comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ens reb fortunisq im̃antes: cessiones
aliis cõpẽt̾entium actionum in sem⁊ ex¬
poni ꝓperare. hocq mõ diu̾sas ꝑsõas li¬
tigatore uexationib ad ficere. Cum c̃tum
adalios ea tͥnfferre uẽlle. ¶ ꝑlanc itaq
legem uibemus inimposterum huiusmõi
conamen inhib̾i. sec enum dubium ẽ re
redẽptores ltium alienars uideri cos ẽe:
qu̾itales cessiones in se confici cupuant.
Ita tñ ut siquis datis pecuniis niu̾moĩ
subierit cessionẽ: usq ad ip̃am tantũmõ
solutarum pecumaꝵ quantitatẽ. ⁊usũa¬
rum eius: actiões exercere ꝑmittat᷑. licet
instrum̃tocessionis uẽditionis nom̃ in¬
sertum sit¶ Exceptis scilicet cessionib: q̃s
unt cod des ꝓactionib hereditariis fieri
contingit st his quas cumq ułcreditor. ł¬
hͣis quires aliquas possid⁊ ꝓ debito. seurer̃
apud se constituta ꝓmunamine accua¬
tione acceꝑit.snec ñ his quas in legatari¬
os seu ficei cõmessarios: quib dcbita ułac¬

Expanded text:
enis rebus fortunisque inhiantes cessiones aliis competentium actionum in semet exponi properare hocque modo diversas personas litigiorum, vexationibus adficere, cum certumad alios ea transferre velle. Per hanc itaque legem iubemus in posterum huiusmodi conamen inhiberi  nec enim dubium est redemptores litium alienarum videri eos esse, qui tales cessiones in se confici cupiunt, ita tamen, ut, si quis datis pecuniis huiusmodi subierit cessionem, usque ad ipsam tantummodo solutarum pecuniarum quantitatem et usurarum eius actiones exercere permittatur, licet instrumento cessionis venditionis nomen insertum sit: Exceptis scilicet cessionibus, quas inter coheredes pro actionibus hereditariis fieri contingit, et his, quascumque vel creditor vel is qui res aliquas possidet pro debito seu rerum apud se constitutarum munimine ac tuitione acceperit, nec non his, quas in legatarios seu fideicommissarios, quibus debita vel ac
Abbreviated transcription (Latin):
daa. Post solũtioem a se factam. ꝗ
ticnales mandato p̃cedente acceperas:
ultra licitum usuras exstipulatione
fõ.ãa. Dicontra licitum litis inc̃tũ
redaisti: int̾licte conuentionis ti¬
bi fidẽ impleri frustra petis. Quod si
gratuitum mandatum : suscepisti: ẜ
bõam fid̃ sũptus recte postulas.
solum: cuius ẽ ccrtissimum mandati
iuditium: uerum ⁊̃ existimationis ꝑi¬
culum ẽ. Nam suc quid quisq rei mo¬
dator. atq arbit̃ non oĩa negotia. s
Pleraq ex ꝓpo aĩo facit. alicua uõ ne¬
gotia exacto offitio gcrmntlir. nec ꝗc¬
⁊quã meoꝵ administratiõe neglectũ.
ad nos factas cõꝑimus: quos damali

Expanded text:
. Post solutionem a se factam, qui nales mandato praecedente acceperas, ultra licitum usuras ex stipulatione o. Si contra licitum litis incertum redemisti, interdictae conventionis tibi fidem impleri frustra petis. Quod si gratuitum mandatum suscepisti, secundum bonam fidem sumptus recte postulas. solum, cuius est certissimum mandati iudicium, verum etiam existimationis periculum est. nam suae quidem quisque rei moderator atque arbiter non omnia negotia, sed pleraque ex proprio animo facit: aliena vero negotia exacto officio geruntur nec quicquam in eorum administratione neglectum ad nos factas comperimus quosdam ali
Abbreviated transcription (Latin):
c̃eductoralictarum rerum: nec fideuissor.
aut mandator cõdũctor extstat. alio¬
quinnullam obligatiõem: neq locatõ¬
Mp̃. leo. Milites nros alienare rerũ
cõductores seũ ꝓcuratores aut fiderasso

Expanded text:
conductor alienarum rerum nec fideiussor aut mandator conductoris existat. Alioquin nullam obligationem neque locato Leo . Milites nostros alienarum rerum conductores seu procuratores aut fideiusso
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾amine ꝓftruntur. uł alegib c̃to fine
cõclusestatuuntur ¶rec ñsolum indãpno:
sietiam in lucro nr̃a amplectitur conscitut̃o.
Quia. ⁊ exeo ueteres quod inter c̃ statnerũt.
xitatis huius constitutionis recitatio.

Expanded text:
moderatione proferuntur vel a legibus certo fine moderatione proferuntur vel a legibus certo fine conclusae statuuntur. Et hoc non solum in damno, sed etiam in lucro nostra amplectitur constitutio, quia et ex eo veteres quod interest statuerunt: xitatis huius constitutionis recitatio.
Abbreviated transcription (Latin):
querepeteretur ñliquidam ẽe. iudicati au¬
ctontate ñ mititur. cumigitur his qui pꝰea
uidicabat cͣc te certam sent̾ntiam ꝓtulit
neq astatutis ꝓuocaueris. ip̃e tuo facto
ꝯfirmastiurdicatũ. desententiis que ꝓ eo
ꝓducte sunt: melius nobis tusum ẽ huius¬
modi ꝓlixitatẽ ꝓut possibile ẽ inangu¬
stumco artare is anccimus itaq in oĩb ca¬
sib quicertam hãnt quantitatẽ. uł na¬
tuim. ueluti mũeditionib ilecationib.
titatem minme exceclere ¶n aliis aũt casi¬
b qui incertic̃e undentor. utdices qui cã di¬
nm̃das susciput ꝑsuam subtilitatẽ reꝗtẽ.
ut hoc quod reua irducit̃ dampnum: Hoc
reddatur. Et ñexquib dam machiratiõib
Smmodicis ꝑuͣsionib incirtuitus inextri¬
cabiles redigatur. nedum mninfinitum cõ¬
Eputatio reducitar. ꝓsua impossibilitate
cadat ¶cum scumus cẽ nature cõgruum: eaᷤᷤ
tantummõ penas exigi: que cum cõpetẽti

