comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuint que ex nutu solo satis ꝑcipi nõ pote¬
rant. deorũ ergo nũcius ⁊ ĩterpres ẽ.⁊ hinc
eloquẽtie deus. Quod clarius ⁊ ꝑ officia attri¬
buta ⁊ ꝑĩsignia illi appoĩta demõstrãt᷑. Sale¬
ĩuidie fulmina eloquẽtia ualido tegumento
seruet᷑. qd̃ nil aliud ẽ ꝙͣ gr̃a quã elcquens
abenuolis meret᷑ auditorib hoc ĩ longu
scripta ueterũ seruat aduersus mordaces ⁊
ĩuidos. quod p̃uidisse sibi uidet᷑ ouidiꝰ dũ di¬
cit. Iamq opus exegi quod nec iouis ira nͨ
ignis. Nec poterit ferrũ nec edax abolere ue¬
tustas.⁊c̃. Alata autẽ fert mercuriꝰ talaia
ut ẜmonis describat᷑ uelocitas qui eode ĩ
mom̃to ex ore loquẽtis egredit᷑ ⁊ ĩ aures
suscipitur audiẽtis. designãt p̾te̾a opoͣtu¬
nã nũciis ꝑsepe uelocitaterł uirgã defert
ut nũcii officium denotet. Cõsuenere quidẽ
nũcu qĩ insigne ꝙdam uirgas ferre. Qua

Expanded text:
aperiunt, que ex nutu solo satis percipi non poteaperiunt, que ex nutu solo satis percipi non poterant. Deorum ergo nuntius et interpres est, et hinc eloquentie deus. Quod clarius et per officia attributa et per insignia illi apposita demonstratur. Galeadversus invidie fulmina eloquentia valido tegumento servetur; quod nil aliud est quam gratia, quam eloquens a benivolis meretur auditoribus. Hoc in longum scripta veterum servat adversus mordaces et invidos, quod previdisse sibi videtur Ovidius, dum dicit: Iamque opus exegi, quod nec Iovis ira Nec ignis nec poterit ferrum, nec edax abolere vetustas etc. Alata autem fert Mercurius talaria, ut sermonis describatur velocitas, qui eodem in momento ex ore loquentis egreditur et in aures suscipitur audientis. Designant preterea oportunam nuntiis persepe velocitatem. Virgam defert, ut nuntiis officium denotet. Consuevere quidem nuntii quasi insigne quodam virgas ferre. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
fere om̃es ab ãtiquis eiste orn amĩtis ĩsigniti
sit. nõ tñ omĩb eadẽ ẽ deitas attributa. Na
alius medicine deus. alius m̃catorũ. aliꝰ uo
furũ. ⁊ cloquẽtic aliꝰ. quẽ theodõciꝰ hũc mare
filiũ ẽẽ uoluit. Quid tamẽ illũ moueat nõ
describit. nec ego postquã cõpertũ nõ hẽo in¬
tendo ĩuestigare so̾tilus. Credo tamẽ quẽ¬
cũq mercuriũ elqquẽtie deu uetes uolursse
eo ꝙ ad merturiũ planetã mathematici as¬
serũt spectare om̃e son ãs organũ seu fistu¬
lã ĩ corporib nr̃s disponere. Et hĩc credãt
nõ nulli eũ deorũ dcũm nũtiũ ⁊ ĩterpretem.
quia ꝑ organa ab eo uispoĩta cordis nostri
pandãt᷑ intrĩseca. que deorũ secreta dici po¬
ssũt ĩ quãtũ nisi exprim ãt᷑ nutu uł uerbis
nemo preter deum cognoscit.⁊ ĩ hoc ĩterpres
secretorũ taliũ ẽ qr uerba que organiçata
sũt ꝑ organa ab eodẽ dispoita ĩterp̃tãtur ⁊

Expanded text:
fere omnes ab antiquis eisdem ornamentis insigniti sint, non tamen omnibus eadem est deitas attributa. Nam alius medicine deus, alius mercatorum, alius vero furum, et eloquentie alius, quem Theodontius hunc Maie filium esse voluit; quid tamen illum moveat non describit, nec ego, postquam compertum non habeo, intendo investigare subtilius. Credo tantum quemcunque Mercurium eloquentie deum veteres voluisse, eo quod ad Mercurium planetam mathematici asserant spectare omne sonans organum, seu fistulam in corporibus nostris disponere, et hinc credant nonnulli eum deorum dictum nuntium et interpretem, quia per organa ab eo disposita cordis nostris pandantur intrinseca, que deorum secreta dici possunt, in quantum nisi exprimantur nutu vel verbis, nemo preter deum cognoscit, et in hoc interpres secretorum talium est, quia verba, que organizata sunt per organa, ab eodem disposita interpretantur et
Abbreviated transcription (Latin):
urginitatẽ abstulit.⁊ ĩmunus ablati decoriᷤᷤ
⁊ si fictiõib uariẽt᷑ ĩ hoc unũ egisse arbitror ut
ĩterpoĩtiõe numici flumĩs actũ sit ut ab hosti¬
bus turm ĩ agrũ ardee ⁊ipsũ turnũ libere et
expedite iri non potuerit. uerũ dũ turũ defi¬
cẽ uidiss mesta se se condidit undis. Sũt qui
dicãt hãc clã cũ latino rege amicici ã hu̾isse
Quod cũ palã fieret erubescẽs ĩ numicũ sespõte
Qui genuit Eudorũ. Mirtilũ. Iares. Euan

Expanded text:
rginitatem abstulit, et in munus ablati decoris iet si fictionibus varientur, in hoc unum egisse arbitror, ut interpositione Numici fluminis actum sit, ut ab hostibus Turni in agros Ardee et ipsum Turnum libere et expedite iri non potuerit. Verum dum Turnum deficere vidisset, mesta sese condidit undis. Sunt qui dicant hanc clam cum Latino rege amicitiam habuisse; quod cum palam fieret, erubescens in Numicum se sponte filio, qui genuit Eudorum, Mirtilum, Lares, Evan
Abbreviated transcription (Latin):
bilemꝰ. uiiii. Brontes .x. Steropes.xi.
pyragnion. xii. Nausitheus .xiii. Me¬
lyon.xiiii. acterion.xu. Aon .xui. Ne¬
sapus.xuii. Busyris.xuiii. pegasus.
xuiiii. Nictheus .xx. yrceus .xxiͦ. pelaᷤ.
xxii. Neleus.xxiii. Cignus.xxiiii. Gri¬
saor .xxu. ortus.xxui. Ephyaltes.
xxuii. Egeus.xxuiii. Onchestus .xx¬
uiiii. pel asgus.xxx. ⁊ auplius.xxxi.
celleno.xxxii. aello. xxxiii. occipite.
xxxiiii. Sycanus .xxxu. Siculus.

