comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fustes laureatos tenui quo ad tenẽ¬
dos pucaui Cui in demiq se salutẽ pu
tauit redde̾ si eã nullis spoliatã orna¬
mẽtis dedidisset bide queso tubero ut
qui de meo facto nõ dubito dicere de
is ꝙ delector uel quod laudẽ adole¬
scẽtis ꝓpinqui existimio etiã ad iueũ
a̾quem fruccum redundare ẜ hͦ q̃ro
quis putet eẽ c̾mẽ fuisse in affrica¬
Rigariũ nempeis qui et ipẽ in ead
aligario q̃ritui et certe coutra ip̃
cefarẽ ẽ congressi armata Qiuidẽi
tubero tuus ille destrictꝰ matie phar¬
salica gladius agebat ciuiꝯ latus ille
mucro petebat Qui sẽsi erat anmoꝵ
tuoꝵ que tua meno occłi manus ar¬
dor annui Quid cuꝑiebas quid opta¬
bas iums urgoo Comoueri indec᷑
adolestẽs ad me reuertar hsdẽ in ar¬
ius Rui Cuud aũt aliud eginia tu

Expanded text:
fascis laureatos tenui quoad tenendos putavi; qui mihi tum denique salutem se putavit dare, si eam nullis spoliatam ornamentis dedisset. vide, quaeso, Tubero, ut, qui de meo facto non dubitem, de Ligarisque delector, vel quod laudem adulescentis propinqui existimo etiam ad meum aliquem fructum redundare. sed hoc quaero: quis putat esse crimen fuisse in Africa? nempe is qui et ipse in eadem a Ligario queritur, et certe contra ipsum Caesarem est congressus armatus. quid enim, Tubero, tuus ille destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? cuius latus ille mucro petebat? qui sensus erat armorum tuorum? quae tua mens, oculi, manus, ardor animi? quid cupiebas, quid optabas? nimis urgeo; commoveri videtur adulescens. ad me revertar. isdem in armis fui. quid autem aliud egimus, T
Abbreviated transcription (Latin):
benuolẽtie ẽ que erga illũ oĩbus
uota semꝑ fuit ut iux marcello oꝑ¬
tiio et aiuãtissimo fr̃i pret̾ enm q̃d
cederem nemini cũ id sollicitudie tu¬
ra labore cãdiu prestiterim ꝙͣdui est
de illius bero saluce dubitat᷑ Cerce liͦ
tempore magnis curis molestus do¬
loribus liberacus prestare debeo Ita
G cesar sic t̾ͥ grãs a gont me dibus
rebus a te uon cõẜnato solũ s 2ͦ or¬
nato tamẽ ad tua ĩ me ĩmiͬabilia
m̃ta quod siꝰ iã posse nõ arbitrabar
magꝰ q ͦ tuo scõ enmula accresterit
ouũ c̾uẽ cħ̃ cesar et aute ht̃¬
diem manditũ ꝓpinquus
mens ad te . Q. tubero de tulit
Quĩcũ ligariũ in affrita fuisse id q
G. peusa prescãti uir ingenio fretus
fortasse familiaritate ẽa q̃ ẽ ei tecum
ausus ẽ conficeri Itaq quo me uertã
nestio paratꝰ enĩ denerã cum cuid
ueq per testires neq audire aliũde
pociusseo ut ignoratoẽ tua ad honũe
miseri salutem abuterer d quõ dili¬

Expanded text:
e mea erga illum omnibus nota semper fuit, ut vix C. Marcello, optimo et amantissimo fratri, praeter eum quidem cederem nemini, cum id sollicitudine, cura, labore tam diu praestiterim quam diu est de illius salute dubitatum, certe hoc tempore magnis curis, molestiis, doloribus liberatus praestare debeo. itaque, C. Caesar, sic tibi gratias ago ut me omnibus rebus a te non conservato solum sed etiam ornato, tamen ad tua in me unum innumerabilia merita, quod fieri iam posse non arbitrabar, magnus hoc tuo facto cumulus accesseritovum crimen, C. Caesar, et ante hundiem non auditum propinquus meus ad te Q. Tubero detulit, Q. Ligarium in Africa fuisse, idque C. Pansa, praestanti vir ingenio, fretus fortasse familiaritate ea quae est ei tecum ausus est confiteri. itaque quo me vertam nescio. paratus enim veneram, cum tu id neque per te scires neque audire aliunde potuisses, ut ignoratione tua ad hominis miseri salutem abuterer. sed quoniam dili
Abbreviated transcription (Latin):
gemo cũ etiã doct̾na eocellẽs genus
dissec quouie prostõ ꝙͣ istomõ aceagi
maluisses argius fatẽtẽ nõ ẽ satis
accusus enu qui cãm lit̃ aut ego dico
meliorẽ ꝙͣ tu auc us uis parem li¬

Expanded text:
 doctrina excellens genus disset, quovis profecto quam isto modo a te agi maluisset. arguis fatentem. non est satis: accusas eum qui causam habet aut, ut ego dico, meliorem quam tu aut, ut tu vis, parem. h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut pro alus etiã loquar quod de
me ipõ sentio qũ subesse ad ꝑucas
quod cauend sic nõ mõ excubias et
custodias s 2̃ laterum nr̃oꝵ oppositue
et corpoꝵ pollicemur Qut nũ est
rosa in eodẽ t̾miẽtur oro mea maxi¬

Expanded text:
 ut pro aliis etiam loquar quod de me ipso sentio, quoniam subesse aliquid putas quod cavendum sit, non modo excubias et custodias sed etiam laterum nostrorum oppositus et corporum pollicemur. sed ut, unde est orsa, in eodem terminetur or
Abbreviated transcription (Latin):
susciuere non posset Cessit auccorita¬
ti ampassiuubiei uel potus paruit
uua ẽ profeccus ꝯ hus quoꝵ erac bua
cuusa cardius iter fecit itaq ĩ affcã
ueuit iã occupatã huic in ligariũ
cenuẽ oritur belira potuis barus

Expanded text:
cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit: una est profectus cum eis quorum erat una causa. tardius iter fecit; itaque in Africam venit iam occupatam. hinc in Ligarium crimen oritur vel ira potius
Abbreviated transcription (Latin):
tas de ciuo laudibus cõticescet S
tauẽ eiusmõi ues nestio quo ͦ etiã eũ
legiuit: obstrepi clamore militũ
pient̃ factũ in uaciuidia p̃scui q̃
ẽ ininuca cõsilio et in uictoria que
beutura ẽ insoleus et insuꝑba ut

Expanded text:
tas de tuis laudibus conticescet; sed tamen eius modi res nescio quo modo, etiam cum leguntur, obstrepi clamore militum pienter factum, in iracundia praesertim quae est inimica consilio, et in victoria quae natura insolens et s
Abbreviated transcription (Latin):
si quibus regionib uite spatiũ c̾ꝯst̃p¬
tum ẽ eisd̃ om̃s cogitatões c̾mĩaret
suas nec tãtis se laboribus frãgeret
ueq tot euris bigilusq augere᷑ nec
totiẽs de ipã uitã dimitaret nũc insi¬
det qued̃ in optinio quoq uirtus
que noctes ac dies aĩiũ gliẽ stimu¬
lis cõcitat atq admouet nõ cum bite
tempore eẽ duictẽdã cõmemoratoe
nõis ur̃i ẜ cũ ouuĩ post̾ĩtate adeꝙͣdã¬

Expanded text:
si, quibus regionibus vitae spatium circumscripsi, quibus regionibus vitae spatium circumscriptum est, isdem omnis cogitationes terminaret suas, nec tantis se laboribus frangeret neque tot curis vigiliisque angeretur nec totiens de ipsa vita dimicaret. nunc insidet quaedam in optimo quoque virtus, quae noctes ac dies animum gloriae stimulis concitat atque admonet non cum vitae tempore esse dimittendam commemorationem no
Abbreviated transcription (Latin):
ñtoꝵ aditus exoruauit suoꝵ Iã
uero ille qui cum et hol onno conu¬
te bellauit fuluiq nõ dubitauit
marcis manubias musis cõsecrare
Quare in qua urbe imꝑatores ꝓpe
armati poetarũ nomẽ et musarũ
delubra coluerũt in ea nõ debẽt loca¬
ciuidices a uiusaꝵ houore et apoetaꝵ
salute abhorre atq ut id libentius
fcĩatis iã me nob iud̾. iudicabo et de
meo quod̃ amore glĩe uiuus acri
fortasse uernuitũ honesto uobis cõfite¬
bor nam quas res nos in cõsulatu¬
nrõ nobistũ suuł pro salute luius¬
uersa re.p. gessiuiq actigie luc uersi¬
bus acq nichoauit Quibus auditis
ꝙ iͥ magnas res et iocunda uisa ẽ hc̃
ad per ficiend hortaui nulla enĩ bir¬
tus aliã mercedẽ laboꝵ pericloꝵ q
desiderat pret̾ hauc laudis et glẽ 4ͬ
exigno bite curriclõ et tã breui cãtis
nd̃s in laboribus ex̾ceamꝰ Certesi in¬
chil aminꝰ presentiret in posteꝵ et

Expanded text:
nimentorum aditus exornavit suorum. Iam nimentorum aditus exornavit suorum. Iam vero ille, qui cum Aetolis, Ennio comite, bellavit Fulvius, non dubitavit Marris manubias musis consecrare. Quare in qua urbe Imperatores prope armati Poetarum nomen et Musarum delubra coluerunt, in ea non debent togati Iudices a Musarum honore et a Poetarum salute abhorrere. Atque ut id libentius faciatis, iam me vobis, iudices, indicabo, et de meo quodam amore gloriae, nimis acri fortasse, veruntamen honesto vobis confitebor. Nam quas res non in consulatunostro, vobiscum simul, pro salute huius. gessimus, attigit hic versibus atque inchoavit: quibus auditis, quod mihi magna res, et iucunda visa est, hunc ad perficiendum hortatus sum. Nulla enim virtus aliam mercedem laborum periculorumque desiderat, praeter hanc laudis et gloriae; qua exiguo vitae curriculo et tam brevi tantis nos in laboribus exerceamus? certe, si nihil animus praesentiret in posterum, et
Abbreviated transcription (Latin):
bere ei p̃nuũ tribui sus ea conditoẽ
ne quod postea scriberet Cuui seduliͭ
mali poete duxĩt aliquotũ p̾mo
dignã cuus iugẽiũ et uirtutẽ in st̾¬
bẽudo et copiã non expecisset Quid a
Q. metello pio fimuiliarissiõ suo qui
ciuitate mltos douauit neq ꝑ se neq
ꝑlucullos npetrauisset qui preẜcĩ
usq eo de suis rebus stribi cuperet ut
etiã cordule uatis poetis piuigne qdd
souãtib atq pereg̾nũ tñ aures suas
dederet neq eiũ est hoc̃ dissuilandũ
quod obscurari nõ pocest s p̃ nobis
fereud Traliuuir om̃s scudiolaudis
et optunꝰ quisq maxnue głiã ducit᷑
Ip̃i illi plũ etiã illis libedlis quos de
contempuẽda glã scribunt nonẽsiĩ
istribũt in eõ ipõ in quo predicatoe
nobilitatẽq despitiũt predicari de se ac
nõiari uolunt decunꝰ quidẽ brutus
sũmus uir et imꝑator accii anucissi¬
iui sui carmũdus temploꝵ ac mo¬

Expanded text:
bere ei praemium tribui, sed ea condicione bere ei praemium tribui, sed ea condicione ne quid postea scriberet. qui sedulitatem mali poetae duxerit aliquo tamen praemio dignam, huius ingenium et virtutem in scribendo et copiam non expetisset? quid? a Q. Metello Pio, familiarissimo suo, qui civitate multos donavit, neque per se neque per Lucullos impetravisset? qui praesertim usque eo de suis rebus scribi cuperet ut etiam Cordubae natis poetis pingue quiddam sonantibus atque peregrinum tamen auris suas dederet. neque enim est hoc dissimulandum quod obscurari non potest, sed prae nobis ferendum: trahimur omnes studio laudis, et optimus quisque maxime gloria ducitur. ipsi illi philosophi etiam in eis libellis quos de contemnenda gloria scribunt nomen suum inscribunt; in eo ipso in quo praedicationem nobilitatemque despiciunt pnominari volunt; Decimus quidem Brutus, summus ille vir et Imperator, Accii amicissimi sui carminibus remplorum ac mo
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙͣ mułtos scriptores rerum suaꝵ ma¬
guus ille a lexauder secum huisse dr̃
atq is tñ eum in sigeo ad achill tu¬
nulũ ascitissec o forcuuate inquit a¬
dolesteus qui tue Girtutis preconem¬
illi ars illa exticisses idẽ cuuilẽ qui
corpus eius contexerat nomẽ ⁊  ob¬
riusset Quuid ur̃ ħ magnus qui cũ
uirtute fortiuiã adequauit nõnethe¬
ophauẽ mitileneũ scriptorẽ teruu
suarũ in contione imilitũ ciuitate
douauit et nrõi illi fortes biri ẜ rusti¬
c ac imlites dulcedine quad głie cõ¬
moti quasi participes eusd̃ laudis
maguo illud clamore approbauerũt
Itaꝙͥ̃ ciedo si cuus Romanus archias
segibus non eẽt ut as aͥquo imuꝑatore
cluitate douaret᷑ perficere nõ potuit
Sylla cuui luspauos et gallos douaret
credo qunc petentẽ repudiasset Quẽ
lui malus preta de pplõ subiecisset
quod epigrãuia in eum fecisset tũ
alteruis uersibus louguistulis statĩ
eplius rebus quas tũc uẽdebat iu¬

Expanded text:
Quam multos scriptores rerum suarum magnus ille Alexander secum habuisse dicitur? atque is tamen cum in Sygaeo ad Achillis tumulum astitisset, ô fortunare, in quit, adolescens, qui tuae virtutis Ilias illa exstitisset, idem tumulus qui corpus eius contexerat nomen etiam obruisset. quid? noster hic Magnus qui cum virtute fortunam adaequavit, nonne Theophanem Mytilenaeum, scriptorem rerum suarum, in contione militum civitate donavit, et nostri illi fortes viri, sed rustici ac milites, dulcedine quadam gloriae commoti quasi participes eiusdem laudis magno illud clamore approbaverunt? itaque, credo, si civis Romanus Archias legibus non esset, ut ab aliquo imperatore civitate donaretur perficere non potuit. Sulla cum Hispanos et Gallos donaret, credo, hunc petentem repudiasset; quem lum malus poeta de populo subiecisset, quod epigramma in eum fecisset tantum modo alternis versibus longiusculis, statim ex eis rebus quas tum vendebat iu
Abbreviated transcription (Latin):
aut condelitate bellũ eẽ susceptũ siuo
quidẽ in beerosemꝑ de pace audieud
putaui semꝑq dolui nõ mõ pacẽ ẜ pa
tẽ orõuem cuuũ pacẽ flagitãtiũ ue¬
pudiari neq ego eiũ ilłã nec ulła ũꝙͣ
secutus armã ciuilia semꝑq mea
cõsilia pacis et toge socia non belli
atq ar moꝵ fu̾t honue sum secuta
pͥuato offitio non publico tiũꝙ apdi
me gracia num fidelis memoria ua¬
luit ut nulla nõ mõ cupiditate ẜaie
spe quidẽ prudeus et sciens tamꝙ
ad ma̾tum uuerẽ bolũtariũ Quod
quidẽ menm cõsiliuĩ mĩme obsturũ
puit nam et in ordiue integra R
iulta de pace dixi et in ip̃o bello eadi
etiã cum partis mee ꝑiclõ sensi Ex qͦ
nemo erat tã iuistus rerum existi¬
mator qui dubitet que cesaris de
aĩsensus ut in pace semꝑ sit cũ etiã
iesteo cõgruebãt Quiotiens ego eũ
et ꝙ tocũm dolore iudi enm insosẽ¬

Expanded text:
aut crudelitate bellum esse susceptum. quo quidem in bello semper de pace audiendum putavi semperque dolui non modo pacem sed etiam orationem civium pacem flagitantium repudiari. neque enim ego illa nec ulla umquam secutus sum arma civilia semperque mea consilia pacis et togae socia, non belli atque armorum fuerunt. hominem sum secutus privato officio, non publico, tantumque apud me grati animi fidelis memoria valuit ut nulla non modo cupiditate sed ne spe quidem prudens et sciens tamquam ad interitum ruerem voluntarium. quod quidem meum consilium minime obscurum fuit. nam et in hoc ordine integra re multa de pace dixi et in ipso bello eadem etiam cum capitis mei periculo sensi. ex quo nemo erit tam iniustus rerum existimator qui dubitet quae Caesaris de stri enim sensus ut in pace semper, sic tum etiam in bello congruebant. quotiens ego eum et quanto cum dolore vidi, cum insolen
Abbreviated transcription (Latin):
sus scudio cõsilio auctoritatenuꝰ ãdiu¬
uit plũii cum inf̾iuitatẽ corꝑis aĩ ur¬
tute suꝑaret bides ne ut eripiã te ex
imꝓboꝵ subita grã et reconciliẽ lonis
onũbus qui tẽ et diligunt et reciuẽt
reciuebuncq semipẽr nec si ame forte
discuũs idcucote a se et a ꝵ ꝑ. et a tua
dignitate deficere patiẽtur diã redco
ad cãm atq hoc uos iud̾. testor michi
deueniet ipõ cãmulta dicendi ncc̃itas
quedã iposita ẽ abillo Nãsi corquata
Syllã solum accusa ss ego quoq h ͦ tpẽ
nchil aluid agereni nist enm qui ac

Expanded text:
sus, studio, consilio, auctoritate unus adiuvit plurimum, cum infirmitatem corporis animi virtute superaret. videsne ut eripiam te ex improborum subita gratia et reconciliem bonis omnibus? qui te et diligunt et retinent retinebuntque semper nec, si a me forte desciveris, idcirco te a se et a re publica et a tua dignitate deficere patientur. sed iam redeo ad causam atque hoc vos, iudices, testor: mihi de memet ipso tam multa dicendi necessitas quaedam imposita est ab illo. nam si Torquatus Sullam solum accusasset, ego quoque hoc tempore nihil a
Abbreviated transcription (Latin):
indecirẽ Illa quidẽ certe q̃ sũma sumc
do quo fonte hauriã seutio nã iusi
multoꝵ preceptis multisq lr̃is in̾
ab adolestẽtia suasissen uichul eẽ in
uita magnoope expetẽanisi laudem
acq houestatẽ nea aũc ꝑsequenda
omis cruciatus corpoꝵ oñũa ꝑiclã
mortis atq exilii parui eẽ dũcenda
nũꝙͣ me pro salute brã in tot ac tãtas
duuicatoes atq in hos profligatoꝵ
hõmi cotidiauos impecꝰ obiẽcissem
s pleu omĩs sunt libꝰ plue sapiẽtũ
udces pleua exemploꝵ uetustas q̃
iacerent in tenebris omĩa n̾ luairũ¬

Expanded text:
videtur, illa quidem certe quae summa sunt videtur, illa quidem certe quae summa sunt ex quo fonte hauriam sentio. nam nisi multorum praeceptis multisque litteris mihi ab adulescentia suasissem nihil esse in vita magno opere expetendum nisi laudem atque honestatem, in ea autem persequenda omnis cruciatus corporis, omnia pericula mortis atque exsili parvi esse ducenda, numquam me pro salute vestra in tot ac tantas dimicationes atque in hos profligatorum hominum cotidianos impetus obiecissem. sed pleni omnes sunt libri, plenae sapientium voces, plena exemplorum vetustas; quae iacerent in tenebris omnia
Abbreviated transcription (Latin):
statuote iriũ satis habete ut ego te¬
dum luctari et cõgredi debeã O si esseo
usu atq etate robustior essem idom
qui soleo oui sum lacessitus Nme te¬
dui sic agãtulissent potius ĩiuriã
in uastare incelligere possum si ꝙ eñ
deffendo quem tu accusas cur tibi ꝙ¬
ip̃e non fuccẽseo qui accuses eni qui
ego deffendo Inmnicũ in quis accuso
menm et amicũ ego deffendo meum
ne deffendere imo nemo magis cũ
de quo nichil est suspitatus ꝙͣ is qui
de alus multa cogitauit Cuo dixisti
testĩoniũ in alios quia coacta cur
an t̾ intelliges honestiuo te ĩunci¬
tiarum mõdum statuere potiusse ꝙ
me liumnãitatis an bero ꝯhonos a
e cõsulatus parentis tui sapiẽtiss¬
nus bro familiarissimie sins non
succẽsuit pat̾ tuus cum sillã et de¬
fonderent et laudarẽt intelligebat
hanc nobis a muioribus eẽ traditẽ
discipsiuã ut̃ mufsiq a nncitia ad pi¬
auncoꝵ ꝑiclis de fuit Que si cui leuior

Expanded text:
statuo te virium satis habere ut ego testatuo te virium satis habere ut ego tecum luctari et congredi debeam. quod si esses usu atque aetate robustior, essem idem qui soleo cum sum lacessitus; nunc tecum sic agam tulisse ut potius iniuriam mihi irascare intellegere possum. si, quod eum defendo quem tu accusas, cur tibi ego non suscenseo, quod accusas eum quem ego defendo? 'inimicum ego,' inquis, 'accuso meum.' et amicum ego defendo meum. ne defendere.' immo nemo magis eum de quo nihil umquam est suspicatus quam is qui de aliis multa cognovit. 'cur dixisti testimonium in alios?' quia coactus sum. 'cur an istud tibi, intelleges honestius te inimicitiarum modum statuere potuisse quam me humanitatis. at vero, cum honos ags, hoc est consulatus parentis tui, sapientissimus vir familiarissimis suis non suscensuit, pater tuus, cum Sullam et defenderent et laudarent? intellegebat hanc nobis a maioribus esse traditam disciplinam ut nullius amicitia ad pum periculis defuit. quae si cui levior
Abbreviated transcription (Latin):
oblitus seueritatꝭ et cõstãtie mee tã¬
ne auiens erã ut cũ licte̾ post̾ĩtatis
cã reꝑte suit que subsidio oblunõi eẽ
posseut ego recẽtẽ ꝑutarẽ memoriã
omuicti senatus cõmẽtario meo posse
superaui fero ego te torquate iam
tatum ad ulciscendã orõnẽ tuam
Reuoco ipẽ et reflecto ꝑmito ãqͥd
ietcundie tue do abosestentie tue cedo
anucitie tribuo parenti S insit̾ alquẽ
modum uite constitueris coges oblitũ
mẽ nr̃e amicitie habere rõnem mee di¬
guitatis nemo imꝙͣ me tenussima
Iuspitoẽ ꝑstrmxit quem nõ preuerte¬
umd michi hoc credas belimi nõ huo
libentissime soleo respondẽ quos mn bi¬
deor facillue posse suꝑare Tu qm̃ ñ
me ignorus cõsuetudinẽ dicẽdi meã
noli hac noualenitate abuti mea
nosi acuscos orõis mee qui recõditist̾
excussos arbitiari noli id putare oĩo
auie eẽ omissum si quid ẽ l Remissũ
atq concessum anmn ille balent apus
me excusatoẽs ĩiuirie tue iratus am¬

Expanded text:
oblitus severitatis et constantiae meae, tamne amens eram ut, cum litterae posteritatis causa repertae sint, quae subsidio oblivioni esse possent, ego recentem putarem memoriam cuncti senatus commentario meo posse superari? fero ego te, Torquate, iam tatum ad ulciscendam orationem tuam revoco ipse et reflecto, permitto aliquid iracundiae tuae, do adulescentiae, cedo amicitiae, tribuo parenti. sed nisi tibi aliquem modum tute constitueris, coges oblitum me nostrae amicitiae habere rationem meae dignitatis. nemo umquam me tenuissima suspicione perstrinxit quem nod mihi hoc credas velim: non eis libentissime soleo respondere quos mihi videor facillime posse superare. tu quoniam minime ignoras consuetudinem dicendi meam, noli hac nova lenitate abuti mea, noli aculeos orationis meae, qui reconditi sunt, excussos arbitrari, noli id omnino a me putare esse amissum si quid est tibi remissum atque concessum. Cum illae valent apud me excusationes iniuriae tuae, iratus an
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ẽẽ olim scudiũ acq ome ingen¬
ũ contulerit archias ad pp̃.r. glã
res adolestẽs attigit et ip̃i illi .c. ma¬
rio qui durior ad hec studia indeba᷑
sus a nusis qͥ nõ mãdari uersibus
et̾uũ suoꝵ laborum facile p̃comũ ꝑa

Expanded text:
cum omne olim studium atque omne ingencum omne olim studium atque omne ingenium contulerit Archias ad populi Romanires adulescens attigit et ipsi illi C. Mario qui durior ad haec studia videbatur sus a Musis qui non mandari versibus aet
Abbreviated transcription (Latin):
nõ diligam non adiirer nõ oĩ ioẽ
deffeudend̃ putem ac quisie a sũmis
hom̃bus er udicissinsq accepuuꝰ
cecerarũ rerum scudia et doctona et¬
preceptis et arte cõstare poetã naͣ ipã
ualere et mentis iuribz excitari et
quasi dĩo quodam spiritu inflari Cõ
suo uire nrͣ ille enuis sc̃õs appellat po¬
ecas ꝙ qͣi deorum ãquo douo atq mu¬
nere cõmendati nobis eẽ bideãtur
Sie s iud̾ scm̃ apud uos humãissiõs
barbaria uiolauie Saxa et solicudines
Eoce respondẽt bestie seꝑe ñuanes cãtu
fleccuut᷑ atq cõsistũs nos instituti
rebus oꝑtinus nõ poetarũ noce mo¬
ueanuur homieoũ colophonii cuiẽ cẽ¬
iiii repecũt siuioinui bero suũ eẽ cõfie¬
maut Itaq ⁊̃ delubrũ eius in oppido
dedicauer̃t ꝑmulti alii prece̾a pugnãt
uit̾ se acq concendũt Ergo illi alie¬
nũ quia poeta fuit post mortẽ etiã
et legibus nr̃ ẽ repudiamo preẜtĩ

Expanded text:
non diligam, non admirer, non omni ratione non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem? atque sic a summis hominibus eruditissimisque accepimus, ceterarupreceptis et arte constare; poetam natura ipsa valere, et mentis viribus excitari, et quasi divino quodam spiritu inflari. Quare suo iure noster ille Ennius sanctos appellat poetas, quod quasi deorum aliquo dono atque munere commendati nobis esse videanturs, sauctum apud voshumanissimos barbaria violarit, saxa et solitudines voci respondent: bestiae saepe immanes cantu flectuntur, atque consistunt: nos instituti rebus optimis non Poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem einii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant itaque etiam delubrum eius in oppido dedicaverunt, permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt. ergo illi alienum, quia poeta fuit, post mortem etiam et legibus noster est repudiamus, praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
tum om̃i neq locorum hec scudia a¬
dolestẽtiã agnut seuectutẽ oblectãt
scdãs res oruãt aduersis ꝑfuguĩ
ac solatiũ prebent delectant dominõ
impediũt foris ꝑnoctãt nobistũ ꝑe¬
g̾nãtur Rusticant᷑ Esi ip̃i hec ne
accingere neqz sensu mõ gustare pos¬
in alus bideremus Quis nr̃m tũ aĩõ
agresti ac duro fuit ut roscu morte nuꝑ
nõ cõmoueret᷑ qui cium cẽt senex
mortuus cũ ꝓp̃ excellẽtẽ artem ac be¬
nustatẽ iudebatur dio mori nõ debius¬
se Ergo ille corꝑis motutĩ amorẽ
sibi conciliarat a nobis oĩbus uos aĩo
uum incredibiles motꝰ celeritatẽq
iugenioꝵ neglignuꝰ eeuotiẽs ege
beiuguitate quĩ me inlͦ nouo gene̾
diceudi cã diligẽter accẽditis q̃uotiẽs
ego lune iudi cum lr̃am stripsisset
Rem dicere cõnuitatis uerbis atq sẽ¬
tẽtus Que bero accurate cogitateq sc̃p¬
sissec easie uidi probari ut ad ueteꝵ
scriptoꝵ laudẽ ꝑueuirent liuuc ego

Expanded text:
c studia adulescentiam acuunt, senectutem oblectant, secundas res ornant, adversis perfugium ac solacium praebent, delectant domi, non impediunt foris, pernoctant nobiscum, peregrinantur, rusticantur. quod si ipsi haec neque attingere neque sensu nostro gustare posin aliis videremus. quis nostrum tam animo agresti ac duro fuit ut Rosci morte nuper non commoveretur? qui cum esset senex mortuus, tamen propter excellentem artem ac venustatem videbatur omnino mori non debuisse. ergo ille corporis motu tantum amorem sibi crum incredibiles motus celeritatemque ingeniorum negligemus? quoties ego benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis—quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset rem dicere commutatis verbis atque sententiis! quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari ut ad veterum scriptorum laudem perveniret. hunc ego
Abbreviated transcription (Latin):
iam ex tota ytalia delecti tecũ de ho¬
nore et de onuĩ dignitate contẽdunt
quorũ cauetũ quẽꝙͣ ꝑeg̾nũ appella
ne pegrnoꝵ suffragũs obruare Qͥ
si ãctuleruit neruos et indust̾ã michi
crede excutiẽt t̾ istã berborũiactatoe
et te e sompuo e sepe excitabũt nec pa¬
tientur se abste insi uirtute biicẽtur

Expanded text:
iam ex tota Italia delecti tecum de hoiam ex tota Italia delecti tecum de honore ac de omni dignitate contendent! quorum cave tu quemquam peregrinum appelles, ne peregrinorum suffragiis obruare. qui si attulerint nervos et industriam, mihi crede, excutient tibi istam verborum iactationem et te ex somno saepe excitabunt nec patientur se abs te, nisi virtute vincentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tu bis r̾ peregru reges Rome funt
quã consulem Rome fuisse ꝑeg̾nũ
e ͦ dico in quit ce eẽ ex inuiũcipio
faceor et addo etiã ex eo municipi¬
o unde ite ꝵ iã salus huic urbi n¬
perio q missa est d scire exte per¬
miant ꝑegenu tibi eẽ uideãtur nemo¬
emĩ istũc ar illi cathomi sem cum
plur mos haberec inimicos nemo ti.
corũcamo neno curioni nemo huic
ip̃i nro E mario cũ ei multi ĩuiderẽt
obiecit imꝙͣ ꝙquide̾ behenẽt̾ letor
eum ẽẽ uie in quẽtu ꝯ cuperes nullã
cõcuue liã iacere potius q̃ nõ ad ma¬
xnuã partẽ cuuũ cõueniret s tñ te
a me pro magnis caus nr̃e uecessi¬
tudis mõuẽd̃ eẽ etiã atq etiã pu¬
to non possunt om̃s eẽ patritii si be¬
rum queris ne curãt quidẽ nec se
equales tui ꝓp̃istã cãm abste ãmiri
putaut ac sitibi nos ꝑeg̾mi iuuidem᷑
quorũ iã et nomẽ et honos m̃ete¬
ac ẜmõibus ꝙͣ tibi illos cõpetitores
tuos ꝑegenios inderi nccẽ crit qui

Expanded text:
 iam peregrini reges Romae fuerunt, quam consulem Romae fuisse peregrinum. 'hoc dico,' inquit, 'te esse ex municipio.' fateor et addo etiam:ex eo municipio unde iterum iam salus huic urbi imperioque missa est. sed scire ex te perniant peregrini tibi esse videantur. nemo istuc M. illi Catoni seni, cum plurimos haberet inimicos, nemo Ti. Coruncanio, nemo M'. Curio, nemo huic ipsi nostro C. Mario, cum ei multi inviderent, obiecit umquam. equidem vehementer laetor eum esse me in quem tu, cum cuperes, nullam contumeliam iacere potueris quae non ad maximam partem civium conveniret. sed tamen te a me pro magnis causis nostrae necessitudinis monendum esse etiam atque etiam puto. non possunt omnes esse patricii; si verum quaeris, ne curant quidem; nec se aequales tui propter istam causam abs te anteiri putant. ac si tibi nos peregrini videmur, quorum iam et nomen et honos inveteac sermonibus, quam tibi illos competitores tuos peregrinos videri necesse erit qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ãqͣuod sustulisti Incellectũ eiũ est
nuchi quidẽ inmultis et maxime ĩ
meipõ ẜ paulo aute in omĩbus cum
sionibus te auctoritatẽ huiꝰ ordins
dignitatẽq R.p. cuis uel doloribus
Qel suspitõĩbus auteferre Ille quidẽ¬

Expanded text:
quod sustulisti. 7. Intellectum est enim mihi quidem in multis, et maxime in me ipso, sed paullo ante in omnibus, cum  etiam offensionibus, te auctoritatem ordinis, dignitatemque Reip. tuis vel doloribus, vel suspicionibus anteferre. 8. Ille quide
Abbreviated transcription (Latin):
equitis .R. filio faciliorẽ fuisse ad adi¬
pistẽdos honores mã an futuã eẽ
filio meo qr ẽẽ fumilia cõsulari Ego
eriit Quĩ ⁊ ne forte ille sibi mepo¬
tuis peꝑisse iã honores ꝙͣ it̾ demõ¬
strasse adipistẽdoꝵ pucet᷑ hec illi so
grauis ⁊ ingẽiosi poeta scripsit nõue
illos regios pueros qui iã nusꝙͣ erãc
s ut uos et mõs liberos ad laborẽ et
laudẽ excitaret Cuieris quid potuit
ampliꝯ assequi plautius si gñ scipio¬
ius fuisset filius magis edilis s̾ nõ
potuisset ẜ hͦ prestare quod ei nuꝰ m
iudẽtur et euĩ honoꝵ gradus sũuie
hõibus et infmus sunt pares glie
dispares Quuis nr̃m se dicit m curio
quis c fabricio quis p. duellio parẽ
quie accilio calatino quis gñ. et ꝑ.
scipiõibus quie affricano M arcello

Expanded text:
equitis Romani filio, faciliorem fuisse ad adiequitis Romani filio, faciliorem fuisse ad adipiscendos honores viam an futuram esse filio meo, quia esset familia consulari. ego erunt. quin etiam, ne forte ille sibi me potius peperisse iam honores quam iter demonstrasse adipiscendorum putet, haec illi solgravis et ingeniosus poeta, scripsit non ut illos regios pueros qui iam nusquam erant, sed ut nos et nostros liberos ad laborem et ad laudem excitaret? quaeris quid potuerit amplius adsequi Plancius, si Cn. Scipionis fuisset filiupotuisset, sed hoc praestaret, quod ei minus invideretur. etenim honorum gradus summis hominibus et infimis sunt pares, gloriae dispares. quis nostrum se dicit M'. Curio, quis C. Fabricio, quis C. Duellio parem, quis A. Atilio Calatino, quis Cn. et P. Scipionibus, quis Africano, Marcello,
Abbreviated transcription (Latin):
erit oblitus sit aut ita leuẽ habebit
auctorẽ ut menioria dignũ non
putarit huiq illa dox lolgaris au¬
di tu nequid re ĩnocẽti nõceat or¬
ius S benio iam ad l cassinui¬
ad familiarẽ menm cruꝰ ex oroẽ
ne illũ quidẽ inuẽticiũ tecũ expostu¬
laui quem ille õi et uirtute et lu¬
mãĩtate oruatus adolestẽs pͥmũ de
plebe edilẽ curuulẽ fr̃m eẽ dixit in
uaret preẜtim mortuo longnis nõ
ut opnior admurre ꝯegõ ip̃ẽ non
abhorrẽs a studio ãciquitatis meeͤ
id pͥmũ audisse confiteor Et quã tua
fuit ꝑelegãs ac ꝑsubtilis ortitõ di¬
gua equĩtis R. nel studio uel pudore
quĩq sic ab hus es auditus ut ma¬
guus honos et ingemo et huãitati
tue tribueret᷑ respondelo ad ea que
Dixisti que ꝑluraq de ipõ ẜine fuũt
in quibus ip̃i aculei si quos habusti
in me rep̃lẽdẽdo cum inꝰ nõ iungrati
accider̃t Quesisti ut ͫ michi putarẽ

Expanded text:
erit oblitus sit, aut ita levem habebit erit oblitus sit, aut ita levem habebit auctorem ut memoria dignum non putarit, huius illa vox volgaris audivi ne quid innocenti reo noceat oramus. sed venio iam ad L. Cassium, familiarem meum, cuius ex oratione ne illum quidem Iuventium tecum expostulavi, quem ille omni et humanitate et virtute ornatus adulescens primum de plebe aedilem curulem factum esse dixit. in raret, praesertim mortuo Congo, non, ut opinor, admirere, cum ego ipse non abhorrens a studio antiquitatiimum audisse confitear. et quoniam tua fuit perelegans et persubtilis oratio, digna equitis Romani vel studio vel pudore, quoniamque sic ab his es auditus ut magnus honos et ingenio et humanitati tuae tribueretur, respondebo ad ea quae dixisti, quae pleraque de ipso me fuerunt; in quibus ipsi aculei, si quos habuisti in me reprehendendo, tamen mihi non ingrati acciderunt. quaesisti utrum mihi putarem,
Abbreviated transcription (Latin):
iudices pugnãtẽ meo more p̾stino
nõ udebitĩs nõ quo mͥ fas sit quicꝙͣ
effugere quod salus plancu postulet
ẜ quĩaneq nccẽ ẽ me id ꝑsequi uoce
quod los mente iudeatis et ꝙ ita de
me nũci sunt illi ip̃i quos ego testes
iudeo paratos ut eorum reprehẽsioe
uos ur̃e prudẽtie assumẽ̾ mee mode¬
scie renuttẽ debeatis Illud unũ eos
fictis audicõibus ne dissenũato dis¬
persoq sermõi fortuuas m̃ocẽtiũ su¬
biciendas ꝑutetie multi amici accu¬
satoris nõ nulli D nrĩ iniqui multi
coẽs obtiectatores ac onii nuidi mł¬
ta fixerunt rchil ẽ autẽ tã uolucͭͤ
ꝙͣ maledictũ nchil facilius emictit᷑
nnchil citius excipitur lacius dissipa¬
tur neq ego si fontẽ maledãi reꝑietis
ut negligatis aut dissimlẽtis nꝙͣ po¬
stulãto sisi quid sine capite manas ͤ
aut quid erit huialmõi ut nõ extet
auctor qui audierit aut illa negli¬
geus nobis ẽẽ indebitur ut iĩ audi¬

Expanded text:
iudices, pugnantem more meo pristino iudices, pugnantem more meo pristino non videbitis; non quo mihi fas sit quicquam defugere quod salus Planci postulet, sed quia neque necesse est me id persequi voce quod vos mente videatis, et quod ita de me meriti sunt illi ipsi quos ego testis video paratos ut eorum reprehensionem vos vestrae prudentiae adsumere, meae modestiae remittere debeatis. illud unum vos fictis auditionibus, ne disseminato dispersoque sermoni fortunas innocentium subiciendas putetis. multi amici accusatoris, non nulli etiam nostri iniqui, multi communes obtrectatores atque omnium invidi multa finxerunt. nihil est autem tam volucre quam maledictum, nihil facilius emittitur, nihil citius excipitur, latius dissipatur. neque ego, si fontem maledicti reperietis, ut neglegatis aut dissimuletis umquam postulabo. sed si quid sine capite manabit, aut si quid erit eius modi ut non exstet auctor, qui audierit autem aut ita neglegens vobis esse videbitur ut unde audi
Abbreviated transcription (Latin):
prehẽsos eẽ dixisti caluit te Recenti
nũc in cã refrixit neq eiũ qui illi
nĩnu fuũt nec q̃ t̾dus ne qui di¬
usor oscẽderis atq is quidẽ educ¬
tus ad cõsules qui cuũ in c̾men
docabatur se miq atius iacturã
grauit q̃rebatur Quisi erat diuisue
prestun eiuus quẽ tu hẽbas uenin
cur abste reus nõ ẽ factus cur nõ
etus dampnatoẽ aͥquid ad hͦ indi¬
tiũ p̃iidicii comparrasti. Si neq eu
habes hec nec in eis cõfidis aliate
iatõ alia cogitatio ad spemi luiꝰ opp̾mẽ¬
di excitauit magnesunt in te opes la¬
ce patet grã mulci a mici multi cupidi
cui multi fautores laudis tue multi
huic ĩuidẽt mulcis ⁊ pater opcinus
uir minũ Recinẽs equestris iuris et
libertatis uidetur mulci d̃ cões ĩici
ierũ om̃iũ quuita semꝑ cestiõniũ de
ambitu dicũt quasi auc moueãt a
sit aut ab eo facilius ob eã cãm dig̃ta¬
it̃ quã bolunt cõsequãt᷑ Quib q̃me

Expanded text:
prehensos esse dixisti caluit re recenti, prehensos esse dixisti caluit re recenti, nunc in causa refrixit. neque enim qui illi nummi fuerint nec quae tribus nec qui divisor ostendis. atque is quidem eductus ad consules qui tum in crimen vocabatur se inique a tuis iactatum graviter querebatur. qui si erat divisor, praesertim eius quem tu habebas reum, cur abs te reus non est factus? cur non eius damnatione aliquid ad hoc iudicium praeiudici comparasti? sed neque tu haec exhibes neque eis confidis; alia te ratio, alia cogitatio ad spem huius opprimendi excitavit. magnae sunt in te opes, late patet gratia; multi amici, multi cupidi tui, multi fautores laudis tuae. multi huic invident, multis etiam pater, optimus vir, nimium retinens equestris iuris et libertatis videtur; multi etiam communes inimici reorum omnium, qui ita semper testimonium de ambitu dicunt quasi aut moveant ansit, aut ab eo facilius ob eam causam dignitatem quam volunt consequantur. quibuscum me,
Abbreviated transcription (Latin):
suspitõe coitõis habu̾i̾t neq eũ
iuꝙͣ maiores nr̃i fortioẽi cõscitui¬
seut edilitiã nisi biderẽt accidere posse
ut cõpetitores pares suffraguo esrẽt
Et ais priorib comitus Amẽsẽ po¬
tius plodio Terẽtinã plãtio tibi eẽ
concessã nũc ab utroq eas auuilsas
ne in augustum beiuirẽt ꝙͣ cõuẽĩt
nũd coguita pp̾ bolũtate los quos
iã ꝯ cõmũctos fuisse dicis iactur
suarnu t̾ buũ quo bos adiuuarenũ
fecisse eosdem cum iã essent exꝑti
quid ualerent restrictos et tenãces
fuisse Et enĩ berebãtur credo augu¬
stias quasi res in contẽtionẽ aut
usdisceuuẽ aliquod possec uenire
Si tanẽ tũ an plotiũ uronm orua¬
cissuũ iidẽ conue̾ bocand iudicas
eum ce arripuisse a quo nõsis irga
habere de bolciuia ꝙͣ ꝙ in ea cribu pũc¬
ta tuleris iudicas aut eos testes te
exint aut te ne gratuita quidẽ eoꝵ
suffragia culisse ¶Illud bero conuẽ
de minus quos in crecoflamimo de¬

Expanded text:
coitionis habuerit. neque enim umquam maiores nostri sortitionem constituissent aediliciam, nisi viderent accidere posse ut competitores pares suffragiis essent. et ais prioribus comitiis Aniensem a Plotio Pedio, Teretinam a Plancio tibi esse concessam; nunc ab utroque eas avolsas, ne in angustum venirent. quam convenit nondum cognita populi voluntate hos quos iam tum coniunctos fuisse dicis iacturam suarum tribuum, quo vos adiuvaremini, fecisse; eosdem, cum iam essent experti quid valerent, restrictos et tenacis fuisse? etenim verebantur, credo, angustias. quasi res in contentionem aut in discrimen aliquod posset venire. sed tamen tu A. Plotium, virum ornatissimum, in idem crimen vocando indicas eum te adripuisse a quo non sis intehabere de Voltinia quam quot in ea tribu puncta tuleris, indicas aut eos testis te erint, aut te ne gratuita quidem eorum suffragia tulisse. illud vero crimen de nummis quos in circo Flaminio de
Abbreviated transcription (Latin):
sar res tuas gestas possit Tñ hͦ asp¬
mo et pare dicã tua nullã in hus
eẽ lauidẽ ampliorẽ ꝙͣ eã quã hodi¬
erno die cõseeuta es. soleo sepe aute
occłos ponẽ idq libenter crebris u
rũq ppłorum om̃s regum clarissi¬
moꝵ ros gestas ciiituis nec cõtẽtio¬
nũ magnitudiẽ nec nuns p̃lioꝵ¬

Expanded text:
uas gestas possit. tamen hoc adfirmo et pace dicam tua, nullam in his esse laudem ampliorem quam eam quam hodierno die consecutus es. soleo saepe ante oculos ponere idque libenter crebris usrumque populorum, omnis regum clarissimorum res gestas cum tuis nec contentionu
Abbreviated transcription (Latin):
de sylla nio nam de cetis certe sciebat
et ea donu eius plerriq cõflata eẽ
cõstabat Cau uegare noluit eẽ in eo
niuiero syleã quo plus spei gallis
re dixit at qui hꝰ ꝑspicuũ ẽ cum il
qui de omibus scierit de Sylla se scae
set nam cuius scĩam de omibus cõ¬
stat fuisse eius ignoracõ de aͥ quo
purgatio debet ĩuderi d Iam non q̃¬
ro piuget ne cassius syecã Ieeud mn tũi
facis eso contra syllã nchil eẽ iiiui¬
ditio Eoclusus hac c̾mĩatoẽ Torqͣta
puosus ĩ meieriit me accusat ait
ure alr̃ ac dictum ẽ in cabulas pus cas
reculisse d dii ĩuortales Robis tribuã
euĩ que brã sunt nec bero possum mõ
tiũ iugenio dare ut tot ues tãtas tã ba¬
uias tam repẽtias in illa turbulẽtisi¬
nia tẽpescate .R. ꝑ. mea sponte despexim¬
cupiditate incendistis nos me ab oĩbus

Expanded text:
de Sulla uno; nam de ceteris certe sciebat; de Sulla uno; nam de ceteris certe sciebat; etenim domi eius pleraque conflata esse constabat. qui negare noluit esse in eo numero Sullam quo plus spei Gallis re dixit. atque hoc perspicuum est, cum is qui de omnibus scierit de Sulla se scire set. nam cuius scientiam de omnibus constat fuisse, eius ignoratio de aliquo purgatio debet videri. sed iam non quaero purgetne Cassius Sullam; illud mihi tantum satis est contra Sullam nihil esse in indicio. exclusus hac criminatione Torquatus rursus in me inruit, me accusat; ait me aliter ac dictum sit in tabulas publicas rettulisse. O di immortales!—vobis enim tribuo quae vestra sunt, nec vero possum meo tantum ingenio dare ut tot res tantas, tam varias, tam repentinas in illa turbulentissima tempestate rei publicae mea sponte dispexerimcupi
Abbreviated transcription (Latin):
nõuẽ in menioria cassio nõ fuisse Si
nobilicas homĩs si asflata fortua sĩ re¬
aquie pristine dignitatis nõ cã illustire
fuissent tñ autroni cõmemoratõ me¬
moraitõ memoriã sylle retulisset etiã
ut arbitror cũ auctoritates p̾ncipũ cõ¬
iuratõis aducitãdos aĩo aseosipgũ cos¬
ligeret cassius et cum sciret exteras
nlationes maxnne nobilitate moui
non pus autroniũ ꝙͣ syleã nonñassit
Iam bero illud probari mĩe potest gae¬
los autronio nonũato putasse ꝓp̃ cala¬
mitatis silĩcudinẽ sibi ad de sylla esse
quereud cassio si hic eẽt in eodemsce¬
lere ne cum appellasset quidẽ autrom¬
nu huiq in mente benire potiusse q
eñ quid respondit de sylla Cassiue se ne¬
scue certum nõ purgat inquit dixi
se stire Tassius btrum subleuãt Syllã
an satis probat se nestire dubleuat
apud gallos Caud ita me iditene
Cuud si ꝑiclm̃ eẽ pucasset ne illi ũqͣ
iudicarent de seipõ confessus esset ne

Expanded text:
si nobilitas hominis, si adflicta fortuna, si reliquiae pristinae dignitatis non tam inlustres fuissent, tamen Autroni commemoratio memoriam Sullae rettulisset; etiam, ut arbitror, cum auctoritates principum coniurationis ad incitandos animos Allobrogum conligeret Cassius, et cum sciret exteras nationes maxime nobilitate moveri, non prius Autronium quam Sullam nominavisset. iam vero illud minime probari potest, Gallos Autronio nominato putasse propter calamitatis similitudinem sibi aliquid de Sulla esse quaerendum, Cassio, si hic esset in eodem scelere, ne cum appellasset quidem Autronium, huius in mentem venire potuisse. sed tamen quid respondit de Sulla Cassius? se nescire certum. 'non purgat,' inquit. dixi t scire Cassius, utrum sublevat Sullam an satis probat se nescire? 'sublevat apud Gallos.' quid ita? 'ne indicent.' quid ? si periculum esse putasset ne illi umquam indicarent, de se ipse confessus esset? 'n
Abbreviated transcription (Latin):
cuuũ cruor cum cius patoie u̾sari
aute occlõs atq anuiũ memoria fe¬
fritare ceperat tũ demq ei resistebã
neq solum illi hosti ac parricide ẜhis
etiã ꝓpuiquis illius marcellis pat̾
et filio quorũ alt̾ apud me parẽtis
grauitatẽ alt̾ filii suauitatẽ obtiue¬
bat neq me arbitrabar siue siñuoste¬
lere posse quod maleficiũ in alus bĩ¬
dicassem idem in illorum socro cum
scirem deffende̾ atq idem ego neq ꝑ.
sullã supplicẽ ferre neq eosd marcelloᷤᷤ¬

Expanded text:
is patriae versari ante oculos atque animum memoria refricare coeperat, tum denique ei resistebam, neque solum illi hosti ac parricidae sed his etiam propinquis illius, Marcellis, patri et filio, quorum alter apud me parentis gravitatem, alter fili suavitatem obtinebat; neque me arbitrabar sine summo scelere posse, quod maleficium in aliis vindicassem, idem in illorum socio, cum scirem, defendere. atque idem ego neque P. Sullam supplicem ferre, neque eosdem Marcello
Abbreviated transcription (Latin):
quia ceteris in causis etiã nocẽtes uiri
boni si nccn sunc deffendẽdos ẽẽ nõ putãt
In lͦ c̃unẽ nõ solum leuitatis ẽ culpa
nõ college sui nõ ueteres amei quoꝵ
ille cõpia quond abondarat nõlii oẽ
qui sunt in R.ꝓ. principes defuit buo¬

Expanded text:
quia ceteris in causis etiam nocentis viri quia ceteris in causis etiam nocentis viri boni, si necessarii sunt, deserendos esse non putant; in hoc crimine non solum levitatis est culpa non conlegae sui, non veteres amici, quorum ille copia quondam abundarat, non hi omnes qui sunt in re publica principes defueru
Abbreviated transcription (Latin):
qui laborãt qui saluũ uolmnt pro
sua parte ati auctoritate deffedũc
An bero in quibus subsellus hec or
me apparere noslẽ quor ego illũ in
locum atq in hãc celsissimã sedei
dignitatis acq honoris multis me¬
is ac magnis laborib et ꝑiclĩs a¬
sceudissem atq ut intelligas Tor¬
quate quem accuses si tẽ ĩd offendit
ꝙ ego qui hoc genere quõnis despẽ¬
derini neuuẽz non desim .p. Sylle
recordare de cec̾is quos adeẽ luit
uides intelliges et de hͦ et de cet̾is
iuditiũ menm et horum par atq
unũ fuisse Quis nr̃m asfuit bar¬
ganteio nenio neluit quidẽ .Q. hor¬
censuis preẜeun qui illum solus
autea de ambitu deffendisset nõ
eiũ Iam se ullo offitio cum illo cõ¬
iuĩccum arbitrabat᷑ cũ ille tãto ste¬
lere cõnusso om̃i officioꝵ societatẽ
direnusset Quis nr̃m seruiũ silrã
quis publiũ quis arlectã quis
corueliũ deffendẽdũ pucauit quis
lris horum affuit nemo Caud ita

Expanded text:
qui laborant, qui salvum volunt, pro qui laborant, qui salvum volunt, pro sua parte atque auctoritate defendunt. an vero, in quibus subselliis haec ome apparere nollem, cum ego illum in locum atque in hanc excelsissimam sedem dignitatis atque honoris multis meis ac magnis laboribus et periculis ascendissem? atque ut intellegas, Torquate, quem accuses, si te forte id offendit quod ego, qui in hoc genere quaestionis defenderim neminem, non desim P. Sullae, recordare de ceteris quos adesse huic vides; intelleges et de hoc et de aliis iudicium meum et horum par atque unum fuisse. quis nostrum adfuit Vargunteio? nemo, ne hic quidem Q. Hortensius, praesertim qui illum solus antea de ambitu defendisset. non enim iam se ullo officio cum illo coniunctum arbitrabatur, cum ille tanto scelere commisso omnium officiorum societatem diremisset. quis nostrum Serv. Sullam, quis Publium, quis M. Laecam, quis C. Cornelium defendendum putavit, quis eis horum adfuit? nemo. quid ita?
Abbreviated transcription (Latin):
inͥ maiorẽ he rẽs dolorẽ ꝙ. hortẽsio
mn maus odium afferre debentme
nuii deuiq grauius eẽ mediciũ qui
adiuiuãdꝰ in hus causis qui oppie¬
gnãdus qui deffẽdenda qui deẜeu¬
dus eẽ uideatur Ita inquit tũ eiũ
iuestigati tu patefecisti cõiuratõ¬
nẽ qd cum dicit non accendit eũ
qui patefeci̾t hoc curasse ut id om̃s
iuderẽt quod autea fuisset occłtum
Quiare ista cõuiratõ s patefacca ꝑ
me ẽ cã patet hortensio ꝙͣ michi
quem ꝯ bideas honore q auctori¬
tate iurtute consilio predicũ nõ
dubitasse qͥn inuocẽtẽ. ꝓ syllam
deffenderet quero cur qui aditus
ad cãm horcensio patiu̾t in int̾¬
clusus eẽ debuit Quiero illud etiã
si me qui deffendo rep̃hendẽdimi
puta esse quid tandẽ de hus existi¬
mes sũnis biris et clarissimie ci¬
iubus quoꝵ scudio et dignitate ce¬
lebrari hoc iudicio ornari cãm
deffendi quiq mocentis iudes nõ
enĩ una est ratõ desfensiõis ea q̃
posita est in orrẽ om̃s qui assunt

Expanded text:
i maiorem hae res dolorem quam Q. Hortensio, mihi maius odium adferre debent, meum denique gravius esse iudicium, qui adiuvandus in his causis, qui oppugnandus, qui defendendus, qui deserendus esse videatur? 'ita,' inquit; 'tu enim investigasti, tu patefecisti coniurationem.' quod cum dicit,non attendit eum qui patefecerit hoc curasse, ut id omnes viderent quod antea fuisset occultum. qua re ista coniuratio, si patefacta per me est, tam patet Hortensio quam mihi. quem cum videas hoc honore, auctoritate, virtute, consilio praeditum non dubitasse quin innocentiam P. Sullae defenderet, quaero cur qui aditus ad causam Hortensio patuerit mihi interclusus esse debuerit; quaero illud etiam, si me, qui defendo, reprehendendum putas esse, quid tandem de his existimes summis viris et clarissimis civibus, quorum studio et dignitate celebrari hoc iudicium, ornari causam, defendi huius innocentiam vides. non enim una ratio est defensionis ea quae posita est in oratione; omnes qui adsunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ret deinde ne cũi liceret ũꝙͣ reprehẽ¬
dere illud iudiciũ aut ceniere creditũ
c̃nũaoi postrenio ne quidiã amene
pis auc diligẽtia crudelis putaretur
S tñ abste Torquate quero cũ iudi¬
Roi freꝙ̃s senacuo et recens memos
prius etiã edituri iiditiũ fuũt sebe
seut cum bideres alĩ fiꝰ caciusti pas¬
sus es nõ mecũ aut q familiarimto
questus eo aut qm̃ tã facile muehe¬
uis in amicos iracõdius aut nehemẽ¬
ciuis expostulasti Tu cũ tua box nũꝙͣ
sit audita cum iudicio lecto descripto
diuulgato quieueris taciũs repẽte
tant᷑am rem enũciare et in eum
locũ te deducas ut ãte ꝙͣ me cõmu¬
intati iuditii coargueris te sũme ue¬
gligẽtie tuo iuditio cõuictum cẽ ẜa¬
trare arichi ciuaꝙͣ salus tãti fuisset
ut meã negligeres ꝑ me ego beritatẽ
patestãm cõntaña aquo mẽdatio¬

Expanded text:
vellet; deinde ne cui liceret umquam reprehendere illud indicium aut temere creditum criminari; postremo ne quid iam a me, npis aut diligentia crudelis putaretur. sed tamen abs te, Torquate, quaero: cum indirei frequens senatus et recens memoriprius etiam edituri indicium fuerint scribae sent, cur cum videres aliter fieri, tacuisti, passus es, non mecum aut ut cum familiarissimo questus es aut, quoniam tam facile inveheris in amicos, iracundius et vehementius expostulasti? tu, cum tua vox numquam sit audita, cum indicio lecto, descripto, divolgato quieveris, tacueris, repente tantam rem ementiare et in eum locum te deducas ut, ante quam me commutati indici coargueris, te summae neglegentiae tuo iudicio convictum esse fateare? mihi cuiusquam salus tanti fuisset ut meam neglegerem? per me ego veritatem patefactam contaminarem aliquo mendacio
Abbreviated transcription (Latin):
cõtẽtoibus saltator ille catilie cõ¬
sul proscriptõis domĩacõe c̾rebat
ac tota ytalia cõueuerat eui qͥdẽ
belli incestuu et uascitatis metus
inferebat᷑ hisce ego aupilus scu¬
dẽtibus atq incitatis uci me la¬
tereusis potuisse conficeorsz erat
nõ iure nõ legibus nõ disceptãdo
decertãd̃ nam profecto presti tã
bona in cã nũꝙͣ quo cetiꝰ abiuda
runt id in ip̃m auxiliũ meũ de fu¬
isset aruis fuit aruus inꝙͣ fuit
diuucãd quibus a serius acq ser¬
noꝵ ducibus cedẽ fiꝰ seuatus et
bonoꝵ o. p. exiciosumi fuisẜ bĩci ãt
iuploo a boius faceor fuisse p̾cla¬
riui si fauẽ cũ bincẽdi biderẽ quẽ pro¬
fecco nõ iudelã ubi eiũ presto fuiss¬

Expanded text:
contionibus saltator ille Catilinae concontionibus saltator ille Catilinae consul proscriptionis denuntiatione terrebat. at tota Italia convenerat; cui quidem belli intestini et vastitatis metus inferebatur. hisce ego auxiliis studentibus atque incitatis uti me, Laterensis, potuisse confiteor, sed erat non iure, non legibus, non disceptando decertandum—nam profecto, praesertim tam bona in runt, id mihi ipsi auxilium meum defuisset armis, fuit armis, inquam, fuit demicandum: quibus a servis, atque a servorum ducibus, caedem fieri Senatus et bonorum reipubl. exitiosum fuisset. Vinci autem improbos a bonis fateor fuisse praeclarum, si finem eum vincendi viderem; quam profecto non videbam. Ubi enim praesto fuiss