comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spondeas. ille ut eo quo tendit mature cum exercitu per¬
ueniat. te galloꝵ illum buctinarum cantus exuscitat
et cͣ. Nescio an oratoris potius ꝗͣ sententiȩ sit. Id enim
solum mutat᷑ ꝙ non uniuersa uniuersa uniuersis. sed singu¬
la singulis opponunt᷑: et celsus tñ et non negligens auctor
uisellius in hac eam parte posuerũt. Rutilius quiđ rufus
inutroq genere idq AΗTIΘΕTΟΝ uocant. Preteris
la quę cicero intͣ lumina posuit sententiaꝵ multa alia et
idem Rutilius gorgiã secutus non illũ seontinũ sed aliũ
sui temporis cuius quatuor libros ĩ unum suum transtulit
Es calus Aucilio uidelicet accedens posuerũt schenata cõ¬
sumationem quam grȩcus diacisuꝑp uocat cum plura ar¬
gumenta ad unum effectum deducunt᷑ Consequens ille
etaroaoysncin de quo nos in argum̃tis diximus colledtio¬
nem ꝗ apud illum CUAΟΓΙCΛΟS minas idemecta

Expanded text:
spondeas: ille, ut eo quointendit, mature cum exercitu perspondeas: ille, ut eo quointendit, mature cum exercitu perveniat; te gallorum illum buccinarum cantus exsuscitat et cetera. nescio an orationis potius quam sententiae sit. id enim solum mutatur, quod non universa universis, sed singula singulis opponuntur. Et Celsus tamen et non negligens auctor Visellius in hac eam parte posuerunt, Rutilius quidem Lupus in utroque genere, idque ἀντίθετον vocat. praeter illa vero, quae Cicero inter lumina posuit sententiarum, multa alia et idem Rutilius Gorgian secutus, non illum Leontinum, sed alium sui temporis, cuius quattuor libros in unum suum transtulit, et Celsus, videlicet Rutilio accedens, posuerunt schemata: consummationem, quam Graecus διαλλαγήν vocat, cum plura argumenta ad unum effectum deducuntur; consequens, ille ἐπακολούθησιν, de quo nos in argumentis diximus; collectionem, qui apud illum est συλλογισμός minas, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cum aduersus tyranum ꝗ subpacto abolitiõis dominationem
seposuerat agit competitor mihi inte dicere nõ sicet. tu in
me dic et potes nuper te uolui occidere. Freq̃ns illud est n
magnoꝑe captandum quod petit᷑ a iure iurando ut pro exhe¬
redato. Ita mihi contingat herede filio mori. Nam et in totũ
iurare nisi ubi necesse est graui uiro parum conuenit. et est
a Seneca dictũ eleganter non patronorũ hoc eẽ sed testium
nec meretur fidem ꝗ sententiole gratia iurat. nisi si potest tã
bene ꝗͣ demosthenes ut sup̃ dixi. leuissimũ aũt longe gñs
ex uerbo et̃ si est apud ciceronẽ in clodiam presertĩ quã om̃s
amicam omniũ potius ꝗͣ cuius ꝗͣ inimicam putauerũt. Cõ¬
perationem eqđ uideo figurã non ẽẽ: cum sit interĩ probatio¬
nis: interim et cause gñs et si talis eius forma qualis est
pro murena. Uigilas tu de nocte ut tuis consultoribus re¬

Expanded text:
 adversus tyrannum, qui sub pacto abolitionis dominationem  adversus tyrannum, qui sub pacto abolitionis dominationem deposuerat, agit competitor, mihi in te dicere non licet, tu in me die et potes; nuper te volui occidere. frequens illud est nec magnopere captandum, quod petitur a iureiurando, ut pro exheredato, Ila mihi conlingat herede, filio mori. nam et in totum iurare, nisi ubi necesse est, gravi viro parum convenit, et est a Seneca dictum eleganter, non patronorum hoc esse, sed testium. nec meretur fidem qui sententiolae gratia iurat, nisi si potest tam bene quam Demosthenes, ut supra dixi. levissimum autem longe genus ex verbo, etiamsi est apud Ciceronem in Clodiam, praesertim quam omnes amicam omnium potius quam cuiusquam inimicam putaverunt. comparationem equidem video figuram quoque esse, cum sit interim probationis, interim etiam causae genus, et sit talis eius forma, qualis est pro Murena,
Abbreviated transcription (Latin):
postulandum est nescio ꝗd illud quod aduersarii obliꝗs sen¬
tentiis significare uoluerit si fiducia sit obiciant palam
aut certe nõ exigant ut quod ip̃i nõ audent dicere id iudices
nõ modo intelligant sed et̃ credant. Utilis et̃ aliqñ dissimu¬
latio est ut in eo nota enim fabula est ꝗ cũ cẽt contra eũ
dictum iura ꝑ patroni tui cineres. paratum se eẽ rñdit. et
iudex conditione usus est clamante multũ aduocato schema¬
ta de reꝵ natua tolli ut protinus et̃ preceptũ sit cius mẽi
figuris utendum temere non et̃. Tertiu est genus in quo sola
melius dicendi petit᷑ occaxio. Id eoq id cicero nõ putat esse
positũ in contentiõe. Tale est illud quo idem utitur in clodiũ
quibus iste qui omnia sacrificia nosset facile a se deos placari
posse arbitrabat᷑. Ironia qͦ in hoc genere materiȩ freq̃ntissima
est. Sed eruditissimũ longe si ꝑaliam rem alia indicetur. ut¬

Expanded text:
postulandum est, ut nescio quid illud, quod adversarii obliquis senpostulandum est, ut nescio quid illud, quod adversarii obliquis sententiis significare voluerint, si fiducia sit, obiiciant palam, aut certe non exigant ut, quod ipsi non audent dicere, id iudices non modo intelligant, sed etiam credant. utilis aliquando etiam dissimulatio est, ut in eo nota enim fabula est, qui, cum esset contra eum dictum, iura per paris tui cineres, paratum se esse respondit, et iudex condicione usus est, clamante multum advocato schemata de rerum natura tolli, ut protinus etiam praeceptum sit, eiusmodi figuris utendum temere non esse. tertium est genus, in quo sola melius dicendi petitur occasio; ideoque id Cicero non putat esse positum in contentione. tale est illud, quo idem utitur in Clodium: quibus iste, qui omnia sacrificia nosset, facile ab se deos placari posse arbitrabatur. ironia quoque in hoc genere materiae frequentissima est. sed eruditissimum longe, si per aliam rem alia indicetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gallio: dura anime dura heri fortior. Confinia sunt hs cele¬
brata apu&d grecos schemata ꝑ quȩ res asꝑas molius signisficat᷑
Nam thenistodes suasisse existimatur aiheniensibus ut urbem
apud deos deponerẽt ꝗa durũ erat dicere ut re linquerent
⁊ ꝗ iuctorias aureas ĩ usum belli conflari uolebat ita dedi¬
nauit uictoriis utendũ eẽ. Totũ aũt allegoriȩ simile est ali¬
ud dicere: aliud intelligi uelle Quesitum est ẽt quomodo re¬
spõderi contra figuras opõteret: et ꝗdã semꝑ ex diuerso a ꝑiẽ¬
das et̃ putauerũt sicut latentia uitia rescindunt᷑: Id ꝙ sane
frequentissime faciendũ est Alit enim dilui obiecta non possit̃
Utiq cum questio ĩ eo consistit quod figurȩ petũt. At cum ma¬
le dicta sunt tm̃ et non intelligere interim hone consciẽtiȩ est
atq et si fuerĩt crebriores figure ꝙͣ ut dissimulari possint

