comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ganterq tractabat: nimium tamen inquirens in se atep
ipse sese obseruans metuensꝙ ne uinosum colliger&: etiã
ueꝵ sangunem depraehendebat. Itaꝙ cius oratio nimia
religione attenuata doctis & attente audientibus erat
illustris: multitudine autem & a foro cui nata aeloq̃n¬
na est deuorabatur: Tum brutus acticum se inquit
caluus noster dici oratorem uolebat. inde erat ista exi¬
litas quam ille de industria consequaebatr. Dicebat
inqͣita sed ipse errabat: & alios & errare cogebat. Nã
siquis eos qui in epte dicunt: non odiose nec punde
athice putat dice᷑: is recte. Nisi athitum ꝓbat ne¬
minem. Insulsitatem enim & insolentiam tanꝗͣ in¬
saniam quandam orationis odit. Sanitatem autem
& integritatem quasi religionem & uerecundiam
oratoris ꝓbat. haec omnium deb& oratorum eadem
esse sententia. Sin autem ieunitatem & siccitatẽ
& in opiam dũmodo sit polita: dum elegans t̃athi¬

Expanded text:
ganterque tractabat, nimium tamen inquirens in se atque ganterque tractabat, nimium tamen inquirens in se atque ipse sese observans metuensque ne vitiosum colligeret, etiam verum sanguinem deperdebat. Itaque eius oratio nimia religione attenuata doctis et attente audientibus erat inlustris, a multitudine autem et a foro, cui nata eloquentia est, devorabatur. tum Brutus: Atticum se, inquit, Calvus noster dici oratorem volebat: inde erat ista exilitas quam ille de industria consequebatur. Dicebat, inquam, ita; sed et ipse errabat et alios etiam errare cogebat. Nam si quis eos qui nec inepte dicunt nec odiose nec putide Attice putat dicere, is recte nisi Atticum probat neminem. In- sulsitatem enim et insolentiam tamquam insaniam quandam orationis odit, sanitatem autem et integritatem quasi religionem et verecundiam oratoris probat. Haec omnium debet oratorum eadem esse sententia. sin autem ieiunitatem et siccitatem et inopiam, dum modo sit polita, dum urbana, dum elegans, in Atti
Abbreviated transcription (Latin):
se meam contuliss&. sepe egisse me arbitror: cum eum
uehem enter hortarer: ut eam laudis uiam rectissimam
esse ducer&: quam maiores eius ei tritam reliquissent.
rat enim cum institutus optime: ium & ꝑfecte planeq
eruditus. In eratq et ingenium satis acre: & oranonis
non inelegans copia. praetereaꝙ sine arrogantia grauis
esse uidebatir: & sine segnitie uerecundus. sed bũc qͦq
ab sorbuit estus quidam in solita adolescentibus glorae.
qui quia nauarat miles oꝑam imperatori impatorem
se statim esse cupiebat. cũi munere mos maloꝵ aetatẽ
certam sortem incertam reliquit. Ita grauissimo suo ca¬
su: dum cẏri & alexandri similis esse uoluit: suum
cursum transcurrerant. & L. crassi & multoꝵ crassoꝵ
ĩuentus est dissimilimus. Sed ad caluum is enim no¬
bis erat ꝓpositus: reuertamur. qui orator fuiss& cũ
di & exquisitius afferebat genus. quod ꝗͣ ꝗͣ scienter ele¬

Expanded text:
se meam contulisset, saepe egisse me arbitror, cum eum se meam contulisset, saepe egisse me arbitror, cum eum vehementer hortarer ut eam laudis viam rectissimam esse 282 duceret quam maiores eius ei tritam reliquissent. Erat enim cum institutus optime tum etiam perfecte planeque eruditus, ineratque et ingenium satis acre et orationis non inelegans copia; praetereaque sine adrogantia gravis esse videbatur et sine segnitia verecundus. Sed hunc quoque absorbuit aestus quidam insolitae adulescentibus gloriae; qui quia navarat miles operam imperatori, imperatorem se statim esse cupiebat, cui muneri mos maiorum aetatem certam, sortem incertam reliquit. Ita gravissumo suo casu, dum Cyri et Alexandri similis esse voluit, qui suum cursum transcurrerant, et L. Crassi et multorum Crassorum in ventus est dissimillimus. sed ad Calvum—is enim nobis erat propositus—revertamur; qui orator fuit cum lidi et exquisitius adferebat genus; quod quamquamn scienter ele
Abbreviated transcription (Latin):
certe sententias: ut nihil poss& ornatius esse: nihil ex pe¬
ditins. atꝙ hic parum a magistris institutus naturã
habuit admirabilem ad dicendum. industriam non sũ
expertus. studium certe fuit: qui si me audire uoluis¬
s& ut coeperat: honores ꝗͣ opes consequi maluiss&: Qđ¬
nam est inquit istuc: & quẽ admodum distinguis: Noc
modo inꝗͣ. Cum honos sit proemium uirtutis udicio
studiop ciuium delatum ad aliquem: qui eum sentẽtus.
qui suffragiis est: is mihi & honestus & honoratus uide¬
tur. Qui autem occasione aliqua & ĩuins suis cuubus
nactus est imperium: ut ille cũ piebat. hunc nomen hono¬
ris adeptum non honorem puto. Quaesi ille audire uo¬
luiss&. maxima cum gratia & gloria ad sum̃am ãpli¬
tudinem ꝑueniss& ascendens gradibus magistratum
ut pater eius fecerat ut reliqui clariores uiri: Quae ꝗ
dem &̃ cum .P. crasso. M. filio initio aetatis ad amicitiã

Expanded text:
certe sententias, ut nihil posset ornatius esse, nihil expecerte sententias, ut nihil posset ornatius esse, nihil expeditius. Atque hic parum a magistris institutus naturam habuit admirabilem ad dicendum; industriam non sum expertus, studium certe fuit. Qui si me audire voluisset, ut coeperat, honores quam opes consequi maluisset. Quidnam est, inquit, istuc? et quem ad modum distinguis? Hoc modo, inquam. cum honos sit praemium virtutis iudicio studioque civium delatum ad aliquem, qui eum sententiis, qui suffragiis adeptus est, is mihi et honestus et honoratus videtur. Qui autem occasione aliqua etiam invitis suis civibus nactus est imperium, ut ille cupiebat, hunc nomen honoris adeptum, non honorem puto. Quae si ille audire voluisset, maxima cum gratia et gloria ad summanr amplitudinem pervenisset, ascendens gradibus magistratuum, ut pater eius fecerat, ut reliqui clariores viri. Quae quidem etiam cum P. Crasso M. F., cum initio aetatis ad amicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
uix tenebamus: sic nos sum̃i oratoris uel sanitate uł ui¬
tio ꝑ argumento ad diluendum crimen usi sumus: Tum
brunis atq dubitamus inquit utrum ista sanitas fue¬
rit an uitium. Quis enim non fateatur cum ex omĩb
oratoris landibus longe ista sit maxima ĩ flamare ani¬
mos audientium: & quacunq res postul& modo flecte̾.
Qux hac uirtute caruerit. id ei qđ maximũ fuei̾t defuisse:
Sit sane ita inqͣ. sed redeamus ad eum qui iam unus re¬
stat hortensiim. tum de nobis metipsis qm̃ id etiam
brute postulas: pauca dicemus. qͣ ꝗͣ facienda mentio ẽ
ut quidem mihi iudetur duoꝵ adolescentium: qui
si diutius uixissent: magnam essent eloquetiae laudẽ cõ¬
sequuti: C. curionem te inquit brutus. & c liciniũ
caluum arbitror dice: Recte inqͣ arbitraris: Quorũ
quidem alter qđ uerisimile dixiss&. ita facile solute¬
ꝙ uerbis uoluebat: satis intẽdum acutas crebras quidẽ

