comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ltaq. M. Cicero in libro quẽ
defato conscripsit cum quęstionẽ istam dicer& obscurissimara es¬
se & implicatissimam. Crisippum quoq philosophum non ex pedisse
se in ea his uerbis. Crisippus estuans labotansq quonam explicat &
fato omnia fieri & esse aliouis in nobis intricatur hoc modo.

Expanded text:
taque M. Cicero in libro, quem de fato conscripsit, cum quaestionem istam diceret obscurissimam esse et inplicatissimam, Chrysippum quoque philosophum non expedisse se in ea ait his verbis Chrysippus aestuans laboransque, quonam pacto explicet et fato omnia fieri, et esse aliquid in nobis, intricatur hoc modo.
Abbreviated transcription (Latin):
l& tutoq locar&. Quocum multa uolup: et gaudia clamq palãq
ngenium cui nulla malum sententia suad&. Ut facer& facinus
lenis haud malus doctus fidelis suauis homos facundus suo contẽtus
beatus scitus secunda loquens intempore cõmodus uerborum uir

Expanded text:
let, tutoque locaret, Quocum multa volup ac gaudia clamque palamque; let, tutoque locaret, Quocum multa volup ac gaudia clamque palamque; Ingenium cui nulla malum sententia suadet Ut faceret facinus levis aut malus; doctus, fidelis, Suavis homo, facundus, suo contentus, beatus, Scitus, secunda loquens in tempore, commodus, verbum
Abbreviated transcription (Latin):
grafict admodum sciteq sub historia qeminii Serinli Uiri
nobilis quo ingenio qua modestia qua fide qua linguȩ parsimo¬
nia qua loquendi opportunitate quanta rerum antiquatum mo¬
rumq ueterum ac nouorum scientia quanta seruandi tuendiq
secreti religione: qualib& deniq adminuendas uite molestiasfo¬
mentis leuamentis solatiis amicum esse conueniat hominis genere
fortuna superioris. Fos ego uersus non minus frequenti assiduoque
memoratu dignos puto quam philosophorum de officiis decreta. Adhoc
sententia pro antiquis sacratisq amicitiȩ legibus osseruandi teuen¬
di colendique sint. Quapropter adscribendos eos existimaui siꝗs
iam statim desyderar&. Hoc locutus uocat: qui cum bene sȩpe hibẽ¬
ter mensam sermonesq seruos rerumq suarum comiter impartit mogna
lato sanctoq senate. Cui tes audactermagnas paruasiocum Eloque¬
retut & cuncta maliisque & bona dictu euomer& & siqua uel¬

Expanded text:
graphice admodum sciteque sub historia Gemini Servili, viri graphice admodum sciteque sub historia Gemini Servili, viri nobilis, quo ingenio, qua comitate, qua modestia, qua fide, qua linguae parsimonia, qua loquendi opportunitate, quanta rerum antiquarum morumque veterum ac novorum scientia quantaque servandi tuendique secreti religione, qualibus denique ad muniendas vitae molestias fomentis, levamentis, solacis amicum esse conveniat hominis genere et fortuna superioris. Eos ego versus non minus frequenti adsiduoque memoratu dignos puto quam philosophorum de officiis decreta. Ad hocsententia pro antiquis sacratisque amicitias legibus observandi, tenendi colendique sint. Quapropter adscribendos eos existimavi, si quis iam statim desideraret: Haece locutus vocat quocum bene saepe libenter Mensam sermonesque suos rerumque suarum Comiter inpertit, magnalato sanctoque senatu; Cui res audacter magnas parvasque iocumque Eloqueretur sed cura malaque et bona dictu Evomeret, si qui vel
Abbreviated transcription (Latin):
uiatorum officium ligandi haber&: lictor sit appellatus Vtiturq
adeam rem testimonio .M. Tulli uerbaq eius refert ex oratione
quȩ dicta est pro & rabirio. lictor inquit colliga manus. Nȩc
ita ualgius & nossane cum illo sentimus. Sed firo tullius M
transuerso quod linum appellatur. Qui magistratibus inquit prȩ¬
ministrabant cincti erant. Si quis autem est qui propterea putat
probabilius esse quod tiro dixit. Quoniam prima syllaba sicut in
licio producta est. Et ineo uerbo quod est ligo correpta est. mhil
adrem istam pertin&. Nam sicuti aligando lictor & a legẽdo
lector & auĩcendo uictor & tuendo tutor & a struendo structor
productis quȩ corripiebantut uocabulis dicta sũt. Ex Ennii septimo¬
annalium quibus depingitur finiturꝙ ingeniũ comitasq homi¬
nis minoris erga amicum superiorem.
EScRiꝑtũma definitumq est a.o. Ennio in annali septimo

Expanded text:
viatorum officium ligandi haberet lictor sit appellatus; utiturque viatorum officium ligandi haberet lictor sit appellatus; utiturque ad eam rem testimonio M. Tulli verbaque eius refert ex oratione quae dicta est Pro C. Rabirio: Lictor, inquit, conliga manus. Haec ita Valgius. Et nos sane cum illo sentimus; sed Tiro Tullius M.transverse, quod limum appellatur, qui magistratibus, inquit, praeministrabant cincti erant. Si quis autem est qui propterea putat probabilius esse quod Tiro dixit, quoniam prima syllaba in lictore, sicuti in licio, producta est et in eo verbo quod est ligo correpta est, nihil ad rem istud pertinet. Nam sicut a ligando lictor et a legendo lector et a viendo vitor et tuendo tutor et struendo structor productis quae corripiebantur vocalibus dicta sunt. IV Argumentfiniturque ingenium comitasque hominis minoris erga amicum superiorem. DESCRIPTUM definitumque est a Quinto Ennio in Annali septimo
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentium qui honorem coloremq ueteris orationis soceri
lectis compararit quasi minimȩ scilic& gratiȩ & relictis iam cõtẽp¬
tiss audias tamen cominemorati ac referri pauca quedam: quę
ipse idem Seneca benedixerit. Quale est illud quod in hominẽ
auarum & auidum & pecunie sitientem dixit. Quid enim re¬
fert quantum habeas multo illud plus est quod non habes. Bene
hoc sane bene. Sed adolescentium indolem non tam uiuant quȩ
bene dicta sunt quam inficiunt quȩ pessime multoq tanto magis
si & plura sint que deteriora sunt. Et quedam inhis nõ pro cusũuiu᷑
aliquo rei paruȩ ac simplicis. sed inte ancipiti procõsilio dicũt᷑.¬
ictoris uocabulum qua ratione conceptum ortumq sit & supereo
ALGIUS Rufus insecundo librorum quos inscripsit de rebul
per epistolam que sitis lictorem dicit a ligando appellatũ
crura eius & manus ligariq a uiatore solita sint. Isq qui excollegio

Expanded text:
adulescentium, qui honorem coloremque veteris orationis Soterici adulescentium, qui honorem coloremque veteris orationis Soterici lectis compararit, quasi minimae scilicet gratiae et relictis iam contemptisque. Audias tamen commemoraricormmemorari ac referri pauca quaedam quae idem ipse Seneca bene dixerit, quale est illud, quod in hominem avarum et avidum et pecuniae sitientem dixit: Quid enim refert quantum habeas? multo illud plus est quod non habesbabes. Benene hoc? sane bene; sed adulescentium indolem non tam iuvant quae bene dicta sunt quam inficiunt quae pessime, multoque tanto magis, si et plura sunt quae deteriora sunt, et quaedam in his non pro enthymemate aliquo rei parvae ac simplicis, sed in re ancipiti pro consilio dicuntatione conceptum ortumque sit; et super eo ALGIUS RUFUS in secundo librorum quos inscripsit De Rebus per Epistulam Quaesitis, lictorem dicit a ligando appellatum crura eius et manus ligari vincirique a viatore solita sint, et inde is qui ex conlegio
Abbreviated transcription (Latin):
& non fuit Ciceronis inquit hoc uitium sed temporis. Necesse
erat hȩc dici cum illa legerentur. Deinde ascribit ciceronẽ
hec ipsa interposuisse adeffugiendam infamiam nimis lasciuȩ
orationis & nitidȩ. De uirgilio quȩq eodem in loco uerba hȩc
ponit. Uirgilius quoq noster non ex alia causa duros quosdã
uersus & enormes ꝙ aliquid supra mensuram trahentis inter¬
posuit quã ut Ennianus populus agnoscer& innouo carmine
antiquitatis aliquid. Sediam uerbotum Senecȩ pig&: Hȩc
tamen inepti & insipidi & insulsi hominis ioca non preteribo.
Quidam sunt inquit tam magni sensus. Q. Ennu ut lic& scripti
sĩt inter hircosos possunt tamen inter unguentatos placere. Et
cum reprehendiss& uersus quos supra deCethego posumus ꝗ
huiuscemodi inquit uersus amant ac sibi cosdem admitari &
soceriri lectos. dignus sane Seneca uidebatur lectione ac studio

Expanded text:
et: Non fuit, inquit, Ciceronis hoc vitium, sed temporis; necesse et: Non fuit, inquit, Ciceronis hoc vitium, sed temporis; necesse erat haec dici, cum illa legerentur. Deinde adscribit Ciceronem haec ipsa interposuisse ad effugiendam infamiam nimis lascivae orationis et nitidae. De Vergilio quoque eodem in loco verba haec ponit: Vergilius quoque noster non ex alia causa duros quosdam versus et enormes et aliquid supra mensuram trahentis interposuit quam ut Ennianus populus adgnosceret in novo carmine aliquid antiquitatis. Sed iam verborum Senecae piget; haec tamen inepti et insubidi hominis ioca non praeteribo: Quidam sunt, inquit, tam magni sensus Q. Ennii, ut, licet scripti sint inter hircosos, possint tamen inter unguentatos placere; et, cum reprehendisset versus quos supra de Cetego posuimus: Qui huiuscemodi, inquit, versus amant, liqueat tibi eosdem admirari et Soterici lectos. Dignus sane Seneca videatur lectione ac studio
Abbreviated transcription (Latin):
cum uiuebãt homines atq euum agitabant flos delibatus
populi suadamedulla. Ac deinde scribit deusdem uersibus
uerba hȩc. Ad miror eloquentissimos uitos & deditos Emnio
pro optimis ridicula laudasse. Cicero certe interbonoseius
uersus et hos refert. Atq id etiam de Cicetone dicit. Non
miror inquit fuisse qui hos uersus scriber&. Nisi forte cicero
summus orator agebat causam suam & uolebat hos uersus ui¬
deri bonos. Postea hoc etiam addidit insulsissime. Apud ipsũ
quoq inquit Ciceronem inuenies etiam inprosa oratione
quedam ex quibus intelligas illum non perdidisse operam.
quod ennium legit. Ponit de inde quȩ apud ciceronẽ
reprehendit quałi Enniana quod ita scripserit inlibris
de re .p. ut Menelao laconi quȩdam fuit suauloquensiu¬
cunditas & quod alio in loco dixetit breuiloquentiã indicẽdo
colat. Atq ibi nugator homo Ciceronis erroris deprecatir

Expanded text:
tum vivebant homines atque aevum agitabant, Flos delibatus tum vivebant homines atque aevum agitabant, Flos delibatus populi, Suadaeque medulla. Ac deinde scripsit de isdem versibus verba haec: Admiror eloquentissimos viros et deditos Ennio pro optimis ridicula laudasse. Cicero certe inter bonos eius versus et hos refert. Atque id etiam de Cicerone dicit: Non miror, inquit, fuisse qui hos versus scriberet, cum fuerit qui laudaret; nisi forte Cicero summus orator agebat causam suam et volebat suos versus videri bonos. Postea hoc etiam addidit insulsissime: Aput ipsum quoque, inquit, Ciceronem invenies, etiam in prosa oratione, quaedam ex quibus intellegas ilium non perdidisse operam, quod Ennium legit. Ponit deinde quae apud Ciceronem reprehendat, quasi Enniana, quod ita scripserit in libris De Republica: Ut Menelao Laconi quaedam fuit suaviloquens iucunditas, et quod alio in loco dixerit: breviloquentiam in dicendo colit. Atque ibi homo nugator Ciceronis errores deprecatur
Abbreviated transcription (Latin):
EAIEIO Senetaa partim existimant ut de scripto¬
te minime utili cuius libros attingere nullum pretiũ
opere sit. Quod oratio eius uulgaris uideatur & protrita.
res atq sententiȩ aut ut inepto inaniq impetu sint aut ut le¬
ui & quasi dicaci argutia. Eruditio autem uernacula & ple¬
beia nibilꝙ ex ueterum scriptis habens neꝙ gratiȩ neꝙ digni¬
tatis. Alii uero elegantiȩ quidem inuerbis patum esse non
inficias eunt. Sed ex rerum quas dicat sententia doctemãq
ei non deesse dicunt & inuitiis morum obiutgandis seue¬
titatem grauitatemq non inuenustam. Mihi de omni cuis
ingenio deq omni scripto iudicium facere non necessum est.
etꝰ quod de .M. Cicerone & .q. Ennio & e. uirgilio udica¬
uit ea res cuiusmodi sit ad consydetandum ponemus. Inli¬
bro enim uigesimo secundo epistolatum mortalium quas ad
lucilium composuit deridiculos uersus ennium de Cetbego
antiquo uiro fecisse hos dicit. Dictus ollis populatibus olim qui

Expanded text:
Anneo Seneca partim existimant ut de scriptore minime utili, cuius libros attingere nullum pretium opere sit, quod oratio eius vulgaris videatur et pertrita, res atque sententie aut inepto inanique impetu sint aut levi et quasi dicaci argutia, eruditio autem vernacula et plebeia nihilque ex veterum scriptis habens neque gratie neque dignitatis. Alii vero elegantie quidem in verbis parum esse non inficias eunt, sed et rerum quas dicat, scientiam doctrinamque eius non deesse dicunt et in vitiis morum obiurgandis severitatem gravitatemque non invenustam. Mihi de omni eius ingenio deque osed quod de M. Cicerone et Q. Ennio et P. Vergilio iudicavit, ea res cuimodicuiusmodi sit, ad considerandum ponemus. In libro enim vicesimo secundo Epistularum Moralium quas ad Lucilium conposuit, deridiculos versus Q. Ennium de Cetego antiquo viro fecisse hos dicit: is dictust ollis popularibus olim Qui
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe quidem diluunt deteruntq Nam ubi infantis alior¬
sum dati facta facta exoculis amolitio est. Uigor ille mater¬
nȩ flagrantiȩ sensim atq paulatim restinguitur omnisq
impatientissimȩ solicitudinis strepitus consilescit: neq mul¬
to minor amendati adnutricem aliam filii quam morte a¬
missi obliuo est. Ipsius quoq infantis affectio animi amoris
consuȩtudinis inea sola unde alitur occupatur & proinde
ut in expositis usuuenit matrisq genuit neq sensum ullũ
neque desyderium capit ac prop̾terea oblitteratis & aboli¬
tis natiuȩ pietatis elementis quicquid ita educati liberi
amare patrem & matrem uidentur magnam fere partẽ
non naturalis ille amor est. sed uilis & opinabilis hȩc fauo¬
rinum dicentem audiui grȩca oratione cuius sẽtentias
communis utilitatis gratia quantum meminisse potui retuli
Nmenitates uero & copias ubertatesq uerborum latina omnis

Expanded text:
aut certe quidem diluunt deteruntque. Nam ubi infantis alioraut certe quidem diluunt deteruntque. Nam ubi infantis aliorsum dati facta ex oculis amolitiost, vigor ille maternae flagrantiae sensim atque paulatim restinguitur omnisque inpatientissimae sollicitudinis strepitus consilescit, neque multo minor amendati ad nutricem aliam filii, quam morte amissi, obliviost. Ipsius quoque infantis adfectio animi, amoris, consuetudinis in ea sola unde alitur occupatur, et proinde, ut in expositis usu venit, matris quae genuit neque sensum ullum neque desiderium capit. Ac propterea, oblitteratis et abolitis nativae pietatis elementis, quicquid ita educati liberi amare patrem atque matrem videntur, magnam fere partem non naturalis ille amor est, sed civilis et opinabilis. Haec Favorinum dicentem audivi Graeca oratione. Cuius sententias communis utilitatis gratia, quantum meminisse potui, rettuli, amoenitates vero et copias ubertatesque verborum Latina omnis
Abbreviated transcription (Latin):
inanimum atq incorpus suum excorpore & animo deterrimo
Id hercle ipsum est quod sepenumero miramur quosdam pudi¬
carum mulierum liberos parentum suorum neq corporibus neq
animis similes existere. Scite igitur & perite noster Maro qđ
cum uersus illos Nomeri consectaretur
solam tanꝗͣ illam quam sequebatur: sed aliturã quoq feram
& seuam criminatus est. Addit enim hoc de suohircaneq adma¬
runt ubere tigres. Quoniam in moribus inolescendis magnam
fere partem ingenium altricis & natura lactis ten&. quem
iam a principioꝰ imbuta paterni seminis concretione ex ma¬
tris etiam corpore & animo recentem indolem configurat.
Et prȩter hȩc autem quis illud etiam negligere aspernatiq
possit: quod quȩ partus suos deserunt ablegantq. a sese &ali¬
is nutriendis dedunt. uinculum illud coagulumq animi atq
amoris quo parentes cum filiis natura consociat intercidunt

Expanded text:
in animum atque in corpus suum ex corpore et animo deterrimo? in animum atque in corpus suum ex corpore et animo deterrimo? Id hercle ipsum est quod saepenumero miramur, quosdam pudicarum mulierum liberos parentum suorum neque corporibus neque animis similes existere. Scite igitur et perite noster Maro, quod, cum versus illos Homeri consectaretursolam, tamquam ille quem sequebatur, sed alituram quoque feram et saevam criminatus est; addidit enim hoc de suo: Hyrcanaeque admorunt ubera tigres, quoniam videlicet in moribus inolescendis magnam fere partem ingenium altricis et natura lactis tenet, quae iam a principio imbuta paterni seminis concretione, ex matris etiam corpore et animo recentem indolem configurat. Et praeter haec autem, quis illud etiam neglegere aspernarique possit, quod quae partus suos deserunt ablegantque a sese et aliis nutriendos dedunt, vinculum illud coagulumque animi atque amoris, quo parentes cum filiis natura consociat, interscindunt
Abbreviated transcription (Latin):
obrem non frustra creditum est sicuti ualeat ad fingẽdas
bus id solum sed in pecudibus quoq animaduersum riam si dui¬
um lacte edi aut caprarum agni alerẽtur constat ferme in
his lanam duriorem in illis capillum gigni teneriorem. in arbo¬
nbus & frugibus maior plerunq uis & potestas & ad earum indo
lem detrectandam uel augendam aquarum atq terrarum
quȩ aliit quam ipsius quod iacitur seminis. Nc sepe uideas
arborem letam & nitentem in locum alium transpositam dete¬
tioris terre succo deperisse. Quȩ malum igitur ratio est nobi¬
litatem istam nati modo hominis cotpusq & animum bene
ingeniatis primordiis incohatum insitiuo degeneriq alimẽto
lactis alieni corrumpere: presertim si ista quam adprebẽdũ
ca: si temulenta est. Nam plerunq sine discrimine quecunq id
temporis lactans est adhiberi sol&. Patiemurne igitur infantẽ
hunc nostrum perniciose contagio infici & spiritum ducere

Expanded text:
obrem non frustra creditum est, sicut valeat ad fingendas obrem non frustra creditum est, sicut valeat ad fingendas bus id solum, sed in pecudibus quoque animadversum. Nam si ovium lacte haedi aut caprarum agni alantur, constat ferme in his lanam duriorem, in illis capillum gigni teneriorem. In arboribus etiam et frugibus maior plerumque vis et potestas est ad earum indolem vel detrectandam vel augendam aquarum atque terrarum quae alunt, quam ipsius quod iacitur seminis, ac saepe videas arborem laetam et nitentem, in locum alium transpositam, deterioris terrae suco deperisse. Quae, malum, igitur ratio est, nobilitatem istam nati modo hominis corpusque et animum, bene ingeniatis primordiis inchoatum, insitivo degenerique alimento lactis alieni corrumpere? praesertim si ista quam ad praebendum ca, si temulenta est; nam plerumque sine discrimine, quaecumque id temporis lactans est adhiberi solet. Patiemurne igitur infantem hunc nostrum pernicioso contagio infici et spiritum ducere
Abbreviated transcription (Latin):
minem primordus dum fingitur dum animatur inter ipsas artifi¬
cis natute manus interfectum ire. Quantulum hinc ab est iam ꝑfectũ ia
iam filium proprii atꝙ consueti atq cogniti sanguinis alimonia
priuare. Sed nihil interest. Noc enimꝰ dicitur dum alatur & ui¬
uat cuius id lacte fiat. cur igitur iste qui hoc dicit si incapessen¬
dis nature sensibus tam absurduit. non id quoꝙ nihil interesse pri¬
tat cuius incorpore cuiusq ex sangume concretus homo & coalitus
sit. an qui a spicitu multo & calore etalbuit non idem sanguis est
nunc inuberibus qui inutero fuit. Nonne hac quoq inre solertia
suture euidens est quod postq̃ sanguis ille opifex in penetralib
suis omne corpus hominis finit aduentante iam partus tẽpore
in supernas se partes profert adfouenda uitȩ aqlucis rudimen¬
ta presto est & recens natis notum & familiarem offett. Quã¬

Expanded text:
minem primordiis, dum fingitur, dum animatur, inter ipsas artifiminem primordiis, dum fingitur, dum animatur, inter ipsas artificis naturae manus interfectum ire, quantulum hinc abest, iam perfectum, iam genitum, iam filium proprii atque consueti atque cogniti sanguinis alimonia privare? Sed nihil interest, hoc enim dicitur, dum alatur et vivat, cuius id lacte fiat. Cur igitur iste qui hoc dicit, si in capessendis naturae sensibus tam obsurduit, non id quoque nihil interesse putat, cuius in corpore cuiusque ex sanguine concretus homo et coalitus sit? an quia spiritu multo et calore exalbuit, non idem sanguis est nunc in uberibus, qui in utero fuit? Nonne hac quoque in re sollertia naturae evidens est, quod, postquam sanguis ille opifex in penetralibus suis omne corpus hominis finxit, adventante iam partus tempore, in supernas se partis perfert, ad fovenda vitae atque lucis rudimenta praesto est et recens natis notum et familiarem victum offert? Quam
Abbreviated transcription (Latin):
statim a se abiecisse aliusse inut̾roq sanguine suo nescio quid quod
non uiderq non alere suo lacte quod uideat. lam uiuentem i ãh¬
minẽ iata matris officia implorantem. An tu quoq inquit putasaa¬
turam feminenis mammarum ubera uenustiores uenules nõ libero¬
rtum alendorum sed ot̾andi pectori causa dedisse. Sic enim quod a
uobis scilic& abest plereq iste prodigiosȩ mulieres fontem illum san¬
ctissimum corporis generis humani educatorem arefacere & exti¬
guere cum periculo quoq aduersi corruptiq lactis labotant tãquã
pulchritudinis sibi insignia deuenust&. Quod quidem faciunt eadẽ
uecordia qua quibusdam commenticus fraudibus nituntur ut fetus
quoq ipsi incorpore suo concepti aboriantur: ne equor illud uẽtris
irrugetur ac. de grauitate honeris & labore partus fatiscat. Quod
cum sit publica detestatione communiq odio dignum in ipsiusbo¬

Expanded text:
statim a sese abiecisse? aluisse in utero sanguine suo nescio quid quod statim a sese abiecisse? aluisse in utero sanguine suo nescio quid quod non videret, non alere nunc suo lacte quod videat, iam viventem, iam hominem, iam matris officia inplorantem? An tu quoque, inquit, putasturam feminis mammarum ubera quasi quosdam venustiores naevulos, non liberum alendorum, sed ornandi pectoris causa dedisse? Sic enim, quod a vobis scilicet abest, pleraeque istae prodigiosae mulieres fontem illum sanctissimum corporis, generis humani educatorem, arefacere et extinguere cum periculo quoque aversi corruptique lactis laborant, tamquam pulcritudinis sibi insignia devenustet, quod quidem faciunt eadem vecordia, qua quibusdam commenticiis fraudibus nituntur ut fetus quoque ipsi, in corpore suo concepti, aboriantur, ne aequor illud ventris inrugetur ac de gravitate oneris et labore partus fatiscat. Quod cum sit publica detestatione communique odio dignum, in ipsis ho
Abbreviated transcription (Latin):
SUNCIATUM QUONDAM EST̃ FAUORINO
philosopho nobis presentibus uxorẽ
eum esse nato filio. Famus inquit
Sadpuerperam uisum & patri gratu¬
latum. Is erat loci senatorii eafa¬
Amilia nobiliore. Imus una & qui
otum aderanus prosecutiq eum su¬
mus addomum quo pergebat &
cum eo simul introgressi sumus. sũ
Sin primis edibus complextus hominẽ
congratulatusꝙͦ assedit. Atͦque ibi percontatus est quam diutinum
puerperium & quamlaboriosi nixcus fuissent. Puellamq defessam
labore ac uigilia somnum capere cognouit fabulati instituit pro¬
lixius & nihił inquit dubito quin puerum lacte suo nutritura sit
ed cum mater puelle parendum ei esse dicerq adhibendasq puero
nutrices ne addolores quos inenitendo tuliss& munus quoq nutri¬
cationis graue ac difficile acceder&: Oro te inquit mulier sine eã
totam integram esse matrem filii sui. Quid est enim hoc contra
naturam imperfectum atq dimidiatum matris genus peperisse ac

Expanded text:
UNTIATUM quondam est Favorino philosopho, nobis praesentibus, uxoremeum esse nato filio. Eamus, inquit, et puerum visum et patri gratulatum. Is erat loci senatorii, ex familia nobiliore. Imus una qui tum aderamus prosecutique eum sumus ad domum quo pergebat, et cum eo simul introgressi sumus. Tum in primis aedibus complexus hominem congratulatusque adsedit. Atque ubi percontatus est quam diutinum puerperium et quam laboriosi nixus fuissent, puellamque defessam labore ac vigilia somnum capere cognovit, fabulari instituit prolixius et: Nihil, inquit, dubito quin filium lacte suo nutritura sit. Sed cum mater puellae parcendum esse ei diceret adhibendasque puero nutrices, ne ad dolores quos in enitendo tulisset munus quoque nutricationis grave ac difficile accederet, Oro te, inquit, mulier, sine eam totam integram matrem esse filii sui. Quod est enim hoc contra naturam inperfectum atque dimidiatum matris genus, peperisse ac
Abbreviated transcription (Latin):
alia tenius exiituq est. Cum quereremus q̃ alia stem
meministis dict᷑ iuna alit ostrea inplit & echinos iii¬
ribus fibras & petii addit. Eadem aũt ipã q̃ hindtr¬
scente glistunt deficiente contra liina deficũt. Arli
uoꝵ ꝙ᷑ oculi ad easdem untis luine aut ampliares fiũt
aut minores Id ẽ inquit multo mirandu est magis
quod ap̃ plucarchui in niiͦ in hesiodũ comentaro le¬
oi cept itiurescit. & cõgerminat decedenit iun&
Contra aũt macrestit a dolescente cã cão iẽ cdicũt sa¬
cendottꝰ egyptii cur pelusiott cepe non eđat qr selum
holerum omniũ contra lunam auctam atꝗꝙ dana sii¬
ces minuendi & augendi hẽat contrariis.
sinuꝙ amitã ieficẽ fugicła caldo cołu batũ labra confens
labris Itẽ hec ꝙͣ sucũde lepidiꝙ fictũ dichitalra ia tonsi¬
les tabrtt / ebiq sucto q̃s cuncha pura Imbuens uenenatit:¬
torem solet Regtiui ego rome gramaticũ irlebnri houẽm
staima & multo nõit quid hec u̾ba essent. tũ ille mc

Expanded text:
Cum quaereremus quae alia item meministis dicere: Luna alit ostrea et implet echinos, muribus fibras Et iecur addit? Eadem autem ipsa quae crescente luna gliscunt, deficiente contra defiunt. Aelurorum quoque oculi ad easdem vices lunae aut ampliores fiunt aut minores. Id etiam, inquit, multo mirandum est magis, quod apud Plutarchum in quarto In Hesiodum Commentario legi: Cepetum revirescit et congerminat decedente luna, contra autem inarescit adolescente. Eam causam esse dicunt sacerdotes Aegyptii, cur Pelusiotae cepe non edint, quia solum olerum omnium contra lunae augmenta atque damna vices minuendi et augendi habeat contrarias. Sinuque amicam refice frigidam caldo, Columbulatim labra conserens labris. Item id quoque iucunde lepideque fictum dictitabat: Iam tonsiles tapetes ebrii fuco, Quos concha purpura imbuens venenavittorem solent. Rogavi ego Romae grammaticum, celebri hominem fama et multo nomine, quid haec verba essent. Tum ille me
Abbreviated transcription (Latin):
sensii ut litigantis non in sure p̃torem manũ conserent.
S ix siure manu conptum uocarent .i. alcer alteꝵ ex
surt ad conferendam manũ pa rẽ dequal ageret᷑ uo¬
cant.atq prefecti simul iagrũ de quo litigabat᷑. terre
aliquiad ex eo uti unã glebam insus in urbẽ ad p̃torẽ
deferrent. & ii ea gleba tanꝙ̃ in toto agro uindicaũt.
Idcirco ennius sigficare uolens belũ non ut ad p̃tanẽ
conferens iuĩ illam cuuiłe & festutariã que ubo diccret᷑.
sordidis In co scripsit suluã ulgo dici q̃i seculuam
quẽ ꝗ elegantius inꝗt loquunt᷑ sequestrem aippellant.

Expanded text:
consensus, ut litigantes non in iure apud praetorem manum consererent, consensus, ut litigantes non in iure apud praetorem manum consererent, sed ex iure manum consertum vocarent, id est alter alterum ex iure ad conserendam manum in rem de qua ageretur vocaret atque profecti simul in agrum de quo litigabatur, terrae aliquid ex eo, uti unam glebam, in ius in urbem ad praetorem deferrent et in ea gleba, tamquam in toto agro, vindicarent. Idcirco Ennius significare volens gestum, non, ut ad praetorem conferens vim illam civilem et festucariam, quae verbo diceretur, Sordidis. In eo scripsit sculnam vulgo dici, quasi seculnam; quem qui elegantius, inquit, loquuntur sequestrem appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
In curminib eami dicent Trimgeo hoc uisus ix ecttiuo
amiali ab̃netꝰ dixi nam fonte eos tanꝗ̃ insignis factos¬
p̃t alios memenerã sellit᷑ e medio sapĩa iugerit res.
sper nitur ortitor bamus harndus milis amat᷑ : haus
doctis cictis certantes nec nalle disis. miscent inpꝰ se se
inimicitiam agitantes non ix iure manii tomptũ ꝓ mag̃
enore rei reprtunt regnũꝙ prtune uađnt solida iii. Cũ
hos ego uꝰsus en mianos dixissem : Credo inquit gramatic̃
Iam tibi s tu uelim credasmͥ .Q. enniũ didicisse hoc
ip̃e debuerat a quo discerem p̃termanstrantis : Itaq
id ꝙͦ ix iure consultis. ex libris ꝙͦ eoꝵ diditi inferẽ edũ
his comeniariis existimaris : q̃m in medio reꝵ q̃ hõuim
iutam ꝗ colunt ignorare non oportet. u̾ba actionũ
In loco pñti ap̃ p̃torem ex.xii. tabilis fiebat. In ꝗbus sta
scriptum est: si ꝙ cui in iure manũ conẜũt s postꝗ̃
res granabant᷑. Institutũ est .cc .xii. tabulas racito

Expanded text:
sus ex octavo Annali absentes dixi, nam forte eos tamquam insigniter praeter alios factos Pellitur e medio sapientia, vi geritur res; Spernitur orator bonus, horridus miles amatur. Haut doctis dictis certantes nec maledictis, Miscent inter sese inimicitiam agitantes. Non ex iure manum consertum, sed magis ferro Rem repetunt regnumque petunt, vadunt solida vi. Cum hos ego versus Ennianos dixissem, Credo, inquit grammaticus, iam tibi. Sed tu velim credas mihi, Quintum Ennium didicisse hoc ipse debuerat a quo discerem praetermonstrantis. Itaque id quod ex iureconsultis quodque ex libris eorum didici inferendum his commentariis existimavi, quoniam in medio rerum et hominum vitam qui colunt ignorare non oportet verba actionum in loco praesenti apud praetorem ex Duodecim Tabulis fiebat, in quibus ita scriptum est: Si qui in iure manum conserunt. Sed postquam res gravabantur, institutum est contra Duodecim Tabulas tacito
Abbreviated transcription (Latin):
& pindanisbis denos qđa ali sc ptores tres solos dix unt
M manus porta in fundo suo quem in coro falisco
Apossidebat. agitare erat solitus iũdemiã hylare
atq amcenit. Ad eos dies me qͥ quosđa alios frimisia¬
resuocauit. Ibi tũ cenantib nobis magnus ostririue
niũ roma missus est. que cũ apposte fuiset s mlte¬

Expanded text:
et Pindarus bis denos, quidam alii scriptores tres fuisse solos dixeruntet Pindarus bis denos, quidam alii scriptores tres fuisse solos dixeruntANUS poeta in fundo suo, quem in agro Falisco possidebat, agitare erat solitus vindemiam hilare atque amoeniter. Ad eos dies me et quosdam item alios familiaris vocavit. Ibi tum cenantibus nobis magnus ostrearum numerus Roma missus est. Quae cum adpositae fuissent et mult
Abbreviated transcription (Latin):
quod est teo huiis dem̃ pluratiuiũ est nos sic nãq
.I. plautus hoc ħn loto non ab eo dixit quod ẽ meus
dixit. labore mei pro sabort meo. hec aũt ip̃e iatio
est in mĩo pluratiuo qua gracchus misere iũtum dix̃
& qua .ii. citero contentio urũm & tontentione nnim
dixit: qua item ratione quadrigariuis Inãnal undens
nihil herde inquit mihi de re ista himentẽ uenit
nͥ aũctas queda uenustatis non nimis auxie nrꝙ
suꝑstitiose loquentis nam sicuti multifanã sẽptũ
Inquit fecerũt ꝙ in plerisꝙ salustii ixemplaribus
scripturam istam sincerissimam corruꝑũt Nam cũ
ita in catilina scriptum eet̃. ꝙ sepe maious nr̃um
mipti plebis iomane nrum obleuerũt o nr̃ suꝑ¬
ies minauit. Hec memini mihi apolinare diccre
eaꝙ tñc ip̃a ita ut chicta fuerant notaui.
I lra ꝙ prope̾ aoto nidicula diu̾sitas fabuust aõ gntros
Apaortas dep̃henditur. suꝑ nũo niobe filiaꝵ nã
iipid es bis sepitnos Saphobis nouenos: Dachillides

Expanded text:
quod est tu; huius itidem plurativum est vos. Sic namque í mihi. Mei enim Plautus hoc in loco non ab eo dixit, quod est meus,dixit labori mei pro labori meo. Haec autem ipsa ratio est in numero plurativo, qua Gracchus misereri vestrum dixit et qua M. Cicero contentio vestrum et contentione nostrum dixit quaque item ratione QuadrigarNihil hercle, inquit, mihi de ista re in mentem venit, nisi auctoritas quaedam vetustatis non nimis anxie neque superstitiose loquentis. Nam sicuti multifariam scriptuinquit, fecerunt, qui in plerisque Sallusti exemplaribus scripturam istam sincerissimam corruperunt. Nam cum ita in Catilina scriptum esset: Saepe maiores vestrum miseriti plebis Romanae, vestrum obleverunt et veles manavit. Haec memini mihi Apollinarem dicere, eaque tunc ipsa, ita ut dicta fuerant, notavi.prope adeo ridicula diversitas fabulae apud Graecos poetas deprenditur super numero Niobae filiorum. Nam ripides bis septenos, Sappho bis novenos, Bacchylides
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtim agri altici. Cum in uulgus ab ro editos rex allexin¬
der cognouisset. atꝙ ea tempestate aimis ex̾cicũ omñe
prope asiam teneret regemꝙ ip̃m dariũ pliis ꝙ uic¬
toriis iugeret. in sllis tñ tuntis negotiis lr̃as ad aristo¬
telem misit. non tum rrete fecisse ꝙ disciplinas agi¬
aticas quibus ab eo ip̃e eruditus forit. libris feras tili¬
poterimus siea que ix te accrpimis omniũ prorsus
fient coĩa. Diuppe ergo doctrina antene malim ꝗ̃
copip ꝙ opuleatis. Rescripsit ei anstoteles ad hanc̃
breiutatis elgantissime filum tenuissimũ antSoros pos¬

Expanded text:
is acroatici cum in vulgus ab eo editos rex Alexander cognovisset atque ea tempestate armis exercitam omnem prope Asiam teneret regemque ipsum Darium proeliis et victoriis urgeret, in illis tamen tantis negotiis litteras ad Aristotelem misit, non eum recte fecisse, quod disciplinas acroaticas, quibus ab eo ipse eruditus foret, libris foras ediceteris poterimus, si ea quae ex te accepimusaccelimus omnium prosus fient communia? Quippe ego doctrina anteire malim quam copiis atque opulentiis. Rescripsit ei Aristoteles ad hanc brevitatis elegantissimae filum tenuissimum:
Abbreviated transcription (Latin):
timem Iudicis redisi neccessario solitam. nam si reus
ꝗ depetisci noluerat iudia talionẽ imiginti nõ parebat.
estimata lite iudex hoiẽm pecunit damnabat. Atq sta
si reo cͥ pactio grauis & agrba talio iuisa furrat seue¬
ritas lexis ad petunie muletam iedibat. Restat uit
ei qđ de sectione ꝑtitionei corporis inmenissium eẽ tibi

Expanded text:
tionem iudicis redigi necessario solitam. Nam si reus, tionem iudicis redigi necessario solitam. Nam si reus, qui depecisci noluerat, iudici talionem imperanti non parebat, aestimata lite iudex hominem pecuniae damnabat, atque ita, si reo et pactio gravis et acerba talio visa fuerat, severitas legis ad pecuniae multam redibat. Restat, ut ei quod de sectione partitioneque que corporis inmanissimum esse tibi
Abbreviated transcription (Latin):
cendos eẽ homines putauerũt. neꝵꝓ euis ꝙ mẽbrũ al¬
teri rupissit & pacisci tñ de taliont redimẽda nollet
tantam hñdam eẽ rationem arbitratist̾ ut an pru-¬
deui impnidensue rupisset spectandu putalrent: aut
talionem hi co uel adamussim eꝗpararent. uel in libri¬
li ꝑpencbrent s potius eumdem aium eũdemꝙ impetũ.
in eadẽ ꝑte corparis rũpendi non eĩedem ꝙͦ casn exigi uo¬
luenĩt quẽ mõiii uoluntatis p̃start posset casus ietꝰ non
possit. quod si ita est ut dico & ut ip̃e eꝗtacis hĩtꝰ demon¬
strat .talliones ille tue reciprate argutiores profecto q̃ ut
alio fectris p̃ẜtim tũ hẽas facultatem paciscendi ꝙͥ non
neitrsse sit pati tahionem nisi eã tu elegeris. Quod edic¬
tuĩ aũt p̃toꝵ de estimandis insuriis pribaibilius eẽ ex¬
his uolo hoc ignores. hanc ꝙͦ ipãm talionẽ adexistima¬

Expanded text:
cendos esse homines putaverunt neque eius qui membrum alcendos esse homines putaverunt neque eius qui membrum alteri rupisset et pacisci tamen de talione redimenda nollet tantam esse habendam rationem arbitrati sunt, ut an prudens inprudensne rupisset spectandum putarent aut talionem in eo vel ad amussim aequiperarent vel in librili perpenderent; sed potius eundem animum eundemque impetum in eadem parte corporis rumpenda, non eundem quoque casum exigi voluerunt, quoniam modus voluntatis praestari posset, casus ictus non posset. Quod si ita est ut dico, et ut ipse aequitatis habitus demonstrat, taliones illae tuae reciprocae argutiores profecto quam valio feceris? praesertim cum habeas facultatem paciscendi et non necesse sit pati talionem, nisi eam tu elegeris. Quod edictum autem praetorum de aestimandis iniuriis probabilius esse existimas, nolo hoc ignores, hanc quoque ipsam talionem ad aestima
Abbreviated transcription (Latin):
pedibu forte egris cc̃t aue quo alio casu srgredi non
quuret plaustrum et̃ dandum censuerũt niq instn
tñ delicute arceriã uissenĩt qm̃ scris esset inualid̃o
ciuiusmoi uestaculũ. Atꝙ id fitetũt ne causato
ista geri conporis ꝓpctua m uoti tonem dant fidem
detractantib iurisq actiones declinantib. s .ni. ip̃m m inde
mi faiuorine insurias ere isto pauco diluerũt: & si hec
ip̃a pautitas assiũ grauit ponduserit fuit. nã sibrariis
assibus in ea tempestate ppłus usus est. s insurias atro¬
riis talionem ꝙ̃ apposunerũt. quã quidđe tu talionem
iur optime suquius insectatus es ae ne consistere ꝗđe
par non fuit. talioneꝙ rimpi membrũ facile possit id
alcerius rupture it al aistu eꝗlibriũ. Reꝵ ẽ mifa¬
uorine talionẽ gnicĩssium fieri clifficillime : Ss dicta¬
iui minuere aeq ex tingu̾e uolentes huiuscemõi uio¬
lentiã pulsandi atꝙ ledendi talione. eo qͦ. met cotr¬

Expanded text:
pedibus forte aegris esset aut quo alio casu ingredi non quiret, plaustrum esse dandum censuerunt? neque insterni tamen delicate arceram iusserunt, quoniam satis esset invalido cuimodi vectabulum. Atque id fecerunt, ne causatio ista aegri corporis perpetuam vocationem daret fidem detractantibus iurisque actiones declinantibus; sed enim insubide. mi Favorine, iniurias aere isto pauco diluerunt, tametsi haec ipsa paucitas assium grave pondus aeris fuit; nam librariis assibus in ea tempestate populus usus est. Sed iniurias atroriis talionem quoque adposuerunt. Quam quidem tu talionem, vir optime, iniquius paulo insectatus es ac ne consistere quidem par non sit talio neque rumpi membrum facile possit ad alterius rupturae, ut ais tu, aequilibrium. Verumst, mi Favorine, talionem parissimam fieri difficillime. Sed decemviri minuere atque extinguere volentes huiuscemodi violentiam pulsandi atque laedendi talione, eo quoque metu coer
Abbreviated transcription (Latin):
templationes oe septatienisur dyaletitis ꝑtint¬
bant huit disciplint quam dxi qr poariano
tp̃us exercende dabat. in litio matutinũ netꝑ ad tam
eruditionis elementa atꝙ In discrno studiu laborẽ ex¬
plorassit . Illas nõ exotericais anditiones excitiũꝙ distt̃¬
di codem In loco uesperi faciebat. etsq uulgo suuenib
appellabant. Illum altrꝵ sup̃ ec̃o SIΡΟP Utreq n

Expanded text:
ptationesve dialecticas pertinebant. Huic disciplinae, quam dixi, ἀκροατικῇ tempus exercendae dabat in Lycio matutinum nec ad eam qeruditionis elementa atque in discendo studium laboremque explorasset. Illas vero exotericas auditiones exercitiumque dicendi eodem in loco vesperi faciebat easque vulgo iuvenibus appellabat, ilium alterum s
Abbreviated transcription (Latin):
binis quadrigis euinctus in diutrsa nitintib lag̃at
est: Norum atꝙ aspeꝵ suppliciũ quis negat si quid
elegantissimus poeta dicat at tu dictis albane ma¬
neres. Hec acꝙ alia ibi sixtus cetdius omnib ꝗ ade¬
rant ip̃o ꝗͦ saiuorino approbante. atq liudante
disuit. Nuntiatũ est Iam cesarem salutari &
seperati sumus:
Ine imꝑium sit ucteti ubi nouiis uenerit. Siticines
inquit ꝙ̃ leticines d̾ tubicines: s cese lliuis iundex ha
comentariis lectionũ antiquaꝵ scut ꝗq̃t se dit litici¬
nei li tuo cancart. S tibicinrs tuba. Quiel istrc aũt
sit qͣđ siticines cantas homo ingemie ueritatis scue se
negat. Noi aũt in capitonis athei coneatanti Inue¬
nimus siticines appellatos ꝗ ap̃ sitos canẽ soliti essẽt.
hoc est uita funtos & fintõs q̃ scpultos eosq̃ huisse
proprium tult enĩis qua canerent aͥ ccteroꝵ tubicinũ¬

Expanded text:
binis quadrigis evinctus in diverse nitentibus laceratus binis quadrigis evinctus in diverse nitentibus laceratus est; novum atque asperum supplicium quis negat? sed, quid elegantissimus poeta dicat, vide: at tu dictis, Albane, maneres. Haec taliaque alia ubi Sextus Caecilius, omnibus qui aderant, ipso quoque Favorino adprobante atque laudante, disseruit, nuntiatum est Caesarem iam salutari, et separati sumus. Ne Imperium sit Veteri, ubi Nouus Venerit. Siticines, intuit, et liticines et tubicines. Sed Caesellius Vindex in Conmentariis Lectionum Antiquarum scire quidem se ait, liticines lituo cantare et tubicines tuba; quid istuc autem sit, quo siticines cantant, homo ingenuae veritatis scire sese negat. Nos autem in Capitonis Atei Coniectaneis invenimus, siticines appellatos qui apud sitos canere soliti essent, hoc est vita functos et sepultos, eosque habuisse proprium genus tubae, qua canerent, a ceterorum tubicinu
Abbreviated transcription (Latin):
uellent atꝙ patiri curpus audicti sibi hõis ꝑmipũt : Et
quidem u̾ba ip̃a legis dicam ne existimis inuididm
me istam forte farmideare. Tertiis inquit nũdinis ꝑtis
sitando si plus minusue secuerint se fraude esto
Nihil ꝓfecto inmitius nihil sumanius nisi ut ie ip̃a
apparet. eo consilio tanta hminitas pent demĩtiata¬
ciri multes uidemus qr iunculoꝵ penam ditrimi hõis
cõtemnũt. Dissectum tẽ antiꝗtus ncĩem eqđe net lt¬
ei nra audiui. Qm̃ scuitia ista prar contẽni non p̃ot.
An putas fauerine si non illa ꝙ̃ ix .xii. tabulis de testi¬
moniis falsis. pena aidolrusset q si nũc ꝙͦ ut antra
ꝗ falsum testimoniũ dixisse connictus eẽt e saxo tlx¬
prio deuceret᷑. mentituros fuisse pro testimonio tã
multos q̃ iudenis Acerbitas plerũꝙ ultisceni ma¬
leficii bene atꝙ caute mueadi disciplina est. Hysto¬
rid de mitio suffitio albano nobis ꝙͦ non admadum
nũo istrus mõi libres lertitantib ignota non est. Qui

Expanded text:
vellent, atque partiri corpus addicti sibi hominis permiserunt. Et quidem verba ipsa legis dicam, ne existimes invidiam me istam forte formidare: Tertiis, inquit, nundinis partis secanto. Si plus minusve secuerunt, se fraude esto. Nihil profecto inmitius, nihil inmanius, nisi, ut re ipsa apparet, eo consilio tanta inmanitas poenae denuntiataciri multos videmus, quia vinculorum poenam deterrimi homines contemnunt, dissectum esse antiquitus neminem equidem legi neque audivi, quoniam saevitia ista poenae contemni non quitast. An putas, Favorine, si non illa etiam ex Duodecim Tabulis de testimoniis falsis poena abolevisset et si nunc quoque, ut antea, qui falsum testimonium dixisse convictus esset, e saxo Tarpeio deiceretur, mentituros fuisse pro testimonio tam multos quam videmus? Acerbitas plerumque ulciscendi maleficii bene atque caute vivendi disciplinast. Historia de Metto Fufetio Albano nobis quoque, non admodum numero istiusmodi libros lectitantibus, ignota non est, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
nisc E Passis ti est iggs istis detam smmodio sup¬
plicio situa ate senio emori Sicius issud ꝙͦ nõ humanit
seriptum Imnprebaut. ꝓsi hõ in iiis uotatus morboatit
ptat eper ad geredirndum snnalidis est aitira non
sterutur s ipt effertur ꝗ humento smponit atꝗ ig¬

Expanded text:
nt; passus enim est leges istas de tam inmodico supplicio situ atque senio emori. Sicut illud quoque inhumaniternon scriptum improbavit, quod, si homo in ius vocatus, morbo aut aetate aeger ad ingrediendum invalidus est, arcera non sternitur, sed ipse aufertur et iumento imponitur at
Abbreviated transcription (Latin):
ac pro utilitatũ pntum rationib. proꝙ uitiorum
quibus medencũ est seruorib imitars atꝙ flteti ntꝙ
uno statu consistert qn ut faciei celi d marisitareꝵ
ato fortune tempestatibis uarieat᷑. Sind saluibrius
insum est rogatione illa stolon is sugeꝵ de nisõ p̃finito.
Quid utlius plebistito uoconio de coercendlis muluex
oraatibus: Quiel tam netti ssuriũ exisimatũ est pro

Expanded text:
ac pro utilitatum praesentium rationibus proque vitiorum quibus medendum est fervoribus mutari atque flecti neque uno statu consistere, quin, ut facies caeli et maris, ita rerum atque fortunae tempestatibus varientur. Quid salubrius visum est rogatione illa Stolonis iugerum de numero praefinito? Quid utilius plebisscito Voconio de coercendis mulierum hereditatibus? Quid tam necessarium existimatum est p
Abbreviated transcription (Latin):
lex orũm miti qdt̃ siña humnissia q̃ sumintũ dari
delas epro ant somi in iusuocato. Perba s ht de segre
si in susuotat si morbus eiutas ue iutiũ ꝑxtit ꝗ sñ
Ius uocabit iumentã dato si uolet arterã sternito.
An tu fere morbum appelleri hc putas grotationt̃
oraueto cũ felri rapida q̃ quertim sumintũꝙ dita
prcius ali quod unicũ trego urbens Ac ꝑꝑca nnuis
unsei pumem̃ exisimas gerotũ domii sue cubãtem
lumento aingõitur ia sus rapo hoc mi fauorine ne¬
quaẽ ita est. Nam morbus in lege isti non febricu¬
losus neq nimiũ eraius p iutiu aliquod ͥibttisifurti
ati lnualentie de nonstratũ nen ꝑiculũ uit eñuit

Expanded text:
ia humanissima, quae iumentum dari iubet aegro aut seni in ius vocato? Verba sunt haec de lege Si in ius vocat: Si morbus aevitasve vitium escit, qui in ius vocabit iumentum dato; si nolet, arceram ne sternito. An tu forte morbum appellari hic putas aegrotationem graver cum febri rapida et quercera, iumentumque dici pecus aliquod unicum tergo vehens? ac propterea minus fuisse humanum existumas aegrotum domi suae cubantem iumento inpositum in ius rapi? Hoc, mi Favorine, nequaquam ita est. Nam morbus in lege ista non febriculosus neque nimium gravis, sed vitium aliquod inbecillitatis atque invalentiae demonstratur, non periculum vitae ost
Abbreviated transcription (Latin):
conditam tabule composite scrpteꝙ st̾: a quo tp̃e¬
usq ad hunc diem anni ẽẽ non longe minus . cc.
indent᷑. Dure aũt scͥptum et̃ in istis legib ꝗd exi¬
stimari põt nisi cluram eẽ legem pũtas q̃ iunaicem
arbitm̃ ue sure datum. ꝗ obiem dicendã petimiũ aat¬
aur firem Ius ottidendi tribiuit. Dic et q̃so dico mi
sapie studos i sume an aut iucditi illui ꝑfidiã contra
prtunia uendentis aut funs manifesti intoller a nĩe
atrdatiam aut nocturmi grassater is Insidiosam uio¬
entiam non diȩnam ẽt̃ capiti prnc ex istime Nosi
inquit sauorinus ex me querere ꝗdexo existimem

Expanded text:
conditam tabulae conpositae scriptaeque sunt, a quo tempore ad hunc diem anni esse non longe minus sescenti videntur. Dure autem scriptum esse in istis legibus quid existimari potest? nisiarbitrumve iure datum, qui ob rem iudicandam pecuniam accautem furem ius occidendi tribuit. Dic enim, quaeso, die, vir sapientiae studiosissime, an aut iudicis illius perfidiam contra pecunia vendentis aut furis manifesti intolerandam audaciam aut nocturni grassatoris insidiosam violentiam non dignam esse capitis poena existumes? Noli, inquit Favorinus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam de Immcontate illa secandi priciẽdiꝙ hiimani cor¬
puris si unui ob petuniã debitam adiudioatꝰ adidictaisq
sit płib non libet meminisse d piget dict᷑. Quid at
nideri põt efftratius. quid ab hõis ingenio diu̾snis ꝗ̃
ꝙ membra ꝙ artus inopis debitoris breuissio laniatii
distrahebant᷑. sic nũc bona uenũ distrahũt᷑. Tunc
Sextus cccilius amplexis utrag manu fanorinũ tu¬

Expanded text:
Nam de inmanitate illa secandi partiendique humani corNam de inmanitate illa secandi partiendique humani corporis, si unus ob pecuniam debitam iudicatus addictusque sit pluribus, non libet meminisse et piget dicere. Quid enim videri potest efferatius, quid ab hominis ingenio diversius quam quod membra inopis debitoris acerbissimo laniatu distrahebantur, sicuti nunc bona venum distrahuntur? Tum Sex. Caecilius amplex
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tomꝰ postra hanc abolestẽ ꝙͥ reliꝗ tensuerĩt In¬
uriss ixtimandis rtipatons sẽ daturos etlix̾unt
Nonnulla aũt inistis legibus net cõsistere ꝗđe sicut dixi
iusast uelut illa lex talionis cuius uerba nisi memoria
me fallit hec st̃. Si membrũ rupit ineũ epacto talio esto.
Iuste talionis põt. nam cui membrũ ab alio riiptũ est
si ip̃i itidem rumpẽ ꝑ talionem uelit quero an efficere
possit rũ pendi pariter equilibriũ memibis. inquare
pͥmum ea difficultas est In explicabilis que in membiũ
inꝗt alter imprudeasrupit : quod n ꝑ smprudentiam
factũ est retaliari ꝑ imprudentitm debit. lectis ꝗppe
fartuitus & consultus non cađdũt sb euisdem tallionis
exequenda talione non licentiã suis hẽt s imprudentiẽ:
S osi prudens ruꝑit nequaq̃ patitũ aut altiusse ledi
cult atrocitatis ut contraria actio mutur talionis ori¬
at᷑ ꝙ adolescat infinita queda retipracatio talionunr

Expanded text:
praetores postea hanc abolescere et relinqui censuerunt iniuriisque aestumandis recuperatores se daturos edixerunt. Nonnulla autem in istis legibus ne consistere quidem, sicuti dixi, visa sunt, velut illa lex talionis, cuius verba, nisi memoria me fallit, haec sunt: Si merbrum rupit, ni cum e pacto, talio esto. iustae talionis potest. Nam cui membrum ab alio ruptum est, si ipsi itidem rumpere per talionem velit, quaero, an efficere possit rumpendi pariter membri aequilibrium? In qua re primum ea difficultas est inexplicabilis. Quid si membrum, inquit, alteri inprudens ruperit? Quod enim inprudentia factum est, retaliari per inprudentiam debet. Ictus quippe fortuitus et consultus non cadunt sub eiusdem talionis sexequenda talione non licentiae ius habet, sed inprudentiae? Sed et si prudens ruperit, nequaquam patietur aut altius se laedi culae atrocitatis, ut contraria actio mutuaenutuae talionis oriatur et adolescat infinita quaedam reciprocatio talionum.