comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a sino pascẽte medici sciẽ¬
tia et pillulas laudibus ad
caelũ extulit. Ad hũc post¬
modũ ueluti alteꝵ escula¬
piũ magnus fiebat rusti¬
coꝵ cõcursus: qui audie¬
rant medici meclelas etiã
ad reꝑiendos asinos ac cõmo
statu reꝵ inter se certabãt.
cũ ꝗdã alterius factionis ab
aduersariis magno tumul¬
tu occiderẽtur: unus ex his
qui longe aberant: gladi¬
os exertos cõspiciens atq ho¬
mines cõcursantes ꝑcun¬
ctatus est a circũstantibus
ꝗdnam ibi ageretur. tũ
imus noĩe petrus degius il¬
lic inquit magistratus ciui¬
tatis atq officia diuidũtur.
nolo aitꝰ ille res quae tã caro
cõstant. atq euestigio recessit.
bules nõ nulli hõĩes ad face¬
tias prompti: multa ridẽda
inter coenandũ dicebantur.
inter qua unus subridẽs. Che
cersitus ad curandã quãdã
formosam adolescẽtula quae
psallẽdo cõtorserat genu : in
cõponẽdo cũ et tibiã foeminae

Expanded text:
asino pascente, medici scienasino pascente, medici scientiam et pillulas ad caelum laudibus extulit. Ad hunc postmodum, veluti alterum Aesculapium, magnus fiebat rusticorum concursus, qui audierant medici medelas etiam ad recipiendos asinos accommodastatu rerum inter se certabant, cum quidam alterius factionis ab adversariis magno tumultu occideretur, unus ex his qui longe aberant gladios exertos conspiciens atque homines concursantes, percontatus est a circumstantibus quidnam ibi ageretur. Tum unus, nomine Petrus de Eghis: “Illic” inquit “magistratus civitatis atque officia dividuntur”. “Nolo” inquit ille “res quae tam caro constant” atque e vestigio recessit. buli nonnulli, homines ad facetias prompti, multa ridenda inter coenandum dicebantur, inter quae unus subridens, “Ceccersitus ad curandum quamdam formosam adolescentulam, quae psallendo contorserat genu, in componendo cum et tibiam feminae
Abbreviated transcription (Latin):
et multoplura etia ab ux¬
ore sapius tibi recitata ex
fidens ac temerarius nul¬
li arti deditus is cũ legis¬
set apud .s. medicũ quẽdã
nomẽ et uirtutẽ certaꝵ
pillulaꝵ: quae ad uarior
morbos cõferre dicebãtur.
existimauit homo ridicu¬
lus se his pillulis solis de
facili medicũ euasuꝵ. cõ¬
fecto eaꝵ magno numero
urbẽ egressus cepit uagari
per opida et uillas medi¬
cinae artẽ ꝓfessus: ad om¬
nẽ autẽ aegritudinẽ has
pillulas accomodabat: ea¬
rũq causa aliqui casu uali¬
tudinẽ recuꝑabant. Cu
huius fama ꝑcrebruisset
stulti apud stultos: ꝗdam
qui asinũ suũ amiserat.
rogauit hoie nũꝗd reme¬
diũ ad reꝑiendũ asinũ ha¬
beret. assen sit ille: et ei
sex pillulas deglutiẽdas de¬
dit ꝗbiis sumptis abiens
postero die cũ asinũ que¬
reret cogẽtibus pillulis de
uia decessit laxandi uen¬
tris gratia: et in arũdine¬
tũ forte diuertit. ibi reꝑto

Expanded text:
et multo plura etiam, ab uxet multo plura etiam, ab uxore saepius tibi recitata extfidens ac temerarius, nulli arti deditus. Is cum legisset apud medicum quemdam nomen et virtutem certarum pillularum quae ad varios morbos conferre dicebantur, existimavit homo ridiculus se iis solis pillulis de facili medicum evasurum. Cofecto earum magno numero, urbem egressus coepit vagari per oppida et villas, medicinae artem professus. Ad omnem autem aegritudinem has pillulas accommodabat, earumque cura aliqui casu valetudinem recuperarunt. Cum huius fama percrevisset stulti apud stultos, unus qui asinum suum amiserat rogavit hominem numquid remedium ad recipiendum asinum haberet. Assensit ille et ei sex pillulas deglutiendas dedit. Quibus sumptis abiens, postero die cum asinum quaereret, ac cogentibus pillulis de via discessisset laxandi ventris gratia, in arundinetum forte divertit; ibi reperto
Abbreviated transcription (Latin):
obscuro horã Rosso assigna¬
ret. in quẽ pro ancilla se
Telda elam cõtulit. Accedẽs
ad locũ Rossus ac uxorẽ ꝓ
ancilla diutius tractans tã¬
dẽ demissa mẽtula nihil
agere potuit. Tum excla
merdose si hic ancilla exti¬
tisset: recte cũ ea rẽ habe¬
re potuisses. Tũ miles ohe
Telda mi ꝑ deũ inꝗt hic me¬
us sotius prudẽtior ad mo¬
dũ est ꝗͣ ego. nã postꝗͣ te ꝓ
ancilla ignarus attigi: sta¬
tim ille malã carnẽ te esse
cognouit. ac ꝓpterea retro
boiodũ nobilis uxorẽ litigi¬
osam ac ꝑuersam: quae quo¬
tidie ad religiosũ cõfessorẽ
uelut aliũ deuotũ querelas
uiri et uitia deferebat. hic
eꝗtẽ reprehẽdebat obiur¬
Tabaturq aliqñ uerbis ad¬
monitus uxoris. et ut pacẽ
inter eos poneret. rogauit
uiri ad cõfessionẽ peccatoꝵ.
qua facta nõ dubitabat cõ¬
uẽturã inter eos cõcordiã.
paruit eques. et cũ religi¬
osiis eũ peccata sua explica¬

Expanded text:
subobscuro horam Rosso assignasubobscuro horam Rosso assignaret, in quem pro ancilla se Telda clam contulit. Accedens ad locum Rossus ac mulierem pro ancilla diutius tractans, tandem, demissa mentula, nihil agere potuit. Tum exclamques merdose, si hic ancilla extitisset, recte cum ea rem habere potuisses”. Tum miles: “Oh! Telda mi, per Deum!” inquit “hic meus socius prudentior admodum est quam ego. Nam postquam te pro ancilla ignarus attigi, statim ille malam carnem te esse cognovit, ac propterea retrocmodum nobilis uxorem litigiosam ac perversam, quae quotidie ad religiosum confessorem, vel, ut aiunt, devotum suum querelas viri et vitia deferebat. Hic equitem reprehendebat obiurgabatque. Aliquando verbis admonitus uxoris et ut pacem inter eos poneret, rogavit virum ad confessionem peccatorum, qua facta non dubitabat conventuram inter eos concordiam. Paruit eques, et cum religiosus eum sua peccata explica
Abbreviated transcription (Latin):
redemit: ne tam cito he¬
ctorẽ uiꝵ bello utilẽ inter¬
ficeret. Ille mortẽ postero
die distulit. alter uero sa¬
pius pretiũ dedit sequẽtibꝰ
diebus pro uitae dilatione .
et cũ pecunie defiuissent :
tandẽ mortẽ illius multo
fletu ac dolore narrari au
simplex uxorẽ cũ altero co¬
euntẽ deprehẽdisset illa¬
se statĩ semimortiiã simula¬
uit ꝓsternẽs se ad terram
similis defuncte. accedẽs
uir ꝓpius ac mortuã credẽs
coepit il lacrimans brachia
uxoris fricare. Tum illa
subaꝑtis oculis tanꝗͣ ad se t¬
paulũ reuersa cũ petisset
cũ eam cõsolari stultus coe¬
res te nihil uidisse. statim
cũ id iurasset: mulieri ua¬
litudo restituta est.
tinus magniuir animi ac
seuerus uxorẽ habuit teldã
noiẽ uetula et minime for¬
mosam. hic cepit in ancillã
quã domi habebat oculos cõ¬
iicere. et cũ saepius eã mo¬
lestasset: illa ad patronam
rẽ deculit. quae suasit ut
assẽtiretur: ac certo in loco

