comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ oro genitrix priami de gente uetusta
Est mich̾i: quã miserã tenut nõ ilia tellus
Alecii excedentẽ. nõ mema regis aceste
Hanc ego mĩc ignarã huiꝰ qđ cumq pericli est
In q salutatã lni̾quo. nox ⁊ tua testis
dextera: qđ nequeã lachinmas ꝑferre penitis
N ta oro solare mopem. ⁊ sucturre relicte
Hanc sine me spem ferre tui. andentior ibo
In casus omnes. pertuaa mente dederunt
Dardamde lachrinas. añ omnes pulcher mlus¬
Multa patri mandata dabat portanda. sed ante
Ommd discrepunt: ⁊ nubib terita donant
Egresi superant tossas noctis q per umbram
Gattra mimica petiit multis tam̃ añ futitri
Axitio paiłim sõno uinoq pec herbam
Corpora t̃sa indent arrectos lictore cuxtus
Inter lora rotasq mros: simul arma iacere
Uma siraul. prior hirtacides sĩc ore locutus
Qursale andeudum dextra. mĩc ip̃a uocat res
hacritere. tu ne qua mamis se actollere nobis
A tergo possit custali ⁊ coniule longe

Expanded text:
unum oro, genetrix Priami de gente vetusta unum oro, genetrix Priami de gente vetusta est mihi, quam miseram tenuit non Ilia tellus mecum excedentem, non moenia regis Acestae. Hanc ego nunc ignaram huius quodcumque pericli est inque salutatam linquo: nox et tua testis dextera, quod nequeam lacrumas perferre parentis at tu, oro, solare inopem et succurre relictae. Hanc sine me spem ferre tui: audentior ibo in casus omnis. Percussa mente dedere Dardanidae lacrimas; ante omnis pulcher Iulusmulta patri mandata dabat portanda: sed aurae omnia discerpunt et nubibus inrita donant. Egressi superant fossas noctisque per umbram castra inimica petunt, multis tamen ante futuri exitio. Passim somno vinoque per herbam corpora fusa vident, arrectos litore currus, inter lora rotasque viros, simul arma iacere, vina simul. Prior Hyrtacides sic ore locutus: Euryale, audendum dextra; nunc ipsa vocat res. Hac iter est. Tu, ne qua manus se attollere nobis a tergo possit, custodi et consule longe;
Abbreviated transcription (Latin):
et tripol as remmor ⁊ qun duo iagn̾a talenta
Cratheta antiquũ quẽ dat sỹdoma. dĩdo. iieu¬
Si uero capere italiam sceptrisq potir lecũ ram¬
Contigerit uictori. ⁊ prede. ancere. sortemini amẜ¬
uidicti quo turmus equor quib ibat mͥ apmis in ẽ¬
lureus: ipsimi illrim elipeum dricas ꝓpeubentes
Excipiam sori: ianĩnũt tua. prenia t cẽ
preterea bis sex gentor. lelissima matrũ t u¬
Corpora captinos q dabit ara q omĩb arma.
In super hio campi quos rex hẽt ipse latumis.s.
se uero mea quem ipacus propiorib etasnrr
Insequit᷑ uenerande pueruam pectore toto
Iccipio: ⁊ comitem casas complector in omnes.
Nulla meis sine te queret᷑ gloria rebrii ar¬
heu pacem sen bella igeram tibi maxima reꝵ
Serboꝵ q ticles contra quem talia fatur
Eurialus. me nulla dies tam tõitib auiĩs i¬
Disilem arquerit: tantũ tõrtima seamda
Ant aduersa cadat. sed te suꝑ oim̃a dona

Expanded text:
et tripodas geminos, auri duo magna talenta, et tripodas geminos, auri duo magna talenta, cratera antiquum, quem dat Sidonia Dido. Si vero capere Italiam sceptrisque potiri contigerit victori et praedae dicere sortem, vidisti quo Turnus equo, quibus ibat in armis aureus: ipsum illum, clipeum cristasque rubentis excipiam sorti, iam nunc tua praemia, Nise. Praeterea bis sex genitor lectissima matrum corpora captivosque dabit suaque omnibus arma, insuper his campi quod rex habet ipse Latinus. Te vero, mea quem spatiis propioribus aetas insequitur, venerande puer, iam pectore toto accipio et comitem casus complector in omnis. Nulla meis sine te quaeretur gloria rebus; seu pacem seu bella geram, tibi maxima rerum verborumque fides. Contra quem talia fatur Euryalus: Me nulla dies tam fortibus ausis dissimilem arguerit; tantum, fortuna secunda aut adversa cadat. Sed te super omnia dona
Abbreviated transcription (Latin):
Uidimus obscuris primam sub uallib urbem
Uenatu alliduo ⁊ fotũ cognouimꝰ anmem
Hic annis grans atq anini maturus alet̾e
Dn patru quoꝵ semꝑ sub unmine trora ea
Non tam̃ onño teucros delere paratis.
Cum tales aminos innẽnũ ⁊ tam certa tulia
Pectora. sic memorans humeros dextrasq tene
Amboꝵ ⁊ uultũ lachrmis atq or a rigabat
Que nobis que dignia uirt pro i audib istis
Priia posse reat iõlui pulcherrnna primũ
Dn moresq dabmmit negri tum cetera redaet
Attucum puis eneas acq integer eni
Ascanins meriti tanti nõ ĩmemor unqͣ
Immo ego cui sola salus gentore reducto
Excipie accamius per magnos mle penates
Assaraciq larem ⁊ cane penetralia uecte
Obtestor quecũq michi tortuna tideiq est
In uearis pono granus. reuocate parentẽ
Reddite conipectũ. nichil illo tricte recepto.
Oma dabo argento perfecta atq aip̃era ãgms
poc ula: denicta gentor. que cepit aruba   kifu¬

Expanded text:
vidimus obscuris primam sub vallibus urbem vidimus obscuris primam sub vallibus urbem venatu adsiduo et totum cognovimus amnem. Hic annis gravis atque animi maturus Aletes: Di patrii, quorum semper sub numine Troia est, non tamen omnino Teucros delere paratis, cum talis animos iuvenum et tam certa tulistis pectora. Sic memorans umeros dextrasque tenebat amborum et voltum lacrimis atque ora rigabat. Quae vobis, quae digna, viri, pro laudibus istis praemia posse rear solvi? Pulcherrima primum di moresque dabunt vestri; tum cetera reddet actutum pius Aeneas atque integer aevi Ascanius, meriti tanti non immemor umquam. Immo ego vos, cui sola salus genitore reducto, excipit Ascanius, per magnos, Nise, penatis Assaracique larem et canae penetralia Vestae obtestor; quaecumque mihi fortuna fidesque est, in vestris pono gremiis: revocate parentem, reddite conspectum; nihil illo triste recepto. Bina dabo argento perfecta atque aspera signis pocula, devicta genitor quae cepit Arisba,
Abbreviated transcription (Latin):
Iple comes incõ gradit᷑ regẽq requirunt
Cetera per terras omins animalia sonino
Laxabant curas: ⁊ corda oblita laboꝵ¬
Duictores tencrũ primi ac delecta nuentus
Consiliũ lũmis regmi de reb habebant.
ina facerent qͣuis ue enee iam nñtins essẽt¬
Siant longis a nrxi hactis ⁊ scuta tenentes
Castroꝵ ⁊ campi medio. tum msus ⁊ ima
Qurialiis. contẽtim alacres ad unctier erant
Nem magnã pretiũ q more tõre primus iulus
Accepit trepidos: ac insum dicere inssit.
simi sic hutacides andite omentib equis
Eneade. neq hec nostris spettent᷑ ab annis
Que teriius ruculi somno. nino qr sẽpulti
Conticuere.. locum insidtis cõspeximus ips
Qu patet miltmo porte: que proxima ponti
Interrupti ignes aterq ad sĩdera tumis
Erigitur: li fortuna perimititis uti
Queñtũ encaro ad mema pallantea.
Mox hic cum spolus ingenti cede peracta
Actore cernetis. nec nos ina fallit emites

