comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne turnum: ea multis rebo indicat ꝑtitionem.: qdł festinatis ue.¬
nait. qđ per hostes uulneratus: qđ tum nomine appellat. nam
contumelia est nomine superiorem uoqSic in georgicis Mater
in te suprema salus: omta quae supra upna docerat oratio dissol.¬
uit .. fultanat eneas. eotaggeratio est.: sisulo post horrendumꝙ in¬
tonat armis. ⁊ Minatur deiecturi arces: qetdicerat & equa sola fu¬
mantia culmina ponam. ⁊ Mussat. modo ettat ÷ Praeterea regina qr
oceurrebat amatam pro eius partibo tuti.s ⁊ proportis. contra illos
multiplici nuntio. ⁊  obtutu tacito stetit. itu. & obtutus proprie
p.o.c.ii. non⁊ .c.d.o.N. propter illum tu cium deserto in gramine
uersas insania quia in hostes ferebat᷑. ⁊ M luctu: propter amate
cognite mortem .⁊ discussa umbre: postꝗ̃ ntis caligo discessit qđ
sequentia indicant & lue metiti reddita efs Turbictus plenus per¬
turbationis quam adduxerat ille qđ ei inarem creabat dolorem.

Expanded text:
multis rebus indicat perturbationem: quod festinans venit, quod per hostes, quod vulneratus, quod Turnum nomine appellat; nam contumelia est nomine suo superiorem vocare: sic in georgicis "mater, in te suprema salus omnia quae supra Iuturna dixerat, oratio isvit. FVLMINAT AENEAS A. exaggeratio est: sic paulo post «horrendumque intonat armis». MINATVR DEIECTVRVM ARCES quia dixerat «et aequa solo fumantia culmina ponam». MVSSAT modo dubitat. PRAETEREA REGINA TVI quia occurrebat, Amatam, pro eius partibus niti. SOLI PRO PORTIS contra illud INE RERVM multiplici nuntio. ET OBTVTV TACITO STETIT vultu: et obtutus est proprie. PVDOR propter illud «tu currum deserto in gramine versas». INSANIA qua in hostes ferebatur. MIXTO LVCTV propter Amatae cognitam mortem. DISCVSSAE VMBRAE postquam mentis caligo discessit: quod sequentia indicant ‘et lux reddita menti est’. TVRBIDVS plenus perturbationis. QVAM EDVXERAT IPSE quod ei maiorem creabat dolorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ad armia. & est militaris uere ⁊ Mlussant. modo quarutituo en sossensu
uario : alũ enum tutni dicta: &e alũ chrancis probabatit in. Discosoue amno

Expanded text:
‘arma arma’. Et militaris vox est. MVSSANT modo ‘queruntur’. DISSENSV ‘arma arma’. Et militaris vox est. MVSSANT modo ‘queruntur’. DISSENSV VARIO alii enim Turni dicta, alii Drancis probabant. PISCOSOVE AM
Abbreviated transcription (Latin):
fauorem conciliat populi. & si socen nominis praeuidicio latini unplicat
et drances potius siuie est hec ira deor morte luat siue est ixtus & gloria
tollat: Sensus obscure quidem didtus sed fatalis: & qui de usu tiunq̃ recedat
nam ita irati de inimico dicere consueuimus. habeat: nec bonis meis nec
malis rebꝰ interset. Nolo sit meae aut parnceps gloriae: aut in me inuicdia
e infelicitatis cõmunione cõmoueat: sicut nunc de cdrance dicit siue est
si drances pariter forte moriatur. Si uero me urtus & gloria coritabunt
nolo ignauus felicitatis aliene sit particeps. si meis pugnat auspicis forte
supant. i Castra eneas aciemq mouebat. idest ducebat exercitum. ut
nos astra monemus. Lucanus. Brundusium decimis uib& htic auiugẽ
castris decana dectuctione. n ẜ remit arma uiuentus. hoc est fresneban

Expanded text:
favorem conciliat populi, et a soceri nominis praeiudicio Latini inplicat favorem conciliat populi, et a soceri nominis praeiudicio Latini inplicat llo’. NEC DRANCES POTIVS SIVE EST HAEC IRA DEORVM MORTE LVAT SIVE EST VIRTVS ET GLORIA TOLLAT sensus obscure quidem dictus, sed facilis et qui de usu numquam recedat: nam ita irati de inimico dicere consuevimus ‘abeat tamen, nec bonis meis nec malis rebus intersit: nolo sit aut meae particeps gloriae, aut mihi invidiam ex infelicitatis communione commoveat’: sicut nunc de Drance dicit ‘sive est si Drances pariter forte moriatur; si vero me virtus et gloria comitabuntur, nolo ignavus felicitatis alienae sit particeps, si, dum meis pugnat auspiciis, forte superarit. CASTRA AENEAS ACIEMQVE MOVEBAT id est ducebat exercitum, ut «nos castra movemus»: Lucanus «Brundisium decimis iubet hanc attingere castris», decima deductione. FREMIT ARMA IVVENTVS hoc fremebant
Abbreviated transcription (Latin):
sint adepti.⁊ Est & uulscoꝵ egregia de gente camilla: ut in .uiiͦ. segregatã
eam a iuiroꝵ efficit multitudine: & quantũ ad sexum non potest laudat
utitur dudtu. nam obliq promidtit se singulari certamine dimicare uel
latini s t antumq bonis cõmunib obsto. & in tantum suis cõmodis pu¬
blicis: ut iusi solus dimicauero concidat uniuersa res.p.⁊ Non adeo: non
multum. nam uerecunde dicit. assuetam manib sius esse uidtoriam. ic ł an¬
ta pro spe. ut sol&̃ dicat seruasse rem .p. ⁊ lbo anitis conara: ac sidicer&.
desunt corporis iuires.. Uel. etiam.  Magnum prest& actallem. & presto illũ
idest melior illo sum: & presto illi dicimus. cicero in caesariais. t anto ille su
nia licuꝰ possimus dicere qđ hoc turnus ignor&. quod tamenꝰ hoc nõ ualde
idoneum comprobatur... Uobis animam hanc soceroꝙ latmo: benie sibi &d

Expanded text:
sunt adepti. EST ET VOLSCORVM EGREGIA DE GENTE CAMILLA ut in septimo, segregem sunt adepti. EST ET VOLSCORVM EGREGIA DE GENTE CAMILLA ut in septimo, segregem eam a virorum efficit moltitudine: et quoniam a sexu non potest, laudatutitur ductu: nam oblique promittit se singulari certamine dimicare vellLatini». TANTVMQVE BONIS COMMVNIBVS OBSTO et in tantum obsum commodis publicis, ut nisi solus dimicavero, concidat universa res publica. NON ADEO non multum: nam verecunde dicit adsuetam manibus suis esse victoriam. TANTA PRO SPE ut solus dicar servasse rempublicam. IBO ANIMIS CONTRA ac si diceret, si desunt corporis vires. VEL etiam. MAGNVM PRAESTET ACHILLEM et ‘praesto illum’, idest melior illo sum, et ‘prnia: licet possimus dicere quod hoc Turnus ignoret; quod tamen non valde idoneum comprobatur. VOBIS ANIMAM HANC SOCEROQVE LATINO bene sibi et
Abbreviated transcription (Latin):
tare. Dies: tempus. ⁊ Lusit: decepit. ut qui natum totiens .t. q.q. ludis fals
in solidum reuocauit oppressos. paulo ante derelictos. lusit uero & decepͭ
felices.s Non erit aucilio nobis aetolus & arpi: Redit ad res quae occurre¬
bãt : sed negantur aucilia accolum: aut dicendo eius uires: ex graecae gen-¬
tis cõmemoratione debilitat. s At mesappus erit. felixq columnius: bene
duo dixcit qua quaerunt᷑ in bello fortitudinem & felicitatem. Nam de me¬
sappo iam legimus. quem neq fas igni cuiꝗͣ sternere nec ferro: utrumq con.
tra diomedem dicit. quem dicendo gracum inertem significauit. infelicita¬
tem uera eius supra ctida legatoꝵ uerba testantur.s Nec parua sequetur
gloria delectos. Litotes figura. minus enim dixit ꝗͣ uoluit. nam hoc signisi¬
cat latitia pubes celerriie uictoriam adipiscetur. ꝗuis greci post decenniũ

Expanded text:
tare. ‘Dies’ tempus. LVSIT decepit, ut «quid natum totiens, crudelis tu quoque,tare. ‘Dies’ tempus. LVSIT decepit, ut «quid natum totiens, crudelis tu quoque,st sensus: in solidum revocavit oppressos paulo ante derelictos, lusit vero et decepit felices. NON ERIT AVXILIO NOBIS AETOLVS ET ARPI redit ad rem, quia occurrebat: sed negantur auxilia. Aetolum autem dicendo eius vires ex Graecae gentis commemoratione debilitat. AT MESSAPVS ERIT FELIXQVE TOLVMNIVS bene duo iunxit quae quaeruntur in bello, fortitudinem et felicitatem: nam de Messapo iam legimus «quem neque fas igni cuiquam, nec sternere ferro». Vtrumque autem contra Diomedem dixit, quem dicendo Graecum, inertem significavit. Infelicitatem vero eius supra dicta legatorum verba testantur. NEC TARDA SEQVETVR GLORIA litotes figura: minus enim dixit quam voluit. Nam hoc significat: Latina pubes celerrime victoriam adipiscetur, quam vix Graeci post decennium
Abbreviated transcription (Latin):
Indecores : decor decoris facit sicut audtor audtoris: dedecus dedecoris sicut pe¬
cus pecoris: simpliciter facit in compos itione. indecor indecoris: indecus in¬
decoris. ergo a neutro co. breuis est: in masculino producitur. Unde appar&ꝰ
systolem fecisse uirgilium. nam indecores nominatiuus est pluralis a mascu¬
lino ab eo qđ est indecor. nam non potest indecus faceres: neutrum erum
us. terminatum masculini ex se non facit: aut certe dicamus indecores de-¬
clinationem esse cuius nominatiuus singularis non inuenitur. is in limine
primo deficimus: idest quasi in ipso initio & aditu infelicitatis: & ad illud
respexit qđ supra docerat. & semel agmine uerso funditus occidimus.s Mul¬
ta dies: illi rei uehementer intendit quia diocerat neq hab& fortuna ingreᷤ¬
sum: dicens fortuna tam labores ꝗͣ felicitatem pro tempori qualitate mu¬

Expanded text:
INDECORES ‘decor’ decoris facit, sicut ‘auctor’ auctoris: ‘decus’ decoris, sicut ‘peINDECORES ‘decor’ decoris facit, sicut ‘auctor’ auctoris: ‘decus’ decoris, sicut ‘pecus’ pecoris. Similiter facit et in compositione ‘indecor’ indecoris, ‘indecus’ indecoris. Ergo in neutro ‘co’ brevis est, in masculino producitur: unde apparet systolen fecisse Vergilium. Nam ‘indecores’ nominativus est pluralis a masculino, ab eo quod est ‘indecor’: nam non potest ‘hic indecus’ facere: neutrum enim ‘us’ terminatum, masculinum ex se non facit. Aut certe dicamus ‘indecores’ declinationem esse, cuius nominativus singularis non invenitur. IN LIMINE PRIMO quasi in ipso initio et aditu infelicitatis: et ad illud respexit quod supra dixerat «et semel agmine verso funditus occidimus». MVLTA DIES illi rei vehementer incumbit, quia dixerat «neque habet Fortuna regressum», dicens Fortunam tam labores, quam felicitates pro temporum qualitate mu
Abbreviated transcription (Latin):
Timuit ne quas effundere uoces uelix & eternam fletu corrumpere faraam
Urbes italt: quia diomedes peregrinus fuerat. nam hoc dicit habemus robur
italum: non grecum militem itiertem &̃ dissolutum. ⁊ deraꝑ surit. superhar¬
matas parteos suas troiatori uires imitiuens. quid enura proderat adocisse qđ¬
superessent latinis ardcilia: si etiam troianoꝵ integrae uires esse probarent᷑.
Cum multo gloria uenit sanguine: ac si dicer& non est iudicanda uctoria que
ꝑ immensa detrimenta contingit. & hoc est unde laudat salustuis dicẽs
oui uictoriã incruenta de exercitu reportarent.. Sunt illis sua funera: ĩd
troianis. legitur & illi d aut enee intelligimus aut aduerbium loci est
pro illic. ut in scdo. pat&ꝰ isti ianua leto pro istic. es Parq per om̃s tempestaᷤᷤ.
alibi ꝗͣta per ideos .s. e. in. campos. nam bello crebro comparat tempestatẽ.

Expanded text:
«timuit, ne quas effundere voces vellet et aeternam fletu corrumpere famam». «timuit, ne quas effundere voces vellet et aeternam fletu corrumpere famam». Urbes italae quia Diomedes peregrinus fuerat. nam hoc dicit: habemus robur Italum, non Graecum militem, inertem et dissolutum. supersunt superamatas partesuperessent Latinis auxilia, si etiam Troianorum integrae vires esse probarentur? CVM MVLTO GLORIA VENIT SANGVINE ac si diceret: non est iudicanda victoria quae per inmensa detrimenta contigit. Et hoc est unde laudat Sallustius duces, qui victoriam «incruento exercitu» reportaverunt. SVNT ILLIS SVA FVNERA id est Troianis. Legitur et ‘illi’, et aut ‘Aeneae’ intellegimus, aut adverbium loci est pro ‘illic’, ut in secundo «patet isti ianua leto» pro ‘istic’. PARQVE PER OMNES TEMPESTAS sic alibi «quanta per Idaeos saevis
Abbreviated transcription (Latin):
in prelium potest reuerti. & ab auxilus non sunt penttus destituti. & in
suoꝵ exercitu est adhuc plurimum spei. est autem syllogismus. is Quamq̃
negligeatiam. o autem dolentis est exclamatio. & intelligimus imoratam
esse illic eius orationem: nam exarsit dolore: quia apte non potuit dicere
monenctum potius esse ꝗ̃ hostes rogandos. qđ tameti docit conferens se ad
alias psonas & laudans eos quib contigit perire ne ista conspicerent .. Ante
alios: melior omnib praferenctus i t̃ ortunatusq laboꝵ: sicut laeta labori
& est graecum. s ł ale uidera. uel hostes rogari: uel qđ latenter insinuas
traddi alteri sibi desponsatam .i Semel ore momordit: cito confestim idest
qui tota mortis celeratate consumptus est. Uulnerari autem solent terram
uel arma mordere ne dolorem eoꝵ indic& gecutus. Lucanus de pompeio

Expanded text:
in proelium potest reverti. Et ab auxiliis non sunt penitus destituti, et in in proelium potest reverti. Et ab auxiliis non sunt penitus destituti, et in ipsorum exercitu est adhuc plurimum spei. Est autem syllogismus. QVAMQVAM Oneglegentiam. ‘O’ autem dolentis est exclamatio, et intellegimus inmoratam esse illic eius orationem: nam exarsit dolore, quia aperte non potuit dicere moriendum potius esse, quam hostes rogandos: quod tamen dicit, conferens se ad alias personas et laudans eos quibus contigit perire, ne ista conspicerent. ANTE ALIOS melior, omnibus praeferendus. FORTVNATVSQVE LABORVM sicut «laeta laborum»: et est Graecum. TALE VIDERET vel hostes rogari: vel, quod latenter insinuat, tradi alteri sibi ante desponsatam. SEMEL ORE MOMORDIT cito, confestim, id est qui tota mortis celeritate consumptus est. Vulnerati autem solent vel terram vel arma mordere, ne dolorem eorum indicet gemitus: Lucanus de Pompeio
Abbreviated transcription (Latin):
Artificis scelus. nam scelerator est simulare formidinem. ⁊ habita tecum
& sit pectore in isto: pessima & uilis anima habita membris congrius nã
talem ulem & pessimam accipimus: quam nefas est perire ea dextra: quae
uiros fortes tantum consueuit occidere. ⁊ Consulta reuertor: consultor
est qui consulit᷑: consultus ꝗ consulit᷑. consultum uero est res ipsa de qua
quis consulitur. s Si nullam uestris ultra spem ponis in armis: insinuatiõe
utitur. idest callido & subtili aditu ad ꝑsuadentum. Uult enim dicere me¬
latim ad hoc serpit. Namq inter principium & insinuationem hoc interest.
quia pincipium est aperte rei enunciatio. Insinuatio autem ut dicimus est
calida & subtilis oratio. e in armis. aut meis aut latinoꝵ omnium generalit̾.
tionib suis. namꝰ & fortuna non est imutabilis. & qui semel pellitur iter

Expanded text:
ARTIFICIS SCELVS nam sceleratorum est simulare formidinem. HABITET TECVM ARTIFICIS SCELVS nam sceleratorum est simulare formidinem. HABITET TECVM ET SIT PECTORE IN ISTO pessima et vilis anima habitet in membris congruis: nam ‘talem’ vilem et pessimam accipimus, quam nefas est perire ea dextera, quae viros fortes tantum consuevit occidere. CONSVLTA REVERTOR ‘consultor’ est qui consulit, ‘consultus’ qui consulitur, ‘consultum’ vero res ipsa de qua quis consulitur. SI NVLLAM NOSTRIS VLTRA SPEM PONIS IN ARMIS insinuatione utitur, id est callido et subtili aditu ad persuadendum: vult enim dicere melatim ad hoc serpit. Namque inter principium et insinuationem hoc interest, quod principium est aperta rei enuntiatio, insinuatio autem, ut diximus, est callida et subtilis oratio. ‘In armis’ aut meis, aut Latinorum omnium generaliter. tionibus suis; nam et fortuna non est inmutabilis, et qui semel pellitur, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
tas clarificas. nam uerbum est ut insignio insignis: sed dicit exaudto
dicticos. n P ulsus ego: quia ille docerat: pone animos & pulsus abi: & agit
coruecturam. nam hoc uult intelligi non posse dici merito pulsum eũ.
demens dardanio: quociens argumentum non possumus soluere: aut cõ¬
traria obiectione aut risu. aut maledicto ut hoc loco aduersario respon¬
demus. Cane: praectuuna. ÷ ꝑ romde: itaq & est ordo nulla salus bello.
proinde omiua magno non cessat turbare moetu. cetera ꝑ parentesm
dicta sunt. i Exctollere uires gentis bis uidt&e contra praemere arma latini.¬
dum achillem. Nam licu̾ ipsi aliunde fuerutt tamen mirmidonib inꝑa¬
est modo dictum ut in .iiiͦi. Nunc lycie sortes nunc & ioue missus ab ipso.
Retro fugit aufidus undas: apulie fluuus cadens in adriaticum mare pelagꝰ¬
retorquaꝰ: ut mee praesentiae non illius nature qđ tundꝰ esse uideatur.
hoc est eium qđ planuis iterat dicens. & formidine certum acerbat.s

Expanded text:
tas, clarificas: nam verbum est 'insignio insignis'. et dicit exaucto. PVLSVS EGO quia ille dixerat «pone animos et pulsus abi». Et agit coniectura: nam hoc vult intellegi, non posse dici merito pulsum eum, DEMENS DARDANIO quotiens argumentum non possumus solvere, aut contraria obiectione aut risu aut maledicto, ut hoc loco, adversario respondemus. ‘Cane’ pro ‘divina’. PROINDE itaque. Et est ordo ‘nulla salus bello; proinde omnia magno ne cessa turbare metu’: cetera per parenthesin dicta sunt. EXTOLLERE VIRES GENTIS BIS VICTAE CONTRA PREMERE ARMA LATINI Achillem: nam licet ipsi aliunde fuerint, tamen Myrmidonibus impeest modo dictum, ut in quarto «nunc Lyciae sortes, nunc et Iove missus ab ipso». RETRO FVGIT AVFIDVS VNDAS Apuliae fluvius est, cadens in Adriaticum pelagretorquet, ut meae praesentiae, non illius naturae, quod timet esse videatur. Hoc est enim quod planius infert, dicens ‘et formidine crimen acerbat’.
Abbreviated transcription (Latin):
suit & hunc sequimur. licc̃ catullus docerit feminino. s Fumo amaro. qđ
elicit lacrimas. ⁊ T repide reꝵ: nescientes quid agant ignare arocilii .i. Ater
odor noue.: nam in odore quis color est. sed hoc dicit odor aut fumi scilicuꝰ.
aut odori de pessimus. ut fumoq impleuit amaro. s Etiam fortuna.: casus
dis prospicit. aut contra teuentem. Incessi muros anudidut
Mettetũ turbata ut oculos sis. &̾ nodum infortus leui alu dicuẽt
Qđ inectia se interemerit. Spendum quia cautum fuerati. uitoi¬

Expanded text:
et hunc sequimur. Licet Catullus dixerit feminino. FVMO AMARO quod et hunc sequimur. Licet Catullus dixerit feminino. FVMO AMARO quod elicit lacrimas. TREPIDAE RERVM nescientes quid agant, ignarae auxilii. ATER ODOR nove: nam in odore quis color est? Sed hoc dicit: odor atrae rei, fumi scilicet ‘ater odor’, id est pessimus, ut ‘fumoque implevit amaro’. ETIAM FORTVNA casus:  e tectis prospicit: aut contra tecta venientem. INCESSI MVROS invadi. MENTEM TVRBATA ut «oculos suffusa». ET NODVM INFORMIS LETI alii dicunt, quod inedia se interemerit. Sane sciendum quia cautum fuerat in ponti
Abbreviated transcription (Latin):
suul facta uideantur. quo uehementer uis bellica possit agnosci. ⁊ inter
primos: inter duces inter primos.⁊ & haec altera foedera rumpi: bis rũ¬
pi foedera. Bis hostis italo fieri: bis se in prelia seua compelli. nam uarie
eandem rem iterat. bis autem federa facta sunt. semel pilioneum: &i pau¬
lo post ante propter singulare certamen. Reserare iubent: idest uolunt.
ut lubeo chremetem. i Trahunt ad moenia regem. trahere uolunt: nam
uoluntas animi est non fadti. trahunt autem scilic&ꝰ. ut possit ĩminens ui¬
dere discrinen. Donatus dicit trahunt in moenia pro dilacerãt in moe¬
nab rumorib sius.  Indusas ut cum latebroso in punice pastor: pene om¬
nia istius comparationis uerba istius ad supradictum ꝑtinent bellum. Nam
ita apes inclusae sunt ut homines qui obsidentur. ita cuutatem timentiũ
latebras dicimus: sicut apum sunt aluearia. ltem pastor est rex: & reuera

Expanded text:
simul facta videantur, quo vehemens vis bellica possit agnosci. INTER simul facta videantur, quo vehemens vis bellica possit agnosci. INTER PRIMOS inter duces, inter principes. HAEC ALTERA FOEDERA RVMPI bis rumpi foedera, bis hostes Italos fieri, bis se in proelia saeva conpelli: nam varie eandem rem iterat. Bis autem foedera facta sunt, semel per Ilioneum, et paulo ante propter singulare certamen. RESERARE IVBENT id est volunt, ut «iubeo Chremetem». TRAHVNT MOENIA REGEM trahere volunt: nam motus animi est, non factum. ‘Trahunt’ autem scilicet ut possit inminens videre discrimen. Donatus dicit ‘trahunt in moenia’ pro ‘dilacerant in moenibus rumoribus suis’. INCLVSAS VT CVM LATEBROSO IN PVMICE PASTOR paene omnia comparationis istius verba ad supra dictum pertinent bellum: nam ita apes inclusae sunt, ut homines qui obsidentur: ita civitatem timentium latebras dicimus, sicut apum sunt alvearia: item pastor est et re vera
Abbreviated transcription (Latin):
nunc accipe menitem & pulcherima ꝓpetuum eprtheton: nec ad nego¬
dum ꝑtiniens. Sane hona usus est oeconomia: ut dicer& instindu nu¬
minis ꝓfectum esse enram: ad ciuitatis excidium. nam congruũ fuerat
Nec scuta aut spicula densi deponunt: eoc eo qđ nonꝰ est fadtum qđ fieri
soleat indicauit ut supra designat: telluri hastas & scuta redinant᷑. s Ne
leserint rutuli ruptis foederib. nouimus autem interfuisse foeder: ut deos¬
alios & iouis imaginem scepiri praesentia redditam⁊ Neu quis ob inceptũ
in uobis afferat moram. deest paulo post scale improuiso subitusq apparu¬
it ignis. ⁊ Causam belli quia hic erat lauina. s hoc caput o ciues: ut hoc
grauitate sermonum declamatione pondus imposuit. nam hocdicit flam̃as
foederis urbis imouemus incendio. nam hoc reposite est. reuocate ĩnouate.
Discurrunt alũ ad portas: subimprouiso: & haec simul pronuntianda sunt. ut

Expanded text:
nunc accipe mentem». et PVLCHERRIMA perpetuum est epitheton, nec ad negonunc accipe mentem». et PVLCHERRIMA perpetuum est epitheton, nec ad negotium pertinens. Sane bona usus est oeconomia, ut diceret instinctu numinis profectum esse Aenean ad civitatis excidium: nam incongruum fuerat, Ad v. 563 Nec scuta aut spicula densi deponunt ex eo quod non est factum, quid fieri soleat indicavit, ut supra "defigunt telluri hastas et scuta reclinant" . Adlaeseralios, et Iovis imaginem sceptri praesentia redditam. NEV QVIS OB INCEPTVM  vobis adferat moram: unde est paulo post «scalae inproviso subitusque apparuit ignis». CAVSAM BELLI quia illic erat Lavinia. HOC CAPVT O CIVES ut «o LAMMIS gravitate sermonum declamationi pondus inposuit. Nam hoc dicit: flammas foederis urbis innovemus incendio: nam ‘reposcite’ est revocate, innovate. DISCVRRVNT ALII AD PORTAS PRIMOSQVE
Abbreviated transcription (Latin):
parat turtio ut eum supiorem esse sigcufi&. nam quem turnus intererait
fortitudo sua liberare nõ potuit. eius uero quem occidit eneas. ne sua ꝗ¬
dem tuimina prodesse potuerunt. Sane sciendum cupencũ sabioꝵ lin¬
prasepib altis. n ł uersor achilles: separat achillem a gręcis. & telliꝗ¬
as danaum atꝙ ĩmitis achilli s Mortis erant metae. idest mors que me¬
ta est & finis. niam metam finem uite dicimus nion mortis. Sciendũ
tamen ita hoc de homero e̾ẽ translatum qui ait
qutas est phrigit unde fuit hrescis ei ꝓtransitum docd. nemainem posse
statuta uitare. ⁊ Conerse acies: in bellum coadte. Prose quisq uiri: p
qualitate uirtutum suaꝵ sic in.uͦ. pro se quisq uiri et de promunt tela fa
pharetris :. Sũma catuntur opum ui: emistichium ennianũ.. Alentẽ e¬
nee gentuta pulderrima masit: consilium. ut quia facere id possis nr̃ãt

Expanded text:
parat Turno, ut eum superiorem esse significet: nam quem Turnus interimit, parat Turno, ut eum superiorem esse significet: nam quem Turnus interimit, fortitudo sua liberare non potuit; ei vero quem occidit Aeneas, ne sua quidem numina prodesse potuerunt. Sane sciendum cupencum Sabinorum linpraesepibus altis». EVERSOR ACHILLES separat Achillem a Graecis, ut «reliquias Danaum atque inmitis Achilli». MORTIS METAE id est mors, quae meta est et finis: nam metam et fines vitae dicimus, non mortis. Sciendum tamen, ita hoc de Homero esse translatum, qui aitcivitas est Phrygiae, unde fuit Briseis. Et per transitum docet, neminem posse statuta vitare. CONVERSAE ACIES in bellum coactae. PRO SE QVISQVE VIRI pro qualitate virium suarum: sic in quinto «pro se quisque viri et depromunt tela pharetris». SVMMA NITVNTVR OPVM VI hemistichium Ennianum. MENTEM AENEAE GENETRIX PVLCHERRIMA MISIT consilium, ut «qua facere id possis nostram
Abbreviated transcription (Latin):
aiuiitib loco inuncꝵ soluunt.: Arentem in siluam. pto aridara ibant
sonitum spuiiosi atanes. bellum letuꝑ incendio & fluminib com¬
parat. Sic in scdõ. insegetem ueluti cum flam̃a furentib austris .i.¬
N escia uinci: horatus. pende stomachum credere nescia. s Murratiũ
hic attauos. nomina hoc est cuius maiores om̃s murrani surit didti &re
ges fuerunt. ut ꝑ regesq adtum genus omne latĩos. Scinus erum solẽ
pleriq fieri ut primi regis reliqui nomen euis possideant: ut apud ro¬
manos augusti uocantur: aput albanos siluũ. aput persas arsacide. apd̃
cegpptios ptolorei.: apud athenienses cecropide: Unde supfluum est qđ
ait donatus debere nos actipere utteremptum esse muranum. dum a-¬
uos & atauos tatitum cõmemorat & effert laudib maximis. Regesq
actum gerius omne latinos: horatius & nepotum ꝑ memores genus om̃s

Expanded text:
divitibus loco munerum solvunt. ARENTEM IN SILVAM pro ‘aridam’. DANT divitibus loco munerum solvunt. ARENTEM IN SILVAM pro ‘aridam’. DANT SONITVM SPVMOSI AMNES bellum semper incendio et fluminibus comparat: sic in secundo «in segetem veluti cum flamma furentibus austris ieo in castra remearent. MISCETVR modo ‘confunditur’: alibi ‘perturbatur’, ut «miscet agens telis nemora inter frondea turbam». AGGERE TVRNVS ges fuerunt, ut ‘per regesque actum genus omne Latinos’. Scimus enim solere plerumque fieri ut primi regis reliqui nomen etiam possideant, ut apud Romanos Augusti vocantur, apud Albanos Silvii, apud Persas Arsacidae, apud Aegyptios Ptolomaei, apud Athenienses Cecropidae. Vnde superfluum est quod ait Donatus, debere nos accipere interemptum esse Murranum, dum avos et atavos Turni commemorat et effert laudibus maximis. PER REGESQVE ACTVM GENVS OMNE LATINOS Horatius «et nepotum per memores genus omne
Abbreviated transcription (Latin):
na lerne ars fuerat: o fauperq domus: hic & haec pauꝑ dicimus. nam pa¬
uꝑa usurpatum est. Sic plautus. pauꝑ est hec mulier. sed hoc hodie nor
utunur. Ea enim omnia que ablatiuo singulari in e. exeunt: si femituta
ea se facarit similia faciunt. nec enim eteroclita idest alterus decinationus
else possunt. utputa quia ab hoc hospite facit hic cĩ haec hospes dicamus.
tiecesse est. Nuicanus hospes in extertus audiuit curia tedtis. ab hoc leone
hic & hȩc leo ab hoc latrone: hic & hec latto. ab hoc fullonie hic ł hec ful¬
bo ab hoc nepote hic & her nepos. nam ut tieptis dicamus propter succes¬
siotus discretionem admissum est. Sciendum tamea hospita paupera les¬
na lea usurpata a poetis . ẜ otentum munera: obsequia que pauperes

Expanded text:
na Lernae ars fuerat’. PAVPERQVE DOMVS ‘hic’ et ‘haec pauper’ dicimus: nam ‘pana Lernae ars fuerat’. PAVPERQVE DOMVS ‘hic’ et ‘haec pauper’ dicimus: nam ‘paupera’ usurpatum est. sic Plautus «paupera est haec mulier». Sed hoc hodie non utimur. Ea enim nomina, quae ablativo singulari in ‘e’ exeunt, si feminina ex se faciunt; neque enim heteroclita, alterius declinationis esse possunt: ut puta, quia ‘ab hoc hospite’ facit, ‘hic’ et ‘haec hospes’ dicamus necesse est: Lucanus «hospes in externis audivit curia tectis»: ‘ab hoc leone’ ‘hic’ et ‘haec leo’; ‘ab hoc latrone’ ‘hic’ et ‘haec latro’; ‘ab hoc fullone’ ‘hic’ et ‘haec fullo’; ‘ab hoc nepote’ ‘hic’ et ‘haec nepos’: nam ut ‘neptis’ dicamus propter successionis discretionem admissum est. Sciendum tamen ‘hospita’ ‘paupera’ ‘leaena’ ‘lea’ usurpata a poetis. POTENTVM MVNERA obsequia, quae pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
est aut patronomicon. ut nomet eius proprium sit ethionus sed hoc
non procedit. quia nemo patronomicon: in tes. exit. neq onitens a qua
gente uetutit usꝗ̃ lectum est. ẜcoprium ergo est & sequens uersus erit
nomen ethioruium: idest thebana gloria: ꝑ periphrasin. Nam aechionii st
tebani a rege echione. unde male quidam legunt nomine chionium is
Matrisq genus perictiae: periphrasis hoc est filium peridie. u Hycia missos.
tes . s Eꝯcosum nequicꝗ̃ sic supra. Iniecere manus parcae. nam ꝑ transitũ
ostendit urgentib fatis eum ad bella dectuctum: qui nequicꝗ semꝑ
uitare cupiebat. hunc autem menetem oriundo archada fuisse intelligi¬
mus. sed habitasse cuta argos. nam lerna palus est argiuoriinqua eum
dicit solitum fusse piscari. Nam hoc significat piscose cui cutũ flumi¬

Expanded text:
esse, aut patronymicon, ut nomen eius proprium sit ‘Echionius’. Sed hoc esse, aut patronymicon, ut nomen eius proprium sit ‘Echionius’. Sed hoc non procedit, quia neque patronymicon in ‘tes’ exit, nec ‘Onytes’ a qua gente veniat, usquam lectum est. Proprium ergo est, et sequens versus erit ‘nomen Echionium’, id est Thebana gloria, per periphrasin: nam Echionii sunt Thebani a rege Echione: unde male quidam legunt ‘nomine Chionium’. MATRISQVE GENVS PERIDIAE periphrasis est, hoc est filium Peridiae. lycia missos tes?». EXOSVM NEQVIQVAM BELLA sic supra «iniecere manum parcae»: nam per transitum ostendit, urguentibus fatis eum ad bella deductum, quae nequiquam semper vitare cupiebat. Hunc autem Menoeten oriundo Arcada fuisse intellegimus, sed habitasse circa Argos: nam Lerna palus est Argivorum, in qua eum dicit solitum fuisse piscari: nam hoc significat ‘piscosae cui circum flumi
Abbreviated transcription (Latin):
gas doxit. is Quis mihi nunc tot acerba deus: ac si dicer& nec musa nec a¬
pollo sufficiunt. Statius maiora baonus suinenda dementia lucis mecum
omnes audite dee.ii Inꝙ uicem: in uicem. nam que uacat. s łanton
placuit concurrere: apostropha adiouem. Sane tanton. on. circumflecti¬
tur. nam cum apostrophã apocopen uerba paciuntur his qui in iutegra
parte fuerat perseuerat accentus. Ruentis teucros. inquos insequebat᷑
tumus. s Cructum ensem: modo durum. alias crudelem.u & crates pe¬
ctoris: donatus suꝑfluam uult esse coniunctionem. & ut sit ephegese¬
si adigit ensem: ꝑ costas idest pectoris crates ubi celerius fata complen
tur hoc est quł ait supra haud multa moratus amicum. s. fratretaq
mici casum gemit. Item & nunc tertia palma: diores. unde ad terro¬
rem populi eor capita religant it tuiri... Curru autem aut septi
autem socium supra memoratis. Sane onitem donatus dicit aut gentle

Expanded text:
gas» dixit. QVIS MIHI NVNC TOT ACERBA DEVS ac si diceret: nec musa nec Agas» dixit. QVIS MIHI NVNC TOT ACERBA DEVS ac si diceret: nec musa nec Apollo sufficiunt. Statius «maior ab Aoniis sumenda dementia lucis: mecum omnes audete deae». INQVE VICEM in vicem: nam ‘que’ vacat. TANTON PLACVIT CONCVRRERE M. I. apostropha ad Iovem. Sane ‘tanton’ ‘ton’ circumflectitur: nam cum per apostrophum apocopen verba patiuntur, is qui in integra parte fuerat, perseverat accentus. RVENTES TEVCROS quos insequebatur Sucro. CRVDVM ENSEM modo ‘durum’, alias ‘crudelem’. ET CRATES PECTORIS Donatus superfluam vult esse coniunctionem ut ‘et’, ut sit epexegesis: adigit ensem tur. et hoc est, quod ait supra 'haud multa moratus'. Ad v. 509 Amycum frmyci casum gemit" , item "et nunc tertia palma Diores" : unde ad terrorem populi eorum capita religantur in curru. Ad v. 511 Currv autem aut septimautem socium supra memoratis. sane 'Oniten' Dona
Abbreviated transcription (Latin):
que uirum: inquirit : translatio a leonib. ⁊ Disiecta per agmina: dissi¬
unde heu quot & similia uerbo coherere non possunt. separatam fecert̃
aliam partem orationis: scilic& interiectionem: quam sola latinitas possi¬
d& Huic: pro in hunc. & est ordo hiuc dirigit. ⁊ Colligit in arma. ita
se texit: ut nulla parte poss& feriri.s apicem tamen inlita: galea emi¬
neutiam quam grati conum uocant in qua eminet cristę. s Multa iouem &
laesi testatur foederis aras: licd habere ustam causam iracundie. quo defu¬
giebat turnus. & ipse appetebatur insutiis. non tamen ante prorupit ille in
bellum: ꝗ̃ ioius fidem & laesa foedera testaretur: Nullo discrimine cedem
suscitat indiscrete obtruncat unuiersos. quib ante pari pepercebat modo.
lraꝵ habenas: potestatem facultatem. ut premere & lacas scr& dare uissuᷤ
habenas. & hic moderate locutus est. nam ennius effunctit irar quadri-¬

Expanded text:
que virum inquirit: translatio a canibus. disiecta per agmina dissique virum inquirit: translatio a canibus. disiecta per agmina dissit similia, quia verbo cohaerere non possunt, separata fecerunt aliam partem orationis, scilicet interiectionem, quam sola Latinitas possidet. HVIC pro ‘in hunc’. Et est ordo ‘huic dirigit’. COLLEGIT IN ARMA ita se texit, ut nulla parte posset feriri. APICEM TAMEN INCITA SVMMVM galeae eminentiam, quam Graeci conum vocant, in qua eminent cristae. MVLTA IOVEM ET LAESI TESTATVS FOEDERIS ARAS licet haberet iustam causam iracundiae, quod et fugiebat Turnus, et ipse adpetebatur insidiis, non tamen ante prorupit in bellum, quam Iovis fidem et laesa foedera testaretur. NVLLO DISCRIMINE CAEDEM SVSCITAT indiscrete obtruncat universos, quibus ante pari pepercerat modo. IRARVM HABENAS potestatem, facultatem, ut «et premere et laxas sciret dare iussus habenas». Et hic moderate locutus est: nam Ennius «effundit irarum quadri
Abbreviated transcription (Latin):
sibi poscere currus: idest difficilis. hypallage. nam hoc uult dicere.
qui ut achillis equos possã accipere. ire ausus est ad castra graecoꝵ
rdo enim non procedit: qui ut ir& ausus est petere.⁊ Affecit praecio.
maiores accedit significat. Cicero nunq̃ aspirauit ad curiam sed hic
sigurate docit. aspirat equis pro ad equos idest occisus est. nec ade¬
quos achillis accessit. Melus tamen est ut de hiomede intelligamꝰ.
ut sit sensus. diomedes occidit dolonem qui equos achillis ausus ẽ
petere:. quos nec ille qui eum uicit poposcit. ⁊ Deatre mucronem
extorqu&. quasi p̃ oeconomia est: ut non eum suo interimat gladio
nec agnoscat qoł metisci est etiam tumc suum requirat. quo fadto
perire poterit sequens fradti gladũ ceconomia. i En ageos. quos
manum cum aenea. nam alios persequitur. n aua: ab ea scilic& parte
qua ueniebat aeneas. is Tortos orbes: obliquas & implicitas uias.i Uestigat¬

Expanded text:
SIBI POSCERE CVRRVS difficilis hypallage: nam hoc vult dicere: SIBI POSCERE CVRRVS difficilis hypallage: nam hoc vult dicere: qui, ut Achillis equos posset accipere, ire ausus est ad castra Graecorum. Ordo enim non procedit: qui, ut iret, ausus est petere. ADFECIT PRETIO maiores accedit significat: Cicero «numquam adspiravit ad curiam». Sed hic figurate dixit ‘adspirat equis’ pro ‘ad equos’, id est occisus est nec ad equos Achillis accessit. Melius tamen est ut de Diomede intellegamus, ut sit sensus: Diomedes occidit Dolonem, qui equos Achillis ausus est petere, quos nec ille qui eum vicit, poposcit. DEXTRextorquet quasi prooeconomia est ut non eum suo interimat gladio, ne agnoscat quod Metisci est, et iam nunc suum requirat: quo facto perire poterat sequens fracti gladii oeconomia. EN AGROS quos vicmanum cum Aenea: nam alios persequitur. avia ab ea scilicet parte, qua veniebat Aeneas. Ad v. 481 Tortos orbes obliquas et inplicitas vias. Ad v. 482 Vestigat
Abbreviated transcription (Latin):
qua pulsa maniu: hoc loco adhuc quidem quasi dubitat. tamen in¬
telligimus a uiturna imissum quendam qui uulterar eneam.
qł autem paulo post uino didtura est de uiturtia: non ut tela
tamention contenderã arcum: tinime est miratidum. Nara sci¬
mus unicuiq imputari: qđ alter in eiuis fecerit gratiam. sicus
est. & potes in totidem cdasses conuerteres nymphas. Eneam aũt
ab horune uulnera tum indicat iupiter paulo post cdicens mortalẽ
decuit uiolan uulnere duum.⁊ Molitur. regit: & est acirolo¬
ꝗia nam proprie molitur est parat. Ebri: fluuũ thraciae. s San.¬
guineus mauors. gaudens sanguine. oͥci uoxcipiis  lncrepat. sonat.
alibi anguit. ut increpat ultro cunctantes socios. ⁊ Utima: hoc est to¬
ta. si enim gemit ultima omnis sine dubio. ⁊ Miserabile. caesis: hic
mi serabiliter nomen pro aduerbio. ⁊ ipse nutrierat: solent enun
plertq filios alis dare nutriendos parentes.⁊ Ausus pelide praeciũ

Expanded text:
QVA PVLSA MANV hoc loco adhuc quidem quasi dubitat; tamen inQVA PVLSA MANV hoc loco adhuc quidem quasi dubitat; tamen intellegimus a Iuturna inmissum quendam, qui vulneraret Aenean: quod autem paulo post Iuno dictura est de Iuturna, «non ut tela tamen, non ut contenderet arcum», minime est mirandum: nam scimus unicuique inputari quod alter in eius fecerit gratiam, sicut est «et potes in totidem classem convertere nymphas». Aenean autem ab homine vulneratum indicat Iuppiter, paulo post dicens «mortalin decuit violari vulnere divum». MOLITVR regit. Et est acyrologia: nam proprie ‘molitur’ est parat. HEBRI fluvii Thraciae. SANGVINEVS MAVORS gaudens sanguine, αἱμοχαρής. INCREPAT sonat, alibi arguit, ut «increpat ultro cunctantes socios». VLTIMA hoc est tota: si enim gemit ultima, omnis sine dubio. MISERABILE CAESIS h. i. miserabiliter: nomen pro adverbio. IPSE NVTRIERAT solent enim plerumque filios aliis dare nutriendos parentes. AVSVS PELIDAE PRETIVM
Abbreviated transcription (Latin):
per aras cecictit art. Haec taelior magius data uidtima diuus.n lorrẽ
erit nominatiuus hic torris. & ita nunc dicimus. Nam illud etinu d
pacuui poenitus de usu recessit. ut hic torrus hiuus torri dicamus.
Nidoreri: modo pudorem  ferreus somnus: homerꝰ xcattos inposs
nudato cttcerit cum supra eum nusꝗ̃ testo inducerit capite. Nlam
iuidatum est quidquid fuit ante coopertum. Nudum uero dicitur
quod tectum ante non suerat. Ergo aut nudato pro nudo accipiamꝰ¬
it sit pro nomine participium: aut dicamus tectum eum habuisse ge¬
pittiscum descendit ad campum. Nlam leginus sidereo flagraus dipeo
a caelestibo armuis : Suos clamore uocabat utrũq encercitum iam suũ
uocabat. ut talis fuerit eius clamor. cur in uos inuicm ruitis mei.s
Rpens aut subits ut sit aduerbium. idest repente. ut sole recens
orto aut repetis discondia pro repentina. ⁊ f axo. faciam. u lncertũ

Expanded text:
per aras cecidit, ait ‘haec melior magnis data victima divis’. TORREM per aras cecidit, ait ‘haec melior magnis data victima divis’. TORREM erit nominativus ‘hic torris’, et ita nunc dicimus: nam illud Ennii et Pacuvii penitus de usu recessit, ut ‘hic torrus, huius torri’ dicamus. NIDOREM putorem. 'nudato' dixerit, cum supra eum nusquam tecto induxerit capite: nam 'nudatum' est quicquid fuit ante coopertum, 'nudum' vero dicitur quod tectum ante non fuerat. ergo aut 'nudato' pro 'nudo' accipiamt sit pro nomine participium: aut dicamus tectum eum habuisse caput, cum descendit ad campum: nam legimus «sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis». SVOS CLAMORE VOCABAT utrumque exercitum iam suum ocabat, ut talis fuerit eius clamor ‘cur in vos invicem ruitis mei’? REPENS aut subito, ut sit adverbium, id est repente, ut «sole recens orto»: aut ‘repens discordia’ pro repentina. FAXO faciam. INCERTVM
Abbreviated transcription (Latin):
subueniunt omnes in bellum coadti sunt. Sic salustius diripuere a¬
ras: deiecerunt dissipauerunt.⁊. ferreus imber: ꝑmansit in translatio¬
ne. quia docerat temapestas teloꝵ  ferunt: auferunt. nam aufe¬
resis est. ut teginere pro contemnere.⁊ ẜ ulsatos diuos. idest uiola.¬
tos: laesos fractis foederibs. Infrenant alii currus. idest equos. Sica¬
libi: neq audit currus habenas. ⁊ Subiiciunt in equos: suꝑ equos ia.¬
curit. sed proprie non est locutus magisq contrarie. Nam subiĩ cere
est subter aliquid iacere. R egisq in signe gerentes. idest diadema
habentẽ ⁊ Auidus confundere foedus. ⁊egitur & auidum. sed meliꝰ
aiuctus. quia mesappus turno fauebat. qui erat unpar ad singulare.
certamen. ⁊ Altus equo: equi magnitudinem latenter ostendit. i¬
N oc hab&: hoc est letali ꝓcussus est uulnere. T erentius certe captus ẽ.
hab& sane artaismos est: de loci qualitate ituentus. nat quia su¬

Expanded text:
subveniunt, omnes in bellum coacti sunt. Sic Sallustius. DIRIPVERE Asubveniunt, omnes in bellum coacti sunt. Sic Sallustius. DIRIPVERE ARAS deiecerunt, dissipaverunt. FERREVS IMBER permansit in translatione, quia dixerat ‘tempestas telorum’. FERVNT auferunt: nam aphaeresis est, ut ‘temnere’ pro ‘contemnere’. PVLSATOS DIVOS violatos, laesos fractis foederibus. INFRENANT ALII CVRRVS id est equos, sic alibi «neque audit currus habenas». SVBICIVNT IN EQVOS super equos iaciunt; sed proprie non est locutus, magisque contrarie: nam ‘subicere’ est subter aliquid iacere. REGISQVE INSIGNE GERENTEM id est diadema habentem. AVIDVS CONFVNDERE FOEDVS legitur et ‘avidum’; sed melius ‘avidus’, quia Messapus Turno favebat, qui erat inpar ad singulare certamen. ALTVS EQVO equi magnitudinem latenter ostendit. HOC HABET id est letali percussus est vulnere. Terentius «certe captus est, habet». Sane sarcasmos est de loci qualitate inventus: nam quia su
Abbreviated transcription (Latin):
oecononua recessit. Ille enim inducit mineruam persuadentẽ pandaro:
ut iacto in menelaum telo foedera dissip&. hic uero dicit ipsum augu¬
rem telum sponte torsisse & occidisse unũ de.uiiii. fratrib: qđ ꝑtina
ad oeconomiam. Nlecesse enim erat fres ex unius morte cõmoti bellũ¬
mouerent. Si enim uilis aliquis interima. poterat eius mors ob foe-¬
deris religionem forte contemni .. Sonitum dat. idest facit.i. Certa:
meuitabilis: Unde incerta est infirma & uitabilis. Hasta uolans. mi¬
nus est namq u hori uium: ordo est transadiit costas & sigurate
dicit pro unius..: Qua sutilis aluo teritur balteus: Rem physi¬
cam dixit. omnia enim quib utimur non nos terunt: sed eas nos
terimus ut anulum uestem.i. Animosa phalarta: quasi phalatac: idẽ
legio.: Caeci: salutis improuidi.n inundant: more unde fluutit.is
Sic omnis amor unus hab&ꝰ: sic idest cdum paulatim in suis inuicem

Expanded text:
oeconomia recessit: ille enim inducit Minervam persuadentem Pandaro, oeconomia recessit: ille enim inducit Minervam persuadentem Pandaro, ut iacto in Menelaum telo dissipet foedera; hic vero dicit ipsum augurem telum sponte torsisse et occidisse unum de novem fratribus. Quod pertinet ad oeconomiam: necesse enim erat, ut fratres, ex unius morte commoti, bellumoverent. Si enim vilis aliquis interiret, poterat eius mors ob foederis religionem forte contemni. SONITVM DAT id est facit. CERTA inevitabilis: unde ‘incerta’ est infirma et vitabilis. HASTA VOLANS minus est ‘namque’. HORVM VNVM ordo est: transadigit costas. Et figurate dixit pro ‘unius’. TERITVR QVA SVTILIS ALVO BALTEVS rem physicam dixit: omnia enim quibus utimur, non nos terunt, sed ea nos terimus, ut anulum, vestem. ANIMOSA PHALANX quasi phalanx, id est legio. CAECI salutis inprovidi. INVNDANT more undae fluunt. SIC OMNES AMOR VNVS HABET ‘sic’ id est dum paulatim suis invicem
Abbreviated transcription (Latin):
exercitu magnus est turnus. i Conuertunt damore fugam: redeurt
cum clamore sicut in exercitu sol&.  Augurium salutant: uenerantur
& proprie. nam salutari dicimus deos. Terentius At ego hinc deos doraũ
salutatum pergam. s Expectiuntq manus: dimicare se uelle significat.
haec enum est consensio militaris. Lucanus: elatasꝙ alteq quaecunq ad bel¬
augurium uult uideri. Accipio agnoscoq deos. modo quasi de oblatuo
loquitur. Nam in oblatuus augunis in potestate iudentis est: utrum id
ad se ꝑtinere uelit: an refuta & ab ominetur. Ergo nunc̃ dicit se au¬
gurium libenter amplecti: & agnoscere circa se fauorem deor. ⁊ Quo
dicebarit. nunc tantum populor dicinus. illud penitus de usu recessit.
Poenitusq profundo uela dabit. ut supra de aquila. poenitusq in nu¬
bila fugit. i Densere cateruas: sicut cigni hostem ꝑ auras ficta nube
premunt: & aduersũs hostelum contorsit hostes hoc loco ab homeri

Expanded text:
exercitu magnus est Turnus. CONVERTVNT CLAMORE FVGAM redeunt exercitu magnus est Turnus. CONVERTVNT CLAMORE FVGAM redeunt cum clamore, sicut exercitus solet. AVGVRIVM SALVTANT venerantur. Et proprie: nam salutari dicimus deos: Terentius «at ego hinc deos domum salutatum pergam" . Ad v. 258 Expediuntque manus dimicare se velle significant: haec enim est consensio militaris: Lucanus "elatasque alte, quaecumque ad belaugurium vult videri. accipio agnoscoque deos modo quasi de oblativo loquitur: nam in oblativis auguriis in potestate videntis est, utrum id ad se pertinere velit, an refutet et abominetur. ergo nunc dicit se augurium libenter amplecti et agnoscere circa se favorem deorum. Ad vdicebant, nunc tantum ‘populor’ dicimus; illud penitus de usu recessit. PENITVSQVE PROFVNDO VELA DABIT ut supra de aquila «penitusque in nubila fugit». DENSETE CATERVAS sicuti cycni «hostemque per auras facta nube premunt». ET ADVERSOS TELVM CONTORSIT IN HOSTES hoc loco ab Homeri
Abbreviated transcription (Latin):
loquentur. ⁊ Lenti: ociosi: ut nos patriam fugimus: tu ttire lentus
in umbra.⁊ f oectusq praetantur infectum. rogant ut pro nõ facto sit.
ne piaculum uideantur admittere. s Q alto dat signum caelo: ut re¬
ligio alia religione soluatur.: Praesencius. efficacius. ⁊ Monstroq fefellit.
bene fefellit. namq hoc augurium nec oblatiuum est: nec imꝑatuũ.
sed ĩmissum factione uiturne. qđ carere fide indicat sedes negata. Nã
ubicũꝙ firmũ uttroducit augurium: dat ei firmissimam sedera. Ut ipsa
sub ora uiri celo uenere uolantes. & uiridi sedere solo. ltem ante si¬
nistra caua monuissa ab ilice cornte. In hoc autem augurio liberatũ
cignum cecidisse in aquam dicit: quam instabilem esse manifestum est
Litoreas agitabat aues. palustres. nam litus dicitur omnis terra aꝗs uicina.
ut uiridiq in litore conspicitur sus. ⁊ E xtellentem: magnum: sicut in

Expanded text:
loquentur. Ad v. 237 Lenti otiosi, ut "nos patriam fugimus, tu, Tityre, lentus loquentur. Ad v. 237 Lenti otiosi, ut "nos patriam fugimus, tu, Tityre, lentus in umbra" . Ad v. 242 Foedusque precantur infectum rogant, ut pro non facto sit, ne piaculum videantur admittere. Ad v. 245 Et alto dat signum caelo ut religio alia religione solvatur. praesentius efficacius. Ad v. 246 Monstroque fefellit bene 'fefellit': namque hoc augurium nec oblativum est nec inpetrativum, sed inmissum factione Iuturnae, quod carere fide indicat sedes negata: nam ubicumque firmum introducit augurium, dat ei firmissimam sedem, ut "ipsa sub ora viri caelo venere volantes et viridi sedere solo" nistra cava monuisset ab ilice cornix». In hoc autem augurio liberatum cycnum cecidisse in aquam dicit, quam instabilem esse manifestum est. LITOREAS AGITABAT AVES palustres: nam litus dicitur omnis terra aquis vicina, ut «viridique in litore conspicitur sus». EXCELLENTEM magnum, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
solemntate qua deximus supra. n ideri misceri: infiniti sant pro uadi¬
catius ⁊ coprus. diligeritus. ut propius resaspice nr̃as. a Nori uairi.¬
hus equis eos congressuros subaudis. ⁊ incessu ticito. ipse tacitus. dũ¬
pallage est a Cau genus a proauis ingens: cuius andforitatem cõieoi¬
dabat & origo maiors ̃ paterna nurtus e ꝑropria fortitudo. e ꝑ nbi¬
curatis talibs. qualis etiam turnus. & aitendit sensum supiotem ubi
ait turtaus & solus serro crimen com̃une refellata. i. An uiribꝰ equi nõ
sunus: Sene addcdidit uirib nam legiaus in sallustio. memorare pos¬
sumus quib in locis populus .r. ingentes hostium copias parua manuu
ne occturrer& sedem unicastris aliter extercitus. i. fatalisq maruis. to¬
ianoꝵ qui fataliter ad itailiam uenerant: ut sit iteratio. etruria au¬
teto i fensa: pro etrusci qui enam turtio inumia funt causa ie.¬

Expanded text:
sollemnitate, quam diximus supra. VIDERI ET MISCERI infiniti sunt pro indisollemnitate, quam diximus supra. VIDERI ET MISCERI infiniti sunt pro indicativis. PROPIVS diligentius, ut «et propius res aspice nostras». NON VIRIBVS AEQVIS eos congressuros subaudis. INCESSV TACITO ‘ipse tacitus’: hypallage est. CVI GENVS A PROAVIS INGENS cuius auctoritatem commendabat et origo maiorum et paterna virtus et propria fortitudo. PRO CVNCTIS TALIBVS qualis etiam Turnus est: et adtendit sensum superiorem, ubi ait Turnus «et solus ferro crimen commune refellam». AN VIRIBVS AEQVI NON SVMVS bene addidit ‘viribus’: nam legimus in Sallustio «memorare possum, quibus in locis populus Romanus ingentes hostium copias parva manu ne occurreret: sed est in castris alter exercitus. FATALISQVE MANVS Troianorum, qui fataliter ad Italiam venerant, ut sit iteratio. ‘Etruria’ autem ‘infensa’ pro ‘Etrusci’, qui etiam Turno inimici sunt causa Mez
Abbreviated transcription (Latin):
est proprium. Uade nunc ten& sceptrum latiaus: non quasi reos.
sed quasi pater patratus. ⁊ lm̃o de stirpe: ideo genere masculito
usus est quia de arborib loquitur. Nam de hotnanib genese feta¬
tuno dicimus. ut her stirpem inuisam diocit tamen sed usurpa¬
tuie. Horatius de arborib: ut stirpesq raptas & pecus & domula
Natre car&: uel terra: ut antiquam exquirite matrem uel arbore. ut
parua sub ingenti matris se subicit umbra.⁊ Aere detoro. idest an¬
richalco ÷ Dedit gestare ut dat ferre. ⁊ ł alibrinter se firmabaira
foedera dietis: atinus & eneas. turnum autem ao molucit uira¬
tem quia dite est: qui presente rege noni habeꝰ potestatera.  uuria¬
tus est homer qui post uisiurandum menelai alexanclrum. quasi ferui¬
dut & adulescentem a foectere inducit exclusum: & priamum ad¬
sbitum ad foederis confirmationem.⁊ Rite sacratas. rite expurgatas.

Expanded text:
est proprium. Vnde nunc tenet sceptrum Latinus, non quasi rex, est proprium. Vnde nunc tenet sceptrum Latinus, non quasi rex, sed quasi pater patratus. IMO DE STIRPE ideo genere masculino usus est, quia de arboribus loquitur: nam de hominibus genere feminino dicimus, ut «heu stirpem invisam»; dixit tamen, sed usurpative, Horatius etiam de arboribus, ut «stirpesque raptas et pecus et domos». MATRE CARET vel terra, ut «antiquam exquirite matrem»: vel arbore, ut «parva sub ingenti matris se subicit umbra». AERE DECORO id est orichalco. DEDIT GESTARE ut «dat ferre». TALIBVS INTER SE FIRMABANT FOEDERA DICTIS Latinus et Aeneas. Turnum autem non inducit iurantem, quia dux est, qui praesente rege non habet potestatem. Et imitatus est Homerum, qui post iusiurandum Menelai Alexandrum quasi fervidum et adulescentem inducit exclusum et Priamum adhibitum ad foederis confirmationem. RITE SACRATAS rite exploratas