comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non nulli quinque species narrationis essedixerunt. ut theodorus byzar¬
elementa sunt sexpersona. causa. locus. tempus materia . res:
Item nar rationum alia continue aliae partiles uocantur
continuȩ quȩ per p&uo contextu sine ulla interruptione dicuntur
Partiles quiud argumentum uel digressio aliqua inter ponitur. nar¬
ramus autem modis sex: augentes aliquid aut tenuantes łaut monentes
docentes gratiam uel inuidiam comparantes. Post narrationem quidẽ
di gressionem quam parecbas inuocant oport& adiungere. quo uel incita¬
mus iudi ces uel delenimus: sed quõ pars orationis non est. &non semper
arripienda est eam placuit practerire. DEPROPOSITIONE¬
Propositio aut nr̃a est aut aduer sariorum aut communis. nostra ut ced
obicio aduersariorum. cadem me fecisse dicit communis. ut erigitur nrm̃
caedem amꝰs miserit quȩritur: propositionis aut principalium quȩstioniin

Expanded text:
Nonnulli quinque species narrationis esse dixerunt, ut Theodorus ByzanNonnulli quinque species narrationis esse dixerunt, ut Theodorus Byzanelementa sunt sex: persona, causa, locus, tempus, materia, res. Item narrationum aliae continuae, aliae partiles uocantur; continuae, quae perpetuo contextu sine ulla interruptione dicuntur; partiles, quibus uel argumentum uel digressio aliqua interponitur. Narramus autem modis sex: augentes aliquid aut tenuantes, praetereuntes aut monentes docentes, gratiam uel inuidiam comparantes. Post narrationem quidem digressionem, quam παρέκβασιν uocant, oportet adiungere, quo uel incitamus iudices uel delenimus. Sed quoniam pars orationis non est et non semper arripienda est, eam placuit praeterire. Propositio aut nostra est aut aduersariorum aut communis: nostra, ut «caedem obicio»; aduersariorum, «caedem me fecisse dicit»; communis, «uter igitur nostrum caedem admiserit quaeritur». Propositiones aut principalium quaestionum
Abbreviated transcription (Latin):
uera est neque ueri similis ut daphimin arborem uersam: argumentum ÷
quod non facta sed quȩ fieri potuerunt contin&: ut in comȩdiis. patrem
timeri & amari meraricem: iudicialis autem narratio estrerum gesta¬
rum aut uerisimilium expositio: narrationis autem laudes tressunt
ut lucida sit. ut uerisimilis ut breuis: & is contraria uitia uocantur: lu¬
cida est narratio si non confusa siuera siusitatis. significationibus si non
longum circumitorem monstremus: Uerisimilis sinihil ad fectate
& quasi exnatura exponere uideamur: Breuis si non ultra quamres
exigit & pro lixe fundatur assertio : Narrationum aliae sunt ipsius
causȩ & negotii aliȩ incidentes: ipsius causȩ sunt sine quibus res quȩ agitur
intellegi non potest incidentes quȩ aut probationis gratia. aut exempli
aut agendi. aut inuidia aut uoluptatis extrinsecus afferuntur:

Expanded text:
uera est neque ueri similis, ut Daphnen in arborem uersam; argumentum est, uera est neque ueri similis, ut Daphnen in arborem uersam; argumentum est, quod non facta, sed quae fieri potuerunt, continet, ut in comoediis patrem timeri et amari meretricem; iudicialis autem narratio est rerum gestarum aut ueri similium expositio. Narrationis laudes tres sunt, ut lucida sit, ut ueri similis, ut breuis; et his contraria uitia uocantur. Lucida est narratio, si non confuse, si uerbis usitatis et significantibus, si non longo circuitu rem monstremus; ueri similis, nihil affectate et quasi ex natura exponere uideamur; breuis, si non ultra quam res exigit et prolixe fundatur assertio. Narrationum aliae sunt ipsius causae et negotii, aliae incidentes. Ipsius causae sunt, sine quibus res, quae agitur, intellegi non potest; incidentes, quae aut probationis gratia aut exempli aut augendi aut inuidiae aut uoluptatis extrinsecus afferuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
atentus si obscura docilis : Insinuatio uero quattuor modis explicatur. cum
aut personam rei sub iectionem ut amus. aut remper sona. aut rem re. aut
per sonam persona : Nam si in causa mer&ricis agendum est rempotius
iudicibus spec tandam essedicimus. aut si libertus alicuius uel cliens agat
per sonam patroni non huius considerandam esse ammone amus atq: ita
c&erauitia uero ex ordiorum ista sunt : uulgare quod in omnis causas cadero
potest : commune quo &iam aduersarius ut potest: contrarium quo melius
aduersarius uter&ur: ad fectatum quod aut uerbis inusitatis. aut rebus externis
profertur. Suꝑua cuum quod neque attentum. neque docilem. neque be¬
niuolum facit auditorem fugiendũ pr&erca satis longũ & obscurũ DENARRATIONIB:¬
Varrationum genera sunt quattuor: historia. fabula ar gumentum
Negatialis uel iudicialis assertio. Historia est ut libii fabula neque

Expanded text:
attentus; si obscura, docilis. Insinuatio uero quattuor modis explicatur, cum attentus; si obscura, docilis. Insinuatio uero quattuor modis explicatur, cum aut personam rei subiectione mutamus, aut rem persona, aut rem re, aut personam persona. Nam si in causa meretricis agendum est, rem potius iudicibus spectandam esse dicemus; aut si libertus alicuius uel cliens agate, personam patroni, non huius considerandam esse admoneamus, atque ita cetera. Vitia uero exordiorum ista sunt: uulgare, quod in, omnes causas cadere potest; commune, quo etiam aduersarius uti potest; contrarium, quo melius aduersarius uteretur; affectatum, quod aut uerbis inusitatis aut rebus externis profertur; superuacuum, quod neque attentum neque docilem neque beniuolum facit auditorem. Fugiendum praeterea satis longum et obscurum. Narrationum genera sunt quattuor: historia, fabula, argumenturn, negotialis, uel iudicialis assertio. Historia est, ut Liuii; fabula neque
Abbreviated transcription (Latin):
sona tribus modis: sicos inodium : inuidiam in contemptum adducimus inodium
siscelestos crudelesue doceamus : In inuidiam sicos impotentes esse monstrimus:
In contem Ptum uero si humiles: uerum exordiorum genera sunt duo princi¬
pium & insinuatio: principium est quostatim sim pliciter palamq conci¬
liamus nobis auditores: Insinuatio cum insidioso ex ordio iudicem circum¬
scribimus. in quo modi sunt quat tuor: primus cum resipsa mala est.
alter cum aduorsum nos iudex aliquid contraria opinatione pra¬
sumpsit. Aut fatigatus est. aut ad clamatio uel irrisio ulla inter uenit
Ante cuncta discutiendum. quȩ sit forma materiȩ: Nam sunt quinq
honesta turpis. dubia. humilis. obscura: si honesta est. aut principio
non utendum aut amplificatione ex ordium condudendum siturpis iN¬
sinuatione utendum: si dubia benquolus faciendus auditor: si humilis

Expanded text:
sona tribus modis, si eos in odium, in inuidiam, in. contemptum adducimus: in odium, sona tribus modis, si eos in odium, in inuidiam, in. contemptum adducimus: in odium, si scelestos crudelesue doceamus; in inuidiam, si eos impotentes esse rnonstremus; in contemptum uero, si humiles. Verum exordiorum genera sunt duo: principium et insinuatio. Principium est, quo statim simpliciter palamque conciliamus nobis auditores; insinuatio, cum insidioso exordio iudicem circumscribimus. In quo modi sunt quattuor: primus, cum res ipsa mala est; alter, cum aduersum nos iudex aliquid contraria opinatione praesumpsit aut fatigatus est, aut acclamatio uel irrisio ulla interuenit. Ante cuncta discutiendum, quae sit forma materiae; nam sunt quinque: honesta, turpis, dubia, humilis, obscura. Si honesta est, aut principio non utendum aut amplificatione exordium concludendum; si turpis, insinuatione utendum; si dubia, beniuolus faciendus auditor; si humilis,
Abbreviated transcription (Latin):
Inmouendo autem procmium &epilogum nexuerunt quia & initio prepa¬
randus est & commouendus. sententiam pro laturus auditor: quiuero quinq
dixere partes rationalem ordinem persequintur : Nam est exordium parra¬
tio propositio argumentatio ꝑ oratio Exordium est noscendo cause prȩparani
auditorem cius uirtutes sunt tres: ut attentum. ut docilem ut beneuolum
faciat auditorem: at tentum facimus simagnam rem geri. sinouam. sipublicam
aut plurimam dicimus: docilem sideausa aliquid strictim quo instruamus
iudicem prȩferatur: bentuolum autare aut aꝑsona facimus: aꝑsona autem aut
nostra aut iudicum. aut aduersariorum: a nostra si quod fabor habilegessimus comme¬
damus : xut si quod obest cause diluimus uel extenuamus: Aiudicum sicos nobis uel ex
cause ipsius blandimentis ul extrinsetus conciliamus abaduersariorum autem ꝑ¬

Expanded text:
in mouendo autem prooemium et epilogum nexuerunt, quia et initio praepain mouendo autem prooemium et epilogum nexuerunt, quia et initio praeparandus est et commouendus sententiam prolaturus auditor. Qui uero quinque dixere partes, rationalem ordinem persequuntur; nam est exordium, narratio, propositio, argumentatio, peroratio. Exordium orationis initium est noscendae causae praeparans auditorem; eius uirtutes sunt tres: ut attentum, ut docilem, ut beniuolum faciat auditorem. Attentum facimus, si magnam rem geri, si nouam, si publicam aut plurium dicimus; docilem, si de causa aliquid strictim, quo instruamus iudicem, proferatur. Beniuolum aut a re aut a persona facimus, a persona autem aut nostra aut iudicum aut aduersariorum: a nostra, si quod fauorabile gessimus commendamus, aut si quod obest causae diluimus uel extenuarnus; a iudicum, si eos nobis uel ex causae ipsius blandimentis uel extrinsecus conciliamus; ab aduersariorum autem per
Abbreviated transcription (Latin):
frontem nud andisunt oculi quod in pisone tullius amaneuituperat nec mollus
agitandi sunt gestus aut muliebrit̃ latera deducenda sunt : Neci actanda
de formit̃ ceruix nein illas hostensi deducatur in lecebras quibus & si
uenusto. cimeri nonuidebat᷑ utiuiriliter ad summam gestus s̃hisorator
tenendus est quoscenȩ placero uidentur actores manus in contentionibus fusa
porrectius insermocinatione uel narratione contracta. praccipue que in hac
parte praestandum est. ut deceat cuncta quod prudentia magis quam ullu prae¬
ceptionis huius arte seruatur: iam nunc ordo amͦ mou& promirsorum pastes ora¬
tionis excurram : quas quidam subtilius duas. alii quinque non plures esse dixer̃
qui autem duas asserunt. unam quadocemus iudices aliam qua mouemus aduestũ
& indocendo tam narrationem quam confirmationem partss adscribunt:

Expanded text:
frontem nudandi sunt oculi, quod in Pisone Tullius amare uituperat. Nec mollius frontem nudandi sunt oculi, quod in Pisone Tullius amare uituperat. Nec mollius agitandi sunt gestus, aut muliebriter latera deducenda sunt, nec iactanda deformiter ceruix, ne in illas Hortensii deducatur illecebras, quibus etsi uenuste, tamen non uidebatur uti uiriliter. Ad summam gestus non is oratori tenendus est, quo scaenae placere uidentur actores. Manus in contentionibus fusa porrectius, in sermocinatione uel narratione contracta, praecipueque in hac parte praestandum est, ut deceant cuncta, quod prudentia magis quam ulla praeceptionis huius arte seruatur. Iam nulle ordo admonet promissorum, ut partes orationis excurram, quas quidam subtilius duas, alii quinque, nonnulli plures esse dixerunt. Qui autem duas asserunt, unam, qua docemus iudices, aliam, qua mouemus, aduertunt, et in docendo tam narrationem quam confirmationem partis aseribunt;
Abbreviated transcription (Latin):
pur gat &uocem nimi a excursio uellongi de am bulahido excenuat
ac fatigat posthanc ambulatonem statim nos adstudia conforduus
priusq quam sit dicendum uocem lectione coloremus nec abinitio lamaridũ
sea tenus mur mure in choandum quȩ insimilem uocem possis efferre
Adcurandam autem uocem pleriq pertinere dxerunt᷑ sedentes paucissim
uersus lenta & graui proferant uoce. Deinde pergradus paulatim erigant
sonum. per cosdem quae gradus recolligatur oratio. quosine dam no
ammurmurusque perueniat. Vultus uero prosententiae dignita¬
tem ut andisunt sed nonita ut histrionibus mos est quiore torquendo
ridiculos motus spectantibus prestant. Significanda enim p̃spestanda st̃
ista quȩ actiouultusq commendat sed oculorum in hac pastem agratu
moderato est quitum hilaritate tum intentione tum minat mouentur
aspectu nec nimium grauioribus super superciliis praemendiaut ꝑdentus

