comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tarent᷑ in nymphas. quo uł aliqua exparte pos¬
te frigio berecynto. quib ultinia sillaba caret
aspiratione quã addimꝰ quotiens montẽ deli
eyntũ dicimus. est aũt tenus ista discretio qb
nõib subtrahi debeat aspiratio. nã eece riphei
tenti. ac si diceret ei que uibere debuerat.
Domito te poscit olimpo. uidet᷑ hoc dicere.
presta ei cuiꝰ beneficio ẜuatus adolympi regna
uenisti. Saturnus enĩ cũ omẽs ꝯsumeret fi¬
lios iouẽ solũ ẽẽ nõ potuit celatũ matris au¬
xilio. Domito ergo olimpo intuas silic leges
ꝑ beneficiũ mũdo redacto. Minea silua mi¬
chi congrue. nã pinus intutela est matris
deũ ¶n arte fuit sũma. hoc est apud garga¬
ra. que dicta sũt quasi carta caros. idest capd̃
capitis. altitudinis altitudo. cara enĩ est keaah
gargara aut sut montis ide cacumina ꝓpt̾ qd̾
dixit in arce sũm.a. ¶Nigranti picea. nigranti.

Expanded text:
tarentur in nymphas, quo vel aliqua ex parte postarentur in nymphas, quo vel aliqua ex parte poste Phrygiae Berecynto, cuius ultima syllaba caret aspiratione, quam addimus quotiens montem Deli Cynthum dicimus. est autem tenunominibus subtrahi debet aspiratio. Nam ecce Ripaei,TENTI ac si diceret, ei quae iubere debuerat. DOMITO TE POSCIT OLYMPO videtur hoc dicere: praesta ei, cuius beneficiis servatus ad Olympi regna venisti. Saturnus enim cum omnes consumeret filios, Iovem solum esse non potuit, celatum matris auxilio. ‘Domito’ ergo ‘Olympo’ in tuas scilicet leges per beneficium meum mundo redacto. PINEA SILVA MIHI congrue: nam pinus in tutela est matris deum. IN ARCE FVIT SVMMA hoc est apud Gargara, quae dicta sunt quasi κάρα καρὸς, id est caput capitis, altitudinis altitudo: κάρα est enim κεφαλή. Gargara autem sunt montis Idae cacumina, propter quod dixit ‘in arce summa’. NIGRANTI PICEA ‘nigranti’
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sacibusq accuigit᷑ atris. Idest armatur in¬
struitur. ¶ diceũ. f. fumũ. sordidior extẽdis¬
deoꝵ est ⁊ ardua. ideo ꝑse eam nõ põt dicere.
hic au̾t gła turm latenter ostenditur cuius
uis nisi anuminib repelli nõ potuit ¶ Piscã
fides facti. s. f.p. omis autiquitas difficile
pura ⁊ incorrupta manat᷑ posteros. hoc enĩ
dicit factũ hoc licet priscũ sit. idest antiquũ
tam̃ fama eiꝰ nõ est obliterata tẽporis uetu¬
state. ¶ Quo primũ. hoc est initio. nõ enĩ
scdo ficte sũt naues apud idam ab euea.
¶Eormabat. idest formne cogitibat. nõ enĩ in
ida s apud antandrũ facte sũt. ¶Alta pelagi.
Ab solutũ. ut lata campoꝵ ¶ Ap̃a deũ fertur ge¬
netrix. figmẽtũ hoc licet pocticũ sit. tam̃ qa exẽ¬
plo caret. notatur acriticis. unde longo proemio
excausatus. nani ideo ⁊ prisca religionis ratioẽ
⁊ iouis beneficio dicit eẽ ꝑfectũ. ut naues mu¬

Expanded text:
. FACIBVS PVBES ACCINGITVR ATRIS armatur, in. FACIBVS PVBES ACCINGITVR ATRIS armatur, instruitur. PICEVM F. F. LVMEN sordidior edeorum est et ardua, ideo per se eam non potest dicere. Hic autem gloria Turni latenter ostenditur, cuius vis nisi a numinibus repelli non potuit. PRISCA FIDES FACTO S. F. P. omnis antiquitas difficile pura et incorrupta manat in posteros. Hoc enim dicit: factum hoc licet priscum sit, id est antiquum, tamen fama eius non est oblitterata temporis vetustate. QVO PRIMVM hoc est ‘in initio’; non enim secundo factae sunt naves apud Idam ab Aenea. FORMABAT id est formare cogitabat; non enim in Ida sed apud Antandrum factae sunt. ALTA PELAGI absolutum est, ut ‘lata camporum’. IPSA DEVM FERTVR GENETRIX figmentum hoc licet poeticum sit, tamen quia exemplo caret, notatur a criticis: unde longo prooemio excusatur. Nam ideo et prisca ratione religionis et Iovis beneficio dicit esse perfectum, ut naves mu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Auditũq ꝑauia querit. ⁊ iam ꝑ auia. saue
exprimitur turmi molentia. nã uiam ꝑ ania
nullus requirit. ¶ Ad caulas monimenta
⁊ septa omũ. est enĩ g̾cũ nom̃ .c. detricco.
nã greci aulas uocant᷑ animaliũ receptacula
¶Nocte suꝑmedia. ultra mediã noctẽ. idest
maiore eius parte transacta ⁊ est bona elo¬
cutio facta ꝑsilensim ut si dicis legi nocte
suꝑ media. idest ultra mediã noctem. nulla
enĩ silensis est que nõ ⁊ casus mutet ⁊ egeat
sub auditione. ut hanc ego hũe nũc iguarã
tasiã seuitie expressit. ꝗa lupi si cuxa caulas
fremu̾t ut in ip̃is aĩalibus solent ¶ Ex longo
rabies. absoluta locutio. ut si dicas. ille fame
aduerbiũ loci. nõ ꝓnomen. nã nõ stat u̾sus
si uia septimꝰ sit. nõ noĩatuuis. Eigõ uia quã
ꝑ quã partẽ uie uallo troianos excutiat. legi¬
tur tatam̃ ⁊ que uie̾ ⁊ est sensus absolutior¬

Expanded text:
ADITVMQVE PER AVIA QVAERIT etiam per avia. Sane ADITVMQVE PER AVIA QVAERIT etiam per avia. Sane exprimitur Turni violentia; nam viam per avia nullus requirit. AD CAVLAS munimenta et saepta ovium. Est enim Graecum nomen ‘c’ detracto: nam Graeci αὐλάς vocant animalium receptacula. NOCTE SVPER MEDIA ultra mediam noctem, id est maiore eius parte. Et est bona elocutio facta per syllepsin, ut si dicas legi ‘nocte super media’, id est ultra mediam noctem. Nulla enim syllepsis est, quae non et casum mutet, et egeat subauditione, ut «hanc ego nunc ignaram tasiam saevitiae expressit, qua lupi sic circa caulas fremunt, ut in ipsis animalibus solent. Ad v. 63 Ex longo rabies absoluta elocutio, ut si dicas 'ille fame onomen: nam non stat versus, si ‘via’ septimus sit, non nominativus. Ergo ‘qua via’ per quam partem via vallo Troianos excutiat. Legitur tamen ‘et quae via’, et est sensus absolutior
Abbreviated transcription (Latin):
ui quos metrica ratione discernimꝰ. nã rubra
crista longe su̾t ultime. quia abłtiui su̾t casꝰ
sane huiꝰ modi uersus pessimi sũt MPrincipi¬
um pugne. hoc deromana soleminitate tractũ
est. cũ enĩ uolebant bellũ indicere. pat̾patratꝰ
hoc est princeps fecialiũ ꝓficiscebat᷑ ad hostiũ
fines. ⁊ prefatus quedã solemna clara uoce
dicebat se bellũ indicere ꝓpter certas causas
aut ꝗa sotios leserant. aut quia nec abrepta
aĩalia nec obnoxios reddiderant ⁊ hec clari¬
gatio dicebatur aclaritate uocis postꝙͣ clari¬
gationẽ hasta ineoꝵ fines missa uidicabat᷑
lam pugne principiũ. ¶Clamore excipiunt
sotii. legit ⁊ clamore. si clamore. sensus erit
talis haste tactũ socii clamore comitantur.
si clamorẽ ĩ telligimꝰ turni eos clamorem
excepisse. ⁊ cũ fremitu eũ secũtur nertia
corda. nõ re uera. s sieut hostibus uidebatur

