comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occasus uel &iam ad septentriones ut diutius eun frius
c&erifere rationem naturȩ secuti in aquilonemebierius
tum democritus putat. Aquilonis situm uentorumques
quorum diximus sccundo uolumine dicemus que prai
tmariaiicindum propius ad moueri salis halitum
bi utestiantia refrigerant opacitate atque &iam.
e gudent quȩ diximus quartexperimentis optime
re tractatu quippe non eadem arboribus conuenit &
bus plorumque nec plura qualem hab& campanit ubi
otima uitibus aut quȩ tenues ex halat nebulas nec lu
multis laudata cr&am in albensium pompeianoꝵ
ro & argillam cunctis aduineas generib: ante ponun
quã prȩpingues quod excipitur in eogenere inuicẽ
um album inticiniensi multisque in locis nigrum.
ue rubrum &um pinguiterrȩ ꝑmixtum infecun
st. Argimenta quoq: iudicantium sepefallunt non uti

Expanded text:
occasus vel etiam ad septentriones, ut diutius eo fruantuoccasus vel etiam ad septentriones, ut diutius eo fruantur. 23 ceteri fere rationem naturae secuti in aquilonem obversas eri talem fructum Democritus putat. aquilonis situm ventorumque reliquorum diximus secundo volumine dicemusque proximo  aspicere maria iucundum, propius admoveri salis halitum adurunt aut aestuantia refrigerant. opacitate atque etiam rigore gaudent quae diximus. quare experimentis optime faciliore tractatu, quippe non eadem arboribus convenit et frugibus plerumque, nec pulla, qualem habet Campania, ubique optima vitibus, aut quae tenues exhalat nebulas, nec rubrica multis laudata. cretam in Albensium Pompeianorum agro et argillam cunctis ad vineas generibus anteponunt, quamquam praepingues, quod excipitur in eo genere. invicem sabulum album in Ticiniensi multisque in locis nigrum itemque rubrum, etiam pingui terrae permixtum, infecundum est. 26 argumenta quoque iudicantium saepe fallunt. non utique
Abbreviated transcription (Latin):
res dirigenda sollertiaest . In a frica meridiem cints se¬
&uiti in utile colonosni salu breest. quo ipsameriduane sibua
pluge qua propter ibi qui in ocecsum aut septentrionse
r& optimimiscebit solumģ locumuir gilius occasus inpe
nec de septentrione reliqua dubitatio uid&ur. at quin
alpina italici magna exparte uineis ita positis compto¬
nulla sesse fertiliores. Multum rationis optinent &ut
in arboniensi prouincia atque liguria & parte drin
contracircium serere imperitia existimatur eunden
oblicum accipere ꝓuidentia is namque aefatem sibita
sed tanta plerumque iuolentia ut auferat tecta Qud
lum terrȩ parere cogunt ut quȩ in siccis serantur orie
acseptentriones spectent quȩ in umidis meridiem n
ex ipsis uitibus causas mutuantur infrigidis prococes e¬
do ut maturitas acedat algorem. Quȩ poma untiques
oderint contraortus ut statim auferant sol. Queano

Expanded text:
mores dirigenda sollertia est. in Africa meridiem vineas smores dirigenda sollertia est. in Africa meridiem vineas siti inutile et colono insalubre est, quoniam ipsa meridianae subiacet plagae, quapropter ibi, qui in occasum aut septentriones conseret, optime miscebit solum caelo. cum Vergilius occasus improbet, nec de septentrione relinqui dubitatio videtur. atqui in cisalpina Italia magna ex parte vineis ita positis compnullas esse fertiliores. multum rationis optinent et venti. in Narbonensi provincia atque Liguria et parte Etruriae contra circium serere imperitia existimatur , eundemque oblicum accipere providentia. is namque aestates ibi temperat, sed tanta plerumque violentia, ut auferat tecta. quidam caelum terrae parere cogunt, ut, quac septentriones spectent, quae in umidis, meridiem. nec non ex ipsis vitibus causas mutuantur in frigidis praecoces serendo, ut maturitas antecedat algorem, quae poma vitesque rorem oderint, contra ortus, ut statim auferat sol, quae ament, ad
Abbreviated transcription (Latin):
est cumeducant poma nec protimis sediam ua¬
lido f&cu quȩ fructus suos diutius continent lon¬
gioresque desiderant cibos his & serotinȩ aquȩ
utiles & uitio oleȩ punicis hac iam pluuiȩ ge¬
neribus cuiusque arboribus diuerso modo de¬
sid erantur aluis alio tempore maturantibus qua¬
propter eisdem imbribus aliqua ledi uideas
aliqua iuuari &iam in eodem generesicut in
piris alio die hiberna quȩrunt pluuias uero
orem facit ratio eademimnediterranea mariimis pretra
enim plerum que frigidior & montuosa plins a no ur
im bres diur nis mnagis fruitura qũis sita nons tauin arse
cas solae conexa &situs umcarum arbus torumqe raq
quas in hora debeant spettare. Virgilius ado casis feriba¬
uit aliquisic maluere quã in exortii apluribus meridiea
bari aduerto nec arbitror ꝑp&uum quic quam in boe p¬
pipossẽ acsolinaturam ad lociinge nium adelicunisques

Expanded text:
est, cum educant poma, nec protinus, sed iam vaest, cum educant poma, nec protinus, sed iam valido fetu. quae fructus suos diutius continent longioresque desiderant cibos, his et serotinae aquae utiles, ut viti, oleae, punicis. hae tamen pluviae generis cuiusque arboribus diverso modo desiderantur, aliis alio tempore maturantibus. quapropter eisdem imbribus aliqua laedi videas, aliqua iuvari, etiam in eodem genere, sicut in piris alio die hiberna quaerunt pluvias, aliom austro utiliorem facit ratio, eadem medienim plerumque frigidiora — et montuosa planis et nocturnes imbres diurnis. magis fruuntur aquis sata non statim auferente eas sole. Conexa et situs vinearum arbustorumque ratio est, quas in horas debeant spectare. Vergilius ad occasus seri damnavit, aliqui sic maluere quam in exortus. a pluribus meridiem probari adverto, nec arbitror perpetuum quicquam in hoc praecipi posse. ad soli naturam, ad loci ingenium, ad caeli cuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
quandonix aquarum cȩlestium pruma est. Ergo
umor ex his nonuniuersus in gurgitans diluensq
sed quomodo sintur destillans uelut exubere alit
omnia quȩ non mundat. tellus quoque ullo modo
fermentescit & sui plena a lactescentibus satis ñ
eff&a cum tempus aperit tepidis ad rid& horis.
itamaxime frumenta pinguescunt pr&erquam
ubi calidus semꝑ aer est ut in egypto. continuatio
enim & i psa consu& udo idem quod modus aliubi ef¬
fecti plurimumque prodest ubicumque nonesse
quod noceat inmaiore parte orbis cum p̃coces ex¬
curre germinationes euocate indulgentiam eeli
secutis frigoribus exuruntur. quadecausa sero¬
tinȩ hiemes noxiȩ siluis tribus quoque quȩ ma¬
gis &iam dolent urgenteumbra sua nec adiu¬
uante medicina quandouestit teneras intor¬
tostramento insiluestribus non est ergo tempes¬
tiuȩ aquȩ hibernis primumin imbribus dein
germminatione & antecedentibus. tertium tem pꝰ

Expanded text:
quando nix aquarum caelestium spuma est. ergo quando nix aquarum caelestium spuma est. ergo umor ex his non universus ingurgitans diluensque, sed quomodo sititur destillans velut ex ubere, alit omnia, quia non inundat. tellus quoque illo modo fermentescit, et sui plena, a lactescentibus satis non effeta, cum tempus aperit, tepidis adridet horis. ita maxime frumenta pinguescunt, praeterquam ubi calidus semper aër est, ut in Aegypto. continuatio enim et ipsa consuetudo idem quod modus aliubi efficit, plurimumque prodest ubicumque non esse quod noceat. in maiore parte orbis, cum praecoces excurrere germinationes evocatae indulgentia caeli, secutis frigoribus exuruntur. qua de causa serotinae hiemes noxiae, silvestribus quoque, quae magis etiam dolent urguente umbra sua nec adiuvante medicina, quando vestire teneras intorto stramento in silvestribus non est. ergo tempestivae aquae hibernis primum igerminationem antecedentibus; tertium tempus
Abbreviated transcription (Latin):
bres uero tum ex paendi euidens causa est qũõ arbo¬
res f&u exinanitas & foliorum quoque emissione
languidas naturaleest auide esurire cibus autem
earum imber quare tepidam esse hicmem ut ab sup̃¬
to partuarborum sequatur ꝓtinus conceptus id est
germinatio ac de inde alia florescendi exinanitio
inutilissimum experimentis creditur. Quin immo
si plures ita continuentur anni&iam ipsemoriant᷑
arbores quando nemini dubia poena est in fame labo¬
rantium. Orgo qui dixit hic umes serencis optan¬
das non proamhoribus uota fecit nec ꝑsolticia im¬
bres uitibus conducunt. Niberno quidem puluere
la&iores ficri messes luxuriantes in genii fertilit¬
te dictum est. Alioquin uota arborum frugumq:
communia sunt Niues diutinas sedere causa non
solum quia animam terrae euanescentem exalatione
includunt & conprimunt r&roque agunt in uires
frugum ad que radicesuerum quod &liquor emsen¬
simprebent purum pr&erea leuissimumque

Expanded text:
bres vero tum expetendi evidens causa est, quoniam arbobres vero tum expetendi evidens causa est, quoniam arbores fetu exinanitas et foliorum quoque amissione languidas naturale est avide esurire, cibus autem earum imber. quare tepidam esse hiemem, ut absumpto partu arborum sequatur protinus conceptus, id est germinatio, ac deinde alia florescendi exinanitio, inutilissimum experimentis creditur. quin immo si plures ita continuentur anni, etiam ipsae moriuntur arbores, quando nemini dubia poena est in fame laborantium. ergo qui dixit hiemes serenas optandas , non pro arboribus vota fecit; nec per solstitia imbres vitibus conducunt; hiberno quidem pulvere laetiores fieri messes luxuriantate dictum est. alioqui vota arborum frugumque communia sunt nives diutinas sedere. causa non solum quia animam terrae evanescentem exhalatione includunt et conprimunt retroque agunt in vires frugum atque radices, verum quod et liquorem sensim praebent, purum praeterea levissimumque,
Abbreviated transcription (Latin):
genera ꝑtinent in communȩ decȩloterraq dicimus
A quilone maxime gauident densiores abad flatucius l&i¬
oresque & materiȩ firmiores qua in rẽpleriq fallunt᷑
cum in uineis pedamenta non sint ãuento ea opponen¬
motempestiua frigora plurimum arborum firmi¬
tati conserunt & sic optime germinant alia qua siblandi¬
antur austride fatiscentes ac magis &um inflorem nã
sicum defloruere protinus sequantur imbres in totum
poma depereunt adeo ut amygdalȩ & pyri&iam siomni¬
no nubiluim fuit austrinus ueflatus amittant f&us
Virca uergilias quidem puluere inimicis simumuit & oleȩ
quõ tum coitus est earum. Hocestilluit quadriduumoleis
decr&orium hcarticulis austrinus nubilis purci quod
diximus fruges quoque peuis maturescuNł austrinis
diebus sed celerius illa sunt noxia frigora que septen¬
trionibus aut preposteris fiunt horis. Hie mes qui¬
dem aquiloniam esseomnibus satis utilissimum im¬

Expanded text:
genera pertinent in commune de caelo terraque dicemus. genera pertinent in commune de caelo terraque dicemus. Aquilone maxime gaudent, densiores ab adflatu eius laetioresque et materie firmiores. qua in re plerique falluntur, cum in vineis pedamenta non sint a vento eo opponenmo tempestiva frigora plurimum arborum firmitati conferunt, et sic optime germinant, alioqui, si blandiantur austri, defetiscentes, ac magis etiam in flore. 11 nam si, cum defloruere, protinus sequantur imbres, in totum poma depereunt, adeo ut amygdalae et piri, etiam si omnino nubilum fuit austrinusve flatus, amittant fetus. circa vergilias quidem pluvere inimicissimum viti et oleae, quoniam tum coitus est earum. hoc est illud quadriduum oleis decretorium , hic articulus austrinus nubili spurci, quod diximus. fruges quoque peius maturescunt austrinis diebus, sed celerius. illa sunt noxia frigora, quae septentrionibus aut praeposteris fiunt horis. hiemem quidem aquiloniam esse omnibus satis utilissimum. im
Abbreviated transcription (Latin):
rans natans  frondeimposita aduersus annibalem edi
olonum liciniȩ gentiita appellatur in ipsis arborib: fru¬
o in utilis inde & pampinatio inuenta primostolomi
nomen. fuit & arborum cura legibus priscis cautumq
ui. tabulis ut qui in iuriaececidiss& alienas luer& in¬
das aeris XXxi. quid existimamus futuras neeas credi
aduip̃ dictam ȩstimationem illos qui uel frugiferama tan
uexauerant. Nec minus miraculum in pͥomo est multa
crca suburbani fructu annuo ad dicto binis milibuis
num muores singularum reditu quamȩrat apud
quos prediorum obhoc insita & arborum quo que adul
acogitata sunt ut nec poma pauperibus nascerentur :
ergodicimus quõ maxime modotantum ex his ucctigal
nonulilgata tractauimus nec quȩ constarȩ animo ad¬
imis sed incerta at quedubia in quibus maxime fallitur
undiligentiam suꝑuaciris ad fectare non nostrum
ntomnia autem in uniuersum &quȩ adcuncta ar

Expanded text:
transnatans fronde inposita adversus Hannibalem edidit, transnatans fronde inposita adversus Hannibalem edidit, Stolonum Liciniae genti. ita appellatur in ipsis arboribus fruticatio inutilis, unde et pampinatio inventa primo Stoloni dedit nomen. fuiXII tabulis ut, qui iniuria cecidisssingulas aeris xxv. quid existimamus? venturasne eas credidisse ad supra dictam aestimationem illos, qui vel frugiferas tanti taxaverant? nec minus miraculum in porno est multarum circa suburbana nummum, maiore singularum reditu quam erat apud antiquos praediorum. ob hoc insita et arborum quoque adulteria excogitata sunt, ut nec poma pauperibus nascerentur. 9 nunc ergo dicemus, quonam maxime modo tantum ex his vectigal i, et ideo non volgata tractabimus nec quae constare animo advertimus, sed incerta atque dubia, in quibus maxime fallitur vita. nam diligentiam supervacuis adfectare non nostrum est. ante omnia autem in universum et quae ad cuncta arborum
Abbreviated transcription (Latin):
est grauiter increpiut tanticensorem habitar& is pra
eius identidem promittens & crassus ut presens ingeno
ut fac&o lepore sollers adicere serespondeħnis exceptis le
boribus acneuno quidem denario siadimerentur empta
uolente domitio crassus utrum neigitur ego suminquto
sodomiti exemplograuis & ab ipsa mea censura notinads
qui domo quȩ mihi hereditatiobuenit cum iter habiten
tuqui sex arbores aestimes lace fuere lotoepitile nis¬
ud rierecum arborum martem Acnequis uilem dec&e
tasidenum nibilqinea iurgantedomitio siuis sedicen
pratrarbores udic& iam columnas quattuor hymei
noris adilitatis gratia adscenamornandam aducctas
e moreȩ lamretens est opulentia tantoque tunc plus
tis arbores domibus ad serebant ut sine illis neinimiciti
quidem pra&ium seruauerit domitius. quereabhis & cogno
antiquis fronditio militiilli qui prȩclara facinora uoltur

Expanded text:
est, graviter increpuit tanti censorem habitare, |LX| Hest, graviter increpuit tanti censorem habitare, |LX| HS pro domo eius identidem promittens, 4 et Crassus, ut praesens ingenio semper, ut faceto lepore sollers, aarboribus . ac ne uno quidem denario, si adimerentur, emptam volente Domitio, Crassus: Utrumne igitur ego sum, inquit, quaeso, Domiti, exemplo gravis et ipsa mea censura notandus, qui domo, quae mihi hereditate obvenit, comiter habitem, an tu, qui sex arbores |LX| aestimes? hae etiam arborum mortem. ac ne quis vilem de cetero Crassi domum nihilque in ea iurganti Domitio fuisse licendum praeter arbores iudicet, iam columnas VI Hymetti marmoris, aedilitatis gratia ad scenam ornandam advectas,marmoreae. tam recens est opulentia, tantoque tunc plus honoris arbores domibus adferebant, ut sine illis ne inimicitiarum quidem pretium servaverit Domitius. Fuere ab his et cognomina antiquis: Frondicio militi illi, qui praeclara facinora Volturnum
Abbreviated transcription (Latin):
medio tanta gentium irebus friuolis plerumout rala¬
atura arborum terra marique spon tesiuprtae¬
tium dictaest restat earum quc artẽ & hununs ingenisi
uerius quam nascuntur. sed prius arari succurrit quirtad¬
mus penuria proindiuso possessa sastris depugnant ae
homine circa ca ducos fructus circapendentesucro & an
bus intanta deliciarum pr&ia uenis seclarissi mo ut equas
arbitror exemplo lucu crassi atque osa. domiti he nais
cras susorator fuit in primis nominis r&mani domus ein¬
fica sed aliquando. prestantior in eodem palatio quȩctilia
cimbros cum .c. marino fudit multo uero pulcherrima
sensu omnium a&ate ea in colleuiminali c. aquili equts
mani clarioris illa &iam quam iuris ciuilis scientia cont
obiecta crasso sua est nobilissima rumgentium ambocris¬
atquedomitius censuram post consulatus simulgessere an
ditȩ n urbis. de lxIi. frequentm iurgiis propteroissu¬
tudinem morum. Tum. oña. domitius ut erat uehemensu

Expanded text:
 omnia remedio . tanta gentium in rebus frivolis plerumque rNatura arborum terra marique sponte sua provenientium dicta est; restat earum, quae arte et humanis ingeniis fiunt verius quam nascuntur. sed prius mirari succurrit, quae retulimus paenuria pro indiviso possessa feris, depugnante cum his homine circa caducos fructus, circa pendentes vero et cum alitibus, in tanta deliciarum pretia venisse, clarissimo, ut equidem arbitror, exemplo L. Crassi atque Cn. Domiti Ahenobarbi. Crassus orator fuit in primis nominis Romani. domus ei magnifica, sed aliquanto praestantior in eodem Palatio Q. Catuli, qui Cimbros cum C. Mario fudit, multo vero pulcherrima consensu omnium aetate ea in colle Viminali C. Aquili, equitis Romani clarioris illa etiam quam iuris civilis scientia, cum tamen obiecta Crasso sua est. nobilissimarum gentium ambo censuram post consulatus simul gessere anno conditae urbis DCLXII frequentem iurgiis propter dissimilitudinem morum. tum Cn. Domitius, ut erat vehemens
Abbreviated transcription (Latin):
re maxime cinere ccalcariis fornatibus uarro prȩcep¬
tis adicit equino quod sit lcuissimum seg&es alendia
prata uero grauiore & quod exhordeo fut multas que
gignat herbas quidam &iam bubalo iumentorum
prȩferunt ouillum quecaprino. Omnibus uero a sini¬
num quõ lentissime mandande contrario usus ad¬
uersus utrumq pronuntiat. Interomnes autem
constit nibilese utilius lupini seg&e prius quam
siliquȩ aratro uelbidentibus uerse manipulisue de¬
secte circa radices arborum acuitium obrutis & ubi
non sit pecus culmo ipso uel &iam felice stercorare
arbitrantur catostercus unde faciat stramenta lu¬
pinum paleas fabalia acfrondis ilignea quernea
ex seg&e euellito ebulum cicutam & circum salicta
herbam actam uluamque eam substernito ouib
que frondem putidam. Minca simacrauerit sar¬
menta sua comburito & indidem inarato idemq

Expanded text:
re maxime cinere e calcariis fornacibus.—Varro praecepre maxime cinere e calcariis fornacibus.—Varro praeceptis adicit equino, quod sit levissimum, segetes alendi, prata vero graviore et quod ex hordeo fiat multasque gignat herbas. quidam etiam bubulo iumentorum praeferunt ovillumque caprino, omnibus vero asininum, quoniam lentissime mandant. e contrario usus adversus utrumque pronuntiat. inter omnes autem constat nihil esse utilius lupini segete, priusquam siliquetur, aratro vel bidentibus versa manipulisve desectae circa radices arborum ac vitium obrutis. et ubi non sit pecus, culmo ipso vel etiam felice stercorare arbitrantur. Cato: Stercus unde faciapinum, paleas, fabalia ac frondis iligneam querneam. ex segete evellito ebulum, cicutam et circum salicta herbam altam ulvamque. eam substernito ovibus, bubusque frondem putidam. — Vinea si macra erit, sarmenta sua comburito et indidem inarato. idemque:
Abbreviated transcription (Latin):
nato c&eri auctores consensu humanas dapes ad hoc in
primis aduocant aluiex his prȩserunt potius hominũ
incoriorum officinis pilomadefacto alii persese aqua ite¬
rum largiis que &iamquam cumbibitur ad mixtaquip¬
peplus ibi male domandus est cumaduirus illud uini
homo accesserit. Hacc suntcertamina inuicem quȩ
ad tellurem alendam quoque utuntur homines. pro¬
xime spurticias sium laudant columella solumdã p¬
nat aliicuiuscumq qua dri pedis exciti so aliqui co¬
lum baria prȩserunt. Proximumde inde caprarũ est
obhoc ouium deinboum nouissimus iumentorum hȩ
fuere apud priscos differentiȩ simulque precepta ñ
inuenio r&tuli utendi quando & hic u&ustas utilior ui¬
sumque umest apud quosdim prouincialium intantũ
abundantȩ geniali copia pecudum farinȩ uice cribris
suꝑ inici f&ort aspectuque temporis uiribus. inquan¬
dam &iam gratuam mutatonu preꝑtum Oleas gaude¬

Expanded text:
nato. ceteri auctores consensu humanas dapes ad hoc in nato. ceteri auctores consensu humanas dapes ad hoc in primis advocant. alii ex his praeferunt potus hominum coriariorum officinis pilo madefacto, alii per sese aqua iterum largiusque etiam, quam cum bibitur, admixta. quippe plus ibi mali domandum est, cum ad virus illud vini homo accesserit. haec sunt certamina, invicemque ad tellurem quoque alendam aluntur homines. proxime spurcitias suum laudant, Columella solus damnat. alii cuiuscumque quadripedis ex cytiso, aliqui columbaria praeferunt. proximum deinde caprarum est, ab hoc ovium, dein boum, novissimum iumentorum. Hae fuere apud priscos differentiae, simulque praecepta non invenio recenti utendi, quando et hic vetustas utilior; visumque iam est apud quosdam provincialium inveteratum, abundante geniali copia pecudum, farinae vice cribris superinici, faetore aspectuque temporis viribus in quandam etiam gratiam mutato.—Nuper repertum oleas gaude
Abbreviated transcription (Latin):
nonutuntur in eodẽ aruo nec in arbustis cinere. nec
quasdam ad fruges ut dicimus. Sunt quipul uerequo¬
que uuas alii iudicent pubescentesque puluerent &
uitium arborumq radicibus ad spergant quod cer¬
tum est narboniensi prouinciȩ & uindemics certius
sicco quod plusque pul insibiquam sol confert. Fimi
plures differentiȩ ipsa res antiqua iam apud homerũ
regius senex agrum ital&ificans suis manib: reperit᷑
Augeas rex haec ingrȩcia & cogitasse traditur diuul¬
gasse uero hercules initalia regisuo stercuto fauni filio
obhocinuentum in mortalitatem tribuit .ñi. uarro
principatum ditturdorum fimo ex auiariis quod &iã
pabulo bouum suumq: magnificat neq alio cibo cele¬
rius pinguescere ad scuerat. De nostris moribus bene
sperare est si tanta apud maiores fuere auiaria ut ex
ins agristercorarentur. Proximum columella colũ¬
bariis mox gallinariis facitnatantium alitum dam¬

Expanded text:
non utuntur in eodem arvo, nec in arbustis cinere nec non utuntur in eodem arvo, nec in arbustis cinere nec quasdam ad fruges, ut dicemus. sunt qui pulvere quoque uvas ali iudicent pubescentesque pulverent et vitium arborumque radicibus adspergant. quod certum est, Narbonensi provinciae et vindemias circius sic coquit, plusque pulvis ibi quam sol confert. Fimi plures differentiae, ipsa res antiqua. iam apud Homerum regius senex agrum ita laetificans suis manibus reperitur. Augeas rex in Graecia excogitasse traditur , divulgasse vero Hercules in Italia, quae regi suo Stercuto Fauni filio ob hoc inventum inmortalitatem tribuit . M. Var r o principatum dat turdorum fimo ex aviariis, quod etiam pabulo boum suumque magnificat neque alio cibo celerius pinguescere adseverat. de nostris moribus bene sperare est, si tanta apud maiores fuere aviaria, ut ex his agri stercorarentur. primum Columella e columbariis , mox gallinariis facit, natantium alitum dam
Abbreviated transcription (Latin):
utur ut tenuissimas bratteas facut. Haec ex equo fer
urenacea utuntur si alia non sit in uligi nosis uerti.
list abi hos gentium solos nouimus quifertilissi mum
a grum colentes quacumque terra infra pedos treseffos: sa
& ped ali crassitudine intectal& ificent sed ea non diuti¬
us annis x prodest Aedui & pictones cala uberrimos fece¬
re agros quȩ sane & oleis uitib: que ut ilis simareperitur
Omnis autem marga aratro initienda est ut medicam̃¬
tum rapiatur & fimi desiderat quantulum quȩ primo
plus aspera & quȩ in herbas non effunditur alio quin no
uitate quȩ tumq fuerit solum led& nesic quidem primo
anno fertilis. Interest & quali solo queratur. sicca enĩ
humido melior arido pinguis temperate alter utra cre¬
ta uel columbina conuenit . Trans padanis cincris usus
ad eoplac& ut ante ponant fimo iuementorumque quod
leuis simum eẽ obid exurant ut roque tamen pariter

Expanded text:
ne ita solvitur, ut tenuissimas bratteas faciat. haec ex aequo fertilis. ne ita solvitur, ut tenuissimas bratteas faciat. haec ex aequo fertilis. harenacea utuntur, si alia non sit; in uliginosis vero, et si alia sit. Ubios gentium solos novimus, qui fertilissimum agrum colentes quacumque terra infra pedes tres effossa et pedali crassitudine iniecta laetificent. sed ea non diutius annis x prodest. Aedui et Pictones calce uberrimos fecere agros, quae sane et oleis vitibusque utilissima reperitur. omnis autem marga arato inicienda est. ut medicamentum rapiatur, et fimi desiderat quantulumcumque, primo plus aspera et quvitate quaecumque fuerit solum laedet, ne sic quidem primo anno fertilis. interest et quali solo quaeratur. sicca enim umido melior, arido pinguis. temperato alterutra, creta vel columbina, convenit. v 49 Transpadanis cineris usus adeo placet, ut anteponant fimo iumentorumque, quod levissimum est, ob id exurant. utroque tamen pariter
Abbreviated transcription (Latin):
utȩ Harenose lapisconturditur in ipsocampo primisque
sstipula difficulter ceditur propterlapides inpendiotamen
ima leuitate dimidiominoris quamc&erȩ inuehitur
ergitur rara sale ea misceriputant utrumq: hoc gelu
linietum inl annos ual& & frugum & pabuli uberta
ue pingues esse sentiuntur exhis prȩcipua alba plura ei:
ra mordacissimum quod supra diximus. Alterum genus
erum que puteis oreangustatur intus ut in m& allis
unteuena hacmaxime brittannia utitur durant annis
a neque est exemplum ullius quibus inuita hunc eidem
erit Tortumgenus candidȩ gliso margã uocant est
por& a fillonia mixta pingui terra pabuli quam fru
srtlior itaut messe sublata ante sementem alteram
mun seccur dum in frugeest nullum aliud gramen
ut durat axx annis densior iusto signinimodo stran
slm Columbinam qallia suo nomine egleco palam

Expanded text:
minutae, harenosae. lapis contunditur in ipso campo, primisque minutae, harenosae. lapis contunditur in ipso campo, primisque annis stipula difficulter caeditur propter lapides; inpendio tamen minima levitate dimidio minoris, quam ceterae, invehitur. inspergitur rara; sale eam misceri putant. utrumque hoc genus semel iniectum in L annos valet et frugum et pabuli ubertate. Quae pingues esse sentiuntur, ex his praecipua alba. plura eius genera: mordacissimum quod supra diximus . alterum genus plerumque puteis, ore angusto, intus, ut in metallis, spatiante vena. hac maxime Britannia utitur. durat annis LXXX, neque est exemplum ullius, qui bis in vita hanc eidemertium genus candidae glisomargam vocant. est autem creta fullonia mixta pingui terra, pabuli quam frugum fertilior, ita ut messe sublata ante sementem alterammum secetur. dum fruges, nullum aliud gramen emittit. durat XXX annis. densior iusto Signini modo strangulat solum. columbinam Galliae suo nomine eglecopalam
Abbreviated transcription (Latin):
arari postimbres aliquo ubertatis uitiolentescens. Con
inbyzacio africȩ illum centena quq niquagena frugests
campum nullis eum siccum est arabile tauris. postinb¬
uilia sello & a parte altera iungi anumuomerem trabent
uidimus scindi. Terra enim terrȩ emendandiut aliquiro
unt suꝑtenuem pingui intecta aut gracilibibula que siph
dam ac prȩpinguem dementia opercest. Quid porestspeto¬
tas inca intellegitur & quidem terrȩ adipes acudit glir
in corporibus ibiden sante sepin guitudims nudeo pones
limn argilam quam in mega rico a groutuntur sedtantum
pdi srigidaque terra illas galliuas brit tanniasq: locupl& in
cimaura diei conuenit. Duo genera fuerant pluranuper exer
aperimenta utrius que in manus uste que geminus ut
es cinimalant aut eaedem & pabulum. fruges alit tofa
lbuquesit interfontes reꝑtaest ad infinitum fertilis uerũ
ocaitur a caunu marga intermixto capite lapide terrȩ

Expanded text:
ec potest arari post imbres aliqua, ubertatis vitio lentescens. contra ec potest arari post imbres aliqua, ubertatis vitio lentescens. contra in Byzacio Africae illum centena quinquagena fruge fertilem campum nullisvili asello et a parte altera iugi manu vomerem trahente vidimus scindi. terram enim terra emendandi, ut aliqui praecipiunt, super tenuem pingui iniecta aut gracili bibulaque super umidam ac praepinguem, dementis operae est. quid potest speubertas in ea intellegitur et quidam terrae adipes ac velut glandia in corporibus, ibi densante se pinguitudinis nucleo. noncandidam argillam, qua in Megarico agro utuntur, sed tantum in umida frigidaque terra. illam Gallias Britanniasque locupletantem cum cura dici convenit. Duo genera fuerant, plura nuper exercexperimenta utriusque in manu. usus aeque geminus, ut fruges tantum alant aut eaedem et pabulum. fruges alit tofacea albaque, si inter fontes reperta est, ad infinitum fertilis, verumvocatur acaunumarga, intermixto lapide terrae
Abbreviated transcription (Latin):
ex quirunt im probtalites uomerem comitants corua
toris uestigia ipsa rodentis reddatur hocinlocolirar
quesententia & aliqua in propositum Certe iaro lixles
quȩ crocum sapiunt hoc enim maluit dixis se quamrda
Itaest profecto illaerit optima que unguenta sapi& o
si admonendi sumus qualis sitterrȩ odor ille qui quermu
tingit sepe&iam quiescente ea suboccaslim solinquo loco
imbremtunc emittit illum suum alitum diuinum as
ceptum cui conparari suauitas nulla positis esse comiot
bebit reꝑtus que neminẽ fallat acd& erraodor optin
dicabit. Talis fereest in noualibus cȩsa u&cre silua quea
sulaudatur & infrugibus quidem ferendis eademtern
or intellegitur quotiens in termissa cultura quieuit qu
inuineis nonsit eo que est diligentius eligenda neura
tat opinio eorum qui iamitaliȩ terram existima uerdos
Operis quidem facultis in aliis generibus constat & cȩlonap

Expanded text:
recentem exquirunt inprobae alites vomerem comitantes corvique aratoris vestigia ipsa rodentes. reddatur hoc in loco luxuriae quoque sententia et aliqua in propositum certe. 38 Ciceroram, quem quae crocum sapiunt. hoc enim maluit dixisse quam redolent. ita est profecto, illa erit optima quae usi admonendi sumus, qualis sit terrae odor ille qui quaeritur, contingit saepe etiam quiescente ea sub occasum solis, in quo imbre. tune emittit ilium suum halitum divinum ex sole conceptum, cui conparari suavitas nulla possit. is esse e commota debebit repertusque neminem fallet, ac de terra odor optime iudicabit. talis fere est in novalibus caesa vetere silva, quae consensu laudatur. et in frugibus quidem ferendis eadem terra utilior intellegitur, quotiens intermissa cultura quievit, quod in vineis non fit, eoque est diligentius eligenda, ne vera existat opinio eorum, qui iam Italiae terram existimavere lassam. operis quidem facilitas in aliis generibus constat et caelo, n
Abbreviated transcription (Latin):
tum ampliato &iam miraculo tantuliani malis
cibo absumina talem tantarum arborum serit᷑.
A prilimense area equata cylindris aut uulgio¬
alis densum terraque cribris suꝑcernitur polli¬
cis crassitudine contraimmane pondus attol¬
lere senon ual& torqu&ur que subterra obhoc
& pantur uestigis leuiter ligatur asolis occasu¬
in trinis diebus ut aequaliter bibat donec erum¬
pat. Differuntur postannum dodrantali filo
cu stodita temperie ut uiridicȩ lo serantur ac
sine aura mirumque dictu periculum eotan¬
tumdie est sirorauit quantulam cumque

Expanded text:
tum, ampliato etiam miraculo tantuli animalis tum, ampliato etiam miraculo tantuli animalis cibo absumi natalem tantarum arborum. seritur Aprili mense, area aequata cylindris aut volviculis, densum, terraque cribris superincernitur pollicis crassitudine. contra maius pondus attollere se non valet torqueturque sub terra. ob hoc et pavitur vestigiis. Leniter in trinis diebus, ut aequaliter bibat, donec erumpant. differuntur post annum dodrantali filo, custodita temperie, ut viridi caelo serantur ac sine aura. mirumque dictu, periculum eo tantum die est, si roravit quantulumcumque
Abbreviated transcription (Latin):
Pra&erei semina ipsa fruticantia subputare acfalcẽ
paticon suescere cato & furcis crates imponi iubent
Alntudine hominis adsolem recipiendum atque inte¬
giculmo ad frigora arcenda sic pirorum malo¬
rumque semina nutriti sic pineas nucessiccu¬
pressos semine satis & ipsas minimis id granis
constat ut uix perspici quedam possint. Nonomit¬
tendum naturȩ miraculum &um paruogigniar¬
borestanto maiore tritici & hordei granone quis
fabam reput& quid simile originisuae
habent malorum pirorumque semina his prin¬
cipiis respuentem secures materiem nasciindo¬
mita ponderibus immensis preda arboris uelis
turribus murisque impellendis ari&is. Hoc est
natura cius hacc potentia suꝑ omnia erit elacri¬
ma nascialiquid ut suo loco dicemus. Ergoecupres¬
so femina masenim ut diximus nongignit pilu¬
lae collecte quibus docui mensibus siccantur sole
ruptȩque emittunt semen formicis mire exp&i¬

Expanded text:
praeterea semina ipsa fruticantia supputare ac falcem praeterea semina ipsa fruticantia supputare ac falcem pati consuescere. Cato et furcis crates inponi iubet altitudine hominis ad solem recipiendum atque integi culmo ad frigora arcenda. sic pirorum malorumque semina nutriri, sic pineas nuces, sic cupressos semine satas et ipsas. minimis id granis constat, vix ut perspici quaedam possint, non omittendo naturae miraculo e tam parvo gigni arbores, tanto maiore tritici et hordei grano, ne quis fabam reputet. quid simile origini suae habent malorum pirorumque semina? his principiis respuentem securis materiem nasci, indomita ponderibus inmensis prela, arbor es velis, turribus murisque inpellendis arietes! haec est naturae vis, haec potentia. super omnia erit e lacrima nasci aliquid, ut suo loco dicemus. .Ergo e cupresso femina—mas enim, ut diximus, non gignit—pilulae collectae quibus docui mensibus siccantur sole, ruptaeque emittunt semen formicis mire expeti
Abbreviated transcription (Latin):
punice corilimali sorbi mespilȩ fraxini fici in pri¬
mis que uites. Qotoneum ita satum degenerat ex eo¬
dem inuentũm est surculos abscisos serere hocpri¬
mos aepis causa factum sambucis. Cotoneo & rubis
depactis mox & culturȩ ut populis alnis salicia que
ul in uersosurculo seritur iam. hactibidisponun¬
tur ubilibeatẽẽ eas. Quam obrem seminarii curã
ante conucnit diciquamquam transcatur ad aliage¬
nera. Namqueadid precipuum eligo solum refert
quõ nutricem indulgentioremesse quam matrem
sepe conuenit. Sitergo siccum su cosumq bipalio
subactum aduenis hospitiale & quamsimillimum
terrȩ inquam transstrende sint ant omnia elapraa¬
tum munitum que ad incursum &iamgallmacci
generis quamminimeri mosum nepen&ranssol
exurat fibras intel uallo sesqui pedum scri. nani siin¬
terse contingant pr&era aliuitia &iam uermi¬
dssiunt siriri conuenit sepius herbasque cuelli.

Expanded text:
punicae, coryli, mali, sorbi, mespilae, fraxini, fici inpripunicae, coryli, mali, sorbi, mespilae, fraxini, fici inprimisque vites. cotoneum ita satum degenerat. ex eodem inventum est surculos abscisos serere. hoc primo saepis causa factum, sabucis, cotoneo et rubis depactis, mox et culturae, ut populis, alnis, salici, quae vel inverso surculo seritur. iam haec ibi disponuntur, ubi libeat esse eas. quamquam seminarii curam ante convenit dici, quam transeatur ad alia genera. Namque ad id praecipuum eligi solum refert, quoniam nutricem indulgentiorem esse quam matrem saepe convenit. sit ergo siccum sucosumque, bipalio subactum, advenis hospitale et quam simillimum terrae ei, in quam transferendae sint, ante omnia elapidatum munitumque ab incursu etiam gallinacei generis, quam minime rimosum, ne penetrans sol exurat fibras. intervallo sesquipedum seri—nam si inter se contingant, praeter alia vitia etiam verminosa fiunt—, sariri convenit saepius herbasque evelli,
Abbreviated transcription (Latin):
agano & prepagine sorba semine & aradict planta &
fonit proueniunt sedilla incilidis sorba infrigidis &
pbuis pululante soboledensa & pariente matre qu̾is
genere rami parcunt soboliut ulmorum palma¬
rumque Nulli suerotales pilluli proueniunt
nisi quarum radices amore solis at que imbres in
summa tellure spaciantur omnia ca non statim
moris est insua iocati sed prius nutricis diriatq
in seminaruis adolescere iterumque inigrare. qui
transitus mirum inmodum mitigat &iam silues¬
tressiue arborum quoque ut hominum natura
nouitatis acperegrinationis auida est siue disceden¬
tes uirus relinquunt mansuescunt ceutractatu
ceuferȩ dumra dici auellitur planta & aliud genꝰ
simile monstrauit auulsique arboribus stolones
uixere quo ingenere ut cũ perna sue auellunt᷑
partemque aliquam ematris quoque corpore aufe¬
rant secum fimbriato corpore hoc modoplantant᷑

Expanded text:
citrea grano et propagine, sorba semine et a radice planta et citrea grano et propagine, sorba semine et a radice planta et avolsione proveniunt, sed illa in calidis, sorba in frigidis eradicibus pullulante subole densa et pariente matre, quas genere rami parcunt suboli, ut ulmorum palmarumque. nullis vero tales pulluli proveniunt nisi quarum radices amore solis atque imbris in summa tellure spatiantur. 66 omnia ea non statim moris est in sua locari, sed prius nutrici dari atque in seminariis adolescere iterumque migrare, qui transitus mirum in modum mitigat etiam silvestres, sive arborum quoque, ut hominum, natura novitatis ac peregrinationis avida est, sive discedentes virus relincunt mansuescuntque tractatu ceu ferae, dum radici avellitur planta. xiii 67 Et aliud genus simile monstravit, avolsique arboribus stolones vixere, quo in genere et cum perna sua avelluntur partemque aliquam e matris quoque corpore auferunt secum fimbriato corpore. hoc modo plantantur
Abbreviated transcription (Latin):
dnlcunt donec auferatur cutis. alio qui uligine infes
npbulitalea tontim. Myrtigenera omniai in campani
s srintur romie propagine. tarentina democritus
omodo seridoc& grandissimis bucarum tusis le uiter
spina ssepe causa serunt tomice moris spinarum cir¬
ita pilas auitm laurus & myrti inopia atrimatum¬
astiuimest trans ferre Interea quȩ semine seruntur
noir nucibus operosus est amigdala in argilla molli
dicis pectante seri iub& gaudere cidura calidaq terra
igui aut humida mori autsterilescere serendas quam
me filcatas & noniella fimoque dilutomaceratas per
um aut pridie quam serantur aquamusa mucrone
iaciem laceris inaqui lonem spectare ternas si mulse¬
s trungula ratione palmas inter se distantes denis die
diquari donec grande scant. suglandes nucesporrec
polis ꝑforatas ad ditis aut ut lauurus que bacisseritur.

Expanded text:
lcant, donec auferatur cutis, quae alioqui uligine infestmphalis talea tantum. 62 myrti genera omnia in Campania bacis seruntur, Romae propagine. Tarentinam Democritus et alio modo seri docet, grandissimis bacarum tusis leviter, sic et spinas saepis causa serunt, tomice moris spinarum circumlita. pilas autem laurus et myrti inopia a trimatu tempestivum est transferre. 63 Inter ea, quae semine seruntur, Mago in nucibus operosus est. amygdalam in argilla molli meridiem spectante seri iubet; gaudere et dura calidaque terra, in pingui aut umida mori aut sterilescere; serendas quam maxime falcatas et e novella fimoque diluto maceratas per triduum aut pridie, quam serantur, aqua mulsa; mucrone defigi, aciem lateris in aquilonem spectare; ternas simul serendas, triangula ratione palmo inter se distantes; denis diebus adaquari, donec grandescant. 64 iuglandes nuces porrec septenis fere in ollas perforatas additis aut ut laurus, quae bacis seritur.
Abbreviated transcription (Latin):
acfeminȩ item suporȩ. Dulcissima omnium fagi ut quade¬
sos & iam homines durasse in oppido chnotradit cornelus a¬
ander Generadistincguerenondatur nominib que sunt
alibi. Quippe cumrobur quercumq uulgonasci uide amus
rus uocatur neitaliȩ quidem maiora exparitꝰ notaesed¬

Expanded text:
ac feminae, item sapore: dulcissima omnium fagi, ut qua obseac feminae, item sapore: dulcissima omnium fagi, ut qua obsessos etiam homines durasse in oppido Chio tradat Cornelius Alexander. genera distinguere non datur nominibus, quae sunt alia alibi, quippe cum robur quercumque vulgo nasci videamus, rrus vocatur, ne Italiae quidem maiore ex parte notam e
Abbreviated transcription (Latin):
siccius denatatus ut r&ulimus suoloco .ii. capitu¬
linus isquidem & deduce seruilio a fricanus depa¬
tre accipere noluit apud treuiã. Omores &er¬
nos quitanta opera honore solo donauerint & cũ
reliquas coronas auro commendarent sulutẽ
quis in p̃tio esse noluerint clarȩ ꝓfessione serua¬
ri quidem hominem fasesse lucricausa. Gran
pace gaudentium constant. Necnon & in opiu
frugum arefacts molitur farma spis saturq
in panis usum. Qum& hodieque ꝑhispanias secundis mens los
inseritur dultior eadem incinere tosta. Cautum est praga¬
xii. tabularum ut glandem mn alienum fundum ꝓciaontnl
cer& colligere. Genera carum multadistant. fructusitusxst
pore Namque in alia fageȩ glandifigura quernȩ & aliulo
neȩ atque inter se quoque generum singulorum disferentie
Pr&erea sunt aliquȩ sil uestres aliȩ placidiores que cubos
tin& iam inmontuosis planisque. Distant sicut &sexumure

Expanded text:
Siccius Dentatus, ut retulimus suo loco, VI CapitoSiccius Dentatus, ut retulimus suo loco, VI Capitolinus, is quidem et de duce Servilio. Africanus de patre accipere noluit apud Trebiam. o mores aeternos, qui tanta opera honore solo donaverint et, cum reliquas coronas auro commendarent, salutem civis in pretio esse noluerint, clare professi ne servari quidem hominem fas esse lucri causa! vi pace gaudentium constant. nec non et inopia frugum arefactis emolitur farina spissaturque in panis usum; quin et hodieque per Hispanias secundis mensis glans inseritur. dulcior eadem in cinere tosta. cautum est praXII tabularum, ut glandem in alienum fundum procidentem liceret colligere. Genera earum multa. distant fructu, situ, sexu, sapore . namque alia fageilignae, atque inter se quoque generum singulorum differentiae. praeterea sunt aliquae silvestres, aliae placidiores, quae culta optinent. iam montuosis planisque distant, sicut et sexu, mares
Abbreviated transcription (Latin):
trem tribunum militum frondea donauit exercitus
ab eo scruatus imperatore cornelio cosso cos samnr¬
tium bello. Ciuica iligno primofint postea magis pla¬
cuit ex aesculo iouis ara uastatumque & cum quercu
est acdata ubique quȩ suerat custodito tantum ho¬
nore glandis addntȩ loges arie &ideo supbo quasq
conferre libeat cumilla grecorum summa que sub
ipso ioue daturcuique muros patria gau densrũ¬
pit quem seruarc hostem occidere ut que eum locum
in quosi tactum hostis obtineat eodic ut seruatus
fateatur alias testes nihil prosunt ut ciues suerit
auxilia quã uis regeseruato decus nondant nec
crescit honos idem imperatore conseruato. quõ
conditores in quocum que ciuem sum mũ esse uol¬
uere. Accepta lic& uti ꝑp&uo ludi sine uentis semꝑ
ad surgi &iam absenatu inmoreest sedendi ius
in proximo senatui uocatio numerum omnium
ipsi patrique & auo paterno . xIIII. eas accepit

Expanded text:
trem tribunum militum frondea donavit exercitus trem tribunum militum frondea donavit exercitus ab eo servatus imperatore Cornelio Cosso cos. Samnitium bello. civica iligna primo fuit, postea magis placuit ex aesculo Iovi sacra, variatumque et cum quercu est ac data ubique quae fuerat, custodito tantum honore glandis. additae leges artae et ideo superbae quasque conferre libeat cum illa Graecorum summa, quipso Iove datur cuique muros patria gaudens rumpit: civem servare, hostem occidere, utque eum locum, in quo sit actum, hostis optineat eo die, ut servatus fateatur — alias testes nihil prosunt —, ut civis fuerit. 13 auxilia quamvis rege servato decus non dant, nec crescit honos idem imperatore conservato, quoniam conditores in quocumque cive summum esse voluere. accepta licet uti perpetuo. ludis ineunti semper adsurgi etiam ab senatu in more est, sedendi ius in proximo senatui, vacatio munerum omnium ipsi patrique et avo paterno. 14 XIIII eas accepit
Abbreviated transcription (Latin):
a pedibus eorum subire in capita ciuium rostra
dedit Hanc augustus coronam agrippx sedcuucã
agenere humano accepit ipse. Antiquitus quidem
nulla nisi deo dabatur obidomcrus cȩlotantum
ea & proelio uniuerso tribuit uiritimuero nein
certamine quidem ulli. ferunt que primũ omni¬
um liberum patrem in posuisse capitisuo exede¬
ra postea corum honori sacrificantes sumpsere
uictimis simul coronatis. Nouis simex in sacris
certaminibus usurpatȩ. In quib: hodicquȩ non
uictoridatur sed patriam ab eo coronari pronun¬
tiatur. indenatum ut & trium phaturis conferren¬
tur in templis dicandȩ mox ut & ludis darentur.
longum est nec institutio operis disscrere quis
quam que romanorum primus acceperit. neq
cum alias nouerant quambellicas quodertum est unigen¬
tium huc plura sunt genera quamcunctis. Romulus fron¬
dea coronauit hostum hostilium quodfidenam primus
in rupiss& auus inctulit hostili regisfuit .P. decum pa¬

Expanded text:
a pedibus eorum subiere in capita civium rostra. a pedibus eorum subiere in capita civium rostra. dedit hanc Augustus coronam Agrippae, sed civicam a genere humano accepit ipse. Antiquitus quidem nulla nisi deo dabatur—ob id Homerus caelo tantum eam et proelio universo tribuit, viritim vero ne in certamine quidem ulli—feruntque primum omnium Liberum patrem inposuisse capiti suo ex hedera. postea deorum honori sacrificantes sumpsere, victimis simul coronatis. novissime et in sacris certaminibus usurpatae, in quibus hodieque non victori dantur, sed patriam ab eo coronari pronuntiatur; inde natum ut et triumphaturis conferrentur in templis dicandae, mox ut et ludis darentur. longum est nec instituti quamque Romanorum primus acceperit; neque enim alias noverant quam bellicas. quod certum est, uni gentium huic plura sunt genera quam cunctis. Romulus frondea coronavit Hostum Hostilium, quod Fidenam primus inrupisset. avus hic Tulli Hostilii regis fuit. P. Decium pa
Abbreviated transcription (Latin):
nracula exedit ut alia omittantur fidecarnura
atolli collesoccursantium interse radicum re
aut ubisecuta tellus nonisit arcus ad ramosusq
um modo ut turma scquitum transmittant.
Glandisferi maxime generis omines quibus honos
& dementie imperatorum post quã cuilium bel¬
lorum ꝓ fanomeritum coepit uideri ciucm non
occidere cedunt in smurales uallaresque & aurce
quam quam pr&io antecedentes cedunt & rostra¬
te quamuis induobus maxime adhocȩ ucelebres
.M. uarrone ẽpiraticis bellis dante magnopom¬
peio itemq M. agrippa tribuenteçȩsare esiculis
quȩ & ipsa piratica suere antta rostranauium
tribunili prȩfixa foro decuscrant ueluti pr
ipsi corona imposita post quamuero tribunicus
seditionibus calcari ac. pollui coepere postquam
uires ex publico in priuatu magis singulis que ciuiũ
queri &sacrosancti omnia profana facere tum

Expanded text:
sorte miracula excedit. ut alia omittantur fide caritursorte miracula excedit. ut alia omittantur fide caritura, constat attolli colles occursantium inter se radicum repercussu aut, ubi secuta tellus non sit, arcus ad ramos usquum modo, ut turmas equitum tramittant. Glandiferi maxime generis omnes, quibus honos et clementiae imperatorum, postquam civilium bellorum profano meritum coepit videri civem non occidere. cedunt his murales vallaresque et aureae, quamquam pretio antecedentes , cedunt et rostratae, quamvis in duobus maxime ad hoc aevi celebres, M. Varrone e piraticis bellis dante Magno Pompeio, itemque M. Agrippa tribuente Caesare e Siculis, quae et ipsa piratica fuere. antea rostra navium tribunali praefixa fori decus erant, veluti p. R. ipsi corona inposita. postquam vero tribuniciis seditionibus calcari ac pollui coepere, postquam vires ex publico in privatum agi singulisque civium quaeri et sacrosancti omnia profana facere, tum