comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ autem sol occidisset. om̃s quiꝰ
habebant infirmos uariis lan¬
gorib ducebant illos ad iħm. At il¬
le singłis manus imponens: cura¬
bat eos. Solis occubitus. passionẽ
mortemq significat illiꝰ qͥ dixit.
Quandiu in mundo sũ: lux sum
mũdi. Et sole occidente plures demo¬
niaci quã ante. plures sanantur
egroti: qͥa qui temꝑalit̾ in carne
uiuens. paucos uideoꝵ docuit. cal¬
cato regno mortis: omĩb ꝑ orbem
gentib fidei salutisq dona transmi¬
sit. Cuiꝰ ministris quasi uite lucisq
p̃conib psalmista canit. Iter faci¬

Expanded text:
s qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad eum. At ille singulis manus imponens, curabat eos. Solis occubitus passionem mortemque significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Et sole occidente plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris, quasi vitae lucisque praeconib
Abbreviated transcription (Latin):
go. Oportuit gͦ te dare pecuniã meã nũ¬
mulariis. ⁊ ego ueniens recepissẽ utiq
quod meũ est cũ usura. łc inͣ.¬
Ix u̾bis suis seruus constͥngitur. cũ
dñs dic̃. Meto uͥ ñ semino. ⁊ congrego
ubi ñ sparsi. Ac si aꝑte dicat. Si iuxta tuã

Expanded text:
re pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam
Abbreviated transcription (Latin):
initur. Plus enĩ habuit qͥ duo qͣm qui
extͣioꝵ ammuinistrationẽ meruit. ab
intellectu int̾noꝵ adhuc uacuus fuit.
sum gͦ talentum qd̾ intellestumłc
sigrificare diximꝰ illi dari debuit ui.¬
qui bñ ex̾iora q̃ acceꝑat ministrauit.
Qd cotidie in scã eccłia c̾nimꝰ. qͥa pleriq
dum bñmnistrant ext̾iora q̃ accipiũt:

Expanded text:
us ergo habuit qui duo quam qui exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum b
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iciro melioris habit᷑ꝰ uias. ⁊ rectioris iudẽ
appͥnendare artẽ nolunt. qͥa infirmoi le c̃t
conspiciũt qͣi pectatores se fatentur. ⁊ do¬
minũ repellunt: eũq ĩ quo scĩficaride¬
buerant. fugiunt: ⁊uelut in ꝑturba¬
tione cõsiliũ ñ hñt dũ moriunt᷑. ⁊ ui¬

Expanded text:
s habitus vias, et vitae rectioris arcem apprehendere nolunt quia se infirmos esse conspiciunt, quasi peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque in quo sanctificari debuerant fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent dum moriuntur et vi
Abbreviated transcription (Latin):
larũ: Qs uͦ nesciat suꝑbos uflatosditi tãꝙͣ
intelligunt᷑ pauꝑes sp̃u. humiles ⁊ timẽ¬
tes dm̃: id ñ habentes inflantẽ sp̃m. Nec
aliũde omnino inciꝑe oportuit beatitudi¬
nẽ. Si qͥdẽ ꝑuentura ẽ ad sũmã sapientiam.

Expanded text:
uis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam:
Abbreviated transcription (Latin):
maledicta spinas ⁊ iribulos afferentẽ. qͣm
cradelissimꝰ qͥscy ibellator magis possidet:
s tra qͣm psalnista desid̾at dicẽs. Credo ui¬
dere bona dñ: in regione uiuentiũ. hui¬
cemodi possessor ⁊ pꝰ uictoriã triũphator. & ĩ
qͣdragesimo qͣrto psalmo describit᷑. Et incẽde

Expanded text:
maledictam, spinas et tribulos afferentem , quam crudelissimus quisque et bellator magis possidet; sed terram quam Psalmista desiderat, dicens: Credo videre bona Domini in terra viventium . Hujuscemodi possessor, et post victoriam triumphator, etiam in quadragesimo quarto psalmo describitur: Et intende
Abbreviated transcription (Latin):
N usura quiqpe: pecunia & ñ data r̾e¬
cipitur. Cũ hoc redditur qd̾ acceptũ fue¬
rat &̾ illud suꝑimpendit᷑ qd̾ acceptũ ñ
ex eo qd̾ audistis. ꝙ̾ alia studeatis intelli¬
gere q̃ ñ audistis: qͣtinus alia ex aliis col¬
ligentes. etã illa discatis exuob̾met ip̃i
agere. q̃ necdũ exp̾dicatoris ore didicistis:
igrũ uero seruum qͣ sententia le uͣ.¬
feriat audiamꝰ. Tollite ab eo talen¬
tum. ⁊ date ei qͥ h̾t decẽ talenta. Oportu¬
nũ ualde udebat᷑. ut cũ a maloseruo

Expanded text:
n usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum non ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo
Abbreviated transcription (Latin):
sisti: ⁊ timẽs abii ⁊ abscondi talentũ tuum.
in t̾ra. ecce habes qd̾ cuũ ẽ. Notandũ qd̾ inuti¬
lis seruus durũ dnm̃ uocat. cui tam̃ ad lu¬
crũ deseriure dissimulat: ⁊ timuisse se dicit
in lucro talentũ expendere. qͥ hoc solũ timne¬
re debuerat: ne hoc sine fucro ad dñm re¬
portaret. Sunt enĩ pleriq inecłia. quoꝵ¬

Expanded text:
sisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intra
Abbreviated transcription (Latin):
in monte. ⁊ aꝑto saluatoris ore docti
ẽẽ narrant᷑ Ubi siqͥs dilentiꝰ. utrũq uelit
euũgelistã ꝑscrutari: potest intelligieũ
cũ in monte duodecĩ discipłos elegit ẽplu¬
rib quos i apłos nominauit. qd̾ matħc p̾¬
monte: ac dende cũ descendiss in loco cam¬
pestri habusse alterũ similẽ. deqͦ matħc
tacet. lucas ñtacet: ⁊utrũq sermonem
eodem modo eẽ conclusum. łc ix.¬

Expanded text:
in monte et aperto Salvatoris ore docti esse narrantur. Ubi si quis diligentius utrumque velit evangelistam perscrutari, potest intelligi, cum in monte duodecim discipulos elegit e pluribus, quos et apostolos nominavit, quod Matmonte, ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. A
Abbreviated transcription (Latin):
ñdicant᷑ mala ꝑpetua q̃ subseqũtur. Et
ideo ꝑbella ⁊ sediciones ñ statĩ finis: qͥa
debent mala multa p̾currere. ut malũ
ualeant sine fine nuntiare. S cũ tot
signa ꝑturbationis dicta sint: oportet
ut eoꝵ consid̾ationẽ breuit̾ ꝑsingła ꝑ¬
stringamꝰ. qr necesse ẽ ut alia ecelo alia
et̾ra. alia ab elem̃tis: alia ab hoĩb patia¬
mur Ait enĩ Surget gens contra gentẽ.
ecce ꝑturbatio hominũ Prũt t̾remotus
magni ꝑloca: ecce respectꝰ ire desuꝑ. Er̃t
pestilentie: ecce ineqͣlitates corpoꝵ. Erit
tur. Et qͥ incunctis delinqͥmꝰ incũctis fe¬
rimur. ut impleatur qd̾ dr᷑. Pugnabit

Expanded text:
ur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit tur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ent in exultatione. tollentes maniplõs
suos. Quo eũtes ⁊ unde uenientes: Ad
seminãtes in latͥmis: Q funt semina :
Q manipłi: Euntes in mortẽ: uenientes
a morte. Puntes nascendo: uenientes
resurgendo. Seminantes bona oꝑa. me¬
Sigͦ st̾ bona semina bona oꝑa: quare
cũ lacͥmis cũ hylarẽ datorẽ diligat deus:¬
atos martires u̾ba ista ꝑtineant. Nulli.
enĩ tm̃ impendei̾t qͣntũ illi qͥ se ip̃os un¬
pender̾t sic̃ dic̾ apłs paulus. Et ip̃e impẽ¬
mpenderunt enĩ se ip̃os confitendo xp̃m.
nimplendo ^ eiꝰ aduitorio qd̾ dc̃m ÷ Ad m̃

Expanded text:
ntes manipulos suos. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, meSi ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilarem datorem diligat Deusatos martyres verba ista pertineant. Nulli enim tantum impenderunt, quam illi qui se ipsos impenderunt: sicut dicit apostolus Paulus, Et ipse impenmpenderunt enim se ipsos confitendo Christum, et implendo
Abbreviated transcription (Latin):
magno ȩ reor eẽ cognominatã: in qͣetiã
tyrus ⁊ sẏdor comp̾bendi pot̾ant. uerũ
qͥa gentiũ ciuitates st̃ uideis qͥdẽ sorte da¬
te. s ñ ab eis possesse. eo qd̾ hostes ext̾mi¬
nare neqͥrent: consulte nominatĩ po¬
nũtur. ut qͣnta sit fama uirtꝰq saluato¬
ris intimet᷑: q̃ ext̾as d̾ ad sanitatẽ doctri¬
¶ eapescendam ciuitates airescat.

Expanded text:
iam Tyrus et Sidon comprehendi poterant. Verum quia gentium civitates sunt Judaeis quidem sorte data, sed non ab eis possessae, eo quod hostes exterminare nequirent, consulte nominatim ponuntur, ut quanta sit fama virtusque Salvatoris, intimetur, quae exteras etiam ad sanitatem doctrie capessendam civitates accersat.
Abbreviated transcription (Latin):
positionẽ scĩ euungłii breuior sermo tͣns¬
currat. Dñs ac redemptor nost̾ peturi.
mũdi mala p̾currentia denũtiat ut eo
minꝰ ꝑturbent uenientia. quo fuerĩt
prescita. Minꝰ enĩ iacła feriunt q̃ p̾uidẽ.¬
tur. Et nos tołabiliꝰ mũdi mala suscipi¬
mꝰ: si contͣ hec ꝑ p̾scientie clipeũ muni¬
mur. Ecce ⁊ enĩ dic̾. Cũ audieritis p̾lia
⁊ sediciones: nolite t̾rerẽ. Oportet pͥmũ¬

Expanded text:
i Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Tristis ẽ anuna mea usq ad mor¬
tem. Ueriuntam̃ frẽs mei. uidet᷑ mͥ qd̾
capd̾ nr̃m infirmiorib m̃bris suis cõ¬
passũ ẽ. ne de se forte m̃bra infirma
desꝑarent sic̃ ẽ humana fragilitas. ⁊¬
morte ꝓpinqͣnte turbarent᷑. ⁊ dicerẽt
ñ se ad dm̃ ꝑtinere. Nam si ꝑtinerent:¬

Expanded text:
ad mortem. Verumtamen, fratres mei, videtur mihi quod caput nostrum infirmioribus suis membris compassum est, ne de se forte membra infirma desperarent, et sicut est humana fragilitas, morte propinquante perturbarentur, et dicerent non se ad Deum pertinere; nam si pertinerent
Abbreviated transcription (Latin):
tristis erat. qñ faciebat qd̾ ñ faceret
nͥ uoluiss. Potestate enĩ fec̾ ñ consid̾a¬
tione qͥmip̃e uoluit. ñ qͥa uideus potu¬
it. Transfigurauit gͦ in se infirma m̃¬
bra corꝑis sui. Et forte de ilł dc̃m÷ qui
seminãt in lacͥmis in gaudio metent
id de infirmioribus. S̾ lucam..¬

Expanded text:
aciebat quod non faceret, nisi voluisset. Potestate enim fecit, non conditione; quia ipse voluit, non quia Judaeus potuit. Transfiguravit ergo in se infirma membra corporis sui. Et forte de illis dictum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent: id est, de infirmioribus. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
lecturus apłos dñs in montana su¬
biit. turbas uͦ docturꝰ ad cãpestria
redit. qͥa ñ nͥ in humili xp̃m turbeui¬
dere sufficiũt. Nã hec ẽ norma. qͣm secutꝰ
apłs ait. Non potiu uob̾ loqͥ qͣi sp̃ualibꝰ

Expanded text:
lecturus apostolos Dominus, in montana subiit; turbas vero docturus, ad campestria redit, quia non nisi in humili Christum turbae videre sufficiunt. Nam haec est norma quam secutus Apostolus ait: Non potu
Abbreviated transcription (Latin):
ex ordine lectionẽ dnĩcam: uiii¬
⁊ primo uideamnꝰ deloco. in quo habi¬
ta memorat᷑. Uenit inqͥt᷑ ĩn partes
cesaree philippi. Philippꝰ ut lucas tes¬
tatur erat tetrarcha ituree ⁊ t̾raco¬
nitidis regionis. higc gͦ statuens ci¬
uitatẽ in loco uͥ iordanis ad radices

Expanded text:
in ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit inquit Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur, erat tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am sue uirtutis ostendit: ut
Om̃s aminimo usq ad maximum.
iina uoce confiterent᷑ xp̃m. Et infra
septem dies plusqͣm decem milia ho¬
minũ credentes deo baptiratirentur
scĩficatione consecrati: ita ut omĩ
aiuiditatis deposits desid̾io theophilus
qͥ erat cunctis potentib inciuitate
craret. in qua beato petro apło cons¬

Expanded text:
ae suae virtutem ostendit, ut omnes a minimo usque ad maximum una voce confiterentur Deum. Et intra septem dies plusquam X millia hominum credentes Deo, baptizati sunt, et sanctificatione consecrati, ita ut omni aviditatis desiderio Theophilus, qui erat cunctis potentibus in civitate craret. In qua basilica Petro apos
Abbreviated transcription (Latin):
res sparseriuit in capite: multiq¬
tilicio inducti st̃ nudis pedib peri¬
tentiam agentes. qd̾ contra p̾dicatio¬
nem eiꝰ cũ mago sẏmone consensissẽt.
hec ⁊his sumilia ꝓsequentes. offerunt
la patientes. ⁊erat infinita mułtitu¬
do simul languentium. łc uiͣ. ..i.¬

Expanded text:
res sparserunt in capite, cilicio induti sunt, nudis pedibus poenitentiam agentes, qui contra praedicationem ejus cum Simone Mago consensissent. Haec et his similia prosequentes, offerunt la patientes, et erat infinita multitudo simul languentium. Quos vi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nato dño offeramꝰ aurũ: ut hunc reg¬
nare fateamur. Offeramꝰ thus: ut credamꝰ
qd̾ is qͥ in temꝑe natꝰ apparuit. deus ante tẽ¬
porei extitit. Offeramus myrrã: ut eum
quẽ credimus in sua diuinitate impassibi¬
lem. credamꝰ etiam in nr̃a humanitate fu¬

Expanded text:
 nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit, Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem, credamus etiam in nostra carne fu
Abbreviated transcription (Latin):
grãm se baptismatis accepto sp̃i sc̃o Sfilis
diaboli in dei filios posse tnͣfferi: siẽ apłs¬
edocet dicens. Accepistis sp̃m adoptionis
filioꝵ: in quo clamamꝰ abba pater. Et euã¬
głista ioħes. qͦt qͦt inquit receperũt eum:
dedit eis p̾tatẽ filios dei fieri. lectio .iiͫii.

Expanded text:
gratiam se baptismatis, accepto Spiritu sancto, de filiis gratiam se baptismatis, accepto Spiritu sancto, de filiis diaboli in Dei filios posse transferri, sicut Aposloquens: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater; et evangelista Joannes: Quotquot, inquit, receperunt eum dedit eis potestatem filios Dei fieri . CAPUT IV.
Abbreviated transcription (Latin):
liuis d̾i baptirat᷑ in homine. sp̃c dĩ descendit
in colũba: pat̾ d̾s adest inuoce. sc̃e et indiui¬
duẽ tͥnitatis de inbaptismo declaratur miste¬
riũ. Et recte ut qͥ sacram̃toꝵ suoꝵ dispensa¬
torib erat p̾cepturꝰ. docete om̃s gentes  lapti¬
uod ait uox pat̾na. hic ẽ filius meus dilec¬
Itus in quo michi bene complacui: ad com¬
ꝑationẽ sreni hõmĩs dicit. inquo peccante qͦdã¬
modo sibi displicuisse dł conditor insiuuat
cum ait. Penitet me hominẽ fecisse iu t̾ra
more loqñs qͥ compungi penitẽcia solemus
qñ contra uotũ nr̃a oꝑa ũti uidemꝰ: penitere
complacuit. quia hominẽ quẽ induerat: apes¬
cato innuunẽ seruare cognouit. Et in hac qͦ
uoce patris sic̃ ⁊uncet̾is baptiati domini
nusteriis: om̃is iusticie declarat᷑ impletio
Coeternus enĩ ⁊ consubstantialis patri filiꝰ
descendente suꝑ eũ sp̃u: qͥs sit homi iubus
intimatur. ut ꝑ hoc discant homines per

Expanded text:
homine, Spiritus Dei descendit in columba, Pater Deus sonat in voce, sanctae et individuae Trinitatis in baptismo declaratur mysterium. Et recte, ut qui sacramentorum suorum dispensatoribus erat praecepturus docere omnes gentes, et baptitem ait vox paterna: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, ad comparationem terreni hominis dicit, in quo peccante quodammodo se sibi displicuisse Deus conditor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra more loquens, qui compungi poenitentia solemus, quando contra votum nostra opera verti videmus. Poenitere complacuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris, sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Codescendente super eum Spiritu, quis sit, hominibus intimatur, ut per hoc discant homines, per
Abbreviated transcription (Latin):
inueniens septemplici peste deprimat: ⁊ sint
nouissima peiora prioribus. lectio.Ui.¬
aueamus seduli ne ignẽ nob̃ ip̃i qͥ uite
iter obcludat. nr̃oꝵ crebro accendamꝰ fo¬
mite uicioꝵ. flamnieus namq gladiꝰ qͣliscũꝙ
ille est qͥ paradisi hostia seruat. singłis qͥbusꝙ¬
dũ post baptisma se criminib unplicare nõ
metuunt: qͣsi post extinctionẽ idem ignis
reaccenditur: ac ne mereant᷑ intrare regnũ.
qd̾ sicto corde ac duplici requirunt: serpenti¬
no potiuis dente fraudulenti. qͣm simplici
ocło colũbini: quẽ in eccłia multũ se dilige¬
re dñs ostendit. qͥ in amoris cantico ait Eore
tu pulchra es amica mea: ecce tu plilcra. ocłi

Expanded text:
inveniens, septemplici peste deprimat et sint inveniens, septemplici peste deprimat et sint novissima nostra pejora prioribus. Caveamus seduli, ne ignem nobis ipsi, qui vitae iter occludat, nostrorum crebro accendamus fomitem vitiorum. Flammeus namque gladius qualiscunque ille est, qui paradisi ostia servat, singulis qdum post baptisma se criminibus implicare non metuunt, quasi post exstinctionem idem ignis reaccenditur; ne mereantur intrare regnum, quod ficto corde ac duplici requirunt, serpentino potius dente fraudulenti quam simplici oculo columbini, quem in Ecclesia sua multum se diligere Dominus ostendit, qui in amoris Cantico ait: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra: oculi
Abbreviated transcription (Latin):
entiamq baptiste simul ⁊ baptirati audi¬
uimꝰ: ꝑhunilem obedientiã baptismas
suscepimꝰ seruare curemꝰ. mundantes ne
eiꝰ subeunda ⁊ seruanda mist̾ia eis qͥ ñ dĩ
sacerdotalem ad oispensanda illoꝵ sumil¬
sacratãta ꝓmoti: humilit̾ iniunctũ nob̾ ĩplea¬
Ssolliciti ut ianuam patrie celestis q̃ nobis
est diuinis patefacta misteriis: humanis ip̃i
nob̃ ñ int̾cludamꝰ illecebris. Neq frustra dum̃
apud eunͣgłistã lucam post baptisia orasse.
i sic celo aꝑto sp̃m ac uocẽ patris uenisse com̃¬
moratur. Qui etiã tribꝰ consonantib eunͣgłistiͤᷤ
baptiratus: mox ieiuniũ qͣdraginta dierum
solitariꝰ ex̾cuit. S uos ꝓfecto docuit. nosq suo
informauit exemplo: ut post acceptã in bap¬
tismo remissionẽ pcc̃oꝵ. iugiliis. ieiuniis.
orationib. cet̾isq sp̃c fructib oꝑam oꝑam de¬
mus: ne nob̾ torpentib minusq sollicitis. im
rat. redeat: nosq spiritahb diuitiis uacuos

Expanded text:
amque baptistae simul et baptizati audivimus, per humilem obedientiam baptisma quod suscepimus servare curemus, mundantes nosejus subeunda et servanda mysteria eis qui necdum sacerdotalem ad dispensanda illorum sumusacramenta promoti, humiliter injunctum nobis implsolliciti, ut januam patriae coelestis, quae nobis est divinis patefacta mysteriis, humanis ipsi nobis non intercludamus illecebris. Neque enim frustra Dominum apud evangelistam Lucam post baptisma orasse, et sic coelo aperto Spiritum ac vocem Patris venisse commemoratur, qui etiam tribus consonantibus evangelistis baptizatus, mox jejunium quadraginta dierum solitarius exercuit; sed nos profecto docuit, nosque suo informavit exemplo, ut post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, vigiliis, jejuniis, orationibus caeterisque Spiritus fructibus operam demus, ne nobis torpentibus minusque sollicitis immurat, redeat, nosque spiritualibus divitiis vacuos
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ꝓpt̾ hoĩes instruendos humilis appa¬
ruit: mox adeo patre qͣntũ suꝑ hoĩes ĩmo
neret apparuit: uoce delapsa ad eũ huiꝰ modi
amagnifica gła. hic ẽ filiꝰ meus dilectus: in
quo mͥ complacui. Et fidelissimꝰ acq humillimꝰ
seruus ille iohes. qͥ baptrari adnõ. qͣm bapti

Expanded text:
hominis propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patre quantum super homines, imo  creatum est emineret, apparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes, qui baptizari a Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ne transfert᷑. Sicq corpꝰ ⁊ sanguis illiꝰ ñ in¬
fideliũ manib ad ꝑniciem illoꝵ fundit᷑ ⁊ ce¬
ciditur. s fideliũ ore suã sumitur insalutẽ.
Cuius recte figuram agnus inlege pascha¬
lis ostendit. qͥ semel popłm de egyptia serui¬
tute lib̾ans: in memoriam eiusdem lib̾atio¬
nis ꝑ om̃s annos ĩmolatione sua ppłm eũ¬
dem scĩficare solebat. donec ueniret ip̃e
cui talis hostia testimoniũ dabat. oblatꝰq
patri ꝓ nob̾ in hostiam odoremq suauita¬
tis: mistium sue passionis oblato agno in
creaturam panis uiniq tͣnsferret: sacerdoᷤ
factus ineternũ scd̃m ordinẽ melchisedech.

Expanded text:
sanguis illius non infidelium manibus ad perniciem ipsorum funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumitur in salutem. Hujus  Al., cujus recte figuram agnus in lege paschalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam ejusdem liberationis, per omnes annos immolatione sua populum eumdem sanctificare solebat, donec veniret ipse cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis oblato agno in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum, secundum ordinem Melchisedech.
Abbreviated transcription (Latin):
mox digito demonstrauit. dicens. ecce ag¬
nus d̾i ecce qͥ tollit pec̃a mundi. Ecce agnus
dĩ. ecce in nocens ⁊ ab omĩ p̾eccato immuniᷤᷤ.
utͥ pore qͥ os qͥ dẽ de ossib adam. ⁊ caro de carne
adam: s nullam de carne peccatrice contͣxit
macłam culpe. Ecce qͥ tollit macla peccatum
mundi: exce qͥ iustus int̾ pecc̃ores. mitis
int̾ impios: hoc÷ quasi agnus int̾ lupos
apparens. eti qm pociatores ⁊ impios habet¬
iustificandi potestatem. lectio. Secunda.¬

Expanded text:
 digito demonstravit, dicens: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Ecce agnus Dei, ecce innocens, et ab omni peccato immunis utpote qui os quidem de ossibus Adam, et carnem de carne Adam, sed nullam peccatrice de carne traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccatum mundi, ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. XXI. Quomod
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ. liqͥ iligilat ad fores meas eotidie: ⁊i ob¬
seruat ad postes hostis niei. Ip̃a homine
indita ãd audiendos. honunes aduenue
dignata ẽ: ut sum̃lrũ ⁊ominib qͣmuis
sũmo ingenio p̾ditis necessariam discẽdi
ũbiem forma p̃ roggaret: nẽi siqͥ discipłi ue¬
ritatis fiori refugerent magistri efficerẽ¬
er̃at doctrinẽ subiturꝰ offictũ. puerulus.
ad huc seniores audĩt. ⁊ int̾rogat: udeli¬
cet: eoꝵ ꝓͥluda dispensatione cõpeseat all¬
datiam. qͥ ñ solũ indocti s ⁊ etiã impubes
ad docendũ ꝓrumꝑe magis qͣm ad discen¬
dum uolunt submitti. Seqͣmur iter̃ eius
humanitatis si nos mansio diuine clarita¬
tis delectet: memores semꝑ illiꝰ p̾cepti. Audi
filimi disciplinã patris tui: et ne dimitas
legem intris tue. ut addatur grã capiti
tuo. ⁊ torques collo tuo. lectio. Sȩxta.

Expanded text:
et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficererat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques
Abbreviated transcription (Latin):
⁊torques collo tuo adduntur. qͥa qͣnto qͥs
diuinis intentꝰ fuerit ascultare p̾ceptis.
qͣnto ea q̃ didicerit in unitate matris eccłie
diligentiꝰ obseruare studuerit. tanto ⁊ nc̃
digniꝰ ad honorẽ p̾dicandi. ⁊ in fituro sub¬
limiꝰ ascendet ad sublimitatẽ beatitudinis
cũ xp̃o sine fine regnandi. Uerum nequis
deamꝰ qͥd sequit᷑. Stupebant autẽ om̃s qui
eum audiebant: suꝑ prudentia ⁊ respõsis eiꝰ.¬

Expanded text:
torques additur: quia quanto quis divinis intentus fuerit auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quisdeamus quid sequitur: Stupebant autem omnes qui eum audiebant super prudentia et responsis e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑãt deus. Seruauit ip̃e legẽ q̃m dedit: ut
nob̾ qui puri hoĩes sumꝰ. seruandũ ꝑ omĩa
qͥcquid d̾s iubet ostenderet. Sequam̃ iter
humane conu̾sationis eiꝰ: sideitatis glam
eccłie domũ necessariis precum mundaꝵ
freqũtare mun̾ib. Qd̃ gͦ duo dennis in
templo sedet in medio doctoꝵ audiens et
int̾rogans eos. humane humilitatis est

Expanded text:
at Deus. Servavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per omnia quidquid Deus jubet, ostenderet. Sequamur igitur iter humanae conversationis ejus, si divinitatis gloriam Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos,
Abbreviated transcription (Latin):
bethleem honorari natiuitate nati noui
ducis ostenditur. ut ip̃a eoꝵ gemina sclen¬
tia ⁊ illis fieret ad testimoniũ dãpnatio¬
nis: ⁊ nobis auxiliũ credulitatis. Quos
ꝓfecto bene ysaac cum iacob filiũ suũ be¬
nediceret designauit: qui ⁊ caligans ocłis
i ꝓpħans in p̾senti filiũ uidit: cui tã mul¬
ta in posterum p̾uidit. Quia nimirum
udaiciis ppłs ꝓphetie spũ plenus ⁊ cecus:
eum de quo malta infuturo predixit. in
presenti positum ñ agnouit. lectio. ixͣ.¬
ed natiuitate regis nr̃i comꝑta. hero¬
des ad callida argum̃ta ꝯũtitur: ne
terreno regno pͥuetur. Renuntiari sibi uͥ
puer inueniretur postulat. adorare
uelle eum se simulat: ut quasi hunc¬
si inuenire possit extingat. S qͣnta est
humana malicia contra consiliũ diui¬
nitatis: Scriptũ qͥppe ẽ. Non ẽ sapientia:
ñ ẽ prudentia: ñ consiliũ contͣ deũ Nã ea¬

Expanded text:
Bethlehem honorari nativitate novi Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, n
Abbreviated transcription (Latin):
mnia quipe elem̃ta actorem suum
uenisse testata st̃. Ut enĩ de eis qͥddã
usu humano loquar deũ hunc celi ẽẽ cogno¬
uerunt: qͥa ꝓtinꝰ stellam miseriunt. Mare
cognouit: quia sub plantis eiꝰ se caleabile pre¬
buit: Terra cognouit: quia eo moriente cõtre¬
miat. Sol cognouit: quia lucis sue radios
abscondit Saxa ⁊ parietes cognouer̃t: quia
tempore mortis eiꝰ scissa st̃. Infernus cogno¬
uit: quia quos tenebat mortuos reddidit. Pt
senserunt: adhuc infideliũ udeoꝵ corda deũ
ẽẽ minime cognoscunt. ⁊ duriora saxis scin¬
di ad penitendũ. eumq confiteri abnegant:
quẽ elem̃ta ut diximꝰ aut signis aut cissio¬
nib clamant. Quin&̃ ad dãpnationis sue
cumulũ eũ quẽ natũ despiciunt. nascitu¬
rum longe ante p̾scierunt: ⁊ ñ solũ ꝙr
nasceret᷑ nouerant. s &̾ ubi nasceretur
Clam ⁊ab herode reqͥsiti locum natiiutatis
eius exprimũt: quẽ scripture auctoritate
didicerunt. Et cestimoniũ ꝓferunt. quod

Expanded text:
mnia elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia stellam protinus miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus cognovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Magi uero aurũ. thus. ⁊ myrram dño¬
deferunt. Aurũ qͥppe regi congruit: Thu
uero in dei sacͥficio ponebatur. Mirra u̾o:
mortuoꝵ corꝑa condiu it. Eum uͦ magi
quẽ adorant. ⁊̃ misticis mun̾ib p̾dicant.¬

