comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solum ubi de incremento agetur: sed etiam ubi de iactura. Hoc periturum est
nempe aduentitium fuit. tam facile sine isto uiues:quem uixisti: si diu illud
habuisti: perdis posiquam satiatus es: si non diu: perdis antequam assuescas.
Pecuniam minorem habebis: nempe & molestiam: gratiam minorem: nempe
et inuidiam. Circumspice ista que nos agunt in insamam:quae cum plurin
lachrymis amitimus. Scies non damnum in his molestum esse: sed opimo¬
nem damni. Nemo illa perisse sentit. sed cogitat. Qui habet se mhil perdit:
sed quoto eiuqo habere se contingit. Ualee¬

Expanded text:
solum ubi de incremento agetur, sed etiam ubi de iactura. " Hoc periturum est." solum ubi de incremento agetur, sed etiam ubi de iactura. " Hoc periturum est." Nempe adventicium fuit; tam facile sine isto vives quam vixisti. Si diu illud habuisti, perdis postquam satiatus es; si non diu, perdis antequam adsuescas. " Pecuniam minorem habebis." Nempe et molestiam. " Gratiam minorem." Nempe et invidiam. Circumspice ista, quae nos agunt in insaniam, quae cum plurumis lacrimis amittimus; scies non damnum in is molestum esse, sed opinionem damni. Nemo illa perisse sentit, sed cogitat. Qui se habet, nihil perdidit. Sed quoto cuique habere se contigit ? VALE
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hec non prouidemus:& gratuita nobis uidentur: quae charissime constant.
Ex eo licet stupor noster appareat:quot ea sola putamus emi: pro quibus pecuni¬
am soluimus:ea gratuita uocamus: pro quibus nosipsos impendimus: quae eme¬
re nolemus:si domus nobis nostra pro illis essetdanda: si amoenum aliquot fru¬
Quosumue predium.At ea paratissimi sumus peruenire cum solicitudine: cũ
iculo: cum iactura pudoris: libertatis & temporis.Adeo nihil est cuiq se ui¬
lius. Idem itaq in omnibus consiliis rebusq faciamus: quod solemus facere Ø
quotiens ad institorem alicuius mercis accessimus. Uideamus hoc quod cõcu¬
piscimus: quanti deferatur. Sepe maximum est precium pro quo nullum dat.
Multa possum tibi ostendere: que acquisita acceptaq libertatem nobis extor¬
serunt. Nostri essemus:si ista nostra non essent. Hec ergo tecum ipse uersa

Expanded text:
Sed hoc non pervidemus, et gratuita nobis videntur, quae carissime constant. Sed hoc non pervidemus, et gratuita nobis videntur, quae carissime constant. Ex eo licet stupor noster appareat, quod ea sola putamus emi, pro quibus pecuniam solvimus, ea gratuita vocamus, pro quibus nos ipsos inpendimus. Quae emere nollemus, si domus nobis nostra pro illis esset danda, si amoenum aliquod fructuosumve praedium, ad ea paratissimi sumus pervenire cum sollicitudine, cum periculo, cum iactura pudoris et libertatis et temporis; adeo nihil est cuique se vilius. Idem itaque in omnibus consiliis rebusque faciamus, quod solemus facere, quotiens ad institorem alicuius mercis accessimus; videamus, hoc quod concupiscimus, quanti deferatur. Saepe maximum pretium est, pro quo nullum datur. Multa possum tibi ostendere, quae adquisita acceptaque libertatem nobis extorserint; nostri essemus, si ista nostra non essent. Haec ergo tecum ipse versa, non
Abbreviated transcription (Latin):
etiam pestifera tractatur:dum riget frigore: nec desunt tunc illi uenena: sed torpent.
iultorum crudelitas: et ambitio: & luxuria: ut paria pessimis audeat. fortune fai
deficitur eadem uelle cognosces. da posse quantum uolunt. Meministi:cum quendas
affirmares in tua potestate: dixisse me uolaticum esse: ac leuem: & te non pedem erꝰ
tenere: sed pennam: mentitus sum: pluma tenebatur quam remisit et fugit. Scis
quos postea tibi exhibuerit ludos:quemmulta in caput suum casura tentauerit.
on uidebat se peraliorum pericula in suum ruere: non cogitabat quem oner
essent quae petebat: etiam si superuacua non essent. Hoc itaq in his que afsecta¬
mus atq labore magno contendimus: inspicere debemus:aut nihil m illis cõmo¬
di esse: aut plus in commodi. quedam superuacua sunt: quedam tanti non sunt¬

Expanded text:
etiam pestifera tractatur, dum riget frigore; non desunt tunc illi venena, sed torpent. etiam pestifera tractatur, dum riget frigore; non desunt tunc illi venena, sed torpent. Multorum crudelitas et ambitio et luxuria, ut paria pessimis audeat, fortunae favore deficitur. Eadem velle sic subinde cognosces : da posse, quantum volunt. Meministi, cum quendam adfirmares esse in tua potestate, dixisse me volaticum esse ac levem et te non pedem eius tenere, sed pennam. Mentitus sum ? Pluma tenebatur, quam remisit et fugit. Scis, quos postea tibi exhibuerit ludos, quam multa in caput suum casura temptaverit. Non videbat se per aliorum pericula in suum ruere. Non cogitabat, quam onerosa essent, quae petebat, etiam si supervacua non essent. Hoc itaque in his, quae adfectamus, ad quae labore magno contendimus, inspicere debemus, aut nihil in illis commodi esse aut plus incommodi. Quaedam supervacua sunt, quaedam tanti non sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
A tibi iste persuasit: uirum se bonum esse. Atqui uir bonus
tam cito fieri nec potest nec intelligi. Scis quem nunc uirum bo¬
num dicam: Huius secunde note.Namille alter fortasse. tanquam Foenix semel
anno quingentesimo nascitur. nec est mirum ex interuallo magna generari. Me'¬
diocria et in turbam nascentia: sepe fortuna producit: eximia uero ipsa raritate
commendat. Sed iste multum adhuc abest ab eo quod profitetur:& si sciret qu
esset uir honus: nondum esse se crederet: fortasse etiam fieri posse desperaretAt
male existimat de malis: hoc etiam mali faciunt: nec ulla maior poena nequitie ẽ
quem quot sibi & suis displicet. At odit eos qui subita & magna potentia impo¬
tenter utuntur. Idem faciet cum idem potuerit. Multorum quia imbecilla sũt¬
latent uitia non minus ausura: cum illis uires sue placuerint: quem illa que iam
foelicitas aperuit: instrumenta illis explicande nequitie desunt. Sic tuto serpens:

Expanded text:
 tibi iste persuasit virum se bonum esse ? Atqui vir bonus tam cito nec fieri potest nec intellegi. Scis quem nunc virum bonum dicam ? Huius secundae notae. Nam ille alter fortasse tamquam phoenix semel anno quingentesimo nascitur. Nec est mirum ex intervallo magna generari; mediocria et in turbam nascentia saepe fortuna producit, eximia vero ipsa raritate commendat. Sed iste multum adhuc abest ab eo, quod profitetur. Et si sciret, quid esset vir bonus, nondum esse se crederet, fortasse etiam fieri posse desperaret. " At male existimat de malis." Hoc etiam mali faciunt, nec ulla maior poena nequitiae est quam quod sibi ac suis displicet. " At odit eos, qui subita et magna potentia inpotenter utuntur." Idem faciet, cum idem potuerit. Multorum, quia inbecilla suntlatent vitia, non minus ausura, cum illis vires suae placuerint, quam illa, quae iam felicitas aperuit. Instrumenta illis explicandae nequitiae desunt. Sic tuto serpens
Abbreviated transcription (Latin):
spitio: si perseueraueris: & incubueris: & id aegeris: ut omnia facta dictaq tua
inter se congruant:ac respondeant sibi:& una forma percussa sint.Non ẽ
ius animus in recto cuius acta discordant. Uale. S Eo¬

Expanded text:
spicio, si perseveraveris et incubueris et id egeris, ut omnia facta dictaque tua spicio, si perseveraveris et incubueris et id egeris, ut omnia facta dictaque tua inter se congruant ac respondeant sibi et una forma percussa sint. Non est huius animus in recto, cuius acta discordant. VALE. Se
Abbreviated transcription (Latin):
Resco & exulto: et discussa senecture recalesco: quotiens ex his
qua agis ac scribis intelligo:quantum teipse nam turbã olim
reliqueras super te geris. Si agricolam arbor ad fructum perducta delectat. si pa¬
stor ex foetu gregis sui capit uoluptatem.si alumnum suum nemo aliter intuet᷑
quem ut adolescentiam illius suam uidicet.quid euenire credis his qui inge
educauerunt: et quae tenera formauerunt: adulta subito uident:Assero te mihi
meum opus es. ego cum uidissem indolem tuam:inieci manum. exhortatus sũ:
addidi stimulos: nec lente ire passus sum: sed subinde incitaui:et nunc idems
facio: sediam currentem hortor: & inuicem hortantem.Quid aliud inquis ad¬
huc uolo: In hoc plurimum est:non sic quomodo principia totius operi'¬
midium occupare dicuntur. ita res animo constat. Itaq pars magna bonita¬
tis est uelle fieri honum.Scis quemadmodum bonum dicam:perfectum: ab'¬
solutum: quem malum facere nulla uis: nulla necessitas possit. Hunc in te per¬

Expanded text:
resco et exulto et discussa senectute recalesco, quotiens ex iis, quae agis ac scribis, intellego, quantum te ipse, nam turbam olim reliqueras, superieceris. Si agricolam arbor ad fructum perducta delectat, si pastor ex fetu gregis sui capit voluptatem, si alumnum suum nemo aliter intuetur quam ut adulescentiam illius suam iudicet; quid evenire credis iis, qui ingenia educaverunt et quae tenera formaverunt adulta subito vident ? Adsero te mihi; meum opus es. Ego quom vidissem indolem tuam, inieci manum, exhortatus sum, addidi stimulos nec lente ire passus sum, sed subinde incitavi; et nunc idem facio, sed iam currentem hortor et invicem hortantem. "Quid aliud?" inquis; "adhuc volo." In hoc plurimum est, non sic quomodo principia totius operis dimidium occupare dicuntur; ista res animo constat. Itaque pars magna bonitatis est velle fieri bonum. Scis quem bonum dicam ? Perfectum, absolutum, quem malum facere nulla vis, nulla necessitas possit. Hunc te pro
Abbreviated transcription (Latin):
aduolant. Gloria uanum & uolatile quiddam est:auaraq mobilius. Paupertas
nulli malum est nisi repugnanti. Mors malum non est:quid sit quaeris.Sola uis
st generis humani.Suꝑstitio error insanus est:amandos timet:quos colit uiola
Quid enim interest: utrum deos neges an infames. Haec discenda: immo ediscenda
sunt: non debes excusationes uitio philosophie suggerere. Nullam habei spem sa¬
lutis eger:quem ad intemperantiam medicus hortatur. Uale

Expanded text:
advolant. Gloria vanum et volucre quiddam est auraque mobilius. Paupertas advolant. Gloria vanum et volucre quiddam est auraque mobilius. Paupertas nulli malum est nisi repugnanti. Mors malum non est; quid quaeris ? Sola ius aecum generis humani. Superstitio error insanientis est; amandos timet; quos colit, violat. Quid enim interest, utrum deos neges an infames ? " Haec discenda, immo ediscenda sunt; non debet excusationes vitio philosophia suggerere. Nullam habet spem salutis aeger, quem ad intemperantiam medicus hortatur. VALE
Abbreviated transcription (Latin):
um in priorem partem dare: si ascendas retro abducere.Cum uitio Lucilli consẽ¬
tire est. In uoluptates descenditur: quidem asperas & duras subeundum ẽ Hic
impellamus: & corpora illis refrenemus. Hoc nunc me existimas dicere. Eos
tantum ꝑnitiosos esse auribus nostris: qui uoluptatem laudant:qui dolores. me¬
tus per se formidabiles res incutiunt.Illos quoq nocere nobis existimo:ꝗ nos
sub specie. Stoice secte hortantur aduitia. Hoc enim iactant solum sapientẽ &
doctum esse amatorem: solus apte ad hanc artem eque cõbibendi & conuiuẽdi
sapiens est peritissimus.Queramus ad quam usq etatem iuuenes amandisint
lec grece consuetudini data sint.Nos ad illa potius aures dirigimus.Nemo es
casu bonus: discenda uirtus est. Uoluptas humilis res & pusilla est:& in nullo ha¬
benda precio: cõis cum brutis animalibus: ad quam minima & contemptissima

Expanded text:
um in priorem partem dare, si ascendas, retro abducere cum vitio, Lucili, consenum in priorem partem dare, si ascendas, retro abducere cum vitio, Lucili, consentire est. In voluptates descenditur, in aspera et dura subeundum est; hic inpellamus corpora, illic refrenemus. Hoc nunc me existimas dicere, eos tantum perniciosos esse auribus nostris, qui voluptatem laudant, qui doloris metus, per se formidabiles res, incutiunt ? Illos quoque nocere nobis existimo, qui nos sub specie Stoicae sectae hortantur ad vitia. Hoc enim iactant: solum sapientem et doctum esse amatorem. " Solus sapit ad hanc artem; aeque conbibendi et convivendi sapiens est peritissimus. Quaeramus, ad quam usque aetatem iuvenes amandi sint." Haec Graecae consuetudini data sint, nos ad illa potius aures derigamus: " Nemo est casu bonus. Discenda virtus est. voluptas humilis res et pusilla est et in nullo habenda pretio, communis cum mutis animalibus, ad quam minima et contemptissima
Abbreviated transcription (Latin):
fugienda sunt. ꝗ̃ ille quas Ulyxes nsi alligatus preteruehi uoluit. Idem pos¬
sunt. adducunt a patria: a parentibus: ab amicis. a uirtutibus: & in uirtutibus¬
et in turpem uitam miseram: ubi turpius illudunt.Quanto satius est rectũ
sequi limitem: & eo se producere: ut ea demum sint tibi iucunda. que honesta:
Quod assequi poterimus: si fecerimus duo esse genera rerum: quae nos aut in¬
uitent: aut fugent. Inuitent ut diuitie: uoluptates: forma: ambitio.Caetera
blanda & arridentia. Fugant labor: mors: dolor:ignominia. uictus astrictior.
Debemus itaq exerceri: nec haec timeamus: nec illa cupiamus. In contrariu
pugnemus : & ab inuitantibus recedamus. aduersus potentiam cõcitemur.
Non uides ꝗͣ diuersus sit ascendentium habitus & descendentiũ. Qui per pronumer¬
int: resupinant corpora qui in arduum incumbunt.Nam si descendas pondus su¬

Expanded text:
fugiendae sunt quam illae, quas Ulixes nisi alligatus praetervehi noluit. Idem posfugiendae sunt quam illae, quas Ulixes nisi alligatus praetervehi noluit. Idem possunt; abducunt a patria, a parentibus, ab amicis, a virtutibus et in turpem vitam misera nisi turpi spe illidunt. Quanto satius est rectum sequi limitem et eo se perducere, ut ea demum sint tibi iucunda, quae honesta. Quod adsequi poterimus', si scierimus duo esse genera rerum, quae nos aut invitent aut fugent. Invitant ut divitiae, voluptates, forma, ambitio, cetera blanda et adridentia; fugat labor, mors, dolor, ignominia, victus adstrictior. Debemus itaque exerceri, ne haec timeamus, ne illa cupiamus. In contrarium pugnemus et ab invitantibus recedamus, adversus petentia concitemur. Non vides, quam diversus sit descendentium habitus et ascendentium ? Qui per pronum eunt, resupinant corpora, qui in arduum, incumbunt. Nam si descendas, pondus su
Abbreviated transcription (Latin):
omnia libere frui: patrimonio: hoc est uiuere: hoc est se mortalem esse meminis¬
se. Fluunt dies: & irreparabilis uita decurrit.Dubitamus quod iuuat sapere
et etati non semper uoluptates decepturae. Interim dum potest:dum possit inge¬
rere frugalitatem eo ut mortem praecurrere: & quicquid illi oblatura est. iam
sibi interire.Non amitam habes: non puerum qui amica moueat inuidiã.Qi¬
tidie sobrius prodis:sic coenas: tam Ephemeridem patri approbaturus. Non ẽ
istuduiuere: sed aliene uite interesse. Quanta dementia est haeredis sui res pro¬
curare. & sibi negare omna: ut tibi ex amico mimicum magna faciat heredi¬
tas. Plus enim gaudebit tui amore quo plus accepit.Istos tristes & supercilio¬
sos aliene uite sensores:siue hostes publicos:pedagogos assis ne feceris.Ne
dubitaueris bonam uitam. ꝗͣ opinionem bonam malle.Hae uoces non alitere

Expanded text:
Esse, bibere, frui patrimonio, hoc est vivere, hoc est se mortalem esse meminisEsse, bibere, frui patrimonio, hoc est vivere, hoc est se mortalem esse meminisse. Fluunt dies et inreparabilis vita decurrit; dubitamus sapere ? Quid iuvat aetati non semper voluptates recepturae interim, dum potest, dum poscit, ingerere frugalitatem ? Eo mortem praecurre et quidquid illa ablatura est, iam sine tibi interire. Non amicam habes, non puerum, qui amicae moveat invidiam; cottidie sobrius prodis; sic cenas tamquam ephemeridem patri adprobaturus: non est istud vivere, sed alienae vitae interesse. Quanta dementia est heredis sui res procurare et sibi negare omnia, ut tibi ex amico inimicum magna faciat hereditas. Plus enim gaudebit tua morte, quo plus acceperit. Istos tristes et superciliosos alienae vitae censores, suae hostes, publicos paedagogos assis ne feceris nec dubitaveris bonam vitam quam opinionem bonam malle." Hae voces non aliter
Abbreviated transcription (Latin):
& alio aliumde transeant. Pessimum genus horum hominum uidebatur qui uerba
gestarent. Sunt quidam qui uitia tradent:gestant.Horum sermo multum noci
Nam etiam si non statim proficit: semina in animo relinquit:sequiturq nos etiã
cum ab illis discesserimus resurrecturum postea malum. Quemadmodum qui
audierunt symphoniam: ferunt secum in auribus modulationem illa ad dul¬
cedinem cantumq cogit: actiones impedit.: nec ad seria patitur nitendi.Sic adu'¬
orum & praua laudlantium sermo diutius heret ꝗͣ auditur. nec facile est aiõ
dulcem sonum excutere. prosequitur & durat. & ex interuallo recurrit. Iõ clau¬
dende sunt aures malis uocibus: & quidem primis.Nam cum initium fecerũt
admisse sunt plus audent. Inde ad haec peruenitur uerba. Uirtus & philosopbia
& iustitia uerborum inanium crepitus est. Una foelicitas est bone uite facere

Expanded text:
et alio aliunde transerunt. Pessimum genus horum hominum videbatur, qui verba et alio aliunde transerunt. Pessimum genus horum hominum videbatur, qui verba gestarent; sunt quidam, qui vitia gestant. Horum sermo multum nocet; nam etiam si non statim profecit, semina in animo relinquit sequiturque nos etiam cum ab illis discessimus, resurrecturum postea malum. Quemadmodum qui audierunt symphoniam, ferunt secum in auribus modulationem illam ac dulcedinem cantuum, quae cogitationes impedit nec ad seria patitur intendi, sic adulatorum et prava laudantium sermo diutius haeret quam auditur. Nec facile est animo dulcem sonum excutere; prosequitur et durat et ex intervallo recurrit. Ideo cludendae sunt aures malis vocibus et quidem primis; quom initum fecerunt admissaeque insunt plus audent. Inde ad haec pervenitur verba: " virtus et philosophia et iustitia verborum inanium crepitus est. Una felicitas est bene vitae facere.
Abbreviated transcription (Latin):
non ratione componimur: sed consuetudine abducimur.Quod si pauei facerẽt
ollemus imitari:cum plures facere corperunt quasi honestius sit:quia frequ¬
tius sequimur.:& recti apud nos locum tenet error:ubi publicus factus est.Dẽs
iam sic peregrinantur ut illos numidarum praecurrat aequitatus:ut agmẽ cur¬
sorum antecedat. Turpe est nullos esse:qui occurrentis uiadeiiciantur:ut ꝗͣ ho'¬
nestum hominem uenire magno puluere ostendant. Omnes iam multos heñt
ui crystallina & murrina & celata magnorum artificum manu portent.Tu¬
pe est uideri eas te habere sarcinas totas:quae toto concuti possuntomnium pe¬
dagogi abolita facie uehuntur:ne sol:ne frigus teneram cutem ledat.Turpe
est neminem esse in comitatu.Opuerorum cuius sana facies medicameniĩ
desideret. Horum omnium sermo uitandus est. Hi sunt qui uitia tradent:

Expanded text:
nec ratione conponimur sed consuetudine abducimur. Quod, si pauci facerent, nec ratione conponimur sed consuetudine abducimur. Quod, si pauci facerent, nollemus imitari, cum plures facere coeperunt, quasi honestius sit, quia frequentius, sequimur. Et recti apud nos locum tenet error, ubi publicus factus est. Omnes iam sic peregrinantur, ut illos Numidarum praecurrat equitatus, ut agmen cursorum anteccdatantecedat; turpe est nullos esse, qui occurrentis via deiciant, aut qui honestum hominem venire magno pulvere ostendant. Omnes iam mulos habent, qui crustallina et murrina et caelata magnorum artificum manu portent; turpe est videri eas te habere sarcinas totas, quae e tuto concuti possint. Omnium paedagogia oblita facie vehuntur, ne sol, ne frigus teneram cutem laedat; turpe est neminem esse in comitatu tuo puerorum, cuius sana facies medicamentum desideret. Horum omnium sermo vitandus est: hi sunt, qui vitia tradunt
Abbreviated transcription (Latin):
neum: non nullum aliud remedium ꝗͣ temporis quero.Non quod labor cõtraxit
qui extollitur. haec qualiscunq coena dissoluit quae attuli iucundiorerit.Aliꝗͣdo
enim experimentum animi sumpsi subito. hoc enim est simplicius & uerius.
Nam ubi se preparauit & indixit sibi patiẽtiam:non aeque apparet quantum ha¬
bet uere firmitatis.Illa sunt certissima argumenta:que ex tempore dedit:si nõ
tantum &quus modestiam: sed placidus aspexit:si non excanduit:non litigauit
sed quod dari deberet ipse sibi non desiderando suppleuit & cogitauit aliquid cõ¬
uetudine sua sibi nihil deesse. Multa ꝗͣ superuacua essent non intelleximꝰ nil¬
cum deesse corperunt. Utebamur enim illis:non quia debebamus:sed quia ha¬
bebamus. Quam multa autem parabamus:quia alii perauerunt:quia apudØ
plerosq sunt. Inter causas malorum nostrorum est ꝙ uiuimus: & ad exempla

Expanded text:
ineum, non ullum aliud remedium quam temporis quaero. Nam quod labor contraxit, ineum, non ullum aliud remedium quam temporis quaero. Nam quod labor contraxit, quies tollit. Haec qualiscumque cena aditiali iucundior erit. Aliquod enim experimentum animi sumpsi subito; hoc enim est simplicius et verius. Nam ubi se praeparavit et indixit sibi patientiam, non aeque apparet, quantum habeat verae firmitatis; illa sunt certissima argumenta, quae ex tempore dedit, si non tantum aequus molestias, sed placidus aspexit; si non excanduit, non litigavit; si quod dari deberet ipse sibi non desiderando supplevit et cogitavit aliquid consuetudini suae, sibi nihil deesse. Multa quam supervacua essent, non intelleximus, nisi deesse coeperunt; utebamur enim illis, non quia debebamus, sed quia habebamus. Quam multa autem paramus, quia alii paraverunt, quia apud plerosque sunt ! Inter causas malorum nostrorum est, quod vivimus ad exempla,
Abbreviated transcription (Latin):
Tinere confectus in commodo magis ꝗ̃ longo: in albanum meũ
nocte multa perueni.Nihil habeo paratum nisi me.Itaq: in le¬
cto lassitudinem pono:hanc coqui ae pistoris moram boni cõ¬
sulo. Mecum enim de hocipso loquor:ꝗͣ mhil sit graue quod le¬
uiter excipias. Quod indignandum mhil nisi ipse indignando astruas non habet
panem meus pistor: sed habet uillicus: sed habet atriensis: sed habet colonus. Malum
panem inquis. Expecta bonus fier:etiam illum tenerum tibi & siligineum fames red¬
det. Ideo non est ante edendum qui illa imperet.Expectabo ergo nec ante edam:qͣ
bonum panem habere corpero:aut malum fastidire desiero.Necessarium est paruo
assuescere. Multe difficultates locorum: multe temporum etiam Iocupletibus & in
Illud potest nolle quod non habet.Rebus oblatis hilaris uti magna pars libertatis¬
t. Benemoratus uenter & contumelie patiens astimari non potest.Quanta uolus¬
tatem capiam ex eo quod lassitudo mea sibiipsa assuescit.Non unctiones:non bal¬

Expanded text:
tinere confectus incommodo magis quam longo in Albanum meum multa nocte perveni; nihil habeo parati nisi me. Itaque in lectulo lassitudinem pono, hanc coci ac pistoris moram boni consulo. Mecum enim de hoc ipso loquor, quam nihil sit grave, quod leviter excipias, indignandum nihil nisi ipse indignando adstruas. Non habet panem meus pistor; sed habet vilicus, sed habet atriensis, sed habet colonus. " Malum panem " inquis. Exspecta: bonus fiet. Etiam illum tibi tenerum et siligineum fames reddet. Ideo non est ante edendum quam illa imperat; exspectabo ergo nec ante edam quam aut bonum panem habere coepero aut fastidire desiero. Necessarium est parvo adsuescere: multae difficultates locorum, multae temporum etiam loeupletibuslocuplillud potest, nolle quod non habet, rebus oblatis hilaris uti. Magna pars libertatis est bene moratus venter et contumeliae patiens. Aestimari non potest, quantam voluptatem capiam ex eo, quod lassitudo mea sibi ipsa adsuescit; non unctores, non bal
Abbreviated transcription (Latin):
commodatur nec emitur:et puto si uenalis esset:non haberet emptorem.At ma¬
la quotidie emitur. Sed accipe iam quod debeo:et uale.Diuitiae sunt ad legem na¬
ture composita paupertas. Hoc sepe dicit Epicurus aliter atq aliter. Sed nunquã
nimis dicitur quod nunquam satis discitur:quibusdam remedia monstrãda.
quibusdam inculcanda sunt. Uale.

Expanded text:
commodatur nec emitur. Et puto, si venalis esset, non haberet emptorem. At macommodatur nec emitur. Et puto, si venalis esset, non haberet emptorem. At mala cotidie emitur. Sed accipe iam quod debeo et vale. " Divitiae sunt ad legem naturae conposita paupertas." Hoc saepe dicit Epicurus aliter atque aliter; sed numquam nimis dicitur, quod numquam satis discitur. Quibusdam remedia monstranda, quibusdam inculcanda sunt. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
homerum teneret: alterum qui Hesiodum. nouem preterea lyricis:singulos assi¬
gnauit magno emis se illum non est quod mireris. non inuenerat faciendos:¬
sed locauit. Postquam haec familia illi comparata est:coepit conuiuas suos inquie¬
tare: habebat ad pedes hos:a quibus subinde cum peteret uersus quos referret se¬
pe in medio uersu excidebat. suasit illi satellius quadratus:stultorum diuitum
adrosor: & quod sequitur arrisor:& quod duobus his adiunctum est derisor
ut grammaticos haberet analectos.Cum dixisset Sabinus:centenis milibus
sibi constare singulos seruos. Minoris inquit totidem scrima emisses. Ille tamẽ
ea opinione erat:ut putaret se scire:quod quisquam in domo sua sciret. Idi
satellius illum hortari coepit:ut luctaretur: hominem aegrum:pallidum:gra¬
cilem cum Sabinus respondisset:& quomodo possum uix uiuo. Noli obsecro

Expanded text:
Homerum teneret, alterum, qui Hesiodum; novem praeterea lyricis singulos adsiHomerum teneret, alterum, qui Hesiodum; novem praeterea lyricis singulos adsignavit. Magno emisse illum non est quod mireris; non invenerat, faciendos locavit. Postquam haec familia illi conparata est, coepit convivas suos inquietare. Habebat ad pedes hos, a quibus subinde cum peteret versus, quos referret, saepe in medio verbo excidebat. Suasit illi Satellius Quadratus, stultorum divitum adrosor, et quod sequitur, adrisor, et quod duobus his adiunctum est, derisor, ut grammaticos haberet analectas. Cum dixisset Sabinus centenis milibus sibi constare singulos servos; "Minoris," inquit, "totidem scrinia emisses." Ille tamen in ea opinione erat, ut putaret se scire, quod quisquam in domo sua sciret. Idem Satellius illum hortari coepit, ut luctaretur, hominem aegrum, pallidum, gracilem. Cum Sabinus respondisset: " Et quomodo possum ? Vix vivo," " Noli, obse
Abbreviated transcription (Latin):
stat gaudium perperuum: securum etiam siquid obstat nubium modo inter'¬
uenit: que infra feruntur: nec unquam diem uincunt. Quando ad hoc gaudi'¬
um peruenire continget: Non quidem cessatur adhuc:festinatur. multums
restat operis in quod ipse necesse est uigiles: ipse laborem tuum impendas. Si ef¬
fici cupis:delegationem res ista non recipit. Aliud litterarum genus adiutor
admittit. Casuisius Sabinus memoria nostra fuit diues: et patrimonium habe¬
bat liberum & ingenuum: nunquam uidi hominem beatum indicentius Huic
memoria tam mala erat:ut illi modo nomen Uyssis excideret:modo Achillis:
modo Priami: quos tam bene nouerat: quem pedagogos nostros nouimus. Nẽo
uetulus nomendator qui nomina non redit:sed imponit tam properanter:o¬
ille Troianos & Achiuos persalutabat. Nihilominus eruditus uolebat uideri.
Hancitaq compendiariam excogitauit magna summa emit seruos:unũ qui

Expanded text:
raestat gaudium perpetuum, securum; etiam si quid obstat, nubium modo interraestat gaudium perpetuum, securum; etiam si quid obstat, nubium modo intervenit, quae infra feruntur nec umquam diem vincunt." Quando ad hoc gaudium pervenire continget ? Non quidem cessatur adhuc, sed festinetur. Multum restat operis, in quod ipse necesse est vigiliam, ipse laborem tuum inpendas, si effici cupis. Delegationem res ista non recipit. Aliud litterarum genus adiutorium admittit. Calvisius Sabinus memoria nostra fuit dives. Et patrimonium habebat libertini et ingenium; numquam vidi hominem beatum indecentius. Huic memoria tam mala erat, ut illi nomen modo Vlixis excideret, modo Achillis, modo Priami, quos tam bene quam paedagogos nostros novimus. Nemo vetulus nomenclator, qui nomina non reddit, sed inponit, tam perperam trille Troianos et Achivos persalutabat. Nihilominus eruditus volebat videri. Hanc itaque conpendiariam excogitavit: magna summa emit servos, unum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
me inquis mones. iam enim te ipse monuisti: iam correxisti
ideo aliorum emendationi uacas. Non sum tam im̃probus ut
curationes aeger obeam: sed tanquam in eodem ualitudinario
aceam de communi malo tecum colloquor: remedia cõuincor.
Sic itaq me audi tanquam mecum loquar: in secretum te meum admitto et te
adhibito: mecum exigo: clamo mihi ipse: numera annos tuos: & pudebit eadem
uelle:quae uolueras puer: eadem parare.Hoc deniq tibi circa diem mortis pre'¬
sta moriantur ante teuitia.Dimitte istas uoluptates turbidas: magno leuan¬¬
das: non uenture tantum: sed praeterite nocent.Quemadmodum scelera etiam
si non sint deprehensa cum fierent: solicitudo non cum ipsis abiit ita improba'¬
rum uoluptatum: etiam post ipsas poenitentia est: non sunt solide: non sunt fi¬
deles:etiam si non nocent fugiunt. Aliquod potius bonum mansurum circũ¬
spice. nullum autem est: nsi quod animus ex se sibi inuenit. Sola uirtus p¬

Expanded text:
me," inquis, "mones? Iam enim te ipse monuisti, iam correxisti? Ideo aliorum emendationi vacas ? " Non sum tam inprobus, ut curationes aeger obeam, sed tamquam in eodem valitudinario iaceam, de communi tecum malo conloquor et remedia communico. Sic itaque me audi, tamquam mecum loquar. In secretum te meum admitto et te adhibito mecum exigo. Clamo mihi ipse: " Numera annos tuos, et pudebit eadem velle, quae volueras puer, eadem parare. Hoc denique tibi circa mortis diem praesta: moriantur ante te vitia. Dimitte istas voluptates turbidas, magno luendas ; non venturae tantum, sed praeteritae nocent. Quemadmodum scelera etiam si non sint deprehensa cum fierent, sollicitudo non cum ipsis abit; ita inprobarum voluptatum etiam post ipsas paenitentia est. Non sunt solidae, non sunt fideles; etiam si non nocent, fugiunt. Aliquod potius bonum mansurum circumspice. Nullum autem est, nisi quod animus ex se sibi invenit. Sola virtus p
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos: uel nos ad eam.Hic patet sensus: egregia res est mortem condiscere: super¬
uacuum forsitan putas id discere quo semel utendum est.hoc est ipsum quare me¬
ditari debeamus: semper discendum est:quod an sciamus: experiri non possu
meditare mortem:qui hoc dicit meditari libertatem iubet:qui mori discit:serui¬
re dediscit. Supra omnem potentiam est:certe extra omnem. quid ad illum car¬
cer: & custodia. & claustra: liberum hostium est.Una est cathena que nos alli'¬
gatos tenet: amor uite. qui ut non est abiiciendus: ita minuendus est ut si quan¬
do res exiget: nihil nos detineat nec impediat:quo minus parati simus: qđ
quandoq faciendum est:statim facere. Uale.

Expanded text:
ad deos ." Hic patet sensus: egregia res est mortem condiscere. Superad deos ." Hic patet sensus: egregia res est mortem condiscere. Supervacuum forsitan putas id discere, quod semel utendum est. Hoc est ipsum, quare meditari debeamus; semper discendum est, quod an sciamus, experiri non possumus. " Meditare mortem "; qui hoc dicit, meditari libertatem iubet. Qui mori didicit, servire dedidicit; supra omnem potentiam est, certe extra omnem. Quid ad illum carcer et custodia et claustra ? Liberum ostium habet. Una est catena, quae nos alligatos tenet, amor vitae, qui ut non est abiciendus, ita minuendus est, ut si quando res exiget, nihil nos detineat nec inpediat, quo minus parati simus, quod quandoque faciendum est, statim facere. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
nem hominum: dubia semperest:& in partem utranq diuiditur.Remoue studia
totam uitam tracta: mors de te pronunciatura est ita dico disputationes et littera'¬
ta colloquia: & ex preceptis sapientium uerba collecta: & eruditus sermo: non
ostendunt uerum robur animi. Est enim oratio etiam timidissimis audax. Quid
egeris. tunc apparebit:cum animam ages.Accipio patienter conditionem¬
manam: non reformido iudicium. Hec mecum loquor: sed tecum quoq me
locutum puta. Iunior es:quid refert: non dinumerantur anni. Incertum ẽ quo¬
te loco mors expecter.Itaq tu illam omni loco expecta.Desinere iam uolebam
et manus expectabat ad clausulam: sed conficienda sunt sacra: & huic epistole uia¬
um dandum est. Futas me non dicere: unde sumpturus sum mutuum:sis c¬
ius: arca utar. Expecta me pusillum & de domo fiet numeratio:interim commo¬
dabit Epicurus:qui ait. Meditare utrum commodius sit: uel mortem transire¬

Expanded text:
ationem hominum; dubia semper est et in partem utramque dividitur. Remove studia ationem hominum; dubia semper est et in partem utramque dividitur. Remove studia tota vita tractata; mors de te pronuntiatura est. Ita dico: disputationes et litterata conloquia et ex praeceptis sapientium verba collecta et eruditus sermo non ostendunt verum robur animi. Est enim oratio etiam timidissimis audax. Quid egeris, tunc apparebit, cum animam ages. Accipio condicionem, non reformido iudicium." Haec mecum loquor, sed tecum quoque me locutum puta. Iuvenior es; quid refert ? Non dinumerantur anni. Incertum est, quo loco te mors expectet; itaque tu illam omni loco expecta. Desinere iam volebam et manus spectabat ad clausulam; sed conficienda sunt sacra et huic epistulae viaticum dandum est. Puta me non dicere, unde sumpturus sum mutuum: scis cuius arca utar. Expecta me pusillum, et de domo fiet numeratio; interim commodabit Epicurus, qui ait: " Meditare mortem
Abbreviated transcription (Latin):
summum est inquis. minui & deperire. & ut proprie dicam liquescere.Non enimo
subito impulsi ac prostrati sumus carpimur. singuli dies aliquid subtrahunt uiri-¬
bus & quis exitus est melior quem in sinem suum natura soluente dilabi: Non
quia aliquid mali estictus & e uita repentinus excessus: sed quia leuis hec uia est
subduci. Ego certe uelut appropinquet experimentum & ille laturus sententiam
de omnibus annis meis dies uenerit:ita me obseruo & alloquor. Nihil est inquã
adhuc: quod aut rebus.aut uerbis exibuimus: leuia sunt ista et fallacia pignora ani¬
mi multisq inuoluta lenociniis. quod profecerim: morti crediturus sum. Nonti¬
mide itaq componor ad illum diem: quo remotis strophis ac fucis: de me iudica¬
turus sum: utrum loquar fortia an sentiam. nunquid simulatio fuerit: & minus
quicquid contra fortunam iactaui uerborum contumacium. Remoue existim¬

Expanded text:
summum est," inquis, " minui et deperire et, ut proprie dicam, liquescere. Non enim summum est," inquis, " minui et deperire et, ut proprie dicam, liquescere. Non enim subito inpulsi ac prostrati sumus; carpimur. Singuli dies aliquid subtrahunt viribus." Ecquis exitus est melior quam in finem suum natura solvente dilabi ? Non quia aliquid mali est ictus et e vita repentinus excessus, sed quia lenis haec est via, subduci. Ego certe, velut adpropinquet experimentum et ille laturus sententiam de omnibus annis meis dies venerit, ita me observo et adloquor: " Nihil est," inquam, "adhuc, quod aut rebus aut verbis exhibuimus. Levia sunt ista et fallacia pignora animi multisque involuta lenociniis; quid profecerim, morti crediturus sum. Non timide itaque conponor ad illum diem, quo remotis strophis ac fucis de me iudicaturus sum, utrum loquar fortia an sentiam, numquid simulatio fuerit et mimus, quicquid contra fortunam iactavi verborum contumacium. Remove existim
Abbreviated transcription (Latin):
do dicebam tibi in conspectu esse mee senectuis: iam uereor ne
senectutem post me reliquerim: aluidiam his annis: huic cor¬
pori uocabulum conuenit quoniam quidem senectus lasse &¬
tatis non facte nomen est:inter decrepitos me numera & extre¬
mum tangentes gratias tamen mihi apud te ago.Non sentio in animo etatis in¬
uiriam cum sentiam in corpore tantum uitia & uitiorum ministeria senuerunt
uiget animus et gaudet: non multum sibi gaudet esse cum corpore: magnam par¬
temoneris sui posuit:exultat:& mihi facit controuersiam de senectute:hunc
esse florem suum credamus illi: bono suo utatur.ire in cogitationem iuuat: & de¬
spicere quid ex hac tranquillitate ac modestia morum sapientie debeam:ꝗd atati:
et diligenter excutere que non possim facere:que nolim prosit ne habituro ali
quid si quicquid nolim. quicquid non possim. non posse me gaudeo. Que .n.
querela est: Quod incommodum: si quicquid debet desinere deficit. In commodũ

Expanded text:
do dicebam tibi, in conspectu esse me senectutis; iam vereor, ne senectutem post me reliquerim. Aliud iam his annis, certe huic corpori, vocabulum convenit, quoniam quidem senectus lassae aetatis, non fractae, nomen est; inter decrepitos me numera et extrema tangentis. Gratias tamen mihi apud te ago; non sentio in animo aetatis iniuriam, cum sentiam in corpore. Tantum vitia et vitiorum ministeria senuerunt; viget animus et gaudet non multum sibi esse cum corpore. Magnam partem oneris sui posuit. Exultat et mihi facit controversiam de senectute. Hunc ait esse florem suum. Credamus illi; bono suo utatur. Ire in cogitationem iubet et dispicere, quid ex hac tranquillitate ac modestia morum sapientiae debeam, quid aetati, et diligenter excutere, quae non possim facere, quae nolim †prodesse habiturus ad qui si nolim quidquid non posse me gaudeo†. Quae enim querella est, quod incommodum, si quidquid debebat desinere, defecit ? " Incommodum
Abbreviated transcription (Latin):
sparseris:in quo quolibet equo densior iactabitur iuba.Horrebit in leonum
ceruice formosior.Cum te ad uelocitatem parauerit:par lepusculo non eris.
sis turelictis in quibus uincite necesse est:dum in aliena niteris:ad bonu
super humana se extollens:nihil extra se sui ponens rationales animales. Quod
ergo uita bonum est: Perfectaratio. Hanc tu ad summum finemeuoca: in quãtũ
potest plurimum crescere:Tunc beatum esse te iudica:dum tibi gaudium om¬
ie nascetur.Cum uisis quae homines eripiunt:optant. custodiunt.nihil in¬
ueneris non dico quod malis: sed quod uelis. Breuem tibi formulam dabo qua
te metiaris:qua perfectum esse iamsentias.Tunc habebis tuum:cum intelli¬
ges inforlicissimos esse infoelices. Uale E

Expanded text:
sparseris, in quolibet equo densior iactabitur iuba, horrebit in leonum sparseris, in quolibet equo densior iactabitur iuba, horrebit in leonum cervice formonsior. Cum te ad velocitatem paraveris, par lepusculo non eris. vis tu relictis, in quibus vinci te necesse est, dum in aliena niteris, ad bonum super humana se extollens, nihil extra se sui ponens. Rationale animal es. Quod ergo in te bonum est ? Perfecta ratio. An tu ad suum finem hanc evocas, in quantum potest plurimum crescere ? Tunc beatum esse te iudica, cum tibi ex ea gaudium omne nascetur, cum visis, quae homines eripiunt, optant, custodiunt, nihil inveneris, non dico quod malis, sed quod velis. Brevem tibi formulam dabo, qua te metiaris, qua perfectum esse iam sentias: tunc habebis tuum, cum intelleges infelicissimos esse felices. VALE
Abbreviated transcription (Latin):
erit aliquid ꝑfectum:sed nec honum absolute: nec uirtus: nec perfectum.Hac.n.
rationalibus solis contingunt:quibus datũ est scire.Quare:quatenus:quẽ ad mo'¬
dum. Ita bonum in nullo est:nisi in quo ratio.Quomodo tunc pertineat ista dis'¬
putatio queris: Et quid animo tuo profutura sit dico.Et exercet illum & acuit
t utiq aliquid acturum occupatione honesta tenet.Prodest autem ꝗ moratur
ad praua properantem. Sed illud dico:nullo modo prodesse possum magis:ꝗͣ
si tibi bonum tuum ostendo:si te amutis animalibus separo:si cum deo pono.
Quid inquam uires corporis alis & exerces: Recudibus ista maiores ferisq natu¬
a concessit.Quid excolis formam: Cumomnia feceris:a multis animalibus d¬
core uinceris.Quid capillum ingenti diligentia comis: Cum illum uel effude'¬
ris more Parthorum: uel Germanorum modo iunxeris uelut Scythi solents

Expanded text:
erit aliquid perfectum, sed nec bonum absolute nec virtus nec perfectum. Haec enim erit aliquid perfectum, sed nec bonum absolute nec virtus nec perfectum. Haec enim rationalibus solis contingunt, quibus datum est scire quare, quatenus, quemadmodum. Ita bonum in nullo est, nisi in quo ratio. Quo nunc pertineat ista disputatio quaeris, et quid animo tuo profutura sit ? Dico: et exercet illum et acuit et utique aliquid acturum occupatione honesta tenet. Prodest autem etiam quo moratur ad prava properantes. Sed et illud dico: nullo modo prodesse possum magis, quam si tibi bonum tuum ostendo, si te a mutis animalibus separo, si cum deo pono. Quid, inquam, vires corporis alis et exerces ? Pecudibus istas maiores ferisque natura concessit. Quid excolis formam ? Cum omnia feceris, a mutis animalibus decore vinceris. Quid capillum ingenti diligentia comis ? Cum illum vel effuderis more Parthorum vel Germanorum modo vinxeris vel, ut Scythae solent,
Abbreviated transcription (Latin):
moria ẽ: nec unꝗͣ reuocat᷑ nisi pñtiũ occursu. Non põt ergo ꝑfecte nature. nonũ ipfecta
esse natura. Aut si natura habet hoc habent& sata. Nec illud nego adea que uident᷑ secũ¬
dum naturã magnos ẽẽ mutis aĩalibus ĩpetus & concitatos: sed imordinatos ac turbi'¬
dos. Nunꝗͣ autẽ aut inordinatũ est bonũ. aut turbidum. Quidergo inquis: Muta
aĩalia ꝑturbate & indisposite mouent᷑. Dicerem illa ꝑturbate & indisposite moueri: si
iatura illorũ ordinẽ caperet.Nũc mouẽt᷑ secundũnaturã suã. Perturbatũ eniz id
quod ẽẽ aliquando & non ꝑturbatũ potest. Solicitũ est quod potestesse securũ. Nulli
uitium est: nisi cui uirtus potest esse. Multis animalibus talis ex sua natura motus
st. Sed ne te diu teneam:aliquando erit bonũ in muto animali:eritaliqua uirtus:

Expanded text:
moria est nec umquam revocatur nisi praesentium occursu. Non potest ergo perfectae naturae bonum in inperfecta moria est nec umquam revocatur nisi praesentium occursu. Non potest ergo perfectae naturae bonum in inperfecta esse natura, aut si natura talis hoc habet, habent et sata. Nec illud nego, ad ea, quae videntur secundum naturam, magnos esse mutis animalibus impetus et concitatos, sed inordinatos ac turbidos. Numquam autem inordinatum est bonum aut turbidum, " Quid ergo ? " inquis, " muta animalia perturbate et indisposite moventur ? " Dicerem illa perturbate et indisposite moveri, si natura illorum ordinem caperet; nunc moventur secundum naturam suam. Perturbatum enim id est, quod esse aliquando et non perturbatum potest; sollicitum est, quod potest esse securum. Nulli vitium est, nisi cui virtus potest esse; mutis animalibus talis ex natura sua motus est. Sed ne te diu teneam, erit aliquod bonum in muto animali, erit aliqua virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
naturã habent. Illa diuersa sũt ꝙ alteꝵ ĩmortale: alteꝵ mortale ẽ. Exhis ergo unius bonũ
natura ꝑficit:dei.s alterius cura hoĩs. Caetera tam in sua natura ꝑfecta sũt. non uere ꝑfecta
ꝗbus abest ratio.Hoc.n. demũ perfectũ: quod secundũ uniuersam naturã ꝑfectũ estU¬
uersa aut natura rõnalis est: caetera possunt insuogenere ꝑfecta ẽẽ. In quo non potest beata
remĩscit᷑ cũ id incidit quos sensus ad moueret᷑: tanꝗͣ quos remĩscit᷑. Reminiscit᷑ me cum
dinitiũ cius admotũ est. In stabulo ꝗdẽ nulla illi uia ẽ: qͣuis sepe calcare memoria e
tura: ꝗbus usus ꝑfecti tẽporis non ẽ. Tempus.n tribus ꝑtibus constat p̃terito presente:
& futuro. Aĩalibus tantũ qđ breuissimũ est inter cursũ. datũ presens: preteriti rara me¬

Expanded text:
naturam habent, illo diversa sunt, quod alterum inmortale, alterum mortale est. Ex his ergo unius bonum naturam habent, illo diversa sunt, quod alterum inmortale, alterum mortale est. Ex his ergo unius bonum natura perficit, dei scilicet, alterius cura, hominis. Cetera tantum in sua natura perfecta sunt, non vere perfecta, a quibus abest ratio. Hoc enim demum perfectum est, quod secundum universam naturam perfectum, universa autem natura rationalis est. Cetera possunt in suo genere esse perfecta. In quo non potest beata reminiscitur, cum id incidit, quo sensus admoneretur; tamquam equus reminiscitur viae, cum ad initium eius admotus est. In stabulo quidem nulla illi viae est quamvis saepe calcatae memoria. tat, praeterito, praesente, venturo. Animalibus tantum quod gravissimum est intra cursum datum, praesens. Praeteriti rara me
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quod autẽ hoc bonũ dicam: liber animus acrectus: alia subiiciens sibi se nulli. hoc bonũ
deo non recipit infantia:ut pueritia non speret:adolescentia ĩprobe speret.Bene agit᷑ cũ sen¬
cture. si illud longostudio intentoq ꝑuenit. Si hoc & bonũ & intelligibile. Dixisti inquit
aliquod bonũ esse arboris: aliꝗd herbe. Potest ergo esse aliquod & infantis. Uerũ bonũ nec ĩ
arboribus: nec in mutis aialibus est. hoc quod in illis bonũ est predicatione bonũ dicitur.
Quod ẽ inꝗs: hoc quod secundũ naturã cuiusq est. Bonũ autẽ cadere in mutũ aĩal nullo
modo põt: fcelicioris meliorisq nature est: nisi ubi ratiom locus est: bonũ non est. Quatu¬
or hec nature sunt arboris: animalis: hominis: & dei. Haec duoquae rationalia sunt: eadem

Expanded text:
est. Quod autem hoc bonum ? Dicam: liber animus, erectus, alia subiciens sibi, se nulli. Hoc bonum est. Quod autem hoc bonum ? Dicam: liber animus, erectus, alia subiciens sibi, se nulli. Hoc bonum adeo non recipit infantia, ut pueritia non speret, adulescentia inprobe speret; bene agitur cum senectute, si ad illud longo studio intentoque pervenit. Si hoc est bonum, et intellegibile est. " Dixisti," inquit, " aliquod bonum esse arboris, aliquod herbae; potest ergo aliquod esse et infantis." Verum bonum nec in arboribus nec in mutis animalibus; hoc, quod in illis bonum est, precario bonum dicitur. " Quod est ? " inquis. Hoc, quod secundum cuiusque naturam est. Bonum quidem cadere in mutum animal nullo modo potest; felicioris meliorisque naturae est. Nisi ubi rationi locus est, bonum non est. Quattuor hae naturae sunt, arboris, animalis, hominis, dei; haec duo, quae rationalia, sunt, eandem
Abbreviated transcription (Latin):
num peruenit cum ad rationem puenerit. Est aliquedirrationale animal. Est aliquod
nondum rationale Est rationale: sed inperfectum. In nullo horum bonum ratio il¬
s. Tta dico Lucilli: bonum non in quolibet corpore. non in qualibet etate inuenitur.ẽ
tantum abest ab infantia quantum a prio ultimum. q̃tũ ab initio ꝑsectum ergo nec
in tenero modo calescente corpusculo est. Quid ni: non sitmagis ꝗͣ in semine hoc.Si dicas a¬
quod arboris ac ut satis bonũ nouimꝰ. hoc non est in prima fronde:quae emissa cum maxim
sonus rũpit. Est aliquod bonũ tritici. hoc nondũ est in herba latenie: nedũ solliculos erexit spi¬
ca mollis: sed cũ frumentũ estas: & debita maturitas coxit. Quẽ admodũ omnis natura bonũ
suũ nisi consumata non ꝓfert. Ita hoĩs bonũ non est in homine: nisi cũ in illo ratio perfecta

Expanded text:
num perveniet, cum ad rationem perveneris Est aliquod inrationale animal, est aliquod num perveniet, cum ad rationem perveneris Est aliquod inrationale animal, est aliquod nondum rationale, est rationale sed inperfectum; in nullo horum bonum, ratio ilest. Ita dico, Lucili: bonum non in quolibet corpore, non in qualibet aetate invenitur et tantum abest ab infantia, quantum a primo ultimum, quantum ab initio perfectum. Ergo nec in tenero, modo coalescente corpusculo est. Quidni non sit ? Non magis quam in semine. Hoc si dicas, aliquod arboris ac sati bonum novimus; hoc non est in prima fronde, quae emissa eum maxime solum rumpit. Est aliquod bonum tritici; hoc nondum est in herba lactente nec cum folliculo se exerit spica mollis, sed cum frumentum aestas et debita maturitas coxit. Quemadmodum omnis natura bonum suum nisi consummata non profert, ita hominis bonum non est in homine, nisi cum illi ratio perfecta