comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pace horum dixerim. laudem reliquisti. Uerum si tibi
oi nihil deest quod inforensibus rebis ciuilibiisq uer¬
setur. quin scias. neq eam tamen scientiam quam adun¬
gis oratori complexus es. iudeamus ne plus ei tribuas
quam res & ueritas ipã concedat. Nic Crassus r¬
mento inquit me non demea sed de oratoris facultate
dixisse. Quid enim nos aut didiscimus aut scire potui¬
mus. qui ante ad agendum quam ad cognoscendum
ueninius quos inforo. quos in ambitione quos in re
pub. quos in amicorum negotiis res ipã ante confe¬
cit quam possemus aliquid de rebus tantis suspicari:
quod si tibi tantum in nobis uidetur esse. quibus etia
si ingenium ut tu putas non maxime defuit doctri¬
na certe & otium & hercule etiam studium illud dis¬
cendi acerrimum defuit. quid censes si aliciuus in¬
genium el maius illa que ego non attigi adcesserit.
Tum anthonius probas mihi inquit ista Crasse que

Expanded text:
pace horum dixerim— laudem reliquisti. Verum si tibi pace horum dixerim— laudem reliquisti. Verum si tibi ipsi nihil deest, quod in forensibus rebus civilibusque versatur, quin scias, neque eam tamen scientiam, quam adiungis oratori, complexus es, videamus ne plus ei tribuamus quam res et veritas ipsa concedat.' Hic Crassus 'memento' inquit 'me non de mea, sed de oratoris facultate dixisse; quid enim nos aut didicimus aut scire potuimus, qui ante ad agendum quam ad cognoscendum venimus; quos in foro, quos in ambitione, quos in re publica, quos in amicorum negotiis res ipsa ante confecit quam possemus aliquid de rebus tantis suspicari? Quod si tibi tantum in nobis videtur esse, quibus etiam si ingenium, ut tu putas, non maxime defuit, doctrina certe et otium et hercule etiam studium illud discendi acerrimum defuit, quid censes, si ad alicuius ingenium vel maius illa, quae ego non attigi, accesserint, Tum Antonius 'probas mihi' inquit 'ista, Crasse, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quod contra me locutus es artifitio quodam es co¬
sequutus. ut & mihi que ego uellem non esse oratoͬis
concederes. & ea ipã nescio quomodo uursus detorque¬
es. atq oratori propria traderes. Hec cum ego pr¬
tor rhodum uenissem & cum sum mo illo doctore is¬
tius discipline appollonio ea que apanctio ad ceperam
ontulissem. in risit ille quidem ut solebat philosophi
atq contempsit. multaq non tam grauiter dixit ꝙͣ
facete. tua autem fuit oratio eiusmodi non ut ullam
artem doctrinam ue contempneres sed ut omnes
comites ac ministras oratoris esse diceres. Quas eg
si quis sit uniis complexus. ⁊dem q si ad eas facultatem
istam ornatissime orationas adiunxeit. non possi
dicere eum non egregium quendam honninem atq
admirandum fore. Sed is si quis esset aut si etiam
Uinꝙͣ fuisset aut uero si esse posset tu esses unul profecto ꝗ
& meo uiditio & omnium uix ullam ceteris oratoribus¬

Expanded text:
quod contra me locutus es, artificio quodam es coquod contra me locutus es, artificio quodam es consecutus, ut et mihi, quae ego vellem non esse oratoris, concederes et ea ipsa nescio quo modo rursus detorqueres atque oratori propria traderes. Quae, cum ego praetor Rhodum venissem et cum summo illo doctore istius disciplinae Apollonio ea, quae a Panaetio acceperam, contulissem, inrisit ille quidem, ut solebat, philosophiam atque contempsit multaque non tam graviter dixit quam facete; tua autem fuit oratio eius modi, non ut ullam artem doctrinamve contemneres, sed ut omnis comites ac ministratrices oratoris esse diceres. Quas ego si quis sit unus complexus omnis, idemque si ad eas facultatem istam ornatissimae orationis adiunxerit, non possum dicere eum non egregium quendam hominem atque admirandum fore; sed is, si quis esset aut si etiam umquam fuisset aut vero si esse posset, tu esses unus profecto, qui et meo iudicio et omnium vix ullam ceteris oratoribus—
Abbreviated transcription (Latin):
causam minus ꝙͣ uolebat familiaris: sed tamen & doc¬
tus & per urbanus. Sic sentio neminem esse m ora¬
torum numero habendum: qui non sit ommbus
his artibus que sunt libero dignis perpolitus. quibiis
ip̃is si in dicendo non cutimur tamen ad paret atq ex¬
at utrum simus carum rudes an didicerimus ut qu
pila ludunt non utuntur in ipã lusione artifitio ꝓprio
palestre sed motus ip̃e mlicat. didicerint ne palestram
m nesciant Et qui aliquid fingunt: & si tum pictura
nihil utuntur. tamen utrum sciant pigere an nesciãt
non obscurum est Sic in oratoribris hisce ap̃is iuditio¬
rum contionum senatus etiam si proprie cetere noi
adhibeantur artes tamen facile declaratur ytrum ⁊l
qui dicat tantum modo in hoc declamatorio sit opere
ctatus. an ad dicendum omibus ingeniis artibus
instructus ad cesserit.Tum cridens sceuola non luc¬
tabor inquit tecum crasse amplius. Iol enim ipsum

Expanded text:
causam minus quam volebat familiaris, sed tamen et doccausam minus quam volebat familiaris, sed tamen et doctus et perurbanus, sic sentio neminem esse in oratorum numero habendum, qui non sit omnibus eis artibus, quae sunt libero dignae, perpolitus; quibus ipsis si in dicendo non utimur, tamen apparet atque exstat, utrum simus earum rudes an didicerimus: ut qui pila ludunt, non utuntur in ipsa lusione artificio proprio palaestrae, sed indicat ipse motus, didicerintne palaestram an nesciant, et qui aliquid fingunt, etsi tum pictura nihil utuntur, tamen, utrum sciant pingere an nesciant, non obscurum est; sic in orationibus hisce ipsis iudiciorum, contionum, senatus, etiam si proprie ceterae non adhibeantur artes, tamen facile declaratur, utrum is, qui dicat, tantum modo in hoc declamatorio sit opere iactatus an ad dicendum omnibus ingenuis artibus instructus accesserit.' Tum ridens Scaevola 'non luctabor tecum,' inquit 'Crasse, amplius; id enim ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse Si de rebus rusticis hominem ab agro remo¬
ssimum: nicandrum colophonium poetica quadam
facultate non rustica scripsisse preclare. Quid est cur
non orator de rebus his eloquentissime dicat: quas
a certam causam tempus q cognorit. Est enim fi¬
nitimus oratori poeta numeris astrictior paulo uer¬
borum autem licentia liberior multis uero ornandi
generibus sotiis sotrus ac pene par In hoc quidem cer¬
te prope idem nullis ut terminis circum scribat aut
diffimat ius suum quo minus ei liceat eadem illa fa¬
cultate et copia uagari qua uellit.Namq illud qua¬
re sceuola negasti te fuisse laturum insi in meo regi
esses quod in omnĩ genere sermonis in omin parte hu¬
manitatis dixerim oratorem perfectum esse debere.
Nunꝙͣ ie herde hoc dicerem si eum quem fingo me
apsum esse arbitrarer Sed ut solebat.C. lucilius. saepe
dicere homo tibi subiratus. mihi propter eam ipsam.

Expanded text:
dixisse; si de rebus rusticis hominem ab agro remotidixisse; si de rebus rusticis hominem ab agro remotissimum Nicandrum Colophonium poetica quadam facultate, non rustica, scripsisse praeclare, quid est cur non orator de rebus eis eloquentissime dicat, quas ad certam causam tempusque cognorit? Est enim finitimus oratori poeta, numeris astrictior paulo, verborum autem licentia liberior, multis vero ornandi generibus socius ac paene par; in hoc quidem certe prope idem, nullis ut terminis circumscribat aut definiat ius suum, quo minus ei liceat eadem illa facultate et copia vagari qua velit. Nam quod illud, Scaevola, negasti te fuisse laturum, nisi in meo regno esses, quod in omni genere sermonis, in omni parte humanitatis dixerim oratorem perfectum esse debere: numquam me hercule hoc dicerem, si eum, quem fingo, me ipsum esse arbitrarer. Sed, ut solebat C. Lucilius saepe dicere, homo tibi subiratus, mihi propter eam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
nentia de dolore de morte dicendum sit forsitan si
ei sir uisum & si hec quidem nosse debet orator cum
Sex pompeio erudito homine in philosophia cõmu¬
nicarit. hoc profecto effitiet ut quam ꝙͣ rem a quoc
cognouerit. de ea multo dicat ornatius quam ille
ipẽ unde cognorit Sed si me audierit quomam phi¬
sophia in tres partis est tribura.in nature obscurita¬
tem. in disserendi subtillitatem. in uitam atq mores
Duo illa relinquamus atq largiamur mhertie nos¬
tre. Tertium uero quod semper oratoris fuit insi te¬
nebimus. nihil oratori in quo magnus esse possit re¬
linquemus Quare hic locus de uita & moribris
totus est oratori perdiscendus. Cetera si non didicerit.
imien poterit si quando uolet ornare dicendo. si modo
ad eura erunt delata et ei tradita. Et enim si constat
interdoctos hominem ignarum astrologie ornatissi¬
mis atq optimis uersibus: aratum de celo stellis q

Expanded text:
nentia, de dolore, de morte dicendum sit, forsitan, si nentia, de dolore, de morte dicendum sit, forsitan, si ei sit visum,—etsi haec quidem nosse debet orator—, cum Sex. Pompeio, erudito homine in philosophia, communicarit; hoc profecto efficiet ut, quamcumque rem a quoquo cognoverit, de ea multo dicat ornatius quam ille ipse, unde cognorit. Sed si me audiet, quoniam philosophia in tris partis est tributa, in naturae obscuritatem, in disserendi subtilitatem, in vitam atque mores, duo illa relinquamus atque largiamur inertiae nostrae; tertium vero, quod semper oratoris fuit, nisi tenebimus, nihil oratori, in quo magnus esse possit, relinquemus. Qua re hic locus de vita et moribus totus est oratori perdiscendus; cetera si non didicerit, tamen poterit, si quando opus erit, ornare dicendo, si modo ad eum erunt delata et ei tradita. Etenim si constat inter doctos, hominem ignarum astrologiae ornatissimis atque optimis versibus Aratum de caelo stellisque
Abbreviated transcription (Latin):
tiam dignitate Sin cuipiam nimis infinitum uid¬
tur quod ita proposui. quacunq de re licet hinc quan¬
tum ciuo cordebĩtur circumcidat atq amputet tamen
lud tenebo. si que ceteris in artibus aut studiis sit
sunt orator ignoret tantum ca tencat que sint i dis¬
ceptatiombus atq usui forensi Tamen si his de rebus
sis sit ei dicendum cum cognouerit ab his qui tenẽ
que sint in quaq re multo oratorem melius ꝙͣ ip¬¬
sos illos quorum ee sunt artes dicturum. Ita si de
re militari dicendum hiuic erit Sulpitio queret a. E
mario ad fini nr̃õ Et cum acceperit: ita pronuntia¬
bit Ut ipi Cmario. pene hic melius quam ipẽ ille
scire iudeatur. Sin de uire ciuili tecum communica¬
pit te hominem prudentissimum & peritissimum
in his ipsis rebus quas abste didicerit dicendi arte.
superabit Sin que res inciderit in qua de natura de
uitiis hominum de cupiditatibus. de modo de conti¬

Expanded text:
etiam dignitate. Sin cuipiam nimis infinitum videtiam dignitate. Sin cuipiam nimis infinitum videtur, quod ita posui "quacumque de re," licet hinc quantum cuique videbitur circumcidat atque amputet, tamen illud tenebo, si, quae ceteris in artibus atque studiis sita sunt, orator ignoret tantumque ea teneat, quae sint in disceptationibus atque usu forensi, tamen his de rebus ipsis si sit ei dicendum, cum cognoverit ab eis, qui tenent, quae sint in quaque re, multo oratorem melius quam ipsos illos, quorum eae sint artes, esse dicturum. Ita si de re militari dicendum huic erit Sulpicio, quaeret a C. Mario adfini nostro et, cum acceperit, ita pronuntiabit, ut ipsi C. Mario paene hic melius quam ipse illa scire videatur; sin de iure civili, tecum communicabit, te hominem prudentissimum et peritissimum in eis ipsis rebus, quas abs te didicerit, dicendi arte superabit. Sin quae res inciderit, in qua de natura, de vitiis hominum, de cupiditatibus, de modo, de conti
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. Nec si huic. M. anthonio prohermodoro fuisset
de naualium opere dicendum nunquam ab illo causam
di dicisset ipẽ ornate de alieno aedifitio coprose q dixis¬
sed Neq uero asclepiades is quo nos medico amico q
u sumus. cum eloquentia uincebat ceteros medico
in eo ipso quod ornate dicebat: medicine facultate ute¬
batur non eloquentie: Atq illud est probabilius neq
tamen uerum: quod socrates ditere solebat: ommes in
o quod scirent satis esse eloquentes. allud ueruis neq
quemes in eo disertum esse posse quod nesciat. neq si
optime sciat ignarus si sit fatinde ac poliuinde oratio¬
is. diserte id ipsum de quo sciat posse dicere. Quamo
rem si quis umiuersam & propriam oratoris uim de¬
finire complecti uult. Is orator erit mea sententia. Hoc
am graui dignus nomine: qui quecunq res inci¬
rit que sit dictione explicanda prudenter & composite
& ornate & memoriter dicet cum quadam actionis

Expanded text:
fuisse; nec, si huic M. Antonio pro Hermodoro fuisset fuisse; nec, si huic M. Antonio pro Hermodoro fuisset de navalium opere dicendum, non, cum ab illo causam didicisset, ipse ornate de alieno artificio copioseque dixisset; neque vero Asclepiades, is quo nos medico amicoque usi sumus tum eloquentia vincebat ceteros medicos, in eo ipso, quod ornate dicebat, medicinae facultate utebatur, non eloquentiae. Atque illud est probabilius, neque tamen verum, quod Socrates dicere solebat, omnis in eo, quod scirent, satis esse eloquentis; illud verius, neque quemquam in eo disertum esse posse, quod nesciat, neque, si optime sciat ignarusque sit faciundae ac poliendae orationis, diserte id ipsum, de quo sciat, posse dicere. Quam ob rem, si quis universam et propriam oratoris vim definire complectique vult, is orator erit mea sententia hoc tam gravi dignus nomine, qui, quaecumque res inciderit, quae sit dictione explicanda, prudenter et composite et ornate et memoriter dicet cum quadam actionis
Abbreviated transcription (Latin):
pud poprilum de legibris iubenolis aut uetandis:
Num in senatu de omni rei pub genere dici sine sum¬
ma rerum ciuilium cognitione & prudentia: Nun
ad moneri possit oratio ad sensus animorum atq mo¬
tus uel inflamandos uel etiam extinguẽdos quod unu
in oratore dominatur sine dilligentissima per uestigati¬
one carum omnium rationum que de naturis huma¬
ni generis ac moribus a philosophis explicantur Atq
haud scio haud minus uobis hoc sim probaturis.
Equidem non olubitabo quod sentio dicere phisica ista
m propria posiusti. scientie sunt corum qui illa pro¬
fitentur in lustrare autem oratione si quis istas ip̃as
artes uelit ad oratoris ei confugiendum est facultate
eq enim si philonem illum architectum qui atheni¬
ensibus armamentarium fecit constat per diserte po¬
pulo rationem operis sui reddidisse. existimandum est
architecti potius artifitium disertum quam oratoris

Expanded text:
pud populum de legibus iubendis aut vetandis, pud populum de legibus iubendis aut vetandis, num in senatu de omni rei publicae genere dici sine summa rerum civilium cognitione et prudentia; num admoveri possit oratio ad sensus animorum atque motus vel inflammandos vel etiam exstinguendos, quod unum in oratore dominatur, sine diligentissima pervestigatione earum omnium rationum, quae de naturis humani generis ac moribus a philosophis explicantur. Atque haud scio an minus vobis hoc sim probaturus; equidem non dubitabo, quod sentio, dicere: physica ista tium propria posuisti, scientiae sunt eorum, qui illa profitentur, inlustrari autem oratione si quis istas ipsas artis velit, ad oratoris ei confugiendum est facultatem. Neque enim si Philonem illum architectum, qui Atheniensibus armamentarium fecit, constat perdiserte populo rationem operis sui reddidisse, existimandum est architecti potius artificio disertum quam oratoris
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝙͣͣq illos quidem censemus in numero elo¬
quentium reponendos. scisse melius hiperidem aut
demosthenem perfectos iam homines in dicendo &
perpolitos. Uel nostrem decem uiros qui duodecim
tabulas perscripserrint: quos necesse est fuisse prudẽtis
anteponant in hoc genere. & Ser. Galbe & socero tuo
C lelio quos constat dicenoli gloria prestitisse nunquar
enm negabo esse quasdam artes proprias eorum qui
i his cognoscendis atq tractandis stũdium suum
nes deposuerunt Sed oratorem plenum atq perfec¬
tum esse erim qui de omnibus rebus possit copiose ua¬
rieq dicere Et enm sepem his causis quas omnes
proprias esse oratorum confitentur Est aliquid qđ
non ex usu forensi quem solum orato ribus conceditis
sed ex obscuriore aliqua scientia sit promendum atq
sir aut contra imperatorem aut pro imperatore dici
sine rei militaris usu aut sepe etiam sme regionum
terrestrium aut marutimarum scientia. Nam a¬

Expanded text:
lonem—quamquam illos quidem censemus in numero elolonem—quamquam illos quidem censemus in numero eloquentium reponendos—scisse melius quam Hyperidem aut Demosthenem, perfectos iam homines in dicendo et perpolitos, vel nostri decem viros, qui xii tabulas perscripserunt, quos necesse est fuisse prudentis, anteponant in hoc genere et Ser. Galbae et socero tuo C. Laelio, quos constat dicendi gloria praestitisse. Numquam enim negabo esse quasdam partis proprias eorum, qui in his cognoscendis atque tractandis studium suum omne posuerunt, sed oratorem plenum atque perfectum esse eum, qui de omnibus rebus possit copiose varieque dicere. Etenim saepe in eis causis, quas omnes proprias esse oratorum confitentur, est aliquid, quod non ex usu forensi, quem solum oratoribus conceditis, sed ex obscuriore aliqua scientia sit promendum atque sit aut contra imperatorem aut pro imperatore dici sine rei militaris usu aut saepe etiam sine regionum terrestrium aut maritimarum scientia; num a
Abbreviated transcription (Latin):
cia de comuni ciuium. de hominum de gentium Iu¬
re de equitate de temperantia de magnitucdine animi
de omni uirnitis genere sit dicendum: clamabunt
credo omma gymnasia atq omnes philosophorum
scole sua esse hec omnia propria nihil omnino ad o¬
ratorem pertinere. Quibiis ego ut de his rebrs in
angulis consumendi otii causa disserant: cum conces
sero illud tamen oratori tribuam & dabo ut eadem de
qibus illi tenui quodam a exiguo sermone dispr¬
tant hic cum omni grauitate & iocunditate explicet
rlec ego cum ipsis philosophis tum athonis disserebam
Cogebat enim me. M. marcellus hic noster qui nunc
edilis currilis est qui profecto insi ludos nunc faceret
hiuc nostro sermoni interesset Ac iam tum erat adu¬
lescentuliis his studiis mirifice deditus Iam uero de le¬
ibus instituendis. de bello de pace de fotiis de uectiga¬
libus de iure ciuium generatum in orchines etatis q
descripto dicant uel greci si uolunt. Lycurgum aut so¬

Expanded text:
tia, de communi civium, de hominum, de gentium iutia, de communi civium, de hominum, de gentium iure, de aequitate, de temperantia, de magnitudine animi, de omni virtutis genere sit dicendum, clamabunt, credo, omnia gymnasia atque omnes philosophorum scholae sua esse haec omnia propria, nihil omnino ad oratorem pertinere; quibus ego, ut de his rebus in angulis consumendi oti causa dissesero, illud tamen Oratori tribuam, et dabo, ut eadem, de quibus illi quondam tenui et exiguo sermone disptant, hic cum omni iucunditate et gravitate explicet. Haec ego cum ipsis philosophis tum Athenis disserebam; cogebat enim me M. Marcellus hic noster, qui nunc aedilis curulis est et profecto, nisi ludos nunc faceret, huic nostro sermoni interesset; ac iam tum erat adulescentulus his studiis mirifice deditus. Iam vero de legibus constituendis, de bello, de pace, de sociis, de vectigalibus, de iure civium generatim in ordines aetatesque discriptorum dicant vel Graeci, si volunt, Lycurgum aut So
Abbreviated transcription (Latin):
amq reuocandis: que nsi qui naturas hominum uimq
omnem humanitatis causasq eas quibus mentes au
incitantur aut reflectuntur penitus prespexeit. dicen¬
do quod uolet perficere non poterit. Atq totus hic locꝰ
quam repugnabit Sed cum illius cognitionem rerum
concesserit quod in ea solum illi uoluerit elaborare trac
tationem orationis que sine illa scientia nulla est sibi ad¬
sumet Hoc enim est proprium oratoris quod sepe iam
dixeram. oratio grauis & ornata & hominum sensibis.
ad commodata Quibus de rebus aristotilem & theo¬
phrastum scripsisse fateor. Sed ande ne hoc sceuola totu
sit a me: Nam ego que sunt oratori cum illis com¬
munia non mutuor ab illis asti que de iis rebus dispu¬
tant oratorum esse conceduntitaq certos libros artis
sue nomine hos rhetoricos. łq certos libros artis su¬
illi indicendo inciderint loci quod per sepe euenit Ut
de dis immortalibus de pietate de concordia de amiti¬

Expanded text:
amque revocandis? Quae nisi qui naturas hominum vimque amque revocandis? Quae nisi qui naturas hominum vimque omnem humanitatis causasque eas, quibus mentes aut incitantur aut reflectuntur, penitus perspexerit, dicendo quod volet perficere non poterit. Atque totus hic locuquam repugnabit; sed, cum illis cognitionem rerum concessetationem orationis, quae sine illa scientia nulla est, sibi assumet. hoc enim est proprium Oratoris, quod saepe iam dixi, oratio gravis, et ornata, et hominum sensibus, ac mentibs accom modata. Quibus de rebus Aristotelem, et Theophrastum seripsisse fateor. Sed vide, ne hoc, Scaevola, torum sit a me, nam ego quae sunt Oratori cum illis communia, non mutuor ab illis: isti quae de his rebus disputant, Oratorum esse csuae nomine, hos rhetoricos et inscribuilli in dicendo inciderint loci, quod persaepe evenit, ut de dis immortalibus, de pietate, de concordia, de amici
Abbreviated transcription (Latin):
sit necesse est: aut omnium in uisione laudatur. Quid ẽ¬
est enim tam furiosum quam uerborum uel optimoru
q ornatissimorum sonitus maius: nulla subiecta sentẽ¬
tia nec scientia: Quidquit erit igitur quacunq ex ar¬
te: quocumq de genere: orator si id tanquam clientis
causam didicerit: dicet melius & ornatius quam ip̃e il
eius rei inuentor atq artifex. Nam si quis erit qui hoc
dicae esse quasdam oratorum propias sententias atq cau¬
s&e certarum rerum forensibus cancellis circum scrip¬
tam scientiam. Fatebor equidem in his magis ad suolue
uersari hanc nostram dictionem. Sed tamen in his ipsis.
rebus per multa sut que ipĩ magistri qui rethorici u¬
cantur: nec tradunt nec tenent Quis enim nescit maxi¬
mam uim existere oratoris in hominum mentibus uel
adiram uel ad odium aut dolorem incitandis uel ad
hisce iisdem permotionibus ad leitatem misericordi¬

Expanded text:
sit necesse est aut omnium inrisione ludatur. Quid esit necesse est aut omnium inrisione ludatur. Quid est enim tam furiosum, quam verborum vel optimorum atque ornatissimorum sonitus inanis, nulla subiecta sententia nec scientia? Quicquid erit igitur quacumque ex arte, quocumque de genere, orator id, si tamquam clientis causam didicerit, dicet melius et ornatius quam ipse ille eius rei inventor atque artifex. Nam si quis erit qui hoc dicat, esse quasdam oratorum proprias sententias atque causas et certarum rerum forensibus cancellis circumscriptam scientiam, fatebor equidem in his magis adsidue versari hanc nostram dictionem, sed tamen in his ipsis rebus permulta sunt, quae ipsi magistri, qui rhetorici vocantur, nec tradunt nec tenent. Quis enim nescit maximam vim exsistere oratoris in hominum mentibus vel ad iram aut ad odium aut ad dolorem incitandis vel ab hisce eisdem permotionibus ad lenitatem misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
cedo. Si idem aristotiles. Si theophrastus. si charneades
in rebus is de quibis disputauerunt eloquentes. & in di¬
cendo suaues atq ornan fuerunt. Sint hee res de qui¬
ous disputant in aliis quibusdam studiis oratio quic
ipsa propria est unus unius rationis. de qua loquimur
x querimus. etenim uidemus iisdem de rebus ieiuine
quosdam & exiliter ut cium quem acutissimum ferunt
chrysippum disputauisse. neq ob eam rem philosophye
non satisfacisse quod non habuerit hanc ditendi ex arte alie¬
nam facultatem Quid ergo interest: aut qui discernes eoꝵ
quos nominaui in dicendo ubertatem & copiam ab eorum
exilitate qui hac dicenchi uarietate & elegantia non utu
Unum erit profecto quod hi qui benedicunt: adferunt
propriam compositam orationem & ornatam ae artifitio
quodam & dispositione distinctam Hec autem oratio si
res non subest ab oratore precepta & cognta aut null

