comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lit arida aut male nata tollant᷑ sitius se nescit ħ arbor⁊ in senectite
degenat Si caduca st̃ poma. fisse radici lapis in iectꝰ poma retinebr
lac̾te uiris felle si tangant᷑ cacumina ñ putrescit. Uermes eiꝰ uili
Eftore mixto humane urine aut felle bubulo extingunt᷑. Quisi pla
sͤct arborẽ st̃ exeo sealis ꝓsemel fasi ñ uit nascent᷑. Que rara st̃ bubis
stcꝰ obducat si spissa poma ramos ouerabt. It̃ legr̃da st̃ q̃q uitiosa
ut alim̃tũ cet̾is succꝰ eqͥꝑet ⁊ generosis abundãtiã ministret. qm nu¬
sa uilitate ꝑdebat. Malus omni gñe ĩseredꝰ ẽ: qͦ pirꝰ m̃se februario me

Expanded text:
 Citius senescit hec arbor et in senectute degenerat. Sic caduca sunt poma, fisse radici lapis iniectus poma retinebit, lacerte viridis felle si tangantur cacumina, non putrescit, vermes eius, suillo stercore mixto humane urine, aut felle bubulo, extinguuntur, qui si plures circa arborem sint, ereo scalpro semel rasi, non ultra nascentur, que rasa sunt bubullum stercus obducat. Si spissa poma ramos onerabunt, inter legenda sunt queque vitiosa, ut alimentum ceteris succus equiparet et generosis abundantiam ministret, que numerosa utilitate perdebat. Melus omni g
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrunoꝵ ficus ⁊̃ locis tẽꝑatis nẽ poni potest ⁊ sorbus. ħ ⁊̃ m̃se seri ⁊ amig¬
dali semuia in areis obrui. ⁊ locis tẽꝑatis nẽ inseri m̃se inchoante friꝰ¬
gidis uͦ ereunte. sonditis tñ surculis añqm̃ germinẽt. ⁊ pistantie pl¬
ta ł nunc statui aut inseri potest ⁊ castanearum asꝑgi. Nuces qͣque
iuglandes ⁊̃ nunc seminariis recondi ⁊ ip̃m ainseri. ⁊ frigidis rhumectis
ocis minc poterunt pineta seminari. De educatione porcoꝵ .xui.¬
unc uerres maxime feminas inire debebunt. legõdi st̃ uasti ⁊ ãpli
corpis s rotundi potiꝰ qmͣ lõgi uẽtre ⁊ clunib magnis. Rostro breus
ceruice gͣndula ⁊ spissa libidinosi annicłi qui usq ad qͣd̾mos mire fem¬
nas possunt. Scͨfas uͦ longilat̾is debemꝰ elig̾e ⁊ qͥb adsustinendum fe.¬
te onꝰ magnꝰ se uẽt̾ effũdat. cet̾a uerrib similes. S inregionib frigidᷤ
densi ⁊ nigͥ pili intepidis qͣlescumq ꝓueneruit femina ad crean¬

Expanded text:
prunorum. Ficus etiam locis temperatis nunc poni potest; et sorbus hoc etiam mense seri et amygdali semina in areis obrui; et locis temperatis nunc inseri, mense inchoante; frigidis vero exeunte; conditis tamen surculis antequam germinent. Et pistacii planta vel nunc statui aut inseri potest et castanearum aspergi. Nuces quoque iuglandes etiam nunc seminariis recondi et ipsum genus inseri: et frigidis vel humectis locis nunc potuerint pineta seminari. Nunc eti verres maxime feminas inire debebunt, legendi sunt et vasti et ampli corporis, sed rotundi potius quam longi, ventre et clunibus magnis, rostro brevi, cervice glandulis spissa, libidinosi, anniculi, qui usque ad quadrinos inire feminas possunt. Scrofas vero longi lateris debemus eligere et quibus ad sustinendum feture onus, magnus se venter effundat, per cetera verribus similes. Sed in regionibus frigidis densi et nigri pili, in tepidis qualescumque provenerint. Femina ad crean
Abbreviated transcription (Latin):
uites in totũ recise. ł infecunda sarmenta ꝓducant. que amputato
capite uelut pampinaria deduro eoguntur.ex ire. Quare uirta ip̃am
uel exiguis palis ut t̾cio anno robustiores possit acciꝑe. Nam quadi¬
ma nouella ubiletum ẽ solum tres mat̾ias m̾ito itt̾e cogetur. Statꝰ
post putationẽ sarmenta decisa uineis. ⁊ rubi ⁊ impedimentum fossors
uinea cuius duramenta longe ꝓcesser unt ut columella dicit. mer¬
gis meliꝰ reꝑabitur. qmͣ si infossione totiꝰ corꝑis obruatur qͦd agricolis
certum est displic̃e. Mergũ dñis. quotiens uelut arcus supͣ t̾ra relino¬
tur. alia parce uitis infossa. Nam ut ait coluinella cũ tota estate sunt
płisnis radicib totius corꝑis fatigantur. Mergi uͦ post biennium recidis¬
tur in ea parte q̃ supͣ ẽ ⁊ in loco iustas uites relinquunt. S ut agͥcol
asserunt pꝰ biennium si recidas pserumq infirmas hñt radices. ⁊ re

Expanded text:
ites in totum rescise, vel infecunda sarmenta producant, que iam amputato capite velut a pampinaria de duro coguntur exire; iuxta ipsam amis novellam, vel exiguis palis, ut tertio anno robustiores possit accipere. Nam quadrima novella, ubi letum solum est, tres macerias merito nutrire cogetur, statim post putationem, sarmenta decisa vineis et rubi et impedimentum fossorisinea, cuius duramenta longe processerunt, ut Columella dicit, mergis melius reparabitur, quam si in fossione totius corporis obruatur, quod agricolis certum est displicere. Mergum dicimus quoties velut arcus super terram relinquitur, alia parte vitis infossa. Nam ut ait Columella, cum tote strate sunt, plurimis radicibus totius corporis fatigantur. Mergi vero post biennium rescinduntur in ea parte que est supra et in loco iustas vites relinquunt. Sed ut agricole asserunt post biennium si rescindas, plerumque infirmas habent radices e
Abbreviated transcription (Latin):
aut frum̃ta seruart. Alii statim lecta cũ tenacib suis picatis urceis dome¬
didert̃. ⁊ orib uascłoꝵ gipso ł pice clausis ip̃a subdiuo obruta sabulon
tecerũt. Alis pira q̃se ñ conting̾ent. in melle seruart̃. Iẽe pira diusa ⁊pͦ¬
sata gͣnis in solesiccant᷑ aliqui aqqm salmã cũ cepit undare balefc̃a dis¬
pumant. ⁊ es postiam frigide pira seruanda dem̾gunt. Lunc ecempia
post cẽpus exiguum ꝯdunt urceo ⁊ eius lito ore ꝯseruant. ł nocte ⁊ die

Expanded text:
aut frumenta servarunt. Alii statim lecta, cum tenacibus suis picatis urceis condiderunt et oribus vasculorum gipso vel pice clausis, ipsa sub divo obruta, sabulone texerunt. Alii pira que se non contingerent in melle servarunt. Item pyra divisa et purgata granis, in sole sic cantur. Aliqui aquam falsam, cum ceperit undare calefacta, despumant et ei post iam frigide pyra servanda demergunt, tunc exempta post tempus exiguum, condunt urceo et eius littore conservant. Vinum de
Abbreviated transcription (Latin):
isanguida arbor ẽ piri. ł oblaq̃ate radieẽ terebras. ⁊ ibi lignũ palũ de¬
pͥmmsłintrunco similtõ tenebrato: ex teda olm̾eũ figͥis.ł si ħ desit cu¬
⁊ neũ echuertu. uermes eiꝰ arboris ⁊ natinecant᷑. ⁊ nasci ꝓhibentur. ra¬
diciMꝰ salo taurino freq̃nt̾ infusis. Itẽ feces uin uet̾is recentẽs si rãd¬
rsciblis ad fun̾dantur ꝑtriduũ. ducdus arboresansiorib laborare.
ñ faount. Si lap̃id osa pirus ẽ. abͣ exc̾nis indĩciba c̾rtã pͥoiẽ leuabis.
isecernes om̃s lapillas. Quib diligent᷑ remotis altam tiã cribro creto in
inserituir more qͦ dictũ ẽ. cũ de insitiẽe lo querem sub cortice⁊ inttanco.
Inseritur autẽ prro agresti melo non nulli amigꝰ alo ⁊sꝑmoduit uargu¬
inerit᷑ añ solsticium. annicłs eẽ debet ⁊ pͥusqm sigas fouis uom̃i tenĩa

Expanded text:
iquida arbor est pyri, vel oblaqueata, radicem terebras et ibi ligneum palum deiquida arbor est pyri, vel oblaqueata, radicem terebras et ibi ligneum palum deprimis; vel in trunco similiter terebrata, ex teda cuneum figis, vel si hec desit, ex quercu. Vermes eius arboris et nati necantur et nasci prohibentur, radicibus felle taurino frequenter infusis. Item feces vini veteris recentes, si radicibus affundantur, per triduum diutius arbores in floribus laborare non faciunt. Si lapidosa pyrus est, ab extremis radicibus terram priorem levabis et secernes omnes lapillos: quibus diligenter remotis, alteram terram cribro fractam in inseritur, more quo dictum est cum de incisione loqueremur sub cortice et in trunco. Inseritur autem pyro agresti, melo, ut nonnulli, amigdalo et spino, ut Virgiinseritur ante solstitium anniculus esse debet et priusquam f
Abbreviated transcription (Latin):
creare fastidium sed hoc spectare longinquum ẽ. cum ⁊ sero ueniant.⁊
degñis nobilitate deced añt. Meliꝰ gͦ ħ mense nouenbri siet. ut pirorum
plantas radieatasiseramꝰ agrestũ. subactis tñscrobib ut cdp̾hend̾int
inserantur. ħautẽ int̾ ẽ qͦd que plantis suis serunt᷑. dulcedinẽ ac tͥaũ¬
tulinem seru̾antĩ dui tñ seru̾ata noñ durant. Insita uͦ moram tp̃is
sustinebunt. Spatta it̾ pinos: xxͣr. pedũ m̃sura discernant. Gñs hoc
arboris ut ꝓficiat. freqñti humore ⁊ assi duis. fossionib ẽ colendum. usq¬
n adeo ut tẽpore quo florere ꝯsueuit. nichil ꝑditura credat᷑ desiores ꝓlai¬
il si eã tt̃ fossor adiuuerit. Multũ ꝓficis. suuit̾iecto an̾no qͣle libet. letam̃
meredentes hinc ꝯtͣbi pomis argutos sapores. Gnm̃ uarietates exsequi
rdisuꝑ uacim̃ putoᷤ. cum inponendis łexodleudis nulla sit distãntia. Si¬

Expanded text:
creare fastidium: sed homini hoc spectate longinquum est, cum et sero veniant et creare fastidium: sed homini hoc spectate longinquum est, cum et sero veniant et degeneris nobilitate decedant. Melius ergo hoc mense novembri fiat, ut pyrorum plantas radicatas seramus agrestium, subactis bene scrobibus et ut comprehenderint inserantur. Hoc autem interest, quod que plantis suis seruntur, dulcedinem ac teneritudinem servant, diu tamen servata non durant; insita vero moram temporis sustinebunt. Spatia inter piros XXX pedum mensura discernat: genus hoc arboris ut proficiat, frequenti humore et assiduis fossionibus est colendum; usque adeo ut tempore quo florere consuevit, nihil perditura credatur de flore prolato, si eam tunc fossor adiuverit. Multum proficis, si interiecto anno, quale libet letamen  miscent, credentes hinc contra hiargutos sapores. Generum varietates exequi supervacuum puto, cum in ponendis vel excolendis sit nulla distantia.
Abbreviated transcription (Latin):
lantas piroꝵ m̃se februario locis frigidis le pomu yn .uis. ⁊cx¬
ponem̃. calidis uͦ nouẽbri. Sed mense nou enbri pira locis repidis
ꝯ̃serenda sunt. ut solo uiuent᷑ irriguo. ita ⁊ fiorẽ płimũ ꝓferent ⁊ mag¬
nitudinẽ pomi turgentis ac qͥrent. Nasei tñ tali solo maxime diligũt.
qͣli innea diximꝰ ꝯuenire. s leto solo. ⁊ ualidas arbores. ⁊ płimos fructos.
consequam᷑. lapidosi gnĩs pira uitium mutare credunt᷑. sit̾ris mollib cõ¬
serant᷑. Si pirum plantis serere ꝓpe tardꝰ euentus ẽ. T̃am̃ qͥb hoc placuit
ut semina gñosa nichil sibi deaggresti asꝑitate ꝑmisceant. plantas
binas aut tͥmas eo more quo oleo ponuntur. radicatas magnis serobi¬
b ponant. suꝑ t̾ram tͥbus altascł . iiiiͬ. pedib. Quarum decisa cacumina
argilla mixta muscꝰ deb oꝑire. Nam siqͥs pirorũ sem̃ asꝑgat. nasci qͥ¬
dẽ necẽ ẽ originẽ suã refouente natura. suiꝰ et̾nitatis nulla tarditas p¬

Expanded text:
lantas pyrorum mense februario locis frigidis ponemus, calidis vero novembri: sed mense novembri pyra locis tepidis conserenda sunt, ut solo iuventur irriguo: ita et florem plurimum proferent, magnitudinem pomi turgentis acquirent, nasci tamen tali solo maxime diligunt, quali vineas diximus convenire. Sed leto solo et validas arbores et fructus plurimos consequemur. Lapidosi generis pyra vitium mutare creduntur, si terris mollibus conserantur, sed pyrum plantis serere prope tardus eventus est: tamen quibus hoc placet, ut semina generosa nihil sibi de agresti asperitate permisceant, plantas bimas aut trimas eo more quo olee ponuntur radicatas magnis scrobibus, ponunt supra terram tribus altas vel quatuor pedibus, quarum decisa cacumina, argilla mixta, muscus debet operire. Nam siquis pyrorum semen aspergat, nasci quidem necesse est, originem suam refovente natura
Abbreviated transcription (Latin):
ponẽ de st̃ ꝑbulbinos. arearum. Gaudet stercore ⁊ sarculatione ra¬
riꝰ positꝰ ꝯualescit. sełius co qͥt᷑ uirore seruaro. si dũ ẽ tͥum.ł .iiii. fo
lioꝵ nitrũ tͥtũ eribello de suꝑ spargas. ⁊ spẽm pruine canẽtis imitẽ
solumella dic plantaꝵ rãdices alga marina inuoluend as seruande ui¬
riditaris ca simo simul adħ̾ente. ponende st̃ plante maioris increm̃ti
qr licet seriꝰ cõp̾he̾dant. fortiores fient. Si yep̃sẽ tepido ĩa die. Si estas
eũ sol inuesꝑam declinat᷑. planta pangenda ẽ. Uastior fiet: si t̾ra oꝑiat᷑
assidue. Semen brasice uetustum mutat᷑ in raꝑam. ħ m̃se post idꝰ. fon¬

Expanded text:
eo ponende sunt plante per bulbinos arearum. Gaudet stercore et sarculatione. Raeo ponende sunt plante per bulbinos arearum. Gaudet stercore et sarculatione. Rarius positus convalescit, celerius coquitur virore servato. Si dum est tri nitrum tritum cribello desuper spargas, speciem pruine canentis imitabitur. Columella dicit plantarum radices alga marina involvendas, servande viriditatis causa, fimo simul adherente. Ponende sunt plante maioris incrementi; quia licet serius comprehendant, fortiores fient. Si hyems est, tepido iam die; si estas, cum sol in vesperam declinat, planta pangenda est. Vastior fiet si terra operiatur assidue. Semen brassice vetustum muratur in rapam. Nunc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
capita uoluerimꝰ his ẽẽ maiora. folia omĩa debemꝰ auferre: sic succus
ad inferiora coget᷑. Deqͥb uͦ semina colligenda st̃. iuuenta ad minicłis
uͥ caulẽ ceꝑint excitare. Cum niger color seminis fuerit: p̾ferunt
maturitatis indicia uellendi st̃ tali adhuc semisicti cũ semine. ⁊ sic in
sole siccandi. hoc m̃se anetum seres locis frigidis. Omnẽ celi statum
patitur s repidiore letat᷑. Riget᷑. si se imber abstineat. Serat᷑ rarius.
aliqͥ sem̃ eiꝰ. ñ obruunt. opinantes qd̾ anulla alie tangat᷑. Nunc ⁊ sin¬
pi serere possumꝰ. ħ ⁊̃ mñse caules seremꝰ. qͥ ⁊ toto anno seri posst̃. Solum¬
pingue ⁊ satis subactũ diligunt. argilłã ⁊ glareã cimẽt.S abulone ⁊ ha¬
renis ñ delertent᷑ nͥ ꝑhennis unda succurrat. Omnẽ statũ celi caulis
patitur. frigidũ magis. contra austrum positi ciciꝰ fert̃. sontͣ septẽ¬

Expanded text:
capita voluerimus his esse maiora, folia omnia debemus auferre et sic succus capita voluerimus his esse maiora, folia omnia debemus auferre et sic succus ad inferiora cogetur, de quibus vero semina colligenda sunt, iuventur adminiculis, ubi caulem ceperint excitare. Cum niger color seminis fuerit, preferunt maturitatis indicia, vellendi sunt cum semine et sic in sole siccandi. Hoc mense anetum seres; locis frigidis omnem celi statum patitur, sed tepidiore letatur, rigetur si se imber abstineat, seratur rarius, aliqui semen eius non obruunt, opinantes quod a nulla ave tangatur. Nunc et Sinapim serere possumus. DE pingue et satis subactum diligunt, argillam et glaream timent, sabulone et arenis non delectantur, nisi perennis unda succurrat. Omnem statum celi caulis patitur, frigidum magis. Contra austrum positi citius ferunt, contra septen
Abbreviated transcription (Latin):
mine loqueremur hortor. It̃ g̾ei dicunt degͦssa rubi uͥga fieri deb̾e par¬
ticłas ⁊ palmarib sẽbib obrui. ⁊ cotidie donec frondeat fossione ⁊ riga¬
tione nutͥri. ħ m̃se lactuca seritur. ut possit apͥli m̃se tͣnsferri. It̃e car¬
duus serit᷑. ⁊ narsturcium. ⁊ coriandrũ. ⁊ papauer sicut m̃se nouenbͥ.
⁊ alliũ. uel ulpicum. Nunc satureia serit᷑. pingͥ agͦ ñ st̾corato. s apͥco. ł
s constat ⁊ u̾e ⁊ autumpno ẽẽ seminãdꝰ. Si semen eiꝰ seueris incaput.
crescit. ⁊ minꝰ reddit insemine. si capitulũ ponas ip̃m marcescit. ⁊
multũ sem̃ educit. Terram cepe desid̾ant. pingu̾e uehementer subac¬
tam. irriguã st̾coratã. Ibi areas faciemꝰ omnib herbis ⁊ radice purgata
seremꝰ placido. ⁊ sereno die. maxime austro ł euro flantib. Simini¬
ente luna ferantur. tenues ⁊ acriores ꝓueniunt. S crescente. robuste
⁊ saporis humecti. Rariꝰ st̃ ponende runcande ac sarculand e sepius. Si

Expanded text:
mine faciende sunt. Item Greci dicunt de grossa rubi virga, fieri debere particulas et palmaribus scrobibus obrui et quotidie donec frondeant fossione et rigatione nutriri. Hoc mense lactuca seritur, ut possit aprili mense transferri. Item nunc carduus seritur et nasturtium et coriandrum et papaver, sicut mense novembri et allium, vel ulpicused constat et vere et autumno esse seminandas. Si semen eius severis, in caput crescit et minus reddit in semine. Si capitulum ponas, ipsum marcescit et multum semen educit. Terram cepe desiderant pinguem, vehementer subactam, irriguam, stercoratam; ibi areas faciemus, omnibus herbis et radice purgatas. Serimus placido et sereno die, maxime austro vel euro flantibus. Si minuente luna serantur, teneres et acriores proveniunt; si crescente, robuste et saporis humecti. Rarius sunt ponende runcande, sarculande sepius. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃hend̾edꝰ. ⁊ alleualdꝰ ẽ sarcło ut suspensus at̾ra. qͦd spacii uacuũ subt̃
inuenerit. capitis uastitate cogatur. implẽ. Itẽ pła semina in unum
semen inmitͥtas sine ferro ⁊ pangas multũ fertur in cresc̾e̾. melius. si fre¬
q̃nt̃ ħ facias. ħ m̃se inula serit᷑. quocameta ponunt᷑. Serit᷑ ocłis sicut
calami. qͦs ab scid̾e ⁊ t̾ra leuit̾ debemus. obruere. Terra fossa ⁊ subacta
ereitatis ad linea in. p̃ublinis qͥb eiꝰ ocłos oportet in fod̾e. tͥum pedum

Expanded text:
comprehendendus et alleviandus est sarculo, ut suspensus a terra, quod spatii vacuum subter comprehendendus et alleviandus est sarculo, ut suspensus a terra, quod spatii vacuum subter invenerit, capitis vastitate cogatur implere, item plura semina in unum semen immittas sine ferro et pangas, multum fertur increscere et melius si frequenter hoc facias, hoc mense intuba seritur, quo canneta ponuntur. Seritur oculis sicut calami, quos abscindere et terra leviter debemus operire, terra fossa et subacta, excitatis ad lineam puluinis, quibus eius oculos oportet infodere; trium pedum
Abbreviated transcription (Latin):
Nc cerefoliũ locis frigidis post idus seratur. Desid̾ at agrũ lecũ humidũ
st̾coratum. h m̃se betã seremꝰ. qͣuis possit ⁊ cota estate seminari. Amat
b fimo recenti oblitis. amat frequent̾ effodi.⁊ multo st̾coresaturari.¬
desecare manentẽ in areis suis. Qmͣuis asserat eolumella ⁊̃ sectiuum.
diutius duraturũ meliorẽq sitͣnfferat᷑. E qͦtiens secc abit᷑. aqͣ iuuetur
⁊ st̾core. Si capitatũ facẽ uelis: qd̾ ub̾e seueris. octobri hiense tͣnfferre.
debebis. Serendꝰ ẽ loco leto ⁊ maxime campestri area plana pasturata.
alte ⁊ diũ subacta ⁊ st̾corata. Si sectiuum uelis spissius. Si capitatum.
rarius seris. Sarcłos frequẽtandꝰ ẽ. ⁊ herbis lib̾andꝰ. Cũ digiti erassitudi¬
ne habuerit. amedia parte p̃cisis foliis ⁊ truncatis radicib tͣnferatur.
oblitꝰ fimo liqͥdo qͣt̾nis ł qͥnis. digitis separetur. sũ radices aget modice

Expanded text:
nc cerefolium locis frigidis post idus seratur, desiderat agrum letum, humidum, stercoratum. Hoc mense betam seremus, quamvis possit et tota estate seminari, amat bus fimo recenti oblitis; amat frequenter effodi et multo stercore saturari.desecare, manentem in areis suis; quamvis asserit Columella etiam ait sectivum diutius duraturum, melioremque, si transferatur; et quoties secabitur, aqua iuvetur et stercore, si capitatum facere velis. Quod vere severis, octobris mense transferre debebis. Serendus est loco leto et maxime campestri, area plana, pastinata alte et diu subacta et stercorata. Si sectivum velis, spissius; si capitatum, rarius seres, sarculo frequentandus est et herbis liberandus; cum digiti crassitudinem habuerit, a media parte precisis foliis, truncatis radicibus, transferatur; oblitus fimo liquido, quaternis vel quinis digitis resectis cum radice; modice
Abbreviated transcription (Latin):
ditas uniuersa reciditur. Nunc ⁊ que rara st̃ posst̃ ducta urgarum ꝓpagi¬
ne reparari. Si rosam cẽꝑius hr̃e uolu̾is. duob palmis ab ea girũ fodies.
i aqͣ calida bis rigabis in die. Hunc ⁊ liliorum bulbos pouemꝰ. ł añ habi
ta sarriemus. summa diligentia neocdos cͥcaradicẽ nascentes.⁊ mino¬
res bulbulos sanctiemꝰ. qͥ amatre subtracti atq in alios digesti ordi¬
nes noua lilieta formabunt.Itẽ uiolarũ plante ⁊ cͦci bulbi serendi
sut᷑. ł subtiliter si fuerant ante fodiendi. De lini semine serẽdo.xxii.¬
oc mñse aliqͥlini sem̃ leto solo in iugerum .x. modios spargũt ⁊ lina
empore ħ canneta ponenda sc̃ scĩs breuissimis scrobib . xxiii.

Expanded text:
ditas universa rescinditur. Nunc que rara sunt, possunt ducta virgarum propagiditas universa rescinditur. Nunc que rara sunt, possunt ducta virgarum propagine, raparari. Si Rosam temperius habere volueris, duabus palmis ab ea gyrum fodies et aqua calida bis rigabis in die. Nunc et liliorum bulbos ponemus, vel lilia antehabita plantemus, summa diligentia, ne oculos circa radicem nascentes et minores bulbulos sauciemus; qui a matre subtracti, atque in alios digesti ordines, nova liliera formabunt. Item violarum plante et croci bulbi serendi sunt, vel subtiliter si fuerant ante, fodiendi. Hoc mense aliqui lini semen leto solo in iugerum decem modios spargunt et lina empore hoc canneta ponenda sunt, factis brevissimis scrobibus et oculi
Abbreviated transcription (Latin):
eisdẽ palande locis acligande sunt uinee pͥusqmͣ ge̾̃ma ꝓcedat. cuius
ꝯu̾sione uł atͥtu incurrit᷑ gͣnde dispendiũ. Nunc olee cet̾eq arbores
letamrn accipiunt. decrescente luna. Sufficiet autẽ maiori arbori
ueges una. minori media. Ita ut subducta aradicib t̾ra ⁊ fimo ꝑ mixta re¬
uocentur. T empore hoc siq̃st̃ in seminariis plante cͥcũdiende st̃ ⁊ ampu¬
dieis rami suꝑfiui uel radicłe qͣs cͥca insuꝑiori parte misert̃. Derosis lilus ci¬
oc mñse rosaria ꝯseremꝰ. que suleo breuissimo aut uiolis ꝯsid̾ endis.xui.
serobib ponenda st̃: uel uirgultis ł ⁊̃ semine. Semina autẽ rosarum
ñ putemꝰ medios fiosculos ẽẽ aurei coloris qͦs rose ferũt. s baccas nutͥunt
qͣs inbreuissimi piri similitudinẽ plenas seminib suis. post undemiam
reddunt mat᷑as. Quarum cñ maturitas excalore fuseo ⁊ mollitie pot̾it esti¬
mari. Siqͣ ⁊̃ sunt antiqͣ rosaria. ħ tẽpore cͥcũfodiunt᷑ saroulis ł dolab̾s ⁊ ari¬

Expanded text:
cis palande aut ligande sunt vinee, priusquam gemma procedat; cuius concussione vet attritu incurrit grande periculum. Tunc olee cetereque arbores letamen accipiant, decrescente luna. Sufficiet autem maiori arbori veges una, minori media, ita ut subducta a radicibus terra et fimo permixta revocetur. Tempore hoc, si que sunt in seminariis plante, circumfodiendi sunt et amputandi eis rami superflui, vel radicule quas circa in superiori parte emiserunt. DE VITIBUS seremus, que sulco brevissimo aut scrobibus ponenda sunt, vel virgultis, vel etiam semine. Semina autem rosarum non putemus medios flosculos esse aurei coloris, quos rose ferunt: sed baccas nutriunt, quas in brevissimi pyri similitudinem, plenas seminibus sui post vindemiam redddunt maturas; quarum tamen maturitas, ex colore fusco et mollitie poterit estimari. Si qua etiam sunt antiqua rosaria, hoc tempore circum fodiuntur sarculis, vel dolabris: et ari
Abbreviated transcription (Latin):
ias relinquid qͣꝵ uirꝰ necat oleam. Locis estuosis septentonali colle frigid̾.
Meridiano gaudet mediis cliuis delectatur. Neq imum locũ neq ardu¬

Expanded text:
ias relinquit, quarum virus oleam ias relinquit, quarum virus oleam meridiano gaudet; mediis clivis delectatur, neque ardu
Abbreviated transcription (Latin):
ocm̃se locis tẽꝑatis instituemus oliueta. q̃ ł pastinis ꝯserenda sunti
ut exc̃mas cͥca decimanum tabulas cingunt ł suum locum teuebt̃.
locum palo antea de pͥm̃te. hordeigͣna subt̾ iaciantur.⁊ amputeeͦ
bis qeqͥs putdi inuẽtũ fuerit. aut arentis.⁊ cẽ capica earũ lutouelẽ
Omĩs subm̃ cͥca eas herba uellat᷑. ⁊ qͦtiens se mmber infud̾it breuissimis ac
freqñtissimis fossionib sollicitent᷑. ⁊ subiũ ducta atrunco t̾ra atq ꝑmixta.
in aliqͣnto altiores cumolos congeratur. Qd̃ si oliuetum suoloco fac̾e uo¬
lũis. ħ gña t̾raꝵ sequeris. Terrãtui mixta sit glarea. aut cretã fabuloniᷤ
ꝯuuinctiõe resolutã. aut pinguẽ sabulonẽ aut t̾rã nat᷑e densioris ⁊ uiuide
creta figuli omnino repudianda ẽ ⁊ liligmosa ⁊ in qua semꝑ humor ass¬
tit. ⁊ sabulo macer. ⁊ nuda glarea. Quam uis eñi cõp̾hendit. ñ ꝯualescit.
Pot̃ seri ⁊ ubi arbustus aut ylex steterat. Nam ceasus ⁊ excisa radices nor¬

Expanded text:
oc mense locis temperatis instituemus oliveta, que vel pastinis conserenda sunt, vel extremas circa decumanum tabulas cingant, vel suum locum tenebunt. locum palo antea deprimente. Hordei grana subter iaceantur et amputetur his quicquid putridi inventum fuerit, aut arentis et tunc capita earum luto velentur omnis subinde circa eas herba vellatur; et quoties se imber infuderit, brevissimis ac frequentissimis fossionibus solicitentur et subinde ducta a trunco terra, atque permixta, in aliquanto altiores cumulos congeratur; Quod si olivetum suo loco facere voluetis, hec genera terrarum sequeris, terram cui sit mixta glarea, aut cretam sabulonis coniunctione resolutam, aut pinguem sabulonem, aut terram nature densioris et tumide. Creta figuli omnino repudianda est et uliginosa et in qua semper humor assistit et sabulo macer et nuda glarea, quamvis enim comprehendat, non convalescit. Potest seri et ubi arburus, aut ilex steterat: at cesarus eruta et excisa, radices nox
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ sata oĩa cõp̾hẽd̾e fac̾eliꝰ posse. Aliis cẽpore qͦ uites putabãt sarm̃tũ
frugiferũ putate uitis in ip̃a uite qmͣ posst̃ dealto sullata medulla
excauãt ñ diuisum. ⁊ calamo afixo alligãt ne possit inu̾ti. tẽ copon qͥ¬
sapepinguedinẽ resolutũ ⁊ hoc tnͣsactis octonis dieb semꝑ renouãt
donec uitis g̃mina nouella ꝓdii cedant. Et ingͣnatis malis fieri ħ pos¬
st firmat᷑ ag̾cis ⁊ incerasiĩs opꝰ ẽ exꝑiri. De uite ninus lacͥmosa. xex¬
atis q̃lae̾ntaꝵ nimietate tabescunt. ⁊ deplorando uim roboris sin.¬
u au̾tr᷑ a fructu trunco eaꝵ lacerato g̾cissimũ fieriiubent. Si ħ minꝰ
r ꝓderit: radicũ robur pingue rescindi ut afferat medicinã uulnꝰ n¬
p̾ssum. Tunc insulsa amurea ad medietatẽ de cocta ⁊ refrigerata pla¬

Expanded text:
lii, tempore quo vites putant, sarmentum frugiferum putate vitis, in ipsa vite quam ponunt, de alto sublata medulla excavant, non divisum et calamo affixo alligant, ne possit inverti: tunc opium qusape similitudinem resolutum: et hoc transactis octenis diebus semper renovant, donec vitis germina novella procedant et in granatis malis fieri hoc posse firmatur a grecis et in cerasiis opus est experiri. DE INSITIONIBUS EODEM MEimarum nimietate tabescunt et deplorando vim roboris sui aertunt a fructu, trunco earum lacerato greci sinum fieri iubent. Si hoc minus proderit, radicum robur pingue rescindi, ut afferat medicinam vulnus impressum; tunc insulsa amurca ad medietatem decocta et refrigerata, pla
Abbreviated transcription (Latin):
Quartũ gñs columella sic retulit. gallicana cẽbra usq ad medullara
arborẽ ꝑforandam. plaga inc̾ius leuit̾ in clinata. ibi educto om̃i sero¬
be uitẽ ł ramũ admodũ foraminis imp̾ssi delibratũ. succidũ cũ ⁊ hum̃¬
cm st̾cte imp̃mi una aut duab ge̾mis foris relictis. Tunc argulla ⁊mus¬
ais ramum brachis crassitudine solidum. longum cubitis duol aut ampliꝰ
cerebrari nissit. in medio & plantam ꝑsici mneodem loco in quo ꝯsisttt. spc¬
liata ramis omĩb solo capite relicto. ꝑ ip̃m saligni mamibͥ foramen
indnei ⁊ unc eũd̾ salicis ramum t̾re capite utͦq dem̾so. inarcus similiu¬
die debe curuari. foram̃ luto musco. undis Etngi. Anno dem̃ exemo¬
to ubi infra medullam salicis cap̃ plancte sic choeserit. ut uurtas sit ee duo¬
b iita corꝑib. plantam subt̃ incidi. atq tͣisferre. eoger i ̃nami aies¬

Expanded text:
Quartum genus Columella sic retulit. Terebra usque ad medullam, arborem perforandam, plaga interius leviter inclinata; ibi educto omni scrobe, vitem vel tamum ad modum foraminis impressi delibratum, succidum tamen et humentem imprime, una aut duabus gemmis foris relictis: tunc argilla et mus, salicis ramum brachii crassitudine solidum, longum cubitis duobus aut amplius, terebrari iussit in medio et plantam persici, in eodem loco in quo constitit, spoliatam ramis omnibus, solo capite relicto, per ipsum saligni manubrii foramen induci: tunc eumdem salicis ramum, terre capite utroque demerso, in arcus similitudinem debere curuari, foramen luto musco vinculisque stringi: anno deinde exempto, ubi infra medullam salicis caput plantule sic coheserit, ut unita sit ex duobus mixta corporibus, plantam subter incidi, atque transferr
Abbreviated transcription (Latin):
culis altiorib in medio find̾ e.⁊ ibi surcłos exutͣq parce rasos
inmodum cunei ut in tegra sit metlulla dem̾gẽ p̾misso añ cune¬
olo. Quo subducto: depositus surcłs redeunte in plagam mat̾ia
possit astͥngi. S ħ utrumq gñs uernum ẽ. ⁊ fit crescente lima
ubi incipit arboꝵ gemina turgesc̾e. Surculi autẽ qui inseren¬
di sunt. sint nouelli. fertiles. nodosi de nouo nati. ab orientali ar¬
boris parte decisi. cͣssitudine digiti minoris. bifurci ł tͥfurci gẽm
płib uberati Si arborẽ minorẽ desiderabis miserere inqua sc̃a sine du¬
biomeliora in crementa ꝓueniũt. cͥca t̾rã secato ⁊ qd̾ meliꝰ ẽ sirełos int
signũ corticemq depone cc̃ stͥnge. Quid a rasum eretͣa parde surcłm
quenientẽ solidati arboris inserende. sic inserende sic in medio deponũt
utconter surcli undiq cortici arboris reddat᷑ eqͣlis. Sr in nouella arbo¬

Expanded text:
nculis arctioribus in medio findere et ibi surculos ex utraque parte rasos nculis arctioribus in medio findere et ibi surculos ex utraque parte rasos et in modum cunei, ut integra sit medulla, demergere; premisso ante cuneolo: quo subducto, depositus surculus redeunte in plagam materia, possit astringi: sed hoc utrumque genus vernum est et fit crescente luna, ubi incipit arborum gemma turgescere. Surculi autem qui inserendi sunt, sint novelli: fertiles nodo, si de novo nati, ab orientali arboris parte decisi, in crassitudine digiti minoris bifurci vel trifurci, gemmis pluribus uberati. Si arborem minorem desiderabis inserere, in qua sine dubio meliora incrementa proveniunt, circa terram serrato et quod melius est, surculos inter lignum corticemque depone et tunc astringe quidam rasum ex utraque parte surculum convenientem soliditati arboris inserende, sic in medio deponunt, ut cortex surculi undique cortici arboris reddatur equalis; sed in novella arbo
Abbreviated transcription (Latin):
celebratur insitio. que fit tͥbus gñib. S exhis duo nc̃ fieri po¬
sunt t̾ciũ reseruat᷑ estati. St̃ autẽ inserendi hec. aut sub cortire. ai
intrunco. aut emplastro. Inseremus gͦ si arborem uel ramum in
loco qͥ nitidꝰ est ⁊ sine cicatͥce. Serra recidemus non leso cortice po
serraturam plagam ferram̃tis acutis incidamꝰ. iñ quasi cuneum
tenuem ferreum ł osseum maxime leoninum inter corticem ⁊ lig¬
tur. E in eum modum subducto cineo statim surculum m̾gunꝰ
un a parte decisum. salua medulla ⁊ cortice partis alt̾ius supra qͥ¬
arborẽ sex ł.uiii. digitis emineat. duos ł tres ł płes surcłos ꝓtrum¬
ci qualitate ꝯsticumꝰ. qͣt̾iis digitis ł ampliꝰ int̾ eos spatiũ relinque¬
mꝰ. Tunc uinto aut ulmo aut uimine stͥngimꝰ. ⁊ suꝑlutũ musco
tectũ ponemꝰ. ac ligabimꝰ. ut . iiiͬ. digitis supͣlutũ possit surculus
emuiere. Plerosq delectat stͥctũ pͥmo secte arboris aruncum ui¬

Expanded text:
 que fit tribus generibus, sed ex his duo nunc fieri possunt, tertium reservatur estati. Sunt autem inserendi genera hec, aut sub cortice, aut in trunco, aut emplastro. Inseremus ergo sic. Arborem vel ramum in loco qui nitidus et sine cicatrice est serra rescindemus, non leso cortice; post serraturam, plagam ferramentis incidamus: Inde quasi cuneum tenuem ferreum, vel osseum, maxime leoninum inter corticem et ligs fascia dissipetur et in eum modum subducto cuneo, statim surculum mergimus, una parte decisum, salua medulla et cortice partis alterius, qui supra arborem sex vel octo digitis emineat. Duos vel tres vel plures surculos pro trunci quantitate constituimus, quaternis digitis vel amplius inter eos spatium relinquentes, tunc iunco aut vimine stringimus et desuper lutum musco tectum ponemus ac ligabimus, ut quatuor digitis super lutum possit surculus eminere. Plerosque delectat strictum prime secte arboris tuncum vi
Abbreviated transcription (Latin):
dit dum uiride ẽ. optimũ s cito uetustate corrumpitur. Optimũ lici¬
nia dat. Płimũ sergia. S dehis: hoc gen̾ alit̾ precepisse sufficiet. Alau¬
lius faciemꝰ:. si ordines in fauonium dirigamꝰ. sum deponentur inseri¬
bes siccas ꝯstituant᷑ qͣt̾nis pedib fossas. suarea ⁊̃ uͥ lapides defu̾int mis¬
ceat᷑ ⁊ st̾cus. Si clausus locꝰ ẽ: modice supͣ t̾rã q̃ ponunt᷑ emineant. Si
pecora formidantur: altiores crunci ẽẽ debebunt. In siccis uͦ ꝓuinciis cũ
pluiie desunt.⁊ rigare ꝯueniet. Si ꝓuincia indiget oliuetis. ⁊ ñ ẽ uñ

Expanded text:
dit dum viride, est optimum, sed cito vetustate corrumpitur: Optimum Licinia dat, plurimum Sergia. Sed de his generaliter hec percepisse sufficiat, maiour in scrobes siccas constituantur, quaternis pedibus fossas: glarea etiam ubi lapides defuerint misceatur et stercus. Si clausus locus est, modice supra terram que ponuntur emineant. Si pecora formidantur, altiores trunci esse debebunt. In siccis vero provinciis cum pluvie non sunt, rigare conveniet. Si provincia indiget olivetis et non est unde
Abbreviated transcription (Latin):
uitem licebit expandere. In exilibus aut estuosis. aut decliuis. aut
ꝓcellosis. humilior est habenda. Locis pingͥb singłis brachiis uitium
bina fiagella dimitte. Sed erit sapientis estimareuim uitis. Nam que
altiꝰ colitur ⁊ fecunda ẽ. plusqͣm octo palmites hr̃e non debeti ita ut ꝯ¬
sid̾ emꝰ semꝑ in inferiori parte custodem. sirca crus qͥcqͥn nascitur
amputandum ẽ. si ñ de sid̾et uinea reuocari. Q si trũcus uitis soles aut
pluuiis aut noxiis animalib est canatꝰ. purgamꝰ qͥcqͥd ẽ morcuum.
plagasq eas amurea linimꝰ. ⁊ t̾ra quod ꝓderit ad uersum p̾dicta co¬
tex ⁊̃ rescissus ⁊ pẽdens auite tollat᷑. que res minorẽ fece redit in
uino. Muscus radatur ubicumq reꝑtus. s plage quas in duro uitis
acripiet. oblique ⁊ rotunde ẽẽ debebunt. Decisis sicut supͣ dixi male n¬
tis omnib i ueterib nouellis ⁊ fructuarios serua. Unoues ⁊̃ custodum¬

Expanded text:
vitem licebit expandere. In exilibus, aut estuosis, aut declivibus, aut procellosis, humilior est habenda. Locis pinguibus singulis brachiis vitium bina flagella dimitte, sed erit sapientis estimare vim vitiis. Nam que altius colitur et fecunda est, plusquam octo palmites habere non debet. Ita ut desideremus semper in inferiore parte custodem. Circa crus quicquid nascitur amputandum est, si non desideret vinea revocari. Quod si truncus vitis sole, aut pluviis, aut noxiis animalibus est cavatus, purgemus quicquid mortuum est, plagasque eius amurca linamus et terra, quod proderit adversum predicta. Cortex etiam rescisus et pendens a vite tollatur, que res minorem fecem reddit in vino. Muscus radatur ubicumque repertus. Sed plage quas in duro vitis accipit et oblique et rotunde esse debebunt. Decisis sicut supradixi male natis omnibus et
Abbreviated transcription (Latin):
saput sarmenti cũ deponit᷑. corquendum non ẽ. irec aliquo more uex¬
qmͣ teneat. Ponende sunt uites placidis dieb ac tepidis. eurandĩ
ne sarmenta sole urantur aut uẽto sed ł statĩ ponantur ł obruta
reseruentur. hoc m̃se ac deinreps doto u̾e uinea ponenda ẽ regionis
frigidis pluuiosis pingͥbꝰ cãpis : humidis ꝓuinciis. Sit aut̾e m̃sura s.a.¬

Expanded text:
aput sarmenti cum deponitur torquendum non est, nec aliquo more vext. Ponende sunt vites placidis diebus ac tepidis, curandumque ne sarmenta sole urantur, aut vento, sed vel statim ponantur, vel obruta reserventur. Hoc mense ac deinceps toto vere; vinea ponenda est regionibus frigidis, pluviosis, pinguibus campis, vel humidis provinciis. Sit autem mensura sar
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥ diũsa dirert̃ uł singła inuascłis uł fictilib picatis atq obliti.
claudiuł argula inuolii. uł solos pedicłos creta adlini. ułmn tabuꝰ¬
lis sub st rata palea disponi.⁊ stram̃tis desuꝑiori parte cooꝑiri. Mela ro¬
tnda que orbicłata dñr sine cura toto anno seruare se possunt. aps
in putes uł in cist̾u̾a m̃gunt. uasa fictilia. qͥb diligent̾ picatis ⁊ claus

Expanded text:
atis atque oblitis claudi, vel argilla involui, vel solos pediculos creta allini, vel in tabulis substrata palea disponi et stramentis de superiori parte cooperiri. Mela rotunda, que orbiculata dicuntur, sine cura toto anno servare se possunt. Alii in puteo vel cisterna mergun
Abbreviated transcription (Latin):
marcio serendũ nonẽ ne pastu suo pecorib noceat.⁊ boues ra¬
unc pomis: uitib uetus urnra si affundatur. & numero fructun
prestat ⁊ forme. ciu ꝓderit ait amurcam misceamus in sulsan
maxime in ocłis. Sed hoc frigidiorib debet antequ̾a feruor in cipi
etiã nunc ordeum galaticum quod graue ⁊ candidum ẽ seret̃. loci

Expanded text:
martio serendum non est, ne pastu suo pecoribus noceat et boves redtibus vetus urina si affundatur et numero fructuum prestat et forme: cui proderit ut amurcam misceamus infusam, maxime in oleis: sed hoc frigidioribus diebus antequam fervor incipiat. Etiam nunc ordeum galaticum, quod grave et candidum est, feretur i
Abbreviated transcription (Latin):
&tendunt. fortioribus ramis arboꝵ płes mat̾ie. debiliorib imponende st̃ pau¬
ciores. Putandi autẽ rõ talis ẽ ut uet̾a sarmenta qͥb pͥmi ami fructꝰ pepend̾
omnia recidant᷑. ⁊ noua cͥcũcisis capreolis ⁊ ramulis inutilib dimitantur
S: ꝓuidendũ est omĩb annis uitẽ resolui acreligari quia refrig̾ant᷑. Ita for¬
mandi sunt rami arborũ uitiferarum ne alt̾ sub alt̾ius linea dirigatur. sed
loco pingui ulmus at̾ra octo pedib. gracili uͦ uͣn. sine ramo relinquenda e
Insolo roscido ⁊ nebuloso rami arboris uicifere morientem ⁊ occidentem
putatione dirigantur. ut lat̾a uacuasolis radiis m̃bra cotiꝰ uitis ostendãt

Expanded text:
extendunt; fortioribus ramis arborum plures materie, debilioribus imponende sunt pauextendunt; fortioribus ramis arborum plures materie, debilioribus imponende sunt pauciores. Putandi autem ratio talis est, ut vetera sarmenta, quibus primi anni fructus pependit, omnia rescidantur et nova circuncisis capriolis et ramulis inutilibus dimittantur. Sed providendum est omnibus annis vitem resolui ac religari, quia refrigeratur. Ita reformandi sunt rami arborum vitiferarum ne alter sub alterius linea dirigatur; sed loco pingui, ulmus a terra octo pedibus, gracili vero septem si ne ramo relinquenda est. In solo roscido et nebuloso, rami arboris vitifere in orientem et occidentem putatione dirigantur, ut latera vacua, solis radiis, membra totius vitis ostendant
Abbreviated transcription (Latin):
iniugo. ł ꝑgula.uͥ.iiiͦi. pedib supͣ t̾ram leuate steterint quat̾na brach
hañt si maera uitis erit. insingłis brachiis singła fiagella dimittimus.
Si pingͥsibina. Sed ꝓuidendũ ne inuna par̾te suc sarmenta qͥseruas.
ad̾ cum fit uitis tanqͣm si fulgure tangat᷑ areseit. Relinquenda sunt sur¬
nenta. neqͥ cca durum neq in summo. qui a h ł pampinaria minꝰ alfe¬
runt. Ila uitẽ numietate fetus onerant.⁊ longius dueunt. Quare: in me¬
dioloco seruanda st̃ qͥ tuem̃. Plaga non iuta gemiam s aliqͣnto suꝑius
fiat. ⁊ auercitur agẽma ꝓpt̾ lacͥm̃a defluente. depulas c̃axiiatuun
itis que in arbore collocat᷑ pͥma eius mat̾ia ad sed̃am ł c̾ciam ge̾mam
p̃cidat᷑. Dem̃ omnib annis aliqͥd ꝑramos cresc̾ẽ subiñ ꝑatiam. unana¬
tiam semꝑ ad cacum̃ arboris dirigentes. S quifrretum uolunt maximũ
mat̾ias plures ꝑramos submittunt. Qui uinum melius sarm̃ta incacum̃

Expanded text:
i quatuor pedibus supra levate steterint, quaterna brachia habeant. Si macra vitis erit, in angulis brachiis singula flagella dimittimus; si pinguis bina; sed providendum ne in una parte sint sarmenta que servas; quod cum fit, vitis tamquam si fulgure tangatur arescit summo. Relinquenda sunt sarmenta neque circa durum, neque in summo; quia hec velut pampinaria minus afferunt. Illa autem nimietate fetus onerant et longius ducunt; quare in medio loco servanda sunt que tuemur. Plaga non iuxta gemmam, sed aliquanto superius fiat et avertatur a gemma propter lachryman defluentem. DE ARBUSTIS gemmam proscidatur. Deinde omnibus annis aliquid per ramos crescere subinde patiamur, unam materiam semper ad cacumen arboris dirigentes; sed qui fructum volunt maximum, materias plures per ramos submittunt: Qui vinum melius, sarmenta in cacumine
Abbreviated transcription (Latin):
oc m̃se iocis frigidis aliquatenus ⁊ tẽꝑatis uitium iusta putatio. S tili
multe st̃ uinee diuidantur. ⁊ pars eaꝵ que septentͥonẽ respiciet uer¬
no putetui. alia pars ad uersa dementiorib plagis recidat᷑ autumpno.
S in putatione semꝑ nitam᷑ ut uitis fiat in crure robustior. ne debili ui¬
ticłẽ. duo duramenta seruemus. auferenda sc̃ leta. in torta. debilia.

Expanded text:
oc mense locis frigidis aliquatenus et temperatis vitium est iusta putatio. Sed ubi multe sunt vinee dividantur et pars earum que septentrionem respiciet, verno putetur. Alia pars adversa clementioribus plagis, rescidatur autumno. Sed in putatione semper nuamur ut vitis fiat in crure robustior, vel debili viticule duo duramenta servemus. Auferenda sunt leta, intorta, debilia,
Abbreviated transcription (Latin):
substituende sunt alie. Inloco clnioso humilius rami arborum seruã
di. In plano ⁊ uliginoso. alt̾ius. Palmites ad arborẽ non duro uimme
ligentur. ne eos uincłm recidat aut atterat. ħ autẽ nou̾is quia palmel¬
quodext᷑ ligat᷑am pendens habuerit fristu induet. Qd̃ in fraligat᷑am.
materie sequentis anni deputabit. Deꝑ uincialibꝰ uineis. putãd̾.xiiii.¬

Expanded text:
s ostendant. In loco clivoso humilius rami arborum servandi sunt, in plano et uliginoso altius. Palmites ad arborem non duro vimine ligentur, ne eos vinculum rescindat aut atterat. Palmes quod extra ligaturam pendens habuerit fructum, innuit quod infra ligaturam materia sequentis anni deputabitur. DE NOVELLARUM VITIUM PUTATI
Abbreviated transcription (Latin):
Iubi ꝯualuerit hinc post bienniũ radicatas uites ł arbusculas tͣnsfe.¬
res. Quaseũ depones inscrobe ad singłas mat̾ias redigis putatis om̃ib
que scabra sc̃. curitatis ⁊̃ radicib siqͣs pot̾ius inuenire ueratas. Insero
autr̃ ad arbustũ faciendũ duas radicatas uites de ponis. ħ seruans ne
se in radicẽ ꝯtingant. s lapides quinũ ꝓpe librarum medios int̾ intĩa¬
q ꝯstitues. Et ip̃as uites ad scrobis lat̾a discreta ꝯiunges. Mago asseri
serobem ñ pͥmo anno eẽ cõplendam sed subinde coeqͣnͣdã que res uitẽ
faciet altnus fund̾e radices. S ħ aridis ꝓuiciis forte ꝯueniat. humi¬
dis autẽ sata putresient recepto humore nisi statim t̾ra cumulei
Sed arbusta qui faciet. plantas arborũ de his gn̾ib ponat. łsi ago
suppetit abundantia. his utatur. popło. ulino. fraxo inmontanis

Expanded text:
ubi convaluerint, hinc post biennium radicatas vites vel arbustulas transferes; quas cum deponer in scrobe, ad singulas materias rediges, putatis omnibus que scabra sunt, curatis etiam radicibus, si quas potueris invenire vexatas. In scrobe autem ad arbustum faciendum, duas radicatas vites depones; hoc servans ne se in radice contingant, sed lapides quinum prope librarum medios inter utramque constitues et ipsas vites ad scrobis latera discreta coniunges. Mago asserit, scrobem non primo anno esse complendam, sed subinde coequandam, que res vitem faciet altius fundare radices. Sed hoc aridis provinciis forte conveniet. Humidis autem sata putrefient recepto humore, nisi statim terra cumuletur. Sed arbusta qui faciet, plantas arborum de his generibus ponat: vel si suppetit abundantia, his utatur, populo, vimo, Fraxino. In s
Abbreviated transcription (Latin):
sit gleba ne macer sabulo sine admixtione t̾reni. Ne creta sola ni
harene sqͣlentes ne ieuna glarea nec aurosi puliu̾s lapidosa maues.
ne salsa uel amara ne ulignosa t̾ra ne tofus arenosus atq ieiunꝰ ne
fallis nęmis opaca ⁊ solida s gleba putͥs ⁊ fere nigͣ ⁊ ad tegẽd̾a se gͣ¬
minis sui eͣte sufficiens aut mixti coloris. Que ⁊ si rara sit tñ pin¬

Expanded text:
sit gleba, ne macer sabulo sine admixtione terreni; creta sola, ne arene squalentes, ne ieiuna glarea, ne aurosi pulveris lapidosa macies, ne falsa vel amara, ne uliginosa terra, ne tophus arenosus atque ieiunus, ne vallis nimis opaca et solida. Sit gleba putris et fere nigra et ad tegendam se graminis sui
Abbreviated transcription (Latin):
eris gͥ salubͥtatẽ declarant lo ca ab infimis uailibꝰ lib̾a. ⁊ nebular
noctibꝰ ab soluta ⁊ habitatoꝵ ꝯsid̾ata corpuscła si eis color sanus.
Apitis firma sinceritas. in offensũ lum̃ ocłoꝵ purus auditꝰ. faues
c̃omeatũ liqͥde uoces exercent. ħ gñe benignitas aeris approbat᷑. his
que uͦ salubͥtas. sic agnoscit᷑. Primũ ne alicimis aut palude duca
ne de metallis originẽ sumat. s sit ꝑspicui coloris neq ullo aut
sapore aut odore uiciet᷑. nullus illi limus insidat. frigus cepore suo
mulceat estatis incẽdia mord̾etur. S qͥr solet his omĩb ad sp̃ẽm cus¬
coditis occulciorẽ noxam seruare nat᷑a. ipãm qͦ ex incolaꝵ salubrita¬
te nosceamꝰ si faures bibentiũ pure st̃ si saluo capite impulmonibꝰ
ic thorace aut nulla ẽ aut rara causatio. Nã plerũq has noxas corꝑ¬

Expanded text:
eris salubritatem declarant loca ab infimis vallibus libera et nebularum noctibus absoluta et habitatorum considerata corpuscula, si eis color sanus, capitis firma sinceritas, inoffensum lumen oculorum, purus auditus, fauces commeatus liquide vocis exercent; hoc genere benignitas aeris approbatur. His vero salubritas sic agnoscitur, primum ne a lacunis aut palude ducatur, ne de metallis originem sumat, sed si perspicui coloris, neque ullo, aut sapore, aut odore vitietur; nullus illi limus insideat, frigus tepore suo mulceat, estatis incendia moderetur. Sed quia solet, his omnibus ad speciem custoditis, occultiorem noxam tectior servare natura, ipsam quoque ex incolarum salubritate noscamus, si fauces bibentium pure sint, si salvo capite, in pulmonibus ac thorace, aut nulla est, aut rara causatio. DE TERRE FEC
Abbreviated transcription (Latin):
nasturcii orimi eruce radicis inmiseris. Tunc in uolutã fumo bacca t̾ra
optine culta breui scrobe demerseris. Rafanꝰ nitit᷑ in radicẽ cet̾a semi¬
na insũmo. lactuca parit̾ m̾gente ꝓsiliũt. singłoꝵ sapore seruato.¬

Expanded text:
nasturcii, ocimi, eruce radicis immiseris; tunc involutam fimo baccam, terra nasturcii, ocimi, eruce radicis immiseris; tunc involutam fimo baccam, terra optime culta, brevi scrobe demerseris. Raphanus mittitur in radicem, cetera semina in summos, lactuca pariter emergente prosiliunt, singulorum sapore ser
Abbreviated transcription (Latin):
ense ianuario lactuca serẽda ẽ: uel decẽbri ut planta eiꝰ februario
ẽnsferat᷑. It̃ q̃ februario serit᷑ ut possit apͥli m̃se tͣnsferri. S c̾tum
est eã totoanno bñserisilocus sit letꝰ stercoratꝰ irriguus anteqͣmͣ pan¬
gat᷑ radices eiꝰ resecemꝰ eqͣlit̾ ⁊ liqͥdo fimo limamꝰ. ł que iã pante sunt:
nudate letamen accipiant. Amant solũ subactũ. pingue humidũ
stercoratũ. Int̾ has herba manu euellenda ẽ ñ sarculo. latior fit si
rara ponat᷑. uel eũ ꝓduc̃e incipiet caulẽ eo leuit̾ inciso. gleba p̃ma¬
t᷑ aut testa. sandide sieri putant᷑. sisluminis harena uł littoris freq̃¬
t̃ spargat᷑ in medias. ⁊ collectis ip̃e foliis alligñt᷑. Sed uicio loci uł
tẽporis uł seminis cito lactuca durescit. plantã eius auulsa ⁊ denuo
posita teneritudinẽ conseqͥtur. It̾ multis seminibꝰ condita nascet᷑. si
capͥni stercoris baccã subula subtilit̾ ercauaris.⁊ in ea sem̃ lactuce

Expanded text:
ense ianuario lactuca serenda est, vel decembri ut planta eius februario transferatur. Itemque februario seritur, ut possit aprili mense tranferri. Sed certum est eam toto anno bene seri, si locus sit letus, stercoratus, irriguus, antequam pangatur, radices eius resecemus equaliter et liquido fimo linamus, vel que iam patefacte sunt nudate letamen accipiant. Amant solum subactum, pingue, humidum, stercoratum, inter has, herba manu est vellenda, non sarculo, latior fit si rara ponatur; vel cum producere incipiet caulem, eo leviter inciso, gleba prematur aut testa. Candide fieri putantur, si fluminis arena ac littoris frequenter spargatur in medias et collectis in se foliis alligentur, si vitio loci, vel temporis vel seminis cito lactuca durescit; planta eius avulsa et denuo posita, teneritudinem consequetur. Item multis seminibus condita nascetur, si caprini stercoris baccam subula subtiliter excaveris et in ea semen lactuce,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ trescit luna seminentunque secanda st̃ ł legenda cumminuit᷑.
menta płibꝰ locis ꝑ ortũ disposita simul omĩa. cũ nebulas uidĩs in¬
stare cõbures. sont᷑ gndinẽ multa dñr. Panno russeo multa cooꝑitur.¬

Expanded text:
cum crescit luna seminentur; que secanda sunt vel legenda, cum minuitur. cum crescit luna seminentur; que secanda sunt vel legenda, cum minuitur. menta pluribus locis per hortum disposita simul omnia cum nebulas videris instare, combures. Contra grandinem, panno russo mola cooperitur