comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filii lucis: adoptati
tio. Nudite qd̾ nostis: recolite qd̾ audistis.
S mate qd̵ creditis: p̾dicate qd̾ amatis. Siẽ
anniu̾sarium celebramus hunc diem:
sic huic diei debitũ expectate sermonẽ.
Natus ẽ xꝰ. d̾s̃ de patre: hõ de matre. Re
patris immortalitate: de matris uirgnu¬
tate. De patre sine matre: de matre
sine patre. Be patre sine tp̃r ÷ de matre
sine semine. De patre prĩcipium uite:
de matre finis mortis. De patre ordinãs
omnẽ diem: de matre conseerans omnẽ istũ
natꝰ est ipse cum dies inciprunt cresc̾e.
ut ex hoc p̾figuraretur qd̾ ait idem ioħs.
Illum oportet cresc̾e : me aũt minui.
Nebet enĩ uita humana in se defic̾e̾. ĩ xͦ¬

Expanded text:
filii lucis, adoptati tio . Audite quod nostis, recolite quod audistis, amate quod creditis, praedicate quod amatis. Sicut anniversarium celebramus hunc diem, sic huic diei debitum exspectate sermonem. Natus est Christus, Deus de Patre, homo de matre. De Patris immortalitate, de matris virginitate. De Patre sine matre, de matre sine patre. De Patre sine tempore, de matre sine semine. De Patre principium vitae, de matre finis mortis. De Patre ordinans omnem diem, de matre consecrans istum diem .natus est ipse, cum dies inciperent crescere, ut ex hoc praefiguraretur quod ait idem Joannes, Illum oportet crescere, me autem minui . Debet enim vita humana in se deficere, in
Abbreviated transcription (Latin):
auribꝰ audiebant: ⁊ humano corde hominẽ
cogitabãt. S qd̾ oculus nõ uidit. nec auris au¬
diuit. nec in cor hoĩs ascendit. eundẽ ip̃m se
ꝓmittebat ostend̾e diligentibꝰ se. Quod donec
fiat. donec ostendat nob̾ qd̵ sufficiat nob̾. donec
eũ fontẽ uitȩ potemꝰ ⁊ saciemur. int̾im dum
ambulantes ꝑ fidẽ ꝑegrinam ab eo. dum esu-¬
rimꝰ ⁊ sitimꝰ iusticiam. dum forme dei pulchri¬
tudinẽ in effabili ardore desid̾amꝰ : forme serui
natalẽ deuoto obsequio celebremus. Hondum cõ¬
templari possumꝰ qui genitꝰ est ante luciferum
a patre: frequentemꝰ qd̾ nocturnis horis ẽ natꝰ.
ex uigme. Hondũ capimꝰ qd̾ ante solẽ ꝑmanet
nom̃ eiꝰ : agnoscamꝰ in sole positũ tab̾nacłm eius.
Nondum intuem᷑ unicũ ꝑmanẽtem in patre
suo: recordem᷑ sponsum ꝓcedentẽ de thalamo suo.
hondũ idonei sumꝰ comiiiio patris nr̃i: agnosca¬

Expanded text:
auribus audiebant, et humano corde hominem cogitabant: sed quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, eumdem ipsum se promittebat ostendere diligentibus se . Quod donec fiat, donec ostendat nobis quod sufficiat nobis, donec eum fontem vitae potemus et satiemur; interim dum ambulantes per fidem peregrinamur ab eo, dum esurimus et sitimus justitiam, et formae Dei pulchritudinem ineffabili ardore desideramus, formae servi Natalem devoto obsequio celebremus. Nondum contemplari possumus quod genitus est ante luciferum a Patre, frequentemus quod nocturnis horis est natus ex virgine. Nondum capimus, quod ante solem permanet nomen ejus , agnoscamus in sole positum tabernaculum ejus. Nondum contuemur Unicum permanentem in Patre suo, recordemur sponsum procedentem de thalamo suo . Nondum idonei sumus convivio Patris nostri, agnosca
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nus eibus est. incorruptibili eos sagina
uruificans: quia u̾bũ dei est cunis uita ui¬
uunt. euius ȩt̾nitate semꝑ uiuunt. euius
bonitate semꝑ beate uiuunt. Illi eũ con
digne laudant dm̃ apud dm̃: ⁊ dant głam
in excelsis deo. hos aũt plebs eiꝰ ⁊ oues pas¬
cue eiꝰ. ꝓmodulo infirmitatis nr̃e recon
Ipsoꝵ enĩ angłoꝵ uera ⁊ hodierna uox ẽ:
quã nato nob̾ saluatore exultando fude¬
runt. Gła mexcelsis deo ⁊ in t̾ra pax ho¬
minibꝰ bone uoluntatis. Laudant gͦ illi
competent̾: laudemꝰ ⁊ nos obedient᷑. Sũt

Expanded text:
cibus aeternus est, incorruptibili eos sagina vivificans; quia Verbum Dei est, cujus vita vivunt, cujus aeternitate semper vivunt, cujus bonitate semper beate vivunt. Illi eum digne laudant Deum apud Deum, et dant gloriam in excelsis Deo. Nos autem plebs ejus, et oves pascuae ejus pro modulo infirmitatis nostrae pacenim angelorum vera et hodierna vox est, quam nato nobis Salvatore exsultando fuderunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Laudant illi competenter, laudemus
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Cum enĩ mortalitatẽ assumeret¬
ut mortẽ consum̾et: in pauꝑtate se os¬
tendit: s diuitias dilatas ꝓmisit. non
allatas amisit. Quã magna multitudo
dulcedmis eiꝰ quã abscondit tim̃tibꝰ se :¬
ꝑficiet aũt sꝑantibꝰ in se. Ex parte enĩ
seimus: donec ueniat qd̾ ꝑfectũ est. Cui
capiendo ut idonei ꝑaremur: ille equał
patri in forma dei. factꝰ in forma seru fa¬
ctus simił nob̾. reformat nos ad simili-¬
tudinẽ dei. ⁊ factꝰ filiꝰ hominis unicus
filiꝰ dei. multos filios hominũ fecit filios
dei: ⁊ enutritos seruos ꝑ uisibilem for¬
mã seri ꝑfecit liberos ad uidendã formã
dei. Filii enĩ dei sumus. ⁊ nõdum apparu¬
it qͥd erimꝰ. Scimus aũt qm̃ cum apparu¬
erit similes ei erimus: qm̃ uidebimus
eum sicuti est. Nam qui s̃ illi sapiẽtiȩ
scienqͤ thesauri. que ille diuitiȩ diumȩ.
nisi que sufficiunt nob̾: Et que illa
multitudo dulcedinis. nisi que satiat
nos: Ostendat gͦ nob̾ patrem: ⁊ sufficit

Expanded text:
mur . Cum enim mortalitatem assumeret, mortemque consumeret, in paupertate se ostendit: sed divitias dilatas promisit, non ablatas amisit. Quam multa multitudo dulcedinis ejus, quam abscondit timentibus se, perficit autem sperantibus in se ! Ex parte enim scimus, donec veniat quod perfectum est. Cui capiendo ut idonei praestaremur, ille aequalis Patri in forma Dei, in forma servi factus similis nobis, reformat nos ad similitudinem Dei: et factus filius hominis unicus Filius Dei, multos filios hominum facit filios Dei; et nutritos servos per visibilem formam servi, perficit liberos ad videndam formam Dei. Filii enim Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Et scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Nam qui sunt illi sapientiae scientiaeque thesauri, quae illae divitiae divinae, nisi quia sufficiunt nobis? Et quae illa multitudo dulcedinis, nisi quia satiat nos? Ostende ergo nobis Patrem, et sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
F actꝰẽ enĩ hõ nõ ut sͥ uiueret qͥ auctor ẽ uite:
s ut morte sua uitã redim̾et mortuoꝵ. Tãtis
enĩ ũculis hũanũ genꝰ uixerat inimicus. tã¬
taq nos mole immaniũ p̾sserat p᷑catoꝵ. ut
nullus nob̃ eẽt reditꝰ ad salutẽ: nͥ nasce̾tur il¬
le qͥ uͥtute aꝓpͥa ad uitã poss redire post mortẽ:¬

