comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩ sua potestate curit mordet et lacerat
sepe mibra humana sit̃ aliqn lacerat et uor ue¬
sintulũ teneꝵ ĩ cu nabło cũ ꝑpetuo dolor mi¬
furia nõ fuit tanta ĩ aliquo tyano uł thebano
sic̃ erat ĩ istis qr si athamas thebanꝰ fuit
q̃ grecos aut solinestorẽ geneꝵ suũ hoc

Expanded text:
it, mordet, et lacerat saepe membra humana, sicut aliquando lacerat et vorat infantulum tenellum in cunabulo cum perpetuo dolore mifuria non fuit tanta in aliquo thebano vel troiano, sicut erat in istis; quia si Athamas thebanus fuitcontra graecos, aut Polymnestorem generum suum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
furãt usus furor suo ꝯ̃ capochiu Idõ oĩffo¬
lin mito timebat siba simile fł. Ido dit̃ u
tuosus e uanni schicchi. de isto dicet᷑ puulo
post cħ ua ma rabbioso cust conciãdo altri
in rabie furcus mõdendo et laçerado alios

Expanded text:
fuerat usus furore suo contra Capochium; ideo Grifolinus merito timebat sibi simile fieri, ideo dictuosus, èe Vanni Schicchi; de isto dicetur paulo post, e va rabioso così conciando altrui, idest in rabie furoris mordendo et lacerando alios,
Abbreviated transcription (Latin):
imatiũ ꝙ arguũt pro et ħ̃ Nũc ena dicebat
nõne alia aialia luxuriantur ĩ se sine ulla
illas felices ꝗbi ista licebãt et danas leges ma¬
liquas q̃ ꝓhibent illud qd̾ nã ꝑmictit dicẽs se
gnostẽs suũ abominabile scelus deliberabat
recedẽ a pria s ardor amoris retmebat eam
qr absens nõ potuiss uidẽ pr̃e tangẽ amplecti
et obstulari si cut de more solebat ⁊ dicebat
iterr intra se Antu eris pellex matris adul¬
tera pr̃is soror filii et mat frĩs. Interi Cy¬
naras põ eiꝰ filia mlt querebãt amatões
ĩt̾rogabat Mirra que uell ĩ suũ spõsu. Illa

Expanded text:
m quae arguunt pro et contra. Nunc enim dicebat: nonne alia animalia luxuriantur inter se sine ulillas felices, quibus ista licebant, et damnans leges malignas quae prohibent illud quod natura permittit, dicens segnoscens suum abhominabile scelus, deliberabat recedere a patria; sed ardor amoris retinebat eam, quia absens non potuisset videre patrem, tangere, amplecti et osculari, sicut de more solebat. Et dicebat iterum intra se: an tu eris pellex matris, adultera patris, soror filii, et mater fratris? Interim Cinaras pater, cuius filiam multi quaerebant amatores, interrogabat Myrrham quem vellet in su
Abbreviated transcription (Latin):
tͦ .xII. ilii uedea troya ĩ ine et ĩ calueent
Et uẽ fortuna multu de p̃ssit alta gla tͦya
nor si cħ il re fu casso ĩ seme col regno. Sole
e sepe accider ꝙ fege cassuto et deposito regnũ
renlans ĩtrgra l transferat᷑ ĩ alio sit̃ patuit

Expanded text:
 XII, ibi: Vedeva Troia in cenere e in caverne. Et vere fortuna multum depressit altam gloriam troianorum, sì che 'l re fu casso insiem col regno. Solet enim saepe accidere quod, rege cassato et deposito, regnum remanet integrum, licet transferatur in alium, sicut patuit
Abbreviated transcription (Latin):
femiã alto mascło altiro antiguo alteo mo¬
de no Dic gͦ Ma ne furis di thebs sccut p̃dii
et alie młte quę fuerũt in tra illa sicul
in hercule ꝗ intfec̃ uxorẽ et filios ut p m
pͥma tragedia senece ÷ sic ĩ ethiode t¬

Expanded text:
altero antiquo, altero moderno; dicit ergo: ma nè furie di Tebe, sicut praedictae et aliae multae quae fuerunt in terra illa, sicut in Hercule, qui interfecit uxorem et filios, ut patet prima tragoedia Senecae; et sicut in Ethiocle
Abbreviated transcription (Latin):
t qñ. ĩmulier̃ famosissima. Ad cuiꝰ ĩtelli¬
gentia debesstir̃ ꝙ Eccuba uxor priami sic̃
ad tp̃s potuerat uidei felicissima mulie po¬
tõtissimi Regis priami uẽ tot ĩclitoꝵ filioꝵ
mater Regni floiẽtissimi fegina. Ita demin
fortuna mutata facta ẽ miserissima oĩu im̃o
et uiro misnor q̃ si simul cu uiro pempta
fuiss ꝓꝑte eiꝰ ĩfrlicitas minui uidebatur. Na¬

Expanded text:
m in muliere famosissima. Ad cuius intelligentiam debes scire, quod Hecuba uxor Priami, sicut ad tempus potuerat videri felicissima mulierum, potentissimi regis Priami uxor, tot inclytorum filiorum mater, regni florentissimi regina; ita demum fortuna mutata, facta est miserrima omnium, imo etiam viro miserior; quae si simul cum viro perempta fuisset, pro parte eius infelicitas minui videbatur. Na
Abbreviated transcription (Latin):
et aliis int̾ quas ĩsima fuiũt stnertatẽ suã
auᵈ tangẽs furorẽ femine Eccuba trista
capta uenit ꝑ sortẽ ulixi ĩ ẜuitute forsẽnlta
i sca insanã et furiosa ex rabie despatoĩs
latco si come cane. ꝑ hoc au᷑ tanqit alle¬
goria fabule qr nõ est frã uẽ canis sicut᷑
poete finxer̃t S sicut canis stã ẽ rabiose
et clamosa ungiuli et cũ uncis mõdens et
lacerãs uniũqdq obuiu. Et assignat causun
.d. Tanto il dolor li fece la m̃te torta. Tantũ
e põt dolor ꝙ sepe hoĩe ferale efficit inte cõ¬
cupta. Et ecte dolgiẽ ĩ mensu quẽ fecres
nõ potuit pastia cħ uidde polistna morta
Nam de polisena magis ĩdoluit et maiorẽ
Et apd denitã libꝰ tragediaꝵ. Et postꝗͣ la
dolorosa taz młtipliti dalore plena si fu actõ¬
ta del suo polidoro. Et hoc dico acndit de E
cuba quãdo la fortuna uolse ĩ basso laltez̧a

Expanded text:
a finivit senectutem suam autor tangens furorem feminae: Hecuba trista, capta venit per sortem Ulyxis in servitutem, forsennata, idest, facta insana et furiosa ex rabie desperationis, latrò sì come cane. Per hoc autor tangit allegoriam fabulae, quia non est facta vere canis, sicut poetae finxerunt, sed sicut canis facta est rabiosa et clamosa unguibus et conviciis, mordens et lacerans unumquemque obvium; et assignat causam, dicens: tanto il dolor le fealem efficit mente corrupta. Et ecce dolorem immensum quem ferre non potuit: poscia che vide Polissena morta; nam de Polyxena magis indoluit, et maioremet apud Senecam libro tragoediarum; et postquam, la dolorosa, tam multiplici dolore plena, si fu accorta del suo cuba, quando la fortuna volse in basso l'altezza
Abbreviated transcription (Latin):
Deĩ debes hic ꝯsiderar̃ ⁊̃ felicitates eius et
iIiͦ. sui maioris młta fingit & ut magis se¬
tradt uetẽs scriptores. Agenor Rex tyri
famosus ĩ regione feniae hũit filiam n¬
m̃e europã qua iuppit᷑ feꝵ e rethe firr¬
tiue rapuit qua ꝑꝑ pat̾ dolor cõmotꝰ mã¬
lege data ne sine ea peuẽteretilr ĩ pr̃ĩa
ꝗ magnanim iuugnis electis sibi sotirs
letꝰ de exilio sibi indicto nõ reputãs ꝯue¬
mens sue ututi scruptãs uestigia mulieiͣs
cũ tlauigio ꝑuenit in grecia querens ͥ
et sotiis noua sedem . Et accepto rñso ab¬