Expanded text:
purgat et uocem: nimia excursio uel longa deambulatio extenuat purgat et uocem: nimia excursio uel longa deambulatio extenuat ac fatigat. Post hanc ambulationem statim nos ad studia conferamus, priusque quam sit dicendum, uocem lectione coloremus. Nec ab initio clamandum, sed tenui murmure inchoandum, quo in similem uocem possis efferre. Ad curandam autem uocem plerique pertinere dixerunt, ut sedentes paucissimos uersus lenta et graui proferant uoce, deinde per gradus paulatim erigant sonum, per eosdemque gradus recolligatur oratio, quo sine damno ad murmur usque perueniat. Vultus uero pro sententiae dignitate mutandi sunt, sed non ita, ut histrionibus mos est, qui ora retorquendo ridiculos motus spectantibus praestant. Significanda enim, non spectanda sunt ista, quae actio uultusque commendat. Sed oculorum in hac parte magna moderatio est, qui tum hilaritate, tum intentione, tum minaci mouentur aspectu. Nec nimium grauioribus superciliis premendi aut petentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sed non scmper edis cenda sunt uerba nisisi spatium meditandi tempus induleri
sacerit qui resipsas animo tenuisse praesertim sinihil eius munero naturalip¬
uenerit: Actionem apud u&eres appellabant quam nunc pronuntiationen
uiugo dici nonnescio ea prastat oratio ut concilicur. auditor ut ad fidem
per suasione ducatur: ut animorum motibus in calescat eius paraer sunt ur es
uox uultus gstus: his ut pleriq putant cultus uel habitus oris acceditu
ex anatura constat & quadam scientiam odificata seruatur innaturas
qualitas uocis & quantitas dispensatur. scientia uero quomodo cautarfus
sequitur &quid oporteat obseruare bonitas uocis constat claritate. fir¬
mitate. suauitate quȩ omnia nutriuntur cibi potus coitus obseruantia
pra cipueq ut corpus deambulindo moueatur intrabreue spatunp
reditumaturato qui motus cum digestionem facilem prestat. sinedubio

Expanded text:
sed non semper ediscenda sunt uerba, nisi spatium meditandi tempus indulserit, sed non semper ediscenda sunt uerba, nisi spatium meditandi tempus indulserit, sat eritque res ipsas animo tenuisse, praesertim si nihil eius munere naturali prouenerit. Actionem apud ueteres appellabant, quam nurse pronuntiationem uulgo dici non nescio. Ea praestat oratori, ut concilietur auditor, ut ad fidem persuasione ducatur, ut animorum motibus incalescat. Eius partes sunt tres: uox, uultus, gestus. His, ut plerique putant, cultus uel habitus oris accedit. Vox et natura constat et quadam scientia modificata seruatur. In natura qualitas uocis et quantitas dispensatur; scientia uero, quo modo ea utaris, assequitur et quid oporteat obseruare. Bonitas uocis constat claritate, firmitate, suauitate, quae omnia nutriuntur cibi, potus, coitus obseruantia, praecipueque ut corpus deambulando moueatur intra breue spatium reditu maturato; qui motus cum digestionem facilem praestat, sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiarum uelatam flam meo nubentem. aut homicidae gladium uel ar¬
ma detincas quas species locus tam quam depositas reddat. Nam id quod
conscribitur cera contineur & littoris. sic quod memorię mandatur in locis
tam quam incera pagina que signatur. imaginibus uero quasi litteris rorũ
recordatio contin&ur. sed ut diximus magnam exercitationem ros laborẽ¬
q conquirit in qua illud obseruari compertum est solere . ut scribamus
ipsi quȩ facile uolumus Rinero deinde ut si longiori fuerint quȩ sunt edis¬
cenda diuisa ꝑ pastes facilius inherescunt. tũ apponere notas rebus singulis
oportebit. hiĩ que suolumus maxime r&inere necuocemagna legenda sunt
sed murmure potius meditanda & nocte magis quam inter diumaturius
excitari memoriam manifestum est: cum & late silentium iuuat
Nec foras a sensib: uocatur inaentio est quidem memoria rerũ atq uerboruot

Expanded text:
nuptiarum uelatam flammeo nubentem, aut homicidae gladium uel arnuptiarum uelatam flammeo nubentem, aut homicidae gladium uel arma detineas, quas species locus tamquam depositas reddat. Nam sicut id, quod conscribitur, cera continetur et litteris, sic quod memoriae mandatur, in locis tamquam in cera paginaque signatur; imaginibus uero quasi litteris rerum recordatio continetur. Sed, ut diximus, magnam exercitationem res laboremque conquirit, in qua illud obseruari compertum est solere, ut scribamus ipsi quae facile uolumus retinere; deinde ut, si longiora fuerint, quae sunt ediscenda, diuisa per partes facilius inhaerescant; tum apponere notar rebus singulis oportebit his, quae uolumus maxime retinere; nec uoce magna legenda sunt, sed murmure potius meditanda; et nocte magis quam interdiu maturius excitari memoriam manifestum est, cum et late silentium iuuat, nec foras a sensibus auocatur intentio. Est quidem memoria rerum atque uerborum,
Abbreviated transcription (Latin):
tis inunius conceptionis sententiam conglobari: Nunc ordo praecepte
memoriae sumministrat: quam quidem constantes senaturalem. sod & arte
adiuuari posse non dubium est : hac autem ars breuibus praeceptis. sed magna
exercitatione formatur: cuius partis hoc munus est. ut non tantum firmaue¬
rum &iam cleri compraehensione. res uerbaque percipiant᷑. Tenenda uero r̃
non ea tantum quȩ a nobis inuenta sunt. sed &iam quȩ ab aduersario inagendo
tractata sunt: Si monides huius rei praecepta inuenisse perhib&ur po&a.
idemq philo sophus: cum enuim conuiuii lacus subito coñruiss& nec possent
propin qui obtritos inter noscerediscumbentium ordinem nomina que
memoria recor dante suggessit. quo ammonitus intellexit ordinm esse
qui memoriae praecepta conferr& his uero in locis inlustribus meditandus
in quibus species rerum sententiarum que imagines collo cande sunt uelut

Expanded text:
tas in unius conceptionis sententiam conglobari. Nunc ordo praecepta tas in unius conceptionis sententiam conglobari. Nunc ordo praecepta memoriae subministrat, quam quidem constat esse naturalem, sed et arte adiuuari posse non dubium est. Haec autem ars breuibus praeceptis sed magna exercitatione formatura cuius partis hoc munus est, ut non tantum firma, uerum etiam celeri eomprehensione res uerbaque percipiat. Tenenda uero sunt non ea tantum, quae a nobis inuenta sunt, sed etiam quae ab aduersario in agendo trattata sunt. Simonides huius rei praecepta inuenisse perhibetur, poeta idemque philosophus; cum enim conuiuii locus subito corruisset, nec possent propinqui obtritos internoscere, discumbentium ordinem nominaque memoria recordante suggessit. Quo admonitus intellexit ordinem esse, qui memoriae praecepta, conferret. Is uero in locis illustribus meditandus est, in quibus species rerum sententiarumque imagines collocandae sunt, ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
appellamus cum diuer sis red ditionibus uerborum cola disiungimus. siue
duo siue plura hocmodo capuam colonis deductis occupauit. adelam
pracsidio communient. Numeriam : cum hac multitudinequorum opti¬
nebunt cetera oppida praesidiis deuintient Anti rcume noniniune tumo
hacc figura a superiore differt quod quodibi sirigulis mem bris sirigulie
diuer saredduntur hic plura inuno coniungimus ut est quorum ordo
ab horr& preerea coniunxit pleonas mos est plus necessarium. cum uerba
quaedam dicimus non enuntiañ dae rei necessaria. sed magnitudinis cumulictae
ut sidicas anto lecum suffeccrit nomen dixisse ad amplitu dinem adicimus ille
Egͣlipis est detractio contraria superiori figura. cum uerbo aliquominus
dictorem sentiendam potius preerimus. ipsc celeritate gratissimi
Hae sunt elocutionis figura. quas quidem non oport& uelut studiose copula¬

Expanded text:
appellamus, cum diuersis redditionibus uerborum cola disiungimus, siue appellamus, cum diuersis redditionibus uerborum cola disiungimus, siue duo siue plura, hoc modo: «Capuam colonis deductis occupabunt; Atellam praesidio communient; Nuceriam, Cumas multitudine suorum obtinebunt; cetera oppida praesidiis deuincient». Ἀντεζεθγμένον iniunctum; haec figura a superiore differt, quod ibi singulis rnembris singula diuersa redduntur, hic plura in uno coniungimus, ut est «quorum ordo «abhorret» praedicta coniunxit. Πλεονασμός est plus necessario, cum uerba quaedam adicimus non enuntiandae rei necessaria, sed magnitudini cumulandae, ut si dicas «Cato ille»; cum suffecerit nomen dixisse, ad amplitudinem adicimus «ille». Ἔλλειψις est detractio, contraria superiori figura, cum uerbo aliquo minus dicto rem sentiendam potius praeterimus, ipsa celeritate gratissimi. Hae sunt elocutionis figurae, quas quidem non oportet uelut studiose copula
Abbreviated transcription (Latin):
tui placust senatum certum est prȩcepisse. a senatu delectus est Srioni miañ
communio nominis. quotiens uuo uerbo nonsatis dignitatem renaur is rm¬
tudinem demonstramus ideoq ad eandem sanificationem plura confgrure
taditobogacse cadem pluribus uerbis significatio hoc differt asuperiore
quo dibi singulis uerbis cadem res. In hacplurimis signi ficatur
Tlimax est ascensus ut est ciceronis promilone eque uero sepopulosol
sed oi am senatui commisit. Neque senatui modo sed &uam publicis socuo¬
& armis. neque histantum uerum &iam eius potestat cui senatus toram u¬
tem p̃ commiserat: Asyn deton ost solutum ut ȩa demptis coniunc tionibu
quibus uerba aut nomina conectuntur singillatim unum quemq runti¬
amus: ut est expectouim edicti seucritatem praetoris. fabeo orator
cupio supplico occuplo damnaria pronium Dic zeume nondis iunctum

Expanded text:
tui placuit, senatum certum est praecepisse, a senatu delectus est». Συνωνυμία est tui placuit, senatum certum est praecepisse, a senatu delectus est». Συνωνυμία est communio nominis, quotiens uno uerbo non satis dignitatem rei aut magnitudinem demonstramus, ideoque ad eandem significationem plura conferimus. Ταυτολογία est eadem pluribus uerbis siguificatio; hoc differt a superiore, quod ibi singulis uerbis eadem res, in hac pluribus significatur. Κλῖμαξ est ascensus, ut est Ciceronis pro Milone: «neque uero se populo solum, sed etiam senatui commisit, neque senatui modo, sed etiam publicis et armis, neque his tantum, verum etiam eius potestati, cui senatus totam rem publicam commiserat'. ἀσύνδετον est solutum, cum ademptis coniunctionibus, quibus verba aut nomina conectuntur, singillatim unumquodque enuntiamus, ut est 'excupio supplico octupli damnari Apronium». Διεζευγμένον disiunctum
Abbreviated transcription (Latin):
prima rep&cuntun ut est illud terrentinegat hanc sibi cognatam demipho
hanc domipho nogat essecognatum : Proapodosis redditio orationis
id est cõgnomen in postrema parte membri aut eadem
quac cumq pars oracionis red ditar ecpiodem urem brũ coepit
latio quotiens per singula mẽbra tadem pars oraciori soepostibat uer
inodo uerres calum niatores apponebat uerres de cabra eoestos subar iort¬
reo doonuntia babiantis rophe conuersio haec figura hoceds festc aspeniore
qs illo abtadem parte orationis scpius incipitur hec in eademirer nauatur
saepius abunaparte orationis & cõtiens in unã atq eandem desiut et est couo
erx pluribus casibus cum sepius initium ab eadem parte orationis fiat̃ illa ipsen
pars declinationibus aut numeris iñ mutatur per casus ut est senacus iunsit sena¬

Expanded text:
prima repetuntur, ut est illud Terentii: «negat hanc sibi cognatam Demipho? prima repetuntur, ut est illud Terentii: «negat hanc sibi cognatam Demipho? Hanc Demipho negat esse cognatam?» προσαπόδοσις redditio orationis, id est, cum nomen in postrema parte membri aut eadem quaecumque pars orationis redditur, ex quo idem membrum coepit,latio, quotiens per singula membra eadem pars orationis repetitur, hoc modo: «Verres calumniatores apponebat, Verres de causa cognoscebat, Verres pronuntiabat». Ἀντιστροφή conuersio; haec figura hoc differt a superiore, quod illic ab eadem parte orationis saepius incipitur, hic in eadem terminatur, saepius ab una parte orationis et totiens in unam atque eandem desinit, ut est «quis ex pluribus casibus; cum saepius initium ab eadem parte orationis fiat, illa ipsa pars declinationibus aut numeris immutatur per casus, ut est «senatus iussit, sena
Abbreviated transcription (Latin):
adepr uodioi siorniia in cosdem casis cudunt utest hue socios urõ eriminarti geadbelli
determinat. Hoc ued sonitantum similtudine sub quacum que uerbi enuntiatione
componitur P aronomasa leuis immutatio uerbia c nominis desteum selaba
ꝗltlittera mutata diuersa significat ut sidicat practorest uelpotius praedo ploce
idestcopulatio in quaidem uerbum aut nomen continuo positũ diuersa signifi cat
utest sed tame pdillam diem memmius: Palinlongio tratio haec figura
rep&ito uerbo aut nomine nondiuersa uult intellegi. seduchementius
rep&itio haec figura asupenoredistat. quod illa eadem pasteorationis
rep&ita coniungitur. autuno altero ueuerbõ interposito. athaec non una
paste orationis sed proutlibuerit sociatis uerbis. ut est Nonpotest
iam non potesti haeclibera ciuitas esse: Anadiplosis est replicatio
optimerum cumtaque in priore mombid postrema ponuntur. in posteriore

Expanded text:
accepit, quod cola omnia in eosdem casus cadunt, ut est «huic socios uestros criminanti et ad bellum determinat, hoc uero soni tantum similitudine sub quacumque uerbi enuntiatione componitur. Παρονομασία leuis immutatio uerbi ac nominis, id est, cum syllaba aut littera mutata diuersa significat, ut si dicas «praetor iste uel potius praedo». Πλοκή, id est copulatio, in qua idem uerbum aut nomen continuo positum diuersa significat, ut est «sed tamen ad illam diem Memmius erat Memmius». Παλιλλογία iteratio; haec figura repetito uerbo aut nomine non diuersa uult intellegi, sed uehementius repetitio; haec figura a superiore distat, quod illa eadem parte orationis repetita coniungitur aut uno alteroue uerbo interposito, at haec non una parte orationis, sed prout libuerit sociatis uerbis, ut est «non potest, iam non potest haec libera ciuitas esse». Ἀναδίπλωσις est replicatio, optima, cum ea, quae in priore membro postrema ponuntur, in posteriore
Abbreviated transcription (Latin):
Displo autisant & super testio ꝑambis ternae n sunt deinde paipe teftio
eniue ductis inu uo sint enet& ex his x triploinereuerunt ee supestestio
a xii erhis xiii quadruplo aucci sunt & suꝑtestio pam ter quater ne xiis

Expanded text:
ultra potest. Supertertio similis est ubi maior numerus minorem ultra potest. Supertertio similis est ubi maior numerus minorem ipsum et aliquas eius tertias partes comprehendit, superquarto quinarius ternionem, quod et illam ipsam et eius duas tertias habet.
Abbreviated transcription (Latin):
subresua & sub quaste mninores cummaiorib habenter allo reminem
decipiconuenit ut aliquam pastium rationem superdimidis
sitnlcmm putat u uam sinumerus aliquis numerumalio em ldiadailit
hedue quaste rationem super quastac proximum recipiunt. iam siquis
posuntiu. duas quustas hab&e suꝑdimidius est ut si sunte ui & uuer o
testie & super quastȩ proxima est maiores inhis numeri uineunt
sio retionem proximam subtestie & quasteminores cum muoribus haben
cademq ratio procedit siutꝰ per quintȩ ulterioribus ue similis est bine
rursus pluradiscrimincc oriuntur si quidemunus numerus poteste duplogeri
plicationum & membrorum rationibus ponamus uu& n&buis de
dimidium ni sunt induobus opponamus un & xun exhisaii plor
anu p erdimidio aucosunt. Namter quaterna xii sunt deindedim idium
quattuor sunt induobus progrediamur ultrasextum usq uiii& nuii
ex husexunii quadruplo & superdimidio increuerunt nam quater quater¬

Expanded text:
subtertiae et subquartae minores cum maioribus habent. Illo neminem decipi conuenit, ut aliquam partium rationem superdimidiae similem putet; nam si numerus aliquis numerum aliquem et dimidium sic duae quartae rationem superquarto proximam recipiunt. Nam si quis ipsum et eius duas quartas habet, superdimidius est, ut sunt VI quintum, supersextum ulterioresque ratio procedit. Superdimidius est roximam subtertiae et subquartae minores cum maioribus habent, eademque ratio procedit, sicut superquintae ulterioribusue similis est. Hinc rursus plura discrimina oriuntur, siquidem unus numerus potest duplo aut tiplicationum et membrorum rationibus. Ponamus IIII et X: quorum supra facta mentio est; conta subdimidii duo ad tres, CC ad CCC. uperdimidio aucti sunt; nam ter quaterna XII sunt, deinde dimidium quattuor fit in duobus. Progrediamur ultra usque IIII et XVIII: ex his XVIII quadruplo et superdimidio increuerunt; nam quater quater
Abbreviated transcription (Latin):
ggnitur sedultima omnium er leinqua solsticuali tmpore continu usdies
brumalique nos perenni s exigitur ultra quam nauigione unius diei maitconer&ũest
sed infra confinis estgailliaespaniaeque. quibus nisi ocani athlantici prohiberetir ruptio
a fricae miscer&urinam uelonensis b&icae ciuitatis rigintatribus milibus atingi
oppido disparatur. quac coloniaest maur&aniae uesapiensis. huius auctor
oppidi anteus dicitur. Africauero ac lybiadicti a la frolib&herculis filio in confinio
elis sos colonia inquaregia antes luctimen quecim herculae cãclebratur

Expanded text:
um Tyle, in qua solstitiali tempore continuus dies brumalique nox perennis exigitur, ultra quam nauigatione unius diei mare concretum est. Sed infra confinis est Galliae Hispaniaeque, quibus, nisi Oceani Atlantici prohiberet irruptio, Africa misceretur, nam Baelonensis Baeticae ciuitas triginta tribus milibus a Tingi oppido disparatur, quae colonia est Mauretaniae Caesariensis; huius auctor oppidi Antaeus dicitur. Africa uero ac Libya dicta ab Afro, Libyis Herculis filio. In confinio est Lixos colonia, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
flumen uero ambagi abesta caesarea trecentis uigintiduob milibus: utriusq
mauretaniae longitudo decies triginta occomili. Iatitudo. Quad ringinta
sexaginta septem Ab saganum idiaest nominec elebrata. Numidae ndm ides dicti
cuius in medi terraneis colonia cirta interius siccaatq bulluegia In ora uero
litoris ippos regius. actabracca. Interius honalit eugitanꝰ aregioquae propri

Expanded text:
 milibus. Vtriusque Mauretaniae longitudo decies triginta octo milia, latitudo quadringenta sexaginta septem. Ab Ampsaga Numidia est, Masinissae nomine celebrata; Numidae Nomades dicti. Cuius in mediterraneis colonia Cirta, interius Sicca atque Bulla Regia; in ora uero lit
Abbreviated transcription (Latin):
inbetiue dineuimilibus quad ringentis usque adarmeniae solitudines nec
proeus fluuius lacus oppidum sub uno cuncti nomineborystenproot
a dnll is in sulãeius sepulchro cclebritae Incrorsus degunt aucas apudquos
spans mascrtur iren eutri apud quos borrs tenes gelonia gatrb santro p rophag
cpastie idenimarimas pituneriphei fontes. et regio caligintibus tenebris inubrtas
postor demimontes transaqulonemy perbores apud quos mundiaxis centini
sationetorqu &ur gens moribus prolixitite uitie deorum cultu aeris lementia
senestridie fimedum habitaitionis humanae pric dicanda utrum sarmatie

Expanded text:
que ad Sarmatiae solitudines. Nec procul fluuius, lacus, oppidum, sub uno cuncta nomine Borysthenes; propter Achillis insula eius sepulchro celebrata. Introrsus degunt Auchetae, apud quos Hypanis nascitur, et Neuri, apud quos Borysthenes, Geloni, Agathyrsi, Anthropophagi et a tergo eorum Arimaspi; tunc Riphaei montes et regio caligantibus tenebris inumbrata. Post eosdem montes trans Aquilonem Hyperborei, apud quos mundi axis continua rotatione torquetur, gens moribus, prolixitate uitae, deorum cultu, aeris clementia, semestri die, fine etiam habitationis humanae praedicand
Abbreviated transcription (Latin):
nemorosus fontibus scatens sed rupibus infecundus. quauero a fricam spectat
opimus omnia arboies . pra&erea gignit cupraessi similes odor. tamer
graues. quaelanam obducunt instar sercͥti pra&iosam perdiem sil& nocte
etignibus micat et tibiis. fistula crmbalis. trmpanis. qu. epercrepat. satiris eg¬
panis que bachintibus ultraipsum adoccasum litus perquadringenta nonaginta
sexmilia saltus feris libicis occupati Nec plurimum distant septem montes
qui paritat cacuminis fratres sunt appellat. sed elephantorum pleniac sunt

Expanded text:
ectat, opimus omnis. Arbores praeterea gignit cupressi similes, odore tamen graues, quae lanam obducunt instar serici pretiosam. Per diem silet, nocte et ignibus micat et tibiis, fistula, cymbalis tympanisque percrepat Satyris Aegipanisque bacchantibus. Vltra ipsum ad occasiuum litus per quadringenta nonaginta sex milia saltus feris Libycis occupati. Nec plurimum distant septem montes qui paritate cacuminis Fratres sunt appella
Abbreviated transcription (Latin):
panis que bachantibus ultraipsum ad occasum litus perquadringenta non aginta
sexmila saltus feris libicis occupatiNec plurimum distant septemmontes
qui paritate cacuminis fratres sunt appellaq sed lephantorum pleniac sunt
ultra prouint̾iam tingitanam. cuius longitudo centum septuagintamiliũ
efqͥtem siga oppidum cregionem alacam urbem spaniae cantem platur.

Expanded text:
per quadringenta nonaginta sex milia saltus feris Libycis occupati. Nec plurimum distant septem montes qui paritate cacuminis Fratres sunt appellati sed elephantorum pieni ac sunt ultra prouinciam Tingitanam, cuius longitudo centum septuaginta milium est. Item Siga oppidum e regione Malacam urbem Hispaniae contemplatur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedit N. ut mẽ non subsequitur solã .S. ut sminthius mutat᷑q: in .N. ñ nũquã ut cum
dicimus nũquis terminatq neutra ut aurũ & argentũ : Itẽ monoptata ut niequam
ingenere masculino accusatiuũ simplicẽ & duplicem genitiuum: item participia
& uerba & ad uerbia uttractũ legãcursim: Nu merũ &iã omniũ generũ ut nouem
decem .N. autẽ latera plenior ap̃par& in primis & ultimis ut nestor tibicen in medis¬

Expanded text:
praecedit n, ut Mnemon, subsequitur solam s, ut Sminthius, mutarque in n nonnumquam, ut cum praecedit n, ut Mnemon, subsequitur solam s, ut Sminthius, mutarque in n nonnumquam, ut cum dicimus nunquis, terminatque neutra, ut aurum et argentum, item monoptota, ut nequain genere masculino accusativum simplicem et duplicem genetivum, ‹ut hominem, hominum› item participia et verba et adverbia, ut tractum, legam, cursim, numerum etiam omnium generum, ut novem, decem. 243 n autem littera plenior apparet in primis et ultimis, ut Nestor, tibicen, in medi
Abbreviated transcription (Latin):
Quero litera triplicit̃ sonat nã exilẽ sonũ reddit cũ geminatur ut sollers.
sallustius. mediũ autẽ. cũ terminat nomina ut sol.sal. itemleniter sonat cũ uoca les
ante uenit ut lapis. lepus liber locus. lucerna plenum uero sonum hab&
cum ei prȩferuntur litterȩ P.g. .C. F. ut in plauto glebis claudio flauo .l. autẽ
nũ quamulli semi uocali uel mute praeponitur quȩ ꝑ .d. in prypositione accipitur
cũ & .a. prȩfertur ut allidat alligat hȩc&iam prȩlata praepositione seruatur.
ut in lepidus in lotus utrimq autẽ uocales amplactitur. & nomina Non nulla
d&erminat : in masculino sol infeminino tanaquil. in neutro .a .e.i. pracedentibus¬
utbidental mel. sil: aduerbia &iam claudit. ut semel:m. uero litteratã insermonis
initio quam in medio eẽ & in ultimis potest ut mores ũbra triticũ exc̃sonantib sola m

Expanded text:
uero littera tripliciter sonat. Nam exilem sonum reddit cum geminatur, ut sollers, uero littera tripliciter sonat. Nam exilem sonum reddit cum geminatur, ut sollers, Sallustius, medium autem cum terminat nomina, ut sol sal, item leniter sonat cum uocale anteuenit, ut lapis, lepus, liber, locus, lucena; plenum uero sonum habet, cum ei praeferentur litterae p g c f, ut in Plauto, glebis Claudio, Flauo. L autem numquam ulli semiuocali uel mutae praeponitur, quae pro d in praepositione accipitur, cum ei a praefertur, ut allidit, alligat. Haec etiam in praelata praepositione seruatur, ut illepidus, illotus. Vtrimque autem uocales amplectitur, et nomina nonnulla determinat: in masculino sol, in feminino Tanaquil, in neutro a e i praecedentibusut bidental, mel, sil. Aduerbia etiam claudit, ut semel. M uero littera tam in sermonis initio quam in medio esse et in ultimis potest, ut mores, umbra,triticum. Ex consonantibus solam
Abbreviated transcription (Latin):
utocto: Itẽ uerba actiua cantolaudo modo imperatiuo tantũ modo inuenit᷑ utcedo aduerbiũ
ut subito praȩpositionẽ utꝑ uautẽ littera uocalib omnib utrĩq coit pra& .o. antelatũ sola &iã
u. suigeneris luterã ñ geminat sed c̃iugitutuulgus uulcan finit articulos uitu nomina neutra
ut genu cornu nullũ autẽ uerbũ daudit: Haccen deuocalib: ñ enĩ uocales asstruere sedom̃s lit¬
teras sũ iussa monstrare uerũ reliquas quȩ sequnt᷑ c̃sonantes cẽ ñ dubiũ ẽ quȩidẽ discernunt᷑
in semiuocales & mutasquarũ exequarrationẽ qui ppe .F. litera quȩẽ semi uocaliũ prima
duas tantũ modo c̃sonantes prelata cõplectit᷑. I& Rutdicim: flauus & frugiuocales uero
cõplertit᷑ tauti & .u. uocales sibi pra ferriꝓhibeat. Nullũ autẽ daudit fenitiua sermonẽ :

Expanded text:
ut octo, item uerba actiua, ut canto, laudo, modo imperatiuo tantummodo unum finit, ut cedo, aduerbium, ut octo, item uerba actiua, ut canto, laudo, modo imperatiuo tantummodo unum finit, ut cedo, aduerbium, ut subito, praepositionem, ut pro. U autem littera uocalibus omnibus utrimque coit praeter o antelatum. Sola etiam u sui generis litteram non geminat, sed coniungit, ut uulgus, Vulcanus. Finit articulos, ut tu, nomina neutra, ut genu, cornu, nullum autem uerbum claudit. Hactenus de uocalibus. Non enim uocales astruere, sed omnes litteras sum iussa monstrare. Verum reliquas quae secuntur consonantes esse non dubium est, quae item discernuntur in semiuocales et mutas, quarum exsequar rationem. Quippe f littera, quae est semiuocalium prima, duas tantummodo consonantes praelata complectitur l et r, ut dicimus flauus et frugi. Vocales uero complectitur ita ut i et u uocales sibi praeferri prohibeat, nullum autem claudit finitiua sermonem. L
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnomina itillciste numerũ &iã totius generis ut quinq lic& apto consie. Itȩ uerbia im peraus
modi ut sedeurre modi infinitis cribere scripsisse .I. uero littera cuncti sutrimq uocalib sotiat᷑. Q
Nã a cõplectit᷑ cũdicim ianuariȩ & aiax: e autẽ utteneat docuer exẽpla superius demonstrata .o.
autẽ litterȩ copulat᷑ in nomine iouis &oenone. Oesus&iã dicit᷑ sicenĩ u&eres usũ dixere .u. autẽ iniu¬
uando &uita. Hec aliquando uocalis geminã syllabã facit finitq omniũ generũ nomen.
ut frugi numerũ itidẽ omniũ generũ utuiginti. Itẽ uerba modindicatiui ut noui memini Im¬
peratiui sili ueni infiniti. iaculari luctarĩo uero littera qͥb: uocalib quaue ex parte cohȩreat
superius memoratũ finit autẽ nomina masculina uicato feminina utiunonu merũ oniũ generũ

Expanded text:
pronomina, ut ille, iste; numerum etiam totius generis, ut quinque, licet aptoton sit; item uerba imperatiui pronomina, ut ille, iste; numerum etiam totius generis, ut quinque, licet aptoton sit; item uerba imperatiui modi, ut sede, curre, modi infiniti, scribere, scripsisse. I uero littera cunctis utrimque uocalibus sociatur; nam a complectitur cum dicimus Ianuariae et Aiax, e autem ut teneat docuerunt exempla superius demonstrata; o autem litterae copulatur in nomine Iouis et Oinone oisus etiam dicitur; sic enim ueteres usum dixere, u autem ut in iuuando et uita. Haec aliquando uocalis geminam syllabam facit, finitque omnium generum nomen, ut frugi, numerum itidem omnium generum, ut uiginti, item uerba modi indicatiui, ut noui, memini, imperatiui sali, ueni, infiniti iaculari, luctari. O uero littera quibus uocalibus quaue ex parte cohaereat, superius memoratum. Finit autem nomina masculina, ut Cato, feminina, ut Iuno, numerum omnium generum,
Abbreviated transcription (Latin):
magna in .i. utce lũ cli. In. outdepus leporisinȩ ut si dussi deris sicigit᷑ transformagȩ nuncutrĩq
poter copular nuncȩx altero Nunc ex neitro Nunc aliquas parte soration is tminant nuneq nullo
latere suscipite uteneas. ex neutro uero finit nomina feminina utdea masculino ut iugurcha
neutra i singulari numerotantũ greca ut coreuma perip&as mã inplurali autẽ latinautindnilo
in uerbi simperandi modũ utcanta saltae autẽ uocalis duarũ grȩcarũ litterarũ uimpossid&
nãcũ corripit᷑ e grecũe ut abhochoste. cũ ꝓducit᷑ H. est ut abhacdie ac maxime cunccireũ¬
flexũ accentũ ten&e ħceduas uocales idẽ i& .u. ex latere utroq cõpletit ut incuroueienta
no&ine io. iaoe finit uero nomina neutra ut monile feminina &iã segrera ute alliore

Expanded text:
magna, in i, ut telum teli, in o, ut lepus leporis, in e, ut sidus sideris. Sic igitur transformatae nunc utrimque magna, in i, ut telum teli, in o, ut lepus leporis, in e, ut sidus sideris. Sic igitur transformatae nunc utrimque poterunt copulari, nunc ex altero, nunc ex neutro, nunc aliquas partes orationis terminant nuncque nulllatere suscipit e, ut Aeneas, ex neutro uero o. Finit nomina feminina, ut dea, masculina, ut Iugurtha, neutra in singolari numero tantum graeca, ut toreuma, peripetasma, in plurali autem latina, ut monilia; in uerbis imperandi modum, ut canta, salta. E autem uocalis duarum graecarum litterarum uim possidet; nam cum corripitur ε graecum est, ut ab hoc hoste, cum producitur η est, ut ab hac die, ac maxime tunc circumflexum aceentum tenet. Haec duas uocales, id est i et u, ex latere utroque complectitur, ut in Euro, Ueientano et in. Eia, iecore. Finit uero nomina neutra, ut monile, feminina etiam, sed graeca, ut Calliope,
Abbreviated transcription (Latin):
romulus sȩxusus posserior quinq cõmemorat. Y ulut grata reicta Hectam̃ in latio nune ꝑdu
Nunc contrah nuncatu. nunc grauari ł &iã circũ flecti nuncaggregari fiuncdistrahi sine
iactura sui nominis poss̃ modo solae syllabas formant: Nuncc̃sonantes utrĩq suscipiunt
uocalesq ñ nulla si nodo scinuic̃ mutant fiuꝑsibicũ derore succedunt quippȩ aplerũq ine
ut arta arcula Itẽ .e. lutera in primũ .a. reformat᷑ ut sero satũ ł in .i. ut moneo monitus ł in o
ut ategendo toga ł in .ii. utate gotuguriũ : similit̃ i. quoq uocal lis in .a. c̃uertit᷑ ut si qusssi qua
in .e. ut fortis forte in .o. ut quiquo inu. utibi ubi ñalit̃ o. littera in .a. transit uterco ereaui
ł ine. uttutor tutda ł ini. ut uirgo uirginis ł in .ũ. ut uolo uolui. Itẽ u simili ratione c̃uertit᷑ in a. utmain

Expanded text:
Romulus sex, usus posterior quinque commemorat, y uelut graeca reietta. Hae tamen in Latio nunc produci, Romulus sex, usus posterior quinque commemorat, y uelut graeca reietta. Hae tamen in Latio nunc produci, nunc contrahi, nunc acui, nunc grauari uel etiam circumflecti, nunc aggregari, nunc distrahi sine iactura sui nominis possunt. Modo solae syllabas formant, nunc consonantes utrimque suscipiunt uocalesque nonnullas, modo se inuicem mutant, nuper sibi cum decore succedunt. Quippe a plerumque in e ut arca arcula. Item e littera primum in a reformatur, ut sero satum, uel in i, ut moneo monitus, uel in o, ut a tegendo toga, uel in u, ut a tego tugurium. Similiter i quoque uocalis in a conuertitur, ut siquis siqua, in e, ut fortis forte, in o, ut qui quo, in u, ut ibi ubi. Non aliter o littera in a transit, ut creo creaui, uel in e, ut tutor tutela, uel in i, ut uirgo uirginis, uel in u, ut uolo uolui. Item u simili ratione conuertitur in a, ut magnus
Abbreviated transcription (Latin):
Na &astor cognos& primo quacualeat accitare : & astro nomꝵ quadã facit utꝑca cognoscat quȩdebeat
cõꝓbarȩ mi sit &iam utrũq geom&resquippe formas theorematũ cũ rationib certis efficit & cos¬
noscit partesautẽ mees quatiuor literȩ. literatura litteratus. litterate: litteres qua slocco litteratura
ipsãqͣ docco: litieratus quẽ docuero. literate qđ perite tractauerit quẽ informo ꝓficcor autẽ
Scorationis naturausiq tractare naturaẽ ex qͥb form&ur oratio ususcũcade utim̃ appellathuscia
sy llabis &ȩx uerbis erũ in litteris geminaq stio diuersat mãq autnaturales s̃ auteffecgȩ naturaqũ
in sinuante earũ nomina in loquendi substantiã ꝓereata Artificiosa uero formatio ca rũ lincas
quas seribim designauit ad hoc it praesentes unauti absentes alia potuissent atqita ex bacparte
qua scribit᷑ mite ȩs illa qualegit᷑ uocess appellatȩ siquide hȩc aurib tantũ illa solisoculis ualca

Expanded text:
actitare, et astronomus quaedam facit, ut per ea cognoscat, quae debeat comprobare. Miscet etiam utrumque geometres quippe formar theorematum cum rationibus certis efficit et cognoscit. Partes autem meae sunt quattuor : litterae, litteratura, litteratus, litterate. Litterae sunt, quas doceo; litteratura ipsa, quae doceo; litteratus, quem docuero; litterate, quod perite tractauerit quem informo. Profiteor autem de orationis natura usuque tractare. Natura est ex quibus formetur oratio; usus cum eadem utimur appellatur. His etiam syllabis et ex uerbis. Verum in litteris gemine quaestio diuersatur. Namque aut naturales sunt aut effictae. Natura enim insinuante earum nomina in loquendi substantiam procreata; artificiosa uero formatio earum lineas quas scribimus designauit ad hoc, ut praesentes una uti, absentes alia, potuissent. Atque ita ex hac parte, qua scribitur, mutae, ex illa, qua legitur, uoces sunt appellatae, siquidem haec auribus tantum, illa solis oculis ualea
Abbreviated transcription (Latin):
Transcur salestor parte magna fabula
Qua&am morosis implicata dultibus
Tenui lucernam palpita relumine
Coegit inst ans innitens crepusculũ
Acniroscus purpura reculmina
Aurora primo conuenustans habitu
Surgens fenestras dissicar& lumine
Adhuc iugata cõparar& pagina
Quocũq dusta largiorẽ circulum
Nunc ergomxtus t̃minatas infiunt
Artes libelli quisequentes asserant
Nam fruge uera omne fictũ dimouent
Et disciplinas annotabunt sobrias
Proparte multa necu& abunt ludi cra
Hab& quid inst& si potestas caclitum
Faueant que muse &chalis latoia

Expanded text:
Transcursa, lector, parte magna fabula, Transcursa, lector, parte magna fabula, quae tam morosis implicata ductibus tenui lucernam palpitare lumine coegit. Instans innitens crepusculum ac ni rosetis purpuraret culmina Aurora, primo et conuenustans halitu surgens fenestras dissecaret lumine, adhuc iugata compararet pagina quocumque ducta largiorem circulum. Nunc ergo mythos terminatur, infiunt artes libelli qui sequentes asserent: nam fruge uera omne fictum dimouent et disciplinas annotabunt sobrias pro parte multa, nec uetabunt ludicra. Habes quid instet, si potestas caelitum faueantque Musae et chelys Latoia
Abbreviated transcription (Latin):
qua ingirediente acuestȩ deum nutrici eidemq pedise quae acerramillam olacem aromatis
re fundente omnis illeordo cadicolũ portiones sibi cõp&aentes attribuens a rabicis. la&abatur
halatib: Uerũ uirgo utẽ ꝑomnia uerecunda lic& aioueei assidere confinio iuber&ur
tamen ibi potius uoluit ubi musas conspexerat a imota palladis consortione residere Tuncexur¬
gens uirginis mater poscit deiouesuperis que cunsts uti sub conspetuomniũ quicquid sponsalii
Nomine praeparauerat maiugena trader&ur: Acdemũ ndo sa uirgine nonde ẽ&. tuncque
tabulas acpapiam popeamq legẽ sinerent recitari cuius p&itioni iustissimȩ deorum
senatus at tribuit ut in consessu caclitũ offerenda probarenturi hic phoebus ex surgit
fratris officium non decrestans ac singulas ex famulitio dlestuq cr llenio incipit amͦ mouere
quȩ tã pulchrxȩ cunctis quã ornatissime irefulsene

Expanded text:
Qua ingrediente ac Vestae, deum nutrici eidemque pedisequae, acerram illam olacem aromatis Qua ingrediente ac Vestae, deum nutrici eidemque pedisequae, acerram illam olacem aromatis refundente, omnis ille ordo caelicolum, portiones sibi competentes attribuens, Arabicis laetabatur halatibus. Verum uirgo, ut est per omnia uerecunda, licet a Ioue eius assidere confinio iuberetur, tamen ibi potius uoluit, ubi Musas conspexerat, amota Palladis consortione, residere. Tunc exsurgens uirginis mater poscit de Ioue superisque cunctis uti sub conspectu omnium quicquid sponsalium nomine praeparauerat Maiugena traderetur, ac demum dos a uirgine non deesset, tuncque tabulas ac Papiam Poppaeamque legem sinerent recitari. Cuius petitioni iustissimae deorum senatus attribuit ut in consessu caelitum offerenda probarentur. Hic Phoebus exsurgit, fratris officium non detrectans, ac singulas ex famulitio delectuque Cyllenio incipit admouere, quae tam pulchrae cunctis quam ornatissimae refulsere.