comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atus sighumaniꝰ ẽ et in hoc ca¬
umadati actõent ꝯpetere.n
uociens autẽ ante soluta pecu¬
ũmadati agi posse diximus
conẽ nacti cogimur eã prestare
uiditio mãdãtiitaexeadẽ ca ob¬
igatos hre nos mãdati actoe
ilibemur. ¶ Si fidenissor mlł¬
⁊plicaiit sumã inqm fidenssis¬
r sumptib ex iusta reoe fcistotã

Expanded text:
atus sis, humanius est et in hoc casu mandati actionem tibi competere. Quotiens autem ante solutam pecuniam mandati agi posse diximus, tionem nacti cogimur eam praestare iudicio mandati, ita ex eadem causa obligatos habere mandati actionem, ut liberemur. Si fideiussor multiplicauerit summam, in quam fideiussit, sumptibus ex iusta ratione factis, totam
Abbreviated transcription (Latin):
an mandati age possum situeu
manumisis gendi si ꝓcuratorus¬
tam cãm h̃uit int̾pelladima¬
numissionẽ ẜui ꝙ̃ in hoc solum
acceꝑam ut manunctem uel¬
utisiꝯperit eum postea falsas
iroes ꝯfecisse. uel isdias inite pi¬
oris dm̃n ꝯstruxisse. tenebor ns
denũciatoni ꝓcuratoris ꝑuero
Si u̾o nulla alia iusta cã ꝓcura¬
toris fuit denũciadi neẜuus m¬

Expanded text:
possim, si tu eum manumiseris? respondi, si procurator iustam causam habuit interpellandi manumissionem servi, quem in hoc solum acceperam, ut manumitterem, veluti si compererit eum postea falsas rationes confecisse, insidias vitae prioris domini struxisse, tenebor, nisi denuntiationi procuratoris paruero: si vero nulla iusta causa procuratori fuit denuntiandi, ne
Abbreviated transcription (Latin):
restitui omnimodo debentnec ad rem
ꝑtinet ꝙ is ꝗ mandasseͬ potinss sup̃e ne¬
gociũ geret minus ĩpende. ¶ Si mãda¬
to meo ticio cͥdidis etiam mecũ mãdati
egis ñ alit ꝯdepnari debeo qmsi actoe
tuas qͣs adu̾sus ticiũ hes michi p̾stite¬
ris. sicũticio eg̾is ego ꝗdẽ nõ lib̾abors¬

Expanded text:
restitui omnimodo debent, nec ad rem pertinet, quod is qui mandasset potuisset, si ipse negotium gereret, minus impendere. Si mandatu meo Titio credideris et mecum mandati egeris, non aliter con demnari de‹be›o, quam si actiones ‹t›uas, quas aduersus Titium habes, mihi praestitesed si cum Titio egeris, ego quidem non lib
Abbreviated transcription (Latin):
res tuas uẽdere et recte dicitur
i hoc ẽe mãdati actoem ut suso¬
piã obligoem que adusus tenẽ¬
ditori petit. Nam et egotecumn
age possum ut prestes mͥadusus
uẽditore empti actoem. ¶St su
madato meo iudiciũ suscepisti
manẽte iudicio sñ iustaca not

Expanded text:
res tuas uendere? et recte dicitur in hoc esse mandati actionem, ut suscipiam obligationem, quae aduersus te uenditori competit: nam et ego tecum agere possum, ut praestes mihi aduersus uenditorem empti actiones. Sed si mandatu meo iudicium suscepisti, manente iudicio sine i
Abbreviated transcription (Latin):
eptoem ꝙ ꝗdẽ maxime q̾ri ꝑtin̾e aitut
si forte priusꝙͣ emptio fier decesẜi
tet tu ꝯscires me decessisse ꝑꝑ ma̾datũ
meũ aluuẽde uolius anheres meus
eo noĩe tͥ sit obligatus. Et retro si
aluieuẽdidis anbrdi meo tenearis.
Namsi ꝗdẽ sub ꝯd̾oe empt̾oe fc̃a indet᷑

Expanded text:
od quidem maxime quaeri pertinere ait, ut, si forte prius quam emptio fieret decesserim et tu, cum scires me decessisse, propter mandatum meum alii vendere nolueris, an heres meus eo nomine tibi sit obligatus, et retro, si alii vendideris, an heredi meo tenearis. nam si quidem sub condicione emptio facta videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
nestras ⁊ hostia imposuit. eadẽ
post annum dominus eclificio¬
rum depressit. querosi is q inipo¬
suerat poss neea uencdicare rendi
posse. Namq aliens edificus
nexa essent eaquanidin nincta
manerent eorumdemedifiorũ
esse simul atq inde demp̃ta es¬
reuerti. Pomp̃.¬

Expanded text:
nestras et ostia imposuit, eadem post annum dominus aedificiorum dempsit: quaero, is qui imposuerat possetne ea uindicare. respondit posse: nam quae alienis aedificiis conexa essent, ea quamdiu iuncta manerent, eorundem aedificiorum esse, simul atque inde dempta esreuerti. 60 Pom
Abbreviated transcription (Latin):
Iex plagis ẜuus mortiuis Al phꝰ.¬
ess neq̃ id medici insci̾a auit domi
in negłia actidiss recte de miuriaec
occiso igitur. ¶Tabnarius insemita
noctu supra lapidem luc̾nam posuit

Expanded text:
ex plagis servus mortuus esset neque id medici inscienta aut domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posu
Abbreviated transcription (Latin):
uẽditoris tolli possit. Custodił
autem an ad meciencdi diema¬
lem pstare uenditorem opte
utrum plenam et ut diligeno¬
am prectaret. an uo dolum̃diun¬
taxat uideamus et puto eami
diligenciam uenditorem enbe¬
re deberebt fataie dampnimul¬

Expanded text:
mmodo uenditoris tolli possint.Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uenditorem oporteat, utrum plenam, ut et diligentiam praestet, an uero dolum dumtaxat, uideamus. et puto eam diligentiam uenditorem exhibere debere, ut fatale damnum
Abbreviated transcription (Latin):
terbacius ait traditum indema
id traditum indeatur. ¶icet
autem uenitori uel effundere
uinum sidiem ad mecienctum
p̾stictut nec intradiem ad men
sumeffũdere autem non statim
potit priusqͣm testato denimca
emptorraut ut tollat uimims
aut sciat futurum ut uinut
effundetursitamencum possi
effunde non effũdit laudand
terfuit eius mania ec uasa masb
uinum fuit ueluti silocaturis
ea fuiss uł si nc̃ce huit alia du¬
cere dolia Imoclius ẽ autem us¬
ꝯcluciuasa nec rechi innum nisi
quanti alucet abemptore recl̃¬
datur nuendere umum bona
fide.i. qnͣtum sũ ip̃ius in ꝯmodo
fieri potest oꝑamdare ut qmͣ mi¬
mme detrimento sit ea res emp¬
tori. Si doliare uminemis. nec
detradendo co qcqm̃ ꝯuenit id
uideri actumait añ euacuaren¬
tur. quam ad uindemiamopa
mẽsuram fac̾e etͤ ffund̾e uetes eĩ
hoc ꝑꝑ mensuram suasunt si
quanta mensura eẽt non appa¬
reat ⁊ndelicet ut app.a. eat qͣntu
enptori ꝑierit. ¶Lius. ꝙ¬

Expanded text:
ebatius ait traditum id uideut traditum uideatur.Licet autem uenditori uel effundere uinum, si diem ad metiendum praestituit nec intra diem admensum est: effundere autem non statim poterit, priusquam testando denuntiet emptori, ut aut tollat uinum aut sciat futurum, ut uinum effunderetur. si tamen, cum posset effundere, non effudit, laudandus interfuit eius inania esse uasa in quibus uinum fuit ueluti si locaturus ea fuisset uel si necesse habuit alia conducere dolia. commodius est autem conduci uasa nec reddi uinum, nisi quanti conduxerit ab emptore reddatur, aut uendere uinum bona fide: id est quantum sine ipsius incommodo fieri potest operam dare, ut quam minime detrimento sit ea res emptori.Si doliare uinum emeris nec de tradendo eo quicquam conuenerit, id uideri actum, ut ante euacuarentur quam ad uindemiam opemensuram facere et effundere: ueteres enim hoc propter mensuram suaserunt, si, quanta mensura esset, non appareat, uidelicet ut appareret, quantum emptori perierit. 2 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
uit tempus. catenus ꝑiculum susti
nebit ꝙ ad de gustetur uinum ide¬
licet qͣi tunc plenissime ueneat tunc
tatarsignata tamen abemptore ua¬
sa ul dolia ꝯseq̃nt dicemus ad hucp¬
iculum ẽẽ uenditoris nisi aliuid ouc¬
mss. S et custodiam ad diem men¬
sure uenditor p̾stare d priusquami
enim ad meciatur uinim ꝓprie qua¬
si nondum uenit post meñsuramf
factam uenclitoris desinit ẽẽ ꝑicu¬
lummet ante mensuram piculo ubat᷑
si non ad mensuram uẽcldits forte
amphoras uel etiam singula  dolia
Si dollum signatum sit ãbemptore

Expanded text:
vit tempus, eatenus periculum sustinere vit tempus, eatenus periculum sustinere debet, quoad degustetur vinum, videlicet quasi tunc plenissime veneat, cum tata, signata tamen ab emptore vasa vel dolia, consequenter dicemus adhuc periculum esse venditoris, nisi si aliud convenit. Sed et custodiam ad diem mensurae venditor praestare debet: priusquam enim admetiatur vinum, prope quasi nondum venit. post mensuram factam venditoris desinit esse periculum: et ante mensuram periculo liberatur, si non ad mensuram vendidit, sed forte amphoras vel etiam singula dolia. Si dolium signatum sit ab emptore
Abbreviated transcription (Latin):
Emptoͬ predioꝵ cum suspicaretur
memam et sempniam ei ꝯtrou̾siã
moturas ꝑactus ẽ cum uendito ex
precio aliqua sũma apd̾ se remane¬
ret. donec emptori fideussordaret᷑
auenclitore postea uenditor eam le¬
gẽ meuit. ut si ex dic pecunia omĩs
soluta non ẽẽt et uẽditor ea preclia
uenisse nollet. in uenclita eent ̃ nter¬
ca deadusariis altam mulierem uẽ¬
ditorsuꝑauit cum altatransegit. ita
ut sũ ulla qone emptor pͥlia posside¬
ret quesitum ẽ cum nec ci fideissor
datus ẽ ueomis pecuma secundum
legem sius dieb coluta sit an p̾diam
us pecunia soluetur qm fideiussor
pemptorem nonstare quominus
fieretnon posse posteriorem legis ꝑ¬
tem exteri. ¶ Lp. De piculo et onio
sumnum uenditum reiuen.¬
sustinint emptoris erit dãp¬
numqͣmad modum si uinm eet ef¬
fusum uł nassis xcussis uł q̃ alia ex
causas si uenditor se ꝑiculo sb̾iec̾it.
mid tempus ꝑiculum sustinebit.
quo ad se subicterint. ꝙsi nõ designͣ¬

Expanded text:
mptor praediorum cum suspicaretur Numeriam et Semproniam controuersiam moturas, pactus est cum uenditore, ut ex pretio aliqua summa apud se maneret, donec emptori fideiussor daretur a uenditore: postea uenditor eam legem inseruit, ut, si ex die pecunia omnis soluta non esset et uenditor ea praedia uenisse nollet, inuendita essent: interea de aduersariis alteram mulierem uenditor superauit, cum altera transegi‹t›, ita ut sine ulla quaestione emptor praedia possideret: quaesitum est, cum neque fideiussor datus est nec omnis pecunia secundum legem suis diebus soluta sit, an praedia us pecunia solveretur quam fideiussor , cum per emptorem non staret quo minus fieret, non posse posteriorem legis partem exerceri. VI DE PERICVLO ET COuinum uenditum acuerisustinuerit, emptoris erit damnum, quemadmodum si uinum esset effusum uel uasis contusis uel qua alia ex causa. sed si uenditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subiecit: quod si non designa
Abbreviated transcription (Latin):
iuderefur. ¶Crimen stellio¬
natus ĩfamiam irrogat dãp¬
nato. qmͣuis ꝑublicum non
est iudicium. Pul
eodem iudiciodãpnatins nõ
est famosus . qr nõ suo nomi¬
ne ꝯdempnatur. quippe cum
minicio lis meu̾dem ꝯtestata
non fuerit. ¶ Lp̾.¬

Expanded text:
idetur. Crimen stellionatus infamiam irrogat damnato, quamuis publicum non est iudicium. 14 Peodem iudicio damnatus non est famosus, quia non suo nomine condemnatur: quippe cum initio lis in eum contestata non sit. 15 Ulp
Abbreviated transcription (Latin):
At lex quantus homo meo anno płi¬
in fuiss queclausula estimationẽ
Nt dampni qd̃ datum est. annus a¬
autem retrorsum ꝯputatur ex quo
qs octisus est. ꝙ si mortifere fint
uuln̾atus et postea post longum in¬
tuallum mortuus sit inde annu
nuñiabiius .ẜ. uilianum exquo
uulnatus est. licet celsus cc̃ ĩcribit.
s utiecorpus eius solumertimamꝰ
quanti meo anno fu̾it cum octidere¬
tur uł pocius qnͣti int̾fuit nr̃a non¬

Expanded text:
t lex: "quanti is homo in eo anno plurimi fuisset". quae clausula aestimationem habet damni, quod datum est. Annus autem retrorsus computatur, ex quo quis occisus est: quod si mortifere fuerit vulneratus et postea post longum intervallum mortuus sit, inde annum numerabimus secundum Iulianum, ex quo vulneratus est, licet Celsus contra scribit. Sed utrum corpus eius solum aestimamus, quanti fuerit cum occideretur, an potius q
Abbreviated transcription (Latin):
mulierccͣ pr̃onum suum ĩ¬
gra fc̃a sciens se ĩgratam cũ
de suo statu ꝑiclitabatur ali¬
ne in ẜuitutem redigãtur ces¬
sat edcm. qr hunc sibi metum
ip̃a infert. ¶Qd̃ metus cau¬
sagestũ erꝵ nuillo tẽpe pretor
ratum h̾ebit. ¶ Qui posẜonez
ñ sui fun di tradidit. ñ quãti
quadruplum uł simplum cũ
fructib ꝯsequetur. existuma¬
ẽ qd̃ abest autem nuda posio¬
sa sit ñ puto nasci obligatio

Expanded text:
mulier contra patronum suum ingrata facta sciens se ingratam, cum de suo statu periclitabatur, aline in servitutem redigatur: cessat edictum, quia hunc sibi metum ipsa infert. Quod metus causa gestum erit, nullo tempore praetor ratum habebit. Qui possessionem non sui fundi tradidit, non quanti quadruplum vel simplum cum fructibus consequetur: aestest: abest autem nuda possesa sit, non puto nasci obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hitcumeo agendum est
⁊ frci. ¶Si quadrupes cuius
nomine ictio cet cumdomi¬
no & paupiem fecisset ab alio
est acts⁊ et cumeo lege acqua
eigiturestiat o nc̃ Adcor¬
puis quadrupelis s ad eam
eiue in quo de paupie actio
acaliequant act orio intest¬

Expanded text:
non habuit, cum eo agendum est qui fecit.Si quadrupes, cuius nomine actio esset cum domino, quod pauperiem fecisset, ab alio occisa est et cum eo lege Aquilia agitur, aestimatio non ad corpus quadrupedis, sed ad causam eius in quo de pauperie actiAquiliae, quanti actoris inte
Abbreviated transcription (Latin):
iegaurdelibante seio. cumti¬
cũs uenclicass legatu mmsti¬
cus otisus est. deinde sens
repudiauit iegatum. ꝑinde
Siaietro accuise domimũ
uidetur. MArcell̾
FAio legat. Hrdis est actiõ ꝓ¬
indeat silegatum non esset. ita
li legatus eet ¶i  domnus ẜuĩ¬

Expanded text:
it: ‹de›liberante Seio, cum Titius uindicasset legatum, Stichus occisus est: deinde Seius repudiauit legatum. perinde uia retro adcrevisse dominium ei videtur: Marcellustario legatum heredis est actio perinde ac si legatus non esset, ita li legatus esset. Si dominus
Abbreviated transcription (Latin):
meam esse niraui restitui. mich
placuit. s et ꝑtumeclitum fet¬
ꝙ pecoꝵ restituendos ẽẽ stat i¬
post iusiurand̾ delatum. ¶Itẽ
si iurauo usumfix. alicunis rei
uel meum ee ueldari michi
bd amict̾etur non ꝯpetit mic
randi sequend̃ arbitror Ideo¬
q tunc quoq uiderieumi
recte iurasse puto. et ex eo nir¬
iurando posse pet̾e puto usu
fr̃̾. cautione oblata. ¶ Sicum
debrditate int̾meet te ꝯtrou̾¬
sia sit et iurau̾o hrditatem me¬
ẜm me deh̾rditate ꝓnũtum
ẽet et nõ solum eas res restitũe
deberes quas tunc possidebaᷤᷤ
sz et siquas postea cepisses pos¬
atqr si ꝓbatum esset. et id cirto

Expanded text:
ravi, restitui mihi placuit: sed et partum editum fetusque pecorum restituendos constat post iusiurandum delatum. Item si iuravero usum fructum alicuius rei vel meum esse vel dari mihi bus amitteretur, non competit mihi randi sequendum arbitror ideoque tunc quoque videri eum recte iurasse puto et ex eo iureiurando posse petere usum fructum cautione oblata. Si, cum de hereditate inter me et te controversia esset, iuravero hereditatem mem me de hereditate pronuntiatum esset. et non solum eas res restituere debes, quas tunc possidebas, sed et si quas postea coepisses posatque si probatum esset: idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero amiserit possessionem.
actionem non hebit. nec ꝗdez
siis possideat ꝗ einisuirand̾ de¬
ẽe uirauit s eius non ẽe. ꝓmde
sicum possid̾et et deferente pe¬
citore rem suam ẽe uiraiit ꝯse¬
quent dicemus amissaquoq

Expanded text:
si uero amiserit possessionem, actionem non habebit, ne quidem si is possideat qui ei iusiurandum deesse iurauit, sed eius non esse.Proinde si, cum possider‹et›, deferente petitore rem suam iurauit, consequenter dicemus amissa quoque
Abbreviated transcription (Latin):
iudicũ sui nomine ꝙ publicum
aut priuatum b̃t excusatus ẽẽ
debeta ꝯꝓmisso. utiq si dies cõ¬
ꝓmissi ꝓferri nõ potest. Quod si
potest. quare noncogat eum dũ
potest ꝓferre. Quo sine ulla distͥc¬
tione ip̃ius int̾dum futiꝵ est.
Sitamen uterq uelit eum smĩa
dic̾e. antequam ius cautum ñ
sit dedie ꝓferenda nõ alias mi¬
petret. qr iuclicium b̃at necoga¬

Expanded text:
publicum aut priuatum habet, excusatus esse debet a compromisso, utique si dies compromissi proferri non potest: quod si potest, quare non cogat eum, cum potest, proferre? quod sine ulla distinctione ipsius interdum futurum est. si tamen uterque uelit eum sententiam dicere, an, quamuis cautum non sit de die proferenda, non alias impetret, qu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quod sugnorans iusserit exibe¬
ri uel post decretum eius ante
diem erhibitionis decesserit de¬
negandaerit actio.Om autem
ipost diem exibstionis decesserit.
Saut anuẜit cuntatem utiliter

Expanded text:
quod si ignorans iusserit exhiberi uel post decretum eius ante diem exhibitionis decesserit, deneganda erit actio. si autem post diem exhibitionis decesserit aut amiserit ciuitatem, utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
traclitio redigitur.i. cum ma¬
ritus moriebatur. Idem ait pla¬
cuisse seio sabmo si filie fam̃. ux
orimaritus tradat donatõne
eius cum om̃iemolum̃to suo
fieri. si inuo ad huc marito sui¬

Expanded text:
traditio redigitur, id est cum maritus moriebatur. Idem ait: placuisse scio Sabinianis, si filiae familias uxori maritus tradet, donationem eius cum omni suo emolumento fieri, si
Abbreviated transcription (Latin):
siturã. et tene obligonẽ nec ind̾i
młrem ex re uiri locuplectorem fi¬
eri. cũ eas lib̾tus ꝓmictat. ꝙ si p̾ci¬
um ob manumissionẽ acceꝑit n
młr et sic manumiẜit. siqdẽ expe¬
culio suo decut nũmos. maritu
man̾e. Si u̾o alius ꝓeo dedit. fiẽt

Expanded text:
situram et tenere obligationem nec videri mulierem ex re viri locupletiorem fieri, cum eas libertus promittat: quod si pretium ob manumissionem acceperit mulier et sic manumiserit, si quidem ex peculio suo dedit, nummos mariti manere, si vero alius pro eo dedit, fient
Abbreviated transcription (Latin):
tis eius temꝑe filius fam̃. ĩ ue¬
tum quesitum. Consequẽt. sce¬
uola apd̾ marcelł. notat. si ẜuĩ
int̾ posuerit młt ut ei tradat
mortis cã. is ꝙ ad buc ẜuus de¬
dit młri.demde mortis tempe
lib̾ ĩueniatur. tm̃dem ẽẽ dicet᷑.¬
Item marcelł. tractat. si is ꝗ ii¬
decesẜit inuo ad huc donatore
donationẽ eua nesc̾e. qr de beat
aliquo mom̾ito ĩposito fieri erꝰ¬
et sic ad młremtrãsire. qd̾ ita
ꝓcectit. si ea cui donab̾r eum int̾¬
posuit. nõ is ꝗ donabat. porro
ui amarito int positus. res ip̃iꝰ
statim fc̃a est. et si ante mortẽ
marititradid̾it et decesẜ it tra¬
ditio eius egit als.o ut tñ hoc
tratlitio pendeat donet mors
sequatur. ¶ Si uxor remticio
ded̾itut is marito mortis cã
tradet ea qr defuncta minitis
hrdibꝰ eius ticius marito de¬
dit int̾ est utiꝵ a młre sit intei¬
positꝯticius anuo a marito
cudonabatur.Si a młre ne¬
positus est obligauit se ꝯd̃o¬
ne si marito tradidit.Sinat

Expanded text:
tis eius tempore filius familias invetum quaesitum. Consequenter Scaevola apud Marcellum notat, si servum interposuit mulier, ut ei tradatur mortis causa, isque adhuc servus dederit mulieri, deinde mortis tempore liber inveniatur, tantundem esse diceIdem Marcellus tractat, si is qui idecesserit uiuo adhuc donatore, donationem euanescere, quia debeat aliquo momento interposito fieri et sic ad mulierem transire: quod ita procedit, si ea cui donabatur eum interposuit, non is qui donabat. porro si a marito interpositus est, et res ipsius statim facta est et, si ante mortem mariti tradiderit et decesserit, traditio eius egit aliquid, ut tamen haec traditio pendeat, donec mors sequatur.Si uxor rem Titio dederit, ut is marito mortis causa traderet eaque defuncta inuitis heredibus eius Titius marito dederit, interest, utrum a muliere sit interpositus Titius an vero a marito cui donabatur: si a muliere interpositus est, obligabit se condictione, si marito tradiderit, si autem
Abbreviated transcription (Latin):
qdonauit.S qd dicitur mortis
cã donationẽ int̾ uiꝵ et incorẽ
uałe. ita uere ẽ. ut nõ solũ ea do
ammo fit ut tunc res fiat uxo¬
ris uł mariticum mors ĩseq̾re¬
tur. S omnis mortis cã donaco.¬
qñ itaq nõ retro ãgatur dõa¬
tio: emergunt uicia. ut mar¬
cellus anmadũtit in spẽ huiꝰ.
maritus icori mortis cã dona¬
tum uoluit int̾ posuit młr fili¬
um fam̃. ꝙ a marito accepat ei¬
ꝙ trad̾etur. dem̃ cum moritur
maritus pr fam̃. inuenitur an
ualeat traclitio. et ait ꝯsequens
ẽẽ dicitraditionẽ uase qr sui n¬
ris effectus ẽ eotempe ad qd̃ tra

Expanded text:
donauit.Sed quod dicitur mortis causa donationem inter uirum et uxorem ualere, ita uerum est, ut non solum ea donae hoc animo fit, ut tunc res fiat uxoris uel mariti, cum mors insequetur, sed omnis mortis causa donatio.Quando itaque non retro agatur donatio, emergunt uitia, ut Marcellus animaduertit in specie huiusmodi. maritus uxori mortis causa donatum uoluit: interposuit mulier filium familias, qui a marito acciperet eique traderet: deinde, cum moritur maritus, pater familias inuenitur: an ualeat traditio? et ait consequens esse dici traditionem ualere, quia sui iuris effectus est eo tempore, ad quod tra
Abbreviated transcription (Latin):
debes sistere h est ita sistere.
ut actoris ꝑsecutio loco detẽ¬
riorinon sit quamius ex actio
rei possit esse difficilior licet e¬
men est dicendum uiderim
eadem causa eum stetisse. Nã
et si nouum es alienuumcon¬
traxisset uel pecumam ꝑdidis

Expanded text:
 sistere hoc est ita sistere, ut actori persecutio loco deteriori non sit, quamuis exactio rei possit esse difficilior. licet men dicendum est uideri in eadem causa eum stetisse: nam et si nouum aes alienum contraxisset uel pecuniam perdidis
Abbreviated transcription (Latin):
ego lucius ticius ouenit int̾
nos ut publio meiio exsũma
supra scripta menstruos refũ¬
de debeamdenarios.cte. exoĩ
tumẽ de obligatione ueuraꝵ.
q̃m mimerus mensium quiso

Expanded text:
ego Lucius Titius. conuenitque inter nos, uti pro Maeuio ex summa supra scripta menstruos refundere debeam denarios trecenos ex omni tum est de obligatione usurarum, quoniam numerus mensium, qui so
Abbreviated transcription (Latin):
exibinss sumpetitor intentione
suamussi dit et ideo a bsolu eu
nonoportet nsiꝑatus sitrepeto
niemtentionem suscipeitaut
fructus ẜ legem estimentur. mii
matn cau̾sapetitorim hacas¬
ione restitiitur. Sab̾. putauit ꝑ¬
tum quoq restituend̾ siue pͥg¬
nans fint mulier siue postea ꝯce
qd nõexibentur ułtardius ꝗdem
exibeturestimande aiuidice sunt
Et ideo neꝵx. ait utilitatem acto¬
ris uenire mestimatione nõ quͣ¬
tres sit que utilitas ĩꝗt int̾lũ
quamires sit. P Aul.¬

Expanded text:
exhibuisse, cum petitor intentionem suam perdiderit, et ideo absolui eum non oportere, nisi paratus sit repetita die intentionem suscipere, ita ut fructus secundum legem aestimentur.Quia tamen causa petitori in hac actione restituitur, Sabinus putauit partum quoque restituendum, siue praegnas fuerit mulier siue postea concquod non exhibetur uel tardius quid exhibetur, aestimandae a iudice sunt: et ideo Neratius ait utilitatem actoris uenire in aestimationem, non quanti res sit, quae utilitas, inquit, quam res erit. 10 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
Ulianus scribit. siꝗͥs hominemꝙ poss¬
debat. occid̾it siue ad alium transtulit pos¬
ẜonem siue ita remcorrupit ne b̾ripossit
ad exibend̾ tenebitur qr dolo fec̾it quo
minus possid̾et ꝓindeet siuinum uelo¬
leum uel ꝗd aliud effud̾it uł ꝯfreg̾it ad
exibend̾ teneb. ¶Glans ex arbore tua ĩ
fundum tuum cecidit. ego eam ĩmisso
pecorede pãsco qua actione possimtem¬
pompõ.scribit. ꝯpet̾e actionem ad exibẽd̃
sidolo ma. pecus ĩmisiut glandem cõe¬
deret.Nametsiglans extaret nec paci¬
aris me tolle ad exibend̾ tenebis quẽ¬

Expanded text:
ulianus scribit: si quis hominem quem possidebat occiderit siue ad alium transtulerit possessionem siue ita rem corruperit ne haberi possit, ad exhibendum tenebitur, quia dolo fecit quo minus possideret. proinde et si uinum uel oleum uel quid aliud effuderit uel confregerit, ad exhibendum tenebitur.Glans ex arbore tua in fundum meum decidit, eam ego immisso pecore depasco: qua actione possum teneri?Pomponius scribit competere actionem ad exhibendum, si dolo pecus immissi, ut glandem comederet: nam et si glans extaret nec patieris me tollere, ad exhibendum teneberis, que
Abbreviated transcription (Latin):
redemde hrs pendente ꝯdonent̃
exactacautione .x fructuanoso¬
u̾it ad exibendumeum actione
dolo fec̾it quominus possidetdo¬
lus autem meo ẽ ꝙ cautõnemer¬
ge̾ suꝑsed̾it afructuario effcino¬
est ut legatum tuumeuanesce pi-¬
temus.cumiam nummos uen¬
dicare nõ possis. Ita demum autẽ
locum h̾ebit adexibendum actio
dum actio. Si tñ ignaꝵꝰ tui lega¬
Succurrend̾ tñ legatario ĩttmat
u̾sus fructuarium actione aic.
¶Quantum autem  adbanc acte¬
nem attinet exib̾e est meadem cau¬
sa pr̃are inqua fuit cum uidici
accipeturut ꝗs copiam reibns
possit exeꝗ actione ꝙ destinauis
innullo casu qmͣ intendit qmui¬

Expanded text:
re, deinde heres pendente condicione non exacta cautione decem fructuario solverit, ad exhibendum eum actione dolo fecerit quo minus possideret: dolus autem in eo est, quod cautionem exigere supersedit a fructuario effectumque, ut legatum tuum evanesceret, cum iam nummos vindicare non possis. ita demum autem locum habebit ad exhibendum actio, ndum actio. si tamen ignarus legasuccurrendum tamen legatario in factum adversus fructuarium actione ait. Quantum autem ad hanc actionem attinet, exhibere est in eadem causa praestare, in qua fuit, cum iudicium acciperetur, ut quis copiam rei habens possit exsequi actione quam destinavit in nullo casu quam intendit
Abbreviated transcription (Latin):
ris ego q . G. locatori tuo pensionem
soluero pignoraticia ad u̾sus te po¬
tero exꝑiri. Nam iuł. scribit soluiei¬
turin quam cenaculum ꝯluxi non
enim crelibile est hoc ꝯuenisse ut ad
uniusam pensionem insule et fruio¬
la mea teneantur. ¶Uidetur aut ta¬
citeet cum domino edium hoc ꝯueĩs¬
se ut nõ pactio cenacłarii ꝓficiat do¬
mino s sua ꝓpria. ¶ Perliberam au¬
tem ꝑsonam pignoris obligatio nob̾
nõ acqritur adeo ut nec ꝑ ꝓcuratorẽ¬
turet ideo ip̃i actione pignoraticia
uementur. s nec mutat qd̾ ꝯstitutũ
est abyꝑatore nostro posse ꝑliberami
ꝑsonam poffoem acqri. Namhoc eo ꝑti¬
nebit ut possumus pͥignoris nobis ob
psona nob nõ semꝑ acqret. S si ꝓcura¬
tor meus ueltutor remͥpignori ded̾it.
ip̃e ag̾e pignoraticia poterit ꝙ in ꝓcu¬
ratore ita ꝓcedit si ei mandatumꝰ fu̾it
pignoridare. GAnis.

Expanded text:
ris egoque locatori tuo pensionem solvero, pigneraticia adversus te potero experiri nam Iutur, in quam cenaculum conduxi: non enim credibile est hoc conuenisse, ut ad uniuersam pensionem insulae friuola mea tenebuntur. uidetur autem tacite et cum domino aedium hoc conuenisse, ut non pactio cenacularii proficiat domino, sed sua propria.Per liberam autem personam pignoris obligatio nobis non adquiritur, adeo ut ne per procuratoretur: et ideo ipsi actione pigneraticia entur. sed nec mutat, quod constitutum est ab imperatore nostro posse per liberam personam possessionem adquiri: nam hoc eo pertinebit, ut possimus pignoris nobis oblpersona nobis non semper adquiret. Sed si procurator meus vel tutor rem pignori dederit, ipse agere pigneraticia poterit: quod in procuratore ita procedit, si ei mandatum fuerit pignori dare. Gai
Abbreviated transcription (Latin):
dito actionem demq tubo ait siisteco¬
lonus dampnũ ded̾it exempto empto
rem agẽtem coge̾ posse uẽlitorẽ ut exlo¬
cato cumcolono exꝑiatur ut qcqd ĩde
fu̾it ꝯsecutus emptori reddat.¶Edib
distractis uł legatis. ea ẽẽ ediũ solemus

Expanded text:
denique Tubero ait, si iste colonus damnum dederit, emptorem ex empto agentem cogere posse uenditorem, ut ex locato cum colono experiatur, ut quidquid fuerit consecutus, emptori reddat. Aedibus distractis uel legatis ea esse aedium solemus
Abbreviated transcription (Latin):
amboq cetiderunt et ater fãm¬
ma ꝯsumptus est. nichil eo noie¬
agi potest. si non intelligitur ut
ab alto eusus est. ¶Ouicum ali¬
ter tueri se non possent damo¬
num culꝑa ꝙ ded̾it in noxi
sunt. uinenim ui defendere om¬
nes leges omnia ꝙ iura pmic¬
tunt ¶Sz et si defendendi mer
caus i lapidem madu̾s.ano mi

Expanded text:
t alter flamma consumptus est: nihil eo nomine potest agi, si non intellegitur, uter ab utro euersus sit.Qui, cum aliter tueri se non possent, damni culpam dederint, innoxii sunt: uim enim ui defendere omnes leges omniaque iura permittunt. sed si defendendi mei causa lapidem in aduersari
Abbreviated transcription (Latin):
post horrea mea nisulam bal¬
nemeam fecit scõ parietem cõ¬
mimem non licet au̾tubulo
h̾re ad motos ad ꝑietem com¬
tubuleo amplius hoc nises¬

Expanded text:
post horrea mea insulam, balnearia fecit secundum parietem comunem: non licet autem tubulos habere admotos ad parietem comtubulis eo amplius hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
ne uoluntate pris eius mt̾cesẜunt sol¬
uendo nõ repetunt hoc enim et diuius
pius adriams ꝯstituit et potest di¬
ci nõ repetituros atꝗn ꝑpetua excepto¬
ex hoñare eos lex uoluit. ¶Quam¬
quamautem soluendo non repetũt.

Expanded text:
ne uoluntate patris eius intercesserunt, soluendo non repetent: hoc enim et diuus Hadrianus constituit et potest dici non repetituros. atquin perpetua exception quoniam exonerare eos lex uoluit. Quamquam autem soluendo non repetunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sprignorauit ad huc senatus :¬
into locus erit. ¶ Quocl dicitur ĩ
o studioꝵ causa absens mutu¬
am pecumam acceꝑat cessare se¬
natis ꝯsultum italocum ht siꝓ
uabilem mod̾ inmutuam nõ ex¬
cessitc̃te adeam qnͣtitatem qm
piter solebat subministrare. mi
¶Sfilius Accepit mutuam pecu¬
namut eum libaret qͥ si peteret
eteptione doli nõ submoueret᷑

Expanded text:
it, adhuc senatus consulto locus erit.Quod dicitur in eo, qui studiorum causa absens mutuum acceperat, cessare senatus consultum, ita locum habet, si probabilem modum in mutua non excessit, certe eam quantitatem, quam pater solebat subministrare.Si filius accepit mutuam pecuniam, ut eum liberaret, qui, si peteret, exceptione non summouere
Abbreviated transcription (Latin):
Ulianus adicit si color quesitus sit ut
senatus con. ft̃am nocere et dandam ex¬
ait si duos reos acceꝑo filiumfa. erti¬
ciumcum ad filiumtamił. ẽet ꝑuentu¬
ra pocuma.idco au̾t reum ticium acce¬
ꝑim ne  fidenssor aucilio senatus
Ssulti uteretur. utilem ẽe exccꝑtionẽ
adu̾sus fraudem dandam. ¶ et si fi¬
lius fani. pre suo reglegato uellongo
temꝑe absente dotem ꝓfilia ꝓmisẜitet
rem prĩs pignori dedit. senatus ꝯsultur

Expanded text:
ulianus adicit, si color quaesitus sit, utsenatus consulto factam nocere et dandam exait, si duos reos accepero filium familias et Titium, cum ad filium familias esset peruentura pecunia, ideo autem reum Titium acceperim, ne quasi fideiussor auxilio senatus consulti uteretur, utilem esse exceptionem aduersus fraudem dandam.Sed et si filius familias patre suo relegato uel longo tempore absente dotem pro filia promiserit et rem patris
Abbreviated transcription (Latin):
tionem earum filium non babuisse. et i¬
ideo si solu̾it ꝯditionem priexomini euẽ¬
tu ꝯpetere. ¶ Hoc senatus con. et ad fili
net.si affirmetur ornamenta ea exea
pecũia ꝯꝑass Namet eiquoq ꝗ filio
fami. cdidit decto ampliasimi ordinis
actio denegatur nec int̾ est ꝯsumptist̃
nĩimi anextent ĩ peculio mlto igitur
magis seiutate senatus ꝯsultienis
ccͣtus ĩꝓbabitur ꝗ filie famił. mutuu
ded̾it. ¶ Lon solum filiofamil. et priei
sucturritur ueꝵ fidenssori quoq et mã¬
datori eius q̃et ip̃i mandatoi heat. al¬
Unt regressum insi forte donandi aĩo
int̾cesẜint tunc enim cumnullum reg̾i¬

Expanded text:
tionem eorum filium non habuisse et ideo, si soluerit, condictionem patri ex omni euentu competere.Hoc senatus consultum et ad filianet, si adfirmetur ornamenta ex ea pecunia comparasse: nam et ei quoque qui filio familias credidit decreto amplissimi ordinis actio denegatur nec interest, consumpti sint nummi an exstent in peculio. multo igitur magis seueritate senatus consulti eius contractus improbabitur, qui filiae familias mutuum dedit.Non solum filio familias et patri eius succurritur, uerum fideiussori quoque et mandatori eius, qui et ipsi mandati habent regressum, nisi forte donandi animo intercesserunt: tunc enim, cum nullum regre
Abbreviated transcription (Latin):
ratam pecuniam referrraitenim¬
a senatus con. mutuam pecuma
dedisse. s si fraus ut senatus ꝯsul¬
to adbibita puta frum̃to uinoi
ueloleo mutuo dato ut husdis¬
tractis fructibus utetur pecimu
subueniend ẽ filiofamir. ¶ Sitili
malterius erat potestate cum mi¬
c̃ mens senatus ꝯsulti nõ cessatai
eius nõ mors s aliacausa mt̃tae¬
rit quominus sit inciuitate dicẽ¬
dum ẽ senatus ꝯsulto locum ẽe.¬
Non solumeiq mutuam dedisse¬
s et eius successoribo denegando
est actĩo ꝓinde et si mutuam pecu¬
non dederit. S si altuter eoꝵ igno¬
rauit ĩ pris ẽẽ potestate inus est
dicendum utriq noce. Idemest
et in duob reis stipulandi ¶Iã
siduos filiosfamił. acceꝑo reoss
ꝗ filium famil : Ad quem pueniti
pecuna exceptione sub mouen.
Siuero ad eumquem ignoran
nõ submouear. siue autem sib
lisuris mutua data sit siuesine
usuris ad sena.con. spectat. ¶¬
qͣm autem non declaret senatus
cui exceptionem det. tñsciendest

Expanded text:
tam pecuniam referri: ait enim senatus 'mutuam pecuniam dedisset'. sed si fraus sit senatus consulto adhibita, puta frumento uel uino uel oleo mutuo dato, ut his distractis fructibus uteretur pecunia, subueniendum est filio familias.Si filius in alterius erat potestate, cum msenatus consulti non cessat: eius non mors, sed alia causa inciderit quo minus sit in ciuitate, dicendum senatus consulto locum esse.Non solum ei, qui mutuam dedisset, sed et successoribus eius deneganda est actio.Proinde et si alius mutunon dederit. sed et si alteruter eorum ignorauit in patris esse potestate, seuerius dicendum est utrique nocere. idem est et in duobus rei‹s› stipulandi.Item si duos filios familias accepero reos, sed ui filium familias ad quem peruenit pecunia, exceptione summouear, si ad eum quem ignorem, non summouear. Siue autem sub usuris mutua data sunt siue sine usuris, ad senatus consultum spectat. Quamquam autem non declaret senatus, cui exceptionem det, tamen sciendum est
Abbreviated transcription (Latin):
theliano heretlitas patris restitu
heit. no debebit mqntum fac̾e po¬
cests in soldum ꝯdempnari. qr
effectu quodam modohrs est.¬
et sicoactus miiscinit seut res¬
tut hiditatem ꝓinde obẜuan¬
mandante aliquo stipulatus est
mandati teneri marcel. scripsit.
quamis prestire nõm ꝓene et¬

Expanded text:
liano hereditas patris restituta sit, non debebit in quantum facere potest, sed in solidum condemnari, quia effectu quodammodo heres est.Sed si coactus immiscuerit se, ut restituat hereditatem, perinde observanmandante aliquo stipulatus est, mandati teneri Marcellus scribsit, quamvis rem praestare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
dsipaterfamil. factus rem pig¬
nori dederat. dicendumerit sena¬
tus ꝯsulti exceptionem ei dene¬
gandam usq ad pignoris quã¬
titatem. ¶S: ab alo donatam
sibi pecumam filiustam. crelito
nsoluit. anpateruendicare an
natore ꝓfectam ꝓtinus ad cͣclito¬
rem et fieri nummos accipientis.
Siuero simplicit eidonauit alienã¬

Expanded text:
si pater familias factus rem pignori dederit, dicendum erit senatus consulti exceptionem ei denegandam usque ad pignoris quantitatem.Si ab alio donatam sibi pecuniam filius creditori soluerit, an pater uinnatore profectam protinus ad creditorem et fieri nummos accipientis: si uero simpliciter ei donauit, aliena
Abbreviated transcription (Latin):
didit non uana simplicitate deceptus. n
uiris ignorancia.S qr publice paterfa
pleris q uidebatur. sic agebat sic ꝯ̃hebat
sic munib fungebatur cessabit senatus.
cessare cenatus ꝯsult ꝓinde et meo ꝗ scire
non potint. anfiliustam̃. sit. iuł scribit.
li .xii. cessare senatus . ut puta ĩpupillo
annis. s ĩmmore causa cognita et apreto¬
resuccurrend. ĩpupillo aut etiam alia
rone debinit dicere cessare senatus ... ꝙ

Expanded text:
didit non uana simplicitate deceptus nec iuris ignorantia, sed quia publice pater familias plerisque uidebatur, sic agebat, sic contrahebat, sic muneribus fungebatur, cessabit senatus cessare senatus consultum.Proinde et in eo, qui scire non potuit, an filius familillo annis. sed in minore, causa cognita et a praetore succurrendum: in pupillo autem etiam alia ratione debuit dicere cessare senatus consul
Abbreviated transcription (Latin):
canus primus pposuat ẜuimi
mutius pecumis dandis et pigno¬
nbꝰ accipiendis. S ẜuus etiam ne.¬
giciatorib ordei solebat ꝓempto yͣ
resusciꝑe debitum. et solue cunfu¬
gisset euus. et is cuidelegatus fue¬
nat dare precium ordei ꝯueniret.
dominũs nomine institoris. nog̃¬
bat et nomme se ꝯueniri posse qr
non mea re p̾positus fuiss cuma
autem et alia quadam gessisse et
horrea duxisse et horrea ꝯduxis
baretur. prefectus annone ꝯtra
dominum dederat sm̃am diceba¬
mus qͣifidenissionem ẽe uidericũ
palio soluet debitum nõ ꝓ alus
suscepit debitum. nõ solere autẽ

Expanded text:
anus Primus praeposuerat seruum mutuis pecuniis dandis et pignoribus accipiendis: i‹s› seruus etiam negotiatoribus hordei solebat pro emptore suscipere debitum et soluere. cum fugisset seruus et is, cui delegatus fuerat dare pretium hordei, conueniret dominum nomine institoris, negabat eo nomine se conueniri posse, quia non in eam rem praepositus fuisset. cum autem et alia quaedam gessisse et horrea conduxisse et multis robaretur, praefectus annonae contra dominum dederat sententiam. dicebamus quasi fideiussionem esse uideri, cum pro alio solueret debitum, non pro aliis suscipit debitum: non solere aute
Abbreviated transcription (Latin):
utiꝵ ꝓportione b̾rditaria an mu
lidumeum ꝯueniat.S et hicna¬
ex estimare debet ne forte mid ꝗd̾ti¬
c̾e potest debeat ꝯueniri. ¶Intou
autem et si exh̾rdatus filius uel
emancipatus sit. insolidum actõ
ad u̾sus eum dabitur. ut puta sig

Expanded text:
 portione hereditaria an in solidum eum conveniat. sed et hic iudex aestimare debeat, ne forte in id quod facere potest debeat conveniri. Interdum autem et si exheredatus filius vel emancipatus sit, in solidum actio adversus eum dabitur, ut puta si p
Abbreviated transcription (Latin):
Is. autem solũs senatus ꝯsultum offen
⁊ uel alio modo ꝯtraxit. am pecimie da¬
cio ꝑniciosa pentibꝰ eoꝵ uisa est. et idco
et sim increditum ab ii filuo famil. lo
tus con. ꝙ ita demumerit dñdum si
nõ fraus senatus ꝯsulto sit cognita.
ut ꝗcredere non potint magis ẽi uen¬
deret. ut ille reiprecium bret ĩ mutui
minutus sit siue morte prĩs siue alias
sui iuris sinc capitis dimimitione fue¬
rit effectus debet dicicessare senatus

Expanded text:
Is autem solus senatus consultum offend uel ali‹o› modo contraxit: nam pecuniae datio perniciosa parentibus eorum uisa est. et ideo etsi in creditum abi‹i› filio familias uel ex tus consultum. quod ita demum erit dicendum, si non fraus senatus consulto sit cogitata, ut qui credere non potuit magis ei uendere‹t›, ut ille rei pretium haberet in mutui minutus sit siue morte patris uel alias sui iuris sine capitis deminutione fuerit effectus, debet dici cessare sen
Abbreviated transcription (Latin):
illi natura ad ministrabat. etiam es alienũ
ad bibuisset. et sepe materiam que peccã¬
di malis morib alias hominib prestaret.
ꝗpecumam neqd amplius diceretur in¬
ctis nominibo crederet placere neciiꝗfi
lio fam̃. mutuam pecimiam dedisset ⁊
post mortempentis enus cuius impo¬
testate finsset actio peticioꝙ daretur.
ut scirent. a pessimo exemplo fenarent in
potestate filius ut putaqͣm ꝑr̃em apud
bostes ht ĩpendenti est an mienatus ꝯsul¬
tum sit ꝯmissum. Nam siretulit ĩpotesta¬
temsenatus ꝯsulto locus ẽ Siminus ces¬
satint̾mi igitur degͣanda ẽ actio. Certe
si arrogatuis mutuam pecumam accepn
nus senatus ꝯsultum maced̾. locum he¬
bit. Nametiam si ꝯsulsit uelcuius digni¬
tatis. senatus ꝯsulto locus est. Nisi castrẽ¬

Expanded text:
illi natura administrabat, etiam aes alienum adhibuisset, et saepe materiam peccandi malis moribus praestaret, qui pecuniam, ne quid amplius diceretur incertis nominibus crederet: placere, ne cui, qui filio familias mutuam pecuniam dedisset, etiam post mortem parentis eius, cuius in potestate fuisset, actio petitioque daretur, ut scirent, qui pessimo exemplo faene rarent, potestate filius, ut puta quoniam patrem apud hostes habet, in pendenti est, an in senatus consultum sit commissum: nam si recciderit in potestatem, senatus consulto locus est, si minus, cessat: interim igitur deneganda est actio.Certe si adrogatus mutuam pecuniam acceperit, nus senatus consultum Macedonianum locum habeat: nam etiamsi consul sit uel cuiusuis dignitatis, senatus consulto locus est: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Nius duntarat de peculio alius cributo¬
ia tĩ modo ẜui nomine cum domino
agit qͥsitum est. in deducere dominus depe¬
culio debeat qd̾ tributoria agenti prestatu
agi potest. cumdominus in distribuẽdo
precio mcis edicto pretoris nõ satiffecit.
cum maiorem ꝑtem debiti sui deduxit ꝙ̃
creclitorib sus tribit uelutisicum mi
rit et creditorib reliqua .xu. ded̾it. cumde¬
beret sola .x. deduce et extraneis dena tribue¬
rescumigitur hoc fecit. nec intelligendume
euum a se libasse eo quocl .u. Ad huc nomine
enis tributoria actione prestaturus sit qͣ¬
resi agi depeculio ceꝑit cumforte extra m̃ce
peculium ẽẽt .u. tanquam adhuc ẜuide¬
in aliena potestate sit. negociũ¬
ẽtiamsideficient suꝑiores actiones .i. gesti
excitoria. institoria tributori a. nichilominꝰ
tantum inqnͣtum ex bono et equo res peti¬
tur suum ꝯsequatur siue emm iussu eius
uicinus potestate sit negõm gestim sit ĩ
solid eo nomine iudicium pollicetur siuẽ¬

Expanded text:
ius dumtaxat de peculio, alius tributoria serui nomine cum domino agit: quaesitum est, an deducere dominus de peculio debeat, quod tributoria agenti praestatuagi potest, cum dominus in distribuendo pretio mercis edicto praetoris non satisfecit, id est cum maiorem partem debiti sui deduxit quam creditoribus tribuit, ueluti si cum irit, et creditoribus reliqua quindecim dederit, cum deberet sola decem deducere, extraneis dena tribuere. cum igitur hoc fecit, nec intellegendus est seruum a se liberasse eo, quod quinque adhuc nomine eius tributoria actione praestaturus sit: quare si agi de peculio coeperit, cum forte extra mercem peculium esset, quinque tamquam adhuc in aliena potestate sit, etiamsi deficient superiores actiones, id est exercitoria institoria tributoriaue, nihilo minus tamen in quantum ex bono et aequo res patitur suum consequatur. siue enim iussu eius, cuius in potestate sit, negotium gestum fuerit, in solidum eo nomine iudicium pollicetur: siue
Abbreviated transcription (Latin):
tem ex ccͣtumid ꝙ face potest acto
meumdabitur. tñ exdelictis
solid̾ ꝯuemetur. Soliantem fia
id ꝙ facere potest. Si uero post ni¬
tos annos non debeat indulgm
et michi uidetur reonem u̾ndam
eẽ. in hoc etiam cause cognitio ue¬
titur. ¶ Isꝙ de petulio egitam
posset ꝙ nissu mea causaest nepl¬
sit qd̃ iussu postea agere. Et rar
cuł existimat. s si deceptus depor¬
lio egit. putat celsus sucturre n

Expanded text:
tu in id quod facere potest actio in eum datur, tamen ex delictis in solidum conuenietur.Soli autem filio id quod facere potest, sin uero post multos annos, non debeat indulgeri? et mihi uidetur rationem habendam esse: in hoc enim causae cognitio uertitur.Is qui de peculio egit, cum posset quod iussu, in ea causa est, ne possit quod iussu postea agere, et ita Proculus existimat: sed si deceptus de peculio egit, putat Celsus succurren
Abbreviated transcription (Latin):
midiam tocius eius uendica¬
bit. s si maiorem numñum ait
h̾at. ut de cͣccto alieno mehilo
minus g̾gemuendicatumrꝰ sit.
inrestitutionem non ueniunt
aliena capita. T Ipm̃.

Expanded text:
midiam totius eius vindicabit. sed si maiorem numerum alter habeat, ut detracto alieno nihilo minus gregem vindicaturus sit, in restitutionem non veniunt aliena capita. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
tem repeticio que fic post.ais¬
sum capitis diminucione usum
fr̃queritur an ⁊ius accrescendi
saluum secum habeat. ut puti
ticio ⁊ meuio ususfr. legatus est
et siticius capite minutus esset
eidem usumtr. legauerit. quesi¬
tum est siticius ex repetitione
usumfr̾. Pret an intereos uls
accrescendi saluum esset. et põ

Expanded text:
autem repetitio, quae fit post amisautem repetitio, quae fit post amissum capitis minutione usum fructum, quaeritur an et ius adcrescendi secum saluum habeat: ut puta Titio et Maeuio usus fructus legatet, si Titius capite minutus esset, eidem usum fructum legavit: quaesitum est, si Titius ex repetitione usum fructum haberet, an inter eos ius adcrescendi saluum esset. et Papi
Abbreviated transcription (Latin):
minucio intercessit.qr plurale¬
gata sunt illius anni tantum.
si modo ius fruendi buit usus¬
fr̃. amissus erit quoclet muno
legatarioqui fructus in anno¬
singłos accepit defendend es
ut ꝯmemorati o tempor rep¬
titionis potestatem Hat. ¶C
singulis ususfr̃. Altius annis
legatur. si dsenciant meumde
annum impediuntur. quocd nõ
idactum uidetur ut xurrer̃t
multum et enim refert. anduo¬
bus simul alternis anus lege¬
tur. quod sane ultraprimum
annumꝓcedere nõ n poterit. nã
magis qmͣsi uni legatus ita
fuiss. an singulis alt̾ns annie
Nam si ꝯcurrere uolent aut mi¬
peclient se mincem ppuolunt¬
tem. aut siea non retragubit᷑
singuloꝵ annoꝵ fructus uaci
capitis diminutione amissus
legaripotest ut adiciatur quo¬
ciens cumqdsq capite minu¬
tus sit do. lego. uł sic quociens
a missus erit. et tunc si capitis
diminutione a mictatur repe¬
titus indebaturimum tractati
est sicui qmͣdu uliat. ususfẽ le¬
gatus sit an uideatur repetiti

Expanded text:
minutio intercesserit, quia plura legata sunt, illius anni tantum, si modo ius fruendi habuit, fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio temporum repetitionis potestatem habeat. Cum singulis fructus alternis annis legatur, si consentiant in eundem annum, impediuntur, quod non id actum videtur, ut concurrerent: multum etenim refert, duobus simul alternis annis legetur quod sane ultra primum annum pr‹o›cedere non poterit, non magis quam si uni legatus ita fuisset an singulis alternis annis: nam si concurrere uolent, aut impedient inuicem propter uoluntatem aut, si ea non refragabitur, singulorum annorum fructus uacabcapitis minutione amissus legari potest, ut adiciatur: 'quotiensque capite minutus erit, ei lego', uel sic 'quotiens amissus erit': et tunc, si capitis minutione amittatur, repetitus uidebitur. unde tractatum est, si cui quamdiu uiuat usus fructus legatus sit, an uideatur repetitus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrogarent sibi. ⁊ cum inuiriose
tractarent neq uellent deĩceps
sufficere magistratib ut ip̃i et
factio sua ppetuo rẽ publicam

Expanded text:
rogarent sibi et cum iniuriose tractarent neque uellent deinceps sufficere magistratibus, ut ipsi et factio sua perpetuo rem publicam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dampni datum est dupplicatur hus
sequenter et illud ꝓbatur ut si ẜuo meoi
ꝑsuaẜis ut ticio furtum fac̾et non solum
midtenis qd̾ det̾ior ẜuus effectus e. s et ĩ
id tenebis qdticio prestaturuis sim. ¶Itẽ
nonsolum si michi dampnum dederit.
silio tuo.s etiam siextraneo. Eo quoqi
nomine mcbitems qd ego lego acqlia
obnoxium sim. aut si ex ꝯducto teneor a¬
alicui qd ei suum locauiet ꝑꝑte det̾ior ft̾us
sit teneb̾is eo nomineet siqua talia sint.¬
¶Estimatio autemhetur ihac actioneꝙͣ
tiẜuus uliorfcũs sit. Quod offõ iudicis
expeclietur int̾clum tñ et si mutilis siti
ut nõ expediat talem ẜuumh̾re utixer¬
goet precium cogitur dare sollicitatoͬ et
ẜuuim lucridñs lucrifaciat anuero co
gidominus d restituere ẜuumet preci¬
um ẜu acciꝑeẽt ũnus ẽ electionem dño
dariẜuum suie detmñe cupit et dapnũ
qnͣti detior ẜuus scũs sitẽ indupplum

Expanded text:
quod damni datum est duplatur. His quod damni datum est duplatur. His consequenter et illud probatur, ut si servo meo persuaseris, ut Titio furtum faciat, non solum in id teneris, quo deterior servus effectuid quod Titio praestaturus sim.Item non solum si mihi damnum dederit consilio tuo, sed etiam si extraneo, eo quoque nomine mihi teneris, quod ego lege Aquilia obnoxius sim: aut si ex conducto teneor alicui, quod si seruum locaui et propter te deterior factus sit, teneberis et hoc nomine, et si qua talia sint.Aestimatio autem habetur in hac actione, quanti seruus uilior factus sit, quod officio iudicis expedietur: Interdum tamen et inutilis sit, ut non expediat talem seruum habere. utrum ergo et pretium cogitur dare sollicitator et seruum dominus lucrifacit, an uero cogi debet dominus restituere seruum et pretium serui accipere? et uerius est electionem domino dari, siue seruum detinere cupit et damnum, quanti deterior seruus factus est, in duplum