comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tollitur in celum clamor uersiq uicissim
Puluerulenta fuga rutuli dant terga ꝑ agros
Ip̃ẽ neq aduersõs dignatur sternere morti
Nec pede congressos nec equo nec tela ferentes
Insequitur. solum densa in caligme turnum
Uestigat lustrans. solum in certamina poscit:
Hoc concussa metu mentem iutuena uirago
Aurigam turm media inter lora metiscum
Excutit & longe lapsum temone reliquit
Ipsa subit manibusq undantis flectit habenas
Cuncta gerens uocemq & corpus & aria metisci
Nigra uefut magnas dõmini cũ dintis edes
Peruolat & penis alta atria lustrat harundo
Pabula parua legens. indisq loquacibus estas
Et nũc porticibus uacus. nũc humida circum
Stagna sonat similis medios uiturna phostes
Fertur equis. rapidoq uolans obit oia curru
Lamq hic geamanũ. iamq hic ostentat ouantem
Nec conferreꝰ nanũ patitim. uolat auua longe
Haud minus neas tortos legit obinus orbes.
Uestigatq uirim. & disiecta ꝑ agnma magna

Expanded text:
Tollitur in caelum clamor, versique vicissim Tollitur in caelum clamor, versique vicissim pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros. Ipse neque aversos dignatur sternere Morti nec pede congressos aequo nec tela ferentis insequitur: solum densa in caligine Turnum vestigat lustrans, solum in certamina poscit. Hoc concussa metu mentem Iuturna virago aurigam Turni media inter lora Metiscum excutit et longe lapsum temone relinquit: ipsa subit manibusque undantis flectit habenas, cuncta gerens, vocemque et corpus et arma Metisci. Nigra velut magnas domini cum divitis aedes pervolat et pennis alta atria lustrat hirundo, pabula parva legens nidisque loquacibus escas, et nunc porticibus vacuis, nunc umida circum stagna sonat: similis medios Iuturna per hostis fertur equis rapidoque volans obit omnia curru iamque hic germanum iamque hic ostentat ovantem nec conferre manum patitur, volat avia longe. Haud minus Aeneas tortos legit obvius orbes vestigatque virum et disiecta per agmina magna
Abbreviated transcription (Latin):
Telum in mane manu quatiens. simul agnĩe denso
Antheusq innesteusq ruũt. onmisq relictis
Furba fluit castris. tum cęco puluere campus
Miscetir. pulsuq pedum trenit excua tellus.
Uidit ab aduerso uenientis ab agere turnus.
Uidere ausomi. gelidusq per ima cucur rit
Ossa tremor. prima ante omnes iuturna latinos
Audiit. agnouitq sonũ. & tremesacta refugit.
Ille uolat campob airum rapit agnen ap̃to
Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus
It mare per medium imiseris heu prescia lõge
Horrescunt corda agricolis. dabit ille rumas
Arboribus. stragemq satif. ruet c̃a late
Ante uolant. somtumq frem̃t ad littora uenti:
alis in aduersos ductor rethei hostes
Agnien agit. densi cuncis se quisq coactis
Agglomerant : ferit ense grauem tymbrei osirim
Archetui inesteus. apulonem obtruncat achates
Ufentemq gyas. cadit ipe toluinus augur
Primus m aduersos telum qui torserat hostes

Expanded text:
telum immane manu quatiens; simul agmine denso telum immane manu quatiens; simul agmine denso Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relictis turba fluit castris: tum caeco pulvere campus miscetur pulsuque pedum tremit excita tellus. Vidit ab adverso venientis aggere Turnus, videre Ausonii, gelidusque per ima cucurrit ossa tremor: prima ante omnis Iuturna Latinos audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit. Ille volat campoque atrum rapit agmen aperto. Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus it mare per medium; miseris heu praescia longe horrescunt corda agricolis, dabit ille ruinas arboribus stragemque satis, ruet omnia late; ante volant sonitumque ferunt ad litora venti: talis in adversos ductor Rhoeteius hostis agmen agit, densi cuneis se quisque coactis adglomerant. Ferit ense gravem Thymbraeus Osirim, Archetium Mnestheus, Epulonem obtruncat Achates Ufentemque Gyas; cadit ipse Tolumnius augur, primus in adversos telum qui torserat hostis.
Abbreviated transcription (Latin):
N oc uenus obscuro faciem cr cumdata nymbo
Lamq secuia manum. nullo cegente saguta
Excidit: atq noue rediere mpristina unes:
Arma citi properate iuxo. quid statis. iapix
Conclamat. primusq aĩos accendit inhostes.
Non hechumanis opibus. nõ arte magistra
Proueniũt: neq te ęnea mea detera seruat.
Naior agit deus. atq opera ad maiora renittit
Ille auidus pugnae suras incluserat auro
Hinc atq hinc oditq moras. hastamq coruscat
Postqͣ habilis lateri clipeus. loricaq tergo est
Ascanium fusis circum complectitur arm̃s
Sumaq ꝑ galeam delibans oscula fatur
Dusca pͥuer uirtutem exme ueriiq laborem.¬
Fortunam ex aliis. nuc te mea dextera bello
Defensum dabit & magna inter pr̃ma duc&
Tu facto mox cũ matura adoleuerit ȩtas
Sis memor. & te aio repeftem exempla tuor:
Et pr ęneas. & auunculus excitet hector:
Hec ubi dicta dedit portis sese extulia inꝯens

Expanded text:
/ hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimbo/ hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimboamque secuta manum nullo cogente sagitta excidit, atque novae rediere in pristina vires. Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx conclamat primusque animos adcendit in hostem. Non haec humanis opibus, non arte magistra proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat: maior agit deus atque opera ad maiora remittit. Ille avidus pugnae suras incluserat auro hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat. Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est, Ascanium fusis circum complectitur armis summaque per galeam delibans oscula fatur: Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem,fortunam ex aliis. Nunc te mea dextera bello defensum dabit et magna inter praemia ducet. Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum et pater Aeneas et avunculus excitet Hector. Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens,
Abbreviated transcription (Latin):
Prȩonium ĩ morem semor suocinttus amictu
Multa manu medica phoebiq potentibus herbis
Nequicqͣ trepidat. nequicqͣ spicula dextra
Sollicitat. prẽssatq tenaci forcipe ferrum:
Nulla uam fortuna regit. mnhil auctor apollo
Subuenit & seuus cãpis magis ac magis horor
Crebrescit: propiusq malum est. mpuluere cęlũ
Stare uident. subeuntq equites. & spicula castris
Densa cadunt mediis. it tristis ad ethera clamor
Bellantum iuuenum. & duro sub marte cadentũ.
Hic uenus indigno nati concursa dolore
ictamungem̃tux cretȩa carpit abida
Puberibus caulem feliis. & flore comantem
Purpureo. nõ illa feris in comta capris
Detulit ħ fusum labris splendentibus amem
Inficit occulte medicans. spargitq salubris
Ambrosię succos & odoriferam panatheam
Touit ea uulnus limpha longeuus iapix
Ignorans. subitoq omnis de corpore fugit
Qiuppe dolor cumis stetit ĩmo inuulnere saguis.
raminascum tergo uolucres hȩsere sagiitȩ

Expanded text:
Paeonium in morem senior succinctus amictu Paeonium in morem senior succinctus amictu multa manu medica Phoebique potentibus herbis nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum. Nulla viam Fortuna regit, nihil auctor Apollo subvenit; et saevus campis magis ac magis horror crebrescit propiusque malum est. Iam pulvere caelum stare vident: subeunt equites, et spicula castris densa cadunt mediis. It tristis ad aethera clamor bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum. Hic Venus, indigno nati concussa dolore, dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida, puberibus caulem foliis et flore comantem purpureo; non illa feris incognita capris detulit; hoc fusum labris splendentibus amnem inficit occulte medicans spargitque salubris ambrosiae sucos et odoriferam panaceam. Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx ignorans, subitoque omnis de corpore fugit quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis; gramina, cum tergo uolucres haesere sagittae.
Abbreviated transcription (Latin):
Impulit: effunditq solo turnusq secutus
Imam inter galeam sim thoracis & horas:
Abstulit ense caput: truncuq relinquit harena.
Atq ea dum campis uictor dat funera turnus.
Interea ęneam inesteus & fidus achates
Ascaniusq comes castuis siatuere cruentũ
Alterno longa intentem cuspide gressus.
Sęuit & infracta luctatur arundie telu
Eripe. auxilioq uiam. quę proxima poscit
Ense secent lato uulnus. teliq latebras
Rescindant pemtus. seseq ĩ bella remittãt:
Iamq aderat. phebo ante alios dilectus iapix
Iasides. acri quondam cui captus amore
re suas artes. sua munera lȩtus apollo
Augurium citharamc dabar cileresq sagittas.
Illẽ ut depositi profer̃t fata pentis
Scire potestates berbarꝵ usumq medendi
Maluit. & mutas agitare inglorius artes:
S tabat acerba fremens ingentem mxus in hastã
Encas. magno iuuenum & merentis iuli
Concursu lacrimis ĩ mobilis ille retorto

Expanded text:
impulit effunditque solo, Turnusque secutus impulit effunditque solo, Turnusque secutus imam inter galeam summi thoracis et oras abstulit ense caput truncumque reliquit harenae. Atque ea dum campis victor dat funera Turnus, interea Aenean Mnestheus et fidus Achates Ascaniusque comes castris statuere cruentum, alternos longa nitentem cuspide gressus. Saevit et infracta luctatur arundine telum eripere auxilioque viam, quae proxima, poscit ense secent lato vulnus telique latebram rescindant penitus seseque in bella remittant. Iamque aderat Phoebo ante alios dilectus Iapyx Iasides, acri quondam cui captus amore ipse suas artes, sua munera, laetus Apollo augurium citharamque dabat celerisque sagittas. Ille ut depositi proferret fata parentis, scire potestates herbarum usumque medendi maluit et mutas agitare inglorius artes. Stabat acerba fremens, ingentem nixus in hastam Aeneas magno iuvenum et maerentis Iuli concursu, lacrimis immobilis. Ille retorto
Abbreviated transcription (Latin):
Hespĩam mentire iacens. hȩc p̾mia. qui me
Ferro ausi temptare ferũt. sic moenia cõdunt
Huic connite has butẽ comecta cuspide mitti
Choreaq sibarimq darethaq tersilo cũq
Et sternacis equi lapsum ceruice timẽthem.
Acuelut cedomi horeę. cũ sp̃us alto
Insonat ęgeo sequitutq ad lutora sludus
Qua uenti iicubuere fugam dat nubila celo :¬
Sic turno quaciu uam secat agmina cedit
Conuer seq riuit acies fert impetus ipsum
Et cristam aduerso curru quatit aura uolãtem
Non tulit instantem slegeus aisq fremtem
Obietit sese ad currũ & spumantia frems
Ora citator dextra detorsit ęquoꝵ.
Num trahitur pend&q iugis. huc lata retectũ
Lancea consequitur rumpitq infixa bilicem
Loricam & sumũ degustat uulnere corpus
Ille m̃ dipeo obiẽcto conu̾sus inhastem
Ibat: & auxilium ducto mucrone petebat
Quãm rots precipitem & procuisu concitus axis pant poti¬

Expanded text:
Hesperiam metire iacens: haec praemia qui me Hesperiam metire iacens: haec praemia qui me ferro ausi temptare ferunt, sic moenia condunt. Huic comitem Asbyten coniecta cuspide mittit. Chloreaque Sybarimque Daretaque Thersilochumque et sternacis equi lapsum cervice Thymoeten. Ac velut Edoni Boreae cum spiritus altoInsonat Egeo sequiturque ad litora fluctus, Qua uenti isic Turno, quacumque viam secat, agmina cedunt conversaeque ruunt acies; fert impetus ipsum, et cristam adverso curru quatit aura volantem. Non tulit instantem Phegeus animisque frementem: obiecit sese ad currum et spumantia frenis ora citatorum dextra detorsit equorum. Dum trahitur pendetque iugis, hunc lata retectum lancea consequitur rumpitque infixa bilicem loricam et summum degustat volnere corpus. Ille tamen clipeo obiecto conversus in hostem ibat et auxilium ducto mucrone petebat: cum rota praecipitem et procursu concitus axis
Abbreviated transcription (Latin):
Sanguineos. mixtaq cruor calcat᷑ harena.
Iamq neci stenelumq dedit. tamiriiq poluq
Himc congressus & hunc illum eminus. ambos
Inbrasides. glaucum atq iadem quos mbrasus ip̃e
Nutrierat lytia. paribusq. ornauerat armis
Uel conferre manum. uł equo puertere uentos.
Parte alia. media eumendes inplia fertur
Antiqui proles bello p̾clarara dolonis
Nomine aiuii referens aĩo mambusq parentem
Qui condam castra ut danaum speculator adir&
Ausus pelide precium sibi poscere currus.
Illum titides alio pro talibus ausis
Affecit p̾cio. nec equis aspirat achillis.
Nunc procul ut campo turnus conspexit apto
Ante. leiui iaculo longum ꝑ mane secutus
Sistit equos buiges & curru desilit. atq
Sennanimi elapso q supuenit. & pede collo
Inp̾sso dextra mucronem extorqu&. & alto
Fulgentem tingunt uigulo. atq in suꝑ addit
E n agros. & qͣ bello troiane petisti

Expanded text:
sanguineos, mixtaque cruor calcatur harena. sanguineos, mixtaque cruor calcatur harena. Iamque neci Sthenelumque dedit Thamyrumque Pholumque, hunc congressus et hunc, illum eminus; eminus ambo Imbrasidas, Glaucum atque Laden, quos Imbrasus ipse nutrierat Lycia paribusque ornaverat armis, vel conferre manum vel equo praevertere ventos. Parte alia media Eumedes in proelia fertur, antiqui proles bello praeclara Dolonis, nomine avum referens, animo manibusque parentem, qui quondam, castra ut Danaum speculator adiret, ausus Pelidae pretium sibi poscere currus; illum Tydides alio pro talibus ausis adfecit pretio, nec equis adspirat Achillis. Hunc procul ut campo Turnus prospexit aperto, ante levi iaculo longum per inane secutus sistit equos biiugis et curru desilit atque semianimi lapsoque supervenit et pede collo impresso dextrae mucronem extorquet et alto fulgentem tinguit iugulo atque haec insuper addit: En agros et quam bello, Troiane, petisti,
Abbreviated transcription (Latin):
In certum est ꝗͣ pulsa mami. quo turbine adacta.
Qiuis tantam ritulis laudem casus ue. deus ue
Attulerit pressa est insignis głia facti.
Nec sese encȩ iactauit uulnere quisqua.
Tirenus ut ȩneã cedentem ex aꝯmine uidit
Furrbatosq duces subita spe fextũdus ardet.
Poscit et uos. atfarma simul. saltusq supbus
Emicat in currũ. & mambus molitur habenas
Multa uir uolitans dat corpora fortia leto
Semineces uoluit multos. aut agmĩa curru
Pro terit aut raptas fugientibus ingerit hastas.
Qualis apud gelidi cũ flumina concitus hebri
Sanguineus manors dipec increpat. atq furẽtes
Bella mouens inttit equos. illi ȩquore apto
Ante nothos. zephirũq uolãt gẽit ultima pulsu
Fracha pedum. erecumq atrę formidins ora
Ireq insidiȩq dei comitatus aguntur.
alis equos alacer media inter plis turnus
Fumantes sudore quatit mrabile cęsis
Hostibus insultans. spargit rapida ungula rores

Expanded text:
incertum qua pulsa manu, quo turbine adacta, incertum qua pulsa manu, quo turbine adacta, Quis tantam Rutulis laudem, casusne deusne, adtulerit: pressa est insignis gloria facti. nec sese Aeneae iactavit vulnere quisquam. Turnus ut Aenean cedentem ex agmine vidit turbatosque duces, subita spe fervidus ardet: poscit equos atque arma simul saltuque superbus emicat in currum et manibus molitur habenas. Multa virum volitans dat fortia corpora Leto, semineces volvit multos aut agmina curru proterit aut raptas fugientibus ingerit hastas. Qualis apud gelidi cum flumina concitus Hebri sanguineus Mavors clipeo increpat atque furentis bella movens immittit equos; illi aequore aperto ante Notos Zephyrumque volant; gemit ultima pulsu Thraca pedum; circumque atrae Formidinis ora Iraeque Insidiaeque, dei comitatus, aguntur: talis equos alacer media inter proelia Turnus fumantis sudore quatit, miserabile caesis hostibus insultans; spargit rapida ungula rores
Abbreviated transcription (Latin):
Corripit. & uenienti ebuso plagamq ferenti
Occupat os flamis. illi ingens barba reluxit.
Nidoremq ambusta dedit. suꝑ ip̃e secutus
Cesariem leua turbati corripit hostis.
Inp̃ssoq genu intens terrę applicat ipsum.
Sic rigido latus ense ferit. polidarius alsum
Pastorem. primaq acie ꝑ tela ruentem
Ense sequens nudo suꝑ imin&. ille securi
Aduersi frontem mediam mẽtumq reducta
Dissicit. & sparso late rigat arma cruore
Olli dura quies oculos & ferreus urg&
Comnus. in ęternã claudimtur lumina noctem.
At puis ȩneas dextram tendebat in exmem
Iudato capite. atqi suos clamore uocabat
Quo ruitis: quę ue ista repens discordia surgit
Occhibere mas. ictum iam foedus. & om̃es
Composite leges. m ius concurrere soli
Me sinte atq auferte metus. ego fe̾dera faxo
Firma manu. turnii debent hec mihi sacra.
Has inter uoces media inter talia uerba
Ecce uiro stridens alis alapsa sagitta est

Expanded text:
corripit et venienti Ebuso plagamque ferenti corripit et venienti Ebuso plagamque ferenti occupat os flammis: olli ingens barba reluxit nidoremque ambusta dedit. Super ipse secutus caesariem laeva turbati corripit hostis inpressoque genu nitens terrae adplicat ipsum: sic rigido latus ense ferit. Podalirius Alsum pastorem primaque acie per tela ruentem, ense sequens nudo superimminet: ille securi adversi frontem mediam mentumque reducta disicit et sparso late rigat arma cruore. Olli dura quies oculos et ferreus urget somnus, in aeternam conduntur lumina noctem. At pius Aeneas dextram tendebat inermem nudato capite atque suos clamore vocabat: Quo ruitis? Quaeve ista repens discordia surgit? O cohibete iras! Ictum iam foedus et omnes compositae leges; mihi ius concurrere soli; me sinite atque auferte metus; ego foedera faxo firma manu; Turnum debent haec iam mihi sacra. Has inter voces, media inter talia verba ecce viro stridens alis adlapsa sagitta est
Abbreviated transcription (Latin):
Pars gladios stringunt manibus pars missile ferrũ
Corripiunt. cętiq riuit quos agmina contra
Procurrunt laurentum. hinc densi ruxsus mundãt
Froes agilimq. & pictis archades armis.
Sic omnes amor imus ħt descernere ferro.
Dicripuere aras. it toto turbida celo
Tempestas teloꝵ ac ferreus in gruit imber
Craterasq focosq ferũt. fugit ip̃e laĩtinus
Pulsatos referens infecto fuedere diuos.
Infrenant alii tucriis. aut corpora saltu
Subitiuĩt in equos. & strictis ensibus adsunt.
Mesapus regem regisq insigne gerentẽ
Tirrenũ aulestem auidus confundere fedus
Ad uerso Proter& equo. ruit illt recedens.
Et miser opositis atergo in uoluitur acis
Incaput inq humeros: at feruidus aduolat hasta
Mesapus telcq orantem multa trabali
D esuper altus equo. grauiter ferit. atq ita fatur
Hoc habe. & hec melior magnis data uctima diuis
Concurrunt itali. spoliantq calentia mbra
Obuius ambustũ torrem corineus ab ara

Expanded text:
pars, gladios stringunt manibus, pars missile ferrum pars, gladios stringunt manibus, pars missile ferrum corripiunt caecique ruunt. Quos agmina contra procurrunt Laurentum, hinc densi rursus inundant Troes Agyllinique et pictis Arcades armis: sic omnis amor unus habet decernere ferro. Diripuere aras, it toto turbida caelo tempestas telorum ac ferreus ingruit imber, craterasque focosque ferunt. Fugit ipse Latinus pulsatos referens infecto foedere divos. Infrenant alii currus aut corpora saltu subiciunt in equos et strictis ensibus adsunt. Messapus regem regisque insigne gerentem, Tyrrhenum Aulesten, avidus confundere foedus, adverso proterret equo: ruit ille recedens et miser oppositis a tergo involvitur aris in caput inque umeros. At fervidus advolat hasta Messapus teloque orantem multa trabali desuper altus equo graviter ferit atque ita fatur: Hoc habet, haec melior magnis data victima divis. Concurrunt Itali spoliantque calentia membra. Obvius ambustum torrem Corynaeus ab ara
Abbreviated transcription (Latin):
Expediũtq manus. pͥmusq tolũpͥmꝰ augur
Hec erat hoc uotis inquit qđ sepe petuu.
Accipio agnoscoq deos me me duce ferrii
Corripite orutuli. quos improbus aduena bello
Crepitat. in ualidas ut aues & littora ur̃a
Ui populat. petet ille fugam. penitusq profundo
Uela dabit uos unamines densate cateruas
Et regem uobis pugna defendite raptum
Dixit. & aduersos telum contorsit in hostes
Procurrens somtum dat stridula tornus & auras
Certa secat sił hoc. simul ingens clamor & om es
Furbati cunei. calefactaq corda tumultu
Hasta uolans. ut forte nõuem pulcherima frum
Corpora constiterant contra. quos fidera carat
Una tot archadio cõiunx tyrrena gilippo
Horfunii. ad medium. territur qu̾a sutilis aluo
Balteus & laterum uictas fibula mord&
Egregiũ forma iuenem. & fulgentibus armis
F ransadigit costas. fuluaq effudit harena
It frẽe ammosa phalanx accensaq luctu

Expanded text:
expediuntque manus; primusque Tolumnius augur expediuntque manus; primusque Tolumnius augur Hoc erat, hoc, votis, inquit, quod saepe petivi. Adcipio adgnoscoque deos; me, me duce ferrum corripite, O miseri, quos improbus advena bello territat invalidas ut aves et litora vestra vi populat: petet ille fugam penitusque profundo vela dabit. Vos unanimi densete catervas et regem vobis pugna defendite raptum. Dixit et adversos telum contorsit in hostis procurrens: sonitum dat stridula cornus et auras certa secat. Simul hoc, simul ingens clamor et omnes turbati cunei calefactaque corda tumultu. Hasta volans, ut forte novem pulcherrima fratrum corpora constiterant contra, quos fida crearat una tot Arcadio coniunx Tyrrhena Gylippo, horum unum ad medium, teritur qua sutilis alvo balteus et laterum iuncturas fibula mordet egregium forma iuvenem et fulgentibus armis transadigit costas fulvaque effundit harena. At fratres, animosa phalanx accensaque luctu,
Abbreviated transcription (Latin):
Succed& fama. uniusq ꝑ equora fertur
Nos patria amissa dominis parere suꝑbis
Cegemirr. qui nic lenti consedimus ariuis
Talibus incensa est uiuenũ sententia dictis
Iam magis atq magis serpitq ꝑ agm̃a murmurr
Ipsi laurentes mutati. ipsiq lãtimꝰ.
Qui sibi iam requiem pugnę.rebusq salutem
Sperabant: nunc arma uołunt. fȩ̨dusq p̾cantur
Infectum & turm sortem miserantur iiqua
His aliud mauis uitirena adiũgit. & alto
Namq uolans rubra fuliuis iouis ales in etha
Littoreas agitabat aues turbamq sonantem
Aominis aligeri. subito cũ lapsus adundas.
Cygnum excellentem pedibus rapit improbus uncis
Arexere aĩos itali. cunctęq uolucres
Conuertut clamore fugam mirabile iusu
E theraq obscurant pemus hostemq ꝑ auras¬
F acta nube premũt. donec i uictus. & ipe
Pondere defecit prędamq eximguibus ales
Proiecit fluuio. penitusq in nubiła fugit
Tũ uero augurium rituli. clamore salutant

Expanded text:
succedet fama vivusque per ora feretur: succedet fama vivusque per ora feretur: nos patria amissa dominis parere superbis cogemur, qui nunc lenti consedimus arvis. Talibus incensa est iuvenum sententia dictis iam magis atque magis, serpitque per agmina murmur; ipsi Laurentes mutati ipsique Latini. Qui sibi iam requiem pugnae rebusque salutem sperabant, nunc arma volunt foedusque precantur infectum et Turni sortem miserantur iniquam. His aliud maius Iuturna adiungit et alto Namque volans rubra fulvus Iovis ales in aethra litoreas agitabat aves turbamque sonantem agminis aligeri, subito cum lapsus ad undas cycnum excellentem pedibus rapit improbus uncis. Adrexere animos Itali, cunctaeque volucres convertunt clamore fugam, mirabile visu, aetheraque obscurant pennis hostemque per aurasfacta nube premunt, donec vi victus et ipso pondere defecit, praedamque ex unguibus ales proiecit fluvio penitusque in nubila fugit. Tum vero augurium Rutuli clamore salutant
Abbreviated transcription (Latin):
Inflamã iugulant pecudes. & iuscera iuius
Erripunt. cũmulantq oncratas lancibus aras
At uero rutulis impar ea pugna uideri
Iam dudum & uario imsceri pectora motu
Tum magis ut propius cernunt nõ urribus equis
Adiunat. incessi tacito progressus ad acam
Supliciter uenerans demisso lumine turnus.
Pubentesq genę & uiuemli in corpore pallor
Quem simus ac uiturna soror crebescere uidit
Sermonem & uulgi uariare labentia corda
Et medias acies. formam assimulata camerti
Cui genus aproa uis ingens. clatimq paterna¬
Iomen crat urtutis. & ip̃e accerimus armis
In medias dat sese aties haud nescia rer
Rumoresq serit uarios. at talia fatur
Non pud& orutuli pro cunctis talibus una
Obiectare aĩam. nuo ne an uiribus equi
Non sumus. en omnes. & troes. & archades hii sũt
Fatalisq manus. infensa etruria turno
Uir hostem alterni si congrediamur habemus:
Ille quidem ad superos quor se deuou& aris

Expanded text:
in flammam iugulant pecudes et viscera vivis in flammam iugulant pecudes et viscera vivis eripiunt cumulantque oneratis lancibus aras. At vero Rutulis inpar ea pugna videri iamdudum et vario misceri pectora motu; tum magis, ut propius cernunt non viribus aequis. Adiuvat incessu tacito progressus et aram suppliciter venerans demisso lumine Turnus tabentesque genae et iuvenali in corpore pallor. Quem simul ac Iuturna soror crebrescere vidit sermonem et volgi variare labantia corda, in medias acies, formam adsimulata Camerti, cui genus a proavis ingens clarumque paternanomen erat virtutis, et ipse acerrimus armis, in medias dat sese acies haud nescia rerum rumoresque serit varios ac talia fatur: Non pudet, O Rutuli, pro cunctis talibus unam obiectare animam? Numerone an viribus aequi non sumus? En omnes et Troes et Arcades hi sunt fatalesque manus, infensa Etruria Turno: vix hostem, alterni si congrediamur, habemus. Ille quidem ad superos, quorum se devovet aris,
Abbreviated transcription (Latin):
Impiũ solemne socer mihi mema teucri
Constituẽt. urbiq dabit lauima nomen
Sic prior eneas. sequitu sic demde latinus.
Suspitiens gelum tenditq ad sydera dextrã
Hec cadem enca terrã mare sydera iuro
Latoneq genus duplex. ianũq bifrontẽ:
Uimq deum infernam: duriq saccaria ditis
Audiat hȩc genitor qui federa fulmine sancit.
Tango aras. medios iones & numina testor
Nulla dies pacem hanc italis nec fcedera rũp&
Quo rescũq cadent. nec me ius ulla uolentem
Auertet nõ si tellurem effundat in undas
Diluuio miscens: celumq intartara soluat
Ut sceptrum hoc E dextra sceptrum nã forte gẽbat
Nũq fronde leui fund& uirgulta. neq ubras
Cum semel in siluis na de strepe recisum
Matre caret posuitq comas. & bracdnia ferro.
Olm arbos. nũc artificis manus exe decoro
Inclusit. patribusq dedit gestare latinis
T alibus inter se firmabant federa dictis
Conspectu in medio proceꝵ cũ rite sacratas

Expanded text:
imperium sollemne socer; mihi moenia Teucri imperium sollemne socer; mihi moenia Teucri constituent, urbique dabit Lavinia nomen. Sic prior Aeneas; sequitur sic deinde Latinus suspiciens caelum tenditque ad sidera dextram: Haec eadem, Aenea, terram mare sidera iuro Latonaeque genus duplex Ianumque bifrontem vimque deum infernam et duri sacraria Ditis; audiat haec genitor, qui foedera fulmine sancit. Tango aras, medios ignis et numina testor: nulla dies pacem hanc Italis nec foedera rumpet, quo res cumque cadent; nec me vis ulla volentem avertet, non, si tellurem effundat in undas diluvio miscens caelumque in Tartara solvat; ut sceptrum hoc dextra sceptrum nam forte gerebat numquam fronde levi fundet virgulta nec umbras, cum semel in silvis imo de stirpe recisum matre caret posuitque comas et bracchia ferro, olim arbos, nunc artificis manus aere decoro inclusit patribusque dedit gesture Latinis. Talibus inter se firmabant foedera dictis conspectu in medio procerum. Tum rite sacratas
Abbreviated transcription (Latin):
Illi ad surgentem conuersi lu nmna solem
Dat fruges mambus salsas. & tp̃ora ferro
Suma notant pecudum. paterisq altaria libãt
Tum pius eneas stricto sic ense precatur
Esto nũc sol testis. & hec in terra p̃canti
Qua propter tantos potui ꝑferre labores
Et p̃r ommpotens. & te saturma cõiunx
Iam melior. iam diua p̾cor. tuq indite mauors
Cũcta tuo qui hella pater sub mimine torques
Fontesq fliuuosq uoco. ꝙͣ ętheris alti
Religio & quę ceruleo simt nua ponto
Cesserit ausomo si fors uictoria turno
Conueĩt euandri uictos discede ad irbem
Cedet iulus agris. nec post arma ulla rebelles
Eneade refecent. ferro ue hec regna lacessent
Si nostrũ annuerit nohis uictoria martem
Ut potius reor & potius dii numme firmẽt
Non ego nec teueris italos parere iubeho
N ec mihi regna peto. paribus se legibus ambe
In uicte gen̾tes. ꝑterna in foccla mĩttant
Sacra deosq ciabo. socer arma latinus heto

Expanded text:
Illi ad surgentem conversi lumina solem Illi ad surgentem conversi lumina solem dant fruges manibus salsas et tempora ferro summa notant pecudum paterisque altaria libant. Tum pius Aeneas stricto sic ense precatur: Esto nunc Sol testis et haec mihi Terra vocanti, quam propter tantos potui perferre labores, et pater omnipotens et tu Saturnia coniunx, iam melior, iam, diva, precor, tuque inclute Mavors, cuncta tuo qui bella, pater, sub numine torques; fontisque fluviosque voco, quaeque aetheris alti religio et quae caeruleo sunt numina ponto: cesserit Ausonio si fors victoria Turno, convenit Evandri victos discedere ad urbem, cedet Iulus agris, nec post arma ulla rebelles Aeneadae referent ferrove haec regna lacessent, sin nostrum adnuerit nobis Victoria Martem ut potius reor et potius di numine firment, non ego nec Teucris Italos parere iubebo nec mihi regna peto: paribus se legibus ambae invictae gentes aeterna in foedera mittant. Sacra deosque dabo; socer arma Latinus habeto,
Abbreviated transcription (Latin):
Non pugnam aspicere hac oculis. nõ feda possũ
Tu pro germano si quid pręstantius audes
Perge dec& forsan miseros meliora sequantur
Uix ea: cum lacrimas oculis uiturna profudit
Terq quaterq manu pectus ꝓcussit honestũ
Non lacrinis hoc tempus ait saturma ui no
Accelera && fratrem siquis modus eripe morti
Aut tu bella cie. conceptuq excute fedus
Auctor ego audendi. sic exbrtata. reliquit
Incertam & tristi turbatam uulnere mentis.
Int̾ea reges: ingenti mole latinus
Quadriugo uehitur curru: cui tempora circũ
Aurati hif sex radii ful gentia tingunt.
Solis aui spetimen: bigis it turnus in albis
Bma manu lato crispans astilia ferro.
Ime pr aeneas. romanę stirpis origo
Sicleo flagrans dypeo. & gelestibus armis:
Et iuxta ascamus magnę spes altera rom de
Procedũt castris. puraq in ueste sacerdos
Setigeri foctum sius intonsamq bidentem
Attullit ad moiutq pecus flagrantibus aris:

Expanded text:
Non pugnam aspicere hanc oculis, non foedera possum. Non pugnam aspicere hanc oculis, non foedera possum. Tu pro germano siquid praesentius audes, perge: decet. Forsan miseros meliora sequentur. Vix ea, cum lacrimas oculis Iuturna profudit terque quaterque manu pectus percussit honestum. Non lacrumis hoc tempus, ait Saturnia Iuno: Adcelera et fratrem, siquis modus, eripe morti, aut tu bella cie conceptumque excute foedus: auctor ego audendi. Sic exhortata reliquit incertam et tristi turbatam volnere mentis. Interea reges, ingenti mole Latinus quadriiugo vehitur curru, cui tempora circum aurati bis sex radii fulgentia cingunt, Solis avi specimen; bigis it Turnus in albis, bina manu lato crispans hastilia ferro; hinc pater Aeneas, Romanae stirpis origo, sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis, et iuxta Ascanius, magnae spes altera Romae, procedunt castris, puraque in veste sacerdos saetigeri fetum suis intonsamque bidentem adtulit admovitque pecus flagrantibus aris.
Abbreviated transcription (Latin):
Defigũt tellure hastas. & scuta recliant.
Tum studio effuse matres. & uulgus in hermũ
Inualidiq senes. turres && tecta domoꝵ
Obsedere. alii portis sublimibus astant.
At iuno ex sumo. Qui nuc albanus hetur
Tum neq nomen erat. nec honos aut głia moti
Prospitiens tu mulo campum. aspectabat & ambas
Laurentũ. troumq acies urbemq latin
Ex templo turm sic est affata sororem.
Diua deam. stagnis quę flumibusq sonoris
Presidet. huc illi rex ętheris altus honorem
Iupiter arrepta pro uignitati saci auit¬
Nimpha decus fluuioꝵ aĩo gratissima nr̃o
Scis ut te cunctis unã quȩtuq latinȩ
Magnammi iouis ingratum ascendere cubale
Prc̨tulerim. cęliq libens ipte locari:
Disce tuũ ne me incses iiturna dolorem
Qua uissa est fortuna pati. parceq smebant
Cedere res latio. turnũ & tua mema texi.
Nunc uiuenem i paribus uideo concurrẽ fatis
Parcar:q dies. & uis mimica propinquat.

Expanded text:
defigunt tellure hastas et scuta reclinant. defigunt tellure hastas et scuta reclinant. Tum studio effusae matres et volgus inermum invalidique senes turris ac tecta domorum obsedere, alii portis sublimibus adstant. At Iuno e summo, qui nunc Albanus habetur, tum neque nomen erat nec honos aut gloria monti, prospiciens tumulo campum aspectabat et ambas Laurentum Troumque acies urbemque Latini. Extemplo Turni sic est adfata sororem diva deam, stagnis quae fluminibusque sonoris praesidet hunc illi rex aetheris altus honorem Iuppiter erepta pro virginitate sacravitNympha, decus fluviorum, animo gratissima nostro, scis ut te cunctis unam, quaecumque Latinae magnanimi Iovis ingratum ascendere cubile, praetulerim caelique lubens in parte locarim: disce tuum, ne me incuses, Iuturna, dolorem. Qua visa est Fortuna pati Parcaeque sinebant cedere res Latio, Turnum et tua moenia texi: nunc iuvenem imparibus video concurrere fatis, Parcarumque dies et vis inimica propinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
Oblato gaudens compom foedere bellũ
Tum socios. mestiq metum solatur uili
Fata docent. regiq iubrt responsa latino
Certa referrt unros & pacis dicert leges
Postera uix sumos spargebat lummnẽ mõtes
Orta dics. cũ pͥmũ alto se gurgite tollunt
Solis equi. lucemq elatis naribus efflant.
Campum ad certamen magnę sub meibus ireb
Dimensi rutuliq uri teucriq parabant.
In medioq focos. & diis comunibus aras
Gramincas. alii fontemq. ignemq ferebant
Uelati lmo. & uerbena tempora iuncti.
Procedit legio ausonidum. pilataq plens
Agmina se fundunt portis hinc troius omnis
Trerenusq ruit uariis exercitus armis:
Aut sccus instructi ferro quã si aspera mãtis
Pugna uoc&. nec nõ mediis ĩ milibus ipsi
Ductores. auro uolitant ostroq decori
Et genus assaraci mnesteus. & fortis asilas:
Et messapus equũ domitor. neptuma peoles:
Utq dato signo spacia in sua quisq recessit

Expanded text:
oblato gaudens componi foedere bellum, oblato gaudens componi foedere bellum, tum socios maestique metum solatur Iuli, fata docens, regique iubet responsa Latino certa referre viros et pacis dicere leges. Postera vix summos spargebat lumine montis orta dies, cum primum alto se gurgite tollunt solis equi lucemque elatis naribus efflant: campum ad certamen magnae sub moenibus urbis dimensi Rutulique viri Teucrique parabant in medioque focos et dis communibus aras gramineas. Alii fontemque ignemque ferebant, velati limo et verbena tempora vincti. Procedit legio Ausonidum, pilataque plenis agmina se fundunt portis. Hinc Troïus omnis Tyrrhenusque ruit variis exercitus armis, haud secus instructi ferro, quam si aspera Martis pugna vocet; nec non mediis in milibus ipsi ductores auro volitant ostroque decori, et genus Assaraci Mnestheus et fortis Asilas et Messapus equum domitor, Neptunia proles. Utque dato signo spatia in sua quisque recessit,
Abbreviated transcription (Latin):
Circundat loricam humeris simul aptat habendo
Ensemq clypeumei. & ruborę cornua cristę
Ensemquẽdauno iemsetens deus ipse pacenti
Fecerat & stigia candentem tinxerat unda.
Exin quę medus ingenti adnixa colune
Edibus astabat. ualiclam ui corripit hastam.
Actoris arrunci spolium quassatq trementem
Uociferans: muc oniiquã frustrata uocatus
Hasta meos. mĩc tempus adest te maximus auctor
Te turm nũc dextra gerit. da sternere cocpus.
Loricamq manu ualida laterare reuulsam
Semiurri frigii. & fedace in puluere crirres
Uibratos calido ferro. mirraq madentes
Nis agitur furiis. totoq ardentis ab ore
Scintille absistunt. oculis micat acribus ionis
Mugitus ueluti cum pͥma ĩ pręlia taurus
Ferrificos ciet: aut irasci ĩ plia temptat
Arboris obnixus trunco. uentosq lacessit
Ictibus aut spacsa ad pugna proludit harena
Nec minus interea materins sęuus in armis
Encas acuit martem & se suscitat ma

Expanded text:
circumdat loricam umeris; simul aptat habendo circumdat loricam umeris; simul aptat habendo ensemque clipeumque et rubrae cornua cristae. ensem, quem Dauno ignipotens deus ipse parenti fecerat et Stygia candentem tinxerat unda. Exin quae mediis ingenti adnixa columnae aedibus adstabat, validam vi corripit hastam, Actoris Aurunci spolium, quassatque trementem vociferans: Nunc, O numquam frustrata vocatus hasta meos, nunc tempus adest: te maximus Actor te Turni nunc dextra gerit. Da sternere corpus loricamque manu valida lacerare revulsam semiviri Phrygis et foedare in pulvere crinis vibratos calido ferro murraque madentis. His agitur furiis; totoque ardentis ab ore scintillae absistunt, oculis micat acribus ignis: mugitus veluti cum prima in proelia taurus terrificos ciet atque irasci in cornua temptat, arboris obnixus trunco, ventosque lacessit ictibus aut sparsa ad pugnam proludit harena. Nec minus interea maternis saevos in armis Aeneas acuit Martem et se suscitat ira,
Abbreviated transcription (Latin):
Subniecit ioben & calefacta p ora cucurrit
Endum sanguineo ueluti uiolauerit ostro.
Si quis ebur aut mixta rubent ubi lilia multa
Alcagosa tales urgo dabit ore colores:
Illum tirbat ame̾r. figitq in urrgine uultus
Ardd& in arma magis. paucisq afsatur amata
Ne quęso ne me lacẽnnis. neue omint tato
Piosequere induti certamina martis eũtem
Omatex: neq N turno mora libera mortis.
Nuntuis hȩc idmon phrygio mea dic̃ta trano
Haud placitura refer. cũ p̾rmũi crastina calo
Cuniceis inuecta rotis. aurora rubebit
Nor teucros agat in rutulos. teucen er
Illo queratur comunx lauima campo.
Hec ubi dicta dedit. rapidusq intecta recessit
Poscit equos gaudetq tuens añ ora fcem̃tes¬
Pilupno quos ip̃a decus dedit orthio
Qui candore mues. ante irent cursibus auras.
Crecunstãt properi aurigę. manibusq lo cessum¬
Pectora plausa cauis. & colla comantia pectũt:
Ip̃e dehinc auro squalentem alboq oricalco

Expanded text:
subiecit rubor et calefacta per ora cucurrit. subiecit rubor et calefacta per ora cucurrit. Indum sanguineo veluti violaverit ostro siquis ebur, aut mixta rubent ubi lilia multa alba rosa: talis virgo dabat ore colores. Illum turbat amor, figitque in virgine voltus: ardet in arma magis paucisque adfatur Amatam. Ne, quaeso, ne me lacrimis neve omine tanto prosequere in duri certamina Martis euntem, O mater; neque enim Turno mora libera mortis. Nuntius haec Idmon Phrygio mea dicta tyranno haud placitura refer: cum primum crastina caelo puniceis invecta rotis Aurora rubebit, non Teucros agat in Rutulos, Teucrum arillo quaeratur coniunx Lavinia campo. Haec ubi dicta dedit rapidusque in tecta recessit. poscit equos gaudetque tuens ante ora fremePilumno quos ipsa decus dedit Orithyia, qui candore nives anteirent, cursibus auras. Circumstant properi aurigae manibusque lacessupectora plausa cavis et colla comantia pectunt. Ipse dehinc auro squalentem alboque orichalco
Abbreviated transcription (Latin):
Diuidit. haud ꝗͣꝗͣ dictis uiolentia turm
Flectitur exsuperat magis egrescitq medendo
Ut pͥmu fari potuit. sic̃ inscitit ore
Quam prome curam geris: hãc pror optie prome
Deponas: letumq smas pro laude pacisci:
Et nos tella pater ferumq haud debile dextra
Spargimus. & nr̃o sequitue de uulnere sanguis
Longe illi dea mater erit que mibe fugacem
Feminea tegat & uanis sese oeculat umbris.
At regina noua pugne conterita sorte
Flebat & ardentem gener moritura tenehat
Turne ꝑ has ego te lactimas. ꝑsiquis amate
Tangit honos dium spes tu nuino una senecle
Ta tequies misere diens impiũq latini
Ie penes inte omnis domus molinata recũbit
Unim ceo desiste manum comite teucris:
Qui ticum manent isto certamine casus
Et me tuͬtne manent. limul hec in uisa telinqua
Lunmina nec generum eneam captuia uidebo
Accepit uocemꝰ lacrimis launnia matris
Flagrantes pfusa genas. cui płius ignem

Expanded text:
dividit. Haudquaquam dictis violentia Turni dividit. Haudquaquam dictis violentia Turni flectitur: exsuperat magis aegrescitque medendo. Ut primum fari potuit, sic institit ore: Quam pro me curam geris, hanc precor, optime, pro me deponas letumque sinas pro laude pacisci: et nos tela, pater, ferrumque haud debile dextra spargimus; et nostro sequitur de volnere sanguis. longe illi dea mater erit, quae nube fugacem feminea tegat et vanis sese occulat umbris. At regina, nova pugnae conterrita sorte, flebat et ardentem generum monitura tenebat: Turne, per has ego te lacrimas, per siquis Amatae tangit honos animum spes tu nunc una, senectae tu requies miserae, decus imperiumque Latini te penes, in te omnis domus inclinata recumbit. unum oro: desiste manum committere Teucris. Qui te cumque manent isto certamine casus, et me, Turne, manent: simul haec invisa relinquam lumina nec generum Aenean captiva videbo. Accepit vocem lacrimis Lavinia matris flagrantis perfusa genas, quoi plurimus ignem
Abbreviated transcription (Latin):
Hec genus indecores sine me haud ħ mollia fatis
Sublatis apire dolis. simulq hoc aio hauri.
Ne natam nulli ueter sotiare procor
Fas erat. idq omnes diuiq hoiesq canebãt.
Uictus amore tui. cognato sanguine uictus¬
Conuigis & meste lacrimis. oĩma uncula rupi
Promissam cripui gnͣoc arma impia sumpsi
Ex illo qui me casus quę. tur̾ne sequantur
Bella uides. quantos primus patiere labores
Sis magna uicti pugna. uix urbe tueniur
Spes italas. recalent nr̃a tibei na fluenta
Sanguine. ahhuc campiq ingentes ossibus albẽt.
Quo referor totiens: quę mentem insania mutat
Si turno extincto. socios sum sscie paratus
Cur nõ nicolumi potus certamina tollo
Quid consanguinei rutuli. quid cętera dicet
It alia. ad mortem site fors dicta rescruet
rodiderim natam. & comibia nr̃a petentem
Respice res bello uarias miserere pacentis
Longeui quẽ nũc mestum pria ardea longe

Expanded text:
us arvis, nec genus indecores. Sine me haec haud mollia fatu us arvis, nec genus indecores. Sine me haec haud mollia fatu sublatis aperire dolis, simul hoc animo hauri. Me natam nulli veterum sociare procorum fas erat, idque omnes divique hominesque canebant. Victus amore tui, cognato sanguine victusconiugis et maestae lacrumis, vincla omnia rupi: promissam eripui genero, arma impia sumpsi. Ex illo qui me casus, quae, Turne, sequantur bella, vides, quantos primus patiare labores. Bis magna victi pugna vix urbe tuemur spes Italas; recalent nostro Thybrina fluenta sanguine adhuc campique ingentes ossibus albent. Quo referor totiens? Quae mentem insania mutat? Si Turno exstincto socios sum adscire paratus, cur non incolumi potius certamina tollo? Quid consanguinei Rutuli, quid cetera dicet Italia, ad mortem si te—Fors dicta refutet!— prodiderim, natam et conubia nostra petentem? Respice res bello varias; miserere parentis longaevi, quem nunc maestum patria Ardea longe
Abbreviated transcription (Latin):
ADUERSO MNA¬
RTE IATINOS
De fccisse uid&. sua nũc promissa reposci
Se signari oculis. ultro in placabilis ardet
Attolutq ãiosspeͤnoꝵ qualis in aruis
Saucius ille. graui uenantũ uulnere pectus
Tum demum mou& arma leo: gaudetq comantes
Ixcutiens ceriuce thoros. fixumq latronis
Ampauidus frangit telum. & feennt ore crueto:
Haud secus accenso gliscit uolentia turno:
Tunc sic affatur regem atq ita turbidus infit
Nulla mora inturno: nichil est ꝙ dicta retractẽt
Ignaui ȩneadę: nec quȩ pepigere recusent.
Congredior: fer sacra pater: & concipe fedus.
Aut hac dardanium dextra sub tartara mittã
Desertorem asi&e. sedeant spectentq latim.
Et sdus ferro crimen comine refellam
Aut hẽat uictor. cedat la uima comunx.
Olli sedato respondit corde latinus.
Opręstans aniim inuenis. quatũ ip̃e feroci
Uirtute exsupas: tanto me in pensius equu
Consulere. atq omnes metuente̾ expendere calus
Sunt tibi regna patris dauni. sunt opida capta

Expanded text:
adverso Marte Latinos defecisse videt, sua nunc promissa reposci, se signari oculis, ultro implacabilis ardet attollitque animos. Poenorum qualis in arvis saucius ille gravi venantum vulnere pectus tum demum movet arma leo gaudetque comantis excutiens cervice toros fixumque latronis inpavidus frangit telum et fremit ore cruento: haud secus adcenso gliscit violentia Turno. Tum sic adfatur regem atque ita turbidus infit: Nulla mora in Turno; nihil est quod dicta retractent ignavi Aeneadae, nec quae pepigere recusent. Congredior, fer sacra, pater, et concipe foedus. Aut hac Dardanium dextra sub Tartara mittam, desertorem Asiae sedeant spectentque Latini, et solus ferro crimen commune refellam, aut habeat victos, cedat Lavinia coniunx. Olli sedato respondit corde Latinus: O praestans animi iuvenis, quantum ipse feroci virtute exsuperas, tanto me impensius aequum est consulere atque omnis metuentem expendere casus. Sunt tibi regna patris Dauni, sunt oppida capta
Abbreviated transcription (Latin):
Sollicitaque manu tenebr s explorat in ertes
Uestigtit que focui lesusquem dem qui.s nsit
laraulus e uto remanebat stipite fumus
Et cinis obducti celabat lumina prutiae
Ammouet his prona submisa frõte luterna
Et producit acu stuupas humore caretes
Excitat e crebris languẽtem flactibus ignem
Tandem concepto : enebrę fulgore reteaũt
Oppo itaqui manu lumen defendit ab auia

Expanded text:
Sollicitaque manu tenebras explorat inertes Vestigatque focum laesus quem denique sensit. Parvulus exusto remanebat stipite fumus Et cinis obducte velabat lumina prunae. Admovet his pronam submissa fronte lucernam Et producit acu stuppas humore carentes, Excitat et crebris languentem flatibus ignem. Tandem concepto tenebrae fulgore recedunt Oppositaque manu lumen defendit ab aura
Abbreviated transcription (Latin):
inposuit. regeq dersit. qui socdere certo
Et premẽre. &laxas sciree dare iussus habenas.
Ad quem tum uino supplex his uocibus usa esi
F ole nãq tbi dũus pratq hominũ rẽx
Et mustere dedit fluctus & tollere uento.
Sens mimica mihi tyreniu nauigat aquor¬
Hiumii italiam portans mctos pentesꝰ

Expanded text:
imposuit, regemque dedit, qui foedere certo et premere et laxas sciret dare iussus habenas. Ad quem tum Iuno supplex his vocibus usa est: Aeole, namque tibi divom pater atque hominum rex et mulcere dedit fluctus et tollere vento, gens inimica mihi Tyrrhenum navigat aequorlium in Italiam portans victosque Penates:
Abbreviated transcription (Latin):
Uix ea fatus erat quom circumfusa repente
Scindit se nubes: & i ethera purgat aptum.
Restitit eneas. claraq in luce xefulsit uli
Nõs hiierosq deo similil nãq ip̃a decoram
Cesariem nato genitrix lumen uiuente
Purpineũ & letos oculis afflarat honores.
Quale manus addũt ebori decus aut n flauo
Argentũ parius ue lapis circũdatur auro
Tum sic reginam alloquitur. cũctisq repente
I r prouasus ait. coram que queritis ad sum
Troius eneas. libicis exeptus ab undis

Expanded text:
ix ea fatus erat, cum circumfusa repente scindit se nubes et in aethera purgat apertum. Restitit Aeneas claraque in luce refulsit, os umerosque deo similis; namque ipsa decoram esariem nato genetrix lumenque iuventae purpureum et laetos oculis adflarat honores: quale manus addunt ebori decus, aut ubi flavo argentum Pariusve lapis circumdatur auro. Tum sic reginam adloquitur, cunctisque repente improvisus ait: Coram, quem quaeritis, adsum, Troius Aeneas, Lybicis ereptus ab undis
Abbreviated transcription (Latin):
Quales mugitus fugit cum sautius aram
Taurus. et incertam excussit ceruice securim.
¶At gemini lapsu delubra ad sũma drarones
Efrugiunt. seuȩq petunt tritonides arcem.
Sub pedibus ꝙ dee. clipeiq sub orbe teguntur.
Cunc uero tremefacta nouus per pectora cunctis

Expanded text:
quales mugitus, fugit cum saucius aram taurus, et incertam excussit cervice securim. At gemini lapsu delubra ad summa dracones effugiunt saevaeque petunt Tritonidis arcem, sub pedibusque deae clipeique sub orbe teguntur. Tum vero tremefacta novus per pectora cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
Hatus et ipse dea nec teueris addita iuno
Usq̃ aberit cum ni supplex in rebus egenis
Quas gentes italum auit. quas non oraueris ibes
C ausa mali tantim iterum hospitata teueris.

Expanded text:
atus et ipse dea; nec Teucris addita Iuno usquam aberit; cum tu supplex in rebus egenis quas gentes Italum aut quas non oraveris urbes! Causa mali tanti coniunx iterum hospita Teucris