Expanded text:
redemit ne tam cito Heredemit ne tam cito Hectorem virum bello utilem interficeret. Ille Mortem postero die distulit. Alter vero saepius pretium dedit sequentibus diebus pro vitae dilatione. Et cum pecuniae defuissent, tandem mortem eius multo fletu ac dolore narrari audsimplex uxorem cum altero coeuntem deprehendisset, illa statim se semimortuam simulavit, prosternens se ad terram similis defunctae. Accedens vir propius ac mortuam credens, coepit illacrimans brachia uxoris fricare. Tum illa, subapertis oculis tanquam ad se paululum reversa, cum petisset cum eam consolari stultus coeres te nihil vidisse”. Statim cum id iurasset, mulieri valetudo restituta est. tinus, magni vir animi ac severus, uxorem habuit Teldam nomine, vetulam et minime formosam. Hic coepit in ancillam, quam domi habebat, oculos coniicere, et cum illam saepius molestasset, illa ad patronam rem detulit. Suasit ut assentiretur ac certo in loco
Abbreviated transcription (Latin):
nis in proelio occubuit: ce¬
pit acriter flere. atq cuz
uxor domũ reuersu moe¬
stũ ac gemẽtẽ uidissẽt: ro¬
gassetq ꝗd nã accidisset no¬
ui: heu mea uxͥor in ꝗt
defunctus sum. mi uir
uxor ait: ꝗd tibi aduersi
euenit : solare atq ad coe¬
nã ueni. At ille cu in ge¬
mitu ꝑseueraret: neq cibũ
uellet sumere. tandem
instantis inoeroris causa per¬
cunctanti mulieri: an ne¬
scis respondit quae noua ho¬
die audiui: quaenã mi uir
uxor inꝗt: mortiuis est Ro¬
landus : qui solus tuebatur
christianos: solata est mu¬
lier insulsam moestitiam
uiri: et uix tandẽ ad coe¬
nam potuit illũ ꝑducere.
Ubiunxit alter similis fabel¬
lã stultitiae quuidã inquit
uicinius meus homo siplex
audiebat quẽpiã ex huius¬
modi cantoribus qui in fi¬
ne sei monis ad illiciendã
audiẽtiũ plebẽ praedixit
se postridie mortẽ hecto¬
ris recitatuꝵ. hic noster
anteꝗͣ cantor abiret: pretio

Expanded text:
nis in proelio occubuit, coenis in proelio occubuit, coepit acriter flere, atque inde, cum uxor domum reversum maestum ac gementem vidisset rogassetque quidnam accidisset novi, “Heu! mea uxor” inquit “defunctus sum!”. “Mi vir” uxot ait, “quid tibi adversi evenit? Solare, atque ad coenam veni”. At ille cum in gemitu perseveraret neque cibum vellet sumere, tandem instantius maeroris causam percontanti mulieri “An nescis” respondit “quae nova hodie audivi?”. “Quaenam, vir?” uxor inquit. “Mortuus est Rolandus, qui solus tuebatur Christianos”. Solata est mulier insulsam maestitiam viri, et vix tandem ad coenam potuit illum perducere.ubiunxit alter similis fabellam stultitiae: “Quidam” inquit “vicinus meus, homo simplex, audiebat quempiam ex eiusmodi cantoribus, qui in fine sermonis ad illiciendam audientium plebem, praedixit se postridie Mortem Hectoris recitaturum. Hic noster, antequam cantor abiret, pretio
Abbreviated transcription (Latin):
potiantur rer
ce Mediolani ad decẽniũ.
interĩ primo inter florẽ¬
tinos ducẽq orto bello: cũ
florẽtinoꝵ res deteriori lo¬
co uiderẽtur. ueneti ducẽ
haud quaꝗͣ hostile ꝗd timẽ¬
tẽ adorti rupto foedere
Brixiã occuparunt. ue¬
riti ne si dux suꝑior esset .
omnis belli moles in se uer¬
teretur. Florẽtino uene¬
toq post modũ hac de re
disceptãtibus: cũ uenetus
diceret. nobis libertatem
debetis: nã nostra oꝑa li¬
beri estis. hoc nequaꝗͣ ue¬
rũ est inꝗt ad retũdẽda
illius petulãtiã florẽtinus:
uos enĩ nos liberos esse effe¬
cistis: sed nos uos reddidi
uerbosus et nimiũ loquax
deplorabat aliqñ astãtibus
tur. Tum Antonius luscꝰ
iur doctissimus qui ĩ cetu
aderat ridens hominis stul¬
tã curã. hic ꝑsimilis est ĩꝗt
uiro mediolanẽsi qui die fe¬
sto cũ audisset unũ ex gre¬
ge cantoꝵ qui gesta heroũ
ad plebẽ decantant recitã¬
tem mortẽ Rolandi qui
septingẽtis iam ferme an¬

Expanded text:
potiantur reruce Mediolani ad decennium. Interim primo inter Florentinos ducemque orto bello, cum Florentinorum res deteriori loco viderentur, Veneti ducem haud quicquam hostile timentem adorti, rupto foedere, Brixiam occuparunt veriti ne, si dux superior esset, omnis belli moles in se verteretur. Florentino Venetoque postmodum de hac re disceptantibus, cum Venetus diceret: “Nobis libertatem debetis: nam nostra opera liberi estis”. “Hoc nequaquam verum est” inquit ad retundendam illius petulantiam Florentinus: “non enim nos liberos esse fecistis, sed nos vos reddidimverbosus et nimium loquax, deplorabat aliquando, astantibus tur. Tum Antonius Luscus, vir doctissimus, qui in coetu aderat, ridens hominis stultam curam: “Hic persimilis est” inquit “viro Mediolanensi, qui, die festo, cum audisset unum e grege cantorum qui gesta heroum ad plebem decantant recitantem mortem Rolandi, qui septingentis iam ferme an
Abbreviated transcription (Latin):
uero aliquã esse quae de¬
uotionis gratia sanctum
paulũ uisitaret. cũ exarsis¬
sec in libidinẽ gradũ ꝓpe¬
rauit: ut eã sequeretur
et qm̃ sola esset: id faci¬
lius se assequi putabat.
Cũ ad ea ꝓpinquasset: ad
semitã erecta uia diuer¬
tit. Hic homo celerius
ambulauit ueritus ne
mulieris occasionẽ obla¬
tã amitteret. ꝓgressus
paululũ in diuerticulũ
mulierẽq cõprehẽdit ta¬
centẽ ad terrã ꝓstrauit:
cognouitq. quo facto il¬
la subito euanuit relicto
fetore sulfureo: homo in
terra herbida se esse sen¬
eam illusionẽ fuisse õnes
Uanagninus: cũ hec Cinti¬
us recitasset: et alterã hu¬
ic similẽ fabulã dixit. Af¬
finis inꝗt meus noiẽ eum
appellans cũ noctu urbis
deserta ꝑambularet: obui¬
am muliere quã existima¬
bat et ꝗdẽ spetiosam for¬
ma ut uidebatur cogno¬
uit. Tum illa ad eũ terrẽ¬
dũ in hominis turpissimi
formã uersa et ꝗd egisti in¬
quit: equidẽ te insulse

Expanded text:
vero aliquam esse quae devero aliquam esse quae devotionis gratia S. Paulum visitaret, cum exarsisset in libidine, gradum properavit ut eam consequeretur, et, quoniam sola esset, id facilius se assequi putabat. Cum ad eam appropinquasset, ad semitam e recta via divertit. Hic homo celerius ambulavit, veritus ne mulieris occasionem oblatam amitteret. Progressus paululum in diverticulum mulierem comprehendit tacentem, ad terram stravit cognovitque. Quo facto, illa subito evanuit, relicto foetore sulphureo. Homo in terra herbida se esse seneam illusionem fuisse omnes Anagninus, cum haec Cincius recitasset, et alteram huic similem fabellam dixit: “Affinis” inquit “meus” nomine eum appellans “cum noctu urbe deserta perambularet, obviam mulierem quam existimabat, et quidem speciosam forma, ut videbatur, cognovit. Tum illa, ad eum terrendum in hominis turpissimi formam versa: “Ecquid egisti?” inquit “Equidem te, insulse,
Abbreviated transcription (Latin):
us cõclaue aduocasset: ex¬
istimans aliꝗd esse occulti¬
us qđ coĩcandũ cũ pluri¬
bus nõ esset. stultus ille ꝗ
sibi de ꝓpria forma pluri¬
mũ ꝑsuaserat. reginã cõ¬
cubitũ postulauit. Tũ illa
nihilo mutata uultũ hoĩs
ĩspiciens comiter nũquid
ait haec tibi florẽtini in mã¬
datis quoq dedere: tacẽ¬
tẽ atq erubescẽtẽ oratorẽ
ut huius rei mãdatũ af¬
ferret dicens abire a se
absq indignatione iussit.¬
Ir doctissimus Cintius ro¬
manus mihi saepius recu¬
lit rẽ haud cõtemnẽdam.
quã uicinus suus minime
ĩsulsus homo sibi accidisse
narrabat. Ea est eiusmodi
Surrexerat ali qñ ad lunae
splẽdorẽ existimans circa
diluculũ esse cũ nox esset
intẽpesta ut ꝓficisceretur
ad uineã sua: ꝓut mos
est romanis uineas dili¬
gẽter colere. Egressus por¬
ta ostiensi excitis enĩ custo¬
dibus ut ea aꝑiretur: ro¬
gauit. mulierẽ cõspexit
se praecedẽtẽ existimans

Expanded text:
us conclave advocasset, exus conclave advocasset, existimans aliquid esse occultius quod communicandum cum pluribus non esset, stultus ille, qui sibi de propria forma plurimum persuaserat, reginam concubitus postulavit. Tum illa, nihilo immutata, vultum hominis inspiciens comiter, “Numquid” ait “hoc tibi Florentini in mandatis quoque dedere?”. Tacentem atque erubescentem oratorem, ut huius rei mandatum afferret dicens, abire ab se absque indignatione iussitir doctissimus Cincius Romanus mihi saepius retulit rem haud contemnendam, quam vicinus suus, minime insulsus homo, sibi accidisse narrabat. Ea est huiusmodi. Surrexerat is aliquando ad lunae splendorem, existimans circa diluculum esse cum nox esset intempesta, ut proficisceretur ad vineam suam, prout est mos Romanis vineas diligenter colere. Egressus porta Ostiensi exitum enim a custodibus ut ea aperiretur rogarat, mulierem conspexit se praecedentem. Existimans
Abbreviated transcription (Latin):
lae suae cõtinerent. hoĩes
missos fecit: cũ nõ aude¬
rent noia mutare. abie¬
runt illi ad aliũ relicto
hoĩe insulso qui se crimẽ
falsi subire existimauit:
si scripta in formulis sius
noĩa cõmutasset.
Ncidit etiã sermo inter io¬
candũ de stultitia nõ nullo¬
rũ qui oratores mittũtur
ad principes. cũq aliꝗ no¬
minati essent: ridens An¬
tonius luscus nũꝗad ait au¬
disti temeritatẽ florẽtini¬
tui me intuens quẽ popu¬
liis florẽtinus ad Iohãnam
reginã quondã neapolita¬
nam destinauit. francis¬
cus is noĩe fuit doctor le¬
gũ licet admodũ indoctꝰ
qui cũ reginae mandata
quaedã exposuisset. postri¬
dieq ad eam reuerti ius¬
sus audisset interĩ reginã
haud asꝑnari uiros preser¬
tim forma cõspicuos. ad
reginã rediit. multisq ul¬
tro citroq dictis tandem
se cũ ea secretiora quaedã
loqui uelle dixit. tũ regi¬
na cũ hominẽ in remoti¬

Expanded text:
lae suae continerent, homines lae suae continerent, homines missos fecit, cum non auderent nomina immutare. Abierunt illi ad alium relicto homine insulso, qui se crimen falsi subire existimavit, si scripta in formulis suis nomina commutasset”. ncidit etiam sermo inter iocandum de stultitia nonnullorum qui oratores mittuntur ad principes. Cumque aliqui nominati essent, ridens Antonius Luscus: “Numquidnam” ait “audistis temeritatem Florentini” me intuens “quem Populus Florentinus ad Ioannam reginam quondam Neapolitanam destinavit? Franciscus is nomine fuit, doctor legum, licet admodum indoctus. Qui cum reginae mandata quaedam exposuisset, postridieque ad eam reverti iussus, audisset interim reginam haud aspernari viros, praesertim forma conspicuos, ad reginam rediit, multisque ultro citroque dictis, tandem se cum ea secretiora quaedam loqui velle dixit. Tum regina cum hominem in remoti
Abbreviated transcription (Latin):
Um coenaremus in palatio
põtificis nõ nulli inter quos
et secretarii erant orto ser¬
mone de eoꝵ ignorantia
quoꝵ doctrina omnis ac
sciẽtia pẽdet ex scriptis for¬
mulis. neq eaꝵ causas af¬
ferunt. sed tãtũ lic ũt sic
scriptũ suꝑiores stilo reliꝗs¬
se. Rasellus bonõiensis uir
ad modũ festiuus hi similli¬
mi sunt inꝗt notarii cuius¬
dã et nomẽ retulit cõciuis
mei. ad quẽ cũ duo accessis¬
sent cõtractus uẽditionis
inter eos cõficiẽdi gratia.
atq ille sũpto calamo scri¬
bere incipiens quesisset eoꝵ
noĩa. et alter soannes phi¬
lippus alter nomẽ sibi esse
dixissent. respõdit e uesti¬
gio notarius id instrumẽ¬
tũita enĩ appellant cõfi¬
ci inter se nõ posse. querẽ¬
tibus illis causam nisi in ꝗt
uẽditor corrardus emptor
uero titius uocetur.Hec
enĩ sola noĩa in formulis
suis didicerat iure con¬
sistere hic cõtractus neꝗt.
posse dicerent: ille in sentẽ¬
tia ꝑstaret: qm̃ita formu¬

Expanded text:
um coenaremus in palatio Pontificis, nonnulli inter quos et secretarii erant, orto sermone de eorum ignorantia quorum doctrina omnis ac scientia pendet ex scriptis formulis, neque earum causas afferunt, sed tantum dicunt sic scriptum superiores stilo reliquisse, Carolus Bononiensis, vir admodum festivus, “Hi simillimi sunt” inquit “notarii cuiusdam” et nomen retulit “concivis mei; ad quem cum duo accessissent contractus venditionis inter eos conficiendi gratia, atque ille, sumpto calamo, scribere incipiens quaesisset eorum nomina, et alter Ioannes, Philippus alter sibi nomen esse dixissent, respondit e vestigio notarius id instrumentum ita enim appellant confici inter se non posse. Quaerentibus illis causam: “Nisi” inquit “venditor Conradus, emptor vero Titius vocetur” haec enim sola nomina in formulis suis didicerat “rogari aut iure consistere hic contractus nequit”. posse dicerent, ille in sententia perstaret, quoniam ita formu
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ haet res ꝗͣ uires tue
rit. homo enĩ es inscius lit¬
teraꝵ et aprime indoctus
Atqui statim et cõfidẽter
respondit nobilis more t¬
ꝗd ẽ patrio id facio. nã Ue¬
rone nulla litteratis uiris
sed indoctis et insciis bene¬
ficia cõferũtur. Risimus
facete hoĩs dictũ: qui quod
Ueronae stulte fiebat: et ali¬
abi fieri debere arbitrabatur.

Expanded text:
“Maior est haec res quam vires tuae “Maior est haec res quam vires tuae  homo enim es inscius litterarum, et apprime indoctus”. Atqui, statim et confidenter respondit Nobilis: “More quidem patrio id facio, nam Veronae nulla litteratis viris, sed indoctis et insciis beneficia conferuntur”“. Risimus facete hominis dictum, qui, quod Veronae stulte fiebat, et alibi fieri debere arbitrabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tenent. nã posthabitis doc¬
tis ac prudẽtibis uiris in¬
docti et nullius pretii hoĩes
extollũtur.Tum Antoni¬
us luscus nõ est inꝗt ma¬
gis põtificũ ꝗͣ caeteroꝵ prin¬
cipũ culpa. apud quos fa¬
tuos & ridiculos hoĩes in
delitiis haberi doctrina ue¬
ro excellẽtes reiici uidemꝰ.
Erat olim apud priscũ illũ
Canẽ principẽ ueronẽsem
piocũdus homo noĩe nobi¬
lis rudis atq indoctus. sed
facetiaꝵ gratia acceptissimꝰ
Cani. ob eam rẽ ab eo. erat
eis clericus. pluribus ecc le¬
siis donatus. Hiccũ ora¬
tores uiri excellẽtes ad ar
in eoꝵ sotietate cõtulit. Ex¬
positis mandatis oratores
cũ reuerti uellent. Nobi¬
lis ut erat homo cõfabula¬
tor risũ archiepo mouis¬
set: potestatẽ fecit si quid
ab se uellet petere. archi¬
presbiteratũ quẽdã ma¬
gnae dignitatis sibi dari
nobilis postulauit : Tum ri¬
dens archiepũs hoĩs stulti¬
tiam: uide ꝗd petas inquit:

Expanded text:
tenent; nam, posthabitis doctenent; nam, posthabitis doctis ac prudentibus viris, indocti et nullius pretii homines extolluntur. Tum Antonius Luscus “Non est” inquit “magis pontificum quam caeterorum principum culpa, apud quos fatuos et ridiculos homines in deliciis haberi, doctrina vero excellentes reiici videmus. Erat olim” ait “apud priscum illum Canem principem Veronensem periocundus homo, nomine Nobilis, rudis atque indoctus, sed facetiarum gratia acceptissimus Cani, et ob eam rem ab eo erat enim clericus pluribus ecclesiis donatus. Hic, cum oratores, viri excellentes, ad arin eorum societatem contulit. Expositis mandatis, oratores cum reverti vellent, Nobilisque, ut erat homo confabulator, risum archiepiscopo movisset, potestatem fecit si quid ab se vellet peteret. Archipresbyteratum quemdam magnae dignitatis sibi dari Nobilis postulavit. Tum ridens archiepiscopus hominis stultitiam: “Vide quid petis” inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ierat: graui morbo aegro¬
tare coepit. adeo ut om¬
nes moriturã existima¬
rent. nã et medici sani¬
tatẽ desperauerant. et
muliar adolescẽtula amis¬
sa loquela c larisis oculis
intercluso spiritu mortua
uidebatur. dolebat uir tã
cito eripi uxorẽ: quã raro co¬
gnouerat. et eã ut aequũ
erat sũme amabat. decre¬
uit ergo cum uxore anteqͣ
expiraret coire. Semotis om¬
nibus cũ nescio ꝗd se actuꝵ
secreto dixisset: uxorẽ cogno¬
uit. Il la euestigio tãꝗͣ uir
nouã uitã in corpus eius
indidisset: coepit spiritu
ducere. atq oculis subaꝑtis
post paululũ loqui: et sub¬
missa uoce uiꝵ appellare.
qui cũ laetus rogasset num¬
ꝗd uellet: potũ petiuit. quo
ac deinceps cibo dato cõua¬
luit. ciuiis causa praestite¬
rat matrimonii usus. Exem¬
plo igitur arguitur: morbis
mulieꝵ eã rem plurimu
cõferre.
Nerebamus aliqñ de cõditio¬
ne tẽpoꝵ ne dicam hominũ
qui in ecclesia principatu

Expanded text:
ierat gravi morbo aegroierat gravi morbo aegrotare coepit, adeo ut omnes morituram existimarent: nam et medici sanitatem desperaverant, et mulier adolescentula amissa loquela, clausis oculis, intercluso spiritu, mortua videbatur. Dolebat vir tam cito eripi uxorem sibi, quam raro cognoverat et eam, ut aequum erat, summe amabat. Decrevit ergo cum uxore, antequam ea expiraret, coire. Semotis omnibus cum nescio quid se acturum secreto dixisset, uxorem cognovit. Illa e vestigio, tanquam vir novam vitam in corpus eius indidisset, coepit spiritum ducere atque oculis subapertis post paululum loqui, et submissa voce virum appellare. Qui cum laetus rogasset numquid vellet, potum petivit, quo atque deinceps cibo dato convaluit. Cuius causam praestiterat matrimonii usus. Exemplo igitur arguitur morbis mulierum eam rem plurimum conferre.erebatur aliquando de conditione temporum, ne dicam hominum qui in Ecclesia principatum
Abbreviated transcription (Latin):
cura adolescẽti filiae ĩnup¬
tae demãdata erat: ut mo¬
ris est postulauit. hoc au¬
tẽ ea oblita suã pro egrae
urinã medico ostẽdit. sta¬
tim mulierẽ indigere coi¬
tu medicus affirmauit.
Cũ id uiro nũtiatũ exti¬
tisset: curato opipare in
coena scomacho cũ uxore
cõcrbuit. Illa: cũ hoc sibi
ex debilitate molestissimũ
esset ignara enĩ cõsilii ÷¬
medici erat. clamaret
saepius ob rei ob rei nouita¬
tẽ. ꝗd agis mi uir inquit.¬
me ꝗdẽ occidis. tace iir
inquit. hec optima est ex
medici sentẽtia ad te cii¬
randũ medela. nã isto
ꝗdẽ pacto liberaris: et re¬
stituitur ualitudo. Neq
eũ fefellit opio. nãcu
quater eã subagitassẽt
postero die febris ominis
abscessit. et medici de¬
ceptio causam prebuit
sanitatis.
bẽtiae quida accidisse con¬
tribuli suo inter coenan¬
dũ recitauit. Ait adole¬
scẽtula nuptã notario t¬
ad modũ iuueni: quae
nõ multo postꝗͣ ad uirũ

Expanded text:
cura adolescenti filiae innupcura adolescenti filiae innuptae demandata erat, ut moris est postulavit. Haec autem oblita suam pro aegrae urina medico ostendit. Statim mulierem indigere coitu medicus affirmavit. Cum id viro nuntiatum extitisset, curato in coena opipare stomacho, cum uxore concubuit. Illa, cum hoc sibi ex debilitate molestissimum esset ignara enim consilii medici erat clamaretque saepius ob rei novitatem, “Quid agis, mi vir? Me quidem occidis”. “Tace” vir inquit “haec optima est, ex medici sententia, ad te curandum medela; nam isto quidem pacto liberaberis et restituetur valetudo”. Neque eum fefellit opinio, nam cum quater eam subagitasset, postero die omnis febris abscessit. Ita medici deceptio causam praebuit sanitatis. lentiae quidam accidisse contribulo suo inter iocandum recitavit. Ait adolescentulam nuptam notario admodum iuveni, quae non multo postquam ad virum
Abbreviated transcription (Latin):
cuniaria accessissent: ac
prior qui creditorẽ se esse¬
dicebat sibi peciuĩa certis
causis deberi dixisset. uer¬
sus in debitorẽ potestas ma
nõ huic debitũ reddis :
cũ negaret alter se quic ꝗͣ
debere: cũ illi satisfactu
esset: creditorẽ statĩ incre¬
pauit: qui peteret qđ nõ
deberet. Illo rursus cau¬
sam suã tuente ac debiti
rationẽ afferẽte: debitorẽ
acrius increpauit: quirẽ
tam manifestã negaret.
at is aliis roĩbus in mediũ
deductis cur solutus esset
debito. potestas quoq cre¬
ditorẽ obiurgauit : qui pe¬
teret rẽ solutã. Ita cũ sae¬
pius se ad utriusq uerba
uertisset uir ridiculus :
inquit. ita cõuẽtũ re in¬
discussa dimisit. hoc re¬
citatũ est inter sõtios: cũ
ꝗdã nobis notus saepuis in
eadẽ re sentẽtiã mutaret.
Egrotabat apud nos muli¬
er quã noui ioanna noĩe.
accedens scitus et doctus
medicus ut morbũ cura¬
ret. urinã cuius seruãdae

Expanded text:
cuniaria accessissent, ac cuniaria accessissent, ac prior qui creditorem se dicebat sibi pecuniam certis ex causis deberi dixisset, versus in debitorem potestas, non huic debitum reddis”. Cum negaret alter quicquam debere, cum iam illi satisfactum esset, creditorem statim increpavit, qui peteret quod non deberetur. Illo rursus causam suam tuente ac debiti rationem afferente, debitorem acrius iterum increpavit qui rem tam manifestam negaret. At is aliis rationibus in medium deductis cur solutus esset debito, potestas quoque creditorem obiurgavit, qui peteret rem solutam. Ita, cum saepius se ad utriusque verba vertisset vir ridiculus: “”. Ita conventum re indiscussa permisit. Hoc recitatum est inter socios, cum quidam nobis notus saepius in eadem re sententiam mutaret. egrotabat apud nos mulier, quam novi, Ioanna nomine. Accedens scitus et indoctus medicus, ut morbum curaret, urinam cuius servandae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut ex reliꝗiis cõiectura
assequi poterat. semel ad
rusticanũ in opẽ accessit.
cũ ualitudinẽ pristinam se
euestigio restitutuꝵ ꝓmi¬
sisset si normã suã serua¬
ret. data nescio qua potio¬
ne abscessit postridie reuer¬
surus. Cũ redisset: graui¬
ori morbo aeger afflictaba¬
tur. hic homo stultus ac
rudis causam nesciens cũ
huc atq illuc deflexisset
oculos: nullasq eius modi
reliꝗas uidisset. aestuans
aiõtandẽ sub lectulo asel¬
li clitellã cõspexit. tũ cla¬
tandẽ se ꝑcipere cur de¬
terius se haberet eger. ma¬
gnũ excessũ esse ab eo fac¬
tũ quo mirabatur illum
minime mortuũ esse
asinũ quippe aegrũ come¬
disse asserebat. existimãs
sellã decocti asini uelut
os carnis ita reliꝗas uideri.
In scultitia sua de prehẽsus
homo ridiculus multos ad
risũ excitauit.
medicina. eo missus est po¬
testas ut aiũt. homo ru¬
dis atq imprudens. ad quẽ
cũ duo litigãtes de re pe¬

Expanded text:
prout ex reliquiis coniectura prout ex reliquiis coniectura assequi poterat. Semel ad rusticanum inopem hominem accessit, cui cum valetudinem pristinam se e vestigio restituturum promisisset si normam suam servaret, data nescio qua potione, abscessit, postridie reversurus. Cum rediisset, graviori morbo aeger afflictabatur. Hic homo stultus ac rudis causam nesciens, cum huc atque illuc deflexisset oculos nullasque eiusmodi reliquias vidisset, aestuans animo, tandem sub lectulo aselli clitellam conspexit. Tum clatandem se percipere cur deterius se haberet aeger: magnum excessum esse ab eo factum, quo mirabatur illum minime mortuum esse; asinum quippe aegrum comedisse asserebat, existimans sellam decocti asini, velut os carnis reliquias videri. In stultitia sua deprehensus homo ridiculus multos ad risum excitavit. Medicina. Eo missus est potestas ut aiunt homo rudis atque imprudens; ad quem cum duo litigantes de re pe
Abbreviated transcription (Latin):
comedisse. qđ cũ saepissime
faterẽtur agri: uir diuinꝰ
uidebatur: qui ita errores
morbo laborãtiũ aĩ aduer¬
teret. Hoc ad miratus ꝑsae¬
pe discipulus rogauit me¬
dicũ quonã mõdo pulsus
ne tactu an alia quadam
occultiori disciplina ꝑcipe¬
ret : tum ille pro euis in se
obseruãtia hoc arcanũ in se¬
reseruatuꝵ pollicitus cum
ꝑuenio in cubiculũ agroti
ait circũspicio in primis di¬
ligẽter si ꝗd religaꝵ aut fru¬
ctus cuiuspiã aut alterius
rei in parimẽto suꝑsit: ue¬
luti si castaneae aut ficus cor¬
ticẽ uel nucis trsiã aut pomo¬
rũ frusta aut aliud quippĩa
uiderĩ. cõiector infirmũ
tale quid ex his comedisse
et sic aegroꝵ incõtinẽtiam
in morbis grauioribus ĩcuso.
ut uidear ꝓcula culpa: si
deterius se huẽrint. Haud
multo post discipulus et
ipse quoq cura medẽdi sus¬
cepta saepius hoc modo i
aegrotos culpabat: asserens
edẽdi formulã abse datam
excessisse et aliꝗd edisse

Expanded text:
comedisse. Quod cum saepissime comedisse. Quod cum saepissime faterentur aegri, vir divinus videbatur, qui ita errores morbo laborantium animadverteret. Hoc admiratus persaepe discipulus rogavit medicum quonam modo, pulsu vel tactu, an alia quadam altiori disciplina perciperet. Tum ille pro eius in se observantia hoc arcanum reseraturum pollicitus: “Cum pervenio in cubiculum aegroti” ait “circumspicio in primis diligenter si quid reliquiarum aut fructus cuiuspiam, aut alterius rei in pavimento supersit; veluti si castaneae, aut ficus corticem, vel nucis testam, aut nomorum frusta, aut aliud quippiam viderim, coniector infirmum tale quid ex his comedisse, et sic aegrotum incontinentia in morbis gravioribus incuso, ut videar procul a culpa, si res deterius se habuerint”. Haud multo post, discipulus et ipse quoque cura medendi suscepta saepius eodem malo aegros culpabat, asserens edendi formulam ab se datam excessisse, et aliquid edisse,
Abbreviated transcription (Latin):
Nmanissimus et facetissimus
uir antonius luscusi culpã¬
tibus nobis ingratitudinẽ
eoꝵ qui ad fatigandos hoiẽs
sunt prompti ad ꝓmeren¬
dũ remissi. Uincentius me¬
us inquit qui aduocatus e¬
rat homini ꝑdiuiti sed aua¬
ro: cũ multotiens illi in cau¬
sis affuisset: neq ꝗcꝗͣ tulisset
premii. tandem difficiliori
in causa qua sibi adesse ad
eũ defẽdẽdũ rogarat: die
ad tuẽdã causam praescrip¬
to: eo autẽ cliens ficus et
ꝑsica ad uocato miserat. ad
tribunal accessit. aduersa¬
riis multa contra illũ dicẽ¬
tibus simul clauso ore tacu¬
it: neq uerbũ ullũ ꝗͣuis
lacessentibus illis unꝗͣ ꝓtu¬
lit. Ad mirantibus singu¬
lis cũ cliens ꝗdnã id sibi si¬
sisti ita os meũ conge laue¬
runt: ut nequeam uer
tus cũ ĩfirmos adhibita dis¬
cipulo uisitaret tangrns
ut moris est pulsũ. si quẽ
grauiorẽ solito sensisset cul¬
pã in aegrotũ cõferebat. as¬
serens aut ficus aut pomũ
aut ꝗd aliud a se ꝓhibitum

Expanded text:
manissimus ac facetissimus vir Antonius Luscus, culpantibus nobis ingratitudinem eorum, qui fatigandos homines sunt prompti, ad promerendum remissi: “Vincentius” inquit “meus, qui advocatus erat homini praediviti, sed avaro, cum multotiens illi in causis affuisset neque quicquam tulisset praemii, tandem difficiliori in causa qua sibi adesse ad eum defendendum rogarat, die ad tuendam causam praescripto eo autem die cliens ficus et persica advocato miserat ad tribunal accessit. Adversariis multa contra illum dicentibus, semper clauso ore tacuit, neque verbum ullum, quamvis lacessentibus illis, unquam protulit. Admirantibus singulis, cum cliens quidnam illud silentisisti ita os meum congelarunt, ut nequeam verbtus, cum infirmos adhibito discipulo visitaret, tangens ut moris est pulsum, si quem graviorem solito sensisset, culpam in aegrotum conferebat, asserens eum ficus, aut pomum, aut quid aliud a se prohibitum
Abbreviated transcription (Latin):
saepius nihil ciuꝗͣ se debere:
atq hanc tuã fetidã barbã
quae nos malo odore cõtur¬
bat: amoue. Cũ ille stupi¬
dus quãobrẽ faceret: adeo
grauiter postulasset: refer¬
ta est inꝗt Ugolottus oĩbus
bonibis quae usꝗͣ ab oĩbus fi¬

Expanded text:
saepius nihil cuiquam se debere: saepius nihil cuiquam se debere: “atque hanc tuam foetidam barbam, quae nos malo odore conturbat, amove”. Cum ille stupidus quamobrem foeteret adeo graviter postulasset: “Referta est” inquit Ugulottus “omnibus bombis, quae unquam ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
res ertõ ex lõgĩquo cõuene¬
rartagenda essent hic
ciu negociũ demãdatu
erat adinodũ senex uer¬
ba faciens patres mei si ꝗd.
defuit uobis inquit ignos¬
cite: nõ fecimus qđ debu¬
imus sed ꝓ modo faculta¬
tis nostrae tractauimus uos
secũdũ nostrã ignorãtiam.
putauit homo rudis ꝗ ali¬
quod uerbũ resonans que¬
rebat se id pro srĩma laude
dixisse: ac si prudẽtiã ac sa
piẽtia dixisset.
nissimus õniu Antonius
luscus retulit nobis ĩter lo¬
quẽdũ post cõuiuiũ rem
ridẽdã. Est coĩs loquẽdi
modus cũ ꝗs uẽtris crepitũ
edidit: ut circũstãtes ad
barbã eius qui nihil cuiꝗͣ de¬
bet dicant. Senex ꝗdã uicẽ¬
tiae barba ad modũ ꝓmissa
uocatus a creditore̾ in iudi¬
ciũ corã praeside ciuitatisis
Ugolottus biancardis fuit
uir doctus ac seueruscu
multis uerbis iactabũdus
clamitaret se nullius ista
in re debitorẽ esse repetẽs

Expanded text:
res enim ex longinquo conveneres enim ex longinquo convenerant agendae essent, hic cui negotium demandatum erat, admodum senex, verba faciens: “Patres mei, si quid defuit vobis” inquit “ignoscite; non fecimus quod debuimus, sed pro modo facultatis nostrae tractavimus vos secundum Vestram Ignorantiam”. Putavit homo rudis, qui aliquod verbum resonans quaerebat, se id pro summa laude dixisse, ac si Prudentiam aut Sapientiam dixisset. nissimus omnium Antonius Luscus retulit nobis inter loquendum, post convivium, rem ridendam. Est communis loquendi modus, cum quis ventris crepitum edidit, ut circumstantes “Ad barbam eius, qui nihil cuiquam debet” dicant. Senex quidam Vincentiae, barba admodum prolixa, vocatus a creditore in iudicium coram Praeside civitatis is Ugulottus Biancardus fuit, vir doctus atque severus, cum multis verbis iactabundus clamitaret se nullius ulla in re debitorem esse, repetens
Abbreviated transcription (Latin):
maxime uero patris inere¬
partibus. indignatus ille
supra ripã fluminis cõsistẽs
ligatũ asinũ in fliue deie¬
cit: atq ita amisso domũ
rediit ita bonus iur du
oĩbus parere cupit nemini
corã prioribus florẽtinis
narrãtes quaedã de hoĩe
nõ satis reipu ͨ ͤ accepto. cũ
uero nomẽ illius sepius re¬
ferri in litteris necessẽ fuit:
accidit ut noi illi adderet
prefatũ ut dicã paulũ. dũ
unus ex astãtibus litteraꝵ
rudis existimans uerbum
illua honorificũ esse ac ma¬
gnã aliquã laudẽ in prefa¬
ti uerbo cõtineri ac si sapiẽ¬
tissimũ ac prudẽtissimũ it
scripsisset statĩ uociferare
cepit rẽ inaignã esse ut
homo ĩꝑbus hostis patriae
praefatiis appellaretur.
us matheotius noĩe homo
rusticiis risũ multis cõmo¬
uit. nã die festo in cõui¬
uio sacordotũ cui praepa¬
rando ipse nõ nulliq alii
praefuerant cũ postꝰ cibũ
gratia sacerdotibiis e plu¬

Expanded text:
maxime vero patris, incremaxime vero patris, increpantibus, indignatus ille, supra ripam fluminis consistens, ligatum asinum in flumen deiecit atque ita amisso asino domum rediit. Ita bonus vir, dum omnibus parere cupit, nemini coram prioribus Florentinis, narrantes quaedam de homine non satis Reipublicae accepto. Cum vero nomes illius saepius referri in litteris necesse fuisset, accidit ut nomini illi adderetur “praefatum”, ut dicam Paulum. Tum unus ex astantibus, litterarum rudis, existimans verbum illud honorificum esse et magnam aliquam laudem in “praefati” nomine contineri, ac si “sapientissimum” aut “prudentissimum” scripsisset, statim vociferari coepit rem indignam esse, ut homo improbus, hostis patriae, praefatus appellaretur. us Mattheozius nomine, homo rusticus, risum multis commovit. Nam die festo, in convivio sacerdotum, cui praeparando ipse nonnullique alii praefuerant, cum post cibum gratiae sacerdotibus plu
Abbreviated transcription (Latin):
to cõsilio atq adolescẽte de¬
posito ipse asinũ ascẽdit.
faulũ uero ꝓgressus audi¬
uit alios se culpãtesꝙ par¬
uulũ filiũ nulla ratione
etatis habita tanꝗ̃ seruũ
post se traheret: ipse asel¬
lo qui pater erat insidẽs.
His quoq uerbis ꝓmotus
filiũ aselło secũ imposuit.
hoc pacto iter sequẽs inter¬
rogatus inde ab aliis an su¬
us esset asellus : cũ ãnius¬
set: castigatus est uerbis
qui eius tãꝗͣ alieni nullã
curã haberet minime ap¬
ti ad tantũ onis: cũ satis
unus ad ferẽdũ esse debu¬
isset. Hic homo ꝑturbatꝰ
tot uariis sẽtẽtiis cũ neq ua¬
cuo asello neq ambobii s ne¬
q altero suꝑ impositis absq
calũnia ꝓgredi posset. tan¬
dem asellũ pedibus iunctis
ligauit:atq baculo suspẽ¬
sum suo filiiq collo suꝑim¬
positũ ad merc̾atũ deferre
coepit: oĩbus propter no¬
uitatẽ spectaculi ad risu
effusis ac stultitiã amborũ

Expanded text:
to consilio atque adolescente deto consilio atque adolescente deposito, ipse asinum ascendit. Paulum vero progressus, audivit alios se culpantes, quod parvulum filium, nulla ratione aetatis habita, tanquam servum post se traheret, ipse asello, qui pater erat, insidens. His verbis permotus, filium asello secum superimposuit. Hoc pacto iter sequens, interrogatus inde ab aliis an suus esset asellus, cum annuisset, castigatus est verbis, quod eius tanquam alieni nullam curam haberet, minime apti ad tantum onus, cum satis unus ad ferendum esse debuisset. Hic homo perturbatus tot variis sententiis, cum neque vacuo asello, neque ambobus, neque altero superimpositis absque calumnia progredi posset, tandem asellum pedibus iunctis ligavit, atque baculo suspensum, suo filiique collo superimpositum, ad mercatum deferre coepit. Omnibus propter novitatem spectaculi ad risum effusis, ac stultitiam amborum,
Abbreviated transcription (Latin):
põtificis eos qui ad uulgi opi¬
nionẽ ueĩrent miserrima
premi seruitute. cũ haud¬
quaꝗͣ possibile esset cũ diuer¬
sa sentirent placere oĩbus
diuersis diuersa ꝓbãtibus.
Tum ꝗdã ad ea snĩa fabu¬
lã retulit: quã nuꝑ in Ala¬
mania scriptã pictãq uidis¬
set. Senͣexͣ ait qui cũ adu¬
lescẽtulo filio praetedente
absq onere asello quẽ uẽdi¬
turus erat ad mercatũ ꝓfi¬
ciscebatur. pretereũtibus ui¬
am quidã in agris opus fa¬
ciẽtes senẽ culparũt: ꝙ
asellũ nihil ferẽtẽ neq pa¬
ter neq filius ascẽdissẽt :
sed uacuũ onere sinerent.
cũ alter senectute alter
etate tenera uehiculo ege¬
ret. Tũ senex adolescẽtẽ
asino ĩposuit. ipse pedibus
iter faciẽs. hoc alii cõspi¬
ciẽtes increparũt stultitiã
senis ꝙ adolescẽte qui uali¬
dior erat suꝑ asinũ posito
ipse aetate cõfectus pedes
asellũ sequeretur. imuta¬

Expanded text:
Pontificis eos, qui ad vulgi opiPontificis eos, qui ad vulgi opinionem viverent, miserrima premi servitute, cum nequaquam possibile esset, cum diversa sentirent, placere omnibus, diversis diversa probantibus. Tum quidam ad eam sententiam fabulam retulit, quam nuper in Alemannia scriptam pictamque vidisset. Senem ait fuisse, qui cum adolescentulo filio, praecedente absque onere asello quem venditurus erat, ad mercatum proficiscebatur. Praetereuntibus viam quidam in agris operas facientes senem culparunt, quod asellum nihil ferentem neque pater, neque filius ascendisset, sed vacuum onere sineret, cum alter senectute, alter aetate tenera vehiculo egeret. Tum senex adolescentem asino imposuit, ipse pedibus iter faciens. Hoc alli conspicientes increparunt stultitiam senis quod, adolescente qui validior esset super asinum posito, ipse aetate confectus pedes asellum sequeretur. Immuta
Abbreviated transcription (Latin):
Ic alter ex senioribus meis
RRolettus noĩe patria rotho¬
magẽsis se haua dissimile
miraculũ uidisse mx cõtẽp¬
tu sanctoꝵ dei affirmauit.
Esse ait iuxta castellũ ciuita¬
tis ꝑ rochiã quãdã dicata
beato Sotardo. cuius solẽ¬
nis cũ adesset dies ꝑ rochi¬
ani omnes ingens de mo¬
re festũ cũ ꝓcessione et põ¬
pa agebant. ado lescẽtulã
uero alterius ꝑ rochie cũ
illos derideret: nomẽq san¬
cti sperneret et eoꝵ cerimo¬
nias se in eius contep̃tũ
cũ dolore cũ haesisset: ita
ut auelli nequirent: ado¬
lescẽtula uero muta effec¬
ta esset. nutu nã uoce nõ
poterat. dolorẽ et causam
significabat. Tandẽ accur¬
rẽte hominũ multitudĩe
ductã ad altare sancti quẽ
cõtẽpserat: atq ibi uoto sũs¬
cepto et restitutã uocẽ et
colũ fusũq e maĩbus ceci¬
disse. haecꝰ in sua ꝑrochia
accidisse dicebat ita ĩdubie
ut mihi incredulo aliquã
fidẽ facere uideretur.

Expanded text:
ic alter ex scriptoribus meis, Roletus nomine, patria Rothomagensis, se haud dissimile miraculum vidisse ex contemptu Sanctorum Dei affirmavit. Esse ait iuxta castellum civitatis parochiam quamdam dicatam Beato Gothardo; cuius solemnis cum adesset dies parochiani omnes ingens de more festum cum processione et pompa agebant. Adolescentula vero alterius parochiae, cum illos derideret nomenque Sancti sperneret et eorum caerimonias, se in eius contemptum cum dolore haesissent ita ut avelli nequirent, adolescentula vero muta esset facta, nutu nam voce non poterat dolorem et causam significabat, et tandem accurrente hominum multitudine ductam ad altare Sancti quem contempserat, atque ibi voto suscepto et restitutam vocem, et colum fusumque e manibus cecidisse. Haec in sua parochia accidisse dixit, ita indubie ut mihi incredulo aliquam fidem facere videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Agistratus est florẽtiae. quẽ
lofficiales honestatis uocat.
hoꝵ precipue cura est iure
meretricibus dicẽdo curã¬
doq ut in ciuitate absq mo¬
lestia esse possint. Accessit
ad eos semel meretrix ques¬
ta iniuriã dãnũq a tõsore
illatũ: qui cũ in balneum
accersitus ab ea ut ꝑtes ĩfe¬
riores raderet. rasorio ita
ribus diebus hoĩes admit¬
tere nequisset. ex quo dam¬
ni infecti illũ accusat: amis¬
si lucri restitutionẽ petens
queritur quae sit futura se
tẽtia.
tia dicũtur uiduã formo¬
sam florẽtie peccata sua
cõfitẽtẽ. Cũ mulier ĩter
loquẽdũ uiro haereret: et
faciẽ suam ut secretius lo¬
queretur propius ad moue¬
ret. anhelitus autẽ iuue¬
nilis uiꝵ cũ calefecisset :
coepit tanlẽ qui iacebat
surgere adeo ut paulo ho¬
minẽ torqueret. Cũ ille
molestia carnis oscitans et
se torquens cuperet muli¬
erem abire. illa uero poe¬
nitẽtiã sibi iniũgi peteret.
poenitẽtiã inquit ille indi¬
distitu mihi

Expanded text:
agistratus est Florentiae, quem Officiales honestatis vocant: horum praecipua cura est in iure meretricibus dicendo curandoque ut in omni civitate absque molestia esse possint. Accessit ad eos semel meretrix, questa iniuriam damnumque a tonsore illatum, qui in balneum accersitus ab ea ut partes inferiores raderet, rasorio ita ribus diebus homines admittere nequivisset, ex quo damni infecti illum accusabat, amissi lucri restitutionem petens. Quaeritur quae sit futura sententia. tia dicuntur viduam formosam Florentiae peccata sua confitentem. Cum mulier inter loquendum viro haereret, et faciem suam, ut secretius loqueretur, propius admoveret, anhelitus autem iuvenilis virum concalefecisset, coepit tandem qui iacebat caput erigere, adeo ut paulo hominem torqueret. Cum ille molestia carnis oscitans et se contorquens cuperet mulierem abire, illa vero sibi poenitentiam iniungi peteret: “Poenitentiam” inquit ille “indidisti tu mihi
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos multis pactis signis
dictisq in aurẽ secretimio
uerbis cepit mulierẽ ꝯstu¬
lari et in lectũ sternere.
Cũ illa tremebũda ꝗdnã
cõpater ageret quereretur.
nõne prae dixi antea ĩquit.
quae nulla essent ꝓ ueris
uisũ iri: Ita mulierẽ bis
cognouit: semꝑ affirmãs
id nihil esse. hoc pacto se
delusa falsa inagine exis¬
timans rediit domũ. 3¬

Expanded text:
cerdos, multis peractis signis cerdos, multis peractis signis dictisque in aurem secretioribus verbis, coepit mulierem osculari et in lectum sternere. Cum illa tremebunda quidnam compater ageret quaereret: “ Nonne praedixi antea” inquit “quae nulla essent pro veris visum iri?”. Ita mulier credulam bis cognovit, semper affirmans id nihil esse. Hoc pacto mulier, se delusam falasa imagine existimans, rediit domum.
Abbreviated transcription (Latin):
respõso uiri.
Ucharus uir omniũ urba¬
nissimus narrare solebat
mulierẽ quãdam haud
spernẽdae formae uicinã
siiã quae sterilis erat que¬
sisse saepius a sacerdote cõ¬
patre suo. an sciret aliquã
medelã ad liberos cõcipiẽ¬
dos: illã postremo audiuis¬
se ac mãdasse: ut die iouis
eiusmodi rei apta ad se ue¬
niret. Cũ accessisset fili¬
orũ cupida mulier ad ca¬
merã sacerdotis: utar ĩꝗt
ille incantatione quae in¬
ducet multas uariasq illu¬
siones: ita ut quae nõ fu¬
erint. fieri uideantur. itaq
cõstãtia et firmitate animiꝰ
opus est: ne res incassũ eua¬
dant. uidebitur tibi ut te
tangam osculer amiplexer :
et secretiora etiã faciã quae
opus cõsũmant: attamẽ
nihil eoꝵ erit. sed ita uide¬
bitur ex ui uerboꝵ ꝗbus
utẽdũ est: qua adeo est
efficax: ut quae nõ sunt.
esse uideantur. Cõsẽsit
mulier cõfidens cõpatris
uerbis et se has pisebrrigi¬
as paruifacturã dixit. Sa¬

Expanded text:
responsione viri.responsione viri.ucharus, vir omnium urbanissimus, narrare solebat mulierem quamdam haud spernendae formae vicinam suam, quae sterilis erat, quaesisse saepius a sacerdote confessore suo an sciret aliquam medelam ad liberos concipiendos. Illum postremo annuisse ac mandasse ut die Iovis eiusmodi rei apta ad se veniret. Cum accessisset filiorum cupida mulier ad cameram sacerdotis: “Utar” ille inquit “incantatione, quae inducit multas variasque illusiones, ita ut quae non fiunt fieri videantur. Itaque constantia et firmitate animi opus est, ne res incassum evadat. Videbitur tibi ut te tangam, osculer, amplexer, et secretiora etiam faciam quae vir tuus consuevit: attamen nihil eorum erit; sed ita videbitur ex vi verborum quibus utendum est, quea adeo est efficax, ut quae non sunt esse videantur”. Consensit mulier, confidens compatris verbis, et se has praestigias parvifacturam dixit. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
amici increpandã uxorẽ
ꝑstarent. hoho ne me ait¬
his uerbis obtũdatis ampli¬
us. dicite inquit: illa an
uos sua errata melius no¬
uxorẽ. illa uos omnes af¬
mẽtiri affirmat: cui soli
magis ꝗͣ uobis oĩbus praesto
fidẽ
noster ad modũ mordax
in loquẽdo fuit. Iscũ se¬
nex diẽ suũ obiret cõdito
testamẽto nihil preter
dotẽ reliquit uxori. hoc
il la cũ grauissime ferẽs
apud uiꝵ se poscpositã neq
reretur: contẽderetq mul¬
tis lacrimis ut aliquod sue
senectuti subsidiũ legare¬
tur. Uocate notariũ ac te¬
stes uir moribũdus inꝗt.
ut aliꝗd relinquatur ix¬
ori. quibus subito accersi¬
tis astante uxore ad testes
cõuersus maritus haec me
obtũdit ait: ut aliꝗd sibi re¬
linquã. et ergo ut ei morẽ
gerã. uos testes aduoco ꝗ
adestis me sibi relinque¬
re fetidiorẽ et ampliorẽ
iuiluã aliqua alia huius¬
ce ciuitatis mulieris. hoc
dicto ridẽ tes omnes abiere
elusa muliere ac moesta

Expanded text:
amici in increpanda uxore amici in increpanda uxore erstarent: “Ohe! ne me his verbis obtundatis amplius. Dicite” inquit “ne illa an vos sua errata melius normarent, “Illa vos omnes mentiri affirmat, cui soli magis quam vobis omnibus praesto fidem”noster, admodum mordax in loquendo fuit. Is cum senex diem suum obiret, condito testamento, nihil, praeter dotem, reliquit uxori. Hoc illa cum gravissime ferens apud virum se postpositam neque reretur contenderetque multis cum lacrimis ut aliquod suae senectuti subsidium legaretur: “Vocate notarium ac testes” vir moribundus inquit “ut aliquid relinquatur uxori”. Quibus subito accersitis, astante uxore, ad testes conversus Petrus: “Haec me obtundit” ait “ut aliquid sibi relinquam. Ei ergo ut morem geram, vos testes advoco, qui adestis, me sibi relinquere foetidiorem et ampliorem vulvam aliqua alia huiusce civitatis muliere”. Hoc dicto, ridentes omnes abiere, elusa muliere ac maesta