comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ cũ alterĩ ex grȩto sit manifestũ duci alterũ ex uocib aui¬
um. Sed hoc tantiꝰ fuit uertor̃ ut morala ꝗa sola uolat qͣi mera
merula.
uolans noĩaret᷑. Quidã nõ dubit auerũt ithimologiȩ subutere
om̃em nõis causã: ut e habitu quẽ ad modũ dixi rufos & longes
ex sono sie per murmurare: & iã deriuata ut auelocitate dicit
ueloꝵ. & cõpoita pluraq his similia: q̃ sine dubio aliũdorigiẽm
ducũt sed aete nõ egent: cuiꝰ ĩ hoc opere nõ est usus nisi ĩ dubuis
Erba auetustate repetita nõ solũ magnos assectoreshm̃t.
sed &̃ afferũt oratiomi maiestatẽ aliquã nõ sine delest
gratiã nouitate᷑ similẽ parant. Sed opus est modo ut neq neb
sint hçe neq manifesta ꝗa nihil est odiosius affectatione. neꝙ
utiq ab ultimis & iã oblitteratis repetita temporib qualia sunt

Expanded text:
ibit, cum alterum ex Graeco sit manifestum duci, alterum ex vocibus aviibit, cum alterum ex Graeco sit manifestum duci, alterum ex vocibus avium? sed hoc tanti fuit vertere, ut merula, quia sola volat, quasi mera volans nominaretur. quidam non dubitaveruntminis causam: ut ex habitu, quemadmodum dixi, Longos et Rufos, ex sono strepere, murmurare; etiam derivata, ut a uelocitate dicitur velox, et composita pluraque his similia, quae sine dubio aliunde originem ducunt, sed arte non egent, cuius in hoc opere non est usus nisi in dubiis. verba a vetustate repetita non solum magnos assertores habent sed etiam adferunt orationi maiesgratiam novitati similem parant. sed opus est modo, ut neque crebra sint haec neque manifesta, quia nihil est odiosius adfectatione, nec utique ab ultimis et iam oblitteratis repetita temporibus, qualia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nõ om̃ib aĩalib cadẽ origoi aut illi pͥmi mortales ante nomẽ
ĩ posuerĩt tr̃ȩ qi sibi & uerba ab aere uerberato ꝑgamꝰ. sic ꝓue¬
niemus eo usq ut stella lum̃is stilla credat᷑. cuiꝰ ethinologiae
auctorẽ clarũ sane ĩ literis nõiari ĩ ea ꝑte qͣ ame rephẽdit̃
t̃humanũ est. Qui uo̾ talia libris cõplixi sũt noĩa sua ip̃i in¬
scripserũt. In oenioseq uisus ẽ cauimꝰ celibes dicẽ ueluti celites
ꝗ oner̃ grauissimo uaaent idq grȩto argumẽto iuuit lieu +¬
obs .ti. cadẽ de causa dici affirmat. Nec ei cedit modestꝰ inuẽ¬
tione. Nã qa caelo saturnꝰ genitalia absciderit hoc noĩe appell¬
atos ꝗ uxore careant ait. leliuiꝰ pituitã ꝗa petit uitã. Sed cui
nõ post uaronẽ sit uenia: ꝗ agrũ q ĩ eo agat᷑ aliꝗ & graculos¬
ꝗoregatĩ uolent dictos ciceroni ꝑ suadere uoliut ad iũ t sen¬

Expanded text:
non omnibus animalibus eadem origo, aut illi primi mortales ante nomen non omnibus animalibus eadem origo, aut illi primi mortales ante nomen imposuerint terrae quam sibi, et verba ab aere verberato? Pergamus : sic perveniemus eo usque, ut stella luminis stilla credatur, cuius etymologiae auctorem clarum sane in litteris nominari in ea parte, qua a me reprehenditur, inhumanum est. qui vero talia libris complexi sunt, nomina sua ipsi inscripserunt; ingenioseque visus est Gavius caelibes dicere veluti caelites, quod onere gravissimo vacent, idque Graeco argumento iuvit, ἠϊθέους enim eadem de causa dici affirmat. nec ei cedit Modestus inventione, nam, quia caelo Saturnus genitalia absciderit, hoc nomine appellatos, qui uxore careant, ait; Aelius pituitam, quia petat vitam. sed cui non post Varronem sit venia, qui agrum, quia in eo agatur aliregatim volent, dictos Ciceroni persuadere voluit ad eum enim scr
Abbreviated transcription (Latin):
ratione cui est sermo nr simillimꝰ declinata: Siue ex historiam¬
yelae puterũ nocttia noĩa hoĩum locoꝵ gentiũ. urbiũ. xegrami olũ¬
oSinu st bruti publicole pyehici: curlatiũ italia bñuẽtui qͥ capitoliũ
ire & collẽ qrimalẽ & argiletũ appellã di ratio. lã illa memoriaũ
croetaẜ ꝗbus maxime studiosi eiꝰ rei fatigant᷑ q̃ ucoba paulũ dedinata
Parie se młtiplicit᷑ ad ueritatẽ reducũt᷑ aut correptis: aut
porrestis: aut adiectis. aut de tractis aut ꝑmutatis litteris syl¬
Labis ue in& prauis ingeniis ad fedissima usq ludibria le labã¬
tur. Sit N. consul acẽsulẽdo uł auidicando Nlã & hoc consuler̃
ueteres uocauer̃ und ad huc reman& illđ Rogat bonũcõsulas
id est bonũ iũdices. Senatiũ nom̃ẽ deđ̾it ȩtas: nã udc̃ pagges sũt.
opacus parũ luceat. & ludus ꝗa sit longissime a lusu xditis ꝗa
minime diues. &̃ ne hominẽ appellari ꝗa sit humo natꝰ qͣi uõ

Expanded text:
ratione cui est sermo noster simillimus declinata, sive ex historiarum veterum notitia nomina hominum, locorum, gentium, urbium requiramus, unde Bruti, Publicolae, Pythici? cur Latium, Italia, Beneventum? quae Capitolium et collem Quirinalem et Argiletum appellandi ratio? iam illa minora, in quibus maxime studiosi eius rei fatigantur, qui verba paulum declinata varie et multipliciter ad veritatem reducunt aut correptis aut porrectis, aut adiectis aut detractis, aut permutatis litteris syllabisve. inde pravis ingeniis ad foedissima usque ludibria labuntur. sit enim consul a consulendo vel a iudicando; nam et hoc consulere veteres vocaverunt, unde adhuc remanet illud rogat boni consulas, id est bonum iudices. senatui nomen dederit aetas nam iidem Patres sunt, opacus parum luceat, et ludus, quia sit longissime a lusu, et Ditis, quia minime dives? etiamne hominem appellari, quia sit humo natus quasi vero
Abbreviated transcription (Latin):
um pipse e ꝗ fiaixit reformidat. Sũt ꝗuim potius intuiti
originationẽ uocẽt. Hȩȩ hñt aliquãdo usũ necessariũ quotiẽs
interpetratione res de qua qͥrit᷑ eget. Ut cũ .M. aliusse esse hõi¬
nẽ frugi uult probare nõ ꝗa abstinẽs sit. Nã id ne mẽtiri ꝗ¬
dẽ poterat. sed ꝗa unlis młtis idest fructuosus unde sit dicta
frugalitas. idẽoq indefintionib assignat᷑ ithimologiȩ locus. ꝓ¬
No nũ ꝗͣ &̃ barbara ab emẽdatis conat᷑ discernere ut cũ trique¬
trã dici siciliã an triquatrã meridiẽ an medidiẽ oporteat q̃¬

Expanded text:
ui finxit, reformidat. sunt qui vim potius intuiti originationem vocent. haec habet aliquando usum necessarium, quotiens interpretatione res, de qua quaeritur, eget, ut M. Caelius se esse hominem frugi vult probare, non quia abstinens sit nam id ne ementiri quidem poterat, sed quia utilis multis, id est fructuosus, unde sit ducta frugalitas. ideoque in definitionibus assignatur etymologiae locus. nonnunquam etiam barbara ab emendatis conatur discernere, ut cum, triquetram dici Siciliam an triquedram , meridiem an medidiem oporteat q
Abbreviated transcription (Latin):
ut ut uirgo uino fusus. lus cuspis: puppis & mille alia cũ
illud õe accidat ut quȩdã pluralit nõ dicant᷑. q̃dã contra sin¬
gulari nũo: q̃dã casib careãt: q̃dã pͥmis statĩ poitionib tota¬
itũ ꝑfectũ & ulterius nõ inuenit᷑. nec plurimã refẽt nulla
hec an p̃dura sint. Nã ꝗ progenies genitiuo singulari quia
plurali spes faciet. quom̃o aut ꝗre & riure uł in p̃terita pa¬
tiendi modo uł in participia trãsibũt: Quid de aliis dicam¬
dicã: cũ sinatus. sinati an senatꝰ faciat: in certũ sit:. quare
mihi nõ ĩ uenuste dici uidet᷑ ałła esse latine aliud grãma¬
tice loq Ac de analogia nimiũ.
shuimologia qͥ uerborũ originẽ ĩ ꝗxit Acicerone dicta ẽ
not atio ꝗͥa nomẽ eiꝰ apua aristotelẽ ĩ uenit᷑ Cun doa

Expanded text:
unt, ut virgo Iuno, lusus lusus, cuspis puppis et mille alia? cum unt, ut virgo Iuno, lusus lusus, cuspis puppis et mille alia? cum illud etiam accidat, ut quaedam pluraliter non dicantur, quaedam contra singulari numero, quaedam casibus careant, quaedam a primis statiitum perfectum et ulterius non invenitur. nec plurimum refert, nulla haec an praedura sint. nam quid progenies genitivo singulari, quid plurali spes faciet? quomodo autem quire et ruere vel in praeterita patiendi modo vel in participia transibunt? quid de aliis dicam, cum senatus senati an senatus faciat, incertum sit? quare mihi non invenuste dici videtur, aliud esse Latine aliud grammatice loqui. ac de analogia nimium. etymologia , quae verborum originem inquirit, a Cicerone dicta est notatio, quia nomen eius apud Aristote
Abbreviated transcription (Latin):
rogata retiner in solentie cuiꝰdã est & friuolȩ ĩ paruis iactã¬
tiȩ: Multũ n luteratꝰ ꝗ sine aspiratiõe & producta secũda syl¬
laba salutat. Auerte est .n. & calefacere dixerit potiusꝗ̃ qd
dicimus & cõseruauisse: his adiiceat face & dice & simlitt
Rcsta est hec uia ꝗs negat. sed alia est & molior & magistra
E go tñ nõ alio magis angor ꝗͣ quod obliꝗs cãib ducti &̃ iã
pͥmas poĩtiones sibi nõ inuenire sed mutar̃ ꝑ mittãt. ut c̃
ebur & robur ita dicta &ͤ scripta sũmis auctorib in olitte¬
rã secũde syllab& transferũt ꝗa sit roboris & eboris. Sulphur
& gucturi subiicerẽt in gẽo luterã o mediã ꝗa esset eborise
mur fatet᷑ esse. Ucrũ ficei uult xhis ebura robura marmũa
Qui si aĩa duerteretit litterarũ affinitatẽ scirẽt sic ab eo quo
st robur roboris fieri: quom̃o ab eo đ est miles. limes udoꝵ¬
qͥ ut dicebã pottiones in longe diusas figuras ꝑ obliquos caus exe¬

Expanded text:
 insolentiae cuiusdam est et frivolae in parvis iactantiae. multum enim litteratus, qui sine aspiratione et producta secunda syllaba salutarit  avere est enim et calefacere dixerit potius, quam quod dicimus, et conservauisse, his adiiciat face et dice et similia. recta est haec via; quis negat? sed adiacet et mollior et magis trita. ego tamen non alio magis angor, quam quod obliquis casibus ducti etiam primas sibi positiones non invenire sed mutare permittunt: ut cum ebur et robur, ita dicta ac scripta summis auctoribus, in o litteram secundae syllabae transferunt, quia sit roboris et eboris, sulpur et gutturi subiicerent in genitivo litteram o mediam, quia esset eboris mur fatetur esse, verum fieri vult ex his robura, ebura, marmura. quodsi animadverterent litterarum adfinitatem, scirent sic ab eo, quod est robur, roboris fieri, quomodo ab eo, quod est miles limes positiones in longe diversas figures per obliquos casus exe
Abbreviated transcription (Latin):
Hesciebamꝰ N at nõ consuctudini & detori seruiebamꝰ: sic̃ in
pluribus q̃ sulliꝰ ĩ oratore diuine ut om̃ia exeꝗtͣ. Sed augu¬
stus ꝙͣ in epistolis ad Cacsarẽ scriptis emẽdat quod idis calid¬
um dicer̃ q̃ caldũ malit. nõ ꝗa id nõ sit latinũ sed ꝗa sit
odiosũ & ue ip̃e u̾be greto significauit Napaptoꝵ. Atq hanc¬

Expanded text:
non consuetudini et decori serviebamus, sicut in plurimis, quae M. Tullius in Oratore divine ut omnia exequitur. sed Augustus quoque in epistulis ad C. Caesarem scriptis emendat, quod is calidum dicere quam caldum malit, non quia id non sit Latinum sed quia sit odiosum et, ut ipse Graeco verbo significavit
Abbreviated transcription (Latin):
pos ꝗ sũt proximi uidimꝰ Ennii. accũ. pacuuis lucilii terentii
cendii & alio ꝵ insoci uersus sũma nõ cruditiõis m̃o gratia sed
Q iocũditatis cũ poeticis uolurtatib aures a forẽsi afpentate
respirat. Quibus aecedit nõ mediocris utilitas cũ sententiis coꝵ
uelut ꝗbusdã nstimoniis q̃ proposuere cõfirimẽt Ucũ pͥora illa ad
peros magis hoc sequẽtia ad robustiores ꝑtinebũt cũ graman¬
res amorie usus lectionis: nõ scolarũ t̃porib sea uiti spano ter̃¬
minut inplegendo grãmaticus & illa ꝗdĩ minora p̃stare debe¬
bit ut partes orationis ueadĩ sibi soboto uͥ su desideret & pedum

Expanded text:
idemus Enni, Acci, Pacuvi, Lucili, Terenti, Caecili et aliorum inseri versus summa non eruditionis modo gratia sed etiam iucunditatis, cum poeticis voluptatibus aures a forensi asperitate respirent. quibus accedit non mediocris utilitas, cum sententiis eorum velut quibusdam testimoniis quae proposuere confirment. verum priora illa ad pueros magis, haec sequentia ad robustiores pertinebunt, cum grammatices amor et usus lectionis non scholarum temporibus, sed vitae spatio terminentur. in praelegendo grammaticus et illa quidem minora praestare debebit, ut partes orationis reddi sibi soluto versu desideret et pedum
Abbreviated transcription (Latin):
ille p aeptor liber̾aliꝰ tempora sua ĩ pensurus uni uidet᷑. qͣ si ca¬
dẽ ÷̃ plures partia ẽ. Prior cã prorsus grauis ⁊iã si studiis ꝗdẽ
scolas prodese: moribus aũt nocere cõstaret. potior mihi ratio
uiuẽdi honeste. ꝗͣ uł optime dicendi uidetur. Sid mea quidẽ
sentẽtia iuĩcta ista atq indisereta sũt. Neq n. esse gratorẽ ni¬

Expanded text:
ille praeceptor, liberalius tempora sua impensurus uni videtur, quam si eaille praeceptor, liberalius tempora sua impensurus uni videtur, quam si eadem in plures partiatur. prior causa prorsus gravis. nam si studiis quidem scholas prodesse, moribus autem nocere constaret, potior mihi ratio vivendi honeste quam vel optime dicendi videretur. sed mea quidem sententia iuncta ista atq
Abbreviated transcription (Latin):
citatissime uoluãt. XAΛEI HOI grȩce uocãt᷑. Res modica di¬
ctu quatñ omissa multa linguę uitia nisi pͥmis eximũt᷑ an¬
nis ĩ emẽdabili ĩ posterũ p̃autate durc̃t᷑.
ED nobis iã paulatĩ accrescer̃ puer: & exire de gremio &
discere serio incipiat. hoc igit᷑ potissimũ loco tractãda q̃¬
stio est. utilius ne sit domi atq int᷑ pͥuatos parietes studĩtẽ
continere: an freq̃ntiȩ scolarũ & uelut publicis p̃ceptoribus
rradere. Quod quidẽ cũ iis aꝗb cdarissimaꝵ ciuitatũ mores sũt
ĩstituti. tũ eminẽtissimis auctorib uideo placuisse. Nõ estm̃
dissimulãdũ esse nõ nulos ꝗ ab ho̾c qͦq publico more pͥuata
quadã ꝑsuasiõe dissentiant᷑ Hi duas p̃cipue rationes leꝗ uidẽt
ctatis q̃ sit ad uitia max̾ prona Und cãs turpiũ factoꝵ lepe
extitisse utinã falso iactaret᷑. Alterã qͥ quis quis futurus est

Expanded text:
citatissime volvant; χαλινοί Graece vocantur. res modica dicitatissime volvant; χαλινοί Graece vocantur. res modica dictu, qua tamen omissa multa linguae vitia, nisi primis eximuntur annis, inemendabili in posterum pravitate durantur. sed nobis iam paulatim adcrescere puer et exire de gremio et discere serio incipiat. hoc igitur potissimum loco tractanda quaestio est, utiliusne sit domi atque intra privatos parietes studentem continere an frequentiae scholarum et velut publicis praeceptoribus tradere. quod quidem cum iis, a quibus clarissimarum civitatium mores sunt instituti, tum eminentissimis auctoribus video placuisse. non est tamen dissimulandum, esse nonnullos, qui ab hoc prope publico more privata quadam persuasione dissentiant. hi duas praecipue rationes sequi videnaetatis, quae sit ad vitia maxime prona, unde causas turpium factorum saepe extitisse utinam falso iactaretur; alteram, quod, quisquis futurus est
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ moris est: coeperit ne hãc oꝑam ĩ uocabulis uulgarib
oris: id ist quas greti Naccas uocant dũ aliud agit᷑ edisare
& r prima clemẽta cõseꝗ rẽ postea propriũ tẽpusꝰ desideratu¬
rã & qmiad huc circa res tenues moram᷑ ii qͦq uersus ꝗ adimi¬
tatioẽ scribendi p̃ponẽt᷑ nõ ociosas uelĩ sententias habeant.
sea honcstũ aliꝗͥ monẽtes: proseꝗe᷑ hȩc memoria ĩ senetutẽ. &
ĩpressa aĩo rudiusq ad mores proficiẽt. &̃ dicta claroꝵ itirorũ
locos ediscer̃ int̾ lusũ licet Nã & max̾ neaessaria est oratori sic̃
queũt prope sola est qͣ iuuari cura docẽtiũ possit. Nõ alienũ
fucrit exigere ab his etatib qͦ sit absolutius osi & exprossior ser¬
mo ut nõia quȩdã u̾sq affestate difficultatis & plurib & asꝑ¬
rime coheuntibus ĩ terse syllabis catenatos & ueluti cõfragososꝗͣ

Expanded text:
admodum moris est coeperit, ne hanc operam in vocabulis vulgaribus admodum moris est coeperit, ne hanc operam in vocabulis vulgaribus oris, quas Graeci γλώσσας vocant, dum aliud agitur, ediscere et inter prima elementa consequi rem postea proprium tempus desideraturam. et quoniam circa res adhuc tenues moramur, ii quoque versus, qui ad imitationem scribendi proponentur, non otiosas velim sententias habeant sed honestum aliquid monentes. prosequitur haec memoria in senectutem et impressa animo rudi usque ad mores proficiet. etiam dicta clarorum virorum  est locos ediscere inter lusum licet. nam et maxime necessaria est oratori sicut queunt, prope sola est, quae iuvari cura docentium possit. non alienum fuerit exigere ab his aetatibus, quo sit absolutius os et expressior sermo, ut nomina quaedam versusque adfectatae difficultatis ex pluribus et asperrime coëuntibus inter se syllabis catenatos et velut confragosos quam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥq nõ properare ad continuandã eã uł ad celebrãdã nisi
cũ ĩ offensa atq ĩdubitata litteraꝵ ĩt̾ se cõiũttio suppeditare
sine ulla cogitandi saltẽ mora poterit: tũc ip̃is syllabis u̾ba
cõplecti & his sermonẽ cõnecter̃ ĩcipiat. Incredibile ẽ quãtũ
more lestiõi festinatiõe adiiciat᷑ hinc i accidit dubitatio:
int̾missio repeticio plusꝗͣ possũt audientibus. Deind cũ errarũt õ
his q̃ iã sciũt diffidentib. Certa sit ĩprimis ergo lectio. deind con¬
iuncta & diulentior donec exercitatiõe contingat cmẽdata ue¬
locitas. Nã prospicere ĩ dextrã qͥ om̃s p̃cipiũt & prouidere nõ rati¬
õis mõ sed usus qͦq est qm̃ sequẽtia ĩ tuenti pͥora sequeda sũt. &
ꝙͥ difficilimũ est diuidenda intentio aĩ: ut aliud uoce aliude
oculis agat᷑. illud nõ penitebit curasse. cũ scribẽt nõia puer quẽ¬

Expanded text:
quoque non properare ad continuandam eam vel accelerandam, nisi quoque non properare ad continuandam eam vel accelerandam, nisi cum inoffensa atque indubitata litterarum inter se coniunctio suppeditare sine ulla cogitandi saltem mora poterit. Tunc ipsis syllabis verba complecti et his sermonem connectere incipiat. incredibile est, quantum morae lectioni festinatione adiiciatur. hinc enim accidit dubitatio, intermissio, repetitio plus quam possunt audentibus, deinde, cum errarunt, etiam iis quae iam sciunt diffidentibus. certa sit ergo in primis lectio, deinde coniuncta et diu lentior, donec exercitatione contingat emendata velocitas. nam prospicere in dextrum quod omnes praecipiunt et providere, non rationis modo sed usus quoque est; quoniam sequentia intuenti priora dicenda sunt, et, quod difficillimum est, dividenda intentio animi, ut aliud voce aliud oculis agatur. illud non paenitebit curasse, cum scribere nomina puer quem
Abbreviated transcription (Latin):
celerius & sȩpius sequẽdo caesa uestigia firmabit articulos neq
egebit adiutorio manũ suã manu suꝑ ĩ põita regentis. Nõ ẽ
aliena xes q̃ ferre abhonestis negligi solet cura bene ac uelocit᷑
scribendi. Nã cũ sit ĩstudiis p̃cipuũ qͦq solo uerus ilł profectꝰ
& altis radicib nixꝰ paret᷑ Scxibere ip̃m: tardior stil gcogita¬
tiõe morat᷑. rudis & cõfusis ĩ tellectu carit: Und̾ seꝗt᷑ alt̾ dictã¬
di q̃ & trãsferenda sunt labor. Quare cũ semꝑ & ubiq tũ p̃cip¬
ue ĩ epłis secretis & familiarib delectabit. Ne hoc ꝗdĩ neglectũ
reliquisse syllabis nullũ cõpendiũ ẽ. perdiscendȩ om̃s nec ut
fit plerũq difficilima q̃q eaꝵ differenda: ut ĩnõib scribend¬
is dep̃hendãt᷑. Quinimone pͥmȩ ꝗderamemoriȩ temer̃ tre¬
dendũ: repetere & ĩ culcare dui fuerit utilius & ĩ lectione

Expanded text:
celerius ac saepius sequendo certa vestigia firmabit articulos, neque celerius ac saepius sequendo certa vestigia firmabit articulos, neque egebit adiutorio manum suam manu superimposita regentis. non est aliena res, quae fere ab honestis negligi solet, cura bene ac velociter scribendi. nam cum sit in studiis praecipuum, quoque solo verus ille profectus et altis radicibus nixus paretur, scribere ipsum, tardior stilus cogitationem moratur, rudis et confusus intellectu caret; unde sequitur alter dictandi, quae transferenda sunt, labor. quare cum semper et ubique tum praecipue in epistolis secretis et familiaribus delectabit ne hoc quidem neglectum reliquisse. syllabis nullum compendium est; perdiscendae omnes nec, ut fit plerumque, difficillima quaeque earum differenda, ut in nominibus scribendis deprehendantur. quin immo ne primae quidem memoriae temere credendum; repetere et diu inculcare fuerit utilius, et in lectione
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiẽtib ut õ cũ satis affinxisse eas pueris recto illo quo pͥmũ sebi
solent cõtextu uidẽt᷑. retroagãt rursꝰ & uaria ꝑͣmutatiõe ꝑtͣbẽt:
donꝰ literas ꝗ instituũt᷑ facie norint nõ ordĩe. Qua ꝑꝑ optĩe sic̃ ho¬
iũm pariter habitus & noĩa edocebũt᷑. Sed qͥ in litteris obest ĩ sil¬
labis nõ nocebit. Nõ excludo aũt id q est notũ ĩritandȩ addi¬
scẽdũ ĩ fantiȩ gratia eburneas & litteraꝵ firmas ĩ lusũ offerre
uł siquid alud qͦ magis illa ętas ꝯaudeat ĩ ueniri põt qͥ tra¬
stare ĩ tueri: nõiare: iocũdũ sit. cũ uõ iã ductus seꝗ aeperit:
nõ in utile erit eas tabelle ꝗͣ optime ĩ stulpi: ut ꝑ illos uelut
sulcos ducat᷑ stilus: Nã neq ereabit que ad modũ incexis. Cõnẽ¬
bit᷑. N utrĩq mãginib neq extra pscriptũ egredi poterit. &

Expanded text:
praecipientibus, ut etiam cum affixisse eas pueris, recto illo quo primum scribi praecipientibus, ut etiam cum affixisse eas pueris, recto illo quo primum scribi solent contextu videntur, retro agant rurs us, et varia permutatione perturbent, donec litteras qui instituuntur facie norint non ordine. quapropter optime sicut hominum pariter et habitus et nomina edocebuntur. sed quod in litteris obest, in syllabis non nocebit. non excludo autem, id quod est inventum irritandae ad discendum infantiae gratia eburneas etiam litterarum formas in lusum offerre; vel si quid aliud, quo magis illa aetas gaudeat, inveniri potctare, intueri, nominare iucundum sit. 3. Cum vero iam ductus sequi coeperit, non inutile erit, eas trabellae quam optime inscalpi, ut per illos velut sulcos ducatur stylus. Nam neque errabit, quemadmodum in ceris continebitur enim utrinque marginibus neque extra praescriptum egredi poterit et
Abbreviated transcription (Latin):
disocẽ satis nonẽ ideo nͨ netesse ẽ. Quod si nemo rephẽdit patrẽ
ꝗ hec nõ negligenda ĩ suo filio putet Cur ĩ probet᷑ siꝗ ia q̃ domi sue
recte facer& ĩ publicũ promit: Atq eo magis q minora õe faciliꝰ
minores percipiũt: & ut corpora ad quosdã mẽbroꝵ flexus for¬
mari nisi tenera nõ possũt. Sic aios qͦ ad pleraq duriores robũ
ip̃m facit. An philippus macedonũ rox alixandeo filio suo pͥma
litterarũ elemẽta tradi ab aristotele sũmo eiꝰ ꝑtatis philosopho
uoliuss&: aut ille suscepisset hoc officiũ si nõ studioꝵ initia &a
ꝑfectissimo ꝙ optime tractari & ꝑtiner̃ ad sũmã credidiss&: si¬
gamigit᷑ alexãdrũ dari nob̾ ĩ positũ gremio dignũ tanta cũa
⁊ fantẽ ꝗ̃ ꝗͣ siuis auq dignus c̃. Pudeat ne me ĩ ip̃is statĩ clem̃tis
& breuia docendi mõstrare cõpendia. Neq n. mihi illud saltẽ pla¬

Expanded text:
discere satis non est, ideo nec necesse est. quodsi nemo reprehendit patrem, discere satis non est, ideo nec necesse est. quodsi nemo reprehendit patrem, qui haec non negligenda in suo filio putet, cur improbetur, si quis erectesaceret, in publicum promit? Atque eo magis. quo minora etiam facilius minores percipiunt, et ut corpora ad quosdam membrorum flexius formari nisi tenera non poslunt, sic animos quoque ad pleraque duriores robur ipsum facit. An Philippus Macedonum Rex, Alexandro filio suo prima literarum elementa tradi ab Aristotele summo eius aetatis philosoho, voluisset, aut ille suscepisset hoc officium, si non studiorum initia, et a perfectissimo quoque optime tractari, et pertinere ad summam credidisset? fingamus igitur Alexandrum dari nobis impositum gremio, dignum tanta cura infantem quamquam suus cuique dignus est pudeatne me in istis statim elementis, etiam brevia docendi monstrare compendia. 2. Neque enim mihi illud saltem pla
Abbreviated transcription (Latin):
qua dis& puereo ip̃o ãno qͥ minora didiciss&. hoc ꝑsigulos ã nos pro¬
rogatũ ĩ sũmã proficit: & ꝗͣtũ ĩ infantia p̃sumptũ temporis ado¬
Atq eominus ꝗđ inicia litteraꝵ sola memoria constãt. quȩ nõ
moiã est i paruis. sed tũ &̃ tenacissima ẽ. Nec sũ adeo ȩtatã im¬
prudens ut in standũ protinꝰ teneris acerbe putẽ exigendãq:
plane operã. Nã idipmis cauere oportebit: ne studia ꝗͥ amare nõ¬
diĩ põt odecit. & amaritudinẽ semel ꝑceptã &̃ ultra rudesaiss¬
nos reformid&. Lusus hic sit. & roget᷑ & laudet᷑ & nũꝗͣ se ficisse
nõ gaudeat. Aliqn ip̃o nolente doceat᷑ alius cui inuideat cõtẽdat
÷ fantia. Et ut cõporũ mox fortissimoꝵ educatio a laet cunis q
ĩiciũ duat ita futurus oloquẽtissimꝰ ediditaliqͣn uagitũ. & loꝗ
pͥmũ ĩ certa uoce tẽtauit & hisit circa formas litteraꝵ. Nec si ꝗͦ

Expanded text:
qua discet puer ipso illo anno, quo minora didicisset. hoc per singulos proqua discet puer ipso illo anno, quo minora didicisset. hoc per singulos prorogatum in summam proficit, et quantum in infantia praesumptum est temporis, adoatque eo minus, quod initia litterarum sola memoria constant, quae non modo iam est in parvis sed tum etiam tenacissima est. nec sum adeo aetatum imprudens, ut instandum protinus teneris acerbe putem exigendamque plane operam. nam id in primis cavere oportebit, ne studia, qui amare nondum potest, oderit et amaritudinem semel perceptam etiam ultra rudes annos reformidet. lusus hic sit; et rogetur et laudetur et numquam non fecisse se gaudeat, aliquando ipso nolente doceatur alius, cui invideat; contendat t sua etiam studiis infantia; et ut corporum mox fortissimorum educatio a lacte cunisque initium ducit, ita futurus eloquentissimus edidit aliquando vagitum et loqui primum incerta voce temptavit et haesit circa formas litterarum. nec si quid
Abbreviated transcription (Latin):
crũt. nã is pͥmus i todnnacsi quo libro scriptũ hoc ĩ uenit᷑
neg auit esse huiꝰ poete. Sed alii qͦq auctores int̾ quos era tosthe¬
nes idem p̾coperũt. melius aũt ꝗ nullũ tpũs uacare cura uo¬
lũt ut crisippus. Nã is ꝗͣuis nue cib trienniũ dederit mñ abil¬
lis qͥq iã ĩ formãdã ꝗ̃ optimis institutis mẽtẽ infantiũ iudi¬
cat. Cur aũt nõ ꝑtinoe ad litteras ȩtas q̃ admores iã ꝑtinet.
Neq ignoro toto illo de qͦ loquor tẽpor̃ uix tm̃ effici. ꝗͣtũ cõfere
unus postea possit ãniis Sed tñ mihi ꝗ id senserũt uidẽt᷑ nõ
tam discentibus ⁊ hac ꝑte ꝗͣ docentib peꝑcisse. Quid melius alio¬
ꝗn facient ex quo loꝗ poterũt: faciãt n. aliꝗͥ necesse estraut
cur hoc qͣtulũcũq est. usq ad septẽ annos luccũ fastidiam:¬
Nã certe q̃ lib& paruũ sit quod cõtulerit ȩtas por maiora tñ ali¬

Expanded text:
runt; nam is primus ὑποθήκας, in quo libro scriptum hoc invenitur, negavit esse huius poëtae. sed alii quoque auctores, inter quos Eratosthenes, idem praeceperunt. melius autem, qui nullum tempus vacare cura volunt, ut Chrysippus. nam is, quamvis nutricibus triennium dederit, tamen ab illis quoque iam formandam quam optimis institutis mentem infantium iudicat. cur autem non pertineat ad litteras aetas, quae ad mores iam pertinet? neque ignoro, toto illo, de quo loquor, tempore vix tantum effici, quantum conferre unus postea possit annus; sed tamen mihi, qui dissenserunt, videntur non tam discentibus in hac parte quam docentibus pepercisse. quid melius alioqui facient, ex quo loqui poterunt? faciant enim aliquid necesse est. aut cur hoc, quantulumcunque est, usque ad septem annos lucrum fastidiamnam certe quamlibet parvum sit, quod contulerit aetas prior, maiora tamen ali
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uidẽt᷑ indocti copĩa hr̃c maiorẽ qͣ dicũt om̃ia. aocti
est & clectio & modus hlis ataedit quod acura docẽdi quod
intẽderĩt reoedũt. Itaq illud q̃stionũ & argumẽtoꝵ apud
cõrupta iudicia feigus euitant: nihilq aliud ꝗͣ qͦ uł praus
uoluptatibus aures assistẽciũ permuloãt q̃rũt. sentẽtie
qͦ ip̃e quas solas petũt magis emmẽt᷑ cũ om̃iã circa illas
sordida & abiecta sũt ut lumina nõ int̾ ũbras quẽ admo¬
dũ ci dicił. sed plane int̾ tenebras clariora sũt. Itaq inge¬
mosi uoãt᷑ ut libet dũ tñ costet cõtumeliose sic laudari
disertũ. Nihalomiinus confitendũ est &̃ detraher̃ doctrinã
aliꝗ ut limã rudib & cotes ebetib: & uino uetustatẽ: sed

Expanded text:
rdum videntur indocti copiam habere maiorem, quod dicunt omnia; doctis est et electio et modus. his accedit, quod a cura docendi quod intenderunt recedunt. itaque illud quaestionum et argumentorum apud corrupta iudicia frigus evitant nihilque aliud, quam quod vel pravis voluptatibus aures assistentium permulceat, quaerunt. sententiae quoque ipsae, quas solas petunt, magis eminent, cum omnia circa illas sordida et abiecta sunt; ut lumina non inter umbras, quemadmodum Cicero dicit, sed plane in tenebris clariora sunt. itaque ingeniosi vocentur, ut libet, dum tamen constet contumeliose sic laudari disertum. nihilominus confitendum est etiam detrahere doctrinam aliquid, ut limam rudibus et cotes hebetibus et vino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗbuis aliꝗ diserti subiugendũ sit̃ es ꝙdiu secũ ip̃i clauq me¬
ditati desperata conectẽdi facultate/ deserũt se ad alia dem¬
ceps atq ind alia nõ minus cõmuma . acͥ nota diu̾tũt. Qu

Expanded text:
quibus aliquid diserti subiungendum sit, eaque diu secum ipsi clarequibus aliquid diserti subiungendum sit, eaque diu secum ipsi clareditati desperata conectendi facultate deserunt et ad alia deinceps atque inde alia non minus communia ac nota devertunt. qu
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Alius percontanti theodoreus: an appollodoreus essa
ego inꝗt palmulalariꝰ sũ. nec sane potuit urbanius ex cõfe¬
stione inscitiȩ sue elabi. Lorro hi ꝗa & bñficio ingenii p̃stãtes
sũt habiti & multa ã memoria digna exclamauerũt plũr¬
mos hũt similes negligẽtiȩ suȩ paucissimos nãs. lgit᷑ impetu
dicere se & iurib uiti gloriant᷑. Neq N opus esse probatione:
aut dispositrõe infictis rebus. sed cuiꝰ rei gratia plenũ sit audi¬
toriũ sentẽtiis grandib qugrũ optima q̃q a periculo petant̃
Quin & incogitando nulla ratione adhibita: aut rectũ in¬
tuentes magnũ aliꝗͥ qia ꝙͥ altro se offerat plurib saepe dieb
expetant aut murmine mcerto uelut clasfico instiiti cõcita¬
tissimũ corporis motũ: nõ enũtiandis. sed q̃rendis uerbis accõdat
Nlon nulli certa sibi micia prius ꝙͣ fensũ inuenerĩt destinãt.

Expanded text:
respondit. alius percontanti, Theodoreus an Apollodoreus esset? respondit. alius percontanti, Theodoreus an Apollodoreus esset? ego , inquit, parmularius sum. nec sane potuit urbanius ex confessione inscitiae suae elabi. porro hi, quia et beneficio ingenii praestantes sunt habiti et multa etiam memoria digna exclamaverunt, plurimos habent similes negligentiae suae, paucissimos naturae. igitur impetu dicere se et viribus uti gloriantur; neque enim opus esse probatione aut dispositione in rebus fictis, sed, cuius rei gratia plenum sit auditorium, sententiis grandibus, quarum optima quaeque a periculo petatur. quin etiam in cogitando, nulla ratione adhibita aut tectum intuentes magnum aliquid, quod ultro se offerat, pluribus saepe diebus expectant, aut murmure incerto velut classico instincti concitatissimum corporis motum non enuntiandis sed quaerendis verbis accommodant. nonnulli certa sibi initia, priusquam sensum invenerint, destinant,
Abbreviated transcription (Latin):
imitatio: sed morẽ cõmunis huiꝰ sermonis decore quodã scenico
exornãt. Sic qͦ nos aliqua ĩ cõmoda exiis quas finxerimus ma¬
reriis consequẽt᷑. in eo p̃cipue ꝙͥ multa in iis ielinquũt᷑ inc̾ta
q̃ sumimꝰ ut uident᷑ etates. facultates: liberos parẽtes: urbiũ
Quãuis .N. om̃e p̃poĩtũ operis a nobis destinati eo spectet ut
scholas pertineat proprie intransitu nõ omittemꝰ :
Am hine ergo inchoanda est ea pars artis ex qua caper iui¬
ciũ solent qͣ pͥora omiserũt ꝗ̃ ꝗͣ iudeo quosdã in ip̃o statĩ
limine obstuturos mihi ꝗ nihil egere eimodi p̃aeptis eloquẽtiã
putẽt. sed naͣ sua & uulgari mõdo: & scholaꝵ ey̾citatione
contenti riodeãt d̃ diligentiã nr̃am eẽplo magni qͦ nom̃ĩs
professorũ quorũ aliꝗs ut opmõ int̾ogatus ꝗ esset schema & no¬
ema: nescire seꝗdẽ: sed si adrẽ ꝑtineret esse ⁊̃ sua declamatiõe

Expanded text:
imitatio; sed morem communis huius sermonis decore quodam scenico imitatio; sed morem communis huius sermonis decore quodam scenico exornant. sic quoque aliqua nos incommoda ex iis, quas finxerimus, materiis consequentur, in eo praecipue, quod multa in iis relinquuntur incerta, quae sumimus ut videtur, aetates, facultates, liberi, parentes, urbium quamvis enim omne propositum operis a nobis destinati eo spectet, ut scholas proprie pertineat, in transitu non omittemus. iam hinc ergo nobis inchoanda est ea pars artis, ex qua capere initium solent, qui priora omiserunt; quanquam video quosdam in ipso statim limine obstaturos mihi, qui nihil egere huiusmodi praeceptis eloquentiam putent, sed natura sua et vulgari modo et scholarum exercitatione contenti rideant etiam diligentiam professorum, quorum aliquis, ut opinor, interrogatus, quid esset σχῆμα et νόημα, nescire se quidem sed, si ad rem pertineret, esse in sua declamatione
Abbreviated transcription (Latin):
busdã pugne simulacris ad uerũ disrime acie᷑q uistã cõsue¬
sĩmus. Nihil ergo int̾ forẽse genꝰ dicedi atq hec. declimatõrũ
interẽit si profectus gratia dicimus nihiluttinãq adiici ad
cõsuctudinẽ posset. ut om̃ib utexemur & ꝑ plexe magis &
longioris aliq̃do actus cõtrou̾siȩ fingerẽt᷑: & uerba ĩ usu coti¬
diano poita ninꝰ trineremus & iõcos inserer̃ moris esset q̃
nos q̃libe ꝑ alia inscholis excitati sçimus tirones inforo inuenimur¬
mũt᷑ Si uo in obstentationẽ cõparet᷑ declamatio sane paulĩ
popularẽ ap̃te delectationẽ quales legimus paneggricos totũq
epidicticon nõ nihil sibi nitoris assumẽ quod faciũt actores comi¬
ci: ꝗ neq ita prorsus ut nos uulgo loꝗmur pronũciãt. quod es¬
set sine arte: neq procul tũ a natura recedũt qͦ uicio periret

Expanded text:
quibusdam pugnae simulacris ad verum discrimen aciemque iustam consuequibusdam pugnae simulacris ad verum discrimen aciemque iustam consueimus? nihil ergo inter forense genus dicendi atque hoc declamatorium intererit? si profectus gratia dicimus, nihil. utinamque adiici ad consuetudinem posset, ut nominibus uteremur, et perplexae magis et longioris aliquando actus controversiae fingerentur, et verba in usu cotidiano posita minus timeremus, et iocos inserere moris esset; quae nos, quamlibet per alia in scholis exercitati simus, tirones in foro inveniunt. si vero in ostentationem comparetur declamatio, sane paulumpopularem aptatae delectationem, quales legimus panegyricos, totumquόν nonnihil sibi nitoris assumere. quod faciunt actores comici, qui neque ita prorsus, ut nos vulgo loquimur, pronuntiant, quod esset sine arte, neque procul tamen a natura recedunt, quo vitio periret
Abbreviated transcription (Latin):
ut exspacient᷑ & gaudeãt materia & qͣi in corpus cant crit opti¬
mũ: sed arte sint grãdia & tumida nõ stulta &̃ & acrioribus
oculis intrienti ridicula : ut si iã gedẽdũ est impleat se decla¬
mator aliꝗͣdo dũ sciat: ut quadrupes cũ uiridi pabulo distentae
sunt sanguinis detractiõe curãt᷑. & sic ad abos iurib cõseruãdis
idoneos redeũt. Ita sibi qͦ tenuãdos adipes & ꝗͥ qͥ humoris cor¬
rupti cõtrixerit emitẽdũ. si esse sanus ac robustus uolet aliogn
tumõ ille manis pͥmo cuitũq operis conatu dep̃henderet᷑ Iocũ
aũt declamãdi opus: ꝗ diu̾sũ om̃imodo a forẽsib causis existi¬
mãt. hi profecto ne rationẽ ꝗdẽ qua ista ex̾citatio sit ĩuenta
periudẽt. Nã si foro nõ p̃parat ^ aut scenicae ostentationi. anto
furiose uoaiferationi similũ est. Quid .n. actin& iudicẽ p̃parat᷑
ꝗ mulius est Marrare quod om̃es sciant falsũ. probationes ad¬

Expanded text:
ut exspatientur et gaudeant materia et quasi in corpus eant? erit optimum; sed certe sint grandia et tumida, non stulta etiam et acrioribus oculis intuenti ridicula: ut, si iam cedendum est, impleat se declamator aliquando, dum sciat, ut quadrupedes, cum viridi pabulo distentae sunt, sanguinis detractione curantur et sic ad cibos viribus conservandis idoneos redeunt, ita sibi quoque tenuandas adipes, et quidquid humoris corrupti contraxerit, emittendum, si esse sanus ac robustus volet. alioqui tumor ille inanis primo cuiusque veri operis conatu deprehendetur. totum autem declamandi opus qui diversum omni modo a forensibus causis existimant, ii profecto ne rationem quidem, qua ista exercitatio inventa sit, pervident. nam si foro non praeparat, aut scenicae ostentationi aut furiosae vociferationi simillimum est. quid enim attinet iudicem praeparare, qui nullus est; narrare, quod omnes sciant falsum; probationes ad
Abbreviated transcription (Latin):
camus quomodo possumꝰ Iuniisalia uł perpetualia. Raro
ii uperit᷑ hoc genus ut nõ labefactari parte aliqua & subrui
possit. Sed de his pleniꝰ suo ꝗq loco teactabimꝰ. Interĩ nolo sic iu¬
uenes satis instructos: siꝗͥdẽ ex his ꝗ uieues plerũq arcũferũt᷑
artis libellũ edidioerĩt: & uelut deccetis thecracorũ toͣtos pu¬
tẽt multo labore: assiduo studio uaria ecitatioẽ. pluris
experimẽtis. altissima prudentia: p̃sentissimo cõsilio cõstat
monstiet: qua declinar̃ ꝗ crediderĩt nephas patiãt᷑ necesse ẽ
illã ꝑ funes ingrediẽtiũ tarditatẽ. Itaq & stratũ militari
labore iter sepe descrimus cõpendio ducti: & si rectũ limitẽ
repti torrẽtib pontes inciderĩt arciur̃ cogem᷑: & si ianua
tenebit᷑ incẽlio ꝑ parietẽ exibimꝰ: late fusũ opus est & mł¬
tiplex: & prope cotidie nouũ & de quo nũꝗͣ dicta erũt oĩa
q̃ sint cñ tradita. Quiad ex is optimũ. & siqua mutari.

Expanded text:
camus quomodo possumus universalia vel perpetualia. raro enim reperitur hoc genus, ut non labefactari parte aliqua et subrui possit. sed de his plenius suo quidque loco tractabimus. interim nolo se iuvenes satis instructos, si quem ex his, qui breves plerumque circumferuntur, artis libellum edidicerint, et velut decretis technicorum tutos putent. multo labore, assiduo studio, varia exercitatione, plurimis experimentis, altissima prudentia, presentissimo consilio constat monstrent; a qua declinare qui crediderit nefas, patiatur necesse est illam per funes ingredientium tarditatem. itaque et stratum militari labore iter saepe deserimus compendio ducti; et, si rectum limitem rupti torrentibus pontes inciderint, circumire cogemur, et, si ianua tenebitur incendio, per parietem exibimus. late fusum opus est et multiplex et prope cotidie novum, et de quo nunquam dicta erunt omnia. quae sint tamen tradita, quid ex his optimum, et si qua mutari,
Abbreviated transcription (Latin):
Num igͣ negabit᷑ de formẽ pyeri pacẽ acus ille  arius
dic̃di urib diremisse. Aut nõ diuina.Mi. tullii eloquẽtia
& cõtra leges agrarias popularis fuit & catillinȩ fregiti
audatiã. & supplicationes ꝗ maximꝰ honos uictorib bello
ducib dat᷑ intoga meruit: nõ ꝑterritos militũ aĩos fre¬
quẽt̾ a metu reuocat oratio: & tot pugnãdi pericula ĩ¬
cuntib laudẽ uita potiorẽ esse persuadet: Neq me uoͣ
lacedemonii atq atheniẽses magii mouerĩt ꝗͣ po . ro ͤ¬
apud quẽ sũma semꝑ oratorib dignitas fuit. Equidẽ
nec urbiũ cõditores reor alit̾ effecturos fuisse ut naga
illa multitudo coir& ĩ populos nisi docta uoce cõmota
net legũ reptores sine sũma ui orandi consetutos ut se ipsi
homines ad seucritatẽ uris astringcrit qn ip̃a uitȩ p̃cepta
& si nã sunt honesta: plus tñ ad formadas mentes ualent

Expanded text:
num igitur negabitur deformem Pyrrhi pacem caecus ille Appius num igitur negabitur deformem Pyrrhi pacem caecus ille Appius dicendi viribus diremisse? aut non divina M. Tulli eloquentia et contra leges agrarias popularis fuit et Catilinae fregit audaciam et supplicationes, qui maximus honor victoribus bello ducibus datur, in toga meruit? nonne perterritos militum animos frequenter a metu revocat oratio et tot pugnandi pericula ineuntibus laudem vita potiorem esse persuadet? neque vero me Lacedaemonii atque Athenienses magis moverint quam poapud quem summa semper oratoribus dignitas fuit. equidem nec urbium conditores reor aliter effecturos fuisse ut vaga ilia multitudo coiret in populos, nisi docta voce commota; nec legum repertores sine summa vi orandi consecutos, ut se ipsi homines ad servitutem iuris astringerent. quin ipsa vitae praecepta, etiamsi natura sunt honesta, plus tamen ad formandas mentes valent,
Abbreviated transcription (Latin):
umerãt ꝗ ꝑniciosa nõ singulis tm̃ sed reb õe publicis usi
cloquẽtia turbauerĩt ciuitãtẽ statꝰ uł eu̾tẽinteoq & lacedẽo¬
moꝵ cuutate expulsã. & athenis qͦ ubi actor mouer̃ affectꝰ
uetabat᷑ uelut recisa orãdi potestate. qͦ qͣde m̃o nes duces erũt
utiles nͨ magistratꝰ n medicina nͨ demq ip̃a sapiẽtia Nlã¬
& aux flam̃ꝰ & grectisatunim qlãciȩ magistratꝰ & ĩ me¬
dicis uenena & ĩ his ꝗ philosophõꝵ nõie mał utũt᷑ grauis¬
sima nõ nũꝗͣ flagitia dephensa sũt cibos aspernem: attu¬
lerũt sȩpe ualitudinis cãs. nũꝗͣ tecta subeamꝰ.suꝑ habitãtes
aliqͣn procũbũt. Nõ frabriat᷑ militi ꝯladiꝰ pot uti codẽ fero
latro: ꝗ nescit ignes aquas: sine ꝗb nulla sit uita & ne
tẽrenis immoret. solẽ lunãq p̃cipua siderũ aliqñ &̃ nocer̃.

Expanded text:
d rebus etiam publicis usi d rebus etiam publicis usi eloquentia turbaverint civitatium status vel everterint, eoque et Lacedaemoniorum civitate expulsam et Athenis quoque, ubi actor movere adfectus vetabatur, velut recisam orandi potestatem. quo quidem modo nec duces erunt utiles nec magistratus nec medicina nec denique ipsa sapiee magistratus, et in medicis venena et in his, qui philosophorum nomine male utuntur, gravissima nonnunquam flagitia deprehensa sunt. cibos aspernemur; attulerunt saepe valetudinis causas. nunquam tecta subeamus; super habitantes aliquando procumbunt. non fabricetur militi gladius; potest uti eodem ferro latro. quis nescit, ignes, aquas, sine quibus nulla sit vita, et ne terrenis immorer solem lunamque, praecipua siderum, aliquando et nocere?
Abbreviated transcription (Latin):
peius uelit.N. approbatis simul manifestũ est : illuod qͦ quẽ
finẽ: uel ꝗͥ sũmũ & ultimũ habeat rhetorice ꝙͥ tedos
dicit᷑ ad quod om̃is ars tendit. Nã si est ip̃a bñ dicẽdi scĩa.
finis eiꝰ & sũmũ est bñdioe.
tquit᷑ q̃stio an utilis rhetoriatlã ꝗdã uchemẽt᷑ ⁊̃ eã
inuchi solẽt. & qͥ sit ĩ dignissimũ ĩ accusationẽ orati¬
onis utũt᷑ orãdi iu̾ib oloquẽtiã esse q̃ poenis cripiat saelestos:
cuiꝰ fraude dãnẽt᷑ int᷑im boni. cõsilia ducãt᷑ ĩ peius : nͦ se¬
diciões m̃õ turbȩ q populares. sed bella &̃ in ex piabilia exci¬
tent᷑. cuiꝰ demiq tũ maximiꝰ sit usus cũ pro falsis contra uei̾¬
tatẽ ual&. Nã & socrati obiiciĩt comiai: docere eũ qͥmodo
peiorẽ cãm meliorẽ fatiat.& cõtra tisiã & gorgiã similia dic̃
polliceri plato & his adiiciũt exẽpla ꝯrȩcoꝵ romanoꝵq & en

Expanded text:
peius velit. his approbatis, simul manifestum est illud quoque, quem peius velit. his approbatis, simul manifestum est illud quoque, quem finem vel quid summum et ultimum habeat rhetorice, quod τέλος dicitur, ad quod omnis ars tendit; nam si est ipsa bene dicendi scientia, finis eius et summum est bene dicere. sequitur quaestio, an utilis rhetorice. nam quidam vehementer in eam invehi solent, et, quod sit indignissimum, in accusationem orationis utuntur orandi viribus: eloquentiam esse, quae poenis eripiat scelestos, cuius fraude damnentur interim boni, consilia ducantur in peius, nec seditiones modo turbaeque populares sed bella etiam inexpiabilia excitentur; cuius denique tum maximus sit usus, cum pro falsis contra veritatem valet. nam et Socrati obiiciunt comici docere eum, quomodo peiorem causam meliorem faciat, et contra Tisian et Gorgian similia dicit polliceri Plato. et his adiiciunt exemp
Abbreviated transcription (Latin):
aendi. Sũt plures eiꝰdẽ: sed ad alias q̃stiones magis ꝑtinẽt.
idẽ sentirge finis hoc m̃o cõprchẽsꝰ ꝑsuader ꝙͥ opõrteat nisi
qbutius nõ obscurꝰ profefpor atq auttor scia bñdiãdi esse cõse¬
tit. sed ex ceptiõib peccat: adiiciẽdo arca cuules q̃stiones de cre¬
dibilit qͣuart ia utriq respõsũ est. probabilis & illi uolũ tatis
ꝗ recte sentir & dicẽ rhetorices putauerũt. Nli sũt ferefi¬
nes & max̾ illustris. & de ꝗb p̃cipue disputat᷑. Nlã om̃es
ꝗdẽ ꝑseꝗ neq actina neq possũ cũ parliũ quoddã utar¬
bitror studiũ: arca scriptores artiũ extiterit nhilisdõ uẽ¬
bis q̃ por aliꝗs occupass finc̃diͦ q̃ ãbitio procuł aberitꝰ am̃e.
dica N. nõ utiq q̃ inue̾nero. sea q̃ placebũt : sic̃ hoc rhetõiẽ
esse bñdic̃d sciãm cũ repeto quoa est optimũ ꝗ q̃rit alius

Expanded text:
cendi. sunt plures eiusdem, sed ad alias quaestiones magis pertinent. cendi. sunt plures eiusdem, sed ad alias quaestiones magis pertinent. idem sentit et finis hoc modo comprehensus, persuadere quod oporteat, nisi quod Albucius , non obscurus professor atque auctor, scientiam bene dicendi esse consentit, sed exceptionibus peccat adiiciendo circa civiles quaestiones et credibiliter; quarum utrique iam responsum est. probabilis et illi voluntatis, qui recte sentire et dicere rhetorices putaverunt. hi sunt fere fines maxime illustres et de quibus praecipue disputatur. nam omnes quidem persequi neque attinet neque possum, cum pravum quoddam, ut arbitror, studium circa scriptores artium extiterit, nihil eisdem verbis, quae prior aliquis occupasset, finiendi, quae ambitio procul aberit a me. dicam enim non utique quae invenero sed quae placebunt, sicut hoc, rhetoricen esse bene dicendi scientiam; cum reperto quod est optimum, qui quaerit aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
platomi᷑ uidebãt᷑. ꝗ rhetoricẽ a iusticia seperaret: ut ueris
aedibiłio p̃ferrẽt. Nã iod qͦ dic̃ ĩ phedro cõsensisse aũt illis
superiorib uideri põt x̃ corneliꝰ alsus cuiꝰ haece u̾ba sũt
Orator simile tm̃ ueri petit: dem̃ paulo post. Nõ. N bona
cõscĩa: sed uictoria littigãtis est p̃miũ. q̃ si uera essent pess¬
imoꝵ hoium foret hecͣ tam ꝑniciosa nocẽtissimis morib
dare iistrumtao rel neꝗtiã paeptis aduuar̃ sed illi rationẽ
opinionis suȩ uiderĩt. Hos aut ingressi formar̃ ꝑfectũ ora¬
torẽ: quẽ ĩ pͥmis sse urũ bonũ uolumus ad cos ꝗde hoc oꝑe me¬
luis sentiũt ru̾tam̃. rhetorioẽ aũt ꝗdã eãdẽ ciuilitatẽ esse iu¬
thetoriaẽ osse iñ dicẽdi sciãm Nã & oratiõis om̃es u̾tutes simł
cõplectit᷑ & protinꝰ mores &̃t oratoris. cũ bñdiae nõ possit nͥ
bonꝰ. Idẽ ualet chrisippi finis iłł duct a cleante. scĩa recte di¬

Expanded text:
 rhetoricen a iustitia separarent et veris credibilia praeferrent; nam id quoque dicit in Phaedro. consensisse autem illis superioribus videri potest etiam Cornelius Celsus, cuius haec verba sunt: Orator simile tantum veri petit. deinde paulo post: non enim bona conscientia sed victoria litigantis est praemium. quae si vera essent, pessimorum hominum foret, haec tam perniciosa nocentissimis moribus dare instrumenta et nequitiam praeceptis adiuvare. sed illi rationem opinionis suae viderint. nos autem ingressi formare perfectum oratorem, quem in primis esse virum bonum volumus, ad eos qui de hoc opere melius sentiunt, rrhetoricen esse bene dicendi scientiam. nam et orationis omnes virtutes semel complectitur et protinus etiam mores oratoris, cum bene dicere non possit nisi bonus. idem valet Chrysippi finis ille ductus a Cleanthe scientia recte di
Abbreviated transcription (Latin):
põt. q̃ nõ sit cũ hac dicẽdi meditatione cõmunis. Eo ꝗdẽ res
ista culpa docentiũ recidit: ut int̾ p̃cipuas q̃ corrũper&̃ elo¬
quẽtiã causas licentia atq inscitia declamãtiũ fueĩt. Sedeo
qd nͣa bonũ est bñ uti licet. Suit ergo & ip̃s materiẽ qͣ
magos & pestilentiã & responsa: & seuiores tragicis nouẽ¬
cas: alia q magis ad huc fabulosa frustra int̾ sp̃osiones &
int᷑ dicta q̃remus. Quid ergo: nũ ꝗͣ hec supra fidẽ & poetica

Expanded text:
potest, quae non sit cum hac dicendi meditatione communis. eo quidem res potest, quae non sit cum hac dicendi meditatione communis. eo quidem res ista culpa docentium reccidit, ut inter praecipuas quae corrumperent eloquentiam causas licentia atque inscitia declamantium fuerit. sed eo, quod natura bonum est, bene uti licet. sint ergo et ipsae materiae, quae magos et pestilentiam et responsa et saeviores tragicis novercas aliaque magis adhuc fabulosa frustra inter sponsiones et interdicta quaeremus. quid ergo? nunquam haec supra fidem et poetica