comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
custodis & tranquilli: aliud in appia uia extra urbem ꝓpe portam. quasi bellatoris idest grauidi.
Dirȩ. cum aperte sunt . Compagibus ambages & compages antiquit᷑atum dicebant. posteritas ad¬
nusit ut etiam compago dicatur. Sed non quia uarius essẽ potest nominatiuus deb& & iam declinatio
mutari quemad modum nec in istis nominibus arbor arbos uomer uomis nam & uomeris & arbo
ris tantum facit. compages compagis qm̃ conpago usurpatum est. conpaginis enim nemopenitus
dicit. furor impius intus. Ut superius deximus intus. ꝓpterciuilia bella quȩ gesta sunt contra
Seubrutum & cassium ab augusto in philippis contra sextum pompeium ab augusto in sĩci¬
lia. Seua sedens suꝑarma. Scđm antiquam licentiam. Sciendum tamen est. hodie. inet . ub

Expanded text:
custodis et tranquilli, aliud in Appia via extra urbem prope portam, quasi bellatoris, id est Gradivi. custodis et tranquilli, aliud in Appia via extra urbem prope portam, quasi bellatoris, id est Gradivi. DIRAE cum apertae sunt. CONPAGIBVS ‘ambages’ et ‘conpages’ antiqui tantum dicebant, posteritas admisit ut etiam ‘conpago’ dicatur. Sed non quia varius esse potest nominativus debet etiam declinatio mutari, quemadmodum nec in istis nominibus ‘arbor arbos’, ‘vomer vomis’; nam et ‘vomeris’ et ‘arboris’ tantum facit. Ergo ‘conpages conpagis’, quoniam ‘conpago’ usurpatum est; ‘conpaginis’ enim nemo penitus dicit. FVROR IMPIVS INTVS ut superius diximus, propter bella civilia, quae gesta sunt contra Brutum et Cassium ab Augusto in Philippis, contra Sextum Pompeium ab Augusto in Sicilia. SAEVA SEDENS SVPER ARMA secundum antiquam licentiam. Sciendum tamen est hodie ‘in’ et ‘sub’
Abbreviated transcription (Latin):
quitirius dictus st. inde cesar. postea quod & optinuit augustus sicut & suetonuis probat & iigeo rgicis osten¬
dit urgilius. Nam cum de gangaridum uctoria dicere qui urita gangen sunt quiq ab augustouiti sunt.
ergo dicit. Eum coeperit uilius cȩsar. caelum tenere om̃ibus patratis bellis. iura dabunt augustus & agrippa
Romulus autem ideo quirinus dictus est: uel quod asta utebatur quȩ sabinorum lingua curis dicitur. hasta
enim idest curis. telum longum est. Unde & seturis quasi semicuris. uel an reg eario: qui grece rex dicitur:
Constat autem grecos fuisse pomia nos uel ꝓpter generis nobilitateni. Mars enim conseuit graduius dici
Cum tratiquillus est. quirinus: Deniq in urbe duo eius templa sunt. unum quirini. intra urbem quasi

Expanded text:
‘Quirinus’ dictus est, inde ‘Caesar’, postea, quod et obtinuit, ‘Augustus’, sicut Suetonius probat et in Georgicis osten‘Quirinus’ dictus est, inde ‘Caesar’, postea, quod et obtinuit, ‘Augustus’, sicut Suetonius probat et in Georgicis ostendit Vergilius. Nam cum de Gangaridum victoria diceret, qui iuxta Gangen sunt quique ab Augusto victi sunergo dicit: cum coeperit Iulius Caesar caelum tenere patratis omnibus bellis, iura dabunt Augustus et Agrippa. Romulus autem ideo Quirinus dictus est, vel quod hasta utebatur, quae Sabinorum lingua ‘curis’ dicitur, - hasta enim, id est curis, telum longum est, unde et ‘securis’, quasi semicuris - vel a κοίρανοϛ qui Graece rex dicitur - constat autem Graecos fuisse Romanos - vel propter generis nobilitatem; Mars enim cum saevit ‘Gradivus’ dicitur, cum tranquillus est ‘Quirinus’. Denique in urbe duo eius templa sunt: unum Quirini intra urbem, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa enim eẽ dicitur terra. Quam: ignem habere non dubium est. ut & acthna. uulcanoqdat᷑
quia post pestilentiam ad placandos fr̃is geminis usus est om̃ibus romulus. unde est. uideri¬
ut geminae.stent uertice cristae. Sed hoc eẽ non potest. quia iteratio est. ante dictorum.
aut̃ ortdo preposterus. si post dictum cesarem romulum reppetit. Constat preterea iã tẽplũ
patusse sub romulo. alii uolunt per hos romanos intelligi: Vera tamen hoc hab& ratio quirinum a ug
tẽ. remum uero pro agrippa positum. qui sororem augusti duait uxorem. & cum eo pariter bella t
tauit unde est parce alia dis & uentis agrippa scđis : Nam adulans populus romanus octalo
tria outulit nomina. utrum uella quirinus ancȩsar an. augustus uocari uanusotalio¬
due ununu eligendoi pertem leder&e. quȩ aliud offere cupiebat. diuerso tempore omnibus usus est & pͥm

Expanded text:
ipsa enim esse dicitur terra, quam ignem habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque ipsa enim esse dicitur terra, quam ignem habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque quia post pestilentiam ad placandos fratris manes geminis omnibus usus est Rut geminae stent vertice cristae?». Sed hoc esse non potest, quia iteratio est ante dictorum aut ordo praeposterus, si post dictum Caesarem Romulum repetit. Constat praeterea Iani templum patuisse sub Romulo. Alii volunt per hos Romanos intellegi. Vera tamen hoc habet ratio, Quirinum Augustum esse, Remum vero pro Agrippa positum, qui filiam Augusti duxit uxorem, et cum ractavit: unde est "parte alia dis et ventis Agrippa secundis" . nam adulans populus Romanus Octaviano tria obtulit nomina, utrum vellet Quirinus, anne unum eligendo partem laederet quae aliud offerre cupiebat, diverso tempore omnibus usus est, et primo
Abbreviated transcription (Latin):
morem. ut pugnaturi aperirent templum. quod in eo loco fuerat constitutum.
quasi spem pristini auxilii Alii dicunt tacium romulum facto foedere. hoc templũ
a edifficasse. Unde & ianus ipse duas facies hab& quasi ut hostendat duorũ regũ foedi
uel quod ad bellum ituri. debent de pace cogitare. Est alia melior ratio quod ad proelium
ituri. optent reuersionem : cana fides. & uesta. subaudis erit : Canam autem fidem dixit
uel quod in canishominibus inuenitur. uel quod ei albo panno inuoluta manu sacrificatur. per
quod ostenditur. fidem debere eẽ secretam: unde & & horatus. & albo rara fides colitur.
ue lata panno: Uestam uero religionem. quia nullum sacrificium sinȩ igne est. Unde &
ipsa & ianus in om̃ib sacrificiis in uocantur: Uesta autem dicta ł AHTΗC ΕΡIΑC ut di¬
gammossit adiecta. sicut est. res. uer. senetus uenetus. uel quod uarus. uest ita sit reb:

Expanded text:
morem, ut pugnaturi aperirent templum, quod in eo loco fuerat constitutum, morem, ut pugnaturi aperirent templum, quod in eo loco fuerat constitutum, quasi ad spem pristini auxilii. alii dicunt Tatium et Romulum facto foedere hoc templum aedificasse, unde et Ianus ipse duas facies habet, quasi ut ostendat duorum regum coitionem. vel quod ad bellum ituri debent de pace cogitare. est alia melior ratio, quod ad proelium ituri optent reversionem. Ad v. 292 Cana fides et vesta subaudis 'erit'. canam autem Fidem dixit, vel quod in canis hominibus invenitur, vel quod ei albo panno involuta manu sacrificatur, per quod ostenditur fidem debere esse secretam: unde et Horatius "et albo rara Fides colit velata panno" . Vesta vero pro religione, quia nullum sacrificium sine igne est, unde et ipsa et Ianus in omnibus sacrificiis invocantur. Vesta autem dicta vel ἀπὸ τῆς ἑστίας , ut digammos sit adiecta, sicut ἦρ ver, Ἐνετὸς Venetus, vel quod variis vestita sit rebus.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ aeneas de quo superius dixit. sublimemq feres ad sidera caesi .s. .c. quoq autem
semper ad simi litudinem ponit ut tu quoq .l. q. littoribus nrĩs uotis uel ad uota.
uel uotis uocabitur: Aspera tunc id est cesare consecrato. cum augustus regnare coe
paerit. Clausoiam templo pax erit ꝑ orbem Constat autem templum hoc tͣ eẽ clausũ
rimum regnante numa. Item post bellum punicum scđm tercio post bella actiaca
que confecit augustus Iuo tempore pax quidem fuit quantum ad externas ꝑ:¬
tinꝰ& gentes. sed bella flagrauere ciuilia. Quod & ipse ꝑ transitum tangit. di¬
cens furor impuisintus. Huius autem aperiendi. uel claudendi ratio est templi uaria
lii dicunt romulo contra sabinos pugnante. cum in eo ess& ut uinceretur calidã
a quam ex eodẽ loco erupisse. quae fugauit exercitum sab inorum. Hincergo tractum

Expanded text:
‘sicut Aeneas’, de quo superius ait «sublimemque feres ad sidera caeli». ‘Quoque’ autem ‘sicut Aeneas’, de quo superius ait «sublimemque feres ad sidera caeli». ‘Quoque’ autem semper ad similitudinem ponit, ut «tu quoque litoribus nostris». VOTIS vel ‘ad vota’ vel ‘votis’ vocabitur. perit, clauso Iani templo, pax erit per orbem. constat autem templum hoc ter esse clausum: primum regnante Numa, item post bellum Punicum secundum, tertio post bella Actiaca quae confecit Augustus: quo tempore pax quidem fuit quantum ad exteras pertinet gentes, sed bella flagravere civilia, quod et ipse per transitum tangit dicens 'Furor impius intus'. huius autem aperiendi vel claudendi templi ratio varia est. alii dicunt Romulo contra Sabinos pugnante, cum in eo esset ut vinceretur, calidam aquam ex eodem loco erupisse, quae fugavit exercitum Sabinorum: hinc ergo tractum
Abbreviated transcription (Latin):
gusto adoptuo filio darentur: stella medio die uisa estꝰ. Unde est. Ecce dionei ꝓressit
cȩsaris astrum : amagno. Sicut alexandex. Sicut pompeius. Olimanodo futur iestãb:
caelo in caelum : Spoliis horientis. uicto farnace mithridatis filio. qui reuera in ori¬
entis fuit. Caeterum aegiptus in qua ptolomeum uicit. in australi est. Plagashonoisti
Inter honustum & honeratum. hoc inter est: quod honeratus est qualicumq p̃ssus pon¬
dere. honustus uero. cuihonus ipsum honoris est. ut siquis spolia hostiũ ferat Sed onerat᷑
aspirationẽ ñ hab& quia ab pnere uenit. honustꝰ uero quia etiam ab honore descendit.
retin& aspirationem: Accipies secura. quia post mortem cesar meruit astam. fast¬
gium. flaminem. ut cicero in philippicis. Nic quoq potest intelligisi c̃ romulꝰ. sed meliꝰ

Expanded text:
gusto eius adoptivo filio darentur, stella medio die visa est, unde est «ecce Dionaei processit gusto eius adoptivo filio darentur, stella medio die visa est, unde est «ecce Dionaei processit Caesaris astrum». A MAGNO sicut Alexander, sicut Pompeius. OLIM modo futuri temporis est. CAELO in caelum. SPOLIIS ORIENTIS victo Pharnace Mithridatis filio, qui re vera in oriente fuit. Ceterum Aegyptus, in qua Ptolomaeum vicit, in australi est plaga. HONVSTVM inter ‘honustum’ et ‘oneratum’ hoc interest, quod ‘oneratus’ est qualicumque pressus pondere, ‘honustus’ vero cui onus ipsum honori est, ut si quis spolia hostium ferat. Sed ‘oneratus’ adspirationem non habet, quia ab onere venit, ‘honustus’ vero, quia etiam ab honore descendit, retinet adspirationem. ACCIPIES SECVRA quia post mortem Caesar meruit aram, fastigium, flaminem, ut Cicero in Philippicis. HIC QVOQVE potest intellegi ‘sicut Romulus’, sed melius
Abbreviated transcription (Latin):
id est familia troiana. Nam assaracus capiri. genuit. capis anchisen. Unde
aeneas aucor romani generis. ex quibus mummius qui achaiam. uicit. pthiam achillis patriã. &¬
icenas aga mmnemnonis patriam. ut aga meminoiasq micenas. Hascetur ad illud respond&
certe hinc romanos. & om̃is poete intentio ut in qualitate carminis diximus. ad laudem ten¬
dit augusti. sicut in sexti cathalogo & in clipei descriptione. haec autem iouis allarcutio
partim obiecta purgat. partim aliqua pollicetur. Pulchra. Adlusit propter uenerem. Troianꝰ
esi duicerae. & iam cesar troianus est : Cesar. hic est qui dictus est gauis. iulius cesar. gauis
prenomen est. uilius ab iulo cesar. uel quod ceso matris uentre natus est. uel quod auuꝰ
eius in affrica manu propria occidit elefantẽ. qui cȩsa dicitur poenorum lingua iͦ lmpe
& britannos. qui i oceano sunt uicit. & post mortem eius cum ludi funebres. ab au¬

Expanded text:
id est familia Troiana, nam id est familia Troiana, nam Aeneas, auctor Romani generis: ex quibus Mummius, qui Achaiam vicit. pthiam Achillis patriam. mycenas Agamemnonis patriam, ut "Agamemnoniasque Mycenas" . Ad v. 286 Nascetur ad illud respondet 'certe hinc Romanos olim' et omnis poetae intentio, ut in qualitate carminis diximus, ad laudem tendit Augusti, sicupartim obiecta purgat, partim aliquid pollicetur. PVLCHRA adlusit propter Venerem. TROIANVS ac si diceret, ‘etiam Caesar Troianus est’. CAESAR hic est qui dictus est Gaius Iulius Caesar. Gaius praenomen est, Iulius ab Iulo, Caesar vel quod caeso matris ventre natus est vel quod avus eius in Africa manu propria occidit elephantem, qui ‘caesa’ dicitur lingua Poenorum. IMPERIVet Britannos, qui in Oceano sunt, vicit, et post mortem eius, cum ludi funebres ab Au
Abbreviated transcription (Latin):
tempora ad annos: lauinio enim & albȩ finem statuit. romanis aeternitatera Ium
Aspera iuno. ł olerabilius hoc iuppiter dicit. metu. id supra metuens. Terras caclumq
fatigat: alibi. absuptȩ in teuchros. uires cȩliq: marisꝗ: consilia in melius .r. quia
bello punico scđo ut ait ennius placcata uno: coepit fauere romanis. Gentemq
togatam. ħ ene gentem quia & sexus om̃is& conditio toga utebatur. Sed serui
nec colobia. net calceos habebant.Togas autem & iam feminas habuisse. ci¬
cladium. & retini usus ostendit. Recinus autem dicitur. ab eo quod post tergĩ
reititur: quod uulgoma foram dicunt. Sic placitum. uUel fatis uel michi.
Nan inpersonale est. Lustris quinquetuiis. & bene olimpidibus. conputã tẽpo¬
ra: quia non dum erant. uel roma. uel consules. Lustrum autem dictum.
quod post quinquennium. unaquȩq: ciuitas iustrabatur: Domus assaraci

Expanded text:
‘tempora’ ad annos; Lavinio enim et Albae finem statuit, Romanis tribuit aeternitat‘tempora’ ad annos; Lavinio enim et Albae finem statuit, Romanis tribuit aeternitatclassem». ASPERA IVNO tolerabilius hoc Iuppiter dicit. METV ut supra «id metuens». TERRAS CAELVMQVE FATIGAT alibi «absumptae in Teucros vires caelique marisque». CONSILIA IN MELIVS REFERET quia «bello Punico secundo, ut ait Ennius, placata Iuno coepit favere Romanis». GENTEMQVE TOGATAM bene ‘gentem’, quia et sexus omnis et condicio toga utebatur, sed servi nec colobia nec calceos habebant. Togas autem etiam feminas habuisse cycladum et ricini usus ostendit. ‘Recinus’ autem dicitur ab eo, quod post tergum reicitur, quod vulgo maforte dicunt. SIC PLACITVM vel fatis vel mihi; nam inpersonale est. LVSTRIS quinquenniis. Et bene olympiadibus conputat tempora, quia nondum erant vel Roma vel consules. ‘Lustrum’ autem dictum quod post quinquennium unaquaeque civitas lustrabatur. DOMVS ASSARACI
Abbreviated transcription (Latin):
more pastorum Sed hoc multi reprehendunt cuir nutricis tegmine usus sit : qui ge¬
mina ratione refutantur. uel falsitate fabulae: uel exemplo iouis. qui caprȩ. Nutr¬
cis utitur pelle : Excipi& gentem remo. scilic& in tempore. post cuius mortem natam
constat pestilentiam. unde consulta oracula dixerunt. placandos man es fratris
extincti: Ob quam remisella curulis. cmi sceptro. & corona. & ceteris remi insignib:
semper iuata sancientem aliquid romulum ponebantur. ut pariter imperare uide¬
retur Unde est remocum fratre quirinus uira dabunt. Romanosq suos de no¬
mine dicet. Perite non ait romari sed romanos. urbis enim illius uerum nomen¬
is nemo uel in sacris eriuntiat. Peniq tribunus plebis. quidaiout ait uarro ho
nomen ausus enunt iare. in crucem leuatus est. quod ne huginus quidem cum de
situ urbis loqueretur ex prossit. Nec metas erum. nec t.p metas ad terrasretulit.

Expanded text:
more pastorum. Sed hoc multi reprehendunt, cur nutricis tegmine usus sit. Qui gemore pastorum. Sed hoc multi reprehendunt, cur nutricis tegmine usus sit. Qui gemina ratione refutantur: vel falsitate fabulae, vel exemplo Iovis, qui caprae nutricis utitur pelle. EXCIPIET GENTEM Remo scilicet interempto, post cuius mortem natam constat pestilentiam. Vnde consulta oracula dixerunt placandos esse manes fratris extincti; ob quam rem sella curulis cum sceptro et corona et ceteris regni insignibus semper iuxta sancientem aliquid Romulum ponebatur, ut pariter imperare viderentur. Vnde est «Remo cum fratre Quirinus iura dabunt». ROMANOSQVE SVO DE NOMINE DICET perite non ait ‘Romam’, sed ‘Romanos’. Vrbis enim illius verum nomen nemo vel in sacris enuntiat. Denique tribunus plebei quidam, ut ait Varro, hoc nomen ausus enuntiare, in crucem levatus est; quod ne Hyginus quidem, cum de situ urbis loqueretur, expressit. NEC METAS RERVM NEC TEMPORA PONO ‘metas’ ad terras rettulit,
Abbreviated transcription (Latin):
urorerait nuper meretrix. ac ca laurentia. quae susceptos aluit. pueros. hu postea
auum suum numitorem occiso amulio in regna reuocarunt. Iuibus dum cumeo an¬
gustum. albȩ uideretur imperium: recesserunt. & captatis auguriis. urben condi¬
derunt. Sed romusprior sex uultures uidit: romus postea duodecim. Iuȩ res bellũ
creauit. In quo remus extancais est. & a romi nomine romanisunt appellati Vt autẽ
pro romo. romulus diceretur: blandimenti genere factum est. quod gaud& diminu¬
tione : Iuod autem lupa dicuntur alti: fabulo sum figmentum est. ad celandã
auctorũ romanigeneris turpitudinem. Pec in congrue fictum est. Nam & mere¬
trices lupas uocamus. unde & lupanaria. & constat hoc aninal eẽ in tutela mar¬
tis. Regina regis filia & pasiphes marte grauis grauida. ut non in sucta graues tepm¬
tabunt pabula fetas. Inde deindei fuluo tegnune. id est pelle lupae. qua utebant᷑

Expanded text:
uxor erat nuper meretrix Acca Larentia, quae susceptos aluit pueros. Hi postea uxor erat nuper meretrix Acca Larentia, quae susceptos aluit pueros. Hi postea avum suum Numitorem occiso Amulio in regna revocarunt. Quibus dum cum eo angustum Albae videretur imperium, recesserunt et captatis auguriis urbem condiderunt. Sed Remus prior sex vultures vidit, Romus postea duodecim; quae res bellum creavit, in quo extinctus est Remus. Et a Romi nomine Romani appellati. Vt autem pro Romo ‘Romulus’ diceretur blandimenti genere factum est, quod gaudet diminutione. Quod autem a lupa dicuntur alti, fabulosum figmentum est ad celandam auctorum Romani generis turpitudinem. Nec incongrue fictum est; nam et meretrices lupas vocamus, unde et ‘lupanaria’. Et constat hoc animal in tutela esse Martis. ‘Regina’ regis filia. Abusitabunt pabula fetas». INDE deinde. FVLVO TEGMINE id est pelle lupae, qua utebatur
Abbreviated transcription (Latin):
scilicae. uiq ad onrtum urbis romȩ: Ait namq:: doneo reina sacerdos marte grauis:
roma. & alba regnarunt eẽ consũptos Totos id est sine in termissione: Gente sub haectorea. ides
troiana. Sed debuit dicere aeneia: Diimus superius nomina. ex iucino usurpare: Tonet rogin
sacerdos historia hoc hab& Amulius & numitor fr̃es fuerunt: Amulius fratrem imperio ge¬
lit. & filium eius necauit. filiam uero iliam uestȩ sacendotem fecit. ut spem sobolis aufer¬
i&. a qua se puniri posse cognouerat. hanc ut multi dicunt. mars conpressit. Onde natis
remus. & tomus. Quoscum matreamulius precipitari uissit in tiberim Tum it quidam di¬
cunt iliani sibi anien fecit uxorem : Ut ali : Inter quos horatius. liberis: unde ait utosius
amnis : Pucri uero expositi. ad uicinam ripam sunt. hos faustus repperit pastor. cuius

Expanded text:
scilicet usque ad ortum urbis Romae’; ait namque «donec regina sacerdos Marte gravis». scilicet usque ad ortum urbis Romae’; ait namque «donec regina sacerdos Marte gravis». Roma et Alba regnarunt, esse consumptos. TOTOS id est sine intermissione. GENTE SVB HECTOREA id est Troiana. Sed debuit dicere ‘Aeneia’. Diximus superius nomina poetas ex vicino usurpare. DONEC REGINA SACERDOS historia hoc habet: Amulius et Numitor fratres fuerunt, Amulius fratrem imperio pepulit et filium eius necavit, filiam vero Iliam Vestae sacerdotem fecit, ut spem subolis auferret, a qua se puniri posse cognoverat. Hanc, ut multi dicunt, Mars conpressit; unde nati sunt Remus et Romus, quos cum matre Amulius praecipitari iussit in Tiberim. Tum, ut quidam dicunt, Iliam sibi Anien fecit uxorem, ut alii, inter quos Horatius, Tiberis - unde ait «uxorius amnis». Pueri vero expositi ad vicinam ripam sunt. Hos Faustus repperit pastor, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
lustius. cui nometi obbiuonis condiderant: & cicero. ut cui remulo cognomen erat. & cice¬
ronem. ut aeneadas quertieo nomen de nomine fungo. Melius tamen est datiuo uti : Magnos orbes¬
ria sunt genera annorum. aut enim iunaris annus est . xxxdierum. aut solsticialisxiim̃sũ
iunaris : & alibi interea magnum sol circum uoliutur annum. Annus autem dictus quasianꝰ
EΟICT Ea. idest ab innouatione : uoluendis. Uolubilibus. ut supra a sede lauini transferr&
uerum est: uitans enim nouercalem inuidiam. deseruit lauinium :& albam longam condi¬
dit : dictam ab homine albȩ porcȩ repertae. uelsitu ciuitatis ui : modo iurtite nam multa
significat. hic iam preterea Tartꝰentum: Quomodo tercentos annos dicit cum eum quadrin¬
gentis regnasse constae sub albanis regibus : fed cũ p̃ .÷. exclusione scriptione ait tercentũ

Expanded text:
lustius "cui nomen oblivionis condiderant" , et Ciceroni, ut "cui Remulo cognomen erat" , et Cicelustius "cui nomen oblivionis condiderant" , et Ciceroni, ut "cui Remulo cognomen erat" , et Ciceronem, ut "Aeneadasquetria sunt genera annorum: aut enim lunaris annus est XXX dierum, aut solstitialis XII menslunaris, et alibi «interea magnum sol circumvolvitur annum». ‘Annus’ autem dictus quasi anus,  ananeousqai, id est ab innovatione. VOLVENDIS volubilibus, ut supra. A SEDE LAVINI TRANSFERET verum est; vitans enim novercalem invidiam, deseruit Lavinium et Albam Longam condidit, dictam ab omine albae porcae repertae vel situ civitatis. VI modo ‘virtute’, nam multa significat. HINC IAM praeterea. TER CENTVM quomodo trecentos annos dicit, cum eam quadringentis regnasse constet sub Albanis regibus? Sed cum praescriptione ait ‘tercentum
Abbreviated transcription (Latin):
nda& & ilium: postea uilum ocoiso mexentio. De quib nominibus hoc loco dicit. At puer ascaniꝰ
cuinunc cognomen iulo additur. ilus erat: Ab hac autem historiaidiscodit uirgilius : ut aliquib:
locis ostendat. non se per ignurantiam. sed per aitem pocticam. hoc fecisse. ut illo loco quo magis ita¬
lia mecum letere reperta : Ecce amfibolicos dixit : Ostendit tamen. anchisem. ad italiam peruenisse.
Sic autem omĩa contra hanc historiam. ficta sunt : ut illud ubi dicitur aeneas uidisse carthaginem.
cum eam const&. ante .lxx. annos urbis romae conditam : Inter extidium uero troiȩ. & ortũ
urbis romae : anni inueniuntur .ccclx: Cognomen lulo. Si ꝓpriae loquerctur. agnomendi¬
cer& non cognomen. sed magis ad familiam respexit. quia om̃is gens uilia inde originem ducit:
Dicimus autem & nomen est michi cicero. ut haecgra est. huic nomen fabulȩ. & ciceronis. ut sa¬

Expanded text:
unde et Ilium, postea Iulum occiso Mezentio: de quibus nominibus hoc loco dicit 'at puer Ascanius unde et Ilium, postea Iulum occiso Mezentio: de quibus nominibus hoc loco dicit 'at puer Ascanius cui nunc cognomen Iulo additur, Ilus erat'. ab hac autem historia ita discedit Vergilius, ut aliquibus locis ostendat, non se per ignorantiam, sed per artem poeticam hoc fecisse, ut illo loco "quo magis Italia mecum laetere reperta" : ecce ἀμφιβολικῶς dixit, ostendit tamen Anchisen ad Italiam pervenisse. sic autem omnia contra hanc historiam ficta sunt, ut illud ubi dicitur Aeneas vidisse Carthaginem, cum eam constet ante LXX. annos urbis Romae conditam. inter excidium vero Troiae et ortum urbis Romae anni inveniuntur CCCXL. cognomen ivlo si proprie loqueretur, agnomen diceret, non cognomen, sed magis ad familiam respexit, quia omnis gens Iulia inde originem ducit. dicimus autem et nomen mihi est Cicero, ut "Hecyra est huic nomen fabulae" , et Ciceronis, ut Sal
Abbreviated transcription (Latin):
gruum fuerat in consolatione. bella predicere. Ob hoc ergo &iam uictoriam pollicotur : Mloresq uiris & mocnia
.pͦ. Ystero proteron in sensu : Ante enim ciuitas post uira conduntur. leges autem &iam mores dici. non dubiuĩ
& tacuit: dicendo filium postea regnaturum. cui nuno cognomen ad dit᷑ uilo. Seđm catonem historiae
hoc hab& sides aeneam cum patre. ad italiam uenisse. & propter inuasos agros contra latinum turnumq pug¬
nasse : in quo prelioperiit latinus. turnũ postea ad mexentium confugisse. eiusq fretum auxilio. bella re¬
nouasse. quibus aeueas. turnusq pariter rapti sunt: migrasse postea in ascanium. & mexentiũ bella: sed
bȩ lanuigine. quae ei tempore uictoriae nascaebatur. Sciendum autem huno primo. a scanium
dictum a frigiȩ flumine ascanio ut transq sonantem ascanium. deinde ilum tlictum a rege ilo:

Expanded text:
gruum fuerat in consolatione bella praedicere: ob hoc ergo etiam victoriam pollicetur. Ad v. 264 Moresque viris gruum fuerat in consolatione bella praedicere: ob hoc ergo etiam victoriam pollicetur. Ad v. 264 Moresque viris et moenia ponet hysteroproteron in sensu; ante enim civitas, post iura conduntur. leges autem etiam mores dici non dubium  tacuit dicendo filium postea regnaturum. CVI NVNC COGNOMEN IVLO ADDITVR secundum Catonem historiae hoc habet fides: Aeneam cum patre ad Italiam venisse et propter innasse, in quo proelio periit Latinus. Turnum postea ad Mezentium confugisse eiusque fretum auxilio bella renovasse, quibus Aeneas Turnusque pariter rapti sunt. migrasse postea in Ascanium et Mezentium bella, sed ae lanugine quam ἴουλον Graeci dicunt, quae ei tempore victoriae nascebatur. sciendum est autem hunc primo Ascanium dictum a Phrygiae flumine Ascanio, ut est "transque sonantem Ascanium" ; deinde Ilum dictum a rege Ilo,
Abbreviated transcription (Latin):
quemantellego ciceronem : & ne longa sit expectatio adiccit p̃ronussa lauini moenia S AUt certe detrhae &
sicut multi. & effexesin facis : Ccernesurbem. id est promissa lauini moenia. Sublimemq feres ad sidera cȩli ¬
animum. non risi cata cresticos adhibentur. hic ide. aeneas : & est ordo. hic bellum ingens ger& italia. łibi fate¬
bor enim. hoc loco excusat questionem futuram. quasi ueneri dolenti. quȩ uera sunt dicat: sed aliter loquitur cuncis
presentibus dis : Dic& enim in decimo: abnuerambello italiam concurrere teueres : Iuan do siquidem. Remor¬
si ressecrete : Italia in italia & detraxit prepositionem more suo. Sic & illo loco : Non libiȩ non antetro
despetusi arbas ideftintiro. Namsi ad uerbia liter uell& tiri dicer&. Populosq fero ces contund&: In con¬

Expanded text:
quem, intellego Ciceronem – et, ne longa sit expectatio, adiecit ‘et promissa Lavini moenia’ - aut certe detrahe ‘et’, quem, intellego Ciceronem – et, ne longa sit expectatio, adiecit ‘et promissa Lavini moenia’ - aut certe detrahe ‘et’, sicut multi, et epexegesin facis ‘cernes urbem’, id est ‘promissa Lavini moenia’. SVBLIMEMQVE FERES AD SIDERA CAELI panimum non nisi καταχρηστικῶϛ adhibentur. HIC id est Aeneas. Et est ordo ‘hic bellum ingens geret Italia’. TIBI FABOR ENIM hoc loco excusat quaestionem futuram, quasi Veneri dolenti quae vera sunt dicat, sed aliter loquatur cunctis praesentibus dis; dicet enim in decimo «abnueram bello Italiam concurrere Teucris». QVANDO siquidem. REMORsi res secretae. ITALIA in Italia, et detraxit praepositionem more suo. Sic et illo loco «non Libyae, non ante Tyro; despectus Hiarbas» id
Abbreviated transcription (Latin):
& est. P arce metu. elocutio usualis. id est dimute metum. quo modo dicimus parce uerbis. parce
inuiris : eXThe Rea. Omia quȩ apud grecos ei dipthongon habent. apud latinos in .e. praductũ
uippiter. ad solutionem percinent ante dictorum. Nutc dicit parce netu quia superius dixera
tristior. Asanent immota quia dixerat quȩ tegenitos sententia uerat: & simul per transitũ
dogma sthoicorum. ostendit : nulla ratione. posse fata mittari : iuorum. uel troianorum. ł
romanorum. fata tibi. non propter te. fati enim immobilis  rato est sed aut uacis
tibi. ut qui michi accubantes in conuiis: aut certe tuta tibisunt fata. non timen propterte : Cernes urbem aut romam signi¬
sfat : quia cum proprietatem detrhaimus. quod magnum est. significamus: ut si dicas legi oratorem. nec addas

Expanded text:
Et est ‘parce metu’ elocutio usualis, id est dimitte metum, quomodo dicimus ‘parce verbis’, ‘parce Et est ‘parce metu’ elocutio usualis, id est dimitte metum, quomodo dicimus ‘parce verbis’, ‘parce iniuriis’. CYTHEREA omnia quae apud Graecos ει diphthongon habent apud Latinos in e productum Iuppiter ad solutionem pertinent antedictorum. Nunc dicit ‘parce metu’, quia superius dixerat ‘tristior’; ‘manent inmota’, quia dixerat «quae te genitor sententia vertit?». Et simul per transitum dogma Stoicorum ostendit, nulla ratione posse fata mutari. TVORVM vel Troianorum vel Romanorum. FATA TIBI non ‘propter te’ - fati enim inmobilis ratio est - sed aut vacat ‘tibi’, ut «qui mihi accubantes in conviviis», aut certe ‘tuta tibi sunt fata’, non tamen ‘propter te’. CERNES VRBEM aut Romam significat, quia, cum proprietatem detrahimus, quod magnum est significamus, ut si dicas ‘legi oratorem’ nec addas
Abbreviated transcription (Latin):
ron omen eram deb& poni. cum nomine. sed pro ipso nomine: Nullus enim dicit natae. alias
tamen. olliuilli significat: ut olli dura quies oculos & ferreus urg& somnus Subridens Letũ
ostendit iouem. & talem qualis eẽ sol& cum facit serenum. soetarum enim est. elementorum
habitum dare numinibus. ut supra de neptu no dictum est: Serenat. hoc uerbum de his est . q̃
carent prima positione. quod fit in his quae in nr̃a non sunt potestate. ut tono. fulmino. pluo.
haec enim non possumus dicere. nisi forte persona induatur euis. qui potest. ut si tale aliꝗd
iuppiter dicat: Oscusã libauit. leuiter tetigit. & sciendum osculum religionis eẽ. suauiũ uolus¬
tatum: Parce metu. quotiens in causis arguimur. ante nos debemus purgare & sic ad action
descendere Qđ & hocloco iuppiter facit Ante enim obiecta purgat. & sic uenit ad promifsionẽ

Expanded text:
Pronomen enim non debet poni cum nomine, sed pro ipso nomine, et nullus dicit ‘illi natae’. Alias Pronomen enim non debet poni cum nomine, sed pro ipso nomine, et nullus dicit ‘illi natae’. Alias tamen ‘olli’ ‘illi’ significat, ut «olli dura quies oculos et ferreus urget somnus». SVBRIDENS laetum ostendit Iovem et talem qualis esse solet cum facit serenum. Poetarum enim est elementorum habitum dare numinibus, ut supra de Neptuno dictum est. SERENAT hoc verbum de his est quae carent prima positione, quod fit in his quae in nostra non sunt potestate, ut ‘tono’, ‘fulmino’, ‘pluo’. Haec enim non possumus dicere, nisi forte persona inducatur eius qui potest, ut si tale aliquid Iuppiter dicat. OSCVLA LIBAVIT leviter tetigit. Et sciendum osculum religionis esse, savium voluptatis. PARCE METV quotiens in causis arguimur, ante nos purgare debemus et sic ad actionem descendere. Quod et hoc loco Iuppiter facit; ante enim obiecta purgat et sic venit ad promissionem.
Abbreviated transcription (Latin):
positas. in sequentibus explanare & plenius dicere. ut hoc loco. Nam quidem prodimur dicensostẽ
dit. atq italis longe disungimur horis: hic idest talis. ut hunc ego te euriale aspicio. id esttalemꝰ hono
cum scđm artem dicanius honor. arbor lepor : plerumq poetȩ .r. in .s. mutant causa metri: os
enim longa est. or breuis. hoc quidem hab& ratio Sed in hoc loco &iam sine metri necessitate.
honos diait: Item salustius: pene ubiq labos posuit. quem nulla necessitas cogit. melius tamenẽ
seruire regulae: Sic nos in sceptra reponis: in sceptra: aut adimperia reseruassic. hoc est ꝑ naufta¬
gia. aut certe antiqua est licentia. communiũ prepositionum: olli modo. tunc propter sequenta

Expanded text:
positas in sequentibus explanare et plenius dicere, ut hoc loco; nam quid est ‘prodimur’, ostendit positas in sequentibus explanare et plenius dicere, ut hoc loco; nam quid est ‘prodimur’, ostendit dicens ‘atque Italis longe disiungimur oris’. HIC id est talis, ut «hunc ego te Euryale, aspicio», id est talem. HONOS cum secundum artem dicamus ‘honor’ ‘arbor’ ‘lepor’, plerumque poetae r in s mutant causa metri; ‘os’ enim longa est, ‘or’ brevis. Hoc quidem habet ratio; sed ecce in hoc loco etiam sine metri necessitate ‘honos’ dixit. Item Sallustius paene ubique ‘labos’ posuit, quem nulla necessitas coegit. Melius tamen est servire regulae. SIC NOS IN SCEPTRA REPONIS ‘sic’, hoc est ‘per naufragia’, ‘in sceptra’ aut ‘ad imperia reservas’; aut certe antiqua est licentia communium praepositionum. OLLI modo ‘tunc’ propter sequentia.
Abbreviated transcription (Latin):
siue gladiatura quibus lib& templis. arma suspendere. ut horatius: uelanius armis herc ulis
dextris. Nos tua progenies. Sic loquitur quasi una sit de troianis. Nam aliter sensus non procedit
Quod autem dixit tua progenies: efexegesis est. Vt ast ego. quae diuum incedo regina: Annius. quia nutu
semper ꝓmitit aliquid iuppiter: Infandum. proinfande. Ut inui. miserum septena quot annis. item
toruumq repente clamat pro torue. & est figura. quȩ fit quotiens nomen pro aduerbio ponitur :
Magis autem poetica est: in prosa : aut rara. aut numquam ł amen hoc loco infandum potest eẽ. &ia mu¬
teriectio dolentis. unuis. hic produxit penultuam. Prodimur : Multa quidem hic sermo significat
sed modo porrodamur. scilica& ab italia Et sciendum est om̃iũ auctorum ẽẽ consuetudinem. res dubie

Expanded text:
sive gladiatura quibuslibet templis arma suspendere, ut Horatius «Veianius armis Herculis sive gladiatura quibuslibet templis arma suspendere, ut Horatius «Veianius armis Herculis dextris». NOS TVA PROGENIES sic loquitur quasi una sit de Troianis; nam aliter sensus non procedit. Quod autem dixit ‘tua progenies’, epexegesis est, ut «ast ego quae divum incedo regina». ANNVIS quia nutu semper promittit aliquid Iuppiter. INFANDVM pro ‘infande’, ut in VI «miserum septena quotannis», item «torvumque repente clamat», pro ‘torve’. Et est figura quae fit quotiens nomen pro adverbio ponitur; magis autem poetica est, in prosa aut rara aut numquam. Tamen hoc loco ‘infandum’ potest esse etiam interiectio dolentis. VNIVS hic produxit paenultimam. PRODIMVR multa quidem hic sermo significat, sed modo ‘porro damur’, scilicet ‘ab Italia’. Et sciendum est omnium auctorum esse consuetudinem ut res dubie
Abbreviated transcription (Latin):
idest effusum fluens. & melius proruptum. quam preruptum legere. Bene autem definut. quid est largus fon
solutum mare. Pelago a quarum habundatia. Premit populatur uastat. hio tamen hoc est &iam in loco
difficilis Urbem pataui. hoc est patauiũ. Patauium autem dictum. uel a padi uicinitate. quasi padauium. uel
a not oΥΠETACΑΥ. quod captato augurio. dicitur condita. uel quod auem telopetisse dicitur. & eoloco con¬
didisse ciuitatem. Sedesq locauit. Ex uotis suis facit inuidiam. dicens id concessum antenori. quod ipsa desi
& genti nomen dedit. hoc est qđ nec uictori quidem concederetur aenaȩ. Quod scimus a uinone eẽ porfectum
contra quam oblique loquitur propter considerationem mariti. Hii autem primis temporibus ab an¬
tenore dicti sunt. antenoridȩ. Armtaq firit troia. Noc est securus est quia solent amissa militia.

Expanded text:
id est effusum fluens. Et melius ‘proruptum’ quam ‘praeruptum’ legere. Bene autem definit; quid est largus fons? id est effusum fluens. Et melius ‘proruptum’ quam ‘praeruptum’ legere. Bene autem definit; quid est largus fons? Solutum mare. PELAGO aquarum abundantia. PREMIT populatur, vastat. HIC TAMEN hoc est etiam in loco difficili. VRBEM PATAVI hoc est Patavium. Patavium autem dictum vel a Padi vicinitate, quasi Padavium, vel apo tou petasqai, quod captato augurio dicitur condita, vel quod avem telo petisse dicitur et eo loco condidisse civitatem. SEDESQVE LOCAVIT ex votis suis facit invidiam, dicens id concessum Antenori quod ipsa desiderat. ET GENTI NOMEN DEDIT hoc est quod ne victori quidem concedetur Aeneae; quod scimus a Iunone esse perfectum, contra quam oblique loquitur propter considerationem mariti. Hi autem primis temporibus ab Antenore dicti sunt ‘Antenoridae’. ARMAQVE FIXIT TROIA hoc est ‘securus est’, quia solent missi militia
Abbreviated transcription (Latin):
puli: contra quos missus est drusus. hui autem ab ama zonibus originẽ
ducunt: ut & iamhoratius dicit. quibus mos unde ductus per om̃s tẽpꝰ
amatonia securi dextras obarm& querere distuli hoc ergo nunc ad aug¬
mentum pertin&. quod tutus est. & iarti intersȩuos populos. fontenti¬
maui. Amant poetȩ rem unius sermonis circum locutionibus dicere ut
protibia dicant. urbem troianam. pro butrotio. arce buthroti. Sic & mͦ
pro timauo. ait fontem timaui. Et paulo post. urbempataui. id est patauiũ
Unde perora nouem. Multi scptem eẽ dicunt. quod si in cera fides est finitus est numerus pro infinito cummni
mure montis. Tanta ii. exit in mare. ut & tan resonet uicinus mons. & sic dictum est. sicut superius
Illi indignantes magno cum murmure itiontis. circum claustra fremunt. Mare. amat poeta rem historiae
carmini suo conuingere. uarro etum dicit himc fluuium. ab in colis mare nominari. ERORUMΡtOM

Expanded text:
puli, contra quos missus est Drusus. Hi autem ab Amazonibus originem puli, contra quos missus est Drusus. Hi autem ab Amazonibus originem ducunt, ut etiam Horatius dicit «quibus mos unde deductus per omne tempus Amazonia securi dextras obarmet, quaerere distuli». Hoc ergo nunc ad augmentum pertinet, quod tutus est etiam inter saevos populos. FONTEM TIMAVI amant poetae rem unius sermonis circumlocutionibus dicere, ut pro Troia dicant ‘urbem Troianam’, pro Buthrotio ‘arcem Buthroti’; sic et modo pro Timavo ait ‘fontem Timavi’, et paulo post ‘urbem Patavi’, id est Patavium. VNDE PER ORA NOVEM multi septem esse dicunt; quod, si incerta fides est, finitus est numerus pro mvre montis tanta vi exit in mare, ut etiam resonet vicinus mons. et sic dictum est, sicut superius "illi indcarmini suo coniungere; Varro enim dicit hunc fluvium ab incolis mare nominari. ‘Proruptum’
Abbreviated transcription (Latin):
liuium. Quod & uirgilius. per transitum facit. tangit. Ut se quoq prin¬
cipibus per mixtum agnouit. & excusat horatius dicens. ardentem sine frau¬
de troiam hoc est sitie perditione Quae quidem excusatio non uacat. Nemo enĩ
excusat. nisi remplenam suspitionis. Sisenna tamen dicit. solum antenorem ꝓ¬
didisse. quem si uelimus sequi. augenius exemplum. Si regnat proditor. cur
pus uagatur: Ob hoc autem creditur gretis antenor. patriam prodidisie. qr
& legatos. qui propter helenam uenerant. suscepit hospicio. & ulixen in men¬
dici habitu. agnitum non prodidit : Illiricos penetrare sinus. Antenor. Nor
illiricum. non liburniam. sed uenetiam tenuit. Ideo autem uirgilius dicit.
illiricossinus: quod in de uenit quidam haenetus rex. qui uenetiam teriuit.
cuius nomine henetiam dictam. posteri uenetiam nominauerunt. Tutus:
deo tutus. quia reti uindelici. ipsi sunt liburni. seuissimi ad modum po¬

Expanded text:
Livium, quod et Vergilius per transitum tangit, ut «se quoque prinLivium, quod et Vergilius per transitum tangit, ut «se quoque principibus permixtum agnovit Achivis», et excusat Horatius dicens «ardentem sine fraude Troiam», hoc est sine proditione. Quae quidem excusatio non vacat; nemo enim excusat nisi rem plenam suspicionis. Sisenna tamen dicit solum Antenorem prodidisse. Quem si velimus sequi, augemus exemplum; si regnat proditor, cur pius vagatur? Ob hoc autem creditur Graecis Antenor patriam prodidisse, quia et legatos qui propter Helenam venerant suscepit hospitio, et Vlixen in mendici habitu agnitum non prodidit. ILLYRICOS PENETRARE SINVS Antenor non Illyricum, non Liburniam, sed Venetiam tenuit. Ideo autem Vergilius dicit ‘Illyricos sinus’, quod inde venit quidam Henetus rex, qui Venetiam tenuit, a cuius nomine Henetiam dictam posteri Venetiam nominaverunt. TVTVS ideo ‘tutus’, quia Raeti Vindelici ipsi sunt Liburni, saevissimi admodum po
Abbreviated transcription (Latin):
facta siue non facta ut de pasiphae. Historia est: quicquid scđm naturam dicitur. si¬
ue factum sue non factum. ut de fedra: Omni ditione tenere. melius omni. quam
omis. ut signific& om̃i potestate: idest pace. legibus bello. Pollicitus. Pollicemur
respond& uippiter. Neque me sententia uertit. hoc acre rependens. conpensans
& est trans latio a pecunia. Nunc eadem similis. qualis ab mitio fuit. ut ostendat nec
longitudinem temporis. prodeest troianis. finem. ac si dicerte: non regnum requir um̃
sed finem laborum. Antenor potuit. Non sine causa antenor is pofuit exemplũ
cum multi euaserint troianorum perculum. ut capis. qui campaniam tenuit.
ut helenus qui macedoniam . ut alii qui sardiniam scđm salustium . sed ꝓpter
hoc ne forte illud occurer&. iure hunc uerari: tamquam proditorem. patriȩ
elegit ergo similem personam. Fii enim duo troiam prodidisse didicuntur. scđi

Expanded text:
facta sive non facta, ut de Pasiphae, historia est quicquid secundum naturam dicitur, sifacta sive non facta, ut de Pasiphae, historia est quicquid secundum naturam dicitur, sive factum sive non factum, ut de Phaedra. OMNI DICIONE melius ‘omni’ quam omnis', ut significet 'omni potestate', id est pace, legibus, bello. Ad v. 237 Pollicitus pollicemur respondet IEt est translatio a pecunia. NVNC EADEM similis qualis ab initio fuit, ut ostendat nec longitudinem temporis prodesse Troianis. FINEM ac si diceret ‘non regnum requirimus, sed finem laborum’. ANTENOR POTVIT non sine causa Antenoris posuit exemplum, cum multi evaserint Troianorum periculum, ut Capys qui Campaniam tenuit, ut Helenus qui Macedoniam, ut alii qui Sardiniam secundum Sallustium, sed propter hoc, ne forte illud occurreret, iure hunc vexari tamquam proditorem patriae. Elegit ergo similem personam; hi enim duo Troiam prodidisse dicuntur secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uolubilis qui uoluitur: Anni autem uoliuntur qui non uolunt. Ut est. atq in sẽ sua per uestigia uolunt
asinus s ore nputuros es & est de uerbis defectiuis. Reuocato. Picendo reuocato: ostendit italiam. Unde
aardanus fuerat a sanguine teucri. leuerum pro dardano posut. Sardanus enini de italia ꝓfectus
et : ⁊ eucer de oreta. quia solent poetȩ nomina de uicinis prouincis uel personis usurpare. Ut domitꝰ
pollucis habenis cillarus. cum castor ȩquorum domitor fuerit. ltem & manibus prognȩ pettus
sugnata cruentum: pro filomela. Item didonem dicit. sydoniam. cum sit tiria. a loci uicini¬
tatai. Ittm. quid loquor. aut scillam nisi cum fora fuerit: & stiendum est uiter fabulam. &t
argumentum. hoc est nistoriam. hoc intereẽ: quod fabula est dicta res contra naturam. siue

Expanded text:
‘volubilis’ qui volvitur. Anni autem volvuntur, non volvunt, ut est «atque in se sua per vestigia volvitur ‘volubilis’ qui volvitur. Anni autem volvuntur, non volvunt, ut est «atque in se sua per vestigia volvitur annus». FORE futuros esse. Et est de verbis defectivis. REVOCATO dicendo ‘revocato’ ostendit Italiam, unde Dardanus fuerat. A SANGVINE TEVCRI Teucrum pro Dardano posuit - Dardanus enim de Italia profectus est, Teucer de Creta - quia solent poetae nomina de vicinis provinciis vel personis usurpare, ut «domitus Pollucis habenis Cyllarus», cum Castor equorum domitor fuerit; item «et manibus Procne pectus signata cruentum» pro ‘Philomela’; item Didonem Sidoniam dicit, cum sit Tyria, a loci vicinitate; item «quid loquar aut Scyllam Nisi?» cum Phorci fuerit. Et sciendum est inter fabulam et argumentum, hoc est historiam, hoc interesse, quod fabula est dicta res contra naturam, sive
Abbreviated transcription (Latin):
contrate. alibi pro significat. ut benignum accipit. in teuchros animum. mentem que
benignam. Id est pro teuchris. qui troes potuere. angumentum. ab impossibili. ut alibi non e
uis animo & est mualidis quam a uoluntate : Plus enim est non posse quam nolle. Troes
erit nominatiuus tros. & hȩc regula breuiter scienda est. quia omĩa tomina monosillabe
greta. quȩ in latinum sermonem transeunt. terciȩ sunt declinationis. & tara latans
quam grete declinari possunt. ut trostrois. & troos pan. panis & panos ot artha dici dictum panos de more
certe hiunc romanos. at qui nusquam hoc legimus sod per silentium intelligimus. ut superius de uino¬
nt audierat : uoluentibus uolubilibus & est participium pro nomine. Uoluens enim est. qui uolutt

Expanded text:
‘contra te’; alibi ‘pro’ significat, ut «quietum accipit in Teucros animum mentemque ‘contra te’; alibi ‘pro’ significat, ut «quietum accipit in Teucros animum mentemque benignam», id est pro Teucris. QVID TROES POTVERE? argumentum ab inpossibili, ut alibi «non ea vis animo». Et est validius quam a voluntate; plus enim est non posse, quam nolle. ‘Troes’ erit nominativus ‘Tros’. Et haec breviter scienda regula est, quia omnia nomina monosyllaba Graeca quae in Latinum sermonem transeunt tertiae sunt tantum declinationis, et tam Latine quam Graece declinari possunt, ut ‘Tros Trois et Troos’, ‘Pan Panis et Panos’, ut «Arcadici dictum Panos de more CERTE HINC ROMANOS atqui nusquam hoc legimus sed per silentium intellegimus, ut superius de Iunone audierat. VOLVENTIBVS volubilibus. Et est participium pro nomine. ‘Volvens’ enim est qui volvit,
Abbreviated transcription (Latin):
rare intenlum scđm epicureos. poetica utens liaentia : Tristior. comparatiuum posuit. pro¬
t posituio: Quando enim trists est uenus. ut nunc tristior diceretus: Oculos suffusa. Nitidos
oc ulosilacrimis perfusos habens. & est figura. quȩ fit quotiens particio pretertti tempor is. a pas¬
suo uingimus casum accusatiuum. ut deiectus animum. mesta uultum. Dicendo autem niten¬
tes. ex pressit nimiam. &iam in lacrimis pulchritudinem. sicut de eurialo. lacnmaq:
Aecorie. aeternis imperis regis & fulmine terres. uolunt quidam regis superf luo ad dos
refferri: terres ad homines nescientes. quia maioris potestatis est. idem posse circa dõs
quod cirea homines & fuliane terres: Non sine causa adierit tetresest enimtumer qui
terie. est. quod af fl& ut fulmanis ad flauit uentis. est quod puniat: uel ut pater om¬
nipotens adigat me fulmine ad umbras. Peremtorii autem fulminis. latepat& significa

Expanded text:
urare, interdum secundum Epicureos, poetica utens licentia. Ad v. 228 Tristior conparativum posuit prourare, interdum secundum Epicureos, poetica utens licentia. Ad v. 228 Tristior conparativum posuit pro positivo. qoculos lacrimis perfusos habens. Et est figura, quae fit quotiens participio praeteriti temporis a passivo iungimus casum accusativum, ut ‘deiectus animum’, ‘maesta vultum’. Dicendo autem ‘nitentes’ expressit nimiam etiam in lacrimis pulchritudinem, sicut de Euryalo «lacrimaeque decorae». AETERNIS REGIS IMPERIIS ET FVLMINE TERRES volunt quidam superfluo ‘regis’ ad deos referri, ‘terres’ ad homines, nescientes quia maioris potestatis est idem posse circa deos quod circa homines. ‘Et fulmine terres’ non sine causa adiecit ‘terres’. Est enim fulmen quod terreat; est quod adflet, ut «fulminis adflavit ventis»; est quod puniat, ut «vel pater omnipotens adigat me fulmine ad umbras»: peremptorii autem fulminis late patet significa
Abbreviated transcription (Latin):
cum uero populum unuis multitudinem ciuitatis significamus. Sic. quid est sic: id est ut ista
conspicer&. & libiȩ defirit lumma regnis Pulchra oeo conomia. id est dispositio carminis. ui¬
tuperabile enim fuerat. si ex abrupto faceret. transitum. quod in nonofecit. atq ea diuersa pe¬
nitus dum parte geruntur. Quȩ res eacusatur tamen unosermone. atq: ea. idem eo tempor
quod solum est nterpositum: Nunc uero bene transiit quia inducit iouem. & de rebus
humanis cogitantem : & affricam respicientem. ad quan uenere teoiani. unde hon estꝰ
colorest. ut uenus ad eat iouem. timens ne romana fata cartagini concedant. felix
enim euentus sequitur. loca : quae respexerit uppiter. unde in scđo ait. aspice nos hoc
tantum. & alibi atq oculos rutulorum reicit aruis. ubi erat futura uictoria. Tales de pr
huitianis lacantem pectore curas. Nunc scđmstoicos loquatur. qui deos dicunt humana a¬

Expanded text:
cum vero ‘populum’, unius multitudinem civitatis intellegimus. SIC quid est ‘sic’? Vt ista cum vero ‘populum’, unius multitudinem civitatis intellegimus. SIC quid est ‘sic’? Vt ista conspiceret. ET LIBYAE DEFIXIT LVMINA REGNIS prooeconomia, id est dispositio carminis. Vituperabile enim fuerat si ex abrupto transitum faceret, quod in nono fecit «atque ea diversa penitus dum parte geruntur»; quae res tamen excusatur uno sermone «atque ea», id est eodem tempore, quod solum est interpositum. Nunc vero bene transiit, quia inducit Iovem et de rebus humanis cogitantem et Africam respicientem, ad quam venere Troiani. Vnde honestus color est ut Venus adeat Ioveenim eventus sequitur loca quae respexerit Iuppiter: unde in secundo ait "aspice nos hoc tantum" et alibi "atque oculos Rutulorum reicit arvis" , ubi erat futura victoria. Ad v. 227 Tales de rebus humanis. iactantem pectore curas nunc secundum Stoicos loquitur, qui deos dicunt humana c