Expanded text:
vi, quos metrica ratione discernimus; nam ‘rubra vi, quos metrica ratione discernimus; nam ‘rubra crista’ longae sunt ultimae, quia ablativi sunt casus. Sane huius modi versus pessimi sunt. PRINCIPIVM PVGNAE hoc de Romana sollemnitate tractum est. Cum enim volebant bellum indicere, pater patratus, hoc est princeps fetialium, proficiscebatur ad hostium fines et, praefatus quaedam sollemnia, clara voce dicebat se bellum indicere propter certas causas, aut quia socios laeserant, aut quia nec abrepta animalia nec obnoxios redderent. Et haec ‘clarigatio’ dicebatur a claritate vocis. Post quam clarigationem hasta in eorum fines missa indicabatur iam pugnae principium. CLAMOREM EXCIPIVNT SOCII legitur et ‘clamore’. Si ‘clamore’, sensus erit talis: hastae iactum socii clamore comitantur; si ‘clamorem’, intellegimus Turni eos clamorem excepisse et cum fremitu eum sequuntur. INERTIA CORDA non re vera, sed sicut hostibus videbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uiridem egyptũ uigra fecũdat harena.
¶Quis globus o ciues idest quatus. admiran¬
tis enĩ est. nõ interrogantis. nec enĩ interro¬
gat qui nũtiat ¶Chostis adest. hic distinguẽ¬
dũ ut heia militũ sit ꝓperantiũ clamor. ⁊ est
enni auum qui ait heia macheras. ergo heia
iugenti clomore dicentes adportas ruebat
alii hostis adest heia legu̾t ¶ Naniq ita disce¬
dens .p. excusatio troianoꝵ ne portas clausi¬
sse timore uiderentur. ¶Optimus armis. pe¬
ritus armoꝵ. dux egreguis qui ⁊ futura p̃u¬
deret. ¶Si qua.i. fortuna.F. silic bellicus casus
¶Pudor iraq monstrat licet eos bortaret᷑ ira.
⁊ pudor ¶Tardũ agiien. peditũ dicit qui eꝗ¬
tum ꝯparatiõe tardi sũt. ¶rbi. tidie quam
fecerat eneas castroꝵ inmorẽ ¶ Maculis tra¬
euis albis noue albas maculas dixit cũ ꝓprie
maculaꝵ hec sit natura. ut obscuritate sua
albũ aliꝗd infuscent. ¶ Cristaq tegit ga¬
les aurea rubra. duo abłtimi sũt. ⁊ duo noĩati¬

Expanded text:
dem Aegyptum nigra fecundat harena». QVIS GLOBVS id est quantus: admirantis enim est, non interrogantis. Nec enim interrogat qui nuntiat. HOSTIS ADEST hic distinguendum, ut «heia» militum sit properantium clamor. Et est Ennianum, qui ait «heia machaeras». Ergo «heia» ingenti clamore dicentes ad portas ruebant. Alii «hostis adest, heia» legunt. NAMQVE ITA DISCEDENS P. excusatio Troianorum, ne portas clausisse timore viderentur. OPTIMVS ARMIS peritus armorum, dux egregius, qui et futura provideret. SI QVA I. FORTVNA F. scilicet bellicus casus. PVDOR IRAQVE MONSTRAT licet eos hortaretur ira et pudor. TARDVM AGMEN peditum dicit, qui equitum comparatione tardi sunt. VRBI Troiae, quam fecerat Aeneas castrorum in morem. MACVLIS QVEM T. ALBIS nove albas maculas dixit, cum proprie macularum haec sit natura, ut obscuritate sua album aliquid infuscent. CRISTAQVE TEGIT GALEA AVREA RVBRA duo ablativi sunt et duo nominati
Abbreviated transcription (Latin):
propriũ. ut sic uenus ⁊ ueneris contra sic filus
orsus.¶ Medio ẜmone. ideo medio ꝗa nõ re¬
spondit ascamius ¶guga. abscessu. ¶ garetram¬
q. f. s. sonantẽ quia dixit supra ⁊ seua sonorib
arma ¶Dictis ꝓpter auditam orationẽ¶Nu¬

Expanded text:
proprium, ut «sic Venus, et Veneris contra sic filius proprium, ut «sic Venus, et Veneris contra sic filius orsus». MEDIO SERMONE ideo ‘medio’, quia non respondit Ascanius. FVGA abscessu. PHARETRAMQVE F. S. SONANTEM quia dixit supra «et saeva sonoribus arma». DICTIS
Abbreviated transcription (Latin):
demeoceo ⁊ laudibus implet honestis ¶Aeni de.
patronomicũ hoc nõ uenit abeo qd̾ est hic eneaᷤ
nã hic aeneades ⁊ o eneade faceret ¶Priman
hanc tibi magnus apollo. dicendo primã hanc
pollicetur ⁊ aliã. cõcedere aũt se ideo dixit ꝗa
sagittaꝵ deus ẽ. ⁊ licet eũ iuppiter uiueret. ãpol¬
lo tam̃ sibi suñ officiũ uindicat qd̾ dicit se cõ¬
cessisse ꝗa nõ ꝓhibuit eam enĩ que abaliis
numinib poscimꝰ. tũc implentur si nõ adu̾sẽ¬
tur numina quoꝵ ꝓpria sũt que poscimꝰ.
unde ⁊ in quarto unio ait. restat ut ⁊ tuũ im
pari głe. uã ut apollo ꝓuer occiso phitone
ultus est matris in uiriã. sic ascanuis occiso
numano troianoꝵ castra inuiriasq defendit.
Parib ergo armis idest similib. nõ peritie s
genere nictorie ¶ Cetera. deinceps.⁊ ẽ adu̾biũ
¶Orsus. iodo locutus. alias cepit. qd̾ magis est

Expanded text:
de Menoeceo «et laudibus implet honestis». AENIDE de Menoeceo «et laudibus implet honestis». AENIDE patronymicon hoc non venit ab eo quod est ‘hic Aeneas’: nam ‘hic Aeneades’ et ‘o Aeneade’ faceret. PRIMAM HANC TIBI MAGNVS APOLLO dicendo ‘primam hanc’ pollicetur et aliam. Concedere autem se ideo dixit, quia sagittarum deus est, et licet eum Iuppiter iuverit, Apollo tamen sibi suum officium vindicat, quod dicit se concessisse, quia non prohibuit. Ea enim quae ab aliis numinibus poscimus, tunc implentur, si non adversantur numina quorum propria sunt quae poscimus, unde et in quarto Iuno ait «adero et, tua si pari gloriae: nam ut Apollo puer, occiso Pythone, ultus est matris iniuriam, sic Ascanius, occiso Numano, Troianorum castra iniuriasque defendit. ‘Paribus’ ergo ‘armis’, id est similibus, non peritia, sed genere victoriae. CETERA deinceps, et est adverbium. ORSVS modo locutus, alias coepit, quod magis est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃e facit noua carmina. aut reuera noua quã¬
tũ ad bellũ ¶Duis genite. p̃p uenerẽ. ¶Geniture
deos ꝓpter iulium cesarem ⁊ angustũ ¶ure.
merito ¶ Eente subassaraci. subgente iomana
assaracus enĩ pater est capys anus auchise.¬
¶ Eato uentura. magna. hec enĩ bella sũt grauia
nũc es Lucanus decesare. plus patria potuisse
sua ¶ Spirantes. uitales. quib spiramꝰ ⁊ uiuiiꝰ
¶Petit. notandũ petit. sine in sidiis dictum.¬
¶ Eidusq adlimina custos. editius fuit quod ut
supra diximus ingenti honore fuit apud ma¬
iores. illic enĩ ⁊ epulabantur ⁊ deos colebant.
census ⁊ iam illie omĩs ẜuabatur qd̃ ⁊ plautus
docet in asinaria. in qua inducit sauriã ẜuum
atriensem intota familia plurimũ posse¶ Se¬
ua sonorib arma. strepitu terribilia. ¶Ardentẽ.
desiderio dimicandi. Unde animosq ad sidera
tollũt. i eluis ascanii intelligimꝰ sic̃ statius

