comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s uulle laborum gn̾ib exceret. Qui¬
escere poterat ulires uͥ mexplebi¬
le desiderium multa noscendi cũ¬
tis illum litorib t̾risq raptaret la¬
boriosa untus que possessores suos
quiescere nõ sunt. laboriosa inqmͣ
uirtus s gloriosa s clara et que
ut laborem sic amorem admira¬
tionem q conciliet. hec est que et
ulixem suulati furons si ea fa¬
ma est u̾a et achillem furtiu a¬
moris latedris eductos ꝑdux it ad
troiam. Nil aut illi ꝓprium aut
profuit ĩgenium. lentis untus
adu̾sa consiliis figmẽtum om̃e
discussit Nõ possunt uin ĩsignes
nisi ut excelsi montes occultari.
siũ sigulare aliquod nature do¬
uum est ĩ ꝑpetius laborib etatem
aget. si negociorum turbines effu¬
genit illi cum in medias solitudi¬
nes persequentur. paruo magna
nõ constant. Quisquis es qui uir¬
tutis specie illectus eius glonam
concupistis scito rem te marimã
stant yabilem s que totum te po¬
scat ĩ piecium. Prouide ut quib

Expanded text:
sed mille laborum generibus exerceret; quiescere poterat Ulixes, nisi inexplebile desiderium multa noscendi cuntis illum litoribus terrisque raptaret; laboriosa virtus que possessores suos quiescere non sinit, laboriosa, inquam, virtus sed gloriosa sed clara et que ut laborem sic amorem admirationemque conciliet. 11 Hec est que et Ulixem simulati furoris, si ea fama vera est, et Achillem furtivi amoris latebris eductos perduxit ad Troiam; nil aut illi proprium aut profuit ingenium; lentis virtus adversa consiliis figmentum omne discussit; non possunt viri insignes nisi ut excelsi montes occultari. Cui singulare aliquod nature donum est, in perpetuis laboribus etatem aget; si negotiorum turbines effugerit, illi eum in medias solitudines persequentur. 12 Parvo magna non constant; quisquis es qui virtutis specie illectus eius contubernium concupiscis, scito rem te maximam parabilem, sed que totum te poscat in precium; proinde ut quibus
Abbreviated transcription (Latin):
lis: Quam comnui domno le¬
gem ponam. nͥ ut illi pauti hu¬
nules solliciti. Ille u̾o sit largꝰ
sed et sobrius letus. s modestꝰ.
demq circumspectus suaius ur¬
banus diẜtus. s qui tacere no¬
u̾it. et pro qualitate honimiũ
aut temporum at locorum icic¬
tis int̾ cominias u̾borum semi¬
nibus audire quid auii collegã¬
tur. ¶ Hec et si qua sunt id ge¬
nus nulla ex parte prorsus a¬
tuo defuisse credidetm. nͥ ꝙ tu
fortasse lancior qmͣ rustica nos¬
set autiquitas. qmͣ ꝙͣ tuas lau¬
cias exiia sobuetate ⁊ mode¬
stia plenas sciam. ¶ Sed ubi
ego tunc eraur eadem certe q̃
ut abessem nisserat quo uno
licuit modo ut ipẽ quoq p̃sens
essem fortuna prouidit. quãdo
tunc p̾cipue caro cetui meas
muexit epłas quibus geĩatũ
gaudium ut̃m scribis. Credo e¬
quidem. ueq alit̾ suspicari fide

Expanded text:
lis, quam convivii domino lelis, quam convivii domino legem ponam, nisi ut illi pauci humiles soliciti, ille vero sit largus sed et sobrius, letus sed modestus, denique circumspectus suavis urbanus disertus, sed qui tacere noverit et pro qualitate hominum aut temporum aut locorum iactis inter convivas verborum seminibus, audire quid alii colloquantur? 5 Hec et siqua sunt id genus, nulla ex parte prorsus atuo defuisse crediderim, nisi quod tu fortasse lautior quam rustica nosset antiquitas, quanquam tuas lautias eximia sobrietate et modestia plenas sciam. 6 Sed ubi ego tunc eram? eadem certe que ut abessem iusserat, quo uno licuit modo ut ipse quoque presens essem, fortuna providit, quando tunc precipue caro cetui meas invexit epystolas, quibus geminatum gaudium vestrum scribis. Credo equidem, neque aliter suspicari fide
Abbreviated transcription (Latin):
est ubi illud int̾ multa preci¬
pitur ut neq plures nusis ne¬
q pauciores gracuis sint ꝯuiue.
ue in alterum extremoꝵ aut
in turbam aut in solicitudinẽ
res eat. et si nidice uie semper
ad solitudinem sit u̾gendum.
⁊Iosti ꝙ preterea comiualis
illa lex sanciat ut sit omibus
sius numeris cõminũ ab solu¬
tum. Si belli inquit bonisiculi
collecti sunt. quod ideo dictum
puto quia hominũ p̃potenciũ
magnitudo tranquillitati ũe
semꝑ aduersa est. non aliter
qmͣ cumdi matis fluctus. in¬
¶ Adhec si electus inquit locꝰ
si tempus si apparatus nõ ne¬
glectus. Illud quoq requiatur
ut neq loquacitate tutbidum.
neq silencio mutum sit. s it̾
utrumq et confabulcicione io¬
cunda et sermone utili ameno¬
q siue contencione sine iurgio
sine auxietate sine molestia.
uia non facile rebus ipsis im¬
plentur. insi leuis et imota
serentas p̾cesserit ammorum
uultus ac u̾ba formancium.
¶Quid de aliis. Quam fanni¬

Expanded text:
est, ubi illud inter multa preciest, ubi illud inter multa precipitur, ut neque plures Musis neque pauciores Gratiis sint convive, ne in alterum extremorum, aut in turbam aut in solitudinem, res eat, etsi iudice me semper ad solitudinem sit vergendum. 2 Nosti quid preterea convivalis illa lex sanciat ut sit omnibus suis numeris convivium absolutum: «si belli» inquit, «homunculi collecti sunt», quod ideo dictum puto quia hominum impotentium magnitudo tranquillitati fere semper adversa est, non aliter quam tumidi maris fluctus; ad hec «si electus» inquit, «locus, si tempus, si apparatus non neglectus». 3 Illud quoque requiritur ut neque loquacitate turbidum neque silentio mutum sit, sed inter utrunque et confabulatione iocunda et sermone utili amenoque, sine contentione sine iurgio sine anxietate sine molestia, via, non facile rebus ipsis implentur, nisi lenis et immota serenitas precesserit animorum vultus ac verba formantium. 4 Quid de aliis? quam famu
Abbreviated transcription (Latin):
ille me de te quem facile pla¬
ne norat quasi de dindamo aut
calanio Indoꝵ phĩs loquentẽ
audiit actonitus atq suspẽsꝰ
deficis in me oculis et uelud
horrore nom monstri cuiuspiã
conis ertantib dum nõ tibi
sed u̾o astipularer. ¶ Ego cõ¬
tra stuporem non insulsi hoĩs
stupebam. et ut dici solet in si¬
ni tacitus gaudelam. et ad
me identidem. Quantus ẽ ille
mens cinus hic cum latera ui¬
derit u̾ticem certe non uidit:
po datur: quanto alcior amma
gressa. ubi ĩmota serenitas hĩ¬
tat. quo lippꝰ et multa caligĩe
obsitus populus frustra suspi¬
cit. s ne multa de hoc. Sic tibi
psuade. ad opimonem meam
quam d iamdudũ impleuerac
larandam nullius omĩno fa¬
cundiam tantum hĩturam ui¬
rium quantũ illius silenciu
stupor q habuit. uale Ad cun
quod tales tamq una¬
unues tres amicos a pd̃
te nr̃i sub aduentum nncis
festa luce contrarerat. Marci
uatronis de lege comuini liber

Expanded text:
ille me de te, quem facie plaille me de te, quem facie plane norat, quasi de Dindimo aut Calano Indorum philosophis loquentem audiit, attonitus atque suspensus, defixis in me oculis et velut horrore novi monstri cuiuspiam comis extantibus, dum non tibi sed vero astipularer. Ego contra stuporem non insulsi hominis stupebam et ut dici solet, in sinu tacitus gaudebam et ad me identidem: ‘Quantus est ille meus, cuius hic cum latera viderit, verticem certe non vidit!’po datur, quanto altior illa gressa, ubi immota serenitas habitat, quo lippus et multa caligine obsitus popellus frustra suspicit! Sed ne multa de hoc; sic tibi persuade, ad opinionem meam, quam iandudum impleveras, laxandam nullius omnino facundiam tantum habituram virium, quantum illius silentium stuporque habuit. Vale. 10 Ad quod tales tamque unanimes tres amicos apud te nostri sub adventum nuntii festa luce contraxerat! Marci Varronis de lege convivii liber
Abbreviated transcription (Latin):
tuuam sccipsi tacitus ĩ memo¬
riam quiod esset a me festinãt
digressa reducerem uescio qͥd
addi posse insum est quo sona¬
tior sit ioundior q sentencia.
Id tibi seorsum ut in auinũ
uenit scripsi. quod si probas a¬
dic inseres et tua manus nr̃o
fungetur officio. uale.
Ad eundem. magnũ uirtutis
tiũ esse ignotũ
tue reddidi. et misi ꝑ
sortuitum quẽdam nr̃e
rei p. muntium. cum quo mul¬
ta de te. in quibus illud appri¬
me michi placuit ꝙ patrie et
tiuibus parimi notus. eoq mͥ
nocior clatiorq et carior es.
Semꝑ de te bene speraui. Iam
sperare defio. Spes enm uc̃ti
uenturiq bom nomẽ. mͥ de te
iam inch nc̾ti est. ¶ Epiturũ
ac democntum studiosissnne ur¬
bium athene famosos accolas sͥ
autem incognitos habuere. an¬
remur si te mercatrr et larifi¬
ca nr̃a non uouerit. magnum
iccum hactenus in ña amici¬
tia temusti. En quod impossibi¬
le arbitrabar quem nemo alt̾
ante iret ip̃e te preis. Ita quidẽ

Expanded text:
timam scripsi, tacitus in memotimam scripsi, tacitus in memoriam, quod esset a me festinanter digressa, reducerem, nescio quid addi posse visum est quo sonantior sit rotundiorque sententia; id tibi seorsum ut in animum venit scripsi, quod si probas, illic inseres et tua manus nostro fungetur officio. Vale. 9 Ad eundem, magnum virtutis indicium esse ignotum tue reddidi, et misi per fortuitum quendam nostre reipublice nuntium, cum quo multa de te; in quibus illud apprime michi placuit, quod patrie et civibus parum notus eoque michi notior clariorque et carior es. Semper de te bene speravi, iam sperare desino; spes enim incerti venturique boni nomen, michi de te iam nichil incerti est. 2 Epycurum ac Democritum studiosissime urbium, Athene, famosos mundo accolas, sibi autem incognitos habuere; miremur si te mercatrix et lanifica nostra non noverit? Magnum locum hactenus in nostra amicitia tenuisti; en, quod impossibile arbitrabar, quem nemo alter anteiret, ipse te preis. 3 Ita quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Ego tecum nniquit tamꝙͣ mecũ
lequor. Qiuis autem est tãta
quidem de re quin uarie secũ ipẽ
disputet: atq huic raciomi ille
aliam accumulans simul et eli¬
cere cupio sentẽciam tuam ait
si manet ut firimior si. si mu¬
tata est ut tibi assenciat. Qd
ultimũ me non tangit. Nõ sũ
tarũ tantus nilla michi m a¬
miciciis ars est. insi ut ualde
diligam. ualde fidom. nichil
sugam. nichil occultem Et ꝑ¬
inde omnia explicem ĩ autibꝰ
anucorum ut in ammo meo
sunc. ¶ Sed redeo. ꝙuis ergo
non mag̾ aures tuas ꝙͣ meas
circũuenre ꝓpositum sit tamẽ
et michi sepe idem edificatius
a me ipõ dicitur qñ sic dicitur
excitantibus scilicet atq pun¬
gentib u̾bis ꝙͣ si leucius dice¬
tur. Tunc amico nõ alit̾ qmͣ
michi muctata or̃one cõsultũ
uelimi tunt paulo cutiosior in
sermone sum excitandi studio
non faliendi aut mani artifi¬
cio demulcendi. Quale est ꝙ
dum epłam quam ad te penul¬

Expanded text:
«Ego tecum» inquit, «tanquam mecum «Ego tecum» inquit, «tanquam mecum loquor. Quis autem est tanta quidem de re quin varie secum ipse disputet?», atque huic rationi ille aliam accumulans: «simul et elicere cupio sententiam tuam» ait; «si manet ut firmior sim, si mutata est ut tibi assentiar». Quod ultimum me non tangit. Non sum tam cautus, nulla michi in amicitiis ars est, nisi ut valde diligam, valde confidam, nichil fingam, nichil occultem et perinde omnia explicem in auribus amicorum ut in animo meo sunt. Sed redeo. 16 Quamvis ergo non magis aures tuas quam meas circumvenire propositum sit, tamen et michi sepe idem efficacius a me ipso dicitur quando sic dicitur excitantibus scilicet atque pungentibus verbis, quam si lentius diceretur; tunc amico non aliter quam michi mutata oratione consultum velim; tunc paulo curiosior in sermone sum, excitandi studio non fallendi aut inani artificio demulcendi. 17 Quale est quod dum epystolam quam ad te penul
Abbreviated transcription (Latin):
uiis pͥmo mane narrabo. Si
ad mensam euiti quid aliud
uisum erit sungens amicis dicã.
et pugnare sentencias gaude¬
bo dum melior unicat. quod fa¬
cilius fiet si ab ipsis micus aĩ¬
corum fides in ꝑtem consilu
sit admissa. ¶ Hec et hiis sum¬
lia tum sepe pro cotidiam ex¬
cusacione dixissem forte acci¬
dit ut in epłas ciceronis inci¬
derem librum magnum młte¬
q uarietatis atq hunis cemodi
tamiliarib placidum disertũ¬
q colloquiis. Ibi excusatione
sinulem legi. et delectatus sũ
Nescio qua uel ingenii quod ut
optare sic sperare utinam lice¬
ret uł ipãꝵ rerii sola simili¬
tudine me dixisse quod tanto
aute magnus ille uir dix̾at.
cum adhuc deum testor ab il¬
lo dictum esse nescirem. et se¬
cum ut quodam loco ait idem
m eadem inaidisse uestigia qd̾
ut darius fict ipsa ticeronis¬
ad athitum sctibens cum ce¬
tit et quasi ad se ipsum. tociẽs
ne igitur inquit sentenciam
nutas: et respondens ut dixi.

Expanded text:
viis primo mane narrabo; si viis primo mane narrabo; si ad mensam eunti quid aliud visum erit, surgens amicis dicam, et pugnare sententias gaudebo dum melior vincat; quod facilius fiet si ab ipsis init is amicorum fides in partem consilii sit admissa. 14 Hec et his similia cum sepe pro quotidiani moris excusatione dixissem, forte accidit ut in epystolas Ciceronis inciderem, librum magnum multeque varietatis atque huiuscemodi familiaribus plenum refertumque colloquiis. Ibi excusationem similem legi et delectatus sum, nescio qua vel ingenii, quod ut optare sic sperare utinam liceret, vel ipsarum rerum sola similitudine, me dixisse quod tanto ante magnus ille vir dixerat, cum adhuc, Deum testor, ab illo dictum esse nescirem, et secum, ut quodam loco ait idem, in eadem incidisse vestigia. 15 Quod ut clarius fiat, ipsa Ciceronisad Athicum scribens cum secit et quasi ad se ipsum: «Totiens ne igitur» inquit, «sententiam mutas?» et respondet ut dixi:
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrum non recuso. me quod
sepe iami dixi omnnia cũ camcis
ut mecum loqui mecum u̾o nõ
tautum exanũata ⁊ apꝑbata
sed ambigua sepius ⁊ incerta
tractare. et hesitare et cõsulta¬
re et raciocinando ad uerũ inti.
Itaq quod delib̾antis est ppriũ
m̃o hanc modo illam placere
sentenciam. quod suo eciã lau¬
dato duci uirgilius. idq nou se¬
uel dedit. atq aminũ nunc huc
celerem inic duudit illuc. in
partes q rapit uarias ꝑ que
omina u̾sat Quod si ad amicos
firmata tantum et cõsigna-¬
tã retulero. Cantius id forte
ui debitur et constancie manẽ
titulum aucupanti electionis
racio constabit. ¶ Uerum eñ¬
uo non idest amuces consilioꝵ¬
particeps participes hr̃e. sed con-¬
scios. Ego non electiones modo
s cegitatus motusq amim qͦs
pͥmes uoccuit ad amicos referã
neq rerum sũmas atq exitꝰ
si peritula atq primordia et ꝓ¬
gressus et quicquid michi per
noctem obrepserit amicis ob¬

Expanded text:
arbitrum non recuso — me, quod arbitrum non recuso — me, quod sepe iam dixi, omnia cum amicis ut mecum loqui; mecum vero non tantum examinata et approbata sed ambigua sepius et incerta tractare, et hesitare et consultare et ratiocinando ad verum niti; 12 itaque, quod deliberantis est proprium, modo hanc modo illam placere sententiam, quod suo etiam laudato duci Virgilius, idque non semel, dedit: Atque animum nunc huc celerem, nunc dividit illuc, In partesque rapit varias perque omnia versat. Quodsi ad amicos firmata tantum et consignata retulero, cautius id forte videbitur et constantie inanem titulum aucupanti electionis ratio constabit; verum enimvero non id est amicos consiliorum participes habere sed conscios. 13 Ego non electiones modo sed cogitatus motusque animi, quos primos vocant, ad amicos referam; neque rerum summas atque exitus, sed particulas atque primordia et progressus et quicquid michi per noctem obrepserit, amicis ob
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid est idem est uerum et
uolintarium ¶ Hec igitur sũ
ma in cumcicia sola amicicia q̃¬
renda. uerus cunicus nicħ inisi
anucum cogitat. Quod si me sẽ-¬
ꝑ amicis prestitisse et ab illis
prestitumi michi scio. neq quã
remutto aliis a me familcaribꝰ
presertim eplis elcquenciam
flagitari. neq mithi uicio nũc
credam si cum auicis sic loqut᷑
uuemar ut mecum. Que res
michi tantum incuositatis
attulit ut non u̾bori modo
s rerum quoq negligens ficim.
Unde me fateor ut incident̾
hoc dix̾im nõ nunqmͣ incõstãcie
notatum ab hiis quibus ind̾et᷑¬
liberare omna debere ut nichil
uelle hodie cinus contrarium
tras loquaris aut uelis. ¶ In¬
formandum ergo aminũ et tñ
deinum auncis aꝑienda ꝯsilia.
hinc enm et u̾borum et actu¬
uui uniformitus consequetur.
Quod alibi quioeui utilit̾ p̾cipi
nõ nego. s in ꝯmicitia uimis
uafre. Ita illis respondes. nam
et adhuc sub iudice lis est. ⁊ te

Expanded text:
quicquid est, idem est verum et quicquid est, idem est verum et voluntarium». Hec igitur summa est: in amicitia sola amicitia querenda; verus amicus nichil nisi amicum cogitat. 10 Quod si me semper amicis prestitisse et ab illis prestitum michi scio, neque quam remitto aliis, a me in familiaribus presertim epystolis eloquentiam flagitari, neque michi vitio verti credam, si cum amicis sic locutus inveniar ut mecum. Que res michi tantum incuriositatis attulit, ut non verborum modo sed rerum quoque negligens fiam. Unde me fateor, ut incidenter hoc dixerim, nonnunquam inconstantie notatum ab his quibus videlibrare omnia debere, ut nichilvelle hodie cuius contrarium cras loquaris aut velis? firmandum ergo animum et tum demum amicis aperienda consilia; hinc enim et verborum et actuum uniformitas consequetur’. Quod alibi quidem utiliter precipi non nego, sed in amicitia nimis vafre. Ita illis respondeo — nam «et adhuc sub iudice lis est» et te
Abbreviated transcription (Latin):
h̃t artificis nomen quem rite
ounua facientem ipera cauer¬
nis lapsa dec̾ruit qmͣ is queni
tenere cuncta nuscentem latẽ¬
ti auti fortuitus fulgor leta ad¬
muracione suspendit. ¶Idem
in amiciciis dicendum̃. Elegi
amicum prudent̾. amaui fer¬
uent̾. colui diligent̾. fidem ad
ex tremunu prestiti. hec michi
fortune est. Ille idem p̾stitit. s
obeam ipsam amicitiam hõre
auctus ere ditatus est. iam di¬
ei fortunacior fortasse nõ me¬
lior est auncus. alt̾ autẽ amici¬
ciam sumulauit. fidem q dimi
fingeret uueuit cõmoda huic
multa ꝑcipiant. Nam utilita¬
tes quidem ut ait apud cicero¬
nem lelius eciam ab hus ꝑcipi¬
untur sepe qui suulacione a¬
nticie coluntur et obẜuant᷑
temporis causa. ¶Quid de hoc
senciam queris. fuci callidu
uenditorem et mendacio felicit᷑
usum dicani. Quod ad auncicia
spectat impostoris illi nomen at¬
tribuam. non amci. In amcicia
enim ut ibidem ait idem nich
fictum est. nichil simulatum. Et

Expanded text:
habet artificis nomen quem rite habet artificis nomen quem rite omnia facientem vipera cavernis lapsa deterruit, quam is quem temere cunta miscentem latentis auri fortuitus fulgor leta admiratione suspendit. 8 Idem in amicitiis dicendum: elegi amicum prudenter, amavi ferventer, colui diligenter, fidem ad extremum prestiti. Hec michi fortune est. Ille idem prestitit, sed ob eam ipsam amicitiam honore auctus, ere ditatus est: iam dixi fortunatior fortasse, non melior est amicus. 9 Alter autem amicitiam simulavit fidemque dum fingeret, invenit commoda, hinc multa percipiens; «nam utilitates quidem» ut ait apud Ciceronem Lelius, «etiam ab his percipiuntur sepe, qui simulatione amicitie coluntur et observantur temporis causa». Quid de hoc sentiam queris? fuci callidum venditorem et mendacio feliciter usum dicam; quod ad amicitiam spectat, impostoris illi nomen attribuam non amici. «In amicitia enim» ut ibidem ait idem, «nichil fictum est, nichil simulatum et
Abbreviated transcription (Latin):
scator est. sed fortunatior cui
in uiserib capti piscis iaspis
inuenta est. Nec uenator fuit
melior qui auorimi temporib
sub arcoa plaga si tanen u̾a
fama est ceruũ torque aureo
cuta collum cepit. In quo ut
phibent uetustissinus literis
scciptum erat. Nenio me capiat¬
quem uilius cescir li berun esse
iussit. ¶ Aliud agebat agrico¬
la cui sub ianiculo t̾ram moli¬
enti seꝑtenos libros grecos ac
latinos et Nuine pompilu regis
bustum casus obtulit. Sepe me
uinee fossor rome a diit gem¬
mam autiqui oꝑis aut aureũ
argenteumq nũiu manu
teneus nou nũqmͣ rigido dẽte
ligonis attritum siue ut em̾ez
siue ut insculptos heroum uul¬
tus aguoscerem hortatus. Se¬
pe architectus dum fundam̃to
stabili sedem querit uruaui au¬
ream defossumq sub terram rep¬
perit thesaurum: Quisqm ue
horum aduenticio lucro famã
sue artis aut ingeni consecut᷑
est: fortune doua sunt hec. nõ
honimũ laudes. multoq digniꝰ

Expanded text:
scator est sed fortunatior, cui scator est sed fortunatior, cui in visceribus capti piscis iaspis inventa est, nec venator fuit melior qui avorum temporibus sub arthoa plaga, si tamen vera fama est, cervum torque aureo circa collum cepit, in quo, ut perhibent, vetustissimis literis scriptum erat «Nemo me capiatquem Iulius Cesar liberum esse iussit. 6 Aliud agebat agricola, cui sub Ianiculo terram molienti septenos libros grecos ac latinos et Nume Pompilii regis bustum casus obtulit; sepe me vinee fossor Rome adiit, gemmam antiqui operis aut aureum argenteumque nummum manu tenens, nonnunquam rigido dente ligonis attritum, sive ut emerem sive ut insculptos heroum vultus agnoscerem hortatus; sepe architectus dum fundamento stabili sedem querit, urnam auream defossumque sub terram repperit thesaurum. 7 Quisquam ne horum adventitio lucro famam sue artis aut ingenii consecutus est? fortune dona sunt hec, non hominum laudes, multoque dignius
Abbreviated transcription (Latin):
tes. s ita illam expecto ꝙ amici
ut animum sic et luguam
ornatam ueliui nõ ꝙ delicatas
cum amicis aures hẽam. ma
lu amicum facundum esse
qmͣ balbum. Quippe ut samĩ
malimi qmͣ̃ egrotum. formosũ
preterea qmͣ deformem. Non
ꝙ egrum deformemq minus
diniem s ꝙ sano formosoq ma¬
gis gratuler. Sic̃ diuitem il¬
lum pocius eligam esse qui pau¬
perem ita tamẽ ut non inde
p̾dam michi cogitem. s copiã
illi michi gaudium sine quo
amiti prosperitas esse nõ pos¬
sit. ¶ Untus est amicitie fũ¬
damentum ad quam ẜuandã
nichil requititur pret̾ mitu¬
am caritatem. Ea simplicit̾
et nullis fucis illata est ⁊ Iil
querit ext̾ius et si multa nõ
querenti obuemant. Quis eĩ
autitiarum cõmoda atq ob¬
lectationes enuu̾et: Caritas
tamen stimuilos non requirit
sese contenta est. ip̃a sibi calcar
et pͥmium. si quid uberius ob¬
tigerit nõ amicicie laus fu̾it.
s fortune. Sicut nõ melior pi¬

Expanded text:
tes; sed ita illam expeto, quod amici tes; sed ita illam expeto, quod amici ut animum sic et linguam ornatam velim, non quod delicatas cum amicis aures habeam. 4 Malim amicum facundum esse quam balbum, quippe et sanum malim quam egrotum, formosum preterea quam deformem; non quod egrum deformemque minus amem, sed quod sano formosoque magis gratuler. Sic ditem illum potius eligam esse quam pauperem, ita tamen ut non inde predam michi cogitem, sed copiam illi, michi gaudium, sine quo amici prosperitas esse non possit. Virtus est amicitie fundamentum, ad quam servandam nichil requiritur preter mutuam caritatem; ea simplex et nullis fucis illita est, nil querit exterius. 5 Etsi multa non querenti obveniant — quis enim amicitiarum commoda atque oblectationes enumeret? —, caritas tamen stimulos non requirit, se se contenta est, ipsa sibi calcar et premium; siquid uberius obtigerit, non amicitie laus fuerit sed fortune. Sicut non melior pi
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ab aliis antem ueniam ex¬
pecto. Si cogitent quis et cui
et quid loquar forsan qualit̾
nõ curabunt. fugiam ego sr̃¬
uatium laborem. Necessario
si sufficiam satis erit. ¶ Pro¬
fecto autem magnus amor ar-¬
tificiosa eloquencia nõ eget cui
non disecta insa est minca: Quẽ
nõ delectat dumi balbutit in¬
faus filius: Postreno quis a
se duui secum ipẽ loquitur or¬
natum querit: At qui metũs
est u̾bum. amicus alt̾ ego. de
quo elegaut᷑ ticero. Quid dul¬
cius qm habere cuu quo ouiĩa
andeas sic loqui ut tecum: Ne
ino igitur erigat ab amico qd̾
a se nou exigit. Alio quiu nõ
sic cum amico loquitur ut secũ.
¶Equidem sic michi omiius
anua seruio probatur ut ꝓpriꝰ
uec serino tantum sed silenci¬
um et ntus. haud enim re¬
fert mo quid ille uelit intel¬
ligami: aut quid nolit cũ quo
idem uelle ⁊ idem uolle dispo¬
su. Aunci tamen eloquentiam
si assit amplector sicut eiusdẽ
reliquas seu gracias. seu u̾tu¬

Expanded text:
dit. 2 Ab aliis autem veniam exdit. 2 Ab aliis autem veniam expecto; si cogitent quis et cui et quid loquar, forsan qualiter non curabunt. Fugio ego supervacuum laborem; necessario si sufficiam, satis erit. Profecto autem magnus amor artificiosa eloquentia non eget. Cui non diserta visa est amica? quem non delectat dum balbutit infans filius? postremo quis a se dum secum ipse loquitur, ornatum querit? Atqui vetus est verbum: «amicus alter ego» de quo eleganter Cicero: «Quid dulcius quam habere cum quo omnia audeas sic loqui ut tecum?» 3 Nemo igitur exigat ab amico quod a se non exigit; alioquin non sic cum amico loquitur ut secum. Equidem sic michi omnis amici sermo probatur, ut proprius nec sermo tantum sed silentium et nutus. Quid enim refert, modo quid ille velit intelligam aut quid nolit, cum quo “idem velle et idem nolle” disposui? Amici tamen eloquentiam, si adsit, amplector, sicut eiusdem reliquas seu gratias seu virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ferat. quos ego non tam litera¬
tos. qmͣ literatores uccabo fri¬
uolos. et manes. et ut ait porta
non equo federe amantes. Sic
unquo sidere uati amantes q
semꝑ nec amati profugas lite¬
ras insectantur. ¶ Se de hus
sutis suꝑ q dictum est. Epłaꝵ
illarum quasdam iterum ad
te ucto. non tam quia neces¬
sarie tempestiueq sint quͣi ut
i ocio meo sepe me tui memo¬
rem riuo u̾o numꝙͣ prorsus ii¬
memorem scias uale. cediolau.
liał aprilis ꝓꝑ ere. Ad eundem fi¬
dem sufficete in amicoꝵ coloquiis
erendum stilum.
n edes me quoq sollici¬
tum cõmendis epłis qͥ
post dies hauc aut su¬
scipiam aut tibi ingeram curã
et quasi lascunor adolescẽs nõ
tantum uultus in speculo sed
terga contempler. Crede iuichi
nou sum. NIichil minus. Magna
michi ex parte dilabitur quicꝙͣ
ad amicos loquor. Spero me illis
notum nec placere despero. licet
incomptum. Debilit̾ amat quẽ
dilecte capillus inculcior offẽ¬

Expanded text:
ferat; quos ego non tam literaferat; quos ego non tam literatos quam literatores voco frivolos et inanes et, ut ait poeta, non equo federe amantes. Sic iniquo sidere nati amantesque semper nec amati, profugas literas insectantur. Sed de his satis superque dictum est. Epystolarum illarum quasdam iterum ad te mitto, non tam quia necessarie tempestiveque sint, quam ut in otio meo sepe me tui memorem, imo vero nunquam prorsus immemorem scias. Vale. Mediolani, Kal. Aprilis, propere. 8 Ad eundem, fidem sufficere in amicorum colloquiis nec querendum stilum. 1 Credes me quoque solicitum comendis epystolis, qui post dies hanc aut suscipiam aut tibi ingeram curam et quasi lascivior adolescens, non tantum vultus in speculo, sed terga contempler. Crede michi, non sum nichil minus; magna michi ex parte dilabitur quicquid ad amicos loquor. Spero me illis notum nec placere despero licet incomptum; debiliter amat quem dilecte capillus incultior offen
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iueptus fortasse dicat an¬
quis: Quid eniui stulcius qmͣ
sollicite querere quo parto uti
nescias quãi nõ iure oꝑtuno
flaccus irrideat. Si quis emat
citharas emptas comportet ĩ
unum nec cythare studio nec
muse deditus ulli. Nosti cetera.
locum tenes. Si quod sane mͥ
cum libris potest esse conmer¬
cium hunc in me affectum nõ
mrabitur quisquis Ciceronis
e fonte purissimo atq plems¬
simo fluebat quicquid est pene
librorum illustrium quo uetꝰ
latintas glorietur libros tñ
alienos non appet̾e uidetur s
ardere. ¶Haccenus hec. epłãs
quidem meas aliquot tuo sub
nomine descriptas ad te nõ ꝑ¬
uenisse scio. facit hoc michi quo¬
rumdam ĩportunitas atq nu¬
probissima literarum sitis qua¬
lem pati solent qui febrib estu¬
antes luuphis nihiait nocitu¬
ris. Quicquid ergo cuiq excidit
scicient̾ int̾cipiunt uec studiõ¬
sonim abstinent ĩnuriis dum
ardent hauriant quod tepide di¬
gestum sibi atq aliis nauseñ

Expanded text:
‘ineptus’, fortasse dicat ali‘ineptus’, fortasse dicat aliquis. Quid enim stultius quam solicite querere quo parto uti nescias, quasi non iure optimo Flaccus irrideat: Siquis emat citharas, emptas comportet in unum, Nec cithare studio nec muse deditus ulli? Nosti cetera; locum tenes. Siquod sane michi cum libris potest esse commercium, hunc in me affectum non mirabitur quisquis Ciceronis e fonte purissimo atque plenissimo fluebat quicquid est pene librorum illustrium quo vetus latinitas glorietur, libros tamen alienos non appetere videtur sed ardere. Hactenus hec. 6 Epystolas quidem meas aliquot tuo sub nomine descriptas ad te non pervenisse scio. Facit hoc michi quorundam importunitas atque improbissima literarum sitis, qualem pati solent qui febribus estuantes limphis inhiant nocituris; quicquid ergo cuique excidit, sitienter intercipiunt, nec studiosorum abstinent iniuriis dum ardenter hauriant quod tepide digestum sibi atque aliis nauseam
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit uicta uictorem. Quod in
africa olimi gestum. Nunc ĩ a¬
frice nr̃e libris pachetite mat̾ĩe
fundamentum est siti: Talis pu¬
to luccecia erat dumi siti tar¬
quini pectus accendit. unde re¬
guorum finis et romane lib̾ta¬
tis exordium flireit. ¶ Que ꝙͣ¬
uis ita se hẽaut. est tam fuim¬
liaris mos iste formosis defor¬
iuitate conq̃ri. adeo nichil excel¬
sum est anmo sũma uoluenti
quidem illami int̾ temporis an¬
gustias scriptamu nichil insi bre¬
uitas iudicio est. Nõ soles metũ
u̾borum esse tam parcus. sed ne
illius exumam bremtatem mł¬
tiloquio p̾mami. Quitꝙͣ hodie ĩco¬
nouiicũ michi domus acculit se¬
orsum altera ꝑ leges papiro. itti
emm ab eo studio semotus su.
ut neq me digna censeam. ne¬
q quodam modo mea putem q̃¬
cumq de domesticis curis scaibo
qmqmͣ ibi precipua mentio sit
librorum quorum me arrrie aui¬
dum uon negabo. hic me affec¬
tus a iuuentute prosequitur.

