comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dici. ñ eẽ. pͥore tantũ d̾sid̾ante. cog̃ndũ
institutũ adire: ubi milla portio remã
rogit᷑ ẽ redde̾. ñ erit ydocã qͣntita s.adm
ferendã adeundi nẽcessitatẽ. ñ adrẽ ꝑ¬
tinetit: si pͥor ⁊̃ lib̾tatẽ accep̃. ut ẽ pe¬
cuĩã. ita nec lib̾tatẽ adcog̃ndũ institu

Expanded text:
dici non esse priore tantum desiderante cogendum institutum adire, ubi nulla portio remansrogatus est reddere, non erit idonea quantitas ad inferendam adeundi necessitatem. nec ad rem pertinebit, si prior etiam libertatem accepit: ut enim pecuniam, ita nec libertatem ad cog
Abbreviated transcription (Latin):
res apꝰsessorib eẽt peti. uel et̃. cũ debito¬
rib agi oport̾et S pat̾ne reu̾rentie ꝯ¬
gruũ ẽ. eg̃nti forte patͥ. ꝗffõ nidicis ex
ta deduci q̃ peti ñ poterãt S cũ uxõi ppã¬
te hrdi scͥpte. dos p̃l eget᷑teaq deductis.
iegat sañditatẽ restitu̾e rogat᷑.⁊̃ si iuii.

Expanded text:
s a possessoribus ‹p›eti uel etiam cum debitoribus agi oporteret. sed paternae reuerentiae congruum est egenti forte patri officio iudicis ex ta deduci, quae peti non poterant. sed cum uxori pro parte heredi scriptae dos praelegetur eaque deductis lega
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Debitor subpigͦre. creditoe̾
brd̾e instituit. Cumq rogauit:. re¬
stitue̾ brditatẽ filie sue. id̾e testa¬
toris. Cũ noll adire. ut suspectãca¬
actus uissu p̃toris adit.⁊restitu

Expanded text:
um.Debitor sub pignore creditorem heredem instituit eumque rogauit restituere hereditatem filiae suae, id est testatoris: cum nollet adire ut suspectam, coactus iussu praetoris adit et restitu
Abbreviated transcription (Latin):
restatuẽ rogatur. is usua̾s adebito¬
rib hr̃ditariis ꝑceptasquaꝵ dies p̾
mortẽ creditoris cessit: restituẽ ñ¬
cogit᷑. Quib ñ exactifom̃iũ usuraꝵ
actio. lã hr ditaria st̾ipsatio fuit ex
uant᷑ usure. fid̾i ꝯmissariũ. inhisqͦ
trebelianũ tenebit. nec id̃q .p. que.¬
rele pene lccus ent. qd̾ defructib hr̃s.
quos iur̃ suo p̃cipiebut. Qdfifemis

Expanded text:
restituere rogatur, usuras a debitoribus hereditariis perceptas, quarum dies post mortem creditoris cessit, restituercogitur: quibus non exactis omnium usurarum actio nam hereditaria stipulatio fuit exur usurae, fideicommissarium in his quoque Trebellianum tenebit nec ideo querellae locus erit, quod de fructibus heres, quos iure suo percipiebat, faenus
Abbreviated transcription (Latin):
moĩ q̃sticẽ. rogo R̾ndas. an recte sñ
gno. ut legi . f. locus ñ sit. Mora facta
ñ ẽ restituti õĩ fid̾i ꝯmifsidesider o. u¬
botenꝰ mͥ restitu br̃ditatẽ. ut extre
tp̃ s restitutioĩs ꝑsequar. It̃ quero ⁊¬

Expanded text:
modi quaestione rogo respondeas, an recte sensgno, ut legi Falcidiae locus non sit: mora facta non est restitutioni fideicommissi. desidero uerbo tenus mihi restitui hereditatem, ut ex Trein tempus restitutionis persequar: item quaero
Abbreviated transcription (Latin):
Cuta nepotes aũt. ⁊ cetos cognatos.
facultatẽ eligndi aitã. Excetĩs aũt᷑
cognatis. siue nepotes suꝑeẽnt. nõ
Srecte mulierẽ elect᷑a: ꝓp̃t̃ gradꝰ fi¬
d̾̃ ꝯmissi p̃scpͣtos. deficiente uog̃o
nepotũ. excognatis. ꝗͣ uelit ꝑsonã
elig̾e possit.

Expanded text:
t› ceteros cognatos facultatem eligendi datam: ex ceteris autem cognatis, si nepotes superessent, non recte mulierem electuram propter gradus fideicommissi praescriptos: deficiente uero gradu nepotum ex cognatis quam uelit personam eligi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
one st̃ ꝓmissaaut mãnos singłosaił
m̃ses nicͥ int̃ ẽ. Sane ꝓfructu reique
hrditate ꝯtinet᷑ ħ cedut. nec fructus
fid̃i ꝯmissa̾iũ seꝗt᷑ simora ñ nt̃cefsit.
restitui s̃. nequaꝗͣ id debr hr̃s recusare.
Nã quodã modo inpartẽ hr̃ditatis. se
recipi uolui̾t fid̾i ꝯmissanũs hab̾i tẽ¬
tas. s cum hrditanos nũmos fenamt.¬

Expanded text:
one sunt promissa aut in annos singulos uel menses, nihil interest. sane pro fructu rei, quae hereditate continetur, haec cedunt, nec fructus fideicommissarium sequitur, si mora non intercessit. restitui sibi, nequaquam id debet heres recusare: nam et quodammodo in partem hereditatis senatus recipi uoluit fideicommissarium et haberi hertas. sed cum hereditarios nummos f
Abbreviated transcription (Latin):
misse: rogatꝰ sit restitue̾ hr̃ditate.⁊ q̾
eã suspectã dicẽs ꝯpulsus adiit. D̾ ind̾
fidi ꝯmissanꝰ ignarus sit. acreuissȩ põ¬
tiom̃ hrditatis. pꝰ restitutiom̃ scͥpto
hr̃dr.an opꝰ sit ei alia acticẽ. Et ait eũ¬

Expanded text:
sse rogatus sit restituere hereditatem et eam suspectam dicens compulsus adit, deinde fideicommissarius gnarus sit adcrevisse portionem hereditatis post restitutionem scripto heredi, an opus sit ei alia actione. et ait
Abbreviated transcription (Latin):
non eficiet partem dimidiam
debam hr̃oitatis. an exincrem̃to. ꝯfruc¬
tib eiꝰ sũme que supͣ qͣdrantẽ bõꝵ pe¬
nes ꝯsobrinã meã remãfit. suppłe. ei
deb̾am dũ taxat᷑. partẽ dimidiã hrdita

Expanded text:
non efficiet partem dimidiam hereditatis, an ex incremento et fructibus eius summae, quae supra quadrantem bonorum penes consobrinam meam remansit, supplere ei debeam
Abbreviated transcription (Latin):
data erat: restituant᷑. Nõ quid̾e a cohr̃di¬
b. ne honẽnt᷑. s abeo cu restituta fiñt
hrditas. Nã sicut explend̾ fid̾i grã cog̃ndꝰ ẽ
adire hr̃ditatẽ. ita obid ipm̃ dãpnũ affi¬
ci ñ debr. ¶heres exasse erat institu¬

Expanded text:
ta erant, restituantur, non quidem a coheredibus, ne onerentur, sed ab eo ‹c›ui restituta fuerit hereditas. nam sicut explendae fidei gratia cogendus est adire hereditatem, ita ob id ipsum damno adfici non de‹beb›it.Heres ex asse erat institu
Abbreviated transcription (Latin):
puto uerã. publice eͥ int̃ ẽ. purt᷑
nõ subici: ut ordinũ digͥtas fami¬
quałcũq sit. debr adirirẽ ⁊ publi¬
camꝰ suã gergns. ¶ Dem̃mtiari
aut oportet hisquos ꝓximaspes
successioĩs ꝯtĩgat: ut putapriõ
gradu h̾rdi instituto. nõ ̃asti
tuto. S si intestatus sit pat̃ fa
nł. iisqui primũ lccũ ab inte¬
stato tenet᷑. siuo̾ plures fit simł
successuri: om̃ib dem̃tiãd̃ est.
siom̃. nõ datuꝵ. uł actionẽ dene¬
ẜuare uoluit. nõ obsit partui.
nẽ. s ⁊ mos regionis infꝑicien¬

Expanded text:
puto ueram: publice enim interest partus non subici, ut ordinum dignitas famiqualisqualis sit, debet audiri rem et publicam et suam gerens.Denuntiari autem oportet his, quos proxima spes successionis contingit, ut puta primo gradu heredi instituto non etituto et, si intestatus pater familias sit, ei qui primum locum ab intestato tenet: si vero plures sint simul successuri, omnibus denuntiandum est. sionem non daturum vel actiones deneari voluit, non obsit partui. nem: sed mos regionis inspicien
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iudiciũ paͣtui arbitror. q̃ ad
tiante. custodes misit᷑. nullũ¬
p̃uidiciũ sͥ facit. licebit g̾ ei pũ¬
tũ eclitũ exe negare. si ei ncceb̾.¬
get uxorẽ. siue ex ep̃gnͣtẽ. siñ
p̃idicio recte mitget custodes.

Expanded text:
praeiudicium partui arbitror. Quemade denuntiante custodes miserit, nulluudicium sibi facit. Licebit igitur ei partum editum ex se negareget uxorem sive ex se praegnatem, sine praeiudicio recte mittet custodes,
Abbreviated transcription (Latin):
essi mͥ iusta cã uidebit᷑ eẽ. ei nõ
diaͣbo. ¶ Quãuis fit mãrfestis¬
osimũ elictũ p̃toris. attam̃ nõ ẽ
negligenda int̃p̃tatio eiꝰ. ¶ de¬
nũtiare gͥ mulierẽ oportethis.
scił quoꝵ int̃ est partũ nõ edi. uł
totã habituris ħroitatẽ. uł partẽ
eiꝰ. siue abintestato uł ex̃testam̃

Expanded text:
si mihi iusta causa videbitur esse, ei non dabo". Quamvis sit manifestissimum edictum praetoris, attamen non est neglegenda interpretatio eius. Denuntiare igitur mulierem oportet his scilicet, quorum interest partum non edi, vel totam habituris hereditatem vel partem eius sive ab intestato sive
Abbreviated transcription (Latin):
nũto dixit. patrẽ egẽ. cũ fuius
sit infacultatib. ¶Simat᷑
ualim̃ta q̃ fecit infiuũ. apatre
repet᷑at. cũ modo eã audiẽdã.ata
duus mãcus rescͥpsit auteaue

Expanded text:
to dixerit patrem egere, cum filius sit in facultatibus. Si mater alimenta, quae fecit in filium, a patre repetat, cum modo eam audiendam. ita divus Marcus rescripsit Antoniae
Abbreviated transcription (Latin):
uctu ꝯstitutio tał ꝓfert᷑. ¶ Cum
ꝓbatũ sit ꝯtumelũs patronos ali¬
b̾tis eẽ molatos. uł illata manu
atrocius se pulsatos. aut ⁊̃ paupẽ¬
tate. uł cõꝑis ualitudine latdm¬
tes retictos. primũ eos i poͤtesta¬
tẽ patronoꝵ redigi.⁊ nĩst̾ugm

Expanded text:
constitutio talis profertur: "Cum probatum sit contumeliis patronos a libertis esse violatos vel illata manu atroci esse pulsatos aut etiam paupertate vel corporis valetudine laborantes relictos, primum eos in potestate patronorum redigi et m
Abbreviated transcription (Latin):
bebit agnosce̾. nͥ ue filiꝰ fui̾t.¬
¶ Illud notãd̾ est. qd̾ denũtiatio
amai̾to nõ incipit. s ãmulient:
S simaitꝰ ultro cũstodes offeaͬt.
⁊ ea nõ admĩttat. uł si nõ d̃mĩtia¬
auiͣt mulier. aut sid̾nũtiam̃t
ꝗd̃ custodes aũt arbitͥo iudicis nõ
amifit᷑. lib̾m eẽ mai̾to. parẽtiue

Expanded text:
e filius fuerit. Illud notandum est, quod denuntiatio a marito non incipit, sed a muliere: Sed si maritus ultro custodes offerat et ea non admittat, vel si non denuntiaverit mulier, aut si denuntiaverit quidem, custodes autem arbitrio iudicis non admiserit, liberum est marito parentive
Abbreviated transcription (Latin):
potestate ẽ. aut ad doinũ denũti¬
are. smllius eoꝵ copiã hãt. domũ
acciꝑe debemꝰ. hospitiũ si inciuita¬
te maneat. Qd̃ sinõ sit. s ĩmlla.
uł inmuuntipio. illic ubilłirẽ
m̃in̾ꝰ collocaret̃. Denũtiare aũt
ħ. tatũ ee. mulierẽ exeo p̃gnãtẽ.

Expanded text:
te est, aut domum denuntiare, si nullius eorum copiam habeat. Domum accipere debemus hospitium, si in civitate maneat: quod si non sit, sed in villa vel in municipio, illic ubi larem matrimonio collocarent: Denuntiare autem hoc tantum esse mulierem ex eo praegnantem.
Abbreviated transcription (Latin):
uidicnsic hãt locũ. si diortu
diuortiũ fuĩt. S simatͥmoĩo.
uxor maĩto res subtraxĩt. licet
cessat reꝵ rpotaꝵ actio tñ ip̃s
tiũ. ꝯdici puto posse resabhns ꝗ
nõ exuista cã possidet᷑.

Expanded text:
si divortii divortium fuerit. Sed si in matrimonio uxor marito res subtraxerit, licet cessat rerum amotarum actio, tamen ipsas tium condici puto posse res ab his, qui non ex iusta causa possident.
Abbreviated transcription (Latin):
litus sit referre. freꝵ siea dequib ñ ã¬
diget. d in alieno gn̾e eẽnt. ut puta ẽ¬
scariũ argenteũ. aut pemilas. aut to¬
tis suppellectili. quis ascałe solitus sit.
ñ id circo exspunari oportẽ. fuppellecti¬
appellari solet. Nã⁊ uocis mm̃stia utim̃
Ceteꝵ nemo existimandꝰ sit dixisse.
ꝙ ñ m̃te agitau̾it. de ⁊ si magno ope¬

Expanded text:
litus sit referre: uerum si ea, de quibus non ambigeretur, quin in alieno genere essent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportere supellectiappellari solet: nam uocis ministerio utimur: ceterum nemo existimandus est dixisse, quod non mente agitauerit. sed
Abbreviated transcription (Latin):
uł argenteas uł argẽto inclusas.
placet. Nã ⁊ argẽteos legatos. ĩtẽ ar¬
gẽtea candelebra. suppellectili cedẽ.
trũcis edifficatu ornasse. q̃ penolo¬
pe recognoscendi uĩ sĩgnũ accep̃.
ut uoluit bonerus suppellectili su

Expanded text:
 argenteas uel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatos. uł innauratos atq gẽmatos¬
insub pellectili eẽ ñdubitat᷑. usq adeo
ut idem ui̾rs sit: ꝯ sitota argentea st̃
dubitari pot̃. an deb̾at᷑ admia̾ri sup¬
e põt tñ

Expanded text:
tatos uel inauratos atque gemmatossupellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et si tota argentea uel dubitari potest an debeant adnumerari supe
Abbreviated transcription (Latin):
mo penus ñ sit p̃stita. uirũ tota sũ¬
ma deb̾at᷑. quãi coto penoris legato
pot̃. puto tm̃ sic uolũtatẽ seq̃nd̾a
testatoris. ut tota sũma uito. pꝰq̃ ces¬
sauiͣt hr̃s dare. peni uxori pr̃aret᷑̃.

Expanded text:
imo penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessauerit heres dare
Abbreviated transcription (Latin):
mittñtis suppellectilr̃ argẽteũ hodie¬
ꝓꝑt̃ usũ imꝑatoꝵ si in argento rela¬
tũ sit cãdelabrũ argetanũ. argẽti ẽẽ¬
eẽ uidet᷑. ⁊ etror ius faciat.
sedularia ⁊ suppellectili adnũar solr.¬

Expanded text:
mittentis supellectilem argenteam hodier usum imperitorum si in argento relatum sit candelabrum argenteum, argenti ese uidetur, et error ius facit. 4 Redae et sedularia suppellectili adnumerari sol
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾o. Quẽ admod̾u urbanꝰ ẜuuᷤ
lex. adusũ urbanũ. ñ adiccũ ur¬
banũaut ꝑegͥnũ dirigẽda est.
multũq int̃ ẽ. penus.⁊ suppellex.
ea q̃ murbe sit .ã. urbana leget.¬

Expanded text:
. Quemadmodum urbanus seruus lex ad usum urbanum, non ad locum urbanum aut peregrinum dirigenda est, multumque interest, penus et supellex ea quae in urbe sit an urbana leget
Abbreviated transcription (Latin):
uit. uoluit. ad se ꝑtine̾rlegitũ
ualebit. qr ubi legat. mꝰ ñ repu¬
retro uidet̃ res repudiata fuisse
⁊ massa facta est. uel cẽ It̃ silast
lia leget᷑. ⁊ uestim̃tũ exea fiat.¬

Expanded text:
t uoluerit ad se pertinere, legatum ualebit, quia, ubi legatarius non repuretro uidetur res repudiata fuisse  massa facta est uel contra, item in lana legetur et uestimentum ex ea fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinet᷑: siquid̾e certũ cõpꝰ iegatũ
ẽ. ueluti frum̃tũ exillo horreo.
uł uinũ exapotheca illa. pr̃abit᷑
ubi relicͤtũ ẽ. nͥ alia mens fuit
testantis siuoͣ ñ fuit certa spẽs.

Expanded text:
tinetur, si quidem certum corpus legatum est, ueluti frumentum ex illo horreo l uinum ex apotheca illa, ibi praestabitur ubi relictum est, nisi alia mens fuit testantis: sin uero non fuit certa species
Abbreviated transcription (Latin):
dat d̾traxit. s ut exsoluat. Onͣ¬
cellus ⁊̃ scribit. simarit᷑ dierã.
imuxoris ortis. quos indotem
que imisũ eiꝰ futã sũt. siñ mu¬
lieris tm̃ dampno. ne᷑ ad hei¬

Expanded text:
dat, detraxit, sed ut exsoluat.Marcellus etiam scribit, si maritus diaetam in uxoris hortis, quos in dotem quae usui eius futura sint, sine mulieris tamen damno
Abbreviated transcription (Latin):
te relictoꝵ. ant cantiom int̃poitã
debitasuł ut sortes incau̾ticẽm
deduci necẽe ẽ¶ĩo idem ẜuabit᷑.¬
nõib abhr̃d̾ factis. tunc ẽ sortes
aũ tͤaxat legatano dabunt᷑. Aut

Expanded text:
te relictorum ante cautionem interpositam debitas velut sortes in cautionem deduci necesse est. non idem servabitnibus ab herede factis: tunc enim sortes dumtaxat legatario dabuntur aut
Abbreviated transcription (Latin):
sucti grã. spectaculũ celebret̃. ꝙ
ilł celebrare ñ licet: quero quid
delegato existimes. R. mod̾. cum
testator spectaculũ edi uolu̾t. m
ciuitate. s tale. qd̾ ibi celebrari
ñucet. iniqũ eẽ. hãc qͣntitatẽ.
ꝗͣ in spectaculũ defunctus d̃stiã¬
hibitis hr̃dib: ꝓmorib cinitatis
⁊ licito genẽ ꝯcelebrẽt᷑.

Expanded text:
a spectaculum celebretur, quod illic celebrari non licet: quaero, quid de legato existimes. respondit, cum testator spectaculum edi voluerit in civitate, sed tale, quod ibi celebrari non licet, iniquum esse hanc quantitatem, quam in spectaculum defunctus destinavhibitis heredibus et primoribus civitatis et licito genere celebretur.
Abbreviated transcription (Latin):
aitm̃ uti frui. sineret hr̃s. Ea pãte
eũ ñ siñe. altmͣ uti frui. Id̾oq ꝑex
stim atiom̃: cuiq qd̾ deest. repłe d̾ł¬
sinere. inilla domo habitare: quo¬
aduiuẽt: unũ uidet᷑ eẽ legatũ.¬
oꝵ duos fundos habebat. unũle¬
gauit. alt̾iꝰ fundi. usũ fuictũ. ali¬
cui legauit: quero si ususfructuanꝰ¬
mo dũ simhrditate eẽt finidus.

Expanded text:
m uti frui sineret heres, ea parte eum non sinere alterum uti frui, ideoque per aestimationem unicuique quod deest replesinere in illa domo habitare, quoad uiuet': unum uidetur esse legatum.Qui duos fundos habebat, unum legauit et alterius fundi usum fructum alii legauit: quaero, si fructuarimodum, si in hereditate esset fundus,
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e. ꝙ ⁊ hic iuhuãnitatis grã ob¬
tinẽd̾ est. ¶ Rei ꝑduellioĩs nr¬
ditatẽ. suspẽsa cogͥtioẽ. filiꝰ emãci¬
pat᷑. cui de patris iinocentia uq̃
se filiũ placuit. qͥ moriẽs. copto
matrẽ. suã intestato nita d̾cessi¬
se.codicui. petit abħrd̃ suo. ut

Expanded text:
anitatis gratia optinendum est. Rei perduellionis hereditatem suspensa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquse filium placuit, qui moriens comperto matrem suam intestato uita decessisse codicillis petit ab herede suo,
Abbreviated transcription (Latin):
ceũ. Sipupilꝰ se brditate
abstineat. suctũrẽs ẽ. ⁊ fid̾ius¬
sorib abeo datis. siexhrditario
ꝯtractu ꝯueniãt.¬
pos patͥs qd̾ castrẽsi peculio testm̾¬
fec̃.hr̃ditatẽ adisszacqsisse ei e¬
A. deqb pat̾ testari pt̃. qr castrẽ¬

Expanded text:
um. Si pupillus se hereditate abstineat, succurrendum est et fideiussoribus ab eo datis, si ex hereditario contractu conuenipos patris, qui de castrensi peculio testafecit, hereditatem adisset, adquisisse ei ea de quibus pater testari potest, quia castren
Abbreviated transcription (Latin):
pstino dño. suã exstimatiõm oĩ¬
modo offerat. ni maner ei obli¬
gatu. coñ pretiũ soluat. ꝙ lib̃¬
tatis fauore introductũ ẽ. ¶ Si
quis bac̾ lege ẽptus ut int̾ cẽtũ
diẽ manuittat᷑. ⁊ cũ lib̾tate br̃
institut᷑ sit. an ut ei succurrẽs

Expanded text:
pristino domino suam aestimationem omnimodo offerat uel maneat ei obligatus, donec pretium soluat: quod libertatis fauore introductum est. Si quis hac lege emptus sit, ut intra certum diem manumittatur, et cum libertate heres institutus
Abbreviated transcription (Latin):
filuis egẽs alib̾to pat̃no aliuelit.
ꝓculdubio ħ̃ extra cãm ẽ. inimi¬
scendi se roĩs pat̃nis. ⁊ ita ⁊ recte
sum. cũ qnq iussits sit. si .x. d̾dñt
fiet hr̃s adeũdo at siqͥnq putet.
se uissũ dare. cũ .x. dare nissus¬

Expanded text:
filius egens a liberto paterno ali uelit, procul dubio hoc extra causam est immiscendi se bonis paternis, et ita recte Lasum, cum quinque iussus sit, si decem dederit, fiet heres adeundo. At si quinque putet se iussum dare, cum d
Abbreviated transcription (Latin):
tures dotales necessaĩo facte ft̃.
dotẽ diminisere: ita int̃p̃tãd̾ ẽ.
ut siꝗd extra tͥntelã necessaiãm:
inres dotales inp̃nsum sit. idñ ĩ
ea cã sit. nã tueri res dotales uir
suo sũpͥtu debr. alioꝗn talia cĩ¬
baria dotalib mãcipiis data
q̃ is modica eclificioꝵ dotaliũ
refecͥtio. ⁊ agroꝵ qͦ culturado
ita prãre int̾lligunt᷑. ut ñ tã
inpẽdas meas. ꝗͣ deducto eꝯ exhi

Expanded text:
in res dotales necessario factae sunt, dotem deminuere, ita interpretandum est, ut, si quid extra tutelam necessariam in res dotales impensum est, ‹id› in ea causa sit: nam tueri res dotales uir suo sumptu debet. alioquin tam cibaria dotalibus mancipiis data et quaeuis modica aedificiorum dotalium refectio et agrorum quoque cultura doita praestare intelleguntur, ut non tam inpendas in eas, quam deducto eo mi
Abbreviated transcription (Latin):
nouãdi aĩo patͥ fuss.mulien
solui dete. labõ trebatius putat̃.
idq ueꝵ ẽ. ¶Mancipia ido d¬
tẽ extimata accepisti. pactũ
ꝯuentũ deinde factũ ẽ. ut diuõ¬
tio facto tãtidem extimata nod¬
dẽs. nͨ departu dotaliũ ancilla¬
rũ m̃tio facta ẽ. manebit ĩꝗd
mancipioꝵ penes te ẽẽ debet.¬
habebat. dinortio fcõ ducenta
airo herrante. stipłata eãt. la¬
bo putatiquãtados finsstantã
debi. siue prudẽs iulier. pluscẽt
stipłata siue inꝑrudẽs ⁊ lacoms
pirit̃ dotis receꝑat. partẽ apd̾ ui

Expanded text:
o patri fuisset, mulieri solui debere Labeo Trebatius putant, idque uerum est. Mancipia in dotem aestimata accepisti: pactum conuentum deinde factum est, ut diuortio facto tantidem aestimata redderes nec de partu dotalium ancillarum mentio facta est. manebit, inquit ancipiorum penes te esse deberet.habebat, diuortio facto ducenta a uiro errante stipulata erat. Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam deberi, siue prudens mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis partem doti
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.Suĩs aquo satis petit᷑. offerat cogͥti¬
om̃.⁊ dicat bodie ꝯstat defid̾i ꝯmisso ho¬
die ꝯstat agamꝰ. dicendũ ẽ. cessare sans¬
datiom̃ cũ pꝰsit anͣt defid̾i ꝯmissoꝗͣ desa¬
tis datic̃e ꝯstare. Nec ñ illa cogͥtio inplo¬

Expanded text:
is, a quo satis petitur, offerat cognitionem et dicat: "hodie constet de fideicommisso, hodie agamus", dicendum est cessare satisdationem, cum possit ante de fideicommisso quam de satisdatione
Abbreviated transcription (Latin):
adoptauit inlccũ nepotis. deide emiãci¬
piuit. quent᷑ innepoti obsteti et m.
mag̾ uidet᷑. hũc nepotẽ ñ excludi. siũ
pat᷑ eiꝰ madoptiom̃ mãsiss qi nepoe
siũ emãcinatꝰ ẽ. puto eͥ intꝰ cũ patre suo ex

Expanded text:
adoptavit in locum nepotis, deinde emancipavit: quaeritur an nepoti obstet. et mihi magis videtur hunc nepotem non excludi, sive pater eius in adoptione mansisset quasi nepos sive emanc
Abbreviated transcription (Latin):
desidet᷑. ¶Si debitori lib̾atio sit relicta.
ñ ẽ exigenda caut̾io. qr penes se ht̃ legi¬
tũ. Quippe si ꝯueni at᷑. excepticẽ doli
mali uti possit. ¶ Ei cui legatũ solutũ
ẽ. cũ ꝯstet legatũ ñ debi. duurs ꝑiꝰ ade¬
miliũ equestrẽ rescͥpsit. Nõ deb̾e p̃to¬

Expanded text:
desideret. Si debitori liberatio sit relicta, non est exigenda cautio, quia habet penes se legatum: quippe, si conveniatur, exceptione doli mali uti possit ei cui legatum solutum est. Cum constet legatum non deberi, divus Pius ad Aemilium Equestrem rescripsit non debere p
Abbreviated transcription (Latin):
funtũ ẽ. iudebit᷑. ced̾e. Nã ⁊ pat̃: infãti filio
posseffiom̃ accĩpit. Quo tam̃ cessante. in¬
fans ñ excludit᷑. Qͥd egͦ sicũator acciꝑe no¬
lit. ñ ne iustiꝰ atq utiliꝰ eritiadeundẽ mo¬
Quo amisso substitut᷑ cautiom̃ pr̃are cogit᷑.
quib ħis om̃ub bõa restitui debẽt. si forte
urstitut᷑ in eod̾e furore decessit. aut com
rioso substitut᷑ decedat: ñ tarũ fi̾osꝰ obst

Expanded text:
aefinitum est, videbitur cedere: nam et pater infanti filio possessionem accipit, quo tamen cessante infans non excluditur. quid ergo, si curator accipere nolit? nonne iustius atque utilius erit ad eundem mobstitutus cautionem praestare cogitur omnibus his, quibus bona restitui debent, si forte institutus in eodem furore decesserit aut comprioso substitutus decedat nec tamen furiosus obstet
Abbreviated transcription (Latin):
f. uoluntate patͥs uxorẽ meuiã
duxit. ⁊ doce̾ pat̃ acceꝑit. meina
titiũ reꝑũdiauit. postea pat̃ reꝑ¬
udiati. absente filio. sponsalia
cum eadem. noĩe filii sui fecit.
menia deinde repudiũ spõsalib
tutus apatre titiꝰ ꝯueniret᷑. tũ
Qsi spõsalib nõ ꝯsensiss. cuipaminse¬
liens multanda est.¬
auł.. U irõ atq uxore moresin¬
uicẽ accusãtibrtãm repudi: dedisse
utrũq ꝓ ñtiatũ ẽ: idita accipi õb.
ut ea lege qͣ ambo ꝯt̃psert̃. neuter
ũdicet᷑. paria eͥ dencta mutua ꝯ¬
p̃nsatione dissoluũt᷑.¬

Expanded text:
oluntate patris uxorem Maeuiam duxit et dotem pater accepit: Maeuia Titio repudium misit: postea pater repudiati absente filio sponsalia cum ea de nomine filii sui fecit: Maeuia deinde repudium sponsalibustutus a patre Titius conueniretur, tamen, si sponsalibus non consensisset, culpam mulieris multandam esum. Uiro atque uxore mores inuicem accusantibus causam repudii dedisse utrumque pronuntiatum est. id ita accipi debet, ut ea lege, quam ambo contempserunt, neuter uindicetur: paria enim delicta mutua pensatione dissoluunt
Abbreviated transcription (Latin):
aꝵ. Lib̾ta q̃ uolũtate parroni
⁊ dos publicata sit. inidꝙ fac̾e̾ pot̃.
fisco ma̾itus ꝯdẽpnãdus ẽ. ne im
ꝑuitiem maiͣti mulier ꝑuĩta sit:¬
patrẽ recepisse. cum cãs ꝯtradicer¬
di ei filia nõ habẽt. maxĩe cũ ahxo
ampliore postea sũma dotata sit.

Expanded text:
. Liberta, quae uoluntate patroni  dos publicata sit, in id quod facere potest fisco maritus condemnandus est, ne in perniciem mariti mulier punita sitpatrem recepisse, cum causas contradicendi ei filia non haberet, maxime cum ab eo postea ampliore summa dotata sit.
Abbreviated transcription (Latin):
dotis cẽ. qd̾ si mortuo patre. cum
ħ̾rde eiꝰ mai̾tus agere ceꝑit. iffi qͦ
pecciũa indotẽ eit. ¶Siuolũta¬
te filie ꝓcurator apatre datꝰ. litẽ
de dote ꝯtestatus finͣt. ⁊ re sod̾ eũ
iudicata. pat̃ decesserit: iudicati
oportebit. ¶Cum pal dosdata
mndẽte. ꝯdictione. coħedes eiꝰ. dotẽ ꝑ
sua portione. mulieri soluent᷑.
ħ minus filius exdote prãre debr.¬
nõ hĩta ratione fructuũ. ꝓportiõe
anni quo nupta fuiss. nicͥominꝰ
dedo̾te agere pot̃. qr minorẽ dotẽ
recepifsr. ħ eͥ addotis augm̃tũ ꝑti¬
net. ꝗ̃ ad modũ si partũ anciuaꝵ
sita maxito fiusfr̃.

Expanded text:
dotis esse. quod si mortuo patre cum herede eius maritus agere coeperit, ista quoque pecunia in dote erit. Si uoluntate filiae procurator a patre datus litem de dote contestatus fuerit et re secundum eum iudicata pater decesserit, iudicati oportebit. Cum patri dos data ndente condicione coheredes eius dotem pro sua portione mulieri soluerint: hoc minus filius ex dote praestare debnon habita ratione fructuum pro portione anni, quo nupta non fuisset, nihilo minus de dote agere potest, quia minorem dotem recepisset: hoc enim ad dotis augmentum pertinet, quemadmodum si partum ancillarum sitae marito fuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
suts debitorẽ ꝯuenire. s sisñ
dolo malo. uł cuipa exigẽ peciũ¬
ã nõ potuit. neq dotis noĩe eũ
ꝯuenir posse neq mãdati iudi¬
cio. ¶ fundis exstimat᷑ indo¬
tẽ datꝰ acreditore añt cedenter ex
cã pignoris ablanis ẽ. quesitũ ẽ.
an mulier. si exstimatiom̃ dotis

Expanded text:
ne dolo malo uel culpa exigere pecuniam non potuit, neque dotis nomine eum conueniri posse neque mandati iudicio. Fundus aestimatus in dotem datus a creditore antecedente ex causa pignoris ablatus est: quaesitum est, an mulier, si aestimationem dotis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn. si cũ pr̃eagat᷑. dedu̾cet᷑ expecłio:
ꝓ pat. uel subiectis ei ꝑsoĩs. filiꝰ
debat si cũ ip̃o filio agat᷑. alti
debiti nõ fiet detͣttio. mꝯputati¬
nuillo dectucto ere aue̾no. it̃ sect᷑
It̃ patronꝰ. parens ue. atqui exdo¬
natique ꝯueniet̃tom̃i ere alieõ
deducto. face̾ posse intelligit᷑.
pui infecticanit. siuelit eĩ reci¬
to. si quo cañ titia nupta ẽẽ desi¬
eitͣ. dotẽ dabit. hac gn̾ali ꝯmemo¬
ratione. ⁊ abhostib captaea᷑ꝯ

Expanded text:
n si cum patre agatur, deduceretur ex peculio, quod patri uel subiectis ei personis filius debet: at si cum ipso filio agatur, alterius debiti non fiet detractio in computatinullo deducto aere alieno, item socius, item patronus parensue: at is, qui ex donatione conuenietur, omni aere alieno deducto facere posse intellegitur. mni infecti cauit, si uelit eam recito: 'si quo casu Titia tibi nupta esse desierit, dotem dabis?' hac generali commemoratione et ab hostibus capta ea
Abbreviated transcription (Latin):
ibuit. alioquĩ sipatͥs sumptib
exibita sit. manis usuãꝵ stipła¬
tio. cõpnsatiomi nõ ꝓoit. ¶ad
uirũ uꝑore post diuortiũ reu̾sas
iudiciũ acceptum exstipłatioẽ.
qua extraneus ꝗdotẽ decdit᷑ stipłi¬
tus faĩt. nõ dissoluit᷑. nͨ offõ u
dicis. ab souitio ꝯtinet᷑.

Expanded text:
alioquin si patris sumptibus exhibita sit, inanis usurarum stipulatio compensationi non proderit. Ad uirum uxore post diuor tium reuersa iudicium acceptum ex stipulatione, quam extraneus qui dotem dederit stipulatus fuerit, non dissoluitur nec officio iudicis absoluti
Abbreviated transcription (Latin):
cepit abintestatonut siforte qi
p̃do pꝰsideat hr̃ditatẽ. figens sibi
auq̃ titulũ. ab intestato p̃sessio¬
nis. Quocũq eͥ modo p̾roitatẽ.
iuc facturꝰ quissitaegata p̃sta¬
bit.sane int̾uemẽte cantione

Expanded text:
pit ab intestato aut si forte quasi praedo possideat hereditatem fingens sibi aliquem titulum ab intestato possessionis: quocumque enim modo hereditatem lucrifacturus quis sit, legata praestabit, sane interueniente cautione
Abbreviated transcription (Latin):
ũq ciuis ipãnus pꝰ hãc legẽ tõgatã
testm̾ faciat.⁊ his qñtã cuq ciuñ ro¬
mano pecũã iurẽ pu̾blico dare. le¬
gare uolet. uis potestasq esto. dũ
ita det̾ legatũ. ne minꝰ ꝗͣ patẽ quã¬
tã hr̃ditatis. eo testo̾ hr̃scapiant.
eis quib ꝗd itadatu legatũ ne ẽt.
eã peciñã sũ fr̃and̾ sua caꝑe liceto

Expanded text:
ue ciuis Romanus post hanc legem rogatam testamentum faciet, is quantam cuique ciui Romano pecuniam iure publico dare legare uolet, ius potestasque esto, dum ita detur legatum, ne minus quam partem quartam hereditatis eo testamento heredes capiant, eis, quibus quid ita datum legatumue erit, eam pecuniam sine fraude sua capere liceto
Abbreviated transcription (Latin):
missa cã testi. p̾sidẽt hrditatẽi ñ ꝑti¬
net lex falcidia s ꝑ edictũ ꝑtons:
ind̾ ducit᷑ potestas legis idẽq ẽ siui¬
ris iurãdi ꝯditio remifsa fit. s ⁊siẜ
uo suo testator data lib̾tate legam̃t.
qr differt̃ inid tꝑ̃s quolib̾ futũs ẽ.
It ei ꝗ ap̃hostes ẽ. ant ei ꝗ ñ dñ nat᷑¬

Expanded text:
omissa causa testamenti possident hereditatem, non pertinet lex Falcidia: sed per edictum praetoris inducitur potestas legis.Idemque est, si iurisiurandi condicio remissa sit.Sed et si seruo suo testator data libertate legauerit, quia differtur in id tempus, quo liber futurus est, item ei qui apud hostes est aut ei qui nondum na
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Hat̃. filio suo cohrs sũ ulla ꝯditi¬
oẽ filias ip̃iꝰ dedit: ac petit. ut siuas
suas emanciparet. ita ut cũatores
platuit: ut eas sui iuris ꝯstitutas.
fidħrditatẽ. auie ꝑnenire pat̾e̾t᷑.¬
nͦ ꝗdrẽ ꝑtiñe. si portiom̃ filiaꝵuñ

Expanded text:
.Mater filio suo coheredes sine ulla condicione filias ipsius dedit ac petit, ut filias suas emanciparet, ita ut curatores placuit, ut eas sui iuris constitutas ad hereditatem auiae peruenire pateretem pertinere, si portionem filia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tuissi rogassq filiũ. łt fulios emã¬
ti paret ñ aũt rogass ut hrditate eis
restituẽt: exactoritate dim sem̃.
gͣmãcipare eos compulsus est. his¬
q restituẽ m̃ditatẽ. ⁊̃ adiectũ est.
ut si t᷑adius id facẽt: qi ex mõa pra

Expanded text:
um, ut filios emanciparet, non autem rogasset, ut hereditatem eis restitueret: ex auctoritate diui Seueri emancipare eos compulsus est hisque restituere hereditatem. et adiectum est, ut, si tardius id faceret, quasi ex mora
Abbreviated transcription (Latin):
alteriꝰ nstitutiõis pendat. exas
quippe cũ ñ dubitat᷑. qũi siquis
exparte dimidia ħrs institutꝰ
sit. nec p̃tea q̃uis qͥsꝗ̃ alnis. ip̃e ex
asse h̃rs institi ind̾at᷑.

Expanded text:
alterius institutionis pendeat, ex asquippe cum non dubitetur, quin, si quis ex parte dimidia heres institutus sit nec praeterea quisquam alius, ipse ex asse heres institui videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
successiõib ꝓpt̃ fid̾i ꝯmissa. s ip
pͤoito nͨ mhr̃ditatẽ ẽẽ. q̃ nis placeret
nẽt. ius pͥstinuĩ dinat. ⁊ p̾eculiũ est̾.
cũ eled̾beat id qͦ indulgerilegis lm̃ficium
ras ꝯuenient᷑ his ꝯseqũes ent. ut siex
fructib medio tꝑ̃r quãtã. ⁊ quãte:
fructũ. hau̾it pat̃. s̾ treballiamĩ.s. ꝯ¬

Expanded text:
successionibus propter fideicommissa: sed in proposito nec hereditatem esse, quamuis placeret net, ius pristinum durat et peculium est. quin debeat id quoque indulgeri legis beneficium,conuenietur.His consequens erit, ut, si ex fructibus medio tempore quartam et quartae fructus habuerit pater, etiam Trebellianum
Abbreviated transcription (Latin):
si fundo ⁊ malegato. itimiꝰ exutrost
deside̾t. quã fit ine p̃tiũ. pr̃ coactata¬
tione dici. ñ tãtũ fiidũ solidũ capi.
s ut ⁊̃ doli exceptio tm̃ sartiat᷑. qn¬
tũ d̾ est: neplus hãt q̃ falcidia d̾fid̾¬
rat. ut tc̃ solũ uia int̃tidꝗt qt̃ fai¬

Expanded text:
ex utroque desideret quam sit uiae pretium. potest coacta ratione dici non tantum fundum solidum capi, sed etiam, ut doli exceptio tantum sarciat, quantum deest, ne plus habeat, quam Falcidia desiderat: ut tunc solum uia intercidat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
nͥc ẜ uoꝵ cet᷑oꝵ q aĩaliũ. furti. rapine.
ancendia. rumne: nanfragia. nis
hostiũ. p̃donũ. latro nũ. debitoꝵ
facta peiora noĩa. insũma quacũq
dãpnũ si modo culpa legatarii care¬
lucrũ ꝑtinẽt fruct᷑. partus ancillaꝵ¬

Expanded text:
 animalium, furta, rapinae, incendia, ruinae, naufragia, uis hostium praedonum latronum, debitorum facta peiora nomina, in summa quodcumque damnum, si modo culpa legatarii carelucrum pertinent fructus, partus ancilla
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Quos mat̾ filios subꝯditioẽ
emãcipatioĩs expatib hrs institu¬
it. ersq pluriũ reꝵ ꝑcepticẽs p̃u¬
re dedit. ħr ditatẽ adier̃t. patrẽ a
iegator quomodo illa qͦ racõ debr
submoue ꝙ emãçipando filios. ob
st̃. ñ ẽẽ cogendũ titiũ cau̾e. sextusce¬
ciliꝰ extimat. qm̃ ad ipĩn dñ taxat.
gmnolum̃tũ legati reddiret. s si filio

Expanded text:
.Duos mater filios sub condicione emancipationis ex partibus heredes instituit eisque plurium rerum praeceptiones pure dedit: hereditatem adierunt. patrem a legatorum commodo illa quoque ratio debet summouere, quod emancipando filios obsesunt: non esse cogendum Titium cauere Sextus Caecilius existimat, quoniam ad ipsum dumtaxat emolumentum leg
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ cedit. ille sim̃s erit. uib̾ estolega¬
tũ. uł hr̃ditatẽ sĩ ꝯditicẽ eidedit.
d̾ ind̾ eũ alienauit. deb̾bit᷑ dñoei iega¬
idad expressit. sim̃s erit. in lib̾tate
danda quõ fliti erͥat. ut impedi¬

Expanded text:
ta dedit: 'ille, si meus erit, liber esto': legatum uel hereditatem sine condicione ei dedit: deinde eum alienauit. debebitur domino eius legaid expressit 'si meus erit' in libertate danda, quo futurum erat ut impedi
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. ¶ Meme fñm̃psit᷑. fimdũ cũ
moriet᷑ lego: pot̃ dici. simipsit᷑. eã
ꝯfestĩ. adlegatũ adimitisñ idẽ ꝓbit᷑.:
d pleꝵq doliexcepnio iccũ habebit.
siꝓbet᷑ alias legaturus ñ funsse ¶alsã
sibilẽ eẽ dixer̃. ueluti piphili si it

Expanded text:
dum cum morietur lego.' potest dici et si nubserit, eam confestim ad legatum admitti. non idem probatur, sed plerumque doli exceptio locum habebit, si probetur alias legaturus non fuisse.Falsam sibilem esse dixerunt, ueluti: 'Pamphilus, si
Abbreviated transcription (Latin):
emãcipatus ꝓͥa hu̾it. Et hoc sit ꝯ¬
seꝙ̃s illi. quia cum exminori ꝑ¬
te scͥpͥtus aꝑte hi s : relictus ĩpo¬
collatio ĩclucat᷑. exm̃te p̃tõis de¬
negandã eẽ. ꝑ det᷑. multo ma¬
gis aut̃ huic ꝯfẽri nõ oportet. qͣ¬

Expanded text:
emancipatus propria habuit, et hoc sit consequens illi, quod, cum ex minore parte scriptus a patre heres relictus in pocollatio inducatur, ex mente praetoris denegandum eam respondetur. multo magis autem huic conferri no
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ exuntia fui̾t. ĩpubes ĩ stitu¬
tus. tͥñ ꝙ accessit. augͦe̾bit lei¬
ta asubstituto relicta. ¶Omibꝰ
aut̃ lib̾ is p̃stari łgata. p̃tor u¬
oluit exceptis his libis. ꝗb. ba

Expanded text:
enim ex uncia fuerit impubes institutus, tamen quod accessit, augebit legata a sub stituto relicta. Omnibus autem liberis praestari legata praetor uoluit exceptis his liberis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Odꝰ. Suis qui filiũ. ⁊ exeo nepo¬
tẽ inpõtate hebat. filiũ ĩ adop¬
tioẽm ediͣt nepote retẽto ĩpot̃a¬
te. p̾a filius emãcipatꝰ apatͤ a¬
doptiuo. decessit. ex̾neis hrdib
ĩstitutis. filiꝰ huiꝰ mõĩ qui ĩpot̾¬
state ani remãsit. ccͣ .ta. patͥs¬

Expanded text:
. Si is, qui filium et ex eo nepotem in potestatem habebat, filium in adoptionem dedit nepote retento in potestate, postea filius emancipatus a patre adoptiuo decessit extraneis heredibus institutis: filius huius, qui in potestate aui remansit, contra t
Abbreviated transcription (Latin):
ot̾is cauͤsa: semꝑ ⁊ ubiqͣ p̃cipna ẽ.
nam ⁊ publice int̾ ẽ. dotes mulieri¬
bus consua. cum dotatas adsobolẽ
tatem maxime sit necessan᷑um.
alii eam abmitio stsplanti ꝓmit¬
tero. nͥ ħ ei nicͥ noce̾t nam si in¬
comodum aliquod mantus su¬
spectum hãt. nõ deb̾e eum cogr. abi
quã uxori reꝓmittẽ dicendũ ẽ.

Expanded text:
otium causa semper et ubique praecipua est: nam et publice interest dotes mulieribus conseruari, cum dotatas esse feminuitatem maxime sit necessarium.alii eam ab initio stipulanti promittere, nisi hoc ei nihil nocet: nam si incommodum aliquod maritus suspectum habet, non debere eum cogi quam uxori promit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃.adie nuptiaꝵ adeumde diẽ sam̃¬
tis anmi computandus ẽ aunus.
tram fiat. nam si añt nupt̃ tra¬
ditus sit. ⁊ fructus nide ꝑcepti rt
stituendi sunt. quadoq diortio
fcõ quasi dotis fcĩ.

Expanded text:
nuptiarum ad eundem diem sequentis anni computandus annus est: tium fiat. nam si ante nuptias traditus sit et fructus inde percepti, hi restituendi sunt quandoque diuortio facto quasi dotis facti.
Abbreviated transcription (Latin):
õps.. Se pat̾ sũ ꝯsensu filie do¬
tẽ auiro eregisser. ⁊ candem alu
iuro. filie noĩe dediss:⁊ mortuo
patre. filia cum priore uiro ag̾et.
diuortiũ fcm̃ ẽ. quĩt᷑. itrũ erdie ma¬
moñui. an exdie traditi maritofũ¬

Expanded text:
. Si pater sine consensu filiae dotem a uiro exegisset et eandem alii uiro eius filiae nomine dedisset et mortuo patre filia cum priore uiro ageret,diuortium factum est, quaeritur, ex die matrimonii an ex die traditi marito fun
Abbreviated transcription (Latin):
uł remonẽd eu ꝗ diginus tali no¬
ta uidebit᷑. decẽnet. uii adiũgendũ¬
eũ cu̾atorẽ.⁊ ita qͥtatꝰ eĩt. expediet
onẽ pͥncipalẽ ꝓfectus. nec rei
eñt sꝑat̃ redire. Ut ydoneꝰ sit turõ.
ne expediat aliũdadiũgi⁊ pupu

Expanded text:
el removendum eum, qui dignus tali nota videbitur, decernet vel adiungendum curatorem: et ita qui datus erit, expediet onem principalem profectus nec rei erit et speratur redire et idoneus sit tutor nec expediat alium adiungi
Abbreviated transcription (Latin):
parre suo rescͥpsit gͦ sipupillo.
sit inienuus tutor.uł curator:
ꝯseqñs ẽ. ut excusatio eiꝰ obhãc
ꝯdictionũ du̾sitat̾ẽ. ñ deb̾aat ac¬
cipiat si añt ꝗͣ pupillus. uł pu
datus. ut iniemnis excusatus
sit. post inpet̾tũ ĩficiũ d̾io
eid̾e tutor curatorue. dari potĩt.
exẽplo eo ꝙ placiit. ⁊ rescͥptũ ẽ.

Expanded text:
patre suo rescripsit. Ergo si pupillo sit ingenuus tutor uel curator, consequens est, ut excusatio eius ob hanc condicionum diuersitatem non debeat accipi. At si antequam pupillus uel pubdatus ut ingenuus excusatus fuit, post impetratum beneficium denuo eidem tutor curatorue dari poterit exemplo e
Abbreviated transcription (Latin):
plius sip̃tor mod̾ in almũtis sta¬
tuit. uertam̃ ultͣ uires faculta¬
tũ ẽ. qd̾ decretũ ẽ. nͨ suggessit p̃¬
tori. destatu facultatũ. ñ deb ra¬
gessiss. aut diminuerẽt᷑. iã decre¬
t᷑a.aut ñ tãta d̾cẽne̾nt᷑. S⁊ si pat̃
statuit alim̃ta lib̾is qͦs ħrdes scͥp¬

Expanded text:
plius et si praetor modum alimentis statuit, uerumtamen ultra uires facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu facultatium, non debet ragessisset, aut minuerentur iam decreta aut non tanta decernerentur. Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes sc
Abbreviated transcription (Latin):
si testam̃to datus fuiss ñ desim̃
tes. qr sẽꝑ legitima tutela. testamꝰ¬
tariẽ aedit: ¶ Sitestam̃to suo
aliꝰ ĩmedio tp̃r. exinꝗsitione:
dicend̾ est. locũ eẽ. tutele. iudicio.¬

Expanded text:
si testamento datus fuisset, non desbes, quia semper legitima tutela testamentariae cedit. Si testamento sub alius medio tempore ex inquisitione, dicendum est locum e
Abbreviated transcription (Latin):
iat̾rogari potert̃. p̃teã simatrẽ alii¬
ud pupiui tutor. putat labo im
egenti dedit. imputare eũ op̃otẽ.
d̾largis facultatib pupilli. uer̃¬
mat᷑ egens sit. ⁊ filiꝰ infacultatib
põit᷑. S si muiiꝰ nuptiaie. iatͥ¬

Expanded text:
interrogari poterunt. Praeterea si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo im perquam egenti dedit, imputare eum oportere de largis facultatibus pupilli: utrmater egena sit et filius in facultatibus positus. Sed si munus nuptiale mat
Abbreviated transcription (Latin):
bici aũ pistores acollegaꝵ qͦs
filioꝵ tuteł excusant s ex hoc
genꝰ excusatioĩs ẽ si quis se dicit
ibi domiciliũ nõ hr̃. ubi adtute.¬
lã datꝰ ẽ. idq ĩꝑator antoniniᷤ.
cũ diuo patre significauit. ubi
pupillus educari ł mõm d̾bat ⁊ dili¬

Expanded text:
bici autem pistores a collegarum quoque filiorum tutelis excusantur. Sed et hoc genus excusationis est, si quis se dicit ibi domicilium non habere, ubi ad tutelam datus est: idque imperator Antoninus cum diuo patre significauit. UBI PUPILLUS EDUCARI UEL MORARI DEBEAT ET D
Abbreviated transcription (Latin):
stitute. st̃. solet decerne̾. respec¬
tui facultatũ. adetatẽ eoꝵ qui
instruunt᷑. Sr si egeni sũt pupi¬
ñ desuo eis dare. uł ałe tutor nõ
ꝯpellit᷑. ⁊ si forte uꝰ decreta aliũta.¬

Expanded text:
stitutae sunt, solet decernere respectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur. Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta ali
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ ⁊̃ ꝯtẽplari. inqua ꝯstitutꝰ
ẽ. cui aũita d̾cernãt.I ampli ta¬
tũ patͥmõiis poĩtis. ñ cumulus
patͥmõiĩ. s ꝙ exibitiomi frugałr
sufficit. mod̾ alim̃tis dabitꝰ. Si ñ
ꝯstat qͥs mod̾ fatultatũ sit. int̃ tu

Expanded text:
etiam contemplari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur. In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit. Sed si non constat, quis modus facultatium si
Abbreviated transcription (Latin):
harebit locũ. inꝑsoã filii. q̃ pat̃
in pub̾i frĩ coħredẽ ⁊ tutorẽ d̾dit.
cũ uidiciũ patͥs. ut filiꝰ. nõ ut tu¬
tor ꝓmeruit tutorẽ adtp̃s exu¬
lare uissũ. excusari ũ opõtet. s
ꝑtꝑ̃s exilii. curator inlocũ iꝑ̃iꝰ d̾b¬

Expanded text:
filii, quem pater impuberi fratri coheredem et tutorem dedit, cum iudicium patris ut filius, non ut tutor promeruit. Tutorem ad tempus exulare iussum excusari non oportet, sed per tempus exilii curator in locum ipsius deb
Abbreviated transcription (Latin):
uł int̃cedat. It sup̃tus sitis tu¬
tor reputabit.⁊ matica. si erof¬
fõ necẽẽ habuit. aliquo excurrẽ.
ꝓficisci. ¶Nũc tͣctaemꝰ. sipluẽs
tutelã pupilli ãmĩstraua̾t. ꝓqͣ

Expanded text:
 intercedat. Item sumptus litis tutor reputabit et uiatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere uel proficisci. Nunc tractemus, si plures tutelam pupilli administrauerint, pro qua
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i. Siquẽ purpillũ. patriuis ꝯtñ¬
equũ ẽ tutorẽ pupilio dari. recep¬
ta patrui excusatiot: uł sinolit
excusatiõm pete̾: remoto eo atu¬
tela. italittẽ. d̾ heclitate eypͥedire.

Expanded text:
. Si pupillum patruus contaequum est tutorem pupillo dari recepta patrui excusatione uel, si nolit excusationem petere, remoto eo a tutela ita litem de hereditate expedire.
Abbreviated transcription (Latin):
łe tab. ñ patit᷑ p̃tor d̾scribiuł
inspici. id circo neꝗd falsi fiati
Nãq ⁊̃ inspecͣtio. matĩã falsi fi¬
aut̃ inꝯtinẽti potestatẽ nispi
desid̾anti tp̃s dabit adexibitiõ.
quis ñ neg̃as. ap̃ se tabulas eẽ
ñ patiat᷑. inspici.⁊ d̾ scribi õi¬
modo adħ ꝯpellet̃. sitam̃ neg¬

Expanded text:
 non patitur praetor describi uel inspici idcirco, ne quid falsi fiat: namque etiam inspectio materiam falso faautem in continenti potestatem inspidesideranti tempus dabit ad exhibitionequis non negans apud se tabulas esse non patiatur inspici et describi, omnimodo ad hoc compelletur: si tamen neg
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptũ. qd̾ ꝯtineat supremãuolũ¬
tatẽ. ⁊ tã pͥncipales. q̃ scd̾e tabu¬
le edicto ꝯtinent᷑: ¶ Sipła sĩt
testã. q̃ quis exib̾i desicẽt. unĩl¬
soꝵ ei facultas facienda ẽ. ¶Si
dubitet᷑ utrũ inuat an deces
scͥptura quis inspiciat.⁊ sigill.
⁊ ꝙd̃ aliud extabuliᷤ uelit spec¬
tare. inspectio tabulaꝵ ꝰ lecti

Expanded text:
scriptum, quod contineat supremam uoluntatem: et tam principales quam secundae tabulae edicto continentur. Si plura sint testamenta, quae quis exhiberi desideret, uniuersorum ei facultas facienda est. Si dubitetur, utrum uiuat an decessscripturam quis inspiciat et sigilla et quid aliud ex tabulis uelit spectare. Inspectio tabularum eti
Abbreviated transcription (Latin):
scere pupillus deb̾at. Marcelł
putabat. si tutor pupilli pecu¬
niã mnutuã dedisset. ⁊ suo noĩẽ
stipła̾tus eẽt. posse dici. noĩa ĩ¬
E ñus se putare. posse tutorẽ.
eã ꝯdictiom adolescẽti deferre.

Expanded text:
ebeat, Marcellus putabat, si tutor pecuniam pupilli mutuam dedisset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina insed uerius se putare posse tutorem eam condicionem adulescenti deferre,
Abbreviated transcription (Latin):
tutorẽ dedit ded̾it᷑. filio fuo. of¬
ficio tutoris ꝯuenit. ut cũdies
peciuĩe p̃tĩeĩt. creditori debitũ.
souiat.: id̾o cessante eo si pupi¬
ius sue tutele  soluit. excã fid̾ius

Expanded text:
tutorem dederit filio suo, officio tutoris conuenit, ut, cum dies pecuniae praeterierit, creditori debitum soluat: et ideo cessante eo si pupillus suae tutelae factus soluerit ex caus
Abbreviated transcription (Latin):
ãmistrata ẽ.dicẽd̾ ẽ. nõ nũqͣdi
em crechite pecͥciũe exspectandã.
Si forte tutor peciuas creodĩt
pupilli noĩe. quaꝵ exigẽdaꝵ di¬
es ñ dñ uenit. sane qd̾ adpetiñas
attinet. ita demũ ueꝵẽ. si potuit

Expanded text:
nistrata est, dicendum est nonnumquam diem creditae pecuniae exspectandam, si forte tutor pecunias crediderit pupilli nomine, quarum exigendarum dies nondum uenit. sane quod ad pecunias attinet, ita demum uerum est, si potuit
Abbreviated transcription (Latin):
post tutelã finitã suꝑuenit. Ad̃
sidies adhuc durante tutel aue
puto. si facultatib labitutor cep¬
it. ceteꝵ siydemeus tutor fint. icͥ
ueiure intutele iudiciũ nec qͥsq̃
putet. nultũ effectũ ỹ habe. saq¬

Expanded text:
post tutelam finitam superuenit: quod si dies adhuc durante tutela uenrius ita uerum puto, si facultatibus labi tutor coepit: ceterum si idoneus tutor fuit, nihil uenire in tutelae iudicio. nec quisquam putet nullum effectum
Abbreviated transcription (Latin):
tet creditori. quicũ ip̃o tutoẽ
ꝯtraxit. q̃ uis tutor pecĩnã in
rẽ impub̾is uẽtẽt. ¶ Curato¬
res adolescentis. amitui ꝑicłili
gra. cautiõm innicẽ sͥ p̃bm̃rat.¬

Expanded text:
tet creditori, qui cum ipso tutore contraxit, quamuis tutor pecuniam in rem impuberis uerteret. Curatores adulescentis mutui periculi gratia cautionem inuicem s
Abbreviated transcription (Latin):
pͥorẽ tutorẽ suꝑ sederit. uł satis
habeo exige̾. plectet᷑. ¶ꝑꝯtra¬
riũ aũt. qui datꝰ ẽ simpłr tutõ
pupilo.uł cua̾tor. siꝗd postea
augm̃ti acceffit: ꝑiculo tenet᷑.
ꝗͣuis soleat adangm̃tũ dari cuã¬
torq̃ res ñ facitiut ip̃ã angm̃¬

Expanded text:
 uel satis ab eo exigere, plectetur. Per contrarium autem qui datus est simpliciter tutor pupillo uel curator, si quid postea augmenti accesserit, periculo tenetur, quamuis soleat ad augmentum dari curator: quae res non facit, ut ipsa augm
Abbreviated transcription (Latin):
tutele ẜuari solz. qd̾ spatiũ. seu
laxam̃tũ t̃ꝑrs. tribui nõ oportet
hisqui nũmos inpubeꝵ. ułado¬
iescentiũ insuos usus ꝯuͣter. ¶ Si
usuãs exactas. tutor uł curator.
usib suis retiunĩti eaꝵ nsurascos
agnoscẽ oportet. Sane eͥ pariu
refert. utrũ sortẽ pupullarẽ. au
usuras mnusus suos ꝯuertĩt pecu

Expanded text:
tutelae seruari solet: quod spatium seu laxamentum temporis tribui non oportet his, qui nummos impuberum uel adulescentium in suos usus conuerterunt. Si usuras exactas tutor uel curator usibus suis retinuerint, earum usuras agnoscere eos oportet: sane enim parui refert, utrum sortem pupillarem an usuras in usus suos conuerterint. Pecu
Abbreviated transcription (Latin):
auł. p Panł. cũ plures tutelã
ger̃t. milli eoꝵ in ꝯtutorẽ aci. pu¬
pilli noĩe dat᷑. ¶ Que boã fide
Simala fide. auenatio ñ ualz.
Nimirũ ẽ. licẽ tutori. respectu
exstimarioĩs pupiui. exrogae̾
exboĩs eiꝰ. qd̃ ex siusaĩ honestissiẽ
fuiss errogaturꝰ. ¶Cũ tutor.
p̃ceptorib. ñ qͣs mĩmas potĩt.
s ꝓ facultate patrimonii ꝓdi
gͥtate nataliũ ꝯstituet. alim̃ta
nia munera parẽtib cogratisq¬
nub̾e nõ potuit. slã ⁊ si honeste:
exlib̾alitate tm̃ fit. q̃ ẜuãda ẽ:¬
arbitrio pupilli ẽ. ¶ Situtor
petiñã pupillarẽ cred̾e̾ ñ potu¬
it. qd̾ nõ erat cui crederet᷑. pupil

Expanded text:
um. Cum plures tutelam gerunt, nulli eorum in contutorem actio pupilli nomine datur. Quae bona fide si mala fide, alienatio non ualet. Nimium est licere tutori respectu existimationis pupilli erogare ex bonis eius, quod ex suis non honestissime fuisset erogaturus. Cum aeceptoribus, non quas minimas poterit, sed pro facultate patrimonii, pro dignitate natalium constituet, alimentania munera parentibus cognatisqnubere non potuit: nam etsi honeste, ex liberalitate tamen fit, quae seruanda arbitrio pupilli est. Si tutor pecuniam pupillarem credere non potuit, quod non erat cui crederet, pupil