comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formã tullius apellauit. quianichilxtã ꝓximũgeñĩ. quam spe ci es.
Species uõx: substantialis indiuidd trũ similitudo & qđ sub gnẽ ponit᷑. PPost
hanc similitudox constituta. ł t enĩ pofillud idem quod insubstantiis intelli¬
ꝓtur. illud idem recte ponit̃. quodlinqualite eẽ per penditur. saulat̃ uõ
resincip̃ a similitudine recede. Nec stat̃ ad contrariũ uenit sed pri zadis¬
ferentia lo cum statuit. Nã remota simi litudine: nidul aliud occur ritprius
nisi differentia. PPosthanc: acontrario lo cs̃ lucͣ id xam axima differentia
Rur sus adamicasibi affecta conuer titur. Sed non eo mͦ amica quosunt similia
Aluc taenm ꝓ ponit quȩ non sunt integrȩ similitudinis sed int̃ se in dicu¬
& uelitti cui dã rerumsibi coherentiũ ꝓpinquitatis. Ił ost ad iunctauõ: an ab enaceden¬
tecedentia tulli po suit. Postidemĩ qđ aliqͦ mͦ iunctũ x. aliꝗd necesse .x.

Expanded text:
formam Tullius appellavit, quia nihil est tam proximum generi quam species. Species vero est substantialis individuorum similitudo, et quod sub genere ponitur. Post hanc, similitudo est constituta. Etenim post illud idem quod in substantiis intelligitur, illud idem recte ponitur quod in qualitate esse perpenditur. Paulatim vero res incipit a similitudine recedere, nec statim ad contrarium venit, sed prius a differentia locum statuit. Nam remota similitudine nihil aliud occurrit prius, nisi differentia. Post hanc, a contrario locum ducit, id est a maxima differentia. Rursus ad amica sibi affecta convertitur. Sed non eo modo amica quo sunt similia, adjuncta enim proponit, quae non sunt integrae similitudinis, sed inter se judic veluti cujusdam rerum sibi cohaerentium propinquitatis. Post adjuncta veecedentia Tullius posuit. Post id enim quod aliquo modo junctum est, aliquid necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
euent sirationẽ alt̃ ignor&e. Qđ uõ om̃iũ rer̃ causas e ẽ dic̃ ñ de t̃minat quales. atq
ideo. necdefor tuna ipsa quoꝵ euentũ causa sit monstrat ssiec me sce uȩ houm m̃

Expanded text:
eventus, si rationem alter ignoret. Quod vero omnium rerum causas esse dicit, non determinat quales, atque ideo nec de fortuna ipsa, quorum eventum causa sit, monstrat. Nec me saevae hom
Abbreviated transcription (Latin):
quisuaarte contentus cȩteroꝵ studia neglegat: uerũ dili gentiaatq in genio
pluri mumualens: cuacta adie ꝑ tinere ducat quȩ liba lib studiis annume¬
batio e ã ȩditurus. Ut cum in multoꝵ man ueniss& ꝓdesse his ininte grũ

Expanded text:
qui sua arte contentus, caeterorum studia negligat, verum diligentia atque ingenio plurimum valens, cuncta ad se pertinere ducat, quae liberalibus studiis annumebatius esset editurus, ut cum in multorum manus venisset, prodesse iis integru
Abbreviated transcription (Latin):
qut aest monii pondus ht̃ Ad faciendã eñ fidem auctorias qrt
etiũ non nuimquã rerũ fortiatarũ. Niã & ingeniosos. & opulentos
& etitis spatio ꝓbatos. dignos. quibus eredatur putant ñ recte¬
fortasso Seduulgi opinio: mutari uix potẽ A deã que omĩa dirigtꝰ
ar quidicant. & qui existimant: Quieñ rebus his quas dixi excellant.
ipsa uirtute uidenter ex cellere: Sedreliquis q̃q̃ reb quas modo
enumeraui: quã quã in his nulla species uirtutis ÷. tam̃ int̃ dũ ẽsur

Expanded text:
que testimonii pondus habet; ad faciendam enim fidem auctoritas quaetiam nonnunquam rerum fortuitarum. Nam et ingeniosos, et opulentos, et aetatis spatio probatos, dignos quibus credatur putantfortasse, sed vulgi opinio mutari vix potest ad eamque omnia dirigunt et qui iudicant et qui existimant. Qui enim rebus his quas dixi excellunt, ipsa virtute videntur excellere. sed reliquis quoque rebus quas modo enumeravi quam- quam in his nulla species virtutis est, tamen interdum
Abbreviated transcription (Latin):
rari. Neq enĩ yotẽ eẽ silius sine patre. necseruu. si domin ñ sit. Apluis.
Contraria ad se. & priuatoria: ñ referunt̃ Nemo enĩ dic̃ albũ nigri ł nigrũ albi
ł cȩcitatẽ ins ł uisũ cȩcitatis. Quȩ uͦ inrelatione s̃ posita: in ipsa relatio¬
nis p̃dicatione consistunt ut duplũ dimidii. dñs. serui. & cȩta ad hunc

Expanded text:
rari, neque enim potest esse filius sine patre, nec servus, si dominus non sit. Amplius, rari, neque enim potest esse filius sine patre, nec servus, si dominus non sit. Amplius, contraria ad se et privatoria non referuntur. Nemo enim dicit album nigri, vel nigrum albi, vel caecitatem visus, vel visum caecitatis. Quae vero in relatione sunt posita in ipsa relationis praedicatione consistunt, ut duplum dimidii, dominus servi, et caetera ad hunc
Abbreviated transcription (Latin):
grauitatẽ. ł le uitatẽ. Priuationẽ uõ & habitũ nonsemꝑ : utcũ sithabit: qui¬
dẽ uisus: priuatio aũ cecitas: nononẽ qđ uidẽ potẽ.: aut uid&. autcecum.x.
nfans ꝗpꝑe nondum ȩ ditus: neq uid& : qr ñdum ꝓces sit inlucẽ: Neq ceer
quistatĩ nati: ne q̃ ut̃ intueri. Nam tunc eos neccȩcosdicẽ possum neciudentes
Et postre mocontraria sẽ ꝑ insuis qualitatib considant᷑. Priuationes aũ non
qđ ipsȩ sint aliquid: sed exhabit: absentia colligunt̃. Neq enim cecitas x a
liꝗd: sed auisus intelligit᷑ abscessu. lã uõ priuatio: quamcon trarie tas.
differt are lationis oppositione : eo qđ neq contrania. neq priuatoria si¬
mul e ẽ possunt. Idemenĩ inuno eodẽq tẽpore: uno e odẽq inloco album
nigrũq. uł uidens: ce cumq eẽ non pot̃it. Sed re latiua ase ne queunt sepa¬

Expanded text:
el levitatem; privationem vero et habitum non semper, ut cum sit habitus quiel levitatem; privationem vero et habitum non semper, ut cum sit habitus quidem visus, privatio autem caecitas, non omne quod videri potest, aut videt, aut caecum est: infans quippe nondum editus neque videt, quia nondum processit in luce, neque caecqui statim nati nequeunt intueri, nam tunc eos nec caecos dicere possumus, nec videntes. Et postremo contraria semper in suis qualitatibus considerantur; privationes autem, non quod ipsae sint aliquid, sed ex habitus absentia colliguntur; neque enim caecitas est aliquid, sed a visus intelligitur abscessu: tam vero privatio quam contrarietas differt a relationis oppositione, eo quod neque contraria, neque privatoria simul esse possunt; idem enim in uno eodemque tempore, uno eodemque in loco album et nigrum, videns et caecum esse non poterit; sed relativa a se nequeunt sepa
Abbreviated transcription (Latin):
ailbum. aut nigrum .x. Sed ali quotiens in eoꝵ medie tate ⁊ constitutũ ut sit ru¬
bum uł pallidum. in me diatauõ contraria sunt. quo rum nichil me dium pot̾it
inuenirs. Vt grauitas. & leuitas. horũ enim nichil x mediũ. Nã quȩ leuia sunt.
sur sumferunt᷑. Quȩ grauia de orsũ. Quid aũt sit corporis. quod ne.q. sursum
neq de orsum ferat᷑: nidul p̃t̃ it inueniri. Sed inmeduta contrariatilia s̃.
ut altũm eoꝵ cuipotẽ accidẽ semꝑ inhereat. ut in ꝓposito suꝑi exẽplo. Ne¬
cesse. x enim om̃e corp uł leue eẽ. uł gaue. Quialeuitas. & grauitas. mediũ
ñ habent. qđ p̃t̃ ea ineẽ corporib possit. At eaquȩ in priuatione & habitus
ut cecitas & uiss: distant ꝗ dẽ ab luscontrariis quȩ daudunt aliquam medie rta¬
tẽ. qđ ipsãme dietat ẽ non liñt. Ab lus uõ contrarus differunt quȩsunt inme:¬
diata : qm̃ hoꝵ contrarioꝵ al t̾um semꝑ subiecto in eẽ ne cesse .x: ut corporis

Expanded text:
 sed aliquoties in horum medietate est constitutum, ut sit rubrum vel pallidum. Immediata vero contraria sunt quorum nihil medium poterit inveniri, ut gravitas et levitas: horum enim nihil est medium. Nam quae levia sunt, sursum feruntur, quae gravia, deorsum. Quod autem sit corpus quod neque sursum neque deorsum feratur, nihil poterit inveniri. Sed immediata contraria talia sunt, ut alterum eorum cui potest accidere semper inhe corpus vel leve esse vel grave, quia levitas et gravitas medium non habent, quod praeterea inesse corporibus possit. At ea quae in privatione et habitu sunt, ut caecitas et visus, distant quidem ab his contrariis quae claudunt aliquam medietatem, quod ipsa medietatem non habent; ab his vero contrariis differunt quae sunt immediata, q
Abbreviated transcription (Latin):
resaliqua mancipat᷑: ut eã mañci¬
panti remancip&. Ue lut siꝗs tẽps
dubiũ timens amicopo tentiori A¬
dũ mancipͥ&: ut ẽi cũ tempus quod
suspectum x p̃ terierit rc̃a dat. ꝓeemancipatio: siduciaria nõat᷑: Ia cireo
qł restituendi fides in t̃ ponit̃. Hac similitudins collectione. plurimũ soera¬
tes ee us dr. ut inplatonis: aliorumq eius sectatoꝵ uolũ minib inuenit᷑
Q uotiensuõ unares unirei ꝑ similitu dinem cõ¬

Expanded text:
res aliqua mancipatur, ut eam mancipanti remancipet, velut si quis tempus dubium timens amico potentiori fundum mancipet, ut ei cum tempus quod suspectum est praeterierit reddat; haec mancipatio fiduciaria nominatur, idcirco quod restituendi fides interponitur. Hac similitudinis collectione plurimum Socrates esse usus dicitur, ut in Platonis aliorumque ejus sectatorum voluminibus invenitur. Quoties vero una res uni rei per similitudinem co
Abbreviated transcription (Latin):
differentie loco.: nunc de c̃trariis tractat Atqutirer̃ ordo clari collique scat:
paucamͥ exaristotele sum̃das̃ Qu̾ȩ ille utr om̃iũ longe doc tis sim: dehac diuisio¬
ne tractauit. Quãqũa .m. tull reꝗdem aristołi fere consentit: sed abeo noũm
interprȩtatione diuers ix. Namquȩ aris toteles oppositaid i AIΘICININA uoCat
eatulli contraria nommnat Sedhȩ o pauloyosteris. Nunc aristoteł duusio c̃si
alia contrauic toria. Contra riaquidem. ut album : atq nigrum Habitus uõ & pri¬
uatio ut uis & cecitas. dignitas: & indignitas. Relatiua uõ ut pat̃ filis. domin
seriu contradictoria ut ẽdiẽs ñ ⁊ dies. H orũ om̃iũ tales interse differentiȩ
consicđant᷑. Namquȩ contrarias partimmediatas: partimuõ me dio carent.
M ediata s̃. ut albũ nigrim Est enim hor me d quilib& aliu color ut rub uł pall¬

Expanded text:
differentiae loco, nunc de contrariis tractat. Quare uti rerum ordo clarius colliquescat, pauca mihi ex Aristotele sumenda sunt quae ille vir omnium longe doctissimus de hac divisione tractavit, quanquam M. Tullius re quidem Aristoteli fere consentit, sed ab eo nominum interpretatione diversus est. Nam quae Aristoteles opposita, id est ἀντικείμενα, vocat, ea Tullius contraria nominat; sed haec paulo posterius. Nunc Aristotelis divisio coalia contradictoria. Contraria quidem, ut album atque nigrum; habitus vero et privatio, ut visus et caecitas, dignitas et indignitas; relativa vero, ut pater, filius, dominus, servus; contradictoria, ut est dies, non est dies: horum omnium tales inter se differentiae considerantur. Nam quae contraria sunt, partim mediata sunt, partim vero medio carent. Mediata sunt, ut album, nigrum: est enim horum medius quilibet alius color, ut rubeus vel
Abbreviated transcription (Latin):
tione cõmonitum. netacite quidẽ euis flagitationi de eẽ uoliuss&
ꝓmptuariis in ipsa nauigatione conscripserit. ut beneficii cumulo
parendi etiã celeritas adderetur. Quecũ omĩa benignũ captare
trebatu uideant᷑ assensũ. quȩdã tam̃ breuitas topicoꝵ memoria
repetita attentionis necesse ẽ anim aduersione fungat᷑. Ipsanãꝙ
mem oriȩ repetito: breue monstrat eẽ ꝙ colligit: ꝙq diligen

Expanded text:
tione commonitus, ne tacitae quidem ejus flagitationi deesse voluissetpromptuariis in ipsa navigatione conscripserit, eique ex itinere miserit, ut beneficii cumulo parendi etiam celeritas adderetur. Quae cum omnia benignum captare Trebatii videantur assensum, quaedam tamen brevitas Topicorum memoria repetita, attentionis necesse est animadversione fungatur, ipsa namque memoriae repetitio breve monstrat esse quod colligit. Quodque diligen
Abbreviated transcription (Latin):
uer itum duer uet conse quentia siant ante ce dentia. ut sirisibilis et horton
rgos est codio sus est Prus est enam er rogansꝰ posterus odiosus. Illi d tans
inom̃ibus monẽ postis ante ce dentibus ne cessirio conse quentia rrihi ero¬
plo ue ro talis est explanatio. Cuitats romanȩ ure: libori re tine tur in
patron orbi trio: usque dum tertia eman cipatione sol uantur Ergosiqn di¬
uor tium initer ce ssusse cul pamulieris parte quadam do ts ꝓlib eroi