Expanded text:
et ipse facit nova carmina»; aut re vera ‘nova’ quanet ipse facit nova carmina»; aut re vera ‘nova’ quantum ad bellum. DIS GENITE propter Venerem. GENITVRE DEOS propter Iulium Caesarem et Augustum. IVRE merito. GENTE SVB ASSARACI sub gente Romana: Assaracus enim pater est Capyos, avus Anchisae. FATO VENTVRA magna: haec enim bella sunt gravia, nunc es: Lucanus de Caesare «plus patria potuisse sua». SPIRANTES vitales, quibus spiramus et vivimus. PETIT notandum ‘petit’ sine insidiis dictum. FIDVSQVE AD LIMINA CVSTOS aedituus fuit, quod, ut supra diximus, in ingenti honore apud maiores fuit. Illic enim et epulabantur et deos colebant; census etiam omnis illic servabatur, quod et Plautus docet in Asinaria, in qua inducit Sauream, servum atriensem, in tota familia plurimum posse. SAEVA SONORIBVS ARMA strepitu terribilia. ARDENTEM desiderio dimicandi, unde «animosque ad sidera tollunt» melius Ascanii intellegimus, sicut Statius
Abbreviated transcription (Latin):
te dicit ẽẽ penssum. ꝗa eũ supra uani loquiũ
intro duxerat ⁊ suꝑbũ. qd̾ uicio capitis euenit
Oratuis attollens. uacuũ plus nimio gła uerti¬
cem. Sic homerus. thersiten a tergo uulneratũ
dicit usq precordia. nã ait meta eꝓpena. quia
eũ stultu induxerat. Itẽ de achille dicit. toa¬
uulueratũ. ¶irtutẽ illude. illudo tibi. ⁊ in¬
sulto tibi dicimus. nã illudo te figuratũ est.
ut hoc loco. Itẽ insulto te. Salustuis multos
apueritia bonos in sultauerat. ¶Hoc tantum
ascanius ⁊ dixit ⁊ fecit¶Animos q ad. s.t. aut
suos. aut ascanui ꝑ fauorẽ ¶Aube sendens. siẽ
solent numina. iuno nectũ exaeria solam. ñe
s euideres digna in digna pati ¶Macte. magis
auete adfectate głe.⁊ est ẜmo tractus a sacris
quotiens enĩ aut tus aut uinũ suꝑ uietimam
fundebatur. dicebant mactus est taurus uino
uł ture. hoc est cumulata est hostia ⁊ magis
aucta ¶Noua uirtute. aut magna. Ut pollio

Expanded text:
a eum supra vaniloquum introduxerat et superbum, quod vitio capitis evenit, Horatius «attollens vacuum plus nimio gloria verticem». Sic Homerus Thersiten a tergo vulneratum dicit usque ad praecordia, nam ait μετάφρενα, quia eum stultum induxerat. Item de Achille dicit πόδvulneratum. VIRTVTEM INLVDE ‘inludo tibi’ et ‘insulto tibi’ dicimus: nam ‘inludo te’ figuratum est, ut hoc loco, item ‘insulto te’; Sallustius «multos a pueritia bonos insultaverat». HOC TANTVM ASCANIVS et dixit et fecit. ANIMOSQVE AD S. T. aut suos, aut Ascanii, per favorem. NVBE SEDENS sicut solent numina: Iuno «nec tu me aeria solam nunc sede videres digna indigna pati». MACTE magis aucte, adfecte gloria. Et est sermo tractus a sacris: quotiens enim aut tus aut vinum super victimam fundebatur, dicebant «mactus est taurus vino vel ture», hoc est cumulata est hostia et magis aucta. NOVA VIRTVTE aut magna, ut «Pollio
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ aĩa ĩmortalia sũt. ¶ Certusq in certa peri
uult adimere. nã eneas sorte qua homo est
nauigationis debet timere periculũ. qd̾ perit
sieiꝰ nauib eternitas detur. ¶ Q Cui tanta.¬

Expanded text:
sicuti anima, inmortalia sunt" . certusque incerta pericsicuti anima, inmortalia sunt" . certusque incerta pericvult adimere. nam Aeneas sorte qua homo est, navigationis debet timere periculum: quod perit, si eius navibus aeternitas detur. Ad v. 96 Cui tanta
Abbreviated transcription (Latin):
piceas uł pinos. sane notandũ trabes uisi iam
cese ⁊ conposite. ¶ Classis egeret. iusta enee
petitio ⁊ ꝯcedentis benignitas numinis exclu¬
sit piaculũ. nã his remotis sacrilegiũ ꝯmitte¬
irtur. ¶Timor anxius. aut ꝑpetuu timoris
epitheton. aut certe ueꝵ timorẽ uoluit sigͥfiene
Ut separet ab eo. ꝗa excupiditate nascitur pro¬
sperorũ ut exultantia que haurit corda pauor
pulsans ¶rosit nr̃io inmontib ortas. bona
breuita te detraxit. et his et esse. nã plenũ est
prosit his ortas eẽ inmontib nr̃is qd̾ fecit
el ocutionis cã ¶ Torquet qui sid. sustinet ir¬
git.¶Quo fata trahis. ostendit fata posse
aliquatenꝰ trahi. nõ tamen usq quaq hinc
enĩ dicit quo. idest ad quã rem. ¶detis istis
idest ꝓ istis. nã sie dicimꝰ peto tibi idest pro te.
Cg̃as habeant. ius nec enĩ possut eterna ẽe que
ab hõibus facta sũt. Oratus debemur morti
corpora pereñt. Salustiꝰ. ceteꝵ studia omĩa nr̃a

Expanded text:
es non fiunt. Sane notandum ‘trabes’, nisi iam caesae et compositae. CLASSIS EGERET iusta Aeneae petitio, et concedentis benignitas numinis exclusit piaculum: nam his remotis sacrilegium committeretur. TIMOR ANXIVS aut perpetuum est timoris epitheton, aut certe verum timorem voluit significare, ut separaret ab eo qui ex cupiditate nascitur prosperorum, ut «exultantiaque haurit corda pavor pulsans». PROSIT NOSTRIS IN MONTIBVS ORTAS bona brevitate detraxit et ‘his’ et ‘esse’; nam plenum est ‘prosit his ortas esse in montibus nostris’, quod fecit elocutionis causa. TORQVET QVI S. M. sustinet, regit. QVO FATA TRAHIS ostendit fata posse aliquatenus trahi, non tamen usquequaque. Hinc enim dicit ‘quo’, id est ad quam rem. PETIS ISTIS id est ‘pro istis’; nam sic dicimus ‘peto tibi’, id est ‘pro te’. FAS HABEANT ius; nec enim possunt aeterna esse quae ab hominibus facta sunt. Horatius «debemur morti corporis pereunt: Sallustius "ceterum studia omnia nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
tra tecta regia. ut ostenderet cõsiliũ. qd̾ mitur
nõ eẽ ꝯplendũ. q nec rite ẽ iuchoatũ. ea enĩ
que dicet latinus. effectu carebũt. ¶ Olli. illi
sed̾m enniũ ¶ Eluu̾t. festinant̾ incedũt. ¶ Et
pͥmus sceptris. pͥmus inter sceptriferos. uã apd̾
maiores omẽs duces cũ sceptris ingrediebant᷑
curiã. postea ceperũt tantũ exconsulib. ⁊ sign¬
ui erat eis ꝯsules fuisse. ¶Aethola exurbe
remissos. quã ꝯdiderũt hi qui de etholia ue¬
nerũt grecie ꝓuincia. unde diomedes hũit
sotios detrib eiꝰ ciuitatib. quas b̃t aetholia
pleurona. elenon. calidona. sic ergo eothola¬
dixit exurbe. ut et tandẽ euboicis cumarũ ad¬
labit᷑ oris ¶ Et responsa reposcit. mire ait re
poscit. ante enĩ rex solet alegatis uuiu̾sa co¬
gnoscere ⁊ sic eos presente ppło iterũ omĩa
iubere narrare unde est ordine cuncta suo.
nã nichu ucet preter mutere. Uude.⁊ su ꝑlua

