comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fit beatus  Et sidata Num quam fuerit : Num quamge
Alimenta uero Non consequenter faciunt : ut homo uiuit:
Sed tamen sine illis non potest uiuere: primo Itaque
homini qui ineo bono quo factus erat rectus. ac ceperit
posse non peccare. posse non mori. posse ipsumbonum
Nondeserere : datum est ad iutorium ꝑ seuerantiae
non quo fier& ut ꝑseuerar&. Sedsine quo per liberis
ꝑ seuerantiae ditur : Sed tale. ut eis ꝑseuerantia ipsa
don&ur : Nonsolum ut sine isto dono ꝑseuerantes ess
nom possint: uerum &iam ut ꝑ hoc donum Nonnisi
ꝑ seuerantes sint : Non solum enim dixit. Sine me
Nihil potestis facere : uerum &iam dixit. Nonuos ine
elegistis. Sedego clagiuos : & posuiuos ut eatis a fru¬
tum ad feratis & fructus uester maneat: Quibus uerbs
eis Nonsolum iustitiam: uerum &iam In illa ꝑseuerinde
ꝑdedis se monstrauit: xpõ enim Sic eos ponente ut
& fructum adferant & fructus corum maneat

Expanded text:
fit beatus, et si data numquam fuerit, numquam erit. fit beatus, et si data numquam fuerit, numquam erit. alimenta uero non consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut perseueraret, sed sine quo per liberum perseuerantiae datur, sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum etiam dixit: non uos me elegistis, sed ego elegi uos et posui uos,\'ut eatis et fructum afferatis et fructus uester maneat. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat,
Abbreviated transcription (Latin):
stiro &i deo mortuus sit⁊ prima ergo libertas
ulintatis erat posse nonpec care .: Nouissima erit
miltomaior. Nom posse peccare. prima in morta litas
erat posse nonmori : Nouissima erit multo maior
nonposse mori: prima erit perseuerantiae potestas.
unquid quia erunt bona Nouissima potiora at que
rliora Ideo fuerum illa prima uel nulla uel parua¬
senq: ipsa ad iutoria distinguenda sunt : aliud est
adiutorium Sine quo aliquid nonfit. & aliud est
adiutorium quo aliquid fit : Namsine alimentis Non
pos sumus uiuere : Nec tamen cum ad fuerint alimenta
eis fit ut uiuat quimori uoluerit: Ergo ad iutorium
alimentorum est : Sine quo nonfit. Nonquo fit ut uiuamos:
Aut uero beatitulo quam non hab& homo. cum data fueri
continuo fitbeatus. Ad iut orium est enim Non solum
Sine non fit. uerum &iam quofit propter quod date
Qua propter hoc adiuitorium & quo fit. est. &sine quo ua
fit: quia & sidata fuerit hominibeatitudo: contimo

Expanded text:
seruerit, et ideo mortuus sit? Prima ergo libertas seruerit, et ideo mortuus sit? Prima ergo libertas voluntatis erat, posse non peccare; novissima erit multo major, non posse peccare: prima immortalitas erat, posse non mori; novissima erit multo major, non posse mori: prima erat perseverantiae potestas, mquid, quia erunt bona novissima potiora atque meliora, ideo fueruItemque ipsa adiutoria distinguenda sunt. aliud est adiutorium, sine quo aliquid non fit, et aliud est adiutorium, quo aliquid fit. nam sine alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui mori uoluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non solum, sine quo non fit, uerum etiam quo fit propter quod datur. quapropter hoc adiutorium et quo fit est et sine quo non fit, quia et si data fuerit homini beatitudo, continuo
Abbreviated transcription (Latin):
&iam ꝑseuerare Siuell& : quod ut nolla : delibero descen¬
dit arbitrio : Quod tunc ita liberum erat : ut bene uelle
poss& &male: Quiderit autem liberius libero arbitrio
quando non potuerit seruire peccato. quae futura erai
& homini sicut facta est & angelis scĩs merces meriti
Nume autem perpet cataim perdito bono merito.
iphis qui liberantur factum est donum gratiae. quae
uirces meriti futura erat : Qua propter bina ista quid
iterse differant diligenter & uigilanter intuendum
qi posse nom peccare Et non posse paccare . pos se non
nori & nomposse mori: Bonum posse nonde serere
honum Non posse deserere : potuit enim Nonpec care
orius homo : potuit Nonmori. potuit bonũ pondese¬
ere : Numquid dicturisumus Non potui peccare
qualem habebat liberum arbitrium. Aut non potunt
nricuidictum est Sipec caueris morte morieris.
Aungotuit bonum deserere. cum hoc peccando de¬

Expanded text:
enim perseverare si vellet: quod ut nollet, de libero descenenim perseverare si vellet: quod ut nollet, de libero descendit arbitrio; quod tunc ita liberum erat, ut et bene velle posset et male. Quid erit autem liberius libero arbitrio, quando non poterit servire peccato, quae futura erat et homini, sicut facta est Angelis sanctis, merces meriti? Nunc autem per peccatum perdito bono merito, in his qui liberantur factum est donum gratiae, quae merces meriti futura erat. CAPUT XII. 33. Quapropter, bina ista quid inter se differant, diligenter et vigilanter intuendum est; posse non peccare, et non posse peccare, posse non mori, et non posse mori, bonum posse non deserere, et bonum non posse deserere. Potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. Numquid dicturi sumus, Non potuit peccare, qui tale habebat liberum arbitrium? aut, Non potuit mori, cui dictum est, Si peccaveris, morte morieris ? aut, Non potuit bonum deserere, cum hoc peccando de
Abbreviated transcription (Latin):
mii cum primum factisunt defuissa. quoniam nontalis
ditura facta erat. ut sine diuino adiutorio poss& manere
Siuell& ÷ Nonutiq: suaculpa cecidissent aduto¬
rium quippe defuiss&. Sine quo manera Nonpossen
Nunc autem quibus de est tale adiuterium : iam poena
peccati est : quibus autem datur: secundum gratian
datur non secundum debitum : et tanto amplius
dõ placuit : ut non solum absit Sine quo permaru
nompossumus &iam siuelimus uerum &iam tanta
actale sit ut uelimus: Fit quippe in nobis perhane
dĩ gratiam in bono recipiendo & perseueranter tema¬
do Nonsolum posse quod uolumus : uerum &iam uelle
quod possumus . quod non fuit in homine primo:
unum enim horum in illo fuit : alterum Non fuit
Namque ut reciper& bonum ciratia nonegelat: qui
Nondum perdiderat. Ut autem in eo permanes
egebat adiutorio gratiae. Sine quo id omnino Noni
s&: & acceperat posse siuell&: Sed nonhabuit uelle
quod poss& : Nam si habuiss& ꝑseuerassa : pos s&em

