comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buim. carnis reuiersus ad uonitum sirũ. ⁊ sus
lota in uolutabro. Argilla ab argis uocata. apd̃
quos primum ex ea uasa ⁊fecta sunt. ⁊ sigc̃at
scãm scriptaram. Unde legit᷑ in libro regum.
qd̾ omĩa uasa que fecit ĩ ram rex salomoni in
domo dñi. de auri calco erant. in regione ior¬
danis. Fudit ea rex in argillosa tramꝰ. Apte in
regione iordanis fusa sunt uasa domus dñi.
argillosa autem t̃ra de qua facte sunt forme
ad in fundenda uasa dñi. que meliꝰ qm scͥptura
sacra de qua regłam bene uiuendi accipimus.
ualet intelligiꝰ. Quasi enĩ argilla ignib du¬
ratã formã uasis dñi quanta ⁊ qualia fieri
debeant erhibet. cum nob̃ scͥptura regłam iꝰticie.
qmͣ senꝑ seqͣm᷑ ostendit. scorumq nobis ȩxempla.
qui in igne tribulationũ in uincibiles ꝑseuera¬
uerunt. in omnib sequerida premonstrat. Ereta
abinfula creta ubi meliori nomen traxit

Expanded text:
bium: canis reversus ad suum vomitum: et sus bium: canis reversus ad suum vomitum: et sus lota in volutabro luti . Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt: et significat sanctam Scripturam: unde legitur in libro Regum , quod omnia vasa quae fecit Hiram Salomoni in domo Domini, de aurichalco erant, in regione Jordanis vidit ea rex in argillosa terra: aperte in regione Jordanis fusa sunt vasa domus Domini, Argillosa autem terra, de qua factae sunt formae ad fundenda vasa Domini, quae melius, quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi: quasi enim argilla ignibus durata formam vasis Domini, quanta et qualia fieri debeant exhibet, cum nobis Scripturam regulam justitiae, quam sequamur, ostendit: sanctorumque nobis exempla, qui in igne tribulationum invincibiles perseverarunt, in omnibus sequenda praemonstrat. Creta ab insula Creta, ubi melior est, nomen traxit.
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. ut est illud. Formauit igit᷑ hoĩẽm ds
delimo t̃re. ⁊ in spirauit in faciem eiꝰ. spiractm ute.
⁊ factus est homo in aĩam uuentem cũ ei sub̃am
aĩe ac sp̃s in qua uiueret creauit. Alit̾. lius
cenũ ⁊ sordes exprimit uicioꝵ in quib polluit᷑
homo. Similit̾ ⁊ lutum duplicem significationẽ
habet. hoc est carnis humane ⁊ pollutionẽ uicio¬
rum. Unde dñs legit᷑ in eungłio lutũ ex spu¬
to fecisse. & cecinati ocłos aꝑisse. Ex puit enĩ in
t̾ram. & fecit de saliua lutum quia uerbum ca-¬
ro factum est fide in carnationis erus imbuit
genꝰ humanũ. qd̾ cecum erat a natiuitate. hoc
est aborigine primi hoĩs. Et sic ad piscinam sy¬
loe. hoc est ad baptismi sacramentũ illud misit.
E contrario uͦ lutum ponit᷑. quando sordes signi¬
ficat uicioꝵ. Unde est illud beati petri qd̃ de pec¬
catorib ait. Contigit enim eis illud ueri ꝓuer¬

Expanded text:
nificat, ut est illud: Formavit ergo hominem Dominus nificat, ut est illud: Formavit ergo hominem Dominus de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factus est homo iae ac spiritus, in qua viveret, creavit. Aliter limus coenum et sordes exprimit vitiorum, in quibus polluitur homo. Similiter et lutum duplicem significationem habet; hoc est, carnis humanae, et pollutionem vitiorum. Unde Dominus legitur in Evangelio lutum ex sputo fecisse, et caeci nati oculos aperuisse: Exspuit enim in terram, et fecit de saliva lutum , quia Verbum caro factum fide incarnationis ejus imbuit genus humanum, quod caecum erat a nativitate, hoc est, ab origine primi hominis: et sic ad piscinam Siloe, hoc est, ad baptismi sacramentum illud misit; econtrario vero lutum ponitur, quando sordes significat vitiorum. Unde est illud Petri, quod de peccatoribus ait - Contigit enim eis illud veri prover
Abbreviated transcription (Latin):
xuii. De puluerib ⁊ Glebis t̃
ulius dictus qd̃ uiuenti
appellat᷑. Tollit᷑ enĩ eiꝰ. Flatu. nec
resistit. nec stare nouit.sicut ait
lenis sit. Cenum. est uorago lu¬
t. Cinis ex incendio dr᷑. Ab eo
enit fit fauilla. qd̃ ꝑignem effecta sit. Nam fos
ignis est. Gleba: qd̾ sit globus. Pulueris eni collec¬
fione compingitur ⁊ in uno glomere ad unat᷑.
Terra autẽ ligata. gleba est. Soluta. puluis. Lu-¬
tum uocatum. quidam ꝑ antifrasin putant. qd̃ ñ
sit lotum. hoc est mundum. Nam omne lutũ
in mundũ est. Nolutabra appellata. qd̾ ibi por¬
ci uolutentur:. Iligo sordes lime uel aque st̃.
Puluis sigcat corruptionem humaue nat᷑e uel le¬
utatem humane mentis. ut est illud in psalmis.
ximus. est resolut̃o t̾re. Et qͥa homo t̃renus qñ ĩ¬
flatur seluctorio uiento suꝑbie. desoliditate tre
uiuentiũ. qiͣ puluis abicitur. quia sua lenitate
ad firmamentũ mandatoꝵ se tenere ñ potuit.
Limus aut̃ t̾renam mat̾iam humani corꝑis sig¬

Expanded text:
UM. De pulvere et glebis terrae. Pulvis dictus, quod vi venti pellatur: tollitur enim ejus flatu, nec resistit, nec stare novit, sicut aitlenis sit. Coenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur. Ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit: nam phos ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione compingitur, et in uno glomere adunatur: terra autem ligata, gleba est soluta, pulvis. Lutum vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit lotum, hoc est mundum. Nam omne lutum immundum est. Volutabra appellata, quod ibi porci volutentur. Uligo sordes limi vel aquae limosae Pulvis significat corruptionem humanae naturae, vel levitatem humanae mentis; ut esximus est resolutio terrae: et homo terrenus quando inflatur seductorio vento superbiae, de soliditate terrae viventium, quasi pulvis abjicitur: quia sua levitate ad firmamentum mandatorum se tenere non potuit. Limus autem terrenam materiam humani corporis sig
Abbreviated transcription (Latin):
seta asue dictas. a qͥbꝰ ⁊ sutores uocant᷑. qo ex
ificant. ⁊ iumundos. ł hereticos de q̃tꝰ in lege
p̃cpit᷑. ob hoc qd̾ ungłam findunt ⁊ ñ rumnant.
ne a fidelibꝰ eoꝵ carnes contingant᷑. hi licet utrũꝙ
testam̃tũ logis ⁊ euͣngłi suscipiant: s qr sp̃italẽ
cibum ñ ruminant. imundi st̃. Item sues peni¬
tentes negligentes: ⁊ acl ea que fleuerant reũten¬
tes sig̃ãnt. Sic̃ petrꝰ in epła sua ait. Canis reũ̾sus
ad uomitũ suũ. ⁊ sus lota in uolutabro luti. sa¬
nis gͦ cum uomit: ꝓfacto abum qͥ potꝰ depͥmebat