Expanded text:
vix tenebamus.' Sic nos summi oratoris vel sanitate vel vivix tenebamus.' Sic nos summi oratoris vel sanitate vel vitio pro argumento ad diluendum crimen usi sumus. tum Brutus: Atque dubitamus, inquit, utrum ista sanitas fuerit an vitium? Quis enim non fateatur, cum ex omnibus oratoris laudibus longe ista sit maxima, inflammare animos audientium et quocumque res postulet modo flectere, qui hac virtute caruerit, id ei quod maximum fuerit defuisse? sit sane ita, inquam; sed redeamus ad eum qui iam unus restat, Hortensium, tum de nobismet ipsis, quoniam id etiam, Brute, postulas, pauca dicemus. Quamquam facienda mentio est, ut quidem mihi videtur, duorum adulescentium, qui si diutius vixissent magnam essent eloquentiae laudem consecuti. C. Curionem te, inquit Brutus, et C. Licinium Calvum arbitror dicere. Recte, inquam, arbitraris; quorum quidem alter quod verisimile dixisset ita facile soluteque verbis volvebat satis interdum acutas, crebras quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ne sua. Q. gallio crimini dediss& sibi eum uenenum
parauisse: idq a se esse depraehensum: seseq chirogra¬
pha. testificationes: udiciã quaestiones: manifestã rẽ
differre dicer&. deq eo crimen accurate & exquisi¬
te disputauiss& me in respondendo cum essem argu¬
mẽtatꝰ quantũ res ferebat. hoc ipsum & posuisse ꝓ ãgum̃e¬
to. qđ ille cum pestem capius sui. cum indina mortis se
comperisse manifesto & manutenere dicer&: tam solute
egiss& tam leniter tam oscitanter: Tu istuc marce calidi
nisi fingeres sic ageres. praeserum cumista aeloquenna
alienoꝵ hominum ꝑicula defende acerrime soles tuũ
negligeres. ubi dolor: ubi ardor animi qui & ex ĩfatũ
ĩgenus elicere uoces & quaerelas sol&: nulla pturbatior
animi: nulla corporis : frons non ꝑcussa: non femur.
pedis qđ minimum est nulla supplosio. Itaq tantum
ab fuit: ut in flamares nostros animos. Somnũ isto loco

Expanded text:
ne sua Q. Gallio crimini dedisset sibi eum venenum ne sua Q. Gallio crimini dedisset sibi eum venenum paravisse idque a se esse deprensum seseque chirographa testificationes indicia quaestiones manifestam rem deferre diceret deque eo crimine accurate et exquisite disputavisset, me in respondendo, cum essem argumentatus, quantum res ferebat, hoc ipsum etiam posuisse pro argumento, quod ille, cum pestem capitis sui, cum indicia mortis se comperisse manifesto et manu tenere diceret, tam solute egisset, tam leniter, tam oscitanter. 'Tu istuc, M. Calidi, nisi fingeres, sic ageres? praesertim cum ista eloquentia alienorum hominum pericula defendere acerrime soleas, tuum neglegeres ? Vbi dolor? ubi ardor animi, qui etiam ex infantium ingeniis elicere voces et querelas solet? Nulla perturbatio animi, nulla corporis, non frons percussa, non femur; pedis, quod minimum est, nulla supplosio. Itaque tantum afuit ut inflammares nostros animos, somnum isto loco
Abbreviated transcription (Latin):
cis ĩuiris consultoꝵ inluditur formulis. & ubi esseꝵ
uicfebat. accedebat ordo rei plenus artis: actio lib̾ał:
totũꝙ dicendi placidum genus & sanum: qđ si est
optimam suauiter dice᷑ nihil est: qđ melĩs hoc quae¬
rendum putes: sed cum a nobis paulõ ante dictum sit
tria uideri esse quae orator effice deber& ut docer&:
ut delectar&: ut mouer&. duo sum̃e tenuit: ut
et rem illustrar& diserendo: & animos eore qui au¬
dirent deuinciret uoluptate: aberat tertia illa laus
qua ꝑmouer& atꝙ incitar& animos quam płimũ
pollere diximu: nec erat ulla uis atq contentio sine
consilio: qđ eos quoꝵ altior oratio actioq ess& ãden¬
tior furere & bacchari arbitraretur: suie qđ natua
nõ effet ita factus: siue qđ non consuess&: siue qđ nõ
poss&. hoc unum illi si nihil utilitatis habebat affuit.
si opus erat defuit. Quin & memini cum accusano¬

Expanded text:
cis in iuris consultorum includitur formulis, id ubi esset cis in iuris consultorum includitur formulis, id ubi esset videbat. accedebat ordo rerum plenus artis, actio liberalis totumque dicendi placidum et sanum genus. Quod si est optimum suaviter dicere, nihil est quod melius hoc quaerendum putes. Sed cum a nobis paulo ante dictum sit tria videri esse quae orator efficere deberet, ut doceret, ut delectaret, ut moveret: duo summe tenuit, ut et rem illustraret disserendo et animos eorum qui audirent devinciret voluptate; aberat tertia illa laus, qua permoveret atque incitaret animos, quam plurimum pollere diximus; nec erat ulla vis atque contentio: sive consilio, quod eos, quorum altior oratio actioque esset ardentior, furere atque bacchari arbitraretur, sive quod natura non esset ita factus sive quod non consuesset sive quod non nosset. Hoc unum illi, si nihil utilitatis habebat, afuit; si opus erat, defuit. quin etiam memini, cum in accusatib
Abbreviated transcription (Latin):
N ibil tam teneꝵ ꝗͣ illius compraehensio uerboꝵ: nihil tã
flexibile : nihil quod magis ipsius arbitrio fingeretur:
ut nullius oratoris aeque in potestate fuerĩt: quae pri¬
mum ita pura eratꝰ: ut nihil liquidius italibere flue¬
bat: ut nusꝗͣ adherescer&: nullum nisi loco positum:
& tanqͣ ĩuermiculato emblemate: ut ait lũcilius stru¬
ctum uerbum uideres: nec uoͣ nullum aut durum aut
insolens aut humile aut in longius ductum ac non
ꝓpria uerba reꝵ. sed pleraq translata: sic tamen ut
ea nunc irruisse ĩ alienum locum. sed ĩmigrasse ĩ suũ
diceres. nec uoͬ haec soluta nec diffluennia: sed adstric¬
ta numeris non aperte nec eodem modo semꝑ: sed uaie
dissimulantenq concdnsis. Erant autem & uerboꝵ &
sententiaꝵ illa lumina. quae uocant graeci schemata
quibus tan qͣ insignibus iñ ornatu distinguebatur om¬
nis orauo. qua de re agitur aut̃ illud qđ mults lo¬

Expanded text:
Nihil tam tenerum quam illius comprensio verborum, nihil tam Nihil tam tenerum quam illius comprensio verborum, nihil tam flexibile, nihil quod magis ipsius arbitrio fingeretur, ut nullius oratoris aeque in potestate fuerit: quae primum ita pura erat ut nihil liquidius, ta libere fluebat ut nusquam adhaeresceret; nullum nisi loco positum et tamquam in vermiculato emblemate, ut ait Lucilius, structum verbum videres; nec vero ullum aut durum aut insolens aut humile aut in longius ductum; ac non propria verba rerum sed pleraque translata, sic tamen ut ea non inruisse in alienum locum sed immigrasse in suum diceres; nec vero haec soluta nec diffluentia sed astricta numeris, non aperte nec eodem modo semper sed varie dissimulanterque conclusis. erant autem et verborum et sententiarum 'illa lumina quae vocant Graeci sxh/mata, quibus tamquam insignibus in ornatu distinguebatur omnis oratio. QVA DE RE AGITVR autem illud quod multis lo
Abbreviated transcription (Latin):
conferendum puto. Nec uoͣ. M.celium praetercundum
arbitror quaetunq euis in exitu uel fortuna uel mens
fiut. qui ꝗͣ du austoritati mete paruit talis tribunus
pleb fuit ut nemo contra ciuium ꝑditoꝵ popularẽ
turbulentamq demenuam a senatis & a bon̾oꝵ caula
steterit constaniius ꝗͣ eius actionem: multum tamen
& splendida & grandis: & cadem ĩ primis faceta & ꝑ¬
urbana comendabat oratio. Eraues eius conciones aliqͦt
sceptae defensiones: & si illa erant in eo meliora ꝗͣ dixi
non contemnendae tamen saneq tolerabiles. hic cum sũ¬
ma uoluntate bonoꝵ aedilis curulis factus ess& nescio
quomodo discessu meo discessit a sese: ceciditq posteaꝗͣ
eos imitari ecepit: quos ipse ꝑuerterat. Seđ de. M.cali¬
dio dicamus aliquid qui non fuit orator unus ẽ mltis
potius inter multos ꝓpe singalaris fuit: ita reconditas ex¬
quisitasq sententias mollis & pollucens uesti ebat oratio.

Expanded text:
conferendum puto. nec vero M. Caelium praetereundum conferendum puto. nec vero M. Caelium praetereundum arbitror, quaecumque eius in exitu vel fortuna vel mens fuit; qui quamdiu auctoritati meae paruit, talis tribunus plebis fuit ut nemo contra civium perditorum popularem turbulentamque dementiam a senatu et a bonorum causa steterit constantius. Anti- quam eius actionem multum tamen et splendida et grandis et eadem in primis faceta et perurbana commendabat oratio. Graves eius contiones aliquot e contentione susceptae; defensiones, etsi illa erant in eo meliora quae dixi, non contemnendae tamen saneque tolerabiles. Hic cum summa voluntate bonorum aedilis curulis factus esset, nescio quo modo discessu meo discessit a sese ceciditque, postea quam eos imitari coepit quos ipse perverterat. Sed de M. Calidio dicamus aliquid, qui non fuit orator unus e multis, potius inter multos prope singularis fuit: ita reconditas exquisitasque sententias mollis et perlucens vestiebat oratio.
Abbreviated transcription (Latin):
tis opima dicendi tamen ut haste uelitbus amentate.sic
apta quaedam & parata singulis cansa e generibus argum̃¬
ta traduntur. Studio autem neminen nec industria ma¬
iore cognoui. ꝗͣꝗͣ ne ĩgenio quidem qui praestiterit facile
dixerim .C. pisoni genero meo. nullum tempus illi uaca¬
bat. aut a forensi dictione: aut a comentatione domesti¬
ca: aut a scribendo: aut a cogitando. Itaq tantos ꝓcessus
efficiebat: ut euolare non excurrere uideretur. eratq uer¬
boꝵ delectus degans: & apta & quasi rotunda construc¬
bandum : tum concinne acutaeq sententiae gestusq natua
ita uenustus. ut ars &ẽ quae non erat & disciplina motus
quidam uideretur accidere. Uereor ne amore uidcar pła
qͣ fuerint in illo dice᷑. Quod non ita est. Alia enim de il¬
Io maiora diei possunt. Nam nec continentia nec pie¬
tate nec ullo gneͣ uirtutis quenꝗͣ eiusdem aetatis cũ illo

Expanded text:
tis opima dicendi, tamen, ut hastae velitibus amentatae, sic tis opima dicendi, tamen, ut hastae velitibus amentatae, sic apta quaedam et parata singulis causarum generibus argumenta traduntur. studio autem neminem nec industria maiore cognovi, quamquam ne ingenio quidem qui praestiterit facile dixerim C. Pisoni genero meo. Nullum tempus illi umquam vacabat aut a forensi dictione aut a commentatione domestica aut a scribendo aut a cogitando. Itaque tantos processus efficiebat ut evolare, non excurrere videretur; eratque verborum et dilectus elegans et apta et quasi rotunda construcma ad probandum tum concinnae acutaeque sententiae; gestusque natura ita venustus ut ars etiam, quae non erat, et e disciplina motus quidam videretur accedere. Vereor ne amore videar plura quam fuerint in illo dicere; quod non ita est; alia enim de illo maiora dici possunt. Nam nec continentia nec pietate nec ullo genere virtutis quemquam eiusdem aetatis cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
tarem te inquit ambinosum esse: si ut dixisti ii quos iamdiu
colligis uiuerent: omnis enim cõmemoras qui ausi aliquã¬
do sunt stantes loqui: ut mihi imprudens.M. serulium pne¬
terisse uideare: Non inꝗͣ ego istuc ignoro pomponi multos
fuisse qui uerbum nunꝗͣ in publico fecissent: quom melius
aliquanto possent ꝗͣ isti oratores quos colligo dicẽ. sed bas cõ¬
memorandis & illud assequor: ut intelligatis primum ex
omni numero ꝗͣ non multi ausi sint dice̾. Deinde exhis ip̃is
ꝗͣ pauci fuerint laude digni. itaq ne hos quidem equites
romanos amicos nostros qui nuꝑ mortui sunt .P. cominium
spolentinum: quo accusante sefendi .C. cornelium. in quo &
compositum dicendi genus & acre & expeditum fuit. T ac¬
cium pisaurensem cuius accusationi respondi ꝓ A. cluentio
qui & accurate dicebat. & satis copiose: eratq praeterea do¬
ctus hermagorae praeceptis. quibus & si ornamenta nõ sa¬

Expanded text:
tarem te, inquit, ambitiosum esse, si, ut dixisti, ei quos iam diu tarem te, inquit, ambitiosum esse, si, ut dixisti, ei quos iam diu conligis viverent. Omnis enim commemoras, qui ausi aliquando sunt stantes loqui, ut mihi imprudens M. Servilium praeterisse videare. non, inquam, ego istuc ignoro, Pomponi, multos fuisse qui verbum numquam in publico fecissent, cum melius aliquanto possent quam isti oratores quos conligo dicere; sed his comme- morandis etiam illud adsequor, ut intellegatis primum ex omni numero quam non multi ausi sint dicere, deinde ex eis ipsis quam pauci fuerint laude digni. itaque ne hos quidem equites Romanos, amicos nostros, qui nuper mortui sunt, omittam P. Cominium Spoletinum, quo accusante defendi C. Cornelium, in quo et compositum dicendi genus et acre et expeditum fuit; T. Accium Pisaurensem, cuius accusationi respondi pro A. Cluentio, qui et accurate dicebat et satis copiose, eratque praeterea doctus Hermagorae praeceptis, quibus etsi ornamenta non sa
Abbreviated transcription (Latin):
mitius. nulla ille quidem arte: sed lanne tamen et
multa cum libertatẽ dicebat. Duo praetẽ ea lentuli con¬
sulares quoꝵ .P. ille nostraꝵ ĩiuriaꝵ ultor. auctor salu¬
tis quicquid habuit ꝗͣtũcunq fuit issud totum habu¬
it e disciplina. instrumenta. natura deerant. sed tan¬
tus animi splendor & tanta. magnitudo. ut sibi omĩa
q̃ claroꝵ uiroꝵ essent non dubitar& addisce᷑. eaq om̃ĩ
dignitate obtiner&. L. autem lentulus satis erat fortis
orator. si modo orator: sed cogitandi non ferebat labo¬
rem. uox canora. uerba non horrida sane. ut plena
ess& animi & terroris oratio. Quaereres in iudicus
fortass melius in re pub quod erat: esse uidicares sa¬
tis. Ne tius quidem postumius contemnendus in
dicendo: de re publica uoꝰ non minus uehemens
orator ꝗͣ bellator fuit effrenatus & acerrimus.: sed bene iuiris:
publici leges atq instituta cognouerat. Hoc loco acticus pu¬

Expanded text:
mitius nulla ille quidem arte, sed Latine tamen et mitius nulla ille quidem arte, sed Latine tamen et multa cum libertate dicebat. duo praeterea Lentuli consulares, quorum Publius ille nostrarum iniuriarum ultor, auctor salutis, quicquid habuit, quantumcumque fuit, illud totum habuit e disciplina; instrumenta naturae deerant; sed tantus animi splendor et tanta magnitude ut sibi omnia, quae clarorum virorum essent, non dubitaret asciscere eaque omni dignitate obtineret. L. autem Lentulus satis erat fortis orator, si modo orator, sed cogitandi non ferebat laborem; vox canora, verba non horrida sane, ut plena esset animi et terroris oratio; quaereres in iudiciis fortasse melius, in re publica quod erat esse iudicares satis. Ne T. quidem Postumius contemnendus in dicendo; de re publica vero non minus vehemens orator quam bellator fuit, effrenatus et acer nimis, sed bene iuris publici leges atque instituta cognoverat. Hoc loco Atticus: Pu
Abbreviated transcription (Latin):
torquati & triarui mennone cõmonis utrunq enim
admodum dilexeram neq ego inquit ut omittam cete¬
ra quae sunt ĩnumerabilia: de istis duobus cum cogito do¬
leo nihil tuam perpetuam auctoitatem de pace ualuisse.
Nam nec istos exceblentes uiros. nec multos alios praestanns ci¬
ues res pub ꝑdidiss&: Sileamus inꝗͣ brute de istis. ne
augemus dolorem. Nam & pueteritoꝵ recordatio est
acerba: & acerbior expectatio reliquoꝵ. Itaꝙ omittam̾
lugere: & tanium quid quisq dicendo potuerit qm̃ io
quaerimus: praedicemus. Sunt &̃ ex us qui eodem bel¬
lo occiderunt. M.bibulus qui & scriptitauit accurate.
cum praeserum non ess& orator. & egit multa cõstan¬
ter. app. claudius socer tuus collega. & familanis ieus.
hiciam & satis studiosus & ualde doctus tum & exẽ¬
citatus orator. & cum auguralis tum omnis publiei
uiris antiquitatisq nostrae bene peritis. Fu̾it.L. do¬

Expanded text:
Torquati et Triari mentione commotus—utrumque enim eorum Torquati et Triari mentione commotus—utrumque enim eorum admodum dilexerat—: Ne ego, inquit, ut omittam cetera quae sunt innumerabilia, de istis duobus cum cogito, doleo nihil tuam perpetuam auctoritatem de pace valuisse! Nam nec istos excellentis viros nec multos alios praestantis civis res publica perdidisset. Sileamus, inquam, Brute, de istis, ne augeamus dolorem. Nam et praeteritorum recordatio est acerba et acerbior exspectatio reliquorum. Itaque omittamus lugere et tantum quid quisque dicendo potuerit, quoniam id quaerimus, praedicemus. Sunt etiam ex eis, qui eodem bello occiderunt, M. Bibulus, 267 qui et scriptitavit accurate, cum praesertim non esset orator, et egit multa constanter; Appius Claudius socer tuus, conlega et familiaris meus: hic iam et satis studiosus et valde cum doctus tum etiam exercitatus orator et cum auguralis tum omnis publici iuris antiquitatisque nostrae bene peritus fuit. L. Do
Abbreviated transcription (Latin):
fateor uulgi uidicim a iudicio meo dissensisse: Nã
populo non erat sats uendibis praeceps quaedam. & cũ
idcirco obscura quia ꝑacuta tum rapida & caeleritate
cecata orano: sedneq uerbis actiorem cito alium dixe-¬
rim : neq sentennis crebriorem. Praeterea pfectus in lite¬
ris uirisꝙͥ ciuilis iam a patre culeone traditam tenuit
disciplinam. Reliqui sunt qui mortui sint. L. torqua¬
tus: quem n non tam cito rhetorem dixisses: & si nõ
deerat oratio: quam ut graeci dicunt politicon. Frant
ĩ eo płimȩ litere: nec ee uulgares: sed interiores quae¬
dam & reconditae diuina memoriã. sum̃a uerboꝵ &
granitas & elegantia. Atꝙ haec omnia uite decorabat
grauitas & integritas. me quidem ad moclum delecta¬
bat. &̃ triarii in illa etate plena literate senectun s
oratio: ꝗͣta seueritas ĩnultu: qͣtum pondus ĩ uerbis:
ꝗͣ nihil nõ consideratum exibat ex ore: Tum brunis

Expanded text:
fateor vulgi iudicium a iudicio meo dissensisse. Nam fateor vulgi iudicium a iudicio meo dissensisse. Nam populo non erat satis vendibilis: praeceps quaedam et cum idcirco obscura quia peracuta, tum rapida et celeritate caecata oratio; sed neque verbis aptiorem cito alium dixerim neque sententiis crebriorem. Praeterea perfectus in litteris iurisque civilis 265 iam a patre Aculeone traditam tenuit disciplinam. Reliqui sunt, qui mortui sint, L. Torquatus, quem tu non tam cito rhetorem dixisses, etsi non deerat oratio, quam, ut Graeci dicunt, politiko/n. Erant in eo plurimae litterae nec eae vulgares, sed interiores quaedam et reconditae, divina memoria, summa verborum et gravitas et elegantia; atque haec omnia vitae decorabat gravitas et integritas. Me quidem admodum delectabat etiam Triari in illa aetate plena litteratae senectutis oratio. Quanta severitas in vult ! quantum pondus in verbis! quam nihil non consideratum exibat ex ore! tum Brutus
Abbreviated transcription (Latin):
tata: rugis inurere: sanos quidem homines a scribendot
deterruit. Nihil est enim in historia pura & illustri
breuitate dulcius: sed ad eos si placet qui uita excessert
reuertamur. C. ficinius igitur. Q pompeu illius qui
censor fuit ex filia nepos quaestorius mortuus est. ꝓbabi¬
lis orator: iam uoͣ etiam ꝓbatus exhac inopi adornan¬
dum: sed ad ĩueniendum expedita hermagore discipli¬
na. ea dat rationes certas & praecepta dicendi: quae si
minorem hñt apparatum: sunt exilia: tamen habent
ordinem: & quasdam errare in dicendo non patientes
uias has ille tenens: & paratus ad causas ueniens: uer¬
boꝵ non egens: ipsa. illa comparatione disciplinaq dicẽ¬
di iam in patronoꝵ numeꝵ ꝑuenerat. Erat &̃ uir a¬
doctus ĩprimis .C uisellius uarro consobrinus meus: ꝗ
fuit cum sicinio aetate cõiunctus. Iscum post curulẽ
aedilitatem iudex quaestionis essee est mortuus: ⁊̃ quo

Expanded text:
tris inurere: sanos quidem homines a scribendo tris inurere: sanos quidem homines a scribendo deterruit; nihil est enim in historia pura et inlustri brevitate dulcius. Sed ad eos, si placet, qui vita excesserunt, revertamur. C. Sicinius igitur Q. Pompei illius, qui censor fuit, ex filia nepos, quaestorius mortuus est; probabilis orator, iam vero etiam probatus, ex hac inopi ad ornandum, sed ad inveniendum expedita Hermagorae disciplina. Ea dat rationes certas et praecepta dicendi, quae si minorem habent apparatum—sunt enim exilia—, tamen habent ordinem et quasdam errare in dicendo non patientis vias. Has ille tenens et paratus ad causas veniens, verborum non egens, ipsa illa comparatione disciplinaque dicendi iam in patronorum numerum pervenerat. erat etiam vir doctus in primis C. Visellius Varro, consobrinus meus, qui fuit cum Sicinio aetate coniunctus. Is, cum post curulem aedilitatem iudex quaestionis esset, est mortuus; in quo
Abbreviated transcription (Latin):
nem uitiosam & corruptam pura & ĩcõrupra consuetu¬
dine emendat. Itaq cum ad hanc aelegantiam uerboꝵ la¬
tinoꝵ: quae & si orator non sis & sis ĩgenuus ciuis roma¬
nus tamen necessai̾a est. adiungit illa oratoria orna¬
menta dicendi. tum uidetur tanꝗͣ tabulas bene picta s
collocare in bono lumine. hanc cum habeat praecipuam
landem ĩ comunibrs: non uideo cui debeat cede. Splendi¬
dam quandam: minimeq uetetoriam rationem dicendi
tenet : uoce: moti: forma & m agnifica & generosa qu¬
dãmodo: Tum brutus orationes quidem eius mihi uehe¬
menter ꝓbantur. Compluris autem segi. atq & comen¬
tarios quosdam scripsit reꝵ suaꝵ iualde quidem ĩ ꝗͣ ꝓ
bandos: Nudi enim sũt recti & uenusti omni ornatu
orationis tanqͣ ueste detracta: sed dum uoluit alios habeͣ
parata undẽ sument: qui uellent scribe histoi̾am: in ep¬
tis gratum fortasse fecit. qui uolunt illa calamistris no¬

Expanded text:
nem vitiosam et corruptam pura et incorrupta consuetunem vitiosam et corruptam pura et incorrupta consuetudine emendat. Itaque cum ad hanc elegantiam verborum Latinorum—quae, etiam si orator non sis et sis ingenuus civis Romanus, tamen necessaria est—adiungit illa oratoria ornamenta dicendi, tum videtur tamquam tabulas bene pictas conlocare in bono lumine. Hanc cum habeat praecipuam laudem, in communibus non video cui debeat cedere. Splendidam quandam minimeque veteratoriam rationem dicendi tenet, voce motu forma etiam magnificam et generosam quodam modo. tum Brutus: Orationes quidem eius mihi vehementer probantur. Compluris autem legi atque etiam commentarios, quos idem scripsit rerum suarum. Valde quidem, inquam, probandos; nudi enim sunt, recti et venusti, omni ornatu orationis tamquam veste detracta. Sed dum voluit alios habere parata, unde sumerent qui vellent scribere historiam, ineptis gratum fortasse fecit, qui illa volent calamis
Abbreviated transcription (Latin):
confecerat. Cotta. quia se ualde dilatandis literis a simili¬
tudine graec e soquutionis abstraxerat. sonabatq contrariũ
catulo subagreste quiddam. planeq sub tusticum. Alia ꝗ¬
dem quasi inculta & siluestri ad eandem laudem puene¬
rat. Si senna. autem quasi emendator sermonis usit̾ati cũ
esse uellet. ne .a.C. rusio quidem accusatore deterreri po¬
tuit: quo minus inusitaus uerbis uteretur: Quidnam est
istuc inquit brutus: aut quis est iste .c. rusuis: Et ille fuit
accusator inquit uetus: quo accusante chirtilium sisenna
defendens dixit quaedam eius sputatilica esse crimina.
Tum c rusins circũuenior inquit̾ iudices: nisi subuenitis.
sisenna quid dicat nescio. metuo insidias. sputatilica ꝗd
esthoc: sputa quid sit scio. tilica nescio. maximi risus.
sed illa tamen familiaris meus recte soqui putabat esse ĩu¬
sita teloqui. Caesar autem rationem adbibens consuetudi¬

Expanded text:
confecerat. Cotta, qui se valde dilatandis litteris a similiconfecerat. Cotta, qui se valde dilatandis litteris a similitudine Graecae locutionis abstraxerat sonabatque contrarium Catulo, subagreste quiddam planeque subrusticum, alia quidem quasi inculta et silvestri via ad eandem laudem pervenerat. Sisenna autem quasi emendator sermonis usitati cum esse vellet, ne a C. Rusio quidem accusatore deterreri potuit quo minus inusitatis verbis uteretur. Quidnam istuc est? inquit Brutus; aut quis est iste C. Rusius? Et ille: Fuit accusator, inquit, vetus, quo accusante C. Hirtilium Sisenna defendens dixit quaedam eius sputatilica esse crimina. tum C. Rusius: Circumvenior, inquit, iudices, nisi subvenitis. Sisenna quid dicat nescio; metuo insidias. Sputatilica, quid est hoc? sputa quid sit scio, tilica nescio. Maximi risus; sed ille tamen familiaris meus recte loqui putabat esse inusitate loqui. Caesar autem rationem adhibens consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ratonis aut scientae. seđ quasi bonae consuetudinis.
utto .C. leluim. P. scipionem. &etatis illins ista fuit laus tan¬
qͣ ĩnocentae. siclatinae loquendi. nec omniium tamen. nã
illoꝵ aequales cecilium & pacuuium maleloquntos uide¬
mus: sed omnes tum fere qui nec extra urbem hanc uixe¬
rant. neq eos aliquae barbari in domestica infuscanerat
recte loquaebantur. Sed hanc certe rem deteriorem uetu¬
stas fecit. & romae & in graecia. Confluxerunt enim &
athenas & ĩhanc urbem multi inquinate loquentes ex di¬
uersis locis: Quo magis expurgandus est sermo: & adhiben¬
da quantum obrussa. rato quae mutari non potest nec utẽ¬
dum prauissima consuetudinis regula. Ti. flaminium qui
cum.Qmetello cons fuit pueri uidimus. Existimabatur
benelanne. sed literas nesciebat. Catulus erat ille quidem t¬
minime indoctis. ut ate paulo ante dictum. Sed tamen
suanitas uocis & leuis appellatio siteraꝵ beneloquendi famã

Expanded text:
fuit rationis aut scientiae, sed quasi bonae consuetudinis. fuit rationis aut scientiae, sed quasi bonae consuetudinis. Mitto C. Laelium P. Scipionem: aetatis illius ista fuit laus tamquam innocentiae sic Latine loquendi—nec omnium tamen, nam illorum aequalis Caecilium et Pacuvium male locutos videmus—sed omnes tum fere, qui nec extra urbem hanc vixerant neque eos aliqua barbaries domestica infuscaverat, recte loquebantur. Sed hanc certe rem deteriorem vetustas fecit et Romae et in Graecia. Confluxerunt enim et Athenas et in hanc urbem multi inquinate loquentes ex diversis locis. Quo magis expurgandus est sermo et adhibenda tamquam obrussa ratio, quae mutari non potest, nec utendum pravissima consuetudinis regula. T. Flamininum, qui cum Q. Metello consul fuit, pueri vidimus: existimabatur bene Latine, sed litteras nesciebat. Catulus erat ille quidem minime indoctus, ut a te paulo est ante dictum, sed tamen suavitas vocis et lenis appellatio litterarum bene loquendi famam
Abbreviated transcription (Latin):
to magnus orator praestat inimicis imperatoribus. At ꝓ¬
dest plus imꝑator. quis negat: sed tamen nom metuo
ne mihi acclametis. Est autẽ quod sentas dicendi liber
locus. malim mihi crassi unam ꝑ.M. curo dictionem qͣ
castellanos triumphos duo aut plus interfuit rei publicae
castellum capi ligurum ꝗͣ bene defendi causam. M.curii
credo: sed atheniensium quoꝙ plus interfuit firma tecta
ĩ domicilus habere: ꝗͣ mineruae signum ex ebore. pulchẽ¬
rimum. tamen ego me phidiam esse mallem. ꝗͣ uel opti¬
mum fabrum tgnuarium: Quare non ꝗͣtum quisqo pro¬
sit: sed quana quisq sit ponderandum est: praesertm cũ
pauci pingere egregie possint aut fingere. operarii autem
aut bauili dcesse non possint. Sed perge pomponi de cae¬
sare. & redde quae restant: Solum quidem inquit ille &
quasi fundamentum oratoris uides. loquunonem emenda¬
tam & latinam cuius poene quos laus ad hunc fuit non

Expanded text:
to magnus orator praestat minutis imperatoribus. 'At proto magnus orator praestat minutis imperatoribus. 'At prodest plus imperator.' Quis negat? Sed tamen—non metuo ne mihi acclametis; est autem quod sentias dicendi libere locus—malim mihi L. Crassi unam pro M'. Curio dictionem quam castellanos triumphos duo. 'At plus interfuit rei publicae 20 castellum capi Ligurum quam bene defendi causam M'. Curi.' Credo; sed Atheniensium quoque plus interfuit firma tecta in domiciliis habere quam Minervae signum ex ebore pulcherrimum; tamen ego me Phidiam esse mallem quam vel optimum fabrum tignarium. Qua re non quantum quisque prosit, sed quanti quisque sit ponderandum est; praesertim cum pauci pingere egregie possint aut fingere, operarii autem aut baiuli deesse non possint. sed perge, Pomponi, de Caesare et redde quae restant. Solum quidem, inquit ille, et quasi fundamentum oratoris vides, locutionem emendatam et Latinam, cuius penes quos laus adhuc fuit, non
Abbreviated transcription (Latin):
Tum brutus amice hercule inquit & magnifice te laudatũ
puto: quem non solum principem atq ĩuentorem copiae ⁊¬
dixerit: quae erat magna. laus. sed ctiam benem eritum
de populi romani nomine: de dignitate. quo enim uno⁊
uincebamur a uicta. graecia. id aut creptum illis est aut
certe nobis cum graecis comunicatum. Hanc autem inquit
głiam testimoniumq caesaris mae quidem supplicationi nõ
sed triumpbis multoꝵ antepono. Et recte quidem inꝙͣ ⁊
brute: modo sit hoc caesaris uidicii non beniuolennae testi¬
monium: plus enim certe attulit huic populo dignitatis
quisquis est ille: si modo est aliquis qͥui non illustrauitt
modo sed & genuit in hac urbe: dicendi copiam: qͣ illi
qui ligurum castella expugnauerunt. ex quibus multit
sunt ut scitis triumphi. Ueꝵ quidem si audire uolumus
omissis illis diuinis consilus quibus saepe constituta est im¬
peratoꝵ sapientia. salus ciuitatis aut belli aut domi mul¬

Expanded text:
Tum Brutus: Amice hercule, inquit, et magnifice te laudatum Tum Brutus: Amice hercule, inquit, et magnifice te laudatum puto, quem non solum principem atque inventorem copiae dixerit, quae erat magna laus, sed etiam bene meritum de populi Romani nomine et dignitate. Quo enim uno vincebamur a victa Graecia, id aut ereptum illis est aut certe nobis cum illis communicatum. Hanc autem, inquit, gloriam testimoniumque Caesaris tuae quidem supplicationi non, sed triumphis multorum antepono. Et recte quidem, inquam, Brute; modo sit hoc Caesaris iudici, non benevolentiae testimonium. Plus enim certe adtulit huic populo dignitatis, quisquis est ille, si modo est aliquis, qui non inlustravit modo sed etiam genuit in hac urbe dicendi copiam, quam 'illi, qui Ligurum castella expugnaverunt: ex quibus multi sunt, ut scitis, triumphi. verum quidem si audire volumus, omissis illis divinis consiliis, quibus saepe constituta est imperatorum sapientia salus civitatis aut belli aut domi, mul
Abbreviated transcription (Latin):
me: nec id solum domestica consuetudine: ut dubiũ
delelioꝵ & mutiorum familiis audiebamus. Sed qͣqͣ id
quoq credo fuisse: tamen ut ess& ꝑfecta illa beneloquẽ¬
di laus mulus literis: & us quidem reconditis: exqsitis
simo studio & diligentia est consequiius. Quin etiã
ĩmaximis occupationibus ad te ip̃m in quit ĩme ĩtues
de rauione latnẽ loquendi accuranssime scripserit: pri¬
moq in libro dixerit: uerboꝵ delectum originem esse
eloquennae: tribueritq mi brute huic nostro qui me⁊
deillo maluit ꝗͣ se dice̾ laudem singularem . Nam
scripsit his uerbis: cum hune nomine ess& affatus ac
si cogitate preclare praeclare eloqui possent. nõ nulli
studio & usu claborauerunt. cuiuste poene principem
copiae atq ĩuentoꝵ bene de nomine ac dignitate populi ro.
merium esse existimare debemus hunc facile & quoti dia¬
num nouisse sermonem. nunc ꝓ relicto est habendum:

Expanded text:
me; nec id solum domestica consuetudine, ut dudum me; nec id solum domestica consuetudine, ut dudum de Laeliorum et Muciorum familiis audiebamus, sed quamquam id quoque credo fuisse, tamen, ut esset perfecta illa bene loquendi laus, multis litteris et eis quidem reconditis et exquisitis summoque studio et diligentia est consecutus: qui etiam in maximis occupationibus ad te ipsum, inquit in me intuens, de ratione Latine loquendi accuratissime scripserit primoque in libro dixerit verborum dilectum originem esse eloquentiae tribueritque, mi Brute, huic nostro, qui me de illo maluit quam se dicere, laudem singularem; nam scripsit his verbis, cum hunc nomine esset adfatus: ac si, ut cogitata praeclare eloqui possent, non nulli studio et usu elaboraverunt, cuius te paene principem copiae atque inventorem bene de nomine ac dignitate populi Romani meritum esse existimare debemus; hunc facilem et cotidianum novisse sermonem num pro relicto est habendum?
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗͣ de optimi uiri nobisq amicissimi laudibus liben¬
ter audio: tamen ĩcurro ĩmemoriam comunium mi¬
seriaꝵ: quaꝵ obliuionem querens hunc ipsum ser¬
monem ꝓduxi longius. sed de caesare cupio audire qd
tandem acticus iudicet. Et ille praeclare inquit tibi cõstas
ut de us qui nunc sint nibil uelis ipse dice. & hercule
si sic ageres: ut de is egisti qui iam mortui sunt: nemi¬
nem ut praetermiiteres: ne tu ĩ multos autronios & staie¬
nos ĩcurreres: Quare siue hanc turbam effuge᷑ uoliusti
siue ueritus nequis se aut praeteritum aut non sans lau¬
daudatum quaeri poss&. De caesare tamen potuissti di¬
cere. praesertim cum & tuum de illius ĩgenio notissimũ
iudicium ess&: ne illius de tuo obscuꝵ. sed tamen bru¬
te inquit acticus de caesare et ipse ita iudico & de
hoc huius generis acerrimo existimatore saepissime au¬
dio illum omnium fere oratoꝵ latine loqui elegantissi¬

Expanded text:
inquam, de optimi viri nobisque amicissimi laudibus libeninquam, de optimi viri nobisque amicissimi laudibus libenter audio, tamen incurro in memoriam communium miseriarum, quarum oblivionem quaerens hunc ipsum sermonem produxi longius. Sed de Caesare cupio audire quid tandem Atticus iudicet. et ille: Praeclare, inquit, tibi constas, ut de eis qui nunc sint nihil velis ipse dicere; et hercule si sic ageres, ut de eis egisti qui iam mortui sunt, neminem ut praetermitteres: ne tu in multos Autronios et Staienos incurreres. Qua re sive hanc turbam effugere voluisti sive veritus es ne quis se aut praeteritum aut non satis laudatum queri posset, de Caesare tamen potuisti dicere, praesertim cum et tuum de illius ingenio notissimum iudicium esset nec illius de tuo obscurum. Sed tamen, Brute, inquit Atticus, de Caesare et ipse ita iudico et de hoc huius generis acerrimo existimatore saepissime audio, illum omnium fere oratorum Latine loqui elegantissi
Abbreviated transcription (Latin):
sar autem paꝵ. Illum enim saepe audiui. hic cum
ego iudicare iam aliquid possem abfuit. Quid igit᷑
si idiquod habitarus es similem mi: Ne ego inꝗͣ si ita
est uelim tibi eum placere qͣmaxime. Atq & ita est
inquit & uehementer placet: nec uo sine causa. Nã
& didicit: omissis caeteris studiis unum id egit: seseq
quotidianis comentanombus acerrime exercuit. Ita¬
dicitir :omniaꝙ sic suppetunt: ut ei nullam desse uĩ¬
tutem oratoris p̃utem: maximeq laudandus est qui
hoc tempore ip̃o cumliceat i hoo comuni nostro & qͥua¬
si fatali malo con soletur se cum conscientia optimae
mentis: tum etiam usurpanone & renouanone doc¬
trinae. Uili enim mytilenis nuper uiꝵ: atq ut di¬
xi uidi plane uiꝵ. Itaꝙ cum eum antea tui simi¬
lem in dicendo uiderim: tum uoͣ nunc a doctissimo
uiro tibiꝙ ut in tellexi amicissimo cratippo ĩstructũ
omni copia multo uidebam similiorem: Hic ego & si

