comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um suum contemner&. At uo intelligens & doctus audiens
sceuolam senur& esse quoddam ubcrius dicendi genus &
ornatuis. Ab utroq autem causa ꝑorata. si quareretur utẽ
praestar& orator: nunꝗͣ ꝓfecto sapienus iudicium a iudi¬
cio uulgi discrepar&. Qui praestat iginir intelligens im¬
perito: Magna. re & difficili siquidem magnum est scire:
quibus efficiatur amutatr dicendo illud quitquid est
quod aut effici dicendo oportet. aut amiiti non oportet.
Praestat & ille doctus auditor indocto: quod sape cum ora¬
tores duo aut plures populi iudicio ꝓbanuir quod dicẽ¬
di genus optimum sit intelligit. Nlam illud quod po¬
puło non ꝓbatur: ne intelligenti quidem auditori ꝓba¬
ri potest. Ut enim ex neruoꝵ sono infidibus ꝗͣ scien¬
ter ei pulsi sint intelligi sol&. Sic ex animoꝵ motu
cernitur quid tractandis his ꝑficiat orator. Itaq in¬
telligens dicendi existimator non assidens & attente

Expanded text:
um suum contemneret; at vero intellegens et doctus audiens um suum contemneret; at vero intellegens et doctus audiens Scaevolam sentiret esse quoddam uberius dicendi genus et ornatius. Ab utroque autem causa perorata si quaereretur, uter praestaret orator, numquam profecto sapientis iudicium a iudicio vulgi discreparet. qui praestat igitur intellegens imperito? Magna re et difficili; si quidem magnum est scire, quibus rebus efficiatur amittaturve dicendo illud quidquid est quod aut effici dicendo oportet aut amitti non oportet. Praestat etiam illo doctus auditor indocto, quod saepe, cum oratores duo aut plures populi iudicio probantur, quod dicendi genus optimum sit intellegit. Nam illud quod populo non probatur ne intellegenti quidem auditori probari potest. Vt enim ex nervorum sono in fidibus quam scienter ei pulsi sint intellegi solet: sic ex animorum motu cernitur quid tractandis his perficiat orator. itaque intellegens dicendi existimator, non adsidens et adtente
Abbreviated transcription (Latin):
se eum qui testamentum fecisf& hoc senxisse: quo quomo¬
do filius non ess& qui in suam tutelam uenir&. siue nõ na¬
tus siue ante mortuus curius heres ut ess&. Ita scribere
plerosq & id ualere & uoluisse semper. haec & multa eius
modi dicens fidem faciebat. quod ẽ tribus oratoriis offici¬
is. alteꝵ deinde aquum bonum testamentoꝵ sentennas
noluntatesq tutatus est: quanta ess& ĩuerbis captio: cum
ĩ caeteris rebus tum in testamenis. si negligerentur ulũ¬
tates quantam sibi potennam sceuola. assumer&. si ne¬
mo auder& testamentum facere postea nisi de illius sen¬
tennas haec cum grauiter. cum ab exemplis copiose: tum
uarie. tum & ridicule & facile explicans eam admira¬
tionem assensionemq cõmouit dixisse: ut contra nemo
uideretur. hoc erat oratoris officium partitione tertiũ
genere maximum. hic ille de populo iudex qui separa¬
tim alterum admiranis ess&. idem audito altero iudici¬

Expanded text:
se eum, qui testamentum fecisset, hoc sensisse, quoquo mose eum, qui testamentum fecisset, hoc sensisse, quoquo modo filius non esset, qui in suam tutelam veniret, sive non natus sive ante mortuus, Curius heres ut esset; ita scribere plerosque et id valere et valuisse semper. Haec et multa eius modi dicens fidem faciebat; quod est ex tribus oratoris officiis alterum. deinde aequum bonum testamentorum sententias voluntatesque tutatus est: quanta esset in verbis captio cum in ceteris rebus tum in testamentis, si neglegerentur voluntates; quantam sibi potentiam Scaevola adsumeret, si nemo auderet testamentum facere postea nisi de illius sententia. Haec cum graviter tum ab exemplis copiose, tum varie, tum etiam ridicule et facete explicans eam admirationem adsensionemque commovit, dixisse ut contra nemo videretur;—hoc erat oratoris officium partitione tertium, genere maximum. Hic ille de populo iudex, qui separatim alterum admiratus esset, idem audito altero iudici
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ admodum scribi oportuiss&. si & filio non nato he¬
res instimeretur. Qͣ copiosum esse populo quod scriptum
ess& negligi & opinione quaeri uoluntates & interpraeta no
disertoꝵ scripta simplicum hominum ꝑuerte̾: &ͣ ille mł¬
ra de auctoritate parris sui qui semꝑ uis illud esse defende¬
rat : Q omnino multa de conseruando uire ciuili que
quidem omnia cum perite & scienter tum ita breuiter &
praesse & satis ornate & ꝑeleganter dicer&: quis ess& qui
uo ut conira crassus ab adolescente delicato qui inlitore
ambulans scalmum reperiss&: ob eamq rem aedificare
nauem cõcupiuissc. exorsus est. Similiter sceuola ex u¬
no scalmo captionis centũ uirale iudicium hereditans effe¬
ciss&: hoc in illo uidicio initio consequuns multis eiusdem
generis sententus delectauit animosꝙ omnium qui aderãt
in hilantatem a seueritate traduxit. quod est unum ex
tribus quem dixi ab oratore effici debere. deinde hoc uoluis¬

Expanded text:
quem ad modum scribi oportuisset, si etiam filio non nato hequem ad modum scribi oportuisset, si etiam filio non nato heres institueretur? quam captiosum esse populo, quod scriptum esset neglegi et opinione quaeri voluntates et interpretatione disertorum scripta simplicium hominum pervertere? quam ille multa de auctoritate patris sui, qui semper ius illud esse defenderat? quam omnino multa de conservando iure civili? Quae quidem omnia cum perite et scienter item breviter et presse et satis ornate et pereleganter diceret, quis esset invero, ut contra Crassus ab adulescente delicato, qui in litore ambulans scalmum repperisset ob eamque rem aedificare navem concupivisset, exorsus est, similiter Scaevolam ex uno scalmo captionis centumvirale iudicium hereditatis effecisse: hoc ille initio, consecutis multis eiusdem generis sententiis, delectavit animosque omnium qui aderant in hilaritatem a severitate traduxit; quod est unum ex tribus quae dixi ab oratore effici debere. Deinde hoc voluis
Abbreviated transcription (Latin):
populi aures tanꝗͣ tibie sunt. ee si flatum non reciput.¬
aut si auditor omnino tanꝗͣ equus non facit: agitandi
finis faciendus est. hoc tameñ inter est: quod uulgus ĩ ter¬
dum non ꝓbandum oratorem ꝓbat. seđ ꝓbat sine com¬
peratione. cum a medioeri aut & a malo delectatur eo
est contentus esse. melius non sentit. Ullud quod est qua¬
le cunq est ꝓbat. Tenet enim aures uel mediocris oratoᷤ
sit. modo aliquid ĩ eo. nec res ulla plus apud animos homi¬
num ꝗͣ ordo & ornanis orationis ual&. Quare quis ex
populo cum.Q. sceuolam ꝓ. M copomo dicentem audir&
ĩ ea causa de qua ante dixi quicꝗͣ politius aut legannꝰ.
is hoc ꝓbare uell&. M. curium cum ita heres institutus
ess&: si pupilus ante mortiuis ess& ꝗͣ in suam tutelam⁊
uenir&. pupillo nõ nato heredem esse non posse: quidil¬
le non dixit de testamentoꝵ iure. de antiquis formulis

Expanded text:
populi aures tamquam tibiae sunt; eae si inflatum non recipiunt—populi aures tamquam tibiae sunt; eae si inflatum non recipiunt—aut si auditor omnino tamquam equus non facit, agitandi finis faciendus est. hoc tamen interest, quod vulgus interdum non probandum oratorem probat, sed probat sine comparatione; cum a mediocri aut etiam a malo delectatur, eo est contentus; esse melius non sentit, illud quod est, qualecumque est, probat. Tenet enim auris vel mediocris orator, sit modo aliquid in eo; nec res ulla plus apud animos hominum quam ordo et ornatus orationis valet. qua re quis ex populo, cum Q. Scaevolam pro M. Coponio dicentem audiret in ea causa, de qua ante dixi, quicquam politius aut elegantiuis hoc probare vellet, M'. Curium, cum ita heres institutus esset, 'si pupillus ante mortuus esset quam in suam tutelam venisset,' pupillo non nato heredem esse non posse: quid ille non dixit de testamentorum iure? de antiquis formulis?
Abbreviated transcription (Latin):
batissimos. Nec enim poss& idem̃ demosthenes dice᷑
quod dixisse antimachum clarum poetam ferunt:
qui cum cõuocans auditoribus leger& eis magnum il¬
lud quod nouistis uolumen suum: & eum legentem
omnes praeter platonem reliquiss&. legam inquit ni¬
hilominius. Plato enim mihi unus instar est omniũ
me illum & recte poema enim reconditum pancoꝵ
approbationem oratio popularis ad sensum uulgi de¬
b& moueri. At si eundem hunc platonem imum au¬
ditorem haber& demosthenes cum ess& relictus a ce¬
teris: uerbum facere non poss&&. Quid tu brute pos¬
ses: nisi te ut curionem quondam concio reliquiss&.
Ego uoͣ inquit ille: ut me tibi indicem meis &̃ causis
quibus omnis res nobiscum iudicibus ẽ non cum popło.
tamen si a corona relictus sim non quaeam dicere.Se
inꝗͣ ita res bab&. ut si ubie inflatte non referant
sonum: abiiciendas eas sibi tibicen putet. sic oratoi

Expanded text:
robatissimos. nec enim posset idem Demosthenes dicere robatissimos. nec enim posset idem Demosthenes dicere quod dixisse Antimachum clarum poetam ferunt: qui cum convocatis auditoribus legeret eis magnum illud quod novistis volumen suum et eum legentem omnes praeter Platonem reliquissent, Legam, inquit, nihilo minus: Plato enim mihi unus instar est centum milium. Et recte; poema enim reconditum paucorum adprobationem, oratio popularis adsensum vulgi debet movere. At si eundem hunc Platonem unum auditorem haberet Demosthenes, cum esset relictus a ceteris, verbum facere non posset. quid tu, Brute, posses, si te ut Curionem quondam contio reliquisset? Ego vero, inquit ille, ut me tibi indicem, in eis etiam causis, in quibus omnis res nobis cum iudicibus est, non cum populo, tamen si a corona relictus sim, non queam dicere. Ita se, inquam, res habet. Vt, si tibiae inflatae non referant sonum, abiciendas eas sibi tibicen putet, sic oratori
Abbreviated transcription (Latin):
celle iudicanis est uulgi indicio qui non idem a doctis
ꝓbaretur: Quando antem dubium fuiss& apud patres
nostros eligendi cui patroni daretur optio: quin aut
antonium optar&.: aut crassum: Aderant mult alii
tamen utꝵ potius de his potius dubitass& aliquis qn
alteꝵ nemo: Qui adolescentibus nobis cum ess& cot¬
ta & hortensius: nun quis quo quidem eligendi po-¬
testas ess&x. quenꝗͣ us anteponeb̾at : Tum brutus
quid tu in quit quaens alios: De te ipso non ne quid
optarent rei : quid ipse hortensius iudicar& uide¬
bam. Qui cum partiretur tecum causas saepe enĩ
interfui : porancli locum ubi p̃łimum poll& oratio
semꝑ tibi relinquaebat: faciebat ille quidem inqͣ &
mihi beniuolentia credo ductus tribuebat omnia. sed
ego quae de me populi sit opinio nescio. De reliquis
hoc affirmo qui iuilgi opinidne disertissimi habiti ⁊¬
sint: eosdem intelligentium quoq iudicio fuisse ꝓ¬

Expanded text:
cellere iudicatus est vulgi iudicio qui non idem a doctis cellere iudicatus est vulgi iudicio qui non idem a doctis probaretur? Quando autem dubium fuisset apud patres nostros eligendi cui patroni daretur optio quin aut Antonium optaret aut Crassum? Aderant multi alii; tamen utrum de his potius dubitasset aliquis, alterum nemo. Quid, adulescentibus nobis cum esset Cotta et Hortensius, num quis, cui quidem eligendi potestas esset, quemquam his anteponebat? tum Brutus: Quid tu, inquit, quaeris alios? de te ipso nonne quid optarent rei, quid ipse Hortensius iudicaret videbamus? qui cum partiretur tecum causas,— saepe enim interfui—perorandi locum, ubi plurimum pollet oratio, semper tibi relinquebat. Faciebat ille quidem, inquam, et mihi benevolentia, credo, ductus tribuebat omnia. Sed ego quae de me populi sit opinio nescio; de reliquis hoc adfirmo, qui vulgi opinione disertissimi habiti sint, eosdem intellegentium quoque iudicio fuisse p
Abbreviated transcription (Latin):
brute dixerim: ut qui audient quid efficiatur. egor
autem cur efficiatur intelligam. Credit is quae diciin¬
tur qui audit qui audit oratorem uera pͥ̾utat. assẽ¬
titur: ꝓbat: fidem facit oratio. Tu artifex̃ quid quae¬
ris amplius: Delectatur audiens multitudo & ducitm
oratione: & quasi uoluptate quadam pfunditur. Ꝙ e
habes quod dĩs putes: gandet: dol&: ridet: plorat fa¬
uet: odit: contemnit: ĩuid&. ad misericordiam du¬
citur: ad pudendum. ad picendum. irascitur: miã¬
nir: sperat: tim&. haec ꝑinde accidunt: ut eoꝵ qui
assunt mentes uerbis & sententis actione tractantur
Quid est: quod expectetur docti alicuius sentenna: Qđ
enim ꝓbat multinido: hoc iddem doctis ꝓbandum est.
Deniq hoc spẽm est popularis iudicii ĩ quo nunꝗͣ fuit
populo cum doctis intelligentibusq dissensio. Cum młn
essent oratores ĩuario gene dicendi: quis unqͣ ex iis ex¬

Expanded text:
Brute, dixerim, ut qui audient quid efficiatur, ego Brute, dixerim, ut qui audient quid efficiatur, ego etiam cur id efficiatur intellegam. Credit eis quae dicuntur qui audit oratorem, vera putat, adsentitur probat, fidem facit oratio: tu artifex quid quaeris amplius? delectatur audiens multitudo et ducitur oratione et quasi voluptate quadam perfun— ditur: quid habes quod disputes? Gaudet dolet, ridet plorat, favet odit, contemnit invidet, ad misericordiam inducitur, ad pudendum, ad pigendum; irascitur mitigatur, sperat timet; haec perinde accidunt, ut eorum qui adsunt mentes verbis et sententiis et actione tractantur; quid est quod exspectetur docti alicuius sententia? Quod enim probat multitude, hoc idem doctis probandum est. Denique hoc specimen est popularis iudici, in quo numquam fuit populo cum doctis intellegentibusque dissensio. cum multi essent oratores in vario genere dicendi, quis umquam ex his ex
Abbreviated transcription (Latin):
oratore nec ne: ut u qui audiunt:ita afficiantur.: ut ora¬
tor uelit uulgi assensu & populari approbatione iudicai
sol&. Itaq nunꝗͣ debono oratore aut non bono doctis ho¬
minibus cum populo dissensio fuit. An censes dum illi ui¬
guerunt quos ante dixi: non eosdem gradus oratoꝵułgi
uidicio & doctoꝵ fuisse: De populo si quem ita rogauis¬
ses quis est in hac ciuitate aeloquentissimus : ĩ antonio
& crasso aut dubitar&: aut hunc alius illum alius hice¬
ret. nemo ne philippum tam suauem oratorem: tami
grauem: tam facetum his anteferr& quẽ nos met ipsi
qui haec arte aliqua uolumns expendere ꝓximum illis
fuisse diximus. nemo ꝓfecto: id enim ipsum est sum̃i
oratoris ꝓprium sum̃um oratorem populo uideri. Q ua
re tibicen attingendas dixerit dixipulo sane frigenti
ad populum mihi cane & musis. Ego huic bruto dicẽti
ut sol& apud multitudinem mibi cane & populo mi

Expanded text:
oratore necne, ut ei qui audiunt ita afficiantur ut oraoratore necne, ut ei qui audiunt ita afficiantur ut orator velit, vulgi adsensu et populari adprobatione iudicari solet. Itaque numquam de bono oratore aut non bono doctis hominibus cum populo dissensio fuit. an censes, dum illi viguerunt quos ante dixi, non eosdem gradus oratorum vulgi iudicio et doctorum fuisse? De populo si quem ita rogavisses: Quis est in hac civitate eloquentissimus? in Antonio et Crasso aut dubitaret aut hunc alius, ilium alius diceret. Nemone Philippum tam suavem oratorem, tam gravem, tam facetum his anteferret, quem nosmet ipsi, qui haec arte aliqua volumus expendere, proximum illis fuisse diximus? Nemo profecto; id enim ipsum est summi oratoris summum oratorem populo videri. qua re tibicen Antigenidas dixerit discipulo sane frigenti ad populum: Mihi cane et Musis; ego huic Bruto dicenti, ut solet, apud multitudinem, Mihi cane et populo, mi
Abbreviated transcription (Latin):
an alii ꝓbantur multitudine: alii autem abhis qui intelligut̃:
bent. An tu inquit allaborasse huic modo bruto ꝓbaturꝰ
es: Plane in ꝗͣ actice disputanonem hanc de oratore pro¬
bando aut imꝓbando multo malim tibi & bruto placere.
eloquentiam autem meam paulo ꝓbari uelim. Et enimi
necesse est qui ita dicat ut a multiuudine ꝓbetur. eũ¬
dem doctis ꝓbari. Nam quid in dicendo nuisticum sit
aut prauum ego iudicabo. si modo is sum qui itł possim.
ut sciam iudicare. Qualis uo᷑ sit orator ex eo qđ is dicẽ¬
do efficiet. poterit intelligi. Tra sunt enim. ut quidem
ego sentio quae sint efficienda dicendo: ut doceatur is apđ
quem dicetur: ut delectetur: ut moueatur uehementius.
Quibus uirtutibus oratoris hoꝵ quidq efficiatur. aut quib
uinis orator aut non assequatur haec: aut & ĩbis labatur
& cadat aliquis arufex iudicabit. Efficiatur autem ab

Expanded text:
An alii probantur a multitudine, alii autem ab eis qui intellegunt? An alii probantur a multitudine, alii autem ab eis qui intellegunt? bent. an tu, inquit, id laboras, si huic modo Bruto probaturus es? Plane, inquam, Attice, disputationem hanc de oratore probando aut improbando multo malim tibi et Bruto placere, eloquentiam autem meam populo probari velim. Etenim necesse est, qui ita dicat, ut a multitudine probetur, eundem doctis probari. Nam quid in dicendo rectum sit aut pravum ego iudicabo, si modo is sum qui id possim aut sciam iudicare; qualis vero sit orator ex eo quod is dicendo efficiet poterit intellegi. tria sunt enim, ut quidem ego sentio, quae sint efficienda dicendo: ut doceatur is apud quem dicetur, ut delectetur, ut moveatur vehementius. Quibus virtutibus oratoris horum quidque efficiatur aut quibus vitiis orator aut non adsequatur haec aut etiam in his labatur et cadat, artifex aliquis iudicabit. Efficiatur autem ab
Abbreviated transcription (Latin):
nulla monum̃ta loquuntur nec alioꝵ nec ipsoꝵ. De ust
autem quos ipsi uidimus. neminem fere praetermittimus
coꝵ quos aliquando dicentes uidimus. Uolo enim scire in
tanta & tam uetere .P. maximis proemis ael oquennae ꝓ¬
posits omnis cupisse dice. non płimos ausos esse: potuis¬
se paucos. Ego tamen ita. de uno quoq dicam. ut in telbi¬
gipossit quem existimem clamatorẽm quem oratorem
fuisse. lisdem fere temporibus aetate inferiores paulo ꝙͣ
iulius. sed aqualis ꝓpe modum fuerunt. C. P. sulpicius
Quarius. EN. pomponus .C. curio.l. fufius. M. drusus pa
tistius: nec ulla. etate uberior. oratoꝵ foctus fuit ex his corta
& sulpicius: cum meo iudicio. tum omĩno facile primas tu¬
lerunt. Hic acticus quomodo istuc dicis inquit cum tuo
iudicio tum omnium semper ne ĩ oratore ꝓbãdo aut ĩ pro¬
bando uulgi iudicium cum intelligentium iudicio cõgruit.

Expanded text:
nulla monumenta loquuntur nec aliorum nec ipsorum? de his nulla monumenta loquuntur nec aliorum nec ipsorum? de his autem, quos ipsi vidimus, neminem fere praetermittemus eorum quos aliquando dicentis vidimus. volo enim sciri in tanta et tam vetere re publica maximis praemiis eloquentiae propositis omnis cupisse dicere, non plurimos ausos esse, potuisse paucos. Ego tamen ita de uno quoque dicam ut intellegi possit quem existimem clamatorem, quem oratorem fuisse. Isdem fere temporibus aetate inferiores paulo quam Iulius, sed aequales propemodum fuerunt C. Cotta P. Sulpicius Q. Varius Cn. Pomponius C. Curio L. Fufius M. Drusus P. Antistius; nec ulla aetate uberior oratorum fetus fuit. ex his Cotta et Sulpicius cum meo iudicio tum omnium facile primas tulerunt. Hic Atticus: Quo modo istuc dicis, inquit, cum tuo iudicio turn omnium? Semperne in oratore probando aut improbando vulgi iudicium cum intellegentium iudicio congruit?
Abbreviated transcription (Latin):
iuis. M. uirgilius qui tribunus pl .l. sillae imperatori diem
dixit. Fius collega P. maguis in dicendo paulo tamen coprosiõ
Secd omnium oratoꝵ siue rabulaꝵ qui & plane in docti aut
ĩurbani aut rustici &̃ fuerunt. quos quidem ego cognoue¬
rim. solutissimum in dicendo & acunssimum iudico nostri
ordinis. &sertorium equaestris .c. gargonium. Fuit etiam
facilis & expeditus addicendum. & uitae splendore multo
& ingenio sane ꝓbabili .T uinius. L. filius. tribunitius. quo
accusante .P. sextius. praȩtor designanis. damnatus est ambi¬
tus. Is ꝓcessiss&e honoribus longiis: nisi semꝑ infirma ⁊¬
atq &̃ egra ualetudine fuiss&. Atq ego preclare in telligo
me in oratoꝵ numeo uersari qui nec habiti sint oratores:
neq fuerint. praeterinq a me aliquot ex ueteribus comemo¬
ratione aut laude dignos: sed hoc quidem ignoratone. ꝙ&
enim est suꝑioris aetatis quod scribi possit de us de quib

Expanded text:
ius M. Vergilius, qui tribunus plebis L. Sullae imperatori diem ius M. Vergilius, qui tribunus plebis L. Sullae imperatori diem dixit. Eius conlega P. Magius in dicendo paulo tamen copiosior. sed omnium oratorum sive rabularum, qui et plane indocti et inurbani aut rustici etiam fuerunt, quos quidem ego cognoverim, solutissimum in dicendo et acutissimum iudico nostri ordinis Q. Sertorium, equestris C. Gargonium. Fuit etiam facilis et expeditus ad dicendum et vitae splendore multo et ingenio sane probabili T. Iunius L. F. tribunicius, quo accusante P. Sextius praetor designatus damnatus est ambitus; is processisset honoribus longius, nisi semper infirma atque etiam aegra valetudine fuisset. atque ego praeclare intellego me in eorum commemoratione versari qui nec habiti sint oratores neque fuerint, praeteririque a me aliquot ex veteribus commemoratione aut laude dignos. Sed hoc quidem ignoratione; quid enim est superioris aetatis quod scribi possit de eis, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nim tenebat eam poenitusq cognonerat. Itaq in sena¬
ni consularium auctoritatem assequaebanir. Sed ĩ causis
publicis nibil. priuatis sats ueterator uidebatur. Erat
in priuatis causis .o. lucretius uispillo & acutus & iuris
peritus. Nam & filia concionibus aptior ꝗͣ iudiciis. pru¬
dens &̃. Ti. annius uelina: & ĩ eius generis causis orator
sane tolerabilis. In eodem genere causaꝵ multum eat
T. L. uiuentius. nimis ille quidem lentus in dicendo &
poene frigidus : sed & callidus & in capiendo aduersaĩo
uersunis. & praeterea nec in doctus & magna cum iuis
ciuuilis intelligentia: cuius anditor P. orbius mens: aequal¬
in dicendo non nimis exercitatus. ĩ uire autem cuili non ĩ¬
ferior qͣ magister fuit. Nam .T. aufidits. qui uixit ad sũ¬
mam senectutem: uelebat esse similis hoꝵ. eratq & honus
uir & in nocens. sed dicebat paꝵ. Nec sane plus frater e¬

Expanded text:
nim tenebat eam penitusque cognoverat; itaque in senanim tenebat eam penitusque cognoverat; itaque in senatu consularium auctoritatem adsequebatur—; sed in causis publicis nihil, in privatis satis veterator videbatur. Erat in privatis causis Q. Lucretius Vispillo et acutus et iuris peritus; nam Ofella contionibus aptior quam iudiciis. Prudens etiam T. Annius Velina et in eius generis causis orator sane tolerabilis. In eodem genere causarum multum erat T. Iuventius nimis ille quidem lentus in dicendo et paene frigidus, sed et callidus et in capiendo adversario versutus et praeterea nec indoctus et magna cum iuris civilis intellegentia. cuius auditor P. Orbius meus fere aequalin dicendo non nimis exercitatus, in iure autem civili non inferior quam magister fuit. Nam T. Aufidius, qui vixit ad summam senectutem, volebat esse similis horum eratque et bonus vir et innocens, sed dicebat parum; nec sane plus frater e
Abbreviated transcription (Latin):
lo post eum . C. billienus homo ꝑse magnais. ꝓpe simłi
ratione sum̃us euaserat: qui consul factus ess&: nisi ĩ maiͣ¬
anos consulatus: & ĩ eas petitiones angastias incidiss&. N.
autem octauii aeloquenna quae fuerat ante consulatumi¬
gnorata. ĩ consula tu multis concionibus est ꝓbata: sed ab
eis qui tantum in dicentium numero non in oratoꝵ fue¬
re: iam ad oratores reuertamur. Censeo inquit acticus
aeloquentis enim uidebare non sedulos uelle conquire.
estiuitate igitur & facetus inꝗͣ .C. iulius caesar ł. f. et
superioribus & &equalibus suis omnibus praestitit: ora¬
torq fuit minime ille quidem uehemens: sed nemo
unꝗͣ urbanitate: nemosepore: nemo suauitate condicior.
Sunt eiuis aliquot orationes ex quibus sicut ex eiusdem
tragediis lenĩtas eius sine neruis ꝑspici potest. Eius aequa¬
lis P. cethegus cui de re .p. satis sũppeditabat. Totam e¬

Expanded text:
lo post eum C. Billienus homo per se magnus prope simili lo post eum C. Billienus homo per se magnus prope simili ratione summus evaserat; qui consul factus esset, nisi in Marianos consulatus et in eas petitionis angustias incidisset. cn. autem Octavi eloquentia, quae fuerat ante consulatum ignorata, in consulatu multis contionibus est vehementer probata. Sed ab eis, qui tantum in dicentium numero, non in oratorum fuerunt, iam ad oratores revertamur. Censeo, inquit Atticus; eloquentis enim videbare, non sedulos velle conquirere. festivitate igitur et facetiis, inquam, C. Iulius L.F. et superioribus et aequalibus suis omnibus praestitit oratorque fuit minime ille quidem vehemens, sed nemo umquam urbanitate, nemo lepore, nemo suavitate conditior. Sunt eius aliquot orationes, ex quibus sicut ex eiusdem tragoediis lenitas eius non sine nervis perspici potest. eius aequalis P. Cethegus, cui de re publica satis suppeditabat oratioto—tam e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ primis: ut temporibus illis graecis doctrinis institutus
ĩ altercando cum aliquo aculeo & malecdicto facetus.
Noꝵ aetan ꝓpe coniuñctus. L. gellius non tam uendi¬
bilis orator qͣ ut nescires quid eiꝰ deess&: nec enim eãt
in doctus: nec tardus ad excogitandum: nec romanaꝵ
reꝵ ĩ memor & uerbis solutus satis: sed ĩ magnos o¬
ratores inciderat cius caetas multam tamen operam
amicis & utilem praebuit. atꝙ ita diu uixit᷑. ut mul¬
taꝵ cetatum oratoribus implicarẽtur: multum &̃ ĩ causis
uens aretur. ũsdem fere temporibus. Obrutusis qui cons.
cum mamerto fuit homo & graecis doctus literis & lati¬
nis. Dicebat & L. scipio non imperite. Eꝙ pompeius
sex .f. atq numerum obtinebat. Nam sex frater e¬
ius prestaniissimum ĩgenium contulerat ad sum̃am iu¬
ris ciuilis & ad perfectum geometriae reꝵ stoicarum⁊
scientiam. ita minuire & ante hos. M.brutus: & pau¬

Expanded text:
in primis, ut temporibus illis, Graecis doctrinis institutus, in primis, ut temporibus illis, Graecis doctrinis institutus, in altercando cum aliquo aculeo et maledicto facetus. horum aetati prope coniunctus L. Gellius non tam vendibilis orator, quamvis nescires quid ei deesset; nec enim erat indoctus nec tardus ad excogitandum nec Romanarum rerum immemor et verbis solutus satis; sed in magnos oratores inciderat eius aetas; multam tamen operam amicis et utilem praebuit, atque ita diu vixit ut multarum aetatum oratoribus implicaretur. multum etiam in causis versabatur isdem fere temporibus D. Brutus, is qui consul cum Mamerco fuit, homo et Graecis doctus litteris et Latinis. Dicebat etiam L. Scipio non imperite Gnaeusque Pompeius Sex. F. aliquem numerum obtinebat. Nam Sex. frater eius praestantissimum ingenium contulerat ad summam iuris civilis et ad perfectam geometriae et rerum Stoicarum scientiam. †Item in iure et ante hos M. Brutus et pau
Abbreviated transcription (Latin):
moleste se non effuge̾ hospitis spetiem quom aetatem
ager& athenis optimeq loquaeretur. Omnium sicut
opinor in nostris est quidam urbanoꝵ: sicut illic athi¬
coꝵ sonus: sed domum redeamus: id est ad nostros re¬
uertamur. Duobus igitur sum̃is crasso & antonio.l.
philippus ꝓximus accedebat: sed longo interuallo ta¬
men ꝑximus. Itaq eum & si nemoꝰ intercedebat ꝗͥ
sȩ illi anteferr&: neq secũdum tamen: neq tertium
dixerim: nec enim t̃ quadrigis eum secundum nu-¬
merauerim aut tertium qui uix e carceribus exie¬
rit: cum palmam iam primus accoepeit: nec in oratorib
qui tantum absit a primo uix ut in eodem curriculo es¬
se uideatur. sed tamen erant ea in philippo quae qui ⁊¬
sine comparatione illoꝵ spectar& sans magna dicer&
sum̃a libertas in oratione: multe facetiae. satis creber
ĩ reperiendis: solutus in explicandis sententus: erat etiã

Expanded text:
moleste se non effugere hospitis speciem, cum aetatem moleste se non effugere hospitis speciem, cum aetatem ageret Athenis optimeque loqueretur omnium. Sic, ut opinor, in nostris est quidam urbanorum, sicut illic Atticorum sonus. Sed domum redeamus, id est ad nostros revertamur. Duobus igitur summis, Crasso et Antonio, L. Philippus proximus accedebat, sed longo intervallo tamen proximus. Itaque eum, etsi nemo intercedebat qui se illi anteferret, neque secundum tamen neque tertium dixerim. Nec enim in quadrigis eum secundum numeraverim aut tertium, qui vix e carceribus exierit, cum palmam iam primus acceperit, nec in oratoribus, qui tantum absit a primo, vix ut in eodem curriculo esse videatur. Sed tamen erant ea in Philippo, quae qui sine comparatione illorum spectaret, satis magna diceret: summa libertas in oratione, multae facetiae; satis creber in reperiendis, solutus in explicandis sententiis; erat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
urbanĩtate quadam quasi colorata oratio: Et brutusq
est inquit iste tandem urbanitatis color: Nescio in qͣ
tantum esse quendam scio. id tu brute iam intelliges cũ
in galliam ueneris. Audies tu quidem & uerba quaedam
non trita romae: sed haec mutari dedisciq possunt. Il¬
lud est maius qđ ĩ uocibus nostroꝵ oratoꝵ retinuit ꝗd¬
dam & resonat urbanius. nec hoc ĩ oratoribus modo appa¬
r& sed etiam in caeteris. Ego. memini T. tincam placen¬
nnum hominem facetissimum cum familiari nostro.
graneo praecone di cacitate certare: Eon inquit brutus
de quo multa. lucilius Isto ipso. sed tincam minus mul¬
ta. ridicule dicentem grauius obruebat nescio quo sa¬
pore uernaculo: ut ego iam non mirer illud theo prha¬
sto acciusse: qđ dicitur cum ꝑcontaretir ex anicula
quadam quanti aliquid uender&. & respondiss& illa
atq addidiss&. hospes non pote minoris tulisse eum¬

Expanded text:
non est eorum urbanitate quadam quasi colorata oratio. Et Brutus: qui non est eorum urbanitate quadam quasi colorata oratio. Et Brutus: qui est, inquit, iste tandem urbanitatis color? Nescio, inquam; tantum esse quendam scio. Id tu, Brute, iam intelleges, cum in Galliam veneris; audies tum quidem etiam verba quaedam non trita Romae, sed haec mutari dediscique possunt; illud est maius, quod in vocibus nostrorum oratorum retinnit quiddam et resonat urbanius. Nec hoc in oratoribus modo apparet sed etiam in ceteris. ego memini T. Tincam Placentinum hominem facetissimum cum familiari nostro Q. Granio praecone dicacitate certare. Eon', inquit Brutus, de quo multa Lucilius? Isto ipso; sed Tincam non minus multa ridicule dicentem Granius obruebat nescio quo sapore vernaculo; ut ego iam non mirer illud Theophrasto accidisse, quod dicitur, cum percontaretur ex anicula quadam quanti aliquid venderet et respondisset illa atque addidisset 'hospes, non pote minoris,' tulisse eum
Abbreviated transcription (Latin):
qui accusauit .C. fimbriam.M. mani cratidiani patrẽ.
Atq & apud socios & latnos oratores habia sunt. Que¬
ctius uectianus e marsis quem ipse cognoui. prudem
uir & in dicendobreuis.q.d. ualeru sorani uicini &
familiares mei non tam in dicendo admirabiles ꝗͣ docti &
graecis literis & launis. G. rusticellus bononiensis. is qui¬
dem & exercitatus & natura nobilis. omnium autem alo¬
quentissimus. Extra banc urbem Tbenitius barrus ascula¬
nus cuius sunt aliquot orationes asculi habite. illa ro¬
mae contra coepionem nobilis sane: quo orationi caepiois
ore respondit elius qui scriptitauit orationes multis. ora¬
tor ipse nunꝗͣ fuit. Apud maiores autem nostros iudeo
disertissimum habitum ex latio. L. papirium fregellanũ
Ti gracchi p.f. fere aetate eius & orano est ꝓ fragellanis
colonisq latinis habita in senatu: Tum brutus quid tu igͣ
inquit tribuis istis externis quasi oratoribus: Quid cen

Expanded text:
isqui accusavit C. Fimbriam, M. Mari Gratidiani pater. isqui accusavit C. Fimbriam, M. Mari Gratidiani pater. atque etiam apud socios et Latinos oratores habiti sunt Q. Vettius Vettianus e Marsis, quem ipse cognovi, prudens vir et in dicendo brevis; Q. D. Valerii Sorani, vicini et familiares mei, non tam in dicendo admirabiles quam docti et Graecis litteris et Latinis; C. Rusticelius Bononiensis, is quidem et exercitatus et natura volubilis; omnium autem eloquentissimus extra hanc urbem T. Betucius Barrus Asculanus, cuius sunt aliquot orationes Asculi habitae; una Romae contra Caepionem nobilis sane, quoi orationi Caepionis ore respondit Aelius, qui scriptitavit orationes multis, orator ipse numquam fuit. apud maiores autem nostros video disertissimum habitum ex Latio L. Papirium Fregellanum Ti. Gracchi P. F. fere aetate; eius etiam oratio est pro Fregellanis colonisque Latinis habita in senatu. Tum Brutus: Quid tu igitur, inquit, tribuis istis externis quasi oratoribus? Quid cens
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃am nobilitatem & singularem potentiam magnus e¬
rat. tamen & eloquennae quandam mediocritatem af¬
ferebat. Eiuisdem fere tp̃oribus fuit eques romanus .C.n
tius qui in eo iudicio eõ ꝑuenisse indẽtur. quo potuit
fere latinus orator sine graecis literis & sine multo u¬
su ꝑuenire. Huius orationes tantum argutiaꝵ: tantũ
exemploꝵ: tantum urbanitatis habent. ut poene athi¬
costilo scripte esse uideantur. Pasdem argunas in tra¬
gedias saus ille quidem acute: sed parum tragice tras¬
tulit: quem studebat imitari.L.. afranius pocta homo
ꝑargutus in fabulis quidem &̃ ut scitis disextus. Fuit &
Qrubrius urro: qui a senaui hostis cum c. mario iudi¬
catis est acer & uehemens accusator: In eo gn̾e sane
ꝓbabilis doctus autem graecis literis ꝓpinquus noster fa¬
cus ad dicendum. Mgracidius. M. antonii ꝑfamilia¬
ris cuius praefectus cum ess&. in sçicilia est interfectus.

Expanded text:
etsi propter summam nobilitatem et singularem potentiam magnus eetsi propter summam nobilitatem et singularem potentiam magnus erat, tamen etiam eloquentiae quandam mediocritatem adferebat. Eiusdem fere temporis fuit eques Romanus C. Titius, qui meo iudicio eo pervenisse videtur quo potuit fere Latinus orator sine Graecis litteris et sine multo usu pervenire. Huius orationes tantum argutiarum, tantum exemplorum, tantum urbanitatis habent, ut paene Attico stilo scriptae esse videantur. Easdem argutias in tragoedias satis ille quidem acute, sed parum tragice transtulit. Quem studebat imitari L. Afranius poeta, homo perargutus, in fabulis quidem etiam, ut scitis, disertus. fuit etiam Q. Rubrius Varro, qui a senatu hostis cum C. Mario iudicatus est, acer et vehemens accusator, in eo genere sane probabilis. Doctus autem Graecis litteris propinquus noster, factus ad dicendum, M. Gratidius M. Antoni perfamiliaris, cuius praefectus cum esset in Cilicia est interfectus;
Abbreviated transcription (Latin):
dam capitibus expositis nec explicatis intelligi potest.
psa illa censoria contra. N. domitium collegam nõ
est oratio: sed quasi capita reꝵ & orationis comentai᷑¬
um paulo plenius. Nulla est enim altercatio clamoi¬
bus unꝗͣ habita maioribus. Et uoͣ fuit ⁊̃ hoc &̃ popula¬
ris dictio excellens. Antonii genus dicendi multo ap¬
tius iudicus ꝗͣ concionibus. hoc loco ipsum domitium
non relinquo: Nam & si non fuit ĩ oratoꝵ numero.
tamen pone satis ia eo fuisse orationis atꝙ ingenii quo
& magistratus psonam & consularem dignitatem tue¬
retut. Quod iddem de c. telio dixerim industriam
in eo sum̃am fuisse sum̃asq uirtutes aeloquennae tãtũ
qđ ess& in rebus priuats amicis eius intꝰ .p. ipsins digni¬
tans satis. Eodem tp̃ore. M.herennius in mediocribus ora¬
toribus laune & diligenter loquentibus numeratus est.
qui tamen summa nobilitate hominem cognatione so¬

Expanded text:
dam capitibus expositis nec explicatis intellegi potest. dam capitibus expositis nec explicatis intellegi potest. Ipsa illa censoria contra Cn. Domitium conlegam non est oratio, sed quasi capita rerum et orationis commentarium paulo plenius. Nulla est enim altercatio clamoribus umquam habita maioribus. et vero fuit in hoc etiam popularis dictio excellens; Antoni genus dicendi multo aptius iudiciis quam contionibus. Hoc loco ipsum Domitium non relinquo. Nam etsi non fuit in oratorum numero, tamen pono satis in eo fuisse orationis atque ingeni, quo t magistratus personam et consularem dignitatem tueretur; quod idem de C. Caelio dixerim, industriam in eo summam fuisse summasque virtutes, eloquentiae tantum, quod esset in rebus privatis amicis eius, in re publica ipsius dignitati satis. Eodem tempore M. Herennius in mediocribus oratoribus Latine et diligenter loquentibus numeratus est; qui tamen summa nobilitate hominem, cognatione so
Abbreviated transcription (Latin):
periodoꝵ appellari placet. Erat apud illum contractus
& breuis & in membra quaedam quae graeci uocant:
dis partiebat orationem lubentius : Hoc Loco brutus
quando quidem tu istos oratores in quit tan toꝑe laudas.
uell& aliquid antomo praeter illum de ratione dicẽdi
sane exilem libellum plura rasso libuiss& scribe᷑. Cum
enim omnibus memoriam sui: tum etiam disciplinam¬
sui dicendi nobis reliquiss&̃. Nam sceulae dicendi e¬
legantiam satis ex us orationibus quas reliquit habe¬
mus cognitam: Et ego mihi quidem a pueritia quasi
magistra fuit inqͣ illa ĩ legem caepionis orationis ĩ qua
& anctoritas ornãtur senanis. Quo ꝓ ordine illa di¬
cuntur: & ĩuidia concitatuf in iudicium: & ĩ accu¬
satoꝵ factionem: contra quoꝵ potentiam populari¬
ter tum dicendum fuit. multa in illa oratione gra¬
uiter: multa leuiter: multa aspere: multa facete di¬
cta sunt. plura & dicta ꝗͣ scxipta: quod ex quibus¬

Expanded text:
peri/odon appellari placet, erat apud illum contractus peri/odon appellari placet, erat apud illum contractus et brevis, et in membra quaedam, quae kw=la Graeci vocant, dispertiebat orationem libentius. hoc loco Brutus: Quando quidem tu istos oratores, inquit, tanto opere laudas, vellem aliquid Antonio praeter illum de ratione dicendi sane exilem libellum, plura Crasso libuisset scribere: cum enim omnibus memoriam sui tum etiam disciplinam dicendi nobis reliquissent. Nam Scaevolae dicendi elegantiam satis ex eis orationibus, quas reliquit, habemus cognitam. et ego: Mihi quidem a pueritia quasi magistra fuit, inquam, illa in legem Caepionis oratio; in qua et auctoritas ornatur senatus, quo pro ordine illa dicuntur, et invidia concitatur in iudicum et in accusatorum factionem, contra quorum potentiam populariter tum dicendum fuit. Multa in illa oratione graviter, multa leniter, multa aspere, multa facete dicta sunt; plura etiam dicta quam scripta, quod ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
no est: quam te saepe legisse certo scio quatuor & tri¬
ginta dum habebat annos: totidemq annis mihi ata¬
te praestabat. his enim consulibus eam legem suasit: ꝗb
natĩ sumus cum ess& .4. caepione consule natus: & .C.
sesio triennio ipso miror qͣ antonius: Quod idcirco t¬
posui: ut dicendi latine prima maturitas in qua aetate
exuinss& poss& notari. & intelligeretur iam ad simũ
paene esse ꝑductam: ut eo nihił ferme quisꝗͣ addẽ
posse: nisi qui a philosophia: a uire ciuili: abhistoia
fuiss& instructior: Erit inquit. Mibrutus: aut iam
est iste quem expectas: Nescio inꝗͣ: sed est etiam.L.
crassi in consulatu ꝓ.& caepione. defensione iuncta
non breuis: ut laudatio: ut oratio aũt brenis. postrema
censoris qua anno duo de quinquagesimo usus est in
his omnabus in est quidam sine ullo fuco ueritatis color.
quin etiam compraehensio & ambitus ille uerboꝵ: si sic

Expanded text:
tio est, quam te saepe legisse certo scio, quattuor et tritio est, quam te saepe legisse certo scio, quattuor et triginta tum habebat annos totidemque annis mihi aetate praestabat. His enim consulibus eam legem suasit quibus nati sumus, cum ipse esset Q. Caepione consule natus et C. Laelio, triennio ipso minor quam Antonius. Quod idcirco posui ut dicendi Latine prima maturitas in qua aetate exstitisset posset notari et intellegeretur iam ad summum paene esse perductam, ut eo nihil ferme quisquam addere posset, nisi qui a philosophia, a iure civili, ab historia fuisset instructior. erit, inquit M. Brutus, aut iam est iste quem exspectas? Nescio, inquam. Sed est etiam L. Crassi in consulatu pro Q. Caepione† defensione iuncta† non brevis ut laudatio, ut oratio autem brevis; postrema censoris oratio, qua anno duodequinquagesimo usus est. In his omnibus inest quidam sine ullo fuco veritatis color; quin etiam comprehensio et ambitus ille verborum, si sic
Abbreviated transcription (Latin):
Defendit postea liciniam uirginem: cum annos xxuii.
natus ess&. In ea ipsa causa fuit aeloquentissimus: ora¬
tionisq eius scriptas quasdam partes reliquit: uoluit
adolescens in colonia narbonensi causae popularis aliꝗ
artinge eamq coloniam ut fecit ipse dednce ex tatine¬
am legem senior ut ita dicam ꝗͣ aetas illa ferebat ora¬
tio. multe deinde cause: sed ita tacituis tribunatus.
ut nisi in eo magistratu cenauiss& apud praeconem gra-¬
nium: idq nobis bis narrauiss& Lucilius : tribunum ple¬
bis nesciremus fuisse: Ita ꝓrsus in quit brutus. Sedi
ne de sceulae quidem tribunatu quicꝗͣ audiuisse uide¬
or: & eum collegam crassi credo fuisse: omnibus quidẽ
aliis in ꝗͣ ĩ magistratibus: sed tribunus anno post fuit.
coq ĩ rostris sedente suasit seruiliam legem crassus. nã
censuram sine sceuola gessit: eum enim magistratum
nemo sceuolaꝵ petiuit. sed haec crassi cum adita ora¬

Expanded text:
defendit postea Liciniam virginem, cum annos xxvii defendit postea Liciniam virginem, cum annos xxvii natus esset. In ea ipsa causa fuit eloquentissimus orationisque eius scriptas quasdam partis reliquit. Voluit adulescens in colonia Narbonensi causae popularis aliquid adtingere eamque coloniam, ut fecit, ipse deducere; exstat in eam legem senior, ut ita dicam, quam aetas illa ferebat oratio. Multae deinde causae; sed ita tacitus tribunatus ut, nisi in eo magistratu cenavisset apud praeconem Granium idque nobis bis narravisset Lucilius, tribunum plebis nesciremus fuisse. ita prorsus, inquit Brutus; sed ne de Scaevolae quidem tribunatu quicquam audivisse videor et eum conlegam Crassi credo fuisse. Omnibus quidem aliis, inquam, in magistratibus, sed tribunus anno post fuit eoque in Rostris sedente suasit Serviliam legem Crassus; nam censuram sine Scaevola gessit: eum enim magistratum nemo umquam Scaevolarum petivit. Sed haec Crassi cum edita ora
Abbreviated transcription (Latin):
acticus dixeram inquit a principio de repub ut silere¬
mus. itaq faciamus. Nam si isto modo uolumus singulas
res desiderare: non modo quaerendi sed ne lugendi quidẽ
finem repiemus. Pergamus ergo inꝗͣ ad reliqua. & institu¬
tum ordinem ꝑsequamur. Paratus igitur ueniebat crassꝰ
expectabatur. audiebatur a principio statim qđ erat a¬
pud eum semꝑ accuratum expectatione dignus uidebatur.
non multa iactatio corporis: non inclinatio uocis: nulla ĩ¬
ambulatio. non crebro supplosio pedis uehemens & ĩterdũ
iterata. & plena iusti doloris oratio. multe & cum graui¬
tate facetie. qđq difficile est idem & ꝑornatus & ꝑ¬
breuis. iam ĩ alter cando ĩuenit parem neminem. uersatͤ
est in omni fere genere: causaꝵ. mature in Iocum prigcipũ
oratorum uenit. accusauit .C. carbonem aeloquentissimum
hominem ad modum adolescens. sum̃am in genii non
laudem modo. sed enam admirationen est consequutus¬

Expanded text:
Atticus: Dixeram, inquit, a principio, de re publica ut silereAtticus: Dixeram, inquit, a principio, de re publica ut sileremus; itaque faciamus. Nam si isto modo volumus singulas res desiderare, non modo querendi sed ne lugendi quidem finem reperiemus. pergamus ergo, inquam, ad reliqua et institutum ordinem persequamur. Paratus igitur veniebat Crassus, exspectabatur, audiebatur; a principio statim, quod erat apud eum semper accuratum, exspectatione dignus videbatur. Non multa iactatio corporis, non inclinatio vocis, nulla inambulatio, non crebra supplosio pedis; vehemens et interdum irata eL plena iusti doloris oratio, multae et cum gravitate facetiae; quodque difficile est, idem et perornatus et perbrevis; iam in altercando invenit parem neminem. versatus est in omni fere genere causarum; mature in locum principum oratorum venit. Accusavit C. Carbonem eloquentissimum hominem admodum adulescens; summam ingeni non laudem modo sed etiam admirationem est consecutus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣtum ess& & ad tuendum ius ciuile & ad optinenda
consularem dignitatem satis : Tumbrutus ita. ꝓrsus ĩ ꝗt
& antea pudebam: audiui enim nuꝑ eum studiose
& frequenter sami: cum ex eo ius nostrũ ponuficium.
qua ex parte cum uire ciuili cõiunctum ess&. uellem cogno¬
scere & nunc meum uidicium multo magis confirmo testi¬
monio & iudicio tuo. simul illud gaudeo: qđ & aquali¬
tas uestra & pares honorum gradus: & artium studiorũq
quasi finitima uicinitas. tantũti ab est ab obtrectatione ĩ
uidia quae sol& lacerare ꝗͣ płimos plerosq: ut ĩ ea non mo¬
do non exulcerare uestram gratiam: sed & conciliare t¬
uideatur. Quasi enim te erga. illum ꝑspicio tali illum in
te uoluntate iudicio cognoui. Itaq doleo & illiuus consilio
& tua uoce populum romanum carere tam diu. qđ cum
ꝑse dolendum est: tum multo magis consideratim ad quos
non transleta. sint: sed nescio quo pacto deuenerint: Hic

Expanded text:
quantum esset et ad tuendum ius civile et ad obtinendam quantum esset et ad tuendum ius civile et ad obtinendam consularem dignitatem satis. tum Brutus: Ita prorsus, inquit, et antea putabam—audivi enim nuper eum studiose et frequenter Sami, cum ex eo ius nostrum pontificium, qua ex parte cum iure civili coniunctum esset, vellem cognoscere—et nunc meum iudicium multo magis confirmo testimonio et iudicio tuo; simul illud gaudeo, quod et aequalitas vestra et pares honorum gradus et artium studiorumque quasi finitima vicinitas tantum abest ab obtrectatione et invidia, quae solet lacerare plerosque, uti ea non modo non exulcerare vestram gratiam sed etiam conciliare videatur. Quali enim te erga ilium perspicio, tali ilium in te voluntate iudicioque cognovi. itaque doleo et illius consilio et tua voce populum Romanum carere tam diu; quod cum per se dolendum est tum multo magis consideranti ad quos ista non tralata sint, sed nescio quo pacto devenerint. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam & loquendi elegannam quae ex scriptis euas qͦ¬
rum similia nulla sunt facillime ꝑspici potest. Cumq
dicendi causa duobus pitissimis opam dediss&. L. luciłio
balbo .C. aquilio gallo: galli hominis acuti & exercitati
ꝓmptam & paratam ĩ agendo & ĩ respondendo celerita¬
tem subtilitate diligentiaꝙ supauit. balbi docti & eru¬
dit hominis ĩ utraq̃ re consideratam tarditatem dicit
ex pediendis conficiendisq rebus sic & hab& quod uterq
eoꝵ hũit: & expleuit qđ utriq defuit. Itaꝙ ut crassus
mihi indetur sapientius fecisse ꝗͣ sceuola. hic enim cau¬
sas studiose recipiebat: in quibus a crasso superabatur.
Ille se consuli solebat. ut qua ĩ re ĩferior ess& qͣ sceuo¬
la sic seruius absentissime cum due ciuiles artes ac forẽ¬
ses płimum & laudis haberent & granae: ꝑfecit. ut
altera praestar& omnibus: ex altera. tantum assumẽt

Expanded text:
scientiam et loquendi elegantiam, quae ex scriptis eius, quscientiam et loquendi elegantiam, quae ex scriptis eius, quorum similia nulla sunt, facillime perspici potest. cumque discendi causa duobus peritissimis operam dedisset, L. Lucilio Balbo C. Aquilio Gallo, Galli hominis acuti et exercitati promptam et paratam in agendo et in respondendo celeritatem subtilitate diligentiaque superavit; Balbi docti et eruditi hominis in utraque re consideratam tarditatem vicit expediendis conficiendisque rebus. Sic et habet quod uterque eorum habuit, et explevit quod utrique defuit. itaque ut Crassus mihi videtur sapientius fecisse quam Scaevola—hic enim causas studiose recipiebat, in quibus a Crasso superabatur; ille se consuli nolebat, ne qua in re inferior esset quam Scaevola—, sic Servius sapientissime, cum duae civiles artes ac forenses plurimum et laudis haberent et gratiae, perfecit ut altera praestaret omnibus, ex altera tantum assumeret
Abbreviated transcription (Latin):
tuiss&. Sed fortasse maluit id quod est ad eptus lon¬
ge omnium non eiusdem modo aetans: sed eoꝵ etiam
qui fuissent in iure cuuli esse princeps. Hicbrunis
ain tu inquit. & ne. Ꝙsceuole seruium nostrum
anteponis: Sic enim inꝗͣ brute existimo uiris ciui¬
lis magnum usum & apud sceuolam & apud młtos
fuisse artem in hoc uno quod nunqͣ effeciss& ipsius uris sci¬
enna. nisi eam praeter ea. didiciss & artem quae docer&
rem uniuersam tribuere in partes: latentem ex plicare
defimendo: obscuram explanare. interpraetando ambi¬
guam primum uidere. deinde distingue.postremo ha¬
here regulam qua uera & falsa iudicarentur: & q̃ qui¬
bus ꝓpositis essent quaq non essent consequentia. hic
enim auulit hanc artem omnium artium maximam
quasi lucem ad ea quae confuse ab aliis aut respondebã¬
tur aut agebantur: Dialeticam mihi inderis dice in¬
quit. Recte inqͣ intelligis: sed adiunxit &̃ & literaꝵ

Expanded text:
tuisset; sed fortasse maluit, id quod est adeptus, lontuisset; sed fortasse maluit, id quod est adeptus, longe omnium non eiusdem modo aetatis sed eorum etiam qui fuissent in iure civili esse princeps. hic Brutus: Ain tu? inquit. Etiamne Q. Scaevolae Servium nostrum anteponis? Sic enim, inquam, Brute, existimo, iuris civilis magnum usum et apud Scaevolam et apud multos fuisse, artem in hoc uno; quod numquam effecisset ipsius iuris scientia, nisi eam praeterea didicisset artem quae doceret rem universam tribuere in partis, latentem explicare definiendo, obscuram explanare interpretando, ambigua primum videre, deinde distinguere, postremo habere regulam qua vera et falsa iudicarentur et quae quibus propositis essent quaeque non essent consequentia. hic enim adtulit hanc artem omnium artium maximam quasi lucem ad ea quae confuse ab aliis aut respondebantur aut agebantur. dialecticam mihi videris dicere, inquit. Recte, inquam, intellegis; sed adiunxit etiam et litterarum