Expanded text:
setas a sue dictas: a quibus et sutores vocantur, quod ex nificant, et immundos vel haereticos, de quibus in lege praecipitur, ob hoc, quod ungulam findunt, et non ruminant, ne a fidelibus carnes eorum contingantur. Hi licet utrumque testamentum Legis et Evangelii suscipiant, sed quia spiritalem cibum non ruminant, immundi sunt. Item sues poenitentes negligentes, et ad ea, quae fleverant, revertentes significant: sicut Petrus in Epistola sua ait: Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti . Canis ergo cum vomit, profecto cibum, qui pectus de
Abbreviated transcription (Latin):
habitant in montibꝰ . apłis ⁊ ꝓpħis. qͥ scĩs p̃dicationibꝰ
suis in hoc niundo solida cacumina ẽẽ m̃uerunt.
Tingelast a greas nominati. qͥ dum eadem sp̃e sint ut
cerui. iullosos tñ habent armos ut hyra. ⁊ menta ꝓmis¬
sis hersuta barbis. qͥ ñ alibi st̃ qͣm cura facidem. hynmili
filii st̃ ceruoꝵ. Dãmula uocata. qd̾ de manu effugiat ci¬
midum animal ⁊ inbelle. De q̃ mamalis. Dente ti¬
net̃ aper: defendunt cornua ceruiua Inbelles dãme.¬

Expanded text:
is praedicationibus suis in hoc mundo solida cacumina esse meruerunt. Tragelaphi a Graecis dicti, qui dum eadem specie sint, ut cervi, villosos tamen habent armos, ut hirci, et menta prolixis hirsuta barbis, qui non alibi sunt quam circa Fasidem. Hinnuli tur. Dammula vocata, quod de manu effugiatmidum animal et inbelle; de quo Martialis 13, 9tur aper, defendunt cornua cervum; inbelles dam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ss̾ filios nr̃os. Item sus parxator recte intelligens
⁊ luximiose uiuens. In salom̃. sirulꝰ auie in naridꝰ
suis: mulier pulchra ⁊ fatua. Item sus. carnaliũ co¬
gitationes sordide. ex qͥbꝰ oꝑa praua uelut aroatt ꝓce¬
dunt. In ysaia. Qui comedunt carnẽ fuillã. ⁊ ius ꝑ¬
cat᷑: ab lata.f. lict̃a. ⁊ subrogata.p. unde ⁊ apd̾ gre¬
cos: siagros.⁊ ferꝰ di. Om̃e enĩ qd̾ ferũ est ⁊ iinite:
abusiue agreste uocamꝰ. Alii aũt aprũ ẽẽ dicunt
nuncupatũ: qd in locis asꝑis cõmorant᷑. Sigat aũt
aꝑ. feroatatẽ pͥncipũ huiꝰ scłi. Unde ⁊ in psalmo. de
minea dñi septam ẽ. Eit̃minauit cam aꝑ de silua:
singłaris ferus depast̾ est eami. Ext̃muauit eitra

Expanded text:
et super filios nostros . Item sus peccator recte intelligens, et super filios nostros . Item sus peccator recte intelligens, et luxuriose vivens in Salomone: Circulus aureus in naribus suis mulier pulchra et fatua . Item sus carnalium cogitationes sordidae, ex quibus opera prava velut decocta procedunt, in Isaia: Qui comedunt carnem suillam, et jus pcatus, ablataOmne enim, quod ferum est et immite abusive agreste vocamus. Alii autem aprum dicunt esse nuncupatum, quod in locis asperis commoratur. Significat autem aper ferocitatem principum hujus saeculi. Unde in psalmo de vinea Domini scriptum est: Exterminavit eam aper de silva, singularis ferus depastus est e
Abbreviated transcription (Latin):
rat rursus honerat᷑. Sic qͥ admissa plangunt ꝓfec¬
to m̃tis neqͥtiam de qͣ male sat᷑ati fuerant. ⁊ que
eos intꝰ depͥmebat ꝓiciunt: confitendo qͣm pꝰ con¬
fessionẽ dũ repetunt resumunt. Sus lota in uo¬
lutabro luti dimi lauat᷑. sordidior reddit᷑. Et ad
missũ plangit nͦ tñ deserit: grauiori culpe se subiat.
qͥ ⁊ ip̃am ueniã contẽpuit. qͣm fleido inpetrite po¬
tuit. Et qͣsi in luto semetip̃m inuoluit: q̃ dum suis
lacmis uite mundiciam subtrahit. añ dei ocłos sor¬
didas ip̃as lac̾mas facit. Item pora. homines nimun¬
di atꝙ luxuriosi. In eingłio. Si eias nos. mitte in por¬
suam: ut pascret poreos. Porcꝰ ꝙͦ similit inmundos
sigat ⁊ peccatores: de qͥbꝰ in psał scͥptũ est. De ab scon
ta. Porcina a polluta respic̃ q̃ inter cec̃a uet̾is testam̃¬
ti p̾cepta: ĩnunda p̃notat᷑. Transmiser̃t aũt reliqͥ¬
as pecratoꝵ filiis sus: qñ dixeit̃. Sanguis eł sẽ nos:¬

Expanded text:
ic qui admissa plangunt, profecto mentis nequitiam, de qua male saturati fuerant, quae eos intus deprimebat, projiciunt confitendo; quam post confessionem, dum repetunt, resumunt. Sus lota in volutabro luti, dum lavatur, sordidior redditur: et qui admissum plangit, nec tamen deserit, graviori culpae se subjicit, qui et ipsam veniam contemnit, quam flendo impetrare potuit; et quasi in lutosa aqua semetipsum involvit, quia dum suis lacrymis vitae munditiam subtrahit, ante Dei oculos sordidas ipsas lacrymas facit. Item porci, homines immundi atque luxuriosi. In Evangelio: Si ejicis nos, mitte in porsuam, ut pasceret porcos . Porcus similiter immundos significat et peccatores: de quibus in psalmo scriptum est: De abscondita. Porcina ad polluta respicit, quae inter caetera Veteris Testamenti praecepta immunda praenotatur. Transmiserunt autem reliquias peccato
Abbreviated transcription (Latin):
dulcissimi haustꝰ puritate uincat᷑. Nec uacat qd̃ ad
plerũq siccari possunt. Fonsati̾ aqͣrũ: semꝑ irrigu¬
us est. Unde merito dictum ẽ ad liqͦrẽ sacre originis
Item alibi scͥptum ẽ : moutes ixcelsi ceruis. Item cer¬
ii pat̾arche. unde in canticis cancicoꝵ ꝓ saluatore