Expanded text:
egia’, ut ostenderet, consilium quod initur, egia’, ut ostenderet, consilium quod initur, non esse complendum, quia nec rite est inchoatum: ea enim quae dicit Latinus, effectu carebunt. OLLI ‘illi’ secundum Ennium. RVVNT festinanter incedunt. ET PRIMVS SCEPTRIS primus inter sceptriferos. Namque apud maiores omnes duces cum sceptris ingrediebantur curiam; postea coeperunt tantum ex consulibus, et signum erat eos consules fuisse. AETOLA EX VRBE REMISSOS quam condiderunt hi qui de Aetolia venerunt, Graeciae provincia, unde Diomedes habuit socios de tribus eius civitatibus, quas habet Aetolia, Pleurona, Olenon, Calydona. Sic ergo dixit ‘Aetola ex urbe’, ut «tandem Euboicis Cumarum adlabitur oris». ET REposcit': ante enim rex solet a legatis universa cognoscere et sic eos praesente populo iterum omnia iubere narrare. unde est ordine cuncta svo: nam nihil licet praetermittere: unde et superflua
Abbreviated transcription (Latin):
debuit ꝯsolari. aut defendende rei publi ce ali
idest manifesto deoꝵ iudicio aditaliã uenisse
numinũ ira testatur. quã cognoscimꝰ tantoꝵ
cede sotior ¶Alta intra limina cogit. querit᷑
cur adpͥuatã domũ ꝯuocetur senatus. qñ nisi
ad publica ⁊ augurato condita loca ꝯuenire
ꝯsueuit. s scimus domũ latim augurato con¬
ditã. ⁊ eneã tã tẽplũ fuisse ꝙͣ curiã. nãq ĩ su¬
periorib legimꝰ tectũ angustũ. idest angurio
ꝯditũ. Itẽ paulopost. binc sceptra accipere. ⁊
pͥmos attollere fasces regibus om̃ erat. hoc illis
curia tẽplũ merito eigo addoniũ regis qͣsi
ad locũ publicũ cõuocat᷑ senatꝰ. nã ait in .uii.
tali intus tẽplo diuũ patriaq latinus sede
sedens. Idcirto etiã inpalatui atrio qd̾ angu¬
rato conditũ apud maiores ꝯsulebatur se¬
dicũt perite uirgiliũ nec tẽpli hoc loco nec
curie fecisse ꝯ in emoratioe s tantũ dixisse. i

Expanded text:
debuit, aut defendendae reipublicae aliuid est manifesto deorum iudicio, ad Italiam venisse, numinum ira testatur, quam cognoscimus tantorum caede sociorum. ALTA INTRA LIMINA COGIT quaeritur cur ad privatam domum convocetur senatus, qui non nisi ad publica et augurato condita loca convenire consueverit. Sed scimus domum Latini augurato conditam et eandem tam templum fuisse, quam curiam: namque in superioribus legimus «tectum augustum», id est augurio conditum, item paulo post «hinc sceptra accipere et primos attollere fasces regibus omen erat, hoc illis curia templum». Merito ergo ad domum regis, quasi us publicum, convocatur senatus: nam ait in septimo "tali intus templo divum patriaque Latinus sede sedens" . idcirco etiam in Palatii atrio, quod augurato conditum est, apud maiores consulebatur sedicunt perite Vergilium nec templi nec curiae hoc loco fecisse commemorationem, sed tantum dixi
Abbreviated transcription (Latin):
unde quidã dicũt ꝙ adeam petendã mene¬
laus ad egyptũ ꝓfectuꝰ fit post bella troiana.
sũt qui uolũt nec raptã ẽẽ aparide heleua.
s aliã cã belli fuisse troum. illa silicet ꝙ her¬
culẽ querẽtẽ ila suscepere noluerũt. qui aũt
uolu̾t eã raptã aparide hoc dicũt ꝙ recepta
aprotheo ꝑ theseũ admenelaũ transitũ fecerit
⁊ sic eã paris rapuerit. scdm ꝙ ut supͣ diximꝰ
inenelius adegyptũ iouis uolũtate puenit. si¬
lice ne ab egisteo posset interum. ꝙ aũt ait pro

Expanded text:
unde quidam dicunt quod ad eam petendam Meneunde quidam dicunt quod ad eam petendam Menelaus ad Aegyptum profectus sit post bella Troiana. sunt qui volunt nec raptam esse a Paride Helenam, sed aliam causam belli fuisse Troiani, illam scilicet, quod Herculem, quaerentem Hylam, suscipere noluerunt. qui autem volunt eam raptam a Proteo per Theseum ad Menelaum transitum fecerit et sic eam Paris rapuerit: secundum quod, ut supra diximus, Menelaus ad Aegyptum Iovis voluntate pervenerit, scilicet ne ab Aegistho possit int
Abbreviated transcription (Latin):
perire naufragio. ultor aũt ideo dirit qr naupliꝰ
pala medis pater dolens filiũ suũ factione in¬
terẽptũ ut ĩ scd̾o memorauimꝰ cũ uidẽt g̾cos
tẽpestate laborare montẽ eaphereũ ascendit
⁊ clata facula signũ dedit uicini portus quae
fataliter fuerant supplicio destinati. nãq atre¬
us ⁊ thiestes fre̾s fuerũt in se inuicẽ seui. adeo
ut thiestes cũ merope fris uxore ꝯuberet qd
dolens atreus liberos euis epulandos ei aposuit.
s cũ thiestes post cognitũ facinꝰ requireret ul¬
tionẽ ei apollo respondit posse alio scelere illiꝰ
facinoris uindicẽ nasci. silicet sicũ pelopia fi¬
la sua ꝯcuberet. Quo facto natus est egistus
fatalis inatrei gemunã subolẽ. s iuppit̾ mene¬
lai fata supatus est. p̾p̾ helene uigale ꝯsortiũ
⁊ eũ ꝑ diuersa errare maluit. quã egisti mani¬
bus interire. hic errans ad egiptũ usq uenit

Expanded text:
periere naufragio. 'ultor' autem ideo dixit, quia Nauplius, periere naufragio. 'ultor' autem ideo dixit, quia Nauplius, Palamedis pater, dolens filium suum factione interemptum, ut in secundo memoravimus, cum videret Graecos tempestate laborare, montem Caphereum ascendit et elata facula signum dedit vicini portus, qua fataliter fuerant supplicio destinati. namque Atreus et Thyestes fratres fuerunt in se invicem saevi, adeo ut Thyestes cum Aerope, fratris uxore, concumberet: quod dolens Atreus liberos ei epulandos adposuit. sed cum Thyestes post cognitum facinus requireret ultionem, ei Apollo respondit, posse alio scelere illius facinoris vindicem nasci, scilicet si cum Pelopia, filia sua, concumberet. quo facto natus est Aegisthus, fatalis in Atrei geminam subolem. sed Iuppiter Menelai fata miseratus est propter Helenae iugale consortium, et eum per diversa errare maluit, quam Aegisthi manibus interire. hic errans ad Aegyptum usque pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃es. i dest luimꝰ omẽs penas que sũt statute
scelerib. alii sceleris om̃is legũt. nã omẽs nõ
potẽ adg̾cos referri. qr nõ om̃es ꝑtulere suppli
carmina uł celo possũt deducere lunã ẽ añt pa¬
cu uii ꝗait si pͥamꝰ ẽẽ adeẽt ⁊ ip̃e eiꝰ ꝯmiserescẽt.
uł ꝙ ei uictores ꝑ supbiã sacͥficare noluerut. Uñ
eos redeuntes grauissima tẽpestate fatigatos
iras abilio. Re uera aut ostat grecos tepestate la¬
mineruales. idest fulmina tẽpestates grauissi
mas comouent. uude perite dicendo sidus. utrũ¬
q ꝯplexus est. nã sidus ⁊ tepestates signifi ⁊ re
uera sidus. hec aũt numina que inter sidera nõ
uidemꝰ licet sua signa ꝓpria nõ hñt cũ alus po¬
testate ꝑmixta ut phiucus ip̃e esculapus ge¬
mini apollinis ⁊ herculis ẽẽ dicunt᷑. sic miner¬
ue aries ẽẽ din oscitur ¶Uitorq caphereus. to
est inqua mons caphereus. circa quẽ greci

