comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quas nõ accepor̃. intp̃tacione quadã p̃supcionis indebite ncon¬
gria usurpacione assenuier̃. F oenix q̃ꝙ aius. in locis arabie re¬
ribt᷑. degere. ati usꝙ ad annos quingentoᷤ longeua. ot ates
aedere. Q ue ossrum sibi finẽ uitȩ ee aditerit. facit sibi teca
ae thure. ⁊ mura. & cetis odoribꝰ. I nqͣ impleto ute suauas

Expanded text:
acceperant, interpretati, nequaquam praesumptionis 110 indebitae incongrua usurpatione caruerunt. 79. Phoenix quoque avis in locis Arabiae perhibetur degere, atque ea usque ad annos quingentos longaeva aetate procedere. Quae cum sibi finem vitae adesse adverterit, facit sibi thecam de thure et myrrha et caeteris odoribus, in quam impleto vitae suae
Abbreviated transcription (Latin):
colorẽ. nulłꝰ adhue eoꝵ qͥ fusi diu̾sis obducnt uellerra unitan
potuit. Ado nature inairitinie grã. humaue implere nesẽ ĩ cdustua
Scimꝰ qͥa solliemudine uellera. ouiũ &ig̃ muiꝰ p̃ciosa curent᷑. Sii
sic& optuna. neq̃ꝗͣ tam̃ his fucꝰnͣascit̾. hic natał colorẽ quem
millꝰ adhuc fucꝰ eq̃uit H oc qͦꝙ piscis ẽ uellꝰ s upsi murices qu
flores refulgeat. aun qͦq fulgore uimari Icinai resplendo &
illacito marescũt. ista diu adurata senict᷑. Lilici mortis enun
nita uela in ncaubꝰ. H ic odor. illic uentꝰ aspiratsudut
utilitas infolio. I nnauibꝰ. quanta cõmertut ⁊ Laba su cuit¬
te hcriũ uela hominũ salute ĩ ueu̾nt. A dde piscis silid
& delfinas ludentes. Adde rauco sonantes fluctꝰ. murimur as
deuontes neuies adlitora. ł delitorib ereuntes. Ut eũ euanis¬
Ruis eninunt᷑. q̃ drige. quãto studio spectanciũ aiamore q¬

Expanded text:
nullus adhuc eorum qui fucis diuersis obducunt uellera potuit imitari. adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria. scimus qua sollicitudine uellera ouium etiam minus pretiosa curentur; sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. hic naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequavit: hoc quoque piscis est vellus. Sed et ipsi murices qui flores refulgeant, auri quoque fulgorem in mari lana resplendet: et illi cito marcescunt, ista diu duratura servatur. Lnitent, uela in nauibus; hic odor, illic uentus aspirat. quae utilitas in folio? in nauibus quanta commercia! lilia suauitatem narium, uela hominum salutem inuehunt. adde pisces salientes et delphinas ludentes, adde rauco sonantes fluctus murmure, adice currentes naues ad litora uel de litoribus exeuntes. et cum e carceribus emittuntur quadrigae, quanto studio spectantum et amore
Abbreviated transcription (Latin):
eni eius ad añm clamant. S i mulicribus dedit terture sapientiã. siararã
que ta subtiliter liac docte laros easses susperait in foribus sapientie noreliqui
i munoꝰ  si ipse iuirtute eq̃ dedit. ⁊ soluit de ceruice euis formidiue. ut cou¬
tetrun campos  occuntiis regibus uirideat odoretur bellũ eminus excrcid¬
lorst ł Suius gram prosentis: Micdnl enĩ inet ploratum: mielnil in clisimule

Expanded text:
enim eius ad dominum clamant —, si mulieribus dedit texturae sapientiam, si araneam, enim eius ad dominum clamant —, si mulieribus dedit texturae sapientiam, si araneam, quae tam subtiliter ac docte laxos casses suspendit in foribus, sapientiae non reliquit inmunem, si ipse uirtutem equo dedit et soluit de ceruice eius formidinem, ut exultet in campo et occurrens regibus uanitatis, odoretur bellum eminus, excitetulerit huius gratiam praescientiae? nihil enim inexploratum, nihil dis
Abbreviated transcription (Latin):
cleulua ualosu sutipit. cũq uelut sabunã nert. ⁊ tanquã aneborã etuit. ue
arlcutiatue dui.tibus. I taq nõ se suis liberat uiribus ses alieuo Calaliut nat
ponatiorquo inditis naute uolit siguũ future per turbationis capeseunt isibi
prdauent ne bos inrgͥratos turbo uiruisus uiueniat. Qui matbe maticus. qui
astielogus: qui ues caldẽ. potest sẏderũ cursus. sic celi motus cisspea coe puiti¬
lenderuit. ⁊uia ii. gnio ista collig̃ que doctore peririt. Quus ei suortir tauti
intpres augurii: e epe homines cõfusionẽ aeris uident. ⁊ sepe faluntur. Eua
plerumq eq si tepcstatt discutiat. echinũ nõ fallit. echimĩ saue nequauan
sigua pretereunt. U nde cerguo ammali tanta sciencia: ut futura ꝓ mieiet.
uo magis in es niebil ẽ quo tanta possit bubere ꝑtudantia. Erede quos perit¬
Aulgenti ã. dnĩ itrũ om̃ui. io quoq prescientie munus accepent. Et cuĩ sa¬
nii as sic uestit ut mireiur si pascit uodlatilia. si parauit coruis escai a ralbi

Expanded text:
ue uelut saburram uehit et tamquam ancoram trahit, ne excutiatur strauit. itaque non suis se librat uiribus, sed alieno stabilit et regit pondere. quo indicio nautae uelut signum futurae perturbationis capessunt et sibi excitet, ne eos inparatos turbo inprouisus inueniat. qui mathematicus, qui astrologus sed Chaldaeus potest sic siderum cursus, sic caeli motus et signa conprehendere? Quo ingenio ista collegit? Quo doctore percepit? Quis ei fuit tanti interpres augurii? Saepe homines confusionem aeris vident, et saepe falluntur, quod plerumque eam sine tempestate discutiat. Echinus non fallitur, echinum sua nequaquam signa praetereunt. Unde exiguo animali tanta scientia, ut futura praenuntiet? Quo magis in eo nihil est, quo tantam possit habere prudentiam, crede quod per indulgentifaenum deus sic uestit, ut miremur, si pascit uolatilia, singulorum parauit coruo escam — pulli
Abbreviated transcription (Latin):
tuisse sub petere uirtutis. Qud de illis qui gladios habent loquar.
aur semas alet canes maritimos. eut hillenas aut ⁊igenas : Quio etiã
nuiter medicabile uulnus serpere. ita etiã curtur accules suo mor¬
siu ampbus quã uiua periculi ad ferre memoratur. Lepes culis
quoquetumidu suimal in terris unnar in mari forindabile etta.
ned iu naos facilo posit auferi. conuptelã in uect. Yoluit te crect¬
nes ui mari satis ab in siduntibus eẽ seccurũ. Ut ꝓpter pauai que
noceant qua si in excubilis positus armna fidei semꝑ t⁊ scuto deuotionis
ac cintus adño tuo debeas salutis sperare presidui. S eiuamut
at lantieũ mare quã ingencia illio ⁊ in fuute mignatuouns coete.
ult si quando super uatant fluctibus adnatare in sulas putes mõte

Expanded text:
uid gladios loquar aut serras aut canes maritimos aut balaenas aut xygaenas, quid etiam et inmedicabile uulnus serpere, ita etiam turtur aculeo suo mortua amplius quam uiua periculi adferre memoratur. lepusculus quoque, timidum animal in terris, in mari formidabile, citam et quae non facile possit nec in mari satis ab insidiantibus esse securum, ut propter pauca quae noceant quasi in excubiis positus armis fidei semper et scuto deuotionis noluit a domino tuo debeas salutis sperare praesidium. ueniamus ad Atlanticum mare. quam ingentia illic et infinitae magnitudinis cete, quae si quando
Abbreviated transcription (Latin):
a uͦ que notãdi habã usũ. ⁊ c̃osuetudiuẽ. lato habce pedes: ⁊m̃ebranꝰ
qdã. illoᷤ digicos pedũ. sibi copulatos atꝙ cõiunctos. In qͦ ab ninbũ
pitte rac̃o nat᷑e. ut ⁊ illa aduolandũ ł adinrapiendũ cibũ usua co¬
modo fulciant᷑ usta ad natãdũ aduim̃ta tabecit cõptentia. qͣ me¬
lius. aqͥs possit̃ suꝑ nactͥe :⁊ qͣs remis qͥbdã tta pedibꝰ sius mobrano
illi ettentione lacioribꝰ aqͣr fluenta ꝓpulsat. Cicnꝰ: qͦq eur
ꝓceriore collo utat᷑. in prompto ẽ. Ut qͥa ẽ paululũ segnuor cor¬
pore. nec facile pot̾ aqri infenori penetrare. ceruicẽ extendit ad
pda. q̃ q̃si p̃uici reliqͥ corpors. escã ꝗͣ in uenent rapiat. ati. eniat
moduꝰ colla distinguit᷑ ⁊ longiore epertacione purior long e
caloribi iͦ putiore aere: id tpris adttahunt spu. eocã estutͦ ⁊e sonuco
illo uocis suȩ murmure sucuitatẽ ꝗͣ nõ fracto tubari sonitu lenti.

Expanded text:
 quae natandi habent usum et consuetudinem, latos habent pedes et membrana quadam illos digitos pedum sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis patet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus aquarum fluenta dominaris. cygnus quoque cur proceriore collo utatur in promptu est, ut, quia est paulolum pigrior corpore nec facile potest aquarum inferiora penetrare, ceruicem extendat ad praedam, quae quasi praeuia reliqui corporis escam quam inuenerit rapiat atque eruatmodulus colla distinguitur, et longiore exercitatione purior longe rcaloribus, quo puriorem aerem id temporis attrahunt spiritu, eo cantus resonant illo uocis suae murmure suauitatem, quam nos fracto tubarum sonitu lentius
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ad questũ tians misso deputatur. I li sobole preferut̃ omribus mercit¬
cariore. nos mercedẽ longe in parẽ. ad periculi uicem misera iucri cupidiue
reportamus. Itaq illi patriã repetunt nos dereliuguimus. Illis meando
in crementũ generis ad quiritut: nolis minuitur naugando. h nis ꝗͣ
neget diuinitus illis in fusũ ingeniũ eȩ̃. Huius inodi atq uirtutem
cuiniudeãt istos in aquilonẽ tam solemnẽ ob eunde fecuiiditatis pere¬
grinationẽ iuuaci ingenio cõ ponenere. Alios ui eriguo corpore tantũ uali¬
ditetis ad sumere. ut marillas nauiuĩ plenis cuirentes uelis in mediis fluctibas
sistant sic̃ breues piscieulos echenc̃is tanta facillitate memoratur naue in¬
gentẽ sentuore. ut quasi radicatã mari herere iudeas nec nioueri.: liqͥndda¬

Expanded text:
nobis ad quaestum transmissio deputatur. illi subolem referunt omnibus mercinobis ad quaestum transmissio deputatur. illi subolem referunt omnibus mercibus hic, nos mercem longe inparem ad periculi uicem misera lucri cupidine reportamus. itaque illi patriam repetunt, nos derelinquimus: illis nando incrementum generis adquiritur, nobis minuitur nauigando. quis igitur neget diuinitus illis infusum ingenium esse huiusmodi atque uirtutem, cum uideat istos in aquilonem tam sollemnem obeundae fecunditatis peregrinationem uiuaci ingenio conponere, alios in exiguo corpore tantum ualiditatis adsumere, ut maximas hic plenis currentes uelis in mediis fluctibus sistant, sicut breuis pisciculus echeneis tanta facilitate memoratur nauem ingentem statuere, ut quasi radicatam marlmari haerere uideas nec mouerimon
Abbreviated transcription (Latin):
lis habemuiran ⁊cuedit illut quad cũ plurima. ⁊marima pante fluenr
niscenttur. tũ huberno camport. suis ipse frigidior. ⁊ orrente ti elos
ad lapsis. P roptera pises tinqua arbitri flunentorĩ. estate al se a¬
uuisiertes mieliguos se smus co feuint: in quibus aut uontorĩ nelo
placiditas. aut solis soleat uenuire teperios. Houit gitur piscis parietidi tepus quod
se dͥ spiatione nature. quȩ uera est magistie̾ pretatis. Denique oñĩs aiumantes.
pre scripta. babent sariendi tepora. Homo solus indiscreta atq cõfusa reliqͣ
geuera clementia temporis querũt. Mulieries sole partes suos in domenter essũ¬
dunt. Sana eni untoni perans libido generandi. uagam pariendi etate ex iba
P isces tanta maria trans mitunt. ut utilitatẽ aliquã generi suo querat̃.
Nos quoq diffusa equora trans fretamus. sed quanta honestius qđ suc cessi¬
onis amore. quãd quad peciuue auiditate suscipitur. Deniq illis ad pietate.

Expanded text:
habetur. Accedit illud, quod plurima et maxima Ponto flumina misceantur, cum hyberno tempore sinus ipse frigidior torrentium rigescat allapsu; propterea pisces tamquam arbitri fluentorum, aestate illic aspiraugientes in reliquos se sinus conferunt, in quibus aut uentorum mollior sit placiditas aut solis soleat uernare temperies. nouit igitur piscis pariendi tempus, quod sed inspiratione naturae, quae uera est magistra pietatis. denique omnes animantes reseruandi habent pariendi tempora, homo solus indiscreta atque confusa. reliqua genera clementiam temporis quaerunt, mulieres solae partus suos inclementer effundunt; uaga enim et intemperans libido generandi uagam pariendi aetatem exhibet. piscis tanta illic transmittit, ut utilitatem aliquam generi suo quaerat, nos quoque diffusa aequora transfretamus; sed quanto honestius quod successionis amore quam quod pecuniae auiditate suscipitur? denique illis ad pietatem,
Abbreviated transcription (Latin):
gtem sa q apetait libidinẽ. E urcifer dicebatur olim. qui obleue del¬
tũ cogebatu: qd hoĩs i gnominie magis quã suplcu causa furcã ara ua
fene. pdicis pencitũ suuĩ ⁊imonere ceteros. nequid simile pecaues lo
Fugiis. ł factilis. uanus. supfluuis. loquax. ⁊ ẽ mȩraforti ua sis fie¬
tilis. que cassa ⁊ dumosa nõtenent quȩ inieceris. Formotruis.
ornicatrir ẽ ouiꝰ corpꝰ publicũ. ⁊uulgare ÷. heo sub aruatis ꝓstrtbã¬

Expanded text:
agitet atque appetat libidinem. 109. Furcifer dicebatur olim, qui ob leve delictum cogebatur a dominis, ignominiae magis, quam supplicii causa, furcam circa viam ferre, praedicans peccatum suum, et monere caeteros, ne quid simile peccarent. 110. Futilis, vanus, superfluus, loquax, et est metaphora a vasis fictilibus, quae quassa arcuatis prostaban
Abbreviated transcription (Latin):
castroꝵ uellibus humor ille roris infundit᷑. paulatĩꝙ ꝓcenu tpao
fiagnire mellis incipit suauitatẽ. M entto quasi bonã operaria
sc̃pturã apẽ p̃dicit dic̃s Uade ad apẽ ⁊ uid̾ qͦmͦ operaria ẽ. d ple

Expanded text:
castrorum uallibus umor ille roris infunditur paulatimque processu castrorum uallibus umor ille roris infunditur paulatimque processu fragrare mellis incipit suauitatem. merito quasi bonam operariam scriptura apem praedicat dicens: uade ad apem et uide quomodo operaria est, ope
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ suciue afloribꝰ & herb dulcibꝰ fundaminci castroꝵ pͥma ponis
uĩ eñ aluid ẽ fauis. nisi q̃dã casbroꝵ species: Deniq abhis p̾seris
apũ fueꝰ airet᷑. Qre castra qͥdrata. tantũ possĩt habe iarcis  nor¬
ne sui miucẽ fulcumt᷑: Iuis architectꝰ eaꝰ docuit era chonia il
resicur nidisereta laterũ eq̃litate cõponere. hac tenues mt̃ l omue
septa aeras suspende. scpare mella: untexta fioribꝰ oiteta necbare s¬
aistende ÷: Cernes om̃s certare dmuñere alidꝰ inuigilictꝰ ireauio
uietui ÷ aliciꝰ sollicitã castris adhib̾e eustodiẽ. alics ficturos eiplsra
imbres. ⁊speculi arte cõcurs nubiũ. alia̾ d eursibꝰ ceras fingenis
alics iore infuso floribꝰ. ore colligere null̃ tam̃ alienis i stdntꝰ
liboris ⁊ raptu uitã querere. Atꝙ utinã raptor insidrã no tuneri
alr̃e tam̃ iispceult sua: unt̃ mella fundũt uenenũ si fuerĩt laol¬
site. Amimasq ponĩt inuulnere. ardore uinẽdicte. E tigo meli

Expanded text:
e floribus, de herbis dulcibus fundamina castrorum prima ponuntur. Quid enim aliud est favus, nisi quaedam castrorum species? Denique ab his praesepibus apum fucus arcetur. Quae castra quadrata tantum possunt habere artis one sui invicem fulciuntur? Quis architectus eas docuit hexagonia illa cellularum indiscreta laterum aequalitate componere, ac tenues inter domorum septa ceras suspendere, stipare mella, et intexta floribdistendere? Cernas omnes certare de munere, alias invigilare quaerendo victum, alias sollicitam castris adhibere custodiam, alias futuros explorare imbres, et speculari concursus nubium, alias de floribus ceras fingere, alias rorem infusum floribus ore colligere; nullam tamen alienis insidiari laboribus et rapto uitam quaerere. atque utinam raptorum insidias non timerent! habent tamen spicula sua et inter mella fundunt uenenum, si fuerint lacessitae, animasque ponunt in uulnere ardore uindictae. ergo mediis
Abbreviated transcription (Latin):
dũ alii cõpellitur. nec inigraui filiorũ in bocillitate desperat. Nos ums
⁊ pouꝑtas asfintur. ⁊ in opie nescessitas uerat: ⁊plerosq indigonia
cegit inflagitiũ. inpellit uicrum̃. Lucri quoq studuĩ in fraudes ue¬
sanius ingentiũ. aptanus affectũ atq in grauissimis passi onibus se
deponilꝰ. Fractiq animo resoliumur in ꝓuidi :u n hertes iacemus
cũ de dunna misematione. tunc sperantũ amplius sit cũ presidia ha¬
corni cũ. quȩ etiã uolantos fiios. comitatu sedulo ꝓsecuntur. ibl¬
cite ne itineri forte defitint. cibũ suggerut̃ ac plurimo tp̃ris no¬
trionda offitia nõ relincunt. At uera fm̾e nr̃is generis etto eblactat
etiũ illos quos diligunt aut solicidioros s̃ lactaro fastid iunt rupors¬

Expanded text:
dum alii compellitur nec in graui filiorum inbecillitate desperat. nos uero dum alii compellitur nec in graui filiorum inbecillitate desperat. nos uero et paupertas afficit et inopiae necessitas uexat, et plerosque indigentia cogit in flagitium, inpellit in crimen; lucri quoque studio in fraudes uesamus ingenium, aptamus affectum, atque in gravissimis passionibus spem deponimus, fractique animo resolvimur, improvidi et inertes jacemus; cum de divina miseratione tunc sperandum amplius sit, cum praesidia hucornicum, quae etiam volantes filios comitatu sedulo prosequuntur; et sollicitae ne teneri forte deficiant, cibum suggerunt, ac plurimo temporis nutriendi officia non relinquunt. At vero feminae nostri generis cito ablactant etiam illos quos diligunt: aut si ditiores sunt, lactare fastidiunt. Pauper
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fiait linus quo paulatĩ festuaas muitis surculis sibi collegat atq he¬
rere fatiat. Co genere nidi tocus. fabricã struit ut quasi pauim̃ti
solo. pulli eiꝰ in t̾ra eds̃ suas siuie offensione uersentur. nec podẽ aliqus
in terserat perimulas tertaturtrũ. aut terrenis frigus interat. Si
in dustrie officuĩ. ꝓpe cõmune multis auibus. Illut ał uͦ gͦ singulan.
in quo ẽ preclara curi piettetis ⁊ prudentis intellectus ⁊ cognicionis uisigo
tunc quedã medice artis peritia. Iuod siqua pulli euis fuerit cecita
suffusi occulis siue cõputicti. H ab& quodađa medendi genus quo pisse
eorũ lununa u tercepto usui reformare. Nemo igitur de uiopia qu¬
ratur. quod uacuas peccunie ꝓpͥas. hodes reliqͥt. Pauperiaꝵ ẽ yrundo.
quę uacua aeris abundat industria. E dificat. nec inpedit. Uada
ad tollit ⁊ inchil aufert ꝓrimi. Hec indigentia ⁊ pauꝑtate. ad noon¬

Expanded text:
et fiat limus, quo paulatim festucas uel minutos surculos sibi colligat atque adhaeet fiat limus, quo paulatim festucas uel minutos surculos sibi colligat atque adhaerere faciat. eo genere nidi totius fabricam instruit, ut quasi pauimenti solo prima eius intra aedes suas sine offensione uersentur nec pedem aliquis interserat per rimulas texturarum aut teneris frigus inrepat. sed hoc industriae officium prope commune multis auibus, illud uero singulare, in quo est praeclara cura pietatis et prudentis intellectus et cognitionis insigne, tum quaedam medicae artis peritia, quod si qua pulli eius fuerint caecitate suffossi oculos siue conpuncti, habet quoddam medendi genus, quo possint eorum lumina intercepto usui reformari. nemo. igitur de inopia queratur, quod uacuas pecuniae proprias aedes reliquerit. prima est hirundo, quae uacua aeris abundat industria, aedificat nec inpendit, tecta attollit et nihil aufert proximo nec indigentia et paupertate ad nocen
Abbreviated transcription (Latin):
cũ relatio grtarũ cicone uocedulo nuncupatur. Habemꝰ. auarieie
sibolis. eigã eultos patres pietatis exeplũ accipiaius. Nuc materne se¬
Siuititis in filios grande aociuntũ. Hirundo minus cula corpore
S egregie pia sublinis aid fectui. quȩ indigna rerũ omniũ pͣciosi¬
oris auro nidos instriuf: quia sapienter idificat. Nidus enĩ
sapientiȩ p̾caosior ẽ aind. Quid eiĩ sapientiꝰ quã ut uolandi uaga
libertaite poriatur ⁊ hominũ domuiciliis paruulos suos ⁊ tectti comodet
ubi sobole nullus incurs&e: Nã illut ẽ pulcrũ. ut apͥmo ortu. pu¬
los suos humaue usu cõ uersacionis cidsuescat. ⁊ prest& abini micirĩ
auiũ in sidiis tutiores. Tum illut p̾clarũ qua araita domus sine ulla
ad uitore ttanquã artis perita cõponat. Legit enĩ festucas ore. cas que
luto in lunt ut õ glutincire possit. Sꝰ quia lutũ pedibus nõ potest dese¬
ire sumitictẽ pumarũ aque infundit. ut facile his pulus ad hereat.

Expanded text:
cum relatio gratiarum ciconiae uocabulo nuncupatur. Habemus auiariae subolis erga cultus patrios pietatis exemplum: accipiamus nunc maternae sedulitatis in filios grande documentum. hirundo minuscula corpore, sed egregie pio sublimis adfectu, quae indiga, rerum omnium pretiosores auro nidos instruit, quia sapienter nidificat; nidus enim sapientiae potior est auro. quid enim sapientius, quam ut et uolandi uaga libertate potiatur et hominum domiciliis paruolos suos et tecta commendet, ubi subolem nullus incurset? nam et illud est pulchrum, ut a primo ortu pullos suos humanae usu conuersationis adsuescat et praestet ab inimicarum sit insidiis tutiores. tum illud praeclarum, qua gratia domus sibi sine ullo adiutore tamquam artis perita componat. legit enim festucas ore easque luto inlinit. ut conglutinare possit. sed quia lutum pedibus deferre non potest, summitates pinnarum aquae infundit, ut facile his puluis adhaereat
Abbreviated transcription (Latin):
cubitu miscent᷑. nec libidine resoliunt᷑. nec partꝰ que tuit᷑ dolo¬
nb̾. ⁊ subito maximũ filioꝵ eram̃ emitũt ⁊ folus atq̃ hbi. ore
suo ꝓlẽ legentes. Ipse sibi rogẽ ordinãt. ipse sibi ppłos creãt Et
lica&e posite sub rege sint. tam̃ libere. Nlã ⁊ progatiuã uidicũ tenent.
fidei duocioms affectũ. quia ⁊ tñq ase substitutũ dilige ⁊ito
henorat᷑ examine. Aex aũ nõ sorte diat᷑ quia insorte euent᷑ est
nõ uidictũ. Usepe unacionabile cisu sortis. melioribꝰ ultimꝰ qsq pͦfer¬
tuir. neꝙ inpiciȩ multud̾ndinis uulgari clamor e signat᷑. q̃ nom
merita iuirtutis expendit. ñ nec publice utilitatiꝰ emolum̃ta rimã¬
tur s mnobilitatĩ natat incero. neq pͥiulegio succesionis ⁊ gn̾is
regalib tronis insid&. Si qͥdẽ ignaras publice cõu̾sacionis. caut᷑
itꝙ eruditꝰ eẽ nõ poterit. Adde adulaconiꝰ atq delicitis. que te¬
neris insolete etatibꝰ. uel alacre ingeniũ enneruere cõsuer̃ cũ

Expanded text:
cubitu miscentur, nec libidine resolvuntur, nec partus quatiuntur doloribus, et subito maximum filiorum examen emittunt, e foliis et herbis ore suo prolem legentes. 68. Ipsae sibi regem ordinant, ipsae sibisub rege, sunt tamen liberae. Nam et praerogativam judicii tenent, et fidae devotionis affectum; quia et tamquam a se substitutum diligunt, et tanto honorant examine. Rex autem non sorte ducitur; quia in sorte eventus est, non judicium, et saepe irrationabili casu sortis melioribus ultimus quisque praefertur: neque imperitae multitudinis vulgari clamore signatur, quae non merita virtutis expendit, nec publicae utilitatis emolumenta rimatur, sed mobilitatis nutat incerto: neque privilegio successionis et generis regalibus thronis insidet; siquidem ignarus publicae conversationis, cautus atque eruditus esse non poterit. Adde adulationes atque delicias, quae teneris inolitae aetatibus vel acre ingenium enervare consueverunt; tum
Abbreviated transcription (Latin):
occids t̃ filios A le iusame ut legius partus ꝓprios comeder̃. huiauis pugno¬
tib as cerator sepulerũ sicln est. P isciũ ꝓli. pareutis aterus sis muraiuis ills nue¬
die internorũ iuscer̃ pignera in ofensa cõseruat. D uers siqnur x scullo gra¬
uem. diuersos usus habent. olii oua generit᷑. ali uiuos pariunt. aq sorma¬
tosi ł t qͥ cua geuerant. nõ nidos terunt ut aues. nõ duitum̃o fitus labore in¬
duit: nõ cũmolestia sui nutriunt. Cecidit ouĩ quod aqͣ gr enus quoda miture
se ia uasi nutra Banda suscepit. ⁊ animal colen fetu reddidit. Ẽ tinud on¬

Expanded text:
occiderunt filios, aliae in fame, ut legimus, partus proprios comederunt. humanis pignoocciderunt filios, aliae in fame, ut legimus, partus proprios comederunt. humanis pignoribus mater sepulchrum facta est, piscium proli parentis uterus sicut murus uallo quodam intimorum uiscerum pignera inoffensa conseruat. diuersa igitur piscium genera diuersos usus habent; alii oua generant, alii uiuos pariunt atque formatos. et qui oua generant non nidos texunt ut aues, non diuturni fotus laborem induunt, non cum molestia sui nutriunt. cecidit ouum, quod aqua gremio quodam naturae suae quasi nutrix blanda suscepit et animal celeri fotu reddidit.
Abbreviated transcription (Latin):
te insidrr. tenreissq prsonsort̃ cura citulos suos quegnã nuilieri q tucantur.
eos uł teneri eratis pauore: mat̾no ad sect cõpremant. aperite era iuorio
parduis suios dente sus peudere. In terno quoq recipere corpore. ⁊ genitali ferunt᷑
aluo absende. Nui bumamus haffectus hanc piscui metatẽ posst unita sri
Ascula nob sacietati sunt. Iilis nõ satis est aporire iuscera natos recipete: ac
neusare in tegpos. atq iterũ fitu quod ĩ aos sui caloris aminare. ⁊spũ alere
duosꝙ incorpore uno uiuere. aonoc aut securitate defenint. aut corpore suo ob¬
retunaris suis aefendat periculis. uis hec iudens. ⁊ si pussit obtiner nõ tante
rasenĩ pretati eedat: Quis nõ miretut ⁊ sturcat ut serua natum in piscibur qs
no seniat in omndus. Penq er sispitione nouercalibus odis abaritos. suuos

Expanded text:
te insidiarum terrorisque praesenserint circa catulos suos quemquam Ionae, quo tueantur te insidiarum terrorisque praesenserint circa catulos suos quemquam Ionae, quo tueantur eos uel tenerae aetatis pauorem materno affectu conprimant, aperire ora et innoxio partus suos dente suspendere, interno quoque recipere corpore et genitali feruuturferuntur aluo abscondere. qui humanus adfectus hanc piscium pietatem possit imitari? oscula nobis satietati sunt, illis non satis est aperire uiscera natosque recipere ac reuocare integros atque iterum fotu quodam eos sui caloris animare et spiritu adolere suo duosque in corpore uno uiuere, donec aut securitatem deferant aut corpore suo obiecto natos suos defendant a periculis. quis haec uidens, etsi possit obtinere, non tantae piscium pietati cedat? quis non miratus stupeat, ut seruet natura in piscibus quod non seruat in hominibus ? plerique ex suspicione nouercalibus odiis adpetitos suos
Abbreviated transcription (Latin):
leo tibos simus paleas manducabunt. Nec mirũ quando quidẽ etiã ineccła que
illit operintur ut predoni ablata negͥtia. cũ umo cenrtibus cõrarentur. Quid etã
purpuras memerẽ. que ornent regũ cõmina amictis inbuunt  Aquarũ estꝗͣ
quod uncegibus ad oritur. A quarũ ẽ speties illa quȩ fulgae. Aode poro maris.
eticis uideis gratis. quia nidnl ẽ comune quad nõ aq̃ abłuat. E t ides cõmunes
eos sic̃ enttã editos. estimare nõ possunt. Iu numeri itaq ususdmm numigra
seneni pisciũ. Alii oua genenint. ut uarii matores. quos ttuctas uocint. ⁊ aqͥs
fouenda comnietunit. A qua igitur animat ⁊ creat. eo hoc mandat illius
primi. tanquã legis petuȩ minus eregͥtur blanda quedã mniter animan¬
turrA Inuuios fetus edunt de suo anpore. ⁊ mustelle. ⁊caniculer ⁊cre ra¬
gentia. delsines. ⁊ foce aliaꝙ cete hunis madi quȩ cũ ediderit̃ pastos. si qͣd ẽ for¬

Expanded text:
iam in ecclesia aquae illud operantur, ut praedonum abluta nequitia cum innocentibus comparetur. quid etiam purpuras memorem, quae ornant regum conuiuia, amictus inbuunt? aquarum est igitur quod in regibus adoratur, aquarum est species illa quae fulget. adde porcos maris etiam Iudaeis gratos, quia nihil est commune, quod non aqua abluat, et ideo communes eos sicut in terra editos aestimare non possunt. Innumeri itaque usus, innumera genera piscium. alii oua generant, ut uarii maiores, quos uocant troctas, et aquis fouenda conmittunt. aqua igitur animat et creat et adhuc mandati illius primi tamquam legis perpetuae munus exsequitur, blanda quaedam mater animantium. alii uiuos fetus edunt de suo corpore, ut mustelae et caniculae et cete ingentia, delphines et phocae aliaque cete huiusmodi. quae cum ediderint partus, si quid for
Abbreviated transcription (Latin):
undate fluminis. seu ameniatesis unda uitrierit. flos est denique sermo testa¬
tiore quad de eo qui grãm redolebit suauitatẽ dictũ sacite ita ut pisce alet ut
lorti. Ita idẽ ꝓ nimiatus ẽ picis odor eẽ qui flos ẽ. Quit spetie tua gracius :
iud suauntatẽ iocundius: Quid odore flagrantuis. Qd mella flagrant. hoc
tu erpere tuo spuas. Quit logͣr ceruorũ: Q nid etiã lupoꝵ teueritudmnes ÷ NIes¬
cit os lupos agruis tunere. T anta est a quarũ uitulus fugiat᷑ ⁊leonis ut his ꝓ fe¬

Expanded text:
unda te fluminis, seu amoeni Atesis unda nutrierit, flos es. Denique sermo testatior, quod de eo qui gratam redolet suavitatem, dictum facete sit aut piscem olet aut florem. Ita idem pronuntiatus est piscis odor esse qui floris. Quid specie tua gratius ? Quid suavitate jucundius? Quid odore flagrantius? Quod mella flagrant, hoc tu corpore tuo spiras. Quid loquar corvorum, quid etiam luporum teneritudines? Nescit hos lupos agnu
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa. C autꝰ. a cauẽdo dictus. T allidꝰ. finudułnt. qs calere nouit. ⁊ male̾ pitus.
allidũ cĩt uetes ñ ꝓ astuto tantũ. s &̃: ꝓ astute docto ponebãt. hũc ⁊uersutum.
qͣsi calanos. cicalemo scłt qͦd son&. Calũpiuator. fulsi criminis accuscitor. a
caluendo .÷. frastmãdo. ⁊ decipiendo dictus. Ca sculator acalulis i. lapillis iminu¬
tis qͦs antiqͥ tninanu tenentes. num̃os c̃ponebãt. & opilator qͥ alicria dictis.
piiseit: sic̃ solẽt pigm̃tarii inpila duĩsa mixtt cotunde ħ. soclis qͣndã accusabat᷑
mantuanꝰ ilł uates cũ qͦsdã ũs hom̃r tm̃s fertp s pmiscuiss. & dũ ãpilator uetor¬

Expanded text:
utus a cavendo dictus. Callidus, fraudulentus, quia celare novit, et male peritus. Callidum autem veteres non pro astuto tantum, sed etiam pro astute docto ponebant. Hunc et versutumquasi calamosus, a calamo; scilicet quod sonet. Calumniator, falsi criminis accusator; a calvendo, id est frustrando et decipiendo, dictus. Calculator, a calculis, id est lapillis minutis, quos antiqui in manu tenentes numeros conponebant. Conpilator, qui aliena dicta suis praemiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mixta contundere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Homeri transfer
Abbreviated transcription (Latin):
ende mrtis acuperit. D iu̾ itaꝗ As̃. P roduanit aq reptiba anunaru
riuentiũ scđm genus. ⁊udatiba uolantia scetm firmaoontũ clrtit
mandatũ ⁊ subito aqua iussus fundabatur in partibuis gonerare Niuii. ii¬
uisicare lacus. mare ipsũ apit diuersa reptiluĩ genera parturirse
ciuidũ geuus efundere quod cũq formauerat. nõ. ex iqui quigites. no
cetosse poludes uauibart. qui nõ omina date sibi creandi dosinerent
prestate. Pices erilibant de slumne. Deł sines pludebant iis luctibis¬
arte lomine cinit in locebra. niõ mat᷑ liururie ate bomine delie
mor ante bominũ teptatio quã naturi. sednichil creatiuiu & dliquio al¬
menta dedit. nõ iuicia prescrosit. H ec cominiia dedit. nc tibos aliq̃
uel utapria iundaes. Sibi suos fructus tra ꝓdneit. tibi escaro sed
aec ipiens eris. ⁊ omnes fetos suos generant aq: t his nõdotentas tã¬
ter duicta tibi alimenta gustasti. ad in india tuã ounua cõgeromur

Expanded text:
nt aquae reptilia animarum uiuentium secundum genus et uolatilia uolantia secundum firmamentum caeli. uenit mandatum et subito aqua iussos fundebatur in partus; generare fluuii, uiuificare lacus, mare ipsum coepit diuersa . reptilium genera parturire et secundum genus effundere quodcumque formauerat. non exigui gurgites, non caenosae paludes uacabant, quin omnia datam sibi creandi adsumerent potestatem. pisces exilibant de flumine, delphines praeludebant in fluctibusluxuriae. Ante hominem deliciae. Prior ergo hominum tentatio, quam natura: sed nihil natura deliquit; alimenta dedit, non vitia praescripsit. Haec communia dedit, ne tibi aliqua velut propria vindicares. Tibi suos fructus terra producit; tibi scaros et accipenseres, et omnes fetus suos generant aquae: et his non contentus interdicta tibi alimenta gustasti. Ad invidiam tuam omnia congeruntur,
Abbreviated transcription (Latin):
odio dictius. nã antiqͥ. ⁊ odi dicebãt. ⁊ os. sũ. I inc ÷ exos: qͣ ut im̃. hicet iã
osus. ñ dicam. E aritiosꝰ eo dͥ multis exitiosit. E a secutor ab easeqͥndo. idẽ
ieractor. E ffrictor qͦd sit expugnator claustoꝵ. E fferatus. m̃te ferina
efcetus. ⁊ultia human modũ earedqs. E ffrenatus. ab eo qd sit p̃ceps
ati iniualidũ. S sseta abco qd sit feqntifetu ex aiusta. Partus eñ at cułidiuis¬

Expanded text:
 antiqui et odi dicebant et osus sum. Hinc est exosus, quo utimur, licet iam osus non dicimus. Exitiosus, eo quod multis exitio sit. Executor, ab exequendo. Idem et exactor. Effractor, quod sit expugnator claustrorum. Efferatus, mente ferina effectus et ultra humanum modum excedens. Effrenatus, ab eo quod sit praecatque invalidum. Effeta ab eo, quod sit freq
Abbreviated transcription (Latin):
fiigꝰ dicta ab uligine. Tipꝰ uͦ quȩ se ab aquis inflat.
Und ⁊ ambitiosoꝵ ⁊ sibi placentiũ hominũ tumnor tipus
dr̃: Carix herba acuta & durissimi sparto similis. de
gosus sine folus ab asꝑitate uocatꝰ. Uoluminci enĩ
funiũ quȩ ex eo fuĩt asꝑai sũt. Gram̃ asitu pocius dec¬
lic& om̃is herba gram̃ uocetur. ab eo qͦd germin&.
sit robur om̃is ligni cutis o species abeo qd sit firne
resimplicata ułut penna. Abena.
Lolium

Expanded text:
 vero, quae se ab aqua inflat. Unde etiam ambitiosorum et sibi placentum hominum tumor typhus dicitur. Carex herba acuta et durissima, sparto similis. De gosus sine foliis, ab asperitate vocatus. Volumina enim funium, quae ex eo fiunt, aspera sunt. Gramen a situ potius dicLicet omnis herba gramen vocetur, ab eo quod germinetur; sicut robur omnis ligni cutis et species, ab eo quod sit fires inplicata velut pinna. Avena. Lolium
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersaquȩ ad dissertio¬
nẽ pertinet actualem
utrũ uitiata uelhon esta sint.
prudenti ex aminatione discer¬
nere ut est illud cũ apud nos¬
m&ipsos iudicare p̃cipimur :¬
utrum deceat mulierem
non uelato capite ora redm̃
contin&i intellectum :¬

Expanded text:
uniuersa quae ad discretionem pertinent actualem utrum utilia uel honesta sint prudenti examinatione discernimus: ut est illud, cum apud nosmet ipsos indicare praecipimur utrum deceat mulierem non uelat.o capite orare deumcontinet intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
tiam & luxdriam cohortatum Infactis ut siquis ab horrens aliquid ad sc̃imo¬
ma & pomine suo fecissedicatur ut est fabula de adulteriom artis & ueneris:
Mendacium .II. hab& species incredibile quod factum nonesse credatur
ut ad ulescentem quidesiculo litore in gredientes i fricamelis ses uider&
Imposibi leestꝰ ut clodius insidia smiloni fecerit &i democcisuset amilone
Contrarium estinamsi insidias fecit occidit occisus nͤon fecit insidias
Haec distributio in contrarium reformata catasceuae proderit. Oportebrt
tamen principia sicor dinare ut aut credendum esseu&erum auctoritađ
Aut fabulis fidem non habendam essedicamus : Et adidpost remuminanas¬
ceia requiramus ne quid aliquod significare uoluerint qui sca finxerunt
ut scillam n onmarinam sed maritin am feminam nec succinctam canibus
si uera pacomaliquam & in hospitalem uenientibus extitisse

Expanded text:
tiam et luxuriam cohortatum. In factis, ut si qui abhorrens aliquid a sanctimotiam et luxuriam cohortatum. In factis, ut si qui abhorrens aliquid a sanctimonia et nomine suo fecisse dicatur; ut est fabula de adulterio Martis et Veneris. Mendacium tres habet species: incredibile, quod factum non esse credatur, ut adolescentem, qui de Siculo litore ingredientes Africam classes viderit. Inpossibile est ut Clodius insidias Miloni fecerit et idem occisus sit a Milone. Contrarium est; nam si insidias fecit, occidit. Occisus est; non fecit insidias. Haec distributio in contamen priaut fabulis fidem non habendam esse dicamus. Et ad id postremum in anasceua requiramus, ne quid aliud significare voluerint, qui ista finxerunt: ut Scyllam non marinam, sed maritimam feminam, nec succinctam canibus, sed rapacem aliquam et inhospitalem venientibus extitisse
Abbreviated transcription (Latin):
Grian sinepersona numquam dicitur undesi sententiae personaadi citur
fit criap sidetrahaitur fit sententia ÷
sureriories ꝗreuincit enimomnem non fuisse aunonẽ e quod natuma ut factũ
dou duie cumes seproponiturqut si quiscimeram negst fuisse aut fuis se
copfirm&. interhanc & thesi hoc interest quodt hesis quanuisi psa habea
Asputationem inutramque partem tamer in certȩreiquasi quaedamdelibera¬
tiouel eboortatio est : Causceuae autem & anasceuȩ inhis rebusquȩueri similes
non sunt sed pro ueris proponuntur plerun queuer santur. An us ciu as prima
diuisio est in conueniens & nendatium : In conuenientis speties sunt quodin hones¬
tum est & quod inutile. Item in honestum tractatur aut indictis aut in factis.
inditisut si qui inde cori & non respondentia auctoritate dixis sedicattir
uelut si aliquis in fam& catonem illum censorium iuuentutem illam adnequi¬

Expanded text:
crian numquam sine persona dicitur; unde, si sententie persona adiciatur, crian numquam sine persona dicitur; unde, si sententie persona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia. superiori est. Revincit enim non fuisse, aut non esse, quod natum, aut factum, aut dictum esse proponitur; ut si quis Chimaeram neget fuisse, aut fuisse confirmet. Inter haec et thesin hoc interesse, quod thesis, quamvis et ipsa habeat disputationem in utramque partem, tamen incertae rei quasi quaedam deliberatio vel cohortatio est. Catasceua autem et anasceua in his rebus, quae verisimiles non sunt, sed pro veris proponuntur, plerumque versantur. Anasceuae prima divisio est inconveniens et mendacium. Inconvenientis species sunt, quod inhonestum est et quod inutile. Item inhonestum tractatur aut in dictis aut in factis. In dictis, ut si qui indecora et non respondentia auctoritati dixisse dicatur; velut si aliqui infamet Catonem illum Censorium, iuventutem illum ad nequi
Abbreviated transcription (Latin):
usu Omnis autem lex aut permittu aliudutuir fortis pecat premium. Aut uetat.
ut sacrarumuir ginum nuptias nullipetere liceat : aut punit. ut qui cedem
cohercer&ur audatia. tutaque sit interprobos in nocentia & in ipsis improbis
formidato suppliciorefren&ur nocendi facultas. Legi senim premio autpoena
uita moderatur hum a naȩrit autem lex honesta iusta possibilis secundum
naturam secundum consu& udinem patria eloco temparique conueuiens
peces paria uti lismanifesta quo que neali quidperobscuritatem in captionem
contineat nullo priuato commodo. sed pro communiciuium utilitate conserpta
Seutentia est dictum impersonale ut obsequium amicos uerita sodium parit huic
sipersona fuerit ad iecta cri anerit. It aoffendit achillis a gamem non et uera
dicepdo ut m&ro fanes promeruit gratiamin& hridatis obsequendo amter
mau& sententiam hoc inter est: quod sententia sin epersona profertur

Expanded text:
s Omnis autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, s Omnis autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur nocendi facvita moderatur humana. Erit autem lex honesta, iusta, possibilis, secundum naturam, secundum consuetudnecessaria, utilis, manifesta quoque ne aliquid per obscuritatem in cautione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscriptaSententia est dictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. si persona fuerit adiuncta, crian erit, ita: ‘offendit Achilles Agamennonem vera dicendo’, ‘Metrofanes promeruit gratiam Metridatis obsequendo’. Sic ergo inter crian et sententiam hoc interest, quod sententia sine persona profertur,
Abbreviated transcription (Latin):
paertitus qt itaque qui constat inembris .V. Id est prima propositione Secundaoius
probatione Tertia ad sumptione. Quarta cius probatione. Quinta conclusione
huncci cero ita fecit i n arte r&horica. Sed deliberatio & demonstratiage nera sunt
causarum non possunt recte partes alicuius generis causȩputari: : E ademenimres
huius mem bra claudantur
rec uel imperator edicit constitutio uel edictum uocatur. In strtutio e quitatis duplexẽ
nunin legibus nufin moribus : Interlege autem & mores hocinterest quodlex script a est
Mos est liero uetus tate probata consu& udo sine lex non scripta nam lex a legendo
uocata quiascripta est : Mos autem longa consuetudo est demoribus tractata¬
tautundem Consu &udo autem est ius quod demoribus institutum quod prolegesusci
pitur cum deficit leguel uec differt scriptura a pratione consis tat quando
& legem ratio commendat. Porrosiratione lex consistat lexerit omne quodi am
ratione constiterit dumtaxat quod regione congruat quod disciplinȩ conue¬

Expanded text:
partitus est qui constat ex membris quinque, id est: prima propositione, secunda ejus probatione, tertia assumptione, quarta ejus probatione, quinta conclusione. Hunc Cicero ita facit in Arte Rhetorica: Si deliberatio et demonstratio genera sunt causarum, non possunt recte partes alicujus generis causae putari; eadem enim res, hujus membra claudantur.rex aut imperator edicit, constitutio vel edictum vocatur. Institutio aequitatis duplex est, nunc in legibus, nunc in moribus. Inter legem autem et mores hoc interest, quod lex scripta est; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus instipitur cum deficit lex. Non differt utrum scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne jam quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni congruat, quod disciplinae conve
Abbreviated transcription (Latin):
uero sunt eorũ annorũ quos a&as nr̃a Non nouit: Vndes alustius
ex historialibus eusebius & hironimus ex annalibus. & historia
constat. Item. Inter historiã & argumentũ & fabulam
inter ẽẽ dicunt: namꝰ hiftoriaesunt resuerae quae factaesunt :
Argumentas unt que & si facta non sunt fieritamen possunt :
Fabulaesunt uero quaenec factȩ sunt nec fieripossunt. quia
contra naturam sunt

Expanded text:
vero sunt eorum annorum quos aetas nostra non novit. Unde Sallustius vero sunt eorum annorum quos aetas nostra non novit. Unde Sallustius ex historia; Livius, Eusebius et Hieronymus ex annalibus et historia constant. Item inter historiam et argumentum et fabulam interesse. Nam historiae sunt res verae quae factae sunt; argumenta sunt quae etsi facta non sunt, fieri tamen possunt; fabulae vero contra naturam sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
daruit his temporibus quib es dras legẽscripsit :¬
Niftoriae gentium non impediunt legentib: in his quȩutilia diperunt
multienĩ sapientes p̃terita hominũ gesta ad inftitutionẽ p̃sentiũ his¬
torus Iudiderunt : si quidẽ & perhistoriã summa r&ro temporum
annorũ quȩ supputatio conp̃hinditur & perconsulũ regumque
successum ulta nec essaria persorutantur :
enus historiae triplexest : ephimeris namq: appellantur unius dies
geftio: hoc apudnos diarũ uocat᷑ nã qđ latini diurnũ greciepime¬
tida dicunt ÷ Kalendaria appellant᷑ quae mmenses singulos
dirigunt᷑ : Annales sunt res singulorum annorum: quaequeenim
dignamemoriae domi miliciaeq mari ac terrae ꝑ annos in cõmenta¬
rus acta sunt ab anniuersarus gestis annalos nominauerunt :
cõmentari in libris dilati sunt : Int̃ hiftoriã aut̃ & annales h
Iuter est qđ historiae eorum temporũ quaeuidimus. Annales

Expanded text:
claruit his temporibus quibus Esdras legem scripsitclaruit his temporibus quibus Esdras legem scripsitistoriae gentium non impediunt legentes in iis quae utilia dixerunt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt, siquidem et per historiam summa retro temporum annorumque supputatio conprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutantur. De generibus historiae . Genus historiae triplex est. Ephemeris namque appellatur unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diurnum, Graeci ephemerida dicunt. Kalendaria appellantur, quae in menses singulos digeruntur. Annales sunt res singulorum annorum. Quaedigna memoriae domi militiaeque, mari ac terra, per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt. 4commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum temporum quae vidimus, annales
Abbreviated transcription (Latin):
istoriaẽ narratio reigeste . perquã eaꝗ in p̃terito facta sunt
di poscunt᷑ : Dictã aut᷑ graecȩ historia a potor historin ldest iuder e
uel cognosere apudueteres enm nemo conseribebat historiã pus iis quip̃ fusse ⁊
& eaquae conseribenda e&b uidis s& : melius enim. oculis quaefiunt dep̃hendi¬
mus quamq: auditione collegimus: quae eñ uident᷑ sine mendatio ꝓfenit :
h udisciplina ad gramaticã pertin& : quia quio qued dignũ memoria ẽ litteris
mandat᷑ : his toriaẽ autẽ ideo monismenta dicunt᷑ eo qđ memoriã tribuant rerũ
gestarũ : senes uũt̃ dicta pertraus lationẽ asertus florũ inucẽ conp̃hensorũ¬
Pistoriã autẽ apud nos primus morses demitio mundi conscripsit: apud gon¬
tales uero primus dares phrigius degrecis & troianis hiftoriã edidit.
quã in folus palmarunt abeo conscripta ẽẽ ferunt : post dar&ẽ autẽ
in grecia erodotus histor ans primus habitus est: post quẽ phere seͥdes

Expanded text:
istoria est narratio rei geste, per quam ea que in preterito gesta sunt, dignoscuntur. Dicta autem historia a potu historin, id est a videre vel cognoscere: apud veteres enim nemo conscribebat historiam nisi is qui et ea quae conscribenda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio proferuntur. Haec disciplina ad Grammaticam pertinet, quia quidquid dignum memoria est litteris mandatur. Historiae autem ideo monumenta dicuntur, eo quod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem dicta per translationem a sertis florum invicem conprehensaruistoriam autem apud nos primus Moyses de initio mundi conscripsit. Apud gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post Daretem autem in Graecia Herodotus historiam primus habitus est. Post quem Pherecydes
Abbreviated transcription (Latin):
itia apud gram maticos illadicuntur quae
borum: acirologia ẽ non propria dictio utliceat sperare
timenti: proprium est. aut timen formidare nonspe¬
rare : & gramineo in campo propriumest. dicere gram
minosum campum non gramineum: Cacenpha tonẽ
dictio obscena uel in conpossitesonans obscena uth
uidere dorica castra: malaenim fuit conpositio
abea sillaba incipere que superior finierat
Pleonas mos ÷ adiectio unius uerbi superuacua uth acte
nisuncaelosuntsidera. Perisso logia ÷ adiectio
plarimorum uerborum superuacua. utuiua truben
mori M acrologiaest. longi loquium res non ne¬
ta pace r&ro un deuenerunt domum reuersi sunt
crudelibus occubat umbris: totum enim qđ rep&itur
un a resest. sed crebro sermone dnuntiata:
eclipsis est defestur dictionis in quonecessaria

Expanded text:
itia apud Grammaticos illa dicuntur, quae  Acyrologia, non propria dictio: ut, liceat sperare timenti; proprium est autem timenti formidare, non sperare; et, gramineo in campo: proprium est graminosum dicere campum, non gramineum. 5. Cacephaton, dictio obscena, vel incompos27: Iuvat ire et Dorica castra. Mala enim fuit conpositio ab ea syllaba incipere, qua superior finierat. Pleonasmos adiectio unius verbi supervacua, utVirg. nisi in caelo sunt sidera. Perissologia adiectio plurimorum verborum supervacua, utDeuteron. 33mori. Macrologia longiloquium, res non neta pace retro unde venerant domum reversi sunt'. crudelibus occubat umbris. Totum enim quod repetitur una res est, sed crebro sermone adnuntiata. Eclipsis est defectus dictionis, in quo necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
Phisis patura
phisica uaturalis :
quae denatura
omnium rerum &
contemplatione
disputat :
A& his : id est mos
a&hica graece :
moralif latipe.
quae iactione &
incausa recte ui¬
uendiuersatur

Expanded text:
Physis natura; Physica naturalis, quae de natura omnium rerum ex contemplatione disputat. his, id est, mos; Ethica Graece, moralis Latine, quae in actione et in causa recte vivendi versatur.