comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a tribunis militũ uergilio mallio ⁊¬
emilio postumo collegisq eorũ ĩ se¬
ĩtra paucos ãnos male ess aflicta
res pisꝰ. Et ex p̃cepto patrũ lucium¬
aꝗniu aruspioẽ ĩ senatũ uenirei
uissum regionu reꝗrendaꝵ gratia
dixisse Quitu sulpiciũ tͥbunũ mili¬
tum ad adusus gallos pugn¬
atuꝵ rem diuina dimicãdi gratia
fecisse pꝰt t̾die itus ꝗntiles. Itẽ ap̃
Cremerã multisq aliis tp̃rib ⁊ lo¬
cis post sac̾ficiũ post̾o die celebratũ
male cessisse ꝯflictũ. Tuc̃ patres ⁊¬
uississe ut ad collegiuĩ pontificũ de
his religionib referretur. pontifices¬
q statuisse p̃t t̾die om̃s kłas nona ᷤᷤ
idus atros dies hendos ut hi dies
neq p̃liares neq puri neq comici¬
ales eẽnt. S ⁊ fabius maximus
Seruilianꝰ pontifex ĩ libro . xiiͦ. negat᷑
oportere atro die parẽtare.qr tũc ꝙͦ
Ianũ Iouẽq p̃fari necesse ẽ. qͦs nom¬
mari atro die nõ opõtet. Ant̃ diẽ

Expanded text:
a tribunis militum Virgilio Mallio Aemilio Postumio collegisque eorum in sed toties intra paucos annos male esset afflicta res publica; et ex praecepto Patrum L. Aquinium haruspicem in senatum venire iussum religionum requirendarum gratia dixisse: Q. Sulpicium tribunum militum ad Alliam adversus Gallos pugnaturum rem divinam dimicandi gratia fecisse postridie Idus Quintiles, item apud Cremeram multisque aliis temporibus et locis post sacrificium die postero celebratum male cessisse conflictum. Tunc Patres iussisse ut ad collegium pontificum de his religionibus referretur, pontificesque statuisse postridie omnes Kalendas Nonas Idus atros dies habendos, ut hi dies neque praeliares neque puri neque comitiales essent. Sed et Fabius Maximus Servilianus pontifex in libro XII. negat oportere atro die parentare; quia tunc quoque Ianum Iovemque praefari necesse est, quos nominari atro die non oportet. Ante diem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria appellatõe uocitatus ẽ. Uirtus so¬
lis ẽ que fructib effectus eiꝰdeq qui
frugib preest. Et hinc nate sunt ap¬
pellatoes deoꝵ sicut cetor ꝗ ad solem
certa ⁊ archana rõne referuntu. Et
ne tãto secreto nuda p̃stetũ affectio. ⁊¬
auctoritates ueter de singłis ꝯsulamꝰ.
Apollims nom̃ multiplici ĩtpretatiõe

Expanded text:
pria appellatione vocitatus est. Virtus solis est quae fructibus, effectus eiusdem est qui frugibus praeest. Et hinc natae sunt appellationes deorum sicut ceterorum qui ad solem certa et archana ratione referuntur: et, ne tanto secreto nuda praestetur adsertio, auctoritates veterum de singulis consulamus. Apollinis nomen multiplici interpretatione
Abbreviated transcription (Latin):
Nlam ꝙ om̃s pene deos dũtarat ꝗ sub
tor ẽ luminũ reliquor.⁊ solus stelliᷤᷤ
errãtib p̾stat. Ipaꝵ uõ stellaꝵ cursus
ordinẽ reꝵ huanaꝵ ut ꝗbusdã uidet᷑
pro potestate disposuit ut plotino cõ¬
stat placuisse significãt neceẽ ẽ ut
Et sicut maro cũ de una Iunone di¬

Expanded text:
Nam quod omnes paene deos, dumtaxat qui sub tor est luminum reliquorum, et solus stellis errantibus praestat, ipsarum vero stellarum cursus ordinem rerum humanarum, ut quibusdam videtur, pro potestate disponunt, ut Plotino constat placuisse, significant: necesse est ut Et sicut Maro, cum de una Iunone di
Abbreviated transcription (Latin):
ppria appellatõe uocitatus ẽ. Uirtus so¬
lis ẽ que fructib effectus eiꝰdeq qui
frugib preest. Et hinc nate sunt ap¬
pellatoes deoꝵ sicut cetor ꝗ ad solem
certa ⁊ archana rõne referuntũ. Et
ne tãto secreto nuda p̾stetũ affectio ⁊
auctoritates ueter de singłis ꝯsulamꝰ.
Apollims nom̃ multiplici ĩtpretatioẽ
ad solẽ refertũ. Quiꝰ rei ordine ꝑgam.
plato solem

Expanded text:
pria appellatione vocitatus est. Virtus solis est quae fructibus, effectus eiusdem est qui frugibus praeest. Et hinc natae sunt appellationes deorum sicut ceterorum qui ad solem certa et archana ratione referuntur: et, ne tanto secreto nuda praestetur adsertio, auctoritates veterum de singulis consulamus. Apollinis nomen multiplici interpretatione ad solem refertur, cuius rei ordinem pergam. Plato solem
Abbreviated transcription (Latin):
alius ꝗntus a kłi̾s dies. alius septimꝰ
nonas facit. Cesar tñ ut sup̃ diximuᷤᷤ
stata sacra custodiẽs nͨ ĩ illis mẽsib
quib binos adiecit dies oroinẽ uol¬
uit mutare nonarũ. qr ꝑactis totius
m̃sis feriis dies suos rei diuine cau¬
tus ĩseruit. Priscis gͦ tprib añ qͣ fa
nori ħ ꝓuidentia delegabat᷑. ut noue
lune primũ obẜuaret aspectũ. uisãq
regi sac̾ficulo nũciaret. Itaq sacͥficio
a rege ⁊ minore põtifice celebrato idẽ
plebe uxta ciu̾am calabrã q̃ case Ro¬
muli ꝓxiã ẽ qͦt nũo dies a kłis ad
pͥmus cẽt placuit kłas uocari. Hinc
⁊ ipĩ curie ad quã uocabantũ calabre
nom̃ datũ ẽ ⁊ classi ꝙ omĩs ĩ cã ppłs¬

Expanded text:
aliis quintus a Kalendis dies aliis septimus Nonas facit. Caesar tamen, ut supra diximus, stata sacra custodiens, nec in illis mensibus quibus binos adiecit dies ordinem voluit mutare Nonarum, quia peractis totius mensis feriis dies suos rei divinae cautus inseruit. Priscis ergo temporibus, antequam fanori haec providentia delegabatur, ut novae lunae primum observaret aspectum, visumque regi sacrificulo nunciaret. Itaque sacrificio a rege et minore pontifice celebrato, idem plebe iuxta curiam Calabram, quae casae Romuli proxima est, quot numero dies a Kalendis ad primus esset, placuit Kalendas vocari. Hinc et ipsi curiae ad quam vocabantur Calabrae nomen datum est, et classi, quod omnis in eam p
Abbreviated transcription (Latin):
ãno exacto int̾calarẽ qui ex quadrã¬
tibus ꝯfit. At hic nõ apͥmo adul
nuu nũs accedit. s p̾t kłas dirig̃
ĩ nonas. Inde ad quasoa ydus dea¬
ecti audio. post rursus ni fallorlimo
nam illud nͨ ꝯsequi posse me spero ut
uocabła ꝯprehñda que singłis apud
nos diebus adduntũ dũ alios fastos
uaiĩsq alios noĩb nũcupatis. nũ¬
dinas qͦ ur̃as nesciẽ me fateor de
quib obẜuatd tam diligẽs tã cauta

