comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ttr̃ ueniet mbrditatis petitionem ꝙͣ¬
tum inbanc actionem. ¶De filio filia¬
ue.fa. corrupto corrupta ue huic edicto
locus non est qr ẜuicorrupti ꝯstituta hec¬
actio est. Qui ĩpatrimonio nr̃o ess et pau¬
ꝑiorem se fcuxesse dominus ꝓbare pot̾
dignitate et famadomus integra ma¬
nente eis utilis ꝯpetit offõ iudicis esti¬
manda. qm̃ int̾ est nr̃a amimum liborum
meus et tuus ꝓpriuni meum ẜuum cor¬
ruꝑit . salb. nõ posse agicum socio. ꝑ inde
ac si prius meus ẜuus corrupiss ẜuu.
Itemsi ẜuus ꝯmimis extraneum corru¬
ꝑit uidendum ẽ utecum duob agide¬
beat et an cum singulis exemplo cet̾aꝵ
noxaꝵ et magis ẽut unus ꝗs: insolid̾
teneatur. alto autem soluente alteꝵ lib̾¬
ari. ¶ Siis in quo usum fr̾. b̾eo ẜuum me¬
um corruꝑiterit michi actio cum domĩo
ꝓprietatis. ¶Pignoridata ẜui nomine
debitor bt hanc actionem. ¶In hac acto̾¬
ne non extra sui rem dupplum ẽ. Idenĩ

Expanded text:
tantum ueniat in hereditatis petitionem quantum in hanc actionem.De filio filiaue familias corruptis huic edicto locus non est, quia serui corrupti constituta actio est, qui in patrimonio nostro esset, et pauperiorem se factum esse dominus probare potest dignitate et fama domus integra manente: sed utilis competit officio iudicis aestimanda, quoniam interest nostra animum liberorum meus et tuus proprium meum seruum corruperit, Sabinus non posse agi cum socio, perinde atque si proprius meus seruus corrupisset conseruum. item si seruus communis extraneum corruperit, uidendum est, utrum cum duobus agi debeat an et cum singulis exemplo ceterarum noxarum: et magis est, ut unusquisque in solidum teneatur, altero autem soluente alterum liberari.Si is, in quo usum fructum habeo, seruum meum corruperit, erit mihi actio cum domino proprietatis. Pignoris dati nomine debitor habet hanc actionem. In hac actione non extra rem duplum est: id enim
Abbreviated transcription (Latin):
te matrimonio marito mru¬
lierem datur actio s fauore
celaint fur est senatus
censuit ne fugitun adme¬
tantur in saltus neq ꝓteg
ins recflidissent uel apud ni¬
gistratus exibuissent ueniam
inante actum declit. ¶ S dem¬
ceps eodem senatus Nulto ipu¬
nitas datur ei ꝗ intra prestiti
tempora qm recepit fugittiuo
magro suo domino uel magi¬
tratibo tradiderit. ¶Hoc antell
senatus ꝯsultum aditumetiar
dedit militi uel pagano ad ĩues¬
gand fugittiuum ĩprecda sens¬
toꝵ uel paganoꝵ ci reietiam

Expanded text:
nte matrimonio marito in mulierem datur actio, sed fauorcelauit fur est.Senatus censuit, ne fugitiui admittantur in saltus neque protegainis reddidissent uel apud magistratus exhibuissent, ueniam in ante actum dedit: sed et deinceps eodem senatus consulto impunitas datur ei, qui intra praestituta tempora, quam repperit fugitiuos in agro suo, domino uel magistratibus tradiderit. Hoc autem senatus consultum aditum etiam dedit militi uel pagano ad inuestigandum fugitiuum in praedia senatorum uel paganorum cui rei etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitatori ꝑiculo eiusdem domi
tutione hominis d̾r tunc locam
h̾at cum de homine uiuo ag¬
¶ Quid au̾si de manumisso eocc¬
tur non facile apud iudicem
dietur.dndo ideo se manumisie
suadetur ei ut dñm ꝯtepneiet

Expanded text:
sollicitatori periculo eius de dominde restitutione hominis dicitur, tunc locum habet, cum homine uiuo agitur. quid autem si manumisso eo agatur? non facile apud iudicem audietur dicendo ideo se manumissispersuadeatur ei, ut dominum contemneret
Abbreviated transcription (Latin):
usucepisti michi negociorumgͥ.¬
udicio ut restituas obligatus
ñes. S. sianqmͣ usucapias cog¬
noscus rem meam ẽe. subic̾e dẽbe
tat. et michi rem et tibi stipula¬
tionẽ euictionis dmictat. net
uideris dolum malũ fac̾e inhe
subiectione. Ideo enim ho face

Expanded text:
usucepisti: mihi negotiorum gestorum ut restituas obligatus non es. sed si, antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes ut et mihi rem et tibi stipulationem evictionis committat: nec videris dolum malum facere in hac subiectione: ideo enim hoc facere
Abbreviated transcription (Latin):
ci soleat ꝑꝑtes neq acqri neq impoi
ẜuitutem posse isto casu locum h̾re..
hic enim nõ ꝑꝑtes suitutem acqri
ut pote cum mid tempus acꝗratur
quo ꝓprius meus fundus futurꝰ sit
di duo ꝯmunes tici anus et seianus
et in diuisione eueniss ut michiticia¬
nus tibiseianus cedet muicem ꝑtes
eoꝵ tradidimus et intradendo dictũ
est ut alt̾i ꝑ alteꝵx aquam duce lic̾et
recte esse ẜuitutem ĩpositam ait. ma¬
xime si pacto stipło subdita sit. ¶ꝑpłi¬
umpreclia aqm duci quo quomodo
imposita ẜinitute. nsi ꝑactum ułstip¬
ulatio etiamde ħ subsecuta est. neq
eor cui ius. neq alii uicino potisi
haustum ex riuo cede pacto enm ul
stipulatione intuemientib ⁊ hoc xedi
solet qmͣuis nullum predium ip̃m sei

Expanded text:
ci soleat per partes nec adquiri nec imponi ci soleat per partes nec adquiri nec imponi seruitutes posse isto casu locum habere: hic enim non per partem seruitutem adquiri, utpote cum in id tempus adquiratur, quo proprius meus fundus futurus sitdi duo communes Titianus et Seianus et in diuisione conuenisset, ut mihi Titianus, tibi Seianus cederet, inuicem partes eorum tradidimus et in tradendo dictum est, ut alteri per alterum aquam ducere liceret: recte esse seruitutem impositam ait, maxime si pacto stipulatio subdita sit. Per plurium praedia aquam ducis quoquo modo imposita seruitute: nisi pactum uel stipulatio etiam de hoc subsecuta est, neque eorum cuiuis neque alii uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto enim uel stipulatione interuenientibus et hoc concedi solet, quamuis nullum praedium ipsum si
Abbreviated transcription (Latin):
Ria predia ꝯtinuatrium̃ dominorũ
ad iecta erant uius predu domin
ex summo fundo imo fundo ẜutu¬
tem aque quesierat.⁊ ꝑmedium fun¬
d̾ domino cedente mnsuum ager du¬
cebat aqm psteaidem summum fun¬
demit demde unum fund inquem a¬
quam induxat uendidit quesitum
estan unus fundus idius aque ami¬
siss. et qr cumutraꝙ predia enisdem
dommifca eent ip̃a sibiẜ inre nonpo¬
tuissent negnuit amississe ẜuitutem
qr predium ꝑ qd̃ aqua ducebatur alt̾i¬
us fuisset ⁊ quemadm ẜuitus sũmo
fundo ut mimum fund aquauenir
imponialit̾ non potuiss qͣmut ꝑme¬
dium quoq fundum duceretur. sicea
ẜuitus eiusdem fundi amicti alit̾ nõ
possit nisi eodem tp̃retiam ꝑ medium
fundum aqua duci desusset. Autoĩa
tria simul predia unius donuimi facta¬
tecum coĩs est ꝑtem tuam michitra¬
didistiet ad euindem uiam ꝑ ꝓpriu
uicinum fundum tuum. recte eo mo¬
do ẜuitutem ꝯffitutam ait neq qd di¬

Expanded text:
ria praedia continua trium dominorum adiecta erant: imi praedii dominus ex summo fundo imo fundo seruitutem aquae quaesierat et per medium fundum domino concedente in suum agrum ducebat: postea idem summum fundum emit: deinde imum fundum, in quem aquam induxerat, uendidit. quaesitum est, num imus fundus id ius aquae amisisset, quia, cum utraque praedia eiusdem domini facta essent, ipsa sibi seruire non potuissent. negauit amississe seruitutem, quia praedium, per quod aqua ducebatur, alterius fuisset et quemadmodum seruitus summo fundo, ut in imum fundum aqua ueniret, imponi aliter non potuisset, quam ut per medium quoque fundum duceretur, sic eadem seruitus eiusdem fundi amitti aliter non posset, nisi eodem tempore etiam per medium fundum aqua duci desisset aut omnium tria simul praedia unius domini factatecum communis est: partem tuam mihi tradidisti et ad eundem uiam per uicinum tuum proprium. recte eo modo seruitutem constitutam ait neque quod di
Abbreviated transcription (Latin):
Iarbit ammadute debeat an
opis fcĩ memoria extet. hoc
eni q̾rendestan aliqs memi¬
int id opus fcm̃ẽe. Paus.
Immo cum in arbitrio q̃ritur
memoria fcĩopis extet nec
ne Non h qͥritur num aliqs
menum̃t quo die aut quo

Expanded text:
arbiter animadvertere debeat, an operis facti memoria exstet, hoc ei quaerendum est, an aliquis meminerit id opus factum esse. Paulus: immo cum in arbitrio quaeritur, memoria facti operis exstet nec ne, non hoc quaeritur, num aliquis meminerit, quo die aut quo
Abbreviated transcription (Latin):
tionemalimentor testamento
relictoꝵdatum sit apparet pos¬
se repetiqddatum estqr trans¬
actio senatus ꝯsulto infirmat.
¶Siꝗs post trancactionem nh̾¬
ominus ꝯdempnatus finit

Expanded text:
tionem alimentorum testamento relictorum datum sit, apparet posse repeti quod datum est, quia transactio senatus consulto infirmatur. Si quis post transactionem nihilo minus condemnatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
dolo ꝗdem id fit s. tamensente¬
cia ualet potuit autemqosi
ꝗdem ante litem cont̾ transes¬
liuti post secutidolo emnifs
plius petit. et ideo ꝯdem pnat
repet̾e potest qd̾ excausa tranas¬
tionis declit.Sane ꝗdemobeni¬
sam delit nec repeti solet ꝙ ob
cãmdatum ẽ causa secutashi
non uidetur causa secuta cum
trancactioni nonstet.ir:. Cũ ie¬
u sctio. Si qua lex abmicio dupli
uel quadrupli statuit actionẽ
dicend̾ est solutumex faliaci
causa repeti posse. Dem.
nem ꝓfuturam. ꝓmisit aliꝗdut
libaretur ꝯdic̾e non potest. De
Umduo ꝓ reo fidenssissent m¬
x demde reus tria soluissetet
postel fidenissores quã placua
eim ꝗ posterior soluit repeter
tria posse hoc merito qr tribrars
solucis .uii. sola debita suꝑerat
bitas soluit repetere non poti
si sortidebitas soluit.s siup¬

Expanded text:
dolo quidem id fit, sed tamen sententia ualet. potuit autem quis, si quidem ante litem contestatam transegli uti post secuti: dolo enim amplius petit. ideo condemnatus repetere potest, quod ex causa transactionis dedit. sane quidem ob causam dedit neque repeti solet quod ob causam datum est causa secuta: sed hic non videtur causa secuta, cum transactioni non stetur. cum igtio. Si qua lex ab initio dupli vel quadrupli statuit actionem, dicendum est solutum ex falsa eius causa repeti posse. Idem nem profuturam, promiserit aliquid ut liberaretur, condicere non potest. Ideum duo pro reo fideiussissent decem, deinde reus tria soluisset et postea fideiussores quina, placuit eum qui posterior soluit repetere tria posse: hoc merito, quia tribus a reo solutis septem sola debita supererabitas soluit, repetere non poterit, si sortis debitae soluit: s
Abbreviated transcription (Latin):
s milla nobis esse potest. cumeoꝵ
quem ĩ potestate bemus nisi ex
castrensi peculio. ¶Apm̃.¬
ueccetur. debet uenire. ut pompoñ.
et iuł. scripẜunt pretoris est enĩ
estimare ansua sit iuirisdictio uo¬
cti autem non debent ꝯtemp¬
nere auctem pretoris Namet le¬
gaticeteriq ꝗͥ reuocancli domimi
ius b̃nt mea sunt causaut muis
uocati uemant priuilegia sua al¬
legatur. ¶DeMI. fala¬

Expanded text:
s nulla nobis esse potest cum eo quem in potestate habemus, nisi ex castrensi peculio. Vlpvocetur, debet venire, ut et Pomponius et Vindius scripserunt: praetoris est enim aestimare, an sua sit iurisdictio, vocati autem non contemnere auctoritatem praetoris: nam et legati ceterique qui revocandi domum ius habent in ea sunt causa, ut in ius vocati veniant privilegia sua allegaturi. Idem l
Abbreviated transcription (Latin):
uiicus stut pene ipossibius
ptonamtotamꝯ dempnationẽ
oferiset adiudicare omnes res
Adit ꝯsensu diuidentes pieta¬
tis officio funguntur qͣm reuota¬
ri nonoportet. licet arbiter sim̃a
uirgio ꝑempto nõdixit si nonm
tercedat etatis auxiliumAulꝰ.
diuidundo uidi in diui¬
cium ideo ncͣcͣium dũdo
ftq: ꝓsocio actio magis ad ꝑso¬
nales muicem prestationes ꝑti¬
net qmͣ ad ꝯmunium rere diui¬
nones deniq cessat ꝯmumdiui¬
dundo iudiciumsires ꝯmunis
non sit.G Aiuis.
iudicio cum societate res ꝯmunis
ẽueluti int̾ eos ꝗ ꝑiter eamdem
rememerunt sine societate ꝯmu¬
nis ẽ uelutimter eos qbo eadem
res testamento legataẽ. ¶Intri¬
bo duplicib iudicus famił.ħ̃. n̾¬

Expanded text:
ficilis sit, ut paene inpossibilis personam totam condemnationem conferre et adiudicare omnes res.sensu diuidentes pietatis officio funguntur, quam reuocari non oportet, licet arbiter sententiam iurgio perempto non dixerit, si non intercedat aetatis auxilium. DIUIDUNDO cium ideo necessarium fuit, quod pro socio actio magis ad personal‹e›s inuicem praestationes pertinet quam ad communium rerum diuisionem. denique cessat communi diuidundonon sit. Gaius liidundo iudicio. cum societate res communis est veluti inter eos, qui pariter eandem rem emerunt: sine societate communis est veluti inter eos, quibus eadem res testamento legata est. In tribus duplicibus iudiciis familiae
Abbreviated transcription (Latin):
salarium annium uelusꝰ
fructus transactio sine pre¬
Core fieri potuit. Ceterũ si
usus fructus modicꝰ alim̃¬
toꝵ unce sic fu̾it relictus di¬
co tñsactõnem citͣ p̾torem
fcãm in illius esse momẽti.
ESicui ñ nũmus ad alim̃ta
s frumẽtum atꝙ oleumet
cetera q̃ ad uictum necessa¬
ria sunt fũmt relicta nõ po¬
terit de hus tnͣsigere siue an¬
nua siue menstrua ei relin¬
quentur. Sit am̃ ita sine p̾¬
tore tnͣsegit. ⁊ ut ĩ uicemeo¬
rum nũmos quot annis
uel quot mensib acceꝑat.
⁊ neꝙ diem neq modumi
ꝑmutauit. S tantum genꝰ
uelectͣrios sipactus fu̾it ut
ingenerib alm̃ita ꝑcipiat q̃
innũnis ei relicta fuissent.
siuinum ꝓoleo ueloleum ꝓ
uino uł qͥd aliud ꝯmutau
uel locum ꝑmutauit ut que e
erant ei rome relicta alimẽta
ininunicipio uł in ꝓuniciam
ab uno accipet uel alium ꝓa
lio debitorem accipet. hec om¬
na habent disceptatonem p̃¬
toris ⁊ ꝓutilitate alimẽtaru
accipienda sunt. Si adhi¬

Expanded text:
salarium annuum uel usus fructus, transactio et sine praetore fieri poterit: ceterum si usu‹s› fructus modicus alimentorum uice sit relictu‹s›, diansactionem citra praetorem factam nullius esse momenti. Si cui non nummus ad alimenta, sed frumentum atque oleum et cetera, quae ad uictum necessaria sunt, fuerint relicta: non poterit de his transigere, siue annua siue menstrua ei relinquantur. si tamen ita sine praetore transegerit, ut in uicem eorum nummum quotannis uel quotmensibus acciperet et neque diem neque modum permutauit, sed tantum genus: uel ex contrario si pactus fuerit, ut in generibus alimenta acciperet, quae in nummis ei relicta fuissent: uel si uinum pro oleo uel oleum pro uino uel quid aliud commutauit: uel locum permutauit, ut quae erant ei Romae alimenta relicta, in municipio uel in prouincia ab uno acciperet: uel alium pro alio debitorem acceperit: haec omnia habent disceptationem praetoris et pro utilitate alimentarii recipienda sunt. Si ad habi
Abbreviated transcription (Latin):
uissorem adhibeat is quoq liba¬
tur. ¶ Sr ⁊ siqs puim stiplatus
cũ acceptum ñ fec̾it fu̾it inqua¬
druplum ꝯdẽpnatus exstipsa¬
tu cum agentem adu̾sus excep¬
tione: replicatione ad iunariuił.
pritat. Cũ inquadruplo et sim¬
plum reus sit ꝯsecutus labeo a¬
aũt etiã post quadrupli actõm
nichilominus exteptione ib̾mo¬
uend̾ eum quim ĩculit dicebat.
ꝙ cum diuꝵ indebatur ita temꝑ¬
and est ut tam tripli ꝯdempnatoc
plectatur qͣm acceptilationẽ oi¬
modo enceꝯpellatur. ¶Quate
nus aut diximus ĩquadruplo
simplũ mẽe sit hoc disponendũ
ẽut in ꝯdc̃pnatõc quadruplir
ros ꝗdemomĩmodo ꝯtincatur
et eius restitutio fiat. pena aũt.
usq ad triplum p̾stetur. Qd̾
ideo relaxab̾r. Si intra tempai
tenus lꝑsequatur ⁊omĩ modo
cum restituat ⁊ nichilomimus
ĩrem uel ad exibend̃ si q̃ aliaci
opctitacto adeum recipiendur
integra actio.ciꝗ uini passus
est suab̾rita ut si dominus eũ
qoquo modo receꝑit. Is ꝗexsti¬

Expanded text:
ibeat, is quoque liberatur. Sed et si quis per uim stipulatus, cum acceptum non faceret, fuerit in quadruplum condemnatus, ex stipulatu eum agentem aduersus exceptionem replicatione adiuuari Iulianus putat, cum in quadruplo et simplum sit reus consecutus. Labeo autem etiam post quadrupli actionem nihilo minus exceptione summouendum eum, qui uim intulit, dicebat: quod cum durum uidebatur, ita temperandum est, ut tam tripli condemnatione plectatur, quam acceptilationem omnimodo facerenus autem diximus quadruplo simplum inesse, sic hoc disponendum est, ut in condemnatione quadrupli res quidem omnimodo contineatur et eius restitutio fiat, poenae autem uideo relaxa‹b›itur, si intra temporatenus et persequatur et omnimodo eum restituat: et nihilominus in rem uel ad exhibendum uel si qua alia ei competit actio ad eum recipiendum integra ei qui uim passus est seruabitur, ita ut, si dominus eum quoquo modo receperit, is qui ex sti
Abbreviated transcription (Latin):
nccessarnim studions credimus
ut ex hor optum atq eruditissi¬
ini efficiantur. Ideo ⁊ presentẽ.¬
nem Ad uos precpue faciendã

Expanded text:
necessarium studiosis credimus, ut ex hoc optimi atque eruditissimi efficiantur: ideo praesentnem ad vos praecipue facienda
Abbreviated transcription (Latin):
his scriptus h̾ebit ad u̾sus euͣm
legata danda sũt. danda er dedo¬
lo actio. MArcelluc.
de dolo non agetur. Upm.

Expanded text:
s scriptus habebit adversus eum legata data sunt, danda erit de dolo actio. Marcianus lde dolo non agent.
Abbreviated transcription (Latin):
pbitror locum ẽẽ mãdato et maᷤ¬
dateum tem. ¶ Si post cclitam
xcuniã madauo cditori c̃dẽda.
muli ee mãdatũ rectissime papi
ait plane suit exspectares nec
pcłoq meo pecimiã fore dica
ueseputo om̃e nominis ꝑiculu
debead madatorẽ ꝑtiñe. ¶Idez
to eius. ¶Si mãdauo exigẽda
pocuma. demde uolũtatem mu¬
tiuo ansit mãdati actio usmͥ¬

Expanded text:
 mandato et mandati eum teneri. Si post creditam pecuniam mandavero creditori credendam, nullum esse mandatum rectissime Papinianus ait. plane si, ut exspectares nec periculoque meo pecuniam fore dicam, verum puto omne nominis periculum debere ad mandatorem pertinere. Idtori eius.Si mandauero exigendam pecuniam, deinde uoluntatem mutauero, an sit mandati actio u
Abbreviated transcription (Latin):
pcio h̾ebo mãdati actionem de pco
recuꝑado. S et si detuo p̾cio ipendõ
cum aliqua bona fide adeptoemroiᷤ
erit ccͣria madati actio autsitem
mẽptam nolis reciꝑe similimodo
et siqd aliud madaius et midsũp¬
ñtm ex mora ẽẽ ad mictẽdas. umm
iudicẽ estimare debe siexegit a
debitore suo ꝗs et soluit cum uber¬
uerit. ¶S et si reumusuri nõ tele¬
uainit. ip̃i au et usure absunt uel
siminorib releuauit ip̃e aũ ma¬
ioribꝰ fenus accepitait fidemsu¬
am libar ñ dubito debe eum man¬
dati iudicio et usuras ꝯseqet ure
nouidex arbitrabitur. ¶ Dedipe¬
cumam ut crelitori meo ex soluas
nofecistis prabis mͥ usuras quocu
et ame cclitor pecuma debita cum
usuris recepturꝰ sit. et ita ymp se.¬
iius adriano de mostraci repst¬
¶ Si adolesces luximosus mandrit
hi ut ꝓmetrice fidemibeas. idꝙt u
scies madatũ susceꝑis. nbebis

Expanded text:
nem de pretio reciperando: sed et si tuo pretio, impendero tamen aliquid bona fide ad emptionem rei, erit contraria mandati actio: aut si rem emptam nolis recipere: simili modo et si quid aliud mandaveris et in id sumpnon tantum ex mora esse admittendas, uerum iudicem aestimare debere, si exegit a debitore suo quis et soluit, cum uberuit. sed et si reum usuris non releuauit, ipsi autem et usurae absunt, uel si minoribus releuauit, ipse autem maioribus faenus accepit, ut fidem suam liberaret, non dubito debere eum mandati iudicio et usuras consequi. eno iudex arbitrabitur.Dedi tibi pecuniam, ut creditori meo exsoluas: non fecisti: praestabis mihi usuras, quo casu et a me creditor pecuniam debitam cum usuris recepturus sit: et ita imperator Seuerus Hadriano Demonstrati rescribsit.Si adulescens luxuriosus mandet tibi, ut pro meretrice fideiubeas, idque tu sciens mandatum susceperis
Abbreviated transcription (Latin):
temadati actõem.qr extinctum
emãdatũ finita uolũtate ꝙ simã¬
teractam ꝙ recepisti debitor li¬
babr. ¶Idem marcell. scribit si
ut post mortem sibi monumẽtũ
fiert ꝗs madaint. h̃rs eius potit
madati age : Illumuo ꝗ mãda¬
cum suscepit si sua pecunia fec̃.
puto madati age si nõ ita enmã¬
datũ ẽ ut sua pecunia facet mo¬
num̃tum potiit .n. age etiamcũ
oo madauit. ut sibi pecumãda¬
nt ad faciendũ maxime suam

Expanded text:
actionem, quia extinctum est mandatum finita voluntate. quod si manexactamque recepisti, debitor liberabitur. Idem Marcellus scribit, si, ut post mortem sibi monumentum fieret, quis mandavit, heres eius poterit mandati agere. illum vero qui mandatum suscepit, si sua pecunia fecit, puto agere mandati, si non ita ei mandatum est, ut sua pecunia faceret monumentum. potuit enim agere etiam cum eo qui mandavit, ut sibi pecuniam daret, ad faciendum, maxime si
Abbreviated transcription (Latin):
di fidenissori remisit actionem mãdati
eum nõ actu. marcell. au̾fatetur. siꝗᷤ
donatu fidenssori ꝓ eo solint c̃clitori.
h̾re fideussorem mandati actionem.
plane inqt si filiusfanił. uelẜuus fu¬
it fidenissore⁊ ꝓhiis soluo donaturus
eiᷤmãdati pr̃em uel dñm nõ acturos ħ
ideo qr nõ pr̃i donatum uoluit ꝗ sol¬
uit plane siẜuus fideussorsoluit. dñm
madati actur. ¶ Idem marcellꝰ ibidẽ
ait si filius fa. nõ uissu pr̃is fideilisẜit. ces¬

Expanded text:
mandati eum non acturum. Marcellus autem fatetur, si quis donaturus fideiussori pro eo solverit creditori, habere fideiussorem mandati actionem. Plane, inquit, si filius familias vel servus fuit fideiussor et pro his solvero donaturus eis, mandati patrem vel dominum non acturos, hoc ideo, quia non patri donatum voluit. Plane si servus fideiussor solverit, dominum mandati acturum idem Marcellus ibidem ait. Si filius familias non iussu p
Abbreviated transcription (Latin):
rit si patronus predium qemerat ꝓ
quo pͥcubessem michiex soluatus¬
ẜit libto suo tradiut ille residuũ
repete. et ait si mãd atũ suscepit m¬
micio lib̾cus nõ donatũ accepit cẽ¬
rio uid̾o posse eum p̾ciumꝙ deduc¬

Expanded text:
ronus praedium quod emerat, pro quo pretii bessem exsolverat, iusserit liberto suo tradi, ut ille residuum repetere. et ait, si mandatum suscepit initio libertus, non donatum accepit, contrario iudicio posse eum pretium re
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ ius cuule primus ꝯstituit.t
gallus balbus lucillus sextus pa¬
piriꝰ gnius inuencius exqb gallũ
maxime auctoritatis apd̃ ppłm fu¬
isse ẜuius dicit. om̃s tñ bu asuio
supplicio nominãtur. alioqn ꝑseco¬
rum scripta ñ talia extant ut ea õs¬
homines appetãt. ¶Demq nec
uersantur õmo scripta eoꝵ inter
manꝰ hominũ s ẜ uius libros suoᷤᷤ
ꝯpleuit ꝓcuiꝰ scriptura ip̃or quoq
memoria hetur. ¶Serinus au̾
sulpicius cum incais oranclis
primũ locũ aut ꝓc̾to post marcũ

Expanded text:
t Gallus, Balbus Lucilius, Sextus Papirius, Gaius Iuventius: ex quibus Gallum maximae auctoritatis apud populum fuisse Servius dicit. omnes tamen hi a Servio Sulpicio nominantur: alioquin per se eorum scripta non talia exstant, ut ea omnes uersantur omnino scripta eorum inter manus hominum, sed Seruius libros suos compleuit, pro cuius scriptura ipsorum quoque memoria habetur.Seruius ‹autem Sulpicius› cum in causis orandis primum locum aut pro certo post Marcum
Abbreviated transcription (Latin):
extat illius liber ꝗ ĩ scribitur triꝑ¬
tita ꝗ liber ueluti cunabula uiris
ta. p̃posita uũgitur int̾ pretat᷑o.¬
¶ Deinde sb̾texitur legis actio eiꝰde¬
cius deẽe tres alii libri referũtur qͦs
tũ ꝗdam negant eiusdẽ ẽẽ hos sec¬
tatus ad aliq est cato. Denide
uuazcus cato princeps porcie fa¬
milie cuius libriertant. s ⁊ pluri¬
mi filui eius exqͥb cet̾i oriuntur.¬
¶Post hos fiint publius muciꝰ ⁊ bru¬
tus ⁊ iimiliꝰ ꝗ fundauerũt ius ci¬
uile. ex hus publius mucius ⁊ .x.
libellos reliꝗd. brutus .uii. mani¬
liꝰ tres ⁊ extant uoluĩa ĩscripta in¬
manilu monumenta. ⁊ illi duo
ꝯsulares funt. brutus pretorius
publiꝰ aut mucius ⁊ pontifex ma¬
xinꝰ fcus. Abhuis ꝓfecti sũt publi
ruptilius. rufus ꝗrome ꝯsul ⁊ asye
ꝓcosul fuit. ¶ Paul. uirgineus et
qntus tybero ille frodicus panse
auditor ꝗ ⁊ ip̃e ꝯsul ⁊̃ sextus pom

Expanded text:
tat illius liber qui inscribitur 'tripertita', qui liber ueluti cunabula iuris aeposita iungitur interpretatio, deinde subtexitur legis actio. eiusdem esse tres alii libri referuntur, quo‹s› tamen quidam negant eiusdem esse: hos sectatus ad aliquid est Cato. deinde Marcus Cato princeps Porciae familiae, cuius et libri exstant: sed plurimi filii eius, ex quibus ceteri oriuntur.Post hos fuerunt Publius Mucius et ‹B›rutus et Manilius, qui fundauerunt ius ciuile. ex his Publius Mucius etiam decem libellos reliquit, Brutus septem, Manilius tres: et extant uolumina scripta Manilii monumenta. illi duo consulares fuerunt, Brutus praetorius, Publius autem Mucius etiam pontifex maximus.Ab his profecti sunt Publius Rutilius Rufus, qui Romae consul et Asiae proconsul fuit Paulus Uerginius et Quintus Tubero ille stoicus Pansae auditor, qui et ipse consul. etiam
Abbreviated transcription (Latin):
publice domꝰ in sac uia data ẽ ex
quo facilius ꝯsulipossit. ¶Deiñ
tessere posite una pacis alta bel¬
li arbitrio sibidato utram uellec
referret romam utrãꝙ sustulit.
⁊ ait hec kartagmenses pet̾e debe
utrã mallent acc̾iꝑe. ¶ Post hũc
fuit tiberius cormicamꝰ ut dixi
supra ꝗ primꝰ dfiteri cepit cuius

Expanded text:
publice domus in sacra uia data est, publice domus in sacra uia data est, quo facilius consuli posset. deinde tesserae positae una pacis altera belli, arbitrio sibi dato, utram uellet referret Romam, utramque sustulit et ait Carthaginienses petere debere, utram mallent accipere. Post hos fuit Tiberius Coruncanius, ut dixi, qui primus profiteri coepit: cuius
Abbreviated transcription (Latin):
tate uira reddebant. ¶Iurisci¬
uilis scienciam plurimi ⁊ma¬
ximi uiri ꝓfessi sunt. s qeoꝵ ma¬
xime ĩdignatõnis apd̾ ꝓpłm ro¬
manũ fuerint eoꝵ ĩ presencia mẽ¬
tio hnda est ut appeat aqͥb ⁊ a¬
camu. ꝓfessũ neminem traditꝰ.
¶Ceti aut ad huc uł in latenti
ius cuule retiñe cogitabant so¬
lumꝙ ꝯsultatorib uaccare po¬
cius quamdre uolentib se pres¬
tabant fuit aũt ĩprimis ꝑitis
publius papyrius ꝗieges regias
muñ ꝯtulit ad hoc apius claudiꝰ
ius maximũ ꝯsilium in .xii. ta.
scribendis fuit. ¶ Post hunc a¬
pius claudius enisdem geñs
maxima scĩam Bint hic centima¬
nus appellatus est. et apiam iu¬
amstrauit. et aquã claudiam
ĩduxit. et de pyrro ĩurbe nõ reci¬
piẽdo suĩam tulit. hunc ⁊̃ acto¬
nes scripsisse traditũ est primũ
deusurpatonib ꝗ lib̾ ñ extat.
post hũc hoc nomine cognominat
est. ¶ Sanis cipio nasita ꝗ obti¬
mus asenatu appellatus ẽ. curã

Expanded text:
itate iura reddebant.Iuris ciuilis scientiam plurimi et maximi uiri professi sunt: sed qui eorum maximae dignationis apud populum Romanum fuerunt, eorum in praesentia mentio hce professum neminem traditur: ceteri autem ad hunc uel in latenti ius ciuile retinere cogitabant solumque consultatoribus uacare potius quam discere uolentibus se praestabant.Fuit autem in primis peritus Publius Papirius, qui leges regias in unum contulit. ab hoc Appius Claudius ius maximum consilium in duodecim tabulis scribendis fuit. post hunc Appius Claudius eiusdem generis maximam scientiam habuit: hic Centemmanus appellatus est, Appiam uiam strauit et aquam Claudiam induxit et de Pyrrho in urbe non recipiendo sententiam tulit: hunc etiam actiones scripsisse traditum est primum de usurpationibus, qui liber non exstat: post hunc hoc nomine cognominatus est.Gaius Scipio Nasica, qui optimus a senatu appellatus est: cui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
etiam fructuaru eo nomine he¬
bit actionem qnͣtifructuaruĩ
tfuiss nõcessasse hrdemlicet usꝰ
gomeius g̾ens reficiat negor
gest̾. actionem adu̾sus fructu¬
arium b̾t. tamet si sibi infutur
hrs ꝓspiceret s sipatus fint re¬
cede ab usufructu fructuarius
duamẽtiam si intempestiue ce¬
sa sit. infructu esse ꝯstat. sicuto¬
lea mmatura lecta.Item fenu
nio et mucio h̃rdibõ usustr. le¬
gatus sit. ego ĩꝑtem semꝓnnqͣ
drantem ĩꝑtem mucu alteꝵ q̃¬
drantem hebo. tu item in utriꝰ

Expanded text:
etiam fructuarii eo nomine habebit actionem, quanti fructuarii interfuisset non cessasse heredem, licet usus gotium eius gerens reficiat, negotiorum gestorum actionem aduersus fructuarium habet, tametsi sibi in futurum heres prospiceret. sed si paratus sit recedere ab usu fructu fructuarius, duam, etiamsi intempestiue caesa sit, in fructu esse constat, sicut olea immatura lecta, item faenum nio et Mucio heredibus usus fructus legatus sit, ego in partem Sempronii quadrantem, in partem Mucii alterum quadrantem habebo, tu item in utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
Imercedem insule accessu ¶Aboł.¬
ram ẽẽ emptori dcmẽ qnti insula loca¬
taẽ tm̃ emptori p̾stetur paul ĩmo si m¬
sulã totam eo noĩe locau̾is et amplioris
cluctor locau̾it et inuendenda ĩsula
nicedem emptori accessuram eẽ dix̾is
hic accedit ꝙ tibi tocius insule uluctor
debebit᷑. ¶Sienim fundũ uendidisti.

Expanded text:
mercedem insulae accessuram esse emptori dictum est, quanti insula locata est, tantum emptori praestetur.Paulus: ‹i›mmo si insulam totam uno nomine locaueris et amplioris conductor locauerit et in uendenda insula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit.Si
Abbreviated transcription (Latin):
u̾rditate deducture si eã nonat¬
tingartur. Simuli modo si mu¬
tuam pecumam accepit quasi
diues ẽẽceꝑit. si tñꝓignorires
u̾rditarias dederit indend̃ an
uł sic attingatur ħ̾rditas.ꝙ ẽ
difficile cum ip̃e sit obligatus.
¶Adeo aũt ꝗ locupletior fcũs

Expanded text:
ditate deducturum, si eam non attigit. Simili modo et si mutuam pecuniam accepit, quasi diues se deceperit. Si tamen pignori res hereditarias dedit, uidendum, an uel sic attingatur hereditas: quod est difficile, cum ipse sit obligatus. Adeo autem qui locupletior factus
Abbreviated transcription (Latin):
gulis insolidum assignauerũt
quesitum est anunus qsq corũ
debitore sibi ad dictoros ãce ĩso¬
lutõne ꝓsolido pignus subeo
nomine obligat᷑ uend̾e possit

Expanded text:
ngulis in solidum adsignauerunt. quaesitum est, an unusquisque eorum, debitore sibi addicto cessante in solutione, pro sol‹i›do pignus sub eo nomine obligatum uendere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
absentes  defendi posse placuit. S ħ
ita demum si ꝓpru sint E ui N amsia¬
liem presentes ẽẽ oportetaut sidu¬
bitatur utre ꝓpri sint analiem qd
ita puto accipiend̾ ut si ꝯstet uł bo¬
na fide ei ẜuire etiam absentes pos

Expanded text:
absentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint servi: nam si alieni, praesentes esse oportet, aut si dubitetur, utrum proprii sint an alieni. quod ita puto accipiendum, ut si constet vel bona fide servire, etiam absentes pos
Abbreviated transcription (Latin):
siꝗs facultatem restituendi nõ h̾at licet
possideat. tñ ad exibend̾ nõ teneb̾r si infu
ga ẜuus sit. ad hoc plane solum teneb̾
ut caueat se exibituꝵ si ĩpotestatem eius
ꝑuen̾it. S et si nõsit infuga ꝑmifit aut̃
ei ubi uelit morari. Idemerit dicendum
aut ꝑegre a te missus sit uel ĩpreclus tu¬
eno uel sigillum candelabro uendica¬
ri nõ potest. s excludatur ad exibend̾ a
agi potest. aliter atq intignoꝰ iũxtto e¬
eclib est dequo neq ad exibend agi po¬
test. Qui a lex .xii.ta. solui uetaret s acto
ne detigno in uncto ex eadem lege in

Expanded text:
si quis facultatem restituendi non habeat, licet si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebituga seruus sit: ad hoc plane solum tenebitur, ut caueat se exhibiturum, si in potestatem eius peruenerit. sed et si non sit in fuga, permiseris autem ei ubi uelit morari, idem erit dicendum, aut peregre a te missus sit, uel in praediis tueno uel sigillum candelabro uindicari non potest, sed ut excludatur, ad exhibendum agi potest: aliter atque in tigno iuncto aedibus, de quo nec ad exhibendum agi potest, ne de tigno iuncto ex eadem lege in
Abbreviated transcription (Latin):
rumcausa ĩposẜone sit. S et eum q usus
fix. nommerem teneat qmͣiuis nec hic i¬
utiq possideat. ¶Inde uis. querit qͣtenuᷤ
hos oporteat exibe et ait priorem qdemi¬
sic deb̾e exibe̾ rem ut actor posẜonem h̾at
is autemcum quo agitur rei ẜuandecã
auctoreum possideat. is ũocum quo age¬
turutatur. truatur sic Item uil. scribit ẽp¬
torem ꝗruta cesa uenditori nõ restituit
ad exibend tem̃. ĩ quantum ilitem iura¬
uero. S ibi adiecit siemptor possideat an
dolo fecit quominus possidet. ¶Item̃
celsus scribit. St̾cus qd marea mea ꝯges
sisti ꝑ ad exibend̾ actionem posse te dseq̃ ut
tollas sic tñut totum tollas. Ceteꝵ alia
non posse. ¶Si ratis sit delata ui flumĩs
magrealtius posse eum dueniri adexibẽ
dunitaxat dampno anet de pret̾ito domi¬
no agricauend sit et ait etiam de pret̾ito
caĩnoport̾e. S et si deruma aliqd ĩtuam
aream uel incuas edes decidet teneb̾is a¬
an adexibend licet nõ possideas. ¶Item

Expanded text:
rum causa in possessione sit, sed et eum, qui usus fructus nomine rem teneat, quamuis nec hic utique possideat. inde Iulianus quaerit, quatenus hos oporteat exhibere: et ait priorem quidem sic, ut actor possessionem habeat, is autem cum quo agetur rei seruandae causa actor rem possideat, is cum quo agetur utatur fruatur. Idem Iulianus scribit emptorem, qui ruta caesa non restituit, ad exhibendum teneri in quantum in litem iurauero: sed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus possideat. Item Celsusisti, per ad exhibendum actionem posse te consequi ut tollas, sic tamen ut totum tollas: ceterum alias non posse.Sed et si ratis delata sit ui fluminis in agrum alterius, posse eum conueniri ad exhibedumtaxat damno an et de praeterito domino agri cauendum sit, et ait etiam de praeterito caueri oportere.Sed et si de ruina aliquid in tuam aream uel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas.Item
Abbreviated transcription (Latin):
Pe religiosis ad hent religiosa
unt. et id cirto lapides meclia¬
Uatipostqmͣ remoti sunt uen¬
dicaripossunt ꝑ infcm̃ autem
actionem petitoriextra ordine
sb̾uenitur. utis ꝗ hoc fecit resti¬
tuere eos ꝯpellaturss si aliem
sine uoluntate domimi ĩ eclifi¬
cati fuerint ⁊ nõdum destruc¬
to monim̃to in hoc detracti

Expanded text:
e religiosis adhaerent, religiosa sunt et idcirco nec lapides inaedificati postquam remoti sunt vindicari possunt: in factum autem actione petitori extra ordinem subvenitur, ut is, qui hoc fecit, restituere eos compellatur. sed si alieni sine voluntate domini inaedificati fuerint et nondum functo
Abbreviated transcription (Latin):
ipetitorio iudiciõ utitur
ne frustra exꝑiatur reqrere
debet.an is cum quo institu¬
at actionem posẜor sit. uł dolo
desut posside. qui ĩrem ꝯuenit
etiamculpe nomine ꝯdemp¬
natur culpe autem reus ẽ pos

Expanded text:
petitorio iudicio utitur, ne frustra experiatur, requirere debet, an is, cum quo instituat actionem, possessor sit vel dolo desiit possidere. Qui in rem convenitur, etiam culpae nomine condemnatur. culpae autem r
Abbreviated transcription (Latin):
xii. Efimulierem que mt̾cedes
fundumpignori dedit. qm̃ins
acͤͣlitore distractum posse m
uendidisse uidetur. Upm̃.
liorem ꝯd̾dem attulit recedat᷑
abemptone post allatam ꝯdo¬
nem iam nõ potest inrem acto
uti.S ⁊ si cunidiem ad iectus su
fũdus añqm̃ adiectio sit fc̃
utimrem actione potest post¬
ea non pot̾it. ¶Si euus michi
ul filiusfa. fũdum uendident
et tradiderit. h̃ns lib̾am peculi
ad ministrationem. ĩ rem acto
utipoto. s ⁊ si domini uolunta¬
te iremtradid̾it. Idemerit dñ¬
dum. ꝙ̃ ad̾m cum ꝓcurator uo¬
luntate domini uendiclit ĩrem

Expanded text:
 mulierem, quae intercedens fundum pignori dedit, quamuis a creditore distractum posse inuendidisse uidetur. 41 Ulpliorem condicionem attulerit, recedatur ab emptione, post allatam condicionem iam non potest in rem actione uti. sed et si cui in diem addictus sit fundus, antequam adiectio sit facta, uti in rem actione potest: postea non poterit. Si seruus mihi uel filius familias fundum uendidit et tradidit habens liberam peculii administrationem, in rem actione uti potero. sed et si domini uoluntate domini rem tradat, idem erit dicendum: quemadmodum cum procurator uoluntate domini uendidit uel
Abbreviated transcription (Latin):
sitextorium prita quod mdu¬
xerit picturasq corrade neit
nichil laturus insint officiat
finge eam ꝑsonam ẽẽ dommi
quẽ receptum fũdum moxie¬
ditum it nisi recidat qnͣtumo
ma ꝑte rettli oportere diximus
eo declucto tunc ꝯdempnadꝰ¬

Expanded text:
si tectorium puta, quod induxeris, picturasque corradere velis, nihil laturus nisi ut officias. finge eam personam esse domini, quae receptum fundum mox venditura sit: nisi reddit, quantum prima parte reddi oportere diximus, eo deducto tu condemna
Abbreviated transcription (Latin):
N fundo alieno quem ĩprudẽs
lem̾as eclificasti.aut ꝯseruisti
deindeeuinatur. bonus inder
nane ex ꝑsonis causis qr ꝯsti¬
tueti ffinge dominimmieadem fa¬
ture fuisse ⁊ recldat ĩpensas ut
tudum recipiat. usꝙ eodum¬
taxat quopciosior fcũs ẽ et su
plus precio fundi accessitso¬
lumi ꝙ impensũest. finge enĩ¬
laribo⁊ sepulcris auitis caren¬
d̾ hat sufficit tibi ꝑmicti tolle
exhus reb quepossis ita ne
detior sit fundus qm̃ si mimi¬
cio nõ foret edificatum. Con¬

Expanded text:
n fundo alieno, quem imprudens emeras, aedificasti aut conseruisti, deinde euincitur: bonus iudex uarie ex personis causisque constituet. finge et dominum eadem facturum fuisse: reddatfundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosior factus est, et si plus pretio fundi accessit, solum quod impensum est. finge pauplaribus sepulchris avitis carendum habeat: sufficit tibi permitti tollere ex his rebus quae possis, dum ita ne deterior sit fundus, quam si initio no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptotediti eectu doteretis en¬
tur mopendio coheiedis esse qu
debitoieuatur non opertet uide¬
licet ut cours quihonus ens i¬
en suscepit officio udicis lega¬
tum ꝯsequatur. Et uer est pxe
mii aliud testator edixit. ¶de
scribit. qd̾ uniex cou̾r dib sati

Expanded text:
dote data electa dote retinentur, in compendio, coheredis esse, qui debito leuatur, non oportet, uidelicet ut coheres, qui onus aeris alien‹i› suscepit, officio iudicis legatum consequatur. et uerum est hoc, nisi aliud testator edixit. Idem scribit, quod uni ex coheredibus st
Abbreviated transcription (Latin):
ra et hoñaeris alien ꝓmodo possessi¬
onum distribuit nõ udi simplicem
donationems pocius subpremi iudi¬
cu dunsionem papimã. ait Planẽ
mqt si creditores cos ꝓportionibus
hrditarus ꝯueniant᷑. et unus placi¬
ta non det. recte posse cumeo p̾scriptꝰ
ũbis agiquasi certa lege ꝑmucatõ¬
nem fecerint .s. siomnes res dunsesi
sint. Camilie bercisde iucdicio ampli¬
us quam semel agi non potest nisu
causa cognita.Quod siquedanto
res in diuise relicte sunt ꝯmunidun¬
dundo iudicio agi potest. ¶Papini.
ait sium exhrdib honuseris e alie¬
ni iniungatur citra sp̃em legatiof¬
fitio iudicis familie hercisꝰ de cognos¬
centis susciꝑeeum id honus oport̾e
s non ultra dodrantem portionis.
sue ut quadrantem illibatum b̾at
indempnes igitur cobrdes suos p̾s¬
tare cauebit. Idem scribit et si filius
pat̾ eiꝯ sentit obligntus est et ꝓ ꝑte
heres scriptus ẽ. hoc quoq de bere p̾¬
ciꝑe. qr et boc pr̃is es alienum fiit.

Expanded text:
ra aeris alieni pro modo possessionum distribuit, non videri simplicem donationem, sed potius supremi iudicii divisionem Papinianus ait. plane, inquit, si creditores eos pro portionibus hereditariis conveniant et unus placita detrectet, posse cum eo praescriptis verbis agi, quasi certa lege permutationem fecerint, scilicet si omnes res divisae sint. Familiae erciscundae iudicium amplius quam semel agi non potest nisi causa cognita: quod si quaedam res indiuisae relictae sunt, communi diuidundo de his agi potest. Papinianus ait, si uni ex heredibus onus aeris alieni iniungatur citra spficio iudicis familiae erciscundae cognoscentis suscipere eum id oportere, sed non ultra dodrantem portionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igitur coheredes suos praestare cauebit. Idem scribit et si filius ei consentit, reliquatus est et heres scriptus est, hoc quoque debere praecipere, quia et hoc patris aes alienum fuit:
Abbreviated transcription (Latin):
getur mortuumẽẽ omnib filus be¬
reclib institutis et quesitum est a
Anhis filius qd̾ meani rem impen¬
disset familie hercisde iudicio ꝯseꝗt᷑
eiq rendisse nulla actione idem ꝯse¬
q̃ posse. quod m̾ito displicet debet ita¬
q hoc in familie hercisꝰde iudicium
uenire. ¶Item papm̃. scribit. si mar.¬
tus alteꝵ ex brdibo honus dotis sol¬
uende que instipulationemuenit. sꝰ¬
cipe iuissit. et mulier aduersus utreq
dirigat dotis petitionem cohrdem es¬
se defendendum ab eo ꝗsusciꝑe honꝰ¬

Expanded text:
etur, mortuum esse omnibus filiis heredibus institutis, et quaesitum esse, an is filius, quod in eam rem impendisset, familiae erciscundae consequatur: eique respondisse nulla actione idem consequi posse. quod merito displicet. debet itaque hoc in familiae erciscundae iudicium uenire. Item Papinianus scribit, si maritus alterum ex heredibus onus dotis soluendae, quae in stipulationem uenit, suscipere iussit et mulier aduersus utrumque dirigat dotis petitionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere on
Abbreviated transcription (Latin):
s si midem tempus dcurrant.
ltem si alterius sponsa alteri
ipta sit ex sña elicti punit᷑
¶Cum aũt fcm̃ notetur.etia
sicum ea qs fecit nupcias uel
s̃ponsalia ꝯstitint. quã uel uxo¬
rem ducere nõ potest. uł fas
nõ est. erit notatus. ¶ Ex cõ
net. multũ int̾ est nic̃a que
agebatur an ca̾ cognita ali¬
qd̃ ꝓnnciatum sit. An qͥdam
extrmsecus sint elocuta. nam
exhug ĩ fumia nõ irrogatur.

Expanded text:
 id‹em› tempus concurrant. Item si alteri sponsa, alteri nupta sit, ex sententia edicti punitur. Cum autem factum notetur, etiam si cum ea quis nuptias uel sponsalia constituat, quam uxorem ducere uel non potest ‹uel› fa‹s› non est, ernet, multum interest, in causa quae agebatur causa cognita aliquid pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non inrogatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uid ergo si nõ ducere passus¬
est. s post ea qm duxit ratum
uit tale et postea scit. ñ notabi¬
tur. pretor enim ad micium
nupciarũ se retulit. ¶Siqs a¬
lic no nommne bina sponsalia.¬
nõ notatur nisi eius nomine
ꝯstituat qm̃ qm ue ĩ potestate
haberet. Certe ꝗfiliũ uel filiam
ꝯstituere patitur. quodam mͦi
ip̃c uidetur dstituisse. ¶Qd aic
pretor codemtemꝑe non mci¬
um sponsalioꝵ eque eodem tem

Expanded text:
uid ergo si non ducere si‹t› passus, sed posteaquam duxit ratum uit talem esse, postea scit? non notabitur: praetor enim ad initium nuptiarum se rettulit. Si quis alieno nomine bina sponsalnon constituat, quem quamve in potestate haberet: certe qui filium vel filiam constituere patitur, quodammodo ipse videtur constituisse. Quod ait praetor "eodem tempore", non initium sponsaliorum eodem t
Abbreviated transcription (Latin):
tus actone nequa solutus ob id
ꝙ dies eius exierit cum absens nõ
defenderetur. quam clausulam
pretor mẜuit ut quẽ ad modum
sucturritur supra scriptis uł supͣ¬
dictis ꝑsonis necapiantur ita ⁊
adu̾sus ip̃as succurritur necapi¬
ant. et erit notandum ꝙ plus p̃¬
tor expresẜit cum adu̾sus eos res¬
tituit. quamcum ip̃is subuenit
Nam bic nõ captas ꝑsonas enu¬
m̾auit adu̾sus quas subuent.
ut supra.s id adiecit clausulam
qua omnes absentes ꝗ nõ defen¬
duntur ꝯplexus ẽ. ¶hec au res¬
titutio locumb̃t. siue ꝑse siue ꝑsb̾¬
iectas ꝑsonas sibi usu acꝗsierũt¬
ita si nemo eorum defensor erat.
sor eqssimumerat subuemiriseo
pocius ꝙ eorumꝗdem non defẽ¬
duntur. in Siꝗdem latitent pre¬
tor exedicto polliceti ĩ bona eoꝵ
mict̾e ut si res exeg̾it etiam dis¬
trahantur si u̾o nõ latitent li
nõ defendantur ĩbona tm̃ mic¬
ti. ¶Defencdi autem non solum¬
is uidetur cuius se defensor ĩg̾it

Expanded text:
tus, actioneve qua solutus ob id, quod dies eius exierit, cum absens non defenderetur. "quam clausulam praetor inseruit, ut quemadmodum succurrit supra scriptis personis, ne capiantur, ita et aduersus ipsas succurrit, ne capiant. Et erit notandum, quod plus praetor expressit, cum aduersus eos restituit, quam cum ipsis ‹s›ubuenit: nam hic non certas personas enumerauit aduersus quas subuenit, ut supra, sed adiecit clausulam, qua omnes qui absentes non defenduntur complexus est. Haec autem restitutio locum habet, siue per se siue per subiectas ita, si nemo eorum erat defensor. sor, aequissimum erat subveniri, eo potius, quod eorum qui non defenduntur, si quidem latitent, praetor ex edicto pollicetur in bona eorum mittere, ut si res exegtrahantur, si uero non latitent, licet non defendantur, in bona tantum mitti. Defendi autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit
Abbreviated transcription (Latin):
so testõ pr̃is alt exlib̾is exh̾rda¬
tis ageret. qr retisso testõ alt̾ quo¬
q ad successionem ab intestato
uocatur ⁊ ideo unu̾sam brdito¬
tem nõ recte uendicass. ¶Hic
offõsum iudicatur test̾i ficõe
h̾uisse defunctus ñcclitur nõ
idem ꝓband̾ est si b̾rde ñ rentẽ¬

Expanded text:
stamento patris alter ex liberis exheredatis ageret, quia rescisso testamento alter quoque ad successionem ab intestato uocatur, et ideo uniuersam hereditatem non recte uindicasset: hic officiosum iudicatur, testamenti factionem habuisse defunctus non creditur. non idem probandum est, si herede non re
Abbreviated transcription (Latin):
id ẜuatur. ¶Cum sequestro recte aget
acceptum cum detrim̃toeipiret sic
depontum quoꝙ eodie quo depoiti
actum sit ꝑiculo eius ãpquẽ depoitũ
fu̾it e. si iuidicu accipiendi tꝑr potuit

Expanded text:
uatur.Cum sequestre recte agetur acceptum cum detrimento rei periret, sic depositum quoque eo die, quo depositi actum sit, periculo eius apud quem depositum fuerit est, si iudicii accipiendi tempore potuit
Abbreviated transcription (Latin):
simaior ꝑs adierit restituendam rem p̾
tariaꝵ intelligend cautela ydonea reidẽ¬
da. ¶ Sũi autẽ cum ip̃o ap̃ quẽ depõĩtũ
ẽ actum fu̾it siue cumb̾rde eius et suana¬
turares ante rem iudicatam inc̾cid̾it uł¬
uti si ho mortuus fuit. iab et cassius ab¬
solui debe eum cum quo actum ẽ dix̾unt.
qequũ erat naturalẽ int̾itum adacto¬
remꝑtin̾entiq cum int̾tura eet ea res
et si restituta esset actor. Hoł.

Expanded text:
si maior pars adierit, restituendam rem pratariarum intellegendam: cautela idonea reddenda.Siue autem cum ipso apud quem deposita est actum fuerit siue cum herede eius et sua natura res ante rem iudicatam interciderit, ueluti si homo mortuus fuerit, Sabinus et Cassius absolui debere eum cum quo actum est dixerunt, quia aequum esset naturalem interitum ad actorem pertinere, utique cum interitura esset ea res et si restituta esset actori.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ ncciũ usũ argentarioꝵ exutilitate pu.
receptum ẽ. plane sumptus cã ꝗ ncciot
noꝵ calculus subici solet. PAul.¬
to ꝓꝑte ñ ago m̾ito qr estimatio refer¬
tur addolum ꝙ ĩsolid̾ ip̃e heres ad misit.
ẽ ẜuo rectissime redlit ex bona fide nec
ꝯuemt enĩbone fidei ab negare id ꝙ ꝗs
acceꝑit. s debebit redde ei a quo accepit
sittñ sisme doloma. omia retidat. hoc eut
nec culpe ꝗdem suspitio sitdeniq sabb.
hec explicuit addendo nec ulla causa i¬
t̾uenit qͣre putari possit dĩ rectli nol¬
le. hoc ita et dꝑotuit suspicari iusta .s. reo¬
potest bona enin fides exigitur m̃ tm̃ a
ut si remanẽti ĩ ẜuicute fuit solutum
sictia si ĩmanumisso uel alienato ex

Expanded text:
ium usum argentariorum ex utilitate publica receptum est. plane sumptus causa, qui nenorum calculus subpro parte non ago: merito, quia aestimatio refertur ad dolum, quem in solidum ipse heres admisit. est seruo rectissime reddet ex bona fide: nec enim conuenit bonae fidei abnegare id quod quis accepit, sed debebit reddere ei a quo accepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc est, ut nec culpae quidem suspicio sit. denique Sabinus hoc explicuit addendo: 'nec ulla causa interuenit, quare putare possit dominum reddi nolle'. hoc ita est, si potuit suspicari, iusta scilicet ratiopotest: bona enim fides exigitur. non tantum autem si remanenti in seruitute fuerit solutum, sed etiam si manumisso uel alien
Abbreviated transcription (Latin):
masya debiti tuerit ut rome reddatur
uidetur id actu ut ñ ĩpensaenis id fiat
apꝙ depoitum sit.ẜ eius ꝗ deposuit. n¬
¶ Depõĩtum eo loco restitui d inquo
smñ dolo ma. eius ẽ ap ꝙ depositũ ẽ ubi
uo depositum ẽ nichil int̾ est eadẽ dũ¬

Expanded text:
Asia depositum fuerit, ut Romae reddatur, uidetur id actum, ut non inpensa eius id fiat apud quem depositum sit, sed eius qui deposuit.Depositum eo loco restitui debet, in quo sine dolo malo eius est, apud quem depositum est: ubi uero depositum est, nihil interest. eadem d