comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
men cõmune descriptio. Harũ aliȩ fiunt partitione: aliȩ di uisione.
de quib superius dictũ ÷. Aliȩ uͦ substantiales quidẽ differentias
cat homo ÷ qđ rationali conceptione uiget. mortalitatiq subiec¬
quȩ plurib quidẽ qualitatib designant᷑ accidentib. tam̃ ita
ut singulȩ qualitates &ĩãsi ñ coniungant᷑ posst̃ tam̃ qđ de monstra¬
tur efficere. Ut homo ÷ ubi pietas ubiȩquitas. ł rursus ubi malitia
& uersutia eẽ posst̃. Nã & si cȩtera nullus ad iungat : sufficit ad osten¬
dendũ hominẽ dicere. ubi pietas in eẽ potest. ł ubi iustitia ł ce¬
tera. hȩc uocat᷑ poiodes. Aliȩ uͦ st̃ quȩ plurib inunũ accidentib
c̃iunctis efficiunt᷑. ut siquis luxuriosũ diffinire uelit dicens.
luxuriosus ÷ qui plurib & ñ necessariis sũptib indelitus afflu¬
it. & in libidinẽ fert᷑ effusior. Om̃a enĩ ẽ iuncta luxuriosũ ui¬
ꝗꝗ fiunt eo modo ut ad signandã differentiã ꝓponant᷑: in his

Expanded text:
men communis descriptio. Harum aliae fiunt partitione, aliae divisione, de quibus superius, ut dictum est. Aliae vero substantiales quidem differentias cat: Homo est quod rationali conceptione viget mortalitatique subjecdesignantur, accidentibus tamen, ita ut singulae qualitates, etiamsi non conjungantur, possint tamen quod demonstratur efficere, ut homo est ubi pietas est, ubi aequitas, et rursus ubi malitia et versutia esse possunt: nam et si caetera nullus adjungat, sufficit ad ostendendum hominem dicere, ubi pietas inesse potest, vel ubi justitia, vel caetera: haec vocatur ποιῶδες. Aliae vero sunt quae pluribus in unum accidentibus conjunctis efficiuntur, ut si quis luxuriosum definire velit, dicens: Luxuriosus est qui pluribus et non necessariis sumptibus in delicias affluit, et in libidinem fertur effusior; omnia enim conjuncta luxuriosum viiae quoque fiunt eo modo, ut ad signandam differentiam proponantur in his
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sistit Hic mẽbra quedã sũ pti sunt ad diffinitionẽ. quibd isi
tota coniungit᷑ & hȩc uocat᷑ ꝑ enumerationẽ partiũ diffi¬
nitio. At siquis ita diffiniat ut ñ indiffinitione ponat mẽbra
tur. Hȩcgͥ quattuor a se differre manifestũ ÷ in eanãq diffi¬
none quȩ substantiales parce sefficit᷑. singulȩ partes maiores
eẽ uident᷑ & substantialit̃ uniuersaliores ab eare quã defini¬
unt. Ut animalmaius ab homine. mortale &iã atꝙ rationale
singula hominis transgrediunt᷑ naturã. quȩ inunũ c̃uenientia¬
eidẽ quo singulatĩ maiora sunt coȩquant᷑. Accidentia uͦ quȩ

Expanded text:
am sumpta sunt ad definitionem, quibus res tota conjungitur, et haec vocatur per enumerationem partium diffinitio. At si quis ita definiat, ut non in definitione ponat membra, tur. Haec igitur quatuor a se differre manifestum est. In ea namque definitione quae per substantiales partes efficitur, singulae partes majores esse videntur, et substantialiter universaliores ab ea re quam definiunt, ut animal majus est ab homine. Mortale etiam atque rationale, singula hominis transgrediuntur naturam, quae in unum convenientiaeidem quo sigillalatim majora sunt coaequantur. A
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ sit partiũ enumeratio qđ diffinitio. idẽ nãq ẽ speties qđ¬
genus. idem locussit adiffinitione qui ẽ a partiũ enumeratione.
Cuiꝰ quȩstionis ualde difficilis facilior absolutio ẽ. si diffinitionũ
ipsarũ formas ac distantias colligamꝰ. Multis nãq modis fieri potest¬
diffinitio int̃ quos unus ÷ uerus atq integer diffinitionis modus.

Expanded text:
es qugenus, idem sit locus a definitione, qui est a partium enumeratione. Cujus quaestionis valde difficilis, facilior absolutio est, si definitionum ipsarum formas ac distantias colligamus. Multis namque modis fieri definitio potest. Inter quos unus est verus atque integer definitionis
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. In eanãq diffinitione quȩ ex partiũ enumeratione c̃ficit᷑.
talia s̃quȩ enumerant᷑ ut singula totius diffinitionẽ caꝑe
cetere partes. At uͦ in ea diffinitione que ꝑ diuisionẽ fit. sin¬
gulȩ quidẽ partes tota eare quȩ diffinit᷑ minoress. totũ tam̃
diffinitȩ rei nomen excipiunt. ut rationale nom̃ accipit animalis.
eodẽq modo in rationale. Quib itadiscretis. quotienscũq ab ea
diffinitione quȩ ꝑsubstantiales partes efficit᷑. ł abea quȩ ꝑ acci¬
dentiũ enumerationẽ colligit᷑ argum̃tatio fit : Adiffinitione .i. a toto

Expanded text:
quae ex partium enumeratione perficitur, talia sunt quae enumerantur, ut singula totius definiti nomen capere caeterae partes. At vero in ea definitione quae per divisionem fit, singulae quidem partes tota ea re quae definitur minores sunt, totum tamen definitae rei nomen suscipiunt. Ut rationale nomen capit animalis, eodem modo irrationale. Quibus ita discretis, quotiescunque ab ea definitione quae per substantiales partes efficitur, vel ab ea quae per accidentium enumera
Abbreviated transcription (Latin):
sepe multũꝙ responsũ ẽ. His uͦ qui sequestrandas ab oratora faculta¬
te philosophiȩ disciplinas putant. respondendũ breuit᷑ existimo
fex faciet. si in opere construendi ars facilitatẽ atꝙ eligantiã cõ¬
parat. In argum̃tis quoꝙ idẽ eẽ manifestũ ẽ. Ui nãq natura ł inge¬
ini argum̃ta ꝓmunt᷑. Sed ars ficultatẽ i mitata naturȩ uiam
quandã rationẽt repperit. qua id facilius ae melius possit. Inqua
tuloꝵ neceii. ẽ xpuencat error qui rehoricã facultatẽ non¬
uaturalẽ eẽ dixer̃. qm̃ quilibet totius artis alienus. & intendere
in alterũ crim̃ & sese ipse purgare solet. & argum̃to aliquid ꝓba¬
re contendit. Rep̃hendendi &iã siqui st̃ qui eandẽ facultatẽ in
sola arte positã eẽ dixer̃. Oportuit enĩ eos anĩ aduertere: omnẽ
quidẽ artẽ sui effectus materiã ex natura suscipere. sed in ea

Expanded text:
saepe multumque responsum est. His vero qui sequestrandas ab oratoria facultasaepe multumque responsum est. His vero qui sequestrandas ab oratoria facultate philosophiae disciplinas putant, respondendum breviter existimo.fex faciet, si in opere construendo artis facultatem atque elegantiam comparet. In argumentis quoque idem esse manifestum est, vi namque naturalis ingenii argumenta promuntur. Sed ars facultatem imitata naturae viam quamdam rationemque reperit, qua id effici facilius ac melius possit. In qua re illorum necesse est reprehendatur error, qui rhetoricam facultatem naturalem esse dixerunt, quoniam quilibet totius artis alienus et intendere in alterum crimen, et sese purgare solet, et argumento aliquid probare contendit. Reprehendendi etiam sunt qui eamdem facultatem in sola arte positam esse dixerunt: oportuit enim eos animadvertere, omnem quidem artem sui materiam effectus ex natura suscipere, sed in ea
Abbreviated transcription (Latin):
Aut eñ c̃fuso iuditio ab honestate discedunt. &dũ qua sibo nũ
appetunt in malũ decidunt. ignorantes. Atq ita in casu quodã
atꝙ errore ponit᷑ amor in modicus. aut nouit quidẽ qđ appe¬
tit eẽ uitandũ sed maioritractu cupidit᷑atis impellit᷑. atq ita in¬
terea necessaria ponit᷑ quȩ aut ñ habent uoluntatẽ. aut eã ita
infirmã ac debilẽ. ut nullomͦ ualidiorib passionib obnitat᷑. Lib.ui
ore quosdã patrici rediorũ peritissime ñ dubitauerĩ. qui hune
Iintopicis altiorẽ exphilosophia tractatũ uaria obtrectatione re¬
argum̃toꝵ locis naturales admisceri causas oportuisse ñ esti ment
Sed contra quidẽ pͥores & a .m. tullio & abipsa quodãmͦ humanara¬
tione.quȩ in motuposita ipsa aliqid̃ semꝑ inquirit. atꝙ amore sci¬
entiȩ neq decipi patit᷑. neꝙ ullo mͦ auer iatis ratione traduei

Expanded text:
aut enim confuso judicio ab honestate discedunt, et dum quasi bonum aut enim confuso judicio ab honestate discedunt, et dum quasi bonum appetunt, in malum decidunt ignorantes, atque ita in casu quodam atque errore ponitur amor immodicus; aut novit quidem quod appetit esse vitandum, sed majoris actu cupiditatis impellitur, atque ita inter ea necessaria ponitur, quae aut non habent voluntatem, aut eam ita infirmam ac debilem, ut nullo modo validioriore quosdam, Patrici rhetorum peritissime, non dubitaverim, qui hunc in Topicis altiorem ex philosophia tractatum varia obtrectatione reargumentorum locis naturales admisceri causas oportuisse non existiment. Sed contra priores quidem, et a M. Tullio, et ab ipsa quodammodo humana ratione, quae in motu posita aliquid semper inquirit, atque amore scientiae neque decipi panitur, neque ullo modo a veritatis ratione traduci,
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ habentiantos motus. ut ea quȩ uolumarias aut necessaria ut¬
or suerit quã ut rationis retmaculis tẽperet᷑ & fit quedlã exꝑ
turbationib ueluti uolenta necessitas. ut dubiũ sit ugrũ is qui
aliquid ꝑturbat᷑ animofacit ignorans faciat. Uelut eũca suis¬
norans delinquit cũ futurũ ñ uidet casũ. ansciens faciat sed neces¬
ignorantus eẽ necessaria. Nã id qđ ẽ ignoratũ. ita quodã mͦ diui¬
dit Ignoratoꝵ alia quadã necessitate fiunt. dũ aut nulla uolun¬
tas ẽ. aut eaquȩ ẽ necessitati nequit obsistere. alia casu. cũ in
dubio sensisse intelligit᷑ ꝑ turbationes animi aut in hiseẽ igno¬
ratis in quib ea necessitasẽ ut uoluntas obsistere ñ possit. aut
inhis inquib nulla uoluntas ẽ. sed fit delictũ cȩxitate iudicu
uelut in his qui ĩ moderatius cõmodi s cupiditatis deseruiunt:

Expanded text:
tamen habent tantbs motus, ut ea quae voluntaria sunt aut necessaria inttamen habent tantbs motus, ut ea quae voluntaria sunt aut necessaria intor fuerit quam ut rationis retinaculis temperetur, et fit quaedam ex perturbationibus veluti violenta necessitas, ut dubium sit utrum is qui aliquid perturbatus animo facit, ignorans faciat; veluti cum casu ignorans delinquit, cum futurum non providet casum, an sciens faciat, vel necesignorata sunt esse necessaria. Nam id quod est ignoratum ita quodammodo dividit: ignoratorum alia quadam necessitate fiunt, dum aut nulla voluntas est, aut ea quae est, necessitati nequit obsistere; alia casu, cum in dubio sensisse intelligitur, perturbationes animi, aut in his esse ignoratis in quibus ea necessitas est, ut voluntas obsistere non possit, aut in his in quibus nulla voluntas est, sed sit delictum caecitate judicii, velut in his qui immoderatius amoris cupiditati deserviunt:
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ responsionib inuenitur hoc mͦ Sitelũ manu fugit magisꝗ
iecit. Nã siquis cedis accusetur optima sol& eẽ defensio. sialia ñ
suppetit. fugisse mani telũ & magis quã uoluerit iecisse. ut ñ uolun¬
tat quȩ condemnatur inculpis sed ignorationi factum tribuatur
enim potest ex uoluntate annecessitate an ex ignoratione uene¬
rit qđ ꝑturbatione peccatur. Uidentur enĩ eẽ uoluntaria
nisi obcecato obscuratoq uiditio. Qđ uͦ fit animi confusio¬
ne sepe tale ẽ ut noll& admisisse qui fecit. Hinc euenitut
ñ interuo luntarias sed inter ignoratas ł necessarias causasan¬
ioꝵ ꝑt᷑batio sit. Intantũ uͦ qui ꝑt̾batus ẽ auera discretione
discedit. ut ineari posie sepo recta bene esulertum adno go
reduci. Quo sit ut animor ꝑturbatio iure dusis uol untairas se¬
gidget᷑. & aut ignoratione aut in necessitate pouat᷑: Ale derani¬

Expanded text:
torum responsionibus invenitur, hoc modo: Si telum manu fugit magis quam torum responsionibus invenitur, hoc modo: Si telum manu fugit magis quam jecit; nam si quis caedis accusetur, optima solet esse defensio, si alia non suppetit, fugisse manu telum, magis quam voluerit jecisse, ut non voluntati, quae condemnatur in culpis, sed ignorantiae factum tribuatur.enim potest utrum ex voluntate, an necessitate, an ex ignoratione venerit, quod perturbatione peccatur: videntur enim voluntaria essenisi obcaecato obscuratoque judicio, quod vero fit animi confusione, saepe tale est ut nollet admisisse qui fecit, et evenit ut non inter voluntarias, sed inter ignoratas vel necessarias causas animorum perturbatio sit; intantum vero qui perturbatus est, a vera discretione discedit, ut in eam possit recta bene consulentium admonitione reduci. Quo fit ut animorum perturbatio jure a causis voluntariis segregetur, et aut in ignoratione, aut in necessitate ponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
iras causas eẽ uoluntarias. alias ignoratas. Uoluntarias eas quȩ cũq
aut om̃ino ñ uolumus. aut ne siuelignus quidem aliter facerepos¬
simus ut innatura atq casu. Necessitatem enĩ quadã naturȩ grauua
tem hominem ꝑimer&. Quȩ necessitas talis ẽ ñ qͦ alit̃ fieri ñ poti¬
isset nisi ut lapide iacto ꝓcuter& sđ quia uoluntas defuit. & ñ id¬
gitur. Nam cũ lapis deoasũ ꝓpria grauitate deponit᷑ nulla uoluntis
est sed tantum naturȩ necessitas. At si homo deorsum cadit ẽ quidem
ñ cadendi uoluntas. sed ferri quoñ uult: ualidior naturȩ causa com¬
pellit. Uoluntate uͦ a fortuitis euentibus uno eodemq aptissimo
sec reuit exemplo. Ueluti si telũ manu iatiat nollensq feriat
pretereuntem. Nam iecisse ex uoluntatis principio nascitur. Id¬
circo enim ⁊ecit quia uoluit lgnorauit uꝰ qđ ꝑcuteret Neq:

Expanded text:
ias causas esse voluntarias, alias ignoratas: voluntarias, eas quaecunque ias causas esse voluntarias, alias ignoratas: voluntarias, eas quaecunque aut omnino non volumus, aut ne si velimus quidem aliter facere possumus, ut in natura atque casu. Necessitate enim quadam naturae gravia tem hominem peremerit. Eaque necessitas talis est, non quod aliter fieri non potuisset, nisi ut lapide jacto percuteret, sed quia voluntas defuit, et non idgitur. Nam cum lapis deorsum propria gravitate deponitur, nulla voluntas est, sed tantum naturae necessitas; at si homo deorsum cadat, est quidem non cadendi voluntas, sed ferri quo non vult, validior naturae causa compellit. Voluntatem vero a fortuitis eventibus uno eodemque aptissimo secrevit exemplo, veluti si tetum manu jaciat, nolensque feriat praetereuntem. Nam jecisse ex voluntatis principio nascitur. Idcirco enim jecit, quia voluit. Ignoravit vero quod percuteret; nequ
Abbreviated transcription (Latin):
sibi animus ante ptritreerit. Sedcũ cicero diuisiset causas in eas
quȩ spicuȩ s̃ & in eas quȩ laterent : cũq eas quȩ ꝑspicuȩ sdiceret
eẽ quȩ appetitionẽ animi iudiciũꝙ tangeret: manifestũs su¬
Voluntas quippe atꝙ animi ꝑturbatio in appetitionẽ ponitiue
Sepe enĩ ꝑturbatione aliqid̃ appetimꝰ. artẽ uꝰ tͥhabitũ iniudicio
Arte nãq iudicamꝰ. Habitus uͦ adutrũꝙ ꝑtinet. Nã & uolunta
candi. Casũ in ꝑspicuis posuit. Denatura in certũ e. utrũentes
Neq enĩ in appetendo aliqiđ ł iudicando facit natura. nisi for¬
te qm̃ ex ipsa sepe habilitas quȩdã mentis & corporis existit. Quȩ
habilitas ad unã quãq rẽiuuat uoluntates. Idenĩ maxime uo¬
lumꝰ ad qđ habiles sumꝰ: s natura int̃ ꝑspicuas causas ponat᷑.
Quȩ modo uditio quoq coniuncra est. ut si naturaliter aliꝗd animꝰ¬
petat Nis adiungit aliam causarum diuisionem. Mit enimali¬

Expanded text:
sibi animus ante perspexerat. Sed cum Cicero divisisset causas in eas quae perspicuae sunt, et in eas quae laterent, cumque eas quae perspicuae sint diceret esse quae appetitionem animi judiciumque tangerent, manifestum esvoluntas quippe atque animi perturbatio in appetitione ponitur, saepe enim ex perturbatione aliquid appetimus, artem vero vel habitum in judicio; arte namque judicamus, habitus vero ad utrumque pertinet: nam et voluntatcandi. Casum in non perspicuis posuit. De natura incertum est utrum inter ppetendo aliquid vel judicando facit natura, nisi forte quoniam ex ipsa saepe habilitas quaedam mentis et corporis existit, quae habilitas ad unamquamque rem adjuvat voluntatem; id enim maxime volumus ad quod habiles sumus. Sed natura inter perspicuas causas ponitur, quae judicio quoque conjuncta est, ut si naturaliter sanpetat. His adjungit aliam causarum divisionem; ait enim al
Abbreviated transcription (Latin):
mine uirtutis opinio ualet plurimũ. Opinio ẽ aut̃ ñ modo eos uir¬
tutẽ habere quihabeant : sed eos &iã qui habere uideant᷑. Itaq qͦs
ingenio quosstudio quos doctrina p̃ditosuider uoꝵq uitã con¬
stantẽ & ꝓbatã ut catonis lelii. scipionis alioꝵq pluriũ uiderent᷑
eos eẽ : qualesse ipsi uel int. Nec solũ eoscensent eẽ tales qui in hono¬
rib populi. req publica uersant᷑ sed oratores & philo sophos & poe¬
tas. & historicos. ex quoꝵ edictis & scriptis sepe auctoritas petitur
ad faciendã fidẽ. Ex positis om̃ib argum̃ tandilocis : illud pͥmũ
intelligendũ ẽ nec ullã eẽ disputationẽ inqua ñ aliquis locus in¬
currat. nec fere om̃s locos incidere in om̃em questionẽ: & quibus¬
dã quȩstionib alios: quib dã alioseẽ aptiores locos. Questionũ
ypotesin greci. nos causã. Infinitũ qđ thesin illi appellant. nos

Expanded text:
mine virtutis opinio valet plurimum. Opinio est autem non modo eos virmine virtutis opinio valet plurimum. Opinio est autem non modo eos virtutem habere qui habeant, sed eos etiam qui habere videantur. Itaque quos ingenio, quos studio, quos doctrina praeditos vident quorumque vitam constantem et probatam, ut Catonis Laeli Scipionis aliorumque plurium, rentur eos esse qualis se ipsi velint; nec solum eos censent esse talis qui in honoribus populi reque publica versantur, sed et oratores et philosophos et poetas et had faciendam fidem. Expositis omnibus argumentandi locis, illud primum intelligendum est, nec ullam esse disputationem, in qua non aliquis locus incurrat, nec fere omnes locos incidere in omnem quaestionem, et quibusdam quaestionibus alios, quibusdam esse alios aptiores locos. Quaestionum ὑπόθεσιν Graeci, nos causam; infinitum, quod θέσιν illi appellant, nos
Abbreviated transcription (Latin):
Qnib patefactis in iudiciũq ꝓlatis. ille rei capitalis iuredãpnatꝰ ẽ
Huic simile qiđdã de lacetdemonio pausiana accepimꝰ. Concursio aut̃
fortuitoꝵ talis ẽ. ut sint̃uentũ ẽ : casu cũ aut ageret᷑ aliqiđ qđ ꝓferen¬
dũ ñ eẽt. aut diceret᷑. In hoc genere &iã illaẽ in pala medẽ c̃iecta
suspitionũ ꝓditionis multitudo. Qđ genꝰ refutare int̃dũ ueritas iux
ualet. alterũ industria. Deoꝵ enĩ uirtus. natura excellet. Hominũ
aut̃ in diistria. Diuma hȩc fere st̃ testimonia: pͥmũ orationis. Oracula
in sunt quasi quȩdã oꝑa diuina. Primũ ipse mundus eiusq omis or¬
do & ornatus. De inceps aerii uolatus auiũ. atq cantus. Deinde
eiusdẽ aerissonitus & ardores: multarũq rerũ int̾ra portenta. att &lã
ꝑexta inuenta p̃sensio. Adormientib qq̃ multa significata: uisis qͥb
ex locis sumi int̃dũ solent ad fidẽ faciendã testimonia deoꝵ. In ho¬

