comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m: nobis suꝑbiẽtibꝰ fit alienũ. Diciᷤᷤ
nr̃m: ⁊ dicis da nob̾. Qͥd gͦ tͥ assignas.
qd̾ ñ tͥ ipse dedisti: Qd eñĩ habes qd̾
ñ accepisti: Dicis nr̃m: ⁊ da nob̾. agnoᷤᷤ¬
ce largitorẽ: ꝯfit̾e te acciꝑe. ut liben¬
ter ille dignet᷑ dare. Qo si nõ egeres:
xꝰ in carne. Et̾nꝰ sine tpĩe: cotidianus
cẽdit. Fortes s̃ mr̃es. firmi s̃ mr̃es:
s panis cõfirmat cor hoĩs. Iã gͦ audi

Expanded text:
rum, nobis superbientibus fit alienum. Dicis, nostrum; et dicis, da nobis. Quid ergo tibi assignas, quod non tibi ipse dedisti? Quid enim habes quod non accepisti . Dicis, nostrum; et, da nobis. Agnosce largitorem, confitere te accipere, ut libenter ille dignetur dare. Quid si non egeres,  in earne: aeternus sine tempore, quotidianus cendit . Fortes sunt martyres, firmi sunt martyres: sed panis confirmat cor hominis . CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
iuder. Debet gͦ qd̾redeet. Reddet gͦ
iꝰtꝰ ndex. Non enĩ oꝑe inspecto. po¬
test negare mͥ cedẽ. Quod opꝰ inspicit:
Bonũ certam̃ certaui: opꝰ ẽ. Cursũ cõ¬
sũmaus opꝰ ẽ. Fidẽ seruaui: opꝰ ẽ. Suꝑ¬
ẽ mͥ corona iꝰticie: merces ẽ. S in mͥ¬
cede tu nichil agis: in oꝑe nõ solus a¬
gis. Corona tͥ ab ipso ẽ: opꝰ aũt abste
ẽ. s nõ nisi ipso adiuuante. Cũ autẽ
m̾ebat᷑ enĩ dãnari. no eligi. Et ecce
subito cũ mala fac̾et ⁊ mala mereret᷑.
ima cȩlesti uoce ꝓst̾nit᷑. ꝑsecutor dei¬
Misericordiã inqͥt ꝯsecutꝰ sũ. Mala
mebar: bona accipio. Nõ sed̾m pec¬
cata nr̃a fec̃ nob̾. Misericoidiã ꝯsecu¬
tus sũ: debita mͥ ñ sũt reddita. Si
enĩ debita redderẽtur: supplicia red¬
derẽtur. Nõ ĩqͥt accepi qd debebatur.
Misericordiã ꝯsecutꝰ sum. Nõ sed̾m

Expanded text:
judex. Debet ergo quod reddet. Reddet ergo justus judex. Non enim opere inspecto potest negare mercedem. Quod opus inspicit? Bonum certamen certavi, opus est: cursum consummavi, opus est: fidem servavi, opus est. Superest mihi corona justitiae, merces est. Sed in mercede tu nihil agis; in opere non solus agis. Corona tibi ab ipso est; opus autem abs te est, sed non nisi ipso adjuvante. Cum autem merebatur enim damnari, non eligi. Et ecce subito, cum mala faceret, et mala mereretur, una coelesti voce prosternitur: persecutor dejiMisericordiam, inquit, consecutus sum: mala merebar, bona accepi. Non secundum peccata nostra fecit nobis. Misericordiam consecutus sum. Debita mihi non sunt reddita. Si enim debita redderentur, supplicium redderetur. Non, inquit, accepi quod debebatur: sed misericordiam consecut
Abbreviated transcription (Latin):
nisi mala. Da uaeniã apłe. Dicimꝰ qd
tu docuisti. Audio ꝯfitentẽ: qr non
inuenio ingratũ. frorsus tua a te nõ
rita tua: nichil coronat nisi dona
ex tollatur de lib̾ero arbitrio in bonis
nou̾it dantẽ: ut qͥsqͥs datori ñ sit
ingratꝰ. Medico ñ spͥbiat: uł adhuc
insanus. uł ñ a se sanꝰ. Hac̃ inquam
fidẽ atq pietatẽ. nulle argum̃tati¬
ones euellant de cordibꝰ ur̃is. Serua¬
te qd̾ accepistis. Qͥd enĩ habetis. qd̃
non accepistis: hoc ẽ deo ꝯfiteri: di¬
cere qd ait ipse apłs paulus. Nos aũt̃
uis mul̃di facit suꝑbos: sp̃c huius mũ¬
di fac̃ inflatos: spc̃ huius mũdi facit.

Expanded text:
nisi mala. Da veniam, Apostole; dicimus, quia tu docuisti: audio confitentem, non invenio ingratum. Prorsus tua a te tibirita tua, nihil coronat nisi dona enoverit dantem, ut quisquis datori non sit ingratus, medico non superbiat, vel adhuc insanus, vel non a se sanus: hanc, inquam, fidem veramque pietatem nullae argumentationes evellant de cordibus vestris. Servate quod accepistis. Quid enim habetis quod non accepistis? Hoc est Deo confiteri, dicere quod ait apostolus Paulus, Nos autem hujus mundi facit superbos, spiritus hujus mundi facit inflatos
Abbreviated transcription (Latin):
que apponũt᷑ tͥ: qm̃ talia te opottet
ipse oñs m̃se. Hemo pascit ꝯuiuas de
ipse cibꝰ ⁊ potꝰ. Agnouer̃t gͦ mr̃es qͥd
commned̾ent ⁊ biberent: ut talia red
daret unde reoderẽt qͥ pͥor impẽdit:
Uñ ⁊ psalmꝰ ubi scͥptũ cantauimus.
qͥd nob̾ comiñdat: Consid̾auit ilic
hõo canta accepit a deo. Circũspex̃
quanta mim̾a gr̃ȩ oĩpotẽtis. qͥ eum
ereauit: qͥ ꝑditũ quesiuit: qͥ iuen¬
to ueniã dedit: qͥ pugnantẽ infirmis

Expanded text:
m talia te oportet ipse dominus mensae. Nemo pascit convivas de ipse cibus et potus. Agnoverunt ergo martyres quid comederent et biberent, ut talia redddaret unde redderent, qui prior impendit? Unde et Psalmus, ubi scriptum cantavimus, quid nobis commendat? Consideravit illic homo quanta accepit a Deo; circumspexit quanta munera gratiae Omnipotentis qui eum creavit, qui perditum quaesivit, qui invento veniam ded
Abbreviated transcription (Latin):
In occidẽte saulꝰ: in oriente paulꝰ.
illuminãt᷑. Uas paulo ante ꝑdinoĩs:
fit uas electioĩs. Et ecce impletur
oidet escas. diuisiones escaꝵ eius.
ubiq recitãt᷑. Uide quẽ ad modũ di¬
uidat estas. Nouit qͥd cui ꝯgruat.
diuidit ñ passim: ñ ꝯfuse erogat.
diuidit hoc ẽ distribuit. distĩguit:
non passim ñ ꝯfuse dispensat .L.o-
Ecce hoc fac̃. Qͥo paulo añt faciebat.
qͥd: Noli recordari. Immo recorder
lus ex saulo: fit uerus testis ex fal¬
so. Qͥ spargebat colligit: qͥ oppugna¬
bat defendit. Uñ hoc saulo. qd̾ dici¬
mꝰ: Ipsum audiamꝰ. Queritis unde¬