Expanded text:
dulcissimi haustus puritate vincatur. Nec vacat quod, ad dulcissimi haustus puritate vincatur. Nec vacat quod, ad plerumque siccari possunt: fons autem aquarum semper irriguus est. Unde merito dictum est, ad liquorem sacrae originis it jejunium. Item alibi scriptum est: Montes excelsi cervis . Item cervi, patriarchae. Unde in Canticis canticorum pro Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
serint. sp̃u narium eos extrahunt de cau̾nis. ⁊ suꝑa¬
ta ꝑuitie ueneui. eoꝵ pabulo reparant᷑. Dictamnũ
herbam ip̃i ꝑdid̾unt. Nam ea pasti: excutiunt accep¬
tas sagutas. Mirant᷑ aũt sibilum fistulaꝵ: arroptis
auribꝰ acute audiunt. Submissis nil si qͣ mũisa flu
nunt. sibiq inuicem succedentis nlłm laborẽ ponderis
de ꝓpħa ait. Si c̃ ceruꝰ desid̾at ad fontes aqͣrũ: ita desid̾at
anima mea ad te d̾s. Est eiĩ illud anunal: pͥmũ innox¬
ium. Deinde uelocissimũ: t̃cio desid̾io mardescente si¬
ticulo sũ. Serpentes naribꝰ trahit: qͣs ut uorauerit.
ueneno estuante ꝑmorꝰ: ad fontẽ aqͣrum qͣnta po¬
dest uelocitate festinat. Amat enĩ aqͣ dulci purissi¬
maq satiari. huiꝰ decora cõparatio. nr̃m desid̾ium
ardent̃ instigat: ut qñ uenena antiqͥ serpentis ͥau¬
rimꝰ. ⁊ uiimis faucibꝰ estuamꝰ. ad fontẽ diuine miscd̾ie
ilico festinemꝰ. qͣtinꝰ qd̃ peccati adu̾sitate contͣhit᷑.

Expanded text:
serint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et, superacta pernicie veneni, eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam ea pasti excutiunt acceptas sagittas. 19. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immenunt, sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Est enim illud animal primo innoxium, deinde velocissimum, tertio desiderio inardescente siticulosum. Serpentes naribus trahit: quos ut voraverit, venene aestuante permotus ad fontem aquarum, quanta potest velocitate, festinat. Amat enim aqua dulci purissimaque satiari. Hujus decora comparatio nostrum desiderium ardenter instigat, ut quando venena antiqui serpentis haurimus, et in intimis faucibus aestuamus, ad fontem divinae misericordiae illico festinemus; quatenus quod peccati adversitate contrahitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cuc ꝓpħa duo describit aĩala: in quoꝵ me¬
dio as innotesat᷑. Sũma aũt utriq testam̃ti
trifarie distinguit᷑.i. in ystoria. in moribꝰ. in
allegoria. Rursus ista tria multipharie diui¬
dunt̃ .i. qͥd adeo. qͥd ab angłis. ł ab hominibꝰ.
gestum. clictũqꝙ sit: qͥd aꝓpb̃is nuintiatũ de¬

Expanded text:
cuc Propheta duo describit animalia, in quorum mecuc Propheta duo describit animalia, in quorum medio Deus innotescitur. Summa autem utriusque testamenti trifarie distinguitur, id est, in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie diviid est, quid a Deo, quid ab Angelis vel ab hominibus gestum dictumque sit, quid a
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ. quoꝵ omniũ signacłm est apocalipsin
ci septuaginta duo: ⁊ ob hoc moyses septuagin¬
ta elegit p̾sb̾os. qui ꝓphecarent. Ob hoc ⁊ dñs ñt
nationes. qͥb popłi ⁊ gentes ad ꝑcipiendam fidei
grãm edificarent᷑. Hec st̃ noua ⁊ uẽta q̃ de the-
one sc̃e tͥnitatis iugit decantant agios. agios.
agỹos. ⁊ dicentes hymnũ erumpent. he littere
sacre. hi libri integri. numero ⁊ auctoritate ali¬
ud cum istis nichil est cõparandũ: qͥcqͥd extra hos
fuerit. int̃ sc̃a ⁊ diuina nullatenꝰ est recipiendũ.
hec duo testam̃ta: in młtis locis scͥpt᷑e sacre pre¬
fig̾ata sunt. Nam illi duo lapides molares sunt:
qͦs lex ꝓhibet diuidere. atq in loco pignoris
tollere. qr neutrũ testam̃tũ auferendũ est ab
at̾o. q̃r de̾o utraq necessaria sunt. ad paueni
celestẽ conficiendũ. ut animaꝵ pastũ p̃parant.
Item duo cherubin iuxͣ arcã posita: significãt
duo testam̃ta. eccłam dei ꝓtegentia. Item aba¬

Expanded text:
m est Apocalypsis ci septuaginta duo et ob hoc Moyses septuaginta elegit presbyteros, qui prophetarent. Ob hoc et Jesus Donationes, quibus populi et gentes ad percipiendam fidei gratiam aedificarentur. Haec sunt nova et vetera, quae de thesaonem sanctae Trinitatis jugiter decantant hagios, et dicentes hymnum erumpunt. Hae litterae sacrae, hi libri integro numero et auctoritate. Aliud cum istis nihil est comparandum: quidquid extra hos fuerit, inter sancta et divina nullatenus est recipiendum: haec duo testamenta in multis locis scripturae sacrae praefigurata sunt. Nam illi duo molares lapides sunt, quos lex prohibet dividere atque in loco pignoris tollere: quia neutrum testamentum auferendum est ab altero, quando utraque necessaria sunt ad panem coelestem conficiendum, ut animarum pastum praeparent. Item duo Cherubin juxta arcam posita significant duo testamenta ecclesiam Dei protegentia. Item Aba
Abbreviated transcription (Latin):
noua. Testam̃tũ
autẽ nouum ideo
nuncupat᷑ : qr in¬
stam̃tũ esdra auctore iuxͣ numer̃ lict̾arũ suaꝵ
i uiginti duos libros accipiunt: diuidentes eoᷤ
itres ordines. legis sulicet ⁊ ꝓpħaꝵ: atq agio
graphoꝵ. Primꝰ ordo legis: in qͥnq ubris acci¬
pit᷑. Quoꝵ pͥmꝰ est brresit: qͥ ẽ genesis. Scds
hellesmoth: qͥ est exodus. Terciꝰ uagecra: qͥ est
dabarim: qͥ ẽ deut̃ononiiũ. hist̃ qͥnq libri moy

Expanded text:
nova.' Testamentum autem Novum ideo nuncupatur, quia inTestamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tregraphorum. Primus ordo legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, qui est Genesis. Secundus Ellesmot, qui est Exodus. Tertius Vaiicra, qui est dabarim, quod est Deuteron
Abbreviated transcription (Latin):
belloꝵ dicunt᷑ qd̾ ex his exercitꝰ ⁊ pugnandi ⁊ iuc¬
torie receptui accepit simbolũ. nam aut ꝑuo
cẽm tube. aut ꝑfimbolũ aminonet᷑ exercitus.
signũ datur in hoste. dicta auoce qiͣ auocina
nã pagini agrestesq ad omnẽ tisũ bricina ad
cõpita duocabantur ꝓprie ergo hoc agrestib signũ
ma quirites. huiꝰ clangor bucinũ dr ubã tyite¬
uam. ⁊ terũ tubam qiͣ tibiam: uiter tubam aut̃
⁊ bucinam uet̾es discernebant. nam bucina insonãs
signũ dira dedit. tuiba autẽ prelia indicabat
ut sequantur eos qͥ fugiũt. int̾ dũ canit᷑ receptui.
nam receptꝰ dr̃ quo se exerettꝰ recipit. uñ ⁊ signa

Expanded text:
bellorum dicuntur quod ex his exercitus et pugnandi et victoriae receptui accipit symbolon. Nam aut per vocem tubae, aut per symbolon admonetur exercitus.signum datur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie ergo hoc agrestibus signumma Quirites. Huius clangor bucinum dicitur. Tubam Tyrrhecavam. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. Nam bucina insonans signum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui. Nam receptus dicitur, quo se exercitus recipit, unde et signa
Abbreviated transcription (Latin):
carnem tͣpitudinis fiꝰ mandantur illam casti-¬
monie portionem. que ab appetitu copule est cõui¬
galis cohibet. ꝓprie de signat. sine qua nemouel i¬
sacerdotiũ susciꝑe uel ad altaris pot̃ minist̾m̃ ꝯsecͣ¬
ri. Idest: si non aut uirgo ꝑmanserit. aut conui¬
giũ c̃ uxore ⁊iunctiois fecła soluerit.

Expanded text:
carnem turpitudinis fieri mandantur, illam castimoniae portionem, quae ab appetitu copulae conjugalis cohibet, proprie designat; sine qua nemo vel sacerdotium suscipere, vel ad altaris potest ministerium consecrari, id est, si non aut virgo permanserit, aut contra, uxoreae conjunctionis foedera solverit.
Abbreviated transcription (Latin):
est lammina aurea in frontem pontificis. in qua
dum̃tis illiꝰ. Et iu̾ito qui sicut duuna potentia
cunctis que creauit suꝑ eminet. Ita oportebat
ut nomen eiꝰ cetm̃ ponti ficis habitũ
ornatumq tnͣscendens altiꝰ premine̾t: ⁊ uelut

Expanded text:
etc. Lamina vero aurea in fronte pontificis, in qua dumentis illius. Et merito quia sicut divina potentia cunctis quae creavit supereminet, ita oput nomen ejus caeterum pontificis habitum ornatumque transcendens, altius praeemineret, et velut
Abbreviated transcription (Latin):
uel aures libentiꝰ audiendo obꝓbriũ accipiant
ad u̾sus ꝓrimũ suũ ł os habundet neqracia
⁊ lingua concinnet dolum. stuie etiam cor cͣ¬
pula ⁊ ebrietate grauet᷑. uel ol factus asꝑsum
mirra. Aloe.⁊ cinnamonio. lectũ meretricis am¬
plectit᷑. Tunica uͦ iacinthina ostendit qͣlis eẽ
debet uita sacerdotalis. hoc est suꝑnis solũmodo
desid̾iis incessant̃ intenta. ⁊ ꝯu̾sationẽ iuxta
apłm hñs in celis ac sui saluatoris in desinent̾
expectans ad uentũ. Que uidelicet tunca sic̃ ⁊
bissina ad pedes usq ꝑtingebat. Hñ utraq gre¬
ce poderis dicta est. ut ostend̾etur nil in sacerdo¬
tali uita infimũ ac sordidũ remanẽ. s om̃e qd̾
agẽt qͣiͣ etherso colore speciosissimũ unrũsa m̃¬

Expanded text:
vel aures libentius audiendo opprobrium accipiant vel aures libentius audiendo opprobrium accipiant adversus proximum suum: os abundet nequitia: et lingua contineat dolum: sive etiam cor crapula et ebrietate gravetur: vel olfactus aspersum myrrha, aloe et cinnamomo, lectum meretricis amplectatur. Tunica vero hyacinthina ostendit, qualis esse debeat vita sacerdotalis, hoc est, supernis solummodo desideriis incessanter intenta, et conversationem juxta Apostolum habens in coelis, ac sui Salvaexspectans adventum. Quae videlicet tunica sicut et byssina ad pedes usque pertingebat, unde utraque Graece poderis dicta est; ut ostenderetur nil in sacerdotali vita infimum ac sordidum remanere, sed omne quod ageret, quasi aethereo colore speciosissimum, per
Abbreviated transcription (Latin):
tificis ad nectabat᷑. Petalũ aurea lamina in
fronte pontificis ÷ que nomen dei tetragrama¬
ton hebraicis litt̾is habebat scriptum. Batin
suie feminalia .i. bracce lineȩ tisq ad genua ꝑ¬
tingentes: quib uerecunda sacerdotis uelabã¬
tur. Mistice aũ pod̾is sig̃c castitatẽ corꝑis
Aĩe: usq infinem. Cingłm uͦ ⁊tinentiã atq
abstinentiam: mortificatoemq carnaliũ desi¬
d̾ioꝵ. Quatuor quidem colores p̃cipiu. hocẽ
tacinthus p̃pura. coccusq bif tinctus ac bysiꝰ
aurũ figurat sapĩam spiritalem. Iacinc tꝰ celestẽ
Sũsationem. pͣ᷑pura martirũt. Coccus bis tinc¬
tus caritatis ꝑfectionem. que ĩ duob p̃ceptis¬
stat. hoc est dilectionem di ⁊ ꝑximii: byssus
uͦ castitatẽ atq mũdiciam. Puleum quoq siue
thiara bissina que cap̃ tegebat & ornabat
sacerdotis. ad monet eũ om̃s capitis sensus deo
⁊secratos hr̃ẽ. ne uel ocłi eiꝰ uideant uanitatẽ.

Expanded text:
tificis annectebatur. Petalum, aurea lamina in tificis annectebatur. Petalum, aurea lamina in fronte pontificis, quae nomen Domini tetragrammaton hebraicis litteris habebat scriptum. Badim sive feminalia, id est, bracae lineae usque ad genua pertingentes, quibus verecunda sacerdotis velabantur. Mystice autem poderis significat castitatem corporis et animae usque in finem. Cingulum vero continentiam atque abstinentiam, mortificationemque carnalium desideriorum. Quatuor quidem colores praecipui, hoc est, hyacinthus, purpura coccusque bis tinctus, ac byssus aurum figurat sapientiam spiritalem: hyacinthus coelestem conversationem: purpura martyrium: coccus bis tinctus charitatis  et proximi: byssus vero castitatem atque munditiam: pileum quoque sive tiara byssina, quae caput tegebat et ornabat sacerdotis, admonet eum omnes capitis sensus Deo consecratos habere, ne vel oculi ejus videant vanitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo camisiam uocant. Abanet cingłm sac̾¬
dotale rotundum polimiita arte. ex cocco. pͦpu
ła. iacinthoq contextumꝰ ita ut flores atq gem¬
me ĩ eo uiderent᷑ distincte. Pilleum est ex bẏsso
rotundum qͣi spera. media caput tegens sacer¬
dotale ⁊ in occipicio uicta ⁊ strictum. Hoc greti
& nr̃i: thiaram uel galeam uocant. Machil qd̾
est tanica talaris tota iacinthina. habens ad
pedes sepiuaginta duo tintĩnabła: totidemq
int̃ mixta. ac dependentia mala punica. Ephot.
qd̃ interpretat᷑ latine suꝑ indum̃tũ. Erat enĩ
palleũ st̃ humerale ex quatuor colorib. ⁊ au¬
ro contextum. hñs mutͦ q humero lapides
duos smaragdinos auro cõcluisos: in quib
sculta crant noĩa patͥarcharum. Logicon qd̾
latine dr̃ ratione. pannꝰ duplex. auro ⁊ qͣtuor
textꝰ colorib. hñs magnitudinem palmi ꝑ qua¬
drũ. cui in texti erant duodecĩ p̃ciosissum la¬
pides. hic pannꝰ suꝑͣ humerali contͣ pectus põ¬

Expanded text:
ulgo camisiam vocant. Abaneth cingulum sacerdotale rotundum, polimira, hyacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pileum est ex bysso rotundum, quasi sphaera media, caput tegens sacerdotale, et in occipitio vitta constrictum: hoc Graeci et nostri tiaram vel galeam vocant. Machin, quod est tunica talaris, tota hyacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula, totidemque intermista ac dependentia mala punica. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale, ex quatuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logion, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quatuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant duodecim pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pon
Abbreviated transcription (Latin):
nam oꝑationẽ : iuxta exempla scõꝵ patrum ⁊ ex¬
ercitiũ uirtutũ. Logicon ergo qd̾ est rationale.
qd̃ in pectore sacerdotis ponebat᷑. ostendit quod
sacerdos ⁊ rector popłi dĩ. omĩa debet rationabilr̾
agere ⁊ subtil semꝑ examine bona malaq disc̾¬
nere. Quod atit̃ in rationabil quatuor ordines
fueruit. ⁊ hoꝵ singłi quiq tres habuere lapi¬
def. Quid nobis intimatur tẏpice. nisi ut in utu¬
tib que distingunt᷑ quatuor pncipalr̃ fidem
scẽ trinitatis non fictam teneamꝰ: Possurtꝰ rã¬
ne in uario decore lapidum. non sosũ claritatẽ
młtiphariam sacerdotalis actꝰ ⁊ cogitatꝰ. uernm
etiam spiritaliũ acciꝑe karismata uirtutũ. ac
miracła sanitatũ: de quibꝰ ipie dũs apłis. In fir¬

Expanded text:
uxta exempla sanctorum patrum, et exercitium virtutum. Logion ergo, quod est rationale, quod in pectore sacerdotis ponebatur, ostendit, quod sacerdos et rector populi Dei omnia debet rationabiliter agere, et subtili semper examine bona malaque discernere. Quod autem in rationali quatuor ordines fuerint, et horum singuli quique tres habuere lapides: quid nobis intimatur typice, nisi ut in virtutibus quae distinguuntur quatuor principaliter, fidem sanctae Trinitatis non fictam teneamus. Possumus sane in vario decore lapidum non solum claritatem multifariam sacerdotalis actus et cogitatus, verum etiam spiritualium accipere charismata virtutum, ac miracula sanitatum, de quibus ip
Abbreviated transcription (Latin):
parciunt᷑. Qm diũsis tẽporibꝰ abel. ysaias. ⁊ iob̃es ap¬
paruit. cliuisi qͥdem tẽpore fuer̃t: s ñ p̃dicatione.
In arcturo aũt qͥ ꝑ girum suũ noctͣna spatia ñ oc¬
casurꝰ illustrat. neqͣqͣm particłatim edita uita scoꝵ
s tota sunł eccła designat᷑. q̃ fatigationes qͥdem patit᷑:
nͨ tũ ad defectum ꝓpͥi statꝰ melinat᷑: girum laborem
tolerat᷑. s ad occasum cum tẽporibꝰ ñ festinat. Neq
enĩ adima poli arcturꝰ cum nocf̾no tempore ducit᷑:
s dum ip̃a uoluit᷑ nox finit: qr nimir̾ dum sc̃a ecła
innum̃is tͥbulationibꝰ qͣtit᷑ : p̃sentis uite umbra
t̃minat᷑: eaq stante nox p̃terit᷑:. q illa in sua incolu¬
mitate ꝑdurante. mortalitatis huiꝰ uita ꝑcurrit. Po¬
test gͥ ꝑ arcturũ qͥ aplaga frigoris nascit᷑. lex: ꝑ ple¬
ades uͦ q̃ ab oriente surgunt. testam̃ti noui gr̃a desig¬
nari. Qsi enim ab aqͥlone lex rien̾at: q̃ tanta subdi¬

Expanded text:
. Quam diversis temporibus Abel, Isaias, et Joannes apparuerunt! Divisi quidem tempore fuerunt, sed non praedicatione. In Arcturo autem, qui per gyrum suum nocturna spatia non occasurus illustrat, nequaquam particulatim edita vita sanctorum, sed tota simul Ecclesia designatur, quae fatigationes quidem patitur, nec tamen ad defectum proprii status inclinatur. Gyrum laborum tolerat, sed ad occasum cum temporibus non festinat. Neque enim ad ima poli Arcturus cum nocturno tempore ducitur, sed dum ipse volvitur, nox finitur: quia nimirum dum sancta Ecclesia innumeris tribulationibus quatitur, praesentis vitae umbra terminatur, eaque stante nox praeterit; quia, illa in sua incolumitate perdurante, mortalitas hujus vitae percurrit. Potest ergo per Arcturum, qui a plagis frigoris nascitur, lex; per Pleiades vero, quae ab Oriente surgunt, testamenti novi gratia designari. Quasi enim ab Aquilone lex venerat, quae tanta subdi
Abbreviated transcription (Latin):
Qd significent. in sententia qͣ dñs ad
beatum iob locutꝰ est animadũci potest.
Ait enĩ. Nunqͥd iungere ualebis micantes
stellas pliades. aut girum arcturi pot̾is dissi¬
paree pliades stelle. a potu plistu .i. apluralita

Expanded text:
d significent, in sententia qua Dominus ad beatum Job locutus est, animadverti potest. Ait enim: Nunquid jungere valebis micantes stellas pleiades? aut gyrum arcturi poteris dissipare? . Pleiades
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ẽ p̃dicationis imbres fãder̃t. Cum enĩ dixisset. qͥ fecit
arctur̃ ⁊ orionas ⁊ hiades: ꝓtinꝰ addidit. ⁊ int̾iora
austri. Qd namq hoc in loco austri nõie. nͥ feruor
pat̾e spitał ignescit. Int̾iora gͦ austri sunt. occulti il¬
liangłoꝵ ordines: ⁊ sacratissimi pate celestis sinꝰ. qͣs
implet calor sp̃c sci. Illuc qͥppe scõꝵ anime. ⁊ ñe cor¬
poribꝰ exute. ⁊ pꝰ corporibꝰ restitute ꝑueniunt: ⁊ qͣsi¬

Expanded text:
sanctae praedicationis imbres fuderunt. Cum enim dixisset: Qui fecit sanctae praedicationis imbres fuderunt. Cum enim dixisset: Qui fecit Arcturum et Oriona et Hyades, protinus addidit: et interiora Austri. Quid namque hoc in loco Austri nomine, nisi fervpatriae spiritalis ignescit. Interiora ergo Austri sunt occulti illi angelorum ordines, et sacratissimi patriae coelestis sinus, quos implet calor Spiritus sancti. Illuc quippe sanctorum animae et nunc corporibus exutae et post corporibus restitutae perveniunt, et q
Abbreviated transcription (Latin):
didit ꝓtinꝰ hiadas q̃ iuuenescente uerno ad celi faciẽ
ꝓdeunt. ⁊ cum sol iam caloris sui uires exerit exten¬
dunt᷑. illiꝰ qͥppe signi initiis inberent. qd̾ sapientes
scłi taur̃ uocant. ex qͦ augeri sol incipit. atq ad
extendenda diei spatia feruentior exurgit. Qo itaq
pꝰ orioneis hiadum nõie. nͥ doctores scẽ eccłe designãt᷑.¬
qͥ subductis mr̃ibꝰ oo iam tẽpore ad mundi noticiã
uen̾unt. qͦ fides clariꝰ elucet. ⁊ rep̃ssa infidelitatis
hieme. altiꝰ ꝑ corda fideliũ sol ueritatis calet. qͥ
tibꝰ inficlelitatis. Tunc sc̃ẽ eccłe orti st̃. cum ei iam ꝑ
credulitatis uernũ lucidior annꝰ aꝑiet᷑. nͨ inm̃ito scĩ
doctores hiadum numcpatione signant᷑. Grao qͥ ppe
eloqͥo hiadas pluuia uocat᷑: ⁊ hiades nom̃ a pluuiis acce¬
ꝑunt. qr orte ꝓculdubio imbres ferunt. Bene gͦ hiadũ
appellatione exp̃ssi st̃. qͥ ad statum uiiu̾sał eccłe qͦͣsi
in celi faciem deducti sr̃ arentẽ t̾ram humam pectoris

Expanded text:
dit, quae juvenescente verno ad coeli faciem prodeunt, et cum jam sol caloris sui vires exerit ostenduntur. Illius quippe signi initiis inhaerent quod sapientes saeculi Taurum vocant, ex quo augeri sol incipit, 295 atque ad extendenda diei spatia ferventior exsurgit. Qui itaque post Orionas Hyadum nomine nisi doctores sanctae Ecclesiae designantqui subductis martyribus eo jam tempore ad mundi notitiam venerunt, quo fides clarius elucet et, repressa infidelitatis hieme, altius praecordia fidelium sol veritatis calet caltibus infidelitatis, tunc sanctae Ecclesiae orti sunt, cum ei jam per credulitatis vernum lucidior annus aperiretur. Nec immerito sancti doctores Hyadum nuncupatione signantur. Graeco quippe eloquio Hyadas pluvia vocatur, et Hyades nomen a pluviis acceperunt, quia ortae procul dubio imbres ferunt. Bene ergo Hyadum appellatione expressi sunt, quia ad statum universalis Ecclesiae quasi in coeli faciem deducti, super arentem terram humani pectoris
Abbreviated transcription (Latin):
naurus uͦ ita noctͣna tẽpora illustrat. ut
in celi axe positꝰ. ꝑ diũsa se uertat. ner
tam̃ occidat. Neq aũ extra currens uol¬
uitur: s in loco sitꝰ in cunctis mundi partibꝰ.
neqͣꝙͣ casurꝰ mnelinat᷑. Qd enĩ micantes pliades
que ⁊ uii. sunt. aliud qͣm scõs om̃s denuntiant:
qͥ int̃ p̃sentis uite tenebras sp̃c septiforniis gr̃e

Expanded text:
cturus vero ita nocturna tempora illustrat, ut in coeli axe positus per diversa se vertat, nec tamen occidat. Neque enim extra currens volvitur, sed in loco situs n cunctis mundi partibus nequaquam casurus inclinatur. Quid enim micantes Pleiades quae et septem aliud quam sanctos omnes denuntiant, qui inter praesentis vitae tenebras Spiritus septifo
Abbreviated transcription (Latin):
mertes ut in apło dereliqͦ reposita est mͥ corona i̾ti-¬
cie. Pax xp̃s est quia ipse est qui fecit utraq u¬
nũ. pax carnis ad u̾sus sp̃m. cõtordia in bonũ ut
mio non loqueris et pacifica om̃i temꝑe. De

Expanded text:
merces, ut in Apostolo: De reliquo reposita est mihi corona justitiae . Pax Christus est, quia ipse est qui fecit utraque unum . Pax carnis adversus spiritum, concordia in bonum, utmio: Non loqueris ei pacifica omni tempore .
Abbreviated transcription (Latin):
qd ui .i. uirtute adipiscatur. hoc est enĩ uis genti
ta aut̃ uictorra est ueloscisus hostis. uel expoliatio.
uel utrũ q ñ est aut̃ iocunda uictoriaq̾ ꝑinmensa
detrimenta ꝯtingit. ⁊ hoc est qd̾ laudat salustiꝰ duciᷤ
uictoriam intruento ȩxercitu deportasse: pompa
pã ideo qd̾ iturꝰ ad hoc certam̃ primũ est uictorie
satione hostis & fuga. nam abeo qd hostem qͥ fugas¬
set merebatur tropeumnt Qui occidiss: triumpbũ
qui dictus est apostrostri ambes .i. ab exultõe. ple

Expanded text:
id est virtute adipiscatur: hoc est enim ius gentiurta autem victoria est, vel occisio hostis, vel expoliatio, vel utrumque. Non est autem iucundetrimenta contingit. Et hoc est, quod laudat Sallustius, duces victoriam incruento exercitu deportasse. Pompa pam ideo, quod ituris ad hoc certamen prius est victoriaeersione hostis et fuga: nam ab eo quod hostem quis fugasset, merebatur trophaeum: qui occidisset, triumphum, qui dictus est apo tes triambes, id est, ab e
Abbreviated transcription (Latin):
fideles eli famulos aliꝰ mos pugnandĩ est: de qͥ sc̃¬
bit apls ñ est nob̃ oluctatõ aduersus carnẽ⁊ sangͥ¬
nem. s ad u̾sus pntipes ⁊ potestates. adũsus mũ¬
Drectores tenebrarum harũ ꝯtͣ spiritalia neqcie
incelestibꝰ. Et itẽ. Castigo inqͥt corpus meũ ⁊ feriu¬
tuti subicio. ne forte cũ aliis p̃dicauerim ipse reꝑ¬
ut in apło: sic pugno ñ qiͣ aerem u̾berans. Rur¬
sum bella. uel certamen cdiabłi adn̾sus scõs. ut in
iheremia: ⁊ bellabunt ad it̾fitm te ⁊ ñ p̃ualebunt:
semꝑ enĩ scĩ uiri contͣ uicia ⁊ cont᷑ temptamenta
diabłi contͣq oblec tam̃ta carnis in lecebras noluip

Expanded text:
fideles Dei famulos alius mos pugnandi est, de quo scrfideles Dei famulos alius mos pugnandi est, de quo scribit Apostolus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Et item: Castigo, inquit, corpus meum, et servituti subjicio: ne forte, cum aliis praedicaverim, ipse reput in Apostolo: Sic pugno, non quasi aerem verberans . Rursum bella vel certamen diaboli adversus sanctos, ut in Jeremia: Et bellabunt adversum te, et non praevalebunt . Semper enim sancti viri contra vitia et contra tentamenta diaboli, contraque oblectamenta carnis et illecebras vo
Abbreviated transcription (Latin):
turmulto ñ ualent: differt aut̃ bellũ pugna⁊ pliũ.
Tpam bellũ uniu̾̃sum ar ⁊te punicũ cuiꝰ partas siãt pug¬
ne ut canensis. t̃ m̃sisrursũ ⁊̃ una pugna multa sc̃
pliaz aliud enĩ in cornib. aliud in media. alusd m ex¬
trema. acie geritur. Bellũ igt᷑ est totũ piegna umiꝰ
diei. p̃liũ pars pugne est. Bellũ autẽ dueillum. uo¬
catum. eo qd̾ due sint partes dimicantium uel qd̾
alt̾m faciat iuc torem. alt̾m uictum. postea mitata ⁊
detracta litt̾a dic tum bellũ: alii ꝑ antifrasim putãt
la. cum bellũ contͣ sit pessimũ p̃lia dicunt᷑ ab in pͥ¬
mendo hostem. unde ⁊ p̃lia ligna quib uua p̃mit
pirgna uocata eo qd̃ in inicio uisus fuiss mbello
bant. uñ ⁊ prigna etiam duoꝵ est aliqũ ⁊ sine fer¬
ro. Hec enĩ bella apud carnales ft̃. qui de poten¬
tia mnundana ofligunt. cet̾rim apud xp̃ianos ⁊

