comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Exercent patrias oleo labente palestras
N udati soci uiuat euasisse tot urbes
Ar golicas. mediosq fugam tenuisse per hostes
I nter eat magnum solcir cũ uoluitur annũ
Et glatialis hiems aquilonibus asperat undas iss fueialis¬
A cit cauo clipeum. magni gestamen ab antis luirue lageo lrorets
P ostibus aduersis sigo &rem car mine signo lanlgfiud sumetal¬
A eneas hȩc dedanais uictoribus arma:
L inquere tum portus iubeo & considere transtris
Certatim soci feriunt mare & ęquora uerrunt:
Protinus acrias pheacum abscondimus arces¬
Hic incredibilis rerum fama occupat aures
Priamiden heenum graias regnare per urbes¬
Conuigio eacidȩ phyrri sceptrisq potitum
It patrio androma chen iterũ cessisse marito
Com pellare uirũ & casus cognoscert iantos
Pro gredbr portu classes &litora linquens:
Sollempnes cum forte dapes. & tristia dona
Ante urbem inluco. falsi simentis adundam
L ibabat cineri andromachȩ. manisq uocabat ha¬

Expanded text:
Exercent patrias oleo labente palaestras Exercent patrias oleo labente palaestras nudati socii; iuvat evasisse tot urbes Argolicas, mediosque fugam tenuisse per hostis. Interea magnum sol circumvolvitur annum, et glacialis hiemps aquilonibus asperat undas. Aere cavo clipeum. magni gestamen Abantis, postpostibus adversis figo, et rem carmine signo: AENEAS HAEC DE DANAIS VICTORIBVS ARMA. Linquere tum portus iubeo et considere transtris: certatim socii feriunt mare et aequora verrunt. Protinus aërias Phaeacum abscondimus arcesilis rerum fama occupat auris, Priamiden Helenum Graias regnare per urbescidae Pyrrhi sceptrisque potitum, dromachen iterum cessisse marito. compellare virum et casus cognoscere tantos. Progredior portu, classis et litora linquens, sollemnis cum forte dapes et tristia dona ante urbem in luco falsi Simoentis ad undam libabat cineri Andromache, Manisque vocabapostibus adversis figo, et rem carmine signo:
Abbreviated transcription (Latin):
Diriguit. cecidert animi nec iã amplius armis lsisint.
S ed uotis prȩcibusq iubent &x poscere pacem
Et pater anchises passis delitore palmis a¬
N umuna magauocat mertsq indicit honores
D ĩ ꝓhibocminas. ditalem auertit casum fumi
I t placidi ser uate p̃ios. tũm litore funem
Diripere &xcusosq inb& laxart rudentes
Tendunt uela nothi fugimus spumantib. undis
Quacursum uentusq. gubernator.  uocabat¬
L am medio apparet fluctunemoposa zauinethos. lusila¬
Duli chiumq sameq & neritos ardua saxis
Effugimus scopulos itha chȩ lertia regna llil sisrgiunt.¬
Mox elcucate nimbosa cacumina montis
I t formidatus nautis aperitur apollo. Apsimuis. uitas ł itop.¬
Nł unc petimus fessi & paruȩ succedimus urbi. anbnidic¬
A nchora depra iacitur. stant litore puppes
Irgo insperata tandem tellure potiti.
L ustramurq ioui uotisq incendimus aras brr̃pansi pł nst̃¬
Achtiaq iliacis celebramus litora ludis

Expanded text:
deriguit; cecidere animi, nec iam amplius armis, deriguit; cecidere animi, nec iam amplius armis, sed votis precibusque iubent exposcere pacem, Et pater Anchises passis de litore palmis numina magna vocat, meritosque indicit honores: Di, prohibete minas; di, talem avertite casum, et placidi servate pios! Tum litore funem deripere, excussosque iubet laxare rudentes. Tendunt vela Noti; fugimus spumantibus undis, qua cursum ventusque gubernatorque vocabat. Iam medio adparet fluctu nemorosa Zacynthos Dulichiumque Sameque et Neritos ardua saxis. Effugimus scopulos Ithacae, Laertia regna, etLeucatae nimbosa cacumina montis et formidatus nautis aperitur Apollo. Hunc petimus fessi et parvae succedimus urbi; ancora de prora iacitur, stant litore puppes. Ergo insperata tandem tellure potiti, lustramurque Iovi votisque incendimus aras, Actiaque Iliacis celebramus litora ludis.
Abbreviated transcription (Latin):
Litora dat signum specula misenus ab ata
A ert cauo. inuadunt socii & noua prodia temptant
O bscenas pclagi ferro fedare uolucres.
S edneq uim plumis ullam neq uulnera tergo
Accipiunt. celeriq fuga subsidera lapsȩ suđ̃¬
Scmesam predam & uestigia feda relinqunt
U ña in precelsa consedit rupe celeno.
In felix uates rupit q hanc pectore uocẽ:
Bellum etiamꝰ ꝓ cȩde boum. stratisq uiuencis
La omedontia de bellũ nẽ inferre paratis
Eti patrio harpi as in sontes pellere regno lłabusilis.
Accipite ergo animis atq mea figite dicta
Que phebo pater omnipotens mihi phebus apollo siris imp. ilmus¬
Prȩdixit. uobis furiarũ ego maxima pando.
I taliam cursu petitis. uentisq uocatis ino¬
Ibitis italiam. portusq intrare licebit
S ed non ante datam cingetis moenib urbẽ
Q uam uos dira fames. nr̃aeq in uiria cedis
Ambesas subigat᷑ malis absumerc mensas
D ixit & insiluam pennis ablata refugit:
At socus subita gelidus for midines anguis

Expanded text:
litora, dat signum specula Misenus ab alta aere cavo. Invadunt socii, et nova proelia temptant, obscenas pelagi ferro foedare volucres: sed neque vim plumis ullam nec volnera tergo accipiunt, celerique fuga sub sidera lapsae semesam praedam et vestigia foeda relinquunt. Una in praecelsa consedit rupe Celaeno, infelix vates, rumpitque hanc pectore vocem: Bellum etiam pro caede boum stratisque iuvencis, Laomedontiadae, bellumne inferre paratis, et patrio Harpyias insontis pellere regno? Accipite ergo animis atque haec mea figite dicta, quae Phoebo pater omnipotens, mihi Phoebus Apollo praedixit, vobis Furiarum ego maxuma pando. Italiam cursu petitis, ventisque vocatis ibitis Italiam, portusque intrare licebit; sed non ante datam cingetis moenibus urbem, quam vos dira fames nostraeque iniuria caedis ambesas subigat malis absumere mensas. Dixit, et in silvam pennis ablata refugit. At sociis subita gelidus formidine sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
g. Sailica ut ñ incidat in sacramenti poenã qua milinȩ triast̃
Item ipse ab his omnes. euocatos & centuriones. Plerũꝙ tumultu¬
ari. hoc est quiad unũ milnant bellom: Plcrumq sacramento it¬
ligati. quia post edeshionem urem publicã iurant. & bi sunt qui
habent plenã militiã Nam uiginti  quinq annis ienentur
Hȩc mra genera tangi uirgilius. sacramenti hoc loco Tumał uari
diomedis adurbemꝰ¬
Isteson proteroñ est sed enm ee quo impius truds. Namlistoo¬
bgi unius sermonis est : ut transtra pcretremos. Impium uero
proptet numina uulnerata
Helenus apad aris bam captus aprecis est  indicauit coastus fra
irouna in quibus aeiam depalladio unde dicitur aphrrro regia
meruis se qũa quã prestiterit pretho ut per iriã rdice diatiꝰ.
Orns grecos quod & contigit nausrago esso perituros. Tunodio¬
medes & uhrees ut ali dicunt cumiculis. ut ali do ais ascenderioit