Expanded text:
no exacto intercalarem, qui ex quadrantibus confit. At hic non a primo in ulnumerus accedit, sed post Kalendas dirigitur in Nonas: inde ad quasdam Idus deflecti audio: post rursus, ni fallor, immo Nam illud nec consequi posse me spero, ut vocabula conprehendam quae singulis apud vos diebus adduntur, dum alios fastos variisque alios nominibus nuncupatis. Nundinas quoque vestras nescire me fateor: de quibus observatio tam diligens tam cauta
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt̾calatoẽ subiũgebãt. Credo uetere re¬
ĩ nonas oederẽt uttuq aut̃ ꝑniciosu
rei pu᷑ putabatũ. remediũ quo hoc au̾¬
teretũ excogitatũ ẽ. qt̾ aꝑiemus si pͥus
nonis omĩbus cauebantuͣ. Nam qͦti¬
ens incipiente ãno dies cepit qui atdi¬
tus ẽ nũdinis omĩs ille ãnus ĩfaustiᷤ
caib luctuosus fuit. marie̾q lepidiano
tumłtu opĩo ista firmata ẽ. ⁊ onis at
ꝯuẽtus uniu̾se multitudĩs uitãdus ex¬
istimabatũ. qm̃ ppłs roãnus ceactis ⁊̃i
regibus diẽ hũc nonaꝵ max᷑ celebraba ͭ.
quẽ natalẽ Serui tullu estimabat. qr
cũ ĩcertũ eẽt quo m̃se seruiꝰ tulliꝰ natꝰ
fuiss nonis tñ natũ eẽ ꝯstaret. omnes
nonas celebri noticia freq̃tabant. Uei¬
tos ꝙͦ qui dieb p̃erant ne ꝗt nu̾dinis
collecta uniu̾sitas ob desidei regis ĩ¬
nouaret cauisse ut none a nudmis
segregarentũ. Unde dies ille quo ab¬

Expanded text:
intercalationem subiungebant: credo vetere reintercalationem subiungebant: credo vetere rein Nonas caderent utrumque autem perniciosum rei publicae putabatur, remedium quo hoc averteretur excogiNonis omnibus cavebantur. Nam quotiens incipiente anno dies coepit qui addictus est nundinis, omnis ille annus infaustus casibus luctuosus fuit: maximeque Lepidiano tumultu opinio ista firmata est. Nonis autem conventus universae multitudinis vitandus existimabatur, quoniam populus Romanus exactis etiam regibus diem hunc Nonarum maxime celebrabat, quem natalem Servii Tullii existimabat: quia, cum incertum esset quo mense Servius Tullius natus fuisset, Nonis tamen natum esse constaret, omnes Nonas celebri notitia frequentabant: veritos . . .o qui diebus praeerant, ne quid nundinis collecta universitas ob desiderium regis novaret, cavisse ut Nonae a nundinis segregarentur. Unde dies ille, quo ab
Abbreviated transcription (Latin):
tabant dies. alt̾nusq ãnis binos et
uicenes. alt̾nis t̾nos uicenosq intͦ¬
calãtes expensabant ĩtercalatõib qͥttu¬
or. S octauo qͦ ãno ĩt̾calares octo afflu¬
ebant dies ex singłis ꝗͥb u̾tentis an¬
ni nũm apd̾ roãnos suꝑ grecu abun¬
dasse iam diximus. hoc quoq errore ⁊¬
iam cognito ħ spẽs emẽdatoĩs ĩducta
ẽ. Tercio qͦ octẽmo ita ĩt̾calandos di¬
spensabãt dies ut nõ nonaginta sed
sexagĩta septẽ int̾calaret apensatis⁊
xcimꝰ. dieb pro illis qui ꝓ totides ãnos¬
sup̃ g̾cor nuͣm c̾uerat. omĩ ut̃ ĩt̾cala¬
tõi mẽsis fẽbruaũs deputatus ẽ. qm̃¬
tatõe faciebãt.Nam ⁊ illi ultiõ anni
sui suꝑfluos ĩterserebat dies ut refert
Glancippꝰ qui de sacris atheĩensiu scrip¬
sit. uer una re a grecis differebãt. nã
illi ꝯfecto ultiõ m̃se roãni nõ ꝯfecto fe¬
t̾minalib .s. iam pactis. dem̃ reliquoᷤᷤ
Februan̾ m̃sis dies qui erant qnq pꝰt

Expanded text:
tabant dies, alternisque annis binos et vicenos, alternis ternos vicenosque intercalantes expensabant intercalationibus quattuor. Sed octavo quoque anno intercalares octo affluebant dies ex singulis quibus vertentis anni numerum apud Romanos super Graecum abundasse iam diximus. Hoc quoque errore iam cognito haec species emendationis inducta est. Tertio quoque octennio ita intercalandos dispensabant dies, ut non nonaginta sed sexaginta sex intercalarent, conpensatitabant dies, alternisque annis binos et vicenos, alternis ternos vicenosque intercalantes expensabant intercalationibus quattuor. Sed octavo quoque anno intercalares octo afflutatione faciebant. Nam et illi ultimo anni sui mensi superfluos interserebant dies, ut refert Glaucippus qui de sacris Atheniensium scripsit. Verum una re a Graecis differebant. Nam illi confecto ultimo mense, Romani non confecto Feilicet iam peractis: deinde reliquos Februarii mensis dies, qui erant quinque, post
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ꝙ om̃s pene deos dũtaxat a sub
celo sunt ad solem referũt nõ uana
suꝑsticio s rõ diuina ꝯm̃dat. Si cĩm
soł ut ueterib placuit dux ⁊ modera¬
tor ẽ luminũ reliquoꝵ.⁊ solus stelliᷤ
errãtib p̃stat. Ipaꝵ uõ stellaꝵ cursus
ordinẽ reꝗ huanaꝵ ut ꝗbusdã uidet᷑
pro potestate disposuit / ut plotino cõ¬

Expanded text:
Nam quod omnes paene deos, dumtaxat qui sub caelo sunt, ad solem referunt, non vana superstitio sed ratio divina commendat. Si enim sol, ut veteribus placuit, dux et moderator est luminum reliquorum, et solus stellis errantibus praestat, ipsarum vero stellarum cursus ordinem rerum humanarum, ut quibusdam videtur, pro potestate disponunt, ut Plotino con
Abbreviated transcription (Latin):
quib nõ indoctos libros reliqt ab e¬
giptiis disciplinis hausit. ita ħ qͦ ex
eade institutõe mutuatus ẽ. ut ad i¬
solis cũsum finiendi ãni tp̃s extẽte¬
ret. Latii uͦ uet̾es incole qr nicħ iã
tñ discẽ ab egipto licebat at quã nlłe
illis ꝯmeatus ꝑatebat morẽ grecie
ĩ nũandis m̃siu dicb secuti sũt. ut
retrou̾sum cedẽce nũo ab augmiẽto
ĩ diminutoẽ ꝯputatõ resoluta desin¬
eret. Ita ei̾m nos decimũ diẽ deinde
nonũ ⁊ postea octauũ dicim Iut athe

Expanded text:
quibus non indoctos libros reliquit, ab Aequibus non indoctos libros reliquit, ab Aegyptiis disciplinis hausit, ita hoc quoque ex eadem institutione mutuatus est, ut ad solis cursum finiendi anni tempus extenderet. Latii vero veteres incolae, quia nihil iam tum discere ab Aegypto licebat, ad quam nullus iin numerandis diebus secuti sunt, ut retroversum cedente numero ab augmento in diminutionem conputatio resoluta desineret. Ita enim nos decimum diem deinde nonum et postea octavum dicimus, ut Ath
Abbreviated transcription (Latin):
tius hr̃i cepta ⁊ p̾t abolita p̾tqͣ ĩ tri¬
nũdino ⁊̃ ob multitudinẽ plebis fre¬
quẽtes adeẽ ceꝑunt. Est ⁊̃ ñdi¬
na roanor dea a nono die nascẽtiũ
nũcupata qui lustricus dr̃. Est i¬
aut̃ lustͥcus dies quo ĩfantes lustrã¬
tur ⁊ nomen accipiũt. S is marib
nonꝰ octauus ẽ feminis. Plene
ita arbitror ãni ac mensiu ostituti
scire ꝗdẽ uelim nũꝗd sit ꝙ argutꝰ
niligena ⁊ gentis accola nuoꝵ po¬
tẽtis ex hoc ordine roãne dispẽsati¬
onis irriteat an tuscũ ꝙͦ tibrim ali¬
qd ex discpłis suis hiusse ꝯsentiat᷑.
Ubiecit Fustachs. nõ solũ hor̾ nost̾¬
qui ĩter graues uiret ornatus. sed
nec ꝗsqͣs alius ut estimo tã futilis pos¬
set c̃ẽ iudicii qui roãm ãni sic at un¬
guem ut auint emẽdatũ oroinẽ nõ
rep̾h̃nsionis euasit. cui accersita ẽ ab
egipto extreme correctioĩs auctoĩtas.
nam Iulius cesar ut sider motꝰ de