Expanded text:
Tylemus, VIIII Brontes, X Steropes, XI Pyragmon, XII Nasithous, XIII Melion, XIIII Actorion, XV Aon, XVI Mesappus, XVII Busyris, XVIII Pegasus, XVIIII Nicteus, XX Yrceus, XXI Pelias, XXII Neleus, XXIII Cignus, XXIIII Grisaor, XXV Othus, XXVI Ephyaltes, XXVII Egeus, XXVIII Onchestus, XXVIIII Pelasgus, XXX Nauplius, XXXI Celleno, XXXII Aello, XXXIII Occipite, XXXIIII Sycanus, XXXV Syculus.
Abbreviated transcription (Latin):
describit ouidiꝰ. Photinꝰ ĩuidie nigro squa¬
lẽna tali. becta petittomꝰ ẽ imis ĩuallib
huiꝰ abdita sole caret nõ ulli pia uento
Bristis ⁊ ignaui plenissĩa fuigoris.⁊ q̃. Igͤ
uacet sẽꝑ caligĩe sẽper hũndet. Et paulo po¬
st. Concusse patuere fores. uidet ĩtꝰ edẽte
uipereas cãnes uitiorũ alim̃ta suoꝵ In¬
udiã. iuisãq ocłĩs auertit. at illa surgit
humo pigre.semesaꝵ q relĩqͥt Corpora
serpẽtu passuq ĩcedit ĩerti. utq de ⁊̃ ui¬
dit formaq armis q decora Ingemuit
uultũq dee adsuspiri ⁊ duxit. pallor in¬
ore sedet maties ĩ corpore toto. Nusꝙͣ recta
acies liuẽt rubigie dẽtes. pectora felle iurẽt
lĩgua ẽ suffusa ueneno. Risus abẽ nͥ que
nisi foce̾ dolores. Nec fruit᷑ sõno ugilãtib
excita cũ̾is. S uidet ĩ gratos ĩtabescitq ui¬
dẽdo. Successus hou̾i carpitq ⁊carpitur
una. Suppliciũq suũ ẽ.⁊cͣ. Hos u̾sus siꝗs

Expanded text:
erat, auro. Protinus Inuidiae nigro squalentia tabo Tecta petit; domus est imis in uallibus antri Abdita, sole carens, non ulli peruia uento, Tristis et ignaui plenissima frigoris et quae Igne uacet semper, caligine semper st: concusse patuere fores, videt intus edentem Vipereas carnes, viciorum alimenta suorum, Invidiam, visamque oculis avertit. At illa Surgit humo pigre, semesarumque relinquit Corpora serpentum, passuque incedit inerti; Utque deam vidit formaque armisque decoram, Ingemuit, vultumque dee ad suspiria duxit Pallor inore sedens, macies in corpore toto, Nusquam recta acies, livent rubigine dentes, Pectora felle virent, lingua est suffusa veneno; Risus abest, nisi quem visi fecere dolores, Nec fruitur somno, vigilantibus excita curis, Sed videt ingratos, intabescitque videndo, Successus hominum, carpitque et carpitur una, Suppliciumque suum est etc. Hos versus si quis
Abbreviated transcription (Latin):
¶In arbore signata desuper. ponitur ĩ culmine
demogorgon. uersa radice in celum. nec solum
infra descripte progeniei s deorum ou̾i genti¬
lium pater et in ramis ⁊ frondibus ab eo descẽ¬
dentib describunt᷑ eius filii ⁊ nepotes. de quib
omĩbus hoc ĩ primo libro ꝓut signati sũt. disti¬
cte scribitur. uerum ex eis ethei solus ercipitũ
de quo et cus amplissima posteritate ĩ libris
sequentib describet᷑. Suerunt ergo demagorgo¬
ni filii filieq nouem. Quorũ primus litigiui.

Expanded text:
In arbore signata desuper ponitur in culmine Demogorgon versa in celum radice, nec solum infra descripte progeniei sed deorum omnium gentilium pater, et in ramis et frondibus ab eo descendentibus describuntur eius filii et nepotes de quibus omnibus hoc in primo libro prout signati sunt distincte scribitur. Verum ex eis Ether solus excipitur, de quo et eius amplissima posteritate in libris sequentibus describetur. Fuerunt ergo Demogorgoni filii filieque VIIII Quorum primus Litigium,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ turpitudinis pticipẽ atupib laudatu
existime̾. Uadãt ergo tales ⁊ cauponib la¬
nistis cetariis atq meretriculis gãmientes
applaud ĩt. ⁊ somno uinoq in arcẽtes suas
illis laudes ingerãt ⁊ sapiẽtes uiros eoꝵ¬
q labores ĩ sua luce pmittãt cũ nil ignaro
ĩdecẽtiꝰ hõĩc. nil in docto fastidiosiᷤ. añ quide
dic̃ miserũ atq cadutũ mortalitatis sue cor

Expanded text:
cum turpitudinis participem a turpibus laudatum cum turpitudinis participem a turpibus laudatum existimem. Vadant igitur tales et cauponibus, lanistis, cetariis atque meretriculis gannientes applaudant, et somno vinoque marcentes, suas illis laudes ingerant et sapientes viros, eorumque labores in sua luce permittant, cum nil ignaro indecentius homine, nil indocto fastidiosius, ante quidem diem miserum atque caducum mortalitatis sue cor
Abbreviated transcription (Latin):
studia honestosq labores ⁊ modestiã spurci¬
do orc damnare ⁊ sius obscenitatibr fedare
conãt᷑. ex quo fiet ut hoc uso opere ridentes
dicãt. O ĩsipidus hõ ꝙͣtũ dulcissime quictis
quãtũ tprĩs optimi perdidit. ꝙͣtũ friuoli labo¬
ris impendit. quot m̃branas amisit. ⁊ ĩ cassui
uersiculos exarauit. Non ne sati fuerat ama¬
sse potasse dormisse ⁊ tã grande tẽpus uolup¬
tatib triuisse ꝙͣ has scripsisse nugas. Profe¬
cto qui sc prudẽtes hri uolu̾t stultissimũ ge¬
nus hou̾i ẽ. Nã pdito lucubratiõib tpr̃e añ¬
ꝙͣ dic̃ unã leta sentiãt damnãdo ꝓbanda ĩ
mortẽ concidũt equã cũtis.o sanũ o uenera¬
bile iudiciũ ex lenonũ bachanalib ex sena¬
tu gnatonicorũ. ex gancis mandurcoru
atq bibionũ ex meretricãtiũ emissũ fornici¬
b. S quid multa. horũ ego uituperatiões
illustriũ uirorũ splendidas laudes arbitror.

Expanded text:
studia, honestosque labores et modestiam spurcistudia, honestosque labores et modestiam spurcido ore damnare et suis obscenitatibus fedare conantur; ex quo fiet, ut, hoc viso opere, ridentes dicant: O insipidus homo, quantum dulcissime quietis, quantum temporis optimi perdidit, quantum frivoli laboris impendit, quot membranas amisit et incassum versiculos exaravit! Nonne satius fuerat amasse, potasse, dormisse, et tam grande tempus voluptatibus trivisse, quam has scripsisse nugas? Profecto, qui se prudentes haberi volunt, stultissimum genus hominum est, nam, perdito lucubrationibus tempore, an diem unam letam sentiant, damnando probanda, in mortem concidunt equam cunctis. O sanum, o venerabile iudicium ex lenonum bachanalibus, ex senatu gnatonicorum, ex ganeis mandurcorum atque bibionum, ex meretricantium emissum fornicibus! Sed quid multa? Horum ego vituperationes illustrium virorum splendidas laudes arbitror,
Abbreviated transcription (Latin):
sũm̃da siit. ⁊ meliorib rõnibus ut gulcem
necesse ẽ. Sanc nõ ĩ totũ simul agmẽ. nam
circũuẽtꝰ forsan opprimerer facile. s distictis
acieb ut assuescãt certamini manꝰ ⁊ paula¬
ti cõterãtur hostes ĩdebiliꝰ primo corripiẽda
sũt iacula. Sũt hi ut reliquũ sinamꝰ uulgͦ
hoĩes quidã ĩsani quib tãta loniacitas est.
⁊ detest abilis arogantia ut aduersus omĩa
quorũcũq ꝓbatissimorũ hominũ p̾sumant
clamorib ferre snĩa eos flocciface̾ iulipẽdeͬ
et si queit turpi damnare ẜmone. Qui postꝙͣ
bortu sonoro qiͣ maximũ suũ p̾dicẽt decus se
ydiotas cõfessi sunt ueluti nil ãplius ĩ suã
ignauiã inici possĩt sumũ bonũ comes atioĩ¬
b libidinib ⁊ ierti ocio uacare existimantes
ĩ ganeis atq lupanarib spumãtia uino p̾
se tenẽtes pocula et externa eructates crapu¬
la eruditorũ hou̾i iugilias meditatiões et

Expanded text:
sumenda sunt, et melioribus rationibus ut conculcem, sumenda sunt, et melioribus rationibus ut conculcem, necesse est. Sane non in totum simul agmen, nam circumventus forsan opprimerer facile, sed distinctis aciebus, ut assuescant certamini manus et paulatim conterantur hostes, in debilius primo corripienda sunt iacula. Sunt hi, ut reliquum sinamus vulgus, homines quidam insani, quibus tanta loquacitas est et detestabilis arrogantia, ut adversus omnia quorumcunque probatissimorum hominum presummant clamoribus ferre sententiam, eos flocci facere, vilipendere et, si queant, turpi damnare sermone. Qui postquam boatu sonoro, quasi maximum suum predicent decus, se ydiotas confessi sunt, veluti nil amplius in suam ignaviam inici possint, summum bonum comesationibus, libidinibus, et inerti ocio vacare existimantes in ganeis atque lupanaribus spumantia vino pre se tenentes pocula et externa eructantes crapula, eruditorum hominum vigilias, meditationes et
Abbreviated transcription (Latin):
fauilla oportunis rñsionib occurrã necesse est.
oro tñ ut ⁊ ip̃e rex optime cui labor qui diu una
metũ generosũ pectus oppon as. securus si feceis
postes laboris nr̃i tãquam fumꝰ ĩ auras euanc¬
fit ad spectatulũ noui operis nõ solũ uuil¬
gus ieptũ. sed ⁊ eruditi cõueniẽt hoĩes. Et postꝙͣ
undiq prospectauerĩt nõ dubitẽ quĩ aliq uiri
sit probitate uenerabiles ⁊ ĩtegre m̃tis atq sci¬
encie qui tua sequẽtes uestigi⁊ cõmendãda lau¬
dabuit ⁊ affectiõe qu adã sacra minꝰ ꝓbanda
redarguẽt. Quib ego bndice̾ gras ageͣ obse¬
quiũ prestare. ⁊ corũ tenebor collaudare iusti¬
ciã. S longe nũosior multitudo corona in
cirtuitu fc̃a ĩ rimas minus bñ ꝯpacti opis
⁊ quascũq mẽdas si que erũt ĩpinget cculoᷤᷤ
auidior iudisse quid mordeat ꝙ̃ ĩ ueĩsse qd
probet. Aduersus hos mͥ supest bellũ. mͥ arma

Expanded text:
favillam, oportunis responsionibus occurram necesse est. favillam, oportunis responsionibus occurram necesse est. Oro tamen, ut et ipse, o rex optime, cui laboravi diu, una mecum generosum pectus opponas, securus, si feceris, hostes laboris nostri tanquam fumus in auras evanfit, ad spectaculum novi operis non solum vulgus ineptum, sed et eruditi convenient homines; et postquam undique prospectaverint, non dubitem, quin aliqui viri Sint probitate venerabiles et integre mentis atque scientie, qui, tua sequentes vestigia, commendanda laudabunt, et affectione quadam sacra minus probanda redarguent. Quibus ego benedicere, gratias agere, obsequium prestare, et eorum tenebor conlaudare iustitiam. Sed longe numerosior multitudo, corona in circumitu facta, in rimas minus bene compacti operis et quascunque mendas, si que erunt, impinget oculos, avidior vidisse, quid mordeat quam invenisse, quid probet. Adversus hos michi superest bellum, michi arma
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ ipta regia caritate tua redargues ⁊ cõmen¬
dabis que laudanda cõperies. ⁊ lagnũ quippe
imo maximũ hoc mͥerit. ⁊ iã spe ip̃a le tor ⁊ gau¬
deo. Ceterũ cũ iã uisũ illud ĩ amicorũ manꝰ uisen¬
dũ tradideris ⁊ tua licentia ꝓdibit ĩ mediũ reor
nõ equa sicut ab om̃ib põderabit᷑ lance. Nec no¬
uũ hoc erit subsole. trahit sua quẽq uoluptas.
p̾tea liuor edax letalis iuẽtiũ pestis adeo occu¬
pauit a primeuo hou̾ir pectora ut rarissima co
exurẽte equa ĩ quẽ manis p̾stẽt᷑ uiditia. Qua
ob causã ĩ eũ surgẽt rabido latratu plurimi. ⁊
quas cõperiẽt ꝑtes minus acri soliditate firm ⁊¬
tas morsu impio auferẽt ⁊ discerpet. Aduersus
quos quorũ ex ueteri more iã uerba ⁊ obiectões
ariolor. ut iã dixi ne lõgus labor resoluat᷑ faci¬
le. ⁊ ignitis agentib spiculis euolet ĩ cinere̾ et

Expanded text:
minus apta regia caritate tua redargues, et commenminus apta regia caritate tua redargues, et commendabis, que laudanda comperies. Magnum quippe, imo maximum hoc michi erit, et iam spe ipsa letor et gaudeo! Ceterum, cum iam visum illud in amicorum manus visendum tradideris, et tua licentia prodibit in medium, reor, non equa sic ab omnibus ponderabitur lance; nec novum hoc erit sub sole, trahit sua quemque voluptas. Preterea livor edax, letalis viventium pestis, adeo occupavit a primevo hominum pectora, ut rarissima, eo exurente, equa in quem mavis prestentur iudicia. Quam ob causam in eum surgent rabido latratu plurimi, et quas comperient partes minus acri soliditate firmatas, morsu impio auferent et discerpent. Adversus quos, quorum ex veteri more iam verba et obiectiones ariolor, ut iam dixi, ne longus labor resolvatur facile et, ignitis agentibus spiculis, evolet in cinerem et
Abbreviated transcription (Latin):
cipiĩ c̃ ⁊ finis. Alloquitur autor regem. R¬
dũ flectat ĩ sacras celsitudinis tue manͦ  cuiꝰ
iussu fcũm c̃ se primo illiꝰ exponat uidicio ⁊ eidẽ
pro uirib p̾stet obsequiũ. Qd̾ postquã benigne
susceptũ conspexeris om̃e ⁊ sublimi ĩgenio tuo
partes eius quascũq discusseris miraberis ꝙ¬
ĩ tã protensũ uolum̃ postulatũ tue claritatis e¬
uaserit ꝙͣtũcũq oblibrorũ penuriã mlt̾is ĩ locis
nõ satis integrũ putẽ. ⁊ forsan legẽs latẽtes nu¬
per sb̃ rudi cortice sc̃sus nũc ꝓductos ĩ luce̾ non
alr̃ ꝙͣ si ex ignco globo recẽtes scaturire latices
uideas mirabũdus aspicies teq ipsũ modest.⁊
quadã delectaciõe laudabis qd̾ iã dudũ de poetis
uer⁊ arbitratus sis. cos scilicet nõ fabulosos si¬
pliciter fuisse hoĩes ut ĩuidi quidã uolũt. s erudi¬
tissimos quidẽ atq diuino quodã aũo ⁊ artificio p̾¬
ditos. Uerũ collectis omĩb qualis de ope̾ toto tua

Expanded text:
finis. CAP. I Alloquitur auctor regem. dum flectat, in sacras celsitudinis tue manus, ut, cuius iussu factum est, se primo illius exponat iudicio et eidem pro viribus prestet obsequium. Quod postquam benigne susceptum conspexeris omne, et sublimi ingenio tuo partes eius quascunque discusseris, exisensum volumen postulatum tue claritatis evaserit, quantumcunque ob librorum penuriam multis in locis non satis integrum putem. Et forsan legens latentes nuper sub rudi cortice sensus nunc productos in lucem, non aliter, quam si ex igneo globo recentes scaturire latices videas, mirabundus aspicies, teque ipsum modesta quadam delectatione laudabis, quod iam dudum de poetis vera arbitratus sis, eos scilicet non fabulosos simpliciter fuisse homines, ut invidi quidam volunt, sed eruditissimos quidem atque divino quodam animo et artificio predito
Abbreviated transcription (Latin):
sudore plurimo ꝑeuripos ⁊ sonãcia saxa ꝑma
ris estus ⁊ mille pericula ĩ columẽ itineris in fi¬
nẽ usq deduximus. Que quidẽ tũc pegisse reor
dũ obiecta iã dudũ aut obicienda ĩ pocsim ⁊ po¬
emata ab hostib poctici noĩs rõnibus ueris re¬
tudero. Noui equidez ⁊ memini quot ⁊ que ignãi
iã dixerĩt nõ hñtes ĩcontrariũ rñsorẽ. Et hinc
dũ hoc plegẽt opus iudia ĩfestãte. quid ĩ poetaᷤᷤ

Expanded text:
sudore plurimo per Euripos et sonantia saxa, per sudore plurimo per Euripos et sonantia saxa, per maris estus et mille pericula incolumem itineris in finem usque deduximus. Que quidem tunc peregisse reor, dum obiecta iam dudum aut obicienda in poesim et poemata ab hostibus poetici nominis rationibus veris retudero. Novi equidem et memini, quot et que ignari iam dixerint, non habentes in contrarium responsorem; et hinc, dum
Abbreviated transcription (Latin):
appone̾.⁊ iñ ĩ ex optatũ otiũ ire. Attũ cõsiliũ lõge
probabiliꝰ m̃ti desuper ĩ fudit deus. Monemur cĩ
autoritate prudẽtũ ut ex p̾teritis quid futuru
sit giectura p̾noscamus. agitai quippe ꝓcellis
ĩfestis nõ nũquã ĩpnitiẽ usq nisi p̾̃munita sĩt
ꝓmaxĩa ⁊̃ cõsuenere nauigia. Quid gͦ nauiclẽ
futurũ arbitrandũ ẽ. si medio ĩ salo soluta et
absq gubernatore lĩquat᷑. Nõ gͦ puus adhuc
supest labor. proresiis quippe alliganda ẽ cõti¬
nenti.⁊ anchoris fundanda ualidis. ac ⁊̃ quib
possumus tegenda tut. mĩtio ẽ. ne ab ignitis stre¬
pe̾tis etheris fulm̃ĩb exurat᷑ seu ab imbribus
mixtis grandine diluat᷑. aut astridulo ⁊qlone
turbido austro furẽti curo lybico aliisq nullo ꝑ¬
fl.antib ordine scopulis it litori illidat᷑ ucl
forsã ab undis fluctuãtib absorbat᷑ ⁊ pert. quã

Expanded text:
apponere, et inde in exoptatum ocium ire. Attamen consilium longe apponere, et inde in exoptatum ocium ire. Attamen consilium longe probabilius menti desuper infudit deus. Monemur enim autoritate prudentum, ut ex preteritis, quid futurum sit, coniectura prenoscamus. Agitare quippe procellis infestis non nunquam in perniciem usque, nisi premunita sint, permaxima etiam consuevere navigia: quid ergo navicule futurum arbitrandum est, si medio in salo soluta et absque gubernatore linquatur ? Non ergo parvus adhuc superest labor, proresiis quippe alliganda est continenti et ancoris fundanda validis, ac etiam, quibus possumus, tegenda tutamentis est, ne ab ignitis strepentis etheris fulminibus exuratur, seu ab imbribus mixtis grandine diluatur, aut a stridulo Aquilone, turbido Austro, furenti Euro, Lybico aliisque nullo perflantibus ordine scopulis aut litori illidatur, vel forsan ab undis fluctuantibus absorbatur et pereat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
motus ꝓspexiximus. ⁊ undiq clem̃tissie rex iuixͣ
promissũ ueteris naufragu prout cõcessũ ẽ de¬
super fragmẽta collegimꝰ. ⁊ ĩ unũ corpꝰ qualecũq
sit ꝓuirib ĩgenii nr̃i redegimꝰ adeo ut a demogor¬
gonc quẽ primũ deorũ oiu̾i errãtes pristi dixere
initio sũpto ꝑ eiꝰde̾ successiones ordinate ad extre¬
mũ usq ioiuis tercii filiũ eolũ eiꝰq eoli atham q̃tẽ
⁊ athamatis learcũ ⁊ melicertẽ filios deduximus
oĩ diligẽtia adhibita ut tuũ desideriũ ĩpleretur.
At iñ ne ĩ aliquo tius uotis ude̾t᷑ omissuĩ aut qͦs
cõperimꝰ ex ãtiquis aut quos measnĩa ⁊ꝓpbau.
uisur᷑ es. Quib sic pactis qĩ ĩ quesita a prĩcipio sta¬
tionẽ sensui uencrimꝰ su adebat quictis desideriũ
ut ĩltus ex nauigio ꝓrosilirẽ ⁊ sacro gr̃re deo ex¬
hibitori rite pacto laborũ uctrici cimbe lauros

Expanded text:
motus prospeximus; et undique, o clementissime rex, iuxta motus prospeximus; et undique, o clementissime rex, iuxta promissum veteris naufragii, prout concessum est, desuper fragmenta collegimus, et in unum corpus, qualecunque sit, pro viribus ingenii nostri redegimus; adeo ut a Demogorgone, quem primum deorum omnium errantes prisci dixere, initio sumpto, per eiusdem successiones ordinate ad extremum usque Iovis tercii filium Eolum, eiusque Eoli Athamantem, et Athamantis Learcum et Melicertem filios deduximus, omni diligentia adhibita, ut tuum desiderium impleretur. At inde, ne in aliquo tuis votis videretur omissum, aut quos comperimus ex antiquis, aut quos mea sententia appvisurus es. Quibus sic peractis, quasi in quesitam a principio stationem seu sinum venerimus, suadebat quietis desiderium, ut in litus ex navigio prosilirem, et, sacro gratiarum deo exibitori rite peracto, laborum victrici cimbe lauros
Abbreviated transcription (Latin):
Rci domos opa¬
cas ⁊ celo remoti¬
ssimas animaꝵ
sontiũ sedes esto
scabrosa litora qui imo ⁊ insulas uario sb̃ sole
iacentes ĩ defessa nauigatiõe ꝑcutuitũ qͥsiui¬
mꝰ om̃es. ac ĩsuper eiꝰ ꝓfundissimos gurgites
adeo pspicati quada̾ indagatiõe sulcauimus
ut neptuni ceruleas edes atq ꝓthei senis et
nypharũ choros ⁊ thalamos ac ⁊̃ eiꝰdẽ pelagi
beluas ⁊ agmin ⁊ pisciũ ⁊ fluminũ uiderimuᷤ
capita. post hec ⁊ urbes p̾claras ⁊ umbrosa ne¬
mora siluas ĩuias celsos mõtes ⁊ lubricas
ualles atq abscondita rupib antra. nͨͦ non ⁊
equora tractu longissim⁊. ⁊c solitudines ip̃o
pennis audaci quodã uolatu ĩ celũ usq medi¬
taciõe delati. ioius aureñ thronii. solis aurea do¬
mũ. deorũ atria tẽpla ĩgẽti⁊ ge̾mis ⁊ auro ospi¬
cua ⁊ cõsistoriũ supũ mira luce splendidũ atq
uenerabile. ⁊ syderũ claritates ppetuas. ⁊ coru
flexus atq reflexus. ⁊ admirabili cõpoitos ordic

Expanded text:
rci domos opacas et celo remotissimas, animarum sontium sedes, esto scabrosa litora, quin imo et insulas, vario sub sole iacentes, indefessa navigatione per circumitum quesivimus omnes, ac insuper eius profundissimos gurgites adeo perspicaci quadam indagatione sulcavimus, ut Neptunynpharum choros et thalamos, ac etiam eiusdem pelagi beluas et agmina piscium, et fluminum viderimus capita. Post hec et urbes pleclaras, et umbrosa nemora, silvas invias, celsos montes et lubricas valles, atque abscondita rupibus antra, nec non et equora tractu longissima, ac solitudines ipso pennis, audaci quodam volatu in celum usque meditatione delati, Iovis aureum thronum, Solis auream domum, deorum atria, templa ingentia gemmis et auro conspicua, et consistorum Superum mira luce splendidum atque venerabile, et siderum claritates perpetuas et eorum flexus atque reflexus et admirabili c
Abbreviated transcription (Latin):
opin atos. qd̾ nec ciroa huiꝰ primi uolumĩs
beretur m̃tio. et hiuc uetustissimo capiti
proue omperisse poti successiue pectus
peliqua mbra applicui. si alic ueriores
sĩt aut potiorẽ ostende̾tes ordinẽ. qd non
nego fore possibile. Et si multu iugilaue¬
ni plura ⁊ uaria reuoluento uolum ina
nõ uidisse fateor. nec noui quo ordie m̃bra
ta ingẽtis corporis posset apti collocari.
producãt q ip̃i ĩ mediũ quod nouerunt
ut eis uisis si iure que stripsi dãn anda
sut suis fides adhibeat᷑ integra. Nã dixi¬
se tm̃ me extrmeo cõfecisse pectus ⁊ nil a¬
liid ondisse ẽ potuis iniq retrahere ꝙ̃ lau

Expanded text:
opinatos, quod nec circa primi huius voluminis opinatos, quod nec circa primi huius voluminis beretur mentio; et huic vetustissimo capiti, prout comperisse potui, successive pectus et reliqua membra applicui. Si alie veriores sint, aut potiorem ostendentes ordinem, quod non nego fore possibile, et si multum vigilaverim, plurima et varia revolvendo volumina non vidisse fateor, nec novi, quo ordine membra tam ingentis corporis possent aptius collocari. Producant ipsi in medium, quod noverunt, ut, eis visis, si iure, que scripsi damnanda sunt, suis fides adhibeatur integra; nam dixisse tantum me ex craneo confecisse pectus, et nil aliud ostendisse, est potius iniq
Abbreviated transcription (Latin):
scas. satis hoc mͥ temporis erit. Si tandem
ulterius pseue̾t diuine bonitati ⁊ fortune re¬
optabiliꝰ fore prudenti hanc cõcidere molez
ꝙ consistere dui. cũ casus defectus eiꝰ sublĩ¬
turus sit quos pseueratio demõstrabit. ⁊ hũc
potissime y latum pectus extranco ex pec¬
tore tibie form ate sit ⁊ pedes ĩ uerticẽ reno¬
luti. osni a socratis felices medici quoru
terra tegũt᷑ errores cũ scriptorũ sepissime
⁊ bñ tca qm̃ ĩ pprtulo sint caninis lacerẽt᷑
dentib aut saltẽ ĩ festentur latratib. qd̃
sũmo exquisitũ atq compoĩtũ labore ẽ et
illustriũ uirorũ autoritate ubi possibile fu¬
it fim ⁊tũ p̃tereũtiũ uerbis fere deiectuĩ ẽ.
S quid pacienda sunt oĩa. ut oculcet᷑ hu¬
militate proterui a. his tñ sic aientib qd
rñsurus sim nil heo. preter qd̾ noueri de pͥn¬
cipio genealogie hui multos multimode

Expanded text:
scas. Satis hoc michi temporis erit; si tandem scas. Satis hoc michi temporis erit; si tandem ulterius perseveret, divine bonitati et fortune reoptabilius fore prudenti hanc concidere molem, quam consistere diu, cum casus defectus eius sublaturus sit, quos perseveratio demonstrabit, et hunc potissime, quod latum pectus ex craneo, ex pectore tibie formate sint, et pedes in verticem revoluti. O sententia Socratis felices medici, quorum terra teguntur errores, cum scriptorum sepissimeniam in propatulo sint, caninis lacerentur dentibus, aut saltem infestentur latratibus! Quod summo exquisitum atque compositum labore est, et illustrium virorum autoritate, ubi possibile fuit, firmatum, pretereuntium verbis fere deiectum est. Sed quid? patienda sunt omnia, ut conculcetur humilitate protervia. His tamen sic aientibus, quid responsurus sim, nil habeo, preter quod noverim de principio Genealogie huius multos multimode
Abbreviated transcription (Latin):
qr p̾elara ualitudie decoros pua ĩterueniente
febricula seu accidẽte alio ĩ repẽtin ã fere pre¬
cipitari mortẽ ubi nõ nũꝙͣ ĩualidi senes ĩ lõ
erempla discurre quorũ hũndãtissia uita
mortalis ẽ.dicãt isti quod uolut. ⁊ ego quod
cupio arbitror. ex tñ scio certissimũ. tusi dñs
custodiuerit cuntatẽ frustra uigilat qui custo¬
diu̾t illa. ipius ẽ serare atq cõterere. ipi so¬
li ẽ quatum mũdan ⁊ oia ĩ longũ ouraturi
sit seu ꝙͣ cito casura scire. Prudetũ ĩ eo spes
omĩs c̃. ipe uideat. Ego quidẽ quia rimosum
opus meũ cognoni cidẽ humilitatt̃ ĩpaui
sciẽs qui ⁊ deus humilib det gr̃a.s quid
ego de longitudie eni huiꝰ uerb⁊ fatio. cu m¬
pm iximũ sit si adeo rimosũ adeo mutilu
adeo cauernosũ uti illõ cõposuisse potu ad
tuas usq manus mi rex pueire queat. ut
nõ dicã iugil ãciã s obedienti ã meĩ cegno¬

Expanded text:
que preclara valitudine decoros, parva interveniente que preclara valitudine decoros, parva interveniente febricula seu accidente alio, in repentinam fere precipitari mortem, ubi non nunquam invalidi senes in longrefert per exempla discurrere, quorum abundantissima vita mortalis est? Dicant isti, quod volunt, et ego, quod cupio, arbitror. Hoc tamen scio certissimum, nisi dominus custodiverit civitatem, frustra vigilant, qui custodiunt illam; ipsius est servare atque conterere; ipsius solius est, quantum mundana omnia in longum duratura sint, seu quam cito casura, scire. Prudentum in eo spes omnis est; ipse videat! Ego quidem, quia rimosum opus meum cognovi, eidem humilitatem imperavi, sciens, quia Deus humilibus det gratiam. Sed quid ego de longitudine evi huius verba facio, cum mpermaximum sit, si adeo rimosum, adeo mutilum, adeo cavernosum, uti illud composuisse potui, ad tuas usque manus, O mi rex, pervenire queat, ut non dicam vigilantiam, sed obedientiam meam cogno
Abbreviated transcription (Latin):
luto piscatori a situata domus. hi ãt qui sibi
nõ satis firma edificia norũt iugilates ispi¬
cuit sepe.⁊ sic si exigat oportunitis rest aurãt
fundamẽta resaciunt parietes tecta tignis
⁊ solari ⁊ uaris adiumtis suffartũt. Et sic ̃
illico casura iudebãt᷑ nõ nũꝙ̃ recta deducũt
seculũ. Secuo qui fortia se possitore existimãt.
tiã dũ secura quiete tenẽt̃. ⁊ ecce lapis uinꝰ gra¬
di pondere pressus attritus crepitat ⁊ omne
secũ trahit edificiũ ĩ riuna. Sĩt ⁊ alii casus.
palatia ambit ĩuidia ⁊ odia extidiũ parat
parua domus paucis ⁊ possessori cognit. ꝙͣ
du deo gratũ ẽ perseuerat. suis arbiti.⁊
potuisset ylione recẽte̾ adhuc priami ciui¬
tatẽ tot refertã uirib tot diuiciis spledidã
regni tocius asie arcẽ toti minãtẽ grerie lap¬
surã ticiꝰ pauperis aglay sophydi gurgusti¬
olo. Sic ⁊ robustos uidimꝰ iuuenes uiuati at¬

Expanded text:
luto piscatoria situata domus. Hi autem, qui sibi luto piscatoria situata domus. Hi autem, qui sibi non satis firma edificia norunt, vigilantes inspiciunt sepe, et sic, si exigat oportunitas, restaurant fundamenta, resarciunt parietes, tecta tignis et solaria variis adiumentis suffarciunt, et sic, que illico casura videbantur, non nunquam recta deducuntur in seculum. Secus, qui fortia se possidere existimant; nam, dum secura quiete tenentur, et ecce lapis unus, grandi pondere pressus, attritus crepitat, et omne secum trahit edificium in ruinam. Sunt et alii casus; palatia ambit invidia, et odia excidium parant. Parva domus, paucis et possessori cognita, quam diu Deo gratum est, perseverat. Quis enim arbitrari potuisset Ylionem, recentem adhuc Priami civitatem, tot refertam viribus, tot divitiis splendidam, regni totius Asye arcem, toti minantem Grecie, lapsuram citius pauperis Aglai Sophydii gurgustiolo? Sic et robustos vidimus iuvenes, vivaci at
Abbreviated transcription (Latin):
rimis. Ego his p̾monitorib libẽs grãs ago.
extutuit enĩ ab cculis meis somnũ meq soler¬
tẽ fatuit ut p̾stẽ opõtunitati subsidiũ. uerum
qm̃ añ ceptu opus sic euasurũ illud ratus sũ
si satis memor es rex ĩclite istud idẽ circa pri¬
cipiũ testatꝰ his quib potui rõnib oñdẽs cur
strabũ mutilũ cicatricib plenũ existim ⁊ rẽ
illud futurũ.⁊ ut s. itio appet ⁊ isti auit mea
me nõ fefellit p̾meditatio. Et ĩo circa defectũ
hũc ure extus andus uenio. Sane quib ad¬
miniculis potui illud ĩ robur deduxi. nec post¬
ꝙͣ deductũ ẽ ĩ excogitatas aut nonas ꝯtrrxit
rim as. uete̾s at ⁊ p̾uise quod ariolãt᷑ isti ar¬
bitror ⁊deo repẽte nõ faciẽt. Nã si more morta¬
lui ꝑ ꝯiecturas de futuris uidere uelimꝰ i logũ
pseuerabit hr opus. uidimꝰ enĩ psepe ĩ saxo
furm atas arces ĩ run ã ire citius ꝙ ĩpailustri

Expanded text:
rimis. Ego his premonitoribus libens gratias ago! rimis. Ego his premonitoribus libens gratias ago! Excutiunt enim ab oculis meis somnum, meque solertem faciunt, ut prestem oportunitati subsidium. Verum, quoniam ante ceptum opus sic evasurum illud ratus sum, si satis memor es, rex inclite, istud idem circa principium testatus, his, quibus potui, rationibus ostendens, cur strambum, mutilum, cicatricibus plenum existimarem illud futurum, et ut satis apparet et isti aiunt, mea me non fefellit premeditatio, et ideo circa defectum hunc iure excusandus venio! Sane quibus adminiculis potui, illud in robur deduxi, nec postquam deductum est, inexcogitatas aut novas contraxit rimas, veteres autem et previse, quod ariolantur isti, arbitror, adeo repente non facient, nam, si more mortalium per coniecturas de futuris previdere velimus, in longum perseverabit hoc opus. Vidimus enim persepe in saxo firmatas arces, in ruinam ire citius quam in palustri
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas ꝑ hoc patefca colligitur. ⁊ ad altiores
sensus ⁊ ingenia legentium excitãt᷑ p̃terea
spero sic uolente deo uti hactenꝰ fuere consurgẽt
qui ad poeticã mẽtes erige̾t quib nõ modicu
dũ ueterũ monim̃ta plegẽ̾t cõmodi per hoc op̾
pͥstabit᷑ ex quo fiet saltem talib pretiosum
S quid multa uicam : Si cessẽt que doã sunt
omi a dũmodo princeps optime cuiꝰ iussu labo¬
rẽ sumpsi tuo ꝑ hoc opus desiderio satisftũ sit
illud p̾ciosissimũ duco. esto laudabile sit pla¬
cuisse plurib. sic si tue cel situdini minime gͣ¬
tũ sit ⁊̃ si placiturũ atq acceptabile ceteris ue¬
niat parui apud me mom̃ti fict. Buũ ig̃ ẽ istud
seꝑe diucius que minus duratura uidentur
adẽ forte pietate loque̾t᷑ ⁊ alii dicentq post¬
ꝙͣ rimosũ opus urderĩt nec bñ cõpactum
tec duiꝰ mãsurũ riunã p̾mostrãtib fatisce̾tib

Expanded text:
utilitas, per hoc patefacta colligitur, et ad altiores utilitas, per hoc patefacta colligitur, et ad altiores sensus etiam ingenia legentium excitantur. Preterea spero, sic volente Deo, uti hactenus fuere, consurgent, qui ad poeticam mentes erigent, quibus non modicum, dum veterum monimenta perlegent, commodi per hoc opus prestabitur, ex quo fiet saltem talibus preciosum. Sed quid multa dicam? Si cessent, que dicta sunt, omnia, dum modo, princeps optime, cuius iussu laborem sumpsi, tuo per hoc opus desiderio satisfactum sit, illud preciosissimum duco, esto laudabile sit placuisse pluribus; sic, si tue celsitudini minime gratum sit, etiam si placiturum atque acceptabile ceteris veniat, parvi apud me momenti fiet. Tuum igitur est istud severavere sepe diutus, que minus duratura videntur. Eadem forte pietate loquentur et alii, dicentque, postquam rimosum opus viderint, nec bene compactum, nec diu mansurum, ruinam premonstrantibus fatiscentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sis ⁊ accuratis oronib plurimũ afferre decoriᷤᷤ
satis apparet cũ passim mixta scriptis ticeroniᷤᷤ
Ieronimi ⁊ aliorũ prudẽtũ uiroꝵ illa legamus.
poterat ig̾ sufficere oñdisse hoc opus pretiosũ
ornam̃ti causa. S huic suꝑ additur utilitas q̃
ex hoc cõsequit᷑ tã publica ꝙͣ priu ata ex qua p̾¬
tiũ maius efficit᷑. Existim abant enĩ nõ nulli po¬
etas peritos hoĩes simplices tm̃ cõposuisse fabu¬
las ⁊ percõsequẽs nõ solũ nõ utiles s illos arbi¬
trabãt᷑ dãnosos ⁊ disturrẽtes legendo nullu
ex fabulis emolum̃tũ sumebãt. Hoc ãt opus
dũ fictionib uelam̃tũ amouet ⁊ eruditos fu¬
isse uiros poctas oñdit.⁊ legẽtib facit fabulaᷤᷤ
cũ delectacione fructuosas. Et si qui falsa opiõe
perisse uidebat᷑ pocte. rei .pu. ĩ signes ⁊ qiͣ redi¬
uiui reddũt᷑. ⁊ prinati que ĩ cognita abiciobat᷑

Expanded text:
sis et accuratis orationibus plurimum afferre decoris sis et accuratis orationibus plurimum afferre decoris satis apparet, cum passim mixta scriptis Ciceronis, Ieronimi, et aliorum prudentum virorum illa legamus. Poterat igitur sufficere ostendisse hoc opus preciosum ornamenti causa, sed huic superadditur utilitas, que ex hoc consequitur, tam publica quam privata, ex qua precium maius efficitur. Existimabant enim non nulli poetas, peritos homines, simplices tantum composuisse fabulas, et per consequens non solum non utiles, sed illos arbitrabantex fabuIis emolumentum summebant. Hoc autem opus, dum fictionibus velamentum amovet, et eruditos fuisse viros poetas ostendit, et legentibus facit fabulas cum delectatione fructuosas. Et sic, qui falsa opinione perisse videbantur poete, reipublice insignes et quasi redivivi redduntur, et privatim que incognita abiciebatur
Abbreviated transcription (Latin):
tñ multi firmãt adeo p̾tiosũ fore ut si absq
co uenus ĩcedat suis ÷ comitata graciis mã¬
ti placere nõ possit. eũq tanti extimatũ a
cesare dictatore ut ad contegendũ caluitiũ
perpetuã laurea a sen atorib impetexat. Ad
quid hoiu barba qua siquis etate puect̾ care¬
at nõ absq rubore hom̃ĩb ĩmiscetur aliis. ad
quid cornua ceruo: Ad quid picte uolucribꝰ pe̾ne
concesse sunt. ob ornam̃tũ nõ ob aliud rñderi
põt. Et sic ne ꝑ plura discurrã qd̾ ał nõ erat ĩ
pretio ornamenti causa efficitur p̾ciosũ. Et si
ornam̃ti cã quid efficitur p̾ciosũ. hoc ꝓfecto opꝰ
orit ĩ pretio. Quid enĩ pulchri ĩ colloquutiõib
hominũ ꝙͣ nõ nũquã miscuisse fabellas sen¬
tenciis. Quid decẽtius ꝙͣ fructuosos fabularũ
sensus eistẽ applicasse colloquiis: Et hoc opus
unũ qd̾q p̾stabit abunde. Hec ĩsuper pondero¬

Expanded text:
tamen multi firmabunt adeo preciosum fore, ut, si absque tamen multi firmabunt adeo preciosum fore, ut, si absque eo Venus incedat, suis etiam comitata Gratiis, Marti placere non possit, eumque tanti extimatum a Cesare dictatore, ut ad contegendum calvicium perpetuam lauream a senatoribus impetrarit. Ad quid hominum barba, qua si quis etate provectus careat, non absque rubore hominibus, inmiscetur aliis? Ad quid cornua cervo? Ad quid picte volucribus penne concesse sunt? Ob ornamentmn, non ob aliud responderi potest. Et sic, ne per plura discurram, quod alias non erat in precio, ornamenti causa efficitur preciosum. Et si ornamenti causa quid efficitur preciosum, hoc profecto opus erit in precio. Quid enim pulchrius in collocutionibus hominum quam non nunquam inmiscuisse fabellas sententiis? Quid decentius quam fructuosos fabularum sensus eisdem applicasse colloquiis? Et hoc opus unumquodque prestabit abunde. Hec insuper pondero
Abbreviated transcription (Latin):
minime oportuna ⁊ artificio hou̾i aduiẽ¬
ta ⁊ nature opere fcã mõstra̾t᷑. Exquirim
enĩ lapicidas com̃tarios delatores ⁊ archi¬
tectos insignes uolẽtes domos cõstruẽ qͥs
rudis iullicus ex luto ⁊ palustrib calamiᷤ
oportun as erige̾t. Templa capitoli a pala¬
cia regũ populorũ atq prĩcipũ maximis
sũptib constructa pictura supflua decora¬
mꝰ. Aureis celatisq uasis utimur cũ opor¬
tunitati possĩt deseriure samnia. Sic co¬
ronis purpureis nestib ⁊ armillis aure¬
is delectamur cũ lanitiũ simplex cuiꝰcũq
pecoris oportunitati sufficiat. ⁊ sic artes ⁊
ornam̃ta q̃ minime opõtuna sũt ĩ pretiũ
deuene̾. s qui a hec hominũ ãbitiõe quis
poss pretiosa dicere uideamꝰ nũ quid ⁊ na¬
tura reꝵ distretissim ã ⁊ cirea supflua ãbi¬
tiosã uelimus dice̾. Et queso ad quid capi¬
tis capilliciũ oportunũ sit nemo dicet. illd̃

Expanded text:
minime oportuna et artificio hominum adinvenminime oportuna et artificio hominum adinventa, et nature opere facta monstrantur. Exquirimus enim lapicidas, cementarios, dolatores, et architectos insignes, volentes domos construere, quas rudis villicus ex luto et palustribus calamis oportunas erigeret. Templa, capitolia, palatia regum, populorum atque principum, maximis sumptibus constructa, pictura superflua decoramus. Aureis celatisque vasis utimur, cum oportunitati possint deserviresamia. Sic coronis, purpureis vestibus, et armillis aureis delectamur, cum lanitium simplex cuiuscunque pecoris oportunitati sufficiat; et sic artes et ornamenta, que minime oportuna sunt, in precium devenere. Sed, quia hec hominum ambitione quis posset preciosa dicere, videamus, nunquid et naturam rerum discretissimam etiam circa superflua ambitiosam velimus dicere. Et queso, ad quid capitis capillicium oportunum sit? nemo dicet! Illud
Abbreviated transcription (Latin):
Hũc undiq iã dc̃i seu alii intẽtis ccu¬
lis carp̾tores egregii. eoq cõspecto ariolor
dcuri sint pia forsan intenciõe. durũ eni
homini ẽ mentes cognoscere tã grãde o¬
pus minime oportunũ ẽẽ.⁊ ĩo ĩ pͥcio nõ fu¬
turũ. hi quidẽ paucis his uerbis fere opus
om̃e concutiẽt cũ a quadã nõ satis exp̾ssa
ueritate uideat᷑ obiectio nõ solũ colorari s
⁊ approbari. Quis enĩ nõ dicat ĩ tuitu pͥmo
nõ dicã nõ oportunas s ⁊̃ super fluas fore
poetarũ fabulas ex quib hoc opus omne
cõsistit. uerũ ego alr̾ sentiendũ reor. Sate¬
or enĩ fabulis opus hoc om̃e cõsiste̾. Sic si
concessero illud minus oportunũ multa ⁊̃
nõ oportuna.⁊ hec ĩter opus hoc pͥciosissĩa
fore mõstrabo. Et in hoc opus qm utile tã
rei.pi. ꝙͣ priuate sit oñdã ĩter oportuna
⁊̃ nuͣandu. In p̾cio igͦ ⁊ maxio ẽẽ multa

Expanded text:
hunc undique iam dicti seu alii intentis ocuhunc undique iam dicti seu alii intentis oculis carptores egregii, eoque conspecto, ariolor dicturi sint pia forsan intentione durum enim homini est hominum mentes cognoscere tam grande opus minime oportunum esse, et ideo in precio non futurum. Hi quidem paucis his verbis fere opus omne concutiunt, cum a quadam non satis expressa veritate videatur obiectio non solum colorari, sed etiam approbari. Quis enim non dicat intuitu primo, non dicam non oportunas, sed etiam superfluas fore poetarum fabulas, ex quibus hoc apus omne consistet? Verum ego aliter sentiendum reor. Fateor enim fabulis opus hoc omne consistere; sic si concessero illud minime oportunum, multa etiam non oportuna et hec inter opus hoc preciosissima fore monstrabo, et inde hoc opus, quoniam utile tam rei publice quam private sit, ostendam inter oportuna etiam numerandum. In precio igitur et maximo esse multa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓaciẽtia que ĩ nautã enolauerĩt / quocũq nisu
missa perferã. Nec huiꝰ patiẽtie ratio lõge ab ẽ.
Indigne quippe meo iudicio pulchr⁊ pocsis ⁊
elegantes hac ĩ facultate uiri lacessiti fuere.
Nescio utrũ superborũ an ignora̾tiũ potiꝰ male¬
dcĩs dixerĩ. Nauta autẽ nõ sic. Nã si ꝓ uiribus
con a tuo sit arte nautica ꝑ maris uertigino¬
sos anfractus ⁊ cõfragosa scopulis freta cib ⁊
i tutũ deducere/ ne iuste redargui possit. Scio
tũ qr multaꝵ rerũ ignarus sit. ⁊ io ex mlt̾is
co minus aduertẽte cõmissis forsan merito
redargui põt. agã igͦ quod potero inuãte deo
ne oĩo temer arie uide ⁊t᷑ egisse quor fecerit.
Ipẽ me eripiat de faucib malignãtiũ qui
ex camino ignis ardentis eripuit illesos is¬
raelitas pueros sperãtes ĩse ⁊ ĩ finẽ laboris
extremi me deducat ĩ sui scĩssimi nomĩs

Expanded text:
patientia, que in nautam evolaverint, quocunque nisu patientia, que in nautam evolaverint, quocunque nisu missa, perferam. Nec huius patientie ratio longe abest. Indigne quippe meo iudicio pulchra poesis et elegantes hac in facultate viri lacessiti fuere, nescio, utrum superborum an ignorantium potius maledictis dixerim. Nauta autem non sic. Nam si pro viribus conatus sit arte nautica per maris vertiginosos anfractus et confragosa scopulis freta cimbam in tutum deducere, ne iuste redargui possit, scio tamen, quia multarum rerum ignarus sit, et ideo ex multis eo minus advertente conmissis forsan merito redargui potest. Agam igitur, quod potero, iuvante Deo, ne omnino temerarie videatur egisse, quod fecerit. Ipse me eripiat de faucibus malignantum, qui ex camino ignis ardentis eripuit illesos Israelitas pueros sperantes in se, et in finem laboris extremi me deducat in sui sanctissimi nomin
Abbreviated transcription (Latin):
Und aui serenissie rex
quib potui armam̃tis
hinc inde nauicula.
ne estu ꝓcellosi mai̾s
aut uentorũ adu̾so
impetu pelleret᷑ in litꝰ:
⁊ illis a ruptio ꝯpagi¬
bus solueret᷑. Et nẽ
crepitãtib desuper
nubib ĩ imbrẽ solutis ĩfestũ/ aut coruscũ ful¬
minãtib igne̾ oilueret᷑: aut uertẽt᷑ ĩ cinere.
teguinta sup iddidi que oportuna ratus sum.
Nec nõ ⁊ proresiis atq rudẽtib illã illigaui sco¬
pulisme ab undis se retrahentib una cum
illis traheret᷑ ĩ pelagus. aduersus ũo dei irã
nil mortaliũ obstatula uiuãt. ⁊ ob id suis in
m anib linquẽdã censiu. ipe absq cuĩ suffra¬
gio uil profecto stare po̾t illã seruet miseric̾e¬
dia su a.Nũc at supest ut uecta ĩ fatigatum
nautã tela extutiã. ac si possim qu alrtũq amo¬
ueã. Quis enĩ dubitet qui petat᷑ a multio .sanc
uti forte minus equo aĩo uisus sũ qñ tulisse
q̃ ĩ poesim ⁊ poctas ĩmissa fuere. Sic sũma cũ

Expanded text:
undavi, serinissime rex, quibus potui armamentis hinc inde naviculam, ne estu procellosi maris aut ventorum adverso impetu pelleretur in litus, et illisa ruptis compagibus solveretur. Et, ne, crepitantibus desuper nubibus in imbrem solutis infestum aut coruscum fulminantibus ignem, dilueretur aut verteretur in cinerem, tegumenta superaddidi, que oportuna ratus sum. Nec non et proresiis atque rudentibus illam illigavi scopulis, ne ab undis se retrahentibus una cum illis traheretur in pelagus. Adversus vero Dei iram nil mortalium obstacula iuvant, et ob id suis in manibus linquendam censui. Ipse, absque cuius suffragio nil profecto stare potest, illam servet misericordia sua! Nunc autem superest, ut iniecta in fatigatum nautam tela excutiam, ac, si possim, qualitercunque amoveam. Quis enim dubitet, quin petatur a multis? Sane uti forte minus equo animo visus sum quandoque tulisse, que in poesim et poetas inmissa fuere, sic summa cum
Abbreviated transcription (Latin):
Iohannẽ boccatium de certaldo
libei undecimus ĩcipit felr̃. ¶In ar¬
bore p̾cedeti cuius in radice scribitur
Iuppiter ponitur tã in ramis ꝙͣ ĩ frõ¬
dibus pars posteritatis eiustez Iouis
cum ĩ sequentib ouob libris residuũ
describatur. prohemũ.¬
e tercio Ioue decimo saturni filio. Qͥ
xxxuiiii. genuit filios. Quorum hecst̃
nomina. prima.Clio.ii. Euterpe .iii.
Mel pomone.iiii.Thalia.u. polymia.
ui. Eratho.uii. Bersicore.uiu urania.
uiiii. Caliope .xͦ. Acheus.xi.uenus .xii
Amor. xciii. proserpina.xiiii. Castor.
xu. polux .xui. helena. xuii. clithe¬
mestra. xuiii. palisteus.xuiiii. paliscꝰ.
xx. Iarbas.xxi. Mena. xxii. Mirmidon.
xxiii. xanthus.xxiiii. lucifer .xxu. orion.
xxui. Minos .xxuii. Sarpedon .xxuiii.
Radamãthus.xxuiiii. Archisius. de
his xxuiiii. tractatur ĩ pñti libro .xiͦ.
xxxͦ. b̾antalus.xxxi. Dyonisius .xxxii.
perseus. xxxiii. aon. xxxiiii. Eacus.
xxxu. pylũnus .xxxui. Mercurius.
xxuii. uulcanus. de his uo octo. scil

Expanded text:
OCCACCIUM DE CERTALDO LIBER UNDECIMUS INCIPIT FELICITER. In arbore precedenti, cuius in radice scribitur Juppiter, ponitur tam in ramis quam in frondibus pars posteritatis eiusdem Jovis, cum in sequentibus duobus libris residuum describatur. Proheme tertio Jove X Saturni filio, qui XXXVIIII genuit filios, quorum hec sunt nomina: Prima Clio, II Euterpe, III Melpomene. IIII Thalya, V Polymia, VI Eratho, VII Tersycore, VIII Urania, VIIII Caliope, X Acheus, XI Venus, XII Amor, XIII Proserpina, XIIII Castor, XV Pollux, XVI Helena, XVII Clythemestra, XVIII Paliscus, XVIIII Paliscus, XX Jarbas, XXI Mena, XXII Mirmidon, XXIII Xantus, XXIIII Lucifer, XXV Orion, XXVI Minos, XXVII Serpedon, XXVIII Radamantus, XXVIIII Archisius. De his undetriginta tractatur in presenti libro XI. XXX Tantalus, XXXI Dyonisius, XXXII Perseus, XXXIII Aon, XXXIIII Eacus, XXXV Pylumnus, XXXVI Mercurius, XXXVII Vulcanus. De his vero octo scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
pris iperio lynceo uiro suo pepcit. ⁊ obid ut
idẽ dicit ouidiꝰ carceri tradita ẽ. Hãc ut dicit
ensebius ĩ libro tp̃ꝵ nõ nulli putarũt ysidẽ
ẽc̃. attũ danao pr̃e argis regnãte sacerdocio

Expanded text:
patris imperio, Linceo viro suo pepercit, et ob id, ut patris imperio, Linceo viro suo pepercit, et ob id, ut idem dicit Ovidius, carceri tradita est. Hanc, ut dicit Eusebius in libro Temporum, non nulli putarunt Ysidem esse, attamen, Danao patre Argis regnante, sacerdotio