Expanded text:
cepit victa victorem, quod in cepit victa victorem, quod in Africa olim gestum, nunc in Africe nostre libris pathetice materie fundamentum est; talis, puto, Lucretia erat dum Sexti Tarquinii pectus accendit, unde regnorum finis et romane libertatis exordium fluxit. Que quamvis ita se habeant, est tamen familiaris mos iste formosis de deformitate conqueri, adeo nichil excelsum est animo summa volventi quidem illam inter temporis angustias scriptam, nichil nisi brevitas indicio est; non soles mecum verborum esse tam parcus. Sed ne illius eximiam brevitatem multiloquio premam, quicquid hodie yconomicum michi domus attulit, seorsum altera perleges papiro; ita enim ab eo studio semotus sum ut neque me digna censeam neque quodammodo mea putem quecunque de domesticis curie scribo, quanquam ibi precipua mentio sit librorum, quorum me anxie avidum non negabo. 5 Hic me affectus a iuventute prosequitur;
Abbreviated transcription (Latin):
hactenus ergo da ueniam cala¬
mo attrito. Ignosce digitis faci¬
gatis. Parce animo occupato. et
Uinultuariam et festi
fuit. Talis illa michi qualis
amanti cupido incompcior aĩca.
Suspirilui et dixi que uami hec
esset si speculum asperisset. Ipã
se forte tum a prandio cõsurgẽ
b raptun cotidicina ueste suf¬
farcinatam et sic ad me ueire
uissam affiriuabat. Contra at.
stilus sobrium et ĩpransum
profitebatur auctorem . ⁊ Iichil
modestius. ⁊ Iichil abscistus. Ma¬
tura pro tempore sentenciaꝵ
grauitas. dultis et ingenua fa¬
nes u̾borum. Multas subito de¬
prehensas decuit pudor et tre¬
mor uocis et capillus imperus
et distinctus sinus et pes midꝰ
et rota fortuita. Sepe magni
cultus locus fuit hĩtus neglec¬
tior. Talis cleopatra sparsa ce¬
sarie cesareum anmi robur
inflexit. Talis phedre oculos ri¬
gor mouit ypoliti et coma siue
arte posita et leuis ore puluis
eg̾gio. Talem fuisse sophonis¬
bam reor dumu massimssam

Expanded text:
Hactenus ergo; da veniam calaHactenus ergo; da veniam calamo attrito, ignosce digitis fatigatis, parce animo occupato, et umultuariam et festinfuit; talis illa michi qualis amanti cupido incomptior amica. Suspiravi et dixi: ‘Quenam hec esset, si speculum aspexisset!’ Ipsa se forte, dum a prandio consurgis,bus, raptim quotidiana veste suffarcinatam et sic ad me venire iussam affirmabat. 2 Contra autem stilus sobrium et impransum profitebatur auctorem; nichil modestius nichil abscissius; matura pro tempore sententiarum gravitas, dulcis et ingenua frons verborum. Multas subito deprehensas decuit pudor et tremor vocis et capillus impexus et discinctus sinus et pes nudus et toga fortuita; sepe magni cultus loco fuit habitus neglectior. 3 Talis Cleopatra sparsa cesarie Cesareum animi robur inflexit; talis Phedre oculos rigor movit Hippolyti et coma sine arte posita et levis ore pulvis egregio; talem fuisse Sophonisbam reor, dum Masinissam
Abbreviated transcription (Latin):
defles. melius michi crede segni¬
tiem. Absit enim ut aut ĩmemor
tui suu aut oblitus mei. Memĩ
pͥmordiorum amiticie ur̃e q̃ tu
michi uelut oblita in faciem o¬
bitis cõmemoratione tã dulci
ut gaudeam reus esse. Et ꝙͣuis
nolim iustam tibi querele mat̾¬
iam p̾buisse uelini tanẽ aliqͥd¬
accedisse accidisse quod q̃reris.
Prodest interdum irritari aĩos.
et sepe parue spetiẽs offense ma¬
gue causa uirtutis fuit. multis
uocem extorsit indignacio ⁊ do¬
lor et metus. Nisi cirri mles ĩ
cresum molentus irai irrueret
atys cresi filius ꝑpetuo mutus
foret Ego quoq te loqui silẽtio
meo feci quod sermone forsitan
nõ fecissem. ¶ Eñ u̾o te locu¬
tum gaudeo. taciturnitatem u̾o
meam molestam tibi fuisse do¬
leo. Curabo ne unꝙͣ amplius
molesta fit. neu aliquando uł
frustra michi scripsisse iidearis
uł si iuictia sccipsetis possis sine
in pprus siue cuncorũ saltem ĩ
liceris te p̾teritum lamentari.

Expanded text:
defles, melius, michi crede, segnidefles, melius, michi crede, segnitiem; absit enim ut aut immemor tui sim aut oblitus mei. 6 Memini primordiorum amicitie nostre, que tu michi velut oblita in faciem obicis commemoratione tam dulci ut gaudeam reus esse, et quamvis nolim iustam tibi querele materiam prebuisse, velim tamen aliquid accidisse quod querereris. Prodest interdum irritari animos et sepe parve species offense magne causa virtutis fuit. 7 Multis vocem extorsit indignatio et dolor et metus; nisi Ciri miles in Cresum violentus irrueret, Atys, Cresi filius, perpetuo mutus foret. Ego quoque te loqui silentio meo feci, quod sermone forsitan non fecissem; enimvero te locutum gaudeo; taciturnitatem vero meam molestam tibi fuisse doleo. Curabo ne unquam amplius molesta sit, neu aliquando vel frustra michi scripsisse videaris vel si nichil scripseris, possis sive in propriis sive amicorum saltem in literis te preteritum lamentari.
Abbreviated transcription (Latin):
pore non cerimiinus: Quis enii
uõ unretur esse quoriundam
hominum molles marcidas q
blandicias. Quoriudã hibleis
faius dulciora comncia utrius¬
q tei eremplum non longe q̃¬
sicum dabo Est michi semculꝰ
quidam domi qui licet in extre¬
io h̃tabilis ⁊oue natus ult᷑¬
quaui hommnes non sunt. lpse
tanien homo est homnusq au¬
mami et effigiem habet. sed adeo
uichil humani ritus ut dũ blã¬
penitusq barbarici. ui et quodã
nui ꝓphete. fluit ut ros eloquiũ
enis. S illud comti poete. lapi¬
des loquitur. lapides inꝙͣ meres
atq dirissimos quibus cerebrũ
icredibilit̾ excutit. et obtũdit.
fedoq conitru celum omine con¬
tristat. ¶ Ex diũso aũt sunt a¬
uuci preciosa grata et ĩmarres¬
sibilis suppellex. qui me castigã¬
do et nirgando ꝑmulceant. hor
unus es tu. cuius melliflue q̃ re¬
le multa me fateor resꝑsere dul¬
cedine. tam suauit̾ amice hinc
fortuam. hic duriciem meam

Expanded text:
pore non cernimus. 3 Quis enim pore non cernimus. 3 Quis enim non miretur esse quorundam hominum molestas rancidasque blanditias, quorundam hybleis favis dulciora convitia? Utriusque rei exemplum non longe quesitum dabo. Est michi seniculus quidam domi, qui licet in extremo habitabilis zone natus, ultmines non sunt, ipse tamen homo est hominisque animam et effigiem habet, sed adeo nichil humani ritus, ut dum blanpenitusque barbarici, ut et quodammimii prophete: “fluit ut ros eloquium” eius, sed illud comici poete: “lapides loquitur”; lapides, inquam, meros atque durissimos, quibus cerebrum incredibiliter excutit et obtundit fedoque tonitru celum omne contristat. 5 Ex diverso autem, sunt amici, preciosa grata et immarcescibilis supellex, qui me castigando et iurgando permulceant. Horum unus es tu, cuius melliflue querele multa me, fateor, respersere dulcedine, tam suaviter et amice hinc fortunam tuam, hinc duritiem meam
Abbreviated transcription (Latin):
carbombus desolatoriis ĩuenisse.
uale medioł .uii. kał. maias ad
uesperam. Ad forensem pleba¬
nũ. In una et eadem sp̃e quã
diuersitas natutaꝵ.
uerelas tuas
optune uir cunctis mͥ
blandiciis dulciores ele¬
gantissummis stilus explicuit.
cra rerum et infunta diu̾sitas
ac stupenda prorsus alt̾nacio.
dultia ex psona nõ minquͣi ama¬
rescere atq amara dulcesscere.
que in speciebus quidem aliis
atq cans non nuranur: Quis
enii uiretur agnum utem ⁊
innocuũ. Rabidum ac rapacem
lupimi. ferum et ĩdomitum leo¬
nem: ursus. aper. pardus. tỹgris
et si nature ommparentis spio
coeant. et cõnigio delectantur
dilecte tamen consorti blandiũ¬
tur houorifice. et leti triste nesçio
quid auribus husutis ĩnuiriu᷑¬
aut. Contra autem. philomena
direpto trstior indo dulce quiddã
et amenum genut. Et cuigui
ut auint uicina morte suains¬
simnis est concentus. Talia u̾o
in una eadem q specie sine stu¬

Expanded text:
carbonibus desolatoriis» invenisse. carbonibus desolatoriis» invenisse. Vale. Mediolani, VII Kal. Maias, ad vesperam. 6 Ad Forensem plebanum, in una et eadem specie quanta sit diversitas naturarum. 1 Querelas tuas, optime vir, cuntis michi blanditiis dulciores elegantissimus stilus explicuit. Mira rerum et infinita diversitas ac stupenda prorsus alternatio: dulcia ex persona nonnunquam amarescere atque amara dulcescere, que in speciebus quidem aliis atque aliis non miramur. Quis enim miretur agnum mitem et innocuum, rabidum ac rapacem lupum, ferum et indomitum leonem? 2 Ursus aper pardus tigris, etsi nature omniparentis imperio coeant et coniugio delectentur, dilecte tamen consorti blandiuntur horrifice et leti triste nescio quid auribus hirsutis immurmurant. Contra autem philomena direpto tristior nido dulce quiddam et amenum gemit, et cycni, ut aiunt, vicina morte suavissimus est concentus. Talia vero in una eademque specie sine stu
Abbreviated transcription (Latin):
daut. quod ingenio fidentes ⁊ ma¬
ioribus iitenti negligunt. ¶Et
hec quidem in cõe dixerm. de libeo
autem hoc quid speres ip̃a te ubri
facies mouebit. Nouus ⁊ iuidus
est. et nullo correctoris dente ꝑ¬
cussus. familiaris illum meus
scripsit quem mecum intra tuũ
lunen anno altõ iudisti. Iuuenis
digiti qmͣ igenii melioris. Neglec¬
trm tamen orthographiã pocius¬
qui iuisignes defectus ĩuenies.
Deiq forte aliquid occurret qd̾
electum ex̾ceat. Quod impediat
nichil Perlege et insiste. Accẽsũ
liber hic quimũ inflauinabit
qui algentes accenderet. uideb̃
quod de biblide habetur ĩ fabuł
Augustinũ nr̃m in fontem deuo¬
tissimarum lacrimarum esse cõ¬
u̾sum. Quem p̾care orote ut ipẽ
cõmunem dim̃i pro me roget.
Quid multa: Et tibi int̾legendũ
fluent lacame. Et legendo fleb̾.
Et flendo letaberis. ⁊ dices q te ĩ
uiis litens u̾e iguitum eloquiũ
et sagittas potentis acutas cum

Expanded text:
dant; quod ingenio fidentes et madant; quod ingenio fidentes et maioribus intenti negligunt. Et hec quidem in comune dixerim. 7 De libro autem hoc quid speres, ipsa te libri facies monebit: novus et nudus est et nullo correctoris dente percussus. Familiaris illum meus scripsit, quem mecum intra tuum limen anno altero vidisti, iuvenis digiti quam ingenii melioris. Neglectam tamen orthographiam potiusquam insignes defectus invenies; denique forte aliquid occurret quod intellectum exerceat, quod impediat nichil. 8 Perlege et insiste; accensum liber hic animum inflammabit, qui algentes accenderet. Videbis, quod de Biblide habetur in fabulis, Augustinum nostrum in fontem devotissimarum lacrimarum esse conversum, quem precare, oro te, ut ipse comunem Dominum pro me roget. Quid multa? et tibi inter legendum fluent lacrime et legendo flebis et flendo letaberis dicesque te in his literis vere ignitum eloquium et «sagittas potentis acutas cum
Abbreviated transcription (Latin):
aut remes. ⁊ lon tabulcis appelles.
Non ebur policletus. ⁊ on phidi¬
as mariuora secabat. pledei sũ¬
mum opus ingemi est prepara¬
re quod nobile consumet ingeni¬
uin. Sic apud nos alii membra¬
nas radunt. alii libros scribunt.
alii corrigunt. Allii ut uulgari u̾¬
bo utar illummant. Alii ligant.
et supficiem conũt generosum
iugemum alcius aspirat hii¬
liora pretuolans. Itaq sie habe.
sepe ut agros diuitum sic libros
doctorum hominũ nnculciores ẽẽ
qmͣ reliquos. Copia nempe secu¬
ritatem. securitus q seguiciem.
segnicies sicum parit. Sic podagri¬
ci callem quem frequentare ha¬
bent offense licet facilis aut pa¬
uentes aut menores nimutissi¬
uus quoqz lapillis expurgant. cũ
nestrellam omnem uitro sepiũt
cum bene ualentes aer liquidus
et gelidi flatus mulceat aquilo¬
nis. Sic igitur ydiote quos silsa
una uł litera sepe diu tenuit ꝑ¬
plexos omina acuratissime uc¬
quid tale iterum paciantur emẽ¬

Expanded text:
aut remos, non tabulas Apelles, aut remos, non tabulas Apelles, non ebur Policletus, non Phidias marmora secabat; plebei suum opus ingenii est preparare quod nobile consumet ingenium. 5 Sic apud nos alii membranas radunt, alii libros scribunt, alii corrigunt, alii ut vulgari verbo utar, illuminant, alii ligant et superficiem comunt; generosum ingenium altius aspirat, humiliora pretervolans. Itaque sic habe, sepe ut agros divitum, sic libros doctorum hominum incultiores esse quam reliquos: copia nempe securitatem, securitasque segnitiem, segnities situm parit. 6 Sic podagrici callem quem frequentare habent, offense licet facilis aut paventes aut memores, minutissimis quoque lapillis expurgant, cum nestrellam omnem vitro sepiunt, cum bene valentes aer liquidus et gelidi flatus mulceat aquilonis; sic igitur ydiote, quos sillaba una vel litera sepe diu tenuit perplexos, omnia accuratissime nequid tale iterum patiantur, emen
Abbreviated transcription (Latin):
Nomissum augustim cõ¬
fessionum librum cum
cus literis ad te msi quẽ
correctissinium forsan speres eo
q uieus fuerit. Sic eium tibi ꝑsua¬
su scio me plus aliquid esse q̃
uulgus. Id in aurem tibi ꝑsuasor
optimus amor eloquitur. Noli sie
frat̾ opinari. Noli queso te falle¬
re. Neq te cib alio falli siuas. Si
tibi hoc amor dicit. mendax est. si
alius iguarus mei est. Si tu ipse.
possem tibi credere uisi auiares:
Quid gͦ. de me michi crede qui et¬
si me amiem tamen ignoranciã
meam odi. int̾q odium ⁊ amorẽ
temperatam sentenciam ferre
queo. Quid u̾o prouũciem expec¬
tas: Unus ex multis adhuc sũ
ꝙͣuis sumino studio urtar assi¬
due ut sun unus ex paucis. Qd
rau̾o. Alioquni uulgi aciem urxu
spondes. si nõdum est. cum quic
uirtuti nulla non etas aꝑta est.
tos ad unguem codices expectes.
maiora quedam ⁊ laudabiliora
ꝑtractant.. Ion calcem temperat
crchitectus sed iubet ut tempere¬
tur. Non gladios acuit dire belli.
Non magt̾ nauis malum dedolat

Expanded text:
omissum Augustini Confessionum librum cum his literis ad te misi, quem correctissimum forsan speres eo quod meus fuerit; sic enim tibi persuasum scio, me plus aliquid esse quam vulgus. Id in aurem tibi persuasor optimus amor eloquitur; noli sic, frater, opinari, noli, queso, te fallere, neque te ab alio falli sinas; si tibi hoc amor dicit, mendax est; si alius, ignarus mei est; si tu ipse, possem tibi credere nisi amares. 2 Quid ergo? de me michi crede, qui etsi me amem, tamen ignorantiam meam odi, interque odium et amorem temperatam sententiam ferre queo. Quid vero pronuntiem expectas? Unus ex multis adhuc sum, quamvis summo studio nitar assidue ut sim unus ex paucis; quod avero; alioquin vulgi aciem nisu spondes, si nondum est, cum quicqvirtuti nulla non etas apta est; tos ad unguem codices expectes: maiora quedam et laudabiliora pertractant. Non calcem temperat architectus, sed iubet ut temperetur; non gladios acuit dux belli, non magister navis malum dedolat
Abbreviated transcription (Latin):
utro sccipsere. unus amborum aĩ¬
mus. p̾ceptor fuit unus fuit. in
eisdemi scolis nulitarunt. in eadẽ
re p. u̾sati sunt. nõ eisdem tamẽ
bonorum gradib: ⁊lcius asce̾dit
cicero: Quid multa: bene cõcordit̾
cohĩtant. et crede michi paucos
tales uiugere poteras ex ounubꝰ
seculis ac gentidus. licet ille doc¬
tior. Ille discretior. Sequor famã.
O. sed si loqui ausum. At quis deor.
Quis ue hominũ nõ dicam inter
tantas me iudicem ꝑtes statuit
s ultro indicare ausin ĩoffensis
auribus audiat: Quando tñ ita
fert amnimus loquar ut tibi uni
in sunstram aurem inlurͣcem qͥd¬
quid idest. tñ equidem magni aui¬
bo aut me amor et familiaritas
fallunt. aut ommi ex parte maior
est citero .o. quid drei: quorsuui ue
et quͣ preruptum in locum redii¬
ꝓdu si dixi si prodii. atq utinau
nou maius audacie qmͣ iudicii dis¬
cumen adierin uale. Ad Getardũ
monachũ cartusiẽsẽ. Sepe doctoꝵ¬

Expanded text:
rutro scripsere; unus amborum anirutro scripsere; unus amborum animus preceptorque unus fuit; in eisdem scolis militarunt, in eadem republica versati sunt; non eisdem tamen honorum gradibus: altius ascendit Cicero. 4 Quid multa? bene concorditerque cohabitant et, crede michi, paucos tales iungere poteras ex omnibus seculis ac gentibus, licet ille doctior ille disertior. Sequor famam. O! sed si loqui ausim... At quis deorum quis ve hominum non dicam inter tantas me iudicem partes statuit, sed ultro iudicare ausum inoffensis auribus audiat? 5 Quando tamen ita fert animus, loquar ut tibi uni in sinistram aurem insussurrem quicquid id est. Cum equidem magni ambo, aut me amor et familiaritas fallunt aut omni ex parte maior est Cicero. O! quid dixi quorsum ve et quam preruptum in locum prodii? sed dixi, sed prodii, atque utinam non maius audacie quam iudicii discrimem adierim. Vale. 5 Ad Gerardum monachum cartusiensem, sepe docto
Abbreviated transcription (Latin):
uatronis ac ciceronis opusculis ex¬
uuis proisus et raris. quib uichi
auimo meo gracius nichil opta¬
cuis. uichil deuium poterat adue¬
uisse iocundius: Accessit ad libri gra
duos tantos herois ligue latie
te medium fecit. Nec u̾o te magnu
nouniubus inseri pudeat. Nec te
peniteat calamo triuisse libellũ
ut ait ille. Et si enuu tu alios mi¬
reris quos studiorum mat̾ omniũ
tulit antiquitas. Idqz iure tuo fa¬
cias cuius sit ꝓprium ⁊ muirari q̃
uulgus despicit. et despicere que
nuratur. uement tamen qui te
forte uurentur. Nempe quem iã
huic uurari incipit inuida ⁊ cla¬
ris semꝑ iugenus ingrata pñtia.
quam multa quoq subripuisse
ueterib non iguoras que sensun
postea restituit hac una in re in¬
stior atq incorrupcior sequens e¬
tas. ¶ Egisti autem optime qui
illos uiureris quos pacria tempꝰ
iugemum auior studia cõmuxe¬
rãt. Amarunt se illi cultu uuituo.
multa sibi ĩuicem. multa de alt̾¬

Expanded text:
Varronis ac Ciceronis opusculis exVarronis ac Ciceronis opusculis eximiis prorsus et raris, quibus nichil animo meo gratius, nichil optatius, nichil demum poterat advenisse iocundius. Accessit ad libri gratduos tantos heroas lingue latine te medium fecit. 2 Nec vero te magnis nominibus inseri pudeat, Nec te peniteat calamo trivisse labellum, ut ait ille. Etsi enim tu alios mireris, quos studiorum mater omnium tulit antiquitas, idque iure tuo facias, cuius sit proprium et mirari que vulgus despicit et despicere que miratur, venient tamen qui te forsitan mirentur, nempe quem iam hinc mirari incipit invida et claris semper ingeniis ingrata presentia, quam multa quoque subripuisse veteribus non ignoras, que sensim postea restituit hac una in re iustior atque incorruptior sequens etas. 3 Egisti autem optime qui illos iunxeris quos patria tempus ingenium amor studia coniunxerant. Amarunt se illi cultu mutuo, multa sibi invicem, multa de alte