Expanded text:
uisset; quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino adjutorio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidissent: adjutorium quippe defuisset, sine quo manere non possent. Nunc autem quibus deest tale adjutorium, jam poena peccati est: quibus autem datur, secundum gratiam datur, non secundum debitum; et tanto amplius Deo placuit, ut non solum adsit sine quo permanere non possumus, etiam si velimus, verum etiam tantum ac tale sit, ut velimus. Fit quippe in nobis per hanc Dei gratiam in bono recipiendo et perseveranter tenendo, non solum posse quod volumus, verum etiam velle quod possumus. Quod non fuit in homine primo: unum enim horum in illo fuit, alterum non fuit. Namque ut reciperet bonum, gratia non egebat, quia nondum perdiderat: ut autem in eo permaneret, egebat adjutorio gratiae, sine quo id omnino non posset: et acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quod posset; nam si habuisset, perseverasset. Posset
Abbreviated transcription (Latin):
filius pacis. requies c& super illam domum pax uestra
Iamergo & antequam illi adnuntiar&ur haec pax: filus
pacis ibierat. Sicut eum nouerat atque praescierit.
non eu angelista sed ds̃.: Ad nos ergo quines cimus
quis namsit filius pacis aut non sit pertin& Nullum
exceptum facere. Nullumqͦi seduelle omnes saluos
fieri quibus praedicamus hanc pacem : Neque eno
metuendum est neperdamus eam si ille cui prado

Expanded text:
filius pacis, requiescet super illam domum pax vestra. filius pacis, requiescet super illam domum pax vestra. Jam ergo et antequam illi annuntiaretur haec pax, filius pacis ibi erat, sicut eum noverat atque praescierat non evangelista, sed Deus. Ad nos ergo qui nescimus quisnam sit filius pacis, aut non sit, pertinet nullum exceptum facere, nullumque discernere; sed velle omnes salvos fieri, quibus praedicamus hanc pacem. Neque enim metuendum est ne perdamus eam, si ille cui pra
Abbreviated transcription (Latin):
illioc conimur ad ducere. ut iustificati exfide pacem
ubelnt addm̃. Quam praedi cabat apostolus &iam
indicebat proxpõ ergo legatione fungimur. tamquam
xhortante pernos. obsecramus proxpõ reconciliaridõ:
eest enim et reconciliari nisi pacem adillum habere
anter quam pacem &iam ipse dnsihs dixit discipulis
u Inquam cumq: domnignꝰ intra ueritis primur dicite
sx huic domui: & si ibi fuerte filius pacis. requiesc& ul
sipe cam pax uestra ⁊ Sio autem : aduos reuertaur
Cum lranc euangeli tant pacem dequibus praedictunest
quam speciosi pedes eorum qui ad nuntiant pacem. quiad¬
nuntiant bona Nobis quidem tunc incipit es se quisque
filius pacis cum oboedierit : & crediderit huic euangel
& exfide iustificatus pacem addm̃ habere coeperit:
Secundum praedestinationem autem dĩ iamfilius
pacis eerat: Neque enim dictum est Superquem rq¬
euerit pax uestra : fi& filius pacis : Sedubi fuerit inqui

Expanded text:
ad hoc conamur inflectere, ut justificati ex fide pacem ad hoc conamur inflectere, ut justificati ex fide pacem habeant ad Deum, quam praedicabat Apostolus etiam dicebat, Pro Christo ergo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo, reconciliari Deo . Quid est enim ei reconciliari, nisi pacem ad illum habere? Propter quam pacem etiam ipse Dominus Jesus dixit discipulis suis: In quamcumque domum intraveritis, primum dicite, Pax huic domsuper illum pax vestra; sin autem, ad vos revertetur . Cum hanc evangelizant pacem, de quibus praedictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! nobis quidem tunc incipit esse quisque filius pacis, cum obedierit et crediderit huic Evangelio, et ex fide justificatus pacem ad Deum habere coeperit: secundum autem praedestinationem Dei, jam filius pacis erat. Neque enim dictum est, Super quem requieverit pax vestra, fiet filius pacis: sed, Si ibi fuerit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
minoribus uel amplioribus. quia &ipsa quae damna¬
tio nominatur. quam facit epis copale iudicium
qui poena in ecclesia nulla maior est. potestisidr̃
uoluerit incorrectionem saluberrimam cedere atque
prosicereꝰ qeque enimscimus quid contipgat sequenti
de : Aut ante finem uitae huius de aliquo desperandum̃
si. Aut contradicidõ potest nerecipiat &d& paeni ten¬
tum Et accepto sacrificio spĩ contribulati Cordisq
cntritiareatu quamuis iustae damnationis absoluat.
deutumq: ipse non damn& : Pascoralis tamen necessi¬
ts hl neperplures serpant dira contagia separare
il mnlus sanis morbidam Ab illo. cuinihil est in possibi¬
e psi forsitan separatione sanandam : Nescientes enim
qus pertineat ad praedestinatorum numerum qui non
pertinet. Sic affici debemus caritatis affectu utom¬
nes uelimius saluos fieri T̃ hoc quippe fit cum fingulas
quosque ut occurrerint. cum quibus id agere uale amus