Expanded text:
cedo; si item Aristoteles, si Theophrastus, si Carneades cedo; si item Aristoteles, si Theophrastus, si Carneades in rebus eis, de quibus disputaverunt, eloquentes et in dicendo suaves atque ornati fuerunt, sint eae res, de quibus disputant, in aliis quibusdam studiis, oratio quidem ipsa propria est huius unius rationis, de qua loquimur et quaerimus. Etenim videmus eisdem de rebus ieiune quosdam et exiliter, ut eum, quem acutissimum ferunt, Chrysippum, disputavisse neque ob eam rem philosophiae non satis fecisse, quod non habuerit hanc dicendi ex arte aliena facultatem. Quid ergo interest aut qui discernes eorum, quos nominavi, in dicendo ubertatem et copiam ab eorum exilitate, qui hac dicendi varietate et elegantia non utuntur? Unum erit profecto, quod ei, qui bene dicunt, adferunt proprium, compositam orationem et ornatam et artificio quodam et expolitione distinctam; haec autem oratio, si res non subest ab oratore percepta et cognita, aut nulla
Abbreviated transcription (Latin):
psi multa tribuat & concedat necesse est Neq enim sn
multa pertractatione ommum rerum publicarum neq
sine legum morum iuris scientia neq natura hominum
in cognita ac moribus in his ip̃is rebus satis callide uersa¬
ri & perite potest. Qui autem hec cognouerit sine quib
ne illa quidem minima in causis quisꝙͣ recte tueri po¬
test quid huic ab esse poterit de maximarum rerum sci¬
entia: Sin oratoris nihil uis esse insi composite ornate. co¬
piose loqui: quero id ipsum qui posset adsequi sine ea sci¬
entia quam ei non conceditis: Dicendi enim uirtus nis
ei qui dicet. & ea de quibus dicet. precepta sunt: extare
non potest. Quamobrem si ornate locutus est: sicut & fe¬
nt & mihi iudetur phisitus ille democritus materies
illa fuit physice de qua dixit. ornatus uero ipẽ uerboꝵ
oratorum putandus est. & si plato de rebris a ciuilibuss
controuersiis remotissimis est loquutus quod ego con¬

Expanded text:
ipsi multa tribuat et concedat necesse est; neque enim sine ipsi multa tribuat et concedat necesse est; neque enim sine multa pertractatione omnium rerum publicarum neque sine legum, morum, iuris scientia neque natura hominum incognita ac moribus in his ipsis rebus satis callide versari et perite potest; qui autem haec cognoverit, sine quibus ne illa quidem minima in causis quisquam recte tueri potest, quid huic abesse poterit de maximarum rerum scientia? Sin oratoris nihil vis esse nisi composite, ornate, copiose loqui, quaero, id ipsum qui possit adsequi sine ea scientia, quam ei non conceditis? Dicendi enim virtus, nisi ei, qui dicet, ea, quae dicet, percepta sunt, exstare non potest. Quam ob rem, si ornate locutus est, sicut et fertur et mihi videtur, physicus ille Democritus, materies illa fuit physici, de qua dixit, ornatus vero ipse verborum oratoris putandus est; et, si Plato de rebus ab civilibus controversiis remotissimis divinitus est locutus, quod ego con
Abbreviated transcription (Latin):
et peripatetici critolaus. & diodorus.Multi erant prete¬
rea praeclari in philosophia & nobiles a quibus omnib
una pene uoce repelli oratorem a gubernaculis ciuitatu
dudi ab omni doctrina rerum q maiorum scientia
ac tantum in uidicia & contiunculas tamꝙͣ in aliquod
pistrinum detrudi & compigi uidebam Sed ego neq il¬
lis ad sentiebar neq harum disputationum in uentõi
& principi longe omnium in dicendo grauissimo & eloque¬
tissimo platoni. cuius tum athenis cum carneade ł diligẽ¬
tius legi gorgiam quo in libro:i hoc maxime admira¬
bar platonem quod mihi in oratoribus in ridendis ip̃e
esse orator summus iudebatur Uerbi enim contrauersi¬
a iam diu torquet homines greculos. contentionis cupi¬
horis ꝙͣ ueritatis Nam si quis hunc statuit esse orati¬
rem qui tantum modo in iure aut in iuditiis possit aut
apud populum aut in senatu copiose loqui. tamen huic

Expanded text:
et Peripatetici Critolaus, Diodorus: multi erant praeteet Peripatetici Critolaus, Diodorus: multi erant praeterea praeclari in Philosophia, et nobiles, a quibus omnibus una pene repelli voce Oratorem a gubernaculis civitatum, excludi ab omni doctrina, rerumque maiorum scientia, ac tantum in iudicia, et conciunculas, tamquam in aliquod pistrinum detrudi, et compingi videbam. Sed ego neque illis assentiebar, neque harum dispuationum inve4ntori, et principi longe omnium in dicendo gravissimo et eloquentissimo, Platoni, cuius tum Athenis diligetius legi Gorgiam; quo in libro in hoc maxime admirabar Platonem, quod mihi in oratoribus inridendis ipse esse orator summus videbatur. Verbi enim controversia iam diu torquet Graeculos homines contentionis cupidiores quam veritatis. Nam si quis hunc statuit esse oratorem, qui tantummodo in iure aut in iudiciis possit aut apud populum aut in senatu copiose loqui, tamen huic
Abbreviated transcription (Latin):
ta tam ꝙͣͣ multa profitenda crasse non censeo. Satis id ẽ
magnum quod potes prestare: ut in iuditiis ea causa qi¬
cumq tu dicis melior & probabilior esse uideatur ut in
contionibus et sententiis dicendis ad persu adendum
tua plurimum ualeat oratio. Demq ut prudentibus di¬
te stultis etiam uere iudeare dĩcere hoc amplius si quid
poteris non id mihi uidebitur orator sed crassus sua qua¬
um propria non communi oratorum facultate posse
Tum ille non sum inquit nescius sceuola ista inter gre¬
cos dici & disceptari solere. Audiui enim summos ho¬
unes cum questor ex macedonia uenissem athenas
florente achademia ut temporibus illis ferebatur. cum
eam charneades &e clithomachus &r aeschines obtinebant
Erat etiam metrodorus qui cum illis una etiam ipsi
illum charneadem dilligentius audierat. Hominem om¬
nium indicendo ut ferebatur acerrimum & copiosissi
mum. iugebat auditor panetii illius tui: in nex archu

Expanded text:
ta tamque multa profitenda, Crasse, non censeo; satis id est ta tamque multa profitenda, Crasse, non censeo; satis id est magnum, quod potes praestare, ut in iudiciis ea causa, quamcumque tu dicis, melior et probabilior esse videatur, ut in contionibus et in sententiis dicendis ad persuadendum tua plurimum valeat oratio, denique ut prudentibus diserte, stultis etiam vere videare dicere. Hoc amplius si quid poteris, non id mihi videbitur orator, sed Crassus sua quadam propria, non communi oratorum facultate posse.' Tum ille 'non sum' inquit 'nescius, Sccos dici et disceptari solere; Audivi enim summos homines, cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas, florente Academia, ut temporibus illis ferebatur, quod eam Carneades, et Clitomachus, et Aeschines obtinebant. Erat etiam Metrodorus, qui cum ipsis una ipsum illum Carneadem dili gentius adierat, hominem omnium inmum; vigebatque auditor Pan
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo fonte & capite socrate nihil te de bonis rebrs in
uita mhil de malis. mhil de animi permotionibus. nih
de hominum moribus.nihil de ratione uite didicisse
nhil omnino quesisse: nihil scire conuincerent. & cum
uniuersi in te impetu fecissent tum singule familie litem
tibi intenderent. Instaret achademia que quitquid dix¬
isset id te ip̃m̃ negaret cogeret. Stoyci uero nostri. dispu¬
tationum suarum atq interrogationum Laqueis te trre¬
titum tenerent. Peripatetici autem etiam hec ipã que pro¬
pria oratorum putas esse adiumenta atq ornamenta
dicendi a se peti dicerent oportere. ac non solum melioͣ
sed etiam multo plura aristotilem theophrastum q de
ii rebus quam omnes dicendi magistros scripsisse osten¬
derent.Missos fatio mathematicos. gram aticos musi¬
cos quorum artibus uestra ista dicendi iuis ne minima
quidem sotietatem contingitur Quamobrem isea tan¬

Expanded text:
ab illo fonte et capite Socrate nihil te de bonis rebus in ab illo fonte et capite Socrate nihil te de bonis rebus in vita, nihil de malis, nihil de animi permotionibus, nihil de hominum moribus, nihil de ratione vitae didicisse, nihil omnino quaesisse, nihil scire convincerent; et cum universi in te impetum fecissent, tum singulae familiae litem tibi intenderent; instaret Academia, quae, quicquid dixisses, id te ipsum negare cogeret; Stoici vero nostri disputationum suarum atque interrogationum laqueis te inretitum tenerent; Peripatetici autem etiam haec ipsa, quae propria oratorum putas esse adiumenta atque ornamenta dicendi, a se peti vincerent oportere, ac non solum meliora, sed etiam multo plura Aristotelem Theophrastumque de istis rebus, quam omnis dicendi magistros scripsisse ostenderent. Missos facio mathematicos, grammaticos, musicos, quorum artibus vestra ista dicendi vis ne minima quidem societate coniungitur. Quam ob rem ista tan
Abbreviated transcription (Latin):
uo diuinum hominem andicendo. & M. aemilium po¬
cinam & .C. ip̃m carbonem: quem tu adolescentulus per¬
pulisti. ignarum legum hesitantem in maiorum insti¬
tutis rudem & in sure ciuili & hec etas nostra preter
te crasse qui tuo magis studio ꝙͣ proprio munere ali¬
quo disertorum ius a nobis ciuile didicisti quod inter¬
dum pudeat iuris ignara est. Quod uero in extrema
ratione quasi pro nuo iure sumpsisti. oratorem in om¬
nis sermonis disputatione copiosissime uersari posse.
id insi hic in tuo regno essemus non tulissem. multis q
pre essem. qui aut interdicto tecum contenderent: auit
te ex iure manu consertum uocarent. quod in alienas
possessiones tam temere irruisses Agerent enim tecum
ge primum pittagorei omnes atq democritici. ceteiͣ
in suo phisici uindicarent q ornati in dicendo & gra¬
ues. qrubuiscum tibi iusto sacramento contendere non
ceret. Urgerent preterea philosophorum greges.⁊am

Expanded text:
neo divinum hominem in dicendo et M. Aemilium Poneo divinum hominem in dicendo et M. Aemilium Porcinam et C. ipsum Carbonem, quem tu adulescentulus perculisti, ignarum legum, haesitantem in maiorum institutis, rudem in iure civili; et haec aetas vestra praeter te, Crasse qui tuo magis studio quam proprio munere aliquo disertorum ius a nobis civile didicisti, quod interdum pudeat, iuris ignara est. Quod vero in extrema oratione quasi tuo iure sumpsisti, oratorem in omnis sermonis disputatione copiosissime versari posse, id, nisi hic in tuo regno essemus, non tulissem multisque praeessem, qui aut interdicto tecum contenderent aut te ex iure manum consertum vocarent, quod in alienas possessiones tam temere inruisses. Agerent enim tecum lege primum Pythagorei omnes atque Democritii ceterique in iure sua physici vindicarent ornati homines in dicendo et graves, quibuscum tibi iusto sacramento contendere non liceret; urgerent praeterea philosophorum greges iam
Abbreviated transcription (Latin):
mihi uideor exceptis crasse uobis duobus eloquentis¬
simos uidisse. Li. et C. sempronios quorum pate
homo prudens &e grauis. Haud ꝗͣꝙͣ eloquens oe se¬
pe alias & maxime censor saluti rei .p. fuit. Atq is
non accurata quadam orationis copia sed nuda at¬
q uerbo libertinos in urbanas tribus transtulit qđ
asi fecisset rem pub. quam nunc uix tenemus iͥam
diu nullam haberemus. At uero eius filii cdiserti.
& ominbus uel naturale uel doctrine presidiis ad
dicendum parati cum ciuitatem uel paterno consilio uel
a uitis armis florentissimam accepissent ista preclara guber¬
natrice ut ais ciuitatum eloquentia rem pub. Quid leges
cum magna rei pub. salute presumus quid religiones a
ceremonie : quid hec iura ciuilia que iam pridem in nos¬
tra familia sine ulla eloquentie laute uersantur: Num
aut muenta sunt aut cognita: aut ominino ab oratoꝵ
genere tractata: Equidem &e Ser. galbam memoria te¬

Expanded text:
mihi videor, exceptis, Crasse, vobis duobus, eloquentismihi videor, exceptis, Crasse, vobis duobus, eloquentissimos audisse Ti. et C. Sempronios, quorum pater, homo prudens et gravis, haudquaquam eloquens, et saepe alias et maxime censor saluti rei publicae fuit: atque is non accurata quadam orationis copia, sed nutu atque verbo libertinos in urbanas tribus transtulit, quod nisi fecisset, rem publicam, quam nunc vix tenemus, iam diu nullam haberemus. At vero eius filii diserti et omnibus vel naturae vel doctrinae praesidiis ad dicendum parati, cum civitatem vel paterno consilio vel avitis armis florentissimam accepissent, ista praeclara gubernatrice, ut ais, civitatum eloquentia rem publicam dissipau, Crasse, cum magna rei publicae salute praesumus; quid? religiones et caerimoniae; quid? haec iura civilia, quae iam pridem in nostra familia sine ulla eloquentiae laude versantur, num aut inventa sunt aut cognita aut omnino ab oratorum genere tractata? Equidem et Ser. Galbam memoria te
Abbreviated transcription (Latin):
elinitum. se opidis moenibusq cepisse: Aut uero re¬
liquas unlitates. aut instituendis aut conseruandis
ciuitatibus non a sapientibus & fortibus uiris. sed a di¬
ectis ornate q dicentibus esse constitutas: An tibi r¬
mulus ille aut pastores conuenas congregasse: aut
sabinorum conubia coniunxisse.aut finitimorum
uim reprexisse eloquentia iudetur non consilio & sa¬
pientia singulari. Quid enim in numa pompilio:
quid in seruio tulio. quid in ceteris regibus. quorum
multa sunt eximia ad constituendam rem.p. num
eloquentie uestigium apparet: Quid exactis regi.¬
bus. tamet si ⁊pam exactionem mente non lingua ꝑ¬
fectam. L. Bruti esse cernimus. se demceps omnia/
onne plena consiliorum mania uerborum Uidemu
Ego uero si uelim & nostre ciuitatis exemplis ut &¬
aliarum plura proferre possim detrimenta publicis
rebus qie adiumenta per homines eloquentissimos
importata. Sed ut ueliqua pretermittam omnium

Expanded text:
delenitum se oppidis moenibusque saepsisse? aut vero redelenitum se oppidis moenibusque saepsisse? aut vero reliquas utilitates aut in constituendis aut in conservandis civitatibus non a sapientibus et fortibus viris, sed a disertis ornateque dicentibus esse constitutas? An vero tibi Romulus ille aut pastores et convenas congregasse aut Sabinorum conubia coniunxisse aut finitimorum vim repressisse eloquentia videtur, non consilio et sapientia singulari? Quid? in Numa Pompilio, quid? in Servio Tullio, quid? in ceteris regibus, quorum multa sunt eximia ad constituendam rem publicam, num eloquentiae vestigium apparet? Quid? exactis regibus, tametsi ipsam exactionem mente, non lingua perfectam L. Bruti esse cernimus, sed deinceps omnia nonne plena consiliorum, inania verborum videmus? Ego vero si velim et nostrae civitatis exemplis uti et aliarum, plura proferre possim detrimenta publicis rebus quam adiumenta, per homines eloquentissimos importata; sed ut reliqua praetermittam, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
cti oratoris moderatione & sapientia non solum ip̃i
clignitatem sed & priuatorum & plurimoriu & u¬
niuerse rei.p. salutem maxime contineri. Quamob
um pergite ut facitis adulescentes atq in id studii
in quo estis in cumbite ut & uobis honori & amicis
utilitati & tei.p. emolumento esse possitis. Tum
sceuola coniter ut solebat cetera inqrrt adsentior cras¬
so ne aut de se. C. laeli soceri mei. aut de huius ge¬
neris aut arte aut gloria Detraham: sed illa dio cras¬
se uereor. haud tibi possum concedere. Unum quod
ab oratoribus ciuitates & ab initio constitutas & sẽpe
conseruatas esse dixisti. Alterum quod remoto foro
contione. iuditiis. senatu. statuisti oratorem in omni
genere sermonis & humanitatis esse perfectum. ꝗs
enim tibi hoc concesserit. aut mitio genus hominun
in montibus ac silius dissipatum/ non prudentium
consiliis compulsum potus ꝙͣ dissertorum oratione

Expanded text:
erfecti oratoris moderatione et sapientia non solum ipsius erfecti oratoris moderatione et sapientia non solum ipsius dignitatem, sed et privatorum plurimorum et universae rei publicae salutem maxime contineri. Quam ob rem pergite, ut facitis, adulescentes, atque in id studium, in quo estis, incumbite, ut et vobis honori et amicis utilitati et rei publicae emolumento esse possitis.' Tum Scaevola comiter, ut solebat, 'cetera' inquit 'adsentior Crasso, ne aut de C. Laeli soceri mei aut de huius generi aut arte aut gloria detraham; sed illa duo, Crasse, vereor ut tibi possim concedere: unum, quod ab oratoribus civitates et initio constitutas et saepe conservatas esse dixisti, alterum, quod remoto foro, contione, iudiciis, senatu statuisti oratorem in omni genere sermonis et humanitatis esse perfectum. Quis enim tibi hoc concesserit aut initio genus hominum in montibus ac silvis dissipatum non prudentium consiliis compulsum potius quam disertorum oratione
Abbreviated transcription (Latin):
tem tam necessarium quam tenere semper arma. qui¬
bus uel tectus ipe̾ esse possis: uel prouocare improbos :¬
uel te ulcisci la cessitus: Age uero ne semper forum
sellia rostra curiamq meditere. Quid esse potest motio
aut iocundius. aut magis proprium humanitatis ꝙͣ
sermo facetus ac nulla in rerudis: Hoc enim uno
prestantius uel maxime feris. quod conloquimur
ainter nos & quod exprimere dicendo sensa possimus
Quam obrem quis hoc non iure miretur summe¬
q in eo elaborandum esse arbitretur. ⁊it quo rino
homines maxime bestiis prestent in hoc hominibus
ipsis antecellat. Ut uero iam ad illa summa uema:¬
mus que uis alia potuit aut dispersos homines unu
in locim congregare aut a fera agrestiq uita ad ħ¬
unc humanum cultum ciuilemq deducere : aut
iam constitutibus ciuitatibus. leges iudicia. ⁊ura. de¬
scribere: Ac ne plura que sunt pene in numerabilia
con secter comprehendam breui. Sic enim statuo ꝑ¬

Expanded text:
tem tam necessarium, quam tenere semper arma, quitem tam necessarium, quam tenere semper arma, quibus vel tectus ipse esse possis vel provocare integer vel te ulcisci lacessitus? Age vero, ne semper forum, subsellia, rostra curiamque meditere, quid esse potest in otio aut iucundius aut magis proprium humanitatis, quam sermo facetus ac nulla in re rudis? Hoc enim uno praestamus vel maxime feris, quod conloquimur inter nos et quod exprimere dicendo sensa possumus. Quam ob rem quis hoc non iure miretur summeque in eo elaborandum esse arbitretur, ut, quo uno homines maxime bestiis praestent, in hoc hominibus ipsis antecellat? Ut vero iam ad illa summa veniamus, quae vis alia potuit aut dispersos homines unum in locum congregare aut a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum civilemque deducere aut iam constitutis civitatibus leges iudicia iura describere? Ac ne plura, quae sunt paene innumerabilia, consecter, comprehendam brevi: sic enim statuo, p
Abbreviated transcription (Latin):
parerentur.Neq mihi uero quicꝙͣ in quit prestabili-¬
us udetur. quam posse dicendo tenere hominum coetꝰ
mentes ad licere. uoluntates impellere quo uelit.u¬
de autem uelit deducere. Hec una res in omni libero
populo maximeq in pacatis tranquillis q cunctatib
precipue semper floruit.semperq dominata est. qui
enim est aut tam admirabile quam ex infinita multi¬
tudme hominum existere unum qui id quod omnib
natura sit datum. uel solum uel cum paucis facere pos¬
sit: Aut tam iocundum cognitu atq auditu quam
saprentibus sententiis grauibrisq uerbis ornata ora¬
tio & prespolita: Aut tam potens tamq magnifitum
quam populi motus. iuditium religiones: senatus¬
grauitatem unius oratione conuerti:
porro regium tam liberale tam munificum ꝙͣ opem
ferre supplicibus excitare afflictos: dare salutem. libe¬
rare periculis. retinere homines in ciuitate: Quid au¬

Expanded text:
pararentur; 'neque vero mihi quicquam' inquit 'praestabilipararentur; 'neque vero mihi quicquam' inquit 'praestabilius videtur, quam posse dicendo tenere hominum coetus mentis, adlicere voluntates, impellere quo velit, unde autem velit deducere: haec una res in omni libero populo maximeque in pacatis tranquillisque civitatibus praecipue semper floruit semperque dominata est. Quid enim est aut tam admirabile, quam ex infinita multitudine hominum exsistere unum, qui id, quod omnibus natura sit datum, vel solus vel cum perpaucis facere possit? aut tam iucundum cognitu atque auditu, quam sapientibus sententiis gravibusque verbis ornata oratio et polita? aut tam potens tamque magnificum, quam populi motus, iudicum religiones, senatusgravitatem unius oratione converti? Quid tam porro regium, tam liberale, tam munificum, quam opem ferre supplicibus, excitare adflictos, dare salutem, liberare periculis, retinere homines in civitate? Quid au
Abbreviated transcription (Latin):
spatiis tribusue factis dixisse. cur non imitamur crasse so
locum patulis est diffusa ramis ꝙͣ illa cuius umbram
secutus est socrates que mihi uidetur non tam ipã aquu¬
la que describitur. quam platonis oratione creuisse. & qđ
ille durissimis pedibiis fecit ut a se abiceret inherba. Atq
ita que philosophi diuinitus ferunt esse dicta loquerẽt.
meis pedibus certe concedi est. equus. Tum exassum
ĩmo uero commodius etiam puluinosq poposcisse &
omnes in his sedibris que erant subplatano consedisse di¬
at. Ibi ut exprimo sermone relaxarentur animi om¬
niu. Solebat cocta narrare crassum sermonem quen¬
dam de studio dicendi intulisse Qui cum ita esset ex¬
orsus. non sibi cohortandum sipitium & coctam si
magis utrunq conlaudandum iuderĩ. quod tantam
iam essent facultatem adepti ut non equabilibus suis¬
olum anteponerentur. sed cum maroribris nani con¬

Expanded text:
spatiis tribusve factis dixisse 'cur non imitamur, Crasse, Sspatiis tribusve factis dixisse 'cur non imitamur, Crasse, Slocum patulis est diffusa ramis, quam illa, cuius umbram secutus est Socrates, quae mihi videtur non tam ipsa acula, quae describitur, quam Platonis oratione crevisse, et quod ille durissimis pedibus fecit, ut se abiceret in herba atque ita illa, quae philosophi divinitus ferunt esse dicta, loqueretur, id meis pedibus certe concedi est aequius.' Tum Crassum 'immo vero commodius etiam'; pulvinosque poposcisse et omnis in eis sedibus, quae erant sub platano, consedisse dicebat. Ibi, ut ex pristino sermone relaxarentur animi omnium, solebat Cotta narrare Crassum sermonem quendam de studio dicendi intulisse. Qui cum ita esset exorsus: non sibi cohortandum Sulpicium et Cottam, sed magis utrumque conlaudandum videri, quod tantam iam essent facultatem adepti, ut non aequalibus suis solum anteponerentur, sed cum maioribus natu com
Abbreviated transcription (Latin):
niliares. & in quibus magnam tum spemr maiores nati
dignitatis tue collocarent. C. cocta qui tribunus plebis
petebatur & ꝑ. sulpitius qui deinceps eum magistratũ
titurus pucabatur. In primo die de temporibris illis.¬
de que uniuersa re pub quam ob causam uenerant
multum inter se usq ad extremum tempuis diei conlo¬
cuti sunt. quoquidem sermone multa diuinitus a tri¬
bus illis consularibis cocta narrabat & commemora¬
ta deplorabat ut mhil incidisset postea ciuitati mali
quod non impenderet illi tanto ante uidissent Eo autẽ
nni sermone confecto tantam in Crasso humanitate
fuisse ⁊it cum lauti adcubiussent tolleretur omnis il¬
la superioris tristitia sermonis Faq eẽt in homine io¬
cunchitas & tantus in iocando lepos ut dies inter eos
curie fusse uideretur conuiuium tusculam. Postero.
autem die cum illi maiorel natu satis quiescent in am¬
bulatione uentum est et dicebat cum sceuolam iobus

Expanded text:
miliares et in quibus magnam tum spem maiores natu miliares et in quibus magnam tum spem maiores natu dignitatis suae conlocarent, C. Cotta, qui tum tribunatum plebis petebat, et P. Sulpicius, qui deinceps eum magistratum petiturus putabatur. Hi primo die de temporibus deque universa re publica, quam ob causam venerant, multum inter se usque ad extremum tempus diei conlocuti sunt; quo quidem sermone multa divinitus a tribus illis consularibus Cotta deplorata et commemorata narrabat, ut nihil incidisset postea civitati mali, quod non impendere illi tanto ante vidissent. Eo autem omni sermone confecto, tantam in Crasso humanitatem fuisse, ut, cum lauti accubuissent, tolleretur omnis illa superioris tristitia sermonis eaque esset in homine iucunditas et tantus in loquendo lepos, ut dies inter eos curiae fuisse videretur, convivium Tusculani; postero autem die, cum illi maiores natu satis quiessent et in ambulationem ventum esset, dicebat tum Scaevolam duobus