Expanded text:
sar autem parum; illum enim saepe audivi, hic, cum sar autem parum; illum enim saepe audivi, hic, cum ego iudicare iam aliquid possem, afuit. Quid igitur si id, quod habiturus es similem tui? Ne ego, inquam, si ita est, velim tibi eum placere quam maxime. Atqui et ita est, inquit, et vehementer placet; nec vero sine causa. Nam et didicit et omissis ceteris studiis unum id egit seseque cotidianis commentationibus acerrime exercuit. Itadicit, omniaque sic suppetunt, ut ei nullam deesse virtutem oratoris putem; maximeque laudandus est, qui hoc tempore ipso, quod liceat in hoc communi nostro et quasi fatali malo, consoletur se cum conscientia optimae mentis turn etiam usurpatione et renovatione doctrinae. Vidi enim Mytilenis nuper virum atque, ut dixi, vidi plane virum. Itaque cum eum antea tui similem in dicendo viderim, tum vero nunc a doctissimo viro tibique, ut intellexi, amicissimo Cratippo instructum omni copia multo videbam similiorem. Hic ego: Etsi,
Abbreviated transcription (Latin):
telli caeler & nepos nihil ĩ causis uersati neo sine ĩ genio
nec indocti: hoc erãt populare dicendi genus assequuti.
C autem lentulus marcellinus neo unꝗ in disertus: & ĩ con¬
sulatu ꝑ aeloquens uisus est: non tardus sententus: non
in ops uerbis. uoce canora. facetus satis. C. memius.L
filius ꝑfectus literis. sed graecis fastidiosus: sane latina¬
rum argunus orator: uerbisq dulcis: sed fugiens nõ mo¬
do dicendi. ueꝵ & cogitandi laborem / tantum sibi defa¬
cultate detraxit: qͣtum ĩminuit indnstriae: Hoc loco
brutus qͣuellem inquit de us & oratoribus qui hodie
sunt tibi diceͣ luber&: & si de aliis minus: de duob
tamen quos a te scio laudari solere caesare & marcel¬
lo audirem non minus libenter qͣ audiui de us qui
fuerunt: Cur tandem inꝗͣ: ad̾ expectas quid ego
iudicem deistis qui tibi aeque non o sunt ac mihi:
Mihi me hercule inquit marcellus sans est nonis. ce¬

Expanded text:
telli, Celer et Nepos, non nihil in causis versati nec sine ingenio telli, Celer et Nepos, non nihil in causis versati nec sine ingenio nec indocti, hoc erant populare dicendi genus adsecuti. Cn. autem Lentulus Marcellinus nec umquam indisertus et in consulatu pereloquens visus est, non tardus sententiis, non inops verbis, voce canora, facetus satis. C. Memmius L. F. perfectus litteris, sed Graecis, fastidiosus sane Latinarum, argutus orator verbisque dulcis sed fugiens non modo dicendi verum etiam cogitandi laborem, tantum sibi de facultate detraxit quantum imminuit industriae. hoc loco Brutus: Quam vellem, inquit, de his etiam oratoribus qui hodie sunt tibi dicere liberet; et, si de 30 aliis minus, de duobus tamen quos a te scio laudari solere, Caesare et Marcello, audirem non minus libenter quam audivi de eis qui fuerunt. Cur tandem ? inquam; an exspectas quid ego iudicem de istis, qui tibi sunt aeque noti ac mihi? Mihi me hercule, inquit, Marcellus satis est notus, Cae
Abbreviated transcription (Latin):
cendum satis solutus atꝙ expeditur. cui si uita suppedita¬
uiss&. sublato ambitu consul factus ess&. plus faculta¬
tis habuit ad dicendum qͣ uoluntans. Itaꝙ studio huic
non satisfecit officio uero. nec in suoꝵ necessariorumt
causis: nec in sententia senatoia defuit. Etiam. M.po¬
tidius municeps noster multas priuatas causas actitauit.
caeleriter sane uerba uoluens. nec hebes in causis: uel dicã
plus &̃ ꝗͣ non hebes sed efferuescens in dicendo stoma cho
saepe iracundias uehementius: ut non cum aduersaĩo
solum: sed & quod mirabile ess& cum iudice ipso cuiꝰ
delinitor esse deb& orator iuirgio saepe contendere. M
messalla minor natu ꝗͣ nos modo inops: sed non nimis oͦ¬
natus gne uerboꝵ prudens acutus minime in caurus pa¬
tronus ĩ causis cognoscendis componedisq diligens: magni
laboris: multae operae: multaꝵq causaꝵi. Duo &̃ me¬

Expanded text:
cendum satis solutus atque expeditus, cui si vita suppeditacendum satis solutus atque expeditus, cui si vita suppeditavisset, sublato ambitu consul factus esset, plus facultatis habuit ad dicendum quam voluntatis. Itaque studio huic non satis fecit, officio vero nec in suorum necessariorum causis nec in sententia senatoria defuit. etiam M. Pontidius municeps noster multas privatas causas actitavit, celeriter sane verba volvens nec hebes in causis vel dicam plus etiam quam non hebes, sed effervescens in dicendo stomacho saepe iracundiaque vehementius; ut non cum adversario solum sed etiam, quod mirabile esset, cum iudice ipso, cuius delenitor esse debet orator, iurgio saepe contenderet. M. Messalla minor natu quam nos, nullo modo inops, sed non nimis ornatus genere verborum; prudens, acutus, minime incautus patronus, in causis cognoscendis componendisque diligens, magni laboris, multae operae multarumque causarum. duo etiam Me
Abbreviated transcription (Latin):
parronoꝵ sine doctrina sine ĩgenio aliquem numeꝵ ꝑue¬
nerat: Sed ut pugiles in exercitati & si pugnos & plagas o¬
limpioꝵ cupidi ferre possunt solem. tamen saepe ferre nõ
possunt: sic ille cum omni iam fortuna ꝓspere functus.
labores & magnos excoepiss& illius iudicialis anni seueiͣ¬
tatem quasi solem non tulit: Tum acticus tu quidẽ
defete in quit hauris. idꝙ iam dudum: seđ taceham. hoc
uoͣ non putabam teusq ad staienos & autronios esse uen¬
turum: Non puto inqͣ existimare te ambitione mela¬
bi quippe de mortuis. sed ordinem sequens ĩ memoriam no-¬
tam & aequalem necessario incurro. Uolo autem hoc per¬
spici omnibus conquisins qui in mulatudine dice̾ ausi
sint: memoria quidem dignos ꝑ paucos. Ueꝵ qui omĩno
nomen habuerint. non ita. multos fuisse. Sed ad sermo¬
nem institutum reuertamur. T. torquatus .T. filius & do¬
ctus uir ex rhodia disciplina molonis: & a natura. ad di¬

Expanded text:
patronorum—sine doctrina, sine ingenio— aliquem numerum pervepatronorum—sine doctrina, sine ingenio— aliquem numerum pervenerat. Sed ut pugiles inexercitati, etiam si pugnos et plagas Olympiorum cupidi ferre possunt, solem tamen saepe ferre non possunt, sic ille cum omni iam fortuna prospere functus labores etiam magnos excepisset, illius iudicialis anni severitatem quasi solem non tulit. Tum Atticus: Tu quidem de faece, inquit, hauris idque iam dudum, sed tacebam; hoc vero non putabam, te usque ad Staienos et Autronios esse venturum. Non puto, inquam, existimare te ambitione me labi, quippe de mortuis; sed ordinem sequens in memoriam notam et aequalem necessario incurro. Volo autem hoc perspici, omnibus conquisitis, qui in multitudine dicere ausi sint, memoria quidem dignos perpaucos, verum qui omnino nomen habuerint, non ita multos fuisse. Sed ad sermonem institutum revertamur. T. Torquatus T. F. et doctus vir ex Rhodia disciplina Molonis et a natura ad di