comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. aut quod nosce pulcherrimum est id non
gloriosum est docere: At alterum factitatum est.
alterum nouum fateor. Sed utriusq rei causa est
Alteros enim respondentes audire sat erat. ut hi ꝗ
docerent nullum sibi ad cam rem tempus ipĩ sepͥo¬
nerent. sed codem tempore & discentibus satisfacent
or consulentibus. Alteri cum domesticum tempus
in cognostendis componendisq causis forẽse in
agendis reliquum in se ipĩs refitiendis omne consr¬
merent quem habebant instituendi aut docondi locuꝵ:
lius ꝙͣ precipere. Nos contra fortasse possumus ad
digintatem melius docere Non habet certe se quasi
in ludo. sed si mouendo si cohortando si per contan¬
do si cominemorando. si interdum etiam una legen¬
do audiendo nescio cur non dicendo etiam aliquidd
aliquando posses melius facere cur nobis an quibus
uerbis sacrorum alienatio fiat docere honestum est.
ut est: quibus ipa sacra retineri defendiq possint nõ

Expanded text:
tum est aut quod posse pulcherrimum est id non tum est aut quod posse pulcherrimum est id non gloriosum est docere? 'at alterum factitatum est, alterum novum.' fateor; sed utriusque rei causa est. Alteros enim respondentes audire sat erat, ut ei qui docerent nullum sibi ad eam rem tempus ipsi seponerent, sed eodem tempore et discentibus satis facerent et consulentibus; alteri, cum domesticum tempus in cognoscendis componendisque causis, forense in agendis, reliquum in sese ipsis reficiendisomne consumerent, quem habebant instituendi aut docendi locum? lius quam praecipere, nos contra fortasse possumus. 'at dignitatem docere non habet.' certe, si quasi in ludo; sed si monendo, si cohortando, si percontando, si communicando, si interdum etiam una legendo, audiendo, nescio cur cum docendo etiam aliquid aliquando si possis meliores facere, cur nolis? an quibus verbis sacrorum alienatio fiat docere honestum est, ut est : quibus ipsa sacra retineri defendique possint non
Abbreviated transcription (Latin):
cere uoluissem Sed si profitear ꝙ utinam possenr¬
me studiosus dicendi precepta & quasi uias que ada
eloquentiam ferrent traditurum. Quis tandem id
iustus rerum existunator reprehenderet: Nam
quis unquam dubitauit quin in repub. nostra pri¬
mas eloquentia tenuerit semper. Urbams paccatis¬
q rebus. secundas uiris scientia cum m altera gratie
glorie presidii plurimum esset: in altera persecuti¬
onum cautionumq preceptio que quid ipã auxi¬
lium ab eloquenna sepe peteret. ea uero repugnan¬
te ut suas regiones fines q defenderet. Cur igitur
ius ciuile docere semper pulchrum fuit hominum¬
q clarissimorum disciplinis floruerunt domus. ad
dicendum si quis acuat aut adinet in eo iuuentu¬
tem uituperetur. Nam si uitiosum est dicere orna¬
te pellatur omnino e ciuitate eloquentia. Sin ca nõ
modo eos ornat penes quos est. Sed etiam uniuersaz
rem pub cur aut ddiscere tutpe est quod scire honci¬

Expanded text:
cere voluissem. sed si profiterer—quod utinam possem!cere voluissem. sed si profiterer—quod utinam possem!—me studiosis dicendi praecepta et quasi vias quae ad eloquentiam ferrent traditurum, quis tandem id iustus rerum existimator reprehenderet? nam quis umquam dubitavit quin in re publica nostra primas eloquentia tenuerit semper urbanis pacatisque rebus, secundas iuris scientia? cum in altera gratiae, gloriae, praesidi plurimum esset, in altera praescriptionum cautionumque praeceptio, quae quidem ipsa auxilium ab eloquentia saepe peteret, ea vero repugnante vix suas regiones finisque defenderet. cur igitur ius civile docere semper pulchrum fuit hominumque clarissimorum discipulis floruerunt domus: ad dicendum si quis acuat aut adiuvet in eo iuventutem, vituperetur? nam si vitiosum est dicere ornate, pellatur omnino e civitate eloquentia; sin ea non modo eos ornat penes quos est, sed etiam iuvat universam rem publicam, cur aut discere turpe est quod scire hones
Abbreviated transcription (Latin):
fieri possit sigraficatio. sepe erit maror ꝙ oratio. Se¬
pe hylaritas. Sepe uite naturarumq mutatio hoc in
genire Nam quasi siluam uides omis eluceat opor¬
tet. eloquentie maguitudo.
Ed hec inisi collocata &e quasi structa & uera
uerbis ad eam laudem ꝙͣ uolumus/ aspirare
non possunt. de quo cum mihi deinceps ui¬
Derem esse dicendum & si non mouebant iam me
illa que supra dixeram. tamen his que sequuntur
perturbabar magis. occurrebat enim posse reperiri
non muidos solum. quibus referta sunt ouima. sed
fautores etiam incarum laudum qui non censerent
cius uiri esse de ciuus meritis tanta senatus iuditi
fecisset comprobante.p̾.x̃. quanta de nullo de artifiti¬
o dicendi licteris tam multa mandare Quibus si mih¬
il aluid responderem nisi me mͥ. bruto negare rogan¬
ti uoluisse iusta esset excusatio. cum & amicissimo &
prestantissimo uiro & recta & honesta petenti satisfa¬

Expanded text:
fieri possit: significatio saepe erit maior, quam oratio: saefieri possit: significatio saepe erit maior, quam oratio: saepe vitae, naturarumque imitatio. Hoc in genere nam quasi silvam vides omnis eluceat, oportet eloquent ae magnitudo. Sed haec. nisi collocata, et quasistructa, et nexa verbis ad eam laudem quam volumus aspirare non possunt. De quo cum mihi deinceps viderem esse dicendum, etsi movebant iam me illa quae supra dixeram tamen eis quae sequuntur perturbabar magis. Occurrebat enim posse reperiri non invidos solum, quibus referta sunt omnia, sed fautores etiam laudum mearum, qui non censerent eius viri esse, de cuius meritis senatus tanta iudicia fecisset comprobante populo Romano quanta de nullo, de artificio dicendi litteris tam multa mandare. Quibus si nihil aliud responderem nisi me M. Bruto negare roganti noluisse, iusta esset excusatio, cum et amicissimo et praestantissimo viro et recta et honesta petenti satis fa
Abbreviated transcription (Latin):
gat. ut ante preniuniat ut in eo ip̃o in quo repre¬
hendatur ço culpam in aduersarium conferat.
Ut sepe cum his qui audiunt non nunquam etia
cum aduersario quasi deliberet. ut hominum fer¬
mones mores q describat ut muta quedam eloꝙ¬
tia mlucat Ut ab eo quod agitur auertat auimos
Ut sepe in hylaritatem risum ne couuertat ut an¬
te occupet quod uidcat opponi ut comparet sumili¬
tudines utatur exemplis. ut aliud alii tribuens dis¬
pertiat. Ut interpellat orem cohercrat. Ut aliquid
reticere se dicat & denuntiet quid caueat & liberius
quid audeat. ut irascatur etiam. uit obiurget aliquãdo
Ut deprecetur. ut supplicet. ut medetur ut a propositõ de¬
clinet aliquantum ut oportet. ut excretur. ut fiat is a¬
pua quos dicet familiaris. atq in alias etiam dicendi
quasi uirtutes sequatur breuitatem si res petet Sepe
etiam rem dicendo fubitiet oculis Sepe supra feret q̃

