comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tigram mysterũ id:÷ ꝓlucrandis animab
eum uenis se credere dehenus Sicut doctus
piscator etperitus uenator in eo locoretia
tendit ubi multuudinem piscium. uł auiũ
siuebestiurum nouit conuenire. ut cum
multi congregantur aliquicapit antur:
itadñsadconuiuium uel adnuptiasuenire
uoliut. ut ubimulti conueniebant. reti
eius p̃dicationis aliqui caperent᷑. Ob hanc
ciuisam inuitatus apharisȩo indomo eius discu¬
buisse legitur: et nunc uocatus ad nuptius
non solum uenisse. sed etiam eussuomiracu¬
lo consecrasse memorat᷑. Obinotandum

Expanded text:
am mysterii, id est, pro lucrandis animabus, eum venisse credere debemus. Sicut enim doctus piscator, et peritus venator in eo loco retia tendit, ubi multitudinem piscium vel avium, sive bestiarum novit convenire, ut cum multi congregentur, aliqui capiantur, ita Dominus ad convivium vel ad nuptias venire voluit, ut ubi multi conveniebant, reti ejus praedicationis aliqui caperentur. Ob hanc causam invitatus a Pharisaeo, in domo ejus discubuisse legitur, et nunc vocatus ad nuptias, non solum venisse, sed etiam eas suo miraculo consecrasse memoratur. Ubi notandum
Abbreviated transcription (Latin):
asdequarum haustu. & ablui. et saciari
posst. Pulcherrime aut̃ mentib scoꝵ
conuenit. quod dehisdem ydrusdicitur.
capientes singule metretas. bina suł ter¬
nus. Metron enĩ grece : latinȩ mensu¬
radicit᷑. trium modiorum. Nonenim
dcit quia alie capiebant binus. et aliȩ
temas: sed singule capiebat᷑ metretas
binasuł ternus. Cumenim scĩ uiri patris
etfilimentionẽ faciunt: id ÷ ipsictrnas mere
tas capiunt. Quasi enimbinas metretas
dauid spãlis ydria capiebat. cum de patre
& filio loquebatͥ dicens. Omnia insapientia
fecisti. Quasi ternasidem ipsecapiebat
cum dicebat. Verbo dnĩ caelifirmati sunt:
& spũ oriseius omnis uirtuseorũ. Binas

Expanded text:
rum haustum et ablui et satiari possit. Pulcherrime autem mentibus sanctorum convenit, quod de iisdem hydriis dicitur: « Capientes singulae metretas binas vel ternas. » Μέτρον enim Graece, Latine mensura dicitur trium modiorum. Non enim dicit, quia aliae capiebant binas, et aliae ternas, sed singulae capiebant metretas binas vel ternas. Cum enim sancti viri, Patris et Filii mentionem tantum faciunt, quasi binas vel tDavid spiritualis hydria capiebat, cum de Patre et Filio loquebatur, dicens: « Omnia in sapientia fecisti . » Quasi ternas idem ipse capiebat, cum dicebat: « Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . » Binas
Abbreviated transcription (Latin):
ricordem. Quicum reꝓbato saul electus a
dõ ect̃ ad regnandũ: ꝑ secutionẽ passus ẽ.
Etcum trandisset eũ dñs mmanus cius et posset
eumoccidere : non solum semel sed etiã bis
tercioq pepertit ei ꝓpt̃ dnm̃ dicens. Absit
dd suꝑ isrł eleuatũ. Qđsitu haec audiensuo¬
lueris imitari humilitatẽ. & mansuetudi¬
nẽ dđ. ut cum inimicistius nocere possis prop¬
terdm̃ dimitas. inuenistunquarta ȩtate
ydriã aqua plenã. At uͦ siꝑsaul reꝓbum

Expanded text:
ricordem. Qui cum, reprobato Saul, electus a ricordem. Qui cum, reprobato Saul, electus a Deo esset ad regnandum, persecutionem passus est Et cum tradidisset eum Dominus in manus ejus, et posset eum occidere, non solum semel, sed etiam bis tertioque pepercit ei propter Dominum, dicens: « Absit David super Israel elevatum. Quod si tu haec audiens, volueris imitari humilitatem et mansuetudinem David, ut cum inimicis tuis nocere possis, propter Deum dimittas, invenisti in quarta aetate hydriam aqua plenam. At vero si Sa
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝓpt̃me. Benedicens benedicam tibi.
& multiplicubo sementuũ sicut stelluscae¬
li : & sicut arent quȩ ẽ inlittore maris.
Conuersusq retrof sum: uidit arietẽs inter
ueprȩs herentẽ cornibus. Quemassumens.
obtulit holocaustum ꝓfilio. Quicumq
ergo haec audiens. cogitauerit incorde
suo cum quanto studio debeat dõ oboedire
quando abrahum magis uoluit dõ oboedi¬
re. quamfilio suo unigenito parcere : ha¬
bet interciu etutȩ ydriamaqua plenum.
Siuero in hoc facto abrahȩ spalẽ intellectũ
quȩ sierit. ut intellegat ꝑ abraham dm̃ patrẽ.
& ꝑisa ac unigenitum filium eiꝰ dnm̃ ihm̃
passurus. lignum inquo pateret᷑ ipse por¬
tauit. ineouero quodisa ac dñĩ uoce liberat᷑
et aries peo ẽimmolatus. intelexert dm̃ hu¬
manitatẽ passionẽ sustinuisse. sed diuinitatẽ
in passibilem ꝑmansisse: ydria quã plenã
habebut aquã mututuẽ ei inuinum.
nquarta ȩtate legimus fuisse dauid. non
solumuirum fortẽ. sed etiã humilẽ. et mise¬

Expanded text:
nedicens benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam quae est in littore maris. » Conversusque retrorsum, « vidit arietem inter vepres haerentem cornibus, quem assumens, obtulit holocaustum pro filio. » Quicunque ergo, haec audiens, cogitaverit in corde suo cum quanto studio debeat Deo obedire, quando Abraham magis voluit Deo obedire quam filio suo unigenito parcere, habet in tertia aetate hydriam aqua plenam. Si vero in hoc facto Abrahae spiritualem intellectum quaesierit, ut intelligat per Abraham Deum Patrem, et per Isaac unigenitum filium ejus, Dominum passurus, lignum in quo pateretur ipse portavit, in eo vero quod Isaac Domini voce liberatus, et aries pro eo est immolatus, intellexerit Domini humanitatem passionem sustinuisse, sed divinitatem impassibilem permansisse: hydria, quam plenam habebat aqua, mutata est ei in vinum. In quarta aetate legimus fuisse David, non solum virum fortem, sed etiam humilem et mise
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. qui factusẽ sacerdos ineternum sđ
ordinem melchi sedech. quielectos suos&
captiuitate babylonȩ ad calestẽ patrũ
reuocauit: ydria quȩ prius aquam chale¬
bat. conuersa ẽ tibi inuinum.
nsextu atate legimus. quod ipse auctor
susẽ et tricesima tercia. p̃ haȩc die. inta¬
plo p̃sentutus atq legalis hostiua ꝓeot
oblata. nulla tam en necessitate cogo¬
te. sed spontanea uoluntate. tantũ udq
ad impleret. Quod si hactuaudiens cogias¬
ris. cum quanta sollicitudine et studio.
eugłi debeas obseruare p̃ceptaquȩ p
ipsũ dicta st̃ quando ipse legẽ quã pt
uum dederat. cũ quanta diligentia dis¬
natus ẽ obseruare: inuenisti in sextu aa¬
te ydriam aquu plenũ. uberioremet
mundiorẽ omnibus dequa ñ solũ ablui
sed etiã satiari potes. Si aut̃ altius aliquo
in hoc dni facto intellexeris. ut intellegs
meo qđ ipse noluit prius intemplo maid¬
alis adifficu constructo p̃sentari quas

Expanded text:
m, qui factus est sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchiscdech , qui electos suos de captivitate Babyloniae ad coelestem patriam revocavit: hydria tua, quae prius aquam habebat, conversa est tibi in vinum. In sexta aetate legimus , quod ipse auctor isus est, et tricesima tertia post haec die in templo praesentatus, atque legalis hostia pro eo est oblata, nulla tamen necessitate cogente, sed spontanea voluntate, tantum ut legem adimpleret. Quod si haec tu audiens cogitaveris cum quanta sollicitudine et studio Evangelii debeas observare praecepta, quae per ipsum dicta sunt, quando ipse legem quam per servum dederat, cum tanta diligentia dignatus est observare, invenisti in sexta aetate hydriam aqua plenam, uberiorem et mundiorem omnibus, de qua non solum ablui, sed etiam satiari potes. Si autem altius aliquid in hoc Domini facto intellexeris ut intelligas in eo quod ipse noluit prius in templo materialis aedificii constructo praesentari, quam
Abbreviated transcription (Latin):
bisfrs non potui uob loquiquasi sp̃alib
sed quasi carnulib: Iamquã paruulis in
xp̃o: lacuob potum dedinonescam. Qua¬
sicumaliis montẽ ascenderat: quib dicebat:
Sapientiã loquimur. inter ꝑfectos. Mora¬
liter aut̃ leꝓsusiste quid nõ demonte descen¬
dente occurrit : unumquemq significat
peicatorẽ. Sicut enĩ lepra uariũ ex primit
colorem incute. sic peccatum uarias habet
species inmente. Quienĩ adulterium. ho¬
micidiũ. furtum. rapinũ. sacrilegium.
xhissimilia ꝑpetrat: quasi lepsã in ani¬
ma cutẽ demonstrat. Talis siuult munda¬
tionemanimȩ recipere. debetdnõ occurre.
id ÷ cumlacrimis et gemitib sepeccatorẽ re¬
cognoscere. & dñi misericordiã conpunc

Expanded text:
n potui loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . » Quasi cum aliis montem ascenderat quibus dicebat: « Sapientiam loquimur inter perfectos . » Moraliter autem leprosus iste qui Domino de monte descendente occurrit, unumquemque significat peccatorem. Sicut enim lepra varium exprimit colorem in cute, sic peccatum varias habet species in mente. Qui enim adulterium, homicidium, furtum, rapinam, sacrilegium, et his similia perpetrat, quasi leprosam in anima cutem demonstrat. Talis si vult mundationem recipere, debet Domino occurrere, id est, cum lacrymis et gemitibus se peccatorem cognoscere, et Domini misericordiam compunc
Abbreviated transcription (Latin):
datumẽ nosse mysterium regnidi: a
sola lutera sunt instruendi. Qđ etiamds
alibi suo exemplanos instruit. quando
cuidam dicenti : magister bone: quidsi¬
ciendo uitam ȩternam possidebo Quali
in conualle posito: respondit dicens. aion¬
datu nosti. non occides. ñ adulterabis. n
falsum testimonium dices. ñ cõcupiscesti

Expanded text:
datum est nosse mysterium regni Dei , datum est nosse mysterium regni Dei , sola littera sunt instruendi, quod etiam Dominus alibi suo exemplo nos instruit, quando cuidam dicenti : « Magister bone, quid faciendo vitam aeternam possidebo? » quasi in convalle posito respondit, dicens: « Mandata nosti: Non occides. Non adulterabis. Non falsum testimonium dices, non conc
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotum animos ad suamcredulitatẽ p¬
uocaret : & ñ credentib: omnẽ excusatio¬
nem auferret. Et uidentes leprosum mi¬
datum : si crederent inmundatorem. salus¬
teminter uenirent..Si aut̃ credere nolle
in excusabiles eent Inde benedicitur
intestimonium illis: id ÷ sacerdotibus.
Aliter. ꝑmontẽ in quo dñs discipulos docut
sublimior doctrina accipit᷑. ubi solidiscia¬
li adeum accesserunt. quia illi in sp̾atalil
reb sunt instruendi. quiꝑ diuturnã medi¬
tationẽ eam capere possint. Qui aut̃ par¬
uuli sunt insensu. & tenues in fide : quasiu
conuallib sunt instruendi. id÷ in apeito¬
ribus sententus monendi. Vnde cumin
montib discipulos docuit: et in conual¬
bus leꝓsum curauit: ostendit in p̃dicate
iuxtu capacitatem auditorũ formans
eẽ sermonem doctorũ. Non enim propꝰ
ꝑfectos deserendis in ꝑfecti: sed potuisci
illis corrigendi. atq colerandi. Quienm
tales sunt. utcũ apłis audire possint. uoh

Expanded text:
rdotum animos ad suam crudelitatem provocaret, et non credentibus omnem excusationem auferret. Et videntes leprosum mundatum, si crederent in mundatorem, salutem invenirent: si autem credere nollent, inexcusabiles essent. Unde bene dicitur: « In testimonium illis, » id est sacerdotibus. Aliter per montem, in quo Dominus discipulos docuit, sublimior doctrina accipitur, ubi soli discipuli accesserunt: quia illi in spiritualibus rebus sunt instruendi, qui per diuturnam meditationem eas capere possint. Qui autem parvuli sunt in sensu et terreni in fide, quasi in convallibus sunt instruendi, id est in apertioribus sententiis monendi. Unde cum in montibus discipulos docuit, et in convallibus leprosum curavit, ostendit in praedicatione juxta capacitatem auditorum, formandum esse sermonem doctorum. Non enim propter perfectos deserendi sunt imperfecti, sed potius cum illis corrigendi atque tolerandi. Qui enim tales sunt, ut cum apostolis audire possint: « Vobis
Abbreviated transcription (Latin):
catores homines deleuit: baptismum in quo
peccata delent̾. ꝑ coruũ. qui regressus ẽ
& nonẽ reuersus: hereticos quiex nob exier̃
sdnonerant ex nob. Percolumbã quȩ ra¬
numoliuae uirentib folus detulit. uncti

Expanded text:
homines delevit, baptismum, in quo peccata delentur; per corvum qui egressus est et non est reversus, haereticos qui ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis per columbam; quae ramum olivae virentibus foliis detulit, uncti
Abbreviated transcription (Latin):
hisqͥ destirpe
adae descenderant p̃ceptumdñi : inuentus
÷̃ noa uiriustus. Cuidix̃ dñs. Finis uniuer¬
boinquit diluuio omnẽ carnẽ. Facergo
tibiartã delignis leuigatis. et ingrediẽris
ineũ tu et filuitui. uxortua. etuxo¬
resfilioꝵ tuoꝵ. ut possitis uiuere. Teenĩ
inueniustum ingenerationehac. Qui dñi
implensussionẽ. ꝑcentũ annosin arce fa¬
bria desudauit. & in articulo dieullius in¬
gresusẽ in arca. ipse et filueius. uxor eiꝰ
& uxoresfiliorum eius. Pluitq dñs xl.
deb et quadraginta noctib suꝑ terrã:
et factumẽ. diluuium. Mortuuq ẽ.
omniscaro : inquu erat spsuitae. sostea uͦ
uolensscire noae utrum cessisent aquae:
emisit coruum. quinonẽ reuersus ad cũ.
Acdeinde emi sit scđo columbã. quȩ uespere
reuersaẽ. ad eũ: portans ramumoluiae
uirentib folus inoresuo. Quisquis ergͦ haec
audiens. elegerit magissaluari cumelec¬
tis paucis. in exemplũ noae. quam perire
cũ multis reybis inuenit inscđa atate ydri¬

