comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur⁊ uel astringiturꝰ deducuntur ⁊den
dimittunt. lambere quoq ea & mordere
dicus eorum sit usus. ore enim magis ꝙͣ
labris loquendum est. Ceruicem rectum
oportet esse: non rigidam: aut supinam
affixum pectori mentum minus claram
uocem & quasi latiorem presso gutture
facit. humerorum raro decens alleuatio:
aut contractio est. gestum siquidem hu¬
milem & seruilem & fraudulentum facit:
& explicatis in proferendo digitis: at cum¬
speciosis quid uberiusq dicendum sit uit
illud saxa atq solitudines uoci respondẽt:
ex ãpͣiatur in latus: & ipsa quodam modo
gestam fundat oratio. Manus uõ sine quib
esset actio trunca ac debilis/ uix dici põt
quot motus habeant: cum pene ipsam uer¬
borum copiam prosequatur. nam çȩtere
partes loquentem adiuuant: hȩ proprie
uocamus: dimittimus, minamur ⁊ suppli¬
camusꝰ ab hominamur: timemus: interroga¬
mus inegamus gaudium: tristiciam : dubi¬
tationem i confessionem / penitentiam : mo¬

Expanded text:
tur et adstringuntur et diducuntur et dentdimittunt. lambere quoque ea et mordere dicus eorum esse debeat motus; ore enim magis quam labris loquendum est. cervicem rectam oportet esse, non rigidam aut supinam.ox ac fatigatur; adfixum pectori mentum minus claram et quasi latiorem presso gutture facit. humerorum raro decens adleuatio atque contractio est; breviatur enim ilem et quasi fraudulentum facit, cum atque explicantibus se in proferenda mania speciosius quid uberiusque dicendum est, ut illud saxa atque solitudines voci respondent, exspatiatur in latus et ipsa quodammodo se cum gestu fundit oratio. manus vero, sine quibus trunca esset actio ac debilis, vix dici potest, quot motus habeant, cum paene ipsam verborum copiam consequantur. nam ceterae partes loquentem adiuuant, hae, prope euocamus, dimittimus, minamur, supplicamus, abominamur, timemus, interrogamus, negamus; gaudium, tristitiam, dubitationem, confessionem, paenitentiam, mo
Abbreviated transcription (Latin):
precipit Homeruis Ulissis exemplo: quem
stetisse oculis in terram defixis: immotoq
sceptro ait prius ꝙͣ illam eloquentiȩ procel¬
lam effunderet. Proẽmio frequentissime¬
lenis conuenit pronuntiatio. Nihil enim
gratius ad conciliandum uerecundia. Uox
acriorem sonum: & simplicem frequenter¬

Expanded text:
praecipit Homerus Ulixis exemplo, quem stetisse oculis in terram defixis immotoque sceptro, priusquam illam eloquentiae procellam effunderet, lenis convenit pronuntiatio. nihil enim est ad conciliandum gratius verecundia, non t tantum acriorem, sonum simplicem frequent
Abbreviated transcription (Latin):
in multos diductam recessus. In ea ꝗcꝗd
nobile est animo diligenter affigunt⁊ ut si¬
Tum quȩ scripserunt aliquo signo quo mo¬
ueantur: notant: quod esse uel ex reto-¬
ta potest i ut de nauigatione ⁊ militia iuel
repetenda memoria incipiunt᷑ ab initio loca
hec primum recensere: & quod cuiq credi¬
dere zreposcunt. & eorum imagine admo¬
nentur : quod de domo dixi & in operib
publicis: & in longo itinere ut urbium am¬
bitu ⁊b picturis fieri potest. opus ergo ẽ¬
locis. ut ait cicero multis illustribus & ex¬
tricatis notis & interuallis. imaginibus au¬
tem agentibus acribus insignitis: quȩ occur¬
per quȩ sol meat/ tricenos & sexagenos in¬

Expanded text:
in multos diductam recessus. in ea quidquid notabile est, animo diligenter adfigunt, ut siomplexi sunt, aliquo signo, quo moneantur, notant; quod esse vel ex re tota potest, ut de navigatione, militia, vel repetenda memoria, incipiunt ab initio loca haec recensere, et quod cuique crediderunt reposcunt, ut eorum imagine admonentur. publicis et in itinere longo et urbium ambitu et picturis fieri potest. elocis est utendum multis, inlustribus, explicatis, modicis intervallis, imaginibus autem agentibus, acribus, insignitis, quae occurper quae sol meat, trecenos et sexagenos in
Abbreviated transcription (Latin):
aut erumpunt dolore yaut lȩticia manãt.¬
In motu uoͣ intenti : remissi superbi torui:
mitess asperiq fiunt: & ut actus poposcẽit
uoluptate suffusi ⁊ uenerei limiposcentes
dicendo quis nisi rudis. aut stultus habet:
Hȩc omnia exprimenda in palpebris de in

Expanded text:
aut erumpunt dolore aut laetitia manant. motu vero intenti, remissi, superbi, torvi, mites, asperi fiunt, quae, ut actus poposcerit, udicendo quis nisi plane rudis aut stultus habeat? et ad haec omnia exprimenda in palpebris etiam et in
Abbreviated transcription (Latin):
magnaꝰ beata ⁊ flexibilis firma: dulcis du¬
rabilis ꝯclara ꝯ pura secans & auribus se¬
cum spacio pertinax ⁊qui nec labori facile ce
orationi conuenit: nam parum clarus est il¬
le mimiumq plenus : nullumq animis
nuis immodice claritatis est i nec flecti põt:
nec diutius ferre intentionem : nam uox
ut nerui quo remissior, eo grauiom pleniorq¬
tatur. Mediis ergo utendum est sonis qui

Expanded text:
magna te, beata, flexibilis, firma, dulcis, dumagna te, beata, flexibilis, firma, dulcis, durabilis, clara, pura, secans aëra et auribus secum spatio pertinax, tum labori non facile cesorationibus convenit. nam et hic parum clarus nimiumque plenus nullum adferre animis nuis et immodicae cue diutius ferre intentionem potest. nam vox ut nervi, quo remissior, hoc gravior et pleniortatur. mediis ergo utendum sonis, hi
Abbreviated transcription (Latin):
Catullo suanis appellatio listerarum. Debde
teat: & sic desinat. obseruandum etiam qͦ
loco sustinendus. & quasi suspendendus sit
illud uirum ad sequentia pertinet i ut sit
uirum f̃rorȩ qui primus ab oris & hic iteꝵ
nam etiam si aliud est unde uenit iꝙͣ quõ
uenit mon distinguendum tamen : quia u¬
trunq eodem uerbo continetur. uenit t̾cio¬
in italiam/ quia interiettio est fato profu¬
gus & continuum sermonem, qui facielut
Italiam ⁊ lauinaq diuidit: ob eamq causam
quarto profugus : deinde lauinaq uenit lit¬
tora⁊ ubi iam erit distinctio: quia inde alius
incipit uersus. Sed in ipsis distinctionibus
tempus longius alias breuius dabimus:
interest enim sermdnem finiat ian sensum.
Iitaq illam distinctionem littera ꝯ protinus al¬
tero inicio spiritus sequaricum illuc uenero.
Atq alte mȩnia fomȩ deponam & morabor
& nouum rursus exordium faciam ornati¬
est pronuntiatio: cui suffragntur uox facilis:

Expanded text:
Catulo suavis appellatio litterarum. Secundtet et desinat. observandum etiam, quo loco sustinendus et quasi suspendendus sermo illud virum ad sequentia pertinet, ut sit virum Troiae qui primus ab oris, et hic iterum. nam etiamsi aliud est, unde venit quam quo venit, non distinguendum tamen, quia utrumque eodem verbo continetur venit. tertio Italiam, quia interiectio est fato profugus et continuum sermonem, qui faciebat Italiam Lavinaque, dividit. ob eandemque causam quarto profugus, deinde Lavinaque venit litora, ubi iam erit distinctio, quia inde alius incipit sensus. sed in ipsis etiam distinctionibus tempus alias brevius, alias longius dabimus; interest enim, sermonem finiant an sensum. itaque illam distinctionem litora protinus altero spiritus initio insequar; cum illuc venero atque altae moenia Romae, deponam et morabor et novum rursus exordium faciam. suntest pronuntiatio, cui suffragatur vox facilis,
Abbreviated transcription (Latin):
liberum. Prodest exercitatio i diuisio &
compositio. nam qui recte diuiserit : nimꝗͣ
poterit in rerum ordine errare. An nõ¬
prior calculum promouisset zessetq uictꝰ
dum ostendit repetito totius certaminis or¬
die quo dato errasset ⁊ recordatus rediit
ad eum quocum luserat hisq ita factum
esse confessus est. Minus ergo ordo uale¬
bit in oratione / prȩsertim totus nostro ar¬

Expanded text:
ima est, exercitatione divisio et compositio. nam qui recte diviserit, nunquam poterit in rerum ordine errare. certprior calculum promovisset essetque victus, dum rus tendit, repetito totius certaminis ordine, quo dato errasset recordatus, rediit ad eum, quocum luserat, isque ita factum esse confessus est? minus idem ordo valebit in oratione, praesertim totus nostro ar
Abbreviated transcription (Latin):
nes grande quoddam intuens speculium cõ¬
ponere actionem solebat. Caput sicut in
rectum & scłm naturam esse debet: nam¬
deiecto humilitas ꝯsupino arrogantia zin latꝰ
Tum accipiat aptos ex ipso sermone motus:
ut cum gestu concordet& manibus ac late¬
ribus obsequatur: aspectus enim semper eo¬
dem uertitur. quo gestus: exceptis quȩ aut
damnare: aut concedere: aut a nobis remo¬
uere oportebit: ut idem illud uultu uidea¬
mur aduersari & manu repellere: utflii
talem terris auertite pestem & uthaud e-¬
quidem tali me dignor honore. Uultus i

Expanded text:
nes grande quoddam intuens speculum componere actionem solebat; adeo, quamuis rectum et secundum naturam. nam et deiecto humilitas et supino arrogantia et in lattum accipiat aptos ex ipsa actione motus, ut cum gestu concordet et manibus ac lateribus obsequatur. aspectus enim semper eodem vertitur quo gestus, exceptis quae aut damnare aut concedere aut a nobis removere oportebit, ut idem illud vultu videamur aversari, manu repellere: —Di talem avertite pestem. —haud equidem tali me dignor honore. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. In blandiendo: fatendo ⁊ satis faciendo
rogando: leuis & submissa. suadentium ⁊ monẽ¬
tium pollicentium & consulentium grauis. ĩ
mȩtu ac uerecundia contracta : adhortantib
gressionibus fusa: & secure claritatis: in
expositione ac sermonibus recta/ et inter
acutum ac grauem sonum media: attollit᷑
autem concitatis affectibus/ compositis descẽ¬

Expanded text:
t in blandiendo, fatendo, satisfaciendo, rogando, lenis et summissa. suadentium et monentium et pollicentium et consolantium gravis, in metu et verecundia contracta, adhortationibus r; at in egressionibus fusa et securae claritatis, in expositione ac sermonibus recta et inter acutum sonum et gravem media. attollitur autem concitatis adfectibus, compositis descen
Abbreviated transcription (Latin):
asperum dicas: nimium seuerum: iniu¬
stum persuasigne labi pertinatem ultra
modum tenacem esse propositi uelut ip̃os
coneris ratione uincere ⁊ quod est mollissi¬
mum

Expanded text:
asperum dicas nimium severum, iniustum persuasione labi, pertinacem ultra modum tenacem esse propositi; plerumque velut ipsos coneris ratione vincere, quod est mollissimum
Abbreviated transcription (Latin):
tioni paimam dedit⁊ eidemq secundum
ac tercium locum pdonec ab eo quęri desi¬
neret ut eam uideri posseti non precipuã:
sed solam iudicasse. Ideoq tam diligenter¬
ipse apud Andronicum hẏpocritem huic¬
rei operam dedit: & Cicero unam in dicen¬
do actionem dominari putat. hac .GN. Len¬
tulus plus opinionis consecutus est ꝙͣ elo¬
quentie᷑. Eadem C Graccus in deflenda
fiatris nece totius populi Ro. lacrymas con¬
actio in duas Amisa partes est iuocem et¬
gestum. quorum alter oculosalter auresmo¬
uet. Per hos duos sensus omnis affeltusi¬
do utaris. Natura uotis spectatur quanti

Expanded text:
tioni palmam dedit eidemque secundum ac tertium locum, donec ab eo quaeri desineret, ut eam videri posset non praecipuam, sed solam iudicasse; ideoque ipse tam diligenter apud Andronicum hypocriten is? et M. Cicero unam in dicendo actionem dominari putat. hac Cn. Lentulum plus opinionis consecutum quam eloquentia tradit, eadem C. Gracchum in deflenda fratris nece totius populi Romani lacrimas condixi, in duas divisa partes, vocem gestumque, quorum alter oculos, altera aures movet, per quos duos sensus omnis do utaris. natura vocis spectatur quantit
Abbreviated transcription (Latin):
primum non oblitus est reuerentiȩ quȩ
parentibus debetur: Deinde ostendit ꝙͣ
oporteret mõ fieri sed etiam necesse eẽt:¬
sum : sed ipsi in quam dicebatur. et sicĩ¬
omnibus propinquitatibus custodiendum
est iut inuiti et necessario & parce iudi¬
cemus dixisse: magis autem aut minus
nostre ratio redditur ⁊ ne quis nos aut pe
coctam dicturus: neq diliter agi .P. Oppii
causa poterat/ longa tamen prefatione ex¬
cusat officii sui necessitatem Ailiquando
etiam inftrioribus & precipue adolescẽ.¬

Expanded text:
primum, ne oblivisceretur reverentiae, quae parentibus debetur; deinde ut, repetitioporteret modo fieri, sed etiam necesse essum, sed ipsi in quam dicebatur. potesoque propinquitatibus custodiendum est, ut inviti et necessario et parce iudicemur dixisse, magis autem aut minus, nostrae ratio reddatur, ne quis nos aut petm gravissime dicturus, neque aliter agi P. Oppii causa poterat, longa tamen praefatione excusavit officii sui necessitatem. aliquando etiam inferioribus praecipueque adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
sed odium habet quidem mens humana
sublime quoddam & ereptum ⁊ impatiens
superioris. Ideo submittentes se libenter al¬
ꝗ leuamus: quia id facere tanꝙͣ maiores
uidemur.: & quotiens discedit᷑ emulatio
succedit humanitas. Proinde detrahere¬

Expanded text:
 odium. habet enim mens nostra sublime quiddam et erectum et impatiens superioris; ideoque abiectos aut summittentes se libenter allevamus, quia hoc facere tanquam maiores videmur; et quotiens discessit aemulatio, succedit humanitas. at qui se supr
Abbreviated transcription (Latin):
in uita inec in gratia nec in rebus gestis:
nec in hac mea mediocritate ingenii et
uoluit contentione dicendi : hoc quidem
est beneficium: quid enim plenius. quid
uberius ꝙͣ mihi prome & contra Antoni¬
um dicerẽ. Arrogantes & illi qui se iucdicas¬
audiunt presumentes partes suas. Nec i¬
iad oratori contingere potest inter aduer¬
sarios/ quol py thagore inter discipulos i
pse dixit. humiliora illa uitia submissa
adulacio affectata scurrulitas ꝯin rebus
ac uerbis parum modestis ac pudicis ui¬
lis pudori in omni negocio neglecta au¬
ctoritas. quȩ fere accidunt his/ qui ni¬
mium aut blandi / aut ridiculi esse uolũt.
sum : mite: limatum: quale intelligit ci¬
tero icum dicit orationem suam cepisse ca¬
nitas: facilitas: moderatio: beniuolentia.
uoce commoneri iultum ire scelera et i¬

Expanded text:
in vita nec in gratia nec in rebus gestis nec in hac mea mediocritate ingenii, quvoluit contentione dicendi? hoc quidem est beneficium. quid enim plenius, quid uberius quam mihi et pro me et contra Antonium dicere? arrogantes et illi, qui se iudicasaudiunt praesumentem partes suas, nec hoc oratori contingere inter aduersarios quod Pythagorae inter discipulos potest ipse dixit. adulatio, adfectata scurrilitas, in rebus ac verbis parum modestis ac pudicis vilis pudor, in omni negotio neglecta auctoritas; quae fere accidunt iis, qui nimium aut blandi esse aut ridiculi volunt. sum et mite et limatum et quale intelligi vult Cicero, cum dicit, orationem suam coepisse canitas, facilitas, moderatio, benivolentia. vice commoveri, ultum ire scelera et
Abbreviated transcription (Latin):
iudici conciliandoꝰ docendo
monendoq conueniat: quid
quaq parte orationis petamus. Ita nec
ueterasaut translatai aut fidta uerbar
incipiendo: narrando: argumentando tra¬
ctabimus/ neq decurrentis contexto nito¬
re circuitus: ubi diuidenda erit causa. neq¬
humile atq quottidianum sermonis ge¬¬
nus: & compositione dissolutum epilogis
dabimus: nec iocis lachrymas ubi opus
erit miseratione siccabimus. Nam ornatꝰ
non tam sua ꝙͣ rei cui adhibetur condi¬
tione constat: nec plus refert quid dicas:
scriptam obtulisset ⁊qui uti ea noluit: cum
bonam quidem ⁊ sed parum conuenientẽ

Expanded text:
id conciliando, docendo, movendo iudici conveniat, quid quaque parte orationis petamus. ita nec vetera aut translata aut ficta verba incipiendo, narrando, argumentando tractabimus neque decurrentes contexto nitore circuitus, ubi dividenda erit causa ehumile atque cotidianum sermonis genus et compositione ipsa dissolutum epilogis dabimus, nec iocis lacrimas, ubi opus erit miseratione, siccabimus. nam ornatus omnis non tam sua quam rei, cui adhibetur, condicione constat; nec plus refert, quid dicas scriptam obtulisset, uti ea noluit, cum bonam quidem, sed parum sibi convenientem
Abbreviated transcription (Latin):
os promptum esse debet inon preceps/ mode¬
ratum non lentum. Spiritus quoq neci
orebio receptus concidat sententiam: nec eo
usq tradatur donec deficiat. Longiorem
cendus est spiritusi ut sit longissimus: qđ
calculos lingua uoluens dicere solebat. Apta
imitatione artem habent ⁊ carent tamen na¬

Expanded text:
 promptum sit os, non praeceps, moderatum, non lentum; spiritus quoque nec crebro receptus concidat sententiam, nec eo usque trahatur, donec deficiat. nam cendus autem est, ut sit quam longissimus; quocalculos lingua volvens dicere domi solebat. est imitatione, artem habent; sed hi carent na
Abbreviated transcription (Latin):
id minime eum decebat. sed sic egit ut
qui penam suam honoribus summis esti
superesset ex uita sibi perire qͣ quod p̃¬
terisset: & quando ab hominibus sui tempo¬
sporis parum intelligebatur⁊ posterorum se
iudiciis reseruauit ybreui detrimento ultime
senectutis omnium seculorum euum conse
quutus: quo solo exemplo patet non per¬
suadendi: sed benedicendi finem in orato¬

Expanded text:
 minime decebat; ideoque sic egit, ut qui poenam suam honoribus summis essetsuperesset ex vita, sibi perire, quam quod praeterisset. et quando ab hominibus sui temporis parum intelligebatur, posteriorum se iudiciis reservavit, brevi detrimento iam ultimae senectutt. quo vel solo patet non persuadendi sed bene dicendi finem in orato
Abbreviated transcription (Latin):
hil se supra modum extollente: de¬
inde eandem gracilitatem stilo excipiat:
Uersus primo soluat: mox mutatis uerb
inter prȩtetur: tum paraphrasi audacius
uertãt: qua & breuiare quȩdam & ex¬
ornare saluo sensu poetȩ permittitur.
Narratiunculas a poetis cęlebratas noti

Expanded text:
hil se supra modum extollente, deinde eandem gracilitatem stilo exigere condiscant; versus primo solvere, mox mutatis verbis interpretari, tum paraphrasi audacius vertere, qua et breviare quaedam et exornare salvo modo poetae sensu permittitur. narratiunculas a poetis celebratas notit
Abbreviated transcription (Latin):
men ei pondus deesse putant: nam ut hu¬
mane formȩ decorem addidit: supra ueꝵ
ita non expleuisse deorum auctoritatem
uidetur.Qum ętatem quoq grauiorem
quoq dicitur refugisse/ nihiłq ausus est¬
ultra leues genas. At quę polyeseto defue¬
runt : idiȩ Achamenidantur. Adias tam̃
diis ꝙͣ hõminibus efficiendis meglior artifex
creditur. In ebore uõ longe citra ęmulum
uel si nihil nisi Mineruam achenis aut io¬
uem olymnpicum in stelide fecisset / euuus.
pulchritudo adiecisse aliquid receptȩ religio¬
ni iudetur. Ideo maiestas operis deum equa¬
uit. Ad ueritatem lẏsippum & pr̃afitelem
accessisse optime affirmant. Nam Deme¬
trius tanꝙͣ̃ nimius in ea reprehenditur:
& fuit similitudinis ꝙͣ pulchritudinis a¬
mantior. In oratore uẽo si species intue¬
ri uelis: totidem inuenies ingeniorum  qͦt
fuit inter att̃icos & Asianos / cum hi pres¬
si & integnii contra illi inflati de inanes
haberentur: in his nihil superflueret ⁊ in¬

Expanded text:
esse pon dus putent. Nam ut humanae formae decorem addiderit supra verum, ita non explesse Deorum auth oritatem videtur. Quin idem aetatem quoque graviorem vide tur refugisse, nihil ausus ultra laeves genas. At quae Polycleto defuerunt Phidiae atque Alemeni dantur. Phidas tamen Diss quam hominibus efficiendis melior artifex traditur: in ebore vero longe citra aemulum, vel si nihil nisi Mineruam Athenis, aut Olympium in Elide Iovem fecisset. Cuius pulchritu do adiecisse aliquid etiam receptae religioni videtur. adeo maiestas operis Deum aequavit. Ad veritatem Lysippum et Praxitelem accessisse optime affirmant. Nam Demettius tamquam nimius in ea reprchendirur, et fuit similitu dinis, quam pulchritudinis amantior. In oratione vero si species intueri velis, totidem pene reperias ingeniorum. quam  inter Atticos atque Asianos fuit, cum hi pressi et integri, contra inflati illi et inanes haberentur, in his nihil superflueret,
Abbreviated transcription (Latin):
tempora: sed diuersis uirtutibus. nam cu-¬
ra prothogenes/ ratione pamphailiue facili
est. euphranorem admirandum facit qđ
çeteris optimis studiis inter prȩtipuos pin-¬
gendi autem fingendiq mirus artifeꝵ fuit.
Similis in statius differentia. nam duriora
& tuscanicis proxima  Callon & hegesias lã
minius frigida. Calmus molliora finxit¬

Expanded text:
aecipue sed diversis virtutibus. Nam cura Protogenes, ratione Pamphilus et Melants. Euphranorem admiran dum facit, quod et ceteris optimis studiis inter praecipuos, et pingendi fingendique idem mirus artifex fuit. Similes in statuis differentia. Nam duriora et Tuscanicis proxima Callon atque Aegesias. iam minus rigida Calamis, molliora
Abbreviated transcription (Latin):
hunc locum exilio elegerat ⁊ contulit eo stu¬
peregrino miscuerunt. Lenti ergo feruntur
ac remissii non sine pondere tamen yneqi
fontibus puris : neq torrentibus turbidis:
sed lenibus stagnis similes habentur. Ne¬
mo tamen dubitauit longe optimum esse ge¬

Expanded text:
hunc exilio delegerat locum, intulit eo stuperegrino miscuerunt. lenti ergo quidem ac remissi, non sine pondere tamen: neque fontibus puris, neque torrentibus turbidis, sed lenibus stagnis similes habentur. Nemo igitur dubitaverit longe esse optimum ge
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad tenuitatem sumpta uires nobiẜ suas
Reperies siquidem quosdam in disputando
mire callidos. cum tamen ab illa cauillatio¬
ne discesserint ⁊ non magis sufficere in aliquo
grauiore actu ꝙͣ parua quȩ dam animalia:
quȩ in angustiis inobiliaicampo autem sꝙͣ pri¬

Expanded text:
 ad tenuitatem suam vires ipsa itaque reperias quosdam in disputando mire callidos, cum ab ilia cavillatione discesgraviore actu quam parva quedam animalia, que, in angustiis mobilia, campo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nihilo tamen minus eum oratorem
negabo: Nam nec omnibus qui fuerunt ma¬
nu prompti: uiri fortis nomen concesserim:
quia sine uirtute intelligi non potest for-¬
titudo. An non talem quendam iudetur
finxisse uirgilius ⁊ quem in seditione uulgi
iam faces & saxa iaculantis animi modera¬
torem dedit.Tum pietate grauem ac me¬
ritis: si forte uirum quem Conspexere silẽt
arrectisq auribus astant. habenius igitur
ante omnia uirum bonum: post hȩc adiecit
dicendi peritum. Ille regit dictis animos &
pestora mulcet.
Q

Expanded text:
tum: nihilo tamen minus oratorem eum negabo. nam nec omnibus, qui fuerint manu prompti, viri fortis nomen concesserim, quia sine virtute intelligi non potest fortitudo. finxisse Vergilius, quem in seditione vulgi iam faces et saxa iaculantis moderatorem dedit: tum pietate gravem ac meritis si forte virum quem conspexere , silent arrectisque auribus adstant? Habemus igitur ante omnia virum bonum, post haec adiiciet dicendi peritum: ille regit dictis animos et pectora mulcet. Q
Abbreviated transcription (Latin):
omnium sapientium leges sibi gratias ref¬
ri: cum & Socrati collatum sit ad inctum
& r enon cleantes & chrysippus merce¬
iustior acquirendi ratio fieri possit ⁊ quamt
ex honestissimo labore ⁊ & ab his de quibus
uolentia utetur.
quorum negocium erit / tempus & locum
exhortemurq ut omnia quãlibet uerbose.
& unde uelint repetito tempore exponãt.
non enimstam obest audire superuacuar i0¬
ꝙͣ ignorare necessaria. Frequenter nanq:
uulnus & remedium in his orator inueni¬
N et ⁊ quȩ litigatori in nentram partem mo¬

Expanded text:
omnium sapientium leges patietur sibi gratiam referri, cum et Socrati collatum sit ad victum, et Zeno, Cleanthes, Chrysippus merceiustior acquirendi ratio quam ex honestissimo labore et ab iis, de quibus volentia utetur, quorum negotium erit, tempus ac locum, exhortemurque ultro, ut omnia quamlibet verbose et unde volent repetita ex tempore exponant. non enim tam obest audire supervacua quam ignorare necessaria. frequenter autem et vulnus et remedium in iis orator inveniet, quae litigatori in neutram partem ha
Abbreviated transcription (Latin):
stitiam ⁊ fidem. continentiam / frugalitatem⁊¬
I contemptum doloris & mortis. Quȩ sibi i
suppeditabunt fabritii : curii: Regulis Decii
Mutii aliiq innumerabiles. Quantum enim
Grȩti pixceptis ualent : tantum Romani qđ
maius est exemplis.
Uris quoq ciuilis necessaria est orato¬
ri scientia: & morum ac religionum
eius reipu. quam capessit. Nam qualis esse
suasor in consiliis publicis: priuatisue pote¬
rit. tot ierum in quibus prȩcipue ciuitas
continetur, ignarus: Quo autem modo se
in causis potentissimum i sit ab altero peti

Expanded text:
stitiam, fidem, continentiam, frugalitatem, contemptum doloris ac mortis melius alii docebunt quam Fabricii, Curii, Reguli, Decii, Mucii aliique innumerabiles? quantum enim Graeci praeceptis valent, tantum Romani, quod est maius, exemplis.iuris quoque civilis necessaria huic viro scientia est et morum ac religionum eius rei publicae, quam capesset. nam qualis esse suasor in consiliis publicis privatisve poterit tot rerum, quibus praecipue civitas continetur, ignarus? quo autem modo patin causis potentissimum, sit ab altero peti
Abbreviated transcription (Latin):
orandi maiestatem: qua nihil dii immorta¬
les melius homini dederunt : &e qua remota
posteritatis carent : toto animo petamus ni¬
tamurq semper ad optima: quod facientes
aut euademus in summums aut certe mul¬
tos infra nos uidebimus. Nam ut ait cicẽo:¬

Expanded text:
orandi maiestatem, qua nihil dii immortales melius homini dederunt et qua remota muia posteritatis carent, toto animo petamus nitamurque semper ad optima, quod facientes aut evademus ad summum aut certe multos infra nos videbimus. haec erant, Marce
Abbreviated transcription (Latin):
ctori. quibus precepta dicendi pro uirili par-¬
te aduuari posse per nos uilebantur: quȩq
cognitio stuliosis iuuenibus si non magnam
utilitatem afferret ⁊ at certe quod magis
petimus : bonam uoluntatem.

Expanded text:
Victori, quibus praecepta dicendi pro virili parte adiuvari posse per nos videbantur, quorum cognitio studiosis iuvenibus si non magnam utilitatem adferet, at certe, quod magis petimus, bonam voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
stas laudatur. fuisse dicuntur ł ohignotus
& aglaophon ⁊ quoꝵ simplex color sui scu¬
ponnessia ambo tempora. Nam cum paria¬
sio sermo socratis apud xenophontem in¬
uenitur Iplurimum arti addiderunt squoꝵ
prior luminum umbrarumq inuenisse
rationem / alter examinasse subtilius lme¬
as traditur. Nam Zeusis plus membris
quȩq formaretiam in feminis placet. Ille

Expanded text:
 pictores fuisse dicuntur Polygnotus atque Aglaophon, quorum simplex color tam sui stuponnesia ambo tempora Nam cum Parrhasio sermo Socratis apud Xenophontem invenitur plurimum arti addiderunt. quorum prior luminum umbrarumque inuenisse rationem, secundus examinasse subtilius las traditur. Nam Zeusis plus membris quae que forma etiam in feminis placet: ille
Abbreviated transcription (Latin):
tione : disponendi usu imemoriȩ firmitate
& actionis gratia. has plurimum adiuuat
anumi prestantia ⁊ quam nec mȩtus frãgat.
nec acclamatio tentat inec audientium
auctoritas ultra debitam reuerentiam
tardet. Nam ut abhominanda est confi¬

Expanded text:
tione et disponendi usu et memoriae firmitate et actionis gratia. sed plurimum ex his valet animi praestantia, quam nec metus frangat nec adclamatio terreat nec audientium auctoritas ultra debitam reverentiam tardet. nam ut abominanda sunt con
Abbreviated transcription (Latin):
quendam sapientem y qui non secretis dispu¬
tationibus: sed rerum experimentis atq o¬
peribus uere ciuilem uirum exhibeat. Euol¬
uendi penitus auctores sunt qui de uirtute
precipiunt iut oratoris uita cum scientia diui¬
Naturalem: Noralem : Rationalem: quȩ tã¬
dem non est cum opere coniuncta: Age Dxa

Expanded text:
e sapientem, qui non secretis disputationibus, sed rerum experimentis atque operibus vere civilem virum exhibeat. vendi penitus auctores, qui de virtute praecipiunt, ut oratoris vita cum scientia diuinaturalem, moralem, rationalem, qua tandem non est cum oratoris opere coniuncta? na
Abbreviated transcription (Latin):
est. M. enim cato cum in dicendo prestã
cundiȩ uirtus .M. quoq Tullius non mõ in
sed etiam componere aliqua de eo cęperat:
ut appareat posse oratorem non discendoi
t̃m iuri uacare. sed etiam docendo.

Expanded text:
et M. Cato cum in dicendo praestancundiae virtus. et M. Tullius non modo ined etiam componere aliqua de eo coeperat, ut appareat posse oratorem non discendo tantum iuri vacare, sed etiam docendo.
Abbreviated transcription (Latin):
uł a cetis affectis arg sunt ab ipo quodam̃o ora¬
tore pariũt: testionia uero sibi ip̃e nõ efficit :¬
ẜ ad causa utit᷑ inteapparatꝭ. Quo fit ut argͣ
es affectis in causa stati at es tempore mascat:
Ca uero quȩ in testimomis posita sut ante rem
prȩcinentia ꝯfirmãdo usu necotio posterius pie¬
stent. & in adiuctis aberatoie ꝯiectura colligit᷑
& auditotꝭ intibus intnat᷑ : ł est moniauo no m
qecturis aut in suspitiõibus s in iei geli qrãta¬
tionẽ ꝯsistũt. osterdit uit uehementi Eͥd esset
test oniu cũ dicit ut sub testoniũ uocari
quod ab aliqua esterna re sumitur: om̃ia quippe afe
nisi sola nõtia. quȩ inhil ad rem que xesta est atin.
cu si gestu negotiũ nullus agnoscet nihilotimus tũ
gesta res essest s id poterit e. ad silitudie duci.
dici pot: gui si notitia qualitas iei possest intelligi

Expanded text:
o quodam modo oratore reperiuntur. Testimonia vero sibi ipse non efficit, sed ad causam utitur ante praeparatis. Quo fit ut argumenta ex affectis in causa statim atque ex tempore nascantur; ea vero quae in testimoniis posita sunt, ante rem praecurrentia confirmando usum negotio posterius praestent, et in adjunctis ab oratore conjectura colligitur, et auditorum mentibus intimatur. Testimonia vero non in conjecturis, aut in suspicionibus, sed in rei gestae narratione consistunt. Ostendit autem vehementius quid esset testimonium, cum dicit, id a se testimonium vocari quod ab aliqua externa re sumitur. Omnia quippe affejungitur, nisi sola notitia, quae nihil ad rem quae gesta est attinet, cum si gestum negotium nullus agnosceret, nihilominus tamen gesta res esset; sed id poterit etiam ad similitudinem duci, dici potest, cum si notitia, qualitas rei posset intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
esterna ie sumitut ad facieda fide. Extrinset
poitum argͣ. locũ. quẽ .n. tullius uocat arter ꝑte.
in testimoniu poitũ ẽe pronitiat. Dubitari aut pot
Quid hic loeus a suꝑionbus differat quos in affectis
etrinserꝰ collocentur aut ea quę numc uocit
ueluti quõda testimc̃ib sepe rebus ifferut: cu

Expanded text:
em. Extrinsecus positum argumenti locum, quem M. Tullius vocat artis expertem, in testimonio positum esse pronuntiat. Dubitari autem potest quid hic locus a superioribus differat, quos in affectis extrinsecus collocentur, aut ea quae nunc vocantur veluti quoddam testimonium saepe rebus afferant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe & hoiespt ulla in ꝑturbatioes impraldetes
proptia ꝯfessiõe obligati sunt dum cueta simplicit
effundũt ꝙ̃ s nocitura nõ estime̾t ut seauro
eueisse proposuit. qui int̾põito parie testibus
audietibus ea ꝯfessus est imprudens se ab in¬
sidiatibus audiri: quibus uulgatis iniudiciu
q plats capitali sententia comde̾natus est: at
het quidẽ ignoruntia in neccessitates est ꝯsti
tuta. nã qui nesct id quod ignorat᷑ ne si ue¬
lit quidem poterit euitne. quę aũt neccessi¬
tas ex torquest ipa quodamo uidebit᷑ uitas
dicẽ: atq rdeo eis ueluti auctoritate sbnixis
fides aahibet᷑. Cocursio de ree fortiuitarum
facit fide̾: quȩ cũ aliquotiens. fabula dessignet
eñ ita est uehemens ut se ab ea uerit as
esplitare uix possit. quale est quod de palla

