comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat ꝓuenditore fictum cuis cui successit
ex sua ꝑsona dñium uendicare ñ ĩpedit.
scilicet euictionis c̃adiante actice crecli¬
tum ꝓcurator m̃s uendidit euictio ñ debe¬
tur qr ⁊ priuatus creditor eod ture ũtĩtur.
nisi nõiatm hoc reproinissum apriuato
funit creditore. tñsifiscũs inius alt̾ius cre¬
ditoris successit. emptori ñiusta fisci noie
monetar controũsia. Stũq potior fõat
qͣn uendebat. siue qr infirimor: q̃m hoc u¬
tiq prãre deb quipignoris uure uẽdidit.¬

Expanded text:
ro venditore, factum eius cui successit ex sua persona dominium vindicare non impedit, scilicet evictionis causa durante actione. DIOCLtum procurator meus vendidit, evictio non debetur, quia et privatus creditor eodem iure utitur, nisi nominatim hoc repromissum a privato fuerit. Si tamen fiscus in ius alterius creditoris successit, emptori non iusta fisci nomine movetur controversia, sive quia potior fuerat, quando vendebat, sive quia infirmior, quoniam hoc utique prae
Abbreviated transcription (Latin):
ab alio sudsecuta fuiss. ad uͣsus cos de¬
buisse dari acticẽm quib p̃tii solutio
ꝓ ficͣit meritissime rescͥptum ẽ.¬
d.ã Pune possessio uẽditoꝵs fuit filiꝰ
euisdẽq patris Prs. frustraqu̾esticem mo¬
u. siue ñpatris s fuiieius possessio fu¬
it. dequa iure ħelitario auctor laudã
põt ꝯtroũsiã monere ñ põt̾.¬

Expanded text:
ab alio subsecuta fuisset, adversus eos deab alio subsecuta fuisset, adversus eos debuisse dari actionem, quibus pretii solutio proficit, meritissime rescriptum ee possessio venditoris fuit, filius eiusdemque patris heres frustra quaestionem movet, sive non patris, sed filii eius possessio fuit, de qua iure hereditario auctor laudari potest, controversiam movere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
d. aa. Pi controu̾sia tibi possõnis quao.
bona fide cinisse te allegas abaliquomo¬
uetm auctori fediue ciuis denuntia:⁊
siquid̃ obtimieris: habebis ꝙ emisti.
sinaũt cuictum erit: auẽclitrice succes¬
erogata sũt.¬
straint. ⁊ legẽ dixit intra cos neminẽ
ingressurum. siquid m̃n eunicatur pcri¬
culum fit auctoris. Quod sifinib sius
quos demonstranit agrumuendiderit:
lis finalis ad uc̃ditorem ñ ꝑtim.¬
d.ã. Exceptiee doli recte cum sub mo¬
ued̾: que abactore tuo fideuissorẽ acce
uerit. qui uenderiti . adeo consensum de¬
dit. ut se ⁊̃ ꝓ einctiõe obligauĩt¬
quẽ mercatus es: siue cum coꝑares con¬
uenit. ut siqua questio eius nõie rela¬
ta c̃et. ⁊ sinçedum enictus ẽet ut tu¬
dã.Piobeam idicati pignora cap¬
ta sunt. exauctoritate eius cui p̃cipiẽdi
ius fuit eaq dequib cõplecteris tumet
catus es. frustra abea que contẽpnata ẽ
ułque incius locum successit: eoꝵ re¬
fertur questio. En quid̃ ⁊ sietictio eoꝵ

Expanded text:
 . Si controversia tibi possessionis, quam bona fide te emisse adlegas, ab aliquo movetur, auctori heredive eius denuntia. Et si quidem obtinueris, habebis quod emisti. Sin autem evictum erit, a venditrice succeserogata sustravit et legem dixit intra eos neminem ingressurum, si quid inde evincatur, periculo fit auctoris. Quod si finibus suis quos demonstravit agrum vendidit, lis finalis ad venditorem n. Exceptione doli recte eum submovebis, quem ab auctore tuo fideiussorem accepraverit, qui vendenti adeo consensum dedit, ut se etiam pro evictione obligaquem mercatus es, sive cum comparares convenit, si qua quaestio eius nomine relata esset, etsi necdum evictus esset, ut pausam iudicati pignora capta sunt ex eius auctoritate, cui praecipiendi ius fuit, ea de quibus complecteris, eaque tu mercatus es, frustra ab ea quae condemnata est vel quae in eius locum successit eorum refertur quaestio, quandoquidem, etsi evictio eorum
Abbreviated transcription (Latin):
disceptabit p̃ses ꝓuintie. ⁊ si port̾icẽto
diu̾se partis ẽe cognorũt. impensas qͣs
admeliorantam remuos erogasse cõsti¬
terit. habita fructuum ratione. restitm̃
uobis inhebit. Nam suꝑ p̃tio euicte porti¬
oms. ñ eum qui dñium euicerit. s autͥ¬
cõꝑaueras cõmoueetur anctorẽ tuuo
certum fecisti. neccr uidicis diicepta¬
ionẽ eum qne emãs tradidisti p ses
⁊ ꝓuintie intrapͥrus que te tolerasie me¬
nrnisti medelam iuris adhibebit.

Expanded text:
disceptabit praeses provinciae et, si portionem diversae partis esse cognoverit, impensas, quas ad meliorandam rem vos erogasse constiterit, habita fructuum ratione restitui vobis iubebit. Nam super pretio evictae portionis non eum qui dominium evicerit, scomparaveras commoveretur, auctorem tuum certum fecisti nec citra iudicis disceptationem eum quem emeras tradidisti, praeses provinciae in damnis, quae te tolerasse meministi, medelam iuris adhibebit.
Abbreviated transcription (Latin):
pignoris mutãta ñ ẽ Igitur si hoc uire
fiñt euictum. utilis tibi ac̃tio cͣc debitorẽ
cõpetit. Nam euismõi contͣctus uicẽ uen¬
ditionis optur.¬
d.ã. Exp̃dũs his quemercata es siali¬
qua auenditore obligata.⁊ ec dũ tibi tͣ¬
dita sunt. exẽp̃to actic̃e consequeris. ut
ca acreditrice libentur. Id̃ emim fi⁊ si ad¬
ũsus uẽditorẽ exuendito actiõe p̃tium
petentẽ doli exceptĩoẽ opposueris.

Expanded text:
pignoris mutata non est. Igitur si hoc iure fuerit evictum, utilis tibi actio contra debitorem competit. Nam eiusmodi contractus vicem venditionis obt. Ex praediis, quae mercata es, si aliqua a venditore obligata et necdum tibi tradita sunt, ex empto actione consequeris, ut ea a creditrice liberentur: id enim fiet, si adversus venditorem ex vendito actione pretium petentem doli exceptionem opposu
Abbreviated transcription (Latin):
uratio litis exꝑson̾a ur̃a si appellatiõem
ñ int̃posuistis: ccͣ ius desid̾atur. EEmpti
sane nrinditio ꝓcinctiõe siconueniri
seꝑitis. nec uobis ut defendatis negotiũ
denuntiatum ꝓbetur. intelligitis qua¬
tenis nos metip̃os tueri debeatis.
fo.ã. Empti accio longi tp̃is p̃scͥpti¬
one non submõnetur: licet post multa
ꝙ is quẽ te cõꝑasse cõmemoras nunc ⁊̃
ub̾tatt̃ ꝓclam ⁊. int̾pellare uẽditorẽ. siũ
successores eius debes. ut tibi assistant.
cansamꝙ instruant. Quẽ silib̾m c̃ẽ uel
suum nonc̃e fu̾it ꝓnutiatum. nec te cõ¬
uenticẽ remisisse ꝑiculum cuictiõis fu̾it
cõꝓbatum p̃ses ꝓrantiesi res titegra
ẽ quanititua int̾ ẽ resdtm tibi ꝓũidebit.
o.a. Cum tibilibirieumdatum fũdỹ
a banctore ꝓpoa̾s. si exante ceclente obligi¬
tione qua tebebatur nire sõluisti. stipła¬
tidem quã subicctam emptiom de indẽp¬
nitate ꝓponis. ip̃nis cẽceptio cõmissam

Expanded text:
em non interposuistis, contra ius desideratur. Empti sane iudicio pro evictione si conveniri coeperitis, nec vobis, ut defendatis, negotium denuntiatum probetur, intellegitis, quatenus vosmet ipsos tueri debeatis.. Empti actio longi temporis praescriptione non submovetur, licet post multa que is, quem te comparasse commemoras, nunc in libertatem proclamet, interpellare venditorem sive successores eius debes, ut tibi adsistant causamque instruant. Quem si liberum esse vel servum non esse fuerit pronuntiatum, nec te conventione remisisse periculum evictionis fuerit comprobatum, praeses provinciae, si res integra est, quanti tu. Cum tibi liberum venumdatum fundum ab auctore proponas, si ex antecedente obligatione quod debebatur iure solvisti, stipulationem, quam subiectam emptioni de indemni
Abbreviated transcription (Latin):
mittit ratio int̃poitis si scd̾m lib̾alitatẽ
fiñt latasentntia: potĩs de euictione
si nesciens cõcditioẽm eius cõꝑasti. sine ali¬
qua dubitatioẽ auctorẽ uł eius fideiussorẽ
brtes ue coꝵ conuerre. Qd̾ si fuisse ser¬
num sentñtia tecła ui̾t. intelligis adnẽ¬
ditorẽ te reu̾ti ñpossẽ.¬

Expanded text:
mitti ratio, interpositis si secundum libertatem fuerit lata sententia, poteris de evictione, si nesciens condicionem eius comparasti, sine aliqua dubitatione auctorem vel eius fideiussores heredesve eorum convenire. Quod si fuisse servum sententia declaraverit, intellegis ad venditorem te reverti non posse
Abbreviated transcription (Latin):
neres. licet ꝓrsus abeo ñ recessisses:¬
mp̃austi: G eneralit̾ sanccimus. Si
ita nͣba sua composiĩt utedicat si filiu
cłfilia intestatus ułintestata młsine¬
uberos substułit siũ nuptias contraxcrtt
siue testam̃tum feccrit: firmit̃ res poffi¬
deri ⁊ñ cẽ locum substitutiom uł resti¬
tutiomi sicrum̃nichilexhis fu̾it subse¬
cutum tunc ualere cõditicem. ⁊ res scdmꝵ
siba testam̃ti restitm. ut incertus successi¬
onis morientis exttus uideatur c̾to fine¬
substitutiõis uł restitutionis cõcludi.
cuius enimferendus ẽ intellectus sifõ¬
angustias lib̾os eus oĩ pcne fructu pat̾no
defraudar Uiam itaq impiam obstruẽte̾.
ut nequis. ⁊ alius deinauĩt hunismoĩ faci¬
mus sanctic̃em. ⁊ tanc legẽ imꝑpetuum
nalituram induciitis tam parentib qͣ
uberis gratã quo exẽplo ⁊̃ atis ꝑsõis licet
extranei sint. dequib huusmoĩ aliquod

Expanded text:
neres, licet prorsus ab eo non recessissesneres, licet prorsus ab eo non recessissesus . Generaliter sancimus, si quis ita verba sua composuerit, ut edicat: " si filius vel filia intestatus vel intestata" veberos sustulerit vel nuptias contraxerit sive testamentum fecerit, firmiter res possideri et non esse locum substitutioni vel restitutioni: si enim nihil ex his fuerit subsecutum, tunc valere condicionem et res secundum verba testamenti restitui, ut incertus successionis morientis exitus videatur certo substitutionis vel restitutionis fine concludi. Cui enim ferendus est intellectus, si forangustias liberos eius omni paene fructu paterno defraudari? viam itaque impiam obstruentes, ut ne quis et alius deviaverit, huiusmodi facimus sanctionem et hanc legem in perpetuum valituram inducimus tam patribus quam liberis gratam: quo exemplo etiam aliis personis, licet extraneae sunt, de quibus huiusmodi aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
tati desuncte pateretur scritñtiam pater
qnerint. insalit defunctus ẽ morte eius uła
⁊no mõ patria potestate lib̾ati: ins ad cund̃
hertditatis. cum suãcã quesiuistis audc¬
copalõr. Pĩpat filium quẽ in potestate
habebat. subcõditioe que imp̃ius potestate
ñerat brd scripsit. nec indefectum eius ex¬
Bxdanit iure testatus ñ utetur: cumant
t̃nsirare ⁊ longe tt agiritẽ subͥ accõditiõe
brõ scriptum eẽ dicas. si inpatriam que
uppuintia manritanit ẽr̃at regressus fuiᷤ¬
ses. necexł datum te allegas si mneam ñ
Mp̃. ual̃. Eep̃tentenda tumagis es q̃
inro ñ iuberet. tuporro uoluntat̃ẽ eiꝰ
diuortio cõꝓbastioportucrat aut ⁊ si cõ¬
ditio huiusmoĩ amtertut pͥfecre aut̃
Sucro cõcordiãmaritalem. emmũo cũ boĩ¬
ꝑ mores hec obseruari uetent. siñ ullo dãp¬
no comunctiõem retinere potuasti. redi
gͥ admaritum scicns hereditatẽ matris
⁊ si redieris retenturam. quippe quã reti¬

Expanded text:
tati defunctae pareretur, sententiam pater meruit vel aliter defunctus est, morte eius vel alio modo patria potestate liberati ius adeundae hereditatis cum sua causa quaesistis. AAemilio. Si pater filium quem in potestate habebat sub condicione, quae in ipsius potestate non erat, heredem scripsit nec in defectum eius exheredavit, iure testatus non videtur. Cum autem trans mare et longe te agentem sub hac condicione heredem scriptum esse dicas, si in patriam, quae in provincia Mauritaniae erat, regressus fuisses, nec exheredatum te adleges, si in eum  . Reprehendenda tu magis es quam viro non iuberet Tu porro voluntatem eius divortio comprobasti: oportuerat autem, etsi condicio huiusmodi admitteretur, praeferre lucro concordiam maritalem. Enimvero cum boni mores haec observari vetent, sine ullo damno coniunctionem retinere potuisti Redi igitur ad maritum sciens hereditatem matris, etiamsi redieris, retenturam, quippe quam reti
Abbreviated transcription (Latin):
exoptimo intellectu disposuisse euane¬
scere substitutioem Siis qui subscitutiõe
p̃granatus ẽ pat̾ effitiatur. ⁊ lib̾os substu¬
lerit ⁊ intellegent̃ẽ non c̃e uerisimile pa¬
trẽ si denepotib cogitanĩt. talem fecisse
substituti õm hũmanitatis intrrto hoc ⁊
latius ⁊ppnguius intp̃t ioum ẽt creli¬
dimus. ¶Et siquis natutales Rat filios.
⁊ partẽ eis reliquerit ułtecłit. usq ad mo¬
dum quẽ nos statminus ⁊ substitutioni
eos subugam̃t. nuulaliberoꝵ m̃ticẽ fc̃a¬
⁊ hie intellegi euanescere substitutiõem
lib̃is eam exclitentib ⁊ intellectuopti¬
mohis quiad successioẽm uocantur ob¬
sistente.⁊ ñ concedentt ad eos eam partẽ
siñ uista sobole decesseñt.⁊ quod inter
iustos libos sanccitum ẽ hoc ⁊mnat᷑ales
filios extendatur. Que oĩa ⁊ in legatis
us fidei cõmissis specialib locum hab̾e

Expanded text:
ex optimo intellectu disposuisse evanescere substitutionem, si is qui substitutione praegravatus est pater efficiatur et liberos sustulerit, intellegentem non esse verisimile patrem, si de nepotibus cogitaverit, talem fecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et latius et pinguius interpretandum esse credidimus. Et si quis naturales habuerit filios et partem eis reliquerit vel dederit usque ad modum, quem nos statuimus, et substitutioni eos subiugaverit nulla liberorum eellegi evanescere substitutionem, liberis eam excludentibus et intellectu optimo his qui ad substitutionem vocantur obsistente et non concedente ad eos eam partem sine iusta subole decesserint: ut, quod inter iustos liberos sanctum est, hoc et in naturales filios extendatur. Quae omnia et in legatis vel fideicommissis specialibus locum habere
Abbreviated transcription (Latin):
tunc in locum sođm ħrdem substituo ui¬
talem post mortem aut̃ testatoris uiliamũ
seruum comunem fusse defunctimilitis:
Moui frĩs cius apparint. anta os substitu¬
tiõe admittereris: uõlumntatis ẽ questio. Nã
stitutionis tibiq: ad quiita hereclitas est.
Quod siũba substitutionis subscͥpte aduᷤ
retulit. ut sinec ꝑsemetip̃um alium fecifsi
ħrdem. poturt ⁊ quauis in bente dño nolle
adire. itatumum substitutus liccarctur. si
tñ parint cdnĩo ⁊ adiit subscitutiõi locꝰ ñ ẽ¬

Expanded text:
tunc in locum secundum heredem substituo vitalem", post mortem autem testatoris iulianum servum communem fuisse defuncti militis et zoili fratris eius apparuerit, an tu ex substitutione admittereris, voluntatis est quaestio. Nam stitutionis tibique delata hereditas est. Quod si verba substitutionis subscriptae ad ius rettulit, ut si nec per semet ipsum alium fecisset heredem  potuit enim quamvis iubente domino nolle adire, ita demum substitutus vocaretur, si tamen paruit domino et adiit, substitutioni locus non e
Abbreviated transcription (Latin):
nimia utimur circa huiusmoĩ sensus
subutilitate iuidicia testantiũ defraudẽt̃¬
d.aDitestam̃tum ita scͥptum inuemi¬
atur. ille ħrs esto scłm cõditiões ĩfra
scͥptas si quid nichil ẽ adiectum neq a¬
liqua cõcditio testam̃to põitaẽ suꝑ uacuã
ec cõditionum pollicitatioẽm sanctimꝰ.
⁊ testam̃tum puram brẽ instituati cẽm
⁊ argum̃toutimur quod paptmanus
respondit incos reipublice relictos qui
ꝓpͥos fines habebant. nec ideo exfi dei com¬
misso minus debi ꝙ testator fines cor
⁊ certaminis formam quã celebrari sin¬
gulis annis uoluit alia scͥptura se cla¬
raturum ꝓmisit. ac postea morit p̾rictꝰ
ñfecit. sinaut̃ cõcutioes quas dam inq̃
parte testam̃ti posuit tũ uideri abinito¬

Expanded text:
nimia utimur circa huiusmodi sensus subtilitate, iudicia testantium defraudent. Si testamentum ita scriptum inveniatur: " ille heres esto secundum condiciones infra scriptas", si quidem nihil est adiectum neque aliqua condicio in testamento posita est, supervacuam esse condicionum pollicitationem sancimus et testamentum puram habere institutionem. Et argumento utimur, quod papinianus respondit vicos rei publicae relictos, qui proprios fines habebant, non ideo ex fideicommisso minus deberi, quod testator fines eorum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis voluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeventus non fecit. Sin autem condiciones quasdam in quavis parte testamenti posuit, tum videri ab init
Abbreviated transcription (Latin):
scientia oĩa que iam exlibriᷤꝰ nr̃ore dige¬
stor seu institutionum umꝑialib sanc¬
cionib nr̃isq dispõitionib incondendis
testam̃tis cauta sunt obẜuari nullamq
exp̃senti lege fieriinonatioẽ. ¶millisuͤ
locis in quib raromueniuntint hõies litit¬
rati. ꝑp̃sentẽ legẽrusticanis cõcedimus
antiqua eoꝵ ꝯsuetudinẽ legis uicẽ obti¬
nere. Ita tñ ubiscientes littãs inuenti fu¬
erint septẽ testes quos ad testimoniũ uo¬
carinctesse ẽ adhibeantur. Ut unus quisq
ꝓsua ꝑsona subscribat. Ubi aut̃ ñ mucniũ¬
tur littati septem testes.⁊ sine icͥp̾tera te¬
stimonium adhibentes admitti ¶Smañ
usq ad .u. mõis õib testes ad iberi iubemꝰ.
minus aũt nullo mõ concedimus. Siuõ
uinus aut duo ułplures scierint litteras.
liceat eis ꝓignorantib littas p̃sentib tñ
subscͥptioe̾m suam impo̾nere. Sic tñ ut ip̃i
testes agnoscant testatoris uobantatrm

Expanded text:
etiam libris nostrorum digestorum seu institutionum et imperialibus sanctionibus nostrisque dispositionibus in condendis testamentis cauta sunt, observari nullamque ex praesenti lege fieri innovationem. In illis vero locis, in quibus raro inveniuntur homines litterati, per praesentem legem rusticanis concedimus antiquam eorum consuetudinem legis vicem obtinere, ita tamen, ut, ubi scientes litteras inventi fuerint, septem testes, quos ad testimonium vocari necesse est, adhibeantur et unusquisque pro sua persona subscribat: ubi autem non inveniuntur litterati, septem testes et sine scriptura testimonium adhibentes admitti. Si autem usque ad quinque modis omnibus testes adhiberi iubemus: minus autem nullo modo concedimus. Si vero unus aut duo vel plures scierint litteras, liceat his pro ignorantibus litteras, praesentibus tamen, subscriptionem suam imponere, sic tamen, ut ipsi testes cognoscant testatoris voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
filiamtuam b̾rdem instituisse ꝓpoãs si antil¬
li filio nupsisfi. ñ prius eam heredem exi¬
sterequam cõaitiom parĩit. ant antillifi¬
lio recusante atrimonium impeditum fu¬
erit manifestum ẽ.
mitris tueħs instituta es si sĩ pariusti sub¬
satutio locumh̃t. Necemmuidi põt sub spẽ
tpium nuptiarum induitatẽ tibi indi¬
xisse cum tefilio sorori sue consobrino tao
nec ext̃ oiunatio atilio mdiges. cum
exhis quelibello cõplexa es declantur ñ.
ꝑeum stetisse quominus sup̃me uolũta¬
ti matriᷤ tue testatrics satis fieret.

Expanded text:
filiam tuam heredem instituisse proponas, si Anthylli filio nupsisset, non prius eam heredem existere, quam condicioni paruerit aut Anthylli filio recusante matrimonium impeditum fuerit, manifestum est. matris tuae heres instituta es, si non paruisti, substitutio locum habet. Nec enim videri potest sub specie turpium nuptiarum viduitatem tibi indixisse, cum te filio sororis suae consobrino tuo Nec extraordinario auxilio indiges, cum ex his quae libello complexa es declaretur non per eum stetisse, quominus supremae voluntati matris tuae testatricis satisfieret.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ loco hrĩ cartum ẽ aluuo exccrta parte
Uus sine parte qui ꝓucterum legum tenoẽ
ad certam unciarum institutionẽ refe¬
runtur. Eos tantummiõ omnib hereditarũi
accionib uti ulconuniri decerminus. ꝗ
excerta parit uł sine parte scͥpti suerunt.

Expanded text:
orum loco haberi certum est, alii vero ex certa parte vel sine parte, qui pro veterum legum tenore ad certam unciarum institutionem referuntur, eos tantummodo omnibus hereditariis actionibus uti vel conveniri decernimus, qui ex certa parte vel sine part
Abbreviated transcription (Latin):
d.a.Quiinlibris ulpiam quos a̾mas¬
surium sabinum scripsit. talis sp̃es relata
sẽpronins plotui ħrs esto. uettres quidẽ
existimabant errorem nõisc̃e ⁊ sic institu¬
tionẽ ualere. qĩ testator plotius noĩaretũ
⁊ sempromum sibi scripsis ⁊ brdem. s⁊ huiꝰ¬
mõi sentñtiam crassiorẽ ẽẽ existimanimuᷤ.
Neq emin sichõ suptinus uimmo mag̃ stul¬
tus mucrtur. ut suum nom̃ ignorit. s⁊ si
quid̃ ip̃e testator plotio cuidam ħ exti
regula que uoluit ħrdem hereclis tͣestatõiᷤᷤ
ħrdemẽe. sinaũt nichil tale factum ẽ fr̃
plotui exsubstitutiõe uocari. ut ita exconse

Expanded text:
. Cum in libris Ulpiani, quos ad Massurium Sabinum scripsit, talis species relat"Sempronius Plotii heres esto". Veteres quidem existimabant errorem nominis esse et sic institutionem valere, quasi testator Plotius nominaretur et Sempronium sibi scripsisset heredem Sed huiusmodi sententiam crassiorem esse existimamus: neque enim sic homo supinus, immo magis stultus invenitur, ut suum nomen ignoret. Sed si quidem ipse testator Plotio cuidam heres exregula, quae voluit heredem heredis testatoris esse heredem Sin autem nihil tale factum est, suPlotii ex substitutione vocari, ut ita ex conse
Abbreviated transcription (Latin):
mp. añt. Pat̃ tuus si exresidua parte
ħrs institũtus ẽ quamalt̃ hrs scͥptus cape
ñposs. isq adnullam partẽ hereditatis
ꝑꝑ cõcditioem suam amitipotint ex hasse
reres extitit. nam restoni cõmemoratio⁊̃
totũm amittit

Expanded text:
 . Pater tuus si ex residua parte heres institutus est, quam alter heres scriptus capere non posset, isque ad nullam partem hereditatis propter condicionem suam admitti potuit, ex asse heres extitit: nam residui commemoratio etiam totum admittit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊inmultis legum subtilitatib stricta ob¬
seruatio eis remissa ẽ. quod exip̃is rerum
tnucnmus tccum̃tis. cuma testam̃tor
orddinatio sub certa diffinitiõe legum ĩsti¬
tuta ẽ hoĩes rustici ⁊ quib non ẽ littatum
scientia qũo possunt tantam legum subti¬
utatẽ custedire multimis suis uoluntatib.
xdeo addei humanitatẽ respicientes neces¬
 sarium duximus ꝑbanc legẽ eoꝵ simpli¬
Titati subucnire. Sanccimus itaq inõib¬

Expanded text:
in multis legum subtilitatibus stricta observatio eis remissa est, quod ex ipsis rerum invenimus documentis. Cum enim testamentorum ordinatio sub certa definitione legum instituta est, homines rustici et quibus non est litterarum peritia quomodo possunt tantam legum subtilitatem custodire in ultimis suis voluntatibus? ideo ad dei humanitatem respicientes necessarium duximus per hanc legem eorum simplicitati subvenire Sancimus itaq
Abbreviated transcription (Latin):
ułplurimaeius parte tricisa in doc am¬
biguitatẽ inciderit. solutum ei p̃bemus
remedium sanctientes. siqurõ testator
ltnum uel signacula inciderit ułabstusit.
ut pote uoluntate eius mutata test̾m
ñualere. Sinaũt exalia quacumq cã hoc
hcontigĩt durante testam̃to scriptos ad
hercdititẽ uocari. maxĩme cum nr̃a coñsti¬
tutio quã suꝑ tuicoe testam̃toꝵ ꝑmulga¬
uimus: testatorẽ disposuit uł sua manu

Expanded text:
plurima eius parte incisa in ambiguitatem inciderit, solitum ei praebemus remedium sancientes, si quidem testator linum vel signacula inciderit vel abstulerit utpote voluntate eius mutata, testamentum non valere: sin autem ex alia quacumque causa hoc contigerit, durante testamento scriptos ad hereditatem vocari, maxime cum nostra constitutio, quam super tuitione testamentorum promulgavimus, testatorem disposuit vel sua manu
Abbreviated transcription (Latin):
testatoris scriptum ułuoce coram testib
mncupatum hoc testam̃tum stare mini¬
me patimur. ułintotum sitõtam hedum
noĩa fu̾̃it pret missa ais tneius Redis ĩ¬
stitutioẽ cuius nom̃ neq lingua neq ma¬
ni testatoris significatu s⁊ nealiqua
forsitan oblino testium animis incũ¬
uat plurib intcium nõib fectũ exp̃ssi.¬

Expanded text:
testatoris scriptum vel voce coram testibus testatoris scriptum vel voce coram testibus nuncupatum, hoc testamentum stare minime patimur vel in totum, si tota heredum nomina fuerint praetermissa, vel in eius heredis institutionem, cuius nomen neque lingua neque manus testatoris significavit. Sed ne aliqua forsitan oblivio testium animis incumbat pluribus interdum nominibus heredum expressi
Abbreviated transcription (Latin):
remaneant ⁊ uemo callidus machinatõ
Quuismoĩ iniquitatis ĩposterũ inueniat᷑.¬
d.a. Iubemus õimodo testatorẽ si iures
adscribedum hãt nom̃ heredis uł hedũ
in sua subscͥptione. ułinquacumq pãtt
testam̃ti ponere ut sit manifestum scd̾m
illius uoluntatẽ hereditatẽ ẽe tͣnsmissã
sinaut̃ forsitan exmorbi acerbitate uł
litt᷑a⁊ imꝑitia hoc facert mintme poͣtĩt
testib testam̃ti p̃sentib nom̃ uł nõia ħe
õimodo sciant testes siñ tp̃e subscrib̾e
põt quisunt scriptiħrdes ⁊ita certo fedis
noĩe successio ꝓccclat. Si a talis ẽ testatõ
quod neq scribere neq articulate loqui
põt mortuo similis ẽ. ⁊ falsitas mnelogi¬
is mtititur qua ut exui fiatare publi¬
ca nr̃a maxime intestam̃tor ꝯfectiõe
cupientes. hancedictalem loge morbẽ
t̾rarum ponimus. &si ñ fu̾it obseruatũ ⁊
nom̃ beretis uł heredum non fũit manu

Expanded text:
remaneat, et nemo callidus machinator remaneat, et nemo callidus machinator huiusmodi iniquitatis in posterum inveniat. Iubemus omnimodo testatorem, si vires ad scribendum habeat, nomen heredis vel heredum in sua subscriptione vel in quacumque parte testamenti ponere, ut sit manifestum secundum illius voluntatem hereditatem esse transmissam. Sin autem forsitan ex morbi acerbitate vel litterarum imperitia hoc facere minime poterit, testibus testamenti praesentibus nomen vel nomina heomnimodo sciant testes, si non ipse subscribere potest, qui sunt scripti heredes, et ita certo heredis nomine successio procedat. Si enim talis est testator, qui neque scribere neque articulate loqui potest, mortuo similis est et falsitas in elogiis committitur, quam, ut exul fiat a re publica nostra, maxime in testamentorum confectione cupientes hanc edictalem legem in orbem terrarum ponimus. Quod si non fuerit observatum et nomen heredis vel heredum non fuerit manu
Abbreviated transcription (Latin):
nes testium iam fũant sub secute. Sic
⁊ enum ⁊ nature medemur. ⁊ mortuoꝵ
elogia insuo statu facimus ꝑ manere.
cumaut constitutioneq̃ detestam̃tis ordi¬
nandis ꝓcessit caueatur: quatenus septẽ
testium p̾sentia intestam̃tis requiratur
⁊ subscriptio atestatore fiant uł abalio
ꝓco. ⁊ constitutio sic edixit octauo sub¬
tices supposuerunt auaque oĩa sollem¬
pnit̃ intestam̃to pactasunt. ⁊ testam̃tũ ut.
ex hoc dequo dubitatir uritum fc̃m ẽ
eand̃ constitutioẽmi corrigerites sanccimꝰ.
Siquis sua manu totum testam̃tum uł
codicillos conscripsit. ⁊ hoc specialit̾ in
scriptura reposu̾it quod sua manu hoc ꝯ¬
fecit sufficiat ei totiu s testam̃ti scriptura
⁊ ñalia subscͥptio requiratur neq abeo
neq peo abalio. s sequãtur huiusmoĩ
scͥpturam ⁊ litere testium. ⁊ õĩs qui ex spe¬
ctatur obseruatio. ⁊testam̃tum sit uali¬
dum. ⁊cedicillus. si .u. testium litẽ ⁊ testa¬
toris scͥpture co adunentur infirmitate

Expanded text:
nes testium iam fuerant subsecutae. Sic etenim et naturae medemur et mortuorum elogia in suo statu facimus permanere Cum autem constitutione, quae de testamentis ordinandis processit, cavetur, quatenus septem testium praesentia in testamentis requiratur et subscriptio a testatore fiat vel alio pro eo, et constitutio sic edixit: " octavo subtiones supposuerunt aliaque omnia sollemniter in testamento peracta sunt et testamentum ex hoc, de quo dubitatur, irritum factum est, eandem constitutionem corrigentes sancimus, si quis sua manu totum testamentum vel codicillum conscripserit et hoc specialiter in scriptura reposu erit, quod sua manu hoc confecit, sufficiat ei totius testamenti scriptura et non alia subscriptio requiratur neque ab eo neque pro eo ab alio , sed sequantur huiusmodi scripturam et litterae testium et omnis quae expectatur observatio, et sit testamentum validum, et codicillus, si quinque testium litterae testatoris scripturae coadunentur, in sua firmitate
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i testes insins subsctiptionib cumte¬
stator ñ boc sub scͥpserit. s⁊ nuncupanĩt
cor noĩa subscribere s̃idifferant ad et̃namo
reimemoriams sinuõtp̃e testator inqua¬
licumq parte testam̃ti noĩa Reclum sicut
dictumẽ scripserit: suꝑ uacuum ẽ testes
insua subscripticẽ hoc exprimere. cum fõ¬
sitan nccstire eos testator suos Brdes uo¬
luit: ⁊ semel cã exip̃ius testatoris sqͥptura
appareat oportet enim omnim̃o. ułexlit¬
teris testatoris us exuore quĩd̃ testatoris:
littĩs aũt testium qui ad elogum ꝯficiẽctũ
fua̾nt conuocati noĩa manifestari heredum
quẽ admedum enim melogio quod sine
scͥptura conficitur: necẽe ẽ testatorẽ uoce
manifestartque inposterum tantummõ¬
eos obseruati censemus. Ut que testam̃ta
post hanc nouellam nr̃i nominis legẽ
ꝯfitiuntur. hec cum tali obseruatiõe ꝓce¬
dant. o uidi antiquitas peccauit. que
p̃sentis ligis inscia pristinam secuta ẽ
opseruationẽ Scituris ⁊ tabellionib ⁊

Expanded text:
in suis subscriptionibus, cum testator non haec scripserit, sed nuncupaverit, eorum nomina scribere non differant ad aeternam rei memoriam. Sin vero ipse testator in qualicumque parte testamenti nomina heredum  sicut dictum est scripserit, supervacuum est testes in sua subscriptione hoc exprimere , cum forsitan nescire eos testator suos heredes voluit et semel causa ex ipsius testatoris scriptura appareat. Oportet enim omnimodo vel ex litteris testatoris vel ex voce quidem testatoris, litteris autem testium, qui ad elogium conficiendum fuerint convocati, nomina manifestari heredum. Quemadmodum enim in elogio, quod sine scriptura conficitur, necesse est testatorem voce manifestari Quae in posterum tantummodo observari censemus, ut, quae testamenta post hanc novellam nostri numinis legem conficiuntur, haec cum tali observatione procedant: quid enim antiquitas peccavit, quae praesentis legis inscia pristinam secuta est observationem? scituris et tabellionibus et
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽ que ꝓmassa iillis locis frequentataẽs
sin uõ rectlitum certum expossessionibus
doãuer̃ ñ tñ noĩa possessionum edix̾it:
necc̃e hr̃e desua suba fun᷑dos tradere tm̃ rod
ditum inferre ualentes quatum indõatione
posũit. intalib t̾magris qui nec oĩb quos
ht̃ inpossessicẽ antepomntur: nec ẽt detiõe
õĩb sit. sistatus mecdiõcris inueniuntur
stimliq: mõsiqus certum nũm:I eruorgꝰ
scrit.⁊hic mediocris figure seruos tradere.
amplius nec minus .xuͣ. solidis quantitas
intra legitimam summam dõatio fiat:¬
nulla monum̃ta requirantur. sinautẽ
amplioris summe. tc̃ adacta publica de¬
curratur ita ut his que ampliorisunt
extimationis sccłm nr̃am legemũtotũ¬

Expanded text:
ssa rudi in illis locis frequentata est. Si vero reditum certum ex possessionibus donaverit, non tamen nomina possessionum edixerit, necesse habere de sua substantia fundos tradere tantum reditum inferre valentes, quantum in donatione posuerit, in talibus tamen agris, qui nec omnibus quos habet in possessione anteponuntur nec deteriores omnibus sunt, sed status mediocris inveniuntur. Similique modo, si quis certum numerum servorum serit, et hic mediocris figurae servos tradere et amplius nec minus quindecim solidis quantitas innulla monumenta requirantur: sin autem amplioris summae, tunc ad acta publica decurratur, ita ut in his, quae amplioris sunt aestimationis, secundum nostram legem no
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ualide.⁊ hi quilib̾alitatẽ acciprant.
sciant ũos ñ falsos suos c̃e dõãtores SSiquis
aũt talem reccꝑit donaticem. in qua stipu
nationis modum: uanebatur utrum eũ
exparticulari dõatione multas fecisse dõa¬
tiones extimand̃ ẽ. ⁊ eas actis ñundiget.:
anextotius stipulationis fundam̃to ⁊ fon¬
te eius exqua annue doãtiões ꝓfluxcrũt
⁊ unam c̃ẽ eand̃ dõãtioem putandam etiã¬
ꝓculdubio monim̃toꝵ obseruatiõe uallã
dam quodueteres quid satis habundeq na¬
riauerunt. ¶ Nos aũt certa duusiõe c̃õcludioꝰ.¬

Expanded text:
omnes validae, et hi qui liberalitates accipiunt omnes validae, et hi qui liberalitates accipiunt sciant veros non falsos suos esse donatores. Si quis autem talem receperit donationem, in qua stipulnationis modum, variabatur, utrum eum ex particulari donatione multas fecisse donationes existimandum est et eas actis non indigere, an ex totius stipulationis fundamento et fonte eius, ex quo annuae donationes profluxerunt, et unam esse eam donationem putandam et procul dubio monumentorum observatione vallandam. 4a . Quod veteres quidem sat abundeque variaverunt, nos autem certa d
Abbreviated transcription (Latin):
rum sumnã erigatur:ualidam eam ẽe ⁊ siñ
monum̃tis conseruari ¶Sinaũt amplioriᷤ sũ¬
meinuenitur ꝯminime actis cõꝓbata est
suꝑ fluum tm̃uacuarissieaũt cõionẽ inducta
donatori. ⁊quilib̾tatẽ susccp̃ aliqua oriatur
ꝯtentio: electĩcẽ damus el qui ampliorẽ sũmã
inirdonata hũ̾it. reliquã estimationis quãti¬
tatẽ offerrexi quiminorẽ c̃am biũt. ⁊ totuo
possicere. ¶sinaũt hoc facere minime ma¬
luit. tunc omimimõ res diuidi sccłiquãti¬
tates utriq particõpetentes sires duidi sm̃
Ũt potestatẽ offerre p̃tium. ⁊ totum sibi uẽ¬
scãm multas faciat liberalitͣates.: quatum
singuie quid̃ legitimam quantitatẽ non
unum coadunare.⁊introducere modos ꝑ
quos ñconualeant. ⁊ imrritum deuoctrtõ
s econtrario⁊ plures intellegantur ⁊ sin¬
gule scłm sui naturã obtineant. ⁊ monu
m̃tor obẜuatic̃e ñ indigeant. cum emo
it humanior. ut ⁊ multe intellegantur.⁊

Expanded text:
m summam erigatur, validam eam et sine monumentis conservari: sin autem amplioris summae inveniatur et minime actis comprobata est, superfluum tantum vacuari. Ne autem communione inducta donatori et qui liberalitatem suscepit aliqua oriatur contentio, electionem damus ei, qui ampliorem summam in re donata habuerit, reliquae aestimationis quantitatem offerree maluerit, tunc omnimodo res dividi secundum quantitatem utrique parti competentem, si res dividi sine habet potestatem, offerre pretium et totum sibi vineandem personam multas faciat liberalitates, quarum singulae quidem legitimam quantitatem non unum coadunare et introducere modos, per quos non convaleant et in irritum devocentur, sed e contrario et plures intellegantur et singulae secundum suimentorum observatione non indigeant. Cum enimit humanior, ut et multae intellegantur et
Abbreviated transcription (Latin):
cp.⁊ cno Indoãtionib queactis ĩ¬
simiantur: non ec necessarium idi¬
camus ucinos ułalios testes ad hib̾e.
Nam suꝑ fiuum ẽ priuatum testimoni¬
um cum publica monunita sufficiant.
uũm. ⁊ illas dõatioes quas gestis nonẽ
necessarium alligari: si forte ꝑtabellig̃ẽ
usalium scribantur. ⁊ sine testium sub¬
notatice ualerȩ p̃cipimus. Ita tñsi ip̃e
dõator ułalilis uoluntate cus. sccłm
solitam obseruatioẽm subscͥpsent. dõa¬
tionib quesine scͥptis ꝯficiuntur suã
firmitatem hntib scdm ꝯsututionem¬

Expanded text:
Zeno . In donationibus, quae actis insinuantur, non esse necessarium iudicamus vicinos vel alios testes adhibere: nam superfluum est privatum testimonium, cum publica monumenta sufficiant. Verum et alias donationes, quas gestis non est necessarium adlegari, si forte per tabellionem vel alium scribantur, et sine testium subnotatione valere praecipimus, ita tamen, si ipse donator vel alius voluntate eius secundum solitam observationem subscripserit: donationibus, quae sine scriptis conficiuntur, suam firmitatem habentibus secun
Abbreviated transcription (Latin):
nib que multas imores sin uiris cõsti¬
tutas cuiuscamq sũme ꝓceclunt. sccłmur
terẽ legam scita: t m̃siactis int̾ucriẽtib
corroborate sunt suam retinentib fir¬
mitatẽs smnañt ñ in auro res doãtioĩs
fuint date. s ꝑres mobiles. uł unmobi¬
les uł scmouentes quantitatẽ earumex

Expanded text:
nibus, quae in adultas minores sui iuris constinibus, quae in adultas minores sui iuris constitutas cuiuscumque summae procedunt, secundum veterum legum scita, et nisi actis intervenientibus corroboratae sunt, suam retinentibus firmitatem. Sin autem non in auro res donationis fuerint datae, sed per res mobiles vel immobiles vel se moventes, quantitatum earum
Abbreviated transcription (Latin):
coem. sinc antẽ nuͥptias frãm usq ad tre¬
centos solidos cumulatam ñ indigere
monum̃tis sicc̃em fortunam hr̃e. ũt ñ
usq ad ducentoꝵ solidore summam
teneat. s in hunismoĩ obseruatione
similes sint. tam cões quamañ imptiaᷤ
doãticẽs. siquidañt suꝑ legitimam diffi¬
utiõem fu̾it donatum. hoc ꝙ suꝑ fluũ
ẽ tantuminõ nonualere. reliquamaut̃
quantitatẽ que int̾ legis t̃minos ꝯstita¬
ta ẽ. insuo robore ꝑdurare:qi nullo pẽi¬
tellecto ẽẽ crecłatri Exceptis doãtio nib
tam imꝑialib qũahis que inc̃as piissi¬
mas ꝓocdunt quarum imꝑiales quidem
dõationes mĩto indignari subobseruati¬
onemonum̃tor fieri. tam aretro pͥnci¬
pib qũa anobis sanccitũ ẽ. s firma hre
ꝓpriammaiestatẽ alias uõ quead pie¬
tatẽ respitiut. usq ad quingentorum¬
soł summam ⁊ siũ monum̃tis ẽẽ ualidã
cerisemus his insuꝑ antenuptias dõãtio¬

Expanded text:
em sive ante nuptias factam usque ad treem sive ante nuptias factam usque ad trecentos solidos cumulatam non indigere monumentis, sed communem fortunam habere, ut non usque ad ducentorum solidorum summam teneat, sed in huiusmodi observatione similes sint tam communes quam ante nuptias donationes. Si quid autem supra legitimam definitionem fuerit donatum, hoc quod superfluum est tantummodo non valere reliquam vero quantitatem quae intra legis terminos constituta etellecto esse credatur. 1a . Exceptis donationibus tam imperialibus quam his, quae in causas piissimas procedunt: quarum imperiales quidem donationes merito indignari sub observatione monumentorum fieri tam a retro principibus quam a nobis sancitum est, sed firmam habere propriam maiestatem: alias vero, quae ad pietatem respi summam et sine monumentis esse validas censemus. His insuper ante nuptias donatio
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃iusti: ILam subtilem obẜuatiõem
amputamus ꝑquã dõãtionis titulo cessio¬
nes actionum accipientes: ñ alit̃ eas suiᷤ
tͣnsmttere ħedib potuerat: nisilitẽexhis
contestati c̃erit. nłius ꝯtestatiõis diuino
rescͥpto meritissent. Namsicut ueditiõis
titulo cessas actiones ⁊̃ antelitis ꝯ testa¬
ticẽm adħrdes tͣnsmitti ꝑ mittitur. si¬
mili mõ. ⁊ donatas ⁊ adeos tͣnsferri uo¬
lumus. Licet nulia contestatio facta uel
ꝑtcita sit̾. ꝙ ⁊ inpcuratore custodiendo
ad mouendas easdẽ cessas actiões similit̃
obseruandum erit. ut mimme quis in¬
pechatur ꝓcuratorẽ cefsarum sibi ꝑ dõati¬
c̃em actionum dare. nect nula litis con¬
testatio fc̃a ułpetita sit. que trihis tm̃¬
mõ ꝑsonis locum hr̃e censemnus. q̃ su¬
sceptis ꝑdc̃atiõcm cessionib ad huc fr̃¬
c̃ẽ noscuntur: Namĩa mortui huiꝰmodi
ꝑsonis: uet᷑a uira suꝑhisdẽ cissiõib
posita seruari cõccdimus.

Expanded text:
us . Illam subtilem observationem amputamus, per quam donationis titulo cessiones actionum accipientes non aliter eas suis transmittere heredibus poterant, nisi litem ex his contestati essent vel ius contestationis divino rescripto meruissent. Nam sicut venditionis titulo cessas actiones etiam ante litis contestationem ad heredes transmitti permittitur, simili modo et donatas ad eos transferri volumus, licet nulla contestatio vel facta vel petita sit Quod et in procuratore constituendo ad movendas easdem cessas actiones similiter observandum erit, ut minime quis impediatur procuratorem cessarum sibi per donationem actionum dare, licet nulla litis contestatio facta vel petita sit. Quae in his tantum personis locum habere censemus, quae susceptis per donationem cessionibus adhuc superesse noscuntur: nam iam mortuis huiusmodi personis vetera iura super hisdem cessionibus posita servari concedimus.
Abbreviated transcription (Latin):
onem dõatioẽs ap̃uirum clarissimũ
magistrum census tantummõ insinu¬
ari p̃ciptinus huiusmõi forma millis
instrum̃tis obseruanda  que mn hac iegi¬
a urbe confecta seu celebrata fu̾int nec
cõcedi qũeqũa ułap̃ defersorẽ scu magi¬
stratus aliarum ciuitatum uł malus
quib lib locis p̃t̃menoratum iuiditi¬
um insinuari. scientib tñ his qui ad
huiusmoĩ insinuatĩce ꝑuenunt quã

Expanded text:
onem donationes apud virum clarissimum magistrum census tantummodo insinuari praecipimus, huiusmodi forma in illis instrumentis observanda, quae in hac regia urbe confecta seu celebrata fuerint: nec concedi quemquam vel apud defensores seu magistratus aliarum civitatum vel in aliis quibuslibet locis praeter memoratum iudicium insinuare: scientibus tam his qui ad hui
Abbreviated transcription (Latin):
te dõãtiones ubicumq põitarum rer
ap̃ magistrum census insimentur. In
aliis uõ cinitatibsiue absens siue p̃sẽs
rector ꝓuintie sit. siue ead̃ ciuitas hãt
Snagistratus. siue ñhãt. ⁊ defensor tã¬
rit publicare.atq ut ip̃a donatio sita
ẽ inuoluntate doãntis: ita ei liceat
dõatioem suam ap̃quecumq exmemo¬
ratis uoͣunt intimare: ⁊dõationes que

Expanded text:
e donationes ubicumque positarum rerum apud magistrum census insinuentur. In aliis vero civitatibus, sive absens sive praesens rector provinciae sit, sive eadem civitas habeat magistratus sive non habeat et defensor tanrit publicare: atque ut ipsa donatio sita est in voluntate donantis, ita ei liceat donationem suam apud quemcumque ex memoratis voluerit intimare. Et hae donationes, quae
Abbreviated transcription (Latin):
consulens mulicrapprobauĩt ¶S⁊ nefor¬
te hii quigradu ꝓxtmo adiuduarum
successiones uocantur. honestas nuptias
impediant sihuuismõi reisuspitio ꝓcessit
eoꝵ uolumus auctoritatẽ uiditiumq
succedere. ad quos ⁊ sifatalis sors int̾cesse¬
rit. tñ ħeditatis cõmodum ꝑuenire ĩ pꝰsit
or̃p. archa Celebrands int consobͥno
matrimonus licentia hunsmõi legis sa¬
iubritate indultum ẽ. ut reuocata prisci
turis auctoritate restinctisq calũpiaꝵ
fom̃tis matrmonium int̃donsobrmos ha¬
beant̃ legitimum. siue e xduob fr̃ib siue
exduab sororib. siue exfre. ⁊ sorore nati¬

Expanded text:
consulens mulier adprobaverit. Sed ne forte ii, qui gradu proximo ad viduarum successiones vocantur, et honestas nuptias impediant, si huiusmodi rei suspicio processerit, eorum volumus auctoritatem iudiciumque succedere, ad quos, etiamsi fatalis sors intercesserit, tamen hereditatis commodum pervenire non possito pp. Celebrandis inter consobrinos matrimoniis licentia huius legis salubritate indulta est, ut revocata Prisci iuris auctoritate restinctisque calumniarum fomentis matrimonium inter consobrinos habeatur legitimum, sive ex duobus fratribus sive ex duab
Abbreviated transcription (Latin):
drupliurdł pena que in antiriorib legib
diffinita erat: inqua ⁊arrarum quantitas
imputabatur censante: nisi specialit aliud
excõi consensu int̃ contrarentes de eadem
quadrupli ratione placũit extra diffi¬
ntionẽ autem huius legis sicautio penam
scipulationis continens fũit int̾ posita. ⁊¬
exutraq parte nullas uires habcbit. cum
incontrahendis nuptiis lib̾a ẽe deb pote¬
publica positus. atq honore ad ministrã¬
darum ꝓuintiarum. qui parentib aut tu¬
torib aut curatorib. aut ip̃is que matri¬
monium contͣcture sint põt c̃e terribilisar
siũ parentes. sĩ hecd̃ mutaui̾rit uolũtatẽ:
nonmo uiris laqueis liberentur. peneq
statute exꝑtes sint. si extrinsecus data
pignora lucratiua hñt. siea ñ putent esse
redtenda. Q uod ita late patere uolamꝰ.
ut ñsolum circa ad mmnistrantes. s ctiam
cirta administrantium filios negotes. ac
ꝓpinquos ac participes.i. consiliarios do¬

Expanded text:
delicet poena, quae anterioribus legibus definita erat, in qua et arrarum quantitas imputabatur, cessante, nisi specialiter aliud ex communi consensu inter contrahentes de eadem quadrupli ratione placuit. Extra definitionem autem huius legis si cautio poenam stipulationis continens fuerit interposita, ex utraque parte nullas vires habebit, cum in contrahendis nuptiis libera potepublica positus atque honore administrandarum provinciarum, qui parentibus aut tutoribus aut curatoribus aut ipsis, quae matrimonium contracturae sunt, potest esse terribilis, sive parentes sive eaedem mutaverint voluntatem, non modo iuris laqueis liberentur poenaeque statutae expertes sint, sed extrinsecus data pignora lucrativa habeant, si ea non putent esse reddenda. Quod ita late patere volumus, ut non solum circa administrantes, sed et circa administrantium filios nepotes ac propinquos, participes id est consiliarios do
Abbreviated transcription (Latin):
inmutilata custodiatur. setiam nr̃a qũa
de int̃pretatiõe eius fecimus ambiguitatẽ
eius tollentes. disparib ⁊ enim pactionib
factis maiorẽ lucri partem admĩnorẽ de¬
ducendam c̃ẽcensemus. ut eod̃m̃o uterq
minorẽ partem lucretur. ¶ Sumliq m̃o
si facta quid̾ talis fin̾t donatio que ante¬
ea quid̃ antenuptias uocabatur: nunc
ciendo: si enm fieri eas post nuptias cõce¬
datur. multomagis insinnari. ¶ Simili¬
q mõ ⁊ caconstitutio qũa ꝓangendis t̃a
dotib qũa ante nuptias dõationib feci

Expanded text:
immutilata custodiatur, sed etiam nostra, quam immutilata custodiatur, sed etiam nostra, quam de interpretatione eius fecimus ambiguitatem eius tollentes: disparibus etenim pactionibus factis maiorem lucri partem ad minorem deducendam esse censemus, ut eodem modo uterque minorem partem lucretur. Similique modo si facta quidem fuerit talis donatio, quae antea quidem ante nuptias vocabatur, nunc ciendo: si enim fieri eas post nuptias concedatur, multo magis insinuari. Similique modo et ea constitutio, quam pro augendis tam dotibus quam ante nuptias donationibus feci
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ ꝑꝑ alias cãs ⁊ libidinem forsitan.
ułunius partis egestatem. ñ ꝑꝑ ip̃am np¬
tiarum affectioẽm efficutur. Si igitur
iam dote p̃stita maritus nulla añ nup¬
tias fc̃a donatiõe donari mulieri resma¬
luerit. ita tñ ut dotis quantitatẽ nõ ex¬
cedant. ⁊ hoc ip̃m significauĩt: quod ñ
simplicem faciat donatiõem. s ꝑꝑ dotẽ
iam constitutam ip̃e ad dõatiõem uenĩt:
licebit ei hoc facere.⁊ subpõatur pactis
dotalib huusmõi donatio.⁊ siquid̾ hoc fu¬
erit specialit᷑ exp̃ssum: pacta conũnta ser¬
uari oportet. ¶ Smaũt donatio quid̃ ta¬
lis fcã sit: ut põte aũt dotali instrum̃to
anteccdente nulla pacta tali dõatiomi post
nuptias inserantur: re tp̃a uideatur ẽẽ pħ
uenta. ut equis passib utraq ambulet.
tam dos qũa donatio. ita tñ ut lcomanã
ꝯstitutio que suꝑ exequatiõe pactionum
loquitur. ñ inquantitate s impartibus
maneat inhis casib intacta. ⁊ ñ solum ca

Expanded text:
ropter alias causas et libidinem forsitan vel unius partis egestatem, non propter ipsam nuptiarum adfectionem efficiuntur. Si igitur dote iam praestita maritus nulla ante nuptias facta donatione donare mulieri res maluerit, ita tamen, ut dotis quantitatem non excedant, et hoc ipsum significaverit, quod non simplicem faciat donationem, sed propter dotem iam conscriptam et ipse ad donationem venerit, licebit ei hoc facere et supponatur pactis dotalibus huiusmodi donatio. et si quidem hoc fuerit specialiter expressum, pacta conventa servari oportet. Sin autem donatio quidem talis facta sit, utpote autem dotali instrumento antecedente nulla pacta tali donationi post nuptias inserantur, re ipsa videatur esse hocconventa, ut aequis passibus utraque ambulet tam dos quam donatio. Ita tamen, ut leoniana constitutio, quae super exaequatione pactionum loquitur non in quantitate, sed in partibus, maneat in his casibus intacta, et non solum ea
Abbreviated transcription (Latin):
d. aa. Deq sine nuptus instrum̃ta facta.
matrimonii ad ꝓbatioẽm sunt idonea di¬
ũsum ueritate continente. neqͣ int̾põitis
tnstrum̃tis ure cont̾ctum matrimoniũ
trritum ẽ cominissa quoq scͥptura ceta nu¬
necc̃tatẽ ñ oporters¬
d.aa. Uxorem lib̾tam suo manumisso¬
ri si ñ sit exhis ꝑsonis que sp̃alit̃ ꝓhibent᷑
ducere non ẽ int̃dictum.⁊ exco matͥmõio
iustos patri filios nascic̾tissimum ẽ.
adulta sumptib ⁊labore tuo factã mat̾¬
filia nepte.ꝓnepte. neq cum matre. auia
pina. ⁊ exlatere amita acmat̃tera sorore.
b pͥugna nou̾ca. nuru. socru. ceterisq q̃
uire antiquo ꝓhibentur: aquib se cũctoᷤᷤ
uolumus abstinere.
placet admodum. ut inuirginum con
manetoritatẽ quoq iditiarie cognitio¬
nis aduingi. ut si pares sint gnẽ ac mori
b petitores. is potior estimetrir quẽ sibi

Expanded text:
. Neque sine nuptiis instrumenta facta matrimonii ad probationem sunt idonea diversum veritate continente, neque non interpositis instrumentis iure contractum matrimonium irritum est, cum omissa quoque scriptura cetera nunecessitatem non oporter manumissori, si non sit ex his personis, quae specialiter prohibentur, ducere non est interdictum, et ex eo matrimonio iustos patri filios nasci certissimum esadultam sumptibus et labore tuo factam matrfilia nepte pronepte, itemque matre avia proavia et ex latere amita ac matertera, sorore sibus privigna noverca nuru socru ceterisque, quae iure antiquo prohibentur: a quibus cunctos volumus abstinere. et vicesimum annum degentes, etiam si emancipationis libertate auctoritatem quoque iudiciariae cognitiogaudent, tamen in secundas nuptias sine patris bus petitores, is potior aestimetur, quem sibi