comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Controu̾sia. biꝑtita. Iuxta ciceronẽ aut simplex ẽ aut uincta.
et si iuncta erit ꝯtinendũ ẽ. ueꝵ explurib questionib lumi¬
nata sit anexaliq̃ cõpura factiõe ꝯtrou̾sia simplex ẽ. que
absolutã ꝯtinet unã questionẽ hoc mͦ corinthus bellũ indi¬
cam᷑ an nõ. Iocunda ẽ explurib questionib inqͣ plurib

Expanded text:
controversia iuxta Ciceronem aut simplex est, aut iuncta. Et si iuncta erit, considerandum est utrum ex pluribus quaestionibus iuncta sit, an ex aliqua conparatione. Controversia simplex est, quae absolutam continet unam quaestionem hoc modo: Corinthiis bellum indicamus, an non? Iuncta est ex pl
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsꝑs. Cruste. tabule sũt marmoris. uñ ⁊ marmorati parietes cru¬
stati dicunt᷑. Es aũt marmota secandi ĩ crustas excogitauerit ñ
ꝯstat. fiũt aũt harena ⁊ ferto serra q̃ ĩp̾nui linea p̃mente. Arenaᷤᷤ
tractu que ip̃a secante s crassioꝵ arena plus erodet marmores.
Nãtenius fabricis ⁊ polituriꝰᷤ accomodata ẽ. Crustumiũ. oppidũ¬
ẽ ingrecia. Inss. Crustumia st̃ pira ex parte rubentia ab oppido
ꝙ uolã cõpleat magnitudinẽ. hoc ẽ mediã manũ ũn ⁊ inuolare
dicimꝰ. Edã aut̃ uolemũ gallica lingua bonũ ⁊ magnũ intel

Expanded text:
s. Crustae tabulae sunt marmoris; unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Qui autem marmora secandi in crustas excogitaverint non constat. Fiunt autem arena et ferro serraque in praetenui linea premente arenas tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodit marmoris; nam tenuis fabricis et polituris adcommodata est. ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intel
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ł tale quale incilicia. uñ ⁊ apociori parte nom̃ accepit.
nã multe res noĩa sũpserũt alocis. ubi plus ꝓuenit meliꝰ aliquid
gitudis integrũ ⁊ neq infragm̃tis cominutũ inspiratione bona
⁊ cũ carpit̃ manꝰ inficiens ⁊ lenit̾ acre. Ed si eiꝰmodi nõ fuerit aut
uetustũ aut infusũ agnoscit᷑. Adult̾at᷑ aut̃ admixto croco mag¬
mate augendi quoq pondis causã spuma argenti ꝯtrita adicit᷑
⁊ ꝓdit᷑ si puluerẽ tũ repperit᷑ atq decoctũ abodore ꝓpͥo fuerit lap¬

Expanded text:
tantum vel tale quale in Cilicia, unde et a potiori parte nomen accepit. Nam multae res nomina assumpserunt gitudinis, integrum et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitvetustum aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admixto crocomagmate: augendi quoque ponderis causa spuma argenti contrita adicitur. Ea proditur si pulverulentum reperitur atque decoctum ab odore proprio fuerit lap
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inmlo grecũẽ. Crocodillus acrocto colore dr. gignit᷑ innilo aĩal
quadrupes int̾ra ⁊ inaꝗs uiuens. longitudine pleꝵq uiginti
cubitoꝵ. dentiũ ⁊ unguiũ ĩmanitate armatũ. Tanteq cutiᷤᷤ
duricie. ut quãuis fortiũ ictͦ lapidũ t̃go reꝑcussus nõ sedeat. Nocte
inaꝗs. die humo ꝗescit. Oua ĩt̾ra fouet masculus ⁊ femina uices
seruant. hũc pisces ꝗdã serratã hñtes cristã tenera uentͥs desecan
magina. exp̃ssis aromatib crocim unguenti atq informato sedi¬
mine inpanusculos fit. ⁊ ideo sic appellat᷑. Crocũ ⁊ neutri ⁊ mascu¬

Expanded text:
ercutit. Crocodillus, a croceo colore dictus, gignitur in Nilo, animal quadrupes in terra et aquis valens, longitudine plerumque viginti cubitorum, dentium et unguium inmanitate armatum, tantaque cutis duritia ut quamvis fortium ictus lapidum tergo repercutiat. Nocte in aquis, die humi quiescit. Ova in terra fovet: masculus et femina vices servant. Hunc pisces quidam serratam magma expressis aromatibus crocini unguenti atque informato sedimine in panusculos fit; et ideo sic appellatum. Asarum nasc
Abbreviated transcription (Latin):
et a quosꝰ colore tͣdit᷑. qd nix sit glacie dura ꝑ annos. uñ ⁊ nom̃
ei greci dederũt. Gignit᷑ aũt inasia et cipro maxime inseptent᷑¬
et annosa duricia reddit hãc speciẽ que cͥstallus dr̃. hic apposi¬
tus radiis solis ad eo rapit flãmã ut aridiᷤᷤ folus fulgidũ ignẽ
prebeat. usus eiꝰ etiã adpocula destinat᷑. nichil aũt̃ aliud quã

Expanded text:
et aquosus colore. Traditur quod nix sit glacie durata per annos; unde et nomen ei Graeci dederunt. Gignitur autem in Asia et Cypro, maxime in septentret annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sbittros iuditium sententiã diuine examina¬
tionis exhibuit. Dũ reꝑta coꝵ falsitate susannã
tur sagaci mente discernẽs aꝑuit. hic ⁊ deside¬
rioꝵ uir appellatus ẽ qr panẽ d̾sideru nõ mãdu¬
cauit ⁊ uinum concupiscentie nõ bibit. Doł. Da¬

Expanded text:
esbyterorum judicio sententiam divinae examinationis exhibuit, dum reperta eorum falsitate Susannam tur, sagaci mente discernens aperuit . Hic desideriorum vir appellatus est, quia panem desiderii non manducavit, et vinum concupiscentiae non bibit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ⁊ sensũ ⁊ uncxit. Disuinctiue dicte. ꝙ disiungant
res aut ꝑsonas. ut ego ⁊ tu faciamꝰ hoc. S̾ubuinctue dicñt
positã rem. ut puta si hoc nob saltim illud fac. Comuine
tiar acausa es ꝙ aliꝙ cogitent facẽ. ut puta occido ilum
ꝗht aurũ aurũ causa ẽ. rationales dicunt᷑ aratic̃ẽ qua
qsq utit infaciendo. ut quomꝰ eũ occidã nec agnoseo ue¬
sueti&a ubi aut causales sũt. rationales ẽ nõ possũt. Qd̾¬

Expanded text:
tivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Subiunctivae dicuntur, opositam rem, ut puta, 'si hoc non vis, saltim illud fac'. Communetur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Rationales dicuntur a ratione, qua quisque utitur in faciendo, ut 'quomodo eum occidam, ne agnoscar? vepossunt; ubi autem causales sunt, rationales esse non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
globoꝵ consono motu introduxerũt. quoꝵ orbib uł potiꝰ¬
globis cõnexa memotant oĩa. quos sibi innexos ⁊ ueluti
insertos uersari retro ⁊ contͣrio certis motis ferri arbitrã
tur. eoq impulsu ⁊ motu ipsoꝵ orbiũ dulcẽ quendã ⁊ ple¬
nũ suauitatis atq artis et gratissimi modulaminis sonum
reddi. Qm scissa certã artificii motu et acuta cũ gradib tẽꝑ¬
antẽ ita uarios equabilit̾ concentꝰ efficiat ut omnẽ suꝑ gre¬
diat᷑ musici carminis suauitatẽ. fidẽ aut̃ huiꝰ disputationis¬
si testimonio nr̃o et audit᷑ muñe habeas exigam᷑ ꝓbari refe¬
runt obsurdius ea res nr̃as et obetiorẽ nob̃ sensũ audien
sex altissimis montib inchatadita illa p̾cipitant magni¬
adt̾ras. ne decepti hoĩes ꝑsuauitatẽ eiꝰ atq dulcedinẽ quẽ
srequentissimꝰ ille celoꝵ efficit mot᷑ aborientalib partib
usq in occasum ꝓpͥa negocia atq oꝑa derelinquerent. et

Expanded text:
globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ceteris motu ferri arbitratur eoque inpulsu et motu ipsorum orbium dulcem quendam et plenum suauitatis atque artis et gratissimi modulaminis sonum reddi, quoniam scissus aer tam artifici motu et acuta cum grauibus temperante ita uarios aequabiliter concentus efficiat, ut omnem supergrediatur musici carminis suauitatem. huius rei fisi testimonio nostro et auditus munere exigamus probari, referunt obsurduisse aures nostras, et hebetiorem nobis sensum audiendse ex altissimis montibus in catadupa illa praecipitat, magniad terras, ne capti homines per suauitatem eius atque dulcedinem, quam celerrimus ille caelorum efficit motus, ab orientalibus partibus usque in occasum propria negotia atque opera derelinquerent et
Abbreviated transcription (Latin):
cant. siue a comesatione. Solebãt u post cibũ hoĩes
ad eos audiendos uenire. s comedi pͥuatoꝵ hominũ
p̃dicant acta. tradici uero res publicas ⁊ regni hystoriaᷤᷤ.
Itẽ tragicoꝵ argum̃ta ex reb luctuosis sut. comiticoꝵ
ut flaceus ꝑsius iuuenalis. uł alii. hii eni uniu̾soꝵ¬
delicta corripiunt nec uitabat᷑ eis pessimũ quẽq corriꝑe¬
uł describ̾e nec cuiꝰlibet peccata moresq rep̃hendere. unde
et nudi pingunt᷑ eo ꝙ ꝑeos uicia singula denudent᷑. Co¬

Expanded text:
 a commessatione. Solebant enim post cibos, homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum predicant acta. Tragici vero respublicas, ac regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt. Comicorum ut Flaccus, Persius, Juvenalis, et alii; hi enim universordelicta corripiunt; nec vetabatur eis pessimum quemque describere, nec cujuslibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur.
Abbreviated transcription (Latin):
mete stella ẽ dicta eo ꝙ comas luminis ex se fundit. ꝙ
genꝰ sicłis q̃n apparuerit. aut pestilentiã. aut famẽ. aut
bellũ significat. Cometẽ aut̃ latini crinitẽ appellant. ꝗa
inmodũ criniũ flãmas spargit. quas stoici dicũt ẽẽ ul¬
tra triginta. quaꝵ noĩa ⁊ effectꝰ ꝗdã astrologi scͥpserũt.

Expanded text:
metes stella est dicta eo quod comas luminis ex se fundat. Quod genus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut famem, aut bella significat. Cometae autem Latine crinitae appellantur, quia in modum crinium flammas spargunt; quas Stoici dicunt esse ultra triginta, quarum nomina et effectus quidam Astrologi scripserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lũne. ꝓlongitudine ⁊ rotunditate uocate. Inꝗͥb totius
fabrice pondꝰ erigit᷑ antiqͣ ratio erat colũnaꝵ altitudinis
t̾cia pars latitudinũ gña rotundaꝵ quatuor. dorice. io¬
nice. tuscanice. corintee. mensura crossitudinis ⁊ altitu¬
dinis int̾ sedistantes. Quintũ genꝰẽ exꝵ que ut cantꝰ atti¬

Expanded text:
pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cola ultima distinctio. que totã sententiã cludit. ip̃a
ẽ ꝑiodos cuiꝰ ut diximꝰ partes fũt cola ⁊ cõma. Quaꝵ di¬
u̾sitas punctis diu̾so loco positis demonstrat᷑. ubi enĩ
initio ꝓnunciationis nec dũ plena pars sensus ẽ ⁊ tñ
respirare oportet. fit cõma idẽ particula semꝑsus pun¬
ctusq adimã litterã ponit᷑. ⁊ uocatũ abhominatio ab¬

Expanded text:
tio, quae totam sententiam cludit, ipsa est periodus; cuius, ut diximus, partes sunt cola et comma; quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. Ubi enim initio pronuntiationis necdum plena pars sensui est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusque ad
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ suꝑiores inferioꝵ et hos in codẽ psalmo accipimꝰ.
ubi dictũ ẽ laudate eũ celi celoꝵ. Satis apparet hunc
aerem non solũ celũ s etiã celos dici sic̃ dicunt᷑ ⁊ t̾ras.
Uec aliud significat᷑ quã illa que singularit t̾ra dr̃
quando dicimꝰ orbem t̾raꝵ ⁊ orbem t̾re. Izis. Celũ¬

Expanded text:
am superiores inferiorum, et hos in eodem psalmo accipimus, ubi dictum est: laudate eum, caeli oaelorum, satis adparet hunc aerem non solum caelum, sed etiam caelos dici, sicut dicuntur et terrae, nec aliud significatur quam illa quae singulariter terra dicitur, quando dicimus orbem terrarum et orbem terrae. Hos e
Abbreviated transcription (Latin):
effusio. greci i felcolen dicunt. R sł. Colesem. inabitarem.¬
Colere dicimꝰ hoĩes quos honorifica łrecordatiõe ł p̃sentia fre¬
quentamꝰ. Nec solũ ea ꝗb nos religiosa humilitate subicim᷑.
S quecdã ⁊̃ que subiectant nob̃ ꝑhibent᷑ coli. Nã ex hoc u̾bo
⁊ agͥcole. ⁊ coloni. ⁊ incole uocam᷑ ⁊ ip̃os dõs ñ obaliud ap¬
pellãt celicolas nͥ celũ ꝙ colant. Nõ utiq uenerando s in ha¬
bitando tãquã cęli quosdã colones. Nõsic̃ appellant᷑ coloni
ꝗ ꝯdicionẽ debent genitali solo ꝑꝑ agͥculturã sub dominio
possessoꝵ. s sic̃ ait ꝗdã latini eloquũ magnꝰ auctor urbs an¬
tiꝗ fuit tyrii tenuere coloni. ab incolendo i colonos uocauit.
nõ ab agͥcult᷑a. hinc ⁊ ciuitates amatorib ciuitatib uelut ex¬

Expanded text:
effusio. Greci enim fel, colen dicunt melancholia dictacolere etiam homines, quos honorifica uel recordatione uel praesentia frequentamus. Nec solum ea, quibus nos religiosa humilitate subicimus, sed quaedam etiam, quae subiecta sunt nobis, perhibentur coli. Nam ex hoc uerbo et agricolae et coloni et incolae uocantur, et ipsos de os non ob aliud appellant caelicolas, nisi quod caelum colant, non utique uenerando, sed inhabitando, tamquam caeli quosdam colonos; non sicut appellantur coloni. qui condicionem debent genitali solo, propter agriculturam sub dominio possessorum, sed, sicut ait quidam Latini eloquii magnus auctor: Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni. Ab incolendo enim colonos uocauit, non ab agricultura. Hinc et ciuitates a maioribus ciuitatibus uelut
Abbreviated transcription (Latin):
gub̃nẽ. Climax ẽ gradatio. cũ ab eo q̃ sensus fuꝑior ter¬
minat᷑. inferior incipit. ac de hĩc qͣsi ꝑ gradꝰ dicendi ordo
seruat᷑. ut ẽ illud africani exinnocentia nascit᷑ dignitas.
ex dignitate honor. exhonore imꝑiũ. ex imꝑio lib̾tas. hãc
figurã non nulli catenã appellãt. ꝓpt̾ ꝙ aliud in alio q̃si
nectit᷑ noĩe. atq ita res plures ingeminatione u̾boꝵ tra¬
in honestam̃tũ fuit. Adolescentia senectuti dedecoram̃¬
tũ Senectꝰ rei publice flagitiũ. Sic ⁊ ap̃ sipionẽ. Uiatq
gͣtis coactꝰ cũ illo sponsionẽ fecii facta sponsione. ad idi¬
cem adduxi. ad ducto pmo cetu dãnaui. dãnatũ ex uolũ¬

Expanded text:
. Climax est gradatio, cum ab eo, quo sensus superior terminatur, inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: 'ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas'. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propter quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atque ita res plures in geminatione verborum trainhonestamentum fuit, adulescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: 'vi atque ingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex volun
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. Isis. Cimia. herba ꝑꝑsimilitudinẽ cimicis dicta.
unde ⁊ et greci corion uocauerunt. slascit᷑ inlocis aspis
nuncupati. Contͣ᷑ humanã i uerecundiã in ꝓpatulo co¬
ire cũ ꝯigib eis mos erat. censentes licitũ honestũq. ẽẽ
palã cũ uxorib concũb̾e ꝯ ꝯiugiũ uistũ ẽ. publice adp̃¬
dicantes agendũ ut canes inuicis et platcis. uñ ⁊ acinib
quoꝵ uitã imitabant᷑ etiã uocabulũ nom̃q traxerũt

Expanded text:
at. Cimicia, propter similitudinem cimicis dicta: unde et eam Graecio κόριον vocaverunt. Nascitur in locis asperis nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
un ⁊ uocatũ facti ex lapide aeroso quẽ catmiã uocant.
⁊ ẽ ductile huic si addat᷑ plũbũ colore purpureo fit. uixx.¬
ente mari syrio qd missicũ sinũ uocant. ab ocidente. ĩ¬
arpã philico. aseptent̾one aulone cilicio. ameridiȩ. sy¬
riȩ ⁊ fenicis pelago cingit᷑ cuiꝰ spaciũ in longo tenz mi¬
lia passuũ. clexu. inlato milia passuũ. cxxu. cypros.
insula aciuitate cipro que inea ẽ nom̃ accepit. Ip̃a e̾⁊
pafon ueneri ꝯsecrata in carpatio mari. uicina austro fa¬
mosa quondã diuiciis. ⁊ maxime eris. Ibi i pͥma huiꝰ
metalli inuentio ⁊ utilitas fuit. Et. Cypriꝰ. sifipã iex¬

Expanded text:
unde et vocatum, factum ex lapide aeroso, quem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. ente mari Syrio, quem Issicum sinum uocant, ab occidente mari Pamphylico, a septentrione Aulone Cilicio, a meridie Syriae et Phoenices pelago cingitur. cuius spatium . in longo tenet milia passuum CLXXV, in lato milia passuum CXXV. insula a civitate Cypro, quae in ea est, nomen accepit; ipsa est et Paphos Veneri consecrata in Carpathio mari, vicina Austro, famosa quondam divitiis, et maxime aeris. Ibi enim prima huius metalli inventio et utilitas fuit. Cr
Abbreviated transcription (Latin):
grecoꝵ cithare usus reꝑtꝰ fuisse ab apolline credit᷑ forma
cithare initio similis fuisse tradit᷑ pectori humano quo uti
uox pectore. ita ex ipsa cantꝰ ederet᷑. Appellataq eadẽ de
causa. Nã pectꝰ dorica lingua ut arã uocari. paulatĩ aut̃
plures eiꝰ species extiterunt. ut psalteria. lire. barbite. foni¬
ces.⁊ pectides. ⁊ que dicunt᷑ indice ⁊ feriunt᷑ aduob bis si¬
mul. itẽ abie atq alie ⁊ quadrata forma uł triconali cor

Expanded text:
Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur Indicae, et feriuntur a duobus simul. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
a deportandis cereis. q̃n legendũ ẽ eũgłiũ. aut sacrifi¬
cium offerendũ. Tunc enĩ accendunt᷑ luminaria ab
eis et deportant᷑. Non adeffugandas tenebras dum
sol eo tẽpore rutilet. s ad signũ leticie demonstran¬
dum. ut sub typo luminis corporalis. illa lux osten¬
datur de qua ineugłio legitur. Erat lux uera q̃
illuminat omñe hoĩem uenientẽ in hunc mun¬

Expanded text:
a deportandis cereis, quando legendum est evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis, illa lux ostendatur, de qua in Evangelio legitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mun
Abbreviated transcription (Latin):
uocib fundit. Ideo aut̃ fuauit᷑ eũ canere dicunt. qi collũ
longũ ⁊ inflexnosũ ht̃. Ferunt Et necesse ẽ eluctantẽ uo¬
cem ꝑlongũ ⁊ flexuosũ iter uarias reddere modulati¬
ones. fe̾runt in yꝑboreis partib p̃cinentib cithar ee lis
olores plurimos aduolare. abteq admodũ ꝯinere. olo¬
res aut̃ latinũ nom̃ ẽ. Nam sic gr̾c cigni dicunt᷑. Naute
naute ꝗa se nõ mergit inundas. Cignꝰ. amnis cilicie eta
uro monte ꝓgrediens mirã aquaꝵ hñs suauitatẽ et
qr oc ꝗd candidũ ẽ cignũ gentili lingua siri dicunt.
uñ amni huic nom̃ datũ ꝗa autũno ⁊ estate q̃n niues
soluunt᷑ tumescit. Reliꝗs anni tẽporib tenuis ẽ. Cillariᷤᷤ¬

Expanded text:
collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. Fertur in hyperboreis partibus praecinentibus citharoedis olores plurimos advolare, apteque ad modum concinere. Olores autem Latinum nomen est: nam Graece cygni dicuntur. Nautae nautae quia se non mergit in undas. Cygnus uro monte progrediens, miram aquarum habens suavitatem, et quia quidquid candidum est, 'cydnum' gentili lingua Syri dicunt. Unde et amni huic nomen datum, quia tumet aestate, quando nives solvuntur; reliquis anni temporibus tenuis est et qui
Abbreviated transcription (Latin):
to phenice dicunt. antiꝗorẽq iouẽ fuisse asserũt. Plurima
iacet. Cãpis recipiens abocciduo liciã. ameridie mare cis sic¬
cũ. at ergo montis ticaun iuga hanc cignꝰ amnis int̾secat.
matrẽ urbiũ b̃t tarsũ inea ⁊ toricꝰ oppidũ ẽ. uñ crocũ plu¬
rimũ ⁊ opptimũ uenit spiramine flagrantior ⁊ colore pluᷤᷤ

Expanded text:
tum Phoenice dicunt, antiquioremque Iove fuisse adserunt. Plurima iacet campis, recipiens ab occiduo Lyciam, a meridie mare Issicum, a tergo montis Tauri iuga. Hanc Cydnus amnis intersecat. Matrem urbium habet Tarsum. In ea et Corycus oppidum est, unde crocum plurimum et optimum venit, spiramine fraglantiori et colore plus
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. ꝑꝑꝙ intyrso gemiculato. nodos habeat occultos
ut canna. sic̃ d̾r fossa ceca que occulta ẽ. hanc potui
data int̾ficit. hanc incarcere socrates bibit ⁊ expira¬
uit. ꝑsuis dicere sorbitio tollit quẽ dira cicute. hex
dũ hõib uenenũ sit. capellas efficit pingues. Cicuta¬

Expanded text:
quod in thyrso geniculato nodos habeat occultos, ut canna; sic dicitur fossa caeca, quae occulta est. Haec potui data interficit. Hanc in carcere Socrates bibit, et expiravit. Persius: Dicere, sorbitio tollit quem dira cicutae. Haec dum hominibus venenum sit, capellas efficit pingues. 72. T
Abbreviated transcription (Latin):
nilus iuolenti inundatione egyptũ nocuisset. indig¬
natus rex tamquã penas aflumine exigeret sagitam
inundas misit nõ multũ post. graui inualitudine cor¬
reptus. lum̃ amisit. qui pꝰ cecitate uisu recepto. duos obili¬
scos soli sacrauit. Oboliscus i sagita dr̃ ꝗ ideo inmedio cir¬
co ponit᷑. ꝗa ꝑ mediũ mundũ sol currit. Medio aut̃ spa¬
do ab ut̃q meta ꝯstitut᷑. Oboliscus. fastigiũ. sũmitatẽc cȩ¬
li significat cũ sol ab utroꝙ spacio medio oraꝵ discrimi¬
ne transcendit sũmo obolisco supposuũ ẽ qddã auratũ
iimodũ flãme formatũꝙ insol plurimũ inse caloris atq

Expanded text:
Nilus violenti inundatione Aegyptum nocuisset, indigNilus violenti inundatione Aegyptum nocuisset, indignatus rex tamquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se caloris atque
Abbreviated transcription (Latin):
romani dictũ putant acircuitu ȩquoꝵ eo ꝙ ibi crrca
metas eꝗ currant. greci uͦ acute solis filia que patri suo.
hoc genus certaminis instituit asserunt nuncupatũ. et
ab ea cuci appellationẽ argum̃tat᷑. Fuit aut̃ maga ⁊ ue¬
nefica ⁊ sacerdos demonũ incuiꝰ habitu et oꝑt magice ar
tes ⁊ cultus ydolat̾e cognoscit᷑. S ornam̃tis circi. Or¬
nam̃ta cuci. obã ⁊ aioboliscus carcer. oba honori pollu¬
cis ⁊ castoris obscribunt ꝗ illos obeditos credendo. de si¬
gno ioue nõ erubescũt. fingunt aut̃ cutensia romani
ad causas mundi referret ut sub hac specie suꝑstitione
uanitatũ suaꝵ excusent. D oxtis. Metaꝵ ꝙppe appel¬
latione. t̃minũ ⁊ finẽ mundi appellari uolunt ab eo ꝙ
aliꝗ emensus finis ẽ siue ad testimoniũ orientis occi¬
dentisq solis. R G Bolisco. Oboliscus. mestres rex egy¬
pti primus fecisse fert tali ex causa cũ quodã tẽpore

Expanded text:
Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Graeci vero a Circe Solis filia, quae Patri suo hoc genus certaminis instituit, asserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga, et venefica, et sacerdos daemonum, in tis et cultus idolatriae recognoscitur. § 29 De ornamentis. Ornamenta circi: ova, meta, oboliscus, carcer. Ova honori Pollucis et Castoris adscribunt, qui illos ovo editos credendo de cygno Iove non erubescunt. Fingunt autem Circensia Romani ad causas mundi referre, ut sub hac specie superstitiones vanitatum suarum excusent. § 30 De metis. Metarum quippeie terminum ac finem mundi designare volunt, ab eo quod aliqui emensus finis est, sive ad testimonium orientis occidentisque solis. § 31 De obelisco. Oboliscum Mesfres rex Aegypti primus fecisse refertur tali ex causa. Quum quodam tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ca metas equi currant. ludi circenses sacroꝵ causa deoꝵ
ac gentiliũ celebrationib instituti sũt. uñ ⁊ ꝗ eos spectant.
demonũ cultib inscruire uident᷑. Nam res equestris antea
simplex agebat ⁊ utiq comunis usus reat᷑ non erat s cũ ad
curio distributos hystorie docent. S et neptunds equestriꝰ
equi sũt ꝯsetͦrati ⁊ ipsis quadrigis p̃sũt. Circenses aut̃ lu¬
di ideo dicti. uł acutũ eundo uł qd̾ ibi nunc mete sunt
olim gladii ponebant᷑ quos quadrige circũibant.⁊ inde
dicti circenses ab ensib circa quos currebant. siꝗdẽ ⁊ in
litore circa ripas fluminũ currus agitantes gladios mordi¬
ne inripe litore ponebant. Et erat artis equos circa ꝑicu¬
la torqueri. Inde ⁊ circenses dicti putant᷑ quasi circuen
edes medio spacio ⁊ effigies de fastigio edis emicat. qͥd non
putauerunt sub tecto consecrandũ quẽ maꝑto hñt. Est
aut circus om̃e illud spaciũ ꝙ circuire equi solent. hũc

Expanded text:
m libri XX Ludi circenses, sacrorum causa deorum ac gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant, demonum cultibus inservire videntur. simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad curio distributos Stesichorus docet; sed et Neptunus equestris equi sunt consecrati et ipsi quadrigis presunt. Circenses autdi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod ubi nunc metae sunt; olim gladii ponebantur, quos quadrigae circuibant, et inde dicti circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem in littore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae littore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et circenses dicti putantur, quasi circumaedes medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum, quem in aperto habent. Est autem circus omne illud spatium quod circuire equo solent. 396 2. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
claudit os piscis ⁊ glutit eos. magni aũt̃ pisces et
ꝑfecti nõ appropinquant saltim odore eiꝰ. Sccł̃a uõ
quendũ atq calefaciendũ se. sentiens ignẽ de mergit
se in ꝓfundũ ⁊ trahit post se naues ligatas. uir. Ce

Expanded text:
claudit os piscis, et glutit eos. Magni autem pisces et claudit os piscis, et glutit eos. Magni autem pisces et perfecti non appropinquant saltem ori ejus. Secunda veroquendum, atque ad calefaciendum se sentiens ignem dimergit se in profundum et trahit post se naves ligatas. Haec de
Abbreviated transcription (Latin):
pł. Cetarii. cete dr̃ genꝰ marine belue ab hoc gn̾e abu¬
siue piscatores cetarii dicunt᷑. ⁊ ꝗ tractant eaꝰ que ex
piscib funt. ut sũt aliqͣ minarii ꝗ ex corꝑib piscium
arũ ⁊ equalia montiũ corꝑa. qualꝰ cetꝰ excẽpit ionã
cuiꝰ aluus tante magnitudinis fuit ut instar obtine¬
natant fluctib ad mare insulas. potes montes altiᷤᷤ¬
simos sũmis ad celũ uerticib eminẽ que nõ ĩacta
nec inlitorib s inathlantici maris ꝓfundo dicunt᷑
uideri. ut eoꝵ ꝯspectu naute anauigandi in ilł loci
p̃sũptione reuocent᷑. Nec secreta elemtoꝵ. adire si¬
ne supp̃mo t̾rore mortis usurpent. phisiologꝰ aut̃
de neto dicit q̃m si tñ credit᷑ duas naturas ht̃. Prima
ẽ si esurierit aꝑit os suũ ⁊ maximꝰ odor ⁊ suauis exit
ex ore eiꝰ. ita ut minores pisces iocundent᷑ eiꝰ suauita¬
te. ⁊ ꝯgregent᷑ õs in ore ipsiꝰ. et cũ ĩpletũ fuerit os eiꝰ.

Expanded text:
. Cetarii. ‘Cete’ dicitur genus marinae beluae. Ab hoc uero genere abusiue piscatores cetarii dicuntur et qui tractant ea, quae ex piscibus fiunt. Vt sunt liquaminarii, qui ex corporibus piscium um et aequalia montium corpora; qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar obtinenatant fluctibus ad mare insulas putes, montes altissimos summis ad coelum verticibus eminere. Quae non in acta nec in littoribus, sed in Atlantici maris profundo dicuntur videri, ut eorum conspectu nautae a navigandi in illis locis praesumptione revocentur, nec secreta elementorum adire sine supremae terrore mortis usurpent. Physiologus autem de ceto dicit; quoniam, si tamen creditur, duas naturas habet. Prima est, si esurierit, aperit os suum; et maximus odor et suavis exit ex ore ejus, ita ut minores pisces jucundentur ejus suavitate, et congregentur omnes in ore ejus, et, cum impletum fuerit os ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
aquibdã etiã uisi sũt. Non ude illis tale aliꝗd scri
lant uł q̃n nat᷑ando alias partes petunt onera capi¬
tum suoꝵ suꝑ inuicẽ ponere. ita ut unus p̃cedat
et sequant᷑ qui supͣ eũ capita ponunt et supra illos
alii consequentes ⁊ deinde alii donec agm̃ finiatur.
Ille aut̃ unus qui pondus capitis inp̾matu portabat.
fatigat᷑ redit adposteriora. ut alter ei succecdat qui
portet qd portabat. atq ille fatigationẽ suã recre¬
at posito capite sic̃ et ceteri ponebant. Ita uicissim
portando qd graue ẽ. et uiam ꝑagunt. ⁊ inuicem

Expanded text:
a quibusdam etiam visi sunt; non enim de illis tale aliquid scrlant, vel quando natando alias terrarum partes petunt, onera capitum suorum super se invicem ponere, ita ut unus praecedat, et sequantur qui supra eum capita ponant, et supra illos alii consequentes, et deinde alii, donec agmen finiatur: ille autem unus qui pondus capitis in primatu portabat, fatigatus redit ad posteriora, ut alius ei succedat, qui portet quod ille portabat, atque ille fatigationem suam recreet posito capite, sicut et caeteri ponebant: ita vicissim portando quod grave est, et viam peragunt, et invicem
Abbreviated transcription (Latin):
pulos ꝗcirca eandem sũt dictos putant. Ciclades. hec et
elespontũ int̃ egeũ et multũ mare ꝯstitute. encũdant᷑ ⁊̃
aseptentone inmeridiẽ. milia ꝗngenta. Aboriente in
occasũ milia ducenta. metropolis eaꝵ rodus. Ciclami¬
uirtutẽ huius herbe inuenit. siue ꝙ habeat radicem ro
si humũ fuerit admixtꝰ. ebriosos facit. nascit᷑ in locis sil¬

Expanded text:
ctas putant Cyclades. Haec in Hellesponto inter Aegeum et Maleum mare constitutae circumdantur etiam a septentrione in meridiem milia quingenta, ab oriente in occasum milia ducenta. Metropolis earum Rhodos. Delos ivirtutes huius herbae invenit; sive quod habeat radicem rotsi vino fuerit admixtus, ebrios facit. Nascitur in locis sil
Abbreviated transcription (Latin):
inuase i aceto acerrimo impleto sarm̃ta aminea
in eodẽ uasculo collocabis ac suꝑ sarm̃ta tabulas
plũbi tenuissimas pones. deinde uas diligentissi¬
me claudis illinisq ne aliꝗd inde spiraminis exeat.
post dies aut̃ triginta uas aꝑit ⁊ ex distillatione
tabulaꝵ. innata. cerussa inuenitur. qd ablatũ et

Expanded text:
In vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesque, ne aliquid inde spiraminis exeat. Post dies autem XXX vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et
Abbreviated transcription (Latin):
nua dicunt᷑. hii cũ serpentẽ inimicũ se grauatos in
firmitate p̃senserint. sp̃u nariũ eos extrahunt decau̾¬
er̃ eoꝵ pabulo reparant᷑. dictũnũ herbam ipsi ꝓdider̃.
Nam eo parti excutiunt acceptas sagittas. mirantur
aut̃ sibilũ fistulaꝵ. Rectis aurib acute audiunt. sub¬
missis nichil. si quando inmensa flumina uł maria
cem succedentes. nullũ laborẽ ponderis sentiunt. Aỹs.
runt. et post ẜpentiũ int̾emptionẽ. maiore siti in¬
ardescunt. ꝑemptisq ẜpentib. ad fontes acrius cur

Expanded text:
nua dicuntur. Hi serpentium inimici, cum se gravatos in infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de caverum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt. Nam ea pasti excutiunt acceptas sagittas. 19. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immensa flumina, vel maria cem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. 20.t, et post serpentium interemptionem majori siti inardescit, peremptis serpentibus ad fontes acrius cur
Abbreviated transcription (Latin):
nos dicunt᷑ sacra oĩa que apud grecos orgia uocan¬
tur. ꝓͥe aut̃ uisũ ẽ doctorib acarendo appellan ceri¬
monias. quasi carimonias eo qd ea que insacris diui¬
nis offerunt᷑ in suo usa id carerent hoĩes qd̾ nom̃ etiã¬
tionib iudeoꝵ credunt. abstinentiã scilicet quaꝵ dã
escaꝵ scdm ueterẽ legem eo qd̃ obẜuantes careant hiᷤ

Expanded text:
nos dicuntur sacra omnia, quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari caeremonia, quasi carimonias, eo quod ea, quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent homines. Alii caeretionibus Judaeorum credunt; abstinentiam scilicet quarumdam escarum secundum veterem legem, eo quod observantes careant his
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo appellata. ẽ i potio ex suco tritici ꝑ artẽ ꝯfecta.
suscitatꝰ N ignea illa uis germinis madefacte frugis
ac deinde siccat᷑ ⁊ post infarinã reclacta molli suc̃o ad¬
miscet᷑. quo fermentato sapor austeritatis ⁊ calor ebri¬
etatis adicit᷑. Que fit in partib yspanie cuiꝰ ferax ui¬

Expanded text:
faciendo appellata; est enim potio ex suco tritici per artem confecta. Suscitatur enim igne illa vis germinis madefactae frugis ac deinde siccatur et post in farinam redacta molli suco admiscitur, quo fermentato sapor austeritatis et calor ebrietatis adicitur. Quae fit in his partibus Hispaniae cuius ferax vi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicari. hñt etiã uniu̾soꝵ suffragia. Nã retributio be¬
uirtutis itaq abhiĩ nom̃ accepit cũ resegatio gr̃aꝵ cico
quo crepitant quasi cicaniȩ que sonũ oris potiꝰ ẽe quã
uocis qr eũ quatiente rostro fatiunt. hec ueris muscie
societatis comites. spentũ hostes maria transuolant. In
asiã collecto agmine ꝑgunt. Cornices duces eas p̃cedũt
⁊ ipse quasi exercitꝰ ꝑsequunt᷑. Eximia illis circa filios
pietas. Nã adco nidus inpensiꝰ fouent ut assiduo ĩcu¬
bitu plumas exuant. Quantũ aut̃ tp̃s impenderint
infetib educandis tantũ ⁊ ip̃e inuicẽ inpullis suis alũ¬

Expanded text:
praedicari. habent etiam uniuersorum suffragia; nam retributio bepraedicari. habent etiam uniuersorum suffragia; nam retributio beuirtus itaque ab his nomen accepit, cum quo crepitant, quasi cicaniae, quem sonum oris potius esse quam vocis, quia eum quatiente rostro faciunt. Hae veris nuntiae societatis comites, serpentium hostes maria transvolant, in Asiam collecto agmine pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipse quasi exercitus prosequitur. Eximia illis circa filios pietas. Nam adeo natos impensius fovent, ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus impenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis alun
Abbreviated transcription (Latin):
sta quadã sanguinis uoce cet̾isq locunt᷑ indicus. Gra¬
ues ⁊ certaminũ subisse ꝯflictũ qua inuero rationa
mentia ꝯsidandũ ꝗͣ nemo potest exemplũ ꝗdẽ irra¬
tionabiliũ ꝗsꝗͣ nr̃oꝵ imitare poterit. Nã depositi pa¬
tres ac̃spar longeuũ senectutis plumaꝵ tegmine
alaꝵq remigio nudat᷑ cucũ instans sobolis pennis
ꝓpͥis fouet ⁊ qͦd dicã collato eybo pascit. Quando etiã
ipsa reꝑat nature dispendia ut hinc atq mn suble¬
uantes sem̃ fulcro alaꝵ suaꝵ. ad uolandũ exerceant
⁊ inpͥstinos usus de sua etiã reducunt pi patres mẽ¬
bra. Es i uectura pietatis ꝙ eousq frequenti testiti¬
catione ꝑcrebruit. ut ꝯgrue mercedẽ remuneratio¬
nis inuenerit. Nã romanoꝵ usu pia auis uocat᷑ et
in cõmune meruer᷑. hñt gͦ aues iste decreta patrũ ad ꝓpͥe
insigne clem̃tie. Puis a filiꝰ patrũ priꝰ oportuit iudicio

Expanded text:
sta quadam sanguinis uoce ceterisque locuntur indiciis grasta quadam sanguinis uoce ceterisque locuntur indiciis grauium se certaminum subisse conflictum. quis igitur mentia consideradum, quam ne post exemplum quidem erat quisquam nostrum imitari potuerit. nam depositi patris artus per longaeuum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circum instans suboles pinnis propriis fouet et — quid dicam? — collaticio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde subleuantes senem fulcro alarum suarum ad uolandum exerceant et in pristinos usus desueta iam pii patris reusque frequenti testificatione percrebuit, ut congruae mercedem remunerationis sit; nam Romanorum usu pia auis uocatur etin commune meruerunt. habent ergo aues istae decreta patrum ad propriae insigne clementiae; pios enim filios patrum prius oportuit iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
catus eiꝰdẽ festiuitatis. rationib multiplices curculos
ediderunt. Cuiꝰ ꝗdẽ rationẽ bcatissimꝰ cirillus alexan¬
calculans quota kł ł luna debeat pascał sollẽpnitaᷤ ce¬
lebrari sũma breuitate notauit. Ciclũ uocatũ eoq. in
orbe digestũ sit ⁊ quasi incirculo dispositũ ordinẽ cõ¬
plectat annoꝵ. sine uarietate ⁊ sine ulla arte. unde
factũ ẽ ut cuiq mat̾ia ⁊ armina simplici formitate fa¬
eta cielica uocarent᷑. hinc ⁊ circulũ dictũ ꝙ ordinẽ habe¬
at statim annoꝵ. 6ł. siclus orb̾ .i. gitꝰ gr̃e. Ams. Ci¬
coniȩ. aues quas ferunt collecto ꝓficisci agmine si quo
ꝑgendũ putant. ⁊ simul plerisq cura orientẽ loci in¬
uei ⁊ qͣsi tessera militari parit̾ om̃s moueri exercitum
cũ signis suis ꝑgere. sic om̃s uiandi comitandiq: pre¬
eusdi ordinẽ ẜͦuant. sormoes aut̃ deducunt eas ac
cuiꝰ rei indiciũ ẽ. qi nulla ꝑ int̾uallũ aliꝙ tꝑ̃is residẽ

Expanded text:
catis eiusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cuius quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexan decem novies calculans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine varietate et sine ulla arte. Unde factum est ut cuiusque materiae carmina simplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum. Cyclus prconias ferunt collecto proficisci agmine, si quo pergendum putant, et simul plerisque circa orientem locis inuehi et quasi tessera militari pariter omnes moueri. exercitum credas cum signis suis pergere: sic omnes uiandi comitandique et praeeundi ordinem seruant. cornices autem ducunt eas ac cuius rei indicium est quia nullae interuallo aliquo temporis residere
Abbreviated transcription (Latin):
ficaret᷑ om̃s ꝓ t̾ra sua debere pugnare. ꝙ gallos huic
det ut ẜuirent fecerunt significant qui semini ei in¬
digeant t̾rã sequi oportere. In ea ꝗppe oĩa repperire
ꝙ se apud eam iactant p̃cipit᷑ inꝗunt ut qui t̾ram
colunt ne sedeant. semꝑ u ẽẽ qd agant. Cymbaloꝵ
aut̃ ereoꝵ sonit᷑ ferram̃toꝵ crepit᷑ incolendo ẽ agro.
s ideo aere qd t̾rã antiꝗ eẽ colebant pͥusquã ferrũ ẽẽ

Expanded text:
ficetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic ficetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sed ideo aere, quod terram antiqui aere colebant
Abbreviated transcription (Latin):
rem .i. terrã acreandis frugib assef̃ dictã. appellantes
eam nõib plurimis. Dicunt etiã eam et oꝑem. ꝙ oꝑe
et matrẽ magnã fingunt turritã cũ tympano: gal¬
lo ⁊ strepitu cymbaloꝵ. oatrẽ uocati qd plurima pa¬
riat. magnã ꝙ eybũ gignet. almã ꝗa uniuersa aĩalia
fructib suis alit. fst is elem̃toꝵ ł alim̃toꝵ nutrix
t̾ra qd simul agrũ eĩus cumulaui. fingͥ ꝗa tellus hi¬
eme claudit᷑. uere aꝑit᷑. ut fruges nascantur qd tym¬
phanũ ht̃ significare uolunt orbẽ t̾̃re qd coruuhei
ꝗa mundus rotatus et uolubilis ẽ. ꝙ leones illi subi¬
ciunt mansuetos ut ostendant nullũ genꝰ ẽẽ t̾re tãfe
rũ ꝙ ñ subigi possit. aut suꝑari ab ea. ꝙ incapite tur¬
ritam gestat coronã. Ostendit suꝑ positas t̃re ciuitates
quas insignitas turrib constat. ꝙ sedes figunt᷑ cuta
eam. qr cum oĩa moueant᷑ ip̃am ñ moueri ꝙ coribã¬
tes eiꝰ ministri cũ stractis gladus ẽẽ fingunt᷑. ut signi¬

Expanded text:
est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae: quod curru vehi quia mundus rotatur et volubilis est. Quod leones illi subiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut signi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt huic aut celo inquo sunt luminnaria ita ui¬
cinus ẽ aer. ut et ipse celi nomen acceperit. non so¬
lum sermone comuni scdm quẽ dicimꝰ serenum
uł nubilũ celũ s etiã nr̃aꝵ ipsaꝵ consuetudine scͥ¬
pturaꝵ cũ dicunt uolatilia celi cũ aues in hoc ae¬
re uołare manifestũ sit. et dñs cũ de nubib loque¬
retur faciem celi inꝗt potestis ꝓbare. s nescio utrõ
sit et hunc aerẽ celũ dici. nulla alia causa etiã fir¬
mamentũ appellatũ uoluit stimare. Aisi ꝗa inter¬
uallũ eiꝰ diuidit inter quoscdã uapores aquaꝵ. ⁊ istaᷤ
aquas que corpulent̃ interris fluitant. Dicunt aut̃¬
celi pluralit inuna eadẽq re que dicunt unũ celũ.
Nam cũ in hoc libro singulari numero dicat᷑ celum
qd ut dauid int̾ aquas que supͣ ⁊ eas que infra sũt
in illo tñ psalmo ⁊ aque supͣ celos sũt laudent nom̃¬

Expanded text:
uia huic coelo, in quo sunt luminaria, ita vicinus est aer, ut et ipse coeli nomen acceperit; sserenum uel nubilum caelum, sed etiam nostrarum ipsarum consuetudine scripturarum, cum dicuntur uolatilia caeli, cum aues in hoc aere uolare manifestum sit; et dominus cum de nubibus loqueretur, faciem caeli, inquit, potestis probare. nubes autem set et hunc aerem caelum dici, nulla alia causa etiam firmamentum appellatum uoluit existimari, nisi quia interuallum eius diuidit inter quosdam uapores aquarum et istas aquas, quae corpulentius in terris fluitant. et nucaeli pluraliter in una eademque re, quae dicitur unum caelum. nam cum in hoc libro singulari numero dicatur caelum, quod diuidit inter aquas; quae supra, et eas, quae infra sunt, in illo tamen psalmo, et aquae,
Abbreviated transcription (Latin):
cicero inuaronẽ p̃torẽ. tua cussus ceruices frangere
eam partẽ cerebrũ admedullã spine dirigat᷑ qua¬
si cerebria. Ueteri aut̃ plurali tantũ numero cer¬
uices dicebant. Priꝰ ostensius ceruicẽ singulariter
dixit. Ceruix aut̃ numero singulari. membrum

Expanded text:
r, od per eam cerebrum ad medullam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant, primus Hortensius cervicem singulariter dixit. Cervix autem nunc in singulari numero membrum
Abbreviated transcription (Latin):
renascat᷑. Centenos ap̃ gͣmaticos uocari solent. ꝗ car¬
minib homeri seu uirgilii ad ꝓpͥa oꝑa more centaurio
ex multis hinc inde cõpositis inunum sortiunt᷑ corpꝰ
ad facultatẽ cuiꝰq matie. Deniq ꝓba uxor adelficen¬
tonẽ ex uirgili de fabrica mundi et euangelii plenissime
exp̃ssit materia cõposita scđm uersus. ⁊ uersus scd̃m
mat̾iam ꝯcinnatis. sic quoq ⁊ ꝗdã põpiniꝰ ex eodem

Expanded text:
. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia conposita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque et quidam Pomponius ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
Itt. Cerasus. arbor aceraso urbe ponti uocata. Nam
lucullus cũ cerasũ ciuitatẽ ponti delesset hoc genus
pomi inde aduexit. et aciuitate cerasiũ appellauit.
arbor aut̃ cerasus pomum cerasium dicitur. hoc aut̃
et ante lucullum erat initalia. s durum. unde

Expanded text:
. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde advexit et a civitate cerasium appellavit. Arbor autem cerasus, pomum cerasium dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum; unde
Abbreviated transcription (Latin):
unt. quedam in¬
manitate frigoris aut caloris inbabitabiles exi¬
cumductione sꝑe existunt. quoꝵ pͥmꝰ crrculus soeo
articus appellat᷑. eo ꝙd int᷑ eũ arcturi signa inclusa
culo sol aqlonis finib estatẽ faciens ult᷑ eũ cuculũ
non transit. s statim teu̾tit᷑. et inde tropicus appellat᷑.
terciꝰ ciculus hẏmerinꝰ. ꝗa latinis ideo egnoctiał ap¬

Expanded text:
ur, quaedam inmanitate frigoris aut caloris inhabitabiles exicumductione sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa culo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerin
Abbreviated transcription (Latin):
Quo die ꝓinde etiã scm̃ chrisma ꝯficit᷑. ꝗa ante bidu¬
um pasche. maria cap̃ ac pedes dñi unguento ꝑfu¬
disse ꝑhibet᷑. un ⁊ dñs discipłis suis dixit. Scitis ꝗa
post hiduũ pascha fiet. ⁊ filius hoĩs tradet ut crucĩ¬
semꝑ rectũ iter efficiat. de quo lucanus. Et semꝑ rec¬

Expanded text:
Quo die proinde etiam sanctum chrisma conficitur, quia ante biduum Paschae, Maria caput ac pedes Domini unguento perfudisse perhibetur. Unde et Dominus discipulis suis dixit: Scitis quia post biduum Pascha fiet, et filius hominis tradetur ut crucisemper rectum iter efficit, de qua hic dicit ‘et semper rec
Abbreviated transcription (Latin):
solis ẽ nuncupata. Occidens qd diem faciat occidere atq
interire. abscondit i lum̃ mundo. et tenebras suꝑ in¬
ducit. Septentͥo aut̃ a septẽ stellis axis uocat᷑. que ĩ ip̃o
di dies. uł qr tẽ pãrius micat aether. meꝵ enĩ purũ¬
dr̃. Sũt ⁊ alia septẽ climata celi quasi septẽ linee ab
oriente inoccidentẽ. sub ꝗb et mores hominũ dispa¬
res. atq aĩalia specialit̾ diuersa nascunt᷑. que uocata
sũt alocis ꝗbdam famosis. Quoꝵ pͥmũ ẽ meroris. scd̃s
ellespontũ. sextũ mesopontũ. septimũ brusten.¬

Expanded text:
solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso didies: vel quia tunc purius micat aether. Merum enim puru4. Sunt et alia septem climata coeli, quasi septem lineae ab Oriente in Occidentem, sub quibus et mores hominum dispares, atque animalia specialiter diversa nascuntur; quae vocata sunt a locis quibusdam famosis, quorum primus est Meroe, secundus Hellespontus, sextus Mesopontus, septimus Boristhen
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit᷑. quoꝵ unus ẽ septentrionalis qui nũquam
occidit. appellatq boreus. alt̾ australis qui nũquam
celi dicunt. et cũ motu eiꝰ sydera in ea fixa aboriente
uiginti quatuor oraꝵ. spacus. ꝗb sol cursũ suũ supͣ
t̾ras et subt̾ras sua uolubilitate ꝯcludit.
tem eiꝰ cursũ astra currerent qui eã remorarent. mũ¬

Expanded text:
Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam cviginti quattuor horarum spatiis, quibus sol cursum suum super terras et sub terras sua volubilitattem eius cursum astra currerent, qui eam remorarent, mun
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ nom̃ celoꝵ cõmune ẽẽ ꝗa plurimos celos scriptu¬
ra testificat᷑. Nom̃ aut̃ ẽẽ speciale. firmam̃tũ siꝗdem
ingenesi ita habet᷑. et uocauit ds̃ firmam̃tũ celũ.
ut uideat᷑ supͣ gn̾alit̃ dixisse. In pͥncipio celũ factũ
omnẽ celestis creature fabricã cõprehendere. hic
aut̃ specialẽ firmam̃ti huiꝰ exterioris soliditatem
qd d̾r celi firmam̃tũ sic̃ legimꝰ in hymno ꝓphetico. Be¬

Expanded text:
hi nomen caelorum commune esse, quia plurimos caelos scriptura testificatur, nomen autem esse speciale firmamentum, siquidem et hic ita habet: et uocauit firmamentum caelum, ut uideatur supra generaliter dixisse in principio caelum factum, ut omnem caelestiautem specialem firmamenti hujus exterioris soliditatem, quod dicitur coeli firmamentum, sicut legimus in hymno prophetico: Be
Abbreviated transcription (Latin):
sensus quaꝵ studiũ primi greci tradidisse ꝓdunt᷑. greci
enĩ et tussi pͥmũ ferro inceris scͥpserũt. postea romani
usserunt ne graffiũ ferreũ qs hab̾et. un ⁊ apud sc̃baᷤᷤ
dicebat᷑. cerã ferro ne cedito. postea institutũ ut cera os¬
sib scrib̾ent. sic̃ indicat atta insatura dicens. uerta¬
mus uomeres incerã mucroneq aremꝰ osseo. EGł. Cȩ¬

Expanded text:
sensus. Quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caedito.' Postea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens12; Vertamus vomerem in cera mucroneque aremus osseo. G