Expanded text:
gat; ut ante praemuniat; ut in eo ipso in quo repregat; ut ante praemuniat; ut in eo ipso in quo reprehendatur culpam in adversarium conferat; ut saepe cum eis qui audiunt, non numquam etiam cum adversario quasi deliberet; ut hominum sermones moresque describat; ut muta quaedam loquentia inducat; ut ab eo quod agitur avertat animos; ut saepe in hilaritatem risumve convertat; ut ante occupet quod videatur opponi; ut comparet similitudines; ut utatur exemplis; ut aliud alii tribuens dispertiat; ut interreticere se dicat: ut denuntiet, quid caveant: ut liberius quid audeat: ut irascatur etiam, ut obiurget aliquando, ut deprecetur, ut supplicet, ut medeatur, ut a proposito declinet aliquantulum, ut optet, ut execretur: ut fiat iis, apud quos dicet, familiaris, atque alias etiam dicendi quasi virtutes sequatur: brevitatem, si res petet, saepe etiam rem dicendo subiciet oculis: saepesupraferet, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Ed sententiarum ornamenta maiora sũt
quibus quia frequentissime demosthenes
utatur. sunt qui putant id circo eius elo¬
quentiam maxnie esse laudabilem Et uero nullus
fere ab eo locus sine quadam conformatione senten
aut omnes aut certe plerasq aliquas spem illumina¬
re sententias. quas cum tu optime brute tencas ꝗd
actinet nominibus uti aut exemplis. Tantum no¬
tetur locus. Sic igitur dicet ille quem expetimus
ut uerset fepe multis modis cadem ut unam in rez
hereat & in eandem commoretur sententiam Sepe
etiam ut extenuet aliquid. Sepe ut irrideat. ut decli¬
net a proposito deflectatq sententiam. ut proponat
quid dicturus sit ut cum transegerit iam aliquid
definiat ut se ipẽ reuocet. aut quod dixit iteret u
argumentum ratione concludat ut nterrogando
urgeat. ut rursus quasi ad interrogata sibi ip̃e res¬
pondeat. Ut contra ac dicat accipi & sentiri uelit.
ut adolubitet quid potius aut quomodo diceͬt ut
diuidat in partes ut aliquid relinquat ac negle¬

Expanded text:
ed sententiarum ornamenta maiora sunt; quibus quia frequentissime Demosthenes utitur, sunt qui putent idcirco eius eloquentiam maxifere ab co locus, sine quadam conformitate sententi nisi omnes, aut certe plerasquealique specie illuminare senteattinet nominibus uti aut exemplis? tantum modo notetur locus. sic igitur dicet ille, quem expetimus, ut verset saepe multis modis eadem et una in re haereat in eademque commoretur sententia; saepe etiam ut extenuet aliquid, saepe ut inrideat; ut declinet a proposito deflectatque sententiam; ut proponat quid dicturus sit; ut, cum transegerit iam aliquid, definiat; ut se ipse revocet; ut quod dixit iteret; ut argumentum ratione concludat; ut interrogando urgeat; ut rursus quasi ad interrogata sibi ipse respondeat; ut contra ac dicat accipi et sentiri velit; ut addubitet ecquid potius aut quo modo dicat; ut dividat in partis; ut aliquid relinquat ac negle
Abbreviated transcription (Latin):
tum aut idem ad metrenium refertur. aut continen¬
ter unum erbum non in cadem sententia ponit᷑.
aut cum sumliter uel cadunt uerba uel desinunt
aut multis multis modis contrariis relata contra¬
ria aut cum gradati sursum uersus reditur aut
cum demptis conuinctiomibus dissolute plura di¬
cuntur. aut cum aliquid pretereuntes cur id fa¬
tiamus ostendimus. aut tum corrigimius nos¬
met ipõs quasi reprehendentes/ aut si ex aliqua ex¬
clamatio uel ammirationis uel questionis aut cun
ciusdem nominis casus seprus comiutatur. aut

Expanded text:
tum aut idem ad extremum refertur aut continentum aut idem ad extremum refertur aut continenter unum verbum non in eadem sententia ponitur; aut cum similiter vel cadunt verba vel desinunt; aut cum sunt contrariis relata contraria; aut cum gradatim sursum versus reditur; aut cum demptis coniunctionibus dissolute plura dicuntur; aut cum aliquid praetereuntes cur id faciamus ostendimus; aut cum corrigimus nosmet ipsos quasi reprehendentes; aut si est aliqua exclamatio vel admirationis vel questionis; aut cum eiusdem nominis casus
Abbreviated transcription (Latin):
Ed lam forma ista reltat & character
ille q̃ui dicitur. qui qualis debeat esse
ex ipsis que supra dicta sunt intelligi
potest nam & singulorum uerborum & collocato¬
rum lumina attiginius quibus sic habundabat
ut uerbum ex ore nullum nisi aut elegans aut gra¬
ue excat & omniq ginere frequentissime translati¬
ones erunt quod ee propter similitudinem trans¬
ferunt animos & referunt ac mouent huc &t illuo
qui motus cogitationis celeriter agitatus per se ipẽ
delectat Et reliqua &t collocatione uerborum qrie
sumuntur quasi lumina magnum afferunt orna¬
tum orationi Sunt enim sinulia illis que in am¬
plo ornatu scene aut fori appellantur insignia nõ
quod sola ornent seo quol excellant Eadem ratio
est horum que sunt oratioins liunina & quodam
modo nifignia cum aut duplicantur ⁊terantur q
uerba aut breuiter commutata ponuntur. Aut
ab eodem uerbo ducitur sepius oratio. aut in idem
coititur. aut utrumq. aut ad uingitur ⁊dem itera¬

Expanded text:
sed iam forma ipsa restat et xarakth\r sed iam forma ipsa restat et xarakth\r ille qui dicitur; qui qualis esse debeat ex his quae supra dicta sunt intellegi potest. Nam et singulorum verborum et conlocatorum lumina attigimus; quibus sic abundabit, ut verbum ex ore nullum nisi aut elegans aut grave exeat, ex omnique genere frequentissimae translationes erunt, quod eae propter similitudinem transferunt animos et referunt ac movent huc et illuc, qui motus cogitationis celeriter agitatus per se ipse delectat. Et reliqua ex conlocatione verborum quae sumuntur quasi lumina magnum adferunt ornatum orationi; sunt enim similia illis quae in amplo ornatu scaenae aut fori appellantur insignia, non quia sola ornent, sed quod excellant. eadem ratio est horum quae sunt orationis lumina et quodam modo insignia: cum aut duplicantur iteranturque verba aut leviter commutata ponuntur, aut ab eodem verbo ducitur saepius oratio aut in idem conicitur aut utrumque, aut adiungitur idem itera
Abbreviated transcription (Latin):
non temptatus sit. dicerem perfectum si ita uditare
nec in uarietate crimen arrogantie estimes cerem
sed ut supra dixi nulla me nigenii seol magna us
animi anflaminat: ut me ipe non tencam Nec un¬
Mͣ is qui audiret incenderetur nisi ardens ad cum
perueniret oratio. Uterer ex emplis domesticis. ni¬
si ea legisses. uterer aliems uel latinis si ulla re¬
perirem uel grecis si deceret Sed Crassi per pauca
sunt nec ca uiditiorum. mhil Autoni nihil cocte.
mhil sulpitii dicebat melius ꝙͣ scripsit Hortensius
Uerum hec uis quam querimus quanta sit suspice¬
mur. quomam exemplum non habemus ut si ex¬
cmpla sequimur a demost hene sumanius & quidẽ
perpetue dictionis ex eo loco uude in Cthesip hon¬
tis iuditio de sius factis consiliis meritis in rem
publicam aggressus est dicere. Ea profecto ora¬
tio in eam formamq est uisum in mentibus nos¬
tris meludi sic potest. Ut maior eloquentia non
requiratur

Expanded text:
non temptatus sit,—dicerem perfectum, si ita iudi- carem, non temptatus sit,—dicerem perfectum, si ita iudi- carem, nec in veritate crimen arrogantiae extimescerem; sed, ut supra dixi, nulla me ingeni sed magna vis animi inflammat, ut me ipse non teneam; nec umquam is qui audiret incenderetur, nisi ardens ad eum perveniret oratio. Vterer exemplis domesticis, nisi ea legisses, uterer alienis vel Latinis, si ulla reperirem, vel Graecis, si deceret. Sed Crassi perpauca sunt nec ea iudiciorum, nihil Antoni, nihil Cottae, nihil Sulpici; dicebat melius quam scripsit Hortensius. verum haec vis, quam quaerimus, quanta sit suspicemur, quoniam exemplum non habemus, aut si exempla sequimur, a Demosthene sumamus et quidem perpetuae dictionis ex eo loco unde in Ctesiphontis iudicio de suis factis, consiliis, meritis in rem publicam adgressus est dicere. Ea profecto oratio in eam formam quae est insita in mentibus nostris includi sic potest, ut maior eloquentia ne requiratur
Abbreviated transcription (Latin):
plures dicebamus per orationem mihi tamen omnes
relinquebant in quo ut uiderer excellere ꝓ non ingemio
sed dolore assequebar. Que qualiacunq in me sunt me
enim ipsum non penitet quanta sint. sed apparent in
oratiombus & Ncarent libri spiritu illo propter quem
maiora cadem illa cum aguntur qui cum leguntur ui¬
deri solet Nec uero miseratione solum mens iudicum p¬
mouenda est. qua nos ita dolenter uti solemus ut puerum
infantem in manibus tenuerimus ut alia i causa ex¬
citato reo nobilz sublato etiam filio paruo plangore &¬
mentatione compleremus forum sed etiam est fatien¬
liun ut irascatur. Iudex mitigetur in uideat faueat con¬
tempnat ammiretur oderit diligat cupiat satieta affi¬
tiatur speret metuat letetur doleat In qua uarietate
duriorum accusatio suppeditabit exempla mitiorum
deferisiones in ẽe Nullo enim modo animus audien¬
tis aut intitari/ aut leniri potest qui modus a me

Expanded text:
plures dicebamus, perorationem mihi tamen omnes plures dicebamus, perorationem mihi tamen omnes relinquebant; in quo ut viderer excellere non ingenio sed dolore adsequebar. Quae qualiacumque in me sunt—me enim ipsum paenitet quanta sint—, sed apparent in orationibus, etsi carent libri spiritu illo, propter quem maiora eadem illa cum aguntur quam cum leguntur videri solent. nec vero miseratione solum mens iudicum permovenda est —qua nos ita dolenter uti solemus ut puerum infantem in manibus perorantes tenuerimus, ut alia in causa excitato reo nobillamentatione compleremus forum sed etiam est faciendum, ut irascatur Iudex, mitigetur, invideat, faveat, contemnat, admiretur, oderit, diligat, cupiat, facietate afficiatur, speret, metuat, lduriorum accusatio suppeditabit exempla, mitiorum defensiones meae. nullo enim modo animus audientis aut incitari aut leniri potest, qui modus a me
Abbreviated transcription (Latin):
Uo sunt que bene tractata ab oratore ammira¬
bilem eloquentiam fatiant. quorum alterum
est quod greci ethicon uocant. ad naturas &
ad mores. & ad omnem uite consuetudinem accomod¬
tum Alterum quod idem pateticon nominant quo ꝑ¬
turbantur animi & concitantur in quo uno regnat qͥ¬
ratio. Illud superius come iocundum ad beniuolentia
conciliandam paratum. Hoc uehemens in cesum in¬
citatum quo cause eripiuntur. quod cum rapide fertur
sustmeri nullo pacto potest Quo genere nos modiocͤs
aut multo enim minus. sed magno semper usi impetu
sepe aduersarios de statu omni deiecimus Nobis pro fa¬
miliari reo summus orator non respondit Hortensius
anobis homo audacissimus Catelia accusatus omutu
nobis priuata in causa magna & graui cum cepisset cu¬
rio pater respondere subito assedit cum sibi uenems crep¬
tam memoriam liceret. Quid ego de miseratiombus
loquar: quibus eo sum usus pluribus quod etiam si

Expanded text:
uo restant enim, quae bene tractata ab oratore admirauo restant enim, quae bene tractata ab oratore admirabilem eloquentiam faciunt. Quorum alterum est, quod Graeci hqiko\n vocant, ad naturas et ad mores et ad omnem vitae consuetudinem accommodatum; alterum, quod idem paqhtiko\n nominant, quo perturbantur animi et concitantur, in quo uno regnat oratio. Illud superius come iucundum, ad benevolentiam conciliandam paratum; hoc vehemens incensum incitatum, quo causae eripiuntur: quod cum rapide fertur, sustineri nullo pacto potest. quo genere nos mediocres aut multo etiam minus, sed magno semper usi impetu saepe adversaries de statu omni deiecimus. Nobis pro familiari reo summus orator non respondit Hortensius; a nobis homo audacissimus Catilina in senatu accusatus obmutuit; nobis privata in causa magna et gravi cum coepisset Curio pater respondere, subito adsedit, cum sibi venenis ereptam memoriam diceret. quid ego de miserationibus loquar? quibus eo sum usus pluribus quod, etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
bus locis maxime excellet. qui commues appellati sũt¬
co quod uidentur multarum eisdem esse causarum sed
proprii singularum esse debebunt. At uero illa pars o¬
rationis que est de genere uniuerso totas causas sepe
continet Quidquit est enim illud in quo quasi certamẽ
ontrouersie est. quod Grece Crinomenon dicitur. id ita
dici placet ut traducatur ad perpetiam questionem: atq
Ut de uniuerso genere dicatur insi cum de uo̾ ambigetur
quod queri coniectura solet. dicetur autem non peripates¬
corum more Est enim illorum exercitatio elegans iam in¬
De ab aristotile constituta sed aliquanto neruosius. Et ita
de re comunia dicentur ut & pro reis multa leuiter di¬
cantur & in aduersarios aspere. Augendis uero rebus
& contra abitiendis nihil est quod non perficere possit o¬
ratio. quod & inter media argumenta fatiendum est
quotienscumq dabitur uel amplificandi uel minuendi
locus. & pene infinite in per orando.

Expanded text:
bus locis maxime excellet; qui communes sunt appellati bus locis maxime excellet; qui communes sunt appellati eo quod videntur multarum idem esse causarum, sed proprii singularum esse debebunt. At vero illa pars orationis, quae est de genere universo, totas causas saepe continet. Quicquid est enim illud in quo quasi certamen est controversiae, quod Graece krino/menon dicitur, id ita dici placet, ut traducatur ad perpetuam quaestionem atque uti de universo genere dicatur, nisi cum de vero ambigitur, quod quaeri coniectura solet. dicetur autem non Peripateticorum more—est enim illorum exercitatio elegans iam inde ab Aristotele constituta—, sed aliquanto nervosius et ita de re communia dicentur, ut et pro reis multa leniter dicantur et in adversaries aspere. Augendis vero rebus et contra abiciendis nihil est quod non perficere possit oratio; quod et inter media argumenta faciendum est quotiescumque dabitur vel amplificandi vel minuendi locus, et paene infinite in perorando. d
Abbreviated transcription (Latin):
quottidiano sermone explicate dillucide. demi si tenuel
cause tum etiam argumentandi tenue filum & idocẽ¬
do & in refellendo. id que ita tenebitur ut quanta ad
rem tanta ad orationem fiat accessio. Cum uero causa
ea inciderit in qua uix eloquentiẽ posset expremi tum
se latius fundet orator tum neget & flectet animos &
sic affitiet ut uolet. id est ut cause natura & ratio tempo¬
ris postulabit Sed erit duplex omnis eius ornatus
ille ammirabilis propter quem ascendit in tantium ho¬
norem eloquentia. Nam cum oninis pars orationis
esse debet laudabilis/ sic ut uerbum nullum nisi aut gra¬
ue aut elegans excidat. tum sunt maxime luminose
& actuose partes due quarum alteram in uiuersi ge¬
generis questionem quam ut suꝑ dixi greci appellant
Thesim alteram in augendis amplificandis q rebul
que ab eisdem auresis est nominata. que & si equalitei
toto corpore orationis fusa esse debet tamen ni comuni¬

Expanded text:
cotidiano sermone explicatae dilucide. Dein si tenuis cotidiano sermone explicatae dilucide. Dein si tenuis causa est, tum etiam argumentandi tenue filum et in docendo et in refellendo, idque ita tenebitur, ut quanta ad rem tanta ad orationem fiat accessio. cum vero causa ea inciderit in qua vis eloquentiae possit expromi, tum se latius fundet orator, tum reget et flectet animos et sic adficiet ut volet, id est ut causae natura et ratio temporis postulabit. sed erit duplex eius omnis ornatus ille admirabilis, pro- pter quem ascendit in tantum honorem eloquentia. Nam cum omnis pars orationis esse debet laudabilis, sic ut verbum nullum nisi aut grave aut elegans excidat, tum sunt maxime luminosae et quasi actuosae partes duae: quarum alteram in universi generis quaestione pono, quam, ut supra dixi, Graeci appellant qe/sin, alteram in augendis amplificandisque rebus, quae ab isdem au/chsis est nominata. quae etsi aequabiliter toto corpore orationis fusa esse debet, tamen in communi
Abbreviated transcription (Latin):
firmandam. post omnia per orationem inflamanterr
restinguentem ue concludeͣ. Has partes quem admo¬
dum tractet singulas difficile dictum est hoc loco. Hec
erum semper tractantur uno modo.
Uoniam autem non quem doceam quero sed
quem probem probabo primum eum qui ꝗd
deceat iudebit. ħ enim sapientia maxime ad¬
hibenda eloquenti est uit sit temporum personarum q
moderator Nam nec semꝑ. nec apud onmes nec contͣ.
omnis. nec pro ommbul. nec omnibus codem modo di¬
cendum arbitror Is erit ergo eloquens qui ad id quoc¬
cunq decebit poterit accomodare orationem. Q cum
scatuerit tum ut quitq erit dicendum ita dicet. nec sa¬
tura ierune. nec grandia minute. nec item contra sed r¬
erit rebus ip̃is par & equalis oratio. Prmcipia uerecun¬
dia non elatis incensa uerbis sed acuta sententiis .uel
ad offensionem aduersarii uel ad commendationem
sui Harrationes credibiles nec historico sed prope

Expanded text:
firmandam; post omnia peroratione inflammantem firmandam; post omnia peroratione inflammantem restinguentemve concludere? has partis quem ad modum tractet singulas difficile dictu est hoc loco; nec enim semper tractantur uno modo. quoniam autem non quem doceam quaero, sed quem probem, probabo primum eum qui quid deceat viderit. Haec enim sapientia maxime adhibenda eloquenti est, ut sit temporum personarumque moderator. Nam nec semper nec apud omnis nec contra omnis nec pro omnibus nec cum omnibus eodem modo dicendum arbitror. is erit ergo eloquens qui ad id quodcumque decebit poterit accommodare orationem. Quod cum statuerit, tum ut quidque erit dicendum ita dicet, nec satura ieiune nec grandia minute nec item contra, sed erit rebus ipsis par et aequalis oratio. principia verecunda, nondum elatis incensa verbis, sed acuta sententiis vel ad offensionem adversarii vel ad commendationem sui. Narrationes credibiles nec historico sed prope
Abbreviated transcription (Latin):
aut de ambiguo aut de contrario Nam si quando alui
in sententia uidetur esse aliud in uerbis genus est qđ¬
dam ambigui quod & preterito uerbo fieri solet In quo
quod est ambiguorum proprium res duas significai
uidemus Cum tam pauca sint genera causarum etia
argumentorum precepta pauca sunt Tracditi sunt
e quibus ea ducantur duplices loci uni e rebus ipĩs al¬
teri assumpti. Tractatio igitur rerum efficit amirabili
orem. Nam ipẽ quidem res in perfacili cognitione
uersantur. Quid enim iam sequitur quod quidem
artis sit. insi ordiri orationem: in quo aut concilietur
auditor aut erigatur. aut paret se ad dicendum Rem
breuiter ex ponere & probabiliter & aperte. & quid a¬
gatur intelligi possit. Sua confirmare. aduersaria e¬
uertire. ea q efficere non perturbare sed singulis ar¬
gumentationibus ita concludendis ut effitiatur. qđ
sit consequens his que sumentur ad quamq rem con¬

Expanded text:
aut de ambiguo aut de contrario. Nam si quando aliud aut de ambiguo aut de contrario. Nam si quando aliud in sententia videtur esse aliud in verbis, genus est quoddam ambigui quod ex praeterito verbo fieri solet, in quo quod est ambiguorum proprium res duas significari videmus. cum tam pauca sint genera causarum, etiam argumentorum praecepta pauca sunt. Traditi sunt e quibus ea ducantur duplices loci: uni e rebus ipsis, alteri adsumpti. Tractatio igitur rerum efficit admirabilem orationem; nam ipsae quidem res in perfacili cognitione versantur. Quid enim iam sequitur, quod quidem artis sit, nisi ordiri orationem, in quo aut concilietur auditor aut erigatur aut paret se ad discendum; rem breviter exponere et probabiliter et aperte, ut quid agatur intellegi possit; sua confirmare, adversaria evertere, eaque efficere non perturbate, sed singulis argumentationibus ita concludendis, ut efficiatur quod sit consequens eis quae sumentur ad quamque rem con
Abbreviated transcription (Latin):
rum patrocinia suscipere. cum sis legum & ciuilis
uris ignarus Cognoscat etiam rerium & memorie
ueteris ordinem maxime scilicet nostre ciuitatis. sed
imperisorum populorum & regum illustrium. quem
laborem nobis attici nostri leuauit labor. qui consex¬
uatis notatis q temporibus. ihil cum illustre pre¬
termitteret anorum septingentorum mnemoriam
uno libro colligauit Nescire autem quid anteꝙͣ na¬
us sis acciderit id est semper esse puerum Quid eni
est etas homiuis iisi memoria rerum ueterum cum
superiorum etate contexitur Comincmoratio autem¬
antiquitatis exemplorum q probatio lumma cum delec¬
tatione & auctoritatem orõni affert &t fidem Sic igit᷑
instructus uemiet ad causas quarum habebit genera pri¬
mum ipã cognita Erit enim ei perspeotum nihil ambi¬
gi posse. in quo non aut res controuersiam fatiat aut
uerba Nes autem de nuo de recte aut de nomine. uerba

Expanded text:
rum patrocinia suscipere, cum sis legum et civilis rum patrocinia suscipere, cum sis legum et civilis iuris ignarus? cognoscat etiam rerum gestarum et memoriae veteris ordinem, maxime scilicet nostrae civitatis, sed etiam imperiosorum populorum et regum inlustrium; quem laborem nobis Attici nostri levavit labor, qui conservatis notatisque temporibus, nihil cum inlustre praetermitteret, annorum septingentorum memoriam uno libro conligavit. Nescire autem quid ante quam natus sis accident, id est semper esse puerum. Quid enim est aetas hominis, nisi ea memoria rerum veterum cum superiorum aetate contexitur? commemoratio auteantiquitatis exemplorumque prolatio summa cum delectatione et auctoritatem orationi adfert et fidem. sic igitur instructus veniet ad causas, quarum habebit genera primum ipsa cognita. Erit enim ei perspectum nihil ambigi posse in quo non aut res controversiam faciat aut verba: res aut de vero aut de recto aut de nomine, verba
Abbreviated transcription (Latin):
de rebus noius aut malis nhil de uirtutibus aut utiis.
nihil de offitio ni hil de dolore nihil de uoluptate. mhi
de perturbationibus animi ex erroribus que sepe ca¬
dunt in causas sed ieiunius aguntur Nihil inquam
sine ca scientia ꝙͣ dixi grauiter aniple copiose dici et
explicari potest De materia loquor orationis etiam
nunc. non genere de ipõ dicendi uolo cium prius ha¬
beat orator rem de qua dicat dignam auribus erri¬
ditis quam cogitet quibus uerbis quitq ditat. aut
quoniodo. quen etiam quo grandior sit & quodammõ
excelsior/ de periele dixi supra: ne physicorum quider
esse ignarum uolo Omma profecto cum se a celestib
rebus referet ad humanas excelsius magnficentius¬
q & dicet & sentiet Cumq illa diuina cognouerit
nolo ne ignoret ne hec quidem humana ius ciuile
tencat quo egent cause forenses quotidiẽ. Quid enim
turpius qͣ legiptimarum & ciuilium controuersia¬

Expanded text:
de bonis rebus aut malis, nihil de virtutibus aut vitiis, de bonis rebus aut malis, nihil de virtutibus aut vitiis, nihil de officio, nihil de dolore, nihil de voluptate, nihil de perturbationibus animi et erroribus, quae saepe cadunt in causas et ieiunius aguntur, nihil, inquam, sine ea scientia quam dixi graviter ample copiose dici et explicari potest. de materia loquor orationis etiam nunc, non de ipso genere dicendi. Volo enim prius habeat orator rem de qua dicat, dignam auribus eruditis, quam cogitet quibus verbis quidque dicat aut quo modo ; quem etiam, quo grandior sit et quodam modo excelsior, ut de Pericle dixi supra, ne physicorum quidem esse ignarum volo. Omnia profecto, cum se a caelestibus rebus referet ad humanas, excelsius magnificentiusque et dicet et sentiet. cum illa divina cognoverit, nolo ignoret ne haec quidem humana. Ius civile teneat, quo egent causae forenses cotidie. Quid est enim turpius quam legitimarum et civilium controversia
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluet rei noticia definiendo aperienda est Si quide
est definitio oratio q quid sit id de quo agitur oñdit
quam breuissime Tum ut scis explicato genere cuuisq
rei udendum est que sint eius generis siue forme
siue partes in eas tribuatur omins oratio Erit igitur
hec facuiltas in co quem uolumus esse eloquentem ut
definire rem possit. neq id fatiat tam presse & angus¬
te ꝙpͣm illis eruditissimis disputationibus fieri solet
sed cum explanatius tum etiam uberius a ad coniui¬
ne iuditium popularem q intelligentiam accomoda¬
tius Idemq etiam cum res postulabit genus uniuer¬
sum speties certas ut nulla neq pretermittatur neq
dixi Iuditem esse me non doctorem uolo Nec uero di¬
alectitis mõ sit instructus sed habeat omins phylosophie
notos & tractatos locos Nihil enim de religione nihil
de morte nihil de pietate. nihil de caritate patrie nihil

Expanded text:
involuta rei notitia definiendo aperienda est, si quidem involuta rei notitia definiendo aperienda est, si quidem est definitio oratio, quae quid sit id de quo agitur ostendit quam brevissime; tum, ut scis, explicato genere cuiusque rei videndum est quae sint eius generis sive formae sive partes, ut in eas tribuatur omnis oratio. erit igitur haec facultas in eo quem volumus esse eloquentem, ut definire rem possit nec id faciat tam presse et anguste quam in illis eruditissimis disputationibus fieri solet, sed cum explanatius tum etiam uberius et ad commune iudicium popularemque intellegentiam accommodatius; idemque etiam, cum res postulabit, genus universum in species certas, ut nulla neque praetermittatur neque dixi, iudicem esse me, non doctorem volo. nec vero a dialecticis modo sit instructus et habeat omnis philosophiae notos ac tractatos locos. Nihil enim de religione, nihil de morte, nihil de pietate, nihil de caritate patriae, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur spinosiora multa pepererunt Ergo eum censeo
qui eloquentie laude ducatur non esse earum rerum
omnino rudem. sed uel illa. uel hec Crisippi disciplina
cruditum Nouerit primum uim naturam genera uer¬
borum & simplitium & copulatorum demde quot mo¬
dis quitq dicatur qua ratione uerum falsum ne sic
iudicetur quid effitiatur co quoq quoel ciuq conse¬
quens sit. quod q contrarium Cumq ambigue multa
dicentur quomodo quido eorum diuidi explanari q
oportrat Hec tenenda sunt oratori Sepe enim occu¬
runt. sed quod sua sponte squalidiora sunt adhibendus
erit in his explicandis quidam orationis nitor Et quo¬
niam in ommbus quo ratione docentur & uia primir
constituendum est quid quitque sit insi emm inter cos
qui disceptent conuenit quid sit illud de quo ambigit᷑
nec recte disseri nec unquam ad exitum perrienri pot
explicanda est sepe uerbis mons nr̃a de quaq re atq

Expanded text:
dicuntur spinosiora multa pepererunt. ego eum censeo dicuntur spinosiora multa pepererunt. ego eum censeo qui eloquentiae laude ducatur non esse earum rerum omnino rudem, sed vel illa antiqua vel hac Chrysippi disciplina institutum. Noverit primum vim, naturam, genera verborum et simplicium et copulatorum; deinde quot modis quidque dicatur; qua ratione verum falsumne sit iudicetur; quid efficiatur e quoque, quid cuique consequens sit quidve contrarium; cumque ambigue multa dicantur, quo modo quidque eorum dividi explanarique oporteat. Haec tenenda sunt oratori—saepe enim occurrunt—, sed quia sua sponte squalidiora sunt, adhibendus erit in his explicandis quidam orationis nitor. et quoniam in omnibus quae ratione docentur et via primum constituendum est quid quidque sit—nisi enim inter eos qui disceptant convenit quid sit illud quod ambigitur, nec recte disseri umquam nec ad exitum perveniri potest—, explicanda est saepe verbis mens nostra de quaque re atque
Abbreviated transcription (Latin):
dicere Attamen utrumq mlisserendo est disputan¬
di ratio & loquendi chi alecticorum sit. Oratorum au¬
tem dicendi &e ornandi Teno quidem ille a quo disci¬
plina stoicorum est manu demonstrare solebat quid
inter has artes interesset Nam cum compresserat di¬
gitos pugnam q fecerat dyaleticam aiebat huuismoĩ
esse cum autem diduxerat & manum cillatauerat
palme illius similem eloquentiam esse licebat Atq
etiam ante hunc Aristoteles principio artis rhetorice
dicit illam artem quasi ex altera parte respondere
dyalectice ut hoc uidelicet differant inter se quod hec
ratio dicendi latior sit. illa loquendi contractior
Uolo igitur huic sumnio omneq ad dicendum tra¬
hi posset loquendi rationem esse notam Que quldem
res/ quod te his artibus eruditum minime fallit dupli¬
cem habuit docench uiam Nam & ip̃e Aristeteles tradi¬
dit precepta plurima disserendi & postea qui dyalettic

Expanded text:
dicere, ac tamen utrumque in disserendo est: disputandicere, ac tamen utrumque in disserendo est: disputandi ratio et loquendi dialecticorum sit, oratorum autem dicendi et ornandi. Zeno quidem ille, a quo disciplina Stoicorum est, manu demonstrare solebat quid inter has artis interesset; nam cum compresserat digitos pugnumque fecerat, dialecticam aiebat eius modi esse; cum autem deduxerat et manum dilataverat; palmae illius similem eloquentiam esse dicebat. atque etiam ante hunc Aristoteles principio artis rhetorical dicit illam artem quasi ex altera parte respondere dialecticae, ut hoc videlicet differant inter se quod haec ratio dicendi latior sit, illa loquendi contractior. Volo igitur huic summo omnem quae ad dicendum trahi possit loquendi rationem esse notam; quae quidem res, quod te his artibus eruditum minime fallit, duplicem habuit docendi viam. Nam et ipse Aristoteles tradidit praecepta plurima disserendi et postea qui dialectici
Abbreviated transcription (Latin):
Clamores tamen tum mouet & tum idicendo plu¬
rimum efficit cum grauitatis locis utitur.
Cl ab hoc parumper abeamus. quando qui¬
dem de genere non de homine que prinuis
Rei potius .i. eloquentieuim at naturam ex¬
plicemus. Illud tamen quod iam ante diximus me¬
minerimus nihil nos precipiendi causa esse dicturos
Atq ita ponius acturos ut existimatores uidcamur
loqui non magistri In quo tamen longius sepe pro¬¬
gredimur. quod iudemus non te hec folum esse lectu¬
rum qui ea multo ꝙͣ uos qui quasi docere uideamur
habeas nonora. sed hunc librum etiam si minus nos
commendatione tuo tamien nomine diuulgari neces¬
se est. Esse igitur perfecte eioquentis puto non eam so¬
lum facultatem habere que sit eius propria fuse lat¬
q dicendi sed etiam uicinam eius ac finitimam dya¬
lecticorum sententiam assumere ꝙͣꝙ aliud uidetur
oratio esse aluid disputatio. nec idem loqui esse quoq

Expanded text:
Clamores tamen tum movet et tum in dicendo pluClamores tamen tum movet et tum in dicendo plurimum efficit, cum gravitatis locis utitur. sed ab hoc parumper abeamus, quando quidem de genere, non de homine quaerimus: rei potius, id est eloquentiae vim et naturam explicemus. Illud tamen quod iam ante diximus meminerimus, nihil nos praecipiendi causa esse dicturos atque ita potius acturos ut existimatores videamur loqui, non magistri. In quo tamen longius saepe progredimur, quod videmus non te haec solum esse lecturum, qui ea multo quam nos qui quasi docere videmur habeas notiora, sed hunc librum etiam si minus nostra commendatione, tuo tamen nomine divulgari necesse est. esse igitur perfecte eloquentis puto non eam tantum facultatem habere quae sit eius propria, fuse lateque dicendi, sed etiam vicinam eius ac finitimam dialecticorum scientiam adsumere. Quamquam aliud videtur oratio esse aliud disputatio, nec idem loqui esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in sius uersarentur. sed comedum in tragediis
oz tragedum ni comediis ad modum placere ui de¬
mus Ego non elaborem cum dico me te brute di
Nam in me quidem iam pridem effectum est quod
futurum fuit. Tu autem codem modo onmes causas
ages/ aut aliquod causarum genus repuchiabis: aut
in eisdem causis perpetuum & eundem spiritum sine
ulla commutatione obtinebis: Demosthenes quide
cuius nuper inter ymagines tuas ac tuorum: quod
cum credo amares cum ad te in Tusculanum uenis¬
sem ymaginem ex aere uicdi nihil ẜ lisye sub tillitati
cedit nihil argutiis & acumimi hiperidis. nihil leruta¬
te Eschini ex splendore uerborum. Multe sunt cius
tote orationes subtiles/ ut contra leptinem. Multe & to¬
te graues/ ut quedam philippice Multe uarie ut contra¬
eschinem false legationis ut contra cundem pro cau¬
sa Ctiphontis Iam illud medium quotiens uult arr¬
pit & a grauissimo discedens eo potissimum delabitur

Expanded text:
tamen in suis versarentur, sed et comoedum in tragoediis tamen in suis versarentur, sed et comoedum in tragoediis et tragoedum in comoediis admodum placere vidimus: ego non elaborem? cum dico me, te, Brute, dico; nam in me quidem iam pridem effectum est quod futurum fuit; tu autem eodem modo omnis causas ages? aut aliquod causarum genus repudiabis? aut in isdem causis perpetuum et eundem spiritum sine ulla commutatione obtinebis? demosthenes quidem, cuius nuper inter imagines tuas ac tuorum, quod eum credo amares, cum ad te in Tusculanum venissem, imaginem ex aere vidi, nil Lysiae subtilitate cedit, nihil argutiis et acumine Hyperidi, nil levitate Aeschini et splendore verborum. multae sunt eius totae orationes subtiles, ut contra Leptinem; multae totae graves, ut quaedam Philippicae; multae variae, ut contra Aeschinem falsae legationis, ut contra eundem pro causa Ctesiphontis. Iam illud medium quotiens vult arripit et a gravissimo discedens eo potissimum delabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. non tam re oe maturitate ꝙͣ spe & exspectatione
laudari Ab hac indole iam illa matura xor giͣ
nouerca filii filie pelex. Nec uero hic erat unus ardor in
nobis ut hoc modo omnia diceremus Ipã enim illa p
Roscio uiuenilis redundantia multa habet attenuata
Quedam itiam paulo hylariora At pro habito pro cor¬
nelio complures q alio nemo enim orator tam mult
in greco quilem otio scripsit ꝙͣ multa sunt nostra ea¬
que hatic ipãm habent ꝙͣ probo uarietatem An ego
homero Ennio reliquis poctis maxinus tragicis e¬
cederem ut ne omnibus eadem contentione uterentur
crebroq murarent non nunquam etiam ad quotidi¬
ani genus sermonis accederent. ⁊pẽ nunquam ab i¬
la acerrima contentione descenderem: Sed quid poe¬
tas diuino ingenio profero hystriones eos iudenius
quibus nihil posset in suo genere esse prestantius. ꝗ
non solum in dissimilimis personis sacisfatiebant ci

Expanded text:
tis non tam re et maturitate quam spe et exspectatione tis non tam re et maturitate quam spe et exspectatione laudati. Ab hac etiam indole iam illa matura: vxor generi, noverca filii, filiae paelex. nec vero hic erat unus ardor in nobis ut hoc modo omnia diceremus. Ipsa enim illa pro Roscio iuvenilis redundantia multa habet attenuata, quaedam etiam paulo hilariora, ut pro Habito, pro Cornelio compluresque aliae. Nemo enim orator tam multa ne in Graeco quidem otio scripsit quam multa sunt nostra, eaque hanc ipsam habent quam probo varietatem. an ego Homero, Ennio, reliquis poetis et maxime tragicis concederem ut ne omnibus locis eadem contentione uterentur crebroque mutarent, non numquam etiam ad cotidianum genus sermonis accederent: ipse numquam ab illa acerrima contentione discederem? sed quid poetas divino ingenio profero? histriones eos vidimus quibus nihil posset in suo genere esse praestantius, qui non solum in dissimillimis personis satis faciebant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quens nemo erat. At qui si antonio Crassus eloquer
iusus non est aut sibi ip̃e nunquam uisus esset. nun¬
quam sulpitius Nunquam hortensius. Nihil enim
ample cocta. nihil leniter sulpitius non multa grau¬
ter hortensius Superiores magis ad onmem genus
apti Crassum dico &s antonium. Ierunas igitur hu¬
ius multiplicis & equabiliter in onnua genera ora
tionis fuse aures ciuitatis accepimus: cas que nos
primi quicunq eramus & quantum cumq diceba¬
mus Ad huuis generis dicendi audiendi in credibi¬
lia studia conuertimus quantis illa clamoribus ac¬
ulescentuli diximtis de supplitio paricidarum q̃ ne
re fluctibus. litis littus eiectus. Ita uiuunt dum pos¬
sunt ut ducere animam de celo non queant Ita mo¬
riuntur ut eorum ossa terra non tangat. Ita iactant
fluctibus ut nunquam alluantur Ita postremo eii¬
tiuntur ut ne ad saxa quidem mortiu conquiescant
& que sequuntur sunt eruim omma sicud adulescen¬

Expanded text:
quens nemo erat. atqui si Antonio Crassus eloquens quens nemo erat. atqui si Antonio Crassus eloquens visus non est aut sibi ipse, numquam Cotta visus esset, numquam Sulpicius, numquam Hortensius; nihil enim ample Cotta, nihil leniter Sulpicius, non multa graviter Hortensius; superiores magis ad omne genus apti, Crassum dico et Antonium. Ieiunas igitur huius multiplicis et aequabiliter in omnia genera fusae orationis auris civitatis accepimus, easque nos primi, quicumque eramus et quantulumcumque dicebamus, ad huius generis dicendi audiendi incredibilia studia convertimus. quantis illa clamoribus adulescentuli diximus de supplicio parricidarum , quaeare fluctuantibus, litus eiectis? ita vivunt, dum possunt, ut ducere animam de caelo non queant; ita moriuntur ut eorum ossa terram non tangant; ita iactantur fluctibus ut numquam adluantur; ita postremo eiciuntur ut ne ad saxa quidem mortui conquiescant, et quae sequuntur; sunt enim omnia sic ut adulescen
Abbreviated transcription (Latin):
Non assequimur: At qui si quid deceat uidemus. Nec
eim nunc de nobis sed de re dicimus In quo tantu
abest ait nostra miremur ut usq eo difficiles ac mo¬
rosi simus ut nobis non satisfatiat ip̃e demosthenes
Qui quamqua unus eminet inter omnes In om¬
ni genere dicendi tamen non semper implet auris
meas ita sunt auide & capaces. & sepe aliquid am¬
mensum infinitumq deliderant Sed tamen quod¬
iam tum ot hunc ti oratorem cum eus stuliosissi¬
mo lammene cum esses athenis totum cdilligentis¬
sime cognoiusti. Neq enim dutius e manibus. &
tamin etiam uestra lectitas.Uides profecto illum
multa perficere uos multa conari Illum posse. Nos
uelle quocunq modo causa postulet dicere. Sed ille
magnus.nam & successit ip̃e magnis & maximos
oratores habuit equales Nos magnum fecissemul
Si quidem potussemus quo contendimus perueni¬
re in ea urbe in qua ut ait Antonius. auditus elo¬

Expanded text:
non adsequimur; at quid sequi deceat videmus. Nec non adsequimur; at quid sequi deceat videmus. Nec enim nunc de nobis, sed de re dicimus; in quo tantum abest ut nostra miremur, et usque eo difficiles ac morosi sumus, ut nobis non satis faciat ipse Demosthenes; qui quamquam unus eminet inter omnis in omni genere dicendi, tamen non semper implet auris meas; ita sunt avidae et capaces et saepe aliquid immensum infinitumque desiderant. sed tamen, quoniam et hunc tu oratorem cum eius studiosissimo Pammene, cum esses Athenis, totum diligentissime cognovisti nec eum dimittis e manibus et tamen nostra etiam lectitas, vides profecto ilium multa perficere, nos multa conari, ilium posse, nos velle quocumque modo causa postulet dicere. Nam ille magnus et successit ipse magnis et maximos oratores habuit aequalis; nos minus. Magnum fecissemus, si quidem potuissemus quo contendimus pervenire in ea urbe in qua, ut ait Antonius, auditus elo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi mentis oculis uidere possumus Is erit igitur eloꝙ̃s
ut illud idem iteremus qui poterit parua summiss
modica temperata magna grauiter dicere
Ota mihi causa pre cecina de uerbis interdic¬
ti fuit res inuolutas definiendo explicauimus
Ius ciuile laulauimus uerba amibigua dis¬
traximus fuit ornatus in manilia lege pompeius tẽ¬
perata oratione ornandi copiam persecuti sumus
Ius omne retinende maiestatis rabiri causa contine¬
batur ergo in omini genere amplificationis exarsi¬
mus At hec interdum uarianda or temperanda sũt
Quod igitur in accusationis septem libris non re¬
peritur genus quod in habiti: quod in cornelii: quod
in pluribus nostris defensionibis: que exempla se le¬
gissem nisi uel nota esse arbitrarer uel posse eligere ꝗ
quererent Nulla est enim ullo in genere laus orato¬
ris cuius in nostris orationibus non fuit aliqua si
non perfectio ac conatus tamen atq adumbratio

Expanded text:
nisi mentis oculis videre possumus. Is erit igitur eloquens, nisi mentis oculis videre possumus. Is erit igitur eloquens, ut idem illud iteremus, qui poterit parva summisse, modica temperate, magna graviter dicere. tota mihi causa pro Caecina de verbis interdicti fuit: res involutas definiendo explicavimus, ius civile laudavimus, verba ambigua distinximus. Fuit ornandus in Manilia lege Pompeius: temperata oratione ornandi copiam persecuti sumus. Ius omne retinendae maiestatis Rabiri causa continebatur: ergo in ea omni genere amplificationis exarsimus. at haec interdum temperanda et varianda sunt. Quod igitur in accusationis septem libris non reperitur genus? quod in Habiti? quod in Corneli? quod in plurimis nostris defensionibus? quae exempla selegissem, nisi vel nota esse arbitrarer vel ipsi possent legere qui quaererent. Nulla est enim ullo in genere laus oratoris cuius in nostris orationibus non sit aliqua si non perfectio, at conatus tamen atque adumbratio.
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte tractande. si his uero preparans auribus infla¬
ma̾re rem cepit furẽ apuol sanos & quasi inter fo-¬
brios baccari uinulentus uidemus.
Enemus igitur brute quem querimus.
sed aninio non manu si prehen d issem ne
ipẽ quidem sua tanta eloquentia mihi per¬
suasisset ut se dimitterem Sed uiuentus profecto est
ille eloquens quem nun quam iudit antonius Quis
est igitur is: complectar breui disseram pluribus. Is
est cuim eloquens qui humilia subtiliter & magna
grauiter & iuediocria temperate potest dicere. Nemo
is in quies unquam fuit ne dum tu fueris Ego enim ꝗd
desiderem non quid uiderim disputo redeo q ad illam
platonis de qua dixeram rer formam & spetiem quam
& si non cernimus tamen ammo tenere possumus non
enim eloquentem quero neq quitꝗͣp mortale & cadu¬
cum. sed illud ipsum cius qui sit compos sit eloquẽ
Quod nihil est aliua nisi eloquentia ipã quam nullis

Expanded text:
ex parte tractandae si is non praeparatis auribus inflaex parte tractandae si is non praeparatis auribus inflammare rem coepit, furere apud sanos et quasi inter sobrios bacchari vinulentus videtur. tenemus igitur, Brute, quem quaerimus, sed animo; nam manu si prehendissem, ne ipse quidem sua tanta eloquentia mihi persuasisset ut se dimitterem. sed inventus profecto est ille eloquens, quem numquam vidit Antonius. Quis est igitur is? complectar brevi, disseram pluribus. Is est enim eloquens, qui et humilia subtiliter et alta graviter et mediocria temperate potest dicere. Nemo is, inquies, umquam fuit. ne fuerit. Ego enim quid desiderem, non quid viderim disputo redeoque ad illam Platonis de qua dixeram rei formam et speciem, quam etsi non cernimus, tamen animo tenere possumus. Non enim eloquentem quaero neque quicquam mortale et caducum, sed illud ipsum, cuius qui sit compos, sit eloquens; quod nihil est aliud nisi eloquentia ipsa, quam nullis