Expanded text:
eret, qui auctor est vitae, sed ut morte sua vitam redimeret mortuorum. Tantis enim vinculis humanum genus vinxerat inimicus, tantaque nos mole immanium presserat peccatorum; ut nullus nobis esset reditus ad salutem, nisi nasceretur ille, qui virtute propria ad vitam possit redire post morte
Abbreviated transcription (Latin):
ex maria. ut ⁊ sexus femineꝰ hõmẽ daret: ⁊
dm̃ ꝓderet integritas uͥginalis: Nascit᷑ xͦ ex
femiina. ut sicut adã decipientẽ ꝑ euã chabłm
nõ potuit p̾ cauere: ita cdiabłs aduentãtẽ ꝑ
mariã deũ nõ dey̾hend̾et ẽẽ p̾sentẽ: Partͣit
gͥ femma salutẽ mũdi: ut qͣ extit̾at fomes
nuqͥtatis fieret ministra iusticie. ⁊ ꝑ qͣm mors
sͥ ĩ hũc mũdũ aditũ patefecit: per eã ad nos
uita hr̃et ingressũ: Atq ut ostend̾e̾t c̾ator
hũani gen̾is utusq sexꝰ curã hr̃e. ⁊ utr̃q se
uelle saluare. uir nascit᷑ ⁊ ꝓcedit ex femina:
feminã in percipiẽda salute distãciã: Cur aũt
nõ tota deuotione c̾damus salutarẽ puerũ nas¬
ci potuisse de femina uͥgine. qͥ ꝑfectũ hõmẽ
cdimus de pulu̾e fuisse formatũ : Exultemꝰ gͦ

Expanded text:
ex Maria, ut et sexus femineus hominem daret, et Deum proderet integritas virginalis. Nascitur Christus ex femina, ut sicut Adam decipientem per Evam diabolum non potuit praecavere, ita diabolus adventantem per Mariam Deum non deprehenderet esse praesentem. Parturit ergo femina salutem mundi; ut, quae exstiterat fomes iniquitatis, fieret ministra justitiae, et per quam mors sibi in hunc mundum aditum patefecit, per eam ad nos vita haberet ingressum. Atque ut ostenderet Creator humani generis utriusque sexus curam habere, et utrumque velle salvare; vir nascitur, et procedit ex femina, feminam in percipienda salute distantiam. Cur autem non tota devotione credamus, salutarem puerum nasci potuisse de virgine, qui perfectum hominem credimus de pulvere fuisse formatum?
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o: Suꝑ nim̾ũ mͦ ĩ eccła ĩtrare possũt. ĩ regnũ¬
celoꝵ nõ possũt: Quare ammoneo. ut eripiatis uos
de p̾senti scło malo: Quare ammoneo. ut qͥ uultis
⁊ cõcubinas ht̃: Quare ille nõ fidelis ẽ. ⁊ cotidre frau¬
des facit: Quare ille non fidelis ẽ.⁊ mathematicos
cõsulit: Modo enĩ qui uolueritis ẽẽ grana. tc̃ ĩuenie¬
min ĩ massa: Qͥaũt uoluenit ẽẽ palea. ĩueniet᷑ in
duxit retia ad hitꝰ: Petrꝰ traxit retia ad hitus. siẽ¬
mͦ cũ eugłm leg̾etur audistis: uͥ audis htꝰ. intlłige
snẽ maris: uͥ audis finẽ maris. ĩ dllige finẽ scłi: I
illa piscatõe nõ ad lituᷤ attracta sũt retia. s ip̃i pis¬
ces qͥ capti sũt ĩ nauicłis fusi sũt: Hic aũt trax̾unt
⁊ malus sinistroꝵ: Et qͦt piscess Attrax̾unt ĩ quit
magis hereses nõ er̃t: qr magni er̃t: Q sũt magni:
enĩ qͦdam loco: Nõ ueni legẽ ⁊ ꝓph̾as soluere. sed ab¬

Expanded text:
Christo. Super numerum modo in Ecclesiam intrare possunt, in regnum non possunt. Quare admoneo ut eripiatis vos de praesenti saeculo malo; quare admoneo? ut qui vultis et concubinas habet? Quare ille non fidelis est, et quotidie fraudes facit? Quare ille non fidelis est, et mathematicos consulit? Modo enim qui volueritis esse grana, tunc inveniemini in massa. Qui autem volueritis esse palea, inveniemini in duxit retia ad littcum evangelium legitur audistis. Ubi audis littus, intellige finem maris: ubi audis finem maris, intellige finem saeculi. In illa piscatione, non ad littus attracta sunt retia, sed ipsi pisces, qui capti sunt, in naviculas fusi sunt, hic autem traxerunt m; malus sinistrorum. Et quid pisces? Attraxerunt, inquit, magis haereses non erunt, quia magni erunt. Qui sunt magni? enim in quodam loco: Non veni legem solvere, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
ibi qr nõ hñt inimicã: Idõ dic̃ dñs Concorda cũ
adu̾sario tuo eito. cũ escũ illo ĩuia: Quis ad u̾sariꝰ
tuꝰ ẽ: Sermolegis: Que ẽ uias Lita ista Qͦ modo
ẽ ille ad u̾sarꝰ tuuꝰ : Dicit tͥ nõ mechab̾is. ⁊ tuuis
mechari: Dicit nõ ꝯcupiscas rem ꝓxͥmi tui. ⁊ tuuiᷤ
mpere res alienas: Hcit honora patrẽ ⁊ matrẽ. ꝙ
tu contumeliosꝯ esparentibꝰ Digt noli dilig̾e fal¬

Expanded text:
ibi quia non habent inimicam. Ideo dicit Dominus: Concorda cum ibi quia non habent inimicam. Ideo dicit Dominus: Concorda cum adversario tuo cito, cum es cum illo in via . Quis est adversarius tuus? sermo legis. Quae est via? vita ista. Quomodo est illa adversarius? dicit: Non moechaberis, et tu vis moechari. Dicit: Non concupiscas rem proximi tui, et tu vis rapere res alienas. Dicit: Honora patrem et matrem, et tu contumeliosus es in parentib
Abbreviated transcription (Latin):
quare de reqͥesceret: Nõ enĩ oꝑando fatigatꝰ ẽ: c̃u
si u̾bum facias. nõ fatigaris Si iubeas ⁊ continuo
fiat. extas. integer manes: Pauca u̾ba dixit. unde
totũ fecit. ⁊ subito lassatꝰ ẽ : Ergo logẽ agnꝰsce ĩ de¬
per p̾uaricator tenet᷑. ⁊ occidit᷑. Sp̃c adiuuet. ⁊ fit
qd iubetur: Si desit sp̃c. hit̾a occidet te: Quare ht¬
tera occidet te: Qͥa p̾uaricatorẽ te faget. Nec po¬
tes excusare de zgnorãtia. qͥ legẽ accepist: Iam qͦs
face̾s didicisti: Ignorãtia tẽ nõ excisat. sp̃c̃ te nõ
adiuuat: Ergo ꝑisti S qͥd ait apłs paulus e Lit¬
tera occidit. sp̃c aũt uiuificat: In de spc̃ uiuificat.
qͥ facit implere lict̾am ne occidat: Isti sũt scĩ qui
faciũt legẽ dĩ. ex dono dĩ: Lex iubere potest: iu¬
uare nõ potest: Accedit ad iutor sp̃e. ⁊ fit iussũ dĩ
cũ gaudio. ⁊ cũ delectatõne Ham młti faciũt q
more S qͥ faqũt lege̾ tim̃do penã. mallẽt nõ eẽ¬

Expanded text:
quare Deus requiesceret, non enim operando fatigatus est, tu si verbo facias, non fatigaris, si jubeas et continuo fiat, stas, integer manes. Pauca verba dixit, unde totum fecit, et subito lassatus est, ergo legem agnosce in deper praevaricator tenetur. Accedat spiritus, adjuvet, et fit quod jubetur. Si desit spiritus, littera occidit te. Quare littera occidit te? Quia praevaricatorem te faciet, nec potes excusari de ignorantia: qui legem accepisti, quid jam faceres didicisti. Ignorantia te non excusat, spiritus te non adjuvat, ergo periisti. Sed quid ait apostolus Paulus? Littera occidit, Spiritus autem vivificat ? Unde Spiritus vivificat? Quia facit impleri litteram, ne occidat. Isti sunt sancti, qui faciunt legem Dei ex dono Dei. Lex jubere potest, juvare non potest. Accedit adjutor Spiritus; et fit jussum Dei cum gaudio, cum delectatione. Nam multi faciunt ex timore. Sed qui fa
Abbreviated transcription (Latin):
Nã si nõ uocaret᷑ regnũ celoꝵ. ⁊ ista eccła que colligit
bonos ⁊ malos. nõ dic̾et ip̃e dñs ĩ parabola loquẽs:
Simile ẽ regnũ celoꝵ sagene misse ĩ mari. ⁊ ꝯg̾gan¬
Hoc ĩ paribolis dñs dicit Et cũ trax̾int ad htꝰ sedẽt.
⁊ colligũt bonos. ⁊ initũt ĩ uascula. malos autem
ꝓhigũt: Et exposuit qd ꝓposuit. Qt enĩ ait ⁊ Sie
ert ĩ ꝯsũmatõne scłi: Itellexistis ħtꝰ: Beniẽt inqͥt. an¬

Expanded text:
Nam si non vocaretur regnum coelorum et ista Ecclesia, quae colligit bonos et malos, non diceret ipse Dominus in parabola loquens: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, quae congregaHoc in parabola Dominus dicit. Et cum traxerint ad littus, sedent, et colligunt bonos et mittunt in vascula, malos autem projiciunt. Et exposuit quod proposuit. Quid enim ait? Sic erit in consummatione saeculi. Intellexistis
Abbreviated transcription (Latin):
cationes. id est qͦn ad u̾bum ip̃ius missa sũt reqͣ.
Unã pͥus qͦn discplos elegit. ⁊ hãc
alt̾am qnͣdo a mortuis resurrex̃: Illa piscatio sigͥ¬
ficat eccłam qͣlis ẽ mͦ. ista u̾o pꝰ resurrectõnẽ dñ
sigͥficat eccłam quals erit ĩ fine scł̃i Deñiq m¬

Expanded text:
cationes, id est, quando ad verbum ipsius missa sunt retia. Unam prius quando discipulos elegit, et hanc alteram quando a mortuis resurrexit. Illa piscatio significat Ecclesiam qualis est modo, ista vero post resurrectionem Domini significat Ecclesiam qualis futura e
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguũ si nõ fuissẽt scͥpta signari. cet̾a
u̾o nr̃e intlłigentie delinqͥ Si enĩ adu̾c
recẽti tp̃r. ui. entibꝰ his qͥ uidũt moyseñ
sepulcrũ eiꝰ potuit ignͦrari. młtomagis tot
scłis p̾tereuntibꝰ. Iuxta qd̾ ⁊ illud ĩtlłigit᷑¬

Expanded text:
ta, signari, caetera vero nostrae intelligentiae derelinqui. Si enim adhuc recenti tempore, viventibus his qui viderant Moysen, sepulcrum ejus potuit ignorari, multo magis tot saeculis praetereuntibus. Juxta quod et illud intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
doceat gͥ pꝰ illũ diem tot iam ãnoꝵ usq
ad nos uoluminibꝰ exactis. aut ydola que
sub t̾ebinto cõdita fuerãt reꝑta. aut moysi
timiulũ ĩ uestigatũ. qr obnixe asserit pͦdo
nec ⁊ usq ẽẽ inciꝑe qd̾ tãdiu nõ fuit: qũã¬
diu usq cõpleret᷑ ⁊ donec: Qum potiꝰ ani¬
madu̾tat scͥpture sc̃e idioma. ⁊ nb̾cũ iure

Expanded text:
Doceat igitur post illam diem tot jam annorum usque ad nos voluminibus exactis, aut idola, quae sub terebintho condita fuerant, reperta, aut Moysi tumulum investigatum, quia obnixe asserit, post donec et usque, esse incipere, quod tamdiu non fuit quamdiu usque compleretur et donec. Quin potius anim
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝯgerit de scpͥturis exẽpla quapłima. mo¬
re andebatarũ gladiũ ĩ tenebͥs uẽtilãs. ⁊ lin¬
guarũ sonũ ad cõfodienda sui tantũ corꝑis
ad coitũ ẽẽ referẽdũ ip̃e disseruit: nullo du¬
bitãte quin ad scĩam sepe refa̾tur ut ib: Re¬

Expanded text:
dum congerit de Scripturis exempla quamplurima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda sui tantum corporiad coitum esse referendum, ipse disseruit: nullo dubitante, quin ad scientiam saepe referatur, ut ibi: Re
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ sic intlłigendũ. qd̾ ante p̾positio lic
sepe ⁊ ꝯseq̃ntia indicet. tam̃ nõ nũquã ea
tantũ que pͥus cogitabant᷑ ostñdat: Nec
necesse sit ut cogitata fiant. cũ ido ahud
int̾uen̾it: ne ea que cogitata sũt fierent:

Expanded text:
potius sit intelligendum, quod, ante, praepositio, licet potius sit intelligendum, quod, ante, praepositio, licet saepe consequentiam indicet, tamen 208 nonnumquam ea tantum quae prius cogitabantur, ostendat. Unde nec necesse sit ut cogitata fiant, cum aliud ideo intervenerit, ne ea quae cogitata sunt, fierent.
Abbreviated transcription (Latin):
mus Despõsatã cõfitet᷑. ⁊ stat̃ uxorẽ uult
rem noĩatã dicit. non ob aliud despõsatã.
nͥ quͦq nupturã: Et ne parũ hoc arbitre¬
mur. habes inqͥt desposatã nõ cõmenda¬
tam: id est necdũ uxͦrem. necdũ maritali
uĩculo copulatã: In eo uͦ qd̾ ait. neq enĩ de
nirẽt. qr nemͦ de nõ prasuro dicit. anteqũa
pranderet. doleamne ant rideam:: Nescio:
Imꝑine arguani. an tem̾itatis acciisẽ : Qua¬
si siqͥs dix̾it anteqũa in portu pranderẽ. ad
affricã nauigaui. nõ possit stare sentẽtia
nisi ei ĩ portu qnͣdoq prandendũ sit: Aut
si uelimꝰ dicere. paulꝰ apłs anteꝗͣ ad ispani¬
as ꝑgeret. rome ĩ uĩcula cõiectus ẽ. aut cer¬
te illud. eluidiꝰ anteꝗͣ penitẽtiã ageret.
morte p̾uentꝰ ẽ : statĩ aut paulo post
uĩcula ad ispamas sit eundũ. aut eluidiͦ
penitẽtia sit agñda post mortẽ. cũ scͥpͥtu¬
radicat. ĩ inferno aũt qͥs ꝯfiteb̃r tͥ : Ae nõ

