comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mullasalus bello pacem
te poscimus om̃s
Turnes imul pacis solũ
in uio labile pignus
Primus ego inuisum
quentutibi fingis & eẽ
Hil moror ensupplex
uenio miserere tuorũ
Poncanimos &pulsus abi scit funera s¬
fusi
Uidimus ingentes & de¬
solauimus agros.
Aut si famamou& sitan¬
tum pectore rubbr
Concipis & siadeo dotalis
regi acordi est.
Audeatq ad uersũ
fidens ferpectus in hostẽ
Ecilic& ut turno contin¬
gut regia coniunx⁊
Nos animae uil esihu¬
mata in fl&aiqueturba
Sternemur campis
& iam tusiquatibi uis
Si patriiquid martis
habes illũ aspice contra
Q ui uoccit
Talibus ex arsit dictis
uiolenticiturni:
Dat gemitum rum pitq
has imopectore uoces.
Larga quidem semꝑ
dr ancetibi copia fandi
Tunc cum bella manus
poscunt patribq uocatis
Primus ades sed non replen¬
du est curici uerbis
Quactuto tibi magna
uolant dũdestin athostẽ
aggormurorũ nec inundaNł
sunguine fossce
Proinde tona eloquiosoli¬
tũ tibimeq timor is

Expanded text:
Nulla salus bello: pacem Nulla salus bello: pacem te poscimus omnes, Turne, simul pacis solum inviolabile pignus. Primus ego, invisum quem tu tibi fingis, et esse nil moror, en supplex venio. Miserere tuorum, pone animos et pulsus abi. Sat funera fusi vidimus ingentis et desolavimus agros. Aut si fama movet, si tantum pectore robur concipis et si adeo dotalis regia cordi est, aude atque adversum fidens fer pectus in hostem. Scilicet ut Turno contingat regia coniunx, nos animae viles, inhumata infletaque turba, sternamur campis. Etiam tu, siqua tibi vis, si patrii quid Martis habes, illum aspice contra, qui vocat. Talibus exarsit dictis violentia Turni; dat gemitum rumpitque has imo pectore voces Larga quidem, Drance, semper tibi copia fandi tum, cum bella manus poscunt, patribusque vocatis primus ades. Sed non replenda est curia verbis, quae tuto tibi magna volant, dum distinet hostem agger murorum nec inundant sanguine fossae. Proinde tona eloquio, solitum tibi, meque timoris
Abbreviated transcription (Latin):
Nob ilitas dabat in certũ
de patre ferebał
Purgit & his oneratdictis il¬
atque aiggeneraitiras
Remnulli obscuram nostrae
nec uocis egentem
Consulis obone rex cuncti
sescire faitentur.
Quid fartuna pet at popu¬
li sed diceremus scNT
D& libertatem fandi
flatusq remit tut
Cuius ob auspicium in¬
faustum moresq sinstros:
Dicam e quidem lic& airma
mihi mortemq: minetur
Luminatot cecidis seducũ
totum que uidemus
Con sedisse urbeminluc¬
tu dũ troia temptat.
Castra fugae fidens & cae¬
lum territat armis
Unum & icm donis istis
quae plurima mitti
Dardanidis dicique iubes
unumoptime regum
Adicias necteullius uiolentia uincat.
Quignatam egregio genero
dignis q: hr menaeis
Des patet: & pacem hanc
a derno foedere firmes
Quodsitant usscib&mentis
& pectora terror
I psum ob testemur ue¬
niamq oremus abipso
Cedatius ꝓprium regi
patria equer emittat:
Quid miseros totiens ina¬
perta pericula ciues
Proici solatio caput
horum& caustimalorũ

Expanded text:
nobilitas dabat, incertum nobilitas dabat, incertum de patre ferebat, surgit et his onerat dictis atque aggerat iras: Rem nulli obscuram nostrae nec vocis egentem consulis, O bone rex: cuncti se scire fatentur, quid fortuna ferat populi, sed dicere mussant. Det libertatem fandi flatusque remittat cuius ob auspicium infaustum moresque sinistros dicam equidem, licet arma mihi mortemque minetur lumina tot cecidisse ducum totamque videmus consedisse urbem luctu, dum Troia temptat castra fugae fidens et caelum territat armis. Unum etiam donis istis, quae plurima mitti Dardanidis dicique iubes, unum, optime regum, adicias nec te ullius violentia vincat, quin natam egregio genero dignisque hymenaeis des, pater, et pacem hanc aeterno foedere iungas. Quod si tantus habet mentes et pectora terror, ipsum obtestemur veniamque oremus ab ipso: cedat, ius proprium regi patriaeque remittat. Quid miseros totiens in aperta pericula cives proicis, O Latio caput horum et causa malorum?
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ plurima uirtus
Essefuittoto certatũ. ẽ corporeregni
Duncadeo quaesit dubia sent entam̃ti
Expediũ & paucis unimos udhib&e docebo
est antiquus ugertus co
mihi proximus umni
Longus in occas umfines
super usque sicunos
Auron cirutuliq: seruNT
& uome re duros.
Exercentcolles atq horũ
asperrimapas cuNt
Haec omnis regio & celsi
plaga pineamontis.
Cedatamicitiae teucrorũ
& federis aequas
Dicamus leges sociosq
Sin alios fines aliam que¬
ucapes seregentem
Est animus. possuntq
solo decedere nostto.
Bisdenus itulot excmꝰ roborenaues
Seuplures conplere uci¬
lent iac& omnis cidundã
Materies ipsinumerumq¬
timadum que carinis
Praecipicont nos aerumanus.¬
uqo nacualia demus
que insignia nostri
Tum drances idem infen¬
sus quem gloriaturni
Obliqua inuidia stimulis¬
que agitabat amaris
Largus opum &lingua
melior sed frigidabello
Dexterto consiliis habitus
non futtulis uctor.
Se ditione potens genus
huic mater nasu perbũ

Expanded text:
quae plurima virtus quae plurima virtus esse, fuit; toto certatum est corpore regni. Nunc adeo quae sit dubiae sententia menti expediam et paucis, animos adhibete, docebo. Est antiquus ager Tusco mihi proximus amni, longus in occasum, finis super usque Sicanos; Aurunci Rutulique serunt et vomere duros exercent colles atque horum asperrima pascunt. Haec omnis regio et celsi plaga pinea montis cedat amicitiae Teucrorum, et foederis aequas dicamus leges sociosqueSin alios finis aliamqucapessere gentem est animus possuntque solo decedere nostro: bis denas Italo texamus robore navis seu pluris complere valent, iacet omnis ad undam materies, ipsi numerumque modumque carinis praecipiant, nos aera manus navalia demus. nsignia nostri.Tum Drances idem infensus, quem gloria Turni obliqua invidia stimulisque agitabat amaris, largus opum et lingua melior, sed frigida bello dextera, consiliis habitus non futilis auctor, seditione potens genus huic materna superbum
Abbreviated transcription (Latin):
Ambo animis ambo in signes
praestantibus armis
Hic pi& aiteprior cocaNT
infoedera dextrae
Quadatui: astarmis con¬
acurrant arma cauete
Et responsa si mul quae sint
Pex optime regis
Audisti & quae sit magnosententiabello
Uix orlegati uariusq ꝑ oracucurrit
Ausonidumtur batti fre¬
imor ceuscixa morant ur
Cum rapidus amnes fit dau¬
sogurgite murmur
Uicinẽq fremuntripȩ
crepituntibus undis
Vt primum placati animi
& trepida oraquierunt.
Pfatus diuos folior exinfit ab alto
Anteequidẽ sum oma
derestutuisse latini
Et uelle m& fuerat melius.
Nontempore cali
Cogere concilium muros
adsidet bostis
Bellum inportunum
ciuescumgente deorum
Inuictis que uiris gerimus
quos nulla fatiganđ
Proelia necuicti poss absister e sero
Spem siquam ad scitis
a & olum habuistis inarmis
Ponitespes sibi quisque sed
haec quam angustaui detis:
C& era quarerum iacecrt
perculsuruina
Ante oculos interq manũs
sunt omnia uestras
Necquemquam incuso put

Expanded text:
Ambo animis, ambo insignes praestantibus armis hic pietate prior. Coeant in foedera dextrae, qua datur; ast armis concurrant arma cavete. Et responsa simul quae sint, rex optime, regis audisti et quae sit magno sententia bello. Vix ea legati, variusque per ora cucurrit Ausonidum turbata fremor: ceu saxa morantur cum rapidos amnis, fit clauso gurgite murmur vicinaeque fremunt ripae crepitantibus undis. Ut primum placati animi et trepida ora quierunt, praefatus divos solio rex infit ab alto: Ante equidem summa de re statuisse, Latini, et vellem et fuerat melius, non tempore tali cogere concilium. cum muros adsidet hostis. Bellum importunum, cives, cum gente deorum invictisque viris gerimus, quos nulla fatigant proelia: nec victi possunt absistere ferro. Spem siquam adscitis Aetolum habuistis in armis, ponite. Spes sibi quisque, sed haec quam angusta videtis; cetera qua rerum iaceant perculsa ruina, ante oculos interque manus sunt omnia vestras. Nec quemquam incuso: potuit
Abbreviated transcription (Latin):
N ec numero neqhonore
cremant: tunc undiq uusti
Certutim cebris collu¬
cenignibus ugri
Tertiulux gelidam caelo
dimouercitumbram.
Męrentes altum cinerem
& confusar uebaN
Ossafocisit epidoq onera¬
bant aggere terrae.
Iamuero intectis praediui¬
tis ur belatini
Prce cipuus fraigor & lon¬
ge pars maximaluctus
Hic matres miser aeq nurus
hicctrasororum.
Pectorcimaerentum pueri¬
que parentibus oibi
Dirum exsecrant ur bel¬
lumturniq: hymaenaeos
Ipsum armis ipsum que
iubent decernere ferro.¬

Expanded text:
nec numero nec honore nec numero nec honore cremant: tunc undique vasti certatim crebris conlucent ignibus agri. Tertia lux gelidam caelo dimoverat umbram: maerentes altum cinerem et confusa ruebant ossa focis tepidoque onerabant aggere terrae. Iam vero in tectis, praedivitis urbe Latini, praecipuus fragor et longi pars maxima luctus. Hic matres miseraeque nurus, hic cara sororum pectora maerentum puerique parentibus orbi dirum exsecrantur bellum Turnique hymenaeos: ipsum armis ipsumque bent decernere ferro
Abbreviated transcription (Latin):
ferres ubi mos
Aurora interea misoris
mortalibus almam
Extulercit lucem referens
operciatq labores:
Ium pat̾ aeneas iam cur¬
uo in litore tarchon
Constituere pyrcis. huccor¬
porciquisq: suorum.
More tulere patrum sub¬
iectisq ignibus atris
Conditur intenebras al¬
tum caligine caelun:
Tercircum accensos cinc
tum funeris ignem
It caelo clamorque uirũ¬
Hic cilii spolia occisis¬
derepta latinis
Coniciunt igni galeas
ensesq decoros.
Frenaq feruentis que
rotas. pars muneta notu
I psorum clrpeos & non fe¬
li cia tela:
Multabo um circamac¬
tantur corporamarti.
Paetigerosq sues raptasq¬
& omnibus agris.
Ardentis spectant socios
sem ustaq: seruant
Bustaneq auellipossuNt
noxum ida doneo
Inuertit caelũ stellis
ardentib: aptum.
N ec minusamiseridiuersa
in parte latini
Innumera s struxere
pyras & corporapartim
Multaui rum terrae in¬
fodiunt auectaq partim.
Finitimos tollunt in e¬
gros urbiquer emitturt
Ceterat confusaeq ingen¬
temcaedis aceruum.

Expanded text:
ferre sub imos. Aurora interea miseris mortalibus almam extulerat lucem, referens opera atque labores: iam pater Aeneas, iam curvo in litore Tarchon constituere pyras. Huc corpora quisque suorum more tulere patrum, subiectisque ignibus atris conditur in tenebras altum caligine caelum. Ter circum accensos cincttum funeris ignem : it caelo clamorque viruHic alii spolia occisisderepta Latinis coniciunt igni, galeas ensesque decoros frenaque ferventisque rotas; pars munera nota, ipsorum clipeos et non felicia tela. Multa boum circa mactantur corpora Morti, saetigerosque sues raptasqomnibus agris iardentis spectant socios semustaque servant busta neque avelli possunt, nox umida donec invertit caelum stellis ardentibus aptum. Nec minus et miseri diversa in parte Latini innumeras struxere pyras, et corpora partim multa virum terrae infodiunt avectaque partim finitimos tollunt in agros urbique remittunt, cetera confusaeque ingentem caedis acervum
Abbreviated transcription (Latin):
Sub plicia & scopulos la¬
crimosis uocib inpleNT
Haec adeo ex il lo mihi icun
speranda fueruNT
Tempore cumferro caeles¬
tia corpora demens
App&ii & ueneris uio lari
uulnere dextram
Neuero ne me adiales inpellite pugnas
Hec mibi cumteucris ullũ
posteruta bellum
Pergama nec ueterum
memini la&or uemalorum
Munertq̃ patriis adneportdtis ab oris
Uertit eadae neanis t&imus
tela aspera contra
Contulimus que manus.
experto credite quantus
Inclrpeum adsurgatquo
turbinetorque cit hastã
Siduop̃teretitales ideatulis &
Terrauiros. ultro in achics
ueniss& ad urbes
Dardanus & uersis luge¬
r& grȩcia fatis.
Quic quid apud durae ces¬
Haectons a ene aequemanu
uictoria graium
retulit annum:¬

Expanded text:
supplicia, et scopulos lasupplicia, et scopulos lacrimosis vocibus implent. Haec adeo ex illo mihi iam speranda fuerunt tempore, cum ferro caelestia corpora demens adpetii et Veneris violavi volnere dextram. Ne vero, ne me ad talis impellite pugnas: nec mihi cum Teucris ullum post eruta bellum Pergama, nec veterum memini laetorve malorum. Munera, quae patriis ad me portatis ab oris, vertite ad Aenean. Stetimus tela aspera contra contulimusque manus: experto credite, quantus in clipeum adsurgat, quo turbine torqueat hastam. Si duo praeterea talis Idaea tulisset terra viros, ultro Inachias venisset ad urbes Dardanus, et versis lugeret Graecia fatis. Quidquid apud durae cesHectoris Aeneaeque manu uictoria Graium rettulit annum
Abbreviated transcription (Latin):
Sost quam introgrossi
Munerti praeferimus nom̃
patriamq docemus.
Q uibellũ intuler int quae
ctiusco a trũxerit crpos
Auditis ille haec pltcidosicredidit ore:
Ofartunat egentes sat᷑ maregna.
Quicumq: iliacos ferro
Micto etquȩ muris bellan
Quossi mois premat ille
do cex huusta subaltis
nas expendimus omnes:
Uel priamo miseranda
manus sit tristemineruer
Sidus & euboicae auites ultroq caphereus
Militia ex illadiuersũ adlitus ab acti
Atrides ꝓtei menelcus adusq colũ nas
Exulat ae neos uidit crclopas uliges
Regnane optolemi refe¬
uiram uerosq penates
Idomenei liby cone habi¬
tantes litore locros
Ipsemytena eds magnorũ
ductor achium
Coniugis instindae primia
interlimina dextra
Op petut deuictamtisic̃ sub sedit adult̃
Inuidis sedeos patrus.
ut redditus drisamit
Coniugium optatum
& pulchram calidona uiderẽ
Huc &iam horribili uisu
portentas ecuntur
Et sociamisi p&ier̃ a& herapennis.
Fluminibus queuagantur
a ues heudiram eorum

Expanded text:
ostquam introgressi ostquam introgressi munera praeferimus, nomen patriamque docemus, qui bellum intulerint, quae causa attraxerit Arpos. Auditis ille haec placido sic reddidit ore: O fortunatae gentes, Saturnia regna, Quicumque Iliacos ferro mitto ea, quae muris bellandquos Simois premat illedo exhausta sub altis, nas expendimus omnes, vel Priamo miseranda manus: scit triste Minervae sidus et Euboicae cautes ultorque Caphareus. Militia ex illa diversum ad litus abacti Atrides Protei Menelaus adusque columnas exsulat, Aetnaeos vidit Cyclopas Ulixes. Regna Neoptolemi referam versosque penates Idomenei? Libycone habitantis litore Locros? Ipse Mycenaeus magnorum ductor Achivom coniugis infandae prima inter limina dextra oppetiit: devictam Asiam subsedit adulter. Invidisse deos, patriis ut redditus aris coniugium optatum et pulchram Calydona viderem? Nunc etiam horribili visu portenta sequuntur, et socii amissi petierunt aethera pennis fluminibusque vagantur aves, heu dira meorum
Abbreviated transcription (Latin):
drances solũq uocari
Testatur. solum posci incer
Hos intermotus medio¬
flagrante tum ultu
Eccesuꝑ maesti magna
diomedis aburbe
Legati res ponsa fer̃nihil õmbiactũ
Tantorũ in pensisoperũnil donaneqaur
Nec magnas ualuis se
praeces alia armalatinis
Quaerenda dt pacemtroiano
abrege petendum
festo numine ferri
Ad mon& ira deum tumuliq
anteora recentes.
Ergo conciliũ magnũ primosq suorũ
Inperio aecitos altu intralimina cogit
Ol li conuenerefł untq clregia plenis
Teccauis sel&in mediis &maximcs aeuo
Et primus sceptris h aud
la&a fonte latinus
Atq ue hic legatos a &olaex
urberemis sos liin
Quaereferant furitub&
& responsareposcit
Stdine cunctas uotum fac¬
tusilentũ linguis
cuenelus dicto parens
itefurier infit
iidimus ociues diomede
urgiuaquẽ castra.
Ut queter emensi casus
superuuimus omnis
ontigimus quemanum
iquaconeidit ili at ellus.
Leurbem argeripam
putriae cognom inegentis
ł ictor gdirganii condebat
la prgisagris : po¬

Expanded text:
Drances solumque vocari testatur, solum posci in cerHos inter motus, mediflagrante tumultu, ecce super maesti magna Diomedis ab urbe legati responsa ferunt: nihil omnibus actum tantorum impensis operum, nil dona neque aurum nec magnas valuisse preces, alia arma Latinis quaerenda aut pacem Troianoab rege petendum.festo numine ferri admonet ira deum tumulique ante ora recentes. Ergo concilium magnum primosque suorum imperio accitos alta intra limina cogit. olli convenere fluuntque ad regia plenis tecta viis. Sedet in mediis et maximus aevo et primus sceptris haud laeta fronte Latinus. Atque hic legatos Aetola ex urbe remissos, quae referant, fari iubet et responsa reposcit ordine cuncta suo. Tum facta silentia linguis, et Venulus dicto parens ita farier infit: Vidimus, o cives, Diomedem Argivaque castra atque iter emensi casus superavimus omnis contigimusque manum, qua concidit Ilia tellus. Ille urbem Argyripam patriae cognomine gentis victor Gargani condebat Iapygis agris. P
Abbreviated transcription (Latin):
compaigibus aliium
Contorsit stetit illatremens.
ut ero que recusso¬
nsonuere cauae gemitũ¬
que dedere cauernae

Expanded text:
compagibus alvum contorsit: stetit illa tremens, uteroque recussonsonuere cavae gemitumque dedere cavernae
Abbreviated transcription (Latin):
cesre & aridus altis sibcipt¬
Montibus cudiri fragor
autre sonantia longe
Litoramis ceri & nemorũ
itcrebescere murmur.:
Iconsibitum curuis male
tem pera tundicarinis.

Expanded text:
cere et aridus altis montibus audiri fragor aut resonantia longe litora misceri et nemorum increbrescere murmur. Iam sibi tum a curvis male temperat unda carinis
Abbreviated transcription (Latin):
num experientia cepit
Pastoraris theus fugiens¬
Amissis ut fcma apibus
morboq: fameque
Tristis idex tremis acrum

Expanded text:
xperientia cepit? Pastor Aristaeus fugieamissis, ut fama, apibus morboque fameque, tristis ad extremi sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
Contempnunt que fauos
& frigida tectare linquunt.
Ins tabiles animos ludo
prohibebis incni.¬
Nec magnus prohibere
ltibor turegibus cilasito

Expanded text:
contemnuntque favos et frigida tecta relinquunt, instabiles animos ludo prohibebis inani.Nec magnus prohibere labor: tu regibus alas
Abbreviated transcription (Latin):
Speluntae dorso in sut¬
gens altissimauisu.
Dutirum nidis domus
oportunciuolucrũ i
Hano ut prona iugolae¬
uum in cumbe batadamnẽ.
Dextor in ciduer sum nitens¬
i concussit&imis
Audlsam soluit tadici¬
bus: inderepente
Impudit: inpulsu quoma¬
xiinus in sonat a& het:
Dissulta ntripae refluit¬
que exterritus amnis.
Atspecus & cai de tecta
apparuit ingens
Regiaumbrõsa e penitus
patuere cauernae:
Don secus cisiqua pemitus¬
i uiterrade hiscens
Inflernas reset & sedes:
ac regna recludat
ummanebacratbrum
Cernatur. trepident
immis soluminemanes:
Ergo ins porata deprensũ in lucctepente
Inolusumque cauo saxo aitq
insua &drudentem
Desuper alcidestelis prae¬
mit omnia quer ma

Expanded text:
speluncae dorso insurspeluncae dorso insurgens, altissima visu, dirarum nidis domus opportuna volucrum. Hanc, ut prona iugo laevum incumbebat in amnem, dexter in adversum nitens concussit et imis avolsam solvit radicibus; inde repente inpulit, inpulsu quo maximus intonat aether dissultant ripae refluitque exterritus amnis. At specus et Caci detecta apparuit ingens regia, et umbrosae penitus patuere cavernae: non secus ac siqua penitus vi terra dehiscens infernas reseret sedes et regna recludat immane barathrum cernatur, trepident inmisso lumine manes. Ergo insperata deprensum luce repente inclusumque cavo saxo atque insueta rudentem desuper Alcides telis pret omniaque a
Abbreviated transcription (Latin):
Indiciis raptos sugo occul¬
tabato paco:
Quaerent es. nulla ad
speluncam signa ferebart:
Intereccumiam stabu¬
lis saturatamouer&
Amphytrioniades armen¬
tabitum que parar&.
Dsces sum ugi reboues
at que omneque rellus
Implerinemus & colles
clamore relinqui
Red didit unaboum uocẽ
uasto que subantro
Mugi it accicis pẽcos fodita fefellit¬
Hic uero alcidae furus
manunodisq grauatũ
Robora& berii cutsus p&it
ardua montis
Tumprimum nostrica¬
cum uideretimentem
Turbatumque oculis.
fugstilic& ocioreuro
S pelucamq p&it pedib
timor addidit cilas
Vt sese inclusit . ruptisque
immainecatenis
Deiecit scxumferro
quod& arte paterna
Pende batfultos que emus¬
nut obicepostes:
Occefurens animis aderae
tyrinthius omnemque
Accessum lustrans huc
ora ferebat & illuc.
Dentibus infrendens
tertotum feruidusita
Lustrat auentini mon¬
tem: ter sax eco empitit
Liminanequiquam.
ter fessus ualloresed&:
St cibat eicutasi lex p̃cissundiq saxis.

Expanded text:
indiciis raptos saxo occulindiciis raptos saxo occultabat opaco: quaerenti nulla ad speluncam signa ferebant. Interea, cum iam stabulis saturata moveret Amphytrioniades armenta abitumque pararet, discessu mugire boves atque omne querelis impleri nemus et colles clamore relinqui. reddidit una boum vocem vastoque sub antro mugiit et Caci spem custodita fefellitHic vero Alcidae furiismanu nodisque gravatum robur et aerii cursu petit ardua montis. Tum primum nostri Cacum videre timentem turbatumque oculis: fugit ilicet ocior Euro speluncamque petit, pedibus timor addidit alas. Ut sese inclusit ruptisque immane catenis deiecit saxum, ferro quod et arte paterna pendebat, fultosque emuniit obice postis, ecce furens animis aderat Tirynthius omnemque accessum lustrans huc ora ferebadentibus infrendens. Ter totum fervidus ira lustrat Aventini montem, ter saxea temptat limina nequiquam, ter fessus valle resedit. Stabat acuta silex, praecisis undique saxis
Abbreviated transcription (Latin):
Seruati facies meritosq
no ucimus honores.
Iamptimum saxis sus pen¬
scm hancaspicerupem.
Disieccaprocul. ut moles
deserta quemontis
Stcit domus. & scopuli in¬
gentem it axereruinã
Hicspel uncafuit uasto
sum mota recessu.
Semihominis cacifacies
quamdirat eneb at
Solis incices samradus.
ssempet que recenti
Eacde tepebat humus
foribusq ad fixa suꝑbis
Orai uirum t̾ristipende¬
bant pallida tabo:
Huic monstro uulcanus
erait pat̃ illius atros
Ore uomens ignes magna
semole ferebat:
Attulit& nobis aliquando optantib: adas
Auxilium ciduentum¬
quedeainam maximus ultͦ
Tergemini necegerione
spoliis que superbus
Alcides aderat caurosq¬
lis acuictor agebat
Ingentes: uallem que boues
aamnem que tenebart:
At furis cacimens efferane¬
quit incusum.
Aut intractatum sceleris¬
uedoliue fuis s&
Quattuora stabulis
praestanti corporetautos
Auertit totidem forma su¬
percinte iuuencas
At quehos nequaforent
pedibus uestigiar ectis
Eaudci inspeluncam
tractos uersis que uiarũ

Expanded text:
servati facimus meritosque novamus honores. Iam primum saxis suspensam hanc aspice rupem, disiectae procul ut moles desertaque montis stat domus et scopuli ingentem traxere ruinam. Hic spelunca fuit, vasto summota recessu, semihominis Caci facies quam dira tenebat solis inaccessam radiis; semperque recenti caede tepebat humus, foribusque adfixa superbis ora virum tristi pendebant pallida tabo. Huic monstro Volcanus erat pater: illius atros ore vomens ignis magna se mole ferebat. Attulit et nobis aliquando optantibus aetas auxilium adventumque deiTergemini nece Gerionis spoliisque superbus Alcides aderat, taurosque ac victor agebat, Ingentes, vallemque boves amnemque tenebant. At furiis Caci mens effera, nequid inausum aut intractatum scelerisve dolive fuisset, quattuor a stabulis praestanti corpore tauros avertit, totidem forma superante iuvencas; atque hos, nequa forent pedibus vestigia rectis, cauda in speluncam tractos versisque viarum
Abbreviated transcription (Latin):
que molaribus instat
Fcuicibus ingentem fu¬
mummir abiledictu
Cuomit: in uoluitq domũ
caligine caeca.
Pros pectumer ipiens oculis.
glomertitq subantro.
Fumi ferum noctem com¬
mixtis ignetẽnebris:
Hontulit alcides animis
seque ipse perignem
Ptaecipiti iecit saltu.
quaplur imus undam
Fuumus cigit nebulaque
ingenss pecus aestucit atra:
Hic cticum intenebris
incendiauanq uomentẽ
Corripit mnodum com¬
plexus & ithaerens
Elisos oculos & siccũsangiuneguitur:
Panditur extem ploforib
domus atrare uolsis.
Abstractȩque boues: abiu¬
rataeque rapinae
Cacloostenduntꝰ ut: pedi¬
busq: informetadauer
Protiuhi tut: nequeunt
explericorda tuenido
Terribiles oculos. uultum
uillosciquesa & is
Pectora semiferi atque
extinctos ftuicibus ignes
Ex illo celebratus honos.
laetique minores
Ger ult ediem primusque
potitius cuctor inusedntus

Expanded text:
que molaribus instat. faucibus ingentem fumum mirabile dictu evomit involvitque domum caligine caeca, prospectum eripiens oculis, glomeratque sub antro fumiferam noctem commixtis igne tenebris. Non tulit Alcides animis seque ipse per ignem praecipiti iecit saltu, qua plurimus undam fumus agit nebulaque ingens specus aestuat atra. Hic Cacum in tenebris incendia vana vomentem corripit in nodum complexus et angit inhaerens elisos oculos et siccum sanguine guttur. Panditur extemplo foribus domus atra revolsis, abstractaeque boves abiurataeque rapinae lo ostenduntur, pedibusque informe cadaver protrahitur. Nequeunt expleri corda tuendo terribilis oculos, voltum villosaque saetis pectora semiferi atque extinctos faucibus ignis. Ex illo celebratus honos, laetique minores servavere diem, primusque Potitius
Abbreviated transcription (Latin):
rique cis pergere uirus.
Fouit humum capescxa
manu caperobora pastor
Tollentem quemintis &
si bila collatumentem

Expanded text:
rique aspergere virus, fovit humum. Cape saxa manu, cape robora, pastor, tollentemque minas et sibila colla tumentem
Abbreviated transcription (Latin):
Haec quo que noncura
nobis leuio retuenda.
Necminorususent quam¬
uis milesi amagno
Uelleram utentur tynos

Expanded text:
Haec quoque non cura nobis leviore tuendae, nec minor usus erit, quamvis Milesia magno vellera mutentur Tyrios
Abbreviated transcription (Latin):
Artificum que mcnus
interse operũq: labonẽ
Mircitur: uid& iliacas
exoad inepugnar pos ad
B ellaque iam fama

Expanded text:
artificumque manus inter se operumque laborem miratur, videt Iliacas ex ordine pugnas, bellaque iam fama
Abbreviated transcription (Latin):
Qui candore niues ante¬
irent cursib: cintiss
Circumstant ꝓperi ciuri
gemanib:q: lacessuNt
Pectora plausci c̾auis.
& colla comantia pectunt:
pscebin caurosqua

Expanded text:
qui candore nives anteirent, cursibus auras. Circumstant properi manibusque lacessunt pectora plausa cavis et colla comantia pectunt. Ipse dehinc auro squa
Abbreviated transcription (Latin):
rimantur & ipsis
Unguibus in fodiunt fruges
montis que peraltos
Contentacer uicet rahunit
stridentia plaustra

Expanded text:
rimantur et ipsis unguibus infodiunt fruges montisque per altos contenta cervice trahunt stridentia plaustra
Abbreviated transcription (Latin):
Vit cimoro pcitior quem¬
uis durare laborem:
Sinciliquemin fandũ
casum fortunaminoris.
Nunc nunc olicetit crͤu¬
delem abrumpereuitã
Dumcurȩ ambiguedũ
spes incetta futuri.¬

Expanded text:
vitam oro, patior quemvis durare laborem. Sin aliquem infandum casum, Fortuna, minaris: nunc O nunc liceat crudelem abrumpere vitam, dum curae ambiguae, dum spes incerta futuri
Abbreviated transcription (Latin):
umeros aduulneradurat.
Quid iuuenis magnum
cuiuersat inossibus ignẽ
Durus aimorñem pecbꝰ¬
ruptis turbata procellis

Expanded text:
umeros ad volnera durat. Quid iuvenis, magnum cui versat in ossibus ignem durus amor? Nempe abruptis turbata procellis
Abbreviated transcription (Latin):
Exit & obducto lateten&¬
omnic limo.
Vnde cauae tepido sudant
umore lacunae
Nectamen haec cunisint
hominumq boũq. labores.
Uer sando terram ex pei

Expanded text:
et obducto late tenomnia limo, unde cavae tepido sudant humore lacunae. Nec tamen, haec cum sint hominumque boumque labores versando terram expe
Abbreviated transcription (Latin):
uum am bob: achillem
Constitit & lactimans
quis icm locus inquitathãto
Qucieregio interris nostri
non plendaboris
Enpricimus. st hic&iam

Expanded text:
um ambobus Achillem. Constitit, et lacrimans, Quis iam locus inquit Achate, quae regio in terris nostri non plena laboris? En Priamus! Sunt hic etiam
Abbreviated transcription (Latin):
opibus que iuucibo
Uultis & his mecum pariter
considere regnis¬
Urbemquams tatuo uestra
est. subducitenauis.
Tros trriusque mibi nullo
At que ut inam rex ipse not ho
compulsus eodem
Ad for& cien eas. equidem
perlitora cercs¬

Expanded text:
opibusque iuvabo. Voltis et his mecum pariter considere regniurbem quam statuo vestra est, subducite navis; Tros Tyriusque mihi nullo Atque utinam rex ipse Noto compulsus eodem adforet Aeneas! Equidem per litora cer
Abbreviated transcription (Latin):
crtanitus apollo
Desuꝑ cis onias acies
ut bemque uidebait
Hubesedens atq his uic¬
torem ad fatur iulum
Macte noua uit tutepuer
sicitur ad costã
Dis genite & geniture
deos iur eomnia bella

Expanded text:
crinitus Apollo desuper Ausonias acies urbemque videbat, nube sedens, atque his victorem adfatur Iulum: Macte nova virtute, puer: sic itur ad astra, dis genite et geniture deos. Iure omnia bella
Abbreviated transcription (Latin):
memorem quodq alluit in frae.
Anne lacustantos telari
luctibus & frȩmitu ad¬
surgens benacemarino.
Anmemorem portus lu¬
crino que ad di taclaustã
Atque in dignatum mag¬
nisstridorib: aequor
I ulaqqua ponto longe

Expanded text:
memorem, quodque adluit infra anne lacus tantos? Te, Lari fluctibus et fremitu adsurgens Benace marino an memorem portus Lucrinoque addita claustra atque indignatum magnis stridoribus aequor Iulia qua ponto longe
Abbreviated transcription (Latin):
nen unitius aures
Vulner& haecgenitor
digres sudicta supremo
Tunde bat famuli con¬
lupsumintectãferebarh
Iam que adeo exierut
portis equitatus apertis.
Aeneis interprimos & fidus ccates
Inde caliitroiȩ ꝓceres ipse
agmine pcillas
In medio clamide & pic¬
tis conspectus in armis
Extulit osfacrum caelo
tenebrtis que resoluit:
Stant pauidae in muris
matres oculis que sequunt
Pul ueream nubem &
fulgentes derecateruas
ma m&i uicruma
Armaticendunt it cda¬
mor &agmine facto.

Expanded text:
neu nuntius auris volneret. Haec genitor digressu dicta supremo fundebat: famuli conlapsum in tecta ferebant. Iamque adeo exierat portis equitatus apertis, Aeneas inter primos et fidus Achates, inde alii Troiae proceres, ipse agmine Pallas in medio chlamyde et pictis conspectus in armis:extulit os sacrum caelo tenebrasque resolvit. Stant pavidae in muris matres oculisque sequuntur pulveream nubem et fulgentis aere catervas. ma meta viarum, armati tendunt; it clamor, et agmine fa
Abbreviated transcription (Latin):
tam seponderepo dit
Quacque leuis promituest
oculis praedicerenigrt̃
Et quis quis color
scaeleratum ex quisere frigis.
D ifficile est: piceaet antũ

Expanded text:
tam se pondere prodit, quaeque levis. Promptum est oculis praediscere nigram, et quis cui color. At sceleratum exquirere frigus difficile est: piceae tantu
Abbreviated transcription (Latin):
ampridem resides unimo¬
desuat que erda:
Postquam prima quiescpulis.
mensaequeremotae¬
tatentus magnos statuunt

Expanded text:
am pridem resides animdesuetaque corda. Postquam prima quies epulis, mensaeque remotaeteras magnos statuunt
Abbreviated transcription (Latin):
Xces sereomnes aditis
arisquere lictis
Duquibus imperium
hocstetetat: succurritis urbi.¬
ncensae moricimur & in

Expanded text:
xcessere omnes adytis arisque relictis / di, quibus imperium hoc steterat; succurritis urbi / incensae, moriamur et in
Abbreviated transcription (Latin):
Euentum pugnae cupiait
manifestius ipsi
Quam turnore graut regi
apparere latino
Talici perlatium quae

Expanded text:
eventum pugnae cupiat, manifestius ipsi quam Turno regi aut regi apparere Latino. Talia per Latium. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
quicumque sequentur
Percaput hociuro per
quod pater ante solebat:
Quȩtibi polliceor reduci
rebusq secundi¬
Haec ecidem matri a equae
tua generiq: manebunt
Siccut in lacrimans: ⁊imero
simulex uit ensem
Aurcitũ miraquem fece¬
rat artelycaon¬
Cnosius atq habilem uagi¬
na aptarat eburna:
Datniso mnestheus pellẽ¬

Expanded text:
quicumque sequentur, per caput hoc iuro, per quod pater ante solebat: quae tibi polliceor reduci rebusque secundihaec eadem matrique tuae generique manebunt. Sic ait inlacrimans: humero simul exuit ensem Auratum, mira quem fecerat arte LycaonGnosius atque habilem vagina aptarat eburna. Dat Niso Mnestheus pelle
Abbreviated transcription (Latin):
decortice gluten
Prima stiuis ponunt funda¬
mina: de inde tenaces.
Sus pendunt cęras aliaespẽ
gentis adultos.
E ducunt fetus ciliae pu¬
ris sima mella.
tipant & liquido distendurT

Expanded text:
de cortice gluten prima favis ponunt fundamina, deinde tenaces suspendunt ceras: aliae spem gentis adultos educunt fetus, aliae purissima mella et liquido distendunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nute patres summi quit elit
typhoedtemnis
A d teconfugio & suplex tua
Fraterut aenecis pelago
tuus omniacircum
Litorcuac teturque odiis

Expanded text:
nate, patris summi qui tela Typhoia temnis, ad te confugio et supplex tua Frater ut Aeneas pelago tuus omnia circum litora iactetur odiis
Abbreviated transcription (Latin):
mans actalia fatur
Omin p̃tertos referat siiuͥpt̃ cunos
Qualis eram cumptimã
aciem pracneste sub ipsa
S trauis cutorumque in¬
cendi uictoraceruos
Q regem huc erylum
dextra subtarcaramsi
Hascenti cuitres animas
fcronia muter.
Horrendum dictu dederait:
terna arma mouenda.
Terletas ternendus erat
cuitum tamenom̃e
Abst ulit haecanimas
dextrc& totidem exuit armis
Nonego nunc dulciam
totferto sceua dedis s&
Punera. tum multis ui¬
ducss& tiuib urbem
Atuos osuperi & diuum
tumcximerector
Iuppiter. arcadiquae¬
so miserescite regis.
& patrics audite pre¬
cessi numina uestra.
Incolumen pallanta
mibi si fata reseruant:
Siuisurustũ iuuo & uenturus in unũ.

Expanded text:
mans, ac talia fatur: mans, ac talia fatur: O mihi praeteritos referat si Iuppiter annos, qualis eram, cum primam aciem Praeneste sub ipsa stravi scutorumque incendi victor acervos et regem hac Erulum dextra sub Tartara misi, nascenti cui tris animas Feronia mater horrendum dictu dederat; terna arma movenda, ter Leto sternendus erat; cui tunc tamen omnis abstulit haec animas dextra et totidem exuit armis: non ego nunc dulci amtot ferro saeva dedisset funera, tam multis viduasset civibus urbem. At vos, o superi, et divom tu maxume rector Iuppiter, Arcadii, quaeso, miserescite regis et patrias audite preces. Si numina vestra incolumem Pallanta mihi, si fata reservant, si visurus eum vivo et venturus in unu
Abbreviated transcription (Latin):
Laturcm auxilio:
Heu quanta e miseris
caedes laurentibus instar
Q utis poenas mibiturne
S cuttiuirũ guleis que &
fortia corpora uolues
Thrbripecter poscant
acies & foedera rũpanđ:
Haec ubi dicta dedit solio
secollit abalto.
Et primum herculeis
sopitas ignibus aras
Exbitat ext enũq: larẽ
paruosq penates
La&us cidit inactat lectas
demorebidentes.
Euandrus pariter parit᷑
troianaiuuentus:
Post hinc ad naues gra¬
ditlir̃sociosq reuisit
Quorum denumero qui
sese inbella sequantur.
Prestantis uirtute legit:
parscetera ꝑna
Ferdira quã segnisque
secundo defluit amni.
Huntia uentur a ciscario.
rerumque patrisq
Dantur equiteucris tyr¬
rena petentibus cirua.
Ducunt exortem acneae.
quem fulua leonis¬
gensunguib: cureis:
Fama uol& parucm subi¬
to uelgata ꝑurbem
Ocius ire equites trrrhend
Uota metu du plicant
matres ꝓpiusq perido
Ittimor& maior martis
iam d par& imago:
Tum pater euandrus
dextram complexus cuntis
Haer & in expletũ lacri¬

Expanded text:
laturam auxilio. laturam auxilio. Heu quantae miseris caedes Laurentibus instant; quas poenas mihi, Turnescuta virum galeasque et fortia corpora volves, Thybri pater! Poscant acies et foedera rumpant. Haec ubi dicta dedit, solio se tollit ab alto et primum Herculeis sopitas ignibus aras excitat hesternumque larem parvosque penatis laetus adit: mactant lectas de more bidentis Euandrus pariter, pariter Troiana iuventus. Post hinc ad navis graditur sociosque revisit. Quorum de numero qui sese in bella sequantur praestantis virtute legit; pars cetera prona fertur aqua segnisque secundo defluit amni, nuntia ventura Ascanio rerumque patrisque. Dantur equi Teucris Tyrrhena petentibus arva; ducunt exsortem Aeneae, quem fulva leonisgens unguibus aureis. Fama volat parvam subito volgata per urbem, ocius ire equites Tyrrheni vota metu duplicant matres, propiusque periclo it timor, et maior Martis iam apparet imago. tum pater Evandrus dextram complexus euntis haeret inexpletus lacri
Abbreviated transcription (Latin):
nguedeie oceucrũ atq
icalũ fortis si me ddctor:
Hunc tibi praeterea spes
a solictiunostri
uillanti ad uibom subte
colerare magistro
Militicon & graue mat¬
tis opustuacernere fucta
Ad suesciti primis & te
miretur cibannis.
Arcudas huic equites
bis centum robori pubis
Locta dabo totidem quae
suotibi nomine pallas
Uix ca fatuscrat defi¬
xique o ratenebst.
Ae necis ancbi siudes
& fidus cichat es.
Multaqueduid suo
tristicdm corde puttibuo
Nisignum caelo citb¬
rei dediss& ciperto:
Namq: in ꝓuisso uibratus
reomnituui sarepente.:
Tyrrenusq: tulꝓmugire
pera& berti dangor.
Suscipiunt iterũ. atque
iterum ficigor intonat angens¬
Armastertiubemialiin
regione setenia
Persudum rutilare uid&.
& pulscitonate
Obstipuere animisulu
sedtroius bero fua
Ag nouit sonitum& diuae
pͥmis sciparentis:
E umme morat ne uero
hospes nequȩ ioꝓfecto.
Quem cusum portenta
serunt ego poscoro lrmpo
Hoc signũ cecunt inissurã diuacrtãtrax.
Sibellum ingructe tudl¬
cania que crma percuras

Expanded text:
ngredere, o Teucrum atque Italum fortissime ductor. hunc tibi praeterea, spes et solacia nostri, Pallanta adiungam; sub te tolerare magistro militiam et grave Martis opus, tua cernere facta adsuescat primis et te miretur ab annis. Arcadas huic equites bis centum, robora pubis lecta dabo totidemque suo tibi nomine Pallas. Vix ea fatus erat, defixique ora tenebant Aeneas Anchisiades et fidus Achates multaque dura suo tristi cum corde putabant, ni signum caelo Cytherea dedisset aperto. Namque inproviso vibratus re omnia visa repente Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Suspiciunt, iterum atque iterum fragor increpat ingensarma inter nubem caeli regione serena per sudum rutilare vident et pulsa tonare. Obstipuere animis alii, sed Troius heros agnovit sonitum et divae promissa parentis. Tum memorat: Ne vero, hospes, ne quaere profecto, quem casum portenta ferant: ego poscor Olympo. Hoc signum cecinit missuram diva creatrix, si bellum ingrueret, Volcaniaque arma per auras
Abbreviated transcription (Latin):
Ille ego qui condã gracili modulatꝰ auena
car menir egressus siluis uicina coegi
Ut quã ius auido pare rent arut colo no.
aratũ opͥ agricolis at nc̃ orrentia martis
irmauirũq: ano.

Expanded text:
Ille ego, qui quondam gracili modulatus auena carmen, et egressus siluis uicina coegi, ut quamuis auido parerent arua colono, gratum opus agricolis, at nunc horrentia Martis arma uirumque cano
Abbreviated transcription (Latin):
Datsimul aeneae socios octauus & arma¬
Daunius expugnat nono noua moenia troiȩ
Ixponit decimus tuscoꝵ inlitore pugnas
Vndecimo rutuli superant morte camillȩ¬
Vltimus in ponit bello turninece finẽ¬

Expanded text:
Dat simul Aeneae socios octauus et armaDaunius expugnat nono noua moenia Troiae. Exponit decimus Tuscorum in litore pugnas. Vndecimo Rutuli superantur morte CamillVltimus imponit bello Turni nece fine
Abbreviated transcription (Latin):
Tellure m&solido graui¬
tersonit ungulacornu.¬
Tclis conyclgi domitus¬
yllarus & quorum grai
meminere poeae
Martis equibi iueres.
& maignicurrus hacͥilli.
Tcilis & ip̃se iubam ceruice
ef fudit equina.
Coniugis aduentu per

Expanded text:
tellurem et solido graviter sonat ungula cornu.Talis Amyclaei domityllarus et, quorum Grai meminere poetae, Martis equi biiuges et magni currus Achilli. Talis et ipse iubam cervice effundit equina coniugis adventu per
Abbreviated transcription (Latin):
ticertamine campum
Corripuere ruuntque
effusi carcerecurrus
Cum spes arrecta iuuenum
exultantia queh aurit.

Expanded text:
ti certamine campum corripuere ruuntque effusi carcere currus, cum spes arrectae iuvenum, exsultantiaque haurit
Abbreviated transcription (Latin):
nifoederobellum.
Tũ socios mȩstiq metũ solatur iuli
Fatudocens reg q: iub& responsulatino
Certureferre uiros & pacis dicero leges

Expanded text:
ni foedere bellum, tum socios maestique metum solatur Iuli, fata docens, regique iubet responsa Latino certa referre viros et pacis dicere leges
Abbreviated transcription (Latin):
Instabulis turpidila psa cadauera tabo.
Donechumotegere acfoueis
cibscon deredis cunt.
Numꝰ qͣueerat curuis usus
nec uis cerciquis quam
Autundis aibolerepotest autuincereflã ma

Expanded text:
in stabulis turpi dilapsa cadavera tabo donec humo tegere ac foveis abscondere discunt. Nam neque erat coriis usus nec viscera quisquam aut undis abolere potest aut vincere flamma
Abbreviated transcription (Latin):
Dardani dae.
Tumbreuit erdido uulti¬
demssa profatur.
Soluite corde metum¬
Res durti& regni nouitus
mettlia cogunt

Expanded text:
Dardanidae. Tum breviter Dido,demissa, profatur: Solvite corde metumRes dura et regni novitas me talia cog
Abbreviated transcription (Latin):
Pastores magno adregẽ
clamore truhebant¬
Dardanidae: quese notum
uenientibus ultro
Hoc ipsum ut struer&¬
Obtulerat fidens cinimi.
Seu uersaredolos seucerte

Expanded text:
pastores magno ad regem clamore trahebantidae, qui se ignotum venientibus ultro, hoc ipsum ut struerobtulerat, fidens animi eu versare dolos, seu cert
Abbreviated transcription (Latin):
pectoraiferroo
Mud cunt̃ caecum quedomus
aque excederes ucid&
uilium que uia e ueceres
tellure recludit¬
Thesciuirosignotum
argenti pondus & cuuri:

Expanded text:
pectora ferro nudavit, caecumque domus aque excedere suadet, auxiliumque viae veteres tellure recludhesauros, ignotum argenti pondus et auri
Abbreviated transcription (Latin):
Miscer eput& ereũ sedgurgite abalto
Urgere uolucrum ruu¬
curum adlitora nubem.
Eccesubi notum prisco
descinguine magnum
Agmencigens clausus incig¬
nique ipse agminis instar
Elaudici nun caquo dif¬
funditur & cribus &gens
Perlatium postquam in
partemdatatomascibinis
Vncungens amiterna
cohor prisciquequir ites
Eretimanus omnis oliui

Expanded text:
misceri putet, aeriam sed gurgite ab alto misceri putet, aeriam sed gurgite ab alto urgueri volucrum raucarum ad litora nubem. Ecce Sabinorum prisco de sanguine magnum agmen agens Clausus magnique ipse agminis instar, Claudia nunc a quo diffunditur et tribus et gens per Latium, postquam in partem data Roma Sabinis. Una ingens Amiterna cohors priscique Quirites, Ereti manus omnis olivi
Abbreviated transcription (Latin):
late comitatur agrestis.
Quique ciltum prenestȩ.
Iunonis grelidum quea¬
nienem & roscidariuis.
Hernica scxi colunt.
quos diues cinagni tapascit
Quos cmas enepcit et
non illis omnibuscirma
Hec clipei currus uesonant
pars maxima glandes
Liuentis plumbis par¬
git p̃arspicula ies tat
Bina maniĩ fuluos que
lupide pelegtleros.
Tegmen habent capiti
uestigia nuda sinistri.
Instituere pedes crudus
tegit alterapero:
At messcpus equum domi¬
tor neptumaptoles.
Quemneque fusigni cui¬
quam necsternere ferto.
Ium pridem resides po¬
pulos de su&a quebello
Agmina incrma uocat
subitoferrũq recructuNł
Hi fescenninas acies.
equosque falis cos.
Hisoractis habent arces
Et cimini cummonte
lacũ lucosque eti penos.
Ibunt aequatinumero
regemq cunebart.
Ceuquondam niuei liqui¬
da internubi lacreni
Cum sese epesture ferunt.
M longucanor os
Dant per colamodos:
sonatumnis. & asiodonge
Pulsec. palus.
N ecquis quamaeratus
ucies exugmine canto

Expanded text:
legio comitatur agrestis: legio comitatur agrestis: quique altum Praeneste Iunonis gelidumque Anienem et roscida rivis Hernica saxa colunt, quos dives Anagnia pascit, quos, Amasene pater. Non illis omnibus arma, nec clipei currusve sonant: pars maxima glandes liventis plumbi spargit, pars spicula gestat bina manu, fulvosque lupi de pelle galeros tegmen habent capiti, vestigia nuda sinistri instituere pedis, crudus tegit altera pero. At Messapus, equum domitor, Neptunia proles, quem neque fas igni cuiquam nec sternere ferro, iam pridem resides populos desuetaque bello agmina in arma vocat subito ferrumque retractat. Hi Fescenninas acies Aequosque Faliscos. Hi Soractis habent arces et Cimini cum monte lacum lucosque Capenos. Ibant aequati numero regemque canebant, ceu quondam nivei liquida inter nubila cycni, cum sese e pastu referunt et longa canoros dant per colla modos, sonat amnis et Asia longe pulsa palus. Nec quisquam aeratas acies ex agmine tanto
Abbreviated transcription (Latin):
Furtiuum partus sub
luminis. edidit orcis
Mixtcideo mulier postquã
lciurentia uictor.
Cerione extincto thy¬
ryntius aittigit arua.
Tyt rheno quebo ues in
fluminelauithiberas:
Pilamaanu saeuosquege¬
runt inbella dolones
Et᷑et&i pugnant mucto¬
ne ueruque sabello:
Ipsepedes tegimentor¬
quens immane leones
uerribili impexum scie¬
tacum dentibus albis
Indutus capitis ic regia
tecta subibat
Horridus. herculeoque
umeros innexuscimictu
Tumgemini frutres
tibuntia moenialinquNT.
Frutr estiburti dictã cog¬
nomine gentem.
Cathillusque acerque
coras argiuciuuentus.
Et primcĩ ante ciciem
densa interte laferuntur.
Ceudo nubi genae cum
uerticemiontis cibtilto
Descendunt centaut iomo¬
leno thrimquenuadẽ
Linquentes. cut surci¬
pidodate untibus ingens
Silucilocum & magno
cedunt uir gultu fragore
Nec p̃nestinȩ fundtor
defuit urbis
uulcano genitũ pecora
intercigrestia regem
Inuentum que focis
omnis quẽ credidita&as
Caeculus hunc legio

Expanded text:
furtivum partu sub furtivum partu sub luminis edidit oras, mixta deo mulier, postquam Laurentia victor Geryone extincto Tirynthius attigit arva Tyrrhenoque boves in flumine lavit Hiberas. Pila manu saevosque gerunt in bella dolones et tereti pugnant mucrone veruque Sabello. Ipse pedes, tegumen torquens immane leonis, terribili impexum saeta cum dentibus albis indutus capiti, sic regia tecta subibat, horridus, Herculeoque umeros innexus amictu. Tum gemini fratres Tiburtia moenia linquunt, fratris Tiburti dictam cognomine gentem, Catillusque acerque Coras, Argiva iuventus, et primam ante aciem densa inter tela feruntur: ceu duo nubigenae cum vertice montis ab alto descendunt centauri, Homolen Othrymque nivalem linquentes cursu rapido; dat euntibus ingens silva locum et magno cedunt virgulta fragore. Nec Praenestinae fundator defuit urbis, Volcano genitum pecora inter agrestia regem inventumque focis omnis quem credidit aetas Caeculus. Hunc late
Abbreviated transcription (Latin):
paitrios fornacib sensis:
Classicaiam que soncnt
itbellotes sera signũ:
Hicgalle cim tectisstre¬
pidus ropit ille trem̃tes
Adiuga cogit equos.
dipeumq: auroquetrilicẽ
Loricam induitui : fidoq
accingitut ense.
Pandite nic helicona
decie c̃cntusq mouete.
Quibello exciti regesquȩ̃
quẽ que secut de
Completfnt campos
acies quibus it aldiãtũ
loruerit terra alma
uiris q̃uibus ar seritarmis.
tͥenis cisperaboris
Contemptor diuumme¬
tentius aigminaq: armat
Tilius huic iuxta lausus.
qo pulchrior alter
non fuit excepto laut en¬
tiscorpore turni:
Lausus equmdomitor.
de bella torqueferar ũ
Ducit ugyllinanequiquã
exut besecutos
Mille uitos dignus pacti¬
is quilaetior ess&
Impetiis & cu patet
hud merentius ess&
Posthos insignẽ palma
pergrum ina curtũ
Uiccores que ostentat
equos scitus hercule pulchro
Pulchertuentinus clipgo¬
que in signe paternũ
Centum cngles cintam¬
quegerit ser pentibus hidrcĩ
Collis ciuent ini siluaquẽ

Expanded text:
patrios fornacibus enses. patrios fornacibus enses. Classica iamque sonant; it bello tessera signum. Hic galeam tectis trepidus rapit, ille frementis ad iuga cogit equos clipeumque auroque trilicem loricam induitur fidoque accingitur ense. Pandite nunc Helicona, deae, cantusque movete, qui bello exciti reges, quae quemque secutae complerint campos acies, quibus Itala iam tum floruerit terra alma viris, quibus arserit armis. rhenis asper ab oris contemptor divom Mezentius agminaque armat. Filius huic iuxta Lausus, quo pulchrior alter non fuit excepto Laurentis corpore Turni, Lausus, equum domitor debellatorque ferarum, ducit Agyllina nequiquam ex urbe secutos mille viros, dignus, patriis qui laetior esset imperiis et cui pater haud Mezentius esset. Post hos insignem palma per gramina currum victoresque ostentat equos satus Hercule pulchro pulcher Aventinus, clipeoque insigne paternum centum angues cinctamque gerit serpentibus hydram; collis Aventini silva quem