comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓciuitate posuit. Dicta autẽ libia ꝙ inde
lybs flat hoc est africus uł ut uarro ait
⁊ salustius celo terrraq penuria aquaꝵ
Uoluere parcas. Afilo traxit uoluore.
Una enĩ loquit᷑. altera seribit. alia fila
parcant. sicut lucũs a nõ lucendo. ⁊ bellũ
a nulla re bella. ¶Id metuens. Id timẽs.¬
De futuro enĩ timor est. odiũ de p̾teritis
Metuebat ergo cartagini. odĩ antẽ ha¬
bebat ꝓpter causas sequẽtes. Et est de utroq
exemplũ. Conueniũ quib aut odiũ crude¬
le tyranni aut metus acer erat sEeteris
belli. Q. uantũ ad uirgiliũ ꝑtinet antiq
Si ãuinonẽ referas dii gesti. tũc autẽ ad
ꝑ sonã referendũ est. cũ ip̃a loquit᷑. ꝙ si
nulla ꝑ sona loquit̾ sit ad poetã refertur
mirantur iulum. fla grantisq dei uultũ
partẽ a se retulit. partẽ ad tyrios ꝗ deũ ẽẽ
nesciebant. ¶Saturna antonomasia est.
nõ epitheton. que fit quociẽs ꝓprio noĩe

Expanded text:
pro civitate posuit. Dicta autem Libya vel quod inde pro civitate posuit. Dicta autem Libya vel quod inde Libs fiat, hoc est Africus; vel, ut Varro ait, c Sallustius «caelo terraque penuria aquarum». VOLVERE PARCAS a filo traxit ‘volvere’; una enim loquitur, altera scribit, alia fila parcant, sicut lucus a non lucendo, bellum a nulla re bella. ID METVENS de futuro timor est, odium de praeteritis. Metuebat ergo Carthagini, odium autem habebat propter causas sequentes. Et est de utroque exemplum «conveniunt quibus aut odium crudele tyranni aut metus acer erat». VETERIS BELLI quantum ad Vergilium pertinet, antiqui; si ad Iunonem referas, diu gesti. Tunc autem ad personam referendum est, cum ipsa loquitur; quod si nulla persona sit, ad poetam refertur.ntur dona Aeneae, mirantur Iulum flagrantisque dei vultus» partem ad se rettulit, partem ad Tyrios, qui deum esse nesciebant. SATVRNIA antonomasia est, non epitheton; quae fit quotiens pro proprio nomine
Abbreviated transcription (Latin):
diremit. ¶Tenditq. fouetq. figura te
dixit. nõ iam regnũ fouet sed tendit ⁊
fouet bt regnũ ẽẽ possit. ¶ Duci. ductũ
iri. Infinitiui modi apassiuo tẽpus pre¬
sens ꝓfuturo ꝑosuit uerbũ ꝓuerbo. ut supͣ
ostensũ est ¶ Audierat. aione an fatis.
Nõ enĩ omĩa numina habent diuandi
potestatẽ. deniq ne ip̾e quidẽ apollo sua
sponte diuinat. Ut est que pheebo pater
om̃i potẽs michi phoebus apollo predixit.¬
⁊ perite audierat. in enmo enĩ inducitur
upiter ꝓmittens romanis excidiũ car¬
thaginis. ¶ Tyrias arces. carthaginem
dicit. quã tyrii ꝯdiderũt. ¶ Olim. nũc quã¬
doq. tria enĩ tẽpora significat. preteri¬
tũ ut olim arbos. Presens ut tumidis
quocũq dabũt se tẽpore uires. ¶Hinc
populũ late regem. a romanis antẽ lau¬
dat eoꝵ imperiũ dicendo populũ regẽ.
¶ Suꝑbum. nobilẽ. ut cecidit qr suꝑbum
ilium ¶Uenturũ excidio. ad excidium.
Nota figura ¶Libie cartaginis ⁊ ꝓuinciã

Expanded text:
is. TENDITQVE FOVETQVE figurate dixit. Non iam regnum fovet, sed tendit et fovet, ut regnum esse possit. DVCI ductum iri. Infinitivi modi a passivo tempus praesens pro futuro posuit, verbum pro verbo, ut supra ostensum est. AVDIERAT a Iove aut a Fatis. Non enim omnia numina habent divinandi facultatem. Denique ne ipse quidem Apollo sua sponte divinat, ut est «quae Phoebo pater omnipotens, mihi Phoebus Apollo praedixit». Et perite ‘audierat’; in Ennio enim inducitur «Iuppiter promittens Romanis excidium Carthaginis». TYRIAS ARCES Carthaginem dicit, quam Tyrii condiderunt. OLIM quandoque. Et tria tempora significat: praeteritum, ut «olim arbos, nunc artificisquocumque dabunt se tempore vires». HINC POPVLVM LATE REGEM a Romanis. Laudat autem eorum imperium dicendo ‘populum regem’. SVPERBVM nobilem, ut «ceciditque superbum Ilium». VENTVRVM EXCIDIO ad excidium. Nota figura. LIBYAE Carthaginis, et provinciam
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ pistris facit. si de belua dieas pistrix pi¬
stricis facit. ¶ Cõmissa lapoꝵ. cõ uineta ⁊
coagientata. ip̃a silicet ⁊ figurate lucutꝰ
est ut oculos subfusa ẽ aũt hec locutio po¬
strema idest tac tata. cõmixta erat
lupoꝵ utero caudas delfinũ Idest cõmissaᷤᷤ
habebat. ¶Cessantẽ morantẽ qd̾ sequẽtia
indieant. longos ⁊ eireñ flectere cursus.
Preterea hin ostendit᷑ euẽta seire helenũ
⁊ iã infensã uinonẽ. s ꝓhiberi dicere ut
diximꝰ sup̃ ¶ Heleno prudentia. I hoĩe
enĩ prudentia ẽ. in uatib fides ¶ Ueris
implet oraculis ut lucanꝰ atq hoĩe toto
sibi cedere iussit pectore ¶Iunonis ma¬
gne Idest supne. Nã legimꝰ iunonis in¬
ferne dictus sacer ¶ Prece num̃ adora. iuno¬
ni cane uota libens. bis enĩ uuino p̃cipue
delectat᷑ Idest ymuis ⁊ prece ¶Uictor. ꝓpo

Expanded text:
huius pistris’ facit, si de belua, ‘haec pistrix’ ‘pihuius pistris’ facit, si de belua, ‘haec pistrix’ ‘pistricis’. COMMISSA LVPORVM coniuncta et coagmentata, ipsa sciliceest, ut «oculos suffusa». Est autem haec elocutio: postrema, id est τὰ ἔσκατα, commissa erat luporum utero caudas delphinum, id est commissas habebat. CESSANTEM inmorantem, quod sequentia indicant ‘longos et circumflectere cursus’. PRAETEREA hinc ostenditur cuncta scire Helenum et iam infensam Iunonem, sed prohiberi dicere, ut diximus supra. HELENO PRVDENTIA in homine enim prudentia est, in vatibus fides. VERIS IMPLET oraculis, ut Lucanus «atque hominem toto sibi cedere iussit pectore». IVNONIS MAGNAE id est supernae; nam legimus «Iunoni infernae dictus sacer». PRECE NVMEN ADORA IVNONI CANE VOTA LIBENS his enim Iuno praecipue delectatur, id est hymnis et prece. VICTO
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ eũ illa descendiss. ꝓubetenꝰ in uarias
mutata est formas. horrens itaq suã defor¬
mitatẽ se precipitauit in maria. homeruᷤᷤ
bane dicit in mortale monstrũ fuisse. Sa
fingunt᷑ ꝗa ip̃a loea plena sũt monstris
marmnis ⁊ saxoꝵ asperitas illic imitatur
latratus. Legimꝰ etiã nũc nemora ingenti¬
menitanũ egerit litus. de bac Cicero in phi¬
lippicis ait caribdisq si fuit aĩal. fiit unũ¬
ĩ ꝑhilipꝑicis ¶ Obsidet. ad transeũtiũ ĩsidias¬
¶ Baratri. baratrũ ẽ ĩmense altitudinis uo¬
men. uñ sequit᷑ sorbet in abruptũ qd̾ gre¬
ge in sensu. nã ip̃a tenet intra spelũcã scd̾m
fabulã. ¶Prima. noĩatuus płaris ẽ anentro
¶ Pubetenꝰ. ten̾ p̃positio ablatiua ꝗdẽ ẽ s fi¬
gurate etiã guto coheret. ut ⁊ erarũ tenꝰa
mento ꝑalcaria pendent sane gaudet p̃posi¬
tionẽ. ¶ Pistrie. s nauẽ intelligas hec pistriꝰ

Expanded text:
quem illa cum descendisset, pube tenus in varias quem illa cum descendisset, pube tenus in varias mutata est formas. Horrens itaque suam deformitatem se praecipitavit in maria. Homerus hanc dicit inmortale monstrum fuisse. Salfinguntur, quia ipsa loca plena sunt monstris marinis et saxorum asperitas illic imitatur latratus. Legimus etiam «numenitanum egerit litus. de hac Cicero in Philippicis ait "Charybdis: quae si fuit, animal fuit unum" . Ad v. 421 Obsidet ad transeuntium insidias. barathri barathrum est inmensae altitudinis nomen: unde sequitur 'sorbet in abruptum': quod Graege in sensu; nam ipsa se tenet intra speluncam secundum fabulam. PRIMA nominativus est pluralis a neutro.  PVBE TENVS ‘tenus’ praepositio ablativa quidem est, sed figurate etiam genetivo cohaeret, ut «et crurum tenus a mento palearia pendent». Sane gaudet postpositione. PISTRIX si navem intellegas, ‘haec pistris’
Abbreviated transcription (Latin):
est siciliã ¶ Hec loca. ut etiã salustius
mediũ spatiũ aut ꝑhũilitatẽ obrutũ est.
ant ꝑ angustiã scilsũ. ut antẽ curuũ sit fa¬
cit natura mollioris italie inquã asperitas
⁊ altitudo sicilie estũ relidit. ¶Quondam
tria tenet tẽpora sic̃ olim ¶ Dissiluisse
uere ꝑutres. Nã bt dissilui sic salui facit.
Cicero cũ hic de ieda reiecta penula desiluiss¬
alibi tẽporis ut ꝓtinus acrias pheacũ ab¬
scondimꝰ.a¶ Foret ab infinito. s modo
clamor celo ¶Hesperiũ sienlo latꝰ abscidit.
ypallage ẽ. nã minora amaiorib se gre¬
gant᷑. s ꝯtra dixit ascidit ꝓpter metrũ ⁊
corripuit ꝑ poeticũ morẽ. ¶ Int̾luit. int̾¬
enĩ in ytalia est caribdis in sicilia. scilla phor
ci ⁊ cretidos filia fuit. hane amabat glau¬
cus quẽ circe diligebat. ⁊ qũi ꝓnior insci¬
llã fuerat irata eirce fontẽ in quo illi cõ¬
sueuerat corpꝰ abluere infecit uenenis in

Expanded text:
est Siciliam. Ad v. 414 Haec loca ut etiam Sallustius est Siciliam. Ad v. 414 Haec loca ut etiam Sallustius medium spatium aut per humilitatem obrutum est, aut per angustiam scissum. ut autem curvum sit, facit natura mollioris Italiae, in quam asperitas et altitudo Siciliae aestum relidit" . quondam tria tenet tempora, sicut 'olim': praesentis, uere per utres" . nam ut 'dissilui', sic 'salui' facit. Cicero "cum hic de raeda reiecta paenula desiluissalibi temporis, ut «protinus aërias Phaeacum abscondimus arces». FORET ab infinito est. Sed clamor caelo». HESPERIVM SICVLO LATVS ABSCIDIT hypallage est; nam minora a maioribus segregantur, sed contra dixit. ‘Abscidit’ propter metrum ‘ci’ corripuit, per poeticum morem. INTERLVIT intenim in Italia est, Charybdis in Sicilia. Scylla Phorci et Creteidos nymphae filia fuit. Hanc amabat Glaucus, quem Circe diligebat, et, quoniam pronior in Scyllam fuerat, irata Circe fontem in quo illa consueverat corpus abluere infecit venenis; in
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ ip̃m erat troianis oraeulo iussus estꝰ
reddert qd̾ cũ uellet ĩplere eneã saenficã¬
cu ordinẽ rũperet palladiũ nautes accepit
Uude nautar familia s minerue sacra
seruabat. sane sacrificantes diis om̃ibus
caput uelare ꝯsuetos ob hoc ne se inter
ercepto tantũ saturno ne numinis imi¬
tatio ẽẽ ii deret᷑ ¶Hac casti.pi. ut nulli
alitore calabrie. ¶Angusti rarescent
ciustra pelori. ꝗa a continẽti. Idest acolũ¬
ua usq ad faron tribus milib distat. ra¬
rescent aut ideo q uenientib decalabria
ꝓpter curuaturã lictorũ clause uidentur
angustie q̃ paulatim ꝯppinquãtib aperi
ri uident᷑. pelori ꝓmũcturiũ sicilie est
scd̾m salustiũ dictũ agubernatore aniba¬
llis illic sepulto ꝗ fuerat occisus ꝑ igno¬
rantiã regis cũse eiuis dolo crederet ẽẽ de¬
¶ Leua tellus. uenienis ꝑsonã respex̃. nã de
ionio nauigantes si fretũ petant. dextrũ
teneant litus necesse est sin alias sinistrũ.

Expanded text:
apud ipsum erat, Troianis oraculo iussus est reddere. quod cum vellet implere, Aeneacii ordinem non rupit, et Palladium Nautes accepit, unde Nautiorum familia Minervae sacra servabat. Sane sciendum sacrificantes diis omnibus caput velare consuetos ob hoc, ne se inter excepto tantum Saturno, ne numinis imitatio esse videretur. HAC CASTI pii, ut «nullia litore Calabriae. ANGVSTI RARESCENT CLAVSTRA PELORI quia a continenti, id est a columna, usque ad Pharon tribus milibus distat. ‘Rarescent’ autem ideo, quia venientibus de Ionio propter curvaturam litorum clausae videntur angustiae, quae paulatim propinri videntur. PELORI promontorium Siciliae est, secundum Sallustium dictum a gubernatore Hannibalis illic sepulto, qui fuerat occisus per regis ignorantiam, cum se eius dolo crederet esse de tibi tellus venientis personam respexit: nam de Ionio navigantes si fretum petant, dextrum teneant litus necesse est; sin alias, sinistrum.
Abbreviated transcription (Latin):
mis ⁊ apio ¶ Drepanũ. ciuitas ẽ nõ longe
amonte erico trans lilybeũ dicta uł ꝓpter
curuaturã litoris ĩ quo sita ẽ uł quo satur¬
nus post amputata uirilia celopatri illuc
ueri simile putat᷑ ꝓpter uemitatẽ ericis cõ¬
docet. Unde etiã in serto illud amphibolon
est quo magis italia inecũ letere reperta.
leno que uł irata debuit aduersa p̃dicere
⁊ bona pietate mortẽ patris grauiorẽ dieit
mendat didomi dicens se adeã deoꝵ nolũ¬
tate uenisse ¶ Fata diuũ. que dii hoĩbus tri¬
buũtur. ¶ Re narrabat. re. uacat ut ꝯferi
possit. Sane in scd̾i pͥncipio duo poete sũt
tẽ narrandi expressit. Notandũ sane ꝗa
ꝯtroriersiaꝵ in ore epilogos dedit sex istis
supiorib libris quos ⁊ eẽ bioticos uoluit.
Nã singulis res singła̾s dedit. Ut pͥmo omina
scd̾o patbros. tertio errores. quarto ethos.
quĩto festiuitatẽ. serto scientiã. Epilogos

Expanded text:
mis et apio. DREPANI Drepanum civitas est non longe mis et apio. DREPANI Drepanum civitas est non longe a monte Eryce, trans Lilybaeum, dicta vel propter curvaturam litoris in quo sita est vel quod Saturnus post amputata virilia Caelo patri illuc verisimile putatur propter vicinitatem Erycis, condocet; unde etiam in sexto illud amphibolon est "quo magis Italia mecum laetere reperta" laeno quae vel irata debuit adversa praedicere. et bona pietate mortem patris graviorem dicit mendat Didoni, dicens se ad eam deorum voluntate venisse. FATA DIVVM quae dii hominibus tribuunt. RENARRABAT ‘re’ vacat, ut «confieri possit». Sane in secundi principio duo poetae sunttem narrantis expressit. Notandum sane quia controversiarum more epilogos dedit sex istis prioribus libris, quod et esse bioticos voluit. Nam singulis res singulas dedit, ut primo omina, secundo pathos, tertio errores, quarto ethos, quinto festivitatem, sexto scientiam. Epilogos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eam ꝑtem ingressis hostib penas dede¬
rũt ¶ In manisq gela. ciuitas a fluuio
noĩata. sicut ⁊ iam campi geloi ¶ Agratas.
mons ẽ muro cinetus in cuiꝰ sũma parte
opidũ ẽ. Unde ⁊ cicero ait admare intra
moenia ante oppidũ expectabat deuerre
notandũ sane hec uirgiliũ quãtũ adsua
tẽpora spectabat dicere nõ quãtũ adoperis
Enea enĩ nauigante nec fuerat emie¬
rina siccata. nec gela. uł agrigentũ cõ¬
dite qd̾ frequent̾ facit. s nũe ideo nicio¬
su ẽ quia expersona narrant᷑ en ee.s
¶Mignanimu quondã generator equor
Sed̾m pindarũ quondã agrigentim equo
ad agones gretie mittebant qui inde uicto¬
res reuertebant̾. legimꝰ etiã illud eũ ĩcapa¬
docia greges equoꝵ perissent. delpbici apo¬
llinis responso adduxerũt equos de agri¬
gento ⁊ repauere meliores ¶Palmo sa
selinis ciuitas uixta lily beũ habũdans pal¬

Expanded text:
per eam partem ingressis hostibus poenas dedeper eam partem ingressis hostibus poenas dederunt. INMANISQVE GELA civitas a fluvio nominata, sicut etiam «campi Geloi». AGRAGAS mons est muro cinctus, in cuius summa parte oppidum est; unde et Cicero ait «ad mare intra moenia aotandum sane haec Vergilium quantum ad sua tempora spectat dicere, non quantum ad operis; Aenea enim navigante nec fuerat Camerina siccata nec Gela vel Agrigentum conditae. Quod frequenter facit; sed nunc ideo vitiosum est, quia ex persona narrantur Aeneae. MAGNANIMVM QVONDAM GENERATOR EQVORVM secundum Pindarum quondam Aggrigentini equos ad agones Graeciae mittebant, qui inde victores revertebantur. Legimus etiam aliud: cum in Cappadocia greges equorum perissent, Delphici Apollinis responso adduxerunt equos de Agrigento, et reparavere meliores. PALMOSA SELINVS civitas iuxta Lilybaeum, abundans pal
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Drtigiam. hoc tantũ ortigia dicit᷑ apolli¬
nis uo etiã delos. ¶ Eama ẽ huc helidis
amne. helis ⁊ prsa eiuitates sũt areha¬
die inqua ẽ fons ingens qui erse duos
alueos creat. alpheũ ⁊ aretbusã. unde fit
Ut fingant᷑ ꝯiungi in exitu quos origo
nõ uinexit ita. Arethuisam autẽ etiam
melide eẽ testat᷑ uirgiliꝰ dicens sic tibi cõ¬
cũ fluctus subter labere sicanos. hec sed̾m
fabulas nenatrix fuit. que dũ se malpleo
post laborẽ ablueret abeo adamata est
⁊ du fugiens deoꝵ miseratione infon¬
sagutis ¶ Alpheñ. quia grece alpheios fac̃
ut eneias eneas. ¶ Iussi numina magna
gnantis helori fluuii qui adimitationẽ
nili suꝑ fundit᷑ camipis. ¶ Pachini pro¬
mũcturiũ austrũ spectans. Unde ⁊ paehi¬
nũ dictũ ab aeris erassitudine. Nã paehis
oppidũ eui quodã tẽpore eũ siccata pesti¬
lentiã creasset. ꝯsultus apollo an eam pem¬

Expanded text:
 ORTYGIAM haec tantum Ortygia dicitur; Apolli ORTYGIAM haec tantum Ortygia dicitur; Apollinis vero etiam Delos. FAMA EST HVC ELIDIS AMNEM Elis et Pisa civitates sunt Arcadiae, in qua est fons ingens, qui ex se duos alveos creat, Alpheum et Arethusam; unde fit, ut fingantur coniungi in exitu, quos origo coniunxit ita. Arethusam autem etiam in Elide esse testatur Vergilius dicens «sic tibi cum fluctus subterlabere Sicanos». Haec secundum fabulas venatrix fuit quae, dum se in Alpheo post laborem ablueret, ab eo adamata est et diu fugiens deorum miseratione in fonsagittis». ALPHEVM quia Graece Ἀλφεῖος facit, ut Αἰνείας Aeneas. IVSSI NVMINA MAGNA GNANTIS HELORI fluvii qui ad imitationem Nili superfunditur campis. PACHYNI promontorium austrum spectans. Vnde et ‘Pachynum’ dictoppidum, cui quodam tempore, cum siccata pestilentiam creasset, consultus Apollo an eam peni
Abbreviated transcription (Latin):
male ni stulta. sensus ergo talis ẽ. timor
cogebat ut quoeũq nauigarenius ut euẽ¬
tũ sequerem̃ nõ uidiciũ. s occurebat p̾cep¬
tũ helen uitare seyllã ⁊ caribdim. qua re¬
placuit ne eursus teneant hoc ẽ agant᷑
⁊ inpleant᷑ inter utrãq niã modico mor¬
stis int̾sticio. Idest seylle ⁊ caribdis ¶Re¬
trodare lintea qd̾ dũ cogitamꝰ ꝓsperior
nobis flare cepit boreas. ¶Missus adest. fa¬
uore silie numinũ quẽ supͣ anchises a¬
¶ Pantagie. hic fluuiꝰ sicilie eũ plenꝰ ĩ cederet
implebat sonitu pene totam siciliã unde
⁊ pantagias dictus ẽ quasi ubiq sonans.
bie postea eũ cereri querenti filiã obstre¬
peret tacere iussus ẽ numinis uoluntate.¬
Nelegens. renauigans. ¶ Errata. participiũ
sine origine u̾bi. nõ enĩ facit error¶ Infe¬
licis ulixi. epitheton adimplendũ uͥ̾sũ po¬
sitũ more greco sine respectu negotii.¬
ꝑrexit. hoc est enĩ undosũ qd̾ plemiriũ..¬

Expanded text:
mala ni stulta sis" Men. 110 . sensus ergo talis est: timor cogebat, ut quocumque navigaremus et ventum sequeremur, non iudicium: sed occurrebat praeceptum Heleni, vitare Scyllaplacuit, ne cursus teneant, hoc est agantur et impleantur, inter utramque viam modico mortis interstitio, id est Scyllae et Charybdis, retro dare lintea; quod dum cogitamus, prosperior nobis flare coepit Boreas. MISSVS ADEST favore scilicet numinum; quae Anchise PANTAGIAE hic fluvius Siciliae, cum plenus incederet, implebat sonitu paene totam Siciliam; unde et Pantagias dictus est, quasi ubique sonans. Hic postea, cum Cereri quaerenti filiam obstreperet, tacere iussus est numinis voluntate.nosti? RELEGENS renavigans. ERRATA participium sine verbi origine, non enim facit ‘error’. INFELICIS VLIXI epitheton ad implendum versum positum more Graeco, sine respectu negotii.pressit; hoc est enim ‘undosum’, quod ‘Plemyrium’.
Abbreviated transcription (Latin):
tis est nõ ut inbucolicis male dicentis. ut
niuite silue .i. perite. simile ẽ ⁊ uale. Ut
Terentiꝰ ualeant ꝗ inter nos discidiũ uolũt
sũt antẽ ꝑ ꝯtrariũ inuenta malecta. ut sit
quasi salua ueneratio. Illud querit᷑ utrũ
optatiuũ dicere debemꝰ ⁊ ꝯstat dici melius
ꝑ optatinũ optari enĩ possũt nõ ĩpari. uł¬
dura. ꝓpria troianoꝵ. ut hac troiana tenus
fuerit fortuna secuta ¶. Parta. ꝓparata.¬
patit᷑ ercidiũ. alii fuerint legu̾t. ⁊ uolũt
cẽ maledictũ ingrecos ut adauspicia referiᷤᷤ
ꝙ nõ ꝓcedit nec enĩ deb̃ agebat᷑. ¶ Siquãdo
trbrim fluuiũ ꝓ quo regẽ ip̃m posuit tibrĩ
qui in hũc cecidit fluuiũ ⁊ ei nom̃ dedit. nã
regẽ albanoꝵ a quo tyberis dictus est ut aũt
tybris dicat᷑. hec ratio est quodã tẽpore sira¬
munimẽta eiuitati. tũc auetis muris ⁊ iã

Expanded text:
tis est, non, ut in bucolicis, male dicentis, ut tis est, non, ut in bucolicis, male dicentis, ut "vivite silvae" , id est perite. simile est et 'valete', ut Terentius "valeant qui inter nos discidium volunt per contrarium inventa maledicta, ut sit quasi salva veneratio. illud quaeritur, utrum optativum dicere debeamus? et constat dici melius per optativum: optari enim possunt, noura, propria Troianorum, ut «hac Troiana tenus fuerit Fortuna secuta». PARTA pro ‘paratapatiatur excidium. Alii ‘fuerint’ legunt et volunt esse maledictum in Graecos, ut ad auspicia referas. Quod non procedit; nec enim de hoc agebatur. SI QVANDO thybrim fluvium: pro quo regem ipsum posuit Thybrim, qui in hunc cecidit fluvium et ei nomen dedit; nam regem Albanorum, a quo Tiberis dictus est. ut autem Thybris dicatur, haec ratio est: quodam tempore Syramunimenta civitati. tunc auctis muris etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rabat aspectũ ¶Picturatas. participiũ sine
u̾bi origine. ¶ Auri subtemine. Idest filo qd̾
intra stam̃ currit qd̾ persiꝰ tramã dix̾ michi
trama figura est aliqua astilli tremat omẽ¬
to popa uent̾. Nã male ꝗdã subtem̃ stam̃
accipiũt eustam̃ de auro eẽ nõ possit ¶ Et phri
giã ascanio clamidẽ aut acu pictã huiꝰ enĩ
memoria retineret᷑. ¶Nec cedit honori. Idest
tanta dat munera quanta merebat᷑ ascaniꝰ
certe sedm̃n uis locutus est. om̃ia enĩ que uł
ut agnoscas quãtũ te uł amauerim uł ama
tura sim ¶ Coniugis hectoree. dictũ est
hoc abiteratione psone cũ qua loquebat᷑. ic
si diceret uroris ausiculi tui. ¶Mei su per
anastianaetis imago. suꝑ .i. ualde. ueheiẽter
er piesse. hoc est ualde michi es innago astian¬
actis. quo ẜmone etiã homerus insimili
utit᷑ sigͥficatiõe. ¶ Pubesceret euo. Ut etiã in
sed̾o diximꝰ ꝓ oeconomia est ut ueri simile
sit ascaniũ in nono potuisse iã bella tracta¬

Expanded text:
rabat aspectum. PICTVRATAS participium sine verbi origine. AVRI SVBTEMINE id est filo qintra stamen currit, quod Persius tramam dixit "mihi trama figurae sit reliqua: ast illi tremat omento popa venter?" nam male quidam 'subtemen' stamen accipiunt, cum stamen de auro esse non possit. Ad v. 484 Phrygiam chlamydem aut acu pictam: huius enim memoria retineretur. nec cedit honori id est tanta dat munera, quanta merebatur Ascaniucerte secundum ius locutus est; omnia enim quae vel ut agnoscas, quantum te vel amaverim tura sim. CONIVGIS HECTOREAE dictum est hoc habita ratione personae, cum qua loquebatur, ac si diceret ‘uxoris avunculi tui’. MEI SVPER ASTYANACTIS IMAGO ‘super’ idest valde, vehementer, expresse, hoc est valde mihi es imago Astyanactis; quo sermone etiam Homerus in simili utitur significatione. PVBESCERET ut etiam in secundo diximus, prooeconomia est, ut verisimile sit Ascanium in nono potuisse iam bella tracta
Abbreviated transcription (Latin):
est causã ¶ Ducis meliboei. philoctete
aincelibea eiuitate thesalie que fuit mo¬
nira petilia muro. cincta muro modico
Ut crinẽq madentẽ subnixus rapto po¬
ciuitatẽ. Petilia sane numeri est singu¬
laris. pbilotetes autẽ fuit piantis filius
herculis comes. quẽ hereules eũ hominẽ¬
exiuit in oeta monte deponeret. petit ne
alicui corporis sui reliꝗas indicaret de
qui re eũ uirare conpulit ei q ꝓmune¬
troiano bello responsũ ẽ sagattis herculis
opus eẽ adtroie expugnationẽ. In uẽtus
itaq philoctetes cũ abeo hereules quere¬
eiꝰ sepulcrũ cõgeret᷑ pede locũ peussit cũ
bilis uulneris cũ putorẽ greci ferre nõ
possent. du ꝗdẽ ꝓ oraculi necessitate
ductũ tandẽ apud lẽnũ sagutis sublatis

Expanded text:
tradunt. ducis meliboei philoctetae tradunt. ducis meliboei philoctetae a Meliboea, civitate Thessaliae, de qua fuit. 'Mv. 402 Subnixa petilia muro civitas cincta muro modico, ut "crinemque madentem subnixus rapto poit civitatem. ‘Petilia’ sane numeri est singularis. Philoctetes autem fuit Poeantis filius, Herculis comes, quem Hercules, cum hominem in Oeta monte deponeret, petiit ne alicui sui corporis reliquias indicaret; de qua re eum iurare conpulit, et ei pro muneTroiano bello responsum est, sagittis Herculis opus esse ad Troiae expugnationem. inventus itaque Philoctetes cum negaret preius sepulchrum cogeretur, pede percussit terram cum bilis uulneris Greci ferre non possent, diu quidem eum pro oraculi necessitate ductum tandem apud Lemnum sublatis
Abbreviated transcription (Latin):
quã. qa ⁊ iã ꝓfutura est fames. ut hoc erat
illa fames hec nos sup̃ma manebat exitus
positura modũ ¶Aderitq uocatꝰ apollo nũc
uocatꝰ qr ut supͣ diximꝰ expiatoriũ fec̃ sacri¬
ficiũ has autẽ t̾ras. quasi ostendentis ẽ. nec
enĩ calabria abepiro longo spatio distat.n¬
¶Nr̃i equoris. epirotici. quo calabrie litus
alluttur. ¶Hic ⁊ naricii posuerũt inoenia
locri. socii aiacis oly oylei fuernt. epizephi¬
rii. ⁊ ozoli. s post tẽpestate montis caphe¬
cone habitantes litore locros quin etiã
deozolis legit᷑. qd̾ delati tũc nec iã ulteruis
accesserint ⁊ eiuitatẽ ꝯdiderint que nũc
uzalis d naricii autẽ aloco dicti sũt pro¬
uincie sue. ozoli uõ aputore paludis
ut ait salustius. om̃is italia coacta inan¬
gustias. findit̾ induo ꝓmũcturia. brut¬
tiũ ⁊ sallentiũ ¶ Lictius idomen eus alicto
crete ciuitate unde ꝓpter supͣ dictã pulsiiᷤ

Expanded text:
quia etiam profutura est fames, ut «haec erat quia etiam profutura est fames, ut «haec erat illa fames, haec nos suprema manebat exitiis positura modum». ADERITQVE VOCATVS APOLLO nunc ‘vocatus’, quia, ut supra diximus, expiatorium fecit sacrificium. HAS AVTEM TERRAS quasi ostendentis est; nec enim Calabria ab Epiro longo distat spatio. NOSTRI AEQVORIS Epirotici, quo Calabriae litus adluitur. HIC ET NARYCII POSVERVNT MOENIA LOCRI Locri socii Aiacis Oilei fuerunt, Epizephyrii et Ozolae. Sed post tempestatem montis Caphecone habitantes litore Locros». Quin etiam de Ozolis legitur quod delati Tinneiam ulterius accesserint et civitatem condiderint, quae nunc Vzalis dicitur. Narycii autem a loco dicti sunt provinciae suae, Ozolae a putore paludis ut ait Sallustius, «omnis Italia coacta in angustias finditur in duo promontoria, Bruttium et Sallentinum». LYCTIVS IDOMENEVS a Lycto, Cretae civitate, unde p
Abbreviated transcription (Latin):
¶Aeaeq insula circe. qui nũc circeuis mons
acirea dicit᷑. quonda ut uarro dicit ĩsula
fuit nõ dũ siccatis paludib q eã diuidebãt
acontinẽtia. a eae aũ dicta abaspnatiũ uo¬
ce ꝓpter celebratas illie corporũ mutatiões
Unde ẽ inaccessos ubi solis filia lucos aeae ae
aute tres diptongi sũt. nã genitiuus ẽ ab
aeaea ¶Quã tuta possis urbem ꝯponere ter¬
ra ante cuneta lustrab̾. quã possis urbem
tutã ꝯponere terra. tuta autẽ ꝓpter tracie
⁊ erete diserimina. ¶Signa tibi dicam de¬
ẽ ergo. ⁊ notandũ ꝗa nõ eo ordine quo
nauigatione. ¶Secreti ad fluminis. tiberi¬
ꝙ sccũ eam more nauignitiũ troian por¬
tauerint ⁊ oraculo cognonerint ibi ẽẽ cõ¬
dendã ciuitatẽ ubi susilla pꝰ fugã fuisset in¬
uenta. dr̃ ergo incãpania fuisse ⁊ inuẽta
ĩ lauro lanino aqua ascanius pꝰ albe nom̃
turus ascaniꝰ. ¶Biam. rationẽ ⁊ nõ dicit

Expanded text:
AEAEAEQVE INSVLA CIRCAE qui nunc Circeius mons AEAEAEQVE INSVLA CIRCAE qui nunc Circeius mons a Circe dicitur, aliquando, ut Varro dicit, insula fuit, nondum siccatis paludibus quae eam dividebant a continenti. ‘Aeaea’ autem dicta ab aspernantium voce, propter celebratas illic corporum mutationes; unde est «inaccessos ubi Solis filia lucos». ‘Aeaeae’ autem tres sunt diphthongi. Nam genetivus est ab ‘Aeaea’. QVAM TVTA POSSIS VRBEM CONPONERE TERRA ante cuncta lustrabis quam possis urbem tuta terra conponere. ‘Tuta’ autem propter Thraciae et Cretae discrimina. SIGNA TIBI DICAM deest ‘ergo’. Et notandum quia non eo ordine quo navigatione. SECRETI AD FLVMINI Tiberiquod secum eam more navigantum Troiani portaverint et oraculo cognoverint ibi esse condendam civitatem ubi sus illa post fugam fuisset inventa. Dicitur ergo in Campaniam fugisse et inventa in Laurolavinio; a qua Ascanius post Albae nomen turus Ascanius. VIAM rationem, et non dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
q uetat saturnia uino. ostendit p̾missũ
adenem ꝑtinere aliter suũ nõ interpone¬
ret nom̃. ꝓhibet aũt sciri mortẽ patris ad
angendũ opinatũ dolorẽ tẽpestatẽ ab colo
ĩ missã amorẽ didonis in quo ẽ gaudium
eneas se de affrica eriturũ nõ facile dido¬
nis ꝯsentiret amorib. Nouimꝰ autẽ hoc
uinone agere ut si posset fieri regnum
italie libicas adũteret horas in opinatũ
uoͣ dolorẽ. ⁊ iã eneas ꝯquerit᷑ ut nec nates
helenus cũ multa horrenda moneret.h.¬
¶onga ꝓeul. nõ situ quã pene uidet. s
necessitate fatali ¶ia iniia enee silicet.i
Trinacria. que latine triquetra dr̾. quam
multi trinaeriã dñt ¶Lentandus. aut
lente tibi nauigandũ est. Nã totã siciliã¬
tendus. Un de lentũ uimen diñs Idest fle¬
xibile. ¶Inferniq lacus. lucrinũ ⁊ aũnũ
dic̃ inter quos est spelunca ꝑquã ad inferoᷤ
descendebat᷑ unde ⁊ eos dixit infernos.

Expanded text:
que vetat Saturnia Iuno’ ostendit praemissum que vetat Saturnia Iuno’ ostendit praemissum ad Aenean pertinere - aliter suum non interponeret nomen. Prohibet autem scire mortem patris ad augendum inopinatum dolorem; tempestatem ab Aeolo inmissam; amorem Didonis, in quo et gaudium . et si sciret Aeneas, se de Africa exiturum, non facile Didonis consentiret amoribus. novimus autem hoc Iunonem agere, ut, si possit fieri, "regnum Italiae Libycas averteret oras" . inopinatum vero dolorem etiam Aeneas conqueritur, ut "nec vates Helenus, cum multa horrenda moneretLONGA PROCVL non situ, quam paene videt, sed necessitate fatali. VIA INVIA Aeneae scilicet. TRINACRIA quae Latine Triquetra dicitur, quam multi Trinaciam dicunt. LENTANDVS aut lente tibi navigandum est - nam totam Sicilia est flectendus; unde ‘lentum vimen’ dicimus, id est ‘flexile’. INFERNIQVE LACVS Lucrinum et Avernum dicit, inter quos est spelunca per quam ad inferos descendebatur; unde eos dixit infernos.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bene adlusit qͦsi apollis sacerdos cuiꝰ ꝓprie
sũt sortes. ¶Holuitq nices. definitio fati.¬
scd̃m tulliũ ꝗ ait fatũ est conexio rerũ ꝑ
eternitatẽ se inuicẽ tenens. que suo ordi¬
ne ⁊ lege uariat᷑ ita tam̃ ut ip̃a uarietas
habeat eternitatẽ. ¶ Pauea tibi ⁊ multis
modũ tute possit nauigare. ⁊ quib signis
italie regna cognoseat ¶hospita equora.
¶Prohibent nã cetera parte scire. hie distĩ¬
guendũ. ⁊ est sensus cetera te seue nõ sinũt
fata. helenũ uoͣ uino ꝓhibet dicere etiã ea
que audire poteras ⁊ uacatq ut solet fre¬
quẽter. male autẽ sentuĩt ꝗ distingunt
scire helenũ. cũ legerimꝰ ĩ lucano. omĩs
ctas uenit in unã congeriem miserũq p̃¬
mut tot secula pectus. Itẽ alibi nec tantũ
ꝓdere uati quãtũ scire licet. ⁊ adeo repletus
numine oĩa nouit sacerdos. Ut refrenet᷑ ad
certa dicenda. Nam dicendo helenũ fari¬

Expanded text:
Et bene adlusit quasi Apollinis sacerdos, cuius propriae Et bene adlusit quasi Apollinis sacerdos, cuius propriae sunt sortes. VOLVITQsecundum Tullium, qui ait: fatum est conexio rerum per aeternitatem se invicem tenens, quae suo ordine et lege variatur, ita tamen, ut ipsa varietas habeat modum possit tute navigare et quibus signis Italiae regna cognoscat. HOSPITA AEQVORA PROHIBENT NAM CETERA SCIRE hic distinguendum. Et est sensus ‘cetera te scire non sinunt fata, Helenum vero Iuno prohibet dicere etiam ea quae audire poteras’, et vacat ‘que’, ut solet frequenter. Male autem sentiunt qui distinguunt ‘scire Helenum’, cum legerimus in Lucano «venit aetas omnis in unam congeriem miserumque premunt tot saecula pectus», item alibi «nec tantum prodere vati quantum scire licet», et adeo repletus numine novit omnia sacerdos ut refrenetur ad certa dicenda; nam dicendo ‘Helenum fari
Abbreviated transcription (Latin):
loco famis cansa. nusꝙͣ ĩ uocatũ ẽẽ apolli¬
nis num̃. Uubitationẽ aute ĩ hoc loco ex¬
orat fac̃. Nã orare ẽ petere. exorare ĩpetra¬
re. ergo ĩpetrat pacẽ. aut adinꝗrẽdũ tẽpus
aut admitigandũ famis periculũ ¶ Uittas¬
q resoluit. In ratione saerorũ. par ẽ ⁊ aĩe
⁊ corporis causa. Nã plerũq que nõ possu̾t
circa aĩam fieri. fui̾t cirea corpꝰ. Ut soluere
uł ligare qͦ possit aĩa qd̾ ꝑse nõ põt erco¬
soluit nequa parte aĩo religato. adnum̃
nia. ¶Nate dea. ordo ẽ. nate dea panea tͥ
expediã dictis ꝓhibent nã cetera parce seri¬
re helenũ. farq uocat saturnia uino. dĩa
fatis ꝓhibentib ⁊ im exhis que nõ młta
me uetat dicere saturnia uino. ¶Maio¬
rib celestibus. ꝓpter sideris cursũ cuiꝰ fuit
explanatio ꝑ ereusam ¶ꝓ altũ. plimitẽ
fortune supioris. ¶ Sortit. disponit. ordinat

Expanded text:
loco, famis causa nusquam invocatum esse Apolliloco, famis causa nusquam invocatum esse Apollinis numen. Dubitationem autem in hoc loco ‘exorat’ facit; nam ‘orare’ est petere, ‘exorare’ impetrare. Ergo impetrat pacem aut ad inquirendum tempus aut ad mitigandum famis periculum. VITTASQVE RESOLVIT in ratione sacrorum par est et animae et corporis causa; nam plerumque quae non possunt circa animam fieri fiunt circa corpus, ut solvere vel ligare, quo possit anima, quod per se non potest, ex cosolvit, ne qua parte animo religato ad numen nia. Ad v. 374 Nate dea ordo est 'nate dea pauca tibi expediam dictis; prohibent nam cetera parcae scire Helenum, farique vetat Saturfatis prohibentibus; etiam ex his quae novi, multa me vetat dicere Iuno Saturnia’. MAIORIBVS caelestibus, propter sideris cursum, cuius fuit explanatio per Creusam. PER ALTVM per limitem fortunae superioris. SORTITVR disponit, ordinat.
Abbreviated transcription (Latin):
re suo¶ Prodigiũ canit. ꝓdigiũ. portentũ.
monstrũ. modico fine discernũtur sed
confuse ꝓse plerũq ponũt᷑. ¶ Tristes iras.¬
famẽ. aut que hoĩes etiã ad obscena cõpel¬
lit. ut male suada fames. aut certe quã
obscena auis predixerat. ¶ Que pͥma peri¬
cula nito. Qui due sequens tantos possiz
superare labores. duo petit quẽ admodu
aut periculis careat. aut quib cõsiliis par
ẽẽ laborib possit ¶.Tantos. quantos arpy¬
gia predixerat. ¶ Demore. silie sacͥficãtũ.
morẽ reqrit utrũ tẽpus ꝯsulendi eẽt. nã
⁊ hoc uehement̾ querit᷑ ut in .ui. cũ uir¬
go poscere fata tẽpus ait. aut certe qd̾ ⁊
melius ẽ desacrificantũ more ante nefas
expiat ab arpya predictũ ⁊ sic uenit ad
naticinationẽ. Ut autẽ hinc expiatã famẽ
intelligamꝰ sequens efficit locus. ut aderitq¬
u ocatꝰ apollo. eũ ꝯstet nisi in hoc ĩtellexeris

Expanded text:
re suo. PRODIGIVM CANIT prodigium portentum re suo. PRODIGIVM CANIT prodigium portentum monstrum modico fine discernuntur, sed confuse pro se plerumque ponufamem aut quae homines etiam ad obscena conpellit, ut "malesuada Fames" : aut certe, quam obscena avis praedixerat. quae prima pericvla vito? quidve sequens tantos possim superaraut periculis careat aut quibus consiliis par esse laboribus possit. TANTOS quantos harpyia praedixerat. DE MORE scilicet sacrificantum.more requirit, utrum tempus consulendi esset - nam et hoc vehementer quaeritur, ut in sexto «cum virgo poscere fata tempus ait» - aut certe, quod et melius est, de sacrificantum more ante nefas expiat ab harpyia praedictum, et sic venit ad vaticinationem. Vt autem hic expiatam famem intellegamus sequens efficit locus, ut «aderitque vocatus Apollo», cum constet, nisi in hoc intellexeris
Abbreviated transcription (Latin):
clarii geminandũ sit.i. ⁊ sciendũ alit̾ nõ
ꝓcedere. Nã. ela breuis inuenit᷑. ut statius
nec clarias hac luce fores didimeaq qsꝙͣ
sidera sentis. Qui es peritus astrologie ⁊
prepetis omĩa penne. aues aut oscine sũt
aut prepetis. oscines ore futura p̃dicũt.
prepetes uolatu significant. s p̃petes aut
supiora tenent ⁊ prepetes uocant᷑. aut infe¬
riora ⁊ infere dicunt᷑. prepetes autẽ ideo
ꝗa omẽs aues pͥora petũt uolantes ¶Sarẽ
age. ortantis ẽ age. Idest die celerit̾. ⁊ est
ordo. trouigena fare age. que pͥma peri¬
eula uito. quidue sequens tantos possim
supare labores. cetera ꝑ parenthesin dieta
sut ¶ Nãq om̃e eursũ ypallage ẽ. nã nõ
om̃e cursũ ꝓspera dix̃ religio. s om̃is re
ut diximꝰ supͣ. que phoebo pater om̃ipotens
significat ¶Repostas. ꝑathos. ꝓ repositas
Idest longe positas. ¶ Nonũ magnũ mo¬

Expanded text:
‘Clarii’ geminandum sit ‘i’. Et sciendum aliter non ‘Clarii’ geminandum sit ‘i’. Et sciendum aliter non procedure; nam ‘cla’ brevis invenitur, ut Statius «nec Clarias hac luce fores Didymaeaque quiimus. QVI SIDERA SENTIS qui es peritus astrologiae. ET PRAEPETIS OMINA PINNAE aves aut oscines sunt aut praepetes; oscines ore futura praedicunt, praepetes volatu significant. Sed praepetes aut superiora tenent et praepetes vocantur aut inferiora et dicuntur inferae. Praepetes autem ideo, quia omnes aves priora petunt volantes. FARE AGE hortantis est ‘age’, id est ‘dic celeriter’. Et est ordo ‘Troiugena, fare age, quae prima pericula vito? Quidve sequens tantos possim superare labores?’. Cetera per parenthesin dicta sunt. namque omnem cursum hypallage est: nam non omnem cursum prospera dixit religio, sed omnis relut diximus supra "quae Phoebo pater omnipotens, significat. REPOSTAS πάθος pro ‘repositas’, idest longe positas. NOVVM magnum, mo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Interpres. uaticinator qui deoꝵ mentẽ
mortalib publicas. s ꝗa interpres genera¬
le nom̃ est. currit ꝑspecies. Nã ut ait
cicero. om̃is diumandi peritia induas ꝑtes
diuidit᷑. Nã aut furor ẽ ut ĩ uaticinãtib.
ꝓprus finib ꝯtineant᷑ Unde ung̾. oĩa ei dat.¬
quẽ uult ꝑfectũ intelligi. Ut hoc loco he¬
leno. Itẽ alibi asile. in .x. eui pecudu fibre
celi cui sidera parent. ⁊ lingue uoluerũ
⁊ p̾sagi fulminis ignes ¶ Diuũ ꝗ numina.
potest interpres diuũ distingui Sane Ze
pomĩa ⁊ euma est abinferiorib sentis.¬
¶ Qui nimina sentis. qui suspicis num̃.
futura predicis ¶ Qui tripodas sentis. tripo¬
des mense fuerũt intemplo ipollinis del¬
phici. quib suꝑ ĩposite phoebades uaticinã¬
tur. ¶ Claru lauros. ⁊ bie ꝗsentis subau¬
dis. Clariũ opidũ est infinib colophonioꝵ
Unde apollo clarius. Sane querit utrũ

Expanded text:
 interpres vaticinator, qui mentem deorum  interpres vaticinator, qui mentem deorum mortalibus publicas. sed quia 'interpres' generale nomen est, currit per species; nam, ut ait Cicero, omnis divinandi peritia in duas partes dividitur: nam aut furor est, ut in vaticinantibus: propriis finibus contineantur. unde quem vult perfectum intellegi, ut hoc loco Heleno; item alibi Asilae in decimo «cui pecudum fibrae, caeli cui sidera parent et linguae volucrum et praesagi fulminis ignes». DIVVM QVI NVMINA potest et ‘interpres divum’ distingui. Sane per omnia zeugma est ab inferioribus ‘sentis’. QVI NVMINA SENTIS qui suscipis numen et futura praedicis. QVI TRIPODAS SENTIS tripodes mensae fuerunt in templo Apollinis Delphici, quibus superipositae Phoebades vaticinabantur. CLARII LAVRVS et hic ‘qui sentis’ subaudis. Et Clarium oppidum est in finibus Colophoniorum, unde Apollo Clarius. Sane quaeritur utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. parentũ ꝯsideratione. Ide ⁊ in nono
de ip̃o. ante annos auimosq gerens
curãq nirilẽ. ¶ Et multũ lacrimas. ordo
est lacrimas multũ fundit inter uerba
singła Na si lacrimans ꝗd fundit ¶agno¬
sco. aut cognomine agnosco. aut cer
limina porte. Seca porta est dicta. nõ
apugnis ante se factis scaeuis Idest malis.
Nã ⁊ ante sic dicta est nec abitinere ingres¬
sis sceuo. Idest sinistro qd̾ ingressi euat nõ
recto eunt itenere. s si nistro. s a cadauere
laomendontis hoc ẽ scenomate qd in euis
¶In amplis. qd̾ est regie magͥtudinis ¶ Accipi¬
resis de greca ratione ueniens. quoꝵ .ai. dip¬
tongos resoluta apd̾ nos duas sillabas faẽ.¬
¶ Carbasus. Genus lini ẽ qd̾ abusiue plerũq
ꝓuelo ponit᷑. Sane in nũo singłari hec car¬
basus dicimꝰ. inpłari hec carbasa ¶ Troiui¬
gena. ac si diceret generose. ut alili dar¬
danide magni genꝰ alto asanguine diuũ.¬

Expanded text:
ait parentum consideratione. Inde et in nono ait parentum consideratione. Inde et in nono de ipso «ante annos animumque gerens curamque virilem». ET MVLTVM LACRIMAS ordo est ‘lacrimas multum fudit inter verba singula’; nam si ‘lacrimans’, quid fudit? AGNOSCO aut ‘cognomine agnosco’ aut certLIMINA PORTAE Scaea porta dicta est non a pugnis ante se factis scaevis, id est malis - nam et ante sic dicta est - nec ab itinere ingressis scaevo, id est sinistro - quod ingressi non recto eunt itinere, sed sinistro - sed a cadavere Laomedontis, hoc est scenomate, quod in eius e’. AMPLIS quod est regiae magnitudinis. ACCIPIresis de Graeca ratione veniens, quorum .. diphthongos resoluta apud nos duas syllabas facit. CARBASVS genus lini est, quod abusive plerumque pro velo ponitur. Sane in numero singulari ‘haec carbasus’ dicimus, in plurali ‘haec carbasa’. TROIVGENA ac si diceret ‘generose’, ut alibi «Dardanidae magni, genus alto a sanguine divum»
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ derinatiuũ uolu̾t cũ sit ꝑgama princi¬
pale. ¶ Qui cursũ uenti. Cũ admiratiõe
dictũ est. quenti. Idest tã ꝓsperi ¶ Que
fata. Tam nob̾ felicia. ¶Quis deus. Qui
prestitit ut te uidere possimꝰ Tale ẽ ⁊ illd̾
enee addidonẽ adulatoriũ. hinc me di¬
gressũ nestris d̾s appulit oris. ¶Ignarum.
aluid disponentẽ. ¶ Superat ne: uiuit:
Sane noue dictũ. ⁊ earet exemplo. Ut pa¬
duo talia boc ⁊ ꝯcessere deũ quẽ ꝗdã ita
cõpleuit. Concessere deũ ꝓ fugis noua
mena teneris. ¶Amisse cura parentis
Si parentis creuse accipis occurrit bnde.
sciebat eã perisse ⁊ alii dicũt potuisse. hoc
uł heleno diuinante cognosci uł enea
requirẽte ꝓtrdiã ut impleui clamore ꝑ¬
uã. s utrũq uirib caret. parentẽ ergo
patriã accipiamꝰ. Ut tullius. si patria tibi
que comunis om̃iũ parens est. ⁊ est senf᷑
colet ne ꝑditã patrũ. ¶ Animosq iurilẽ
atꝗ sup̃ dixerat. puer. s animos uiriles

Expanded text:
 derivativum volunt, cum sit ‘Pergama’ principale. QVI CVRSVM VENTI cum admiratione dictum est. QVI VENTI id est tam prosperi. QVAE FATA tam nobis felicia. QVIS DEVS qui praestitit ut te videre possemus. Tale est et illud Aeneae ad Didonem adulatorium «hinc me digressum vestris deus appulit oris». IGNARVM aliud disponentem. SVPERATNE vivit. Sane nove dictum, et caret exemplo, ut paduo talia, hoc et «concessere deum»; quem quidam ita conplevit «concessere deum profugis nova moenia Teucris». AMISSAE CVRA PARENTIS si ‘parentis’ ‘Creusae’ accipis, occorri unde sciebat eam perisse? Et alii dicunt potuisse hoc vel Heleno divinante cognosci vel Aenea requirente per Troiam, ut «implevi clamore vias»; sed utrumque viribus caret. Parentem ergo patriam accipiamus, ut Tullius «si tibi patria, quae communis omnium parens est», et est sensus ‘doletne perditam patriam?’. ANIMOSQVE VIRILES atqui supra dixerat ‘puer’; sed ‘animos viriles’
Abbreviated transcription (Latin):
ti que aꝯtrariis laudant qd̾ enĩ supͦ an¬
ebises infelicitatis putauit. ut satisbna suꝑ¬
tũ ꝯuertit in landẽ. bis autẽ ꝓpter herculẽ ⁊
grecos ꝗ expugnauere troiã ¶ Etce tibi. aut
nacat tibi ut tulli intulio qui n l accuban¬
tes ĩ ꝯuiuus aut certe altius dietũ ẽ tibi. ac
ratio ut boc loco. Nã cũ supͣ ꝯpellat dixerit
ĩtulit modo ait. Itẽ in quto. cũ p̃miserit fidã
mortẽ futurã nõ enuĩ ait felicẽ uite longin¬
ꝗtate uł aduentu aditaliã s tantũ nati pieta¬

Expanded text:
ta, quae a contrariis laudant. quod enim supra Anta, quae a contrariis laudant. quod enim supra Anchises infelicitatis putavit, ut "satis una supto convertit in laudem. expugnavere Troianos. ECCE TIBI aut vacat ‘tibi’, ut in Tullio «qui mihi accubantes in conviviis», aut certe altius dictum est 'tibi', ac ratio, ut hoc loco: nam cum supra 'compellat' dixerit, intulit modo 'ait'. item in quinto cum praemiserit "fidammortem futuram: non enim ait felicem vitae longinquitate vel adventu ad Italiam, s
Abbreviated transcription (Latin):
cristasq comantes a parte totũ. nu conus
est enruatura q̃ igalea ꝓminet suꝑ quã
criste sũt ¶ Sua dona parenti. ⁊dẽ anchi
supplet. bene u̾bo militie usus est ut supple¬
mentũ diceret. nã młtos increta ꝑdiderat¬
¶ Uelis aptare iubebat sub sotios asuꝑiorib¬
nõ est latinus na breue e a. ut ocatilina
grecus ẽ ergo de quo ualde apd̾ cos querit᷑
fortissime gentis tytide. atrides cũ sit simi¬
le atrida fae. Ut Oratius nequis humasse
uelint nacem atrida uetascur tole est eigo
⁊ anebisa. sane apd̾ latinos hoꝵ nõium
causa manifesta ẽ nã nõiatiuũ ip̃m ma.
mutant ⁊ recipiũt latinã declinationẽ ut
atrides atrida fic̃. scites scita faẽ ¶ Dignate
digne habite. digne iudicate uã modo nõ
agentis ht̃ s patientis ymaginẽ unde est
iiii. haud eꝗdẽ tali me dignor honore.n
¶ Cura deũ amor. ut ueneris iustissima cu¬
ra. DBis pergameis crepte ruinis. ꝓbanit
curã deoꝵ ⁊ sciendũ reethorica ce̾ aigunẽ¬

Expanded text:
IS GALEAE a parte totum; nam conus est curvatura quae in galea prominet, super quam cristae sunt. SVA DONA PARENTI id est AnchiSVPPLET bene verbo militiae usus est, ut supplementum diceret; nam multos in Creta perdiderat. VELIS APTARE IVBEBAT subaudis ‘socinon est Latinus, nam brevis esset 'a', ut 'o Catilina': Graecus est ergo, de quo valde apud †eos quaeritur fortissime gentis Tydide" . 'Atrides', cum sit simile, 'Atrida' facit, ut Horatius "ne quis humasse velit Aiacem, Atrida, vetas cur?" tale est ergo et 'Anchisa'. sane apud Latinos horum nominum causa manifesta est: nam nominativum ipsum in 'a' mutant et recipiunt Latinam declinationem, ut 'Atrides' 'Atrida', 'Scythes' 'Scytha'. dignate digne habite, digne iudicate. nam modo non agentis habet, sed patientis imaginem; illud est in primo "haud equidem tali me dignor honr, ut alibi "Veneris iustissima cura" . bis pergameis erepte rvinis probavit curam deorum. et sciendum, rhetorica esse argumen
Abbreviated transcription (Latin):
Ut misenũ eolidem ꝗa ꝯstat sonũ om̃e ex
uento crerri ¶ Noua. Mira. ut pollio ⁊ ip̃e fa¬
cit noua carmina. Nã nouũ bellũ nõ ẽ euiꝰ
extat exemplũ. Hercules enĩ in monte ar
stimphalon. aut noua ideo ꝗa uulnerari no
poterat ¶ Obsenas. Obscene sũt nies. que
cañdo aduersa sigͥficãt. Ut paulopꝰ infelix
uates. ¶Pelagi uolueres. ꝗa dñr ponti ⁊ ter¬
re filie Unde in insulis habitant. partem
terraꝵ partẽ maris tenẽtes. Alii dieũt eas
neptuni filias ꝗa fere ꝓdigioꝵ omĩu pat
est. Nec in merito. Nã scd̾m thalesiũ mile¬
tẽ omĩa exbumore creant᷑. Unde ẽ. occenũ¬
q patrẽ rerũ. hinc fit ut quotienscũq
desũt parentes redeat᷑ ingeneralitate sic
⁊ peregrinos neptuni filios dicimꝰ quoꝵ
ignoramꝰ parentes. Alii uõ arpras filias
filias thauinantis ⁊ electre. ¶ Sed neq ui¬

Expanded text:
ut «Misenum Aeoliden», quia constat sonum omnem ex ut «Misenum Aeoliden», quia constat sonum omnem ex vento creari. NOVA mira, ut «Pollio et ipse facit nova carmina». Nam novum bellum non est cuius extat exemplum; Hercules enim in monte ArcStymphalon». Aut ‘nova’ ideo, quia vulnerari non poterant. OBSCENAS obscenae sunt aves, quae canendo adversa significant, ut paulo post 'infelix vates'. pelagi volucres quia dicuntur Ponti et Terrae filiae: unde in insulis habitant partem terrarum, partem maris tenentes. alii dicunt eas Neptuni filias, qui fere prodigiorum omnium pater est: nec inmerito; nam secundum Milesium Thaletem omnia ex umore procreantur: unde est "Oceanumque patrem rerum" . hinc fit ut, quotienscumque desunt parentes, redeatur in generalitatem. sic et peregrinos Neptuni filios dicimus, quorum ignoramus parentes. alii vero dicunt harpyias filias esse Thaumantis et Electrae. qui
Abbreviated transcription (Latin):
ieponimꝰ ignẽ. ecce qd̾ dixit in partem
predãq ioue. Sane sciendũ iterationẽ
hanc fieri secũdũ ritũ sacroꝵ. nã displi¬
euisse prima exprodigus indicat᷑. Sũt
autẽ hee aĩales hostie que tantũ imolant̃
Alibi tantũ sanguinẽ maras fundi signi¬
ficat ut sanguinis ⁊ sacri pateras. alibi
partẽ corporis. Ut extaq salsos ꝓiciam in
fluctus. alibi integras metimas. Ut ⁊ soli¬
da ĩponit tauroꝵ uiscera flãmic ¶ Eediue¬
so celi. Ut ex seereto montiũ. sub̾ loco.¬
¶ Turba sonãs. Impetũ ostendit. Nã detri¬
b loꝗtur. ⁊ alludit adfurias. de ꝗbus ait
alibi. uocat agmina seua soror ¶ Pre¬
dam pedib circũ uolat uncis. Aut circũ
predã uolat uncis pedib. ant intra nolã
ãplectit᷑ predã unde ⁊ in uolare diciinus
intra uolã tenere. Unde ⁊ pira quedam
uolema dicunt᷑. ¶ Tectosq ꝑherbã. dispo¬
nũt enses. disponũt ⁊ tectos facuĩt. sic ⁊

Expanded text:
REPONIMVS IGNEM ecce quod dixit «in partem REPONIMVS IGNEM ecce quod dixit «in partem praedamque Iovem». Sane sciendum iterationem hanc fieri secundum ritum sacrorum; nam displicuisse prima ex prodigiis indicatur. Sunt autem hae animales hostiae quae tantum immolantur. Alibi tantum sanguinem in aras fundi significat, ut «sanguinis et sacri pateras», alibi partem corporis, ut «extaque salsos porriciam in fluctus», alibi integras victimas, ut «et solida inponit taurorum viscera flammis». EX DIVERSO CAELI ut ‘ex secreto montium’; subaudis ‘loco’. TVRBA SONANS impetum ostendit; nam de tribus loquitur. Et adludit ad furias, de quibus ait alibi «vocat agmina saeva sororum». PRAEDAM PEDIBVS CIRCVMVOLAT VNCIS aut ‘circum praedam volat uncis pedibus’ aut ‘intra volam amplectitur praedam’, unde et ‘involare’ dicimus ‘intra volam tenere’. Vnde et pira quaedam volema dicuntur. TECTOSQVE PER HERBAM DISPONVNT ENSES disponunt et tectos faciunt. Sic et