Expanded text:
omnes id est luimus omnes poenas, quae sunt statutae omnes id est luimus omnes poenas, quae sunt statutae sceleribus. alii 'sceleris omnis' legunt: nam 'omnes' non potest ad Graecos referri, quia non omnes pertulere supplic"carmina vel caelo possunt deducere lunam" . est autem Pacuvii qui ait "si Priamus adesset, et ipse eius commiseresceret" m uel quod ei uictores pre superbia sua sacrificare noluerunt. Quare eos redeuntes grauissima tempestate fatigatos iram ab Ilio». Reuera autem constat Grecos tempestate laMinerumas commovent. Vnde perite dicendo ‘sidus’ utrumque complexus est: nam sidus et tempestatem significat et re vera sidus. Haec autem numina quae inter sidera non videmus, licet sua signa propria non habent, cum aliis potestate permixta. Vt ophiuchus ipse est Aesculapius, gemini Apollinis et Herculis esse dicuntur, sic Minervae aries esse dinoscitur. VLTORQVE CAPHEREVS τὸ est in qua mons Caphereus, circa quem Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
adriaticũ tenditur pelagũs. lucanꝰ apulus
adriacas exit garganus in undas. garganii aũ
iapigis figura ẽ ꝓ garganii upign. ⁊ est hec
iapigia apulie aqua ⁊ iapix uentus est noĩatꝰ.
nã inapidia uenetie at regio ẽ aboppido dic¬
tunate gentes. qui habitatis regnia saturuia.
idest o uiri sẽꝑ pace gaudentes nã legimꝰ aurea
que ꝑhibent illo subrege fuerũt tẽpora sie
placida populos ĩ pace regebat ⁊ bene boc lau¬
silicet trounoꝵ. nõ omĩa generalit᷑ bella. nã
legimꝰ captiui pendent currus curueq ¶ Suadet¬
mus. qͦsi saera. nã uiolare dereligionib dm̃s.
⁊ ingenti arte dicit. ne aut uictoriã suã sileat
aut nõ ꝓcedendo ꝯtra eos quos uicit ꝯfiteatur
ignauiã dicẽs nõ ẽẽ ꝯtra eos puguandũ. quos
uincere ꝑuitiosissimũ est ¶ Quos symois pre
mit ille uiros idest coto orbe celebris. alibi.
ut tot simois correpta subundas scuta uirũ
galeasq et.f.c. ui¶Scelerũ penas expendimꝰ

Expanded text:
Adriaticum protenditur pelagus. De Adriacas exit Garganus in undas». ‘Gargani’ autem ‘Iapygis’ figura est pro ‘Gargani Iapygii’. Et haec est Iapygia Apuliae, a qua et Iapyx ventus est nominatus: nam Iapydia Venetitunatae gentes qui habitatis regna Saturnia, id est o viri semper pace gaudentes! nam legimus "aurea quae perhibent, illo sub rege fuere saecula, sic placida populos in pace regebat" . et bene hoc lauscilicet Troianorum, non omnia generaliter bella: nam legimus "captivi pendent currus curvaeque semus quasi sacros: nam violare de religionibus dicimus. et ingenti arte agit, ne aut victoriam suam sileat, aut non procedendo contra eos quos vicit, confiteatur ignaviam, dicens non esse contra eos pugnandum, quos vincereMAT ILLE VIROS id est toto orbe celebris: alibi «ubi tot Simois c. s. scuta virum galeasque et f. c. v.». SCELERVM POENAS EXPENDIMVS
Abbreviated transcription (Latin):
minime ualent ¶ At nõ inuenerẽ segues. la¬
tenter hoc dicit. fugitis muliere ꝗa armata ẽ
alias primi adhunc curritis sexum¶Noctur¬
na q bella. coitum. alibi ⁊ siquando ad prelia
uentũ¶ Curua tibia. symphonia eoꝵ. bachi
aut ideo quia apud ueteres ludi theatrales
nõ erant. nisi in honorẽ liberi patris ¶ Expec¬
tate. expectetis. modũ ꝓmodu᷑ posuit ¶ Secũ¬
dus aruspex. ꝓsecuda sacra. idest prospera sic̃
maloꝵ diuine ¶In altos lucos. illie enĩ epu¬
labantur sacris dieb ¶Moriturus ⁊ ip̾e. mo¬
riturus animo. nã moriturꝰ nõ est. qd̾ aũt

Expanded text:
minime valent. AT NON IN VENEREM SEGNES laminime valent. AT NON IN VENEREM SEGNES latenter hoc dicit: fugitis mulierem, quia armata est; alias primi ad hunc curritis sexum. NOCTVRNAQVE BELLA coitum: alibi «et siquando ad proelia ventum est». CVRVA TIBIA symphoniacorum. BACCHI autem ideo, quia apud veteres ludi theatrales non erant, nisi in honorem Liberi patris. EXPECTATE pro ‘expectatis’, modum pro modo posuit. SECVNDVS HARVSPEX pro ‘secunda sacra’, id est prospera: sicut malorum divine. IN ALTOS LVCOS illic enim epulabantur sacris diebus. MORITVRVS ET IPSE moriturus animo: nam moriturus non est. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
si quidẽ accipiter colunbam sequit᷑. ista hostem
precedit. Ip̃a etiã auiũ ꝯparatͦ sumpta est ex¬
ꝯtrario. nã equius uir accipitri cam illa conpa¬
nõ negligentib. nã litotes figura ẽ. uult enĩ di¬
cere nõ leuiter. iupiter intuebatur ista certami¬
na ¶Instigat uocibus alas. incitat ⁊ irritat ad
reditũ. primũ enĩ est ut fugere desinant. post
ut in hostes impetũ faciũt faciant ¶ Nomine
quẽq uocans. ꝑ hoc extrena necessitas uidicat᷑
¶Quis metus. qualis. quãtus. cũ uos etiã femina
cimere conpellit. Unde paulo post que tanta
aniinis ignauia uenit. femina palantes. a.o
¶ Nũꝙͣ dolituri. idest stulti. Stultus enĩ est ꝗoꝗs
in uiria nõ mouetur. ⁊ bene nũꝙͣ. siquidẽ antea
seuiciam. iam mezentii ptulerũt. nec se ulti sũt
nẽ prebent terga mulieri ⁊ nec ꝗdem cõmouent̃
dinem tantã ¶Irrita. in ercia. que se ulcisci

