comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iliber uniꝰ uoluminis. & dictꝰ codex ꝑ
translationẽ a corticib arborũ. seu uitiũ. qͣsi
caudex. qd̾ in se multitudinẽ librorũ qͣsi ramoꝵ
contincat. Uolumen liber ẽ. a uoluendo dictus.
lib̾ ẽ. interior tunica corticis q̃ ligno coheret. de
qͦ uirgiliꝰ. Sic alta lib̾ heret in ulmo. Unde ⁊ lib̾
dn᷑ in quo scribimꝰ. qr ante ulũ carte uł m̃branaꝵ.
de libris arborũ uolumina fiebant. id ÷ cõpa¬
ginabant᷑. Unde ⁊ scriptores a libris arborum.
antea bibliopolas dictos. librũ enĩ greci. bi¬
blum uocant. Librarii aũ idẽ ⁊ antiquarii
et nomen sumpscrunt. A scribendo añ scriba¬
nom̃ acccpit. officiũ exprincus uocabuli qͣli¬
tatt. Instrumenta scribe. calamꝰ ⁊ pcuna. Ex his
ciũ. uerba paginis infigunt᷑. S calamꝰ arboris
est. pcna auis. cuiꝰ acumen in diade diuidit᷑.¬
scruata in toto corpore unitate. Credo ꝓpter
misteriũ. ut in duab apicib uetꝰ ⁊ nouum

Expanded text:
liber unius voluminis. Et dictus Codex per translationem a caudicibus arborum, seu vitium, quasi caudex, quod in se multitudinem librorum quasi ramorum contineat. 2. Volumen liber est a volvendo dictus, tarum. 3. Liber est interior tunica corticis quae ligno cohaeret. De quo Virgilius: Alta liberaret in ulmo. Unde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum chartae vel membranorum de libris arborum volumina fiebant, id est, compaginabantur. Unde et scriptores a libris arborum lconstat ante bibliopolas dictos. Librum enim Graeci βίβλον vocant. Librarii autem idem et antiquarii et nomen sumpsnomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. Instrumenta scribae calamus et penna: ex his enim verba paginis infiguntur: sed calamus arboris est: penna avis, cujus cacumen in duo dividitur, in toto corpore unitate sermysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum
Abbreviated transcription (Latin):
bora annis .al. apollo medicine artc̃ inue¬
nit. citharã repperit . iii. dccee.xui. Siedcon
annis .xl. mercurius liram condidit . iii.¬
decec lix. Tola annis .xxii. priamꝰ regnauit
in troia .iii. dcccc. lxxxi. Iaui amus .iͭiii. carm̃¬
tis iumpha latinas lititras reppetit.iiii.iiiͦ. Iep¬
te annis .ui. hercules flammis se miecit .iiiͦi.¬
ix. Abessa annis . uii. algrander helenã rapint.
uii . xui. labdon annis.uiii. troia capta ẽ. An¬
son annis .xx. ascanius albã condidit .iiii.xl .iiii.
Heli sacerdos annis.xl. arca restam̃ti capitur.
ayis annis .xl. cartago a didone condi¬
tur. gad. nathan. ⁊ asaph prophitabał.¬
a duob .iiii.cc.xxi. Abia annis .iii. sub quo
abimelech pontifex fuit . iiii.cc.xxiiii. Asaph
annis.xli. isaias a mos. ieu. iohel. ⁊ ararias

Expanded text:
bora annis nit citharam repperit. IIIMDCCCCXV. Gedeon ann. XL. Mercurius lyram condidit. IIIMDCCCCLVIII. Tola ann. XXIII. Priamus regnavit in Troia. IIIMDCCCCLXXXI. Iair ann. XXII. Carmentis Latinas litteras repperit. IVMIII. Iepte ann. VI. Hercules flammis se iniecit. IVMIX. Abessa ann. VII. Alexander Helenam rapuit. IVMXVI. Abdon ann. VIII. Troia capta est. son, an. XX. Ascanius Albam condidit, IVM.XLV. Heli sacerdos, an. XL. Arca Testamenti capitur, avid annis XL. Carthago a Didone conditur. Gath, Nathan et Asaph prophetaveviditur. IVMCCXXI. Abia ann. III. Sub quo Abimelech pontifex fuit. IVMCCXXIV. Asab ann. XLI. Achias, Amos, Ieu, Iohel et Azarias
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ dõ patri dm̃ filiũ eadẽ scã finodus ꝑ sim¬
bolũ aefinuit. scd̾a si nodus. centũ quinqua¬
ginta patrũ. sub theodosio seniore constantino¬
polim congregata ẽ. que macedoniũ sp̃m scm̃¬

Expanded text:
tialem Deo Patri, 265 Deum Filium eadem sancta synodus per symtialem Deo Patri, 265 Deum Filium eadem sancta synodus per symbolum definivit. 7. Secunda synodus centum quinquaginta Patrum sub Theodosio seniore Constantinopoli congregata est, quae Macedonium, Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
stantini ceperunt. In p̃cedentib namqi annis ꝑ¬
secutione feruente. docendarũ plebiũ minime
dabat᷑ facultas. Inde xp̃ianitas in diuersas hert¬
ses scissa c̃. qr ñ erat licentia cpis in unũ conue¬
nire. nͥ tp̃e supradicti imꝑatoris. Ipse enĩ dedit
facultatẽ xp̃ianis. libere congregari. Sub hoc ctã
sci patres in concilio nicno de onũ orbe t̾rarum
conuenicntes. uixta fidẽ euangłicã ⁊ apłicã. scd̃m
post apłos simbolũ tradiderunt. Int̃ cet̾a aũ con¬
cilia. quattuor esse uenerabiles sinodos que totã
pͥncipalit̃ fidẽ cõplectunt᷑. quasi qͣttuor euangi¬
lia. uł totidẽ paradisi flumina. harũ pͥor nictna
sinodus trecentorũ decẽ ⁊ octo ep̃oꝵ. constantiuo
augusto imꝑante ꝑacta ẽ. in qua artiant ꝑlidi¬
condemnata blasphemia. quã de ineqͣlitate
scẽ trinitatis idẽ arrius asserebat. consubstan¬

Expanded text:
stantini coeperunt. In praecedentibus namque annis pstantini coeperunt. In praecedentibus namque annis persecutione fervente docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est, quia non erat licentia episcopis in unum conveniendi, nisi tempore supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libere congregari. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes juxta fidem evangelicam et appostolos symbolum tradiderunt. Inter cetera autem concilia quattuor esse venerabiles synodos, quae totam principaliter fidem conplectunt, quasi quattuor evangelia, vel totidem paradisi flumina. Harum prior Nicaena synodus trecentorum octodecim episcoporum Constantino Augusto imperante peracta est. In qua Arianae perfidiae damnata blasphemia, quam de inaequalitate sanctae Trinitatis idem Arius asserebat; consubstan
Abbreviated transcription (Latin):
lucas. ioħci. Decimꝰ in quib singłi corũ ꝓpͥa q̃¬
dam dixcrunt. quoꝵ expositio hec ẽ. P singu¬
los cnĩ euangelistas numerus quidã capłis
asfiriis adiacet. quib numeris subdita est
era quedã minio notata. que indicat in qͥto
canone positꝰ sit nũs. cui subiccta ẽ era. Necl
gr̃a. si c̃. era.ĩ. in pͥmo canone. Si sccła: in scło.
scire qui reliquorũ euangelistarũ similia di¬
xerunt. assumes adiacentẽ numerũ capłi.
&e requires ipm̃ numerũ in suo canone quẽ
pore inquisita loca que ex ipsis numcris indi¬
cant᷑ ꝑ singula cuangelia de cisdẽ dixisse inue¬
nies: De Canonib coucilioꝵ .xui.
anon aũ grece. latine regula nuncu¬
pat᷑. Regła aũ dicta. qd̃ recte ducit. nec
aliquando aliorsũ trahit. Alii dixerunt regłam
dictã. uł qđ regat. uł qđ normã recte uiuendi
p̃bcat. uł qđ distortũ prauũq quid corrigat. Ca
nones aũ generaliũ conciliorũ. a iẽporib con¬