Expanded text:
Gallio, dura , anime, dura; here fortior fuisti. confinia sunt his celeGallio, dura , anime, dura; here fortior fuisti. confinia sunt his celebrata apud Graecos schemata, per quae res asperas mollius significant. nam Themistocles suasisse existimatur Atheniensibus, ut urbem apud deos deponerent, quia durum erat dicere, ut relinquerent. Et , qui Victorias aureas in usum belli conflari volebat, ita declinavit, victoriis utendum esse. totum autem allegoriae simile est aliud dicere aliud intelligi velle. quaesitum etiam est, quomodo responderi contra figuras oporteret. Et quidam semper ex diverso aperiendas putaverunt, sicut latentia vitia rescinduntur. idque sane frequentissime faciendum est; aliter enim dilui obiecta non possunt, utique cum quaestio in eo consistit, quod figurae petunt. at cum maledicta sunt tantum, et non intelligere interim bonae conscientiae est. atque etiam si fuerint crebriores figurae quam ut dissimulari possint,
Abbreviated transcription (Latin):
et alioꝗn figura in patre plus facit ꝗͣ licettain filium mi¬
nus. Ut aũt nemo contra id quod uult dici uta potest melius
aliꝗd uelle ꝗͣ dicit. quomodo ille abdicatus ꝗ a patre ut
filium expoĩtum et ab eo educatũ solutis alimentis recipi¬
at postulat. reuocari fortasst ma uult non tñ quod petit
nen uult. Est latens et illa significatio qua cum ius aste¬
nius petit a iudice fit ei tñ spẽs aliqua dementiȩ nõ palam
res baciscamur. Sed ꝑ quandam credibile suspitione ut ĩ mstis
contreuersis Sed in hac quoq raptor nisi in tricesimũ dic
et rapit patrem ex orauerit et suũ pereat. Qui exoratorp¬
te patee suum non exorat agit cum eo demenuȩ Nam si pteꝰ¬
mutat hic pat᷑ lis tollit. Si mullam spẽ faciat ut nõ demens
exudelis certe udeat᷑ et a se iudicem auertat: Patro igitur
optune occidet: Ergo si potero remissius et pro suo ingenio pr̃

Expanded text:
et alioqui figura in patrem plus facit, quam licet, in filium miet alioqui figura in patrem plus facit, quam licet, in filium minus. Vt autem nemo contra id, quod vult, dicit, ita potest melius aliquid velle quam dicit, quo modo ille abdicatus, qui a patre, ut filium expositum et ab eo educatum solutis alimentis recipiat, postulat, revocari fortasse mavult, non tamen quod petit non vult. est latens et illa significatio qua, cum ius asperius petitur a iudice fit tamen spes aliqua clementiae, non palam, ne paciscamur, sed per quandam credibilem suspicionem, ut in multis controversiis, sed in hac quoque: raptor , nisi intra tricesimum diem et raptae patrem et suum exoraverit, pereat; qui exorato raptae patre suum non exorat, agit cum eo dementia. nam si promittat hic pater, lis tollitur; si nullam spem faciat, ut non demens, crudelis certe videatur et a se iudicem avertat. latro igitur optime, occides ergo? — Si potero. remissius et pro suo ingenio pater
Abbreviated transcription (Latin):
dicit pater Non enim inꝗunt mori uult: sed inuidiam fi¬
lio facere. E quid rideo ꝙ illi sic timẽt tanꝗͣ ip̃i morituri et
inconsiliũ suos metus ferũt obliti tot exemploꝵ circa uolũta¬
riam mortẽ causarũ qͦ quas ht̃ factus ex uiro forti desertor
Sed de una controuersia loꝗ suꝑuacuũ est Ego ĩ uniuersum
nec oratoris puto et̃ unquam preuaricari. Neq litem intel¬
ligo in qua pars utraq idem uelit. nec tam stultũ quenꝗͣ
ꝗ si uiuere uult mortem potius male petat. ꝗͣ omnino nõ
petat non tñ nego eẽ controuersias huiusmodi figuratas
ut est illa. Reus parricidii ꝙ prẽm occidisset dannatũ
iri uidebatur. patͣ pro testimonio dixit eum se iubente fe¬
cisse: absolutum abdicat. Nam neq intotũ filio ꝑcit nec
quod priore iudicio affirmauit mutare palam potest et
ut non durat ultra pena abdicatiõis ita abdicat tamen.

Expanded text:
dicit pater. non enim, inquiunt, mori vult, sed invidiam fidicit pater. non enim, inquiunt, mori vult, sed invidiam filio facere. equidem rideo, quod illi sic timent tanquam ipsi morituri et in consilium suos metus ferunt, obliti tot exemplorum circa voluntariam mortem, causarum quoque, quas habet factus ex viro forti desertor. sed de una controversia loqui supervacuum est. ego in universum neque oratoris puto esse unquam praevaricari, neque litem intelligo, in qua pars utraque idem velit, neque tam stultum quemquam, qui, si vivere vult, mortem potius male petat quam omnino non petat. non tamen nego esse controversias huiusmodi figuratas, ut est illa, reus parricidii, quod fratrem occidisset, damnatum iri videbatur; pater pro testimonio dixit cum se iubente fecisse; absolutum abdicat. nam neque in totum filio parcit nec, quod priore iudicio adfirmavit, mutare palam potest et, ut non durat ultra poenam abdicationis, ita abdicat tamen;
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Quid si nec utiq uerũ est et hr̃e alias hic dãñatus cõ¬
tra dicendi causas põt uel ꝙ legem conẜuandam pucet
uel ꝙ nolit accusatori hr̃e beneficiũ. uel quod ego max᷑
ne illud quid̃ semꝑ succurret sic dicentibus patrocinium hoc
uoluit qui conirouersiam finxit fortasse enim noluit. S
esto uoluerit: continuo ne si ille stulte stulte cogitauit nobis
quoq stulte dicendũ est. At ego in causis agendis freq̃nt᷑
non puto intuendum ꝗ uid litigator uelit. Est et ille in hoc
gnẽ frequens error ut putẽt aliud quosdam dicere aliud uel¬
le. precipue cum in themate est aliquem ut sibi mori liceat
postulart. ut in illa controuersia. Qui aliqñ fortit᷑ fecerat.
et alio bello petierat ut militia uacaret ex lege ꝙ quinqua¬
genarius eẽt. aduersante filio ire ĩ aciem coastus deseruit. fili¬
us ꝗ fortit᷑ eodem p̃lio fecerat in columitate eius optat. cõtra

