comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam suam. Nimis multa uicdeor de me ip̾e persectim s omi
huit sermoni peopoitum est nun ut ingei̾um & eloquentia
mram ꝑspicias un̾ ionge absum ut laborem & milustria. Cu
ipitur eẽm impluiinis cuĩs & im primupib patroĩs qnqueiu
frre uersatus nuĩ impatrotinio sciciliensi maxime incertamen
ueni cdesignatus edilis cum deugnato consule Nortensio. Sei
qm̾ onus hic sermo noster non solum enimirratixm pratoĩa
uerum & precepta quedam desiderat ꝗd tanqͣ notandũ & animad¬
uertendum sit in Hortensio breuit᷑ licię dicere. Nan is post com¬
sulatum credo ꝙ uidẽit ex consularilii neminent eẽ secum um¬
parandum. negligero au̾t eos qui consules non fuissoe. sumui
illud suũ studiũ remissit quo apuero fuerat incensus atii in o¬
mium rerũ habu̾ldãtu uoluit beatiꝰ ut ip̃e putabat ⁊emissiꝰ cer¬

Expanded text:
ritatem quandam suam. Nimis multa videor de me, ipse praesertim; sed omni ritatem quandam suam. Nimis multa videor de me, ipse praesertim; sed omni huic sermoni propositum est non ut ingenium et eloquentiam meam perspicias, unde loigitur essem in plurimis causis et in principibus patronis quinquennium fere versatus, tum in patrocinio Siciliensi maximum in certamen veni designatus aedilis cum designato consule Hortensio. sed quoniam omnis hic sermo noster non solum enumerationem oratorum verum etiam praecepta quaedam desiderat, quid tamquam notandum et animadvertendum sit in Hortensio breviter licet dicere. nam is post consulatum—credo quod videret ex consularibus neminem esse secum comparandum, neglegeret autem eos qui consules non fuissent—summum illud suum studium remisit quo a puero fuerat incensus, atque in omnium rerum abundantia voluit beatius, ut ipse putabat, remissius cer
Abbreviated transcription (Latin):
Noteniuio nurto ater iitondi cupiditate intitar& cottu&
Nortensus quotui alter temuisius e leius & propeiio uecbuo cõ¬
prehendens solute & fatile sentenciam alter ornatus acer & nõ
talis qualem tu eum Brute ium deflores̃centem cognouisti. s
uerborum & actioĩs genere conmnotior. Itiii cum hortensio
michi magis arbitrabar rem ẽẽ ꝙ & dicendi ardore era propiõ
etate nuictior. Et enim uicderam in uidem caĩs ut pro in
camilegio pro en dolabella consulari tum Cotta princeps ad ibitꝰ
cẽt priores inͥ agere ꝑtes. Nortensium acrem ei̾ oratore in ceniũ
& agentem & canorum concursus hominũ foriq strepitus desi¬
clerat. Unum igitur annum cum redussemus ex asia cas nobuilis e¬
gimus cum questuram nos amsulatum potta edilitatem petera¬
N ortensius. Interm me questorem sciciliensis excepit annus cot¬
ta ex cmsulatu est profectus in galia princeps & trat & halebat᷑
Hortẽsius. Cum au̾t anno post ex s̾ cicilia me recpisiem iam ui¬

Expanded text:
ndi cupiditate incitarent, Cotta et Hortensius; quorum alter remissus et lenis et propriis verbis comprendens solute et facile sententiam, alter ornatus, acer et non talis qualem tu eum, Brute, iam deflorescentem cognovisti, sed verborum et actionis genere commotior. Itaque cum Hortensio mihi magis arbitrabar rem esse, quod et dicendi ardore eram propior et aetate coniunctior. Etenim videram in isdem causis, ut pro M. Canuleio, pro Cn. Dolabella consulari, cum Cotta princeps adhibitus esset, priores tamen agere partis Hortensium. Acrem enim oratorem, et incensum et agentem et canorum concursus hominum forique strepitus desiderat. vnum igitur annum, cum redissemus ex Asia, causas nobilis egimus, cum quaesturam nos, consulatum Cotta, aedilitatem peteret Hortensius. Interim me quaestorem Siciliensis excepit annus, Cotta ex consulatu est profectus in Galliam, princeps et erat et habebatur Hortensius. Cum autem anno post ex Sicilia me recepissem, iam vi
Abbreviated transcription (Latin):
it uerborum eratq aitricta comprehenĩo suma Nminũ admi¬
racionem excitabat. Sed cũ iͥ honores & illi seiõr auemitas g̃¬
uiꝰ ꝗddĩ reqieroe reminebat ide nec dicebat idemq exercit᷑a¬
cie itudiu q dimiserat. p in eo fuerat aterriiu aniciuu¬
tas illa trebritas q sentenciaꝵ pristiua in aebat s ea uestitu
illo urõis quo amsucurrat uenata non erat. Hoe rilu ille Bru¬
te minꝰ fortaste pfituit nͣ placuissoe s̃i ulum Nlagrante stu¬
dio & florentem facultate audire potuisses.

Expanded text:
ta verborum astricta comprehensione, summam hominum admita verborum astricta comprehensione, summam hominum admirationem excitabat. Sed cum iam honores et illa senior auctoritas gravius quiddam requireret, remanebat idem nec decebat idem; quodque exercitationem studiumque dimiserat, quod in eo fuerat acerrimum, concinnitas illa crebritasque sententiarum pristina manebat, sed ea vestitu illo orationis quo consuerat ornata non erat. Hoc tibi ille, Brute, minus fortasse placuit quam placuisset, si ilium flagrantem studio et florentem facultate audire potuisses.
Abbreviated transcription (Latin):
nrc flumine ĩolũ urõis s & exornato &e fatrto genere nerhoru
iiiuo tuit Es̃chił A es̃chines cuidiꝰ & meꝰ equalis nuleũ A escdui¬
nes. Inhis erat ad mirabuilis orõis curius oruata sententiar̾imm
crntinitas non erat. Nec aut ut dixi genera dicedi aptiora sł acdi¬
iestentib iĩtnimꝰ grauitatẽ nõ hñt. Itiq Hortenũꝰ utroq ge¬
nere florens clamores faciebat adules̃tins. Habebat ei & mi¬
nedium illił studium crebarũ uenustatũ q sententiatum ĩ qb ut
in illo grem sic inhix erãt queda magis uenuste dulcesq ĩe utr̃nie¬
& pollita. Non probatur hec senibꝰ. Sex uideba cũ irridete
tum & urascentem &e stomacantẽ philippu. Sed mirabatur adu¬
lescentes multitudo mourbatur. Erat ex celles uidicio uulgi &
tacile p̾mas tenebat adulescrs. Et ũ ei gruꝰ illił dicrdi aucto¬
ritatis tełiat parũ tñ aptũ ecͣ etati iudeliatur. Et certe ꝙ iuge¬