Expanded text:
felicitates, ut tertio sui maioris multa fingit. Sed ut magis setradunt veteres scriptores, Agenor rex Tyri famosus in regione Phoeniciae habuit filiam, nomine Europam, quam Iupiter rex Cretae furtive rapuit; quapropter pater dolore commotus manbique, lege data, ne sine ea reverteretur in patriam. Qui magnanimus iuvenis, electis sibi sociis, laetus de exilio sibi indicto, non reputans conveniens suae virtuti scrutari vestigia mulieris, cum navigio pervenit in Graeciam, quaerens sibi et sociis novam sedem; et accepto responso ab
Abbreviated transcription (Latin):
que uocata ẽ Semele adamãta a ioue cum
macłass regnũ adultio p̃gnãs cremata est
de qua ꝗd dicat᷑ fabłose habebis padisi. cͦ .xxi
Secunda filia uocata ost anthonõs q̃ ex austͦ
uiro genut atheone nobilẽ iuuene qui
ĩuenatiõe laceratꝰ est a canib suis in for
tu ẽ sup̃.cͦ. xiii. Tertia uocata est agaue
quȩ & echione mauito genuit pentheũ
qui dcũs ẽ Reꝵ thebaꝵ quẽ mat̾ cũ aliis
sororib du celebraiẽt sacficia Racti cõrra
mãdatũ et uolũtate filii simul ip̃m filũ
laceraueet totus ⁊̃ spẽ apii huiꝰ xei
uerita esi ut cerdo ꝙ pentheus ꝗhibebat mu
sacra bachi si ille semoi bachate furor femi¬
neo ixruett ĩ eu et ccudeł mact auer̃t in

Expanded text:
quae vocata est Semele, adamata ab Iove cum maculasset regiam adulterio, praegnans cremata est. De qua quid dicatur fabulose habebis Paradisi capitulo XXI. Secunda filia vocata est Anthonoe, quae ex Aristaeo viro genuit Acteonem nobilem iuvenem, qui in venatione laceratus est upra capitulo XIII. Tertia vocata est Agave, quae ex Ethione marito genuit Pentheum, qui dictus est rector Thebarum; quae mater cum aliis sororibus dum celebrarent sacrificia Bacchi, contra mandatum et voluntatem filii, semel ipsum filium laceraverunt totum in specie apri. Huius rei veritas est, ut credo, quod Pentheus prohibebat mulsacra Bacchi. Sed illae semel bacchatae furore foemineo irruerunt in eum, et crudeliter mactaverunt in
Abbreviated transcription (Latin):
descendo et dico ꝙ au. tangit singlarit istũ
fuiorẽ ultimũ detestabilem nimis in lr̃a quã
ordina sic athamante. nepos cadmi diuene
tanto insano .i. furiosus cħ ueggendo la
mogle ĩ ip̃o furore andar carcata da cias¬
chuna mano con dui figli. qr gestabat unu
adeetris alterꝵ asmistris forte ut pr̃ app¬
auderet filiis Erido ductus furore tendia
le rete si chio pigli la le onessa .i. Inonẽ uxo¬
rem que uidebatur sibi recte lerna ei leonani
inter ip̃a uba ꝓcessit ad fcũ uñ dicit et poi
me learos et rotolo ĩ modu fundẽ et percas¬
selo ad un saxo. ex qͦ faulr mortuus est Et
filio Melicreta.⁊ hoc ẽ uer hystorite. Sed
poetice ino mutato noĩe nusa est ĩ deã marinã¬
ꝙ credo istu furore fuisse ueꝵ tũ qr magni
sc ptores ponũt hoc ꝑ uero tu qr similes furo
ñ st̾ mł̃ti añi ex quib unus ĩciuitate padue
nostio quo furore agitatꝰ trucidauit uno ĩpetu
firoris uxorẽ filios et tota familiã. Et dic

Expanded text:
descendo, et dico, quod autor tangit singulariter istum furorem ultimum detestabilem nimis in litera, quam ordina sic: Atamante, nepos Cadmi, divenne tanto insano, idest, furiosus, che veggendo la moglie, in ipso furore, andar carcata da ciascuna mano con due figli, quia gestabat unum a dextris, alterum a sinistris, forte ut pater applauderet filiis, gridò, ductus furore, tendiam le reti sì ch'io pigli la lionessa, idest, Inonem uxorem quae videbatur sibi recte leaena, e i leoncin, inter ipsa verba processit ad factum. me Learco, e rotollo, in modum fundae, e percosselo ad un sasso, ex quo faciliter mortuus est; e filio Melicerta. Et hoc est verum historice, sed poetice Ino, mutato nomine, conversa est in deam marinaquod credo istum furorem fuisse verum, tum quia magni scriptores ponunt hoc pro vero, tum quia similes furon sunt multi anni ex quibus unus in civitate Paduae, nescio quo furore agitatus, trucidavit uno impetu furoris uxorem, filios et totam familiam. Et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
di capochio. quẽ tu bñ uidisti ĩ uita cħ fulsai
li metalli con lalchimia . Et sic uide ꝙ iste
fuit usus alchimia illicite qr dic̃ falsai.
Et hoc dico per cħ sappi chai si te seconde¬
contra i senesi. hoc dic̃ qr libẽt᷑ loꝗtur ma¬
le de eis qi fuit ibi ꝯbustas. Et ꝯcłudit
tangens acum̃ ingenii sui et te dee ricõd
se ben tadocchio .i si cu oculo bñ te respicio
semel die quadasueneris sanci cũ staret
solus abstractꝰ in quoda claustͦ effigiauit
sibitotu ꝓcessu passiois dñi in unguibn mira
artifitiositate et cu bantes suꝑueniens
quet quid est hoc qd̾ fecisti iste subito cum
lingua deleuit ꝗtꝗd tũ tanto labor̃ ingenui
fabricauãt/. De quo Dantes mlłu arguit eũ
qr istud opꝰ uidebat᷑ sibi nõ minꝰ mirabile
q̃ opus illlus ꝗ tota yliadem ta suctiłr descͥpx̃
ꝙ ĩtra testa nucis claudebat᷑ Et alius fetit

Expanded text:
di Capocchio, quem tu bene vidisti in vita, che falsai di Capocchio, quem tu bene vidisti in vita, che falsai li metalli con l'alchimia; et sic vide, quod iste fuit usus alchimia illicite, quia dicit falsai; et hoc dico, perchè sappi, chi sì ti secondacontra i senesi. Hoc dicit, quia libenter loquitur male de eis, quia fuit ibi combustus; et concludit tangens acumen ingenii sui; e ti de' ricordar, se ben t'adocchio, idest, si cum oculo bene te respiciosemel die quodam Veneris sancti cum staret solus abstractus in quodam claustro, effigiavit sibi totum processum passionis Domini in unguibus mira artificiositate; et cum Dantes superveniens quaereret: quid est hoc quod fecisti? iste subito cum lingua delevit quidquid cum tanto labore ingenii fabricaverat. De quo Dantes multum arguit eum, quia istud opus videbatur sibi non minus mirabile, quam opus illius, qui totam Iliadem tam su intra testam nucis claudebatur; et alius fecit
Abbreviated transcription (Latin):
facere Alii dñt ꝙ faciebiat põĩ garo fulos ĩ
assatis S ista nõ fuss noua ĩuentio ñ ex pẽsa
magna. Alii dñt ꝙ faciebat assari fasianos
et capones ad primas frãs ex garofulis et
hoc credo uer qi ista fuit sxpensa maria
uanissima nouissime ĩuenta sicut et alie
similes nã rantur qr faciebãt cos flores ĩ
sapor̃ et illos apponentes ori suggebãt et abi¬
Et de ⁊ ei iĩtate het ciuitas est uelud ort
tate uana Catria. nom̃ ꝓpriũ uiti auscano
suas more alchimistaꝵ s uamiꝰ et ridiculosius
oñ dic̃. disꝑerse la uigna et la fronda. hẽbat
iste pulcerima et p̃clara posessioem quã uẽdid
nomĩe ab in geno et auitio .d. Ma aguça
loschio .s. speculatõro tue. uerme. Ut cogno¬
stas hoĩe ualde acutu si cħ la factia mia
ben ti risponda. ut .s. possis meleꝰ cognoster̃
me. hoc dit qr erat totus stabiosus et fumi¬
catus. uñ dicit Si uedrai chio son lombra

Expanded text:
facere. Alii dicunt, quod faciebat poni gariofilos in assatis; sed ista non fuisset nova inventio, nec expensa magna. Alii dicunt, quod faciebat assari phasianos et capones ad pruinas factas ex gariofilis; et hoc credo verum, quod ista fuit expensa maxima vanissima, novissime adinventa, sicut et aliae similes narrantur, quia faciebant coqui florenos in sapore, et illos apponentes ori sugebant et abiet de rei veritate haec civitas est velut hortus, tate vana, Caccia, nomen proprium viri, d'Asciano;suas more Alchimistarum, sed vanius et ridiculosius; unde dicit: disperse la vigna e la gran fronda. Habebat iste pulcerrimam et praeclaram possessionem, quam vendidit nomine, ab ingenio, a vitio, dicens: ma aguzza l'occhio, scilicet speculationis tuae, ver me, ut cognoscas hominem valde acutum, sì che la faccia mia ben ti risponda, ut scilicet, possis melius cognoscere me: hoc dicit, quia erat totus scabiosus et fumigatus; unde dicit: sì vedrai ch'io son l'ombra
Abbreviated transcription (Latin):
fuifficrebãt largitati eiꝰ im̃o atinue accuplepat
tuuiluo ab aliis et semꝑ erat debitoi mltis cu
fatigassi sere regnus suũ curialitate sua
crando semꝑ laudinte et ꝯfirmante suplico
lenter pugnas prussus e letue ⁊q basusu¬

Expanded text:
ufficiebant largitati eius, imo continuo recipiebat mutuo ab aliis, et semper erat debitor multis. Cum autem fatigasset fere regnum suum curialitate sua, Beltramo semper laudante et confirmante sumptus lenter pugnans, percussus est lethaliter cu
Abbreviated transcription (Latin):
appellatꝰ est Rex a suis Et cũ ia folix ui¬
deret᷑ exilio datus regno darior ⁊uentõe
lr̃aꝵ quas pͥmꝰ docuit gtẽ rude dolens
fieri darissimꝰ ꝑle duxit s̃ hermioñ in
uxorẽ p̃stantis forme et nobilitatis ex qͣ
quatuor filios genuit quos ĩ signes decor̃¬

Expanded text:
 Et cum iam felix videretur exilio, clarus regno, clarior inventione literarum, quas primus docuit gentem rudem, volens fieri clarissimus prole duxit sibi Hermionam uxorem praestantis formae et nobilitatis; ex qua quatuor filias genuit, quas insignes decor
Abbreviated transcription (Latin):
indignor aĩo qͣñ uideo italitos ĩt p̃cipus no¬
bilts ꝗ conãt imatari uestigia reꝵ. et distãt hra¬
qua gallicã asferaro ꝙ nulla ⁊̃ pulcͥor lingua
gallita qd nestio outre Na linqua gallata ẽ
bastarda lingue latine sit̃ s piẽtia docs unde
cu nõ post bñ ꝓferre caualiero corupto
uorabło dicũt c̃ aualirr. Simłr cũ nestiãt di

Expanded text:
pue nobiles, qui conantur imitari vestigia eorum, et discunt linguam gallicam, asserentes quod nulla est pulcrior lingua gallica: quod nescio videre; nam lingua gallica est bastarda linguae latinae, sicut experientia docet. Nam cum non possint bene proferre cavaliero, corrupto vocabulo, dicunt chevali
Abbreviated transcription (Latin):
Onde laltͦ. .s. alchimista leproso qi hẽbat
scabiem ĩcrustata ad mõus lepre cħ mĩtese
tate Senensiũ. Iste alt sp̃s alchimista fuit
ꝗda magẽ chapochius florẽtinꝰ uir ĩge¬
mosus ad gĩa max᷑ ad transnaturãdus me¬
talla qui ob hoc ut ꝗdam tradũt fuit ꝯbustꝰ
ĩ ciuitate Senaꝵ. Ideo auᵃ bñdat ip̃ in so¬
tiũ magr̃o Griffolino p̃dc̃o ꝗ fuit sibi par¬

Expanded text:
et, alchimista, lebroso, quia habebat scabiem incrustatam ad modum leprae, che m'inttate senensium. Iste alter spiritus alchimista fuit quidam magister Capochius florentinus, vir ingeniosus ad omnia, maxime ad transnaturandum metalla; qui ob hoc, ut quidam dicunt, fuit combustus in civitate Senarum; ideo autor bene dat ipsum in socium magistro Grifolino p
Abbreviated transcription (Latin):
Senẽses uanissios oiu. uñ dicit Et io. et
ego poeta bantes ꝯsiderãd dem̃tia illius albari
Senensis et pr̃is eiꝰ ꝗ uamor filio nõ erubuit
trade hoiem flanus igners ꝑ uina buffa d̾ qua
debebat potiꝰ rider et dissimular si uolebat co¬
rñdens sibo ip̃i dicit certo nõ la francescha si
uanissimũ oĩu ab antiquo sicut p sept apud
iulia celsu et hodie patet de facto didemus
eͥ ꝓ om̃i die ad iueni ũt nouos hĩtus et no¬
uas for mas uestiũ uñ nõ est m̃brũ intis ꝙ¬

Expanded text:
senenses, vanissimos omnium. Et io, idest, et ego poeta Dantes considerans dementiam illius Albari senensis et patris eius, qui vanior filio non erubuit tradere hominem flammis igneis pro una buffa, de qua debebat potius ridere, et dissimulare, si volebat corespondens sibi ipsi dicit: certo non la francesca sì dvanissimum omnium ab antiquo, sicut patet saepe apud Iulium Celsum, et hodie patet de facto; videmus enim, quod omni die adinveniunt novos habitus, et novas formas vestium. Unde non est m
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ suo politrato liͦ uiͦ ꝙ senones galli cõ
didere urue Senaꝵ ex semori et debili¬
sius uioent᷑ appropinguar ad gallos. h ue
custas tpr̃is paga orbis situs regionas tõ¬
usatio uicinor ꝗb sangiue et moribus
pmixti st mut auerint eos ꝓmagna ꝑte
uerutã acqd dicat de senensib ñ uidet¬
Nam galli Senones bñ ꝯdidert enegalliã
ĩ lictore ad riatiq̃ maris que pus uocata ẽ
Sena sicut ciar scribit Tituslitꝰ ꝙ Claudi
nero osul Romanꝰ ueniẽs cũ f̾ãtu ĩ sosi¬
diũ liuii salmatoris college sui ꝯ̃ astruba

Expanded text:
Policrato libro VI quod senones galli urbem condiderunt Senarum ex senioribus et debiliipsis, videntur appropinquare ad gallos, licet vetustas temporis, plaga orbis, situs regionis, conversatio vicinorum, quibus sanguine et moribus permixti sunt, mutaverint eos pro magna parte. VerumtaNam galli senones bene condiderunt Senogalliam in litore maris Adriaci, quae prius vocata est Sena, sicut clare scribit Titus Livius, quod Claudius Nero consul romanus veniens cum exercitu in subsidium Livii Salinatoris c
Abbreviated transcription (Latin):
regina si posa ad teghia ad scaldar. sic qn fiũt
id pati siue herbolata Ita alchimiste cotidis
cilefũit ad igne et sẽpius sudant calor intt̃ioi
qͥ et ciõi qñ ars nõ respond eis ad uotu matulati
di schiançe.i. macłis malescalqi dal capo ai pei

Expanded text:
tegghia se poggia a tegghia a scaldar, sicut quando fiunt adipata, sive herbulata; ita Alchimistae quotidie calefiunt ad ignem, et saepius sudant calore interiori quam exteriori, quando ars non respondet eis ad votum, maculati di schianze, idest, maculis malae scabiei, dal capo ai pei,
Abbreviated transcription (Latin):
cõdens grana sicta colligit et si st maiora ult᷑
uires eaꝵt scindũt illa uias at ordiate obs¬
uunt ne excuntes ĩ pediant ittantes obuiando
Brana humida sicrant ne puttestantto ꝑ nostica¬
tur uentos qr añ tp̃s tempestatis redurũt se
ad domos et dicũtur ferre mortuas a seplta¬
tam÷ dit setõdo che ipoeti haño perfebito

Expanded text:
ra ultra vires earum scindunt illa; vias autem ordinate observant, ne exeuntes impediant intrantes obviando; grana humida siccant ne putrescant; pronosticantur ventos, quia ante tempus tempestatis reducunt se ad domos, et dicuntur ferre mortuas ad sepulturam; et dicit, secondo che i poeti hanno per fermo
Abbreviated transcription (Latin):
sumł soniati et appodiat unꝰ alti sict tegula uitta
u totla et sunt tonistibiosi et lepsi hñt
spamnas et matias ad mõu squamaꝵ pisno et
ꝯtinue hñt aidentissimũ pruditu et ꝯtiauis sta
put se tũ tanto furõr et ꝯtinut excutiũt a se
macłas et hullas. Modo ad ppoĩtu ꝯsidra qua
sto s quã debeat ĩ telligipͥmo isti alchimiste
srant sit̃ regule appodiati qr condie stãt ĩclusi
ad ĩ sufflandũ ĩ cinetãtiu et stãt sotiati siml
qr de rei uitate alchimisit cõit cõ loquãt er

Expanded text:
mul sociati et appodiati unus alteri, sicut tegula coniuncta cum tegula, et sunt toti scabiosi et leprosi habentes squamas et maculas ad modum squamarum piscis; et continuo habent ardentissimum pruritum, et continuo tinuo excutiunt a se maculas et bullas. Imo ad propositum considera quomodo ista figura debeat intelligi: primo isti Alchimici stant sicut tegulae appodiati, quia tota die stant inclusi ad insufflandum in cineracium; et stant sociati simul, quia de rei veritate Alchimistae communiter
Abbreviated transcription (Latin):
Isti gͦ deposuert pͥma formã et colore inꝗr̃
quẽ ꝯtraxerãt stantes ad solem et ĩduerunt
ex rusticis. Nũc ad lr̃a dic̃ auꝰ᷑ Nõ credo
cħ̾ maggior tristeçta fosse. ĩ mo uẽ mi nõ fuit
qi eorũpno q̃ fuit ĩ egina fuit anã hec uõ
a malitia m̃tis ad uedere el popol tucto ĩfermo
ĩegnia. de ista ciuitate facit fiequẽt itoe
Titus liuiꝰ qñ fu laer si pien di malitia .i. mala
pestilentia ꝯtagiosa cħ li animali se casta ron
tucti .s. maiora et mĩnora infino ad pigol
uermo. Et tacta resolutõe ul disso lutione
se ristorar di seme di formiche. Et ut

Expanded text:
Isti ergo deposuerunt primam formam et colorem nigrum, quem contraxerant stantes ad solem, et induerunt ex rusticis. Nunc ad literam; dicit autor: non credo che maggior tristizia fosse, imo vere minor fuit, quia corruptio quae fuit in Egina fuit a natura, hic vero a malitia mentis, a vedere il popol tutto infermo in Egina; de ista civitate facit frequentem mentionem Titus Livius, quando fu l'aer sì pien di malizia, idest, mala pestilentia contagiosa, che gli animali cascaron tutti, scilicet, maiora et minora, infino al picciol vermo; et tact fermo, si ristorar di seme di formiche; Poet
Abbreviated transcription (Latin):
stis cepit siꝑe sagricolas bem̃ intrauit ip̃am
urbem et aues moriebant mobo igneo tã facis
i flamata tubor n medicimia pderãt aliꝗd
ĩmo pestis titiꝰ ꝓst̾nebat eos et ardor̃ ĩpellente
recurrebant ad flumĩa ad fontes et putros
n ͨ sitis extincta pus est ꝗ̃ iuta bibendo fugie¬
bint lectu ueld igne et debileo trahebãt co pꝰ
qui cadebant sicut glandes de quertu qn qͣtit
mabantꝰ uno rogo et młn remauebãt ĩ seplti
Tuno Rex Eacus attonitꝰ tanta strate enb
iogauit souẽ ut reddẽt sibi suos ul teddẽt
eũm nuo alioꝵ. Deiũ uidẽs quẽtus magnam
Ioui ꝯsecrata ꝑ quã astẽdebant et destende bãt
fuimit portãtes grana longa acie quaꝵ m̃t¬
tudĩe Eatꝰ miratus rognuit Ioue ut deet
forma plenã formicis q̃ mota eecutiebat for¬
mucas list que tadenteo ĩ tra uidebantor
subito ꝯ surge et paulato creste eti assu

Expanded text:
intravit ipsam urbem, et cives moriebantur morbo igneo cum facie inflammata rubore, nec medicamina proderant aliquid, imo pestis citius prosternebat eos; et ardore impellente recurrebant ad flumina, fontes et puteos, nec sitis extincta prius est quam vita bibendo; fugiebant lectum velut igneum, et debiles trahebant corpus qui cadebant sicut glandes de quercu, quando qmabantur uno rogo, et multi remanebant insepulti. Tunc rex Eacus attonitus tanta strage omnium, rogavit Iovem, ut vel redderet sibi suos, vel redderet eum numero aliorum. Deinde videns quercum magnam consecratam Iovi, per quam ascendebant et descendebant formicae portantes grana longa acie, quarum multitudinem Eacus miratus rogavit Iovem ut daret  quercum in prima forma plenam formicis, quae mota excutiebat formicas a se, quae cadentes in terram videbantur subito consurgere et paulatim crescere in
Abbreviated transcription (Latin):
quib audiuimꝰ sit̃ in .M. et xluiii. q̃ orta ẽ
Si cilia fuit uexata ista epydimia ⁊ sardiro
młto plus qr ex detem noue ꝑiisse dicũt᷑ pra
i .a. ccclxii fuit alia pestis magna. ⁊ pͥdie
alia ttia. Het ãt pestis egina ꝑuenit ex ma¬
la coraptione aetis Ideo bñ fingit᷑ ꝙ fu̾it cau¬
sata ex ira iunonis qr iuno de dea atrisa
poetis. Q̃t Rex optiuũt sibi morte satis
or̃ credibile uisa tunta amissiõe suoꝵ Sed
ꝙꝓ ĩuenit magna mltitudie formitaꝵꝵ sub
quercu serẽnu fruges credo ego ꝙ figurat
ꝙ Rex spoliata ciuitate auib collegit᷑ & ags
nouos habitatores quoꝵ offmꝰ et exe̾citiũ tãt
tirea fruges tolligendas et uictũ quendu so
quercu ciꝰ fructu oli hoĩes uixer̃t. Ideo
bñ fingit ꝙ ex formicis reformatũ ẽ genꝰ
peditũ qr isti erãt pui corps fortes ueih
paciẽtes laboꝵ parai sobrii solliciti ad acgre¬
duz tenaces ad obẜuandu sit̃ st formit

Expanded text:
quibus audivimus, sicut in MCCCXLVIII quae orta in Sicilia fuit vexata ista epidemia, et Sardinia multo plus, quia ex decem, novem periisse dicuntur. Postea in MCCCLXII fuit alia pestis magna; et pridie alia tertia. Haec autem pestis Eginae venit ex mala corruptione aeris; ideo bene fingitur, quod fuerit causata ex ira Iunonis, quia Iuno dicitur Dea aeris a poetis; quod autem rex optaverit sibi mortem, satis videtur credibile visa tanta amissione suorum, sed quod invenerit magnam multitudinem formicarum sub quercu ferentium fruges, credo ego quod figurat quod rex, spoliata civitate civibus, collegit ex agris novos habitatores, quorum officium et exercitium erat circa fruges colligendas, et victum quaerendum sub quercu, cuius fructu olim vixerunt homines. Ideo bene fingit, quod ex formicis reformatum est genus perditum; quia isti erant parvi corpore, fortes viribus, patientes laborum, parci, sobrii, solliciti ad acquirendum, tenaces ad conservandum, sicut sunt formicae,
Abbreviated transcription (Latin):
sua nõ sic ÷ me ditraneis montib et locis ⁊ cñ
Sridi magas hitant lictota ad defensione insule
q̃ est ex oppoñta barbaris un mediqi  mẽtatous
accedentes de italia ĩ sardnua diso imtiutut
et moriũtur fissio tuch mseto pmafi

Expanded text:
sua; non sic in mediterraneis montibus et locis; et tamen sardi magis habitant litora ad defensionem insulae quae est exposita barbaris. Unde medici et mercatores accedentes de Italia in Sardiniam, cito infirmantur et moriuntur; fossero tutti i
Abbreviated transcription (Latin):
mon ess temulenꝰ młti mĩstei ad hoc pati
et fugiẽtb fr̃ib suis p̃timor absalon fugit
ĩ syriã uͥ stetit trib mm̃is Tande Iaab qui
erat pͥnceps militie bauid sagacit᷑ peto tili¬
auit absalon pri suo oꝑa cuidã sapiẽtis mo¬
diante ꝙ mãsit duoli añis ĩ ierł ĩ domo
sua quili nõ uidit faciẽ regis nec Rex
lonitus ẽ s̃ s ioab ꝯpulsus ab absaloñ tr̃
nabat adulatõĩbn ei pmissio ꝯtiliai sibi cor¬
da oĩu. Dem̃ de licẽtia pr̃is simulãs se ite
ad soluenda uota ꝯcitauit õs tͥbi iseł ꝯtra
se achitofel ꝯsiliãsus dauid. Cinãt rumo
rebelliom pueniss ad regẽ timo furore
absalon recessit festinãt de serł cu .ui
mi ẜabili cooꝑto capite et nudis pẽdib et
totus pp̃ło ꝙ erat cueo ploras ⁊ audiens
dauid ꝙ õt achitofel qͦ tm̃ fidebat trat in

Expanded text:
ti ministri ad hoc parati et fugientibus fratribus suis prae timore, Absalon fugit in Syriam, ubi stetit tribus annis; tandem Ioab qui erat princeps militiae David sagaciter reconciliavit Absalon patri suo, opera cuiusdam sapientis mediante, qui mansit duobus annis in Hierusalem in domo sua, quibus non vidit faciem regis, nec rex locutus est sibi. Sed Ioab compulsus ab Absalone, tannabatur adulationibus et promissis conciliare sibi corda omnium; deinde de licentia patris simulans se ire ad solvenda vota concitavit omnes tribus Israse Achitophel consiliarium David. Cum autem rumor rebellionis pervenisset ad regem, timens furorem Absalon, recessit festinanter de Hierusalem miserabili, cooperto capite et nudis pedibus, et totus populus qui erat cum eo plorans; et audiens David quod etiam Achitophel quo tantum fidebat erat in
Abbreviated transcription (Latin):
abi absalon i acie cendeit et fugi mae̾ staet
absalon ãt fugiẽs suꝑ mulo transiuit so que tcũ
densa et magnã et̃ caput eiꝰ adhesit que tus et
illo remauẽte suspeso mulus ei ꝑtrasiuit. hoc ĩ
nũpitato Io ab occur ritnto cũ finis lane fe¬

Expanded text:
 Absalon in acie ceciderunt, et fuga maxima facta est. Absalon autem fugiens supra mulo transivit sub quercum densam et magnam, et caput eius adhaesit quercui, et illo remanente suspenso, mulus eius pertransivit. Hoc autem nunciato Ioab accurrit cito et cum tribus lance
Abbreviated transcription (Latin):
uisitatũ eu rogauit ut mite᷑t ad eu camar
sororẽ sua q̃ fate̾ sibi epułũ. qd̾ cũ ftũ ess
amon remotis arbitri et clauso hostio ĩsecce¬
to cubiculo illa nolẽte et qͣdicente uiolẽt
oppressit S flagitio ꝑpetrato statiz amor
quersus ĩ odiu maiꝰ ip̃sa fecit tiripit expelli
Camar recedes ĩ hĩta mesto clamor et que¬
tela obcurit absalon frĩ suo utgrino ꝗ uisa re

Expanded text:
visitatum eum, rogavit, ut mitteret ad eum Thamar sororem suam, quae faceret sibi epulum. Quod cum factum esset Amon, remotis arbitris et clauso ostio, in secreto cubiculo illam nolentem et contradicentem violenter oppressit; sed flagitio perpetrato, statim amor conversus est in odium maius, et ipsam fecit turpiter expelli. Thamar recedens in habitu moesto cum clamore et querela occurrit Absalon fratri suo uterino, qui, visa re
Abbreviated transcription (Latin):
et adhẽs absalon simulãs se ẜuitorẽ eiꝰ sit̃
fueãt dd ut cũ tali fraude poss dissi par̃ ꝯsili
achitofel et ĩdicaret fegi acꝗd ageret᷑ ⁊ sic
ft est. absalon igt̃ in serlisalẽ uoluit con¬
siliũ achitosel: Achitofel ãt sua lingna felle
ꝯsuluit ꝙ absalon ĩtroret ad ꝯcubinas pr̃is¬

Expanded text:
et Absalon, simulans se servitorem eius, sicut fuerat David, ut cum tali fraude posset dissipare consilium Achitophel, et indicare regi quicquid ageretur; et sic factum est. Absalon igitur in Hierusalem voluit consilium Achitophel. Achitophel autem sua lingua fellea consuluit, quod Absalon i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nllo ĩp̃oꝵ fuat p̃sena excidio achon. his
uisis nõ ueni ad uerbũ pͥncipale ne quardo
se sum̃o officio ne ordini satͥ qr erat sa¬
te dos et sum̃us pontifex nẽ ĩ me supple
respexit quel capestro .÷. illũ fune beliti
frantisti che solea far li soi cincti piu macri
bñ ꝯpetebant tebus bellicis .s. sũmꝰ pontifi¬
catus et odo sacecdotał ex parte perentis

Expanded text:
 nullus ipsorum fuerat praesens excidio Acon. His visis nunc veni ad verbum principale: nè guardò in se sommo officio, nè ordini sacri, quia erat sacerdos et summus sacerdos, nè in me, supple, respexit, quel capestro, idest, illum funem beati Francisci, che solea far li suoi cinti più macri,bene competebant rebus bellicis, scilicet summus pontificatus, et ordo sacerdotalis ex parte petentis,
Abbreviated transcription (Latin):
mus expellecetur detam liberali sodalitio
Condideĩt qe datis legib mt se pulcerimũ
palatiũ ĩ quo quilib hebat eamera comodis¬
simas cus ornatissimis arnesip iñsis et
suppellectilib ubi ꝯueniehant os semel ułlua¬
ut tãga breuit genãles obsiuantias Ad
om̃e ꝯuiuiu opponebant tria insulia quor
pͥmu colliarbatlir ꝑ domicellos distũbẽt b
rui tellis auteis aigenteis ꝓhiciebant᷑ per

Expanded text:
mus expelleretur de tam liberali sodalitio. Conduxerunt ergo datis legibus inter se pulcerrimum palatium, in quo quilibet habebat cameram commodissimam cum ordinatissimis arnesiis, mensis, et supellectilibus; ubi conveniebant omnes semel velut tangam breviter generales observantias, ad omne convivium apponebant tria mensalia. Quorum primum colligebatur per domicellos, discumbentibus cultellis aureis et argenteis, proiiciebatur per
Abbreviated transcription (Latin):
filius ꝗ teste Suetonio dt̃s ẽ amor et delitie
qñs humani et fuit liberalissimꝰ ut ille et
placidissimꝰ pulcert̾ma scemata semꝑ faciens
Et paꝵ uixit sicut et Titꝰ et mortuus ẽ siñ
libeus cui suiessit Raccardꝰ strenuissimꝰ belloꝵ
ꝗ fet̃ magnalia ĩ capiẽdo ciuitate Acon d̾ qua

Expanded text:
filius, qui teste Svetonio dictus est amor et deliciae generis humani. Et fuit liberalissimus ut ille, et placidissimus, pulcerrima schomata semper faciens; et parum vixit, sicut et Titus, et mortuus est sine liberis; cui successit Richardus strenuissimus bellorum, qui fecit magnalia in capiendo
Abbreviated transcription (Latin):
fuit cã sue dãnatõis ⁊ hõc solu dc̃u tangit
pet᷑. cũ dic̃ Q uesti stacciato s. a senatu it
nosilib ꝗ fuebunt ꝑti pompeiañ somerse
.i. sopiuit et abstulit il dubitar̃ incesare
nuit lattendet .i. oxpectar̃ con danõ. quia
nis tangers sp̃ale pena eĩus. E st gͣ hic
notandu ꝙ pena spetiał curionis est ꝙ au
poit ip̃m cu lingua euulsa d gucture. S
õt exposito es qr psuasit bellũ ciuile e¬
sari S cecte istud non sufficit qr l ponat᷑

Expanded text:
t hoc solum dictum tangit Petrus cum dicit: questi, scacciato, scilicet a senatu et nobilibus, qui favebant parti pompeianae, sommerse, idest, sopivit, et abstulit, il dubitar in Cesare, nuit, l'attender, idest, expectare, con danno, quianis tangens specialem poenam eius. Est ergo hic notandum, quod poena specialis Curionis est, quod autor ponit ipsum cum lingua evulsa de gutture. Sed  exponentes, quia persuasit bellum civile Caesari. Sed certe istud non sufficit; quia licet ponatur
Abbreviated transcription (Latin):
Musta ñ solũ cũ lingua s ñ manib ꝓnotauit
dc̃ã distordiã sd̾o bñ ab auᵈ ͤ ponitinr sin maĩb
Sic solent trucati facẽ ad moriẽdũ alios ad cõ¬
passioe et miẜatiõe ⁊ leuabat bracchnia suꝑ fa¬
nies sui iõ dicit si chel sangue facea la factia¬
la factia socca. Musca fuãt retẽt trucatꝰa
mabolo ido sanguis cades maculabat faciẽ euis
suꝑ caput suũet suoꝵ uł qr ista fusio sangiũs
hor ĩ oil maclauit faciẽ .i. famã et honore
istius militis ꝗ ałs fuãt uiꝵ prudes et ph un¬

Expanded text:
lum cum lingua, sed cum manibus procuravit dictam discordiam; ideo bene ab autore ponitur sine manibus,  ad movendum alios ad compassionem et commiserationem; et levabat brachia super faciem suam; ideo dicit: sì che 'l sangue facea la faccia sozza, Musca fuerat recenter truncatus a diabolo, ideo sanguis cadens maculabat faciem eius;super caput suum et suorum, vel quia ista fusio sanguinis horribiliter maculavit faciem, idest famam et honorem istius militis, qui alias fuerat vir prudens et p
Abbreviated transcription (Latin):
rico fr̃e Regis hospanie ꝗ tc̃ senator eibis
reat inimicus kauoli l ess ꝯsanguintus ei
miẜũt ĩ alamaniã ꝓc oradino et dederunt
renor ꝗ erat iuuẽculus .xui. anor qt
cedes de alamania q̃ uolũtate mre filde du¬

Expanded text:
s Hispaniae, qui tunc senator urbis erat inimicus Caroli, licet esset consanguineus eius, miserunt in Alemanniam pro Conradino; et dederunt renorum, qui erat iuvenculus sexdecim annorum. Qui recedens de Alemannia cont
Abbreviated transcription (Latin):
debes ulterius scre ꝙ aledicina ẽ uilla grossa
et pingius int bononiã et imola et ẽ terito¬
riu ꝑse ⁊ hẽbat oli arce forte et ibi regna¬
uerunt oli ꝗdam nobileo et pottntes ꝗ uotati
st̾ catanei de medicina qͣ  hodie nłłs extat de
ista domo fuit pereus predattꝰ. ad domũ istoꝵ¬

Expanded text:
debes ulterius scire, quod Medicina est villa grossa et pinguis inter Bononiam et Imolam; et est territorium per se, et habebat olim arcem fortem. Et ibi regnaverunt olim quidam nobiles et potentes, qui vocati sunt Catanei de Medicina, quorum hodie nullus extat. De ista domo fuit Petrus praedictus. Ad domum isto
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmontib Brisie Bergum: Cumi Mediolãi
et taindem & cñi depulsus reu̾sus ẽ as ꝑteo
natal soli ⁊ sedez sua posuit ĩ alto mõte
tria milia hõnis robuste iuiuẽtutis int̃ qͣs
erãt aliꝙ nohileo et diuites Nec mrit fu

Expanded text:
in montibus Brixiae, Bergami, Comi, ac Mediolani. Et tandem ex omnibus depulsus, reversus est ad partes natalis soli, et sedem suam posuit in monte alto tria millia hominum robustae iuventutis, inter quos erant aliqui nobiles et divites. Nec miru
Abbreviated transcription (Latin):
et reu̾surus ad mũdu ĩponit s̾ ꝙ p̃dicat
metti nouelli ẽ scied ꝙ sedente bonifato unii
sede pet circa tp̃ra in quib aie ĩcepit istuo
fac poema in lonbardia ortu ẽ ꝑuũ scisma fu¬
Ut ab origine repeta uita sua fuit hõ de

Expanded text:
et reversurus ad mundum, imponit sibi, quod praedicat methi novelli est sciendum, quod sedente Bonifacio VIII in sede Petri, circa tempora, quibus autor incoepit istud sacrum poema, in Lombardia ortum est pravum scisma, fuut ab ori
Abbreviated transcription (Latin):
naio ĩ fin socto le cigla. ꝑ hoc figurat ꝙ
ꝑdidãt honorẽ frontis qr cũ ess uir nobilis
dedãt se ta uili et detestabili arte et nõ ha¬
uea manço una orecchia sola. Ad qd̾ notat
opposuit ña ĩ linguã sepe dentiũ et claust᷑
labion: ut ait hometus ad illã refce¬

Expanded text:
fin sotto le ciglia, per hoc figurat, quod perdiderat honorem frontis, quia cum esset vir nobilis dederat se tam vili et detestabili arti; e non avea ma' ch'un'orecchia sola. Ad quod nota,opposuit natura ante linguam saepem dentium et claustrum labiorum, ut ait Homerus, ad illam refroe
Abbreviated transcription (Latin):
ad loquend int̾ducit fuit pessimꝰ seimnator
scandali intui q se iliq du magnificauit et dita¬
bat dolost in ista arte ĩ famiͦ Et ecce modur
afftate uł sotie tate cũ dño Guidone de
sauẽna inueniss gͦ petꝭ a cõu quẽda fami

Expanded text:
ad loquendum, fuit pessimus seminator scandali, in tantum quod se aliquandiu magnificavit et ditavit dolose ista arte infami. Et ecce modum affinitatem vel societatem cum domino Guidone de Ravenna, invenisset ergo Petrus a casu quemdam fami
Abbreviated transcription (Latin):
ope. Et ꝙ e mirabile uulnus illatũ unicuuiq to¬
sblidatur añ q̃ rcutat ad locu pens ⁊ itecus
de nouo ꝑtutitur a demone et renouat᷑ plaga
Diabolus .i. instigatõ di abolita ꝯtinue mouet
rustm .i. lingua maledta ꝙ̃ est ĩ cidẽs et bis
acuta facies uulna młta et magna. una lite ar
discordia sopita suscitnt alio itaꝙ diabolus ĩcitut itetu
tos ad idez. Nũt ad hẽas sicit alacomett un diauolo
e qua de rietro. Macomectꝰ fuãt tecent uulnalꝰ¬
pe iclne pontis sine prna ⁊ firmas se oñdebat

Expanded text:
od est mirabile, vulnus illatum unicuique consolidatur antequam revertatur ad locum poenae, et iterum de novo percutitur a daemone et renovatur plagadiabolus, idest, instigatio diabolica continuo movet ensem, idest, linguam maledicam, quae est incidens et bis acuta faciens vulnera multa et magna, vel, una lite et discordia sopita, suscitant aliam, ita quod diabolus iterum incitat eos ad idem. Nunc ad literam; dicit Macomethus: un diavol èe qua drem in culmine pontis sine poena, et firmans se, ostendebat
Abbreviated transcription (Latin):
breui ft̃e est optimi scolaris s no diu occillta¬
uit prauitate q̃ latebat sub eqgtegia ĩdole
sepe actidit Sacetdos ille h cuida fumiliai
suo ĩputabat cui nom̃ erat pateasa moline
ferẽs ⁊̃ iusta ĩ fimã clandesti pe pasdu alei¬

Expanded text:
brevi factus est optimus scholaris. Sed non diu occultavit pravitatem, quae latebat sub egregia indole; saepe accidit, sacerdos imputabat hoc cuidam familiari suo, cui nomen erat Patras. Qui moleste fere
Abbreviated transcription (Latin):
et solũ flum̃ erat ĩ medio duõꝵ eecituum.
Cunc ꝗdã miles frantꝰ seneꝵ bonꝰ et prudẽs
uocatꝰ dñs alardus ꝗ rediens de ultra maã
a t̾ra scã ilł dieb appulerat ĩ apuleã uidẽs
paucã gte Riaroli et paucas uires dix̃ fidel
Larulo ꝙ si uolebat osse uictor oportebat
uti magis arte belli q̃ uitib Ratolus m̃łtus
fidẽs prudẽtia Senia ꝯmifit alardo totum
negotiũ illiꝰ belli. Alardus gͦ ordinauit de
fecit armari armis et suꝑ signis re galibus
loco karuli ꝗ ducebat ꝑũnales lonbardas
tascos et c impanos. Secũda acies fuit ex
francis cuuiꝰ fecit ducẽ Sulieliũ oftẽdardũ
et posuit piũciales ad custodiã pontis dã flu¬
uIi ne exercitꝰ Coradmi poss transire ĩpun
Tectio mãdauit ꝙ fer karolus cã flore
totiꝰ nobilitatis reponẽt se ĩ insioiia ĩ una¬
mussimi bellatores et ip̃e alardꝰ remansit
tũ ip̃o Ratulo. Ex alia pre Coradmnꝰ fetit
simili tres acies una ex germanis cui fint

Expanded text:
 erat in medio duorum exercituum. Tunc quidam miles francus senex, bonus et prudens, vocatus dominus Alardus, qui rediens de ultra mare a Terra Sancta illis diebus appulerat in Apuliam, videns paucam gentem Caroli, et paucas vires, dixit fideliter Carolo, quod si volebat esse victor, oportebat uti magis arte belli quam viribus. Carolus multum fidens prudentia senis, commisit Alardo totum negotium illius belli. Alardus ergo ordinavit dfecit armari armis et supersignis regalibus, loco Caroli, qui ducebat provinciales, lombardos, tuscos et campanos. Secunda acies fuit ex francis, cuius fecit ducem Guiglielmum Ostendardum, et posuit provinciales ad custodiam pontis dicti fluvii, ne exercitus Conradini posset transire impune. Tertio mandavit, quod rex Carolus cum flore totius nobilitatis reponessimi bellatores: et ipse Alardus remansit cum ipso Carolo. Ex alia parte Conradinus fecit similiter tres acies; unam ex germanis, cuius fuit
Abbreviated transcription (Latin):
spada. nullus e incidẽtior nłis gladiꝰ ẽ acutior lm¬
qlia maligna smo saguta acura ñ ita penetrat et
tota euolutoe ꝑista ualle colorosas ĩ reusior
Et ecce qĩ esprutit nõs eu ense peio cħ le fecu
ad p̃sentiã illiꝰ diaboli. Ido dͭ prima chalt᷑ .i. ali

Expanded text:
 incidentior, nullus gladius est acutior lingua maligna; imo sagipta acuta non ita penetrat, et totam revolutionem per istam vallem dolorosam in reversione. Et ecce quia repercutit nos cum ense; però che le ferute ad praesentiam illius diaboli; ideo dicit: prima ch'altri, i
Abbreviated transcription (Latin):
ordis sui ut me secũ portaret ĩ celu come io fu
morto. qi statiz aĩa sepata portat᷑ ad głaz ul
ad pena ma un de neti cherubi ni .i. q̃dã angls
malus occurrẽs francisto tanq̃ bono cherubin
nõ mi far torto. qr ini quu est uelle usurpare
mipos et ĩ frlices dg̃natos ⁊ ecce cã pẽ cħ
diẽde el cõseglo fraudulente .o. Bonifatio
restate mã. Et hic .no. lector ꝙ ĩ hoc nõ de¬
bes imiaginari ꝙ ista pultra ꝯtentio fu̾t int̾ sc¬

Expanded text:
fui morto, quia statim anima separata portatur ad gloriam vel ad poenam, ma un de' neri, <idest, quidam angelus malus occurrens Francisco tamquam bono>, cherubini et tecum, non mi far torto, quia iniquum est velle usurpare os et infelices damnatos; et ecce causam, perchè diede il consiglio frodolente, scilicet Bonifacio,testate mea. Et in hoc nota, lector, quod non debes imaginari,
Abbreviated transcription (Latin):
sru pͥmũ tractatu inferni et altͦ e da uedẽ
tu nõ uedi. qr alie fraudes restant dsebẽd
sti ancor di messo lostar .i. forte ꝯcessisses mihi
ꝙ ego ad huc remansissem ibi aliꝗdui se pu
hauessi atteso alla cagion perchio gua daue
Et hic aduit ꝙ dantes loꝗtur int ad mou pissio

Expanded text:
istum primum tractatum Inferni, et altro èe da veder che tu non vedi, quia aliae fraudes restant describesti ancor dimesso lo star, idest, forte concessisses mihi, quod ego adhuc remansissem ibi aliquandiu, se tu avessi atteso a la cagion perch'io guardava. Et hic adverte quod Dantes loquitur hic ad modum passio
Abbreviated transcription (Latin):
fuit dẽlictus ap̃ ceꝑanu et apd bñuentu
sic a coĩte cere ꝗ sentiebat su coĩte capte
et młti alii dimisũt manftendũ ꝗ p̾ta spo¬
lati fuer̃t eort t̾ris et Castelł Id̾o bñ dic̃ au
la doue fu bugiardo ciaschun puglestd qu
nlłus dixit sibi ueꝵ nec ẜuauit ꝓmisso fidẽ¬

Expanded text:
fuit derelictus apud Ceperanum et apud Beneventum, sicut a comite Acerrae, qui sentiebat cum comite Casertae: et multi alii dimiserunt Manfredum, qui postea spoliati fuerunt eorum terris et castellis. Ideo bene dicit autor: là dove fu bugiardo ciascun pugliese, quia nullus dixit sibi verum, nec servavit si
Abbreviated transcription (Latin):
deliquit intadem sp̃e scismatis metu + UoIT¬
bbe ess digumno di uededa ince Cuioro¬
manũs ꝗ̃ uell nũqͥ uidisse ariminũ qr oło
ẽẽt hic instlicit danatꝰ ut statis dice ta
fara uemrliii stato uocabit eos ad ueniendu
ad parlam̃to seco et sb isto tolor honesto poi
fadasi .i. tas ꝑfiot aget ħ uoto ne preco no¬
li fata allor mestie⁊ al uento di pocara.
ad huiꝰ intelligẽtia drbes sire ꝙ fotatia est una
gia und nauicantto sepe solent fatẽ maqua

Expanded text:
quia deliquit in eadem specie scismatis mecum, che vorrebbe esser digiuno da vederla. Hic est Curio romanus qui vellet numquam vidisse Ariminum, quia non esset hic infeliciter damnatus, ut statim dicetur, farà venirli, idest, vocabit eos ad veniendum, a parlamento seco, et sub isto colore honesto, poioto nè preco non serà lor mestier al vento di Focara. Ad cuius intelligentiam debes scire, quod Focaria est una gia; unde navigantes saepe solent facere magna
Abbreviated transcription (Latin):
uenit prneuẽtu ꝓpe ꝑ duo miliatia. Mm¬
feed̾ stati cepit ꝯ̃silius pugnandi ne ꝑmio¬
tẽt hostib fexis tp̃o refocillandi cete
elctio suit ꝑuitiosa sibi qr si distuliss tm une
die uł duob dieb geno katoli erat ꝑdit
folp cauliũ et dare tursos eꝗs suis. Et
prea gens Manfrrdi erat ualde dasꝑsa/ uñ
si ali quãtulũ distitaliss młtus crenissent un¬
res eiꝰ S que deus odit ĩ fatuat. Manfr¬
miter calugnanũ. Sa e lõbardis tusas
et aliis thootonics ngi qũo sradiit buit¬
dam comiti iordano qr erat oͥ uĩctꝰ affinitate
et fidelitate ĩctissimus. Tertia fuit e apal
et saracenis nucetie quos p̃r suns srede¬
ricus ex dicilia ibi posueãt ⁊ hat acie dicte¬
bat ip̃e Mansredꝰ quȩ erat x Mctt mili

Expanded text:
e per duo milliaria. Manfredus statim cepit consilium pugnandi, ne permitteret hostibus fessis tempus refocillandi; sed certe electio fuit perniciosa sibi, quia si distulisset tantum uno vel duobus diebus, gens Caroli erat perdita foliis caulium et dare thyrsos equis suis: et praeterea gens Manfredi erat valde dispersa, unde si aliquantulum distulisset, multum crevissent vires eius. Sed quem Deus odit, infatuat. Manfrmitem Calvagnum; secundam ex lombardis, tuscis, et aliis theutonicis mixtim, quam tradidit ducendam comiti Iordano, quia erat sibi iunctus affinitate, et fidelitate iunctissimus; tertia fuit ex apulis et saracenis Nuceriae, quos pater suus Federicus ex Sicilia posuerat ibi; et hanc aciem ducebat ipse Manfredus, quae erat
Abbreviated transcription (Latin):
tuxesilix̃ Tunt ꝑ arolus uidẽs fi antos suos
ĩ ꝗbi srem posurrat tam dur̃ opprimi nõ fuito
ordine suctũrit s cũ sua acie Simiłt comeo
flanorie cũ suo magr̃o et aciẽ sua et diu fuit
preliũ dubiue qr thedtonit mitable tũ magnis
ensibi siis trutidabãt frantos Se so̾tto ẽ ortꝰ

Expanded text:
arolus videns francos suos, in quibus spem posuerat, tam dure opprimi, non servato ordine succurrit sibi cum sua acie; similiter comes Flandriae cum magistro suo et acie sua. Et diu fuit proelium dubium, quia theutonici mirabiliter cum magnis ensibus suis trucidabant francos; sed subito ort
Abbreviated transcription (Latin):
Bonifatiꝰ pp roman que siuit coĩte  Eiudonẽ
arbi natẽ ꝗ erat ĩtra claustrũ ad agẽda ꝯtẽ¬
platõe ut curaret ip̃m a sua febre .i. a fuꝑba
ambitioe. Et sic̃ Siluest timebat ire ad co
ita Comes recusabat accedet ad Bonifatius
timor mortis iñtał S Siluest dedit carius

Expanded text:
pa romanus quaesivit comitem Guidonem urbinatem, qui erat intra claustrum ad agendam contemplationem, ut curaret ipsum a sua febre, idest a superba ambitione: et sicut Silvester timebat ire ad Conita comes Guido recusabat accedere ad Bonifacium timore mortis mentalis. Sed Silvester dedit sanius
Abbreviated transcription (Latin):
cõitu uenit Beneuẽtu qi ibi porerar mo¬
lius elige̾ põtate pugnandi et fipedit pa¬
rolu ꝗ nõ potat intrar̃ pͥncipatit is tran¬
sire in a puilem nͥ ꝑ Beneuentus Rarolus
hoc sentiens recessit a sanito Germano ap
nõ teniñt it u̾sus capria ꝑ tra laboris
qi nõ potuiss transire ad pontẽ fortissimũ
lapue quer fecãt sieri fredritꝰ ẜo S tran¬
siuit uultutnũ apud łulmnus ubi potetat

Expanded text:
bi poterat melius eligere potestatem pugnandi, et impedire Carolum, qui non poterat intrare principatum, nec transire in Apuliam nisi per Beneventum. Carolus hoc sentiens recessit a sancto Germano et non tenuit iter versus Capuam per Terram Laboris, quia non potuisset transire ad pontem fortissimum Capuae, quem fecerat fieri Federicus II, sed transivit Vulturnum apud Tulivernum, ubi poterat