Expanded text:
mus? quid ? si neque utique verum est, et habere alias hic damnatus conmus? quid ? si neque utique verum est, et habere alias hic damnatus contradicendi causas potest, vel quod legem conservandam putet, vel quod nolit accusatori debere beneficium, vel quod ego maximne illud quidem semper succurret sic dicentibus, patrocinium hoc voluit, qui controversiam finxit. fortasse enim noluit; sed esto, voluerit: continuone, si ille stulte cogitavit, nobis quoque stulte dicendum est? at ego in causis agendis frequenter non puto intuendum, quid litigator velit. est et ille in hoc genere frequens error, ut putent aliud quosdam dicere aliud velle, praecipue cum in themate est aliquem, ut sibi mori liceat, postulare, ut in illa controversia, qui aliquando fortiter fecerat et alio bello petierat, ut militia vacaret ex lege quod quinquagenarius esset, adversante filio ire in aciem coactus deseruit. filius , qui fortiter eodem proelio fecerat, incolumitatem eius optat; contra
Abbreviated transcription (Latin):
tes abominanda crimina spargerentur. Et quatenus huc
incidimus paulo plus scholis demus. Nam in his educatur
orator et in eo quo modo declametur positum est et̃ quo mõ
agatur. dicendum ergo de is quoq inquibus non asperas
figuras sed palam contrarias cause pleriq fecerũt. tgrãni¬
dis affectate dan natus torqueatur ut conscios indicet. accu¬
sator eius optet quod uolet. Patrem ꝗ accusauit optat ne
is torq̃atur. pater ei contra dicit. nemo se tenuit agens pro
patre. & uin figuras in filium faceret tanꝗ̃ illum consciũ
in tormentis nominaturus. Quo quid stultius : nam cum
hȩc iudices intellexerit aut non torquebit cum ideo tor¬
queri uelit aut torto nõ credet᷑. At credibile est hoc eũ
uel fortasse. dissimulet ergo ut efficiat. Sed nobis decla¬
matoribus dico ꝗd proderit hoc intellexisse nisi dixerimus
Ergo si uere ageretur similit᷑ consiliũ latens illud prodidisse¬

Expanded text:
tes abominanda crimina spargerentur. Et quatenus huc tes abominanda crimina spargerentur. Et quatenus huc incidimus, paulo plus scholis demus. nam et in his educatur orator, et in eo, quomodo declamatur, positum est etiam, quomodo agatur. dicendum ergo de iis quoque, in quibus non asperas figuras, sed palam contrarias causae plerique fecerunt: tyrannidis adfectatae damnatis torqueatur, ut conscios indicet; accusator eius optet, quod volet. patrem quidam damnavit, optat, ne is torqueatur; paler ei contra dicit. nemo se tenuit agens pro patre, quin figuras in filium faceret, tanquam illum conscium in tormentis nominaturus. quo quid stultius? nam cum hoc iudices intellexerint, aut non torquebitur, cum ideo torqueri velit, aut torto non credetur. at credibile est, hoc eum velle. fortasse ; dissimulet ergo, ut efficiat. sed nobis declamatoribus dico quid proderit hoc intellexisse, nisi dixerimus? ergo , si vere ageretur, similiter consilium illud latens prodidisse
Abbreviated transcription (Latin):
non põt. Hȩx diuerticula et anfractus suffugia sunt ĩ firmi¬
tatis ut ꝗ cursu parũ ualẽt flexu eludant. cum hoc q̃
affectat᷑ racio sententiarũ non procul a ratione iocandi ab¬
horrtat aduuiat et ꝙ auditor gaudet intelligere et fauꝙ
ingenio suo. et alio dicente se laudat. Itaq non solum
si persona obstaret redte orationi. Quo in gñe sepus mo
ꝗfiguris opue est: decurrebãt ad schemataꝯ Sed faciebat
illis locum et ubi inutiles ac nefarie essent. ut is pater
ꝗ infamem ĩ matrem filium secreto occidisset reus male
trastationis. Iacularet᷑ in uxorẽ obliꝗo sentẽtie Nam qd
impurius ꝗ̃ retinusse talem. Quid porro tam contrarq¬
um ꝙ̃ eum ꝗ accusetur ꝗa summũ nefas suspicatus de
xore uideatur. confirmare id ip̃a defensione quod diluẽ¬
dum st. At si uidicũ sumerẽt aium scirent ꝗ euis modi
astionẽ laturi nõ fuissent. Multoq et̃ minus cũ in parẽ¬

Expanded text:
non potest; haec deverticula et anfractus suffugia sunt infirminon potest; haec deverticula et anfractus suffugia sunt infirmitatis, ut qui cursu parum valent, flexu eludant, cum haec, quae adfectatur, ratio sententiarum non procul a ratione iocandi abhorreat. adiuvat etiam, quod auditor gaudet intelligere, et favet ingenio suo et alio dicente se laudat. itaque non solum, si persona obstaret rectae orationi, quo in genere saepius modo quam figuris opus est decurrebant ad schemata, sed faciebant illis locum etiam, ubi inutiles ac nefariae essent, ut si pater, qui infamem in matrem filium secreto occidisset, reus malae tractationis iacularetur in uxorem obliquis sententiis. nam quid impurius, quam retinuisse talem? quid porro tam contrarium quam eum, qui accusetur, quia summum nefas suspicatus de uxore videatur, confirmare id ipsa defensione, quod diluendum est? at si iudicum sumerent animum, scirent, quam eiusmodi actionem laturi non fuissent, multoque etiam minus, cum in paren
Abbreviated transcription (Latin):
non põt. At si idem dicas palã et defenditur. et probandũ
est. Cum aũt obstat nobis ꝑsonę reuerẽtia quod secun¬
dum posuimus gñs tanto cautius dicendũ est ꝗͣto ualidiuᷤᷤ
bonos inhibet pudor ꝗͣ̃ metus. Hic uero tegere nos iudex
quod sciamus et uerba ui quadã ueritatis erumpentia cre¬
dat coercere. Nam quo minus aut ip̃i in quos dicimus aut
iudices aut assistentes oderint hanc male dicendi lasciuiã
si uelle nos credãt. aut ꝗd interest quomõ dicat᷑ quo et
res et auĩs intelligitur : Quid dicendo deniq proficimus
nisi ut palam sit nos facere quod ipĩ sciamus nõ eẽ faciẽ¬
dum. At qui precipue prima quibus p̃ciꝑe ceꝑam tempora
hoc uitio laborarũt. Dicebant enim libenter tales contro¬
uersias. quȩ clifficultatis grã placẽt cũ sint multo faci¬
liores. Nam rectum genus approbari nisi maximis uiribus

Expanded text:
non potest; at si idem dicas palam, et defenditur et probandum non potest; at si idem dicas palam, et defenditur et probandum est. cum autem obstat nobis personae reverentia, quod secundum posuimus genus tanto cautius dicendum est, quanto validius bonos inhibet pudor quam metus. hic vero tegere nos iudex quod sciamus, et verba vi quadam veritatis erumpentia credat coercere. Nam quo minus aut ipsi, in quos dicimus, aut iudices aut assistentes oderint hanc maledicendi lasciviam, si velle nos credant? Aut quid interest quomodo dicatur, si et res et animus intellegitur? Quid dicendo denique pnisi ut palam sit facere nos quod ipsi sciamus non esse faciendum? atqui praecipue prima, quibus praecipere coeperam, tempora hoc vitio laborarunt. dicebant enim libenter tales controversias, quae difficultatis gratia placent, cum sint multo faciliores. nam rectum genius adprobari nisi maximis viribus
Abbreviated transcription (Latin):
nolle ducere Et qñ et in ꝑsonas mudi tale est. in rem quaque
idem est magis rarum quod optineti nisi arte nõ posit Ncã¬
tuchar quę subiecisse dicebat᷑ mariti testam̃tum et diceba¬
cur chiro gr aphum marito expirante heredibus dedisse
et uerum erat. Nam ꝗa ꝑ leges institui uxor non poterat
heres id fuerat actũ ut ad eam bona ꝑ hoc tacitũ fidei cõmis¬
sum ꝑuenirẽt et caput ꝗđ tueri facile erat si hoc diceremus
palam. Sed perse deꝑibat hr̃ditas. Ita ergo fuit nobis agẽ¬
dum ut iudices illudͥ intelligerẽt factum delatores nõ possent
apprehendere ut dictũ et contigit utrũq quod non inẜius¬
sem ueritus opinionẽ iactantię nisi probare uoluissem in
foro quoq eẽ his figuris locum. quedam et̃ quȩ probare
non possis figura potius spargenda sunt. heret eni non nun¬
quam telum illud occultum et hoc ip̃o ꝙ nõ apparet eximi

Expanded text:
nolle dicere. equidem et in personas incidi tales et in rem quoque, nolle dicere. equidem et in personas incidi tales et in rem quoque, quod est magis rarum, quae obtineri nisi hac arte non posset. reatuebar, quae subiecisse dicebatur mariti testamentum, et dicebantur chirographum marito exspiranti heredes dedisse; et verum erat. nam , quia per leges institui uxor non poterat heres, id fuerat actum, ut ad eam bona per hoc tacitum fideicommissum pervenirent. Et caput quidem tueri facile erat, si hoc diceremus palam, sed peribat hereditas. ita ergo fuit nobis agendum, ut iudices illud intelligerent factum, delatores non possent apprehendere ut dictum; et contigit utrumque. quod non inseruissem, veritus opinionem iactantiae, nisi probare voluissem in foro quoque esse his figuris locum. quaedam etiam, quae probare non possis, figura potius spargenda sunt. haeret enim nonnunquam telum illud occultum, et hoc ipso, quod non apparet, eximi
Abbreviated transcription (Latin):
sint manifeste Non erũt aũt si non ex uerbis dubiis et quasi
duplicibus patent᷑. quale est in suspesta nuru duxi uxorem
quȩ patri placuit aut quod est multo ĩ eptius compositionibus
ambiguis ut illa controuersia in qua in famis amore uirginis¬
filiş pat᷑ raptam eam interrogat a quo uitiata sit. Quis
te inquit rapuit. tu pater nescis: resipẽ ꝑducant iudicẽ
ad suspitionẽ. et amoliamur cetera ut hoc solum suꝑsit. In
quo multum et affectus iuuant et intẽrupta silentio dictio et
cunctationes. Sic cnim fiet ut iudex querat illud nescio ꝗd qđ
ipẽ fortasse nõ crederet si aucuret et ei quod a se ĩuentum
existimat credat. Sed ne si optime quid sint eẽ debent freq̃n¬
tes. Nam demsitate ipã figurę aꝑiunt nec offense minus hm̃t
S edd auctontatis nec pudor uidetur ꝙ nõ palam obiicias sed diffi¬
dentia in summa sic maxime uder creilit figuris si nos putat

Expanded text:
sint manifestae. non erunt autem, si non ex verbis dubiis et quasi sint manifestae. non erunt autem, si non ex verbis dubiis et quasi duplicibus petentur, quale est in suspecta nuru, duxi uxorem, quae patri placuit; aut, quod est multo ineptius, compositionibus ambiguis, ut in illa controversia, in qua infamis amore filiae virginis pater raptam eam interrogat, a quo vitiata sit, quis te, inquit, rapuit? tu , pater, nescis? res ipsae perducant iudicem ad suspicionem, et amoliamur cetera, ut hoc solum supersit; in quo multum etiam adfectus iuvant et interrupta silentio dictio et cunctationes. sic enim fiet, ut iudex quaerat illud nescio quid ipse, quod fortasse non crederet, si audiret, et ei, quod a se inventum existimat, credat. sed ne si optimae quidem sint, esse debent frequentes. nam densitate ipsa figurae aperiuntur, nec offensae minus habent, sed auctoritatis; nec pudor videtur, quod non palam obiicias, sed diffidentia. In summa, sic maxime iudex credit figuris, si nos putat
Abbreviated transcription (Latin):
forquens in seholis c̃. Nam et pastiones deponẽtium imꝑu
tarano  et post uule bellum senatus consulta fingunt et capi¬
tale est obiuere antracta ut quod inforo nõ ex pedit illic nec lirce¬
atiods id sebematũ conditio nõ eacdem est. que libet enim aptun
quod modo et alit ĩntelligi potest in illos tyrã nõs bene digxene
ꝗa piculum tantũ non etꝰ offensa uitatur. & uod si ambiguitate
sententie possit cludi nemo non illi facto fauet uera negoca nũ¬
quam adhuic habuerũt hanc silẽtu necessitatem. Sed aliam huie
similem uerũ multo ad agendum difficiliorẽ cum ꝑsone potẽ¬
tes obstant sine quarũ rephensione teneri causa non possit
deoꝙ hoc partius et circumspetius faciendum et est quia nihil
inter est quomõ offendas et aꝑta figura ꝑdit hoc ip̃m quod si¬
gura est. id eoq a quibusdam tota res repudiat᷑ siue intelligat᷑
sue non intelligatur. Sed licet modum adhibere. In primis ne

Expanded text:
frequens in scholis est. nam et pactiones deponentium imperium frequens in scholis est. nam et pactiones deponentium imperium tyrannorum et post bellum civile senatus consulta finguntur et capitale est obiicere anteacta, ut, quod in foro non expedit, illic nec liceat. sed schematum condicio non eadem est. quamlibet enim apertum, quod modo et aliter intelligi possit, in illos tyrannos bene dixeris, quia periculum tantum, non etiam offensa vitatur. quod si ambiguitate sententiae possit eludi, nemo non illi furto favet. vera negotia nunquam adhuc habuerunt hanc silentii necessitatem; sed aliam huic similem, verum multo ad agendum difficiliorem, cum personae potentes obstant, sine quarum reprehensione teneri causa non possit. ideoque hoc parcius et circumspectius faciendum est, quia nihil interest, quomodo offendas, et aperta figura perdit hoc ipsum quod figura est. ideoque a quibusdam tota res repudiatur, sive intelligatur sive non intelligatur. sed licet modum adhibere; in primis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ne crimine uitam degere more ferȩ qꝗ enim de matrimonio
querit᷑ dido. tñ huc erupit eius affectus ut sine thalamis ui¬
tam hoium non putet. sod ferarum. Aluid apud ouidium gñs
apud quem et mirra nutrici amorem pr̃is sic confitetur o
dixit felicem coniuge matrem huic uel confinis uel eadẽ
est qua nũc utimur plurimũ. lam enim ad id genus quod
& frequentissimũ est et expectari maxime credo uenien¬
dum est in quo ꝑ quandam suspitione quod nõ dicimus
accipi uolumus nõ utiq contrariũ ut in eipioricia
Sed aliud latens et auditori qĩ inueniendũ quodut supra oste¬
di iam fere solum schema a nr̃is uocatur. et unde contro¬
uersiȩ figurate dicunt᷑. Eius triplex usus est: Unus si dicẽ
palam parum tutum est. altersi nõ decet. Tertius qui uenu¬
statis modo gratia adhibet᷑ et ipã nouitate ac uarietate
magis qͣ si relatio sit relta delectat. Ex lis qdđ est primũ

Expanded text:
ne crimine vitam Degere more ferae? quamquam enim de matrimonio ne crimine vitam Degere more ferae? quamquam enim de matrimonio queritur Dido, tamen huc erumpit eius adfectus, ut sine thalamis vitam non hominum putet, sed ferarum. aliud apud Ovidium genus, apud quem Zmyrna nutrici amorem patris sic confitetur; O, dixit, felicem coniuge matrem Huic vel confinis vel eadem est, qua nunc utimur plurimum. iam enim ad id genus, quod et frequentissimum est et exspectari maxime credo, veniendum est, in quo per quandam suspicionem quod non dicimus accipi volumus, non utique contrarium, ut in Εἰρωνείᾳ, sed aliud latens et auditori quasi inveniendum. quod , ut supra ostendi, iam fere solum schema a nostris vocatur, et unde controversiae figuratae dicuntur. eius triplex usus est: unus si dicere palam parum tutum est, alter si non decet, tertius qui venustatis modo gratia adhibetur et ipsa novitate ac varietate magis, quam si relatio sit recta, delectat. ex his, quod est primum,
Abbreviated transcription (Latin):
earum rerum artificem quem nam: recte ad mones. pobi¬
cletum esse dicebãt. quod quidem non hoc tm̃ ualet. Qui¬
busdam enim dum aliud agere iuidemur aliud efficimus
Sicut hic cicero consequit᷑ ne cum morbum insignis atq tabulis
obiiciat uerri ipse quoq carũ reꝵ studiosus eẽ credatur. et
Demosthenes iurando ꝑ interfectos in marathone et salamine
id agit ut minore inuidia cladis apud cheroneã accepte la¬
boret. Faciunt illa quoq iocundam orationem aliqua mẽ¬
tionc habita differre et de ponere apud memoriã iudicis. et
reposcere quȩ reposueris. et seꝑare quedam schemate aliquo
N on enim est ista ipsa ꝑ se iteratio schema et exciꝑe aliqua et
dare actioni uarios uelut uultus gaudet enim res uarie¬
tate et sicut oculi diuersaꝵ aspectu reꝵ magis detinentur.
ita semper animis prestat in quod se uelut nouũ intendant
Est emphasis et̃ inter figuras cum ex aliquo dicto latens aliꝗd
eruitur. ut apud Uiroilium Non licuit thalami expertem si¬

Expanded text:
earum rerum artifice, quem? quemnam? recte admones, Polyclitum esse dicebant. quod quidem non in hoc tantum valet. quibusdam enim, dum aliud agere videmur, aliud efficimus, sicut hic Cicero consequitur, ne, cum morbum in signis atque tabulis obiiciat Verri, ipse quoque earum rerum studiosus esse credatur. Et Demosthenes iurando per interfectos in Marathone et Salamine id agit, ut minore invidia cladis apud Chaeroneam acceptae laboret. faciunt illa quoque iucundam orationem, aliqua mentione habita differre et deponere apud memoriam iudicis et reposcere quae deposueris, et iterare quaedam schemate aliquo, non enim est ipsa per se iteratio schema et excipere aliqua et dare actioni varios velut vultus. gaudet enim res varietate, et sicut oculi diversarum aspectu rerum magis detinentur, ita semper animis praestat, in quod se velut novum intendant. est emphasis etiam inter figuras, cum ex aliquo dicto latens aliquid eruitur, ut apud Vergilium non licuit thalami expertem si
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. aliiq pigritiȩ arrogantioris qui subito fronte
conficta ĩmissa ꝙ barba ueluti despexissent oratonia
p̃cepta paulũ aliquid sederũt in scholis philosophoꝵ
Ut deinde in publico tristes: domi dissoluti captarẽt
auctoritatem contemptu ceteroꝵ. philosophia enim
simulari potist eloquentia non potest.
N PRIMISuero abundare debet orator exem¬
plorum copia: cũ ueterũ. tum et̃ nouorũ. adeo ut
non ea modo quȩ conscripta sunt historiis aut sermoib
uelut ꝑ manus tradita queq quotidie aguntur de¬
beat nosse. uerũ ne ea quidem quȩ̨ sunt a clariorib
poetis ficta negligere. Nam illa quiđ priora aut
testimonioꝵ aut etiã iud ratoꝵ optinẽt locũ. sed hec
quoq aut uetustatis fide tuta sunt. aut ab hominibus
magnis p̃ceptorum loco ficta creduntur. Sciat ergo
ꝗͣ plurima unde etiam senibus autoritas maioriẽ
ꝙ plura nosse et uidisse credunt᷑. Quod Nomerus

Expanded text:
bantur; alii pigritiae arrogantioris, qui subito fronte bantur; alii pigritiae arrogantioris, qui subito fronte conficta immissaque barba, veluti despexissent oratoria praecepta, paulum aliquid sederunt in scholis philosophorum, ut deinde in publico tristes, domi dissoluti captarent auctoritatem contemptu ceterorum. philosophia enim simulari potest, eloquentia non potest.  vero abundare debet orator exemplorum copia cum veterum, tum etiam novorum, adeo ut non ea modo, quae conscripta sunt historiis aut sermonibus velut per manus tradita, quaeque cotidie aguntur, debeat nosse, verum ne ea quidem, quae sunt a clarioribus poetis ficta, negligere. nam illa quidem priora aut testimoniorum aut etiam iudicatorum obtinent locum, sed haec quoque aut vetustatis fide tuta sunt aut ab hominibus magnis praeceptorum loco ficta creduntur. sciat ergo quam plurima; unde etiam senibus auctoritas maior est, quod plura nosse et vidisse creduntur, quod Homerus
Abbreviated transcription (Latin):
que desperata facultate agendi ad discendũ ius declina¬
uerunt ꝗͣ id scire facile est oratori quod discunt ꝗ sua
quoq confessione oratores ẽẽ non possunt. Uerum et
M. cato cum in dicendo prestantissimus cũ iuris fuit idẽ¬
ꝑitissimus. Et sceuole seruioq sulpitio concessa est ẽt
facundie uirtus. Et M. tullius nõ modo inter agẽdũ
nunquam est destitutus scientia iuris sed et componẽ
aliqua de eo ceperat. ut appareat. posse oratorem nõ
discendo tantum iuri uacare. sed et̃ docendo. Uerũ
ea quȩ de moribus excolendis studioq iuris precipimus¬
non ne quis eo credat rep̃hendenda q multos cognouimꝰ
qui tedio laboris quẽ ferre tendentibus ad elo quentiã
necesse est confugerint ad hec diuerticula desidiş quoꝵ
alii se ad album ac rubricas transculerũt. et formularis
uel ut Cicero ait legulei quidã eẽ maluerũt. tanq̃
uciliora eligentes ea quorum solam facilitatem seque¬

Expanded text:
que, desperata facultate agendi, ad discendum ius declinaque, desperata facultate agendi, ad discendum ius declinaverunt, quam id scire facile est oratori, quod discunt qui sua quoque confessione oratores esse non possunt? verum et M. Cato cum in dicendo praestantissimus, tum iuris idem fuit peritissimus, et Scaevolae Servioque Sulpicio concessa est etiam facundiae virtus. et M. Tullius non modo inter agendum nunquam est destitutus scientia iuris, sed etiam componere aliqua de eo coeperat, ut appareat posse oratorem non discendo tantum iuri vacare, sed etiam docendo. verum ea, quae de moribus excolendis studioque iuris praecipimus, ne quis eo credat reprehendenda, quod multos cognovimus, qui taedio laboris, quem ferre tendentibus ad eloquentiam necesse est, confugerint ad haec deverticula desidiae. quorum alii se ad album ac rubricas transtulerunt et formularii vel, ut Cicero ait, leguleii quidam esse maluerunt, tanquam utiliora eligentes ea, quorum solam facilitatem seque
Abbreviated transcription (Latin):
aliis reliquerit Cum preserum hoc quod est maxime ne¬
cessarium nec tam sit arduũ q̃ procul intuc̃tibus fortasse
uideatur. Nanq omne ius quod est certum aut scripto aut
moribus constat. Dubium equitatis regula examinandũ
est. Que scripta sunt aut posita in mort ciuitatis nullã
hñt difficultatem cognitionis sunt enim nõ inuentionis atq
consultorum responsis explicant᷑. aut ĩ uerborũ interp̃ta¬
tione sunt posita aut in recti praui q discrimine: Uim
cuiusq uocis intelligere aut cõmune pructentiũ est aut
proprium oratoris. Equitas optimo cuiq notissima est Nos
porro et bonũ uirũ et prudentem ĩ primis oratorem putamus
commouebit᷑ siquis ab eo consultus dissentiet cum ipsis
illis diuersas inter se opiniones tueri concessum sit. Sed
etiam si nosse quid quisq senserit uolet. lectionis opus
est qua nibil est in studiis eninus laboriosum. Ꝙ si pleri¬

Expanded text:
aliis reliquerit, cum praesertim hoc, quod est maxime nealiis reliquerit, cum praesertim hoc, quod est maxime necessarium, nec tam sit arduum, quam procul intuentibus fortasse videatur. namque omne ius, quod est certum, aut scripto aut moribus constat; dubium aequitatis regula examinandum est. quae scripta sunt aut posita in more civitatis, nullam habent difficultatem, cognitionis sunt enim, non inventionis; at quae consultorum responsis explicantur, aut in uerborum interpretatione sunt posita aut in recti pravique discrimine. vim cuiusque vocis intelligere aut commune prudentium est aut proprium oratoris; aequitas optino cuique notissima. nos porro et bonum virum et prudentem in primis oratorem putamus, commovebitur, si quis ab eo consultus dissentiet; cum ipsis illis diversas inter se opiniones tueri concessum sit. sed etiam, si nosse, quid quisque senserit, volet, lectionis opus est, qua nihil est in studiis minus laboriosum. quodsi pleri
Abbreviated transcription (Latin):
Quid siꝗs non satis in ea re doctus falsum aliꝗd subiecerit:
N eque ego sum nr̃i moris ignarus oblitus ue eorũm quelut
ad arculas sedent et tela agentibus subministrãt. Neq
idem gretos quoq nescio factitasse unde nomen iis pragma¬
ticorum datum est. sed loquor de oratore ꝗ non clamorẽ
modo suum causis sed omnia quę̧ profutura sunt debet
taq eum nec inutilem si ad horam forte constiterit: neque
in testationibus faciendis eẽ imperitũ uelim. Quis enim
potius p̃parabit ea quȩ cum aget esse in causa uelit. nisi
fortem imperatorem quis idoneum credit in preliis quide
stremum et fortem et oĩum quę pugna poscit artificem: seil
neq delectus agere: nec copias contrahere atq instruere
nec prospicere cõmeatus nec locũ capere castris scientem
Prius est enim certe parare bella ꝗͣ gerere. atque similli¬
mus huic sit aduocatus si plura que ad uincendum ualẽt

Expanded text:
quid , si quis non satis in ea re doctus falsum aliquid subiecerit? quid , si quis non satis in ea re doctus falsum aliquid subiecerit? neque ego sum nostri moris ignarus oblitusve eorum, qui velut ad arculas sedent et tela agentibus subministrant, neque idem Graecos quoque nescio factitasse, unde nomen his pragmaticorum datum est. sed loquor de oratore, qui non clamorem modo suum causis, sed omnia, quae profutura sunt, debet. itaque eum nec inutilem, si ad horam forte constiterit, neque in testationibus faciendis esse imperitum velim. quis enim potius praeparabit ea quae, cum aget, esse in causa velit? nisi forte imperatorem quis idoneum credit in proeliis quidem strenuum et fortem et omnium, quae pugna poscit, artificem, sed neque delectus agere nec copias contrahere atque instruere nec prospicere commeatus nec locum capere castris scientem; prius est enim certe parare bella quam gerere. atqui simillimus huic sit advocatus, si plura, quae ad vincendum valent,
Abbreviated transcription (Latin):
qui quod est in causis potentisimũ sit ab altero petiturus
pene non disimilis us qui poetarũ scripta pronuntiant
nam quodam modo mandata ꝑferet. et ea quȩ sibi aia¬
dice eredi postulaturus est aliena fide dicet: et ip̃e litigantũ
auxiliator egebit auxilio quod ut fieri nõ nunquã mino¬
re in cõmodo possit cum domi p̃cepta et composita et sicut
cetera quȩ ĩ causa sunt in discendo cognita ad iudicem
perfert. ꝗd fict in questionibus quȩ subito inter ip̃as actio¬
nes nasci solent: non deformiter respedtet : et inter sub¬
sellia minores aduocatos interroget: potest aũt̃ satis di¬
ligenter accipe quȩ tũ audiet cum dicenda sunt. aut fortit᷑
affurmare aut ingenue dicere pro suis. possit ĩ actionibus ꝗd
in altercatione: ubi octurrendum continuo nec libera ad
discendum mora est. Quid si forte ꝑitus iuris ille nõ aderit

Expanded text:
qui, quod est in causis potentissimum, sit ab altero petiturus, qui, quod est in causis potentissimum, sit ab altero petiturus, paene non dissimilis iis, qui poetarum scripta pronuntiant? nam quodammodo mandata perferet, et ea, quae sibi a iudice credi postulaturus est, aliena fide dicet, et ipse litigantium auxiliator egebit auxilio. quod ut fieri nonnunquam minore incommodo possit, cum domi praecepta et composita et sicut cetera, quae in causa sunt, inde discendo cognita ad iudicem perfert, quid fiet in iis quaestionibus, quae subito inter ipsas actiones nasci solent? non deformiter respectet et inter subsellia minores advocatos interroget? potest autem satis diligenter accipere, quae tum audiet, cum ei dicenda sunt, aut fortiter adfirmare aut ingenue pro suis dicere? possit in actionibus: quid fiet in altercatione, ubi occurrendum continuo, nec libera ad discendum mora est? Quid, si forte peritus iuris ille non aderit?
Abbreviated transcription (Latin):
continentiam frugalitatem. contemptũ doloris ac mortis
melius alii docebũt. ꝗͣ fabriti. curii reguli. decii: mutii. alii¬
q ĩ numerabiles. Quantũ enim greti preceptis ualent.
tantũ romani quod est maius exemplis. tantũ ꝙ nõ cogna¬
tis idem rebus admoneri ꝗ non modo proximũ tempus lucẽqꝙ
presentem intueri satis credat sed omnem posteritatis me¬
moriã spatui utę honeste et curriculum laudis existimet
H inc mihi ille iustitie halistus bibat hinc sumptam liberta¬
tem in causis atq consiliis p̃stet. neque erit perfectus ora¬
tor nisi qui honeste dicere et sciet et audebit¬
U RIS quoq ciuilis necessaria huic uiro scientia est
et morum ac religionũ eius rei.p. quam capesset. nã
qualis et̃ suasor in consiliis publicis priuatis ue poterit
tot rerum quibus precipue ciuitas continetur ignarus :
Quo autem modo patronum se causaꝵ non falso dix erit

Expanded text:
continentiam, frugalitatem, contemptum doloris ac mortis continentiam, frugalitatem, contemptum doloris ac mortis melius alii docebunt quam Fabricii, Curii, Reguli, Decii, Mucii aliique innumerabiles? quantum enim Graeci praeceptis valent, tantum Romani, quod est maius, exemplis. tantum quod non cognitis ille rebus adquieverit, qui non modo proximum tempus lucemque praesentem intueri satis credat, sed omnem posteritatis memoriam spatium vitae honestae et curriculum laudis existimet. hinc mihi ille iustitiae haustus bibat, hinc sumptam libertatem in causis atque consiliis praestet. neque erit perfectus orator, nisi qui honeste dicere et sciet et audebitlis necessaria huic viro scientia est et morum ac religionum eius rei publicae, quam capesset. nam qualis esse suasor in consiliis publicis privatisve poterit tot rerum, quibus praecipue civitas continetur, ignarus? quo autem modo patronum se causarum non falso dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi facundissimum quenq proponet sibi ad imitandum
moribus uero formandis ꝗͣ honestissima precepta rectissimã q
ad uirtutem uiam deliget. Exercitatione quidem utetur omni
S ed tñ erit plurimus in maximis quibusq ac natura pulchẽ¬
rimis. Nam quȩ potest materia reꝑiri ad grauit᷑ copioseq
dicendum magis abundans ꝗͣ de Uirtute: de re.p. de pro¬
uidentia : de orrigine aiõꝵ. de amicitia. Hȩc sunt ꝗbus mẽs
pariter atque oratio insurgant. quȩ uere bona ꝗd mitiget
metus coerceat cupiditates. eximat nos opinionibus uulgi
animum q celestem. Neque ea solum quȩ talibus discipli¬
nis continentur sed magis et̃ quę sunt tradita antiquitus
dicta ac facta preclare: et nosse et animo semꝑ agitare cõ¬
ueniet. quȩ profecto nusquã plura maioraq ꝗ̃ in nr̃ȩ ciui¬
tatis monumentis reꝑientur. An fortitudinem: fidem: iusti

Expanded text:
dicendi facundissimum quemque proponet sibi ad imitandum, dicendi facundissimum quemque proponet sibi ad imitandum, moribus vero formandis quam honestissima praecepta rectissimamque ad virtutem viam deliget. exercitatione quidem utetur omni, sed tamen erit plurimus in maximis quibusque ac natura pulcherrimis. nam quae potest materia reperiri ad graviter copioseque dicendum magis abundans quam de virtute, de re publica, de providentia, de origine animorum, de amicitia? haec sunt, quibus mens pariter atque oratio insurgat, quae vere bona, quid mitiget metus, coerceat cupiditates, eximat nos opinionibus vulgi animumque caelestem erigat. neque ea solum, quae talibus disciplinis continentur, sed magis etiam, quae sunt tradita antiquitus dicta ac facta praeclare, et nosse et animo semper agitare conveniet. quae profecto nusquam plura maioraque quam in nostrae civitatis monumentis reperientur. An fortitudinem, iustitiam, fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
da sententia non liquebit. Academiam quiđ utilissi¬
mam credunt ꝙ mos in uxanq partem disserendi ad
exercitationem forensium causarũ proxime accedat
A uciunt loco probationis ꝙ ea prestantissimos ĩ eloq̃n¬
tia uiros edident. Peripatetici studio quoq se quoda
oratorio iadtant. Nam thesis dicere exercitationis gr̃ã
fere ab his est institutũ. Stoici sicut copiã nitorem q
eloquentiȩ fere p̃ceptoribus sis defuisse concedant
necesse est. ita nullos aut probare acrius: aut concludẽ
suptilius contẽdunt. Sed hec inter ipõs ꝗuelut sacram̃to
rogati uel etiam suꝑstitione constricti nefas ducunt
a. suscepta semel ꝑsuasione discedere. Ortari uero ni¬
hil est necesse ĩ cuius ꝗͣ iurare leges. Maius enim op̾
atq p̾stantius ad quod ipe tendit et cuius est uelut
candidatus. Siquiđ est futurus cũ uite tum etiam
eloquentie laude ꝑfectus. & uare in exemplum bñ