Expanded text:
xornato et faceto genere verborum, in quo fuit Aeschylus Cnidius et meus aequalis Milesius Aeschines. In his erat admirabilis orationis cursus, ornata sententiarum concinnitas non erat. haec autem, ut dixi, genera dicendi aptiora sunt adulescentibus, in senibus gravitatem non habent. Itaque Hortensius utroque genere florens clamores faciebat adulescens. Habebat enim et Meneclium illud studium crebrarum venustarumque sententiarum, in quibus, ut in illo Graeco, sic in hoc erant quaedam magis venustae dulcesqet polita. Non probabantur haec senibus—saepe videbam cum inridentem tum etiam irascentem et stomachantem Philippum—, sed mirabantur adulescentes, multitudo movebatur. Erat excellens iudicio 327 vulgi et facile primas tenebat adulescens. Etsi enim genus illud dicendi auctoritatis
Abbreviated transcription (Latin):
Idem quacto se sagesimo anio p pautis iĩ moertiu dicho uni ee tui ie¬
terum tuum difendit appiuni dicc̾ili aut genus ꝙ furi̾t in utro¬
qr praciones utriusir & posteris nr̃is in dicaluit. Sed sĩ queri¬
mus cur adolescens magis floruei̾t dicendo qͣ semor Nortensĩꝰ
cãs reperiemus urrissimas duas primu ꝙ genꝰ erat orõis asiat¬
cũ adulescentie magis congessum qͣz seueetuti. Genera au̾t. isi¬
itite dictiois duo st̃ unũ sentenniosũ & argutum sentenciis so
tã grauibi & ñ utris qͣ cõcinis & uenustis qualis in histuria tima¬
cus in dicẽdo aut pueris nobus hirroctes alabaudeꝰ magis & me¬
nedes frater ei fuit quorũ utriusq oroes ił imprimis ut. iñ an¬

Expanded text:
idem quarto et sexagensimo anno, perpaucis ante mortem diebus, una tecum socerum tuum defendit Appium. Dicendi autem genus quod fuerit in utroque, orationes utriusque etiam posteris nostris indicabunt. sed si quaerimus cur adulescens magis floruerit dicendo quam senior Hortensius, causas reperiemus verissimas duas. Primam, quod genus erat orationis Asiaticum adulescentiae magis concessum quam senectuti. Genera autem Asiaticae dictionis duo sunt: unum sententiosum et argutum, sententiis non tam gravibus et severis quam concinnis et venustis, qualis in historia Timaeus, in dicendo autem pueris nobis Hierocles Alabandeus, magis etiam Menecles frater ei
Abbreviated transcription (Latin):
crepondiis s corpore ui uidẽis uelle rognoscẽ complertar nõ ulłi & qͥ
fortasie uudeantur nimus necressaria. Erat io tempore in nolus su̾ma
gracilitas & infirmitas corpis procerũ & tenur collum qui hitus & qͥ
figura nõ procul abr̃e putatur auite pitulo si accidit labor & laterum
magna contencio. Eoq magis tie cos qb era catus conmouebat ꝙ
oua sine renuissinie sine uatirtate in siima uocis & tocius

Expanded text:
crepundiis, sed corpore omni videris velle cognoscere, com- plectar non nulla etiam quae crepundiis, sed corpore omni videris velle cognoscere, com- plectar non nulla etiam quae fortasse videantur minus necessaria. Erat eo tempore in nobis summa gracilitas et infirmitas corporis, procerum et tenue collum: qui habitus et quae figura non procul abesse putatur a vitae periculo, si accedit labor et laterum magna contentio. Eoque magis hoc eos quibus eram carus, commovebat, quod omnia sine remissione, sine varietate,
Abbreviated transcription (Latin):
tans consuetudinem simisr latine dicr̾idi afferebat uł ꝙ agretis ĩi̾nis
dixtoribi nisi grece diterẽ. neq corrigi posum neq doceri. Tu multus
interm recuperada repl & trudis intĩtus pratorũ triũ Struole Car¬
honis Antistii redditus cotte Curionis crami lentuloꝵ pompei leges &
uidicia uonstituta recupata re pł. Ex numero at oratorũ Pomioius te¬
sorinus murena sblati tũ primum nos ad cas ae priuatas & publicas
adire cepimiꝰ non ut non ut int̾oro disceremus ꝙ plexiq tererũt sed
ut quantũ nos esfitere potiu̾emus dixti in forum ueniremus. Eo¬
dem tpr̃e muiloni idedimus operam dictitore ei̾ scilla legatus ad ĩc¬
dicta tantũ cnmendanois hiu ut non ulla er̃t qͥ no digna nr̃o patro¬
amo uiteretur denceps inde multe quas nos diligenter elaboratas &
qua eluculiritas afferebamus Nuc qui totũ me non nieno aliquo aut

Expanded text:
tans consuetudinem similiter Latine dicendi adferebat, vel quod a Graecis summis tans consuetudinem similiter Latine dicendi adferebat, vel quod a Graecis summis doctoribus, nisi Graece dicerem, neque corrigi possem neque doceriinterim in recuperanda re publica et crudelis interitus oratorum trium Scaevolae Carbonis Antisti, reditus Cottae Curionis Crassi Lentulorum Pompei, leges et iudicia constituta, recuperata res publica; ex numero autem oratorum Pomponius Censorinus Murena sublati. Tum primum nos ad causas et privatas et publicas adire coepimus, non ut in foro disceremus, quod plerique fecerunt, sed ut, quantum nos efficere potuissemus, docti in forum veniremus. eodem tempore Moloni dedimus operam; dictatore enim Sulla legatus ad sedicta tantum commendationis habuit ut non ulla esset quae non digna nostro patrocinio videretur. Deinceps inde multae, quas nos diligenter elaboratas et tamquam elucubratas adferebamus. nunc quoniam totum me non naevo aliquo aut
Abbreviated transcription (Latin):
Hortensium ip̃ius uestigiis ꝓsequuti Triemium fere fuit igbe
sine arnus sed oratorum aut anteritu aut discessu aut fuga non
aberant &̃ aduleĩtentes ni crauus & lentuli duo primis ĩ cuĩs agebat
Nortensius magis magis q quotidie probabatur. Anuistius piso sepe
dicebat minꝰ irpe ẜ omponiꝰ raro Carbo semel aut iterũ philiipus. At
uõ hoc temiore omui noctes & dies in onĩ dixteiaꝵ meditatione ut¬
sabar. Eram cum stuico dito qui cum hitauissos ap̾ me cũ q iuxissos
nup est domi mee mortuus aquo cum in aliis rebus tum studiosissime
in dialetita exexcebat que qiͣ amtrata & astricta eloquentia putãdi est
sine qua &e tu beute iudicanisti te illã uixtĩ eloquetia quã dialernita
ẽc̃ dilactã putant consequi non posse. buit ego dixctori & tiꝰ artibus ua¬
riis atiir multis ita eram tñ deditus ut ab exercitatioibus pratoriis miłꝰ
dies uatuus eẽt. Comentibar de daimitas sic eni nũc lognurꝰ sepe