Expanded text:
tius haberi coepta et post abolita, postquam intertius haberi coepta et post abolita, postquam internundino etiam ob multitudinem plebis frequentes adesse coeperunt. Est etiam Nundina Romanorum dea a nono die nascentium nuncupata, qui lustricus dicitur. Est autem dies lustricus quo infantes lustrantur et nomen accipiunt: sed is maribus nonus, octavus est feminis. Plene, ut arbitror, anni ac mensium constitutscire equidem velim, numquid sit quod argutus Niligena et gentis accola numerorum potentis ex hoc ordine Romanae dispensationis inrideat, an Tuscum quoque Tiberim aliquid ex disciplinis suis hausisse consentiat. Subiecit Eustathius: Non solum Horus noster, gravis vir et ornatus, sed nec quisquam alius, ut aestimo, tam futilis posset esse iudicii, qui Romani anni sic ad unguem, ut aiunt, emendatum ordinem non reprehensionis evasit, cui accersita est ab Aegypto postremae correctionis auctoritas. Nam Iulius Caesar ut siderum motus, de
Abbreviated transcription (Latin):
nas ꝙͦ adiecisse ꝯmemorãt sic̃ duti¬
danus affirmat. S Cassius ser¬
uiu tulliũ fecisse niĩoinas dicis ut
ĩ urbẽ ex agris ꝯuei̾rẽt urhanas ⁊¬
rusticasq res ordinatiũ.: Gemi¬
nus ait diem nũdinaꝵ exactis iã
regib cepisse celebrai̾. qr plei̾q de
plebe pecita Seriui tullii memoria ꝑ¬
arentarẽt ei nũdinis. cui rei ⁊̃ parro
osentit. Rutilius scͥbit roãnos i¬
instituisse nũdinas ut .uiii. ꝗdẽ di¬
ebus ĩ agris rustia op̾ faceret. nono
aut̃ die int̾misso rure. ad mercatu
leges q accipiẽtas homã ueĩrẽt. et
ut scita atq ꝯsulta freꝙ̃cioe̾ ppło re¬
ferrẽtũ. q̃ t̾nũdino die ꝓpoĩta asin¬
gulis atq uniu̾sis facile cognosdebã¬
tũ. Uñ ⁊ mos tractus ut leges t̾nũ¬
dino die ꝓmłgarẽtũ. Sa re ⁊̃ candi¬
datis usus fuit ĩ comiciũ nũdinis i¬
ueĩ̾re ⁊ in colle ꝯsistere uñ corã posset
ab uniu̾sis iudeĩ. S ħ omia negligẽ¬

Expanded text:
 adiecisse commemorant, sicut Tuditanus adfirmat. Sed Cassius Servium Tullium fecisse nundinas dicit, ut in urbem ex agris convenirent urbanas rusticasque res ordinaturi. Geminus ait diem nundinarum exactis iam regibus coepisse celebrari, quia plerique de plebe repetita Servii Tullii memoria parentarent ei nundinis: cui rei etiam Varro consentit. Rutilius scribit Romanos instituisse nundinas, ut octo quidem diebus in agris rustici opus facerent, nono autem die intermisso rure ad mercatum legesque accipiendas Romam venirent, et ut scita atque consulta frequentiore populo referrentur, quae trinundino die proposita a singulis atque universis facile noscebantur. Unde etiam mos tractus ut leges trinundino die promulgarentur. Ea re etiam candidatis usus fuit in comitium nundinis venire et in colle consistere unde coram possent ab universis videri: sed haec omnia neglegen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃liarib. Sasti sũt qb licet faĩ ptoĩ
tria u̾ba solẽnia do dico abdico. his
ꝯtraii sũt nefasti. Comiciales sũt
agi pot̾. cũ ppło nõ pof. comicialibus
utnĩq potest. Cõperendini qbus
uadimoñu l dicẽ. Stati ꝗ iudicu
cã cũ ꝑegrino ĩstitiuĩtũ. ut plautus
ĩgurgulione.Status ꝯdictus cũ hos¬
te ĩtcessit dies. hostẽ nuc̃ more uet̾e̾
sigͣt ꝑegrinũ. Preliares ab iustis
nõ segregau̾m. siꝗde̾ iusti sũt ꝯtin¬
lũ ruffi coloris ĩ arce poĩtu ẽ. Pre

Expanded text:
liaribus. Fasti sunt quibus licet fari praetori tria verba sollemnia, do dico addico; his contrarii sunt nefasti: comitiales sunt agi potest, cum populo non potest, comitialibus utrumque potest: conperendini quibus vadimonium licet dicere: stati qui iudicii causa cum peregrino instituuntur, ut Plautus in Gurgulione: — Status condictus cum hoste intercessit dies. Hostem nunc more vetere significat peregrinum. Praeliares ab iustis non segregaverim, siquidem iusti sunt continlum russi coloris in a
Abbreviated transcription (Latin):
flaminica omĩb nũdmis ĩ regiaĩ
Ioui anetẽ soleat ĩmolare. S lege
hortẽsia effectũ ut faste cẽnt uti ru¬
stici ꝗ nũdinãdi cã ĩ urbẽ ueĩebat
lites ꝯponerent. Nefasto eĩm die i¬
p̃tori fari nõ licebat. Eigo qui feĩas
dicũt a m̃dacio iũdicãtũ patrocimo
uetustatis. Qui ꝯ̃ sentiũt estimatu
etatis q̃ legẽ secuta ẽ uera tepromũt.
harũ originẽ ꝗdã Romulo assifit¬

Expanded text:
flaminica omnibus nundinis in regia flaminica omnibus nundinis in regia Iovi arietem soleat immolare: sed lege Hortensia effectum ut fastae essent, uti rustici, qui nundinandi causa in urbem veniebant, lites conponerent: nefasto enim die praetori fari non licebat. Ergo qui ferias dicunt a mendacio vindicantur patrocinio vetustatis: qui contra sentiunt aestimatu aetatis quae legem secuta est vera depromunt. Harum originem quidam Romulo adsi
Abbreviated transcription (Latin):
ãnalui ꝗnto clate̾ illa uastissimã
pugne cãnẽsis fctãm refert añ qͣr
tum diez nonas sextiles. Ad rem
sane militarẽ nicħ actine̾ notat ha¬
rro utrũ fastus ł nefastus dies sit.
s ad solas hoc actões respicẽ pͥuatas.
Q aũt̃ nũdinas feĩas dixi pos argũ¬
i. qr Titus de feriis scͥbẽs nũdina¬
ꝵ dies nõ ĩter ferias retulit s tm̃
solẽnes uocauit. Et qd̾ Iulius
modestus affirmat/ oxssalã auguẽ
ꝯsulẽte põtifices an nũdinaꝵ roan¬
aꝵ nonaꝵ q dies feũs tenerentur
rñdisse eos nũdinas sibi feĩas nõ
uideri.: Et qd̾ Trebatius ĩ libro
religionũ ait. Nũdinis magrãtu
posse manumittẽ. iudiciaq aduoẽ.
S ꝯtra Iuliꝰ cesar sextotecimo aus¬
picioꝵ libro nẽgat nũdinis roãnoꝵ¬
uaĩetatis ap̃ Gramũ licinianum
libro ẜo diligẽs lector ĩueĩet. Ait eĩ
nundinas Iouis feĩas eẽ. Si quidẽ

Expanded text:
Annalium quinto cladem illam vastissimam Annalium quinto cladem illam vastissimam pugnae Cannensis factam refert ante diem quartum Nonas Sextiles. Ad rem sane militarem nihil attinere notat Varro, utrum fastus vel nefastus dies sit, sed ad solas hoc actiones respicere privatas. Quod autem nundinas ferias dixi potest argui, quia Titus de feriis scribens nundinarum dies non inter ferias retulit sed tantum sollemnes vocavit: et quod Iulius Modestus adfirmat Messala augure consulente pontifices, an nundinarum Romanarum Nonarumque dies feriis tenerentur, respondisse eos nundinas sibi ferias non videri: et quod Trebatius in libro primo Religionum ait nundinis magistratum posse manu mittere iudiciaque addicere. Sed contra Iulius Caesar sexto decimo Auspiciorum libro negat nundinis concivarietatis apud Granium Licinianum libro secundo diligens lector inveniet. Ait enim nundinas Iovis ferias esse, siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
res pisꝰ. Et ex p̾cepto patrũ lucium¬
aꝗniu atuspioẽ ĩ senatũ uenire
iussum regionu regrendaꝵ gratia
dixisse Quitu sulpiciũ t̾ͥbunu mili¬
tum ad adusus gallos pugn¬
atuꝵ rem diuina dimicãdi gratia
fecisse pꝰt t̾die itus ꝗntiles: Itẽ ap̃
Cremerã multisq aliis tp̃rib ⁊ lõ¬
cis post sac̾ficiũ post̾o die celebratũ
male cessisse ꝯflictũ. Tuc̾ patres
uississe ut ad colleguĩ pontificũ de
his religionib referretur. pontifices¬
q statiusse. pt t̾die om̃s kłas nonaᷤᷤ
idus atros dies hẽntos ut hi dies
neq p̃liares neq puri neq comici¬
ales eẽnt. S ⁊ fabus maximus
Seruilianꝰ pontifex ĩ libro.xiiͦ. negat
oportere atro die parẽtare. qr tuc ꝙ
Ianũ Iouẽq p̃fari necesse ẽ. qͦs nom¬
iari atro die nõ opõtet. Ant̾ diẽ
obẜuatõis an religio ulla sit tradi¬
ta queĩ solet. S nos nich suꝑ ea re

Expanded text:
res publica; et ex praecepto Patrum L. Aqres publica; et ex praecepto Patrum L. Aquinium haruspicem in senatum venire iussum religionum requirendarum gratia dixisse: Q. Sulpicium tribunum militum ad Alliam adversus Gallos pugnaturum rem divinam dimicandi gratia fecisse postridie Idus Quintiles, item apud Cremeram multisque aliis temporibus et locis post sacrificium die postero celebratum male cessisse conflictum. Tunc Patres iussisse ut ad collegium pontificum de his religionibus referretur, pontificesque statuisse postridie omnes Kalendas Nonas Idus atros dies habendos, ut hi dies neque praeliares neque puri neque comitiales essent. Sed et Fabius Maximus Servilianus pontifex in libro XII. negat oportere atro die parentare; quia tunc quoque Ianum Iovemque praefari necesse est, quos nominari atro die non oportet. Ante diem observationis an religio ulla sit tradita quaeri solet: sed nos nihil super ea re
Abbreviated transcription (Latin):
uoe cundũ ad preliũ putauerũt. Uñ
⁊uarro ita scͥbit. Muntꝰ aut cũ pat 
deoꝵ tͥstiũ atq infeꝵ qi ianua patet.
cisci. nauẽ solue̾. uxore liberor que¬
rentoꝵ cauã duce̾ religiosum. Uit¬
abant uete̾s ad uiros uocantos ⁊̃ di¬
es qui cent notati reb adu̾sis. uitab¬
ant ⁊̃ fen̾s sicut uarro ĩ auguꝵ libris
scͥpsit ĩ hec u̾ba. uiros uocare feriis
nõ oportet. si uocauit piaculũ esto.
Ocientũ ẽ tñ eligendi ad pugnandũ
tas nõ suꝑsit : Dies aũt̃ pt tͥduan
tant qͦs ⁊̃ atros uelut ĩ fausta applla¬
tõe dãnauerũt. Sostem tñ ñ nilli cõ¬
munes uelut ad em̃tatoẽ noĩs uoci¬
tauerũt. Hoꝵ cãm Gellius ãnaliu
libto qntodecimo. et Cassius emina
hustoriaꝵ libro scd̾o referũt. Anno ab
urbe ꝯdita trecetesi mo sexagesi õ trio
a tribunis militũ uergilio mallio ⁊¬
emilio postumo collegisq eorũ ĩse¬
ĩtra paucos ãnos male ess a fueta

Expanded text:
e eundum ad praelium putaverunt. Unde et Varro ita scribit: Mundus cum patet, deorum tristium atque inferum quasi ianua patet: cisci, navem solvere, uxorem liberum quaerendorum causa ducere, religiosum est. Vitabant veteres ad viros vocandos etiam dies qui essent notati rebus adversis: vitabant etiam feriis, sicut Varro in Augurum libris scribit in haec verba: Viros vocare feriis non oportet: si vocavit, piaculum esto. Sciendum est tamen eligendi ad pugnandum tas non supersit? Dies autem postriduanpellatione damnarunt: eosdem tamen nonnulli communes velut ad emendationem nominis vocitaverunt. Horum causam Gellius Annalium libro quinto decimo et Cassius Hemina Historiarum libro secundo referunt. Anno ab urbe condita trecentesimo sexagesimo tertio a tribunis militum Virgilio Mallio Aemilio Postumio collegisque eorum in sed toties intra paucos annos male esset afflicta
Abbreviated transcription (Latin):
ad deos ꝑtinẽs sacͦꝵ ue cã feciss. uł
aliud ad urgẽtẽ uite utilitatẽ respiciẽs
actitass. Sceuola demq ꝯsultus ꝗt
ceret. Quapp si bes ĩ specũ decidissi. eñ¬
q pr̃familias adhibitis opis liberassi.
nõ e uisus feĩas polluisse . Nec ille ꝯ
trabẽ tecti fractã fulciẽdo ab ĩminenti
iũdicauit ruma.
Ade ⁊ Maro omĩn disciplinarũ
ꝑitus sciẽs lauai̾ oue aut lane p
urgante aut scabiei curãte grã pro¬
nũciauit tuc̃ ouẽ ꝑ feĩas licere insai̾
si ħ remedi cã fieret. Balãtũq gre¬
gem fluuo m̾sari salubri. aduciẽdo
cĩm salubri oñdit au̾tẽdi mõbi grã¬

Expanded text:
ad deos pertinens sacrorumve causa fecisset vel ad deos pertinens sacrorumve causa fecisset vel aliquid urgentem vitae utilitatem respiciens actitasset. Scaevola denique consultus, quid ceret. Quapropter si bos in specum decidisset eumque paterfamilias adhibitis operis liberasset, non est visus ferias polluisse: nec ille qui trabem tecti fractam fulciendo ab inminenti vindicavit ruina. Unde et Maro omnium disciplinarum peritus, sciens lavari ovem urgandae aut scabie curandae gratia, pronuntiavit tunc ovem per ferias licere mersari, si hoc remedii causa fieret: balantumque gregem fluvio mersare salubri. Adiciendo enim salubri ostendit avertendi morbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
unt p̃tea feĩe ꝓprie familiaꝵ ut fam¬
ilie claudie łemilie sen uilie sencor¬
nelie. Et si qͦs feĩas ꝓprias queq fam¬
ilia ex usu domestice celebritatis obẜ¬
uat. Sũt singłoꝵ uti nataliũ ful¬
guꝵq susceptões. Itẽ funoꝵ atq expi¬
atõnu. apd̾ uet̾es qͦ qui noĩassi sa¬
lutẽ semoniã semina segetiã tuti
linã feĩas obẜuabat. Item fiamini¬
ca quoties tonitrua audiss feĩata e¬
rat donec placass deos. Affirmab¬
ant aũt sac̾dotes pollui ferias si ĩ die¬
tis ꝯceptis qr opib aliꝗt fieret. p̃¬
terea regem sacror flaminesq non
licebat iutere feriis op̾ fi. et iõ ꝑ p̃co¬
nem denũciabãt ne ꝗt tale ageretũ.
et p̃cepti negligẽs mulctabatnͣ. pret̾
mulctã uͦ affirmabatũ eũ ꝗ talibus
dieb ĩprutẽs aliꝗt egiss porco piacu¬
lum dare debere. Prutẽtẽ expiare
nõ posse sceuola põtifex assenerabat.
S umbro negat eũ pollui ꝗ opus uł

Expanded text:
priae familiarum, ut familiae Claudiae vel Aemiliae seu Iuliae sive Corneliae, et si quas ferias proprias quaeque familia ex usu domesticae celebritatis observat. Sunt singulorum, uti natalium fulgurumque susceptiones, item funerum atque expiationum: apud veteres quoque qui nominasset Salutem Semonilinam ferias observabat, item flaminica quotiens tonitrua audisset feriata erat donec placasset deos. Adfirmabant autem sacerdotes pollui ferias si indictis conceptisque opus aliquod fieret. Praeterea regem sacrorum flaminesque non licebat videre feriis opus fieri et ideo per praeconem denuntiabant ne quid tale ageretur, et praecepti neglegens multabatur. Praeter multam vero adfirmabatur eum qui talibus diebus imprudens aliquid egisset porco piaculum dare debere. Prudentem expiare non posse Scaevola pontifex adseverabat, sed Vmbro negat eum pollui qui opus vel
Abbreviated transcription (Latin):
illũ qui p̃cessit
nũm successurꝰ pͥori ĩ defectũ meanti.
Qd ⁊ homerus ⁊ nr̃ mantuanꝰ ĩtelli¬
gens illud stare dicens ad qt̾ accroit᷑
ait. Stat sua cuiq dies. extremu
diem stare dicẽs qĩ ad ꝙ̃ ꝑ om̃s eat᷑.
Itẽ poeta doctͥna ac necũdia ix nob¬
ilis sciens roãnos uet̾es ad lune cũ¬
sum ⁊ seꝙ̃tes ad solis ãm tpĩa dige¬
ssisse utriusq scłi opinioĩ reu̾entia¬

Expanded text:
illum qui praecedit numerum successurus priori in defectum meanti? Quod et Homerus vester Mantuanus, intellegens illud stare dici ad quod acceditur, ait, stat sua cuique dies, extremum diem stare dicens, quasi ad quem per omnes eatur. Idem poeta doctrina ac verecundia iuxta nobilis, sciens Romanos veteres ad lunae cursum et sequentes ad solis anni tempora digessisse, utriusque saeculi opinioni reverentia
Abbreviated transcription (Latin):
utua qiͣ ualoe itua .i. ualde diuisa
aut intua .i. a uiro diuisa. Ut aut̃
om̃s ydus Ioui ita ⁊ om̃s kłas Iunoĩ
tributas et uarronis ⁊ pontificalis ⁊¬
affirmat auetoĩtas. Qd ⁊̃ laurẽtes
patriis religionib ẜuant. ꝗ ⁊ cogͦmẽ
dee ex cerimoniis addiderũt kalen¬
darẽ Iunonẽ uocantes. S ⁊ omĩbus
kłis a m̃se martio ad decẽbre̾ hiic dee
ria calabrarẽ diuinã Iunoĩ facit etiã
regina sacͦꝵ .i. regis uxor porcã ł agnã¬
noĩatũ diximꝰ . ꝙ illi d̾o̾ omĩs ingress
huic dee cuc̃ti kłaꝵ dies iuudentũ ascri¬
pti. Cum er̃m iricia m̃siũ maiores
nr̃i ab exortu lue ẜuauerĩt. mẽ Iu¬
noni additerut kłas lunã ac Iunon¬
em candẽ putantes. uł qr lima per
aerẽ meat. unte et g̾a lunã artemin¬

Expanded text:
ua, id est valde divisa: aut vidua, id est a viro divisa. Ut autem Idus omnes Iovi ita omnes Kalendas Iunoni tributas et Varronis et pontificalis adfirmat auctoritas. Quod etiam Laurentes patriis religionibus servant, qui et cognomen deae ex cerimoniis addiderunt, Kalendarem Iunonem vocantes, sed et omnibus Kalendis a mense Martio ad Decembrem huic deaeria Calabra rem divinam Iunoni facit, etiam regina sacrorum, id est regis uxor, porcam vel agnacognominatum diximus, quod illi deo omnis ingressus, huic deae cuncti Kalendarum dies videntur adscripti. Cum enim initia mensium maiores nostri ab exortu lunae servaverint, iure Iunoni addixerunt Kalendas, lunam ac Iunonem eandem putantes: vel quia luna per aerem meat, unde et Graeci lunam
Abbreviated transcription (Latin):
ue ẜuantũ agonalia carmẽtalia lup¬
calia. Conceptiue sut q̃ qͦt ãmis a
magrãtib uł sacẽdotib ocipiĩtũ ĩ dieᷤ
uł certos ł ⁊̃ ĩcertos ut sũt latine se¬
mẽtine paganalia ꝯpitalia. Imꝑ¬
atiue sũt qͦs ꝯsules ł p̃tores pro arbi¬
tͥo potestatis indicũt. Nundine st̃
paganoꝵ. Itẽq rusticoꝵ ꝗb oueĩunt¬

Expanded text:
ue servantur Agonalia Carmentalia Lupue servantur Agonalia Carmentalia Lupercalia: conceptivae sunt quae quotannis a magistratibus vel sacerdotibus concipiuntur in dies vel certos vel etiam incertos, ut sunt Latinae Sementivae Paganalia Compitalia: imperativae sunt quas consules vel praetores pro arbitrio potestatis indicunt: nundinae sunt paganorum itemque rusticorum, quibu
Abbreviated transcription (Latin):
profestos aut ĩtercisos uocauit. fẽsti
diis dicati sut̃. ꝑfesti hoĩbus ob ad¬
ministrãdã rẽ priuatã puͣ qr ꝯcessi. In¬
tercisi deoꝵ hoĩuq coẽs sũt. Festis
insut sac̾ficia epule ludi ferie. ꝓ fe¬
stis fasti comiciales ꝯperẽdim stati
pliares. Inttisi in se nõ in alia diui¬
dũtũ. Illoꝵ eĩ dier qbusdã horis fas ẽ
recta fari licet. Rursus cũ adoletũ nõ
licet. Ergo de diuisioẽ festoꝵ ⁊ ꝑfestor
dieꝵ latius disserendũ ẽ. Sacra ce¬
lebritas ẽ uł sacͥficia diis offeruntur:
uł cũ dies diuinis epulatoĩb celebrat᷑.
uł cũ ludi ĩ honorẽ agũtũ deoꝵ uł cu
feĩe obẜuantũ. Feriaꝵ aut̃ public
aꝵ gnͣa sũt quattuor. Aut eĩm stati¬
ue sũt. aut ꝯceptiue. aut ĩpatiue. aut
nũdine. Et sũt statiue uni̾si ppłi coẽs
certis ⁊ ꝯstitutis dieb ac m̃sib ⁊ ĩ fastiᷤ
statis obẜuatoĩb ãnotate in qͥb p̃cip¬

Expanded text:
profestos aut intercisos vocavit. Festi profestos aut intercisos vocavit. Festi dis dicati sunt: profesti hominibus ob administrandam rem privatam publicamque concessi: intercisi deorum hominumque communes sunt. Festis insunt sacrificia epulae ludi feriae: profestis fasti comitiales conperendini stati praeliares: intercisi in se non in alia dividuntur: illorum enim dierum quibusdam horrecta fari licet: rursus, cum adoletur, non licet. Ergo de divisione festorum et profestorum dierum latius disserendum est. Sacra celebritas est vel cum sacrificia dis offeruntur vel cum dies divinis epulationibus celebratur vel cum ludi in honorem aguntur deorum vel cum feriae observantur. Feriarum autem publictativae sunt aut conceptivae aut imperativae aut nundinae. Et sunt stativae universi populi communes certis et constitutis diebus ac mensibus et in fastis statis observationibus annotatae, in quibus praecip
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quib ius fiei̾ uͥgimi uidetũ. S uer¬
riu flaccũ uiris pontifici ꝑitissimũ di¬
cere solitũ refert uarro. qr feriis tergẽ
uetes fossas liceret. nouas façere iis
neas eẽ fei̾as ad nubendũ. Subiciet
aliꝗs. cur gͦ nonis si fei̾atus dies nõ ẽ
phibeatũ celebritas nuptiaꝵ ⁊ huiꝰ qͦ
rei ĩ aꝑto cauã ẽ. Nam qr pͥmus nupti
aꝵ uerecũdic datũ. pt t̾die aũt nupta
in domo uiri dnĩu ĩciꝑe oportet adipi¬
sci. ⁊ rẽ facere diuina. oms̃ aut̃ post¬
t̾diani dies seu pt klas suie p̾t nonas
yous ue ex quo atri sũt. Iõ ⁊ nonas ĩ¬
abiles nuptiis cẽ dixerũt ne nupta ⁊¬
aut p̾tero die lib̾tatẽ auspicaret᷑ uxoĩa
aut atro imolaret quo nefas ẽ sacꝰ ce¬
lebrari. S qr nos ad ꝯm̃datoe dieru
orto deduxit. de hoc qͦ qd̾ hori nrĩ ꝯsul¬
tatio otinet pauca dicẽda sut. Numa
ut ĩ mses ãnũ ita ĩdies mẽsẽ quẽq i
distribuit. diesq om̃s aut festos aut

Expanded text:
irgini videtur. Sed Verrium Flaccum iuris pontificii peritissimum dicere solitum refert Varro, quia feriis tergere veteres fossas liceret, novas facere ius neas esse ferias ad nubendum. Subiciet aliquis: Cur ergo Nonis, si feriatus dies non est, prohibetur celebritas nuptiarum? Huius quoque rei in aperto causa est. Nam quia primus nuptiarum dies verecundiae datur, postridie autem nuptam in domo viri dominium incipere oportet adipisci et rem facere divinam, omnes autem postriduani dies seu post Kalendas sive post Nonas Idusve ex aequo atri sunt, ideo et Nonas inhabiles nuptiis esse dixerunt, ne nupta aut postero die libertatem auspicaretur uxoriam aut atro immolaret quo nefas est sacra celebrari. Sed quia nos ad commemorationem dierum ordo deduxit, de hoc quoque quod Hori nostri consultatio continet pauca dicenda sunt. Numa ut in menses annum, ita in dies mensem quemque distribuit, diesque omnes aut festos aut
Abbreviated transcription (Latin):
casu. s plendorẽ diei ⁊ noctẽ ꝯtinuat
illustrãte luna qd̾ sẽꝑ ĩ plenilunio .i.
nis caret tenebris Iouis fituciã a tu¬
sco noĩe uocauerũt. Uñ ⁊ om̃s udus
Iouis feĩas obẜuandas sanxit ãtiꝗtas.
alii putãt udus ꝙ eo die plena luna
niteatũ a uidẽdo uidus applłantes
mor litt̾am .ii. detractã sicut cõtra qd̾
dicũt. nos .ii. litt̾a addita
uitere dicimus ¶õ nullis placet ydꝰ
Sut qui estimẽt ydꝰ ab Ioue iduli die¬
tas q  ħ noĩe uocãt tusci. et ĩ omĩb
udib Ioui imolatuͣ a flamiẽ Fobis il¬

Expanded text:
casu, sed splendorem diei et noctem continuat inlustrante luna: quod semper in plenilunio, id nis caret tenebris, Iovis fiduciam Tusco nomine vocaverunt: unde et omnes Idus Iovis ferias observandas sanxit antiquitas. Alii putant Idus, quod ea die plena luna videatur, a videndo vidus appellatas, mox litteram v detractam: sicut dicunt, nos v littera addita videre dicimus. Nonnullis placet IdusSunt qui aestimant Idus ab ove Iduli dictas, quam hoc nomine vocant Tusci, et omnibus Idibus Iovi immolatu
Abbreviated transcription (Latin):
putentũ. sicut apd̾ tuscos none płes
hẽbantũ. ꝙ his nono qͦ die rege̾ suũ¬
bant.Iduu porro nom̃ a tuscis a¬
pud qͦs his dies satis uocatũ sũptũ ẽ.
Iaut illi ĩterp̃tabantuͣ Iouis fidu¬
ciam. Nã cũ Ioue accipiamꝰ lucis au¬
ctorẽ un̾̃ ⁊ luceciũ sali ĩ cãminibus
camut. et cretẽses

Expanded text:
putentur, sicut apud Tuscos Nonae plures habebantur, quod hi nono quoque die regem suubant. Iduum porro nomen a Tuscis, apud quos is dies Itis vocatur, sumptum est. Item autem illi interpretantur Iovis fiduciam. Nam cum Iovem accipiamus lucis auctorem, unde et Lucetium Salii in carminibus canunt et Cretenses
Abbreviated transcription (Latin):
inũos auctoẽs cura q̃stionis ex̾cuit.
Et iõ nos q̃ de his ab omib dct̾a sunt
ĩ unũ breuiter colligimus. Rom¬
ulus cũ ingeĩo acri ꝗde s agresti sta¬
m̃sis ex illo siumebat dic de quo nou¬
am lunã ꝯtigisset iuderi. Quia non
ꝯtinuo eueĩt ut eodẽ die sẽꝑ appare¬
at s mõ ta̾dius mõ celen̾is ex certis
causis uideĩ solet. contigit ut cũ tar
dius apparebat p̃cetenti m̃si plures
dies. aut cũ celeũs pauciores darẽf᷑.
et singłis quibusq m̃sib ꝑpetuã nui
legẽ primꝰ caũs addixit. ac sic factũ

Expanded text:
innumeros auctores cura quaestionis exercuit: et ideo nos quae de his ab omnibus dicta sunt in unum breviter colligimus. Romulus, cum ingenio acri quidem sed agresti stamensis ex illo sumebat die quo novam lunam contigisset videri. Quia non continuo evenit ut eodem die semper appareat, sed modo tardius modo celerius ex certis causis videdius apparuerit, praecedenti mensi plures dies, aut cum celerius pauciores darentur, et singulis quibusque mensibus perpetuam numeri legem primus casus addixit: atque sic factum
Abbreviated transcription (Latin):
brũ diuinũ d̾ ĩmortalitate aĩe diceret
fuus fuit forã atq ĩgeĩo liberali. Hũc
Cebes sacticus hortante soc̾te emisse
de soc̾te admodũ elegantes leguntur.
cui libros Marcus uarro ĩ satoris em¬
ulatus ẽ. quas alii cymcas ip̃e appel¬
lat menupeas. S ⁊ p̾hilostrati ꝑipa¬
tetici ẜuus pompulus ⁊ zenoĩs stoici
fuus qui pseus uocatꝰ ẽ ⁊ epiau mys¬

Expanded text:
um divinum de inmortalitate animae dicaret, servus fuit forma atque ingenio liberali. Hunc Cebes Socraticus hortante Socrate emissede Socrate admodum elegantes leguntur. cuius libros M. Varro in saturis aemulatus est, quas alii Cynicas, ipse appellat Menippeas. Sed et Philostrati Peripatetici servus Pompylus et Zenonis Stoici servus qui Perseus vocatus est et Epicu
Abbreviated transcription (Latin):
coĩs. Nec estimatũ rõe celesti care̾ ip̃a
diuisio. Si ꝗd̾ aculeo uelut potẽtissiõ
telo ꝑs armata postior domiciliũ maͣ¬
tis est. pͥorẽ uõ ꝑtẽ cui o apud¬
gͥcos nom̃ ẽ nos libra uocamꝰ uenuᷤ
accepit. q̃ uelut uͥgo ꝯcordi uingit
mat̾moĩa. amiciciasq ꝯpoĩt. Sed
Cingius ĩ eo libro que̾ de fastis reliꝗt
ait Imꝑite qͦstam opinai̾ apͥlẽ m̃sẽ
antiquos a uen̾e dixisse/cũ nullus
dies festus nullũq sacͥficiũ insigͤ
uen̾i ꝑ hisc m̃sem a maiorib ĩstitu¬
tũ sit. S ne ĩ cãminib ꝗdẽ salioru
uen̾is ulla ut ceteroꝵ celestiũ laus
celebraretũ. Cingio ⁊ uarro ꝯsetit
affirmãs nom̃ ueneris ne sẜ̾ regib
quidẽ apt̾ reãnos Platinũ ł gretum

Expanded text:
communis. Nec aestimatur ratione caelesti carere ipsa communis. Nec aestimatur ratione caelesti carere ipsa divisio: siquidem aculeo velut potentissimo telo pars armata posterior domicilium Martis est, pcos nomen est, nos Libram vocamus, Venus accepit, quae velut iugo concordi iungit matrimonia amicitiasque conponit. Sed Cingius in eo libro quem de fastis reliquit ait inperite quosdam opinari Aprilem mensem antiquos a Venere dixisse, cum nullus dies festus nullumque sacrificium insigne Veneri per hunc mensem a maioribus institutum sit, sed ne in carminibus quidem Saliorum Veneris ulla, ut ceterorum caelestium, laus celebretur. Cingio etiam Varro consentit adfirmans nomen Veneris ne sub regibus quidem a
Abbreviated transcription (Latin):
hoc m̃se m̾ceres exoluebat magiscs
quas ꝯpletus ãnus debei̾ fec̾. Comitia
auspicabantũ. uectigalia lorabat. et
ẜius cenã apponebãt mat̾ne ut dnĩt
satũnalib. Ille ut pͥncipio ãni ad ⁊¬
prõptũ obseꝗu honore ẜuos solue̾nt.
Scd̾ mẽsẽ noĩauit ap̾lem ut quidã
putat cũ aspiratõe qͣi apͥlem aspum.¬
a quã greci afron uocant. Uñ orta ue¬
nus creditũ. et hanc Romuli asẜ̾unt
fuisse roẽm ut pͥmũ ꝗdẽ m̾se a pr̃e
suo mãte. scd̃ ab Ence mr̃e uenere
neĩaret. et hi potissimũ ãni pͥncipia
ulũ uł altiore prudẽtia uł cẽti noĩs ꝓ¬
uidẽtia ita pͥmos ordinasse meses ut
cũ p̃cedens Marti eẽt dicatus deo ple¬
rũq hoũi necitori ut homerus ña
oscius ait
scd̃s ueneĩ dicaretũ q̃ uim eiꝰ qi ue¬
nefica leniret. Nã ⁊ ĩ .xii. zodiaci si¬
gns quoꝵ ce̾ta certoꝵ miminũ do¬
scorpius ita diuisus ẽ ut deo ẽẽt utq

Expanded text:
Hoc mense mercedes exolvebant magistris Hoc mense mercedes exolvebant magistris quas conpletus annus deberi fecit, comitia auspicabantur, vectigalia locabant, et servis coenas adponebant matronae, ut domini Saturnalibus: illae, ut principio anni ad promptum obSecundum mensem nominavit Aprilem, ut quidam putant, cum aspiratione quasi Aphrilem, a spuma quam Graeci ἀφρὸν vocant, unde orta Venus creditur. Et hanc Romuli adserunt fuisse rationem, ut primum quidem mensem a patre suo Marte, secundum ab Aeneae matre Venere nominaret, et hi potissimum anni principiaulum vel altiore prudentia vel certi numinis providentia ita primos ordinasse menses, ut, cum praecedens Marti esset dicatus, deo plerumque hominum necatori, ut Homerus naturae conscius aitdus Veneri dicaretur, quae vim eius quasi benefica leniret. Nam et in duodecim zodiaci signis, quorum certa certorum numinum doScorpius ita divisus est, ut deo esset utrique
Abbreviated transcription (Latin):
September ilouẽber december tͥceno¬
ꝵ eẽnt dieꝵ. quattuõ uͦ .i. Marcius i¬
maius Quintilis October t̾cenis ⁊
singłis expedirẽtũ. qui hodieq septi¬
manas hẽnt nonas. cet̾i ꝗntanas.⁊
Septimanas aut hẽntib ab idib reu̾¬
tebantũ kłe ad diẽ septimũ decimu.
ueꝵ hẽntib ꝗntanas ad octanũ decim̃
remeabat iniciũ kłaꝵ. Hoc fuit Ro¬
muli ordinatio. ꝗ pͥmũ ãni mẽse̾ gen¬
itori suo Marti dicauit.quẽ mese an¬
ni pͥmũ fuisse uł ex hoc maxͤ probaf᷑
ꝙ ab ipõ ꝗntilis ꝗntus ẽ. ⁊ deinceps¬
ignẽ nouũ ueste aris accẽdebant. ut
incipiẽte ãno cura demio ẜuãdi noua¬
ti ignis incipet. Eodẽ qͦ ingrediẽte
mense tã in regia curiisq atq fla¬
minũ domib lauree uet̾es noius la¬
ureis mutabantuͣ. Eodẽ qͦ mense
et pu᷑ pͥuatĩ ad annã perẽnã sacͥficiũ
it̾ ut ãnare ꝑãnareq comode liceat.

Expanded text:
September November December, tricenuSeptember November December, tricenum essent dierum, quattuor vero, Martius Maius Quintilis October, tricenis et singulis expedirentur, qui hodieque septimanas habent Nonas, ceteri quintanas. Septimanas autem habentibus ab Idibus revertebantur Kalendae ad diem septimum decimum, verum habentibus quintanas ad octavum decimum remeabat initium Kalendarum. Haec fuit Romuli ordinatio, qui primum anni mensem genitori suo Marti dicavit. Quem mensem anni primum fuisse vel ex hoc maxime probatur, quod ab ipso Quintilis quintus est et deincepsignem novum Vestae aris accendebant, ut incipiente anno cura denuo servandi novati ignis inciperet: eodem quoque ingrediente mense tam in regia curiisque atque flaminum domibus laureae veteres novis laureis mutabantur: eodem quoque mense et publice et privatim ad Annam Perennam sacrificatum itur, ut annare perennareque commode liceat.
Abbreviated transcription (Latin):
lerũt. Cũq ħ facere uellet finẽ
loq̃ndi sb̾iecit aurelius symacus. per¬
gin p̃textate eloquio tam dulci de ãno
ꝯsulentis: Si ꝗs forte de p̃sentibus
ignorat quo ordine uł apd̾ pͥscos fu̾ĩt
uł certiorib postea regulis ĩ nonatus
sit. ad qt̾ disce̾dũ ipe mͥ uidei̾s audi¬
entũ aĩos ĩcitasse de diebus mẽsi ad¬
ditis disẜendo. Tum ille eodẽ duc
tios fuit. aliarũ gentiũ dispari nuoͣ
paĩ errore nutabat. Et ut ꝯtentus ⁊¬
sim referẽdo paucar morẽ regiom.
Archades annũ suũ tͥb m̃sib explica¬
bant. Archananes sex. Greci reliqui
trecẽtis ꝗnqͣgĩta quattuõ dieb ãnu
ꝓpͥũ ꝯpũtabant. Non ig̾ mie ĩ hac
uai̾etate roãnos qͦ olim auctore Ro¬
mulo ãnũ suũ dece huĩsse m̃sib ord¬
matum. qui ãnus ĩcipiebat a Martio
⁊ ꝯficiebatũ dieb trecentis quattuo ut
sex quidẽ mẽses .i. apͥlis Iuniꝰ sextił

Expanded text:
lerunt.» Cumque hic facere vellet finem lerunt.» Cumque hic facere vellet finem loquendi, subiecit Aurelius Symmachus: «pergin Praetextate eloquio tam dulci de anno consulentis, si quis forte de praesentibus ignorat quo ordine vel apud priscos fuerit vel certioribus postea regulis innovatus sit? Ad quod discendum ipse mihi videris audientum animos incitase de diebus mensi additis disserendo.» Tum ille eodem ducttios fuit, aliarum gentium dispari numero, pari errore nutabat; et ut contentus sim referendo paucarum morem regionum, Arcades annum suum tribus mensibus explicabant, Acarnanes sex, Graeci reliqui trecentis quinquaginta quattuor diebus annum proprium computabant. Non igitur mirum in hac varietate Romanos quoque olim auctore Romulo annum suum decem habuisse mensibus ordinatum, qui annus incipiebat a Martio et conficiebatur diebus trecentis quattuor, ut sex quidem menses, id est Aprilis Iunius Sextilis
Abbreviated transcription (Latin):
nũo socior quos casu pegrinatõis am¬
iscrat ĩ fluiuu demisisse ut aqͦ scc̃a
ĩ mare aduecta ꝓ corporib defũctoru
ueluti patriis sedib redderentũ. et i¬
iñ usum talia sim łacra fingendi inter
sacra mãsisse. S mͥ hui rei illa origo
uerior estimatur quã paulo añ memĩ
retulisse pelasgos. Postqͣ felicior inte̾¬
p̃tatio capita nõ uiuẽtiu s fictilia ⁊¬
estimatõe nõ solũ hoĩe s ⁊̃
lum̃ significae̾ docuiss cepisse Satũno.
cetos potiꝰ añcetere ⁊ ĩ sacellũ ditis
are Satuͣm coherens oscilla q̃ prosuis
capitib ferre. Ex illo traditũ ut cerei
satu̾nalib missitarẽtũ. et sigilla arte
fictili fingerent᷑. ac uenalia pararẽtũ
q̃ hoĩes ꝓ se atq sius piaculũ ꝓ dite sa¬
fsino facerẽt. Ideo satu̾nalib taliũ cõ¬
m̾cioꝵ cepta celebritas septẽ actupat
dinatoe a Cesare digestã plemꝰ retu¬

Expanded text:
numero sociorum quos casu peregrinationis amnumero sociorum quos casu peregrinationis amiserat in fluvium demisisse, ut aqua secunda in mare advecta pro corporibus defunctorum veluti patriis sedibus redderentur, et inde usum talia simulachra fingendi inter sacra mansisse. Sed mihi huius rei illa origo verior aestimatur quam paulo ante memini retulisse: Pelasgos, postquam felicior interpretatio capita non viventium sed fictiliaestimationem non solum hominem sed etiam lumen significare docuisset, coepisse Saturno cereos potius accendere et in sacellum Ditis arae Saturni cohaerens oscilla quaedam pro suis capitibus ferre. Ex illo traditum ut cerei Saturnalibus missitarentur, et sigilla arte fictili fingerentur ac venalia pararentur quae homines pro se atque suis piaculum pro Dite Saturno facerent. Ideo Satumerciorum coepta celebritas septem occupat dinationem a C. Caesare digestam plenius retu
Abbreviated transcription (Latin):
artificii nouisset ꝓcontatus ẽ. Nomi
inꝗt diogenes hoĩb libei̾s imꝑare. Tc̃
manu. Filios q suos ei tradẽs accipe ⁊
inꝗt liberos meos ꝗb uyes. de
Epicteto aut̃ ph̾o nobłi ꝙ is qͦ seriᷤ
fuit recẽtior ẽ memoi̾a qͣ ut possita
ĩter oblitt̾ata nesciri.Cuuiꝰ ⁊̃ de se scͥpti
duo u̾sus fenĩtũ. Et ꝗb illd̾ latenter
ĩtelligas nõ omĩmõ diis exosos esse
qui ĩ hac uita cũ erũnaꝵ uai̾etate luc¬
tantũ. s ẽẽ archanas cãs ad qͦs pancor
potuit ꝑueĩre ciositas
Habes ut opinor asẜtũ nõ eẽ fastitio
despiciẽdũ ẜuile nom̃ cũ ⁊ Iouẽ tetige¬
rit cua̾ de ẜuo. ⁊ multos ex his fideles
Mlunc de sigillarib neridenda potius
me existimes qͣ sct̃a dixisse paucis re¬
censendũ ẽ. Epi cadus refert her¬
culem occiso Serione cũ uictor ꝓ ĩtaliã
armẽta duxiss põte qui nũc sublicuiᷤᷤ
dẽ ad tp̃s instructo houu simsacra pro

Expanded text:
artificii novisset esset percontatus: Novi, inquit Diogenes, hominibus liberis imperare. Tum manu emisit filiosque suos ei tradens: Accipe, inquit, liberos meos quibus imperes. De Epicteto autem philosopho nortificii novisset esset percontatus: Novi, fuit, recentior est memoria quam ut possit inter oblitterata nesciri. Cuius etiam de se scripti duo versus feruntur, ex quibus aliud latenter intellegas, non omni modo dis exosos esse qui in hac vita cum aerumnarum varietate luctantur, sed esse archanas causas ad quas paucorum potuit pervenire curiositasHabes, ut opinor, adsertum non esse fastidio despiciendum servile nomen, cum et Iovem tetigerit cura de servo et multos ex his fideles e constiterit: nunc de Sigillaribus, ne ridenda me potius aestimes quam sancta dixisse, paucis recensendum est. Epicadus refert Herculem occiso Geryone, cum victor per Italiam armenta duxisset, ponte qui nunc sublicius dicitur ad tempus instructo hominum simulachra pro
Abbreviated transcription (Latin):
depellat. Masurius aducit si¬
mulacrũ hui dee ore obligato atq sigͥ¬
to ĩ ara uolupie ppea collocatũ ꝙ qui suoᷤ
dolores anxietatesq dissimulat pueni¬
ant patiẽ bñficio ad maxiã uoluptatẽ
Iulius modestus iõ sac ficał huc dee di¬
cit q ppls roãnus morbo qui anguua
dr̃ premisso uoto sit liberatus. Unde
tor ĩ cũpo ma̾tio curãdã nouit. Deci¬
mo.kł. fei̾e̾ sut Ioius q̃ appellantũ lau¬
rentinalia. de ꝗb qr fablari lib he fere
opiniones sũt. Ferunt eĩm regnãte
anco edituũ hercuł ꝑ fei̾as ociantem
deũ tessei̾s ꝓuocasse ipõ utusq manur
tuente adiecta ꝯdicione ut uictuᷤ cena
scortoq młetaretũ. Uictore itaq haule
illũ actã lauretia noblissimũ id tp̃eis
scortũ ĩtra edẽ inclusisse cũ cena. cãq
post̾o die distulisse rumorẽ ꝙ p̾t ocripi¬
tũ dei accepiss munꝰ ne cõmodũ pͥme
occasioĩs cũ se domũ reciꝑet offendere

Expanded text:
depellat. Masurius adicit sidepellat. Masurius adicit simulachrum huius deae ore obligato atque signato in ara Volupiae propterea collocatum, quod qui suos dolores anxietatesque dissimulant perveniant patientiae beneficio ad maximam voluptatem. Iulius Modestus ideo sacrificari huic deae dicit, quod populus Romanus morbo qui angina dicitur praemisso voto sit liberatus. Undecaetor in campo Martio curandam vovit. Decimo Kalendas feriae sunt Iovis quae appellantur Larentinalia: de quibus, quia fabulari libet, hae fere opiniones sunt. Ferunt enim regnante Anco aedituum Herculis per ferias otiantem deum tesseris provocasse ipso utriusque manum tuente, adiecta conditione, ut victus coena scortoque multaretur. Victore itaque Hercule illam Accam Larentiam, nobilissimum id temporis scortum, intra aedem inclusisse cum coena, eamque postero die distulisse rumorem, quod post concubitum dei accepisset munus, ne commodum primae occasionis, cum se domum reciperet, offerendae