comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
edictis sedexhis omnib: iuris consultorib ex gregoriano hermo¬
genianogai papiano et paulo quae neces saria̧ causis presentium

Expanded text:
edictis. Sed ex his omnibus iuris consultoribus, ex Gregoriano, Hermogeniano, Gaio, Papiniano et Paulo, quae necessaria causis praesentium
Abbreviated transcription (Latin):
Quicumq testes necessarios habetdummodo idoneos qui
pon sint cͥausae autculpat partitipes studeat qualitereos

Expanded text:
Quicumque testes necessarios habet, dummodo idoneos, qui non sint causae aut culpae participes, studeat, qualiter eos
Abbreviated transcription (Latin):
noub rom̃ aetioii et u aurelio et symmacho uu cc̃ cons̃p̃p
inforo diui traiani antelata edicto albini iterũ pp̃oet patritio
plius habet ut in coniugio positi si filios non habeant: seu
maritus uxorẽ seu uxor maritũ uoluerit relinquat here¬
dẽ quodius dicitur liberorũ quietiã si in unã chartã suam
conderem aluerint uoluntatẽ utin uicẽ seheredes scribant quial¬
itersuprestis extiterit dimis sarem iuxta legis huius ordinem
uindicabit . ita tamen ut his personis quib: lex concedit si fueri&
dein officiosi quaerela actio reseruetur . Imp̃p. theodo sius

Expanded text:
o III et Q. Aurelio Symmacho VV. CC. conss. prop. in foro divi Traiani. Antelata edicto Albini II pp. et Patricii. INTplius habet, ut, in coniugio positi si filios non habeant, seu maritus uxorem seu uxor maritum voluerit, relinquat heredem, quod ius dicitur liberorum. Qui etiamsi in una charta suam condere maluerint voluntatem, ut invicem se heredes scribant, qui alteri superstes extiterit dimissam rem iuxta legis huius ordinem vindicabit, ita tamen, ut his personis quibus lex concedit, si fuerit de inofficiosi querella, actio reservetur. NOV. XXI, 2 446
Abbreviated transcription (Latin):
manicheos dignitate militiae eturbiũ habitatione priuan¬
dos nequis in nocens taliũ conuersatione aut societate capiatꝰ
successionis nec capiant nec relinquant sed fiscinr̃i uiribus
ad gregentur nechis quod palã intercidimus ulla fraude
quaeratur in iuriarũ careant actione contractos liberos
omnino non habeant primates unius cuiusq militiac uel of¬
ficio mox exigenda perapparationẽ uram decim librarũ
auri multa percellat. siquẽ hac suprestitione pollutum
siuellint militare neq: enim aliquid nimiũ in eos uidetur
pos sed ecerni quorũ in cestaperuersi tas religionis nomineiupana¬
rib: quoq: ignota ud pudenda committit. Dat̃ .xii. ic iuł rom̃¬

Expanded text:
Manichaeos dignitate militiae et urbium habitatione privanManichaeos dignitate militiae et urbium habitatione privandos, ne quis innocens talium conversatione aut societate capiatur. Successiones nec capiant nec relinquant, sed fisci nostri viribus adgregentur. Nec his quod palam interdicimus ulla fraude quaeratur. Iniuriarum careant actione, contractus liberos omnino non habeant. Primates uniuscuiusque militiae vel officii mox exigenda per apparitionem vestram X librarum auri multa percellat, si quem hac superstitione pollutum siverint militare. Neque enim aliquid nimium in eos videtur posse decerni, quorum incesta perversitas religionis nomine lupanaribus quoque ignota vel pudenda committit. Dat. XIII kal. Iul. Rom
Abbreviated transcription (Latin):
quãdicto audituq obscena in iudicio beatis simi papae
leonis cora senatu amplissimo manifesta ipsorum confessione
pate facta sint ad eo ut eorum quoq quidiceretur ep̃s et uoce pro¬
pria proderet et omnia scelerũ suorũ sec retaperscriberet quod
notitiã nram latere non potuit quib: tutũ non ẽ neglegere
tam de testandã diuinitatis in iuriã et in punitũ relinquere sce¬
lus quo non solũ corpora deceptorũ. sed etiã animae in expiabi¬
cat quã in omniũ prouinciarum faciat notitiã edictis prepo¬
sitis peruenire utubicũq terrarũ quisquis manicheorũ fuerit
dep̃hensas poenas quas in sacrilegos iura sanxerunt auctorita¬
tepublicae seueritatis excipiat. sitq publicũ crimen e tomni
uolenti sine accusationis periculo talis arguere sit facultas
neccuiquã licitũ tutumq sit autcelare tales aut talibus co¬
hibere cũ omnia dehis a nobis confirmata s int retroprincipũ
constituta ut nouerint uniuersi hacedictali lege proposita

Expanded text:
quam dictu audituque obscena in judicio beatissimi papae Leonis, coram senatu amplissimo manifesta ipsorum confessione patefacta sunt? Adeo ut eorum quoque qui diceretur episcopus, et voce propria proderet, et omnia scelerum suorum secreta perscriberet. Quod notitiam nostram latere non potuit, quibus tutum non est negligere tam detestandam Divinitatis injuriam, et impunitum relinquere scelus quo non solum corpora deceptorum, sed etiam animae inexpiabicat, quam in omnium provinciarum faciet notitiam edictis propositis pervenire. Ut ubicumque terrarum quisquam Manichaeorum fuerit deprehensus, poenas, quas in sacrilegos jura sanxerunt, auctoritate publicae severitatis excipiat. Sitque publicum crimen, et omni volenti sine accusationis periculo tales arguere sit facultas. Nec cuiquam licitum tutumque sit aut celare tales, aut talibus conivere, cum omnia de his a nobis confirmata sint retro principum constituta, ut noverint universi hac edictali lege proposita
Abbreviated transcription (Latin):
acclex licet aliareplicet quae in alis legib: habentus¬
ex posita : tamen hocam plius obseruandum ẽẽ precepit¬
ut sicuũ fuerit testandiuoluntas et testes forsitan defuerint
uolunta tẽ suã propriamanu prescribat quae prolata pꝰ
defuncti obitũ plenã obtineat firmitatemU¬

Expanded text:
c lex licet alia replicet, quae in aliis legibus habentuexposita, tamen hoc amplius observandum esse praecipitut, si cui fuerit testandi voluntas et testes forsitan defuerint, voluntatem suam propria manu perscribat, quae prolata post defuncti obitum plenam obtinet firmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dec inforotraiano consułs¬
exista praecepit ut siquis ad principẽconuo lauerit acdserens
seca su homicidũ perpetrasse Nã non uoluntariae aseho¬
micidiũ fuis se cõmissum et siper supplicationẽ arerũ dominis
ueniã potuerit impetrare arectore prouinciae ubi casusiste
cõmissus est id specialit̃ debet inquiri et sicerta fuerit sugges¬
sio supplicantis ueniã mereatur obtentã ceterũ si uoluntariae
habita discussione conuictus fuerit homicidiũ cõmisis se eadẽ
poena excipiat quae dehomicidiis legib: habetur expressa
impetrata non ualeant. sed capitali sententia feriatur.:
reliqua constituta lexista declarat. iIII¬

Expanded text:
Dec. In foro Traiani conssex ista praecipit, ut si quis ad principem convolaverit adserens se casu homicidium perpetrasse - nam non voluntarie a se homicidium fuisse commissum - et si per supplicationem a rerum dominis veniam potuerit impetrare, a rectore provinciae ubi casus iste commissus est id specialiter debet inquiri et, si certa fuerit suggestio supplicantis, veniam mereatur obtentam. Ceterum si voluntarie habita discussione convictus fuerit homicidium commisisse, eandem poenam excipiat, quae de homicidiis legibus habetur expressa: impetrata non valeant et capitali sententia feriatur. Reliqua constituta lex ipsa declarat.
Abbreviated transcription (Latin):
adeos siue donationes si ue testamento heredes scribendũ
trans ferrepotuerit facultates quartã uero patriud matri
auoaui ae quib demof ficiosi testamento actiõsub pẽcit spe¬
cialier reseruata hoc scucuri ales sculibera curia natura¬
lib filiis ita conferre legis istius ordinatione permittitur.

Expanded text:
ad eos sive donatione sive testamento heredes scribendo transferre poterit facultates: quarta vero patri vel matri, avo aviae, quibus de inofficioso testamento actio subpetit, specialiter reservata. Hoc, seu curialis seu liber a curia, naturalibus filiis ita conferre legis istius ordinatione permittitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ea quacin fraudẽ patroni aliberto quo cõmodo alienata sunt fabia¬
na formula tã ipso patrono quã aliberis cius reuocantur : Int

Expanded text:
Ea, quae in fraudem patroni a liberto quoquo modo alienata sunt, Fabiana formula tam ab ipso patrono quam a liberis eius reuocantur.
Abbreviated transcription (Latin):
II DEBONIS LIBERTIS
nbonis libertis prior ẽ. patronus quam filius alterius patroni¬
idẽq prior ẽ. filius patroni quã nepus alterius patroni. ista int̃¬
S ibertus duos patronos heredes instituit. altereorũ uiuo
liberto moritur is qui super ẽ contratabulas testamentibonorũ
possessione rectae postulat INT Silibertus duos patronos

Expanded text:
 De bonis liberti In bonis liberti prior est patronus quam filius alterius patronmque prior est filius patroni quam nepos alterius patroni. Libertus duos patronos heredes instituit: alter eorum uiuo liberto moritur: is qui superest contra tabulas testamenti bonorum possessionem recte postulat. Libertorum
Abbreviated transcription (Latin):
tinebit. Sibertorũ hereditas in capita non in stirpẽ diuidit᷑
etideo siunius patroni duos int liberi et alterius quattuor. sin¬
guliuiriles id ẽ aequales portiones habebunt ista int̃ ñ inđ¬
ħ Patronos uel patroni liberi ex parte demedia heredis insti¬
tuti aes alienũ liberti proportionib: ex soluere coguntꝰ. In t̃

Expanded text:
tulat. Libertorum hereditas in capita, non in stirpes diuiditur: et ideo si unius patroni duo sint liberi et alterius quattuor, singuli uiriles id est aequales portiones habebunt. Patronus uel patroni liberi ex parte dimidia heredes instituti aes alienum liberti pro portionibus exsoluere coguntur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tate pelluntur perseuerantes autẽ incuncula publica coniciuntꝰ aut in in sulã
usuued ratione in cognitas religienes inducunt ex quib amimat hominũ mo¬
ucantur honestiores deportantur humiliores capitepumnuntur iret᷑ sina¬
S. Quidesalute principis uel sũimarei publicae machematicosariolos arũ¬
pices uaticinatores consulẽt cũeo quires ponderit capitepunitur.S
Non tantũ diunatione quis sed ipsa scientia eiusq libris melius fecerit
abstinere quod si serui des alute dominorũ consuluerint

Expanded text:
tate pelluntur: perseuerantes autem in vincula publica coniciuntur aut in insulam as uel ratione incognitas religiones inducunt, ex quibus animi hominum moueantur, honestiores deportantur, humiliores capite puniuntur.  salute principis uel summa rei publicae mathematicos hariolos haruspices uaticinatores consulit, cum eo qui responderit capite punitur. Non tantum diuinatione quis, sed ipsa scientia eiusque libris melius fecerit abstinere. Quod si serui de salute dominorum consuluerint
Abbreviated transcription (Latin):
de tero ficiat filiorum quod sipater aut prodigus t
eeliorus aut euersor autlibidinis deditus esseconumcitr

Expanded text:
 proficiat filiorum. Quod si pater aut prodigus aut neglegens aut eversor aut libidini deditus esse convincit
Abbreviated transcription (Latin):
uenteteo s abernac domina hocest uxor tabernarii sur
uenta fuerit in adulterio accusari potest. siuero cius ancil¬
ta uel quaeminis terium tabernae praebuit in adulteto
fuerit deprehensa pro uilitate dimittitur sed etsupsa
tabernaru uxortam uilis ministerii officiumegerit in ad¬
ulterio fuerit de prehensa accusari non poterit amarito¬
i adulterio extrancam mulierem nullus accuset sed pro¬
pinqui ad quorum notam pertinet. hoc ẽ fratergermanꝰ

Expanded text:
ETATIO. Tabernae domina, hoc est uxor tabernarii, si inventa fuerit in adulterio, accusari potest: si vero ejus ancilla, vel quae ministerium tabernae praebuit, in adulterio fuerit deprehensa, pro vilitate dimittetur. Sed et ipsa tabernarii uxor si tam vilis ministerii officium egerit, et in adulterio fuerit deprehensa, accusari non potest a mariton adulterio extraneam mulierem nullus accuset, sed propinqui, ad quorum notam pertinet, hoc est frater german
Abbreviated transcription (Latin):
illos instituit uel ad successionẽ uocauit qui etiã si non testatus
fuisset poterant in hereditate defuncti ab intestato succedere
quactamen posterior uoluntas de funct licet non sit perfecta

