comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec tñ deuitant. ut uideant quia ł occulta iam
retributione uidiciiẽ. ꝙ coꝵ mens. malũ qd per¬
petrat illuminat᷑ ut iucdeat. s non conat᷑ ut
uicat. ut quo melnis udet. ẽo deterius percat:
quia et incelligentic lumen ꝑcpit. ⁊ actionis p̃¬
ue tenebras non relinquit. Nam̃ cũ acceptã adiu¬
uitorium scĩam negligunt. hanc contra se in
testimoniũ u̾tũt. et d̾ lumine intelligẽtie augẽt
supplicia. ꝙ ꝑfecto acceperãt ut possent delere
ircrata. Qu̾oꝵ nimiꝵ neꝗcia. cũ malu̾ agit qđ
diuidicat. uenturũ iam indiciũ hic d̾gustat. ut
cum ct̾ius suppliciis ẜuat᷑ obnoxia. suo hic interim
cramine non sit absoluta. Tantas illic grauiora
tormenta ꝑcipiat. qͣto ħ malũ non deẜit.⁊̃ ꝙ ip̃x¬
in inferim̃ uuentes. uiui. quppe. qui cͣ illos agũt̃
sciunt et sentiunt. Mortui aũt sentire ñ possũt.
.Nortin enĩ. in infernũ descenderent. si mala
nesçiendo ppetrarent. Cum u̾o sciunt mala. ⁊

Expanded text:
nendi sunt ut videant quia de occulta jam retributione judicii est, quod eorum mens malum quod perpetrat illuminatur ut videat, sed non conatur ut vincat; ut quo melius videt, eo deterius pereat, quia et intelligentiae lumen percipit, et actionis pravae tenebras non relinquit. Nam cum acceptam ad adjutorium scientiam negligunt, hanc contra se in testimonium vertunt; et de lumine intelligentiae augent supplicia, quod profecto acceperant ut possent delere peccata. Quorum nimirum nequitia cum malum agit quod dijudicat, venturum jam judicium hic degustat; ut cum aeternis suppliciis servatur obnoxia, suo hic interim examine non sit absoluta; tantoque illic graviora tormenta percipiat, quanto hic malum non deserit, etiin infernum viventes . Vivi quippe quae circa illos aguntur sciunt et sentiunt, mortui autem sentire nil possunt. Mortui enim in infernum descenderent, si mala nesciendo perpetrarent. Cum vero sciunt mala, et
Abbreviated transcription (Latin):
nunt᷑ in abusione. scĩe. Quippe. qui ad ħ uolũt
intelligere. ut bñfaciant. Demq intellectus bonꝰ.
õibus facientib cum. Reliqui om̃s audiant. ci¬
enti bonũ et ñ facienti pocc̃ni ẽ illi. Ac si ꝑsiłitudinẽ
dicat. Sumenti cibũ.⁊ non digerenti. ꝑniciosum
⁊̃ ei. Cib siquide incligestus. et qui bonam ñ hab
digestionẽ. malos gnͣat᷑ humores et corrũpit corpus
non nutrit. Ita ⁊ multa scĩa mligesta sto macho
ũic. que ẽ memoria. si decocta igne caritatis nõ
efficiat᷑. Nonne illa scĩa reputabit᷑ in peecatu
tanꝙͣ cib conuersus in prauos noxiosq humores:
In nõ malus humor poccatũ: An non mali hu¬
mores praues mores: An nõ inflationes ⁊ torciones
in ꝯscĩa sustinebit. qui cuis mõi ẽ. sciens iudelicet

Expanded text:
iae, quippe qui ad hoc volunt intelligere ut bene faciant. Denique: Intellectus bonus omnibus facientibus eum . Reliqui omnes audiant: Scienti bonum et non facienti, peccatum est ei ; ac si per similitudinem dicat: Sumenti cibum et non digerenti, perniciosum est ei. Cibus siquidem indigestus, et qui bonam non habet decoctionem malos generat humores, et corrumpit corpus, et non nutrit. Ita et multa scientia ingesta stomacho animae, quae est memoria, si decocta igne charitatis non efficiatur, nonne illa scientia reputabitur in peccatum tanquam cibus conversus in pravos noxiosque humores? An non malus humor peccator an non mali humores pravi mores? An non inflationes, et tortiones in conscientia sustinebit, qui hujusmodi est, sciens videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
umbra. et scena .i. inubraculũ ⁊ locꝰ obũbratus.
in theatro.et cortinis coo pertus. simił tabernis
modum domus erat constructa. in illo umbracło
lacebant pͤ larnate. que ad nocẽ recitatoris exibãt
ad gestus faciendos. Et hinc scema q̃m dr̃ totu
ibi recitabat᷑. ut in terentio. uñ sceraticus.ca.cu.¬
peͣ cõr .i. umbratilis. uł theatralis. uł qui facie¬
bat luclos et gestus in theatro. uł qui recitabat ibi
s̃cripturam.
scenobates mẽdicus magꝰ omĩa nouit.
Ar᷑ scenofacio .cis. feci. factũ .i. facere funes. Uñ
s̃cenofactor. ctoris. funm̃ factor. et hĩc scenofacto¬
rius.na.nũ. ad scenofactorẽ. uł ad scenofaciend̃¬
ꝑtinens. Uñ ddr̃ ars scenofactoria. uñ in actibus.¬
xuiii. cͦaͦ. legitur d paulo. Et erat scenofactorie
artis. It̃ ascenos qł ẽ umbra. dr̃ grece domus. sce¬
uos ab umbratioe. Et hinc similite̾t grece dicitur¬
positio.s. scenofacere .i. face̾ tab̾naculũ. Uncł̾ ⁊ ibi pos¬

Expanded text:
umbra, et scena idest umbraculum, locus obumbratus in theatro et cortinis coopertus, similis tabernis modum domus constructa est. In illo umbraculo latebant persone larvate, que ad vocem recitatoris exibant ad gestus faciendos. Et hinc scena dicitur quandoqibi recitabatur, ut in Terentio. Unde scenicus -a -um, idest umbratilis vel teatralis, vel qui faciebat ludos et gestus in teatro, vel qui recitabat ibi scripturam. scenobates, medicus magus omnia novit’. r scenofacio -cis -feci -factum, idest facere funes, unde scenofactor, funium factor, et hinc scenofactorius -a -um, ad scenofactorem pertinens vel ad scenofaciendum; unde dicitur ars scenofactoria, unde in Actibus Apostolorum de Paulo ‘et erat scenofactorie artis’. Item a scenos quod est umbra, dicitur grece domus scenos ab umbratione, et hinc similiter grece positio, scilicet scenofacere, idest facere tabernaculum, unde et ibi pos
Abbreviated transcription (Latin):
festum iudeoꝵ .s. fixio. uel dedicãtio tab̾nacłi.
quia tunc in umbraculis salicũ comedebant. dł
est compositũ ascenos ꝙ ẽ tub̾ naculũ. sic clictũ
ad similitudinẽ domiciii. qđ grece scenon dr̃
debant sub umbris salicũ. et celebrabat᷑ auicłis
ĩ memoriã expeditionis. qñ ab egypto ꝓmoti
in tab̾naculis agebant. Ioh̾is. uii. caͦ. Diẽs festus

Expanded text:
scilicet fixio vel dedicatio tabernaculi, quia tunc in umbraculis salicum comedebant; vel est compositum a scenon quod est tabernaculum, sic dictum a similitudine domicilii, quod grece scenon dicitur adebant sub umbra salicum et celebrabatur a Iudeis in memoriam expeditionis, cum ab Egypto promoti in tabernacu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. It ascelus scelero. ras. rare. Et iñ sceleror.ra.¬
ris. Uñ scelcratus .ca. fũ. in quo fit scelus. s scelestꝰ¬
sta. stum ꝑ quem fit. scelerosus uo qui fãc. et est
scelerosue plusꝙͣ sccleratus. Et c̃õparat᷑. sior. ssimꝰ.
Uñ scclerate.tuis. ssime. adu̾biũ. Scelero cõpõi
Conscelero. ras. et ẽ ac̃t c̃i om̃ib sius compõĩtis.
loquendi .s. soloc cismus. figura. et fit scema solu
ornatus c̃a. Mccaplasmus u̾o ca nec̾itatis fit. uel
ornatus in metro. Tropus c̃a utriusq tã ĩ metro.

Expanded text:
-tis. Item a scelus scelero -as -are, sceleror -ris, unde sceleratus -a -um, in quo fit scelus: scelestus, per quem fit, scelerosus qui facit, et est scelerosus plus quam sceleratus; et comparatur -or -mus, unde scelerate -ius -me adverbium. Et scelero componitur conscelero -as, et est activum cum suis compositis. loquendi scilicet soloecismus, figura: et fit scema proprie ornatus causa, metaplasmus vero causa necessitatis fit vel ornatus in metro, tropus causa utriusque tam in metro
Abbreviated transcription (Latin):
gia. h corripere et proclucere pułt pro uoluntate le¬
gentis. Est enĩ nothũ nõm. quia gͦ agreco descen
latinitatis reluctum ẽ. Põt et corripi ĩ legendo.
Apł latinos enĩ. uccał añ uctalẽ non producit᷑
nisi in paucis. In scansiõe tñ illa pcͣ siñ dubio

Expanded text:
licet et corripere et producere penultimam pro voluntate legentis; est enim nomen nothum, quia ergo a Greco descendlatinitatis reductum est potest et corripi in legendo – apud Latinos enim vocalis ante vocalem non producitur nisi in paucis –; in scansione tamen sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
Sapeͣ ad sobrictatẽ. et uigilantissime obscruare.
quid scire mãg priusue oporteat. Tempus enam
breue ẽ. Est aũt quo ad inse ẽ. oĩs scientia bona
que t̾n u̾itati subixa sit. S tu qui cũ timore
et tremore. tuã ip̃ꝰ ꝯperari salutẽ. pro tpͣris b̾uitate

Expanded text:
sapere ad sobrietatem? Vigilantissime observare, quid scire magis, priusve oporteat; tempus enim breve est. Est autem quod in se est omnis scientia bona, quae tamen veritate subnixa sit. Sed tu, qui cum timore et tremore tuam ipsius operari salutem pro temporis brevitate
Abbreviated transcription (Latin):
dum sciendi dĩc. ut scias. quo ordine. quo stuclio
quo fine qͦ que nosse oporteat. Quo ordine. ut ad
prius. quo maturiꝰ ad salutem. Quo stuclio. ut id
ardentius. quo uehem̃tiꝰ ad amor̃e. Quo fine. ut ñ
ad manem głiam. ut curiositatẽ. aut aliꝗd siłe.¬

Expanded text:
dum sciendi? Quid, nisi ut scias quo ordine, quo studio, quo fine quaeque nosse oporteat? Quo ordine, ut id prius, quod 1400 maturius ad salutem: quo studio, ut id ardentius, quod vehementius ad amorem: quo fine, ut non ad inanem gloriam, aut curiositatem, aut aliquid si
Abbreviated transcription (Latin):
quicł sceda e scriptura adbremata ł aliquo con¬
tractii. añ ꝙͣ carta fiat. cad̾ dr᷑ et prothatollum.
aprothos ꝙ ẽ pͥmũ. et collũ. quia in collis cartar
primo lico fiebat talis scciptura ⁊ pꝰtea habebatur
pro exemplari. Et qđcimq scriptũ fit acłbreinatũ
et scedarius.ria. riũ. et ascedula. scecdularius.ria.

Expanded text:
quidem sceda est scriptura abbreviata de aliquo contractu antequam carta fiat. Eadem dicitur et protocollum a protos, quod est primum, et collum, quia in collis cartarum primo loco fiebat talis scriptura, et postea habebatur pro exemplari, et quodcumque scriptum sic sit adbreviatum, -e diminutivum, et scedarius -a -um, et a scedula scedularius -a
Abbreviated transcription (Latin):
breins. Uñ hic megacosmus .i. maior mundus .s.
constat ex quattuor dem̃tis integralit̾ sic maior
mundus. Mundus uo dicit᷑ ꝑꝑ exp̃ssã similitu¬
dinem quã hr̃ cũ maiori iiundo.

Expanded text:
breve, et inde hic megacosmus, idest maior mundus, sciconstat ex quattuor elementis integraliter sicut maior mundus, mundus propter expressam similitudinem quam habet cum maiori mundo
Abbreviated transcription (Latin):
cxponit ꝑ aliam. uel unã linguã transfcrt ĩ aliã.
et clicitur sic. quia meliator e int̾ unã loquelam.
et aliã. uł compoi̾ apres ꝙ ẽ diues. qr int̾p̃tes di¬
tant loquelã. tranfferentes uccabula de una loq̃¬
la in aliam. uł componit᷑ apars. partis. quia int̾pres
sit mecluis cluaꝵ lingnaꝵ. çimi tranffert ł cxpõĩt

Expanded text:
exponit per aliam vel unam linguam transfert in aliam, et dicitur sic quia mediator est inter unam loquelam et aliam; vel componitur a pres quod est dives, quia interpretes ditant loquelam, transferentes vocabula de una loquela in aliam; vel componitur a pars -tis, quia inter partes sit medius duarum linguarum cum transfe
Abbreviated transcription (Latin):
aquila . Tertiã et quartã theclocion ⁊ simacus
ediderunt ambo uidei proseliti. Qunta u̾o uulga¬
ris illa interpretatio ciuus antor nõ apparet. et ob
hoc sine nomine interpretis quinta eclicio nũcupat.
Preterea.sextã. et sepcimã edicionem origenes
miro labore reperit. Et cum ceteris supradictis ecli
cionib comparauit. Hi sunt itaq qui scripturas
rantur. Nam latinoꝵ interpretũ. qui de greco in
nr̃m eloquiũ transtulerunt. ut meminit sanctꝰ
iugustiniis.q. infinitus ẽ nũs. Si cui c̃ĩ inquit
primis fidei temporib ad manus uenit cadee gͦtꝰ.
atq aliquantułui sibi utriusq lingue periciã sensit
ausus ẽ stat̃ int̾pretãĩ. atq inł accidit ĩ mñabiles
apud latinos extitisse interpretes. ¶ De hebreo ãt
in latinũ elauiũ tmmõ hieronomus presoiter tͥũ¬
linguaꝵ peritus casdeni scripturas ouertit eloq̃n¬
terq trasfuclit. Cinus interp̃tatio. merito cete¬
ris añfertur. Nam et ẽ u̾boꝵ tenacior. et ĩ sen¬

Expanded text:
Aquila, tertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti; quintam ris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum ctionibus comparavit. Hi sunt itaque tantum, qui Scripturas rantur. Nam Latinorum interpretum qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt, ut meminit sanctus Augustinus, infinitus numerus est. Si cui enim, inquit, primis fidei temporibus ad manus venit codex Graecus, atque aliquantulum esse sibi utriusque linguae peritiam sensit, ausus est statim interpretari, atque inde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. De Hebraeo autem in Latinum eloquium, tantummodo Hieronymus presbyter loquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam est et verborum tenacior, et per
Abbreviated transcription (Latin):
polani. in cͥpolate .i. obicurare. uł in quinare .ł i pedire
no. Qd nulla nox int̾polet. fideq iugi luceat. uñ
int̾polus . la. lum. int̾ruptus. uariatus.ñ ꝯtinuus.
et hec int̾pola. le. quedam uestis. que dũ sit uetꝰ
ad nouẽ spẽm reducit᷑. et fit q. noua. et cõr po.¬

Expanded text:
uinare vel impedire nis ‘quod nulla nox interpolet fideque iugi luceat’; unde interpolus -a -um, interruptus, variatus, non continuus, et hec interpola -e, quedam vestis que, dum sit vetus, ad novam speciem reducitur et fit quasi nova. Item a po
Abbreviated transcription (Latin):
sactus de corio. in quo damnati insuebant᷑ .s. qui pa¬
tem uł mactẽ uł fratr̃ẽ ecciderant. uł prĩam pro¬
diderant. uł aliud magnũ scelus cõmisctant. et cum
damnato includebatur sinua. ẜpens et gallus gallna¬
sitatẽ illius regionis pronciebant᷑. Et tũc simia gallũ
Simia nͦ spens imis nec cullcus unus. uł dr̃ cullais

Expanded text:
saccus de corio in quo dam-nati insuebantur, scilicet qui patrem vel matrem vel fratrem occiderant vel patriam prodiderant vel aliud magnum scelus commiserant; et cum damnato includebatur simia, serpens, gallus sic in mare proiciebatur et tunc simia gallum, simia nec serpens unus nec culleus unus’; vel dicitur culleus
Abbreviated transcription (Latin):
Seuiner. ab amarus. cdr᷑ hic cucumer. ł cucumis.
cucumeris. qr intͥdũ sit amarus. qui dulcis na¬
sci ꝑhiletur. silacte mellito eoꝵ semen ĩfundat᷑.¬
licus. ubi cucumeres abundant ĩẜuant᷑. et hic
cucumerarius.Iii. ⁊ ħ cucumeratia. qͣ uł q̃ cos custe

Expanded text:
Item ab amarus hic cucumer vel cucumis -ris, quia interdum sit amarus, qui dulcis nasci perhibetur, si lacte mellito eius semen infunlocus ubi cucumeres abundant vel servantur, et hic cucumerarius -rii, et hec cucumeraria -rie, qui vel que
Abbreviated transcription (Latin):
aimedius et lana. qr sus media lanea fuit ĩuẽ¬
ta in euis eclificatioe. Et fuit factũ mediola¬
nũ agallis olĩ illuc uenientib expulsis indige¬
nis. Uñ hic et ħ mediolanensis. ⁊ ħ se.
mum. qd̾ ẽ int̾ mediũ ⁊ cxtremũ. ut due habi¬
tabiles zone. q̃ sũt int̾ extremas ⁊ torridã que
media ẽ. incclioxime sunt.⁊ dei qui sunt
inter aerieos. et terestres. uł int̾ acrio. ⁊ cele¬
stes. medio ximi sunt. Uñ plautus ĩ cistellaĩa
tq ita mẽdii. deiq suꝑi. inferi ⁊ medioxĩnu
Et marciał capella. Quos greci demones. latĩ
nedioximos uecant

Expanded text:
Mediolanum, quia sus medio lanea fuit ibi inventa in eius edificatione, et fuit factum Mediolanum a Gallis olim illuc venientibus expulsis indigenis; unde mediolanensis -e. -um, quod est inter medium et extremum, ut due habitabiles zone, que sunt inter extremas et torridam, que media est, medioxime sunt, et dei, qui sunt inter aereos et terrestres, vel inter aereos et celestes, medioximi sunt; unde Plautus in Cistellaria ‘ita me dii deeque superi inferi et medioximi’; et Martianus Capella ‘quos Greci demones Latini medioximos vocant
Abbreviated transcription (Latin):
fcria. quinta feria. sexta feria. dios dñicus dictꝰ ẽ
quia tali die. dñis ur̃ resurẽx. Quare aũt quelib
dios dicatur feria. et quid sit feria pͥi. sa ⁊ sic de
illo planeta ẽ nominandus. qui p̃est pͥc hore ilłi
cdiei. ut lies solis aił dies dñicus. Dies lune. dies i¬
martis. clics mercurii. dies ionis. dies ueneris. dies
sccundus. sum. ⁊̃ sic usq ad scptem. Postea iterum
Et sic usq ad xxi. Tres gͦ hore que suꝑsunt ita
distribuent᷑. Ille plancta. qui primam̃ hñit horã.
sum. tertius tertiã. Et sic finitus ẽ dies. Quartus
gͦ planeta qui sequit᷑ habebit pam horã sequentis
diei. Et ita ille denominabit᷑ ab eo. Exempli gr̃a.
ponat᷑ ꝙ dies iste hochernus sit dies sabbati. ⁊ hat̃
ordo planetaꝵ diligenter. qui tał ẽ. Habito princi
Uenus quint᷑a. Mercurius sextam. luna septimam.¬
t̃ saturniis octanã. Inppit̾ nonã. Mars decimam.
Sol undecimã. Uenus duodecimã. Mercuriꝰ tertiã

Expanded text:
feria, quinta feria, sexta feria, septima feria vel quia tali die Dominus resurrexit; quare quilibet dies dicatur feria et quid sit adicieillo planeta est nominandus qui preest prime ore illius diei, ut dies solis vel dies dominicus, dies lune, dies Martis, dies Mercurii, dies Jovis, dies Veneris, dies secundus secundam et sic usque ad septimam. Postea iterum et vicesimam. Tres ergo hore que supersunt ita distribuentur: ille planeta qui primam habuit horam cundus secundam, tertius tertiam et sic finitus est dies. Quartus ergo planeta qui sequitur habebit primam horam sequentis diei et ita ille dies denominabitur ab eo, et exempli gratia ponatur quod dies iste hodiernus sit dies sabbati et habeatur ordo planetarum diligenter, qui talis <est> habito principio a Venus quintam, Mercurius sextam, Luna septimam, Saturnus octavam Juppiter nonam, Mars decimam, Sol undecimam, Venus duodecimam, Mercurius tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
in meliꝰ clice̾ ꝙͣlacessi. Participiũ eĩ pussiuũ laces¬
situs. Caper tñ lacessi dĩc ẽẽ. ut facessi.⁊ profert
exemplum lucilii. quo usus ẽ in xiiii. Nã uctus
cupisse petisse dĩcimuis. pro enpiuisse ⁊ petuusse.
que possumꝰ desideratua dice̾. Sigiuficat c̨ facesso.
desidero face̾. ⁊ capesso. desidero capeͣ.⁊ iuso. deside¬
ro uide̾. Srcq̃ntatiua ein eẽ ñ possũt. cũ pͥc ꝯuĩg¬

Expanded text:
mihi melius dicere, participium enim passiuum lacessitus; Caper tamen lacessi dicit esse, ut facessi, et profert exemplum Lucilii, quo usus est in XIIII: «num uetus cupisse, petisse dicimus pro cupiuisse et petiuisse. quae possumus desideratiua dicere significat enim facesso desidero facere et capesso desidero capere et uiso desidero uidere; frequentatiua enim esse non possunt, cum pri
Abbreviated transcription (Latin):
in cande̾ paludẽ. multi pisciũ salliendoꝵ cã. anauib
senuonustis cõmcant.Asallio salliendoꝵ dixt. non
sallendoꝵ. Salustius uo in ni hystoriaꝵ. Parte ꝯsũpta¬
⁊ reliqua ad cadauer ad duiturntatẽ usus salle¬
rent dix asallo. ñ asallio. Simlit̾ luciliꝰ uiii
Sallete murenas. merc̾e in frigidaria feric. Inde ⁊̃¬

Expanded text:
in eam paludem multi piscium salliendorum causa a nauibus semionustis commeant», a sallio salliendorum dixit, non sallendorum. Sallustius uero in III historiarum : «parte consumpta reliqua cadauerum ad diuturnitatem usus sallerent», sallerent dixit a sallo, non a sallio. similiter Lucilius in VIII: «sallere muraenas, mercem in frigdaria ferre». inde e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pꝰ h proferie ut scio scis sci uł scii. ⁊ ab eo cõ¬
conas ꝯciui uł xxii. Auclio audim uł aucdii. mol¬
lo mollim.uł mollii. Mumo muniui ł muiii.
seuio seuim uł senii. eo un ułii. Queo quiut ł
łsuft̾ii. ꝙͣuis aneutro passius componat᷑. tñ quia
nis declmnatione. cum simp cuis fic̾i̾ ẽ. ¶t Ex¬
urii. uarro in xxiii. ad cicerone cum in diem
haurierint. Sepio sepsi. seucio sensi. uenio ueui¬
nus penius condecoratũ. Igitur ex eo cõpõita. si pͥn¬
cipalc silła purã. nec ex in tegra p̃pone hũerint. io
riii. cooperio cooperui. Reperio uo duplicauit.
p. in pto. quippe diminuta una silła. repeno teppeu. si¬

Expanded text:
i licet proferre, ut scio scis sciui uel scĭi et ab eo comconcis conciui uel concĭi, audio audiui uel audĭi, mollio molliui uel mollĭi, munio muniui uel munĭi, saeuio saeuquamuis a neutropassiuo componatur, tamen, quia nis declinationem, cum simplex eius fieri est. exriui uel haurii. Varro in XXIIII ad Ciceronem : cum indidem haurierintnus pinnis condecoratum». igitur ex eo composita, si principalem syllabam puram nec ex integra praepositione habuerint, io rui, cooperio cooperui; reperio uero duplicauit p in praeterito, quippe deminuto una syllaba, reperio repperi. si
Abbreviated transcription (Latin):
uenatores eũ scquũt se castrat. ⁊ sibi mentułã fincnt.
uñ ⁊ alio nõe dr̃ castor. quia ip̃e sc castrat. ⁊̃ hĩc fibrnul.
na. nni. ⁊ hoc fibrinũ .ni. lana illius aĩał. dñ ħ fibim¬
ne dicit᷑ uestis que tramã de fibri lana ħt.¬
quia fibra ẽ ĩa corda ip̃ folliculus ꝑ quc̃ sanguis dis¬
curat. uena ip̃x sanguinis cursus. uel fibre lunt icco¬

Expanded text:
venatores eum secuuntur, se castrat et mentulam sibi findit, unde et alio nomine dicitur castor quia ipse se castret; et hinc fibrinus -a -um, et hoc fibrinum -ni, lana illius animalis, unde hec fibrina dicitur vestis que tramam de fibri lana bra ipsa corda, ipse folliculus per quem sanguis discurrit, vena ipse sanguinis cursus; vel fibre sunt ieco
Abbreviated transcription (Latin):
Aracenus. asara. saracenus.na. nñ. Saraceni dicti
sunt. uł quia ex sara se genitos ꝑhibent. cũ ñ sit uer
quia sint ex ismacle. Ip̃i cedar afilio ismaclis. Ip̃i at¬
reni. ab agar. qr ut dieimus ꝑn̾so noĩs saracem uo¬
cant᷑. quia ex sara se c̃e genitos głiant᷑. qͣ uis ex ancl¬
lasint. Uñ saracencus. ca. cñ. ⁊ saracenizo. zas. more
mat̾familias. Posteã cã nõis imnuitata ablata de
m̃ aray uxorem tua nõ uocab̾ saray. S saram. ⁊ bũcdi¬
cam ei. Et ex illa tibi dabo filiũ. Cii bñclicturus sui.
Ert ni nationes. et reges populoꝵ orient᷑ ex co.

Expanded text:
a’. Unde saracenus -a -um: Saraceni dicti sunt vel quia ex Sara se genitos perhibent, cum non sit verum, quia sint ex Ismaele; ipsi Cedar a filio Ismaelis; ipsi Agareni ab Agar, quia, ut diximus, perverso nomine Saraceni vocantur quia ex Sara se esse genitos gloriantur, quamvis ex ancilla sint. Unde saracenicus -a -um et saracenizo -as, more materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablata de m: Sarai uxorem tuam non vocabis Sarai, sed Saram, et benedicam ei, et ex illa dabo tibi filium, cui benedicturus sum: eritque in nationes, et reges populorum orientur ex eo.
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ introitꝰ. quia ianus ẽ deꝰ principioꝵ. cui anci¬
qui omne exitum. ⁊ introitũ sacrificauer. ẜ lanua
hostium ꝑforatũ. quale iudemus in cellariis. ꝑ qd̾
uideri pt intus. ⁊ extra. sĩc ianus uidet ante ⁊ retro.
Fores sunt que cͣr uoluut᷑. ⁊ aꝑunt᷑. ualue q̃ intus
aperiunt᷑. ⁊ uolunt᷑. Et sunt dũplices. ⁊ replicabiles ꝙ
in se replicant᷑ cum aperunt᷑. Et dñt sic auelancdo.
ficultate uolũt᷑. uł quia in sereuoliutt᷑. Porta ꝓprie
ẽ ciuitatis. Cum enĩ antiqui cuutatẽ aliquã uole¬
bant edificare in circuitu cducebant aratñi. ⁊ locum
muroꝵ sulco designabant. Cum crgo ueniebãt
ad locũ ubi porta debebat ẽẽ. suspendebant aratñ
ne tangerent terrã.⁊ portabant. Et ab illa portatiõr
latens ingressus in parte posteriori. uł qui respiat
octicdentẽ. Antica. hostiũ ab anteriori. uł qcł respicit
orientẽ. Hostiũ dr̃ gn̾alit̾ ubicunq sit siue sĩt ualue

Expanded text:
imus introitus, quia Ianus deus est principii, cui antiqui omnem exitum et introitum sacrificaverunt. Vel ianua hostium perforatum, quale videmus in cellariis, per quod videri potest intus et extra, sicut Ianus videt ante et retro. Fores sunt que extra volvuntur et aperiuntur; valve, que intus aperiuntur et volvuntur, et sunt duplices et replicabiles, quia in se replicantur cum aperiuntur, et dicuntur sic a velando, ficultate volvuntur, vel quia in se revolvuntur. Porta proprie est civitatis. Cum enim antiqui civitatem aliquam volebant edificare, in circuitum ducebant aratrum et locum murorum sulco designabant; cum ergo veniebant ad locum ubi porta debebat esse, suspendebant aratrum, ne tangeret terram, et portabant: et ab illa portatione latens ingressus in parte posteriori, vel qui respicit occidentem. Antica hostium ab anteriori parte vel quod respicit orientem. Hostium dicitur generaliter ubicunque, sive sint valve,
Abbreviated transcription (Latin):
T aphet int̾pr̃ latitudo. Ex co e ppłs gentium
natus ẽ. Et quia lata ẽ ex gentib multitudo cre¬
dentium. ab illa latitudine. iaphet dictus ẽ.

Expanded text:
tudo interpretatur. Ex eo enim populus gentium nascitur. Et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Japhet dictus e
Abbreviated transcription (Latin):
lus.l. ma.ge.i. fiaus malicia eccui̾ta. blandise¬
monib adornata. caiuditas m̃ntis. ⁊ cir̾ adoi̾cre. qu
dolorẽ ĩferat. bł dr̾ dolus adeludo .q. delus qr delud
et decipiat ⁊ fit dolus aĩo. In sidie ledo uł telo. frae
circa fidẽ mutuatã. Et̃ ẽ dolus. cũ aliud agit᷑. aliis

Expanded text:
lus -li, fraus, malitia occulta blandis sermonibus adornata, calliditas mentis, et dicitur sic quia dolorem inferat, vel dicitur dolus a deludo, quasi delus, quia deludat et decipiat; et fit dolus animo, insidie loco vel telo, fraus circa fidem mutuatam;
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝯm̃ctio tͣbiũ ĩ sumitate lomus. łlaq̃aria sunt
q̃ suꝑ tigna ponũt᷑. et ip̃is tignis illaqueantur.
It laqueaua sunt. q̃ cameram subtegũt.⁊ornãt.
S laq̃ar ip̃a testudo camẽ dicit᷑ instar laquei cur¬
uati facta ꝙ alio noĩe dicitur testudo et lacunar.
Et mñ hoc laqueariũ .xii. idem ꝙ laquear ⁊ laq̃arius.
laquearia.riũ. uñ iosephus in uni. De lignis celatis
opere laqueario aura uestitis.¬

Expanded text:
coniunctio trabium in summitate domus; vel laquearia sunt que super tigna ponuntur et ipsis tignis illaqueantur; item laquearia sunt que cameram subtegunt et ornant, sed laquear ipsa testudo camere dicitur ad instar laquei curvati facta, quod et alio nomine dicitur testudo vel lacunar; et inde hoc laquearium -rii, idem quod laquear, et laquearius -a -um, unde Iosephus in octavo ‘de lignis celatis opere laqueario auroque vestitis
Abbreviated transcription (Latin):
apponit in u̾bis nł sententiis suꝑflue itetatis.
uel in his locis ubi lectio aaqna fallacia uł falsi¬
tate notata ẽ. ut.q. sagitta nigulet suꝑfina.
et falsa confiliat. Obelus suꝑne abruptũs ẽ ana
rirguia sic facta ÷. et põi mn his de quib dubita¬
tur an tolli debeant uł appõi. Et ab obelus¬
dr̃ obelo. las. sagittare. sagitta itatere uł tali
iuirgula denotare. condengnarẽ. destruere. de¬

Expanded text:
apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis vel in his locis ubi lectio aliqua fallacia vel falsitate notata est, ut quasi sagitta iugulet superflua et falsa confodiat. Obelus superne adpunctus est alia virgula, sic facta ∸, et ponitur in his de quibus dubitatur an tolli debeant vel apponi. Et ab obelus obelo -as, sagittare, sagitta percutere vel tali virgula denotare et designare, destruere.
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ contĩgere int̾clixit. S ut ꝑ meliꝰ obeciiẽ¬
tie mcritũ homo bñ ꝯditus creseẽret dignũ fuc¬
rat. ut hũc ĩ abono prohiberet. quatiuꝰ tãto
uerius ħ ꝯđ ageret untus ẽẽt. quanto. et abo¬
no cessans. autori suo se subclitũ humilius
exhibẽt.S notandũ ꝙ illic dicit᷑. Ex õi ligno
paradisi cdite. De ligno aũt scĩe boni et małi ne
tetigeritis. Qu eñi ab imo quolibet bono sub¬
iectos uetat. necesse ẽ ut multa concedat. ne
obedicntis mens funditꝰ intercat: si abonis i¬
om̃ib penitus repulsa iciunat. Oẽs añt paradi¬
si arbores aqe sum dñs cessit. Cũ ab una pro¬
hibuit. ut crcaturã suã quã uolebat extĩgui.
s puchi. tanto faciluis ab imo restringeret. ꝙͣto

Expanded text:
nterdixit, sed ut per melius obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut hunc etiam a bono prohiberet, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: Ex omni ligno paradisi edite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunet. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
folioꝵ eius proximis arborib nereat. hãs ale
noĩe uigl andẽ uocant .q. ioius glandem. fut
enim ẜ poetas ħ arbor consecrata ioui. et dnt̃
mices ꝗñalit̾ oĩa poma tecta corio dimore. nł
pice nuces. castançe. auellans. głades ai¬
dale. hinc et nuelei dc̃i sunt. quia sunt dust
corio nupti.i. tecti. At ꝯͣ omĩa poma exterui
mollia .⁊. mollem corticẽ hñtia. dñr propi
ponia uł mala. s cũ acliectiõe itiratũ inau
antea nata sunt. ut persica punita. madai

Expanded text:
foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine et iuglandem vocant, quasi Iovis glandem: fuit enim hec arbor consecrata Iovi. Et dicuntur nuces generaliter omnia poma tecta corio duriori, ut pinee, nuces, castanee, avelane, glandes, amigdale. Hinc et nuclei dicti quia sint duro corio nupti, idest tecti. At contra omnia poma exterius mollia, idest mollem corticem habentia, dicuntur proprie poma vel mala, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt, ut persica, punica, maciana,
Abbreviated transcription (Latin):
asannute samnitiũ. dis adite ditiũ. S ħ qñ pro
gtm in ium faciunt. ut he uires haꝵ uiriũ. hi
Cetera uo noĩa ablt̃m in esolũ t̾ iinantia mu¬
tant eam in um ⁊ faciunt gtm̃ plalem. ut apoe¬
alituum ꝑ int̾positionẽ addita u ꝓtulit uirgili
in uiii. Alituu ꝓtculũq genus sopor altus habe¬
bat. Abone qͦ bouũ d fieri. S ħ nom̃ notandũ¬
ui quo u consonante assumũt obliqui casus sin¬
gulares huatus cã. abicĩt qñ płisi. ⁊ bir̃s. in

Expanded text:
a Samnite Samnitium, dīs a dite ditium. noum in ium faciunt, ut hae uires harum uirium, hi cetera uero omnia ablatiuum in e solam terminantia mutant eam in um et faciunt genetiuum pluralem: a poealituum per interpositionem addita u protulit Virgilius in VIII: «alituum pecudumque genus sopor altus habebat». a boue quoque bouum debet fieri; sed hoc nomen notandum, quod u consonantem assumunt obliqui singulares
Abbreviated transcription (Latin):
Atu̾ius et ablatiuus pluralis tertie decłis. na¬
scitur a singula̾i gc̃o. int̾iccta bu. ut ħꝰ homuns
his et ab his hominib. Toreuma toreumatis. his
a fimitis. q̃ sũt graa freqnt̾ inuciimꝰ antiquq. da¬
s̃ dictoꝵ nõium. ut cicero freq̃ntꝰ in uerrus. Toreu¬
matis cdicit. ⁊ peripetasmatis.⁊ emblematis in lib
de signis. llũc de peripetasmatis quẽ adinodũ te cr¬
pedias non habes In code seafia cum emblematio
ide ad heicnium qͣrto de or̃onib aut poematis.

Expanded text:
atiuus et ablatiuus pluralis tertiae declinationis nascitur a singulari genetiuo interiecta bu, ut huius hominis his et ab his hominibus, huius exulis his a finitis, quae sunt Graeca, frequenter inuenimus antiquos dasupra dictorum nominum. ut Cicero frequenter in Verrinis toreumatīs dicit et peripetasmatīs et emblematīs. in libro de signis : «nunc de peripetasmatis quemadmodum te expedias non habes». in eodem: «scaphia cum emblematis». idem ad Herennium IIII: «de orationibus aut poematis»,
Abbreviated transcription (Latin):
untifrasim. quia mume sit purus. bñ ⁊ dr̃
porcus .q. puro carens.uł porcus .q. spurcus. et
immundus. quia ingurg̾itat se ceno. ⁊ luto
immergit. Uñ et dr᷑ porcus .q. pus custos. et ẽ
lli .clinu. ⁊ hec porca. et ħ porcula.⁊ ħ porcella.¬
dimi. It aporcus. porcimis .na. nñ. ⁊ hic porcari
et ħ porcaria custos porcoꝵ¬

Expanded text:
antifrasim, quia minime sit purus, unde et dicitur porcus quasi puro carens, vel porcus quasi sporcus et immundus quia ingurgitat se ceno et luto immergit, unde et dicitur porcus quasi pus custos, et estdiminutiva, et hec porca et porcula et porcellaimus. Item a porcus porcinus -a -um, et hic porcarius et hec porcaria, custos porco
Abbreviated transcription (Latin):
peꝰ᷑ infirmitas que solet porcis continge̾. uel dr
aporrigo.gis. quia de uno porrigit᷑ ad aliũ. ⁊̃ poĩ
generaliter pro morbo et uicio capitis. cariem

Expanded text:
nis, infirmitas que solet porcis contingere, vel dicitur a porrigo -is quia de uno porrigitur ad alium, et ponitur generaliter pro morbo et vitio capitis cariem
Abbreviated transcription (Latin):
alupus ar̃ hic hupus quidã piscis ad similitudi¬
nẽ lupi. quia improba uoracitate alios ꝑseq̃t̃.
lupꝰ ĩ dr̃ fercus aruix. qui et cinicula dĩcit᷑. et
dicit᷑ sic. qr si quid ĩputeũ decidit rapit ⁊ ex̾hit.
uicłrit. uocẽ cripit et despicit eũ tãꝙͣ uictor uctis
ablate. It si se p̃uisũ senẜit deponit ferrociã. nõ¬
p̃t curĩc. Si in te surex̾it iupͦ. petrã cape. et fugit.
te pot̾it.

Expanded text:
lupus hic lupus piscis dicitur ad similitudinem lupi, quia improba voracitate alur ferreus arpax qui et canicula dicitur, et dicitur sic quia si quid in puteum decidit rapit et extrahit.viderit, vocem eripit, et despicit eum tamquam victor vocis ablatae. Idem si se praevisum senserit, deponit ferociam, noEt si in te insurrexerit lupus, petram cape, et fugit. te poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
uallare. circundare. congrogare. replere. ꝓtegere cõ¬
ponere. fulare. uñ stipatim adu̾biũ. Stipo compoĩ
Constipo. pas. oxcipo. pas. emitte. cuacuare Instipo
pas. ualde. uł intus stipare. ĩmictc᷑. Obstipo. pas. imi¬
diq. uł contra stipare. uł obturare. restipo. pas. itcꝗ
stipare. uł cuacuare. emittẽ. Substipo. pas. subtus.

Expanded text:
vallare, circumdare, congregare, replere, protegere, componere, fulcire, unde stipatim; constipo -as, exstipo -as, emittere, evacuare, instipo -as, valde vel in stipare, immittere, obstipo -as, undique vel contra stipare vel obturare, restipo -as, iterum stipare vel evacuare vel emittere, substipo -as, subtus
Abbreviated transcription (Latin):
militib stipenchiaris distribuebat᷑ pocunia ⁊ ponit
pro obolo. ⁊̃ quia obolus sepe solet dari mendicis in

Expanded text:
militibus stipendiariis distribuebatur pecunia, et ponitur pro obolo, et quia obolus sepe solet dari mendicis in
Abbreviated transcription (Latin):
uł spuma in fronte canũ. qua clisꝑsa ꝑ cãp̃ insani¬
unt. et in rabiem u̾cunt̃. Et dr̃ alimpha liquore
sui. ꝙ c̃ con. Et ch̃ sinalimpha .i. concursus cluaꝵ
nocalũi in diu̾sis silłis. ⁊ diu̾sis clc̃onib positarꝰ
cum collisione alteruis. Et dr̃ sinalimpha. qͣi liqͦꝵ
cõmixtio. quia sĩc ubi duo liquores conungunt᷑

Expanded text:
vel spuma in fronte canum, qua dispersa per caput insaniunt et in rabiem vertuntur: et dicitur a limpha liquore c sinalimpha -e, idest concursus duarum vocalium in diversis sillabis et diversis dictionibus positarum cum collisione alterius. Et dicitur sinalimpha quasi liquorum commixtio, quia sicut ubi duo liquores coniunguntur
Abbreviated transcription (Latin):
uł tpͣralitatis mom̃ta .q. q̃d̾ami flumina trã¬
seunt. Compatĩẽtes cã.oucra sua. sibi ĩuicem
superponunt. quia cauta obẜnatione custicliũt
iel quod scripcũ ẽ. Inuic̃e onora uestra portate. ⁊
sic aclimplebitis legem xp̃i.

Expanded text:
hujus temporalitatis momenta, quasi quaedam flumina transeunt, compatientes charitate onera sua sibi invicem superponunt, quia cauta observatione custodiunt id quod scriptum est: « Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem
Abbreviated transcription (Latin):
Quis inquit ita ad ungucm. oĩa ase suꝑflua
resccauit. ut ml se hr̃ putet putatiõe dignum:
Credite mihi. et putata tepullulant. et effugata
relelint. et reaccendunt᷑ extincta. et sopita denno
exitant᷑. Paꝵ ẽ gͦ semel putasse.sepe putandũ
ẽ. imo si fieri poss semꝑ. quia semꝑ qd̾ putari
oporteat. si non tissimulas iuenis. quantuli¬
bet in ħ corpore manens ꝓfeceris. Erras si intia
putas emortua. et non magis compressa. ueł
nolis intra fines tuos hĩtat hiebuscus. Subiu¬

Expanded text:
Quis enim ita ad unguem omnia a se superflua resecavit, ut nil se habere putet putatione dignum? Credite mihi, et putata repullulant, et effugata redeunt, et reaccenduntur exstincta, et sopita denuo excitantur. Parum est ergo semel putasse; saepe putandum est, imo, si fieri possit, semper; quia semper quod putari oporteat, si non dissimulas, invenis. Quantumlibet in hoc corpore manens profeceris, erras si vitia putas emortua, et non magis suppressa. Velis, nolis, intra fines tuos habitat Jebusaeus ; subju
Abbreviated transcription (Latin):
adolescentis quẽ ñ p̃t bauilare posueris. nccc ht̃
ut aut fasce reiiciat. aut sub pondere ꝯfringat᷑.
mius. molicam pnĩam imponentes. ñne inlius
crudelitate: bbi c̃ p̃r familias largus. dispensa¬
tor non d ẽẽ tenax. Si deus bengnus. ut quid sa¬
cerdos eius austerus: Uis apparere sanctus: Cita
uitã tuã esto austerus. circa aũt alienã bengnus

Expanded text:
adolescentis, quem non potest bajulare, posueris, necesse habet ut aut fascem rejiciat, aut sub pondere confringatur: amus modicam poenitentiam imponentes, nonne meliuscrudelitatem? Ubi enim paterfamilias largus est, dispensator non debet esse tenax. Si Deus benignus est, ut quid sacerdos ejus austerus? Vis apparere sanctus? circa vitam tuam esto austerus, circa alienam benignus
Abbreviated transcription (Latin):
tenses. semꝑ menclaces. malas bestias. uentres pigrts u̾e
ab cpimenide pocta dictos. apłs compbat. bauo mau¬
res. et fercces dalmatas. latinus pulsat hystoricus. tumdo
frigas. omĩes poete laçerant.Athenis expetitiora nasci
arguũt. ĩ hc̃ mclũ arbitror et apłm galathas. regionis

Expanded text:
tenses semper mendaces, malas bestias, ventres pigros, vere ab Epimenide poeta dictos, Apostolus comprobat. Vanos Mauros, et feroces Dalmatas, Latinus pulsat historicus. Timidos Phrygas, omnes poetae lacerant. Athenis expeditiora nasci arguunt. In hunc ergo modum arbitror et Apostolum 417 Galatas regionis
Abbreviated transcription (Latin):
dermiat᷑ hec gallia.lic. regio coꝵ. Et sunt tres gallie
pibrusq al mare britãncũ. S alia bracata. ẽ que
reno acliacet. et pars bergunchie. latoringia. flan¬
dria.colonia. terra ligomensiũ.⁊ quedã alie regioẽs
ꝯtinent᷑ in galla bracata.⁊ hinc gallus. lla.llũ. gen¬

Expanded text:
de hec Gallia -e, regio eorum; et sunt tres Gallie, pibus usque ad mare britannicum; bracata que Reno adiacet, ut pars Burgundie, Lotaringia , Flandria, Colonia, terra Lingonensium, et quedam alie regiones continentur in Gallia bracata. Et hinc gallus -a -um gen
Abbreviated transcription (Latin):
greci idem sunt qui ⁊ gallathe. ⁊ hinc ẜ gallogrecia
cie. eacł regio. que. et gallacia. Si quide olim galli ĩ an¬
uiliũ a rege bitime enccati. regnũ cũ co ꝑactã uictoria
diuiserunt. sic qr de ciscler grecis ad mixti pͥmũ gallo¬
greci clã sũt. et coꝵ regio. gallogrecia. Nunc ex anti¬
quo nõie galloꝵ galathe dñr̃.⁊ eoꝵ regio. gallacia.
t hinc gallogrecus. ca. cũ. ⁊ hic ⁊ ħ gallatha. the. et ꝓtł¬

Expanded text:
greci idem sunt qui Galathe; et hinc hec Gallogrecia -e, eadem regio que et Galatia, siquidem olim Galli, in auxilium a rege Bithinie evocati, regnum cum eo, peracta victoria, diviserunt, sicque de eisdem Grecis admixti primum Gallogreci dicti sunt, et eorum regio Gallogrecia. Nunc ex antiquo nomine Gallorum Galathe dicuntur, et eorum regio Galatia dicitur, et hinc gallogrecus -a -um et hic et hec Galatha -e, gent
Abbreviated transcription (Latin):
gallus. Na. Nũ. tã ꝓgente.ꝙͣ pro hoĩe illiꝰ gentis. ⁊ dicti
sũt galli a candore corporis. Seꝯlũ ẽi diuersitatẽ celi. et
facies hõiu et colores. et corpoꝵ qualitates. ⁊ aĩoꝵ diũ¬
sitates existunt.⁊ hĩc romanos grauos. gaios leues.
a fros uersipelles. gallos nat̾a feroces. ⁊ acriõres ingeĩo in¬

Expanded text:
gallus -a -um, tam pro gente quam pro nomine illius gentis, et dicti sunt Galli a candore corporis: secundum diversitatem celi et facies hominum et colores et corporum qualitates et animorum diversitates existunt, et hinc Romanos graves, Graios leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio vi
Abbreviated transcription (Latin):
cłire. S famulaiͣ debiti ẽ. Obsoqui uoluntatis. obeli¬
re.acd ucrũq refat᷑. Famulor compoĩ. Confamulor
lars .a. simul famulaĩ. Et ẽ deponens famulor. cum
cx ꝯclitione ẜuuitutis. Uñ ħ famula. le. et famulus. la.
lum. achiectiue p̃t declinari.¬

Expanded text:
dire, sed famulari debiti est, obsequi voluntatis, obedire ad utrumque refertur. -aris, idest simul famulari; et est famulor cum ex condicione servitutis; unde hec famula -e, et famulus -a -um adiective potest declinari
Abbreviated transcription (Latin):
B Abel int̾pr̃ confusio. Uñ babilõ
uł babilonia ciuitas. uͥ homines
olim turrĩ edificantes dispersi sunt
imussa diunitꝰ ꝯfusione luigu¬
aꝵ int̾ eos. uñ babilonia regio. ⁊
babilonius.ma.uiii. patrii uł
Babilon metro polis chaldeoꝵ cuius muri xui
milia passuũ ꝑ quadrũ. ab angulo in angulum

Expanded text:
BABEL interpretatur confusio, unde Babilon vel Babilonia, civitas ubi olim omines turrem edificantes dispersi sunt, immissa divinitus confusione linguarum inter eos, unde Babilonia regio et babilonius -a -um patrium vel Babylon metropolis chaldaeorum, cuius muri sexdecim millia passuum per quadrum ab angulo in angulum
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ stabulariꝰ. ria.rm̃i. ad stabulũ ꝑtinens. ⁊ hic stabu¬
larins.rii. stabuli eustos. uł equoꝵ custos siue ductor.
bularius. et designat dignitatẽ siue officũi. uñ hac
conestabularia. rie. eiꝰ uxor. uł clignitas. It asta¬
stabulant᷑ equi mei

Expanded text:
unde stabularius -a -um, ad stabulum pertinens, et hic stabularius, stabuli custos vel equorum custos sive ductor; rius, et designat dignitatem sive officium, unde hec constabularia -e, eius uxor vel dignitas. Item a stastabulantur equi mei
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝙ ẽ accentus. et drͣ ortagomenis.na. numi.¬
.i recte accentuatꝰ.q. ñ encleticatus.
gulus. cõpoĩ ortogonus.na. nñ .i. recte angulatꝰ
et ħ ortogoniũ. mi .i. rectus angulus. figu̾ta pla¬
na. Est enĩ triangulus. et ht̃ añgulũ rectũ ẜm

Expanded text:
est accentus, et dicitur ortogomenus -a um, idest recte accentuatus, quasi non encleticatus; gulus, et dicitur ortogonus -a -um, recte angulatus, et hoc ortogonium, idest rectus angulus, figura plana: est enim triangulus et habet angulum rectum
Abbreviated transcription (Latin):
Qentiras. rias ÷ orchnare. ꝑ tenturias distabuerc¬
concenturio. rias .i. coorlinare ł adunare.⁊ succẽ¬
no rias .i. succurere. uł potius in succursum
pmor p̾ illos orclinare ꝓpric enim succentuaui
nĩ qui p̾t primam aciem sunt ordiati. ut cis
naturant. si nccesse fu̾it.¬

Expanded text:
centurio -as idest ordinare, per centurias distrconcenturio -as idest coordinare vel adiuvare, et succenturio -as idest succurrere, vel potius in succursus primorum post illos ordinare; proprie enim succenturiati dicuntur qui post primam aciem sunt ordinati, ut eis succurrant si necesse fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
uait᷑ fetor ueniens ex assiduitate libidinis.
dnt̃ centrices. meretrices iupe. multiuire dyabolaros.
iplupanari. ut lecus redadat᷑ callidior.
Entrum. center .i. punctũ ĩ medio circuli. ł alcerius
ta. aquo cqualit̾ listat quelib pars pcriferie. ł aircũ¬

Expanded text:
 cento dicitur fetor veniens ex assiduitate libidinis. dicuntur centrices meretrices, lupe, multivire, diobolares, in lupanari ut locus reddatur calidior. entrum -tri, idest punctum in medio circuli vel alterius rei, a quo equaliter distat quelibet pars periferie, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dam intimo sapore ciscernunt. ut sciant uł qmel a
bono sp̃i ꝑcipiant. uł quid ab illusir̃e patiant᷑. Nam si
erga ħ. nĩens cauta ñ fu̾it. ꝑ leceptor̃e sp̃m multis
se uanitatib ĩ mergit. qui nõ nũꝙͣ solet multa uera
deriuat᷑ asomnus. et t̾c somñitare .i. frequent̾ dormi¬
re. dormutare. Somno ãc̃t ẽ cum om̃ib sius cõpoĩtis.¬

Expanded text:
dam intimo sapore discernunt, ut sciant vel quid a dam intimo sapore discernunt, ut sciant vel quid a bono spiritu percipiant, vel quid ab illusione patiantur. Nam si erga haec mens cauta non fuerit, per deceptorem spiritum multis se vanitatibus tur a somnus, et tunc somnitare idest frequenter dormire, dormitare. Somnio activum est cum omnibus suis compositis.
Abbreviated transcription (Latin):
relenationis. ioseph p̃fcrendum se fc̃ib. somnio
nõ inicleret. nec marie sponsum. ut ablato puero
neret. Rursum. nisi alñ somnia cegitatione
simul ⁊ relenatione pracctlerent. Nequaꝙͣ daui¬
el ꝓpħa. Nabucolonosor uisionẽ disserens arali¬
ce̾ cogitationis incohasset clicens. Tu rex cepisti
cogitare in stratu tuo. quid cẽt futuꝵ post hoc.
Et qui reuelat misteria oñchit tͥ q̃ uentura sũt.
Et panlo pͦt. ii debas. et occe .q. statua ua gran¬
cus stama illa magna. ⁊ statura sublimis. stabat ꝯt᷑
te ⁊octera. Damel itaq dũ somnũ ad implendur
reuerent᷑ mimuat. et ex qua ortũ sit cogitatione
manifestat. patent̾ oñdit᷑. quia ħ plerunq ex cogi¬
tatione srmul et reuelatione gnͣatur. s nimirum
cum somina tot reꝵ qualitatib alternent. tanto
eis credi cdifficilius d. quanto ⁊ ex quo in pulsu ueni¬
ant. faciluis nõ elacet s anca aĩt uiri int̾ illusic̃es
at reuelationes ip̃as insionũ ueces aut imagines q¬

Expanded text:
rentur, Joseph praeferendum se fratribus somnio non videret : nec Mariae sponsum ut ablato puero neret . Rursum nisi aliquando somnia cogitatione simul et revelatione procederent, nequaquam Daniel propheta, Nabuchodonosor visionem disserens, a radice cogitationis inchoasset, dicens: Tu rex coepisti cogitare in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae ventura sunt . Et paulo post: magna, et statura sublimis stabat contra te , etc. Daniel itaque dum somnium et implendum reverenter insinuat. et ex qua ortum sit cogitatione manifestat, patenter ostenditur, quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generetur. Sed nimirum cum somnia tot rerum qualitatibus alternent, tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo impulsu veniant, facilius non elucet. Sancti autem viri inter illusiones atque revelationes ipsas visionum voces aut imagines quo
Abbreviated transcription (Latin):
dinis. qui supplicat uł damnatus. Nam ꝗ damnat᷑
supplex ẽ ⁊ humilis. Uñ supplicit̾ aclubrã. ⁊̃ ħ supplici¬
Moris em̃ erat antiqu. tꝰ ut d rebr supplicũ .i. danma¬
toꝵ. Donaria .i. templa deor aripliarent᷑. Et iõ suppli¬
cia ponunt᷑ pro supplicationib. uñ et supplicĩ propriȩ

Expanded text:
-cis, qui supplicat, vel damnatus: nam qui damnatus est supplex est et humilis; unde suppliciter et hec supplicimos enim erat antiquitus ut de rebus supplicum, idest damnatorum, donaria, idest templa, deorum ampliarentur, et ideo supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
urunt᷑ infirmi.q. cauturiũ. qr cante arat ⁊ ĩ qͥ
iuurũt᷑ damnati pro signo. ut dũ uidet̾ uolũtas
refrenctur. uñ cauteriolũ di.ẜm ugu. Pap̃¬
co. scuctaq cautio. ut dũ uidet᷑ euns sit. auar¬
cia reftenctur. ꝙ interdũ pro signo. int̾dũ pro
cura adhibet᷑. ut ius morbi. igni̾s ardore siccetur.

Expanded text:
uruntur infirmi, quasi cauturium quia caute urat, et est quo inuruntur damnati pro signo, ut dum videtur voluntas refrenetur, unde cauteriolum diminutiveum severaque cautio ut, dum videtur, cuius sit, avaritia refrenetur. Quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis morbi ignis ardore siccetur.
Abbreviated transcription (Latin):
stior.ssimus. cum uõ declinat᷑ ꝑ quar̾ta doclinatio¬
nẽ. hic augustus. stus. stui. cͣst quidã spẽs diui¬
nationis. que fiebat in gustu auiũ. ⁊ ẽ compoi̾tũ
ab aue et gustu. Solebant eĩ escam ipargere gal
liuis ⁊ in gustu ⁊ in captioẽ illuis esce capere
auguriũ. ꝙ dr̃ augustus.

Expanded text:
s. Cum vero declinatur per quartam declinationem, hic augustus -tus -tui, est quedam species divinationis que fiebat in gustu avium et est compositum ab ave et gustu. Solebant enim spargere escam gallinis et in gustu et acceptione illius esce capere augurium, quod dicitur augustus.
Abbreviated transcription (Latin):
nus uenustus. onus oruistus. Que qũo uetꝰ
uetustus assũpta tus faciunt d̾iuatiua. ⁊ oĩa
En axpleꝵq u̾balia mugniunt᷑ ab oĩ ꝯiugatione
siũ d̾ noĩatuus. ĩ cord̾sinctib. d̾ figurata quȩ
tis mediã sillabã ꝯcidit nutrix e dicimus.
Nox u̾balia uł denominatuia. uoco uox uelũ
uelox.
słux luceo lur. duco dux
Ti ix et rx ꝯuingo ouix arteo arx.
rduas ꝯsonantes mueniũt᷑ ꝑticipialia sapi¬

Expanded text:
nus uenustus, ius iustus, onus onustus, quae, quomodo uetus uetustus, assumpta tus faciunt deriuatiua et omniin ax plerumque uerbalia inueniuntur ab omni coniugatione: siue denominatiuis in tor desinentibus defigurata, quae tis mediam syllabam concidit: nutrix enim dicimus. in ox uerbalia uel denominatiua: uoco uox, uelum uelox. in ux: luceo lux, duco dux. in nx et rx: coniungo coniunx, arceo arx. in duas consonantes inueniunt