comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dat plerimq sententias prudentissimas quidem: sod quae se per
uaturam offerunt cuuietis. ut ne quid niniis: quoe philosophoꝵs
sententia ũ: spolia illa cruenta: arma aeneae lausi cruore per¬
fusa. unde intulit. s caput aeneae: per quod &e spolia ae nede
intelliginiis. Nam lauso uihil detraxerat aeneas dixit enim
arma quibus laetatus habe tua: aut pt aperit si nulla uiam uis.
aut nullam oñdit fortitudo ratioriẽ. nez enin forissime cro
doꝙ dignaboris habere dominos teutros .s. ignauos: nam hoc in¬
telligimus et eo quod dixit equo fortissine: plerunq. onim ee
alteriuss personae uitaperatione uel laude cognoscimus quid
de alia dicatᶜ. ut hoc loco troiomos uituꝑatos ex laudo cognosa.¬
mus. itẽ alibi contra. ut nunc ille parris .s. aduiter: nam illo
se prebente susceptus: quod feri pleriiq conspicimus in consute
magna. tere saepius: infesta hasta in uulnus parata: uel pro¬

Expanded text:
dat plerumque sententias prudentissimas quidem, sed quae se per dat plerumque sententias prudentissimas quidem, sed quae se per naturam offerunt cunctis, ut "ne quid nimis" . Ad v. 862 Spolia illa crventa arma Aeneae, Lausi cruore perfusa — inde intulit 'et caput Aeneae', per quod etiam spolia Aeneae intellegimus — nam Lauso nihil detraxerat; d‘arma, quibus laetatus, habe tua’. AVT APERIT SI NVLLA VIAM VIS aut si nullam ostendit fortitudo rationem. NEQVE ENIM FORTISSIME CREDO quod dignaberis habere dominos Teucros, scilicet ignavos: nam hoc intellegimus ex eo quod dixit equo ‘fortissime’. Plerumque enim ex alterius personae vituperatione vel laude, quid de alia dicatur, agnoscimus, ut hoc loco Troianos vituperatos ex equi laude cognoscimus. item alibi e contra "et nunc ille Paris" , scilicet adulter: nam illo tergo equo se praebente susceptus: quod fieri plerumque conspicimus. Ad ur, ut saepius. INFESTA HASTA in vulnus parata, id est pro
Abbreviated transcription (Latin):
manus ad caelum leuare. licet poeta ista conunxerit. corporo inhae¬
ret. aut inhaeret lauso suo corpore: aut certo hysterologia ẽ: ue sit
haeret incorpore nielius tamen est ut sit antiptosis littera pro¬
uor. aut reuera per uuluera. quia per totum corpus mucro
tuae mortis fui qui feci ut exulis & sacrilegi filius eeᷤ dicero¬
ris pulsus ob iniudiam excusat: ne merito expulsus eeᷤ ui¬
deat omines per mortos per omnia mortis gnã i. per diuer:¬
det. alti uulueris uiolentia: alloquit moerentẽ: tristẽ: hacc
enim auimalia secundum honerũ: quiu sint tristia: indicãt
si qua du mortalibus ulla ẽ: hoc loco notunt uirgiliũ criticis pho¬
mini sacrilego det prudentem senteritiam: quam rem ratio nõlis
excusat. en enim quae per naturam niouent aninos in quam¬
uis ꝑsonam cadunt. illa uõ sunt cm̃ prudentum quae non ni¬
se consilio g ratione deprehendunt. Unde & terentius seruis

Expanded text:
manus ad caelum levare, licet poeta ista coniunxerit. CORPORE INHAEmanus ad caelum levare, licet poeta ista coniunxerit. CORPORE INHAERET aut inhaeret Lauso suo corpore: aut certe hysterologia est, ut sit ‘haeret in corpore’: melius tamen est ut sit antiptosis provor aut re vera 'per vulnera', quia per totum eius corpus mucro tuae mortis fui, feci ut et exulis et sacrilegi filius esse dicerris. PVLSVS OB INVIDIAM excusat, ne merito expulsus esse videatur. OMNES PER MORTES per omnia mortis genera, id est per diverDET alti vulneris violentia. ADLOQVITVR MAERENTEM tristem. Haec enim animalia secundum Homerum, cum sunt tristia, indicant si qua div mortalibus vlla est hoc loco notant Vergilium critici, quod homini sacrilego dedit prudentem sententiam: quam rem ratio naturalis excusat. ea enim quae per naturam movent animos, in quamvis personam cadunt, illa vero tantum sunt prudentium, quae non nisi consilio et ratione deprehenduntur: unde et Terentius servis
Abbreviated transcription (Latin):
tione recreabat: procul. modo iux significat: & in buouolicis
aegloga sexta: serta procul tautũ capiti de lapsa iacebant: gta¬
uia armaquiescunt: beue grauia. ut ggaleam aema sed leuia
intelligamus. S talis ẽ figura: sicut illa salustii. leonom atq alias
feras. ergo & leo fera: quiescunt: aut quasi interra posita: qm̃ galea
quę pendebat: poterat & moueri. colla fouet: sustiuens se arboris
trinco: fusus propexam in pectore barbam: barbam in pectus fusa
habens. archaismos aũt ẽ: quod nit in pectore pro in poctus ue alibi
mediis efusus in undis: pro in iedias undas. multa: pro multum:
sicut & pede terram crebra ferit pro crebro. super arma ferebant.
supra scutum. ut supra. impositũ seuto refrunt pallanta sequentes
ad coelum tendit palmas. increpans deos quasi sacrilegus. & sciendũ
uno codemq tempore non eum potuisse & inhaerere corpori &

Expanded text:
tione recreabat. PROCVL modo ‘iuxta’ significat, ut tione recreabat. PROCVL modo ‘iuxta’ significat, ut «serta procul, tantum capiti delapsa, iacebant». GRAVIA ARMA QVIESCVNT bene ‘gravia’, ut et galeam arma, sed levia intellegamus. Et talis est figura, sicut illa Sallustii «leonem atque alias feras», ergo et leo fera est. ‘Quiescunt’ autem quasi in terra posita, quoniam galea, quae pendebat, poterat et moveri. COLLA FOVET sustinens se arboris trunco. FVSVS PROPEXAM IN PECTORE BARBAM barbam in pectus fusam habens. Archaismos autem est quod ait ‘in pectore’ pro ‘in pectus’, sicut alibi «mediis effusus in undis» pro ‘in medias undas’. MVLTA pro ‘multum’, sicut «et pede terram crebra ferit» pro ‘crebro’. SVPER ARMA FEREBANT supra scutum, ut supra «inpositum clipeo referunt Pallanta frequentes». AD CAELVM TENDIT PALMAS increpans deos, quasi sacrilegus. Et sciendum uno eodemque tempore non eum potuisse et inhaerere corpori et
Abbreviated transcription (Latin):
quo solet sepulcra ad ipsa cadauera non ꝑtiuere licet umbris
sicut in socto leginius. prosint ut si qua est ea gloria signent.
tͥtem de pallonte. Uano moesti comitamur honore. aut corte si
qua ẽ ea cura iuezentio i patri sacrilego qui suꝑos inferosq. con¬
tomuit. aeneae magnidextra cadisi sicut alibi nomen tñ haud
leue pareũ manibus hoc referes telo ecidise camillae. comptos
de more npillos antiuo s more quo uiri sient mulieres compo¬
nebant capillos. quod uerum eẽ ꝙ statutos non nullȩ antiquorum
docent & ꝑsonat quas in tragoediis uidemus similes in uiroq sexu
q̃tum ad ornatum ꝑtiuet corporis: interea: dum haec geruntur.
gomuino su ẽ apud poetas interea. sicut apua salustium eodẽ
tempore. uuluera siccabat lymphis. noue ꝙ physice loquutus õ
Nam cum aqua omnia infundant. ait siccari uulnus. fluxus
enim sanguinis aquarum frigore continet: leuat: inclina¬

Expanded text:
quo solet sepultura ad ipsa cadavera non pertinere - licet umbris, quo solet sepultura ad ipsa cadavera non pertinere - licet umbris, sicut in sexto legimus, prosit - ut «si qua est ea gloria signant», item de Pallante «vano maesti comitamur honore»: aut certe, si qua est ea cura Mezentio, id est patri sacrilego, qui superos inferosque contemnit. AENEAE MAGNI DEXTRA CADIS sic alibi «nomen haud leve patrum manibus hoc referes, telo cecidisse Camillae». COMPTOS DE MORE CAPILLOS antiquo scilicet more, quo viri sicut mulieres componebant capillos: quod verum esse et statuae non nullae antiquorum docent, et personae quas in tragoedis videmus similes in utroque sexu, quantum ad ornatum pertinet capitis. INTEREA dum haec geruntur. Et omnino sic est apud poetas ‘interea’, sicut apud Sallustium ‘eodem tempore’. VVLNERA SICCABAT LYMPHIS nove et physice locutus est; nam cum aqua omnia infundantur, ait siccari vulnus; fluxus enim sanguinis aquarum frigore continetur. LEVABAT inclina
Abbreviated transcription (Latin):
rumpentibus legunt aut colligunt ẽ/ aut transeut. ut liteo¬
taq epiui leginius: &igit eusemꝰper mediũ aeueas. poctica de¬
scriptio ẽ. Ham reuera fibri non potuit ut gladius q rean
seret ꝑ corpus inuenis & incorpore iuuenis absconderet: nã
exigit et eo agit traus corpus: parnam niucro: i leuia ar¬
ma non clipeui: minacis aũt nõ lausi: non .u ip̃e mina¬
nus fuerat. ergo ordo ẽ. nucio iuiuacis ȩneae .s. tum uita
por auras concessit moesta ad manes. idest omima: ꝙ abu¬
siue dictume. nã ad inferos sinulacrũ pergit nõ aninia.
prolandibus istis. quia &e contra fortiorom ꝗ pro parris
salute dimicare conatus ũ. iõ enim pluraliter laudibus
dixit : quid pius neneas tm̃ dabit indole dignũ: ꝑꝑ uita.¬
nolũ arrogantiam tortia persona usus ost: Indoles autes
propris quȩ̨dam i mago uirtutis futurę: quibus letus habe
moris enim fuerat eum his rebus homines sepelirent᷑ quas dile¬
xerant niui. siqua est ea cura remieto: aut more illodixit:

Expanded text:
men 'legunt' aut colligunt est, aut transeunt, ut "litoraque Epiri legimus" . exigit ensem per medium et cetera. poetica descriptio est: nam re vera siret per corpus iuvenis, et in corpore iuvenis absconderetur: nam ‘exigit’ est ‘ex eo agit trans corpus’. PARMAM id est levia arma, non clipeum. ‘Minacis’ autem non Lausi; non enim ipse minatus fuerat. Ergo ordo est ‘mucro minacis’, Aeneae scilicet. VITA PER AVRAS CONCESSIT MAESTA AD MANES id est anima. Et abusive dictum est; nam ad inferos simulacrum pergit, non anima. PRO LAVDIBVS ISTIS quia et contra fortiorem et pro patris salute dimicare conatus est: ideo enim pluraliter ‘laudibus’ dixit. PIVS AENEAS TANTA DABIT INDOLE DIGNVM propter vitandam adrogantiam tertia persona usus est. ‘Indoles’ autem est proprie imago quaedam virtutis futurae. QVIBVS LAETATVS HABE TVA moris enim fuerat ut cum his rebus homines sepelirentur quas dilexerant vivi. SI QVA EST EA CVRA REMITTO aut more illo dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ducis interitũ: uel quia fas erat 4 deprimitiis sacrificare
tibi magne trophae ũbellipote ns hoc ꝑ parenthesim dictũ est
aptat. apte locat s congrue telaq trunca uiri praefracta
ita enim trophatis poni consueuerunt. uiuenalis & fea¬
cta de casside buccula pendens & curtum temone iugum ui¬
locis. duo decim appotitũ uulneribus: quia ut supͣ dixit tocius
thuscie populus in duodecim partes fuit di iususi ut genis illi
triplex populi sub gente quaterni. qui singulis iucumonibus pare¬
bant.: Noris añt fuit ut inter emptos duces omnis uuinerarg
exercitus sicut ẜ de hectore honerus com̃morat: unde ẽ : que
çircum plurima muros accepit patrios.¬

Expanded text:
ducis interitum, vel quia fas erat ut de primitiis sacrificaretur. ducis interitum, vel quia fas erat ut de primitiis sacrificaretur. TIBI MAGNE TROPAEVM BELLIPOTENS hoc per parenthesin dictum est. APTAT apte locat et congrue. TELAQVE TRVNCA VIRI praefracta; ita enim in tropaeis poni consueverunt: Iuvenalis «et fracta de casside buc. p. et curtum temone i. LOCIS duodecim vulneribus adpetitum: quia, ut supra diximus, totius Tusciae populus in duodetriplex, populi sub gente quaterni" , qui singulis lucumonibus parebant. moris autem fuit ut interemptos duces omnis vulneraret exercitus, sicut etiam de Hectore Homerus commemorat. unde est "quae circum plurima muros accepit patrios
Abbreviated transcription (Latin):
frts ÷ oli nam hace consuetudo est apud poetas ut
& plebe segregent duces sic paulo post aie. intorea sotios in¬
humataq corpora terrę mandemus ꝙ intulit moestamq
liquias danauia atq im̃itis achilli. itẽ forsitan & perami
fuerint quae fata requiras: primo uictor soluebat eoo at̃ꝗ
luctum subres s frestaret primo aũt eoo: subaudiamꝰ
tempore. Nam gracce eos dẽ quam nos aurorã uocarus
ꝑ deriuationem ut diceront ꝙ lactus eois le eurus equis
item eoas q. acies Saue ut s̾ supra diximus in hoc sermoue
prima syllaba naturaliter longa ẽ. sed quum opus fuerit.
eminentioribus locis Salustius de pompeio. deuictis hispanistro¬
phaea in pireuei iugis constituit et quo more trophaca in nr¬
bibus figebant᷑ in aecubus ex adificatis iõ nũc trophaeũ ponit
aeneas quia nec dum plenam ẽ uictoriam consequutus : seda
ciso neientio fugauit exercitũ plenoe .i. uictoriae ut sup
dixinius triumphus debet: e ꝑsoluit uota uel ꝑꝑr tanti

Expanded text:
 nam est haec consuetudo apud poetas, ut a plebe segregent duces. Sic paulo post ait «interea socios inhumataque corpora t. m.» et intulit «maestamque liquias Danaum atque inmitis Achilli», et «forsitan et Priami fuerint quae fata requiras». PRIMO VICTOR antequam luctum subiret et funeraretur. ‘Primo’ autem ‘Eoo’ subaudimus ‘tempore’; nam graece ἠώς dicitur quam nos auroram vocamus: per derivationem, ut dicerent «et laetus eois Eurus equis», item «eoasque acies». Sane ut etiam supra diximus, in hoc sermone prima syllaba naturaliter longa est, sed cum opus fuerit, eminentioribus locis: Sallustius de Pompeio ait «devictis Hispanis tropaea in Pyrenaei iugis constituit». Ex quo more in urbibus tropaea figuntur in arcubus exaedificatis. Ideo autem nunc tropaeum ponit Aeneas, quoniam nondum plenam est victoriam consecutus, sed occiso Mezentio fugavit exercitum: plenae enim victoriae, ut supra diximus, triumphus debetur. Et persolvit vota vel propter tanti
Abbreviated transcription (Latin):
norns aneaioq auie portse ferebat ferto ex aequauerit
coelo ut de cenea drances. quibus te coelo laudibus aequẽ : silu¬
cola fauno dryope quem nympha crearat. faumis hoc loco qui¬
dam rusticus intelligendus est. nom deus ficut supra. anxy¬
rus quem leginius iouem. Non nulli &̃ nympham non deã
numinibus procreatum ee mortalẽ: ꝙ̃ ꝗ̃ hacec numina secun¬
ga. ut interea uidet aeneas in ualle reducta. & intelliginius
protenta hasta tarquiti arma eẽ impedita: Alii reducta ret

Expanded text:
OQVE ANIMVM FORTASSE FEREBAT forte exaequaverat caelo, ut de Aenea Drances «quibus caelo te laudibus aequem». SILVICOLAE FAVNO DRYOPE QVEM NYMPHA CREARAT Faunus hoc loco quidam rusticus intellegendus est, non deus, sicut supra Anxyrum numero reciperetur. non nulli etiam nympham non deam numinibus procreatum esse mortalem: quamquam haec numina secunga, ut "interea videt Aeneas in valle reducta" . et intellegimus protenta hasta Tarquiti arma esse inpedita. alii 'reducta' retro
Abbreviated transcription (Latin):
ad aeui: Uenia ulla: boueficium. quod sporas te niereri
quod uoce grauaris. negas futo. uor eĩs iouis facñ est : sra¬
tiusꝙ uocem fata sequunt : hoc aũt dicit. ut quae negas
uoce ÷ fato: mente praestares. nam si iouis uox fatũ est
potest aliunde fati ordinẽ cõmutare grauaris aũt. negas
eraniter fers. ꝙ hac locutione non nisi ꝑ actus loquimut
utinure: ut si dieas adgrauor aduentũ tuũ i grauiter fero
grauor praesentiam. nam q ipse dixit quee grauaris. aliter
non dicinius in hac significatione. Sinuliter g acto casu uti¬
mur : cum uolunius absolutam face̾ locutionẽ & per geri¬
dii modum aliquia dice̾: ut petendum mihi est equũ: codi

Expanded text:
ad aevi». VENIA VLLA beneficium, quod te speras mererad aevi». VENIA VLLA beneficium, quod te speras mererto; vox enim Iovis fatum est: Statius "et vocem fata secuntur" . hoc autem dicit: utinam quae negas voce, id est fato, mente praestares. nam si Iovis vox fatum est, potest aliud fando fati ordinem commutare. 'gravaris' autem negas, graviter fers. et hac elocutione non nisi per accusativum utimur, ut si dicas 'gravor adventum tuum', id est graviter fero, gravor praesentiam tuam: nam et ipse sic dixit 'quae gravaris'. aliter non dicimus in hac significatione. similiter etiam accusativo casu utimur, cum volumus absolutam facere elocutionem et per gerundi modum aliquid dicere, ut 'petendum mihi es
Abbreviated transcription (Latin):
i tristem. Quin: ÷ ut non nam confirmatiua particula õ: nũe
gis fauet eius saluti. quod auit dicit pio sanguine: gneae cum
latenter exaequat: qui ubiq inducit cultor deorum: ille tñ
q̃ꝗ̃ moriturus õ : tñ as diis origiuem aucit: nostra: diuina: quarti
pater: ab auus ue ẽ contearium illud cui pilunus auus. potuit
i. fieri ut auus & abauus eius ã pilumo pilunni nominarẽt.
si mora pñtis leti: ex iouis contessione quali arte egerit iuno
cognoscit᷑ scilicet ut turnus possit euadere: caduco mortuo
pouere. faceͬ sic lucillius homerũ sequutris qui ait tinopi
genti aete loquutus ẽ: Nam dicendo uacat: ostendit supra
hoo brene spatium ulterius bonarũ stellarum irradiationẽ
turni fata differre non posse: unde.ͬuit indulsisse libet isca
uacat ac si dicerꝵ. iam undiq in mortem tendit᷑ turnus hoc
tñ uacat spatium. hie est quod ꝙ supͣ ait metas q. dati ꝑuenit

Expanded text:
m». QVIN ut non: nam adfirmativa particula est. NVNC m». QVIN ut non: nam adfirmativa particula est. NVNC gis favet eius saluti. Quod autem dicit ‘pio sanguine’, Aeneae eum latenter exaequat, qui ubique inducitur cultor deorum. ILLE TAMEN quamquam moriturus est, tamen a diis originem ducit. NOSTRA divina. QVARTVS PATER abavus: nec est contrarium illud «cui Pilumnus avus»: potuit enim fieri ut et avus eius et abavus a Pilumno Pilumni nominarentur. SI MORA PRAESENTIS LETI ex Iovis concessione quali arte egerit Iuno, cognoscitur, scilicet ut Turnus posset evadere. CADVCO morituro. PONERE facere, sic Lucilius Homerum secutus, qui ait ἄλγε genti arte locutus est: nam dicendo ‘vacat’ ostendit, supra hoc breve spacium ulterius bonam stellarum inradiationem Turni fata differre non posse: unde non ait ‘indulsisse libet’, sed ‘vacat’, ac si diceret: iam undique in mortem truditur Turnus, hoc tantum vacat spatium. Hinc est quod et supra ait «metasque dati perenit
Abbreviated transcription (Latin):
tunus eripuit. ut inguto com̃emorat: ipse rotis saliens.
sarmo est: nam ꝑ irrisionẽ dictum ẽ. ille enim uulnera¬
tus occiderat: rotis idest curru. a parte totũ. sine. ꝑnutte
pectus difinitio pectoris ẽ. edebat q adspectandumn uudon
& nurerum editores dicunt ut rebare ut axbitaabai
ꝑ ironiam. nam suꝑfluo quidam hauc orationẽ sempliciter
dictam uolunt: ut reuera dicat iupiter perso nihil uuare po¬
sse troi nos. quod falsum ẽ. adeo ut iunonis oratio ad ironiam
non ad semplicia uerta respondeat. Nec to sententia fallit.
per parerthesim dictum ẽ: uiuida: fortis. ut sod bello ui¬
uida uirtuf: cui ino sum̃issa: humilis & quia intellexit se obli¬
qua troianorum accusatioue impugnari es suũ pudorẽ. & ip̃a
respondit oblique tristia: seuera. terentius & tritis seueritas in est
atq in uerbis fides item contra uirgilius furias amnẽq. souerũ¬

Expanded text:
tunus eripuit, ut in quinto commemoratur. IPSE ROTIS SALIENS tunus eripuit, ut in quinto commemoratur. IPSE ROTIS SALIENS sarcasmos est; nam per inrisionem dictum est: ille enim vulneratus ceciderat. ‘Rotis’ curru, a parte toPECTVS definitio est pectoris. EDEBAT quasi ad spectaculum: unde et munerum editores vocantur. VT REBARE ut arbitrabari dictum est per ironiam: nam superfluo quidam hanc orationem simpliciter dictam volunt, ut re vera dicat Iuppiter per se nihil posse Troianos. Quod falsum est, adeo ut Iunonis oratio ad ironiam, non ad simplicia verba respondeat. NEC TE SENTENTIA FALLIT hoc per parenthesin dictum est. VIVIDA fortis, ut «sed bello vivida virtus». CVI IVNO SVMMISSA humilis. Et quia intellexit obliqua Troianorum accusatione inpugnari suum pudorem, etiam ipsa respondet oblique. TRISTIA severa: Terentius «tristis veritas inest in vultu atque in verbis fides», item contra Vergilius «furias amnemque severu
Abbreviated transcription (Latin):
quod sciendum est ee uitiosum interposuit .n. adusaq pectora
longo gradiontẽ longis gradibus incedentẽ & est nuitaris
nt̃us biiupus nam briugibus facẽret si eet tertine forml ab eo
quod ẽ hic biiugis huiꝰ biiugis nõ dioniedis equos neo curus cernis
achillis duo obicit a quibus ẽ uictus aeneas nec tñ us quaq
nam corum impetus euitauit. dicta parat. potest legi dicta
parat contra: prouus. pendens pronus nõm ẽ nam es compi¬
rat᷑ ut pronior si aũt participium ẽẽt/ fieret uitrosa locutio
traria est suꝑiori hoc enim continet. obiecisti mihi ꝙ sim&
a dioniede & ab achille conuersus in fugam. te uo o lucage
uec equorũ taeditas prodidit: quod mͦ coneigit : cum a dio¬
niede occisus s̃ pandarus qui in eodem curra dimicabat
nec aliqua umbra equi tui territi quod factum sȩpius in
homero legit. sicut paulo post turnũ cogit unago bella dese¬

Expanded text:
quod sciendum est esse vitiosum; interposuit enim ‘adversaque pectora’. quod sciendum est esse vitiosum; interposuit enim ‘adversaque pectora’. LONGE GRADIENTEM longis gradibus incedentem: et est militaris c biiugus’: nam biiugibus faceret, si esset tertiae formae ab eo quod est ‘hic biiugis, huius biiugis’. NON DIOMEDIS EQVOS NEC CVRRVS CERNIS ACHILLIS duos obicit a quibus est victus Aeneas, nec tamen usquequaque: nam eorum impetus evitavit. DICTA PARAT potest legi et ‘dicta parat contra’. PROratur, ut 'pronior'. si autem participium esset, fieret vitiosa elocutio ta Diomede et ab Achille conversus in fugam; te vero, o Lucage, nec equorum tarditas prodidit, quod mihi contigit cum a Diomede occisus est Pandarus qui in eodem curru dimicabat, nec aliqua umbra equi tui sunt territi, quod factum saepius in Homero legitur, sicut paulo post Turnum cogit imago bella dese
Abbreviated transcription (Latin):
falso muntiarent᷑ hostes & in aui terrore ciuitas quassaretur :
lata lege cautum ẽ ne quis unꝗ hostis nuntiaret aduentum:
Postea crum uere hostis uenirg nullo nuntiante ex impro
hinc est ꝙ ait luelus. mibi necesse est loqui: nam scio amyelas
tatendo periisse. egaeon qualis ipse est &briareus ignẽ pectori¬
busarsisse asper dicit ignem hunc aĩe intelligendum calorõ
uementem es ferocitate. ut sit cum uim suae crudelitatis
offlare& alii ignẽ hime fulminis uolunt : ut sit dictum quẽ¬
admodum in pͥmo illum erpirantẽ transfixo pectore flam̃as
Saue notandum ignem aefile scum: Mi alia res ardeat.
sit ut non unã manũ putares: Hanq ad hoc ꝑtinet comparatio
ut intelligamus eum multitudinis uice dinicasse: intepuit
di eͣ quadriugos contulit q̃ se adalia declinationẽ. Nam &
quadriugos & quadriuges dicimus sicut inermes & inormos &
aimes & eranimios atꝗilli: equisi nam ad supiora rectulit

Expanded text:
falso nuntiarentur hostes et inani terrore civitas quassaretur, falso nuntiarentur hostes et inani terrore civitas quassaretur, lata lege cautum est ne quis umquam hostis nuntiaret adventum. Postea cum vere hostis veniret, nullo nuntiante, ex inproHinc est quod ait Lucilius «mihi necesse est loqui: nam scio Amyclas do perisse». AEGAEON QVALIS ipse est et Briareus. IGNEM PECTORIBVS ARSISSE Asper dicit, ignem hunc animae intellegendum calorem, venientem ex ferocia, ut sit ‘cum vim suae crudelitatis efflaret’. Alii ignem hunc fulminis volunt, ut sit dictum quemadmodum in primo «illum expirantem transfixo pectore flammas». Sane notandum ‘ignem arsisse’, cum igni alia res ardeat. SIC ut non unam manum putares: namque ad hoc pertinet comparatio, ut intellegamus, eum multitudinis vice dimicasse. INTEPVIT dicere ‘quadriiugos’, et contulit se ad aliam declinationem: nam et et ‘quadriiuges’ et ‘quadriiugos’ dicimus, sicui scilicet, nam ad superiora retulit:
Abbreviated transcription (Latin):
pultro. S hic apparet faunum hominẽ fuisse: impasti: ita auidi
ut semper credant᷑ impasti: sic ut de arpyisdixit intertio & pa¬
llida fo semper ora faue quasi fame: ausonidum: pro ausonida¬
rum: sicut deum pro deorum: nam ausonidum a gñe fomeni¬
no uenit. ut haec ausonis hac ausonides ausonidarũ uõ uenit
ab eo quod est hic ausonida huius ausonidę: tacitis regnauit
ayelis. inter caietam q tarracinam oppidum constieutum
est a laconibus qui comites castoris & pollucis fuerunt.&
ab amyclis prouincia laconiae ciuitatis est ei nõm inditũ.
lacones itaq isti quum secundũ pythagoream sottam acae¬
de omnium animaliũ abstinorent: Unde iuuenalis acunctis
mimalibus abstinuit qui tanꝗ̃ homine. ex uicinis paludibus natas
serpentes occidere nefis putar&. ab hisdem interempei sime: imde
amyclas tacitas dicit : pythagoreas. Nam pythagorica uirtus
ẽ quinquennale silentiũ. est & alia expositio. cum frequenter

Expanded text:
PVLCHRO etiam hinc apparet, Faunum hominem fuisse. INPASTI ita avidi, ut semper credantur inpasti, sicut de harpyiis dixit «et pallida semper ora fame», quasi fame. AVSONIDVM pro ‘Ausonidarum’, sicut ‘deum’ pro ‘deorum’: nam ‘Ausonidum’ a genere feminino venit ut ‘haec Ausonis’, ‘hae Ausonides’. ‘Ausonidarum’ vero venit ab eo quod est ‘hic Ausonida huius Ausonidae’. TACITIS REGNAVIT AMYCLIS inter Caietam et Terracinam oppidum constitutum est a Laconibus, qui comites Castoris et Pollucis fuerunt et ab Amyclis, provinciae Laconicae civitate, ei inditum nomen est. Lacones itaque isti cum secundum Pythagoream sectam a caede omnium animalium abstinerent - unde Iuvenalis «cunctis animalibus abstinuit qui tamquam homine» - et ex vicinis paludibus natas serpentes occidere nefas putarent, ab iisdem interempti sunt: unde Amyclas tacitas dicit, id est Pythagoreas: nam Pythagorica virtus est quinquennale silentium. Est et alia expositio: cum frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
ĩhumanium migrars affectum. nam & lacrimabat & spon¬
te sequebat᷑ cadauer foedans uel cruentans: uol laceraus:
terrae interra. positis insignibus sine phaleris. ꝙ aũt equũ
dicit lacrimare non mirũ ẽ. quum homerus & induxorit¬

Expanded text:
in humanum migraret adfectum: nam et lacrimabat et sponin humanum migraret adfectum: nam et lacrimabat et sponte sequebatur cadaver. FOEDANS vel cruentans, vel lacerans. TERRAE in terram. POSITIS INSIGNIBVS sine faleris. Quod autem equum dicit lacrimare non mirum est, cum Homerus etiam di
Abbreviated transcription (Latin):
latas obnubit aũt uelauit translatio a mibibres quibus tegitur
da laurentis pugne sustulerat. Ham p̃do ẽ quoe er̃ipit᷑ prae:¬
ea tm̃ sint. quibus hostis spoliari potest. uel lorica uel uestis. abu¬
siue de spoliũ dioit quiequid hostibus tollitur: unde est: post ꝗ̃ illũ
uita uictor spoliauit achilles umbris inferias. proprie Nam
inferiae sunt satra mortuorũ: caeso sanguine. pro caesorũ
ut supra: captiuo q rogi perfundat sanguino flam̃as. ipsa¬
ferro dutes suos s qui illis nulle pracerant melius tamen
est. iubet remicos ferre ip̃os duces hoc ẽ ducũ spolia aut troprȩa
trophacis titulos cum nominibus occisorum: ducit infelix acers¬
quasi qui consternatus nimio dolore ire non poterat & bene
ex rerum ꝑmutatione expressit doloris magnitudinem: dr¬
cens ita doluisso acetem: ut pene carens humano sensu ꝑf
ire non posset : & equum ita sensise interitu donuni: ut

Expanded text:
prolatas. 'obnubit' autem velavit, translatio a nubibus quibus tegitur prolatas. 'obnubit' autem velavit, translatio a nubibus quibus tegitur da Laurentis pugnae sustulerat: nam praeda est quae eripitur, prae proprie ea tantum sint quibus hostis spoliari potest, ut lorica vel vestis, abusive iam spolium dicitur quicquid hostibus tollitur: unde est "postquam illum vita victor spoliavit Achilles" . aliinferiae sunt sacra mortuorum. Ad v. 82 Caeso sanguine pro 'caesorum', ut supra "captivoque rogi perfundat sanguine flammas" FERRE DVCES suos scilicet, qui illis mille praeerant. Melius tamen est, iubet truncos ferre ipsos duces, hoc est ducum spolia, ut tropaea it autem adfixos tropaeis titulos cum nominibus occisorum. DVCITVR INFELIX quasi qui consternatus nimio dolore ire non poterat. Et bene ex rerum permutatione expressit doloris magnitudinem, dicens ita doluisse Acoeten, ut paene carens humano sensu per se ire non posset; equum ita sensisse interitum domini, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt. nam hic reddit quod om̃iserat sup̃ dicensi extructo
toros nec addens inde: de niessum participium ẽ ueniens ab
eo quod est metor. saue as eo quod ẽ meto. practeritum ꝑfectã
melui facit sua forma recessit propria pulchritudo auro q̃
rigentes unũq uacat & ẽ additum hiatus causa: lacta laborũ
figura ẽ lactus illius rei. nam modo dicimus laetus labore:
Discreuerat: depinxerat. sinul amantis afectus ostenditur.
harum unam. de duobus & horum alterums & horum unum
possirmius diceꝰ. Nlam artigraphi hoc tm̃ uetane ne duobus aliũ
dicamus quos do multis proprie dicit Sano figurate dixit
uestem induit: ut exunias inductus achillis quum in usu
sit induit illa re. ut indutosq iubet teuncos hostilibus armis
altera caput eius uelauit. Nam supra dixit duas uestes o eᷤ

Expanded text:
ponunt: nam hic reddit quod omiserat supra dicens ‘extructos ponunt: nam hic reddit quod omiserat supra dicens ‘extructos toros’, nec addens unde. DEMESSVM participium, veniens ab eo quod est ‘metor’. Sane ab eo quod est ‘meto’ praeteritum perfectum ‘messui’ facit. SVA FORMA RECESSIT propria pulchritudo. AVROQVE OSTROQVE RIGENTES unum ‘que’ vacat et est additum hiatus causa. LAETA LABORVM figura est ‘laetus illius rei’; nam modo dicimus ‘laetus labore’, ‘laetus ingenio’. DISCREVERAT depinxerat. Simul amantis adfectus ostenditur. HARVM VNAM de duobus et ‘horum alterum’ et ‘horum unum’ possumus dicere: nam artigraphi hoc tantum vetant, ne de duobus ‘alium’ dicamus, quod de multis proprie dicitur. Sane figurate dixit ‘vestem induit’, ut «exuvias i.», cum in usu sit ‘induit illa re’, ut «indutosque iubet truncos h. a.». altera caput eius velavit: nam supra duas vestes dixit esse
Abbreviated transcription (Latin):
uincanis. Credit enim quod sibi iam aporte nullus occur¬
rat nec inaniter. Nam g pouslo post dicturus õ turnuis.
furta paro belli. E in duodecimo latinus. Uix urbe tuemur
mis parate animos aut certe muranda ẽ distinetio: ut
sit. aĩs ꝙ sye presmuite bellum: mento pracoccupate: ut supͣ¬
turnus ꝓpugnam sperate parari bene aũt ait presimiite
quasi rem iam sui iuris: ut ei deberi uideatur certa uicto
captatis auguriis ad bellum eoire oeporimus uellere aũt
plantus. capularis senex t. uicinus caputo qui dictus capulus
ab eo quod corpus capiat. uimine querno. sunt aliquee dure
deriuationes. tamen eis sie utimur eum adiunctione alte¬
pinguia quȩ inueribus torebiniuis exta coluenis Ficulnũ
lignũ: ut oratius olim truncus eram ficulnus en ueile lignũ.
itẽ aprugnũ callum pro aprinũ : obte neu frondis inumbrant
uelut camnaram quardam capulo ramorum etcensioue

Expanded text:
vincamus: credit enim quod sibi iam aperte nullus occurvincamus: credit enim quod sibi iam aperte nullus occurrat. nec inaniter: nam et paulo post dicturus est Turnus "furta paro belli" , et in duodecimo Latinus "vix urbe tuemur mis parate animos': aut certe est mutanda distinctio, ut sit 'animis et spe praesumite bellum'. 'praTurnus "et pugnam sperate parari" . bene autem ait 'praesumite', quasi rem iam sui iuris, ut ei deberi videatur certa victorcaptatis auguriis ad bellum exire coeperimus. 'vellere' autPlautus "capularis senex" , id est vicinus capulo, qui dictus est capulus ab eo quod corpus capiat. Ad v. 65 Vimine querno sunt aliquae durae derivationes; tamen eis sic utimur ut 'que"pinguiaque in veribus torrebimus exta colurnis" , 'ficulnum lignum', ut Horatius "olim truncus eram ficulnus, inutile lignum" , item 'aprugnum callum'. Ad v. 66 Obtentu frondis inumbrant veluti cameram quandam capulo ramorum extensione
Abbreviated transcription (Latin):
figuratiuus ꝗ̃ si aereum dicerot: ensem collo suspendit ebur¬
num: uaginam eburneam. saue obue eboris facit non
eburis. sicut murmur muris. unde quia in principalitatis
e ebor eboris: maxima res effecta uiri. occiso tanto duce si mul
etiam ostendit tanti trophaei causa: abesto: absit: nam ter.¬
tia ꝑsona ẽ: quod superet. de reliquo q ẽ absoluta elocutio &
de rege suꝑbo primitia: aut hoc dicit: primitie istae: quas
fecimus non de plepe sunt. sed de rege suꝑbissimo: aue coro
suꝑoum regem turnĩ accipianius. Nam de ipso legimus
at rutulo obsessu iuuenis tam iussa suꝑbamirat᷑: ut sit
sensus. hacc spolia e hanc primam belli partem suꝑbo
turno sustulimus: Nam hoc epitheton proprium turni ̃
quod ei uirgilius pro ingenti scelere dat : apud enim ma
iores suꝑbiat ingens fiamis: fuit adeo ut tarquinius pro
multis sceleribus suꝑdi nomen acceporit: nezentius hicẽ¬
campestri super auimus praelio: restat ut g obsidione

Expanded text:
figuratius, quam si ‘aereum’ diceret. ENSEM COLLO SVSPENDIT EBVRNVM vaginam eburneam. Sane ‘ebur eboris’ facit, non ‘eburis’, sicut ‘murmur murmuris’: unde quia in principalitatis  est ‘eboris’. MAXIMA RES EFFECTA VIRI occiso tanto duce: simul etiam tropaei ostenditur causa. ABESTO absit: nam tertia persona est. QVOD SVPEREST id est de reliquo: et est absoluta elocutio. ET DE REGE SVPERBO PRIMITIAE aut hoc dicit: primitiae istae quas fecimus, non de plebe sunt, sed de rege superbissimo: aut certe rege superbum Turnum accipiamus - nam de ipso legimus «at Rutulum abscessu iuvenis tunc iussa superba miratur» - ut sit sensus: haec spolia et hanc primam belli partem superbo Turno sustulimus. Nam hoc epitheton proprium Turni est, quod ei Vergilius pro ingenti scelere dat. apud maiores enim superbia ingens facinus fuit, adeo ut Tarquinius pro multis sceleribus superbi nomen acceperit. Ad v. 16 Mezencampestri superavimus proelio, restat ut etiam obsidione
Abbreviated transcription (Latin):
mmolat qi iuctimam ut illo consueuerat. Nam hoc uerboad
sarerlotis noniem allusit ingentiq umbra tegit aut mapni¬
tudine corporis su obumbrat eius cadeaner auit ingent uiera
tumorte tegit. ut inneternam claudunt lumina nocter
autongenee iuntra uecit secundum usin accipie ndinnẽ i est
insulnone cum opprimut & adumbrat. Serestus serestopiã

Expanded text:
MMOLAT quasi victimam, ut ille consueverat: nam hoc verbo ad sacerdotis nomen adlusit. INGENTIQVE VMBRA TEGIT aut magnitudine corporis sui obumbrat eius cadaver: aut ‘ingenti umbra’, id est morte tegit, ut «in aeternam clauduntur lumina noctem»: aut ‘ingenti umbra tegit’ secundum usum accipiendum, id est insultatione eum opprimit
Abbreviated transcription (Latin):
mine leti. modito mortis in terstitio: ꝑꝑ quas magna pallautis
uirtus ostoudit᷑ : quo interempto omnis est in fugam conuer
intelligamius aut per ordiuẽ. aut per hyppallagen nam g
euander in ipsis omnia sunt oculis: erat rectum pallas. euander
meusae. quas aduena prinius tune adiit dextraeq date in
ip̃is omnia sunt oculis. sat sed perite scissa õ narratio: perquã
aninius ae nece ꝑturbatus ex pͥmitur: inferias quos iniolet in¬
bris inferie suuit sacra mortuoꝵa: quę inferis soluune snue
mos erat insepulcris uirorum fortium captiuos necari: quos
postꝗ crudele uisum ũ: plac uit gladiatores ante sepulera dinui¬
care. qui a bustis bustuarii appellatisut. Nam & honerus

Expanded text:
Tenvi discrimine leti modico mortis interstitio: per quod magna Pallantis virtus ostenditur, quo interempto omnis est in fugam conversintellegamus, aut per ordinem, aut per hypallagen; nam ev. 515 Pallas evander in ipsis omnia sunt oculis erat rectum: Pallas, Euander, mensae quas advena primas tunc adiit, dextraeque datae, in ipsis omnia sunt oculis. sed perite scissa est narratio, per quam animus Aeneae perturbatus expBRIS inferiae sunt sacra mortuorum, quod inferis solvuntur. Sane mos erat in sepulchris virorum fortium captivos necari: quod postquam crudele visum est, placuit gladiatores ante sepulchra dimicare, qui a bustis bustuarii appellati sunt. CAPTIVO S
Abbreviated transcription (Latin):
guine. pro captiuorũ: ut captiui pondent currus. itẽ captiuaq
uestis congerit᷑ ꝙ est ut diximus spetiosus ornatus magno : datiuus
diuitias suas obruebant. Unde oratius. quid iuuuat i ramensum
te argenti pondus ꝙ auri furtim defossa timidum deponeͬ terra :
saue melius infossa diceret ꝗ̃ defossa: ad quod est metei necess¬
tate compulsus tam fugit dubiam syllabam. q hie locus est homeri

Expanded text:
GVINE pro ‘captivorum’, ut «captive pendent currus», item «captivaque vestis congeritur»: et est, ut diximus, speciosus ornatus. MAGO dativus divitias suas obruebant: unde Horatius «quid iuvat inmensum te argenti pondus et auri furtim defossa timidum deponere terra?» Sane melius ‘infossa’ diceret, quam ‘defossa’, ad quod est metri necessitate conpulsus: nam fugit dubiam syllabam. NON HIC VICTORI
Abbreviated transcription (Latin):
in mari: quae accedontibus quasi recedere & retrose
agere putantur. Uel quia situm ost incolle qui serisim
crescit a littore ideo dixit refugit: pͥnim: aut qua
ls minq̃ uiderat aute. aut certe quia se quitur porcae
albae nomen: Alii uero tondenitos primuin cam¬
pum uolunt idest primam parten campi. cando¬
re niuali: hoc ad uictorias omen pertiuet. Si¬
mul notandum anchisem omuemhĩe diuinandi
peritiam. hĩc est illud diuiniq ossa parentis: terra
hospita: usurpatiue hospitadixit quae .N. insessexe¬
unt communia ee possunt: Ham femininum in
sa non mittunt lucanus. hospes in extornis au-¬
diuit curia tectis. Nec miruna abusum de uirgi.¬
lium. cum e plautus paupera dixerit. ab eo quod est
hic & haec pauper. ut pauperq senatus. Item pauper¬
q domius Nec tota parentum muuera: bello armo¬
utur equi: Raciotinatio uaticinationis est: axmẽta:
frmenta dicta sunt quasi acnis apta: nam equi

Expanded text:
in mari, quae accedentibus quasi recedere et retro se in mari, quae accedentibus quasi recedere et retro se agere putantur; vel quia situm est in colle, qui sensim crescit a litore. Ideo dixit ‘refugit’. PRIMVM aut quale numquam ante viderat, aut certe quia sequitur porcae albae omen. Alii vero ‘tondentes primum campum’ volunt, id est primam partem campi. CANDORE NIVALI hoc ad victoriae omen pertinet. Simul notandum Anchisen omnem habere divinandi peritiam; hinc est illud «divinique ossa parentis». TERRA HOSPITA usurpative ‘hospita’ dixi. Quae enim in ‘es’ exeunt communia esse possunt; nam femininum in ‘a’ non mittunt. Lucanus «hospes in externis audivit curia tectis». Nec mirum abusum esse Vergilium, cum et Plautus «paupera» dixerit ab eo quod est hic et haec pauper, ut «pauperque senatus» item «pauperque domus, nec nota potentum munera». BELLO ARMAt, et ratiocinatio divinationis est. armenta armenta dicta sunt quasi apta armis: nam et equi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uidetur. ut lucanus e dubios ceruit uanesco
montes: Italiam.
udum affectuen nauigantiũ: cotona inauit: aut
dii maris: per quodi nauigo: torrae: ad quaritu¬
riis sum: tẽpestatum: ueritorum. aurarum tem¬
porum serenitatis. ut unde hacc tam clara repento¬
tompestas: Nam multa significat: sꝑirate: & ad ue¬
ntum pertinet & ad fauorem: ut appirat primo
fortuna labori: crebrescunt optatae auras. Magnum
acceptus sit. patescit: propinquantibus. ut ⁊ angri.¬
sti rarescent clanstra pelori: c uruatur in arcum: ĩar.¬
cus similitudinem. ut excisum euboice latus ingonsru¬
pis in anteri idest in autri similitudinem. Sic de ponto
salustius. unde hic sumpsit colorem . speciem efficit scy¬
thi arcus: ipse latet: reuera procui in tuentibus: unde
ẽ portusq patescit. Naui secundum donatutm late pa¬
tet/ non stat uersus. Refugitq a littore templum:
aedificia uicina littoribris longe intuonti uidentue

Expanded text:
 videtur, ut Lucanus «et dubios cernit vanescere  videtur, ut Lucanus «et dubios cernit vanescere montes». ITALIAM ndum affectum navigantum. CORONA INDVIT aut Di maris per quod navigo, terrae ad quam iturus sum. tempestatum ventorum, aurarum, temporum, serenitatis, ut "unde haec tam clara repenttempestas?». Nam multa significat. SPIRATE et ad ventum pertinet et ad favorem, ut «adspirat primo Fortuna labori». CREBRESCVNT OPTATAE AVRAE magnum . PATESCIT propinquantibus, ut «et angusti rarescent claustra Pelori». IN ARCVM in arcus similitudidem, ut «excisum Euboicae latus ingens rupis in antrum», in antri similitudinem. Sic de ponto Sallustius, unde hic tulit colorem: «speciem efficit Scythici arcus». IPSE LATET re vera procul intuentibus. Vnde est «portusque patescit». Nam secundum Donatum ‘late patet’ non stat versus. REFVGITQVE AB LITORE TEMPLVM aedificia vicina litoribus longe intuenti videntur
Abbreviated transcription (Latin):
udum est non hoc ipsum intueri. ut cernat signa
quae omnibus patent sed ut exploret stellarun ui¬
gorem quo futura secenitas indicatue. ut ingrorgi¬
ciss. Nam neq tum stellis acies obtusa uidetur. si aũt
quaerebat quasi non orta ne quađ procedit. cui
septentriones dixerit qui semper uidentur: cocloco¬
nistare sereno: suppetere. ut iuuenalis. ꝙ uis ferat
uxoren cuĩ constant omnia: clarum signũ: fabu¬
lam eleuauit. ut flamnias cũ regia puppis extule¬
rit. castra niouenius. castra siuit ubi miles stete¬
rit. dicta aũt castra quasi casta. uel quod illic castea¬
cetur libido. Nam nunꝙ̃ his intererat mulier:te¬
ntamus uiam: idest naues producimus: pande
humilemq uide nius italiam: aut naturam pro.¬
uinciae uinciae ostendit. ut salustius. Italia
plana e mollis. Aut rom physicam exprimit: qr
oumne ꝙ contiuetur altius est eo quod continet.
Aut quia proculuisentibus terra hunuilis semper¬

Expanded text:
ndum non hoc eum intueri, ut cernat signa, ndum non hoc eum intueri, ut cernat signa, quae omnibus patent, sed explorare stellarum vigorem, quo futura indicatur serenitas, ut in Georgicis «nam neque tunc stellis acies obtunsa videtur». Si autem quaerebat quasi non orta, nequaquam procedit, cum etiam septentriones dixerit, qui semper videntur. CAELO CONSTARE SERENO suppetere, ut Iuvenalis «quis ferat uxorem, cui constant omnia?». CLARVM SIGNVM faculam elevavit, ut «flammas cum regia puppis extulerat». CASTRA MOVEMVS castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem ‘castra’ quasi casta, vel quod illic castraretur libido; nam numquam his intererat mulier. TEMPTAMVS VIAM id est naves producimus. PANDIMVS HVMILEMQVE VIDEMVS ITALIAM aut naturam provinciae ostendit, ut Sallustius «Italiae plana ac mollia», aut rem physicam exprimit, quia omne quod continetur altius est ab eo quod continet, aut quia procul visentibus terra humilis semper
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Unde expressius dixit scroceraunia. propter alti¬
tudiuem & fulminum iactus idest¬
cuesus breuissimus. adeo ut medio noctis patio tean¬
sfretauerit: optatac telluris quae a nauigantibus
sempor optatur. sortiti remos per sortem diuisi ad
littore sicco: ad discretionem illius quod aqua abluitur.
horis acta: per horas decurrens. muribus aera captat:
Naturalo .N. est. ut a qua parte flaturus est uentus
adeam auris admota frigidior fiat. sidera cuneta
notat. ideo cuncta quia in pronosticis legitue. non sufficero
unum signũ add explorandam futuram sere nitatem. Notat
aũt ait ut tullius notat e designat oculis idest diligen
ter intuetur: tacito coelo: aut nocturno per quod tace¬
tur. Aut ipse tacitus. aut certe ad homines retulit
Nam licet aeternus sit arium sonusi non tamen
in booete signo¬
sae: ar matumq auro cire umspicit oriora: sic luca¬
mis ensiferi nimirm fulget latus orionis. E scie-¬

Expanded text:
ti; unde Horatius expressius dixit «Acroceraunia» propter altiti; unde Horatius expressius dixit «Acroceraunia» propter altitudinem et fulminum iactus. CVRSVSQVE BREVISSIMVS adeo ut medio noctis spatio transfretaverit. OPTATAE TELLVRIS quae a navigantibus semper optatur. SORTITI REMOS per sortem divisi ad LITORE SICCO ad discretionem illius quod aqua adluitur. HORIS ACTA per horas decurrens. AVRIBVS AERA CAPTAT naturale enim est ut a qua parte flaturus est ventus, ad eam auris admota frigidior fiat. SIDERA CVNCTA NOTAT ideo ‘cuncta’, quia in prognosticis legitur non sufficere unum signum ad explorandam futuram serenitautem, ut Tullius "notat et designat oculis" , id est diligeter intuetur’. TACITO CAELO aut ‘nocturno’, per quod tacetur, aut ipse tacitus, aut certe ad homines rettulit; nam licet aeternus sit axium sonus, tamen a noin Boote signoMATVMQVE AVRO CIRCVMSPICIT ORIONA sic Lucanus «ensiferi nimium fulget latus Orionis». Et scie
Abbreviated transcription (Latin):
porueniro & regna constituero. & uidere qurbese
populos tibi cognatos. Nam aeneas E helenus a dar-¬
dauo criginem ducunt. ergo hoc dicit. quoniam
ꝗ ab uno originem duciria. e iisdem casibus subia.¬
ceaniis: troiam utramq: idest & quam tu fecisti Cego
facturus sumĩ Iunganius e faciamus uam. sed ani.¬
mis hoc est foedere & affectione. quoniam teuera cas
natura iungi non sinit saue quoniam ocouerebat hu¬
manac beenitas nitae. beno subiunxit. Maneat
nostros ea cura nepotes. distingueridum aũt. popri¬
losq propinquos epiro. & exsequentibus oñdit. quo
hesperia idest quibus populis auctor est dardanus.
de loco aduerbium dardanus
sit. ut cicero inuerrinis. qui necrem romulea: & non
addidit tribu. prouehimur pellago: butroto derelicto
uicina ceraunia: uixta. corannia sunt montes opi¬
ric crebris fulminibus propter altitudinem nomina¬

Expanded text:
pervenire et regna constituere et videre urbes et pervenire et regna constituere et videre urbes et populos tibi cognatos’. Nam et Aeneas et Helenus a Dardano originem ducunt. Ergo hoc dicit: ‘quoniam et ab uno originem ducimus et iisdem casibus subiacuimus, Troiam utramque, id est quam et tu fecisti et ego facturus sum, iungamus et faciamus unam’, sed ‘animis’, hoc est foedere et affectione, quoniam re vera eas natura non sinit iungi. Sane, quoniam occurrebat humanae brevitas vitae, bene subiunxit «maneat nostros ea cura nepotes». Distinguendum autem «populosque propinquos Epiro». Et sequentibus ostendit quomodo ‘Hesperia’, id est quibus populis auctor est Dardanus. de loco adverbium ‘Dardanussit, ut Cicero in Verrinis «Quintum Verrem Romulia» non addidit ‘tribu’. PROVEHIMVR PELAGO Buthrotio derelicto. VICINA CERAVNIA IVXTA Ceraunia sunt montes Epiri, a crebris fulminibus propter altitudinem nomina
Abbreviated transcription (Latin):
lunt e̾e maledictum in graecos. ut̃ ꝑ auspicia referas: ꝙ
fluuium pro quo regem ipsum posuit thybriii qui
inhunt cecidit fluuium. ⁊ ei nomen dedit: nam aute
abbula dicebatur. ut ostendit ĩseptimo uirgilius. alii uo¬
lunt non thybrim tecidisse: sed thyberinum regem alba¬
norum a quo tyberis dictus est. ut aũt tybris dicatur
ratio haco est. Quodam tempore syracusani uictores
& eam caesis montibus fecerunt addere nunimenta
ciuitati Tune auctis muris & fossa intrinsecus facta
est: quae flumine admisso repleta munitiorem redderet
ciuitatena. Hauc igitur fossam perhostium poonam P in¬
postea. profecti sic uli aditaliam eam tenuerunt partem
ubi nunc roma est usq ad riitulos ⁊ ardeam. Unde ẽ
cusas autem esse fossam thybrim nomino theocritus
meminit: gentiq meae: bene genti suae dicit. non
subaudis. Sensus aũt talis est. si potero add italiam

Expanded text:
lunt esse maledictum in Graecos, ut ad auspicia referas: quod lunt esse maledictum in Graecos, ut ad auspicia referas: quod fluvium: pro quo regem ipsum posuit Thybrim, qui in hunc cecidit fluvium et ei nomen dedit; nam antea Albula dicebatur, ut ostendit in octavo Vergilius. alii volunt non Thybrim cecidisse, sed Tiberinum, regem Albanorum, a quo Tiberis dictus est. ut autem Thybris dicatur, haec ratio est: quodam tempore Syracusani, victorestitudinem et eam caesis montibus fecerunt addere munimenta civitati. tunc auctis muris etiam fossa intrinsecus facta est, quae flumine admisso repleta munitiorem redderet civitatem. hanc igitur fossam, per hostium poenam et in ἀπὸ τῆς ὕβρεως . postea profecti Siculi ad Italiam eam tenuerunt partem, ubi nunc Roma est, usque ad Rutulos et Ardeam: unde estcusas autem esse fossam Thybrin nomine Theocritus meminit. Ad v. 501 Gentique meae bene genti suae dicit, non subaudis. Sensus autem talis est: si ‘potuero ad Italiam
Abbreviated transcription (Latin):
ficatione: pubescoret aeuo: ut ꝗ ĩsecundo diximus
proceconomia est: ut uerisimilesit ascanium in uiiiͦ.
potuisse iam bella tractare: uiuito felices. uiuite bena
optantis est modo non ut inbucolicis maledicentis ut
uiuite siluae idest peritae: Si mile est eh ualete. ut te¬
rentius. ualeant qui inter nos dissidium uolunt. Sunt
aũt haec per contearium inuenta maledicta. ut sit qua.¬
si salua ueneratio. illud quaeritur utrum uiue. an
uiuas idest utrum per imperatiuum / an per optatiuum
dicere debeamus. E constat dici melius per optatiuum.
optari enim possunt non imperari uel aduersa. uel proste¬
ra. ꝙ autem inuenimus per imperatiuũ usurpatur
est: fortuna per actaiam sua: idest dura. propria teoianorũ.
fugientis prendinius oras: quam uestrac fecere manis.
quod est dulcius: & quac fuerit minus obuia graiis: i.
quȩ nullum patitur̃ excidium: Alii segunt fuerint. ꝙ uo¬

Expanded text:
ficatione. PVBESCERET ut etiam in secundo diximus, ficatione. PVBESCERET ut etiam in secundo diximus, prooeconomia est, ut verisimile sit Ascanium in nono potuisse iam bella tractare. VIVITE FELICES ‘vivite’ modo bene optantis est, non, ut in bucolicis, male dicentis, ut "vivite silvae" , id est perite. simile est et 'valete', ut Terentius "valeant qui inter nos discidium volunt" . sunt autem haec per contrarium inventa maledicta, ut sit quasi salva veneratio. illud quaeritur, utrum 'vive', an 'vivas', id est utrum per imperativum, an per optativum dicere debeamus? et constat dici melius per optativum: optari enim possunt, non imperari vel bona vel adversa. quod autem invenimus per imperativum, usurpatum est. fortuna peracta iam sva id est dura, propria Troianorum, fugientis prendimus oras" . Ad v. 498 Fecere manus quod est dulcius. Ad v. 499 Quae fuerit minus obvia grais id est quae nullum patiatur excidium. alii 'fuerint' legunt et vo