comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dend̾. ꝗs debeat cauere utretici
Inego qs legatarius suman
illud dicimus metum b̾rdez
actixcum fideimiss.ario me
ige debere ⁊ est expeditus hoc
dice simicbi spes aliqua dur¬
at ususfr̃. et cumitu amisis po¬
test. Ad meredire hoc ẽ ad legata¬
rium itarem expediri. ut tu mi
susfr. michi relictus fu̾it. nec
.q. ẽ ulla spes ad me reutendi fruc¬
tus recta ina fideiꝯ missariu
cauere oportet domino ꝓprieta¬
tis. ¶llud sciendumẽ siue ui¬
re ip̃o qs usus fr̾. ht. siue etiam
ꝑtincdem pretoris nichilomi¬
nus cogend esse fructuariũ
caue.aut actiones susciꝑe pl¬
ane si ex die ꝓprietas alicuile¬
gata sit usustr̃. pure dñdumẽ
esse pomp̃. ait. ꝯmittendam es¬
se hanc cautionem fructuario
qrctum sit. ad eum ꝓprietatẽ
ul ad h̾rdem eius ꝑuentura
¶Si uestis uius fr̃̾. legatus sit

Expanded text:
s debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem acturum, cum fideicommissario me agere debere? et est expeditius hoc dicere: si mihi s‹p›es aliqua durat usus fructus et, cum tu amiseris, potest ad me reccidere, hoc est ad legatarium, ita rem expediri, ut tu mihsus fructus mihi relictus est nec est ulla spes ad me reuertendi fructus, recta uia fideicommissarium cauere oportet domino proprietatis. Illud sciendum est siue iure ipso quis usum fructum habet siue etiam per tuitionem praetoris, nihilo minus cogendum esse fructuarium cauere aut actiones suscipere. Plane si ex die proprietas alicui legata sit, usus fructus pure, dicendum esse Pomponius ait remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum proprietatem uel ad heredem eius peruenturam. Si uestis usus fructus legatus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
accepit non appentis rei nomineꝯmo¬
dati ꝯdempnetur. cauendum eiest
ut repetam rem dominus ei prestet.¬
Siquemquestum fecerit is ꝗ exꝑien¬
dum qd accepit. ueluti suumentafue¬
rĩt eaque locata sint. id ip̃m prestabͭ
ei ꝗ expiendum dedit neq enim añ
eam rem questi cuiq ẽẽ oportet pri¬
quam ꝑiculo eius sit. ¶ Silibo homi¬
in q michi bona fide ẜiiebat qͣi ẜuo.
remmodauero. Uideamus anh̾eam
ꝯmodati accionennam et celsus fi¬
lius aiebat.sinississemeum aliqd fa¬
c̾e ułmandati cumeo uel prescriptoᷤᷤ
toes dicend necobstat qd̾ nõ baci
mente cumeo ꝗlber bona fide nobis
ẜiuret. cͣchemus. q̃i eum obligatum
sb̾ituripłmq enim id accidit. ut ext̾
lid ꝙ agetur tacitura obligatio nasc̾et
ueluti cum perrorem in debiti soluẽ¬
idicausadatur. Lpm̃.

Expanded text:
accepit si non apparentis rei nomine commodati condemnetur, cauendum ei est, ut repertam dominus ei praestet.Si quem quaestum fecit is qui experiendum quid accepit, ueluti si iumenta fuerint eaque locata sint, id ipsum praestabit qui experiundum dedit: neque enim ante eam rem quaestui cuique esse oportet, priusquam periculo eius sit.Si libero homini, qui mihi bona fide seruiebat, quasi seruo rem commodauero, uideamus, an habeam commodati actionem. nam et Celsus filius aiebat, si iussissem eum aliquid facere, uel mandati cuto erit dicendum. nec obstat, quod non hac mente cum eo, qui liber bona fide nobis seruiret, contraheremus quasi eum obligatum habituri: plerumque enim id accidit, ut extra id quod ageretur tacita obligatio nascatur, ueluti cum per errorem indebitum soluendi causa datur.
Abbreviated transcription (Latin):
trabatur debitum dem tem uiso non
tollimus actionem. an pocius ex utͦ
ꝙ ꝓrata detrahimus ego puto au¬
tem sublatam de iremuerso actiõe
cum debitor sit dm̃ ꝯstitutus. ¶ Idẽ
querit si rrẽ tuam ut̾it et debitor tu
us fc̃s sit. mox creclitor eisdem sum¬
me qmͣtibi debuit. in renascaturde
inremũsoactio anuo ex post fc̃o nõ
ꝯualescat ꝙ uerumẽ. Mdem tractat
an ex euentu possit mrempris filius
utere ueluti uͥ duo rei p̃r et filius fu¬
erint et filius mutuatus suo noĩe
soluat uel si filio iussupris crecuidis¬
tiet filius creclitum tibi soluiss micͥ
udetur. si ꝗdem pecuma ad premꝑue¬
nerit uideri mrem u̾sum ꝙ sinõ fu̾it
et suum negocium ge̾ns filius soluit ñ
ditor suo solũet nõ erit in remusũ
Nm̃ius actione de peculio lib̾atus sit

Expanded text:
trahatur debitum, de in rem uerso non tollimus actionem? an potius ex utroque pro rata detrahimus? ego autem puto sublatam de in rem uerso actionem, cum debitor domini sit constitutus. Idem quaerit, si in rem tuaus factus sit, mox creditor eiusdem summae quam tibi debuit, an renascatur de in rem verso actio an vero ex postfacto non convalescat? quod verum est. Idem tractat, an ex eventu possit in rem patris filius vertere, veluti si duo rei pater et filius fuerint et filius mutuatus suo nomine solvat, vel si filio iussu patris credidisti et filius creditum tibi solvisset. mihi videtur, si quidem pecunia ad patrem pervenerat, videri in rem versum: quod si non fuit et suum negotium gerens filius solvit, noeditori suo solveret, non erit in rem versum, quamvis actione de peculio liberatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
is solus iicuius remrũsumẽ anet
rem usume. sicuticum solus iussitqͥ
Arcelł. notat int̃clum et ꝑꝑ hoc ꝙ in
rem altius socu u̾sum ẽ de mremuso
cum alt̾o agipotest ꝙꝯuentus a so¬
cio pete potest id in quo ꝯdempnat
fu̾it ꝗd emm dicemus sipeculium
ẜuo ab alt̾o ademptum fuit. pauł.¬

Expanded text:
is solus in cuius rem versum est, an et rem versum est, sicuti cum solus iussit: lus notat: interdum et propter hoc quod in rem alterius socii uersum est de in rem uerso cum altero agi potest, qui conuentus a socio petere potest id in quo damnatus fuerit. quid enim dicemus, si peculium seruo ab altero ademptum fuerit? Pau
Abbreviated transcription (Latin):
animo dedit. no fieripns
Lmet cumtibinum mos me¬
os qitudõdo nõ faciotuos. Ed
ergo sihic nõ b̾rdi s Alui dedit cui
ꝯutibat se uissumd. re siꝗdem
peculi ares ded̾it. nec fecit accipiẽ¬
d sum sit statulibo etiam depecu
fietut et staitu libpueniat ad li¬
bcitem qi impleta ꝯditione cui
pere ꝓhibitus ẽ. et nummi non
pibunt. Sr is quem testator ac¬
cum ueniret. ut ex ꝓmissorem
pis utcapuam eas  deinde ꝑato
tibi ad ꝓficũcend̃ ꝯditio tempis
uelualitudinis ĩpedimento fue¬
rit quominus ꝓficisceris anꝯdi
ci possit uidendumẽ. et cum ꝑte
nonstetit potest dici repetitio¬
nemcessare s cum liceat peni
id qd datuĩnẽ. nisi forte tuam
ter sit nõ Accapisse te obhanc cãr
tñres ꝯposueris ut necesse h̃as ꝓ¬
ficisci uel sumptus ꝗ necessarii
fuerunt. ad ꝓfectionem iam fe

Expanded text:
animo dedit, non fieri ipsius: nam et cum tibi nummos meos quasi tuos do, non facio tuos. quid ergo, si hic non heredi, sed alii dedit, cui putabat se iussum? si quidem peculiares dedit, nec fecit accipienissum sit statulibero etiam de pecufiet, ut et statuliber perveniat ad libertatem quasi impleta condicione cui parere prohibitus est, et nummi non peribunt. sed is, quem testator accum conveniret, ut expromissorem is, ut Capuam eas, deinde parato tibi ad proficiscendum condicio temporis vel valetudinis impedimento fuerit, quo minus proficiscereris, aci possit, uidendum: et cum per te non steterit, potest dici repetitionem cessare: sed cum liceat paeniid quod datum est, nisi forte tua intersit non accepisse te ob hanc caustamen rem composueris, ut necesse habeas proficisci, uel sumptus, qui necessarii fuerunt ad profectionem, iam fe
Abbreviated transcription (Latin):
aueditore ꝙ si ꝑuẽlitore et emꝑ¬
torẽ fint mora et labeo qd scribit.
emptori potius noce qm ueditoꝵ
morã adhĩtam. S uidedumẽ
ne postior moradapnosa eisit qo
enim si int̾pellauo ueditorẽ etn
ded̾it. id ꝙ em̾am. de inde postea
offente illo ego nõ acceꝑim. sane
ħcaũ noc̾e michi debe. ¶S si ꝑẽ
torẽ mora finiss demte cumoi¬

Expanded text:
a uenditore. quod si per uenditorem et emptorem mora fuerit, Labeo quidem scribit emptori potius nocere quam uenditori moram adhibitam, sed uidendum est, ne posterior mora damnosa ei sit. quid enim si interpellauero uenditorem et non dederit id quod emeram, deinde postea offerente illo ego non acceperim? sane hoc casu nocere mihi deberet. sed si per emptorem mora fuisset, deinde, cum o
Abbreviated transcription (Latin):
minus ĩculpaerit. qm obrẽ si uẽclitor
eam diligenciã adhibiuss ĩ insulacꝰ¬
toclienda qmͣdebent homines i fru¬
giet diligentes prestare. si ꝗd accidis¬
set inchil ad eũ ꝑtinebit.Auł.¬

Expanded text:
minus in culpa erit, quam ob rem si uenditor eam diligentiam adhibuisset in insula custodienda, quam debent homines frugi et diligentes praestar‹e›, si quid accidisset, nihil ad eum pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
Am posteaquam iuratumest
denegatur actiout si ꝯtroue¬
siã erit idẽm si ambigitur an
ius mirand̾ datum sit excepto
locus est. Mure uirando di¬
touelremisso. reus quids
ad ꝗrit except̾om sibi alis¬
ꝙ actor uero actõm adqrie
inqua hoc solum queriturqr
iurauit dan sibioporte uel
cum iurare paratus eet nis¬
nirand̾ ei remissum est. Sidi¬
netur ꝗs sipost iusiurandi¬
ex famoso iudicio famosu
eẽ magis est. ¶Siis q tẽpor¬
li actions michi obligatios
erat detulit ius iurand utm
pomius ait. ego autemputo
uanc replicationem noessese¬

Expanded text:
am posteaquam iuratum est, denegatur actio: aut, si controversia erit, id est si ambigitur. an iusiurandum datum sit, exceptioni locus est. Iureiurando dato vel remisso reus quidem adquirit exceptionem sibi aliisque, actor vero actionem adquirit, in qua hoc solum quaeritur, an iuraverit dari sibi oportere vel, cum iurare paratus esset, iusiurandum ei remissum sit. Si damnetur quis post iusiurandex famoso iudicio, famosum esse magis est.Si is, qui temporaria actione mihi obligatus erat, detulerit iusiurandum, ut mponius ait. ego autem puto hanc replicationem non se
Abbreviated transcription (Latin):
mulier alieno nomine ꝓmmictat.
se ñ int̾ponat siue inmicio nullu
sit ꝯꝓmissum siue sit. S pendeat
an exeo pena exigi potest. siue post¬
ea  deficiat pena. ¶Conꝓmisso so¬
luto dic morte. acceptilatione. iudi¬
tio pacto. sac̃dotio obuemẽte inde

Expanded text:
mulier alieno nomine compromittse non interponat, siue initio nullum sit compromissum: siue sit, sed pendeat an ex eo poena exigi potest: siue postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto. Sacerdotio obueniente uide
Abbreviated transcription (Latin):
I creclitor pignus uł ypothecam uẽ¬
did̾it hoc pacto. ut liceat sibi redde
pecumamet pignus recupare ansip¬
atus sit debitor redde pecumam ꝯse¬
rum agi posse cum creclitoreut siqͣs ac¬
tiones heat eas cedat debitori. s ꝙ. iul
scribit ĩpignore. id̾ et circa ypothetã
c̃. ¶llud inspiciend̾ est anliceat debi¬
tori siypotheca uemierit pecuma solu¬
ta eã recupare et siꝗdemita uenierit.
ut si intrac̾tum tp̃e adebitore peciũa
soluta fu̾it. emptio rescindatur. ĩtra
id tempꝰ pecuma soluta recipit ypo¬
thecam. siu̾o temp p̾cerierit:. aut siñ
co pato res uemerit. non pot̾ rescin¬
debitor aut pupillus. aut reipu.¬

Expanded text:
i creditor pignus uel hypothecam uendiderit hoc pacto, ut liceat sibi reddere pecuniam et pignus reciperare: an, si paratus sit debitor reddere pecuniam, conserum agi posse cum creditore, ut, si quas actiones habeat, eas cedat debitori. sed quod Iulianus scribit in pignore, idem et circa hypothecam est.Illud insp‹i›ciendum est, an liceat debitori, si hypotheca uenierit, pecunia soluta eam reciperare. et si quidem ita uenierit, ut, si intra certum tempus a debitore pecunia soluta fuerit, emptio rescindatur, intra illud tempus pecunia soluta recipit hypothecam: si uero tempus praeteriit aut si non eo pacto res uenierit, non potest rescinnti quinque debitor aut pupillus aut rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
ai michi debent an declucaz
rixculio ẜui ordinaruẽt pri¬
mailla questio ẽ an hec peculia
ipeculio ẜi ordinarit ꝯ puten¬
turet ꝓculus et accillicimnus ex¬

Expanded text:
vicarii mihi debent an deducam ex peculio servi ordinarii? et prima illa quaestio est, an haec peculia in peculio servi ordinarii computentur. et Proculus et Atilicinus ex
Abbreviated transcription (Latin):
umimno mortuus esset demde do¬
unus intra annui plures hrdes
ons ius scinditur. U Lꝓm̃.
xcuctur qͣm qd̾ sibi debetur. Id
dicetur int̾lum et in socus si for¬
te sepata apud se peculia hnt ut
Alt altius peculu noĩe nõ duem¬
aturCetm si ꝯmune sit peculiũ
et insolid ꝯuemantur et declu¬
ceturꝙ utriq debetur. ¶Dem.¬
pdis ergo casus est quo peculni
Emmimis ad altum ex domi¬
u solum ꝑtineat. In primis si
imente dedit ut ꝓprietatem ea¬
rum retmnent ad ministrationẽ
aueaꝵ ẜuo xedet. marcellus
notat. ẽt est etiam ille casus si
alt adem̃itul siꝗdem omnimo

Expanded text:
mino mortuus est, deinde dominus intra annum plures heredetionis ius scinditur. Vlpianusdeducturum quam quod sibi debetur. idemque dicetur interdum et in sociis, si forte separata apud se peculia habeant, ut alter alterius peculii nomine non conveniatur: ceterum si commune sit peculium, et in solidum convenientur et deducetur quod utrique debetur. is ergo casus est, quo peculium serui communis ad alterum ex dominis solum pertineat? in primis si ea mente dederit, ut proprietatem earum retineret, administrationem autem seruo concederet.Marcellus notat: est etiam ille casus, si alter ademerit
Abbreviated transcription (Latin):
Uociens iussu alicuius ul cuflo
eius uł cũ extraneo societas coit
directo cũ illius ꝑsona agi posse
cuius ꝑsona ĩ ꝯtrahenda societa¬
dtrahenda ẽ ptoe ul uendonẽ ie

Expanded text:
uotiens iussu alicuius uel cum filio eius uel cum extraneo societas coitur, directo cum illius persona agi posse, cuius persona in contrahenda societaCONTRAHENDA EMPTIONE ET DE
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ẽe ꝙ alt̾ solus filiã hĩnt cetum si
nu̾atam dotem p̃r defũcta ĩ mimo
ꝯfilia recuꝑass. redli pecuma societa¬
ti debiiss pactũ exeꝗtati sit nob̾ int̾¬
p̾tantibꝰ ꝙ sisalua societate diuorto¬

Expanded text:
alter solus filiam habuit. ceterum si numeratam dotem pater defuncta in matrimonio filia reciperasset, reddi pecuniam societati debuisse, pactum ex aequitate sic nobis interpretantibus. quod si salua societate diuort
Abbreviated transcription (Latin):
si prior maritus fac̾e nõ poss de uno de
societate ꝯstituenda dotem. insisi no¬
inmatim ita ꝯueniss. uer in ꝓpoĩto lar¬
gius int̾esse uidebatur dos mĩata eẽt
anu̾o ꝓmissanãsifilia datã dotemic
postea qmͣ pr̃i h̾rs extitit iire suo rece¬
piss nõ eẽ refẽndam pecumã societa¬
ti qmͣ mulie hitura finit et si alius hrs¬

Expanded text:
de societate constituendam dotem, nisi si nominatim ita conuenisset. uerum in proposito largiter ‹inter›esse uidebatur, dos numerata esset an uero promissa: nam si filia datam dotem, posteaquam patri heres exstitit, iure suo recepisset, non esse referendam pecuniam societati, quam mulier habitura fuit, etsi alius h
Abbreviated transcription (Latin):
I socius ꝓfilia dotem ꝓmisit. et ꝓrius
qmͣ soluet h̃rde ea relicta decessit. que
postea cum maritus de exigenda dote
egit accepto lib̾ata ẽ quesitum ẽ ani
cum ꝓsocio ag̾et dotis qnͣtitatem põpõ¬

Expanded text:
i socius pro filia dotem promisit et prius quam solueret herede ea relicta decessit: quae postea cum marito de exigenda dote egit, accepto liberata est. quaesitum est, an, si pro socio ageret, dotis quantitatem praeci
Abbreviated transcription (Latin):
anexhus qs uir bonũ ꝯstitue opor¬
tiuss. Arbitroꝵ .N. gña sũt duo un¬
umeius modi. ut siue equũ sit siue ĩ¬
iquũ ꝑere debeanus ꝙ obẜuatur cu
ex ꝯꝓmisso ad arbitriũ itumẽ alterei
eius mocli ut ad boniuiri arbitriũ re¬
digi debeat. et si noĩatimꝑsona sit ꝯpre¬
bensacinus arbitratu fiat.  Aul.

Expanded text:
an ex his quas uirum bonum constituere oportuisset. arbitrorum enim genera sunt duo, unum eiusmodi, ut siue aequum sit siue iniquum, parere debeamus quod obseruatur, cum ex compromisso ad arbitrum itum est, alterum eiusmodi, ut ad boni uiri arbitrium redigi debeat, etsi nominatim persona sit comprehensa, cuius arbitratu fiat 77 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
sm̃a uera est. ¶ Hec actio in hi¬
is que usucapi non possunt pu¬
ta furtiuis uel in ẜuo fugitti¬
uolocum non ht. Giẜuus hr¬
ditarius añ ad itam b̾rditatẽ¬
rem aliquamem̃it. et traditã
sibi posẜonem anueit. recte hrs
publiciana utitur. qĩ p̃e possedis

Expanded text:
a uera est.Haec actio in his quae usucapi non possunt, puta furtiuis uel in seruo fugitiuo, locum non habet.Si seruus hereditarius ante aditam hereditatem aliquam rem emerit et traditam sibi possessionem amiserit, recte heres Publiciana utitur, quasi ipse possedis
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝓꝑte mei fu̾int eius sũme
ꝑtem dimidiam nõ corpum cõ¬
dicam. ¶Si putem mestichũ
aut pampbilum deb̾ecum sti¬
chum debeam et pamphilum
soluam. repetam quasi in debitũ

Expanded text:
pro parte mei fuerunt, eius summae partem dimidiam, non corporum condicam. Si putem me Stichum aut Pamphilum debere, cum Stichum debeam, et Pamphilum soluam, repetam quasi indebitu
Abbreviated transcription (Latin):
nlege uẽdidisti. ut ẽptoralc̾a
yecuma ĩ annos singlos ⁊dic¬
tamhalabeo et trebalcus negat
posse exuẽdito agiuit ut id ꝙ
ueñit fiat. ego dtra puto si
mordeo nillus fũdũ uendidis
dut ħ tibi xluctio p̃statur nã

Expanded text:
lege uendidisti, ut emptor alter‹pecunia in annos singulos conductam habeat.Labeo et Trebatius negant posse ex uendito agi, ut id quod conuenerit fiat. ego contra puto, si mo‹do› ideo uilius fundum uendidisti, ut haec tibi conductio praestaretur: nam
Abbreviated transcription (Latin):
ioidieas lapidicinas ẽẽ extepta
neminc̃ enĩ nec uẽde nec exciꝑẽ ꝙ
eptori accessuras ĩ lege dictũ erat
qebatur a castellũ ex quo fistulis
ique duc̾etur accedet .R. ꝓpparere¬
dactũ eẽnt id quoq accedet lice̾t
inꝓcura nõ ꝯtinetur. ¶ Fundu
Ibeo emisti cuius filu postea tu¬
ut pupillus et familia eius di¬
scedat defũdo tũc demũ tu ing̾¬
diarsi posẜonẽ. ¶Qui fũdum
Alege emet ut soluta pecumat᷑

Expanded text:
i eas lapidicinas esse exceptas: neminem enim nec uendere nec excipere quod emptori accessuras in lege dictum erat: quaerebatur, an castellum, ex quo fistulis aqua duceretur, accederet. ret id quoque accederet, licet scriptura non continetur.Fundum ab eo emisti, cuius filii postea tuut pupillus et familia eius decedat de fundo, tunc demum tu ingrediaris possessionem.Qui fundum ea lege emerat, ut soluta pec
Abbreviated transcription (Latin):
excipiuntur. nõ que ĩ ppetuo sata sũt
seri solẽt. ita ut fructus eoꝵ tollatur.
nã alit int̾pretãtib uites et arbores
ões extepte undebũtur. Huius reiẽp¬
tionẽ posse fi dixiq̃ ex meis eclib ĩtuas
edes ꝓtecta sũt ut ea michi ita h̾re lide
qea re exẽpto agi. ¶ Siluacedua ĩ q̃n¬
mũ uenierat q̃rebatur cumglatis de¬
cidiss utrius ẽet scio ẜ uirendisseprimũ
ro eẽt q̃cũqd glans ex hus arboribo que
cese nõ eent cecidiss uẽditoris eẽgea au
atẽ que ĩ arborib fuiss eo tẽpe cũ ħ tend̾e¬
tur ẽptoris. ¶ Nemo potest uid̾ieã rez
uẽdidisse decinus dño idagatur nead
ẽptorẽ trãseat s hoc aut locatio ẽ an ali
usuris dedit pignorisũ ypothece p̾dia
et fidenissorẽ lucĩ cuimtra mera trien

Expanded text:
excipiuntur, non quae in perpetuo sata sunt seri solent, ita ut fructus eorum tollatur: nam aliter interpretantibus vites et arbores omnes exceptae videbuntur. Huius rei emptionem posse fieri dixi: "quae ex meis aedibus in tuas aedes proiecta sunt, ut ea mihi ita habere liceea re ex empto agi.Silua caedua in quinquennium uenierat: quaerebatur, cum glans decidisset, utrius esset. scio Seruium respondisse, primum ro esset, quaecumque glans ex his arboribus quae caesae non essent cecidisset, uenditoris ess‹e›, eam autem, quae in arboribus fuisset eo tempore cum haec caederentur, emptoris.Nemo potest uideri eam rem uendidisse, de cuius dominio id agitur, ne ad emptorem transeat, sed hoc aut locatio est aut alusuris, dedit pignori siue hypothecae praedia et fideiussorem Lucium, cui promisit in
Abbreviated transcription (Latin):
te ĩ exigẽdo ñsolũ bonã fidẽs etiã dili¬
gẽtiã prestare deb̾e.i. nõ solũ ut ate do¬
is malus absit. s etiã ut culpa. fere
aliq solet ħu̾ba adice dolus malus
at quominus fũdũ ẽpcor possideat.e
erit ergo ẽpto actio nõ uẽdito actioñ¬
uẽditor uacuam pofẜonem tradatcũ
multis modis accid̾e potest ne trad̾e
⁊possit s ut si q dolo malo fecit aut faciet
dolus malus euis existimaretur. Idẽ.¬

Expanded text:
lum bonam fidem, sed etiam diligentiam praestare debere, id est non solum ut a te dolus malus absit, sed etiam ut culpa.Fere aliqui solent haec uerba adicere: 'dolus malus et, quo minus fundum emptor possideat. erit ergo ex empto actio, non ut venditor vacuam possessionem tradat, cum multis modis accidere poterit, ne tradere possit, sed ut, si quid dolo malo fecit aut facit, dolus malus e
Abbreviated transcription (Latin):
nẜuabit nec si ꝑtẽ soluat exẽp¬
tocũnẽclitore aget quoniam ita
ꝯtractũ es alienũ diudi nõ po¬
tuit. ¶ Frum̃ta que mb̃bis erãt
cuiuẽdidisses dixistite si qd aũ
cepestate fcm̃ ẽet p̾stiturumea
srum̃ta nita corruꝑunt. si ĩmo¬

Expanded text:
seruabit: nec, si partem soluat, ex empto cum uenditore aget, quoniam ita contractum aes alienum diuidi non potuit.Frumenta quae in herbis erant cum uendidisses dixisti te, si quid ui aut tempestate factum esset, praestaturum: ea frumenta niues corruperunt: si immo
Abbreviated transcription (Latin):
Ege uẽclitomis ita fc̃a siqd sam.
aut religiosi aut publiciẽ emsm
chil uenit si res nõ musũ publico
s ĩ patrimonio fiscierit uenditor
eius ualebit nec uẽclitori ꝓd̾it
exceptio q̃ nõ hũt locũ. Der
nire nõ potest. ¶ Et int̾ramati¬
am sepulcroꝵ. Hortis uł cetis culo¬
ris loca pura sunt ẜuatasi mebil
uẽclitor noĩatim extepit. ademp
torẽ pertinent. ¶Dem.
reis xclitarũ posẜo tradita uide¬
tur.siclaues apd horrea tradite
sũt. quo fc̃o ꝯfestim ẽptor dñm
et posẜonẽ adipiscitur. et si non
aꝑu̾it horrea. si uẽclitoris m̾cos

Expanded text:
ege uenditionis illa facta 'si quid sacri aut religiosi aut publici est, eius nihil uenit', si res non in usu publico, sed in patrimonio fisci erit, uenditio eius ualebit, nec uenditori proderit exceptio, quae non habuit locum. 73 nire non potest.Intra maceriam sepulchrorum hortis uel ceteris culturis loca pura seruata, si nihil uenditor nominatim excepit, ad emptorem pertinent. 74 Idereis conditarum possessio tradita uidetur, si claues apud horrea traditae sint: quo facto confestim emptor dominium et possessionem adipiscitur, etsi non aperuerit horrea: quod si uenditor
Abbreviated transcription (Latin):
ea lucius ticius uedidit fu̾dũ additis
hiis u̾b. quo iure quaq ꝯditione et¬
ea p̾clia lucuticui hochiest̾. itaueneũt.
itaq hebuntur q̃ro anẽptor gaio seio
ad p̾stationẽ frum̃ti sit obnoxius R.
eptorẽ gaio seio sccłm ea q̃ ꝓponentui
obligatum non ẽẽ. PAulus.¬
Ndiem ad iectio ita fit. ille¬
I
ditionẽ fecit quo res adño ab eat.¬

Expanded text:
ea Lucius Titius uendidit fundum additis uerbis his: 'quo iure quaque condicione ea praedia Lucii Titii hodie sunt, ita ueneunt itaque habebuntur': quaero, an emptor Gaio Seio ad praestationem frumenti sit obnoxius. respondit emptorem Gaio Seio secundum ea quae proponerentur obligatum non esse. DIEM ADDIi condicionem fecerit, quo res a domino abeat
Abbreviated transcription (Latin):
qr reꝓba pecuna nõ lib̾at soluentẽ
reꝓbis uidel ninimis recddendis.n¬
¶ Si uendiderit ꝗdem creditor pignus
pluris qͣm debitum erat nondum au¬
tem precium abemptore exeg̾it anpig¬
noraticio iudicio ꝯueniri possit possit¬

Expanded text:
›proba pecunia non liberat soluentem, reprobis uidelicet nummis reddendis.Si uendiderit quidem creditor pignus pluris quam debitum erat, nondum autem pretium ab emptore exegerit, an pigneraticio iudicio conueniri possit ad s
Abbreviated transcription (Latin):
est cquum aut quere me alios cclitores.
aut cogi distrahe qd̾ uelim receptum.
aut tibi pec miaria coactum delinq̃re
me cibi. Igitur hoc aiidice dispiciẽ¬
daerunt. ut neꝙ delicatus debitor nͤ
honerosus creditor audiatur. Pem.
gistratus ĩposẜonem aliquem miẜit ꝑ
pignus ꝯstiturcum test̾o quoq pign
repsit. ¶Sciend̾ est ubi nissu magistra¬
tus pignus ꝯstituatur nõ alias ꝯstitui
nisi uentum fu̾it ĩ posẜoem. ¶Dem.

Expanded text:
est aequum aut quaerere me alios creditores est aequum aut quaerere me alios creditores aut cogi distrahere quod velim receptum aut tibi paenuria coactum derelinquere. medie igitur haec a iudice erunt dispicienda, ut neque delicatus debitor neque onerosus creditor audiatur. Vlpiagistratus in possessionem aliquem miserit, pignus constitui, cum testamento quoque pignus rescripsit.Sciendum est, ubi iussu magistratus pignus constituitur, non alias constitui, nisi uentum fuerit in possessionem.
Abbreviated transcription (Latin):
det ei actiones adu̾sus emptorem ꝑi¬
culo tñ uenditoris ꝙ si acceꝑit ia
pecuniam nec suꝑfluum recidit ĩpi¬
gnoraticio iudicio uenit. et sires pig¬
noridatas male tractau̾it creclitor.
uel ẜuos debilitauit plane simalefi¬
cus sius coh̾cuit ueluinx̾it ueloptu¬
lit prefcure uel presidi dñdum est
pignoraticia creditorem nonteneriqͣre
apsticit ancillam uł aliud ĩpbacum
face coegit illico pignus ancille soluit᷑.
struxit creclitor siqdemiam ĩbutos uł
uolũtate debicoris erit actio ꝯtraria si
uero nichil hoꝵ int̾cesẜit et siqdem ar¬
tificus nccͣus erit actio ꝯtraria nõ tñi
sic ut cogatur ẜuo carere ꝓ quantitate
sumptuum debitorsicut eim neglige̾
creclitorem dolus et culpa qmͣ prestat nõ
patitur.ita nec talem effic̾e rempignora¬
tam. ut grains sit debitori ad recipien
d̾ puta saltum gnͣdem pignoridatum
ab homine q uix luere potest. nec dum
excołe tu acceptum pignori extolius¬
tisic ut mãgni precu faces. alioqn nõ

Expanded text:
s emptorem periculo tamen uenditoris. quod si accepit iam pecuniam, superfluum reddit.In pigneraticio iudicio uenit et si res pignori datas male tractauit creditor uel seruos debilitauit. plane si pro maleficiis suis coercuit uel uinxit uel optulit praefecturae uel praesidi, dicendum est pigneraticia creditorem non teneri. quare si prostituit ancillam uel aliud improbatum facere coegit, ilico pignus ancillae soluiturstruxit creditor, si quidem iam imbutos uel uoluntate debitoris, erit actio contraria: si uero nihil horum intercessit, si quidem artificiis necessariis, erit actio contraria, non tamen sic, ut cogatur seruis carere pro quantitate sumptuum debitor. sicut enim neglegere creditorem dolus et culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pigneratam, ut grauis sit ddum: puta saltum grandem pignori datum ab homine, qui vix luere potest, nedum excolere, tu acceptum pignori excoluisti sic, ut magni pretii faceres. alioquin non
Abbreviated transcription (Latin):
forte qmͣ acceꝑat precium ex regobli¬
ri restituit etiam mecdu temꝑis usu¬
ras adebitore pet̾e potest. qr nichilei
solutum esse ut aufferri nõ possit pa¬
lam fcm̃est. s si simplum prestitit do¬
liexteptione repellendus erit abu¬
suraꝵ petitione. qr hĩnt usum pecume
precu ꝙ ab emptore acceꝑat. U Ipm̃.¬
Legant apud me qitum est. si impetras¬
set creditor acesare ut pignus posside¬
ret idꝙ euictum ẽẽt anu̾at ꝯtrariam
uidetur futa ẽẽ pignoris obligatio
et a ccͣtu priore recessũ. mimo utilis
soluto eires data fu̾it ut in qnͣtitatẽ
debiti ei satiffaciat uel in qͣnͣtum eius
int̾sit et ꝯpensationem h̾re potest c̾¬
ditor si forte pignoraticia uelexalia
causa cumeo agatur. ¶Quireꝓbos

Expanded text:
forte, quam pretium ex re obliri restituit, etiam medii tem poris usuras a debitore petere potest, quia nihil ei solutum esse, ut auferri non possit, palam factum est: sed si simplum praestitit, doli exceptione repellendus erit ab usurarum petitione, quia habuit usum pecuniae pretii, quod ab emptore acceperat. leganter apud me quaesitum est, si impetrasset creditor a Caesare, ut pignus possideret idque euictum esset, an habeat contrariam uidetur finita esse pignoris obligatio et a contractu recessum. immo utilis um si pro soluto ei res data fuerit, ut in quantitatem debiti ei satisfiat uel in quantum eius intersit, et compensationem habere potest creditor, si forte pigneraticia uel ex alia causa cum eo agetur.Qui reprobos
Abbreviated transcription (Latin):
q utriusq serus acciꝑe debe¬
mus: Sret si ꝑ penam de porta¬
tionis ad pegrinitatem redac¬
tus sit pronus putat pom. eũ
amisisse honorem. Sr si fuerit
restitutus erit eietiam hunus

Expanded text:
 utriusque sexus accipere debemus. Sed si per poenam deportationis ad peregrinitatem redactus sit patronus, putat Pomponius eum amississe honorem. sed si fuerit restitutus, erit ei etiam huius
Abbreviated transcription (Latin):
edicticominodum saluum.¬
¶ Parentes patronietiamado¬
ptim accipumtur s tamdiu
quandiu adoptio durat.in
¶itamenfilius meus iado¬
ptionemdatus sit uocari. a
Sr nec nepos ĩ adoptiua fami¬
ua susceptus. S si filius me¬
us emancipatus adopta u̾it
filium hic nepos inuis uooi¬
ripotit nam michi alienus
est. ¶Liberos aut scd̃m cassi¬
um ut inpentib et ultra tri¬
nepotem accipimus Eiliber¬
ta exprono fuerit enixa mu¬
tuose ip̃a et filius eius inius
non uocabunt. Sin autem li¬
beri pr̃omi capitis accusau̾int
lbertũ pr̃onimi uł inẜuitutẽ
pecierint nullus eis honor de¬
betur. ¶ Pretor ait mnis in
si ꝑmissii meo nequis uocet
ꝑmissurus enĩest si famosa
actio non sit. ł si pudorem nõ
sugillat qua pr̃onus ꝯueni¬
tur uł parentes ⁊ totum hoc
causa cognita debet facere.
Nam interdum t ex causai
famosa ut pedius putat ꝓmit¬
tere debet pronumimũs uo¬
cari aliberto sieum grauissi¬
ma muria affecit flagello¬
ue forte cecid̾it. ¶ Semꝑ aũt

Expanded text:
edicti commodum saluum. Parentes patroni etiam adoptiui excipiuntur: sed tamdiu quamdiu adoptio durat. Si filius meus in adoptionem datus sit, uocari a sed nec nepos in adoptiva familia susceptus. sed si filius meus emancipatus adoptaverit filium, hic nepos in ius vocari poterit: nam mihi alienus est. Liberos autem secundum Cassium, ut in parentibus, et ultra trinepotem accipimus. Si liberta extuo se ipsa et filius eius in ius non uocabunt.Sin autem liberi patroni capitis accusauerunt libertum paternum uel in seruitutem petierunt, nullus eis honor debetur. Praetor ait: 'in ius nisi permissu meo ne quis uocet'. permissurus enim est, si famosa actio non sit uel pudorem non suggilat, qua patronus conuenitur uel parentes. et totum hoc causa cognita debet facere: nam interdum etiam ex causa famosa, ut Pedius putat, permittere debet patronum in ius uocari a liberto: si eum grauissima iniuria adfecit, flagellis forte cecidit. Semper autem
Abbreviated transcription (Latin):
xilium ĩintegre rest̃onis ut ꝓcu¬
bonum ⁊ equũ recligenda sunt ne
magno inꝯmodo huius etatis ho¬
mines affic̾entur nemine cũ hiis
ctbente ⁊ quodam modo dm̃ncium
ẽis int̾dic̾etur itaq insi aut mani¬
festa circũscriptio sit aut tam neg¬
ligenter mea causa u̾satisũt p̾tor
int̾ ponere se nõ debet. ¶Sceuola
ñr aiebat. siꝗs iuenili leuitate.
endꝰ est.Si u̾o iam distracta brdita¬
te ⁊ negocus finitis ad ꝑatam pecu¬
nam laborib substituti ueniat re¬
pellendꝰ est multoq ꝑtius ex hac
causa h̃rdem inmoris restituend̾
rem circũscripsit p̾r dominus ue
qd̃ ad eum ꝑueñit restituere iu
dolus ẜui interueñit aut ũb̾ibdi
castigandꝰ. aut noxe dandꝰ erit.s
⁊ si filiusfam̃. hoc fec̾it ob dolum su
umꝯdempnab̾r. ¶Restitutio aũt
ita facienda est. ut unus ꝗsq iussu¬
um ĩintegiꝵ recipiat. itaq si in uẽ¬
dendo fud̾ circum scriptus resti

Expanded text:
xilio in integrum restitutionis, ut procubonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur nemine cum his contrahente et quodammodo commercio eis interdicetur. itaque nisi aut manifesta circumscriptio sit aut tam neglegenter in ea causa uersati sunt, praetor interponere se non debet.Scaeuola noster aiebat, si quis iuuenili leuitate dendus est: si uero iam distracta hereditate et negotiis finitis ad paratam pecuniam laboribus substituti ueniat, repellendus est: multoque parcius ex hac causa heredem minoris restituendum rem circumscripserit, pater dominusue quod ad eum peruenerit restituere iubdolus serui interuenerit, aut uerberibus castigandus aut noxae dedendus erit. sed et si filius familias hoc fecit, ob dolum suum condemnabitur.Restitutio autem ita facienda est, ut unusquisque integrum ius suum recipiat. itaque si in uendendo fundo circumscriptus resti
Abbreviated transcription (Latin):
touis.Nam ⁊sialiuls ei mandass
sit cessura. S si exeuentu dampnũ
minor passurus sit. qr ꝙ prestitit ẜ¬
uare abeo cuius negotia gessit ñ
potest.qr is nõerit soluendo sme.
dubio pretor interuemet.si aũt
ẽ maioris etatis nõ potest facile do¬
mimus audirims mandato ei
gestumerit. nec aꝓcuratore ẜua¬
ri res possit ergo et a ꝓcuratorio no¬
mine minor circumscriptus sit.
ĩputari debet hoc domino ꝗ talicõ¬
maioris int̾uenit restituendꝰ erit.
Ineet maioris dampnũ accidat. ꝙ
si hoc facet recusau̾t tuncsiduen

Expanded text:
tionis: nam et si alius ei mandassetsit cessura. sed si euentu damnum minor passurus sit, quia quod praestiterit seruare ab eo cuius negotia gessit non potest, quia is non erit soluendo, sine dubio praetor interveniet. si autem ro maioris aetatis, non potest facile dominus audiri, nisi si mandatu eius gestum erit nec a procuratore servari res possit. ergo et si procuratorio nomine minor circumscriptus sit, imputari debet hoc domino, qui tali commaioris intervenerit, restituendus erit, ne maiori damnum accidat. quod si hoc facere recusaverit, tun
Abbreviated transcription (Latin):
Apinꝰ. li .n.Re. ait eruli reu̾so non
debere ꝓrogaritempus ĩ itege
restitõnis statutum qr affuit cũ
potunit adire p̃torem ꝑꝰ ꝓcuratorẽ
nec dixit uł presidem ubi erat s¬
qd̃ erat idͣem dixit. et indignu
esse ꝑꝑ irrogatam penan non rec¬

Expanded text:
ponsorum ait exuli reuerso non debere prorogari tempus in integrum restitutionis statutum, quia afuit, cum potuerit adire praetorem per procuratorem, nec dixit, uel praesidem ubi erat. sed quod idem dicit et indignum esse propter irrogatam poenam, non rec
Abbreviated transcription (Latin):
restitutionis statutumꝯ testatus
postea destit̾it nichil ei ꝓficit ad in
integre restitutionem ꝯtestatio ut
Histulit s ꝗ liti renũciauit intotũ.
minore fcãm siqd legatis expen
re refundenda non simt quemad
gestaerant ꝑ curatorem bonorum
decto pretoris ad distrabenda bo

Expanded text:
restitutionis statutum contestatus postea destiterit, nihil ei proficit ad in integrum restitutionem contestatio, utdistulit, sed qui liti renuntiavit in totum.minore factam, si quid legatis expensre refundenda non sunt. quemadgesta erant per curatorem bonorum decreto praetoris ad distrahenda bo
Abbreviated transcription (Latin):
Ocum inquo suus se Dem.¬
pultus ẽ. religiosum ẽẽ aristoait¬
¶ Quimortuum in locum alienu:
itulit uel ĩ ferre curaint. tenebi¬
tur ĩftmactione. ¶In locum ał
dat actionem nõ bone fideipos:

Expanded text:
ocum in quo seruus sepultus est religiosum esse Aristo ait.Qui mortuum in locum alienum intulit uel inferre curauit, tenebitur in factum actione. 'in locum altdat actionem, non bonae fidei pos
Abbreviated transcription (Latin):
Umprdis expte nstituti filiꝰ
qprem suuim ignorabat uiuo
testatore decessisse ꝑtem p̾rdita¬
tis nomine pris ut absentis ad¬
ministrau̾it. et pecunias distcͣ¬
tis rebacceꝑit hrditas ab eo
peti nonpotest:qr neq ꝓb̃r de¬
sut filius pr̃is negocium cura¬
uit negociorum autem gesto¬
rumactio ceteris cobrdiboad
quos portio de functi ptinet. da
brdatus est teneatur brdibo
quasi negocia h̃rditaria geseit
cumid qd̃ ad mĩstrauit nõ fu¬
it prne brditatis. Nam ⁊si ne
cessionis q̃ fũ̾ant alt̾ius brdita¬
tis. qd̾ si filius iste pri suoh̃rs
extitit et moueatur ꝯtrouersi¬
amquod pater eius  postqͣm
sibi causamposẜonis mutare
ditaria gessit debitor esse cepit
postea faciens ꝯtrouersiam
bereditatis ut uerus posẜor cõ¬
ueniatur. Idemetiam in hoc
filio rendend̾ erit. T Epm̃.

Expanded text:
dis ex parte instituti filius, qui patrem suum ignorabat uiuo testatore decessisse, partem hereditatis nomine patris ut absentis administrauer‹i›t et pecunias distractis rebus acceperit, hereditas ab eo peti non potest, quia neque pro hesed ut filius patris negotium curauit. negotiorum autem gestorum actio ceteris coheredibus, ad quos portio defuncti pertinet, dabheredatus est, teneatur heredibus, quasi negotia hereditaria gesserit, cum id quod administrauit non fuerit paternae hereditatis. nam etsi ncessionis, quae fuerunt alterius hereditatis. quod si filius iste patri suo heres extitit et movet controversiam, quod pater eius, postquamsibi causam possessionis mutare editaria gessit et debitor esse coepit, postea faciens controversiam hereditatis ut iuris possessor convenitur, idem etiam in hoc filio respondendum erit. V
Abbreviated transcription (Latin):
id nõ eẽ ftm ꝑqm actionẽ et fructus quo
priorẽptor ꝑcepit. et ꝙ detior res culpa ul
dolo malo eius fcn sit recipiet uẽclitor et
ita labeom et nerue placet. ¶Sret si neu¬
t̃ subiecit ẽptorẽ maiore autẽ precio ad¬
iectũ ẽ predium eiq soluẽdo nõest hĩtũ
ẽ apriore ẽptioneqr ea melior intelligiõ
qm uẽclitor ꝯꝓbauit cuilituit nõ adclic̾e¬
¶S et si pupillus postea sũ tutoris auctori¬
tate płis em̃it ꝯsenciẽte uẽclitore. abitur
apriore ẽptione idẽ est et ĩ ẜuo alieno. ałr
atq si ẜuo suo uł filio quẽ ĩ potestate hͣuł¬

Expanded text:
 per quam actionem et fructus, quos prior emptor perceperit et quo deterior res culpa uel dolo malo eius facta sit, recipiet uenditor. et ita Labeoni et Neruae placet.Sed si neuter subiecit emptorem, maiore autem pretio addictum est praedium ei qui soluendo non est, abitum est a priore emptione, quia ea melior intellegitur quam uenditor comprobauit, cui licuit non addicere.Sed et si pupillus postea sine tutoris auctoritate pluris emerit, consentiente uenditore abibitur a priore emptione. idem et de seruo alieno: aliter atque si seruo suo uel filio, quem in potestate h
Abbreviated transcription (Latin):
ñ existat ꝙ si intra diẽ adiectionis ħrs exi¬
tat melior ꝯ ditio ei afferri potest. ¶ Si fũ¬
dus indiẽ adclitus finit płis ut quedam
ei accedãt que nõ acceẜunt prioriempto¬
risi nõ imoris sint hee res qm qd̃ płis pͥ¬
ea fundus uenierit. uenditio prior ualet
qiͣ melior ꝯditio allata nõ sit. si minoris
nõsiptid existimadum ẽ sidies longior
p̾cu soluẽdidea fu̾it ut queratur qntum
Cexiisura eius temporis capi potit.⁊ ly¬

Expanded text:
ectionis heres existat, melior condicio ei adferri potest.Si fundus in diem addictus fuerit pluris, ut quaedam ei accedant, quae non accesserint priori emptori, si non minoris sint hae res, quam quo pluris postea fundus uenierit, prior uenditio ualet, quasi melior condicio allata non sit: si minoris sint. idemque aestimandum est, si dies longior pretii soluendi data fuerit, ut quaeratur, quantum ex usura eius temporis capi potuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Gre negõm lixoris gens an offõ mari¬
tiductus mremeius ĩpẽd̾it mrfc̃i non¬
sui iuris ẽ q̃stio diectura eius rei ex mo¬
do et exgene ĩpense nõ difficił. ẽ De.¬
e iam nupte maritus donaiiuiri ma¬
nere debent et potest ea uencacarenec ꝗc¬
quã refert ꝙ ampla legata ab uxore ei

Expanded text:
 negotium uxoris gerens an officio mariti ductus in rem eius impenderit uir, facti, non iuris est quaestio: coniectura eius rei ex modo et ex genere impensae non difficilis ee iam nuptae maritus donauit, uiri manent et potest ea uindicare: nec quicquam refert, quod ampla legata ab uxore ei
Abbreviated transcription (Latin):
seatem die solutirum tencatum ⁊
stituat se solitur similit tenetur
Omꝗ epbesi ꝓmisite tlsu
soluture si ꝯstituat aliolocoseso
accep it putat ꝯuenin deber
qd et rere est. S et si noncum tons
esset s ĩ ꝓunicia adhuc ꝯstitus
se rome solutur denegaturm
eum actio de ꝯstituta. ¶ Quca
ꝙ ut is cui ꝯstituitureditor s
Namet qd̃ ego debeo tuꝯstitud¬
do tenebis et qd tibi debeturam
ad me talememicit. scripsime se¬
cund mandatum seu siꝗd tibi
debͥctum ad ꝓbatum erit meto
cautuꝵ et solutur Sine ꝯtrouce¬
sia tenetur ticius de ꝯstituta pe¬
solutur nõ se ꝓ alio nõ teneturet
ita pomp̃.ł .uni. scribit. ¶Item si

Expanded text:
eadem die soluturum teneatur. 4stituat se soluturum, similiter tenetur Ephesi promisit se soluturum, si constituat alio loco se sacceperat, putat conueniri debere, quod et uerum est. sed et si non cum Romae esset, sed in prouincia adhuc, constituit se Romae soluturum, denegatur in eum actio de constituta. Quod que ut is cui constituitur creditor sit: nam et quod ego debeo tu constituendo teneberis, et quod tibi debetur si ad me talem emisit: 'Scripsi me secundum mandatum Seii, si quid tibi debitum adprobatum erit me tibi cauturum et soluturum sine controuersia.' tenetur Titius de constituta pesoluturum, non se pro alio, non tenetur: et ita pom
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur. ut ip̃i ꝓcuratori ꝯsticiuas
te solutiꝵ nõ domino. ¶temt¬
toripupilli ꝯstitui potest et aton
municipum et curatori funosib
actori municipum uel tutorpl¬
pilli uel curatori furiosi uel ades¬
adolescẽti utilitatis graputo dis¬
dam municipibꝰ uel pupilol
furioso uel adolescẽtiutilenl
gationem. ꝑ Aulus.

Expanded text:
tatur, ut ipsi procuratori constituas te soluturum, non domino. Item tutori pupilli constitui potest et actori municipum et curatori furiosi:actori municipum uel tutori pupilli uel curatori furiosi uel adulesadulescenti, utilitatis gratia puto dandam municipibus uel pupillo uel furioso uel adulescenti, utilem igationem. 6 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
prefecti pretorio uuris ꝯsulti ca¬
utio huius modiego luciusti
cius scripsi me accepisse apub
is stipulatus ẽ meinus publi¬
us.spopondi ego lucius ticius¬
Si die supra scripta sũma publi¬
o meuio eiq ad quemea res ꝑ¬
tinebit data soluta satis ueeoi
nomine fcm nõ erit. tunc eo am¬
plius quo post soluãtur pene

Expanded text:
praefecti praetorio iuris consulti cautio huiusmodi: "Lucius tius scripsi me accepisse a Pubis stipulatus est Publius Maevius, spopondi ego Lucius Tisi die supra scripta summa Publio Maeuio eiue ad quem ea res pertinebit data soluta satisue eo nomine factum non erit, tunc eo amplius, quo post soluam, poenae
Abbreviated transcription (Latin):
cendis trum uiri p̾erant
q̃ ab cõ qd̃ extubias agebant noc¬
turni dcisũt. Int̾ ueniebant nõ¬
nõqmecliles ⁊ tribumi plebis.
Erat. aũt familia .pu. circa por
⁊ muros disposita unde si opus
ẽẽt uocabãtur. fuerãt enim ⁊ pri¬
uate familie que cendia uel m̃¬
cede uel gr̃a ertingũent. deinde
diuus augustus maluit ꝓse h
hinc rei consuli. UTpm̃.¬

Expanded text:
cendis triumviri praeerant, qui ab eo, quod excubias agebant nocturni dicti sunt: interveniebant nonnumquam et aediles et tribuni plebis. erant autem familia publica circa portam et muros disposita, unde si opus esset evocabatur: fuerant et privatae familiae, quae incendia vel mercede vel gratia extinguerent, deinde divus Augustus maluit per se huic rei consuli. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
Am salutẽ rei .pi. tũi nulli ma¬
gis credidit ꝯuenire nec aliũ suf¬
ficere ei rei qͣmcesarẽ. Itaꝙ .uii.
cohortes oportimis locis ꝯstitu¬
it ut binas regiones urbis uma¬
quaq cohors tueatur p̃põitis

Expanded text:
am salutem rei publicae tueri nulli magis credidit convenire nec alium sufficere ei rei, quam Caesarem. itaque septem cohortes opportunis locis constituit, ut binas regiones urbis unaquaeque cohors tueatur, praepositis
Abbreviated transcription (Latin):
iqua pena p̾r fuit af ¶Dem.¬
fectus ut uł ciuitatẽ amictat. ł
suus penc efficiatur. sine dubio
potestate. Namcumius potatis
morib sit receptimi nec possit de
libi qb casib solent nequaquã
dubitand est remañe eos ĩpot̾a¬
te.¶Quare nõ solum cos libos ĩ
pot̾ate hebit quos ante furorẽ
genuit. Uere ⁊̃ et si q añ furorem
xepti ĩfurore edõsunt. ¶S ⁊ si
ĩ furore agente eo ip̃o xcipiat u¬
dend̾ est an ĩpot̾ate eius nasca¬
tur filius. Nam furiosus licet
uxore ducere nõ possit retin̾e tñͦ¬
mm. pot.¶Quod cum ita se ha¬
beat ĩpot̾nate filium h̾ebit. ꝓuide
isi furiosa fint uxor. ⁊ exea ante
xeptus ĩpot̾ate nascitur. S si
ĩfurore eius xepto abeo q nõ
furebat sine dubio ĩpot̾ate nas¬
citur. qretinetur. mm. et si am

Expanded text:
qua poena pater fuerit affectus, ut vel civitatem amittat vel servus poenae efficiatur, sine dubio potestate. nam cum ius potestatis moribus sit receptum nec possit desliberi quibus casibus solent, nequaquam dubitandum est remanere eos in potestate. quare non solum eos liberos in potestate habebit, quos ante furorem genuit, verum et si qui ante furorem concepti in furore editi sunt. sed et si in furore agente eo uxor concipiat, videndum an in potestate eius nascatur filius: nam furiosus licet uxorem ducere non possit, retinere tm potest: quod cum ita se habeat, in potestate filium habebit. proinde et si furiosa sit uxor, ex ea ante conceptus in potestate nascetur: sed et in furore eius conceptus ab eo qui non furebat sine dubio in potestate nascetur, quia retinetur matrim
Abbreviated transcription (Latin):
pus data ẽ repetiet rẽ pub̾. ex
excorpe pr̃imoniisui ĩpende̾
inid opus qd̃ totũ aliene lib̃¬
alitatis głiam rep̾sentat Qd̾
si ideo repetitõem eius pecuĩe
h̾re cͥclunt. qd̾ ĩpicia lapsu iegiᷤ
falcidie bñficio usi nõ sũt. sci
ꝓdẽe. nec stultis sołe succurrr.
s errantib. et licet munictꝰ¬
pum mencio inhac epͭa fiat.
tñet inqualibpsona idemq¬
ductus relicta ẽe pecuma ꝓpo¬
uitur ibunc solum casum
cessare repetitionẽ dñdum
raleest. de monstrat enim si
nõ perrorem solutum sit fidei¬
ꝯmissum qd̃ in debitum fuit
nec posse repeti. ¶ Item et illa
ps eque general est ut qui re
ignorancia legis falcidie bñ¬
ficio usi nõ sunt non possunt
repetere ut sccłm b̃ poss dicĩ
sipecuma que ꝑfideio missũ
relicta ẽ queq coluta ẽ non ad
aliqd faciendum relictasit et
licet ꝯsumpta non sit. s extet
apd̾ eum cusoluta est. cessa
nichil possescire intelligun¬

Expanded text:
us data est, repeti et rem publicam ex corpore patrimonii sui impendere in id opus, quod totum alienae liberalitatis gloriam repraesentet. quod si ideo repetitionem eius pecuniae habere credunt, quod imperitia lapsi legis Falcidiae beneficio usi non sunt, scias prodesse nec stultis solere succurri, sed errantibus'.Et licet municipum mentio in hac epistula fiat, tamen et in qualibet persona idem oductus relicta esse pecunia proponitur, in hunc solum casum cessare repetitionem dicendurale est: demonstrat enim, si non per errorem solutum sit fideicommissum, quod indebitum fuit, non posse repeti: item et illa pars aeque generalis est, ut qui iuris ignorantia legis Falcidiae beneficio usi non sunt, ‹non› possint repetersi pecunia, quae per fideicommissum relicta est quaeque soluta est, non ad aliquid faciendum relicta sit, et licet consumpta non sit, sed exstet apud eum cui soluta est, cessarnihil posse uel scire intellegun
Abbreviated transcription (Latin):
exhibeantur. ¶Siomnes husdem
exꝑtib hrdes sint necint eos dueni¬
at apud quem pocius ẽẽ debeant sor¬
ciri eos oportet. aut ex ꝯsensu uel ex¬
suffragio eligenclus ẽ amicus apd̃
quem deponantur uel medem sacrã
de ponidebent.¶pmi.

Expanded text:
exhibeantur. si omnes isdem ex partibus heredes sint nec inter eos conueniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu uel suffragio eligendus est amicus, apud quem deponantur: uel in aede sacra deponi debent.
Abbreviated transcription (Latin):
Isuus quem uendidas iussu tuo ali¬
qd fecit et ex eo crus fregit ita demũ
eares tuo ꝑiculo nõ est si id imꝑastiq
rus eras paul minime. namuipicu¬
losam rem añ uenditionem fac̾e soli¬
tus ẽculpatua id fcm̃ eẽ uidebitur.
puta enim eum fuisse ẜuum ꝗ ꝓca
tradomum descend̾e ut ĩ clocam di¬
mitti solitus eet idem iuris erit sieã
rem ĩpare solitus fius qmͣ prudẽs.

Expanded text:
uus quem uendideras iussu tuo aliquid fecit et ex eo crus fregit, ita demum ea res tuo periculo non est, si id imperasti, rus eras. Paulus: minime: nam si periculosam rem ante venditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse videbitur: puta enim eum fuisse servum, qui per catadromum descendere aut in cloacam demitti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens
Abbreviated transcription (Latin):
impaturus nõ finsses eisuo si nõ ue¬
niͣ uieluti siei ĩpasti ut ad emptorẽ
iret ꝗ pegre eẽt. nam c̾te ea res tuo pi¬
culo eẽ nõ d.itaꝙ tota ea res addo¬
lum malũ dumtaxat et culpam uẽ
ditoris deducẽda est. Si dolia octigen
et plura erãt qmͣ ad euni mim. dabit
emptori ex omnib que uult dum mͦ
integradet: si sola octoginta sũt q̃lia¬
cũq sunt emptorẽ seqn̾tur. nec ꝓnon
itegris qcqmͣ ei uẽclitor p̾stabit.

Expanded text:
imperaturus non fuisset, si non venisset: veluti si ei imperasti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: nam certe ea res tuo periculo esse non debet. itaque tota ea res ad dolum malum dditoris dirigenda est. Si dolia octogintet plura erunt quam ad eum numerum, dabit emptor‹i› ex omnibus quae uult, dum integra det: si sola octoginta sunt, qualiacumque emptorem sequentur nec pro non integris quicquam ei uenditor praestabit.