Expanded text:
tumultu non valent.' Differt autem bellum, pugna et proelium. tumultu non valent.' Differt autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sne, ut cannensis. Item in una pugna multa sunt prelia, aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur totum est, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum eo quod duae sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant la, cum bellum contra sit pessimum. Prelia dicuntur ab inpremendo, hostis hostem. Unde et prela ligna quibus uva premitPugna vocata, eo quod in initio usus fuisset bant: unde pugna etiam duorum est aliquando sine ferro. Haec enim bella apud carnales sunt, qui de potentia mundana confligunt. Caeterum apud Christianos et
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e est. quli discipłis suis att. Pacem meã douobise
patem relinquo tiob̃. ipse est enĩ pax nr̃a qui fecit
ittraq unũ: qͣtuor aũ in bello gerunt᷑. pugna fuga
iuotoria pax pacis uocabłm uidet᷑ a pacto sũptum.
post̾ius aut̃ pax accipit᷑. fedꝰ pͥmum mit᷑. fẽdꝰ est
asacerdotibꝰ dictrim ꝑ ipos eiũ fiebant federa. sicut
ꝑ secłares bella. Alii federa dicta putant aporca fe¬
de ⁊ crudełr occisa. cuiꝰ mors optabat᷑ ei qͥa pate refilis¬
set uirgiliꝰ: ⁊ cesa iungebant federa porta fede fed̾is

Expanded text:
Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . Quatuor autem in bello geruntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum: posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est sacerdotibus dictum, per ipsos enim fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. Federis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑheũ. qͥa non dũ pleña est urctoriã dsecutꝰ. nõ enĩ
obtinuit s fugauit exercitũ. hec tam̃ noĩa sẽp¬
tores fundiuit. Erat autẽ romanoꝵ ut trium¬
phantes quadrigis ueherent᷑ ex illo qd̾ solit fint
priores duces hoc habitu della mire. Qticsiq Añ
inconflictu uicissent palma aurea coronabat¬
tur. qͥa palma stimulos ht̃. Qui ũ sine oflictu
fugientem ꝓstrass: laurea eo qd̵ hec arbor sine
spinis est. Suob aut̃ generib deletꝰ exercitus.
aut int̃nicione. aut disꝑsione: salustius: hostes
inquit oppressi. aut dilapsi forent. sic ⁊ utrũq
pes disꝑsione aut age dm̃sas ⁊ dissice corꝑa põ¬
tes p̃da ap̃dando uocata. Manribie. eo qdͥ manibꝰ
de trahunt᷑. hec exubie abexuendo dicte. quia
exinuint᷑. hec & partes apari diuisione ꝓꝑsonarũ
qualitate ⁊ laboꝵ iusta decisione. expolia aut̃ a pal¬

Expanded text:
 enim obtinuit, sed fugavit exercitum. Haec tamen nomina scriptores confundunt: erat autem Romanorum mos, ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo, quod soliti sint priores duces hoc habitu bella inire. Quicunque autem in conflictu vicissent, palma aurea coronabantur, quia palma stimulos habet: qui vero sine conflictu fugientem prostravisset, laurea: eo quod haec arbor sine spinis est. Duobus autem generibus deletur exercitus: aut internecione, aut dispersione. Sallustius inquit: « Hostes oppressi aut dilapsi forent. » Sic et utrumque pes. Dispersione: Aut age diversos, aut disjice corpora pontes. Preda a predando vocata est: manubie quod manu detrahuntur. He et exuvie, ab exuendo dicte, quia exuuntur. He et partes a pari divisione, pro personarum qualitate, vel laborum iusta divisione. DE ORNAMENTIS
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a xp̃c est cuiꝰ triumphi signum crix est quo
diabłm uicit & mortem suꝑauit. Spolia aut̃ eiꝰ
que de hoste simpsit. hoĩes sunt in dm̃ creden¬
tes. qui de potestate diabłi eruti regi suo legitti¬
mo sociant᷑. uñ ipsa u̾itas in eungłio ait. Dum
forts armatus custodit atriũ suũ in pace st̃ oĩañ
possidet. si aut̃ forttor illo suꝑ ueniens iricerit eũ

Expanded text:
ristus est: cujus triumphi signum crux est, quo diabolum vicit, et mortem superavit. Spolia autem ejus, quae de hoste sumpsit, homines sunt in Deum credentes: qui de potestate diaboli eruti, regi suo legitimo sociantur. Unde ipsa Veritas in Evangelio ait: Dum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt omnia quae possidet: si autem fortior illo superveniens vic
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqñ uero uie noĩe p̃cepta dirtina ⁊ regłe scãrũ
scripturaꝵ designant᷑. Vnde psalmista ait. Niam
mandatoꝵ tuoꝵ cucurri. Et item. Nias tuas dñe
de monstra m̃ ⁊ semitas tuas edoce me: Aliquͣdo¬
autem uita hoĩs in eo significant᷑. Unde ꝓpħa ait.
Nias meas enuntiaui &e exaudisti me. In contra¬
riam uero partem iie significatio trahit᷑. qnͣdo
ꝓpter ittam mentis iniq ad actionem malorum
ꝯperum demonstrat. ut est illud ꝓpħicum. Uiã
inquit unqͥtatis amoue ame. Et in libro sapĩe sc̃ͥp¬
tum legimus. Sunt uie que putant᷑ ab hominib
districta uel tribłationib pressa. dequa scͥpta¬
dicit. Qmͣ angusta porta ⁊ arta uia que dueit
ad uitam. Directa autem iia illa est que p̃ceptis
dei est ornata. ut in ysaia. Rectã inquit facite

Expanded text:
nomine praecepta divina, et regulae sanctarum scripturarum designantur, unde Psalmista ait: Viam mandatorum tuorum cucurri . Et item: Vias tuas, Domine, demonstra mihi, et semitas tuas doce me . Aliquando vita hominis in eo significatur. Unde Propheta ait: Vias meas enuntiavi, et exaudisti me . In contrariam vero partem viae significatio trahitur, quando propter viam mentis iniquae ad actionem malorum operum demonstratur, ut est illud propheticum: Viam, inquit, iniquitatis amove a me . Et in libro Sapientiae scriptum legimus: Sunt viae quae putantur ab hominibus districta uel tribulationibdicitur: Quam angusta porta et arcta via, quae ducit ad vitam! Directa autem via est illa, quae praeceptis Dei est ornata, ut in Isaia: Rectas facite
Abbreviated transcription (Latin):
ia est qua potest ire itehicłia ⁊ uia dicta aue¬
hicłorum in cursu. Ham duos actis capit ꝓpt̃
eun tiũ &uenientiũ uehituloꝵ in cursum
Omĩs aut̃ uia aut publica est aur pͥnata. Pumi¬
ca est.que in solo publio ẽ qua tter actus poplo
patet. hec aut ad mare. aut ad oppida ꝑtinet.
Priuata est que uicino municipio data est. Nia
enĩ multiplicem significationem habet ⁊ in ia¬

