comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rene serpentis quae ad collum ornand
aptatur. haec interdum auri atq ari
mus tibi uermiculatas argento. Cat
lesunt catenulȩ colli inuicem se conp̃¬
hendentes in modum catenȩ unde eta¬
pellatȩ. Dextras communes esseus
rorum acfeminarum quia utriusq
sexus dextrȩsunt. Armille autem
proprice iurorum sunt collatȩ u¬
toricie cciust militibus ob armorum
uirtutem. unde et quondã uulgo i¬
ridiae dicebantur : Ab intellectu at
circuli armilla nondiscrepat quia
ipsa quoq hoc ubi ponitur ambies¬
doconstringit. Sed armilla lati
enditur circulus rocundus sit. libu
qsunt quibus pectus feminarũ ornat᷑
elpcillium tenetur auiris in humeris
iucingulum in lumbis. Lunulae sunt
mamenta mulierum. in lunȩ similitudi¬
ebullulȩ aureae dependentes. Specu¬
la sunt inquibus femine uultus suos
ntuentur. Dictũ aũt speculum uel qđ
asplendore reddatur uel quodibi femi¬
ȩ intuentes considerent speciem sui
uiltus & quicquid ornamenti deesse

Expanded text:
rene serpentis, que ad collum ornandum rene serpentis, que ad collum ornandum aptatur; hoc interdum auri et argenmus tibi vermiculataellae sunt catenulae colli invicem se conprehendentes in modum catenae; unde et appellatae. Dextras communes esse rorum ac feminarum, quia utriusque sexus dextrae sunt. Armillae autem proprie virorum sunt, collatae victoriae causa militibus ob armorum virtutem; unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit. Sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibulae sunt, quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum in lunae similitudine bullulae aureae dependentes. Specula sunt, in quibus feminae vultus suos intuentur. Dictum autem speculum, vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem sui vultus, et quidquid ornamenti deesse
Abbreviated transcription (Latin):
In aures ab aurium foraminibus poncu¬
patȩ quibus praecioso grana lapidum
dependentur. Harum usus in gretia
puellae utraq aure pueri tantum dex¬
tra gerebant. Iorques sunt circuli aurei
acollo ad pectus usquependentes:. Tor¬
ques aũt & bullae aiuris geruntur.
Feminis uero munilia & catellȩ. Dieçȩ
autem torquos quod sint torre. & bullȩ
quod similes sint rotunditate bullis
quae inciqua uento inflantur. Mlupuile
ornamentum e gemmis est quod sole
exfemin arum pendere collo Dictũ¬
autem amunere hoc et icm & serpentũ
dr̃. quia constat ex anforolis quibusda
aureis gemmisque uarus in modum fac¬
turaie serpentis. Nonnullihoc & segma
tes dicamus ut ipsae. Et segmentatis da¬
mus & paruula cunis. Plerumq autes
& ꝑmunile omĩa ornamenta matron¬
rum significantur quicquid illis mu¬
nere datur. Murena uulgo uocatur
quod silicet aurimettillo inuirgulis
lentescente quaedã ordinis flexuosi
catena contexitur insimilitudine mo

Expanded text:
Inaures ab aurium foraminibus nuncuInaures ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent: harum usus in Graecia, puellae utraqtra gerebant. Torques sunt circuli aurei a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bullae a viris geruntur; feminis vero monilia et catella. Dictae autem torques quod sint tortae, et bullae quod similes sint rotunditate bullis quae in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo; dictum a munere. Hoc etiam et serpentum dicitur, quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque variis in modum facturae serpentis. Nonnulli hoc et segestes dicamus, ut ipse6, 89: Et segmentatis dormisset parvola cunis. Plerumque autem et per munile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Murena vulgo vocatur quod scilicet auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
pilleum frigium caput protegens qua¬
leest ornamentum ccpitis deuottirum
Sedpilleum uirorum est. Alitrȩ aucẽ
feminarum : Redimicula aũt sunt
quibus mitra alligatur. Pilleum aũt
ut p̃diximus apelle erat. Nammitra
ex lancest. Rigula mitra uirginalis
capitis est. Vuttie sunt quae in crinibus
innectuntur: quibus fluentes religan¬
tur capilli. & uitae dictȩ quod uinciunt
Tenia aũt est uittarum extremitas depen¬
dens diuersorum colorum. Item uitti. est
quacorona iuncitur: Tenia uero extre¬
ma pars uitae quaependit coronȩ.
Reticulũ .ẽ. quod colligit comas. Dictũ
ab eo quodretinet crines neeffundant᷑
Discriminalia capitis mulierũ sunt uo¬
cata. ex eoquod aput auro discernant.
Nam discriminare diuidere dr̃: Anciȩ
sunt cincinpu dependentes prope auricu¬
las greco uocabulo ab auribus. Accus
sunt quibus infeminis ornandorum
crinium compago retinetur nelaxius
fluant & sparsi dissipentur capilli.

Expanded text:
pileum Phrygium caput protegens, quapileum Phrygium caput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum: sed pileum virorum est, mitra autem feminarum. Redimicula autem sunt, quibus mitra alligatur: pileum autem ut praediximus a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis; vittae sunt, quae in innectuntur, quibus fluentes religantur capilli, et vittae dictae, quod vinciant. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae, quae dependet coronae. 7. Retiolum est quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet crines, ne effundantur. 472 8. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata, ex eo quod caput auro discernant. Nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas, Graeco vocabulo ab auribus. 9. Acus sunt quibus in feminis ornandorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et sparsi dissipent
Abbreviated transcription (Latin):
tertilis dealbo. & cocco Apex est pilleũ
sutile quod sacerdotes gentiles utebaꝵ¬
tur. appellatus ab apiendo. id est aligan¬
do. Nã uirgula quaempilleo erat conectt¬
batur filo quod fiebat ex lana hostiae
Galecirium pallium expelle cesehostiȩ
factum. Pillrum aũt dictum apelle hos¬
ticie unde fiebat. Cidarim et ipsum
sacerdotum erat quod a plerisq mitra
rum. Diadema. nimbum. capitulum.
et mitra. Diadema est ornamentum
capitis matronarum exauro & gẽmis
contextum. qđ inse circum actis extre¬
mitatibus retro ads tringitur. Et exin¬
de grece dictum quod p̃ligentur. Nim¬
bus est fasciola transuersa exiuro ad¬
suta in linteo quod est infronte femina
tam magis imbatt est. Nã edumen qđ
circa angelorum capita pingitus nim¬
bus uocatur. Licet et nimbus sit densitis
nubis. Capitulum qđ uulgo capitulare
dicunt. Idem et cappa uel quod duos
apices ut cappa littera habetit uelquia
capitis ornamentum est Mitra. est

Expanded text:
tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum erat, quod a plerisque mitrarum: diadema, nimbum, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro adstringitur; et exinde dictum Graece quod praeligetur. Nimbus est fasciola transversa ex auro adsuta in linteo, quod est in fronte feminartam magis nimbata est. Nam et lumen, quod circa angelorum capita pingitur, nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est.
Abbreviated transcription (Latin):
fusciolis instituerint id circo olim linei
aclanei generis coronas fuisse sicut erat
in sacerdotibus gentiltum. Nomen autẽ¬
coronȩ haec excausa uocatum eoquod
initio circumaras curreretur atque
dimaginẽ circuitus ulcori. et formattĩ
& nominam coronam. Imperatores ro¬
mani & reges quidam gentilium aureas
coronas utuntur. Persae traras gerunł.
sedreges rectas. sai trapȩ incuruas
Reꝑttia tͣrara a semirami de assiriorum re¬
ni na. quod genus ornam̃ti exinde usq
hodie gens ipsa retinet. Athenienses
enĩ cicladas auretis. gerebant partĩ in
uertice nonnulli infronte. Nonenĩ
eadem sunt insignia omnium renoꝵ
Sentilium uates infulas. apices. pillea.
siue guleria utebantur. Infula ẽ. fasci¬
ola sacercdottilis capitis alba in modũ
diadematis aqua uittȩ abutraque
parte dependunt quae inful̃ uinciunł
Vnde & uittȩ dictȩ sunt quodiunciant
Infula cuĩt plerumq lactierat. plerũq

Expanded text:
fasciolis instituerint. Idcirco olim linei fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generis coronas fuisse, sicut erat in sacerdotibus gentilium. Nomen coronae hac ex causa vocatum, eo quod initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori et formatam et nominatam coronam. Inperatores Romani et reges quidam gentium aureas coronas utuntur. Persae tiaras gerunt; sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicladas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
dendo dictum. Vnde pensa & inpen¬
sa. Netum filadicca uelquia expilis
animalium sunt. uel quia lanificiũ
filis tenuibus constat: in modum pi¬
lorum idest quasi filorum. Matixi
quasi mettixa acircuitu scilicet filo
nã meta cir cuitus uel quod transfe¬
ratur . Globellum corrupte aglobo
dictum ꝑdiminutionem quasi globel¬
lum. Panuliae quodex his panni texan¬
tur. ipsienim discurr̃ ꝑtelam. Sta m̃
diccum quod rectum stat. Trama quod
uii recta transmitatur ꝑtelam . Pst
enim filum intrastamen currens.
licia sunt quibus staminai ligantur
quasi ligia. Ordiri est. textere est
cultum uenimus. Ornamenta
eoquod eorum cultum ora uultusq deco¬
rentur: Prima ornamenti corona insigne
uictoriae siue regii honoris signũ quae
deo incapite regum ponitur adsignifi¬
andos circum fusos in orbepopulos quibꝰ
iccinctis quasi caput suum coronatur.
quodam gentiles existimant qđ his
inpe tando motauino capita uincere

Expanded text:
dendo dictum; unde pensa et inpendendo dictum; unde pensa et inpensa. Netum. Fila dicta vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus constat in modum pilorum, id est quasi filorum. Mataxa quasi metaxa, a circuitu scilicet filorum; nam meta circuitus; vel quod transferatur. Gubellum corrupte a globo dictum per diminutionem, quasi globellum. Panuliae, quod ex eis panni texantur; ipsae enim discurrunt per telam. Stamen dictum quia rectum stat. Trama, quod via recta transmittatur per telam; est enim filus intra stamen currens. Licia sunt quibus stamina ligantur, quasi ligia. Ordire est . . . Texere cultum veniamus. Ornamenta dicta eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in capite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quasi caput suum coronatur. quodam gentiles existimant, quod his in potando mota vino capita vincire
Abbreviated transcription (Latin):
subnigrae quaefit in his pania ut
ferrugine clarus ibera. Dictti autẽ
ferrugo quod omĩs prima tinctura
eius modi coloris existat. Glaucus
color est ferrugineus subniger. Elbi
bo diriatum. luteus color rubi¬
cundus quod est croceus. Namerocũ
luter coloris est. ut croceo muctiuit
um. quia exusto est. fit enĩ ex depen¬
denti fuligine tectorum egesta cissi¬
dius ignibus. Vnde et color eiusdem
tincturȩ flammeus est .x. DEINS
diriuatiuum ẽ. telaria. In subuli qui
in fra & supra sunt. uelquia in subular
Radii dicti quia radendo fiunt. Peccipo
quod plexa fila reddant & in primas¬
Colum quod sit in longitudine & ro¬
tunditate quasi columpna. Iusum
qđ ꝑipsum fundatur. qđ netum est.
Alibrum quod ineo librentur fila idess
soluantur. Calatum leue gesta m̃e
ligno uł canna aut exiunco factum.
in quo uel pensa ponuntur uł leguno
est aquodiruiatũ.ẽ. ca latum. Ham
tur laurum. Pensum mulierum aper¬

Expanded text:
subnigrae quae fit in Hispania, utVsubnigrae quae fit in Hispania, utVirg. Aen. 9, 582: Ferrugine clarus Ibera. Dicta autem ferrugo quod omnis purpura prima tinctura eiusmodi coloris existat. Glaucus color est ferrugineus subniger. Elbidbo derivatum. 8. Luteus color rubicundus, quod est croceus; nam crocus lutei coloris est, ut: Croceo mutabit um, quia ex usto est. Fit enim ex dependenti fuligine tectorum egesta assiduis ignibus, unde et color ejusdem tincturae flammeus est. 467 CAPUTderivativum est telaria. Insubuli, quia infra supra sunt, vel quia insubulantur. Radii dicti, quia radendo fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant, et imprimaColum, quod sit in longitudine et rotunditate quasi columna. Fusum, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alibrum, quod in eo liberantur fila, id est solvantur. Calathum leve gestamen ex lino vel canna aut ex iunco factum, in qua vel pensa ponuntur vel leguntur est, a quo dirivatum est calathum. Nam tur aurum.' Pensum mulierum a pen
Abbreviated transcription (Latin):
tur aquibus haec circum arbores fila
dicuntur. Uermes aũt ipsi. grecebom¬
bices nominantur. Placiumẽ. stuppa
& quasi crassedo serici. & est grecũ nom̃.
UIIII. DECOLORIBUS UESTIUAI
inctura uocata quia tinguitur & in
aliam fucata speciem. nitoris gratia
coloraturatur. Coccum greci.nos ru¬
brum. seu uermiculum dicimus. Est
enim uermiculus exsiluribus frondi¬
bus. Concilium dietum eoquod excoꝵ¬
culis maripis color eius colligitur. idem
& ostrum uocatur. Ostrum quod procolo¬
re purpure temperatur. Plurimis quid¬
em in locis sedoptimum in insula ci progig¬
nitur. siue in his quos propius solis cursũs
inluminat. Cocleae autem maris sunt
quae circisae ferro lacrimas purpurei
coloris inmittunt. his collectis color
purpureus temperatur. & ostrum ex in¬
de appellatum dicunt quod extestȩ
humore elicitur. Purpurae sunt apud
latinos. apuritatȩ lucis uocatȩ Apud
tione apud nos purpura sine aspira¬
tione : Ferrugo color.ẽ. purpurae

Expanded text:
tur, a quibus haec circum arbores fila tur, a quibus haec circum arbores fila ducuntur; vermes autem ipsi Graece βόμβυκες nominantur. Placium est stuppa et quasi crassedo serici, et est Graecum nomen. § 28 De coloribus vestium. Tinctura vocata quia tinguitur et in aliam fucata speciem nitoris gratia coloratur. Κόκκον Graeci, nos rubrum seu vermiculum dicimus; est enim vermiculus ex silvestribus frondibus. Conchylium dictum eo quod ex conchulis marinis color eius colligitur: idem et ostrum vocatur. Ostrum, quod pro colore purpurae temperatur, plurimis quidem in locis, sed optimum in insula Cypro gignitur sive in his quos propius solis cursus inluminat. Conchylia autem sunt maris, quae circumcisa ferro lacrimas purpurei coloris emittunt: his collectis color purpureus temperatur. Et ostrum exinde appellatum dicunt quod ex testae humore elicitur. Purpura apud Latinos a puritate lucis vocata. Apud tione, apud nos purpura sine adspiratione. Ferrugo color est purpurae
Abbreviated transcription (Latin):
Lapa alaniando idest auellendo uocata
hinc et uellus dictum quod prius lanae
uellerentur pontonderentur. Linum ext̾ra
oritur deflexumque nomenest agreco. Nã
linum greci linarum dicunt. siue quod sit
molle etlenae. Stupa uero cannabiest
siue lini. haec scđm antiquam orto grasiã.
Stiᷤ padicta quod exea rimȩ pauium
stippentur. unde & stipatores dicuntur
qui innauibus eam componunt. Tom̃tũ
appellatum quod aut infila aut intela
tumetit. nec subtilicitem habeat. Can¬
nabum asimilitudine cannȩ uocatum
siue agreca ethimologia.nam illicanna¬
bum. cannabin uocant. Bissum genus
est quodam lini nimium candidi et
mollissimi. quod greci papaten uocafł
librinum lanaẽ animalium quae fibros
uocant. ipsos et castores existimant quos
dum uenatores sequuntur ipsi sibi tes¬
ticulos ad imunt. Aranea uocata eo qđ
ueris infusione infrondibus nutriant᷑
Sericum dictum quia idseres primi mi¬
serunt. Uermiculi enĩ ibi nasci ꝑhiben¬

Expanded text:
Lana a laniando, id est a vellendo, vocata: Lana a laniando, id est a vellendo, vocata: hinc et vellus dictum, quod prius lanae vellerentur, non tonderentur. Linum ex terra oritur, deflexumque est nomen eius a Greco, nam linum Greci linarium dicunt sive quod sit molle et leve. Stuppa vero cannabi est sive lini; hec secundum antiquam orthographiam stippa dicta, quod ex ea rime navium stipentur; unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam componunt. Tomentum appellatum, quod aut in filo, aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similisive a Graeca etymologia; nam illi cannabum κάνναβιν vocant. Byssum genus est quoddam lini nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. Fibrinum lana est animalium, quos fibros vocant. Ipsos et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocatur eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. Sericum dictum quia id Seres primi miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhiben
Abbreviated transcription (Latin):
quent nomen ipsum indicat olimter gen¬
dis manibus p̃bebantur. Mappae con¬
uiuii &epulcirum appasitarum sunt.
quasi manupȩ atque obid nominattie
uius diminutuium mapella est. Iora¬
lia longuȩ ꝑpetueq mappcie atoro dictȩ
Subanum grecum est Fascis tergium
a manu tergium atergendo faciem uł
manus uocatum est. Uela dicta quod
obiecti suo interiora domorum uelent.
Aulea uela diciti & gradia quaeideo
iulea dicta sunt quod primum inaula
ittali regi asiae cui successit populus
romanus inuentisant. Cortinȩ sunt
uilet id est uela depellibus qualia
in exodo leguntur uquibus tabernacu¬
lum extrinsecus tegebatur. Dictae
uũt cortinaie acoriis eoquod prius ex
pellibus fuissent factae. unde & in eo
dem tabernaculo legis iubetur corti¬
nas fieri expellibus arietum rubris
& expellibus iacinctinis. Cilicia ara¬
bes nuncupant uelamenta pilis capra¬
rum contexta exquibus sibitentoria
faciunt. UIII. De latruuadis

Expanded text:
quae, ut nomen ipsum indicat, olim tergenquae, ut nomen ipsum indicat, olim tergendis manibus praebebantur. Mappae convivii et epularum appositarum sunt, quasi manupae, atque ob id nominatae, cuius diminutivum mapella est. Toralia longae perpetuaeque mappae, a toro dictae. 7. Sabanum Graecum est. Facitergium, et manitergium a tergendo faciem. vel manus vocatur. Vela dicta, quod obiectu suo interiora domorum velent. 8. Aulaea, vela picta, et grandia, quae ideo aulaea dicta sunt, quod primum in aula Attali regis Asiae, cui successit populus Romanus, inventa sunt. 9. Cortinae sunt aulaea, id est, vela de pellibus, qualia 464 in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coriis, eo quod prius ex pellibus fuisdem tabernaculo legis iubetur cortinas fieri ex pellibus arietum rubris et ex pellibus iacintinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus sibi tentoria faciunt. § 27 De lanis.
Abbreviated transcription (Latin):
sa uarietate distinguitur. Dictum
autem quod et instratu & inamictu
uestem sibi fecit. Ludices aludis. ide
tentris uocattis quidam existimant
Cumenim e grediebantur deludi
ꝓstibulo iuuenes horum uelamento
tegebant caput & faciem quia solet
erubescere quilupanar intrauerit
Silnapes. Fulera sunt ornam̃ta lec¬
torum dicta quod in his fulcimur
idest sustinemur uel quodtoros ful¬
ciant siue caput quaereclinatoria uul¬
gus appellat. Ceruicalia aũt eo quođ
ponantur subceruice uel cubito. Pulis¬
lus dictus ac puluinar qui est diuitũ
lectus. Culcittie uocatȩ quod calcenq᷑¬
idest farciantur pluma siue com̃to
quomolliores candidiores que sint
sipeti diccti quod pedibus primũ straren¬
ar quasi ttipedia. Si platcipetia exuna
pirte uellosa quasi simpla. Anfitiipa ex
urique parte uillosa tapetai. Lucidius:
Sipleatq anfitipi uillis ingentibus molles.
uantalia punc prooperiendis mensis s̃.

Expanded text:
rsa varietate distinguitur: dictum rsa varietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu et in amictu 2: 'Stragulum vestem sibi fecit.' Ludices a ludis, id est theatris, vocatos quidam existimant: quum enim egrediebantur de ludi prostibulo iuvenes, horum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his fulcimur, id est sustinemur, vel quod toros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem eo quod ponantur sub cervice vel cubito. Pullus dictus a pulvinari, qui est divitum lectus. Culcitre vocate, quod calcenid est, farciantur pluma, sive tomento, quo molliores calidioresque sint. 5. Tapeta dicta, quod pedibus primum sternerentur, quasi tapedia. Sipla, tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa, ex utraque parte villosa tapeta. Lucilius: Siplae, atque amphitapae villis ingentibus molles. 463 6. Mantelia nunc pro operiendis mensis sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tro latere in leuum humerum mittitur.
Stola aũt grece uocatur quod scipemit¬
tatur. Idem et recinium latinonomine
appellatum eo quod dimidia eius pars
retro reicitur. quod uulgo mauortem
dicunt. Uocatum aũt mauortem quasi
martem. Signum enim marittilis dig¬
nittitis & potestatis in eo est. Caput
enim mulieris uir. ẽ. inde et suꝑcaput
mulieris est: Amiculũ ẽ. meritricum
pallium lineum. hunc apud ueteres
matrone in adulterio de praehensae
induebantur ut intalia amicula potius
quam instola polluerent pudititiam.
Erat enĩ apud ueteres hoc signum meretr¬
cicie uestis nunc in his pania hones tati
Teristrum palliolum . ẽ. quousq. hodie
arabiae & mesopottimiae mulceres uel¬
tur quibus inaestu tutissimo reguntus
umbraculo. De quo inescia. a nobolad¬
um amictorium lineum feminarum
quod humeri operiuntur quod greco
uellatimi sindonem uocant .UII. NE
STRATU ETRIUIQUIS UESTIUM QUE
est discolor quod manu artificis diuo¬

Expanded text:
tro latere in laevum humerum mittitur: tro latere in laevum humerum mittitur: stola autem Graece vocatur quod superemittatur. Idem et ricinium Latino nomine appellatum eo quod dimidia eius pars retro reicitur; quod vulgo mavortem dicunt. Vocatum autem mavortem quasi Martem; signum enim maritalis dignitatis et potestatis in eo est. Caput enim mulieris vir est; inde et super caput mulieris est. Amiculum est meretricum pallium lineum. Hunc apud veteres matronae in adulterio deprehensae induebantur, ut in tali amiculo potius quam in stola polluerent pudicitiam. Erat enim apud veteres hoc signum meretriciae vestis, nunc in Hispania honestatis. Theristrum palliolum est quo usque hodie Arabiae et Mesopotamiae mulieres velantur, quibus in aestu tutissimo teguntur umbraculo. De quo in Isaia3, 23. Anaboladium amictorium lineum feminarum quo humeri operiuntur, quod Graeci vel Latini sindonem vocant. § 26 De stratu et reliquis vestibus qest discolor quod manu artificis dive
Abbreviated transcription (Latin):
lcie planetȩ idest uagȩ eo quod uagne
suo errore motuque discurrunt. Birrus
a rreco uoccibulum trahit . Illienim
birrum bibrum dicunt. Melotes quȩ
&iam perai uocatur pellis . ẽ. caprina
acollo pendens p̃cineta usq adlumbos
est enim hibitus propriae necessarius
adoperis exercitium. fiebat enĩ prius
ut quidam existimant depelliculis
melonum. unde et melotes uocatȩs.
limbriaie uocate sunt ora uestim̃torũ
hoc ẽ. fines ex greco uocabulum tra¬
hunt. Greci enĩ terminum ora uocanł
UI. DEPALIEIS FEMINARUM
egillum est p̃lautũ reginarum
amictulum. unde & appellatũ.
Peplum matronale pallium. expur¬
purti signatum. cuius fimbriae aurei
staminis summitate resplendent.
Palla ẽ. quadrum pallium muliebris ues¬
tis deductum usque aduestigia quod
ad fixis inordinem geminis. Et palla
siue quod rugis uibrantibus sinuata cris¬
petur. Stola matronale operimentum
quod cooperto capite. ad scapulas adex¬

Expanded text:
lae planetae, id est vagae, eo quod vago lae planetae, id est vagae, eo quod vago sui errore motuque discurrunt. Birrus a Graeco vocabulum trahit, illi enim birrum bibrum dicunt. Melotes, quae etiam pera vocatur, pellis est caprina a collo pendens praecincta usque ad lumbos: est autem habitus proprie necessarius ad operis exercitium. Fiebat autem prius, ut quidam existimant, de pelliculis melonum; unde et melotes vocatae sunt. Fimbriae vocatae ora vestimentorum, hoc est fines, ex Graeco vocabulum trahunt; Graeci enim terminum ὅρον vocant. § 25 De palliis feminarum. Regillum est praelatum reginarum amiculum; unde et appellatum. Peplum matronale pallium ex purpura signatum, cuius fimbriae aurei staminis summitate resplendent. Palla est quadrum pallium muliebris vestis, deductum usque ad vestigia, quod ad fixis in ordinem gemmis. Et palla sive quod rugis vibrantibus sinuata crispetur. Stola matronale operimentum, quod cooperto capite et scapula a dex
Abbreviated transcription (Latin):
senatui togis depositis quirites ad sciga
cum nom̃. ẽ: dictum aũt sagum quadrũ.
eo quod apud eos primum quad ratum
uel quadruplex est. Penula est pallium
cum fimbriis longis. Lacerna palliũ
fimbriatum quoolim soli milites ute¬
bantur. Vnde & indistinguenda castrep¬
si urbanaque turba hos togatos illos
lacernatos uocabant. Inde ciũt lacernȩ
quasi ampucatis capitibus fimbriarũ
neque itti laxis ut sunt penularum.
Mantum his paini uocant quod manus te¬
gat ttintum. Est enim breue amictum.
Prȩtextti puerile. est pallium quousq
ad sedecim annos pueri nobiles subdis¬
ciplinae cultu utebantur. Vnde & p̃¬
texttiti pueri appellatisunt. Dicta
aũt praetexta quia p̃texebatur ei¬
latior pur pura. Casula est uestis cu¬
cullata. dictti ꝑdiminutionem a casci
quod totum hominem tegat quasi mi¬
nor casa. inde et eueulla quasi minor
cella sic et greci. Planettis diccas quia
ori errantibus euagantur. unde etscel¬

Expanded text:
senatus: Togis depositis, Quirites, ite senatus: Togis depositis, Quirites, ite cum nomen est; dictum autem sagum quadrum, eo quod apud eos primum quadratus, vel quadruplex esset. 14. Paenula est pallium cum fimbriis longis. Lacerna pallium fimbriatum, quo olim soli milites utebantur. Unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos vocabant. Inde autem lacernae, quasi amputatis capitibus fimbriarum, neque ita laxis, ut sunt paenularum. 15. Mantum Hispani vocant, quod manus tegat tantum. Est enim breve amictum. 16. Praetexta puerile pallium est, quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur. Unde et praetextati pueri appellati sunt. Dicta aulatior purpura. Casula est vestis cucullata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor cella. Sic et Graece planetas, dicta quia oris errantibus evagantur. Unde et stel
Abbreviated transcription (Latin):
lribeti erat togae species expurpura
& cocco quao perti romanorum reges
initio praecedebant. hanc primum
romulus adinuenis se perhibetur ad
discretionem regum babitus. Trabea
uutem dicta quod inmcore glorici
hominem trans betiret hoc est ultra
amposterum ampliore dignittite
honoris becitum fceret. Pallud cimentũ
erit insigne pallium imperatorum
cocco purpuraque & auro distinetũ
Dequo salustius. Toga inquid paluda¬
meniai muttiuit. Erat aut̃ pallium belli¬
cum dictum ut quibus dam uidetur
quodeo indutus palam faceret impe¬
rator bellum futurum. Circum tex¬
tum est quod grece ciclas dr̃. De quo
uirgilius. Et circum textum croceo ue¬
lamen acanto. Circũ textum ciutem
dictum quia est rotundum pallium.
Diplois grecum nomen ab eo quod sit
duplex amictus. Oratius. Contra
quem duplici panno pacientia uelat
sst aũt uestis militaris cuius usus
gallicis primum expeditionibus eoepit
& praeda hostili. Dequa est uox illa

Expanded text:
Trabea erat togae species ex purpura Trabea erat togae species ex purpura et cocco, qua operti 457 Romanorum reges initio procedebant. Hanc primum Romulus adinvenisse perhibetur, ad discretionem regii habitus. Trabea autem dicta, quod in majori gloria hominem transbearet, hoc est, ultra et in posterum ampliori dignitate honoris beatum faceret. 9. Paludamentum erat insigne pallium imperatorum cocco, purpuraque et auro distinctum. De quo Sallustius: Togam, inquit, paludamento mutavit. Erat enim pallium bellicum, dictum, ut quibusdam videtur, quod eo indutus palam faceret imperator bellum futurum. 10. Circumtextum est quod Graece κύκλας dicitur, de quo Virgilius. Et circumtextum croceo velamen acantho. Circumtextum autem dictum, quia est rotundum pallium. 11. Diplois, Graecum nomen, ab eo quod sit duplex amictus. Horatius: Contra quem duplici panno patientia velat. 12. Est autem vestis militaris, cujus usus Gallicis primum expeditionibus coepit e praeda hostili. De quo vox illa
Abbreviated transcription (Latin):
atque operiat. Est aũt pallium purũ
forma rotunda & fusiore & quasi inun¬
dante sinu & subdextroueniens supͣ
bumerum sinitrum ponitur. Cuius
similitudinem in operimentis simula¬
crorum uel picturarum aspicimus
easque stttuais togattis uocamus.
Togciaũt romani inpace utebantur
Belliciũt temporum paludamentis
Mensura togȩ iustȩ sisex ulnas habeat
Ioga palmata dicebatur qm̃ mereban¬
tur hi quire portabant dehostibus
palmas ipsa uocabatur & toga pieta
eoquod uictorias cum palmis incextas
liaberet. Ioga candida eademque
crecta. inqua candidati id est magis¬
tracum petentes ambiebant addita
reta quocandidior insigniorque eẽt.
cicero inoͣrationem quam habuit contra
competitores intoga candida scripsit
Cinctus gabinus est cum ita imponitur
ogi ut togne lacina quae post secus
reicitur attrahitur ad pectus. ita ut ex.
itroque latere & humeris picturae
pendetint ut sacerdotes gentilium faci¬
ebant aut cingebantur praetores.