Expanded text:
siquidem accipiter columbam sequitur, ista hostem siquidem accipiter columbam sequitur, ista hostem praecedit. Ipsa etiam avium comparatio sumpta ex contrario est: nam aequius vir accipitri, Camilla companon neglegentibus: nam litotes figura est. Vult enim dicere: non leviter Iuppiter intuebatur ista certamina. INSTIGAT VOCIBVS ALAS incitat et inritat ad reditum: primum enim est, ut fugere desinant, post ut in hostes impetum faciant. NOMINE QVEMQVE VOCANS per hoc extrema necessitas indicatur. id est qualis, quantus, qui viros etiam feminam timere compellit? unde paulo post 'quae tanta animis ignavia venit? femina palantes agit'. o numquam dolitvri id est stulti: stultus enim est quisquis iniuria non movetur. et bene 'numquam', siquidem antea saevitiam Mezentii pertulerunt nec se ulti sunt, nunc praebent terga mulieri et ne hinc quidem commoventur dinem tantam. INRITA inertia, quae nos ulcisci
Abbreviated transcription (Latin):
aut maniter iactans. nã uanos stultos posteriores
dicere ceperũt. hinc tractũ est etiã ĩn eotericis
Iuuenalis. sic libitũ uanũ qui nos distinxit
othoni. quid aũ hoc loco uane sigͥficet sequẽtia
lis. fallar¶ nicib ignea plantis. modo ueloci¬
bus. alias ꝑseuerantib. nam ꝑnix interdum
uelox. interdũ ꝑseuerans significat ut ip̃e in
georgicis. ⁊ inter dura iacet pnix instrato saxa
cubili¶Transit equũ cursu. nũc hoc incredibi¬
le ẽẽ ui deret᷑. nisi p̃misisset in .uii. illa uł intac¬
opposita ¶ Accipitur saxosacerales ab alto. sacer
ideo quia marti ꝯsecratus. aut anib ex secrabi¬
lis.ut auri sacra faimes. aut ꝙ uerius est grecũ
nom̃ expiexit. Nam ierax dicit᷑ hoc est sacer. ie¬
reus enĩ sacerdos uocatur. Cur au̾t grece ita dic¬
tus sit racione uõ caret que nota est sacrorum
peritis. ¶ Consequit̾ pinnis. noua laus camille

Expanded text:
aut inaniter iactans: nam ‘vanos’ stultos posteriores aut inaniter iactans: nam ‘vanos’ stultos posteriores dicere coeperunt. Inde tractum est etiam in neotericis: Iuvenalis «sic libitum vano, qui nos distinxit, Othoni». Quid autem hoc loco ‘vane’ significet, sequentialis, fallax. PERNICIBVS IGNEA PLANTIS modo velocibus, alias perseverantibus: nam ‘pernix’ interdum velox, interdum perseverans significat, ut ipse in georgicis «et inter dura iacet pernix instrato saxa cubili». TRANSIT EQVVM CVRSV nunc hoc incredibile esse videretur, nisi praemisisset in septimo «illa vel intacopposita. ACCIPITER SAXO SACER ALES AB ALTO ‘sacer’ ideo, quia Marti est consecratus: aut avibus execrabilis, ut «auri sacra fames»: aut, quod verius est, Graecum nomen expressit: nam ἱέραξ dicitur, hoc est sacer: ἱερεύς enim sacerdos vocatur. Cur autem graece ita dictus sit, ratione non caret, quae nota est sacrorum peritis. CONSEQVITVR PENNIS nova laus Camillae,
Abbreviated transcription (Latin):
laces sũt. sicut ait eato in sedo orriginũ libro.¬
¶ Filuis auni. aunus silicet nã ut supͣ diximus
cũ dictis parentib filioꝵ noĩa suppramantur
eos patriconomines intelligunꝰ ut tyburti remulo
ditissimus olunq.in.d. o ¶Uersare dolos ingres¬
tio postꝙͣ de dño dixit ẜuus astute ille iratus ait
carnifex que loquit᷑. Cicero ita fit ut tua ista ra¬
tio existimetur astuta. meũ hoc ꝯsiliũ necessariũ¬
¶ Dimitte fugam. equi celeritatẽ. cui fidis relinq
¶Uentosa ferat cui gła laudem. hec est uera ⁊ anti¬
qua lectio ut sit sensus pedes congredere iam agno¬
sces cui manis iactantia adferat penã. nã fraudẽ
ueteres penã uocabant ut etiã iuantiquo coguo¬
scitur uire. Si autẽ laudẽ legerimꝰ erit sensus.
agnosces cui inanis gła adferat laudẽ. uentosa
ꝓparticipio. uõ enĩ fugacem possumꝰ accipere quẽ
sup̃ leguuꝰ bellatorẽ ¶ Sane ligus. aut falax.

Expanded text:
laces sunt, sicut ait Cato in secundo originum libro.laces sunt, sicut ait Cato in secundo originum libro. FILIVS AVNI Aunus scilicet: nam, ut supra diximus, cum dictis parentibus filiorum nomina supprimuntur, eos patri cognomines intellegimus, ut «Tiburti Remulo ditissimus olim». VERSARE DOLOS INGREStio postquam de domino dixit servus «astute», ille iratus ait «carnifex quae loquitur?» Cicero «ita fit ut tua ista ratio existimetur astuta, meum hoc consilium necessarium». DIMITTE FVGAM equi celeritatem, cui fidis, relinque. VENTOSA FERAT CVI GLORIA FRAVDEM haec est vera et antiqua lectio, ut sit sensus: pedes congredere, iam agnosces cui inanis iactantia adferat poenam: nam ‘fraudem’ veteres poenam vocabant, ut etiam in antiquo cognoscitur iure. Si autem ‘laudem’ legerimus, erit sensus: agnosces cem possumus accipere quem supra legimus bellatorem. VANE LIGVS aut fallax,
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres uocemꝰ. nã apud maiores indiscrete
uugo dicebatur ⁊ mulier. u triusq sexũ tantum
sigͥficabat. ut ecce hoc loco dicit armis muliebrib
cũ canullam ĩn uptã fuisse manifestũ sit. Item ĩ
bucholicis legimꝰ a uirgo infelix. cũ pasipben con
stet ante amorẽ tauri suscepisse liberos terentius
etiam mulierẽ post partũ ungiuẽ uocat¶ Nomen
diuis plena. nã si uoluerimꝰ siplicit᷑ accipere ut ita
sit dictũ queadmodũ supͣ. enee magni dextra ca¬
dis incipit ꝯtrariũ ẽẽ suꝑiorib. unde meluis est
ut ꝑseueremꝰ in sensu ⁊ dictũ ita sit. magnã re uera
głam laturus es admuanes parentũ quẽ feminea
tela suꝑauer̾t ¶ Sedentis. equitis. sane eũ exuici
breuiore silicet circulo ¶ Congeminat. hic distĩ¬
cidit. Terentius. ergo in eũ in cidi infelix locũ
neq michi amittendi neq retinendi sit.
sui in appẽnino ẽ ꝯstituta. ligures aũt omẽs fal¬

Expanded text:
‘mulieres’ vocemus: nam apud maiores indiscrete ‘mulieres’ vocemus: nam apud maiores indiscrete virgo dicebatur et mulier. Vtrumque enim sexum tantum significabat, ut ecce hoc loco dicit ‘armis muliebribus’, cum Camillam innuptam fuisse manifestum sit. Item in bucolicis legimus «a, virgo infelix», cum Pasiphaen cone ante amorem tauri liberos suscepisse: Terentius etiam mulierem post partum virginem vocat. NOMEN dinis plena: nam si voluerimus simpliciter accipere, ut ita sit dictum quemadmodum supra «Aeneae magni dextra cadis», incipit contrarium esse superioribus. Vnde melius est, ut perseveremus in sensu et ita sit dictum: magnam re vera gloriam laturus est ad manes parentum, quem feminea tela superarunt. Ad v. 692 Sedentis equitis. sane eum ex vicinbreviore scilicet circulo. Ad v. 698 Congeminat hic distincidit': Terentius "ego in eum neque mihi amittendi, neque retinendi sit csui in Appennino est constituta. Ligures autem omnes fal
Abbreviated transcription (Latin):
alias in congrue uirginẽ asꝑam dicimꝰ ¶ Euneũ
ꝗa latina est declinatio. ideo ne accepit accentũ.
nã statius qa grete declinauit grecũ accentum
posuit dicens. euneon au dit ante aute thoas.
Longa abiete.hasta abietali. nã arborẽ ꝓbasta
quos uulgo incespitatores uocant. alii sub fuso
⁊ uult utrũq tanta celeritate ẽẽ ꝑ cussũ ut unũ
ictũ putares. in d̾ est enĩ. p̃cipites pariterq ruũt
erepta uiuenco. idest loriea. na ꝓprie loriea est te¬
guuen deloro factũ quo maiores dolo uti ꝯsueue¬
rant¶ Agrestisq .in.a. sparus bene ꝯgrestis. nam
¶uertitur in mediis. idest agit. nãgrece dixit.
anatepp et a¶ Toto uertice supra est. Statiꝰ
¶hũc illa exceptũ. fraude circũ uentũ. ut emulus
exceptũ triton ¶ Traicit. uisi actus ostenditur.
¶Silius ꝓin siluis. ⁊ est sarcasmos. ¶ Muliebribus
armis. usus obtinuit ut ĩnuptas uirgines nuptaᷤᷤ

Expanded text:
alias incongrue virginem asperam dicimus. EVNEVM alias incongrue virginem asperam dicimus. EVNEVM quia Latina est declinatio, ideo ‘ne’ accipit accentum: nam Statius quia graece declinavit, graecum accentum posuit Longa abiete hasta abietali: nam arborem pro hasta quos vulgo incespitatores vocant. alii 'suffosso' et vult utrumque tanta celeritate esse percussum, ut unum ictum putares: inde est enim 'praecipites pariterque ruunterepta igimen de loro factum, quo maiores in dolo uti consueverant. AGRESTISQVE MANVS ARMAT SPARVS bene ‘agrestis’: nam VERTITVR IN MEDIIS id est agit: nam graece dixit ἀναστρέφεται. TOTO VERTICE SVPRA EST Statius HVNC ILLA EXCEPTVM fraude circumventum, ut «aemulus exceptum Triton». TRAICIT vis iactus ostenditur. SILVIS pro ‘in silvis’. Et est sarcasmos. MVLIEBRIBVS ARMIS usus obtinuit, ut innuptas ‘virgines’, nuptas
Abbreviated transcription (Latin):
igente metri necessitate. Eigo si fit thermodo on
do accentũ habit acutum ꝙ si thermo don fece¬
rit. ⁊ infinalẽ trausfertur ⁊ mutatur accentus.
nã circũ flexus fit¶Pulsant. en niꝰ aduiusas. q̃
pedibus pulsatis olim pum ¶ Bellantur ꝓbellãt.
nã solent u̾ba ꝓu̾bis poni. Unde nũc passiuã de¬
declinationẽ subactiua posuit significatione. sic̃
ingeoricis. ⁊ placidã pacis nutritor oliuam. fu¬
turũ tẽpus adpassiuo posuit ꝓpresenti actiuo
nam nutritor ꝓ nutri posuit. unde est econtra.
nox bũida celo p̃cipitat ¶ Ippolitem. hec amazo¬
num fuit regina. eui uicte hercules balteũ sustu¬
lit ¶ Martia. aut bellicosa. aut martis filia ¶ Quẽ
telo. p. deiecit. homericũ est. interrogationẽ ad
ip̃m referre qui describitur. cũ muse interroga¬
ri ꝯsueruit. ut uos ocaliope precor aspirate canẽ¬
ti ¶Aspera uirgo. epitheton adofficiũ belli respitiẽs

Expanded text:
igente metri necessitate. Ergo si sit ‘Thermodoon’, igente metri necessitate. Ergo si sit ‘Thermodoon’, ‘do’ acutum habebit accentum: quod si ‘Thermodon’ fecerit, et in finalem transfertur, et mutatur accentus: nam circumflexus fit. PVLSANT Ennius «Musae quae pedibus pulsatis Olympum». BELLANTVR pro ‘bellant’: nam solent verba pro verbis poni: unde nunc passivam declinationem sub activa posuit significatione, sicut in georgicis «et placidam paci nutritor olivam» futurum tempus a passivo posuit pro praesenti ab activo: nam ‘nutritor’ pro ‘nutri’ posuit. Inde est e contra «nox umida caelo praecipitat». HIPPOLYTEN haec Amazonum fuit regina, cui victae Hercules balteum sustulit. MARTIA aut bellicosa, aut Martis filia. QVEM TELO PRIMVM DEICIS Homericum est interrogationem ad ipsum referre, qui describitur, cum musae interrogari consueverint, ut «vos o Calliope, precor, adspirate canenti». ASPERA VIRGO epitheton ad officium belli respiciens,
Abbreviated transcription (Latin):
genes. nam g̾cum est. cuiꝰ noĩs ethimologiam ple
dũ dissentire deriuationem a principalitate. nam
dia. di. ꝓducit cũ dioc corripiat. sieut ⁊ contra dũ
lux producat lucerna. iii. corripit. s aluce nõ deri¬
q.iii. ꝯgruũ paci epitheton dedit ut eã bonã dicẽt
cũ bellũ econtra sit pessimũ. nã sine dubio ⁊ belli
seui diceret si ratio uersus admitteret ¶Quales
threicie. tanais fluuiꝰ est qui separat. asiam ab eu¬
ropa. cuxa quẽ antea ama zones habitauerũt. uñ
se postea adhermodonta fluuiũ tracie transtulerũt
ꝙ etiã salustiꝰ testatur dicens. deu campi thieisci qͦs
habuerũt amazones abtanai fiumine incertum
quã obcausã digresse ¶Thermodontis. plenũ est
thermodoon s ꝑsineresi thermodon fecit. unde
don cirrũflexũ habebit accentũ. greca enĩ noĩa ne¬
cesse est ut circũ flectãtur quotiens fit sineresis ex¬

Expanded text:
γενής; nam Graecum est. Cuius nominis etymologiam plerγενής; nam Graecum est. Cuius nominis etymologiam pleremus dissentire derivationem a principalitate: nam ‘dia’ ‘di’ producit, cum Διός corripiat: sicut e contra cum ‘lux’ producat, ‘lucerna’ ‘lu’ corripit. PACISQVE BOgruum paci epitheton dedit, ut eam bonam diceret, cum bellum e contra sit pessimum: nam sine dubio et ‘belli saevi’ diceret, si ratio versus admitteret. QVALES THREICIAE Tanais fluvius est, qui separat Asiam ab Europa, circa quem antea Amazones habitaverunt; unde se postea ad Thermodonta, fluvium Thraciae, transtulerunt: quod etiam Sallustius testatur, dicens «dein campi Themiscyrei, quos habuere Amazones, ab Tanai flumine, incertum quam ob causam, digressae». THERMODONTIS plenum est ‘Thermodoon’, sed per synaeresin ‘Thermodon’ fecit: unde ‘don’ circumflexum habebit accentum. Graeca enim nomina necesse est ut circumflectantur, quotiens fit synaeresis ex
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. Exultat amazon. spendendũ exultat. ut
amazon intelliganius quasi amazon. nam ca¬
milla uolsea fuerat. Sic in pͥmo. dederatq comã
diffundere uentis uenatrix. ⁊dest quasi uenatrix⁊¬
¶ Indefessa in fatigabilis. ⁊ omia ei arma amazonũ
tradit. quas ticianus unimãmas uocat. nã boc ẽ
entia ꝓip̃a fugiens ¶ At circũlecte comites. sub au¬
dis dimicant ꝙ etiã sequẽs amazonũ indieat cõ¬
paratio que in ducunt᷑ eirea reginã bella tractantes
Mariuaq iurgo. noĩa hec nobilusimarũ sũt italie fe¬
minaꝵ ¶talides. pulera deriuatio. nõ uera. nã ue¬
rũ ẽ itale. italis aut unde est italides. magis ẽ ꝑacro
ip̃a decus. decus. ⁊ adelectas ⁊ adip̃ani potest referri
decus au̾t si ad camillam. nobilitas. pulcritudo. si
ad delectas oruamentũ. quas sibi elegit ornamẽtũ
idest adorientum ¶ Diua camilla. generosa eu¬