Expanded text:
ipse comes Niso graditur, regemque requirunt. ipse comes Niso graditur, regemque requirunt. Claxabant curas, et corda oblita labous consilium summis regni de rebus habebant, quid facerent quisve Aeneae iam nuntius essetStant longis adnixi hastis, et scuta tenentes, castrorum et campi medio. Tum Nisus et una Euryalus confestim alacres admittier orant: rem magnam, pretiumque morae fore. Primus Iulus accepit trepidos ac Nisum dicere iussit. Tum sic Hyrtacides: Audite O mentibus aequis, Aeneadae, neve haec nostris spectentur ab annis, quae ferimus. Rutuli somno vinoque soluti conticuere; locum insidiis conspeximus ipsi, qui patet in bivio portae, quae proxuma ponto; interrupti ignes, aterque ad sidera fumus erigitur: si fortuna permittitis uti quaesitum Aenean et moenia Pallantea, mox hic cum spoliis ingenti caede peracta adfore cernetis. Nec nos via fallit euntis:
Abbreviated transcription (Latin):
Iro olicum terrorem inter troieq labores
Sublatum erudut nec tecum talia gesĩ
Nagnaminũ enean ⁊ fata eetiema sẽcutus
Elt hic est animus lucis contemptor: ⁊ istum
Qui nita bene credat eim quo tendis honorem
uũs ad hec. equidem de te mł tale uerebar
Nec tas. non ita me reterat tibi magnꝰ ouantẽ
Inpiter. aut quicumq oeulis hec aspicit equis
hed ũ quis que multa uides discrimme tali
Si quis in aduersum rapiat casus ue deus ue
Ie superesse uelim. tua uita dignior etas.
Sit qui me raptum pugna pretione redemptũ
Nandet huiuo solita: aut ũ qua fortuna uetabit
Abienti terat inferias decoretq lẽpulchro
Ieu matri misere tanti sm causa doloris.
Sue te sola puer multis e matrib auiã
Posequit᷑ maomi nec mema curat aceste
Ile aut caulas ne quicꝗͣ nectis manes
Hec mea iam mutata loco sẽntentia cedit.
Icceleremus ait ingiles iunul excitat illi
Succedunt: sexuãt q uices statione relicta

Expanded text:
Argolicum terrorem inter Troiaeque labores Argolicum terrorem inter Troiaeque labores sublatum erudiit, nec tecum talia gessi, magnanimum Aenean et fata extrema secutus: est hic, est animus lucis contemptor et istum qui vita bene credat emi, quo tendis, honorem. Nisus ad haec: Equidem de te nil tale verebar nec fas, non, ita me referat tibi magnus ovantem Iuppiter aut quicumque oculis haec aspicit aequis. Sed siquis, quae multa vides discrimine tali, siquis in adversum rapiat casusve deusve, te superesse velim; tua vita dignior aetas. Sit qui me raptum pugna pretiove redemptum mandet humo solita aut siqua id Fortuna vetabit, absenti ferat inferias decoretque sepulchro. Neu matri miserae tanti sim causa doloris, quae te sola, puer, multis e matribus ausa persequitur magni nec moenia curat Acestae, Ille autem: Causas nequiquam nectis inanis, nec mea iam mutata loco sententia cedit: adceleremus, ait. Vigiles simul excitat, illi succedunt servantque vices: statione relicta
Abbreviated transcription (Latin):
His amor unus erat. pariterqz ĩ bella ruebãt
Tum quoq cõmum portam satione tenebant
Nius ait: an ne hunc ardorem mentib addũt
Curiale an sua cuiq deus ñt dixa cupido
Aut pugnã aut aliquid iã dudũ ĩuadẽ magui
Mens agitat michi nec placida contenta quiete ẽ
Cernis que rutulos hãbeat fiducia reꝵ
Lumina reꝵ rara micant. sonmo uioq sepult
Procubuere silent late loca. percipe porro
Quid dubitem: aut que mĩc ammo sententia suro: at
Enean acciri ouines populuiqz patres qr
Deposcunt: mictiq uiros qui certa reportent
Si tibi que posc̃o promictunt nam unichi facti
sama ĩat est trmulo iudeor repire sũb illo
posiẽ uiam ad muros ⁊ mema pallentea
Obaupuit magno laudum peulius amore
Eurialus. simul his ardentem actat᷑ amicum
Nene igit᷑ iõcuim sũmis adiungere reb
IIũe fugis: lolum te in tanta pericula unctã
Non ita me geritor bellis aetus opheltes

Expanded text:
His amor unus erat, pariterque in bella ruebant: His amor unus erat, pariterque in bella ruebant: tum quoque communi portam statione tenebant. Nisus ait: Dine hunc ardorem mentibus addunt, Euryale, an sua cuique deus fit dira cupido? Aut pugnam aut aliquid iamdudum invadere magnum mens agitat mihi nec placida contenta quietest. Cernis, quae Rutulos habeat fiducia rerum. Lumina rara micant; somno vinoque soluti procubuere; silent late loca: percipe porro, quid dubitem et quae nunc animo sententia surgat. Aenean acciri omnes, populusque patresque, exposcunt mittique viros, qui certa reportent. Si tibi quae posco promittunt nam mihi facti fama sat est, tumulo videor reperire sub illo posse viam ad muros et moenia Pallantea. Obstipuit magno laudum percussus amore Euryalus; simul his ardentem adfatur amicum: Mene igitur socium summis adiungere rebus, Nise, fugis? Solum te in tanta pericula mittam? Non ita me genitor, bellis adsuetus Opheltes,
Abbreviated transcription (Latin):
ura datur messapo ⁊ mema emee tlamis.
Dis sẽptem rutuli muros qui milite seruent
Delecti:. ast illos centem quenq secuntur
Purpurei crictis uuenes auroqz cornsẽt
Discurrunt: uarĩat q uices: fusiq per hetbam
Indulgent niuo ⁊ uertunt cratheras aenos
Colhicent iones. noctem custolia ducit
Hec sup e uallo ꝓspectant troes: ⁊ armmis
Alta tenent: nec non fornudine trepidi portas
Eeplorant pontesqz ⁊ ꝓpugnacula iungunt
Tela gerunt intant innesteus acer q serestus
Quos pater eneas si quando aduersa uocarent
Rectores iuuenũ ⁊ reꝵ dedit elłe magitros.
Oumis ꝑ muros legio sortita periclum̃
Eecubat. exercetq nros qd eniq triendũ est.
IIilus erat porte cuctos acerriins armis
Pirtacides comitem enee quẽ miserat ida
Uenatrir iaculo celerem lenib qr sagittis
Et iurta comes eurialus: quo pulchrior alter
Non fuit en eadii troiana nec induit arma
Ora puer prima signans intonsa niuenta