Expanded text:
es praeter ullam animi perturbationem imprudentes propria confessione obligati sunt, dum cuncta simpliciter effundunt, quae sibi nocitura non existimant, ut Staterio evenisse proposuit, qui interposito pariete testibus audientibus ea confessus est, ignorans se ab insidiantibus audiri, quibus vulli sententia condemnatus est. Atque haec quidem ignorantia in necessitate constituta est; nam qui nescit id quod ignorat, ne si velit quidem poterit evitare; quae autem necessitas extorquet, ipsa quodammodo videtur veritas dicere, atque ideo eis veluti auctoritate subnixis fides adhibetur. Concursio etiam rerum fortuitarum facit fidem, quae cum aliquoties falsa designet, tamen ita est vehemens, ut se ab ea veritas explicare vix possit. Quale est quod de Palame
Abbreviated transcription (Latin):
usq detur oꝑa. ut ꝓpluimu his quos reda studia
delectãt piadesse possumꝰ. Ne locus mhil uiris peritũs
pio fucurus ⁊ egligentias sui faceret tiebatiũ ue¬
luti quibusdã prohemii machinisoratoe reddit atte¬
cos in ꝙis bȩrere duceret de quibus aget : alioses¬
trinsecꝰ issumi. Et cũ de siperiobus locisidonee
studia negligat. uees diligentia at: ingenio plus¬
mũ ualens cuncta id se ꝑtiẽ dicat quȩ libe¬
turus ut cũ inmltoes manus ueĩsset prodesse
his integrũ posset qui iectis studiis tenerentur.¬

Expanded text:
ura, detur opera, ut quamplurimum iis quos recta studia delectant, prodesse possimus. Ne locus nihil jurisperito profuturus negligentiam sui faceret, Trebatium ut in prooemio magnus orator reddit attecos in ipsis haerere diceret, de quibus ageretur, alios extrinsecus assumi, et cum de superioribus locis idonee studia negligat, verum diligentia atque ingenio plurimum valens, cuncta ad se pertinere ducat, quae libeturus, ut cum in multorum manus venisset, prodesse iis integrum posset, qui rectis studiis tenerentur
Abbreviated transcription (Latin):
hi gͥ ꝗͥ ꝯsulunt ochi qui defenaũt pari glia deber te.
hoc aut bieuit dialẽtioes moie protulit qui sic enũ¬
tumt si dies e lucet at quod pͥmũ est id aut tm¬
de est ac si dicat᷑ at qui dies est in propoltie u
erat. si dies est sequebat lux est. ꝯͣ hic qͦ cicero sic
÷ ea propõitioe qͥ dicebat si ꝯsilio & auxilio ciues
iuuaie equa ĩ laude ponẽtur puriglia eẽ detet

Expanded text:
i consulunt, et hi qui defendunt, pari gloria esse debent. Hoc autem breviter dialecticorum more protulit, qui sic enuntiant: si dies est, lucet. At quod primum est, id autem tantumdem est ac si dicatur, atqui dies est. In propositionerat, si dies est, sequebatur. Igitur hic quoque Cicero sic in ea propositione quae dicebat: Si consilio et auxilio cives juvare aequa in lau
Abbreviated transcription (Latin):
incorporaliũ es deffmitiõis ꝗ locusita duusus et
A ꝑtibus aũe locus diuiditur inꝑtitice & diuisice
i nota uõ locus simples ẽ ab affecttꝰ aũt. alii fel
a quigati alii a gñe. alii a forma. alii a sraibi
tibus aiñcedentib & iepugnatibus: alii acauia.
alii ab effectis : alii a ꝯperatiae pariũ maioss.

Expanded text:
 et definitionis quidem locus ita divisus est. A partibus autem locus dividitur in partitionem et divisionem. A nota vero locus simplex est. Ab affectis autem, alii sunt a conjugatis, alii a genere, alii a forma, alii a simili,tibus, antecedentibus et repugnantibus, alii a causa, alii ab effectis, alii a comparatione parium, majorum
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓbabit᷑ uł si fuisse adult̾ ĩ cubiculo es lbra cõporis
dessignet᷑ hec cũ de ipis de ꝗb quȩit inspecta eisde tñ
intelligut adiuc̾ta ł ost ie uͦ si quas ꝯsentiet maculas
pallor fubor titubatõꝵ ꝓdideit : epinch igͥs uelt sida
fetu aliꝗͥ estincto igne uelimꝰ oñdẽ ut tuti notitia:

Expanded text:
babitur; vel si fuisse adulter in cubiculo ex umbra corporis designetur, haec cum ipsis de quibus quaeritur inspecta, eisdem tamen intelliguntur adjuncta. Post rem vero, si quas conscientiae maculas pallor, rubor, titubatioque prodiderit: restinctus ignis, velut si clam factum aliquid exstincto igni velimus ostendere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ipud uies manẽ si muliers equius melise sexas
ietmene. in hisq omibe pitissemi uus ꝯsulti ee debet.
quo fit ut trebaciũ qͦ hortet᷑ adstudiũ młta
n ẽe dicit q̃ eoeꝭ oꝑa expectat. illi .ti. inquit dolũ
malu illibona fide illi equũ &: bonũ illie
quid socius socio pstait debeat quid is alienum
in se gerendũ sponti negetiũ suscepissçet ei cuiusia
negotiũ fuit quid is qui madauit ei cui mada¬
uit suolt negotiot actioes : quid uir iquxori quid
uxor uiro t diderit. qͥomia ad posteriora ede sto¬
ait obligatꝰ ẽe uidicadus e qr int̾ mãdatoie
susceptoieꝙ negotii illđ ẽ oẜuadũ om̃iaq q̃ quis¬

Expanded text:
ieris est culpa, aequius melius est sextans retineri. In hisque omnibus peritissimi jurisconsulti esse debent; quo fit ut Trebatium quoque hortetur ad studium. Multa enim esse dicit, quae eorum operam exspectant. Illi enim, inquit, dolum malum, illi bonam fidem, illi aequum et bonum, illi etiam quid socius socio praestare debeat, quid is qui alienum in se gerendum sponte negotium suscepisset, ei cujus id negotium fuerat, quid is qui mandaverit ei cui mandaverit suorum negotiorum actiones, quid vir uxori, quid uxor viro tradiderit; quaverit, obligatus esse judicandus est, quia inter mandatorem susceptoremque negotii illud est observandum, omnia quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ip̃a uita ee melione na q̃ iura sy facile id q̃
uulgue ẽ iñcedũt. Desiderabilia s: his quib ficile
cuere possis illa ies approbate ẽe melioia qr maxĩt
desident᷑ & sme his mxia uita e. ueluti si ꝗs capilli:
usu ꝯferae. E grius ei tolleramie nere iuisuqͣ
capillis ut ex hoc melioiẽ uisu capillos et̃ dicami
ꝙ his facile illo equo mo careie nõ possumꝰ ꝑfecta

Expanded text:
vitam ipsa vita esse meliorem: nam quae rara sunt, facile id quod vulgare est antecedunt. Desiderabilia etiam his quibus facile carere possis, illa res approbat esse meliora, quod maxime desiderantur, et sine his anxia vita est, veluti si quis capillis visum conferat. Aegrius enim toleramus carere visu quam capillis; ita ex hoc meliorem esse visum capillis judicamus, quod his facile, illo aequo animo carere non possumus. Perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
ne siꝗ hec ap̃ uictormũ latius tͣcctata respeit nes
neglede integritat stͥ ngat inuidia. na nec in smglis
ut ille fecit uerb herer uolumꝰ & ad ampliora huiꝰ
operis festmamus.
u om̃is is diligens disendi duas heat ꝑtesima iueiende¬

Expanded text:
s haec apud Victorinum latius tractata repererit, nos neglecti integritatis stringat invidia. Nam nec in singulis ut ille facit verbis haerere volumus, et ad ampliora hujus operis festinamus. Cum omnis ratio diligens disserendi duas habeat partes, un
Abbreviated transcription (Latin):
iad młts mõis fiei solet ul maxia lil media uil minĩa .
Mixĩa ẽ cũ libertas e auita ᷤ anittitut de poctatio.
media uoiꝰ qͣ ciuitas amutit. ietinet᷑ libertas. ut in
latmas collomas trasemgiatio. Mlima cu n ciuitas
ñ libertas amittit s statꝰ pͥoris qlitati immutatus:

Expanded text:
 modis solet, vel maxima, vel media, vel minima. Maxima est, cum et libertas et civitas amittitur, ut deportatio. Media vero, in qua civitas amittitur, retinetur libertas, ut in Latinas colonias transmigratio. Minima, cum nec civitas nec libertas amittitur, sed status prioris qualitatis imminuitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut de sua requisq me doceat et ut ne quis aliꝯ adsic
quo liberiꝰ loquatur et agere aduersarii causam ut ille
agat suani et ꝗt ꝗd de sua re cogitarit ĩ mediũ ꝓferat
Itaq cũ ille discessit tres ꝑsonas unꝯ substineo summa
tũ eꝗtate meam aduersarii. Iudicis qui locus ẽ talis ut
plꝰ habeat adiumẽti ꝙͣ incomodi hunc udico ẽẽ dicẽ¬
dum. ubi plꝯ mali quã boni reꝑio/id totũ abiudico atq
eicio ¶Ita assequor ut alio tempore querã ꝗd dicã et
alio dicã. Que duo pleriq ingemo feeti sił faciunt. s
certo idem illi aliquanto dicerent si alud sumendu
sibi tp̃a ad cogitandũ alud ad dicendũ putarent Cogta¬

Expanded text:
ut de sua quisque re me ipse doceat et ut ne quis alius adsit, ut de sua quisque re me ipse doceat et ut ne quis alius adsit, quo liberius loquatur, et agere adversari causam, ut ille agat suam et quicquid de sua re cogitarit in medium proferat: itaque cum ille discessit, tris personas unus sustineo summa animi aequitate, meam, adversari, iudicis. Qui locus est talis, ut plus habeat adiumenti quam incommodi, hunc iudico esse dicendum; ubi plus mali quam boni reperio, id totum abiudico atque eicio. Ita adsequor, ut alio tempore cogitem quid dicam et alio dicam; quae duo plerique ingenio freti simul faciunt; sed certe eidem illi melius aliquanto dicerent, si aliud sumendum sibi tempus ad cogitandum, aliud ad dicendum putarent. C
Abbreviated transcription (Latin):
mõi causan cognosc̾e. Recte igit᷑ nchil de causa di¬
scenda p̾ciput. hec eĩ ẽ in ludo caꝵ formlã fere.
dait uero in foro tabule testimonia. pacta. cõuenta.
stipulacõnes. cong̾acões. affinitates. decreta. respõsa
uita demq eoꝵ qui ĩ cã uersant᷑ tota cognoscenda ẽ⁊
quaꝵ reꝵ negligencia plerasq cãs et maxime pͥuatas¬
sũt eĩ multo obscuxiores sepe uidemꝰ amitti ¶Ita nõ
nulli dũ opexã suam multã existimari uolunt ut toto
fors uolitare et a cã ad cãm ire uideant᷑ causas sũ¬
munti incognitas ¶ In quo ẽ illa quidẽ magna offensio
uł negligentie susceptis reb uł pexfidie receptis. s ecĩa
illã maior opinione mea ꝙ nemo põt de ea re quã nõ
uouit nõ turpissime dicere. Ita dum mercie uituꝑa¬
cionẽ q̃ maior ẽ contennũt assequnt᷑ ẽt illã quã ip̃i
magis fugunt tarditatis ¶Equidẽ soleo dare oꝑam

Expanded text:
modi causam cognoscere; recte igitur nihil de causa dimodi causam cognoscere; recte igitur nihil de causa discenda praecipiunt; haec est enim in ludo causarum formula fere. At vero in foro tabulae testimonia, pacta conventa stipulationes, cognationes adfinitates, decreta responsa, vita denique eorum, qui in causa versantur, tota cognoscenda est; quarum rerum neglegentia plerasque causas et maxime privatas—sunt enim multo saepe obscuriores—videmus amitti. Ita non nulli, dum operam suam multam existimari volunt, ut toto foro volitare et a causa ad causam ire videantur, causas dicunt incognitas; in quo est illa quidem magna offensio vel neglegentiae, susceptis rebus, vel perfidiae, receptis; sed etiam illa maior opinione, quod nemo potest de ea re, quam non novit, non turpissime dicere: ita dum inertiae vituperationem, quae maior est, contemnunt, adsequuntur etiam illam, quam magis ipsi fugiunt, tarditatis. Equidem soleo dare operam,
Abbreviated transcription (Latin):
rem quendã et salẽ. alter accutissimũ et subtilissi m
ditendi genus ẽ consecutus ¶Neq uero uester eqͣ¬
grauitate et elegancia et copia suam quandã exp̾ssit
qͣiͣ formã figurãq dicendi/.¶Quod ego maxime iudi¬
care potui in ea cã ꝙͣ ille cõtra me ap̃d .C. uiros pro
fr̃ibꝰ rosiis dixit in qua nichil mͥ defunt ꝙ nõ modo
copio sus s ecĩa sapiẽs orator habere debet ¶ uexũ
utr alñ ad cãs deducamꝯ illũ ꝙ̃ constituꝯ et eas ꝗdẽ
in quibꝰ pluscłum negocii est iudicioꝵ atq litium¬
riẜit aliquis fortasse hoc preceptũ. Est eĩ non tamatu¬
tum ꝙͣ nessesariũ magisq monitoris nõ fatui ꝙͣ exudti
magri. hoc eĩ primũ precipiemꝰ quascũq cãs exit
tractaturꝰ ut eas diligẽt᷑ penitꝰq cognoscat ¶hoc
in lũdo non precipitur. faciles eĩ cause ad pueros de¬
feruntur. lex ꝑegrinũ uotat in muxũ ascend̾e. ascẽ¬
dit hostes repulit. accusatur nichil est neguotii eiꝯ

Expanded text:
et salem, alter acutissimum et subtilissimum dicendi genus est consecutus; neque vero vester aequgravitate et elegantia et copia suam quandam expressit quasi formam figuramque dicendi; quod ego maxime iudicare potui in ea causa, quam ille contra me apud centumviros pro fratribus Cossis dixit; in qua nihil illi defuit, quod non modo copiosus, sed etiam sapiens orator habere deberet. Verum ut aliquando ad causas deducamus illum, quem constituimus, et eas quidem, in quibus plusculum negoti est, iudiciorum atque litium—riserit aliquis fortasse hoc praeceptum; est enim non tam acutum quam necessarium magisque monitoris non fatui quam eruditi magistri—hoc ei primum praecipiemus, quascumque causas erit tractaturus, ut eas diligenter penitusque cognoscat. Hoc in ludo non praecipitur; faciles enim causae ad pueros deferuntur; lex peregrinum vetat in murum ascendere; ascendit; hostis reppulit: accusatur. Nihil est negoti eius
Abbreviated transcription (Latin):
si est scriptũ aliquid ambigue. Ambiguoꝵ autẽ cõpła
genera sunt que mͥ uidetur hi meliꝯ nosse qui dialetici
applłantur. hii autẽ nostri nostri ignorare ꝗ nõ minus
nosse debeant. Tum illud ẽ frr quentissinũ in omni con¬
suetudine uel sermonis uł sceipti cum id creco aliqud
ambigitur ꝙ aut uerbũ aut uerba sint pretermissa.
Itexum autẽ pectant cũ genus. hoc caꝵ qd̾ inscripti in¬
terpretacõe uersatur ab illis causis in quib qualis queq
res sit disceptatur seuingunt. Nusꝙͣ eĩ tam queritur qua¬
le sit genꝯ ip̃m uei ꝙͣ inscripto ꝙ totũ afcĩ controuersia
separatũ est. Ita tria sunt oĩo genera que in disceptacõnẽ
et controuersiam cadere possunt quid fiat factũ futu¬
xum ue sit. aut quale sit aut quomodo nomĩet᷑. Lam

Expanded text:
si est scriptum aliquid ambigue. Ambiguorum autem cum plura si est scriptum aliquid ambigue. Ambiguorum autem cum plura genera sunt, quae mihi videntur ei melius nosse, qui dialectici appellantur, hi autem nostri ignorare, qui non minus nosse debeant, tum illud est frequentissimum in omni consuetudine vel sermonis vel scripti, cum idcirco aliquid ambigitur, quod aut verbum aut verba sint praetermissa. Iterum autem peccant, cum genus hoc causarum, quod in scripti interpretatione versatur, ab illis causis, in quibus, qualis quaeque res sit, disceptatur, seiungunt; nusquam enim tam quaeritur, quale sit genus ipsum rei quam in scripto, quod totum a facti controversia separatum est. Ita tria sunt omnino genera, quae in disceptationem et controversiam cadere possint: quid fiat factum futurumve sit, aut quale sit, aut quo modo nominetur; nam
Abbreviated transcription (Latin):
copia dicendi dilatauit ꝗuid eẽt maiestatẽ minu̾e:
Et cĩ diffimicõ prnno rephenso uno uerbo aut abdico
aut dempto sepe extorquet᷑ emanibꝰ deinde gen̾e
ip̃o doc ⁊ rinã redolet exextitacõnẽq pene puerile cũ
et in sensum et in mentẽ iudicis ꝑitrare non põt. alñ
enim prelabitur ꝙ̃ percepta ẽ ¶Sed ĩ eo gen̾e inquo¬
quale sit quod ambigitur existit ecĩa ex rescripti incexti¬
rone sepe contencio in quo nulla põt ẽe msi exambiguo
dã habet ambigu ꝙ tum explicatur cũ ea uexba que desut
suggesta sunt quibꝯ abditis deffendit᷑ sina scripti pros¬
picuam fusse. Ẽ x contrariis scriptis siquid ambigit᷑ nouu
genus nascitũ superioxis generis cã duplicatur.¶ dq
autẽ nunꝙͣ diiuidicari poterit aut ita diuudicabitur ut
dexeferendis pretexitis uerbis id scriptũ qd̾ cũq per¬
fexamiꝰ uł defendimꝰ supleatur ita fit ut unum gent
in hiis causis que propt̃ scriptũ ambigũtur relinquat᷑

Expanded text:
copia dicendi dilatavit, quid esset maiestatem minuere: etenim definitio primum reprehenso verbo uno aut addito aut dempto saepe extorquetur e manibus; deinde genere ipso doctrinam redolet exercitationemque paene puerilem: tum et in sensum et in mentem iudicis intrare non potest, ante enim praeterlabitur, quam percepta est. Sed in eo genere, in quoquale sit quid, ambigitur, exsistit etiam ex scripti interpretatione saepe contentio, in quo nulla potest esse nisi ex ambiguo ddam habet ambigui; quod tum explicatur, cum ea verba, quae desunt, suggesta sunt, quibus additis defenditur sententiam scripti perspicuam fuisse; ex contrariisque scriptis si quid ambigitur, non novum genus nascitur, sed superioris generis causa duplicatur; idque aut numquam diiudicari poterit aut ita diiudicabitur, ut referendis praeteritis verbis id scriptum, quodcumque defendemus, suppleatur; ita fit, ut unum genus in eis causis, quae propter scriptum ambiguntur, relinquatur,
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃õpa partĩ in acie illustres ẽẽ uoluerũt atq et illi
cles ligurgo heschines di marcha aliiq ꝙͣ pluxes ẽt̃ et¬
si interse pares non fuerunt tantũ om̃s sunt ĩ eodẽ
ueritatis mmitade genere uersati quoꝵ qũa diu mã¬
sit mutac̃o tam diũ gens illud dicẽdi studiumq uixit.¬
Nosteaꝙͣ extinctis cis oĩs eoꝵ memoria sensuũ obscu¬
rata ẽ et euanuit alia quedã dicendi molliora atq uẽi
ris filiũ fuisse demostenis tũ phalexeꝯ ille deme t̾riꝯ
dminũ istoꝵ mea sentẽcia potẽtissimꝯ aliiq eorum
simiiles extiterũt que si uolemꝰ usq ad hoc tp̃o ꝓ sequi

Expanded text:
in pompa, partim in acie inlustres esse voluerunt. Atque et illi,in pompa, partim in acie inlustres esse voluerunt. Atque et illi,des, Lycurgus, Aeschines, Dinarchus aliique complures, etsi inter se pares non fuerunt, tamen omnes sunt in eodem veritatis imitandae genere versati, quorum quam diu mansit postea quam exstinctis his omnis eorum memoria sensim obscurata est et evanuit, alia quaedam dicendi molliora ac remissiris filium fuisse Demostheni; tum Phalereus ille Demetrius omnium istorum mea sententia politissimus, aliique horum similes exstiterunt. Quae si volemus usque ad