Expanded text:
atque operiat. Est autem pallium purum atque operiat. Est autem pallium purum forma rotunda effusiore, et quasi inundante sinu, et sub dextro veniens supra humerum sinisimilitudinem in operimentis simulacrorum vel picturarum aspicimus; easque statuas togatas vocamus. Toga autem Romani in pace utebantur, belli autem tempore paludamentis. Mensura togae iusta si sex ulnas habeat. Toga palmata dicebatur quam merebantur hi qui reportabant de hostibus palmas: ipsa vocabatur et toga picta, eo quod victorias cum palmis intextas haberet. Toga candida eademque cretata in qua candidati, id est magistratum petentes, ambiebant, addita creta quo candidior insigniorque esset. Cicero in oratione quam habuit contra conpetitores 'In Toga Candida' scripsit. Cinctus Gabinus est cum ita inponitur toga ut togae lacinia, quae post secus reicitur, adtrahitur ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant, aut cingebantur praetores. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
cutis. Sine equis inertes existunt alani.
Nec abest genti piccorum nomen acor¬
pore quod minutis opifex acuspictis
& exp̃ssus nati uigraminis sucus includit
uthas ad suispecim̃ cicatrices ferat pictis
artubus maculosa nobilittis. Habet¬
& sexus instituttm. speciem habitus
ut inuiris tonsi capilli. Inmulieribus
redundantia crinium quod maxime
uirginibus insigne est. quarum etor¬
natus ipse propriae sic est ut concumu¬
latus inuerticem ipsam capitis sui aro
ambitus crinium contegat.
pistrantium scapulȩ conteguntur. ut
dum minis trant expediti discurrant
Plauitus siquod facturus es ad pende in hi¬
meris pallium & ꝑgat quantum ualet
tuorum pedum pernicitas. Dictum
aũt pallium apellibus quia prius suꝑ
indumenta pellicia ueteres utebantur
Clamis est quae ex una parte induitu
neque consuitur sed fibula infrenatur
hinc et grece nomen accepit. Toga dic¬
tti quod uela mento sui conpus tegat.

Expanded text:
cutis, sine equis inertes exstant Alani, cutis, sine equis inertes exstant Alani, nec abest genti Pictorum nomen a corpore, quod minutis opifex acus punctis, et expressus nativi graminis succus illudit, ut has ad sui specimen cicatrices ferat, pictis artubus maculosa nobilitas. 8. Habet et sexus institutam speciem habitus, ut in viris tonsi capilli, in mulieribus redundantia crinium: quod maxime virginibus insigne est, quarum et ornatus ipse proprie sic est, ut concumulatus in verticem ipsam capitis sui arcem ambitus crinium contegat. istrantium scapulae conteguntur, ut dum ministrant expediti discurrant. Plautus: Si quid facturus es, appende in humeris pallium, Et pergat, quantum valet, tuorum pedum pernicitas. Dictum autem pallium a pellibus, quia prius super indumenta pellicia veteres utebantur, onem. 456 2. Chlamys est quae ex una parte induitur, neque consuitur, sed fibula infrenatur. Hinc et Graece nomen accepit. 3. Toga dicta, quod velamento sui corpus tegat,
Abbreviated transcription (Latin):
do uillorum quasi reptat. Dequibus
nibus corpus tegunt. Dieti aut̃ reno¬
nes harenorum dequa cicero proscauro
quem purpura regalis non commouit
eum sardorum mastruca muttiuit : Alas¬
truca aut quasi monstruosa eo quod quiea
induantur quasi inferarum habitum
trans formantur. Dinoscuntur et gen¬
tes ita habitu sicut elingua discordes:
persae. braccia. & crurglia mentis. ca¬
put trara tegunt. Eminent apicibus
fastigiatis alani. horrent & maletecti
cum latratoribus linguis. Scotti sagi¬
tisunt: Alemanni. linceati. inde gẽmati
Persae sericati. Seres faretrati. armeni
Nonnullȩ & iam gentes non solum itu
uestibus. sed et incorpore aliqua sibi
ꝓpria quasi insignia uindicant ut ui¬
demus circi germanorum. Granos
& cinmibar gothorum. stigmata bric¬
tonum. Circum cidunt quoq iudȩi p̃pu¬
tia. Pertondent arabes aures. flauent
capitibus incextis getȩ Hitent albani
albescentibus crinibus. Mauros habet
tetra nox corporum. Gallos candida

Expanded text:
do villorum quasi reptat. De quibusdo villorum quasi reptat. De quibusnibus corpus tegunt.' Dicti autem renos ferarum, de qua Cicero pro Scauro: Quem purpura regalis non commovit, eum Sardorum mastruca mutavit. Mastruca autem dicta, quasi monstruosa, eo quod qui ea induuntur, quasi in ferarum habitum transformentur. 6. Dignoscuntur et gentes ita habitu sicut et lingua discordes. Persae brachia et crura linamentis, caput tiara tegunt. Eminent apicibus fastigiatis Alani; horrent et male tecti cum latratoribus linguis Scoti; sagati sunt Alemanni; linteati Indi; gemmati Persae; sericati Seres; pharetrati Armenii. 7. Nonnullae etiam gentes non solum in vestibus, sed et in corpore aliqua sibi propria quasi insignia vindicant, ut videmus 455 cirros Germanorum, granos et cinnabar Gothorum, stigmata Britonum. Circumcidunt quoque Iudaei praeputia, pertundunt Arabes aures, flavent capitibus intectis Getae, nitent Albani albentibus crinibus. Mauros habet tetra nox corporum, Gallos candida
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Camisus uocari quod in his dormimꝰ
incamis. id est instratis nr̃is. Femoralica
ippellata eo quod femore tegant. ipse
& bracȩ quod sint breues & uerecunda
corporis his uelentur. Tubrucos uocatos
quod tibias bracasque tegant: Tubrac hi
quod abracis ad tibias usq ꝑueniant.
propria uestis est ut parchis sara¬
barrae gallis linnae. germanis renones.
his panis stringes. sardis mastrugte.
Sarabarrae sunt fluxa acsinuosa uesti¬
menta dequibus legitur indamhelo.
Et sarabarrȩ eorum non sunt inmuttitȩ
st̃ publius. Vt quidergo inuentre tuo
parthi sarabarrassccis suspenderunt
Apud quosdam aũt sarabarae quaedã
capitum tegmina puncupantur. qualia
uidemus incapitibus magorum pieta
Linnae. sage quadra et mollia sunt. de
quibus plautus. Linna coopertuesł
testrino gallia. Renones sunt uelami¬
na humerorum et pectoris usq adum¬
bilicum atque intortis uillis. adeo
hispida. ut imbrem respuant. Quos
uulgo reptus uocant. eo quod longitu¬

Expanded text:
ta. Camisias vocari quod in his dormimus ta. Camisias vocari quod in his dormimus in camis, id est in stratis nostris. Femoralia appellata eo quod femora tegant. Ipsae et bracae, quod sint breves et verecunda corporis his velentur. Tubrucos vocatos quod tibias bracasque tegant. Tibraci, quod a braciis ad tibias usque pervenianpropria vestis est, ut Parthis sarabarae, Gallis linnae, Germanis renones, Hispanis stringes, Sardis mastrucae. Sarabarae sunt fluxa ac sinuosa vestimenta, de quibus legitur in Danielo3, 94: 'Et sarabarae eorum non sunt inmutatae.' Et Publilius19: Ut quid ergo in ventre tuo Parthi sarabaras suspenderunt? Apud quosdam autem sarabarae quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capitibus Magorum picta. Linnae saga quadra et mollia sunt. De quibus Plautusfrag. 176: Linna coopertus est textrino Gallia. Renones sunt velamina humerorum et pectoris usque umbilicum, atque intortis villis adeo hispida ut imbrem respuant. Quos vulgo reptos vocant, eo quod longitu
Abbreviated transcription (Latin):
curratur. Pannutia puncupata quod sit
pinnis obsita. Colobium dictum quia
longumẽ & sine manicis. Antiqui enĩ.
magis hoc utebantur. Leuitonarium. ẽ.
colobium lineũ sine manicis quale aegrp¬
ti monachi utuntur. Lumbare uocat᷑.
quod lumbis religetur. uel quod lũbis
hȩreat. hoc in aegypto & siria. pontantũ
feminȩ sedet uiri utuntur. unde et
hieremias trans eufraten tulit lũbare
suum. ibiq. illud inforaminȩ petrȩ abs¬
condit & postea scissum repperit. hoc
aquibusdam & renaledr̃. quia in renibꝰ
alligatur. Limus est uestis quae abum¬
bilico usq ad pedes producitur. haec aũt
uestis habet. in extremo sui purpurã
limam id est fluxuosam. unde et nom̃
accepit. Namlinum oblicum dicimus
licinum uocatum quod textura eius
ligai tasit in totum quasi diceret liginũ
c̃ prog. litera commuttitti Arme¬
lausc uulgo uocatti quodante & retro
diuisci citq aꝑcaest. in armos tantum
clcusc quasi armi clausa .c. lit teru abla¬

Expanded text:
curatur. Pannucia nuncupata quod sit curatur. Pannucia nuncupata quod sit diversis pannis obsita. Colobium dictum quia longum est et sine manicis; antiqui enim magis hoc utebantur. Levitonarium est colobium lineum sine manicis, quale Aegyptii monachi utuntur. Lumbare vocatur quod lumbis religetur, vel quod lumbis haereat. Hoc in Aegypto et Syria non tantum feminae sed et viri utuntur. Unde et Ieremias trans Euphraten tulit lumbare suum, ibique illud in foramine petrae abscondit, et postea scissum repperit. Hoc a quibusdam et renale dicitur, quia in renibus alligatur. Limus est vestis quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem vestis habet in extremo sui purpuram limam, id est fluxuosam; unde et nomen accepit, nam limum obliquum dicimus. Licinum vocatum quod textura eius ligata sit in totum; quasi diceret liginum, C pro G littera commutata. Armilausa vulgo vocata quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa; quasi armiclausa, C littera abla
Abbreviated transcription (Latin):
et mena. Linea quia exsololino fit. lino¬
stema uestis est exlana linoq contexta
& dicta linostema quia instamine linũ
intrama lanam habet. Recta dr̃ uestis
quã sursum uersum stantesque texuen
Segmentata zonis quibus dam & quasi
p̃scissa mentis ornata. Nam et particu¬
las cuicũq materiae abscissi p̃sex mi¬
nas uocant. Leuidensis quod raro filo
sit leuiterq densata. Pauitensis contra¬
ria leuidensi dicta quod grauiter p̾ssa
exinsulis. Exotica uestis peregrina
de foris ueniens ut in hispania agrecis. Poli¬
mitti multi coloris polimitus enĩ textus
multorum colorum est. Acupicta uestis
icutextilis uelacu orpata eadem et frigia
huius enim artis pertifrigii omnes di¬
cuntur: siue quia in frigia inuentu est.
Vnde & artifes quid faciunt frigiones
dem. Trilicis a tribus licus quia est
& simplex etbiplex. Ralla quae uulgo
rasilis dr̃. Interpola uestis illa uocatur
quaedum sit. uetus ad nouã speciem re¬

Expanded text:
et mena. Linea, quia ex solo lino fit. Linoet mena. Linea, quia ex solo lino fit. Linostema vestis est ex lana linoque contexta: et dicta linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata; nam et particulas cuicumque materiae abscisas praesegminas vocant. Levidensis, quod raro filo sit leviterque densata. Pavitensis contraria levidensi dicta, quod graviter pressa ex insulis. Exotica vestis peregrina deforis veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus multorum colorum est. Acupicta vestis acu textilis vel acu ornata. Eadem et Phrygia; huius enim artis periti Phrygii omnes dicuntur, sive quia in Phrygia inventa est; unde et artifices, qui id faciunt, Phrygiones iam chlamydem. Trilicis a tribus liciis, quia est et simplex et bilex. Ralla, quae vulgo rasilis dicitur. Interpola vestis illa vocatur quae dum sit vetus ad novam speciem re
Abbreviated transcription (Latin):
sario animus augesceret. Hanc subcoꝵ¬
sulibus romani usisunt milites unde
&iam rusati uocabantur. Solebant¬
&iam pridie quã dimicandum eẽt ante
principia proponi quasi ad monitio
& indicium futurȩ pugnate. Liculata
est quae lacus quadratos quosdã cum
pictura habet intextos aut additos acu
lacinctina uestis est aereo colore respl¬
dens. Mo locinia quȩ maluarum sta¬
minȩ conficitur quam alii melocinam
alii mauellam uocant. Bombicina eb¬
bice uermiculo qui longissima exsefi¬
la generat quorum textura bombiein
dr̃. Conficiturq in insulacoo. A poco¬
lania. Serica a serico dicta uel quodeã
seres primi miserunt. Oloserica tota seri¬
ca . Olo enim totum. Tramoserica. stami¬
ne lino. Trama exserico. Olofora tota ex
purpura. Oloenim totum. Bissina candi¬
cda confecta ex quodam genere lini gross¬
sioris sunt & quigenus quoddam linibis¬
sum eẽ. existimant. Fibrina tramã defi¬
brilana habens. Caprina. masticina

Expanded text:
sario animus augesceret. Hanc sub cosario animus augesceret. Hanc sub cosulibus Romani usi sunt milites, unde etiam russati vocabantur: solebant etiam pridie quam dimicandum esset, ante pret indicium futurae pugnae. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos aut additos acu. Iacinthina vestis est aerio colore resplendens. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur; quam alii molocinam, alii malvellam vocant. Bombycina e bombyce vermiculo qui longissima ex se fila generat, quorum textura bombycinum dicitur; conficiturque in insula Coo. Apocalama. Serica a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica tota serica; ὅλον enim totum. Tramoserica stamine lineo, trama ex serico. Holoporphyra tota ex purpura; ὅλον enim totum. Byssina candida confecta ex quodam genere lini grossioris. Sunt qui et genus quoddam lini byssum esse existimant. Fibrina tramam de fibri lana habens. Caprina. Masticina
Abbreviated transcription (Latin):
usum quaedã barbarȩ gentes dũ sint
unde usq hodie tenent: haec et cãpestru
nuncupantur ꝓeo qd eidem iuuenes
quinudi exercentur in campo puden¬
da operiunt. Iunica uestis antiquissi¬
ma appellata. quia in motu inceden¬
tissonum facit. Ionus enĩ sonus est.
Primus aũt fuere pellicie quibus post
offensam & ciectionem de paradyso adam
& eua indutisunt. Talaris tupica dicta
eõquod talosusque descendat & ad pedes
defluat sicut pectoralis. quia apud
antiquos breuis erat ut tantum pectus
operiret licet nunc profusior est.
Mlanicleata tunica est manicata eo qđ
habeat manicas quã chirodicttm greci
uocant. Dalmatica uestis primum
indalmatica prouincia greciȩ texta. ẽ.
tunica sacerdottilis candida cũ clauis
expurpura. Russatai quã greci foeniciã
uocant nos coccinam reꝑtam a lacede¬
moniis ad caelandum colos similitu¬
dine sanguinem quotiens quis inaciȩ
uulneraretur necontemplanti aduer¬

Expanded text:
usum quaedam barbarae gentes, dum sint usum quaedam barbarae gentes, dum sint nudae, usque hodie tenent. Haec et campestria nuncupantur, pro eo quod eisdem iuvenes, qui nudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Tonica vestis antiquissima appellata quia in motu incedentis sonum facit; tonus enim sonus est. Primum autem fuere pelliciae tunicae, quibus post offensam et eiectionem de Paradiso Adam et Eva induti sunt. Talaris tunica dicta eo quod ad talos usque descendat et ad pedes defluat; sicut pectoralis, quia apud antiquos brevis erat ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior est. Manicleata tunica, id est manicata, eo quod habeat manicas: quam χειροδύτην Graeci vocant. Dalmatica vestis primum in Dalmatia, provincia Graeciae, texta est, tunica sacerdotalis candida cum clavis ex purpura. Russata, quam Graeci phoeniceam vocant, nos coccinam, repertam a Lacedaemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem quotiens quis in acie vulneraretur, ne contemplanti adver
Abbreviated transcription (Latin):
feminalia. idest bracȩ lineae usque
adienua ꝑtingentes quibus uerecunda
sacerdotis uelabantur .III. DINOMI
tegat membra. sicut tegumen tec ti
quae tegunt corpora. Uestimentum
uero est quodusq ad uestigium ꝑteni¬
ditur quasi uestigim̃tum ut est tupi¬
catalaris sedethoc consuetudo ser¬
monis auctorum confundit. Indum̃¬
tum quod intus ad corpus induitur
quasi intum̃tum. Amictus. Discerni¬
tur aũt uestitus acultu qm̃ lautius
intelligitur cultus. Item cultus ab ha¬
bitu. Nã habitus ad naturã ꝑtinet.
Cultus ad homines. Pleraque autẽ
ueslium aut a tempore quomaxime
inusu sunt appellantur aut a locis
ubi uel primum confectȩ. uel maxi¬
me uenditantur aut a genere coloris
aut a pomine reꝑtorum. Uestis anti¬
quissima hominum fuit par iroma¬
tum. idest succinc torium quotantũ
genitalium conteguntur hoc primum
primi mortales a folii arborum sibi
fecerunt quando post p̃uaricationẽ
erubescentes pudenda uelarunt. cuiꝰ

Expanded text:
feminalia, id est bracae lineae usque feminalia, id est bracae lineae usque ad genua pertingentes quibus verecunda sacerdotis velabantur. § 22 De divetegat membra; sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est quod usque ad vestigium pertenditur, quasi vestigimentum, ut est tunica talaris. Sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Amictus. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intellegitur cultus. Item cultus ab habitu; nam habitus ad naturam pertinet, cultus ad homines. Plerique autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur, aut a locis, ubi vel primum confectae vel maxime venditantur, aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestis antiquissima hominum fuit perizomatum, id est subcinctorium, quo tantum genitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quoniam post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ineo esse uiderentur distincttie. Pilleũ
est ex bysso rotundum quasi spera
media. caput tegens sacerdotale et
ioccipicio uitta constrictum hoc gre¬
ci & nostri traram uel galeriam siue¬
galeam uocant. Machil quodest tunica
talaris tota iacinetina habens ad pedes
septuaiginta duo tintinnabula. toti¬
demq inter mixta ac dependentia
pupica mala. Ephoth quod interp̃tat᷑
latine suꝑ indum̃tum. erat enĩ palliũ
suꝑhumerale exquat tuor coloribus
&aurum contextum habens inutroq
umero lapides duos smaragdinos
auro conclusos inquibus sculpta eratł
Nomina patriarcharum. Logicum
quod latine dr̃ rationale pannus duplex
airo. & quattuor textus coloribus habens
magnitudinem palmi ꝑquadrum eut in¬
textierant duodecim p̃ciosi lapides.
hic pannus suꝑ humercili contra pectus
pontificis ad nectebatur. Pecalum aurea
lammina infronte pontificis quaeno¬
mendĩ tetrag: ammaton hebraicis
litteris habeue scriptum. Bradinsiue

Expanded text:
in eo esse viderentur distinctae. Pilleum in eo esse viderentur distinctae. Pilleum est ex bysso rotundum quasi sphaera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum. Hoc Graeci et nostri tiaram vel galerum vocant. Mahil, quod est tunica talaris, tota iacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula totidemque intermixta ac dependentia punica mala. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale ex quattuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logium, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quattuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant duodecim pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pontificis adnectebatur. Petalum aurea lammina in fronte pontificis, quae nomen Dei tetragrammaton Hebraicis litteris habebat scriptum. Batin sive