comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ pͥmꝰ om̃iũ luxit. iđ quo in hunc fulgorẽ celũ & elementa
purgata s̃. qui ideo mundi natalis uire uocitatur. ariosẽ
in medio celo fuisse. & quia mediũ celũ quasi mundi
uertex ẽ. ari&ẽ ꝓpterea pͥmũ int̾ om̃s habitũ. quia ut
mundi caput in exordio lucis apparuit.ł Subnec tũt
enã causam cur hȩc ipsa.xii. signa assignata sint diu̾soꝵ
numinũ potestati. Aiunt enĩ in hac ipsa genitura mũdi
aricee ut diximꝰ mediũ celi tenente. horã fuisse mundi
nascentis cancro gestante tunc lunã. Iꝑ hunc sol cũ leone
oriebatur.Icũ mercurio uirgo. libra cũ uenere. ¶Mar
erat in scorpio.¶Sagittariũ. iuppit̾ obtinebat.In capͥ¬
cormo. saturnꝰ meabat.ł Sic factũ est. ut singłi eoꝵ
signoꝵ dm̃ ẽẽ dicant᷑. in quib cũ mundꝰ nasceretur.
fuisse creduntur. S duob qͥdẽ luminib singula tantũ

Expanded text:
qui primus omnium luxit, id est quo in hunc fulgorem caelum et elementa qui primus omnium luxit, id est quo in hunc fulgorem caelum et elementa purgata sunt, qui ideo mundi natalis iure uocitatur, Arietem in medio caelo fuisse, et quia medium caelum quasi mundi uertex est, Arietem propterea primum inter omnes habitum, qui ut mundi caput in exordio lucis apparuit. Subnectunt etiam causam cur haec ipsa duodecim signa adsignata sint diuersorum numinum potestati. Aiunt enim in hac ipsa genitura mundi, Ariete, ut diximus, medium caeli tenente, horam fuisse mundi nascentis, Cancro gestante tunc lunam. Post hunc sol cum Leone oriebatur, cum Mercurio Virgo, Libra cum Venere, Mars erat in Scorpio, Sagittarium Iuppiter obtinebat, in Capricorno Saturnus meabat. Sic factum est ut singuli eorum signorum domini esse dicantur in quibus, cum mundus nasceretur, fuisse creduntur. Sed duobus quidem luminibus singula tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ad notando ubi cõsumata iam om̃i ꝑ.xii. partes aqͣ ad
pͥmi signi exordia ꝑuentũ ẽ. sine dubio iam diuisas
certisq sibi obserirationib ⁊ indiciis ad notatas: xii. celi
partes tantȩ cõpotes machinationis habuer̃. quđ non
noc te una s duab effectũ ẽ. quia om̃e celũ una noc te
non uoluitur. s ꝑ diẽ uertitur pars eiꝰ media & medi¬
etas reliqua ꝑ noc tẽ. Nec tam᷑ celũ om̃e duarũ sibi
ꝓximarũ noc tũ diuisit inspectio. s diuersoꝵ temporũ
noc turna dimensio utrumq hemisꝑitũ parib equę uicib
ad notauit. Et has ipsas.xii. partes signa appellari maluer.
certaq singulis uocabula gr̃a significationis adiecta sunt.
zodiacũ quasi signiferũ uocauer̃. Hanc aut̃ rationem idẽ
illi cur ari&ẽ cũ insꝑa nihil pͥmũ nubilq postremum sit.
primũ tam̃ dici maluer. ꝓdider:. Aiunt incipiente die illo

Expanded text:
adnotando, ubi, consummata iam omni per duodecim partes aqua, ad adnotando, ubi, consummata iam omni per duodecim partes aqua, ad primi signi exordia peruentum est, sine dubio iam diuisas certisque sibi obseruationibus et indiciis adnotatas duodecim caeli partes tantae compotes machinationis habuerunt. Quod non nocte una, sed duabus effectum est, quia omne caelum una nocte non uoluitur, sed per diem uertitur pars eius media, et medietas reliqua per noctem. Nec tamen caelum omne duarum sibi proximarum noctium diuisit inspectio, sed diuersorum temporum nocturna dimensio utrumque hemisphaerium paribus aquae uicibus adnotauit. Et has ipsas duodecim partes signa appellari maluerunt, certaque singulis uocabula gratia significationis adiecta sunt; zodiacum, quasi signiferum, uocauerunt. Hanc autem rationem iidem illi cur Arietem, cum in sphaera nihil primum nihilque postremum sit, primum tamen dici maluerint, prodiderunt. Aiunt enim incipiente die illo
Abbreviated transcription (Latin):
uer᷑ sydꝰ. cui postea nom̃ ari&is addider. Huiꝰ ertu incipi¬
ente : statĩ subiecto itasi suꝑpositȩ aquę fluxũ addider᷑.
Qud̃ ubi completũ ẽ mox eo sublato effusoq alterũ simile
subiecer. certis signis obserirant̃ ac memorit᷑ ad notatis. int᷑
eiꝰ loci stellas q̃ oriebatur cũ uas eet impletũ. intelligenteᷤᷤ
qr eo tempr̃e quo totius aquę .xii. pars fluxit. parᷤ celi xii.
conscendit.¶ Ab illo gͦ loco quo oriri incipiente. aqͣ in pͥmũ
uase impleto. ac mox retracto. illud simle qud̃ obym
effusũ parauerant subdider. notato similit̾ loco qͥ m̃gebat.
Cũ scđm uas eẽt impletũ. & afine pͥmi signi usq ad locũ
qͥ ad scdȩ aquȩ finẽ oriebatur. scd̾m signũ notatum ẽ.
Atq ita uicissim uasa mutuando. ⁊ ꝑ singłas influentis
aquȩ partes singuloᷤᷤ sibi ascendentiũ celi parciũ limiteᷤᷤ

Expanded text:
uerunt sidus, cui postea nomen Arietis addiderunt. Huius incipiuerunt sidus, cui postea nomen Arietis addiderunt. Huius incipiente ortu, statim subiecto uasi superpositae aquae fluxum dederunt. Quod ubi completum est, mox eo sublato effusoque, alterum simile subiecerunt, certis signis obseruanter ac memoriter adnotatis inter eius loci stellas qui oriebatur cum primum uas esset impletum, intelligentes quod, eo tempore quo totius aquae duodecima pars fluxit, pars caeli duodecima conscendit. Ab illo ergo loco quo oriri incipiente aqua in primum uase impleto ac mox retracto illud simile quod olim effusum parauerant iterum subdiderunt, notato similiter loco qui emergebat cum secundum uas esset impletum, et a fine primi signi usque ad locum qui ad secundae aquae finem oriebatur, secundum signum notatum est. Atque ita uicissim uasa mutando, et per singulas influentis aquae partes singulos sibi ascendentium caeli partium limites
Abbreviated transcription (Latin):
mox munitione subducta. ꝑmiset̾ subiecto uasi aquam
suꝑioris influere. fluxitq in noctis ipsius ⁊ socuti diei finẽ.
atq in id noctis scđȩ. quamdiu eadẽ stella ad ortũ rursus
reuerter&. Quȩ ubi uix apparere cepit. mox aqua quȩ
iftuebat amota est. Cũ gͥ obseruate stellę itus ac reditus
integrã significar& celi conuersionẽ. mensurã sibi celi in
aquę de illo fluru susceptȩ quantitate posuer. Hac ergo
i pͥartes .xii. equas sub fida dimensione diuisa. alia ai.
huiꝰ capacitatis ꝓcurata s̃ uasa ut singła tantũ singłas de
illis .xii. partib feirent. totaq ruriꝰ aqua in uas suũ pͥstinũ
foramine pͥꝰ clauso refusa ẽ. & de duob illis capacitatis
minoris. alterũ subiecer pleno. alterũ expec̾aitũ paratũq
posuer: His p̃paratis. noc te alta in illa tã celi parte ꝑquã
solẽ lunaq ⁊ .x. uagas meare diuturna obseruatione didi¬
cerant. quãq postea zodtacũ uocauer. ascensurũ obserua¬

Expanded text:
mox, munitione subducta, permiserunt subiecto uasi aquam superioris influere, fluxitque in noctis ipsius et secuti diei finem, atque in id noctis secundae quamdiu eadem stella ad ortum rursus reuertitur. Quae ubi apparere uix coepit, mox aqua quae influebat amota est. Cum igitur obseruatae stellae itus ac reditus integram significaret caeli conuersionem, mensuram sibi caeli in aquae de illo fluxu susceptae quantitate posuerunt. Hac ergo in partes aequas duodecim sub fida dimensione diuisa, alia duo huius capacitatis procurata sunt uasa ut singula tantum singulas de illis duodecim partibus ferrent, totaque rursus aqua in uas suum pristinum, foramine prius clauso, refusa est; et de duobus illis capacitatis minoris alterum subiecerunt pleno, alterum iuxta expeditum paratumque posuerunt. His praeparatis, nocte alia, in illam iam caeli parte per quam solem lunamque et quinque uagas meare diuturna obseruatione didicerant quamque postea zodiacum uocauerunt, ascensurum obserua
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Septem sunt enim intra hominẽ. que a
grecis nigra m̃bra uocitant᷑. lingua. cor. pulmo.
iecur. lien. renes duo. Et septẽ alia cum uenis.
ac meatib quȩ adiacent singłis. Adͤ cibum . & ad¬
spm accipiendũ. reddendũ q sunt deputata
Gutt᷑. stomacus. aliuuis. uesica. ⁊ intestina. pͥncipa¬
lia tria: quoꝵ unũ dissiptũ uocatur. quod uen¬
trem. & cetera intestina seceruit. Alt̾m medi

Expanded text:
nit. Septem sunt enim intra hominem quae a Graecis nigra membra uocitantur: lingua, cor, pulmo, iecur, lien, renes duo; et septem alia, cum uenis ac meatibus quae adiacent singulis, ad cibum et spiritum accipiendum reddendumque sunt deputata: guttur, stomachus, aluus, uesica et intestina principalia tria, quorum unum dissiptum uocatur, quod uentrem et cetera intestina secernit, alterum medi
Abbreviated transcription (Latin):
animam mundi fuisse. quib illam contextã.
saugustissima ratio timei. naturȩ ipsius conscia
testis expressit. Hinc ÷ quod ꝓmninciare non
dubitauere sapientes. animam cẽ numerũ
se mouentt̃. Nunc uideamꝰ cursepte narus
numerus. suo seor sum merito plenus habe¬
atur: Cuiꝰ ut pressius plenitudo noscatur.
primum merita partium deꝗb constat. tũ
demum quid ipse posat iuestigenius:
extribus &e iiiiͬ. Pingularum compagũ
membra tractemus. Ex quib fatebimur.
nullũi aliũ numerum tamnaria eẽ maiesta¬
compago. num aut̃ quod monas .i. unitas
dicitur. ce mas idẽ & femina est: par idem
atq impar. ipse non numerꝰ s fons ce origo

Expanded text:
animam mundi fuisse, quibus illam contextam augustissima Timaei ratio, naturae ipsius conscia testis, expressit. Hinc est quod pronuntiare non dubitauere sapientes animam esse numerum se mouentem. Nunc uideamus cur septenarius numerus suo seorsum merito plenus habeatur; cuius ut pressius plenitudo noscatur, primum merita partium de quibus constat, tum demum quid ipse possit inuestigemus. ex tribus et quattuor. Singularum compagum membra tractemus, ex quibus fatebimur nullum alium numerum tam uaria esse maiestatur. Vnum autem quod monas, id est unitas, dicitur, et mas idem et femina est, par idem atque impar, ipse non numerus sed fons et origo
Abbreviated transcription (Latin):
aqua. t̾ra uͦ aplanos. in qͣ elisios ẽẽ campoᷤ puris animis deputatoᷤᷤ.
antiquitas nob intelligendũ reliqͥd. Dehis campis am̾a cum in

Expanded text:
aqua, terra uero ἀπλανής, in qua Elysios esse campos puris animis deputatos antiquitas nobis intellegendum reliquit. De his campis anima, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
Sed a sexta usq ad septimã septimanam. fit qͥd̾
diminutio. s occulta. & quȩ detrim̃tũ suũ
aꝑta defectione non ꝑdat. Ideo non nulla¬
rum rerũ publicarũ hic mos est. ut post
sextam ad maliciam nemo cogatur & in plu¬
rib datur remissio iusta post septimam.

Expanded text:
Sed a sexta usque ad septimam septimanam fit quidem diminutio, sed occulta et quae detrimentum suum aperta defectione non prodat. Ideo nonnullarum rerum publicarum hic mos est ut post sextam ad militiam nemo cogatur; in pluribus datur remissio iusta post septimam.
Abbreviated transcription (Latin):
in merito huc numerus totius fabricȩ dispensa¬
tor & dñs. egris quoq corporib ꝑiculum sanita¬
temue denuntiat. Immo iđo. & septem mo¬
tib om̃e corpus agiͣtur. aut enim acessio
est. aut recessio. aut in leuam. derteram ue
deflexio. aut sursum quis seu deorsũ moue¬
tur. aut in orbem rotatur. Iot uirtutib
insignitus septenariꝰ. quas uel de partib su¬
is mutuatur. uel totus exercet. iure plenꝰ
& habet᷑. & dicitur. & absoluta ut arbitror
ratione iam constitit. cur diuersis ex cai¬
sis octo. & septem pleni uocantur. Sensus

Expanded text:
immerito hic numerus, totius fabricae dispensator et dominus, aegris quoque corporibus periculum sanitatemue denuntiat. Immo ideo et septem motibus omne corpus agitatur: aut enim accessio est aut recessio, aut in laeuam dextramue deflexio, aut sursum quis seu deorsum mouetur, aut in orbem rotatur. Tot uirtutibus insignitus septenarius, quas uel de partibus suis mutuatur uel totus exercet, iure plenus et habetur et dicitur. Et absoluta, ut arbitror, ratione iam constitit cur diuersis ex causis octo et septem pleni uocentur. Sensus
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥ pͥmũ pytagorã.⁊ qͥ pꝰea platoriẽ secuti s̃ duas mortes eẽ.
unã adȩ. am̃alis alt̾am ꝓclid̾ant. Alori animal cũ aa dis¬
cedit a corꝑe. ipsã uͦ aam mori asserentes. cũ a simplici.⁊.
induuduo fonte nat̾ȩ in membra corporea dissipat᷑. E quia
mortabigatis suȩ luce ad quaslã tenebrts mortis impelli uacabu¬
li testem̃ honere ł on̾ore. Hã ut consta ãal necesse ẽ in ontibi

Expanded text:
mum Pythagoram et qui postea Platonem secuti sunt, duas esse mortes, unam animae, animalis alteram prodiderunt, mori animal cum anima discedit e corpore, ipsam uero animam mori adserentes cum a simplici et indiuiduo fonte naturae in membra corporea dissipatur. Et quia mmortalitatis suae luce ad quasdam tenebras mortis impelli uocabuli testemur horrore. Nam ut constet animal, necesse est in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
cõslio ꝓuidentes. nichil ratiõe mod̾antes. nil uirtutibꝰ explican.¬
tes. scq. & actꝰ oñis suos fortunȩ ꝑmittentes. casibꝰ & fortiutissẽp
rotant᷑. Dxcũ ungens uolu̾e. in efficacibꝰ laboriosisq. conatibus.
uitã terentes. Atrã silieẽ lapsurã sẽꝑ & cadenti similẽ illoꝵ capitibus
inherere. ł imninẽ. qͥ arduas potestates. & infaustã ambiunt tiran-¬
nidẽ. nũquã siue timore uicturi. & cogentes subiectũ uulgus
odisse. dũ metuat. Sc̃ꝑ s uident᷑ exciciũ. qd merent᷑ eaciꝑe.
N ee frusita ħ theologi suspicati s̃. Nã & dionistꝰ aulȩ siculȩ in-¬
clem̃tissimꝰ incubator. familiari quondã. suo. solã beatam
existimanti uitã tiranniuolens quã ꝑpaeuo metu misera. quãs
mnpe̾d entiũ semꝑ ꝑrculoꝵ plena ẽet ostendẽ.gladiũ uagnia
raptũ & acapulo toniu defilo pendentẽ mucrone demisso.¬

Expanded text:
consilio praeuidentes, nihil ratione moderantes, nihil uirtutibus explicanconsilio praeuidentes, nihil ratione moderantes, nihil uirtutibus explicantes, seque et actus omnes suos fortunae permittentes, casibus et fortuitis semper rotantur. Saxum ingens uoluere inefficacibus laboriosisque conatibus uitam terentes; atram silicem lapsuram semper et cadenti similem illorum capitibus imminere qui arduas potestates et infaustam ambiunt tyrannidem, numquam sine timore uicturi, et, cogentes subiectum uulgus odisse dum metuat, semper sibi uidentur exitium quod merentur excipere. Nec frustra hoc theologi suspicati sunt. Nam et Dionysius, aulae Siculae inclementissimus incubator, familiari quondam suo solam beatam existimanti uitam tyranni uolens quam perpetuo metu misera quamque impendentium semper periculorum plena esset ostendere, gladium uagina raptum
Abbreviated transcription (Latin):
homines in luctum lacrimas q compellit
Stagem ꝗ ꝗd int̾ se humanos animos in gui¬
gitẽ mergit odioꝵ IIpsam quoq penarum
descriptioñ de ipso usu c̃ilsationuis humanȩ sũptã eredidest̃.¬
U ulturẽ iecur in mortale rodente̾. nichil aliud intelligi uo¬
lentes. quã torm̃ta ꝯscientiȩ obnaria flagitio. uiscera uit̾o
ra rimantis.⁊ ipsa uitalia in desessa ad missi sceleris ad mo¬
natiõe laniantis. sẽꝑq curas si reqͥescere̾ forte tẽpiauerĩt excitã¬
tis. tãquã fibris renascentibꝰ inherendo. nec ulla s̃ miscratiõe
parcentis. lege hac qua se iudice nemo nocens absoluitur.
nec de se suã pot᷑ uitare sententiã. Illos aiut epulis anͦ ora
positis excruciari fame. in edia tabesce. qͥs mag̃ magisq. adqͥ¬
rendi desid̾ium. cogit p̾sentẽ coprã ñuide. & iaffluentia in¬
opes. egestaus mala ĩub̾iate patuint᷑. nescientes parta respic̃e.
dũ egent habendis. Iulos radiis rotarũ pendẽ districtoᷤ. qͥnichil

Expanded text:
hominem in luctum lacrimasque compellit, Stygem quicquid inter se humanos animos in gurgitem mergit odiorum. Ipsam quoque penarum descriptionem de ipso usu conversationis humane sumptam crediderunt, vulturem iecur immortale rodentem nichil aliud intelligi volentes quam tormenta conscientie obnoxira rimantis, et ipsa uitalia indefessa admissi sceleris admonitione laniantis, semperque curas, si requiescere forte temptauerint, excitantis tamquam fibris renascentibus inhaerendo, nec ulla sibi miseratione parcentis lege hac qua ... se iudice nemo nocens absoluitur, nec de se suam potest uitare sententiam. Illos aiunt, epulis ante ora positis, excruciari fame et inedia tabescere quos magis magisque adquirendi desiderium cogit praesentem copiam non uidere; et, in affluentia inopes, egestatis mala in ubertate patiuntur, nescientes parta respicere dum egent habendis. Illos radiis rotarum pendere districtos qui, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
fica eẽ dicatꝰ. sic̃ de martis & sat᷑m stelliᷤ existinatꝰ. aut
cur notabilior benignitas & iouis & ueneris int̾ genah.¬
liacos habeat᷑. cũ sit diumoꝵ una nat᷑a. in medũ ꝓfera
rationẽ. aput unũ om̃ino uel quã sctã lectã. Nã ptolomiꝰ
in libris trib quos de armonia cõposuit patefetit causam.
quã breuit᷑ explicabo. Certi inqͥt s̃ niũ. ꝑ quos int̾ om̃ia q̃ sbi
conueniunt. unguiit᷑ aptant᷑. fit ugabilis cõpa&entia. Ilec
quiꝗͣ potest alt̾i nͥ ꝑhos numeros conuenire. Sunt aut̃ ꝗn¬

Expanded text:
fica esse dicatur, sicut de Martis et Saturni stellis existimatur, aut fica esse dicatur, sicut de Martis et Saturni stellis existimatur, aut cur notabilior benignitas Iouis et Veneris inter genethlialogos habeatur, cum sit diuinorum una natura, in medium proferam rationem, apud unum omnino, quod sciam, lectam. Nam Ptolemaeus in libris tribus quos De harmonia composuit patefecit causam, quam breuiter explicabo. Certi sunt numeri per quos inter omnia quae sibi conueniunt, iunguntur, aptantur, fit quicquid potest alteri nisi per hos numeros conuenire. Sunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiauit quid ẽi mediũ. s ꝓpt̾ latentẽ spacioꝵ dim̃sionẽ.
uerbũ quo hanc diffinitionẽ temꝑar&. adiecit fere Hotãdũ
quđ eẽ stellã saturna & alt̾am iouis. martis alt̾ã. nõ nat᷑e
constitutio. s humana ꝑsiasio ẽ. quę̧ stellis numeroᷤᷤ ⁊ nõa
fecit. Nõ enĩ ait. illa quȩ saturnia ẽ. s quã in t̾riᷤᷤ sat᷑nã
Adeo exp̃ssit. in singłas nõa hȩc nõ eẽ inuenta natȩ. s
hominũ cõmenta. significationi distinctiꝰ accõmoda. Quđ̃
uͦ fulgorẽ iouis humano gnri ꝓsꝑũ & salutarẽ. contra
martis rutilũ & t̾ribilẽ t̾ris uocauit. ałt̾um tractũ est.
ex stellarũ colore. Nã fulg& iouis. rutilat martis. Alt̾ũ
ex tractu eoꝵ qͥ de his stellis ad hominũ uitã manare
uolunt. aduersa uel ꝓsꝑa. Nã plerumq de martiᷤᷤ t̾ribilit
de iouiᷤ salutaria euenire diffintunt. Causã si qͥs fołte
altius querat unde diuinis maliuolentia. ut stella male.¬

Expanded text:
sionem uerbum quo hanc definitionem temperaret adiecit. Notandum quod esse stellam Saturni et alteram Iouis, Martis aliam, non naturae constitutio sed humana persuasio est, quae ... stellis numeros et nomina fecit. Non enim ait illa «quae Saturnia est» sed «quam in terris Saturniam adeo expressit in singulis nomina haec non esse inuenta naturae, sed hominum commenta significationi distinctionis accommoda. Quod uero fulgorem Iouis humano generi prosperum et salutarem, contra Martis rutilum et terribilem terris uocauit, alterum tractum est ex stellarum colore — nam fulget Iouis, rutilat Martis —, alterum ex tractatu eorum qui de his stellis ad hominum uitam manare uolunt aduersa uel prospera. Nam plerumque de Martis terribilia, de Iouis salutaria euenire definiunt. Causam si quis forte altius quaerat unde diuinis maliuolentia, ut stella male
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑatur. Nam sol quartũ locũ optinens. mediã regionem
tenebit numero. spatio non tenebit. Si int̾ ternos enĩ sũmos
UII. sꝑȩ occupant dimensione ꝑspecta : regio solis non inuę-¬
nitur in medio spatio locata. qt magiᷤᷤ a sũmo ipse. quã ab
ipso recessit. una postremitas. Qud̃ sine ulla disceptationis
ambage cõpendiosa ꝓbabit assertio. Saturm stella q̃ sũma
ẽ zodiacũ.xxx. annis ꝑagrat. sol mediꝰ anno uno. luna¬
ultima. uno mense non integro. Tñ gͦ int̾ est solẽ & sat᷑nũ.

Expanded text:
eratur. Nam sol quartum locum obtinens mediam regionem tenebit numero, spatio non tenebit. Si inter ternos enim summos i quod septem sphaerae occupant dimensione perspecta, regio solis non inuenitur in medio spatio locata, quia magis a summo ipse quam ab ipso recessit ima postremitas: quod sine ulla disceptationis ambage compendiosa probabit adsertio. Saturni stella, quae summa est, zodiacum triginta annis peragrat, sol medius anno uno, lunaultima uno mense non integro. Tantum ergo interest inter solem
Abbreviated transcription (Latin):
enim loquelarit᷑ annũ tantũ modo solis idest unius
astri reditũ metiunt᷑. Cum aut̃ adidẽ unde semel.
ꝓfecta sunt cuncta astra redierint. eandemq torius
celi descriptionẽ longis int̾uallis retulerint: tum ille
uere uertens annus apellari potest. in quo uix dicẽ
audeo quã multa scła hommũ teneantur.Nãq
ut olim defic̾e sol hominib extinguiq uisus est. cũ
romuli animus hec ipsa intempla penetrauit qͣndo
ab aadẽ parte sol eodẽq̃ tpr̃ defecerit. tum signis

Expanded text:
enim populariter annum tantum modo solis, id est unius enim populariter annum tantum modo solis, id est unius astri, reditu metiuntur; cum autem ad idem, unde semel profecta sunt, cuncta astra redierint eandemque totius caeli discriptionem longis intervallis rettulerint, tum ille vere vertens annus appellari potest; in quo vix dicere audeo quam multa hominum saecula teneantur. Namque ut olim deficere sol hominibus exstinguique visus est, cum Romuli animus haec ipsa in templa penetravit, quandoque ab eadem parte sol eodemque tempore iterum defecerit, tum signis
Abbreviated transcription (Latin):
apellatis interris: Quitam̃ tanto nõe quã sit
paruus uides. Ex his ipsis cultis notisq terris.
aut tuũ aut cuiusꝙͣ nrm nom̃. ł caucasũ hunc
quem cernis transcendere potuit. ł illũ gatigen
transnatare. ł quis inreliꝗs orientis. aut obeuntis
solis ultimis. aut aꝗlonis. austriue partib tuum
nomen audiet: Quib amputatis. cerius ꝓfecto
quantis mangustiis ur̃a se gła dilatari uelit:
psi aut̃ qui de nob̾ loqunt᷑. quã loquentur diu:
deinceps laudes unuis cuiusq nrm̃ ap atrib acceptas
posteris prodẽ. tam̃ ꝓpter eluui ones. exustionesꝙ
t̾rarum. quas accide tpr certo necesse ẽ. ñ nsõ non
et̃uam. s nediuturna quidẽ głam asseꝗ possumꝰ.
Q uod aut̃ inter ÷ abhis qui postea nascentur. sermonẽ
fore dete: cum Abhis nullus suerit qui ante natis.
Q ui nec pauciores & certe meliores fuerunt uiri: cim¬
nemo unius annu memoriã conseꝗ possit: Homines.

Expanded text:
appellatis in terris, qui tamen tanto nomine quam sit appellatis in terris, qui tamen tanto nomine quam sit parvus, vides. Ex his ipsis cultis notisque terris num aut tuum aut cuiusquam nostrum nomen vel Caucasum hunc, quem cernis, transcendere potuit vel illum Gangen tranatare? Quis in reliquis orientis aut obeuntis solis ultimis aut aquilonis austrive partibus tuum nomen audiet? quibus amputatis cernis profecto quantis in angustiis vestra se gloria dilatari velit. Ipsi autem, qui de nobis loquuntur, quam loquentur diu? deinceps laudes unius cuiusque nostrum a patribus acceptas posteris prodere, tamen propter eluviones exustionesque terrarum, quas accidere tempore certo necesse est, non modo non aeternam, sed ne diuturnam quidem gloriam adsequi possumus. Quid autem interest ab iis, qui postea nascentur, sermonem fore de te, cum ab iis nullus fuerit, qui ante nati sunt? qui nec pauciores et certe meliores fuerunt viri, prnemo unius anni memoriam consequi possit. Homines
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis quasi maculis ubi habitatur. uastasꝰ solitudines
int̾iectas. Hosq qui incolant t̾ram. non modo int̾rup¬
tos ita eẽ. ut nichil inter ipsos ab aliis ad alios
manare possit. s partim obliquos. partim transũsos.
partim etiam aduersos uobis stare. a quib specta¬
re nullã certegłam potestis: Cernis aut̃ eandem
t̾ram quasi quibdã redimitã ettircundatã cingu¬
lis: Egi b duos maxime int̾se diuĩsos. ettęli uerti¬
cib ip̃sis exutraq parte subnixos obrigisse pruma
uides. meduĩ aut̃ illũ. & maximũ. solis ardore tor¬
reri. Duo sunt habitabiles. quoꝵ australis ille
in quo qͥ insistunt adũsa uobis urguent uestigia. nil
adurm̃ genus. Hic aut̃ alt̾ subiectꝰ aqͥloni. quem¬
incolitis: cerne quã tenui uos parte contingat:
Om̃is enĩ t̾ra quȩ colitur a uob̾ angusta uerticib
laterib latior. parua quedã insula ẽ. circum fusa
illo mari.ꝙ athalanticũ. qđ magnũ. quedocceanum

Expanded text:
 locis et in ipsis quasi maculis, ubi habitatur, vastas solitudines interiectas, eosque, qui incolunt terram, non modo interruptos ita esse, ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit, sed partim obliquos, partim transversos, partim etiam adversos stare vobis; a quibus expectare gloriam certe nullam potestis. Cernis autem eandem terram quasi quibusdam redimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se diversos et caeli verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa vobis urgent vestigia, nihil ad vestrum genus; hic autem alter subiectus aqincolitis cerne quam tenui uos parte contingat. Omnis enim terra quae colitur a uobis, angusta uerticibus, lateribus latior, parua quaedam est insula, cillo mari, quod Atlanticum, quod magnum, quem Oceanum
Abbreviated transcription (Latin):
TTER PLATONIS & ciceronis libros quos de
re publica nterq constituit. eustachi fili uite¬
mn. dulcedo pariter & gloria: Hoc inter eẽ
pͥma frante ꝑ speximus. quod ille rem .p. or¬
dinauit. hic retulit. Alter qualis ẽẽ deberit.
alt̃ qualis eẽt amarorib instituta disseruit.

Expanded text:
ter Platonis et Ciceronis libros quos de re publica uterque constituit, Eustathi fili, uitdulcedo pariter et gloria, hoc interesse prima fronte perspeximus quod ille rem publicam ordinauit, hic rettulit; alter qualis esse deberet, alter qualis esset a maioribus instituta disseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
uo septem menses. dentes incipiunt mandibul
emergere. Et post his septen. seo & sine casus
timore. Post ter septem: somis eius in uerba
ꝓrũpit. Et post quater septem. non solum stat
firmit̃. s & incedit. Post quinquies septem: lac¬
incipit nutricis ab drrescere. nͥ forte ad patientia
longioris usus continuata consuetuoue ꝓtra¬
hatur. PPost annos .uii. dentes qui primi ẽmer¬
serant. aliis aptiorib ad cibum solidũ nascenti¬
bus. cedunt. Eodem ꝙ anno idest septimo. ple¬
ne absoluit᷑ in tegitas loquendi: Unoe & septẽ
uocales litterȩ a natura dicunt᷑ inuentȩ. lic&
latinitas easdẽ modo longas. mͦ breues ꝓñtiando
quinq ꝓ septem tenere maluerit: Apud quos
tam sonos uocaliũ. ñ apices numeraueris. similit̾ septẽ
sunt.Fost aut̃ annos bis seꝑtẽ. ipsa ȩtatis necessica

Expanded text:
 septem uero menses dentes incipiunt mandibulis  septem uero menses dentes incipiunt mandibulis emergere, et post bis septem sedet sine casus timore. Post ter septem sonus eius in uerba prorumpit, et post quater septem non solum stat firmiter, sed et incedit. Post quinquies septem incipit lac nutricis horrescere, nisi forte ad patientiam longioris usus continuata consuetudine protrahatur. Post annos septem dentes qui primi emerserant aliis aptioribus ad cibum solidum nascentibus cedunt, eodemque anno, id est septimo, plene absoluitur integritas loquendi: unde et septem uocales literae a natura dicuntur inuentae, licet latinitas, easdem modo longas modo breues pronuntiando, quinque pro septem tenere maluerit, apud quos tamen si sonos uocalium, non apices numeraueris, similiter septem sunt. Post annos autem bis septem ipsa aetatis necessita
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ corporis laniam̃ta consistant. Ideo aut̃ ad.¬
iecimꝰ int̾dũ. qr constat quotiens quinta ebdo¬
made fingit᷑ designatio ista m̃broꝵ. m̃se septi¬
mo maturari partum. Si aut᷑ nono m̃se abso¬
lucios futura est. si quidẽ femina fabricatur.¬
serta ebdomade m̃bratãdiuidi. si masculus septima.
Post partum uõ utrum uicturum sit quod effusũ
est. an uni utero sic p̃mortuũ ut tantũmͦ spirans
nascatur. septima hora discernit Ultra eium huno
horarũ numerũ quę p̾mortua nascuntur : aeris
alitum ferre non possunt: quẽ quisꝗs ultra septẽ¬
horas sustinuerit. intelligi tur ad uitam creatꝰ.¬
nͥ alt̾ forte qualis ꝑfectũ potest. casus eripiat: Item
post dies septem iactat reliquias unibilicr& post
bis septem. incip̃ ad lum̃ uisus eiꝰ moueri ⁊ pt᷑
septies septem libere iam.⁊ pupillas. & totam
faciem uercit ad motus singłos uidendoꝵ. Post¬

Expanded text:
totius corporis liniamenta consistant. Ideo autem adtotius corporis liniamenta consistant. Ideo autem adiecimus 'interdum' quia constat quotiens quinta hebdomade fingitur designatio ista membrorum, mense septimo maturari partum. Cum autem nono mense absolutio futura est, si quidem femina fabricatusexta hebdomade membra iam diuidi; si masculus, septima. Post partum uero, utrum uicturum sit quod effusum est an in utero sic praemortuum ut tantummodo spiransnascatur, septima hora discernit. Vltra hunc enim horarum numerum, quae praemortua nascuntur aeris halitum ferre non possunt. Quem quisquis ultra septehoras sustinuerit, intellegitur ad uitam creatsi alter forte, qualis perfectum potest, casus eripiat. Item post dies septem iactat reliquias umbilici, et post bis septem incipit ad lumen uisus moueri eius, et post septies septem libere iam et pupulas et totam faciem uertit ad motus singulos uidendorum. Post
Abbreviated transcription (Latin):
ri inscribit᷑. tale seminis receptaculũ de utero eiꝰ
eiectum quale septimo p̾t conceptũ die intel¬
lexerat: Mulierem enim semine ñ effuso ne
grauida maner& orantem: imꝑauerat saltib
concitarꝗͥ. atq septimo die septimũ saltũ cici¬
endo. cum tali folliculo qͣ lẽ supra retulimus
suffecisse conceptu. hȩc hypoerates ¶Straton
ꝑ ipatetieꝰ. ⁊ dioces. caristiꝰ. ꝑ septenos dies
concepti corporis fabricam hac obseruatiõe
dispensant : ut ebdomade scd̃a credant guttas
sanguinis in suꝑficie folliculi de quo dirimꝰ¬
apparere. tercia demergi eas intrersirad ipsũ
conceptionis humorem: quarta humorẽ ipsum
coagulari. ut quiddã uelut int̾ carnẽ. & san¬
guinem. liquida ad huc soliditate conueniat.
Quinta uo̾ int̾dũ fingi in ipsa sub̾a humori
humanam figurã. magnitudiñ quid̾e apis . s
ut in illa breuitate m̃bra om̃a. & designata

Expanded text:
ri inscribitur tale seminis receptaculum de utero eius ri inscribitur tale seminis receptaculum de utero eius eiectum quam septimo post conceptum die intellexerat. Mulierem enim, semine non effuso, ne grauida maneret orantem imperauerat saltibus concitari aitque septimo die saltum septimum eiciendo cum tali folliculo qualem supra rettulimus suffecisse conceptui. Haec Hippocrates. Straton uero Peripateticus et Diocles Carystius per septenos dies concepti corporis fabricam hac obseruatione dispensant, ut hebdomade secunda credant guttas sanguinis in superficie folliculi de quo diximapparere, tertia demergi eas introrsum ad ipsum conceptionis humorem, quarta humorem ipsum coagulari ut quiddam uelut inter carnem ac sanguinem liquida adhuc soliditate conueniat, quinta uero interdum fingi in ipsa substantia humoris humanam figuram, magnitudine quidem apis, sed ut in illa breuitate membra omnia et designata
Abbreviated transcription (Latin):
cia uõ ebdomas. eadẽ facit quȩ pͥma. quarta
cadẽ quę scda shic deuiq numerꝰ est. qͥ hominẽ
concipi. forinari. edi. uiuere. ali. ac ꝑ om̃s ȩta¬
tum gradꝰ tradi senectȩ. atq om̃ino constare
facit. Nam ut illud taceamꝰ. qđ ut᷑rum nulla
ui seminis occupatũ. hoc dierũ numero nat᷑a
constituit. uelut deereto exonerande mulieris
uectigali m̾se redeunte purgari : hoc tamen
p̃tereundũ non est. qr sem̃ qd̾ post iactum
sui. uitra horas septem. gͣñ fuerit in effusionem
relapsum. hesisse in uitã ꝓn̾ciat᷑. Uerum semi¬
ne. semel intra formandi hominis monetã loca¬
to: hoc pͥmum artifex natura molit᷑. ut die sep¬
timo folliculũ genuinũ circũd& humori. es m̃¬
brana tam ten̾ui. qualis in ouo ab erteriore
testa clauditur. ⁊ intͣ se claudit liquorem: hoc
cum a physicis dep̃hensũ sit: hypoerates quoq
ipse qui tam fallere quã falli nescit. exꝑim̃ti
certꝰ asseruit. referens in libro qui denaturaͬ pue¬

Expanded text:
ia uero hebdomas eadem facit quae prima; quarta, eadem quae secunda. Hic denique est numerus qui hominem concipi, formari, edi, uiuere, ali ac per omnes aetatum gradus tradi senectae atque omnino constare facit. Nam ut illud taceamus quod uterum nulla ui seminis occupatum hoc dierum numero natura constituit uelut decreto exonerandae mulieris uectigali mense redeunte purgari, hoc tamen praetereundum non est quia semen, quod post iactum sui intra horas septem non fuerit in effusionem relapsum, haesisse in uitam pronuntiatur. Verum semine semel intra formandi hominis monetam locato, hoc primum artifex natura molitur ut die septimo folliculum genuino circumdet umori ex membrana tam tenui qualis in ouo ab exteriore testa clauditur et intra se claudit liquorem. Hoc cum a physicis deprehensum sit, Hippocrates quoque ipse, qui tam fallere quam falli nescit, experimenti certus adseruit, referens in libro qui De natura pue
Abbreviated transcription (Latin):
nec ipsa principii atͣq finis sciens. ad sũmũ
refertur dm̃. eiusq intellertum assequentiũ
numero rerum. & potestatum sequestrat.
N ec ininferiore post deum gradu frustra eã
desideraueris. Hec illa est mens eͣsum mo
nata deo. que uices temporũ nesciens. in uno
semꝑ quod ad est euo consistit. cumq ut pote
una non sit ipsa numerabił. innumerabiles
tamenn̾rum speties & dese creat & se intͣ
continet. Inde quoq aciem paululum eogita¬
tionis melinans. hanc monada reperies ad
animã referri. Anima enim aliena asilue¬
stris cõ tatgͥone materiȩ tantũ se auctori
suo. ac sibi debens: simplicẽ sortita nat᷑am.
ĩ fundat.
nullum uit tamem cũ sua
unitate
diuortium. Uides ut hec monas
orta
apͣrima: rerum causa.usq ad

Expanded text:
e ipsa principii aut finis sciens, ad summum refertur deum eiusque intellectum a sequentium numero rerum et potestatum sequestrat, nec in inferiore post deum gradu frustra eam desideraueris. Haec illa est mens ex summo enata deo, quae, uices temporum nesciens, in uno semper quod adest consistit aeuo, cumque, utpote una, non sit ipsa numerabilis, innumeras tamen generum species et de se creat et intra se continet. Inde quoque aciem paululum cogitationis inclinans, hanc monada reperies ad animam referri. Anima enim, aliena a siluestris contagione materiae, tantum se auctori suo ac sibi debens, simplicem sortita naturam,infundat, nullum init tamen cum sua unitate diuortium. Vides ut haec monas, orta a prima rerum causa, ad
Abbreviated transcription (Latin):
collec tũ est. musicoᷤᷤ sono de sꝑarũ celestiũ conu̾sione ꝓcedẽ
quia ⁊ sonũ ex motu fieri necesse ẽ. & ratio quę diuinis
uest. fit sono causa modulamiis. Hȩc pythagoras pͥmus

Expanded text:
collectum est musicos sonos de sphaerarum caelestium conuersione procedere, quia et sonum ex motu fieri necesse est, et ratio quae diuinis inest fit sono causa modulaminis. Haec Pythagoras, primus
Abbreviated transcription (Latin):
ueceres hẏran uocar̃. habeturq p̾cipuũ intesti¬
noꝵ om̃ium. & cibi decrim̃ta deducit .¶ De
spũ aut̃ & cibo. quib accipiendis ut relatũ
est atq redendis. m̃bra quȩ diximꝰ cum me-

Expanded text:
ueteres hiram uocarunt habeturque praecipuum intestinorum omnium et cibi retrimenta deducit. De spiritu autem et cibo, quibus accipiendis, ut relatum est, atque reddendis membra quae diximus cum me
Abbreviated transcription (Latin):
ciur. aloderator reliquoꝵ dr̃. qr ipse cursus eoꝵ recursusq.
nerit. tamꝗͣ ultia ꝓhibeat᷑ accede̾.agi retꝰ uidet᷑. &
rursus cũ certã partẽ recedendo contigerit. ad directi cur-¬
sus consueta reuocat᷑. Ita solis uis& potestas motus reliquoꝵ
luminũ constinta dim̾isione mod̾atur. Mens mundi ita
appellat᷑. ut phisici cor celi eũ uocauerunt. Inde nimirũ
qd om̃a quȩ statuta ratione ꝑcelũ fieri uidemꝰ. diẽ nocieq
&migrantes int᷑ utrũq ꝓlixitatis breuitatsq uices. &
certis temporibꝰ ȩquã utriusq mensurã. ¶ De in ueris
clementẽ teporẽ. ton̾idũ tancri. ac loonis estũ.¶Molliciẽ

Expanded text:
cetur; «moderator reliquorum» dicitur, quia ipse cursus eorum recursusque cetur; «moderator reliquorum» dicitur, quia ipse cursus eorum recursusque nerit, tamquam ultra prohibeatur accedere, agi retro uidetur, et rursus, cum certam partem recedendo contigerit, ad directi cursus consueta reuocatur. Ita solis uis et potestas motus reliquorum luminum constituta dimensione moderatur. «Mens mundi» ita appellatur ut physici eum cor caeli uocauerunt, inde nimirum quod omnia quae stata ratione per caelum fieri uidemus, diem noctemque et migrantes inter utrumque prolixitatis breuitatisque uices et certis temporibus aequam utriusque mensuram, dein ueris clementem teporem, torridum Cancri ac Leonis aestum, mollitiem
Abbreviated transcription (Latin):
uoce significãt. nescientes. Sic quoq tñ uire uocabitur
incõmoda. In his aut̃ tot nõib quę de sole dicunt᷑. ñ frustͣ
nec ad laudis pompã lasciũ oratio.s. reᷤᷤ uere uocabul̾ ex¬
pͥmuntꝰ. Dux & pͥncep̾ ait & mod̾ator luminũ reliquoꝵ.¬
mens mundi.⁊ tẽꝑatio. Plato in timeo cũ de .uii. sꝑis loq̃
roeur. sic ait. Ut aut̃ ꝑ ipsos.uii. circintꝰ celeritatis. &
tarditatis certa mensura & sit & noscat᷑. Ds in ambitu scđi¬
suꝑ t̾tam lumͦ accendit. qđ ñc solẽ uocamꝰ. Uides ut hȩc diffi¬
nicio uult ẽe om̃iũ sꝑarũ lum insde: s cicero sciens &nã coias
sellas hab̃e lum suũ. solemq. lunã ut sepe iã diximꝰ. ꝓprio
carere. obscuritatẽ diffaucionis huiis liquidius absoluens. &
na.s hunc ducẽ & principẽ. quẽ heraditꝰ fontẽ celestis
lucis appellat. Dux gͦ ẽ : qr om̃s luminis maiestate p̾cedit.
pͥnceps q: ita eni&. ut ꝓpterea qđ talis solus appareat. sol uo¬

Expanded text:
uoce significant nescientes. Sic quoque tamen iure uocabitur centur incommoda. In his autem tot nominibus quae de sole dicuntur, non frustra nec ad laudis pompam lasciuit oratio, sed res uerae uocabulis exprimuntur. «Dux et princeps», ait, «et moderator luminum reliquorumeretur, sic ait: «Vt autem per ipsos octo circuitus celeritatis et tarditatis certa mensura et sit et noscatur, deus in ambitu slumen accendit quod nunc solem uocamus.» Vides ut haec definitio uult esse omnium sphaerarum lumen in sole; sed Cicero, sciens etiam ceteras stellas habere lumen suum, solamque lunam, ut saepe iam diximus, proprio carere, obscuritatem definitionis huius liquidius absoluens et na, sed hunc ducem et principem quem Heraclitus fontem caelestis lucis appellat. «Dux» ergo est, quia omnes luminis maiestate praecedit; «princeps», quia ita eminet ut propterea quod talis solus appareat, sol uo
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ scdȩ henuoliã. s pͥmȩ triplã. & quartã duplã sedẽ.
quuntã terciȩ triplã. sextã primȩ octupłã. & iiiͦ.
uicies septies a pͥma multiplicatã. ¶ ł ħ spucia quę
nit᷑ duplos & triplos numeros hiabant. insertis

Expanded text:
sed primae triplam, et quartam duplam secundae, quintam tertiae triplam, sextam primae octuplam, et septimam uicies septies a prima multiplicatam. Post hoc spatia, quae inter duplos et triplos numeros hiabant, insertis
Abbreviated transcription (Latin):
priora tribus increm̃torum gradib constant.
Aut enĩ linca eͥtitur depuncto. aut exlinea
suꝑficies. aut explano soliditas. Alt̾a uero
sub stantiȩ corpulentȩ. concordi concretione
coalescunt. sletũ enim om̃iũ corpoꝵ tres dim̃si¬
ones sunt. longitudo. latitudo profundũmur
Termini an numerato effectu ultimo iiiiͬ. punrtũ

Expanded text:
priora tribus incrementorum gradibus constant. Aut enim linea crescit ex puncto, aut ex linea superficies, aut ex planitie soliditas. Altera uerosubstantiae corpulentae concordi concretione coalescunt. Nec non omnium corporum tres sunt dimensiones: longitudo, latitudo, profunditas; termini, adnumerato effectu ultimo, quattu
Abbreviated transcription (Latin):
queq uident᷑ eẽ. pͥnceps ⁊ origo ẽ. hic suꝑ habundanti maies¬
tatis fecunditate: de se mͣte̾ creauit. Hȩc mens quȩ NOyc.
uocat᷑. qua patre inspicit. plenã similitudinẽ seruat auctoriꝰ.
Animã uͦ dese creat. posteriora respiciens. Rursũ anima.¬
i. noyr patrẽ qua intuetur indutur. ac paulatĩ regredi.¬
ente respectu infabricã corpoꝵ. incorporea ppsa degn̾at.
sic̃ uere diuinũ ẽ. ita solis diuinis aptũ. Relqͣ duo esttbn
nat᷑a incipit. qͣm sapientes dedeo ⁊ m̃te. noy. nontuitãt. ex
illo mero ac purussio fente m̃us. quẽ nascendo de originuᷤᷤ
suꝑ hauserat copia. Corpora illa diuina uł suꝑa. celidico uł
syderũ. quȩ pͥmo condebat animauit. diuinȩq m̃tes oñtib
corporib quȩ informã tenetẽ .i. insperȩ modui forntabant᷑.

Expanded text:
quaeque videntur esse, princeps et origo est. Hic Deus superabundante majestatis fecunditate de se mentem creavit. Haec mens, quae νοῦς vocatur, qua patrem inspicit, plenam similitudinem servat auctoris; anima vero de se ipsa creat posteriora respiciens. Rursus anima νοῦς patrem qua intuetur induitur, ac paulatim regrediente respectu in fabricam corporum in corporea ipsa degenerat.sicut uere diuinum est, ita solis diuinis aptum; reliqua duo, αἰσθnatura incipit quam sapientes de deo et mente νοῦν nominant — ex illo mero ac purissimo fonte mentis, quem nascendo de originis suae hauserat copia, corpora illa diuina uel supera — caeli dico et siderum — quae prima condebat, animauit, diuinaeque mentes omnibus corporibus quae in formam teretem, id est in sphaerae modum, formabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
caduꝯxorpoꝵ dep̃hendit. merã diuinitatẽ m̃tis sustinere nõ posse
imo partẽ eiꝰ uix solis humants corporib cõuentre. qr ⁊
sola uidentur erecta. tũ qͣm ad suꝑa ab imis recedãt. &
sola telũ facile tãqͣm semꝑ ererta suspictũt. solisq uit̃

Expanded text:
caducorum deprehendit meram diuinitatem mentis sustinere non posse, immo partem eius uix solis humanis corporibus conuenire, quia et sola uidentur erecta, tamquam ad supera ab imis recedant, et sola caelum facile, tamquam semper erecta, suspiciunt, solisqu
Abbreviated transcription (Latin):
uinculis est alta dimensio. nodum nisi gemi¬
na ĩteriectione non necti. Inde aerem &e aqͣm
int̾ ignẽ t̾ramq contexuit: & ita ꝑ om̃a una
ce sibi conueniens iugalis competentia cucur¬
rit. elementor diuersitate᷑ ipsa differentiari
densitatis et ponderis: tantundem inter aerẽ
& ignem ÷. Etrursus quod inter ẽ int̾ aerẽ
&e aquã causa leuitatis ce raritatis: hoc int̾ est
ot aquã. causa cdensitatis ce ponderis. hoc int̾¬
est inter aquam &e aerem. Et quod int̃ aqͣm
ec solum sibi uicina ⁊ coherentia comparantur.
s eadẽ alt̃nis saltibus custoditur equalitas.
Nam quod ÷ terra  ad aerem: hoc ÷ aqua. ad ignem.

Expanded text:
uinculis est alta dimensio, nodum nisi gemina interiectione non necti. Inde aerem et aquam inter ignem terramque contexuit, et ita per omnia una et sibi conueniens iugabilis competentia cucurrit, elementorum diuersitatem ipsa differentiarumdensitatis et ponderis, tantundem inter aerem et ignem est. Et rursus quod interest inter aerem et aquam causa leuitatis et raritatis, hoc interest et aquam causa densitatis et ponderis, hoc interest inter aquam et aerem, et quod inter aquam  terram. Nec solum sibi uicina et cohaerentia comparantur, sed eadem alternis saltibus custoditur aequalitas. Nam quod est terra ad aerem, hoc est aqua ad ignem
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam. Ita exipso quo inter sese s̃diũsa¬
equabiliter sotiantur. Hec ideo dicta sunt.
ut aperta ratione. constaret. neq planitiem siñ
uriap neq soliditatem sine uui posse umciri.
Ergo septenarius numerus geminã uim optinet
uinciendi : quia ambȩ partes eiꝰ. iuncula pͥma
sortitȩ sunt. Ternarius cum una medierate.
quat᷑narius cum duabus. Hinc inalio eiusdem
somnii cicero deseptenario dicit. qui numer
fere om̃iũ rerum modus est. Itemomã corꝑa
aut mathematica sunt. alunna geometrię: aut
talia que uisum tactum  patiantur.: Horum

Expanded text:
tentiam. Ita ex ipso quo inter se sunt aequabiliter diuersa sociantur. Haec eo dicta sint ut aperta ratione constaret neque planitiem sine tribus neque soliditatem sine quattuor posse uinciri. Ergo septenarius numerus geminam uim obtinet uinciendi, quia ambae partes eius uincula prima sortitae sunt, ternarius cum una medietate, quaternarius cum duabus. Hinc in alio loco eiusdem somnii Cicero de septenario dicit: «qui numerus rerum omnium fere nodus est.» Item omnia corpora aut mathematica sunt alumna geometriae aut talia quae uisum tactumue patiantur. Horum
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. hoc it est huic generi entyreurt¬
comime cum ceteris. Quia inipso somno tantũ¬
modo eẽ creditur dum uidetur. post somnũ
nullam sui utilitatem ł significationem relin¬
quit: falsa eẽ in sompnia nec marro tacuit.
 falsa ad celum mittunt in somnia manes:
Celum hic uiuorum regionem uocans. qui a
sicut dii nobis.ita nos defunctis superi habem̾
Amorẽ quoq describens cuius curam semper
secuntur in somnia. ait. herent insixi pectore
uultus. Uerbaq nec placidam mnembris dat cura
quietem ⁊ post hec. Anna soror que me suspẽsã¬
hoc uisum. cumĩter uigilẽ ⁊ adultã quietem
inquadã ut aunt pͥma somnii nebula. ad huc
se uigilare estimans qui dormire uix cepit.
aspicere uidetur irruentes inse. łpassim ua¬
gantes formas: anatura seu magnitudine. seu
spetie. discrepantes. uariasq tempestates rerũ.
uel letas uł turbulentas. In hoc genere est. et
ꝙyaatec. quem publica ꝑ suasio quiescentes
opinatur inuadere: ⁊ ponđe suo p̃ssos ac sentien¬

Expanded text:
uidetur — hoc enim est huic generi commune cum ceteris —, sed quia in ipso somnio tantummodo esse creditur dum uidetur, post somnium nullam sui utilitatem uel significationem relinquit. Falsa esse insomnia nec Maro tacuit: sed falsa ad caelum mittunt insomnia manes, caelum hic uiuorum regionem uocans quia, sicut di nobis, ita nos defunctis superi habemur. Amorem quoque describens, cuius curam semper sequuntur insomnia, ait: ... haerent infixi pectore uultus uerbaque, nec placidam membris dat cura quietem, et post haec: Anna soror, quae me suspensest uisum, cum inter uigiliam et adultam quietem in quadam, ut aiunt, prima somni nebula adhuc se uigilare aestimans qui dormire uix coepit aspicere uidetur irruentes in se uel passim uagantes formas a natura seu magnitudine seu specie discrepantes uariasque tempestates rerum uel laetas uel turbulentas. In hoc genere est et ἐπιάλτης, quem publica persuasio quiescentes opinatur inuadere et pondere suo pressos ac sentien
Abbreviated transcription (Latin):
dum. in nullo legẽ moderatiõĩs excedere.
sub iugum rationis cupiditatem domare.
¶Temꝑantiã secunt᷑. modestia. uerecundia.
abstinentia. castitas. honestas. moderatio.
parcitas. sobrietas. pudicicia. Iusticie. ser¬
uare unicuiq qd suum est. He iusticia.
ueniunt innocentia. amicicia. concordia.
pietas. religio. affectꝰ. humanitas. his uir¬
tutib uir bonus pͥmum sui atq inde rei
.p. rector efficit᷑. iuste. ac ꝓuide gub̃nans.
humana ñ deserens.ẜ Secłȩ. quas purgato¬
rias uocant hominis sunt qui diuini ca
est. solũ ꝙ animũ eius expediunt. qui decreuit se
a corporis coutagione purgare. & quadam huma¬
noꝵ fuga. solis se inserere diuinis. hȩe sunt oto¬
soꝵ qui a rerum publicarũ actib se sequestr̃t

Expanded text:
dum, in nullo legem moderationis excedere, sub iugum rationis cupiditatem domare; temperantiam sequuntur modestia, uerecundia, abstinentia, castitas, honestas, moderatio, parcitas, sobrietas, pudicitia; iustitiae, seruare unicuique quod suum est; de iustitia ueniunt innocentia, amicitia, concordia, pietas, religio, affectus, humanitas. His uirtutibus uir bonus primum sui atque inde rei publicae rector efficitur, iuste ac prouide gubernans, humana non deserens. Secundae, quas purgatorias uocant, hominis sunt qua diuini capax est, solumque animum eius expediunt qui decreuit se a corporis contagione purgare et quadam humanorum fuga solis se inserere diuinis. Hae sunt otiosorum qui a rerum publicarum actibus se sequestr
Abbreviated transcription (Latin):
ortitudo. quod semꝑ idem est. nec aliquando
mutatur ilusticia. quod ꝑhenni lege a sem¬
pit̾na oꝑis sui continuatiõe non flectitur.
¶ Hȩc sunt quat̾narum .iiͦiͦI. gna uirtutũ.

Expanded text:
ortitudo, quod semper idem est nec aliquando mutatur; iustitia, quod perenni lege a sempiterna operis sui continuatione non flectitur. Haec sunt quaternarum quattuor genera uirtutu
Abbreviated transcription (Latin):
casu ab agitatione cessatio. mox animal uttereat. Hec de eo
quđ mundi m̃tẽ uocauit. Cur uͦ d  temꝑatio mundi

Expanded text:
casu ab agitatione cessatio mox animal interimat. Haec de eo quod mundi mentem uocauit. Cur uero et «temperatio» mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ultimã faciat. & cęt̾s inmediũ redactis int̾ras desinat. tã ima ꝗͦ.
summa pꝰtremitas. Gͥ sꝑa marcia ignis habeat᷑. Aer iorus. sat̾ni

Expanded text:
ultimam faciat, et, ceteris in medium redactis, in terras desinat tam ima quam summa postremitas, igitur sphaera Martia ignis habeatur, aer Iouis, Saturni