comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le filio Sparta a sparto filio foronei uocata.
qͥ fuit filiꝰ iachi. lpam eẽ spartã. quã ⁊ lace¬
demoniã ciuitatẽ. atq inde lacedemonios
spartanos dici. Achaia ab acheo constructa
Delops qͥ apud argos regnauit. peloponensẽ
urbem condidit. Eecrops. in insula rodos ro¬
dũ edificauit. Carpatus coum. eostifonis fuiꝰ
pafum. angeus ligurgi filiꝰ samũ. Darcdanꝰ
aũt conlidit dardaniã. Thessalonicã thes¬
salus greci filiꝰ edificauit in qua ⁊ regnauit.
Brundusiũ construxert̃ greci. Brundisiũ
aũt dictũ est grece. qͦd brunda caput cerui di¬
cat᷑. Sic est enĩ ut cornua uideant᷑ ⁊ caput. ⁊¬
lingua. in positione ip̃ius ciuitatis. In italia
aũt a iano iauicłm. a saturno sat᷑ma atq la¬
ciũ conditũ. eo qͦd ibi fugiens latuisset. cogno¬
minatũ. Au hercłẽ in campania ponpeiã qui
uictor ex hispania pompã boũ diuerat. ẜne¬

Expanded text:
lae filio. Sparta ab Sparto filio Phoronei vocata, lae filio. Sparta ab Sparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedaemonios Spartanos dici. Achaia ab Achaeo constructa: Pelops, qui apud Argos regnavit, Peloponnensem urbem condidit: Cecrops in insula Rhodo Rhodum aedificavit: Carpathus Coum: Aeos Typhonis filius Paphum: Angeus Lycurgi filius Samum: Dardanus autem condidit Dardaniam: Thessalonicam Thessalus Graeci filius aedificavit, in qua etiam et regnavit. Brundisium construxerunt Graeci: Brundisium autem dictum est Graece quod brunda caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatum. Ab Hercule in Campania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. Aene
Abbreviated transcription (Latin):
tũ patet uit̾ adriaticũ mare ⁊ ppontidẽ uł
qͦd sit receptaculũ terre maris q copus. Unde
⁊ eam constantinꝰ aptissimã condẽ udicauit.
ut receptacł̾m sibi terre maris q fieret. Unde
⁊ nunc romani imꝑii sedes. ⁊ tociꝰ est caput
orientis. sic̃ ⁊ roma occidentis. s̃ pirus cuiitas
tracie. condita est a pirro ⁊ cognomunata.
Athenas in ellacla eetrops condidit. ⁊ ex suo
noĩe cccͦpiam nominauit. Hanc fisionides
qͥ in grecia tertiꝰ pt cetͦpen regnauit. minerue
sacrauit. ⁊ noĩ ciuitati athenas dedit. Nam
greci inuentͥcem multarũ artiũ asserunt.
qͥa ⁊ litt̾e ⁊ artes diu̾soꝵ studioꝵ. ⁊ ip̃a phylo¬
sophia ueliti templũ athenas habuerunt.
Coruithum in achaia conclidit coruithus
orestis filius. Hanc greci coriitheã uocant
hoc est administrationẽ rei publice. Thebas
boetie cathinus ueniens a fenicib conclidit.
thebis egyptus pͥus ab eo constructis. Mice

Expanded text:
tum patet inter Adriaticum mare et Propontidem, vel tum patet inter Adriaticum mare et Propontidem, vel quod sit receptaculum terrae marisque copiis. Unde et eam Constantinus aptissimam condere iudicavit, ut et receptaculum sibi terra marique fieret. Unde et nunc Romani imperii sedes et totius caput est orientis, sicut et Roma occidentis. Epirum civitas Thraciae condita est a Pyrrho et cognominata. Athenas in Hellade Cecrops condidit, et ex suo nomine Cecropiam nominavit. Hanc Amphictyon, idem qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, Minervae sacravit et nomen civitati Athenas dedit; nam Graeci inventricem multarum artium asserunt, quia et litterae et artes diversorum studiorum et ipsa philosophia veluti templum Athenas habuerunt. Corinthum in Achaia condidit Corinthus Orestis filius. Hanc Graeci Corintheam vocant, hoc est administrationem reipublicae. Thebas Boeotiae Cadmus veniens a Phoenicibus condidit, Thebis Aegyptiis prius ab eo constructis. Mycen
Abbreviated transcription (Latin):
seus edificauit. de qua cuuitate fuit paułꝰ apls.
Natus iuqͥt tarso cilicie. Quicdã etrã locus in¬
die. tarsis uocat᷑. Seleuciam isaurie condiait
seleucus. qui ⁊ antiochiam. Ilus aũt apollins
filiꝰ. in frigia iliũ condidit. Anazones. ephesũ
inasia construxert̃. Thestus uͦ sinirnã constru¬
xit que omero pocte patͥa extitit. ⁊ uocata sinir¬
na. qͦd eiꝰ ampos ermꝰ fluuiꝰ secat. Dioscortã colcoꝵ
urbem. aifiatus ⁊ circiꝰ aurige castoris ⁊ pollu¬
cis fabricaueit̃. ex eoꝵ noĩe eã cognominantes.
Nam castor ⁊ pollus grece dioscori appellatt.
Nichomedia a nichomede rege bithime edi¬
ficata est. Stchina conclita a fenice. que pͥ¬
mũ mirandina uocabat᷑. Constantinopolĩ
urbem trachie constantinꝰ ex noĩe suo con¬
stituit. solã rome meritis ⁊ potentia adiqua¬
tam. Hauc conditã pͥmũ a pausania rege
spartanoꝵ. & uocatam bizantiũ. uł qͦd tau¬

Expanded text:
erseus aedificavit. De qua civitate fuit Paulus apostolus: erseus aedificavit. De qua civitate fuit Paulus apostolus: Natus, inquit, Tharso Ciliciae. Quidam etiam locus Indiae Tharsis vocatur. 38. Seleuciam Isauriae condidit Seleucus, qui et Antiochiam. Ilus autem Apollinis filius in Phrygia Ilium condidit. Amazones Ephesum in Asia construxerunt. 39. Theseus vero Smyrnam construxit, quae Homero poetae patria extitit; et vocata Smyrna quod eius campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et Pollux Graece Διόσκουροι appellantur. Nicomedia a Nicomedo rege Bithyniae aedificata est. Bithynia condita a Phoenice, quae primum Mariandyna vocabatur. Constantinopolim urbem Thraciae Constantinus ex nomine suo instituit, solam Romae meritis et potentia adaequatam. Hanc conditam primum a Pausania rege Spartanorum, et vocatam Byzantium, vel quod tan
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstimiusq ad presens tempus uestigia erroris
ostendunt. Tanis metͦpolis egypti. uͥ pharao
fuit.⁊ moyses cuncta signa fecit. que i erodo
scribuut᷑. Hane construrisse ꝑhibent᷑ titaies .i.
urbs egypti que latine int̾pretat᷑ ciuitas solis.
sic̃ septuaginta int̾pretes arbitrant᷑. Ẽdificata÷
aũt a filiis isrł in qua putifares sacerdos fuit
cuꝰ memunt iexechiel. Urbem algxandriam
condidit alexancder magnus. cuiꝰ ⁊ nom̃ deturz.
Hans enĩ iclem in terimnis africe ⁊ egypti con¬
stituit. ⁊ caput ẽẽ regionis egypti iussit. Inter¬
iadet aũt inter egyptũ ⁊ mare. qͣi claustrum
importuosa. Hec. s̃ urbs egypti. ptea uersa in
alerancriã. Thebas egyptias condidit cathinꝰ
que uit̾ egyptias urbes. num̃o portarũ nobili¬
bes habent᷑. ad quas conmertia arabes undig
subuehunt. Huic regio egypti thebaicta di¬
Cesaream capadocie
Tarsum cilicie. danais ples ꝑ¬

Expanded text:
pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Tanis metropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut septuaginta interpretes arbitrantur. Aedificata est autem a filiis Israel, in qua Petephres sacerdos fuit, cuius meminit Ezechiel. Urbem Alexandriam condidit Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Hanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituit, et caput esse regionis Aegypti iussit. Interiacet autem inter Aegyptum et mare, quasi cimportuosa. Haec est urbs Aegypti Noo, postea versa in Alexandriam. 35. Thebas Aegyptias condidit Cadmus, quae inter Aegyptias urbes numero portarum nobiliores habentur, ad quas commercia Arabes undique subvehunt. Hinc regio Aegypti Thebais diCaesaream Cappadociae . . . . Tarsum Ciliciae Danaes proles P
Abbreviated transcription (Latin):
lebtim. alias ꝙ urbes in ora marituna conli¬
derunt. lp̃i thebas in boetiam duce cathino. ip̃i
ptreno in ultima orbis tenctentes: urbem in oce¬
auo construerunt. eam q liugua sua gades
nominauert̃. Nam mos erat antiqus fencum
gentes multas simul mercandi causa a domo psi¬
cisci. ⁊ cũ incolarũ animos cõmertio rerũ. his aute
incognitarũ sibi conciliassent. loca que conden¬
dis urbib idonea uidebaut᷑ caꝑe. Ex his ꝑfecta⁊
dido. in litus afriee urbem condidit. ⁊ cartadam
nominauit. qͦd fenicũ lingua xxpͥmt ciuitatẽ
nouã. Mox sermone uerso cartago est dicta.
Hanc scipio deleuit. que aũt minc est: ptea a
romanis condita est. Cartago aut̃ antea birsa.
pͦt tirus dicta est. deinde cartago. Menfim
cuutatẽ egypti edificauit epafus iouis filius.
cũ in sccla egypto regnaret. Hec est urbs ubi
carta nascit᷑. uͥ etiam optum mathematici fue¬
runt. Naui hanc urbẽ magicis artib deditã

Expanded text:
Leptim aliasque urbes in ora maritima condiLeptim aliasque urbes in ora maritima condiderunt. Ipsi Thebas in Boeotia duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis multis simul mercandi causa a domo proficisci, et cum incolarum animos conmercio rerum his ante incognitarum sibi conciliassent, loca quae condendis urbibus idonea videbantur capere. Ex his profecta et Dido in litus Africae urbem condidit, et Carthadam nominavit; quod Phoenica lingua exprimit civitatem novam; mox sermone verso Carthago est dicta: hanc Scipio delevit. Quae autem nunc est, postea a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post Tyrus dicta est, deinde Carthago. Memphin civitatem Aegypti aedificavit Epaphus Iovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus deditam
Abbreviated transcription (Latin):
cata ex uno amco abrahe. Samariã a qͦ om̃is
regio que cura eami fuit nom̃ accepit. senuache¬
rib rex assirioꝵ construxit. uocauit q sama¬
riam .i. custodem. Quia quando isrł transtulit.
medos ibi custodes constituit. Hanc obsidione
captam. antiochus solo coequauit. Quam
pꝰtea herodes a funcdam̃itis instaurans. ii hono¬
rem augustam augusti. i. sabastiam greco
sermone uocauit. Ibi siti st̃ heliseus ⁊ abdias
baptista ioh̃s. Tiberiadem uͦ herodes alius in
uidea in noĩe tyberii cesaris conlidit. Tirus
urbs fenicũ condita a fenicib fuit. Hec est
ciuitas ex qua aurũ regi salomoni deferebat᷑.
in qua obtima purpura tinguit᷑. unde ⁊ti
ria dr̃ nobił purpura fenices a rubro ꝓfecti
mari. siclonẽ urbẽ opulentissimã dondiacĩ.
quã a piscium copia sidon appellauerunt
Nam piscem fenices. sidon uocant. Ip̃i etiam
tirum in syria. ip̃i uticam in africa. ipponeni

Expanded text:
cata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis cata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyrioriam, id est, custodiam, quia quando Israel transtulit, Medos ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans, in honorem Augusti, Augustam, id est, Sebastiam Graeco sermone vocavit. Ibi siti sunt Elisaeus et Abdias in Iudaea in nomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur; in qua optima purpura tinguitur: unde et Tyria dicitur nobilis purpura. Phoenices a Rubro profecti mare Sidonem urbem opulentissimam condiderunt, quam a piscium copia Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices 'sidon' vocant. Ipsi etiam Tyrum in Syria, ipsi Uticam in Africa, Hipponem,
Abbreviated transcription (Latin):
polis ciuitas samaritanoꝵ. Scchel urbem
samarie conclider̃t rebusei. que pͥus uocabat᷑
luza. Sed pꝰtqͣm dormiens ibi iacob udit
scalam initentẽ celo ⁊ dixit. uere hic domus
dĩ est ⁊ porta celi. Hac ex causa nom̃ locus acce¬
pit bethel .i. domus dĩ. Quando aũt ibi a rero¬
boam uituli aurei fabricati fẽ. uocata ẽ betha¬
uen .i. domus idoli. que antea uocabat᷑ domus
dĩ. Bethlem uicda ciuitas dauid. que mundi
genuit saluatorẽ. a iebuseis condita fcrt᷑. ⁊ uo¬
cata pͥnũ eufrata. Quando aũt ibi iacos peco¬
ra sua pauit. eidem loco bethieem nom̃ quoctã
uaticio futuri imposuit. qͦd douiꝰ panis int̾¬
pretat᷑. ꝓpter cum panẽ qͥ ibi de elo descendit.
Eu̾ron ciuitas uidee que qͦnlam uocabatur
arbe. condita ẽ. a gigantib ante septẽ annos
qͣm ab eis tanis urbs egypti concieret᷑. lp̃a est
arbe a numero ita uocata. qͦd ibi tres patͥarche
sepulti suit. ⁊ quartꝰ adam. lp̃a & maubre. uo¬

Expanded text:
polis, civitas Samaritanorum. 22. Bethel urbem Samariae condiderunt Jebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Jacob vidit scalam innitentem coelo, et dixit: Vere hic domus Dei est, et porta coeli; hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est, domus Dei. Quando autem ibi ab Jeroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est, domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. 23. Bethlehem Juda, civitas David, quae mundi genuit Salvatorem, a Jebusaeis condita fertur, et vocata primum Ephrata. Quando autem Jacob ibi pecora sua pavit, eidem loco Bethlehem nomen, quodam vaticinio futuri, imposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de caelo descendit. Chebron civitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vo
Abbreviated transcription (Latin):
passus pedes .uͦ. ꝑtica passus duos .i. pedes.xͣ.
Pertica aũt a portando dicta. qͣiͣ portica. Om̃s
eñ precedentes mensure in corꝑe ft̃. ut palmꝰ
pes. passus. ⁊ reliqͣ. Sola ꝑtica portat᷑. Est enĩ
decẽ pedũ ad instar calami in erechiele templũ
mensurantis. Actus minimꝰ e latitudine pe¬
Climata qͦq undiq uersũ. pedes ht̃ .lx. iͥta.¬

Expanded text:
passus pedes quinque: pertica passus duos, id est, passus pedes quinque: pertica passus duos, id est, pedes decem, a portando dicta, quasi portica. Omnes autem precedentes mensure in corpore sunt, ut palmus, pes, passus et reliqua; sola pertica portatur. Est enim decem pedum ad instar calami in Ezechiele templum mensurantis. Actus minimus, est latitudine pemata quoque undique versum pedes habet LX.
Abbreviated transcription (Latin):
ca ab arcendo uocata. fines enĩ agri custodit
eos q adiri ꝓhibet. Trifiniũ dictũ. eo qͦs tͥum¬
fines possessionũ astringit. Hinc ⁊ qͣdrisim¬
um. qͦo .iiͦii. reliqui luites angustiores. ⁊ int̾
se distant imparib int̾uallis ⁊ nominib de¬
signatis. De coensuris agroruoi.xx.¬
EngURa est qͥcqͥd pondere. capaci¬
tate. longitudine. altitudine. lati¬
tudine. animo ꝙ finit᷑. Maiores itaq orbem
in ꝑtib. partes in ꝓuinciis. ꝓuincias in regio¬
nib. regiones in locis. loca in t̾ritoruis. t̾ritoria
in agris. agros in centuruis. centurias in iuge¬
rib. iugera in climatib. deinde climata in
actus. ꝑticas. passus. gradus. cubitos. pedes.
palmos. uncias. ⁊ digitos diuisert̃. Tanta eñĩ
fuit eoꝵ sollercia. Digitꝰ est pars minuna a¬
grestiũ mensurarũ. Inde uncia. habens di
gitos tres. Palmꝰ aũt .iiiͦiͦ. digitos ht̃. pes sedec̃i.

Expanded text:
ca ab arcendo vocata: fines enim agri custodit ca ab arcendo vocata: fines enim agri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui limites angustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatis. De mensuris agrorum . Mensura est quidquid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine, animoque finitur. Maiores itaque orbem in partibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. gitos tres; palmus autem quatuor digitos habet, pes sedecim,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ sit paratus. nec magnũ laborẽ culture
desideret. Prata aũt ẽẽ. que secari possunt. Pa¬
ludes dictẽ a pale pastorali dea. qͦd palcã.i. pa
bula nittͥant ium̃toꝵ. De finib agroꝵ.xi
ues dicti. eo qͦd agri funiculis sint
diuisi. Mensurarũ eiũ linee in t̾raꝵ
Partitione tendunt᷑. ut dim̃sionis equalitas
deneat᷑. Limites appellati. antiquo uerbo trans¬
uersi. Nam tͣnsuersa omĩa antiqͥ lima dice
Hinc ⁊ limus uocabulũ accepit. Cingulum
qͦ serui publice cingebant᷑. oblica purpura.
Termini dicti. qͦd t̾re m̃suras distingt̃. atq de¬
clarant. His enĩ testimonia finiũ intelligunt᷑.
est. Nam sine dubio. celũ uertit᷑ a septentͥo¬
nali orbe. Decumanꝰ e̾ qͥ ab oriente in occiden¬
tem ꝑ tͣnsuersũ dirigit᷑. qͥ ꝓ eo qͦd formas .xͭ.
faciat decumanꝰ est appellatus. Ager enim
bis diuisus figurã denarii numeri efficit. Ar¬

Expanded text:
protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorali dea, quod paleam, id est pabula, nutriant iumentorum. De finibus agrorum nes dicti eo quod agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima dicebHinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur,est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat decumanus est appellatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
uacat. nouandarũ sibi uiriũ causa Noualia
enĩ semel cũ fructu erunt ⁊ stmel uacua.
Squalidus ager. qͣi excolidus. qͦd iam a cul¬
tura grierit. sic̃ exconsul qͦd a consulatu dis¬
cesserit. Uliginosus ager est semꝑ uiudus.
Nam humidꝰ dr̃ qͥ aliqͣndo siccat᷑. Iligo enĩ
humor terre est naturalis. ab ea nunqͣm re¬
cedens. Subsiciua ft̃ ꝓpͥe que sittor de ma¬
teria p̾cidens. qi suꝑuacura abicit. Inde ⁊ sub¬
siciua agri. qͦs in ꝑtica agri diuisos recusant.
qiͣ steriles uł palustres. Item subsicuia. que
in diuisura agri ñ efficiunt centuriã .i. iuge¬
ra ducenta. Area d̃r tabularũ equalitas. Dicta
aũt area a planicie atq equalitate. Unde ⁊
ara. Alii aream uocatã dicunt. qͦd ꝓ trituran¬
dis frugib eradat᷑. uł qͦd ñ tͥtureut᷑ in ea: nisi
arida. Pratum est cuiꝰ feni copia arm̃ta tuent᷑.
Cui ueceres romani nom̃ indidert̃. ab eo qͦd

Expanded text:
vacat novandarum sibi virium causa. Novalia vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
perant. ut prede noie habebant. Om̃is aũ
ager ut uarro docet. quadrifariã diuidit᷑.
Aut enĩ aruus est ager .i. sationalis. aut con¬
situs .i. aptus arborib. aut pascuus. qͥ herbis
tantũ ⁊ animalib uacat. aut froreus qͦ ft̃
horti apily congruentes ⁊ florib. qͦd cẽ uirgi¬
lius in qͣtuor libris georgicoꝵ secutus est. Ru¬
ra ueteres incultos agros dicebant .i. siluas ⁊
pascua. agrũ uͦ qͥ colebat᷑. Nam rus est qͦ mel.
qͦ lac. qͦ pecus haberi potest. Unde ⁊ rusticus
nõiat᷑. Hec agrestiũ pͥma ⁊ ociosa felicitas. Se¬
lictus est: ad pascendũ cõmuntt̾ uicinis. Al¬
luinus ager est quẽ paulatĩ fluuiꝰ in agrũ
reddit. Arcifinius ager dictꝰ est. qͥa certis line¬
arũ mensuris ñ continet᷑. s arcet᷑ finis ciꝰ ob¬
iectu fluminũ. montiũ. arboꝵ. Unde ⁊ in
his agris nichil subsiciuoꝵ int̾uenit. Noua¬
lis ager est pͥmũ ꝓscissus. siue qͥ alt̾nis annis

Expanded text:
perant, ut praedae nomine, habebant. Omnis autem perant, ut praedae nomine, habebant. Omnis autem ager ut Varro docet quadrifarie dividitur: aut arvus est ager, id est, sationalis; aut consitus, id est, aptus arboribus; aut pascualis, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est. Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Selictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊radios declinandos siue ut uide uł hoĩes
uł bestiolas que insidiari solent. uatis fru¬
gib abigant. Hanc rustici cãpãnnã uocant.
qͦd unũ tantũ capiat. Tescua qͥdam putant
ẽẽ tuguria. qͥdam loca p̾rupta ⁊ asꝑa. Maga¬
lia. eclifitia numidarũ agrestiũ. oblonga
in curius laterib tecta. qͣi naiũ ariie ft̃
siue rotuncla in modũ furnoꝵ. E magalia
dicta qͣi magaria. Quia magar punici no¬
uam uillam dicunt. una littera cõmittata
ł ꝓR. magaria tuguria. Dde Agris .xiii.
aeR latine appellari t̃r. eo qͦd in eo a¬
gat᷑ aliqͥd. Alii agrum ex greco nõiari
manifestiꝰ credunt. unde ⁊ uilla grece cora¬
gros dr. Uilla a uallo .i. aggere terre nuncu¬
pata. qͦd ꝓ limite constitui solet. Possessiones
st̃ agri late patentes. publici pͥuatiq qͦs ini¬
cio ñ mancipatione. s qͥsq ut potuit occu¬
gendũ est. fundus dictꝰ qͦd eo fundat᷑ uł sta¬

Expanded text:
et radios declinandos, sive ut inde vel homines et radios declinandos, sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiare solent natis frugibus, abigant. Hunc rustici capannam vocant, quod unum tantum capiat. Tescua quidam putant esse tuguria, quidam loca praerupta et aspera. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et magalia dicta quasi magaria, quia 'magar' Punici novam villam dicunt, una littera commutata L pro R, magalia, magaria. § 13 De agris. Ager Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occu. Fundus dictus quod eo fundatur vel sta
Abbreviated transcription (Latin):
comedere d̃r. Mausolea ft̃ stpulchra seu mo¬
num̃ta regũ. a mausoleo rege egyptioꝵ dicta
slam eo defuncto. uxor eiꝰ mire magnitudi¬
nis ⁊ pulchritudinis extruxit sepulchrum.
utantũ ut usq hodie om̃ia monum̃ta
p̾ciosa. ex noĩe eiꝰ mausolea nuncupent᷑. Pͥi¬
ranudes did genus sepulchroꝵ. qͣdratũ ⁊
fastigiatũ ultra om̃em exxelsitatẽ que fierima¬
nu possit. Uncde ⁊ m̃suram umbrarũ egresse
nullã habere umbrã dicunt᷑. Cali enĩ edifi¬
cio surgiuit. ut a lato ucipiant.⁊ in angusto
fiuant᷑. siẽ ignis. Pir enĩ dr ignis. Hos egiptꝰ
ht̃. Apud maiores eñ potentes aut sub mon¬
tib aut in moutib sepeliebant᷑. Inde tractum
est ut suꝑ cacdauera aut piramides fierent
palis atq uirgutis. arundinib ꝙ
contertum. quib possent hoĩes tucri a ui
frigoris ⁊ caloris inuiria. Tuguriũ casula
est. quã faciunt sibi custodes uinearũ ad te¬
gimen sui. qͣi teguriũ. siue ꝓpter ardorẽ sols

Expanded text:
comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finiantur sicut ignis; πῦρ enim dicitur ignis. Hos Aegyptus habet. Apud maiores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur. Inde tractum est ut super cadavera aut pyramides fierent, palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris iniuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis
Abbreviated transcription (Latin):
quadriuie. Ambit᷑ ut̾ uicinoꝵ edifitia.
locus duoꝵ ꝑedũ ⁊ semipedis. ad cucũeun¬
di facultatẽ relictꝰ. ⁊ ab ambulando dictus.
Orbita uestigiũ carri. ab orbe rote dicta. Por¬
ioactus. qͦ pecus agi solet. Cluiosũ. iter fle¬
xuosũ. Uestigia ft̃ pedũ signa. pͥmis plan¬
tis expressa. uocata qͦd his iue p̾currentiũ

Expanded text:
quadriviae. Ambitus inter vicinorum aedificia quadriviae. Ambitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus, quo pecus agi solet. Clivosum iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis expressa, vocata quod his viae praecurrentium
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. quã hystorici uiã militarẽ dicunt. ut
qualis sepe iue deprensus in aggere serpens.
Iter uł itus ẽ uia qͣ iri ab hoĩe qͣquauersum
potest. Iter aũt ⁊ itiner. diu̾sam significations
habent. Iter enĩ locus transitu facilis. Unde
⁊ appellamꝰ aditum. Itiner aũt e̾̃ itus longe
ue. ⁊ ip̃e labor ambulandi. ut qͦ uelis ꝑuem¬
as. Sem.. ita itiueris dimidiũ est. a semi itu¬
dicta. Semita aũt hominũ t̃. callis feraꝵ ⁊ pe¬
cudũ. Callis ẽ iter pecudũ iit̾ montes angu¬
stũ ⁊ tritũ. a callo pedũ uocatũ. siue a callo
pecudũ preduratũ. Tramites ft̃ transu̾sain
agris itinera. siue recta uia. dicti qͦd tͣnsinit¬
tant. Diuortia st̃ flexꝰ uiarũ. hoc ẽ uie in di¬
u̾sa tendentes. Item diuerticła ft̃ hoc e̾ di
uerse ac diueise semite siue uie transu̾se q̃
st̃ altere uie Siuiũ qͥa duplex est uia. Com¬
peta. qͥa plures in ea cõpetunt uie. qͣi tͥiue.

Expanded text:
dicta, quam historici viam militarem dicunt, ut: dicta, quam historici viam militarem dicunt, ut: Qualis saepe viae deprensus in aggere serpens. Iter vel itus est via, qua iri ab homine quaquaversum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim est locus transitu facilis, unde et appellamus itum. Itiner autem itus est longae viae, et ipse labor ambulandi, ut quo velis pervenias. Semita itidicta. Semita autem hominum est, calles ferarum et pecudum. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive a callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicta quod transmittat. Divortia sunt flexus viarum, hoc est viae in diversa tenersae ac divisae viae, sive semitae transversae quae sunt a latere viae. Bivium, quia duplex est via. Conpeta, quia plures in ea conpetunt viae, quasi triviae,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ q eo spacio det̾minasse. qͦd ip̃e sub uuo
spũ confecisset. ac ꝓũi stadiũ appellasset. qͦd in
fine respirasset. suul q stecisset. Uia est qua
potest ire uehicłm. ⁊ uia dicta a uehicłoꝵ incur¬
su. Nam duos actus capit ꝓpt̾ euntiũ ⁊ uemi¬
entiũ uehicłoꝵ uod occuriũ. Om̃is aũt uia.
aut publica est. aut pͥuata. Publica est que
in solo publico est. que int̾ actus popło patit.
Hec aũt ad mare aut õppicla ꝑtinet. Priua¬
ta est. que uicino municipio data est. Strata¬
est dicta qͦi pedib uulgi trita. lucretiꝰ. Stra¬
ta iam uulgi pedib detrita uiarũ. Ip̃a est¬
⁊ delapidata .i. lapidib strata. Primmi aũ
peni dicunt᷑ lapidib uas strauiisse. Pt̾ea
romani eas ꝑ om̃em pene orbem disposuec̃c̃
ꝓpt̾ rectitudinẽ itinerũ. ⁊ ne plebs ẽẽt ociosa.
Agger est media strate eminentia. coaggera¬
tis lapidib. Strata ab aggere .i. coaceruatiõe

Expanded text:
eumque eo spatio determinasse, quod ipse sub uno eumque eo spatio determinasse, quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse, quod in fine respirasset, simulque stetisset. 4. Via est qua potest ire vehiculum, et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit propter euntium et venientium vehiculorum occursum. 5. Omnis autem via, aut publica est, aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter actus populo patet. Haec aut ad mare, aut ad oppida pertinet. Privata est, quae vicino municipio data est. 6. Strata dicta, quasi vulgi pedibus trita. Lucretius: Strataque jam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et delapidata, id est, lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse, 243 postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt propter rectitudinem itinerum, et ne plebs esset otiosa. 7. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
.Cxx. ita.cxr. Dcer hunc betici arapennẽ
dicunt. ab arando scił. Actus duplieatꝰ ugerũ
facit. ab eo qͦd est iunctũ iugeri nom̃ accepit.
Iugerũ aũt constat longitudine peclũ ducentoꝵ¬
Actum ꝓuincie betice rustici. agrũ tiocant. Por¬
longitudine. defimunt ita .xxx.uU.
Sed porca est qͦd in arando extat. qͦd defossum
est. lira galli candetũ appellant. in areis urba¬
nis spaciũ centũ peclũ. qͣi centeũ. In agrestib
miliariũ facit. qͥ constat qͥnq milia pecib
Centuria aũt ager est. ducentoꝵ iugerĩ. ꝙͥ
apd̾ antiqͦs a centũ iugerib uocabat᷑. Seõ
pt̾ea duplicata est: nom̃ ꝙ pͥstinũ retinuit. In
numero enĩ centurie multiplicate st̃. nom̃
mutare ñ potuer̃t. De itiner
ENSURaC uiarũ. nos miliatia dici¬
mus. greci stadia. galli leuuas. e¬
U̾ milia leuua fiunit᷑ passily mille qͥngentis.
Stadiũ octaua pars milliarii est. constans pas
sibe.Cxxu. Hunc pͥmũ herculẽ statuisse dic̃t̃.

Expanded text:
. fig.. Hunc Baetici arapennem dicunt, ab arando scilicet. Actus duplicatus iugerum facit; ab eo quod est iunctum iugeri nomen accepit. Iugerum autem constat longitudine pedum ducentoActum provincie Betice rustici agrum longitudine definiunt seq. fig.. Sed porca est quod in arando extat; quod defossum est, lira. Galli candetum appellant in areis urbanis spatium centum pedum, quasi centetum. In agrestibusmiliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria autem ager est ducentorum iugerum, qui apud antiquos a centum iugeribus vocabatur, sed postea duplicata est nomenque pristinum retinuit. In numero enim centuriae multiplicatae sunt, nomen mutare non potuerunt. De itineribus . Mensuras viarum nos miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aequinque milia. Leuga finitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars miliarii est, constans pasibus CXXV. Hoc primum Herculem statuisse dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ arbores erilunt in altũ. fauces st̃ acditus
angustoꝵ locor ut̾ duos montes. loca an¬
gusta ⁊ breuia. dicta a faucũ similitudine
qi foces. Confrages. loca in qua undiq uenti
ft̃ loca situ asꝑa. Unde ⁊ scabies dr̃. a corꝑis
asꝑitate. Lustra. obscura latibula ferarum.
⁊ lupoꝵ cubilia ft̃. Unde ⁊ lupanaria lustra
dicuit᷑. ꝑ contrariũ uidelicet qͥa parũ illu¬
strant᷑. Lucus est locus densis arborib sept᷑.
solo lucem detrahens. Potest ⁊ a collucendo
crebris luminib dici. que ibi ꝓpter renigio¬
uem gentiliũ cultũ q fiebant. Peserta uo¬
cata qͥa ñ serunt᷑. ⁊ idõ qi deseriuit᷑. ut st̃ io

Expanded text:
ubi arbores exiliunt in altum. Fauces sunt aditus ubi arbores exiliunt in altum. Fauces sunt aditus angustorum locorum inter arduos montes, loca angusta et brevia, dicta a faucium similitudine, quasi foces. Confrages loca in qua undique venti sunt loca situ aspera. Unde et scabies dicitur, a corporis asperitate. Lustra obscura latibula ferarum et luporum cubilia sunt. Unde et lupanaria lustra dicuntur, per contrarium videlicet, quia parum inlustrantur. Lucus est locus densis arboribus septus, solo lucem detrahens. Potest et a conlucendo crebris luminibus dici, quae ibi propter religionem gentilium cultumque fiebant. Deserta vocata quia non seruntur et i
Abbreviated transcription (Latin):
astra sustentare uidet᷑. Alpes aũt ꝓprie
montes gallie sunt. de quib uirgilius.
Aerias alpes. Et dicendo aerias. uerbũ ex¬
pressit a uerbo. Nam galloꝵ lingua alpes¬
montes alti uocant᷑. He ft̃ enĩ que italie
muroꝵ erhibent uicem. Colles sunt pre¬
minentiora iuga montiũ. qͣi colla. luga
aut̃ montiũ ex es appeulata et̃. qͦd ppinqta¬
te sui uingant᷑. Tunulus est mons breiuis.
qͣi tumens dellus. Item tumulus. terra
congesta. uͥ nulla memoria est. Uaues st̃
humilia loca. qͣi uulsa. hinc ⁊ conualles.
depressa loca terrarũ int̾ montes. Campus
est terrarũ planicies. Dictus aut̃ cãpus
qͦd breuis sit pedil nec erectus ut mons.
s patens. ⁊ sꝑacio suo porrectus ⁊ iacens. Cñ
⁊ grece pecdion dr̃. Sũpsit aut̃ nom̃ ex gre¬
ca ethimologia. Cami eñ greci breue dicuñ.
Solum aut̃ est om̃e qͦd sustinet. a soliditate
trahit᷑ q solũ. Saltus sc̃ uasta ⁊ siluest̾a loca.

Expanded text:
astra sustentare videtur. 18. Alpes autem proprie astra sustentare videtur. 18. Alpes autem proprie montes Galliae sunt, de quibus Virgilius: Aerias Alpes. Et dicendo aerias; verbum expressit a verbo. Nam Gallomontes alti vocantur. Haec sunt enim quae Italiae murorum exhibent vicem. Colles sunt praeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantur. Tumulus est mons brevis, quasi tumens tellus. Item tumulus terra congesta, ubi nulla memoria est. Valles sunt humilia loca, quasi vulsa. Hinc et convalles depressa loca terrarum inter monteest terrarum planities. Dictus autem campus, quod brevis sit pedibus, nec erectus ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et jacens. Unde et Graece pedion dicitur. Sumpsit autem nomen ex Graeca etymologia. Camai enim Graece breve dicunt. Solum est omne quod sustinet, a soliditate trahiturque solum. Saltus sunt vasta et silvestria loca,
Abbreviated transcription (Latin):
ris. ⁊usq ad mare decluctas. Que spelun¬
e recipientes in se fluctus uentũ creant. qͥ
agitatus ignem gignit ex sulphure. uncde
sit qͦd uidet᷑ incendiũ. Pirmeus. ⁊ ip̃e a cre¬
bris fulminũ ignib nuncupat᷑. si rece enĩ
ignis piros uocat᷑. Iste est qͥ int̾ galliã atq
hispaniã. qͣiͣ de industria munim̃tũ int̾ia¬
at. Solarius a singłaritate dr̃ qͦd om̃ib
hyspanie montib solus altior uideat᷑. siue
qͦd oriente sole ante radius in eo qmͣ ip̃e cer¬
nat᷑. Calpes mons in ultimis finib oceam.
qͥ dirunit europam ab africa. quẽ achlan¬
fr̃ ꝓmechei fuit. ⁊ rex africe. a qͦ astrologie
artem pͥus dicunt excogitatã. Ideo ꝙ tuctꝰ
E sustinuisse celũ. Ob eruditionẽ gͥ discipli¬
ne ⁊ scientiã celi nom̃ eiꝰ in montẽ africe diri
uatũ est. qͥ nunc athlas cognominat᷑. qui
ꝓter altitucdinẽ suam qͣi celi machinã atꝙ

Expanded text:
ris et usque ad mare deductas, quae spelunris et usque ad mare deductas, quae speluncae recipientes in se fluctus ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure; unde est quod videtur incendium. Pyrenaeus et ipse a crebris fulminum ignibus nuncupatus; Graece enim ignis πῦρ vocatur. Iste est qui inter Galliam atque Hispaniam quasi de industria munimentum interiacet. Solurius a singularitate dicitur, quod omnibus Hispaniae montibus solus altior videatur sive quod oriente sole ante radius eius quam ipse cernatur. Calpes mons in ultimis finibus Oceani, qui dirimit Europam ab Africa, quem Athlanfrater Promethei fuit et rex Africae, a quo astrologiae artem prius dicunt excogitatam; ideoque dictus est sustinuisse caelum. Ob eruditionem igitur disciplinae et scientiam caeli nomen eius ivatum est, qui nunc Atlas cognominatur, qui propter altitudinem suam, quasi coeli machinam atque
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ololampus .i. qͣi elum. Hic mons macedo¬
niam diuidit a trachia. Athos mons macedo¬
salie iuxta boctiam. qͥ gemino uertice est
crectus in celum. Hic in duo findit᷑ uiga cir¬
ra ⁊ uisa. Uncde ⁊ nuncupatꝰ. eo qͦd in singu¬
lis iugis colebant᷑ apollo ⁊ liber. Hec iuga
a duob frĩb citeron ⁊ elicon appellant᷑.
Nam elicon dictus ab elicone fr̃e cicero¬
nis. Item eerauni fẽ montes epiri. a cre¬
bris dicti fulminib si rece eñ fulm̃ cera¬
unos dr̃. Appeniunꝰ mons appellat᷑. qͣi al¬
pes penice. qͥa aunibal ueniens ad ttaliam
easdem alpes aꝑuit. Unde ⁊ uugiliꝰ. Alpes
immitcit aꝑtas. Has em̃ aninbal pt᷑ bella
hispanie accto rupit. Iuuenalis. fit montẽ
rupit accto. s unde loca ip̃a que ruꝑit ap¬
peimine alpes uocant᷑. Mons echua. erigne
⁊ sulphure dictus. unde ⁊ gehenua. Constat
aut hunc ab ea parte qua eurus ⁊ afri¬
cus flant. habere speluncas plenas sulphu¬

Expanded text:
quasi Ololampus, id est quasi caelum. Hic mons Macedoquasi Ololampus, id est quasi caelum. Hic mons Macedoniam dividit a Thracia. Athos mons Macedosaliae iuxta Boeotiam, qui gemino vertice est erectus in caelum. Hic in duo finditur iuga: Cyrrham et Nissam; unde et nuncupatus; eo quod in singulis iugis colebantur Apollo et Liber. Haec iuga a duobus fratribus Cithaeron et Helicon appellantur. Nam Helicon dictus ab Helicone fratre Cythaeronis. Item Ceraunii sunt montes Epiri, a crebris dicti fulminibus. Graece enim fulmeur. 13. Apenninus mons appellatus, quasi Alpes Paeninae, quia Hannibal veniens ad Italiam easdem Alpes aperuit, unde et Virgilius: Alpes immittet apertas. Has enim Hannibal post bella Hispaniae aceto rupit. Juvenalis: Et montem rupit aceto. Et inde loca ipsa, quae rupit, Appenninae Alpes vocantur. Mons Aethna ex igne et sulphure dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab ea parte, qua Eurus vel Africus flat, habere speluncas plenas sulphu
Abbreviated transcription (Latin):
caucasus ab india usq ad taurũ porrectus. ꝓ
ꝓpter niuiũ candorẽ mmniũ. caucasus nuncu¬
pat᷑. Nam orientali lingua caucasũ significat
cancdidũ .i. iuib densissimis candidantẽ. Unde
& cum seiche qui eidem monti uingunt᷑ croaica¬
sim uocauert᷑. Casim enĩ apd̃ eos candor suit
nixdr̃. Mons taurus. a plerisq idem uocat᷑¬
ligit᷑. cuiꝰ ea pars que est suꝑ eũ ad orientalem
plagam respiciens. antilibanꝰ appellat᷑.i. contra
libauũ. Ararath mons arintuis. in quo archã
hystoriẽ pt diluuũ seclisse testant᷑. Uncte iusq
hodie ibidem lignoꝵ eiꝰ uident᷑ uestigia. Acro¬
eraumi montes ꝓpter altitudinẽ ⁊ fulminũ
portis caspus usq ad fontem tigridis fluuii
lperborei montes scichie dicti qͦd supra .i. ultra
eos flat bortas. Riphei montes in capite geria¬
nie ft̃. a ꝑpetuo uentoꝵ flatu nominati. Nam
Nubes excessit olimpus. Dictus aũt oumpus

Expanded text:
Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus, pro Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus, pro pro nivium candore Caucasus nuncupatur. Nam orientali lingua 'caucasum' significat candidum, id est nivibus densissimis candicantem. Unde et eum Scythae, qui eidem monti iunguntur, Croacasim vocaverunt. 'Casim' enim apud eos candor sive nix dicitur. Mons Taurus a plerisque idem vocatur etligitur. Cuius ea pars, quae est super eum ad orientalem plagam respiciens, Antilibanus appellatur, id est contra Libanum. Ararat mons Armeniae, in quo arcam historici post diluvium sedisse testantur. Unde et usque hodie ibidem lignorum eius videntur vestigia. Acroceraunii montes propter altitudinem et fulminum portis Caspiis usque ad fontem Tigridis fluvii. Hyperborei montes Scythiae, dicti quod supra, id est ultra, eos flat Boreas. Riphaei montes in capite Germaniae sunt, a perpetuo ventorum flatu nominati; nam  Lucan. 2, 271: Nubes excessit Olympus. Dictus autem Olympus
Abbreviated transcription (Latin):
abscessum. ⁊ inde contra troiam cũ silencio
uenit. qͦd dr̃ sige. Malcum ꝓmuntoriũ gre¬
cie qͦd iutrat in mare. ⁊ ꝑ milia qͥnqͣginta ꝓ¬
tendit᷑. uͥ uncda ita seua est. ut ꝑseqͥ nauigan¬
tes uideatur. Hoc aut̃t ꝓmuntoriũ a maleo re¬
ge argiuoꝵ nom̃ accepit. Peloꝵ ꝓmuntorium
sicilie. respiciens aqͥlonem. sccłm salustiũ dictũ
a gubernatore aniubalis illic sepulto. Pachimũ
ꝓmuntoriũ sicilis austrũ spectans. ab aeris cra¬
ssitudine dictum. Nam. paxyc. est pingͥs ⁊ cra¬
ssus. austro enĩ ꝑflat᷑. Lillibeum ꝓmuntoriũ
sicilie solis occasũ intendens. uocatũ ab eiꝰdẽ
nõis ciuitate. que ibi .x̃ sita. B orieͤm ꝓmun¬
dat. Hoc ippone regium pt̾ea dictũ. ꝓ eo qͥd sit
equore interruptũ. Calpis hispanie ꝓmuntorũ.
alcissimi. dicti qͦd sint tnueutes
Quidam aũt ꝓpͥis ex causis uocati fr̃. gr quib
notandi fc̃. qͥ opinione maxune celebrant᷑. Mons

Expanded text:
abscessum, et inde contra Trojam cum silentio abscessum, et inde contra Trojam cum silentio venit, quod dicitur sige. Maleum, promontorium Graeciae, quod intrat in mare, et per millia quinquaginta protenditur, ubi unda ita saeva est, ut persequi navigantes videatur. Hoc autem promontorium a Maleo rege Argivorum nomen accepit. Pelorum, promontorium Siciliae, respiciens aquilonem, secundum Sallustium dictum a gubernatore Hannibalis illic sepulto. Pachynum, promontorium Siciliae austrum spectans, ab aeris crassitudine dictum; nam pachus est pinguis et crassus: Austro enim perflatur. Lilybaeum, promontorium Siciliae, solis occasum intendens, vocatum ab ejusdem nominis civitatedit; hoc Iponeregium postea dictum, quia sit equore interruptum. altissimi, dicti quod sint eminentes. Quidam autem propriis ex causis vocati sunt, ex quibus notandi sunt qui opinione maximi celebrantur. Mons
Abbreviated transcription (Latin):
bitata. de qua uirgilĩ. Cirnca taxos. Diuidit᷑
aũt a sarclima iugiiti miliũ freto. cuncta lign¬
stici equoris sinu. ad ꝓspectũ italis. Est aũt mł¬
tis ꝓmuntorus angulosa. gignens litissima pa¬
bula. ⁊ lapidem quẽ catonicen greci uocant.
Ebosus uisula hispanis. dicta qͦd a zomo ñ
ꝓcul sit. qͣiͣ eborus. Nam .lxͣxͣ. stadus ab ea di¬
stat. cuiꝰ terrã ferpentes fugiunt. Hiuc contͣria
est colibraria que freta est anguib. Balcares
insule hispame due fc̃. Astrosiades ⁊ gẽmaside
maior ⁊ minor. Unde ⁊ eas uulgus maioricã¬
⁊ mmnoricã nuncupant. In his pͥmũ insulis
inuente st̃ funde. quib lapides emitcuntur.
gilius. B̾alearis uerbera funde. De pꝑcom¬
ommune est insulis uitorus.
ut ꝓmiueant. uide ⁊ loca carũ
ꝓmuntoria dicunt᷑. Sic salustius
pontus aꝑtius dilatat᷑. Dictum aũt sigeum
pitio a laomedonte troianoꝵ rege simulauit

Expanded text:
bitata. De qua Virgilius: Cyrnea taxos. Dividitur bitata. De qua Virgilius: Cyrnea taxos. Dividitur autem a Sardinia viginti millium freto, cincta Ligustici aequoris sinu ad prospectum Italiae. Est autem multis promontoriis angulosa, gignens et laetissima pabula, et lapidem, quem Cathochiten Graeci vocant. Ebosus insula Hispaniae, dicta quod a Zanio non procul sit, quasi ebozos. Nam septuaginta stadiis ab ea distat, cujus terram serpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae foeta est anguibus. Baleares insulae Hispaniae duae sunt: Aphrosiades et Gymnasie, major et minor. Unde et eas et Minoricam nuncupant. In his primum insulis inventa est funda, qua lapides emittuntur; gilius ‘Balearis verbera fundae’. OCIOpromineant; inde et loca earum promontoria dicuntur. Sic Sallustius pontus apertius dilatatur. Dictum autem Sigaeum pitio a Laomedonte, Trojanorum rege, simulavit
Abbreviated transcription (Latin):
iguũ hominib ꝑuiciosũ. Uenenũ quoq
ibi ñ nascit᷑. nͥ herba ꝑ scͥptores plurimos &
poctas memorata. apiastro sinuilis. que hõib
rictus contrahit. ⁊ qiͣ ridentes interunit.
fontes nt̾ sardinia calidos. infiruis medelã
p̾bentes. furib cecitatem. si sacram̃to dato. o¬
culos aquis eiꝰ tengerint. Corsiee insule exor¬
diũ. incole ligures dedert̃. appellantes cam
ex noĩe ducis. Nam quecdã corsa noĩe ligus
mulier. cũ taurũ ex grege qũe ꝓpe litore rege¬
bat. tͣnsuatare solitũ atq ꝑ uit̾ualla corꝑe
aucto remeare uiderit. cupiens scire incog¬
uita sibi pabula. taurũ a &teris digredien¬
tem. usq ad insulã nauigio ꝓsecuta est. Cuiꝰ
regressii insule fertilitatẽ cognoserutes ligu¬
res. ratib ibi ꝓfecti sunt. eam q noĩe muli¬
eris auctoris ⁊ ducis appellauer̃t. Hec aũt
insula grece cirne dr᷑. a cirno herculis filio ha¬

Expanded text:
iguum hominibus perniciosum: venenum quoque iguum hominibus perniciosum: venenum quoque ibi non nascitur, nisi herba per scriptores plurimos et poetas memorata, apiastro similis, quae hominibus rictus contrahit, et quasi ridentes interimit. Fontes habet Sardinia calidos, infirmis medelam praebentes, furibus caecitatem, si, sacramento dato, oculos aquis ejus tetigerint. Corsicae insulae exordium incolae Ligures dederunt, appellantes eam ex nomine ducis. Nam quaedam Corsa nomine, Ligur mulier cum taurum ex grege, quem prope littora regebat transnatare solitum atque per intervalla corpore aucto remeare videret, cupiens scire incognita sibi pabula, taurum a caeteris digredientem usque ad insulam navigio persecuta est. Cujus regressu insulae fertilitatem cognoscentes Ligures ratibus ibi profecti sunt, eamque nomine mulieris auctoris et ducis appellaverunt. Haec autem insula Graece Cyrne dicitur a Cyrno, Herculis filio, ha
Abbreviated transcription (Latin):
te reciuisse. Feclem insule ⁊ uulcane uocan¬
t̃ qd̾ ⁊ ip̃a sicut echna arcdeant. Sunt aũt
nouem habentes ꝓpͥa nomina. quarũ pͥmam
liparus qͥdam liparẽ uocauit. qͥ eam aute eo¬
sonores. qm̃ nocte arclent eolis siue uulcaniȩ
dicunt᷑. Ex his quedã ab iuitio ũ fuert. ptea
a continenti in fronte narbonensis ꝓuincie
qua rodanus fluuiꝰ in mare erit. Dicte aũt
grece stoecades. qͣi oꝑe ui ordinẽ suit posits. gar
dus hercule ꝓciatus. cũ magna multitudine
a libia ꝓfectus. sardiuiã occupauit. ⁊ ex suo uo¬
cabulo isule nom̃ dedit. hec in astics man. sa¬
cie uestigii humani. ii orientẽ qͣm in occicentẽ
latior ꝓmuiet. ferme parib laterib que in me¬
ridiem ⁊ septentͥonem uertunt᷑. Ex quo aute
cõmertium a nauigantib grecoꝵ ichus appesla¬
ta eit. Terra patet in longitutiue milia centũ
nit᷑. neq lupus. s solifuiga tantũ auimal ex¬

Expanded text:
te retinuisse. Eaedem insulae et Vulcaniae vocante retinuisse. Eaedem insulae et Vulcaniae vocantur, quod et ipsae sicut Aethna ardeant. Sunt autem novem habentes propria nomina. Quarum primam Liparus quidam Liparen vocavit, qui eam ante AeoSonores, quoniam nocte ardent, Aeoliae sive Vulcaniae dicuntur. Ex his quaedam ab initio non fuerunt; pa Continenti in fronte Narbonensis provinciae, qua Rhodanus fluvius in mare exit. Dictae autem Graece Staechades, quasi opere in ordinem sint pdus Hercule procreatus cum magna multitudine a Libya profectus Sardiniam occupavit, et ex suo vocabulo insulae nomen dedit. Haec in Africo mari facie vestigii humani in orientem quam occidentem latior prominet ferme paribus lateribus, quae in meridiem et septentrionem vertunt, ex quo ante commercium a navigantibus Graecorum Ichnos appellata est: terra patet in longitudine millia centumnitur, neque lupus, sed solifuga tantum animal ex
Abbreviated transcription (Latin):
cissa. Principem urbiũ siracusis ht̃ fontẽ are¬
tusam ⁊ alseum fluuiũ. magnoꝵ generatorẽ
quoꝵ. In ea insula pͥmum est inuenta come¬
dia. Achaten lapidem. ip̃a pͥmum ex achate
flumine dedit. Parturit ⁊ mare ciꝰ corallium
gignit ⁊ sales agrigentinos. in igne solubiles.
crepitantes in aquis. om̃is ambitꝰ eiꝰ claudit᷑.
stadioꝵ triũ miliũ. Salustius aũt dicit. ita¬
us comunctam fuisse siciliam. s mediũ spaciũ
impetu maris diuisũ. ⁊ ꝑ angustiã scissum.
Tapsum insula stacdus decm a sicilia remota
iacens ⁊ planior. unde ⁊ nuncupata. de qua
uirgili. Tapsum q iacentem. ẜolie insule si¬
cilie. appellate ab eolo ippote filio. quẽ poete
sinxert̃ regẽ fuisse uentoꝵ. S ut uarro dicit.
rector fuit istarũ insularũ. ⁊ qͥa ex earũ ne¬
bulis ⁊ fumo. futuros p̾dicebat flatus uen¬
toꝵ. ab imperitis uisus est uentos sua potesta¬

Expanded text:
cissa. Principem urbium Syracusa: habet, fontem Arecissa. Principem urbium Syracusa: habet, fontem Arethusam et Alphaeum fluvium, magnorum generatorem equorum: in ea insula primum est inventa comoedia. Achaten lapidem ipsa primum ex Achate flumine dedit: parturit et mare ejus coralium: gignit et sales Agrigentinos in igne solubiles, crepitantes in aquis. Omnis ambitus ejus clauditur stadiorum tribus millibus. Sallustius autem dicit Italiae conjunctam fuisse Siciliam, sed medium spatium impetu maris divisum, et per angustiam scissum. Tapsus insula stadiis decem a Sicilia remota, jacens et planior. Unde et nuncupata, de qua Virgilius: Tapsumque jacentem. Aeoliae, insulae Siciliae appellatae ab Aeolo Hippotae filio, quem poetae finxerunt regem fuisse ventorum: sed ut Varro dicit, rector fuit istarum insularum, et quia ex earum nebulis et fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab inperitis visus est ventos sua potesta