Expanded text:
minoribus, vel amplioribus. Quia et ipsa quae damnaminoribus, vel amplioribus. Quia et ipsa quae damnatio nomiqua poena in Ecclesia nulla major est, potest, si Deus voluerit, in correptionem saluberrimam cedere atque proficere. Neque enim scimus quid contingat sequenti die, aut ante finem vitae hujus de aliquo desperandum est, aut contradici Deo potest, ne recipiat, et det poenitentiam, et accepto sacrificio spiritus contribulati ac cordis contriti, a reatu quamvis justae damnationis absolvat, damnatumque ipse non damnet. Pastoralis tamen necessitas habet, ne per plures serpant dira contagia, separare ab ovibus sanis morbidam, ab illo cui nihil est impossibile ipsa forsitan separatione sanandam. Nescientes enim quis pertineat ad praedestinatorum numerum, qui non pertineat, sic affici debemus charitatis affectu, ut omnes velimus salvos fieri. Hoc quippe fit, cum singulos quosque ut occurrerint, cum quibus id agere valeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
& facer&: Item paulo post ait eadem scribtura : Omnes
hiuiri bellatores dirigentes aciem corde pacifico uen¬
runt inchebron ut consotuerent dauid super omna
israhel: Sua uoluntate utique isti constituerunt
regem dauid: quis non uideat quis hoc neg&. Nontior
hominum quod uoluerit opeatur. : Propter quod prae¬
omp̃s quierat cumillo ad duxit is tos ut eum regem cons¬
tituerent.: Et quomodo adduxit : Numquid corpor¬
libus ullis uinculis alligauit.⁊ intus egit. Cordiar
corda mouit. eosq: uoluntatibus eorum quas ips inls
operatus est traxit.: Siergo cum uoluerit reges inere
ds̃ constituere. magis hab& in potestate uoluntates
hominum quam ipsi suas. quis alius facit ut salubris sa
correptio et fut incorrepti corde correctio ut caelesti
constituatur in regno. Corripiantur itaque apraepo¬
sitis suis subditifratres. correptionibus decaritate
uenientibus. procul parum diuersitate diuersis. uel

Expanded text:
et faceret? Item paulo post ait eadem Scriptura: Omnes et faceret? Item paulo post ait eadem Scriptura: Omnes hi viri bellatores, dirigentes aciem corde pacifico venerunt in Hebron, ut constituerent David super omnem Israel . Sua voluntate utique isti constituerunt regem David. Quis non videat? quis hoc neget? Non enim hominum quod voluerit operatur. Propter quod praeomnipotens qui erat cum illo, adduxit istos ut eum regem constituerent. Et quomodo adduxit? numquid corporalibus ullis vinculis alligavit? Intus egit, corda tenuit, corda movit, eosque voluntatibus eorum, quas ipse in illis operatus est, traxit. Si ergo cum voluerit reges in terra Deus constituere, magis habet in potestate voluntates hominum quam ipsi suas; quis alius facit ut salubris sit correptio, et fiat in correpti corde correctio, ut coelesti constituatur in regno? CAPUT XV. 46. Corripiantur itaque a praepositis suis subditi fratres correptionibus de charitate venientibus, pro culparum diversitate diversis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
quoplacer& inclinandorum omni potentissimam po¬
isiatem : Sic enim scribtum est Et dimisit samuhel
ppulum : & abiiit unus quis que in locum suum & saul
iit indomum suam ingabaa. & abierunt potentis
qurim tetigit dñs corda cumsaule & filii pestilentes
dixerunt: quis saluabit nos. hic : & in honora uerunt
um a non obtulerunt ei munera : Num quid aliquis
deurus est . non iturum fuisse cumsaule quemquã
aorum quorum tetigit corda dñs ut irent cum illo.
uit pse aliquem pestilentium quorum ut hoc facerent
erda non tetigit : Item de diuid quem dns in regnum
secessu pros periore constituit. Ita legitur : &ambula
udiuid proficiens & magnificabatur & dns erat
ib &pax ad iutoribus tuis : quia auxiliatus est tibi ds̃ :
dimquid iste poss& aduersari uoluntati dĩ & non potius
sus facere uoluntatem qui in eius corde operatus est
perspm̃suum quod indutus est ut hoc uella: dicera:

Expanded text:
quo placeret inclinandorum omnipotentissimam poquo placeret inclinandorum omnipotentissimam potestatem. Sic enim scriptum est, Et dimisit Samuel populum, et abiit unusquisque in locum suum; et Saül abiit in domum suam in Gabaa; et abierunt potentes quorum tetigit Dominus corda cum Saüle. Et filii pestilentes dixerunt: Quis salvabit nos? hic? Et inhonoraverunt eum, et non attulerunt ei munera . Numquid aliquis dicturus est, non iturum fuisse cum Saül, quemquam eorum, quorum tetigit corda Dominus ut irent cum illo; aut isse aliquem pestilentium, quorum ut hoc facerent corda non tetigit? Item de David, quem Dominus in regnum successu prosperiore constituit, ita legitur: Et ambulabat David proficiens, et magnificabatur, et Dominus erat tibi, et pax adjutoribus tuis, quia auxiliatus est tibi Deus. Numquid iste posset adversari voluntati Dei, et non potius ejus facere voluntatem, qui in ejus corde operatus est per Spiritum suum quo indutus est, ut hoc vellet, diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
in toto terrarum urbe decimabamt . : Secundum istum
locutionis modum dic tum est : sicut &ego omnibus ꝓt
omnia placeo: Numquidenim qui hoc dixit. placehi
&iam tam multis persecutoribus suis: Sed plachs
onini generi hominum quod xp̃i congregabant ecdesos
Siue iam intus positis. Siue introducendis in eam:
Non est itaq: dubitandum uoluntatidĩ qui incaelo & ini
omnia quae cumq: uoluit fecit. et qui &iam illa quaefitua¬
ra sunt fecit humanas uoluntates non posse resis tere.
quominus faciat ipse quodiuilt. uando quidem &iam
de ipsis hominum uoluntatibus quod uult cumuult fad
Nisi forte ut exmultis aliqua cominemorem quandodsuolut seulis
qicerat in potestate israhelitarum subdere se memora
pinro siue non subdere : Quodutique ineorumerat
positum uoluntate : ut &iamdo ualerem resistere :
Qutamen hoc non fecit : nisi peripsorum hominum
uoluntates. Sine. dubio habens humanorum cordium

Expanded text:
in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum locutionis modum dictum est, Sicut et ego omnibus per omnia placeo . Numquid enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit , et qui etiam illa quae futura sunt fecit , humanas voluntates non posse resistere, quominus faciat ipse quod vult: quandoquidem etiam de ipsis hominum voluntatibus, quod vult, cum vult, facit. Nisi forte ut ex multis aliqua commemorem quando Deus voluit Saüli regnum dare, sic erat in potestate Israelitarum subdere se memorato viro, sive non subdere, quod utique in eorum erat positum voluntate, ut etiam Deo valerent resistere. Qui tamen hoc non fecit, nisi per ipsorum hominum voluntates, sine dubio habens humanorum cordium
Abbreviated transcription (Latin):
intue. seu ueniunt. seu reuertuntur. quis operatur
erdibus eorum salutem. Nisiille quiquo lib& plan¬
dnte &rigante. & quo lib& in agris uel arbus culis
eptrante dat incrementum dr̃: Cui uolenti facere
sluim pullum hominum resistit ar bitrium
Sic enim uelle seu nolle. in uolentis aut nolentis est poris¬
tate : ut diuinam uoluntatem Non impediat Nec super&
potes tatem : etiam de his enim qui faciunt quae non uuli
facit ipse qua euult: Et quod scribtum est quod omnes
homines uult saluos fieri : Nec tamen omnes saluifium
multis quidem modis intellegi potest: Ex quibus ile
opus culis nostris aliquos commemorauimus: Sedbe
unum dicam: Ita dic tum est omnes homines uult sales
fieri : ut in tellygantur omnes praedestinati. quia omie
genus hominum in eis est sicut dic tum est farises. edec¬
matis omne holus ubi non est intellegendum Nisi omne
quodhabebant: Neque enim omne holus quoderat

Expanded text:
justitiae seu veniunt seu revertuntur, quis operatur justitiae seu veniunt seu revertuntur, quis operatur in cordibus eorum salutem, nisi ille qui quolibet plantante atque rigante, et quolibet in agris vel arbustulis operante dat incrementum Deus; cui volenti salvum facere nullum hominum resistit arbitrium? Sic enim velle seu nolle in volentis aut nolentis est potestate, ut divinam voluntatem non impediat, nec superet potestatem. Etiam de his enim qui faciunt quae non vult, facit ipse quae vult. 44. Et quod scriptum est, quod vult omnes homines salvos fieri , nec tamen omnes salvi fiunt, multis quidem modis intelligi potest, ex quibus in aliis opusculis nostris aliquos commemoravimus : sed hic unum dicam. Ita dictum est, Omnes homines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia omne genus hominum in eis est. Sicut dictum est Pharisaeis, Decimatis omne olus : ubi non est intelligendum nisi omne quod habebant; neque enim omne olus quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
irbirium inquam liberum : Sed non liberatum. Liberum
ustitiae : peccati autem seruum. quo uoluuntur perdiuer¬
s noxis cupiditates : Alu magis aliiminus. Sed omines
nli a pro ipsa diuersitate diuersis supplicus iudicandi
utgratiamdĩ suscipiunt. Sed temporales sunt. pec per se¬
uerant deserunt & deseruntur : Dimissi enim sunt libero
ibitrio ponac cepto perseuerantiae dono. iudicio di
qundopeccant : Nec deipsa correptione argumententur¬
intagratiam. Nec de gratia contra correptionem quia
dpticans iusta poena deb&ur adips ampertin& iusta
corrpo quae medicinaliter adhib&ur. &iam sis alus
qpcintis incerta est. ut si is qui corripitur ad prae¬
desmatorum numerum pertin&. sit eicorreptio
salibre medi camentum.: Si autem non pertin&.
sit ei correptio poenalae tormentum: Subisto ergo
inerto excaritate adhibendi est: cuius exitus igno¬
ellr: Et pro illo cui adhib&ur orandum est. ut sa¬
dur: Cum autem homines percorreptionem in uiam

Expanded text:
rbitrium, inquam, liberum, sed non liberatum; liberum justitiae, peccati autem servum, quo volvuntur per diversas noxias cupiditates, alii magis, alii minus; sed omnes mali, et pro ipsa diversitate diversis suppliciis judicandi. Aut gratiam Dei suscipiunt, sed temporales sunt, nec perseverant; deserunt et deseruntur. Dimissi enim sunt libero arbitrio, non accepto perseverantiae dono, judicio Deiquando peccant, nec de ipsa correptione contra gratiam argumententur, nec de gratia contra correptionem: quia et peccati justa poena debetur, et ad ipsam pertinet justa correptio, quae medicinaliter adhibetur, etiamsi salus aegrotantis incerta est: ut si is qui corripitur, ad praedestinatorum numerum pertinet, sit ei correptio salubre medicamentum; si autem non pertinet, sit ei correptio poenale tormentum. Sub isto ergo incerto ex charitate adhibenda est, cujus exitus ignoratur; et pro illo cui adhibetur, orandum est ut sanetur. Cum autem homines per correptionem in viam
Abbreviated transcription (Latin):
quodei per angelum nuntiabatur. Angelus respondit.
pmpterea quod niscauur exte scm̃. uocabitur filius dĩ
itpterea inquit : Non propter opera quae nondum
mutiq: nulla sunt: Sed propterea quia sp̃ĩ sc̃i
iper ueni& inte & uirtus altissimi obumbrabittibi :¬
fed nasc&ur exte scm̃. uocabitur filius di: Ista nati¬
utas profecto ciratuita: coniunxit inunitatem per¬
sonie. hominem dõ. carnem uerbo Istam natiuitatẽ
boni opera secuta sunt : Nonbona opera meruerunt:
Reque enim m&uendum erat. Ncisto ineffabili modo
in unitatem personae a uerbodõ natura hununa suscepte
per liberum uolunatis peccir& arbitrium : C̃uimipsa sis

Expanded text:
quod ei per angelum nuntiabatur, angelus respondit, quod ei per angelum nuntiabatur, angelus respondit, Propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . » Propterea, inquit, non propter opera quae nondum nati utique nulla sunt, sed propterea quia Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi, quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. Ista nativitas profecto gratuita conjunxit in unitatem personae hominem Deo, carnem Verbo. Istam nativitatem bona opera secuta sunt, non bona opera meruerunt. Neque enim metuendum erat, ne isto ineffabili modo in unitatem personae a Verbo Deo natura humana suscepta, per liberum voluntatis peccaret arbitrium, cum ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uitam. ut redemticius sanguine tanto ac talipignort
ac cepto dicerent: Si ds̃ pronobis quis contranos
qui propriofilio Nonpepercit. Sed pronobis omnibis
tradidit eum. quomodo Non & cumillo omnia nobis
donauit.⁊ dsergo naturam nostram idest animan
atonalem carnemq: hominis xp̃s sus cepit Suscep¬
me singulariter mirabili. uel mirabiliter singulari
unullis istitiae suae praecedentibus meritis filius di
scess& ab initio quos esse homo coepiss&. ut ipse &uer¬
lum quod sine initio est una persona ess&: Peq enim
quis quam tanta rei huius & fide caecus est ignorantia.
flum hominis natum. per liberum timen arbitrium
intuuendo & sine peccato bona opera faciendo meru¬
isst at essa dĩ filius. Resistente euangelio at que
duent. Uerbum caro factum est: Nam ubi hoc factum
st piiinutero uirginali unde fuit initium hominis
xpis. Itemq: uirgine requirente. quomodo fier&