Expanded text:
da sententia, non liquebit. academiam quidam utilissida sententia, non liquebit. academiam quidam utilissimam credunt, quod mos in utramque partem disserendi ad exercitationem forensium causarum proxime accedat. adiiciunt loco probationis, quod ea praestantissimos in eloquentia viros ediderit. peripatetici studio quoque se quodam oratorio iactant; nam theses dicere exercitationis gratia fere est ab iis institutum. Stoici , sicut copiam nitoremque eloquentiae fere praeceptoribus suis defuisse concedant necesse est, ita nullos aut probare acrius aut concludere subtilius contendunt. sed haec inter ipsos, qui velut sacramento rogati vel etiam superstitione constricti nefas ducunt a suscepta semel persuasione discedere. oratori vero nihil est necesse in cuiusquam iurare leges. maius enim est opus atque praestantius, ad quod ipse tendit, et cuius est velut candidatus, si quidem est futurus cum vitae, tum etiam eloquentiae laude perfectus. quare in exemplum bene
Abbreviated transcription (Latin):
quandam incredibilem cum historici. tum liberrimum
genus houĩm comici ueteres tradunt. Anaxagore phi¬
sici constat auditorem fuisse. et demosthenem principem
omniũ greciȩ oratorum dedisse oꝑam platoni. Nam
M tullius non tantum se d ebere seholis rhetoꝵ quantũ
academie spatiis frequenter ip̃e testatus est neque se
tanta in eo unquam fudisset ubertas si ingeniũ suum
consepto fori non ipĩus naturȩ finibus terminasset ueꝵ
ex hoc alia mihi questio exoritua quȩ secta conferce
plurimum eloquentiȩ possit. quanquam ea non mttr
multas potest esse contentio. Nam epicurus in primie nos
a se ip̃o dimittit ꝗ fugere omnem disciplinam nauiga¬
tione qͣ uelocissime iubet. neque uero aristippus summũ
in uoluptate corporis bonum ponẽs ad hũc nos laborẽ
partes potest: eui iudices eẽ apud quos uerba faciat.
et reum pro quo loquatur: et senatũ in quo sit dicẽ¬

Expanded text:
quandam incredibilem cum historici, tum etiam, liberrimum quandam incredibilem cum historici, tum etiam, liberrimum hominum genus, comici veteres tradunt, Anaxagorae physici constat auditorem fuisse, et Demosthenem, principem omnium Graeciae oratorum, dedisse operam Platoni. nam M. Tullius, non tantum se debere scholis rhetorum, quantum Academiae spatiis, frequenter ipse testatus est; neque se tanta in eo unquam fudisset ubertas, si ingenium suum consaepto fori, non ipsius rerum naturae finibus terminasset. verum ex hoc alia mihi quaestio exoritur, quae secta conferre plurimum eloquentiae possit, quanquam ea non inter multas potest esse contentio. nam in primis nos Epicurus a se ipse dimittit, qui fugere omnem disciplinam navigatione quam velocissima iubet. neque vero Aristippus, summum in voluptate corporis bonum ponens, ad hunc nos laborem partes potest? cui iudices esse, apud quos verba faciat, et reum, pro quo loquatur, et senatum, in quo sit dicen
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut quȩ uel nullos uel falsos duces habeat. Pars uero
naturalis cum est ad exercitationẽ dicendi tanto ceteris
uberior quanto maiore spiritu de diuinis rebus ꝗͣ bumanis
loquendum est tum illam et moralem sine qua nulla ẽẽ
ut docuimus oratio potest tatam complectitur. Nam si
regitur prouidentia mundus administranda certe bonis
uiris erit res.p. si diuina nr̃is aĩs origo: tendendum
ad uirtutem nec uoluptatibus terreni corporis seruiendũ
An hȩc non frequenter tractabit orator: Iam de augu¬
riis. responsis religione deniq omni de quibus maxima.
sepe in senatu consilia uersata sunt non erit ei disserẽdũ:
Siquid ut nobis placet futuris est uir idem cuuilis. quȩ
denique intelligi saltem potest eloquentia hominis optima
nescientis. hȩc si rationi manifesta non eẽnt exemplis
tñ crederemus. Siquid et ꝑiclem cuius eloquentiȩ
etiam si nulla ad nos monimenta uenerunt. uim tam̃

Expanded text:
est, ut quae vel nullos vel falsos duces habeat. pars vero est, ut quae vel nullos vel falsos duces habeat. pars vero naturalis, cum est ad exercitationem dicendi tanto ceteris uberior, quanto maiore spiritu de divinis rebus quam humans eloquendum est, tum illam etiam moralem, sine qua nulla esse, ut docuimus, oratio potest, totam complectitur. nam si regitur providentia mundus, administranda certe bonis viris erit res publica; si divina nostris animis origo, tendendum ad virtutem nec voluptatibus terreni corporis serviendum. An haec non frequenter tractabit orator? iam de auguriis, responsis, religione denique omni, de quibus maxima saepe in senatu consilia versata sunt, non erit ei disserendum, si quidem, ut nobis placet, futurus est vir civilis idem? quae denique intelligi saltem potest eloquentia hominis optima nescientis? haec si ratione manifesta non essent, exemplis tamen crederemus. siquidem et Periclem, cuius eloquentiae, etiamsi nulla ad nos monumenta venerunt, vim tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tantum sibi nota atq nominibus aurium tenus ĩ usum
lingua ꝑceꝑit. sed ꝗ uirtutes ip̃as mente complexus ita sen¬
tiet. nec in cogitando ita laborabit. sed quod sciet uere dicet
Cum autem omnis generalis questio spetiali potentior quia
uniuerso pars continet᷑ non utiq accedit parti quod uni¬
uersum est profccto dubitabit nemo generales questioes
in illo maxime studiorum more uersatas. Iam uero cũ
sint multa propriis breuibusq comp̃hensionibus finiẽ¬
da unde ẽt status causarũ ducitur finituus nõ ne ad
id quoque instriu abiis qui plus in hoc studii dederũt
oportet : quid non questio iuris omnis aut uerborum
proprietate aut equi disputatione aut uoluntatis coniec¬
tura cõtinetur : quorum pars ad rationalem. pars ad
moralem tractatum redundat ergo natura ꝑ mista est
omnibus istis oratio. quȩ quid oratio est uere. Nam igna¬
ra quidem huiuisce doctrinę loquacitas erret necesses

Expanded text:
tantum sibi nota atque nominibus aurium tenus in usum tantum sibi nota atque nominibus aurium tenus in usum linguae perceperit, sed qui virtutes ipsas mente complexus ita sentiat, nec in cogitando ita laborabit sed, quod sciet, vere dicet. cum sit autem omnis generalis quaestio speciali potentior, quia universo pars continetur, non utique accedit parti quod universum est, profecto nemo dubitabit, generales quaestiones in illo maxime studiorum more versatas. iam veropr cum sint multa propriis brevibusque comprehensionibus finienda unde etiam status causarum dicitur finitiuus, nonne ad id quoque instrui ab iis, qui plus in hoc studii dederunt, oportet? quid ? non quaestio iuris omnis aut verborum proprietate aut aequi disputatione aut voluntatis coniectura continetur? quorum pars ad rationalem, pars ad moralem tractatum redundat. ergo natura permixta est omnibus istis oratio, quae quidem oratio est vere. nam ignara quidem huiusce doctrinae loquacitas erret necesse