Expanded text:
Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis mun
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ necdum per humani corꝑis officium lo¬
quentẽ stella gentib denuntiat. Quia ni¬
mirum rationis ordo poscebat. ut ⁊ loqũtẽ
iam dñm. leqñtes nob̾ p̃dicatores ignotes¬
cerent: ⁊ nͣdũ loqñtẽ Felem̃ta muta p̾dica

Expanded text:
et necdum per humani corporis officium loquentem stella gentibus denuntiat. Quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem Dominum loquentes nobis praedicatores innotescerent, et necdum loque
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m carnẽ. Et ut ita dicam fe̾s ẽ qͥ cuncta
fecerat. ut ille inueniret᷑ qͥ bñfactꝰ male pe¬
rierat. Ascendit qͥppe duodecimo anno in
humilitate: qͥ nullũ tempus habet in di¬
uinitate. Pulchre etiam duodennis dñs
rudim̃ta sue infantie sac̃dotes int̾rogans
uoluit demonstrare: ut hoc numero myst̾i¬
um apłice p̾dicationis p̾figurasse. ⁊ notiam
sue deitatis mundo in notesceret. Duodenus
enĩ numerꝰ ꝑfectus ẽ. ⁊ insius ꝑtib diuisuᷤ
N illo temꝑe: uidit iohes iħm uenientẽ

Expanded text:
secundum carnem . » Et ut ita dicam factus est qui cuncta fecerat, ut ille inveniretur, qui bene factus male perierat. Ascendit quippe duodecimo anno in humanitate, qui nullum tempus habet in divinitate. Pulchre ergo duodenarius Dominus, rudimenta suae infantiae sacerdotes interrogans voluit demonstrare, ut hoc numero mysterium apostolicae praedicationis praefiguraret, et notitiam suae divinitatis mundo innotesceret. Duodenarius enim numerus perfectus est, et in suis partibus divisus,  i
Abbreviated transcription (Latin):
tes: contra sapientiam dĩ cogita. In tuam
ꝑniciem u̾saris: ⁊ nescis. Tu enĩ regnum
nullatenꝰ habiusses: nisi ab isto puero q̃
nc̃ natus ẽ accepisses Puer iste qui nũc
amagis dicit᷑ rex iudxoꝵ: idem creator ẽ

Expanded text:
tes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam tes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem Creator est
Abbreviated transcription (Latin):
inuidie stimulis inflãmaris ⁊ ob hoc
regẽ natum occidere conaris: In anis
est turbatio tua: ⁊ uana ꝓrsus ẽ cogita¬
tio tua. Rex iste qͥ natus ẽ ñ uenit reges
pugnando suꝑare: s morieado inirabi¬
liter subiugare. Nec ideo nacus ẽ p̃
tił i succedat s ut ueum mundus fideli¬
ts credat. Uenit enĩ ñ ut pugnet uiuus:
s triũphet occisus. Nec ut de aliis gentibꝰ
auro sibi exercitũ querat: s ut ꝓ saluan¬
dis gentib p̾ciosũ sangͥuem fundat . Ina¬
nit̾ inuidendo timiusti successorẽ: quem
credendo debiusti querere saluatorẽ. Quia
si ineũ crederes: cum eo regnares. Et sicut
ab eo teniusti temꝑale regnũ: acciꝑes ꝙ̃
sempit̾num. Huiꝰ enĩ pueri regnũ ñ est
de hoc mundo: s ꝑ ip̃m regnatur in mũdo.
Ip̾e enĩ ẽ sapientia dei: que dicit in ꝓu̾bus.
Perme reges regnant. Puer iste: ũbũ dĩ
est. Puer iste: uirtus ⁊ sapientia dĩ ẽ. Si po¬

Expanded text:
invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, quae dicit in Proverbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si po
Abbreviated transcription (Latin):
ortuo enĩ isto herode. archelaus in
iudei regnauit: ⁊ galilee pͥncipatũ
ulinior herodes obtinuit. Archelaus na¬
tus ẽ in palatio: xp̃c in diu̾sorio. Archela
us in lecto argenteo positus: xp̃c autẽ
nat is in breuissimo est presepio collo¬
caius. Ille forsitan p̾ciosis inuolutus
sericis: ifte uilisẜ nis inuolutus pãnis.
Et tam̃ ille natꝰ in palatio contẽpnitur :
iste natus in diu̾sorio queritur. Ille ama¬
gis nullatenꝰ noĩatur: iste inuentꝰ sup¬
plicit̾ adoratur. Omnino sꝑnitur pͥmo¬
genitꝰ regis: imun̾ib honoratur pͥmoge¬
nitus pauꝑcłe mulieris. Quis ẽ isterex
udeoꝵ. pauꝑ ⁊ diues. humilis ⁊ sublimis:
Quis ẽ iste rex uideoꝵ qui portatur ut
paruulus. ad oratur ut deus: pariuilus
in presepio. inmensus incelo: uilis in
pannis. preciosus in stellis. Cuius nati¬
uitate cõꝑta herodes turbatus ẽ: ⁊ om̃iᷤᷤ
herosolima cum illo. Quid ẽ qd̾ sic tur¬
audisti turbaris. suspicionib agitaris.

Expanded text:
ortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . 5. Quid est quod sic turdaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris,
Abbreviated transcription (Latin):
anime sue portam mortis efficit. Ce¬
terosq qui ñ seruat sensus. mortis
sibi ip̃e reserat aditus. Obsecro dñe¬
tis. iusticie facias. ut ingressus in eas.
confitear nomini tuo. tueq maiestati
cum ministris celestib eam crebriꝰ
uisenti. ñ fetor elati cadaueris occur¬
rat: s occupet salus muxos illiꝰ. &
portas eiꝰ laudatio. Et hec uidua erat:
& turba ciutatis multa cum illa. ui¬
duam cẽ eccłiam omnis anima que spõ¬
si dniq sui se morte redemptam me¬
minit: agnoscit. Diuino aũ nuptu
multa dñm turba. multa iuduam
comitabatur: ut uiso tanto miracło
multi testes. multi fierent ͥ laudato
re. Desiste inqͥt quasi mortuũ flere:
quẽ mox uiuũ resurgere uidebis.
Ubi mistice nouati dogina confundi¬
tur: qͥ de sua mundiciã suꝑbe gła¬
tur. humilem penitentiã munda¬
tione euacuare conatur. Pmͣc xuii.

Expanded text:
animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domtas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. Et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatorre. Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundat
Abbreviated transcription (Latin):
nimum. Sic̃ ille p̾cursor uenturꝰ ẽ udi¬
cis ita iste precursor factus ẽ redemptorĩ¬
ioħes denegat de ꝑsona. qr ⁊iustũ sic
erat ut ⁊ discipłis dñs spiritalẽ de ioħe
sententiã diceret. ⁊ ioħes eisdẽ turbis
carnalib ñ de suo spu. s de suo corꝑe res¬
ponderet. Contrariũ gͦ ueritati uidet᷑

Expanded text:
sicut enim ille praecursor venturus est judicis, ita iste praecursor factus est RedemptoriJoannes denegat de persona, quia et justum sic erat ut discipulis Dominus spiritualem de Joanne sententiam diceret, et Joannes eisdem turbis carnalibus non de suo spiritu, sed de corpore responderet. Contrarium ergo veritati videtur
Abbreviated transcription (Latin):
heri dñs exiuit de utero u̾ͥgiuis: hodie
nules egressus ẽ de ergastulo caruis.
Heri fr̾s xp̃c pro nobis panius ẽ iuo¬
luto: hodie ste phanus stola ẽ ab eo ĩmor¬
talicasis indutus. Heri p̾sepis augustia

Expanded text:
Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia
Abbreviated transcription (Latin):
riora minime p̃udemꝰ. Dũ ea consi¬
deramus que in corꝑib despecta st̃
negligimus pensare qd̃ sunt. Redẽp¬
tor uero nã ut ostenderet qͥa que alta
sunt hominũ scĩs despicienda sunt:
⁊ que despͨcenda st̃ hominũ despiciẽ¬
da ñ sunt. ad filiũ reguli ire noluit
ad seriũ centurionis ire ꝑatus fuit.
Increpata ẽ gͣ suꝑbia nr̃a. que nescit
pensare homines. ꝓpt̾ homines. Sola
ut diximꝰ que circũstant hominib
pensat. naturam ñ aspicit: honorẽ
dĩ in homini ͤ ñ agnoscit. Ecce ire
ñ uult filiꝰ d̾i ad filiũ reguli. ⁊ tñ
uenire ꝑatus ẽ ad salutẽ serui. Cer¬
te si nos cuiuspiam seruus rogaret
ut ad eũ ire deberemꝰ: ꝓtinus nobis
nostra suꝑbra in cogitatione tacite
responderet dicens. Non eas. qͥa te

Expanded text:
riora minime pervidemus. Dum ea consiriora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quid sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum sanctis despicienda sunt, et quae despecta sunt hominum despicienda non sunt, ad filium reguli ire noluit, ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, qupensare homines propter homines, sola, ut diximus, quae circumstant hominibus, pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet dicens: Non eas, quia te
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sens eẽt ⁊ corꝑe. Sienĩ ꝑfecte credidiᷤᷤ¬
set: ꝓculdubio sgret: qͥa ñ eẽt locus.
ubi ñ eẽt d̾s. Ex magna gͦ parte dif¬
maiestati: s p̾sentie corꝑali. Et salutẽ
itaq filio petiit ⁊ tñ infide dubita¬
uit: qͥa eũ ad quẽ uenerat. ⁊ poten¬
tem ad sanandũ credidit: ⁊ tñ mori¬
enti filio ẽẽ absentem putauit. S
reddidit: qͥuolũtate omĩa creauit. łc¬
dicens. Dñe puer meus iacet ꝑaliticꝰ
in domo: ⁊⁊ male torq̃tur. Cui a ihu
ꝓtinus respondetur. Ego ueniam ⁊
curabo eũ. Quid ẽ qd̃ regulus rogat
ut ad eiꝰ filiũ ueniat. ⁊ tñ ire corꝑa¬
liter recusat. ad seruũ centurionis
ñ inuitatur. & tam̃ se corꝑalit̾ ire
pollicetur: Reguli filio ꝑcoꝑalem
p̃sentiam ñ dignatur ad esse. cen¬
turionis seruo. ñ dedignatur octur
ditur. qui in hominib ñ naturã
qua ad imaginẽ dĩ fc̃i st̃: s hono¬
res ⁊ diuitias ueneramur: Cũq
pensamꝰ q̃ circaeos sunt. ꝓfecto inte

Expanded text:
re. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte difmajestati, sed praesentiae corporali. Salutem itaque filio petiit, vit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit Deumreddidit, qui voluntate omnia creavit. Qdicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto inte
Abbreviated transcription (Latin):
uib iudas cogutis p̃cepit popło
ut die ac nocte dnm̃ inuocarent:
quo sit̾ semꝑ ⁊ nunc adiuiuaret eos:
quippe qui lege et patrra scõq templo
pͥuari uererentur. ac popłm qͥ nuper
paululũ respirasset: ne sineret blas¬
phemis rursũ nationib subdi. Om̃i¬
bus itaq idsimul facientib ⁊ petenti

Expanded text:
uibus Iudas cognitis praecepit populo ut die ac nocte Dominum invocarent quo sicut semper et nunc adiuvaret eos quippe qui lege et patria sanctoque templo privari vererentur ac populum qui nuper paululum respirasset ne sineret blasphemis rursum nationibus subdi omnibus itaque id simul facientibus et petenti
Abbreviated transcription (Latin):
quam mͦ fr̃s audistis: expositione ñ
indiget. S ne hanc taciti p̾teriisse
uideamur: exortando potiꝰ quam
exponendo inea aliqͥd loquamur.
hoc aũ nobis solũ mͦ de expositione

Expanded text:
fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓsꝑis temꝑat: in duris passionib
fortis. in bonis oꝑib hylaris. intẽ¬
tationib tutissima in hospitalitat
latissima: int̾ ueros fr̃s largissima
int̾ falsos patientissima. Docet enim¬

Expanded text:
ibus temperat; in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris; in tentatione tutissima, in hospitalitate latissima; inter veros fratres laetissima, inter falsos patientissima. In
Abbreviated transcription (Latin):
tari. omĩa uolumina sermonũ eual¬
trare. tene caritatẽ: ubi pendent
omĩa Ita tenebis qd̾ ibi didicisti. teneb
etiã: qd̾ nundũ didicisti. Siem̃ noll
caritatem. aliquid nosti: unde ⁊illud
pendet. qd̃ forte ñ nosti. ⁊ in eo qd̾ in
tet. Ille itaq tenet ⁊ qd̾ patet ⁊ qd̾ la¬
tet. indunis sermonib: qui caritatẽ
tenet in morib. Et hoc ẽ Breuiatum¬

Expanded text:
tari, omnia volumina sermonum evoltrare, tene charitatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quae ibi didicisti, tenebis etiam quod non didicisti. Si enim nosti charitatem, aliquid nosti unde et illud pendet quod forte non nosti; et in eo quod in tet. Ille itaque tenet et quod patet et quod latet in divinis sermonibus, qui charitatem tenet in moribus. Quapropter, frat
Abbreviated transcription (Latin):
rentur Demo unquam als fide a
dilectione ꝑ holocausta solũ ⁊ satesi¬
cia deo placuisse inuenitur. In qua
sententia scriba iste etiã se fuisse
it illi iħ̾c. Diliges dnm̃ dm̃tuũ
extoto corde tuo. ⁊ ex tota anins

Expanded text:
erentur. Nemo autem unquam absque fide ac erentur. Nemo autem unquam absque fide ac dilectione per holocausta solum et sacrificia Deo placuisse invenitur. In qua sententia Scriba iste etiam se fuisse it illi Jesus: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et in tota an
Abbreviated transcription (Latin):
Rimum omniũ ñ ꝓ ordine s
ꝓdignitate. intellige dictum:
id maximũ omniũ. Siue pͥmũ:
qͥa ante omĩa debemꝰ intimo ĩcorde
singłi quasi unicũ pietatis funda¬
mentũ locare. Ergo pͥmũ omniũ
⁊ maximũ mandatũ ẽ: cognitio atq
confessio diuine unitatis cum exequ¬
tione bone oꝑationis. Bona aũ oꝑatio:
dilectione di ⁊ ꝓximi ꝑficitur. Qd̃ bre¬
uit̾ aliis uerbis cõmendat apłs di¬
cens. Inxꝑo enĩ ih̾u: neq cirruncisio¬
aliqͥd ualet neq p̾putiũ: s fides qͥ
ꝑ dilectionẽ oꝑatur. lc.uiii¬
stendit ex hac responsione
scribe grauẽ sepe int̾scribas &
Phariseos questionẽ ẽẽ u̾satam quod
esset mandatũ pͥmũ ⁊ maximũ di¬
diuine legis quib dam uidelicet hes¬
as ⁊ sacrificia laudantib. alis uen
maiore auctoritate fidei ⁊ dilections
ante legẽ absq omni uictimario
& sacrificioꝵ consuetutudine exsi
tantũ que ꝑ dilectionẽ oꝑatur ples¬
rent deo. sũmiq aput ip̃m loci has¬

Expanded text:
rimum omnium non pro ordine, sed pro dignitate intellige dictum, id est, maximum omnium sive primum. Quia ante omnia debemus intimo in corde singuli, quasi unicum pietatis fundamentum locare. Ergo primum omnium et maximum mandatum est cognitio atque confessio divinae unitatis, cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio dilectione Dei et proximi perficitur, quod breviter aliis verbis commendat Apostolus dicens: Inaliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur. Ostendit ex hac responsione scribae gravem saepe inter Scribas et Pharisaeos quaestionem esse versatam, quod esset mandatum primum sive maximum divinae legis. Quibusdam videlicet hostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis legem absque omnium victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur, placerent Deo, summique apud ipsum loci hab
Abbreviated transcription (Latin):
xin derelicta militia: sc̾m hylariũ
pictauis ep̃m cuutatis. cuiiꝰ tunc
in diꝰ reb expectata ⁊ cognita fides habe¬
batur expetiit: ⁊ aliqͣndui apd̾ eũ cõmo¬
ratꝰ ẽ. T̃emptauit aũ idem hilariꝰ imposi¬
to diaconi officio. sibͥeũ arctius impli
ciferans: intellexit uir dei altioris in¬
genii hoc eũ modo posse constringi. si
dei officiũ imponeret. in quo qͥdam locꝰ
iniurie uideret᷑. Itaq exorcistã eũ ẽẽ
p̾cepit. Quã ille ordinationẽ ne desperis¬
se tamqͣm humiliorẽ: uideret᷑: ñ repu¬
diauit. Nec multo pꝰ ad monitꝰ ꝑ soporẽ
ut patͥam parentesq qͦs adhuc gentili¬
tas detinebat religiosa sollicitudine
uisitaret: ex uoluntate scĩ hylarii ꝑfer¬
tus ẽ. Multisq ab eo obstrictꝰ ẽ p̾cib et
lacrimis ut rediret. Mestus ut ferũt
ꝑegͥnationẽ illã aggressus ẽ. constes¬
tatus fr̾s multa se adu̾sa passurũ.

Expanded text:
xinde relicta militia, sanctum Hilarium xinde relicta militia, sanctum Hilarium Pictavae episcopum civitatis, cujus tunc in Dei rebus spectata et cognita fides habebatur, expetivit; et aliquamdiu apud eum commoratus est. Tentavit autem idem Hilarius imposito diaconii officio sibi eum arctius implicciferans; intellexit vir altioris ingenii, hoc eum modo posse constringi, si id ei officii imponeret, in quo quidam locus injuriae videretur. Itaque exorcistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem uideretur, non repudiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uoluntate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacrimis ut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinationem illam ingressus est, contestatus fratribus, multa se aduersa passurum: