comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curia: sunt mumapiales rustia¬
q fomam: sunt negocii gorẽtes.
Sunt ecia libertimꝰ obtimates.
Nũs ut dixi huiul generis: late
et uarie diffulus est. lz genus u¬
nu̾sũ ut tollat᷑ exror. breui circũ¬
scribi et definiri potelt. Onnes
optimates sunt. qui neq nocẽtel
sunt nec nã imꝓbi. nec furiosi.
nec malis domestias impediti.
Eigit᷑ ut hii sint quã tu nacionẽ
appellasti et qui integri lunt et
sani et bene de rebus domesticis
mates guissimi et darissimi auel
numerant᷑ et principes ciuitatis.
Quid est g̾ ꝓpositũ hil R p. gu
B̾natorib. qd intueri. et quo cur¬
sum luũ dirig̾e debeant. Id qd̾ est
p̃stãtissimũ in aximeq optabi¬
ie oĩbus sains et homis et beatis
cũ dignitate ociũ. Hoc qui uolũt
oĩes optimates. Qui efficiũt
sũmi uiri et conseruatores ciuu¬
tatis putant᷑. Ieq emĩ rorũ
gerondarũ dignitate homines
et ferti ita cõuenit: ut ocio ꝓ
spiciãt. neq illum amploxari

Expanded text:
curia, sunt municipales rusticcuria, sunt municipales rusticique Romani, sunt negoti gerentes, sunt etiam libertini optimates. numerus, ut dixi, huius generis late et varie diffusus est; sed genus universum, ut tollatur error, brevi circumscribi et definiri potest. omnes optimates sunt qui neque nocentes sunt nec natura improbi nec furiosi nec malis domesticis impediti. esto igitur ut ii sint, quam tu nationem appellasti, qui et integri sunt et sani et bene de rebus domesticis mates gravissimi et clarissimi cives numerantur et principes civitatis. quid est igitnatoribus quod intueri et quo cursum suum derigere debeant? id quod est praestantissimum maximeque optabile omnibus sanis et bonis et beatis, cum dignitate otium. hoc qui volunt, omnes optimates, qui efficiunt, summi viri et conservatores civitatis putantur; neque enim rerum gerendarum dignitate homines ecferri ita convenit ut otio non prospiciant, neque ullum amplexari
Abbreviated transcription (Latin):
Nimirũ hoc illud ẽ qd̾ de me potissi¬
mũ tu in acculacione quelisti: q̃
esset nr̃a nacio optimatiũ. Sic
enim dixisti. Nem queris p̃clarã
uuẽtuti ad discendum nec mͥ dif¬
ficilem ad ꝑ docendum. De qua
pauca iudices dica. et ut arbit᷑r
nec abutilitate eorũ qͥ audiẽt. nec
ab officio ur̃o. nec ab ip̃ã causa
p. sestii ꝑhorrebit orõ mea. Duo
genera semꝑ in hac ciuitate fuer̃t
eorũ qui u̾sari in re p. atq in ea
se excellencius ger̾e studuerũt.
Quib ex generib alteri se popu¬
lares. alteri obtiniates et haberi
et esse uoluerũt. Nui ea q̃ facie¬
bant queq dicebant multitudini
iocunda uolebaut esse populares.
Qui aũt ita se g̾ebant ut sua cõsi¬
tes habebant᷑. Quis gͦ obtimus
quisq nũo s queris ĩnũabiles.
Neq enim aliter stare possemus
Sunt prmnapes ꝯsilii publici: sut
qui eorũ secta sequnt: sunt ma¬
ximorũ ordinũ hoĩes quib patet

Expanded text:
nimirum hoc illud est quod de me potissinimirum hoc illud est quod de me potissimum tu in accusatione quaesisti, quae esset nostra natio optimatium; sic enim dixisti. rem quaeris praeclaram iuventuti ad discendum nec mihi difficilem ad perdocendum; de qua pauca, iudices, dicam, et, ut arbitror, nec ab utilitate eorum qui audient, nec ab officio vestro, nec ab ipsa causa P. Sesti abhorrebit oratio mea. duo genera semper in hac civitate fuerunt eorum qui versari in re publica atque in ea se excellentius gerere studuerunt; quibus ex generibus alteri se popularis, alteri optimates et haberi et esse voluerunt. qui ea quae faciebant quaeque dicebant multitudini iucunda volebant esse, populares, qui autem ita se gerebant ut sua consites habebantur. quis ergo iste optimus quisque? numero, si quaeris, innumerabiles, neque enim aliter stare possemus; sunt principes consili publici, sunt qui eorum sectam sequuntur, sunt maximorum ordinum homines, quibus patet
Abbreviated transcription (Latin):
de edile ipso loquar qui eçia diẽ
dixit. et acculauit de ui milonẽ
Neq hic tamen nulla umqͣ ĩui¬
ria adduce̾t᷑ ut eũ tali u̾tute tan¬
taq firmitate animi se in R p.
fuisse peniteat. S qui hec ui¬
dent adulescentes. quonã suas
mẽtes conferent. Ille qͥ monumẽ¬
ta publica. qui edes sacras. qui do¬
mos immicorũ suorũ obpugnauit
excidit. intendit: qui scipatus sẽ¬
per sicariis. septus armatis. mu¬
nitus indicib fuit : quorũ hodie
copia redundat. qui et ꝑegrina
manũ facmorosorum concitauit.
et seruos ad cedem idoneos emit: et
in tribunatu carce̾m totũ in forum
effudit. uolitat edilis: accusat eũ
qͥ aliqͣ ex ꝑte eius furorẽ exultãte
rep̾ssit. Hic qͥ se est tutatus sic̃ in
pͥuata re. deos penatis suos in Rep.
uira tribunatus atq auspicia de¬
fenderet. accusare eũ moderate
a quo ip̃e nefarie accusatur ꝑ se¬
natus auctoritatẽ nõ est situs:

Expanded text:
de aedili ipso loquar, qui etiam diem de aedili ipso loquar, qui etiam diem dixit et accusavit de vi Milonem? neque hic tamen ulla umquam iniuria adducetur ut eum tali virtute tantaque firmitate animi se in rem publicam fuisse paeniteat; sed qui haec vident adulescentes quonam suas mentis conferent? ille qui monumenta publica, qui aedis sacras, qui domos inimicorum suorum oppugnavit excidit incendit, qui stipatus semper sicariis, saeptus armatis, munitus indicibus fuit, quorum hodie copia redundat, qui et peregrinam manum facinerosorum concitavit et servos ad caedem idoneos emit et in tribunatu carcerem totum in forum effudit, volitat aedilis, accusat eum qui aliqua ex parte eius furorem exsultantem repressit: hic qui se est tutatus sic ut in privata re deos penatis suos, in re publica iura tribunatus atque auspicia defenderet, accusare eum moderate a quo ipse nefarie accusatur per senatus auctoritatem non est situs.
Abbreviated transcription (Latin):
uillam edificare in oculis oĩu tã¬
quo fortissimũ ac sũmũ ciue ĩ in¬
iudiam homo castus ac nõ cupi¬
dus uocaret. Alterũ thracibus ac
dardans. p̾mũ pacẽ maxͣ peciũa
uendidisse: deinde ut illi pecuiã
ꝯficere possent: uexandam his
macedoma et spolianda tradidis¬
se. eũdemq bona creditorũ ciuiũ
cogere peciuãs maximas a dyrra¬
chinis. spoliare thessalos. certã
acheis in annos singulos pecuma
imꝑauisse. neq tãmẽ ullo in pub¬
lico aut religioso loco signũ aut
tabula aut̃ ornamẽtu reliquisse.
Hos sic in lude̾ quib om̃e suppli¬
ciũ atq oĩs iure obtimo poena de¬
betur reos esse hos duos quos uide¬
tis. Omitto iam numeriũ. serra¬
nũ eliũ quisquilianas sedicionis
clodiane. s tñ hi quoq ecia nũc
uolitant ut uidetis. nec dum uos
de uob̾ aliquid timetis. illi umqͣ
de se ꝑtimescũt. Nam quid ego

Expanded text:
villam aedificare in oculis omnium tanvillam aedificare in oculis omnium tanquo fortissimum ac summum civem in invidiam homo castus ac non cupidus vocaret; alterum Thracibus ac Dardanis primum pacem maxima pecunia vendidisse, deinde, ut illi pecuniam conficere possent, vexandam iis Macedoniam et spoliandam tradidisse, eundemque bona creditorum, civiumcogere pecunias maximas a Dyrrachinis, spoliare Thessalos, certam Achaeis in annos singulos pecuniam imperavisse neque tamen ullo in publico aut religioso loco signum aut tabulam aut ornamentum reliquisse; illos sic inludere quibus omne supplicium atque omnis iure optimo poena debetur, reos esse hos duos quos videtis. omitto iam Numerium, Serranum, Aelium, quisquilias seditionis Clodianae; sed tamen hi quoque etiam nunc volitant, ut videtis, nec, dum vos de vobis aliquid timebitis, illi umquam de se pertimescent. nam quid ego
Abbreviated transcription (Latin):
dnẽtur necesse est. Hoc uident
omẽs. Hilo et iudit et fecit ut
ius exꝑiret᷑. uimi depelleret. Al¬
tero uti uoluit et nirtus auda¬
ciã uince̾t. Altero usus necessa¬
rio est ne u̾tus ab audacia uin¬
ce̾tur. Cadẽq racio fuit lesti: si
minus in acculando neq enim
ꝑ omes fuit idem fieri necesse. At
certe in necellitate defendende sa¬
lutis lue p̃sidioq contͣ uimi et
manũ cõꝑando. O dii ĩmoͣrles
quẽ nam oltenditis ex itũ nobis
quam spem rei p. dacis. quotul
quisqz muemet tanca u̾tute uir
qui optimã quãq caula rei .p.
amplectatur. qͥ bonis iuris deser¬
uiat. qui solida laudem uerãq q̃¬
rat cũ sciat duo illa rei .p. pene fa¬
ta. gabimũ et pisonem alterum
haurire cotidie ex pacatissimis at¬
q opulentissimis syrie gazis ĩnũa¬
bile pondus auri. bellum inferre
quiescentibus ut eorũ uete̾s in liba¬
tasq diuicias in ꝓfundissimũ libi¬
dinem suarũ gurgitem ꝓfundant.

Expanded text:
dominetur necesse est. hoc vident dominetur necesse est. hoc vident omnes: Milo et vidit et fecit, ut ius experiretur, vim depelleret. altero uti voluit, ut virtus audaciam vinceret; altero usus necessario est, ne virtus ab audacia vinceretur. eademque ratio fuit Sesti, si minus in accusando—neque enim per omnis fuit idem fieri necesse—at certe in necessitate defendendae salutis suae praesidioque contra vim et manum comparando. O di immortales! quemnam ostenditis exitum nobis? quam spem rei publicae datis? quotus quisque invenietur tanta virtute vir qui optimam quamque causam rei publicae amplectatur, qui bonis viris deserviat, qui solidam laudem veramque quaerat? cum sciat duo illa rei publicae paene fata, Gabinium et Pisonem, alterum haurire cotidie ex pacatissimis atque opulentissimis Syriae gazis innumerabile pondus auri, bellum inferre quiescentibus, ut eorum veteres inlibatasque divitias in profundissimum libidinum suarum gurgitem profundat,
Abbreviated transcription (Latin):
uire descripto fusi ꝑ agros ac dis¬
persi uagarent᷑: tantũq habe¬
rent qnͣtũ manu ac uiribus per
cedem ac nulnera aut eriꝑe aut
retin̾e potuillent. Qui gͣ p̾mi
u̾tute et conlilio p̾̃stanti ex tite¬
rũt. hi ꝑspecto genere huãne
docilitatis atq ingenii. dissipa¬
tos unũ in locũ ꝯgregarũt. eos¬
q ex efferitate illa ad iusticia
atq mansuetudine tnͣsduxerũt
Tum res ad cõmune utilitate
quas publicas appellamus. Tũ
ouenticula hominũ que postea
ciuitates noĩate sunt. Lum do¬
micilia cõiũcta quas urbes dici¬
mus inuẽto et diuino iuire et hu¬
mano moenib seplerũt. Acq
inter hãc uitam ꝑpolitam hũa¬
nitate et illam mimanes: nicħ
tam interelt qmͣ ius atq uis. ho¬
rũ utrũ uti nolimus: alto est u¬
tendu. Uim uolumus extingui
ius ualeat necesse est: iudicia qͥ¬
bus om̃ẽ ius continet᷑. Iudicia
displicent aut nulla sunt: ius

Expanded text:
iure descripto fusi per agros ac disiure descripto fusi per agros ac dispersi vagarentur, tantumque haberent quantum manu ac viribus per caedem ac vulnera aut eripere aut retinere potuissent? qui igitur primi virtute et consilio praestanti exstiterunt, ii perspecto genere humanae docilitatis atque ingeni dissupatos unum in locum congregarunt eosque ex feritate illa ad iustitiam atque ad mansuetudinem transduxerunt. tum res ad communem utilitatem, quas publicas appellamus, tum conventicula hominum, quae postea civitates nominatae sunt, tum domicilia coniuncta, quas urbis dicimus, invento et divino iure et humano moenibus saepserunt. atque inter hanc vitam perpolitam humanitate et illam immanem nihil tam interest quam ius atque vis. Horum utro uti nolumus, altero est utendum. vim volumus exstingui, ius valeat necesse est, id est iudicia, quibus omne ius continetur; iudicia displicent aut nulla sunt, vis
Abbreviated transcription (Latin):
citetur. ne q̃rat᷑ ne mẽcionez
om̃o cuiqͥͣ iudicũ aut iudiciorũ
fac̾e̾ liceat. Quid ageret uir ad
u̾tutem. dignitatem. gloria natꝰ
ui scelatorũ hominũ corrobora¬
ta legibus uidiciisq sublatis
daret. an causãm susceptam af¬
flige̾t. An se donn continet. Et
uina turpe pucauit et dec̾reri.
eciam eripi reeicit: ut qm̃ sibi¬
ꝑiculo ꝑtimesc̾et. Quomͦ g̾ hoc
in gen̾e p̾sidii ꝯꝑati acculas sesti¬
um. cũ idem laudes milones. an qͥ
sua tecta defendit. qͥ ab aris focs
fertũ flãmãq depellit. qui sibi
lice̾ uult tuto esse in foro. in tem¬
plo. in curia. iuire p̃sidiũ ꝯꝑat.
qui uulneribus que cerint co¬
tidie toto corpore monet᷑. ut ali¬
quo p̾sidio caput et ceruices et
iugulũ ac lat̾a tutet᷑ hũc de
ui acculandũ putas. Quis em̃
nrm̃ iudices ionorat ita natura
rerũ tulisse. ut quodam tempore
hoĩes nõdũ neq nãli neq ciuili

Expanded text:
citetur, ne quaeratur, ne mentionem citetur, ne quaeratur, ne mentionem omnino cuiquam iudicum aut iudiciorum facere liceat! quid ageret vir ad virtutem, dignitatem, gloriam natus vi sceleratorum hominum conroborata, legibus iudiciisque sublatis?daret? an causam susceptam adfligeret? an se domi contineret? et vinci turpe putavit et deterreri et clam eripi: id egit ut, qriculo pertimesceret. quo modo igitur hoc in genere praesidi comparati accusas Sestium, cum idem laudes Milonem? an qui sua tecta defendit, qui ab aris focis ferrum flammamque depellit, qui sibi licere vult tuto esse in foro, in templo, in curia, iure praesidium comparat: qui vulneribus, quae cernit cotidie toto corpore, monetur ut aliquo praesidio caput et cervices et iugulum ac latera tutetur, hunc de vi accusandum putas? quis enim nostrum, iudices, ignorat ita naturam rerum tulisse ut quodam tempore homines nondum neque naturali neque civili
Abbreviated transcription (Latin):
uitati hoĩs uidebat ille gladia¬
tor se si moribus age̾t parem eẽ
non posse. ad ferrũ. faces. ad co¬
cidianam cedem. incendia rapinas
se cũ exercitu suo contulit. domũ
obpugnare. itmeribus occurre̾.
ui lacessere et terrere coepit.
Non mouit hoiem sũma gͣui¬
tate sũmaq constancia. S
qͣmqͣ dolor anmi innata liber¬
cas ꝓmpta excellensq u̾tus
fortissimũ uirũ hortabat᷑. in
uim oblatam p̃sertim sepius
ut frang̾et et refutaret: tanta
moderacio fuit hoĩs tantũ consi¬
luĩ: ut contine̾t dolorem. neq
eadem se re ulcisce̾tur. qua esset
lacessitus. S illũ tot iam in fu
pudiantem. legũ si posset laqis
constringe̾t. Descendit ad accu
lis p̾miis. nulla hoũu poscula¬
cione aut ecias opimone id umꝙͣ
esse facturũ. fracti erant amim
hoĩs. hoc enimi accusante pͥstimi
illius sui iudicii curpitudinem
desꝑabat. Ecce tibi consul p R
cta ꝓponũt. ne reus adsit: ne

Expanded text:
avitati hominis videbat ille gladiaavitati hominis videbat ille gladiator se, si moribus ageret, parem esse non posse; ad ferrum, faces, ad cotidianam caedem, incendia, rapinas se cum exercitu suo contulit; domum oppugnare, itineribus occurrere, vi lacessere et terrere coepit. non movit hominem summa gravitate summaque constantia; sed quamquam dolor animi, innata libertas, prompta excellensque virtus fortissimum virum hortabatur vi vim, oblatam praesertim saepius, ut frangeret et refutaret, tanta moderatio fuit hominis, tantum consilium, ut contineret dolorem neque eadem se re ulcisceretur qua esset lacessitus, sed illum tot iam in funpudiantem legum, si posset, laqueis constringeret. descendit ad accuslis praemiis, nulla hominum postulatione aut etiam opinione id eum umquam esse facturum? fracti erant animi hominis; hoc enim accusante pristini illius sui iudici turpitudinem desperabat. ecce tibi consul, practa proponunt; ne reus adsit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
laudis fructũ p̾senti libenter im¬
ꝑciam. p̃sertim cũ u̾bis cõsequi
non possim. s qd̾ existimo. si mi¬
lonis causam acculatoris uoce
cõlaudata probaro. uos in hoc
crimine parem sestii causam ex¬
istimaturos. Adiit gͦ T. amnus
ad causas re p. sicut ciuẽ prĩe
plex causa constans racio. ple¬
na consensionis omniũ. plena
concordie. collegas ad iutores ha¬
bebat. Consulis alterius sũmũ
studiũ: alterius aminr̾ pene pla¬
catus. De p̃toribus unus alie
citati. erecta italia. duo soli erãt
empti ad impediendũ. qui si ho¬
mines despecti et cõtempti tan¬
tam rem sustinere non potiuis¬
sent. se cansam quã susceꝑat nul¬
lo labore ꝑ acturũ uidebat. a¬
gebat auctoritate. agebat ꝯsilio.
agebat ꝑ sũmũ ordine. agebat
exemplo bonorũ ac forciũ ciuiũ.
quid Re p. quid se dignũ elset. qͥs
ipse esset. quid spare. quid ma¬
ioribus siis reddere deberet di¬
ligentissime cogitabat. Huic gͣ¬

Expanded text:
laudis fructum praesenti libenter imlaudis fructum praesenti libenter impertiam, praesertim cum verbis consequi non possim, sed quod existimo, si Milonis causam accusatoris voce conlaudatam probaro, vos in hoc crimine parem Sesti causam existimaturos: adiit igitur T. Annius ad causam rei publicae sic ut civem patriae plex causa, constans ratio, plena consensionis omnium, plena concordiae. conlegas adiutores habebat; consulis alterius summum studium, alterius animus paene placatus, de praetoribus unus aliencitati, erecta Italia. duo soli erant empti ad impediendum; qui si homines despecti et contempti tantam rem sustinere non potuissent, se causam quam susceperat nullo labore peracturum videbat. agebat auctoritate, agebat consilio, agebat per summum ordinem, agebat exemplo bonorum ac fortium civium: quid re publica, quid se dignum esset, quis ipse esset, quid sperare, quid maioribus suis reddere deberet, diligentissime cogitabat. huic gr
Abbreviated transcription (Latin):
ti domus est obpũgnata ferro. fa¬
cibus. exercitu dodiano. Et tu
Hoc loco laudas milonẽ. et iure
laudas quẽ enĩ umqͣ uirũ tam i¬
moͣrli u̾tute uidim̃ qui uullo p̃¬
mio ꝓpolito p̃ter hoc qd̾ iam con¬
tritum et cõtemptũ pucat᷑ iudi¬
ciũ bonorũ. oĩa ꝑicula. sũmos
labores. gͣuissimas contenciones
inimiciciasq suscepit. Qui michi
unus ex oĩbus ciuib uidetut re
docuisse non u̾bis. s quid oport̾e̾t
a p̃stantib uiris in .R p. fieri ⁊̃
quid necesse esset oportere hoĩu
audaciũ eu̾sorũ rei P. sceleri. le¬
gibus. et iudiciis resist̾e̾. si leges
non ualerent. iudicia non essẽt.
si .R. p. ui consensuq audaciũ
armis oppressa tenet p̃sidio
et copiis defendi uitam et lib̾ta¬
tem ne celle esse. Hoc sentire pru¬
dencie est. facere fortitudinis.
et lentire uͦ et face̾ ꝑfecte cumu¬
lateq u̾tutis. Adiit ad rem ꝑ .TR.
dicam. nõ quo aut ipse hec dici q
exiltimari malit. Auc ego hunc

Expanded text:
ti, domus est oppugnata ferro, facibus, exercitu Clodiano. et tu hoc loco laudas Milonem et iure laudas. quem enim umquam virum tam immortali virtute vidimus? qui nullo praemio proposito praeter hoc, quod iam contritum et contemptum putatur, iudicium bonorum, omnia pericula, summos labores, gravissimas contentiones inimicitiasque suscepit, qui mihi unus ex omnibus civibus videtur re docuisse, non verbis, et quid oporteret a praestantibus viris in re publica fieri et quid necesse esset: oportere hominum audacium, eversorum rei publicae, sceleri legibus et iudiciis resistere; si leges non valerent, iudicia non essent, si res publica vi consensuque audacium armis oppressa teneretur, praesidio et copiis defendi vitam et libertatem necesse esse. hoc sentire prudentiae est, facere fortitudinis; et sentire vero et facere perfectae cumulataeque virtutis. adiit ad rem publicadicam, non quo aut ipse haec dici quam existimari malit aut ego hunc
Abbreviated transcription (Latin):
nõnũ qͣ temeritatẽ solebat. Aut
exrorem senatus. Oingͣtissum ar¬
giui. manes grai. ĩmemores bene¬
ficii. ł lon erat illud quide uerũ.
Non enĩ ingrati l miseri quibus
reddere salutem a quo acceperant
non liceret. Nec unus in quẽquam
uinqͣ gracior qmͣ in me uiuersi.
S camẽ illud scripsit disertissim.
poeta pro me. egit fortissimus actor.
non solum optimus de me cũ oẽs or¬
dines demonstrarent se natũ equites

Expanded text:
non numquam temeritatem solebat aut non numquam temeritatem solebat aut errorem senatus: O íngratifici Argívi, immunes Gráii, immemores bénefici! non erat illud quidem verum; non enim ingrati, sed miseri, quibus reddere salutem a quo acceperant non liceret, nec unus in quemquam umquam gratior quam in me universi; sed tamen illud scripsit disertissimus poeta pro me, egit fortissimus actor, non solum optimus, de me, cum omnis ordines demonstraret, senatum, equites
Abbreviated transcription (Latin):
taciomi nr̃e plaude̾tur: sũmũ am¬
cũ sũmo in bello. Nam illud ipse
actor adiũgebat annco animo et
fortasse hoĩes propter aliqd̾ deside¬
rium ad ꝓbant sũmo in gemo p̃ditũ.
Tam illa qnͣto cum gemitu .R.R
ab codem paulo post in eadem fabu¬
la sunt acta: opat᷑. Me me ille ab¬
sentem ut prẽm deplorandũ puta¬
rat. quẽq catulus quẽ multi alii
sepe in senatu prẽm prĩe noĩarãt.
Quanto cũ fletu de illis nr̃ĩs incẽ¬
diis ac ruinis cum prẽm pulsum
patriam afflictam deploraret.
domũ incensam eu̾samq Sic egit.
ut de mõstrata p̾stma fortuna cũ
se ꝯu̾tisset. Hec oĩa uidi in flãmari.
fletũ eciã immicis atq inuidis ex¬
citaret. Pro dii ĩmoͬrͣles. quid illa
quẽadmodũ dixit idem que michri
quide ita et acta et scripta uidẽ¬
tur esse: ut uł a catulo si reuixiss
p̾clare posse dici uiderent᷑. Is em̃
libere rep̃hend̾e et accusare populi

Expanded text:
tationi nostrae plauderetur: súmmum amtationi nostrae plauderetur: súmmum amicum súmmo in bello— nam illud ipse actor adiungebat amico animo et fortasse homines propter aliquod desiderium adprobabant: súmmo ingenio praéditum. iam illa quanto cum gemitu populi Romani ab eodem paulo post in eadem fabula sunt acta! O páter— me, me ille absentem ut patrem deplorandum putabat, quem Q. Catulus, quem multi alii saepe in senatu patrem patriae nominarant. quanto cum fletu de illis nostris incendiis ac ruinis, cum patrem pulsum, patriam adflictam deploraret, domum incensam eversamque, sic egit ut, demonstrata pristina fortuna, cum se convertisset, haec ómnia vidi inflámmari fletum etiam inimicis atque invidis excitaret! pro di immortales! quid? illa quem ad modum dixit idem! quae mihi quidem ita et acta et scripta videntur esse ut vel a Q. Catulo, si revixisset, praeclare posse dici viderentur; is enim libere reprehendere et accusare populi
Abbreviated transcription (Latin):
q delibem. Scio quid gͣuitas urã.
quid hec aduocacio. quid illi con¬
uentus. quid dignitas p. lescii.
quid ꝑiculi magnitudo. quid e¬
tas. quid honos meus postulet.
S michi sup̃si hoc loco doct̾na
quanda iuuẽtuti qui essent op¬
tiates. In ca explicanda demõ¬
serandũ est nõ ipse popularis
oĩs eos qui putentur. Id facillime
consequar: si uniu̾si populi
indiciũ uerũ et in corruptum.
et si mtimos sensus ciuitatis
ex pressero. Quid fuit illd̃ qd̃
naq plato consessu maximo sũmꝰ
artifex et me hercule semꝑ ꝑtiu
flens et recenti leticia et mixto
dolore ac desiderio mei: egit a p. Re
Sĩmm em̃ poete ingenium nõ solũ
arte sua s ecia dolore exp̾mebat.
ordines demõstrabat. reuocabat᷑
ab uinuersis re dubia ut dubita¬
ei tu iam offerre nec capiti peꝑcit
Hec quãtis ab illo clamoribus a¬
gebant᷑. cum iam omisso gestu. u̾bis
poete et scudio auctoris. et ex pec¬

Expanded text:
que delibem. scio quid gravitas vestra, que delibem. scio quid gravitas vestra, quid haec advocatio, quid ille conventus, quid dignitas P. Sesti, quid periculi magnitudo, quid aetas, quid honos meus postulet. sed mihi sumpsi hoc loco doctrinam quandam iuventuti, qui essent optimates. in ea explicanda demonstrandum est non esse popularis omnis eos qui putentur. id facillime consequar, si universi populi iudicium verum et incorruptum et si intimos sensus civitatis expressero. quid fuit illud quodnamque perlato, consessu maximo summus artifex et me hercule semper parflens et recenti laetitia et mixto dolore ac desiderio mei, egit apud popsummi enim poetae ingenium non solum arte sua, sed etiam dolore exprimebat. ordines demonstrabat! revocabatur ab universis— ré dubia haút dubitarit vítam offerre néc capiti pepércerit. haec quantis ab illo clamoribus agebantur! cum iam omisso gestu verbis poetae et studio actoris et exspec
Abbreviated transcription (Latin):
dilitatem ne histriones quidẽ corã
sedenti peꝑcerũt: Nam cũ age̾tur
togata simulans ut opinor catua
tota: clarissima contencione in
ore ĩpuri hoĩs ĩminens conciona¬
ta est. Huic uice tua post prin¬
cipia acq exitus uiciose iuite se¬
debat ex animatus: et is qui au¬
tea cantorũ conuicio conciones
celebrare suas solebat : cantoru
ipõrũ uocibus eiciebat᷑. Et qm̃
facta mẽcio est ludorũ: et illud qͥ¬
dem p̃termitta in magna uarie¬
tate sentenciarũ nũqzullũ fuisse
locũ in quo aliqͥd a poeta dictũ
cadere in tem pus nrm uide̾tur.
qd̾ aut ppłm uniu̾sũ fuge̾t aue
non expͥmeret ipse actor. Et q̃so
hoc loco iudices ne qua leuitate
me ductũ ad insolitũ gemis dicẽdi
labi pucetis: si de poetis. de his¬
trionbus. de ludis i iudico loqͣr
Non sum cam ignarus iudices cãꝵ.
non tam nisolens in dicendo. ut
oĩ ex genere orõnez aucuper: et
omes undiq flosculos carpem at¬

Expanded text:
dilitatem ne histriones quidem coram dilitatem ne histriones quidem coram sedenti pepercerunt? nam cum ageretur togata Simulans, ut opinor, caterva tota clarissima concentione in ore impuri hominis imminens contionata est: huic, Tite, tua póst principia atque éxitus vitiósae vitae—! sedebat exanimatus, et is qui antea cantorum convicio contiones celebrare suas solebat cantorum ipsorum vocibus eiciebatur. et quoniam facta mentio est ludorum, ne illud quidem praetermittam, in magna varietate sententiarum numquam ullum fuisse locum, in quo aliquid a poeta dictum cadere in tempus nostrum videretur, quod aut populum universum fugeret aut non exprimeret ipse actor. et quaeso hoc loco, iudices, ne qua levitate me ductum ad insolitum genus dicendi labi putetis, si de poetis, de histrionibus, de ludis in iudicio loquar. non sum tam ignarus, iudices, causarum, non tam insolens in dicendo, ut omni ex genere orationem aucuper et omnis undique flosculos carpam at
Abbreviated transcription (Latin):
gayq marii conseruatoris huiꝰ
impii. monumẽtũ mumapii eius
et R ꝑ. defensori. sedem ad salutẽ
p̃biusset. Quo quidẽ tempore.
troq in genere decłatũ est. Primo
cũ audicu senatus cons: ore ipsi at¬
q ab senci senatui plausus est ab
uinu̾sis datus. Deinde cũ senaco¬
ribus singulis spectatũ e senatu
redeũtibus. Cum uo ipse qui ludos
faciebat . cos. assedit: stantes ei ma¬
nibus passis grãs agentes et lacri¬
mantes gaudio suam erga me be¬
muolençia ac mihicordiam de¬
cł̾arũt. At cũ ille furibundus ma¬
tata illa sua uecordi mẽte uenis¬
set. uix se populus R tenuit.iix
Hoĩes odiũ suũ a corpore eius ĩpu¬
ro atq infando represserũt. Uoces
quidem et palmarũ intentus et
maledictorũ clamorẽ oninem ꝓ fu¬
derũt. D quid ego P. Re anmum¬
ututẽq cõmouero lib̾tatem iam
ex diuturna leruitute despicientil
in eo hoĩe: eui tum petenti iam e¬

Expanded text:
Gaique Mari, conservatoris huius Gaique Mari, conservatoris huius imperi, monumentum municipi eius et rei publicae defensori sedem ad salutem praebuisset. quo quidem tempore qtroque in genere declaratum est: primum cum audito senatus consulto rei ipsi atque absenti senatui plausus est ab universis datus, deinde cum senatoribus singulis spectatum e senatu redeuntibus: cum vero ipse qui ludos faciebat consul adsedit, stantes ei manibus passis gratias agentes et lacrimantes gaudio suam erga me benivolentiam ac misericordiam declararunt. at cum ille furibundus incitata illa sua vaecordi mente venisset, vix se populus Romanus tenuit, vix homines odium suum a corpore eius impuro atque infando represserunt; voces quidem et palmarum intentus et maledictorum clamorem omnes profuderunt. sed quid ego popututemque commemoro, libertatem iam ex diuturna servitute dispicientis, in eo homine cui tum petenti iam ae
Abbreviated transcription (Latin):
fiat et quid integra multitudo
faciat uide̾. Nuid ego nũc dicã
quib uiris aue cui generi cuiiũ
maxima plaudat᷑. nemiuẽ urm̃
fallit. Sit hoc sane leue ꝙ nõ ita
s si est leue: homim graui leue
esc. Ei uo̾ qui pendet rebus leuis¬
simis qui rumore et ut ipĩ loqũt
fauore populi tenet᷑. et ducitur.
plausum ĩmoͬrlitate sibi tũ mor¬
tem uid̾i ncc̃e est. Ex te gͥ scaure
pocissimũ quero qui ludos appa¬
ratissimos magni ficentissimosq
fecisti. et quis iscorũ populariũ
tuos ludos aspexerit: et quis se the¬
atro populoq Re cõmiserit. Ipse
ille maxue ludius non solũ spe¬
ctator s actor. et acroma qui oiã
sororis embolia nouit. qui in ce¬
cũ mulierũ ꝓ psalteria adducit
nec tuos ludos aspexit in illo ardẽti
tribunatu suo: nec ullos alios insi
eos aquib uix uuus effugit. Se¬
mel in qm se ludis homo popula¬
ris cõmisit oĩno: cũ intemplo u̾tus¬
honoris Honos habitus esset u̾tuti:

Expanded text:
fiat, et quid integra multitudo fiat, et quid integra multitudo faciat videre. quid ego nunc dicam quibus viris aut cui generi civium maxime plaudatur? neminem vestrum fallit. sit hoc sane leve, quod non sed, si est leve, homini gravi leve est, ei vero qui pendet rebus levissimis, qui rumore et, ut ipsi loquuntur, favore populi tenetur et ducitur, plausum immortalitatem, sibilum mortem videri necesse est. ex te igitur, Scaure, potissimum quaero, qui ludos apparatissimos magnificentissimosque fecisti, ecquis istorum popularium tuos ludos aspexerit, ecquis se theatro populoque Romano commiserit. ipse ille maxime ludius, non solum spectator sed actor et acroama, qui omnia sororis embolia novit, qui in coetum mulierum pro psaltria adducitur, nec tuos ludos aspexit in illo ardenti tribunatu suo nec ullos alios nisi eos a quibus vix vivus effugit. semel, inquam, se ludis homo popularis commisit omnino, cum in templo virtutis honos habitus esset virtuti,
Abbreviated transcription (Latin):
cillime ꝑuenisset. Alter qͥ ita se
in populari racione iactarat
ut auspiciale gemelia secutus
auctoritate consulẽ. collegas bo¬
norũ iudiciũ nichil pucaret: edi¬
ut atem petũt cũ bonis uiris et
hominib pͥmis. s nõ p̃stantissis
opibus et gracia tribuas. Sua
non tulit palatinas demiq ꝑ quã
om̃es ille pestes uexare populũ¬
R dicebant᷑ ꝑdidit. nec quicqͣͣ
alis comiciis qd̾ bom uiri uellẽt
insi repulsam tulit. Uidetis gͣ
ter eos qui populares habent᷑ re¬
spuat. eos autẽ qui ei generi ad¬
uersant᷑ honore dignissimos iu¬
dicet. Uemanus ad ludos. facit
eñ iudices uester iste in me ani¬
morũ oculorũq concectus ut mͥ
iam licõ putẽ remissiore uti gen̾e
dicendi. Comiciorũ et cõcionũ
atrales gladiatoriiq ꝯsensus: di¬
cunt᷑ oĩno solere leuicate nõ mil¬
lorũ emptus plausus ex illis et
raros excitare. Ac tamen facile
est cũ id fit quẽadmodũ et a qͥb

Expanded text:
cillime pervenisset. alter, qui ita se cillime pervenisset. alter, qui ita se in populari ratione iactarat ut auspicia, legem Aeliam, senatus auctoritatem, consulem, conlegas, bonorum iudicium nihili putaret, aedilitatem petivit cum bonis viris et hominibus primis sed non praestantissimis opibus et gratia: tribum suam non tulit, Palatinam denique, per quam omnes illae pestes vexare rem publicam dicebantur, perdidit, nec quicquam illis comitiis quod boni viri vellent nisi repulsam tulit. videtis igivehementer eos qui populares habentur respuat, eos autem qui ei generi adversantur honore dignissimos iudicet. veniamus ad ludos; facit enim, iudices, vester iste in me animorum oculorumque coniectus ut mihi iam licere putem remissiore uti genere dicendi. comitiorum et contionum atrales gladiatoriique consessus dicuntur omnino solere levitate non nullorum emptos plausus exilis et raros excitare; ac tamen facile est, cum id fit, quem ad modum et a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cione nec senectutis sacis iusta
putauit: nemo fuit qui se non
R p. mecũ simul reuocare ĩ suas
sedes arbitraretur. Uidemus nũc
comicia magistratũ: fuit collegiũ
nuper tribunciũ in quo tres mi¬
mme uehement̾ duo populares
ex istimabant᷑. exhis qui popu¬
iares non habebant quib m il¬
lo genere conductarũ conciomĩ
Ssistendi potestas nõ erat. Duo
qntũ sermonib uulgi et suffragiis
bat: sibi illũ in tribunatu e.n. do¬
mias animũ constantẽ et egregiũ
et q ancharii fidem ac fortitudinẽ.
eciam si nichil agere potiussẽt. tñ
uolũ tate ipsa gratũ fuisse. Iam
de c famuo: que sit existimacio
illi duo quid egerũt: Alter qui
tamen se continuerat: tulexat m¬
chil. Senserat tm̃ de re p. Aliud
atq hoĩes expectabant: uir et
bonus et ĩnocens et bonis iuiris
semꝑ ꝓbatus qd̾ parũ uidelicet
incellexit in tribunatu. Quid uͦ
bat: non tenuit eum locũ in quẽ
nisi popularis esse uoluisset fa¬

Expanded text:
tionem nec senectutis satis iustam tionem nec senectutis satis iustam putavit; nemo fuit qui se non rem publicam mecum simul revocare in suas sedis arbitraretur. videamus nunc comitia magistratuum. fuit conlegium nuper tribunicium, in quo tres minime, vehementer duo populares existimabantur. ex iis qui populares non habebantur, quibus in illo genere conductarum contionum consistendi potestas non erat, duo quantum sermonibus vulgi et suffragiis bat sibi illum in tribunatu Cn. Domiti animum constantem et egregium et Q. Anchari fidem ac fortitudinem, etiam si nihil agere potuissent, tamen voluntate ipsa gratum fuisse. iam de C. Fannio quae sit existimatio illi duo quid egerunt? alter, qui tamen se continuerat, tulerat nihil, senserat tantum de re publica aliud atque homines exspectabant, vir et bonus et innocens et bonis viris semper probatus, quod parum videlicet intellexit in tribunatu quid veroabatur, non tenuit eum locum in quem, nisi popularis esse voluisset, fa
Abbreviated transcription (Latin):
michi mimicus quia nichil hab.
Utrũ ego tibi patrimoniũ eripui
celli an tu comedisti. Quid cu o¬
meo piculo gurges ac uorago pa¬
trimonii helluabare. Ut si ego
consul Rep. contra te et gregalis
tuos de fendissem: in ciuitate me¬
esse nolles. De nemo tuorũ uidere
uult: omẽs auditũ sermonẽ con¬
cressũ tuũ fuguĩt: te sororis filius
poscumꝰ adolescens gͣuis semli
iudicio notauit. cũ in magno nu¬
mero tutorem liberis nõ instituit.
s elatus odio et meo et Re P. no¬
mine quorũ ille ut ei sit inmici¬
cior nescio. Plura dixi qmͣ dicẽ¬
dũ fuit infuriosissimũ atq egẽ¬
tissimũ ganeonẽ. illuc reu̾tor cõ¬
tra me : cũ sit actũ capta urbe
atq oppressa gelliũ firmdiũ
titiũ eiusdem modi furias. illis
mercẽnariis gregibus duces
et auctores fiusse: cum ipse lator
nichil ab horũ turpitudine. au¬
dacia. sordibus abhorret. At cũ
de dignitate mea ferebatur: ne¬
mo sibi nec ualitudinis excusa¬

Expanded text:
hil habet. Vtrum ego tibi patrimonium eripui, Gelli, an tu comedisti? quid? tu meo periculo, gurges ac vorago patrimoni, helluabare, ut, si ego consul rem publicam contra te et gregalis tuos defendissem, in civitate esse me nolles? te nemo tuorum videre vult, omnes aditum, sermonem, congressum tuum fugiunt: te sororis filius Postumius, adulescens gravis, senili iudicio, notavit, cum in magno numero tutorem liberis non instituit. sed elatus odio et meo et rei publicae nomine, quorum ille utri sit inimicior nescio, plura dixi quam dicendum fuit in furiosissimum atque egentissimum ganeonem. illuc revertor: contra me cum sit actum, capta urbe atque oppressa, Gellium, Firmidium, Titium, eiusdem modi furias illis mercennariis gregibus duces et auctores fuisse, cum ipse lator nihil ab horum turpitudine, audacia, sordibus abhorreret. at cum de dignitate mea ferebatur, nemo sibi nec valetudinis excusa
Abbreviated transcription (Latin):
liberius qmͣ qui ante me dixerũt
peto a uobis ut tantũ orom mee
concedatis. qnͣtũ et pio dolori et
iuste iracũdie cõcedendũ putetis.
Nam qui officio ꝯiũctior dolor
ullius esse potest. quã hic meus
lulceptus ex hominis de me opti¬
me m̾iti ꝑiculo. neq iracũdia
magis ulla laudanda. qmͣ ea que
me inflãmat corũ scelere. qͥ cũ
õĩbus mee salutis defensoribus
bellũ esse sibi gerendu iudicaue¬
rũt. S qm̃ lingulis cͥminib ce¬
teri responderunt: dicam ego
de omi stacu p. sestii. de genere
uite. de natura. de morib. de in¬
credibili amore in bonos. de scu¬
dio conseruande salutis comunis
atq ocii: contendãq si mõ id
consequi potero ut in hac ꝯfusa
atq uiu̾sa defensione. nich a me
ad reũ. nichil qd̾ ad remp. ꝑti

Expanded text:
liberius quam qui ante me dixerunt, liberius quam qui ante me dixerunt, peto a vobis ut tantum orationi meae concedatis quantum et pio dolori et iustae iracundiae concedendum putetis; nam neque officio coniunctior dolor ullius esse potest quam hic meus susceptus ex hominis de me optime meriti periculo, neque iracundia magis ulla laudanda est quam ea quae me inflammat eorum scelere qui cum omnibus meae salutis defensoribus bellum esse sibi gerendum iudicaverunt. sed quoniam singulis criminibus ceteri responderunt, dicam ego de omni statu P. Sesti, de genere vitae, de natura, de moribus, de incredibili amore in bonos, de studio conservandae salutis communis atque oti; contendamque, si modo id consequi potero, ut in hac confusa atque universa defensione nihil ab me ad reum, nihil quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
Et qmqͥ a .q. hortensio clarissi¬
mo uiro atq eloquẽtissimo cau¬
sa est p. sestii ꝑorãta. nichilq
ab eo p̃termissu est qd̾ aut pro
fe p. conquerendum fuit aut ꝓ
reo disputandũ: tamen adgre¬
diar ad dicendũ ne mea ꝓpugͣͦ
ei potissimũ defuisse iudeatur.
ꝑ quẽ ẽ ꝑfcũm ne ceteris ciuibꝰ
de esset. Atq ego sic statuo Iud̾.
a me in hac causa atq hoc extre
Iquis antea iudic̾. i¬
rabatur quid esset qd̾ ꝓ
tantis opibus rei ꝑ. tã
caq dignitate imꝑii nequaqͣ sa¬
tis mulei ciuel forti et magno
aiõ inuenirent. qui auderent
se et salutem suam in discrimẽ
offerre pro statu ciuitatis et ꝓ
cõmum libertate: ex hoc tem¬
pore miret  pocius si quẽ bonũ
et fortem ciuem uiderit. qm
si quẽ aut timidũ aut sibi po¬
mo dicendi. loco pietatis pociusqͣ
defensionis querellam eloquẽcie do¬
lores qm ingenii ꝑtes esse suscep¬
tas. Itaq si aut acrius egero. a ͨ

Expanded text:
et quamquam a Q. Hortensio, clarissiet quamquam a Q. Hortensio, clarissimo viro atque eloquentissimo, causa est P. Sesti perorata, nihilque ab eo praetermissum est quod aut pro re publica conquerendum fuit aut pro reo disputandum, tamen adgrediar ad dicendum, ne mea propugnatio ei potissimum defuisse videatur per quem est perfectum ne ceteris civibus deesset. atque ego sic statuo, iudices, a me in hac causa atque hoc extrequis antea, iudices, mirabatur quid esset quod, pro tantis opibus rei publicae tantaque dignitate imperi, nequaquam satis multi cives forti et magno animo invenirentur qui auderent se et salutem suam in discrimen offerre pro statu civitatis et pro communi libertate, ex hoc tempore miretur potius si quem bonum et fortem civem viderit, quam si quem aut timidum aut sibi pomo dicendi loco pietatis potius quam defensionis, querelae quam eloquentiae, doloris quam ingeni partis esse susceptas. itaque si aut acrius egero aut
Abbreviated transcription (Latin):
cantis. Cos autẽ qui oĩa diuina
et hũana uolarint. uexarint
ꝑturbarint. euerterint: non so¬
lum a lacris letosq uolitare: s
ecia fortissimis acq optimis
ciuibus ꝑiculũ moliri de se m¬
chil timere. In quo cũ multa sũt
indigna: tũ inchil minus est fe¬
rendus qm qd̾ iam nõ ꝑ latrones
suos. non ꝑ hoĩes egestate et sce¬
lere ꝑditos. s ꝑuos uobis. ꝑ opti¬
mos iuiros optinis ciuibꝰ ꝑicu¬
lũ infre conant᷑. et quos sapidi¬
bus. quos ferro. quos facib. qͦs
ui manu copiis delere nõ potue¬
rũt: hos ur̃a auctoritate. ura re¬
ligione. urĩs sentenciis se opp̃s¬
suros arbitrant᷑. Ego autẽ iud̾
qua uoce michi in agendis gra¬
ciis cõme morandoq corũ qui
de me optime meriti lunt bene¬
ficio esse utendũ putaba: ea
nũc uti cogor meorũ ꝑiculis de¬
pellendis. Iis potillimũ uox
hec seruiat. quorũ oꝑa et michi
et uobis et pͦ fiͦ rescituta est.

Expanded text:
cantis; eos autem qui omnia divina cantis; eos autem qui omnia divina et humana violarint vexarint perturbarint everterint, non solum alacris laetosque volitare, sed etiam fortissimis atque optimis civibus periculum moliri, de se nihil timere. in quo cum multa sunt indigna, tum nihil minus est ferendum quam quod iam non per latrones suos, non per homines egestate et scelere perditos, sed per vos nobis, per optimos viros optimis civibus periculum inferre conantur, et quos lapidibus, quos ferro, quos facibus, quos vi manu copiis delere non potuerunt, hos vestra auctoritate, vestra religione, vestris sententiis se oppressuros arbitrantur. ego autem, iudices, qua voce mihi in agendis gratiis commemorandoque eorum qui de me optime meriti sunt beneficio esse utendum putabam, ea nunc uti cogor in eorum periculis depellendis, ut iis potissimum vox haec serviat quorum opera et mihi et vobis et populo Romano restituta est.
Abbreviated transcription (Latin):
familiaris: liberis autẽ nrĩs sa¬
tis amplũ prĩomu pacerm noĩs
ac memorie nr̃e telinq̃nuis. Do¬
mo per scelus erepta. ꝑ latrocim¬
um occupata ꝑ religionis uim sce¬
leracius eciam edificata quã euer¬
sa. carere sine maxima ignomi¬
ma rei .p. meo dedecore ac dolo¬
re non possum. Qua propter si dis
naciombus. si uosmetipsi qui ĩ
mea salute principem lemꝑ locũ
auctoritatemq tenustis. gratũ
et iocundum eum redicũ intelli¬
gitis esse: queso obtestorq uos
poncifices ut me quẽ auctorita¬
te. scudio. sentenciis rescituitis.
nũc qm̃ senatus ita nult. mam¬
bus quoq urĩs in sedib meis
collocetis.
ut omittatis de uniuscuiusq ca¬
su cogitando recordari: uno as¬
pectu intueri potestis eos qui cũ
senatu cũ bonis oĩbus rem ꝑ. af
flicta excitarint et latrocimo de¬
mescico liberarint: mestos sordi¬
datos reos de capite. de fama. de
ciuitate de fortuns. de liberis dimi¬

Expanded text:
familiaris, liberis autem nostris safamiliaris, liberis autem nostris satis amplum patrimonium paterni nominis ac memoriae nostrae relinquemus: domo per scelus erepta, per latrocinium occupata, per religionis vim sceleratius etiam aedificata quam eversa, carere sine maxima ignominia rei publicae, meo dedecore ac dolore non possum. quapropter si dis nationibus, si vobismet ipsis, qui in mea salute principem semper locum auctoritatemque tenuistis, gratum et iucundum meum reditum intellegitis esse, quaeso obtestorque vos, pontifices, ut me, quem auctoritate studio sententiis restituistis, nunc, quoniam senatus ita vult, manibus quoque vestris in sedibus meis conlocetis.ut omittatis de unius cuiusque casu cogitando recordari, uno aspectu intueri potestis eos qui cum senatu, cum bonis omnibus, rem publicam adflictam excitarint et latrocinio domestico liberarint, maestos sordidatos reos, de capite, de fama, de civitate, de fortunis, de liberis dimi
Abbreviated transcription (Latin):
scitutus. cũ demq cõuĩcta esse et
Sinissam putabo. Nam nũc quidẽ
pontifices nõ solũ de domo de qua
cognoscis s tota urbe careo ĩ quã
iuideor esse rescitutus. Irbis em̃
celiberrime et maxime ꝑtes. ad¬
u̾sum illud nõ momimẽtũ s uul¬
nus prĩe cõtuent᷑. quẽ cũ michi
conspectũ morte magis uitandũ
fugiendũq esse iuideatis: nolite
queso eum cuiꝰ reditu restitutaz
rem p. fore putastis. Non solum
dignicatis ornamẽtis: s ecia ut¬
bis patrib uelle esse pͥuatũ. łõ
me bonorũ direpcio. non cectorã
excilio. nõ depopulacio p̃dioru.
nõ preda consulũ ex meis fortu¬
nis crudelissime capta ꝑ mouet:
caduca semꝑ et mobilia hec esse
duxi nõ u̾tutis atq ingenii et for¬
tuna et temporũ munera quorum
ego non tam facultatem umqͣ et
copiam extendendam putaui. quã¬
paciencia. Et em̃ ad nrm usũ ꝓpe
modũ iam est definita moderacio rei

Expanded text:
stitutus, tum denique convictam esse et stitutus, tum denique convictam esse et commissam putabo. nam nunc quidem, pontifices, non solum domo, de qua cognostis, sed tota urbe careo, in quam videor esse restitutus. Vrbis enim celeberrimae et maximae partes adversum illud non monumentum, sed vulnus patriae contuentur. quem cum mihi conspectum morte magis vitandum fugiendumque esse videatis, nolite, quaeso, eum cuius reditu restitutam rem publicam fore putastis non solum dignitatis ornamentis, sed etiam urbis patriae usu velle esse privatum. non me bonorum direptio, non tectorum excisio, non depopulatio praediorum, non praeda consulum ex meis fortunis crudelissime capta permovet: caduca semper et mobilia haec esse duxi, non virtutis atque ingeni, sed fortunae et temporum munera, quorum ego non tam facultatem umquam et copiam expetendam putavi quapatientiam. etenim ad nostrum usum prope modum iam est definita moderatio rei
Abbreviated transcription (Latin):
q uesta mater cuus castissimas sac̾¬
doces ab homniũ amẽcia furore et
scelere defendi: cuusq ignẽ illum
sempiternũ non sum passus aut
sanguine ciuiũ restingui. aue cũ to¬
cius urbis incendio cõmisteri. ut
si in illo pene fato rei p. obieci meũ
caput pro urĩs cerimoniis atq
eemplis ꝑdicissimorũ ciuiũ furo¬
ri ato ferro: Et si iterũ cũ ex
mea contencione interitus bonorũ
omniũ queretur uos sum testatus.
uobis me ac meos comẽdaui. me¬
q atq meũ caput ea condicione
deuoni. ut si de eo ipso tempore et
ante in conlulatu mõ cõmodis me¬
is oĩbus emolumẽtis p̾miis p̃ter¬
missis. cura. cogitacione. uigiliis
oĩbus nichil insi de salute meorũ
ciuiũ laborassem: tũ mͥ re p. aliqͣn¬
do rescituta liceret frui: sm autẽ
mea consilia patrie nõ profuissẽt
ut ꝑpetuũ dolorem auulsus a meis
sustmerem: Hanc ego deuocionem
capitis mei cũ ero in meas sedes re¬

Expanded text:
que, Vesta mater, cuius castissimas saceque, Vesta mater, cuius castissimas sacerdotes ab hominum amentium furore et scelere defendi, cuiusque ignem illum sempiternum non sum passus aut sanguine civium restingui aut cum totius urbis incendio commisceri, ut, si in illo paene fato rei publicae obieci meum caput pro vestris caerimoniis atque templis perditissimorum civium furori atque ferro, et si iterum, cum ex mea contentione interitus bonorum omnium quaereretur, vos sum testatus, vobis me ac meos commendavi, meque atque meum caput ea condicione devovi ut, si et eo ipso tempore et ante in consulatu meo commodis meis omnibus, emolumentis, praemiis praetermissis cura, cogitatione, vigiliis omnibus nihil nisi de salute meorum civium laborassem, tum mihi re publica aliquando restituta liceret frui, sin autem mea consilia patriae non profuissent, ut perpetuum dolorem avulsus a meis sustinerem: hanc ego devotionem capitis mei, cum ero in meas sedis re
Abbreviated transcription (Latin):
q hoc imꝑiũ tuent᷑. ut esset oĩb
gentibus posteritatiq ꝑspicuũ.
diuino me numine esse rei p. re
ductũ: id circo mͥ uidentur fruc¬
tũ reditus et gͣtulacionis moe ad
suorũ lacerdotũ potestatem iudici¬
umq reuocasse. Hic est enĩ redi¬
tus pontifices. Hec restitucio in
domo. in ledibus. in aris. in focis.
in dis penatib recupandis. quorũ
si iste suis scelacissimis manibus
tecta sedesq cõuellit: ducibusq
consulib tãꝙ urbe capta hanc
Quo circa te capitoline quem
propter beneficia ppłs. Re opti
bis minerua. que semꝑ adiutxix
cõsiliorũ meorũ. testis laborũ exti¬
tisti: Precor ato queso. uosq qui
maxime repetistis acq reuocastis.
quorũ de sedib hec michi est ꝓpo¬
sita cõtencio patrii penates tann¬
liaresq. qui huic urbi et rei p.
presides: uos obtestor quorũ ego a
templis acq delubris pestiferam
illam et nefaria flãma depuli: te¬

Expanded text:
que hoc imperium tuentur, ut esset omnibus que hoc imperium tuentur, ut esset omnibus gentibus posteritatique perspicuum divino me numine esse rei publicae redditum, idcirco mihi videntur fructum reditus et gratulationis meae ad suorum sacerdotum potestatem iudiciumque revocasse. hic est enim reditus, pontifices, haec restitutio in domo, in sedibus, in aris, in focis, in dis penatibus reciperandis; quorum si iste suis sceleratissimis manibus tecta sedisque convellit, ducibusque consulibus tamquam urbe capta hanc quocirca te, Capitoline, quem propter beneficia populus Romanubis, Minerva, quae semper adiutrix consiliorum meorum, testis laborum exstitisti, precor atque quaeso, vosque qui maxime me repetistis atque revocastis, quorum de sedibus haec mihi est proposita contentio, patrii penates familiaresque, qui huic urbi et rei publicae praesidetis, vos obtestor, quorum ego a templis atque delubris pestiferam illam et nefariam flammam depuli, te