Expanded text:
Hortensium ipsius vestigiis persecuti. Triennium fere fuit urbs sine armis, sed oratorum aut interitu aut discessu aut fuga—nam aberant etiam adulescentes M. Crassus et Lentuli duo—primas in causis agebat Hortensius, magis magisque cottidie probabatur Antistius, Piso saepe dicebat, minus saepe Pomponius, raro Carbo, semel aut iterum Philippus. At vero ego hoc tempore omni noctes et dies in omnium doctrinarum meditatione versabar. eram cum Stoico Diodoto, qui cum habitavisset apud me mecumque vixisset, nuper est domi meae mortuus. A quo cum in aliis rebus tum studiosissime in dialectica exercebar, quae quasi contracta et astricta eloquentia putanda est; sine qua etiam tu, Brute, iudicavisti te illam iustam eloquentiam, quam dialecticam esse dilatatam putant, consequi non posse. Huic ego doctori et eius artibus variis atque multis ita eram tamen deditus ut ab exercitationibus oratoriis nullus dies vacuus esset. commentabar declamitans—sic enim nunc loquuntur—saepe
Abbreviated transcription (Latin):
profuiscerili fuit. Itad cum rẽm bienniu uersitus in tũs & &
insuiu tele beletum nitũ nomen er̃t. Roma sum profectus ana
de nisse ne atlenas sex menses tum anthi odio ueteero ada¬
demi nolulisimo & prudentissimo pho fui studum q phir¬
nurniia in teurso sums iprimaq adulescentia tultũ & semꝑ
nictug la cursꝰ sũmo auctorr & dictore renouani. Edri
ta trmiee athenis apͥ demetriu sycum ueterem & non ig̾¬
bileu dicenidi magistrũ itudiose exercei̾ solrlu iost ame
yne mordrio tota isia illis temporib disertissimꝰ. Et si niche
heẽ moleitiatum nec meptiratum actirorum est hit urtor nlil

Expanded text:
proficiscendi fuit. Itaque cum essem biennium versatus in causis et iam in foro celebratum meum nomen esset, Roma sum profectus. cum venissem Athenas, sex mensis cum Antiocho veteris Academiae nobilissimo et prudentissimo philosopho fui studiumque phiprimaque adulescentia cultum et semper auctum hoc rursus summo auctore et doctore renovavi. Eodem tamen tempore Athenis apud Demetrium Syrum veterem et non ignobilem dicendi magistrum studiose exerceri solebam. Post a meo iudicio tota Asia illis temporibus disertissimus; et, si nihil habere molestiarum nec ineptiarum Atticorum est, hic orator in il
Abbreviated transcription (Latin):
ti homis a riusilem & fatrti. cũ de sapia disceptatur. hanc ipm̃
iõcrates ĩ celũ effrrt laudib protigora hupum prodigii gorgum
reterus si aut omi̾ rerum insciũ fingit & rudem deta hoc uestio q
modo illum nec epicuro quem ul reprehendit assentior. s in hutrĩ
qua tu es usus in omi ẜmone cum qualis quis q orator fuissa ex¬
roneres. Uide queso in quit ne ta̾ repechenileda sit ironia qͣ in te¬
itimoio. ¶Quorsũ inqua utuc. nõ ei intłigo qr prinum in quit
uta lauelamiti quosda oratores ut imꝑitos posses in crorem in ducrͣ

Expanded text:
ti hominis et eiusdem etiam faceti, cum de sapientia disceptetti hominis et eiusdem etiam faceti, cum de sapientia disceptetSocrates in caelum effert laudibus Protagoram Hippiam Prodicum Gorgiam ceteros, se autem omnium rerum inscium fingit et rudem. Decet hoc nescio quo modo ilium, nec Epicuro, qui id reprehendit, assentior. Sed in historia, qua tu es usus in omni sermone, cum qualis quisque orator fuisset exponeres, vide quaeso, inquit, ne tam reprehendenda sit ironia quam in testimonio. Quorsus, inquam, istuc? non enim intellego. quia primum, inquit, ita laudavisti quosdam ora
Abbreviated transcription (Latin):
uideat & si ꝗd apatur nestrit at platere tn & inscrna ẽẽ Rosciu
intelligrt lec nũ contingant eũ scito attice ditere ut de plerisq
uit actutũ pridens & idem sinterum & ĩolidum & ex siccatũ genꝰ
orõis probat nec illo gramore ornatu oratoĩo ututur & he prapus
etͣ attuurũ uolut recte luudant. Eit ciz in arte tita tãq uat᷑a & hu¬
ie minute ib̾tilitati locus. Ita fĩce ut non omnes qui Atcice iidem te¬
Ed redeamus rursus ad Hortensium sane ꝙ inquit Beutus
qͣ qͣr uta michi tua fuit piocũtta apropoita orõne digressio.
Tum attitus aliquociẽs sum aliꝗd conitus s ĩterpellare nolui.
N u̾e qm̃ ia ad ꝑ urandum ũxetire uidetur ẜmo tuus dici opinor
ꝓ ientio. t u uõ in qua tite tum ille egi inquit ironii iliͥ qua
in iatrate dicunt fuisie quo ille im platois & sinophontis & Eschi¬
ni libris utitur facrtã & elegantẽ puto. Est ci & minime ĩ ep¬

Expanded text:
iam si quid agatur nesciat, at placere tamen et in scaena esse Roscium intellegat. Haec cui contingant, eum scito Attice dicere, ut de Pericle autem acutum prudens et idem sincerum et solidum et exsiccatum genus orationis probant nec illo graviore ornatu oratorio utuntur et hoc proprium esse Atticorum volunt, recte laudant. Est enim in arte tanta tamque varia etiam huic minutae subtilitati locus. Ita fiet ut non omnes, qui Attice, idem beSed redeamus rursus ad Hortensium. sane quidem, inquit Brutus; quamquam ista mihi tua fuit periucunda a proposita oratione digressio. Tum Atticus: Aliquotiens sum, inquit, conatus, sed interpellare nolui. Nunc quoniam iam ad perorandum spectare videtur sermo tuus, dicam, opinor, quod sentio. Tu vero, inquam, Tite. Tum ille: Ego, inquit, ironiam illam quam in Socrate dicunt fuisse, qua ille in Platonis et Xenophontis et Aeschini libris utitur, facetam et elegantem puto. Est enim et minime inep
Abbreviated transcription (Latin):
ta lenitir ta obscitãter. tu istuc marte callidi nisi fingeres ne age¬
res presertim cu ista eloquecu alienoru homini picula defendere
aterrime soles tu̾ negligeres: uln dolor: ubi ardor ai. qui & ex
infantium in grnis elicere uotes a querelas sol&: nisi ꝑturbati ai
ulła corporis frons non ꝑcusa. non frmur. pedis ip mininu eit
nllã s̃iplosio. Itaq tantum ib fuit ut inflimates nẽos animos

Expanded text:
tam leniter, tam oscitanter. 'Tu istuc, M. Calidi, nisi fingeres, sic agetam leniter, tam oscitanter. 'Tu istuc, M. Calidi, nisi fingeres, sic ageres? praesertim cum ista eloquentia alienorum hominum pericula defendere acerrime soleas, tuum neglegeres ? Vbi dolor? ubi ardor animi, qui etiam ex infantium ingeniis elicere voces et querelas solet? Nulla perturbatio animi, nulla corporis, non frons percussa, non femur; pedis, quod minimum est, nulla supplosio.
Abbreviated transcription (Latin):
x rem illustraroe disserrdo & animos roꝵ qui audir& deuĩcira uo¬
pluiͣmum pollere diximius nec erat illanis atiiz contentio sine m̃¬
silio q eos quorũ altior oro actioq eẽt ardennor furere atii uata¬
ri arhitraretur siue ip naͣ non eẽt ita factus siue ꝙ non coniuesee si
ue ꝙ non possoe he unum illi si nichil utilitatis ixbat ab fuit ũ opꝰ
erat defuit qu & memini cum i accusatione sua n Galio crimi¬
ne dedissoe sibi eũ neminem parauisse idq ase ex̃ deperhensur
se se qr nrographa testititatures iutlitia questiones manifestã difrrre
dicerae. deq eo crimine accurate & exꝗute disputauisset nix in
respondendo cum ec̃m argumititus quatu res ferebat hox ipm &
risuisse pro argum̾to ꝙ ille cũ restem capitis sui cũ udicia mortis
se comperisse manifesto & manu tenere ditera ta solute egisio

Expanded text:
et rem illustraret disserendo et animos eorum qui audirent devinciret voet rem illustraret disserendo et animos eorum qui audirent devinciret voplurimum pollere diximus; nec erat ulla vis atque contentio: sive consilio, quod eos, quorum altior oratio actioque esset ardentior, furere atque bacchari arbitraretur, sive quod natura non esset ita factus sive quod non consuesset sive quod non nosset. Hoc unum illi, si nihil utilitatis habebat, afuit; si opus erat, defuit. quin etiam memini, cum in accusatibne sua Q. Gallio crimini dedisset sibi eum venenum paravisse idque a se esse deprensum seseque chirographa testificationes indicia quaestiones manifestam rem deferre diceret deque eo crimine accurate et exquisite disputavisset, me in respondendo, cum essem argumentatus, quantum res ferebat, hoc ipsum etiam posuisse pro argumento, quod ille, cum pestem capitis sui, cum indicia mortis se comperisse manifesto et manu tenere diceret, tam solute egisset,
Abbreviated transcription (Latin):
testite sueĩt que prinũ ita puri erit ut nichil liꝗdiꝰ ita llrre
niculato emblamate ut ait lucliꝰ structum uerbum uideres. nec
uoͣ nlłm aut durũ aut insolens aut humile aut in longius duc¬
tum ac non propria uerba rerũ s pleraq transiata. sic nĩ ut ca
non irruisse in alienũ lotum sed imimigriste iͥ suũ durres nec
uoͣ hec soluta nec diffluenna sed astricta numeĩs non aꝑpte nec eo¬
dem m̾o semp s uaĩe dissimulater q roncdusis. Erat au̾tz & uer¬
boru & sentenciar illa lumina que uocãt greti stemata quil tã
tur illud ꝙ multis locis ĩuiris consultoꝵ ĩ dudit᷑ formulis o
ulu eẽt uicdebat ¶ Accedebat ordo rerũ plems artis actio lile¬
ralis totumꝰq dicendi placidum & sanum genus. Quod si est op¬
timum s̃uauiter ditẽ nichil est ꝙ meliꝰ hac querẽdũ putes. Sed
cum anulus paulo añ dictum sit tria uideri ẽẽ que orator efficrre
cdebera ut ducrro ut delectara ut mourr& duo sume tenuit ut

Expanded text:
t ut nihil liquidius, ta libere rmiculato emblemate, ut ait Lucilius, structum verbum videres; nec vero ullum aut durum aut insolens aut humile aut in longius ductum; ac non propria verba rerum sed pleraque translata, sic tamen ut ea non inruisse in alienum locum sed immigrasse in suum diceres; nec vero haec soluta nec diffluentia sed astricta numeris, non aperte nec eodem modo semper sed varie dissimulanterque conclusis. erant autem et verborum et sententiarum 'illa lumina quae votem illud quod multis locis in iuris consultorum includitur formulis, id ubi esset videbat. accedebat ordo rerum plenus artis, actio liberalis totumque dicendi placidum et sanum genus. Quod si est optimum suaviter dicere, nihil est quod melius hoc quaerendum putes. Sed cum a nobis paulo ante dictum sit tria videri esse quae orator efficere deberet, ut doceret, ut delectaret, ut moveret: duo summe tenuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ pictiꝰ bella ironia ũ uocarenur. sin añeueramus. Uide ut religio
nobis ta adhibenda ut ꝙͣ si testimoiu durrenius ¶ Ego ci Catone
tuu̾ ut ciur̾ ut senatore̾ ut imperitore̾ ut uirii demqq cum prudẽcia
& diligentia cum onũ uirtute excellentem puto proto. orõẽs aũt ci
ut illis temporib ualde laudo sĩgnifĩcat ei quãdam formã ingrĩi
s admõm imipuilita & plane riulẽ. Origir̃s nõ cũ umib oratris
udibo refertas ditrers. Et catonem cum philisto & nichude
sculanumi uondum suspitnitem quale eẽt cupiose & ornate
dicrreSabam iaudas si nt uliꝰ etatis princireni assentior¬
sic uiscim urepimus sinut praturem: cedo queso urãs & ciz¬
molie dutre quemi tu plus q̃t ir amas htutũ uelle te iuo
modo ditere proba lepidi or̃ones palum hic tibi assentior
muo reuia udes ut antiquas: ꝙ idem de africano delelio cuis

Expanded text:
esse pictius. Bella ironia, si iocaremur; sin adseveramus, vide ne religio nobis tam adhibenda sit quam si testimonium diceremus. ego enim Catonem tuum ut civem, ut senatorem, ut imperatorem, ut virum denique cum prudentia et diligentia tum omni virtute excellentem probo; orationes autem eius ut illis temporibus valde laudo—significant enim formam quandam ingeni, sed admodum impolitam et plane rudem—, Origines vero cum omnibus oratoris laudibus refertas diceres et Catonem cum Philisto et Thucydide sculanum nondum suspicantem quale esset copiose et ornate dicere. galbam laudas. Si ut illius aetatis principem, adsentior—sic enim accepimus—; sin ut oratorem, cedo quaeso oratiic hunc, quem tu plus quam te amas, Brutum velle te illo modo dicere. Probas Lepidi orationes, Paulum hic tibi adsentior, modo ita laudes ut antiquas; quod item de Africano, de Laelio, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
nuchi uelementer nrobantur cumplures aut legiatu & comĩta¬
eĩ st̃ recti  uenusti onũ ornatu ornatu orõis tũͣ ueste arira¬
cta. Sed dum uoluit alios hr̃e parita unde sumer& q uell& stri¬
irre histyĩpm in ertis gratum fretassi fent qui uoluit illa cala¬
raistris inutere santis ui romines ascribendo deterauit᷑. Nichi

Expanded text:
hi vehementer probantur. Compluris autem legi atque etiam commentaenim sunt, recti et venusti, omni ornatu orationis tamquam veste detracta. Sed dum voluit alios habere parata, unde sumerent qui vellent scribere historiam, ineptis gratum fortasse fecit, qui illa volent calamistris inurere: sanos quidem homines a scribendo deterruit; nihil
Abbreviated transcription (Latin):
bam hoc uoͣ nõ putaba te usq ad staienos & Antronius ẽẽ
uenturum. Non puto inquam existimare te ambicione me libi ꝗ¬
re demornus s urdinẽ sequs imemoria nota & equale necressũo
ĩ curro Uolo uit lec ꝓspici omib amisitis ꝗ in multitudine iiteͣ¬
ausi ñt memoria ꝙ dignos ꝓpaucos uerũ ꝗ omio nomen hureũt
nomn ei multrs fuise s ad sermonem institutui ceuertimur T ur¬
nucini Eateindios dixtuo uit ex chodis disciplina molonis & i
iatitra usldicerdum satio solutus ato exreditus au sime sup¬
redit aristee Mlato aubitu cnsul factus er̃t plus faciutatis bmt

Expanded text:
bam; hoc vero non putabam, te usque ad Staienos et Autronios esse bam; hoc vero non putabam, te usque ad Staienos et Autronios esse venturum. Non puto, inquam, existimare te ambitione me labi, quippe de mortuis; sed ordinem sequens in memoriam notam et aequalem necessario incurro. Volo autausi sint, memoria quidem dignos perpaucos, verum qui omnino nomen habuerint, non ita multos fuisse. Sed ad sermonem institutum revertamur. T. Torquatus T. F. et doctus vir ex Rhodia disciplina Molonis et a natura ad dicendum satis solutus atque expeditus, cui si vita suppeditavisset, sublato ambitu consul f
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ opid ino quodã &e inconduto genere dicendi. Addaus huc &
ne quem uocalem preterisse iudeamur Ccostoniu calulianũ qui
miło utumine eã mnͥ uerboꝵ copiam si quam hebat prebebat populo
cum multi concursitione magnoq damore ꝙ idem ficitbut q ari
qui fuit in srissi qiͣ secundaꝵ. Is omiln exemplo ideli& ec̃ quatum
in Hac urle polleat multor obedire tempori multoꝵ q uł honori uł
pitulo ẜnire. His ei rebo infimo luro natus & honores & penuia
&grãm consetutus & im patronoꝵ sine dixtrina sine ingrio ali¬
quem nimerũ ꝑuenerat s ut pugues in exercitati & si pͥugnos
sic ille cum omi ia fortuna prospere fuctus lalures & mignos ex¬
crpissa liꝰ indicialis anni seuerititẽ qͣiͣ sole nõtulit.
Um Atitus tu iẜ de fẽte miit hauris idq im audui s taci¬

Expanded text:
sunt, oppidano quodam et incondito genere dicendi. Addamus huc etiam, sunt, oppidano quodam et incondito genere dicendi. Addamus huc etiam, ne quem vocalem praeterisse videamur, C. Cosconium Calidianum, qui nullo acumine eam tamen verborum copiam, si quam habebat, praebebat populo cum multa concursatione magnoque clamore. Quod idem faciebat Q. Arrius, qui fuit M. Crassi quasi secundarum. Is omnibus exemplo debet esse quantum in hac urbe polleat multorum oboedire tempori multorumque vel honori vel periculo servire. His enim rebus infimo loco natus et honores et pecuniam et gratiam consecutus etiam in patronorum—sine doctrina, sine ingenio— aliquem numerum pervenerat. Sed ut pugiles inexercitati, etiam si pugnos n possunt, sic ille cum omni iam fortuna prospere functus labores etiam magnos excepisset, illius iudicialis anni severitatem quasi solem non tulit. Tum Atticus: Tu quidem de faece, inquit, hauris idque iam dudum, sed tace
Abbreviated transcription (Latin):
q Domiei a t qui bichimicus dictus est Biemo qͣ nos tr̃etasse
maior sumo itudio dicendi multa q doctrina in credibili labore
atii industru ꝙ ĩtire possum fuit enim mecum & cũ a pisone
cum amicicia tum studiis exercitatioib q conuictus huiꝰ actio nõ
satis comendabat orationem in eo ei satis erat copie ni illa au̾t
ieporis parum. Erat eiꝰ equalis ꝑ Antomꝰ uoce pacuta atii magna
nec alia re ulla probabilis. Et Loctamiꝰ Reatinus ꝗ cum multas
iam cas dicer& adulestens est mortuuis. Is t̾ ad dicendum urni¬
ebat magis audacter qͣ parate & ganus Stragnens qui se ipe adop¬
tauerat & de staieno dium feceratꝰ feriudo quodã & petulanti a&
furioso genere iitendi q qr multis gratumerat & probabatur ascen¬
dissae ad honores nisi infatmnore minifesto deprehensus penas legib &
uidicio deilissoe. E odem tempore C& leliꝰ Cepasii fratres furrũt
qui multi opera ignoti homines & repentini questores crleĩter ficti

Expanded text:
 Pompeius A. F., qui Bithynicus dictus est, biennio quam nos fortasse maior, summo studio discendi multaque doctrina, incredibili labore atque industria; quod scire possum: fuit enim mecum et cum M. Pisone cum amicitia tum studiis exercitationibusque coniunctus. Huius actio non satis commendabat orationem; in hac enim satis erat copiae, in illa autem leporis parum. Erat eius aequalis P. Autronius voce peracuta atque magna nec alia re ulla probabilis, et L. Octavius Reatinus, qui cum multas iam causas diceret, adulescens est mortuus—is tamen ad dicendum veniebat magis audacter quam parate—; et C. Staienus, qui se ipse adoptaverat et de Staieno Aelium fecerat, fervido quodam et petulanti et furioso genere dicendi; quod quia multis gratum erat et probabatur, ascendisset ad honores, nisi in facinore manifesto deprehensus poenas legibus et iudicio dedisset. eodem tempore C. L. Caepasii fratres fuerunt, qui multa opera, ignoti homines et repentini, quae— stores celeriter facti
Abbreviated transcription (Latin):
licime finũ trassi testamento qui fuit adoptatus S u̾mo iste ꝙ
dititur ingenio fuisse inquit Et nonhic scipio collega meꝰ mi¬
chi sant & bene lo qui uicdet᷑ & clicerr. Recte inq̃ͣ uiclitas Bru¬
te. Et ei istiꝰ genus est ex ipiꝰ sapie̾cie stirpe generatũ. Nan &
de duob iam diximus Scipione & trasso & de trib proauis u
metello cuiꝰ quatuor filii ꝑ Scipione qui ex dominatu .ti. grachi
prinatus in libertatem rempl. uenditauit ꝗnto s teuola Augure
qui intissimꝰ iutis. idemq ꝓ conus est habitus. Iam duoꝵ ab auoꝵ
qz est illuster nom̾ p. S̾cipiois qui bis coniul fuit ꝗ est torculu
dictus. alteriꝰ omi̾u saruentusimi. Celii.Ogenerosã inquit stir¬
ꝑua magnis curiois. Et si pupilꝰ relictus prĩo fuisse instituto puro
sermone asuefactã domũ & eo magis hoc iudico ꝙ neminẽ exhis

