comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seostunaq Periculũ a& felicittẽ. ł actã uiam inuenient. Seit enĩ hoc eẽ fitale ut ȩneas impers initaliã. E tuidet᷑ hic ostendisse
utra uallos .÷ fustesfossarũ quiualliuocant᷑: Nã munitio ipsa uallũ dr̃ neutralit̃. Et hocdic̃. Tenebant᷑ trorani intrauallos quosipsi
ate sillabarũ qua esiuit ornatũ. Nãpatrono mica aut indes aut in us exeunt. Iuibus & utipossumꝰ. Iuae enĩ. on. t̃ minantur.
id nos transire ñ pos Senior cũ castore tybris. Possumꝰ & ab solute tẏbrinsem̃ acciꝑe : posumꝰ & castorẽ silegamꝰ & senior cum¬
astore Nla amphiboluẽ brima acies. Hloc est magniuri . Et ȩ defintioeoꝵ qui in prima acie fuer̃. Vnde laudis magis e.
d die pͥmaacies. Or dims enĩ eẽ ñpotest. quiares in muroagit᷑ Germani sarpe donis. a ut int̃se germani filui sarpedonis aut

Expanded text:
FORTVNAMQVE periculum et felicitatem. FATA VIAM INVENIENT scit enim hoc esse fatale, ut FORTVNAMQVE periculum et felicitatem. FATA VIAM INVENIENT scit enim hoc esse fatale, ut tra vallos, id est fustes fossarum, qui valli vocantur: nam munitio ipsa vallum dicitur neutraliter. et hoc dicit: tenebantur Troiani intra vallos quos ipsi tate syllabarum quaesivit ornatum: nam patronymica aut in 'des' aut in 'ius' exeunt, quibus et uti possumus. quae enim 'on' terminantur, ad nos transire non possunt. Ad st. Ad v. 125 Prima acies hoc est magni viri: et est definitio eorum qui in prima acie fuerunt: unde laudis magis est quod dixit 'prima acies': ordinis enim esse non potest, quia res in muro agitur. germani sarpedonis aut inter se germani filii Sarpedonis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nulli fauebo. & in eo statu foreres in qͦs hodie significat se fauere troianis quorũ ducis aduentu statĩ uictoria cansequet
t uult nihil ualere ea quae aut uenis conquesta fuerat de absentia ȩneȩ aut iuno detur ni parentib: dixerat. in enis
scilie& cõm̃datione. Secat. Seqͥt᷑ tenet. habet. ut ille iuã sec at ad naues. Vnd & sectas dicimꝰ habitus animorũ et si¬
italorũ obsidentur castra troiana. siue troiani malo errore & sinistris monitis ad italiã uener̃: neminẽ absoluo Vi
ꝓpt̃ ampbibobã cdlistingue talũ: et infer castra obsidione tenent᷑ scilicet tronanorũ. Ipsienĩ obsident᷑: uonita
ibsoluo Nã astre simꝑtulit. Monitis sinstris. Propt̃ cassandrȩ inpulsus furis. Exorsa. rerũ initia facta actus hodiernide. Laborem

Expanded text:
'nulli favebo' et in eo statu fore res in quo sunt hodie, significat se favere Troianis, quorum ducis adventu statim victoria consequitur. 'nulli favebo' et in eo statu fore res in quo sunt hodie, significat se favere Troianis, quorum ducis adventu statim victoria consequitur. et vult nihil valere ea quae aut Venus conquesta fuerat de absentia Aeneae, aut Iuno de Turni parentibus dixerat, in eius scilicet commendationem. secat sequitur, tenet, habet, ut "ille viam secat ad naves" : unde et sectas dicimus habitus animorum et institur sive malo fato Italorum obsidentur castra Troiana, sive Troiani malo errore et sinistris monitis ad Italiam venerunt, neminem absolvo: unde propter amphiboliam distingue 'Italum' et infer 'castra obsidione tenentur', scilicet Troianorum; ipsi enim obsidentur, non Itabsolvo: nam aphaeresin pertulit. MONITIS SINISTRIS propter «Cassandrae inpulsus furiis». EXORSA rerum initia, actus hodierni diei. LABOREM
Abbreviated transcription (Latin):
mota ẽ semꝑ immobilis. Vnđ oratiũ & brutatellus. Accipite gͦ animis. Totus hic locus de pͥmolucilii trans latus est¬
ubi inducunt᷑ di habere conciliũ &agere pͥmo de interitu lupi cuiꝰdã ducis postea sententias dicere. Sedhoc qr indigni
erat heroo carmine mutauit. Et indux̃ pͥmoloqdentẽ iouẽ de int̃ruptis fȩ derib: cuiꝰ orationẽ int̾rũpit uenꝰ. pꝰsecirta
iunonis uerba sunt. qͥb: redarguit uenerẽ. Vnd nunc iuppit̃ illud qđ omiferat reddit dicens : Ergo quoniã pac ẽ ese
& placitũ est. Terentiuꝰ. Vbis cognitȩ placitȩ s̃. Iuae cuiq: ẽ fortuna hodie. Specialit̃ iuppit̃ ꝓtroianis agit sed hac arce
ut uideatur totũ ꝓ iunone loqui. Et reuera ũba ꝓiunone s. s altius intuens dep̃hendit troranorũ fauorẽ. Nã dic ndo

Expanded text:
motmotubi inducuntur dii habere concilium et agere primo de interitu Lupi cuiusdam, postea sententias dicere. Sed hoc quia indignum erat heroo carmine, mutavit et induxit primo loquentem Iovem de interruptis foederibus, cuius orationem interrupit VeIunonis verba sunt quibus redarguit Venerem: unde nunc Iuppiter illud quod omiserat, reddit, dicens: ergo quoniam pacem esse  placitae sunt" . Ad v. 107 Quae cuique est fortuna hodie specialiter Iuppiter pro Troianis agit, sed hac arte, ut videatur totum pro Iunone loqui. et re vera verba pro Iunone sunt, sed altius intuens deprehendit Troianorum favorem: nam dicendo
Abbreviated transcription (Latin):
oc dehistoriar ut diximꝰ. Nã cum sollicitata helena parinseqͥ noluisset. egressus ille ciuitatẽ obsedit. Iua eu ersa helen
rapuit. Vnđ recipit meruit a marito. Tela dedi. aut amori. aut bello. Decuit metuisse. Optima est elocutio Nam
qr pars ueneri fauebat pars iunoni. Geuflamina pͥma .c.d. f.s. Et ceca uolutant murmura. Nõ tẽ pestatis facit c̃¬
parationẽ. sed signi tẽpestatis futurȩ. Quadã enĩ arcana ratione fit ut sit murm᷑ insiluis ante uentoꝵ aduentũ. Vnd
ait cȩcam᷑ mura. Quoꝵ ratio ñ appar&. ut cȩciq in nubib ignes t̾rificant animos. Sic in georgicis. Continuo uen
surgentib aut freta ponti. incipiunt agitata tumescere & aridus altis. Montib audiri fragor. Tre me facta solo telli

