comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trifariae fuerunt a romulo dis ꝑtit insena toribus militibits
et plebibus quaeta m̃ tribus nunc mulciplicatat nom̃ pristinũ
retinent Sena cui nomen aetas de dit quo dseniores essenit
Alin senendo dictos uecipiunt sena tores Ipsieni agen dioc̃¬
culiatẽ dabart Senacus con sulcus aconsulen docttra talo e
dictus quod sit fit ut consuleat et norere non pos sit. Patresautem ut
filiosisuos lta ilirem publicã alebant patres consuribeoundum
remulus decem decurias senatorũ eligis set nomine eoraso ppco¬
tpopulo: Intabulas aureas contulit at q inde patresconscrigt
uocati primi er dines sena torũ dicuntur inlusuee peliquoa
genus none÷ quã uiseni senatoria quisqi origine essei pieba
adlegitimos annos e ques roma nus erat dein deac cipiebat
honorem senatoriae dignitatis. Censores apudusteresiro¬
manos erant ẽ enĩ nomencensoris dignitas iudicialis cense¬

Expanded text:
trifarie fuerunt a Romulo dispertiti: in senatoribus, militibus trifarie fuerunt a Romulo dispertiti: in senatoribus, militibus et plebibus. Quae tamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores. Ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus, quod sic fit ut consuleat et nocere non possit. Patres autem, utfilios suos, ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundigenus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Cense
Abbreviated transcription (Latin):
cut orbis dorncilium totius generis humani ẽ autẽ domus ge¬
nus familia si ue con iunctio uiri et uxoris. Incipit autẽ aduobus
et ẽ nomengrecuĩ. Namdomata grecitectiuocant. familia ẽ
liberi ex liberis legib: suscepti a femore Genus aut abgignen¬
do et pro generando dictũ aut a definitione certorũ prognator
ut nationes qua epropriis cognationib: termina tae gentesap
et concordi conmunione sociacus populus autẽ eo distat aple¬
pPlebs autem reliquũ uulgus si ne senioribus uuitatis populuser go
tota quitas ẽ uulgus uero plebs ẽ plebs autem dicta apluralito¬
te malor ẽ enĩ nu merus minorũ quã seniorũ. populus uero
ure trautẽ populis. luo dicitur a lapidibus. Uulgus estapas¬
simmhabitans multitudo quasi quisq quo uult Tribus dicunt
tã quo curias et congregationes distinctae populorum unde¬
dicta trib Et uoca taetribis ab eo quod in principio romani

Expanded text:
cut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus gecut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus, familia, sive conjunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus, et est nomen Graecum. Nam δώματα Graeci tecta vocant. Familia est liberi ex liberis legibus suscepti, a femore. 4. Genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, quae propriis cognationibus terminatae, gentes aet concordi communione sociatus. Populus autem eo distat a ples civitatis; plebs autem reliquum vulgus sine senioribus civitatis. 6. Populus ergo tota civitas; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; major est enim numerus minorum quam seniorum. Populus vero Graece autem populus dicitur λαὸς a lapidibus. Vulgus est passim inhabitans multitamquam curiae et congregationes distinctae populorum, et vocatae tribus ab eo quod in principio Romani
Abbreviated transcription (Latin):
coitio inunũ cuneus nominatus ẽ qua si couneus eo quod inunũ
omnescoguntur Vasses dictae propter diuisionem exeru
inclocis ẽ hnc acies certa resolebant. Iampostea et classica na¬
uium dicta. Nodus ꝓpriȩ ẽ densa peditũ multitudo sicut tur¬
ma equitum. No dũ autẽ diccũ pro diffi cultate quoduix
possit resolui Alae inexercitu triginta equites essedicuntu
cilaeautem equites ob hoc dicti quia tegunt pedites a larũ uice
cormia uocantur ex tremitas exercitus quod intortasit
cigmen dicitur cũ exercitus inter facit abagendo uocatum
id ẽ eundo plautus quoteagis etloseẽ enĩ exercitus cibulans
a gmen dicicur qđ in longitudine directũ ẽ qua lesolet esse
u exercitus portis ꝓcedet quic quid fuerit aliud abusiue dicitur
onũ coeuntes uiuant ut uita comnunis et ornatior fiat et tutior
domus unius familiae habita culũ ẽ sicut urbs unius populis¬

Expanded text:
coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exerci, 30: Classibus hic locus, hic acies certare solebant. Iam postea et classica navium dicta. Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodum autem dictum pro difficultate, quod vix possit resolvi. Alae in exercitu triginAlae autem equites ob hoc dicti, quia tegunt pedites alarum vice. 63. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. 64. Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, id est, eundo. Plautus: Quo te agis ipse? Est enim exercitus ambulans. Nam agmen dicitur quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit; quidquid fuerit aliud, abusive diciturunum coeuntes vivant, ut vita communis et ornatior fiat et tutior. 3. Domus unius familiae habitaculum est, sicut urbs unius populi, si
Abbreviated transcription (Latin):
dereamilitia nisi post completa stipendia . Idẽ militiae scipendia
et hisunt quihabent plenã militiam Nã uiginti et quinqannis te¬
nentur. Euoatio dũ adsubitũ bellũ non solũ miles sedet ceterieuo¬
cantur undeitiã consul solebat dicere. quirem publicam saluã
es seuult mesequatur. coniuratio quaefit intumultu quando
uicinũ urbispericulũ singulos iurare non patitur ed repente
colligicur multitudo et tumultuosa in ira conflatur haeret cu¬
multuatiodicitur. Inacieautẽ is caefere formaesunt exercitus¬
edcissis nodus cuneus alaecornua agmen quae formas et nomina
ab ipsis rebus dequibus translata sunt mucuantur. Ques dieca
qđ ferroar mata sit et acumine gladiorũ exercitus multitudo
ix unogenere ab exercitatione belliuocata Euneus ẽ colletta
inunũ militũ multido undeet propter quod inunũ cobit losa

Expanded text:
dere a militia, nisi post conpleta stipendia, id est, militiae tempora; dere a militia, nisi post conpleta stipendia, id est, militiae tempora; et hi sunt qui habent plenam militiam. Nam viginti et quinque annis tenentur. Evocatio, dum ad subitum bellum non solum miles sed et ceteri evocantur. Unde etiam consul solebat dicere: 'Qui rempublicam salvam esse vult, me sequatur.' Coniuratio, quae fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Haec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen; quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Sub centuriati uero sunt non qui in prima sed qui insecun¬
dacenturia sunt. Qucsi sub prima centuria ta mens tricti
etiamiosi et inspeuilis positi mnbello sunt . ut si prima de¬
fecerit istiquos subse diximus laborantibus primis sub¬
ueniunt undeet adinsidiandũ ponitur subcenturiatus
quasi armis dolosis instructus Manipulus ducentorũ
pimilitũ Mami pubautem dicti sunt milites siue quia bellũ
orimoma nũ incipiebant siue quod ante quã signa escet
mam pulos sibi id ẽ fasciculos scipulae uel herbae alices¬
ius prosignis fauebant a quo signo mampula ares ralitis
ex templo ad signa manipulos. Curma triginta e quites sunt. Roma¬
nenim e quites in una tribu trecentifuerunt Desingulis enim centu¬
rus decem dabantur et fiebat turma Chors quingentos milites ha¬
bet Tria sunt militiae generasa cramentũ. Euocatio coniuratio Sa¬
cramentũ in quo post electionẽ iurat Vnus quis quemiles senon rece¬

Expanded text:
Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunSubcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria: tamen structi etiam ipsi et in speculis positi in bello sunt; ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus primis subveniunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipulae vel herbae alicuius pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cextemplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt. Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centuriis decem dabantur et fiebant turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, coniuratio. Sacramentum, in quo post electionem iurat unusquisque miles se non rece
Abbreviated transcription (Latin):
consedebant et mox cũ ad hostesuentũ: esset equis desilie¬
bant et continuo pedites ipsi ex aba parte equitibus per
quos ad uecti fuerant dimicantibus hos tẽ ꝑturbabant ab
his igitur uelitibus elefanti quondam annibalis retroac¬
ticum regia masuis nom possent fabriliq: scalpro inter au¬
res ad actone cabantur castra sunt ubimiles steterit
dicta autem castra quasi casta uel quod illic castraretur
libido namnũ quam his inter erat mulier. militia autẽ
amilitibus dicta cut a multis quasi multitia quasi nego¬
tium multorũ aut amolererũ quasi moleatia. Lego sex
miliũ ormatorũ ẽ. ab elec touocata quasi lecti id ẽ ar¬
mis electi proprie autem lingua macedonũ falanx. gal¬
lorum caterua nostra legio dicitur : Legio habet sex agin¬
tacenturias. maniplos triginta cohortes duo decim tur¬
mas ducentus centuria ẽ pars exercitus incentenos¬
milites diuiscunde et qui his praesunt centuriones dicunt᷑

Expanded text:
consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desilieconsedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his igitur velitibus elephanti quondam Hannibalis retro acti, cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. Castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem castra quasi casta, vel quod illic castraretur libido. Nam militibus dicta est, aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum, aut a mole rerum quasi molitia. Legio sex millium armatorum est ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi. Proprie autem lingua Macedonum phalanx, Gallorum caterva, nostra legio dicitur. Legio habet sexaginta centurias, manipulos triginta, cohortes duodecim, turmas ducentmilites divisa. Unde et qui his praesunt centuriones dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
proelium intanta necessitate fuis sent romam ut nebbo¬
randorũ quidemser uorum daretur facultas Desertores
uocatieo quod deser tismilitaribus officus euagantur
hinalios numeros mlitiae nomen dare probibenas
ul sinon magintemporis culpam contraxeranticẽs a auo¬
mefis susrastituuntur: Sedet qui deser exer citũ atdoo¬
tes transeuntes et ipsi desertores uocantur. Conscribti
milites dicuntur. Quia in tabolis conferuntur abeo qua
eos ducturus ẽ sicut transcriptiuo cantur Eũ dealim an
alia legione transeunt et inde trans cripti quia normina
dant᷑ ut transcribantur obtiones dicti qđ sint electio
semꝑagunt sunt enĩ ex numero militũ et in poneicib
et cubant propter regalem custo diam excubaeautẽ
diur nae sunt uigiliat noc tur nae uni de et ingiles
uel etes ehata pud romanos genus militiae a uolitando uoca ti
Lectienim agilita te luuenes cũ armissuis post terga equitum

Expanded text:
proelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne libeproelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores vocati eo, quod desertis militaribus officiis evagantur. Hi in alios numeros militiae nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur. Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes et ipsi desertores vocantur. Conscripti milites dicuntur, quia in tabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est, sicut transcripti vocantur cum de alia in aliam legionem transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur. Obtiones dicti, quod sint electi. semper agunt. Sunt enim ex numero militum et in porticibus excubant propter regalem custodiam. Excubiae autem diurnae sunt, vigiliae nocturnae. Unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militiae, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iuvenes cum armis suis post terga equitum
Abbreviated transcription (Latin):
traordinarius ordinarius ẽ quiper or dinẽ militat
nec adhuc aliquem consecutus ẽ gradũ honoris. eenim
gregarius id ẽ humilis militiae extraordinariusuent
quiobuir tute promouetur ex ordine Emeriti dicuntus
uiteram soluti que militia quilã in usu proeli nonsunt
et quia mererimilitare dicicur abstipendus scili cet
quie mnerentur idem et ueteran dicuntur quialam urpsu tioedico
nensunt sedpost multos militiae labores quictis suffira giumcon¬
seqiuntus Equestres mlites dicti quo de quo sedeas dueriqo
ad mlitiaeo d legantur : atq arins gerendis habiles exustũ
huenin non exsola professione natiurtatios sededassdictiqui
qul ancinua saeramento probatisunt milites nonsunt do¬
mane autemm litiat mos fuit puberes primos exetuoeti
mis hamseto decimo anno tirones militabasits quo etram
uicut deposita excepto anmbalis tempore cũ post ranense

Expanded text:
traordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, traordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutus est gradum honoris. Est enim gregarius, id est humilis militiae. Extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Emeriti dicuntur veterani solutique militia, qui iam in usu proelii non sunt, et quia mereri militare dicitur, ab stipendiis scilicet quae merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti quod equo sedeant. Item mad militiam delegantur atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed aspectu et que antequam sacramento probati sint, milites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit puberes primos exercere armis. Nam sexto decimo anno tirones militabant, quo etiam rvitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense
Abbreviated transcription (Latin):
tenentes nã tetra quat tuor sunt. qualis fuit apud lu¬
deã filippus. Patricii indeuocatis. proeo quod sicut
pacres filiis lta prouideant rei publicae. praefectidicti
qđ prastoria pocescate p̃sint praecores idem qui & prae¬
fecti qua sip̃positores. praesi desuero dicti quia alicuius
loci tutelam p̃si di alitertenent. Tribuni uocati qđ militib
siue plebib lura tribuunt. Ciliar cisunt quimille p̃sunt
quos nos millenarios nuncupamus et ẽ grecũ nom̃. Cen¬
turiones dicti eo qđ centũ p̃sunt militib sicut quinqua¬
ginarii quicinca pite sunt quin quaginta militũ sicut de¬
cani abeo qđ decem militib praeferuntur. Miles dictus
quia milleerant ante innumero unouel quia unus . ẽ ex
mille clectus. Romulus ciutem primus ex populo milites
sumpsit et appellauit . Liber uero primus militiaeor¬
dinem docunit miles aut ordinarius dicitur aut ex¬

Expanded text:
tenentes. Nam τέτταρα quatuor sunt, qualis fuit apud Jutenentes. Nam τέτταρα quatuor sunt, qualis fuit apud Judaeam Philippus. 424 25. Patricii inde vocati sunt, pro eo quod sicut patres filiis, ita provideant reipublicae. 26. Praefecti dicti, quod praetoria potestate praesint. 27. Praetores iidem qui et praefecti, quasi praepositores. 28. Praesides vero dicti, quia aloci tutelam praesidialiter tenent. Tribuni vocati, quod militibus sive plebibus iura tribuunt. Chiliarchae sunt qui mille praesunt, quos nos millenarios nuncupamus; et est Graecum nomen. Centuriones dicti, eo quod centum praesint militibus; sicut quinquagenarii, quia in capite sunt quinquaginta militum; sicut decani, ab eo quod decem militibus praeferuntur. Miles dictus, quia mille erant ante in numero uno, vel quia unus est ex mille electus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber vero primus militiae ordinem docuit. Miles aut ordinarius dicitur, aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
accidit tirannos uocari pessimos atq in probos reges
luxuriose dominationis cupiditatẽ et crudelissimã dñãtio¬
nem in populis ex ercentes. Princeps et dignitatis modo
ardentẽ conlecit lampadaturnus proprimus dictus ciut̃
princeps a capiendi significatione quod primus capiat
sicut municeps abeo quod munia capiat. Dux dictus eo
qđ sit doc tor exercitus. sed ñstatim quicũq principes
uel duces sunt etiã reges dicipossunt . Inbello aucẽ melius du¬
cemnominari quã regem nã hoc nomen ex primit in proelio
ducente munde et uirgilius ducis euan drisallustius quocu¬
pidius in ore ducis sesequisq bonũ non dixit inore consulis
Monar caesunt qui singulare possident principatum qua¬
lis fuit alexander apud grecos. et iulius a pud romanos. hinc
ec monarcia dicitur. monos quippesingularitas greconomi¬
ne artia principatus ẽ. Tetratcȩ s̃ quar tã partẽ regni

Expanded text:
accidit tyrannos vocari pessimos atque inprobos reges, accidit tyrannos vocari pessimos atque inprobos reges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissimam dominationem in populis exercentes. Princeps et dignitatis modo ardentem coniecit lampada Turnus, pro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primus capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat. Dux dictus eo quod sit ductor exercitus. Sed non statim, quicumque principes vel duces sunt, etiam reges dicicem nominari, quam regem. Nam hoc nomen exprimit in praelio ducentem. Unde et Virgilius, ducis Epidius in ore Ducis sese quisque bonum. Non dixit in ore Consulis. 23. Monarchae sunt qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, et Julius apud Romanos. Hinc et monarchia dicitur, Μονὰς quippe singularitas Graeco nomine, ἀρχὴ principatus est. 24. Tetrarchae sunt quartam partem regni
Abbreviated transcription (Latin):
serat terras ipso nomine et titulo consecra retur. Dũ autẽ
idem octauianus lam caescr et imperator appellare¬
tur uel augustus potea uero dũ ludos ex pectaret et pronun¬
tiatum es set illia populo ut uocaretur et dominus statĩma¬
nu uultuq a uerso in decoras adulatines repressit et do¬
mini appellationem ut homo declina uit: atq: insequen¬
ti die omnem populũ grauissimo dictucor ripuit dñmque
sepost haec appellarine aliberis quidem suis ꝑ misit. fuit
autem filius actiae quaenata ẽ desorore iuliicaes aris
Reges aautẽ ob hanc causc̃ apud grecos. basi leiuocantur.
qđ tã quã bases populũ sustinent unde et bases coronas
habent quanto enĩ quis que magis p̃ponitur. tanto amplus
pondere laborũ grauatur. Tiranni grece dicuntur
idem latine et reges. nã apud ueteres. Interregem et
trã tetigis se tiranni. fortes enĩ reges tiranniuocabantur