Expanded text:
illos instituit vel ad successionem vocavit, qui, etiamsi non testatus fuisset, poterant in hereditate defuncti ab intestato succedere: quae tamen posterior voluntas defuncti, licet non sit perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
cancellariũ uł domesticũ fortas se coniungere n isiquie publice tauium
electione fuerit deputatus. It aut postea fuerit iudex illerẽ otis nn
qui consiliarii ueldomesticigessit officium trienniũ sub alio uidice de
prouincia non discedat ut siquis accusator fortas se extiterit reddat
accusantib: rationẽ etsiforte facta iudicis usquequaquae celare

Expanded text:
cancellarium vel domesticum fortasse coniungere, nisi qui ei publice civium electione fuerit deputatus, ita ut, si postea fuerit iudex ille remotus, is qui consiliarii vel domestici gessit officium triennium sub alio iudice de provincia non discedat, ut, si quis accusator fortasse extiterit, reddat accusantibus rationem. Et si forte facta iudicis usquequaque celare
Abbreviated transcription (Latin):
Propter subitã in firmitatem et necessita tẽperegrinationis¬
rernuere potest. SCN Simeis numis manda to tuo aliquid tibi
conparauero etsi rẽpostea acciperen olis mandatiactiomihi¬
Di aduersuste comp&it non eni tantũ quod inpensũ ẽ. sedusuras

Expanded text:
peregrination potest. Si meis nummis mandato tuo aliquid tibi comparauero, etsi rem postea accipere nolis, mandati actio mihi aduersus te competit. Non enim tantum quod impensum est, sed et usuras
Abbreviated transcription (Latin):
mint̃ uorequam nobis necessitatem feren daclegis ius tain posuit
quaerimonia plurimorũ quis ferat inititui iurgia quae auiac

Expanded text:
mitare. Quam nobis necessitatem ferendae legis iusta inposuit querimonia plurimorum. Quis ferat institui iurgia, quae avi ac
Abbreviated transcription (Latin):
qua erendi eos necessitas non manebit. sedipsi perse siuo luerint
aduersum petitorem quod libertaticorum conpetit ex seque¬
tur circa alios uero quinescientebus dominis lacuerint prioris
legis ordo seruabitur Uiilcor pgint prio
NONADOMINOMAUUMISSI SUOI¬
pium manumittere presum pserit alienũ uelid sup presento
principis uel inecclesia fecerit acpoena tenebitur ut et mani¬
missus ad omino reuocetur et alia duo mancipia eius dem
actatis aut sexus autcerte artificii quodille qui est manum¬
susu oerit dare cogatur : si uero ille qui manumissus dicit

Expanded text:
quaerendi eos necessitas non manebit, sed ipsi per se, si voluerint, adversus petitorem, quod libertati eorum conpetit, exequentur. Circa alios vero, qui nescientibus dominis latuerunt, prioris legis ordo servabitur. DE HIS, QVI NON A DOMINO MANVMISSI Sipium manumittere praesumpserit alienum et id sub praesentia principis vel in ecclesia fecerit, hac poena tenebitur, ut et manumissus a domino revocetur et alia duo mancipia eiusdem aetatis aut sexus aut certe artificii, quod ille, qui est manumissus, scierit, dare cogatur. Si vero ille, qui manumissus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo nibil sibi puella dereb: donatis uel traditis poterit
uindicare. si uero apuella sponso aliquiddonatũ ẽ. et mor¬
tua fuerit quã uis aut intercesserit osculũ aut non intercesse

Expanded text:
mortuo nihil sibi puella de rebus donatis vel traditis poterit vindicare. Si vero a puella sponso aliquid donatum est et mortua fuerit, quamvis aut intercesserit osculum aut non intercesse
Abbreviated transcription (Latin):
postea non potest is taint̃p̃ p̃inđ. S Summa supplicia sunt crux crema¬
tio decollatio: medio criũ autẽ d& ictorũ poenae sunt metallũ ludus depor¬
tatiominimae relegatio exiliũ opuspublicũ uincula sanequid ad gladium
dantur intraannũ consimendi sunt. istaint̃ non inđ. XX¬
DCAB ACTORIBUS Abactoresu

Expanded text:
postea non potest. Summa supplicia sunt crux crematio decollatio: mediocrium autem delictorum poenae sunt metallum ludus deportatio: minimae relegatio exilium opus publicum uincula. Sane qui ad gladium dantur, intra annum consumendi sunt. De abactoribus Abactores
Abbreviated transcription (Latin):
sario etattico coñs
ario etattico cons IΛXP Quocies deparuis criminib: id ẽ unius
serui fuga aut sublati iumenti aut modicȩ terae seu domus inuasae
uelcertifurti id ẽ. detenti aut ꝑuenti subcriminis nomine actio fortas¬
sae proces serit admediocres iudices qui publicã disciplinã obseruan¬

Expanded text:
rio et Probino conss. Interpretatio. Quotiens de parvis criminibus, id est, unius servi fuga aut sublati iumenti aut modicae terrae seu domus invasae vel certi furti, id est detenti aut perventi, sub criminis nomine actio fortase processerit, ad mediocres iudices, qui publicam disciplinam observan
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiã pretermiserint sicut lexips aloquitur iubet es seconsul¬
tum id ẽ ut si fideius sores pro quib cũq accesserint proipsa fide

Expanded text:
ignorantiam praetermiserint, sicut lex ipsa loquitur, iubet esse consultum; id est, ut, si fideiussores pro quibuscumque accesserint, pro ipsa fide
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuerit id ẽ in circulo ut qui primus qui posterior nominatus
sit non possit agnosci. Nulliex his libertatẽ ualere manifestũ
est si agnosci non potest qui primus qui posterior fuerit manu¬
missus nãsi aliquis in aegritudine constitutits infraudẽ huius le¬
igis facere uoluerit testamentũ. sed epistolis aut quibcumq aliis
reb seruis suis plurib: quã pertes tamentũ licet conferreuolue¬
rit libertates et subtẽpore mortis hoc fecerit huqui prius ma¬
numissi fuerint usq ad numerũ superius conprehensum li¬
berier qui uero poststatutũ numerũ manumissi fuerint.
serui sine dubio permanebunt. Nãsi in colomis quoscũq diuerso
tẽpore manumissitnter eos qui pertes tamentũ manu missi sunt
Aliquae personae sui iuris sunt aliquae alienoiure subiectaes

Expanded text:
ta fuerit, id est in circulo, ut qui prior, qui posterior nominatus ta fuerit, id est in circulo, ut qui prior, qui posterior nominatus sit, non possit agnosci, nulli ex his libertatem ualere manifestum est, si agnosci non potest, qui prior, qui posterior fuerit manumissus. Nam si aliquis in aegritudine constitutus in fraudem huius legis facere uoluerit testamentum, sed epistolis aut quibuscumque aliis rebus seruis suis pluribus, quam per testamentum licet, conferre uoluerit libertates, et sub tempore mortis hoc fecerit, hi, qui prius manumissi fuerint, usque ad numerum superius constitutum liberi erunt: qui uero post statutum numerum manumissi fuerint, serui sine dubio permanebunt. Nam si incolumis quoescunque diurso tempore manumisit, inter eos, qui per testamentum manumissi sunt,e personarum Aliquae personae sui iuris sunt, aliquae alieno iuri subiectae
Abbreviated transcription (Latin):
libet grande familia nulli amplius quãcentũ testamentomanu¬
mit tereliceat. nãqui uoluerit aut in ecclesia aut ante consulem
aut int̃amicos aut perepistolãmanumit tere potest. his manumis¬
stonib: omnibus omnẽ familiam aiugo seruitutis absoluet
Nã si aliquis testamento plures manumittereuo luerit quam
continet . numerus suprascriptus ordo seruandus .ẽ. ut illis
tantum libertas ualeat qui prius manumissi sunt usq adillum
numerũ quẽ explanatio continet superius conp̃hensa : qui uero
postea supra constitutũ numerũ manumissi leguntur. inser¬
uitutẽ eoscertũ ẽ permanere quod sinon nominatĩ serui
uel ancillae intestamento manumittantur. sed confusae omnes
seruos suos uel ancillas isquites tamentũ facit liberos facere uolue¬
erit : nulli paenitus firma es se iubetur hocordine datalibertas :
sed omnes inseruili conditione qui hoc ordine manumissi sunt per¬
manebunt Nãetsiita intestamento seruorũ manumissio ad serip¬

Expanded text:
libet grandi familia nulli amplius quam centum, testamento manumittere liceat. Nam qui uoluerit aut in ecclesia, aut ante consulem, aut inter amicos, aut per epistolam manumittere, potest his manumissionibus omnem familiam iugo seruitutis absoluere. Nam si aliquis testamento plures manumittere uoluerit, quam quot continet numerus supra scriptus, ordo seruandus est, ut illis tantum libertas ualeat, qui prius manumissi sunt, usque ad illum numerum, quem explanatio continet superius comprehensa: qui uero postea supra constitutum numerum manumissi leguntur, in seruitute eos certum est permanere. Quod si non nominatim serui uel ancillae in testamento manumittantur, sed confuse omnes seruos suos uel ancillas is, qui testamentum facit, liberos facere uoluerit, nulli penitus firma esse iubetur hoc ordine data libertas; sed omnes in seruili conditione, qui hoc ordine manumissi sunt, permanebunt. Nam et si ita in testamento seruorum manumissio adscrip
Abbreviated transcription (Latin):
ibertiis patrono ingenuus emptori restituat. hiiuero qui
in annis maiorib conscituti sunt scientesse esse ingenuos¬
uel libertos siseuendi ad qui euerint in ea ad quã scientes
suauoluntate transeunt seruitutem permaneant
dãt prđk̃ mar̃ bassoet ablauio conss̃. INTERPR
ex aliquando fuerat promulgata utsiquis sed ecĩ annos
sincullamolestia nullore petente uel pus ante uuixisse poste
in seruitium non uenerit: sed hoc illis prodes se non poterit quos
deingenuis patrib: et colonis mulierib uel ancillis constiterit
procreatos Nisi forte patreseorum profiliorũ capite dominis
quorũ ancillas in consortio habent aut iuicariam ancipia cum

Expanded text:
ibertus patrono, ingenuus emptori restituat. Hi vero, qui in annis maioribus constituti sunt, scientes se esse ingenuel libertos, si vendi adquieverint, in ea, ad quam scientes sua voluntate transeunt, servitute permaneantd. kal. Mart. Basso et Ablavio Coss. INTERPRETATIO. Lex aliquando fuerat promulgata, ut, si quis sedecim annos sine ulla molestia, nullo repetente vel pulsante, vixisset, et postea in servitium non veniret. Sed hoc illis prodesse non poterit, quos de ingenuis patribus et colonis mulieribus vel ancillis constiterit procreatos, nisi forte patres eorum pro filiorum capite dominis, quorum ancillas in consortio habent, aut vicaria mancipia cum
Abbreviated transcription (Latin):
locauerit conduxerit. quiue coatatiams icui sũ curbã seditionẽ incendiũ
fecerit funerari sepeliriuo aliquẽ prohibuerit funus ue eripuerit tur¬
bauerit et qui cũ cuiaqua et igni int̃dictũ .ẽ. reci perit clauserit caelaue¬
rit tenuerit quiue cũ telo in publico fuerittẽplaportas aliuduequid
publicũ armatis obsiderit cinxerit clauserit occupauerit quib: omnib:
conuictis sihonestiores sunt t̃tia pars bonorũ eripitur. et in in sulã
redigantur humiliores in metallũ damnantur. ista int̃ niinđ¬

Expanded text:
locauerit conduxerit: quiue coetum concursum turbam seditionem incendium fecerit, funerari sepeliriue aliquem prohibuerit, funusue eripuerit turbauerit: et qui eum, cui aqua et igni interdictum est, receperit celauerit tenuerit: quiue cum telo in publico fuerit, templa portas aliudue quid publicum armatis obsederit cinxerit clauserit occupauerit. Quibus omnibus conuictis, si honestiores sunt, tertia pars bonorum eripitur et in insulam relegantur: humiliores in metallum damnantur. Creditor chi
Abbreviated transcription (Latin):
Cronopium ep̃m a multis ep̃is fuis sedã natum et studus se
eum ante iudicium sententiam quae proferebatur apella¬
tione suspendere a qua sententia quia iuste prolata fuerat
appellare minime debuisse in quacum graui multa idest
quin quaginta libras argenti addiccum fuissedicit quae
tamen sum ma ipsius multae non fisco prodesseius sae st
IN TERPRACTATIO
Sennes qui huius modi negotia discutiunt hocspeciali t̃
obseruare debere ut mani festi debitores appellationes
suffragio non utantur nec euidens debitum ulla possint appel

Expanded text:
ronopium episcopum a multis episcopis fuisse damnatum et studuisse eum ante iudicium sententiam, quae proferebatur, appellatione suspendere: a qua sententia, quia iuste prolata fuerat, appellare minime debuisse. In qua eum gravi multa, id est quinquaginta libras argenti addictum fuisse dicit: quae tamen summa ipsius multae non fisco prodesse iussa est, Interpretatio. Omnes, qui huiusmodi negotia discutiunt, hoc specialiter observare debere, ut manifesti debitores appellationis suffragio non utantur nec evidens debitum ulla possint appel
Abbreviated transcription (Latin):
IN T̃ P. nciuilib causis uelleuiorib criminib: q̃ legibus
non tenentur in serta appellatione constituta legibus dilatio
praestanda .ẽ et sus pendenda est per appellationem sententiã
iudicantes ad uero homicidis adulter is etreliquis quos lex
istaconprehendit. si conuicti confessique fuerint etappella¬
reuoluerint dilatiodenegetur sed statim in mani festis cri¬
minib conuictus iudicis ẽ sententia proferenda autcerte
demagnis criminibus et maioribus personis ad principis est
eusebio etrufino conss̃. INTCrprt
rmani festis fiscalibus debitis nullipenitus appellationem
debere prestari quia nono portet publica erei commodum
qũ alibet dilatione suspendi. Impp̃o ualentiniatiua¬

Expanded text:
IO. In civilibus caussis vel levioribus criminibus, quae legibus non tenentur inserta, appellationi constituta legibus dilatio praestanda est, et suspendenda est per appellationem sententia judicantis. At vero homicidis, adulteris et reliquis, quos lex ista comprehendit, si convicti confessique fuerint, et appellare voluerint, dilatio denegetur, sed statim in manifestis criminibus convicti judicis sententia proferenda, aut certe de magnis criminibus et majoribus personis ad principis est Eusebio et Rufino conss. Interpretatio. In manifestis fiscalibus debitis nulli penitus appellationem debere praestari, quia non oportet publicae rei commodum qualibet dilatione suspendi. 353 Iu
Abbreviated transcription (Latin):
Heres institutus habens subscitutũ side inofficiosũ dixerit nec obtinue¬
rit non id ad fiscũ sed ad substitutũ pertinebit. Ui
DEUI CESIMA
abulae testam̃ti a periuntip

Expanded text:
es institutus habens substitutum si de inofficioso dixerit nec obtinuerit, non id ad fiscum, sed ad substitutum pertinebit. De uicesima Tabulae testamenti aperiunt
Abbreviated transcription (Latin):
heres scriptus ẽ. in officiosũ argui potest eũ enĩ quileges facit pari
maiestate legib: obtẽperare conueniat. int̃poninđ¬
Qui inofficiosũ dicere non potest heredita tẽ petere ñ prohibetꝰ. int¬
s Ex as seheres institutus in officiosũ dicere non potest. Nec int̃ .ẽ. eanusta
nec nesit hereditas cũ apud eũ quartae ut leges falcidiae aut senatus con¬
sulto pagasiani beneficio sit remansura. INT Sipater filiũ ex asse¬

Expanded text:
heres scriptus est, inofficiosum argui potest: eum enim qui leges facit pari maiestate legibus obtemperare conuenit. Qui inofficiosum dicere non potest, hereditatem petere non prohibe. Ex asse heres institutus inofficiosum dicere non potest: nec interest, exhausta nec ne sit hereditas, cum apud eum quarta aut legis Falcidiae aut senatus consulti Pegasiani beneficio sit remansura. Quartae portionis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fortas sepertulerit et contrauenditionẽ hanouolunta¬
riae factã subtali obiectione uenire temptauerit cũ pro¬
positã penam quã non ualuerit conprobare meritodurante
possessione in iure illius a quo fuerit conparata precium
uenditor quod accepitemptori cui calũniã intulit absq ulla
dilatione rescituat curi alesetiã quibus hucusc sine de
praescriptione excluditur . it aet impleto xx annorũ numero
derepetitione colonae domini repetitio reppellatur. itatamen
ut si filii qui in trauiginti annis nati fuerint quando adhuc
colona domino conpetebat a domino qui colonã preiudiciã

Expanded text:
 fortasse pertulerit et contra venditionem hanc voluntarie factam sub tali obiectione venire temptaverit cum proposita poena, quam non valuerit conprobare, merito durante possessione in iure illius, a quo fuerit conparata, pretium venditor quod accepit emptori, cui calumniam intulit, absque ulla dilatione restituat. Curiales etiam, quibus hucusque sine depraescriptione excluditur, ita et inpleto XX annorum numero de repetitione colonae domini petitio repellatur. Ita tamen, ut filii, qui intra XX annos nati fuerint, quando adhuc colona domino conpetebat, a domino, qui colonam praeiudici
Abbreviated transcription (Latin):
idrleousidãnationis relicta fuerit singulis integra debeatꝰ
decunus rẽ ipsam accipiat et alii aestimationem rei ipsiusi
pracio ab herede pertipiant sinendimodohaclegatiuer ba suũ
Ileheres meus remillã illũ permitte presumere et sibi babere
nã et propriã rem testator et here sui et alienã persinendile¬
gatũ relinquere potest in quolegato hunc non quidẽ heres le¬
gatario rem quaerelicta iubetur tradere. sed uindicanti le

Expanded text:
um damnationis relicta fuerit, singulis integra debeatur; id est, ut unus rem ipsam accipiat, alii aestimationem rei ipsius in pretio ab herede percipiat. Sinendi modo haec legati uerba sunt: ille heres mevs rem illam illvm permitte praesvmere et sibi habere. Nam et propriam rem testator, et heredis sui et alienam per sinendi legatum relinquere potest. In quo legato quoquo modo non quidem heres legatario rem, quae relicta est, iubetur tradere, sed uindicanti le
Abbreviated transcription (Latin):
ulluscuri alium fiscali uel in priuato conductor accedat
nec pro aliquo conductore fideius sorexistat. quod siquiscuri¬
alem in agrosuo susceperit conductorẽ aut pro alia conducto¬
re fideiussorem acceperit curialem actionẽ suã nouerit in om

Expanded text:
Nullus curialium in fiscali vel in privato agro conductor accedat nec pro aliquo conductore fideiussor existat. Quod si quis curialem in agro suo susceperit conductorem aut pro alio conductore fideiussorem acceperit curialem, actionem suam noverit in om
Abbreviated transcription (Latin):
peculiis autredem ptionem status eorum soluerint. si uero pa¬
tres hocse persoluissenon doceant non poterint conditionem¬
matrũ mutare aut mancipia dominis deperire etiã side propriis
dominis nascuntur nisi permanu missionẽ seruilđm conditione
et abundantio conss̃ IX TERP̃ Quiuiginti annisNo
occultae sed pliblicȩ in liberta tedura uerint̃ etaliquidoffici
uel militiae. presente et tacente petitore gesserint ad sertorem

Expanded text:
peculiis aut redemptionem status eorum soluerint. Si vero patres hoc se persolvisse non doceant, non poterunt matrum conditionem mutare, aut mancipia dominis deperire, etiamsi de propriis dominis nascantur, nisi per manumissionem servili conditione et Abundantio conss. Interpretatio. Qui viginti annos non occulte, sed publice in libertate duraverint et aliquid officii vel militiae praesente et tacente petitore gesserint, assertorem
Abbreviated transcription (Latin):
utid fieret dederit tã in t̃dictũ quã legis fabie suꝑeare actior eddit etintꝰ¬
dicto quidem idagitꝰ ut exhibeatur is quidetinetur: legeautẽ fabia aut

Expanded text:
ut id fieret dederit, tam interdictum quam legis Fabiae super ea re actio redditur: et interdicto quidem id agitur, ut exhibeatur is qui detinetur, lege autem Fabia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iadiuratur IX T Siqu ando dũ causa aiudice auditur sacramentũ pe¬
tente uno exlitigatorib alter obtulerit. litigator quiudicibi appellare
uoluerit tuncappella redebet quando sa oramentũ offertur non postquã¬
ratur. De CATIOΝΙB: ΕΤΡΟΕΝS AΡELLaTIouu
Neliberũ quis e solutũ habere arbitriũ retractandae etreuocandae
tentia eet poena et tẽpora appellatorib praestitutae sunt. quod nisi iuste
appella uerint tẽpora ad cauendũ inpbena appellationis quinq: dierũ praes¬
titutae sunt igitur ignorans suneo loco ubi appellauit caueredebet utex
dit acceptarũ litterarũ continui quinq dies compatentur si uero longius
salua dinumeratione in tegriquinq dies cũ eo ipso quoliteras acciperit
in retractandis uel reuo candis sententiis liberũ habere arbitriũ uide¬
rentur et tẽpora appellationisecpoene consatutaes ut quaetũq iudici

Expanded text:
it, cap. 19. Si quando dum causa a judice auditur, sacramentum petente ex litigatoribus uno, alter obtulerit litigator, qui judicibus appellare voluerit, tunc appellare debet, quando sacramentum offertur, non postquaratur. De cautionibus et poenis appellationum Ne liberum quis et solutum haberet arbitrium retractandae et reuocandae sententiae, et poenae et tempora appellatoribus praestituta sunt. Quod nisi iuste appelauerint, tempora ad cauendum in poena appellationis quinque dierum praestituta sunt. Igitur morans in eo loco, ubi appellauit, cauere debet, ut ex die acceptarum litterarum continui quinque dies computentur: si uero longius, salua dinumeratione interim quinque dies cum eo ipso quo litteras acceperit in retractandis vel revocandis sententiis, liberum habere arbitrium videantur et tempora appellationis et pene constitute sunt, ut quic
Abbreviated transcription (Latin):
rum pent testamentum. H Nepus postumus qui in locopatris
succederepossunt ab auo aut heres instituendus . ẽ. aut nominatim ex

Expanded text:
rumpunt testamentum. Nepos postumus, qui in locum patris succedere potest, ab auo aut heres instituendus est aut nominatim ex
Abbreviated transcription (Latin):
cũ libertatẽ heresinstitutus institutionem non in firmat. sed liber¬
tus ut alieno superuacuae datauidetur . INT¬
Hilio et ex tranco acquis partib heredib institutis si preterita ad¬
crescattantũ desuo aduocauit quã deextraneo. siuero duo sint
fili institutisuis tertiã ex traneis dimidiam tollit . IXT

Expanded text:
cum libertate heres institutus institutionem non infirmat: sed libs ut alieno superuacue data uidetur. ilio et extraneo aequis partibus heredibus institutis si praeterita adcrescat, tantum suo auocabit, quantum extraneo: si uero duo sint filii instituti, suis tertiam, extraneis dimidiam tollet. T
Abbreviated transcription (Latin):
repetere : momentum sibi restitui petat. et sideeius proprie¬
tate is quiexpulsus .ẽ. ciuiliter fuerit superatus.: criminalip¬
modum actione seruatarecepto primitus momento post¬
modum in petere uiolentum detestamento etiam siquis com¬
mendatum atestatorem testamentum infraude heredes
fortasse supresserit etidheres scriptus iudicio restitui petit

Expanded text:
repetere, momentum sibi restitui petat, et si de eius proprietate is qui expulsus est civiliter fuerit superatus, criminali postmodum actione servata recepto primitus momento potest postmodum inpetere violentum. De testamento etiam, si quis commendatum a testatore testamentum in fraudem heredis fortasse subpresserit, et id heres scriptus iudicio restitui petit
Abbreviated transcription (Latin):
constantino aug̃ viii. et constantino caesare consulbs¬
utnullus abserti Emnes iudicesspecialiter acdmonemis
linullus absentib dominis rescorũ presumat inuachere
sed contra in probos homine s omnia perpersonã iudicis
uin dicentin: saluo principalin egotio quod siquis aduer¬
sus ab sentẽ nego¬
quioor git natur remsuam commiserit gubernandam pec
aicau uel oocura toreorum autaliquis seruorum ad dicer¬
dã causar domino aut absentem aut non in iungentemco¬
pntur deelsiquideis fuerit sublatũ moxhis qui domino ab¬
semens cluseosunt eu interpella uerint reformctur ipscucro
domimis si fonte peruierl egentiã seruores recepta non fserrt
scelre scitutis in integrum omnib quateo absente sublata
sunt integra causae actio proponatur interleglumas
dũ taxat etintegra aetate personas quia dignum .ẽ. ut
contra maliciam eorũ qui presentes sunt taliter absentib
uicũq causam suã nonita agere uoluerit ut aduer¬
sariũ suum publicaẽ patefacta actione conueniat

Expanded text:
Constantino A. VII et Constantio C. conss. Interpretatio. Omnes iudices specialiter ammonemus, ut nullus absentibus dominis res eorum praesumat invadere, sed contra inprobos homines omnia per personam iudicis vindicentur salvo principali negotio. Quod si quis se adversus absentem negoqui peregrinantur, rem suam commiserint gubernandam, nec actor nec procurator eorum aut aliquis servorum ad dicendam caussam domino aut absente aut non jubente cogatur, sed si quid eis fuerit sublatum, mox his qui, domino absente, exclusi sunt, cum interpellaverint, reformetur. Ipse vero dominus, si forte per negligentiam servorum res recepta non fuerit,rohibetur, sed restitutis in integrum omnibus, quae eo absente sublata sunt, integra caussae actio proponatur, inter legitimas duntaxat et integra aetate personas: quia dignum est, ut contra malitiam eorum, qui praesentes sunt, taliter absentibus uicumque causam suam non ita agere voluerit, ut adversarium suum publice patefacta actione conveniat
Abbreviated transcription (Latin):
id lexista constituit. ut id obseruetur quod est intheodo¬
siani corporeconstitũ hoc est ut excantibus legitimis filiis
octauã hereditatis naturalibus uel eorũ matrib: patersi
uoluerit derelinquat : si uero legimos filios non habuerit
et naturales habuerit et eos heredes facere fortas se uolue¬
rie non aliter poterit nisiut prius eoscorporicuriae sub
De lstorũ testificatione cõniungat et sic siuoluerit in tegras