Expanded text:
hoc de historia est, ut diximus: nahoc de historia est, ut diximus: narapuit: unde et recipi meruit a marito. TELA DEDI aut amori aut bello. DECVIT METVISSE optima est elocutio, nam  pars Veneri favebat, pars Iunoni. CEV FLAMINA PRIMA C. D. F. S. ET CAECA VOLVTANT MVRMVRA non tempestatis facit comparationem, sed signi tempestatis futurae: quadam enim arcana ratione fit ut sit murmur in silvis ante ventorum adventum: unde ait 'caeca murmura', quorum ratio non apparet, ut "caecique in nubibus ignes terrificant animos" . sic in georgicis "continuo ventis surgentibus aut freta ponti incipiunt agitata tumescere et aridus altis montibus audiri fragor" . Ad v. 102 Tremefacta solo tellus
Abbreviated transcription (Latin):
ilio filiam laomedontis hesionã pͥami sororẽ ta lamonidedisset ꝓfectis legati cũ pamo & eã minime repetere potuerunt
illis dicentib se eã habella iure belloꝵ. Vnđ cõmotꝰ pͥamꝰ. misit paridẽ cũ exercitu ut aliqͥd tale abduceret. aut uxore
regis filiã. Qui expugnata sparta helenã rapuit. Hinc gͦ uirgł utrũq tangit. & istã historiã quã mͦ diximꝰ. et ꝓpt̃ iudic
paridis quã uisfabulasit illares & apo etis cõposita: Iui troas achiuis. At qui deuenere loqͥt᷑ Sed qrdii arseno thelos ut d¬
mꝰ supͣ. Ideo sicdix̃. Nã in subauditione ponunt᷑. eaquȩ ñ possumꝰ dicere aꝑte. Dardanius. Nonꝓpt̃ in uiriã aeneȩ hoc po
suit. quiadardanus dr̃. Nam perite dubiũ nom̃ elegit. qđ contumeliã cõmunicar& aeneȩ : Spartham expugnauit

Expanded text:
Ilio filiam Laomedontis Hesionam, Priami sororem, Telamoni dedisset, profecti sunt legati cum Priamo et eam minime repetere potuerunt, Ilio filiam Laomedontis Hesionam, Priami sororem, Telamoni dedisset, profecti sunt legati cum Priamo et eam minime repetere potuerunt, illis dicentibus se eam habere iure bellorum. Vnde commotus Priamus misit Paridem cum exercitu, ut aliquid tale abduceret, aut uxorem regis, aut filiam. Qui expugnata Sparta Helenam rapuit. Hinc ergo Vergilius utrumque tangit, et istam historiam quam modo diximus, et propter iudicium Paridis: quamvis fabula sit illa res et a poetis composita. unt, ut diximus supra, ideo sic dixit: nam in subauditione ponuntur ea quae non possumus dicere aperte. suit, quia Dardanus dicitur: nam perite dubium nomen elegit, quod contumeliam communicaret Aeneae. spartam expugnavit
Abbreviated transcription (Latin):
quia eius grã factũ ẽ. ut illo loco quastũ philomela dapes. cũ ꝓnefecerit tm̃ sed ꝓpt̃ philomelã aut certe quia uenerẽ dicunt
eẽ matrẽ dm̃. Aeneas ignarus ab est. Eaquae soluere ñ possumꝰ irridemꝰ. Vt hocloco. Sic inbucolicis p̃misit. diumi o pꝰ alchi¬
medentis. Postea ꝑirrisionẽ ait. Et nob idẽ alcimedon duo pocula . f. Grauidã bellis urbẽ. Alibi. Populosq feroces contuno
causa fuisse gericulorũ. F lux as Molles. qua e possent ȩtiã sine in imicis perire. Resfluxas. Fuxãrẽ publieã siue fluxã lahe¬
cõmisit adulteriũ. Ergo foedera soluere furto amicitias adulterio dissipare : Nã furtũ ẽ. ad ulteriũ. Vnde .ẽ. Et dulca
furta. Et euersi ilii haec uera ẽ causa. Nã foedera quȩ int̾ grecos & troianos fuer̃ ita solutas. Hercules aut̃ cũ ex pugn

Expanded text:
quia eius gratia factum est, ut illo loco "quas illi Philomela daquia eius gratia factum est, ut illo loco "quas illi Philomela daesse matrem deum. AENEAS IGNARVS ABEST ea quae solvere non possumus, inridemus, ut hoc loco. Sic in Bucolicis praemisit «divini opus Alcimedontis», postea per inrisionem ait «et nobis idem Alcimedon duo pocula fecit». GRAVIDAM BELLIS VRBEM alibi «populosque feroces contundecausam fuisse periculorum. FLVXAS molles, quae possent etiam sine inimicis perire. ‘Res fluxas’ fluxam rempublicam. QVI TROAS ACHIcommisit adulterium. Ergo ‘foedera solvere furto’ amicitias adulterio dissipare: nam furtum est adulterium, unde est «et dulcia furta». Et eversi Ilii haec est vera causa: nam foedera quae inter Graecos et Troianos fuerunt, ita soluta sunt. Hercules cum expugnato
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ auũ turni id eo dic̃ ut auicino nobilis genere. eẽ. uideatur sic ut ẽ ȩneas. Nã paulo post dictura ẽ. ipsa iuno¬
pilũ nusq illi quartus pat̃. A trafaces a euobello & .ẽ. belli definitio. Non enĩfacib: troiani pugnauerant. A ue¬
tere prȩda s. in uidiose. Nã nihil rapuerant. Legere ł urari. Vnde & sacrilegi dicuntur. qui sacra legunt hoc ẽ
furantur Alibi Quae sublegi tacitus tibi carmina nuꝑ: Gremus ab ducere pactas: id sponsas tiã ante usã
tabularũ matrimoni cautionessibi inuicẽ emittebant. In quib spondebant se consentire in ura marrimonu & fide iu
rem in anẽ oppositã . dic̃ aut̃ quãdo eũ uenꝰ adio mede liberauit ł neptunꝰ ab achille qđ ueneri inputant᷑ quia eius gram factũ

Expanded text:
autem avum Turni ideo dicit, ut a vicino nobilis genere esse videatur, sicut est Aeneas: nam paulo post dictura est ipsa «autem avum Turni ideo dicit, ut a vicino nobilis genere esse videatur, sicut est Aeneas: nam paulo post dictura est ipsa «Pilumnusque illi quartus pater». ATRA FACE saevo bello. Et est belli definitio: non enim facibus Troiani pugnaverant. AVERTERE PRAEDAS invidiose: ceterum nihil rapuerant. LEGERE furari: unde et sacrilegi dicuntur, quia sacra legunt, hoc est furantur: alibi «vel quae sublegi tacitus tibi carmina nuper». GREMIIS ABDVCERE PACTAS id est nam ante usum tabularum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se consentire in iura matrimonii, et fideiurem inanem obpositam. dicit autem quando eum Venus a Diomede liberavit, vel Neptunus ab Achille: quod Veneri inputatur, quia in eius gratiam factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
confugisse. Gentes quietas. Nam licet uellent inbella ꝓrũpere. tm̃ erant qͥetȩ. propt̃ illud oraculũ. externos
nrã. A dillud respicit. Sinulla .ẽ. regio teueris quã det tua coniunx dura. Nubib iris. P ropt̃ illud aut actã nubibus irm¬
ndigñ ẽ italos .t .c. Rethoricũ ẽ. Nã quotiens aliqua ñ possumꝰ soluere paria opponimꝰ. qđ nuc iuno facit. Namnegare
nõpotest nec soluere. quia obsident᷑ troiani. Vnđ dicit hoc Indgnũ ẽ troianos obsideri. aliena eos matrimonia pri¬
ripere digñ ẽ : sic inbucolicis. Dic qͥb int̾ris inscriptis nõa regũ. Pilũnꝰ auus. comparat genus turm aeneae : dicens¬
ȩtiã auũ eius dm̃ eẽ. Itẽ adueneris obtrectationẽ dicit. cui diua uenilia mat̾. Nã uenilia. nimpha est. Pilumñ