Expanded text:
quae repeteretur non liquidam esse, iudicati auquae repeteretur non liquidam esse, iudicati auctoritate non nititur. cum igitur is qui postea iudicabat contra te certam sententiam protulit neque ab statutis provocaveris, ipsa tuo facto confirmasti iudicatum. DE SENTENTIIS, QVAE PRO productae sunt, melius nobis visum est huiusmodi prolixitatem prout possibile est in angustum coartare. Sancimus itaque in omnibus casibus, qui certam habent quantitatem vel naturam, veluti in venditionibus et locationibus titatem minime excedere: in aliis autem casibus, qui incerti esse videntur, iudices, qui causas dirimendas suscipiunt, per suam subtilitatem requirere, ut, quod re vera inducitur damnum, hoc reddatur et non ex quibusdam machinationibus et immodicis perversionibus in circuitus inextricabiles redigatur, ne, dum in infinitum computatio reducitur, pro sua impossibilitate cadat, cum scimus esse naturae congruum eas tantummodo poenas exigi, quae cum competenti
Abbreviated transcription (Latin):
um solitum ẽ insentntus uuioi¬
cum sic int̾ locutiõem ꝓferri: ut ñliceat
partib ante difinitiuam sñam adappella¬
tionis uł recusationis uenire auxilram:
quidam putabant ñlicere ante litẽ conte¬
statam nec iudicẽ retusare: quẽ ad modũ
nec abeo appellare. cum enim simul utr̃¬
q uocabulum ponitur. tam appellatiõis
quã recusatiõis. puocatio aũt ante litem
contestatam ñ põt porrigi putabant
sermonẽ sunul ⁊ sine certa distinctione
op. scũ. Tum iudicẽ quo adpecunia ꝯ¬
tẽpnationis soluta fuiss gendendis usu¬
ris legẽ dixisse ꝓfitearis:. ñ contra uiris fõ¬
Nam sent̾ptiam datam palam ẽ.
sentñtia tñ eius rata ẽ. o̾m indẽpnitatẽ
rei publice prãriuissit᷑.
op̃. gõr. Hec sentñitia cem debiti quã
dẽpnatio. auctoritate rti uidicate cinseatur.
cumincertumẽet quidaccepiss.quantũq
abeo peteretur: p̃sertim cum ip̃e quiext or¬
dinẽ iudicabat int̃locutas sit. dottindat᷑a

Expanded text:
um solitum est in sententiis iudicum sic interlocutionem proferri, ut non liceat partibus ante definitivam sententiam ad appellationis vel recusationis venire auxilium, quidam putabant non licere ante litem contestatam nec iudicem recusare, quemadmodum nec ab eo appellare. Cum enim simul utrumque vocabulum ponitur tam appellationis quam recusationis, provocatio autem ante litem contestatam non potest porrigi, putabant, sermonem simul et sine certa distinctione. Cum iudicem, quoad pecunia condemnationis soluta fuisset, pendendis usuris legem dixisse profitearis, non contra iuris formam sententiam datam palam est.sententia tamen eius rata est, quoniam indemnitatem rei publicae praestari iussit.o. Haec sententia: "omnem debiti quantdemnatio auctoritate rei iudicatae censeatur, cum incertum esset quid accepisset quantumque ab eo peteretur, praesertim cum ipse qui extra ordinem iudicabat interlocutus sit dotem datam
Abbreviated transcription (Latin):
da: Sipecumam quã mala rõe int̾cepi¬
se uos apparuit. uissi sitis inferre cũpenã.¬
min̾sam quantitatẽ debetis inferre.
toꝵ postea roꝑtors res udicatas restau̾ra¬
ri exemplo graue ẽ.¬
opdio N dioluticẽm dilatioem petẽte
ad quicuisse sentr̃itie manifeste ꝓbat᷑. sicut᷑
erm qui quolib mõ sentñtie ad quiduit.
Nec emm instaurari finita rtrum uidicata¬
rum patitur ancoritas.¬

Expanded text:
 Si pecuniam, quam mala ratione intercepisse vos apparuit, iussi sitis inferre cum poena eniversam quantitatem debetis inferre. ntorum postea repertorum res iudicatas restaurari exemplo grave eAd solutionem dilationem petentem adquievisse sententiae manifeste probatur, sicut eum, qui quolibet modo sententiae adquieverit. Nec enim instaurari finita rerum iudicatarum patitur auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
op.⁊sta. Iipetrata rescripta ñ placet ad¬
mitti si decise scinel cãe fu̾int uiditiali sertñ¬
tia. qũa ꝓuecatio nulla suspendit. sicos ꝙ
Nua rescripta meriũnt: ⁊̃ limine uditiore
quodiustis sumptib deductis suꝑ c¬
tioẽmrẽi ncumbit aliene: ñ isolarti redi¬
⁊ iuss. ñ quos cum redigisse constabit ex sol¬
uat exeo exquores inuditium declucta uł¬
succedentis inuitium parhp̃pda fortina ẽ.¬
mꝑ. ron¶ emnato tnactoq nogotio pꝰ¬
rac nusui actio ncq exrescripto suꝑ sũpͥtuũ
petitione p̃stetur insi uitex qui de principa¬
t negotio sr̃am ꝓmulganit cominus pãti¬
b constitutis uiridica ꝓnuntiatic̃e Iignafi¬
cuu̾̃it incton cãc restitm debcrt expensas. ant

Expanded text:
inus . Impetrata rescripta non placet admitti, si decisae semel causae fuerint iudiciali sententia, quam provocatio nulla suspendit: sed eos, qui tale rescriptum meruerint, etiam limine iudiciorum quod iustis sumptibus deductis sutionem rei incubarit alienae, non in sola rei redhirtuisse, non quos eum redegisse constabit, exsolvat ex eo, ex quo re in iudicium deducta succedentis in vitium parnato transactoque negotio posthac nulli actio neque ex rescripto super sumptuum repetitione praestetur, nisi iudex, qui de principali negotio sententiam promulgavit, cominus partibus constitutis iuridica pronuntiatione signaverit victori causae restitui debere expensas aut
Abbreviated transcription (Latin):
mpant. Neb quid idicatis standũ
ẽ. s si ꝓbare põteris eumcn ꝯ dẽpnatus
es id quod finto amisisse uitebatur rece¬
isse. adu̾sus iudicati agentẽ. doli excepti¬
one oppõita tueri tt poterss.¬

Expanded text:
. Rebus quidem iudicatis standum est. Sed si probare poteris eum cui condemnatus es id quod furto amisisse videbatur recepisse, adversus iudicati agentem doli exceptione opposita tueri te poteris
Abbreviated transcription (Latin):
patroni seu patrone nuuam excusati¬
cẽmimpetrare. amplissimus ordo aucto¬
rediuo marco censuit. Et ideo nec illud
ꝓdere eis deb⁊ quominus curatores etiã
inuiti patroni seu patrone ub̃is dent̃.
E quo decretum p̃toris aut testam̃tum
parentis notum fc̃m erit. ei qui ad mimꝰ
uocatus fi̾it ip̃aconstitũtio queroc ĩdu¬
xit sanccit ¶S siquis tneius tp̃ris cõ¬
putatioẽ abgodiius de earenotio fuit: in¬
uiriam passus nõ puccauit ad quiescere
reb udicatis deb.
excusatur. ꝙ creditor su debitor cius est
cui tutor seucurator datus ẽ. s⁊ participẽ
cumunere hre debz. ut sires exegerit is ꝗ
alieng auxilio eget defendatur
fiscum ꝑtinentium hocnõie excufatiõcm
excusarideb⁊. ꝙ oculum amisit. ꝓinde in

Expanded text:
patroni seu patronae nullam excusationem impetrare amplissimus ordo auctore divo marco censuit. Et ideo nec illud prodesse eis debet, quominus curatores etiam inviti patroni seu patronae liberis dentur, ex quo decretum praetoris aut testamentum parentis notum factum erit ei qui ad munus vocatus fuerit, ipsa constitutio quae hoc induxit sanxit. Sed si quis in eius temporis computatioiuriam passus non provocavit, adquiescere rebus iudicatis debet.excusatur, quod creditor sive debitor eius est, cui tutor sive curator datus est, sed participem in munere habere debet, ut si res exegerit is qui alieno auxilio eget defendatur.fiscum pertinentium hoc nomine excusationem e
Abbreviated transcription (Latin):
d.a  ¶ estam̃to tutor datus ut abonis hui
excuseris que pupilli tin mnalia ꝓuintia ꝗͣ
ũn es ubiq moraris possident intra quinq̃¬
gesimum diem postulare debuisti. quod si
faccrecessasti: excusatio quid tp̃is p̃scͥpticẽ

Expanded text:
. Testamento tutor datus, ut a bonis his excuseris, quae pupilli tui in alia provincia quam unde es ubique moraris possident, intra quinquagesimum diem postulare debuisti. Quod si facere cessasti, excusatio quidem temporis praescriptione
Abbreviated transcription (Latin):
ascribantur ꝓ estimatiõe futuri oꝑis t̃rito¬
ria ciuium: neplus poscatur:aliquid: quam
necc̃ĩtas imꝑauit. neuenimus: ne instans.
impechatur effectus. o portet ramq ꝑ sigła
ñsterilia iuga c̾ta quoq distribui. ut par
cunctis p̃bendoꝵ sumptuum necc̃itas ĩpoã¬
tur. nemim excusatiõe ułaliam p̃sũptione
ab huuismõi inmũnitate. p̃benda.