Expanded text:
xerat terras, ipso nomine et titulo consecraretur. Dum autem xerat terras, ipso nomine et titulo consecraretur. Dum autem idem Octavianus iam Caesar et imperator appellaretur, vel Augustus, postea vero dum ludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso indecoras adulationes repressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec appellari ne a liberis quidem suis permisit. Fuit autem filius Actiae, quae nata est de sorore Iulii Caesaris. Reges autem ob hanc causam apud Graecos βασιλεῖς vocantur, quod tamquam bases populum sustinent. Unde et bases coronas habent. Quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni Graece dicuntur. Idem Latine et reges. Nam apud veteres inter regem et tram tetigisse tyranni. Fortes enim reges tyranni vocabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uae imatris ut ero prolatus eductus que fuerit uel qđ
cũ caesciriae natus sit a quo et imperatores sequentes
caescres dicti eo quod comatiessent quienim exacto
utero ex imebantur cesones et cesa res appellabantun
Iulius autem dictus quia ab iulo aeneae filio originen
nomen iulo : Imperatorũ autẽ nom̃ a pud romanos eorũ
tantumprius fuit apud os sũ mareimilitaris consisteret
Rideo imperatores dicti ab imperando exercitui sed
dũ diu duces titules imperatorius. fungerentur senatusce¬
suit ut augustice scris hoc tantum nom̃ esset eoq bis dis¬
tingueretur a ceteris gentium regibus quodet facrent¬
tescesores ac tenus usurpauerunt solet erii fanout
si cuit a pua perscis arsacede apud aegrptios ꝓtolome
apud a tenienses cecropidae. augustus ideo apud romanos
nom̃ imperiiẽ eo quodolim augerent rempublicã amplifican
do nom̃ primus senatus octauio cȩsari tradidit ut quia au¬

Expanded text:
tuae matris utero prolatus eductusque fuerit, vel quia tuae matris utero prolatus eductusque fuerit, vel quia cum caesarie natus sit. A quo et imperatores sequentes Caesares dicti, eo quod comati essent. Qui enim execto utero eximebantur, Caesones et Caesares appellabantur. Iulius autem dictus, quia ab Iulo Aeneae filio originem nomen Iulo. Imperatorum autem nomen apud Romanos eorum tantum prius fuit apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui: sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Caesaris hoc tantum nomen esset, eoque is distingueretur a ceteris gentium regibus; quod et sequentes Caesares hactenus usurpaverunt. Solet enim fieri ut sicut apud Persas Arsacidae: apud Aegyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropidae. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rempublicam amplificando. Quod nomen primitus senatus Octavio Caesari tradidit, ut quia au
Abbreviated transcription (Latin):
duma nesꝑatne moderatior cito succur rerete i edil
auto duo pares quia unus rem uiulem altens aua qrl¬
curem adsmims rabat regnauerunt autẽa piis qua dr¬
consulibus et dicti pro consules e quoduicem consulis fungeren¬
tur sicut procurator cura tori idẽ auctori exconsules autẽ
dicti quodiam a consulatu exierint siue discesserint. per¬
ac touicis sucie anno dicta toresq uinto anno post reges
expulsos romanisi bicreauerunt dumgenes tar quinii ad in¬
iuriam soceri uindicandam ingentem aduersus romam
collegis set exercitum hii. quinquennii temporis imperio
utebantur. Plus enim erat honore quam consules qui an¬
nuas potestates tenebant et dicti dicta tores qua si prin¬
upes et p̃ceptores unde et magis tripopuli nomina ban¬
tur unde et edicta dicuntur : Cesarum nomen a lulio
cepit quibello ciuili conmoto primus roma nũ singulare
obtinuit principatũ. Caesar autẽ dictus qđ cȩso mor¬

Expanded text:
diu maneret et moderatior cito succurreret. Inde diu maneret et moderatior cito succurreret. Inde autem duo pares, quia unus rem civilem, alter rem militarem administrabat. Regnaverunt autem annis quadrconsulibus et dicti proconsules eo quodtur, sicut procurator curatori, id est actori. Exconsules autem dicti, quod iam a consulatu exierint, sive discesserint peracto vicis suae anno. Dictatores quinto anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et praeceptores. Unde et magistri populi nominabantur. Unde et edicta dicuntur. Caesarum nomen a Iulio coepit, qui bello civili commoto primus Romanorum singularem optinuit principatum. Caesar autem dictus, quod caeso mor
Abbreviated transcription (Latin):
exortũRe deniq in illius finehuius initium confestrio fu¬
int eegna cetera ceteriq reges uelut adpendices iscorũ
habentur Feges a regendo uocati. Sicut enim s acerdos
ascincitificando Ita et rex aregendo non aute mregie
quinoncor regit. rec telgitur faciendo regis nomentene¬
turoptcando amittitur unde et apudueteres calene
erat pro uerbium rexeris sirec te facias sinon facies noner
Regiaeuir tutes p̃cipuae duae ius titia et pretas plus
autem m regibus laudatur pietas namius titia peres
tuera ÷ consies appel lati aconsulendo sieomnanr
aregendo sicut leges alegendo namcum comuiasre¬
gim supeobam dominationem non ferrent annuabu¬
gemabinos qi consules sib fecerunt: napn ose uominantis
non benuolentia consulentes sed superbia domiratio
eea binmudgitur consules appellati uel a consuleedo
eiuibus uel aregendo cuncta consilio quosta menseoleo
mucan des ꝑ annos singulos elegerunt ut pecinsolae

Expanded text:
exortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuexortum est: denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterique reges velut adpendices istorum habentur. Reges a regendo vocati. Sicut enim sacerdos a sacrificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: 'Rex eris, si recte facias: si non facias, non eris.' Regiae virtutes praecipuae duae: iustitia et pietas. Plus autem in regibus laudatur pietas; nam iustitia per se severa est. Consules appellati a consulendo, sicut reges a regendo, sicut leges a legendo. Nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia binosque consules sibi fecerunt. Nam fastum regium non benivolentia consulentis, sed superbia dominantis erat. Hinc igitur consules appellati, vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta conmutandos per singulos annos elegerunt, ut nec insolens
Abbreviated transcription (Latin):
ingrecia fuerunt fuisse robustas et excellentes uir¬
bus populos quos fuerunt fabulae abirata contne
deos terra ad eius ultionem creatos. unde ectita nes
dictisunt a not aecticeo. Idẽ abultione quod quasi
uloscende matristerrae causcimn deos armatiexis tere
quos fabulae aloue bello fuis se superatos at qecu¬
tinctos fingunt ꝓpt̃ qđ ecaelo lactis fulminib interierunt
Regnum a regibus dictũ namsicut reges a regendo
uocatiita regnum  a regibus regnum uniuer suenationes
sus quiq terenuuren poribus habuerunt ut assiru me diꝑ
si a egr ptii greci quorumuicessors temporum itauo luta¬
uit ut al terũ ab altero sol ueretur Interomniadutur
regnater rarum duoregna ceteris gloriosa traduntur
arsiriorum primo deinde roma norum ut tem porti busi
et toais intrr ptor dinata atq distincta nam sicutdent
onius it hoc posterius. Itaillud in oriente hoc inoe addentu

Expanded text:
in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes virin Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae ab irata contra deos terra ad eius ultionem creatos. Unde et Titanes dicti sunt ἀπὸ τῆς τίσεως, id est ab ultione, quod quasi ulciscendae matris Terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Iove bello fuisse superatos atque extinctos fingunt, propter quod e caelo iactis fulminibus interieruntis . Regnum a regibus dictum. Nam sicut reges a regendo vocati, ita regnum a regibus. Regnum universae nationes suis quaeque temporibus habuerunt, ut Assyrii, Medi, Persae, Aegyptii, Graeci, quorum vices sors temporum ita volutavit ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum duo regna ceteris gloriosa traduntur: Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, et locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius, ita illud in oriente, hoc in occidente
Abbreviated transcription (Latin):
omnia fortuitu gignentia unde et appellati. Ietiofagi
quoduenando inmariualeant et piscibus tantũ alantui
huipost indos montanas regiones tenent quos subactos ale¬
xander magnus piscibus uesci prohibuit. Antropofagi
gens a sperrima subregione si ricum sit a qui quia buma¬
nis carnibus uescuntur. Ideo antro pofagi nomina ntor
Iaqu sicut his ita et cȩteris gentibus per fđta aut aregib
autalois aut amoribus aut ex quibus libet abnscii ses
inmutata uo cabula sunt Itaut prima origo nominis cip
temporum uetus tate non pateat: Iam uero huquiantipo¬
dardicuntur eo quod contraruiesseues tigus ñ spiltab¬
tur ut quasi subterris positi aduer sapedibus urseso
unt ustigia nulla ratione credendumẽ qua nec soli¬
ditas patitur neccentrum terrae sed neque boc uilla
hstoriat cogntione firmatur sed hoc poaetae quas
ratioti ando conlectant Titanas autem quos dam

Expanded text:
omnia fortuitu gignentia; unde et appellati. Icthyophagi, omnia fortuitu gignentia; unde et appellati. Icthyophagi, quod venando in mari valeant, et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. Anthropophagi gens asperrima sub regione Siricum sita, qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo anthropophagi nominantur. Itaque sicut his, ita et ceteris gentibus per saecula aut a regibus, aut a locis, aut a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis inmutata vocabula sunt, ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. Iam vero hi qui Antipodae dicuntur, eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, ut quasi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestigia, nulla ratione credendum est, quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae; sed neque hoc ulla historiae cognitione firmatur, sed hoc poetae quasi ratiocinando coniectant. Titanas autem quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
esperium perua gantes his nomen gauloen insula
dedit quae ẽ iuxta et hiopiam ubi nec ser pensnacitue
ne que inuit Caramantes populia fricae propecirenas
ihabitantes agaramante rege a pollinis filionominaa
qui ibi ex suo nomine garama oppi dum condiditr stbit
consortiohumanitatis remoti es perii uero sunt qui
urca ispaniam conmorantur nam is pania esperia¬
et hiopes dicti afilio cham quiuocatus ẽ chus ex quo
ori ginem trahunt chus enĩ hebraica lin gua et hi¬
ops inter praetatur .bii. quondam ab indo flumine
consur gentes iuxta aegrptum inter linum etoctaũ
inmeri die sub ipsa solis uicinitate insi derunt quonõ
tres sunt populi esperigara mantes. et indie sperisatꝰ
occidentis garamantes tripolis indiorientis. Trogoditae
gens acchiopum. Ideonumcupati qđ toritanta cerelicate
gollent: ut feras cursupedum ad sequantur. Panfaguet h
patthropia sunt quibus escat̃. quic quid mandipotest et

Expanded text:
Hesperium pervagantes. His nomen Gauloe insula Hesperium pervagantes. His nomen Gauloe insula dedit, quae est iuxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit. Sunt consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam conmorantur. Nam Hispania Hesperia. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vocatus est Chus, ex quo originem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderunt, quorum tres sunt populi: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt occidentis, Garamantes Tripolis, Indi orientis. Trochoditae gens Aethiopum, ideo nuncupati, quod tanta celeritate pollent ut feras cursu pedum adsequantur. Pamphagi, et hi in Aethiopia sunt: quibus esca est quidquid mandi potest et
Abbreviated transcription (Latin):
um post quam in speni abercules interua sane
ercitus eus compositus exuariis gentibus amis¬
soducepassim sibis edes quaerebant et ex cons¬
mero cepa iedipers et armeni nauibus inafi
domicibis non inuenirent et ignara lingua conmercium proliberi¬
perputintes agroset diuerscis solitudines uacabantur. et apa¬
bulationibus uagabandis semet seipsos propria lingua numi¬
desa ppella uerunt id ẽ sineoppido uagos et ercantes medi
autem cumlibis semiscuerunt qui proxima spania in habi¬
tabant quorum nomen paula timlibies corrum pe rebarbi¬
ra lingua mauros propter medos appellantes uet
mauri ob colorem a grecis uocentur grecelum mecitn
mauron uocant aestifero quippecalore afflati specieor
atri coloris ducunt Massila ciuitas a fricae ẽ non lonit
ab atlante et ortis esperidum aquia ciuitate massii
uocatisunt quos nos corrupte masulos uocamus dequi
M aulalum gentessunt. a meridie us queo ceanum

Expanded text:
Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et Nam postquam in Hispania Hercules interiit, et exercitus ejus compositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, ex eo numero Medi, et Persae, et Armeni navibus in Afrdomiciliis non invenirent, et ignara lingua coper patentes agros et diversas solitudines vagabantur, et a pabulationibus vagabundis semetipsos propria lingua Numides appellaverunt, id est sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proxima Hispania inhabitabant; quorum nomen paulatim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros propter Medos appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur. Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massylia civitas Africae est, non longe ab Atlante et hortis Hesperidum; a qua civitate Massyli vocati sunt, quos nos corrupte Massulos vocamus, de qus. Gaulalum gentes sunt a meridie usque Oceanum
Abbreviated transcription (Latin):
ibero ubi considerunt et ex gallis quiceltici dicebantur
mix toutroq uocabulo celtiberi. nuncupatisunt. Afri
appellati abuno exposteris abreq: uocabatur. aferqui
dicitur. Duxisse aduersus libia mexercitus et ibiuictis
hostibus considisseeius que posteros ex nomine at caui
menses sunt a fenicibus nuncupati quicum didonoñ
pro fectisunt Tirios uero atiria urbe fenicum nomina¬
tos dequa ꝓ fecti sunt et in africelitus uenerunt. Getu¬
li gecedicantur fuis sequi ingenti agmine a locis suis
n auibus conscendentes lo ca sirtium in libia occupaue¬
runt et qui aexgetis uenerant driuato getuli cogno¬
minatisunt Vndeet opinio .ẽ. apud gocos aban¬
tiqua cognatione mauros consanguinĩ tate propir¬
quos sibiuocare. Africã autem initio habuere
ubies deinde afri. Nost haec getuli postemumn
maori et numides : Mauri et numide utaft
putu ne sic sumpserunt ex ordium et uocababẽ

Expanded text:
Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, mixto utroque vocabulo Celtiberi nuncupati sunt. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer, qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus considisse, eiusque posteros ex nomine atavi nenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qui cum Didone profecti sunt. 117. Tyrii vero a Tyria urbe Phoenicum nominati, de qua profecti sunt, et in Africae littus venerunt. 118. GETULI Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt; et quia ex Getis venerant, derivato nomine Getuli cognominati sunt. Unde et opinio est apud Gothos, ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. 119. Africam autem initio habuere Libyes, deinde Afri, post haec Getuli, postremum Mauri et Numidae. 120. Mauri et Numidae, ut Afri putant, sic sumpserunt exordium et vocabulum.
Abbreviated transcription (Latin):
amne primum iberipostea abspalo spanicognominati
sunt Galleci acandore dicti unde et galli reliquis
ĩenim spa niȩ populis candidiores existunt. hugrȩcam
sibioriginem asserunt unde etnaturali in genio
callent siquidem post finem tro lanibelli teucrum
morte a laus fratris in uisum pcitre telamoni dum
non reciperetur in regnumciprum concessis seibiq
urbem nomine antiquae patriaes alaminam condi
disse Indeadgalleuam profectus ex positis se dibus
ex loco genti nomen de disse. Astures gensspaniae
uocati eoquodur casturam flumen sepoi moncibus
siluis que crebris inhabitent Canta brigens spa¬
nae a uocabulo urbis et iberi amnis cui insi dunt appellati
horum animus pertinax et magis adla trocinandumet ad
bellandum uel ad perpedendum uerbera semper parati
Celtiberi ex gallis celticis fuerunt quorumex nomine
appellata ẽ regio celtiberia namex flumine spanicie

Expanded text:
amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati sunt. Galleci a candore dicti, unde et Galli; reliquis enim Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem asserunt, unde et naturali ingenio callent: si quidem post finem Trojani belli Teucrum morte Ajacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae
Abbreviated transcription (Latin):
uariarum figurarum istigmate adnotentur¬
u allia candore ͦ orporis nun cupatis gala enim
grece lac dicitur. Vnde et sibillitsiceos appellat cum ait
dehis tunc lactae a colla auro in nectuntur secundũ diuersi¬
tatem enim caeli et facies hominum. et colores et corporum
quantitates et animorum diuersitates ex istunt. In de
romanos graues grecos leues a fros uersi pelles gallos
natura feroces at que acriores ingenio peruidemus
quodnatura climmatum facit. Calliautem senones
anti quitus zonones dicebantur quod liberum hospitio
recepissent postea ⁊ in .s. lit tera commutata est
Vacca oppidũ fuit luxta pirineum a quo sunt cogno¬
minati uaccer de quibus creditur dixis sepoetamlate
habitant solitu dinem idemet uascones quasi uaccones
cins. lit tera demutata quos gneus pompelus. edomita
spunia et adtrium phumuenire festinans depirinei
iugis deposuit et inunum oppidum congregauit. un¬
de et conuenarum ubrs nomen accepit. Spam. abibero

Expanded text:
variarum figurarum stigmate adnotenturvariarum figurarum stigmate adnotentur. Galli a candore corporis nuncupati sunt: gala enim Graece lac dicitur: unde et sibylla sic eos appellat, cum ait de eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; secundum diversitatem enim coeli et facies hominum et colores et coquantitates et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit. Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent; postea X in S litteram commutata est. Vacca oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccei, de quibus creditur dixisse poeta cf. hc in s litteram demutata; quos Cneus Pompeius, edomita Hispania, ad triumphum redire festinans, de Pyrenaei jugis deposuit, et in unum oppidum congregavit: unde et convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero
Abbreviated transcription (Latin):
diones quondam aroma manis sub acta interiori germa¬
niaper castrorumlimites positi atiberio caesartinmas¬
nam coierunt gentem atq: itan omen ex locis sum ꝑser̃
qui a crebra perlimites habitacula constitabur gosi
uulgo uocant hi postea rebelles romanis effectiplus
quam octo aginta milia armatorum ripae remi flu¬
minis insederunt et nomengentis obtinuerunt
Saxomimgens in ocea nili toribus et ꝑa ludibus inuis
ta quodsitdurum et ualidissimumgenus hominum
et prestans ceteris piraticis. Franci a quodampro¬
prio duce uocari putantur. alii eos a feritate morum
nuncupatos existimant sunt enim in illis mores in¬
conditi naturales ferocitas animorum. Brittones
quida mlatine nominatos suspicantur. eo qđ brotisint
gens intrao ceanum interfuso mari quasi extraor¬
bemposita de quibus uirgilius toto diuisos or bebrit¬
tanos Scot ti proprialingua nomenhabent apic¬
cocor port eo quod aculeis fer reis cum a tramento

Expanded text:
diones quondam, a Romanis subacta interiori Germadiones quondam, a Romanis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti plus quam octoginta milia armatorum ripae Rheni fluminis insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. Saxonum gens in Oceani litoribus et paludibus inviis ta, quod sit durum et validissimum genus hominum, et praestans caeteris piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putantur: alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. Britones quidam Latine nominatos suspicantur eo quod bruti sint: gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita, de quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo fertur nominasse prolix ab arba etnum quam
tonsa. Vindilicus amnisab extremis galliae erumpens
iusta quem fluuium in habitasse et ex eotraxisse nom̃
uandaliper hbentur. Germaniae gentes dictat
quod sint in mania corpora inmanes que nationes
seuis simis duratae frigoribus quimores ex ipsocaeli
rigore traxerunt ferocis animiet semper in domiti
raptuue natu que ui uentes horamplurimȩ gentes
uariae armis discolores habitu linguis dissio nȩ
et origine uocabulorum intertae ut tolera tes am¬
siuari quaditur ungrimar comanni brutericamasi blangiane
tubantes quorum inmanitas barbariae etiam in ipsis
uo cabulis horrorem quȩndam significat. Su eui pars
ger manorum fuerunt infine septentrionis dequibus
lucanus fundit ab ex tremoflauos aquilone sueuos
quorum fuis secentum pagos et populos multi prodider̃
dicti autem sueuiputantur amonte sueuo quiab or tuiniti¬
umgermaniae facit cuius loca in coluerunt . Purgun¬

Expanded text:
vulgo fertur nominatos prolixa barba et numquam vulgo fertur nominatos prolixa barba et numquam tonsa. Vindilicus amnis ab extremis Galliae erumpens, iuxta quem fluvium inhabitasse, et ex eo traxisse nomen Vandali perhibentur. Germanicae gentes dictae, quod sint inmania corpora inmanesque nationes saevissimis duratae frigoribus; qui mores ex ipso caeli rigore traxerunt, ferocis animi et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae; ut Tolosates, Amsivari, Quadi, Tuungri, Marcomanni, Bruteri, Chamavi, Blangiani, Tubantes; quorum inmanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quendam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis. De quibus Lucanus 2, 51: Fundit ab extremo flavos aquilone Suevos. Quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu initium Germaniae facit, cuius loca incoluerunt. Burgun
Abbreviated transcription (Latin):
Cotia magog. filio lafech nominati putantur desimilitud¬
neultimae sillabae quos ueteres magis getas quã gotos
uocauerunt gens fortis et potenstissima corporũ moleas¬
duc armorum genere terribilis de quibus lucaNus
hinc decus praemat inde getes occurrat hiberis. Daci
autem gotorum suboles fuerunt et dictosputante lauosi
qua si dagos quici dego torumstirpecreatisunt. dequibus
ille ibis arctos procul usq dacos. Bessi barbari fuerun
qui multitudine boum sicuoca tereduntur. de quibus
quidam qui coltterae medio uelille diuitis multoboue
pilleatus ac cola ripe Cipedes pedestriprae lioniagis
quam aequestri sunt usi ec ex hac causa ltauocat Sarma¬
tar patentibus campis armati inequi tabant priusquam
eos lentulus da nubio prohiberet atque in de obstudio
armorumsar matae nuncuptiti ex istimantur
Lanus fluuius fertur ultra danibium a quo a lani¬
dictisunt sicut et populi in habitantes iux talemanniũ
uere cauotentoria fixale manno. Languebar dos

Expanded text:
othi a Magog filio Japhet nominati putantur, de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt, gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis, de quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. 90. Daci autem Getarum suboles fuerunt, et dictos putant Dacos, quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt. De quibus ille: Ibis Arctoos procul, usque Dacos. 91. Bessi barbari fuerunt, qui a multitudine boum sic vocati creduntur. De quibus quidam: Qui colit terrae medio, vel ille divitis multo bove pileatus accola ripae. 92. Gipedes pedestri praelio magis, quam equestri sunt usi, et ex hac causa ita vocati. 93. Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam eos Lentulus Danubio prohiberet, atque inde ob studium armorum Sarmatae nuncupati existimantur. 94. Lanus fluvius fertur ultra Dandicti sunt, sicut et populi inhabitantes iuxta Lemannum uere cavo tentoria fixa Lemanno. Langobardos
Abbreviated transcription (Latin):
lutũ est P eruiccgx pro prae dicit᷑ quiltaꝓ pofito suo
id ictoriam ꝑscurrat anti quieni uiciã dicebant qua nos uic toriamcredo
quod indedicatur her bauitia id euiccorialis. per nixa ꝑniten dotractũ est
id ẽ inconatib ꝓseuerando. alii ꝑnicem uelocem intellegunt pedibiria ꝑ
qđ nom̃ ꝓusu transut ad amimũ per nox ꝑuigilans nocte perseueransa
pertmn ex npudenter tenens quasiꝑtenens. petulans nunc quidem paudaes
et hꝓboponitur Olim autẽ aceru flagitatores et proprie ar gentariq
coactorũ puri quod p̃cia rerũ crebrius et asperius exigebant a peten do

Expanded text:
lutum est. Pervicax proprie dicitur qui in proposito suo lutum est. Pervicax proprie dicitur qui in proposito suo ad victoriam perseverat. Antiqui enim vicam dicebant quam nos victoriam. Credo quod inde dicatur herba vicia, id est victorialis. Pernix a pernitendo tractum est: id est in conatibus perseverando. Alii pernicem velocem intellegunt pedibus. Namquod nomen per usum transiit ad animum. Pernox, pervigilans nocte. Perseverans. Pertinax, inpudenter tenens, quasi pertinens. Petulans nunc quidem pro audace et inprobo ponitur: olim autem acerbi flagitatores et proprie argentariorum coactorum pueri, quod pretia rerum crebrius et asperius exigebant, a petendo
Abbreviated transcription (Latin):
pituus perennis abeo qđ sit ꝑpetuus ainnis. p̃suluocatus quia p̃ti
solliutudine praeposicus appellatus eo qđ sit sub iec torũ acfama¬
lantis ordinator uebr & eer pratrohs a pritrib dictis qđ hc̃uas¬
modiaf fectũ clientib exibeant ut quasi patres illos regant
Pedagogusẽ qui par uolis ad signat᷑ grecũ nom̃ ẽ et ẽ con¬
posits abeo quod pueros agat id est doceat etlas uiuientẽ
refrenet aeta tõ P raesens dictus quod sit p̃sensibus ideft
cortim oculis quisonsus suñ corporis Prior qđ primus sit erdi¬
rebus latepatens unde et potestas quod pate at illi quaqua
uelit et nemo in tercludat Nullus obsistere ualeat
Praeonimus prae coteris opibus copiosus pecunio susu
tullius primũ eos dictos refert quiplu ri maem haduisse
pecuni cm id est pecoraa. Itaenim etaentiqui eos appella
bcent paulactim autẽ per abasionẽ piomen aliud deuo¬

Expanded text:
rpetuus . . . . . Perennis, ab eo quod sit perpetuus annis. 206. Praesul vocatus, quia praeest rpetuus . . . . . Perennis, ab eo quod sit perpetuus annis. 206. Praesul vocatus, quia praeest sollicitudine. Praepositus appellatus, eo quod sit subjectorum ac famulantium ordinator, vel rector. Patroni a patribus dicti sunt, quod hujusmodi affectum clientibus exhibeant, ut quasi patres illos regant. 207. Paedagogus est qui parvulis assignatur. Graecum nomen est, et est compositum ab eo quod pueros agat, id est, ductet, et lascivientem refrenet aetatem. 208. Praesens dictus, quod sit prae sensibus, id est, coram oculis, qui sensus sunt corporis. Prior, quod primus sit ordirebus late patens; unde et potestas, quod pateat illi quaqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae caeteris opibus copiosus. 210. Pecuniosos Tullius primum eos dictos refert, qui plurimam habuissent pecuniam, id est, pecorabant; paulatim autem per abusionem nomen aliud devo