Expanded text:
his qui de stirpe Adae descenderant praeceptum Domini, inventus est Noe vir justus, cui dixit Dominus: « Finis univerbo inquit diluvio omnem carnem. Fac ergo tibi arcam de lignis levigatis, et ingredieris eam tu et filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum, ut possitis vivere. Te enim inveni justum in generatione hac . » Qui Domini implens jussionem, per centum annos in arcae fabrica desudavit, et in articulo diei illius ingressus est in arcam ipse et filii ejus, uxor ejus, et uxorebus et quadraginta noctibus super terram, et factum est diluvium, mortuaque est omnis caro, in qua erat spiritus vitae. Postea vero volens scire Noe utrum cessassent aquae, emisit corvum qui non est reversus ad eum. Ac deinde emisit secundo columbam quae vespere reversa est ad eum, portans ramum olivae virentibus foliis in ore suo. Quisquis ergo haec audiens, elegerit magis salvari cum electis paucis, in exemplum Noe, quam perire cum multis reprobis, invenit in secunda aetate hydri
Abbreviated transcription (Latin):
in confessione dnĩ aperit os. ꝑ cam uero ho¬
homicida populum iudeoꝵ. qui propit
inuiditm sanguinem dni fundere noni¬
muit. & propterea uagus et ꝓfuguse
reputatus: ydriam qua ̃ plenũ inueneas
aqua conuersa ẽ ei inuinum. In scđa ea

Expanded text:
in confessione Domini aperit os; per Cain vero homicidam, populum Judaeorum, qui propter invidiam sanguinem Domini fundere non timuit, et propterea vagus et profugus est reputatus: hydria, quam plenam invenerat aqua, conversa est ei
Abbreviated transcription (Latin):
lancea latus el aperuit. & continuo exluit
sanguis et aqua: ydriam quã plenã iu¬
nerat aqua. conuersa ẽ ei inuinum. Videa¬
mus adhuc in ipsa aetate aliã ydriam aqu
plenam. Legimꝰ enĩ qr idem primus homo
p̾peccatũ duos filios genuit. cai scilicet
et abel. Fuit abel pastor ouium: etcam
agricolu. Tollensq abel de ouib suis: et
de adipib earum. obtulit holocaustumds
Cainaut̃ defrugib terrȩ. Et respexit dñsad
abel et admunera eius: ad cam aut̃ et admi¬
nenx eius non respexit. Unde iratꝰ cain. &
inuidiaductus: dixit ad fratrẽ. Egredian
foras. Cumq eent̃ in agro: cõsurrex̃ adue¬
sus fratrẽ suũ et occidit eũ. Dixx̃q eids̃ u¬

Expanded text:
aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua ; » hydria, quam plenam invenerat aqua, conversa est in vinum. Videamus adhuc in ipsa aetate aliam hydriam aqua plenam. Legimus enim quia idem primus homo post peccatum duos filios genuit, Cain scilicet et Abel. Fuit Abel pastor ovium, et Cain agricola. Tollensque Abel de ovibus suis et de adipibus earum, obtulit holocaustum Domino, Cain autem de frugibus terrae. Et respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain autem et ad munera ejus non respexit. Unde iratus Cain et invidia ductus, dixit ad fratrem: Egrediamur foras. Cumque essent in agro, concurrexit adversus fratrem suum, et occidit eum. Dixitq
Abbreviated transcription (Latin):
diorũ hercticoꝵ dogmata destruunt᷑.
anchei scilicet et fotini quoꝵ̃ unꝰ negauit
cũ fuisse uerum hominẽ. alterũ uerũ dm̃.
rubesca tergo manicheus. cum audit. post
meuenit uir. Frubescat et fotinus: cum p̃co¬

Expanded text:
struuntur, Manichaei scilicet et Photini, quorum unus negavit eum fuisse verum hominem, alter verum Deum. Erubescat ergo Manichaeus, cum audit: « Post me venit vir. » Erubescat et Photinus, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
dñi incarnatio: sed etiam scoꝵ p̃dicatio
p̃dicta fuit. Sic enim: ait csaias in ꝑsona
dñi. Ecceego et puerimei quos mihidedit
dñs: in signum et portentum ifraheli.
St deficiente uino : dicit mater ihũ ad
eum. Uinum non habent.
Nefortuitu neccasu accidisse putandum
ẽ. ut dno ueniente ad nuptia suinum
deficeret. Sed ideo magisut ocasiomira¬
culi fieret . ut dum aquas inuinum con¬
uerteret : ds̃qui in homine latebat ap¬
pareret. ipse scilicet quieducit panem
deterra. et uinoletificat cor hominis.
Vnde intellegensscã eius genitrix. iam
tempuseẽ ꝑfecte atatis quo ꝑ miraculu
seipsum dnm̃ mundo innotesceret : et
non filiusioseph sed dĩ et mariae uirginis
crederetur ait. Uinum non habent.
Sp̃itulit̾ aut̃ ueniente dño ad nuptias
uinum defecit: quia meraca illa legis
aprisca sua suauitate et dulcedine de¬
si puerat. Quasi enim uinum sapuit lex

Expanded text:
Domini incarnatio, sed etiam eorum praedicatio Domini incarnatio, sed etiam eorum praedicatio praedicta fuit. Sic enim ait Isaias in persona Domini: « Ecce ego et pueri mei, quos mihi dedit Dominus in signum et portentum Israeli . » « Et deficiente vino, dicit mater Jesu ad eum: Vinum non habent. » Nec fortuitu nec casu accidisse putandum est, ut Domino veniente ad nuptias vinum deficeret, sed ideo magis ut occasio miraculi fieret, ut dum aquas in vinum converteret, Deus qui in homine latebat, appareret, ipse scilicet, qui educit panem de terra, et vino laetificat cor hominis. Unde intelligens sancta ejus genitrix jam tempus esse perfectae aetatis, quo per miracula seipsum Dominum mundo innotesceret, et non filius Joseph, sed Dei et Mariae virginis crederetur, ait: « Vinum non habent. » Spiritualiter autem veniente Domino ad nuptias, vinum defecit, quia meraca illa legis, a prisca sua suavitate et dulcedine desipuerat. Quasi enim vinum sapuit lex
Abbreviated transcription (Latin):
terat mater ihũ ibi. Mater ihũ ispici¬
aliter synagogã significat: quȩdum ꝑ
gis nob dĩ filium genuit.
Iocatus ÷ aut̃ iħs et discipulieius adnuptias.
Imnia ergo quȩ inseriȩ huius lectionis
referunt᷑ : sic uixta litterã accipienda
nuptias. hoc decluratur. quia sine testimo¬
molegis ꝓphetarum in mundo non appa¬
ruit. Quasienim patresscĩ et ꝓphete
dnm̃ ad nuptius uocauerunt. quando
non solum eumuenturum in mundo p̃di¬
xerunt. sed etiam utuenire dignaret᷑
ꝓnrã redemptione totis uotis õptauert̃.
is audire quomodo sit uocatus: audiisa¬
iam dicentẽ. Utinam disrum perescaȩlos
et descenderes. Et psalmista eiusdem ad¬
uentum desiderans ait. Onẽ inclina cȩlos
tuo set descende Nec non et ille uenera¬
bilissenex. iam moriturus aiebat.
Salut aretuum: ex spectubo dnẽ : Voca¬
tisunt.aut̃ cumeo et discipulieius
quia ut firmior auctoritas eet̃: non solũ

Expanded text:
« Et erat mater Jesu ibi. » Mater Jesu spiritu« Et erat mater Jesu ibi. » Mater Jesu spiritualiter Synagogam significat, quae dum pgis nobis Dei Filium genuit. « Vocatus est autem Jesus et discipuli ejus ad nuptias. » Omnia ergo quae in serie hujus lectionis referuntur, sic juxta litteram accipienda nuptias, per hoc declaratur quia sine testimonio legis et prophetarum in mundo non apparuit. Quasi enim patres sancti et prophetae Dominum ad nuptias vocaverunt, quando non solum eum venturum in mundum praedixerunt, sed etiam ut venire dignaretur pro nostra redemptione, totis votis optaverunt. Vis audire quomodo sit vocatus? audi Isaiam dicentem: « Utinam disrumperes coelos, et descenderes . » Et Psalmista, ejus adventum desiderans, ait: « Domine, inclina coelos tuos, et descende . » Necnon et ille venerabilis senex jam moriturus, aiebat: « Salutare tuum exspectabo, Domine . » Vocati sunt autem cum eo et discipuli ejus, quia ut firmior auctoritas esset, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
lacte candidiores. Et ioħ in apocalipsir
tem decęlo : tamquam sponsamornatã
uro suo. Vel certe quia nemo in hisnupti¬
is inter eẽ potest. nisiqui in diuiduum
trinita tem dnĩ fuerit confessus: recte etiã
die terciu ad nuptias uenisse narratur.
Siue aliter. Ob hoc dietercia adnuptia sue¬
nere uoluit: ut ostenderet quia quicumq
in eccła ꝑfidem discumbit. memoriamu
lisdebet. et ex ertere inbonis Gel quiatres
uirtutes principales. scilicet. spem. fidem.
caritatem. in suo opere custodire debet.
quia legimus quod dnõdicente adionum
prophetum uade inniniuen cuitatem
magnũ. et dicespopulo huic. Ad huc qua¬
draginta dies: et niniue sub uertetur.
illo p̃dicante. statimrex solio descendit:
et p̃cepit triduanum ieiunium facere po¬
pulo. Quo facto. cessauit populus anequi¬
cia sua. et conuersus ẽ ad dm̃ et ex audi¬
uit eum dñs. et cessauit apluga.

Expanded text:
lacte candidiores. » Et Joannes in Apocalypsi: « lacte candidiores. » Et Joannes in Apocalypsi: « tem de coelo, tanquam sponsam ornatam viro suo . » Vel certe, quia nemo in his nuptiis interesse potest, nisi qui individuam trinitatem Domini fuerit confessus, recte etiam die tertia ad nuptias venisse narratur. Sive aliter, ad hoc die tertia ad nuptias venire voluit, ut ostenderet quia quicunque in Ecclesia per fidem discumbit, memoriam, lis debet et exercere in bonis: vel quia tres virtutes principales, scilicet spem, fidem et charitatem in suo opere custodire debet, est, quia legimus quod, Domino dicente ad Jonam prophetam: « Vade in Niniven civitatem magnam, et dices populo huic: Adhuc quadraginta dies, et Ninive subvertetur , » illo praedicante, statim rex de solio suo descendit, et praecepit triduanum jejunium facere populo. Quo facto, cessavit populus a nequitia sua, et conversus est ad Dominum, et exaudivit eum Dominus, et cessavit a plaga.
Abbreviated transcription (Latin):
tes. transformamur acluritate incluri¬
tatem. tamquam adnĩ spũ. Quod et facie¬
bat psalmista. quicum uiderit impium
suꝑex altatũ etel euatum sicut cedros liba¬
ni: omnia transitoria nihil conputans in¬
ulescens animo. aiebat Transiui et ecceñerat.
quesiuieum et ñ ẽ inuentꝰ locus eius. Etbene
de tercia posteu quȩ supra euangelistu
commẽmorauit: facte fuisse referuntur.
su quippe sunt tempon Ante legem.
ublege. et sub gr̃ã. Quia enim ad c̃iun¬
gendum sibi eccłam. non antelegẽ. non
siblege. sed sub grã ds̃uisibilis apparuit.
rate die terciu ad nupcias uenisse memo¬
at. Dequa coniunctione: paulus apłs
at. Aemulor enim uos dĩ amulatione:
dspondi enim uos uniiuiro uirginem castũ
hehibere xp̃o. Hinc in laude ȩccłẽ dicit᷑:
Eccetu pulchia es amicamea. eccetupulchra
occulitui columbarum. Etiterum. sul¬
chriores sunt occulitui uno: et dentes tui

Expanded text:
tes, transformamur a claritate in clarites, transformamur a claritate in claritatem, tanquam a Domini spiritu . » Quod et faciebat Psalmista, qui, cum videret impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani, omnia transitoria nihil computans, incalescens animo, aiebat: « Transivi, et ecce non erat: quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . » Et bene die tertia post ea quae supra Evangelista commemoravit, factae fuisse referuntur. Tria quippe sunt tempora, ante legem, sub lege et sub gratia. Quia enim ad conjungendam sibi Ecclesiam non ante legem, non sub lege, sed sub gratia Deus visibilis apparuit, recte die tertia ad nuptias venisse commemoratur. De qua conjunctione Paulus apostolus ait: « Aemulor enim vos Dei aemulatione, despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . » Hinc in laudem Ecclesiae dicitur : « Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra; oculi tui columbarum. » Et iterum: « Pulchriores sunt oculi tui vino, et dentes tui
Abbreviated transcription (Latin):
isibi eclum
homo inter homines apparuit. Locusnup
natus non solum docuit sed etiamuirtutes
fecit. et dequa apłi electi sunt. Calebra¬
tores aut̃ nuptiarum primum apłi fuer̃
dequib dñs ait in eugło. Non possunt filu
sponsi lugere : quamdiu cum illisẽ.: spon¬
sus. Veni ͤt tempꝰ quando auferet᷑ ab eis
ponsus. et tunc ieunabunt. Sed quia
ad has sp̃itales nuptias uenire non pocest.
nisi prius zelo dĩ tactus mala opera respue¬
re s itbona didicerit amure : recte incha¬
na galilee facta fuisse referunt᷑. Chana
quppe uiculus galilẽȩ: zelus interp̃tut᷑.
Ualilea namq transmigratio factae in nr̃a
linguadicitur. Ex qua interp̃tatione
ostendit᷑ quia ille feliciter adhas nuptias
discumbit: qui zelo amorisdĩ tactus de
terreno amore ad cȩleste desiderium trans¬
migrauerit. qui possit dicere cum psalmista.
relusdomustuȩ comedit me. Et cum apło.
Nos aut̃ reueluta faciȩ głam dnĩ contemplan¬

Expanded text:
sibi Ecclesiam, homo inter homines apparuit. Locus nupnatus, non solum docuit, sed etiam virtutes fecit, et de qua apostoli electi sunt. Celebratores autem nuptiarum primum apostoli fuerunt, de quibus Dominus ait in Evangelio: « Non possunt filii sponsi lugere, quandiu cum illis est sponsus. Veniet tempus quando auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . » Sed quia ad has spirituales nuptias venire nemo potest, nisi prius zelo Dei tactus mala opera respuere, et bona didicerit amare, recte in Cana Galilaeae factae fuisse referuntur. Cana quippe viculus Galilaeae, zelus interpretatur. Galilaea namque transmigratio facta in nostra lingua dicitur. Ex qua interpretatione ostenditur, quia ille feliciter ad has nuptias discumbit, qui zelo amoris Dei tactus, de terreno amore ad coeleste desiderium transmigraverit, qui possit dicere cum Psalmista: « Zelus domus tuae comedit me . » Et cum Apostolo: « Nos autem revelata facie gloriam Domini contemplan
Abbreviated transcription (Latin):
aperuit. sicut ipse ait in eugło. Nonueni
soluere legem: sed a dimplere. Quasiergo
sp̃italit̃ aquam inuinum conuertit. quan¬
do post suũ resurrectionem cum discipulis
ambuluns. aperuit eissensum. ut intellege¬
rent scripturas. Et incipiensa moyse etꝓphe
illo erant. De cuius suauissimogustu. tantũ
in ebriati sunt : ut postea dicerent. Nonne
cor nrm̃ ardens erat in nob deihũ dumloque
returꝰ inuia. et aperiret nobscripturas:
Spitadit̃ aut̃ ydria corda significant scõꝵ.
quȩ continent inse aquam. id÷ scientiam
scripturum. Quod enim aqua scientiam
scripturarum significet: testisẽ salo mon
quiait. Aqua ꝓfunda sermo ex ore uiri.
ettorens redunduns. fons sapientię. Quȩ
bene lapideȩ eẽ memorantur. quia contra
temptationes diaboli firma et fixa sunt
p̃cordia scõꝵ : illi lapidi adherentes. de qͦ
dicit petrus a płs Adquem accedentes la¬

Expanded text:
aperuit, sicut ipse ait in Evangelio: « Non veni aperuit, sicut ipse ait in Evangelio: « Non veni solvere legem, sed adimplere . » Quasi ergo spiritualiter aquam in vinum convertit, quando post suam resurrectionem, cum discipulis ambulans, aperuit eis sensum, ut intelligerent Scripturas. Et incipiens a Moyse et pronibus quae de illo erant. De cujus suavissimo gustu tantum inebriati sunt, ut postea dicerent: « Nonne cor nostrum ardens erat in nobis » deretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? » Spiritualiter autem hydriae corda significant sanctorum, quae continent in se aquam, id est scientiam Scripturarum. Quod enim aqua scientiam Scripturarum significet, testis est Salomon, qui ait: « Aqua profunda sermo ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae . » Quae bene lapideae esse referuntur, quia contra tentationes diaboli firma et fixa sunt praecordia sanctorum, illi lapidi adhaerentium, de quo dicit Petrus apostolus: « Ad quem accedentes la
Abbreviated transcription (Latin):
ratu. tracto uocabulo a ꝓprietate greciser¬
aut̃ scdmpurificationẽ iudȩoꝵ posite re¬
feruntur. traditio habebat iudeoꝵ̃: et
maxime phariseoꝵ ut in coniuiisetnup¬
cus uasa cum aqua haberent᷑. ꝓpt̃ puri¬
ficationem ui deorum. uel lauacionem
manuum. uł quicquid necesse eẽt. Quõd
ille phariseus in eugło indicat : quiipsum
fontem aquȩ uiuȩ dnm̃ rep̃ hendere : ausus
est quare noneẽt lotus ante prandium.
Sed q iam temp̾ instabat. ut ille qui homo
purus uidebat᷑. uerusds̃ eẽ ostenderetur.
recte sub iungit᷑.
Iicit eisihs̃. Implete ydrias aqua. Et
impleuerunt eususq ad summum. Quȩ
inunum conuerse sunt.
Et quidem poterat dñs uacucs ydria simple¬
rt uno qui omnia antequameent creauit
txnhilo: sed priuse iussiteasimplere
aqua. et sic conuertit inuinum. quia ue¬
nens nonaliam legẽ dedit. quam ꝑseruũ
sum moysen dederat. Sed ipsam spĩtalit᷑
iiterp̃tando in melius commutauit. quia
putalẽ intellegentiam quȩ inea latebat

Expanded text:
etate Graeci serautem secundum purificationem Judaeorum positae referuntur, traditio habebat Judaeorum, et maxime Pharisaeorum, ut in conviviis et nuptiis vasa cum aqua haberentur, propter purificationem Judaeorum, vel lavationem manuum, vel quidquid necesse esset. Quod ille Pharisaeus in Evangelio indicat, qui ipsum fontem aquae vivae Dominum reprehendere ausus est, quare non esset lotus ante prandium . Sed quia jam tempus instabat ut ille qui homo purus videbatur, verus Deus esse ostenderetur, recte subjungitur: « Dicit eis Jesus: Implete hydrias aqua. Et impleverunt eas usque ad summum. » Quae in vinum conversae sunt. Et quidem poterat Dominus vacuas hydrias implere vino, quoniam antequam essent, creavit ex nihilo, sed prius jussit eas implere aqua, et sic convertit in vinum; quia veniens non aliam legem dedit, quam per servum suum Moysen dederat, sed ipsam spiritualiter interpretando, in melius commutavit, quia spiritualem intelligentiam, quae in ea latebat,
Abbreviated transcription (Latin):
factum subleg
cum sine dubio natus ex uirgine credatur.
Nonemminhoc nomineicorruptio: sed sexus
designut̃. Ut aut̃ incellegatur nonpicta¬
tem ad nõ matrinegatum : sed ordinem pas¬
sionis p̃nunciatum. recte subditur.
Nicit mater eiusministris. Quodcumq:
dixerit uob facite
ntellex̾ enĩ in illis dnĩ uerb se noneẽ ex aspe¬
ratum: et ideo fiducialit̾ ministrisimpe¬
rauit. ut p̃cepta implerent filii iubentis

Expanded text:
factum sub lege , » cum sine dubio ex virgine natus credatur. Non enim hoc nomine corruptio, sed sexus designatur. Ut autem intelligatur, non pietatem a Domino matri negatam, sed ordinem passionis praenuntiatum, recte subditur: « Dicit mater ejus ministris: Quodcunque dixerit vobis facite. » Intellexit enim in illis Domini verbis, se non esse exasperatam; et ideo fiducialiter ministris imperavit, ut praecepta implerent filii jubentis.
Abbreviated transcription (Latin):
tare de eius uirginitate. quia ususserpa¬
rȩ ẽ. omnesfeminas non solum nuptus.
sed etiam innuptasmulieres appellut:
Sicut deprima matre omnium eua cunss¬
maret᷑ : dictumẽ. Aedificauit dñscosb
quã tulerat deadam inmulierem. Hlos¬

Expanded text:
itare de ejus virginitate, quia usus Scriptitare de ejus virginitate, quia usus Scripturae est, omnes feminas, non solum nuptas, sed etiam innuptas, mulieres appellare, sicut de prima matre omnium Eva, cum formaretur, dictum est: « Aedificavit Dominus costam, quam tulerat de Adam, in mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
& crescentibus. ab antiquo suo sapore de¬
fecerat. sicut dñsiudeis imꝓpenando dix
Iicit euħs. Quid mihi ettibi est mulior
onput andusẽ dñsin honorasse matita
qui iubet honorare parentes: sed illi ala¬
ora querentiquam soli humanitas
habeat. ad urtutẽ diuit᷑atis contemplai¬
dam. ciusmentis oculos subleuauit. li
sidiceret. Quid humanitati tuȩ cumn
raculo quod queris commune ẽ. cumuia¬
tes operari diuine uirtutis sit:
Nondum uenit horameu.
Quouerbo non hora fatalis ut hereticu
luerunt significat᷑. sed honx passions.
Acsidiceret. Nondumuenit hora passions:
quauere manifestet᷑ quidhumanitas¬
sit quamexte assumpsi. Quȩ horatunci¬
pleta ẽ : quando pendensincruce dix̃.
Mulier. ecce filiustuus. Ac sidiceret. Ece
quod exte assumpsi : pati. et mori pad
Miraculũ quod queris: sine diuinitatt
openxrinon potest. Sed cumdĩ geninca
mulierem audis appellutam : nolidib¬

Expanded text:
escentibus, ab antiquo suo sapore defecerat, sicut Dominus Judaeis improperando dixit: « Dicit ei Jesus: Quid mihi et tibi, mulier? » Non putandus est Dominus inhonorasse matrem, qui jubet honorare parentes, sed illi altiora quaerenti quam sola humanitas habeat, ad virtutem Divinitatis contemplandam, ejus mentis oculos sublevavit. Ac si diceret: « Quid humanitati tuae cum miraculo, quod quaeris, commune est, cum virtutes operari divinae virtutis sit? » -- « Nondum venit hora mea. » Quo verbo, non hora fatalis ut haeretici voluerunt significatur, sed hora passionis. Ac si diceret: Nondum venit hora passionis, qua vere manifestem quid humanitas possit, quam ex te assumpsi. Quae hora tunc impleta est, quando pandens in cruce, dixit: « Mulier, ecce filius tuus . » Ac si diceret: Ecce quod ex te assumpsi, pati et mori potest; miraculum quod quaeris, sine divinitate operari non potest. Sed cum Dei genitricem mulierem audis appellatam, noli dub
Abbreviated transcription (Latin):
scã ecłu : ciu ꝑprophetum dicitur
sponsabote mihi iniusticia: & sc̃itue
ueritatis. Et in canticis canticorum. V
sponsa meu: decti mea. Thalamul
ius sponsi. uterus intemeratus geni
qui a ad coniungenda m sibi ecclus¬

Expanded text:
sia, cui per Prophetam dicitur: « Desponsabo te mihi in justitia et sanctitate veritatis . » Et in Cantico canticorum: « Veni, sponsa mea, electa mea . » Thalamus hujus sponsi, uterus intemeratus genitricis quia ad conjungendam sibi Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
possumus spalit̃ ecđe dĩ sociari. nec corpo¬
sisetsngiunis xp̃i participesfieri. nisi pri
usꝑbaptis mum fuerimus aboriginali pec¬
u comundati: ydriamquã a qua plenã
habebas mutata ẽ tibi inuinũ bonum.
uodsiad huc aliquid sacratius ꝑscrutari
intrabimus. nisi inp̃sentiuitu ꝑ confessio¬
nem. demosincs. et cȩterabona operx
fuerimus purificati. & omnicustodia
cornr̃m seruauerimus. ut dignã dõ hosti¬
ãincaelo offerrimeream᷑: ydria quȩ uer
erit inbonũ uinũ cõmutataẽ. iuinum
meracissimdm. intantũ ut huuis suauissima
dulcedine sp̃alit̃ debriatus. cum ꝓpheta
dicere possis. et calix tiuis in ebrians quam
p̃darusnẽ. Et iterũ. Fluminis inpetus
letificat ciuit atẽ dĩ. Et rursus. Filii aut̃
hominum intecmine alarum tuarum
sperabunt. Et in ebriabunt᷑ abubertate
domustuȩ : et torrente uoluntatistue
potabis eos. Hoc aut̃ uinum desiderabat
ille : quidicebat incanticis canticorum.

Expanded text:
piritualiter Ecclesiae Dei sociari, nec corporis et sanguinis Christi participes fieri, nisi prius per baptismum fuerimus ab originali peccato mundati: hydria quam aqua plenam habebas, mutata est tibi in vinum bonum. Quod si adhuc aliquid sacratius perscrutari intrabimus, nisi in praesenti vita per confessionem, eleemosynas et caetera bona opera fuerimus purificati, et omni custodia cor nostrum servaverimus, ut dignam Deo hostiam in coelo offerre mereamur: hydria, quae versa erat in vinum bonum, commutata est in vinum meracissimum, in tantum ut, hujus suavissima dulcedine spiritaliter inebriatus, cum propheta dicere possis: « Et calix tuus inebrians quam praeclarus est! » Et iterum: « Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . » Et rursus: « Filii autem hominum in tegmine alarum tuarum sperabunt, et inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . » Hoc vinum desiderabat ille qui dicebat in Canticis canticorum:
Abbreviated transcription (Latin):
les ydriȩ. ternus accipiunt metretus. cũ
indiuiduã trinitatẽ aliisp̃dicant creden¬
dã. Binus. quando dilectionem dĩ etꝓxi¬
mi : suis auditorib cõmendant. Ministri
aut̃ quieas implesse dicunt᷑. apłos signifi
benedicit᷑. Et impleuert̃ easusq ad sum¬
mum : quia nullũ tẽpꝰ ab initio scłi uacuũ
fusse ostender̃ aberuditione fidelium.
quo sine uerb siue exemplis sp̃alẽ doc eranã
non pate fecerint. Siuecerte usq ad sum¬
mumimpleuert̃: qr maiorem ꝑfectionẽ
ostender̃ eẽ. ꝑ grãm noui testamenti. quã

Expanded text:
les hydriae, ternas accipiunt metretas, cum individuam Trinitatem aliis praedicant credendam; binas, quando dilectionem Dei et proximi suis auditoribus commendant. Ministri autem qui eas implesse dicuntur, apostolos sigbene dicitur: « Et impleverunt eas usque ad summum. » Quia nullum tempus ab initio saeculi vacuum fuisse ostenderunt ab eruditione fidelium, quo sine verbis, sine exemplis spiritualem doctrinam non patefacerent. Sive certe eas usque ad summum impleverunt, quia majorem perfectionem oste
Abbreviated transcription (Latin):
Qui tribuit insimplicitate. Id ÷ qui elemo¬
sinam pauperilargitur et doctrinam in¬
scio: ideofaciut ut dõ & non hominib pla¬
gat. Haec sollititudo: id ÷ magnucura
cirta animas maxime debet eẽ.
Quimiseretur. sub audis populis cybum
Iesu rienti portigendo & potum sicienti.¬
& uestimentum algenti. ettectum uagan¬
ti : inhilurituter id ÷ ingaudio mentis
hoc facuit. quia hilurem datorẽ diligit
ds̃. Cum gaudio et errim mentisle mõsi¬
nu dandã ẽ & museri cordia prestanda.
securus demercede quihiuc operiinsistit.
quia praua tribuit. actemporalia. e¬
recepturus: maxima p̃mia ȩterna.¬
legimus. Ipsedeniq dicturus ẽ electisis
die iudicii. Quamdiu uni ex his minn
meis fecistis: mihi fecistis. At quidemn¬
de aetñȩ retributionis dubitut : inhilas

Expanded text:
Qui tribuit in simplicitate, id est, qui eleemosynam pauperibus largitur, et doctrinam inscio, ideo faciat, ut Deo et non hominibus plagat. Haec sollicitudo, id est magna cura, circa animas maxime debet esse. Qui miseretur, subaudis pauperis, cibum esurienti porrigendo, et potum sitienti, vestimentum algenti, et testum vaganti, in hilaritate et gaudio mentis hoc faciat, quia hilarem datorem diligit Deus. Cum gaudio etenim mentis eleemosyna danda est, et misericordia praestanda. Securus sit de mercede qui huic operi insistit, quia qui parva tribuit ac temporalia, recepturus est maxima praemia et aIpse idemque dicturus est electis in die judicii: Quandiu uni ex his minimis meis fecistis, mihi fecistis . At qui de mercede aeternae retributionis dubitat, in hilari
Abbreviated transcription (Latin):
ne suo: Cuius trpũ &figurã ille agnus
pascalisinueteritestu mento tenuit. qui
obrecordationem liberationis i srł ꝑ singulos
annosin pascha iussusẽ immolari. illum
nimirũ agnũ significans : cuius sacrampas¬
sionem esuas p̃dicensait. Sicut ouis ad occi¬
sionemducet᷑ & quasi agnuscoram tunden¬
te sc̃ obmutescet : et ñ aperiet ossuum.
Iste ẽ enĩ ille agnus. de quo iohannes ait
ina pocal ypsin. Vidiagnum quasi occisũ :
habentem cornua septem : & occulos septẽ
Etiterũ. Vidi supramontem sronagnũ
stantem : & cum eocentum quadraginta
quattuor miliu. quiempti sunt detena
Quo aut̃ ordine. agnusiste peccatamundi¬

Expanded text:
ne suo . » Cujus typum et figuram ille agnus ne suo . » Cujus typum et figuram ille agnus paschalis in Veteri Testamento tenuit, qui ob recordationem liberationis Israel, per singulos annos in pascha jussus est immolari, illum nimirum agnum significans, cujus sacram passionem Isaias praedicens, ait: « Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum . » Iste est enim ille agnus, de quo Joannes ait in Apocalypsi: « Vidi agnum quasi occisum, habentem cornua septem et oculos septem . » Et iterum: « Vidi supra montem Sion agnum stantem, et cum eo centum quadraginta quatuor millia qui empti sunt de terra. » Quo aut
Abbreviated transcription (Latin):
ioħ ihm̃uenientẽ ad se. Uisio enĩ ista. ñ solũ
a laporales occulos ꝑtinere putanda ẽ.
sdetam ad spãles. Gidit ergo eum corpore
ainbulantem. sed intell exit ineo diuinitate
norntem: Et ideo exclamauit dicens.
aagnusdi. etcequitollit peccatamun
Macsidiceret. Ecce innocens int̃ pecca¬
uns ustus interrȩꝓbos. int̃ impios. pi¬
H Qua &si uerã humanum carnem
decit ad adam : nullumtam̃ peccatum
Sorigine sumpsit adae. Ideo potensẽ
Olere peccatu mundi. quiacum eẽt ho¬
sont homines in couestigiũ peccatinullũ
catum non fecit. nec inuentus : dolusinore
eius. Agnus enim dñs dictusẽ non ꝑnaturt
sed ꝑfiguram : quia sicut agnꝰ ꝓpecca tispopu¬
lisinsacrificio offerebatur . i taipse offerens
ꝓ nob hostum patri in odorem suauitatis.
peccatoꝵ̃ nroꝵ maculus suo sangune lauit
sic̃ piohannem dicit᷑ in apocal ypsin. Qui
dilex̃ nos &l auit nos a peccatis nrĩs in sangui¬

Expanded text:
 venientem ad se. » Visio enim ista non solum ad corporales oculos pertinere putanda est, sed etiam ad spirituales. Vidit ergo eum corpore ambulantem, sed intellexit in eo divinitatem manentem; et ideo exclamavit, dicens: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. » Ac si diceret: Ecce innocens inter peccatores, justus inter reprobos, inter impios pius; quia etsi veram humanam carnem traxit ex Adam, nullum tamen peccatum ex origine sumpsit Adae, ideo potens est tollere peccata mundi; quia cum esset homo inter homines, in eo vestigium peccati nullum catum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. » Agnus enim Dominus dictus est, non per naturam, sed per figuram, quia sicut agnus pro peccatis populi in sacrificio offerebatur, ita offerens se pro nobis hostiam Patri in odorem suavitatis, peccatorum nostrorum maculas suo sanguine lavit, sicut per Joannem dicitur in Apocalypsi: « Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sangui
Abbreviated transcription (Latin):
qui populũ captiuauit. diabolũ figuran
ꝑbabyloniã quȩ confusio interp̃tat᷑ in fent̃
ubi diabolus genꝰ humanum pꝰp̃uaricato¬
nem captiuum traxit. Fhierusalem qui
uisio pacis interp̃tat᷑. caelestem patriam ꝑ

Expanded text:
qui populum captivavit, diabolum figurari, qui populum captivavit, diabolum figurari, per Babyloniam, quae confusio interpretatur, infernum; ubi diabolus genus humanum post praevaricationem captivum traxit; per Jerusalem, quae visio pacis interpretatur, coelestem p
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓꝑ secutorib udeis ex orauit dicens. pater
ignosce illisquia nesciunt quid faciunt. et
ideo regnum coꝵ dissipatũ ẽ regnum aũt dni.
manet ieternum. Quarta ydria quample¬
naminuenenxs aqua. mutataẽ tibimuinum.
nquinta aetate legimus. quod populus udȩ¬
orum p̃uaricatus ẽ mandatum dñi. derelin¬
quens dm̃patrũ suoꝵ et ad oransidolũ. et
ideo tradidit eũ dñs nabuchodonosor regi
grandi afflictione fuit. Postea uero.
misertus. eiusdem populo ds̃ suscitauit ihm̃
filium iosepħ sacerdotem magnum. et ⁊ oro¬
babel principemiudeoꝵ̃. quieundẽ popu¬
lũ in hicrusalẽ redux̃. templumq dñĩ
restaurauit. Quod situ haec audiens timuo¬
ris peccare. neforte aut captiuitas. autin¬
firmitas. aut qualiscumq. temporalis tn¬
bulatio ꝓpt̃ peccatũ tibiaccidat: inuenis¬
tiinquinta etute ydriam aquaplenum.
Siuero ad altiorẽ intellectũ mentẽ tuã tra¬
tuleris. ut intellegas populum isiahelit¬
cum genus humanũ. ꝑ nabochodo nosor

Expanded text:
qui pro persecutoribus Judaeis exoravit, dicens : « Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt, » et ideo regnum eorum dissipatum est: regnum autem Domini manet in aeternum; quarta hydria, quam plenam inveneras aqua, mutata est tibi in vinum. In quinta aetate legimus quod populus Judaeorum praevaricatus est mandatum Domini, derelinquens Deum patrum suorum et adorans idola, et ideo tradidit eum Dominus Nabuchodonosor regi grandi afflictione fuit. Postea vero misertus eidem populo Deus, suscitavit Jesum filium Josedech sacerdotem magnum, et Zorobabel principem Judaeorum, qui eumdem in Jerusalem reduxit, templumque Domini restauravit. Quod si tu haec audiens, timueris peccare, ne forte aut captivitas, aut qualiscunque temporalis tribulatio propter peccatum tibi accidat, invenisti in quinta aetate hydriam aqua plenam. Si vero ad altiorem intellectum mentem tuam transtuleris, ut intelligas per populum Israeliticum genus humanum; per Nabuchodonosor,
Abbreviated transcription (Latin):
huius epłe non plussapere quã oportet
superbire. Habes quod ministras pauperi¬
bus et orphanis. noli suꝑbire quia gratis
tibi adõ datumẽ. Potest et deministerio
eccles astico intellegi. de quo nemo debet
humiliure. attendens illud qđ dicitur.
Omnis quischumiliat ex altabitur. & quan¬
tomagnuses humiliate in omnib. Siue
tet sapere. Haec aut̃ doctrina: muete¬
ri & nouo testumento intelligitur
Quiexortat᷑ in exortando: subauditur.
non debet suꝑbire. Ex ortatio species est
p̃dicationisa doctrinȩ : et maxime addo¬
lentem et desperantem respicit. Verbigr̃ã.

Expanded text:
id est non plus sapere quam oportet pere. Habes quod ministres pauperibus et orphanis, noli superbire, quia gratis tibi a Deo datum est. Potest et de ministerio ecclesiastico intelligi, de quo nemo debet humiliare, attendens illud quod dicitur : Omnis quise humiliat, exaltabitur, et quanto magnus es, humilia te in omnibus: sive re quam oportet sapere. Haec autem doctrina in Veteri et Novo Testamento intelligitur. Qui exhortatur, in exhortando, subaudis non deaedicationis et doctrinae, et maxime ad dolentem et desperantem respicit. Verbi gratia:
Abbreviated transcription (Latin):
quigaudent: qđ nomina eoꝵ scripta st̃
incelis. Et est sensusit. Siuideris hominẽ
dignu opera agentẽ quȩ mereantur scri¬
bi incaelis deillius salute congaudeto
lere cumflentib subauditꝰ curate. Nõ
cumillis quilugent et deflent amissionẽ
rerum temporalium : sed potius cum his
qui sua aut ꝓximoꝵ deflent peccatit
Sicut samuhel deflet stul: eoquod dñs¬
recessisset abeo. Et paulus multoscorinthi¬
orum : qui post fornicationem ñ egerant
poenitentiam. Siue etiam cumhis luge¬
re p̃cipit : quilugent qđ differuntur
aregnocȩlorum securiiam de p̃mio
dipsum inuicem seratientes. Hic sermo
apertius habet᷑ ingreco. Est aut̃ sensus
Sic sentite de alio sicut deuob̾. id ÷ sicut uob
bona optatissic et aliis. et sicut uosdiligi¬
tis. sic aliosdiligite.¬
Nonsitis alta sapientes. id ÷ superbao: sed
humilib consentientes. utet uos humiles
sentit. quicum humilib sehumilit. ñ p̃¬
ferens scillis sed socians. expectans quod

Expanded text:
quod nomina eorum scripta essent in coelo, et est sensus: Si videritis hominem digna opera agentem, quae mereamur scribi in coelis, de illius salute congaudetote. Flere cum flentibus curate: non cum his qui lugent et deflent amissionem rerum temporalium, sed potius cum his qui sua aut proximorum deflent peccata, sicut Samuel deflebat Saul, eo quod recessisset Dominus ab eo; et Paulus multos Corinthiorum, qui post fornicationem non egerant poenitentiam. Sive etiam cum his lugere praecipit, qui lugent quod differtur a regno coelorum, securi jam de praemiodipsum invicem sentientes. Hic sermo apertius habetur in Graeco. Est autem sensus: Sic sentite de alio sicut de vobis, id est, sicut vobis bona optatis, sic et aliis; et sicut vosipsos diligitis, sic alios diligiteNon alta sapientes, id est superba, sed humilibus consentientes, ut et vos humiles sentit, qui cum humilibus se humiliat, non praeferens se illis, sed socians et exspectans quod
Abbreviated transcription (Latin):
VILLOTPR NOPTIAE FACTAE ST̃
inchana galileae. Etrłq.
Uiracula dũ et saluatoris nr̃i quando¬
cumq leguntur. non sunt in exemplo
trahenda sed potius admiranda atq. ue
nenendu. Quotienscumq enimlegimꝰ

Expanded text:
ore, nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae, » et reliqua. Miracula Domini et Salvatoris nostri quandocunque leguntur, non sunt in exempla trahenda, sed potius admiranda atque veneranda. Quotiescunque enim legimus
Abbreviated transcription (Latin):
qurogantes suscipit. Sectatur uero. qui
dln nonro gantes cogit : et querit neforte
inbiuiset plateis. extratectum remane¬
or Magna et enimiurtus ẽ hospitalitas.
ꝓqum multi placuerunt dõ. angłis hos¬
pcosusceptis. sicut abraham ecdoth et
quiuob uminferunt.
onedicite: et nolite maledicite. Male¬
dereẽ. maltim dicere. Uerbigrã:¬

Expanded text:
em, qui rogantes suscipit: sectatur vero qui etiam non rogantes cogit et quaerit, ne forte in vicis et plateis extra tectum remaneant. Magna etenim virtus est hospitalitas, per quam multi placuerunt Deo. Angelis hospitio susceptis, sicut Abraham et Loth, et qui vobis vim inferunt; benedicite, et nolite maledicere, id est malum dicere. Verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
Dnõ seriuentes. non diuitus. neq uitus. sis
ꝑegaudentes. Spesẽ exspectatio futuro¬
Prumbonorum in dedicit apłsmodo
pe siue expectatione p̃mioꝵẽ calestium:
sitis gaudentes &iamin angustis. intribu¬

Expanded text:
no servientes, non divitiis neque vitiis, sive  servant. Spe gaudentes, spes est exspectatio futurorum bonorum. Inde dicit Apostolus modo: Spe sive exspectatione praemiorum coelelestium sitis gaudentes etiam in augustiis; in trib u
Abbreviated transcription (Latin):
eccsitatib scõrum cominunicantes.
ondix̃ sciseleoiosinum p̃bete aut facite.
sed honesti uerbo ususẽ. ur̃abona scĩs par¬
ticipate. Potempore quo a płsista scribe
tibus Et rapinambonoꝵ uroꝵ cũ gaudio
suscepistis. Ideoq tales qui facultites ad¬

Expanded text:
essitatibus sanctorum communicantes. Non dixit, sanctis eleemosynam praebete aut facite, sed honestiori verbo usus est: Vestra bona sanctis participate. Eo tempore quo Apostolus ista scribebtibus: Et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis . Ideoque illos qui faculta