comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciam s ut tu uocas erilium eius
defles. pegrinationem qz sanctissi¬
mami et qua nescio an ulla glo¬
riosior esse possit tristi ⁊gnonnẽ
decoloras. Hec minirũ est senectus
quo primũ tempore notus michi
fueras ista dixisses. deferuunt sau¬
gius atq ardor egregius quo nul¬
li secundus uidebaris abdita que¬
libet et incognita ꝑsccutandi. Ita
ne curositatem int̾ auriam ulti¬
mam q segniciem nichil est me¬
dium: Peranu tibi distaris in dia
indebatur. Iam toprobonẽ ⁊ si qͥd
orientalis occeanus habet occulci¬
us cupido mecicbaris ingenio. Iã
ad extremam ghilen ignotis lito
trarum nr̃ fluctus alluit ipsci ĩ
ninuis t̾ra etat in hunc assidue
unt. in obliquũ deuiq solis callẽ.
inq firas et errantes stellas in
tit. Et in italia miserum eriliũ
lum forti patria est inderi pocius
posset exilium. Pace tua dixetĩ
.uinus tibi parius pous parisiẽsis
ĩpressit. nec tertudinei quidem sin
arcus effigiem. Niis autes tuas

Expanded text:
tiam sed, ut tu vocas, exilium eius tiam sed, ut tu vocas, exilium eius defles peregrinationemque sanctissimam et qua nescio an ulla gloridecoloras. 8 Hec nimirum est illa senectus quo primum michi tempore notus esse ceperas, ista dixisses. Defervuit sanguis et ille ardor egregius, quo nulli secundus videbaris, abdita quelibet et incognita perscrutandi. Ita ne inter curiositatem anxiam ultimamque segnitiem nichil est medium? Parum tibi distans India videbatur; iam Thoprobanen et siquid orientalis occeanus habet occultius, cupido metiebaris ingenio; iam ad extremam Thilen ignotis litorterrarum noster fluctus alluit, ipsa vicminis terra erat, in hunc assidue suspiciunt, in obliquum denique solis callem inque fixas et errantes stellas inftit? 10 Esse in Italia miserum exilium lum forti patria est, potiuposset exilium. Pace tua dixerim, nimis tibi Parvus Pons parisiensis impressit nec testudinei quidem sui arcus effigiem; nimis aures tuas
Abbreviated transcription (Latin):
parte altera morti obuoxrũ tpr̃a li
Nec sum dubius uirari te quorsũ
tam lougis anfractibus mea per¬
gat oraicio. ymo u̾o si te atq iuge¬
num tuum nom iam hiuc cõsciẽ¬
tia uellicante quid dicam quid ue
sim dicturus intelligis. Et hnc ut
uosti p̾clarissummus pat̾ Guido por¬
tuẽnsis ep̃s sedis legatus aplĩce.
lam faciem tuam cerno modestus
illam rubor eccupat. Non p̃sagie¬
bas me de manibus sius tuas lrãs
inspecturũ. quod si cogitasses. nũꝙͣ
profecto tam mollit̾ tam demisse.
nũꝙͣ da ueniam ueris nomiuib
tam muliebrit̾ loqueretis. et si nõ
iͥi. at musis saltem bospitib meis
pintens. que ne adu̾sus niuieris
mĩt armuentur suis nõ illarũ pa¬
cientia s temporis breuitas cã est.
Quid eium aus. oro te recognosce
mecum u̾borum formulã tuorũ.
consignatis ut annt tecũ agitur
tabellis. Ipsum hunc cõem dũ
argis. pungis. increpitas ⁊ nmis
intolleranda mollicie nõ ab sen¬

Expanded text:
parte altera morti obnoxium temporaliparte altera morti obnoxium temporaliNec sum dubius mirari te quorsum tam longis anfractibus mea pergat oratio; imo vero si te atque ingenium tuum novi, iam hinc conscientia vellicante quid dicam quid ve sim dicturus intelligis. 6 Est hic, ut nosti, preclarissimus pater Guido Portuensis epyscopus Sedis legatus Apostolice. Iam faciem tuam cerno; modestus illam rubor occupat. Non presagiebas me de manibus suis tuas literas inspecturum; quodsi cogitasses, nunquam profecto tam molliter tam demisse, nunquam — da veniam veris nominibus — tam muliebriter loquereris, etsi non michi, at Musis saltem hospitibus meis parcens; que ne adversus te numeris nunc armentur suis, non illarum patientia, sed temporis brevitas causa est. Quid enim ais, oro te? 7 Recognosce mecum verborum formulam tuorum; consignatis, ut aiunt, tecum agitur tabellis. Ipsum hunc comunem dominum arguis pungis increpitas et nimis intoleranda mollitie non absen
Abbreviated transcription (Latin):
ppria et quibusdam ut ita dixerim
uature sue alis actolleret mortem¬
q hium reptantem sementemq
despiteret. quodq de quibusdam ue¬
tustissums Italie populis apud po¬
etam legeram quoꝵ scilicet nec tar¬
da senectus debilitat uires amimi
lacius extendens ad omne genus ho¬
nimum referebam. Cogis me in hac
dubium opimone subsistere. Uideris
eium. clare dicaui quod intendo. ui¬
deris inꝙͣ michi uir egregie non tã
corpore ꝙͣ animo senuisse. qd̾ si acci¬
dere tibi potuit ini tauta bonarum
arcium ac uirtutũ copia: quid in¬
nus ruidis et merinib euenturũ
ccedimus nullum untutis solamẽ
hũtibus nuillumq p̾sidium lr̃aꝵ.
ad uil aliud ꝙͣ explendũ turbe munc¬
rum rdoneis et fruges consumere
natis ut elegantissime ait flaccus.
atqui michi nõ negau̾s si senesc̾e
añis põt posse etiam int̾ire. cũ haud¬
dudie ultima uite pars et quasi de¬
scensus quidam ad int̾itum sit se¬

Expanded text:
propria et quibusdam, ut ita dixerim, propria et quibusdam, ut ita dixerim, nature sue alis attolleret, mortemque humi reptantem sevientemque despiceret, quodque de quibusdam vetustissimis Italie populis apud poetam legeram, quorum scilicet nec tarda senectus Debilitat vires animi, latius extendens ad omne genus hominum referebam. 4 Cogis me in hac dubium opinione subsistere. Videris enim — clare dicam quod intendo — videris inquam michi, vir egregie, non tam corpore quam animo senuisse; quodsi accidere tibi potuit in tanta bonarum artium ac virtutum copia, quid his nudis et inermibus eventurum credimus, nullum virtutis solamen habentibus nullumque presidium literarum, ad nil aliud quam explendum turbe “numerum” ydoneis “et fruges consumere natis”, ut elegantissime ait Flaccus? Atqui michi non negaveris, si senescere animus potest, posse etiam interire, cum hauddubie ultima vite pars et quasi descensus quidam ad interitum sit se
Abbreviated transcription (Latin):
Micas aurẽs auncus seruuo
pulsabit nou tam blandus
qmͣ uerar neq tam composi
fidelis. Magna est aunticie li¬
bertas. magna securitas. Qui multũ
diligit: nichil timet. ymo u̾o tunet
spitatur offeudi. De amico quidẽ suo
seneca inderit. Non amo illum ĩquit
uisi offendero. ego nichil uiius uelĩ
qmͣ te offendere. S absit ut offendi
uoro possis ueri semper acutissimus
et ardentissimus inquisitor. Delecta¬
bere magis ut spero. et fragilitati aĩ
uirtutis oꝑe subuemẽs ut tantus e
mepciis iam non modo iitiliter sed
phr̃ce loqui uelis. Quid enui queso
non dicam et̾num s diuturuũ restat
hoĩ. si in auimũ quoq senectus admit¬
titur: Ego et rõne simul et expetiẽ¬
cia magistra. et llustri etiam hysto¬
rico atestante dibiceram. orta onña
cecti dere et aucta senescere. Si ab hac ĩ¬
eluctabili rerum sorte mortalium ex¬
ẽptuni humanũ aĩmũ arbitrabar.
quippe qui non t̾restris s celestis ethe¬
tee qz substancie sese qz in altum ui

Expanded text:
micas aures amicus sermo pulsabit non tam blandus uam verax neque tam compositus quam fidelis. Magna est amicitie libertas, magna securitas; qui multum diligit, nichil timet, imo vero timetspicatur offendi. 2 De amico quidem suo Seneca viderit: «non amo illum» inquit, «nisi offendero»; ego nichil minus velim quam te offendere. Sed absit ut offendi vero possis, veri semper acutissimus et ardentissimus inquisitor; delectabere magis ut spero, et fragilitati animi virtutis ope subvenies, ut tantus etineptiis, iam non modo viriliter sed philosophice loqui velis. 3 Quid enim, queso, non dicam eternum sed diuturnum restat homini, si in animum quoque senectus admittitur? Ego et ratione simul et experientia magistra et illustri etiam historico attestante didiceram «orta omnia occidere et aucta senescere». Sed ab hac ineluctabili rerum sorte mortalium exemptum humanum animum arbitrabar, quippe qui non terrestris sed celestis ethereeque substantie se se in altum vi
Abbreviated transcription (Latin):
cieus prata Gerinani et genonete
collẽ contemplabere. ortum solis tͥ
lustrasse uideberis et occassuuu. opi¬
uione tua felix si qua est tamen
in ercore felicitas ¶Roma ille di¬
gressus ne quid uescias etruscorum
utbes insere in aiiuo ht̃ gelidis
tepidisq circũfluum fontib. iacẽs
uiridi ĩ ualle uiterbium. et urbeni
ce sedentem. Seuas quoq ⁊ lupa

Expanded text:
ta Germani et Genovefe collem contemplabere, ortum solis tibi lustrasse videberis et occasum, opinione tua felix, siqua est tamen in errore felicitas. 39 Roma ille digressus, nequid nescias, Etruscorum urbes visere in animo habet, gelidis tepidisque circumfluum fontibus iacens viridi in valle Viterbium, et Urbem vce sedentem; Senas quoque et lupa
Abbreviated transcription (Latin):
los presertiui qui et cegi nequeunt ⁊
iaorem rigido qmͣ ex uero qmͣ er blã¬
do errore percipint uoluptatem. No¬
li quoq cõnutt̾e ut curiositate numa
delectacio tua pereat. cum casu aliquo
ꝑueneris quo non ius. udi stilicet a¬
mti ignorancia quam tibi amor gra¬
tis fucis illunt. et placcto uelamine
palliat seucriore uidicio retegatur.
sumilq michi uelum quo sub oculis
tius laceo. tibi tuꝰ ille quo gaudes er¬
tor ercidat. Proiide qd̾ libent̾ de mecre¬
dis crede libere. crede pacifice. neue ul¬
tro arcessas qui te opinionum ueterũ
consuetudine spoliatum nouas ĩdu¬
at. teq quasi aduenam. licet ⁊ m̾itũ
colonum finibus tus pulsum sus
inferat. et si fortasse seremoribus nõ
tam amio tuo gratis. non est sain

Expanded text:
los presertim qui et cogi nequeunt et los presertim qui et cogi nequeunt et maiorem rigido ex vero quam ex blando errore percipiunt voluptatem; noli quoque committere ut tibi curiositate nimia delectatio tua pereat, cum casu aliquo perveneris quo non vis, ubi scilicet amici ignorantia, quam tibi amor gratis fucis illinit et placito velamine palliat, severiore iudicio retegatur, simulque michi velum quo sub oculis tuis lateo, tibi tuus ille quo gaudes error excidat. 6 Proinde quod libenter de me credis, crede libere, crede pacifice neve ultro arcessas qui te opinonum veterum consuetudine spoliatum novas induat, teque quasi advenam, licet emeritum colonum, finibus tuis pulsum suis inferat, etsi fortasse serenioribus, non tam animo tuo gratis. Non est sani
Abbreviated transcription (Latin):
uniendi. seu loquendi mos. Uto nos
a gallis ac getinanis alpes aerie.
ab affris estuosissimum thutenũ
mare: sic a dalinatis atq pãnoniis
suis senĩgit adriacus quem ĩquie¬
tum merito eius accola fiaccus ait.
Dides oculis quanta diu̾sitas. ut qr
alteri exigua sccibendi causa fuit
su hri petutus nułlam. else. Notis
quidem ai samiliatibus amntis ui¬
terdum scribete sepius u̾o rescribere
soleo non tam cupidĩe laudis ꝙͣ spe
uenie. et colloquendi quadam non
parua dulcedine. Ignotis et p̾cipue
talibus qualem tu hunc facis igerẽ
nostra hec unda atq inconcepta nõ
soleo. Parce igitur amice. parce oro
famam curus int̾ cultores scio nou
ultunum locum tenes nnus amã¬
do urgere et in disguuen trudere. Si
te ercor de me tuus inucit: sine con¬
sorte utere. Si nichil siue socio delec¬
tat: uetetib si qui suut contentus noli
nouos querere. et felir ercore tuo ut
ait ille noli alios in errorem cogere. il¬

Expanded text:
vivendi seu loquendi mos; utque nos vivendi seu loquendi mos; utque nos a Gallis ac Germanis Alpes aerie, ab Afris estuosissimum Thirrenum mare, sic a Dalmatis atque Pannoniis sinus seiungit Adriacus, quem “inquietum” merito eius accola Flaccus ait. Vides oculis quanta diversitas, utque alteri exigua scribendi causa fuit, sic huic penitus nullam esse. 4 Notis quidem ac familiaribus amicis interdum scribere, sepius vero rescribere soleo, non tam cupidine laudis quam spe venie et colloquendi quadam non parva dulcedine; ignotis et precipue talibus qualem tu hunc facis, ingerere nostra hec nuda atque incompta non soleo. Parce igitur, amice, parce oro famam meam, cuius inter cultores, scio, non ultimum locum tenes, nimis amando urgere et in discrimen trudere. 5 Si te error de me tuus iuvat, sine consorte utere; si nichil sine sotio delectat, veteribus siqui sunt contentus, noli novos querere et felix errore tuo, ut ait ille, noli alios in errorem cogere, il
Abbreviated transcription (Latin):
doetissimos fefellisset incisset q for¬
tissimos et altissimos inclinasset.
Extorsisti ut ignoto scriberem. suc¬
cessit q felicit̾. A untum bonum ĩ
longum enum quesisse undeor. scpͥ¬
to breui. orta fiducia ex euentu
quod in rebus ferme omnbus
accidit. Instas ut scribam alteri
ingenti quidem ut ais uito quẽ
nec uiderim tũ nec audierim nͨ
onño nouerimi quasi certum ha¬
beas sic illum de me uidicatur
ut tu dictas. nec aduertis seu ꝙ plus
intelligat seu ꝙ amet ninus posse
un aliud esse iudicinur. Ita faman
quam int̾ amautes mei nominis
utrumq custodio ad incorrupti u¬
dicis tribuncil ĩnitam trahis. ⁊ ⁊ã
quod argumẽtum habes eius cui
inꝑ horratu tuo sccipserim ut cet̾a
cuncta sulia suri eis que dissimi¬
lia esse possunt uł origo sola reddit
unualidum. Is enim ad quem scru
factus. unum mare est nob. s nõ
unum litus. non unius añus. non
unum ingeniũ. nõ unus demq seu

Expanded text:
doctissimos fefellisset vicissetque fordoctissimos fefellisset vicissetque fortissimos et altissimus inclinasset. Extorsisti ut ignoto scriberem successitque feliciter; amicum bonum in longum evum quesisse videor scripto brevi. Orta fidutia ex eventu, quod in rebus ferme omnibus accidit, instas ut scribam alteri, ingenti quidem, ut ais, viro, quem nec viderim tamen nec audierim nec omnino noverim, quasi certum habeas sic illum de me iudicaturum ut tu iudicas; nec advertis, seu quod plus intelligat seu quod amet minus, posse illi aliud esse iudicium. 2 Ita famam quam inter amantes mei nominis utcunque custodio, ad incorrupti iudicis tribunal invitam trahis; nam quod argumentum habes eius cui nuper hortatu tuo scripserim, ut cetera cunta similia sint eis que dissimillima esse possunt, vel origo sola reddit invalidum; is enim ad quem scripfactus. 3 Unum mare est nobis, sed non unum litus, non unus animus, non unum ingenium, non unus denique seu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmerentis filii restituit principa¬
tum. hec orientis populos tartũ¬
q uirorum unius olu uidue sub¬
iecit arbitrio. Saladiuũ nup egõp¬
ti regem erga quostam nr̃orum
nõ uuttẽ modo s munificũ fecit.
Utq aliquid de hebreorum histo¬
riis actingaui. hinc miratrix illa
salonionis eloguiquo Ierosoluuã
q de futuram tumui materiam:
superccescentẽ uereor. meditor q p̃¬
ius coĩs amici fidei credita me in
tuam amiciciã dulcedine crptum
ialut Pres trui tũ nichil obstet
oĩum q̃ in hus mͦuut quorũ mo
tria. nõ bellum. nõ fortunaꝵ magͣ
diu̾sitas aut ĩparitas studiorum.
Confabulari tecum in hiis litt̾is
iocundum aĩo meo fuit. eritq in¬
ua uoce iocundius. si qua uos in
umũ sors contrarent. Hic iã michi
manũ solite occupationes mitiũt
uale igitur utĩ menior. Morũ et
iudicõꝵ uarietas ꝙ̃ta sit
Iratet quid ita te amor mi
fallit in reb nisi lepe¬

Expanded text:
immerentis filii restituit principaimmerentis filii restituit principatum. 9 Hec Orientis populos tantumque virorum unius olim vidue subiecit arbitrio; Saladinum nuper Egipti regem erga quosdam nostrorum non mitem modo sed munificum fecit; utque aliquid de Hebreorum historiis attingam, hinc miratrix illa Salomonis e longinquo Ierosolimam que defuturam timui materiam, superexcrescentem vereor meditorque preius comunis amici fidei credita, me in tuam amicitiam dulcedine captum trahit, presertim cum nichil obstet omnium que in his miramur quorum motria, non bellum non fortunarum magna diversitas aut imparitas studiorum? Confabulari tecum in his literis iocundum animo meo fuit eritque viva voce iocundius, siqua nos in unum sors contraxerit. Hic iam michi manum solite occupationes iniciunt; vale igitur, nostri memor. 12 Morum ac iudiciorum varietas quanta sit. 1 Mirarer quid ita te amor meis fallit in rebus, nisi sep
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur manis. Quando non modo
ques non modo indimus seu quos
udere nequiuimꝰ sed quos odimus
mediatrix eciam uobis ista ꝯcilict.
quod et breuit̾ dictum est. et dicen¬
dum lacius. hec est enĩ que odiis ĩ
amorem u̾sis p̾ualidas inunitissi¬
masq urbes expugnauit. que gra¬
uissima sepe bella confecit. quãq¬
et aria nõ poterant uictoriam uit¬
tis quoq gratiissimam consecuta
est. hec canullo ferteas falsicorum
portas apetuit. Pirtũ regem ducesq
Romuleos. fortem cuniũ. nigidumq
fabricium quanta int̾ bostes eẽ po¬
tuit familiaritate deurxit. Porseũa
supbum illum etrutie regnatorẽ
ab obstinata raptim obsidione di¬
straxit. Gallorum regules ad huc
forsan grande aliquid ausinros ad
genua lulii cesaris indinauit. hec
pompenim magnum ad possidomii
fores alexaudrũ macedonem ad
diogenis dolium direrit. Tito prin¬
cipi tocius humam gen̾is cõsensu
gloriosissimũ tribuit nomen. Dila¬
tumq gi̾auico ii ꝑsonam licet

Expanded text:
sequitur maius, quando non modo quos non vidimus seu quos videre nequivimus, sed quos iure odimus mediatrix etiam nobis ista conciliat; quod et breviter dictum est et dicendum latius. Hec est enim que odiis in amorem versis, prevalidas munitissimasque urbes expugnavit; que gravissima sepe bella confecit quamque arma non poterant, victoriam victis quoque gratissimam consecuta est. 8 Hec Camillo ferreas Faliscorum portas aperuit; Pyrrum regem ducesque romuleos, fortem Curium rigidumque Fabritium, quanta inter hostes esse potuit familiaritate devinxit; Porsennam superbum illum Etrurie regnatorem ab obstinata raptim obsidione distraxit; Gallorum regulos, adhuc forsan grande aliquid ausuros, ad genua Iulii Cesaris inclinavit; hec Pompeium Magnum ad Possidonii fores, Alexandrum Macedonem ad Dyogenis dolium direxit; Tito principi totius humani generis consensu gloriosissimum tribuit nomen, dilatumque Germanico in personam licet
Abbreviated transcription (Latin):
uirgnus templa fortissuna corrue¬
runt. ubi symon celo lapsus sarũ
ĩmeritũ infamauit. oñdetur ei Sil¬
uestri latibulum et iusio cõstãtumn.
et dictata diunitus insanabilis
morbi cur. Infiuita p̾fea quorium
partem ipẽ ego olun amico sitibes
inde ecicim m̃ns stringẽs nõ exigu¬
is ducibus eplis sum complerus.

Expanded text:
s templa fortissima corruerunt, ubi Simon celo lapsus saxum immeritum infamavit; ostendetur ei Silvestri latibulum et visio Constantini et dictata divinitus insanabilis morbi cura, infinita preterea, quorum partem ipse ego olim amico scribens, inde etiam numeris stringens, non exiguis duabus epystolis sum complexus.
Abbreviated transcription (Latin):
lecellum celestis gr̃e plenum uatica¬
num sccutabit᷑ et beatis ossibus ex¬
mictum calirti specus. Incunabula
et arcũcisionẽ saluatoris aspiciet
et uirgnei lactis uasculum cãdore
mirabili. Cernet agnetis anulum

Expanded text:
locellum celestis gratie plenum; Vaticanum scrutabitur et beatis ossibus extructum Calixti specus; incunabula et circumcisionem Salvatoris aspiciet et virginei lactis vasculum candore mirabili; cernet
Abbreviated transcription (Latin):
ertractos ad celum effert cũ et̾uita¬
te uictures elicit e sepulcris. Credi¬
biliora recenseo qnͣtum sane ꝙq ac¬
censum studium ꝙͣta int̾ legẽtes
audientes q de heronm reb solet ẽẽ
contentio: Amante quolibet ac lau
disse uideatur. quod nõ iguorabat
is qui ait. Cim bella legent᷑ spes
metusq sumil ꝑitura q nota moue¬

Expanded text:
extinctos ad celum effert cumque eternitaextinctos ad celum effert cumque eternitate victuros elicit e sepulcris. 6 Credibiliora recenseo; quantum sane quamque accensum studium, quanta inter legentes audientesque de heroum rebus solet esse contentio, amante quolibet ac lauddisse videantur! quod non ignorabat is qui ait: Cum bella legentur Spesque metusque simul perituraque vota move
Abbreviated transcription (Latin):
boc minix int̾est. quod ut nos ipc̃s
quos nõ idimus amenius nata¬
est. ut alios u̾tus facit et fauua uir¬
tutis comes ac nũcia. hec est que cla¬
tissimũ regem massumslam obli¬
tum pacrie pignorũ qz quide mari¬
uie humaua mens capitur. affri¬
cam congressum coegit expetere. p̾¬
senciaqz ducis actonitũ e carthagi¬
uensium castris ad romana signa
ꝑduxit. Et quod monstri instar mo¬
rum ammoruqz disparitas effi¬
cit. hec eadem affricam ip̃ius ⁊ pñ¬
tis rei causami nõ sui quidem s uir¬
tutis amici. eamq uł in boste ue¬
nerautis honorificentissimo decceto
et cenami cui int̾erat duri hostis ac
barbari regis adraracione gloriosa
et postreno supplici atq affusa acie
p̾donum absentis exilium honesta¬
uit. deuiqz diuine de illo stirpis opi¬
monem pectorib hominũ ĩgenuit
et uedum ueris laudib. s fabulis
eciam locum dedit. hec est que bene¬
m̾utes et iuentes in t̾ris celebrat. ⁊

Expanded text:
Hoc nimirum interest, quod ut nos ipsos Hoc nimirum interest, quod ut nos ipsos quos non vidimus, amemus, natuest; ut alios, virtus facit et fama, virtutis comes ac nuntia. 4 Hec est que clarissimum regum Masinissam oblitum patrie pignorumque quibus maxime humana mens capitur, Africani congressum coegit expetere, presentiaque ducis “attonitum” e Carthaginiensium castris ad romana signa perduxit; 5 et quod monstri instar morum animorumque disparitas efficit, hec eadem Africani ipsius et presentis rei causam, non sui quidem sed virtutis amici eamque vel in hoste venerantis honoreficentissimo decreto, et cenam cui intererat, duri hostis ac barbari regis admiratione gloriosa, et postremo supplici atque affusa acie predonum absentis exilium honestavit; denique divine de illo stirpis opinionem pectoribus hominum ingenuit, et nedum veris laudibus, sed fabulis etiam locum dedit. Hec est que benemeritos et viventes in terris celebrat et
Abbreviated transcription (Latin):
Dus dic et touor ommũ
amator atq anuticiarum
cultor et ꝓpagator sollicitꝰ
boneuarin sũmo studio institit
ut tibi scriberem. quod cum siliquã¬
du negassem nescius uide incipetẽ.
seu quibus u̾dis hominem solius
fame testunomio coguitũ alloquerer
Euicit tandem ut calamũ arciperẽ
sccipturus quicquid occurreret. Quod
cum fecisse me cerueret. letus uoti¬
q compos abiit sanchi aũt cegitãti
quibus artib familiaris epła de in¬
chilo tereretur nurantiq quid mͥ
tetum rei esset ac sccibendi causas
et materiã requirenti nichil ĩ am¬
niũ prius uenit ꝙͣ uulgata illa ci¬
ceronis ac p̾clara sententia. uͥtute
nichil amabilrus nichilq quid ma¬
gis alliciat. tantamq eius eẽ i
ut eos sepe quos nĩquiͣ idimius di¬
ligamus. hinc confestim admiracio
cuctatioq omns enanuit latus¬
q et pronus scribendi campus ap
noribus oculis intueor enis mento
nemo em̃ deum. nemo suũ añnũ.
nemo deuiq faciem suam iudit

Expanded text:
us hic et bonorum omnium amator atque amicitiarum cultor et propagator solicitus honestarum, summo studio institit ut tibi scriberem. Quod cum aliquandiu negassem, nescius unde inciperem seu quibus verbis hominem solius fame testimonio cognitum alloquerer, evicit tandem ut calamum arriperem scripturus quicquid occurreret; quod cum fecisse me cerneret, letus votique compos abiit. 2 Michi autem cogitanti quibus artibus familiaris epystola de nichilo texeretur, mirantique quid michi tecum rei esset ac scribendi causas et materiam requirenti, nichil in animum prius venit quam vulgata illa Ciceronis ac preclara sententia: «Virtute nichil amabilius nichilque quod magis alliciat», tantamque eius esse vim ut “eos” sepe “quos nunquam vidimus, diligamus”. Hinc confestim admiratio cuntatioque omnis evanuit, latusque et pronus scribendi campus applioribus oculis intueor; eius meritnemo enim Deum, nemo suum animum, nemo demum faciem suam vidit.
Abbreviated transcription (Latin):
cisalpine gallie letissimos atq la¬
tissimos campos libero ꝑiensus ĩ¬
tintu mediolanum urdem egregiã
et ut de illa tot ante seculis scciptũ
tenes florentissimam a maioribus
uestris conditam. brisiamq ⁊ uero¬
nam amenissima loca ꝑsperit et
in medio Benacum. illa hominũ.

Expanded text:
Gallie letissimos atque latissimos campos libero permensus intuitu, Mediolanum urbem egregiam et, ut de illa tot ante seculis scriptum tenes, florentissimam a maioribus vestris conditam, Brixiamque et Veronam, amenissima loca prospexit, et in medio Benacum, illa hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
sin obduruit. desistaui frustra enim
retentabit᷑. N emo facile cogitur ad
Ecredendum. et sepe crescit excusacio
e si ad adolescentia usq ad ¶¬
hanc etatem faciem nchi
uam muiderit fortuna. qr
men semper p̾sens amnio fuisti.

Expanded text:
sin obduruit desistam: frustra enim sin obduruit desistam: frustra enim retentabitur. Nemo facile cogitur ad credendum et sepe crescit excusationEtsi ab adolescentia usque ad hanc etatem faciem michi tuam inviderit fortuna, quia tamen semper
Abbreviated transcription (Latin):
si absq exceptione uera est ne quicꝙͣ
multa u̾ba ꝑfuderim In hoc igitur
acumen tiumi ut ex̾ceas uelim. Ille
quid ad licteras meas respondeat au¬
diemus. Non omma tamen expediat
lingua uł calamus. multa enĩ oris
hĩtus frons q ipã gestus color accen¬
tus pes manus oculi supcilium loquẽt᷑
s absenti uichil. hic tu auimũ adu̾te
qui pũs es ueu me sinas errare. Certe
ego. quod meum fuit p̾stitisse uideor.
auucicie uenenũ suspicio est hanc er¬
tupare radicitus u̾itanis digito iusus
sum. An ip̃e autem u̾o aurem pandat
an obsiruat suum erit. nũ u̾o idem
unum ut uecit̾ quam in ꝑtem u̾gat
iuspicias. meq sui consilii cerciorem
facias. mea sane nõ multũ int̾fuerit
quid de me hommnes eristiment aut lo¬
quantur. modo consciencie mee nõ pre¬
mar aculeis. ꝙͣdui cum illa pacẽ bẽbo
ext̾na bella non metuam. Cepi ego
ꝑ licteras obliquã eius opimionem
ad rectum uocare. si flectitur: insistã.

Expanded text:
si absque exceptione vera est, nequicquam si absque exceptione vera est, nequicquam multa verba profuderim. In hoc igitur acumen tuum ut exerceas velim. Ille quid ad literas meas respondeat, audiemus; non omnia tamen expediet lingua vel calamus; multa enim oris habitus fronsque ipsa gestus color accentus pes manus oculi supercilium loquentur, sed absenti nichil; hic tu animum adverte, qui presens es, neu me sinas errare. 3 Certe ego quod meum fuit prestitisse videor: amicitie venenum suspitio est; hanc extirpare radicitus veritatis digito nisus sum. An ipse autem vero aurem pandat an obstruat, suum erit; tuum vero id unum ut acriter quam in partem vergat, inspicias, meque sui consilii certiorem facias. 4 Mea sane non multum interfuerit quid de me homines extiment aut loquantur, modo conscientie mee non premar aculeis; quandiu cum illa pacem habeo, externa bella non metuam. Cepi ego per literas obliquam eius opinionem ad rectum revocare; si flectitur insistam,
Abbreviated transcription (Latin):
amino ac morib uisum sit. si sũmo¬
tis assen tatorib cõmum pontificinu
principum q puicie ip̃e sibi et uate
ꝓprie reluquatur Ideo tibi potissnuũ
hoc onus quod fidelit̾ subibis ĩposui.
ut ingentem quã ira ac dolore dictã¬
tibus sccipsi epłam rep̾sentes que si
geuen si statui atq etati debitum
aunuũ legentis unueuerit: et suspi¬
cionem male radicataui extirpabit.
et ne uuꝙͣ reuascatur efficiet. hanc tu
queso uue uocis ope prosequere. ⁊ uale.
ld Eundem de suspicione
Uam ex te olun didici: fabel¬
lam accipe. Igis uentus. aqͣ.
suspicio sinul agebant iter.
cum ad quadinuũ ꝑuenissent ⁊ suũ
quisq callem uellet arripere. En di¬
grediuunt inquiũt. s ut congredi iter
possimus signum aliquod statuamꝰ.
quati scipulas qz uel puluerem agi
uideritis: illic sum. et aqua. ubi iuu¬
cumi inquit aspereritis: nõ procul inde
abero. Adbec suspicio. me quidem ait

Expanded text:
animo ac moribus visum sit, si submoanimo ac moribus visum sit, si submotis assentatoribus, comuni pontificum principumque pernicie, ipse sibi et nature proprie relinquatur. 4 Ideo tibi potissimum hoc honus, quod fideliter subibis, imposui, ut ingentem sibi quam ira ac dolore dictantibus scripsi, epystolam representes, que si generi, si statui atque etati debitum animum legentis invenerit, et suspitionem male radicatam extirpabit et ne unquam renascatur, efficiet. Hanc tu, queso, vive vocis ope prosequere et Vale. 7 Ad eundem, de suspitione. 1 Quam ex te olim didici fabellam accipe. Ignis ventus aqua suspitio simul agebant iter. Cum ad quadrivium pervenissent et suum quisque callem vellet arripere, ‘En digredimur’ inquiunt, ‘sed ut congredi iterum possimus, signum aliquod statuamus’quati stipulasque vel pulverem celo agi videritis, illic sum’. Et aqua, ‘Ubi iuncum’ inquit, ‘aspexeritis, non procul inde abero’. Ad hec suspitio, ‘Me quidem’ ait
Abbreviated transcription (Latin):
Peitus nomie patua aluemas
feligione inØ. atius. ecticio ab¬
das. hĩtum uiger anito umdidus
igeno nelox. el oquio dulcis. scĩa
doctus. iudicio crcu spectus. con¬
uictu affubilis. etate iuuenis. gra¬
uitate senex. honestate uenerabi¬
lis. Adi eum queso dute hoc quem
ob id ipsumi maxime ad te nsi.
aguoset ille illico Soccatem meũ
de quo multa sepe secum. Tu gau¬
debis honnuem imucnisse qualem
frustra dii quesiui. et auchi grãm
uẽbis qui consortem te tante rei
feceru et si plans indeam quã
temporum iride neftmi pullulant ap¬
petitus. Id nunc in hac tempestate ue¬
goionuu que mchi uir respirandi spa¬
aium prestat mutatis repente iudici¬
is studiis ac moribus incepisse. Au
dio enum a multis reuerendũ patre
ac pontificem nrm secus ꝙͣ mereor ⁊
ꝙͣ uellem de me seuture. qd̾ nõ culpe
sue tribuo s fortune mee atq aliene
nequicie Tu michi aute alios testis
es. cum quo sepe familiatib ẜmouib
diem trabo. quid micbi semp de illuis

Expanded text:
Petrus nomine, patria Alvernus, religione monachus, officio abbas, habitu niger, animo candidus, ingenio velox, eloquio dulcis, scientia doctus, iudicio circumspectus, convinctu affabilis, etate iuvenis, gravitate senex, honestate venerabilis. Adi eum, queso, duce hoc quem ob id ipsum maxime ad te misi. 7 Agnoscet ille illico Socratem meum, de quo multa sepe secum; tu gaudebis hominem invenisse qualem frustra diu querimus, et michi gratiam habebis, qui consortem te tante rei fecerim; etsi plane videam quam temporum unde sepe nefarii pullulant appetitus, id nunc in hac tempestate negotiorum, que michi vix respirandi spatium prestat, mutatis repente studiis ac moribus, incepisse. 3 Audio enim a multis reverendum patrem ac pontificem nostrum secus quam mereor et quam vellem, de me sentire; quod non culpe sue tribuo sed fortune mee atque aliene nequitie. Tu michi ante alios testis es, cum quo sepe familiaribus sermonibus diem traho, quid michi semper de illius
Abbreviated transcription (Latin):
sponte obliuio calcar adderit. In
tempesta nor est. ego autem luci¬
ane sum quo ad uesperam uem mam¬
tua digressus uergente iam ad occti¬
sum die. Estas aum est. et leom cã¬
cer pharetratum hospitẽ mittere
cogitat. tũ quod nimbens fiante ꝑ
bos dies anstro. solutisq uuib
alpium tumentis parũꝑ padi uici¬
ma pene nobis maccessibilis locus
fuit. omĩa cirtum luno obsita. qñ
suspecta eciam scatebris ma est.
unde uix equos auulsunꝰ. Hic u̾o
supra ꝙͣ fieri posse uideatut iocũ¬
dissime excipior. nũcius dñorimi
me p̾uenerat quorum sepe magni¬
ficentie ip̃a rerum natia suctu¬
buit. Apparata ꝯpipare ceua erat

Expanded text:
sponte obvio, calcar adderet. 2 sponte obvio, calcar adderet. 2 Intempesta nox est, ego autem Luciarie sum, quo ad vesperam veni Mantua digressus vergente iam ad occasum die. Estas anni est et Leoni Cancer pharetratum hospitem mittere cogitat; tamen, quod miraberis, flante per hos dies austro solutisque nivibus Alpium, tumentis parumper Padi vicinia pene nobis inaccessibilis locus fuit; omnia circum limo obsita, quin suspecta etiam scatebris via est, unde vix equos avulsimus. 3 Hic vero supra quam fieri posse videatur, iocundissime excipior; nuntius dominorum me prevenerat, quorum sepe magnificentie ipsa rerum natura succubuit. Apparata opipare cena erat
Abbreviated transcription (Latin):
est ut tibi illum breuid expliceni.
Peitus nonĩs patua aluenius
Religione mdi. aciras. ofticio ab¬
das. hĩtum uiger annto etudidus.
ingenio uelox. elogino dulcis. scĩa
doctus. iudicio cracum spectus. con¬
uictu affabilis. etate iuuenis. gra¬
uitate senex. bouestate uenerabi¬
lis. Adi eum queso dute hoc quem
ob idipsum maxuue ad te nusi.
aguoscet ille illico Soccatem ueũ
de quo multa sepe secum. Tu gau¬
debis honnem iuenisse qualem
fcustra dni quesiui. et anchi grãm
rẽbis qui consortem te taute rei
fecerim et si plane indeam quã
icautus sun qui dues tales uiros
uniã quorum comiiscicio et nuitua
untutis aidimracio utriusq de me
iudicium fortassis ĩminuat. Sed
modo ne amor detrimentũ sentiat
tinus mag̾ augnentũ spero. de in¬
Idicio ut libet. tanti est fides. uale.
mantue . iiiͦi. kł. Iuli
Ad lelui suñ cõmendacõ amici
eli carissime si scires qũ
et ubi hec scribo ip̃a tempo¬
bris ac loci facies calamũ
excusaret. et tibi meis semꝑ uotis

Expanded text:
xplicem, Petrus nomine, patria Alvernus, religione monachus, officio abbas, habitu niger, animo candidus, ingenio velox, eloquio dulcis, scientia doctus, iudicio circumspectus, convinctu affabilis, etate iuvenis, gravitate senex, honestate venerabilis. Adi eum, queso, duce hoc quem ob id ipsum maxime ad te misi. 7 Agnoscet ille illico Socratem meum, de quo multa sepe secum; tu gaudebis hominem invenisse qualem frustra diu querimus, et michi gratiam habebis, qui consortem te tante rei fecerim; etsi plane videam quam incautus sim, qui duos tales viros uniam quorum conversatio et mutua virtutis admiratio utriusque de me iudicium fortassis imminuat, sed modo ne amor detrimentum sentiat, cuius magis augmentum spero, de iudicio utlibet; tanti est fides. Vale. Mantue, IV Kal. Iulias. 10 Ad Lelium suum, commendatio amici. 1 Leli carissime, si scires quando et ubi hec scribo, ipsa temporis ac loci facies calamum excusaret et tibi, meis semper votis
Abbreviated transcription (Latin):
uale. Ad emidem de fallaci spe
Efellit opimio. spes illufit
pestis quottidiina morta¬
lium. res nilla mendatior.
nulli tamen mag̾ creditur. mita¬
ris ymo u̾o nichil minus. rem no¬
tissimam atq uulgatam loquor
sed si mali huius causam queris
astipulatrix spei est humana cu¬
piditas nichil non credi iuberis
dum omiia concupiscit. Itaq il¬
la fallar. hec credula nos decepͭ
Ceterum quod in te erat p̾stitisti
sed consilium fidemq tuam et
pietatem illam qͣ me patrio more
complecteris aliena temeritas atq
inquitas crudelitasq uicerũt. tri¬
gemiiorũ acies. notum certameu
indigna uictoria. S cedamus ne p
impacienciam exarcebemus ĩuti¬
am. Nichil est reliquim insi qd̃
sapiens quidam uir dixisse fect᷑.
Ot humanis deficientibe diuniũ
auxilium expectemus. uale nr̃i

Expanded text:
Vale. 16 Ad eundem, de fallaci spe. Vale. 16 Ad eundem, de fallaci spe. 1 Fefellit opinio, spes illusit, pestis quotidiana mortalium. Res nulla mendacior, nulli tamen magis creditur. Miraris? Imo vero nichil minus; rem notissimam atque vulgatam loquor; sed si mali huius causam queris, astipulatrix spei est humana cupiditas, nichil non credi iubens, dum omnia concupiscit. Itaque illa fallax, hec credula, nos decepti. 2 Ceterum quod in te erat, prestitisti; sed consilium fidemque tuam et pietatem illam qua me patrio more complecteris, aliena temeritas atque iniquitas crudelitasque vicerunt; trigeminorum acies, notum certamen, indigna victoria. Sed cedamus ne per impatientiam exacerbemus iniuriam; nichil est reliquum nisi quod sapiens quidam vir dixisse fertur, ut humanis deficientibus divinum auxilium expectemus. Vale,
Abbreviated transcription (Latin):
adeo morigerum prebes.
Ego enim multomalim studus me¬
is q̃ uoluptatib opem ferti ꝙͣuis
et studia suas uoluptates habet
iarcessibiles honestas qz quas ne¬
scio an ulli hominum nociores ar¬
bitrer esse q̃z tibi. libro illo ualde e¬
geo in uirori illustrtũ congerie
tui bos humeros qualescũq subie¬
ci. oro ergo festina. Scis qͣ carum
est tempus horas et monenta li¬
brantib. Insup et pro eo noĩatim
gracias ago ꝙ me tam debiti ad¬
mones officii. Tentam ut sua de¬
bas quod et ꝑ me ipsum fecissem
et iam ceperam. sed tardita tẽ meã
nosti et contemptũ retum. Ita eĩ
michi contingat mori ne totus
moriar Ut multa u̾santi ĩeptis¬
simia fabula et prorsus mane som¬
mum iidetur seu quicqͥ in tertis
agitur stimulis igitur opus erat.
lus michi moꝵ mneorum conscia tua
fides adhibuit et cinitãtem impu¬
lit ad honestum opus sed q̃z utile
funs ip̃e testabitur. si qua mẽtis
augurio fides est. puumi certe con¬
silium esse mefficar nõ debebit

Expanded text:
adeo morigerum prebes; ego enim multo malim studiis meis quam voluptatibus opem ferri, quamvis et studia suas voluptates habeant immarcescibiles honestasque, quas nescio an ulli hominum notiores arbitrer esse quam tibi. Libro illo valde egeo in virorum illustrium congerie, cui hos humeros qualescunque subieci; oro ergo, festina: scis quam carum est tempus horas et momenta librantibus. 2 Insuper et pro eo nominatim gratias ago, quod me tam debiti admones officii. Tentavi ut suadebas, quod et per me ipsum fecissem et iam ceperam; sed tarditatem meam nosti et contemptum rerum. Ita enim michi contingat mori ne totus moriar, ut multa versanti ineptissima fabula et prorsus inane somnium videtur fere quicquid in terris agitur. Stimulis igitur opus erat; hos michi morum meorum conscia tua fides adhibuit, et cuntantem impulit ad honestum opus, sed quam utile, finis ipse testabitur. Siqua mentis augurio fides est, pium certe consilium esse inefficax non debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
et arcũcisionẽ saluatoris aspiciet
et uirgniei lactis uastulum cãdore
mirabili. Cernet agnetis anulum
et extinctr libidinis miracului co¬
gitabit. Contemplabitur truucum
baptiste caput et laurencii craticu¬
lam. aduẽtumq Stepham aliude
uuoqz duos contentos hospitio. Spec¬
tabit ubi in ccucem actus est petrus.
udi pauli fuso sanguie dulcis aq̃
fontes eruper̃t. unde nato donño
fous olei descendit in tiberim. ubi tẽ

Expanded text:
et circumcisionem Salvatoris aspiciet et virginei lactis vasculum candore mirabili; cernet Agnetis anulum et extincte libidinis miraculum cogitabit; contemplabitur truncum Baptiste caput et Laurentii craticulam, advectumque Stephanum aliunde, unoque duos contentos hospitio; 36 spectabit ubi in crucem actus est Petrus, ubi Pauli fuso sanguine dulcis aque fontes eruperunt, unde nato Domino fons olei descendit
Abbreviated transcription (Latin):
stili uuseratis ꝙ peet᷑ parisius qͥcꝙͣ
uidit. nec intelligis ꝙͣ gratum spec¬
taculum illi fu̾it futurũqz sit. oculis
ceruere que cogitacione prouident.
qd̃. adriauum principem facere soli¬
tum accepinus ut que ex scriptis fu¬
meq p̾comio memoranda loca cogͦ¬
sceret cupide ad modum nec pondꝰ

Expanded text:
seraris quod preter Parisius quicquam vidit, nec intelligis quam gratum spectaculum illi fuerit futurumque sit oculis cernere que cogitatione previderit; quod Hadrianum principem facere solitum accepimus, ut que ex scriptis fameque preconio memoranda loca cognosceret, cupide admodum — nec
Abbreviated transcription (Latin):
iiIi ingenti ppłi deuocione trãsuexit
que uua sibi apud patauũ longui¬
lule causa fuit moie. Cmstio iter
inceptum prosequetur. ut sicut adri¬
aui fremitum maris iuidit sic thir¬
reuas aspiciat tempestates. Et pri¬
mo quidem flumorum regem ne sͥ
secaua placeat transibit enidanũ.¬

Expanded text:
ii ingenti populi devotione transvexit, que una sibi apud Patavum longiuscule causa fuit more. 33 Crastino iter inceptum prosequetur, ut sicut Adriatici fremitum maris vidit, sic thirrenas aspiciat tempestates; et primo quidem fluviorum regem, ne sibi Secana placeat, transibit Eridanu
Abbreviated transcription (Latin):
io. Extrema unia. peregnne epule.
obsequiosi hospites. leti uultus. de¬
iq urbana emina p̾ter locum
qui qualis hreme sit estas iuidicio
est. nuinc quidem muscaꝵ domus
ac culitũ quoꝵ muriti admonnt
maturius e cominuo fugiendum.
et tauaꝵ er̃citus accesserit quas
int̾ cenam caneis egressas et ꝑ ce¬
naculũ nundinãtes cerueres. Eua¬
si in cubiculum nõ quidem solis fa¬
bulis ut apud milonẽ rpate olim
apulenis. s lantillius cenatus
cibis. Et ꝙͣ ꝙͣ sompnũ uox b̾uissĩa
suade̾t: egit tanẽ uiri huius amor
ut graues oculos ac defessos digi¬
tos ad hec scribenda compellerem.
Est hic eium michi carissirius ut
nosti. tui quoq cundus miratorq
qui ad te tamen prouerendũ se a¬
unticie ur̃e uirib aduitũ putet. hĩc
de te sperans et tui nunc indigus
fauoris. fac oro u leli. ut quod opi¬
natur sciat. quod sperat iiueniat.
quod petit accipiat. quo iudiget ꝑ¬
fruatur. et uale urĩ memor. lutia¬
rie .iiiiͦ. kł uilias. uocte media.

Expanded text:
t; externa vina, peregrine epule, obsequiosi hospites, leti vultus, denique urbana omnia preter locum, qui qualis hieme sit, estas indicio est; nunc quidem muscarum domus ac culicum, quorum murmur admonuit maturius e convivio fugiendum; et ranarum exercitus accesserat, quas inter cenam caveis egressas et per cenaculum nundinantes cerneres. 4 Evasi in cubiculum non quidem solis fabulis, ut apud Milonem Ypathe olim Apuleius, sed lautissimis cenatus cibis, et quanquam somnum nox brevissima suaderet, egit tamen viri huius amor ut graves oculos ac defessos digitos ad hec scribenda compellerem. Est hic enim michi carissimus, ut nosti, tui quoque avidus miratorque, qui ad te tamen promerendum se amicitie nostre viribus adiutum putet; hinc de te sperans et tui nunc indigus favoris, fac oro, mi Leli, ut quod opinatur sciat, quod sperat inveniat, quod petit accipiat, quo indiget perfruatur. Et vale, nostri memor. Luciarie, IV Kal. Iulias, nocte media.
Abbreviated transcription (Latin):
opes aunuo. et beatos pauperes spũ
una ueritas asserit. Quid multa¬
felix es et bene tibi est. si huc aunnũ
coegisti uale .xu. kil. Iulias. Parmne.
sissumci q̃q tecum partior.
Nichil autem preciosius a¬
muico. Non sum aucus ergo insi
partior amicum. uetus est u̾bum.

Expanded text:
u» viva veritas asserit. Quid multafelix es et bene tibi est, si huc animum coegisti. Vale. XI Kal. Iulias, Parme. 9sissima queque tecum partiar; nichil autem preciosius amico; non sum amicus ergo nisi partiar amicu
Abbreviated transcription (Latin):
dubitet e duobus unũ fieri tauta
corcordia uoluutatum quauta ure
in uno eodem amino sit Rarum
genus non inficior. sed sic est non
in hoc solum s in omnib ferme q̃
sub celo sunt. ut precia rerum fre¬
quencia ac raritas alteruẽt. Itaq
ut prope nil rarius amicitia uera.
ita quoq ul carius. que ubi celesti
nuniere contigit una procellose uite
anchora una requies est laborum
qua et leta dulcius. et trisua forci¬
us feruntur. et ad sumã. auncus
est alt̾ idem. status nri basis. anmui
lux. consilu dux. studu far. dissidẽ¬
ciuui par curarum. negocioꝵ par¬
ticeps. ꝑegrinacionu comes. re¬
frigerium domesticum. neq domi
tautum. sed ruri mulicieq assidu¬
us. et tris et pelago. neq solum
spacio uite par s post busta uiuax
atq ĩmortale solacium. usq adeo

Expanded text:
a concordia voluntatum quanta vix in uno eodemque animo sit? rarum genus, non infitior, sed sic est non in hoc solum, sed in omnibus ferme que sub celo sunt, ut precia rerum frequentia ac raritas alternent. Itaque ut prope nil rarius amicitia vera, ita quoque nil carius, que ubi celesti munere contigit, una procellose vite anchora, una requies est laborum, qua et leta dulcius et tristia fortius feruntur. 4 Et ad summam amicus est alter idem, status nostri basis, animi lux, consilii dux, studii fax, dissidentum pax, curarum negotiorum particeps, peregrinationum comes refrigeriumque domesticum, neque domi tantum sed ruri militieque assiduus et terris et pelago, neque solum spatio vite par sed post busta vivax atque immor
Abbreviated transcription (Latin):
modo ur̃i pars fiati Quod intendẽs
flactus: amine sue diundiũ uitgili¬
um dixit. Et apud lucanũ urorius
ille dur dilectam ꝯiugem partẽ sin
optunam appellare nõ erubuit. et¬
si mollius fortasse ꝙͣ tantũ decuit
uitum. Ad aancum redeo cius si
idem uelle atq idem uolle regunit᷑
ut sit amicicie ueri nouiẽ. quis
dubitet e duobus unũ fien tauta
corcordia uoluntatum quauta uix
in uno eodem amino sit Rarum
genus non inficior. sed sic est non
in hoc solumi s in omnib ferme q̃¬

Expanded text:
intendens Flaccus “anime” sue “dimidium” Virgilium dixit, et apud Lucanum uxorius ille dux dilectam coniugem “partem” sui “optimam” appellare non erubuit, etsi mollius fortasse quam tantum decuit virum. 3 Ad amicum redeo, cuius si “idem velle atque” idem “nolle” requiritur ut sit amicitie verum nomen, quis dubitet e duobus unum fieri tanta concordia voluntatum quanta vix in uno eodemque animo sit? rarum genus, non infitior, sed sic est non in hoc solum, sed in omnibus ferme q
Abbreviated transcription (Latin):
efficiet. uoces licet exulem. Ille mͥ
indebitur felicissimus peregrinus.
Ibi per apłorum luuina et t̾raui
caltabit sacro martrrum cruore p᷑¬
purcam uidebit uł muliebri lintbeo
euatam uł in ecclĩaꝵ iurĩs extãtẽ
parienb domiiti nultus effigiem.
intuebitur u̾o ubi profugo petro xp̃
crcuttit. et suꝑ predurã silicem et̾¬
num gentib adoranda uestigia.¬

Expanded text:
em, ille michi videbitur felicissimus peregrinus. 34 Ibit per apostolorum limina et terram calcabit sacro martyrum cruore purpuream; videbit vel muliebri linteo servatam vel in ecclesiarum matris extantem parietibus dominici vultus effigiem; intuebitur ubi profugo Petro Cristus occurrit, et super preduram silicem eternum gentibus adoranda vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
Bonum qued nõ luplinetenus de¬
lectet ut plutima  in ip̃m auimũ
dulcedine sua penetret. et quodam¬
modo ur̃i pars fiat. Quod iitendes
flactus: amine suc diundiũ uitgili¬
um dixit. Et apud lucanũ urorius
ille dux dilectam ꝯuigem partẽ sin
optunam appellare nõ erubuit. et

Expanded text:
d non superficietenus delectet ut plurima, sed in ipsum animum dulcedine sua penetret et quadammodo nostri pars fiat. Quod intendens Flaccus “anime” sue “dimidium” Virgilium dixit, et apud Lucanum uxorius ille dux dilectam coniugem “partem” sui “optimam” appellare non erubuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui supstitib obeunt amnicis tũ
marime unuere indeantur cũ abi¬
erut. Que cum ita fuit. quanta¬
libet fugatur amici liberalitas
ac largitas si tũ rari huius bom te¬
uax est si illi suulis qui seu pprio
seu quod ait. Satyricus gentis u¬
cio nĩꝙͣ partitur auncum solus
lit̃ pleuam auucicie gloriam nõ
usurpet. Id uuuc ergo reputans¬

Expanded text:
stitibus obeunt amicis, tum maxime vivere videantur cum obierint; 5 que cum ita sint, quantalibet fingatur amici liberalitas ac largitas, si tam rari huius boni tenax est, si illi similis qui seu proprio seu, quod ait Satyricus, gentis vitio nunquam partitur amicum, Solus habet, plenam amicitie gloriam non usurpet. Id
Abbreviated transcription (Latin):
qui nastim᷑. equa sors atq ĩuicta noc¬
cessitas. Truditur dies die. ait filactus.
et nos cum tempore rapinuit. nec seu¬
tiuuis. Sane si quid dom est. quo mͥ
amicorum gratulatio debeatur te
ex auimo gaudere nõ dubitem. S
quantum ego uice u̾sa tidi congra¬
tuler. sic unchi parcissimis te u̾bis
felicissimũ desccipsisti. sanum scilicet

Expanded text:
qui nascimur, equa sors atque invicta necessitas. Truditur dies die, ait Flaccus, et nos cum tempore rapimur nec sentimus. 4 Sane siquid boni est quo michi amicorum gratulatio debeatur, te ex animo gaudere non dubitem. Sed quantum ego vice versa tibi congratuler! sic michi paucissimis te verbis felicissimum descripsisti, sanum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtulum ⁊ moriar ⁊ ad u̾am
patriam meam ibo. Italia sta¬
bit uit̾ alpes ⁊ duo maria ut
ab incio rerum stetit et si ter¬
reni regis auxilium desit im¬
peratons eterm misericordia
implorabit. Crede autem mi¬
thi pat̾. magnum est in sede
petri. magnum est in solio ee¬
saris sedere. uiie et uale. ad

Expanded text:
quantulum, et moriar et ad veram quantulum, et moriar et ad veram patriam meam ibo. Italia stabit inter Alpes et duo maria ut ab initio rerum stetit, et si terreni regis auxilium desit, imperatoris eterni misericordiam implorabit. Crede autem michi, pater: magnum est in sede Petri, magnum est in solio Cesaris sedere. Vive et Vale. Ad