Expanded text:
Liciniae filium, Crassi testamento qui fuit adoptatus? Summo iste quidem 30 Liciniae filium, Crassi testamento qui fuit adoptatus? Summo iste quidem 30 dicitur ingenio fuisse, inquit; et vero hic Scipio, conlega meus, mihi sane bene et loqui videtur et dicere. Recte, inquam, iudicas, Brute. Etenim istius genus est ex ipsius sapientiae stirpe generatum. Nam et de duobus avis iam diximus, Scipione et Crasso, et de tribus proavis, Q. Metello, cuius quattuor illi filii, P. Scipione, qui ex dominatu Ti. Gracchi privatus in libertatem rem publicam vindicavit, Q. Scaevola augure, qui peritissimus iuris idemque percomis est habitus. Iam duorum abavorum quam est inlustre nomen, P. Scipionis, qui bis consul fuit, qui est Corculum dictus, alterius omnium sapientissimi, C. Laeli.—O generosam, inquit, stirparva magnis, Curionis, etsi pupillus relictus est, patrio fuisse institute puro sermone adsuefactam domum; et eo magis hoc iudico quod neminem ex his
Abbreviated transcription (Latin):
Muerĩt quat᷑o difficiliꝰ caue̾ ne qil dicas ꝙ nõ rõueu̾it eiꝰ nrõi q ante idi¬
reris. Seil qr &e iabor multo maior est toti ca̾ qͣ ꝑtem dicẽ. Et ur
plures in eũtur gratre si uno tp̃r ditas pro plurib id circho hãc io̾sur
didiorib furtasse uerbis utebatur & qz litine nõ pessime loquebatur usu
tredo aliquo domestico. Nan krĩrum ad mõni nichil sciebat.
Ed magni intrrrst quos sq̃ iucdiat quottidie donu qbo cũ loq¬
tur apuero quead mõm patces pedagogi matres & loquantur le¬
gimus epistolas cornene matris grachotũ appera filios nõ ta̾ in g̃¬
mio educatos qͣ in sermane matris. Auditus est nobis lelie. G.
filie sepe sermo. Eign illam pr̃is elegantia tincta̾ uidimꝰ & filias
riꝰ nuptias ambas. quarũ ẜmo michi fuit notus &e neptes lici¬
nas quas nos ꝗcł ambas. hat uc̃ scipiois & tu brute credo

Expanded text:
conveniat, quanto difficilius caconveniat, quanto difficilius caxerit ? Sed quia et labor multo maior est totam causam quam partem dicere et quia plures ineuntur gratiae si uno tempore dicas pro pluribus, idcirco hanc consuetdidioribus fortasse verbis utebatur et quia Latine non pessime loquebatur, usu, credo, aliquo domestico. Nam litterarum admodum nihil sciebat; sed magni interest quos quisque audiat cotidie domi, quibuscum loquatur a puero, quem ad modum patres, paedagogi, matres etiam loquantur. Legimus epistulas Corneliae matris Gracchorum: apparet filios non tam in gremio educatos quam in sermone matris. Auditus est nobis Laeliae C. F. saepe sermo: ergo illam patris elegantia tinctam vidimus et filias eius Avis ambas, quarum sermo mihi fuit notus, et neptes Licinias, quas nos quidem ambas, hanc vero Scipionis etiam tu, Brute, credo,
Abbreviated transcription (Latin):
ximie expectabatur facilis in eu̾s recipir̾dis erat fastidiosior Crassus seil
tñ recipiebat horũ qui nentrũ ix̾bat cofugiebt ad philipum fere aut
ad cesarem iotta Sulpiciꝰ expectebantur ita abhis sex patiois cãe illu¬
stres agebantur neq tã młti qͣ nr̃i etate uulicu fleba̾t neq hoc ꝙ nũc
fit ut cãe singłe defemileretur aplurilni quo nichil est uiciosiꝰ responide¬
niꝰ his quos non audinimꝰ in quo primiu iẽre aliter est dictui. alit̃ ailnos
celatum demi magni iterest corã uidẽ me queuliõmi ad uersiriꝰ de qua
q asseuerae. mixime aũt quealiõm queq res iudiat᷑. S nichil ui¬
ciosiꝰ qͣ cum unũ corpꝰ cdebeat eẽ defensioĩs nisci de intrgto cm̃i cũ sit
ib altero porata. omin ei er̃ꝵ unũ est naturale pricipuu una por̃o
relique ꝑtes qͣi membra suo queq locata suã & ui & dignitate̾ ten&̃.
Cum autem difficile sit iulonga or̃ce nõ aliqñ aluid ita dicrͣ ut sibi ip̃e nõ

Expanded text:
xime expetebatur, facilis in causis recipiendis erat; fastidiosior Crassus, sed tamen recipiebat. Horum qui neutrum habebat, confugiebat ad Philippum fere aut ad Caesarem; †Cotta† Sulpicius expetebantur. Ita ab his sex patronis causae inlustres agebantur; neque tam multa quam nostra aetate iudicia fiebant, neque hoc quod nunc fit, ut causae singulae defenderentur a pluribus, quo nihil est vitiosius. Respondemus eis quos non audivimus: in quo primum saepe aliter est dictum aliter ad nos relatum; deinde magni interest coram videre me, quem ad modum adversarius de quaque re adseveret, maxime autem, quem ad modum quaeque res audiatur. S debeat esse defensionis, nasci de integro causam, cum sit ab altero perorata. omnium enim causarum unum est naturale principium, una peroratio; reliquae partes quasi membra suo quaeque loco locata suam et vim et dignitatem tenent. Cum autem difficile sit in longa oratione non aliquando aliquid ita dicere ut sibi ipse non
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it qiͣ emendator sermois usitati cum eẽt uella ne a ꝙ Rusio
Pacusature detereri potuit quo minus musitatis uerlus utrret᷑.
Quid nan istuc est inquit Brutus aut quis est iste g eusuis.
Et ille fuit atusitur in ꝗt uetus quo arcusante chirtilium sisena
defendens dixit quedam eiꝰ sputatilica ẽẽ crimmatum grusui
circinueiͥor inquit iudices msĩ sb̾urĩtis. Siscena ꝗil dicas nescio
metuo insidias sputatilica ꝗd est hoc: quita ꝗd sit scio tilita nestio
marimi risus. Sed ille tñ familiaris meꝰ recte loqui putabat
ẽẽ in usitate loqui. Cesar au̾t racuoem adhibens consurtudinez
uiciosam & cotruptam pura & in corrupta consuetudine emen
iu̾git illa oratoĩa ornamenta dicẽdi cum uidetur tanqͣ tabulas
pene uietas collacare in hono lumine hanc cum hẽat prcupua
nudem in amiuib non uideo cui debeat tedere splendidã quala

Expanded text:
autem quasi emendator sermonis usitati cum esse vellet, ne a C. Rusio autem quasi emendator sermonis usitati cum esse vellet, ne a C. Rusio quidem accusatore deterreri potuit quo minus inusitatis verbis uteretur. Quidnam istuc est? inquit Brutus; aut quis est iste C. Rusius? Et ille: Fuit accusator, inquit, vetus, quo accusante C. Hirtilium Sisenna defendens dixit quaedam eius sputatilica esse crimina. tum C. Rusius: Circumvenior, inquit, iudices, nisi subvenitis. Sisenna quid dicat nescio; metuo insidias. Sputatilica, quid est hoc? sputa quid sit scio, tilica nescio. Maximi risus; sed ille tamen familiaris meus recte loqui putabat esse inusitate loqui. Caesar autem rationem adhibens consuetudinem vitiosam et corruptam pura et incorrupta consuetudine emenda est—adiungit illa oratoria ornamenta dicendi, tum videtur tamquam tabulas bene pictas conlocare in bono lumine. Hanc cum habeat praecipuam laudem, in communibus non video cui debeat cedere. Splendidam quandam
Abbreviated transcription (Latin):
der ł ancimiu mule lo quutos uidemus. Sed om̃s nim fere q nec ix
urbem hãt uixerãt neq ros alique barbari in domestica in fuscaur¬
cat recte loquebatur s hane cerit et̃ detrĩoeem uetustis frat &
Mrome &e ingrecia. Concluserũt enim ae a thenas & in hac
urbem multi in ꝗnate loquẽtes & diuersis iotis quo magis expu¬
gnandus est sermo & ad hibentia quãtu obtensa racio que niutaĩ
non po̾t nec uteudũ ꝑuissima consurtudis ca regula t. fammtie¬
um qui cum metello amsule fuit pueri uidimus existimabatur bñ
latine. sea litteras nesciebat Catullus erat ille ꝙ minime in doc¬
tus ut ate est paulo ante dietum s tñ suauitis uocis & leuis appel¬
lacio litterarũ lñ loquedi famam confecerat. Cotta qr se ualt
dilatandis lrĩs a similitudie gr ete locutinis abstraxerat sonabatq
contririu catulo sbagrestr ꝗdam plane q sbrusticum. alia ꝙ qiͣ
i culta & siłuestri uiã ad eandem lauilem puenerit. Sisenna

Expanded text:
et Pacuvium male locutos videmus—sed omnes tum fere, qui nec extra urbem hanc vixerant neque eos aliqua barbaries domestica infuscaverat, recte loquebantur. Sed hanc certe rem deteriorem vetustas fecit et Romae et in Graecia. Confluxerunt enim et Athenas et in hanc urbem multi inquinate loquentes ex diversis locis. Quo magis expurgandus est sermo et adhibenda tamquam obrussa ratio, quae mutari non potest, nec utendum pravissima consuetudinis regula. T. Flamininum, qui cum Q. Metello consul fuit, pueri vidimus: existimabatur bene Latine, sed litteras nesciebat. Catulus erat ille quidem minime indoctus, ut a te paulo est ante dictum, sed tamen suavitas vocis et lenis appellatio litterarum bene loquendi famam confecerat. Cotta, qui se valde dilatandis litteris a similitudine Graecae locutionis abstraxerat sonabatque contrarium Catulo, subagreste quiddam planeque subrusticum, alia quidem quasi inculta et silvestri via ad eandem laudem pervenerat. Sisenna
Abbreviated transcription (Latin):
tos Antroios & staienos incureres q̃r sine hant turba effugrͣ
uoluisti siue ueritus ne quis se aut pim̾ aut non satis laulatu
queri poss& de cesare m potuisti dicere presertim cum & nium
de illiꝰ ingenio noctissimũ iudiciũ eẽt ne illiꝰ de tuo obscurum
E a m̾ Brute in quit Atricus de cesare & ip̃e ita iudico &
de hoc huiꝰ gnĩs acerrimo existimatore sepiissime audio il¬
lum omium fere oratoꝵ latine loqui elegantissime nec id solũ
donnestica consuetudine ut dudũ de liliorum & mutioꝵ famili¬
tis sumo q studio & diligentia est consequutꝰ ꝗn &̾ in marĩs
occupatioib ad te ip̃m mnꝗt in me intue̾s de ratione latine lo¬
qnͣdi acturatissime scripscĩt. primo q inlibro dixeĩt uerboꝵ
duectum originẽ ẽẽ eloque̾cie tribuei̾t q mi Brute huic nr̃o ꝗ
me de illo maluit ꝙ̃ se dicere laudem singłarem. Nan scripsit

Expanded text:
ltos Autronios et Staienos incurreres. Qua re sive hanc turbam effugere ltos Autronios et Staienos incurreres. Qua re sive hanc turbam effugere voluisti sive veritus es ne quis se aut praeteritum aut non satis laudatum queri posset, de Caesare tamen potuisti dicere, praesertim cum et tuum de illius ingenio notissimum iudicium esset nec illius de tuo obscurum. Sed tamen, Brute, inquit Atticus, de Caesare et ipse ita iudico et de hoc huius generis acerrimo existimatore saepissime audio, illum omnium fere oratorum Latine loqui elegantissime; nec id solum domestica consuetudine, ut dudum de Laeliorum et Muciorum familitis summoque studio et diligentia est consecutus: qui etiam in maximis occupationibus ad te ipsum, inquit in me intuens, de ratione Latine loquendi accuratissime scripserit primoque in libro dixerit verborum dilectum originem esse eloquentiae tribueritque, mi Brute, huic nostro, qui me de illo maluit quam se dicere, laudem singularem; nam scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
id epit sese o quotticliais cuttientatioib acerrunt exerro tn
dus ẽ ꝗ hoc tpre ip̃o cum litrat in hoc comuni nr̃o & qĩ fatali ma¬
io consoletur se cum conscientia optime mentis tum &̃ usurpa¬
none & renouatione dixtrine. Uidi eĩ mitelinum nuꝑ euru
itii ut dixi uidi plane uitum. Itaq tum eum antra tui similẽ
indicendo uiderim tum uõ n mĩc acloctissimo uiro tibi q ut in¬
tellexi amitissimo cratuppo instructũ omĩ copia multo uidebã
smmuliorem. Hic ego & si inquam de optimi uiri nolus q ami¬
ssimi iandib iubenter audio m̃ incurro in memoria conmiũ¬
rim miseriaꝵ quarũ obliuionem querens hũc ip̃m sermonem
produri longiꝰ. Sed de tesare cupio audire ꝗd tandem atticꝰ
uidute. Et ille preclare inquit tibi constas ut de his qui nũc
sint nichil uelis ipe ditere & hercule si sit ageres ut dehis egi¬
sti qui iam mortui st̃ neminem ut pretermitteres nec tu in mł¬

Expanded text:
id egit seseque cotidianis commentationibus acerrime exercuit. dus est, qui hoc tempore ipso, quod liceat in hoc communi nostro et quasi fatali malo, consoletur se cum conscientia optimae mentis turn etiam usurpatione et renovatione doctrinae. Vidi enim Mytilenis nuper virum atque, ut dixi, vidi plane virum. Itaque cum eum antea tui similem in dicendo viderim, tum vero nunc a doctissimo viro tibique, ut intellexi, amicissimo Cratippo instructum omni copia multo videbam similiorem. Hic ego: Etsi, inquam, de optimi viri nobisque amicissimi laudibus libenter audio, tamen incurro in memoriam communium miseriarum, quarum oblivionem quaerens hunc ipsum sermonem produxi longius. Sed de Caesare cupio audire quid tandem Atticus iudicet. et ille: Praeclare, inquit, tibi constas, ut de eis qui nunc sint nihil velis ipse dicere; et hercule si sic ageres, ut de eis egisti qui iam mortui sunt, neminem ut praetermitteres: ne tu in mu
Abbreviated transcription (Latin):
institutus ĩrnatu miũo quem senatum tesir am̾s huissoe reprehẽ¬
dit ras res qluas idem crsar anno post & dei̾ceps ⁊elus amus admi¬
nistrauissos ingalia.
Um Brutus admirãs. Tantam ne fuisse obliuionem in quit
inscripto presertm ut ne lege̾s ꝙ u̾qͣ senseĩt quãtu flagicii
momississ&. Quiil aũt impͣ Brute stultꝰ qͣ si ea uituꝑare uolebat
ꝙ uituꝑauit nõ eo tpre institue̾ sermone cũ illaꝵ rerũ iã tem¬
pora p̾terisoꝵ s ita totus errat ut in rod̾ sermime dicat in sena

Expanded text:
institutus senatu misso, quem senatum Caesar consul habuisset, repreninstitutus senatu misso, quem senatum Caesar consul habuisset, reprendit eas res quas idem Caesar anno post et deinceps reliquis annis administravisset in Gallia. Tum Brutus admirans: Tantamne fuisse oblivionem, inquit, in scripto praesertim, ut ne legens quidem umquam senserit quantum flagiti commisisset? Quid autem, inquam, Brute, stultius quam, si ea vituperare volebat quae vituperavit, non eo tempore instituere sermonem, cum illarum rerum iam tempora praeterissent? Sed ita totus errat ut in eodem sermone dicat in senat
Abbreviated transcription (Latin):
cimentis ꝓꝑ cdolorẽ arciu delibutus. nõqͣ inquit optaui college
tuo grãm referes ꝗnisi suo more iactauisso hodie te istic muste co¬
meidissoꝵ. Memoria aũt ita fuit nlła ut aliquociẽs tria cum prope¬
suissoe aut quartũ addera aut tertiũ querer& ꝗ in iudinio p̾uato
uł maximo cum ego pro Cecinna C otte procurauisse ille io̾tra
me pro Seruio neuin ditero subite totã cã oblitus est udq ue¬
nefitus & cautioib titime factũ eẽ dicebat. Magna hec in memo
gid paulo añ posuissa ut in eo libro ubi se exeũte e senatu & cu̾
pansa nr̃o ut cum curione filio colloque̾te facit cum senatu crsar
cons hũissoe omis q ille ẜmo ductus ep co̾tatione filii ꝗd in sena¬
tu eẽt aptum in quo multis uerbis cũ inueheretur in trsarẽ ciu̾o dis¬
putatioq ecͣt inter eos ut est rxsurtudo dialogor cũ sermo rẽt

Expanded text:
camentis propter dolorem artuum delibutus, 'numquam,' inquit,' Octavi, conlegae camentis propter dolorem artuum delibutus, 'numquam,' inquit,' Octavi, conlegae tuo gratiam referes: qui nisi se suo more iactavisset, hodie te istic muscae comedissent.' Memoria autem ita fuit nulla, ut aliquotiens, tria cum proposuisset, aut quartum adderet aut tertium quaereret; qui in iudicio privato vel maximo, cum ego pro Titinia Cottae peroravissem, ille contra me pro Ser. Naevio diceret, subito totam causam oblitus est idque veneficiis et cantionibus Titiniae factum esse dicebat. Magna haec immemorquid paulo ante posuisset, ut in eo libro, ubi se exeuntem e senatu et cum Pansa nostro et cum Curione filio conloquentem facit cum senatum Caesar consul habuisset omnisque ille sermo ductus est e percontatione fili quid in senatu esset actum. In quo multis verbis cum inveheretur in Caesarem Curio disputatioque esset inter eos, ut est consuetudo dialogorum, cum sermo esset
Abbreviated transcription (Latin):
s ei mnꝰ unũ illud he̾bãt dice̾di opꝰ elaboratũ idq cum constaros ex
ꝗnii nienssimis ꝓtibꝰ nemo ĩ aliqua ꝑte ꝑaꝵ oĩo nichil poterat. In
quatũq ei una plane daudẽt oratur te̾ nõ possoꝵ s m̾ aliꝰ ĩ alia
neq cotte dicere possumus neq cuiq lono oratori rem ullam
ex illis ꝗnq ꝑtib plane atii omi̾o defuisse. Itaq in cuione s
urrissime iudicari po̾t nlła re una magis pratoreꝰ conmiendiri qͣr
uerboruꝰ splencore & copia. Nan cũm in cogitado tardus tũ
instruentdo tardꝰ dissipatus fuit. Reliqua duo sẜ agere & menu¬
nisse in utroq cachinos irridenciũ ronmouebat motus erat is quẽ
4 C Iuliꝰ impetuũ notauit cum ex eo mutrãq ꝑtẽ toto corpore ua¬
cilante quesiuit quis loquetur elũbe & en sitimiꝰ homo impurus s
ad mõmi ridiculꝰ neq aliud in eo oratoris simule quicqͣ. Is cum i⁊
dente en xtauio collega ꝗ deuirtus erat fas̃chus & mutis medi¬

Expanded text:
dicendi opus elaboratum; idque cum constaret ex quinque notissimis partibus, nemo in aliqua parte earum omnino nihil poterat: in quacumque enim una plane clauderet, orator esse non posset; sed tamen alius in neque Cottae dicere possumus neque cuiquam bono oratori rem ullam ex illis quinque partibus plane atque omnino defuisse. itaque in Curione hoc verissime iudicari potest, nulla re una magis oratorem commendari quam verborum splendore et copia. Nam cum tardus in cogitando tum in struendo dissipatus fuit. Reliqua duo sunt, agere et meminisse: in utroque cachinnos inridentium commovebat. Motus erat is, quem et C. Iulius in perpetuum notavit, cum ex eo in utramque partem toto corpore vacillante quaesivit quis loqueretur e luntre, et Cn. Sicinius homo impurus, sed admodum ridiculus,—neque aliud in eo oratoris simile quicquam. is cum trdente Cn. Octavio conlega, qui devinctus erat fasciis et multis medi
Abbreviated transcription (Latin):
atiiz uno modo diterentur. Nan huiꝰ equalis & inimitus. Cfubria
nun ita du iactare se potuit ꝗ omĩa magna uoce dicens uerboꝵ
sane bonorũ cursu quodam incitato ita furebat mͥ ut mirarere & ali¬
asres agere populum ut eẽt in sano inter diẜtos locus. En it̾
lentulus multr maiorem opinionem dice̾di actione fatirbat qͣ
eo ipͥo sic in terualis ex clamationib uoce sua & canora admi¬
rando irridebat calebat i agendo ⁊ ut ea qͥ deerant non desi¬
derarentur. Ita tanq Curio copia nõ ulła uerborum ulło alio limo
tenuit oratoꝵ locum sic lentulꝰ ceterarũ uirtutũ dice̾di mediocri
tatem actione in qua ex celles fuit. Nec multo setus p lentulus
cuiꝰ & ex rogitandi & ioqu̾di tarditatem tegebat forme dignitas
corporis motus plenꝰ & artis & uenustatis uocis & suauitas & ma¬
gnitudo si in hoc nichil p̾ter actionẽ fuit. cetera &ͤ minora qͣ in

Expanded text:
atque uno modo dicerentur. Nam huius aequalis et inimicus C. Fimbria atque uno modo dicerentur. Nam huius aequalis et inimicus C. Fimbria non ita diu iactare se potuit; qui omnia magna voce dicens verborum sane bonorum cursu quodam incitato ita furebat tamen, ut mirarere tam alias res agere populum, ut esset insano inter disertos locos. Cn. autem Lentulus multo maiorem opinionem dicendi actione faciebat quam eo ipso: sic intervallis, exclamationibus, voce suavi et canora, †admirando† inridebat, calebat in agendo, ut ea quae deerant non desiderarentur. Ita, tamquam Curio copia non nulla verborum, nullo alio bono, tenuit oratorum locum: sic Lentulus ceterarum virtutum dicendi mediocritatem actione occultavit, in qua excellens fuit. Nec multo secus P. Lentulus, cuius et excogitandi et loquendi tarditatem tegebat formae dignitas, corporis motus plenus et artis et venustatis, vocis et suavitas et magnitudo. Sic in hoc nihil praeter actionem fuit, cetera etiam minora quam