comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titur. S infinitꝰ mnodꝰ ꝑ sonã tantũ u̾bi agit.¬
Coniugatio dr̃. eo quod ꝑeam ad unũ so¬
nũ multa coniungant᷑. Docet enĩ ĩ quam
sillabam exeat futur̃ tempꝰ. ne ꝑ ĩꝑitiam
quis dicat legebo ꝓlegam. Harum pͥma &¬
scd̾a mittunt futurũ tempꝰ. inbo a bor:
passiuũ. Rursum passiuo demeᷤ.r. & parit
actiuũ. Ip̃a aut̃ actiua dñr qr agunt. tit
uerbero. & passiua quia patiunt᷑: ut uer¬
bereoe. Neutralia quia nec agunt nec pati¬
untur: ut iaceo. sedeo. His si .r. lict̾am adiciᷤ.
non sonant. latina. Communia dicuntur
qutia & agunt & patiunt᷑: ut amplector.
Hec similit̾ deposita.r. litt̾a: latina ñ st̃. De¬
ponentia uͦ dñr quia deponunt futuri tẽpo̾¬
ris participium a significatione passiua qd̃
adu̾bium ÷ lege uerbũ. Iñ gͦ dictũ adu̾biũ.
quod semꝑ u̾bo iunctum adimpleat᷑. Uer¬
bũ enĩ solũ sensũ implet. ut scͥbo. ad u̾bium

Expanded text:
titur. Sed infinitus modus personam tantum verbi egettitur. Sed infinitus modus personam tantum verbi egetConiugatio dicitur eo, quod per eam ad unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat 'legebosecunda mittunt futurum tempus in bo, et inpassivum. Rursum passivo adimis r, et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur, quia agunt, ut verbero; et passiva, quia patiuntur, ut verberor. Neutralia, quia nec agunt, nec patiuntur, ut jaceo, sedeo. His si r litteram adjicis, non sonant Latine. Communia autem dicuntur, quia et agunt et patiuntur, ut amplector. Haec similiter, deposita r littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva, quod adverbium est, legi verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo junctum adimpleatur. Verbum enim solum sensum implet, ut scribo. Adverbium
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Nam scͥbo: ꝑsone factũ ẽ. Item sc̾bor. ñ¬
thoꝵ Qrãmaticoꝵ in t̾ͥa cadunt temꝑa.
tantũ u̾ba q̃ int̾a cadunt tẽꝑa. s uniu̾sa
or̾o ẽ. Uerboꝵ species sunt forme. modi.
Phas eni ostñdimꝰ qͥd agamꝰ. Meditatiua dicla
est a meditantis sensu. ut lecturio. id ÷ legere
uolo. Inchoatiua pꝰ meditationẽ ab in choan¬
tis indicio: ut calesco. Frequentatiua a sepius
agendo ut lectito. clamito. Forme em̃ sensũ
tenent. modi declinationẽ. Nam nescis qͥd
sit declinatio: nͥ pͥus didiceris quid sit sensus.
Modi dicti abeo quẽ admodũ sunt insuis sig
sonũ ht̃. imꝑantis: ut lege. Optatiuus qr¬
ꝑ ipsum optamꝰ aliquid agere. ut utinam
legerẽ. Coniunctiuus. qr ei ꝯiungit᷑ ali¬
qͥd ut loquutio plena sit. Nam qͣndo dicis
cũ clamẽ: pendet sensus. Quod si dicam. cũ
iungas ꝑsonã. clamare debeo. debes. debet:
dis ꝑsonam. ame. a te. ab illo: & plene sen¬

Expanded text:
est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' pest. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' ptorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, modi, Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis sigsonum habet inperantis, ut 'lege'. Optativus, quia per ipsum aliquid agere optamus, ut 'utinam legerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum iungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', des personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sen
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecit in iuriã: respondet᷑ is ẽ. Demon¬
stratiua. eo qd̾ hñt demonstrantiᷤᷤ significa¬
tionẽ. Aliquẽ enĩ p̾sentem his demonstͣmꝰ.
ticuli aũ dicti. qͦd noĩb arctant᷑. id ÷ colli¬
gant᷑: cũ dicimꝰ ħ orator. Int̾ articulum
mina aut pͥmigenia aut deductiua st̃.
Primigenia dicta sunt: quia aliunde
originẽ ñ trahunt. H uiginti & unũ st̃.
Fmita tͥa. ego. tu ille. Insinita septem. qͥs.
quał. tał. quantꝰ. tantus. qͦtꝰ. totꝰ. Minus
ꝗͣ finita: sex iste apse. hic. is. idem sui.
Possessiua qͥnq meus. tuus. suus. nr̃. ur̃.
Reliqua aũ deductiua dñr. qͥa ex istis¬
deducta atq ꝯposita existunt: ut quispiã.
aere sonat: uł qͦd ħ pars frequent̃ ioratio¬
ne u̾set᷑. Sunt autẽ u̾ba m̃tis signa. quib
homines cogitationes suas in uicem loqñ¬
do demonstrant. Sic̃ autẽ nom̃ significat
ꝑsonã: ita u̾bũ factũ dictũq ꝑsone. In ꝑ
sona u̾bi: agentis & patientis significatio

Expanded text:
 respondetur, is est. Demonstrativa, eo quod habent demonstrantis significationem. Aliquem enim praesentem his demonstramusticuli autem dicti, quod nominibus arctantur, id est, colligantur, ut cum dicimus hic orator. Inter articulum mina, aut primigenia, aut deductiva sunt. Primigenia dicta sunt, quia aliunde originem non trahunt. Haec viginti unum sunt. Finita tria: ego, tu, ille. Infinita septem: quis, qualis, talis, quantus, tantus, quotus, totus. Minus quam finita sex: iste, ipse, hic, is, idem, sui. Possessiva quinque: meus, tuus, suus, noster, vester. Reliqua autem deductiva ddeducta atque conposita existunt, ut 'quispiam'aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem nomen significat personam, itasona verbi agentis et patientis significatio
Abbreviated transcription (Latin):
uirgiliꝰ scͥpsit bucolica. ad dimꝰ ꝓ nom̃.
ipse scͥpsit georgica: sicq uarietas signi¬
ficationis & fastidium tollit. & ornatũ
inducit. Pro nomina autẽ aut finita st̃.
aut infinita. Finita ꝓnoĩa dicta. eo quod
diffiniant certã ꝑsonam. ut ego. Me enĩ
statim ĩ telligis. Infinita dnr. qr ñ st̃ certe¬

