comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Harpalice. uolucrẽq fuga pͥuertit᷑ hebrũ:
Naq huneris demore habilẽ suspenderat arcũ: sap¬
Cenatrir. dederatq comaffundereuentis.
Puda genu nodoq sinus collecta fluentis:
Ac pͥor heus inqͥd. iuuenes. monstrate meanũ
Uidistis tis siquã hic emrantẽ fortes ororuĩ.
Succinota farettu & maculos ȩ tegmine lyncis in structi¬
Aue spumantis a pricursũ clamore p̃m̃tẽ
Sic uenꝰ & uoneris contrasic filiuꝰ orsus:¬
Nulla tuarũ auditamͥ neq uisa sororũ.
Oquã te memorẽ uirgo nãq haudt᷑ uultus
Mortalis. net uox hiominẽ sonat : odea certo
Anpbhoebr soror anur mpharũ sanguinis una:¬
i fleris nostrũq leues quecũq labonẽ¬
Ee quosub eielo tandẽ qͥb orlis inoris
Lac omͣ docea signar homimuq locoruq
Lriain nonto hu .o. uastis. & flustib acti
Multa tͥ ante anis nr̃a cadet hostia dextn:
U irginib tyris mos est gestare pharetrum:
Pur pureoq alcesuras uincire coturno:

Expanded text:
Harpalyce, volucremque fuga praevertitur Hebrum. Namque umeris de more habilem suspenderat arcum venatrix, dederatque comam diffundere ventis, nuda genu, nodoque sinus collecta fluentis. Ac prior, Heus inquit iuvenes, monstrate mearum vidistis si quam hic errantem forte sororum, uccinctam pharetra et maculosae tegmine lyncis, au spumantis apri cursum clamore prementem. Sic Venus; et Veneris contra sic filius orsus:Nulla tuarum audita mihi neque visa sororum— O quam te memorem, virgo? Namque haud tibi voltus mortalis, nec vox hominem sonat: O, dea certe— an Phoebi soror? an nympharum sanguinis unas felix, nostrumque leves, quaecumque, laboret, quo sub caelo tandem, quibus orbis in oris iactemur, doceas. Ignari hominumque locorumque erramus, vento huc vastis et fluctibus acti: multa tibi ante aras nostra cadet hostia dextra. virginibus Tyriis mos est gestare pharetram, purpureoque alte suras vincire cothurno.
Abbreviated transcription (Latin):
up ais i. cerã quequeritis as sũ
resus aenoas. l ybicis eptꝰ ab undis
sola in fandos troiae mierata laboress
uieno res liquus. danaua traeq. maeisq
Oinĩb exliaus uos iam casib oniiũ egenos¬
posibie domo sotias: grates ꝑsoł uere dignas¬
Nonopis ÷ nrde dido: nec quið quic ubiq ÷
Gentis dardaniae. magnũsq: sparsa ꝑorbẽ:
Duzibi siquapios respertant numina siquis
Usquã iusticiae ÷ & m̃s sibi conscia necti
Praemi apignas ferant. quaete tã leta tuler̃
Saecula: qui tanti tale genuere parentes:
usreta dum fluuii current. dũ montib: upre
Lustralurat. conuera poliis dũ sys ri passca.

Expanded text:
us ait: Coram, quem quaeritis, adsum, Troius Aeneas, Lybicis ereptus ab undis. O sola infandos Troiae miserata labores, quae nos, reliquias Danaum, terraeque marisque omnibus exhaustos iam casibus, omnium egenos, urbe, domo, socias, grates persolvere dignast nostrae, Dido, nec quicquid ubique est gentis Dardaniae, magnum quae sparsa per orbem. Di tibi, si qua pios respectant numina, si quid usquam iustitia est et mens sibi conscia recti, praemia digna ferant. Quae te tam laeta tulerunt saecula? Qui tanti talem genuere parentes? In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae lustrabunt convexa, polus dum sidera pasc
Abbreviated transcription (Latin):
His animũ arrecti dictis & fortis achates
& pat̃ aeneas iã dudũ erũꝑe nubẽ
Ardebant prior aeneã compellat ac hates
Nate dea quaenc̃ animo sententia surgit:
Om̃ia tuta uides classem sotiosq receptos:
Unusab÷ medio influtu quẽ uidim ipsi.¬

Expanded text:
animum arrecti dictis et fortis Achates et pater Aeneas iamdudum erumpere nubem ardebant. Prior Aenean compellat Achates: Nate dea, quae nunc animo sententia surgit? omnia tuta vides, classem sociosque receptos. Unus abest, medio in fluctu quem vidimus ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Supmersũ. dictis nespondent cȩtera matris
Uixea facus erat: cũ circũ fusa repentȩ
Santat se nubesi& in edhiera purgit aptũ.
Qestitit aeneas. daraq in luce refulsit.
os humerosq dõ similis nãs ipsa decorã
Quale manꝰ addunt ebori deci aut ubi flane
Aptentũ parius uelapis circr̃ dat᷑ auro

Expanded text:
submersum; dictis respondent cetera matris. Vix ea fatus erat, cum circumfusa repente scindit se nubes et in aethera purgat apertum. Restitit Aeneas claraque in luce refulsit, os umerosque deo similis; namque ipsa decoram quale manus addunt ebori decus, aut ubi flavo argentum Pariusve lapis circumdatur auro
Abbreviated transcription (Latin):
Cernimꝰ obsessu que acta testudine lim
Haerent parietib scalae: postesq: subipsos
siime gnidib clipeosq adtela simisfdeis

Expanded text:
cernimus, obsessumque acta testudine limen. Haerent parietibus scalae, postisque sub ipsos nituntur gradibus, clipeosque ad tela sinistris
Abbreviated transcription (Latin):
ontremuit nemꝰ: ⁊ siluȩ intonuerecꝑ funde
Andit ntruuȩ longe lacus: audut alinis
Sul pͥarea naralbus aqua fontesq uelini.
&trepide matres p̃ssere ad pestora natos
T ñ iꝰ aduo eẽ cleres qͣua bucina signum

Expanded text:
ontremuit nemus et silvae insonuere profundae; audiit et Triviae longe lacus, audiit amnis sulfurea Nar albus aqua fontesque Velini, et trepidae matres pressere ad pectora natos. Tum vero ad vocem celeres, qua bucina signum
Abbreviated transcription (Latin):
lle carut quassans. nom me tua feruda g̃rent
D ista seror. di me terrent ⁊uppit hostis:
&t plura effatus saxũ circũ spicit ingens:
Saxĩ antiquũ ingens. cãpoquod forte iaccbat
Times agro positus. litẽ ut discernr& arui
Exillud lecti bissex ceruice subirent
Q ualia nunc hominũ ꝓcucit corpora tellus:
lle mani mptũ trepida ioꝗoat in hostẽ
Altior in surgens. & cursu conatus hats.
Sed neqi currentẽ senee cognoscit cu i
ollenteq manu sacuq inmane mouerat̾:

Expanded text:
Ille caput quassans Non me tua fervida terrent Ille caput quassans Non me tua fervida terrent dicta, ferox: di me terrent et Iuppiter hostis. Nec plura effatus saxum circumspicit ingens, saxum antiquum ingens, campo quod forte iacebat, limes agro positus, litem ut discerneret arvis. Vix illud lecti bis sex cervice subirent, qualia nunc hominum producit corpora tellus: ille manu raptum trepida torquebat in hostem altior insurgens et cursu concitus heros. Sed neque currentem se nec cognoscit euntem tollentemve manus saxumve immane move
Abbreviated transcription (Latin):
nguib ora soror fedans ⁊ pestora pugnis:
uid nunc te tua turnę potest germana uiuare.
Aut quid iã durę suꝑat mͥ: quatibi lucẽ
Arte morer: talin possũ me opponere monstro:
Iã iã linquo acies neme terrete tim̃tẽ
Obscęne uolucres: alarũ uerbera nosco
Loetałeq sonũ : nec fallunt iussa suꝑba
Magnanimi iouis: hagꝓ uirginitate reponit:
Q uo uitũ dedit ae t̾nã: curmortis ad ẽpta ẽ.
Conditio: possẽ tantos finiredolor ei
N c̃ certe. ⁊ misero fr̃ĩ comes ire ꝑumbras
Iã mortalis ego: haud quicꝗ mͥ dulcemeoꝵs
Tesine fr̃ erit oquȩ satis altadehiscat
Terra mͥ: manisq deã demutat adimos
Fantũ effata caput glauco ẽtex̃ amictu
Multa gemens.: ⁊ se fluuo dea condidit alto:
& neas instat contratelũq coruscat
Ingens arborit̃: ⁊ seuo sic pestore fat᷑:
Quę deinde mor est. aut quidiã turne retractas.
Aim sequi. ql ausilq caua te condere ierm.

Expanded text:
unguibus ora soror foedans et pectora pugnis: unguibus ora soror foedans et pectora pugnis: Quid nunc te tua, Turne, potest germana iuvare? Aut quid iam durae superat mihi? Qua tibi lucem arte morer? Talin possum me opponere monstro? Iam iam linquo acies. Ne me terrete timentem, obscenae volucres: alarum verbera nosco letalemque sonum, nec fallunt iussa superba magnanimi Iovis. Haec pro virginitate reponit? Quo vitam dedit aeternam? Cur mortis ademptast condicio? Possem tantos finire dolores nunc certe et misero fratri comes ire per umbras! Immortalis ego? Aut quicquam mihi dulce meorum te sine, frater, erit? O quae satis ima dehiscet terra mihi Manisque deam demittet ad imos? Tantum effata caput glauco contexit amictu multa gemens et se fluvio dea condidit alto. Aeneas instat contra telumque coruscat ingens arboreum et saevo sic pectore fatur: Quae nunc deinde mora est? Aut quid iam, Turne, retractas? astra sequi clausumve cava te condere terra.
Abbreviated transcription (Latin):
i quando loetũ shorrificũ morbosq dmñrex
A olit̾: meritas ast bello territat urbes
Harũ unã celerẽdemisit ab aethere sũmo
Iuppit̃. inq: orim uitumȩ occurrere iussit:
Illa uolat ceriq ad terrã turbine fert᷑.
Nonsecus ac gruo ꝑnub̾e impulsa sagnta
Anmnatã seui pthus quã selle ueneni
Pardnis siue cidi telũ in medicabile torsit:
Sindens. ⁊ celer incognita trans la umbras:
Talisse sata noqͥ tulit terrasq petiuit:
Postꝗ acies uida sacas atq agmina turni :
Alitis in paruę ito collesta figurã
Aue quondã inbis aut culminib esertis
Moste sedens seruinit importia ꝑ umbras:
Hanc ũsa in faciẽ ni sepestis adora
Fertq refertq sor: clipeũq esiberat alis
Iili menbra nouus uit formidine torpor
Arresteq horrore zȩ ⁊ uex faucib hȩsit:
t ꝓcul ut dirę stidorẽ agnouit ⁊ alas.
Infelix ernis scindit uiturna solutos.

Expanded text:
siquando letum horrificum morbosque deum rex siquando letum horrificum morbosque deum rex molitur meritas aut bello territat urbes. Harum unam celerem demisit ab aethere summo Iuppiter inque omen Iuturnae occurrere iussit. Illa volat celerique ad terram turbine fertur. Non secus ac nervo per nubem impulsa sagitta, armatam saevi Parthus quam felle veneni, Parthus sive Cydon, telum immedicabile, torsit, stridens et celeris incognita transilit umbras: talis se sata Nocte tulit terrasque petivit. Postquam acies videt Iliacas atque agmina Turni, alitis in parvae subitam conlecta figuram, quae quondam in bustis aut culminibus desertis nocte sedens serum canit importuna per umbras, hanc versa in faciem Turni se pestis ob ora fertque refertque sonans clipeumque everberat alis. Olli membra novus solvit formidine torpor, adrectaeque horrore comae, et vox faucibus haesit. At procul ut Dirae stridorem adgnovit et alas, infelix crinis scindit Iuturna solutos,
Abbreviated transcription (Latin):
Esgermana iouis saturniq altãdes.
Lrarũ tantos uolius sub pestore flꝰ:
Uerũ age. ⁊ inceptũ frustra sũmitfurorẽ:
Doquoduis ⁊ meuictusq uolensq fenuito:
Sermonẽ ausonii patriũ morq tenebt̃:
Ut quȩ &̃ nom̃erit: cõmixto iore tantũ
Subsident teueri: morẽ ritis sacroꝵs
Adiciã : faciãq om̃s uno oratinos:
Hinogoiꝰ ausonio mixtũ qd guine surga
Supͣ hõei supraire deos pite uidebis:
Mergens ulla tios aeque celabit honores:
Annuit his uino imentẽ ia retorsit
Interea ex cedie cęlo nus relinꝗt:
His astis aliud genitor secipse uolutat
uturnãq parat fñs dinȩ ab armis:¬
Dicunt̾ genuinę pestes ꝓ gnomine dirȩ.
Quas itartareã nę iñtẽpesta megerã
Uno eodeq partu: paribq reuinx̃
Serpent̃ is uentosasq addidit alas
as ad soliũ seuiq in limine regis
ꝓparent. a cuutq metũ mortalib egris.

Expanded text:
Es germana Iovis Saturnique altera proles: Es germana Iovis Saturnique altera proles: irarum tantos volvis sub pectore fluctus. Verum age et inceptum frustra submitte furorem do quod vis, et me victusque volensque remitto. Sermonem Ausonii patrium moresque tenebunt, utque est nomen erit; commixti corpore tantum subsident Teucri. Morem ritusque sacrorum adiciam faciamque omnis uno ore Latinos. Hinc genus Ausonio mixtum quod sanguine surget, supra homines, supra ire deos pietate videbis, nec gens ulla tuos aeque celebrabit honores. Adnuit his Iuno et mentem laetata retorsit. Interea excedit caelo nubemque relinquit. His actis aliud genitor secum ipse volutat Iuturnamque parat fratris dimittere ab armisDicuntur geminae pestes cognomine Dirae, quas et Tartaream Nox intempesta Megaeram uno eodemque tulit partu paribusque revinxit serpentum spiris ventosasque addidit alas. Hae Iovis ad solium saevique in limine regis adparent acuuntque metum mortalibus aegris,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicdea sũ misso contra saturnia uultu:
Ista quidẽ. qui a nota. mihi tua magnę uoluntaᷤᷤ
Iuppit̃. ⁊ tumũ ⁊ terras inuita reliqͥ
Nec tu me aeria solã nunc sede uideres
Digna in digna pati: s flãmis cincta subipsa
Starẽ acie : traherẽq inimica in p̃lia te ueros
Iuturnã misero fateor succurrere frĩ
Suasi: ⁊ pronitea maiora audepe ꝓbaui
N ut tela tañũ ñuit concender& arcũ
Adiuao stygu eraput in placabile fantisa
Uña suꝑistitio suꝑis quȩ reddita diuis:
Qnt̃ cedo equidẽ. pugnasq exosa relinquo:
F llud te nulla fati qđ lege tenct᷑.
ẜ paleso obtestor ꝓmaiestate tuoꝵ:
Cũ iũ conubis pacẽ feli esto
Neutroas fieri iubeas teucrosq uocar.
Aut uocẽ mutare uiros aut uertere ueste
Sit latiũ sin albani ꝑ scła reges
Sit romana potens itala iuraite ꝓpago
Oocidit.: occidentq sinas ois no trora.
Olli sub ridens hõĩum rerũq regor

Expanded text:
sic dea submisso contra Saturnia voltu: sic dea submisso contra Saturnia voltu: Ista quidem quia nota mihi tua, magne, voluntas, Iuppiter, et Turnum et terras invita reliqui; nec tu me aeria solam nunc sede videres digna indigna pati, sed flammis cincta sub ipsa starem acie traheremque inimica in proelia Teucros. Iuturnam misero, fateor, succurrere fratri suasi et pro vita maiora audere probavi, non ut tela tamen, non ut contenderet arcum: adiuro Stygii caput implacabile fontis, una superstitio superis quae reddita divis. Et nunc cedo equidem pugnasque exosa relinquo. Illud te, nulla fati quod lege tenetur, pro Latio obtestor, pro maiestate tuorum: cum iam conubis pacem felicibus, neu Troas fieri iubeas Teucrosque vocari aut vocem mutare viros aut vertere vestem. Sit Latium, sint Albani per saecula reges, sit Romana potens Itala virtute propago: occidit, occideritque sinas cum nomine Troia. Olli subridens hominum rerumque repertor
Abbreviated transcription (Latin):
Accessit: telũq alta abra dice reuellit:
Olli sublimes armis animisq refesti.
Hic gladio fidens hicacer ⁊ arduuis hasta
Ad sistunt contra certamina martis anheli
Lunonẽ interea rex om̃i potentis olĩpi
Adloquit᷑: fulua pugnas denube intuentẽ:
Q uȩ iã finis erit coniunx ꝗd deniq restat
Indigetẽ anean scis ipsa ⁊ seire fatĩs
Deberi ceelo: fatisq ad sidera tolli:
Ꝙͥd strius. aut qua spe gelidis innubib hȩresis
M ortalin decuit uiolari uulnere diuũ:
L ut onsẽ. quicienĩ sin&e uiturna ualer&
Creptũ reddi turno & uĩ crescere uistis.
Desine iã tandẽ. p̃cibq inflestere nr̃is.
Uecte tantus edat tacitã dolor. ⁊ mͥ curȩ
Sepe tuo dulci tristes exore recursent:
Uentũ ad sup̃mũ ẽ: terris agitare uelundis
Troianos potusti: in fandũ accendere bellũ
Deftirmare domũ ilustu miscere himenȩos:
U itius tẽptare ueto: sic iuppit̾ orsus .

Expanded text:
adcessit telumque alta ab radice revellit. adcessit telumque alta ab radice revellit. Olli sublimes armis animisque refecti, hic gladio fidens, hic acer et arduus hasta, adsistunt contra certamina Martis anheli. Iunonem interea rex omnipotentis Olympi adloquitur fulva pugnas de nube tuentem: Qua iam finis erit, coniunx? Quid denique restat? Indigetem Aenean scis ipsa et scire fateris deberi caelo fatisque ad sidera tolli. Quid struis, aut qua spe gelidis in nubibus haeres? Mortalin decuit violari volnere divom, aut ensem quid enim sine te Iuturna valeret? ereptum reddi Turno et vim crescere victis? Desine iam tandem precibusque inflectere nostris, ni te tantus edit tacitam dolor et mihi curae saepe tuo dulci tristes ex ore recursent, ventum ad supremum est. Terris agitare vel undis Troianos potuisti, infandum adcendere bellum, deformare domum et luctu miscere hymenaeos: ulterius temptare veto. Sic Iuppiter orsus;
Abbreviated transcription (Latin):
Hio steterat : nautis olim uenerabile lignũ
Seruati ex undis ubi figere dona solebant.
Laurenti diuo ⁊ uotas suspendere uestes:
Sed sarpẽ teueri nullo discrmine sacrũ.
Susculerant.: puro ut possent concurrere cãpo
h ic hasta ęneȩ̨ stabat huc impetus illam
Deculerat. fixã &lenta idice tenebat.
Encubuit uoluitq manii conuellere fernĩ
Pardanides. teloq sequi quẽ prendere cursu
Ũpoterat: tũ uͦ amens farmidine turnꝰ
Faune p̃cor miserere inquit. tuq optima ferrũ
Terraten. oo lui urõs si semꝑ honores:
Q uos contra aene& debello fecere ꝓfanos
O ix: opemq di non cassa inuota uocauit:
Uãq diu luctans. lentoq instirpe moratꝰ
Uirib haud ullis ualuit discludere morsꝰ
Roboris aeneas. dũ nitit᷑ acer ⁊ instat
Rursus inaurigȩ faciẽ mutata metisci
ꝓcurrit frĩq ensẽ dea daunia reddit
Quod uenus audaci nẏmphȩ indignata licere

Expanded text:
hic steterat, nautis olim venerabile lignum, hic steterat, nautis olim venerabile lignum, servati ex undis ubi figere dona solebant Laurenti divo et votas suspendere vestes, sed stirpem Teucri nullo discrimine sacrum sustulerant, puro ut possent concurrere campo. Hic hasta Aeneae stabat, huc impetus illam detulerat fixam et lenta in radice tenebat. Incubuit voluitque manu convellere ferrum Dardanides teloque sequi, quem prendere cursu non poterat. Tum vero amens formidine Turnus Faune, precor, miserere, inquit, tuque optima ferrum terra tene, colui vestros si semper honores, quos contra Aeneadae bello fecere profanos. Dixit opemque dei non cassa in vota vocavit. Namque diu luctans lentoque in stirpe moratus viribus haud ullis valuit discludere morsus roboris Aeneas. Dum nititur acer et instat, rursus in aurigae faciem mutata Metisci procurrit fratrique ensem dea Daunia reddit. Quod Venus audaci nymphae indignata licere
Abbreviated transcription (Latin):
ntdũ genua impediunt cursilq recusant
n sequit᷑: tropidiq pedẽ ꝑadẽ feriud urga
ndusũ uelita siquando influmine nastus
eruũ. aut puniceȩ septũ formidine pennȩ
enator cursu canis ⁊ latratib instat:
Ille aut̃ insidiis &ripatritus alta
M ille fugit refugitq uias: at uiuidus umb
N ȩret hians. iã iãq ten&. similisq tenenti
Increpuit malis. morsuq elusus in aniẽ
Tũ u exorit̾ clamor ripęq lacusq
Responsant circa: ⁊ caelũ tonat om̃e fragore:
Illosimul fugiens rutulos simul in crepat. om̃s
Nõe quẽq uocans. notũq efflatat ensẽ¬
& neas mortẽ contra p̾sensq minat᷑
exitiũ siquisꝗ adeat: terr&q trem̃tis.
Excisurũ urbẽ mu̾nitans. ⁊ saucuis instat:
Quinq orbes explent uirsu totideq retexunt
Huc illuc neq enĩ leuia aut ludiera petunt᷑
Emia : s turnide uita ⁊ sanguine certant:
Fortes acer fauno folus oleast̃ amaris

Expanded text:
interdum genua impediunt cursumque recusant, interdum genua impediunt cursumque recusant, insequitur trepidique pedem pede fervidus urget: inclusum veluti siquando flumine nanctus cervum aut puniceae saeptum formidine pinnae venator cursu canis et latratibus instat; ille autem, insidiis et ripa territus alta, mille fugit refugitque vias; at vividus Umber haeret hians, iam iamque tenet similisque tenenti increpuit malis morsuque elusus inani est. Tum vero exoritur clamor, ripaeque lacusque responsant circa et caelum tonat omne tumultu. Ille simul fugiens Rutulos simul increpat omnis, nomine quemque vocans, notumque efflagitat ensem. Aeneas mortem contra praesensque minatur exitium, si quisquam adeat, terretque trementis excisurum urbem minitans et saucius instat. Quinque orbis explent cursu totidemque retexunt huc illuc; neque enim levia aut ludicra petuntur praemia, sed Turni de vita et sanguine certant. Forte sacer Fauno foliis oleaster amaris
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ dapm& labor. aut quo uergat pondere lets:¬
Tmicat hic impune pitans. ⁊ corpore toto
Alte sublatũ consuigit tumus in ensẽ:
& ferit. ex clamant troes irepidiq latini:
Arrestęq amboꝵ atess ac ꝑfid ensis
F rangit̾. in melioq ardentẽ deserit istu
M ifuga subsidio subeat. fugit ocior euro
U t capulũ ignotũ dextrãq aspȩx̃ inermẽ:
F ama ẽ p̃cipitẽ cũ pͥma in p̃lia iunctos
Conscendebat equos patrio mucrone relicto
Dĩ trepidat ferrũ aurgę rapusse meusci.
Idq diu dũ terga dabant palantia teueri
Suffecit: postꝗ armađi aduolcania uentũ ẽ.
Mortalis mucro glaciesceu futilis istu
iniuit. fulua resplendent fragmina arena:
Ergo amens diu̾sa fuga petit equora turnꝰ.:
& nc̃ hue indehuc incertos implicat orbes:
Undiq ene densa teueri inclusere corona.
Atq hinc uasta palus hinc ardua moenia cingunl:
Nec minꝰ aeneas. quãꝗ tardante saguta

Expanded text:
quem damnet labor et quo vergat pondere letquem damnet labor et quo vergat pondere letEmicat hic, impune putans, et corpore toto alte sublatum consurgit Turnus in ensem et ferit: exclamant Troes trepidique Latini, arrectaeque amborum acies. At perfidus ensis Frangitur in medioque ardentem deserit ictu ni fuga subsidio subeat. Fugit ocior euro, ut capulum ignotum dextramque aspexit inermem. Fama est praecipitem, cum prima in proelia iunctos conscendebat equos, patrio mucrone relicto, dum trepidat, ferrum aurigae rapuisse Metisci. Idque diu, dum terga dabant palantia Teucri, suffecit: postquam arma dei ad Volcania ventumst, mortalis mucro glacies ceu futilis ictu dissiluit; fulva resplendent fragmina harena. Ergo amens diversa fuga petit aequora Turnus et nunc huc, inde huc incertos implicat orbes undique enim densa Teucri inclusere corona, atque hinc vasta palus, hinc ardua moenia cingunt. Nec minus Aeneas, quamquam tardata sagitta
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ fremit ilicib: quantꝰ gaud&q niuali
Uertice se attollens pat appeninnꝰ adauras:
ngentis genitos diũsis partib orbis
nt̃ se coiesse uiros. idecernere ferro:
tꝙ ili ut uacuo patuerunt aequore cãpi
cursu rapido coniestis eminꝰ hastis
nuadunt martẽ.: dipeis atq aere sonaro
Dat gemitũ tellus: tũ crebros ensib istus
E geminant: fors ⁊urtꝰ miscent᷑ inunum
Ac uelut ingenti sila sũmou& aburno
Ca duo conũsis inimica inplia tauri
Frontib incurrunt pauidi cessere magistri.
Siat pecus om̃e metu mutũ. mussantq iuiencȩ
Quis pecori imꝑitet quẽ tota arm̃ta seqͣnt᷑.
Iili int̾ sese multaui uulnera miscent:
Cornuaq obnixi infigunt. & sanguine largo
Colla armosq lauant gemitu nemꝰ onẽ remigit
Nalit̃ tros. aeneas ⁊daunius heros
Eumunit clipeis: ingens fragor athera cõpl&.
Luppit̃ ipse duas aequato examne lances
Susuin&. ⁊ fata imponit diũsaduoꝵ.

Expanded text:
cum fremit ilicibus quantus gaudetque nivali cum fremit ilicibus quantus gaudetque nivali vertice se attollens pater Appenninus ad auras. ingentis, genitos diversis partibus orbis, inter se coiisse viros et cernere ferro. Atque illi, ut vacuo patuerunt aequore campi, procursu rapido, coniectis eminus hastis, invadunt Martem clipeis atque aere sonoro. Dat gemitum tellus; tum crebros ensibus ictus congeminant: fors et virtus miscentur in unum. Ac velut ingenti Sila summove Taburno cum duo conversis inimica in proelia tauri frontibus incurrunt; pavidi cessere magistri, stat pecus omne metu mutum mussantque iuvencae, quis nemori imperitet, quem tota armenta sequantur; illi inter sese multa vi volnera miscent cornuaque obnixi infigunt et sanguine largo colla armosque lavant; gemitu nemus omne remugit: non alitur Tros Aeneas et Daunius heros concurrunt clipeis; ingens fragor aethera complet. Iuppiter ipse duas aequato examine lances sustinet et fata imponit diversa duorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ete pati: neq me in decorẽ germana eucois
mnpluis hune oro siuneme furere ante furorẽ
Neserit: acrapido cursu media agmina rũpit:
Acucluti montis saxũ deuertice p̃ceps
Cũ nuit auulsit uento. seu turbidus imb
ꝑluit. aut annis soluit sub lapsa uetustas:
Fertur in abruptũ magno mons irꝵꝑb astu.
exultatq solo. siluas arm̃ta iurosq
nuoluens secũ : disiesta ꝑ agmina turntꝰ
Sic urbis ruit admuros: ubi plurima fuso
S anguine tera madet. striduntq hastilib aurȩ.
Significatq manu i maguo simul incipitore
Parcite iã rutuli. & uos tȩla in hbete latini:
Q uȩcũq ẽ fortuna mea ẽ: me uerius unũ
Puob̾ foedus iuere i decernere ferro.
Discessere om̃s medii : spatiũq dedere:
At pat̃ aneas audito nomine turni
eserit ⁊ muros: ⁊ sũmas deserit arces:
T̃ ciptatq moras om̃is. oꝑa om̃ia rũpit.
Letitia exultans. horrendũq intonat armis:
Quantus achon. aut quantus erxx. aut ipse corysenꝰ

Expanded text:
te pati; neque me indecorem, germana, videbis amplius. Hunc, oro, sine me furere ante furorem.que sororem deserit ac rapido cursu media agmina rumpit. Ac veluti montis saxum de vertice praeceps cum ruit avulsum vento, seu turbidus imber proluit aut annis solvit sublapsa vetustas; fertur in abruptum magno mons improbus actu exsultatque solo, silvas armenta virosque involvens secum: disiecta per agmina Turnus sic urbis ruit ad muros, ubi plurima fuso sanguine terra madet striduntque hastilibus aurae, significatque manu et magno simul incipit ore: Parcite iam, Rutuli, et vos tela inhibete, Latini; quaecumque est Fortuna, mea est: me verius unum pro vobis foedus luere et decernere ferro. Discessere omnes medii spatiumque dedere. At pater Aeneas audito nomine Turni deserit et muros et summas deserit arces praecipitatque moras omnis, opera omnia rumpit, laetitia exsultans, horrendumque intonat armis; quantus Athos aut quantus Eryx aut ipse coruscis
Abbreviated transcription (Latin):
Ualioculos ante ipse meos meuoce uocantẽ
Murranił : quo ñ suꝑat mͥ carioꝵ alt̃
ppetere ingentẽ: atq ingena iubnere uidlỹ.
Occidit in selix nenrm dedecus ufens
spiceret  teueri potiunt᷑ corpore & armis:
xcindine dimos id rebus defuit unum.
petiar dextra neo drancis dicta refellã
ergallabo. ⁊ turmuĩ fugiente hȩc terrauident.
sq ad eo nemora miserã ẽ: uos omͥ manes
steboni : qm̃ suꝑis aũsa uoluntas
escendã: magnoꝵ hau ũꝗ indignꝰ auoꝵ¬
U ixea fatus erat : mecuos uolat eeceꝑ hostes
Pescus equo spumante saces adũsa sarnra.
Saucis ora : ruaq imelians nõt iũ¬

Expanded text:
Vidi oculos ante ipse meos me voce vocantem Vidi oculos ante ipse meos me voce vocantem Murranum, quo non superat mihi carior alter, oppetere ingentem atque ingenti volnere victum. Occidit infelix nostrum ne dedecus Ufens adspiceret; Teucri potiuntur corpore et armis. Exscindine domos id rebus defuit unum perpetiar, dextra nec Drancis dicta refellam? Terga dabo et Turnum fugientem haec terra videbit? Usque adeone mori miserum est? Vos O mihi Manes este bondescendam, magnorum haud umquam indignus avorum. Vix ea fatus erat: medios volat ecce per hostis vectus equo spumante Saces, adversa sagitta saucius ora, ruitque implorans no
Abbreviated transcription (Latin):
Interta extremo bellator in aequore turnus
Palantis sequit᷑ paucos iã segnior: atq
Lã manus atq minus successu lȩtꝰiquoꝵ:
Aitulit hunc illi cęcis terrorib aura
smixecũ clamorẽ: arrectasq impulit aures
Confusȩ sonas urbis. unlȩtabile murmur.
emihi quidiunto turbant᷑ moenia luctu.
Quis ruit tantꝰ diũsa clamor aburbe.
Sic att: adductisq amens subsistit habenis
Atq huc infaciẽ soror ut conũsa metiser
Aurige. currũq ⁊ eqͦs ⁊ lora gerebat.
Talib oecurrit dictis: hacturnȩ sequamt᷑
⁊ rouigenas qua pͥma uiã uictoria pandit:
Sunt alu qui testa manu defenaere posst̃:
Ingruit aeneas nalis. ⁊ pelia miscet.
Enos̃ sȩua manu mittamꝰ funera teueris
⁊ec nũo infarior pugne nec honore receiles:
nc̃ nequiꝗ fallisdea s qiuis limpo
Demissã tantos uoluit teferre lehoes:
In fris miseri loetũ crudele uideres &
N a quid ago. aut q̃ iã sponde fortuna salitẽ.

Expanded text:
Interea extremo bellator in aequore Turnus Interea extremo bellator in aequore Turnus palantis sequitur paucos iam segnior atque iam minus atque minus successu laetus equorum attulit hunc illi caecis terroribus aura commixtum clamorem adrectasque impulit aures confusae sonus urbis et inlaetabile murmur. Ei mihi! Quid tanto turbantur moenia luctu? Quisve ruit tantus diversa clamor ab urbe? Sic ait adductisque amens subsistit habenis. Atque huic, in faciem soror ut conversa Metisci aurigae currumque et equos et lora regebat, talibus occurrit dictis: Hac, Turne, sequamur Troiugenas, qua prima viam victoria pandit; sunt alii, qui tecta manu defendere possint. Ingruit Aeneas Italis et proelia miscet: et nos saeva manu mittamus funera Teucris. Nec numero inferior pugnae nec honore recedes. Tnunc nequiquam fallis dea. Sed quis Olympo demissam tantos voluit te ferre labores? An fratris miseri letum ut crudele videres? Nam quid ago? Aut quae iam spondet Fortuna salutem?
Abbreviated transcription (Latin):
Accidit haec fessis &iã fortuna latinis
Quę totã luctu concussit fundetꝰ urbe:
Regma ut tectis ueniente ꝓ spiẽ hostẽ:
Incessi muros ignis adtesta uolare :
Nusꝗ acies contra rutulas nulla agmina turni.
I nfelix pugnȩ uiuenẽ incertamine credit
Extinctũ: ⁊ subito m̃tẽ turbata dolore
Secausã damat orim̃q caputq maloꝵ¬
A ultaq ꝑmȩstỹ demens effita furciẽ:
ipureos maritura manu discindit amuiꝰ.
Q nodũ informis lȩti: trabe nestit abalta
Quã clacde miserȩ postꝗ aeceꝑe latinȩ:
Filia pͥma mani flauos lauinia crines
& roseas laniatagenas : cũ çȩrera circum.
T urba funt resonant late plangorib edes.
hinctotã infelix uulgat᷑ fama ꝑuroem
Demutunt mentes: it scissa ueste latinus
Coniugis aitonitus fatis urbisq ruina
Caniciẽ immundo ꝑ fusã puluere turpans:
Multaq se incusat. quinon acceꝑit ante
Parilaniũ eneun  gnrmq ad sciuerit uitro:

Expanded text:
Accidit haec fessis etiam fortuna Latinis, Accidit haec fessis etiam fortuna Latinis, quae totam luctu concussit funditus urbem. Regina ut tectis venientem prospicit hostem, incessi muros, ignis ad tecta volare, nusquam acies contra Rutulas, nulla agmina Turni: infelix pugnae iuvenem in certamine credit exstinctum et, subito mentem turbata dolore, se causam clamat crimenque caputque malorum, multaque per maestum demens effata furorem purpureos moritura manu discindit amictus et nodum informis leti trabe nectit ab alta. Quam cladem miserae postquam accepere Latinae, filia prima manu flavos Lavinia crinis et roseas laniata genas, tum cetera circum turba furit: resonant late plangoribus aedes. Hinc totam infelix volgatur fama per urbem. Demittunt mentes; it scissa veste Latinus, coniugis attonitus fatis urbisque ruina, canitiem immundo perfusam pulvere turpans. Multaque se incusat, qui non acceperit ante Dardanium Aenean generumque adsciverit ultro.
Abbreviated transcription (Latin):
F erte faces ꝓꝑe: foedusq reposcite flãmis:
Dixerat atq animis parit̃ certantib om̃s
Dant cuneũ : densaq ad muros mole ferunt᷑:
Sealȩ inpuiso subitusq apparuit ignis:
Discurrunt alii ad portas: pͥmosq trucidant:
Ferrũ alii torquent ⁊ obumbrant aetheratelis:
Ipse intp̾mos dextrã submoenia tendit
&neas : magnaq incusat uoce latinũ:
T estat᷑eq deos iterũ sead p̃lia cogi
Sisiã italos hostis. haec altã foedera rũpi
Excutur trepidos int̃ discordia ciues:
Urbẽ alii reserare iubent ⁊ pandere portas
Dardanidis: ipsũq trahunt in moenia regẽ:
Arma fer̃ alii: ⁊ ꝑguntdefendere muros:
Inclusas ut cũ latebroso in pumice pastor
Uestigauit apes: fumoq imp louit amaro.
Ille intꝰ trepidȩ rerũ ꝑcerea castra
H iscurr: magnisq acuunt stridorib iras.
Uoluit᷑ at̃ odor testis: tit murmure cȩco
Antus saxa sonant: uacuas it fumꝰ ad auras

Expanded text:
ferte faces propere foedusque reposcite flammis. ferte faces propere foedusque reposcite flammis. Dixerat, atque animis pariter certantibus omnes dant cuneum densaque ad muros mole feruntur. Scalae improviso subitusque apparuit ignis. Discurrunt alii ad portas primosque trucidant, ferrum alii torquent et obumbrant aethera telis. Ipse inter primos dextram sub moenia tendit Aeneas magnaque incusat voce Latinum testaturque deos, iterum se ad proelia cogi, bis iam Italos hostis, haec altera foedera rumpi. Exoritur trepidos inter discordia civis: urbem alii reserare iubent et pandere portas Dardanidis ipsumque trahunt in moenia regem, arma ferunt alii et pergunt defendere muros. Inclusas ut cum latebroso in pumice pastor vestigavit apes fumoque implevit amaro: illae intus trepidae rerum per cerea castra discurrunt magnisque acuunt stridoribus iras; volvitur ater odor tectis, tum murmure caeco intus saxa sonant, vacuas it fumus ad auras.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mora nec requies.: uasto certamine tendunt:
Hic mentẽ aeneę gen& rix pulcherrima misit
Ir& ut ad muros urbiq ad ũter& agm̃
Ocius : ⁊ subita turban&ꝰ clade latinos:
Ille ut uestigans diu̾sa ꝑ agmina turnũ
Huo atq huc acies circũ tulit: aspicit urbẽ
Inmunẽ tanti belli atq inpune quietã :
Continuo pugnȩ accenbit maioris imago:
Mnesthea sergestũq uocat fortẽq serestũ
Dustores tumulũq capit quo cętã teuerũ
E currit legio: nec seuta aut spicula densi
Deponunt : celso medius stansaggere fatur:
Nequa meis esto distis mora.: iuppit̾ hastat.:
Neuquis obincȩptũ subitũ mihi segniorito:
Yrbẽ hodie causã belli: regna ipsa latini
Nifrenũ acciꝑe ⁊ uisti parere fatentur
Eruã. ⁊ ȩqua solo fumantia culmina ponã:
Scilic& expestẽ. libeatdũ p̃liaturno
Nrã pati: rursusq uelit concurrere iuistꝰ:
Noc caput ociues. haec belli sũma nefandi:

Expanded text:
nec mora nec requies, vasto certamine tendunt. nec mora nec requies, vasto certamine tendunt. Hic mentem Aeneae genetrix pulcherrima misit, iret ut ad muros urbique adverteret agmen ocius et subita turbaret clade Latinos. Ille ut vestigans diversa per agmina Turnum huc atque huc acies circumtulit, aspicit urbem immunem tanti belli atque impune quietam. Continuo pugnae adcendit maioris imago: Mnesthea Sergestumque vocat fortemque Serestum ductores tumulumque capit, quo cetera Teucrum concurrit legio nec scuta aut spicula densi deponunt. Celso medius stans aggere fatur: Nequa meis esto dictis mora; Iuppiter hac stat, neu quis ob inceptum subitum mihi segnior ito. Urbem hodie, causam belli, regna ipsa Latini, ni frenum accipere et victi parere fatentur, eruam et aequa solo fumantia culmina ponam. Scilicet exspectem, libeat dum proelia Turno nostra pati rursusque velit concurrere victus? Hoc caput, O cives, haec belli summa nefandi:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uoliere rotȩ: crebro suꝑ ungula pulsa
In cita. nec domini memoꝵ. ꝓ pulsat aeqͦrũ:
Ille ruenti ilo animisq in mane frem̃ti
Occurrit : telũq aurata ad tẽpora torquet
Olli ꝑ galeã fixo stecit haste cerebro:
Doxtera nec tua tegraiĩ fuitissime cretheu
Eripuit turno: nec di texere cupencũ
& nea ueniente: sui dedit obuia ferro
Pestora:nec misero clipei mora ꝓfuit aeris:
Tequoq laurentes uderunt a eole cãpi
Oppetere : ⁊ latȩ terrã consternere t̃go tuo
Occidis argiuę quẽ ñ potuere phalanges
S ternere: nec pͥami regnoꝵ eũsor achilles
N ictibi mortis erant motȩ : domꝰ alta subida:
Lẏrnesi domꝰ alta : solo laurente sepulerũ:
T ote adeo conũsȩ acies om̃sq latini
Om̃s dardanidȩ mnestheus acerq serestꝰ¬
Et messapus cequũ domnitor ⁊ focus asylas
Tuscoꝵq phalanx euandriq arcadesalȩ.
ꝑ sequisq uiri sũma nitunt᷑ opũui.

Expanded text:
provolvere rotae, crebro super ungula pulsu provolvere rotae, crebro super ungula pulsu incita nec domini memorum proculcat equorum. Ille ruenti Hyllo animisque immane frementi occurrit telumque aurata ad tempora torquet: olli per galeam fixo stetit hasta cerebro. Dextera nec tua te, Graium fortissime Cretheu eripuit Turno. Nec di texere Cupencum Aenea veniente sui: dedit obvia ferro pectora, nec misero clipei mora profuit aerei. Te quoque Laurentes viderunt, Aeole, campi oppetere et late terram consternere tergo Occidis, Argivae quem non potuere phalanges sternere nec Priami regnorum eversor Achilles; hic tibi mortis erant metae: domus alta sub Ida, Lyrnesi domus alta, solo Laurente sepulchrum. Totae adeo conversae acies, omnesque Latini, omnes Dardanidae, Mnestheus acerque Serestdomitor et fortis Asilas Tuscorumque phalanx Evandrique Arcades alae, pro se quisque viri summa nituntur opum vi:
Abbreviated transcription (Latin):
Euspendit capita: ⁊rorantia sangiune pertat
Iuetalon tanainq neci fortẽq cȩchegũ
Iris uno cong̾ssu. ⁊ mȩstũ mittt oniten
Nom̃. echoniũ matrisq genus ꝑidiȩ:
N ic fr̃s lciamissos ⁊apollinis agris:
& iuuenẽ exosũ nequiꝗ bella menoeten:
Arcada piseosȩ circũ cui flumina lernȩ
Arsfuerat : pauꝑq domꝰ : nec tota petentũ
Munera: condullaq pat̾ tellure serebat:
Acuelut inmissi diũsis partib ignes
Arentẽ insiluã ⁊ uirgulta sonantia lauro.
A utubi decursu rapido demontib altis
Dant sonnitũ spumosi amnes ⁊ inaeqͦra eurrt̃
Qiusq suũ populatus it. ñ segnius ambo
Ae neas turnusq ruunt ꝑ p̾lia. nc̃ nẽ
Flustuat iraintꝰ rũpunt᷑ nescia unci
M urranũ hic : atauos ⁊ auoꝵ antiqͣ̃ sonantẽ
Namana: ꝑ regesq astũ genus om̃e latinos
Ecipitẽ scopulo atq agenis turbine saxi
excitit. effundaq solo: hnclor a ⁊iuga subt̃

Expanded text:
suspendit capita et rorantia sanguine portat. suspendit capita et rorantia sanguine portat. Ille Talon Tanaimque neci fortemque Cethegum, tris uno congressu, et maestum mittit Oniten, nomen Echionium matrisque genus Peridiae, hic fratres Lycia missos et Apollinis agris et iuvenem exosum nequiquam bella Menoeten, Arcada, piscosae cui circum flumina Lernae ars fuerat pauperque domus nec nota potentum munera conductaque pater tellure serebat. Ac velut immissi diversis partibus ignes arentem in silvam et virgulta sonantia lauro, aut ubi decursu rapido de montibus altis dant sonitum spumosi amnes et in aequora currunt quisque suum populatus iter: non segnius ambo Aeneas Turnusque ruunt per proelia; nunc nunc fluctuat ira intus, rumpuntur nescia vinci Murranum hic, atavos et avorum antiqua sonantem nomina per regesque actum genus omne Latinos, praecipitem scopulo atque ingentis turbine saxi excutit effunditque solo: hunc lora et iuga subter
Abbreviated transcription (Latin):
Poplite subsidens: apicẽ tam̃ in cita sũmũ
Hasta tulit: sũmasq excussit deũtice cristas
Tũ uͦ ad surgunt ire : insidusq sub astꝰ
Dĩsos ubi sensit equos currũq referri.
Multa iouẽ ⁊ lȩsitestatꝰ foederis aras.
Lã tanđe inuadit medios: ⁊ marte scđo
Terribilis sȩuã nullo disorimine cȩdem
Suscitat : irarũq om̃s effundit habenas
Qius mihi nc̃ tot acerba ds: quis carmine cedes
Diũsas: obitũq ducũ : quos & quore ioto
Inq uicẽ nc̃ turnꝰ agit nc̃ trouis heros
Expediat: tanton placuit concurrere moty
Iuppit̾ det̾na gentes in pace futuras:
& neas rutulũ sucronemea pͥmaruentis
Pugna loco statuit teueros hud multa morantẽ
Excipit in latus. ⁊ qua fata celerrima crudũ
Transadigit costas. ⁊ chrates pestoris ensẽ
Turnus equo deicstũ amicũ frem̃q. diorẽ
Congnis pedes : hunc ueniente cuspide longa¬
F unc mucrone ferit: curraq abscisaduoꝵ

Expanded text:
poplite subsidens; apicem tamen incita summum poplite subsidens; apicem tamen incita summum hasta tulit summasque excussit vertice cristas. Tum vero adsurgunt irae; insidiisque subactus, diversos ubi sensit equos currumque referri, multa Iovem et laesi testatus foederis aras iam tandem invadit medios et Marte secundo terribilis saevam nullo discrimine caedem suscitat irarumque omnis effundit habenas. Quis mihi nunc tot acerba deus, quis carmine caedes diversas obitumque ducum, quos aequore toto inque vicem nunc Turnus agit, nunc Troius heros, expediat? Tanton placuit concurrere motu. Iuppiter, aeterna gentis in pace futuras? Aeneas Rutulum Sucronem, ea prima ruentis pugna loco statuit Teucros, haud multa morantem excipit in latus et, qua fata celerrima, crudum transadigit costas et cratis pectoris ensem. Turnus equo deiectum Amycum fratremque Dioren, congressus pedes, hunc venientem cuspide longa, hunc mucrone ferit curruque abscisa duorum
Abbreviated transcription (Latin):
Cunsta gerens: uocẽq ⁊ corpꝰ ⁊ arma metisei:
igra uelut magnas dominicũ diuitis ȩdifꝰ
ꝑuolat : ⁊ pennis alta atria iustrat hirundo
Pabula parua legens nidisq loquacib ȩscas.:
Quinc porticib uacuis nunc umida ais cum
S tagna sonat : similis medios uturna ꝑ hostis
Fertur aequis: rapidoq uolans obit orña curra:
Iamq hic germanũ iãq hic ostendit ouantẽ:
Nec conferre manũ potitur uolat auia longe:
Haud minꝰ ceneas tortos legit obuius orbis.
Uestigatq uirũ: ⁊ disiesta ꝑ agmina longa
Uoce uocat: quotiens oculos coniecit in hostẽ
Alipedũq fugã cursu tẽprauit eqies.
Aũsos totiens currus uiturna retorsit:
Heuquidagat: uario ne quiꝗ flustuat ȩstu.
Diũsȩq uocant animũ in contraria carę
Huc messapus uti leua duo forte gerebat
Lenta leuis cusu p̃fixa hastilia ferro:
Hoꝵs unũ certo contorquens dirigit istu:
Substitit eneus ⁊ secollegit in arma

Expanded text:
cuncta gerens, vocemque et corpus et arma Metisci. cuncta gerens, vocemque et corpus et arma Metisci. Nigra velut magnas domini cum divitis aedes pervolat et pennis alta atria lustrat hirundo, pabula parva legens nidisque loquacibus escas, et nunc porticibus vacuis, nunc umida circum stagna sonat: similis medios Iuturna per hostis fertur equis rapidoque volans obit omnia curru iamque hic germanum iamque hic ostentat ovantem nec conferre manum patitur, volat avia longe. Haud minus Aeneas tortos legit obvius orbes vestigatque virum et disiecta per agmina magna voce vocat. Quotiens oculos coniecit in hostem alipedumque fugam cursu temptavit equorum, aversos totiens currus Iuturna retorsit. Heu quid agat? Vario nequiquam fluctuat aestu, diversaeque vocant animum in contraria curae. Huic Messapus, uti laeva duo forte gerebat lenta levis cursu praefixa hastilia ferro, horum unum certo contorquens dirigit ictu. Substitit Aeneas et se collegit in arma,
Abbreviated transcription (Latin):
Audit agno uitq sonũ : tremefacta refugit:
Ille uolat campoq atrũ rapit agm̃ aꝑto:
Qualis ubi acdt̾ras abrupto sidere nimbus
It mare ꝑ mediũ : miseris heu p̃scia longȩ
Uot rescunt corda agrcolis. dabit ille riunas
Arborib : sragẽq satis m& om̃a late :
Antte uolant sonitũq ferunt adlitora uenti.
Talis in adũos dustor rho & heuis hostis
U fentẽq gẏas: cadit ipse tolũnius augur.
ꝑmus in adusos telũ qui torserat hostis:
Tollitꝰ incęlũ clamor: ũsiq uiuissim
Puluerulenta fuga rutulidant t̾ga ꝑ agros:
Ipse neq adũsos dignat᷑ sternere morti .:¬
Mec pede cong̃ssos ae quo. nec telo ferentis
nsequit᷑: solũ densa ealigine turnũ
Uestigat lustrans solũ incertamina poscit
occ̃cussa metu m̃tẽ uiturna uirago.
ungũ turni media int̃ lora metis cũ
Cncutit : ⁊ longe lapsũ temone relinquit:
Iosa salnt : manib q undantes flestit habenas:

Expanded text:
audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit. audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit. Ille volat campoque atrum rapit agmen aperto. Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus it mare per medium; miseris heu praescia longe horrescunt corda agricolis, dabit ille ruinas arboribus stragemque satis, ruet omnia late; ante volant sonitumque ferunt ad litora venti: talis in adversos ductor Rhoeteius hostis Ufentemque Gyas; cadit ipse Tolumnius augur, primus in adversos telum qui torserat hostis. Tollitur in caelum clamor, versique vicissim pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros. Ipse neque aversos dignatur sternere Morti nec pede congressos aequo nec tela ferentis insequitur: solum densa in caligine Turnum vestigat lustrans, solum in certamina poscit. Hoc concussa metu mentem Iuturna virago aurigam Turni media inter lora Metiscum excutit et longe lapsum temone relinquit: ipsa subit manibusque undantis flectit habenas,
Abbreviated transcription (Latin):
ior agit ds: atq oꝑa admaiora remittit:
le auidus pugnȩ suras inoluserat auro
Imo atq hinc : oditq moras hastãq coruscat:
ostꝗ habilis latĩ clipeus lorieaq tergo ẽ:
Aschaniũ fusis cireũ cõplestit᷑ armis:
Sũ muei ꝑ galeũ delibans oscula fatur:
Disce puer iurtutẽ ex me ueriq laborẽ:
Fortunã ex aliis: nuncte mea dextera bello
Defensũ dalnt: & magna int̾̃ p̃mia duc&:
Tu facito mox cũ matura adoleuerit &tas
Sis memor : te animo repetente extẽplatuoꝵ
& pat̃ aneas ⁊ auunculus excit& hecdor:
Hec ubi distadedit : portis sese extulit ingens
Telũ inmane manu quatiens: simu lagmine denso
Antheusq mnestheusq ruunt : om̃isq relistis
Turba fluit castris: tũ cęto puluere campꝰ
Miscetur : pulsuq pediĩ tremit excitatellus:
Uidit abad ũso uenientis aggere turnus
Uidere ausonii: gelidusq ꝑ ima cucurrit
Ossa tremor: prima ante om̃is uturna latinos

Expanded text:
maior agit deus atque opera ad maiora remittit. maior agit deus atque opera ad maiora remittit. Ille avidus pugnae suras incluserat auro hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat. Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est, Ascanium fusis circum complectitur armis summaque per galeam delibans oscula fatur: Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, fortunam ex aliis. Nunc te mea dextera bello defensum dabit et magna inter praemia ducet. Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum et pater Aeneas et avunculus excitet Hector. Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens, telum immane manu quatiens; simul agmine denso Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relictis turba fluit castris: tum caeco pulvere campus miscetur pulsuque pedum tremit excita tellus. Vidit ab adverso venientis aggere Turnus, videre Ausonii, gelidusque per ima cucurrit ossa tremor: prima ante omnis Iuturna Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
Stare uident. subeunt equites & spicula castris
Densa cadunt mediis: it tristis ad ȩthera chamor
Bellantũ iuuenũ ⁊ duro sub marte cadentũ:
Hic uenus in digno nati concussa dolore.
ic tãnũ genetrix eretea carpst abida¬
C uberib caule folus. ⁊ flore comarte
Purpureo ñ illa feris ineognita capris
G amina tũ tergo uolueres hesere sagatȩ:
oc uenꝰ obscuro facie cireũdata nimbo
Oenuilit: hoc fusũ labris splendentib amnẽ
nficit ocalte medicans : spargitq salubris
nbrosiȩ sucos. &o doriferã panaceã :
Fouit ea uulnꝰ limpha longenus iapyx
gnxans: subitoq om̃is decorpore fugit
Qiappe dolar: om̃is stetit imouulnere sanguis:
Iđq secuta manũ nullo cogente saguta
Exediti atq ncuȩ rediere in pͥstina uires:
A rmaccui ꝓperate uire ꝗd statis iapyx
bnc amat : pͥmusq animos accendit in hostẽ:
on haec humanis opib non arte magistra
Puenunt : neq te aeneu mea dextera seruat:

Expanded text:
stare vident: subeunt equites, et spicula castris stare vident: subeunt equites, et spicula castris densa cadunt mediis. It tristis ad aethera clamor bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum. Hic Venus, indigno nati concussa dolore, dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida, puberibus caulem foliis et flore comantem purpureo; non illa feris incognita capris gramina, cum tergo volucres haesere sagittae: hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimbo, detulit; hoc fusum labris splendentibus amnem inficit occulte medicans spargitque salubris ambrosiae sucos et odoriferam panaceam. Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx ignorans, subitoque omnis de corpore fugit quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis; iamque secuta manum nullo cogente sagitta excidit, atque novae rediere in pristina vires. Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx conclamat primusque animos adcendit in hostem. Non haec humanis opibus, non arte magistra proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat:
Abbreviated transcription (Latin):
enꝑe : auxilioq uiđ̃ quȩ ꝓxima poscit.
Ense secent lato uulnꝰ. teliq latebrã
Rescindant penitꝰ : seseq in bella remitiant:
Iãq aderat phoebo ante alios dilestꝰ iapyxx
Iasides: acri quondã ciu captus amore
I pse suas artis sua munera letus apollo
Auguriuĩ eitharãq dabat: celeresq sagatas:
Ille ut depositi ꝓ ferret fata parentis:
Soire potestates herbarũ usũq medendi
Maluit : ⁊mutas agitare inglorius artis:
Stabat acerba fremens ingentẽ nixꝰ in hastã
& neas. magno uiuenũ ⁊ merentis iuli
Concursu lacrimis in mobilis: ille retato
Peoniũ in morẽ semor succinstus amistu.
M ulta manu medica. phoebiq potentib herbis
Nequiquã trepidae. nequiquã spicula dextra
Sollicitat: pnsatq tenaci forcipe ferrũ:
Nulla uiã fortuna regit. nihil auctor apollo
Subuenit: & seuus cãpis magis ac magis horror
Crebrescit. ꝓpiusq malũ ẽ: iã puluere caelũ

Expanded text:
eripere auxilioque viam, quae proxima, poscit eripere auxilioque viam, quae proxima, poscit ense secent lato vulnus telique latebram rescindant penitus seseque in bella remittant. Iamque aderat Phoebo ante alios dilectus Iapyx Iasides, acri quondam cui captus amore ipse suas artes, sua munera, laetus Apollo augurium citharamque dabat celerisque sagittas. Ille ut depositi proferret fata parentis, scire potestates herbarum usumque medendi maluit et mutas agitare inglorius artes. Stabat acerba fremens, ingentem nixus in hastam Aeneas magno iuvenum et maerentis Iuli concursu, lacrimis immobilis. Ille retorto Paeonium in morem senior succinctus amictu multa manu medica Phoebique potentibus herbis nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum. Nulla viam Fortuna regit, nihil auctor Apollo subvenit; et saevus campis magis ac magis horror crebrescit propiusque malum est. Iam pulvere caelum