comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus et iocundus et delectationi natus priuatis tamen cau¬
sis q̃ publicis melior Iulio secundo si longior contigisset etas
clarissimũ profedto nom̃ oratoris apud posteros foret. Adic¬
cisset enim atq aduiciebat ceteris uirtutibus siis quod des¬
derari potest Id est aũt̃ ut eẽt multo magis pugnax et scpi
ad curam reꝵ abelocutione respiceret. Ceterum initr ceptus
quoque magnũ sibi uendicat locũ. Ea est facundia tanta
in explicando quod uellet gratia. tam candidis et leue et
speciosum dicendi genus. tanta uerborũ et̃ quȩ assumpta
sunt proprietas tanta etiam in quibusdam ex ꝑiculo peti¬
tis significantia. habebut qui post nos de oratoribus seni¬
bent magnã eos qui nũc uigent materiã uere saudandi. Sũt
enim summa hodie quibus illustratur forum ingenia . nãg
et consumati iam patroni ueteribus emulantur. et eos iuut¬
num ad optima tendentiũ imitat᷑ ac sequit industria.

Expanded text:
tus et iucundus et delectationi natus, privatis tamen cautus et iucundus et delectationi natus, privatis tamen causis quam publicis melior. iulio Secundo, si longior contigisset aetas, clarissimum profecto nomen oratoris apud posteros foret. adiecisset enim atque adiiciebat ceteris virtutibus suis quod desiderari potest; id est autem, ut esset multo magis pugnax et saepius ad curam rerum ab elocutione respiceret. ceterum interceptus quoque magnum sibi vindicat locum; ea est facundia, tanta in explicando quod velit gratia, tam candidum et leve et speciosum dicendi genus, tanta verborum etiam quae adsumpta sunt proprietas, tanta in quibusdam ex periculo petitis significantia. habebunt , qui post nos de oratoribus scribent, magnam eos, qui nunc vigent, materiam vere laudandi. sunt enim summa hodie, quibus illustratur forum, ingenia. namque et consummati iam patroni veteribus aemulantur et eos iuvenum ad optima tendentium imitatur ac sequitur industria.
Abbreviated transcription (Latin):
et grauitate oratioĩs adiecisset ponendus inter preci¬
puos foret. Nam et ingenii plurimũ est in eo et acerbi¬
tas mira et uerbanitas eius summa sed stõmaco q̃ cõ¬
silio dedit. preterea ut amari sales ita frequenter ama¬
ritudo ipã ridicula est. Sunt alii multi diserti quos pes¬
sequi longum est. Eorum quos uiderĩ domitius afer
et Iulius affricanus longe prestantissimi uerborum ar¬
te ille et toto genere dicendi preferendus et quẽ in nũo
ueterũ habere non timeas hic concitatior sed in cura
uerborum nimius et compositione nd nunquã longior
etranslationibus parũ modicus. Erãt clara et nuper
ingenia. Nam et trachalus plerunq sublimis et satis
aptus fuit et quem uelle optima crederes auditus tñ
maior. Nam uocis quant᷑ã in nullo cognoni felicuas et
pronuntiatio uel scenis suffectura et decorꝰ omma denique
ea qus sunt extra suꝑfuerũt. Et uibius crispus composi¬

Expanded text:
et gravitatem orationis adiecisset, ponendus inter praeciet gravitatem orationis adiecisset, ponendus inter praecipuos foret. nam et ingenii plurimum est in eo et acerbitas mira, et urbanitas et fervor; sed plus stomacho quam consilio dedit. praeterea ut amari sales, ita frequenter amaritudo ipsa ridicule est. sunt alii multi diserti,quos persequi longum est. eorum quos uiderim Domitius Afer et Iulius Africanus longe praestantissimi. arte ille et toto genere dicendi praeferendus et quem in numero veterum habere non timeas; hic concitatior, sed in cura verborum nimius et compositione nonnunquam longior et translationibus parum modicus. erant clara et nuper ingenia. nam et Trachalus plerumque sublimis et satis apertus fuit et quem velle optima crederes, auditus tamen maior; nam et vocis, quantam in nullo cognovi, felicitas et pronuntiatio vel scenis suffectura et decor, omnia denique ei, quae sunt extra, superfuerunt; et Vibius Crispus composi
Abbreviated transcription (Latin):
suam uiribus minor C.uero cęsar si foro tantũ uacasset
non alius ex nr̃is contra Ciceronem nominaret᷑ tanta in eo
uis est. id acumen: ea concitatio: ut illũ eodem animo dixis¬
se quo bellauit appareat. exornat tñ hec omnia mira ser¬
monis cuius proprie studiosus fuit elegantia. multum
ingenii in celio. et precipue ĩ accusando multa urbanitas
dignus q uir cui et mens melior et uita longior contigisset
Inueni qui caluũ prestrrẽt omnibus inueni qui ciceronẽ¬
non crederẽt eum nimia contra se calumnia uerũ sangui¬
nem perdidisse. sed est et sancta et grauis oratio et casti¬
gata et frequent᷑ uehemens quoq imitator aũt est acti¬
corum fecitq illi prope uita mors iniuriam. siquid ad¬
pitius insignem nõ immerito famam tribus orationibus
meruit. multa sicum iudicio legatur dabit mutatione
digna cassius seuerus. qui si ceteris uirtutibus colorem

Expanded text:
suam, viribus minor. C. vero Caesar si foro tantum vacasset, suam, viribus minor. C. vero Caesar si foro tantum vacasset, non alius ex nostris contra Ciceronem nominaretur. tanta in eo vis est, id acumen, ea concitatio, ut illum eodem animo dixisse, quo bellavit, appareat; exornat tamen haec omnia mira sermonis, cuius proprie studiosus fuit, elegantia. multum ingenii in Caelio et praecipue in accusando multa urbanitas, dignusque vir cui et mens melior et vita longior contigisset. inveni qui Calvum praeferrent omnibus, inveni qui Ciceroni crederent, eum nimia contra se calumnia verum sanguinem perdidisse; sed est et sancta et gravis oratio et castigata et frequenter vehemens quoque. imitator autem est Atticorum, fecitque illi properata mors iniuriam, si quid adpicius insignem non inmerito famam tribus orationibus meruit. multa , si cum iudicio legatur, dabit imitatione digna Cassius Severus, qui si ceteris virtutibus colorem
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ille non rapi uideatur sed sequi. Iam ĩ omnibus quȩ di¬
cit tanta auctoritas in est ut dissentire pudeat. nec aduo
cati studium sed testis aut iudicis afferat sidem Cum inte¬
rim hȩc omnia quę uix singula quisquã intentissima cura
consequi posset fluũt illaborata et illa qua nihl pulchrius
auditu est oratio pre se fert tñ felicissimã facilitatem. qͣre
non immerito ab hominibus etatis sue regnare in iudiciis
dictus est. apud posteros uero id consecutus. ut cicero iam no
hominis nomen sed eloquentiȩ habeatur. hũt igitur spectemus
hoc propositũ nobis sit exemplum ille se profecisse sciat cui ci¬
cero ualde placebit. Multa in asinio pollione inuenio sũ¬
ma diligentia a deo ut quibusdam etiam nimia uideatur.
et consilii cum et satis a nitore et iocunditate ciceronis ita
longe abest ut uideri possit scculo prior. At messala nutidus
et candidus et quodam modo preferens indicendo nobilitatẽ

Expanded text:
tamen ille non rapi videatur, sed sequi. Iam in omnibus quae ditamen ille non rapi videatur, sed sequi. Iam in omnibus quae dicit, tanta auctcati studium sed testis aut iudicis adferat fidem, cum interim haec omnia, quae vix singula quisquam intentissima cura consequi posset, fluunt illaborata, et illa, qua nihil pulchrius auditum est, oratio prae se fert tamen felicissimam facilitatem. quare non immerito ab hominibus aetatis suae regnare in iudiciis dictus est, apud posteros vero id consecutus, ut Cicero iam non hominis nomen, sed eloquentiae habeatur. hunc igitur spectemus, hoc propositum nobis sit exemplum, ille se profecisse sciat, cui Cicero valde placebit. multa in Asinio Pollione inventio, summa diligentia, adeo ut quibusdam etiam nimia videatur, et consilii et animi satis; a nitore et iucunditate Ciceronis ita longe abest, ut videri possit saeculo prior. at Messala nitidus et candidus et quadam modo praeferens in dicendo nobilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
sed et nobis illa quȩ actici mirantur diuersa latinis sermonis ratio
minus ꝑmiserit. In epistolis quidem quanꝗ̃ sunt utriusque nulla
contentio est. Cedendum uero in hoc quod et prior fuit et ex¬
magna parte ciceronẽ quãtus est facit. Nam mihi uidetur
M. tullius cum se totũ ad imitationem grecorũ contulisset. efin¬
xisse ium demosthenis copiam platonis. iocunditatt̃ isocratis
nec uero quod in quoq optimum fuit. studio consecutus est
tantum sed uel plurimas potius ex se ipõ uirtutes extulit immõ¬
talis ingenii beatissima ubertas. Non cnim pluuias ut ait pͥinda¬
rus aquas colligit. sed iuiuo gurgite exundat. dono quodam pro¬
uidentię genitus in quo totas iuires suas eloquentia experiret᷑
Nam quis docere diligentius. mouere uehementius potest: cui tã¬
ta unquã iocunditas affuit ut ipã illa quę extorquet impetra¬
re eum credas. et cum tranfuersum ui sua iudicem ferat

Expanded text:
sed et nobis illa, quae Attici mirantur, diversa latini sermonis ratio sed et nobis illa, quae Attici mirantur, diversa latini sermonis ratio minus permiserit. In epistolis quidem, quamquam sunt utriusque, nulla contentio est. Cedendum vero in hoc quidem, quod ille et prior fuit, et exmagna parte Ciceronem quantus estfecit. Nam mihi videtur M. Tullius cum se totum ad imitationem Graecorum contulisset, effinxisse vim Demosthenis, copiam Platonis, iu cunditatem Isocratis. Nec vero quod in quoque optimum fuit, studio consecutus est tantum, sed plurimas vel potius omnes exse ipso vittutes extulit immortalis ingenii beatissima ubertate. Non enim pluvias ut ait Pindarus aquas colligit, sed vivo gurgite exundat, dono quodam providentiae genitus, in quo totas vires suas eloquentia experiretur. Nam quis docere diligentius, movere vehementius potest? cui tanta unquam iucunditas adfuit, ut ipsa illa quae extorquet impetrare eum credas, et cum transversum vi sua iudicem ferat,
Abbreviated transcription (Latin):
degustamus: non bibliothecas excutimus. Oratores uero
uel precipue latinam eloquentiã parem facere grece possũt
Nam ciceronem cuicunq eorum fortiter opposuerim nec igno
ro quantam mihi concitem pugnam cum preserti non idsit
propositi ut cum demostheni comparem hoc tempore neque enĩ
actinet cum demosthenẽ imprimis legendũ uel ediscentium po¬
tius putem. quorũ ego uirtutes plerasque arbitror similes
consilium ordinẽ uidendi preparandi probandi rationem. oĩa
denique quȩ sunt ĩuentionis in eloquendo est aliqua d iuẽ¬
sitas: densior ille hic copiosior ille concludit astrictius hic latius
pugnat. ille acumine semper. hic frequent᷑ et pondere:
illi nabul detrahi potest. hiuc nibil adici. cure plus ĩ illo ⁊̃ hoc
nature. salibus certe et comiscratione qui duo plurimũ affectus
ualent uincimus et fortasse epilogos illi mos ciuitatis abstulerit

Expanded text:
degustamus, non bibliothecas excutimus. oratores vero degustamus, non bibliothecas excutimus. oratores vero vel praecipue Latinam eloquentiam parem facere Graecae possint. nam Ciceronem cuicunque eoruro quantam mihi concitem pugnam, cum praesertim id non sit propositi, ut cum Demostheni comparem hoc tempore: neque enim attinet, cum Demosthenem imprimis legendum, vel ediscendum potius putem. Quorum ego virtutes plerasque arbitor similes, consilium, ordinem, dividendi, praeparandi, probandi rationem, omnia denique quae sunt inventionis. In eloquem do est aliqua diversitas: densior ille, hic copiosior: ille concludit adstrictius, hic latius pugnat: ille acumine semper, hic frequenter et pondere: illi nihil detrahi potest, huic nihil adici: curae plus in illo, in hoc naturae. Salibuscerte et commi. ratione qui duo affectus plurimum valent vincimus. Et fortasse epilogos ille mos civitatis abstulerit:
Abbreviated transcription (Latin):
tus quidem p̃cipue eos qui sunt dulciores ut parcissime dicã
nemo historicorũ cõmendauit magis Ideoq ĩ mortalẽ illam
salustii uelocitatem diuersis uirtutibus consecutus est. nam
mihi egregie dixisse uidetur seruilius nomanus pares eos ma¬
gis qͣ similes ꝗ et ipẽ a nobis auditus est clarus ingenio et sentẽ¬
tiis crebrior sed minus pressus ꝗͣ historie auctoritas postulat
quam paulum etate precedens eũ bassus aufidius egregie
utique in libris belli germanici prestitit grnere ip̃o probabilis
in omnibus: sed in quibusdã uiribus minor. Suꝑest ad huc
et exornat etatis nr̃e gloriã uir seculorũ memoria dignus ꝗ
olim nominabitur nũc intelligitur ht̃ amatores nec imitatores¬
uti libertos quanquã circũ cisis quȩ dixisset ei nocuerat sed ela¬
tum abunde spiritũ et audaces sententias deprehendas etiã
in iis quȩ manent. Sunt et alii scriptores boni sed nos gñã

Expanded text:
tus quidem, praecipueque eos qui sunt dulciores, ut parcissime dicam, tus quidem, praecipueque eos qui sunt dulciores, ut parcissime dicam, inemo historicorum commendavit magis. ideoque immortalem illam Sallustii velocitatem diversis virtutibus consecutus est. nam mihi egregie dixisse videtur Servilius Nonianus, pares eos magis quam similes; qui et ipse a nobis auditus est, clarus vi ingenii et sententiis creber, sed minus pressus quam historiae auctoritas postulat. quam paulum aetate praecedens eum Bassus Aufidius egregie, utique in libris belli Germanici, praestitit genere ipso, probabilis in omnibus, sed in quibusdam suis ipse viribus minor. superest adhuc et exornat aetatis nostrae gloriam vir saeculorum memoria dignus, qui olim nominabitur, nunc intelligitur. habet amatores nec immerito Cremuti libertas, quanquam circumcisis quae dixisse ei nocuerat. sed elatum abunde spiritum et audaces sententias deprehendas etiam in his quae manent. sunt et alii scriptores boni, sed nos genera
Abbreviated transcription (Latin):
sententia plautino dicat sermone locuturas fuisse si latine
loqui uellent. licet ceciliũ ueteres laudibus ferant:
Licet terenti scripta ad scipiont̃ affricanũ referantur. q̃
tamen sunt in hoc genere elegantissima. et plus adhucha
bitura gratiȩ si intra uersus trimetros stetissent uilex euẽ
consequimur umbram: adeo ut mihi sermo ipẽ romanus
non recipere uideatur illã solis concessam acticis uenerẽ
cum eam ne greci quiđd̃ in alio genere lingue optinuerit
T ogatis excellit afrannius ut̃q non inquinasset argumẽ
ta puerorũ fedis amoribus mores suos fassus. At non
historia cesstrit grtcis nec opponere thueydidi sa lustium
uertar. nec indignetur sibi herodotus equari. Titum liuiũ
cum ĩ narrando mire iocunditatis larissimiq candoris tum
in concionibus supra ꝗͣ enarrari potest eloquentẽ. itaq di¬
cuntur omnia cum rebus tum ꝑsonis accõmodata. sed affec¬

Expanded text:
sententia, Plautino dicat sermone locuturas fuisse, si Latine sententia, Plautino dicat sermone locuturas fuisse, si Latine loqui vellent, licet Caecilium veteres laudibus ferant, licet Terentii scripta ad Scipionem Africanum referantur quae tamen sunt in hoc genere elegantbitura gratiae, si intra versus trimetros stetissent. Vix levem consequimur umbram, adeo ut mihi sermo ipse Romanus non recipere videatur illam solis con cessam Atticis Venerem, quando eam ne Graeci quidem in alio genere linguae obtinuerint. Togatis excellit Afranius, utinta puerorum foedis amoribus mores suos fassus. at non historia cesserit Graecis, nec opponere Thucydidi Sallustium ue indignetur sibi Herodotus aequari T. Livium, cum in narrando mirae iucunditatis clarissimique candoris, tum in contionibus supra quam enarrari potest eloquentem; ita quae dicuntur omnia cum rebus tum personis accommodata sunt; adfec
Abbreviated transcription (Latin):
in catullo bibaculo ttoratio quanquã ille cpodos interueni¬
re non repiatur. At lyricorum idem horatius fere sblus
leo dignus. nam et insurgit aliqñ et plenus et iocũ di¬
tatis et gratiȩ et uaris figuris et uerbis felicissime audax
Si quidem adicere uelis erit cesus bassus quẽ nuꝑ iidimus
sed eum longe precedũt ingenia uiuentium Tragedie
scriptores actius atque pacuuius clarissimi grauitate sen¬
tentiarum uerborum ꝙ pondere. auctoritate ꝑsonarũ
ceterũ nitor et summa in excolendis operibus manus
magis uideri potest temporibus ꝗͣ ipis de fuisse uirium
tñ actio plus tribuit᷑. pacuuium uideri doctiorẽ qui eẽ
uir ille prestare potuerit si ingenio suo temperare ꝗͣ̃ indul¬
gere maluisset. Eorum quos uideri longe princeps pom¬
ponius secundus: quem senes parum tragicum putabant
eruditione acnitore prestare confitebantur. In comedia
maxime claudicauimus. Licet uarro musas epistolonis

Expanded text:
in Catullo, Bibaculo, Horatio, quanquam illi epodos interveniin Catullo, Bibaculo, Horatio, quanquam illi epodos interveniat, reperietur. at Lyricorum ilegi dignus. Nam et insurgit aliquando et plenus est iucunditatis, et gratiae, et variis figuris, et verbis felicissime audax. Si quem adicere velis, s erit Caesius Bassus, quem noper vidim us: Sed eum longe praecedunt ingenia viventinir. Tragoediae scriptores Accius atque Pacuvius clarissimi, gravitate sententiatum, verborum pondere, et authoritate personarum. Ceterun nitor, et summa excolendis operibus manus, nagis videri potest temporibus quam ipsis defuisse. virtum tamen Accio plustribuitur: Pacuvium videri doctioctiorem, qui esse vir ille praestare potuerit, si ingenio suo temperare, gere maluisset. eorum quos viderim longe princeps Pomponius Secundus, quem senes quidem parum tragicum putabant, eruditione ac nitore praestare confitebantur. in comoedia maxime claudicamus. licet Varro Musas, Aeli Stilonis
Abbreviated transcription (Latin):
ut eum non eiusdem modo operis auctoribus sed omnibus
poetis preferre non dubitent. Ego quãtum ab illis.tãtũ
ab Horatio dissentio: qui lucilium fluere lutulentũ et
eẽ aliquid quod tollere possis putat. nam eruditio ĩ ea mira
et libertas atque in de acerbitas et abunde salis. Multo et̃
est tersior ac purus Horatius: et nisi labor eius amore pre¬
cipuus. multũ et uere glorie quauis uno libro persius me¬
ruit. Sunt clari hodie quoque et qui olim nominabunt᷑.
Alterũ illud et̃ prius satyre genus sed non sola carminum
uarietate mixtũ condidit. Terentius uero uir romanoꝵ
erudi tissimus plurimos hic libros et eruditissimos compo¬
suit. ꝑitissimus linguę latinȩ et omnis antiquitatis et
rerum grecarũ nraꝵq plus tñ scientie collaturus ꝗ̃ elo¬
quentię. lambus non sane a romanis celebratus est ut
proprium opus a quibusdam interpositus. cuius acerbitas

Expanded text:
ut eum non eiusdem modo operis auctoribus, sed omnibus ut eum non eiusdem modo operis auctoribus, sed omnibus poetis praeferre non dubitent. ego quantum ab illis tantum ab Horatio dissentio, qui Lucilium fluere lutulentum et esse aliquid, quod tollere possis, putat. nam eruditio in eo mira et libertas atque inde acerbitas et abunde salis. multum est tersior ac purus magis Horatius et, nisi labor eius amore, praecipuus. multum et verae gloriae quamvis uno libro Persius meruit. sunt clari hodieque et qui olim nominabuntur. alterum illud etiam prius saturae genus, sed non sola carminum varietate mixtum condidit Terentius Varro, vir Romanorum eruditissimus. plurimos hic libros et doctissimos composuit, peritissimus linguae Latinae et omnis antiquitatis et rerum Graecarum nostrarumque, plus tamen scientiae collaturus quam eloquentiae. iambus non sane a Romanis celebratus est ut proprium opus, sed aliis quibusdam interpositus; cuius acerbitas
Abbreviated transcription (Latin):
gustus augustũ abinstitutis studiis deflexit cura terrarum parũ q
dis uisum est esse eũ maximũ poetarũ. Quid tamen iis ip̃is
eius oꝑibus in quȩ donatus imperio iuuenis successerat
sublimius. doctius omnibus deniq numeris p̃stantius : Q
enim caneret bella melius q̃ qui sic gesserit : quem presidẽ¬
tes studiis deȩ propius audirent: cui magis suas artes aꝑ¬
iret familiare numen mineruę: dicent hȩc plenius futura
sccula: nũc enim ceterarũ fulgore uirtutũ laus ip̃a perstrĩ¬
gitur nos tamen sacra litterarũ colentes feras cesar si non tm̃
hec preterimus et uirgiliano terte uersu testamur inter
uictrices hederam tibi serpere lauros. Elegia quoque
gretos prouocamus. cuius mihi tersus atque elegans ma¬
xime uidet᷑ auctor Tibullus. Sunt qui propertiũ malit
Quidius utroq lasciuior. sicut durior gallus. Satira quidẽ
tota nr̃a est. in qua primus insignẽ laudem adeptus est¬
lucillius. qui quosdam ita deditos sibi ad huc ht̃ amatoreᷤ

Expanded text:
um Augustum ab institutis studiis deflexit cura terrarum, parumque dis visum est esse eum maximum poetarum. quid tamen his ipsis eius operibus, in quae donato imperio iuvenis secesserat, sublimius, doctius, omnibus denique numeris praestantius? quis enim caneret bella melius, quam qui sic gerit? quem praesidentes studiis deae propius audirent? cui magis suas artes aperiret familiare numen Minerva? dicent haec plenius futura saecula, nunc enim ceterarum fulgore virtutum laus ista praestringitur. nos tamen sacra litterarum colentes feres, Caesar, si non tacitum hoc praeterimus et Vergiliano certe versu testamur, inter uictrices hederam tibi serpere laurus. elegia quoque Graecos provocamus, cuius mihi tersus atque elegans maxime videtur auctor Tibullus. sunt qui Propertium malint. Ovidius utroque lascivior, sicut durior Gallus. satura quidem tota nostra est, in qua primus insignem laudem adeptus Lucilius quosdam ita deditos sibi adhuc habet amatores,
Abbreviated transcription (Latin):
posteritatis uideãt᷑ eẽ compoĩti. Nam ciceronis ad pñs modo
tp̃s aptato libertus tyro cõtraxit. quos no ideo excuso qa nõ
probem sed ut sint magis admirabiles. In hoc gnẽ prorsus re¬
cipio hanc breuem adnotatiõem libelloq ꝗuł manu tenẽat᷑ et ad
qͦs ĩterĩ respicere fas sit illud qđ lenas p̃cipit displic&s mͥ nec ĩ iis
q̃ scripẜimus uel ĩ sũmas siue cõm̃tarios et capita cõferre. facit
eni ediscẽdi negligẽtiã ħ ip̃a siducia et lacerat ac defõmat orõne
qͦ accidit ut reuocos nõ cogitatio ad illa elaborata ñ sinat pñtem
fortunã exꝑiri sic ancep̾ ĩt᷑ utr̃q aiũs estuat cum & scripta ꝑdit
ꝙ nõ q̃rit noua. S de memoĩa destinatꝰ est libro proximo locus nec
huie pãti sbuingẽdũ ꝗa sunt alia prius nobis dicenda dehis¬

Expanded text:
posteritatis videantur esse compositi. nam Ciceronis ad praesens modo posteritatis videantur esse compositi. nam Ciceronis ad praesens modo tempus aptatos libertus Tiro contraxit; quos non ideo excuso, quia non probem, sed ut sint magis admirabiles. in hoc genere prorsus recipio hanc brevem adnotationem libellosque, qui vel manu teneantur, et ad quos interim respicere fas sit. illud quod Laenas praecipit displicet mihi, vel in his quae scripserimus velut summas in commentarium et capita conferre. facit enim ediscendi negligentiam haec ipsa fiducia et lacerat ac deformat orationequoque accidit, ut revocet nos cogitatio ad illa elaborata nec sinat praesentem fortunam experiri. sic anceps inter utrumque animus aestuat, cum et scripta perdidit et non quaerit nova. sed de memoria destinatus est libro proximo locus nec huic parti subiungendus, quia sunt alia prius nobis dicenda. Li
Abbreviated transcription (Latin):
amputãt quę illã in sũmum solũ ducũt ut inferiores penitus
descendendo firment᷑. Ac nescio an utrũq cum cura et studiofece¬
rimus inuicem prosit. ut scribendo dicamus liligentius: dicẽ¬
doscribamus facilius. Scribẽdũ ergo quotiẽs licebit. si id nõ da¬
bitur cogitãdũ. ab utroq exclusi debent ĩnitere ut neque de¬
phensus orator neque litigator destitutus eẽ uideatur. plerũ¬
que aũt multa agentibus accidit ut maxime necessaria utiq
initia scribant. Cetera q̃ domo afferũt cogitatione complectãt᷑
subitis extempore occurrant. Quod fecisse. M. tulliũ suis¬
cõmentariis apparet. Sed ferunt᷑ alioꝵ ꝙͦ et ĩuenti forte ut
eos dicturus ꝗsq composuerat et ĩ libros digesti ut cãꝵ quȩ
sunt acte a heruio Sulpitio cuiꝰ tres arõnes extãt. Sed hi de
ꝗbus loquor cõmentarii ita sunt exadti ut ab ip̃o mͥ ĩ memoriã

Expanded text:
amputant, quae illam in summum solum ducunt, ut inferiores penitus amputant, quae illam in summum solum ducunt, ut inferiores penitus descendendo firmentur. ac nescio an, si utrumque cum cura et studio fecerimus, invicem prosit, ut scribendo dicamus diligentius, dicendo scribamus facilius. scribendum ergo, quotiens licebit; si id non dabitur, cogitandum; ab utroque exclusi debent tamen sic dicere, ut neque deprehensus orator neque litigator destitutus esse videatur. plerumque autem multa agentibus accidit, ut maxime necessaria et utique initia scribant, cetera quae domo adferunt cogitatione complectantur, subitis ex tempore occurrant; quod fecisse M. Tullium commentariis ipsius apparet. sed feruntur aliorum quoque et inventi forte, ut eos dicturus quisque composuerat, et in libros digesti, ut causarum quae sunt actae a Ser. Sulpicio , cuius tres orationes extant; sed hi de quibus loquor commentarii ita sunt exacti, ut ab ipso mihi in memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus in alia p̾or plus cõfert. uocis firmitatẽ: oris faci¬
litatem. motum corporis ꝗ et ip̃e ut dixi excitat orato¬
rem et iactationẽ manus pͥedis supplosionẽ sicut cauda
leones facere dicunt᷑: ortat᷑. studendũ uero semꝑ et ubiq
neq eni fere tam ullus est dies occupatus ut nihil luccati¬
ue ut Cicero brutũ facere tradit. oꝑe ad scribendũ uel¬
ad legendũ aut dicendum rapi aliquo mom̃to temporis
possit. Si quiđ .c. carbo et̃ in tabernaculo solebat hac
uti exercitatione dicendi. Ne id quiđd̾ tacendũ est qđ
cidem ciceroni placet. nullum nr̃m usquã negligẽtem
eẽ ẜmonem. ꝗc ꝗd loquimur ubicũq sit ꝓsua scilicet põtiõẽ
perfestum scribendum certe nusquã est magis q̃ cum multa di¬
cemus extempore. Ita .n. scruabit᷑ põduᷤ et intrans illa uẽboꝵ
facilitas in altũ reclucatur. sicut rustici proximaᷤᷤ uitis radices

Expanded text:
rursus in alia plus prior confert, vocis firmitatem, oris facirursus in alia plus prior confert, vocis firmitatem, oris facilitatem, motum corporis, qui et ipse, ut dixi, excitat oratorem et iactatione manus, pedis supplosione, sicut cauda leones facere dicuntur, hortatur. studendum vero semper et ubique. neque enim fere tam est ullus dies occupatus, ut nihil lucrativae, ut Cicero Brutum facere tradit, operae ad scribendum aut legendum aut dicendum rapi aliquo momento temporis possit; siquidem C. Carbo etiam in tabernaculo solebat hac uti exercitatione dicendi. ne id quidem tacendum, quod eidem Ciceroni placet, nullum nostrum usquam negligentem esse sermonem; quidquid loquemur ubicunque, sit pro sua scilicet portione perfectum. scribendum certe nunquam est magis, quam cum multa dicemus ex tempore. ita enim servabitur pondus, et innatans illa verborum facilitas in altum reducetur; sicut rustici proximas vitis radices
Abbreviated transcription (Latin):
sinus optabimus. Id potius ꝗ̃ꝗ̃ se mari uerborum torrẽti
dare quasi tempestatibus qui uolent auferendũ s nõ
minore studio continetur hȩc facultas ꝗ̃ paratur. Ars
enim semel precepta non capitur. stilus quoq intermissio¬
ne paulum admodũ de celeritate deꝑdit proptum hoc et
in expedito positum exercitatione sola continet᷑. hac uti
sic optimũ est uti quotidie dicamus audientibus plurib
maxime de quorũ sumus iudicio ac opinone soliciti.
R arum est enim ut satis se quis que uereat᷑ uel solita di¬
camus potius ꝙ̃ non omnino dicamus. Est alia exerti¬
tatio cogitandi totasq materias uel silentio dum tñ
quasi dicat intra ipm persequendi. quę nullo nõ est
tempore loco qñ nõ aliud agimus explicari põt. et est ĩ
parte utilior ꝗ̃ hȩc ꝓxima. Diligentius enim componi¬
tur ꝗͣ illa inqua contextũ dicendi intermittere uerem

Expanded text:
sinus optabimus. Id potius quam se inani verborum torrenti sinus optabimus. Id potius quam se inani verborum torrenti dare quasi tempestatibus quo volent auferendum. sed non minore studio continetur haec facultas quam paratur. ars enim semel percepta non labitur, stilus quoque intermissione paulum admodum de celeritate deperdit; promptum hoc et in expedito positum exercitatione sola continetur. hac uti sic optimum est, ut cotidie dicamus audientibus pluribus, maxime de quorum simus iudicio atque opinione solliciti; rarum est enim ut satis se quisque vereatur. vel soli tamen dicamus potius quam omnino non dicamus. est et illa exercitatio cogitandi totasque materias vel silentio dum tamen quasi dicat intra se ipsum persequendi, quae nullo non et tempore et loco, quando non aliud agimus, explicari potest, et est in parte utilior quam haec proxima. diligentius enim componitur quam illa, in qua contextum dicendi intermittere veremur.
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ dicturi sumus dispicienda sumamus quod
quid in iudiciis ac foro datur semꝑ neq enim quisquã
est qui causam quam nõ didicerit agat. declamato¬
res quodam peruersa duat ambitio ut exposita contro¬
uersia protinus dicere uelint. Quin et̃ quod est ĩpri¬
mis friuolum ac scenicũ uerbum petãt quo incipiant
sed tam contumeliosos in se ridet muicem eloquentia
et qui stultis eruditi uideri uolũt stulti eruditis uidẽ¬
tur. Siqua tñ fortuna tam subitam fecerit agendi ne¬
cessitatem mobiliore quodã opus erit ingenioꝰ et uis om¬
nis intendenda rebus et in presentia remittendũ a liꝗd
ex cura uerboꝵ Si sequi utrunque non dabitur tum
et tardiõ pronũtiatio moras ht̃ et suspensa ac ueluti
dubitãs oratio. ut tñ deliberare non hesitare udcamur
Hoc dum egredimur e portu si nos nõ dum aptatis satis
armamentis aget uentus. de inde paulatim simulcun¬
tes aptabimus uela et disponemus rudentes et implen

Expanded text:
ea quae dicturi simus dispicienda sumamus, quod ea quae dicturi simus dispicienda sumamus, quod quidem in iudiciis ac foro datur semper. neque enim quisquam est, qui causam quam non didicerit agat. declamatores quosdam perversa ducit ambitio, ut exposita controversia protinus dicere velint; quin etiam, quod est in primis frivolum ac scenicum, verbum petant, quo incipiant. sed tam contumeliosos in se ridet invicem eloquentia, et qui stultis videri eruditi volunt, stulti eruditis videntur. si qua tamen fortuna tam subitam fecerit agendi necessitatem, mobiliore quodam opus erit ingenio, et vis omnis intendenda rebus, et in praesentia remittendum aliquid ex cura verborum, si consequi utrumque non dabitur. tum et tardior pronuntiatio moras habet et suspensa ac velut dubitans oratio, ut tamen deliberate, non haesitare videamur. hoc , dum egredimur e portu, si nos nondum aptatis satis armamentis aget ventus; deinde paulatim simul euntes aptabimus vela et disponemus rudentes et impleri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tium omnia spectant ut eloquentia quoque quanquã
plurimũ habet inse uoluptatis maxime tamen presenti
fructu laudis opinionis q ducatur. Nec quisquam tãtũ
fidat ingenio ut id sibi speret incipienti statim posse con¬
tingere Sed sicut in cogitatione precipimus ita facilita¬
tem quoq extemporalem a paruis mitiis paulatim ꝑduce¬
mus ad summam. quę nec perfici nec contineri nisi usu
potest. Ceterũ ꝑuenire eo debet ut cogitatio non utique
melior ea sit sed tutior. cum hanc facilitatem nõ prosa
modo multi sint consecuti sed et̃ carmen ut antipater
sydonius et lycinius archias. Credendum emñ aiceroni est
non quia nr̃is quoq temporibus non et fecerint quidã
hoc et faciant. Quod tñ non ipm̃ tam probabile credo
neque enim ht̃ aut usum res aut necessitatem quam exõ¬
tandis in hanc spem qui fero preparantur utile exem
non breue saltem tempus quod nusquam fere deerit ad

Expanded text:
pretium omnia spectant, ut eloquentia quoque, quanquam pretium omnia spectant, ut eloquentia quoque, quanquam plurimum habeat in se voluptatis, maxime tamen praesenti fructu laudis opinionisque ducatur. nec quisquam tantum fidat ingenio, ut id sibi speret incipienti statim posse contingere, sed, sicut in cogitatione praecipimus, ita facilitatem quoque extemporalem a parvis initiis paulatim perducemus ad summam, quae neque perfici neque contineri nisi usu potest. ceterum pervenire eo debet, ut cogitatio non utique melior sit ea sed tutior, cum hanc facilitatem non prosa modo multi sint consecuti, sed etiam carmine, ut Antipater Sidonius et Licinius Archias credendum enim Ciceroni est, non quia nostris quoque temporibus non et fecerint quidam hoc et faciant. quod tamen non ipsum tam probabile puto, neque enim habet aut usum res aut necessitatem quam exhortandis in hanc spem, qui foro praeparantur, utile exempnon breve saltem tempus, quod nusquam fere deerit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut optime uocum singularũ cedat electio non continua
sed composita est. Quare capiende sunt ille dequibus
dixi rerum imagines quas uocari papta ai aa
indicauimus. omniaq de quibus dicturi erimus. persone
questiones: spes: metus habenda in oculis in affectus reci
pienda. Pectus est enim quod disertos facit et uis mẽtis
ideo q impitis quoc si modo sunt aliquo affectu concitati
uerba non desunt Tum intendendus aiũs non in aliquam
rem unam. sed in plures simul continuas ut si ꝑ aliquam rec¬
tam uiam mittamus oculos simul omnia quȩ sunt in ea
circaq intuemur non ultimũ tantũ uidemus sed usque ad
ultimum. ad dicendum et pudor stimulos ht̃: et dicendoꝵ
deat atq om̃s arburos reformidet extemporalis actio audito¬
rum frequentia ut miles congestu signoꝵ excitatur. Nãq
Q difficiliorem cogitationem exprimit et expellit dicẽdi
necessitas. et secundos impetus auget placendi cupido ad eo

Expanded text:
sed, ut optime vocum singularum cedat electio, non continua, sed, ut optime vocum singularum cedat electio, non continua, sed composita est. quare capiendae sunt illae, de quibus dixi, rerum imagines, quas vocari φαντασίας indicavimus, omniaque, de quibus dicturi erimus, personae, quaestiones, sptis. ideoque imperitis quoque, si modo sint aliquo adfectu concitati, verba non desunt. tum intendendus animus, non in aliquam rem unam, sed in plures simul continuas; ut, si per aliquam rectam viam mittamus oculos, simul omnia quae sunt in ea circaque intuemur, non ultimum tantum videmus sed usque ad ultimum. addit ad dicendum etiam pudor stimulos, mirumque videri deat atque omnes arbitros reformidet, extemporalis actio auditorium frequentia, ut miles congestu signorum, excitatur. namque et difficiliorem cogitationem exprimit et expellit dicendi necessitas, et secundos impetus auget placendi cupido. adeo
Abbreviated transcription (Latin):
priora dixerũt. Quo constant miracula in scenis pilarioꝵ
ac uenulatoꝵ ut ea quę emisorint ultro uenire in manus
credas. et qua iubentur decurrc̃. Sed hic usus ita pro¬
derit si ea de qua locuti sumus ars antecesserit ut ip̃m il¬
lud quod in se rationem non ht̃ in oratione uersetur: Nam
mihi ne dicere quidem uidet᷑ qui disposite ornate copiose
dicit. nec tumultuarii nec fortuiti sennonis contextum mi¬
rabor unquã quem urgantibus et̃ mulierculis suꝑfluere
uideo: cum eo quod si calor et spiritus tulit frequent᷑ acci¬
dit: ut successum ex temporalem conseꝗ cura non possit: deũ
tuc̃ affuisse cum id uenisset ueteres oratores ut cicero aie¬
bant. Sed ratio manifesta est. nam bene concepti assectus
et recentes reꝵ imagines continuo impetu feruntur quȩ
non nunꝗ̃ mora stili refrigescũt et dilate non reuertuntur
utiq uero cum infelix illa uerboꝵ cauillatio accessit et cursus
ad singula uestigia restitit non potest ferri: contorta uis

Expanded text:
a dixerunt. quo constant miracula illa in scenis pilariorum ac ventilatorum, ut ea quae emiserint ultro venire in manus credas et qua iubentur decurrere. sed hic usus ita proderit, si ea de qua locuti sumus ars antecesserit, ut ipsum illud, quod in se rationem non habet, in ratione versetur. nam mihi ne dicere quidem videtur nisi qui disposite, ornate, copiose dicit, sed tumultuari. nec fortuiti sermonis contextum mirabor unquam, quem iurgantibus etiam mulierculis superfluere video, cum eo quod, si calor ac spiritus tulit, frequenter accidit ut successum extemporalem consequi cura non possit. deum tunc adfuisse, cum id evenisset, veteres oratores, ut Cicero, dictitabant. sed ratio manifesta est. nam bene concepti adfectus et recentes rerum imagines continuo impetu feruntur, quae nonnumquam mora stili refrigescunt et dilatae non revertuntur. utique vero, cum infelix illa verborum cavillatio accessit et cursus ad singula vestigia restitit, non potest ferri contorta vis,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo consequemur. Nota sit primum dicendi uia: ne¬
que enim prius contingere cursus potest ꝙ̃ scierimus
quo sit et qua ꝑueniendum: nec satis est nõ ignorare q̃
sunt causarum iudicialiũ partes aut questionũ ordinẽ
recte disponere ꝗͣꝗͣ ista sunt p̃cipua. Sed quid quoq
loco primum sit. quid secundum ac deinceps quȩ ita ł
natura copulata ut mutari aut interuelli sine confu¬
sione non possint. Quisqs autem uiam discet ducetur
ante omnia reꝵ ipã serie uelut ducere. ꝑꝑ homines ẽt
modice exercitati facillime tenorem in narrationibus
seruant. deinde quid quoque loco querant scient nec cir¬
cumspectabunt nec offerentibus se aliunde sensibus turbabũ

Expanded text:
hoc modo consequemur. nota sit primum dicendi via. nehoc modo consequemur. nota sit primum dicendi via. neque enim prius contingere cursus potest quam scierimus, quo sit et qua perveniendum. nec satis est non ignorare quae sunt causarum iudicialium partes, aut quaestionum ordinem recte disponere, quanquam ista sunt praecipua, sed quid quoque loco primum sit ac secundum et deinceps; quae ita sunt natura copulata, ut mutari aut intervelli sine confusione non possint. quisquis autem via dicet, ducetur ante omnia rerum ipsa serie velut duce; propter quod homines etiam modice exercitati facillime tenorem in narrationibus servant. deinde , quid quoque loco quaerant, scient. nec circumspectabunt nec offeren
Abbreviated transcription (Latin):
Quarum siqua non dico cuiusq t̃ nocentiũ ciuuum sed
amitorũ atq propinquoꝵ alicui euenerit stabit ne mu¬
tas eł salutarem petenabus uocem statim q si nõ succurrat
perituris moras et secessum q silentiũ queret : dum i¬
la uerba fabricent et memoriȩ insidant. et uox at latus
p̃paretur. Quȩ uero patitur hoc ratio ut quis quã sit ora¬
tor aliqũ muteret᷑ casus. Quid cum aduersario respõ¬
dendum erit fict: Nam ea sepe quȩ opinati sumus et cont̃
quȩ scripsimus fallunt ac tota subito causa mutatur
Atq ut gubernatori ad incursus tempestatũ sic agenti
ad uarietatem causarũ ratio mutanda est : Quidpor¬
ro multus scilus et assidua lectio et longa studio etas
facit. Si manet eadem quę fuit incipientibus difficul¬
tas. perisse profecto confitendum est preteritũ laborẽ
cui semꝑ idem laborandum est. neq ego hoc ago ut ex
tempore dicere malit. sed ut possit idem aũt maxime

Expanded text:
quarum si qua, non dico cuicunque innocentium civium sed quarum si qua, non dico cuicunque innocentium civium sed amicorum ac propinquorum alicui evenerit, stabitne mutus et salutarem petentibus uocem statimque, si non succurratur, perituris, moras et secessum et silentium quaeret, dum illa verba fabricentur et memoriae insidant et vox ac latus praeparetur? quae vero patitur hoc ratio, ut quisquam possit orator omittere aliquando casus Quid, cum adversario respondendum erit, fiet? nam saepe ea, quae opinati sumus et contra quae scripsimus, fallunt, ac tota subito causa mutatur; atque ut gubernatori ad incursus tempestatum, sic agenti ad varietatem causarum ratio mutando est. quid porro multus stilus et adsidua lectio et longa studiorum aetas facit, si manet eadem quae fuit incipientibus difficultas? perisse profecto confitendum est praeteritum laborem, cui semper idem laborandum est. neque ego hoc ago ut ex tempore dicere malit, sed ut possit. id autem maxime
Abbreviated transcription (Latin):
tionis non sinant prouidere. Alioqn uel extemporalẽ
temeritatem malo ꝗ̃ male coherentem cogitationem. peiꝰ
enim querit᷑ retrorsus quia cum illa desideramus ab aliis
auertimur et ex memoria potius re petimus ꝗ̃ ex ma¬
teria. plura sunt aũt si utrunq querendum est quȩ in¬
ueniri possunt ꝗ̃ quȩ inuenta sunt.
IAXI M US uero studiorum fructus est et uelut
premiũ quoddamplius longi laboris ex tempore dicedi
facultas. Quam qui nõ crit consecutus mea quiđ sentẽtia
ciuilibus officiis renũtiabit et solam scribendi facultatẽ
potius ad alia oꝑa conuertet. Uix enim bone fidei uiro
cenuenit auxilium in publico pelliceri quod presentissimis
quibus ꝑ periceulis desit. Intrare portum ad quem nauis
aecederd nisi leuibus uentis uecta nom posit. Si quiđ̃
ĩnumerabiles accidunt subite necessitates uel apudi ma¬
gistratus uel representatis iudicips continuo agendi

Expanded text:
tionis non sinant providere. alioqui vel extemporalem tionis non sinant providere. alioqui vel extemporalem temeritatem malo quam male cohaerentem cogitationem. peius enim quaeritur retrorsus, quia, dum illa desideramus, ab allis avertimur, et ex memoria potius res petimus quam ex materia. plura sunt autem, si utrimque quaerendum est, quae inveniri possunt quam quae inventa sunt. aximus vero studiorum fructus est et velut primus quoddam amplissimum longi laboris ex tempore dicendi facultas, quam qui non erit consecutus, mea quidem sententia civilibus officiis renuntiabit et solam scribendi facultatem potius ad alia opera convertet. vix enim bonae fidei viro convenit auxilium in publicum polliceri, quod praesentissimis quibusque periculis desit, intrare portum ad quem navis accedere nisi lenibus ventis vecta non possit, siquidem innumerabiles accidunt subitae necessitates vel apud magistratus vel repraesentatis iudiciis continuo agendi.
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniũ acri studio adiutus.tm̃ consequatur ut etiam
quȩ cogitarit queq scripserit atq edidicerit in dicendo
fidem seruent. Cicero certe grecorum metrodorũ scepsiũ
et emphilũ rhodium nr̃oꝵ hortensium tradidit quę cogi¬
tauerant aduerbum in agendo tra retulisse. Sed si forte
aliquis interdicendũ effluxerit extemporalis lo color
non superstitiose cogitatis demũ est inherendum neque
enim tantũ hñt curȩ ut non sit dandus et fortune locꝰ
cum sepe ẽt scriptis ea quę subito nata sunt inserantur
I deoq totum hoc exercitatioĩs genus ita instituendum ut
et digredi ex eo et redire in id facile possimus. Nam
ut primũ est domo afferre paratũ dicendi copiam et
certam ita refutari temporis munera longe stultissimũ
est. Quare cogitatio in hoc p̃paret᷑ ut nos fortuna
deciꝑe non possitꝰ. adiuuare possit. Id aũt fiet memorię
uiribus ut ea quę complexi aĩo sumus flaunt secura
nõ solicitos et respicientes et una spe suspensos retorda¬

Expanded text:
ingenium, acri studio adiutus tantum consequatur, ut ei tam quae cogitarit quam quae scripserit atque edidicerit in dicendo fidem servent. Cicero certe Graecorum Metrodorum Scepsium et Empylum Rhodium nostrorumque Hortensium tradidit, quae cogitaverant, ad verbum in agendo retulisse. sed si forte aliquis inter dicendum effulserit extemporalis color, non superstitiose cogitatis demum est inhaerendum. neque enim tantum habent curae, ut non sit dandus et fortunae locus, cum saepe etiam scriptis ea quae subito nata sunt inserantur. ideoque totum hoc exercitationis genus ita instituendum est, ut et digredi ex eo et redire in id facile possimus. nam ut primum est domo adferre paratam dicendi copiam et certam, ita refutare temporis munera longe stultissimum est. quare cogitatio in hoc praeparetur, ut nos fortuna decipere non possit, adiuvare possit. id autem fiet memoriae viribus, ut illa, quae complexi animo sumus, fluant secura, non sollicitos et respicientes et una spe suspensos recorda
Abbreviated transcription (Latin):
lum ꝑscripsisset uendicaret sibi iure secundũ locum. Sed eũ
cõsumari mors ĩ matura non passa est pucrilia tñ eius oꝑa
et maximã indolem ostendũt. et admirabilẽ precipue ĩ
etate illa recti gnĩs uoluntatẽ. Multum ĩ ualerio flacco nu¬
per amisimus. Uthemens et poeticum ingeniũ salii bassii fuit
nec ipm̃ senectute maturum. Rabirius ac pedo nõ indigni
cognitione si uacet. Lucanus ardens et concitatus et sen¬
tentiis clarissimus. et ut dicam quod sentio magis oratori¬
bus q̃ poetis imitandus Nlos nominauimus qa germanicũ

Expanded text:
lum perscripsisset, vindicaret sibi iure secundum locum. serranum lum perscripsisset, vindicaret sibi iure secundum locum. serranum consummari mors immatura non passa est; puerilia tamen eius opera et maximam indolem ostendunt et admirabilem praecipue in aetate illa recti generis voluntatem. multum in Valerio Flacco nuper amisimus. vehemens et poeticum ingenium Saleii Bassi fuit, nec ipsum senectute maturuit. Rabirius ac Pedo non indigni cognitione, si vacet. lucanus ardens et concitatus et sententiis clarissimus et, ut dicam quod sentio, magis oratoribus quam poetis imitandus. hos nominavimus, quia Germanicum
Abbreviated transcription (Latin):
serimus ita cure et diligentiȩ uel ideo in hoc plus est ꝙ ei fuit
magis laborandum et quantũ eminẽtioribus uincimur
fortasse equalitate pensamus. Ceteri om̃s longe scq̃ntur
Nam macer et lucretius legendi quidem sed nõ ut phrasin
id est corpus eloquentiȩ faciant et legantes in sua qsq ma¬
teria. sed alt᷑ humilis. alter difficilis Actatinus uarro ĩ
iis ꝑ quȩ nomen est assecutus interp̃s optris alieni nõ sper¬
nencdus quiđ̃. uerũ ad augendã facultatem dicendi parũ
locuples. Ennium sicut sacros uetustate lucos adoremus ĩ
quibus grandia et antiqua robora iam non tantam hñt spẽm
quantam religionem. propriores alii atq ad hanc de qua lo¬
quimur magis utiles. Lasciuius quidem in heroicis quoc
O uidius: et nimium amator ingenii sui laudandus tamen par¬
cius. Cornelius autem seucrus etiam si uersificator ꝗͣ porta
melior Si tñ ut est dictũ ad exemplum primi librbellum sycu¬

Expanded text:
serimus, ita curae et diligentiae vel ideo in hoc plus est, quod ei fuit serimus, ita curae et diligentiae vel ideo in hoc plus est, quod ei fuit magis laborandum, et quantum eminentibus vincimur, fortasse aequalitate pensamus. ceteri omnes longe sequentur. nam Macer et Lucretius legendi quidem, sed non ut phrasin, id est, corpus eloquentiae faciant, elegantes in sua quisque materia sed alter humilis, alter difficilis. atacinus Varro in iis, per quae nomen est adsecutus, interpres operis alieni, non spernendus quidem, verum ad augendam facultatem dicendi parum locuples. ennium sicut sacros vetustate lucos adoremus, in quibus grandia et antiqua robora iam non tantam habent speciem quantam religionem. propiores alii atque ad hoc, de quo loquimur, magis utiles. lascivus quidem in herois quoque Ovidius et nimium amator ingenii sui, laudandus tamen in partibus. Cornelius autem Severus, etiam si sit versificator quam poeta melior, si tamen, ut est dictum, ad exemplar primi libri bellum Sicu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid aristotelem: quem dubito scientia reꝵ: an scriptoꝵ
copia: an eloquendi usus suauitatẽ an ĩuentionũ acumi¬
ne: an uarictate oꝑum clariorem putem. Nam ĩ theophra¬
sto tam est eloquendi nitor ille diuinus ut ex eo quoq
nomen traxisse dicatur. Minus indulsere eloquentiȩ
Stoici ueteres sed cum honesta suaserũt: tũ in colligendo pro¬
handoq quod instituerat. plurimũ ualuerũt. rebus tam
acuti magisꝗ id quod sane non affectarũt oratione magni
fici. Idem nobis ꝑ romanos quoq auctores ordo ducendus
est. Ita q ut apud illos homerus. sic apud nos uirgilius
auspicatissimum dederit exordiũ omnium cius generis
enim uerbis issdcm quȩ ex A fro domitio iuiuenis accepi
qui mihi interroganti quem Hlomero crederet maxime ac¬
cedere. Secundus inquit est Virgilius propior tam̃ primo
ꝗ̃ tertio. Et hercule cum illi nature celesti atq diuine ces¬

Expanded text:
quid Aristotelem? quem dubito scientia rerum an scriptorum quid Aristotelem? quem dubito scientia rerum an scriptorum copia an eloquendi suavitate an inventionum acumine an varietate operum clariorem putem. nam in Theophrasto tam est loquendi nitor ille divinus, ut ex eo nomen quoque traxisse dicatur. minus indulsere eloquentiae Stoici veteres; sed cum honesta suaserunt tum in colligendo probandoque quae instituerant plurimum valuerunt, rebus tamen acuti magis fici. 2. Idem per Romanos quoque autores ordo ducendus est. Itaque ut apud illos Homerus, sic apud nos Virgilius auspicatissimum dederit exordium, omnium eius generis enim verbis iisdem, quae ex Asio Domitio iuvenis accepi: qui mihi interroganti, quem Homero crederet maxio me accedere, secundus inquit, est Virgilius, propior tamen primo quam tertio. Et hercle ut illi naturae caelesti atque