Expanded text:
vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignore vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignore accepto dicerent: « Si Deus pro nobis, quis contra nos? qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Deus ergo naturam nostram, id est animam rationalem carnemque hominis Christi suscepit, susceptione singulariter mirabili vel mirabiliter singulari, ut nulli justitiae suae praecedentibus meritis Filius Dei sic esset ab initio quo esse homo coepisset, ut ipse et Verbum quod sine initio est, una persona esset. Neque enim quisquam tanta rei hujus et fidei caecus est ignorantia,  Maria filium hominis natum, per liberum tamen arbitrium bene vivendo, et sine peccato bona opera faciendo meruisse ut esset Dei Filius, resistente Evangelio atque dicente, Verbum caro factum est . Nam ubi hoc factum est, nisi in utero virginali, unde fuit initium hominis Christi? Itemque Virgine requirente, quomodo fieret
Abbreviated transcription (Latin):
equibus addm̃ libera nos amalo : ille in illis bonis xp̃i
horte Noneguit : istos areatu & hereditario & proprio
illius agni sanguis ab soluit .: Ille non opus habebat eo
adiutorio quod inplorant isti cumdicunt : uideo aliam
legem inmembris meis repugnantem legi mentis mnei
& captiuiuantem me in lege peccati quae est in memb
aduersus carnem. Atq: intali certamine laborars
acpericlitantes dari sibi pugnandi uincendiq uirtato
ꝑ xpĩ gratiam poscunt: Ille uero nulla tali rixa aseig
aduersus seipsum temtatus atq: turbatus: in illobeanto¬
dinis loco sua secum pace fruebatur: Pro inde & sinon
interim ladiore nunc : uerumtamen potentiore gratia
indigent isti : Et quae potentior quamdi unigenituslo
aequalis patri &co adernus proeis homo factus. & r
suo ullo uel originali. uel propriopeccato ab hominiba
peccatoribus crucifixus : qui quam uis die tertio
resurrexit numquam moriturus ulterius. pertola
tamen pro mortalibus mortem. qui mortuis praestitsi

Expanded text:
eum, Libera nos a malo . Ille in illis bonis Christi morte non eguit: istos a reatu et haereditario et proprio, illius Agni sanguis absolvit. Ille non opus habebat eo adjutorio, quod implorant isti cum dicunt: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccatet spiritus adversus carnem , atque in tali certamine laborantes ac periclitantes dari sibi pugnandi vincendique virtutem per Christi gratiam poscunt. Ille vero nulla tali rixa de se ipso adversus se ipsum tentatus atque turbatus, in illo beatitudinis loco sua secum pace fruebatur. 30. Proinde etsi non interim laetiore nunc; verumtamen potentiore gratia indigent isti: et quae potentior quam Dei unigenitus Filius, aequalis Patri et coaeternus, pro eis homo factus, et sine suo ullo vel originali vel proprio peccato ab hominibus peccatoribus crucresurrexit nunquam moriturus ulterius, pertulit tamen pro mortalibus mortem: qui mortuis praestitit
Abbreviated transcription (Latin):
in unitatem personae a uerbodõ natura humana suscepte
per liberum uoluntatis peccir& arbitrium : c̃uimpsa sus¬
ceptio talis ess&. ut natura hominis adõ ita suscepta pullo
inse motum malȩ uoluntatis adm̃itter&: Perhunc medi¬
torem ds̃ ostendit eos quos eius sanguine redimit factres

Expanded text:
unitatem personae a Verbo Deo natura humana suscepta, per liberum voluntatis peccaret arbitrium, cum ipsa susceptio talis esset, ut natura hominis a Deo ita suscepti, nullum in se motum malae voluntatis admitteret. Per hunc mediatorem Deus ostendit eos quos ejus sa
Abbreviated transcription (Latin):
homines iustisinealiquo peccato siuenum quam consenti¬
endo desideriis eius siue quia pronullo peccato habendu
est quod tantum est . ut hocpi& ati non imput& ds̃
Quamuis alitersitbeatus sinepeccato. aliter autem beatus
cui nomimput atdñs peccatum non nimis existimo
reluctandum : Scienim quibusdam esseui sum quorum de hac
re sententiam non audeo repraehendere: quam quam
necdefendere ualeam: sed planequis quis negatnos orare
debere neintremus intemtationem negat autem hoc
qui contendit ad non pec candum gratiaedĩ adiutorium
non esse homini necessarium sed sola lege accepta huma¬
nam sufficere uoluntatem : ab auribus omnium remo¬
uendum & ore omnium anathemandumesse non dubito

Expanded text:
homines iusti sine aliquo peccato, siue numquam consentihomines iusti sine aliquo peccato, siue numquam consentiendo desideriis eius siue quia pro nullo peccato habendum est, quod tantum est, ut hoc pietati non imputet deus — quamuis aliter sit beatus sine peccato, aliter autem beatus cui non imputat dominus peccatum — non nimis existimo reluctandum. scio enim quibusdam esse uisum, quorum de hac re sententiam non audeo reprehendere, quamquam nec defendere ualeam. sed plane quisquis negat nos orare debere, ne intremus in temptationem — negat autem hoc qui contendit ad non peccandum gratiae dei adiutorium non esse homini necessarium, sed sola lege accepta humanam sufficere uoluntatem — ab auribus omnium remouendum et ore omnium anathemandum esse non dubito
Abbreviated transcription (Latin):
omnino consentit uel factiuel dicti uel cogitati quamuis i psa
concupiscentia moueatur: quae alio modo peccati nomen
accepit quod ei consentire peccaresit nobisq: moueatur in uitis
Suptiliter quidem istadiscernit sed uideat quidagatur
ded ominica oratione ubi dicimus demitte nobis debita
nostra quod nisi fallor non opus ess& diceresinum quam
uel in lapsulinguae uel inoblectanda cogitatione eiusdem
peccati desideriis aliquantum consentiremus : Sed tantum¬
modo dicendum ess& nen os inferas intemtationem sed li¬
beranos amalo : nec ia cobus a postolus dicer& in multis
offendimus omnes: Non enim offendit. nisi cuimala
concupiscentia contra iustitia erationem app&endo
seuuitando faciendum uel dicendum. uel cogitandum
aliquid quod nondebuit siuefallens siue prae ualens pe¬
suad & : postremo siexcepto illo capite nostro suicorporis
saluatore asseruntur. uel fuis sein hacuita. uelesse aliqui

Expanded text:
omnino consentit, uel facti uel dicti uel cogitati, quamuis ipsa omnino consentit, uel facti uel dicti uel cogitati, quamuis ipsa concupiscentia moueatur, quae alio modo peccati nomen accepit, quod ei consentire peccare sit nobisque moueatur inuitis: subtiliter quidem ista discernit, sed uideat quid agatur de dominica oratione, ubi dicimus: dimitte nobis debita nostra. quod, nisi fallor, non opus esset dicere, si numquam uel in lapsu linguae uel in oblectanda cogitatione eiusdem peccati desideriis aliquantum consentiremus, sed tantummodo dicendum esset: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo, nec Iacobus apostolus diceret: in multis offendimus omnes. non enim offendit, nisi cui mala concupiscentia contra iustitiae rationem appetendo seu uitando faciendum uel dicendum uel cogitandum aliquid, quod non debuit, siue fallens siue praeualens persuadet. postremo, si excepto illo capite nostro, sui corporis saluatore, asseruntur uel fuisse in hac uita uel esse aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
homines ꝑtransiit in quo omnes peccauerunt & necessee st
utimpia contentione asserat esse posse homines quisine
mediator expoliberante atq saluante sint liberi saluiq
peccato cumille dixerit non est opussanis medicus sed
malehabentibus nonueni uoca reiustos sed peccatores
quis quis autem dicit postacceptam remissionem peccato¬
rum ita quemquam hominem ius teuixisse in haccarne
uelinuere. ut nullum habeat omnino peccatum contra¬
dicit apostolo iohanni quiait : Si dixerimus quia peccitũ
non habemus nos ipsos seducimus & ueritas in nobis nonest
Nonenim ait habuimus sedh abemus: quodsi quis quam
asserit deillo ꝓeccato dictum quodhabitat incirnemortal
nos traserundum untium quodoeccanti: primi hominis
uoluntate contractum est cuius peccaiti desideriis neo boediam:
paulus a postolus praecipit : Non autem peccare qui eidem
peccato quamuis incarne habitanti ad nullum opus malum

Expanded text:
homines pertransiit, in quo omneshomines pertransiit, in quo omnesut impia contentione asserat, esse posse homines, qui sine mediatore Christo liberante atque salvante sint liberi salvique a peccato; cum ille dixerit, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Non veni vocare justos, sed peccatores . Quisquis autem dicit, post acceptam remissionem peccatorum ita quemquam hominem juste vixisse in hac carne, vel vivere, ut nullum habeat omnino peccatum, contradicit apostolo Joanni qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est non enim ait \'habuimus\', sed habemus. quod si quisquam asserit de illo peccato dictum, quod habitat in carne mortali nostra secundum uitium quod peccantis primi hominis uoluntate contractum est, cuius peccati desideriis eri i s ne oboediamus Paulus apostolus praecipit, non autem peccare, qui eidem peccato quamuis in carne habitanti ad nullum opus malum
Abbreviated transcription (Latin):
tem praedestinauit. illos & uocauit: quos autem uocaus
illos & iustificauit: quos autem iustificauit: illos & glori¬
ficauit Currimus ergo cum proficimus dumsanitas nr̃a
inproficientibus curritsicut &iam cicatrix currere dicitꝰ
quando beneuulnus diligenterq: curatur. ut omni
exparte perfectis in eulla simus omnino infirmitate peccat
Quod non solum uulidr uerum &iam utimpleatur facit
spũ scõ perquem latenter diffunditur caritas incordibus
nostris qua e interpellat gemitibus inen arrabilibus doneo
in nobis sanitas perficiatur & ds̃ sicutiest uidendus in ae¬
terna ueritate monstretur : quis quis ergo fuisse uelesse
in hacuita aliquem hominem. uel in aliquos homines putat.
excepto uno mediatore di& hominum quibus necessaria
non fuerit remissio peccatorum contrarius est diuinae
scripturae ubi a postolus dicit. perunum hominem peccatũ
intrauit inmundum & perpeccatum mors & ita inomnes

Expanded text:
tem praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, tem praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. currimus ergo, cum proficimus, dum sanitas nostra in proficientibus currit — sicut etiam cicatrix currere dicitur, quando bene uulnus diligenterque curatur omni ex parte perfecti sine ulla simus omnino infirmitate peccati, quod non solum uult deus, uerum etiam ut impleatur facit spiritu sancto, per quem latenter diffunditur caritas in cordibus nostris, quae interpellat gemitibus inenarrabilibus, donec in nobis sanitas perficiatur et deus, sicuti est, uidendus in aeterna ueritate monstretur. Quisquis ergo fuisse uel esse in hac uita aliquem hominem uel aliquos homines putat excepto uno mediatore dei et hominum, quibus necessaria non fuerit remissio peccatorum, contrarius est diuinae scripturae, ubi apostolus dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus ad didit qualeest autem quodiste posuit in extremo
Siquis dixerit potest fieri ut homo uel in uerbo non pecc& :
Respondendum est inquit si uult dr̃ potesi : uultenim dr̃ ergo
potest: Itemait Siquis dixerit. fieri potest ut homo non in
cogitatione delinquat : Respondendum est. Siuultdĩ potest
uultenim dr ergo potest : uid & equem ammodum noluerit
dicere si dr̃ ad iuu& potest cuidicitur. Ad iutor meus esto
nederelinquas me. non utique ad corporalia bona capes¬
senda & mala cauenda sed ad gerendam perficiendamq
iustitiam. propter quod dicimus nenos inferas intemtati¬
onem sedliberanosamalo : Necadiuuatur nisi qui& ipse
aliquid agit : Adiuuatur autemsiin uocat sic redit sise¬
cundum propositum uocatus est. quoniam quos ante
praesciuit & praedestinauit conformes imaginis filii
sui. ut sit ipse primogenitus inmultis fratribus: quos au¬

Expanded text:
tatibus addidit. Quale est autem, quod iste posuit in extremo, tatibus addidit. Quale est autem, quod iste posuit in extremo, si quis dixerit: potest fieri ut homo uel in uerbo non peccet? \'respondendum est\', inquit, \'si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'. item ait: si quis dixerit: fieri potest ut homo non in cogitatione delinquat? respondendum est: si uult deus, potest; uult enim deus, ergo potest\'. uidete quemadmodum noluerit dicere: si deus adiuuet, potest, cui dicitur: adiutor meus esto, ne derelinquas me, non utique ad corporalia bona capessenda et mala cauenda, sed ad gerendam perficiendamque iustitiam. propter quod dicimus: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. nec adiuuatur, nisi qui et ipse aliquid agit; adiuuatur autem, si inuocat, si credit, si secundum propositum uocatus est, quoniam quos ante praesciuit, et praedestinauit conformes imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus: quos au
Abbreviated transcription (Latin):
abundauit gratia. Idest ut acciper& homo praecepta
superbedesuis uiribus fidens inquibus deficiens & factus
& iam pra euaricator liberatorem saluatoremq requi¬
rer& atque ita eum timor legis humilem factum tam qua
paeda gogus ad fidem gratiamq: perducer&. Ita multi¬
plicatis infirmitatibus postea accelerauerunt quibus
sanandis opportun exp̃saduenit Incuius gratiam &iã
iustiantiqui crediderum eadem ipsa gratia eius adiuti
utgaudenter eum praenoscerent & quidam &iam prae¬
nuntiarent esse uenturum uelin illo populo is tahelsicut
morses & iesus naue & samuhel & dauro & ceteri tales
uel etra iosum populum sicut iobuel ante ipsum populu
sicut abraham sicuit noe & quicumq ali sunt quos uel
commemorit ultac& scriptura diuina : unus enum dr
gratia nemo a condemnatione liberatur. siuequam traxit
ex illo in quo omnes peccauerunt siue quam postea suis iniqui¬

Expanded text:
erabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta erabundauit. gratia: id est ut acciperet homo praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens et factus etiam praeuaricator liberatorem saluatoremque requireret atque ita eum timor legis humilem factum tamquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret. ita multiplicatis infirmitatibus postea accelerauerunt, quibus sanandis oportune Christus aduenit. in cuius gratiam etiam iusti antiqui crediderunt eadem ipsa gratia eius adiuti, ut gaudentes eum praenoscerent et quidam etiam praenuntiarent esse uenturum, uel in illo populo Israel, sicut Moyses et Iesus Naue et Samuhel et Dauid et ceteri tales, uel extra ipsum populum, sicut Iob, uel ante ipsum populum, sicut Abraham, sicut Noe et quicumque alii sunt, quos uel commemorat uel tacet scriptura diuina. unus enim deusgratia nemo a condemnatione liberatur, siue quam traxit ex illo in quo omnes peccauerunt siue quam postea suis iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
pater quimis itme traxeri eum : quod defide dictum ess
qua in eum creditur. postea satis euidenter explanat.
ubi dicit : uerba quaeego loquutussum uobis spr& uita
sunt sed sunt quidamex uobis qui non credunt : Sciebat
enim ab initio ihs quies sent credentes & quis traditurus
ess& eum & dicebat. propterea dixi uobis quia nemo
potest uenire ad menisi fueriteidatum a patremeo :
magnum autem aliquid prosuacausa seinuenisse arbitra¬
tus est apud esaiam proph&am : quia dr̃dixit. Siuo lueritis
& audieritis ie quaebona sumt terrae manducabitis:
Siautem nolueritis & non audieritis me. gladius uos comed&
os enim dñi loquutum esihaec. quasi non lextota huiusmodi
condicionibus plenasit. aut ob aliuo superbis praecepta
istadata sunt nisi quia lex praeuaricationis gratia posita
est. donecuenir& semencui promissum est: unde sub intra¬
uit ut ab undar& delictum: & ubi abundauit delictum suꝑ¬

Expanded text:
pater qui misit me traxerit eum. quod de fide dictum esse pater qui misit me traxerit eum. quod de fide dictum esse qua in eum creditur postea satis euidenter explanat, ubi dicit: uerba, quae ego locutus sum uobis, spiritus et uita sunt. sed sunt quidam ex uobis qui non credunt. sciebat enim ab esset eum. et dicebat: propterea dixi uobis, quia nemo potest uenire ad me, nisi fuerit ei datum a patre meo. Magnum autem aliquid pro sua causa se inuenisse arbitratus est apud Esaiam prophetam, quia deus dixit: si uolueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae manducabitis; si autem nolueritis et non audieritis me, gladius uos comedet; os enim domini locutum est haec. quasi non lex tota huius modi condicionibus plena sit aut ob aliud superbis praecepta ista data sunt, nisi quia lex praeuaricationis gratia posita est, donec ueniret semen cui promissum est, unde subintrauit ut abundaret delictum; et ubi abundauit delictum, sup
Abbreviated transcription (Latin):
& operari probona uoluntate. Aut quia indeuteronomio
scriptum est uitam & mortem deditantefaciem hominis
bonum & malum & ammonuit uteliger& uitam. qua si&ipsa
ammonitio non demiseri cordiaueniat uel aliquro prodess&
eligere uitamnisi ds̃ eligendi caritatem inspirara & electã
habere praestar& de quodictumest. quoniam ira in in¬
dignatione eius & uita in uoluntate eius. Autquia dictũ
est si uoles praecepta seruabrte quasi non debeat dõ agere
gratias quia praecepta uoluit quidesertus omnilumine
ueritatis haec uelle non poss&. positis ante hominem
igne & aqua quo uult quidem porrigit manum : Sed altior
est quiuocat altius: quamomnis humana cogitatio
quando quidem initium corrigendi corfides est sicut
scriptumest: uenier & pertransi es ab initio fidei: et quisq
ita eligibonum sicut unicuiq: ds̃ partitus est mensuram
fidei: e tnemo potest ad meuenire ait princeps fideinis

Expanded text:
et operari pro bona uoluntate; aut quia in Deuteronomio et operari pro bona uoluntate; aut quia in Deuteronomio scriptum est: uitam et mortem dedit ante faciem hominis, bonum et malum et ammonuit ut eligeret uitam, quasi et ipsa ammonitio non de misericordia ueniat, uel aliquid prodesset eligere uitam, nisi deus eligendi caritatem inspiraret et electam habere praestaret, de quo dictum est: quoniam ira in indignatione eius et uita in uoluntate eius; aut quia dictum est: si uoles praecepta, seruabit te, quasi non debeat deo agere gratias, quia praecepta uoluit, qui desertus omni lumine ueritatis haec uelle non posset. positis ante hominem igne et aqua, quo uult quidem porrigit manum, sed altior est qui uocat altius quam omnis humana cogitatio, quandoquidem initium corrigendi cor fides est, sicut scriptum est: uenies et pertransies ab initio fidei, et quisque ita eligit bonum, sicut unicuique deus partitus est mensuram fidei, et: nemo potest ad me uenire, ait princeps fidei, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
rere ut inueniamus p&ere utaccipia muspulsareuta pe¬
riatur nobis contraistam quidisputat contraseipsum
claudit ostium miseri cordiaedĩ : Nolo plura dicere dere
tanta quia melius eam committo fidelium gemitibus
quam sermonibus meis : uid&e tamen obsecro qualesit
ideo uolenti & currenti miseri cordi amdi non necessaniã
quaeillum &iam praeuenit ut currer& quia dequodam
ait a postolus quoduulfaciatibi ut arbitror ubi sequi¬
sui & dicit non peccatnubat quasi promagno habendũ
sit uelle nubere ubideadiutorio diuinaemiseri cordie
operossus disputitur : Autuero &iam ibi prodest ali¬
quid uelle m̃isidẽ prouidentia quagubernat omnia
maren seminam que coniungit: Autquoniam ad file¬
monem scripsita postolus ut non quasi ex necessitate
bonum eius ess& sed uoluntarium quasi alitersit
uoluntarium bonum nisi cumds̃ operatur in nobis & uelle

Expanded text:
rere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperiatur nobis. contra istam qui disputat, contra se ipsum claudit ostium misericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam sermonibus meis. Videte tamen, obsecro, quale sit ideo uolenti et currenti misericordiam dei non necessariam, quae illum etiam praeuenit, ut curreret. quia de quodam ait apostolus: quod uult faciat, ibi, ut arbitror, ubi sequitur et dicit: non peccat, nubat — quasi pro magno habendum sit uelle nubere, ubi de adiutorio diuinae misericordiae operosius disputatur, aut uero etiam ibi prodest aliquid uelle, nisi deus prouidentia, qua gubernat omnia, marem feminamque coniungat — aut quoniam ad Philemonem scripsit apostolus: ut non quasi ex necessitate bonum eius esset, sed uoluntarium, quasi aliter sit uoluntarium bonum, nisi cum deus operatur in nobis et uelle
Abbreviated transcription (Latin):
Si uoles praecepta seruabuntie & in posterum fidem
placitam facere : Apposuit tibi aquam & ignem ad quod
uis porrigemanum tuam: ante hominem bonum& ma¬
lum uitaet mors: paupertas & honestas. ad õdo sunt
temapudes aiam : & si uolueritis & audieritis ne quaebo¬
na sunt terrae manducabitis : Si autem nolueritis necob¬
auderitis me gla dius uos comed& os enim dñi loquutũ esi
haec hic uero quantum lib& istiobtegant aperientur
declarantenim secontra dĩgratiam uel miseri cordiam
disputarequamuolumus imp&rare cumdicimus piat
uo luntas tua sicut incaelo ita & interra. uelnenos inferas
intemtationem sed liberanosamalo : ut quid en imista
orando tanto gemitu p& imus si uolentis hominir & curren¬
tis non miserentis estdi : Nonquia hocsine uolunta te nostra
agitur sed quia uoluntas non impl& quod agitnisi diuinitus
ad iuueturꝰ. haecest fideis anitas. quaenos facit orare q̃uae¬

Expanded text:
si uoles praecepta, seruabunt te et in posterum fidem si uoles praecepta, seruabunt te et in posterum fidem placitam facere. apposuit tibi aquam et ignem; ad quod uis porrige manum tuam. ante hominem bonum et malum, uita et mors. paupertas et honestas a domino deo sunt. item apud Esaiam: et si uolueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae manducabitis; si autem nolueritis nec obaudieritis me, gladius uos comedet; os enim domini locutum est haec\'. hic uero, quantumlibet isti obtegant, aperiuntur. declarant enim se contra dei gratiam uel misericordiam disputare, quam uolumus impetrare cum dicimus: fiat uoluntas tua sicut in caelo ita et in terra. uel: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. ut quid enim ista orando tanto gemitu petimus, si uolentis hominis et currentis, non miserentis est dei? non quia hoc sine uoluntate nostra agitur, sed quia uoluntas non implet quod agit, nisi diuinitus adiuuetur. haec est fidei sanitas, quae nos facit orare: quae
Abbreviated transcription (Latin):
etomnis qui hab& hanospemineums cificatse si cut& ipse
sc̃s̃ est : scĩficat enimse non perseipsum sed credendo
inillum & inuocando illum qui scĩficat scõssuos cuius
sanctificationis perfectio quaenuno proficit & crescit
dedie indiem. omnes infirmitatis reliquias ab latura est.
Item dicunt inquit non uolentis neque currentis sed mise¬
rentis est di: quibus respondendum essedicit quodidem
a postolus alibi dequodamait quod uult faciat:
item inquit ad filemonem deonesi moꝰ quemego uolu¬
eram apud me detinere uit protemihi minis irar&
sedsine consiliotuo nihil uolui facere. ut nonquasi
ex necessitate bonum tuum esset. seduoluntarium
Item indeutero nomio uitam & mortem dedi antefaciem
tuam bonum & malumꝰ elige uitam ut uiuas : Item a put
salomonem ds̃ abinitio constituit hominem : & reliquit
eum inmanu consilisui. adiecit ei mandita & praecepta

Expanded text:
et omnis qui habet hanc spem in eum, sanctificat se, sicut et ipse et omnis qui habet hanc spem in eum, sanctificat se, sicut et ipse sanctus est; sanctificat enim se non per se ipsum, sed credendo in illum et inuocando illum qui sanctificat sanctos suos. cuius sanctificationis perfectio, quae nunc proficit et crescit de die in diem, omnes infirmitatis reliquias ablatura est. \'Item dicunt\', inquit, \'non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei\'. quibus respondendum esse dicit, quod idem apostolus alibi de quodam ait: quod uult faciat. \'item\', inquit, \'ad Philemonem de Onesimo: quem ego uolueram apud me detinere, ut pro te mihi ministraret; sed sine consilio tuo nihil uolui facere, ut non quasi ex necessitate bonum tuum esset, sed uoluntarium. item in Deuteronomio: uitam et mortem dedit ante faciem tuam, bonum et malum. elige uitam, ut uiuas. item apud Salomonem: deus ab initio constituit hominem et reliquit eum in manu consilii sui. adiecit ei mandata et praecepta: