comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ qͣre si mine contuli ñ suit: Qd̃ si ab alt̾õ accepissẽ: de¬
berẽ. qͣre si ipse mͥ dedit ũ debeam: Quare sim adu̾sus me
ingratꝰ : qd̾ ñ minus turpe ẽ. qͣm inse sordidũ eẽ. & inse du¬
rũ acseuũ & sui negligentẽ. Iam aliem corꝑis leno mala
audit qͣm sui. Nempe reprehendit᷑. adsentator & alieua
subsequens ũba paratus ad falsa laudator. ñ nimꝰ placens
sibi & se suspiciens ut ita dicã adsentator suus. Uitia u cm̃
cũ foris peccant in uisa st̃ : s cũ inse recorq̃nt᷑. Quẽmagis
admirab̾is qͣm qui imꝑat sibi. qͣm qui se ht̃ inpotestate:
Gentes faciliꝰ ẽ. barbaras impatientesq alien arbitrii re
gere. qͣm amimũ suũ contiũe & tradi sibi. Platon inqͥt.
aget socͣti gras qd ab illo didicit. qͣre socrates sibi ñ agat
quodipse se docute: M. oato ait. Qđ tͥ de erit ate ip̃so
mutuare. Quare donare inꝰ possũ. si comodare possuis. huu¬

Expanded text:
rentur, quare, si in me contuli, non sint ? Quod, si ab altero accepissem, deberem, quare, si mihi ipse dedi, non debeam ? Quare sim adversus me ingratus, quod non minus turpe est quam in se sordidum esse et in se durum ae saevum et sui neclegentem ? Tam alieni corporis leno male audit quam sui. Nempe reprenditur adsentator et aliena subsequens verba, paratus ad falsa laudator ; non minus placens sibi et se suspiciens, ut ita dicam, adsentator suus. Vitia non tantum, cum foris peceant, invisa sunt, sed cum in se retorquentur. Quem magis admiraberis, quam qui imperat sibi, quam qui se habet in potestate ? Gentes facilius est barbaras impatientesque arbitrii alieni regere, quam animum suum continere et tradere sibi. Platon, inquit, agit Socrati gratias, quod ab illo didicit ; quare Socrates sibi non agat, quod ipse se docuit ? M. Cato ait : ' Quod tibi deerit, a te ipso mutuare.' Quare donare mihi non possim, si commodare possum ? Innu
Abbreviated transcription (Latin):
uusceris ĩ dicħ actũ erit. Nlam et̃ que disce supuatuũ ẽ.
ꝑdest cognoscẽ. Exuultu gͥ tuo pendebo. ꝓut ulesuasent
f : aliena decinebo. duttiꝰ. alia expellam. & capite agans.
Au bñficiũ eripi possit: quesitũ ẽ. Quidam negant posse.
ñ enĩ res ẽ. s actio. Luomͦ aliud ẽ. munꝰ. aluid ipsa donatio.
atiud qͥ naugat. aliud naigatio. Et qͣmiis eger sit sũ mor

Expanded text:
usseris, non nihil actum erit ; nam etiam quae discere supervacuum est, prodest cognoscere. Ex vultu igitur tuo pendebo ; prout ille suaserit mihi, alia detinebo diutius, alia expellam et capite agam. An beneficium eripi posset, quaesitum est. Quidam negant posse ; non enim res est, sed actio. Quomodo aliud est munus, aliud ipsa donatio, aliud qui navigat, aliud navigatio, et, quamvis in mor
Abbreviated transcription (Latin):
distedit. Quid siuile iuquis ht̃ hor exemplũ hiuic ꝓposte
qui dedit. Puta te recipe:. Nolle. aput te ẽ. anteqͣn reddit᷑. si
pot̃ quicꝗͣ amitr̃e. quia qd̃ deciabit᷑: nichilominꝰ tͥ ad quirit᷑.
Intra te ipsũ orbis agt᷑. Accipiendo das. dando accipis. Bñfici¬
nature sue paret. aqua: ad caritatẽ sui compositꝰ ẽ. Unde
illi sũma cura ẽ. nocitura uitandi ꝓfutura appetendi. Itaq nec
liberał ẽ. qui sibi donat. nec clemens qͥ sibi ignoscit. nec mise¬
ricors qͥ in alis suis tangit᷑. Qd̃ aliis p̾stare lib̾alitas ẽ. clem̃tia.
muscdia. sibi p̃stare. natura ẽ. Bũficiũ res uoluntaria ẽ. At
ꝓdeẽ. sibi uecessariũ ẽ. Quo quis plura bñficia dedit. bñficen¬
tior. Qins uniꝗ laudatus ẽ. qd̃ sibi fuiss auxilio qd̃ se eri¬
puiss latronib: Nemo sibi bñficiũ dat: ñ magis qͣm hos¬
piciũ. Nemo sibi donat ũ magis qͣm credit. Si dat sibi donat¬

Expanded text:
discedit. " Quid simile," inquis, " hoc exemplum habet huic qui dedit. Puta te recipere nolle : apud te est, antequam redditur. Non potes quicquam amittere, quia, quod detrahitur, nihilo minus tibi adquiritur. Intra te ipsum orbis agitur ; accipiendo das, dando accipis. " Beneficinaturae suae paret, a qua ad caritatem sui compositus est, unde summa illi cura est nocitura vitandi, profutura appetendi. Itaque nec liberalis est, qui sibi donat, nec clemens, qui sibi ignoscit, nec misericors, qui malis suis tangitur. Quod aliis praestare liberalitas est, clementia, misericordia, sibi praestare natura est. Beneficium res voluntaria est, at prodesse sibi necessarium est. Quo quis plura beneficia dedit, beneficentior est; quis umquam laudatus est, quod sibi ipse fuisset auxilio ? Quod se eripuisset latronibus ? Nemo sibi beneficium dat, non magis quam hospitium ; nemo sibi donat, non magis quam credit. Si dat sibi q
Abbreviated transcription (Latin):
bñficus. neceẽ. ẽ. a diogene. qͥ ꝑ medias macedonũ garas
midꝰ incessit. calcatis regiis opib. O ne ille tẽ merito ⁊ sibi
⁊ cet̾is quib ad despitiendã ueritatẽ ñ erat obfusa caligo
supͣ eũ eminere uisus ẽ. infra quẽ oĩa iacebant: Multo po¬
tentior. mrutco locupletior fuit. oĩa et possidente alꝑxandro.
lius enĩ erat quod hit nollet acciꝑe: qͣm qd̾ ille posset dare.
Non ẽ. turpe abhis uinci. Neq enĩ minus fortis sũ.
si cũ inuulnerabili me hoste cõmittis. Nec ideo igiis iminꝰ
urere potẽ : si in mat̾iam incidit in uiolabilẽ flaminis. Ilec
ideo ferrũ secandi uĩ ꝑdidit. si si recipiens ictũ lapis solidꝰ:
grato respondeo. Non turpit̾ uiucit᷑ bñficiis. si abhis obli¬
gatus ẽ. ad qͦs aut fortune magnitudo. aut eximia uͥtus ad¬
itum redituriꝰ ad se bñficiis clausit. Aparentib fere uincnuꝰ.

Expanded text:
ciis vincar, necesse est a Diogene, qui per medias Macedonum gazas ciis vincar, necesse est a Diogene, qui per medias Macedonum gazas nudus incessit calcatis regis opibus. O ! ne ille tunc merito et sibi et ceteris, quibus ad dispiciendam veritatem non erat obfusa caligo, supra eum eminere visus est, infra quem omnia iacebant. Multo potentior, multo locupletior fuit omnia tunc possidente Alexandro ; plus enim erat, quod hic nollet accipere, quam quod ille posset dare. Non est turpe ab his vinci ; neque enim minus fortis sum, si cum invulnerabili me hoste committis, nec ideo minus ignis urere potest, si in materiam incidit inviolabilem flammis, nec ideo ferrum secandi vim perdidit, si non recipiens ictum lapis solidusqgrato respondeo. Non turpiter vincitur beneficiis, si ab his obligatus est, ad quos aut fortunae magnitudo aut eximia virtus aditum redituris ad se beneficiis clusit. A parentibus fere vincimur.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ẽ: abutiq parte munusła plura innuerent᷑: Lumł
ta dare potes: & ego tm̃ acciꝑe posst̃. Lecũ stat fortuna:
inecũ bona uoluntas. Lam̃ tam par tͥ sĩ: qͣm multis arma¬
tissimis nudi aut leuit̾ armati. Nemo itaq bñficiis uiucit᷑.
quia tã gratꝰ ẽ. quisq qͣm uoluit. Nam si turpe ẽ. bñfieus
iunti: ñ oportet ap̃potentib uiris actiꝑe bñficiũ. quib gͣrã¬
re referre ñ possis. Apͥncipib dico. aregib. qͦs eo loco for¬
tima posuit. ex qͦ largiri multa posfent. pauca admodũ.
& inparia datis recepturi. Reges & pͥncipes dixi. quib tñ
potẽ. oꝑa nouari. & quoꝵ illa extedens potentia. ꝑ ammoꝵ
consensũ ministersũ constat. St̃ quidã eetra omnẽ subdus¬
ti cupiditatẽ qui ux ullis humanis desidiis contingunt᷑. qͥb
nicħ potẽ prestare ipsa fortuna. Neteẽ. ẽ. a socrate uiucar¬

Expanded text:
interest, ab utra parte munuscula plura numerentur ? Tu interest, ab utra parte munuscula plura numerentur ? Tu multa dare potes, et ego tantum accipere possum ; tecum stat fortuna, mecum bona voluntas ; tamen tam par tibi sum, quam multis armatissimis nudi aut leviter armati. Nemo itaque beneficiis vincitur, quia tam gratus est quisque, quam voluit. Nam si turpe est beneficiis vinci, non oportet a praepotentibus viris accipere beneficium, quibus gratiam referre non possis, a principibus dico, a regibus, quos eo loco fortuna posuit, ex quo largiri multa possent pauca admodum et imparia datis recepturi. Reges et principes dixi, quibus tamen potest opera navari et quorum illa excellens potentia per minorum consensum ministeriumque constat. At sunt quidam extra omnem subducti cupiditatem, qui vix ullis humanis desideriis continguntur ; quibus nihil potest praestare ipsa fortuna. Necesse est a Socrate benefi
Abbreviated transcription (Latin):
b custodunt. iurcꝰ at bona uoluntas omnib prestat. ne
iinquam uincat᷑. Qm̃ quidẽ etiam int̾ suꝑ ditia animꝰ muctus
en soconemo trecentos fabios uictos dic̃: s occisos. Et regusꝰ cap¬
cus e. apenis: ũ uictꝰ. Et quisqͥs aliꝰ sementis fortune u ac pd̾¬
dere oppressus: ñ subinitat animũ. In bñficus idẽ ẽ. P lura
aliquis aecepit. inaiora frequentiora. ñ t̃ uictus ẽ. Bñficia
fontalse. bñficiis uicta sc̃. Sunt̾ se data & accepta computẽ.
Di dantt̃ & accipientẽ comꝑaueris. quoꝵ animi ⁊ ꝑ se esti¬
mandi st̃. penes neutrũ erit palma. Solet enĩ fieri ut etã
eũ alt̃ imutris uulnerib cõfossus ẽ. Ater leuit᷑ qͥdẽ sa Etiꝰ
pares exisse dicant᷑. qͣmuis alt̃ uideat᷑ inferior. Oͦ nemo um¬
ci potẽ. hñficiis. Seic deb̾e: siuult referre. Si qͥdem reb
ñ potẽ: animo equat. Hie qͣm dui in hoc ꝑmanet. qͣi
dui tenet uoluntatẽ. gratũ animũ ignis approbandi. Qd

Expanded text:
 custodiunt, virtus ac bona voluntas omnibus praestat, ne umquam vincantur, quoniam quidem etiam inter superantia animus invictus est. Ideo nemo trecentos Fabios victos dicit, sed occisos ; et Regulus captus est a Poenis, non victus, et quisquis alius saevientis fortunae vi ac pondere oppressus non submittit animum. In beneficiis idem est. Plura aliquis accepit, maiora, frequentiora ; non tamen victus est. Beneficia fortasse beneficiis victa sunt, si inter se data et accepta computes ; si dantem et accipientem comparaveris, quorum animi et per se aestimandi sunt, penes neutrum erit palma. Solet enim fieri, ut, etiam cum alter multis vulneribus confossus est, alter leviter quidem saucius pares exisse dicantur, quamvis alter videatur inferior. Ergo nemo vinci potest beneficiis, si scit debere, si vult referre : si, quem rebus non potest, animo aequat. Hic quam diu in hoc permanet, quam diu tenet voluntatem gratum animum signis approbandi, quid
Abbreviated transcription (Latin):
dit. si uult reddẽ. & extoto ui hoc intentꝰ ẽ. aĩo. Non magis
uictus ẽ. qͣmi qui in aruns morit᷑. quẽ occicłe faciiꝰ hostis
potuit : quã ad uerc̾ẽ. Qd̃ turpe existimas: id actidere u¬
robono non pot̃ ut iuncat᷑. Numꝗ enĩ suctumbes nũꝙ
renuutiabit. ad ultinũ usq diẽ uite stabit paratꝰ & in
has statioue moriet᷑. magna se accepisse p̃se ferens. paria
uoluisse. Lacedemonii uerane suos pancratios aut cestu
decerũe : nͥ inferiorẽ ostendit uicti confessio. Cursor cretã
por conigit: uelocitate illũ ñ animo ante cessit. Luctator
ter abiectꝰ: ꝑ didie palmã ũ tradidit. Cũ inuictos ẽe. lace¬
demouĩ ciues suos magno estiarent: abhis cercamini

Expanded text:
toto in hoc intentus est animo, non magis victus est, quam qui in armis moritur, quem occidere facilius hostis potuit quam avertere. Quod turpe existimas, id accidere viro bono non potest, ut vincatur. Numquam enim succumbet, numquam renuntiabit ; ad ultimum usque vitae diem stabit paratus et in hac statione morietur magna se accepisse prae se ferens, paria voluisse. Lacedaemonii vetant suos pancratio aut caestu decernere, ubi inferiorem ostendit victi confessio. Cursor cretam prior contigit ; velocitate illum, non animo antecessit. Luctator ter abiectus perdidit palmam, non tradidit. Cum invictos esse Lacedaemonii cives suos magno aestimarent, ab iis ce
Abbreviated transcription (Latin):
bon siuns ilłe. ĩ uit rusticꝰ in uiriã tacitꝰ culit. concẽprꝰ qd non
at e ua aitepta. it a exarfit: ut statĩ pausanie mandares.
bona pon anõ resticueret: cet̾in imꝓbissimo milti. ugns¬
sino pospita. auidissimo nanfrago: signiata inseribec au¬
amiouꝰ homune testantia. Dignuis qͥdem fint. cui ĩ inseriber

Expanded text:
s ille non ut rusticus iniuriam tacitus tulit contentus, quod non it ; qua accepta ita exarsit, ut statim Pausaniae mandaret, bona priori domino restitueret, ceterum improbissimo militi, ingratissimo hospiti, avidissimo naufrago stigmata inscriberet ingratum hominem testantia. Dignus quidem fuit, cui non inscriber
Abbreviated transcription (Latin):
aiims toluntas bomna. s torpet mͦ delitus acsitai. mͦ. officui
ancitia. Nant uitilẽ. facẽ debemꝰ nec irati relinqre uutto.
Mt ia gistri patient᷑ ferre offensationes ꝓueroꝵ doscent dir
memore labentis. Que quẽ admodũ sepe subiecto uno dit
areoabo ad contextũ. reddende rõnis ad ducta ẽ. sic ad ferẽ

Expanded text:
animis voluntas bona, sed torpet modo deliciis ac situ, modo officii inscitia. Hanc utilem facere debemus nec irati relinquere in vitio, sed ut magistri patienter ferre offensationes puerorum discentium memoriae labentis; quae quemadmodum saepe subiecto uno aut altero verbo ad contextum r
Abbreviated transcription (Latin):
Ilecretusabis conferre alia. & supp̃sus dissimilatrisq plum ae
maiora a dicere. Apositũ optum turi & ingentis amii tã du
ferre ingratũ. donec fec̃is iratũ. Nec ista ratio decipiet. Suicũ¬
cumibit̃ utia uͥtutib. si illa concito odisse ꝓperaũis. Iluditi
uente tͥ placet uelut maguifice dictũ. Turpe ẽ. bñficius
uanei. qd diistt. Uerũ non inm̾ito queri solet. longeq ali¬
uo ẽe. Sui uite concipis. Numꝗ enĩ in rerũ honestarũ cerca¬
nei e supari curpe ẽ. dũ mͦ arma ñ ꝑ icias. & uictꝰ quoq
uelis uncere. Non om̃s ad bonũ ꝓpositũ easdem affert᷑ iuires.

Expanded text:
nec recusabis conferre alia et suppressis dissimulatisque plura ac nec recusabis conferre alia et suppressis dissimulatisque plura ac maiora adicere : propositum optimi viri et ingentis animi tam diu ferre ingratum, donec feceris gratum. Nec te ista ratio decipiet ; succumbunt vitia virtutibus, si illa non cito odisse properaveris. Illud utique unice tibi placet velut magnifice dictum turpe esse beneficiis vinci. Quod an sit verum, non immerito quaeri solet, longeque aliud est, quam mente concipis. Numquam enim in rerum honestarum certamine superari turpe est, dummodo arma non proicias et victus quoque veli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quomuttat. Subiũ enĩ nastet᷑ quo lacessat aliqͥ oulce¬
dine amim̃: magis ñ suꝑuacuũ qͣm necessariũ. erẽ qͥar
na nis: ꝑseueremꝰ pactis que rẽ continebant. scristatͥ encem
ea que siunis uerũ conexũ ñ coherentia. Que qusqͥs diligpitẽ
inspicit ⁊ nec fatit ope pretiũ. nec taĩi ꝑdrc oꝑani. Libi autẽ
homim natura optimo. & ad bũficia ꝓpenso libais eberie
nulla eoꝵ lauddatio satiffacit. Neminẽ uniq̃m auda tã uenis¬
mi et ĩa seuissimoꝵ officioꝵ estimatorẽ. Iam bontas eo user.
ab omii iactatione: uiꝰq eo statim uis exonerare qͦs obligas.
ut qͥcqͥd in aliquẽ confers uelis uideri ñ prestare. s reddere.
Ideoq plenꝰ adte sic data reũtent᷑. Nam fere seqłnt. bũficia:
ũ reposcentẽ. Et ut gła fugientes magis ac magis sequis. tta
fructꝰ bñficioꝵ gratiꝰ respondit. ꝑ quos et̃ eẽ. moratis lcer.
ꝑte nͦ ñ ẽ mora quo uuꝰ bñficia qͥ accepert̃ uttro reperant.

Expanded text:
lcedine animum, magis non supervacuum quam necessarium. Verum, quia ita vis, perseveremus peractis, quae rem continebant, scrutari etiam ea, quae, si vis verum, conexa sunt, non cohaerentia ; quae quisquis diligenter inspicit, nec facit operae pretium nec tamen perdit operam. Tibi autem, homini natura optimo et ad beneficia propenso, Liberalis Aebuti, nulla eorum laudatio satis facit. Neminem umquam vidi tam benignum etiam levissimorum officiorum aestimatorem ; iam bonitas tua eo usque ab omni iactatione, usque eo statim vis exonerare, quos obligas, ut, quidquid in aliquem confers, velis videri non praestare, sed reddere, ideoque plenius ad te sic data revertentur. Nam fere secuntur beneficia non reposcentem et, ut gloria fugientes magis sequitur, ita fructus beneficiorum gratius respondet, per quos esse etiam ingratis licet. Per te vero non est mora, quominus beneficia, qui acceperunt, ultro repetant,
Abbreviated transcription (Latin):
omt̃i gi plio pͥot̃. accidẽ. ut telũ meũ in cõmilitonẽ manꝰ cdirigdte
cili quo errore decepta. ut hosti tanꝗͣ meo partã. d hoc ⁊ raro
aluos ⁊ ñ uitio meo. cuiꝰ ꝓpositũ ẽ. hostem ferire. cuiẽ defendẽ.
Sisciam iigratũ eẽ. ñ dabo bñficiũ. At opp̃ssit. at imposuit.
milla hnc culpa tͥbuentis ẽ. qͥa tanqͣm grato dedi. Si ꝓmiseris i
quit te daturũ bñficiũ. & postea inguatũ scieris eẽ. dabis an
uon: di facies: sciens peccas. Das enĩ cui ñ debes dare. iue¬
gas ⁊ hoc mͦ peccas quia ũ das ei cui ꝓimsisti. Conscientia ur̃a
Hoc loco titubat. & illud suꝑbũ ꝓimissũ. Nuniqͣm sapientẽ
fatt sui penit̾e. nec unqͣm em̃d̾are qd fec̃it. nec mutare consi¬
lũi. Non mutat sapiens consiliũ omnib his manentib q̃enant
cũ sumiet. Ideo numqͣm illũ peitentia subit. qͥa nicħ iebiꝰ
illo tp̃r fieri potuit. qͣm qd̾ fcm̃ ẽ. Nich̾ meliꝰ constitui qͣm qd

Expanded text:
itonem manus dirigat aliquo errore decepta et hosti tamquam meo parcam ; sed hoc et raro accidet et non vitio meo, cuius propositum est hostem ferire, civem defendere. Si sciam ingratum esse, non dabo beneficium. At obrepsit, at imposuit : nulla hic culpa tribuentis est, quia tamquam grato dedi. "Si promiseris," inquit, " te daturum beneficium et postea ingratum esse scieris, dabis an non ? Si facis sciens, peccas, das enim, cui non debes dare ; si negas, et hoc modo peccas : non das ei, cui promisisti. Conscientia vestra hoc loco titubat et illud superbum promissum numquam sapientem facti sui paenitere nec umquam emendare, quod fecerit, nec mutare consilium," Non mutat sapiens consilium omnibus his manentibus, quae erant, cum sumeret ; ideo numquam illum paenitentia subit, quia nihil melius illo tempore fieri potuit, quam quod factum est, nihil melius constitui, quam
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ. & puerꝑa uxor caret. Ominia eẽ. debent eadẽ que fuert̃.
cũ ꝓmitt̾em ut ꝓmittentis fidẽ teneas. Que autẽ maior fieri
nuitatio potẽ. qͣm si te malũ uirũ & ingratũ cõ. ꝑie Qd̾ tanqͣ
digno dabã: in digno negabo. Et irascendi qͦ causã: habebo
deceptꝰ. Inspiciã tñ & qntũ sit de quo agit᷑. Dabit mͥ consili¬
um: ꝓmisse rei modꝰ. Si erigiũ ẽ. dabo ñ quia dignꝰ ẽ: s qr
ꝓmisi. Nec tauqͣm iniuiꝰ dabo: s uerba mea redimã. & aurẽ
mͥ ꝑuellam. dampno castigabo ꝓmittentis tem̾itatẽ. Ecte ut
doleat tͥ. ut postea considatius loquaris. qd̾ dicẽ solemꝰ ligna¬
riũ dabo. Simalus erit : ñ cõmittã quẽadinodũ mecenas ait.
ut sestercio centies abuirgatꝰ sim. Int̾ ẽẽ. enĩ: utrũq comꝑa¬
bo. Est aliqͥd in eo qd̃ ꝓunseris: ꝑseuerare. Est rursus multũ

Expanded text:
filius, sed puerpera uxor tenet. Omnia esse debent eadem, quae fuerunt, filius, sed puerpera uxor tenet. Omnia esse debent eadem, quae fuerunt, eum promitterem, ut promittentis fidem teneas ; quae autem maior fieri mutatio potest, quam si te malum virum et ingratum comperi ? Quod tamquam digno dabam, indigno negabo et nascendi quoque causam habebo deceptus. Inspiciam tamen et, quantum sit, de quo agitur; dabit mihi consilium promissae rei modus. Si exiguum est, dabo, non quia dignus es, sed quia promisi, nec tamquam munus dabo, sed verba mea redimam et aurem mihi pervellam. Damno castigabo promittentis temeritatem : " Ecce, ut doleat tibi, ut postea consideratius loquaris ! " Quod dicere solemus, linguarium dabo. Si maius erit, non committam, quemadmodum Maecenas ait, ut sestertio centies obiurgatus sim. Inter se enim utrumque comparabo. Est aliquid in eo, quod promiseris, perseverare ; est rursus multum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e. quia p̾sumit amino possit aliqͥd int̾uenire. qd destinata
ꝓhibeat. Impudentiũ ista fidutia ẽ: fortunã sibi spondere.
Sapiens utrãq partẽ eiꝰ cogitat. Scit qͣutũ liceat errorie
q̃m incerta st̃ humana qͣm mutta confinis obstent. Ancipttẽ
rerũ ac lubricã sortẽ suspensus sq̃r. consiliis certis uicercos
dare. Quid enĩ si qd ili pollicitꝰ sũ. patͥa  sibi dare uisserit. si
lex cdata erit ñ id quisqͣm faciat. qd̃ ego ine annico meo factu
isti. Non ẽ. ni cũ ext̾no comibiũ. Eadẽ res me defendit q̃ uetatt.
Tunc fidẽ fallã. tumnc in constantie cͥmen audiam. si tũ oĩa ea
dẽ suit que erant ꝓmittente me ũ p̃stitero ꝓmissũ. Alioqn¬
quicqͥd imitat᷑: libtatẽ facit de niteg̃o tonsulendi & me fide
lib̾at. Amisi aduocationẽ post ea appariuit ꝑillam causã p̃udi¬
ciũ inpatrẽ meũ queri. ꝓ unsi me ꝑegre uuna exiturũ. s iter
infestari latrociniis nuntiat᷑. in rem p̾sentẽ uenturꝰ fui. s eger

Expanded text:
sumit animo posse aliquid intervenire, quod destinata prohibeat. Imprudentium ista fiducia est fortunam sibi spondere ; sapiens utramque partem eius cogitat ; scit, quantum liceat errori, quam incerta sint humana, quam multa consiliis obstent ; ancipitem rerum ac lubricam sortem suspensus sequitur, consiliis certis incertos dare. Quid enim, si, quod illi pollicitus sum, patria sibi dare iusserit ? Si lex lata erit, ne id quisquam faciat, quod ego me amico meo facturisti ; non est mihi cum externo conubium ; eadem res me defendit, quae vetat. Tunc fidem fallam, tunc inconstantiae crimen audiam, si, cum eadem omnia sint, quae erant promittente me, non praestitero promissum ; alioquipostea apparuit per illam causam praeiudicium in patrem meum quaeri; promisi me peregre exiturum : sed iter infestari latrociniis nuntiatur ; in rem praesentem venturus fui : sed aeger
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtitũ ꝓmisi mei u̾ba tarent᷑. Non tm̃ qd̾ tem̃e ꝓmisi retiue¬
ho: s qd̾ ñ recte dedi repecã. Demens ẽ. qui fictẽ p̃stat errori.
Philippꝰ macedonũ rex habebat militẽ mami fortẽ. cuius in
uultis expeditionib utilẽ exꝑtus oꝑam. sub inde ex preda
aliqͥd iñ illi uirtutis causa douau̾at: & hoĩem uenalis aĩe
crebris auctoram̃tis accendebat. Hic naufragꝰ: in possessio¬
nes cuiꝰdã macedonis expulsus ẽ. Qđ ut nuntiatũ ẽ : aceue̾¬
rit. sp̃m eiꝰ recollegit. inullã illũ suã tͣnstulit. lectulo suo ces¬
sit. affectũ senuanuẽq recreauit. dieb .xxͣx. sua impensa
curauit. refecit. uatico instrux̃. sub uide. dicentẽ. Gnĩmi tͥ refe
ram uide tm̃i mͥ imꝑatorẽ meũ contiugat. Narrant philip¬
po naufragiũ. suũ : auxiliũ tacuit. & ꝑtinꝰ peciit ut sibi cuiꝰ¬
dam p̃dia. Oonaret. Ille qͥdem erat hospes eiꝰ. is ipse a quo¬
pereptꝰ enat: a quo sanatus. Mutta int̾im reges in bello p̃sertĩ

Expanded text:
ti promissi mei verba taxentur. Non tantum, quod temere promisi, retinebo, sed, quod non recte dedi, repetam ; demens est, qui fidem praestat errori. Philippus Macedonum rex habebat militem manu fortem, cuius in multis expeditionibus utilem expertus operam subinde ex praeda aliquid illi virtutis causa donaverat et hominem venalis animae crebris auctoramentis accendebat. Hic naufragus in possessiones cuiusdam Macedonis expulsus est ; quod ut nuntiatum est, accucurrit, spiritum eius recollegit, in villam illum suam transtulit, lectulo suo cessit, adfectum semianimemque recreavit, diebus triginta sua impensa curavit, refecit, viatico instruxit subinde dicentem : " Gratiam tibi refem mihi imperatorem meum contingat." Narravit Philippo naufragium suum, auxilium tacuit et protinus petit, ut sibi cuiusdam praedia donaret. Ille quidam erat hospes eius, is ipse, a quoreceptus erat, a quo sanatus. Multa interim reges in bello praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
quim᷑ qua rõ ũ qua u̾itas trabit. Exspecta ite nͥ bñ ce ssura
ũ facias. & nͥ comꝑta uarietate nicħ mou̾is relicta omni actu
utaconsistit. Cũ ueri similia me in hoc aut in illud impellant. ñ
uere ei bñficiũ dabo. quẽ ueri simile erte gratũ ẽẽ. Multa
Quis uegat: D nicħ aliud inuenio. ꝑ qd cogitationẽ regam.

Expanded text:
bene cessura bene cessura non facias et nisi comperta veritate nil noveris : relicto omni actu vita consistit. Cum veri similia me in hoc aut in illud impellant, non vera, ei beneficium dabo, quem veri simile erit gratum esse. " Multa,Quis negat ? Sed nihil aliud invenio, per quod cogitationem re
Abbreviated transcription (Latin):
tinguentẽ. Ubi uquis iste aut quis ẽ: Unde uos scitis: apud
me iste. expeusoꝵ acceptorsiq rõnes dispungunt᷑. Ego qͥd cui
debeam: scio aliis pꝰ longam diẽ repono. aliis in aute cessũ.
augratus : exspectabis donec scias. Au dandi bñficii tempꝰ ñ
amittes: exspectare lougũ ẽ. nã ut ait platon: difficilis huma¬
i amini coniectura ẽ. Non exspectare temerariũ ẽ. Huic
respondebimꝰ. Numqͣni exspectare uos certissimã rerũ comp̃¬
hensionẽ qm̃ in arduo ẽ. ueri exploratio. s ea re qua ducit ue¬
ri similitudo. Omne hac uia ꝓcedit officiũ. Sic serimꝰ. sic na¬
iugamꝰ. sic militamꝰ. sic uxores ducimꝰ. sic lib̾os extollimꝰ. Cum
omuiũ rerũ incertꝰ sit euentꝰ ad ea accedimꝰ de quib bñ spandũ
ẽẽ. credimꝰ. Quis enĩ pollicet᷑ serenti ꝓuentũ. nauiganti portũ.
milttauti uittoriã. in arito pudicã uxorẽ. patͥ pios lib̾os Se

Expanded text:
tinguentem ? ' Ubi,' inquis, ' iste aut quis est ? ' Unde vos scitis ? Apud tinguentem ? ' Ubi,' inquis, ' iste aut quis est ? ' Unde vos scitis ? Apud me istae expensorum acceptorumque rationes dispunguntur, ego, quid cui debeam, scio. Aliis post longam diem repono, aliis in antecessum aean gratus, expectabis, donec scias, an dandi beneficii tempus non amittes ? Expectare longum est nam, ut ait Platon, difficilis humani animi coniectura est, non expectare temerarium est." Huic respondebimus numquam expectare nos certissimam rerum comprehensionem, quoniam in arduo est veri exploratio, sed ea ire, qua ducit veri similitudo. Omne hac via procedit officium. Sic serimus, sic navigamus, sic militamus, sic uxores ducimus, sic liberos tollimus ; cum omnium horum incertus sit eventus, ad ea accedimus, de quibus bene sperandum esse credidimus. Quis enim pollicetur serenti proventum, naviganti portum, milit
Abbreviated transcription (Latin):
uisa ueniunt ac fauriliaria. Sint hi reges quia maiores eoꝵ
ñ fuert̃. qͥa ꝓ sũmo imꝑio habuert̃ iustitiã. abstinentiã.
bonꝰ qͥdam ante ꝓ auus eoꝵ futo. qͥ animũ sup̃ fortimam
gessit. qui indissensione cuuili qm̃ ita expediebat.r̃.p. uinci qͣm
uincẽ maluit. Referri illi gr̃a tam longo spatio ñ potuit. In illiꝰ
respectũ: iste pꝰ popło presideat. ñ quia scit aut potẽ. s quia aliꝰ
ꝓ illo meruit. Hic corꝑe deformis ẽ. aspectu fedus & ornainta
sua traducturꝰ. Iam me hoĩes accus abt̃. cecũ ac temerariũ dicent.
uescientẽ quo loco que sũinis atq excelsissums debent᷑: ponam.
At ego scio alio me istud dare. alio olim debitũ sotũe. Uñ isti
norunt illũ qͦndam gle seqñtis fugacissimũ: eo uultu adꝑicła
cuntẽ. qͦ alii e ꝑiclo redeunt. Numqͣm bonũ suũ a publico dis¬

Expanded text:
rovisa veniunt ac familiaria. " Sint hi reges, quia maiores eorum rovisa veniunt ac familiaria. " Sint hi reges, quia maiores eorum non fuerunt, quia pro summo imperio habuerunt iustitiam, abstinentiam, bonus quidam ante proavus eorum fuit, qui animum supra fortunam gessit, qui in dissensione civili, quoniam ita expediebat rei publicae, vinci quam vincere maluit ; referri gratia illi tam longo spatio non potuit ; in illius respectum iste populo praesideat, non quia scit aut potest, sed quia alius pro illo meruit. Hic corpore deformis est, adspectu foedus et ornamenta sua traducturus ; iam me homines accusabunt, caecum ac temerarium dicent, nescientem, quo loco, quae summis atque excelsissimis debentur, ponam ; at ego scio alii me istud dare, alii olim debitum solvere. Unde isti norunt illum quondam gloriae sequentis fugacissimum, eo voltu ad pericula euntem, quo alii e periculo redeunt, numquam bonum suum a publico dis
Abbreviated transcription (Latin):
miis Quẽ ñ alit̃ fluere in conspestu iubebat. qͣm si ore exrep¬
turus ẽẽt: Quid gͦ: In hoc illi datũ estimas: Patrici germa¬
nito datii auo. ꝓauoq ⁊ ante hos alus ñ inuiꝰ claris uiris. Eciũ
A puati paresq aliis nitã exegert̃. Quid tu cũ mamertũ. scau¬
rũ cõs. fates ignorabas ancillarũ suarũ menstriũ ore iliui¬
mante exspectare : Numqͥd enĩ ipse dissimulabate. Nunqͥo
purꝰ uidi uolebat: Referã dictũ eiꝰ tͥ inse. qd̾ tͥcũferei mem¬
ui. & ipso p̃sente laudari. Pollioni ano iacenti obsceno uer¬
bo usus: dix̾at se facturũ id qd̾ pati malebat. Etͦpollionis
meo. Hoc clictũ sutĩ ipse narrabat. Hominẽ tampalã ob¬
scenũ ad fasces & ad tͥbimal admisisti: Nempe dũ uererẽ
rentes anosq alios ꝓpt̾ futurã nepotũ ꝓuepotũq ac lon¬
ge seq̃ntiũ posteroꝵ indolem. Nota enĩ illis ẽ. oꝑis sui series.
ẽ. Nobis ex abdito subit. & que repentina pittamꝰ: illis ꝓ¬

Expanded text:
m, quem non aliter fluere in conspectu suo iubebat, quam si ore excepturus esset ? " Quid ergo ? Tu hoc illi datum existimas ? Patri eius Germanico datum, avo proavoque et ante hos aliis non minus claris viris, etiam si privati paresque aliis vitam exegerunt. Quid ? Tu, cum Mamercum Scaurum consulem faceres, ignorabas ancillarum illum suarum menstruum ore hiante exceptare ? Numquid enim ipse dissimulabat? Numquid purus videri volebat ? Referam tibi dictum eius in se, quod circumferri memini et ipso praesente laudari. Pollioni Annio iacenti obsceno verbo usus dixerat se facturum id, quod pati malebat ; et eum Pollionis meo ! " Hoc dictum suum ipse narrabat. Hominem tam palam obscenum ad fasces et ad tribunal admisisti ? Nempe dum veterem parentes avosque, alios propter futuram nepotum pronepotumque ac longe sequentium posterorum indolem ; nota enim illis est operis sui series, est ; nobis ex abdito subit, et, quae repentina putamus, illis p
Abbreviated transcription (Latin):
uulgaris elem̃tie hũisset. Dic seruata nobił fabula. ⁊ exemplũ
duarũ urbiũ fuit. Intanta confusione capte ciuitatis cũ sibi qͥsq
consuleret: onis abilla pret̾ tͣusfugas fugert̃. At hii ut osten¬
derent qͦ aĩo facta ẽẽt. prior illa tñsitio. auictorib ad captiuã
trausfugert̃. ꝑsonam parridarũ ferentes. Qd̃ m illo bñficto
maximũ fuit: tanti iudicauert̃ ne dña occid̾etur. uideri do¬
minã occidisse. Non ẽ. mͥ crede. ñ dico seruił animni egregiũ fac

Expanded text:
vulgaris clementiae habuisset, sic servata nobilis fabula et exemplum vulgaris clementiae habuisset, sic servata nobilis fabula et exemplum duarum urbium fuit. In tanta confusione captae civitatis eum sibi quisque consuleret, omnes ab illa praeter transfugas fugerunt ; at hi, ut ostenderent, quo animo facta esset prior illa transitio, a victoribus ad captivam transfugerunt personam parricidarum ferentes ; quod in illo beneficio maximum fuit, tanti iudicaverunt, ne domina occideretur, videri dom
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Aliꝰ mortẽ: dñi adiuuit. aliꝰ decepit. Claudiꝰ qͣdrigariꝰ in
duo deuicesimo aniyliũ tradit. cũ obsidet᷑ grum̃tũ. & iam ad
sũmã desꝑationẽ uentũ eẽt. duos seruos adhostẽ tͣnffugisse.
& oꝑe preciũ fecisse. De iũ urb. e capta. passim discurrente
iuctore. illos ꝑ nota itinera ad domũ qua seiuerant p̾cucur¬
risse & dñam suã. ante se egisse. Querentib q̃ nam eẽc. dñam
& quidẽ crudelissimã ad suppliciũ ab ipsis duci ꝓfessos ẽẽ.
Eductã de iñ extra muros. sũma cura celasse donec hostilis
ira consid̾et. De uide ut satiatꝰ nules cito ad romanos mores
rediit : illos quoq adsuos redisse. ⁊ dñam sibi ipsos dedisse.
Manu misit utrũq e uestigio illa. Nec indignata ẽ. ab his se
uitã accepisse in quos uite uecisq potestatẽ habuiss. Potuit si¬
bi hoc uł magis gratulari. Aliter enĩ seruata miꝰ note &

Expanded text:
vit ; alius mortvit ; alius mortad summam desperationem ventum esset, duos servos ad hostem transfugisse et operae pretium fecisse. Deinde urbe capta passim discurrente victore illos per nota itinera ad domum, in qua servierant, praecucurrisse et dominam suam ante egisse ; quaerentibus, quaenam esset, dominam et quidem crudelissimam ad supplicium ab ipsis duci professes esse. Eductam deinde extra mures summa cura celasse, donec hostilis ira consideret ; deinde, ut satiatus miles cito ad Romanos mores rediit, illos quoque ad suos redisse et dominam sibi ipsos dedisse. Manu misit utrumque e vestigio illa nec indignata est ab his se vitam accepisse, in quos vitae necisque potestatem habuisset. Potuit sibi hoc vel magis gratulari ; aliter enim servata munus notae et
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ quib si minꝰ debito faciant irascim᷑. ñ hr̃i gr̃am. si plus di¬
bito solitoq fec̾nit: Uisscire q̃n ñ sit bñficium: Ubi dici po¬
tẽ. Qd si nollet: ubi uͦ id p̾sticit qd nolle licinit: uoluisse lau¬
dandũ ẽ. Int̾ se contͣria st̃ bñficiũ ⁊ iniuria. Pot̃ dare bñ¬
ficiũ dño. si a dño in iuriã acciꝑe. At qͥ de inuriis dñoꝵ i
seruos. qͥ audiat positus ẽ. qͥ ⁊ seuitiã ⁊ libidinẽ ⁊ inp̃ben¬
dis aduictũ necessariis auariciã compescat. Quid gͦgꝰ. bñficiũ
dñs a seruo accipit. Inmo homo abhoĩe. Demiq qd nullius
potestate fuit: fecit bñficiũ. dño dedit. Ne aseruo accepis:
intua potestate ẽ. Quis autẽ tantꝰ ẽ. quẽ ñ fortuna indicẽ
eciã infirmis cogat: Muita iã bñficioꝵ exempla referã &
dissimilia. & quedã int̾ se contraria. Dedit aliquis dño suo uitã
dedit mortẽ. seruauit ꝑiturũ. & hoc si parũ ẽ: ꝑeundo serua¬

Expanded text:
 quibus, si minus debito faciant, irascimur, non haberi gratiam, si plus debito solitoque fecerint ? Vis scire, quando non sit beneficium ? Ubi dici potest : " Quid, si nollet ? " Ubi vero id praestitit, quod nolle licuit, voluisse laudandum est. Inter se contraria sunt beneficium et iniuria ; potest dare beneficium domino, si a domino iniuriam accipere. Atqui de iniuriis dominorum in servos qui audiat positus est, qui et saevitiam et libidinem et in praebendis ad victum necessariis avaritiam compescat. Quid ergo ? Beneficium dominus a servo accipit ? Immo homo ab homine. Denique, quod in illius potestate fuit, fecit : beneficium domino dedit ; ne a servo acceperis, in tua potestate est. Quis autem tantus est, quem non fortuna indigere etiam infimis cogat ? Multa iam beneficiorum exempla referam et dissimilia et quaedam inter se contraria. Dedit aliquis domino suo vitam, dedit mortem, servavit periturum et, hoc si parum est, pereundo serva
Abbreviated transcription (Latin):
dixisses. siue cognom̃. idem tñ ille eẽt. sic nc̃ naturã : uoca fatũ.
fortunã. oĩa eiꝰdem dei noĩa st̃. uarie utentis sua potestate.
Et iusticia. ꝓbitas. prudentia. fortitudo. frugalitas. uniꝰ anmni
bona st̃. Ruicqͥd hoꝵ t̃ placutt. animiꝰ placet. S ne aliã dispu¬
tationẽ ex obliquo habeam. plurima bñficia ac inaxima inuos
ls refert. in spe recipiendi. qm̃i nec ille collato eget. nec nos ei
qͥeq̃m conferre possumꝰ. gͦ bñficiũ ꝑ se expetenda res ẽ. Una
exspectat᷑ in eo accipientis utilitas. Adhanc actedamꝰ. seposi¬
tis cõmodis ur̃is. Dicitis uiquit diligent̾ eligendos. quib bñ¬
sicia debeaniꝰ. qͥa ne agricole quid x̃ semina arenis cõmittass.
Qđ si uerũ ẽ: nr̃am humantatẽ in bñficiis dandis sequim̃. quẽ¬
Admodũ in arando serendoq. Neq enĩ serere ꝑse res expe¬

Expanded text:
dixisdixisfortunam ; omnia eiusdem dei nomina sunt varie utentis sua potestate. Et iustitia, probitas, prudentia, fortitudo, frugalitas unius animi bona sunt ; quidquid horum tibi placuit, animus placet. Sed ne aliam disputationem ex obliquo habeam, plurima beneficia ac maxima in nos deus defert sine spe recipiendi, quoniam nec ille conlato eget nec nos ei quidquam conferre possumus ; ergo beneficium per se expetenda res est. Una spectatur in eo accipientis utilitas ; ad hanc accedamus sepositis commodis nostris. " Dicitis," inquit, " diligenter eligendos, quibus beneficia demus, quia ne agricolae quidem semina harenis committant ; quod si verum est, nostram utilitatem in beneficiis dandis sequimur, quemadmodum in arando serendoque ; neque enim serere per se res expe
Abbreviated transcription (Latin):
causarũ : ille ẽ. pͥma oĩũ causa exqua cet̾e pendent. Quecũq
uoles illi uoĩa ꝓͥe aptabis. uim aliꝗͣ effectũq celestiũ rerũ con¬
tinentia. Iot appellationis eiꝰ pofft̃ ẽẽ: qd̃ munera. Hc̃ & liber̃
patrẽ. & herculẽ. ⁊ mercuriũ. Nr̃i putant lib̾um patrẽ. qͥa
omuiũ pareus sit. qd pͥmũ inuenta seminũ uis ẽ. consult᷑a
oꝑib editis inignẽ recessura. Merturiꝰ: qͥa ratio penes illũ est.
numerꝰq ⁊ ordo & scientia. Quotũq te flex̃is. ibi illũ iudebis
occurrentẽ tͥ. Nich̃ abillo uacat: opꝰ suũ ipse implet. gͦ nicħ
agis iugratissime mortaliũ. qui te negas deo deb̾e. s nature.
qͥa nec natura sine deo ẽ. nec d̾s sine nat᷑a. s idẽ ẽ. utrũq nec
distat ofticio. Si qd̃ a seneca accepisses. anneo te deb̃e diceres uł
lucio. ñ creditorẽ mutares. s nom̃. Qm̃ siue p̃ nom̃ eiꝰ siue nom̃

Expanded text:
causarum, ille est prima omnium causa, ex qua ceterae pendent. Quaecumque causarum, ille est prima omnium causa, ex qua ceterae pendent. Quaecumque voles, illi nomina proprie aptabis vim aliquam effectumque caelestium rerum continentia : tot appellationes eius possunt esse, quot munera. Hunc et Liberum patrem et Herculem ac Mercurium nostri putant : Liberum patrem, quia omnium parens sit, cui primum inventa seminum vis est vitae consoperibus editis, in ignem recessura ; Mercurium, quia ratio penes illum est numerusque et ordo et scientia. Quocumque te flexeris, ibi illum videbis occurrentem tibi ; nihil ab illo vacat, opus suum ipse implet. Ergo nihil agis, ingratissime mortalium, qui te negas deo debere, sed naturae, quia nec natura sine deo est nec deus sine natura, sed idem est utrumque, distat officio. Si, quod a Seneca accepisses, Annaeo te debere diceres vel Lucio, non creditorem mutares, sed nomen, quoniam, sive praenomen eius sive nomen
Abbreviated transcription (Latin):
pondent. Nunc pueriliũ deuttũ lapsus. nc̃ ad surgentẽ iã etatẽ
e inrobustiorẽ gradũ transeuntẽ pub̃tas ⁊ ultimꝰ ille d̃s sur¬
genti uiuente t̾minũ ponens. Insita st̃ nob̾ omniũ etatũ. oĩũq
artiũ semina. magisterq ex occulto ds ꝓducit ingenia. Natura
inqͥt hec mnͥ p̃stat. Non intelligis te cũ hoc dicis mutare nom̃
deo Quid enĩ aliud ẽ. natura qͣm ds̃. ⁊ diuina ratio toti mũ¬
do. partibq eiꝰ inserta : Quotiens uoles tͥ licet alt̃ hc̃ austorẽ
rerũ nr̃arũ cõpellare. Et iouẽ illũ optimũ ac inaximũ rite
dices ⁊ tonantẽ. & statorẽ. qui ñ ut historiti tradidert̃ ex eo
qd̃ post uotũ susceptũ aties romanoꝵ fugientiũ stecit. s qđ
stant bñficio eiꝰ oĩa: stator. stabilitorq ẽ. Hc̃ eundẽ & fatũ si
dix̾is: ñ m̃tieris. Nam qd̃ fatũ nnicħ aliud sit qͣm series implexa

Expanded text:
pondent : nunc puerilium dentium lapsus, nunc ad surgentem iam aetatem pondent : nunc puerilium dentium lapsus, nunc ad surgentem iam aetatem et in robustiorem gradum transeuntem pubertas et ultimus ille dens surgenti iuventae terminum ponens. Insita sunt nobis omnium aetatium, omnium artium semina, magisterque ex occulto deus producit ingenia. " Natura," inquit, " haec mihi praestat." Non intellegis te, cum hoc dicis, mutare nomen deo ? Quid enim aliud est natura quam deus et divina ratio toti mundo partibusque eius inserta ? Quotiens voles, tibi licet aliter hunc auctorem rerum nostrarum compellare ; et Iovem illum Optimum ac Maximum rite dices et Tonantem et Statorem, qui non, ut historici tradiderunt, ex eo, quod post votum susceptum acies Romanorum fugientium stetit, sed quod stant beneficio eius omnia, stator stabilitorque est. Hunc eundem et Fatum si dixeris, non mentieris ; nam cum fatum nihil aliud sit, quam series implexa
Abbreviated transcription (Latin):
quisttis ultra sacietatẽ lacessantia: Unde hec irritam̃ta
iã lassa uoluptatis: unde ista quies inqͣ putrescis at marceꝰ:
Nonne si gratus es dices. ds nob̾ hec otia fecit. Namq erie
ille mͥ semꝑ d̾s. illiꝰ aram sepe tener nr̃is ab ouilib imbuet
agnꝰ. Ille meas errare boues ut cernis.⁊ illũ ludere que uel¬
lem calamo ꝑmisit agresti. Ille ds̃ ẽ. non qͥ paucas boues. s
qui ꝑ totũ orbẽ arm̃ta dimisit. Qgregib u̾q passim ua¬
gantib pabulũ p̾stat. qͥ pascua hib̃nis estiua substituit.
Quiñ calamo tm̃ cantare & agreste atq inconditũ cariñ ad
aliqͣm tũ obseruationẽ modulari docuit. s tot artes. tot uo¬
cũ uarietates. tot sonos. alios sp̃u nr̃o. alios ext̾uo. tantꝰ edi¬
turos cõmentus ẽ. Neq enĩ nr̃a ista quȩ inuenimꝰ dix̃is. ũ magis
qͣm qd̃ crestimꝰ. qͣm qd̃ ad constitutũ tempoꝵ sua corꝑi offinia res¬

Expanded text:
quisitis ultra satietatem lacessentia ? Unde haec irritamenta quisitis ultra satietatem lacessentia ? Unde haec irritamenta iam lassae voluptatis ? Unde ista quies, in qua putrescis ac marces ? Nonne, si gratus es, dices : Deus nobis haec otia fecit, namque erit ille mihi semper deus, illius aram saepe tener nostris ab ovilibus inbuet agnus, ille meas errare boves, ut cernis, et ipsum ludere, quae vellem, calamo permisit agresti. Ille deus est, non qui paucas boves, sed qui per totum orbem armenta dimisit, qui gregibus ubique passim vagantibus pabulum praestat, qui pascua hibernis aestiva substituit, qui non calamo tantum cantare et agreste atque inconditum carmen ad aliquam tamen observationem modulari docuit, sed tot artes, tot vocum varietates, tot sonos alios spiritu nostro, alios externo cantus edituros commentus est. Neque enim nostra ista, quae invenimus, dixeris, non magis, quam quod crescimus, quam quod ad constitutum temporum sua corpori officia res
Abbreviated transcription (Latin):
emisite aera suꝑ que decurit̃. sola aurũ uehentia. Argenti
eris. ferri. immane pondꝰ omnib lacis obrutũ. cuꝰ inuesti¬
gandi t facultatẽ dedit. ac latentiũ diuitiarũ insũma t̾ra
signa dusposuit. Ilegas te accepisse bñficiũ: Si domꝰ tͥ do¬
net᷑ inqua marmoris aliqͥd resplendeat. & cecͥũ intidiꝰ auro
dut colorib sparsũ. ñ mediotre munꝰ uocabis: Ingenst᷑ do¬
mieiliũ sine ullo ucendii aut ruiue mec strut̃. in qͦ uides
ñ ceuues ceustas. & ipsa q̃ secant᷑ lamina gracilior es. s inte¬
gras lapidis p̃tiosissuni moles. s toras uarie distincteq ia¬
terie. cuiꝰ tu paruula frust a miraris. tec̾ũ nͥ alit̃ nocte.
alit̃ uit̾dui fulgens. negas te ullũ mimꝰ accepisse.: Et cũ
ista q̃ habes magno estimes. qd̾ ÷ iugrati hoĩs. nulli deb̾e de
t istũ quẽ trabis sp̃m. unde istã ꝑ quã actus uitȩ tuȩ dis¬

Expanded text:
emisit terra, super quae decurrunt sola, aurum vehentia ; argenti, emisit terra, super quae decurrunt sola, aurum vehentia ; argenti, aeris, ferri immane pondus omnibus locis obrutum, cuius investigandi tibi facultatem dedit, ac latentium divitiarum in summa terra signa disposuit : negas te accepisse beneficium ? Si domus tibi donetur, in qua marmoris aliquid resplendeat et tectum nitidi us auro aut coloribus sparsum, non mediocre munus vocabis. Ingens tibi domicilium sine ullo incendii aut ruinae metu struxit, in quo vides non tenues crustas et ipsa, qua secantur, lamna gracili ores, sed integras lapidis pretiosissimi moles, sed totas variae distinctaeque materiae, cuius tu parvula frusta miraris, tectum vero aliter nocte, aliter interdiu fulgens : negas te ullum munus accepisse ? Et cum ista, quae habes, magno aestimes, quod est ingrati hominis, nulli debere te  istum, quem trahis, spiritum ? Unde istam, per quam actus vitae tuae dis
Abbreviated transcription (Latin):
herbe salutares. tot uarietates tiboꝵ ꝑ totũ annũ digeste.
ut in erti qͦ fortuita t̾re alim̃ta preb̾ent. Iam aĩalia oĩs
gñis. alia insicco solidoq alia in humido nascentia. Alia
ꝑ sublime demissa. ut oĩs rerũ nature pars: tributũ aliqd̃
nob̾ conferret. flumina hec amenissimis flexib cãpos cin¬
gentia. illa p̾bitura cõmercia. illa. uasto ⁊ naiugabili cur¬
su uadentia. Ex quib q̃dam estatis dieb mirabile incre¬
intũ trahunt. ut arida & feruenti subiecta celo loca su¬
bita uis torrentis estiui irriget. Quid medicatoꝵ torren¬
tiũ uenȩ : Quid imipsis latorib aquarũ calentiũ exunda¬
tore e liariinarine teq fuctib e fiemiti adfurgeus benae ma¬
rino.Si pauca quis tͥ donass iugera. accepisse tẽ diceres bñse tuꝰ
iniusa t̾rarũ late patentiũ spatia negas eẽ. bñficiũ Si percu¬
pleu̾it bñficiũ uotabis: Iot mecaua defodit. tot flumna

Expanded text:
herbae salutares, tot varietates ciborum per totum annum digestae, herbae salutares, tot varietates ciborum per totum annum digestae, ut inerti quoque fortuita terrae alimenta praeberent ? Iam animalia omnis generis, alia in sicco solidoque, alia in umido nascentia, alia per sublime demissa, ut omnis rerum naturae pars tributum aliquod nobis conferret ? Flumina haec amoenissimis flexibus campos cingentia, illa praebitura commercio viam vasto et navigabili cursu vadentia, ex quibus quaedam aestatis diebus mirabile incrementum trahunt, ut arida et ferventi subiecta caelo loca subita vis aestivi torrentis irriget ? Quid mercatorum torrentium venae ? Quid in ipsis litoribus aquarum calentium exundatio ? Te, Lari maxime, teque, fluctibus et fremitu adsurgens, Benace, marino ? Si pauca quis tibi donasset iugera, accepisse te diceres beneficium; immensa terrarum late patentium spatia negas esse beneficium ? Si pecupleverit, beneficium vocabis ; tot metalla deus defodit, tot flumina
Abbreviated transcription (Latin):
consensissent alloq̃ndi surda numina ⁊ in efficaces deos. nͥ
nossemꝰ illoꝵ bñficia nc̃ oblata ultro. nc̃ orantib data. mag¬
na tempestiua. ingentes minas int̾uentu suo soluentia Ns
ẽ. autẽ tam miser. tam neglectꝰ. quis tam duro fato & in
penã genitꝰ. ut ñ tantã deoꝵ munificentiã senserit: Ipsos
illos complorantes sortẽ suã & querulos cͥtũspic̃e. inuenies
ũ extoto bñficiorum celestiũ exꝑtes. neminẽ ẽẽ. ad quẽ ñ
aliqͥd ex illo benignissimo fonte manaũit. Parũ ẽ. autẽ
id qd̃ uascentib ex equo distribuit᷑. ut quȩ sequiiit᷑ in eqͣ¬
li dispensata m̃sura tͣnfeamiꝰ. Parũ dedit natura: cũ se
oedit. Non dat d̾s bñficia. Uñ gͦ ista que possides. q̃ das.
qͦ uegas. que seruas. que rapis: Onde hec innum̃abilia.
ocłos. aures. amimũ mulcentia : Unde illa luxuriã qͦ in¬

Expanded text:
consensissent adloquendi surda numina et inefficaces deos, nisi consensissent adloquendi surda numina et inefficaces deos, nisi nossemus illorum beneficia nunc oblata ultro, nunc orantibus data, magna, tempestiva, ingentes minas interventu suo solventia. Quis est autem tam miser, tam neclectus, quis tam duro fato et in poenam genitus, ut non tantam deorum munificentiam senserit ? Ipsos illos complorantes sortem suam et querulos circumspice : invenies non ex toto beneficiorum caelestium expertes, neminem esse, ad quem non aliquid ex illo benignissimo fonte manaverit. Parum est autem id, quod nascentibus ex aequo distribuitur ? Ut quae secuntur inaequali dispensata mensura transeamus, parum dedit natura, cum se dedit? " Non dat deus beneficia." Unde ergo ista, quae possides, quae das, quae negas, quae servas, quae rapis ? Unde haec innumerabilia oculos, aures, animum mulcentia ? Unde illa luxuriam quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a sua sufficit. plenosq ⁊ tutos ⁊ iniuolabiles p̃stat.
Nulli gͦ bñficiũ dabunt. si una dandi causa ẽ. se uitueri ac
suũ cõmodũ. Istud ñ bũficiũ: s fenus ẽ. cͥcũspitẽ. ñ uͥ optime
ponas. s uͥ questiosissime habeas unde facillime tollas. Qd̾
cũ longe a diis remotũ sit. sq̃r̃ uti liberales st̃. Nã si una bñ¬
ficii. dandi causa sit dati utilitas. nulla autẽ ex nob̃ utilitas
deo spanda ẽ. nulla deo dandi bñficii causa ẽ: scio qͥd hoc
loco respondeat᷑. Itaq non dat ds bñficia. s seturꝰ & negligens
nr̃i auersus a mundo. Aliud agit. aut que maxima epituro
felicitas. uidet᷑. nicħ agit. nec magis illũ bñficia quã imurie
tangunt. Hoc qͥ dic̃: non exaudit p̾tantiũ uoces. & undiq
sublatis incelũ manib. uota facientib pͥuata ac publica.
Qd ꝓfecto ñ fieret. nec in hunc furorẽ om̃s ꝓfecto mortales

Expanded text:
natura sua sufficit plenosque et tutos et inviolabiles praestat ; natura sua sufficit plenosque et tutos et inviolabiles praestat ; nulli ergo beneficium dabunt, si una dandi causa est se intueri ae suum commodum. Istud non beneficium, sed fenus est circumspicere, non ubi optime ponas, sed ubi quaestuosissime habeas, unde facillime tollas. Quod cum longe a dis remotum sit, sequitur, ut inliberales sint ; nam si una beneficii dandi causa sit dantis utilitas, nulla autem ex nobis utilitas deo speranda est, nulla deo dandi beneficii causa est. Scio, quid hoc loco respondeatur : " Itaque non dat deus beneficia, sed securus et neclegens nostri, aversus a mundo aliud agit aut, quae maxima Epicuro felicitas videtur, nihil agit, nec magis illum beneficia quam iniuriae tangunt." Hoc qui dicit, non exaudit precantium voces et undique sublatis in caelum manibus vota facientium privata ac publica ; quod profecto non fieret, nec in hunc furorem omnes profecto mortales