comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adnõ cũ ignẽ prauoꝵ corpore. tunc & infi¬
delitatẽ corde rtdiquit Ac postresuritetionꝰ
gationis trina dilectionis consesiont purga¬
uit Tunc x enĩ complta illa memoribili ps¬
pulis suis prunas positos a piscc̃ suꝑpositu aeps
nẽ. moxq uidens sui cordis arcana prunsii¬
tes Ego dissoluã templũ hoc manufactũ
& ꝑtriduũ aliud manu factũ edificabo
Quomodo filsi testes sunt. si ea dicunt quȩ dmm
dixisselegimus Sed falsus testisest. qͥñcodc
sensu dicta intellegit quodicunt᷑. Dñs eñ
dixerat de templo corporissui. Sediipis
uerbis calumniant᷑. & paucis ad ditis łmita¬
tis. quasi iustã calumniã ficiunt. Saliatr
dixerat soluite templũ hoc. isti cõmutin
& aunt Ego dissoluã templũ hoc manifi¬
tũ. Uosinquit soluite non ego. quia illia¬
tũ est ut ipsi nobis inferamus mortẽ Otu
illi uertunt. & ꝑtriduum aliud non mani
factũ edificabo. ut ꝓprie de templo uiduo

Expanded text:
a Domino cum ignem pravorum corpore, tum infia Domino cum ignem pravorum corpore, tum infidelitatem in corde reliquit; ac post resurrectionem negationis trina dilectionis confessione purgavit. Tunc etenim completa illa memorabili pispulis suis, prunas positas, et piscem superpositum, et panem mox videns, sui cordis arcana prunis item: Ego dissolvam templum hoc manu factum, et post triduum aliud non manufactum aedificabo. Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis sui. Sed et in ipsis verbis calumniantur, et paucis additis vel mutatis, quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: Solvite templum hoc. Isti commutant et aiunt: Ego dissolvam templum hoc manu factum. Vos, inquit, solvite, non ego. Quia illicitum est ut ipsi nobis inferamus mortem. Deinde illi vertunt: et post triduum aliud non manu factum aedificabo, ut proprie de templo Judaico
Abbreviated transcription (Latin):
& calefaciebat se adignẽ Est dilectionis ignis.
est &cupiditatis. Dehoc dr̃. Ignẽ ueni mit¬
tere in terrã. It quid uolo. nisi ut ardeat :
Deillo. Om̃s adulterantes. uelut dibanꝰ corda
eorũ: Iste suꝑ credentes incȩnaculosion des¬
cendens: uarus linguis eos dm̃ laudare docu¬
it. ille inatrio carphȩ instinctu maligni sp̃s
accensus: ad negandũ acblasphemandũ dnm̃
noxias ꝑdifoꝵ linguas armabat. Qđ ti intus
indomo principis sacerdotũ sy nodus maligna
gerebat : hoc ignis inatrio foris int̃frigora
noctis materialit̃ accensus typice p̃monstrabat
iustificationes tuas non sũ oblitus : In quib cũq
aut̃ flammã caritatis turbida uicioꝵ flumina
obruerunt. audiunt ad nõ. qm̃ ab undauit
iniquitas. refrigescit caritas multoꝵ. Quo
frigore torpens adhorã apłs petrus. quasi¬
prunis ministroꝵ cayphȩ calefieri cupiebat.
quia tẽporalis cõmmodi solatiũ ꝑfidorum
societate quȩ rebat. Sed non mora respect̾

Expanded text:
Est dilectionis ignis, est et cupiditatis. De hoc dicitur: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat ? De illo autem: Omnes adulterantes, velut clibanus corda eorum . Iste super credentes in coenaculo Sion descendens, variis linguis eos Deum laudare docuit. Ille in atrio Caiphae instinctu maligni spiritus accensus, ad negandum ac blasphemandum Dominum noxias perfidorum linguas armabat. Quod enim intus in domo principis sacerdotum synodus maligna gerebat, hoc ignis in atrio foris inter frigora noctis materialiter accensus, typice praemonstrabat.justificationes tuas non sum oblitus . In quibuscunque autem flammam charitatis turbida vitiorum flumina obruerunt, audiunt a Domino: quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam aposprunis ministrorum Caiphae calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium perfidorum societate quaerebat. Sed non mora, respectus
Abbreviated transcription (Latin):
doctorũ intellegendũ. qui nos iacentes exitaos
& somnolentos increpatis dicat. Euigilate iubi
& nolite peccare. Et recordatꝰ ÷ petrus uerbi
qđ dixerat ei iħc pͥusꝗ gallus cantet bis. terime
negabis. & coepit flere. Qm̃ nociua pͣuori
colloquia petrus ipse int̃fideles ł hominẽ se
nosse negauit. quẽ inter condiscipulos ĩ di
filiũ fuerat confessus. Sed nec in atrio caspͥs
retentus poterat agere poenitentiã. egredĩ
foras ut alii narrant euangłtȩ. quatenus ab
impioꝵ concilio secretus. sordes pauidȩ nep¬
tionis liberis fletibus abluat. Et confestim

Expanded text:
rum intelligendum, qui nos jacentes excitans, et somnolentos increpans dicat: Evigilate justi, et nolite peccare. Et recordatus est Petrus verbi quod dixerat ei Jesus: Priusquam gallus cantet bis, ter me negabis. Et coepit flere. Quam nociva pravorum colloquia? Petrus ipse inter infideles vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos jam Dei Filium fuerat confessus. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut alii narrant evangelistae, quatenus, ab impiorum concilio secretus, sordes pavidae negationis liberis fletibus abluat. CAPUT XV.
Abbreviated transcription (Latin):
dormis ñ potiusti una hora uigilare: Ille qͥ
supͣ dixerat. etiamsi om̃s scandalirati fuerint.
ego numꝗ scandali zabor : nc̃ tristiciȩ magnitu¬
dine somniũ uincere ñ potest. Uigilate & o¬
rate. ut ñ intretis intemptationẽ. In possibi

Expanded text:
dormis? Non potuisti una hora vigilare? Ille qui dormis? Non potuisti una hora vigilare? Ille qui supra dixerat: Etiamsi omnes scandalizati fuerint, ego nunquam scandalizabor, nunc tristitiae magnitudine somnum vincere non potest. Vigilate et orate, ut non intretis in tenta
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. cẽ. acsaluatorem ostendit: Idt̃ namq
abba qđ &pat̃ significat. sed abba hebreum.
pat̃ grecũ ÷ & litinũ: Ut ergo utrũq ppłm
in eũ crediturũ. ab utroq eũ inuocandũ esse
doceret. utraq lingua eũ primus ipse in¬
uocat. Ipse est enĩ bonus pastor qͥ animam
dando proouib suis. unũ de duob gregibus
ouile ꝑfecit. Ideoq utriusq uoce gregis
auxiliũ patris flagitat. ut nos utriq exc̃plo
illius in formati ubi aduersa imminere sen¬
serimus. nos patrẽ dm̃. hebrei abba inuo¬
cantes. unã fidei & caritatis deuotionẽ
p̃sidiũ cȩleste quȩramus. Vnde doctor egregius
formã docendi ad nõ sumtns: ita suos allo qͥt̾ audito¬
res. Accepistis spm̃ adoptionis filioꝵ. in qͦclamam̃
abba pat̃. Abba nimirũ illi qͥ de israhelitico ppło.
nos pat̃ qͥ degentib ad fidẽ xp̃iuenimꝰ Et uenit¬
& inuenit eos dormientes. Etait petro. Sy mon

Expanded text:
Deum esse ac Salvatorem ostendit. Item namque Deum esse ac Salvatorem ostendit. Item namque abba quod et pater significat. Sed abba Hebraeum, pater Graecum est et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum, ab utroque eum invocandum esse doceret, utraque lingua eum primus ipse invocat. Ipse est enim bonus pastor, qui, animam dando pro ovibus suis, unum de duobus gregibus ovile perficit. Ideoque utriusque voce gregis auxilium Patris flagitat, ut nos utrique exemplo illius informati, ubi adversa imminere senserimus, nos, Patrem Deum, Hebraei, Abba, invocantes, una fidei et charitatis devotione praesidium coeleste quaeramus. Unde doctor egregius formam docendi a Domino sumens, ita suos alloquitur auditores: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater . Abba nimirum illi, qui de Israelitico populo, nos Pater, qui de gentibus ad fidem Christi venimus. Et veniens invenit eos dormientes, et ait Petro: Simon,
Abbreviated transcription (Latin):
beant rectũ cor. uitent mortẽ quantũ posst̃.
nos dixit Quid enĩ dix̃ : sat̃ si fieri potest.
transeat ame calix iste : Eccẽ habes uoluntatẽ
humanã expressã. uide iã rectũ cor. sed qđ
non ego uolo. sed qđ tu. Nonueni inquit
facere uoluntatẽ meã. sed uoluntatẽ eĩ qui
misit me Suã uoluntatẽ dixit quã tẽpora¬
lit̃ sumpsit ex uirgine. uoluntatẽ uero eius
qui eũ misit eã uidelicet signans quã intem
poralit̃ aeternus habuit cũ patre cõmunẽ:
Orat transire calicẽ. ut ostendat uere quia
& homo erat. Reminiscens aut̃ & ꝓpt̃ quod
missus est. ꝑficit dispensationẽ ad quã missi
&clamat. Sed non qđ ego uolo. sed qđ tu
Si morit᷑ mors me moriente. scđm carnẽ uide¬
licet transeat ait calix: Uerũ qr non aliter
hoc fiet: ait ñ qđ ego uolo sed quodtu: Qdls
patrẽ in uocans duplici nomine dicit abba pat̃.
utriusq ppłi illũ & iudei scilicet & gentibiss

Expanded text:
beant rectum cor, vitent mortem quantum possunt, beant rectum cor, vitent mortem quantum possunt, nos dixit. Quid enim dixit? Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Ecce habes voluntatem humanam expressam. Vide jam rectum cor. Sed non quod ego volo, sed quod tu. Non veni inquit facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Suam voluntatem dixit, quam temporaliter sumpsit ex virgine; voluntatem vero ejus qui eum misit, eam, viporaliter aeternus habuit cum patre communem. Orat transire calicem, ut ostendat vere quod et homo erat. Reminiscens autem et propter quod missus est, perficit dispensationem ad quam missus est, et clamat: Sed non quod ego volo, sed quod tu. Si moritur mors me non moriente secundum carnem, videlicet, transeat, ait, calix iste. Verum quia non aliter hoc fiet, ait: Non quod ego volo, sed quod tu. Quod autem, Patrem invocans, duplici nomine dicit Abba pater, utriusque populi illum, et Judaei, scilicet, et gentilis,
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea usq ad mortẽ. Non ꝓpt̃ mortẽ
istis est dñs quia eũ conditio corporalis af¬
satus. non formido mortis offendit: Nam
qua corpus suscepit: omã debuit subire qͤ
osporis sunt ut esuriret. sitiret. angeret᷑.
ontristaretur. Diuinitas aut̃ commutari
phos nescit affectus: Sustinete hic &uigilate.
tũ ꝓcessisset paululũ ꝓcidit suꝑ terrã. Quia
pcepit sustinete hic xuigilate. non a sum mo¬
ꝓmbet cuĩ tempus nonerat imminente discri¬
nint. sed a somno infidelitatis. & torpore
mentis. Dato aut̃ eis p̃cepto ut sustinerent
uigilarentq secũ . paululũ ꝓcidens ruit inficiẽ
suã. & humilitatẽ mentis habitu carnis osten¬
dit. Et orabat ut si fieri posset transiret ab eo
hora. & dixit. Abba pater. omã tibi possibi¬
lia sunt. transfercalicẽ istũ ame. Quiderat
illa uox nisi soluus infirmitatis nr̃ȩ : Multi
adhuc infirmi c̃tristant᷑ futura morte. sed ha¬

Expanded text:
anima mea usque ad mortem. Non propter mortem anima mea usque ad mortem. Non propter mortem tristis est Dominus, quia eum conditio corporalis affectus non formido mortis offendit. Nam qui corpus suscepit omnia debuit subire quae corporis sunt, ut esuriret, sitiret, angeretur, contristaretur. Divinitas autem commutari pEt cum processisset paululum, procidit super terram. » Quia praecepit: « Sustinete hic et vigilate, » non a somno prohibet, cujus tempus non erat imminente discrimine, sed a somno infidelitatis et corporis et mentis. Dato autem eis praecepto, ut sustinerent vigilarentque secum, paululum procidens ruit in faciem suam, et humilitatem mentis habitu carnis ostendit. « Et orabat ut, si fieri posset, transiret ab eo hora, et dixit: Abba Pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer calicem hunc a me. » Quid erat illa vox, nisi sonus infirmitatis nostrae? Multi adhuc infirmi contristantur futura morte, sed ha
Abbreviated transcription (Latin):
iusdicit animã meã pono prote. xpc̃ dicit
anima mea turbut᷑. Utrũq uerũ ÷. & plenũ
urũq ratione. qd &ille qui est inferior ñtim&
xille qui est superior gerit timentis affectum
lle enĩ quasi homo uim mortis ignorat. iste aut̃
qusi ds incorpore constitutus: fragilitatem
crnis exponit. ut eorũ qui sacramentũ in car¬
ntionis abiurant excluderet᷑ impietas. Denq
xis dixit. & manicheus. credidit. ualentinus
negauit. marcion fantasma iudicauit. Eo aut̃
usꝙ hominẽ quẽ ueritatẽ corporis de monstra¬
lut. ȩquabat affectu ut diceret. sed tam̃ ñ sic̃
ego uolo sed sicut tuuis. Suscepit ergo uolun¬
tatẽ meã. suscepit tristiciã meã. Confident̃
tristiciã nomino. quia crucẽ prȩdico. Mea ÷
uoluntas quã suã dixit. quia ut homo suscepit
quãmeo suscepit affectu. Ergo prome doluit.
qui pronse nihilhabuit quod doleret. & seque¬
brata delectatione diuinitatis. eternȩ. tedio
mec infirmitatis afficit. Tristis inquit est

Expanded text:
meam pono pro te. Christus dicit: Anima mea turbatur. Utrumque verum est, et plenum utrumque ratione: quod et ille qui est inferior, non timet: et ille, qui est superior, gerit timentis affectum. Ille enim quasi homo, vim mortis ignorat: iste autem quasi Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum abjurant incarnationis, excluderetur impietas. Denique et haec dixit, et Manichaeus non credidit, Valentinus negavit, Marcion phantasma judicavit. Eo autem usque hominem, quem in veritate corporis demonstrabat, aequabat affectu ut diceret: « Sed tamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis. » Suscepit ergo voluntatem meam, suscepit tristitiam meam, confidenter tristitiam nomino, quia crucem praedico. Mea est voluntas quam suam dixit, quia ut homo suscepit quam meo suscepit affectu. Ergo pro me doluit qui pro se nihil habuit quod doleret. Et sequestrata delectatione divinitatis aeternae taedio meae infirmitatis afficitur. Tristis, inquit, est
Abbreviated transcription (Latin):
ceps & impatiens ñ inueniens calũniȩ locũ
excutit desolio pontificẽ. ut in siniã mis
motu corporis de monstraret. Quanto
iħc tacebat ad indignos sua responsione
falsos testes & sacerdo tes impios : tand
magis pontifex furore superatõs eũ a
respondendũ ꝓuocat. ut ex qualibe as¬
sione sermonis. locũ inueniat accusand
Nihil ominus iħc tacet. Sciebat enĩ qua
đs. quic quid respondisset torquendun
a : Ihc aut̃ dixit illi. Ego sũ. In matheo scrip:
cũ÷ qđ interroganti. & adiuranti se pontifi
sĩ diceret egosũ. Et uidebitis filiũ hominis
adextris sedentẽ uirtutis. & uenientẽ cum
nibibus celi Siergo tibi in xpõ oiudee.
pugane. & heretice contemptus in firmitas.
ecrux contumelia est: uide qr ꝑhȩc filius
hominis ad dexterã dĩ patris sessurus. &
ixpartu uirginis homonatus. in sua cum
di nubibus est maiestate uenturus. Vn¬
de &apłs cum crucis abiecta descripsisset di¬

Expanded text:
ceps et impatiens, non inveniens calumniae locum, excutit de solio pontificem ut insaniam mentis motu corporis demonstraret. Quanto Jesus tacebat ad indignos responsione sua falsos testes et sacerdotes impios, tanto magis pontifex furore superatus eum ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum inveniat accusandi. Nihilominus Jesus tacet. Sciebat enim quasi Deus quidquid respondisset torquendum ti? Jesus autem dixit illi: Ego sum: » In Matthaeo scriptum est, quod interroganti et juranti se pontifici diceret, « Ego sum. » « Et videbitis Filium hominis a dextris sedentem virtutis Dei, et venientem in nubibus coeli. » Si ergo tibi in Christo, o Judaee, pagane et haeretice, contemptus, infirmitas et crux contumelia est, vide quia per haec Filius hominis ad dexteram Dei Patris sessurus, et ex partu virginis homo natus, in sua cum coeli nubibus est majestate venturus. Unde et Apostolus, cum crucis objecta descripsisset, di
Abbreviated transcription (Latin):
unaquȩq ꝓuincia regionũ suas habeat ꝓpri¬
etates. acuernaculũ loquendi. sonũ mutare¬
sonũ mutare non possit Unde inactib apłoꝵ
mundi plagis aduenerant. etiã illi qͥhabita¬
bant iudeam dixisse referunt᷑. Nonne ecce
om̃s isti qͥ locunt᷑ galilei sunt: Et quomodo¬
nos audiuimus unusquisꝙ linguã nr̃am in qua

Expanded text:
unaquaeque provincia et regio suas habendo proprietates, vernaculum loquendi sonum vitare non possit. Unde in Actibus apostolorum mundi plagis advenerant, etiam illi qui habitabant Judaeam, dixisse referuntur. « Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galilaei sunt? Et quomodo audivimus unusquisque lingua
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ÷ tenete eũ. & ducite caute. Itcũ uenssi.
statĩ accedens adeũ ait: Rabbi. & osculatis:
eũ: Imprudens quidẽ. & scelerata considenta
magistrũ uocare. & osculũ ei ingerere. & tra¬
debat primũ. tam̃ adhuc aliquid h abet deuers¬
cundia discipuli. cũ non eũ pała tradidit ꝑseco¬
torib sed ꝑsignũ osculi Suscipit aut̃ dñs osculb
traditoris. ñ quo simulare nosdoceat. sedne
ꝓditione fugere uideat᷑. simul & illud diuiss

Expanded text:
 tenete eum et ducite caute. Et cum venisset,  tenete eum et ducite caute. Et cum venisset, statim accedens ad eum, ait: Rabbi. Et osculatus est eum. » Impudens quidem et scelerata confidentia, magistrum invocare, et osculum ingerere ei quem tradebat: tamen adhuc aliquid habet verecundiae discipuli, cum non eum palam tradidit persecutoribus, sed per signum osculi. Suscipit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ dixisset dormite iã & requiescite. & adiung¬
ret suffic̃. ac deinde inferret uenithora. ecre
tradet̃ filius hominis: utiq intellegit᷑ postilid
qđ eis dictũ : dormite & requiescite. siluisse dñ
aliquantũ. ut hoc fieret qđ p̃miserat. & tc̃ intu¬
lisse. ecce apꝓpinquabit hora. siue uenit hora
Ideo postilla uerba positũ : sufficit. id÷ quurt¬
quies iustisiã suffic̃ Sed quia cõmemorata
ipsa non est int̃positio silentii dñi : ꝓpt̃ea car¬
tat intellectũ. ut in illis uerbis alia ꝓnuncito
sequente poenitentia impetrauerat corrigi¬
dũ : securus depassione sua ꝑgit ad ꝑsecutores. a
ultro se int̾̃ficiendũ prȩbet. dixitq discipulis¬
suis. Surgite eamus. ecce quime tradet ꝓpea
Nonuos inueniant quasi timentes. & retractan¬
tẽs. ultro ꝑgamꝰ ad mortẽ. ut confidentia. &
gaudiũ passuri uideant . Dederat auĩ tradior
eiꝰ signũ eis dicensͥ Quẽ cũq osculatꝰ fuero:¬

Expanded text:
cum dixisset: dormite iam et requiescite, adiungeret sufficit et deinde inferret uenit hora, ecce tradetur filius hominis, utique intellegitur post illud quod eis dictum est: dormite et requaliquantum ut hoc fieret quod praemiserat, et tunc intulisse: Ecce appropinquat hora, sive venit hora. Ideo post illa verba positum est sufficit, id est, quod requievistis jam sufficit. Sed quia commemorata ipsa non est inttat intellectum, ut in illis uerbis alia pronuntiatio sequente poenitentia, imperaverat corrigendum, securus de passione sua pergit ad persecutores, et ultro se interficiendum praebet, dixitque discipulis: Surgite, eamus. Ecce qui me tradet, prope est. Non nos inveniat quasi timentes et retractantes, ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam et gaudium passuri videant. Dederat autem traditor eis signum, dicens: Quemcunque osculatus fuero
Abbreviated transcription (Latin):
prius quã gallus bis uocẽ dederit. ter me
negaturus es. Sed quia ante primũ galli
cantũ tota possit intellegere: Quãuis enim
uerbis negantis ante primũ cȩpta. ante scđm
aut̃ gallicantũ ꝑ acta sit tota illa trina negatio:
tam̃ affectione animi. & timore petri ante
primũ tota concepta est. Nec inter est qͣntis
morarũ interuallis trina uoce enunciata sit.
cũ cor eius etiã anteprimũ gallicantũ tota
possideret tã magna scilicet formidine in bi¬
bita. ut posset dnm̃ non solũ semel. sediterũ
& tercio interrogatus negare. ut rectius
diligentiusq adtentibus qͦ modo iã moehat᷑:
mulierẽ incorde suo qui eã uiderit ad c̃cupis¬
cendũ. sic petrus quandocũq uerbis ederet
timoremque uehementẽ animo conceperat.
ut ꝑdurare posset usq ad terciã dnĩ negatio¬
nẽ. tota trinancgatio ei tẽpori deputanda:
quindo eũ trins negationi sufficieniscno

Expanded text:
priusquam gallus bis vocem dederit, ter me priusquam gallus bis vocem dederit, ter me negaturus es. Sed quia ante primum galli cantum tota possit intelligi. Quamvis enim verbis negantis ante primum coepta, ante secundum autem galli cantum peracta sit tota illa trina negatio, tamen affectione animi et timore Petri ante primum tota concepta est. Nec interest quantis morarum intervallis trina voce enuntiata sit, cum cor ejus etiam ante primum galli cantum totam possideret, tam magna scilicet formidine imbibita, ut posset Dominum, non solum semel, sed iterum et tertio interrogatus negare, ut rectius diligentiusque attendentibus quomodo jam moechatus est mulierem in corde suo qui eam viderit ad concupiscendum, sic Petrus, quandocunque verbis ederet timorem, quem tam vehementem animo conceperat, ut perdurare posset usque ad tertiam Domini negationem, tota trina negatio ei tempori deputanda est, quando eum trinae negationi sufficiens timor
Abbreviated transcription (Latin):
get tercio. Postꝗ aut̃ galluscecinit. & decres¬
centib tenebris uicinalux nunciata est. c̃uers
fleuit amare ter negationis sordes laicrimis
lauans Non est sanc arbitrandũ et̃ contra¬
rium qd marco dicente priusquã gallusbis
uoct̃ dederit ter me es negaturus. cȩteri cuan¬
głtȩ simplicit̃ dixxer̃ priusꝗ gallus cantet
ter me negabis: Tota enĩ petri negatio. tri¬
na negatio est. In eade nãq ꝑmansit negati¬
ont animi. ꝓpositoq mendacii. donec ad mo¬
nitus quid ei p̃dictũ sit amaro fletu & cordis
dolore sanaret᷑. Hȩc aut̃ tota. id÷ trina ne¬
gatio si post primũ gallicantũ inciperet.
falsũ dixxisse uiderentur tres qͥ dixer̃ dixisse
dñm. qđ ante ꝗgallus cantaret. tercũ petrus
e& negaturus Rursus si totã trinã nega¬
tionẽ ante ꝑegisset quã cantare gallus in
ciperet : suꝑfluo dixisse marcus dephenderet᷑
exꝑsona dni. Am̃dico tibi qr tu in nocte hac

Expanded text:
get tertio. Postquam autem gallus cecinit, et decresget tertio. Postquam autem gallus cecinit, et decrescentibus tenebris, vicina lux nuntiata est, conversus flevit amare, ternae negationis sordes lacrymis lavans. Non est sane arbitrandum esse contrarium quod Marco dicente: Priusquam gallus bis vocem dederit, ter me es negaturus, caeteri evangelistae simpliciter dixerunt: Priusquam gallus cantet, ter me negabis. Tota enim Petri negatio trina negatio est. In eadem namque permansit negatione, animo propositoque mendacii, donec, admonitus quid ei praedictum sit, amaro fletu et cordis dolore sanaretur. Haec autem tota, id est, trina negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse viderentur tres qui dixerunt dixisse Dominum quia antequam gallus cantaret, ter eum Petrus esset negaturus. Rursus si totam trinam negationem ante peregisset quam ciperet, superfluo dixisse Marcus deprehenderetur ex persona Domini: Amen dico tibi, quia tu in nocte hac,
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ passi fuerint ñ desperent salutẽ. sedagentes
poenitentiã liberent᷑. Et signant̃ addidit in
nocte ista scandalizabimini. quia quomodo qͥ
in ebriant᷑ nocte in ebriant᷑. sic & qui scandalum
patiunt᷑ innocte & intenebris sustinent: Nos
uero dicamꝰ. Nox p̃teriit. diesaut̃ apꝓpinqͣ¬
bit. Quia scriptũ ÷ ꝑcutiã pastorẽ. & disꝑgentꝰ
oues: Hoc aliis uerbis inzacharia ꝓpheta scrip¬
quoq octauo psalmo qui totus ad nõcanitur
nimã suã ꝓouib suis. & de multis gregibus
errorũ. fiat unus grex & unus pastor. setrus
Is aitei. It si om̃s scandalizati fuerint. sed ñ ego
Non est temeritas. nec mendatiũ. sed fides ÷ apłi
petri. & ardens affectus erga dnm̃ saluatorem
Etait illi iħc. Am̃dico tibi. quia tu hodie in
nocte hac prius quãbis gallus uocẽ dederit.
ter me esnegaturus. Et pecrus de ardore fidei
ꝓmittebat: & saluator quasi dĩ futura noue¬
rat. Et nota quia petrus in nocit neget. & ne¬

Expanded text:
ut cum passi fuerint, non desperent salutem, sed agentes poenitentiam liberentur. Et signanter addidit: In nocte ista scandalizabimini, quia quomodo qui inebriatur, nocte inebriantur, sic et qui scandalum patiuntur, in nocte et in tenebris sustinent. Nos vero dicamus: Nox praeteriit, dies autem appropinquavit . Quia scriptum est: Percutiam pastorem, et dispergentur oves. Hoc aliis quoque et octavo psalmo, qui totus a Domino canitur,nimam suam pro ovibus suis; et de multis gregibus errorum autem ait ei: Et si omnes scandalizati fuerint, sed non ego. Non est temeritas nec mendacium, sed fides est apostoli Petri, et ardens affectus erga Dominum Salvatorem. Et ait illi Jesus: Amen dico tibi quia tu hodie, in nocte hac, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus. Et Petrus de ardore fidei promittebat, et Salvator quasi Deus futura noverat. Et nota quod Petrus in nocte neget, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
caro uͦ: infirma: duas uoluntates ostendit. hu¬
manã uidelicet quȩ est carnis. & diuinã. qͣ est
ditatis: Ubihumana quidẽ ꝓpt̃ infirmitatem
carnis recusat passionẽ: diuina aut̃ eiꝰ ÷ promp¬
tissima estim̃ formidare quidẽ in passione hu¬
manȩ fragilitatis est: suscipere aut̃ dispensa¬
tionẽ passionqs diuinȩ uoluntatis. atq uirtu¬
tis est It iterũ abiens orauit eundẽ sermonẽ
Solus orat pomnibus. sic̃ & solus patit᷑ ꝓuniuctis
Languescebant aut̃ & opprimebant᷑ apłoꝵ ocult¬

Expanded text:
caro vero infirma, » duas voluntates ostendit: humanam videlicet, quae est carnis: et divinam, quae est Deitatis. Ubi humana quidem propter infirmitatem carnis, recusat passionem, divina autem ejus est promptissima: quoniam formidare quidem in passione humanae fragilitatis est, suscipere autem dispensationem passionis, divinae voluntatis atque virtutis est. « Et iterum abiit, et oravit, eumdem sermonem » Solus orat pro omnibus, sicut et solus patitur pro universis. Languebant autem et opprimebantur apostol
Abbreviated transcription (Latin):
suũ confirmare auctoritate sacrȩ scripti¬
rȩ conant᷑ Spuunt in faciem eiꝰ. qui cius
p̃sentiã gr̃ȩ. uerbis execrandis exinterna
cȩcementis in sania conceptis respuunt.
Et quidem milites cum quasi quidmñ sepi
falso dixisset illudentes ad orabant. Sds
ac ꝓmissa regni illius temporalib illecebri
longe postponunt. Et educunt eũ utga¬
cifigerent illũ. & angariauer̃ prȩtertus¬
tẽ quẽpiã symonẽ efreneũ uenientẽ deul¬
la. patrẽ alexindri. & rufi. ut collere
crucẽ eius Magnȩ tunc opinionis fuisse
symoniste uidet. cũ filii quoq eiꝰ quas uss
noti omnibus designent᷑ ex nomile de
cauendũ. necui uideat᷑ contrariũ qđio

Expanded text:
suum confirmare auctoritate sacrae Scriptusuum confirmare auctoritate sacrae Scripturae conantur. Spuunt in faciem ejus, qui ejus praesentiam gratiae verbis exsecrandis ex internae caecae mentis insania conceptis respuunt, Et quidem milites eum, quasi qui Deum se ipse falso dixisset, illudentes adorabant. Sed sac promissa regni illius temporalibus illecebris longe postponunt. Et educunt illum ut crucifigerent eum. Et angaria verunt praetereuntem quempiam Simonem Cyrenaeum, venientem de villa, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem ejus. Magnae tunc opinionis fuisse Simon iste videtur, cum filii quoque ejus quasi jam noti omnibus designentur ex nomine. Sed cavendum ne cui videatur contrarium, quo
Abbreviated transcription (Latin):
insinuat. Uerũ quia dixit apłs quot quot
enĩ in xpobabtizati estis xpiñ induistis.
& esuas dño de dectis omnib his uelut
ornamentis uestieris : pot ÷ hoc utroq dñ
habitu inimicoꝵ quidẽ sententia probro¬
sa. sed ipsius dñi clectione gloriosissima om̃¬
nis electoꝵ eius multitudo quȩ in martyres
uenerandos. & cȩ̨tera fideliũ plebe distin¬
guit᷑ aptissime designari. Alba etenĩ uestt
induit᷑. cũ munda iustoꝵ confessione cir¬
cũdat̃. Purpura siue cocco uestitur. cũ in
triumphouictoriosorum martẏrũ głat᷑
Et ꝑcutiebant caput eiꝰ arundine. & c̃spue¬
bant cum. & ponentes genua ad orabant
eum. Hȩc tunc fecere milites pilati. hȩc
usq hodie faciunt heretici. & pagani. mi¬
litesutiq diaboli. Quia enĩ caput xp̃ĩ ds:
caput eius ꝑcutiunt. qui eũ dm̃ eẽ uerum
negant. Et quia ꝑarundinẽ scriptura salt
confici. quasi arundine caput xp̃ĩ ferunt
qui diuinitati illius contradicentes. erront

Expanded text:
uot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis , » et Isaias Domino de electis: « Omnibus his velut ornamento vestieris , » potest in hoc utroque Domini habitu, non inimicorum quidem sententia probrosa, sed ipsius Domini electione gloriosissima, omnis electorum ejus multitudo, quae in martyres venerandos, et caetera fidelium plebe distinguitur, aptissime designari. Alba etenim veste induitur, cum munda justorum confessione circumdatur. Purpura sive cocco vestitur, cum in triumpho victoriosorum martyrum gloriatur. Et percutiebant caput ejus arundine, et conspuebant eum. Et ponentes genua adorabant eum. Haec tunc fecere milites Pilati, haec usque hodie faciunt haeretici et pagani, milites utique diaboli. Quia enim caput Christi Deus, caput ejus percutiunt qui eum Deum esse verum denegant. Et quia per arundinem scriptura solet confici, quasi arundine caput Christi feriunt, qui, divinitati illius contradicentes, errorem
Abbreviated transcription (Latin):
suos casus teneat. Uerbi grã: Marđr ꝗͥ ꝓxpĩ
confessione sanguinẽ fudit: temptat̾ quidẽ ÷
sed temptationis retibus ñligatus. Qui autẽ
negat: in plagas temptationis incurrit:. Sp̃s
quidẽ ꝓmptꝰ ÷. caro .uͦ. infirma. Hoc aduersũ
te merarios dictũ ÷. quia quicquid crediderint.
putant se posse consequi. Itaq quantũ de ar¬
dorẽm̃tis c̃fidimꝰ. tantũ de carnis fragilitate
pera mortificant᷑. Facithic locus. & aduersũ
euticianos qͥ dicunt unã inmediatore dđĩ & ho¬
minũ dnõ & saluatore nr̃õ operationẽ. unã

Expanded text:
casus teneat. Verbi gratia, martyr, qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus non ligatus. Qui autem negat, in plagas tentationis incurrit. « Spiritus quidem promptus, caro autem infirma. » Hoc adversum temerarios dictum est, quia quidquid crediderint, putant se posse consequi. Itaque quantum de ardore mentis confidimus, tantum de carnis fragilitate pera mortificantur. Facit hic locus adversum Eutychianos, qui dicunt unam in Mediatore Dei et hominum Domino et Salvatore nostro operat
Abbreviated transcription (Latin):
lis summi sacerdotis. & cũ uidisset petrũ cale
facientẽ se. aspiciens illũ ait. Ettu cũ ihũ gali¬
leo eras. Atille negauit dic̃s. Neq scio. neq
noui quid dicas. Quid sibi uult. qđ prima eũ
ꝓdit ancilla. cũ uiri utiq magis eũ potuerunt
recognoscere. nisi ut iste sexus peccasse in nece
dni uideret᷑. & iste sexus redimeret᷑ ꝑdnĩ pas¬
sionẽ  Etideo mulier resurrectionis accepit
prima mysteria. & mandata custodit:
ut uerẽ prȩuari cationis aboleret er¬
rorẽ. Et exut foras ante atriũ. & gallus can¬
tauit. Dehoc gallicantu cȩteri euangłtȩ tacens
non tam̃ factũ eẽ negant. sicut & multa alia
alii silentio p̃teriunt quȩ alii narrant. Rur¬
sus aut̃ cũ uidisset illũ ancilla. coepit dicere
circũstantib Quia hic exillis est. Atille iterx
negauit. Nonhȩc etđẽ quȩ prius accusa¬
bat̾ ancilla eẽ. credenda est. Dicit nãq ma¬

Expanded text:
lis summi sacerdotis. Et cum vidisset Petrum lis summi sacerdotis. Et cum vidisset Petrum se, aspiciens illum ait: Et tu cum Jesu Nazareno eras. At ille negavit, dicens: Neque scio, neque novi quid dicas. » Quid sibi vult, quod prima eum prodit ancilla, cum viri utique magis eum potuerunt recognoscere, nisi ut et iste sexus peccasse in necem Domini videretur, et iste sexus redimeretur per Domini passionem? Et ideo mulier resurrectionis accipit prima mysteria, et mandata custodit, ut veterem praevaricationis aboleret errorem. Et exivit foras ante atrium, et gallus cantavit. De hoc galli cantu caeteri evangelistae tacent, non tamen factum esse negant, sicut et multa alia alii silentio praetereunt, quae alii narrant. Rursus autem cum vidisset illum ancilla, coepit dicere circumstantibus: Quia hic ex illis est. At ille iterum negavit. Non haec eadem, quae prius accusabat, ancilla esse credenda est. Dicit namque Ma
Abbreviated transcription (Latin):
non ut illoꝵ ille scelera ñuideat. sed ut ase
ipsi sicut quonda moysi fecerunt grãm cog¬
nitionis eius abscondant. Si enĩ crederent
morsi : crederent forsitan & dñõ. Qđ uela¬
mentũ usq hodie manet suꝑcorillorum
ñ reuelatũ. nobis aut̃ inxpm credentibus
ablatũ ÷. Neq enĩ frustra eo moriente
uelũ templi scissũ est medium: & ea qͣ toto
legis tempore latuerant. & abscondita car¬
nali isrł fuerant : noui testamenti coltorib
sunt patefacta scã scõꝵ arcana. Quod uero
dicunt ei ꝓphetiza. & iuxta alios euangłtas
ꝓphetiza qui sest quite ꝑcussit: quasi in con¬
tuoneliã faciunt eius. qui se appłis ꝓphetã
uoluit haberi. Sed ipso dispensante quod
patitur: omã ꝓnobis fuint. sicut petrus
hortatur . xpõ incarne passo. nos eadem
cogitatione armemur. atq ad toleranda ꝓno
nomine eĩ irrisionũ obꝓbria p̃paremur : Et cũ
ẽsset peerus in atrio deorsũ uenit una ex ancil¬

Expanded text:
non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a se non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a se ipsi, sicut quondam Moysi fecerunt , gratiam cognitionis ejus abscondant; si enim crederent Moysi, crederent forsitan et Domino . Quod velamentum usque hodie manet super cor eorum non revelatum , nobis autem in Christum credentibablatum est. Neque enim frustra eo moriente velum templi scissum est medium, et ea quae toto legis tempore latuerant, et abscondita carnali Israel fuerant, Novi Testamenti cultoribus sunt patefacta sancta sanctorum arcana. Quod vero dicunt ei: Prophetiza, et juxta alios evangelistas: Prophetiza quis est qui te percussit; quasi in contumeliam faciunt ejus, qui se a populis prophetam voluerit haberi. Sed ipso dispensante quae patitur, omnia pro nobis fiunt, sicut Petrus hortatur: Christo in carne passo nos eadem cogitatione armemur, atque ad toleranda pro nomine ejus irrisionum opprobria praeparemur. Et cum esset Petrus in atrio deorsum, venit una ex ancil
Abbreviated transcription (Latin):
tegritatis omnino dissoluendũ. Soliditas
uero scȩ̃ uniuersalis ȩccłȩ. quȩ uestis surre¬
demptoris solet appellari. numꝗ ualeat dis¬
rumpi. Quin potius & si udei. si gentiles.
si heritici. simali catholici humilitatẽ dñi sal¬
uatoris contemnant. eius tamen usq ad con¬
summationẽ scłi in illis quossors electionis
inuenerit. inuiolata sit ꝑmansura castitas
Et coeperunt quiđa conspuere eum
& uelare faciemeiꝰ. & colaphiscũ cȩdere. &
dicere ei: ꝓphetiza. Et ministria lapis eum
cȩdebant Impleta ÷ hoc loco ꝓphetia quȩ
ait. Dedi maxillas meas alapis. & faciẽ meã
non auerti a cfusione sputoꝵ. Sed qui tẽ
cȩsus ÷ colaphis siue alapis uideoꝵ: cȩdit̾ etiã
nunc blasphemiis falsoꝵ xp̃ianoꝵ. Qui tunc
consputus : saliuis infideliũ. nuncusq uesanis
nominetenus infideliũ exhonorat᷑. atq ir¬
ritat᷑ obꝓbrus. Uelauerunt aut̃ faciẽ eiꝰ.

Expanded text:
integritatis omnimodis solvendum; soliditas integritatis omnimodis solvendum; soliditas vero sanctae universalis Ecclesiae, quae vestis sui Redemptoris solet appellari, nunquam valeat disrumpi. Quin potius et si Judaei, si gentiles, si haeretici, si mali catholici humilitatem Domini Salvatoris contemnant, ejus tamen usque ad consummationem saeculi, in illis quos foris electionis invenerit, inviolata sit permansura castitas. Et coeperunt quidam conspuere eum, et velare faciem ejus, et colaphis eum caedere, et dicere ei: Prophetiza. Et miniscaedebant. » Impleta est hoc loco prophetia, quae ait: « Dedi maxillas meas alapis, et faciem meam non averti a confusione sputorum . » Sed qui tunc caesus est colaphis, sive alapis Judaeorum, caeditur etiam nunc blasphemiis falsorum Christianorum. Qui tunc consputus est salivis infidelium, nunc usque vesaniis nomine tenus infidelium exhonoratur, atque irritatur opprobriis. Velaverunt autem faciem ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ł pitris. Summus aut̃ sacerdos. scindens
uestimenta sua ait. Quid adhuc desidera¬
mus testes : audistis blasphemiã. Quẽ
desolio sacerdotali furor excusserat: eadẽ
nabies ad scindendas uestes ꝓuocat. Scidit
uestimenta sua. ut ostendat iudeos sacerdo
tlemgłam ꝑ didisse. et uacuã sedẽ habere
pontificis. Sed & consuetudinis iudaicȩ est
ũ aliquidblasphemiȩ.¬
& quasi contra dm̃ audierint: scinde
muestim̃ta sua. Qđ paulũ qͦq & barnaban
quando inliconia deorũ cultu honorabant᷑
sicisse legimus. Herodes aut̃ quia ñdedit
uonorẽ dõ. sed adqui euit in moderato fauo¬
t̃ ppł̃i: statĩ ab angło ꝑcussus est. Altiori
ait mysterio factũ est. ut in passione dñĩ
pontisex iudeorũ sua ipse uestimenta dis¬
sciderit. cũ tunica dñi nec abipsis qui cũ cruci¬
fixere militibus scindi potuerit. figurabat᷑
enĩ quia sacerdotiũ iudeoꝵ ꝓscelerib ipsoꝵ
pontificũ esset scindendũ. & asuȩ statum

Expanded text:
sacerdos scindens vestimenta sua, ait: Quid adhuc desideramus testes? Audistis blasphemiam. » Quem de solio sacerdotali furor excusserat, eumdem rabies ad scindendas vestes provocat. Scindit vestimenta sua, ut ostendat Judaeos sacerdoedem habere pontificis. Sed et consuetudinis Judaicae est, cum aliquid blasphemiae et quasi contra Deum audierint, scindere vestimenta sua. Quod Paulum quoque et Barnabam, quando in Lycaonia deorum cultu honorabantur, fecisse legimus. Herodes autem quia non dedit honorem Deo, sed acquievit immoderato favori populi, statim ab angelo percussus est. Altiore autem mysterio factum est ut in passione Domini pontifex Judaeorum sua ipse vestimenta disciderit, cum tunica Domini, nec ab ipsis qui eum crucifixere militibus scindi potuerit. Figurabatur enim quod sacerdotium Judaeorum pro sceleribus ipsorum pontificum esset scindendum, et a suae statu
Abbreviated transcription (Latin):
indic̃ illũ cũ illud bibã norũ in regnođi. Uitẽ
siue uineã dñi appellatã eẽ synagogã. & om̃is
sprsi scriptura. &aꝑtius testat᷑ esuas in cantico
deilla cintato. Uinea inquiens dnĩ sabuoth
uitis alienȩ conuersis. Qui tam̃ & simultis in
ila plebe exhorbitantibus a recto fidei itinere
ndefuere plurimi toto legis tempore quorũ
piscogitatibus. summisq uirtutib delecta¬
ntt̃ ds. Uerũ passo in carne dnõ ac resurgente
inortuis. tempus fuit. ut legalis illa & figu¬
ils obseruatio cessiret. atq ea quȩ scđm literã
lea carnalib srnago ge cerimonus delectabor
inquib etiã ista paschalis agnisacra locũ tenuere
precipuũ Aderit enĩ tempus mee resurrectionis
aderit diesille. cũ ipse inregno dĩpositus. id÷ gła
uitȩ immortalis sublimatꝰ. de silute eiusdẽ ppłi
fonte grẽ spũ alis regenerati. nouo uobiscum
gaudio ꝑfungar: Et hmnodicto : exierunt

Expanded text:
Vitem sive vineam Domini appellatam esse Synagogam, et omnis sparsim Scriptura, et apertius testatur Isaias in cantico de illa cantato: Vinea, inquiens, Domini Sabaoth, vitis alienae conversis, quia tametsi multis in illa plebe exorbitantibus a recto fidei itinere, non defuere plurimi toto legis tempore, quorum piis cogitationibus summisque virtutibus delectaretur Deus. Verum passo in carne Domino ac resurgente a mortuis, tempus fuit ut legalis illa, et figuralis observatio cessaret, atque ea quae secundum litteram ultra carnalibus Synagogae caeremoniis delectabor, in quibus etiam ista paschalis Agni sacra locum tenuere primum. Aderit enim tempus meae resurrectionis, aderit dies ille, cum ipse in regno Dei positus, id est gloria vitae immortalis sublimatus, de salute ejusdem populi fonte gratiae spiritualis generati, novo vobiscum gaudio perfundar. « Et, hymno
Abbreviated transcription (Latin):
achel demach Quare linguatoꝵ nisi qđ iden
nomen alit̃ illi. hoc ÷ iero solimitȩ. alit̃ onibua
galilei. Ille aut̃ coepit anathematirart. an
rare quia nescio hominẽ istũ quẽ dicitis. &sti¬
tim iterũ gallus cantauit. Solet scriptura sica
meritũ causarũ. ꝑmeritũ designare tempori
Vnde petrus qui media nocte negauit. ad gill
cantũ poenituit. Qui etiã post resurrection
dnĩ diurna subluce illũ quẽ tercio negauea
tercio ȩque se amare ꝓfessus est. Quia nimim
qui intenebris obliuionis errauit. & sperat
iam lucis rememoratione correxit. & ciusd̃

Expanded text:
uare lingua eorum, nisi quod idem nomen aliter illi, hoc est, Hierosolymitae, aliter sonabant Galilaei? « Ille autem coepit anathematizare et jurare, quia nescio hominem istum quem dicitis. Et statim iterum gallus cantavit. » Solet Scriptura sacra meritum causarum, per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit: qui etiam post resurrectionem Domini diurna sub luce illum, quem tertio negaverat, tertio aeque se amare professus est. Quia nimirum, qui in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione corre
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ requirt̃ eum sot ÷ aut̃ hymnꝰ etiã ille intellegi
quẽ dñs scđm iohannẽ patri grãs agens decanta
p̃cabat̾ Et pulchre discipulos sicram̃to sui cor¬
poris ac singuinis imbutos. & hẏmno piȩ inter¬
cessionis patri cõm̃ idatos in montẽ duc̃ oliuarũ.
ut typice designet nos ꝑacceptionẽ sicram̃torũ
suorũ ꝑque opẽ suȩ intercesionis ad altiora uir¬

Expanded text:
qui requirunt eum . Potest autem hymnus ille intelligi quem Dominus secundum Joannem Patri gratias agens decantabprecabatur. Et pulchre discipulos sacramentis sui corporis et sanguinis imbutos, et hymno etiam piae intercessionis Patri commendatos in montem educit Olivarum, ut typice designet nos per actionem sacramentorum suorum perque opem suae intercessionis ad altiora vir
Abbreviated transcription (Latin):
biteum. tues sacerdos inȩternũ scđmordã
melchi sedech Frangit aut̃ inse panẽ qua
discipulis porrigit. ut ostendat corporissui
fractionẽ non absq sua sponte ac ꝓcurauont
uenturã. sed sic̃ alibi dicit potestatẽ schbit
ponendi animã suã. & potestatẽ se habert
iterũ sumendi eam: Quẽ uidelicet panen
certiquoq grã sacramenti priusꝗ frangni
benedixit. quia naturã humanã quã plli
assumpsit. ipse una cũ patre & spũ scõgi
diuinȩ uirtutis impleuit. Benedix̃ panta
& fregit. quẽ ab homine assumptũ ita mora
subdere dignat̃ ÷. ut ei diuinȩ immortalituas
ueracit̃ intẽ. potentiã demonstraret. idas
uelocius eum a morte resuscitandũ ẽe. docsa
taccepto calice grãs agens dedit cis. ablti¬
exillo om̃s Cũ ad ꝓpinquare passioniđr. aas
dignũ ꝑcussione exhibuit: humilit̃ in ꝑas¬
one benedicit. Athinc uidelicet ostenda
quid unusquisq in flagelloculpȩ proptis
facere debeat. supse ȩquanimit̃ flagilla

Expanded text:
bit eum: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . » Frangit autem ipse panem quem discipulis porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem, non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed sicut alibi dicit potestatem se habere ponendi animam suam, et potestatem se habere iterum sumendi eam . Quem videlicet panem certi quoque gratia sacramenti, priusquam frangeret, benedixit: quia naturam humanam, quam passurus assumpsit, ipse una cum Patre et Spidivinae virtutis implevit. Benedixit panem ac fregit, quia hominem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis veraciter inesse potentiam demonstraret, ideoque velocius eum a morte resuscitandum esse doceret. « Et accepto calice, gratias agens, dedit eis. Etex illo omnes. Cum appropinquare passioni diciturdignum percussione exhibuit, humiliter in percussione benedicit, ut hinc videlicet ostendat, quid unusquisque in flagello culpae propriae face
Abbreviated transcription (Latin):
scđo corrept̾ aꝑditione retrahit pedẽ. sed pa¬
tientia dñi nutrit inpudentiã suã. & thesau¬
rizat sibi irã indie irȩ. soenã p̃dicit. ut quẽ
ni qui adm̃sã dñi malignus accedit. qͥ p̃cor¬
diis aliquo scelere pollutis mysteriorũ xp̃ĩ
oblationib sacro scis participare ñ metuit
Etille enĩ in exemplo udȩ filiũ hominis tradit.
non quidẽ iudeis peccatoribus. sed tam̃ peccato¬
ribus. membris uidelicet suis. quibus illud
inestimabile & inuiolabile dominici corporis
qui eiꝰ amore atq: timore neglecto terrena¬
ꝑ illo & cadura. immo etiã criminosa dilige
nascerent̃ quia nulli possit et̃ bene nisi ci qͥue¬
rit. sed simplicit᷑ dictũ ÷ multo melius et̃ n sib¬
sistere quã male subsistere. Et manducanb
illis. accepit iħo panẽ & benedixit & fregit &
deditcis. &ait: Sumite. hoc est corpus meun¬
Finitis paschȩ ueteris solemnus. quȩ in cõmeno¬

Expanded text:
secundo correptus, a proditione retrahit pedem, sed pasecundo correptus, a proditione retrahit pedem, sed patientia Domini nutrit impudentiam suam, et thesaurizat sibi iram in die irae. Poenam praedicitni qui ad mensam Domini malignus accedit, qui praecordiis aliquo scelere pollutis, mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non metuit. Et ille enim in exemplum Judae Filium hominis tradit, non quidem Judaeis peccatoribus, sed tamen peccatoribus membris, videlicet suis, quiinaestimabile et inviolabile Domini corpus qui ejus amore ac timore neglecto, terrenapro illo et caduca, imo etiam criminosa, diligenasceretur, quia nulli possit esse bene, nisi ei qui fuerit. Sed simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere, quam male subsistere. Et manducantibus illis, accepit Jesus panem, et benedicens fregit, et dedit eis, et ait: Sumite, hoc est corpus meuFinitis Paschae veteris solemniis, quae in commemo
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ intellexisset sciri cogitationes suas. & oc¬
cultu consilia: poeniteret eũ ficti sui. Ettam̃
ñ designat specialit̃. ne manifeste coargutus
c̃tristari. & dicert ei singillitĩ. Num quidego
Et terte nouerant xi. apłi : quia nihiltale c̃tra
dnm̃ cogitarent. sed plus credunt magistro
quã sibi It timentes fragilitatẽ suã: tristes
interrogant depeccato: cuĩ conscientiã non
habebant. Qui ait illis. Unus ex .xii. qͥ in¬
tinguit mecũ manũ incatino. Omira dnĩ
potentia. Primũ dixerat unus ex uobis me
tradet. ꝑseuerat ꝓditor inmalo. manifestius
arguit. & tam̃ nomen ꝓprie ñ designat
Iudas cȩteris contristatis. & retrahentib manũ.
x int̃cidentib cibos ori suo: temeritate &
impudentia qua ꝓditurus erat. etiã manũ
cũ magistro mittit incatino. ut audacia bonã
conscientiã mentiret᷑ Et filius quidẽ hominis
uadit. sic̃ scriptũ ÷ de eo. Ueaut̃ hominiilli
ꝑquẽ filius hominis tradet᷑. Nec primo nec

Expanded text:
ut cum intellexisset sciri cogitationes suas, et occulta consilia, poeniteret eum facti sui: et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus, contristari, et dicere ei singulatim: Nunquid ego? Et certe noverant undecim apostoli quod nihil tale contra Dominum cogitarent, sed plus crederent magistro quam sibi; et timentes fragilitatem suam, tristes interrogabant de peccato cujus conscientiam non habebant. Qui ait illis: Unus ex duodecim qui intingit mecum manum in catino. O mira Domini potentia! Primum dixerat, unus ex vobis me tradet, perseverat proditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat. Judas caeteris contristatis et retrahentibus manum, et interdicentibimpudentia, qua proditurus erat, etiam manum cum magistro mittit in catinum, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. « Et filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de illo. Vae autem homini illi per quem filius hominis tradetur. » Nec primo nec
Abbreviated transcription (Latin):
głam adepta ÷ toto orbe quacũq ediso
exhibuit : ita econtrario ille qui obseqs
detrahere temeraria lingua ñ timuit ꝓss¬
diȩ nota longe lateq infamat̾ &dõ sim
atq hominib merito fact̾ : exosus del
dñs bonũ laude digna remunerans saus
impii c̃tumelias tacendo p̃terut Et u
qđ caxfusiont unguenti se fecisse gredae
uult magistripcio cõpensare. Necgio
postulat sumã ut salti lucrosa uiaddit¬
pditio. sed quasi uile tradens mancipiũ in po¬
sait em̃tiũ posuit: quantũ uellent dare

Expanded text:
am adepta est toto orbe quacunque Eccleexhibuit, ita e condetrahere temeraria lingua non timuit, perfidiae nota longe lateque infamatus, et Deo simul atque hominibus merito factus est exosus. Sed Dominus bonum laude digna remunerans, futuras impii contumelias tacendo praeteriit. «ex effusione unguenti se fecisse credebat, vult magistri pretio compensare. Nec certe jam postulat summam, ut saltem lucrosa videditio, sed quasi vile tradens mancipium, in potestate eminentium posuit, quantum vellent dare