Expanded text:
confugisse. gentes quietas nam licet vellent in bella prorumpere, tamen erant quietae propter illud oraculum "externos confugisse. gentes quietas nam licet vellent in bella prorumpere, tamen erant quietae propter illud oraculum "externos NOSTRA ad illud respicit «si nulla est regio Teucris quam det tua coniunx dura». NVBIBVS IRIS propter illud «aut actam nubibus Irdare flammis rhetoricum est: nam quotiens aliqua non possumus solvere, paria opponimus. quod nunc Iuno facit: nam negare non potest nec solvere quia obsidentur Troiani: unde dicit, hoc indignum est, Troianos obsideri, aliena eos matrimonia praeripere dignum est. sic inetiam avum eius deum esse. Item ad Veneris obtrectationem dicit ‘cui diva Venilia mater’: nam Venilia nympha est. Pilumnum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsquã. Cȩlans quae factas: eaquae non sunt facta cõmemorat. Nã ñ aeneas sed tur nꝰ iunonis instinctu bella cõmoeit
titura ut replicatione rerũ obiectarũ. sost enĩsequit᷑ resolutio: Esto. Modo ad ũbiũ ẽ concedentis. Nã grecũ est. Illo
aut̃ loco ũbũ ẽ. Esto nunc sol testis: Cassandrȩ impulsus furiis. b ene furiis plurali numero qđ deuaticinantibus
ñdicit᷑ ut uideant᷑ merito eẽ decepti. qui cassandre insanienti crediderunt. Quod nc̃ falso dr̃ aiunone. sicut ex
uerbis probamus anchise quiait. ut quẽ tũ uates ca sandra mouer&. Vitam cõmittere uentis iđ incertis & in anib:¬
aut certe disrũꝑe foedera quaeturnus cũ tirrenis inierat. Sciendũ sane turnũ auxiliorũ causa ad mezentiũ

Expanded text:
VISQVAM DIVVMQVE celans quae facta sunt ea quae non sunt facta, commemorat: nam non Aeneas, sed Turnus Iunonis instinctu bella commovit. VISQVAM DIVVMQVE celans quae facta sunt ea quae non sunt facta, commemorat: nam non Aeneas, sed Turnus Iunonis instinctu bella commovit. Vtitur autem replicatione rerum obiectarum; post enim sequitur resolutio. ESTO modo adverbium est concedentis: nam Graecum est: illo quia hoc sequitur    Ad v. 68 Cassandrae impulsus furiis bene 'furiis' plurali numero, quod de vaticinantibus non dicitur, ut videantur merito esse decepti qui Cassandrae insanienti crediderunt: quod falso dicitur a Iunone, sicut ex verbis probamus Anchisae, qui ait "aut quem tum vates Cassandra moveret?" num linquere castra illa ait 'abaut certe disrumpere foedera, quae Turnus cum Tyrrhenis inierat. sciendum sane Turnum auxiliorum causa ad Mezentium
Abbreviated transcription (Latin):
iactooiam uis referre. sic dicit. Redde nobis troiã ꝑ naufragia & pericula .i patiam᷑ denuo quae ꝑtulimꝰ. dum¬
taxat nob troia reddatur. Si uͦ aditaliã referre uis sic intellige. Redde nobis italiã. et libent᷑ repetimꝰ eaquȩ in
graui. Stetiũ. Iunonẽ tacitã furibunda silentia tor quent. Et notandunt quia singillatĩ dicta ueneris hac orati¬
one soluuntur. Silentia cogisrũpere. Loqͥ. Et ꝓpͥe dictũ scđm qđ uocẽ rũpere . ẽ. tacere. Vnde appar& usur pa¬
tiue dictũ eẽ cõposito rũpit uocẽ .i. loquitur. Nã uocẽ rũꝑeꝰ sibere .ẽ. Silentiũ rũpere loqͥ. Obductũ dolorẽ. Cȩla
tũ &duturna iam cicatrice ooꝑtũ. Nã obducidicunt᷑ uulnera quae cicatriee clauduntur. A eneã hominum

Expanded text:
si ad Troiam vis referre, sic dic: da nobis Troiam per naufragia et pericula, id est patiamur denuo quae pertulimus, dumsi ad Troiam vis referre, sic dic: da nobis Troiam per naufragia et pericula, id est patiamur denuo quae pertulimus, dumtaxat nobis Troia reddatur. si vero ad Italiam vis referre, sic intellege: redde nobis Italiam, et libenter repetimus ea quae gravi': Statius "Iunonem tacitam furibunda silentia torquent" . et notandum quia singillatim dicta Veneris hac oratione solvuntur. silentia cogis rumpere silentium rumpere est non tacere: unde apparet usurpativetum et diuturna iam cicatrice coopertum: nam obduci dicuntur vulnera, quae cicatrice clauduntur. AENEAN HOMINVM Q
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝑgama. R enascentia. snctas aut sermo÷ ab orborib quȩ alusectis repullulant. Ergo illudsolũ recidiuũ dicimꝰ. qđ posti
redde o romiseris. Ambiguũ ẽ utrũ dicat. redde nob reuera troiã antiquã. anredde nob̵ terras initalia ad similitu¬
dinẽ troiae. Nouimꝰ enĩ hanc fuisse consuctudinẽ. ut aduene patrie suȩ imaginẽ sibi redderentꝰ. ite effigiem xan
troiãquȩ uidetis. Bene gͦ uenꝰ medio usa ẽ genere loquendi. ut utrũq significar&. et antiq reditũ troiae. & im¬
ꝑiũ itasiȩ. qđ troianis iuppit̃ ad smilitudinẽ troiae fore ꝓmiserat. Et magis hoc ẽ. qđ latent̃ desiderat at que
petit. Dapat̃ ilia cos. Reddantur nob̃ errores pristini. dũ mͦ p̃sentia bella. uitemꝰ. lterũque reuoluere casus

Expanded text:
DIVAQVE PERGAMA renascentia. Tractus autem sermo est ab arboribus, quae taleis sectis repullulant. Ergo illud solum recidivum dicimus, quod postea DIVAQVE PERGAMA renascentia. Tractus autem sermo est ab arboribus, quae taleis sectis repullulant. Ergo illud solum recidivum dicimus, quod postea redde oro miseris ambiguum est utrum dicat, redde nobis re vera Troiam antiquam, an, redde nobis terras in Italia ad similitudinem Troiae: novimus enim hanc fuisse consuetudinem, ut advenae patriae suae imaginem sibi redderent, ut "effigiem Xanthi Troiamque videtis" . bene ergo Venus medio usa est genere loquendi, ut utrumque significaret, et antiquae reditum Troiae et imperium Italiae, quod Troianis Iuppiter ad similitudinem Troiae fore promiserat. et magis hoc est quod latenter desiderat atque petit. Ad v. 62 casus da pater iliacos reddantur nobis errores pristini, dummodo praesentia bella vitemus. iterumque revolvere casus
Abbreviated transcription (Latin):
aũt quia soli a scanio debetur imꝑiũ. ut cui regñ italiȩ romanaq tellus .d. est amatbus. A matus et pafos cipri insule
ouittessunt ueneri consecratȩ. Cithero. insula ueneri consecrata. Dicimꝰ aut̾ haec citeras. sicut haȩc solima. haee
artaxata id aliũ. Ciuitas cypri. Ingloruis. Sine triũ phis in memor głȩ. Inde .i. ab ascanio trii nihil timebunt : Et uerũ ẽ
ascipio uostatarus.ẽ. africã. Quid petẽ euadere belli uuit. In fine iam agit miserabilit. sicut egit & in principuis. Nam
hoc p̃cipit ars rethorica ut epilogi & principia pari argum̃tatione traetentur. P estẽ aut̃ incendiũ signifieat. ut ectote
descendit corpore pestis. cũ denauib loqueretur incensis. ł ugisse ꝑignes. Exprimit quidsit pestẽ bellieuadere: Reci¬

Expanded text:
aut quia soli Ascanio debetur imperium, ut «cui regnum Italiae Romanaque tellus debentur». AMATHVS et PAPHOS Cypri insulae aut quia soli Ascanio debetur imperium, ut «cui regnum Italiae Romanaque tellus debentur». AMATHVS et PAPHOS Cypri insulae civitates sunt, Veneri consecratae. CYTHERA insula Veneri consecrata. Dicimus autem ‘haec Cythera’, sicut haec Solyma, haec Artaxata. IDALIVM civitas Cypri. INGLORIVS sine triumphis, inmemor gloriae. INDE id est ab Ascanio Tyrii nihil timebunt. Et verum est, nam Scipio vastaturus est Africam. QVID PESTEM EVADERE BELLI IVVIT in fine iam agit miserabiliter, sicut egit et in principiis: nam hoc praecipit ars rhetorica, ut epilogi et principia pari argumentatione tractentur. ‘Pestem’ autem incendium significat, ut «et toto descendit corpore pestis», cum de navibus loqueretur incensis. FVGISSE PER IGNES exprimit quid sit ‘pestem belli evadere’. RECI
Abbreviated transcription (Latin):
obitaliam trarũ elaudit᷑ orbis. eũ asola arceantur italia. P er euersȩ genitor fumantia. Cumdicimus rogoto
odcos. hoc uidem᷑ dicere. Memineris religioni curae. c̃. pecitionẽ meã. sic̃ in pͥmo expssit. At sperate des memores fandiat q
nefandi. C ũ aut̃ dicimꝰ rogote ꝑ miseriasmeas uidem̃ dicere. memineris ab eote rogari quimiserias ꝑtulit. Vt qui rogat᷑
ad misericordiã miseriarũ cõmemoratione flectatur. Sicut ẽ Nunc inuenerispetitione. Nã ideo sic rogat. ut com¬
nemoratione infelicitatis troianȩ. impetret miscđiã. Alias stultũ ÷ cũ adiuratur iuppit̃ ꝑ exeida troianoꝵ. In co¬
lam̃ ascaniũ. Iaeo uenus ꝓ aenea ñpetit hoc loco. N on quia ꝓ eo ñ mouet᷑: sed aut quia set eũ celeruꝰ et̃ moriturũ

Expanded text:
ob Italiam terrarum clauditur orbis», cum a sola arceantur Italia. PER EVERSAE GENITOR FVMANTIA TROIAE cum dicimus ‘rogo ob Italiam terrarum clauditur orbis», cum a sola arceantur Italia. PER EVERSAE GENITOR FVMANTIA TROIAE cum dicimus ‘rogo hoc videmur dicere: memineris religionis curae esse petitionem meam, sicut in primo expressit «at sperate deos memores fandi atque nefandi»; cum autem dicimus ‘rogo te per miserias meas’, videmur dicere: memineris ab eo te rogari qui miserias pertulit, ut qui rogatur ad misericordiam miseriarum commemoratione flectatur, sicut est nunc in Veneris petitione: nam ideo sic rogat, ut commemoratione infelicitatis Troianae impetret misericordiam. Alias stultum est cum adiuratur Iuppiter per excidia Troianorum. INCOLVMEM ASCANIVM ideo Venus pro Aenea non petit hoc loco, non quia pro eo non movetur, sed aut quia scit eum celerius esse moriturum,
Abbreviated transcription (Latin):
caieta dicta ẽ. Actam nubib irim. Inpulsam scilic& ut ꝑ suader& matrib incendium nauium. ut scđm artem
rethoricã.rẽ unã induas diuserit. ut latius pater& rei acerbitas int̾posito alio crimine. Nãꝑ irin : naues exus
principus & infine scđm artẽ rechoricãponi. Nubibus. Pernubes: Sors rerũ .i÷. regnũ. Nã ꝑsortẽ : int̃se fr̃smundi
regna diuiserunt. quȩ iuno p̃ter inferos introianorũ ꝑniciẽ mouerat. Suꝑis inmissa. Ac sidicerx ñiã troianis¬
seddis R espex aut̃ illud. & caeli conuexa ꝑ auras. Bacchata ꝑurbes. Perurbes furuit. Et bene bacchata ꝑ auras.
quia ꝑsimulationẽ sacrorũ liberipatris. matres egerat infurorẽ. Suꝑ imꝑio. De imꝑio ut multa suꝑpriamo ro¬
gitans. Est aut̃ uerecunda petitio & oblique ꝑquã magna ioui inuidia cõ mouetur. Sperauimꝰ ista. Absolute di
on iunx dura. hic distinguendũ ne incipiant eẽ duo epitheta. Nulla regio Nulla regio inuidio se dix̃ ut sup̃. Cunci

Expanded text:
Ad v. 38 Actam nubibus irim inpulsam, scilicet ut persuaderet matribus incendium navium: ut secundum artem rhetoricam rem unam in duas diviserit, ut latius pateret rei acerbitas interposito alio crimine: nam per Irim naves exusprincipiis et in fine secundum artem rhetoricam poni. NVBIBVS per nubes. SORS RERVM id est regnum: nam per sortem inter se fratres mundi regna diviserunt, quae Iuno psed diis. respexit autem ad illud "et caeli convexa quia per simulationem sacrorum Liberi patris matres egerat in furorem. SVPER IMPERIO de imperio, ut «multa super Priamo rogitans». Est autem verecunda petitio et obliqua, per quam magna Iovi invidia commovetur. SPERAVIMVS ISTA absolute ione. NVLLA autem regio invidiose dixit, ut supra «cunctus
Abbreviated transcription (Latin):
crebro in lenñ insila iacit᷑ ideo in ea dr̃ cetidisse uuilcanꝰ. Claudus aut̃ dr̃ q ꝑ naturã ñ quã yectusõ ignis. uad fobrilas¬
aet nea tonant. Magnitudine ictuũ ostendit. qͥb etiã uicinimontes resultibant aut certe et neo quasi etnȩ dix̃. Audta refer
ꝑ hue posutt sed̾m antiquũ morẽ. Nãantea hoc aduerbũ loci fut qđ nc̃ aboleuit. Nãerebro inantiq lectiomib inuenit᷑ isic̃ meplis

Expanded text:
crebro in Lemnum insulam iacitur, ideo in eam dicitur cecidisse Vulcanus. claudus autem dicitur, quia pecrebro in Lemnum insulam iacitur, ideo in eam dicitur cecidisse Vulcanus. claudus autem dicitur, quia peAETNAEA TONANT magnitudinem ictuum ostendit, quibus etiam vicini montes resultabant: aut certe ‘Aetnaea’ quasi Aetnae dixit. AVDITI REFERVNT t h
Abbreviated transcription (Latin):
melius eẽ naturalem. Electri aut̃ natura ꝓbatur ueneno quo recepto &stridorẽ emittit & uarios ad simili
ẽ ut atq inuentos uita recessit. Prȩcando uirib indubitare tiuisi. dubitare. Nã inuacat. Et hoc dicit pcũnimetas
imn petrationis significat dubitationẽ : Coniugis infusus gremio hoc ẽ ante concubunt : & sic quieuit. Prob uero
&carminius propt̃ sensũ cacenfaton in fusõ legunt ut sit sensus. Dormut cũ coniuge dormiente .i. petiit sopore
insusũ etiã coniugis gremio. Curriculo. Tepore mͦ alias loco alias officio. Colo. Hunc sequim᷑. Nam huius coli
dicim̃. ñ ut statiuꝰ huiuscolus. Teniuq minerua. Nãfilio tenui .i. subtili artificio sed paruo p̃tio lanificn. Et ali he dis
ercet penso. Fatigat. Terentiuꝰ. Primo hȩc uitã parce acdurit̃ agebat. Hincgͦ trax̃ uirgł. Ut dicer& castũ

Expanded text:
melius esse naturale. melius esse naturale. est, ut «atque in ventos vita recessit». PRECANDO VIRIBVS INDVBITARE TVIS id est dubitare, nam ‘in’ vacat. Et hoc dicit: precum nimietas postulationis significat dubitationem. CONIVGIS INFVSVS GREMIO hoc est ante concubuit et sic quievit. Probus vero et Carminius propter sensum cacenphaton ‘infusum’ legunt, ut sit sensus: dormiit cum coniuge dormiente, id est petiit soporem infusum etiam coniugis gremio. CVRRICVLO tempore modo; alias loco, alias officio. dicimus, non ut Statius 'huius colus'. tenvique minerva non filo tenui, id est subtili artificio; sed parvo pretio lanificii, id est tenuitei. Ad v. 412 Exercet penso fatigat: Terentius "primo haec vitam parce ac duriter agebat" . hinc ergo traxit Vergilius ut diceret 'castum
Abbreviated transcription (Latin):
longe repetita. Nec fata uetabant stare. At qͥ supͣ ait debita. Sed sciendũ scđmaruspicinelibros & sacra acherontea quae¬
tages cõposuisse dr̃. fata .x. annis quadã ratione differri. Qđ nunc dieit uulcanꝰ potuisse fieri ergoñ ẽ contrariũ. Nã
fata differunt᷑ tantũ ñ quã pęnitꝰ inmutant᷑ : qđ eciã iuno dic̃. Atq in nota mano fatis lauinia cõiunx. At trahere
at q morã tantis licet ad dere reb Sibella reparas. Quia dixerat in me excidiũq meoꝵ Possũ p. Curae. Quic¬
quid in me curae ÷ iđ officii ssollicitudinis. Li quido el ectropuro. A ut liq facto. aut puro. Et scđm pliniũ in na
qđ sit detrib partibus auri & una argenti. Iua spartes etiã sinaturale soluas inuenies. Vnde errant quidicant

Expanded text:
longe repetita. NEC FATA VETABANT STARE atqui supra ait ‘debita’. Sed sciendum secundum aruspicinae libros et sacra Acheruntlonge repetita. NEC FATA VETABANT STARE atqui supra ait ‘debita’. Sed sciendum secundum aruspicinae libros et sacra AcheruntTages conposuisse dicitur, fata decem annis quadam ratione differri: quod nunc dicit Vulcanus potuisse fieri. ergo non est contrarium; nam fata differuntur tantum, numquam penitus inmutantur: quod etiam Iuno dicit "atqatque moras tantis licet addere rebus». SI BELLARE PARAS quia dixerat «in me excidiumque meorum». POSSVM P. CVRAE quicquid curae est, id est officii et sollicitudinis. LIQVIDO ELECTRO puro. Et quod fit de tribus partibus auri et una argenti: quas partes etiam si naturale solvas, invenies. unde errant qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
lausis ferrũ acuunt pottis. Ut ostenders festinationẽ. dix̃ enĩ suꝑiũ quinq adeo magnȩ postis incudib urbes e a
nine. Artificiose arma pecit. etiã sibi ꝓfutura. Nisi enĩ subueneris iterũ uulnerabor. Nã agrecis fuerat uulnerata
officiũ ñ nisi calore consistit. Vnde .ẽ. Frigidus inuenerẽ senior : Labe facta ꝑ ossa. Si ossa labe fecit quanto magis:
animũ  atq olim fere ut solet. Nã ñ ẽ ad ũbiũ tẽporis Ignea rima micans .i fulm̃ cuiꝰ naturã exp̃ssit. Nã qui
nubes uento coactȩ plerũq rũpunt᷑. & ex se fulm̃ emittunt: Formȩ conseia coniunx. In tellex̃ sedolis & puleritu¬
dine ꝑuertisse sem̃tẽ mariti. Deuinctus. Hoc sermone ostendit eũ posse cuncta concedere. Ex alto argum̃tatione

Expanded text:
lavsis ferrum acvant portis ut ostenderet festinationem: dixit enim superius "quinque adeo magnae positis incudibus urbes tellavsis ferrum acvant portis ut ostenderet festinationem: dixit enim superius "quinque adeo magnae positis incudibus urbes tela novant" . in me artificiose arma petit etiam sibi profutura; nisi enim subvenis, iterum vulnerabor; nam a Graecis fuerat vulnerata,officium non nisi calore consistit, unde est "frigidus in Venerem senior" . Ad v. 390 Labefacta per ossa si ossa labefecit, quanto magis animum? Ad nubes vento coactae plerumque rumpuntur et ex se fulmen emittunt. FORMAE CONSCIA CONIVNX intellexit se dolis et pulchritudine pervertisse mentem mariti. DEVINCTVS hoc sermone ostendit eum posse cuncta concedere. EX ALTO argumentatione
Abbreviated transcription (Latin):
dens si aliena regna deposcere. St hoc latenter dicere uidetur. faue huic eui ȩciã iuppit᷑ fauet. Eadẽ. Quaetunc sci¬
lic& silui quȩ nihilpetu Armarogo. Hinc distinguendũ ut ciupetat ñdieat sedrelinquat intelligi. Genetrix natote
filia neri. Thetsquȩ achilli arma impetrauit. Et bonis utitur cõparationib: dicendo fibaneri : eũ ipsa iouissit silia
tẽ uxor tithonia. eũ sit ipsa uulcam: Nerł aut̃ : ꝓnerer Omĩa enĩ quȩ ineus exeunt hodie . apud maiores inesexiebant.
t nereus neres teydeus tydes & genitiuũ ineis mittebant. ut tẏdeis. nereis. Sed q plerũq .s. in latinitate detrahitur t
remanebat ei. Hinc ⁊ filia nerei in mitis achilli : Itẽ in salustio adbellũ ꝑsi macedonicũ. Sic asper. Tithonia coniuna

Expanded text:
dens, si aliena regna deposceret. Et hoc latenter dicere videtur: fave huic cui etiam Iuppiter favet. EADEM quae tunc scidens, si aliena regna deposceret. Et hoc latenter dicere videtur: fave huic cui etiam Iuppiter favet. EADEM quae tunc scilicet silui. ARMA ROGO hic distinguendum, ut cui petat, non dicat, sed relinquat intellegi. GENETRIX NATO TE FILIA NERI Thetis, quae Achilli arma inpetravit. Et bonis utitur comparationibus dicendo ‘filia Neri’, cum ipsa Iovis sit filia, item ‘uxor Tithonia’, cum sit ipsa Vulcani. ‘Neri’ autem pro ‘Nerei’: omnia enim quae in ‘eus’ exeunt hodie apud maiores in ‘es’ exibant, ut ‘Nereus Neres, Tydeus Tydes’, et genetivum in ‘is’ mittebant, ‘Tydis Neris’. Sed quia plerumque ‘s’ in latinitate detrahitur, remanebat ‘i’. Hinc est ‘filia Neri’, «inmitis Achilli», item in Sallustio «ad bellum Persi Macedonicum». Sic Asper. TITHONIA CONIVNX
Abbreviated transcription (Latin):
uulcana nobis. Obsequia & lȩsi serui tm̃ira mariti. Nã qđ dicit donat᷑. Potuisse fieri it cũ anchisa concuibers uenis
antequã uulcano nubere: ñ procedit. Constat enĩ a pͥncipio uenerẽ uxort̃ fiuisse uulcani. Dedita F atalit᷑ adexitium¬
destinata. Miseris. At qui honestũ ẽ miseris subuenire. Sedhoc dicit. Curce fatigarẽ ꝓ hominib fati necesstate
perituris : Pria mideberẽ : plurimanatis. Scimꝰ qđ paridi tantũ debuit Sed hoc honestius uł adaliarĩ cõme¬
morationẽ ꝑsonarũ. Ne ex turpi causa paridi debuisse uideatur. Aeneȩ fleuisẽ .s. l. Bene p̃ꝑgama pꝰtroianos
pꝰ pͥami lib̵os: cũ excusatione fit aeneȩ cõmemoratio. Dicit enĩse eiꝰ infelicitate cõmotã. Iouis imꝑio Neuideretur inpu¬

Expanded text:
Vulcania nobis obsequia, et laesi servit tamen ira mariti" . nam quod dicit Donatus potuisse fieri ut cum Anchisa concumberet Venus, Vulcania nobis obsequia, et laesi servit tamen ira mariti" . nam quod dicit Donatus potuisse fieri ut cum Anchisa concumberet Venus, ante quam destinata. MISERIS atqui honestum est miseris subvenire; sed hoc dicit: cur te fatigarem pro hominibus fati necessitate perituris? PRIAMI DEBEREM PLVRIMA NATIS scimus quod Paridi tantum debuit, sed hoc velat aliarum commemoratione personarum, ne ex turpi causa Paridi debuisse videatur. AENEAE FLEVISSEM S. L. bene post Pergama, post Troianos, post Priami liberos cum excusatione fit Aeneae commemoratio; dicit enim se eius infelicitate commotam. IOVIS IMPERIO ne videretur inpu
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ suã ingenti arte cõposuit. qđ etiã uulcanꝰ ipse testatur dicens. qͥd causas petis ex alto. Non enim a perta
eiꝰ pecitio. s longo p̃mio ꝑuersũ amorẽ marte circũ uenit p̃sentit. Ergo questionẽ hãc quae nascit᷑ ex pe¬
tione ueneris inpudicat solumꝰ ins modis. Primo qđ uulcanũ am̃ore circiuenit. deinde qđͣ nacta ẽ occisonẽ eius
tẽporis quo marti: arma faciebat: quẽ suisse sciebat ad ulterũ. ł erqđ datur intellegi uulcanũ iã om̃em suspitiont oiram
quã babuut circa uenerẽ deposuissei adeo ut arma ei &iã ipse fabricar& ad ultero Preterea uul canũ uxg rĩ aunsan
testetur. Ed ipse urgłs dicens Tunc pat̾ ȩtno fat᷑ deuinetus amore. Et statius ubimarte. ulenꝰ alloquit᷑ ut at no eadi

Expanded text:
orationem suam ingenti arte conposuit: quod etiam Vulcanus ipse testatur, dicens 'quid causas petis ex alto?' non enim aperta est orationem suam ingenti arte conposuit: quod etiam Vulcanus ipse testatur, dicens 'quid causas petis ex alto?' non enim aperta est eius petitio, sed longo prooemio perversam amore mariti circumvenit mentem. ergo quaestionem hatione Veneris inpudica, solvimus his modis: primo quod Vulcanum amore circumvenit, deinde quod nacta est occasionem eius temporis quo Marti arma faciebat, quem fuisse sciebat adulterum: per quod datur intellegi Vulcanum iam omnem suspitionem et iram quam habuit circa Venerem, deposuisse, adeo ut arma etiam ipsi fabricaret adultero. praeterea Vulcanum uxorium fuisse testatur et ipse Vergilius dicens "tum pater aeterno fatur devinctus amore" , et Statius ubi Martem Venus adloquitur, ut "at non eadem
Abbreviated transcription (Latin):
nim̃ta uiroꝵ. Hoc sermone ostendit ȩtiã satnũ uirũ fuisse : Passimq arm̃ta .u. quȩ post mortẽ cacipassim nullo timo
uagabantur. Romanoq foro. Romanũ forũ ẽ ubinc̃ rostras. Lautis mugire carinis. Carinae s̃ aedificia facta in can¬
nor modũ. quȩ erant circa tẽplũ telluris lautos aut̃ dix̃ aut ꝓpt̃ eligantiã aedificiorũ aut ꝓpt̃ augustũ quinatus ẽ
hospes cõtẽpnere opes Bene aude quasi rẽ arduã & difficilẽ. Digñ fingedeo. Conponete in similitudinẽ numras
gusti tecti suꝑ fastigia. Ingentẽ aeneã dux̃. Palle lybistidis ursȩ. Species ꝓgenere. Nã cuiꝰ lbet fere possumꝰ
accipere.: Ex t̾rita mat̃. Ideo trita : qr mat̃. dictis diuinũ inspirat amorẽ. Petitura ꝓfilio deadultĩo ꝓcreato

Expanded text:
NVMENTA VIRORVM hoc sermone ostendit etiam Saturnum virum fuisse. PASSIMQVE ARMENTA V. quae post mortem Caci passim nullo timore NVMENTA VIRORVM hoc sermone ostendit etiam Saturnum virum fuisse. PASSIMQVE ARMENTA V. quae post mortem Caci passim nullo timore vagabantur. ROMANOQVE FORO Romanum forum est ubi nunc rostra sunt. LAVTIS MVGIRE CARINIS carinae sunt aedificia facta in carinarum modum, quae erant circa templum Telluris. Lautas autem dixit aut propter elegantiam aedificiorum, aut propter Augustum, qui natus est HOSPES CONTEMNERE OPES bene ‘aude’, quasi rem arduam et difficilem. DIGNVM FINGE DEO compone te in similitudinem numinigusti tecti supter fastigia ingentem Aenean duxit’. PELLE LIBYSTIDIS VRSAE species pro genere: nam cuiuslibet ferae possiter eius audiatur oratio. dictis divinum inspirat amorem petitura pro filio de adulterio procreato
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq nemꝰ dix̃. Nã tẽ edificia ñerant: Ipsũ credunt se uidisse iouẽ. In hoc scilic& nemore. Sane adillud alludr¬
qđ pͥmidnr ioui tẽpla fecisse. Nõ enĩ longes̃ aioue olimpico. Vnđ eosdic̃ iouẽ uidisse. Et qđ ipsisunt NΡΩTOCΕΛΗ
NoI. ut statius arehades astris lunaq pͥores. Licet dicat salustiuꝰ cretenses pͥmos inuenisse religionẽ unde apud eos
natus fingit᷑ iuppit̃. A egida concuter&. Hic distinguendũ. Nã aegidẽ ipellẽ a malteȩ capra qua nutritus ẽ in sinistra
iuppit̃ tenet: Dextra nymbosq ciero. Et de dextra : fulmina cõmouet. Nã mͦ nombos ꝓfulminib: posuit quȩ de
dextra iacit. Aegidis aut̃ concussio. cõmouet pluuias. Disiectis oppida muris. U ñ iani aliud sat᷑ni iã tunc uetusta. Mo¬

Expanded text:
ubique ‘nemus’ dixit: nam tunc aedificia non erant. IPSVM CREDVNT SE VIDISSE IOVEM in hoc scilicubique ‘nemus’ dixit: nam tunc aedificia non erant. IPSVM CREDVNT SE VIDISSE IOVEM in hoc scilicnim longe sunt a Iove Olympico: unde eos dicit Iovem vidisse, et quod ipsi sunt προσέληνοι , ut ait Statius "Arcades astris lunaque priores" : licet dicat Sallustius Cretenses primos invenisse religionem, unde apud eos natus fingitur Iuppiter. Ad v. 354 Aegida concuteret hic distinguendum: nam aegida, id est pellem Amaltheae caprIuppiter tenet. DEXTRA NIMBOSQVE CIERET et de dextera fulmina commoveret: nam modo nimbos pro fulminibus posuit, quae de dextera iacit. Aegidis autem concussio commovet pluvias. DISIECTIS OPPIDA MVRIS unum Iani, aliud Saturni, iam tunc vetusta. MO
Abbreviated transcription (Latin):
in hac re euander imm orat᷑. odocet causas. ne apud hospitẽ ueniat in suspicionẽ. Ergo argiletũ ab argo illic sacrato
s sepulto. Testat᷑ locũ. Iurat ñ sua culpa iura hospieii eẽ uiolata: Aurea nunc. Nunc ad utrũq ꝑtinet & ad aurea
et ad tarpeiã sedẽ. Nã tarpeia sedes dicta ẽ atarpeia uirgine: Cũ enĩ romulis contrasabinos bella tractaret & tarpe
cuidã dediss&: arcẽ tuendã : filia eiꝰ tarpeia aquatũ profecta in hostes incidit. Suãcũ hortarent᷑ ad proditionem:
illa ꝑp̃mio poposeit ornatũ manuũ sinistrarũ .i. armillas. łacta itaq arcis ꝓditione. hostes ingeniosa morte ꝓmissa¬
eligio .÷. metꝰ. ab eo qđ m̃tẽ religet dicta religio. Dira. magna. Vt ansua cuiq: deusfit diracupido. Hoc nem. Bene