Expanded text:
sunt. EXVLTAT AMAZON suspendendum ‘exultat’, ut sunt. EXVLTAT AMAZON suspendendum ‘exultat’, ut ‘Amazon’ intellegas quasi Amazon; nam Camilla Vulsca fuerat: sic in primo «dederatque comam diffundere ventis, venatrix», id est quasi venatrix. INDEFESSA infatigabilis. Et omnia ei arma Amazonum tradit, quas Titianus unimammas vocat: nam hoc est ENTIA pro ‘ipsa fugiens’. AT CIRCVM LECTAE COMITES subaudis ‘dimicant’, quod etiam sequens Amazonum indicat comparatio, quae inducuntur circa reginam bella tractantes. LARINAQVE VIRGO nomina haec nobilissimarum sunt Italiae feminarum. ITALIDES pulchra derivatio, non vera: nam verum est ‘Italae’: ‘Italis’ autem, unde est ‘Italides’, magis patroIPSA DECVS ‘decus’ et ad delectas, et ad ipsam potest referri. ‘Decus’ autem si ad Camillam, nobilitas, pulchritudo; si ad delectas, ornamentum, quas sibi elegit ornamentum, id est ad ornamentum. DIA CAMILLA generosa, εὐ
Abbreviated transcription (Latin):
undaꝵ extrem aut adillud ꝑtinet qd̾ ait supra
penitus q datis ieferunt᷑ ab babenis. ¶Aestu re
¶ Sado iabente. ypalage plabens ip̃e ꝓuadũ s et
sanguine inaltũ. emfaticos cedis ostenditur ma¬
guitudo ¶Hastam intorsit equo. figurate nam
intor queo inequũ dicimꝰ ut inlatus inq feri
curuam ꝯpagibus alium contorsit ¶ Sub aure
ieliquit exuulneris generis. fugientẽ eũ intelli¬
gimus ẽẽ ꝑcurisum. n uoluitur us ille excussus
humi. humi uoluit᷑. nã excussus ꝑse plenũ est.¬
¶ Deicit a ermeniũ. nom̃ hoc de bistoria romana
est nãq cũ codite contra tuscos larcuis ⁊ ermi¬
uius steterũt tẽpore quo pons sublicuis rũpebat᷑
unde. ⁊ eũ plurimũ laudat. ac si diceret talis qͣlis
ille fuit¶Tantus inarma patet. tantũ patebat
ĩ uulnere idest in hostilia tela totus patebat ¶Io
armos. abusiue. nã ꝓprie armi qua drupe dum

Expanded text:
undarum. ‘Extremam’ autem ad illud pertinet quod ait supra undarum. ‘Extremam’ autem ad illud pertinet quod ait supra «penitusque datis referuntur habenis». AESTV REV. VADO LABENTE hypallage pro ‘labens ipse per vadum’. ET SANGVINE IN ALTO ἐμφατικῶς caedis ostenditur magnitudo. HASTAM INTORSIT EQVO figurate: nam ‘intorqueo in equum’ dicimus, ut «in latus inque feri curvam conpagibus alvum contorsit». SVB AVRE RELIQVIT ex vulneris genere fugientem eum intellegimus esse percussum. VOLVITVR ILLE EXCVSSVS HVMI ‘humi volvitur’: nam ‘excussus’ per se plenum est. DEICIT HERMINIVM nomen hoc de historia Romana est: namque cum Coclite contra Tuscos Larcius et Herminius steterunt tempore, quo pons sublicius rumpebatur; unde et eum plurimum laudat, ac si diceret: talis, qualis ille fuit. TANTVS IN ARMA PATET tantum patebat in vulnera, id est in hostilia tela totus patebat. PER ARMOS abusive: nam proprie armi quadrupedum
Abbreviated transcription (Latin):
ager. t̾ribilis est. est aũt u̾sus ennianus uͬperatꝰ¬
aludu alucidio dicente ꝑirrisionẽ debuisse
alludit admilitiam romanam. nãq equites ⁊¬
tate uł aduce. celere qui dicit᷑ remũ occidisse in
cuiꝰ gr̾e uicẽ a romulo fieri tribunus equitũ me¬
ruit. ¶ Ala camille. equitatus. ale aut dieunt᷑
equites. quod a larũ uice pedestrẽ exercitũ tegũt
Intra iactũ teli. Unde posset quater hasta emssa
in hostem uenire: Hinc traxit statius. ut diceret
quale quater iaculo spatiũ ter arundine meas
ennian est om̃is hec ambitiosa desc̃ͥptio ¶ Pre¬
icuĩt. ietro agũt sane nũc fugui̾t. nõ timore. s
lege preliandi. Salustius more equestris p̃liii
sumptis tergis acreditis ¶ Mollia. domita doi¬
mitoꝵ silie. ⁊ Suꝑiacit undam. suꝑ scopulos
undam iacit. nã more suo dedit u̾bo detractam
nõi prepositionẽ. ¶ Sinu curuatione et fleru

Expanded text:
AGER terribilis est; est autem versus Ennianus, vituperatAGER terribilis est; est autem versus Ennianus, vituperatus a Lucilio dicente per inrisionem, debuisse eum adludit ad militiam Romanam: namque et equites htate, vel a duce Celere, qui dicitur Remum occidisse, in cuius gratiae vicem a Romulo fieri tribunus equitum meruit. ALA CAMILLAE equitatus. ‘Alae’ autem dicuntur equites, quod alarum vice pedestrem exercitum tegunt. INTRA IACTVM TELI unde possit hasta emissa in hostem venire. Hinc traxit Statius ut diceret «quale quater iaculo spatium ter harundine vincas». Et Enniana est omnis haec ambitiosa descriptio. PRAEiunt’ retro agunt. Sane nunc fugiunt, non timore, sed lege proeliandi: Sallustius «more equestris proelii sumptis tergis ac redditis». MOLLIA domita, domitorum scilicet. SVPERIACIT VNDAM super scopulos undam iacit: nam more suo dedit verbo detractam nomini praepositionem. SINV curvatione et flexu
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ illud. dat pater hoc nr̃is aboleri dedecus ar¬
mis¶Pariter. similiter. uno modo. ⁊ est antiquũ
noĩatur quotiens negotii futuri exitus tollitur
ulteriꝰ. scut fecit in pͥmo. tu faciẽ illiꝰ noctẽ ñ am¬
plius unam falle dolo. qd̾ p̃missũ sustulit ꝯmemo¬
rationẽ. quãdo uł cupido discesserat uł ascanus
tam dicit. ut at uenus etherios int̾ dea candida
nymbos ¶ Etrusciq duces. etruria dicta est qd̃
euis fines tenebantur usq adripã tiberis quasi ete¬
enĩ antea unã tantũ tiberis ripam tenebat. Iuue
nalis et que imperii fines tyberinum uirgo nata¬
est. tũ uõ innuoderũ idest in rationẽ in richinũ.
unde ⁊ metra numeros dicimꝰ. ut numeros me¬
mun si u̾ba tenerem. Sane modo generalis ẽ
descͥptio equestris certaminis sane paulopost
descendit adspetialẽ sicut fecit in quarto. et de
cursoribus et denauali certamine. ¶ Horret

Expanded text:
est et illud "da, pater, hoc nostris aboleri dedecus arest et illud "da, pater, hoc nostris aboleri dedecus armis" . pariter similiter, uno modo. et est antiquumnomia praeiudicia nominantur, quotiens negotii futuri exitus tollitur: expectare: sicut fecit in primo "tu faciem illius noctem non amplius unam falle dolo" , quod praemissum sustulit commemorationem, quando vel Cupido discesserit vel Ascaniutam dicit, ut «at Venus aetherios inter dea candida v. 598 Etruscique duces Etruria dicta est, quod eius fines tendebantur usque ad ripam Tiberis, quasi ἑτεenim antea unam tantum nalis «et quae imperii fines Tyberinum virgo nataest «tum vero in numerum», id est in rationem, in rhythmum: unde et metra ‘numeros’ dicimus, ut «numeros memini, si verba tenerem». Sane modo generalis est descriptio equestris certaminis, paulo post descendit ad specialem, sicut fecit in quinto et de cursoribus et de navali certamine. HORRET