Expanded text:
in occidente, Paulus in oriente; tia. In occidente vetus, in oriente novus: in occidente Saulus, in oriente Paulus. Unde hoc Saulo, unde hoc crudeli, unde ubique recitantur. Vide quemadmodum dividat escas. Novit quid cui congruat. Dividit; non passim, non confuse erogat. Dividit, hoc est, distribuit, distinguit; non passim, non confuse dispensat. LoquiEcce hoc facit, qui paulo ante faciebat: quid? Nolo recordari: imo recorder lus ex Saulo; fit verus testis ex falso. Qui spargebat, colligit: qui oppugnabat, defendit. Unde hoc Saulo, quod dicimus? Ipsum audiamus. Quaeritis, in
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Potestis bib̾e calicẽ quẽ ego bibi¬
turus sũ: Altitudinẽ queritis: ꝑ ual¬
lẽ uenitur ad mõtẽ. Sedẽ queritis
claritatis: pͥus bibite calitẽ hũilitatiᷤ.
De ipso calice dixert̃ mr̃es. Calicem
salutaris accipiã.⁊ nom̃ dñi inuocabo.
Nõ gͦ times. ne ibi deficias : Hon
inqͥt. Quare: Ii nom̃ dñi inuocabo.
Quomͦ uincerẽt mr̃es. nisi ille in
bat. O beati qͥ sic bibert̃ calicẽ istũ. ẜi¬
niert dolores: ⁊ acceꝑũt honores. At¬

Expanded text:
ait, Potestis bibere calicem, quem ego bibiait, Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum ? Altitudinem quaeritis? Per vallem venitur ad montem. Sedem quaeritis claritatis? Prius bibite calicem humilitatis. De ipso calice dixerunt martyres, Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo. Non ergo times ne ibi deficias? Non, inquit. Quare? Quia nomen Domini invocabo. Quomodo vincerent martyres, nisi ille in bat. O beati qui sic biberunt calicem istum! finierunt dolores, et acceperunt honores. At
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓ õĩbꝰ que retribuit mͥ. Non tribuit.
s retribuit. Si retribuit: aliqͥd nos
impend̾amꝰ. Plane impenderamꝰ mala
nr̃a: retribuit bona sua. Retribuit enĩ
bona ꝓmalis: cũ nos retribuerimus
mala ꝓbonis. Querit gͦ qͥd retribuat.
Angustias patit᷑. uñ debitũ soluat: ñ
inuenit. Qͥd retribuã dño. ꝓ oĩbꝰ que
retribuit mͥ: Et quasi inuenerit qͥd
retribueret : calicẽ inqͥt salutaris ac-¬
cipiã.⁊ nom̃ dñi ĩuocabo. Qͥd ẽ hoc :
Certe redcłe cogitabat. adhuc querit
acciꝑe dicẽs. Calicẽ salutaris accipiã.
Qͥs ẽ caliy iste: Calix passionis. ama¬
rus ⁊ salubris. Calix quẽ nisi pͥus bib̾et
medicus: tãgere tim̾et egrotus. Ipse ẽ
calix iste. Agnoscimꝰ ĩ ore xͥ calicẽ istũ:
dicentis. Pat̾ si fieri potest. transeat a
me calix iste. Nã ⁊ filii ⁊ebedei ꝑ matrẽ
suã quesiert̃ excelsa loca: ut unꝰ eoꝵ se¬
deret adextris. aliꝰ a sinstris. Qbꝰ ille

Expanded text:
 omnibus quae retribuit mihi? Non tribuit, sed retribuit. Si retribuit, aliquid nos impenderamus. Plane impenderamus mala nostra, retribuit bona sua: retribuit enim bona pro malis, cum nos retribuerimus mala pro nobis. Quaerit ergo quid retribuat; angustias patitur, unde debitum solvat non invenit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quasi invenerit quod retribueret, Calicem, inquit, salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Quid est hoc? Certe reddere cogitabat. Adhuc quaerit accipere: Calicem salutaris accipiam. Quis est calix iste? Calix passionis amarus et salubris: calix quem nisi prius biberet medicus, tangere timeret aegrotus. Ipse est calix iste: agnoscimus in ore Christi calicem istum dicentis, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Nam et Filii Zebedaei per matrem suam quaesierunt excelsa loca, ut unus eorum sederet a dextris, alius a sinistris: quibus ille
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑirẽt. magnã securitatẽ
dedit: dicẽdo eis. Capillus
de capite ur̃o ñ ꝑibit. Times gͦ ne ꝑe¬
as: cinus capillus non ꝑibit: Si sic cus¬
todiunt᷑ suꝑflua tua: in quanta tute¬
la ẽ aĩa tua: Hõ ꝑibit capillus qͥ cum
tondet᷑ nõ sentis: ⁊ ꝑibit aĩa tua per
quã sentis: Sane multa dura eos pas
ratiores. dicerenqͣ illi. Paratũ cor meũ.
Qͥd ẽ ꝑatũ cor meũ. nisi ꝑata uoluntaᷤᷤ
mea: ꝑatã gͦ habent mr̃es uoluntatẽ
in mr̃io: s p̃ꝑat᷑ uoluntas a dno. Illis¬

Expanded text:
t, magnam securitatem dedit, dicens, Capillus de capite vestro non peribit . Times ergo ne pereas, cujus capillus non peribit? Si sic custodiuntur superflua tua, in quanta tutela est anima tua? Non perit capillus, qui cum tondetur, non sentis; et perit anima, per quam sentis? Sane multa dura eos passratiores, dicerentque illi, Paratum cor meum . Quid est, paratum cor meum, nisi, Parata voluntas mea? Paratam ergo habent martyres voluntatem in m
Abbreviated transcription (Latin):
granũ tritiei cadens ĩ t̾ra mottuum
fuerit: ipsũ solũ manet. Si aũt mor¬
tuũ fuerit: multũ fructũ affert. Egit
enĩ ĩ eruce. grande comm̾ciũ. Ibi so¬
lutꝰ ẽ sacculꝰ p̾cii nr̃i. Quando latus
eiꝰ aꝑtũ ẽ lancea ꝑcussoris: einanauit

Expanded text:
 tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet: si autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Egit enim in cruce grande commercium; ibi solutus est sacculus pretii nostri: quando latus ejus apertum est lancea percussoris, emanavit
Abbreviated transcription (Latin):
taris accipiam. Certe retribuebas.
Accipis. adhuc accipis. S mͦ appro¬
pĩquãte passione. retribuã bona
debebat. mala ꝓ mał. Noluit aut
retribuere mala ꝓ mał. s retri¬
buit bona ꝓ mał. Retribuendo
bona ꝓ mał: inuenit qͦmͦ retribu¬
lo pͥus saulo. nchil bom inuenit.
Cũ i illo nicħ boni inuenisset: ma¬
la dimisi ͭ bona retribuit. Cũ gͦ
ei pͥus bona retribuit. p̃uenit: s
donando bona. qͥbꝰ retribueret bo¬
na. Ecce retribuit meroedẽ his bo¬
nis oꝑibꝰ. Bonũ certam̃ certanti. cur¬
sum ꝯsũmãti.fidẽ seruãti. Retri-¬
buit bona. s qͥbꝰ bonis: Que dedit
ipse. An ñ ipse dedit. ut bonũ cer¬
tam̃ certares: Si nõ ipse dedit. qͥd
ẽ qd̾ alio loco dieis. plus oĩbꝰ laboraui:¬
ñ ego aut̃ s gr̃a dei mecũ : Ecce it̾ũ
dicis. cursum ꝯsũmaui. Non ipse
dedit: ut cursũ ꝯsũmares : Si non
ipse dedit. qͥd ẽ qd̾ alio loco dicis. ñ
uolentis neq currentis. s miserentiᷤᷤ

Expanded text:
taris accipiam . Certe retribuebas? Accipis: adhuc accipis. Sed modo plane propinquante passione, retribuam bona debebat mala pro malis: noluit autem retribuere mala pro malis, sed retribuit bona pro malis. Retribuendo bona pro malis, invenit quomodo retribulo, prius Saulo, nihil boni invenit. Cum in illo nihil boni invenisset, mala dimisit, bona retribuit. Cum ergo ei prius bona retribuit, praevenit: sed donando bona quibus retribueret bona, ecce retribuit mercedem his bonis operibus. Bonum certamen certanti, cursum consummanti, fidem servanti, retribuit bona; sed quibus bonis? Quae ipse dedit. Annon ipse dedit, ut bonum certamen certares? Si non ipse dedit, quid est quod alio loco dicis, Plus illi ego, sed gratia Dei mecum ? Ecce iterum dicis, Cursum consummavi. Non et ipse dedit, ut cursum consummares? Si non ipse dedit, quid est quod alio loco dicis, Non volentis, neque currentis, sed miserentis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ñ donat᷑. Quomͦ e̾nim aliqͥd do¬
nas : nisi e iꝰ sit cui donas: Aꝑta ẽ illa
ꝯfessio. Nõne deo subicietur aĩa mẽa:
Ab ipso ẽ enĩ paciẽtia mea. Dicit nob̾
ipse. In ur̃a paciẽtia. Dicamꝰ illi ⁊ nos.
ab ipso ẽ pacientia mea. T̃ uum fecido¬
nando: noli eẽ ingratꝰ. tibi assignã¬
do. Hõne in or̃one dñica dicimꝰ ⁊ nr̃m
eẽ qd̾ a deo ẽ : Cotidie dicimꝰ panẽ nr̃m

Expanded text:
nostrum, non donatur. Quomodo enim aliquid donas, nisi ut ejus sit cui donas? Aperta est illa confessio: Nonne Deo subjicietur anima mea? Ab ipso est enim patientia mea . Dicit nobis ipse, In vestra patientia. Dicamus illi et nos, Ab ipso est patientia mea. Tuum fecit donando, noli esse ingratus tibi assignando. Nonne in oratione dominica dicimus et nostrum esse quod a Deo est? Quotidie dic
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigunt. Uñ ait scriptura sc̃ã.
Uidebunt in quẽ compunxerunt.
Igit᷑ uidete fr̾s uidete ne nobis di¬
cat᷑. sustinui ut faceret uuã: fecit
aũt spinas. hoc ẽ ne spinas quas
dño udei cruentis imposuerunt
manibus: nos iniqͥs sensibus ap¬
ponamꝰ: et compungamꝰ eum nõ
asꝑitate sensnum: s oꝑũ prauitate.

Expanded text:
crucifigunt. Unde ait Scriptura sancta: crucifigunt. Unde ait Scriptura sancta: Videbunt in quem compunxerunt . Igitur, fratres, videte ne et vobis dicatur: Sustinui ut faceret uvam, fecit autem spinas. Hoc est ne spinas, quas Domino Judaei cruentis imposuerunt manibus, nos iniquis sensibus apponamus, et compungamus eum, non asperitate sensuum, sed operum pravitate.
Abbreviated transcription (Latin):
guas m̃tis deuotio solueretur. Io
cundati enim sumus: quia de ui-¬
nea dmn sabaoth fructũ refectionis
accepimus. Uinea aũt dñi sabao¬
th sicut dicit ꝓpħa. domus isrł ẽ.
Que domus nos sumus. Scd̾m
dicit apłs. quia qͥ ex fide s̃: hii
ifrł. uinea dñi sumus. uideamus
diligent᷑ ne ex palmite oꝑis nr̃i
non nascatur dulcedinis uua s fel¬
lis: ne dicatur nobis qd̾ iudeis
dictũ ẽ ꝑ ꝓpħam. Sustinu ut fa¬
c̾et uuam. fecit aũt spinas: ⁊ nõ
i̾ticiã s clamorẽ. Quã dura con¬
ditio. ut possessio que dñõ suo
suauitatis. fructꝰ. afferre debuit :
spinarũ illum asꝑitate conpun-¬
xerit. hoc ẽ enim iudei saluatorẽ
debuerint tota fidei deuocione su¬
ciꝑe: spinarũ eum coronauerint
passione. Que corona qͥdem quan¬
tum in uideis ẽ erat iniuriaꝵ con-
tumelia: quantũ in dño coronauir¬
tutũ. Compungunt gͦ udei dñm.
dũ coronant. Compungunt dum

Expanded text:
guas mentis devotio solveretur. 2. guas mentis devotio solveretur. 2. Jucundati enim sumus, quia de vinea Domini sabaoth fructum refectionis accepimus: vinea autem Domini sabaoth, sicut dicit propheta, domus Israel est, quae domus nos sumus . Secundum dicit ApostoluIsrael, vinea Domini sumus: videamus diligenter ne ex palmite operis nostri non nascatur dulcedinis uva, sed fellis; ne dicatur nobis quod Judaeis dictum est: Sustinui, ut faceret uvam, fecit autem spinas; et non justitiam, sed clamorem . Quam dura conditio, ut possessio, quae domino suo suavitatis fructus afferre debuit, spinarum illum asperitate compunxerit! hoc est, cum Judaei Salvatorem debuerint tota fidei devotione suscipere, spinarum eum coronaverunt passione. Quae corona quidem, quantum in Judaeis est, erat itumelia, quanta in Domino erat corona virtutum. Compungunt ergo Judaei Dominum, dum coronant, compungunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
nte dies cũ beatissimi m̃ris
cypͥani celebraremus nata¬
lem: suauissime in eiꝰ festi¬
uitate iocundati sumꝰ. Nͥa
enim hoc uindemiaꝵ in
mia dulces ⁊ uarios fructꝰ ex eius
passione collegimus. Impingua¬
uit enim nos. ⁊ refecit musto mr̃ii
sui. Est enim. mustũ qd̾ reficit
⁊ inebriat xͥanũ. S eb̾rietas ilła.
magis sobrium facit. Q enimi.
inebriatur cȩ̨lesti gr̃a: ex sobriat̃
sareina peccatoꝵ. Noc nãq musto
repleti scĩ apłi sicut ait scriptura.
alienis linguis dei magnalia loque¬
bantur. In qͦ facto. pariter ebrii
uidebantur eẽ.⁊ sobrii. Ebrii enim
putabantur: qd̾ in his loquela par.¬
⁊ natura alt̾a ꝑsonabat. Sobrii erãt:
quod iuxta consuetudinẽ m̃tis
am̃ cleuotione laudabant. Quod
qͥdẽ non elatione aliqua aut un¬
prudentia cõtigit: ut uiri scĩ ꝑe¬
grino sermone loquerentur.S
ꝓuidentia diuinitatis factum ẽ:
ut quia ad magnificandũ dm̃ una
loquela non sufficit: ꝑ plures lin¬

Expanded text:
nte dies, cum beatissimi martyris Cypriani celebraremus natalem, suavissime in ejus festivitate jucundati sumus; quia enim hoc vindemiarum in mia dulces et varios fructus ex ejus passione collegimus; impinguavit enim nos, et refecit musto martyrii sui. Est enim mustum quod reficit et inebriat christianum, sed ebrietas illa magis sobrium facit; qui enim inebriatur coelesti gratia, exsobriatur sarcina peccatorum. 2. Hoc namque musto repleti sancti apostoli, sicut ait Scriptura , alienis linguis Dei magnalia loquebantur. In quo facto pariter ebrii esse videbantur, et sobrii; ebrii enim putabantur, quod in iis loquela praeter naturam alte personabat: sobrii erant, quod juxta consuetudinem mentis Deum devotione laudabant. Quod quidem non elatione aliqua aut impudentia contigit, ut viri sancti peregrino sermone loquerentur: sed providentia divinitatis factum est, ut quia ad magnificandum Deum una loquela non sufficit, per plures lin
Abbreviated transcription (Latin):
consorciũ caritatis. Tunc enĩ¬
gentiũ lingue etiã ipsoꝵ erũt.
quia ubi sunt ille ibi ⁊ ipsi ȩ¬
erunt: in eodẽ scilicet xͥ corꝑe
ubiq crescente. seruantes u¬
nitatẽ sp̃s in uinculo pacis.
hoc uinculũ quẽ non alligat
pm adoptionis filioꝵ. in qͦ cla¬
mamꝰ aba pat̾. Proinde u̾a¬
citer sapimus. ideo lingͥs om¬
niũ gentiũ demonstrasse illo
habere quãuis sacram̃to bap¬
tisii imbuat᷑. quisqͥs ab uni¬
tate ominiũ gentiũ sepãratur.
Et ne putaretur consequens
esse. ut quisqͥs baptismũ trin¬
tatis habuerit. habeat etiam
tos scm̃ p̃m postea meruisse.
cũ ad illos in samariã uenissẽt
apłi. quib absentib fuerant
baptizati. Alios aũt qd̃ singu

Expanded text:
consortium charitatis. Tunc eniconsortium charitatis. Tunc enigentium linguae etiam ipsorum erunt: quia ubi sunt illae, ibi et ipsi erunt, in eodem scilicet Christi corpore ubique crescente, servantes unitatem spiritus in vinculo pacis . Hoc vinculum quem non alligat,Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Proinde veraciter sapimus, ideo linguis omnium gentium demonstrasse illo habere, quamvis sacramento Baptismi imbuatur, quisquis ab unitate omnium gentium separatur. Et ne putaretur consequens esse ut quisquis Baptismum Trinitatis habuerit, habeat etiam tos Spiritum sanctum postea meruisse, cum ad illos in Samariam venissent Apostoli, quibus absentibus fuerant baptizati : alios autem, quod singu
Abbreviated transcription (Latin):
non audiant᷑ uoces eoꝵ. Ut de¬
inde ad p̾̃dicandũ euͣgłm distri¬
abat in lingͥs omurũ gentiũ.
qͥsq fideliũ. postea uero ipsa
unitas eccłiȩ lingͥs omnibus
loqueret᷑ : Qd ad hȩc dicunt.
qui xͥane societati quȩ in oĩb
gentib fructificat ꝙ crescit.
nolunt incorporari atq ꝯiun¬
gi: Numqͥdnam possunt nega¬
re.etiã nunc in xp̃ianos ueni¬
re sp̃m scm̃ ⁊ sur ergo nunc
neq apud nos neq apud illoᷤᷤ
quisquã loquit lingͥs omniuo
gentiũ. qd tunc erat aduentꝰ
eius indiciũ. nisi quia nunc
implet᷑. qd̾ tunc significabat᷑:
Tunc enĩ x unus fidelis linguis
omnib loquebat᷑: nunc unitas
fideliũ linguis omnib loquit᷑.
Itaq etiã nunc omnes linguȩ
nr̃e sunt: qm̃ mẽbra sumus
corporis in quo s̃. Nec ĩmerito
recte intelligit᷑ quãtus eos bap¬
tismũ xp̃i habere fateamur.
hereticos nõ acciꝑe uel scisma¬
tico sp̃m scm. nisi dũ compa¬
gini adheserint unitatis. per

Expanded text:
non audiantur voces eorum: ut deinde ad praedicandum Evangelium distriabat in linguis omnium gentium, squisque fidelium, postea vero ipsa unitas Ecclesiae linguis omnibus loqueretur? Quid ad haec dicunt, qui christianae societati, quae in omnibus gentibus fructificat et crescit, nolunt incorporari atque conjungi? Numquidnam possunt negare, etiam nunc in Christianos venire Spiritum sanctum? Cur ergo nunc neque apud nos, neque apud illos quisquam loquitur linguis omnium gentium quod tunc erat adventus ejus indicium, nisi quia nunc impletur quod tunc significabatur? Tunc enim et unus fidelis linguis omnibus loquebatur: et nunc unitas fidelium linguis omnibus loquitur. Itaque etiam nunc omnes linguae nostrae sunt, quoniam membra sumus corporis recte intelligitur, quamvis ipsos Baptismum Christi habere fateamur, haereticos non accipere vel schismaticos Spiritum sanctum, nisi dum compagini adhaeserint unitatis per
Abbreviated transcription (Latin):
uit exaĩa: fit ex aĩe disceilente
aĩa. Qͥ ãbulabat iacet: qͥ loque¬
bat᷑ tacet. Clausi ocłi. lucẽ nõ ca¬
piũt: aures nulli uoci patescũt.
ẽ qͥ moueat gressus ad ãbulãdũ:
manꝰ ad oꝑãdũ: sensꝰ ad p̾cipien¬
dũ. Hõne ista ẽ domꝰ. qͣm nescio
qͥs ĩuisibił habitator ornabat:
difcessit qͥ nõ uidetur: reman¬
sit qd̃ cũ dolore uideat᷑. Ista ẽ cau¬
sa tͥsticie: huius tͥsticie sit ꝯsolatio.
Que ꝯsolatio: Quia ipse dñs ĩ uis¬
su. ĩ uoce arcangeli. ĩ nouissima
tuba descẽdet de cęlo: ⁊ mortui ĩ xͦ
resurgẽt pͥmo. Deinde nos uiuẽ¬
tes qͥ reliqͥ sumꝰ.simul rapiemur
cũ illis ĩ nubibꝰ obiuã x ͦ ĩ aera. Hun
qͥd ⁊ hoc ad tẽpꝰ: Non. S qͥd ẽ:
tatio: ubi tanta ẽ ꝯsolatio. Det̾¬
gat᷑ luctꝰ ex aĩo: fides erpellat
dolorẽ. In tanta spe ñ debet ẽẽ
tͥste tẽplũ dei. Ibihabitat bonus

Expanded text:
vit ex anima, fit exanime discedente anima? Qui ambulabat, jacet; qui loquebatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videatur; ista est causa tristitiae, sit hujus tristitiae consolatio. Quae consolatio? « Quia ipse Dominus in jussu et in voce archangeli, et in novissima tuba descendet de coelo, et mortui in Christo resurgent primi: deinde nos viventes, qui reliqui sumus, simul cquid et hoc ad tempus? Non: sed quid est? tatio, ubi tanta est consolatio: detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei. Ibi habitat bonus
Abbreviated transcription (Latin):
erogant᷑. ñ ẽ dubitandũ mortuos
adiuuari: ut cũ eis misericordiꝰ
gat᷑ adño.qͣm eoꝵ peccata me¬
ruert̃. Hoc enĩ a patribꝰ traditũ.u¬
corꝑis ⁊ sangͥnis xͥ cõmunioẽ de¬
fucti s̃. eũ ad ipsũ sacͥficiũ loco suo
cõmemorãtur oretur: hac ꝓ illis
qͥbꝰ or̃ones deo nõ manit᷑ allegant᷑ :
Nõ oĩno ambigendũ ẽ. ista ꝓdeẽ
defũctis. s talibꝰ qͥ ita uirerũt ante
mortẽ. ut possit eis hec utilia eẽ¬

Expanded text:
erogantur, non est dubitandum mortuos adjuvari, ut cum eis misericordius agatur a Domino quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim a patribus traditum ucorporis et sanguinis Christi communione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorantur, oretur, ac pro illis quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est, ista prodesse defunctis; sed talibus qui ita vixerint ante mortem, ut possint eis haec utilia e
Abbreviated transcription (Latin):
cor hũanũ: qͣm ñ dolẽdo sit inhu¬
manũ. Maria dñm querebat:
mortuũ frẽm dolebat.S qͥd mi¬
raris qr maria dolebat. tẽ cũ ipẽ
dñs flebat: Mouere aũt quẽius
potest. qͦmͦ flebat mortinĩ: se

Expanded text:
cor humanum quam non dolendo fit inhucor humanum quam non dolendo fit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat. Sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipse Dominus flebat? Movere autem quemvis potest, quomodo fleba
Abbreviated transcription (Latin):
Certe licet moriat᷑. Quomꝰ si ñ
moritur: S licet moriatur ad
tẽpus: nõ morietur in ȩt̾num.
Sic ista soluitur questio. ut ñ
sit int̾ se ꝯtraria u̾ba u̾itatis:
⁊ possint instruere affectũ pie¬
tatis. Ergo licet corꝑe moritun
sumꝰ. uiuemꝰ si credimꝰ. Est aũt
fides nr̃a maxime discret a ab
rectione mortuoꝵ. Hãc enĩ oĩo
illi nõ recipiũt : qi ubi recipiãt
nõ habẽt. A dño enĩ p̾paratur
uoluntas hominis. ut sit fidei
receptaculũ. Dicit iudeis dñs.
Sermo m̃s ñ capit in uob̾. Cigo
in his capit. ĩ qͥbꝰ uiuenit quod¬
qd̃ capiat. In his em̃ iuenit qd̾
capiat sermo qͥ capit. qͦs dñs pol¬
licẽdo ñ decipit. Ille enĩ qͥ querit
ouẽ ꝑditã.⁊ quã querit nouit.
⁊ ubi querat: ⁊ qͦmͦ eiꝰ m̃bra dis¬
ꝑsa colligat: ⁊ munã salutẽ re¬
digat : ⁊ ita ꝯstituat ut eã ult̾iꝰ
ĩ his sermonibꝰ nr̃is. Potest nõ
dolere cor huãnũ. de fũcto caris¬
simo: Meliꝰ tam̃ cũ dolet sanatur

Expanded text:
Certe licet moriatur: quomodo si non moriatur, sed licet moriatur ad tempus, non morietur in aeternum? Sic ista solvitur quaestio, ut non sint inter se contraria verba Veritatis, ut possint instruere affectu pietatis. Ergo, licet corpore morituri simus, vivimus, si credimus. Est autem fides nostra maxime discreta ab rectione mortuorum. Hanc enim omnino illi non recipiunt, quia ubi recipiant non habent. A Domino enim praeparatur voluntas hominis, ut sit fidei receptaculum. Dicit Judaeis Dominus: Sermo meus non capit in vobis . Ergo in his capit in quibus invenit quod capiat. In his enim invenit quod capiat sermo qui capit, quod Deus pollicendo non decipit. Ille enim qui quaerit ovem perditam, et quam quaerat novit, et ubi quaerat, et quomodo ejus membra dispersa colligat, et in unam salutem redigat, et ita restituat ut eam ulterius in his sermonibus nostris. Potest non dolere cor humanum defuncto charissimo: melius tamen cum dolet sanatur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ad dext̾am int̾ illos qͥbꝰ dice¬
tur. uenite bñdicti patͥs mei:
ꝑcipite regnũ. In hac aũt uita.
que media añt sũma bona. et
ante sũma mala. ducitur in
medio bonoꝵ maloꝵq medioꝵ:
idest in neutra parte pessimoꝵ:

Expanded text:
illos quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . In hac autem vita, quae media ante summa bona et ante summa mala ducitur, in medio bonorum malorumque mediorum, id est, in neutra parte summorum;
Abbreviated transcription (Latin):
referti. secretoꝵ cęlestiũ sumna.
⁊ caꝑe p̾ualent ⁊ nuntiare. Quo
gͦ isti. nisi inter archangłoꝵ nu¬
merum deputantur: Et s̃ non
nulli qͥ mira faciunt: signa ualen¬
ter oꝑãtur. Quo gͦ isti. nisi ad su¬
ꝑnaꝵ uirtutũ sortẽ.⁊ numerum
congruunt: Et s̃ non nulli. qui
etiam de obsessis corporibꝰ mali¬
gnos sp̃s fugant: eosq uirtute
or̃onis.⁊ ui accepte potestates ei¬
ciunt. Qͦ itaq isti meritum suũ.
nisi inter potestatum celestium
numerum soreiuntur: Et s̃ non¬
nulli. qͥ acceptis uirtutibꝰ etiam
electoꝵ hominũ merita transcen

Expanded text:
referti, secretorum coelestium summa referti, secretorum coelestium summa et capere praevalent, et nuntiare. Quo ergo isti, nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii, qui mira faciunt, signa velanter operantur. Quo ergo isti, nisi ad supernarum virtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli, qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosque virtute orationis, et vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque isti meritum suum, nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur? Et sunt nonnulli, qui acceptis virtutibus etiam electorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa enim suꝑna illa ciuitas ex angłis
⁊ hominibꝰ constat: ad quã tantũ
credimus humani generis ascend̾e.
qͣntos illie contigit electos angłos
remansisse. sicut scriptũ ẽ: statuit
t̾minos gentiũ. scd̃̾m numerum
angłoꝵ dei: debemꝰ ⁊ nros aliqͥd ex
illis distinctionibꝰ suꝑnoꝵ eiuiũ.
ad usum nr̃e conu̾sationis trahe¬
re: nosq ipsos ad increm̃ta uirtu¬
tum bonis studiis niflãmare. Qa
enim illic tanta ascensura credit᷑
multitudo hominũ. quanta mul¬
titudo remansit angłoꝵ: suꝑẽ ut
ipsi quoq homines qͥ ad celestem
patriã redeunt: ex eis agminibus
aliqͥd illuc reu̾tentes iitentur.
Distĩcte nãq cõu̾sationes hominũ.
singłoꝵ agminũ ordinibꝰ congru¬
unt: ⁊ in eoꝵ sortem ꝑ cõu̾sationi
s̃ pleriq qͥ parua capiunt: s tam̃
hȩc eadẽ parua pie annuntiare
fr̾ibꝰ non desistunt. Isti itaq in an¬
głoꝵ numerũ currũt. Et s̃ non¬
nulli qͥ diuine largitatis mun̾e

Expanded text:
« Superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse, sicut scriptum est: « Constituit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei: » debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illic ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit Angelorum; superest, ut ipsi quoque homines, qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur; distinctae namque conversationes hominum, singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversatsunt plerique, qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli, qui divinae largitatis munere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ smaraglus. Ecce nouẽ dixit no¬
mina lapidum: qͥa ꝓfecto nouem
s̃ ordines angłoꝵ. Qͥbꝰ nimirum
ordinibꝰ. ille pͥmis angłs ideo ornat᷑ꝰ.
⁊ oꝑtꝰ extitit: qͥa dũ cuc̃tis agmi¬
ꝑatione clarior fuit. S cur istos
ꝑsistentiũ angłoꝵ choros enum̾an¬
do ꝑstrinximꝰ: si non eoꝵ qͦq mi¬
nist̾ia subtiliter expͥmamus :
Greca ⁊ enim lingua angłi nuntii.¬

Expanded text:
 . Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum, quibus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et perfectus exstitit, quia dum cunctis agmiparatione clarior fuit. 8. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Graeca etenim lingua angeli nuntii
Abbreviated transcription (Latin):
stum diem nob̾ ep̃i.
ppłm xp̃s: s illius ppłs erat
ex abraham genitus: cui ꝑhi-¬
bens testimonium ipse dñs.
ait. Abraham concupiuit diẽ
uisus ẽ. Ergo ex abraham
tenti ꝑ moysen famulum dei

Expanded text:
stum diem nobis solems: sed illius populus erat ex Abraham genitus, cui perhibens testimonium ipse Dominus ait, Abraham concupivit videre visus est . Ergo ex Abraham tenti per Moysen famulum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
debit qui intelligit. Qui aũt
ñ intelligit. ignoscat homini
laboranti: dõ supplicet mise¬
ranti. Etenĩ ꝙ qͦd loquor. inde
est im̃ loquor. In est cordi quod
dicã. s uocũ ninisteria laborãt
ergo: Certe intenditis. certe
intelligitis. qͥa uerbũ erat in
corde meo. ante quã sibi adhi¬
beret uocẽ in qua ꝓcedet ad
aures ur̃as. Puto qͥa intelligãt
om̃s homines. qͥa quod michi
accidit. hoc omn loquenti. Ecce
iam scio qd̃ uolo dicere: corde te¬
neo: ministernũ uocis inquiro.
Ante quã sonet uox in ore meo.
iam tenet᷑ uerbũ in corde mõ.
Precessit gͦ uerbũ uocem meã:
& in me prius ẽ uerbũ: poste¬
rior uox. Ad te aũt ut intelligaᷤᷤ
pͥor uenit uox auri tuȩ: ut
uerbũ insinuem menti tuȩ.
Nosse enĩ nõn posses. quod in
me fuerat ante uocẽ: nisi in
te fuerit post uocẽ. Ergo si uox

Expanded text:
debit qui intelliget: qui autem debit qui intelliget: qui autem non intelliget, ignoscat homini laboranti, Deo supplicet miseranti. Etenim et quod loquor inde est. Inde unde loquor, inest cordi quod dicam: sed vocum ministeria laborant ergo? Certe intendistis, certe jam intelligitis, quia verbum erat in corde meo, antequam sibi adhiberet vocem, in qua procederet ad aures vestras. Puto quia intelligant omnes homines: quia quod mihi accidit, hoc omni loquenti. Ecce jam scio quod volo dicere, corde teneo, ministerium vocis inquiro; antequam sonet vox in ore meo, jam tenetur verbum in corde meo. Praecessit ergo verbum vocem meam, et in me prius est verbum, posterior vox: ad te autem, ut intelligas, prior venit vox auri tuae. ut verbum insinuetur menti tuae. Nosse enim non posses quod in me fuerat ante vocem, nisi in te fuerit post vocem. Ergo si vox
Abbreviated transcription (Latin):
est qd̃ est. Ut enuntiaret᷑ lati¬
no. alia uox adhibita ẽ. Ut g̾co.
alia. Si punico enuntiare uel¬
lem: aliã adhib̾em. Si hebreo:
aliã. si egiptio: aliã. Si indo:
aliã. Quam multas uoces face̾t
sine ulla sui mutacione uł ua¬
rietate. Pergit ad latinũ uoce
latina: ad grecũ greca: ad he¬
breũ hebrea. Ad audietẽ ꝑuenit:
nec a loquente discedit. Nũqͥd
enĩ qd̃ dicendo in alio facio.
ego amitto: Sonꝰ ille adhibituᷤᷤ
medius. in te aliqͥd ꝓpagauit:
a me ñ emigͣuit. Dm̃ iam ego
cogitabã. tu nondũ audieras
uocẽ meã: Hac audita cepisti
& tu hab̾e qd̃ cogitabã: s ego
ñ ꝑdidi qd̃ habebã. Ergo ĩ me
tanquã in cardine cordiᷤᷤ mei.
tanquã in secreto m̃tis meȩ.
p̾cessit u̾bum uocẽ meã. Non¬
dum sonuit uox in corde meo:
x inest iam u̾bum cordi meo.
Ut aũt exeat ad te qd̃ corde
concepi. ministeriũ uocis in¬
intentione ur̃a & orationibus
dicere qd uolo: puto qͥa gau¬

Expanded text:
est quod est. Ut enuntiaretur Latiest quod est. Ut enuntiaretur Latino, alia vox adhibita est; ut Graeco, alia. Si Punico enuntiare vellem, aliam adhiberem; si Hebraeo, aliam; si Aegyptio, aliam; si Indo, aliam. Quam multas voces faceret sine ulla sui mutatione vel varietate? Pergit ad Latinum voce latina, ad Graecum graeca, ad Hebraeum hebraea. Ad audientem pervenit, nec a loquente discedit. Numquid enim quod dicendo in alio facio, ego amitto? Sonus ille adhibitus medius in te aliquid propagavit, a me non emigravit. Deum jam ego cogitabam: tu nondum audieras vocem meam; hac audita, coepisti et tu habere quod cogitabam: sed ego non perdidi quod habebam. Ergo in me, tanquam in cardine cordis mei, tanquam in secretario mentis meae, praecessit verbum vocem meam. Nondum sonuit vox in ore meo, et inest jam verbum cordi meo. Ut autem exeat ad te quod corde concepi, ministerium vocis inintentione vestra et orationibus, dicere quod volo, puto quia gau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ notũ habet uerbũ sibi in cor¬
de suo: attendit cui dicturuᷤᷤ
est. Loquar in nomine xͥ auri¬
bus eruditis in ȩccłia.⁊ audeo
ergo caritas ur̃a. Uidete u̾bũ
corde conceptũ. Querit ꝓce¬
dere ut dicat᷑: atendit cu di¬
cat᷑. Inuenit grecũ: grecã uo
cẽ querit. qͣ ꝓcedat ad grecũ.
Inuenit puncũ: punicã uocẽ
querit. qͣ ꝓcedat ad punicũ.
est. nec grecũ est .nͨ. latinum.
nͨ punicũ. nec cuiusꝗͣ. lingue.
Talem uocẽ querit ꝓcedendi:
qualis assistit auditor. Modo
fr̃s. ut aliqͥd ꝓpositũ sit. quod
intelligatis: concepi corde ut
dicã ds. Hoc qd̃ concepi corde.
magnũ aliqͥd est. Non & enior
due sillabe sunt d̃s: Non eteñ
uox ista breuis ẽ ds̃. Deũ uolo
dicere: intendo cui dicã. Latinꝰ
est. dm̃ dico. Grecus ẽ. theon di¬
ibi. In corde aũt meo. in eo
qd̃ uolo dice. in eo qd̃ cogito.
nulla ẽ diu̾sitas litteraꝵ. nil¬
lus sonꝰ uarius sillabaꝵ. Hoc

Expanded text:
et notum habet verbum sibi in coret notum habet verbum sibi in corde suo, attendit cui dicturus est. Loquar in nomine Christi auribus eruditis in Ecclesia, et audeo ergo Charitas vestra. Videte verbum corde conceptum, quaerit procedere, ut dicatur: attendit cui dicatur. Invenitcem quaerit, qua procedat ad Latinum. Invenit Punicum? punicam vocem quaerit, qua procedat ad Punicum. est, nec graecum est, nec latinum, nec punicum, nec cujusquam linguae. Talem vocem quaerit procedendi, qualis assistit auditor. Modo, fratres, ut aliquid propositum sit quod intelligatis, concepi corde ut dicam, Deus. Hoc quod concepi corde, magnum aliquid est. Non enim duae syllabae sunt Deus; non enim vox ista brevis est Deus. Deum volo dicere, intendo cui dicam. Latinus est? Deum dico. Graecus est? Θsunt ibi: in corde autem meo, in eo quod volo dicere, in eo quod cogito, nulla est diversitas litterarum, nullus sonus varius syllabarum: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
non sonantes ⁊ nichil docẽtes.
si gͦ iam distinxistis int̾ uocẽ
ꝙ uerbũ: audite qͥd miremi¬
uerbũ ualet plurimũ ꝙ sine
uoce: uox manis ẽ sine u̾bo.
suimꝰ si possumꝰ explicemuᷤ.
Ecce uoluisti aliqͥd dic̾e. Hoc
ipsum qd̾ uis dicere: iã corde
conceptũ est. Tenet᷑ memo¬
ria. parat᷑ uoluntate: uiuit
intellectu. Et hoc ipsum qd̃
uis dic̾e. non ẽ alicinꝰ lingue.
Res ipsa quã uis dicere quȩ
corde concepta ẽ. non ẽ alicuiꝰ
lingue. nec grece. nec latine.
nec punice. nͨ hebreȩ. nͨ cuius¬
quã gentis. Res ẽ tantũ cor¬
de concepta. parata ꝓcedere.
Ergo ut dixi res ẽ. quedã sen¬
tencia. quedã ratio corde con¬
cepta. parata ꝓced̾e: ut insi
ei in cuiꝰ corde ẽ: uerbum est
iam notũ dicturo. nondum
audituro. Ecce gͦ uerbum iã
formatũ. iam integrũ manet
in corde. Querit ꝓcedẽ : ut
dicat᷑ audienti. Attendit ille
qui concepit uerbũ qͥd dicat:

Expanded text:
non sonantes et nihil docentes. non sonantes et nihil docentes. Si ergo jam distinxistis inter vocem et verbum, audite quod miremi sine voce: vox inanis est sine verbo. suimus, si possumus, explicemus. Ecce voluisti aliquid dicere: hoc ipsum quod vis dicere, jam corde conceptum est; tenetur memoria, paratur voluntate, vivit intellectu. Et hoc ipsum quod vis dicere, non est alicujus linguae. Res ipsa, quam vis dicere, quae corde concepta est, non est alicujus linguae, nec graecae, nec latinae, nec punicae, nec hebraeae, nec cujusquam gentis. Res est tantum corde concepta, parata procedere. Ergo, ut dixi, res est quaedam, sententia quaedam, ratio corde concepta, parata procedere, ut insinei in cujus corde est, verbum est, jam notum dicturo, nondum audituro. Ecce ergo verbum jam formatum, jam integrum, manet in corde: quaerit procedere, ut dicatur audienti. Attendit ille qui concepit verbum quod dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
Queramꝰ quid int̾sit. int̾ uocẽ
& uerbũ. attenti queramus.
Non parua res ẽ: nec paruã
intentionẽ desid̾ãt. Dabit d¬
dñs ut nec ego in explicando
fatiger: nec uos in audiendo.
Ecce duo quedã: uox ⁊ u̾bũ.
Quid ẽ uox: Quid ẽ uerbũ:
Quid : Audite qd̃ in uob̃ ip¬
sis approbetis: x uob̃ ipsis a
uob̃met ipsis int̾rogati res¬
pondeatis. Uerbũ nisi habeat
rationẽ significantẽ. uerbũ
do sonet. ⁊ irrãtionabilit̾ ꝑstre¬
pat. tanqͣm sonus clamantis
non loquentis. uox dici potest.
uerbũ dici ñ potest. Nescio qͥs
ingemuit. uox ẽ. Eiulauit. uox
est. Informis quidã sonus est.
gestans uł inferens auribus
strepitũ: sine aliqua ratione
intellectus. Uerbũ aũt nisi
aliqͥd significet. nͥ aliud ad
aures ferat. aliud m̃ti infe¬
rat. u̾bũ non dicit᷑. Sicut gͦ
dicebã. si clames uox ẽ.Si di¬
cas homo. u̾bum ẽ. Si dicas
peccus. si mundus. si ds. uel
quid aliud. Has enĩ õs uoces
significantes dixi: nõ manes.

Expanded text:
Quaeramus quid intersit inter vocem et verbum: attenti quaeramus; non parva res est, nec parvam intentionem desiderat. Dabit Dominus, ut nec ego in explicando fatiger, nec vos in audiendo. Ecce duo quaedam, vox et verbum. Quid est vox? quid est verbum? Quid? Audite quod in vobis ipsis approbetis, et vobis ipsis a vobismetipsis interrogati respondeatis. Verbum, si non habeat rationem significantem, verbum do sonet, et irrationabiliter perstrepat, tanquam sonus clamantis, non loquentis, vox dici potest, verbum dici non potest. Nescio quis ingemuit, vox est: ejulavit, vox est. Informis quidam sonus est, gestans vel inferens strepitum auribus sine aliqua ratione intellectus. Verbum autem, nisi aliquid significet, nisi aliud ad aures ferat, aliud menti inferat, verbum non dicitur. Sicut ergo dicebam, si clames, vox est: si dicas, Homo, verbum est; si dicas, Pecus; si, Deus; si, Mundus, vel aliquid aliud. Has enim omnes voces significantes dixi, non inanes,
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽ uocẽ transeuntẽ. U u̾bi
diuinitatẽ manentẽ: Baptiᷤ¬
mũ ioħis. mͦ ubi ẽ: Ministra¬
uit. & abiit. Xp̃i nunc baptis
discern̾e difficile est a uoce
uerbũ.⁊ ipse ioħs putatus
est xp̃c. Uox uerbũ putata
est. sed agnouit se : ne offende¬
ret uerbũ. Non sũ inqͥt xp̃c.¬

Expanded text:
videre vocem transeuntem, et Verbi videre vocem transeuntem, et Verbi divinitatem manentem? Baptismus Joannis modo ubi est? Ministravit, et abiit. Christi nunc Baptismdiscernere difficile est a voce verbum, et ipse Joannes putatus est Christus. Vox verbum putata est: sed agnovit se vox, ne offenderet verbum. Non sum, inquit, C
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum. Ioħs uox ad tempus:
Tolle uerbũ. quid erit uox:
Ubi nullus intellectus. ma¬
nis ẽ strepitus. Uox sine u̾¬
bo aurẽ pulsat : cor ñ edifi¬
cat. Ueruntam̃ in ipso corde
nr̃o edificando. aduertamus
ordinẽ rerũ. Si cogito quid
dicã. iã uerbũ ẽ m corde mõ.
queadmodũ etiã sit in corde
tuo. qd̃ iã est in meo Hoc que¬
rens. quomͦ ad te ꝑueniat.⁊
in corde tuo insideat. uerbũ
qd̃ iam ẽ in corde meo: assu¬
mo uocẽ: & assũpta uoce lo¬
quor tibi. Soms uocis ducit
ad te intellectũ uerbi. Et cuor
ad te adlux̃ĩt sonus uocis
intellectũ uerbi. sonꝰ quidẽ
ipse ꝑtͣnsit : uerbũ aũt quod
ad te sonꝰ ꝑduxit. iam ẽ in
corde tuo: nec recessit a meo.
Nonne tibi uidet᷑ dicere sonꝰ
ipse. illũ oportet cresc̾e. me
aũt minui: Sonꝰ uocis stre¬
puit in ministeriũ.⁊ abiit.
Quasi dicens: Hoc gaudium
meũ cõpletũ ẽ. Uerbũ tene¬
amus: uerbũ medullitus
conceptũ ñ amittamꝰ. Uis

Expanded text:
bum . Joannes vox ad tempus, Tolle verbum, quid est vox? Ubi nullus est intellectus, inanis est strepitus. Vox sine verbo aurem pulsat, cor non aedificat. Verumtamen in ipso corde nostro aedificando advertamus ordinem rerum. Si cogito quid dicam, jam verbum est in corde meo: quemadmodum sit etiam in corde tuo, quod jam est in meo. Hoc quaerens quomodo ad te perveniat, et in corde tuo insideat verbum quod jam est in corde meo, assumo vocem, et assumpta voce loquor tibi: sonus vocis ducit ad te intellectum verbi: et cum ad te duxit sonus vocis intellectum verbi, sonus quidem ipse pertransit; verbum autem quod ad te sonus perduxit, jam est in corde tuo, nec recessit a meo. nonne tibi videtur dicere sonus ipse, Illum oportet crescere, me autem minui? Sonus vocis strepuit in ministerium, et abiit, quasi dicens, Hoc gaudium meum completum est . Verbum teneamus, verbum medullitus conceptum non amittamus. Vis
Abbreviated transcription (Latin):
est xͦ. a qͥb non est agnitus
xp̃c. Sol ille iusticie sine mi¬
be. sine nocte. Ipse ñ oritur
malis: ñ orit᷑ impiis: ñ orit᷑
infidelibꝰ. Nam solẽ istũ de
cȩlo corporeo cotidie facit ori¬
ri suꝑ bonos & malos. Bap¬
tizauit gͦ ut dixi creatura
creatorẽ:. lucerna solẽ: & nõ
se extulit baptizator: s sub¬
didit baptizando.Nam ueni¬
enti ad se dixit. Tu uenis ad
me baptizari: Ego a te de¬
beo baptizari. Magna confes¬
sio: ꝙ secura lucernȩ in hu¬
militate ꝓfessio. Illa si contͣ
solẽ extolleret᷑. uento suꝑbie
cito etinguerẽt᷑. Hoc ẽ gͦ qd̾¬
dñs p̾uidit: qd̾ baptismo suo
dñs docuit. Baptizari uolu¬
it tantus a tantillo: ut bre¬
ue explicẽ. saluator a saluan¬
do. Nam memiin̾at ioħs ali¬
ciiius fortassis. quãuis tantꝰ
eẽt. egritudinis sue. Nam
unde ego a te debeo baptiza¬
ri: Certe dñ baptismꝰ salus:
qͥa dñi ẽ salus. Nam uana
salus hominũ. Unde gͦ a te
debeo baptizari. si ñ opus

Expanded text:
stus, a quibus non est agnitus Christus. Sol ille justitiae, sine nube, sine nocte; ipse non oritur malis, non oritur impiis, non oritur infidelibus. Nam solem istum de coelo corporeum quotidie facit oriri super bonos et malos . Baptizavit ergo, ut dixi, creatura Creatorem, lucerna solem: et non se extulit baptizator, sed subdidit baptizando. Nam venienti ad se dixit: Tu venis ad me baptizari? Ego a te debeo baptizari. Magna confessio, et secura lucernae in humilitate professio. Illa si contra solem extolleretur, vento superbiae cito exstingueretur. Hoc est nus praevidit, quod baptismo suo Dominus docuit. Baptizari voluit tantus a tantillo; ut breve explicem, salvator a salvando. Nam meminerat Joannes alicujus fortassis, quamvis tantus esset, aegritudinis suae. Nam unde, Ego a te debeo baptizari? Certe Domini Baptismus salus: quia Domini est salus . Nam vana salus hominum . Unde ergo, Ego a te debeo baptizari, si non opus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. quodã mͦ occulta ⁊ clau¬
clara fit. ⁊ uent᷑o eo qͥ ꝓpheta¬
bat᷑. Hoc ẽ aꝑcio uocis ⁊ acha¬
riȩ in natiuitate ioħis. qd̾ est
discissio ueli. in cruce .xͥ. Ioħ̃s
si se ipsũ nuntiaret. zacharie
os ñ aꝑiret.Soluit᷑ lingua qͥa
nascitur uox. Nam ioħi iam
p̃nuntianti dñm. dictũ est.
Tu qͥs es e Et respondit.Ego
sum uox clamantis in ħemo.¬

Expanded text:
Christi quodam modo occulta et clauChristi quodam modo occulta et clauclara fit venturo eo qui prophetabatur. Hoc est apertio vocis Zachariae in nativitate Joannis, quod est discissio veli in cruce Christi. Joannes si se ipsum nuntiaret, Zachariae os non aperiret. Solvitur lingua, quia nascitur vox: nam Joanni jam praenuntianti Dominum dictum est, Tu quis es? Et respondit, Ego sum vox clamantis in eremo
Abbreviated transcription (Latin):
bis: quẽ pie cogitatis: quem
corde suscepistis: cuius tẽpla
uetustatis: & p̃coniũ nouita¬
tis. Propt̃ ꝑsonã uetustatis.
de senib nascit᷑: ꝓpt̾ ꝑsonam
nouitatis in uiscerib matͥs.
ꝓpħa declarat᷑. Nondũ eñ natꝰ.
ad scẽ maris aduentũ exulta¬
uit in ut̃o matͥs. Iam ibi desig¬
natus erat : designatus ante¬
quã natus. Cuius p̃cursor eẽt
ostendit᷑. ante quã ab eo ui¬
deret᷑. Diuina sunt hec: et
mensurã humane fragilita¬
tis excedunt. Postremo nascit᷑:
accipit nom̃: lingua soluit᷑
patͥs.Refer qd̾ factũ est. ad sig¬
nificantẽ unaginẽ rerũ. Tam̃
qd̾ factũ est ne ñ factũ putes.
qm qͥd significaret forsitan
disces. hoc hd̃ factũ est refer
ad significationẽ rerũ: & ui¬
de magnũ misteriũ. ⁊̃ acha¬
rias tacet. ⁊ amittit uocem
donec ioħs nasceret᷑ p̃cursor
dñi. qe aꝑiret uocẽ. Quid est
silentiũ zachariȩ nͥ ꝓphecia
latẽns. ⁊ ante p̃dicationem

Expanded text:
bis, quem pie cogitatis, quem bis, quem pie cogitatis, quem corde suscepistis, cujus templa vetustatis, et praeconium novitatis. Propter personam vetustatis, de senibus nascitur: propter personam novitatis, in visceribus matris propheta declaratur. Nondum enim natus ad sanctae Mariae adventum, exsultavit in utero matris. Jam ibi designatus erat, designatus antequam natus: cujus praecursor esset ostenditur, antequam ab eo videretur. Divina sunt haec, et mensuram humanae fragilitatis excedunt. Postremo nascitur, accipit nomen, lingua solvitur patris . Refer quod factum est ad significantem imaginem rerum: tantum quod factum est ne non factum putes, quoniam quid significaret forsitan dices. Hoc quod factum est, refer ad significationem rerum, et vide magnum mysterium. Zacharias tacet, et amittit vocem, donec Joannes nasceretur praecursor Domini, et aperiret vocem. Quid est silentium Zachariae, nisi prophetia latens, et ante praedicationem
Abbreviated transcription (Latin):
in te ꝙ uirtus altissim obum¬
brabit tibi. Propt̾ea qd̾ nasce¬
tur ex te scm̃. uocabit᷑ filius
dei. Ille corripit᷑. illa instruit᷑.
Illi dicit᷑ quia ñ credidisti:
illi dr accipe qd̵ quesisti:
Propemodũ eadem u̾ba sunt.
ꝑ qͥd cognoscã hoc.⁊ qͣmͦ fiet
istud. S eũ qui u̾ba audiebat
ꝙ cor uidebat. ñ latebat. In
utriusq uerb̃ cogitacio late¬
bat. s homines. Non latebat
angłm: immo ñ latebat eum
qui loquebat᷑ ꝑ angłm. Postre¬
mo nascit᷑ ioħs ubi iam lux
minuit᷑. & nox incipit cres¬
pit detrimentũ.⁊ dies aug¬
mentũ. Et tanꝗͣ. hoc signuo
natiuitatis amboꝵ ioħs ipse
respiciens. dicit. Illũ oportet
crescẽ: me aũt minui. Propo¬
suimꝰ inquirenda: & discuci¬
enda p̃diximꝰ. S hoc p̾locu¬
tus sum E si omnib tanti
mist̾i signis ꝑscrutandis ñ
sufficimꝰ uel facultate uel
tp̃re: meliꝰ uos docebit qͥ loqͥ¬
tur in uob̃: etiã absentib no¬

Expanded text:
in te, et virtus Altissimi obumin te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; propterea quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei. » Ille corripitur, illa instruitur. Illi dicitur, Quia non credidisti: illi dicitur, Accipe quod quaesisti. Propemodum eadem verba sunt, Per quid cognoscam hoc? et, Quomodo fiet istud? Sed eum qui verba audiebat et cor videbat, non latebat. In utriusque verbis cogitatio latebat; sed homines, non angelum latebat: imo non latebat eum qui loquebatur per angelum. Postremo nascitur Joannes, dum jam lux minuitur, et nox incipit crespit detrimentum, et dies augmentum. Et tanquam hoc signum nativitatis amborum Joannes ipse respiciens, dicit: Illum oportet crescere, me autem minui . Proposuimus inquirenda, et discutienda praediximus: sed hoc praelocutus sum, et si omnibus tanti mysterii sinibus perscrutandis non sufficimus, vel facultate, vel tempore; melius vos docebit qui loquitur in vobis, etiam absentibus no