Expanded text:
. Decimus, in quibus singuli eorum propria quaedam dixerunt. Quorum expositio haec est. Per singulos enim Evangelistas numerus quidam capitulis adfixus adiacet, quibus numeris subdita est aera quaedam mineo notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus, cui subiecta est aera. Verbi gratia: Si est aera .I., in primo canone; si secunda, in secundo; scire qui reliquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem ta demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. De canonibus conciliorum . Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quiralium conciliorum a temporibus Con
Abbreviated transcription (Latin):
gistri. Sceda carta sine aspiratione. a scinden¬
do dicta c̃. Sed alii eã cũ aspiratione schedam
De Canonib euangelioꝵ .xu.
anones euangeliorũ ammonius ale
eusebius cesariensis secutꝰ plenius composuit.
Qui id̾o facti st̃. ut ꝑ cos inuenire ⁊scire pos¬
simꝰ. qͥ reliquoꝵ euangelistaꝵ similia aut ꝓpͥa
cdixerunt. St̃ aũ in numero decẽ. Quorũ pͥmꝰ

Expanded text:
ione. scida charta sine adspiratione a scindendo dicta est: sed alii eam cum adspiratione schidam De canonibus Evangeliorum. 1. Canones Evangeliorum Ammonius, AleEusebius Caesariensis secutus, plenius 263 composuit. Qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus qui reliquorum evangelistarum similia aut propria dixer
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ponere. Epactas greti uocant. latini adiecti¬
ones annuas lunares. q̃ ꝑ undenariũ numctũ
usq ad tricenariũ in se reuoluunt᷑. Quas ido
egyptii adiciuut. ut lunaris emensio rationi
solis ȩquet᷑. Luna cnĩ iuxta cursum suũ.xxix.
scmis dies lucere dinoscit᷑. ⁊ fiunt in amnũ lu¬
nares dies. cccliui. remanent ad cursũ anni
solaris dies unditĩ. quos egiptii adiciunt. unde
⁊ adiectiones uocant᷑. Absq his non muciues
lunã. quota sit in quolibet anno ⁊m̃se ⁊ die.
Iste cpacte semꝑ .xi. kł apͥł reꝑiunt᷑ in cadem
luna. q̃ fu̾it eo die. Contincnt᷑ aũ circulo decen
circulus nonꝰ decimꝰ. iã seguenti anno ñ addes

Expanded text:
interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiinterponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem circulo decemnt, qui est circulus nonus decimus, iam sequenti anno non addes
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt᷑. Si enĩ a quartadecua luna pasche
p̃cedentis. usq ad quartamdecimã sequentis
ccc. lxͣxx iiii. dies fuerinnt. embolismꝰ anns est.
Si.ccc.liiii. cominunis. Bissextꝰ ẽ ꝑ annos .iiii.
unꝰ dies adiectꝰ. crescit enĩ ꝑ singłos annos qͣrta
pars assis. Atubi quarto anno assẽ cõpleuerit.
bissextũ annũ facit. Dictꝰ aut̃ bissectꝰ. qr bis sexies
ductꝰ assẽ facit. qđ c̃. unꝰ dies. sic̃ ⁊ quadrantem¬
ꝓpt̃ quat̃ ductũ. qd̾ ẽ bissext᷑. quc̃ suꝑ dierũ cur
sum in annũ sol facit. siue qõ nequcat anno suo
introduci. nisi bissecto nonas marcias cõpu¬
taueris. hoc ẽ. ce pͥmo die .uͭi. nonas martias ite
pͥdic kalendas ianuarias in lune curiu bissert᷑
apponit᷑. atq inde detrahit᷑. Inĩtalares aũ dies
iccirto uocant᷑. qr int̾ponunt᷑. ut ratio lune so¬
lisq conueniat. Calare cnĩ ponere dr᷑. intertalare

Expanded text:
veniuntur. Si enim a quartadecima luna paschae veniuntur. Si enim a quartadecima luna paschae praecedentis usque ad quartam decimam sequentis CCCLXXXIII dies fuerint: embolismus annus est: si CCCLIV communis. Bissextus est per annos quatuor, unus dies adjectus: crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem compleverit, bissextum annum facit. Dictus autem bissextus, quod bis sexies ductus assem facit, quod est unus dies, sicut et quadrans propter quatuor ductum, quod est bissextus, quem sub diersum in anno sol facit. sive quod nequeat anno suo ntroduci, nisi bis sextum nonas Martias conputaveris, hoc est et primo die sexto nonas Martias et, prid. Kal. Ian., in lunae cursu bissextus adponitur atque inde detrahitur. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur, intercalare
Abbreviated transcription (Latin):
marcias usq in ĩtio nonas aprilis. pͥmi mensis
lunã inquirunt. ⁊ si qͣrta detima luna die diũ¬
co ꝓuen̾it. in alio die dñico pascha ꝑtrahunt. Ere¬
ci pͥmi mensis lunã. ab octauo iduis marcias usq
in diẽ nonas aprilis obseruant. ⁊ si qͥntadecima
luna die dñco incurrerit. sc̃m pascha celebranł.
huiusmodi gͦ dissensio int̃ utrosq paschalẽ
regulã turbat. Communis annus arͣ qͥ duode¬
ut inuicẽ se in paschali sollemnitate sequantur.
nã embolismꝰ amiiꝰ. sc̃ꝑ solus est. Embolismus
annꝰ ẽ qͥ tredecĩ menses lunares. id ÷. ccc. lixxinii.
dies hr̃e monstrat᷑. Ipse ẽ. annꝰ sc̃o moysi diui¬
nitꝰ reuelatꝰ. in quo iubent᷑ hi qͥ longiꝰ habita¬
bant. in scło mense pascha celebrare. Embolis¬
mus aũ nom̃ grecũ ẽ. qđ inttrp̃tat᷑ latine suꝑ¬
augitutũ. co qđ expleat numerũ annorum
comimuiniũ. qͥb undecĩ lunares dies deesse cer¬
nunt᷑. Embolismi aũ anni ⁊ communes sic in¬

Expanded text:
 usque in tertium Nonas Aprilis primi mensis lunam inquirunt: et si quinta decima luna die Dominico pervenerit, in alio die Dominico pascha protrahunt. Graeci primi mensis lunam ab octavo Idus Martii usque in diem Nonarum Aprilis observant: et si quinta decima luna die Dominico incurrerit, sanctum pascha celebrant. Hujusmodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam turbat. Communis annus dicitur, qui duodeut invicem se in paschNam embolismus annus semper solus est. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum; eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et communes sic in
Abbreviated transcription (Latin):
cis animũ intenderunt. marime ptolomers co¬
gnomento filadelfus. om̃is luterature sagacissimꝰ.
cũ studio bibliothecaꝵ pisistratũ emularet᷑. ñ so¬
lum gentiũ script᷑as. s etiã ⁊ diunas luteras in
bibliothecã suã contulit. Nlã. lxxͣ. milia librorum
huiꝰ tẽporib alexandrie inuenta st̃. ħͥ etrã ⁊ ab
eleataro pontifice petens scͥpt᷑as uet̾is testamenti
bliotheca habuit. Si quidẽ singłi in singulis cel
⁊ alii interp̃tes. qui ex hebrea lingua. in gretam
sacra eloquia transtulerunt. sicut aquila. sim¬
machus ⁊ teodotion. sic̃ eriã ⁊uulgauis illa int̃pre¬
tatio cuiꝰ auctor ñ apparet. ⁊ ob hoc sinc noĩe inter¬
p̃tis. quinta editio nuncupat᷑. Pret̾ea sextã ⁊ septi¬
mani editionẽ origenes miro labore repꝑit. ⁊ cum
cet̾is editionib cõꝑauit. Presbr̃ qͦq icromaiꝰ triũ
linguaꝵ perit᷑. ex hebreo in latinũ eloquiũ casdẽ

Expanded text:
cis animum intenderunt, maxime Ptolomaeus, cocis animum intenderunt, maxime Ptolomaeus, cognomento Philadelphus, omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur; non solum Gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam suam contulit. Nam septuaginta millia librorum hujus temporibus Alexandriae inventa sunt. Hic etiam et ab Eleazaro pontifice petens, scripturas Veteris Testamenti bliotheca habuit. Siquidem singuli in singulis cellet alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecam sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion: sicut etiam est vulgaris illa interpretatio cujus auctor non apparet, et ob hoc sine nomine interpretis quinta editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore reperit, et cum caeteris editionibus comparavit. Presbyterque Hieronymus trium linguarum pariter ex Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
ibliotheta a greco nomen accepit. .iii.¬
co qd̃ ibi recondant᷑ libri. Nam biblio. li¬
brorũ. theca repositio interpretat᷑. Biblio¬
thecam uet̾is testamenti. esdra scriba post incen¬
sam legẽ a calacis. dum uidei regressi fuissent in
icrłm. dtumo afflatꝰ sp̃u reparauit. cunctaq legis
ta correxit. totũ qi uetus testamcntũ in uigniti
duos libros constituit. ut tot libri essent in lege.
quot habebant᷑ ⁊ lutere. Apud grecos añ bibliothe¬
campͥmꝰ instituisse pisistrat᷑ credit᷑. atheniensium
tirannus. quã deinceps ab atheniensib auctã. rer¬
tes incensis athenis euerit in ꝑsas. longoq post
tp̃c. selcucꝰ nicanor rursus in greciã irtulit. hinc
studiũ regib urbib q ceteris natũ ẽ comꝑan¬
di uolumina diuersarũ gentiũ. ⁊ ꝑ interp̃tes
ingrecã linguã uertendi:. De int̾pretib .iiii.
s hinc magnꝰ alexander. uel successores
corũ instruendis om̃iũ librorũ bibliothe¬

Expanded text:
ibliotheca a greco nomen accepit, eo quod ibi reconduntur libri. Nam biblio liber, theca repositio interpretatur. Bibliothecam veteris testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldeis, dum Iudei regressi fuissent in Hierusalem divino afflatus spiritu reparavit; cunctaque legis ta, correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in lege quot habebantur et litterae. 3. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus; quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, avexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam retulit. 4. Hinc studium regibus urbibusque caeteris natum est comparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam c Magnus Alexander, vel successores eorum instruendis omnium librorum bibliothe
Abbreviated transcription (Latin):
gelus nuncius interp̃tat᷑. Paulus apłi suas scͥpsit
cpłas quattuordeti. ex quib nouẽ septẽ cccłis scrip¬
sit. reliquas discipłis sius. thimotͥeo. tito. ⁊ philemo¬
ii.Ad hebreos aũ epła a plerisq latinis eiꝰ esse incer¬
ta ẽ. ꝓpt̃ dissonantiã sermonis. candẽq alii barna¬
ban conscripsisse. alii a demente scͥptã fuisse suspi¬
cant᷑. Petrus scripsit duas noĩs sui epłas. que catho¬

Expanded text:
lus nuntius interpretatur. Paulus Apostolus suas scripsit Epistolas quattuordecim, e quibus novem septem ecclesiis scripsit, reliquas discipulis suis Timotheo, Tito et Philemoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas nominis sui Epistolas, quae Catho
Abbreviated transcription (Latin):
duo pͥma qͣsi saffico metro scͥpta st̃. qi tres u̾sicłos¬
phabetũ trimetro scͥptũ ẽ. ⁊ a t̃nis lut̾is idem t̃m¬
u̾sus incipiunt. Quartũ alphabetũ. simile pͥmo ⁊
sccdo habet᷑. Prechiel ⁊ cdanihel.a uiris quibusclã sapi¬
entib scͥpti esse ꝑhibent᷑. Quoꝵ erechiel pͥncipia ⁊¬
fines. młtis ht̃ obscuritatib inuoluta. Danhel uero¬
claro sermone regna orbis ꝓnuntiat. ⁊ tẽpus ad¬
uentꝰ xp̃i manifestissima p̃dicatione annotat. Hi

Expanded text:
duo prima quasi safduo prima quasi safphabetum trimetro scriptum est, et a ternis versibus threni incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scfinis multis habentur obscuritatibus involuta. Daniel syro sermone regna orbis pronuntiat et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione annotat. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
n̾alit dirigat᷑. docens om̃ĩa q̃ in mundo cernunꝰ
caduca esse ⁊ breuia. ⁊ ob hoc minunc appetencla.
Terciũ librũ sirasirim p̃notauit. qͥ in latinã lin¬
guã uͥtit᷑ canticũ canticorũ. uͥ ꝑ epithalamium
carmen. coniunctionẽ xp̃i ⁊ eccłie mistice canit.
Dictũ aũ canticũ canticorũ. eo qđ om̃ib canticis
p̃ferat᷑. q̃ in script᷑is sacris habent᷑. sic̃ quedã in
lege dicunt᷑ sc̃a. quib maiora st̃ sc̃a sc̃oꝵ. horũ
aũ triũ libroꝵ carmina. exametris ⁊ pentametͥs
ũ̾sib apud suos cõposita ꝑhibent᷑ ut iosephus
ieronimꝰq scribunt. Isaias euanglista potuis ꝙͣ
ꝓpħa edidit librũ suũ. cuiꝰ om̃is textꝰ eloguentie
ꝓsa incedit. Cantica uͦ erametro ⁊ pentametro u̾su
discurrunt. Ieremias similit̃ edidit librũ suum
cũ tremis quos nos lamenta uocamꝰ. coqd̃ in tri¬
stiorib reb. funeribq adhibcant᷑. in quib qua¬
druplex diu̾so metro cõposuit alphabetũ. Quorũ

Expanded text:
neraliter dirigatur, docens omnia quae in mundo cernimus, caduca esse et brevia et ob hoc minime appetenda. Tertium librum Sirasirim praenotavit, quod in Latinam linguam vertitur, Canticum canticorum: ubi per epithalamium carmen conjunctionem Christi et Ecclesiae mystice canit. Dictum autem Canticum canticorum: eo quod omnibus canticis praeferatur, quae in Scripturis sacris habentur: sicut quaedam in lege dicuntur sancta, quibus majora sunt sancta sanctorum. Horum autem trium librorum carmina hexametris et pentametris versibus apud suos composita perhibentur, ut Josephus ieronymus scribunt. Isaias Evangelista potius quam Propheta edidit librum suum, cujus omnis textus eloquentiae prosa incedit: Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum Threnis, quod nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur: in quibus quadruplex diverso metro composuit alphabetum, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
euangłium xp̃i eloquio greco in italia. sccutus
pccrum ut discipulus. Is initiũ ab sp̃u ꝓpłali fecit
diccns. uox clamantis in deserto parate uiã dño.
ut ostenderet. xp̃m post assumptionẽ carnis. cuã¬
lucas. int̃ om̃s euangelistas greci sermonis eruditis¬
simꝰ. qiippe ut medicus in grecia cuangeliũ scrip¬
fit theophilo cp̃o. initians a sacerdotali sp̃u diccns.
fuit in dieb herodis regis uidec sacerdos nomine¬
tacharias. bt manifestaret. xp̃m post natiuitatẽ
carnis ⁊ p̃dicationẽ euangelii hostiã fuisse effectũ
ꝓfalute miundi. Ipse est enĩ sacerdos. de quo dictũ ẽ in
psabuns. Tu es sacerdos metnũ. scd̃m ordmnẽ melchisedech.

Expanded text:
Evangelium Christi, eloquio Graeco: in Italia secutus est Petrum, ut discipulus. Is initium ab spiritu prophetali fecit, dicens: Vox clamantis in deserto, parate viam Domino : ut ostenderet Christum post assumptionem carnis EvanLucas inter omnes evangelistas Graeci sermonis eruditissimus, quippe ut medicus in Graecia Evangelium scripsit Theophilo episcopo, initians a sacerdotali spiritu, dicens: Fuit in diebus Herodis Judaeae sacerdos Zacharias . Ut manifestaret Christum post nativitatem carnis et praedicationem Evangelii hostiam fuisse effectum pro salute mundi: ipse est enim sacerdos, de quo dictum est in Psalmis: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech .
Abbreviated transcription (Latin):
magna cura. ⁊ ratione sit editꝰ. Hhic ⁊ apud hebrcos
reperit᷑. s int̃ apocriphos habet᷑. ludith uͦ ⁊ thobi.
siue machabcorũ libri. quib auctorib scripti sint
minime constat. habent aũ uocabula ex eorũ nõib
quoꝵ gesta scribunt᷑. Quattuor libros euangelioꝵ
.iiͦii. cuangeliste singularit scͥpserunt. Primꝰ ma¬
theus conscripsit cuangłiũ litt̾is hebracis. ⁊ sermo¬
nib in iudea. mitians euangelizart ab humana

Expanded text:
magna cura et ratione sit editus, hic apud Hebreos magna cura et ratione sit editus, hic apud Hebreos reperitur, sed inter apocriphos habetur. Iudith vero et Tobias, sive Machabeorum libri, quibus authoribus scripti sint miniquorum gesta scribunt. Quattuor libros Evangeliorum quattuor Evangelistae singulariter conscripserunt. Primus Matthaeus conscripsit Evangelium litteris Hebraicis et sermonibus in Iudaea initians evangelizare ab humana
Abbreviated transcription (Latin):
uolumine continent᷑. quoꝵ noĩa st̃. Oset. Iohel.
amos. abdias. ionas. micheas. Naun. abacuc. Sopho¬
mias. aggeus. ⁊ acharias. ⁊ malachias. Esdre liber au¬
ctoris fui titulo p̃notat᷑. in cuiꝰ textu. eiusdẽ escdre
neemie q sermones. parit̃ continent᷑. Nec quemꝙͣ.¬
ñ hñt᷑ apd̃ hebreos. s int apocriphos deputantur.
hester librũ esdras credit᷑ conscripsisse. in qua ca¬
dem regina sub figura eccłie cdłi ppłm a seruituit¬
⁊ morte eripuisse scribit᷑. atq int̾fecto aman. qui
interp̃tat᷑ iniquitas. diei celebritas in posteros mit¬
tit᷑. liber sapientie apud hebreos nusquã ẽ. unde
⁊ ipse titulus grecã magis eloquentiã redolet. hc̃
nõiat᷑. qr in eo xp̃i aduentꝰ. qͥ ẽ. sapientia patris.
⁊ passio eiꝰ euident̃ expͥmit᷑. librũ aũ eccłiasticum.
certissime iesus filiꝰ sirach ierosolunita. nepos ihu
sacerdotis magni cõposiit. de qͦ menunit ⁊ zacha¬

Expanded text:
uicem continentur. Quorum nomina sunt Osee, Ioel, Amos, Abdias, Ionas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Aggeus, Zacharias et Malachias. Esdre liber authoris titulo prenotatur, in cuius textu eiusdem Esdre Neemieque sermones pariter continentur: Henon habentur apud Hebraeos, sed inter apocryphos deputantur. Hester librum Esdras creditur conscripsisse. In quo eadem regina sub figura Ecclesiae Dei populum a servitute et morte eripuisse scribitur, atque, interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, diei celebritas in posteros mittitur. Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est, unde et ipse titulus nominatur, quia in eo Cristi adventus, qui est sapiencia patris, et passio eius evidenter exprimitur. Librum autem Ecclesiasticum certissime Iesus filius Syrach Hierosolimita, nepos Iesu sacerdotis magni composuit, cuius meminit et Zacha
Abbreviated transcription (Latin):
neterẽ expurgantes uetꝰ fermentũ ut simus
noua consꝑsio. qm̃ pascha nr̃m immolatus
nouoꝵ in anni mensib celebrationi paschali
pascha celebrat᷑. id ÷ qui dies occurrit a qͥnta
decimã in uicesimam pͥmam. hoc significat. qr
in toto tempore scłi qł septenario dierũ mi¬
mero agit᷑ nc ĩcium tempiis hoc sacramentum

Expanded text:
s nova conspersio, quoniam Pascha nostrum immolatus  in anni mensibus celebrationi paschali Pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in vicesimam primam, hoc significat quia in toto tempore saeculi, quod septenario dierum numero agitur, nunc tertium tempus hoc sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nouẽ annis texit᷑. in quo clangebantur
tube. ⁊ ad om̃s reuertebatur antiqua pos¬
sessio. debita absoluebant᷑. confirmabant᷑
libertates. hunc numcrum etiã in diebus
penthecosten ⁊ ipsi celebramꝰ. post dñi re¬
surrectionẽ. remissa culpa. ⁊ totius debiti
cirographo. cuacuato ab onũ nexu libeti.
suscipicates aduenientem in nos grãm sp̃s¬
ccula gencrationib constant. ⁊ mae
secła. qd̃ se sequant᷑. Abcuntib enĩ aliis
alia succedunt. Hunc quidã quinquagesi¬
mum annum dicunt. quẽ hebrti iubelcũ
uocant. Ob hanc causam. ⁊ ille hebreus. qui
ꝓpt̃ urorẽ ⁊ libcros amans dñm suũ. aurt ꝑtu¬
sa scruntio subiugatꝰ. seriurc iubet᷑ in scłm.¬

Expanded text:
uadraginta novem annis texitur; in quo clangebantur uadraginta novem annis texitur; in quo clangebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. Hunc numerum etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et totius debiti chirographo evacuato, ab omni nexu liberi suscipientes advenientem in nos gratiam Specula generationibus constant; et inde saecula, quod se sequantur: abeuntibus enim aliis alia succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei iubileum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus, qui propter uxorem et liberos amans dominum suum aure pertusa servitio subiugat
Abbreviated transcription (Latin):
aut magnꝰ. om̃ib planctis in eundẽ locũ
recurrentib. qui fit post annos solsticiales
plurimos. Era singuloꝵ annoꝵ est consti¬
tuta a cesare augusto. gn pͥmũ censum
eregit. ac romanũ orbem descripsit. Dicta
autẽ cra. ex eo qd̾ om̃is orbis es reddere ꝓ¬
festus est rei puþlice: de olimpi¬
adib & lustrris & iubeleis .x.¬
limpias apud grecos constituta apõ
elidem gretie ciuitatẽ. diis agentib
agonẽ ⁊ quinquennale certamen. quattuor
mediis annis uacantib.⁊ ob hoc helidum
certaminis tempus olimpiadẽ uocauert.
quadriennio in una olimpiade supputa¬
nium. qd̃ quinto anno dr̃ condi. ꝓpt̃ olim¬
piadas a romanis. Adhuc enĩ consules. ad huc
cra nundũ erat. Est enĩ quinquennale tẽ¬
pus. Idco uͦ sic uocatũ. qd̾ censu ꝑ qͥnquen¬
nium in re publica ꝑacto. urbs roma lu¬
strabat᷑. Iubeleus interp̃tat᷑ remissionis an¬
nus. Est enĩ hebraicꝰ ⁊ sermo ⁊ numerus.

Expanded text:
aut magnus, omnibus planetis in eundem locum aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere professus est reipublicae. § 37 De olympiadibus et lustris et iubileis. Olympias apud Graecos constituta apud Elidem Graeciae civitatem, Eliis agentibus agonem et quinquennale certamen, quattuor mediis annis vacantibus; et ob hoc Elidum certaminis tempus olympiadem vocaverunt, quadriennio in una olympiade supputanium, quod quinto anno dicitur condi propter olympiadas a Romanis; adhuc enim consules, adhuc aera nondum erat. Est enim quinquennale tempus. Ideo vero sic vocatum, eo quod censu per quinquennium in republica peracto urbs Roma lustrabatur. Iubileus interpretatur remissionis annus. Est enim Hebraicus et sermo et numerus,
Abbreviated transcription (Latin):
uis. uł a cibo qd̾ maior sit t̃t uescendi appetit᷑.
plerumq a parte totã hiemẽ sigc̃at. ħ tẽpora
singulis cciã celi partib ascribunt᷑. Uer qͥppe
orienti dat᷑. qi tr̃ ex t̃ris om̃ĩa orunt᷑. Estas uͥ
meridiano. eo qd̾ pars eiꝰ calore flagrantior sit.
hienis septentrioni. eo qd̃ frigorib ⁊ perpetuo
gelu torpet. Autumnꝰ occiduo. ꝓpt̃ qd̾ graues
morbos ht̃. Unde ⁊ tc omĩa folia arboꝵ deflu¬
unt. Ut aũ autumnꝰ habundet morbis. fa¬
cit ħ confiniũ frigoris ⁊ caloris. ⁊ cõpugnan¬
tia int̾ se contrariorũ acrum ÷ De Anuis.¬
tinus ẽ. solis anfractꝰ
qͣsi annꝰ. id ẽ. circulus. qd̾ in se redeat. Unde
uirgilius. Atq in se sua ꝑ uestigia uoluit᷑
annus. Sic enĩ apud egiptios indicabat᷑. ante
inuentas litteras. picto dracone caudã suã
mordente. qr in se recurrit. Alii annum
annoꝵ. Aut enĩ lunaris annꝰ ẽ.xͥx. dierũ.
aut solsticiał qui duodecĩ continet menses.

Expanded text:
is: vel a cibo, quod major sit tunc vescendi appetitus.plerumque a parte totam hiemem significat. Haec tempora singulis etiam coeli partibus ascribuntur. 8. Ver quippe Orienti datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur; aestas vero Meridiano, eo quod pars ejus calore flagrantior sit; hiems Septentrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpeat; autumnus Occiduo, eo quod graves morbos habet; unde et tunc folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit 229 hoc confinium frigoris et caloris, et compugnantia inter se contrariorum aerum. CAPUnus est solis anfractusquasi annuus, id est, circulus, quod in se redeat. Unde et Virgilius : Atque in se sua per vestigia volvitur annus. Sic enim apud Aegyptios indicabatur ante inventas litteras, picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii annum annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apocalipsis. Sũma aũ utriꝰq testam̃ti tri¬
farie distĩguit᷑. Id ÷ in historia. in morib. in
allegoria. Rursus ista tria. młtifarie diuidun¬
tur. ll ÷ qͥd a d̾o. qͥd ab angłis. uł ab hõib gestũ.
dictũ q sit. Quid a ꝓpħis p̃mntiatũ de xp̃o ⁊

Expanded text:
 Ioannis. Summa autem utriusque testamenti trifarie distinguitur id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur, id est quid a deo, quid ab angelis vel ab hominibus gestum dictumque sit; quid a
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã aũ ruth. ⁊ cinoth. qõ latine arͦ lam̾ta
lumina testam̃ti uet̾is faciunt. iuxta. xͥ .iiii.¬
seniores. qͥ ante aspectũ dñi asfistunt:
rart᷑ est apd̾ nos ordo uet̾is testam̃ti. corũ
lib̾roꝵ qͥ in canone hebraico ñ st̃. Quoꝵ pͥmus
sapientie lib ẽ. Scds eccłiasticꝰ. Lertiꝰ thobi. Quartꝰ
iudith. Quintꝰ ⁊ sextꝰ machabeorũ. Quos licet
iudei int̃ apocrifas scꝑent. eccłia t̃n xp̃i inter
diuinos libros ⁊ honorat ⁊ p̃dicat. In nouo au̾
testam̃to duo st̃ ordines. Primꝰ euͣngłicꝰ. in qͦ¬

Expanded text:
Quidam autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur Lamentatlumina Testamenti Veteris faciunt, iuxta viginiores, qui ante conspectum domini assistunt. Quartus ordo est apud nos veteris testamenti, eorum librorum qui in canone hebraico non sunt. Quorum primus Sapientie liber est: secundus Ecclesiasticus: tertius Tobias: quartus Iudith: quintus et sextus Machabeorumquos licet Iudei inter apocripha separent, ecclesia tamen Christi inter diviTestamento duo sunt ordines, primus Evangelicus, in q
Abbreviated transcription (Latin):
tustate ꝑ gr̃am. ⁊ ꝑtinentes iã ad testamentũ
testam̃tũ hesdra auctore. iuita. mimerum
litteraꝵ suaꝵ in uginti duos libros accipi¬
unt. diuidentes eos in tres ordines. legis scił.
legis in quinq libris accipit᷑. Quoꝵ pͥmꝰ est
Lertius uagecra. qd̃ ẽ leuiticus. Quartꝰ uage¬
daber. qd̾ ẽ numerus. Quintꝰ helleadabarm.
qd̃ ẽ deuterononniũ. hi st̃ quinq libri moysi.
quos hebrei thorach. latini legẽ appellant. Pro
pric aũ lex appellat᷑. q̃ ꝑ moysen clata est.
libri. Quoꝵ pͥmꝰ iosue bennun. qͥ latine iesu
naue dr᷑. Scds sopthim. qđ ẽ. iudicũ. Teitius
sanuel. qͥ ẽ. regũ pͥmꝰ. Quartꝰ malachim. qͥ est
regũ scds. Qiintꝰ isaias. Sextꝰ iertinias. scpti

Expanded text:
er gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicLegis in quinque libris accipitur, quorum primus est tertius Vaiecra, quod est Leviticus; quartus Vagedaber, quod est Numerus; quintus Heliadabarim, quod est Deuteronomius. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebrei Thorat, Latini Legem appellant, et haec proprie lex appellatur, quae per Moysen data est. libri. Quorum primus Iosue Bennun, qui et latine Iesu nave dicitur. Secundus Sophotim quod est Iudicum. Tertius Samuel, qui est Regum primus. Quartus Malachim, qui est r
Abbreviated transcription (Latin):
.lx. geñ iacob. arguior regnũ inchoat.
ioseph. foroneus grecie leges dedit .iii.
cccc.xxxu. Ioseph anno .c.x. morit᷑ grecia sege¬
tes habere cepit. iii.d.xl.u. hebreorũ seruitꝰ
in egypto annis .c.xliiii. athlas astrologiam
iuenit . iiĩ. dc.lxxxix. Moyses annis .xl. re¬

Expanded text:
 genuit Jacob. Argivorum regnum inchoat, Joseph. Phoroneus Graeciae leges dedit, III M. CCCCXXXV. 9. Joseph, an. CX vixit. Graecia segetes habere coepit, IIIM.DXLV. 235 Hebraeorum servitus in Aegypto an. CXLIV. Atlas astrologiam invenit, IIIM.DCLXXXIX. Moyses, an. XL, re
Abbreviated transcription (Latin):
obtinut. iiii. dccc.lxxiii. Ptolonieus annis
.xl. machabeorũ liber inchoat pͥmꝰ .iiii. dcccc.¬
nis .xxui. iħs sapientie librũ composuit. iiĩi.¬
dccce. lxxuii. filopat amus.xuii. machabeorũ
scdi libri historia componit᷑. iiĩi. dcccc .xciiii.
Epifanes aunis .xxiiii. romani grecos obtinue¬
runt.ũ. .xuiii. filomctor amus .xxxi. scipio a¬
fricã uicit.u̾. liii. Euergetes annis .xxix. brutꝰ
hispaniã subegit.ũ.lxxx.ii. Soter amus .xuii.¬
loncus annis .uiii. rethorica ars nome cepit.
u. cxuii. Dionisius annis.xxx. pompeius iudcã
capt .u̾.i. xluii. Elcopatra annis .ii. egxptꝰ noma¬
nis subdit᷑.ũ.c.xlix. Iulius cesar augustꝰ annis
u. hic prior monarchiã tenuit.ũ.cliiii. Ex qͥ¬

Expanded text:
obtinuit. IVMDCCCLXXIII. Ptolomaeus ann. XL. Macchabaeorum liber inchoat primus. IVMDCCCCn. XXVI. Iesus Sapientiae librum conponit. IVMDCCCCLXXVII. Philopater ann. XVII. Macchabaeorum secundi libri historia. IVMDCCCCXCIV. Epiphanes ann. XXIV. Romani Graecos obtinuerunt. VMXVIII. Philometer ann. XXXV. Scipio Africam vicit. VMLIII. Euergetes ann. XXIX. Brutus Hispaniam subegit. VMLXXXII. Soter ann. Xlomaeus ann. VIII. Rhetorica ars Romae coepit. VMCXVII. Dionysius ann. XXX. Pompeius Iudaeam capit. VMCXLVII. Cleopatra ann. II. Aegyptus Romanis subditur. VMCXLIX. Iulius Caesar ann. V. Hic prior monarchiam tenuit. VMCLIV. Sex
Abbreviated transcription (Latin):
de. xlui. Martianꝰ amiis .ui. calcidonensis
¶ptꝰ crrore dioscori latrat .u̾. dc.luiii. Tenon
annis .xuii. acefalorũ heresis orta c̃. u.dc.lxxxi.
Anastasus annis . xxuii. fulgentius ep̃c pre¬
dicat᷑.ũ. dcc.xii. Iustinꝰ annis .uiii. acefalorum
hcresis abdicat᷑ ũ. dcc.xx. Iustinianꝰ annus. xxx¬
uiiii. uuandali in affrica extingunt᷑ ũ. dcc.¬
langobardi italiam capiunt.ũ.dcc. lxxuii.
Mauricius annis .xxi. gothi catholici effecti¬
tur a ꝑsis .u̾. dcce.ui. Eracdius annũ sepumũ

Expanded text:
 39. Martianus, an. VI. Chalcedonensis yptus errore Dioscori latrat, VM.DCLXX. Zenon, an. XVII. Acephalorum haeresis orta est, VM.DCLXXXVII. 40. Anasthasius, an. XXVII. Fulgentius episcopus praedicatur, VM.DCCXIV. Justinus, an. VIII. Acephalorum haeresis abdicatur, VM. DCCXXII. Justinianus, an. XXXIX. Vandali in Africa exstinguuntur, VM.DCCLangobardi Italiam capiunt. VMDCCLXXIX. Mauricius ann. XXI. Gothi catholici efficitur a Persis VMDCCCVII. Heraclius sep
Abbreviated transcription (Latin):
annis .ii. hic facuntus ⁊ puis fuit. hic om̃s de¬
u. cc.xciii. Nerua anno .i. ioħs ephesum recdit.
nis.xxiii. simmachus int̃pres habet᷑.ũ. cccc.uii.
Antonimis annis .uii. quinta editio ierosoli¬
mis inuenit᷑ .u. cccc .xiiii. Macrinus anno .i. hꝰ
breuitas uite nichil gestoꝵ ht̃ .ũ. cccc.xi. dũ¬
relius annis . iiii. Sabellius orit᷑.u̾. cccc .xix. Algx¬
ander annis .xiii. origenis insignis habet᷑.ũ.cccc.¬
.xxxii. Maximimis annuis. iii. iste germanos uicił.
u̾.cccc. xxxi. Cordianꝰ amuis .ui. hic de parchis
⁊ ꝑsis triumphauit .u̾. cccc. xli. Philippus an
alouii. Ei allus annis .ii. nouatꝰ heresim condi¬
dit .ũ. cccc.li. Ualcrianꝰ annis .xi. ciprianꝰ marti¬

Expanded text:
ann. II. Hic facundus et pius fuit. VMCCLXXVMCCXCIII. Nerva ann. I. Iohannes Ephesum redit. Vn. XVIII. Symmachus interpres habetur. VMCCCCVII. Antoninus ann. VII. Quinta editio Hierosolymis invenitur. VMCCCCXIV. Macrinus ann. I. Huius brevitas vitae nihil gestorum habet. VMCCCCXV. Aurelius ann. III. Sabellius oritur. VMCCCCXVIII. Alexander ann. XIII. Origenes insignis habetur. VMCCCCXXXI. Maximus ann. III. Iste Germanos vicit. VMCCCCXXXIV. Gordianus ann. VII. Hic de Parthis et Persis triumphavit. VMCCCCXLI. Philippus annXLIX. Gallus ann. II. Novatus haeresim condidit. VMCCCCLI.
Abbreviated transcription (Latin):
solis. tẽꝑa in ternos mensci fuisse diuisa. qͦ¬
rum tẽpoꝵ talẽ ueteres faciunt discretionẽ.
Ut pͥmo mense uet nouum dicat᷑. sccło adul¬
tum. t̃cio p̃ceps. sic ⁊ estas in suis trib men¬
sib. noua. adulta. ⁊ p̃ceps. sic zautummꝰ no¬
uus. adultꝰ. ⁊ p̃ceps. Itẽ hicis. noua. adulta.⁊
sub casu hicinis. Uer aũ aictũ. qo̾ iuret. ł c̃
enuĩ post hiemẽ uestit᷑ tellus herbis. ⁊ in florẽ
cancta rumpunt᷑. Estas dr᷑ ab estu. il est a
calore. ⁊ estas quasi usta. id ẽ ecusta ⁊ arida.
slam calor aridus ẽ. Autuminꝰ aũ a tẽpestate
uocatꝰ. qn ⁊ folia arborũ cadunt. ⁊ omĩa ma¬
turescuit. Hiciẽ ratio henuisperii nuncu

Expanded text:
solis tempora in ternos menses fuisse divisa. Qusolis tempora in ternos menses fuisse divisa. Quorum temporum talem veteres faciunt discretionem, ut primo mense ver novum dicatur, secundo adultum, tertio praeceps. Sic et aestas in suis tribus mensibus, nova, adulta et praeceps. Sic et autumnus, novus, adultus et praeceps. Item hiems, nova, adultsub casu hiemis. Ver autem dictum quod viret. Tunc enim post hiemem vestitur tellus herbis, et in florem cuncta rumpuntur. Aestas dicitur ab aestu, id est a calore; et aestas quasi usta, id est exusta et arida. Nam calor aridus est. Autumnus a tempestate vocatus quando et folia arborum cadunt et omnia maturescunt. Hiemem ratio
Abbreviated transcription (Latin):
olsticiũ dictũ. quasi solis statio. gõ t̃c
sole stante. crescant dies uł noctes. E qui¬
noctiũ appellatũ. qd̃ tec̃ dies ⁊ nox horarum
spacio equali consistunt. Duo st̃ aũ solsticia.
tẽpore. remcare sol ad inftriores incipit cir¬
culos. Aliud hicmale octauio kalendas ia¬
nuarias. qͦ tẽpore sol altiores incipit cirtu¬
los petere. unde hiemalis solsticii aies mi¬
nimꝰ. sic̃ estiui maximꝰ inuenit᷑. Itẽ duo suã
equinoctia. unũ uernale. ⁊ aliud autũnale.
duas tm̃ partes diuidebat᷑. hoc ẽ. in estiiũ.¬
⁊ in hicmale solsticiũ. ⁊ in duo emisperia:
de temporib aniii. uiii.¬
empora anni qͣttuor st̃ uen. estas. au¬
tumnꝰ. ⁊ hiemps. Dicta st̃ tẽpora a cõ¬
munionis tẽꝑamento. qo inuicẽ se humore
siccitate. calore ⁊ frigoe temꝑent. hec ⁊ curti¬
cula dicunt᷑. qi ñ stant. s currunt. Constat
aũ post fcm̃ mundũ. ex qualitate cursus

Expanded text:
Solstitium dictum quasi solis statio, quod tunc Solstitium dictum quasi solis statio, quod tunc sole stante crescant dies vel noctes. Aequinoctium appellatum quod tunc dies et nox horarum spatio aequali consistunt. Duo sunt autem solstitia: tempore remeare sol ad inferiores incipit circulos; aliud hiemale, VIII Kal. Ian., quo tempore sol altiores incipit circulos petere. Unde hiemalis solstitii dies minimus, sicut aestivi maximus invenitur. Item duo sunt aequinoctia, unum vernale et aliud autumnale, duas tantum partes dividebatur, hoc est in aestivum et hiemale solstitium, et in duo hemisphaeria. De temporibus anni . Tempora anni quattuor sunt: ver, aestas, autumnus et hiems. Dicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem post factum mundum ex qualitate cursus
Abbreviated transcription (Latin):
huliꝰ uͦ ⁊ augustꝰ de honorib hõium iulii ⁊
augusti cesarũ nuncupati st̃. Nã pͥꝰ. quintil
⁊ sextił uocabant᷑. Quintilis. qr quintꝰ trat
a martio. quẽ pͥncipĩ anni tegant̃ eaie ro¬
ꝯeccilis sunilit̃ qd scxt᷑. Septẽbet nom̃
habit a numero et ymbre. quia septimꝰ
at. a martio. ⁊ imbres habet. Sic ⁊ octo¬
ber. nouember. atq december. ge numero ⁊
imbrib acceperunt uocabula. Quẽ nu¬
merum decurrentẽ december finit. ꝓ eo
qõ denarius numerus p̃cedentes nitine¬
ros claudit. Kaltudas aũ nonas ⁊ idus.
ꝓpt festos dici romani institurunt. uel
ꝓpt̃ officia magistratuũ. in his cũ dieb
conueniebat᷑ in urbib. Quidã aũ kalcu¬
das a colendo appellari gristimant. Apud¬
cipia. sic̃ ⁊ apõ hebreos. Idus aũ pleriq
latinoꝵ ab edendo dictos putant. qd̾ hu
dies apud ueteres cuilaꝵ eisent. None a
mindinis uocate. Nundine enĩ sunt pu¬
plice conuentiones. siue mertimonia:

Expanded text:
us de honoribus hominum, Iulii et Augusti Caesarum, nuncupati sunt. Nam prius Quintilis et Sextilis vocabantur: Quintilis, quia quintus erat a Martio, quem principem anni testantur esse RoSextilis similiter, quod sextus. September nomen habet a numero et imbre, quia septimus est a Martio et imbres habet. Sic et October, November atque December ex numero et imbribus acceperunt vocabula; quem numerum decurrentem December finit, pro eo quod denarius numerus praecedentes numeros claudit. Kalendas autem, Nonas et Idus propter festos dies Romani instituerunt; vel propter officia magistratuum. In his enim diebus conveniebatur in urbibus. Quidam autem Kalendas a colendo appellari antur: sic et apud Hebreos. Idus autem plerique Latinorum ab edendo dictum putant, quod hi dies apud veteres epularum essent. Nonae a nundinis vocatae. Nundinae enim sunt publicae conventiones sive mercimonia.
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad aduentũ saluatoris in carnc̃. Sexta
que nc̃ agit᷑. usqͦ mundus iste siniat᷑. Quaꝵ
decursus. ꝑ g̾n̾ationes ⁊ regna ita inspicitur.
in exordio sui continet creationẽ mun¬
di. Primo ciĩ die. ds in lucis noĩe condidit
angłos. Sccłs. in firmam̃ti appellatione celos.
Tercio. in discretionis uocabulo speciẽ aquax
⁊ t̾re. Quarto. luminaria celi. Quinto. ani¬
mantia ex aquis. Sexto. animantia ex t̃ra ⁊
filii aci. cc.xxx. Seth anno. cc. u. genuit
enos. qui cepit uocare nom̃ dm̃. cccc.xtu.
Enos anno. C.rc. genuit caman. dc .xxu. Callas

Expanded text:
alvatoris in carne; sexta, quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. Quarum decursus per generationes et regna ita inspicitur. a aetas in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die Deus in lucis nomine condidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto animantia ex terra efilii Dei. CCXXX. Seth ann. CCV genuit Enos, qui coepit invocare nomen Domini. CCCCXXXV. Enos ann. CXC genuit Cainan.
Abbreviated transcription (Latin):
ptores scarabeorũ t̃ga quib nichil ẽ iuri¬
dius. subinde respiciunt. Et pictores idem
faciunt. ut laborẽ uisus eorũ uiriditate re¬
creent. Membrana aũ. aut candida. aut lu¬
tea. aut purpurea st̃. Candida. naturalĩt
cxistunt. luteũ membranũ bicolor ẽ. qd̾ a
confectore una tinguit᷑ parte. id ÷ crocat᷑.
de quo ꝑsius. Iam liberet positis bicolor mẽ¬
brana capillis. Purpurea uͦ inficiunt᷑ colo¬
re purpureo. in quib aurũ ⁊ argentũ liq̃s¬
conficiebant᷑. Breuiori forma carmina atq cpłe.
Et ñ solũ in carta uł m̃branis. s etiã ⁊ in omen¬
tis elefantinis. textilibusq maluarũ foliis.
atq palmarũ. Cuiꝰ generis cuma sic memunit.
hec tibia retcis multũ inuigilata lucernis.
Carmina qͥ signis nouimꝰ aerios leuis in ari¬
dulo malue descripta libello. Prusiaca ueti mu¬
nera nauicula. Circuncidi libros sicilie pͥmum

Expanded text:
ptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viriptores scarabaeorum terga, quibus nihil est viridius, subinde respiciunt, et pictores idem faciunt, ut laborem visus eorum viriditate recreent. Membrana autem aut candida aut lutea aut purpurea sunt. Candida naturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una tinguitur parte, id est crocatur. De quo Persius3, 10: Iam liber et positis bicolor membrana capillis. Purpurea vero inficiuntur colore purpureo, in quibus aurum et argentum liquesconficiebantur. Breviori forma carmina atque epistet non solum in carta vel membranis, sed etiam et in omentis elephantinis textilibusque malvarum foliis atque palmarum. Cuius generis Cinna sic meminit11: Haec tibi Arateis multum invigilata lucernis carmina, quis ignis novimus aerios, levis in aridulo malvae descripta libello Prusiaca vexi munera navicula. Circumcidi lbros Siciliae primum
Abbreviated transcription (Latin):
Quinta saltica. ab oppido salo. Sexta corneliana.
a cornelio gallo p̃fecto egipti pͥmũ confecta. Sep¬
tima emporitica. qdđ ca merces inuoluunt᷑. cum
sit scrpturis minus idonca: De ꝑgamienis .xi.¬
ergamcni reges cũ carta indigerent.
membranã pͥmi excogitauerunt. unde
⁊ ꝑgamcnorũ nom̃ huc usq tradente sibi poste¬
ritait scruatũ c̃. Hec ⁊ m̃brana dicunt᷑. qr ex mẽ¬
bris pecudũ detrahunt᷑. fiebant aũ pͥmũ co¬
loris lutei. id ÷ crocei. postea uͦ rome candida
m̃brana reꝑta sc̃. qđ aparuit inhabile ẽẽ. qd̾
I facile sordescant. aciẽq legentiũ ledant. cum
ꝑitiores architecti. neq aurea lacunaria ponẽ¬
da in bibliothecis putent. neq paium̃ta alia.
ꝙͣ ut caristro marmore. qđ auri fulgor hebe¬
tet.⁊ eucaristi uiriditas reficiat ocłos. slã ⁊
qͥ nũmulariam discunt denariorũ formis¬
in musteos pannos subiciunt. ⁊ gẽmaꝵ scul¬

Expanded text:
Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonea. § 11 De pergamenis. Pergameni reges cum carta indigerent, membrana primi excogitaverunt. Unde et pergamenarum nomen hucusque tradente sibi posteritate servatum est. Haec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant autem primum coloris lutei, id est crocei, postea vero Romae candida membrana reperta sunt; quod apparuit inhabile esse, quod et facile sordescant, aciemque legentium laedant; cum peritiores architecti neque aurea lacunaria ponenda in bibliothecis putent neque pavimenta alia quam e Carysteo marmore, quod auri fulgor hebetat et Carystei viriditas reficiat oculos. Nam et qui nummulariam discunt, denariorum formis myrteos pannos subiciunt, et gemmarum scul
Abbreviated transcription (Latin):
Ieue literarũ materies. paruulorũ nu
mordia sensus. quarũ studiũ pͥmi gre¬
ci tradidisse produnt᷑. sreci aũ ⁊ tusci pͥmũ
ferro in ceris scͥpserunt. postea romani uisse¬
runt ne grafiũ ferreũ quis haberet. Unde ⁊
apud scribas dicebat᷑. Ecrã ferro ne cedito.¬
Postta institutũ ut cera ossib scriberent. sic̃
indicat acta. in satira dicens. Uertamꝰ uome¬
ꝯemphis cnĩ ciuitas ẽ. egiptiorũ. uͥ cartȩ usꝰ
iuentus est pͥmũ. sic̃ ait lucanus. Conficitur
bibula memphitis carta papiro. Bibulã autẽ
papirũ dixit. qdđ humorẽ bibat. Carta aũ dc̃a
qđ carptĩ papiri tegnen decerptũ glutinatur.
cuiꝰ gn̾a quãplura sc̃. Prima ⁊ p̃cipua augustea
regia ⁊ maioris forme. in honorẽ octouani au¬
gusti appellata. Sc cła libiana. ob honorẽ libiȩ ꝓ¬
uincis. Tertia heratica. dicta qdđ ad sacros libros
eligebat᷑ similis augustte. s colorata. Quarta
teneotica.a loco algxandrie que ita uocat᷑ fiebat.

Expanded text:
Cerae litterarum materies, parvulorum nutmordia sensus. Quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caeditoPostea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens12; Vertamus vomeMemphis enim civitas est Aegyptiorum, ubi cartae usus inventus est primum, sicut ait Lucanus4, 135: Conficitur bibula Memphitis carta papyro. Bibulam autem papyrum dixit quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, ubi fiebat.