Expanded text:
in hac re Euander inmoratur et docet causas, ne apud hospitem veniat in suspitionem. ergo Argiletum in hac re Euander inmoratur et docet causas, ne apud hospitem veniat in suspitionem. ergo Argiletum et sepulto. TESTATVR LOCVM iurat non sua culpa iura hospitii esse violata. AVREA NVNC ‘nunc’ ad utrumque pertinet, et ad ‘aurea’ et ad «Tarpeiam sedem»: nam Tarpeia sedes dicta est a Tarpeia virgine. Cum enim Romulus contra Sabinos bella tractaret et Tarpeio cuidam dedisset arcem tuendam, filia eius Tarpeia aquatum profecta in hostes incidit. Quam cum hortarentur ad proditionem, illa pro praemio poposcit ornatum manuum sinistrarum, id RELIGIO id est metus, ab eo quod mentem religet dicta religio. DIRA magna, ut «an sua cuique deus fit dira cupido?». HOC NEMVS bene
Abbreviated transcription (Latin):
archadie consecratusẽ. Et dietꝰ liceus qđ lupos ñsinat in ouesseuire. Ergo ideo & euander dõ gentissuȩ sacrauit
locũ & nominat luꝑeal qđ p̃sidio ipsiuꝰ numinis lupi a pecudib: arcerentur. Parrasio dictũ .p.d. more lic ei. Ordo est.¬
onstrat iuꝑcal panos licei : dictũ exmore arcadico Nã parrasia archadiẽ. Dictũ dicatũ. cõsecratũ. Panos licei
leti. Sacri : ex secrabilis. Sane argiletũ qͣs argilletũ : multiuolunt apingui t̾ra. alii a fabula. Nã euander argũ
quẽ dã suscepit hospitio. Quicũ de eiꝰ cogitar& interitu ut ipse regnar&: euãdro hoc ñ sentiente socii intellex erut
& argũ necar̃. Cui euander & sepulchrũ fecit: ulocũ sacrauit. Non qđ ille merebat᷑. sedhospitalitatis causa. ẜ ene aut̃

Expanded text:
Arcadia consecratus est. et dictus Lycaeus, quod lupos non sinat in oves saevire. ergo ideo et Euander deo gentis suae sacravit Arcadia consecratus est. et dictus Lycaeus, quod lupos non sinat in oves saevire. ergo ideo et Euander deo gentis suae sacravit locum et nominavit lupercal, quod praesidio ipsius numinis lupi a pecudibus arcerentur. sunt qui dicant hunc Πᾶνα ἐνυάλιον , deostendit lupercal Panos Lycaei, dicatum ex more Arcadico: nam Parrhasia Arcadia est. dictum dicatum, consecratum. panos lycaei leti 'sacri' execrabilis. sane Argiletum, quasi argilletum, multi volunt a pingui terra; alii a fabula. nam Euander Argum quendam suscepit hospitio. qui cum de eius cogitaret interitu, ut ipse regnaret, Euandro hoc non sentiente socii intellexerunt et Argum necarunt: cui Euander et sepulchrum fecit et locum sacravit, non quod ille merebatur, sed hospitalitatis causa. bene autem
Abbreviated transcription (Latin):
ne potes eiꝰ tim̃tes insidias eoiũ qͦsauũ afflixerat. athenissibi pͥmi asilũ hoc ẽ tẽplũ miscdiȩ collocarunt. und nullꝰ
posse abduci. Qđ etiã statiũ dic̃. Ut herculeos fama ẽ fundasse nepotes. Id eo gͦ ait qđ romulus acer a silũ rettulit¬
boc ẽ fecit adimitationẽ atheniensis asgli : qđ ideo romul: fecit ut haber& aduenas plures cũ qͥb: conder& romã¬
uuenat. Ettam̃ & longe repetas longeq reuoluas. nom̃ abinfami gentẽ. deducit asilo. Gelida monstrat.s.r. lupea
ubmonte palatino ẽ quȩ dã spelũca inqua decapro luebat᷑ .i. sacrificabatur. Unđ & luꝑ cal ñ nullidictũ putant. Alii qđ
illic lupa remũ &remulũ nutrierat. Alu qđ ẽ ueriũꝰ locũ eẽ hunc sacratũ panideo archadie cuietiã mons liceus in

Expanded text:
nepotes eius timentes insidias eorum quos avus adflixerat, Athenis sibi primi asylum, hoc est templum misericordiae, collocarunt unde nullus nepotes eius timentes insidias eorum quos avus adflixerat, Athenis sibi primi asylum, hoc est templum misericordiae, collocarunt unde nullus posset abduci, quod etiam Statius dicit, ut «Herculeos fama ehoc est fecit ad imitationem Atheniensis asyli: quod ideo Romulus fecit, ut haberet advenas plures cum quibus conderet RomaIuvenalis «et tamen, ut longe repetas longeque revolvas nomen, ab infami gentem deducis asylo». GELIDA MONSTRAT S. R. LVPERCAL sub monte Palatino est quaedam spelunca, in qua de capro luebatur, id est sacrificabatur: unde et lupercal non nulli dictum putant. Alii quod illic lupa Remum et Romulum nutrierit: alii, quod est verius, locum esse hunc sacratum Pani, deo Arcadiae, cui etiam mons Lycaeus in
Abbreviated transcription (Latin):
arm̃tis nĩphȩ. monita. Matris eiꝰ. Nimphae aut̃ maritȩ dix̃. Nã gr̃ sponsa. nĩphȩ dr̃. Naec anct̾ ñuere nympha fuit. sed
uaticinatrix:. A uetor scilicet oraculorum: Monstrat & arã. Iuã matrifecit extinete. estaut̃ iuxta portã. quȩ pͥmo
a carm̃te carm̃talis dicta ẽ post scelerata a fabus cec uiz. Quiꝑ ipsã inbellũ ꝓfecti ñ s̃ reuersi. Vatis fatidicȩ. Bene
addidit fatidicae. Nã uatẽ & poetã possumꝰ intellegere. Vnđ solũ plenũ nõ erat. Ergo tale. ẽ. ut illud est insalustio
ntugurio mulieris ancillȩ. Nonqr mulieris statĩ &ancillȩ. Si aut̃ ancillȩ statĩ &mulieris. Quȩ prima: quia postea
ȩtiã sibilla dix̃. nobile pallanteũ. futurũ scilic& sic̃ & ȩneades: A silũ rettulit. P ost quã hercules migrauit ȩterris

