitratu praetoris uel de uniuersis alimentis uel de parte eorum transigi oportere plus quam manifestum est. Si praetor adit
Abbreviated transcription (Latin):
se. miratur gͥ cur bonorana actio
sit ĩducta cum sint cuules insi for¬
te inꝗt ideo ut ĩ notesc̾et pretor cu¬
ram ag̾e̾ reprimende ĩꝓbitatis. ẜ

Expanded text:
se. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint civiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quis iurauit se furtum nõ
fecisse hoc solo nomme ꝯdictione
si duematur exceptione utatur.
Cet̾m si ꝯtendat ꝗ ꝯdicit quasi

Expanded text:
ergo qui iurauit se furtum ne fecisse hoc solo nomine, condictione si conueniatur, exceptione utatur? ceterum si contendat qui condicit quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ucstem. ut nichil aliud qmͣ pecu¬
nadremus ẽptionẽuidinec p̾
tusla locatõem ẽẽ ubi corpus
im nõ detur ab eo cui id fieti
lcatq si areamdarem ubi in¬

Expanded text:
stem, ut nihil aliud quam pecuniam daremus, emptionem uideri, nec posse ullam locationem esse, ubi corpus ipsum non detur ab eo cui id fieret: aliter atque si aream darem, ubi in
Abbreviated transcription (Latin):
sapenam ꝯmicti ꝓculus ⁊ accił¬
licinus. Aunt. s siꝑatus sit ĩeũ¬
dem ꝯꝓmicte̾ actionem denega¬
ri. Autꝰ exceptone tutum fores
hoc ita demum uereeꝵ. Siarbi¬
ter recipe in se arbitrium funt
patus. Nam ĩuitum eum nõ
Ip̃e autem nchilominus pena
absoluitu. Si arbit̾ iussit puta
ei ipune ñ peatur. q̃ et est u̾ius¬

Expanded text:
itti Proculus et Atilicinus aiunt: sed si paratus sit in eundem compromittere, actionem denegari aut exceptione tutum fore. sed hoc ita demum verum erit, si arbiter recipere in se arbiterium fuerit paratus: nam invitum non ipse autem nihilo minus poena absoluitur.Si arbiter iussit puta ei impune ‹non› pareatur, quaeritu
Abbreviated transcription (Latin):
sus ueꝯpositum est. Namadõs
ꝯtrou̾sias ꝑtinet. S si fortede
unare sit disputatiolicet plem̃
c̾ausis actões suꝑ eẽ. Id enim ue¬
nit ĩ ꝯꝓmissum de quo actum
sit.ut ueniret. S est tucius siꝗs
dec̾ta re ꝯꝓmissum fcure sit de
ea sola expͣrimeresCõꝓmisso au
tem ñ debent obtemꝑare litig¬
atores si arbit̾ aliꝗd nõ hones¬
tum iusẜit. ¶ Simtradiem cõ¬
ꝓmissi aditus arbiter post diẽ
tetur. ¶ Siꝗs ex litigatoribidõ
ñ affuerit ꝙ ualitudine uł rei.

Expanded text:
sue' compositum est: nam ad omnes controuersias pertinet. sed si forte de una re sit disputatio, licet pleno causis actiones superesse: id enim uenit in compromissum, de quo actum est ut veniret. sed est tutius, si quis de certa re compromissum facturus sit, de ea sola exprimere in compromisso. Non debent autem obtemperare litigatores, si arbiter aliquid non honestum iusserit. Si intra diem compromissi aditus arbiter post diem tetur. Si quis ex litigatoribus ideo non adfuerit, quod valetudine