Expanded text:
id lex ista constituit ut id observetur quod est in Theodosiani corpore constitutum, hoc est ut extantibus legitimis filiis octavam hereditatis naturalibus vel eorum matribus pater, si voluerit, derelinquat. Si vero legitimos filios non habuerit et naturales habuerit et eos heredes fortasse facere voluerit, non aliter poterit, nisi ut primitus eos corpori curiae sub gestorum testificatione coniungat, et sic, si voluerit, integras
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis pro alterius debito sepecuniã promiserit redditurũ ad so¬
lutionẽ statute promissionis ẽ. retinendus. DetRACd iaulito

Expanded text:
Si quis pro alterius debito se pecuniam promiserit redditurum, ad solutionem statutae promissionis est retinendus. 298. De hi
Abbreviated transcription (Latin):
uel eqliti romano decurioni uel magis tratui uel aediliuel iudiciai lib&
horũ uel sibiisomnib: plebeius istaint non inđ. S Supercalũ niam
in iuriae actionẽ instituit extra ordinẽpunit omnesenim calũ niatores¬
exilii uel in sulerelegatione aucordines ami sfone pͥuniri placuit ista ñ

Expanded text:
uel equiti Romano, decurioni uel magistratui uel aedili uel iudici, quilibet horum, uel si his omnibus plebeius. Qui per calumniam iniuriae actionem instituit, extra ordinem punitur: omnes enim caluexsilii, vel insulae relegatione, aut ordinis amissione puniri placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
renda uio lentia uel faciendo quod leges aut honestas prohib&
aut dereb: alienis aut debonis uiuentis aliqui paciscantꝰ. haec pac

Expanded text:
renda violentia, vel faciendo quod leges aut honestas prohibet, aut de rebus alicujus, aut de bonis inventis aliqui paciscantur; haec pac
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis curiales uoluntatem morientes aut quod libet publ¬
cum documentum scripserit et defalsitate accusator sepos
sepositu¬
ta primitus dignitatem sinecesse fuerit subdatur e xamu i

Expanded text:
TERPRETATIO. Si quis curialis voluntatem morientis aut quodlibet publicum documentum scripserit, et de falsitate accusatur, seposita primitus dignitate, si necesse fuerit, subdatur exami
Abbreviated transcription (Latin):
A dulescentes qui honestis inorib: esseprobantꝰ. et ad gubernandas
facultates suas id on cã cupiunt habere personã oporteteos primũ
ante quã ad legitimã aetatẽ perueniant id ẽ ubiuir uigintian no

Expanded text:
Adulescentes, qui honestis moribus esse probantur et ad gubernandas facultates suas idoneam cupiunt habere personam, oportet eos primum, antequam ad legitimam aetatem perveniant, id est, ubi vir viginti anno
Abbreviated transcription (Latin):
depropriis facultatib: qua druplũ satis faciat quod accepit.
hac tamen conditione seruata ut post modum contra predictas

Expanded text:
de propriis facultatibus quadruplum satisfaciat, quod accepit: hac tamen condicione servata, ut postmodum contra praedictas
Abbreviated transcription (Latin):
contemnant gestis profiteantur. sed edomo domini colonae
cui iunctus fuerit nullaratione discedere et ingenuitate
manente nullã habeat licentiã euagandi aut cui iunctus

Expanded text:
contemnant, gestis profiteantur se de domo domini colonae, cui iunctus fuerit, nulla ratione discedere et ingenuitate manente nullam habeat licentiam evagandi aut, cui iunctus
Abbreviated transcription (Latin):
dent uters abna filiorum defunctauxore pater itaposse¬
deus uidic sum fructum dehis habeat sed quantum Autqu.¬
duhrobear lex nouella consiciut dis trabendi tamen
aetdon anesi exhis nullã pater habcat pocestatem sanc

Expanded text:
terna bona filiorum, defuncta uxore, pater ita possideat, ut usumfructum de his habeat: sed quantum aut quamdiu habeat, lex Novella constituit: distrahendi tamen aut donandi ex his nullam pater habeat potestatem. San
Abbreviated transcription (Latin):
Iniuriarũ nonnisi praesentes accusarepossunt crim̃enĩ quodiundictae
aut calũ niae iudiciũe ppectani ꝑalios intendi non potest: istaint̃ non inđ¬
Fit in iuria contrabonos mores ueluti siquis fimo corrupto aliquẽ per

Expanded text:
Iniuriarum non nisi praesentes accusare possunt: crimen enim, quod uindictae aut calumniae iudicium expectat, per alios intendi non potest. Fit iniuria contra bonos mores, ueluti si quis fimo corrupto aliquem per
Abbreviated transcription (Latin):
uiuis apulsante reddenda .ẽ. siuero illemoriatur quilibe¬
ros conabatur addicere et filios aut heredes demittant et

Expanded text:
ivis, a pulsante reddenda est. Si vero ille moriatur, qui liberos conabatur addicere et filios aut heredes dimittat
Abbreviated transcription (Latin):
uperstitio paganorũ quoque damnatatem poribus.
in imi capublicae disciplinae ethostis fidei christianae

Expanded text:
uperstitio paganorum quoque damnata temporibus, inimica publicae disciplinae, et hostis fidei Christianae
Abbreviated transcription (Latin):
quod nobis debetꝰ sed etiã ꝑ eos perquos stipulari possumus uelut per
filiũ familias uel perseruũ iubendo uel perratũ habendo. procura cor
quoq nr̃t exius sunr̃o p̃ceptũ ẽ ut nouari possit. Istaint̃ non indiget
X. DESTIPULATIONIBUS
Substitutus heres ab instituto qui s ub conditione scriptus ẽ . uti lit̃ sibi insti¬
tutũ hacstipulatione cauere conpellit. Nepetita bonorũ possessione reshe¬
reditarias diminuat hoceni casuexdie in t̃positu stipulationis duplos fruccos
prestare conpellit cuius enĩ p̃iudiciũ a superiore defert quod quaeritꝰ adea
res dequa agitur maiorsitcentũ sestercus ideoq: longiorẽ diẽ concepit INT¬

Expanded text:
quod nobis debetur, sed etiam per eos, per quos stipulari possumus, uelut per filiam familias uel per seruum iubendo uel ratum habendo. Procurator quoque noster ex iussu nostro receptum est ut nouare possit. De stipulationibus Substitutus heres ab instituto, qui sub condicione scriptus est, utiliter sibi institutum hac stipulatione cauere compellit, ne petita bonorum possessione res hereditarias deminuat: hoc enim casu ex die interpositae stipulationis duplos fructus praestare compellitur. Huius enim praeiudicium a superiore differt, quo quaeritur, an ea res de qua agitur maior sit centum sestertiis: ideoque in longiorem diem concipit
Abbreviated transcription (Latin):
in genuorũ exofficio fisci int̃ fiscalẽ familiã factã in genuitate non p̃¬
iudicat ista int̃ Ninti ss Quimetudat in pressione alicuius terroris
apud acta praesidis seruum se ẽẽ mentitus .ẽ. postea statũ suum non

Expanded text:
ingenuorum ex officio fisci inter fiscalem familiam facta ingenuitati non praeiudicat. Qui metu et impressione alicuius terroris apud acta praesidis seruum se esse mentitus est, postea statum suum
Abbreviated transcription (Latin):
Constantini imperatoris fuerat lege preceptũ
ut minores aetate feminae simaritos habuerint cũ illorum
consensu possint defacultatib: suis aliquauendere. sed hoc
presenti legeremotũ ẽ. atq: id obseruandũ erit ut in annis
minorib: constituti seu uir seu femina suta necessitas exege

Expanded text:
Constantini imperatoris fuerat lege praeceptum, ut minores aetate feminae, si maritos habuerint, cum illorum consensu possint de facultatibus suis aliqua vendere. Sed hoc praesenti lege remotum est atque id observandum erit, ut in annis minoribus constituti seu vir seu femina si ita necessitas exege
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pertinere certissimũ .ẽ. Sex̃ Omnib pactis stipulatio subici
debet ut exstipulato actio nascipossit. ista interpr̃ non indiget.

Expanded text:
tum est diuortium. Omnibus pactis stipulatio subici debet, ut ex stipulatu actio nasci possit. De donat
Abbreviated transcription (Latin):
ipsead conditionem propriam reuocetur. Nã omnes cbrs
iubet ut nullas alias causas nisi actus tantũ ecclesiasticos

Expanded text:
ipse ad condicionem propriam revocetur. Nam omnes clericos iubet, ut nullas alias causas nisi actus tantum ecclesiasticos
Abbreviated transcription (Latin):
pertinet quiais qui proximus fueritad tutelã ipse proximus
est et adhereditatẽ : testamentarii sunt quos patres aut aui pat̃
nites tamento suo tutores filiis aut nepotib: delegauerint. quod

Expanded text:
pertinet: quia is, qui proximus fuerit ad tutelam, ipse proximus est et ad hereditatem. Testamentarii sunt, quos patres aut aui paterni in testamento suo tutores filiis aut nepotibus delegauerint. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
situnde peti possit. Istaint̃ S Ces tam̃ta inmunicipis colonia
oppidis p̃fectura uico castello conciliabulo facta inforo uelba silica
praesentib testib uel honestis uiris int̃horã secundã et decimã diei
recitari qua ed ebunt exemplum quae sublato ab his dẽrursus magis¬
tratib: obsignari quorũ praesentia constat apertũ. Ista int̃p¬
i Cestam̃tũ lex statim p̾mortẽ testatoris apcrire uoluit et id eo quã¬
uis sit rescripti uariatũ tamen a p̃sentib intratriduũ uel quinque
dies aperiendaes̃ tabulae ab absentib: quoq intra eos dies cũ super¬
uenerint necenĩ oportet tes tam̃tũ heredib: et legatariis aut liber¬
tatib: quã necessario uectigali morã fieri. ista int̃ fi inđ¬
UII DELE GE CORRILIA
Quites tam̃tũ falsũ scripserit recitauerit subiecerit signauerit
suppres serita mouerit resignauerit deleuerit poena legis cornibtam
defalsis tenebitur idiẽ in in sulã deputatur int̃non inđ s¬

Expanded text:
sit, unde peti possit. Testamenta in municipiis coloniis oppidis praefectura uico castello conciliabulo facta in foro uel basilica praesentibus testibus uel honestis uiris inter horam secundam et decimam diei aperiri recitarique debebunt, exemploque sublato ab isdem rursus magistratibus obsignari, quorum praesentia constat apertum. Qui alit Testamentum lex statim post mortem testatoris aperiri uoluit. Et ideo, quamuis sit rescriptis uariatum, tamen a praesentibus intra triduum uel quinque dies aperiendae sunt tabulae: ab absentibus quoque intra eos dies, cum superuenerint: nec enim oportet tam heredibus et legatariis aut libertatibus quam necessario uectigali moram fieri. De lege Cornelia Qui testamentum falsum scripserit recitauerit subiecerit signauerit suppresserit amouerit resignauerit deleuerit, poena legis Corneliae de falsis tenebitur, id est in insulam deportatur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
lacoru s ustodientes iustitiam nomen persequimur de¬
la corum itaut cum agniti et conucti fuerint dedatores

Expanded text:
o. Custodientes iustitiam nomen persequimur delatorum, ita ut, cum agniti et convicti fuerint delatores,
Abbreviated transcription (Latin):
xor si suprescitemarito defecerit et omnes filios in patrispo¬
tes tatedimiserit. paterdematernis filiorum bonis usum fruc¬
tum habeat us que a dillum tempus quod lex nouella conscitu¬
it. quod si post matris obitum filios uel filias paterem anci¬
pauerit. deeorũ portionibus quos liberos facit triantem
a filiis proconlata libertatem percipiat iu resuo in perpet
uindicandum. quod si suprestitematre pat̾ filium uel

Expanded text:
xor si superstite marito defecerit et omnes filios in patris potestate dimiserit, pater de maternis filiorum bonis usumfructum habeat usque ad illud tempus, quod lex novella constituit. Quod si post matris obitum filios vel filium pater emancipaverit, de eorum portionibus, quos liberos facit, triantem a filiis pro conlata libertate percipiat iuri suo perpetuo vindicandum. Quod si superstite matre pater filium vel
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid ad nepotes uel pronepotes auorum uel auia¬
rum maternarum munere ueltestamento uel successione
aut qualibet scriptura peruenerit id precipuum hoc ẽ
pro prium post patris obitum uindicabunt. Nequein qui¬
heredũ cõmunione mittendũ ẽ. quod auorũ expressis
nominatisq personis mater orũ fuerit largitate c̃latun¬

Expanded text:
uicquid ad nepotes vel pronepotes avorum vel aviarum maternarum munere vel testamento vel successione aut qualibet scriptura pervenerit, id praecipuum, hoc est proprium post patris obitum vindicabunt, neque in coheredum communione mittendum est, quod avorum expressis nominatisque personis maternorum fuerit largitate conlatu
Abbreviated transcription (Latin):
directariiappellantur inquos extraordinem anĩ aduertitꝰ itaut
prius in gruentis consiliũ promodo cõmentat fr audes poenauin

Expanded text:
directarii apellantur. In quos extra ordinem animaduertitur, ita ut prius ingruentis consilium pro modo commentae fraudis poena uin