comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. dies igit᷑ est. modos aut̃ ypotheticorũ¬
sillogismoꝵ si quis plenius nosse desiderat.
legat librum marii uictorini qui inscribit᷑
de sillogisiis ypotheticis. Hint ad dyalecti¬
cas diffinitionũ species accedamꝰ q̃ tanta dig-¬
nitate p̃cellunt: ut possint indicioꝵ aꝑire
x marii uictorini libro abbrenatis
Diffinitio est philosophoꝵ que in reb
exprimendis explicat. quid res ipsa sit. qͣlis
sit. ⁊ quẽadmodũ membris suis ꝯstare debe-¬
at. Est enim oratio breuis uniuscuiusq rei
nat᷑am a ꝯmunione diuisa ꝓpria signifi¬
catione ꝯcludens. Diuisio diffinitionũ in
nis est usiodis idest substantialis: que ꝓpͥe
et u̾e dicitur diffinitio: ut est homo animal
rationale. mortale. sensus disciplineq capax.
Hec enim diffinitio per species et diffe̾ntias
descendens uenit ad ꝓprium. et designat ple¬
nissime quid sit homo. Scda species diffi¬
nitionis est que grece enneomatice dicit᷑.

Expanded text:
est: dies igitur est'. Modos autem Hypotheticoruest: dies igitur est'. Modos autem Hypotheticorusyllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte x Marii Victorini libro abbreviata. Definitio est Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis, uniuscuiusque naturam communione divisam, propria significatione concludens. Divisio diffinitionum in prima est usiodes, id est substantialis, quae proprie et uere dicitur definitio, ut est: 'Homo animal rationale mortale sensus disciplinaeque capax.' Haec enim defintio per species et differentias descendens uenit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda est species definitionis, quae Graece ennoëmatice dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃e iustum honestũ: quoddã iustũ nõ est
malũ: quoddã gͥ honestũ ñ est malũ. ħas for¬
niulas cathegoritoꝵ sillogismoꝵ qui plene nos¬
se. desid̾at librum legat qui scribit᷑ perier¬
menias a pulei ⁊ que subtilius st tractata
cognoscet. Distincta enim̃. atq ꝯsid̾ata ao
magnas intelligentie uias lectorẽ prestãte
dño utilit̾ introdutunt: Nunc ad ipoteti¬
cos sillogismos ordiñe sequẽti uenia¬
est si dies est lucet: est autẽ dies: lucet
igit᷑. Scd̾̃s modꝰ est si dies est lucet: non
lucet. ñ ẽ gͥ dies. Tercũis modꝰ ẽ. ita. ñ ẽ
dies. est dies ⁊ ñ lucet: ⁊ si dies ẽ iucet gͦ.
Q fͣtꝰ modus est ita. aut dier est aut nor.
⁊ si dies est nox gͥ ñ ẽ. Qͥntꝰ mod̾ ẽ ita.
aut dies est aut nox: aut . nox non est dies
igit᷑. Sextꝰ modus ẽ ita. ñ ẽ dies: est ⁊ non
lucet . dies aut̃ est. nox igit᷑ ñ est Septimus¬
modus ẽ ita. non ẽ dies ⁊ nox: atq noꝵ ñ

Expanded text:
am iustum non est malum: quoddam igitur honestum non est malum'. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad Hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniaest: si dies est lucet, est autem dies, lucet igitur. Secundus modus est. Si dies est lucet, non lucet, non est ergo dies. Tertius modus est ita: non et dies est et non lucet: atqui dies est, lucet igitur. Quartus modus ita est: aut dies est aut nox, atqui dies est, nox igitur non est. Quintus modus est ita: aut dies est aut nox, atqui nox non est, dies igitur est. Sextus modus est ita: non et dies est et non lucet: dies autem est, nox igitmodus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox non
Abbreviated transcription (Latin):
tractant᷑ De sillazismis dualecticis
ubi totiꝰ eius artis utilitas ⁊ uirtꝰ ostenditur.
Quoꝵ aclusio płimũ lectorem adiuuat ad u̾i¬
tatẽ inuestigandam: tantũ ut absit ille error
decipiendi adu̾sariũ ꝑ iotis mata falcarum
⁊clusionũ. Formule cathegoricoꝵ. idest p̾dica¬
di st̃ nouẽ. Primꝰ modꝰ est qui ⁊ducit. idest
qui colligit ex uniu̾salib dedicatiuis: didicati¬
uum uniu̾sale ditectum: ut om̃e iustum ho-¬
nestũ: om̃e honestũ bonũ. om̃e gͥ iustum bo¬
num. Secundus modꝰ est qui ꝯducit ex uniu̾¬
salib dedicatiuis ⁊ abdicatiuis: abdicatiuũ
uniu̾sale directũ. ut om̃e iũstũ honestũ : nul

Expanded text:
 De syllogismis dialecticis. ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. Formulae categoricorum, id est praedicaimae sunt VIIII. Primus modus est qui conducit, id est qui colligit, ex uniuersalibus dedicatiuis dedicatiuum uniuersale directim, ut 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: omne igitur iustum bonum.' Secundus modus est qui conducit ex uniuersalibus dedicatiua et abdicatiua abdicatiuum uniuersale dir
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. qi duplex est ad instar .ẜ. litte̾ q̃ dn¬
plicem gãmam ht̃: ad cuiꝰ similitudinẽ ⁊iũc¬
tas uocales dygãmon appellari gramatici uo
sillaba postposite aliis ⁊sonantib deficiũt:¬
⁊ a metro excludunt᷑. Ex quib due apd̾ la¬
lut̾is uetus scriptura ꝯstabat. S ⁊̃ ⁊ uy¬
time nõiat᷑. illa rõne scilicet. uel ꝙ ab.e¬

Expanded text:
dicitur, quia duplex est instar F litterae, quae dudicitur, quia duplex est instar F litterae, quae duplex gamma habet; ad cujus similitudinem conjunctas vocales digamma appellari grammatici vosyllaba postpositae aliis consonantibus deficiunt, et a metro excluduntur. Ex quibus duae apud Lalitteris vetus scriptura constabat. Unde et legitimae nomi
Abbreviated transcription (Latin):
uocalib nequaqͣm erumpunt: si enĩm ab¬
eis extremũ uocalis detraxis sonũ. inclausũ
.I. ⁊ .u. apud gramaticos uariãs hñt signisi¬
cationes: nam modo uocales st. mͦ seminoe.¬
posite fillabas faciunt: ⁊ aliis ꝯsonantib
ꝯiungunt᷑: ⁊ sonantes ideo habent᷑. ꝙ int̾dũ
hñt post se uocales iñ eisdẽ silłis ꝯstitutas
die autem idcuro digt᷑. qñ naturalit sole
mediũ sonũ hñt ut ilus unus. Conũcte¬
aut̃ aliis pinguius sonant. ut ianus uan:
sole autem alit̾ sonant. alit̾ uncte.I. uo
duas uocales iñuenit᷑ pro duab ⁊sonanti¬
b halet᷑ ut troia: geminat᷑ enim ibi sonus
eius. U. quoq lut̾a proinde it̃dum nichilẽ.
qr alicubi nec uocał nec ꝯsonan᷑ est: ut quis
Uocalis enim ñ est: quia .i. sequit᷑. conso¬
nans ñ est. qr .q. p̾cedit. Ideoꝵ qñ nec uo¬
calis nec ꝯsonans est: sine dubio nichil est.
met aliis q uocalib ⁊iungit᷑. q̃ ideo dygãmõ

Expanded text:
vocalibus nequaquam erumpunt. Si enim eis extremum vocalis detraxeris sonum, inclusum I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo vocales sunt, modo semivocapositae syllabas faciunt et aliis consonantibus iunt. Consonantes ideo habentur, quia interdum habent post se vocales in eisdem syllabis constitutas, die autem idcirco dicuntur, quia naturaliter sole medium sonum habent, ut illius, unius; coniuncte aliis pinguius sonant, ut Ianus, vanus. Sole autem posite aliter sonant, aliter iuncte. I vero duas vocales invenitur, pro duabus consonantibus habetur, ut Troia. Geminatur enim ibi sonus ejus. 8. U quoque littera proinde interdum est nihil, quia alicubi, nec consonans est, ut quis. Vocalis enim non est, quia i sequitur; consonans non est, quia q praecedit. Ideoque quando nec vocalis, nec consonans est, sine dubio nihil est. met aliisque vocalibus jungitur; quae ideo digamma
Abbreviated transcription (Latin):
nander. Dcã autẽ notha quẽ ad modũ no¬
theꝰ dr̃. quisqͥs de dispari genẽ nascit᷑. Si¬
nonima ħ ẽ plurinomia. eo ꝙ sit in pluri¬
b nõib significatio una. ut t̾ra. humꝰ.
tellus. idem enim st̃ omĩa. Omonima
ħ est uninomia. eo ꝙ sit m uno noĩe:
significatio plurima. ut tumulus: nunc
mons breuis. nunc tumens tellus. nunc
a ꝯtraria frgnificatione dcã st̃. ut dexter.
dici enĩ ñ potest dext̾ nisi sinist̃ fu̾it.
Porro qͣlitatis noĩa ex eo dca. ꝙ per ea
qͣlis quisq sit ostendit᷑. ut sapiens. for¬
mosus. diues. Qnͣtit̾atis qr mensura t᷑¬
hunt᷑. ut longus. breuis. Patronomica

Expanded text:
nander'. Dicta autem notha, quemadmodum nonander'. Dicta autem notha, quemadmodum nothus dicitur quisquis de dispari genere nascitur. Synonyma, hoc est plurinomia, eo quod sit in pluribus nominibus significatio una, ut 'terra', 'humus', 'tellus'. Idem enim sunt omnia. Homonyma, hoc est uninomia, eo quod sit in uno nomine significatio plurima, ut 'tumulus', nunc mons brevis, nunc tumens tellus, nunc a contraria significatione dicta sunt, ut 'dexter'. Dici enim dexter non potest, nisi sinister fuerit. Porro qualitatis nomina ex eo dicta, quia per ea qualis quisque sit ostenditur, ut 'sapiens', 'formosus', 'dives'. Quantitatis, quia a mensura trahantur, ut 'longus', 'brevis'. Patronymica
Abbreviated transcription (Latin):
celũ ⁊ t̾ra. Incorporalia qr carent corpore:
uñ nͨ uid̾i nec tangi possunt. ut u̾itas iu
nam ⁊ homo ⁊ equus ⁊ auis. ⁊ aĩalia st̃.
Specialia st̃ qr partem demonstrant ut hõ:
species enim aĩaliũ ⁊ homo ẽ. Principalia¬
st̃ qr pͥmam positõem hñt: nec aliunde na¬
scunt᷑: ut mons fons. Deriuatiua eo ꝙ
ex alio noĩe deducant᷑ : ut a monte mon¬
tanus. Diminutiua. ꝙ minuũt sensum:
ut greculus. scolasticulus. Sono dimi-¬
nutius. qr sic sonant sic t diminutiua.
s intelles. pͥncipalia R. ut tal ua fabu¬
la. Tota grra. ꝙ ex toto grece declinant᷑.
ut calisto: sic enim ⁊ grecus ⁊ latinꝰ dt̃.
Tõta latina. ꝙ ex toto in latinam uertũ¬
tur. grecus enim dicit. odiseus latinus
ulixes. Media dcã quia ex parte greca ⁊
ex parte latina st̃: eadem semmoitha ͫ dͥo.¬
rumpunt ultimas sillabas manentibus
manentib pͥorib. Ut apd̃ grecos alexan¬
dros minandros. apd̾ nos alexander me¬

Expanded text:
'caelum', 'terra'. Incorporalia, quia carent corpus; unde nec videri nec tangi possunt, ut 'veritas',Nam et homo et equus et avis animal sunt. Specialia, quia partem demonstrant, ut 'homo'. Species enim animalium homo. Principalia, quia primam positionem habent, nec aliunde nascuntur, ut 'mons', 'fons'. Derivativa eo, quod ex alio nomine deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant sicut diminutiva, sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Latina, quia ex toto in Latinum vertuntur. Graecus dicit 'Odysseus', Latinus 'Ulixes'. Media dicta quia ex parte Graeca sunt, ex parte Latina. Eadem et notha, quia corrumpunt ultimas syllabas manentibus prioribus, ut apud Graecos 'Alexandros', 'Menandros'; apud nos 'Alexander', 'Me
Abbreviated transcription (Latin):
ea ẽ: uñ ⁊ a płisq aspiratio putat᷑ ẽẽ non
lut̾a. que ꝓinde aspirationis nota dr᷑ qruo
cem elenat. Aspiratio est sonꝰ ub̾ius eleuat.
postea latinis: ut in sono discrimen faceret
enim uniu̾sa expͥmimꝰ. Q. litam ñ grets
resonant nͨ hebrei : exceptis enim latinis. hẽc
nulla alia lingua ht: ħ pͥmitꝰ ñ erat. unde
⁊ ip̃a suꝑuatua est uocata: qr per .c. cuncta
uet̾es scribebant .P. litt̾a usq ad augusti
tempus ñdũ apud latinos erat: s pro ea
qr pro .c. ⁊ .s. ponit᷑. uñ ⁊ ex eisdem li ͥs
ꝯpositum nomen habet. Agrecis mi⁊ auit

Expanded text:
postea. Unde et a plerisque aspiratio putatur esse, non littera; quae proinde aspirationis nota dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus, s adjecit, ut in sono discrimen faceret enim universa exprimimus. 13. Q litteram nec Graeci resonant, nec Hebraei; exceptis enim Latinis, hanc nulla alia lingua habet. Haec prius non erat. Unde et ipsa supervacua est vocata, quia per c cuncta veteres scripserunt. 11 14. X littera usque ad Augusti tempus nondum apud Latinos erat; sed pro ea quia pro C et S ponitur, unde et ex eisdem litteris conpositum nomen habet. A Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
municat. St hic ⁊ hec canis. cuiꝰ ꝯtͣriã
est epycenon ꝙ utrũq sexum sub uno
artidõ enuntiat. ut hic piscis: est enim
incerti sexus. ꝙ nec nat᷑a nec oculis discor¬
nit᷑. s sensus tantum ꝑitia. Om̃e s. nꝰ
dcm̃ qr cunctis gen̾ib seruit: mascultr̃a.
ralia noĩa ostendunt᷑. Eigura qr ł simpli

Expanded text:
municat, ut hic et hmunicat, ut hic et hest epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod nec natura nec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia. Omne genus dictum, quia cunctis generibus servit: masculino, et ralia nomina ostenduntur. Figura, quia, vel simpli
Abbreviated transcription (Latin):
possessiua a possessione dcã. ut euandrius
ensis. Epitheta. q̃ latine adiectiũa uel
superposita appellant᷑: eo ꝙ ad implẽdã
sui significationẽ noib adiciant᷑. ut
magnus doctꝰ: adicis ea ꝑsonis. ut mag¬
nus philosophus. doctus homo. ⁊ plenꝰ
 sensus. Actral a ab actu descendũt ut
banus. Loci a loco. ut suburbanꝰ. Ua
est imꝑatiui modi. futi᷑ tẽporis. ⁊ nõ iꝑ
declinatõem recipit. Hee om̃s specix
nominũ appellatõe descendũt. Secunda
pars. nois aparatio est. Comparatio dcã
ꝙ ex alt̾ius ꝯparatõe alterum p̾fert.. aiꝰ
gradus tres sunt. Positiuꝰ. Comparatiiuis.
Suꝑlatuꝰ. Positiuus dicitur. qui pͥmꝰ po¬
nit᷑ in aparationis gͣdu. ut doctꝰ: Compa¬
ratuꝰ ab eo ꝙ ꝯparatꝰ positiuo p̾fertur il¬
mus. plus enĩ scit qͣm doctior. Gen̾a dicta
st̃ eo ꝙ gen̾ant. ut masculinũ ⁊ femininũ.
⁊ auctoritas uoluit. Neutrũ dem ẽ. ꝙ nͨ
Cõmune dc̃m qr duob genib ñ unũ cõ¬

Expanded text:
possessiva, a possessione, ut Evandrius ensis. 22. Epitheta, quae Latine adjectiva, vel superposita appellantur, eo quod ad implendam sui significationem nominibus adjiciantur, ut magnus, doctus. Adjicis ea personis, ut magnus Philosophus, doctus homo, et plenus est sensus. 23. Actualia ab actu descendunt, utbanus. Loci a loco, ut suburbanus. 25est imperativi modi, futuri temporis; et nomen, quia casum recipit. Hae omnes species a nominum appellatione descendunt. 16 27. Secunda pars, nominis comparatio. Comparatio dicta, quia ex alterius comparatione alterum praefert. Cujus gradus tres sunt: positivus, comparativus, et superlativus. Positivus dictus, quia primus ponitur in comparationis gradu, ut doctus. Comparativus ab eo, quod comparatus positivo, praefertur ilmus: plus enim scit quam doctior. 28. Genera dicta sunt, eo quod generent, ut masculinum, femininum. et auctoritas voluit. Neutrum dictum, quia Commune dictum, quod duobus generibus nomen unum com
Abbreviated transcription (Latin):
p̾positio. ł int̾iectio m̃ ꝯplexu istarũ cadũt.
ideo ⁊ ñnulli .u. partes orõnis diffinierunt.
men. quod nob̾ uocabulo suo res notas effi¬
ciat: nisi enĩ nom̃ scieris cognitio rerũ ꝑit.
Propria noĩa dcã qr specialia st̃: uuraꝰ tantũ¬

Expanded text:
praepositio vel interiectio in conplexu istarum cadunt. praepositio vel interiectio in conplexu istarum cadunt. Ideo et nonnulli quinque partes definierunt, men, quod nobis vocabulo suo res notas efficiat. Nisi enim nomen scieris, cognitio rerum perit. Propria nomina dicta, quia specialia sunt: uniu
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: gramata enim greci litt̾as uocãt.
Ars u̾o dcã est. eo ꝙ arctis p̾ceptis regulisq
⁊sistat. alii dicunt a grecis hoc tͣctatũ ẽẽ
scir in uocauerunt. Oratio dcã est qͣi oris
uo. nam orare. ẽ. loqͥ ⁊ dice̾. ẽ autẽ or̃o
ꝯtexus u̾boꝵ cũ sensu. Contextꝰ autẽ sñ
sensu non est orõ. qr non ẽ oris rõ: oratõ
aut̃ plena est sensu ⁊ uoce edita. Di¬
uisiones autẽ gramatite artis a quibdã
uox articulata. littã. sillaba. pedes. accen¬
u aldia. glose. diffe̾ntie. barbarismi. so¬
orationis primus aristotiles duas
a ididit. nomen ⁊ u̾bum: deinde donatꝰ¬
U. .i. diffiniuit. s om̃s ad illa duo pͥnci¬
palia reu̾tuntur. idest ad nom̃ ⁊ uerbum
sit significant ꝑsonam ⁊ actum: reliq̃
fungit᷑. ut orator ille. Adu̾biũ de uomine
nascit᷑. ut doctꝰ docte. Participiũ de noĩe
⁊ u̾bo. ut lego legens. Coniunco u̾o ⁊

Expanded text:
accepit. Γράμματα enim Graeci litteras vocant. accepit. Γράμματα enim Graeci litteras vocant. Ars vero dicta est, quod artiAlii dicunt a Graecis hoc tractum esse scientiam vocaverunt. Oratio dicta quasi oris ratio. Nam orare est loqui et dicere. Est autem oratio contextus verborum cum sensu. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est sensu, voce et littera. Divisiones autem grammaticae artis a quibusdam vox articulata, littera, syllaba, pedes, accenmologia, glossae, differentiae, barbarismi, sotes orationis primus Aristoteles duas tradidit, nomen et verbum; deinde Donatus octo definivit. Sed omnes ad illa duo principalia revertuntur, id est, ad nomen et verbum, quae significant personam et actum. Reliquae fungitur, ut 'orator ille'. Adverbium de nomine nascitur, ut 'doctus, docte'. Participium de nomine et verbo, ut 'lego, legens'. Coniunctio vero et
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ quo uocat᷑: figura qua carectere sigllet᷑.
potestas que uocalis ⁊ que ꝯsonars ho¬
at᷑: a quibdam ⁊ ordo adicitur. idesto
p̾rcedit ⁊ que sequ̾itur. ut .a. prior sit ri
subsequens .b. Ca. autem in om̃ib genti¬
b ideo pͥor est lict̾arũ: pro eo ꝙ ip̃a prior
nascentib uocem aꝑiat. Noĩa aut litta
gentes ex sono ꝓprie lingue dederunt: no¬
tatis oris. sonis. ac discretis: nam post ꝙͣ
eas animaduerter t̃. ⁊ nomina illre ⁊ si¬
E  posuerunt. Figuras autẽ partĩ
x placito. partim ex sono lict̾arĩ forma
ato: spose .i. ⁊ o. qͣrum uniꝰ sicut
pr̃ ẽ sonus sicut ⁊ plena figura. Potes¬
ta em autẽ natura dedit: uoluntas ordinem.
⁊ pedib. s in cacumine lit̾e apponit᷑. est
recte loquendi. ⁊ origo ⁊ fundam̃tũ
Ualium littarũ: ħ in disciplinis post lit¬
teras ꝯmunes inuenta est ut iam qui di¬
dicerant litt̾as ꝑ eam recte loquendi ratio-¬
nem sciant. Gramatica aut̃ a litt̾is nom̃

Expanded text:
o vocetur; figura, quo caractere signetur; potestas, quae vocalis, quae consonans habeatur. A quibusdam et ordo adicitur, id est quae praecedit, quae sequitur, ut A prior sit, subsequens B. A autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarum, pro eo quod ipsa prior nascentibus vocem aperiat. Nomina autem litterarum gentes ex sono propriae linguae dederunt notatis oris sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum format puta I et O, quarum uni sicut pinguis sonus, sicut et plena figura. Potestatem autem natura dedit, voluntas ordinem ea pedibus, et in cacumine litterae adponatur. Est recte loquendi, et origo et fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut iam qui didicerant litteras per eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Omnes aut̃ litt̾e apud grecos ⁊ uerba
componunt ⁊ numos faciu:. Nam al¬
ta lut̾a apud eos uocat᷑ mn nuri̾s unũ:
in num̾is ip̃oꝵ qͣtuor. Et sic om̃s li¬
apud eos numeros hñt. Latini autẽ nu-¬
meros ad litt̾as ñ ꝯputant: s sola u̾ba
aponunt: excepto .i. ⁊ .x. litt̾a q̃ ⁊ in fig᷑a
crucem significat. ⁊ in nu̾o decẽ demõstt.
carmentis p̾ma nimpha italis tradi¬
dit. Carmentis autẽ dcã quia futura car-¬
minib canebat : cet̾um ꝓprie uocata ni-¬
chostrate. Litt̾e aut̃ aut ꝯmunes st̃ aut li¬
b̾ales. cõmunes dcẽ qr mlt̾i eas in cõmu¬
ne utunt᷑: ut scribere ⁊ leg̾e: lib̾ales qua
eas tantũ illi nou̾nt. qui libros saribunt.
recteq loquendi dictandiq rõnem nouerũt.
Litt̾arum duplex modus est: diuiꝰ. ut᷑ .n.
fanciũ sine ulla collisione uarie emittũt᷑.
⁊ dce uocales ꝙ per ĩe uocem impleant.
⁊ ꝑ se sillabam faciunt nulla adherente
ꝯsonante. Consonantes sunt q̃ diuersa¬

Expanded text:
Omnes autem litere apud Grecos, et verba componunt, et numeros faciunt. Nam α litera apud eos vocatur in numeris unum; in numeris ipsoapud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant, sed sola verba componunt, excepto I et X littera, quae et figura crucem significat et in numero decem demonstrat. Carmentis nympha prima Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carminibNicostrate. Litterae autem aut communes sunt aut liberales. Communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. Litterarum duplex modus est: dividuntur enimfaucium sine ulla conlisione varie emittuntur. Et dictae vocales, quod per se vocem inpleant, et per se syllabam faciant nulla adhaerente consonante. Consonantes sunt, quae divers
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m ꝙ uirgilius. Tunc rex euandrus romane
ꝯditor urbis. Alii a romulo: ut En huiꝰ na¬
te auspiciis illa melita roma. Si gͥ tante
ciuitatis certa ratio ñ apparet: ñ mirũ si
in aliarũ opinione dubitat᷑. Uñ nͨ histo
ricos nͨ amentatores uaria dicentes in par¬
te ꝯtempnere debemꝰ qr antiqͥtas ip̃a creaũ
errorẽ. Sane quasdam de quib aut scẽ scrip¬
ture. aut hystorie gentiũ certam originem
referunt. paucis ad modũ u̾bis retex̾e̾ oportet.
Primꝰ ante diluuiũ cam ciuitatem enoch
ex noĩe filii sui in india ꝯdidit: quam ur-¬
bem sola multitudine postitatis sue ĩpleuͣ.
rimus post diluuiũ nebroth gigas habylo¬
n nẽ urbem mes opotamie fundauit. Hãc
I ranus regina assirioꝵ ameliau ũ¬

Expanded text:
s Vergilius "tunc rex Euandrus Romanae conditor arcis" ; alii a Romulo, ut "en huius nate auspiciis illa inclita Roma" . si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum oricos nec commentatores varia dicentes imperite condemnare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum amplia
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯmune uiuentes possumꝰ appellare: cenobi¬
um enim plurimoꝵ est. Anachorite st̃ qͥ post
cenobialẽ uĩtam deserta petunt ⁊ soli habitãt
ꝑ deserta: ⁊ ob hoc qd̃ procul ab hõib retes¬
serunt tali noĩe nuncupant᷑. S anachorite
helyam ⁊ iohannem: cenobite apłos imitãt᷑.
Heremite hii st̾ qui ⁊ anachorite. ab hominũ
respectu a moti: heremum ⁊ desertas solitudi
quod paulus romanis scribens exposuit dicẽs.
In quo clamamꝰ abba pat̾: in uno noĩe duab
usus linguis. Sicit enim abba syro sermone
de unctõne dr᷑: siue de nõie auctoris
quippe noĩe: cognomen sectatorib datum ẽ.
Xp̃iani aũt olim a iuideis qͣiͣ ob opprobrium
nazareni uocabant᷑: pro eo qd̾ dñs nr̃ atq sal¬

Expanded text:
in communi viventes possumus appellare. Coenobiin communi viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. Anachoritae sunt, qui propter coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per deserta: et ab eo, quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine nuncupantur. Sed anachoritae Heliam et Joannem, coenobitae apostolos imitantur. 4. Eremitae ii sunt qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudinquod Paulus Romanis scribens exposuit, dicens: In quo clamamus: Abba, pater, in uno nomine duabus usus linguis. Dicit enim abba Syro nomine de unctione deducitur, sive de nomine Auctoris quippe nomine cognomen sectatoribus datum est. Christiani autem olim a Judaeis, quasi ob opprobrium, Nazareni vocabantur: pro eo quod Dominus noster a
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras dum sol eo tempore rutilet s
ad signũ leticie demonstrandũ: ut sub tẏpo
luminis corꝑalis illa lux ostendat᷑ de qua ĩ
omnẽ hoĩem uenientẽ in hunc mundum.
Exorciste ex greco in latinũ adiurantes
siue increpantes uocant᷑. Inuocant enim
suꝑ caticummos ł super eos qui hñt sp̃m ĩ¬
eum ut egrediat᷑ ab eis. Ostiarii idem et
ianitores qui in ueteri testamento electi sũt
ad custodiam templi: ut ñ ingrederet᷑ in eũ
ĩmundꝰ in om̃i re. dc̃i aut̃ hostiarii qs pre¬
custodes templi. Ip̃i enim tenentes clauem.
oĩa intꝰ extraq custodiunt: atq int̾ bonos
⁊ malos habentes iudiciũ. fideles recipiunt.
resꝑuunt infideles. xiii. De monachis.
onachus greca ethimologia uocatꝰ: eo
ꝙ sit̃ siñgularis. monas enim grece sm̃¬
gularitas dr᷑. Ergo si solitarius int̾p̾tat᷑ uoca¬
bulũ monachi: quid facit in turba qui solus est :
Plura st̃ aut̃ gn̾a monachoꝵ. Cenobite qͦs nos

Expanded text:
tenebras, dum sol eo tempore rutilet, sed tenebras, dum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis, illa lux ostendatur, de qua in omnem hominem venientem in mundum . Exorcistae ex Graeco, in Latinum adjurantes sive increpantes vocantur. Invocant enim super catechumenos, vel super eos qui habent spiritum imeum, ut egrediatur ab eis. Osjanitores, qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in illud immundus in omni re. Dicti autem ostiarii, quod praeostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, fideles recipiunt, respuunt infideles. CAPUT XIII. De monachis. 1. Monachus Graeca etymologia vocatus, eo quod sit singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi: quid facit in turba, qui solus est? Plura sunt enim genera monachorum. Coenobitae, quos nos
Abbreviated transcription (Latin):
do. Psalmiste a psalmis canendis uocati. Illi
enim p̾dicant ppłis quid sequant᷑: isti canũt
ut extitent ad ꝯpunctionẽ. animos audien¬
tiũ: licet quidam lectores ita miserant̾ ꝓnũ¬
tient. ut quosdam ad luctũ lamentatõem q
ꝯpellant. Idem ⁊ ⁊ ꝓnuntiatores uocantur:
qd̾ porro annũtient. Tanta enim ⁊ tã clara
erit uox eoꝵ: ut qͣmuis longe positorum
aures adimpleant.
antator aut̃ uocatꝰ: qd̾ uoce moduletur
in cantu. Huiꝰ duo gen̾a dicũt᷑ in arte mu¬
sica: sicut ea docti homines latine dicere
potuerũt: p̾centor ⁊ succentor. Precentor
scilicet qui uocem p̾mittit in cantu: succen¬
tor aut̃ qui subsequent̾ canendo respondet.
Concentor aut̃ dr᷑ qui ꝯsonat. Qͥ autẽ ñ
ꝯsonat nec ꝯcinit: nec ꝯcentor ẽ. Acoliti
grece: latine ceroferarii dñr: a deportãdis
cereis qͣndo legendũ ẽ eungłiũ aut sacrifi¬
ciũ offe̾ndũ. Tunt enim accendunt᷑ lumi¬
naria ab eis ⁊ deportant᷑. ñ ad effugandas

Expanded text:
i enim praedicant populis, quid sequantur: isti canunt, ut excitent ad compunctionem animos audientium. Licet et quidam lectores ita miseranter pronuntient, ut quosdam ad luctum lamentationemque compellant. Iidem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro annuntient. Tanta enim et tam clara eorum est vox, ut quamvis longe positorum aures adimpleant. Cantor autem vocatus, quod voce modulatur in cantu. Hujus duo genera dicuntur in arte musica sicut ea docti homines Latine dicere potuerunt, praecentor et succentor. Praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu: succentor autem qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur qui consonat: qui autem non consonat, non concinit, nec concentor erit. Acolyti Graece, Latine ceroferarii cereis, quando legendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad fugandas
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dix̾unt. ut dyonisiꝰ stoitꝰ. Alii u̾o spiritalr̾
intellexerunt ẽẽ m̃tem deum: ut thales
milesius. Quidam animũ in om̃ib ꝯmanen¬
tem ⁊ lucidũ: ut pythagoras. Quidã deũ sñ
temꝑe inamutabilem: ut plato. Quidam deũ¬
mentem solutam: ut cicero. Quidam ⁊ sp̃m
⁊ mentẽ: ut maro. Inuentũ enim solũmodo
deum ñ ut inuenerunt exposuerunt. qr eua¬
nuerunt in cogitatõib suis: dicentes enim
se ẽẽ sapientes. stulti fcĩ st̃. Idem platonici
quidam deum creatorẽ: ⁊ arbitrũ ⁊ iudicẽ
asserunt. Epicurei. ociosum ⁊ inex̾citatũ.
De mundo aut̃ platonici affirmant incorpo¬
talem. stoici corporalem. Epicurus. athomis. py¬
thagoras. ex numeris. eradytꝰ. ex igne. Snde ⁊
uarro ignẽ mundi animũ dicit: ꝓinde ꝙ in
mundo ignis omĩa gubernat. sicut animus
mi nobis. qm uanissimi. quicq inqͥt in nob̾ ip̃e
sums cum exiit emorim̃. Ergo ⁊ ignis cũ de

Expanded text:
esse dixerunt, 364 ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritualiter esse dixerunt, 364 ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritualiter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. 19. Quidam animum in omnibus commeantem, et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mementem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt, quia evannerunt in cogitationibus suis; dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. Platonici quidem deum creatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei, otiosum et inexercitatum. De mundo autem platonici affirmant incorporalem: stoici corporalem; Epicurus ex atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclius ex igne. Unde et Varro ignem, mundi animum dicit, perinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis: quam vanissime; qui cum est inquit in nobis, ipsi sumus; cum exit emorim
Abbreviated transcription (Latin):
teis ut canes: uñ ⁊ a canib quoꝵ uitã imi¬
curei dcĩ ab epicuro quodam pħo amatore
cum nominauerunt ⁊ qiͣ uolutans ĩ ceno car¬
nali. uoluptatũ corpoꝵ sũmũ bonũ asserens.
Qui etiã dixit nulla diuina prouidentia in¬
structum eẽ. aut regi mundũ: s originẽ re¬
rum athomis. idest insecabilib ac solidis¬
autẽ deum nichil ag̾e. omia astare corporibus:
aiãm nichil aliud ẽẽ qmͣ corpꝰ. Unde ⁊ dixit.
Non ero postqmͣ mortuuis fuero. Gimnoso¬
phiste nudi ꝑ opacas solidines in die ꝑhibẽ¬
tur philosophari: adhibentes tm̃ genitalib
ꝑiunt. Hii ⁊ a gen̾ando se cohibent. Theolo¬
gi autem idem st̃ qui ⁊ phisici. Scĩ aut̃ the¬
ologi. qm̃ in scͥpturis suis de dõ dix̾unt. quoꝵ
uaria constat opinio quid d̃s eẽt dũ que¬
rerent. quidam enim corporeo sensu hunc
mundũ uisibilem ex qͣtuor elementis deum

Expanded text:
tum est: unde et a canibus, quorum vitam imitum est: unde et a canibus, quorum vitam imicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho; cum nominaverunt: qui quasi volutans in ceno carnali, voluptatem corporis summum bonum asserunt: qui etiam dixit, nulla divina providentia instructum esse aut regi, mundum; sed originem rerum atomis, id est insecabilibautem Deum nihil agere, omnia constare corporibus, animam nihil aliud esse quam corpus. Unde et dixit: Non ero postea quam mortuus fuero. 17. Gymnosophistae nudi per opacas Indiae solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalioperiunt, hi et a generando se cohibent. 18. Theologi autem idem sunt, qui et Physici: dicti autem Theologi, quoniam in scriptis suis de Deo dixerunt; quorum varia constat opinio, quid Deus esset, dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quatuor elementis Deum
Abbreviated transcription (Latin):
rum: ubi idem plato docebat. Hii om̃ia incer¬
ta opinant᷑. S sicut fatendũ est multa ĩcer¬
ta ⁊ occulta eẽ. que uoluit d̾s intelligentiã
hõis extedere: sic tñ plurima ẽẽ que possunt
⁊ sensib capi ⁊ ratõe ꝯp̾hendi. Hanc sectã
arcessilaus cirinacius philosophꝰ repꝑit. cuiꝰ
sectator fuit democritꝰ qui dixit tanqͣm ĩ
puteo alto ita ut fundꝰ nulłus sit. ita in
occulto iac̾e̾ u̾itatẽ. Pipathetici a de ambulati¬
one dc̃i: eo ꝙ aristotiles auctor eoꝵ deambu¬
lans disputare solitꝰ erat. Hii dicunt qͣndã
particulã aĩe eẽ et̾nam: de reliquo magna
ex parte ẽẽ mortalẽ. Cinici ab immũdicia
impudentie nuncupati: contͣ humanã uere¬
cundiam mñ ꝓpatulo coire cũ riugib mos eis
erat: censentes licitũ honestũq eẽ. palam
cũ uxore concũbere. qr ꝯiugiũ iustum. est:
publice id p̾dicantes agendũ. in uicis ł ĩ pla¬

Expanded text:
rum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerrum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur: sed sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere: sic tamen plurima eet sensibus capi et ratione conprehendi. Hanc sectam Arcesilaus Cyrenaicus philosophus repperit; cuius sectator fuit Democritus, qui dixit tamquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cynici ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in v
Abbreviated transcription (Latin):
nere diuidunt᷑. Nam aut phisici st̃. aut
logici. aut ethici. Phisiti dei: qr de naturis
tractant. Natura grece phisis uocat᷑. ethi¬
ti. qui de morib disputant. mores enĩ apd̾
grecos ethes appellant᷑. Logici aut̃ qui in
ña ⁊ in morib rationem adiungũt. Ra¬
resib suis. habentes quidẽ noĩa ex auctorib
ut platonici. epicurei. pythagorici: alii a locis
ici. achademici. Platonici a platone ph̾o dcĩ:
hii aĩaꝵ creatorẽ eẽ deũ: corpoꝵ angłos asse¬
picta erant gesta sapientũ. atq uiroꝵ fortiũ
hẏstorie. In qͣ porticu sapientes philosopha-¬
bant᷑. ex quo ⁊ stoici dcĩ st̃: grece enim porti¬
cus stoa dr᷑. Hãc sectam primꝰ zenon instituit.
om̃e peccatũ uniforme ẽẽ asserunt: dicentes
sic ille nocens erit qui paleas furatꝰ fu̾it. qͣm
qui aurũ: qui mergũ occid̾it. qmͣ qui equũ.
Non enimꝰ^ cͣrim̃: s animꝰ facit. Hii etiam ani¬
appellati a uilla platonis achademia athena¬

Expanded text:
nere dividuntur. Nam aut physici sunt aut ethici aut logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura graece physis vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mos enim apud Graecos ethos dicitur. Logici autem, quia in natura et moribus rationem adiungunt. Raresibus suis, habentes quedam nomina ex authoribus, ut platonici, epicurei, pythagorici. Alii a locis ici, academici. Platonici a Platone philosopho dicti: hi animarum creatorem esse deum, corporum angelos assepicta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex qua et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zeno instituit. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: Sic ille nocens erit qui paleas furatus fuerit, quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum; non enim animal crimen, sed animus facit. appellati a villa Platonis academia Athena
Abbreviated transcription (Latin):
ideo hoc nomen p̾sumpserunt : qr nichil possi¬
dentes ꝓprium neqͣqͣm recipiũt. eos qui aliꝙͥ
in hoc mundo utũt᷑. Cerdoniani a cerdone
quodam nõiati : qui duo ꝯtͣria pͥncipia asse¬
runt. Martioniste a martione stoico pħo
appellati: qui cerdonis dogna secutꝰ. alterũ
bonũ. alterũ iustũ. deũ asserunt: taiqͣm
duo pͥncipia creatoris ⁊ bonitatis. Artoterite
ab oblatõe uocati. Panem enim ⁊ caseum
bratam. Aqͣrii appellati: eo ꝙ aqͣm solam offe¬
runt in calice sacram̃ti. Seueriani. a seu̾o
exorti: uinũ ñ bibunt. uetus testamentum
⁊ resurrectionem ñ recipiunt. Taciani a taci

Expanded text:
ideo praesumpserunt, quod nihil possiideo praesumpserunt, quod nihil possidentes proprium, nequaquam recipiunt eos qui ali quid in hoc mundo utuntur. Cerdoniani a Cerdone quodam nominati; qui duo contraria principia adserunt. Marcionistae a Marcione Stoico philosopho appellati, qui Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum iustum Deum adseruit, tamquam duo principia creatoris et bonitatis. Artotyritae ab oblatione vocati. Panem enim et caseum bratam. Aquarii appellati, eo quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. Severiani a Severo exorti vinum non bibunt: Vetus Testamentum et resurrectionem non rec
Abbreviated transcription (Latin):
nico sectatore uocati. qui eonas. idest secła
q̃dam in originẽ dei patris creatoris indu¬
xit. Ip̃m quoq de uirgine nichil corporis
assũpsisse: s ꝑ eam qiͣ per fistulam tran¬
sisse asserunt. Appellite quoꝵ appelles prmn¬
ceps fuit. qui creatorẽ angłm nescio quẽ
igneũ affirmans. Appellite quoꝵ auctor
appelles. qui dixit xp̃m ñ deũ in ueritate
s hominẽ in fantasia apparuisse. Archoma-¬
tici a pͥncipib appellant᷑: qui uniu̾sitatem
Adamiani uocati. qd̾ ade imittent᷑ nuditatẽ.
unde ⁊ nudi orant. ⁊ nudi int̾ se mares fe¬
mineq aueniunt. Camiani proinde sic ap¬
pellati: qm̃ cam adorant. Sethiami nomen
acceꝑunt: a filio adam qui uocatꝰ est seth:
dicentes eundẽ ẽẽ xp̃m. melchi sedechtiani
uocati.pro eo qd̾ melchisedech sacerdotem dei.
non hominẽ fuisse. s uirtutẽ dei ẽẽ arbitnͣ¬
tur. Angłici uocati: qr angłos colunt. Apłici¬

Expanded text:
nico sectatore vocati: qui αἴωνας id est saecula nico sectatore vocati: qui αἴωνας id est saecula quaedam in originem Dei creatoris induxit. Christum quoque de Virgine nihil corporis assumpsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit. Apellitarum quoque Apelles princeps fuit: qui creatorem, angelum nescio quem igneum affirmans. Apellitae quorum auctor Apelles, qui dixit Christum non Deum in veritate, sed hominem in phantasia apparuisse. Archontiaci a principibus appellantur: qui universitatem Adamiani vocati, quod Adae imitentur nuditatem; unde et nudi orant, et nudi inter se mares feminaeque conveniunt. Caiani proinde sic appellati, quoniam Cain adorant. Sethiani nomen acceperunt a filio Adam, qui vocatus est Seth, dicentes eundem esse Christum. Melchisedechiani vocati pro eo, quod Melchisedech sacerdotem Dei non hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. Angelici vocati, quia angelos colunt. Ap
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ u̾sa ẽ ĩ stuprũ talis ꝯsuetudo. ut inuicem
ꝯiugia ꝯmutarent᷑. Qͦs iohannes in apocalip¬
si improbat dicens: s hoc habes qd̾ odisti fc̃a
I nicholartarũ. Gnostici ꝓpt̾ excellentiã scientie
ita. se appellari uoluerunt: aĩam nam dei esse
dicunt. bonũ ⁊ malũ deũ suis dogmatib fin¬
gunt. Carpocratiani a carpocrate quodam uo¬
cant᷑: qui dixit xp̃m hominẽ fuisse tantũ:¬
et de utroq sexii progenitũ. Cherintiniam.
a cherintho quodam nũcupati: hiĩ int̾ cet̾a
cirtũcisionem obseruant: mille annos p̾t re¬
surrectionẽ in uoluntate carnis fut᷑os predi¬
a uico naz areus ẽ appellatꝰ. filiũ dei ꝯfitean¬
tur: om̃ia tamem uet̾is legis custodiũt. Ophi¬
te. a colubro nõiati st̃. Coluber enim grece
ophi di᷑. Colunt enim serpentẽ dicentes ip̃m
in paradysũ induxisse uirtutes cognitõnum.
ualentiniani. a ualentino quodam plato¬

Expanded text:
retur, versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem retur, versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem conjugia commutarentur: quos Joannes in Apocalypsi im Nicolaitarum.' Gnostici propter excellentiam scientiae se ita appellare voluerunt. Animam naturam Dei esse dicunt, bonum et malum Deum suis dogmatibus fingunt. Carpocratiani a Carpocrate quodam vocantur, qui dixit Christum hominem fuisse tantut de utroque sexu progenitum. Cerinthiani a Cerintho quodam nuncupati. Hi inter caetera circumcisionem observant, mille annos post resurrectionem in voluptate carnis futuros praedia vico Nazaraeus est appellatus, Filium Dei confiteantur, omnia tamen veteris legis custodiunt. Ophitae a colubro nominati sunt. Coluber enim Graece ὅφις dicitur. Colunt enim serpentem, dicentes ipsum in paradiso induxisse virtutis cognitionem. Valentiani a Valentino quodam Plato
Abbreviated transcription (Latin):
re. Geniste dc̃i. eo ꝙ de gen̾e abraham esse
gloriant᷑ se. Nam cũ in babyloniam uenis¬
sent ꝓpłĩ dei. pleriq relinquentes uxores
suas. babylonicis mulierib adheserũt. Qr¬
dam aut̃ isrłiticis tantũ ꝯiugiis ꝯtenti. ł
ex eis geniti. dũ reu̾si eẽnt de babylonia. di¬
uiserunt se ab om̃i ppło: ⁊ assumpserũt sͥ
hoc nomen iactantie. Meriste appellati eo ꝙ
seꝑant scͥpturas. ñ credentes om̃ib ꝓphetis:
dicentes aliis. ⁊ aliis spiritib illos ꝓphetasse.
dc̃i eo ꝙ legem solam custodiant: nã ꝓpħas
eligentes instituerunt. Symoniani dc̃i a sy¬
mone magite discipline mito: cui petrus in
na creatam. Menandriani a menandro mago
lide appellati: qui int̾ ieliqͣs blasphemias pas¬
sum ihm negant. Nicholaite dci a nicholao dy¬
acono ecclie iherosolimoꝵ: qui cũ stephano et
ceteris constitutꝰ ẽ a petro: qui ꝓpt̾ pulchritu¬
dinem relinquens uxorẽ. ut qui uellet eã ute¬

Expanded text:
i eo quod de genere Abrahae esse glorientur. Nam cum in Babyloniam venisset populus Dei, plerique relinquentes uxores suas Babylonicis mulieribus adhaeserunt: quidam autem Israeliticis tantum coniugiis contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo et adsumserunt sibi hoc nomen iactantiae. Meristae appellati eo quod separent Scripturas, non credentes omnibus Prophetis, dicentes aliis et aliis spiritibus illos prophetasse. dicti, quod legem solam custodiunt, nam propheeligentes instituerunt. 352 2. Simoniani dicti a Simone magicae disciplinae perito, cui Petrus in na creatam. 3. Menandriani a Menandro mago lide appellati, qui, inter reliquas blasphemias, passum Jesum abnegavit. 5. Nicolaitae dicti a Nicolao diacono Ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et caeteris constitutus est a Petro; qui propter pulchritudinem relinquens uxorem, ut qui vellet ea ute
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophi greca appellatione uocant᷑:
qui latine amatores scientie int̾p̾tantur. Est
eñim philosophus qui diuinarum ⁊ huma.
narum scientiam habet: ⁊ omnẽ beneuiuen¬
pithagora fert᷑ exortũ. Nam dũ antea gre¬
ci uetẽs sophistas. idest sapientes aut docto¬
res sapientie semetip̃os iactantius nõiarẽt:
iste int̾rogatꝰ quid profiteret᷑ ueretũdo ser¬
mone philosophum. idest amatorẽ sapientie
se ẽẽ respondit: qm̃ sapientẽ profit̾i arroga¬
tissimũ uidebat᷑. Ita deinceps post̾is placuit
ut qͣntalibet de reb ad sapientiam pertinẽ¬

Expanded text:
Philosophi graeca appellatione vocantur, qui latine amatores sapientiae interpretantur. Est enim Philosophus, qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet. Omnem bene vivenprimum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea graeci veteres Sophistas, id est, sapientes, aut doctores sapientie semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, idest amatorem sapientie, se esse respondit, quia sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps postea posteris placuit ut, q
Abbreviated transcription (Latin):
bis illustrib ⁊ iocũdiorib num̾̃is extulerunt.
a ui mentis appellatos. uatro auctor est ł
a uidendis carminib .i. a flectendis hoc ẽ mo¬
dulandis: ⁊ ꝓinde porte latini uates olim
scripta eoꝵ uaticiiã dicebant᷑: qd̾ ui quadã
⁊ qͣi uesaniã in scribendo ꝯmou̾ent᷑ ł qd̾ modis¬

Expanded text:
bis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. bis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. a vi mentis appellatos Varro auctor est; vel a viendis carminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae Latine vates olim, scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur; vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ni pħoꝵ errores: etiam ⁊ apd̾ ecc̃am indu¬
xerunt. hereses. Inde conas ⁊ forme nescio
que. inde apud arriũ trinitas nõis. ⁊ apd̾
ualentinũ platonicꝰ furor. Inde martionis d̾s
melior de tñquillitate. Ab stoicis enim uene¬
rati o ⁊ ut aĩa interire dicat᷑. epicurꝰ obsu̾at᷑.
Et ut carnis restitutio negetur: de uana
quid de igneo deo legit᷑. eraclitus int̾uenit. Ea¬
dem matia apud hereticos ⁊ phõs uolutatur:
idem ⁊⁊ retractatus replicant᷑. uii. de poetis.
dete unde dc̃ĩ ss̾: sic ait tnͣquillus. Cum
pͥmũ homines exuta feritate ratõnem
uite habere cepissent. se q ac deos suos nosse¬
modicũ cultũ ac sermonẽ necessariũ ⁊mentis¬
⁊ͥ utrisq magnificentiam ad religionẽ deorũ
suoꝵ excogitauerũt. Igit᷑ ut templa illis do¬
mib pulchriora ⁊ simulachra corporib am¬
pliora faciebant: ita eloquio ⁊ qiͣ angustio¬
re honorandos putauert̃: laudes q eoꝵ ⁊ uer¬

Expanded text:
 errores etiam apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες, et formae, nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. 365 23. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate, a Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de una oquid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, iidem retractatus implicantur. CAPUT VII. De poetis. 1. Poetae unde sint dicti, sic ait Tranquillus: « Cum primum homines, exuta feritate, rationem vitae habere coepissent, seqcultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi, utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. Igitur ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et ver
Abbreviated transcription (Latin):
deum. alie xp̃i diuinitatẽ passibilem di¬
cunt. alie xp̃i de pr̃is natiuitate mitiũ¬
dant temporis: alie liberationẽ hominis ap̃
inferos feãm xp̃i descensionẽ credũt. alie ani¬
mam ymaginẽ dei negant. Alii aĩas conu̾ti
in demones. ⁊ in quecũq aĩalia existimant.
alii de mundi statu dissentiunt. Alii innu¬
merabiles mundos opinant᷑. alii aquã coet̾¬
nam deo faciunt. Alii nudis pedib ambulãt.
alii cũ hominib ñ mandutant. Hee sũt he

Expanded text:
deum, alie Christi divinitatem passibilem dideum, alie Christi divinitatem passibilem dicunt, alie Christi de patre nativitati initium temporis dant, alie liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, alie animam imaginem dei negantes, alie animas converti in demones et in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant.
Abbreviated transcription (Latin):
nite appellati a theodosio ⁊ gaiano. qui tempo¬
rib iustiniani pͥncipis in alexandria ppłi per-¬
u̾si electione uno die ordinati st̃ ep̃i. hñ er¬
rores euticis ⁊ dioscori sequentes calcidonẽ¬
se conciliũ respuũt: ex duab unam mñ xp̃o
n᷑am asserunt: qmͣ theodosiani corruptã.¬
⁊ gaianite incorruptam contendũt. Gno¬
ite et tritoite. a theodosianis exorti st̃: ex
quib gnoite ab ignorantia dc̃i st̃: qr ꝑu̾si¬
tati a qua exorti st̃ id adiciunt. qd̃ xp̃i diui¬
nitas ignoret futura q̃ st̾ scͥpta de die
⁊ hora nouissima: ñ recordantes xp̃i ꝑso¬
nam m̃ ysaia dicentem. Dies iuditii in
corde meo. Tritoite u̾o uocati. qd̾ sicut
tres ꝑsonas in trinitate. ita quoq tres a¬
struuint deos ẽẽ: atͣ ilłud qd̾ scͥptũ ẽ. Au¬
di isrł dñs d̾s tuus d̾s unus est. Sũt ⁊¬
alie hereses sine auctore ⁊ sine nomini¬
b: ex quib alie triformem putant ẽẽ

Expanded text:
nitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temponitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Justiniani principis in Alexandria, populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychetis et Dioscori sequentes, Chalcedonense concilium respuunt; ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Gnoitae et Tritoitae a Theodosianis exorti sunt, ex quibus Gnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati a qua exorti sunt, id adjiciunt, quod Christi divinitas ignoret futura quae sunt scripta de die et hora novissima; non recordantes Christi personam in Isaia loquentis: Dies judicii in corde meo . Tritoitae vero vocati, quod sicut tres personas in Trinitate, ita quoque tres astruunt deos esse, contra illud quod scriptum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est. Sualie hereses sine auctore et sine nominibus. Ex quibus alie triformem putant esse