Expanded text:
 scilicet ut non incidat in sacramenti poenam: quia militiae tria item ipse «ab his omnes evocatos et centuriones»; plerumque ‘tumultuarii’, hoc est qui ad unum militant bellum; plerumque ‘sacramento rogati’, quia post electionem in rem publicam iurant. Et hi sunt qui habent plenam militiam; nam viginti et quinque annis tenentur. Haec tria genera tangit Vergilius, sacramenti hoc loco, tumultuariDiomedis ad urbemhysteroproteron est: ‘sed enim ex quo impius Tydides’; nam hysterologia unius sermonis est, ut «transtra per et remos». IMPIVS vero propter numina vulnerataHelenus apud Arisbam captus a Graecis est, et indicavit coactus fata Troiana, in quibus etiam de Palladio. Vnde dicitur a Pyrrho regna meruisse; quamquam praestiterit Pyrrho ut per terram rediret, dicens omnes Graecos - quod et contigit - naufragio esse perituros. Tunc Diomedes et Vlixes — ut alii dicunt, cuniculis, ut alii, cloacis — ascenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
T um patee anchises magnum cratera corona
I nduit impleuitq mero. diuosq uõcauit
S tans celsa inpuppi
D imaris & terrę tempestatumq potentes
Cer te uiam uento facilem & spiratt secundi snffmm
Crebrescunt optatę aurȩ. portusq patescit inpuqumlas
Iam ꝓpior. templumq apparet in arce mineru& :
U ela legunt socii. & ꝓras adlitora torquent
Portus ab euro ofluctu curuatus iarcum insmulmdñ da¬
O biectȩ salsa spumant asper gine cautes
I pse latet. gemino demit tunt brachia muro
T urriti scopuli. refugitq ablitore templum: iueruę¬
Quat uor hic primum omen equos in gramine uidi
Tondentes campum late candore nuali:
L t pater anchises. bellum oterra hospita portas.
B ello ar mantur equi bellum hȩc armenta minant᷑ i. ł¬
S ed tamen idem olim curru succedere sueti mi¬
Qua drupedes & frena iugo concor dia ferre
Supes est paus ait: tum numina scã precamur
ꝑ alladis armisonȩ. quȩ prima accepit ouantes¬

Expanded text:
Tum pater Anchises magnum cratera corona Tum pater Anchises magnum cratera corona induit, implevitque mero, divosque vocavit stans celsa in puppi: Di maris et terrae tempestatumque potentes, ferte viam vento facilem et spirate secundi. Crebrescunt optatae aurae portusque patescit iam propior, templumque adparet in arce Minervae. Vela legunt socii et proras ad litora torquent. Portus ab Euroo fluctu curvatus in arcum, obiectae salsa spumant aspargine cautes; ipse latet; gemino demittunt bracchia muro turriti scopuli, refugitque ab litore templum. Quattuor hic, primum omen, equos in gramine vidi tondentis campum late, candore nivali. Et pater Anchises: Bellum, O terra hospita, portas bello armantur equi, bellum haec armenta minantur. Sed tamen idem olim curru succedere sueti quadrupedes, et frena iugo concordia ferre; spes et pacis ait. Tum numina sancta precamur Palladis armisonae, quae prima accepit ovantis
Abbreviated transcription (Latin):
rtꝑ omĩa subandiendum cernam. Sensus autenitalis est. Sipetudo
ad ialum ꝑuonisẽ iregni insiniere. et uidere urbes etpopulas
fordere et affoctient qm̃ se uosa ea statura non sint tungr. Sane
qm̃ oacus sebat humanebreuita suite bene subion xirmaneat
nr̃os eacuła nepotes distia qtrndumaut̃ pepło p̃ ꝓpm qusepr̃ri
N ec dum orbem medium nox horis acta subibat łmoglia s¬
Iaud segnis. strato sur git palinurus. & om̃is
Ixplorat uentos. atq. aurib. aera captat
S idera cunc ta notat. ta cito labentia cȩlo
Arcturum pꝰ liadasq hiadas. geminosq tri ones
Armatumq auro cir cum spicit oriona : Ormõ gsisuui¬
R ost quam cuncta uid& celo constarẽ sereno¬
P at clarum epuppi signum. nos castra mouemus
T emptamusq uiam. & uelorum pandimus alas
Iamq rubescebat stellis aurora fugatis Solis. lariama
Cum ꝓcul obscuros colles. humiltmq uidemus
Italiam. italiam primus conclamat achates
I taliam lȩto socui clamore salutant:

Expanded text:
rnam’ subaudis. Sensus autem talis est: si ‘potuero ad Italiam pervenire et regna constituere et videre urbes et populos foedere et affectione, quoniam re vera eas natura non sinit iungi. Sane, quoniam occurrebat humanae brevitas vitae, bene subiunxit «maneat nostros ea cura nepotes». Distinguendum autem «populosque propiNecdum orbem medium Nox horis acta subibat: haud segnis strato surgit Palinurus et omnis explorat ventos, atque auribus aera captat; sidera cuncta notat tacito labentia caelo, Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones, armatumque auro circumspicit Oriona. Postquam cuncta videt caelo constare sereno, dat clarum e puppi signum; nos castra movemus, temptamusque viam et velorum pandimus alas. Iamque rubescebat stellis Aurora fugatis, cum procul obscuros collis humilemque videmus Italiam. Italiam primus conclamat Achates, Italiam laeto socii clamore salutant.
Abbreviated transcription (Latin):
aec reuocare situs. aut uingere carmina curat
Incon sulti ab eunt. sedemq odore sibyllȩ:
Hic tibi nequa morȩ fuerint dispendiatantȩ litep
Quam uis increpitent socii. & iu cursus in altẽ
U ela uoc& possisq sinus implere secundos¬
Q uin adeas uatem. precibꝙ ora cula poscas
I lla tibi italię populos. uenturaq bella¬
I t quo quma modo fugiasq ferasq laborem
Expedi& cursusq. dabit uenerata secundos. ꝓs.st.rs.

Expanded text:
ec revocare situs aut iungere carmina curat: inconsulti abeunt, sedemque odere Sibyllae. Hic tibi ne qua morae fuerint dispendia tanti,— quamvis increpitent socii, et vi cursus in altum vela vocet, possisque sinus implere secundosquin adeas vatem precibusque oracula poscas Illa tibi Italiae populos venturaque bella, et quo quemque modo fugiasque ferasque laborem expediet, cursusque dabit venerata secundos. Haec sunt,
Abbreviated transcription (French):
sigularis Inloetetełautẽ fut phauts filius hercula
monte depone es peter et ue alicui saico sporis reliquas
nobellor sonsur t saginis lierculis opuses seadeae
uindem confessas est cumimor tuumes sẽ: Indecuma¬
oritos ad indic andum sepulolirum eiuscagese tas pe

Expanded text:
ulis. Philoctetes fuit Phiantis filius, Herculis monte deponeret, petiit, ne alicui sui corporis reliquiasno bello responsum est sagittis Herculis opus esse ad Trscire, tandem confessus est mortuum esse. Inde cum acriter ad indicandum eius sepulchrum cogeretur, pe
Abbreviated transcription (Latin):
Oblitus ue sui est ithacus discrimine tanto
N am simul expletus dapibus uinoq sepultus ftratis iacait¬
Cer uicem in flexam᷑ posuit. iacuitq per antrũ
I n mensum saniem eructans. & frust a cruento
Per somnum com mixta mero nos magna precati
N umina sortitiq uices una undiq circum
Fundimur. & telo lumen terebramus. a cuto
I ngens quod torua solum sub frontȩ latebat dormiri
Argolici clipei aut phoeheȩ lampadis instar
Et tandem leti sociorum ulciscimur umbras
S ed fugite omiseri fugite atq ablitore funem
Rumpite
Nram qualis quantusq cauo poli phemus in antro
Lanigeras claud& pecudes atq ubera pressat istalge
Centum alii curua hȩc habitan adlitora uulgo łasa¬
In fandi cyelopes & altis montibus errant:
T crtia iam lunȩ sẽcornua lumine com̃ plea.
Cum uitam insiluis inter deserta fera rum
Lustra domosq traho uastosq ab rupe cy clopas

Expanded text:
oblitusve sui est Ithacus discrimine tanto. oblitusve sui est Ithacus discrimine tanto. Nam simul expletus dapibus vinoque sepultus cervicem inflexam posuit, iacuitque per antrum immensus, saniem eructans et frusta cruento per somnum commixta mero, nos magna precati numina sortitique vices, una undique circum fundimur, et telo lumen terebramus acuto,— ingens, quod torva solum sub fronte latebat, Argolici clipei aut Phoebeae lampadis instar,— et tandem laeti sociorum ulciscimur umbras. Sed fugite, O miseri, fugite, atque ab litore funem rumpite. Nam qualis quantusque cavo Polyphemus in antro lanigeras claudit pecudes atque ubera pressat, centum alii curva haec habitant ad litora volgo infandi Cyclopes, et altis montibus errant. Tertia iam lunae se cornua lumine complent, cum vitam in silvis inter deserta ferarum lustra domosque traho, vastosque ab rupe Cyclopas
Abbreviated transcription (Latin):
Herebat. quisit farr quo sanguine cretus issit
Hor tamur. quȩ deinde agit& fortuna fateri:
Ip̃sc pater dex tram anchises haus multa moratus
D at iuueni. atq animum presenti pignore fir mat:
Ille hec deposita tandem formidine fatur:
S um patria exithaca comes infelicis ulixi.
N omen acha menides troiam genitore adamasto
Paupere mansiss&q utinam fortuna ꝓfectus.
Hic medum trepidi crudelia limina lin quunt
Immemores socii. uasto cy clopis in antro
Deseruere domuf̃sane daꝑibusq cruentis ult pst¬
Intus opaca ingeas. ipse arduus altaq pulsat
Sidera ditalematerris auertite pes tem
Uisccribus miserorum & sanguine uescitur atro lac dlane.
U idi egom& duo denumero cum corpora nro
Prensa: manu magna medio resupinus in antro.
Franger& ad saxum: sanieq as persa nata reNT Made facra¬
Limina: uidi atro cum membra fluentia tabo
M ander& & tepidi tremertã subdentib. artus
Naud inpune equidem nec talia passus ulixes

Expanded text:
haerebat. Qui sit, fari, quo sanguine cretus, haerebat. Qui sit, fari, quo sanguine cretus, hortamur; quae deinde agitet fortuna, fateri. Ipse pater dextram Anchises, haud multa moratus, dat iuveni, atque animum praesenti pignore firmat. Ille haec, deposita tandem formidine, fatur: Sum patria ex Ithaca, comes infelicis Ulixi, nomine Achaemenides, Troiam genitore Adamasto paupere—mansissetque utinam fortuna!—profectus. Hic me, dum trepidi crudelia limina linquunt, inmemores socii vasto Cyclopis in antro deseruere. Domus sanie dapibusque cruentis, intus opaca, ingens; ipse arduus, altaque pulsat sidera—Di, talem terris avertite pestem!— Visceribus miserorum et sanguine vescitur atro. Vidi egomet, duo de numero cum corpora nostro prensa manu magna, medio resupinus in antro, frangeret ad saxum, sanieque aspersa natarent limina; vidi atro cum membra fluentia tabo manderet, et tepidi tremerent sub dentibus artus. Haud impune quidem; nec talia passus Ulixes,
Abbreviated transcription (Latin):
Postera iamq dies primo sur gebat eo o
Numentemq aurora. polo dimouerat umbram
Cum subito esilias macie conftcta suprema Nigu
Ignoti noua for ma uiri miserandaq culto lamo.¬
Procedit. supꝑlexq manus adlitora tendit:
Respicimus. dira inluuies inmissaq barba
Consertum tegmen spinis. atfcetera graiusfut
Et quondam patriis adtroiam missus in armis:
Isq ubi dardanios habitus & troia uidit
Arma ꝓcul paulum aspectu conterritus hȩsitsimt
Continuitq gradum. mox sesȩ adlitora pręceps
Cum fletu precibusq tulit: persidera testor luso alnsus¬
Per superos. atq hoc celi spirabile lumen
Tollite me teucri. quascumq abducite terras.
Hoc sat erit. sciome danais eclassihus unum. fusso¬
It̃bello iliacos fateor penisse penates.
Pero quo si sceleris tanta est in uria nr̃i
S pargite me in fluctus. uastoq inmergite ponto
Sipereo hominum manibus periisse iuuabit:
Dixcrat. & genua amplexus genibq uoluta as

Expanded text:
Postera iamque dies primo surgebat Eoo, Postera iamque dies primo surgebat Eoo, umentemque Aurora polo dimoverat umbram: cum subito e silvis, macie confecta suprema, ignoti nova forma viri miserandaque cultu procedit, supplexque manus ad litora tendit. Respicimus: dira inluvies inmissaque barba, consertum tegumen spinis; at cetera Graius, et quondam patriis ad Troiam missus in armis. Isque ubi Dardanios habitus et Troia vidit arma procul, paulum aspectu conterritus haesit, continuitque gradum; mox sese ad litora praeceps cum fletu precibusque tulit: Per sidera testor, per superos atque hoc caeli spirabile lumen, tollite me, Teucri; quascumque abducite terras; hoc sat erit. Scio me Danais e classibus unum, et bello Iliacos fateor petiisse Penatis; pro quo, si sceleris tanta est iniuria nostri, spargite me in fluctus, vastoque inmergite ponto. Si pereo, hominum manibus periisse iuvabit. Dixerat, et genua amplexus genibusque volutans
Abbreviated transcription (Latin):
Interea fessos uentus cum sole reliquit
I gnariq uiȩ cydopum adlabimur oris
Portus abaccessu uentorum immotus & ingeas
I pse sedhor rificis uixta tonat ȩthna ruinis
Inter dumq atram ꝓrumpit ad ȩthera nubem
Turbine fum antem piceo & candente fauilla.
At tollitq globos flammarum & sidera lambit
Inter dum scopulos auulsaq uiscera montis
Frigit cructans lique factaq saxa subauras¬
Cum gemitu glomerat. fundoq ex estuat imo
Fama est enceladi sẽm usłum fulmine corpus
U r gueri mole hac ingentemq in super ethnam
Impositam. ruptis flammam ex pirare caminis
Et fessum quoties mꝗt& latus intremere omnem llam¬
A urmure trina criam & celum subtexere fumo:
N oc tem illam tectisiluis inmania monstra
Perferimus. xet quȩ so nitum d& causa uidemus len localis¬
Nram neq erant astrorum ignes nec lucidus ȩthra
Scñ iderta polus. obscuro sednubila caelo
E t lunam innimbo nox intempesta tenebat

Expanded text:
Interea fessos ventus cum sole reliquit, Interea fessos ventus cum sole reliquit, ignarique viae Cyclopum adlabimur orisPortus ab accessu ventorum inmotus et ingens Ipse, sed horrificis iuxta tonat Aetna ruinis Interdumque atram prorumpit ad aethera nubem, Turbine fumantem piceo et candente favilla, Adtollitque globos flammarum et sidera lambit; Interdum scopulos avulsaque viscera montis Erigit eructans liquefactaqcum gemitu glomerat, fundoque exaestuat imo. Fama est Enceladi semustum fulmine corpus urgueri mole hac, ingentemque insuper Aetnam impositam ruptis flammam exspirare caminis; et fessum quotiens mutet latus, intremere omnem murmure Trinacriam, et caelum subtexere fumo. Noctem illam tecti silvis immania monstra perferimus, nec quae sonitum det causa videmus. Nam neque erant astrorum ignes, nec lucidus aethra siderea polus, obscuro sed nubila caelo, et lunam in nimbo nox intempesta tenebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Prreceptisq heleni. dederat quȩ maxima rite
I unoni ar giuȩ uissos adolemus honores:
Haudmora. continuo per fectisor dine uotis
Cornua uelatarum obuertimus antem narũ
Gra iugenumq domos suspectaq linquimus arua
Hinc sinus her culei siuera est fama tarenti
Cernitur. at tollit se diua lacinia contra
Caulonesq arces & nau fragum scyla ceum
T um ꝓcul efluctu trina cria cernitur ȩthna
Et gemitẽ in gentem ꝓelagi pulsataq saxa
Audimus longe fractasq adlitora uoces
Ixultantq uada atq̃ estumiscentur harenȩ
Et pater anchises. Nimirum hic illa caribdis
Nos helenus scopulos. hȩc saxa hor renda canebat¬
I ripite osocu ꝑariterq insur gut remis¬
N aud minus ac iussi faciunt. primusq rudente
Contor sit leuas proram palinurus adundas
Leuam cuncta cohors remisuentisq petiuit:
T ollimur incelum cur uato gurgite &idem lasysi
S ubducta ad manes imos desedimus unda
Ter scopuli clamorem inter caua saxa dedere
T er spumam elisam &rorantia uidimus astra

Expanded text:
praeceptisque Heleni, dederat quae maxima, rite Iunoni Argivae iussos adolemus honores. Haud mora, continuo perfectis ordine votis, cornua velatarum obvertimus antemarum, Graiugenumque domos suspectaque linquimus arva. Hinc sinus Herculei si vera est fama Tarenti cernitur; attollit se diva Lacinia contra, Caulonisque arces et navifragum Scylaceum. Tum procul e fluctu Trinacria cernitur Aetna, et gemitum ingentem pelagi pulsataque saxa audimus longe fractasque ad litora voces, exsultantque vada, atque aestu miscentur harenae. Et pater Anchises: Nimirum haec illa Charybdis: hos Helenus scopulos, haec saxa horrenda canebat. Eripite, O socii, pariterque insurgite remis! Haud minus ac iussi faciunt, primusque rudentem contorsit laevas proram Palinurus ad undas. laevam cuncta cohors remis ventisque petivit. Tollimur in caelum curvato gurgite, et idem subducta ad Manis imos desedimus unda. Ter scopuli clamorem inter cava saxa dedere: ter spumam elisam et rorantia vidimus astra.
Abbreviated transcription (Latin):
Iffuge. cunc ta malis habitantur ioenia grais
Et salentinos obsedit milite cam pos
L ic trus idome neus. hic illa ducis meliboei. Melotaquselt bssallo¬
arua philoctẽȩ subnixa pͥctili&: muro:
U& uin ubi trans missę steterint trans ȩquora classes
Et positis aris iam uota in litore solues
Purpureo uelartł comas adopertus amictu
Ncͣqua inter scõs ignis in honore deorum
H unc socu morem sacrorum. hunc ipse teneto¬
ł ac castimaneant in relligione nepotes

Expanded text:
effuge; cuncta malis habitantur moenia Grais. effuge; cuncta malis habitantur moenia Grais. et Sallentinos obsedit milite campos Lyctius Idomeneus; hic illa ducis Meliboei parva Philoctetae subnixa Petelia muro. Quin, ubi transmissae steterint trans aequora classes, et positis aris iam vota in litore solves, purpureo velare comas adopertus amictu, ne qua inter sanctos ignis in honore deorum Hunc socii morem sacrorum, hunc ipse teneto: hac casti maneant in religione nepotes
Abbreviated transcription (Latin):
A uspicus manuifesta fides. sic fata deumrex lirius diticora.¬
S or titur uoluit̾q. uices. is uertitur ordo¬
P auca tibi emultis quotutior hospita lustres
Aeqͣuora & ausonio possis considere postu nlunaaa
Ixpediam dictis ꝓhibent nam cetera parcu
S cire helenum fariq uetat satur nia uino silusirina
Pn rincipio italiam quam tu iã rere ꝓpinquã
Uicinosq ignar&e paras inuadere portus liu
L onga ꝓeul longis uia duudit inuia t̾erris:
Ante & trinacria letandus remus in unda
It salis ausonii lustrandum nauib equor
S igna tibidicam tu condita mente teneto:
Cum tibi sollicito secreti ad fluminis undam
L itoreis ingens iuenta subilicibussus
Iriginta capitum fetus cnpea iacehit
A lba solo recubans albi circum ubera nati finba q̃¬
I slocus urbis erͥt requies eacerta laborum m
N ec tu mensarum morsus hor resce futuros
F ata uiam inuenient. aderitq uocatus apollo
H as autem terras italiq hanc litoris oram.¬
Proxima quę nostri per funditur ęquoris ęstu

Expanded text:
auspiciis manifesta fides: sic fata deum rex sortitur, volvitque vices; is vertitur ordopauca tibi e multis, quo tutior hospita lustres aequora et Ausonio possis considere portu, expediam dictis; prohibent nam cetera Parcae scire Helenum farique vetat Saturnia Iuno. Principio Italiam, quam tu iam rere propinquam vicinosque, ignare, paras invadere portus, longa procul longis via dividit invia terris. Ante et Trinacria lentandus remus in unda, et salis Ausonii lustrandum navibus aequosigna tibi dicam, tu condita mente teneto: cum tibi sollicito secreti ad fluminis undam litoreis ingens inventa sub ilicibus sus triginta capitum fetus enixa iacebit. alba, solo recubans, albi circum ubera nati, is locus urbis erit, requies ea certa laborum. Nec tu mensarum morsus horresce futuros: fata viam invenient, aderitque vocatus Apollo. Has autem terras, Italique hanc litoris oraproxuma quae nostri perfunditur aequoris aestu,
Abbreviated transcription (Latin):
Sensit & ad sonitum uocis uestigia tor sit : Fpoisati L¬
Etrum ubi nulla datur. dex tra affeclare potestas fectas.
N ec potis ionios fluctus e quare sequendo
C lamorem in mensum tollit. quo pontus & om̃s
I ntremuere undę. penitusq ex ter rita tellus
I talię. curuisq in mugut ęthna cauernis:
At genus esiluis ey dopum & montibus altis
I xcitum ruit adportus. & litora complent
eernimus asstantes nequi quam lumine toruo
Aetineos fratres. c̃elo capita alta ferentes:
Concilium hor rendum. qualis cum uertice celso
Aeriȩ quercus. aut coniferae ciparissi
C oastiterant. silua alta iouis. luc ue dianae: rpiriss

Expanded text:
Sensit, et ad sonitum vocis vestigia torsit; vSensit, et ad sonitum vocis vestigia torsit; verum ubi nulla datur dextra adfectare potestas, nec potis Ionios fluctus aequare sequendo, clamorem immensum tollit, quo pontus et omnes contremuere undae, penitusque exterrita tellus Italiae, curvisque immugiit Aetna cavernis. At genus e silvis Cyclopum et montibus altis excitum ruit ad portus et litora complent. Cernimus adstantis nequiquam lumine torvo Aetnaeos fratres, caelo capita alta ferentis, concilium horrendum: quales cum vertice celso aeriae quercus, aut coniferae cyparissi constiterunt, silva alta Iovis, lucusve Dianae. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
P rospicio. soni tunq pedum uocemq tremesco.
U ictum infelicem baccas lapidosaq corna
D ant rami & uulsis pascunt radicibus herbȩ:
Omnia coliustraas. hanc primum adlitora classem
C onspexi ut meiteni. huic me quȩ cũq fuiss&
Addixi satis est gentem effugisse nefandam¬
U os animã hanc potius quocũq absumite locto¬
U ixea fatus erat. sum mocum monte udenus
Ipsum inter pecudes uasta semole mouentem
P astorem poli phemum. & litora nota. petentem
M onstrum hor rendum. in forme. in grascuilum adẽptum
T runca manũ pinus regit. & uestigia fir mat¬
I anigera e comitantur oues. ea sola uoluptas
P ost quam altos tetigit fluctus & ad equora uenit.
Luminis effossi fluidum lauit inde cruorem
Dentibus infrendea. gemitu. graditurq ꝑequor
Lam medium. nec dum fluctus lattra arduatinxit
N os ꝓcul indefugam trepidi celera rȩ recepto s deribanus¬
S upplice sic merito tacitiq in ci dere funem
Uertimus & ꝓni certantibus equora remis

Expanded text:
prospicio, sonitumque pedum vocemque tremesco. Victum infelicem, bacas lapidosaque corna, dant rami et volsis pascunt radicibus herbae. Omnia conlustrans, hanc primum ad litora classem conspexi venientem. Huic me, quaecumque fuisset, addixi: satis est gentem effugisse nefandam. Vos animam hanc potius quocumque absumite leto. Vix ea fatus erat, summo cum monte videmus ipsum inter pecudes vasta se mole moventem pastorem Polyphemum et litora nota petentem, monstrum horrendum, informe, ingens, cui lumen ademptum. Trunca manu pinus regit et vestigia firmat; lanigerae comitantur oves—ea sola voluptas Postquam altos tetigit fluctus et ad aequora venit, luminis effossi fluidum lavit inde cruorem, dentibus infrendens gemitu, graditurque per aequor iam medium, necdum fluctus latera ardua tinxit. Nos procul inde fugam trepidi celerare, recepto supplice sic merito, tacitique incidere funem; vertimus et proni certantibus aequora remis.
Abbreviated transcription (Latin):
Quiduc sequens tantos possim superare labores: diemibi: u¬
Exorat pacem diuum uittasq resoluit
S acrati capitis. meq adtua limina phȩbe
I psc manu multo suspensum̃ numine ducit:
At ꝙ hec acinac canit diuino exore sacer dos. a gua¬
N att.dea nante maioribus irt per altum

Expanded text:
Quidve sequens tantos possim superare labores? exorat pacem divom, vittasque resolvit sacrati capitis, meque ad tua limina, Phoebe, ipse manu multo suspensum numine ducit, atque haec deinde canit divino ex ore sacerdos: Nate dea,—nam te maioribus ire per altum
Abbreviated transcription (Latin):
Vndec iterditaliam cursusq breuissimussundisilleraben
S olruit interea & montes umbrantur opaci.
S ter nimur optata engremio telluris adundam
Sor titi remos passimq in litore sicco lissipatipis uolut.¬
Cor pora curamus fesios sopor irrigat artus

Expanded text:
unde iter Italiam cursusque brevissimus undis. unde iter Italiam cursusque brevissimus undis. Sol ruit interea et montes umbrantur opaci; sternimur optatae gremio telluris ad undam, sortiti remos, passimque in litore sicco corpora curamus; fessos sopor inrigat artus
Abbreviated transcription (Latin):
S int puer & longum andromachȩ testentur amorẽ
Con uigis hectore ȩ. cape dona ex trema tuorum
O mihi sola meisuper astinactis imago. Iadt uldentius mago
S ic oculos sic ille manus sic ora ferebat
It nunc equali tecum pubescer& a euo
Hos ego digrediens lacrimis affabar obortis:
Ciuite felices quibus est fortuna per acta
Iam sua nos alia ex aluist infata uocamur:
U obis. parta quies. nullum maris ȩ quos arandẽ laugadis
Arua neq ausoniȩ. semper cedentia retro
Q uȩrenda effigiem x anthi troiamq uidetis.
Q uam uestrȩ fecere manus. melioribus opto lilasi ner pti forimnata
S ĩquando thybrim uicinaq thybridis arua
Intraro gentiq me ȩ data moenia scer nã
Cognatas urbes olim ꝓopulosq ꝓpinquos lu
I piro hesperiam quibus idem dar danus auctor
Atq idem casus. unam faciemus utramq
T rõi am animis. maneat nr̃os ea cura nepotes
Prouehimum pelago. uicina ceraunia iuxta

Expanded text:
sint, puer, et longum Andromachae testentur amorem, sint, puer, et longum Andromachae testentur amorem, coniugis Hectoreae. Cape dona extrema tuorum, O mihi sola mei super Astyanactis imago: sic oculos, sic ille manus, sic ora ferebat; et nunc aequali tecum pubesceret aevo. Hos ego digrediens lacrimis adfabar obortis: Vivite felices, quibus est fortuna peracta iam sua; nos alia ex aliis in fata vocamur. Vobis parta quies; nullum maris aequor arandum, arva neque Ausoniae semper cedentia retro quaerenda. Effigiem Xanthi Troiamque videtis quam vestrae fecere manus, melioribus, opto, auspiciis, et Si quando Thybrim vicinaque Thybridis arva intraro, gentique meae data moenia cernam, cognatas urbes olim populosque propinquos, Epiro, Hesperia, quibus idem Dardanus auctor atque idem casus, unam faciemus utramque Troiam animis; maneat nostros ea cura nepotes. Provehimur pelago vicina Ceraunia iuxta,
Abbreviated transcription (Latin):
Hec sunt que. nr̃a liceat te uoce moneri¬
U ade age. & ingentem: factis fer ad ethera troiam:
Q uȩ post quam uates sic ore effatus amico est
Dona dehinc auro grauia sectoq elephanto ln ualiaposur igra¬
I mperat ad naues ferristiꝑatq carinis
Remigium suppla: socios simul instruit: armis:
I nterta classem uelis aptare iubebat s alipmnl¬
Anchises. fieret uento mora nequa ferenti
Quem phoebi inter pres multo cõpellat honore
C onuigio anchisa ueneris dignate superbo Glorioso
Cura dcum bis. per gameis erepte ruinis amupiealo
Ecce tibi ausoniȩ tellus hanc arripe aidis¬
Et tamen hane belago ut preter labare necesse est.
A usoniȩ pars illa ꝓcul quampandit apollo:
adc ait oftlia pictate quid ultra
Prouehor. & fando surgentis demoror austros:
N ec minus andromache di gressu mesta supremo
Fert pic turatas auri sub temine uestes
Et frigiam ascanio clamidem. nec cędit honori
T ex tilibusq onerat donis. ac talia fatur:
Accipe & hȩo manuum tibiquȩ monimenta mearũ

Expanded text:
Haec sunt, quae nostra liceat te voce moneri. Vade age, et ingentem factis fer ad aethera Troiam. Quae postquam vates sic ore effatus amico est, dona dehinc auro gravia sectoque elephanto imperat ad navis ferri, stipatque carinis remigium supplet; socios simul instruit armis. Interea classem velis aptare iubebat Anchises, fieret vento mora ne qua ferenti. Quem Phoebi interpres multo compellat honore: Coniugio, Anchise, Veneris dignate superbo, cura deum, bis Pergameis erepte ruinis, ecce tibi Ausoniae tellus; hanc arripe Et tamen hanc pelago praeterlabare necesse est; Ausoniae pars illa procul, quam pandit Apollo. Vade ait O felix nati pietate. Quid ultra provehor, et fando surgentis demoror austros? Nec minus Andromache digressu maesta supremo fert picturatas auri subtemine vestes et Phrygiam Ascanio chlamydem nec cedit honore, textilibusque onerat donis, ac talia fatur: Accipe et haec, manuum tibi quae monumenta mearum
Abbreviated transcription (Latin):
Capri gentsumq pecus nullo custode ꝑherbas¬
Ir mpartmpster ro de diuos ipsumꝙ uocamus
Iipartem prȩdamq iouem. tum litore cur uo
Ex struimusq thoros. dapibusq epula mur opimis
At subttȩ hor rifico lapsu demontibus assunt
N arpie & magnis quatiunt clangorib alas
D iripiuntq. dapes. contactuq omnia fedant
In mundo. tum uox dira tetrum inter odorẽ:
Rursum in secessu longo subrupe cauata.
Arborib clausi cir cũ atq horrentib um bris.
I nstruimus mensas arisq reponimus ignẽ
Turba sonans. predam pedib circũ uolat uncis.
Polluit ore clapes: socus tunc arma capessante li ipiai¬
E dico & llira bellum cum gente gerendum:
Haudd secus ac iussi faciunt: tectosq perherbam
Disponunt enses. & scuta latentia condunt: saltero famu¬
Irgo ubi dcla psȩ sonitũ per cum. dedere:¬

Expanded text:
caprigenumque pecus nullo custode per herbascaprigenumque pecus nullo custode per herbas. Inruimus ferro, et divos ipsumque vocamus in partem praedamque Iovem; tum litore curvo exstruimusque toros, dapibusque epulamur opimis. At subitae horrifico lapsu de montibus adsunt Harpyiae, et magnis quatiunt clangoribus alas, diripiuntque dapes, contactuque omnia foedant immundo; tum vox taetrum dira inter odorem. Rursum in secessu longo sub rupe cavata, arboribus clausi circum atque horrentibus umbris, instruimus mensas arisque reponimus ignem: turba sonans praedam pedibus circumvolat uncis, polluit ore dapes. Sociis tunc, arma capessant, edico, et dira bellum cum gente gerendum. Haud secus ac iussi faciunt, tectosque per herbam disponunt enses et scuta latentia condunt. Ergo ubi delapsae sonitum per curva dedere
Abbreviated transcription (Latin):
Abstulit ingeminant ab ruptis nubibus ignes:
Ixcutimur cursu & cecis erramus inundis
I pse diem noctemq. negat discor nere caelo
Nec meminisse uiȩ media palinurus inunda
Tris adeo incertos cȩca caligine soles dos¬
ł rramus pclago totidem sine sidere noctis:
Quarto terra die primũ se attollere tanðe
Cisa aperire ꝓculmontes. ac uoluere fumũ.
Uelacadunt. remis insur gimus. haudmora nautȩ
Ad nuxi torquent spumas & cerula uerrunT:
Seruatum exundis strophadũ melitora primũ
Accipiunt strophades graiostant nomine dictȩ :
Insulȩ ionio inmagno quas dira celeno
Har pięq colunt aliȩ fineia post quã
Tlausa domus mensasq: metu liquere priores
At ristius haud illis monstrum. nec seuior ulla.
Pestis. & ira deum stigiis sese ex tulit undis
Cir ginci uolucru uultus. fedissima uentris
Proluuies. uncȩq manus & pallida semper
Ora fame:
Huc ubidelati portus in trauimus. ecce
Aeta boum campis armenta uidemus

Expanded text:
abstulit; ingeminant abruptis nubibus ignes. abstulit; ingeminant abruptis nubibus ignes. Excutimur cursu, et caecis erramus in undis. Ipse diem noctemque negat discernere caelo, nec meminisse viae media Palinurus in unda. Tris adeo incertos caeca caligine soles erramus pelago, totidem sine sidere noctes. Quarto terra die primum se attollere tandem visa, aperire procul montis, ac volvere fumum. Vela cadunt, remis insurgimus; haud mora nautae adnixi torquent spumas et caerula verrunt. Servatum ex undis Strophadum me litora primum accipiunt; Strophades Graio stant nomine dictae, insulae Ionio in magno, quas dira Celaeno Harpyiaeque colunt aliae, Phineia postquam clausa domus, mensasque metu liquere priores. Tristius haud illis monstrum, nec saevior ulla pestis et ira deum Stygiis sese extulit undis. Virginei volucrum voltus, foedissima ventris proluvies, uncaeque manus, et pallida semper ora fame. Huc ubi delati portus intravimus, ecce laeta boum passim campis armenta videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
Inte̾ merata focis: per fecto letus honore
An chisem facio certum. remq: ordine pando:
Aggnouit ꝓlem ambiguam. geminosq parentes
Seq nouio ueterum deceptẽ errore locorum:
Tum memorat. nateꝰ iliacis exescitt᷑ fatis
Sola mihi tales casus casandra canebat.
Et sȩpe hesperiam sepe itala regna uocare:
Sed quis adhesperie uenturos litora teucros
Creder&: anti quem tunt uates casandra moner &
Cedamus phebo & moniti meliora sequamur.
S ic ait. & cuncti dictis paremus ou̾antes.
B anc quoq deserimus sedem. paucisq relictis lioꝑt syestila¬
U cla damus. uastumq caua trabe currimus ȩquor:
Post qua altum tenuere rates nec iã amplius ullę
Apparent terrȩ cęlũ undiq & undiq pontus. Enimiro¬
Tum mihi cerulcus supra caput asstitit imber.
Noc tt̃ hememq ferens. & inhor ruit und& tenebris
Continuo uenti uoluunt mare. magnaq sur gunt
In uoluere diem nimbi & nox humida celum

Expanded text:
intemerata focis. Perfecto laetus honore intemerata focis. Perfecto laetus honore Anchisen facio certum, remque ordine pando. Adgnovit prolem ambiguam geminosque parentes, seque novo veterum deceptum errore locorum. Tum memorat: Nate, Iliacis exercite fatis, sola mihi talis casus Cassandra canebat.et saepe Hesperiam, saepe Itala regna vocare. Sed quis ad Hesperiae venturos litora Teucros crederet, aut quem tum vates Cassandra moveret? Cedamus Phoebo, et moniti meliora sequamur. Sic ait, et cuncti dicto paremus ovantes. Hanc quoque deserimus sedem, paucisque relictis vela damus, vastumque cava trabe currimus aequor. Postquam altum tenuere rates, nec iam amplius ullae adparent terrae, caelum undique et undique pontus, tumterrae, caeruleus supra caput astitit imber, noctem hiememque ferens, et inhorruit unda tenebris. Continuo involvunt venti mare, nigraque surgunt asto: involvere diem nimbi, et nox humida c
Abbreviated transcription (Latin):
Idem uenturos tollemus in astra nepotes
Imperium urbi dabimus. tumoenia magnis lleot¬
Magna para. longumq fuge nelinq laborem
Mutende sedes. non hȩc tibi litora sua sit
Delius. aut creta iussit considere apollo¬
I st locus. hesperiam grau cognomine dicuns
Terta antiqua. potens armis atq uberẽ glebȩ frum
O e notri coluere uiri nunc fama minores
I taliã dixisse. ducis denomine gentem
H ac nobis ꝓͥpriȩ sedes. hinc ddar danus ortus¬
L assiusq pater. genus aquo principe. nr̃m
Sur ge age & hȩe iȩtus longeuo dicta parerti
Haud dubitanda refer. corithũ terrasq requir at¬
Ausonias. dictea negat tibi iuppitet arua:
Talibus at tonitus iussis ac uoce deorum
N ec sopos illud erat. sed cora agnosecre uultus aꝑt¬
E clatasq comas. prȩsentiaq ora uideba ms
Tum gelidus. toto manabat corpore sudor
Corripio cratis corpus. tendoq supinas
A declum cum uoce manus. & munera libo

Expanded text:
idem venturos tollemus in astra nepotes, idem venturos tollemus in astra nepotes, imperiumque urbi dabimus: tu moenia magnis magna para, longumque fugae ne linque laborem. Mutandae sedes: non haec tibi litora suasit Delius, aut Cretae iussit considere Apollo. Est locus, Hesperiam Grai cognomine dicunt, terra antiqua, potens armis atque ubere glaebae; Oenotri coluere viri; nunc fama minores Italiam dixisse ducis de nomine gentem: hae nobis propriae sedes; hinc Dardanus ortus, Iasiusque pater, genus a quo principe nostrum. Surge age, et haec laetus longaevo dicta parenti haud dubitanda refer: Corythum terrasque Ausonias; Dictaea negat tibi Iuppiter arva. Talibus attonitus visis et voce deorum— nec sopor illud erat, sed coram adgnoscere voltus velatasque comas praesentiaque ora videbar; tum gelidus toto manabat corpore sudor corripio e stratis corpus, tendoque supinas ad caelum cum voce manus, et munera libo
Abbreviated transcription (Latin):
P ura domosq dabam. subito cum tabida membris
Cor rupto cȩli tractu. miserandaq uenit
Arboribusq satͥsq lues. & lctifer annus
L inquebant dulcis animas. aut egra traheband
Corpora tum steriles exurert sirius agros nb.
Arebant her bea& uictum seges eͥgra negabat
R ursus adora lum ortigiȩ phoebũq remenso seuugiea¬
Hor tatur pater ire mari. ueniamq precari
Quam fessis sinẽ rebus ferat. unde laborum¬
Temptare auxilium iubeat. quouer tere cursus
N oxerat & terris animalia somnus habebat
Effigies sacrȩ diuum. phrygiiq penates
Q uos mecum atroia meduisq ex ignibus urbis
Extulera mausi ante oculos asstare iacentis
I n somnis. multo manifesti lumine quase
P lena per insertas fundebat luna fenestras .i uondusas.¬
Tum sic affari. & curas his demere dictis c prrut¬
Quod tibi delato ꝓlortigiam dicturus apollo est.
Hic canit. & tua nos ex ultro adlimina mittit
N os tr̃dar dania in censa tuaq arma secutis
N os tumidũ subte per mensi classibus equor

Expanded text:
ura domosque dabam: subito cum tabida membris, corrupto caeli tractu, miserandaque venit arboribusque satisque lues et letifer annus. Linquebant dulcis animas, aut aegra trahebant corpora; tum sterilis exurere Sirius agros; arebant herbae, et victum seges aegra negabat. Rursus ad oraclum Ortygiae Phoebumque remenso hortatur pater ire mari, veniamque precari: quam fessis finem rebus ferat; unde laboremptare auxilium iubeat; quo vertere cursus. Nox erat, et terris animalia somnus habebat: effigies sacrae divom Phrygiique Penates, quos mecum a Troia mediisque ex ignibus urbis extuleram, visi ante oculos adstare iacentis in somnis, multo manifesti lumine, qua se plena per insertas fundebat luna fenestras; tum sic adfari et curas his demere dictis: Quod tibi delato Ortygiam dicturus Apollo est, hic canit, et tua nos en ultro ad limina mittit. Nos te, Dardania incensa, tuaque arma secuti, nos tumidum sub te permensi classibus aequor,
Abbreviated transcription (Latin):
in uocatur hoc nãq est diana. uino ꝓserpina. Nata igi¬
duo natanumina termã sibi natalẽ ernate non passi sunt.
aliest: Nã hoc insuli cũ terrȩ matulaboret quifitꝰ¬
sub terris latentib uentis sicut lucanus querentẽ erũ pere
qui cã ienerent. Quod etiã uirgilus latenter ostendit. Quod aut̃
derimus dianã primonatã. noionis est. Nã constat prima noc
quia diulitut et post aparut. Nãdelon greei manifestum¬

Expanded text:
inuocatur; haec namque est Iuno Diana Proserpina. Nata igiinuocatur; haec namque est Iuno Diana Proserpina. Nata igitur duo numina terram sibi natalem errare non passa sunt, a est. nam haec insula cum terrae motu laboraret, qui fitsub terris latentibus ventis, sicut Lucanus "quaerentem erumperequi eam tenerent; quod etiam Vergilius latenter ostendit. quod autem diximus Dianam primo natam, rationis est: nam constat, primam noquia diu latuit et post apparuit: na
Abbreviated transcription (Latin):
ic domus aeneȩ cipictis dominabitur oris
Et nati natorum & qui nascentur abillis
I aec phebus puxtoq ingens exorta tumultu
Latticia & cuncti quȩ sint ea mȩnia quȩrunt
Iuo phębus uocit errantes. iubeatq. reuerti:
Tum genitor ueterum uoluens monimenta uiroꝵ
Ordo est. In mari medio egeo colitur tellus sacrã nep¬
tuno & nereidũ matri. iđ doridi gratissima: fab ula talisẽ.
Post uiciatã latonã iuppiter cum & iã eius sororẽ astarien
uiciare uellet. illai optauit adis ut innauem conuerte
conuersa diu sub fluctibus latuit Postea subplicante ioui
latone leuata suꝑ ferri aquis oepit hec primo neptuno et do¬
ridi fuit conserrata. postea cũ uino grauidã phitone in¬
aliqñ applicante selitorib sorore suscepta est. et illic
dianã primo post apollinẽ peperit. Quistatĩ occisophi¬
tone ultus est maitris in uriã. Sane nata diana
officium. Unde cũ dina sit uirgo tam̃ aparturientib¬

Expanded text:
hic domus Aeneae cunctis dominabitur oris, hic domus Aeneae cunctis dominabitur oris, et nati natorum, et qui nascentur ab illis. Haec Phoebus; mixtoque ingens exorta tumultu laetitia, et cuncti quae sint ea moenia quaerunt, quo Phoebus vocet errantis iubeatque reverti? Tum geordo est: in mari medio Aegaeo colitur tellus sacra Neptuno et Nereidum matri, id est Doridi gratissima. Fabula talis est: Post uitiatam Latonam Iuppiter, cum etiam eius sororem Astarien uitiare uellet, illa optauit a diis, ut in auem conuerteconuersa diu sub fluctibus latuit; postea supplicante Ioui Latona eleuata superferri aquis coepit. Haec primo Neptuno et Doridi fuit consecrata. Postea cum Iuno grauidam Pythone ialiquando applicante se litoribus sorore suscepta est et illic Dianam primo, post Apollinem peperit; qui statim occiso Pythone ultus est matris iniuriam. Sane nata Diana officium; unde, cum Diana sit uirgo, tamen a parturientib
Abbreviated transcription (Latin):
mmotamq coli dedit & contempnere uentos:
Huc feror. hȩc fessos tuto placidissima portu
accipit: egressi ueneramur apollinis urbem
Rex anius. rex idem hominum phoebiq sacerdos
ittis & sacra redimituss tempora lauro
Occurrit. uiterem anchisen agnouit amicum
ungimus hospitio dextras. & tecta subimus.
Templa dei saxo ueneramur structa urtusto:
a ꝓpriam tymbree domumda męnia fessis
Et genus & mansuram urbem. serua altera troiȩ
ergama relliquias danaum atq inmitis achilli
Quem sequimur quout ire iuibes ubi ponert sedes.
apater augurium atq animis illa bere nrĩs
U ix ei fatus eram. tremere om̃a uisa repente
imina que laurusq. dei totusq moueri. lut¬
Mons circum & mugire aditis cortina reclusis
ummissi petimus terram. uoo fertur ad auris:
Dardainide duri que uos astirpe parentum
rima tulit tellus eadem uos ubere laeto
Accipiet reduces antiquã exquirite matrem

Expanded text:
immotamque coli dedit et contemnere ventos. immotamque coli dedit et contemnere ventos. Huc feror; haec fessos tuto placidissima portu accipit: egressi veneramur Apollinis urbem. Rex Anius, rex idem hominum Phoebique sacerdos vittis et sacra redimitus tempora lauro, occurrit; veterem Anchisen adgnovit amicum. Iungimus hospitio dextras, et tecta subimus. Templa dei saxo venerabar structa vetusto: Da propriam, Thymbraee, domum; da moenia fessis et genus et mansuram urbem; serva altera Troiae Pergama, reliquias Danaum atque immitis Achilli. Quem sequimur? Quove ire iubes? Ubi ponere sedes? Da, pater, augurium, atque animis inlabere nostris. Vix ea fatus eram: tremere omnia visa repente, liminaque laurusque dei, totusque moveri mons circum, et mugire adytis cortina reclusis. Submissi petimus terram, et vox fertur ad auris: Dardanidae duri, quae vos a stirpe parentum prima tulit tellus, eadem vos ubere laeto accipiet reduces. Antiquam exquirite matrem: