comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͣ me debere cuius manus cum me pet̾et pcussit hostem meu
qui nocuisset nisi errass. Soepe hostis dum aꝑte peierat etiam ue¬
ris testibus abrogauit sidem et reum uelut frone curumuentum s¬
miserabilem reddidit. Quosdam ip̃a quae p̃mebat potentia erpi̾
et uidices quem cdamnaturi erant causa d amnare grã noluerunt.
Non tamen hi reo bñsicium dedenunt qͣuis profuerint: qui atelu
distinguit non euentus sed animus: aduersanus meus dum contͣ¬
na dicit et uidicem supbia offendit et in unum testem teme̾ dimit¬
tit causam meam erexit. Non quaero an prome errauit qui a con¬
tra me uoluit.
q Empe ut ingratus sim uelle debeo id facere quod ille ut be¬
Tneficium daret debuit. Nim quid est iniquius homine q
cum odit a quo in turba calcatus aut resꝑsus. aut quo nollet ĩpul¬
sus est: aut quidquid est aliud quod illum querelȩ eximat cum

Expanded text:
quicquam, cuius manus, cum me peteret, percussit hostem meum, quicquam, cuius manus, cum me peteret, percussit hostem meum, qui nocuisset, nisi errasset ? Saepe testis, dum aperte peierat, etiam veris testibus abrogavit fidem et reum velut factione circumventum miserabilem reddidit. Quosdam ipsa, quae premebat, potentia eripuit, et iudices, quem damnaturi erant causae, damnare gratiae noluerunt. Non tamen hi beneficium reo dederunt, quamvis profuerint, quia, distinguit non eventus sed animus. Adversarius meus, dum contraria dicit et iudicem superbia offendit et in unum testem temere rem1 demittit, causam meam erexit ; non quaero, an pro me erraverit : contra me voluit. Nempe, ut gratus sim, velle debeo idem facere, quod ille, ut beneficium daret, debuit. Num quid est iniquius homine, qui eum odit, a quo in turba calcatus aut respersus aut, quo nollet, impulsus est ? Atqui quid est aliud, quod illum querellae eximat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
multos estu laborantes ramoꝵ opacitas texit: Quid aut̃ int̾est ⁊
utrum mihi qui nescit profuerit an qui scire non potuit: cum uti¬
q uelle defuerit: Quid aũt interest utrum me uibeas naui aut ue¬
hiculo aut lancea debere bñficium an ei qui aque tanꝗͣista ppositũ
bñfaciendi nullum huit sed ꝑfuit casu:
Eneficium aliquis nesciens accipit nemo anesciente. Quomõ
multos fortuta sanant nec ideo remedia sunt. et in flumen
alicui cecidisse fugore magno causa sanitatis fuit. Quomõ quorũ¬
dam flagellis quartana discussa est et metus repentinuus animum
in aliam curam au̾tendo suspectas horas fefellit. Nec ideo quicqua
horum etiam si saluti suit salutare est: Sic quidam nobis prosunt
dum nolunt: ĩmo quia nolunt. non tamen ideo illis bñficia debeꝰ
Q si pniciosa illorum consilia deflexit in melius an existimas ei i

Expanded text:
oribus : et quam multos aestu laborantes ramorum opacitas texit ! Quid autem interest, oribus : et quam multos aestu laborantes ramorum opacitas texit ! Quid autem interest, utrum mihi, qui nescit, profuerit, an qui scire non potuit, cum utrique velle defuerit ? Quid interest, utrum me iubeas navi aut vehiculo aut lanceae debere beneficium an ei, qui aeque quam ista propositum bene faciendi nullum habuit, sed profuit casu ? Beneficium aliquis nesciens accipit, nemo a nesciente. Quomodo multos fortuita sanant nec ideo remedia sunt, et in flumen alicui cecidisse frigore magno causa sanitatis fuit, quomodo quorundam flagellis quartana discussa est et metus repentinus animum in aliam curam avertendo suspectas horas fefellit nec ideo quicquam horum, etiam si saluti fuit, salutare est, sic quidam nobis prosunt, dum nolunt, immo quia nolunt ; non tamen ideo illis beneficium debemus, quod perniciosa illorum consilia fortuna deflexit in melius. An existimas me debere ei
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. quin nos non obliget manifestius est q̃ ut ulla in hac uerba
impendenda sint. Et hec questio facile expedietur. et si qua silis
huic moueri põt. si totiens illo cogitationem nr̃am conu̾teremus i¬
Bñficium nullum est nisi quod adnos pͥmum aliqua cogitatio d̃fert.¬
deinde amica et benigna. Itaq nec suminib gratias agimus q̃uis tã
magna nauigia patiantꝰ et ad subuehendas copias largo ac perenn
alueo cutrant. aut piscosa et amoena pinguibus arius intersluant. nͦ
quisꝗ̃ nilo bñficium debere se udicat non inagis ꝗ̃ odium si ĩmodicꝰ
suꝑfuxit tardeq recessit. nec uentus bñficium dat licet leuis et scos
aspiret nec utilis et salubris cibus. Nam qui bñficium mihi daturus
est debet non tantum prodẽe sed uelle. Ideo nec mutis animalibus
quicq̃ debetur. Et q̃multos e piculo uelocitas equi rapuit: et quã

Expanded text:
fecit; quin nos non obliget, manifestius est, quam ut ulla in hoc verba fecit; quin nos non obliget, manifestius est, quam ut ulla in hoc verba impendenda sint. Et haec quaestio facile expedietur et si qua similis huic moveri potest, si totiens illo cogitationem nostram converterimus beneficium nullum esse, nisi quod ad nos primum aliqua cogitatio defert,deinde amica et benigna. Itaque nec fluminibus gratias agimus, quamvis aut magna navigia patiantur et ad subvehendas copias largo ac perenni alveo currant aut piscosa et amoena pinguibus arvis interfluant ; nec quisquam Nilo beneficium debere se iudicat, non magis quam odium, si immodicus superfluxit tardeque decessit ; nec ventus beneficium dat, licet lenis et secundus adspiret, nec utilis et salubris cibus. Nam qui beneficium mihi daturus est, debet non tantum prodesse, sed velle. Ideo nec mutis animalibus quicquam debetur : et quam multos e periculo velocitas equi rapuit ! nec arb
Abbreviated transcription (Latin):
tempore et amare et odisse: et queri et gr̃as agere: quod natura
non recipit potius comparatione fc̃a interse bñficu et iniuriae uid¬
bo an etiam ultro debeatur. Quom̃o si quis scriptis nr̃is alios sup¬
ne imp̾mit uersus priores litteras non tollit sed abscondit si bñfici¬
um supueniens iniuna apparere non patitur.
¶Ultus tuus cui regendum me tradidi colligit nugas et attrahit
frontem quasi longius exeam uideris mihi dicere. Quomõ i
mihi tantum dextra is huc dinge cursum. litus ama non possu ma¬
gis. Itaq si huic satisfactum existimas illo transeamus an ei debea¬
tur. aliquid qui nobis inuitus profuit. Hoc aptius potui dicere nͥ
propositio deberet ẽẽ confusior ut distinctio statim subsecuta ostẽ¬
deret utrunq quęri: An ei deberemus qui nobis dum non uult ꝑ¬
ficit et an ei qui dum nescit. Nam si quis coactus aliquid boni

Expanded text:
tempore et amare et odisse et queri et gratias agere, quod natura tempore et amare et odisse et queri et gratias agere, quod natura non recipit. Potius comparatione facta inter se beneficii et iniuriae videbo, an mihi etiam ultro debeatur. Quomodo, si quis scriptis nostris alios superne imprimit versus, priores litteras non tollit, sed abscondit, sic beneficium superveniens iniuria apparere non patitur. Vultus tuus, cui regendum me tradidi, colligit rugas et trahit frontem, quasi longius exeam. Videris mihi dicere : Quo tantum mihi dexter abis ? Huc derige cursum, litus ama. Non possum magis. Itaque, si huic satis factum existimas, illo transeamus, an ei debeatur aliquid, qui nobis invitus profuit. Hoc apertius potui dicere, nisi propositio deberet esse confusior, ut distinctio statim subsecuta ostenderet utrumque quaeri, et an ei deberemus, qui nobis, dum non vult, profuit, et an ei, qui, dum nescit. Nam si quis coactus aliquid boni
Abbreviated transcription (Latin):
quid in ur̃a schola iuris sit uos sciatis separantur actiones et de eo
quod agimus de eodem nobiscum agitur. confunditur formula si
quis apudine pecuniam deposuerit. idem postea furtum mihi fur¬
tum mihi fecerit et ego cum illo furti agam et ille mecũ depositi. Ui¬
Ue proposiusti mi liberalis exempla certis legibus continent᷑
quas necẽe est sequi. Lex legi non miscet᷑. utraq sua ui it.d̾¬
positum hẽt actionem propriam tam me hercule ꝗ̃ furtum. bñfici¬
um nulli legi subiectum est. me arbitro utttur licet me hic inter se
comparare quantum profuerit mihi quisq aut quantum nocuerit
tum pronunciare utrum plus debeatur mihi an debeam. In illis ni¬
hil est nr̃e pot̾atis. eundum est qua ducimur. in bñficio tota pote¬
stas mea est. Ego itaq iudico illa non separo nec deduco. sed ĩui¬
nas et bñficia ad eundem iudicem muto. alioquin uibes me eode

Expanded text:
quid in vestra schola iuris sit, vos sciatis. Separantur actiones nec de eo, quid in vestra schola iuris sit, vos sciatis. Separantur actiones nec de eo, quod agimus, et de eo, quod nobiscum agitur, confunditur formula. Si quis apud me pecuniam deposuerit, idem postea furtum mihi fecerit, et ego cum illo furti agam et ille mecum depositi." Quae proposuisti, mi Liberalis, exempla certis legibus continentur, quas necesse est sequi. Lex legi non miscetur, utraque sua via it. Depositum habet actionem propriam tam mehercules quam furtum. Beneficium nulli legi subiectum est, me arbitro utitur ; licet mihi inter se comparare, quantum profuerit mihi quisque aut quantum nocuerit, tum pronuntiare, utrum plus debeatur mihi an debeam. In illis nihil est nostrae potestatis, eundum est, qua ducimur ; in beneficio tota potestas mea est, ego iudico. Itaque non separo illa nec diduco, sed iniurias et beneficia ad eundem iudicem mitto. Alioqui iubes me eodem
Abbreviated transcription (Latin):
didi non hoc dicimus illud quod nos accepamus reddidisse. sed
aluid pro illo reddere. Est enim rem pro re dare. Quid ni: cum
omnis solutio non idem reddat: sed tantundem. Nam et pecu¬
nam dicimur reddidisse: ꝗͣuis numerauerimus pro argenteis au¬
reos qͣuis non interuenerint numi. s de legatione et numis perfc̃a
soluno sit. Uideris mihi dicere perdis opam. Quorsum enim pẽ¬
tinet scire me an maneat quod non debetur: lurisconsultorum
ista ineptiae sunt acute qui haereditatem negant usu capi possei
sed ea qua in hareditate sunt. Illud potius mihi distingue qđ
põt ad tem ꝑtinere. Cum idem homo bñficium mihi dedit et
postea fecit inuiriam unum et bnficium recident illi debeam et me i
ab illo minus uindicare: ac uelui duobus nominib separitim respon¬
dere an alterum alteri contribuere. et nihul negocu here ut bñsi cium
iniuria tollatur. bnficio iniuria. Illud enim uideo in hoc foro fieĩ

Expanded text:
didi," non hoc dicimus illud nos, quod acceperamus, reddidisse, sed didi," non hoc dicimus illud nos, quod acceperamus, reddidisse, sed aliud pro illo. Reddere est enim rem pro re dare ; quidni ? cum omnis solutio non idem reddat, sed tantundem. Nam et pecuniam dicimur reddidisse, quamvis numeraverimus pro argenteis aureos, quamvis non intervenerint nummi, sed delegatione et verbis perfecta solutio sit. Videris mihi dicere : " Perdis operam ; quorsus enim pertinet scire me, an maneat, quod non debetur? Iuris consultorum istae acutae ineptiae sunt, qui hereditatem negant usu capi posse sed ea, quae in heredipotest ad rem pertinere, cum idem homo beneficium mihi dedit et postea fecit iniuriam, utrum et beneficium illi reddere debeam et me ab illo nihilo minus vindicare ac veluti duobus nominibus separatim respondere an alterum alteri contribuere et nihil negotii habere, ut beneficium iniuria tollatur, beneficio iniuria. Illud enim video in hoc foro fieri ;
Abbreviated transcription (Latin):
uides: sed est qui dicat pecuniam credidisti. quid ergo est: pecꝰ
abegisti. seruum eius occidisti. argentum quod non emeras
possides xstimatione facta. debitor discede: qui creditor uen̾as
lnter bñficia quoq et iniurias ratio confertur. Saxpe inquã bñ¬
ficium manet nec debetur. si secuta est dantem poenitentia si mi¬
serum se dixit ꝙ dedisset. si cum daret suspirauit. uultum abdu¬
xit pdere se credidit non donare si sua causa aut certe nõ mea
dedit. si non desut insultare. gli̾ari et ubiq iactare et acerbum
munus suum facere. manet itaq bñficium q̃uis non debeatur i
sicuti quaedam pecunia de quib ius creditori non dicitur debẽ¬
tur s non exigunt᷑
ł disti bnficium. inuiriam postea fecisti et bñficio gratia debe¬
tur et iniuria ultio. Nec ego illi gratiam debeo nec ille mi¬
hi poenam. alter altero absoluitur. Cum dicuus bñficium illi tẽ¬

Expanded text:
udex sedet, qui dicat: " Pecuniam credidisti. Quid ergo est ? Pecus udex sedet, qui dicat: " Pecuniam credidisti. Quid ergo est ? Pecus abegisti, servum eius occidisti, argentum, quod non emeras, possides ; aestimatione facta debitor discede, qui creditor veneras " ; inter beneficia quoque et iniurias ratio confertur. Saepe, inquam, beneficium manet nec debetur ; si secuta est dantem paenitentia, si miserum se dixit, quod dedisset, si, cum daret, suspiravit, vultum adduxit, perdere se credidit, non donare, si sua causa aut certe non mea dedit, si non desiit insultare, gloriari, ubique iactare et acerbum munus suum facere, manet beneficium, quamvis non debeatur, sicuti quaedam pecuniae, de quibus ius creditori non dicitur, debentur, sed non exiguntur. Dedisti beneficium, iniuriam postea fecisti; et beneficio gratia debebatur et iniuriae ultio ; nec ego illi gratiam debeo nec ille mihi poenam : alter ab altero absolvitur. Cum dicimus : " Beneficium illi red
Abbreviated transcription (Latin):
fasq sit: Nunquid ergo illi abstulerint. que dederant: mi¬
nime. sed impietas sequentium tempoꝵ cõmendationem oĩs
prioris officui sustulit. Non bñsicium tollitur. sed bñficu gra
et efficitur non ne hẽam. sed ne debeam tanꝗ̃ si pecuniam aliqͦ¬
mili credidit. sed domum meam incendit pensatum est creditum
damno nec reddidi illi nec tamen debeo. fodem mõ et hic quia
aliquid benigne aduersus me fecit aliquid liberaliter: sed postea
multa suꝑbe. contumdiose. crudeliter eo loco me posuit ut pro¬
inde liber aduersus eum ẽẽm quasi non accepissem. uim bñficii
sui abstulit. Colonum suum non tenet. q̃uis tabellis manentib
qui segetem eius proculcauit qui succidit arbusta non quia rece¬
pit quod pepigerat: sed quia ne recipet effecit. Sic debitori suͦ
creditor sape damnat᷑ ubi plus ex alia causa abstulit. qͣ ex cau
sa crediti petit. Non tantum inter creditorem et debitorem hoc¬

Expanded text:
fasque sit ? Numquid ergo illi abstulerunt, quae dederant ? Mifasque sit ? Numquid ergo illi abstulerunt, quae dederant ? Minime, sed impietas sequentium temporum commendationem omnis prioris officii sustulit. Non beneficium tollitur, sed beneficii gratia, et efficitur, non ne habeam, sed ne debeam. Tamquam pecuniam aliqmihi credidit, sed domum meam incendit. Pensatum est creditum damno ; nec reddidi illi, nec tamen debeo. Eodem modo et hic, qui aliquid benigne adversus me fecit, aliquid liberaliter, sed postea multa superbe, contumeliose, crudeliter, eo me loco posuit, ut proinde liber adversus eum essem, ac si nihil accepissem ; vim beneficiis suis attulit. Colonum suum non tenet quamvis tabellis manentibus, qui segetem eius proculcavit, qui succidit arbusta, non quia recepit, quod pepigerat, sed quia, ne reciperet, effecit. Sic debitori suo creditor saepe damnatur, ubi plus ex alia causa abstulit, quam ex crediti petit. Non tantum inter creditorem et debitorem i
Abbreviated transcription (Latin):
expugnabilem possessionem para honestiores illas non solu¬
sed tutiores facturus. Istud quod suspicis. quo te diuitem ac
potentem putas. q̃ diu possides sub nomine sordido iacet. do¬
mus est. seruus est. nũmi sunt cum donasti bñficium est. iiii.¬
Ateris nos inquit aliquando bñficium non debere ei aqͦ
accepimus. ergo ereptum est. Multa sunt ꝑꝑ quae bñ¬
ficium dare desinimus non quia ablatum: sed quia corruptũ
est. Aliquis reum me defendit: sed uxorem meam per uim o
uolauit. non abstulit bñficium: sed opponendo illi parem inui¬
riam soluit me debito. Et si plus laesit ꝗͣ ante profuerat non
tantum gratia extinguitur: sed ulciscendi quarendiq libertas
fit. ubi in comparatione bñsicii p̃ponderauit iniuria. Ita nõ
aufertur bñficium sed uincitur. Quid non tam dii quidã
et tam scelerati patres sunt. ut illos aduersari. et euitare ius o¬

Expanded text:
expugnabilem possessionem para honestiores illas, non soluexpugnabilem possessionem para honestiores illas, non solum tutiores facturus. Istud, quod suspicis, quo te divitem ac potentem putas, quam diu possides, sub nomine sordido iacet. Domus est, servus est, nummi sunt ; cum donasti, beneficium est. Pateris," inquit, " nos aliquando beneficium non debere ei, a quo accepimus ; ergo ereptum est." Multa sunt, propter quae beneficium debere desinimus, non quia ablatum sed quia corruptum est. Aliquis reum me defendit, sed uxorem meam per vim stupro violavit ; non abstulit beneficium, sed opponendo illi parem iniuriam solvit me debito, et, si plus laesit, quam ante profuerat, non tantum gratia extinguitur, sed ulciscendi querendique libertas fit, ubi in comparatione beneficii praeponderavit iniuria ; ita non aufertur beneficium, sed vincitur. Quid ? non tam duri quidam et tam scelerati patres sunt, ut illos aversari et eiurare ius
Abbreviated transcription (Latin):
hẽo quodcunq dedi. O quantum hẽre potuit si uoluiss. Hac
sunt diuicia certae in quacunq sortis human& leuitate unoloco
ꝑmansurae: quae cum maiores fuerint. hoc maiorem hebunt in¬
uidiam. quid tam tuo parcis procurator es. Omnia ista qua
uos tumidos. et supra humana elatos obluusci cogunt ur̃e fra¬
gilitatis. qua ferreis claustris custoditis armati. qua ex alieno
sanguine rapta ur̃o defenditis: ꝑꝑqua classes cruentaturas C¬
maria deducitis. ꝑꝑ qua cassatis urbes ignari quantum taeloꝵ
in aduersos fortuna comparet: ꝑꝑ quae ruptis totiens affinitatĩ
amicicia: collegii foedenbus. inter contendentes duos terra¬
rum orbis elisus est. Non sunt ur̃a in depositi causa sunt ia
iamq ad alium dominum spectantia. aut hostis illa: aut hostĩ
successor animus inuadet. Ouaens quomõ illa tua facias: doa
dando. Consule igitur rebus tuis. et certam tibi earum atq ĩ¬

Expanded text:
habeo, quodcumque dedi. O ! quantum habere potuit, si voluisset ! Hae habeo, quodcumque dedi. O ! quantum habere potuit, si voluisset ! Hae sunt divitiae certae in quacumque sortis humanae levitate uno loco permansurae; quae cum maiores fuerint, hoc minorem habebunt invidiam. Quid tamquam tuo parcis ? Procurator es. Omnia ista, quae vos tumidos et supra humana elatos oblivisci cogunt vestrae fragilitatis, quae ferreis claustris custoditis armati, quae ex alieno sanguine rapta vestro defenditis, propter quae classes cruentaturas maria deducitis, propter quae quassatis urbes ignari, quantum telorum in aversos fortuna comparet, propter quae ruptis totiens adfinitatis, amicitiae, collegii foederibus inter contendentes duos terrarum orbis elisus est, non sunt vestra. In depositi causa sunt iam iamque ad alium dominum spectantia ; aut hostis illa aut hostilis animi successor invadet. Quaeris, quomodo illa tua facias ? Dona dando. Consule igitur rebus tuis et certam tibi earum atque in
Abbreviated transcription (Latin):
huc et illuc iactatur et dominum mutat. Itaq cum erpis ip̃a re¬
rum natura reuocare quod dedit non põt. bñficia sua interrũpit
non rescindit qui moritur tam̃ uixit. qui amisit oculos tam̃ ui¬
dit. Qua ad nos puenerunt ne sint effici põt: ne fuerint non po¬
test. pars aũt bñsicu et quidem certissima est quae fuit. Nonnũ
q̃ bñficii usu longiore prohibemur. bene quidem ip̃m non eradit᷑
licet omnes in hoc uires suas natura aduocet. Retro illi agere se ñ
licet. põt erpi domus et pecunia. et mancipium et quidquid ẽ
in quo haesit bnficu nomen. ip̃m uero stabile et imotum est.i
F nulla uis efficiet ne hic dederit: ne ille accepit.
E Gregie mibu uidetur.M. Antonius apud Rapirium poe¬
tam cum fortunam suam transcuntem alio uideat et sibi nihil teli¬
ctum preter ius mortis. id quoq si cito occupauert: exclamare hͣ

Expanded text:
huc et illuc iactatur et dominum mutat. Itaque eum eripis, ipsa rehuc et illuc iactatur et dominum mutat. Itaque eum eripis, ipsa rerum natura revocare, quod dedit, non potest. Beneficia sua interrumpit, non rescindit : qui moritur, tamen vixit ; qui amisit oculos, tamen vidit. Quae ad nos pervenerunt, ne sint, effici potest, ne fuerint, non potest ; pars autem beneficii et quidem certissima est, quae fuit. Non numquam usu beneficii longiore prohibemur, beneficium quidem ipsum non eraditur. Licet omnes in hoc vires suas natura advocet, retro illi agere se non licet. Potest eripi domus et pecunia et mancipium et quidquid est, in quo haesit beneficii nomen ; ipsum vero stabile et immotum est ; nulla vis efficiet, ne hic dederit, ne ille acceperit. Egregie mihi videtur M. Antonius apud Rabirium poetam, cum fortunam suam transeuntem alio videat et sibi nihil relictum praeter ius mortis, id quoque, si cito occupaverit, exclamare : Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Uedam liberalis uirorum optime exertentium
ingeni causa querunt᷑ et semper extrauitam
iacent. Quaed am et dum queruntur oblecta¬
mento sunt et quaesita usui. Omnium tamẽ
copiam faciam. tu illa utcunq tibi uisum eiͣt
aut pagi iubeto: aut ad explicandum ludoꝵ
ordinem induci. In his quoq si abire uisseris protinus nonnihil
actum erit.Nam etiam quae discere supuacuum est prodest cogͦ¬
scere. Ex uultu igitur tuo pendebo prout ille suaserit mihi. alia
detinebo duitius. alia expellam et ea perire agam.
N bñsicium perire possit quasitum est. Quidam negant o¬
posse. non enum res est sed actio. quomõ aliud est munus a¬
liud ip̃a donatio aliud qui nauigauit aliudnauigatio. Et quam¬
ius aeger non sit sine morbo: non tamen idem est eger et morbuᷤ.
lta aliud bñficium ip̃m. aliud quod ad unum quenq nr̃m bñficiͦ
ꝑuenit. Illud incoiporale est. irritum non fit. materia uero illius

Expanded text:
edam, Liberalis, virorum optime, exercendi tantum edam, Liberalis, virorum optime, exercendi tantum ingenii causa quaeruntur et semper extra vitam iacent ; quaedam et, dum quaeruntur, oblectamento sunt et quaesita usui. Omnium tibi copiam faciam ; tu illa, utcumque tibi visum erit, aut peragi iubeto aut ad explicandum ludorum ordinem induci. Quin his quoque, si abire protinus iusseris, non nihil actum erit ; nam etiam quae discere supervacuum est, prodest cognoscere. Ex vultu igitur tuo pendebo ; prout ille suaserit mihi, alia detinebo diutius, alia expellam et capite agam. An beneficium eripi posset, quaesitum est. Quidam negant posse ; non enim res est, sed actio. Quomodo aliud est munus, aliud ipsa donatio, aliud qui navigat, aliud navigatio, et, quamvis in morbo aeger sit, non tamen idem est aeger et morbus, ita aliud est beneficium ipsum, aliud quod ad unumquemque nostrum beneficio pervenit. Illud incorporale est, irritum non fit ; materia vero eius
Abbreviated transcription (Latin):
status posceret. Deos quorum noticiam nulla res effugit. rogamꝰ
et illos uota non exorant: sed admonent. dus quoq inq̃ homen¬
cus ille sacerdos allegat officia. et aras religiose cultas quos obse¬
Huc illuc fraenis leuiter motis flectendus est paucis animus siui
rector optimus. proximi sunt qui admoniti in uiam redeunt. his
non est dux detrahendus. Optis oculis in est acies sed sine uisu
ꝗͣ lumen a dus immissum ad mysteria sua euocat. instrumentac
cessant. nisi illa inopus suum artifex mouerit. In est interim aĩs¬
uoluntis bona. sed rorpet mõ delicus ac sit mõ officu inscitia. Hancu¬
tilem facere debemus. nec irati relinquere inuito. sed ut magistri pa¬
tienter ferre offensiones puerorum discentium memoriae labentis.i
Quae quemadmõm sape subiecto uno aut altero uerbo ad contextũ
reddendae rõnis adducta est: sic ad referendam gratiam admonitio
reuocanda est¬

Expanded text:
status posceret. Deos, quorum notitiam nulla res effugit, rogamus, status posceret. Deos, quorum notitiam nulla res effugit, rogamus, et illos vota non exorant, sed admonent. Dis quoque, inquam, Homericus ille sacerdos adlegat officia et aras religiose culta Equus obsequens facile et parens huc illuc frenis leniter motis flectendus est. Paucis animus sui rector optimus ; proximi sunt, qui admoniti in viam redeunt; his non est dux detrahendus. Opertis oculis inest acies, sed sine usu ; quam lumen diei iis immissum ad ministeria sua evocat. Instrumenta cessant, nisi illa in opus suum artifex movit. Inest interim avoluntas bona, sed torpet modo deliciis ac situ, modo officii inscitia. Hanc utilem facere debemus nec irati relinquere in vitio, sed ut magistri patienter ferre offensationes puerorum discentium memoriae labentis; quae quemadmodum saepe subiecto uno aut altero verbo ad contextum reddendae orationis adducta est, sic ad referendam gratiam admonitione revocanda est
Abbreviated transcription (Latin):
exeicitus disponentem non patiebatur singulis militibus occũre¬
re. Non est hoc repetere bñficium: sed resumere bono loco positu
et paratum. ad quod tamen ut sumat᷑ manus pornigenda est. Re¬
petam itaq. quia hoc aut necessitate facturus ero: aut illius cã aqͦ
repetam. Tyberius caesar inter initia dicenti ciudam meministi
ante ꝗͣ plures notas familiaritatis ueteris proferret. non memini ĩ¬
quid quid fuerim. Ab hoc quid n non ẽẽt repetendum bñficiu
optanda erat obliuio. aduersabatur omnium amicoꝵ et xqualiu
noticia et illam solam pñtem fortunam suam aspici. illam solam o¬
cogitari ac narrari uolebat inquisitorem hebat ueterem amicum.
Magis tempestiue repetendum est bñficium. q̃ petendum. Ad
lare. Tacendum et expectandum si inter sapientes uiueremus: et i¬
tamen sapientibus quoq indicare melius fuiss quid ierum nr̃aru

Expanded text:
exercitus disponentem non patiebatur singulis militibus occurreexercitus disponentem non patiebatur singulis militibus occurrere ? Non est hoc repetere beneficium, sed resumere bono loco positum et paratum, ad quod tamen, ut sumatur, manus porrigenda est. Repetam itaque, quia hoc aut ex magna necessitate facturus ero aut illius causa, a quo repetam. Ti. Caesar inter initia dicenti cuidam: " Meministi—" antequam plures notas familiaritatis veteris proferret : " Non memini," inquit, " quid fuerim." Ab hoc quidni non esset repetendum beneficium ? Optanda erat oblivio ; aversabatur omnium amicorum et aequalium notitiam et illam solam praesentem fortunam suam adspici, illam solam cogitari ac narrari volebat. Inquisitorem habebat veterem amicum ! Magis tempestive repetendum est beneficium quam petendum. Adhlare. Tacendum erat et expectandum, si inter sapientes viveremus ; et tamen sapientibus quoque indicare melius fuisset, quid rerum nostrarum
Abbreviated transcription (Latin):
meminerim et quidem siti confectus. quia impeditus ire ad
fontem proximum non poteram repere manib uolebam nisi¬
manibus cõmilito. homo fortis ac strenuus aquam mihi inga¬
lei sua attulisset. Pores eigo inquit imꝑator agnoscere illum hominem ã
illam galeam: Casar ait se non posse galeam cognoscere: hominem
pulchire posse. et adiecit puto ob hoc iratusq se a cognitione media
ad ueterem fabulam abduceret. Tu utiq ille non es. Mento inqt
o cȩsar me non agnoscis. nam cum hoc fẽmest integereram: postea ad
Mundam in acie oculus mihi effossus est et in capite ciecta ossa. nec ga¬
leam illam si uideris agnosceres. machera enim hospitania diuisa est.
uetuit illi exhiberi negocium caesar. et agellos in quibus uicinalis uĩ
causa rixae ac litium fuerat militi suo donauit.XXU¬
Uid ergo non repeteret bñficium ab impatore cuius memo¬
riam multitudo rerum confuderat: quem fortuna ingens

Expanded text:
meminerim ? Et quidem siti confectus, quia impeditus ire ad meminerim ? Et quidem siti confectus, quia impeditus ire ad fontem proximum non poteram, repere manibus volebam, nisi commilito, homo fortis ac strenuus, aquam mihi in galea sua adtulisset "—, " Potes ergo," inquit, " imperator, adgnoscere illum hominem aut illam galeam ? " Caesar ait se non posse galeam adgnoscere, hominem pulchre posse, et adiecit, puto obiratus, quod se a cognitione media ad veterem fabulam abduceret : " Tu utique ille non es." " Merito/' inquit, " Caesar, me non adgnoscis ; nam cum hoc factum est, integer eram ; postea ad Mundam in acie oculus mihi effossus est et in capite lecta ossa. Nec galeam illam, si videris, adgnosces ; machaera enim Hispana divisa est." Vetuit illi exhiberi negotium Caesar et agellos, in quibus vicinalis via causa rixae ac litium fuerat, militi suo donavit. Quid ergo ? Non repeteret beneficium ab imperatore, cuius memoriam multitudo rerum confuderat, quem fortuna ingentes
Abbreviated transcription (Latin):
si ignoro quid desideres: quid si occupationib districtus. et in
aliam uocatus occasionem non obseruaui: Ostende mihi quid
possim. quid uelis quare desperas anteꝗ̃ temptes. quate propas
ad bñficium et amicum ꝑdere: unde scis: nolun anignorem aĩ¬
mus an facultas desit mihi expire. Admonebo ergo non amare ñ
palam sine conuicio sic ut redisse in memoriam non reduci putet.
Ausam dicebat apud diuum ulium ex ueteranis quidam ⁊¬
paulo uolentior aduersus uicinos suos et causa promereba¬
tur. Meministi inquit impator in hispania talum te extorsisse
cura sutronem: Cum exsar meminisse se dixisset: meministi qui¬
dem sub quadam arbore minimum umbrȩ spargente cum uel¬
les residere feruentissimo sole: et ẽet asprimus locus in quo ex ru¬
pibus acutis unica illa arbor enipat quendam ex commilitoni¬
bus penulam suam substrauisse: Cum dixisset caesar. quid ni

Expanded text:
si ignoro, quid desideres ? Quid, si occupationibus districtus et in si ignoro, quid desideres ? Quid, si occupationibus districtus et in aha vocatus occasionem non observavi ? Ostende mihi, quid possim, quid velis. Quare desperes, antequam temptes ? Quare properas et beneficium et amicum perdere ? Unde scis, nolim an ignorem, animus an facultas desit mihi? Experire." Admonebo ergo non amare, non palam, sine convicio, sic, ut se redisse in memoriam, non reduci putet. Causam dicebat apud divum Iulium ex veteranis quidam paulo violentior adversus vicinos suos et causa premebatur. " Meministi," inquit, " imperator, in Hispania, talum extorsisse te circa Sucronem ?" Cum Caesar meminisse se dixisset : " Meministi quidem sub quadam arbore minimum umbrae spargente cum velles residere ferventissimo sole et esset asperrimus locus, in quo ex rupibus acutis unica illa arbor eruperat, quendam ex commilitonibus paenulam suam substravisse ? " Cum dixisset Caesar : " Quidni
Abbreviated transcription (Latin):
nec dure illi ea probabo qua p̃stiti: sed ꝗ̃ potuero mollissune ut po¬
testatem referencda ꝯratix faciam renouabo memoriam eius et pe¬
tam bñficium. Ip̃e me repetere intelliget. aliquando utar uerbis
ploratum ꝑꝑ hoc quoq non exagitabo ne ex ingrato inimicum fa¬
ciam. Ꝙ si admonitionis quoq suggillationem ingratis remit¬
timus segniores ad reddenda bñficia faciemus. Quosdam uero
sanabiles et qui fieri boni possint si qui illos momordent perĩẽ
patiemur admonitione sublata: qua et pater filium aliquandox
correxit et uxor maritum aberrantem ad se reduxit. et amicus lan¬
ꝯuentem amici sidem erexit.
Uidam ut expgiscantur. non feriendi. sed remouendi sunt.
fodem mõ quoꝵdam ad ferendam grãm fides non cessaͭ
sed languet. hanc puellamus. Noli munus tuum in inuiriam u̾¬
tere. Iniuna est enim si in hoc non repetis ut ingratus sim. Quid

Expanded text:
; nec dure illi exprobrabo, quod praestiti, sed quam potuero mollissime. Ut po; nec dure illi exprobrabo, quod praestiti, sed quam potuero mollissime. Ut potestatem referendae gratiae faciam, renovabo memoriam eius et petam beneficium ; ipse me intelleget repetere. Aliquando utar verbis ploratum propter hoc quoque non exagitabo, ne ex ingrato inimicum faciam. Quod si admonitionis quoque sugillationem ingratis remittimus, segniores ad reddenda beneficia faciemus ; quosdam vero sanabiles et qui fieri boni possint, si quid illos momorderit, perire patiemur admonitione sublata, qua et pater filium aliquando correxit et uxor maritum aberrantem ad se reduxit et amicus lanuentem amici fidem erexit. Quidam, ut expergiscantur, non feriendi, sed commovendi sunt ; eodem modo quorundam ad referendam gratiam fides non cessat, sed languet. Hanc pervellamus. " Noli munus tuum in iniuriam vertere ; iniuria est enim, si in hoc non repetis, ut ingratus sim. Quid,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quomõ foenerator quoscdam debitores non appellat quos
scit decoxisse: et in quoꝵ pudorem nihil suꝑest nisiq pereat: sic
ego quosdam ingratos palam ac ꝑtinaciter p̃teribo nec ab ulloi
bñficium repetam nisi a quo non ablaturus ero sed recepturus¬
¶Uiti sunt qui nec negare sciant quod acceperunt nec refẽ¬
re qui nec tam boni sunt qͣ grati nec tam mali ꝗ̃ ingrati
segnes et tardi. lenta nomina non mala. hoc ergo non appella¬
bo. sed cõmonefaciam et ad officium aliud agentes educam: q
statim mihi sic respondebunt. Ignosce non me hercule sciui hoc
te desiderare: alioquin ultro obtulissem rogo ne me ingratum
existimes memini quid mihi p̃stiteris. Hos ergo quare dubi¬
tem et sibi meliores et mihi facere: quencunq potuero pecca¬
te prolnbebo multo magis amicum et ne peccet et ne in me ponissimũ
peccet. alterum illi beneficium do si illum ingratum ẽẽ non patior

Expanded text:
tur. Quomodo fenerator quosdam debitores non appellat, quos tur. Quomodo fenerator quosdam debitores non appellat, quos scit decoxisse et in quorum pudorem nihil superest, nisi quod pereat, sic ego quosdam ingratos palam ac pertinaciter praeteribo nec ab ullo beneficium repetam, nisi a quo non ablaturus ero, sed recepturuslti sunt, qui nec negare sciant, quod acceperunt, nec referre, qui nec tam boni sunt quam grati nec tam mali quam ingrati, segnes et tardi, lenta nomina, non mala. Hos ego non appellabo, sed commonefaciam et ad officium aliud agentes reducam. Qui statim mihi sic respondebunt : " Ignosce ; non mehercules scivi hoc te desiderare, alioqui ultro obtulissem ; rogo, ne me ingratum existimes ; memini, quid mihi praestiteris." Hos ego quare dubitem et sibi meliores et mihi facere ? Quemcumque potuero, peccare prohibebo ; multo magis amicum, et ne peccet et ne in me potissimum peccet. Alterum illi beneficium do, si illum ingratum esse non patior
Abbreviated transcription (Latin):
bñficu necessitas repetendi uerecundiam uncet. deinde cum bo¬
no uiro bñficium do sic do tanq̃ nunq̃ repetiturus nisi necẽe fu
erit. S lex inquit non ꝑmittendo uetuit exigere:
¶Ulta autem legem non hñt nec actionem. Atqui consue¬
tudo uta humanae lege omni ualentior dat aditum.
Nulla lex uib amicoꝵ secreta non loqui. nulla lex ub sidem
etiam inimico p̃stare: quae lex ad id p̃standum nos quod alicui ꝓ¬
iisunus alligat. nulla querar tam̃ cum co qui arcanum sermonẽ
non continuerit et fidem datam nec seruatam indignabor. Seo
ex bñficio inquit creditum facis minime. non enim exigo sed re¬
peto et ne repeto quidem: sed admoneo. Nam ultima quoq
necessitas in hoc urget ut ad cum ueniam. cum quo du mihi y
luctandum sit. Quis tam ingratus est ut illi non sit satis admo¬
neri: Eum transibo nec dignum iudicabo qui ingratus ẽẽ coga¬

Expanded text:
beneficii necessitas repetendi verecundiam vincet. Deinde, eum bobeneficii necessitas repetendi verecundiam vincet. Deinde, eum bono viro beneficium do, sic do tamquam numquam repetiturus, nisi fuerit necesse. " Sed lex," inquit, " non permittendo exigere vetuit." Multa legem non habent nec actionem, ad quae consuetudo vitae humanae omni lege valentior dat aditum. Nulla lex iubet amicorum secreta non eloqui; nulla lex iubet fidem etiam inimico praestare ; quae lex ad id praestandum nos, quod alicui promisimus, adligat ? Nulla. Querar tamen cum eo, qui arcanum sermonem non continuerit, et fidem datam nec servatam indignabor. " Sed ex beneficio," inquit, " creditum facis." Minime ; non enim exigo, sed repeto, et ne repeto quidem, sed admoneo. Num ultima quoque me necessitas in hoc aget, ut ad eum veniam, cum quo mihi diu luctandum sit ? Si quis tam ingratus est, ut illi non sit satis admoneri, eum transibo nec dignum iudicabo, qui gratus esse coga
Abbreviated transcription (Latin):
cogitaui. aut si terram ignoto mortuo inieci. nullum in hoc hẽo huius
officu debitorem in publicum humanus. Dicit aliquis quid tanto ope¬
re quaenis cui dederis bñficium tanq̃ repetituri aliquando sint qui n¬
nunqͣ uidicant ẽẽ repetendum. et has causas afferunt. Indignus ẽt
pecta ne iniutiam illi facias appellando tanq̃ sua sponte redeliturũ
non fuisset. Si malo uiro dedisti flecte bñsicium uerbo ne cortupis
creditum faciendo. Praeterea lex non iussit repeti uetuit. uerba sũt
ista. qͣdi me uicit ui urget. q̃dui fortuna nihil cogit petam potiꝰ
bñficium q̃ repetam. Sed si de salute liberoꝵ agitur: si in piculũ
uxor deducitur. si patri& salus ac libertas mutit me etiam quo i¬
re nollem. imperabo pudori meo et testabor omnia me fecisse i
ne opus eẽt mihi auxilio hominis ingrati. Nouissime recipiendi

Expanded text:
cogitavi. At si terram ignoto mortuo inieci, nullum in hoc habeo huius cogitavi. At si terram ignoto mortuo inieci, nullum in hoc habeo huius officii debitorem in publicum humanus. Dicet aliquis : " Quid tanto opere quaeris, cui dederis beneficium, tamquam repetiturus aliquando ? Sunt, qui numquam iudicent esse repetendum, et has causas adferunt. Indignus etiam pecta, ne iniuriam illi facias appellando, tamquam sua sponte redditurus non fuisset. Si malo viro dedisti, plectere ; beneficium vero ne corruperis creditum faciendo. Praeterea lex, quod non iussit repeti, vetuit." Verba sunt ista. Quam diu me nihil urguet, quam diu fortuna nihil cogit, perdam potius beneficium quam repetam. Sed si de salute liberorum agitur, si in periculum uxor deducitur, si patriae salus ac libertas mittit me etiam, quo ire nollem, imperabo pudori meo et testabor omnia me fecisse, ne opus esset mihi auxilio hominis ingrati; novissime recipiendi
Abbreviated transcription (Latin):
quis accipiat. Agedum hoc incontrarium uerte: odit frẽm suum o
quem illi expedit hẽre. hunc ego occidi non est bñficium qͣuis ille
dicat ẽẽ et gaudeat. Insidiose nocet cui grę aguntur pro inuiria.i
Uide prodest aliqua res et ideo bñficium est. nocet et ideo non est
bñficium. Ecce quod nec prosit nec noceat dabo et tamen bñficiu
erit. Patrem alicuius in solitudine exanimem inueni. corpus eius
sepelliui. nec illi profui. quid enim illius int̾erat quo gne̾ dilabere¬
tur: nec filio. quid enim per haec cõmodi accessit illi: Dicam qͥ
consecutus sit. Officio sollenni et necessario per me functus est pre¬
stiti patri cius quod ip̃e p̃stare uoluiss necnon et debuisset. Hoc tam̃
ita benefc̃m est si non misercordix et humanitati dedi ut quodlibet ca¬
dauer absconderem. sed si coipus agnoui. si filium tunc hoc p̃stare me

Expanded text:
quis accipiat. Agedum, hoc in contrarium verte. Odit fratrem suum, quis accipiat. Agedum, hoc in contrarium verte. Odit fratrem suum, quem illi habere expedit ; hunc ego occidi: non est beneficium, quamvis ille dicat esse et gaudeat. Insidiosissime nocet, cui gratiae aguntur pro iniuria ! " Video : prodest aliqua res et ideo beneficium est ; nocet et ideo non est beneficium. Ecce, quod nec prosit nec noceat, dabo, et tamen beneficium erit. Patrem alicuius in solitudine exanimem inveni, corpus eius sepelivi. Nec ipsi profui quid enim illius intererat, quo genere dilaberetur ? nec filio quid enim illi per hoc commodi accessit ?." Dicam, quid consecutus sit : officio sollemni et necessario per me functus est ; praestiti patri eius, quod ipse praestare voluisset nec non et debuisset. Hoc tamen ita beneficium est, si non misericordiae et humanitati dedi, ut quodlibet cadaver absconderem, sed si corpus adgnovi, si filio tunc hoc praestare me
Abbreviated transcription (Latin):
culo et liberis et affinibus. et amicis. et seruis. et patriae. Ubi ergo
bñficium incipit stare. serpens enim ille in explicabilis subit. cui
difficile est modum imponere quia paulatim subrepit. et non d̾¬
sinit serpere. Illud solet quęri. frẽs duo dissident si alterum seruo
an dem bñficium ei qui frẽm inuisum non perisse moleste laturus
est. non est dubium quin bñficium sit etiam inuito prodẽe. sicuͭ
non dedit benesicium qui inuitus profuit:
Eneficium inquit uocas quo ille offenditur. quo torquetũ
multa bñficia tristem frontem et asꝑam hñt quemadmo¬
dum secare. et urere ut sanes et uinculis coercere. Non est spe¬
ctandum an dolere aliquis bñficio accepto: sed an gaudere debe¬
at.Uon est malus denarius quem barbarus et ignarus fonnae pu¬
blica ieiecit. bñficium et odit et accepit. si mõ id prodest si is qui i
dabat ut prodẽet dedit. Niluil refert an bonam rem malo animo

Expanded text:
culo et liberis et adfinibus et amicis et servis et patriae. Ubi ergo culo et liberis et adfinibus et amicis et servis et patriae. Ubi ergo beneficium incipit stare ? Sontes enim ille inexplicabilis subit, cui difficile est modum imponere, quia paulatim surrepit et non desinit serpere. Illud solet quaeri: " Fratres duo dissident; si alterum servo, an dem beneficium ei, qui fratrem invisum non perisse moleste laturus est." Non est dubium, quin beneficium sit etiam invito prodesse, sicut non dedit beneficium, qui invitus profuit. " Beneficium," inquit, " vocas, quo ille offenditur, quo torquetur ? " Multa beneficia tristem frontem et asperam habent, quemadmodum secare et urere, ut sanes, et vinclis coercere. Non est spectandum, an doleat aliquis beneficio accepto, sed an gaudere debeat ; non est malus denarius, quem barbarus et ignarus formae publicae reiecit. Beneficium et odit et accepit, si modo id prodest, si is, qui dabat, ut prodesset, dedit. Nihil refert, an bonam rem malo animo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi a uolente. Tu aũt non uis pani sed filio dare et interim nͦ
nosti quidem patrem. Itaq cum dixens patri ergo bñficium nõ
dedi filium eius seruando contra oppono. Pati ergo bñficium nõ¬
dedi quem non noui quem non cogitaui. Et quid quod aliqñ
euemet ut patrem odens. filium serues bnficium ei uideberis d̾¬
disse. cui tunc inimicissimus eras cum dares: Sed dialogoru
altercatione seposita tanq̃ uiris consultus respondeam. Mens
spectinda est dantis. bñficium ei dedit cui datum uoluit. Si in
in filium collocato non obligatur etiam si fruitur. Si tam̃ occa¬
sio fuerit uolet et ip̃e p̃stare aliquid non tanꝗͣ soluendi necessi¬
titem hẽat: sed tinq̃ incipiendi c̃m repeti a pͥatre b̃nficium nõ¬
non debet. Si quid pro hoc benigne facit uistus non gratus est. Nã
illud finui non põt si patri do bñficium: ergo et matri. et auo. et auũ¬

Expanded text:
nisi a volente. Tu autem non vis patri, sed filio dare, et interim ne nisi a volente. Tu autem non vis patri, sed filio dare, et interim ne nosti quidem patrem. Itaque cum dixeris: ' Patri ergo beneficium non dedi filium eius servando ? ' contra oppone : ' Patri ergo beneficium dedi, quem non novi, quem non cogitavi ? ' Et quid quod aliquando eveniet, ut patrem oderis, filium serves ? Beneficium ei videberis dedisse, cui tunc inimicissimus eras, cum dares ? " Sed ut dialogorum altercatione seposita tamquam iuris consultus respondeam, mens spectanda est dantis ; beneficium ei dedit, cui datum voluit. Si in in filium conlato non obligatur, etiam si fruitur. Si tamen occasionem habuerit, volet et ipse praestare aliquid, non tamquam solvendi necessitatem habeat, sed tamquam incipiendi causam. Repeti a patre beneficium on debet ; si quid pro hoc benigne facit, iustus, non gratus est. Nam illud finiri non potest : si patri do beneficium, et matri et avo et avun
Abbreviated transcription (Latin):
si hic perisset uicturus non fui. pro eius uita beneficium non de¬
bes cuius uitam tux praefers. etiam nunc cum filium tuum ser¬
uaui ad genua procumbis dis uota soluis tanꝗͣ ip̃e seruatus.
lllx uoces excunt tibi. nihil mea interest an me seruau̾is. duosi
seruasti. immo me magis. Quare ista dicis si non accipis bñfici¬
um quia et si filius meus pecuniam mutuam sumpserit credito¬
ri numerabo. non tamen ego debuero: quia et si filius meus in
adulterio dep̃hensus erit ciubescam non ideo ego ero adulter
dico ego me tibi obligatum pro filio meo non quia sum: sed ꝗa
uolo me offerre tibi debitorem uoluntarium. At puenit ad
me summa ex incolunitate eius uoluptas. sũma utilitas et or¬
bititis grauissimum uulnus effugi. Non quaerit nunc an pro¬
fucris mihi: sed an bñficium dederis. prodest enim et animal
et lapis et herba nec tamen bñficiumdant quod nunq̃ datur

Expanded text:
si hic perisset, victurus non fui " ? Pro eius vita beneficium non desi hic perisset, victurus non fui " ? Pro eius vita beneficium non debes, cuius vitam tuae praefers ? Etiamnunc, cum filium tuum servavi, ad genua procumbis, dis vota solvis tamquam ipse servatus ; illae voces exeunt tibi : " Nihil mea interest, an me servaveris ; duos servasti, immo me magis." Quare ista dicis, si non accipis beneficium ? " Quia et, si filius meus pecuniam mutuam sumpserit, creditori numerabo, non tamen ideo ego debuero ; quia et, si filius meus in adulterio deprensus erit, erubescam, non ideo ego ero adulter. Dico me tibi obligatum pro filio, non quia sum, sed quia volo me offerre tibi debitorem voluntarium. At pervenit ad me summa ex incolumitate eius voluptas, summa utilitas, et orbitatis gravissimum vulnus effugi. Non quaeritur nunc, an profueris mihi, sed an beneficium dederis ; prodest enim et animal et lapis et herba, nec tamen beneficium dant, quod numquam datur
Abbreviated transcription (Latin):
neficu capax est. itaq ille accipit: ego bñficio laetor. contingor.¬
sed non obligor. Uelim tamen tu qui debere te non putas respõ¬
deas mihi. Fili bona ualitudo. felicitas patrimonium ꝑtinet
ad patrem. felicior futurus est si saluum filium hũit infelicior
si amiserit. quid ergo qui et felicior fit ame et infelicitatis ma¬
xime piculo liberatur non accipit bñficium. Non inquit. quaedã
enim in alios conferunt sed ad nos usq ꝑmanant. ab eo aut̃ exigi
quoq deb in quem confertur sicut pecunia ab co petitur cui credi¬
ta est. quamuis ad me illa aliquo mõ uenerit. Nullum bñsiciũ
est cuius cõmodum non et proximos tangat. nonnunq̃ etiam
longius positos. non querit quo bñsicium ab eo cui datum est
transferatur: sed ubi primo collocetur. Areo tibi ip̃o et a capite
repetitio est. Quid ergo oro te non dicis filium mihi donasti. ⁊

Expanded text:
neficii capax est; itaque ille accipit, ego beneficio laetor et contingor,neficii capax est; itaque ille accipit, ego beneficio laetor et contingor, non obligor." Velim tamen, tu, qui debere te non putas, respondeas mihi. Filii bona valetudo, felicitas, patrimonium pertinet ad patrem ; felicior futurus est, si salvum filium habuerit, infelicior, si amiserit. Quid ergo ? Qui et felicior fit a me et infelicitatis maximae periculo liberatur, non accipit beneficium ? " Non," inquit ; " quaedam enim in alios conferuntur, sed ad nos usque permanant ; ab eo autem exigi quidque debet, in quem confertur, sicut pecunia ab eo petitur, cui credita est, quamvis ad me illa aliquo modo venerit. Nullum beneficium est, cuius non commodum et proximos tangat, non numquam etiam longius positos ; non quaeritur, quo beneficium ab eo, cui datum est, transierit, sed ubi primo collocetur ; a reo tibi ipso et a capite repetitio est." Quid ergo ? Oro te, non dicis : " Filium mihi donasti, et,
Abbreviated transcription (Latin):
pone aliquem finem. qui filio bñficium dat ut dicis et i¬
patri eius dat. Primum de quo quaero. deinde illud utiq int̾mi¬
nari uolo si et patri suo bñficium datur nunquid et fũ. nunquid
et patruo. nunquid auo. nunquiduxoni et socero. dic mihi ubi
debeam desinere:. quousq personaꝵ seriem sequar. Si agium tu¬
um coluero tibi bñficium dedero. si domum tuam ardentem res¬
trinxero: aut ne nunc cadat excepero tibi bñficium dabo si seruũ
tuum seruauero tibi imputabo. si filium tuum serauero non hẽb̾
bñficium meum.
lssimilia ponis exempla. quia qui agium meum colit agro
bñficium non dat. sed mihi. Et qui ddomum meam quo mi¬
nus niat fulcit p̃stat mihi. ip̃a enim domus sine sensu est. debi¬
torem me hẽt quia nullum hẽt. Et qui agrum meum colit non
illum sed me demereri uult. Idem de seruo dicam. mei manci¬
pu res est. mihi seruatur. ideo ego pro illo debeo. Filius ip̃e be¬

Expanded text:
pone aliquem finem. Qui filio beneficium dat, ut dicis, et pone aliquem finem. Qui filio beneficium dat, ut dicis, et patri eius dat: primum, de quo quaero. Deinde illud utique mihi determinari volo : si et patri beneficium datur, numquid et fratri ? Numquid et patruo ? Numquid et avo ? Numquid et uxori et socero ? Dic mihi, ubi debeam desinere, quousque personarum senem sequar." Si agrum tuum coluero, tibi beneficium dedero ; si domum tuam ardentem restinxero aut, ne concidat, excepero, tibi beneficium dabo ; si servum tuum sanavero, tibi imputabo ; si filium tuum servavero, non habebis beneficium meum ssimilia ponis exempla, quia, qui agrum meum colit, agro beneficium non dat sed mihi; et qui domum meam, quo minus ruat, fulcit, praestat mihi, ipsa enim domus sine sensu est ; debitorem me habet, quia nullum habet ; et qui agrum meum colit, non illum, sed me demereri vult. Idem de servo dicam : mei mancipii res est, mihi servatur ; ideo ego pro illo debeo. Filius ipse be