Expanded text:
ertuntur, ut consequentia fiant antecedentia, ut si risibilis est, homo est,  arrogans est, odiosus est. Prius enim est arrogans, posterius odiosus. Illud tamen in omnibus manet, positis antecedentibus necessario consequentia trahi. Exempli vero talis est explanatio: Civitatis Romanae jure, liberi retinentur in patrum arbitrio, usque dum tertia emancipatione solvantur; ergo si quando divortium intercessisset culpa mulieris, parte quadam dotis pro
Abbreviated transcription (Latin):
res scribe ingressos .c.crebati. usq ad eum locũ ꝗẽ sediã tẽpus ẽ
adid qđ institiumus acceđẽ. primi uoluminis uictorimi expositio
terminetur:. Scdõ uolumine: de uidicandi atq inueniendi dialecticȩ
partibus. & delocoꝵ atq argamenti definitione ꝑtractat: ut abeo
loco topicorũ. quiẽ cumom̃is ratio diligens disserendi. duas
bab̾eat partes. unam iiueniendi. alterã uidicandi. usq adeũ ꝗẽ
rationẽ quȩrei dubiẽ faciat fidem: secundi libri cõmentoꝵ ex¬
planatio subsistat. Tertius uero atq quartus discrenonẽ locoꝵ

Expanded text:
ati, usque ad eum locum qui est, Sed jam tempus est ad id quod instituimus accedere, primi voluminis Victorini expositio terminetur. Secundo volumine de judicandi, atque inveniendi dialecticae partibus, et de loco atque argumenti diffinitione pertractat, ut ab eo loco Topicorum, qui est, Cum omnis ratio diligens disserendi duas habeat partes: unam inveniendi, alteram judicandi, usque ad eum lorationem, quae rei dubiae faciat fidem, secundi libri explanatio subsistat. Tertius vero atque quartus discretionem loco
Abbreviated transcription (Latin):
uuentione neglecta: uidicationis tantũ instrum̃ta tradiderꝰ
Ar ialo ure eos unerepar tullius. ꝗm̃ id maxone reliq̃r ꝙ &
nata prius. & usupotius erat. Nata quidem ꝗafieri ñ pot&
ii demuentione iudicet : nis ipsa muentio prius eatiterit

Expanded text:
ntum instrumenta tradiderint. Atque ideo jure eos increpat Tullius, quoniam id maxime reliquere quod et natura prius et usu potius erat: natura quidem, quia fieri non potest ut de inventione judicetur, nisi ipsa inventio prius exstiterit
Abbreviated transcription (Latin):
obsistere non possit aut inbus inꝗ b nilla uoluintas x. Sed set delictã cꝑ citate iu di¬
tii. Melut inlis quim modati commodis cupiditatis des eruiut̃: Aut enim confuso
iudicio: ab honesate discedint & dumquasi bonĩ apretunt in malim de cdunt igno¬
rantes. atquita incasu quodã atq errore ponit᷑ amor in modies aut nouit ꝗdẽ qđ

Expanded text:
obsistere non possit, aut in his in quibus nulla voluntas est, sed sit delictum caecitate judiobsistere non possit, aut in his in quibus nulla voluntas est, sed sit delictum caecitate judicii, velut in his qui immoderatius amoris cupiditati deserviunt: aut enim confuso judicio ab honestate discedunt, et dum quasi bonum appetunt, in malum decidunt ignorantes, atque ita in casu quodam atque errore ponitur amor immodicus; aut novit quidem q
Abbreviated transcription (Latin):
fundit uõ rectamdis cretionẽ siacrior᷑ quã suerit quã utrationis retnaculis tepe¬
ret᷑ & sitquȩ dam exꝑturbationib ueliti nolenta necessitas. ut dubiũ sit: utrũis ꝗ
aliquid perturbat᷑ animo fac̃ igiorans faciat: ueluttum casũ ignorans delinquid
cum fitum non ꝓ uid& casum. ansriens faciat. ił ne ces sitateducatur. Qđ igiturdixit.
aut neces sariae ẽ ant ignorata & diuisit a necessariis ignorata. ñ pugiat c̃tra
id qđ suꝑi dixit Caquȩ ignoratas : eẽ necessaria. Namid quod igno ratum
ita quodaim modo diuidit. Ignoratoꝵ aliaquȩ dẽ necesitate sunt dũ auit nulla
uoluntasx auteaquȩ es necessitatineꝗt obsistere. Aliacasu: cuminlis faai en¬
dis quȩ ignorantur nulla uoluitas x. Qđ igitur dixit pertur bationesanimi. aut
ineces saris tausis pom: aut ignoratis. idsine dubiosensis se intelligtur. per¬
turbationes animi. aut inlus eẽ ignoratis: in quib eanecessitas s.x ut uoluntas

Expanded text:
 si acrior fuerit quam ut rationis retinaculis temperetur, et fit quaedam ex perturbationibus veluti violenta necessitas, ut dubium sit utrum is qui aliquid perturbatus animo facit, ignorans faciat; veluti cum casu ignorans delinquit, cum futurum non providet casum, an sciens faciat, vel necessitate ducatur. Quod igitur dixit: Aut necessaria esse, aut ignorata, et divisit a necessariis ignorata, non pugnat contra id quod superius dixit, ea quae ignorata sunt esse necessaria. Nam id quod est ignoratum ita quodammodo dividit: ignoratorum alia quadam necessitate fiunt, dum aut nulla voluntas est, aut ea quae est, necessitati nequit obsistere; alia casu, cum in his faciendis, quae ignorantur, nulla voluntas est. Quod igitur dixit, perturbationes animi, aut in necessariis causis poni, aut in ignoratis, id sine dubio sensisse intelligitur, perturbationes animi, aut in his esse ignoratis in quibus ea necessitas est, ut voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
aptat᷑ ht̃ subiectã materiã necessarie inuentionis. eiusq ui
dicuim: ut cũ necessaria sunt quȩ inuenit necessariaqq eẽ
ꝑpendit. Nec ñ cauillandi pars: utraq inset̃tin& quando idẽ
Q inueniri falsa possunt & falsaeẽ. uidicatione discerni. Quost
ut prior logices diuisio. scđam etiã c̃ tinere uideat᷑: Nam dif¬
funtio. particio. atꝙ collectio inuentionẽ c̃ tinent &udiciũ⁊

Expanded text:
ntionis, ejusque est judicium, ut cum necessaria sunt quae invenit, necessaria quoque esse perpendat. Nec non cavillandi pars utraque in se continet, quandoquidem et inveniri falsa possunt, et falsa esse judicatione discerni. Quo fit ut prior logices divisio secundam etiam continere videatur; nam definitio, partitio atque collectio inventionem continen
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat facit illis fidẽ quȩ posterius euenire: & trebatio ignota
ꝑquisiuerit. ⁊ Illud etiã quod eicicero se exposuisse cõmemorat.
retinendorum argumentoꝵ illis łibris scientiã c̃tineri. Ut sine ullo
errore. ad argumentoꝵ inuentionẽ. ina quadã & recto filo. atq
artificio ueneretur.: Quȩres breuiter enuntiata. uelud intenti¬
onẽ oꝑis monstrat. & docilem ꝑficit auditorẽ. In hoc namq uidet᷑
eẽ cõprehensũ quȩ sit intentio topicoꝵ: qđ au disciplinã ee

Expanded text:
noverat, facit illis fidem quae posterius evenire et Trebatio potueruperquisierit. Illud etiam quod ei Cicero se exposuisse commemorat, rum argumentorum illis libris scientiam contineri, ut sine ullo errore ad argumentorum inventionem via quadam et recto filo atque artificio veniretur, quae res breviter enuntiata, velut intentionem operis monstrat, et docilem perficit auditorem. In hoc namque videtur esse comprehensum quae sit intentio Topicorum, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ad studium mentes. alior̃ segnities culpata conuerterit: Quocũq uõ
at tentio fuerit: non poterit abeẽ docilitas. In hoc etiam laus quȩda¬
trebatii latenter inducitur. Magnum est enim philos opbis¬
insuo quasi munere ces santibus huncne proprio quidẽ
studicil prepeditum. alienȩ  scientiȩ secretarimar i. Iam uero
sequentia multo etiam claris beniuo lentiam petunt uelut
hoc qđ elegantis sime dictum est. ueritum se esse. ne si
modeste postulantis uere cundiȩ pernegass& ipsiqd ã modo
uiris int̃ p̃ti fieri udetur in uiria & qđ p̃cedens trebatii meritũ ꝑcepti
beneficii memor ex sequit᷑ : Iduero a qđ ł ipsi ł his quos¬

Expanded text:
ad studium mentes, aliorum segnities culpata converterit, quocunque vero attentio fuerit, non poterit abesse docilitas. In his etiam laus quaedaTrebatii latenter inducitur. Magnum est enim philosophisin suo quasi munere cessantibus hunc ne proprio quidem studio praepeditum, alienae scientiae secreta rimari. Jam vero sequentia multo etiam clarius benevolentiam petunt, velut hoc quod elegantissime dictum est, veritum se esse ne, si modeste postulantis verecundiae pernegasset, ipsi quodammodo juris interpreti fieri videretur injuria, et quod praecedens Trebatii meritum percepti beneficii memor exsequitur, id vero est quo
Abbreviated transcription (Latin):
traria sunt in contrarus ẽẽ dñr. qr non sȩcđm qualitatẽ ꝓpriã : sed sȩ cundũ plurimã¬
.ph. utendo ꝑmanent : cellȩ aũt iunariȩ atq ole ariȩ utendo consumunt᷑. Ali arũ ꝗdẽre

Expanded text:
traria sunt, in contrariis esse dicuntur, quia non secundum qualitatem propriam, sed secundum ditraria sunt, in contrariis esse dicuntur, quia non secundum qualitatem propriam, sed secundum didem utendo permanent, cellae autem vinariae atque oleariae utendo consumuntur, aliarum quide
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatũ Acontrario igit᷑ sumit᷑ arguĩ tũ hoc mͦ. Ttim̃liis quȩ nobis utentibus
ꝑmanent. his uõ abutim̃: quȩ nobis utentib pereunt. Ergo cũ ꝑmanere acꝑire con¬
trariasint: ususquoq atq abusus. contraria eẽ iudicent᷑. Quod sic etã quidem ph.¬
rum usus fructus eẽ potẽ. penus uõ non potest usus e ẽ. sed potius ab usus. Er go cũur
Est uõ abusus. uini atq olen. Uinũ igit᷑ atq oleũ. ad usum fruc tummulieris.
ñ potẽ per tinere. Argum̃tũ abeo qđ impsox de quo agit᷑ ił abusus fructus
legatione. atq ab affecto .i. contrario. Contrariauõ in ẽtrariis ñ ita sunt tã¬
quam diffinitio in eo quod diffinit᷑ sed tã quã re latio. Om̃is enimrelatio in
relatius. Om̃iaq contraria. ñ id quod sunt. iđ qualitates. sed ipsum quod con-¬

Expanded text:
praedicatum. A contrario igitur sumitur argumentum hoc modo: Utimur his quae nobis utentibus praedicatum. A contrario igitur sumitur argumentum hoc modo: Utimur his quae nobis utentibus permanent, his vero abutimur quae nobis utentibus pereunt; ergo, cum permanere ac perire contraria sint, usus quoque et abusus contraria necesse est judicentur. Quod si caetera quidem rum ususfructus esse potest; penus vero non potest usus esse, sed potius abusus. Ergo cum virest vero abusus vini atque olei, vinum igitur atque oleum ad usumfructum mulieris non potest pertinere. Argumentum ab eo quod in ipso est de quo agitur, id est ab ususfructus legatione, atque ab affecto, id est contrario; contraria vero in contrariis non ita sunt, tanquam definitio in eo quod definitur, sed tanquam relatio. Omnis enim relatio in relativis, omniaque contraria non id quod sunt, id est qualitates, sed hoc ipsum quod con
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dictũ est. id qđ in nominibus debetir. ab eo qđ inarͣ ca est positũ plurimũ differt.
Facti est igitur argum̃ tatio ab eo qđ inipso inherat. de quo quȩ rebat᷑. Quȩres¬
batur nõ de argento in nõib debito. In hoc uõ inherat ꝓ pria differentia. quȩ abalio
differebat argento. eoscilic& qđ inar ca positũ suit. Id uõ x affectũ iđ diffe¬
rentia. Q aximaũ ꝓpositio. derebus plurimũ differentib. idẽ intelle gi non
posse. ¶A contrario aũ sic. Non deb& eamulier cuiuir bonoꝵ suoꝵ usũ fructũ
conue nire. Idẽ enĩde. duob contraris intelle gnullo modo potest. Quidã
iitur suprȩ iȩ uoluntatis arbitrio uxori bonoꝵ suoꝵ ususriua
lier cellas uinarias oleariasq plenas ad usũ fruc tum ꝓ priũ e
anpenus quoqiusus fructuslegatus sit Penus igt᷑ usus fructus suac tusx. legatũ

Expanded text:
sicut dictum est, id quod in nominibus debetur ab eo quod in arca positum est plurimum differet. sicut dictum est, id quod in nominibus debetur ab eo quod in arca positum est plurimum differet. Facta est igitur argumentatio ab eo quod inerat, de quo quaerebatur. Quaerebatur vero de argento in nominibus debito. In hoc vero inerat propria differentia, qua ab alio differebat argento, eo scilicet quod in arca positum fuerit. Id vero est affectum, id est differentia. Maxima vero propositio, de rebus plurimum differentibus, idem intelligi non posse. Ex contrario autem sic: Non debet ea mulier cui vir bonorum suorum ususfructus enire. Idem enim de duobus contrariis intelligi nullo modo potest. Quidam igitur supremae voluntatis arbitrio uxori bonorum suorum usumflier cellas vinarias oleasque plenas ad usumfructum proprium devuaeritur an penus quoque ususfructus legatus sit; penus igitur ususfructus est subjectum, legatus
Abbreviated transcription (Latin):
exme osit accipientis. Atq id eo ñ cogitur candẽ ips ã pecuniã. de bitores ti tue¬
recre ditori sed ali amtantam. In arca uõ posita pecunia: & in nõib debita
non sunt ar genti uł pe cuniȩ species: sed differentiȩ. Nã ar gentispe cies. signatũ
ac nonsignatũ eȩ dictȩ sunt. Quali tas uõ pecumȩ . inpossessione positȩ ł ñ positȩ
sed ñ modis om̃ib alienȩ. In his differenti is constat. ut aliasit in arcaposita: re li¬
qua in nõib debeatur. Atq hoc id crco die tum est: ne ꝗs ñ adifferentiis. sedas pecie
ir guñ tationẽ duc tamp̾tar&. Qualitas enim sub stantialis: nonspe uiebus se d diffe¬
rentiis annume ratur. Cumigitur suum om̃e qđ sue. rit ar gentum uir uxorile ga¬
uerat: cumq manifestumsit id ad eã ꝑ tinere qđ suerit suũ legantis. iđ qđ in ar¬
ca suerit conditum. non potest idem intelle gide eo quod in nominib debebat᷑: qm̃

Expanded text:
ex meo fit accipientis, atque ideo non cogitur eamdem ipsam pecuniam debitor restituere creditori, sed aliam tantam. In arca vero posita pecunia, et in nominibus debita, non sunt argenti vel pecuniae species, sed differentiae; nam argenti species, signatum ac non signatum esse dictae sunt. Qualitas vero pecuniae in possessione positae vel non positae, sed non modis omnibus alienae, in his differentiis constat, ut alia sit in arca posita, reliqua in nominibus debeatur; atque hoc idcirco dictum est ne quis non a differentiis, sed a specie argumentationem ductam putaret. Qualitas enim substantialis non speciebus, sed differentiis annumeratur. Cum igitur suum omne quod fuerit argentum vir uxori legaverit, cumque manifestum sit id ad eam pertinere quod fuerit suum legantis, id est quod in arca fuerit conditum, non potest idem intelligi de eo quod in nominibus debebatur, quoniam,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ exuoluntate uł per t̃ batione animlin telliguntur adeã causã ꝑ tinent.
quȩ x mouendi principium ut maristote licadixims duusione. Ifȩc enim ut
a liꝗd efficiatur. mouendi principiũ sunt. Atinarte: ł habitu ł nata illicau

Expanded text:
el ex voluntate, vel perturbatione animi intelliguntur, ad eam causam pertinent, quae est movendi principium, ut in Aristotelica diximus divisione. Haec enim ut aliquid efficiatur, movendi principium sunt, at in arte, vel habitu, vel natura, illa cau
Abbreviated transcription (Latin):
sax quȩ uratone consistit. Species enimacratio uni: euisq: efficienderei in
arte & habitu & nata positax. Casus uo ex terior causa necint̃ principales
annumeratur. scđm aristote lẽ. Scđ̃m .oi. tulliũ uõ casus x. latens effectȩ rei
causa. Quod qualesit. paulo posteri: designalitur. ¶ Om̃iũ aũ causar̃ inalis ix c̃

Expanded text:
ae in ratione consistit. Species enim ac ratio uniuscujusque efficiendae rei in arte et habitu et natura posita est. Casus vero exterior causa, nec inter principales annumeratur, secundum Aristotelem. Secundum vero M. Tullium casus est latens effectae rei causa; quod quale sit paulo posterius designabitur. Omnium autem causarum in aliis inest
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uell& Illeres pondebat. uelle Itẽ mulier int rogabat: utrũ iur sibi
pat̾familias et̃ uell& Ipse respondebat. uelle: Itaq mulier iuriconuene¬
bat inmanũ. & uocabantur hae nuptiae : ꝑ coemptionẽ : & erat mulier
mat familias uiro : loco filiae Quã sollepnutatẽ : insis institutis ulpianꝰ
expont.:. Quidinigtuir exeremoiudicio faibiat uxnileguuit

Expanded text:
esse vellet. Illa respondebat velle. Item mulier interrogabat an vir sibi esse vellet. Illa respondebat velle. Item mulier interrogabat an vir sibi paterfamilias esse vellet, ille respondebat velle. Itaque mulier, viri conveniebat in manum, et vocabantur hae nuptiae per coemptionem, et erat mulier materfamilias viro, loco filiae. Quam solemnitatem in suis Institutis Ulpianus exponit. Quidam igitur extremo judicio omne Fabiae uxori legavit
Abbreviated transcription (Latin):
talefit argumentum n. Quam for maniguĩs: cicero partẽ sepe noãt.
quo id quod dicitur planiusfiat: Notius enĩ nom̃parts ÷. quẽformae:
Quo autem dst& forma apartib. & nosstrictim superius dixine: & paulo
post aciceroncipso. latius explicabitur: Nuncdeꝓposito iudeam⁊ exemplo
Uxoris species sunt duae. Nna matrũfamilias: atã usu: Sed cõmunis gnis
nõe : uxores uocantur. F ituo id spe utspecies hisdẽ nom̃ib nuncupet. ꝗ̃bus¬
& gnã. Mat̃ familias uõ eẽ non potat̃ : iusiquae cõueniss& iunanũ : hacc
autꝰ certaerit species nuptiar̃.: Tribus enĩ modis: uxorhabebatur: usu. farreo.
coep̃tione. Sed confarreatio: solispontificibus conueniebat: Quaȩ aut̃ in
manũ ꝑ coemptionẽ conuenerant: Haematres familias uocabant᷑. Quae
aut᷑ usu. uł farreo : minime. Coemptiouõ: certissollepnitatib ꝑ agebatur. &
scse in coem̃do inuicẽ int̃rogabant: Virita: anmuliersibi mat̃ familias

Expanded text:
tale fit argumentum, quam formam generis Cicero partem saepe nominat, quo id quod dicitur planius fiat. Notius enim nomen partis est quam formae; quo autem distet forma a partibus, et nos strictim superius diximus, et paulo post a Cicerone ipso latius explicabitur. Nunc de proposito videamus exemplo. Uxoris species sunt duae, una matrumfamilias, altera usu; sed communi generis nomine uxores vocantur. Fit vero id saepe, ut species iisdem nominibus nuncupentu mater vero familias esse non poterat, nisi quae convenisset in manum; haec autem certa erat species nuptiarum. Tribus enim modis uxor habebatur, usu, farreatione, coemptione; sed confarreatio solis pontificibus conveniebat. Quae autem in manum per coemptionem convenerant, hae matresfamilias vocabantur. Quae vero usu vel farreatione, minime. Coemptio vero certis solemnitatibus peragebatur, et sese in coemendo invicem interrogabant, vir ita, an mulier sibi materfamilias
Abbreviated transcription (Latin):
locũ quiest in ipso in quattuor menbra .I. atoto a partiũ enu¬
meratione : a nota ab affectis. Nc̃ igitur antequã diuidat
eũ locũ quẽ ab effectis eẽ ꝓposuit. superior triũ quos in pri¬
mo interĩ tractatuminime diuisurus ẽ. Sed indiuiduus
relictus: exempla supponit. hiuero s̃. a toto apartib a nota.
cimus. a toto: locũ argum̃ti. quando totũ illud qđ inques¬
tione positum ẽ diffinitione cõplectimur. Quȩ diffinitio:
rei dubiȩ dequa agitur facit fidem. Sed diffinitio om̃is ut
superius quoꝙ dictũ ẽ id ꝙ nõe in uolute designat᷑. euoluit
Nexplicat: atꝙ id eo ñ t̃minꝰ. qui in diffinitione ponitur. sed
Qđ si ab unaquaꝙre ꝓpria substantia ñ recedit: nedisfinitioꝗ dẽ
recedit. Est ergo diffinitio in ipsot̃ mino dequo agit᷑. Quȩ diffinitio.
totũ tꝰ minũ necesse ẽ c̃p̃hendat. Neq enĩ partẽ substantiȩ
sediotus t̃mini substantiã monstrat Sed qm̃ exea diffinitione fides

Expanded text:
 enumeratione, a nota, ab affectis. Nunc igitur anteaquam dividat eum locum quem ab affectis esse proposuit, superiorum trium quos in primo interim tractatu minime divisurus est, sed individuos relicturus, exempla supponit. Hi vero sunt a toto, a partibus, a nota; cimus a toto locum argumenti quando totum illud quod in quaestione positum est diffinitione complectimur, quae diffinitio rei dubiae de qua agitur facit fidem. Sed diffinitio omnis, ut superius quoque dictum est, id quod nomine involute designatur evolvit et explicat, atque ideo non terminus qui in diffinitione ponitur, sed quod si ab unaquaque re propria substantia non recedit, ne diffinitio quidem recedit, est ergo diffinitio in ipso termino de quo agitur, quae definitio totum terminum necesse est comprehendat, neque enim pardes
Abbreviated transcription (Latin):
one totasꝓpositione denegata si & ꝓpositio. N sibene meritã autumas male mereruie
Qđ int̃ rogatione deductũ. fac̃ entimema. Bene quã meritã eẽ autumas. male me reris¬
Itẽ qđ scisꝓdest. Nichil id qđ nescis obẽ s hoc qͥ qͥ entimema talinectit᷑ syllogis mo. Nonid
exea ꝓpositione compositum .x. quȩ duabus affirmationibus iuncta. Accepit mediã ne¬
gationẽ & in suꝑ denegatax. Qđ int̾ rogatũ sit entime mahocmͦ. Id qđ sei ꝓdẽ. Nidul idqđ

Expanded text:
one, totaque propositione denegata, fiet propositio: non si bene meritam esse autumas, male mereri; quod in interrogationem deductum facit enthymema: bene quam meritam esse autumas, male mereriid quod scis prodest, nihil id quod nescis, obest; hoc quoque enthymema tali nectitur syllogismo: non id ex ea propositione compositum est, quae duabus affirmationibus juncta acceperit mediam negationem et insuper denegata est. Quod interrogatum fit enthymema hoc modo: id qu
Abbreviated transcription (Latin):
suit .i. arcũ hñsuł fabricã sustinens. Ad uingente igitur eo quisatis de dat:
& ut ad uinger & demoliente par tẽ parietis quoiun c̃ta coherescer& uitiũ
cõm nis paries fecit. Que ritur andam pnum fectiꝓmissio: cogateũ qui pr omi¬
serit uitiunir estituere. Sub iectus ter minus: dampni infexti promissio.
Prȩdi catus: uitiir estitutio. Sumimus igitur arꝰ gumentum acausis hoc modo
Si enim hisquilampni ꝓmisit in fecti resti tutionem: eiusuitii causa fuit. restitu¬
ere de b& uitium quod eius accidit culpa. Quodsieanatã parie tis suitut suspendi
sustineriq nonposs&. Fornicatienim parietis non eanatur aest ut sus pendique at

Expanded text:
s vel signinam fabricam sustinens; adjungente igitur eo qui satis dederat, et ut adjungeret demoliente partem parietis, quo junctura cohaeresceret, vitium communis paries fecit; quaeritur an damni infecti promissio cogat eum qui promiserit damnum restituere. Subjectus terminus damni infecti, promissio; praedicatus vero vitii, restitutio. Sumimus igitur argumentum a causis hoc modo. Si enim is qui damni promisit infecti restitutionem ejus vitii causa fuit, restituere debet vitium quod ejus accidit culpa; quod si ea natura parietis fuit ut suspendi sustinerique non posset fornicati enim parietis non ea natura est ut suspendi queat
Abbreviated transcription (Latin):
coniugant᷑: possint tam̃ qđ de monstrat᷑ efficẽ. Vt hõ x. ubi pietas ubi ȩquitas ut
rurs ubi malitia. & uersutia eẽ possunt. Nam & si cȩt̃a nullus ad iungat: suf¬
luxurio sum diffini reuelit dics. Luxurio sus .x qui plurib & ñ ne cessaris sump¬
tibus. indelicias affluit: & in libidinẽ fertur effusior. Omĩa enim coniuncta
signandam diffe rentiam ꝓ ponan tur. In hisreb quȩ indiscre to fine coniunctȩ st̃
ut sidubit& quis. Nero imꝑator antirannꝰ suerit dicit eum tirannũ suisse.
qm̃ cradelis sierit atq intemperans. Hȩcenim ad uncta differentia tiran¬
num ab impe ratore se uingit. Aut &iam side: eodem t y ranno. atqrege du¬
bitatur quod uterq sit. iuncta differentia utrosq de signait Vtsitẽ perantia
reqi quidẽ ł pietas. t yrannouõ intẽ pantia & crudelitas conuenire dicantur
Feeuocatur cata diaphoran. Alia quȩ per trans lationem dicit ũt .x. adolescentia x

Expanded text:
conjungantur, possint tamen quod demonstratur efficere, ut homo est ubi pietas est, ubi aequitas, et rursus ubi malitia et versutia esse possunt: nam et si caetera nullus adjungat, sufluxuriosum definire velit, dicens: Luxuriosus est qui pluribus et non necessariis sumptibus in delicias affluit, et in libidinem fertur effusior; omnia enim conjuncta signandam differentiam proponantur in his rebus quae in discreto fine conjunctae sunt, ut si dubitet quis, Nero imperatorne an tyrannus fuerit, dicit eum tyrannum fuisse, quoniam crudelis fuerit atque intemperans. Haec enim adjuncta differentia tyrannum ab imperatore sejungit. Aut etiam si de eodem tyranno atque rege dubitetur quid uterque sit, juncta differentia utrosque designat, ut si temperantia quidem regi vel pietas, tyranno vero et intemperantia et crudelitas convenire dicatur: haec vocatur κατὰ διαφοράν. Alia quae per transl
Abbreviated transcription (Latin):
ore quosdam patriciretorum ꝑitis sime non dubita uerĩ. qui liunc intopicis
alnorẽ exphilosoplia tractatum: uaria obtrec tatione rephendant
Niuõ sunt uł qui bus hoc totuom plulo sopharidispliceat : uel qui inar gumentorum
locis. nãta les admisceri causas: opor tiusse non estiment. Sed contrapriores
quidem &a .ui. tullio & ab ipsa quod ammꝰ huma naratione : quȩ in motu posita
Laliquid semper inquirit atqamore scientiȩ neq decipipatit᷑: ne quillom aue¬
ritatis ratione traduci: sȩpe multumq: responsum x his uõ ꝗ seques trandas abora¬
toria facultate ꝓ iu loso pluȩ disciplinas putant : respondendũ breuit̃ existimoꝗdẽ ra¬

Expanded text:
ore quosdam, Patrici rhetorum peritissime, non dubitaverim, qui hunc in Topicis altiorem ex philosophia tractatum varia obtrectatione reprehendanto sunt, vel quibus hoc totum philosophari displiceat, vel qui in argumentorum locis naturales admisceri causas oportuisse non existiment. Sed contra priores quidem, et a M. Tullio, et ab ipsa quodammodo humana ratione, quae in motu posita aliquid semper inquirit, atque amore scientiae neque decipi panitur, neque ullo modo a veritatis ratione traduci, saepe multumque responsum est. His vero qui sequestrandas ab oratoria facultate philosophiae disciplinas putant, respondendum breviter existimo. Ra
Abbreviated transcription (Latin):
ir nonsatiatũ discede. ¶Om̃e elementũ principiumẽ ei rei cuius elem̃ tũeẽꝑ
penditi: Nam ei ꝙ exelem̃ tis fit ipsae lem̃ tane cesse est loco ẽe principi. Er
goqm hii locisupius desigiati argum̃ toꝵ qͣ si quȩdã principiasunt. ipsienĩ s̃ ꝗ ẽ tinent
quȩ d̃ elem̃ ta argum̃ toꝵ iudi locos lios quos suꝑius posuit Cautis simeq ad ieẽ

Expanded text:
tiatum discedere. Omne elementum principium est ejus rei cujus elementum esse perpenditur. Nam ejus quod ex elementis fit, ipsa elementa necesse est loco esse principii; ergo quoniam hi loci superius designati argumentorum quasi quaedam principia sunt ipsi enim sunt qui contiquaedam elementa argumentorum videri locos hos quos superius posuit. Cautissimeque adjecit,
Abbreviated transcription (Latin):
cendũ.x. Qm̃ ul̃t agñe tiactũ uidebat᷑ argum̃ tũ. Nãexgne: quasi ex c̃ tinenti
atq ã pliore. & desubstantia sides p̃dicatiducit᷑. Quã sortẽ ac sua indiuidua. spe¬
ciẽ nenodubitat optine re. Nã & c̃ tin& ea. & de eoꝵ substantia p̃dicat᷑. ISimilitu¬
plane atq expedite disseruit. Omẽmq aperuit intellectũ similitudinũ diu¬
densformas. Prȩ scripsitq aꝑ tissime : ꝗb magis ex similitudine. argum̃ta con¬
tingerent : id est philosopliis q̃q: atq oratorib: &enĩ similitudo ꝑsuasionibudet᷑
aptissima. Nãꝗ in un̾ã ł plures extraeã de quaquȩ rit᷑ cau̾ sã cadẽ sol&. facile qredi
pot .÷. in eã q̃q̃ dequa ãbigit᷑ c̃ uenire. Idurco exsimili tud ine tractȩ argum̃ tatio
de monstratione utunt̾: sea aliquotiens uerisimilia colligt̃. quoid facilius ꝑsua¬
deant ꝙ nitunt᷑ ostenđe similitudo rerũ sepex c̃ꝗrenda. Atq id circo locus asi¬

Expanded text:
niam velut a genere tractum videbitur argumentum. Nam ex genere quasi ex continenti atque ampliori, et de substantia fides praedicati ducitur: quam sortem ad sua individua speciem nemo dubitat obtinere, nam et continet ea, et de eorum substantia praedicatur. Similituplane atque expedite disseruit, omnemque aperuit intellectum, similitudinum dividens formas, praescripsitque apertissime quibus magis ex similitudine argumenta contingerent, id est, philosophis atque oratoribus; etenim similitudo persuasionibus videtur aptissima. Nam quod in unam vel plures extra eam de qua quaeritur causam cadere solet, facile credi potest in eam quoque de qua ambigitur convenire. Idemonstratione utuntur, sed aliquoties verisimilia colligunt, quo id facilius persuadeant quod nituntur ostendere, similitudo rerum saepe est inquirenda, atque idcirco locus a si
Abbreviated transcription (Latin):
este cisse aliquẽ qđ ante efficiendum parauit colloq uiã fierienim potunt
ut amauerit: quisepe fue rit collocut, locus. ueludcũ ad aliꝗa faciendũ: oportimnoc
eligit᷑. Constiuitum conuiuũ: uelut siꝗs constituto ante. c̃unio. ine ofecisseali¬
ꝗd arguat᷑ capiat᷑q c̃iextura facti: ex ed ipso qđ c̃iuuiũ c̃stititũ. Atq hoꝵ¬
se ad ult̃ incubiculo : exũ bracorporis designe t᷑ Hȩccũ ipsis deꝗb quȩ rit᷑in¬
spexta eisdẽ tam̃ intelle gunt᷑ ad iuncta Post rẽ uͦ siqu̾os c̃scientia macul& pal¬
lor rubor titubatioq ꝓdiderit. Restinet ignis. uelut siclam factũ aliꝗd ex¬
tincto igne uelimꝰ ostendẽ. ut tuciu notitiã sum mouentib tenebris co̾mitte¬

Expanded text:
effecisse aliquem quod ante efficiendum paravit, colloquia fieri enim potuit ut amaverit, qui saepe fuerit collocutus. Locus, velut cum ad aliquid faciendum opportunus locus eligitur. Constitutum convivium, velut si quis constituto ante convivio in eo fecisse aliquid arguatur, capiaturque conjectura facti, ex eo ipso quod sit convivium cose adulter in cubiculo ex umbra corporis designetur, haec cum ipsis de quibus quaeritur inspecta, eisdem tamen intelliguntur adjuncta. Post rem vero, si quas conscientiae maculas pallor, rubor, titubatioque prodiderit: restinctus ignis, velut si clam factum aliquid exstincto igni velimus ostendere, ut tutius notitiam submoventibus tenebris committe
Abbreviated transcription (Latin):
di uoluntas inter differentias di ffinitionum: cur nonuitu perandi
quoque uoluntas aliam differen tiam diffinitionis esficiat : Sedhioc
aper tissime inconueniens. & ueritati uidetur esse contra rium
fuut &iam diffinitiones per pro portionem ut siquis dicat. Hõ x imor
mundus icut enimiundus ratione regitur: ita quoq q m̃ homo
multis par tibus iunc tus: ht̃ tam̃ i nom̃ib rationẽ ducẽ. minor munlus
dicipotẽ Fuit̃ & iã diffinitiones relationib cũ dr̃. Q đ x ꝑat̃: Respon

Expanded text:
di voluntas inter differentias definitionum, cur non vituperandi quoque voluntas aliam differentiam definitionis efficiat? Sed hoc apertissime inconveniens et veritati videtur esse contrarium. Fiunt etiam definitiones per proportionem, ut si quis dicat, Homo est minor mundus. Sicut etiam mundus ratione regitur, ita quoque quoniam homo multis partibus junctus, habet tamen in omnibus rationem ducem, minor mundus dici potest. Fiunt etiam definition
Abbreviated transcription (Latin):
quo agit᷑ .i. inuitilrestitutione. ex affecto .l causa. Causa enĩ uitii. for maxpa¬
rietis : ñ culpa c̃ iungentis parie tẽ. Itaq fac tũ est utfor nix uttiũ fac&e. Quȩ causa
uitii. cum absit abeo quiparietem uinxit : ab x &iam eiusdẽ uitu resti tutio.
Alaxima propositio : unamquãq rẽ : ex causis spex tari oporte .re. łAb effectis
rebus hoc mͦ. Cum mulier uiro inmanum conuenit: om̃ia quȩ mulieris fuerunit.
urisunt do tis nomine. Effectas q̃ aliquibus efficiuntur causis nonter̃ prȩ¬
Ve lut sique ratur uxor ede functa : quȩ ĩ manũ uiri
conuenit : aneiusbona ad urum ꝑtineant In qua questione : bonauxoris desunc¬
ꝙe quaennmanum uiri conuenerit: subiectum est. Ad uirum autem perti¬
uere prȩdi catum. Quero gͦ ar gumentum: ab effecto dispi cioq ꝗd ꝑfecerit
ipsa inmanum uiri conuentio. Atq exeo argumentum traho. Id aũt est. Om̃ia
uiridotis nomine sieri: quȩ cumq muli eris fuer. Ipsa igitur inmanus con¬

Expanded text:
 est in vitii restitutione, ex effecto, id est ex causa. Causa enim vitii forma est parietis, non culpa conjungentis parietem. Itaque factum est ut fornix vitium faceret, quae causa vitii, cum absit ab eo qui parietem junxit, abest etiam ejusdem vitii restitutio. Maxima propositio, unamquamque rem ex causis spectari oportere. Ab effectis rebus, hoc modo: Cum mulier viro in manum convenit, omnia quae mulieris fuerunt viri fiunt dotis nomine. Effecta sunt quae aliquibus efficiuntur causis, non temporevelut si quaerat, uxore defuncta quae in manum viri convenit, an ejus bona ad virum pertineant. In qua quaestione, bona uxoris defunctae quae in manum viri convenerit, subjectum est, ad virum autem pertinere, praedicatum. Quaero igitur argumentum ab effecto, dispicioque quid perfecerit ipsa in manum conventio, atque ex eo argumentum traho; id autem est, omnia viri dotis nomine fieri, quaecunque mulieris fuere. Ipsa igitur in manus viri con
Abbreviated transcription (Latin):
idiusẽe tegendi parie tis cõ minis. ut ineis ꝗtegit. ñ in aliud qđ li b& tectũ stillici¬
dii aqua fundatur Alias nonẽe utris ut tegat quisparie tẽ. stilliu dio m̃ ucini
tecta defluente. Hȩc eninistillicidi seruitus noua. nisi con sennente ruci¬
no : niclul iuris ht̃. Sed sihuic responso op ponatur. necsicqui dem ut te

Expanded text:
id jus esse angendi parietis communis, ut in ejus qui tegit non aliud quodlibet tectum stillicidii aqua fundatur, alias non esse juris ut tegat quis parietem, stillicidio in vicini tecta defluente. Haec enim stillicidii servitus nova, nisi consentiente vicino, nihil juris habet. Sed si huic responso opponatur, ne sic quidem ut te
Abbreviated transcription (Latin):
uintie᷑ priuatar̃ quȩstio causar̃. Maxime quȩ in illis negoriis hiccaus ar᷑ loc
exam mabit᷑ in ꝗb bone fidei iudicia n ectunt᷑ In lisenĩ qui suerit anim:
contrahentium: quȩri sol&. Quid ep̃hendiuixpotuerit nisip̃ce dentib cau¬
sis in telligat᷑. In hisi git᷑ iudicus. inꝗb addit᷑ ut ex bona side iudicent id i ubi
ita iudices dant̃: ut nonstrictas inte lligantes stipulationes sedbonamsidem
querant plurimus causarum us .x. Additur : ut int̃bonos: bene agioport& c̃si¬
dant̃ mores inquiruntur consilia : statuit̃ quib quidq de causis amministra¬
tum sit. In primisq iniudiciouxoriȩ rei : ubrim: causar̃ tractat :X. Est aũ iudi¬
cĩ uxorȩ rei quotiens post duiorũiũ. dedote contentiox. dos enĩ lic& matri¬

Expanded text:
ntiae privatarum quaestio causarum, maximeque in illis negotiis; hic causarum locus examinabitur, in quibus bonae fidei judicia nectuntur. In his enim qui fuerit animus contrahentium quaeri solet, qui deprehendi vix poterit, nisi praecedentibus causis intelligatur. In his igitur judiciis in quibus additur ut ex bona fide judicent, id est ubi ita judices dantur, ut non strictas inter litigantes stipulationes, sed bonam fidem quaerant, plurimus causarum usus est: additur ut inter bonos bene agi oportet, considerantur mores, inquiruntur consilia; statuitur quibus, quidque de causis administratum sit. In primisque in judicio uxoriae rei uberrimus causarum tractatus est. Est autem judicium uxoriae rei, quoties post divortium de dote contentio est. Dos enim licet matri
Abbreviated transcription (Latin):
gati sunt . dum cuncta simplicrter effundunt quȩ sibi nocitura non
estimant ut statieno euenisse proposuit. qui interpositos pariete. testi¬
bus audientibus e a confessus x in prudensse ab insidiaritibus audiri qui¬
busuul gatis. iniudiciumq ꝓlatis. capitali sententia conolẽp̃natus est.
Atq lȩc quidem ignorantia inne cessitate constitu est. Namqui nescit.
id quod ignorat nesiuelit quidem poterit euitare. Quȩ aũ ne cessit as
extor qu& ipsa qđ ammodo uide tur ueritas dicere. Atq idõ eis
ue luti auc toritate subnixis: fides adhibetur. Concursio &iã
rerum for tuitarum facit sidem. quȩ cum aliquotiens falsa design&
tam̃ ita est uelemens. ut sia beaueritas explicare uixpossit. Quale est
quod depala mede narratur. Phrix extinctus quiquasi aprimo
missus uideretur. Repertȩ priamilitterȩ. Phrigiaman: imitata.
Quȩ concur rentia fidem facerent proditionis. Talis est uis fortiu

Expanded text:
gati sunt, dum cuncta simpliciter effundunt, quae sibi nocitura non gati sunt, dum cuncta simpliciter effundunt, quae sibi nocitura non existimant, ut Staterio evenisse proposuit, qui interposito pariete testibus audientibus ea confessus est, ignorans se ab insidiantibus audiri, quibus vulgatis in judiciumque prolatis, capitali sententia condemnatus est. Atque haec quidem ignorantia in necessitate constituta est; nam qui nescit id quod ignorat, ne si velit quidem poterit evitare; quae autem necessitas extorquet, ipsa quodammodo videtur veritas dicere, atque ideo eis veluti auctoritate subnixis fides adhibetur. Concursio etiam rerum fortuitarum facit fidem, quae cum aliquoties falsa designet, tamen ita est vehemens, ut se ab ea veritas explicare vix possit. Quale est quod de Palamede narratur. Phryx exstinctus, qui quasi a Priamo missus videretur, repertae Priami litterae Phrygia manus imitata, quae concurrentia fidem facerent proditionis. Hinc dicit Cicero: