comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am suꝑsedentibus pestẽ facit. Talpa dicta qͥd
sit dãnata cecitate ꝑpetua tenebris Est cm̃
absq oculis. semꝑ terram fodit et humũ eqt¬
rit. et radices subter frugibus comedit qͥs
qriti asfalaca uocant. Glires dicti sunt. qͥa
pingues eos efficit somnus. Nam gliscere di¬
cius crescerẽ. Hieme enim cota dormiunt.¬
et ĩ nobiles quasi mortui iacent. tempore ȩ
sũ. cũ me nil nͥ somnus alit. Iriciũ animal¬
spinis cooptũ. quod exinde dicit᷑ nomina¬
cum eo quod subrigit se quando spinissu¬
is clauditur quil us undiq ꝓtectus ẽ c̃tra
insidias. Nam statim ut aliquid p̃senserit.
primum se subrigit. atq inglobũ conu̾¬
sus in sua se arina recolligit. Huiꝰ pruden¬
cia quedam est. Nam dum absciderit uuã
de uite. supinus sese uolutat suꝑ eam. et sic
eam eribet natis suis. Grillus nomer asono
uocis habet. hic retro ambulat. terrã teie¬
brat stridet noctibus. Cenatur enĩ formi¬

Expanded text:
am supersedentibus pestem facit. Talpa dicta, quod am supersedentibus pestem facit. Talpa dicta, quod sit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; quam Graeci ἀσφάλακα vocant. Glires dicti sunt quia pingues eos efficit somnus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim et immobiles quasi mortui iacent, tempore quisum, quo me nil nisi sompnus alit’. 60Sispinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Huius prudentia quaedam est; nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. Gryllus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus. Venantur eum formi
Abbreviated transcription (Latin):
mures quod ex humore terre nascant᷑. uã
mus terra. unde et humus. Iis in plemlunio
iecur crescit sicut quędam maritima au¬
gentur quȩ rursus minuente luna defici¬
unt. Sorex latinum est eo quod rodat. ⁊¬
in modum serre p̃cidat. Antiqui aũt soricẽ
sauricem dicebant. sicut et cdodum claudũ
Nustela dicta quasi mus longus. nam telon
a longitudine dictum. hȩc ingenio subdo¬
la in domibus ubi nutrit catulos suos trans¬
fert mutatq sedem. Serpentes etiã et mu¬
resper sequit᷑ duo aũt sunt genera muste¬
larum. Alterum enim siluestre est distans
magnitudine. quod greci ictidas uocant.
altẽrum in domibus oberrans. Falso aũt
opinant᷑ qui dicunt mustelam ore conci¬
pere. aure effundere partum. Musarancũ
cuiꝰ morsu aranea ẽ. insardinia animal pcxi¬
guum aranei forma quȩ solifuga dicit᷑ qͦd
diem fugiat. in iitallis argentariis plur¬
ma est. occultum reptans. et̃ ꝑ imprudenti¬

Expanded text:
mures quod ex humore terrae nascantur; nam mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem soricem sauricem dicebant, sicut et clodum claudum. Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedem. Serpentes etiam et mures persequitur. Duo autem sunt genera mustelarum; alterum enim silvestre est distans magnitudine, quod Graeci ἴκτιδας vocant; alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. Mus araneum, cuius morsu aranea. Est in Sardinia animal perexiguum, aranei forma, quae solifuga dicitur, quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, occultim reptans, et per inprudenti
Abbreviated transcription (Latin):
lutum primũ. et intrat ꝑos eiꝰ inuentrem.
et carpens omĩa interanea eiꝰ sic morit᷑. Hinc¬
neomon grece uocatus. eoquod odore suo
et salubria ꝙy boꝵ et uenenosa ꝑdant᷑. Dc
Hic ctiam serpentes insequit᷑. Qui cũ aduer¬
sus aspidem pugnat caudã crigit. quã aspr
maxime incipit obseruare quãsi imantem
Adquam cum uim suam transfert: decepta
corripitur. Musio appellat᷑ qͦd muribus mn¬
festus sit. Hunc uulgus captũ acaptura
uocat. Alii dicunt quod cattat id est indt.
Nam tanto acute cerint. ut fulgore lumi¬
nis noctis tenebras suꝑct. Unde et a greco ue¬
nit cattus. id est ingeniosus. apotõmna oes¬
Tai. Furo a furuo dictus. unde et fur ̃ cnds¬
sos enim et̃ occultos cuniculos effodit. e eor
predam quam inuenerit. Melo uel qͦa sit
rocundissimo membro. uel quod fauos peat
et assidue mella captet.O
animal grecum illi nomen est: qͥcqͥd
ucro ex eo trahit. latinum fit. Ali dicunt

Expanded text:
luto primum, et intrat per os eius in ventrem, luto primum, et intrat per os eius in ventrem, et carpens omnia intranea eius, sic moritur. Ichneumon Graece vocatus, eo quod odore suo et salubria ciborum et venenosa produntur. De Hic etiam serpentes insequitur; qui, cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare quasi minantem; ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus cattum a captura vocant. Alii dicunt, quod cattat, id est videt. Nam tanto acute cernit ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde a Graeco venit catus, id est ingeniosus, ἀπὸ τοῦ καίεσθαι. Furo a furvo dictus; unde et fur. Tenebrosos enim et occultos cuniculos effodit, et eicit praedam quam invenerit. Melo, vel quod sit rotundissimo membro, vel quod favos petat et assidue mella captet. §animal. Graecum illi nomen est; quidquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
cis multa similitudo rationis humane sen¬
titur. Sed falsum est. Li elementoꝵ saga
stantur. Fctus quos amant ante se gestant.
neglecti circa matrem herent. Hoꝵ gene¬
ra quinq sunt. ex quibus circopatici cau
quidam duram uocant. Sfinge uillose st̃¬
tatis obliuione. ħonoccfali. et ipsi similessi
cupati. Satiri. facie ad modum grata. et ge¬
sticulatis motibus inquicti Callitrices to¬
co pene aspectui a ceteris distant. Sunt enĩ
in facie ꝑducta barba.  lata cauda. Lc¬
ontofonos. bestia modica. et excoita uoca¬
ta quia capta exurit᷑. eiꝰq cinere asperse
carnes et posite ꝑ compita senitarũ. leones
necant: si quantulũcũq ex illis sumpscrint.
Strix animal in africa crinacii simile uoca¬
tum abstridore spinarum. quas tergo laxa¬
tas emittit: ut canes uulneret insequentes.
E nidros bestiola exeo nuncupata qͦd inaqͥs
uersetur: et maxime in nilo. Quȩ si inuene¬
rit dormientem corcodrillũ: uolutat se in

Expanded text:
lta in eis similitudo rationis humanae senlta in eis similitudo rationis humanae sentitur: sed falsum est. In elementorum cogstantur: fetus, quos amant, ante se gestant: neglecti circa matrem haerent. Harum genera quinque sunt. Ex quibus circopeti est quam quidam duram vocant. Sphinges suntatis oblivionem. Cynocephali et ipsi sunt similes sicupantur. Satyri facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquitu paene aspectu a ceteris distant. Sunt enim in facie producta barba et lata cauda. Leontophonos bestia modica; et ex eo ita vocata quia capta exuritur, eiusque cinere aspersae carnes et positae per conpita semitarum leones necant, si quantulumcumque ex illis sumpserint. Histrix animal in Africa erinacii simile, vocatum ab stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit ut canes vulneret insequentes. Enhydros bestiola ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem corcodilum, volutat se in
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Catuli abusiue dicunt᷑ quarũ libet besti¬
arum filii. Nam ꝓprie catuli canũ st̃ ꝑdi
minutionem dicti. Licisci aũt̃ dicunt᷑ ut ait
inter se forte miscentur. Solent et indi fe¬
minas canes noctu insiluis alligatas admit¬
tere ad tigres bestias. aquibus insiliri et nas¬
ci ex codem̃ fe̾tu canes adeo acerrimos et for¬
tes. ut in complexu leones psternant. Uul¬
pes dicta: quasi uolupes. Est enĩ uolubi¬
lis pedibus. et nunquam rectis itineribus.
sed tortuosis anfractibus currit. Fraudulen¬
tum animal. insidusq decipiens. Nam dũ
non habuerit escã: fingit mortem Sicq
descendentes quasi ad cadauer aues rapit
et deuorat. Sumȩ grecum ẽ. nomen idest
pressis naribus. Unde et sumas dicimus qͦd
suppressis naribus sint et facie feda. rugis
turpiter follicantibus. Licet et capellarũ
sit pressum habere nasum. Alii simias la¬
tino sermone uocatos arbitrant᷑ eo qͦd in¬

Expanded text:
tas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. Lycisci autem dicuntur, ut aiinter se forte miscentur. Solent et Indae feminae canes noctu in silvis alligatae admitti ad bestias tigres, a quibus insiliri, et nasci ex eodem fetu canes adeo acerrimos, 58 et fortes, ut in complexu leones prosternant. 29. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal, insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes, quasi ad cadaver, aves rapit, et devorat. 30. Simiae Graecum est nomen, id est, pressis naribus. Unde et Simias dicimus, quod suppressis naribus sint, et facie fturpiter follicantibus: licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias latino sermone vocatas arbitrantur eo quod mu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et subito tacenti dicitur. lupus in fabu¬
la. Certe. si se prcuisum senserit: deponit feri¬
tatis audaciam. Lupi toto anno ñ ampliꝰ¬
quam dies duodecim cocunt. Eamem diu por¬
tant. et post longa iciunia multũ deuorant.
Lupos ethiopia mittit ceruice iubatos et tan¬
to uarios. ut nullum colorem illis dicant ab¬
esse. C anis. nomen latinum grecam echimo¬
logiam habere udet᷑. Grece enim cenos dici¬
tur. Licet eum quidam acanore latratus
appellatum existiment. eo quod insonat.
Unde et canere. Nichil aũt sagatiꝰ canibꝰ.
Plus enim sensus ecteris animalibꝰ habent.
Namq soli sua nomina recognoscunt. dnõs
suos diligunt. dnõꝵ tecta defendunt. pro
dominis suis se morti obiciunt. uoluntarie
cum dño ad predam currunt. corpus dñi sui
ctiam mortuũ ñ relinquunt. Quoꝵ postre¬
mo natura est. extra homines esse ñ posse In
canibus duo sunt. aut forticudo auc ueloci¬

Expanded text:
Unde et subito tacenti dicitur: 'Lupus in fabuUnde et subito tacenti dicitur: 'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post longa ieiunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice iubatos, et tanto varios ut nullum colorem illis abesse dicant. Canis nomen Latinum Graecam etymologiam habere videtur; Graece enim κύων dicitur. Licet eum quidam a canore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut veloci
Abbreviated transcription (Latin):
si st̃ et fibri. qui ętiã pontici canes dicuntur.
Ursus fertur dictus qͦd orc suo formet fetꝰ qͣsi
orsus. Nam aiunt eos informes generare par¬
tus. et carnem quandã nasci quã mat̾ lam¬
bendo in membra cõponit. Unde ẽ illud Sic
format lingua fetum quã ꝓtulit ursa Sed
hoc immaturitas partus facit. Deniq tricesi¬
mo die generat. Unde euenit. ut precipitata
fecundit̾as in formes ꝓcrect. Ursoꝵ caput in¬
ualidum. Uis maxima in brachiis et lũbis.
Unde interdum erecti insistunt. Lupus gre¬
ca deriuatione in linguam nrãm transtert᷑.
Lupos enim illi licos dicunt. Licos enĩ grece
amoribus appllat᷑. quod rabie rapacitatis
queq inuenerit trucidet. Alii lupos uoca¬
tos aiunt quasi leopos. quod quasi leoni. ita
sit illi uirtus inpedibus. Ulnde et quicqͥd pe¬
de presserit ñ uiuit. Rapax aũt bestia et cru¬
oris appetens. De quo rustici aunt uocem
hominem perdere si cũ lupus prior uiderit.

Expanded text:
si sunt et fibri, qui etiam Pontici canes vocantur. si sunt et fibri, qui etiam Pontici canes vocantur. Ursus fertur dictus quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lambendo in membra conponit. Unde est illud: Sic format lingua fetum cum protulit ursa. Sed hoc inmaturitas partus facit: denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis et lumbis; unde interdum erecti insistunt. Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. Lupos enim illi λύκους dicunt: λύκος autem Graece a moribus appellatur, quod rabie rapacitatis quaequae invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt quasi leopos, quod quasi leonis, ita sit illi virtus in pedibus; unde et quidquid pede presserit non vivit. Rapax autem bestia et cruoris appetens; de quo rustici aiunt vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit.
Abbreviated transcription (Latin):
dusdictus. quod dum sit ut pardus albis ma¬
culis suꝑ asꝑsus. collo equo similis. pedibus
bubalis. capite tamen camdo ẽ similis. Hc̃
cchiopia gignit Lincis dictus. quia in lupo¬
rum genere numerat᷑. bestia maculis terga
distincta ut pardus. sed similis lupo. Unde
et ille licos. iste lincis. Huiꝰ urinam conuerti
induriciam preciosi lapidis dicunt qͥ liguriꝰ
appellatur. quod et ipsas linces sentirẽ hoc
documento ꝓbat᷑. Nam egestũ liquorẽ arenis
in quantum potuerint contegunt inuidia
quadam naturȩ. ne talis egestio transeat in
tra unum ñ admittere. Castores a castran¬
do dicti sunt. Nam testiculi eoꝵ apti st̃ medi¬
caminibus ꝓpter qͦs cũ p̃senserint uenato¬
rem ipsi se castrant. et morsibus uires suasã¬
putant. De quibus cicero inscauriana. Redi¬
munt se ea parte corporis ꝓpter quã maxi¬
me expetuntur. Iuuenalis. Qui se cumichũ
ipse facit cupiens euadere dãno testiculi. Ip¬

Expanded text:
dus dictus, quod dum sit ut pardus albis madus dictus, quod dum sit ut pardus albis maculis superaspersus, collo equo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere numeratur; bestia maculis terga distincta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in tra unum non admittere fetum. Castores a castrando dicti sunt. Nam testiculi eorum apti sunt medicaminibus, propter quos cum praesenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana2, 7: 'Redimunt se ea parte corporis, propter quod maxime expetuntur.' Iuvenalis12, 34: Qui se eunuchum ipse facit, cupiens evadere damno testiculi. Ip
Abbreviated transcription (Latin):
tius demittit dolore cogente. Ita post ea cor¬
ruptis et cicatricosis sedđibus genitale semen
infusum ñ heret acceptũ: sed irritum resilit.
Nam plinius dicit animalia cũ acutis ungu¬
bus frequenter parere ñ posse. Uiciant᷑ enim
intrinsecus se mouentibus catulis. Pardus se¬
cundus post panterem est genus uariũ ac
udocissimum et preceps ad sanguinẽ. Saltu
enim ad mortem ruit. Leopardus ex ad ulte¬
rio leenȩ et pardi nascit᷑. et terciam originẽ
efficit: sicut et plinius in naturali historia ddi¬
cit. Lconem cum parda. aut pardũ cũ lec¬
na concumbere. et ex utroq coitu degenor
partus creari. ut mulus et asinus. Hin oceron
a grecis uocatus. latine interpretat᷑ in narc
cornũ. Idem et monoceron id est unicornus.
eo quod unum cornu in media fronte habe¬
at pedum quatuor. ita acutũ et ualidũ. ut
quicquid impeterit. aut uentilet aut ꝑfoxt.
Nam et cum elephantis sepe certamen habat.

Expanded text:
tius dimittit, dolore cogente. Ita postea cortius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed irritum resilit. Nam Plinius dicit animalia cum acutis unguibus frequenter parere non posse. Vitiantur eintrinsecus se moventibus catulis. Pardus secundus post pantherem est, genus varium ac velocissimum et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. Leopardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit; sicut et Plinius in Naturali Historia8, 42 dicit, leonem cum parda, aut pardum cum leaena concumbere et ex utroque coitu degeneres partus creari, ut mulus et burdo. Rhinoceron a Graecis vocatus. Latine interpretatur in nare cornu. Idem et monoceron, id est unicornus, eo quod unum cornu in media fronte habeat pedum quattuor ita acutum et validum ut quidquid inpetierit, aut ventilet aut perforet. Nam et cum elephantis saepe certamen habet,
Abbreviated transcription (Latin):
tubera indorso habent: reliquarũ regionum
singula. Dromeda genus cameloꝵ est. mino¬
ris quidem staturę sea uelocioris. Unde et no¬
men habet. Nam dromos grece. cursus et ue¬
locitas appellatur. Centũ cñim et ampbus
miliaria uno dic ꝑgere solet. Quod animal
sicut bos et ouis et camlus ruminat. humi¬
natio aũt dicta .ẽ. aruma. eminente guttu¬
risparte. ꝑ quam dimissus qybus acertis reuo¬
catur animalibus. A sinus et aslluis aseden¬
do dictus. quasi aseddus. Sed hoc nomen qͦd
mnagis equis c̃uemiebat ideo hoc animal sũp¬
sit : quia priusquã equos caꝑent homines. hu¬
ic presidere ceꝑunt. Animal quippe tardũ.
et nulla ratione renitens. statĩ ut uoluit si¬
bi homo substrauit. Onager. interpretat᷑
asinus ferus. On quippe greci asinum uocant.
agriamꝰ ferum. Hos africa habet magnoset
indomitos. et indeserto uagantes Singuli
autem feminarum gregibus presunt. Nas¬

Expanded text:
tubera in dorso habent, reliquarum regionum tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. Dromeda genus camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocatur animalibus. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. Onager interpretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nas
Abbreviated transcription (Latin):
iocundi. Unde et ẽdere. Inde et eduliũ uo¬
catur. Hẏrtus. lasciitũ animal et petulcum.
et feruens semꝑ ad coitũ. cinꝰ oculi ob libidinẽ
in transuersum aspiciunt. Vnde et nom̃ tra¬
hit. Nam hirqui sunt oculoꝵ anguli scđm
suctonium. Cuiꝰ natura adeo calidissima &st:
ut ad amantem lapidemiquẽ nec ignis nec
strri domare ualet materia solus bui cruor
dissoluat. Nlaiores hirti cinifii dicunt᷑ aflu¬
uio cinife in libia ubi grandes nascunt᷑. Capͦs¬
et capras a carpendis uirgultis quidã dixeit̃:
alii quod carpent aspera: non nulli a crepitu
crurum. Unde eas capreas uocitatas quȩ sunt
aggrestes caprȩ. quas greci ꝓ eo qͦd acutissime
lauerunt. Morantur enĩ in excelsis montibꝰ.
et quãuis de longinquo: uident tamen om̃s
qui ueniunt. Eẽdem aũt et capreȩ. et cedem
ibicesquasi abices. eo qͦd ad instar auiũ ardua
et excelsa teneant. et in habitent. ita ut de sub¬

Expanded text:
jucundi; unde et edere, inde et edulium vojucundi; unde et edere, inde et edulium vocatur. 14. Hircus, lascivum animal, et petulcum, et fervens semper ad coitum, cujus oculi ob libidinem in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorum anguli secundum Suetonium, cujus natura adeo calidissima est, ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus hujus cruor dissolvat. Majores hirci Ciniphii dicuntur a fluvio Ciniphe in Libet capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod acutissime laverunt. Morantur enim in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sub
Abbreviated transcription (Latin):
putridis apes. sic̃ de equis scarabei de mulis
locustȩ. de cancris scorpiones. Ouidiꝰ. Conca
ua littorei si demas brachia cancri. Scorpio
exibit caudaq minabitur unca.
I De pecoubꝰ t ium̃tis.G. De uerimbus.

Expanded text:
putridis apes, sicut de equis scarabaei, de mulis putridis apes, sicut de equis scarabaei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius Metam. 15, 369: Concava litorei si demas brachia cancri, scorpio exibit, caudaque minabitur unca. De pecoribus et iumentis. Omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsisse ex tauro et homine qualẽ bestiã dict
fabulose in laberinto inclusam fuisse. de qua
hominis specie. media asim esse dicat᷑. sicut et
yppocentauros quod equoꝵ hominũq incis
natura comuncta fuisse putatur.
quȩdam monstruose hominũ transfor¬
mationes et cõmutationes in bestias: sic̃ de illa
maga famosissima cirte. quȩ socios qͦq ulixis
mutasse fertur inbestias et de archadibꝰ qͥ sor¬
te aducti transnatabant qͦddã stagnũ. atq
ibi conuertebant᷑ in lupos. Nam et diomedis
socios in uolucres fuisse conuersos ñ fabuloso
mendacio sed historica affirmatione c̃firmant.
Sedet quidam asserunt strigas ex hominibus
ficri. Ad multa enun latrocina figurę scelera¬
toꝵ mutantur. et siuc magicis cantibus. siue
herbarum uencficio totis corporibus inferas
transeunt. Si quidem et ꝑ naturã pleraq mu¬
tationem recipiunt. et corrupta in diuersas
species transformant᷑: sic̃ de uituloꝵ carnibus

Expanded text:
sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De qua hominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur. quaedam monstrosae hominum transformationes et commutationes in bestias, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulyssis mutasse fertur in bestias, et de Arcadibus, qui, sorte ducti, transnatabant quoddam stagnum, atque ibi convertebantur in lupos. 2. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos, non fabuloso mendacio, sed historica affirmatione confirmant. Sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fitorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibus in feras transeunt. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur; sicut de vitulorum carnibus
Abbreviated transcription (Latin):
uidens loca ipsa exussit. et sic aquȩ cdausit mea¬
tus. Nam ydra ab aqua dicta est. Huiꝰ menti
oncm facit ambrosius insimilitudine heresum
dicens. Heresis enim uelut quedam idra fabu¬
larum uulneribus suis creuit. et dum sepe reci¬
ditur pullulauit. igni debita. incendioq peri¬
tura. Fingunt et ꝙẏmeram triformem bestiã.
ore leo. postreinis partibus dracho. media capa¬
est. Quam quidam phisiologi ñ animal. sed
cilicie montem esse auunt: quibusdã locis leo¬
nes et capreas nutrientem. quibusdam arden¬
tem. quibusdã plenũ serpentil as. Hunc bello¬
rofontis habitabilem fecit. Vnde et ꝙymeram
dicitur occidisse. Centauri s aũt species uoca¬
bulum indidit: id est hominẽ cquo mitũ Qsͦ
quidam fuisse equites tessaloꝵ dicunt: sed ꝓco
quod discurrentes inbello udut unũ corpus
cquoꝵ et hominum uiderent᷑ inde centauros
fictos asscruerunt. Porro monocentaurũ nom̃

Expanded text:
videns loca ipsa exussit et sic aque clausit meavidens loca ipsa exussit et sic aque clausit meatus. Nam Ydra ab aqua onem facit Ambrosius in similitudinem haeresium dicens: Haeresis enim quasi quaedam Hydra fabularum vulneribus suis crevit, et dum saepe recipitur, pullulatura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen
Abbreviated transcription (Latin):
binsse et ungulas. quia amor et uolat et uul¬
ncrat. Quȩ inde in fluctibus cõmorasse dicun¬
tur: quia fluctus uenerem creauerunt. Saillã
quoq ferunt feminam capitibus succinctã ca¬
ninis cũ latratibus magnis. ꝓptir fretũ sicu¬
li maris. in quo nauigantes uerticibus in se c̃¬
currentium undarũ exterriti latrare estimant
undas quas sorbentis estus uorago collidit.
Fingunt et monstra quędam irrationaliũ
animantiũ. ut cerberum inferoꝵ canẽ tria
capita habentẽ. significantes ꝑ cum tresetates.
per quas mors hominem deuorat. Id est int̾m¬
tiam. iuuentutẽ et senectutẽ. Quẽ quidam
ideo dictum cerberum putant quasi creobros.
id est carnem uorans. Dicunt et ydram scrpen¬
tem cũ nouem capitibus. quȩ latine scedra di¬
citur quod uno ceso tria capita excrescebant.
Sed constat rdram locũ fuisse cuomentẽ aqͥs.
uastantem uicinam ciuitatẽ. in quo uno me¬
atu clauso multi crumpebant Quod hercules

Expanded text:
buisse et ungulas, quia amor et volat et vulbuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Fingunt et monstra quaedam inrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors hominem devorat, id est infantiam, iuventutem et senectutem. Quem quidam ideo dictum Cerberum putant quasi κρεοβόρος, id est, carnem vorans. Dicunt et Hydram serpentem cum novem capitibus, quae Latine Caedra dicitur, quod uno caeso tria capita excresSed constat Ydram fuisse locum evomentem aquas vastantes vicinas civitates, in quo uno meatu clauso multi erumpebant. Quod Hercules
Abbreviated transcription (Latin):
excedint. Dicunt᷑ aũt et alia hominũ fabu¬
losa portenta quę non sunt. sed ficta in causis
rerũ interpretant᷑. ut gerionem hispanie regẽ
triplici forma ꝓditũ. Euerunt enim tresfr̃s
tantȩ concordię in tribus corporibus. quasiu¬
na anima esset Gorgones quoq meretricescri¬
nitas serpentibus. que aspicientes conuerte¬
bant in lapides habentes unũ oculũ. quẽ in¬
incem utebant᷑ Euerunt aũt tres sorores uniꝰ
pulchritudinis. quasi uniꝰ oculi. que ita spe¬
ctatores suos stupescere faciebant. ut uertere
cosputarent᷑ in lapides. Sirencͥs tres fingunt
fuisse. ex parte uirgines et ex parte uolucres:
habentes alas et ungulas. quarũ una uoce. al¬
tera tibus. tercia lira canebat: quȩ illectosna¬
ingantes sub cantu in naufragia trahebant.
sccundum ucritatem aũt incretrices fucrt
quȩ transcuntes qm̃ deducebant ad egestatẽ.
usfictȩ sunt inferre naufragia. Alas aũt ha¬

Expanded text:
excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabuexcedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufragium trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem ha
Abbreviated transcription (Latin):
tonius sc̃s uidit. qui ętiam interrogatus dei
sum unus ex accolis heremi quos uario delu¬
sa errore gentilitas faunos satirosq et incu¬
bos colit. Dicuntur quidam et siluestres ho¬
mines quos nonnulli faunos ficarios uocant
Sciopodum gens fertur inehiopia singulis
cruribus et celeritate mirabil quos inde sci¬
opodas greci uocant. eo quod ꝑ estum int̾ra
resupimĩ iacentes. pedum suoꝵ magnitudine
adumbrentur. Antipodas in libiã plantas
uersas habent post crura: et octonos digitos
in plantis. Ippopodes in scitdna sunt humanã
formam et equinos pedes habentes. In indiafe¬
runt esse gc̃s quȩ macrobii nuncupant᷑ duo¬
decim pedum staturam habentes. Est et gens
ibi statura cubitalis qͦs greci a cubitu pigincos
uocant. de qua supradiximus. li montanam
di̧ tenent. quibus ẽ. uicinus occeanꝰ. Perhibent
et in cadem india esse gentẽ feminarũ. quȩ qͥn¬
quennes concipiunt. et octauũ uite annũ non

Expanded text:
tonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus Dei tonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus Dei sum unus ex accolis heremi, quos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit.' Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili: quos inde σκιόποδας Graeci vocant, eo quod per aestum in terra resupini iacentes pedum suorum magnitudine adumbrentur. Antipodes in Libya plantas versas habent post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India ferunt esse gentem quae μακρόβιοι nuncupantur, duodecim pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito pygmaeos vocant, de qua supra diximus, § 7. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non
Abbreviated transcription (Latin):
nias in libia credunt truncos sine capite nas¬
ci. et os et oculos habere inpectore. Alios sine
ceruicibus gigni: oculos habentes in humeris.
In ultuno aũt orientis monstruosȩ gentiũ fi¬
cies scribunt᷑. Aliȩ sine naribus cquali totiꝰ
oris planitie informes habentes uultus. Alis
labro subteriore adeo ꝓminenti. ut in solis ar¬
doribus totam ex eo faciem contegant dormi¬
entes. Aliis concrita ora esse modico tantum
foraminc calamis auenarum pastus haurimn¬
tes. Nonnulli sine linguis esse dicunt᷑. inincẽ
sermonis utentes nutu siũe motu. Panotios
apud scitiam esse ferunt. tam diffusa magni¬
tudine aurium. ut ome corpus ex eis contẽgant
Pan enum greco serinone om̃e othi aures di¬
cunt᷑. Artabathite in etinopia. ꝓni ut pecora
ambulare dicunt᷑. quadragesimum eui annũ
nullus suꝑgredit᷑. Satiri homuntiones sunt ad¬
uncisnaribus. cornua infrontibus et capra¬
rum pedibus similes qualem in solitudine an¬

Expanded text:
myas in Libya credunt truncos sine capite nasmyas in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium ut omne corpus ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. Artabatitae in Aethiopia proni, ut pecora, ambulare dicuntur: quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis naribus; cornua in frontibus, et caprarum pedibus similes, qualem in solitudine An
Abbreviated transcription (Latin):
dam monstra st̃ hominũ: ita in uniuerso
genere humano quedam monstra st̃ genti¬
um ut gigantes cͣinocefali. ciclopes. et cet̾a.
Gigantes dictos iuxta greci sermonis echi¬
mologiam qui cos gegenes existimant id est
terrigenas eo quod eõs fabulose parens terra.
immensa mole. et similes sibi genuerit Ge
enim terra appellat᷑. genis. genꝰ licet et t̾rę
filios uulgus uocat. quoꝵ genus incertũ est.
Falso aut̃ opinant᷑ quidam imꝑitide scrip¬
turis sc̃ĩs preuaricatores anglos cũ filiabus
hominum ante diluuiũ concubuisse et ex¬
inde natos gigantesid est nimĩ grandes t
fortes uiros dẽ quibus terra completa est. Ci¬
nocefali appellantur eo quod canina cãpi¬
ta habeant. quosq ipse latratus magis besti¬
as quam homines confitet᷑. li in india nascũ¬
tur. Cic lopes quoq eadem india gignit. et
dictos cic lopes coqͦd unũ habere oculũ infron¬
propter quod solas ferarum carnesedunt. Lẽ¬

Expanded text:
aedam monstra sunt hominum, ita in universo aedam monstra sunt hominum, ita in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut Gigantes, Cynocephali, Cyclopes, et cetera. Gigantes dictos iuxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos γηγενεῖς existimant, id est terrigenas, eo quod eos fabulose parens terra inmensa mole et similes sibi genuerit. Γῆ enim terra appellatur: γένος genus; licet et terrae filios vulgus vocat: quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam inperiti de Scripturis sanctis praevaricatores angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos Gigantes, id est nimium grandes et fortes viros, de quibus terra conpleta est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur. Hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit; et dictos Cyclopes eo quod unum habere oculum in fronpropter quod solas ferarum carnes edunt. Blem
Abbreviated transcription (Latin):
ne creationis portentũ. ut ex muliere uitu¬
lum dicit historia generatum. Alia q̃ sine
transfiguratione mutationem habent lo¬
corum: ut oculos inpectore ud infronte. au¬
res supra intimpora. suel sicut aristotilestra¬
didit. quendam insinistra parte iecur. in
dextera splen habuisse. Alia scđm connatu¬
rationem. ut in alia manu digiti plures
connaturati et coherentes repꝑiant᷑. in alia
minus. siue in pedibus. Alia scdm ĩmaturã
et intemperatam creationem sicut ii qui
dentati nascunt᷑. siuc barbatisuel cam. Alia
complexu plurimarũ differentiarũ sic̃ illud
quod prediximus in alexandro multiforme
portentum. Alia cõmixtione generis ut an¬
ditẽ aũt nuncupati. eo quod eis uterq sexꝰ
appartat. Erina quip̃pe apud grecos mas¬
culus: a frodi femina nuncupat᷑. ħ dextram
mamillam uirilem sinistram muliebrem
habentes. uicissim coeundo et gignunt et
pariunt. Sicut aũt in singulis gentibus q̃¬

Expanded text:
nae creationis portentum, ut ex muliere vitunae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore vel in fronte, aures supra tempora: vel sicut Aristoteles tradidit quendam in sinistra parte iecur, in dextera splen habuisse. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiuntur, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum inmaturam et intemperatam creationem, sicut hi qui dentati nascuntur sive barbati vel cani. Alia conplexu plurimarum differentiarum, sicut illud quod praediximus § 5 in Alexandro multiforme portentum. Alia conmixtione generis, ut ἀνditae autem nuncupati eo quod eis uterque sexus appareat. Ἐρμῆς quippe apud Graecos masculus, Ἀφροδίτη femina nuncupatur. Hi dexteram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
sumunt mutationem. Exempli causa: cum
sex digitis nati. Portenta gͥ uel portentuosa
existunt: alia magnitudine totius corporis
ultra cõmunem hominũ modũ. quantus
fuit ticion in nouem iugeribus iacens: ho¬
mero testante. Alia paruitate totiꝰ corpo¬
ris. ut nani: uel quos greci pigmeos uocant.
eo quod sint statura cubitales. Alia mag¬
nitudine partium ueluti capite inforii.
aut suꝑflins membroꝵ partibus. ut bicipi¬
tes et trimani. uel scinodontas. quibꝰ gemi
n ꝓcedunt dentes. Alia defectu partium.
inquibus altera pars plurimũ deficit ab
altera: ut manus amanu. uel pes apede
Alia decisione. ut sipe manu aut capite ge¬
nerata quos greci steresios uocant. Alia por¬
numeria. qũando solũ caput aut crus
nascitur. Alia quȩ in parte transfigurantur:
sicut que leonis habent uultũ uel canis uel
taurinum caput aut corpus. ut ex pasiphe¬
lia quȩ ex om̃i parte transfigurant᷑ in alre¬

Expanded text:
sumunt mutationem, exempli causa cum sumunt mutationem, exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante: alia parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales. Alii a magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a decisione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia praenumeria, quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut ex Pasiphlia, quae ex omni parte transfigurantur in alie
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus futuris constitute uident᷑. Uult enĩ
ds̃ incerdum uentura significare. ꝑ aliqua
nascentium noxia. sicut et ꝑ sõnos et ꝑ oracu¬
la quibuis premoneat et significet quibusdã
uel gentibus ud hominibus futuram cladem.
quod plurimis etiam exꝑimentis ꝓbatũ est.
UXerxen quippe uulpes exequa creata solui
regnum portendit Alexandio ex mulicre mon¬
strum creatum. quod suꝑioris corporis par¬
tes hominis sed mortuas habucrit. inftriores
diuersarum bestiarum sed uiuentes: signifi¬
casse repentinam regis interfectionem. Suꝑ¬
uixerant enim acteriora inclioribus. Sed hec
monitra quȩ in significationibus dant᷑ non
diũ uiuunt: sed continuo ut nata fucrint
occidunt. Inter portentũ aũt et portentuosũ
difͣfert. Nam portenta sunt quȩ transfigu¬
rantur. sicut fertur inumbria mulierem pe¬
perisse serpentẽ. Inde lucanus ¶Matrẽq
siis conterruit infans. Portentuosa uͦ leuẽ

Expanded text:
tionibuso futuris constituta videntur. Vult enim tionibuso futuris constituta videntur. Vult enim deus interdum ventura significare per aliqua nascentium noxia, sicut et per somnos et per oracula, qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus1,563: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est humũ iniecre.
ortenta esse uarro ait. quȩ contra natu¬
ram nata uident᷑ sed ñ st̃ cont᷑ natu¬
ram. quia diuina uoluntate fiunt. cũ uolũ¬
tas creatoris cuiꝰq conditę rei natura sit. Un¬
de et ipsi gentiles dm̃ modo naturã mͦ dm̃
appellant. Portentum gͦ fit ñ contra natu.¬
ram: sed contra quam .ẽ. nota natura. Porten¬
ta aũt et ostenta monstra atq ꝓdigia idõ
nuncupant᷑ qͦd portendere atq ostende¬
re. monstrare ac predicare. aliqua futura ui¬
dentur. Nam portenta dicta ꝑhibent a por¬
tendendo id est preostendendo. Ostenta aũt:
quod ostendert quic quam futurũ uideant᷑
Prodigia. quod porro dicant idest futura p̃di¬
cant. Monstra uero a monitu dicta. qͦd aliqͥd
significando demonstrant. siue qͦd statĩ mon¬
strent quid appareat. et hoc ꝓprictatis est Abu¬
sionc tamen scriptoꝵ plerũq corrũpit᷑. Quȩ¬
dam aũt portentoꝵ creationes in significa¬

Expanded text:
hoc est humum inicere. hoc est humum inicere. § 3 De portentis. Portenta esse Varro ait quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cuiusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat; et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significa
Abbreviated transcription (Latin):
tera .u. nonnnatiuusẽ. nom̃inis ñ participi¬
um. ut fatuus. arduus. Conuenienter itaq
factum. ut quemadimodum id qͦd significat
non potest agendo.ita et ipsum nomen ñ
possit loquendo declinari. Om̃is aũt mortu¬
us aut fimus est aut cadauer. Fimus . ẽ. si se¬
peliat᷑. Et dictum funus a funibus accensis.
quos ante ferctrum papiriscera circundatis
ferebant. Cadauer aũt est si inscpultũ iacet.
Nam cacdauer nominatũ a cadendo quia iã
stare non potest. Quod dum portat᷑. ereqͥas
dicimus. Crematũreliquias. Conditũ: iã se¬
ctus uocatus quia compleuit uitȩ officium.
Nam dicimus functos officio. quia officia de¬
bita complcuerunt. Unde est et honoribus
functus. Hinc gͦ defunctus quod ab officio sit
untẽ depositus. siuc quod sit diem functꝰ. Se¬
pultus aũt dictusco qͦd iam sine pulsu et pal¬
pitatione ẽ id est sinc motu Sepclire aũt ẽ.
condere corpus. nã humare obrucre dicimꝰ.

Expanded text:
tera U, nominativus est, non participitera U, nominativus est, non participium, ut fatuus, arduus. Convenienter itaque factum ut quemadmodum id, quod significat, non ppotest loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut funus est, aut cadaver. Funus est si sepeliatur, et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis ferebant. Cadaver autem est si insepultum jacet, nam cadaver nominatur a cadendo, quia jam stare non potest. Quod dum portatur adicimus: crematum reliquias: conditum iam sectus vocatus, quia conplevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui officia debita conpleverunt; unde est et honoribus functus. Hinc ergo defunctus, quod ab officio sit vitae depositus, sive quod sit diem functus. Sepultus autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Canicies aũt uocata a candore quasi can¬
dicies. Unde est illira. florida iuuentꝰ. lactea
canicies. ꝓut diceret candida. Senectus aũt
multa secum et bona affert et mala. Bona.
quia nos apotentissimis dnĩs liberat. uoluo¬
tatibus imponit modum. libidinis frangit
impctus. auget sapientiã. dat maturiora con¬
silia. Mala aũt quia semũ miserrimũ est: de¬
untur corporis uires. senectus et morbus. Mors
dicta quod sit amara. uel amarte qui ast esfe¬
ctor mortium. siue a morsu hominis prum.
quod uetitę arboris pomũ mordens mortem
incurrit. Tria sunt aũt genera mortis. Ace¬
ha. immatura. naturalis. A cerba infantũ.
immatura iuuenum. merita id est natura¬
lis senum. Mortius aũt ex qua parte orati¬
onis aeclinetur incertum est. Nam sic̃ ait ce¬
sar ab eo quod est morior. in participio p̃te¬
riti temporis intus exire debuit. ꝑ unũ scili¬
cit .u. non ꝑ duo. Nam ubi geminata est lit¬

Expanded text:
est. Canities autem vocata a candore, quasi canest. Canities autem vocata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia. Mala autem, quia senium miserrimum est deuntur corporis vires, senectus et morbus. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium sive mors a morsu hominis primi, quod vetitae arboris pomum mordens mortem incurrit. Tria sunt autem genera mortis: acerba, inmatura, naturalis. Acerba infantium, inmatura iuvenum, merita, id est naturalis, senum. Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur incertum est. Nam sicut ait Caesar, ab eo quod est morior in participio praeteriti temporis in 'tus' exire debuit, per unum scilicet U, non per duo. Nam ubi est geminata lit
Abbreviated transcription (Latin):
us uocabatur. Senior est adhuc uiridior. In
lescentior. ñ utiq magis adolescens. sed minꝰ.
ut semor minus senex ubi cõparatiuus graꝙꝰ
minus significat apositiuo. Ergo seror ñ sa¬
tis sicut iunior infra iuuenem. sicut paugior
a sensus diminutione. eo quod iam ꝑ uetusta¬
tem desipiant. Nam fisici dicunt stultos esse
homines frigidioris sanguinis. prudentes ca¬
lidi. Unde et senes in quibus iam frigit. et pu¬
eri in quibus necdum calet: minus sapiunt.
Inde est quod conuenit sibi infantũ etaset se
num. Senes enim per nimiam etatẽ delirat.
pucri per lasciuiam et infantiã ignorant qͥd
agant. Senęr autem tantum masculim ge¬
neris est. sicut anus feminei. Nam asius d̃iqi¬
tur sola mulier. Anus aũt appellata a mul¬
tis annis quasi annosa. Nam si cõmune esset
nomen cur diceret terentius senem mulicrẽ:
Hinc et uetula. quia uctusta. Sicut aũt a se¬
ne senectus. ita ab anu amilitas nominata

Expanded text:
us vocabatur. Senior est adhuc viridior. In us vocabatur. Senior est adhuc viridior. In escentior. Adulescentior non utique magis adolescens, sed minus; ut senior minus sene, ubi comparativus gradus minus significat a positivo. Ergo senior non satis, sicut iunior inter iuvenem, sicut pauperioa sensus diminutione, eo quod iam per vetustatem desipiant. Nam physici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis, prudentes calidi: unde et senes, in quibus iam friget, et pueri, in quibus necdum calet, minus sapiunt. Inde est quod convenit sibi infantum num. 28. Senes enim per nimiam aetatem delirant, pueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Senex autem tantum masculini generis est, sicut anus feminini; nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune esset nomen, cur diceret Terentius senem mulierem? Hinc et vetula, quia vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu anilitas nomi