Expanded text:
Virgilius scripsit Bucolica, addimus pronomen, Virgilius scripsit Bucolica, addimus pronomen, ipse scripsit et Georgica; sic varietas significationis, et fastidium tollit, et ornatum inducit. 2. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta, eo quod definiunt certam personam, ut ego. ME enim statim intelligis. Infinita dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeos enĩ inflexa nomina uariant᷑ & cadut̃.
Nominatiuꝰ casꝰ dictꝰ. qr ꝑ eũ aliquem.
nominamꝰ. ut hic magist᷑. Genitiuiꝰ. quia
ꝑ eũ genꝰ cuiꝰcũq querimꝰ. ut hꝰ magist̃
filiꝰ. uł quod rem signisicamꝰ. ut huiꝰ ma¬
gistri. Datiuus. quia ꝑ eũ nos dare alicui
aliquid demonstramꝰ: ut da huic magistro.
Accusatiuꝰ. qr ꝑ eũ aliquẽ accusamꝰ ut ac¬
cuso hunc magistrũ. Uocatuiꝰ: quia ꝑ eũ
aliquẽ uocamꝰ : ut o magist̃. Ablatiuus.
quia ꝑeũ nos auferre aliquid cui quã
significamꝰ ut aufer amagistro. Ex ap¬
tota nomina dicta. eoꝙ ꝑ sex casus ua-¬
rietates hñt: ut ẽ unus. ẜ entaptota. qd̾
tantũ inqͥnq casub uariant᷑: tt doctꝰ.
Tetraptota. ꝙ tantũ in quatuor casubus
declinent᷑: ut lat̾is. Criptota ꝙ tm̃ ĩ tͥb¬
piter. Monoptota. qd̾ uno tm̃ casu utun¬
men ipsũ dũ iteratur. Nam cũ dicimꝰ

Expanded text:
eos enim eos enim Nominativus casus dictus quia per eum aliquid nominamus, ut 'hic magister'. Genetivus, quia per eum genus cuiuscumque quaerimus, ut 'huius magistri filius', vel quod rem significamus, ut 'huius magistri liber'. Dativus, quia per eum nos dare alicui aliquid demonstramus, ut 'da huic magistro'. Accusativus, quia per eum aliquem accusamus, ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magister'. Ablativus, quia per eum nos auferre aliquid cuiquam significamus, ut 'aufer a magistro'. Hexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentaptota, quod tantum in quinque casibus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tantum in quattuor casibus declinentur, ut 'lateris'. Triptota, quod tpiter. Monoptota, quod uno tantum casu utunmen ipsum, dum iteratur. Nam cum dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
uus dictꝰ. quia pͥmꝰ ponit᷑ incõꝑatiomiᷤᷤ
gradu: ut doctꝰ. Comparatiuus. ab eo qͥ
comparatus positiuo prefert᷑ illi. doctior
Pius enĩ nouit qͣm doctꝰ. Suꝑlatiuꝰ. eo
qd̾ comꝑatiuo suꝑferatur: ut doctissimꝰ¬
plus enĩ scit quã doctior. G enera dicta st̃
ꝙ generent. ut masculinũ et femininũ.
Cet̾a nomina ñ st̃ genera. s ħ nominũ.
rõ & auctoritas uoluit. Ne utrũ dictũ
qͥa nec ħẽ nec illud. id ÷ nec masculinũ
nec femininũ. Cõmune dictũ. qr duob
generib nom̃ unũ cõmunicat: ut ħ &
hec canis. Cui ꝯtͣriũ ÷ epychenon: qr utrũ¬
ꝙ sexum sub uno genere euuntiat: ut
hic piscis Est enĩ incerti sexꝰ. ꝙ nec na¬
tura nec oculis discernit᷑: s sensus tan¬
tum ꝑitia. Omẽ genꝰ dictũ. qͥa cunctis
generib seruit. masculino & feminino
na ostendunt᷑. Figura. quia simplicia uł
composita sunt. Casus acadendo dicti

Expanded text:
vus dictus, quia primus ponitur in comparationis vus dictus, quia primus ponitur in comparationis gradu, ut doctus. Comparativus ab eo, quod comparatus positivo, praefertur illi, ut doctior: plus enim novit quam doctus. Superlativus, eo quod comparativo suplus enim scit quam doctior. Genera dicta sunt quod generent, ut masculinum et femininum. Cetera nomina non sunt genera, sed hoc nominum ratio et auctoritas voluit. Neutrum dictum quia nec hoc est nec illud, id est nec masculinum nec femininum. Commune dictum quia duobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec canis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod nec natura nec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servit: masculino, et feminino,na ostenduntur. Figura, quia, vel simplicia, vel composita sunt. 31. Casus a cadendo dicti;
Abbreviated transcription (Latin):
& amaiorib dicant᷑. Thetica id ẽ possessiua.
a possessione: ut euandriꝰ ensis. E pytheca.
quȩ latine ad iectiua uł suꝑposita appellan¬
tur. eoꝙ ad implendã sui signisicationẽ nõib
adiciantur: ut magnꝰ doctꝰ Adicis ea ꝑso¬
nis. ut magnꝰ phylosophꝰ. doctꝰ homo: et
plenꝰ ẽ sensus Actualia ab actu descendunt.
ut dux. rex. cursor. nutͥr. orator. Gentis. agen¬
te ueniunt: ut g̾cus. romanꝰ. Patͥe. a pat̾a
descendt̃. ut atheniensis. thebanꝰ. Loci. alo¬
co: ut suburbanꝰ. Uerbialia dicunt᷑. quȩ
de u̾bo nascunt᷑: ut lector. Participͥalia. qͥa
sic sonant sic̃ participia: ut legens. clemens.
Uerbi similia. a u̾bi similitudine dicta: ut
contemplator. Nam & u̾bũ ẽ imꝑatrui mo
di. futi temꝑis. & nom̃: quia declinationẽ
paratio. Comparatio dicta. quia ex alterius
cõparatione alterũ p̾fert. Cuiꝰ gͣdꝰ tres st̃:
positiuus cõparatiuꝰ. suꝑlatiuꝰ. Et positi¬

Expanded text:
et a maioribus ducantur. Ctetica, id est possessiva, et a maioribus ducantur. Ctetica, id est possessiva, a possessione, ut 'Evandrius ensis'. Epitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur, ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est sensus. Actualia ab actu descendunt, ut 'dux', 'rex', 'cursor', 'nutrix', 'orator'. Gentis a gente veniunt, ut 'Graecus', 'Romanus'. Patriae a patria descendunt, ut 'Atheniensis', 'Thebanus'. Loci a loco, ut 'suburbanus'. Verbialia dicuntur, quia de verbo nascuntur, ut 'lector'. Participalia, quae sic sonant sicut participia, ut 'legens'. Verbis similia, a verbi similitudine dicta, ut 'condi, futuri temporis; et nomen, quia casum paratio. Comparatio dicta, quia ex alterius comparatione alterum praefert. Cujus gradus tres sunt: positivus, comparativus, et superlativus. Positi
Abbreviated transcription (Latin):
ultimas sillabas manentib pͥorib ut ap̃g̾coᷤ
alexandros. menandros. ap̃nos: alexander.
menander. Dicta ẽ autẽ notha. quẽ ad modũ
nothus dr̃ quisqͥs de dispari genere nascit᷑.
Si nonima ħ ẽ plurinomia. eo qd fit inplurib
nominib significatio una: ut t̾ra humus.
tellus. Idem eñi sunt oĩa. O monima. ħ ẽ uni¬
nomia: eoꝙ sit inuno nomine significatio
plurima: ut tumulꝰ nẽ mons breuis nẽ
tumens tellꝰ. nc̃ sepulchrũ. E st enĩ inuno
nomine significatio diu̾sa. Relatiua dicta.
se habentia. a contͣria significatione dicta st̃
ut dext̃. Dici enĩ dext̾ ñ pot̃: nͥ sinist̾ futt.
Porro qͣlitatis nomina ex eo dicta. quia ꝑ
ea qͣlis qͥsq sit ostendit᷑: ut sapiens. formo¬
sus. diues. Quantitatis. quia amensura
dicuntur eo qͥ trahunt᷑ apatrib: ut thides
thidei filiꝰ. eneis enei filiꝰ. ꝗͣ uis & amatrib

Expanded text:
ultimas syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos ultimas syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos 'Alexandros', 'Menandros'; apud nos 'Alexander', 'Menander'. Dicta autem notha, quemadmodum nothus dicitur quisquis de dispari genere nascitur. Synonyma, hoc est plurinomia, eo quod sit in pluribus nominibus significatio una, ut 'terra', 'humus', 'tellus'. Idem enim sunt omnia. Homonyma, hoc est uninomia, eo quod sit in uno nomine significatio plurima, ut 'tumulus', nunc mons brevis, nunc tumens tellus, nunc sepulchrum. Est enim in uno nomine significatio diversa. Relativa dicta r ad aliquid qualiter se habentia, a contraria significatione dicta sunt, ut 'dexter'. Dici enim dexter non potest, nisi sinister fuerit. Porro qualitatis nomina ex eo dicta, quia per ea qualis quisque sit ostenditur, ut 'sapiens', 'formosus', 'dives'. Quantitatis, quia a mensura dicuntur eo, quod trahuntur a patribus, ut 'Tydides' Tydei filius, 'Aeneius' Aeneae filius, quamvis et a matribus
Abbreviated transcription (Latin):
sistunt. H in uiginti octo species diuidunt᷑
ex quib cor ꝑalia dicta. quia uł iudentur
uł tangunt᷑ ut celũ & t̾ra: incorꝑalia qͥa
carent corꝑoralib. unde nec uideri nec
tangi possunt: rit ueritas. iusticia. Gene¬
ralia. quia multar̾ rerũ sunt: ut animal.
Nam & homo. & equꝰ. & auis animalia
sunt. Specialia. quia partẽ demonstrant.
ut homo. Species enĩ animaliũ homo.
Principalia. quia pͥmã potionẽ hñt nec
aliunde nascunt᷑: ut mons. fons. Diriua¬
tiua. eoqd̃ ex alio nomine deducantur:
ut amonte montanꝰ. Diminutiua. qͥa
minuunt sensũ: ut greculꝰ. scolasticuł.
Sono diminutiua. qͥa sic sonant sic̃ di¬
minutiua s intellectu pͥncipalia st̃: ut
tabula. fabula. Cota g̾ca. quia ex toto g̾ce
declinant᷑. ut calisto. Sic enĩ & g̾cus & la¬
tinus dic̃. Tota latina. quia extoto in la¬
tinum u̾tunt᷑. Grecꝰ dic̃ odixeos. latinꝰ odires.
Media dicta quia ex parte gca sunt: ex parte
latina. E andẽ & notha. quia corrũpunt

Expanded text:
cies dividuntur, ex quibus corporalia dicta, quia vel videntur vel tanguntur, ut 'caelum', 'terra'. Incorporalia, quia carent corpus; unde nec videri nec tangi possunt, ut 'veritas', 'iustitia'. Generalia, quia multarum rerum sunt, ut 'animal'. Nam et homo et equus et avis animal sunt. Specialia, quia partem demonstrant, ut 'homo'. Species enim animalium homo. Principalia, quia primam positionem habent, nec aliunde nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio nomine deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latina, quia ex toto in Latinum vertuntur. Graecus dicit 'Odysseus', Latinus 'Ulixes'. Media dicta quia ex parte Graeca sunt, ex parte Latina. Eadem et notha, quia corrumpunt
Abbreviated transcription (Latin):
mini coniungitur: ut scipio affry canus¬
Agnom̃ uͦ qͣsi accidens nom̃. ut met alus
creticꝰ: qͥa cretã subegit. Ex trinsecꝰ enĩ ue¬
nit agnom̃. ab aliqua ratione. Cognomen¬
tũ autẽ uulgo dictum. eoꝙ nomini agni¬
tionis causa suꝑadiciat᷑: siue ꝙ cũ noĩe ẽ.
Appellatiua nomina iñ uocant᷑ qͥa cõmu

Expanded text:
mini coniungitur, ut 'Scipio'. mini coniungitur, ut 'Scipio'. Agnomen vero quasi accedens nomen, ut 'Metellus Creticus', quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratione. Cognomentum autem vulgo dictum eo, quod nomini cognitionis causa superadiciatur, sive quod cum nomine est. Appellativa nomina inde vocantur, quia c
Abbreviated transcription (Latin):
artes orationis pͥmꝰ aristotiles orationiᷤ. uii.¬
duas tradidit. nom̃ & u̾bum. De¬
inde donatꝰ octo definiuit. s om̃s ad illa
duo pͥncipalia reu̾tuntur. id ẽ ad nomen
& u̾bum. quȩ signisicant ꝑsonam & actũ.
Relique appendices sunt: & ex his origi¬
nem trahunt. Nam ꝓ nom̃ ex nomine nas¬
citur. cuiꝰ officio fungitur: ut orator ille.
Ad u̾bium de nomine nascitur. ut doctꝰ
docte. Participium de nomine & uerbo
ut lego legens. Coniunctio uͦ & p̃positio & int̾¬
iectio: in complexu istarum cadunt. Ideo & ñ
qd̾ nobis uocabulo suo res notas efficiat.
Nisi enĩ nom̃ scieris: cognitio rerum ꝑit.
Propͥa nomina dicta: quia specialia sunt.
Uniꝰ enĩ tantũ ꝑsonam significant. Specieᷤᷤ
ꝓpͥoꝵ nominũ qͣtuor sunt: p̃ nom̃. nomen.
cognom̃. agnomĩ. Pre nom̃ dictum eoquod
nomini p̃ponatur. ut luciꝰ qͥntꝰ. Nomen
uocatũ. quia notat genꝰ: ut corneliꝰ. Corne¬
lii enĩ om̃s uno gen̾e̾. Cognom̃. quia no¬

Expanded text:
artes orationis primus Aristoteles duas tradidit, nomen et verbum. Deinde Donatus octo definivit. Sed omnes ad illa duo principalia revertuntur, hoc est, ad nomen et verbum, quae significant personam et actum. Reliquae appendices sunt, et ex his originem trahunt. 2. Nam pronomen ex nomine nascitur, cujus officio fungitur, ut orator ille. Adverbium de nomine nadocte'. Participium de nomine et verbo, ut 'lego, legens'. Coniunctio vero et praepositio vel interiectio in conplexu istarum cadunt. Ideo et noquod nobis vocabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta quia specialia sunt. Unius enim tantum personam significant. Species propriorum nominum quattuor sunt: praenomen, nomen, cognomen, agnomen. Praenomen dictum eo, quod nomini praeponitur, ut 'Lucius', 'Quintus'. Nomen vocatum, quia notat genus, ut 'Cornelius'. Cornelii enim omnes in eo genere. Cognomen, quia no
Abbreviated transcription (Latin):
unũ est: t̃cia duo. dimidia tres. Hȩ par¬
tes in sũmã ducte. id ÷ unũ. & duo. & t̾a:
simul eundẽ consũmant ꝑficiuntq se¬
narium. Sunt autẽ ꝑfecti numeri. in¬
tra denarium sex. intra centenariũ ui¬
.De scda diuisione totiꝰ numeri .uii.

Expanded text:
unum est, tertia duo, dimidia tres. Haec parunum est, tertia duo, dimidia tres. Haec partes in summam ductae, id est unum et duo et tria simul eundem consummant perficiuntque senarium. Sunt autem perfecti numeri intra denarium VI, intra centenarium secunda divisione totius numeri.
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑflui st̃: quoꝵ partes simul ductȩ ple¬
nitudinẽ suã excedunt: utputa duodena¬
riꝰ. ht̃ enĩ partes qͥnq duodecimã qd̾ ÷
unũ. sextam qd̃ duo. qͣͥrtam qd̾ tria. t̾ci¬
am qd̃ quatuor. dimidiã qd̾ sex. Unũ
enĩ. & duo. & tria. & qͣtuor. & sex. si mul
ducta sedecim faciunt: & longe a duo
denario excedunt. Sic & alii similes plu¬
rimi. ut duode uricesimꝰ: & multi tales.
Diminutiui numeri sunt. qui partib¬
suis cõputati minorẽ sũmã efficiunt: ut¬
puta denariꝰ. cuiꝰ partes sunt tres: decima
quod ÷ unũ. qͥnta qd duo. dimidia quod
quinq Wnũ enĩ. & duo. & qͥnq simul du¬
cta octonariũ faciũt longe adenario mi¬
norem. Dimilis ÷ huic octonariꝰ uł alii
plurimi: qui in partes redacti infra
consistunt. ꝑ fectus numerꝰ ÷ qͥ suis par¬
tib adimplet᷑: ut senariꝰ. Habet enĩ treꝰ
partes. sextã. t̾ciã. & dimidiã. Sexta eiꝰ

Expanded text:
Superflui sunt, quorum partes simul ductae pleSuperflui sunt, quorum partes simul ductae plenitudinem suam excedunt, ut puta duodenabet enim partes quinque: duodecimam, quod est unum, sextam quod duo, quartam quod tria, tertiam quod quatuor, dimidiam quod sex. Unum enim et duo et tria et quatuor et sex simul ducta, sedecim faciundenario excedunt: sic et alii similes plurimi, ut duodevicesimus, et multi tales. Diminutivi numeri sunt, qui partibsuis computati minorem summam efficiunt, utputa denarius, cuius partes sunt tres: decima, quod est unum; quinta, quod duo; dimidia, quod quinque. Unum enim et duo et quinque simul ducta octonarium faciunt, longe a denario minorem. Similis est huic octonarius, vel alii plurimi qui in partes redacti infra consistunt. Perfectus numerus est, qui suis partibus adinpletur, ut senarius; habet enim tres partes, sextam, tertiam, et dimidiam: sexta eius
Abbreviated transcription (Latin):
qdries nonꝰ. & qͥnquies quini uigies qͥn¬
quies. Imparium numeroꝵ alii simpli¬
ces sunt. alii compositi. alii mediocres.
Simplices st̃. qui nullam aliam partẽ
habent nͥ solam unitatẽ ut t̃nariꝰ solã
t̃ciam. & quinariꝰ solam quintã. & septe¬
nariꝰ solam septimã. His enĩ una pars
sola ẽ. Compositi sunt: qͥ ñ so la uirita¬
te metiunt᷑. s etiã alio numero ꝓcrean¬
unũ. Dicimꝰ enĩ ter t̃ni. & septies t̃nr:
ter quini. & qͥnqͥes quini. Medioereᷤᷤ
numeri ft̃: qui quodãmͦ simpliçes & in¬
compositi ẽẽ uident᷑ alio uͦ mͦ &ͦ compo¬
siti: ut u̾bi grã nouẽ ad uiginti quinq
dũ comparat᷑ fuerit. pͥmꝰ ÷ͥ & incõpositꝰ.
qͥa ñ ht̃ cõmunẽ numerũ nͥ solũ mona
nis numerꝰ p̃ter monadicũ. id ÷ t̃nariꝰ
numerꝰ qui nouẽ mensurat tert̃ni: & qͥn¬
decim ter qͥni. Itẽ parium numeroꝵ alii
st̃ suꝑflui. alii diminutim. alii ꝑfecti.

Expanded text:
quadries nonies, quinquies quini, vigies quinquadries nonies, quinquies quini, vigies quinquies. Imparium numerorum, alii simplices sunt, alii compositi, alii meSimplices sunt, qui nullam aliam partem habent nisi solam unitatem, ut ternarius solam tertiam, et quinarius solam quintam, et septenarius solam septimam. His enim una pars sola est. Conpositi sunt, qui non solum unitate metiuntur, sed etiam alieno numero procreanXXV. Dicimus enim ter terni, et septies terni, ter quini, et quinquies quini. Mediocres numeri sunt, qui quodammodo simplices et inconpositi esse videntur, alio vero modo et conpositi; utdum conparatus fuerit, primus est et inconpositus, quia non habet communem numerum nisi solum monadnis numerus praeter monadicum, id est ternarius numerus; quia novem mensurat ter terni, et quindecim ter quini. Item parium numerorum alii sunt superflui, alii diminutivi, alii perfecti.
Abbreviated transcription (Latin):
Par numerꝰ ẽ. qui induab equis partib
diuidi potest. ut duo. quatuor. & octo.
Impar uͦ numerꝰ ẽ. qͥ diuidi ȩquis partibꝰ
nequit. uno medio uł deficiente uł suꝑ¬
Pariter parnumerꝰ ÷. qͥ scdm parem nu¬
merũ parit̃ diuidit᷑. qͦusq ad indiuisibi¬
lem ꝑueniat unitatẽ: utputa. sexaginta
quatuor. quaternariꝰ duo. binariꝰ unũ.
qui singularis indiuisibilis ÷. Pariter
impar ÷: qui inpartes ȩquas recipit
sectionẽ. s partes eiꝰ mox indesecabiles
ꝑmanent: ut sex. decem & octo. trigin¬
ta. qͥnquaginta. Mox enĩ ut hunc nu¬
merũ diuiseris. incurris in numerũ
duodecim faciunt. rursumq in aliã
medietatẽ sex: deinde in aliã tres: et
ultra diuisionẽ ñ recipit sectio illa. sed
ante unitatẽ inuenit᷑ t̃minus quẽ seca¬
re ñ possis. Imparit̃ impar ẽ: qui ab
impari numero imparit̾ mensurat᷑.¬
qui dũ sint impares numeri ab imparib
etiam partib diuidunt᷑: ut septies septẽ

Expanded text:
Par numerus est, qui in duabus equis partibus dividi potest, ut duo, quatuor et octo. Impar vero numerus est, qui dividi equis partibus nequit, uno medio, vel deficiente, vel supPariter par numerus esmerum pariter dividitur, quousque ad indivisibilem perveniat unitatem, ut puta, sexaginta quatuor, quaternarius duos, binarius unum, qui singularis indivisibilis est. Pariter impar est, qui in partes equas recipit sectionem, sed partes eius mox indissecabiles permanent, ut sex decem, octo, triginta, quinquaginta. Mox enim ut hunc numerum diviseris, incurris in numerum XII faciunt, rursum in aliam medietatem sex, deinde in aliam tres et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus, quem secare non possis. Impariter impar est, qui ab impari numero impariter mensuratuqui dum sint impares numeri, ab imparibus etiam partibus dividuntur, ut septies septem,
Abbreviated transcription (Latin):
litas. Habet & sexus institutam speciẽ habi
tus. ut inuirum tonsi capilli. in mulieribꝰ
redundantia criniũ. qͦd maxime uirgnubꝰ
insigne ẽ: quarũ & ornatꝰ ipse ꝓpͥe sic est:
ut cumulatus in uerticem. ipsam capitis
sui arcem ambitu crinũ contegat.
De pal

Expanded text:
litas. Habet et sexus institutam speciem hlitas. Habet et sexus institutam speciem htus; ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crinium, quod maxime virginibus insigne est, quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut cumulatus in verticem ipsam capitis sui arcem, ambitu crinium contegat. DE PAL
Abbreviated transcription (Latin):
formant᷑. Dinoscunt᷑ & gentes ita habitu
sic̃ & lingua discordes. Persȩ brachia & crura
liniam̃tis. caput tyara tegunt. Eminent¬
apicib fastigiatis alani. horrent & male tecti
cum latratorib linguis scoti. sagati sunt
alemanni. linteati indi. gemmati ꝑsȩ. serica¬
ti seres. pharetrati armenii. Nonnullȩ etiam
gentes ñ solum inuestib s & in corpore aliqͦ
sibi ꝓpͥa quasi in signia uendicant: ut uidemꝰ
circos germanoꝵ. granos & cinnibar gothoꝵ.
stigniata britonum. Circunͣdunt qͦ iudei
p̃putia. ꝑtundunt arabes aures. flauent in¬
tectis capitib getȩ. nitent albani albentibus
crinib mauros habet tetra nox corpoꝵ. gal¬
los candida cittis. sine equis mertes extent
alani. Nec ab est gens pictoꝵ. nom̃ a corpore. qͦd
minutis opifex acus punctis & exp̾ssus natau
graminis sucꝰ illudit: ut has ad sui specimen
cicatrites ferat pictis artub maculosa nobi¬

Expanded text:
formantur. Dignoscuntur et gentes ita habitu, formantur. Dignoscuntur et gentes ita habitu, sicut et lingua discordes, Perse brachia et crura lineamentis, caput tyara tegunt. Eminentapicibus fastigiatis Allani, horrencum latratoribus linguis Scotti; sagati sunt Alamanni, linteati Indi, gemmati Persae, sericati Seres, pharetrati Armenii. Nonnullae etiam gentes non solum in vestibus sed et in corpore aliqua sibi propria quasi insignia vindicant: ut videmus cirros Germanorum, granos et cinnibar Gotorum, stigmata Brittonum. Circumcidunt quoque Iudaei praeputia, pertundunt Arabes aures, flavent capitibus intectis Getae, nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida cutis; sine equis inertes extant Alani; nec abest gens Pictorum, nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis et expressus nativi graminis sucus inludit, ut has ad sui, specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobi
Abbreviated transcription (Latin):
uibꝰdam autẽ nationibꝰ sua cuiq ꝓpͥa
uestisẽ: ut parthis sarabarȩ. gallis
linne. germanis renones. hispanis stringes.
sardis mastrugȩ. Sarabarȩ sunt fluxa ac si¬
nuosa uestimenta. de quib legitur indam
baras suspenderunt: Apud qͦsclam autẽ
sarabarȩ quȩdam capitum teginina nun¬
cupantur. qualia uidemꝰ incapita magoꝵ
picta. Limnȩ saga quadra & mollia sunt:
lia. Renones sunt uelamina humeroꝵ
& pectoris usq ad umbilicum. atq intor¬
tis iullis adeo hispida. ut imbres respuant:
qͦs uulgo reptos uocant. eo qd̾ longitudo
uilloꝵ quasi reptat. De quib salustius.
Germani intectum renonib corpus tegunt.
Dicti autẽ renones areno germaniȩ fluio.
ubi his frequenter utuntur. Mastruga
uestis germanica ex pelliculis ferarũ. de qͦ
cicero ꝓ scauro. Quem purpura regalis non
cõmouit. eum sardoꝵ mastruga mutauit.
Mastruga autẽ quasi monstruosa. eoqͦd
qͥ ea induuntur qͦsi inferarum habitu tranꝰ¬

Expanded text:
uibusdam autem nationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabarae, Gallis linnae, Germanis renones, Hispanis stringes, Sardis mastrucae. Sarabarae sunt fluxa ac sinuosa vestimenta, de quibus legitur in Danbaras suspenderunt? Apud quosdam autem sarabarae quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capitibus Magorum picta. Linnae saga quadra et mollia sunt. lia. Renones sunt velamina humerorum et pectoris usque umbilicum, atque intortis villis adeo hispida ut imbrem respuant. Quos vulgo reptos vocant, eo quod longitudo villorum quasi reptat. De quibus Sallustius Hist. 3, 104: 'Germani intectum renonibus corpus tegunt.' Dicti autem renones a Reno Germaniae flumine, ubi his frequenter utuntur. Mastruca vestis Germanica ex pelliculis ferarum, deo qua Cicero pro Scauro 45: 'Quem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca mutavit?' Mastruca autem quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur q
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ opusculum utriꝰq popłi ꝓphetiam id ÷ iudeoꝵ
ac gentiũ demonstrabit. In quo oꝑe scã soror
poteris ex paucis animadu̾tere. qͣntȩ ꝓpħarũ
uoces abiectionem iudaicȩ plebis & cerimoni¬
arum cecinerunt. quantũq in laude popłi
noui uł uet̾ĩs testamenti intonuerunt. Ca

Expanded text:
 opusculum utriusque populi prophetiam, id est, Judaeorum ac gentium demonstrabit. In quo opere, sancta soror, poteris ex paucis animadvertere, quanta prophetarum voces in abjectione Judaicae plebis et caeremoniarum cecinerunt, quantaque in laude populi Novi Testamenti intonuerunt. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Rl. Kappa grecum cirea finem cornuum.
adiuncto .i. latinum significat ciatum.
Ro si uero o. latinum habuerit adiun E¬
ctum: eminam demonstrat:
quam greci cotilem uocant.
⁊ E. Cix grecum si acceperit iunctum
Clatinum: significat sextarium.
O. Si o. latinum adiunctum: indicat
acitabulum. qͦd greci oxi falon uocant.
M. Moy grecum suꝑposito. N. latino:
significat mnam.
Ti latinum in fine habens labda
grecum: significat talentum.
Ao. Agrecum indextro brachio superiori
.o. littera coniuncta: cenix est. Expliett¬

Expanded text:
Kv. Kappa Graecum circa finem cornu Kv. Kappa Graecum circa finem cornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indicat acitabulum, quod Graeci oxifalon vocant. . My Graecum superposito N Latinum significat mina. TΛ. T Latinum in fine habens Labda Graecum significat talentum. Xo. Chi Graecum in dextro brachio superiori O littera coniuncta cenix est. Li
Abbreviated transcription (Latin):
na plerisq ignota sunt: & inde
errorem legentib faciunt. Quaꝓpter
formas eoꝵ & caracteres ut a ueteribus
signatȩ sunt subiciamus. littera. signi¬
ficat dimidium obolum. Uirgula ȩqua¬
liter iacens & porrecta simpliciter: sig¬
nificat obolum. Geminata uirgula: duo
Foboli sunt. latinum. significat obolos
Ttres. latinum. significat obolos quatuor
E. latunum. demonstrat obolos quinq:
Oboli uͦ sex ꝓpt̃ea caracterem non habent.
eo quod in una dragma sex ueniant. qͦd
H. ÷ pondꝰ deuarii argenti. & litt̾a. signisicat
siliquas octo: id ÷ tremissent. latinum¬
N. significat nõmisma grecum ad est soli¬
B. Iota adiuncta beta: significat
S uirgule duȩ ex uno angulo a leua
in dexteram se diuidentes. significat
dragiã. quam etiam oleen appellant
AN. latinum adiuncto ganima gre¬
co: significat semiuntiam.
TO Camma autẽ grece littere .o. latinum
in fine adiunctum. significat unciam.
labda grecum ꝑ medium sui .i. latinũ
adiectum: significat libram.

Expanded text:
na plerisque ignota sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus denarii argenti. H Eta littera significat siliquas octo, id est tremissem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est soliB. Iota adiuncta Beta significat < Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant dragmam, quam etiam olcen appellant. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma Graeco significat semiunciam. Γo Gamma autem Graecae litterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum significat libram.
Abbreviated transcription (Latin):
feruentis. Balsami arbor inindia intra
t̃minos tantũ uigniti uigerum erat.
Postea quã eadem regione romani potiti
sunt. etiam latissimis collibꝰ ꝓpagata est:
stirpe similis uiti. foliis similis rutȩ. sed
albidioribus semꝑq manentibꝰ. Arbor
autẽ balsamũ. lignum eiꝰ xilobalsamũ
dr̃. fructꝰ siue sem̃ carpobalsamũ. sucus
opobalsamũ. Qd̃ ideo cũ adiectione signi¬
ficatur. eo qͦd ꝑcussus ferreis ungulis cor¬
tex ligni ꝑ cau̾nas eximii odoris guita distil¬
lat. Cauerna enĩ g̃co sermone ope dr̃. Cuiꝰ
guitam adulterant. ad mixto oleo cypͥno
uł melle. Sed sincerꝰ ꝓbatur amelle. sicum
lacte coagulauerit. Aboleo: si instillatꝰ aquȩ
aut amixtꝰ facile fuerit resolutꝰ : preterea
& si laneȩ uestes ex ipso pollutȩ ñ maculant᷑.
Adulteratꝰ quidem neq cum lactȩ coagulat.¬
& ut oleum inaqua suꝑnatat: & uestẽ ma¬
culat. Balsama autẽ si pura fuerint tantã
uim habent. ut si sol excanduerit sustineri
inmanu ñ possint

Expanded text:
eus. » Balsami arbor in Judaea intra terminos tantum viginti jugerum erat. Posteaquam eadem regione Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est. Stirpe similis viti, foliis similis rutae sed albioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum eius xylobalsamum dicitur, fructus sive semen carpobalsamum, sucus opobalsamum. Quod ideo cum adiectione significatur, eo quod percussus ferreis ungulis cortex ligni per cavernas eximii odoris guttam distillat; caverna enim Graeco sermone ὀπὴ dicitur. Cuius guttam adulterant admixto Cyprino oleo vel melle. Sed sincerus probatur a melle si cum lacte coagulaverit, ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus, praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat et ut oleum in aqua supernatat et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent ut, si sol excanduerit, sustineri in manu non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ȩquatur natura ñ potest ȩquari & nomi¬
ne. Ipse ÷ enĩ filiꝰ. qui semꝑ apatre missus
uisibilit apparebit hominibꝰ. Ex ipsa ergo
missione: recte angłs nuncupatur. Isaia
autẽ certissime filium & deo genitum
confuͣnans. ita annuntiat. Uox dñi red¬
dentis retributionem inimicis suis. ip¬
sis uidelicet qui non credunt iudeis.
Antequã parturiret incarne peꝑit. &
antequam ueniret partus eiꝰ peꝑit mas
go parturiret in carne. genuit pat̃ filium
in diuinitate. & antequam tempꝰ uirginiꝰ
pariendi ueniret: genuit eũ sine tempore.
Unde inferiꝰ ait. Quis audiuit unquam
tale. aut quis uidit huic simile: Reuera
quia nichil tale in omnib accidit. aut us¬
piam simile. Et pꝰ hȩc subiunxit. Nunqͥd
qui alios parere facio. ipse non pariam dic̃
sterilis ero ait dñs Quib omnibꝰ testimo¬
niis cogendꝰ ẽ infidelis. ut eligat sibi unũ¬
de duob. aut xpm dĩ filiuin credere. aut

Expanded text:
non aequatur natura, non potest aequari et nominon aequatur natura, non potest aequari et nomine. Ipse est enim Filius, qui semper a Patre missus visibiliter apparebat hominibus. Ex ipsa ergo missione recte angelus nuncupatur. Isaias autem apertius Filium a Deo genitum confirmans, ita annuntiat: Vox Domini reddentis retributionem inimicis suis , ipsis videlicet, qui non credunt, Judaeis: Antequam parturiret, peperit; et antequgo parturirin divinitate Pater, et antequam tempus Virginis parturiendi veniret, genuit eum sine tempore Pater. Unde inferius ait: Quis audivit unquam tale? aut quis vidit huic simile ? Revera, quia nihil tale in hominibus accidit, aut quidpiam simile, et post haec subjungit: Nunquid qui alios parere facio, ipse non pariam? dicit sterilis ero? ait Dominus . Quibus omnibus testimoniis cogendus est infidelis, ut eligat sibi de duobus, aut Christum Filium Dei credere, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Iten salomon dum patris nom̃ mysteriũq
natiuitatis xpi scd̃m deitatẽ uellet agnoscere:
cendit in cęlũ atq descendit: Quis conclusit
aquas quasi inuestimento: Quis suscitauit
om̃s t̃minos t̃re : Qd̾ nom̃ ẽ eiꝰ. aut qͦd nom̃ filii
eiꝰ si nostis: Hunc filiũ dĩ in danihele rex ille
solutos & ambulantes in medio ignis. & spe¬
cies quarti similis ÷ filio dĩ: quẽ fideliter cre¬
dimꝰ. nec ullatenꝰ dubitamꝰ dnm̃ saluatorẽ.
Sed obicit᷑ qͦd in danihele iste filiꝰ dĩ suꝑiꝰ etiã
angłs nominat᷑. Assentio. Nam & xp̃c filiꝰ dĩ:
patribꝰ legitur: angłs nominat᷑. De qͦ etiã
ipse pat̾ ad legis latorem ita ꝓ testatur dicenꝰ.
Ecce mitto angłm meum qui p̾cedat &
custodiat te inuia. & introducat ad locũ
quẽ paraui. Obserua eum & audi uocem
eiꝰ. nec contempnendum putes. quia ñ
dimittet cum peccauerts. & ÷ nom̃ meũ
enim innubibꝰ equabitur dño. aut quis
fimilis erit dño int̾ filios dĩ: Qui enim

Expanded text:
ei . 4. Item Salomon, dum Patris nomen mysteriumque nativitatis Christi secundum deitatem vellet agnoscere, cendit in coelum, atque descendit? quis colligavit aquas, quasi in vestimento? quis suscitavit omnes terminos terrae? quod nomen est ejus, aut quod nomen filii ejus, si nosti? . 5. Hunc Filium Dei insolutos ambulantes in medio ignis, et species quarti similis Filio Dei . » Si objicitur dimus, nec ullatenus dubitamus Dominum Salvatorem esse. Sed objicitur quod in Daniele iste Filius Dei superius etiam angelus nominatur . Assentio. Nam et Christus Filius Dei patribus legitur, angelus nominatur. De quo etiam ipse Pater ad legislatorem ita protestatur, dicens: Ecce mitto angelum meum, qui praecedat, et custodiat te in via, et introducat in locum qejus, ne contemnendum putes; quia non dimittet te cum peccaveris, ei est nomen meum enim in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei ? Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
quia genitum illũ ab onmipotente dõ cog¬
noscimꝰ: ipso testante. Tecum pͥncipiũ
indie uirtutis tuiȩ insplendorib scõꝵ. ex
utero ante luciferum genuite. Ex utero
namq dĩ id ÷ ex illa intima & incomp̾hen¬
sibili patris substantia. siue ex illo diuino
atq immenso pat̾ni pectoris archano. quo
pater qͦ genitor de corde bonũ eructuat
uerbum: sic̃ & ille alias ait. eructauit
cormeũ u̾bum bonũ. Si quidẽ & ipse pat̃¬
sicut dicit ad xpm. filiꝰ mĩs estu: ego hodie ge

Expanded text:
um gentium ab omnipotente Patre cognoscant, ipso testante: Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te. . Ex utero itaque, id est, ex illa intima et incomprehensibili Patris substantia, sive ex illo divino atque immenso paterni pectoris arcano, quo Pater genitor de corde bonum eructat verbum. 3. Sicut et ipse alias ait: Eructavit cor meum verbum bonum . Atque alibi ipse Patesic dixit: Filius meus es tu, ego hodie g
Abbreviated transcription (Latin):
udei nefaria incredultate xp̃m dĩ filium ab¬
negantes. impii. duricordes. ꝓpħis ueteribꝰ
increduli. nouis obstrusi. aduentum xp̃i
malunt ignorare quam nosse. negare quã
credere. Quem enĩ uenturum accipiunt:
uenisse iam nolunt. Quem resurrecturũ
legunt : resurrexisse noncredunt. Ded ideo
ista non intelligere sȩ fingunt. quia sacrile¬
gio suo hȩc impleta cognoscunt. Higͦ que¬

Expanded text:
udaei nefaria incredulitate Christum Dei Filium abnegantes, impii, duricordes, prophetis veteribus increduli, novis obstrusi, adventum Christi malunt ignorare, quam nosse; negare, quam credere. Quem enim venturum accipiunt, venisse jam nolunt. Quem resurrecturum legunt, resurrexisse non credunt. 2. Sed ideo ista non intelligere se fingunt, quia sacrilegio suo haec impleta cognoscunt. Ad qu
Abbreviated transcription (Latin):
etiarius ab armaturȩ genere ingladi¬
atorio ludo contra alterum pugnan¬
tẽ ferebat occulte rete quod iaculum appel
latur. ut aduersarium cuspide insistente̾ oꝑi¬
ret. implicitumq uirib suꝑaret: quȩ arma¬
tura pugnabat neptuno tridentis causa.

Expanded text:
etiarius ab armature genere, in gladiatorio ludo contra alterum pugnantem ferebat occulte rete quod iaculum applatur, ut adversarium cuspide insequente operiret, implicitumque viribus superaret. Quae armatura pugnabat Neptuno tridentis causa.
Abbreviated transcription (Latin):
um tenet. alii ad nuttat. alibi manꝰ ÷ oc¬
cupata: alii ꝑ uellit pedẽ. alii dat anulu
expetendũ alabris. aliũ inuocat. cũ alio
cantat. attam̃ aliis dat digito litt̾as. Ꝙ sa¬
lomon. Annuit ocło. terit pede. digito loqͥtur.
de ortographya .xiiii.

Expanded text:
um tenet, alii adnudat, alibi manus um tenet, alii adnudat, alibi manus cupata, alii pervellit pedem, alii dat annulum spectandum a labris, alium invocat, cum alio cantat, attamen aliis dat digito litteras. Et Salomon: Annuit oculo, terit pede, digito loquitur. De orthographia. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
am litt̾arũ int̾ se uet̾es faciebant: ut qͥcqͥd
occulte inuicẽ scͥptura significare uellent:
mutue scͥberent. Cestis ÷ brutus qͥm his
litt̾is ea quȩ acturus erat notabat: igno¬
rantib aliis qͥd sͥ uellent hȩ litt̾ȩ. Cesar¬
qͦq augustꝰ. ad filiũ. qm̃ inqͥt innumera¬
bilia accidunt assidue quȩ scͥbere alterutrũ
oporteat & ẽẽ secreta habeamꝰ int̾ nos no¬
tas siuis tales. ut cũ aliqͥd notis scͥbendũ
erit: ꝓunaqͦq litt̾a scͥbamꝰ sequentẽ. hoc
tione cet̾as. Proz. aut̃ litta redeundũ erit
ad duplex. aa. Quidã etiã u̾sis u̾bis scͥbunt.
secũ taciti ꝓculq distantes colloquunt᷑
sic̃ mo.s ÷ militaris. ut quotiens consentit
exercitꝰ. qͥa uoce ñ potest. manu ꝓmittat.
Alii qͥa uoce ñ posst̃ gladioꝵ motu salutãt.
Enniꝰ de quadã impudica. Quasi inforo pila
ludens digitatĩ dat sese cõmunẽ facit. Ali¬

Expanded text:
am litterarum inter se veteres faciebant, ut quidquid am litterarum inter se veteres faciebant, ut quidquid occulte invicem per scripturas significare vellent, mutue scriberent. Testis est Brutus, qui in his litteris ea quae acturus erat notabat, ignorantibus aliis quid squoque Augustus ad filium; quoniam, inquit, innumerabilia accidunt assidue, que scribere alterutrum oportet et esse secreta, habeamus inter nos notas, si vis, tales, ut cum aliquid vocis scribendum erit, pro una quaque litera scribamus sequentem, hoc tione in aliis: pro, z autem litera redeundum erit ad duplex aa. Quidam etiam versis verbis scribunt.secum taciti proculque distantes colloquuntur, sicut mos est militaris, ut quoties consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat, alii quia voce non possunt, gladiorum nutu salutant. 2. Ennius de quadam impudica: Quasi in choro pila ludens 42 datatim dat sese et communem facit. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
pulꝰ. ꝑ au̾so capite pupilla. ꝑ unũ k. caput.
ꝑ duo.cc. iuncta calumpniȩ causa. ꝑ i.& . e.
iudex esto ꝑ d. &.m. dolũ malũ. Cuiꝰ generiˢ
plurimȩ consimiles nocȩ inlibris antiqͥs in¬
ueniunt᷑. Has niris notas nouitii imꝑato¬
res a codicib legũ abolendas sanxerunt.
qͥa multos ꝑ hec callidi ingenio ignoranteᷤᷤ
decipiebãt: atq ita usserunt scbendas in
legib litt̾as. ut nullos errores nullas am¬
bages afferant.s sequenda & uitanda aꝑte
nomina continebant᷑ ꝓpͥa nota erat apd̾
uet̾es qua inspiceret᷑ quanti ex militib
suꝑeẽnt: qͣntiq inbello cecidissent. ¶ tau
nota in capite u̾siculi posita suꝑstitẽ desig¬
nabat. E theta uͦ ad uniꝰ cuiꝰq defuncti no¬
men apponebat᷑. Unde & habet ꝑmediũ
potis ÷ nigrum uitiũ ꝑfigere theta. Cum
aut̃ imꝑĩtiam significare uellent: Elauda
littã usi sunt. sicut mortẽ significabant cũ
ponebant.s. thetã ad caput. Instipendioꝵ

Expanded text:
 verso capite 'pupilla', per unum K 'caput', per duo KK iuncta 'calumniae causa', per I et E 'iudex esto', per D et M 'dolum malum'. Cuius generis plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimus. Has iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequenda et vitanda aperte nomina continebantur, propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent, quantique in bello cecidissent. Tau nota in capite versiculi posita, superstitem designabat. Thita vero ad uniuscuiusque defuncti nomen apponebatur, unde et habet medium potis est nigrum vitio praefigere theta. Cum autem inperitiam significare vellent, Labda littera usi sunt, sicut mortem significabant, cum ponebant Theta ad caput. In stipendiorum
Abbreviated transcription (Latin):
mille & centum inuenit. Notarum
usus erat. ut qͥcqͥd ꝓcontentione aut in ui¬
diciis diceret᷑ librarii scͥberent. cõplures si¬
mul stantes diuisis int̾ se partib. quot qͥsq
u̾ba & qͦ ordine exceꝑit. Romȩ pͥmꝰ tulliꝰ
tẏro ciceronis lib̾tꝰ cõmentatꝰ ÷ notas. s
tantũ ꝓpositionũ. Post eũ inꝑsanius. phy¬
largꝰ. & aquila lib̾tꝰ mecenatis. aliꝰ alias
addidert̃. Deinde seneca contͣctu om̃iũ
digestoq & aucto numero. opus effecit
inquinq inilia. Notȩ autẽ dictȩ eo qd̃ uerba
uł sillabas p̾sixis caracterib notent & ad
notitiam legentiũ reuocent: quas qͥ didice¬
runt ꝓpͥe iam notarii appellantur. Quȩdã
qͦ scͥptio celeris breuiorq fiat. Scͥbebantur
natus consultũ. ꝑ r. & .p. res publica ꝑ p.¬

Expanded text:
mille et centum invenit. Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iudiciis diceretur, librarii scriberent conplures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba et quo ordine exciperet. Roms libertus commentus est notas, sed tantum praepositionum. Post eum Vipsanius, Philargius, et Aquila libertus Maecenatis alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium digestoque et aucto numero, opus efficit in quinque milia. Notae autem dictae eo, quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent et ad notitiam legentium revocent; quas qui didicerunt proprie iam notarii appellantur. De notistae sunt, quo scriptio celeris breviorque fiat. Scribebatur natus consultum', per
Abbreviated transcription (Latin):
pud nos qͦ pamphylꝰ martyrui.
cuiꝰ uitã eusebius cesariensis con¬
scͥpsit. pẏsistratũ in sacrȩ bybliothecȩ stu¬
dio pͥmꝰ ad ȩquare contendit. Hic enĩ in
bibliotheca sua ꝓpe triginta uoluminum
milia habuit. hieronimꝰ qͦ atq Gennacdiꝰ
eccłasticos scͥptores toto orbe querentes or¬
dine ꝓsecuti st̃: eoꝵq studia inimo uolu¬
minis indiculo cõp̃henderunt.
.Qͥ multa

Expanded text:
pud nos quoque Pamphilus martyr, cuius vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indiculo conprehenderunt. § 7 Qui multa
Abbreviated transcription (Latin):
Alii aream uocatam dict̃ qͦd ꝑ triturandis
frugibꝰ eradatur uł qͦd ñ triturentur in ea nͥ
arida. Pratum ẽ. cuiꝰ feni copia armenta
tuetur. cui uet̾ẽs romani nom̃ indiderunt
ab eo qͦd ꝓtinꝰ sit paratum: nec magntm
laborem culturȩ desidet. Prata autẽ esse:
quȩ secari possunt. Paludes dictȩ apale
pastorali dea. qͦd paleam id ÷ pabula nutri¬
ant iumentoꝵ
de funibus agroꝵ .Xiiii.

Expanded text:
Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, quod paleam, id est pabula, nutriant iumentorum. De finibus agrorum .