Expanded text:
esponsatam confitetur: et statim uxorem vult uxorem nominat, dicit non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Et ne parum hoc arbitremur: « Habes, inquit, desponsatam, et non commendatam, id est, necdum uxorem, necdum maritali vinculo copulatam. In eo vero quod ait, Neque enim de nirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet, doleamne, an rideam, nescio. » Imperitiae arguam, an temeritatis accusem? Quasi si quis dixerit: Antequam in portu pranderem, ad Africam navigavi, non possit stare sententia, nisi ei in portu prandendum quandoque sit. Aut si velimus dicere: Paulus apostolus antequam ad Hispanias pergeret, Romae in vincula conjectus est. Aut certe illud: Helvidius antequam poenitentiam ageret, morte praeventus est: statim aut Paulo post vincula ad Hispanias sit eundum: aut Helvidio poenitentia agenda post mortem; cum Scriptura dicat: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ac non
Abbreviated transcription (Latin):
retur. ioseph fili dd ne timueris acciꝑe ma
suũ nõ ẽẽ qͥ cõceptus fuerat ꝯfidebat S iam
satis docendi magis qũa respõdendi studio
dispiitatũ ẽ: cur ioseph pat̾ dni. cur mͣria
appłłata sit ꝯiux. ĩ quo ⁊ hoc b̾uiter cõtinet᷑.
cur fr̃s eiꝰ qͥdam ẽẽ dicantur. U̾um qi suum
locũ huic q̃stiuncule reseruamꝰ. ⁊ ad reliqua
festinat or̃õ: ñc̃ illud est disserendũ. qͦmodo
scͥptura dicat. exurgẽs aũt iosepħ a somno.
feẽ sic̃ p̾cepit ei angłs dñi. ⁊ accep̃ uxorẽ su¬
am. ⁊ nõ cognouit eã. donec pepͤ rerit si¬
pͥmũ adu̾sariꝰ suꝑfluo labore desudat cog¬
noscendi. u̾bũ ad coitũ magis qũa ad scien¬
tam eẽ referendũ: quasi hoc qͥsq negaue¬
rit. ⁊ eas ineptias quas redarguit aliqͦn pru¬
dens qͥspiã potuit suspicari : Deinde uult do¬
cere qͦ qd̃ donec siue usq adu̾bia: certũ tẽpꝰ
significẽt: Quo ꝯpleto fiat id qd̾ usq ad illd̾¬

Expanded text:
elo: Joseph, fili David, ne timueris accipere Msuum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, cur Joseph pater Domini, cur Maria appellata sit conjux: in quo et hoc breviter continetur, cur flocum huic quaestiunculae reservamus, et ad reliqua festinat oratio: nunc illud est disserendum, quomodo Scriptura dicat: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angelus Domini, et accepit uxorem suam, et non cognoscebat eam, donec peperit primum adversarius superfluo labore desudat, cognoscendi verbum ad coitum magis, quam ad scientiam referendum: quasi hoc quisquam negaverit, et eas ineptias quas redarguit, aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque ad ill
Abbreviated transcription (Latin):
tendat fuisse pꝰ partũ: que fuit mat̾ an¬
teqũa nupta: Hõ cãpum rethorici deside¬
ramus eloquii. nõ dialeticoꝵ tendiculas.
⁊ aristotilis spineta conqͥrimus: ip̃a u̾ba¬
scͥpturarũ ponẽda sunt: Ip̃is qͥbus adu̾sũ
nos usus ẽ testimoniis reumcat᷑. ut intlłi

Expanded text:
tendat fuisse post partum, quae fuit mater antendat fuisse post partum, quae fuit mater antequam nupta. Non campum rhetorici desideramus eloquii, non Dialecticorum tendiculas, nec Aristotelis spineta conquirimus: ipsa Scripturarum verba ponenda sunt: ipsis quibus adversum nos usus est testimoniis, revincatu
Abbreviated transcription (Latin):
Uꝑ rogatꝰ a frĩbꝰ ut adu̾sꝯ libel¬
lum cuiͦdã eluidii respõderẽ:¬
pͥmo fac̾e distuli: Nõ qd difi¬
cile fuerit hoĩem rusticanũ.
suꝑ ueri assertionẽ ꝯũcere s ne ad respp̃.
dendũ fuerit qͥ iuĩceret᷑: huc accedebat qͥ¬
ne hõ ⁊ turbulẽtus ⁊ solꝰ ĩ uniu̾so mũdos
cũdiã existimat. ⁊ male dic̾e om̃ibꝰ bone
cõscientie signũ arbitra: t᷑: accepta mat̾a
disputãdi. ampliꝰ ĩciꝑet blasphemare. &
qͣsi de sublimi loco. ĩ totũ orbẽ ferre sen¬
tentiã. meq qr u̾itate nõ posset. lacerare
causae ob scandalũ fr̃m qͥ ad eiꝰ rabiẽ mouͤ¬
bant᷑. iustiore fine cesserũt : iã ad radices
ĩfructuose arboris eũgłii securis ẽ ad mͦuẽ¬
da: ⁊ cũ ĩfecũditate folioꝵ trahenda flãmiᷤ.
ut discat aliqͦn reticere: qͥ nũquã didicit
cubitꝰ suspitõne tueatur: Ip̃e qͦ deus pa¬
ter imp̾candꝰ: ut matrẽ filii sui uͥgnĩe os¬

Expanded text:
 rogatus a fratribus, ut adversus libellum cujusdam Helvidii responderem, facere distuli: non quod difficile fuerit, hominem rusticanum, super veri assertione convincere; sed ne respondendo dignus fieret, qui vinceretur. Huc accedebat quod homo turbulentus, l. existimet, et maledicere omnibus, bonae conscientiae signum arbitratur accepta materia disputandi, amplius inciperet blasphemare, et quasi de sublimi loco in totum orbem ferre sententiam: meque quia veritate non posset, laceraretcausae, ob scandalum fratrum, qui ad ejus rabiem movebantur, justiori fine cessarunt, jam ad radices infructuosae arboris Evangelii securis est admovenda , et cum infecunditate foliorum tradenda flammis, ut discat aliquando 206 reticere, qui numquam didicit cubitus suspicione tueatur. Ipse quoque Deus Pater est imprecandus, ut matrem Filii sui, virginem os
Abbreviated transcription (Latin):
mii ostensum ẽ: Deniq excepto ioseph et
elisabeth ⁊ ip̃a maria. paucisq admͦdũ si qͦs
ab his audisse possumꝰ estimare. om̃s ihm fi¬
liũ putabãt ioseph in tm̃ ut etiã eugłiste
opinionẽ uulgi expͥmentes. que u̾a ystorie
Et uenit ĩ sp̃u ĩ tẽplum: Aut dubiũ qͥn simͤ¬
on : Et cũ induc̾ent parẽtes puerũ iħm ut
fac̾e̾nt de illo scd̾m ꝯsuetudinẽ legis Et a¬
libi Et erãt pat̾ illiꝰ ⁊ mat̾ admirãtes suꝑ
his: que dicebant᷑ de eo: Et rursũ Et ibãt
pasche: Ac deinde: Et cõpletis diebꝰ cũ reu̾
brielẽ respõderat dicẽs. qͦmodo erit hoc qr ui¬
rũ nõ cognosco. qͥd de ioseph locat᷑ ausculta
fili qͥd fecisti nb sic : Ecce pat̾ tuuꝰ ⁊ gtͦ
dolentes q̃rebamꝰ te: Nonhic iud̃oꝵ ut ple¬
riq argum̃tant᷑ illudẽtiũ uox est: Eugłiste

Expanded text:
isseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium aestimabant Joseph: intantum, ut etiam Evangelistae opinionem vulgi exprimentes, quae vera historEt venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo . Et rursum: Et ibant Paschae . Ac deinde: Et completis diebus cum revebrielem responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut plerique argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
hoc exẽpla ꝯgerere. ⁊ om̃em lascessientis pro¬
cacitatẽ testimonioꝵ nube celare: U̾um ad¬
huc pauca subiciã. ut his similia ip̃e gͥ lector
ĩueniat: Loqͥtur ĩ Genesi ẜmo chumꝰ: et tra¬
did̾unt iacob dõs alienos. qͥ erãt ĩ manibũ¬

Expanded text:
exempla congerere, et omnem lacessentis procacitatem, testimoniorum nube celare; verum adhuc pauca subjiciam, ut his similia ipse sibi lector inveniat. 7. Loquitur in Genesi sermo divinus: Et tradiderunt Jacob deos alienos, qui erant i
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt fuit adolescẽtula despõsata uiro. et
Ĩ uen̾it eã hõ ĩ ciuuitate ⁊ dormierit cũ ea:
educetis ut̃q ad portã ciuitatis illiꝰ. ⁊ lapida¬
bunt᷑ lapidibus: ⁊ morient᷑: Adolefentula
qͥdem: qi ñõ ꝓclamauit ĩ ciuitate: uix aut̃ẽ¬
qr hũiliauit uxͦrem ꝓximi sui. ⁊ eradicabi
Sicui aũt scrupulꝰ cõmouet᷑. quare despõ.¬
sata:. ⁊ ñõ potiꝰ sine sponso siue ut scͥpͥtura
applłat marito. iͥugo ꝯceꝑit. sciat triplicẽ
fuisse rõnem: Pͥmo ut ꝑ genealogiã ioseph
cuiꝰ maria cognata erat: origo qͦq marie
mõstraret᷑ Scdo. ne iuxta legẽ moisi qua¬
si adult̾a lapidaret᷑ a ppłõ: Tercio. ut ad

Expanded text:
Si autem fuerit adolescentula desponsata viro, et invenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula quidem, quia non quia humiliavit uxorem proximi sui: et eradicabitSi cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moysi ut adultera lapidaretur a populo. Tertio, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe domũ fogor. ⁊ nemo scit sepłcrũ eius usq
ĩ diem istũ: Certe hodiernꝰ dies illiꝰ tẽporis
estimandꝰ ẽ: quo historia ip̃a contexta est.
siue moy sen dicere uolueris auctorẽ pen¬
tatheuchi. siue esdrã eiꝰdem ĩstaura¬
torẽ oꝑis: nõ recuso Nũc hoc q̃ritur ut id¬

Expanded text:
prope domum Phegor, et nemo scit sepulcrum ejus usque in diem istum . Certe hodiernus dies illius temporis aestimandus est, quo historia ipsa contexta est, sive Moysen dicere volueris auctorem Pentateuchi, sive Ezram ejusdem instauratorem operis, non recuso. Nunc hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
fecti fuerimꝰ. bene nos ꝯ fiteam᷑ acceptos: sete¬
rũ si accipientes diuina mun̾a taciti. ⁊ ĩmemores
fuerimꝰ tanqũã ingrati ⁊ indigni eoꝵ subminis¬
tragone fraudabim᷑. ut dm que bñficiis nõ cognoᷤ¬
ꝯmus. malis ingruẽtibꝰ reqͥramus. ⁊ adu̾sis sti
fruendũ : sicut nũc ꝯtigit. ut qͥ ĩ pace pigri fui¬
mus ad laudes referẽdas: modo ĩ tribulatõne
trepidi. existamꝰ ad ꝑicula deploranda:¬

Expanded text:
fecti fuerimus, bene nos confiteamur acceptos. Caetefecti fuerimus, bene nos confiteamur acceptos. Caeterum, si accipientes divina munera, taciti et immemores fuerimus, tanquam ingrati et indigni eorum subministratione fraudabimur; ut Deum, quem beneficiis non cognovimus, malis ingruentibus requiramus, et ad ersis stimfruendum, sicut nunc contingit, ut qui in pace pigri fuerimus ad laudes referendas, modo in tribulatione trepidi existamus ad pericula deploranda
Abbreviated transcription (Latin):
doleo cur fac̾e̾ cõtẽpnatis Cũ enĩ ienmãdũ
dicimus. p̾ter paucos nemo ieiunat. Cum
elemosinas faciendũ. mazor auaritia uos cõs¬
plerosq de uob̃ arbitror ignorare: etrã Q surgñ¬
tes pͥmo diliculo. nõ nͥ de prando cogitat᷑: Cũ
prand̾int. sompno se tradũt: Nunꝗͣ diumitati
grãs referentes. que illis ⁊ prandiũ ⁊ refectõ¬
nẽ. ⁊ sõpnũ ded̾it ad qͥetẽ utiq tu xͥane si es
iitilis: meminisse debes cuiꝰ panẽ cõmeds. ⁊
ei laud̾e dic̾e: Dic mͥ s nõ cũ aliqͥd de tuo cui¬
cũq largiris. expectas ut tͥ gr̃as agat: ut bñ¬
dicat domũ de qua ei hũanitas sit tributa Qi
si forte grãs nõ agit. qͤmadmodũ a te denotat᷑.
ingratus: Ita gͥͦ ⁊ anb̃ expectat. qͥ nos pascit
deus. ut ꝓ prestias ab eo escis. illigr̃as refera¬
mus: ⁊ saturati donis ip̃ius. laudes dicamus
hec enĩ bñficioꝵ ẽ retributõ diuinoꝵ. ut cũ re¬

Expanded text:
doleo cur hoc facere contemnatis. Cum enim jejunandum dicimus, praeter paucos nemo jejunat; cum eleemosynae faciendae, major avaritia vos consplerosque de vobis arbitror ignorare; qui surgentes primo diluculo nonnisi de prandio cogitent: cum prareferentes, quae illis et prandium ad refectionem, et somnum dederit ad quietem. Utique, tu Christiane, si es utilis, meminisse debes cujus panem comedis, et ei laudem 296 dicere. Dic mihi num, si aliquid de tuo cuicunque largiris, exspectas ut tibi gratias agat, ut benedicat demum de quo ei humanitas sit tributa? Cui si forte gratias non agit, quemadmodum a te denotatur ingratus? Ita ergo et a nobis exspectat qui nos pascit Deus, ut pro praesititis ab eo escis gratias referamus, et saturati donis ipsius laudes dicamus. Haec enim beneficiorum est retributio divinorum, ut cum re
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ xp̃m. qͣm nõ possit ab eͤo nec p̾do diriꝑe.
nec hostis auferre. nec captiuitas seꝑare: Qui
enĩ hab xp̃m. hoĩnẽ nõ ueretur inimicũ:
Qt enĩ facturꝰ ẽ sapiẽti ÷ Peccora eiꝰ ab ducet
Hoc etã morbi lues fac̾e̾ ꝯsueuit: arm̃tadi¬
ripiet: Istut dãpnũ ab auctores tolerando ya
didict: Ip̃m fortassis occidit: Nõ illi admouit
tedia. s remouit: hoc enĩ illiintulit. qd̾ ma¬
Iore cũ molestia febris aĩfferrae: P̾sertĩ cũ di¬
dicat dñs: Nolite timere eos qͥ occidũt corpus.
aram aũt nõ possũt occide Illi gͥ spĩtales
plus metuendi sũt. pirate. qͥ nõ solũ corꝑa ho¬
minũ. s ⁊ ar̃as spoliare ꝯsuer̃t. qui nõ tam
aurũ mũdi. qua aurũ fidĩ auferre nitunt᷑.
mittũt. ut ꝓbetur in tribulatõne positi. qͣm
simus cõfidentes in dm̃: quã de solo ip̃o reme¬
diũ pꝰtulemus: Sũt enĩ quidã qui ĩ tribulatõ¬
ne positi. dicant malis artibꝰ hostes uĩcere. his¬

Expanded text:
stum, quem non possit ab eo nec praedo diripere, nec hostis auferre, nec captivitas separare? Qui enim habet Christum, hominem non veretur inimicum. Quid enim facturus sapienti? Pecora ejus abducet? Hoc etiam morbi lues facere consuevit. Armenta diripiet? Istud damnum abactores tolerando jam didicit. Ipsum fortassis non illi admovet taedia, sed removet; hoc enim illi intulit, quod majore cum molestia febris afferret, praesertim cum dicat Dominus: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possuntt, qui non solum corpora hominum, sed et animas spoliare consueverunt; qui non tam aurum mundi quam aurum fidei auferre nituntur;mittunt, ut probemur in tribulatione positi quam simus confidentes in Deo, qui de solo ipso remedium postulemus. Sunt enim quidam qui, in tribulatione positi, dicant malis artibus hostes vincere, iis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Tamgͦ ĩ pirat̾io sumꝰ. quãdiu ĩ hac car-¬
ne positi. p̾donũ spitahũ tẽp̃tatõnibꝰ sub¬
iacemus: Quãuis in hac ip̃a uita etrã carnales
nob̃ qͥ sunt barbari pirate nõ desint : ninꝰ tñ
eos timeo. qͥ ⁊ si aufert̃ patͥmonia. nõ possunt
auferre iusticiã: Si aurũ tollũt. xp̃m tollere
certe nõ possũt: Si chripiũt argñtũ. nõ pos¬

Expanded text:
ergo in piraterio sumus, quandiu in hac carne positi praedonum spiritualium tentationibus subjacemus; quamvis in hac ipsa vita etiam carnales nobis, qui sunt barbari, piratae non desunt; minus tamen eos timeo qui, etsi auferunt patrimonia, non possunt auferre justitiam; 294 si aurum tollunt, Christum certe
Abbreviated transcription (Latin):
ti ur̃e õimodis ꝯsuleretis. ⁊ ⁊̃ hac
uitab̾ui uitã ub̃ ꝓuid̾etis et̾nam: Sapiens
enĩ qͥsq intłłgit. qd̾ hec uita hõmũ non
ad qͥetẽ data sit s ad laborẽ Hoc ẽ. ut hic
laboret.⁊ ĩ post̾um reqͥescat Hic aũ reqͥes
nulla ẽ: T̃antis enĩmał hec uita repleta ẽ:
ut ꝯ cõparatõne eiꝰ mors remediũ putet᷑ eẽ

Expanded text:
ibus modis consuleretis, et in hac vita brevi vitam vobis provideretis aeternam. Sapiens enim quisque intelligit quod haec vita hominum non ad quietem data, sed ad laborem, hoc est, ut hic laboret et in posterum requiescat. Hic autem requies nulla; tantis enim malis haec vita repleta est, ut comparatione ejus mors remedio putet
Abbreviated transcription (Latin):
relictã a p̾dombꝰ presũpsisti. cur laceratũ &
cõtaminatũ sic̃ ip̃e putas. tuis edibus impor¬
tasti. cur qd̾ hostilis suꝑauit bestia. tu seuior
bestia deuorasti Mũt pleriq lupos leonum
subseqͥ solere uestigia. ⁊ nõ longe ab eoꝵ ena¬
tibꝰ aberrare. scilie ut rabiẽ suã rapina sacẽt
ahena. ⁊ qd̾ leoni satͣtati remanet. id lupoꝵ ra¬
pacitate ꝯsumit᷑. Sic ⁊ istiuaricie lupi. p̾donũ
uestigia subsecin sũt: ut qd illoꝵ inpacitati su¬
ꝑauerat. hoꝵ cederet feritati: S forsitã errasse
te dicis. ⁊ nõ auaricie cͥmen euadis: Nõ ita soloe
ꝯstare. emptio atq uenditõ Bonũ ẽ emnere.¬

Expanded text:
relictam a praedonibus praesumpsisti? Cur laceratum et contaminatum, sicut ipse putas, tuis aedibus importasti? Cur, quod hostilis superavit bestia, tu saevior bestia devorasti? Aiunt plerique lupos leonum subsequi solere vestigia, et non longe ab eorum venatibus aberrare, scilicet, ut rabiem suam rapina satient aliena, et quod leonum saturitati remanet, id luporum rapacitate consumatur; sic et isti avaritiae lupi praedonum vestigia subsecuti sunt, ut quod illorum rapacitati superavit, horum cederet feritati. Sed forsitan emisse te dicis, et ideo avaritiae te crimen evadis. Non ita solet constare emptio atq
Abbreviated transcription (Latin):
sima uita. tantͣm ouis morbida ĩuentꝰ ẽ Tanta e¬
ñ infectꝰ erat auaricie pestiletia. ut sc̃s eũ petrꝰ
nõ tam em̃dare uoluerit qͣm dãpnare Legerat
eñ eice de ꝯcilio sapiẽtem. pestilẽtem. ⁊ exiet cũ
eo õĩs contẽtio: Solus gͦ in cetu scõ pestilens fuit.
qͥ cũctis ꝯtẽptu pecine lucrũ uite reqͥrentibꝰ: ip̃e
tantũ lucrũ magis pecune m̾catus ẽ qm salutȩ̃:
Et dũ p̾cii siat compendiũ. m̃e ꝗ repperit detri¬
mentũ: ab apłis gͥ ananias auarꝰ inuentꝰ ẽ: Iam
ña excusat᷑ humilitas Mimis enĩ mirandũ ẽ ab¬
undare sub nob̃ hoc uitiũ. cũ ab apłis ceꝑit pul¬
lulare: Et si illoꝵ auctoritas hoc ĩ anania em̃da¬
re nõ potuit. nb̃ qͥd mputabit᷑. si eadẽ in plerisq

Expanded text:
 Tanta enim infectus erat avaritiae pestilentia, ut sanctus eum Petrus non tam emendare voluerit quam damnare. Legerat enim: Ejice de concilio pestilentem, et exibit cum eo omnis contentio . Solus ergo in coetu sancto pestilens fuit, qui, cunctis, contemptu pecuniae, lucrum vitae requirentibus, ipse tantum lucrum magis pecuniae mercatus est quam salutis, et dum pretii sperat compendium, animae reperit detrimentum. Ab apostolis igitur Ananias avarus inventus est; jam nostra excusatur humilitas: minus enim mirandum est abundare sub nobis hoc vitium, cum sub apostolis coeperit pullulare; et si illorum auctoritas haec in Anania emendare non potuit, nobis quid imputabitur, si eadem in plerisque
Abbreviated transcription (Latin):
Ceca inqͣm ẽ auaricia. s diu̾ss fraudũ occultat᷑
igeniis: Nõ uidet qͣ chumitatis sũt: s cogitat
que cupiditatis sũt: Sẽꝑ enĩ qũauis dies sit. co¬
gitat unde uelex malo adqͥrere : T̃otã uitã ne¬
gonũ putat: Compẽdioꝵ etiã or̃a suppͥmens.
manis pr̃ation sue onꝰ imponit: Erubesꝯt usu¬
re nom̃. ⁊ lucrũ nõ erubesꝗt usure Sẽꝑ gͦ auarꝰ
aiheno unit᷑. alieno se pascit dãpno Est illi p̾da
egestas alt̾us. ẽ illi lecieza fletus alienꝰ: sicut no¬
per factũ uidimꝰ Quanti amissa deplorãt. suꝑ
que in uasa pleriq gratulant᷑. Ecce senex pa¬
ter captũ deflet fihiũ. ⁊ tuiam suꝑ  ͤeu̾m uelut ẜuu¬
lum głaris: Innͦcens rusticꝰ ꝑditũ ĩgemisqt iuuẽ¬
cũ. ⁊ tus eo rus tũ excolere disponis. ⁊ fructus
tͤe pintas caꝑe posse gemitibꝰ ahens Ec̃ce religͥ¬
let. ⁊ tu eadem suppellectil domũ tuã ornatã ẽẽ

Expanded text:
culata ingeniis non videt quae Divinitatis 324 sunt, sed cogitat quae cupiditatis sunt; semper, quamvis dives sit, cogitat undecunque vel ex malo acquirere: totam vitam negotium putat; compendiorum etiam omnia supprimens inanis praestationis suae fenus imponit, erubescit usurae nomen, et lucrum non erubescit usurae. Semper ergo avarus alieno utitur, alieno se pascit damno; est illi praeda egestas alterius: est illi laetitia fletus alienus, sicut semper factum vidimus. Quot amissa deplorant, super quae invasa plerique gratulantur? Ecce senex pater captum deflet filium, et tu jam super eum velut servulum gloriaris. Innocens rusticus perditum ingemiscit juvencum, et tu cum eo rus tuum excolere disponis, et fructus te putas posse capere gemitibus alienis. Ecce religim dolet, et tu eadem supellectile domum tuam ornatam esse
Abbreviated transcription (Latin):
orantibꝰ. paruulis ꝓ illo moriẽtibꝰ. siue iace¬
bat siue surgebat: crescebat: Et nõdũ locu¬
tus. c̾dentes ĩueniebat: ⁊ nõdũ passus etiã
mrẽs faciebat: O pariuli bãti. modo nat.¬
nũqũa tẽptati: nõdũ luctati: iã coronati: Ille
passuro passionẽ sustin̾etis: Nullo mͦ istos
ĩ fantes desereret grã saluatoris infãtis. qͥ ue¬
nerat q̃rere qd̾ ꝑierat. nõ sołu̾ ĩ carne nascẽ¬
do. uerũ etiã ĩ cruce pendẽdo. ad ĩferos descẽ¬
dendo. ⁊ ĩ celos ascẽdendo: ⁊ ad dext̾am patͥs
sedendo: Nã qͥ potuit natꝰ hr̃e p̾dicatores
angłos. narratores celos. adoratores magos.
potuit ⁊ illis ne ꝓ eo hic morerent᷑ pr̃are. si
sciret illa morte ꝑituros: ⁊ nõ potiꝰ maiori fe¬
licitate uicturos Absit absit. ut ad lib̾an
no ꝓ eis a qͥbus int̾ficiebat᷑ orauit: Quid di

Expanded text:
rientibus, sive jacebat, sive sugebat; et nondum locutus, credentes inveniebat; et nondum passus, etiam martyres faciebat. O parvuli beati, modo natnunquam tentati, nondum luctati, jam coronati! Ille passuro passionem sustineretis. Nullo modo istos infantes desereret gratia Salvatoris infantis, qui venerat quaerere quod perierat, non solum in carne nascendo, verum etiam in cruce pendendo ad inferos descendendo, et in coelis ascendendo, et ad dexteram Patris sedendo. Nam qui potuit natus habere praedicatores Angelos, narratores coelos, adoratores Magos, potuit et illis ne pro eo hic morerentur praestare, si sciret illa morte perituros, et non potius majore felicitate victuros. Absit, absit, ut ad liberanno pro eis a quibus interficiebatur oravit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Frustrant᷑ seuientes. coronãtur ĩfantes: ãmiran¬
tur c̃dentes: Que ẽ ista hũilis celsitudo. ĩfir¬
mi fortitudo. paruuli magnitudo: ꝓfecto illud
ge erat a nob̃. u̾bũ caro factũ ẽ: ut habitaret
in nob̃ Agnoscamꝰ itaq ĩ tẽpore ꝑ qũe facta
sunt tẽpora: ⁊ celebrãtes eiꝰ festa tẽporaha pre

Expanded text:
frustrantur saevientes, coronantur infantes, admiranfrustrantur saevientes, coronantur infantes, admirantur credentes. Quae est ista humilis celsitudo, infirmi fortitudo, parvuli magnitudo? Profecto illud ge erat a nobis, caro factum est, ut habitaret in nobis . Agnoscamus itaque in tempore, per quem facta sunt tempo
Abbreviated transcription (Latin):
põdert in bethleẽ uide: Sic enĩ scͥptũ ẽ per
ꝓpham: Et tu bethleẽ t̾ra iuda. nõ minima
es ĩ pͥncipibꝰ iuda: Ex te enĩ ꝓdibit rex: qui
rectiirus ẽ ppłm meũ ifrł Audier̃t ⁊ abier̃t
ĩ quisitores: dixerũt ⁊ remãser̃t doctores: Et
contrariis affectibus seꝑati. illi facti sunt adorato¬
res: illi ꝑsecutores: Nũc qͦ iudei simile aliqͥd nͦ
testimonia clara ꝓferimꝰ. suspecti ne forte a xͥa¬
nis ista cõficta sint: malũt c̾dere codicibꝰ ud̾oꝵ.
⁊ sicut tũc magi fec̾ũt istos dimittũt ĩaniter.
lectitare: ip̃i ꝑgunt fidelit̾ adorare: Celebremꝰ¬
itaq exultãtes ĩ dño festũ diẽ dñi. nõ solũ quo
ex iudeis est natus: uerũ etiã qͦ ẽ gñtibꝰ manifes¬
tatꝰ: Iuat intueri omĩa. & in unũ adducta cõs¬
fecũditas : nec ab est ĩtegritas Angłi ãnũciant.
pastores glificant. celi ẽnarrant. magi desid̾ant.
reges formidant. iudei demõstrãt: gẽtes ad orãt:

Expanded text:
c enim scriptum est per prophetam: Et tu Bethlehem terra Juda, non minima es in ducibus Juda. Ex te enim prodibit rex, qui recturus est populum meum Israel . Audierunt et abierunt inquisitores; dixerunt et remanserunt doctores: et contrariis affectibus separati, illi facti sunt adoratores, illi persecutores. Nunc quoque Judaei simile aliquid node Scripturis testimonia clara proferimus, suspecti ne forte a Christianis ista conficta sint, malunt credere codicibus Judaeorum: et sicut tunc Magi fecerunt, istos dimittunt inaniter lectitare, ipsi pergunt fideliter adorare. Cno, festum diem Domini; non solum quo est ex Judaeis natus, verum etiam quo est Gentibus manifestatus. Juvat intueri omnia, et in unum adducta consfecunditas, nec abest integritas. Angeli annuntiant, pastores glorificant, coeli enarrant, Magi desiderant, reges formidant, Judaei demonstrant, Gentes adorant:
Abbreviated transcription (Latin):
recolens fidem tuam: respõde illi. ⁊ dic Stulte :
si pat̾ tuꝰ resiirgeres. c̾deres: Dñs õum resurrex̃.
⁊ nõ cͥdis : Unde enĩ ita uoluit mori. ⁊ resingere.
nͥut om̃s uni c̾deremꝰ. ne a multis deciꝑemi Et quid fa¬
ceret pat̾ nuiꝰ si resing̾et. ⁊ lotͤretur iterũ megurꝰs. At¬
tende cũ qͣnta ille potestate resurrex̾it. qͥ iam non
mort᷑. ⁊ morsei ultra nõ dñabit᷑. Osteͤndit se ip̃m
discpłis ⁊ fidelibꝰ suis. ꝯtrectata ẽ solidas ceiꝑisi tũ
tangerẽt ad uidebãt Confirmata ẽ sides. nt sclũ
ĩ cordibꝰ.s etiam iuocłis hõmũ: ascẽditalle qͥ hec

Expanded text:
recolens fidem tuam, responde illi, et dic: Stulte, si pater tuus resurgeret, crederes; Dominus omnium resurrexit, et non credis? Unde enim ita voluit mori et resurgere, nisi ut omnes uni crederemus, ne a multis deciperemur? Et quid faceret pater tuus, si resurgeret et loqueretur, iterum moriturus? Attende cum quanta ille potestate resurrexerit, qui jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Ostendit se ipsum discipulis et fidelibus suis: contrectata est soliditas corporis, cum tangerent quod videbant. Confirmata fides est, non solum in cordibus, sed etiam in oculis hominum. Ascendit ille,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ eosqͦhic relin᷑qt. testam̃ti curã gert̃ inminẽ¬
te die mortis sue. qͣntomag̃ debñt de ãa sua aliqͥ
cogitare: Cogitat hõ qͦs relinqͣt. ⁊ se qͥ hec oĩa re¬
linqͥt. nõ cogitat. Ecce hẽbũt filii tui qd̾ dynittis.
tu nicħ hẽbis Et tota cogitatõ tua ⁊̃ eo ꝯsii
mortui: cogitat᷑ mors ⁊ dier̃: Ue misero talis fuit:
Heri ambłabat. aut ante . uͭn. dies illũ uids illud

Expanded text:
relinquunt, testamenti curam gerunt imminente die mortis suae; quanto magis debent de anima sua aliquid cogitare? Cogitat homo quos relinquat, et se qui haec omnia relinquit non cogitat? Ecce habebunt filii tui quod dimittis, tu nihil habebis, et tota cogitatio tua in eo consumortui, cogitatur mors, et dicitur: Vae misero! talis fuit, heri ambulabat; aut, ante septem dies illum vidi, illud
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ: notũ ẽ fidelibꝰ. Et qͥa nõ sũt ista exhibendam
iustis id ẽ infidelibꝰ. qͥa sͦtus ex fide uiuit: etrã hoc fie¬
hbus notũ ẽ: Nemo gͦ qͤrat de medigna uulnꝰ. et de¬

Expanded text:
suorum notum est fidelibus; et quia non sunt ista exhibenda suorum notum est fidelibus; et quia non sunt ista exhibenda injustis, id est, infidelibus, quia, Justus ex fide vivit , etiam hoc fidelibus notum est. Nemo ergo qua
Abbreviated transcription (Latin):
rant ad sepłera ur̃a ep aibis. sͥ afferent qͥ uiuũt:
ño nob̾ mortius. Hec qͥdem irrisit enã scͥtura dicens. de
qͥbustã bona p̾sentia nõ sentientibꝰ. T̃ anqͣm si epulas p¬
qͥt mortuo gireũponas. Et manifestũ ẽ hec ad mor¬
tuos nc̃ ꝑtinere. ⁊ consuetudinẽ eẽ hanc paganoꝵ.
nõ uenire de ꝓpagine illa ⁊ uena iticie patrũ m̃oꝵ⁊
patͥarchaꝵ. quibus exeqͥas celebratas legimꝰ. paren¬
tatũ cẽ nõ legiꝰ. Hoc etiã in moribꝰ iudõꝵ ar̃aduerti
potest. Non enĩ denuer̃t inde uͥtutis frugem. s tam̃
temier̃t mn qͣbisdam sollẽpnitatibꝰ ꝯsuetũdinis uetus¬
tatem Et qd̾ obierũt qͥdam de scpͥturis. fiñge esiterenti¬
panẽ tuũ et effunde uinũ tuũ suꝑ sepulcra ftoꝵ. ⁊ ne
tradas eũ miustis. nõ ẽ qͥdem de hoc cisserendĩ. s tñ¬
dico posse intelligere fideles qd̾ cdhictũ ẽ. Nam qͣmab¬
modũ ista fideles facrant. religiosase erga memorias

Expanded text:
rant ad sepulcra nostra, sibi afferent qui vivunt, non nobis mortuis. Et haec quidem irrisit etiam Scriptura, dicens de quibusdam bona praesentia non sentientibus, Tanquam si epulas, inquit, mortuo circumponas : et manifestum est hoc ad mortuos non pertinere, et consuetudinem hanc esse Paganorum, non venire de propagine illa et vena justitiae patrum nostrorum Patriarcharum, quibus exsequias celebratas esse legimus, parentatum esse non legimus. Hoc etiam in moribus Judaeorum animadverti potest: non enim tenuerunt inde virtutis frugem, sed tamen tenuerunt in quibusdam solemnitatibus consuetudinis vetustatem. Et quod objiciunt quidam de Scripturis, Frange panem tuum, et effunde vinum tuum super sepulcra justorum, et ne tradas eum injustis ; non est quidem de hoc disserendum, sed tamen posse dico intelligere fideles quod dictum est. Nam quemadmodum ista fideles faciant religiose erga memorias
Abbreviated transcription (Latin):
quaq i pseta ẽ: Inle ad me currit᷑. uͥ sedte¬
bani iam ꝓcessurꝰ: Irruit alt̾ qͥsꝙ post alte¬
rũ: omnis pꝰterior quasi nouũ qd̾ aliꝰ prioꝵ
dix̾at nũciãtes Meqr gaudẽte. ⁊ ap̃ me gͣ
tias dõ agẽte: ing̾ditur etiam ip̃e eũ plibus.
Incdinat᷑ ad genua m̃a: erigit᷑ ad osełm me¬
um. ꝓcedimꝰ ad ppłm. plena erat eccłã ꝑ
sonabat uocibus gaudioꝵ. dõ gr̃as deo laui¬
des. nemine tacẽte: hĩc atq inde clamãqũ:
Salutaui ppłm: ⁊ rursus eadem feruẽtiore
noce elamabãt: Fãcto tãdem silentio. scptr¬
rarũ diuinarũ sũt lecta sollẽpnia ubi aũt
uentũ ẽ ad ñi sermonis locũ. dixi pauca.
ꝓ tẽpore: ⁊ pro illius iocunditate leticie: Ma¬
gis enĩ eos in oꝑe cliuino qͣndã dĩ eloq̃ntiã nõ
audire s cõsid̾are ꝑmisi Nobiscũ hõ pran

Expanded text:
quaque conpleta est. Inde ad me curritur, ubi sedequaque conpleta est. Inde ad me curritur, ubi sedebam iam processurus; inruit alter quisque post alterum, omnis posterior quasi nouum, quod alius prior dixerat, nuntiantes; meque gaudente et aput me Deo gratias agente ingreditur etiam ipse cum pluribus, inclinatur ad genua mea, erigitur ad osculum meum. Procedimus ad populum, plena erat ecclesia, personabat uocibus gaudiorum: Deo gratias, Deo laudes ! nemine tacente hinc adque inde clamantium. Salutaui populum, et rursus eadem feruentiore uoce clamabant. Facto tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta sollemnia. Ubi autem uentum est ad mei sermonis locum, dixi pauca pro tempore et pro illius iucunditate laetitiae. Magis enim eos in opere diuino quandam Dei eloquentiam non audire, sed considerare
Abbreviated transcription (Latin):
orantes ut sibi iam placaretur deus. ⁊ salu¬
tem pͥstinã redderet: Et illic ⁊ qͣcũq ibant:
conuertebãt in se qiuitatis aspectũ: Non¬
nulli qui eos albi uiderãt. causamq tremo¬
ris eoꝵ nou̾ant: alis ut cuiq poterãt ĩdicabãt:
Qienit ⁊ paschã: atq ip̃o clie dñico mane cũ
iam frequ̾s ppłs p̾sens eẽt. ⁊ loci scĩ cancellos
uͥ mr̃ium erat. idem iuenis orans ten̾et. re¬
pente ꝓstratꝰ ẽ: ⁊ dormienti simillimꝰ iacuit:
Hon tam̃ tremẽs. sicut etam ꝑ sõpnũ sole¬
bat. S̾stupentibus qui aderant. atq alus
pauẽtibus. auis dolẽtibus. cũ eũ quidã ues.¬
lent erigere. nõnuli prohibuert: st pont᷑
exitũ expectãdũ eẽ dixerunł:
Et ecce surrex̃ ⁊ nõ tremebat.
qm̃ sanat᷑ erat. ⁊ stabat ĩcolumis: intues
intuetes : Quis gͦ se tenuit a laudibꝰ aer
Uamiãtiũ gratulantiũq uocibꝰ eccłã usquee¬

Expanded text:
orantes ut jam sibi placaretur Deus, et saluorantes ut jam sibi placaretur Deus, et salutem pristinam redderet. Et illic et quocunque ibant, convertebant in se civitatis aspectum. Et nonnulli qui eos alibi viderant, causamque tremoris eorum noverant, aliis, ut cuique poterant, indicabant. Venit et Pascha, atque ipso die Dominico mane, cum jam frequens populus praesens esset, loci sancti cancellos ubi martyrium erat, idem juvenis orans teneret, repente prostratus est, et dormienti simillimus jacuit, non tamen tremens, sicut etiam per somnium solebat, stupentibus qui aderant atque aliis paventibus, aliis dolentibus. Cum eum quidam vellent erigere, nonnuexitum exspectandum esse dixerunt. Et ecce surrexit, et non tremebat, quoniam sanatus erat, et stabat incolumis, intuens intuentes. Quis ergo se tenuit a laudibus Dei? Clamantium gratulantiumque uocibus ecclesia usque