Expanded text:
cura datur Messapo et moenia cingere flammis. cura datur Messapo et moenia cingere flammis. Bis septem Rutuli, muros qui milite servent, delecti; ast illos centeni quemque sequuntur purpurei cristis iuvenes auroque corusci. Discurrunt variantque vices fusique per herbam indulgent vino et vertunt crateras aenos. Conlucent ignes, noctem custodia ducit  e vallo prospectant Troes et armis alta tenent, nec non trepidi formidine portas explorant pontisque et propugnacula iungunt, tela gerunt. Instat Mnestheus acerque Serestus, quos pater Aeneas, siquando adversa vocarent, rectores iuvenum et rerum dedit esse magistros. Omnis per muros legio, sortita periclum, excubat exercetque vices, quod cuique tuendum est. Nisus erat portae custos, acerrimus armis, Hyrtacides, comitem Aeneae quem miserat Ida venatrix iaculo celerem levibusque sagittis; it iuxta comes Euryalus, quo pulchrior alter non fuit Aeneadum Troiana neque induit arma, ora puer prima signans intonsa iuventa.
Abbreviated transcription (Latin):
Comuge prerepta. nec solos tangit atridas
Ite dolor: solisq licet capere arma mycems
bi pertisse semel satis et peccare finssẽt
Inte satis. petritus modo no̾ genus om̃e posum
femineũ. quib hec meini tĩducia ualli
fossar q more. leti discrimina. parua
Dant ammos. at nõ uiderunt mema troie
Septũm fãbaicata mani concedere in ignes.
eed uos o lecti fẽtro: quis scindere uallum
Apparat ⁊ mecũ inniadit trepidantia castra¬
N lon armuis michi uulcam nõ mille cariis
Est opus in tencros. addant sẽ ꝓtinꝰ omnes
etrusa sõcios tenebras ⁊ mertia furta
Palladii celis lũme custodib arcis
Ne tameant uec equi ceca condem᷑ i aluo
Luce palani certum est igra arcundare muross
Naua sibi cum danais rem taxo ⁊ pube pelasga
Esse putent. dectinũ quos dictulit ixtor ĩ atinũ
unis udeo melior quomam pars acta dieie
uai sũperest leti bene gectis corpora rebus
anute uiri ⁊ pugnam sperate parare
Intered ingilũ excubus obsĩdere portas

Expanded text:
it Atridas iste dolor solisque licet capere arma Mycenis. Sed periisse semel satis est: peccare fuisset ante satis penitus modo non genus omne perosos femineum. Quibus haec medii fiducia valli fossarumque morae, leti discrimina parva, dant animos. At non viderunt moenia Troiae Neptuni fabricata manu considere in ignis? Sed vos, o lecti, ferro qui scindere vallum apparat et mecum invadit trepidantia castra. Non armis mihi Volcani, non mille carinis est opus in Teucros; addant se protinus omnes Etrusci socios, tenebras et inertia furta Palladii caesis summae custodibus arcis ne timeant, nec equi caeca condemur in alvo: luce palam certum est igni circumdare muros. Haud sibi cum Danais rem faxo et pube Pelasga esse ferant, decumum quos distulit Hector in annum. Nunc adeo, melior quoniam pars acta diei, quod supgnam sperate parari. Interea vigilum excubiis obsidere portas
Abbreviated transcription (Latin):
Tui reniulo cognomeu erat. turmq minorem
Germanã nuper thalamo sociatus habebat
qs primam ante aciem ligna atq ĩdigna relatu
Uociferans: tuidusq nouo precordia regno
Ibat ⁊ ingentem se se clamore terebat
Non pudet obũdione iter ualloq teneri
bis capti phryges ⁊ morti pretendere muros
En qui nosra libi bello cõibia poscimi.
Quis deus italiam: que nos dementia a degit
Non hic atride nec fandi fictor ulixes
Dure a ttrrpe genus. natos ad flumina primũ
Deferimus: lẽuoq gelu anrantis ł undix̃
Uenatu muigilant pueri. s luasq fatioant.
lectere hn dns equos ⁊ spicula tendere comu
At patiens opeꝵ parnoq alsueta uiuentus
Aut ractris terram domat aut quatit oppida bello
Oinne enu terro terit᷑: nerlaq uinenc̃
Terga fatigamus hasta. nec tarda senectus
Debilitat uires amini: nintat q iugoretu
Camciem galca premiimis: semꝑq recentes¬

Expanded text:
cui Remulo cognomen erat, Turnique minorem cui Remulo cognomen erat, Turnique minorem germanam nuper thalamo sociatus habebat. Is primam ante aciem digna atque indigna relatu vociferans tumidusque novo praecordia regno ibat et ingentem sese clamore ferebat: Non pudet obsidione iterum valloque teneri, bis capti Phryges, et morti praetendere muros? En qui nostra sibi bello conubia poscunt! Quis deus Italiam, quae vos dementia adegit Non hic Atridae nec fandi fictor Ulixes: durum a stirpe genus natos ad flumina primum deferimus saevoque gelu duramus et undis, venatu invigilant pueri silvasque fatigant, flectere ludus equos et spicula tendere cornu. At patiens operum parvoque adsueta iuventus aut rastris terram domat aut quatit oppida bello. Omne aevum ferro teritur, versaque iuvencum terga fatigamus hasta; nec tarda senectus debilitat vires animi mutatque vigorem: canitiem galea premimus, semperque recent
Abbreviated transcription (Latin):
Et machiona liger. cormeũ iterit aulas
Hic iaculo bonus: hic longe fallente sagicta.
Ortigiĩ cenens. uctorem cenea turmis
Et sagarini ⁊ sins stantẽ ꝑ turrib idã
Pauernũ capis. hunc primo leuis hasta themille
Struixerat. ille manu proiecto tegimne demes
Id nulnus tulit. ergo alis allapsa sagita
Et leuo infira ẽ lateri maniis addita que natus
Opirament.a anme letali uulnere rupit
Stabat in egregnis arcentis tilius armis
Dictus acu claudem ⁊ tecrugine clarus hibera
Insiois facie: gemtor quẽ muerat arcens
Eductum martis luco simetia circum
flmuma priguis ubi ⁊ placabilis ara palici
Stridentem fundam positis mezentius hastis
Ipẽ ter adducta circimm caput egit habena
Et media aduerti liquetacto tempora plumbo
Disc̃idit ac mult. i porrectũ extendit harena
sum prinũ bello celexem intendisse sagittam
Dicitur ante feras lolitus terrere fugates
Ascaius tõrtem q manu fudisse uumanũ

Expanded text:
Emathiona Liger, Corynaeum sternit Asilas, Emathiona Liger, Corynaeum sternit Asilas, hic iaculo bonus, hic longe fallente sagitta, Ortygium Caeneus, victorem Caenea Turnus, et Sagarim et summis stantem pro turribus Idan, Privernum Capys. Hunc primo levis hasta Themillae strinxerat: ille manum proiecto tegmine demens ad volnus tulit; ergo alis adlapsa sagitta et laevo infixa est lateri manus abditaque intus spiramenta animae letali volnere rupit. Stabat in egregiis Arcentis filius armis, pictus acu chlamydem et ferrugine clarus Hibera, insignis facie, genitor quem miserat Arcens, eductum Matris luco Symaethia circum flumina, pinguis ubi et placabilis ara Palici: stridentem fundam positis Mezentius hastis ipse ter adducta circum caput egit habena et media adversi liquefacto tempora plumbo diffidit ac multa porrectum extendit harena. Tum primum bello celerem intendisse sagittam dicitur ante feras solitus terrere fugaces Ascanius fortemque manu fudisse Numanum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nrs acies atq hine acies aditareddtinas̃
Ur fera que denia uenantu septa corona¬
Contra tela furit: seseq aut nescia morti
lnncit ⁊ s̃altu suꝑ uenabula tertur.
Haua aliter iuuens medios moriturus in hoctes
irruit: ⁊ qua tela indet denũduna tendit
It pedib lonee melior lycus inter ⁊ hoctes
Inter ⁊ arma tũga muros tenet: altaq certat
Drendere tecta manu: socuĩq actingere dertras
Quem turnus pariter cursũ teloqz lectus
Iucrepat his uictor. noctris ue euadere demens
ꝯperacti te possẽ manus. simul arripit ipium
Peudentem ⁊ magna muri cũ parte reuellit
Qualis ubi aut leporem aut candenti corpe cignũ
Suctulit alta petens pedib iouis aruger uncis
Anelitũ aut matri multis balatib agnũ.
Ilartius a ctabulis rapuit lupus. undiq clamor
Tollit uinadunt ⁊ fossas aꝯgere compleut
lrdentes tedas alii ad tatigia iactant
Ilioneus saro atq ingenti fragnnue montis
Lucetiũ porte iubeuntẽ iouisq ferentẽ

Expanded text:
hinc acies atque hinc acies adstare Latinas: ut fera, quae densa venantum saepta coronacontra tela furit seseque haud nescia morti inicit et saltu supra venabula fertur, haud aliter iuvenis medios moriturus in hostis inruit et, qua tela videt densissima, tendit. At pedibus longe melior Lycus inter et hostis inter et arma fuga muros tenet altaque certat prendere tecta manu sociumque attingere dextras. Quem Turnus, pariter cursu teloque secutus, increpat his victor: Nostrasne evadere, demens, sperasti te posse manus? Simul adripit ipsum pendentem et magna muri cum parte revellit. Qualis ubi aut leporem aut candenti corpore cycnum sustulit alta petens pedibus Iovis armiger uncis quaesitum aut matri multis balatibus agnum Martius a stabulis rapuit lupus. Undique clamor tollitur: invadunt et fossas agere complent; ardentis taedas alii ad fastigia iactant. Ilioneus saxo atque ingenti fragmine montis Lucetium portae subeuntem ignisque ferentem,
Abbreviated transcription (Latin):
Dixerat. idq ratum stygn per fluĩa tratris
Per pice torrentis atra q uoragine ripas
Annuit. ⁊ totum mitu tremetẽcit olympum
Ergo aderat promissa dies. ⁊ tempora parce
Debita complerant. cum turm minria matie
Admonint ratib sacris depellere tedas
Hic primũ nona lux oculis estũlsit: ⁊ ingens
Uisus ab anrora celum transcurrere nmbus
Ideiq chori: tum uox horrenda ꝑ auras¬

Expanded text:
um Stygii per flumina fratris, per pice torrentis atraque voragine ripas adnuit et totum nutu tremefecit Olympum. Ergo aderat promissa dies et tempora Parcae debita complerant, cum Turni iniuria Matrem admonuit ratibus sacris depellere taedas. Hic primum nova lux oculis offulsit et ingens visus ab Aurora caelum transcurrere nimbus Idaeique chori; tum
Abbreviated transcription (Latin):
Tq ea diueria penitus dum
parte gerunt᷑. Irim de celo
mĩt saturma uiuo. Audacẽ
ad rutulum luco tũ forte pa¬
rentis Pilunni turnus ca¬
crata ualle sedebat. Ad quem
Sic roseo tanmantias ore loenta ẽ
surne qd̾ optanti diuñ promictere nemo
Auderet. uoluenda dies en attulit ultro
Eneas urbe ⁊ socns ⁊ classe relicta
Sceptia palatim sedem q petunt euandri
Ie satis extremas corithi penetraint ad urbes
Lidoꝵ q mamĩ ⁊ collectos armat agrestes
Qua dubitas: mic tempus equos. uc posce̾ curr
dumpe moras omnes. turbata q arripe castra
Dirit. ⁊ in celum parib se suctulit alis.

Expanded text:
tque ea diversa penitus dum parte geruntur, Irim de caelo misit Saturnia Iuno audacem ad Turnum. Luco tum forte parentis Pilumni Turnus sacrata valle sedebat. Ad quem sic roseo Thaumantias ore locuta est: Turne, quod optanti divom promittere nemo auderet, volvenda dies en attulit ultro. Aeneas urbe et sociis et classe relicta sceptra Palatini sedemque petit Euandri. Nec satis: extremas Corythi penetravit ad urbes Lydorumque manum collectos armat agrestis. Quid dubitas? Nunc tempus equos, nunc poscere currus. Rumpe moras omnis et turbata arripe castra. Dixit et in caelum paribus se sustulit a
Abbreviated transcription (Latin):
Ni turmus cedat tencroꝵ menib altis.
Ergo nec clipeo iunenis subsictere tantum
Nec dextra ualet. miectis sic undiq telis
Obrint᷑. arepit assiduo caua tempora circũ
Tmnitu galea: ⁊ saxis solida fatiscunt.
Discisse qr uibe capiti: nec iũfficit umbo
Ictibꝰ. moeminant hactis ⁊ troes ⁊ iple
Fulmineus inuecteus. tũ toto corpore iũdor
Liqnit᷑ ⁊ piceũ nec res̃pirare potestas
flumen agit telłos quatit eger anhelitus arctus
lũ demii preceps saltu se se omib armis
In tlumũ dedit. ille suo cum gargite flano
Accepit t̾ugientem ac mollib extulit undis
Et letu socus abluta cede remiũt¬

Expanded text:
ni Turnus cedat Teucrorum moenibus altis. ni Turnus cedat Teucrorum moenibus altis. Ergo nec clipeo iuvenis subsistere tantum nec dextra valet: iniectis sic undique telis obruitur. Strepit adsiduo cava tempora circum tinnitu galea, et saxis solida aera fatiscunt, discussaeque iubae capiti, nec sufficit umbo ictibus: ingeminant hastis et Troes et ipse fulmineus Mnestheus. Tum toto corpore sudor liquitur et piceum, nec respirare potestas, flumen agit; fessos quatit aeger anhelitus artus. Tum demum praeceps saltu sese omnibus armis in fluvium dedit: ille suo cum gurgite flavo accepit venientem ac mollibus extulit undis et laetum sociis abluta caede remi
Abbreviated transcription (Latin):
Aggerib tantas strages iipime pet nrbem
Ediderit. uiuenũ primos tot imiserit orco¬
I Ion infelicis patrie ueteꝵq deoꝵ
Et magnienee segnes miseretqz pudetq
Talib accenũ firuiant᷑ ⁊ agmine denso
Coniĩtunt. turmus paulatim excedere pugna
Et fliumuĩ petere ac partem que cingit anim
Acrius hoc tencri clamore. incumbere magno
Et gl̾ꝯmerare manũ. deu senũ ira leoneni
Qum telis premit ĩtenũs: ac territus ille
Aiper acerba tuens retro dedit: ⁊ neq terga
Ira date aut uirtus patit᷑ nec tendere contra
Ille quidem hoc cupiens potis est ꝑ tela mros q
Haud aliter retro dubius nectigia turuus
Improperata refert ⁊ mens exectuat ira.
Qum etiam bis tum mecdios inuaserat hoctes
Dis conuiersa fuga per muros agmina uertit
Ded manus e cactris propere coit om̃is in mui
Nec contra iures ancdet iaturma uino
Duaĩcere ⁊ aeriã celo iam iuppiter tru
Dimnsĩt fermane hana mollia uisla ferentẽ

Expanded text:
aggeribus tantas strages inpune per urbem aggeribus tantas strages inpune per urbem ediderit, iuvenum primos tot miserit Orco? Non infelicis patriae veterumque deorum et magni Aeneae, segnes, miseretque pudetque? Talibus accensi firmantur et agmine denso consistunt. Turnus paulatim excedere pugna et fluvium petere ac partem, quae cingitur unda; acrius hoc Teucri clamore incumbere magno et glomerare manum. Ceu saevum turba leonem cum telis premit infensis, at territus ille, asper, acerba tuens, retro redit, et neque terga ira dare aut virtus patitur, nec tendere contra ille quidem hoc cupiens potis est per tela virosque: haud aliter retro dubius vestigia Turnus improperata refert, et mens exaestuat ira. Quin etiam bis tum medios invaserat hostis, bis confusa fuga per muros agmina vertit; sed manus e castris propere coit omnis in unum, nec contra vires audet Saturnia Iuno sufficere, aëriam caelo nam Iuppiter Irim demisit germanae haud mollia iussa ferentem,
Abbreviated transcription (Latin):
Soit in aduerios.
Dimcipio phalerem ⁊ succuõ poplite nian
Eicipit hinc raptas fugientib ingerit hactas
In cergum. uino uires amimũ q iimitrat
Iadit alim comitem ⁊ contixum tegea parma
Inaros deinde in muris martemq cientes
Lingea tendentẽ contra sociosq nocantem
libranti gladio cõnixus ab aggere dextra
occnpat. hinc uno deiectũ cõminus ictu
Cimi galea longe iacuit caput. mde feraꝵ
Uastatorem aucum: quo nõ telicior alter
Ungere tela manu terrũ q armare ueneno
Et clitiũ eolidem ⁊ amicum crechea musis
Crethea ninĩaꝵ comitem: ein cariuina semp
Et iythare cordi: numerosq intendere nerius
mꝑ equos atq arma nꝵ pugnasq canebat
Tandem ductores audita cede suoꝵ
Conuemũt tencri innectens a cerq serectus
Palantesq melent locios hostemq receptum
Et menestens: quo denide fugã quo tẽcditis ĩquit
Quos alios muros: que iam ultra mena habetis
Unus homo et uestris o cines undiq septus

Expanded text:
egit in adversos. egit in adversos. Principio Phalerim et succiso poplite Gygen excipit; hinc raptas fugientibus ingerit hastas in tergum, Iuno vires animumque ministrat; addit Halym comitem et confixa Phegea parma, ignaros deinde in muris Martemque cientis Lyncea tendentem contra sociosque vocantem vibranti gladio conixus ab aggere dexter occupat; huic uno desectum comminus ictu cum galea longe iacuit caput. Inde ferarum vastatorem Amycum, quo non felicior alter ungere tela manu ferrumque armare veneno, et Clytium Aeoliden et amicum Crethea Musis, Crethea Musarum comitem, cui carmina semper et citharae cordi numerosque intendere nervis. Semper equos atque arma virum pugnasque canebat. Tandem ductores audita caede suorum conveniunt Teucri, Mnestheus acerque Serestus, palantisque vident socios hostemque receptum. Et Mnestheus: Quo deinde fugam, quo tenditis? inquit. Quos alios muros, quae iam ultra moenia habetis? Unus homo et vestris, o cives, undique saeptus
Abbreviated transcription (Latin):
Olli subridens sedato pectore turmis.
Incipe si qua auimo uirtus. ⁊ consere dextram.
Hic etiam innentũ priamo nartabis achillem.
Sixerat. ille rudem nodis ⁊ cortice cruclo
Intorquet lũmis aumrus uirib hactara
Excepere aure. uulnus saturma uino
Detorũt ueniens: porteq intĩgit᷑ hasta.
At nõ hoc telum: mea qđ in dertera ueriat
Eanoies: neq is teli nec unlneris auctor
Sic ait. ⁊ sublatũ alte conũroit in ensem.
Et mediam ferro gemina inter tempora fronten
Diuidit: impubesq iumam uulnere malas.
fit sõnns. moenti conculla est pondere tellus
Collapsos arctus atq arma cruent a cerebro
Sternit humi moriens: atq illi in partib equas
Huc caput atq illuc humero ex utrar pependit¬
Dictuo uint uerli trepida forudie troes
Et ñ continno uictorem ea cura subułẽt
Rimmpere claustra manu: sociosq iniit̾e̾ portis
Utimus ille dies bello gentiq tuisset.
ded furor ardentem cedisq msana cupido

Expanded text:
Olli subridens sedato pectore Turnus: Olli subridens sedato pectore Turnus: Incipe, siqua animo virtus, et consere dextram: hic etiam inventum Priamo narrabis Achillem. Dixerat. Ille rudem nodis et cortice crudo intorquet summis adnixus viribus hastam: excepere aurae volnus; Saturnia Iuno detorsit veniens, portaeque infigitur hasta. At non hoc telum, mea quod vi dextera versat, effugies; neque enim is teli nec volneris auctor. Sic ait et sublatum alte consurgit in ensem et mediam ferro gemina inter tempora frontem dividit inpubesque immani volnere malas. Fit sonus, ingenti concussa est pondere tellus: conlapsos artus atque arma cruenta cerebro sternit humi moriens, atque illi partibus aequis huc caput atque illuc umero ex utroque pependitgiunt versi trepida formidine Troes: et si continuo victorem ea cura subisset, rumpere claustra manu sociosque immittere portis, ultimus ille dies bello gentique fuisset; sed furor ardentem caedisque insana cupido
Abbreviated transcription (Latin):
Innuisit q tugam tercris: atramiq timorem
adiq connenũt qm̃ adata copia pugne
Bellator q ammis deus incidit
Pandarus ut tuło germamĩ corpore cerint
Et quo fit fortuna los: qui calus agat res
Portam in multa conuersõ cardine torquet
Obnixus latiq humeris: multosq iuoꝵ
Menib excliuõs duro in certamine luiquit
Ait alios secum includit. recipitqz ruentes
Demens qui rutulũ in medio nõ agmme regem
Uiderit crumpentem ultro q ĩduserit urbi
Iumanem ueluti peccora inter mertia tigrun
Continno noua lux oculis ectũls̃t ⁊ arma
Horrendimi sonuere. tremũt in uertice criste
Sanguinee: clipeoq micancia fulitana unctit
Agnoscunt tãciem iuisam atq ĩ mama membra
surbati iubito eneade tũ pandarus ingens
Emicat: ⁊ mortis fraterne teruidus ira
Affat᷑ non hec dotalis regia amate
Nec muris cobibent patrus media agmina turni
Castra unmica indes. nulla hinc exire potestas

Expanded text:
immisitque Fugam Teucris atrumque Timorem. immisitque Fugam Teucris atrumque Timorem. Undique conveniunt, quoniam data copia pugnae bellatorque animo deus incidit. Pandarus ut fuso germanum corpore cernit et quo sit fortuna loco, qui casus agat res, portam vi magna converso cardine torquet, obnixus latis umeris, multosque suorum moenibus exclusos duro in certamine linquit; ast alios secum includit recipitque ruentis, demens, qui Rutulum in medio non agmine regem viderit inrumpentem ultroque incluserit urbi, immanem veluti pecora inter inertia tigrim. Continuo nova lux oculis effulsit, et arma horrendum sonuere; tremunt in vertice cristae sanguineae, clipeoque micantia fulmina mittit: agnoscunt faciem invisam atque immania membra turbati subito Aeneadae. Tum Pandarus ingens emicat et mortis fraternae fervidus ira effatur: Non haec dotalis regia Amatae, nec muris cohibet patriis media Ardea Turnum. Castra inimica vides; nulla hinc exire potestas.
Abbreviated transcription (Latin):
Iera ꝑ teneꝵ: stomachoq infixa sub allũ
pectus adit. reddit specus atri iulneris undã
ꝯpumantem: ⁊ fixo ferrũ ĩ pulmone tepescit
sum meropeni atq erimanta mau tũ serint asitũ
simi bitian ardentem oculis: aminisq frementẽ
Non iaculo. neq em̃ iaculo uitã ille dedidẽt
hea magnũ stridens̃ contorta phalarica uenit
Fulimns acta modo. qua nec duo taurea terga
Nec duplici squama lorica fi delis ⁊ auro
uanunt. collapsa ruũt ĩmama membr a
dat tellus gemitũ. ⁊ clipeũ suꝑ intonat ingens
Qualis n enboico baraꝵ lictore quondam
Gaxea pila cadit: magnis quã molib u̾de
Contructã ponto iacumt. sic illa rumam
piona trahit: penitusq uadis illisa recumbit
Miscent se maria ⁊ ngre actollunt᷑ arene
sum sontu prochita alta tremit duꝵq cubile
Inari me ioins imperns̃ imposta tr̃pheo
Hic mars arimpotens anmũ uireiq latinis
Iddidit: ⁊ stimulos aeres sub pectore uertit

Expanded text:
aëra per tenerum stomachoque infixa sub altum aëra per tenerum stomachoque infixa sub altum pectus abit: reddit specus atri volneris undam spumantem, et fixo ferrum in pulmone tepescit. Tum Meropem atque Erymanta manu, tum sternit Aphidnum, tum Bitian ardentem oculis animisque frementem non iaculo, neque enim iaculo vitam ille dedisset, sed magnum stridens contorta phalarica venit, fulminis acta modo, quam nec duo taurea terga nec duplici squama lorica fidelis et auro sustinuit: conlapsa ruunt immania membra. Dat tellus gemitum, et clipeum super intonat ingens. Talis in Euboico Baiarum litore quondam saxea pila cadit, magnis quam molibus ante constructam ponto iaciunt; sic illa ruinam prona trahit penitusque vadis inlisa recumbit: miscent se maria, et nigrae attolluntur harenae; tum sonitu Prochyta alta tremit durumque cubile Inarime Iovis imperiis imposta Typhoeo. Hic Mars armipotens animum viresque Latinis addidit et stimulos acris sub pectore vertit
Abbreviated transcription (Latin):
Armati ferro: ⁊ erutis capita alta corusci
Auales aerie liquetia flumina cireum
Sine padi ripis: athesim seu ꝓpter amenũ
Consiregunt gemime quercus. in tonsa q celo
Attollunt capita: ⁊ sũblum uertice uitane
Irrumpunt aditus rutubi ut iudere patentes
Continuo quercens ⁊ pulcher aqui cnlus ari
Et preceps anum maurus ł inauortus hems
Agiminib totis aut uersi terga aedere
Aut ip̃o porte posuere in limine intam.¬
sum magis increscunt amnis discordib ire
Et iam collecti troes glouierant᷑ eodem
et conterre manũ ⁊ procurrere longius auderit.
Suctori turno dinerła in parte furenti
surbanti q niros perfertur nũcius hostem
feruere cede uona ⁊ portas prebere patentis
deseris inceptũ atq iuiman concitus ira
Dardamam ruit ad portã frẽsq suꝑbos
et primũ antiphaten is̃ em̃ sẽ primus agebat¬
hebana de matre nothũ sãpedonis alti
Comecto stermi celo uolat itala cormis

Expanded text:
armati ferro et cristis capita alta corusci: armati ferro et cristis capita alta corusci: quales aëriae liquentia flumina circum, sive Padi ripis Athesim seu propter amoenum, consurgunt geminae quercus intonsaque caelo attollunt capita et sublimi vertice nutant. inrumpunt aditus Rutuli ut videre patentis continuo Quercens et pulcher Aquiculus armis et praeceps animi Tmarus et Mavortius Haemon agminibus totis: at versi terga dedere aut ipso portae posuere in limine vitamum magis increscunt animis discordibus irae; et iam collecti Troes glomerantur eodem et conferre manum et procurrere longius audent. Ductori Turno diversa in parte furenti turbantique viros perfertur nuntius, hostem fervere caede nova et portas praebere patentis. Deserit inceptum atque immani concitus ira Dardaniam ruit ad portam fratresque superbos. Et primum Antiphaten, is enim se primus agebat, Thebana de matre nothum Sarpedonis alti, coniecto sternit iaculo; volat Itala cornus
Abbreviated transcription (Latin):
Mortales medio aspectus sermone reliquit
Et praul in tenuẽ ex oculis euamut auram
Aguouere deum proceres diuina q tela
Sardam de pharetramq fuga sensere sonantẽ
Argo auilũ pugne dictis ac minime phebi
Astamũ prohibent: ipsĩ in certamina rursũ
Suecedunt. animasq in aperta perienla mictiũ
It. Lamor totis per propugnacula muris
Intendint acris arcus. amenta qr torquetit.
Oterint᷑ dine solum telis. tum scuta caue qr
Sant sonitũ t̾lictu galee. pugna aspera suroit
Auantus ab occasu ueniens pliualib edis
Uerberat miber himñ: q̃ multa gratidie mibi
In nacla precipitant. cũ iuppiter horridus anstrie
Torquet aquosam hiemem ⁊ celo caua nubila rũpi
Pandarus ⁊ bitias ideo alcanore creti
Quos ioms eduxit luco syluectris hiera
Abietib niuenes patrus ⁊ montib equos
Portam que ducis imperio conaa reludint
ffreti armis: ultro q iuitant menib hoce̾
Ips̃ itus dextra atq leua pro trirrib aditant

Expanded text:
mortalis medio aspectus sermone reliquit mortalis medio aspectus sermone reliquit et procul in tenuem ex oculis evanuit auram. Agnovere deum proceres divinaque tela Dardanidae pharetramque fuga sensere sonantem. Ergo avidum pugnae dictis ac numine Phoebi Ascanium prohibent, ipsi in certamina rursus succedunt animasque in aperta pericula mittunt. It clamor totis per propugnacula muris, intendunt acris arcus amentaque torquent. Sternitur omne solum telis, tum scuta cavaeque dant sonitum flictu galeae, pugna aspera surgit: quantus ab occasu veniens pluvialibus Haedis verberat imber humum, quam multa grandine nimbi in vada praecipitant, cum Iuppiter horridus austris torquet aquosam hiemem et caelo cava nubila rumpit. Pandarus et Bitias, Idaeo Alcanore creti, quos Iovis eduxit luco silvestris Iaera abietibus iuvenes patriis et montibus aequos, portam, quae ducis imperio commissa, recludunt, freti animis, ultroque invitant moenibus hostem. Ipsi intus dextra ac laeva pro turribus adstant,
Abbreviated transcription (Latin):
Nde tantum aic̃amus tencri clamore sequunt᷑.
Letitia q tremũt: anmoĩ q ad udera tollunt
Etherea tum forte plaga crinitus apollo
De sup aucõmas acies urbemqz indebat
Nube sedens: atq his uictorẽ affat᷑ inlum
Alacte noua uirtute puer: nc itur ad actra
Dus gente ⁊ geniture dees iure omma bella
Eente sũb a d̃araci tato uentura resident
Nec te trora capit. simul hec etfatus ab alto
Ethere se mictit. sp̃irantes annonet auras.
Asc̃amũ q petit: torma tñ uertit᷑ oris
Intiquũ in buten. hic cardamo anchuẽ
lrmicer aute tĩnt: fidusq ad limina cuctos
lum conutem ascamo pater addidit. ibat apollo
Ouña longend sumlis uocemq coloremq
Et crmes albos ⁊ seua sonorib arma
Itq his ardentem dictis actatur iulum
Sit satis enide telis impine numanũ
Oppetulle tins. primam hanc tibi magnus apollo
Concedit laudem: ⁊ parib non iuidet armis
Cetera parte puer bello. sic orsus apollo

Expanded text:
Hoc tantum Ascanius. Teucri clamore sequuntur Hoc tantum Ascanius. Teucri clamore sequuntur laetitiaque fremunt animosque ad sidera tollunt. Aetheria tum forte plaga crinitus Apollo desuper Ausonias acies urbemque videbat, nube sedens, atque his victorem adfatur Iulum: Macte nova virtute, puer: sic itur ad astra, dis genite et geniture deos. Iure omnia bella gente sub Assaraci fato ventura resident, nec te Troia capit. Simul haec effatus ab alto aethere se misit, spirantis dimovet auras Ascaniumque petit. Forma tum vertitur oris antiquum in Buten; hic Dardanio Anchisae armiger ante fuit fidusque ad limina custos, tum comitem Ascanio pater addidit. Ibat Apollo omnia longaevo similis, vocemque coloremque et crinis albos et saeva sonoribus arma, atque his ardentem dictis adfatur Iulum: Sit satis, Aenide, telis impune Numanum oppetiisse tuis; primam hanc tibi magnus, Apollo concedit laudem et paribus non invidet armis: cetera parce, puer, bello. Sic orsus Apollo
Abbreviated transcription (Latin):
Dsidie cordi: inuat incdulgere coreis
At tunice marncas ⁊ habent rednincnla nutri
Ouere phrygie. neq em̃ phryges ite per alta
Dyndima: ubi alłuetis bitorem da tibia cantũ
Timpana uos biusus q uocat berecẏnchia mates¬
Iace simte arma uiris ⁊ cedite ferro
falia iacsantem dictis ac dira canentem
Ion trilit ascanins: nerno q obnirus equino
Contendit telum: dmeriãq brachia duccns
Conctitit ante iouem supplex ꝑ uota precatus̃.
Iuppiter onmpotens audacibꝰ amine ceptis̃
lpose tibi ad tua templa feram solemna dona.
Et statuã ante aras noti rens̃ a urrta fronte iiuencũ
Uandentẽ pariterq caput cũ matre ferenten
Iam cor petat ⁊ pedib qui spargat arenani
Auant ⁊ celi gerntor de patre serena
Intonuit. leuũ lonat uia letitẽr arcus
esugit horrendum stridens adducta sãguta
der qr caput reniuli uenit ⁊ caua tẽpora ferro
Transẽgit: uerbis irirtutẽ illude inperbis
Bis capti phrrges hec rutulis responsa rernctunt

Expanded text:
diae cordi, iuvat indulgere choreis, et tunicae manicas et habent redimicula mitrae. O vere Phrygiae, neque enim Phryges, ite per alta Dindyma ubi adsuetis biforem dat tibia cantum! Tympana vos buxusque vocat Berecyntia Matreae sinite arma viris et cedite ferro. Talia iactantem dictis ac dira canentem non tulit Ascanius nervoque obversus equino contendit telum diversaque bracchia ducens constitit, ante Iovem supplex per vota precatus: Iuppiter omnipotens, audacibus adnue coeptis. Ipse tibi ad tua templa feram sollemnia dona et statuam ante aras aurata fronte iuvencum candentem pariterque caput cum matre ferentem, iam cornu petat et pedibus qui spargat harenam. Audiit et caeli Genitor de parte serena intonuit laevum, sonat una fatifer arcus: effugit horrendum stridens adducta sagitta perque caput Remuli venit et cava tempora ferro traicit. I, verbis virtutem inlude superbis! His capti Phryges haec Rutulis responsa remittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Uero amimos tollit dictis atq increpat ultro
sioranot hec monsra petunt his imppitet ipsẽ
Iuriliũ iõlitũ ecipint. non tela nec iones
cipectant iutulos. ergo maria in ua teucris.
Ioc ip̃es ulla tuge. rel pars altera ademptã
Si qua phryges pre sẽ iactãt responiã deor
dat fatis ueneriq datimi: tetioere qđ arua
ffertilis ansome troes. sunt ⁊ mea contra

Expanded text:
it dictis atque increpat ultro: Troianos haec monstra petunt, his Iuppiter ipse auxilium solitum eripuit, non tela neque ignes exspectans Rutulos. Ergo maria invia Teucris nec spes ulla fugae: rerum pars altera adempta esiqua Phryges prae se iactant, responsa deorum: sat fatis Venerique datum, tetigere quod arva fertilis Ausoniae Troes. S
Abbreviated transcription (Latin):
O genitrir quo tata uocas: aut quid petis istis
Mortali ne manu facte imimortale carme
sas habeant. certus q interta periculã lustret
Eneas: cun tanta deo ꝑmicsa potestas
Inmo ubi detuncte tinẽ portuiq tenebunt
Ansomos olim quecumq euaserit undis¬

Expanded text:
O genetrix, quo fata vocas, aut quid petis istis? Mortaline manu factae immortale carinae fas habeant certusque incerta pericula lustret Aeneas? Cui tanta deo permissa potestas? Immo ubi defunctae finem portusque tenebunt Ausonios olim
Abbreviated transcription (Latin):
Annuit. ⁊ totum nutu tremefecit olmpum
Ergo aderat promicla dies: ⁊ tempora parce
Debita complerant. cum turm minria matu
Admonuit ratib sacris depellere tedas
Dic primũ nona lux oculis estũlãt: ⁊ ingens
Uisus ab aurora celum transcurrere imbus
Idei q chori. tum uox horrenda ꝑ auras
Excidit: ⁊ troum rutuloꝵ q agmina cõplet

Expanded text:
remefecit Olympum. Ergo aderat promissa dies et tempora Parcae debita complerant, cum Turni iniuria Matrem admonuit ratibus sacris depellere taedas. Hic primum nova lux oculis offulsit et ingens visus ab Aurora caelum transcurrere nimbus Idaeique chori; tum vox horrenda per auras excidit et Troum Rutulorumque agmin
Abbreviated transcription (Latin):
balatum exercent. ille aiper ⁊ improbꝰ ira
Seint in absentes collacta fatigat edendi
Se longo rabies ⁊ sicce sanguine fauces.
Hand alitet rutulo miuros ⁊ castra tuenti
Iouescunt ire. Aurus dolor ollib ardet
Qua temptet ratione aditus ⁊ qua ia clauios
Excutiat tencros uallo atq eaundat in equor.
Classem que lateri cactroꝵ adiuncta latebat
Aogerib sẽptam arcum ⁊ flumalib indis
linadit. sociosq incendia poscit ouchtes

Expanded text:
balatum exercent, ille asper et improbus ira balatum exercent, ille asper et improbus ira saevit in absentis, collecta fatigat edendi ex longo rabies et siccae sanguine fauces: haud aliter Rutulo muros et castra tuenti ignescunt irae, duris dolor ossibus ardet. Qua temptet ratione aditus et quae via clausos excutiat Teucros vallo atque effundat in aequum? Classem, quae lateri castrorum adiuncta latebat, aggeribus saeptam circum et fluvialibus undis, invadit sociosque incendia poscit ovantis
Abbreviated transcription (Latin):
Neu struere auderent aciem: nen credẽ campo
Castra modo ⁊ tutos sernarent aggere minas
Ergo ⁊ ũ conterre manũ pudor iraq monstral
Obuciũt portas tamen ⁊ precepta facellunt
Armati qz cauis expectant turrib hoctem.
surmis ut ante nolans tardum p̾ceslerat agmen
Uigniti lectis equitũ comitatus ⁊ urbi
Improuisus adest. maculis quẽ tracius albis̃
Portat equus: cricta q tegit galea aurea rubra
Et quis erit mecũ inenes qui primꝰ in hoten
En ait: ⁊ iaculum torquens emittit in aurar̃
Pacipiũ pugne: ⁊ campis se se ardiuis infert
Clamorem excipiũt socii: fremituq sequũt
Horrisono teucrum mirant᷑ mertia cordd
Non equo dare se campo: non obina ferto
Arma inros: sed castra fouere. huc turbidus atsd
Lustrat equo murros aditu q parma querit¬
le ueluti pleuo inpus mũdiatus ouili
Cum frenut ad caulas uentos ppesus ⁊ mibres
Iate iuper media tuti sub matrib agm

Expanded text:
neu struere auderent aciem neu credere campo; neu struere auderent aciem neu credere campo; castra modo et tutos servarent aggere muros. Ergo etsi conferre manum pudor iraque monstrat, obiciunt portas tamen et praecepta facessunt armatique cavis expectant turribus hostem. Turnus ut ante volans tardum praecesserat agmen viginti lectis equitum comitatus, et urbi improvisus adest; maculis quem Thracius albis portat equus cristaque tegit galea aurea rubra. Ecquis erit, mecum, iuvenes, qui primus in hostem? En, ait et iaculum attorquens emittit in auras, principium pugnae, et campo sese arduus infert. Clamore excipiunt socii fremituque sequuntur horrisono: Teucrum mirantur inertia corda, non aequo dare se campo, non obvia ferre arma viros, sed castra fovere. Huc turbidus atque huc lustrat equo muros aditumque per avia quaeritAc veluti pleno lupus insidiatus ovili cum fremit ad caulas, ventos perpessus et imbris, nocte super media; tuti sub matribus agni
Abbreviated transcription (Latin):
lempestas mediũ indeo discindere telum
abantesq polo stellas. sequar ommna tanta
ousquis in arma uocas ⁊ sĩc effatus ad mndã
acessit: sũmoq hautit de gurgite lynphas
Alulta deos orans: oneranit᷑ q ethera nocis
Iamq omins campis exercitus ibat aptis
Dines equũ adiues pirtai uectis ⁊ auri
Nessapus primas acies poarema coercent
Trride niuenes. medio dux agmime turnus
Uertit᷑ arma tenens ⁊ toto uertice cupra est
Ceu septem surgens sedatis ammil altus
Per tacitũ ganges aut pigui flumie inłus
Cum reflint campis ⁊ iam se condidit alueo.
Hic subitam mgro glomerari puluere ibem
Proipiciũt tentri: ac tenebras insingere campis
Primus ab aduerĩa conclamat mole caicus
Quis glob ociues caligme uoluit᷑ atra
sterte citi terrũ date tela. ⁊ scandite muros.
¶uitis adest. eia ingenti clamore per ommes
Condunt te teueri portas. ⁊ mema complent.
IIamq ita discedens preceperat optimus arms
Eneas. si qua interea fortuna fuisset.

Expanded text:
 Medium video discedere caelum palantisque polo stellas. Sequor omina tanta, quisquis in arma vocas. Et sic effatus ad undam processit summoque hausit de gurgite lymphas, multa deos orans, oneravitque aethera votis. Iamque omnis campis exercitus ibat apertis, dives equum, dives pictaï vestis et auri; Messapus primas acies, postrema coercent Tyrrhidae iuvenes, medio dux agmine Turnus, vertitur arma tenens et toto vertice supra est. Ceu septem surgens sedatis amnibus altus per tacitum Ganges aut pingui flumine Nilus cum refluit campis et iam se condidit alveo. Hic subitam nigro glomerari pulvere nubem prospiciunt Teucri ac tenebras insurgere campis. Primus ab adversa conclamat mole Caicus: Quis globus, o cives, caligine volvitur atra? Ferte citi ferrum, date tela, ascendite muros, hostis adest, heia! Ingenti clamore per omnis condunt se Teucri portas et moenia complent. Namque ita discedens praeceperat optumus armis Aeneas: siqua interea fortuna fuisset,