Expanded text:
dscribantur pro aestimatione futuri operis territoria civium, ne plus poscatur aliquid, quam necessitas imperaverit, neve minus, ne instans impediatur effectus: oportet namque per singula non sterilia iuga certa quaeque distribui, ut par cunctis praebendorum sumptuum necessitas imponatur: nemini excusatione vel alia praesumptione ab huiusmodi immunitate praebenda.
Abbreviated transcription (Latin):
daa Quauis constet scccialit quedam. ⁊ u¬
niũsabona generalit adũsafiumtinim pigͥri
accepifse ⁊equale ius inoĩbꝰ hr̃e. iuris dictio
tñ tc̃ꝑanda ẽ. Iteoq sicartum ẽ posse cum ex
his quenoĩatim ei pignor obligatasunt u¬
ntũsum recligere tebitup: ca que postea ex c̃¬
nud̃ tonis pignori accepisti intertm ñ auꝰ¬
nia comuentiors legẽ ingrasy possesficẽoꝵ

Expanded text:
 Quamvis constet specialiter quaedam et universa bona generaliter adversarium tuum pignori accepisse et aequale ius in omnibus habere, iurisdictio tamen temperanda est. Ideoque si certum est posse eum ex his, quae nominatim ei pignori obligata sunt, universum redigere debitum, ea, quae postea ex isdem bonis pignori accepisti, interim non aufne co
Abbreviated transcription (Latin):
d.a Basilicam inauratam:⁊ marmori¬
b decoratam. lib̾am imꝑpetuum manere.
neq alicuius ymaginis pictarum cũlib
ronoris tabularumꝰ abumbraticẽ fuscari
ubemus neq tnaliqua parte euisd̾ uasili¬
ce tabulato quicqũa oꝑestationis. ergaste¬
rane consitin sanccimus. illud quoq decer¬
manus ne incam eques liceat intromitti. uł

Expanded text:
. Basilicam inauratam et marmoribus decoratam liberam in perpetuum manere neque alicuius imaginis pictarum cuiuslibet honoris tabularum adumbratione fuscari iubemus, neque in aliqua parte eiusdem basilicae tabulato quicquam opere stationes ergasteriave constitui sancimus. Illud quoque decernimus, ne in eam equos liceat intr
Abbreviated transcription (Latin):
ciuuitatis munitio: cum priuatoꝵ usu et
utiitate seruabitur.
op̃. tre. Quia plitin᷑e domus cũ offitus
sius inporticib uel zẽxippi c̃e memorantur.
recdditus memorator locors ꝓquantitate
que placuit ad p̃benda luminaria. ⁊ eclificia
ac terrta reꝑanda regie huius urbis lauacro
siñ aliqua ibemus excusatic̃e conferri.
mp̃.tre. Quisine anctoritate duum rescͥ¬
pti aduditium̃ tue celsitudinis destiñãdi
angi portus integros. uł partes suis domib
mcluserint. scu porticus usurparũt: ꝓcul
dubio uira pristina sacratissime reddere ci¬
uitati uibemus mulcta auriquinquaginta
librarum ñ defutura: siquis post hac insi

Expanded text:
civitatis munitio cum privatorum usu et civitatis munitio cum privatorum usu et utilitate servabitur.. Quia plurimae domus cum officinis suis in porticibus Zeuxippi esse memorantur, reditus memoratorum locorum pro quantitate, quae placuit, ad praebenda luminaria et aedificia ac tecta reparanda regiae huius urbis lavacro sine aliqua iubemus excusatione conferri. pu. Qui sine auctoritate divini rescripti ad iudicium tuae celsitudinis destinandi angiportus integros vel partes suis domibus incluserint seu porticus usurparint, procul dubio iura pristina sacratissimae reddere civitati iubemus: multa auri quinquaginta librarum non defutura, si quis posthac in si
Abbreviated transcription (Latin):
cr̃p. ron Quicum̃q locus inpalatio huiꝰ
urbis priuatis edifitiis incõmode occupat᷑
ẽ. his quã primum subrutis õĩb: que ĩco
sint odifitus palatio reformetur. quod pͥua¬
tor non ẽ parictib coartandum
tm̃ locum hãnt habitandi: quos legitimu̾
maiestatis nr̃e tisus. ⁊rei publice disciplina
delegit infuturum ⁊̃ uniu̾̃sis abhuiusmõi
usurpatiõe ꝓhibendis.
d.ã.Turres nouimuri qui admunitiõm
splendidissime urbis extructus ẽ: cõple¬
to oꝑe p̃cipimus cors usui deputari. ꝑqͦꝵ
t̃ras ioẽ murus studio ⁊ꝓuisione tue magͥ¬
tudinis cxntẽ sertintatis arbitrio celebra¬
tur. cad̃ lege imꝑpetuum ⁊ cõditioẽm serũã¬
da ut annis singulis huuładquors uira
terule damgrau̾int. ꝓpͥo sumptu eoꝵr in¬
stauratioẽ sibi in⁊ intelligant ꝓcurandam.
coꝵq: usu publico benefitio paatientes. curã
reꝑationis ac solucitudinẽ adse ñambi¬
gant ꝑtinere. Ita enim ⁊ splendot oꝑis ⁊

Expanded text:
. Quicumque locus in palatio huius urbis privatis aedificiis incommode occupatus est, is quam primum subrutis omnibus quae in eo sunt aedificiis palatio reformetur. Quod privatorum non est parietibus coartandum,tantum locum habeant habitandi, quos legitimus maiestatis nostrae usus et rei publicae disciplina delegit, in futurum etiam universis ab huiusmodi usurpatione prohibendis. . Turres novi muri, qui ad munitionem splendidissimae urbis extructus est, completo opere praecipimus eorum usui deputari, per quorum terras idem murus studio ac provisione tuae magnitudinis ex nostrae serenitatis arbitrio celebratur. Eadem lege in perpetuum et condicione servanda, ut annis singulis hi vel ad quorum iura terrulae demigraverint, proprio sumptu eorum instaurationem sibimet intellegant earumque usu publico beneficio potientes curam reparationis ac sollicitudinem ad se non ambigant pertinere. Ita enim et splendor operis et
Abbreviated transcription (Latin):
sda. Quãuis ꝑ sonali acticẽ ex ꝑtus ad¬
ñsus rcum uł ficeiussores. seumiãdatoes
cuis feceris ꝯ dẽꝑnaticẽm pignoris tñ ad
pignori data ẽct adcbitricedtña ad te tͣns¬
iatum ẽ. camq postea creditor uł euss ħr¬
des detiere ceꝑunt: uendica eam p̾side
ꝓuintie curante. ut fructuum declucta ra¬
ticẽ: rtsidnoq ate oblato si fu̾it satis fac¬
tum. ea possessio tibi recddatin:¬
opdio. Q ebitores p̃seꝑites:. prius de¬
fruntiationib connemendisũt. Igitur si
contiñti debito satis ñfeccrũt. ꝑ sequentit᷑
pignora scu y potrecas quas minstrum̃to
specialit̾ comp̃tensas ẽc dicis: cõpetentib

Expanded text:
sto. Quamvis personali actione expertus adversus reum vel fideiussores seu mandatores eius feceris condemnationem, pignoris tamen adhupignori data esset, a debitrice donatu ad te translatum est, eamque postea creditor vel eius heredes detinere coeperunt, vindica eam, praeside provinciae curante, ut, fructuum deducta ratione residuoque a te oblato si fuerit satisfactum, ea possessio tibi reddatdro. Debitores praesentes prius denuntiationibus conveniendi sunt. igitur si conventi debito satis non fecerint, persequenti tibi pignora seu hypothecas, quas instrumento specialiter comprehensas esse dic
Abbreviated transcription (Latin):
ni iudicum liccat in hac inclita urte. ułin
uetustate diruta aut desidia derelicta: di¬
lignti scudio instantiaq cõplcu̾it. cũ ex
toc plummnum laudis acquirat. siea scril¬
ptura ⁊ ꝑfecta reddidi̾t: que uitusta iunt. ⁊
instaurationẽ requirunt q̃q abalus tra¬
tiata ⁊inꝑfecta resedcrant.

Expanded text:
ni iudicum liceat in hac inclita urbe vel inessoribus suis, vetustate diruta aut desidia derelicta diligenti studio instantiaque compleverit, cum ex hoc plurimum laudis adquirat, si ea culta et perfecta reddiderit, quae vetusta sunt et instaurationem requirunt quaeque ab aliis initiata
Abbreviated transcription (Latin):
rectores: ⁊ ingule diccesos uiros spectabiles
utdices idẽ p̃fectum augustalem. ⁊ comat̃t
orientis. iutrosq ꝓconsules ⁊ uicarios. una
cumsus apparitorib ꝓtenore gn̾aliumma¬
gnifice tue secdis dispontionum discutiendiᷤ
pnblicis oꝑib usaque ductib. qui excunlib
relditib uł aquolib spontanea munificẽ¬
tia factisunt uł fuint. moĩs omnib abstinẽ
nec aliquto quolib⁊ mõ quolib⁊ tp̃e indiscu¬
tiento cunles recdditus us ficta oꝑa. ułque fic¬
ri adsol⁊ uam siliqua sibi ex suigulis rogã¬
dis solidis uedicando.aut ꝙ cumq lucrã
captando cum huiusmoĩ reb hr̃e cõmunẽ
ut pote patrib ciuitatum. ⁊ cure ⁊ corũ
teputatis. et quiuõ opus aliquod ꝓsua li¬
b̾alitate sefacturos ꝓmiserint licet certuo
sit eos exsola pollicitatic̃e ad implendum
sue munificentic opus necc̃itatt uiris ttnc̃i

Expanded text:
s viros spectabiles iudices, id est praefectum Augustalem et comitem Orientis et utrosque proconsules et vicarios una cum suis apparitoribus pro tenore generalium magnificae tuae sedis dispositionum discutiendis publicis operibus vel aquae ductibus, qui ex civilibus reditibus vel a quolibet spontanea munificentia facti sunt vel fuerint, modis omnibus abstinere, nec aliquid quolibet modo quolibet tempore in discutiendo civiles reditus vel facta opera vel quae fieri adsolent, unam siliquam sibi ex singulis erogandis solidis vindicando aut quodcumque lucrum captando, cum huiusmodi rebus habere commune, utpote patribus civitatium et curae eorum deputatis. Qui vero opus aliquod pro sua liberalitate se facturos promiserint, licet certum sit eos ex sola pollicitatione ad implendum suae munificentiae opus necessitate iuris teneri,
Abbreviated transcription (Latin):
d. aa Omnes quib ulcura mandata
fũit oꝑm publicor. ułpecuna ad extru¬
ctioẽm solito more credita. usq ad anno

Expanded text:
p. Omnes, quibus vel cura mandata fuerit operum publicorum vel pecunia ad extructionem solito more credita, usque ad anno
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Edifica que uulgo paraperanũ¬
cupantur.ussiqua alia oꝑa menib uł pri¬
blicis oꝑib sociata coherait. ut exbis ĩcen¬
dium ułinsidias uicinitas reformidet aut
angustentur spatia platearum. uliminuat̃
porticib latitupo. ditm ac ꝓsterm p̃cipiõ.

Expanded text:
. Aedificia, quae vulgo parapesscupantur, vel si qua alia opera moenibus vel publicis operibus sociata cohaerent, ut ex his incendium vel insidias vicinitas reformidet aut angustentur spatia platearum vel minuatur porticibus latitudo, dirui ac prosterni praecipimus.
Abbreviated transcription (Latin):
pat. ut inconsulta pietate nr̃a nom aliꝗd
oꝑis existum⁊ inchoandum. ułexdũisis o¬
cicm que fuisse inusum ⁊ornatu ꝓbabit᷑.
ciuitas eriꝑt. uł alio tnfferte. siñ iussu tuc
sublimitatis audeat. Et enum siquis cc̃ feciͣt
.ui. libris auri mulctabitur. similis ⁊̃ cõdẽp¬
natio ordines ciuitatum manebit: nisior.¬
nam̃itum genitalis patric decretis huius au¬
ctoritate defenderit. horrtoꝵ aũt uł stabu¬
loꝵ fabricas arbittu ꝓpͥo ꝓuintiare udi¬
cesscudio laud̾ade teuotiõĩs arprant.

Expanded text:
a novi aliquid operis existimet inchoandum, vel ex diversis ociem, quae fuisse in usu vel ornatu probabitur civitatis, eripere vel alio transferre sine iussu tuae sublimitatis audeat. etenim si quis contra fecerit, sex libris auri multabitur. Similis etiam condemnatio ordines civitatum manebit, nisi ornamentum genitalis patriae decreti huius auctoritate defenderint. Horreorum autem vel stabulorum fabricas arbitratu proprio provinciarum iudices studio laudandae devotionis adripiant.
Abbreviated transcription (Latin):
mpͥ. treo: Siqͣn cõcessa. anobis licentia
fũit extruendi. id sublimis magnificẽtia
tua sciat ẽe seruandum. ut nulladomus
tnchoande publice fibrice gr̃a diriuatur:
p̃tii ad ñram scientam referatur: ut ubi
amplior poscitur quantitas: imꝑialis ex
d.a. Siqui uidices ꝑfecto publicis pe¬
cumis oꝑe suum nom̃ sine nr̃i numnus m̃n¬
ticẽ inscripserint: maiestatis teneatũ ob¬
noxii

Expanded text:
. Si quando concessa a nobis licentia fuerit extruendi, id sublimis magnificentia tua sciat esse servandum, ut nulla domus inchoandae publicae fabricae gratia diruatur, meriti ad nostram scientiam referetur, ut, ubi amplior poscitur quantitas, imperialis ex. Si qui iudices perfecto publicis pecuniis operi suum nomen sine nostri numinis mentione scripserint, maiestatis teneantur obnoxii
Abbreviated transcription (Latin):
uiris ꝑitos ⁊ hoc subtilius cogitasse. mullũ
cẽ exposuisse. qui peintus ñ exaudiat siquis
sup̃ cereorum ulliꝰ loquatar scłm ꝙ iubentio
celso placuit. Ineo aũtcin morb suꝑ uciẽs
auditum tm̃mõ abstulit necclubitari põt ꝗn
possit oĩa sine aliqto ꝗbstaculo faceressĩ uõ
aures qu̾id̾ aꝑtesirit. ⁊ uocẽ recipientes ling̃
aũt penitus p̃peclita. licet auet̾ib auctorib
sepius dehoc uariatum ẽ at tñ si ⁊ r̃c ꝑitum
morbihiuusmõi infortuium ei accessit.
sullo discrimineneq inmasculis neq infe
inreb que parentib: ad quiri non possũt exi¬
stim⁊ aliquid ẽẽ innouanoum ⁊ ꝑmifsum fu¬
isse filuis familias cuiuscumq gradus uł se¬
xus testam̃ta facere siuesiñ patris consensu
bõa possideant scłm nre legis distinctione:
siue cum eors uoluntate.nullo enimm̃o hoc

Expanded text:
uris peritos et hoc subtilius cogitasse et nullum esse exposuisse, qui penitus non exaudit, si quis supra cerebrum illius loquatur, secundum quod Iuventio Celso placuit. In eo autem, cui morbus superveniens auditum tantummodo abstulit, nec dubitari potest, quin possit omnia sine aliquo obstaculo facere. Sin vero aures quidem apertae sint et vocem recipientes, lingua autem penitus praepedita, licet a veteribus auctoribus saepius de hoc variatum est, attamen si et hunc peritum morbi huiusmodi infortunium ei accessit. Nullo discrimine neque in masculis neque in fein rebus, quae parentibus adquiri non possunt, existimet aliquid esse innovandum, et permissum fuisse filiis familias cuiuscumque gradus vel sexus testamenta facere, sive sine patris consensu bona possideant secundum nostrae legis distinctionem, sive cum eorum voluntate. Nullo etenim modo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mortis obtentu postremum eius uiditi¬
um conuelli ñdeb. Quod si future pene
metuuoluntaria morte supplitium ante¬
uenit ratam uoluntatẽ eius ꝯseruãi le¬
ges uetant.

Expanded text:
mortis obtentu postremum eius iudicium convelli non debet. Quod si futurae poenae metu voluntaria morte supplicium antevenit, ratam voluntatem eius conservari leges vetant.
Abbreviated transcription (Latin):
alteraneq dotam neq antenuptias dona¬
ticẽm aparente suo suscepit uł susceperit.
s simplicm tantum mõ donatiõem. ne
exeo inuistum aliquid oriatur ea quidẽ
ꝑsona queantenptias doãtioc̃m uł do¬
tem susceꝑit conferre eam cogenda. Iulauõ
que simplicem tantummõ donatiõẽm me¬
ruit. ad collatioẽm eiꝰminime cohartãda. Siꝗd
huius mõ accidit: uł acciderit iuibeinus
ad sun ilitudinem eius qui ante nuptias
nuptias donatione data: solam sĩplicẽ
dõatioem aparentib sius accepit conferre
eamnec recusare collaticem eo ꝙ simplex
dõãtio ñalit̾ confirtur insi huiismõilegẽ
dõator tp̃e donationis sue indulgentie

Expanded text:
tem neque donationem ante nuptias a parente suo suscepit vel susceperit, sed simplicem tantummodo donationem, ne ex eo iniustum aliquid oriatur, ea quidem persona, quae ante nuptias donationem vel dotem suscepit, conferre eam cogenda, illa vero, quae simplicem tantummodo donationem meruit, ad collationem eius minime coartanda: si quid huiusmodi accidit vel acciderit, iubemus ad similitudinem eius, qui ante nuptias nuptias donatione data solam simplicem donationem a parentibus suis accepit, conferre eam nec recusare collationem eo, quod simplex donatio non aliter confertur, nisi huiusmodi legem donator tempore donationis s
Abbreviated transcription (Latin):
ubi fuerunt ñ oportet in hac c̃a tractãi.cũ
eo tp̃e quo testam̃tum signabatur. õuimͣꝰ¬
iensu liltroꝵ loco abitisunt. necquisquaco
cisusq ad huc stat᷑us ꝯ trou̾siam motũt.
tore scriptum relictum fuit: casu qui ꝓbat᷑
urt̃cioit nichilominus uab.¬

Expanded text:
i fuerunt, non oportet in hac causa tractari, cum eo tempore, quo testamentum signabatur, omnium consensu liberorum loco habiti sunt nec quisquam eis usque adhuc status controversiam moverit. tore scriptum relictum fuit, casu qui probatur intercidit, nihilo minus va
Abbreviated transcription (Latin):
querentib. uibemus ubi tabularus
reꝑiri ñ possit. octauum ad hib̾i testem.
ut quod tabulario ꝓsupͣdicto mõ cõmi¬
fimus. id ꝑoctauum testem effectum ca¬
piat. lib̾a potestate cõceddenda nolũtatẽ¬
suas inp̃dictum moclum ordinantib car¬
tulam ita subscript̃a ttademq consigͣ¬
tam ut añ late forme declarant cui uelĩt
extestib custodiendam mandare. Sic fiei
namq confidimus. ut ñ recipiat se tĩ
incetis testandi licentiam. si ne locũ ꝗd
ullum relinquat insidiis tot oculis specꝰ¬
tata tot insinnata sensib tot in suꝑ in
tuto locata manib.
timum condereelogium posse. licet abã¬
tiquis dubitabatur.: tñ ⁊retro pͥncipib
⁊ nobis placuit Nuncaut hoc decidend̾ ẽ
ꝙ simili mõ antiquos aĩos mouit. sicepto
testam̃to furor cum inuasit sanccimus
itaq tale testam̃tum hõis qui imp̃o actu
testam̃ti adñsa ualitudine tentus ẽ ꝓm
chilo cẽssin uõ uolũt indilucidis int̃¬

Expanded text:
quaerentibus, iubemus, ubi tabularius reperiri non possit, octavum adhiberi testem, ut, quod tabulario pro supra dicto modo commisimus, id per octavum testem effectum capiat: libera potestate concedenda suas voluntates in praedictum modum ordinantibus chartulam ita subscriptam, ita denique consignatam, ut antelatae formae declarant, cui velint ex testibus custodiendam mandare. sic fieri namque confidimus, ut non recipiat se tantum in caecis testandi licentia, sed ne locum quidem ullum relinquat insidiis tot oculis spectata, tot insinuata sensibus, tot insuper in tuto locata manibus. timum condere elogium posse, licet ab antiquis dubitabatur, tamen et retro principibus et nobis placuit: nunc autem hoc decidendum est, quod simili modo antiquos animos movit, si coepto testamento furor eum invasit. Sancimus itaque tale testamentum hominis, qui in ipso actu testamenti adversa valetudine tentus est, pro nihilo esse. sin vero voluerit in dilucidis inte
Abbreviated transcription (Latin):
o. aã. Sifr̃ patrũelis tuus ante qͣrtũ
decium etatis annumsue decessit: cũ
facere ñ potͣrt testam̃tum nichil exeiꝰ
postremo recte postulatur iudͣitio. siã
sihanc etatẽ egressus licet uigoris ñ¬
dum cinersiss uestigia suum ordinaũ
sollẽpnit᷑ inditium hoc eueliere frust̃
conaris.¬
stam̃tum componere postremnas exem¬
plo õium uoluntates. c̃ scribere codicil¬
Tos salua testam̃tor obseruantia.

Expanded text:
. Si frater patruelis tuus ante quartum decimum aetatis annum suae decessit, cum facere non potuit testamentum, nihil ex eius postremo recte postulatur iudicio. Nam si hanc aetatem egressus, licet vigoris necdum emersissent vestigia, suum ordinavit sollemniter iudicium, hoc convellere frustra conaris.stamentum, componere postremas exemplo omnium voluntates, conscribere codicillos salva testamentorum observantia.
Abbreviated transcription (Latin):
hutusmoĩ uitia sibi cõcurrunt. Sanccimꝰ
siquis utroq morbo simul laborat. idẽ
ut neq audire neq loqui possit: Thoc ex
ip̃a natͣura ht̃. neq testam̃tum facere.
neq coclicillos. neq fidei cõmissum relĩ¬
quere neq mortis cã donatioem celeõre
cõcecdatur. nec lib̾t᷑atẽ suĩ uindicta: sue
aliomõ imponere. eid legitam masculõ
quã feminas obeclire imꝑantes. ¶Ubi
masculosiũ frmmine accedit calamitas. s⁊
morb postea suꝑuenicus ⁊ uocem abstu¬
lit. ⁊ aures cõclusit. si ponamus huiusmõi
ꝑ scamlitt̃as scientẽ: oĩa que priori int̾¬
diximus. hec ei sua manu scribenti ꝑm̃it¬
t᷑imusss maut infortunum discrctũ ẽ
ꝙ ita raro contingit. ⁊ sinrtus licit nat᷑a¬
lit̃ huismoĩ sensus uariatus ẽ. tñoĩa
facere intestam̃tis. ⁊ incodicillis ⁊ ĩmor

Expanded text:
huiusmodi vitia sibi concurrunt, sancimus, si quis utroque morbo simul laborat, id est ut neque audire neque loqui possit, et hoc ex ipsa natura habeat, neque testamentum facere neque codicillos neque fideicommissum relinquere neque mortis causa donationem celebrare concedatur nec libertatem sive vindicta sive alio modo imponere: eidem legi tam masculos quam feminas oboedire imperantes. Ubi masculo sive feminae accedit calamitas, sed morbus postea superveniens et vocem abstulit et aures conclusit, si ponamus huiusmodi personam litteras scientem, omnia, quae priori interdiximus, haec ei sua manu scribenti permittimus. Sin autem infortunium discretum est, quod ita raro contingit, et surdis, licet naturaliter huiusmodi sensus variatus est, tamen omnia facere et in testamentis et in cod
Abbreviated transcription (Latin):
mpdio. Uerba testam̃ti inquib mat᷑ urã
decendens. nichil se cuiquam donasse sigra¬
ficauit. tñ si res sealit̃ hãt. frõ ueri non ꝑ

Expanded text:
. Verba testamenti, quibus mater vestra decedens nihil se cuiquam donasse significavit, si res se aliter habet, fidem veri non
Abbreviated transcription (Latin):
icet antiquis legib ꝑmutebatur
uis si tribunatum nũi mereantur: ul¬
timum elogium conficere posse. at tñ indi¬
gnum nr̃is tp̃ib ẽe uidetur eumquistabi¬
militum. sapͥirtium hõiumiura ꝑtͣctare.
⁊intenera etate extali licentia parentib
fortesius ułaliis ꝓpinquis nocert ꝓpͥam
fieri nullomo cẽcedimus ꝗ face possũt¬

Expanded text:
icet antiquis legibus permittebatur pupillis, si tribunatum numeri mereantur, ultimum elogium conficere posse, attamen indignum nostris temporibus esse videtur eum, qui stabimilitum sapientium hominum iura pertractare et in tenera aetate ex tali licentia parentibus forte suis vel aliis propinquis nocere proprifieri nullo modo concedimus. D.
Abbreviated transcription (Latin):
que cccasiõe militieum heredum ex de¬
functi pecumis ad quisite. lucratur is ꝗ
ꝑuenire potãt. nonsolum testam̃to c̃cti¬
¶Hec aũt regula ut oĩa queportiom q̃rte
cõputantur: etiam abintestato ꝯfcrãt̃
mimime econtrario tenebitut possit ꝗͥ
dicere etiam illa queconferuntur oĩo
inquartam partem his computari ꝗ
ad ioffitiosi querelam uocantur. ean
tantummõ exhis queconferuntur me

Expanded text:
quae occasione militiae uni heredum ex defuncti pecuniis adquisitae lucratur is qupervenire poterat, non solum testamento condiHaec autem regula, ut omnia quae portioni quartae computantur etiam ab intestato conferantur, minime e contrario tenebit, ut possit quis dicere etiam illa quae conferuntur omnimodo in quartam partem his computari, qui ad de inofficioso querellam vocantur: ea enim tantummodo ex his quae conferuntur me
Abbreviated transcription (Latin):
brdes scrip̃tos. ⁊ exeo successioẽm obtinẽtẽ.
apatre donata: frĩconferre ñop̾orte sipat̃
ut hoc fiat sup̃mis iuditus fĩcauit maĩ¬
festi uixis ẽ.¬
d̃. aa. Pipat̃ intestatus t̾cessit relictis
duob fiuis. ⁊ filia. cuius noie dotẽ ꝓmi¬
serat porticẽs hereclitatis equesunt. ⁊ dos
nichilominus: ita conferenda ẽ. ut ꝓpõ¬
tionib frs̃ eius aneccĩtate p̃stande cius
rensum: ut contenta dote. que minĩnio¬

Expanded text:
heredes scriptos et ex eo successionem obtinentes a patre donata fratri conferre non oportere, si pater, ut hoc fiat, supremis iudiciis non cavit, manifesti iuris e. Si pater intestato decessit relictis duobus filiis et filia, cuius nomine dotem promiserat, portiones hereditatis aequae sunt et dos nihilo minus ita conferenda est, ut pro portionibus fratres eius a necessitate praestandae eius hensum, ut contenta dote quae in
Abbreviated transcription (Latin):
uel sifactum fui̾t contra tabulas bonotũ
possc̾e petcta. ułinoffitiosi querda mota resci¬
defunctor parentium tamtos qũã ante nup¬
tias doãtio constratur. quampat̃ ui mater
nepoteuinepte. aut ꝓnepote suie ꝓnepte
nuliadiscretioẽ int̾cedente: utrum inp̃as
sponsas ꝓlibis sius memorati parentes do¬
natioãm contulerunt. animpos spõnsõ ear̃
ut ꝑcos ead insponsas dc̃atio celeoritur.
ut inrduudendis reb ab intestato parentis
cuius de herecditate agitur ead dos. ułant
nuptias tratio exsub̾a cius ꝓfecta confrã¬
tur scmancipatis iudł uberis utrusq sexũ¬

Expanded text:
el, si factum fuerit, contra tabulas bonorum possessione petita vel inofficiosi querella mota rescidefunctorum parentium tam dos quam ante nuptias donatio conferatur, quam pater vel mater, nepote vel nepte aut pronepote sive pronepte, nulla discretione intercedente, utrum in ipsas sponsas pro liberis suis memorati parentes donationem contulerint, an in ipsos sponsos earum, ut per eos eadem in sponsas donatio celebretur: ut in dividendis rebus ab intestato parentis, cuius de hereditate agitur, eadem dos vel ante nuptias donatio ex substantia eius profecta conferatur: emancipatis videlicet liberis utriusque sexu
Abbreviated transcription (Latin):
exbrdare inteiugi ita si ignorans se fi¬
uumbrẽ alios scribat h̾r des noneẽ filio
ad ep̃tam hereditatẽ. siintme ualc̃te
testam̃to sisit inpotestate eumad succe̾si
mp. phi. Picum usmuto habetur filia
inscio patremilite abeo p̃terita sit ułcum
tareb humanis eamnonẽe falso rumoẽ
p̃lato pat̾ putauit nullam eius testam̃¬
to fecit mtioẽm: sucntium huius exhere¬
dationis notam nequaquam instigitᷤ
¶s aũt miles qui testam̃to fiuiam suam ap¬
pellanit eiq legatum dedit. ñ instituẽdo

Expanded text:
edare intellegi, ita si ignorans se filium habere alios scribat heredes, non esse filio ademptam hereditatem, sed minime valente testamento, si sit in potestate, eum ad successim vel in utero haberetur filia inscio patre milite, ab eo praeterita sit, vel cum in rebus humanis eam non esse falso rumore prolato pater putavit, nullam eius testamento fecit mentionem, silentium huiusmodi exheredationis notam nequaquam infligit. Is autem miles, qui testamento filiam appellavit eique legatum dedit, non instituendo
Abbreviated transcription (Latin):
ganico habebat hrdem fecit bona que in
castris reliquit petcre ñ potes.⁊ si is quicor̃
ħ̾rs institutus ẽ adire eanoluit si abinte¬
stato succeientes ueniunt mõsieius loco
subscitutus non eᷤᷤ ⁊ liquido ꝓbatur frẽm
tuum constrensia bona ad te ꝑtinere no¬
luisse. Namuoluntas mili̾tis expeditione
Reccupari prouire scructur
Miles sicastirsium tartum modo
bõre commilitonẽ suuminstitu ħrdem
cetera bona eiꝰ ut intestati defuncti mater
cinsiure possecdit.sQ uodsi ext̾ran eũ scrip¬
sit hrdanisq adut hereditatẽ bona eius
d.a. Quamquam muitum testam̃tũ uiri
facerehis c̃oceclatur. tñ ualeriam quondamn
deresidius portionib quicquam significa¬
uerit. in. iii. partes dundisse cum eum ap̃a

Expanded text:
ganico habebat heredem fecit, bona quae in castris reliquit petere non potes, etiamsi is qui eorum heres institutus est adire ea noluerit: sed ab intestato succedentes veniunt, modo si in eius loco substitutus non est et liquido probatur fratrem tuum castrensia bona ad te pertinere noluisse. nam voluntas militis expeditione occupati pro iure servaturMiles si castrensium tantummodo bonorum commilitonem suum instituit heredem, cetera bona eius ut intestati defuncti mater eius iure possedit. quod si extraneum scripsit heredem isque adiit hereditatem, bona eius . Quamquam militum testamenta iuris facere his concedatur, tamen in Valeriani quondam de residuis portionibus quicquam significaverit, in tres partes divisisse eum appa
Abbreviated transcription (Latin):
altibo cin postea quamb̾rs gxstrãt substituẽ
si potuit inuicem sub stimtio cisd uerbis fcã
c̃ct incum solum casum camlocum prẽ sẽ¬
tentus prudentium uirors. ⁊ constitutiõib
diuore parentum meore placet quout̾q
functa paruula eius filia postea quã heres
extitit patricum qua simul equas pãtib
łns institutus eras substitutiõẽ muicem
facta mat̾ quid̃ intestate filie sibi succefsi¬
onem deftnͣdat. tuait ex substitutiõe adte¬

Expanded text:
tero, cui posteaquam heres extitit substituere non potuit, invicem substitutio eisdem verbis facta esset, in eum solum casum eam locum habere et sententiis prudentium virorum et constitutionibus divorum parentium meorum placet, quo utrifuncta parvula eius filia, posteaquam heres extitit patri, cum qua simul aequis partibus heres institutus eras substitutione invicem facta, et mater quidem intestatae filiae sibi successionem defendat, tu autem ex substitutio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ius ingenuitatis ñ ordo prãe decurionũ.
S⁊ anobis peti potunt
d. ãa. Aurcore uisus anuloꝵ bñfitio pͥn¬
cipali tributus. ubtimtatiꝰ quo adiuuunt
imaginem ñ statum ingeniutatis p̃stat.¬
¶ Natalib aut antiquis restituti ub̃ti inge¬
D nui nr̃o bñficio constituũtur. ꝗ admitti
delatacum ignorante quoq patre pofsit
peti emolum̃tum. ⁊̃ patri auat᷑a siratam pe
tibi competit᷑ ꝓͥ uimitatiꝰs noĩe. habuisti
spͤatium.c. dietum utilium: ex quo eum
defunctum scisti. adbonore possessionẽ
amplectendas.

Expanded text:
 ius ingenuitatis non ordo praestare decurionum, sed a nobis peti potuit. Aureorum usus anulorum beneficio principali tributus libertinitatis quoad vivunt imaginem non statum ingenuitatis praestat, natalibus autem antiquis restituti liberti ingenui nostro beneficio constituuntur. D. XIII delata cum ignorante quoque patre possit peti, emolumentum et patri adlatura, si ratam pettibi competit proximitatis nomine, habuisti spatium centum dierum utilium, ex quo eum defunctum scisti, ad bonorum possessionem amplectendam.
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis ñħs instituere. filegata so¬
lum. uel fidei cõmifsa. nnsumma que
codicillis hñtur cõgrua dux̾it ordinã¬
da ¶ at cum̃humana fragulitas mortiᷤᷤ
p̃cipue cogitatiõe turbata miinus me¬
moria possit res plures consequi. pa¬
tebit᷑ eis ncentia uoluntatẽ suam siuie
intestam̃ti. ułcodicillitenore cõpõitã.
cuiuelint scribendam creciere. ut incos
postea conuocatis testib ⁊tabulario: re
⁊̃ ut dictum ẽ patefacta: cuius c̃a ꝯuocati
sunt: ⁊ cartula ꝓmet᷑. quam susceptam
testatori recitabit tabularins. simul ⁊te
⁊ exanimi sui quelecta sũt disposuisse
ĩcntñtia.⁊ infine subscriptio sequatur
testium: nͨ ñ oĩum signacula tarꝑ testiũ
ꝓ ut dictum ẽ quam tabularii ¶S⁊ qr

Expanded text:
quamvis non heredes instituere, sed legata soquamvis non heredes instituere, sed legata solum vel fideicommissa et in summa quae codicillis habentur congrua duxerit ordinanda. At cum humana fragilitas mortis praecipue cogitatione turbata minus memoria possit res plures consequi, patebit eis licentia voluntatem suam sive in testamenti vel in codicilli tenore compositam cui velint scribendam credere, ut in eodem postea collocatis testibus et tabulario, re etiam ut dictum est patefacta, cuius causa convocati sunt, et chartula prometur, quam susceptam testatori recitabit tabularius simul et teet ex animi sui quae lecta sunt disposuisse sententia, et in fine subscriptio sequatur testium nec non omnium signacula tam testium prout dictum est quam tabularii. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
mp. uisti. Hacconsultissima lege san¬
ccimus: ut carentes oculis seumorbo. ł
ita nati ꝑ nuncupãtioẽm sue condãt
modamina uouuntatis p̃sentib .uii.
testib quos aliis quoꝙ testam̃tis int̃¬
ẽe uiris ẽ. etiam tabulario. Ut cunctis
ibidem collectis primum ad se om̃s¬
conuocatos ut sine scriptis testẽtur
edocẽat. demñ exprimant nõia sp̃aut̃
xredum: ⁊ dignitates singuloꝵ et
iudicia. ne sola noĩs comemoratio
⁊quicquam ambiguitatis pariat. ⁊ ex
quanta parte uiquot uncus insucces¬
sicẽ admittidebeant.⁊ꝙunum qũeq
que ultimarum capit dispõitionum se¬
ries lege cõcessa.Quib õib exordine ꝑ¬
oratis uno codẽq loco ⁊ tp̃e. s ⁊ tabula¬
rii manuconscriptis suboptentu septẽ
ut lictum ẽ testium. ⁊ eoredẽ testiũ ma¬
nu sub scriptis dehinc consignatis. tã
abeisd̃ testib quam atabulario plenũ
obtinebit robur testantis arbitrium.
que ineurtõ modum erunt obseruãda

Expanded text:
p. Hac consultissima lege sancimus, ut carentes oculis seu morbo vel ita nati per nuncupationem suae condant moderamina voluntatis, praesentibus septem testibus, quos aliis quoque testamentis interesse iuris est, tabulario etiam: ut cunctis ibidem collectis primum ad se convocatos omnes, ut sine scriptis testentur, edoceat, deinde exprimat nomina specialiter heredum et dignitates singulorum et indicia, ne sola nominum commemoratio quicquam ambiguitatis pariat, et ex quanta parte vel ex quotis unciis in successionem admitti debeant et quod quae ultimarum capit dispositionum series lege concessa. Quibus omnibus ex ordine peroratis uno eodemque loco et tempore, sed et tabularii manu conscriptis sub obtentu septem ut dictum est testium et eorundem testium manu subscriptis, dehinc consignatis tam ab isdem testibus quam a tabulario, plenum obtinebit robur testantis arbitrium. Quae in eundem modum erunt observanda,
Abbreviated transcription (Latin):
adhec cumante nuptias donatio ui dos
apatre data. usmatre. uł aliis parc̃tib
ꝓfilio uł̃ filia nepote ułncpte ceterisq
descendentib ꝯferatur. si unus qurd̃ uł
una liberors antenuptias tantum mõ
donatioem usdotem. ñ etiam sim̃plicẽ¬

Expanded text:
cum ante nuptias donatio vel dos a patre data vel matre vel aliis parentibus pro filio vel filia, nepote vel nepte ceterisque descendentibus conferatur, si unus quidem vel una liberorum ante nuptias tantummodo donationem vel dotem, non etiam simplice
Abbreviated transcription (Latin):
Hereditatẽ quos intestatos decessisse: ac
ꝯstitutus exsuccessorio capite petistibo¬
nore possoc̾m. uł necdum exclusus pe¬
tas: core successioẽm potes uẽdicare.
namsus que quarto gradu constitutũ
ñ ambigitur exelicto petiit nec hoc te
latuit frustra nobis supplicasti. decarboĩ¬
status ab his ccꝗuos supplicas mouet᷑
questio. ꝑspicis pͥmature rerum quas
uelut. depatris successicẽ fipis tͣuus uen¬
dicat restitutioem postulari. cumsi ĩ pu¬
pillari maneat etate scłm formam edicti
imiieta tunc demum impossõe cum con¬
stttin conugnat. us hac non oblata por¬
tioẽm abominib quã uendicat possiteri.
seruitutis uõ questiõem intpc̃ differri
ꝑas Cardomanum cdictum sub
ꝑsonis legitinus indubitato m̃m̃io cu¬
stodito partu.⁊ ꝓbata legitina successiõ
stitutus usq ad pub̾tatis annos sine ĩ¬
quietudine reb utatur int̾lum alicĩs.

Expanded text:
hereditatem, quos intestatos decessisse ac constitutus ex successorio capite petisti bonorum possessionem vel necdum exclusus petas, eorum successionem potes vindicare. nam si is, quem quarto gradu constitutum non ambigitur, ex edicto petiit nec hoc te latuit, frustra nobis supplicasti. S. VI istatus ab his contra quos supplicas movetur quaestio, perspicis praemature rerum, quas velut de patris successione filius tuus vindicat, restitutionem postulari, cum, si in pupillari permaneat aetate, secundum formam edictiimpleta tunc demum in possessionem eum constitui conveniat vel hac non oblata portionem ab omnibus quam vindicat possideri, servitutis vero quaestionem in tempus differri Carbonianum edictum sub personis legitimis indubitato matrimonio, custodito partu et probata legitima successioneus heres constitutus usque ad pubertatis annos sine inquietudine rebus utatur interdum alienis.
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.ãa. Hec errtacipati post mortẽ cõis
patris quesita ꝯfarre coguntur. Nhec reti¬
nentes eius boã ꝓherecutaria diuidant
d.aa. Niliam cum frĩb suis heredib ̃¬
testaro patri succedent̃ẽ ułtra relictum co¬
picuus ñ conferentẽ dotẽ. iuditio familie
uerciscunde nichil posse ꝯsequi sũma cũ
ratiõe ꝑlãcuit.¬

Expanded text:
. Nec emancipati post mortem communis patris quaesita conferre coguntur, sed haec retinentes eius bona pro hereditaria dividunt. Filiam cum fratribus suis heredibus intestato patri succedentem ultra relictum codicillis non conferentem dotem iudicio familiae erciscundae nihil posse consequi summa cum ratione
Abbreviated transcription (Latin):
d.aã Postumo p̃tento patris testam̃¬
tum rumꝑenti. atq intestato succcedẽti.
emancipatum pctita bors possoe. cõfer¬
re debere bõa sua. ꝑpetuo edicto cauetur.
cumhis⁊ qui sui futumm cent. suiuo pa¬
tem ñ conferat quã mortis tp̃e cõis patͥs
huĩt. frĩb incad̾ familia constiͣtutis: ac¬
tioẽs hereditarias denegari ñ ambigitur.
Uñ consulte ac ꝓuiris ratioe collationẽ
frĩb tius: quos inpatris cõis mortis tp̃e
fuisse inpotestate ꝓponis offcr¶ Qumaut
frẽ ti durantes infamilia patris pecu¬
lum si hoc neq castitnse neq relictum eis
doceatur p̃cipiumhr̃e noñ possunt. s⁊ indi¬
uisione pat̾ne uemiat hereditatis: nec ꝗcꝗͣ
mutat penes quẽ res ex ho c ꝓͣficiscentes ĩ

Expanded text:
. Postumo praeterito patris testamentum rumpenti atque intestato succedenti emancipatum petita bonorum possessione conferre debere bona sua perpetuo edicto cavetur, cum his etiam, qui sui futuri essent, si vivo panon conferat, quam mortis tempore communis patris habuit, fratribus in eadem familia constitutis, actiones hereditarias negari non ambigitur. Unde consulte ac pro iuris ratione collationem fratribus tuis, quos in patris communis mortis tempore fuisse potestate proponis, offers. Quin autem fratres tui durantes in familia patris peculium, si hoc neque castrense neque relictum eis doceatur, praecipuum habere non possint, sed in divisione paternae veniat hereditatis, nec quicquam mutet, penes quem res