comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imbutus opinione: ut incredibili arderet
cupiditate ediscendi quid demum docti
illi pro suis institutis rebus decemerent:
neq dubitabat illos quiduis rerum obscuris¬
simarum. atq difficillimaꝵ nosse. & posse.
quorũ tam predara in se dinoscendo exẽpla
spectasset. Et hanc opinionem augebat
ꝙ machademia uidiset exquentantibus
illis aliquos nitenti barba. & lauto appa¬
ratu: fluenti ab humeris purpura. leni
incessu: cõmoderatis oculis obambulare:
ut eos celo dignos & deoꝵ hñdos magr̃os¬
existimaret. Sȩd pro institueo cum oꝑis
gloriã sibi concupisceret : & id suo sem
genio assequi non posse aĩ aduerteret : cõmen¬
to ad eam rem usus est eleganti nanq
accito mercuno edicit uti ad se uirtutẽ
deam ab infens reducat. dedecere ꝗde
tam insignem et prestantissimã deaꝵ
ineantis rebus agendis non acciuisse
Neganti mercurio deam male & superis
dis atq inferis acceptam : et ea fortassis

Expanded text:
imbutus opinione, ut incredibili arderet imbutus opinione, ut incredibili arderet cupiditate ediscendi quid demum docti illi pro suis institutis rebus decernerent; neque dubitabat illos quidvis rerum obscurissimarum atque difficillimarum nosse et posse, quorum tam praeclara in se dinoscendo exempla spectasset, et hanc opinionem augebat quod in Academia vidisset ex quaeritantibus illis aliquos nitenti barba et lauto apparatu, fluenti ab humeris purpura, leni incessu, commoderatis oculis obambulare ut eos caelo dignos et deorum habendos magistexistimaret. Sed pro instituto, cum operis gloriam sibi concupisceret et id suo se ingenio assequi non posse animadverteret, commento ad eam rem usus est eleganti. Namque accito Mercurio edicit uti ad se Virtutem deam ab inferis deducat: dedecere quidem tam insignem et praestantissimam dearum in tantis rebus agendis non accivisse. Neganti Mercurio deam male a superis diis atque inferis acceptam et ea fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
statuo tatam hanc machinam deum eẽ.
si ullus in rerum natura deus aue mor¬
ealis. aut immortalis est. Qui uoͣ cõtra
periturũ mundum opinetur: numis in¬
sanire quidem posse deum putabit : an
ip̃e potius insaniet: ubi non conserua.¬
torem tantoꝵ tamq absolutoꝵ operum
deum. sed peremptorẽ futurum possit
arbitrari. Alius contra. at egomꝗt
sic censeo infinitos in horas cõcrescere
et consenescere capacissimũ ꝑ mane mun¬
dos minueissimis corpusculis concurrẽtib
atq congruentibus. num tu inquit igit᷑
alius deos tollis : caue te ẽẽ ita impium
sentiant. Sunt enim ommia plena deor /
Hec audiens iupiter obstupuit : atq nõ satis
prout sua ferebat suspitio. demirari pote¬
rat unde in hoc genus hominũ tantum
cognitionis incessisset. ut se post sepem
& uallum abditum: & delitescentem
agnoscerent. Nonigitur est inquit. ut
hic tuto eẽduitius possim apud mortales
celumq id cirto petiit. tanta de philosophis

Expanded text:
statuo totam hanc machinam deum esse. statuo totam hanc machinam deum esse. Si ullus in rerum natura deus aut mortalis aut immortalis est, qui vero contra periturum mundum opinetur? Num is insanire quidem deum posse putabit, an ipse potius insaniet, ubi non conservatorem tantorum tamque absolutorum operum deum, sed peremptorem futurum possit arbitrari?". Alius contra "At ego" inquit "sic censeo, infinitos in horas concrescere atque consenescere capacissimum per inane mundos minutissimis corpusculis concurrentibus atque congruentibus". "Num tu" inquit alius "deos tollis? Cave te esse ita impium sentiant: sunt enim omnia plena deorum". Haec audiens Iuppiter obstupuit atque non satis, prout sua ferebat suspicio, demirari poterat unde in hoc genus hominum tantum cognitionis incessisset ut se post sepem et vallum abditum et delitescentem agnoscerent. "Non igitur est" inquit "ut hic tuto diutius esse possim apud mortales", caelumque idcirco petiit, tanta de philosophis
Abbreviated transcription (Latin):
tem deploraret. absecando aĩantiũ opere
paudulum destitit. atq iouem despectans
et subridens num tanti est inquit uelle
quad nequeas. Ia dictum iupiter non
ut erat in eam dcũm: que filium forte
immortalem fore optasset. sed in se deum
pensitauit: et discedens quid hoc mali
est inquit apud mortales. ne uo &ł stulai
etiam philosophant᷑. lamq decreuerat
ad superos redire: nequid grauioris in¬
commodi subiret. Ex urbe igit᷑ excedẽti
euenit: ut cum propter uallum atq sepẽ
orti cuiusdam ꝑuaderet: sensisse uisus
sit non nullos intus discepeantes de diis:
et maioremi modum altercantes. adsti¬
tit. Hic altercantium unus elata uoce
forte sic dicere aggressus est. Ut intel¬
ligatis quid sentiam: hoc affirmo : Rerũ
obbem non factum manu: neq tanti oꝑis
ullos inueniri posse architectos : immor¬
talem ꝗdem ip̃m esse mundum: atq eter¬
num. et cum tam multa in eo diuina¬
et quasi mundi membra conspiciantur:

Expanded text:
tem deploraret, ab secandorum animantium opere tem deploraret, ab secandorum animantium opere paululum destitit, atque Iovem despectans et subridens "Num tanti est" inquit "velle quod nequeas?". Id dictum Iuppiter non, ut erat, in eam dictum, quae filium forte immortalem fore optasset, sed in se dictum pensitavit. Et discedens "Quid hoc mali est" inquit "apud mortales? Ne vero et stulti etiam philosophantur!". Iamque decreverat ad superos redire, ne quid gravioris incommodi subiret. Ex urbe igitur excedenti evenit ut cum prope vallum atque sepem horti cuiusdam pervaderet sensisse visus sit nonnullos intus disceptantes de diis et maiorem in modum altercantes. Adstitit. Hic altercantium unus elata voce forte sic dicere aggressus est: "Ut intelligatis quid sentiam, hoc affirmo, rerum orbem non factum manu, neque tanti operis ullos inveniri posse architectos: immortalem quidem ipsum esse mundum atque aeternum; et cum tam multa in eo divina quasi membra conspiciantur,
Abbreviated transcription (Latin):
unus pater familias homo sane frugi.
o inquit hospes sine hunc cinicum pħum
dignam seuitam degere : qñ quidem
nibil sibi es̃ rerum oĩum relictũ uelit:
preter ꝗͣut possit om̃ibus maledicere
et mordere. At iupiter ubi hunc ẽẽ phũm
intellexit: nimirum ad conceptum metum
addidit nouam suspitionem. istic sequos
agnitum existimans. Ergo nilil sibi
antiquius ducit. ꝗͣ ut confertissima est
plebe se illico proripiat. atq abducat u Itaq
secedens procul respectat quempiam mediã
in conuallem sub pomeriis urbis obscena itꝰ
aĩantium cadauera considere. atq cultro
hos atq hos seu canes seu mures concidere
atq presetare. Id sibi cum uisum eẽt opus
partmm mirabale partim ndiculum:
procedebat ut rem cognosceret. Eo tum
propius accessisset: constitit. At homo
iouis aduentu nihil cõmouebatur: sed
& finitimis laribus interim sub audico
mulieris cuiusdam eiulatu: que filii mor¬

Expanded text:
unus paterfamilias, homo sane frugi, unus paterfamilias, homo sane frugi, "O" inquit "hospes, sine hunc cynicum philosophum dignam se vitam degere, quandoquidem nihil sibi esse rerum omnium relictum velit, praeterquam ut possit omnibus maledicere et mordere". At Iuppiter, ubi hunc esse philosophum intellexit, nimirum ad conceptum metum addidit novam suspicionem, istic se quoque agnitum existimans. Ergo nihil sibi antiquius ducit quam ut consertissima ex plebe se illico proripiat atque abducat. Itaque secedens, procul respectat quempiam mediam in convallem sub pomeriis urbis obscena inter animantium cadavera considere atque cultro hos atque hos, seu canes seu mures, concidere atque praesecare. Id sibi cum visum esset opus partim mirabile, partim ridiculum, procedebat ut rem cognosceret. Eo cum propius accessisset constitit. At homo Iovis adventu nihil commovebatur, sed a finitimis laribus interim subaudito mulieris cuiusdam eiulatu, quae filii mor
Abbreviated transcription (Latin):
dios : qui ad influebant interciperet. ergo
melusus ille torius oculis. tetraq uoce m¬
crepans a pagere inquit hino o insolens
spectator: sidare potis non es. ne adimito
solem. Tumiupiter tanta abiectissimi
hominis a crimonia concitus & rerum
que ageret. pre indignatione oblitus: tibi
inquit eternum si uelim. solem dabo atq
rursus adimam. Hec ille cum audisset
caput e dolio quasi testudo proferens mul¬
ta cepit conclamitare uoce: accurrite.
adeste populares: quo ad multitudo ar¬
tificum aduolauit. hunc inquit iouẽ
comprehendite: ac cogite ut puteos aqq
cuniculos ur̃os sole oppletos reddat. hic
iupiter superiores momi. deeq uirtutis
casus repetens. nihil erat maloꝵ: quod
non ab insolenti: que circum irruerat.
multitudine expectaret beneq secum
actum deputabat : si nihil plus ꝗͣ dimidia
mulctatus barba tam mepti sui cõsilii
penas lueret. Hunc ita ꝑterritum et
titubantem in tuens ex iis: qui congruerat

Expanded text:
dios qui adinfluebant interciperet". Ergo dios qui adinfluebant interciperet". Ergo inclusus ille torvis oculis tetraque voce increpans "Appage te" inquit "hinc, o insolens spectator! Si dare potis non es, ne adimito solem". Tum Iuppiter, tanta abiectissimi hominis acrimonia concitus et rerum quae ageret prae indignatione oblitus, "Tibi" inquit "aeternum si velim solem dabo atque rursus adimam". Haec ille cum audisset caput e dolio quasi testudo proferens multa caepit conclamitare voce: "Accurrite, adeste populares" quoad multitudo artificum advolavit. "Hunc" inquit "Iovem comprehendite, atque cogite ut puteos atque cuniculos vestros sole oppletos reddat". Hic Iuppiter, superiores Momi deaeque Virtutis casus repetens, nihil erat malorum quod non ab insolenti quae circum irruerat multitudine exspectaret, beneque secum actum deputabat si nihil plus quam dimidia multatus barba tam inepti consilii sui poenas lueret. Hunc ita perterritum et titubantem intuens ex his qui congruerant
Abbreviated transcription (Latin):
positis pro igniculis utentes risit : quo ad
nature monstrum. quem quidem hoc eẽ
ingymnasio certo stimus. sed quo eum
comperisse laco detur non habemus: At
eius interdum audire uisi uocẽ simus:
interdumq euis oboculos facies obuersari
credita est uerumille nusꝗͣminus . Sed
quid agimus heus. & tua ubinam luciluca
est Flis uerbis iupiter insuspitionẽ incidit
atq ꝑtimuit. ne ii. quos omnia etiam occul¬
tissima nosse sibi ꝑsuaserat. ludicra istac
ueluti scena exprobrarent . sacrum ab se
deorum insigne fore ita contectum. ut cũ
adesse coram deus intelligeretur. famen
nusꝗͣ satis ditost ereturꝰ. Il cuto illinc
secedens iam tum accusare mitam profectio¬
nem suam mcipiebat. Interea sensit seduc¬
to quodam inuiculi spatio intra putidum
reiectumq dolium multo hiatu oscitantẽ
quempiam seq uersantem Quocum appu¬
lisset propius: & in dolio coactum hominem
inglobum demiraret᷑. accidit ut solis ra¬

Expanded text:
positis pro igniculis utentes risit, quoad positis pro igniculis utentes risit, quoad "naturae monstrum, quem quidem hoc esse in gymnasio certo scimus, sed quo eum comperisse loco detur non habemus. At eius interdum audire visi vocem sumus interdumque eius ob oculos facies obversari credita est: verum ille nusquam minus. Sed quid agimus? Heus, et tua ubinam luciluca est?". His verbis Iuppiter in suspicionem incidit atque pertimuit ne ii, quos omnia etiam occultissima nosse sibi persuaserat, ludicra istac veluti scaena exprobrarent sacrum ab se deorum insigne fore ita contectum ut cum adesse coram deus intelligeretur, tamen nusquam satis dinosceretur. Idcirco illinc secedens iam tum accusare initam profectionem suam incipiebat. Interea sensit seducto quodam in viculi spatio intra putridum reiectumque dolium multo hiatu oscitantem quempiam seque versantem; quo cum appulisset propius et in dolio coactum hominem in globum demiraretur, accidit ut solis ra
Abbreviated transcription (Latin):
Id circo ea sum aggressus cogitatione
et meditatione: que adimperii eui decus. et
dignitatẽ spectare arbitrabar: Tuea cum
tibi erit ocium ex istis tabellis: quibus man¬
data sunt: cognostes: hac lege : ut queq tibi
in his prudentie partes minus sacisfecerint
eastu fidei acceptas referas. Susceptis iu¬
piter tabellis: & ab se misso momo tabellas
ne aperuit quidem: sed neglectas reiecit
inpenetrali: seq aditer accinxit. animo
ad modum alacri. & prompto. Sed istius mõi
obiuisse peregrinationẽ postremo tulit in.¬
grate nanq ut primum ad mortales ap¬
pulit. machademiam forte ingressus. com¬
plures illic: uariosq mortalium reperit:
huc & illuc & omnes ꝑ angulos uagando
quentantes acsi abditum aliquem noctu
comperisse furem elaborarent. quos adeo
solicitos atituenf. siupiter obstupuit. ip̃oq
ingymnasii uestibulo hesitauit. Mox ubi
eos uidit lucilucas musculas. blacteas mt̾ꝰ
digitos gestantes : atq: his quasi inumbra

Expanded text:
idcirco ea sum aggressus cogitatione idcirco ea sum aggressus cogitatione et meditatione quae ad imperii tui decus et dignitatem spectare arbitrabar. Tu ea, cum tibi erit otium, ex istis tabellis quibus mandata sunt cognosces, hac lege, ut quaeque tibi in his prudentiae partes minus satisfecerint, eas tu fidei acceptas referas". Susceptis Iuppiter tabellis et ab se misso Momo, tabellas ne aperuit quidem sed neglectas reiecit in penetrali, seque ad iter accinxit animo admodum alacri et prompto. Sed istiusmodi obivisse peregrinationem postremo tulit ingrate: namque ut primum ad mortales appulit, in Academiam forte ingressus, complures illic variosque mortalium repperit huc et illuc et omnes per angulos vagando quaeritantes ac si abditum aliquem noctu comperisse furem elaborarent. Quos adeo sollicitos intuens Iuppiter obstupuit ipsoque in gymnasii vestibulo haesitavit. Mox ubi eos vidit lucilucas musculas blacteas inter digitos gestantes atque his quasi in umbra
Abbreviated transcription (Latin):
Id eram ad regiam lauto apparatu ẽẽ ad
principem assistere: appellentes arte qͦdã
plaudendo excipere: confabellari assen¬
tari detinere ut eos omnes cuperet
ab se mutere.: atq amouere. sed nouos
deligere quoꝵ sibi eẽnt mores ignoti mi¬
nime conducere sius inceptis arbitrabat᷑
dcirto ne hac presertim inre. quam esse
penitus occultissimam cuperet. se se alioꝵ
fidei atq taciturnitati cõmuteret : in sti¬
tuit posito regio fastu solus atq ignobilis
moreales adire pħos. tum consulendi tũ
multo & usendi gratia. sed prius. quo
effigies. sedesqͣ disceret: habuit apud
se momum. et quantum potuit. que ad
rem facerent longis sermonibus expistatꝰ
est At hos inter sermones incidit: ut
de sinu momus paraas tabellas ioui por¬
rigeret his dictis. Fides amorq quo
inte affectus sum iupiter. efficit ut meas
ip̃e partes duxerim. aliquid studii. et
opere in tuis seruandis atq augendis
rebus exponerem. quoad id possem

Expanded text:
id erat ad regiam lauto apparatu esse, ad id erat ad regiam lauto apparatu esse, ad principem assistere, appellentes arte quadam plaudendo excipere, confabellari, assentari, detinere, ut iam eos omnes cuperet ab se mittere atque amovere. Sed novos deligere quorum sibi essent mores ignoti minime conducere suis inceptis arbitrabatur. Idcirco, ne hac praesertim in re quam esse penitus occultissimam cuperet sese aliorum fidei atque taciturnitati committeret, instituit posito regio fastu solus atque ignobilis mortales adire philosophos tum consulendi, tum multo etiam visendi gratia. Sed prius, quo effigies sedesque condisceret, habuit apud se Momum et quantum potuit quae ad rem facerent longis sermonibus expiscatus est. At hos inter sermones incidit ut de sinu Momus parvas tabellas Iovi porrigeret his dictis: "Fides amorque quo in te affectus sum, Iuppiter, efficit ut meas ipse partes duxerim aliquid studii et operae in tuis servandis atque augendis rebus exponerem, quoad id possem:
Abbreviated transcription (Latin):
redderet. sibiꝙ pnidentissimoꝵ consilio
imperii sii rationes cõmuniret. Uicit
camen quod inmentemuenit: non esse
exusu ut eos haberet apud se. quib nõ
imperandum sed ob insignẽ grauitatẽ
atq dignitatẽ eẽt obtemꝑandum. ha¬
bendos quidem apud se eos presertim a
quibus obstruari se: metuiq sentiat
non quos uereri oporteat. Accedere et
illud. qđ eos recusaret: qui se recte face¬
re edocerent. & eos sibi dari cuperet ꝗ
queq ip̃e diceret: facere nõ recusarent.
Que cumita eẽnt : diumultumq delibera:¬
bat quẽnam exsius adpħios consulen¬
dos muteret. qua indisquisitione facile
sensit. ꝗͣ non bene secum ageret dum
mulli eam multos intersuos familiares
adinuenirent᷑ quarum posset opera
preclaris in rebus uti. Ac doluit ꝗdem
suos omnes tam eẽ omĩo rudes aeg im¬
pentos. ut nihil bonaꝵ artium tene¬
rent nibil homine dignum nossent. p̃tꝰ
id. quod longo seruitutis usu didicissẽt̃¬

Expanded text:
redderet, sibique prudentissimorum consilio redderet, sibique prudentissimorum consilio imperii sui rationes communiret. Vicit tamen quod in mentem venit non esse ex usu ut eos haberet apud se quibus non imperandum, sed ob insignem gravitatem atque dignitatem esset obtemperandum, habendos quidem apud se eos praesertim a quibus observari se metuique sentiat, non quos vereri oporteat. Accedere et illud, quod eos recusaret qui se recte facere edocerent, et eos sibi dari cuperet qui quaeque ipse ediceret facere non recusarent. Quae cum ita essent, diu multumque deliberabat quemnam ex suis ad philosophos consulendos mitteret: qua in disquisitione facile sensit quam non bene secum ageretur, dum nulli tam multos inter suos familiares adinvenirentur quorum posset opera praeclaris in rebus uti. At doluit quidem suos omnes tam esse omnino rudes atque imperitos ut nihil bonarum artium tenerent, nihil homine dignum nossent praeter id quod longo servitutis usu didicissent
Abbreviated transcription (Latin):
refugerent: ommnes tamen ita se gerebant
ut eos facile intelligeres. uideri uelle ap̃d
louem plus sapere longe ꝗͣ saperent Sed
cunctoꝵ una ferme erat sm̃a. ut quos apđ
mortales omnia nosse predicant. phos con¬
sulendos assererent. Illos quidem complura
de ĩs rebus maximis. et grauissimis solitos
cum mandare literis : tum indies accura¬
tissime ꝑuestigare : et nihil eẽ rerũ oiũm.
de quo non audeant propalam disceptare:
ualere quidem ingenio & suaꝵ artium
cultu. ut si curam et diligentiam adhibeãt
facile omnẽ difficultatem absoluant cum
audiret iupiter pħos tantopere uniuerso
& celo comprobari: non facile dicipõt
ꝗͣ eos desideraret coram congredi. et
eolloqui quod ni suꝑiorẽ inuidiam no¬
ua muidia coaceruare ẽẽt ueritus. For¬
tassis ad ducebatur: ut omnes illas phan¬
tium cateruas cuperet. inter deo scelicolas
astiscere : quo deorum senatum tam illu¬
strium patritioꝵ splendore ornatissimũ

Expanded text:
refugerent: omnes tamen ita se gerebant refugerent: omnes tamen ita se gerebant ut eos facile intelligeres videri velle apud Iovem plus sapere longe quam saperent. Sed cunctorum una ferme erat sententia, ut quos apud mortales omnia nosse praedicant, philosophos, consulendos assererent: illos quidem complura de his rebus maximis et gravissimis solitos cum mandare litteris, tum in dies accuratissime pervestigare, et nihil esse rerum omnium de quo non audeant propalam disceptare; valere quidem ingenio et suarum artium cultu ut, si curam et diligentiam adhibeant, facile omnem difficultatem absolvant. Cum audiret Iuppiter philosophos tantopere universo a caelo comprobari, non facile dici potest quam eos desideraret coram congredi et colloqui. Quod ni superiorem invidiam nova invidia coacervare esset veritus, fortassis adducebatur ut omnes illas philosophantium catervas cuperet inter deos caelicolas asciscere, quo deorum senatum tam illustrium patritiorum splendore ornatissimum
Abbreviated transcription (Latin):
mundi faciem. atq formam. quam huic
ueteri non postponeret. atq despiceret:
cumq intelligeret se mitam prouinciam
satis nequire cõmode ꝑsuas ingenii uires
obire: instituit alioꝵ sibi fore opus cõsilio
Sed ita peritoꝵ sensus & mentes captare
affectabat: ut si quid forte dignum laude
a quaꝗͣ in medium exponeret᷑: nullos in¬
uentori honores aut gratias deberet: sibi
uͦ inuidiam hancinouandaꝵ rerum in¬
uenti gloria pensaret. Id circo unum
olim. atq alterum deorum: quos ẽẽ acu¬
tiores opinabat᷑. atq inprimis momum
quem unum multo prestare ceteris om̃i
laude ingenii existimabat detinebat
uerborum ambagibus : atq cũmiis flec¬
tebat sermones longa insinuatione.
quo ad illecti quid de tota re sentirent. ex¬
promebant. Nullos iueniebat quorum
idustriam probaret. ingenio ꝑꝗͣ paucis¬
sumi excellebant: rari. qui cogitandila¬
hores: et inuestigandaꝵ renim studia nõ

Expanded text:
mundi faciem atque formam quam huic mundi faciem atque formam quam huic veteri non postponeret atque despiceret, cumque intelligeret se initam provinciam satis nequire commode per suas ingenii vires obire, instituit aliorum sibi fore opus consilio. Sed ita peritorum sensus et mentes captare affectabat, ut si quid forte dignum laude a quoquam in medium exponeretur, nullos inventori honores aut gratias deberet, sibi vero invidiam hanc novandarum rerum inventi gloria pensaret. Idcirco unum olim atque alterum deorum quos esse acutiores opinabatur atque inprimis Momum, quem unum multo praestare ceteris omni laude ingenii existimabat, detinebat verborum ambagibus atque cum his flectebat sermones longa insinuatione, quoad illecti quid de tota re sentirent expromebant. Nullos inveniebat quorum industriam probaret, ingenio perquam paucissimi excellebant, rari qui cogitandi labores et investigandarum rerum studia non
Abbreviated transcription (Latin):
comentariolos ꝑfecto silegerit: sibi rebq
uti est uetus quidem et usitatus mos. atq
natura: non nulloꝵ ferme omniũ princi¬
pum. dum sese graues atq constantes hr̃
magis ꝗͣ esse uelmt : illic illi quidem non
que adunrtutis cultum ꝑtineant. sed que
ad uitii labem faciant usurpant: quo
fit : ut cum quid forte prodesse cupiam
polliciti sunt m eare apud eos minimi
pensi est fallere: et fallendo perfidiam
et ꝑfidia leuitatem atq inconstantiam
suam explicare: cognitamq reddere
Cum uͦ molestos tiocuosq se cuiuis futuros
indixerint: omni studio. et ꝑseuerantia
libidini obtemperasse: id demum ad step¬
tri dignitatẽ: regniq maiestatẽ deputant:
Itaq in suscepta iracundia plus dandum per¬
tinacie. ꝗ indebita gratia retribuendum
fidei statuunt. Sic hac inre uipiter neq
odia dediscere suo cum aĩo: neq nõ memi¬
nisse miunariĩ apud alios uideri cupiebat.
Sed cum nullam inueniret noui condendi

Expanded text:
commentariolos? Profecto, si legerit, sibi rebusque commentariolos? Profecto, si legerit, sibi rebusque uti est vetus quidem et usitatus mos atque natura nonnullorum, ferme omnium principum, dum sese graves atque constantes haberi magis quam esse velint, illic illi quidem non quae ad virtutis cultum pertineant, sed quae ad vitii labem faciant usurpant; quo fit ut cum quid prodesse forsan cuipiam polliciti sunt, in ea re apud eos minimi pensi est fallere, et fallendo perfidiam et perfidia levitatem atque inconstantiam suam explicare cognitamque reddere; cum vero molestos nocuosque se cuivis futuros indixerint, omni studio et perseverantia libidini obtemperasse, id demum ad sceptri dignitatem regnique maiestatem deputant; itaque in suscepta iracundia plus dandum pertinaciae quam in debita gratia retribuendum fidei statuunt. Sic hac in re Iuppiter neque odia dediscere suo cum animo neque non meminisse iniuriarum apud alios videri cupiebat, sed cum nullam inveniret novi condendi
Abbreviated transcription (Latin):
agam ut queq placere principi sentiã¬
eadem quoq probare me ostentem. Et
quid agoo me iterum felicissimũ : qui
meis artibus ita mibi rem hano paraue¬
nm ut regem me admodum ẽe celico¬
laꝵ sentiam. Quiderit posthac : quod
nequeat momus : quando inieci inter
proceres quo maximis interse studiis
congendant. atq ita contendant ut sic
me habituri forte sint arberum hic
igit opus est insistam. atꝗ dissentiãt
quidem inter se conferet. quoꝵ erga
te impetum metuas. Nam siqui hor
inte insultarint : tu adhos alteros
confugias ubi tot conspiratores adiunges
tibi. quot erunt hi. ad quos concesseris. S
de his uidero: que tempus feret. Interea
uiuat de iouis in me gratia. et bnignitate
melius mereri. Cõmitiganda quidem. et
cõmaderanda eius mibi est animi cõcitata
ratio eritq Qiud si ei tradam optimas
illas cõmonefactiones de regno quas olim
apud pħos collectas redegi breuissimos i

Expanded text:
agam, ut quaeque placere principi sentiaagam, ut quaeque placere principi sentiaeadem quoque probare me ultro ostentem. Et quid ago? O me iterum felicissimum, qui meis artibus ita mihi rem hanc paraverim, ut regem me admodum esse caelicolarum sentiam! Quid erit posthac quod nequeat Momus, quando inieci inter proceres quo maximis inter se studiis contendant, atque ita contendant ut sic me inde habituri forte sint arbitrum? Hic igitur opus est insistam. Atqui dissentiant quidem inter se conferet, quorum erga te impetum metuas. Nam si qui horum in te insultaverint, tu ad hos alteros confugias, ubi tot conspiratores adiunges tibi quot erunt ii ad quos concesseris. Sed de his videro quae tempus feret: interea iuvat de Iovis in me gratia et benignitate melius mereri. Commitiganda quidem et commoderanda eius mihi est animi concitata ratio. Quid, si ei tradam optimas illas commonefactiones de regno quas olim apud philosophos collectas redegi brevissimos in
Abbreviated transcription (Latin):
non modo materia et huius modi indies
suppeditabatur. uerum & quo tersissi¬
mas redderet calumnas. callos atq su¬
dorem excipiebat. Ergo ii quidem dii
sũ mopere elaborabant dissuadendo hor¬
tando poscendo ne quid temere agern¬
deretur. At momus ip̃e secum rerum
tantaꝵ ꝑturbatione motus. profecto aie¬
bat est quod fert᷑ nullam inueniri tum
amplam uoluptatem que non pusillia
sut ubi tu aliis ne queas impartiri quãta
mea hec ẽet uoluptas: si hrem. qui cum
possem explicare sine perculo icme
beatum. qui potui uerbis adducere prin¬
cipem ue tantas res aggrederet᷑. deꝵ
cõmoui hactenus nunc impellendus
est. Sed quid ago: multoꝵ inuidiam
mme comparabo. et quid eum : od eñt
illi quidem ut lubet: modo sim unihiuc
cardi. Is me iupiter dum non respuet:
dum excipiet: ut facit bnĩgne plus sacis
habebo stutoꝵ. Vel quis est qui deliro
cum principe non insaniat. At uincat
utiaiunt: malum. Ergo tu mome una

Expanded text:
non modo materia et huiusmodi in dies non modo materia et huiusmodi in dies suppeditabatur, verum et quo tersissimas redderet columnas callos atque sudorem excipiebat. Ergo hi quidem dii summopere elaborabant dissuadendo, hortando, poscendo ne quid temere aggrederetur. At Momus ipse secum, rerum tantarum perturbatione motus, "Profecto" aiebat "est quod fertur, nullam inveniri tam amplam voluptatem quae non pusilla sit, ubi tu aliis nequeas impertiri. Quanta mea haec esset voluptas, si haberem quicum possem explicare sine periculo! O me beatum, qui potui verbis adducere principem ut tantas res aggrederetur! Verum commovi hactenus, nunc impellendus est. Sed quid ago? Multorum invidiam in me comparabo. Et quid tum? Oderint illi quidem ut lubet, modo sim huic uni cordi. Is me Iuppiter dum non respuet, dum excipiet, ut facit, benigne, plus satis habebo fautorum. Vel quis est qui deliro cum principe non insaniat? At vincat, uti aiunt, malum. Ergo tu, Mome, una
Abbreviated transcription (Latin):
osfenderet. quo tanti ceptus interpella¬
rentur. et precauendum quidem cum
alias obres. tum nefacti pigeat nequid
in experiundo miusum: aeq: mpreme¬
dicatum irrumpat. quominus res ex
smẽ saccedat. Accedebant & i. quĩ
proprus cõmoditatibus consulentes nulla
remaliam curabant. preterid ut ioue
a suscepto innouandaꝵ rerum instituto
amouerentnanq: iuno uotoꝵ affiuen¬
tra fasta ediftcatrix. quiduis poterit per¬
peti qͣ hominũ pupulos perire. huiqq
auise precer herculem qui quidem m
seruandis hõibus officio fungebatur¬
bachas et uenus & stultitia deareelu
huiuis iodi pleriq alii ꝙ ab morealiũ
nũo egregie colerentur. maximopere
fauebant. Tum &e miars ꝙ erugine
arehutecto struendo porticu en eo uteret᷑:
tui tencum columnas ferreas leuisime
rasas & ꝑpolitas ada mantinesq: tecto
regulas destinarat. iunoni ad res bouim
seruandas ultro sua. et studia et aperase
accomodabant. Nanq ab hominibus qdẽ

Expanded text:
offenderet quo tanti caeptus interpellaoffenderet quo tanti caeptus interpellarentur: et praecavendum quidem, cum alias ob res, tum ne facti pigeat, ne quid in experiundo invisum atque impraemeditatum irrumpat, quominus res ex sententia succedat; accedebant et ii, qui propriis commoditatibus consulentes nullam rem aliam curabant praeter id, ut Iovem a suscepto innovandarum rerum instituto amoverent. Namque Iuno, votorum affluentia facta aedificatrix, quidvis poterat perpeti magis quam hominum populos perire, huicque causae praeter Herculem, qui quidem in servandis hominibus officio fungebaturBacchus et Venus et Stultitia dea et huiusmodi plerique alii, quod ab mortalium numero egregie colerentur, maximopere favebant. Tum et Mars, quod Aerugine architecto struendo porticu aeneo uteretur, cui centum columnas ferreas levissime rasas et perpolitas adamantinasque tecto tegulas destinarat, Iunoni ad res hominum servandas ultro sua et studia et operas accommodabat: namque ab hominibus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
iouem instabant. ut pro suscepto instituto
rem exequeretur: tum & primates opti¬
matesq deorum cause huiustemodi satis
ad modum suffragabantur. tacendo et
interdum annuendo. Sed qua eẽ opus arte
apud principem intelligebant ea cuni
docte utebantur. Suas quidem magendis
rebus tupiditates atq affectus disimulan¬
do obtegebant: et que mprimis affectabat
ea leuibus quibusdam uerborum indieus
sibi haud quaꝗͣ satis placere ostentabant
quo eorum consilium. cum rogarentur.
utilitati principis ac reipu magis ꝗͣ pri¬
uatis emolumentis et studiis accommodicũ
uideretur. neq preterea deerant ex
deoꝵ opeimatibus qui quidem seu q̃đ
anim quadam integrieate atq matu¬
ritade in rebus ionis uersarent seu qđ
prudentis: et bene consulti ducerent
plus semꝑ in omni re putare in cõmodi
subesse. ꝗͣ appareat: souemidcuto adimo¬
nerent: ut tanto in opere inchoando iter
ats iteruim cogitaret. nequid ꝑficiundo

Expanded text:
Iovem instabant ut pro suscepto instituto Iovem instabant ut pro suscepto instituto rem exequeretur; tum et primates optimatesque deorum causae huiusmodi satis admodum suffragabantur tacendo et interdum annuendo: sed qua esse opus arte apud principem intelligebant, ea tum docte utebantur. Suas quidem in agendis rebus cupiditates atque affectus dissimulando obtegebant et quae inprimis affectabant, ea levibus quibusdam verborum inditiis sibi haudquaquam satis placere ostentabant, quo eorum consilium, cum rogarentur, utilitati principis ac reipublicae magis quam privatis emolumentis et studiis accommodatum videretur. Neque praeterea deerant ex deorum optimatibus qui quidem, seu quod animi quadam integritate atque maturitate in rebus Iovis versarentur, seu quod prudentis et bene consulti ducerent plus semper in omni re putare incommodi subesse quam appareat, Iovem idcirco admonerent ut tanto in opere incohando iterum atque iterum cogitaret, ne quid in perficiundo
Abbreviated transcription (Latin):
indistrimen adducta. Et hac in retã
seria tamq graui admiraberis tantum
adesse ici : atq risus. Sed remproficisca¬
mur. Itaq indicarat iupiter uenisse in
animũ sibi. ue deorum hominũ ue causa
alium uellet orbem condere. quod ꝗdem
institutum cum maiores tum & mino¬
resdis mirumin modum comprobabãt
Nanq utifit ad suos usus & commoditates
eam rem interpetrantes. ꝗsq sibi ꝓspiciebat¬
et qui fortassis erant inter celicolasieno¬
bules atq alioquin priuati facile m eum
spem ad ducebant᷑ ut sibi ꝑsuaderent
a rerum nouarum casibus aliquid ad¬
miniculi atq occasionis ad se honesta ndũ
appanturum. Et conena qui austate
dignitateue prestabant. non posse iouem
arbitrabantur. tantis inrerum motibus
primorum procerum carere consilio: quo
fiebat: ut sibi prescriberent hanc ip̃am
rem ad sui status robur: et firmitatem
fore accessuram. hinc minores quidem
dii quibus poterant arcibus suadendi apđ

Expanded text:
in discrimen adducta, et hac in re tam in discrimen adducta, et hac in re tam seria tamque gravi admiraberis tantum adesse ioci atque risus. Sed ad rem proficiscamur. Itaque indicarat Iuppiter venisse in animum sibi ut deorum hominumve causa alium vellet orbem condere. Quod quidem institutum cum maiores, tum et minores dii mirum in modum comprobabant. Nam, uti fit, ad suos usus et commoditates eam rem interpretantes, quisque sibi prospiciebatet qui fortassis erant inter caelicolas ignobiles atque alioquin privati, facile in eam spem adducebantur, ut sibi persuaderent a rerum novarum casibus aliquid adminiculi atque occasionis ad se honestandum appariturum, et contra qui auctoritate dignitateve praestabant non posse Iovem arbitrabantur tantis in rerum motibus primorum procerum carere consilio, quo fiebat ut sibi praescriberent hanc ipsam rem ad sui status robur et firmitatem fore accessuram. Hinc minores quidem dii quibus poterant artibus suadendi apud
Abbreviated transcription (Latin):
herulem hunc ip̃m seriusse apud mortales
ne uͥ mi mome id est uti ferunt: quid taces
Fum monius gestu concitato et aspectu in¬
dignanti en inquit. credm me posse tuum
ẽe iudum diutius. Conuiuarit hercules
non tamen efficies: ut tibi subcens eam
amabo imerita. at amabo muita. hsq
dictis fronte ad simulatione iracundie
uehem̃tius obducta. se se inde subripuit.
abse discedentẽ dea intuens secum ip̃a im¬
murmurans inquit uale monie tu
quidem constirpata. atꝙ abstersa banba
uarietate: et iocis delectanint
fiut etiam quippiam millis: ut
uidere licuit. quod quidem ad
uiuendi rationem: et modum conferat:
Qui sequent᷑ libri. nulla erunt ex parte. aue
iocoꝵ copia: aut insꝑataꝵ rerum euentu.
& nouitate ÷ superioribus postponeidi
Et ni fallor. eo erunt fortasse hi anteponẽdi
suꝑioribus. quo maiora atq digniora
recensebunt᷑. Ui debis enim quo pacto
salus hominum deorumq maiestas et
orbis imꝑium fuerint ultimum pene

Expanded text:
Herculem hunc ipsum servisse apud mortales. Herculem hunc ipsum servisse apud mortales. An vero, mi Mome, id est uti ferunt? Quid taces?". Tum Momus gestu concitato et aspectu indignanti "En," inquit "credin me posse tuum esse ludum diutius? Convivarit Hercules,Non tamen efficies ut tibi succenseam: amabo immeritam et amabo invitam", hisque dictis fronte ad simulationem iracundiae vehementius obducta sese inde subripuit. Ab se discedentem dea intuens, secum ipsa inmurmurans inquit: "Vale, Mome! Tu quidem constirpata atque abstersa barba varietate et iocis delectarunt: fuit etiam quippiam in illis, ut videre licuit, quod quidem ad vivendi rationem et modum conferat. Qui sequentur libri nulla erunt ex parte aut iocorum copia aut insperatarum rerum eventu et novitate superioribus postponendi et, ni fallor, eo erunt fortasse hi anteponendi superioribus, quo maiora atque digniora recensebuntur. Videbis enim quo pacto salus hominum deorumque maiestas et orbis imperium fuerint ultimum pene
Abbreviated transcription (Latin):
deberi deputent. Vel qualem ego illum
erga me futuꝵ incerpuater : qui deorum
principem alienis conuitare in edibus in¬
tegra tum diuoꝵ contione ausussit. Et
huic tam insolenti quid erie. quod negasse
tuto possim si forte illi me dedicem Ser¬
uire id quidem eẽt non amare. Sed hac
tium celicolam: leuissimumq hospitem
apudse eantisper in sanire possit perpeti
Tum momus despecta scintillula : unde
ihertulem posset aliquam ignomĩnie
notam inurere. illico eam arripuit in¬
quiens non estis quidem hercules qui
non didicerit et imperare & parere
ut tp̃oꝵ suoꝵ exigat ratio: sed ne
adeo quidem imperiosus est ut te eu odisse
ienstam : Tum dea amuo inquit patener
didicise herculem: audienamquie us ue
udmluidia dectum rebar Tum momus sub¬
rdens et quidnam inquit illud est quodd
audieras  Tum fraus uis me dicatem red¬
dere tam belle interrogando sed non in¬
uita amanti pa rebo amans. Audieram

Expanded text:
deberi deputent? Vel qualem ego illum deberi deputent? Vel qualem ego illum erga me futurum interpreter, qui deorum principem alienis convitare in aedibus integra condivorum cautione ausus sit? Et huic tam insolenti quid erit quod negasse tuto possim, si forte me illi dedicem? Servire id quidem esset, non amare. Sed hac adventitium caelicolam levissimumque hospitem apud se tantisper insanire possit perpeti". Tum Momus, despecta scintillula unde in Herculem posset aliquam ignominiae notam inurere, illico eam arripuit inquiens: "Non est is quidem Hercules qui non didicerit et imperare et parere, ut temporum suorum exigat ratio. Sed ne adeo quidem imperiosus est ut te eum odisse censeam". Tum dea: "Ain vero" inquit "parere didicisse Herculem? Audieram quidem istuc, sed invidia dictum rebar". Tum Momus subridens: "Et quidnam" inquit "illud est quod audieras?". Tum Fraus: "Vis me dicacem reddere, tam belle interrogando: sed non invita amanti parebo amans. Audieram
Abbreviated transcription (Latin):
bnĩ uolentiam sprecome adiungas Tum
dea siccine agis mecum mome ÷ Egone
tibi qui cum uetus & dulcissima est coruo¬
suctudo & familiaritas alium quempia
preseram. ged de his alias. Illud quesodi¬
cito tune herculem ip̃m apud mortales noras:
Tum momustu mquit demum uti cepisti
sequere. nauos indies amoressecta iat¬
dec e fraudim idlicent quidtũ a deo sẽꝑ̃¬
ne oportebit his curis: & suspitionibus cux¬
cruciarieos qui te plusse ament Veruo
herculem ames herculem cogites hercule
loquaris momum despexeris numetia
luidum facies Tum dea meretricias
in ireblanditias: et cum cetera tũ illud
me miseram inquit atq infelicissimam
siquid de me uenire tibi mmentem pot̃
ut putes me istius modi amantiũ genus
cupere÷ Hos ego hercules non penitus
abhorendos ducam atq fingendos : qui
quidem ingenio elati: animis tumidi
slccessibus gloriosi : imperiosi importu¬
ni omnia sibi que eorum postulet libido

Expanded text:
benivolentiam spreto me adiungas?". Tum benivolentiam spreto me adiungas?". Tum dea: "Siccine agis mecum, Mome? Egone tibi, quicum vetus et dulcissima est consuetudo et familiaritas, alium quempiam praeferam? Sed de his alias. Illud, quaeso, dicito: tune Herculem ipsum apud mortales noras?". Tum Momus: "Tu" inquit "demum, uti caepisti sequere, novos in dies amores secta, at Fraudi id liceat deae. Quid tum adeo? Semperne oportebit his curis et suspicionibus excruciari eos qui te plus se ament? Verum Herculem ames, Herculem agites, Herculem loquaris, Momum despexeris; num etiam ludum facies?". Tum dea meretricias inire blanditias, et cum cetera tum illud: "Me miseram" inquit "atque infelicissimam, si quid de me venire tibi in mentem potest, ut putes me istiusmodi amantium genus cupere! Hos ego Hercules non penitus abhorrendos ducam atque fugiendos, qui quidem ingenio elati, animis tumidi, successibus gloriosi, imperiosi, importuni, omnia sibi quae eorum postulet libido
Abbreviated transcription (Latin):
mium posse momum intellexit. Ea dere
omnem simultatẽ sibi aduersus momum
longe euitandam posthac indixit. atq
ut sibi aduersarii grãm conciliaret: quãta
licuit arte frontem: uultum gestum : ue¬
nustatem: affabilitatẽ : comitatẽq cõfingie
atq conformat. Momus ueteris accepte
ab dea fraude contumelie memor pro
nouissimo ab se suscepto uite instituto
grauiter docteq stenam agere ꝑseuerat
Longuni eẽt refere. ꝙͣ se quidem quisq eoꝵ
compararit: atq gessent optimũ simulandi
antifuem dumarte ars utrinꝙ illudereu
andem eo uentum est ut meer congasu¬
landumdea fraus de momo quereret: ꝗstia
sibi hercules sua lautitie. & mensarr
apparatu uideret᷑: qui quidemunus deoꝵ
oiũm maximum: aptimũq celicolarun
principem hospitio aeq conuiuio sustipere
ausus sit. Cui momus en inquit & quid
putes : an non dignus erit hercules quem
tu morio preferas quem tibi ad grãm. et

Expanded text:
mium posse Momum intellexit. Ea de re mium posse Momum intellexit. Ea de re omnem simultatem sibi adversus Momum longe evitandam posthac indixit, atque, ut sibi adversarii gratiam conciliaret, quanta licuit arte frontem, vultum, gestum ad venustatem, affabilitatem comitatemque confingit atque conformat. Momus, veteris acceptae ab dea Fraude contumeliae memor, pro novissimo ab se suscepto vitae instituto graviter docteque scaenam agere perseverat. Longum esset referre quam se quidem quisque eorum compararit atque gesserit optimum simulandi artificem, dum arte ars utrimque illuderetur. Tandem eo ventum est ut inter congratulandum dea Fraus de Momo quaereret quisnam sibi Hercules sua lautitie et mensarum apparatu videretur, qui quidem unus deorum omnium maximum optimumque caelicolarum principem hospitio atque convivio suscipere ausus sit. Cui Momus: "En" inquit "et quid putes? Annon dignus erit Hercules quem tu Momo praeferas, quem tibi ad gratiam et
Abbreviated transcription (Latin):
est. et omnis quidem maxia ex parte
opera que ĩ matura est : cumꝑditur tum
etiam ledit. Uota demum si uidebitun
poteris interea eo loci ad lutoris mangies
eponere. quo mare ab tallure. & abhisaes
distinguitur. Id si feceris enit istorum nul¬
lus qũ sibi fien miuniam possit merito afirmare.
et e medio ꝙ amplius litigent: tolletur
Adde ꝙ eo erunt loci uota exclusa: ut ea
nullibi eẽ possis dicere: in hanc momi stuam
iupiter facile adduci passus est. eamq dii
omnes comprobauere. Itaq: extremis inde
litoribus admare uota distenta extant.
esseq uota minutas illas ampullulas p̃dicãt
que quidem illic luqͣente. & quasi uieree splen¬
destunt. Quȩ cumita eẽnt. leei dii ab ioue
discessere. At fraus dea momi dicta pen¬
sitans: quã ea quidem inse haberent uim
adanimos in quanuis partem concieandas
facile ꝑspexit. Miro illum callere doliar¬
cificio. atq ad fingendi fallendiq usum ni¬

Expanded text:
est, et omnis quidem maxima ex parte est, et omnis quidem maxima ex parte opera quae immatura est cum perditur, tum etiam laedit. Vota demum, si videbitur, poteris interea eo loci ad litoris margines exponere, quo mare ab tellure et ab his aer discriminetur. Id si feceris, erit istorum nullus qui sibi fieri iniuriam possit merito affirmare, et e medio quod amplius litigent tolletur. Adde quod eo erunt loci vota exclusa, ut ea nullibi esse possis dicere". In hanc Momi sententiam Iuppiter facile adduci passus est, eamque dii omnes comprobavere. Itaque extremis inde litoribus ad mare vota distenta exstant esseque vota minutas illas ampullulas praedicant quae quidem illic luculentae et quasi vitreae splendescunt. Quae cum ita essent, laeti dii ab Iove discessere. At Fraus dea, Momi dicta pensitans, quam ea quidem in se haberent vim ad animos in quamvis partem concitandos facile perspexit: miro illum callere doli artificio atque ad fingendi fallendique usum ni
Abbreviated transcription (Latin):
immutari posse. nisi forte indecerius. ar¬
batraris. Sin aliorum te racio in tantis
ceptis commouet: & ita de cresti uelle illis
morem gerere . quoꝵ causa hec aggrederis
strutandas cibi primũ eorum sm̃as censeo
quoꝵ te causa. & commodieas moueat.ne
forte tuhis quibus gratificari studeas fias
ingratus tuis frustra susceptis laborib atq
impensa. Et ea mre ediscendum principio
iudico : cupiant ne illi quidem orbem nouari
an corigi proxime intelligendum quã nam
statuant futuri opens optimam ẽẽ descrip¬
tionem Interea ad deliberandum erit &¬
aliquid dandum spatii. quo aliud sit cogitadi
aliud agendi tempus. Ceterum redarguedi
ineptias seusint illi quidem dii. seu sint illi
quidem homines: semꝑerit tibi ni fallor
integrum. semꝑq patabit idem ip̃m. ut
possis ex snĩa quicquid ad istoꝵ penã statuas
oportere. Uerum id egisse intempestiue qđ
mature possis facere: haud quaꝗͣ sapientis

Expanded text:
immutari posse, nisi forte in deterius arimmutari posse, nisi forte in deterius arbitreris. Sin aliorum te ratio in tantis caeptis commovet et ita decresti velle illis morem gerere quorum causa haec aggrederis, scrutandas tibi primum eorum sententias censeo quorum te causa et commoditas moveat, ne forte his quibus gratificari studeas fias ingratus, tuis frustra susceptis laboribus atque impensa. Et ea in re ediscendum principio iudico cupiantne illi quidem orbem novari an corrigi, proxime intelligendum quamnam statuant futuri operis optimam esse descriptionem. Interea ad deliberandum erit aliquid dandum spatii, quo aliud sit cogitandi, aliud agendi tempus. Ceterum redarguendi ineptias, seu sint illi quidem dii seu sint illi quidem homines, semper erit tibi, ni fallor, integrum semperque patebit idem ipsum, ut possis ex sententia quicquid ad istorum poenam statuas oportere. Verum id egisse intempestive, quod mature possis facere, haudquaquam sapientis
Abbreviated transcription (Latin):
dum si aadideris hominũ gni feminam.
tantum illa quidem ciebit maloꝵ: tantas
uexationes: tantos rerum turbies. et
tempestates excitabit: ut non dubitẽ futuꝵ
quin ea profligatis. atq prostratis rebus
hominum. celi quoq fundamenta colla-¬
befactata ac penitus conuulsa reddãt᷑
Tum iupiter ad monum annuens siccine
inquit mome. etiam dum seria agant᷑.
te exhibes ndiculum: Tum momus n uo
inquit recte admones. desmo te ad risũ
et iocum uerbis illicere: ee quod instat
agam. Tu o rerum princeps a gedum
acsi fas ꝑ tuam facilitatem est. sic scisti.¬
tari. ꝑuelim quidem intelligere: tuane:
an deoꝵ: an hoium gratia: & causa
instituas nouum exedificare mundum :
Ego de me hoc fateor. non issum: qui exi¬
stimẽ hr̃e te quippiam: quod intam pul¬
chro. absolꝗͣtoq opere atq ꝑfecto amplius
desideres. neq uideo cur in quo ꝑficiẽdo
umnem diligentiam tuam: omnes ingenii
uires exposueris: in eo innouando aliꝗd

Expanded text:
dum si addideris hominum generi feminam, dum si addideris hominum generi feminam, tantum illa quidem ciebit malorum, tantas vexationes, tantos rerum turbines et tempestates excitabit ut non dubitem futurum quin ea, profligatis atque prostratis rebus hominum, caeli quoque fundamenta collabefactata ac penitus convulsa reddantur". Tum Iuppiter ad Momum annuens "Siccine" inquit "Mome, etiam dum seria agantur te exhibes ridiculum?". Tum Momus: "Enimvero" inquit "recte admones: desino te ad risum et iocum verbis illicere et quod instat agam. Tu, o rerum princeps, agedum, ac si fas per tuam facilitatem est, sic sciscitari pervelim quidem intelligere tuane an deorum an hominum gratia et causa instituas novum exaedificare mundum. Ego de me hoc fateor, non is sum qui existimem habere te quippiam quod in tam pulchro absolutoque opere atque perfecto amplius desideres, neque video cur in quo perficiendo omnem diligentiam tuam, omnes ingenii vires exposueris, in eo innovando aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
colanum redarguendis delectant leet deet
uitum & mores censoria quadam lege eni¬
nite atq preseribere non pudet  qui simibi
predideris iupicer. uibebis eos pedibu silanũ
uensus & nna ceruice obambula re manib
quo & & ceteris quad rupedibus differan
et manũ a furtis rapmis. incendes ue¬
neficiss: cedibus peculatuq: abq tetenionis
reliquis. quibus assueuere. flagitis coferãt
ad ꝑambulandi usum. Sed muto snan
noui eorum mentes. atq ingeni. pedib
ip̃is furari. pedibus in uolare & cancta
perpetrare stelera triduo condistent : ut
nihil fieri posse cõmodius censeam. qute
muliercularum illis numeꝵ ingemines
oͥ quantum dabunt penaꝵ: quantos. qͣlesꝙ
& ꝗͣ assiduos cruciatus experientur llor
estꝰ carnifex mulier curarũ: flamauissit¬
rorisq mcendium aeq omnis tranquilleatis
et ocii pestis. calamitas atꝙ pnities ed
hiciterum uerto sniam deoruminer
superum mouet ratio. Namunamadino¬

Expanded text:
icolarum redarguendis delectantur et deorum icolarum redarguendis delectantur et deorum vitam et mores censoria quadam lege praefinire atque praescribere non pudet. Quod si mihi credideris, Iuppiter, iubebis eos pedibus sursum versus et ima cervice obambulare manibus, quo et a ceteris quadrupedibus differant et manum a furtis, rapinis, incendiis, veneficiis, caedibus peculatuque absque teterrimis reliquis, quibus assuevere, flagitiis conferant ad perambulandi usum. Sed muto sententiam. Novi eorum mentes atque ingenia: pedibus ipsis furari, pedibus involare et cuncta perpetrare scelera triduo condiscent, ut nihil fieri posse commodius censeam quam ut muliercularum illis numerum ingemines. O quantum dabunt poenarum, quantos qualesque et quam assiduos cruciatus experientur! Animorum est carnifex mulier curarumque flamma furorisque incendium atque omnis tranquillitatis et otii pestis, calamitas atque pernicies. Sed hic iterum verto sententiam: deorum me superum movet ratio, nam unam admo