comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d.ãa. Pttotas facuttates tuas ꝑdõatices
uacuas fecisti. quas memancipatos filios
cõntulisti. toquod ad sudmoundas tof¬
ficiosi testam̃ti querelas: ñ ingratis lib̃is
retinqui necẽe ẽ exfactis donationib det̃c¬
tam: ut filii uł nepotes qui postea exqͦc̾q
legitimo matrimonio natisunt debitum

Expanded text:
. Si totas facultates tuas per donationes vacuefecisti, quas in emancipatos filios contulisti, id, quod ad submovendas inofficiosi testamenti querellas non ingratis liberis relinqui necesse est, ex factis donationibus detractum, ut filii vel nepotes, qui postea ex quocumque legitimo matrimonio nati sunt, debitum
Abbreviated transcription (Latin):
daa: S iliqneat matrẽ tram int̃ũtũte
q̃stiors tnoffitiosi capatrimontum suum
doãtionib inumum filium collatis exau¬
xisse: cum adnͣsus eore cogitatic̃es quicõ¬
silus sup̃mum iuditium anticipare ꝯ¬
tendunt: ⁊ actiões filioꝵ exantiunt. a¬
ditum querele ratio deposcat. ꝙ atu ẽ.¬

Expanded text:
. Si liqueat matrem tuam intervertendae quaestionis inofficiosi causa patrimonium suum donationibus in unum filium collatis exhausisse, cum adversus eorum cogitationes, qui consiliis supremum iudicium anticipare contendunt et actiones filiorum exhauriunt, aditum querellae ratio deposcat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cõi coniatiente dno donauit. uelud exbo¬
nis patris. decuius sub̃a ꝓhibente m̃atri¬
monio ñpotuit exire. datum accipi rõis ẽ.
incuius bonis si id consilium ⁊cucntus cõ¬
p̃rendaturlex quã depatrimoruo matͥs
ĩmodicarum donationum õio querela
adsimilitudinẽ tnoffitiosi testam̃ti leͣgi¬
b fuit introducta.⁊ sit in hoc actionis

Expanded text:
i consentiente domino donavit, velut ex bonis patris, de cuius substantia prohibente matrimonio non potuit exire, datum accipi rationis est: in cuius bonis si idem consilium et eventus comprehendatur, lex, quam patrimonio matris immodicarum donationum omnis querella ad similitudinem inofficiosi testamenti legibus fuerit introducta et sit in hoc actionis
Abbreviated transcription (Latin):
parentum suoꝵ constituti sunt. hi qui
quasi castrense peculium possidesitis i er̃a
sui suris efficiantur: ꝓculdubium est:
eoꝵ testam̃ta. ⁊ ꝓ ip̃is teb quas antea
ex qͣi castrensi peculio habebant: posse
⁊similem fortonam recepit: quẽ ad mod̾
⁊ cctere res eoꝵ adunum cõgregatur ex

Expanded text:
parentum suorum constituti sunt hi qui parentum suorum constituti sunt hi qui quasi castrense peculium possident. Si enim sui iuris efficiantur, procul dubio est eorum testamenta et pro ipsis rebus, quas antea ex quasi castrensi peculio habebant, posse similem fortunam recipit, quemadmodum et ceterae res eorum, et unum congregatur ex
Abbreviated transcription (Latin):
adũͣsus hec inuari potis. nec tm̃ dos apat̾
dta. uł fidei cõmifsum continent: quãtũ
ad sub mouñdam querelam sufficiat. de e¬
normitate doãtionum ad exeplum inof¬
fitiosi testam̃ti: p̃ses ꝓuintie uiris dictio¬
ins sue partes exhibebit:
dartis dimidium: ꝙ ad excludendamin

Expanded text:
ari poteris nec tantum dos a patre data et fideicommissum continent, quantum ad submovendam querellam sufficiat, de enormitate donationum ad exemplum inofficiosi testamenti praeses provinciae iurisdictionis suae partes exhibebit. partis dimidium, quod ad excludendam
Abbreviated transcription (Latin):
gitunam portiõtm restat: tc̃ restitui q̃n
testator disposut. s ic ⁊ emim ⁊ filius habeb
portioem integram. ⁊ qualemleges. ⁊ nr̃a
ꝯstitutio diffirauut. ⁊ scͥptus ħrs cõmod
ꝙ ei tistator dereliquid. cum legitimo
modamine senti. ¶llud p̃terea sanccimꝰ
ut tpã demofficiosi querela ab adita he

Expanded text:
gitimam portionem restat, tunc restitui, quando gitimam portionem restat, tunc restitui, quando testator disposuit. Sic etenim filius suam habebit portionem integram et qualem leges et nostra constitutio definivit, et scriptus heres commodum quod ei testator dereliquit cum legitimo moderamine sentiet. Illud praeterea sancimus, ut tempora de inofficiosi querellae ab adita he
Abbreviated transcription (Latin):
casib siue intotum euictio sub sequatar:
siũmpartẽ em̃dan uitium. uł aliam rem.
uł pecumas restitui uł replctioem fieri nul¬
la falcidia int̾uemente. ut siue ab initio
minus fiñt terelictum: siue extrinsecus
qualiscumq cã int̾ueniens aliꝙ graniam̃
impoãt. ułi quantitate. ułintp̃e. hoc mo¬
dis oĩb repleri. ⁊ nr̃in uiuam̃ purũ filiis
inferri. Repletioem aũt fieri ex ip̃a suba
patris. ñ siqud exaliis cãis filius lucratꝰ
ẽ uł exsubstitutice uł cxiiire ad crescẽdi¬
ut puta usus fructus. humanitatis n
grã sanccimus ea quid̃ oĩa qi uire aduie¬
neo ħrde instituto. filio suo restituere esĩ
dilatioem. oẽm moram censuit ẽẽ abstra¬
hendam: ut quarta pars pura ⁊ mox filio
restituatur. in huuismõi specie ꝙ faciend̃
sit dubitabatur. sanccipnisitaꝙ quarte
quid ꝑartis extimatiõemꝰ iamnimcͣ cele¬
brari. ñ expectata necmorte h̾edis nec ullo¬
tp̃is int̾uallo. Reliquum auĩt ꝙ post le¬

Expanded text:
totum evictio subsequatur sive in partem, emendari vitium et vel aliam rem vel pecunias restitui vel repletionem fieri, nulla Falcidia interveniente, ut, sive ab initio minus fuerit derelictum sive extrinsecus qualiscumque causa interveniens aliquod gravamen imponat vel in quantitate vel in tempore, hoc modis omnibus repleri et nostrum iuvamen purum filiis inferri. Repletionem autem fieri ex ipsa substantia patris, non si quid ex aliis causis filius lucratus est vel ex substitutione vel ex iure adcrescendi, puta usus fructus: humanitatis etenim gratia sancimus ea quidem omnia quasi iure adveneo herede instituto filio suo restituere eum dilationem omnem moram censuit esse abstrahendam, ut quarta pars pura et mox filio restituatur, in huiusmodi specie quid faciendum sit, dubitabatur. Sancimus itaque quartae quidem partis restitutionem iam nunc celebrari non expectata nec morte heredis nec temporis intervallo, reliquum autem, quod post le
Abbreviated transcription (Latin):
o.a. Cuĩnantiquis iegib decłatũ ẽ:
ut militaria testam̃ta demofficioso q̃re¬
iam euadant. multi aliicasus emergt̃.
inquib dubitatices exortas sopiri ne¬
cesse ẽ In castrensib ⁊ enim peculiis in¬
troducta ẽ. ⁊ ala subdinisio. Et ꝓeculu
triplex inuenitur cã. ułieñm paganũ
e pctulium uł castrense: uł ꝙ mecdieta¬
t̃e int utrumq optim: ꝙ quasicastrẽ¬
se nũcupatur. Intali igitur peculio ꝙ qͣi
stus castrense appellatm. quibdam ꝑso¬
cõi ⁊licito ⁊ consucto ordine obseruando.
que ad modum constitutum fũat incon¬
sulib ⁊ p̃fectis legionum: ⁊ p̃sidib ꝓ¬
uintiarum. ⁊ õib gn̾alit᷑ qui indiũsis

Expanded text:
. Cum antiquis legibus declaratum est, ut militaria testamenta de inofficioso querellam evadant, multi alii casus emergunt, in quibus dubitationes exortas sopiri necesse est. In castrensibus etenim peculiis introducta est et alia subdivisio et peculii triplex invenitur est peculium vel castrense vel quod medietatem inter utrumque obtinet, quod quasi castrense nuncupatur. In tali igitur peculio, quod quasi castrense appellatur, quibusdam persocommuni et licito et consueto ordine observando, quemadmodum constitutum fuerat in consulibus et praefectis legionum et praesidibus provinciarum
Abbreviated transcription (Latin):
d.aꝰ ẜ m̃ inpriõrib sanccionib iuũ
statumũs. ut siquid minus legitima põ¬
tioẽ his terelictum ȩ sit: qui exantiquis
legib de moffitioso testo actiõem mouẽ
potant. hoc itpleatur. ne occasiõe minoĩs
quantitatis testam̃tum rescidatur. hoc in
p̃senti addendum ẽe censemus: ut sicõli¬
tionib quib dam. ułdilationib aut a¬
liqua dispõitione moram ułmodum uł
aliud grãuam̃ introducente. eoꝵ uira qui
admemoratam actiõem uocabantur mi¬
nuta cẽ uideantur: ⁊ ip̃a conditio uł dila¬
tio uł alia dispoĩtio moram ułꝙcumq
honus introducens toliãtur: ⁊ ita res ꝓcc¬
dat qͣi nich̾ eore testam̃to additum ẽc̃t.
portioem libo derelinquat. mꝓusculam
tñ legitĩmam. siuc in feditate ułin lega

Expanded text:
am in prioribus sanctionibus illud statuimus, ut, si quid minus legitima portione his derelictum sit, qui ex antiquis legibus de inofficioso testamento actionem movere poterant, hoc repleatur nec occasione minoris quantitatis testamentum rescindatur, hoc in praesenti addendum esse censemus, ut, si condicionibus quibusdam vel dilationibus aut aliqua dispositione moram vel modum vel aliud gravamen introducente eorum iura, qui ad memoratam actionem vocabantur, minuta esse videantur, ipsa condicio vel dilatio vel alia dispositio moram vel quodcumque onus introducens tollatur et ita res procedat, quasi nihil eorum testamento additum esset. portionem libero derelinquat, minusculam tamen legit
Abbreviated transcription (Latin):
ctus fuiss. quatenus deinoffitiosi querela
adñsus testam̃tum pat̾nimminime ab
comoueretur. ⁊ post obitum patris fuuiᷤᷤ
cognito pat̾notestõ ñ agnoui̾t eius iuditi¬
uim. si oppugnandum putaui̾t: uete̾ ur¬
gio expulso: huiusmoĩ pacto filium minie
granati scđm papiniani responsum inquo
diffiniuit: mĩtis filios potius ad pat̾na ob¬
sequia ꝓuecandos: quã pactionib astrĩ¬
Igendos. s ⁊ hecita admititmus nsitrans¬
actiões adħrdes pai̾nos filius celebrauit.
inquib aꝑtissime iuditium patris agͦ¬
uent et gn̾alit diffinimus. quarido dat᷑
minus legitima portioẽ filio reliquio
us aliquid dełit uł mortis c̃ã donatiõe:¬

Expanded text:
de inofficiosi querella adversus testamentum paternum minime ab eo moveretur, et post obitum patris filius cognito paterno testamento non agnoverit eius iudicium, sed oppugnandum putaverit, vetere iurgio exploso huiusmodi pacto filium minime gravari secundum Papiniani responsum, in quo definivit meritis filios ad paterna obsequia provocandos quam pactionibus adstringendos. Sed hoc ita admittimus, nisi transactiones ad heredes paternos filius celebraverit, in quibus apertissime iudicium patris agnoverit. Et generaliter definimus, quando pater minus legitima portione filio reliquerit vel aliquid de
Abbreviated transcription (Latin):
religiõem. si mariti conugium ꝙ fũas
sortita distrahere nolusse. ac ꝑpea offẽ¬
stimatq tratłm pͣiẽ adexħrdationis
notam ꝓlapsum ẽe dicas: inoffitiosi te¬
stam̃iti querelam inferrt non uetaberis.
cumflagiosa feditate uiuit: asuccessioe
tua eam excludendam putes. siñ incon¬
sulto calore srexm̃itis cius ad id odiuo
incitatus es postrem iuditii uiditũlibe¬
dãa¶  ilia m̃orbitate patris relicta
cum marito cui matriᷤᷤ uõluntate nupsit
colens cõcordiam: uistas offerisionis p̾
eius d̾ matris penitñtiam cãs non pr̃at.

Expanded text:
lasse, sed mariti coniugium quod fueras sortita distrahere noluisse ac propterea offensum atque iratum patrem ad exheredationis notam prolapsum esse dicas, inofficiosi testamenti querellam inferre non vetaberis.cum flagitiosa foeditate vivit, ut a successione tua eam excludendam putes, si non inconsulto calore, sed ex meritis eius ad id odium incitatus es, postremi iudicii libeano. Filia in orbitate patris relicta cum marito, cui matre volente nupsit, colens concordiam iustas offensionis post eiusdem matris paenitentiam causas non praestat
Abbreviated transcription (Latin):
inoffitioso matris suc testam̃to filius
dicere uelit. adu̾sus eum qui exc̃a fidet¬
comissi Reditatẽ ter. s̃ ẽ iniquum hoc
ei accomodari ut ꝑinfide comifsarius
d.ãa. U tmat̃ filiuis duob institutis¬
Redib. tertio post testam̃tum suscepto.
cummutare poẽ testam̃tum potuiss ⁊
hoc facere neglexissi. m̃ito ut pote ñ ui¬
stis rõnib neglectus de moffitioso q̃re¬
lam instituere potãt s⁊ cumeam inpuer¬
perio uita cessisse ꝓpõas. repentinicasus mi¬
quitas: ꝑcomicturam mat̾̃ne pietatis
em̃danda ẽ. e rare filio tuo uichil cin p̃t̃
mat̾numfatum imputari pot᷑: ꝑ iñ uiri¬
lem portic̃em tribuendam c̃ẽ censemus.
ac siomĩs filios hrdes institiusẜ. ¶S maũt
ħrdes scͥpti extͣnei erant: tunc deinofficio¬
so testam̃to actioem instituere nõ phibet.¬

Expanded text:
inofficioso matris suae testamento filius dicere velit adversus eum, qui ex causa fideicommissi hereditatem tenet, non est iniquum hoc ei accommodari, ut perinde fideicommissarius . Si mater filiis duobus institutis tertio post testamentum suscepto, cum mutare idem testamentum potuisset, hoc facere neglexisset, merito utpote non iustis rationibus neglectus de inofficioso querellam instituere poterat. Sed cum eam in puerperio vita cessisse proponas, repentini casus iniquitas per coniecturam maternae pietatis emendanda est. quare filio tuo, cui nihil praeter maternum fatum imputari potest, perinde virilem portionem tribuendam esse censemus, ac si omnes filios heredes instituisset. Sin autem heredes scripti extranei erant, tunc de inofficioso testamento actionem instituere non prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
pisse. nadiciens sullam sibisuꝑ ẽe dere¬
pletionequesticẽm. nullum fulium sibi
facere p̃uiditium. si legitimam part̃e re¬
pleri. nisi hec specialit̾ sine in apocha. siue
intͣnsactiõẽ scripserit. uł pactus fu̾it: qd̾
ꝯtaritus itlicta uł data parte de eo ꝙ deẽ.
nullam nt questioem. timc ⁊ enimomĩ
exclusa querela: pat̾num amplecti com

Expanded text:
pisse, non adiciens nullam sibi superesse de repletione quaestionem, nullum filium sibi facere praeiudicium, sed legitimam partem repleri, nisi hoc specialiter sive in apocha sive in transactione scripserit vel pactus fuerit, quod contentus relicta vel data parte de eo quod deest nullam habet quaestionem: tunc etenim omni exclusa querella paternum amplecti com
Abbreviated transcription (Latin):
ingratum amatre sua uocari scripsit. neq
ꝑphec abultima suematris fxcitate repel¬
Ii. iisi hotꝰ cdiosui fecerit mariti ex quo in¬
fans ꝓgenitus sit. hoc triquum iudicattꝰ
ut alieno oclio alius p̃grauetur. penitus
telendumẽe sanccimus. Et huiusmõ c̃am¬
ub̾is ñ tm infantib sietiam qũacumq e¬
tatemagentib opponiminime cõcedimus.
cumpossit sub cõlitioe emancipatiõis hedi¬
tatem suam mat̃ filio derelinquere.⁊ pats
odium punire. ⁊ iuri filii sui minime noc̃e.
Sec suam naturam fallere. Satis ncrudele
nob̾ ẽẽ uitetur eũ ꝗñ sentit ĩgͣtũ estimati.

Expanded text:
ingratum a matre sua vocari scripsit neque ingratum a matre sua vocari scripsit neque propter hoc ab ultima suae matris hereditate repelli, nisi hoc odio sui fecerit mariti, ex quo infans progenitus est, hoc iniquum iudicantes, ut alieno odio alius praegravetur, penitus delendum esse sancimus et huiusmodi caum infantibus, sed etiam quamcumque aetatem agentibus opponi minime concedimus, cum possit sub condicione emancipationis hereditatem suam mater filio derelinquens et patris odium punire et iuri filii sui minime nocere nec suam naturam fallere. satis enim crudele nobis esse videtur eum qui non sentit ingratum existimari.
Abbreviated transcription (Latin):
moffitios testam̃tiquerela ficri. ⁊ ille ꝗd̾
qui ex paruulo genitoris suiconsequitũ
subam. eam susciꝑe maluũit. quiautẽ ex
maiori parte eamamplexus ẽ: siũ unus
ułplures sint.ñstatim ⁊ sine contentioso
ꝓpoĩto uł siñ ulla mora eam restituere uo¬
⁊multis uariisq cortaminib habitis. poꝰt
longum tp̃c exsentñtia indicis uix eam
rediditerit: crudelitatẽ eius cõpetenti pera
aggredimur. ut si hec fu̾int subsecuta nõ
tm inco inquo testator uoluit eum restitu¬
erecondẽpnctur. s ctiam aliam t̃tiam quã¬
titatis quefuãt intestam̃to derelicta mõis
õib redoere. ut auaritiacius legitimis icti¬
b feriatuͣr. alus õib que tneodem testoł
elogioicripta sunt ꝓ sui tenore ad effec¬
tum ꝑlucendis. ¶Legis aũt ueteris ini¬
quitatẽ tollentes. ut nrdutius erubescat
poita. quãsulius paulus tnsuis scͥpsit que¬
stionib hanc piissimam agredimur sanc¬
ticẽm. cumcnum infantem suum ñ posse

Expanded text:
officiosi testamenti querellae fieri, et ille quidem, qui ex parvulo genitoris sui consequitur substantiam, eam suscipere maluerit, qui autem ex maiore parte eam amplexus est, sive unus vel si plures sint, non statim et sine contentioso proposito vel ulla mora eam restituere votis post longum tempus ex sententia iudicis vix eam reddiderit, crudelitatem eius competenti poena adgredimur, ut, si haec fuerint subsecuta, non tantum in quod testator voluit eum restituere condemnetur, sed etiam aliam tertiam partem quantitatis, quae fuerat in testamento derelicta, modis omnibus reddere, ut avaritia eius legitimis ictibus feriatur: aliis omnibus, quae in eodem testamento vel elogio scripta sunt, pro sui tenore ad effectum perducendis. Legis autem veteris iniquitatem tollentes, ut non diutius erubescat posita, quam Iulius Paulus in suis scripsit quaestionibus, hanc piissimam adgredimur sanctionem. cum enim infantem suum non posse
Abbreviated transcription (Latin):
tauł ptata. ome a diutorium nepote
derenquid sicq n pat̾ nepoti aliquod ius
cum decederet. oont̃ patris sin testam̃tum
tereliquid: qr postea ⁊ addita ẽ ab ext̾neo
exlege uellegia possit inlocum uatris
sin succeclere. ⁊rescintere testm. Ethocnon¬
nulli suris consulti tumedio ꝓponentes ĩ¬
humane reliqueruntis⁊ nos quiomnes
subiectos nr̃os. ⁊ filios. ⁊ ncpotes hre existi¬
mamus: affectic̃e pat̾na. ⁊ imitatiõe. scdm
ꝙ possibile ẽ: de oĩum comõ ꝑspicientes:
iubemus intali specie ead uira nepoti dan¬

Expanded text:
arata omne adiutorium nepotem dereliquit. nec enim pater nepoti aliquod ius, cum decesserit, contra patris sui testamentum dereliquit, quia postea et adita est ab extraneo locum patris sui succedere et rescindere testamentum. et hoc nonnulli iuris consulti in medio proponentes inhumane reliquerunt. Sed nos, qui omnes subiectos nostros et filios et nepotes habere existimamus adfectione paterna et imitatione, secundum quod possibile est omnium commodo prospicientes iubemus in tali specie eadem iura nepoti da
Abbreviated transcription (Latin):
exĩgere: si tñ ingratilegitimis modis
harguantur. Cum scilicet eos ingratos¬
⁊ circa se fuisse testator edixit. Nam si tił¬
Lam eore qͣi ingrator fecerit m̃ticẽm: ñ
licẽbi̾t eius Heclib ingratos eos noĩare. ⁊
huinsmõi questicẽm introducere Et hec
quid̃ de his ꝑsonis statuimus: quarum
m̃tiõem testantes feci̾nt. ⁊aliquam eis
quantitatem in Recltate. uellegato uł
quam cors ꝑsoãm iamnatã usante te¬
stam̃tum quid cc̃ceptam. ad huc uõ in
reliquerunt: tanc ucta iura locua hit̃¬

Expanded text:
exigere, si tamen non ingrati legitimis modis exigere, si tamen non ingrati legitimis modis arguantur, cum eos scilicet ingratos circa se fuisse testator edixit: nam si nullam eorum quasi ingratorum fecerit mentionem, non licebit eius heredibus ingratos eos nominare et huiusmodi quaestionem introducere. et haec quidem de his personis statuimus, quarum mentionem testantes fecerint et aliquam eis quantitatem in hereditate vel legato vel quam eorum personam iam natam vel ante testamentum quidem conceptam, adhuc vero in reliquerint, tunc vetera iura locum h
Abbreviated transcription (Latin):
pote decłit: non tm̃ candem dotem uido¬
raticẽm conferriuerum ⁊ inquartã pãtẽ
adexcluterdam in offitiosi querelam tã
dotem datam. quam ante nuptias dõa¬
ticẽm: p̃fato mõ uolumus imputari. si
ex sub̾a eius ꝓfecta sit cuius de hcclitate agͥ.¬
cp̃. iusti: Ominimõ testantor uolun¬
tatib ꝓspicientes. magnam. ⁊ innuĩabi¬
lem occasionẽ coꝵ sub uertende dispoĩtio¬
nis amputare censemus. Et incertis casi¬
b inquib de tnoffitiosis defunctoꝵ tt¬
stam̃tis uł aliomõ subũtendis moueri
solebat actio.certa ⁊ statuta lege tã mor¬
tuis consulere: quamliberis coꝵ. us aliis
ꝑsonis quib ead actio cõpetere potirat:
ut sine adiciatur testõ deimplenda legi¬
tima portioẽ. siueñ: firmum quid testm̃
sit. Liceat uõ his ꝑsonis. que testam̃tum¬
c̃ẽ quasi inoffitiosum.ułalio mõ subũ¬
tendum queripotãnt id ꝙ minus porti¬
.one legitima sibi relictum ẽ. ad implẽ¬
dam camsiñ ullo grauamine ułmora

Expanded text:
em dotem vel donationem conferri, verum etiam in quartam partem ad excludendam inofficiosi querellam tam dotem datam quam ante nuptias donationem praefato modo volumus imputari, si ex substantia eius profecta sit, cuius de hereditate agp. Omnimodo testatorum voluntatibus prospicientes magnam et innumerabilem occasionem subvertendae eorum dispositionis amputare censemus et in certis casibus, in quibus de inofficiosis defunctorum testamentis vel alio modo subvertendis moveri solebat actio, certa et statuta lege tam mortuis consulere quam liberis eorum vel aliis personis, quibus eadem actio competere poterat: ut, sive adiciatur testamento de implenda legitima portione sive non, firmum quidem testamentum sit, liceat vero his personis, quae testamentum quasi inofficiosum vel alio modo subvertendum queri poterant, id quod minus portione legitima sibi relictum est ad implendam eam sine ullo gravamine vel mora
Abbreviated transcription (Latin):
clandestinis ułmanfestis appetũt. nel
inimicis eius suas amicitias copulauit.
Natq inaliis sic u̾sata ẽ ut inimica ans¬
potius quam mat̃ crederctur. ut roc ꝓba¬
toͣ. inuita. ⁊ aoquiescat filii uoluntati.

Expanded text:
clandestinis vel manifestis appetiit, vel inimicis ejus suas amicitias copulavit, atque in aliis sic versata est, ut inimica potius quam mater crederetur: hoc probato, invi
Abbreviated transcription (Latin):
falcidie minime ills ꝑsonis derelicte q̃
ad inoffitiosi testam̃ti querelam ex pͥorib
uocabantur legib ñ ꝑiclitentur testam̃¬
ta. siꝙ deẽ legitime portioni. idẽ quarta
pars abintestato successionis t̾m itpleat̃.
exceptis illis ꝑionis quib nichil tr testõ

Expanded text:
Falcidiae minime illis personis derelicta, quae Falcidiae minime illis personis derelicta, quae ad inofficiosi testamenti querellam ex prioribus vocabantur legibus, non periclitentur testamenta, sed quod deest legitimae portioni, id est quartae parti ab intestato successionis, tantum repleatur, excepti
Abbreviated transcription (Latin):
tione nonatioem us ꝑmutatioem acce¬
que dudum ad inoffitiosi testam̃tique¬
rclam uocabantur inlegitimam portio¬
nom diltã uolumus que cccasicẽ militie
cxpecunus mortui hisd̃ ꝑsonis adꝗsite
posse lucrari eas ꝑsonas manifestum ẽ.
eõ ꝙ talis sit mslitia ut uñtatur. uł mor¬
tuo mulitante certa poccira adeius brdes
ꝑuemat ¶Ita tñ ut ille graous eius dẽ mi¬
utit inspiciatur: qu̾emorte testatoris mi¬
litans optimz. ut tanta ei pecuna in legi¬
tunam portiõem cõputctur. quantãdari
statutum ẽ. si tneo gradu mortuus ẽctis
quimilitiam expecumis testatoris ad ep¬
tus ẽ exceptis solis uiris spectabilib si lẽ¬
trariis sacrinr̃i palatii quib p̾scita s̃ ĩa
specialia benefitia tã. d̾ aliis capitulis qͣ
depecuniis suꝑ manorita miultia aparĩtib
cor datis. ne inlegitimam portiõem eis
cõpũtentur rata ce p̃cipimus Incetis uõ
ꝑsonis p̃cuctam obẜuatiõm tenẽ uolumꝰ.
nec facile retractanda sanxtinus. ut rõne

Expanded text:
tione novationem vel permutationem accequae dudum ad inofficiosi testamenti querellam vocabantur, in legitimam portionem et illa volumus, quae occasione militiae ex pecuniis mortui eisdem personis adquisitae posse lucrari eas manifestum est, eo quod talis sit militia, ut vendatur vel mortuo militante certa pecunia ad eius heredes perveniat, ita tamen, ut ille gradus eiusdem militiae inspiciatur, quem morte testatoris militans obtinet, ut tanta ei pecunia in legitimam portionem computetur, quantam dari statutum est, si in eo gradu mortuus esset is, qui militiam ex pecuniis testatoris adeptus est. Exceptis solis viris spectabilibus silentiariis sacri nostri palatii, quibus praestita iam specialia beneficia tam de aliis capitulis quam de pecuniis super memorata militia a parentibus eorum datis, ne in legitimam portionem eis computentur, rata esse praecipimus: in ceteris vero personis praedictam observationem tenere volumus. nec facile retractanda sanximus, ut ratione
Abbreviated transcription (Latin):
d.aas Hrĩs uł sororis filii patrin uł
anunculi. amite ⁊̃. ⁊ mat̾tere. testam̃tũ
moffitiosum frustrã dñt: cum nemocore
quiextͣnsuersalinea uemiunt: exceptis
frẽ ⁊ sorore admoffitiosi querelam ad

Expanded text:
atris vel sororis filii, patrui vel avunculi, amitae etiam et materterae testamentum inofficiosum frustra dicunt, cum nemo eorum qui ex transversa linea veniunt exceptis fratre et sorore ad inofficiosi querellam ad
Abbreviated transcription (Latin):
d.aa Cestam̃ti factioẽm ꝑ atestationem
uos int̃tuxisse matri ꝓfitentes. iustitiam
incastrensi peculio factum. neq apatre neq
alibis cuis ꝑ ĩoffitiosiq̃relã rescindi põt.¬
õa  ¶ius matrem q̃ demariti morib
secus sinpicctur. ita posse consulere uire cõ¬
ꝑtum ẽ ut eos subhac cõditioe insttuat
Erde si apatre emanͣcipati fũint. atq eo
pactoscam tabulas honoꝵ possessicẽm
patrem cum re a cciꝑe ñ uideri. quic̃odlitio¬
ni minime obtẽꝑauit. neq ei nõie filio¬
rum moffitiosi comõ actiõem posse cõpete.
quib: nullam tniuriam fecerit mat̃. smo

Expanded text:
. Testamenti factionem per testationem vos interdixisse matri profitentes iustitiam in castrensi peculio factum neque a patre neque a liberis eius per inofficiosi querellam rescindi poto. Filiis matrem, quae de mariti moribus secus suspicetur, ita posse consulere iure compertum est, ut eos sub hac condicione instituat heredes, si a patre emancipati fuerint, atque eo pacto secundum tabulas bonorum possessionem patrem cum re accipere non videri, qui condicioni minime obtemperavit, neque ei nomine filiorum inofficiosi eo modo actionem posse competere, quibus nullam iniuriam fece
Abbreviated transcription (Latin):
bõre posso acompetit. Nam talem filiũ
mĩto quis indignum sua fuccessiõe iu¬
dicat᷑. nisi ⁊ ip̃e pat̾ similis coclitioras ẽ¬
d.ã. Hipat puelle cuius uos curatoes
cẽ cdicitis. filio exscmisse. ip̃a aũt extͥri¬
ente. iuxore exreliquo sextante scͥptiᷤ
Redib fidei filior cõmisit: ut siquis
suꝑstitib portiõem suam restitueret: p̃¬
terea uxori. ut ioquod exc̃a ħeditatis
adeam ꝑueniss filio post mortẽ suam
restitueret. ficeicõmisit: ut calũpnosã
inoffitĩosi actioem adũsus iustum iudi¬
cium testatoris tnstituere ñdebetis: cum
ex huuismõĩ fidei cõmissaria restitutic̃e
tan matris qua frĩs eius portio adcam
poterat ꝑuenire

Expanded text:
o ei competit: nam talem filium merito quis indignum sua successione iudicat, nisi et ipse similis condicionis e. Si pater puellae, cuius vos curatores esse dicitis, filio ex semisse, ipsa autem ex triente et uxore ex reliquo sextante scriptis heredibus, fidei filiorum commisit, ut, si quisuperstitibus portionem suam restitueret, praeterea uxori, ut id, quod ex causa hereditatis ad eam pervenisset, filiis post mortem suam restitueret, fideicommisit, calumniosam inofficiosi actionem adversus iustum iudicium testatoris instituere non debetis, cum ex huiusmodi fideicommissaria restitutione tam matris quam fratris eius portio ad eam poterat pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
duplicem acdiõminferentes. primam q̃i
moffitiosum licet iure ꝑfectum. p̃scͥpͣtio
txpͥoris inditii moͬta quinq̃nnalis tp̃is
ñnascitur. quȩ officẽ ñ cessantib ñ põt.
orp. cariñ. Cum filiu᷑m tuum te p̃tita
sororem ħrdem instituisse ꝓponas. inoffi¬
ciosi querelam apud p̃sidem ꝓuintie ꝑ¬

Expanded text:
duplicem actionem inferentes, primam, quainofficiosum, licet iure perfectum, praescriptio ex prioris iudicii mora quinquennalis temporis non nascitur, quae officere non cessantorae. Cum filium tuum te praeterita sororem heredem instituisse proponas, inofficiosi querellam apud praesidem provinciae
Abbreviated transcription (Latin):
tuum eẽ clicis adũ̾sus quos de mofficio¬
so testõ acturus eras: iuire successionis
bõa ad fiscum ꝑtment. ui ip̃iuns quin¬
tiani bona ut pote uacantia fiscus te¬
m: c̃am apud ꝓcuratorem meum age

Expanded text:
tuum esse dicis, adversus quos de inofficioso testamento acturus eras, iure successionis bona ad fiscum pertinent, vel ipsius Quintiani bona utpote vacantia fiscus tenet, causam apud procuratorem meum age
Abbreviated transcription (Latin):
posse nepotẽ eandem cãm̃ ꝓponere. Et siñ
brs aꝑtissimis ꝓbat̾ionib ostenderit in¬
gratum patrẽ nepotis circatestatorẽ fuisse:
test̃o remoto: ab intestato eum uocari. nͥ
certa quantitas patrielus minor partele¬
gitima relicta ẽ. tunc ⁊ erum scd̾m nõuel¬
lam nr̃inõis consiitutioem. repletio quãte
partis nepoti suꝑ ẽ: siqua peuis patricomn¬
petebat: ⁊ ꝑfruatur nr̃o bencfitio auetusta¬
te quid̃ neglectus: anrõ aũt uigore re¬
creatus: insi pat̾ ad huc suꝑstes uł repu¬
diauit querelam. ułquinguenmo tacu¬
it: scilicet postaditam beditateo.
d.ã Et iquando talis cc̃cefsio imꝑialis
ꝑcessent: ꝑ quã lib̾a testam̃ti factio cc̃cedit᷑
nichil aliud uideri pͥncipan cõcedere: nisi
ut hãt consuctam ⁊ legitimam testam̃ti
factioẽm. Neq acrederidum ẽ rõanum pͥn¬
cipem qui iuratuetur. huiusmõi uerbo
totam obseruatiõem testam̃toꝵ multis
nigiliis excogitatam atq inuentã uelle

Expanded text:
posse nepotem eandem causam proponere: et si non heres apertissimis probationibus ostenderit ingratum patrem nepotis circa testatorem fuisse, testamento remoto ab intestato eum vocari, nisi certa quantitas patri eius minor parte legitima relicta est: tunc etenim secundum novellam nostri numinis constitutionem repletio quartae partis nepoti superest, si qua patri eius competebat: et perfruatur nostro beneficio a vetustate quidem neglectus, a nostro autem vigore recreatus, nisi pater adhuc superstes vel repudiavit querellam vel quinquennium tacuit, scilicet post aditam hereditatem.cessio imperialis processerit, per quam libera testamenti factio conceditur, nihil aliud videri principem concedere, nisi ut habeat consuetam et legitimam testamenti factionem. neque enim credendum est Romanum principem qui iura tuetur huiusmodi verbo totam observationem testamentorum multis vigiliis excogitatam atque inventam velle
Abbreviated transcription (Latin):
sidiis aggressionis obsedit: ꝑ missam
excipiat: ⁊ id quod intendebat ĩcurtat᷑.
exitum uindicare. urãm igitur uobis ꝑ¬
mittimus ulticem. ⁊ quogserum ẽ pu¬
nire iuditio subuigamus edicto. Ut nł¬
lus parcat militi: cui obiuare telo opor¬
teat sicut latromi.
Mp̃. arch: Opprim̃dor desetors fa¬
cultatem ꝓuintialib iure ꝑmitumus.
quisi renstere ausi fũint. inhis uel ox
tibicumq uibemus c̃e supplitium. cun¬
ctienm ⁊adũsus latrones publicos dez¬
sertoresq militie. ius sibi sciant ꝓꝗete¬

Expanded text:
sidiis adgressionis obsederit, permissexcipiat et id quod intendebat incurrat.exitum vindicari. Vestram igitur vobis permittimus ultionem et, quod serum est punire iudicio, subiugamus edicto: nullus parcat militi, cui obviari telo oporteat ut latroni.p. Opprimendorum desertorum facultatem provincialibus iure permittimus. qui si resistere ausi fuerint, in his velox ubicumque iubemus esse supplicium. cuncti etenim adversus latrones publicos desertoresque militiae ius sibi sciant
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã Cumaliquid colonus aut seruus
reipriuate nr̃e cont disciplinam public̃a
adseratur ꝑ petrare. adurditium rectoris
puintie uenire cogendus ẽ. Sic urdelicet
ut p̃sente rõali ut ꝓcuratore domus nr̃e:
int̾ cum raccãtorem c̃a tractetum.⁊ si facinꝰ
fuit ad ꝓbatum: uiris se ui̾tas exeratur.
siquis eoꝵ ab actore rerum priuatarũ.
deferre querimoniam sinceritati tue. uł¬
ractori ꝓuuntie. ñdubitet ad publicã
scientiam uindicte sine aliqua trepida¬
tione conuolare. que res cum fũit c̃tis
ꝓbationib declarata: sanccimus: Ledici¬
mus. ut si inprouintialem hanc auda¬
ciam quisqũa moliri fu̾it ansus: publi¬
ce uinus concremetur
mp. gr̃a: Hullum exoffitĩo rõalis qui
exactiomi uł cartis in serinat. tnalio
uiditio ad duci oportet. nisi forte cuiꝰ¬
piam cap̃ accasatio legib instituta
p. grã. Hac lege sanccimus. ut suie
agat domoꝵe nr̃arumcolonus. aut in¬
quilinus. aut seruus seupulsetur ab
tabilis comitis domor petatur exam.

Expanded text:
servus rei privatae nostrae contra disciplinam publicam adseratur perpetrare, ad iudicium rectoris provinciae venire cogendus est, sic videlicet, ut praesente rationali vel procuratore domus nostrae inter eum et accusatorem causa tractetur et, si facinus fuerit adprobatum, iuris severitas exseratur.Si quis ab actore rerum privatarum ndeferre querimoniam non dubitat. Quae rovinciae non dubitet et ad publicae sententiam vindictae sine aliqua trepidatione convolare. quae res cum fuerit certis probationibus declarata, sancimus et edicimus, ut, si in provincialem hanc audaciam quisquam moliri fuerit ausus, publice vivus concremeturpp. Nullum ex officio rationalis, qui exactioni vel chartis inserviat, in alio iudicio adduci oportet, nisi forte cuiuspiam caput accusatio legibus instituta. Hac lege sancimus, ut, sive agat domorum nostrarum colonus aut inquilinus aut servus seu pulsetur ab tabilis comitis domorum petatur examen
Abbreviated transcription (Latin):
nalib causis magnifice tue setis. ⁊ illu¬
strissume urbicatie p̾fecture: nec non ⁊
uiri magnifici magistri offitior. Quo
tiens tĩn ad cius iuditium specialis nr̃e
pictatis cmnanauĩt uissio sentñtus respõ¬
tere decermmus.ita ut huiufmõĩ uiris
socdendi quid incognitionib dicendis
nimme sibi uẽdicent facuitatẽss ciãt
aũt ip̃i quoq nec deseui sius facultatib¬

Expanded text:
nalibus causis magnificae tuae sedis et illunalibus causis magnificae tuae sedis et illustrissimae urbicariae praefecturae nec non etiam viri magnifici magistri officiorutiens tamen ad eius iudicium specialis nostrae pietatis emanaverit iussio sententiis respondere decernimus, ita ut huiusmodi viri sedendi quidem in cognitionibus dicendis minime sibi vindicent facultatem. Sciant autem ipsi quoque nec de se vel suis facultatib
Abbreviated transcription (Latin):
tori nec postquam crim̃ fũit patifactum.
contra huiusmõi uiros ułcor sub̃as sta
tuerdi aliquid cõceclimus facultatẽs ⁊ hoc
solummõ inhuuismõi uiros. uice quoq
principis auditori licebit. ut si intentatũ
ap̃ se crim̃ patefactum fuiss aut pͥncipalẽ
referat noticẽm. Ultionis aũt taritis in ferẽ¬
te dignitatib modus. ñ nisi inprincipis
resitebit arbitrio. cuisit cirtum oportẽ
accusationis calumpmam reouitelicet ꝓ¬
tinus absolundo. inconsultaquoq ñta se¬
renitate ꝓut leges sancciumt coherceri. ni¬
si forte accusator quoq ñminoris quã tus
sit dignitatis. Inrocnamq casu suꝑ coher¬
centa huismoĩ accusatoris calumpnia:
ñ inmento consulerda erit principalis
auccoritas. ¶Uiros aut̃ illustres ihac in¬
clita urbe degentes. quisme ad muistratio¬
ne honorarus decorati fu̾int cocsicilł: licet
talcm p̃rogatiuam nr̃e uissionis meruint.
ut ꝙ ñegerint uideantur egisse. Incrimi¬

Expanded text:
tori, nec postquam crimen fuerit patefactum, tori, nec postquam crimen fuerit patefactum, contra huiusmodi viros vel eorum substatuendi aliquid concedamus facultatem, sed hoc solummodo in huiusmodi viros vice quoque principis audituro licebit, ut intentatum apud se crimen , si patefactum fuisset, ad principalem referat notionem. 1a . Ultionis autem tantis inferendae dignitatibus modus non nisi in principis residebit arbitrio, cum sit certum oportere accusatoris calumniam  reo videlicet protinus absolvendo inconsulta quoque nostra serenitate prout leges sanciunt coerceri, nisi forte accusator quoque non minoris quam reus sit dignitatis: in hoc namque casu super coercenda huiusmodi accusatoris calumnianon immerito consulenda erit principalis auctoritas. Viros autem illustres in hac inclita urbe degentes, qui sine administratione honorariis decorati fuerint codicillis, licet talem praerogativam nostrae iussionis meruerint, ut quod non egerint videantur egisse, in crimi
Abbreviated transcription (Latin):
tos. ant res priuatas nr̃e partis uł serems¬
sime anguste nr̃e coningis gub nandas ĩ¬
uixit. post cepõitam iudencet amne¬
scratioem crim̃ publicum prinature ue
comoranti ingeratur: nuilius alterius nu¬
dicis nisi nt̃e pictatis huiusmoi ẽe cogra¬
tiont̃ uł sacti tm̃modo cognitoris cui nrã
scrtntas huius negotii audientiam uice
sua sacris apicib mittendis mandauierat.
ita tñ ut apudtalem iudicem nullius of¬
ficu uł scolt. int̾ciiente ministerio more
atq habitu sacrarum consulationũ. ab¬
sꝙ ullauidł obscruatic̃e dierum fatalium.
introctucte c̃ae. uiris deuotissurus sacrinr̃i
scrmũ libellensib solic̃pnia implentibus
Saudiantur eo quod incrimine uocatus
erit. nequas arite ꝓbatiões inuirias pati¬
atur: secdendi quoq inaliqua secretarii pã¬
te que uiditib inferior. alf̾cantib uõ suꝑi¬
or ee uiteatur habituro licentiam a deo
aut̃ tantarum honores dignitatum du¬
ximus augendos: ut nec sacro quid̃ cogni¬

Expanded text:
erenissimae Augustae nostrae coniugis gubernandas iniunxit, post depositam videlicet administrationem crimen publicum privatumve, covinciis commoranti ingeratur, nullius alterius iudicis nisi nostrae pietatis huiusmodi esse cognitionem vel sacri tantummodo cognitoris, cui nostra serenitas huiusmodi negotii audientiam vice sua sacris apicibus mittendis mandaverit, ita tamen, ut apud talem iudicem, nullius officii vel scholae intercedente ministerio, more atque habitu sacrarum consultationum absque ulla videlicet observatione dierum fatalium introductae causae, viris devotissimis sacri nostri scrinii libellensibus sollemnia implentibus, audiantur: eo qui in crimen vocatus erit, ne quas ante probationes iniurias patiatur, sedendi quoque in aliqua secretarii parte, quae iudicibus inferior, altercantibus vero superior esse videatur, habituro licentiam. Adeo autem tantarum honores dignitatum duximus augendos, ut nec sacro quidem cogni
Abbreviated transcription (Latin):
tefeise mortis questic̃em apud ꝓcuratoẽs
nrõs ñ oportere tractariquis ignorat. nec
bona fisco peti posse. quod si decriminc cõ¬
stiterit. apio cum cinconuictis pcramir¬
rogare licit. plane defictis homicidũ rẽ
apuo ꝓcuratores quoq cam agadam ẽt
ratio ꝑmͣtitit.

Expanded text:
efensae mortis quaestionem apud procuratores nostros non oportere tractari quis ignorat, nec bona fisco peti posse, quam si de crimine constiterit apud eum, cui convictis poenam inrogare licet? plane defunctis homicidii reis apud procuratores quoque causam agendam esse ratio permittit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊agentes in reb ⁊ qucc̃q alia p̃tenditur
arum ꝓsunctionib publicis respondẽ nul¬
la fori p̃scrptioe ualitura sanctimus. si
has quiexiguntur publica debita uti tẽp¬
tauint. iiimo ⁊inaliis priuatis actionib
eccupatos uolumus respondere qui ꝑ pro¬
uintias otrantur uł cõductor uocabulis
dam ⁊ unius ant indutias ostenderint le
accepisse. eatem forma scruanda inhis ⁊ ꝗ
mercandi ⁊ militandi sacra bñfitia meru¬
erunt. ut ⁊̃ ipsi rectorib ꝓuintiatum re¬

Expanded text:
agentes in rebus et quaecumque alia praetenditur arum pro functionibus publicis respondere nulla fori praescriptione valitura sancimus, si hac qui exiguntur publica debita uti temptaverint. Immo et in aliis privatis actionibus occupatos volumus respondere, qui per provincias negotiantur vel conductorum vocabulis, dam unius anni indutias ostenderint se accepisse. Eadem forma servanda in his etiam, qui mercandi et militandi sacra beneficia meruerunt, ut etiam ipsi rectoribus provinciarum re
Abbreviated transcription (Latin):
uidicaturos aliquro. nec ꝓbatis crimim¬
tub nasi prius ad nr̃am pietatem retule¬
rint possestatuere ¶ Quotiens aũt uiri
tendi cumcelebratur cognitio insecretãus
iudicantium uis consequantur. ⁊ uidices
patefactis quoq ciminib ferendis contͣ
huiusmõi uros uł facultatem eor senten¬
tis abscneant. dum nr̃e pietatis ad suã
meruerint relatiões responsum supplicio
itelicet quod accusatorib patefacta coꝵ
calumpmiatgerendum ẽ: nec apio ꝓ¬
tuntiales iudices sm̃ sic̃ suꝑius dictumẽ¬

Expanded text:
udicaturos aliquid nec probatis criminibus, nisi prius ad nostram pietatem rettulerint, posse statuere. Quotiens autem viri  sedendi, cum celebratur cognitio, in secretariis iudicantium ius consequantur et iudices patefactis quoque criminibus ferendis contra huiusmodi viros vel facultates eorum sententiis abstineant, dum nostrae pietatis ad suas meruerint relationes responsum: supplicio videlicet, quod accusatoribus patefacta eorum calumnia ingerendum est, nec apud provinciales iudices, si non, sicut superius dictum
Abbreviated transcription (Latin):
tat intum parcrtum mountes ꝓbatic̃ẽs
debant prare ꝙ obsequium tebitum uigu
ꝓut ip̃tus nature religio flagitabat parẽ¬
tib adibuerunt. ⁊scriptihrdes ostendere
maluerint ingratos lib̾os contra parentes
extitisse. ¶ Sinaũt̃ mat̾ contra filii test̾m
inoffitiosiactioem instituat. inquiri diligẽt
factis. atq indecentib machinationibu̾¬

Expanded text:
tamentum parentum moventes probationes debent praestare, quod obsequium debitum iugiter, prout ipsius naturae religio flagitabat, parentibus adhibuerunt, nisi scripti heredes ostendere maluerint ingratos liberos contra parentes extitisse. Sin autem mater contra filii testamentum inofficiosi actionem instituat, inquiri diligentefactis atque indecentibus machinationibu
Abbreviated transcription (Latin):
fuãt. iusta querela conttrdisse: ab altõ
ant te iuctum fuse a liegas: ꝓ ea parte
qua resolutum ẽ testam̃tum cum iure in¬
testati qui obtinuit succedat: neq lega o¬
ta neq fitei cõmissa debentur. quã uis
lid̾tates ⁊ dirccte cõpetant: ⁊ fideicõmis¬
sarie pr̃ari debeant.
da. Cumquimoffitiosi querelam
del. lam nͣtenuut a falsi accatione non
summoneriplãcuit. Id̾ obseruatur. ⁊
si excont̾rio falsi crimine instituto: uic¬
tus postea demoffitioso actiõem exercere

Expanded text:
fuerat iusta querella contendisse, ab altero autem victum fuisse adlegas, pro ea parte, qua resolutum est testamentum, cum iure intestati qui obtinuit succedat, neque legata neque fideicommissa debentur, quamvis libertates et directae competant et fideicommissa qui inofficiosi querellam delatam non tenuit, a falsi accusatione non submoveri placuit. idem observatur et si e contrario falsi crimine instituto victus postea de inofficioso actionem exercere
Abbreviated transcription (Latin):
Reditatis int̾libs adimdumnor est.
dum ñminus isqmpictatis sibi con¬
scius ẽ partis que intestato defuncto po¬
tuit ad eum ꝑtinere qua tta exaditio
parentis obtineat Quiaut agnonit
iuditium defuncti: eo quod debitum pa¬
t̃num profeclitaria parte ꝑsolait. uel
alio legitimo mo ctiam simmnus qũa ei
luntatẽ quam probałut non põt.¬

Expanded text:
reditatis inter liberos adimendum non est, dum non minus, qui pietatis sibi conscius est, partis quae intestato defuncto potuit ad eum pertinere quarta ex iudicio parentis obtineat. Qui autem agnovit iudicium defuncti eo, quod debitum paternum pro hereditaria parte persolvit vel alio legitimo modo, etiamsi minus quam ei em patris quam probavit non pot
Abbreviated transcription (Latin):
sio pateat quare cnim patris soror ñ ad succe¬
sicẽm fiu frĩs sui una cum masculo uecat̾u:
sialiud ius mamitis aliud in patrius obser¬
uatur: uł qua rõe frĩs filius adsuccessionco
patru uecatur germana aũt euis ab eadem
successionerecluditur. hiunsmoi itaq legi
antiquereuerentiam ⁊ nos ante pori noui¬
tatilegicenscinus ⁊ sanccimus om̃s legiti

Expanded text:
sio pateat? Quare enim patris soror non ad succesio pateat? Quare enim patris soror non ad successionem filii fratris sui una cum masculis vocatur, sed aliud ius in amita, aliud in patruis observatur? vel qua ratione fratris filius ad successionem patrui vocatur, germana autem eius ab eadem successione recluditur? Huiusmodi itaque legis antiquae reverentiam et nos anteponi novitati legis censemus et sancimus omnes legi
Abbreviated transcription (Latin):
oa.  ege auocetim tabiua artum tene
romano grĩ ꝓspectam ẽ. que unam cõ¬
soãntiam taminmarib quaminfaminĩ
legitimis. tincore successionib nec ñ ⁊ inli¬
beris obseruandam cẽ existimanit. nullo di¬
scrimnie insuccessionib habito. cum rat᷑a
utrumq corpus ediditut maneat suis ui¬
cib inmortale ⁊ alt̃ alterius auxiuoan¬
xilium egeat iumosemoto alterum corrũ¬
patur.s⁊ posteritas dum nimium utitur
subtilitate. ñ praminduxit differentiam sic̃
iluis paulus impõ principio libri singłani
quẽ adsenatus consultum t̾tullianum fec̃.
aꝑtissime tecuit cui emm ferendum ẽ ab ĩ¬
testato successionib suas quit̃ filias adsimmi¬
litudinem masculie sobolis inparentisuo¬
cari succesficẽm: utm gemanas ureconlan¬
guinitatis earitem sibi uentłcare p̃rogatiuã
demgc̾tps aũt iegitmas feminarum ꝑsonas
si unra conianguintatis n possident alucces¬
sione legitima repcllicum marib ead succes¬

Expanded text:
. Lege duodecim tabularum bene Romano generi prospectum est, quae unam consonantiam tam in maribus quam in feminis legitimis et in eorum successionibus nec non libertis observandam esse existimavit, nullo discrimine in successionibus habito, cum natura utrumque corpus edidit, ut maneat suis vicibus immortale et alterum alterius auxilio egeat, ut uno semoto et alterum corrumpatur. Sed posteritas, dum nimia utitur subtilitate, non piam induxit differentiam, sicut Iulius Paulus in ipso principio libri singularis, quem ad senatus consultum Tertullianum fecit, apertissime docuit. Qui enim ferendum est ab intestato successionibus suas quidem filias ad similitudinem masculae subolis in parentis vocari successionem et iterum germanas iure consanguinitatis eandem sibi vindicare praerogativam, deinceps autem legitimas feminarum personas, si iura consanguinitatis non possident, a successione legitima repelli, cum maribus eadem succes
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstitib potestate diem functa ẽ. ⁊hii qui
mpotestate patris fua̾nt priusquam mat̃rã
factas portiõnes.
cianum senatus consultum citrabonors
possessioẽm filia prohede gerendo succedere
non prohibetur¬
lieue successione tractatur filiis exhis gẽi¬
tis deferatur intacta ꝓsolido successio ne¬
cedatur intestate successionis Rectitas.
exiustis nuptiis ꝓcrrauit ⁊ alt̾m spuriũ
hũit. cuius pat̾ incertus sit: quẽ ad modũ
res mat̾ne ad cos ꝑueniuint. siue tantũmõ
ad lib̾os uistos siue adspurios dubitabatũ.
Sanccimus itaq ut neq extestõ neq ab ĩ¬
testato. neq ablibalitatera int̃uiuos ha¬
bita uistis lib̾is existentib aliquid pẽitꝰ

Expanded text:
perstitibus diem functa est et hi, qui in potestate patris fuerant, priusquam maternam factas portiones. Stianum senatus consultum citra bonorum possessionem filia pro herede gerendo succedere non prohibeturliaeve successione tractatur, filiis ex his genitis deferatur intacta oncedatur intestatae successionis hereditas, ex iustis nuptiis procreaverit et alterum spurium habuerit, cui pater incertus sit, quemadmodum res maternae ad eos perveniant, sive tantummodo ad liberos iustos sive et ad spurios, dubitabatur. Sancimus itaque, ut neque ex testamento neque ab intestato neque a liberalitate inter vivos habi
Abbreviated transcription (Latin):
d.a. De emancipatis filiis quni sacro re¬
scͥpto patrib ĩꝑtito hoc asuis genitoribus
meruerant dubitatum ẽ cum emmanasta¬
sialcx inra frĩb iegiitima noscanit᷑ ser¬
utrum ne ad frẽm ⁊ sororem cius succeffio
deuolnatu:. anadsuꝑstitem patrem dubi¬
tabatur hunsmoĩ dubitatiõcm cõpẽttio¬
so rsponso duximus c̃efimendam. Ideoq
sanccimus adsimilitudinẽ mat̾narum rer
aliarumq tequib iamanobis lix põita ẽ¬

Expanded text:
pp. De emancipatis filiis, qui sacro rescripto patribus impertito hoc a suis genitoribus meruerunt, dubitatum est. cum enim Anastasiana lex iura fratribus legitima noscitur serutrumne ad fratrem vel sororem eius successio devolvatur an ad superstitem patrem, dubitabatur. Huiusmodi dubitationem compendioso responso duximus esse finiendam ideoque sancimus ad similitudinem maternarum rerum aliarumque, de quibus a nobis iam lex posita e
Abbreviated transcription (Latin):
ad crescat¶ Hec ead̾ que deam mat̾m bõĩ
ꝯstitiumus. de aiie mat̾ne siue ⁊̃ pat̃ne
simili euitate sanccimus. nisi forte a¬
uia esõgia inurenda mpiis nepotib
status auus auiaue defecerit. hec nepo
tes erunt testati obierint ⁊ p̃terictint
nepotes aut exhrdauĩnt eos dem. ⁊ de
in iusto auors testõ ⁊ sique filie pote¬
rant uł deͣre uł delite. cõpetere  actic̃e
ne potib deferimus. scđm uistum nr̃e
legis modum que deparentum inoffici¬
ꝯsis testam̃tis cõpetunt filiis.

Expanded text:
cedant. Haec eadem, quae de avi materni bonis constituimus, de aviae maternae sive etiam paternae simili aequitate sancimus; nisi forte avi ad elogia inurenda impiis nepotibus status avus aviave defecerit, haec nepotes erunt, testati obierint et praeterierint nepotes aut exheredaverint, easdem et de iniusto avorum testamento et si quae filiae poterant vel de re vel de lite conpetere actiones nepotibus deferimus secundum iustum nostrae legis modum quae de parentum inofficiosis testamentis conpetunt filiis.
Abbreviated transcription (Latin):
emancipatio ꝓceclat siue alio legitimo mõ
asacris pat̾ns fiñnt absoluti. ¶ Cum eñi
⁊ pat̃ utitur usufructu ⁊uotumi cius ẽ ad
ꝓspectam ẽ quãe ñ annobis inhac spccie
plenus eis subuenitur: ut pat̾ht̃ usumfru
titomem alaarum itrum intotam frit̾nita¬
tam dñium earum cedert u sit aꝑtissimus

Expanded text:
emancipatio procedat sive alio legitimo modo a sacris paternis fuerint absoluti. Cum enim et pater utitur usu fructu et votum eius est ad prospectum est, non a nobis in hac specie plenius eis subvenitur, ut pater habeat usum frutudinem aliarum rerum in totam fraternitatem dominium earum cedere, ut sit apertissimus