Expanded text:
quibus patefactis in iudiciumque prolatis ille rei capitalis iure damnatus est. Huic simile quiddam de Lacedaemonio Pausania accepi- mus. concursio autem fortuitorum talis est, ut si interventum est casu, cum aut ageretur aliquid quod proferendum non esset, aut diceretur. In hoc genere etiam illa est in Palamedem coniecta suspicionum proditionis multitudo; quod genus refutare interdum veritas vix valet alterum industria. Deorum enim virtus natura excellit, hominum autem industria. divina haec fere sunt testimonia: primum orationis — oracula insunt quasi quaedam opera divina: primum ipse mundus eiusque omnis ordo et ornatus; deinceps aerii volatus avium atque cantus; deinde eiusdem aeris sonitus et ardores multarumque rerum in terra portenta atque etiam per exta inventa praesensio; a dormientibus quoque multa significata visis. Quibus ex locis sumi interdum solent ad fidem faciendam testimonia deorum. in ho
Abbreviated transcription (Latin):
animal. at qui hõ ẽ. animalgͥ ẽ. Ex his nasci dicit entime mata
ex c̃trariis c̃clusa quib plurimũ rethores uti solent. atq hȩc en¬
timemata nuncupant᷑. ñ qđ eodẽ noĩẽ omis inuentio nuncu¬
pari ñpossit. Entimema nãq ẽ m̃tis c̃ceptio. qđ potest om̃ib:
inuentionib c̃uenire. Sed qr hȩc inuenta quȩ breuit᷑ ex con

Expanded text:
animal, atqui homo est, animal igitur est. Ex his nasci dicit enthymemata ex contrariis conclusa, quibus plurimum rhetores uti solent; atque haec enthymemata nuncupantur, non quod eodem nomine omnis inventio nuncupari non possit enthymema namque est mentis conceptio, quod potest omnibus inventionibus convenire, sed quia haec inventa, quae b
Abbreviated transcription (Latin):
lant aut̃ dialectici eã c̃clusionẽ argum̃ti inqua cũ primũ assũpseris.¬
quidẽ quas ex posui adhanc institutionẽ necessariȩ. Et simultipli¬
cit̃ suꝑius cuncta digessimꝰ nec expositionis indiget repetita totiens
disputatio. erittam̃ oꝑ ep̃tiũ siquid breuissime potero .m. tullii uer¬
bis mediocris lucẽ cõm̃tationis int̾serã. Septẽ gͥ modos hy poteticos enu¬
merans ait . cũ in conexis ꝓpositionib id qđ ẽ pͥmũ assumit᷑. ut osten¬
dat᷑ scđm. pͥmũ adialecticis modũ uocarihoc mͦ. sihoc ẽ illud ẽ.

Expanded text:
lant autem dialectici eam conclusionem argumenti, menti, in qua cum prilant autem dialectici eam conclusionem argumenti, menti, in qua cum priquidem quas exposui sunt ad hanc institutionem necessariae. Etsi multipliciter superius cuncta digessimus, nec expositionis indiget repetita toties disputatio, erit tamen operae pretium, si quam brevissime potero M. Tullii verbis mediocris lucem commentationis interseram. Septem igitur modos hypotheticos enumerans ait, cum in connexis propositionibus id quod est primum assumitur, ut ostendatur secundum, primum a dialecticis modum
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo. argenti scilic& & numeratȩ pecuniȩ. Sed diligentius intu¬
enti in eisdẽ reb: diuersus argum̃tationis uidebit᷑ tractatus eẽ. Aliud
quippe ẽ dicere cũ argenti speties sit numerata pecunia. sigenꝰ lega¬
tũ sit & spetiẽ eẽ legatã. qm̃ nũquã speties agnẽ separat᷑: aliud ẽ
inc̃ditione enuntiationẽ ꝓponere & eiꝰdẽ partib assum̃dis argu¬
m̃tationẽ uaria raticinatione formare.: ut suꝑius de monstratũ ẽ. cũ
p̃sertĩ huiꝰ modi ex c̃seq̃ntib antecedentib & repugnantib argum̃¬
luce. Nã neq dieslucis neꝙ lux diei speties aut genꝰ ẽ: sed id
tantũ in his c̃siderari debet. qr posito altero alterũ necessariaratio
c̃stitutꝰ. qm̃ illi ex uniuersalitatis ac partis ratione ducunt᷑: hic aut̃
in c̃sequentiȩ acrepugnantiȩ ordine tractat᷑. Posthac gͥtullius hy¬
poteticoꝵ sillogismoꝵ modosc̃clusionesq dinumerat hoc mͦ. Appel¬

Expanded text:
exemplo, argenti videlicet et numeratae pecuniae. Sed diligentius intuenti, in eisdem rebus diversus argumentationum videbitur esse tractatus. Aliud quippe est dicere, cum argenti species sit numerata pecunia, si genus legatum sit, et speciem esse legatam, quoniam nunquam species a genere separatur; aliud est in conditione enumerationem proponere, et eisdem partibus assumptis argumentationem varia ratiocinatione formare, ut superius demonstratum est, cum praesertim hujusmodi ex consequentibus, antecedentibus et repugnantibus, argumeluce. Nam neque dies lucis, neque lux diei species, aut genus est. Sed id tantum in his considerari debet, quia posito altero, alterum necessaria ratione est constitutus, quoniam illi ex universalitatis speciei ac partis ratione ducuntur, hic autem in consequentiae ac repugnantiae ordine tractatur. Post haec igitur Tullius hypotheticorum syllogismorum modos conclusionesque dinumerat hoc modo: Appel
Abbreviated transcription (Latin):
res maioresq eẽ monstrauimꝰ. quarũ natura ex simpliciũ ꝓpositionũ
aliȩ in definitȩ . ut homo iustꝰ ÷ homo iust ñ÷. aliȩ singulare aliquid¬

Expanded text:
res majoresque esse monstravimus, quarum natura ex simplicium propositionum res majoresque esse monstravimus, quarum natura ex simplicium propositionum aliae indefinitae, ut homo justus est, homo justus non e
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ea quȩ maiorẽ terminũ continet. iđ inqua maior quidẽ p̃dicat᷑.
medius uͦ sub ponit᷑. ut ome animal substantia ÷ minor uͦ ꝓpositio
quȩ mediũ terminũ p̃dicat. subic̃ aut̃ minorẽ. ut ÷ omĩs homo animal¬
Sed qm̃ amaiorib necesse ÷ minora desendere eiꝰ c̃clusionis quȩ ex
prima ÷. haecaut̃ ÷ om̃is homo substantia ÷: Qđ qui priores posterioresq
nros analiticos quos ab aristotele transtulimꝰ legit : minimedubitat.
Sedsiquis quȩ illic scripta nesciens adhȩc legenda ꝓruperit. &iã siratioñẽ
rerũ quas ñ intelligit minime cõp̃hendit. Itatam̃ ut dictũ ÷ eẽ c̃fidat.
seq: id in aristotelis analiticis uberius inuenturũ eẽ silegerit arbitret᷑
Natura gͥ rerũ fert. ut ubi quid maiꝰ ac minꝰ ÷: ibi maximũ quoq aliqib̃
ineẽ necesse sit. Quofit ut sint quȩclã maximȩ ꝓpositiones. qm̃ mino¬

Expanded text:
dicitur quae maiorem terminum continet, id est in qua maior terminus praedicatur, dicitur quae maiorem terminum continet, id est in qua maior terminus praedicatur, medius uero supponitur, ut "Omne animal est substantia". Minor uero propositio est quae medium terminum praedicat, subicit minorem, ut "Omnis homo Sed quoniam a maioribus necesse ‹est› minorai desprima est; haec autem est, omnis homo substantia est. Quod qui priores posterioresque nostros Analyticos, quos ab Aristotele transtulimus, legit, minime dubitat. Sed et si quis quae illic scripta sunt nesciens, ad haec legenda proruperit, etiam si rationem rerum quas non intelligit minime comprehendit, ita tamen ut dictum est esse confidat, seque in Aristotelis Analyticis uberius inventurum esse, si legerit, arbitretur. Natura igitur rerum fert ut ubi quid majus ac minus est, ibi maximum quoque aliquid inesse necesse sit. Quo fit ut sint quaedam maximae propositiones, quoniam mino
Abbreviated transcription (Latin):
ostendi. qm̃ posteriꝰ substantia in ꝓlatione ꝓfert᷑. uelut in hoc ipso qđ di¬
cimꝰ homo sustantia ÷ pͥus hoĩem posteriꝰ substantiã nom inamꝰ. Vt gͥ sub
stantiã atq hoiem iungã. necesse ÷ mediũ terminũ repperiri qui utrosq
terminos copulet: hic sit animal. fiatq unaꝓpositio. om̃is homo ani¬
mal ÷ in hac gͥ ꝓpositione animal p̃dicat᷑. homo subicit᷑ Rursus sub¬
iungo. Ome aut̃ animal substantia ÷. in hac rursus animal subponitur.
substantia p̃dicat᷑ . Itaq concludo. Om̃ĩsgͥ hõ substantia ÷ ac ꝑ hoc quidẽ¬
subiectũ substantia uͦ ipsa sẽꝑ p̃dicata ꝑmansit. Vnde fit ut mͥ nor quidẽ
sit homo maior uͦ hõe substantia medius aut̃ terminꝰ animai. Em̃igooi
argum̃tũ quã medietatis inuentio. Hȩc enĩ ł c̃iungere si affirmatio
defendat᷑ ł dis uingere si negatio iundicet᷑ poterit extremos. Quȩcũ
ita sint duarũ ꝓpositionũ acterciȩ c̃clusionis maior quidẽ ꝓ positio

Expanded text:
ostendi, quoniam posterius substantia in prolatione profertur, vel ut in hoc ipso quod dicimus homo substantia esstantiam atque hominem jungam, necesse est medium terminum reperiri, qui utrosque copulet terminos, hic sit animal, fiatque una propositio, omnis homo animal est; in hac igitur propositione animal praedicatur, homo subjicitur. Rursus adjungo, omne autem animal substantia est; in hac rursus animal supponitur, substantia praedicatur. Itaque concludo, omnis igitur homo substantia est; ac tum. Substantia vero ipsa semper praedicata persistit, unde fit ut minor quidem sit homo, major vero homine substantia, medius autem terminus animal. Quoniam igitur argumentum quam medietatis inventio, haec enim vel conjungere, si affirmatio defendatur, vel disjungere, si negatio vindicetur, poterit extremos. Quae cum ita sint, duarum propositionum ac tertiae conclusionis, maior quidem propositio
Abbreviated transcription (Latin):
pica labore me credidi. Ridiculus quippe forẽ : sim inerua qđ aiunt
tiȩ ꝑmaner& . Qđ enĩ munus exanimodiligentib: iocundius inueniri

Expanded text:
pica laborare me credidi ridiculus quippe forem si Minervam, ut aiunt, tiae permaneret. Quod enim munus ex animo diligentibus jocundius inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in om̃ib feitionẽ duce minor mundus dicipotest. Fiunt ddif
filius. Causa quoꝙ so l& efficere diffinitionẽ ut cũ dicimꝰ quid ÷ dies
respondet᷑ solsuꝑterrã. Causã enĩ .i. solẽ ꝓre ipsa cuiꝰ causa ÷ int̃¬
posuimꝰ. atq ita diẽ diffinitione monstrauimꝰ. Hȩ st̃ diffinitionũ
differentiȩ quas in eo libro quẽ dediffinitionib uictorinꝰ edidit
anmimerauit. quas marcꝰ tullius p̃t̃ mittit eo noie qđ easmini¬
me necessarias ȩstimauerit. Nosuͦ neqiđ ꝑfecto deeẽt operi:
&iã quȩs̃ acicerone p̃t̃ missa subiecimꝰ. Tantũ ÷ dicendũ quisit¬

Expanded text:
tamen in omnibus rationem ducem, minor mundus dici potest. Fiunt etiamfilius. Causa quoque solet efficere definitionem, ut cum dicimus: Quid est dies? respondetur, Sol super terram: causam enim, irposuimus, atque ita diem definitionem monstravimus. Hae sunt definitionum differentiae quas in eo libro quem de definitionibus Victorinus edidit, annumeravit, quas M. Tullius praetermittit eo nomine, quod eas minime necessarias existimaverit. Nos vero ne quid perfectio deesset operi, etiam quae sunt a Cicerone praetermissa subjecim
Abbreviated transcription (Latin):
finitiones fiant collectis cõmimitatib inunũq copulatis. cũ necesse sit
illa copulatione quȩ cõmuna s̃ contrahi. att inminorẽ cohiberi modũ
eiq qđ diffinit᷑ ex cõmunitatib c̃iunctis aliqiđ ꝓpriũ atq ȩquale cõponit᷑.
Hocẽ gͦ qđ ait cicero hunc eẽ diffinitionis modũ. cũ sũpseris ea quȩ sint ei
rei quã diffinire uelis cũ aliis cõmuniausꝙ eo ꝑsequi ut ꝓpriũ efficiat᷑.¬

Expanded text:
finitiones fiant collectis communitatibus, in unumque copulatis, cum necesse sit finitiones fiant collectis communitatibus, in unumque copulatis, cum necesse sit illa copulatione quae communia sunt contrahi atque in minorem cohiberi modum, eique quod definitur ex communitatibus junctis aliquid proprium atque aequale componitur. Hoc est igitur quod ait Cicero, hunc esse definitionis modum, cum sumpseris ea quae sint ei rei quam definire velis cum aliis communia, usque eo persequi, ut proprium efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
hinc quia animal maiꝰ ÷ hoĩe. Ut gͥ minuat᷑ animal & homini
coequet᷑ addimꝰ differentiã. qua ad iunctarerũ quidẽ numerus
crescit.: Uis aut̃ rei atq amplitudo minuit᷑. Addo gͥ rationale:
efficioq animalrationale. Minꝰ gͥ ÷ animalrationale ꝗ propͥe
animal. Dico aut̃ hoĩem eẽ animal rationale. sed id nondum
coȩquat᷑ ad hominẽ. Possunt &iã animalia rationabilia sicut platoni
qͦꝗ de astris placet quȩ homines ñ sunt. Addo gͥ rursus aliã differentiã
si quo modo intantũ diffinitio contrahat᷑. ut fiat homini qui diffinit᷑ ȩqͣ¬
us. Ad iungo gͥ mortale. acdico hoiem animalrationale mortale.
id ȩ quat᷑ ad hominẽ. Nã & qui homo ẽ animalratione mortale ẽ : &¬
qđe ammalrationale mortale. homo ẽ. Dicogͥ hõis hanc eẽ diffini¬
tionẽ quȩ explurib cõmunib iunctis: unũ tam̃ qiđ dã ꝓpriũ homini
at ꝙ ȩquale confecit. Atq inceteris diffinitionib eadẽ ratioẽ. ut dif¬

Expanded text:
 homine. Ut igitur minuatur animal et homini coaequetur, addimus differentiam, qua adjuncta, rerum quidem numerus crescit, vis autem rei atque amplitudo minuitur. Addo igitur rationale, efficioque animal rationale. Minus est igitur animal rationale quam proprie animal. Dico autem hominem esse animal rationale. Sed id nondum coaequatur ad hominem, possunt enim esse animalia rationabilia, sicut Platoni quoque de astris placet, quae homines non sunt. Addo igitur rursus aliam differentiam, si quoquo modo iterum definitio contrahatur, ut fiat homini quod definitur aequale; adjungo igitur mortale, ac dico hominem esse animal rationale mortale, id aequatur ad hominem. Nam et qui homo est, animal rationale mortale est. is hanc esse definitionem quae ex pluribus communibus junctis unum tamen quiddam homini proprium atque aequale conficit. Atque in caeteris definitionibus eadem ratio est, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
nenticlarius fiat exemplo : sumat᷑ res notissima ad diffinitionẽ.
id sit homo. huiꝰ gͥ itaquerimꝰ diffinitionẽ. Sumimꝰ qđ ei cũ plurib
alus cõmune ÷ .i. animal. Dicimꝰ gͥ hoĩem eẽ animal. Nondũ : dif

Expanded text:
quoque clarius fiat exemplo, sumatur res notissima ad definitionem, quoque clarius fiat exemplo, sumatur res notissima ad definitionem, id sit homo. Hujus igitur ita quaerimus definitionem: sumimus quod ei cum pluribus aliis commune
Abbreviated transcription (Latin):
animal hoc nom̃ multa concludit At siei rationale adicias fa¬
ciasq animal rationale. minꝰ erit asimplici. Minus nãꝙ: animal
rationale. a simplicit̃ animali. Ita adiectio differentiȩ qđ maiꝰ
fuit ad particularitatẽ quandã redegit atq cohibuit. Quoties
gͥ aliquares diffimenda ÷ sumit᷑ id qđ ei cũ plurib aliis cõmu¬
ne ẽ. huic adiciunt᷑ differentiȩ. statĩq necesse ÷ minuat᷑ id
intantũ de creuerit. ut rei quȩ diffinit᷑ fut ȩqualis. alias diffe¬
rentias colligere atq aptare necesse ñerit. sed ipsũ qđ ita decre¬
uit ut equalȩsit ei qđ diffinit᷑. diffinitionẽ ẽẽ necesse ÷. At siad¬
huc amplior ab eare quȩ diffinit᷑. queramꝰ necesse ÷ aliã diffe¬
rentiã. qua adiuncta. numerus quidẽ crescat. uis aut̃ cõmuni¬
tatũ. differentiarũ additione decrescat. Atꝙ id actenus faci

Expanded text:
animal, hoc nomen multa concludit. At si ei rationale adjicias, faanimal, hoc nomen multa concludit. At si ei rationale adjicias, faciasque animal rationale, minus erit a simplici. Minus namque est animal rationale a simpliciter animali. Ita additio differentiae quod majus fuit in particularitatem quamdam redegit atque cohibuit. Quoties igitur aliqua res definienda est, sumitur id quod ei cum pluribus aliis commune est, huic amodum decreverit, ut rei quae definitur fiat aequalis, alias differentias colligere atque aptare non necesse erit, sed id ipsum quod ita decrevit, ut aequale sit ei quod definitur, definitionem esse necesse est. At si adhuc amplius sit ab ea re quae definitur, quaeramus necesse est aliam differentiam, qua adjuncta numerus quidem crescat, vis autem communitatum differentiarum additione decrescat, atque id hactenus facie
Abbreviated transcription (Latin):
corporeȩ : sormȩ uͦ cũ aut partitionib aut diuisionib diffinitiones
fieri docuit. p̃termissisq ceteris quȩ cũq aqͥppositũ opus minime
ꝑtinerent. nunc qđ utilissimũ ÷ maxime qđ totã diffinitionũ in¬
telligentiã signare potest exequit᷑. Id aut̃ ÷ quifit in om̃ib quȩ
cũq quo mͦ lib& fiunt diffinitionis modus. Est aut̃ una atq
om̃ib cõmunis diffimendiratio. ut ex cõmunitatib int̃ se m&
iunctis aiq cõpositis. inunã ꝓprietatẽ rei diffinitio colligatur.
Oma enĩ cõmunia atq uniuersaliast᷑. siqid̃ eisfuerit adiectũ de¬
terminatione minu unt᷑. & ad partic ularitatẽ redeunt. atꝙ¬
toto ambitu quo c̃cludebant cuncta cohibent᷑. Ueluti cũ generi
adicit᷑ differentia. & fit speties. Nãcũ genꝰ ꝑse ꝓprio ambitu mul¬
tas speties contineat. es si ꝓpriã adicias differentiã minuitur.
& inquandã quodã mͦ particularitatẽ redit. ueluti cũ dicimus

Expanded text:
corporeae; formae vero cum aut partitionibus aut divisionibus definitiones fieri docuit; praetermissisque caeteris quaecunque ad propositum opus minime pertinerent, nunc quod utilissimum est, maximeque totam definitionem intelligentiam significare potest, exsequitur. Id autem est: Qui sit in omnibus, quae cunque quomodolibet fiunt, definitionis modus. Est autem una atque omnibus communis definiendi ratio, ut ex communitatibus inter semet junctis atque compositis in unam proprietatem rei definitio colligatur. Omnia enim quae communia atque universalia sunt, si quid eis fuerit adjectum, determinatione minuuntur, et ad particularitatem redeunt, atque eo ambitu quo concludebant cuncta, cohibentur, veluti cum generi adjicitur differentia, et fit species. Nam cum genus per se proprio ambitu multas species contineat, ei si propriam adjicias differentiam, minuitur, et in quamdam quodammodo particularitatem redit, veluti cum dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
reditatis quidẽ hoc mͦ Hereditas÷ pecuma. Cõmune hoc &alus multis c̃ue ni¬
ensẽ. quȩ hereditates ñ st̃. ł donationib ł furtis ł quib libet aliis pecumia¬
nis reb quȩ minime s̃ hereditates. Huic gͥ pecuniȩ addendũ aliqid fuit
iđ que morte alicuiꝰ ad quẽpiã ꝑuenit. Hereditas enĩ pecunia ẽ ad quepia
morte ꝑueniens. Sed neid quidẽ plenũ hereditatis explicat intellectũ
cõmune nãq ẽ & pecunȩ mortuoꝵ plurib modis teneri posst̃. Uelut si
bello quis uictus ẽ ac spoliatꝰ. Addendũ gͥ ẽ aliqiđ iure. ut sit hereditas
pecunia quȩ morte alicuiꝰ ad quȩ piã iure ꝑuenit. Hereditate señ iure
capiuntꝰ. Videt᷑ fors tan hoc loco diffinitionẽ posse c̃sistere seglminume
Quid enĩ silegata pecunia ÷ hemulitas quisctiosi ñ potestusu fbctu ł uenditione ÷

Expanded text:
. Commune hoc et multis aliis conveniens quae haereditates non sunt, ut donationibus, ut furtis, vel quibuslibet aliis pecuniariis rebus quae minime sunt haereditates. Huic igitur pecuniae addendum aliquid fuit, id est: Quae morte alicujus ad quempiam pervenit. Haereditas enim pecunia est ad quempiam alicujus morte perveniens. Sed ne id quidem plenum haereditatis explicat intellectum. Commune namque est. Et pecuniae mortuorum pluribus teneri modis possunt, velut si bello quis victus est ac spoliatus. Addendum igitur est aliquid: Jure, ut sit, Haereditas est pecunia quae morte alicujus ad quempiam jure pervenit. Haereditates enim jure capiuntur. Videatur forsitan hoc loco definitionem posse consistere, sed minime; quid enim? si legata pecunia est, haereditas quidem dici non pote
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ huiꝰ quã maxime peritiã ꝓfitet᷑. id circo ait hunc eẽ locũ totum
dialecticoꝵ qui &iã ab adiunctis longe lateq diuersusẽ sPrimũ qđ
ad iuncta ꝓdere sese att ostentare inuicẽ possunt . ñ uͦ ꝑficere atq
implere naturã ueluti ambulationẽ pedũ strepitus significare quidẽ
ac denuntiare potest. efficere uͦ ñ potest. Neq enĩ ambulationẽ effic̃
pedũ strepitus. nec uͦ ex necessitate ambulatio ut pedũ streptussit
auctor ẽ : sed sepe ita ambulat᷑ ut nullus pedũ strepitꝰ exaudiatur.
Sepe ñ mutato loco moueri pedes acstrepere p̃ter ambulationẽ q̃ unt.
Id circo ñ sẽꝑ inueniunt᷑ ad iuncta. ꝓpositoq termino quẽ ꝓbare con¬
tendimus sepe ex ad iunctis argum̃ta deficiunt. qr ipsa qͦꝙ aliquoti

Expanded text:
quae hujus quam maxime rei perititiam profitetur, idcirco ait hunc esse locum totum quae hujus quam maxime rei perititiam profitetur, idcirco ait hunc esse locum totum dialecticorum, qui etiam ab adjunctis longe lateque diversus est. Primum quod adjuncta prodere sese atque ostendere invicem possunt, non vero perficere atque adimplere naturam, veluti ambulationem pedum strepitus significare quidem ac denuntiare potest, efficere vero non potest. Neque enim ambulationem efficit pedum strepitus, nec vero ex necessitate ambulatio ut sit pedum strepitus auctor est, sed saepe ita ambulatur, ut nullus pedum strepitus exaudiatur; saepe non mutato loco moveri pedes ac strepere praeter ambulationem queunt; idcirco non semper inveniuntur adjuncta: propositoque termino quem probare contendimus, saepe e
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ quinlocus hic iure c̃ditionalis uocet᷑. ac sit unus positus
alia c̃sequens. Repugnantis uͦ ꝓpositionis utraq repugat ac dis¬
sid et. Itaq conexȩ ꝓpositionis partes. antecedens& c̃seq̃ns s: repug¬
nantis uͦ repugnantes. Nec illud intelligentiã turbet. qđ dies ẽ. &
luxẽ. quadã sibi ratione c̃sentiunt. Itẽ dies ẽ. & lux ñ ẽ. quasi a se
dissentiunt atq discordant. Nã conexa ẽ ꝓpositio. sicũ aliud antecesserit.
aliud c̃sequat᷑. ltẽt repugnans. siuno posito. falso aliud inferat᷑. qđ ẽẽ ñ
potest nisi id ius conditionis efficiat. Quocirca aꝑte demonstratũ eẽ ꝙr¬
bitror c̃ditionalẽ hunc locũ uocari. & recte unũ eẽ amarco tullio con¬
stitutũ. Quomͦ uͦ fiat ab antecedentib & c̃seq̃ntib & repuguantib ar¬
gum̃tũ posteriꝰ dicã. Sed qm̃ nullius facultatis alteruis ẽ qiđ quãꝙ rẽ

Expanded text:
dubium quin locus hic jure conditionalis vocetur, ac sit unus positus dubium quin locus hic jure conditionalis vocetur, ac sit unus positus alia consequens. Repugnantis vero propositionis utraque repugnat ac dissidet. Itaque connexae propositionis partes antecedens et consequens sunt, repugnantis vero repugnantes. Nec illud intelligentiam turbet quod dies est et lux est quadam sibi ratione consentiunt. Item dies est et lux non est, quasi a se dissentiunt atque discordant, nam connexa est propositio si cum aliud antecesserit, aliud consequatur. Item repugnans, si uno posito aliud inferatur, quod esse non potest nisi id jus conditionis efficiat. Quocirca aperte demonstratum esse arbitror conditionalem hunc locum vocari et recte unum esse a M. Tullio constitutum. Quomodo vero fiat ab antecedentibus et consequentibus et repugnantibus argumentum, posterius dicam. Sed quoniam nullius facultatis alterius est, quid vel qua
Abbreviated transcription (Latin):
lent᷑ ut unũ sit antecedens aliud c̃sequens. & ideo in his exantec eden¬
ti & c̃sequenti argum̃tũ eẽ ñ potest. qm̃duȩ s &iã ex illis ꝗꝗ ꝓposin¬
onib quȩ s̃ diesẽ lux ñ ẽ. una eẽ ñ poterit nisi c̃ditionis adiunctione
in unius quodã mͦ ꝓpositionis sententiã reducant᷑ cuiꝰ ꝓpositionis par¬
tes sint repugnantes. Nã ut in conex aꝓpositione una parsẽ ante¬
cedens alia ẽ c̃sequens. ita in repugnanti utraq pars ꝓposmonis a
xȩ partẽ contrariã tenet. Nã ut in illa qđ antecedit secũ id quod
sequit᷑ trahit : ita & in hac ꝓpositione partessimuleẽ ñ possunt
Contrariȩ uͦ differentiȩ sub eodẽ gnẽ ponisolent. Sigͥ conexa ꝓpo¬
sitio inconditione ẽ constituta: repugnansꝗꝗ inc̃ditione consistit
Qđ & si consequentiã ꝓpositionũ & repugnantiã c̃ditio facit: nonẽ

Expanded text:
lentur, ut unum sit antecedens, aliud consequens, et ideo in his ex antecedenlentur, ut unum sit antecedens, aliud consequens, et ideo in his ex antecedenti et consequenti argumentum esse non potest, quoniam duae sunt ex illis quoonibus quae sunt, dies est, lux non est: una esse non poterit, nisi conditionis adjunctione in unius quodammodo propositionis sententiam reducantur, cujus propositionis partes sunt repugnantes. Nam, ut in connexa propositione una pars antecedens, alia est consequens, ita in repugnanti utraque pars propositionxae partem contrariam tenet, nam ut in illa quod antecedit secum id quod sequitur trahit, ita in hac propositione partes simul esse non possunt. Contrariae vero differentiae sub eodem genere poni solent. Si igitur connexa propositio in conditione est constituta, repugnans quoque in conditione subsistit; quod si et consequentiam propositionum et repugnantiam conditio facit, non est
Abbreviated transcription (Latin):
as lucẽ ñ eẽ. Quare eẽdiẽ & ñeẽ lucẽ repugnat. Argum̃tũ uͦ est
hanc repugnantiã inc̃ditione c̃sistere qr si conditio deficiat. nulla
ẽ repugnantia hoc mͦ. Dies ẽ. lux ñ ẽ. Utreq eñĩ disiunctȩ ꝓpositi¬
ones suas sententias gerunt. nec quicquã intelligunt᷑ habere com¬
mune. Atq ideo diuersis acceptȩ tẽporib uerȩ s̃ nec repugnant.Nã
deẽ. quȩ ꝓpositionẽ facit conexã sedutrȩꝙ ase d. siunctȩ suã senten¬
riorũ uꝰ ita ut repugnantes. hoc mͦ. Sidiesẽ. luxẽ. Hlȩc c̃sequens ꝓposi¬
tio exduab ꝑ c̃ditionẽ mediã effecta ẽ una. At sisit ita. sidiesẽ. lurx
ñẽ repugnat. Negatũ enĩ qđ sequit᷑ repugnare necesseẽ  Iiꝑlius
ab unius ꝓpositionis mẽbris tale argum̃tũ nasci oportebit. Igit᷑
exhis ꝓpositionib dies ẽ luxẽ. una eẽ ñ potest nisi conditione copu¬

Expanded text:
tis, lucem non esse, quare esse diem et non esse lucem repugnat. Argumentum vero est, tis, lucem non esse, quare esse diem et non esse lucem repugnat. Argumentum vero est, hanc repugnantiam in conditione consistere, quia si conditio deficiat, nulla est repugnantia, hoc modo: dies est, lux non est, utraeque enim disjunctae propositiones suas sententias gerunt, nec quidquam intelliguntur habere commune, atque ideo diversis acceptae temporibus verae sunt, nec repugnant. Namdeest, quae propositionem facit connexam, sed utraeque a se disjunctae suam sentenriorum vero ita ut repugnantes, hoc modo: si dies est lux est. Haec consequens propositio ex duabus per conditionem mediam effecta est una. At si sit ita, si dies est, lux non est, repugnat. Negatum enim quod sequitur repugnare necesse est. Ampliuab unius propositionis membris tale argumentum nasci oportebit. Igitur ex his propositionibus, dies est, lux est, una esse non potest nisi a conditione copu
Abbreviated transcription (Latin):
cedentia uͦ & c̃sequentia sine se eẽ ñ posst̃. atq id circo ñ uidet᷑ eẽ
c̃sequentiũ & ante cedentiũ cũsimilitudine ulla cõmumo ẽẽ nat᷑ae
Quȩratio ñ ualde indet᷑ idonea. nec explicat. qđ demonstrare conat
illud certe firmissimũ c̃stit eẽ qđ huiꝰ locitractatus c̃ditionalibi seꝑ
ꝓpositionib ac cõmodet᷑. Conditionalis uͦ ꝓpositio ẽ. quȩ cũ c̃ditione
ꝓnuntiat eẽ aliqiđ si aliud fuerit. uel uticũ dicimꝰ sidies ẽ. lucet.
Hȩc gͥ rerũ consequentia. facile in repugnantiã uertit᷑. Nã sireb
reddunt᷑ hoc modo. Si diesẽ ixẽ. Repugnantia fiunt ita. Sidies ẽ lux ñẽ¬
Repugnant enĩ diẽ eẽ . & lucẽ ñ eẽ. Quȩ repugnantia in conditione con¬
sistit. Dicemꝰ enĩ. sidies ẽ lux ñ ẽ. Nãdiei contrariũ ẽ nox c̃seq̃ns uͦ noc¬

Expanded text:
cedentia vero et consequentia sine se esse non possunt, atque idcirco non videtur esse cedentia vero et consequentia sine se esse non possunt, atque idcirco non videtur esse consequentium et antecedentium cum similitudine ulla communio naturae. Quae ratio non valde videtur idonea, nec explicat quod demonstrare conabatur: illud certe firmissimum esse constat, quod hujus loci tractatus conditionalibus semper propositionibus accommodaretur. Conditionalis vero propositio est quae cum conditione pronuntiat esse aliquid, si aliud fuerit, veluti cum dicimus: Si dies est, lucet. Haec igitur rerum consequentia facile in repugnantiam vertitur. Nam si reredduntur, hoc modo: Si dies est, lux est. Repugantia sunt ita: Si dies est, lux non esrepugnant enim diem esse et lucem non esse. Quae repugnantia in conditione consistit. Dicimus enim: Si dies est, lux non est, nam diei contrarium est nox. Consequens vero noc
Abbreviated transcription (Latin):
legere ne mo potest. nisi intelligat cui repugnet. Sed qm̃ eademn
ratio potest similia dissimiliaꝙ ꝑspicere. antecedentiũ uͦ & c̃se¬
quentiũ c̃sensus quidã & ꝑnaturȩ si militudinẽ c̃cordia ẽ. Dissen¬
sus uͦ in repugnantib ac dissimilitudo eẽ necesse ẽ. ut una att eadẽ
ratio. & antecedentiũ c̃sequentiũq naturã & repugnantiũ spect&.
Quo fit ut unus ꝗꝗ locꝰ sit quẽ una intellegentia cõp̃hendit. Sed
tulliꝰ suꝑius enumerauit : Nã scđm ꝓpositã rationẽ qm̃ similitudi
nẽ & contrarietatẽ intelligentia una ꝑpendit : unꝰ locussimilium
& c̃sequentia c̃sentire dnr̃. sicut eaquȩ similia nuncupant᷑. In his
nãq una tantũ qualitas inuenit᷑. & scđm eandẽ qualitatẽ similia ee
dñr. At in antecedentib & c̃sequentib ñ qualitatis similitudo. sed
qͥdã naturȩ consensus ẽ. & quȩ similia s̃ sine se eẽ ñ possunt. Ante¬

Expanded text:
ligere nemo potest, nisi intelligat cui repugnet: sed quoniam eadem ligere nemo potest, nisi intelligat cui repugnet: sed quoniam eadem ratio potest similia dissimiliaque perspicere, antecedentium vero et consequentium consensus quidam et per naturae similitudinem concordia est, dissensus vero in repugnantibus dissimilitudo, necesse est ut una atque eadem ratio antecedentium consequentiumque naturam et repugnantium spectet; quo fit ut unus quoque locus sit eorum quae una intelligentia comprehendit. Sed tnem et contrarietatem intelligentia una perpendit, unus locus similium et consequentia consentire dicuntur, sicut ea quae similia nuncupantur. In his namque una tantum qualitas invenitur, et secundum eamdem qualitatem similia esse dicuntur; at in antecedentibus et consequentibus non qualitatis similitudo, sed quidam naturae consensus est. Et quae similia sunt sine se esse possunt, ante