comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
issu nichil nũtio respõdit qui ad eu afilio erat missus/ tñ uir¬
ga eminentia papauaru capita cu forte ĩorto ambularet de¬
cussit nuntius sine respõsice reu̾sus renuntiauit adholescẽti
tarquino quid agentez patrez uidiss. Ille intellexit idez ẽẽ i¬
eminẽtib faciendu. ¶Cesar qui suspecta habebat egyptior
fide ꝑ sp̃e securitatis urbis atq oꝑu ac simul licentiorib cõui¬
uiciis deditus uideri uoluit captu sese grã locoru ut admo¬
res alexandrinꝙ uitãq defficeret atq uit̾ ea dissimulatõe
ĩparatis subsidiis occupauit egrptu. ¶Uentidius parthico
bello adu̾sus parthoru regez non ignarus farneu quẽdã na¬
tc̃e cyreste exhiis qui sccii uidebant᷑ oĩa que apud ip̃ agerẽt
nuntiare parthis ꝑfidia barbari adutilitates suas ꝯu̾tit. Nã

Expanded text:
missum, nihil nuntio respondit, qui ad eum a filio erat missus; tantum virmissum, nihil nuntio respondit, qui ad eum a filio erat missus; tantum virga eminentia papaverum capita, cum forte in horto ambularet, decussit. Nuntius sine responso reversus renuntiavit adulescenti Tarquinio, quid agentem patrem vidisset; ille intellexit idem esse eminentibus faciendum. C. Caesar, quod suspectam habebat is inspectioni urbis atque operum ac simul licentioribus conviviis deditus, videri voluit captum se gratia locorum ad mores Alexandrinos vitamque deficere; atque inter eam dissimulationem praeparatis subsidiis occupavit Aegyptum. Ventidius Parthico bello adversus Pacorum regem, non ignarus Pharnaeum quendam, natione Cyrrhestem, ex his qui socii videbantur, omnia quae apud ipsos agerentur nuntiare Parthis, perfidiam barbari ad utilitates suas convertit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
De orcultandis ꝯsçiliis.
mabat ĩtpre rebellaturas fiducia muroru. Scͥpsit
itaq sĩgulis ut dirũpent munim̃ta. minatus bel¬
lu nisi ꝯfestiz obtemꝑassent. epistolasq uniu̾sis ciui¬
tatib eade die reddi iussit.Unaq̃ urbiu sibi soli cre¬
bidit impatu. Contumaces ꝯspiratio potuit facere si oĩ¬
b ide denũtiari notu fuiss. Amilcar dux penoꝵ ut ĩscici¬
na oppinat̾ appelleret clase nõ pronũtiauit quo ꝓficisce
retun. s tabellas ĩꝯb scriptu erat qua parte uellet petẽ¬
unuisis gubernatorib dedit signatas P̃repitq neꝗo legẽt
secu duxit./ ex ꝗb .l. statorium que qr sepius ĩeisde castͥs
fuerat ꝗda ex hostib uidebant᷑ agnoscere occultande xlitõnis
eiꝰ cã baculo ut ẜuu castignuit. ¶Tarquus suꝑb pat̾ principẽ¬
ix sabinoꝵ intficiendo arbitratus. qr hoc nemini uolebat ꝯm¬

Expanded text:
De Occultandis Consiliis Mxistimabat in tempore rebellaturas fiducia murorum. Scripsit itaque singulis, ut diruerent munimenta, minatus bellum, nisi confestim obtemperassent, epistulasque universis civitatibus eodem die reddi iussit. Unaquaeque urbium sibi soli credidit imperatum; contumaces conspiratio potuit facere, si omnibus idem denuntiari notum fuisset. Himilco dux Poenorum, ut in Siciliam inopinatus appelleret classem, nretur, sed tabellas, in quibus scriptum erat, quam partem peti velletiversis gubernatoribus dedit signatas praecepitque, ne quis legeret secum duxit. Ex quibus L. Statorium, quem, quia saepius in isdem castris fuerat, quidam ex hostibus videbantur agnoscere, occultandae condicionis eius causa baculo ut servum castigavit. Tarquinius Superbus pater, principes Gabinorum interficiendos arbitratus, quia hoc nemini volebat com
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatis rõ ꝑsuadet. Paru aut proficit plurimu colligiꝰ¬
se nisi ab exordio demensiõe salubri ꝑ ydoneq errogatio tẽ¬
ꝑetur. Nũꝙͣ ꝑiclitati sũt fame ꝗ frugalitate int̾ copias
ẜuare ceꝑunt. Imbecilis quoq etas ac sexus ꝑꝑ neccitatẽ
uictus potiꝰ frequent̾ exclusa ẽ. ne penuria opprimeret ar¬
ximimenta sulphur pice liquida oleu qd ĩcendi

Expanded text:
voluptatis ratio persuadet. Parum autem proficit plurimum collegisvoluptatis ratio persuadet. Parum autem proficit plurimum collegisse nisi ab exordio dimensione salubri per idoneos erogatio temperetur: numquam periclitati sunt fame qui frugalitatem ireretur. In bellis quoque etas ac sexus propter necessitatem victus, portis frequenter exclusa est, ne penuria opprimeret arBitumen, sulphur, picem liquidam, oleumque con
Abbreviated transcription (Latin):
Alta deffensionu oppugnationuq sũt gn̾a que
¶locis ꝯpetentib inseremus.Na sciendu est obsidẽ¬
di duũs spes eẽ. Una cu adu̾sarius oportunis locis p̃sidus
prohibet ĩ clausq uł dedictõe sperat a fame qñ oĩs ꝓhibue¬
rit ꝯmeatus. hoc eĩ ꝯscilio ip̃e occisus ac tutus fatigat inum¬
icu adquo casus possessores ꝙͣuis leui suspicatõe pulsatii
cẽ allimonia uictus int̾ murꝙ debent studiosissime col¬
locare ut ip̃is exuberet sb̾a adu̾sariq ĩ opia cogat abscedẽ.
Non solu aũt porcinu. s õiu aĩaliu genus. qd̃ ĩclusum
ẜuari nõ pot̾it deputari oportet adlardu ⁊ aminiculo car¬
gerenda ⁊ que apportari nequiuerĩt exurenda .uini. aceti.
cet̾aruq frugu uł pomoru ꝯerende sũt copie nicħ̾q
ꝙ de suis ꝓficiat hostib relĩquẽdu. Na ut oratoru cu¬
ra ĩuiridarus domoru uł areis ex̾ceantur utilitatis aur

Expanded text:
lta defensionum oppugnationumque sunt genera, quae locis competentibus inseremus. Nunc sciendum est obsidendi duas species esse, unam cum adversarius oportunis locis praesidiis prohibet inclusos vel deditionem sperat a fame, quando omnes prohibuerit commeatus; hoc enim consilio ipse otiosus ac tutus fatigat inimicum. Ad quos casus possessores quamvis levi suspicione pulsati omnem alimoniam victus intra muros debent studiosissime collocare, ut ipsis exuberet substantia, adversarios inopia cogat abscedere. Non solum autem porcinum sed et omne animalium genus quod inclusum servari non potest deputari oportet ad laridum, ut adminiculo carcongerenda et quae adportari nequiverint exurenda, vini aceti ceterarumque frugum vel pomorum congerendae sunt copiae nihilque quod esui proficiat hostibus relinquendum. Nam ut hortorum cura in virdiariis domorum vel areis exerceatur utilitatis ac
Abbreviated transcription (Latin):
nis m̾ita ꝯsequebatur ⁊ ꝯmoda. Itez primus hastatus duaᷤ
centurias .i. ducentos hõies ducebat ĩ atie ẜa. que nũc duce¬
nariu uocãt. Prĩceps prime cohortis centuria semis. hocẽ
da sũt ꝑtinent. Itez secundus hastatus centuria semis. C.
milites ex tota legioe. omni labore ac deuotione ꝯtenderent
ad tãta p̾mia ꝑuenire. Erãt ⁊̃ centuricẽs. ꝗ singulas centuri¬
as curabant. ꝗ nũo centenarii noĩantur. Erant decani deni
militib p̃positi. ꝗ nũc caput ꝯtubernii uocantur. Scd̾a cohor̾
cohortez. In tota eĩ legiõe erant centuriones. lxui.¬

Expanded text:
onis merita consequebatur et commoda. Item primus hastatus duas onis merita consequebatur et commoda. Item primus hastatus duas centurias, id est ducentos homines, ducebat in acie secunda, quem nunc ducenarium vocant. Princeps autem primae cohortis centuriam semis, hoc esda sunt pertinent. Item secundus hastatus centuriam semis, id tutus, ut ceteri milites ex tota legione omni labore ac devotione contenderent ad tanta praemia pervenire. Erant etiam centuriones qui singulas centurias curabant, qui nunc centenarii nominantur. Erant decani, denis militibus praepositi, qui nunc caput contubernii vocantur. Secunda cohors cohortem. In tota autem legione erant centuriones qui
Abbreviated transcription (Latin):
crescit ĩ cãpo. Dethatores qui p̾cedentes locu elligunt castͥs.
Benefitiari ab eo applłati ꝙ promouẽt᷑ benefitio tribunoru.¬
Librarii ideo q ĩlibros referant rões ad milites ꝑtinẽtes. Tubi¬
cines. Cornicines. ⁊ bucinatores. ꝗ tuba. uł erreo cornu. uel
bucina ꝯmittere p̃liu solent. Armature duplares.qr binas ⁊¬
sequunt᷑ annonas. Simplares. qr singłas. O densores ꝗ ĩ castc
ad podisiu demetiuntur loca ĩꝗb tẽptoria milites figant.
uł hospitia ĩciuitatib p̾̃stant. Torquati duplares. ⁊ torqua¬
ti sĩplares. ꝗb torques aureus solide iuitutis p̃miu fuit. quẽ
ꝗmeruiss pret̾ laudez int̾du duplas ꝯsequebat᷑ annonas. Du¬
uilegus muniuntur. Reliq munifices applłant᷑. ꝗ mun̾a fa
promoueretur denturio primi pili. qui nõ solu aqle
milites ĩ prima atie gubernabat. Hic tãꝙ̃ caput totius legi¬

Expanded text:
crescit in campo.Metatores qui praecedentes locum eligunt castris. crescit in campo.Metatores qui praecedentes locum eligunt castris. Beneficiarii ab eo appellati quod promoventur beneficio tribunorum.Librarii ab eo quod in libros referant rationes ad milites pertinentes. Tubicines cornicines et bucinatores qui tuba vel aere curvo vel bucina committere proelium solent.Armaturae duplares qui binas consequuntur annonas, simplares qui singulas. Mensores qui in castris ad podismum demetiuntur loca in quibus tentoria milites figant vel hospitia in civitatibus praestant. Torquati duplares, torquati simplares: torquis aureus solidus virtutis praemium fuit, quem qui meruisset praeter laudem interdum duplas consequebatur annonas. Duivilegiis muniuntur. Reliqui munifices appellantur, quia munera facpromoveretur centurio primi pili, qui non solum aquilmilites, in prima acie gubernabat. Hic tamquam caput totius legi
Abbreviated transcription (Latin):
cabo. Tribunus maior ꝑ epła sacra imꝑatoris uiditio desti¬
natur. Dinor tribunus ꝑuenit exlabore. tribunus autez
uocatur ex tribu. qr p̾est militibꝰ. quos ex tribu romulus legit.¬
Ordinami dicuntur. ꝗ ĩprelio qr primi sunt ordines ducunt.
Augustales applłantur.qr ab augusto ordinarus uĩctisunt.
Namales itez tãꝙͣ secundi augustales a diuo respesiano sũt
legionib additi. Aquiliferi ꝗ aqͥlla portãt. Ymaginarii. ułym¬
aginifer. q ĩꝑatoris ymagines ferunt. Optiones ab optando ap¬
pellati ꝙ antecedentib egritudine ꝑditis. Hii tãꝙͣ adoptati eoꝵ
atq uicarii solent uniu̾sa curare. Signiferi ꝗ signa portãt. qͦs
nunc draconariq uocant. Tesserarii ꝗ tessera ꝑ ꝯtuberua mili¬
tu nũtiant. Tessera aut̃ dr̃ p̾ceptu ducis quo uł ad aliq opus
uł ad bellu mouetur exercitus. Campigenu hoc est ante sign¬
arii ideo sic noĩati. qr eoꝵ oꝑe atq unrtute exertitii genus i¬

Expanded text:
cabo.Tribunus maior per epistolam sacram imperatoris iudicio destinatur; minor tribunus pervenit ex labore. Tribunus autem vocatur ex tribu, quia praeest militibus, quos ex tribu primus Romulus legit.Ordinarii dicuntur qui in proelio quia primi sunt ordines ducunt. Augustales appellantur qui ab Augusto ordinariis iuncti sunt. Flaviales item, tamquam secundi Augustales, a divo Vespasiano sunt legionibus additi.Aquiliferi qui aquilam portant.Imaginarii vel imaginiferi qui imperatoris imagines ferunt. Optiones ab adoptando appellati, quod antecedentibus aegritudine praepeditis hi tamquam adoptati eorum atque vicarii solent universa curare. Signiferi qui signa portant, quos nunc draconarios vocant.Tesserarii qui tesseram per contubernia militum nuntiant; tessera autem dicitur praeceptum ducis quo vel ad aliquod opus vel ad bellum movetur exercitus. Campigenii, hoc est antesignani, ideo sic nominati quia eorum opera atque virtute exercitui genius
Abbreviated transcription (Latin):
inhustez locis militu multitudo ꝯsistat. ex ꝯtagio̾e aquarũ
⁊ odoris ip̃ius feditate uitiatis austib ⁊ aere corupto per¬
nitiosissimus nascitur morb. qd̾ ꝓhiberi nõ pot̾ nisi freqͥti¬

Expanded text:
in iisdem locis militum multitudo consistat, ex contagione aquarum in iisdem locis militum multitudo consistat, ex contagione aquarum et odoris ipsius feditate, vitiatis haustibus et aere corrupto, perniciosissimus nascitur morbus, qui prohiberi non potest
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵq ⁊ ip̃ius comitis ꝗ maiore substinet potestatẽ iugi
queritur dilligentia. Male eĩ cu hiis agitur. ꝗb nccͣitas
⁊ belli incumbit ⁊ morbi. S rei militaris periti plus co¬
tidiana armoru ex̾citia ad sanitate militu putauerũt
prodesse ꝙͣ medicos. Itaq pedites sine ĩtmissicẽ ỹbrib uł
nuib sub tecto reliꝗs dieb ex̾ceri ĩcampo uoluerũt. Et si¬
milit̾ eꝗtes nõ solu planis s ⁊̃ in aruptis ⁊ fossaruz hya¬
tu difficilimis semitis seq ⁊ equꝙ suꝙ assidue ex̾cere uisscit.
ut nichil hus ĩ nccͣitate prelii accidere poss ĩcognitu. Ecqͣ
ĩtelligitur qͣto studiosius armoru arte docendus sit sẽꝑ ex
citus. cu ei laboris ꝯsuetudo ⁊ ĩ castris sanitate ⁊ ĩꝯflictu
possit prestare uictoria.Si autũpnali estiuoq tp̃r diutius

Expanded text:
norumque et ipsius comitis qui maiorem sustinet potestatem iugis norumque et ipsius comitis qui maiorem sustinet potestatem iugis quaeritur diligentia; male enim cum his agitur quibus necessitas et belli incumbit et morbi. Sed rei militaris periti plus cotidiana armorum exercitia ad sanitatem militum putaverunt prodesse quam medicos. Itaque pedites sine intermissione imbribus vel nivibus sub tecto, reliquis diebus exerceri in campo voluerunt; similiter equites non solum in planis sed etiam in abruptis et fossarum hiatu difficillimis semitis seque et equos suos assidue exercere iusserunt, ut nihil his in necessitate proelii accidere posset incognitum. Ex quo intellegitur quanto studiosius armorum ercitus, cum ei laboris consuetudo et in castris sanitatem et in conflictu possit prestare victoriam. Si autem autumnali estivoque tempore, diutius
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽadinõ sanitas gubernetur exͥcitus.
Ulnc quaq uł maxĩe prouidendu ⁊ q̃admõ sanitaᷤ
¶custoliat᷑ erercitus admonendu. Hoc est locis aꝗs tẽ¬
pore medicina exertitio. Locis ne ĩpestilenti regiõe iuxta mor¬
bosas paludes ne arridis ⁊ sine capacitate arboru campis
aut collib ne sine tẽptoriis milites estate ꝯmorent᷑ ne ogͥs¬
si tardius ⁊ calore solis ⁊ fatigatõe itineris ꝯͣbant morbu.
S pocius ĩ estuante luce cepto itinere ad destinata ꝑueniãt.
Ne seua hyeme iter ꝑ niues ac pruinas noctib faciant. aͭ
lignoru pariantur ĩ opia aut minor illis uestiu suppetat
copia. Nec sanitati eĩ nec expeditõi ydoneus miles est. qui
algere ꝯpellitur. Nec ꝑnitiosis palustrib aꝗs utat᷑ ex̾citus.
Na male aque potus uenenosis malis pestilentia bibẽ¬
tib gnãt. Iaz uõ ut casu egri ꝯtubernales oportunis cibis
reficiantur ac medicoru arte curentur. Principũ tribu¬

Expanded text:
 SANITAS GVBERNETVR EXERCITVS Nunc, quod vel maxime providendum est, quemadmodum sanitas custodiatur exercitus admonebo, hoc est locis aquis tempore medicina exerbosas paludes, ne aridis et sine opacitate arborum campis aut collibus, ne sine tentoriis estate milites commorentur; ne egressi tardius, calore solis et fatigatione itineris contrahant morbum, sed potius in estate, luce cepto itinere, ad destinata perveniant. Ne seva hyeme iter per nives ac pruinas noctibus faciant, aut lignorum patiantur inopiam, ubi minor illis vestium suppetit copia. Nec sanitati enim, nec expeditioni idoneus miles est, qui algere compellitur. Ne perniciosis vel paludosis aque utatur exercitus, nam malae aquae potus, veneno similis, pestilentiam bibentibus generat. Iam vero ut casu aegri contubernales oportunis cibis reficiantur ac medicorum arte curentur principiorum tribu
Abbreviated transcription (Latin):
Illd̾ ⁊̃ cauendu ẽ ne ꝯtinuo ut deiecte fuerĩt trabes secentur.
solide arbores ⁊̃ diuise ꝑ tabulas duplices ad maiore sicci¬

Expanded text:
Illud etiam cavendum, ne continuo ut deiecte fuerint trabes secentur, solide arbores et iam divise per tabulas, duplices ad maiorem sicci
Abbreviated transcription (Latin):
te noctis ꝑiculu euitatu ẽ ¶ Yphycrates dux atheniensiũ cu
p̃sidio corĩthu teneret/ ⁊ subaduẽtu hostiu ipẽ uigilias circui¬
ret / uigile que dormiente uiderat trãsfixit cuspide. qd̾ fcm ⁊
ꝯbusda tãꝙͣ seuu ĩcrepantib quale ĩueĩ inquit talez reliqui.
Epaminundas thebanus idez fecisse dicitur:
De enutendo. ⁊ recipiendo nuntio

Expanded text:
evitatum est. Iphicrates, dux Atheniensium, cum praesidio Corinthum teneret et sub adventum hostium ipse vigilias circumiret, vigilem, quem dormientem invenerat, transfixit cuspide; quod factum quibusdam tamquam saevum increpantibus "qualem inveni", inquit, "talem reliqui." Epaminondas Thebanus idem fecisse dicitur. XIII De Emittendo et Recipiendo Nuntio
Abbreviated transcription (Latin):
libera occasicẽ recedẽdi hus dedit. nõ multo post milite redu¬
cto destitutꝙ focẽses suꝑauit ¶Acibiades adusus yçantios qui
se menib ꝯtinebant ĩsidias deposuit ⁊ simulato reg̾ressu ĩcau¬
tos eos oppressit ¶ Uriacus cu tridui it̾ discedẽs ꝯfeciss idẽ illd̾¬
ĩ uno die rem̃sus seturos segobrigenses ⁊ sacrfino ꝙͣ maxiẽ actu¬
patos oppressit ¶ Epaminundas mãtinia cu lacedemoniqs ĩ sub¬
sidiu hostiu uenisse aĩadũtiss ratus posse lacedemonez occupa¬
ri. si cla illo profectus ẽẽt nocte crebro ignes fi̾ iussit ut sp̃e re¬
manẽdi occultaret profectõe. S atr̃afuga ꝓductus assecuto ex¬
citu lacedemonioꝵ itinere ꝗde quo sparta petebat destitit. Idẽ
tñ ꝯsciliu ꝯu̾tit ad mãtimẽses. Eque eĩ ignib fcĩs lacedemon¬

Expanded text:
liberam recendendi occasionem his dedit; non multo post milite reduliberam recendendi occasionem his dedit; non multo post milite reducto destitutos Phocaeenses superavit. Alcibiades adversus Byzantios, qui se moenibus continebant, insidias disposuit et simulato regressu incautos eos oppressit. Viriathus, cum tridui iter discedens confecisset, idem illud uno die remensus securos Segobrigenses et sacrificio cum maxime occupatos oppressit. Epaminondas Mantineae, cum Lacedaemonios in subsidium hosti venisse animadverteret, ratus posse Lacedaemonem occupari, si clam illo profectus esset, nocte crebros ignes fieri iussit, ut specie remanendi occultaret profectionem. Sed a transfuga proditus, assecuto exercitu Lacedaemoniorum, itinere quidem, quo Spartam petebat, destitit, idem tamen consilium convertit ad Mantinienses; aeque enim ignibus factis Lacedaemon
Abbreviated transcription (Latin):
lia libellu nostris tra mariq obsidentib partẽ clasis sue ꝓ¬
cul armata iussit oñdi ad eiꝰ ꝯspectu cu euolassẽt nostri. Ip̃e
reliquis quas ĩccculto tenuerat nauib lilibei portu occupa¬
uit. De simulatioe regressus.
Ormion dux atheniensiu cu depopulatus ẽẽt agros cha¬
ichidensiu legatis eorũde ea reꝗrẽtib benigne respõdit.
⁊ nocte qua admissurus illos erat finxit lit̾as qͥ suꝑueĩs¬
se ciuinz suoru ꝓpt̾ quas reddeundu haberet ac paulu regre¬
ssus dimisit legatos hus oĩa tuta ⁊ abisse formionẽ renun¬
tiantib chalcidenses/ eet oblate humanitatis ⁊ abducti ex̾ci¬
tus remissa urbis custodia cu ꝯfestiz formion reu̾tiss ꝓhibere
ĩexpectata ui nõ potuerũt. ¶ Agesilaus dux lacedemonior
cu forenses obsideret/ ⁊ ĩtellexiss eq ꝗ tũc p̾sidio illis erant
ia grauari belli ĩ ꝯmodo paululu regressus tãꝙ̃ ad illos actus

Expanded text:
classis suae procul armatam iussit ostendi; ad eius conspectum cum evolassent nostri, ipse reliquis quas in occulto tenuerat navibus Lilybaei portum occupavit. XI De Simulatione Regressus Phormion, dux Atheniensium, cum depopulatus esset agros Chalcidensium, legatis eorum de ea re querentibus benigne respondit et nocte, qua dimissurus illos erat, finxit litteras sibi supervenisse civium suorum, propter quas redeundum haberet. Ac paulum regressus dimisit legatos. His omnia tuta et abisse Phormionem renuntiantibus, Chalcidenses spe et oblatae humanitatis et abducti exercitus remissa urbis custodia, cum confestim Phormion revertisset, prohibere inexspectatam vim non potuerunt. Agesilaus, dux Lacedaemoniorum, cum Phocaeenses obsideret et intellexisset eos, qui tunc praesidio illis erant, iam gravari belli incommoda, paulum regressus tamquam ad alios actus
Abbreviated transcription (Latin):
ciintate agressurus li̾tori opposita post queda promõtoria
occulte hĩta classe e nauib uelocissima p̃t̾ hostilia p̾sidia ire⁊
uissit / qua uissa cu oĩa nauigia que ꝓ custodia portus ageb

Expanded text:
civitatem adgressurus litori appositam, post quaedam promunturia civitatem adgressurus litori appositam, post quaedam promunturia occulte habita classe, e navibus velocissimam praeter hostilia praesidia ire iussit; qua visa cum omnia navigia, quae pro custodia po
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuga ꝑsequẽtes oppidanos lõgius cedendo ꝓtraxit ĩsidiator es ꝓpe
menia imꝑatũ lignis ignẽ acerbis subiecerũt. Ende obortu ꝯtẽp¬
lati funiu arigentini incensa ciuitatẽ sua existimauerũt/ defẽ¬
dẽdeq eius gra du trepide recurrũt obuus eis ꝗ ĩsidiati iuxͣ mu¬
ros erant ⁊ at̾go ĩstantib quos ꝑsecuti fuerãt ĩ medio trucidati st̃.
Umriacus disposito ꝑ oculta milite paucos misit ꝗ abigẽnt pec¬
cora sacrobrigensiu / atq illi aduẽdicanda cu frequẽtes ꝓcurti¬
ssent simulãtesq fuga p̃datores ꝑsequerent᷑ deducti ĩ insidias
positus eẽt luculus/ peccora abige̾ simulãtes/ ꝓuocau̾ũt erup¬
tõe fuga deinde mẽtiti sequente luculu ĩ insidias deduxͥũt.
⁊ octĩgento cu eo milites occiderũt. ¶Chares dux atheniẽsiu

Expanded text:
ta fuga persequentis oppidanos longius cedendo protraxit. Insidiatores prope ta fuga persequentis oppidanos longius cedendo protraxit. Insidiatores prope oenia imperatum ignem acervis subiecerunt; unde obortum contemplati fumum Agrigentini incensam civitatem suam existimaverunt, defendendaeque eius gratia dum trepide recurrunt, obviis eis qui insidiati iuxta muros erant et a tergo instantibus quos persecuti fuerant, in medio trucidati sunt. Viriathus disposito per occulta milite paucos misit, qui abigerent pecora Segobrigensium; ad quae illi vindicanda cum frequentes procurrissent simulantesque fugam praedatores persequerentur, deduaepositus esset Lucullus, pecora abigere simulantes provocaverunt eruptionem; fugam deinde mentiti sequentem Lucullum in insidias deduxerunt et octingentos cum eo milites occiderunt. Chares, dux Atheniensium,
Abbreviated transcription (Latin):
fugiẽtis finxit. Insecutusq temẽ oppidanis ꝑ eq quos ĩꝓxĩo acc¬
ultau̾at oppidu ĩnasit. ¶Hanibal cu obsideret ciuitatez hyem¬
erã castra sua capi de ĩdustria passus ẽ iussis recedere penis tãꝙͣ p̃¬
ualeret hostis. quo euẽtu hrͤmeratis ita deceptis/ ut gaudio ĩpulsi
relicta urbe ꝓcũrerẽt ad punicu uallu hanibal uacuã urbẽ pe
eꝙs quq ĩsidiis adhãc ip̃a occasicẽ posuerat cepit. Ide ut sagitari¬
& elliceret rara acie ad murqs accedẽs ad pͥma eruptõe oppidano¬
ru suulata fuga cessit. Int̾positoq ex̾citu ab oppido ĩt̾clusosq
hostes a suis ĩmedio trucidauit. ¶ Hymilico kartaginẽsis apd̾
arigẽtu iuxta oppidu parte copiaru ĩsidus posuit p̃cepitq
suis ut cu ꝓce̾sissent oppidani ligna humida ĩcẽderẽt: deĩde cu
reliqua parte excitus luce ad eliciendos hostes progressus simula¬

Expanded text:
pidanis per eos, quos in proximo occultaverat, oppidum invasit. Hannibal, cum obsideret civitatem Himeram, castra sua capi de industria passus est, iussis recedere Poenis, tamquam praevaleret hostis; quo eventu Himeraeis ita deceptis, ut gaudio impulsi relicta urbe procurrerent ad Punicum vallum, Hannibal vacuam urbem per eos, quos in insidiis ad hanc ipsam occasionem posuerat, cepit. Idem, ut Saguntinos eliceret, rara acie ad muros accedens ad primam eruptionem oppidanorum simulata fuga cessit interpositoque exercitu ab oppido interclusos a suis hostes in medio trucidavit. Himilco Carthaginiensis apud Agrigentum iuxta oppidum partem copiarum in insidiis posuit praecepitque his, ut, cum processissent oppidani, ligna umida incenderent. Deinde cum reliqua parte exercitus luce ad eliciendos hostes progressus simula
Abbreviated transcription (Latin):
crassus bello sociali eade mõ ꝓpe cu copiis õĩb ĩtemptus est.
¶hyspani ꝯtra amilcarez boues uehiculis adiũcto ĩprima ⁊¬
fronte ꝯstituerũt uehiculaq tede sepi ⁊ sulphuris plena
signo pugne dato ĩcenderũt. actis deiide ĩ hoste bob ꝯst̾na¬
ta acier ꝓruꝑunt. ¶ Phalisci ⁊ tarquẽses cu plurib suoru
ĩ habitu sac̾dotu faces ⁊ angues furiali hĩtu p̾ferẽtib acie
romanoꝵ turbau̾ũt. ¶Idez uegentes ⁊ fidenates facib are¬
ptis fecerũt. ¶athes rex sitharu cu adu̾sus ãpliore tribal¬
loru ex̾citu ꝯfligeret iussit a feminis ⁊ pueris oĩq belli t̃¬
ba greges assinoru acbou ad postrema hostiu acie adin¬
ou̾i ⁊ crectas hastas preferre fama deinde diffudit tãꝙͣ au¬
xilia sͥ ab ult̾iorib scitis aduẽtarẽt. Qua asseu̾atõe autit

Expanded text:
Crassus bello sociali eodem modo prope cum copiis omnibus interceptus est. Hispani contra Hamilcarem boves vehiculis adiunctos in prima fronte constituerunt vehiculaque tedae et sebi et sulphuris plena, signo pugnae dato, incenderunt; actis deinde in hostem bubus consternatam aciem perruperunt. Falisci et Taratis, faces et angues furiali habitu praeferentibus, aciem Romanorum turbaverunt. Idem Veientes et Fidenates facibus arreptis fecerunt. Atheas, rex Scytharum, cum adversus ampliorem Triballorum exercitum confligeret, iussit a feminis puerisque et omni imbelli turba greges asinorum ac boum ad postremam hostium aciem admoveri et erectas hastas praeferri; famam deinde diffudit, tamquam auxilia sibi ab ulterioribus Scythis adventarent. Qua asseveratione a
Abbreviated transcription (Latin):
leuinꝰ adu̾sus pirru occiso quoda gregali tenẽs gladium
hostes destitutos se ducĩe morte credẽtes/ ꝯst̾nati st̃ amẽda¬
tio se pauidi incastra receꝑũt. ¶Iugurta numida adu̾sus ga¬
iuz mariu cuz latine quoq lĩgue usu ei ꝯu̾satio pristina ca¬
stroru dediss ĩ prima acie p̾cuͣrrit ⁊ occisu ase gaiu mari¬
nides atheniẽsis dubio pͣlio adu̾sus thebano re gerẽs repẽte ĩ
Quare ⁊ suis alacritate ⁊ hostib metu ĩiecto uicit ¶Cresus
p̃ualido hostiu eꝗtatu cameloruz gregez opposuit quoru
nouitate ⁊ horrore ꝯstiiati equi nõ solu ĩsidẽtes p̃cipitau̾ũt.
s peditu qͦ suoꝵ ordines ꝓtͥreu̾ũt uicẽdoq hosti p̃buerũt.i

Expanded text:
Laevinus adversus Pyrrhum, occiso quodam gregali tenens gladium Laevinus adversus Pyrrhum, occiso quodam gregali tenens gladium uamobrem hostes destitutos se ducis morte credentes, consternati a mendastra se pavidi receperunt. Iugurtha in Numidia adversus C. Marium, cum Latinae quoque linguae usum ei conversatio pristina castrorum dedisset, in primam aciem procucurrit et occisum a se C. Marinides Atheniensis dubio proelio adversus Thebanos rem gerens repente in qua re et suis alacritate et hostibus iniecto metu vicit. Croesus praevalido hostium equitatui camelorum gregem opposuit, quorum novitate et odore consternati equi non solum insidentes praecipitaverunt, sed peditum quoque suorum ordines
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo hr̃et postera die depugͣre adu̾sus theothonꝙ marcellum
cũ parua manu eꝗtu peditũq nocte post tga hostiũ misit
⁊ ad ĩplẽda młtitudĩs spẽ agasones lixasq armatos simul
ire iussit. Ium̃toꝵq magna parte instratoꝵ cu tuicuł
sent iniri p̃liu ip̃i int̾ga hostiu descẽderẽt. ꝗ apparatꝰ tm̃ t̾
oris ĩtullit ꝙ asꝑ̃imi hostes ĩ fuga u̾si sũt ¶Luciniꝰ crassus
fugitiuoru bello apud calamaciu educturus milites ad¬
u̾sus castru et tanonicu duces galloꝵ .xii. cohortes cũ ca
to porcinio ⁊ cu mario ruffo legatis post mõte circũmisit.
Qui cu ꝯmisso ia plio at̾go clamore sublato decũrissẽt
Ita fuderũt hoste̾ ut ubiq fugatis ꝙ pugna capescerẽt᷑. ⁊
et simul lixas scalonesq ⁊ oĩs gnis sequelas conclamare
iussit atq ita hoste magni excitus sp̃er extͣuit ¶Ualeriu

Expanded text:
animo haberet postera die depugnare adversus Teutonos, Marcellum animo haberet postera die depugnare adversus Teutonos, Marcellum cum parva manu equitum peditumque nocte post terga hostium misit et ad implendam multitudinis speciem agasones lixasque armatos simul ire iussit iumentosent committi proelium, ipsi in terga hostium descenderent. Qui apparatus tantum terroris intulit, ut asperrimi hostes in fugam versi sint. Licinius Crassus fugitivorum bello apud Camalatrum educturus militem adversus Castum et Cannicum duces Gallorum XII cohortes cum C. Pomptinio et Q. Marcio Rufo legatis post montem circummisit; quae cum commisso iam proelio a tergo clamore sublato decucurrissent, ita fuderunt hostes, ut ubique fuga, nusquam pugna capesseretur. M.et, simul lixas calonesque et omnis generis sequellas conclamare iussit atque hostem magni exercitus specie exterruit. Valerius
Abbreviated transcription (Latin):
tores ꝯcinere gouãtib mõtiu iugis spẽs ĩgẽtis multitudinis
effusa ẽ hostib qua p̃titi dedere tͥga. ¶ Agilius galbrio ꝯsul i¬
adu̾sus anthicc̾i regis acie qua hus inachaiã ꝓ angustiis
treminophylaru direx̾at imꝗtatib loci nõ intus tm̃ s cum
iactura quoq repulsus ẽẽt ubi circũmissus ab eo portius ca¬
to ꝗcu ia ꝯsularis tribunus militu appło fcs ĩ ex̾citu erat
eminẽte castris regiis collez a tͥgo subitus aꝑuiss. Quo fc̃o
ꝑturbatiꝰ anthiochi copiis utͥnq ĩruꝑe romani ⁊ fusis fuga¬
tisq castra ceꝑũt ¶ Gaius sulpicius petitus ꝯsul ꝯͣ gallos dim¬
icaturus iussit muliones cla ĩmõtes ꝓximo cu mulis ab¬
ire. ⁊ ĩde ꝯserto ia p̃lio uelut eꝗs ĩsidentes oñtare se pugnã¬
tib.: quare galli existimãtes aduẽtare auxilia romanis ces¬
sere iaz pene uictores ¶Marius circa aquas sextas cu in

Expanded text:
tores; resonantibus montium iugis species ingentis multitudinis offusa est hostibus, qua perterriti dedere terga. Acilius Glabrio consul adversus Antiochi regis aciem, quam is in Achaia pro angustiis Thermopylarum direxerat, iniquitatibus loci non irritus tantum, sed cum iactura quoque repulsus esset, nisi circummissus ab eo Porcius Cato, qui tum, iam consularis, tribunus militum a populo factus in exercitu erat, nt, super imminentem castris regiis collem a tergo subitus apparuisset. Quo facto perturbatis Antiochi copiis utrimque irrupere Romani et fusis fugatisque castra ceperunt. C. Sulpicius Peticus consul contra Gallos dimicaturus iussit muliones clam in montes proximos cum mulis abire et indidem conserto iam proelio velut equis insidentes ostentare se pugnantibus; quare Galli existimantes adventare auxilia Romanis cessere iam paene victores. Marius circa Aquas Sextias, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
¶Arthelaus aduisus luciu scilla ĩfrõte ad ꝑturbandu hoste
falcatas quadrigas locauit. Inẜa acie phalanga macedoni¬
cas Int̾tia romanoru more armato auxiliares mixtis fugi¬
tiuis utalice gentis quoꝵ peruicaci plunimi fidebat. leuẽ
armatura ĩ ultimo statuit. Inutraq drinde lat̾e eꝗtatũ cuiꝰ¬

Expanded text:
Archelaus adversus L. Sullam in fronte ad perturbandum hostem Archelaus adversus L. Sullam in fronte ad perturbandum hostem falcatas quadrigas locavit, in secunda acie phalangem Macedonicam, in tertia Romanorum more armatos auxiliares, mixtis fugitivis Italicae gentis, quorum pervicaciae fidebat; levem armaturam in ultimo statuit; in utroque deinde latere equitatum, cui
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ fugere possẽt penis at̾go stãtib ⁊ hoste oppositi sinõ ĩ¬
festarent uł certe fatigarent cu sius ⁊ macedonib ꝗ ia
fesso romanq integri exciꝑẽt ĩsũma acie collocatis nouissi¬
adu̾sus hãc forma robur legiõis triplici acie ĩfrõte ordina¬
tu ꝑhastato ⁊ principes ⁊ triariq opposuit. nec ꝯtinuas ꝯstr¬
uxit cohortes. s manipulis int̾ se distantib sꝑaciu dedit ꝑ
quadl eleplãti ab hostib acti facile trãsinitti sine ꝑturbatõe
ordinu possẽt ea ip̃a int̾ualla expeditis uellitib ĩpleuit ne
intluceret acies dato eis p̃cepto ut ad ĩpetu elephantorũ ułre¬
tro uł inlate̾ xederẽt eꝗtatu. deinde ĩcorna diuisit/ ⁊ dex¬
tro romanis eꝗtib leliu sinistro numudu massinissa p̃po¬
suit. que ta prudrẽs ordinatio sine dubio cã uictorie fuit.⁊

Expanded text:
ut neque fugere possent Poenis a tergo stantibus et hostem oppositi, si non inut neque fugere possent Poenis a tergo stantibus et hostem oppositi, si non infestarent, at certe fatigarent. Tum suis et Macedonibus, qui iam fessos Romanos integri exciperent, in secunda acie conlocatis, novissiadversus hanc formam robur legionis triplici acie in fronte ordinatum per hastatos et principes et triarios opposuit; nec continuas construxit cohortes, sed manipulis inter se distantibus spatium dedit, per quod elephanti ab hostibus acti facile transmitti sine perturbatione ordinum possent. Ea ipsa intervalla expeditis velitibus implevit, ne interluceret acies, dato his praecepto, ut ad impetum elephantorum vel retro vel in latera concederent. Equitatum deinde in cornua divisit et dextro Romanis equitibus Laelium, sinistro Numidis Masinissam praeposuit. Quae tam prudens ordinatio non dubie causa victoriae fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
submisit egiptioru manu ꝑ se cu grecis quos egiptiq oppin¬
abãtur restituissẽt suꝑueniẽte multitudine qua ut grecor
expau̾at cesserũt. ¶ Sieus põpeius ĩ albania qr hostes i nũo eꝗ
tatu p̃ualebãt iuxta collez ĩ angustiis ꝓtegere galeas ifulgo¬
refugerẽt ⁊ simul ad pedites cuẽtu eẽt ĩ lat̾a discederẽt: ꝙ u
bi displicitu ẽ patefc̃o loco subita peditu ꝯsũrexit acies in¬
uectoq tenẽ hostes ĩoppinato int̾fusa p̃lio cecidit. ¶ OArchu
antonius adu̾sus parthos ꝗ ĩfinita młtitudĩe sagittaru exci¬
tu eiꝰ obruerãt subsidere suꝙ ⁊ testudinẽ face̾ iussit supͣquã
trãsmissis sagittis sine militu noxa exhaustus ẽ hostis ¶Ani
post elephantes.lxxx. qui ĩ prima frõte positi hostiu turbarẽt
acier auxiliares gallos ⁊ ligures ⁊ barbaros maurꝙq posuit ⁊

Expanded text:
submisit Aegyptiorum manum. Persae cum Graecis, quos Aegyptios opinsubmisit Aegyptiorum manum. Persae cum Graecis, quos Aegyptios opinabantur, restitisseexpaverant, cesserunt. Cn. Pompeius in Albania, quia hostes et numero et equitatu praevalebant, iuxta collem in angustiis protegere galeas, ne fulgorefugerent et, simul ad pedites ventum esset, in latera discederent. Quod ubi explicitum est, patefacto loco subita peditum consurrexit acies invectosque temere hostes inopinato interfusa proelio cecidit. M. Antonius adversus Parthos, qui infinita multitudine sagittarum exercitum eius obruebant, subsidere suos et testudinem facere iussit, supra quam transmissis sagittis sine militum noxa exhaustus est hostis. Hanpost elephantos LXXX, qui in prima fronte positi hostium turbarent aciem, auxiliares Gallos et Ligures et Baliares Maurosque posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
di liberu hẽret arbitriu. ¶Xantippus lacedemonius ĩ af¬
frica adusus marchu attilliu regulu leue armatura
ĩ pͥa acie collocauit ĩsubsidio aũt̃ robur exͥcitus. p̃cepitq
auxiliarib ut excussis telis cederẽt hosti.⁊cuse intrasu¬
oꝵ ordines recepissẽt ꝯfesti ĩ lat̾a discũrerẽt ⁊ acornib
rursus errũꝑẽt exceptũq iaz hoste a robustiorib ⁊ ip̃i
circuirẽt. ¶ Sertorius aut̃ ide ĩrspania adu̾sus põpeiũ
fecit. ¶Cleandridas lacedemonius adusus licaonas dẽ¬
sa ĩstruxit acie. ut lõge minoris ex̾citus spẽ p̃beret secu¬
rius inde hostib ĩ ip̃o certamine deduxit ordines alati¬
b cutũuẽto eo fudit ¶Castronius lacedemonius cu ĩ au¬
xilio egiptiis adu̾stis ꝑsas ueniss ⁊ sciret firmiore eẽ gre¬
cu milite magieq aꝑsis timeri ꝯmutatis armis grecos
iprima possint acie ⁊ cuz illi equo marte pugnarent¬

Expanded text:
Lacedaemonius in Africa adversus M. Atilium Regulum levem armaturam in prima acie conlocavit, in subsidio autem robur exercitus praecepitque auxiliaribus, ut emissis telis cederent hosti et, cum se intra suorum ordines recepissent, confestim in latera discurrerent et a cornibus rursus erumperent; exceptumque iam hostem a robustioribus et ipsi circumierunt. Sertorius idem in Hispania adversus Pompeium fecit. Cleandridas Lacedaemonius adversus Lucanos densam instruxit aciem, ut longe minoris exercitus speciem praeberet. Securis deinde hostibus in ipso certamine diduxit ordines etrcumventos eos fudit. Gastron Lacedaemonius, cum auxilio Aegyptiis adversus Persas venisset et sciret, firmiorem esse Graecum militem magisque a Persis timeri, commutatis armis Graecos in prima posuit acie et, cum illi aequo Marte pugnarent
Abbreviated transcription (Latin):
tatu ⁊ ellephãtes ĩsubsidiis eẽ iussit ꝯtra ꝯsules aptissime di¬
uisis incornua eꝗtib. legiones ĩprima acie ĩsubsidis locau̾ũt

Expanded text:
uitatum et elephantos in subsidiis esse iussit. Contra consules, aptissime diuitatum et elephantos in subsidiis esse iussit. Contra consules, aptissime divisis in cornua equitibus, legiones in prima acie et in subsidiis conlocaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
possẽt. ¶Paulus adu̾sus ꝑsez macedonu regez cuz hus phalan¬
ge suoꝵ duplice media ĩ parte direxiss eazq leni armatura
ciuxiss ⁊ eꝗte ĩutroq cornu collocass triplice acie cuneis ĩstru¬
xit int̾ quꝙ uelites subinde misit. Quo gnͣe cu ꝓfligari nich
uiderer ⁊ cedere ĩstituit ut hac simulatõe ꝑducẽt hostesq ꝯfra¬
gosa loca que ex ĩdustria captau̾at.Cu sic quoq suspecta calidi
cornu p̃t̾ ora phalangis insit trãscurere citatis equis tectis utob¬
iectis armis ip̃o ĩpetu p̃fingerẽt hostiu sꝑicula / quo gn̾e tellorur
ex armati macedones soluerũt acie ⁊ t̾ga u̾terũt. ¶Pirrus ꝓ
tarẽtinis apud hasculu ẜ homericu u̾su quo pessimi ĩmed¬
iu recipiũt dextro cornui sanitheis ephyrotheisq sinistro bru¬
cios ac lucano cu salẽtinis ĩmedia acie tarẽtinos collocauit eq¬

Expanded text:
s adversus Persen Macedonum regem, cum is phalangem suorum duplicem mediam in partem direxisset eamque levi armatura cinxisset et equitem utroque cornu conlocasset, triplicem aciem cuneis instruxit, inter quos velites subindvideret, cedere instituit, ut hac simulatione perduceret hostes in confragosa loca, quae ex industria captaverat. Cum sic quoque, suspecta callidicornu praeter oram phalangis iussit transcurrere citatis equis, tectos, ut obiectiso armis ipso impetu praefringerent hostium spicula. Quo genere telorum exarmati Macedones solverunt aciem et terga verterunt. Pyrrhus pro Tarentinis apud Asculum, secundum Homericum versum quo pessimi in medium recipiuntur, dextro cornu Samnites Epirotasque, sinistro Bruttios atque Lucanos cum Sallentinis, in media acie Tarentinos conlocavit, eq
Abbreviated transcription (Latin):
si suꝑau̾ũt. ¶ Hanibal cu frequẽtib p̃lus aclaudio marcel¬
lo suꝑaretur nouissime sic castra metabatꝰ ut aut mõtibus
aut paludib aut siłi locoru aliqua oportunitate adiutꝰ
acie eo malo colloraret ut uĩcẽtib ꝗde romanis pene ĩdẽ

Expanded text:
si superarunt. Hannibal, cum frequentibus proeliis a Claudio Marcelsi superarunt. Hannibal, cum frequentibus proeliis a Claudio Marcello superaretur, novissime sic castra metabatur, ut aut montibus aut paludibus aut simili locorum aliqua opportunitate adiutus aciem eo modo conlocaret, ut vincentibus quidem Romanis p
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtrauãt cu multitudine suꝑarẽt latius ꝙ̃ hostes acie ĩstruc
ĩdustria lentius ꝓxedẽte media acie copias hostiu cinxit.
ceciditq. Contra anibal ad cannas reductis cornib ꝓducta¬
q media acie nrꝙͣ pͥo impetu ꝓtrusit. Ide ꝯserto p̃lio pau¬
latiz ĩuicez sinuãtib ꝓredẽtibq ad p̃ceptu cornib auide
ĩsequẽte hoste ĩmedia acie sua recepit/ ⁊ exutraq par¬
te ꝯp̃ssu cecidit ⁊ uet̾ano ⁊ diu edocto usus ex̾citu. hoc eĩ
genus ordinatõis exeꝗ nͥ ꝑitus ⁊ ad cẽ momẽtu respõdẽs
miles uix pot̾. ¶Lusius salinator ⁊ claudius nero cuz has¬
trubal bello punico ẜo dec̾tandi nccͣitate euitãs ĩcolle ꝯfra¬
goso post uineas aciez direxiss ⁊ ip̃i reductis ĩ latã uiribus
uacua fronte exutraq parte circũuenũt eu atq ita ag̾s¬

Expanded text:
intraverant, cum multitudine superaret, latius quam hostes acie instructintraverant, cum multitudine superaret, latius quam hostes acie instructcavit. Atque ita ex industria lentius procedente media acie copias hostium cinxit ceciditque. Contra Hannibal ad Cannas reductis cornibus productaque media acie nostros primo impetu protrusit. Idem conserto proelio, paulatim invicem sinuantibus procedentibusque ad praeceptum cornibus, avide insequentem hostem in mediam aciem suam recepit et ex utraque parte compressum cecidit. Veterano et diu edocto usus exercitu, hoc enim genus ordinationis exsequi nisi peritus et ad omne momentum respondens miles vix potest.o Livius Salinator et Claudius Nero, cum Hasdrubal bello Punico secundo decernendi necessitatem evitans in colle confragoso post vineas aciem direxisset, ipsi diductis in latera viribus vacua fronte ex utraque parte circumvenerunt eum atque ita adgres
Abbreviated transcription (Latin):
se recipẽt. ita frustrato robore ex̾citus ipe optima parte iuriũ
suaru dextro cornu tota circuiuit aciez hostiu ⁊ adu̾tit ¶Cor¬
nelius scipio cui post affricanus ꝯgnomĩ fuit adu̾sus hastr
retur. S cuz hostes qͣꝙͣ eadẽ rõc assidue ordinati ꝓcederẽt
Scipio eade die quo statuerat decerne̾ ꝯmutauit ĩstructi¬
onis ordine ⁊ firmissimꝙ .i. legionariq ĩcornib colloauit.
ac leue armatura ĩmedia acie s retractata Ita cornib
ꝗb ũe p̃ualebut ĩ firmissimas hostiu ꝑtes lunata acieag¬
gressuo facile fudit ¶ OAethellus ĩ yspania eo pͣlio quoher¬
culeu deuicit cu ꝯpiss cohortes eius que ualidissime uara¬
bantur ĩ media acie locatas ip̃e mediaz suoruz aciez reduxit ne
ante ea partẽ cu hoste ꝯfligeret ꝙ̃ cornib ꝯfligatis mediq
undiq circũuenisser ¶ Artaxerses adu̾sus greco ꝗ ꝑ sidia

Expanded text:
se reciperent. Ita frustrato robore exercitus, ipse optuma parte virium se reciperent. Ita frustrato robore exercitus, ipse optuma parte virium suarum dextro cornu totam circumiit aciem hostium et avertit. P. Cornelius Scipio, cui postea Africano cognomen fuit, adversus Hasdrretur. Sed cum hostes quoque eadem ratione adsidue ordinati procederent, Scipio eo die, quo statuerat decernere, commutavit instructionis ordinem et firmissimoso in cornibus conlocavit ac levem armaturam in media acie, sed retractevalebat, infirmissimas hostium partes lunata acie adgressus facile fudit. Metellus in Hispania, eo proelio quo Hirtuleium devicit, cum comperisset cohortes eius, quae validissimabantur, in media acie locatas, ipse mediam suorum aciem reduxit, ne ea parte ante cum hoste confligeret, quam cornibus complicatis medios undique circumvenisset. Artaxerxes adversus Graecos, qui Persida
Abbreviated transcription (Latin):
aĩad u̾tiss punica acie ita directa ut ĩdextro corm
yspanꝰ ꝯstitueret᷑ robustus quidez miles s ꝗ alienũ ne¬
gociu ageret. In sinistro aut̃ affere minus uirib firmus
qd̃ ualidissimis militib extrux̾at. obliqua acie cu hostes
fli xit: deinde fusis fugatisq affris yspanꝙ ꝗ ĩ recessu spectã¬
tiu more steterãt facile ĩdeclinatõe ꝯpulit ¶ Phylipus
macedonu rex adu̾sus illiriq gerẽs bellu ut aĩadu̾tit frõ¬
tez hostiu stipata electis de toto ex̾citu uiris lat̾a aut̃ ĩfirm¬
iora fortissimis suoꝵ ĩ dextro cornu collocatis/ sinistru latus
hostiu ĩuasit turbataq acie tota uictoria ꝓfligauit. ⁊¬
Parmenes thebanus ꝯspecta ꝑsaꝵ acie q̃ robustissimas
copias ĩ dextro collocatas hẽbat siłi rõe ⁊ ip̃e suꝙ ordinauit
cẽ q eꝗtatu ⁊ fortissimu quẽq peditu ĩ dextro cornu. In

Expanded text:
imadvertisset Punicam aciem ita directam, ut in dextro cornu Hispani constituerentur, robustus quidem miles, sed qui alienum negotium ageret, in sinistro autem Afri, minus viribus firmi,quod validissimis militibus exstruxerat, obliqua acie cum hoste conflixit. Deinde fusis fugatisque Afris Hispanos, qui in recessu spectantium more steterant, facile in deditionem compulit. Philippus Macedonum rex adversus Hyllios gerens bellum, ut animadvertit frontem hostium stipatam electis de toto exercitu viris, latera autem infirmiora, fortissimis suorum in dextro cornu conlocatis, sinistrum latus hostium invasit turbataque tota acie victoriam profligavit. Pammenes Thebanus, conspecta Persarum acie, quae robustissimas copias in dextro cornu conlocatas habebat, simili ratione et ipse suos ordinavit omnemque equitatum et fortissimum quemque p
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a acie recepit tũ deinde sublato uniu̾soru clamore uelitos
⁊ leue armaturã ingerere iussit tela. Quib fc̃is quadrige
hostiuz aut ĩplicite palis aut extite clamore telieq ĩsuꝙ ꝯũse¬
sũt turbau̾ũtq macedonu ĩstructura. Qua cedẽte cu scilla
staret ⁊ archelaus eꝗte opposuiss romani eꝗtes subito emissi
au̾terũt eo ꝗ sũmauũtq uictoria ¶Cesar gallor falcatas qͣdr¬
igas eaede rce̾ palis defixis excepit ĩhibuitq ¶Alexander a dar¬
chelau cr̃z hostiuz multitudĩe uereret᷑ uirtute aut̃ suoru fidẽt¬

Expanded text:
norum aciem recepit. Tum demum sublato universorum clamore velites et levem armaturam ingerere tela iussit. Quibus factis quadrigae hostium aut iuntque Macedonum structuram. Qua cedente, cum Sulla instaret et Archelaus equitem opposuisset, Romani equites subito emissi averterunt eos consummaveruntque victoriam. C. Caesar Gallorum falcatas quadrigas eadem ratione palis defixis excepit inhibuitque. Alexander ad Arbela, cum hostium multitudinem vereretur, virtuti autem suorum fide
Abbreviated transcription (Latin):
hostiu ꝓrũꝑe nouissime hastatos subduxit ordinib ⁊ cu
scipicẽ legato suo ciitũmisit iussitq colle caꝑe ex quo dec̃r
potat ĩ hostiu tͥga ꝙ ubi fcm ẽ romanis creuit animꝰ et
sannites ꝓtiti fuga moliẽtes cesi sũt ¶ Amucius ruffuo

Expanded text:
hostium perrumpere, novissime hastatos subduxit ordinibus et cum hostium perrumpere, novissime hastatos subduxit ordinibus et cum Scipione legato suo circummisit iussitque collem capere, ex quo decurri poterat in hostium terga. Quod ubi factum est, Romanis crevit animus et Samnites pert
Abbreviated transcription (Latin):
subrĩcati equestre preliu ĩsiluas refugiẽdo deducerẽt iussit
suq milites simul atq ĩpedim̃tã uẽtu ẽẽ equis desilire pede¬
ues nobilitate punice classis elludi ĩrita uirtute militu
fi excogitauit manus ferreas que ubi hostile app̾hẽderũt
naue suꝑiecto põte trãsgrediebat᷑ romanus ⁊ ĩ ip̃oꝵ naui¬
b cominus eq trucidabat.¬
Apirius cursor filius ꝯsulis cu equo marte adu̾sus hob¬
stinato sampnites ꝯurreret ignorãtib suis p̃cepit spu¬
Ario naucio ut pauci allares ⁊ agasones mulis ĩsidẽtes
ramꝙq ꝑ t̾ra trabẽtes a colle trãsuso magno tumultu de¬
cũrerẽt. Quib ĩspectis ꝓclamauit uictore a desse collega.¬
ut occuparẽt ip̃i p̾sẽtis p̃lii głia. quo facto ⁊ romani fidu
ximus quarto ꝯsulatu in sanio oĩ mõ frustra conatus aciẽ

Expanded text:
subinde Chatti equestre proelium in silvas refugiendo deducerent, iussit subinde Chatti equestre proelium in silvas refugiendo deducerent, iussit suos equites, simulatque ad impedita ventum esset, equis desilire pederaves suas naves mobilitate Punicae classis eludi irritamque virtutem militum fieri, excogitavit manus ferreas. Quae ubi hostilem apprenderant navem, superiecto ponte transgrediebatur Romanus et in ipsorum ratibus comapirius Cursor filius consul, cum aequo Marte adversus obstinatos Samnites concurreret, ignorantibus suis praecepit Spurio Nautio, ut pauci alares et agasones mulis insidentes ramosque per terram trahentes a colle transverso magno tumultu decurrerent. Quibus prospectis proclamavit victorem adesse collegam, occuparent ipsi praesentis proelii gloriam. Quo facto et Romani fiducximus quarto consulatu in Samnio, omni modo frustra conatus aciem
Abbreviated transcription (Latin):
tudine legiones ẜ uirtute cuiꝰq firmissimas ĩcornib
⁊ ĩmedio collocauit. Spacia hiis int̾posita tyronib supple¬
uit dextrolatere.d.c. eꝗtes ꝑꝑ flume enipeu ꝙ ⁊ alueo sui
⁊ alunie regiõe ĩpedierat/ reliquu eꝗtatũ ĩsinistro cormi
cu auxiliis õĩb locauit/ ut inde iullianu excitu cirtuire
adu̾sus hac̃ ordinatõe iulius cesar ⁊ ip̃e triplici acie dispo¬
sitis ĩfrõte legionib sinistru latus ne circuii poss ad mo¬
uit paludib ĩ dextro cornu posuit equite cui uelcissimq
miscuit peditu ⁊ admore equestris pugne excitato s de¬
inde cohortes ĩsubsidio retinuit ad res subditas s dextrolate
ꝯu̾sas ĩobliquu /unde eꝗtatu hostiu expectabat/ collocau¬
su nãq põper eꝗtatu ĩoppinato extursu au̾terũt cedẽ¬
duq tradiderũt.¶Imꝑator cesar augustus germanicus cũ

Expanded text:
unt. Legiones secundum virtutem cuiusque firmissimas in cornibus et in medio conlocavit, spatia his interposita tironibus supplevit. Dextro latere DC equites propter flumen Enipea, qui et alveo suo et alluvie regionem impedierat, reliquum equitatum in sinistro cornu cum auxiliis omnibus locavit, ut inde Iulianum exercitum circumiret. Adversus hanc ordinationem C. Caesar et ipse triplici acie dispositis in fronte legionibus sinistrum latus, ne circumiri posset, admovit paludibus. In dextro cornu equitem posuit, cui velocissimos miscuit peditum, ad morem equestris pugnae exercitatos. Sex deinde cohortes in subsidio retinuit ad res subitas et dextro latere conversas in obliquum, unde equitatum hostium exspectabat, conlocavsum namque Pompei equitatum inopinato excursu averterunt caedendumque tradiderunt. Imperator Caesar Augustus Germanicus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Urus aũt ut nũꝙͣ possit ellidi hac rõe ꝓficit᷑. Int̾u¬
illo uicenu pedu ĩt̾posito duo intrĩsecus parictes
fabricantur. Deiũ t̾ra que de fossis fu̾it egesta int̾ illo mitti

Expanded text:
urus autem ut nunquam possit elidi, hac ratione perficitur: interallo vicino interposito, duo intrinsecus parietes fabricantur; deinde terra que de fossis fuerit egesta, inter illos mitti