Expanded text:
ehiculum: et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit propter euntium et venientium vehiculorum incursum. Omnis autem via aut publica, aut privata. Publica est, quae in solo publico est, qua iter actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet. Privata est, quae vicino municipio data est. Via enim multiplicem significationem habet: in
Abbreviated transcription (Latin):
Sompnũs iste iacob. mors. fiue passio est xp̃i: la¬
pisad caput euis qui nominatim quodammͦ dic¬
tus est etiam unctus xp̃s significat᷑. Capud enim
urri xp̃c est. Quis erĩ nescit xp̃m abunetione
appeliari : clomus aut̃ dĩ bethleem dĩ qr ibi natꝰ
est xp̃s. Porta uͦ celi. quia ibi in t̾ram descen¬
dit⁊ ibi iterum ad celum conscendit. Crectio
Autem lapidis: resurrectio xp̃i est. Porro scala
xp̃c est qui chixit: ego sum tua. ꝑhanc ascendelãt
⁊ descendebant angłi: in quib signat̃icati sunt
euͣngłiste p̃dicatores xp̃i. Ascendentes utiq cũ

Expanded text:
Somnus iste Jacob mors sive passio est Christi. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus est, etiam unctus Christus significatur. Caput enim viri Christus est. Quis enim nescit Christum ab unctione appellari? Domus auem, porta vero coeli, quia ibi in terram descendit, ibi iterum ad coelum conscendit, erectio autem lapidis resurrectio Christi est. Porro scala Christus est, qui dixit: Ego sum via . Per hanc ascendebant et descendebant angeli, in quibus significati sunt evangelistae, praedicatores Christi, ascendentes utiq
Abbreviated transcription (Latin):
laborem. qͥni extra hec facit. qͥa nisi dñs edifi¬
cauerit domũ in uanũ laborant qui edificant eã
Trulle nom̃ fcm̃ eo qd̃ trudit ⁊ de trudit .. in clu¬
dit calce. uel luto lapides. Crulla aũ cem̃tarii sigc̃
spiritalẽ edificationẽ dĩ. qmͣ ipse artifex optimus
in constructione eccłie sue agit. Uñ in amos ꝓpħa
scͥptum est. Et ecce dns stans suꝑ murũ litũ. ⁊ ĩ ma¬
na eiꝰ trulla centarii. & dixit cłis adme. Quid tu
uides amose et chixi. Trullam cem̃tarii. Et chix dñs
Ecce ego ponam trullam ĩ medio põpłi mei ifrł.
cere eum. et de molient᷑ excelsa ydoli ⁊ scĩficationes
i frł desolabunt᷑. Dñs autem qui est structor ma¬
cheriet lapis angłaris. cõminat᷑ auferre se trullã
in auxilio ꝓtectionis sue apopło isrł. Cumq dñs ꝓ¬
tectionem suam. ⁊ ut tta dicã partetis uestim̃tum:

Expanded text:
a nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant, qui aedificant eam . Trullae nomen factum, eo quod trudit et detrudit, id est, includit calce vel luto lapides. Trulla autem caementarii significat spiritalem aedificationem Dei, quam ipse artifex optimus in constructione Ecclesiae suae agit. Unde in Amos propheta scriptum est: Et ecce Dominus stans super murum litum, et in manus ejus trulla caementarii, et dixit Dominus ad me: quid tu vides Amos? et dixi: Trullam caementarii: et dixit Dominus: Ecce ego ponam trullam in medio populi mei Israelcere eum, et demolientur excelsa idoli et sanctificationes Israel desolabuntur . Dominus autem, qui est structor maceriae et lapis angularis, comminatur auferre se trullam in auxilio protectionis suae a populo Israel. Cumque Dominus protectionem suam et ut ita dicam parietis vest
Abbreviated transcription (Latin):
dycit. Tu espetrꝰ ⁊ suꝑ hancpetrã edificabo eccliam
meam. Et porte inferi non p̃ualebunt ad u̾sus eã.
qui nrurꝰ nisi dñi defendatur auxilio. omnẽ for¬
titudinẽ amittit. S eo ꝓtegente in tantũ robustꝰ
est. ut dicat᷑ ad eum Siͥ tnͣsieris ꝑ ignẽ flamma
ñ cõburet te. quãtoq magis temiptationibꝰ tun¬
ditur. tanto plus fortior fit ⁊ ꝓnoĩe saluatoris int̃
flagella letatur. Scale abscandendo. ⁊ dest ascendẽ
do uocate. herent enĩ parietibꝰ. Scale aut̃ dicũt᷑
Aaut une sint aut plures. quia numeri tantũ pba¬

Expanded text:
 hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Qui murus, nisi Domini defendatur auxilio, omnem fortitudinem amittit: sed eo protegente in tantum robustus est, ut dicatur ad eum: Si transieris per ignem, flamma non comburet te ; quantoque magis tentationibus tunditur, tanto plus fortior fit et pro nomine Salvatoris inter flagella laetatur. Scaldo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur, aut unae sint aut plures, quia numeri tantum plu
Abbreviated transcription (Latin):
olores aut̃ dictos qd̃ calore ignis uel sole ꝑficiũ¬
tur. siue qd̃ inicio colabant᷑. ut sũme subti¬
litatis existent. Colores aut̃ uascunt᷑. aut fuit̃.
Nascunt᷑ ut sinopis. rubrica paritoniũ melinum.
fretia atiripigmentũ. Cet̾i fingunt᷑ aut arte aut
ꝑ mixtione. Colores autẽ diu̾si diu̾sas significant
species uirtiitũ. quibꝰ decorat᷑ plafma dei ady
magine sui conditoris. ut ruborem sinopidis uel
auro pigniento splendorem sapĩe. in ueneto: atq
iacincto celestẽ ꝯu̾sationẽ. Incerusa tandorẽ casti¬
tatis. ⁊ cet̾is speciebꝰ uirtutum ꝓut se oportunitas

Expanded text:
olores autem dictos, quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur, ut summae subtilitatis existerent. Colores autem nascuntur aut fiunt, nascuntur ut sinopis, rubrica, paritonium, melinum, eretria, auripigmentum. Caeteri finguntur aut arte aut permistione. Colores autem diversi diversas significant species virtutum, quibus decoratur plasma Dei ad imaginem sui Conditoris, ut ruborem sinopidis vel auripigmento splendorem sapientiae, in veneto atque hyacintho coelestem conversationem, in cerusa candorem castitatis, et caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
cedtunt᷑ ligna ad usum hõim. qd̾ etiam mistice
aut eungłicam p̃dicationem. aut uidicii sententiã
tadices arboꝵ posita est. Arbor hiniꝰ mundi est
itũsum genus humanũ. securis uero est re¬
demptor ñr. qui uelut ex mambrio ⁊ ferro cõ¬
stat. tenetur que ex humanitate. s incidit ex di¬
uinitate. que uidelicet securis iam ad raditem
arboris istiꝰ posita est. qͥa ⁊ si ꝑ pacientiã expec¬
tat. ilidetur tñ quia fac tura est. potest ⁊ se¬
curis not̃e p̃ Edicatõ sermonis eungłici in

Expanded text:
caeduntur ligna ad usum hominum: quod etiam mystice caeduntur ligna ad usum hominum: quod etiam mystice aut evangelicam praedicationem aut judicii sententiam radices arborum posita est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro constat, teneturque ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris istius posita est. Quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Potest et securis no