Expanded text:
CARMENTIS NYMPHAE MONITA matris eius. ‘Nymphae’ autem maritae dicit: nam graece sponsa νύμφη dicitur. Haec autem non vere nympha fuit, sed CARMENTIS NYMPHAE MONITA matris eius. ‘Nymphae’ autem maritae dicit: nam graece sponsa νύμφη dicitur. Haec autem non vere nympha fuit, sed vaticinatrix. AVCTOR scilicet oraculorum. MONSTRAT ET ARAM aut quam matri fecit extinctae. Est autem iuxta portam, quae primo a Carmente Carmentalis dicta est, post scelerata a Fabiis CCCVI, qui per ipsam in bellum profecti, non sunt reversi. VATIS FATIDICAE bene addidit ‘fatidicae’: nam vatem et poetam possumus intellegere, unde solum plenum non erat. Ergo tale est ut illud in Sallustio «in tugurio mulieris ancillae», non quia mulieris statim et ancillae, si autem ancillae statim et mulieris. QVAE PRIMA quia postea etiam sibylla dixit. NOBILE PALLANTEVM futurum scilicet, sicut et Aeneadas. ASYLVM RETVLIT postquam Hercules migravit e terris,
Abbreviated transcription (Latin):
i uolunt istũ ipsũ regẽ latrocinatũ eẽ circahuiꝰ fluminis ripas. & transeuntib crebras iniurias intulisse. Vnde
bobris quosi ibpic dictus ẽ ano titCi BΡeaͣc .i. ab iniuria. Nã amabant maiores ubi aspiratio erat e ponere¬
li ut supra diximꝰ uolunt eos qͥ desicilia uener̃ thibrindixisse adsimilitudinẽ fossȩ siracusanȩ : quã fecer ꝑ iniur am
fri &atthenienses iuxtaciuitatis murũ: Nã qđ liuius dic̃ ab albanorege thiberino thobrindictũ ñpcedit ideo
ȩtiã ante albã thibris dictus inuenit᷑. Albula nom̃. Antiquũ hoc nom̃ a colore habuit: Mepulsũ patria. Aut ut
diximus sup᷑ ꝓpt̃ parricidiũ : aut certe oraculorũ necessitate cõpulsũ Pelagiq: extrema. Per extrema. hoc autẽ
dere dogma. Nã nihil tã contrariũ ẽ fato quã casus. Sed scđm stoicos dix̃. Egere. Coegerunt. ut qͣsiostendat inintum.

Expanded text:
i uolunt istum ipsum regem latrocinatum esse circa huius fluminis ripas et transeuntibus crebras iniurias intulisse; unde Thybris quasi YBPIC dictus est, id est ab iniuria. AAlii, ut supra diximus, volunt eos qui de Sicilia venerunt, Thybrin dixisse a similitudine fossae Syracusanae, quam fecerunt per iniuriam Afri et Athenienses iuxta civitatis murum: nam quod Livius dicit, ab Albano rege Tiberino Thybris dictum, non procedit ideo, quia etiam ante Albam Thybris dictus invenitur. ALBVLA NOMEN antiquum hoc nomen a colore habuit. ME PVLSVM PATRIA aut, ut diximus supra, propter parricidium: aut certe oraculorum necessitate conpulsum. PELAGIQVE EXTREMA per extrema pelagi actum: deret dogma: nam nihil tam contrarium est fato quam casus; sed secundum stoicos dixit. EGERE coegerunt, ut quasi ostendat invitum.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dit teturne nefas tetriste manebit supplitui. Nã modohoctepꝰ reuoluit. Ilelle statuisse: Ołimeni qđ uolu
his malis terminũ dare. Uellẽ anit̃ statuisse sicdex̃. ut uelle fecisso. Et ẽ cõpendio sa elecatio.Cũ querimur nõ

Expanded text:
ubi dixit "te, Turne, nefas, te triste manebit supplicium" : nam modo hoc tempus revolvit. vellem statvisse olim est quod volui ubi dixit "te, Turne, nefas, te triste manebit supplicium" : nam modo hoc tempus revolvit. vellem statvisse olim est quod volui his malis terminum dare. 'vellem' autem 'statuisse' sic dixit ut 'vellem fecisse': et est conpendiosa elocutio, cum querimur non
Abbreviated transcription (Latin):
uantus incl peũ assurgat. aut quantuse quotiens in hos tẽꝑgens erigit seutũ aut pugnandi ex secut et genus. Qui
enĩ scr ipserunt darte militari dicunt sumũ genꝰ esse dimicandi quotiens calcato umbone aduersarii se in hostile
cl peũ erigitmiles & ita contrastantis uuilnerat terga. Siduo p̃terca. hoc ẽ. alioduos. Dardanus: P darda nus. &¬
quia non hab& quos in put& troianis triũfos. uult eis excidis tarditatẽ ꝓ utctoria cedere. Cestigia retulit. Reryoeiet¬
& repulsa hic pi & ate prior. Ideo eneanplus laudat: qđ latinis sic̃ suad& pacẽ petnuris est ittile ut eũ se gred¬
nullã orationẽ nisi inuocatis numinib inchabant: sic̃ soms orationes eatatonis & gracehi. Nã genesale caput
anominib legimꝰ. Unde cicero ꝑ irrisionẽ ait. Siquid exue tere aliqua oratione. iouẽ ego optimũ marimũ

Expanded text:
QVANTVS IN CLIPEVM ADSVRGAT aut ‘quantus’ est quotiens in hostem pergens erigit scutum: aut pugnandi exsecutus est genus. Qui QVANTVS IN CLIPEVM ADSVRGAT aut ‘quantus’ est quotiens in hostem pergens erigit scutum: aut pugnandi exsecutus est genus. Qui autem scripserunt de arte militari dicunt summum genus esse dimicandi, quotiens calcato umbone adversarii se in hostilem clipeum erigit miles et ita contra stantis vulnerat terga. SI DVO PRAETEREA hoc est alios duos. DARDANVS pro ‘Dardanius quia non habet quos inputet Troianis triumphos, vult eis excidii tarditatem pro victoria cedere. VESTIGIA RETTVLIT et retro acta est et repulsa. HIC PIETATE PRIOR ideo Aenean plus laudat qatonis et Gracchi; nam generale caput in omnibus legimus. unde Cicero per inrisionem ait "si quid ex vetere aliqua oratione 'Iovem ego optimum maximum'
Abbreviated transcription (Latin):
terat eeꝰ głorionus. uit uidettur omnia queꝑtulit odioueneris ꝑtudis. contra cui filiũ nane uocar̃or ad pagaa
ur acgars ctiã nune ꝑaria formidaro uideceut s. Dextra aut̃ secd homerĩ dic̃ quait.e̾. tride ategi. tale inpelli¬
apud uulidẽ grecrinierunt. dic̃ introiae ex cidio sacram̃tũ conuirationis esse cõpletũ: Nlãq introiã non inꝰ
irdianes curauerant. greci. Hluc enĩ spectat qđ dicit nullũ sec̃troia nis habere post diruta troiã Net menis
ni sactor ue malm. Nec me minisse uolouictoriarũ mearũ qua rũ nullus obliusei consueuit: necletor troinoꝵ¬
suanullus obliuiscat᷑. & ea ipse paulo ante me morauerit letor aut̃ maloꝵ. figura greca ẽ sic horatus agrestiũ regnauit
populoꝵ ꝓ agrestib populis. Muneraq patriis adme.p.a.o. hin ciã suasio ẽ. & coniliuĩ. Na sinita sł auriliorũ negatio

Expanded text:
terat esse gloriosius: ut videatur omnia quae pertulit, odio Veneris pertulisse, contra cuius filium nunc vocatur ad pugnam, terat esse gloriosius: ut videatur omnia quae pertulit, odio Veneris pertulisse, contra cuius filium nunc vocatur ad pugnam, ut negans etiam nunc paria formidare videatur. ‘Dextram’ autem secundum Homerum, qui ait ἐπὶ καρπῷ. TALES INPELLIapud Aulidem Graeci inierunt, dicit in Troiae excidio sacramentum coniurationis esse conpletum; namque in Troian, non in Troianos coniuraverant Graeci: huc enim spectat quod dicit, nullum se cum Troianis habere bellum post dirutam Troiam. Ad v. 280 Nec veterum memini laetorve malorum nec meminisse volo victoriarum mearum quarum nullus oblivisci consuevit, nec laetor Troisua nullus obliviscatur, et ea ipse paulo ante memoraverit. 'laetor' autem 'malorum' figura Graeca est, sicut Horatius "agrestium regnavit populorum" pro 'agresti