comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occesionen b&hleem Intellesmus mubtor &iom debe¬
i oemim fuisse ccesos Plorat ccutem flios suos & non
cẽpit consolat ꝯonem secundum duphcem intellegb̾ros
siue quodeos Ine&ernum mortuor aestmcr& siue que
consolaera senoll& dens quos scir& eẽ iucturor. Qua
ccuto dicitur In raia non pitonus locinomen eẽ¬
quiest Iux te gabea: sedrecma &celsum. Interp̃tactur
uesit sosus. U ox ineecelso etuditcest ꝗdest longelae
dipse. De fune d sunt dum quiquer ebeont animãpis
E hoc loco intellegimusnon so lum herodem sed& secedotes
Iscrib&s eotempore necemdñ fuisse meditatos: Quis urgdir
maritus Audiensecitem quod acrohelaeus regnaer& insude ce
ne sucednr̃ in rid&ir. & quinunc mortuoseẽ restractur : Ergo
abodes ille quicum pileto postece amititices feccit huius hero dis

Expanded text:
occasionem Bethleem intelligimus multos etiam de Benjamin fuisse caesos. Plorat autem filios suos, et non recipit consolationem, secundum duplicem intelligentiam. Sive quod eos in aeternum mortuos aestimaret, sive quod consolari se nollet de his quos sciret esse victuros. Quod autem dicitur in Rama, non putemus loci nomen esse, juxta Gabaa, sed rama excelsum   interpretatur, ut sit sensus: Vox in excelso audita est, id est, longe lateque dispersa. Defuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri. Ex hoc loco intelligimus non solum Herodem, sed et sacerdotes et scribas eodemaritus. Audiens autem, quod Archelaus regnaret in Judaea, ne sua Dominus irridetur, et qui nunc mortuus esse refertur. Ergo Herodes ille qui cum Pilato postea amicitias fecit, hujus Herodis
Abbreviated transcription (Latin):
qua dragesimȩ nobis ostbiditur secc ramentum. In quo & moses
eiuncuit In montesina : & helacs iux taemontem choreb:
mita turccutem esurire corpus ut dicbulo temtandi tri¬
bucctur occcesio : Dic utlapides ifh paenesficent. E suri¬
bro congrue dr̃ Dicutlapides isq panes fiaent : sed
diobus contracrus tdieris dicbole : siccolimperiumeius
possunt lapides panesfib: Ergo frustra tempites eum
quitaente potenqae est : sinautem non potest feccge frus¬
olo pacne uiuit homo sed inom niubebo quod procedit deoredi
Testmonium hoc deutero nomio sumptumest : Ideoccut̃
sicresponditdns quipropositum ei ercet humilita te choc¬
bulum uinche non potorga : simulq: anim coduertendũ
quo dnis. Ierunccrecoepis s& ciñs tonptandi occocsio non

Expanded text:
itur sacramentum, in quo et Moses jejunavit in monte Sina , et Elias juxta montem Oreb . Permittitur autem esurire corpus, ut diabolo tentandi tribuatur occasio. Dic ut lapides isti panes fiant. Esurienti congrue dicitur: dic ut lapides isti panes fiant: sed duobus contrariis teneris, o diabole. Si ad imperium ejus possunt lapides panes fierqui tantae potentiae est. Sin autem non potest facere, fruslo vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei. Testimonium de Deuteronomio sumptum est. Ideo autem sic respondit Dominus, quia praepositum ei erat humilitate diabolum vincere non potentia, simulque animadvertendo, quod nisi jejunare coepi
Abbreviated transcription (Latin):
pli ut quem fecme temptacuerat tenpter& &uaens
gloria : si filiur dĩ es mittete deersum. In omnibis
temptr dombus hoͦecegit diaebolus ut intellegat
si filius dĩsit : feddñ sicresponsionem temperaet
uteum relinquat aembiguum Mittete deor
cipitare non potest. Angelis suis mandecuit de
& in manibus tollentte ne forte offendoes ced
lacpidem pedemtuum. Hoc innonec gesimo psed¬
mo legimur uerumibi non dexpõ sed deuiros cõ
proph&ia est : Moleergo Iiterp̃tatur scris¬
turas dicbolos: Certe siuere descclucctore sor¬

Expanded text:
ei. Ut quem fame tentaverat, tentaret et vana gloria. Si Filius Dei es. In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit; sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Mitte te deorere potest, praecipitare non potest. 21 Angelis suis mandavit de te, et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. Hoc in nonagesimo psalmo legimus; verum ibi non de Christo, sed de viro sancto prophetia est. Male ergo interpretatur Scripturas diabolus. Certe si vere de
Abbreviated transcription (Latin):
& insuꝑ ciho de monstractur: DNĨS autem ced humi hee
descendit & compestricem ut dicebolum humibtate
supercr& : Porro diabolus ducere eum festinat ael
montes ut ꝑquos ipse corruerat &iam c&leri corruant
xtac illut ccpostoli Nehflatus incidat iniudicium
onquo intotomundo haebeot potestatem cutpossit
omã regnalaere diaebolus. Cumsciaemus pleros que
scos̃ uiros cedõ reger focctor. siccedenr inquid cedore¬
ueris me Ergo quiadoraturusest dicebolum cente
corruit Tuncdixite ihs̃ Vadescctanes scriptũ
don utpolerique putant eccdem soctanor & e posto¬
us pedrus senten ta condempnaentur. Petro enĩ dr̃
rius es uoluntat mecce. Hicuer ocudit ueder

Expanded text:
demonstratur: Dominus autem ad humilia descendit et campestria, ut diabolum humilitate superaret. Porro diabolus ducere eum festinat ad montes, ut per quos ipse corruerat, etiam caeteri corruant, juxta illud Apostoli: Ne inflatus incidat in judiciumuitur: non quod in toto mundo habeat potestatem, aut possit omnia regna dare diabolus, cum sciamus plerosque sanctos viros a Deo reges factos. Si cadens, inquit, adoraveris me. Ergo qui adoraturus est diabolum, ante corruit. Tunc dicit ei Jesus: Vade, Satana: Scriptum Non ut plerique putant, eadem satanas et apostolus Petrus sententia condemnantur. Petro enim dicirius es voluntati meae: hic vero audit, vade
Abbreviated transcription (Latin):
inspecie columbae : pactris uox teshmonium flio
pͥbenꝗs ccuditur: Ap eriuntur ccute coceli non
resera qone elembitorum sed spirita libus ocuhi
Quibus &e luezechiel in principio uolum nir sui
ccꝑtos eor eẽ commemorat: sedit quoque colum bec suꝑ
ecput ihũ nequis putter& uocem paetris cediohannem
ut tomptar&ur ahabulo Diciturecutem non inuitus
ecut captus sed uoluntate pugnandi: Etcum leiunaes

Expanded text:
specie columbae, Patris vox, testimonium Filio perhibentis auditur. Aperiuntur autem coeli non reseratione elementorum, sed spiritualibus oculis; quibus et Ezechiel in principio voluminis sui apertos eos esse commemorat. Sedit quoque columba super caput Jesu, ne quis putaret vocem Patris ad Joannem Ut tentaretur a diabolo. Ducitur autem non invitus aut captus, sed voluntate pugnandi. 20 Et cum jejunas
Abbreviated transcription (Latin):
Nrimo ut quichomo nectuseret omnemiusti taem & huci¬
milrecten legir impla& Secunlo utbecptasma tesio
io hannis bcptis ma comprobar&Tergo utior da¬
qui formam seruiccssum psi Expletem & humiltetem
gur Alioquin sciote indie iuolien meo eẽ boepqs maet
becpt⁊ cendum: sme modo dicitelnr̃ hoebeo &cchutbacp
mec quodbcept⁊ aendossum: Tum ebaepꝯzes in equa
u te gote baptigem prome in saenguin &uo: sic enimeli

Expanded text:
homo natus erat, omnem justitiam et humilitatem Legis impleret. Secundo, ut baptismate suo Joannis baptisma comprobaret. Tertio, ut Jordaqui servi formam assumpsi, expleam et humilitatem ejus. Alioquin scito, te in die judicii meo esse baptismate baptizandum. Sine modo, dicma quo baptizandus sum. Tu me baptizas in aqua, ut ego te baptizem pro me in sanguine tuo. Sic enim decet
Abbreviated transcription (Latin):
nus soluhe corrigicm celciamen: Hic humilrtas
sibi mrstorium demonstractur. qđ xp̃ĩ sponsussit &
ohannes merectur sponsi corrigiam soluere : ne
uoc&urdomuseius ⁊ux teclege mosi. & exbn plum
ruth domus disculcicꝯ. Illeuos bapo zeebit spõ
tolorum docent Quo descendente sedit qua siignis

Expanded text:
nus solvere corrigiam calciamenti: hic humilitas, nus solvere corrigiam calciamenti: hic humilitas, ibi mysterium demonstratur, quod Christus sponsus sit, et Joannes non mereatur sponsi corrigiam solvere, ne vocetur domus ejus juxta legem Mosi, et exemplum Ruth, domus discalciati . Ipse vos baptizabit in cta Apostolorum docent, quo descendente, sedit, quasi ignis
Abbreviated transcription (Latin):
ocut nomenesdre putemus cedolitum scriptorũ utgo
quod& Ine hislocis probare possumus Autedte dedius
testmonuis scripturccrum unum corpur eff&ctum
ege torqum decimũ psedmum & hocidem rephes. Ip
cuton bohannes hebebat uesginditum depilis camelor uo
Egonam pelhcicem circeclumbossuos: Depilis in quios
habebat non delcna Alut ccustre uestr indicium
ahud lixurice mollorss Soncacutem pellicia quar
&mel siluestoꝵ Abitatori solitudinis cengruum efis¬
utnondehcies ciborum sedneces stectem humeneaernis &p lse
otensestdẽ delapidibus istis sus oraere filios habrochȩ
Iccpidos &hnicos uocet propter cordis duriciaem.
cege hiezechiel Auferam inquid ac uobis cor lapideum
dabo corccerneum. In lapide duricia. Inccrne mollitudo
populum procre are. Ecesecuris ad radicem arborũ
pacrte acutus est gladus securis ccpellatur. Iuxttc
meremicm proph&etm qui uerbodnĩ securiconpocrat
coceenq p&ram: Cuius non sum dignufiael cicmenta
portacse naho euangeho cuius ait Non sum dig¬

Expanded text:
ut nomen Isaiae putamus additum scriptorum vitio, quod et in aliis locis probare possumus, aut certe de diversis testimonis Scripturarum unum corpus effectum. Lege tertium decimum Psalmum, et hoc idem reperies. Ipse autem Joannes habebat vestimentum 18 de pilis camelorum, et zonam pelliceam circa lumbos suos. De pilis, inquit, habebat, non de lana. Aliud austerae vestis indicium est, aliud luxuriae mollioris. Zona autem pellicea qua aet mel silvestre. Habitatori solitudinis congruum est non delicias ciborum, sed necessitatem humanae carnis explere. Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Lapides ethnicos vocat, propter cordis duritiam. Lege Ezechielem: Auferam, inquit, a vobis cor lapideum, et dabo cor carneum . In lapide duritia, in carne mollitudo populum procreare. Jam enim securis ad radicem arborum facJeremiam prophetam, qui verbum Domini securi comparat caedenti petram . Cujus non sum dignus calciamenta portare. In alio Evangelio: Cujus, ait, non sum dig
Abbreviated transcription (Latin):
ma diuersis generis : igitur quic uiuras accipere non poterant
ollybiste quipecuniã facener aetieraent. ꝓusuris accipiebant
uacricos species ut quod innum mo non licebat in his rebus
&igerentq nũ misco emuntur quc s non hocipiũ hiegehi hel
p̃ccueritdicens isura m & suꝑ abundaente iam non accepte¬
istius modi dñs cernens indomo patiis nego tiactio nem seiula¬

Expanded text:
assarum, et poma diversi generis. Igitur quia usuras accipere non poterant Collybistae, qui pecuniam fenerati erant, pro usuris accipiebant varias species, ut quod in nummo non licebat, in his rebus exigerent quae nummis coemuntur, quasi non hoc ipsum Ezechiel praedicaverit, dicens: Usuram et superabundantiam non accipieIstius
Abbreviated transcription (Latin):
teo m̃ opłr ae caclum nicentur. & testimoniũ populi atque
purorũ qui cla maebdont oscenne filioełs uertunt inccclũ¬
ni cc̃quodui deli c& hoc nondicaetur nisisolifiliodi: uidecent
ergo episcopi & qua in lib& scĩ homines cum quantopeculo
necdum ercet solida credentiũ fides pcominum inpingitur:
Ibs ccũt dicit illis: utiqnum quã legirtis quia xore infeen¬
tium & lacetantũ ꝑ f&isti laculem: Quã moderates en
tentia temperaeta et res ponsio. inutrũ que uergens & ca
baent benefecciunt pum ut mi lii testimoniũ ꝑhibeaent.

Expanded text:
tamen opera calumniantur, et testimonium populi atque tamen opera calumniantur, et testimonium populi atque puerorum qui clamabant, Osanna filio David, vertunt in calumniam: quod videlicet hoc non dicatur nisi soli Filio Dei. Videant ergo episcopi, et quantumlibet sancti homines, cum quanto pericunecdum erat solida credentium fides, pro crimine impingitur. Jesus autem dicit eis: Utique. Numquam legistis, quia ex ore infantium tentiam temperat et responsionem! Ne in utrumque vergens calumbant. Bene faciunt pueri, ut mihi testimonium perhibeant
Abbreviated transcription (Latin):
soccerdo tum & scnbȩ mirccbilia ꝙ: facit & pueros clocmaentes
intemplo & dicentes osannae filo do uid: indigneti sunt &
dixeunt er : cculdis quid irtidicãnt : plerique crbitroentur max¬
mum eẽ signorum quodla cerus suscitactus ẽ. qud c&us &
utero lumen acceperit quod adiordanem uox xuditesit
patiis quod traens piguratus in monte glon ã ostenderit
triumphaentisaulie. in te omni ce signee ꝙ focit hoc uid&¬
ẽẽ miraobilius. qđ unus homo & illo tempore contemptibilis
& intaentũ ullis ut postea crucifigerecur. senbis & phiao nseis
contracse saeuentib: auidertib lucra succ destrui potuent
adunius flagelli uerbera tantã ei cere multi tudinẽmensas¬
q: sub ue tere & cartdiedrats confiingere. & c lic fcere q in¬
finitus non f&iss& &e citus igneũ enim quidda matq siderũ
radicebaet & oculis eus & diuini tatis maiestas luceba t
In ꝑaccie: cumq: manũ non coudeaent Inicere sec cs dotes

Expanded text:
sacerdotum et Scribae mirabilia quae fecit, et pueros clsacerdotum et Scribae mirabilia quae fecit, et pueros clid, indignati sunt, et dixerunt ei: Audis quid isti dicunt? Plerique arbitrantur maximum esse signorum, quod Lazarus suscitatus est , quod caecus ex utero lumen acceperit , quod ad Jordanem vox audita sit Patris , quod transfiguratus in monte gloriam ostenderit triumphantis . Mihi inter omnia signa quae fecit hoc videtur mirabilius esse, quod unus homo, et illo tempore et in tantum vilis, ut postea crucifigeretur, Scribis et Pharisaeis contra se saevientibus, et videntibus lucra sua destrui, potuerit ad unius flagelli verbera tantam ejicere multitudinem, mensasque subvertere, et cathedras confringere, et alia facere quae infinitus non fecisset exercitus. Igneum enim quiddam atque sidereum radiabat ex oculis ejus, et divinitatis majestas lucebat in facie; cumque manum non audeant injicere sacerdotes,
Abbreviated transcription (Latin):
tiã sp̃s sc̃i &om nia fecciunt ut subi&ctos populos deuorcent. de
quib dicitur. qui deuora ñ populũm eum sicut scom pec nis : iux ta
simplicem intellegentiã columbe nonerant incathedris sed
dnis qđ penitus cebsurdumẽ quia in coc thedris magis trarum
magis digni tees indicactur q: adnibilũ redigitur cũ mixtoefue¬
ne lucns: quodde &e cdesus diximus unus quisq: & dese in tellegam
Dicitenim ceposto lus poculus : uos estis templum dĩ & sp̃r scr̃
non uendentiũ ementium. quȩ cõmertia non donorũ cupiditan
ne in grediatur ihr irectus &ngidus & nonec litermund& tem¬
plum suũ nisflcogello cclhibito ut despelunca lactro nũ & do¬
mo nego tiationis domuferciat oretionis : Eaccesserunt
aed eumceci & decudi intemplo & sa nacuit eos : nisi mensces nun¬
mula norum r subuertifs& cathedrasq: colum bas uen¬
dentium cacetit & cdocudi lucempiistinaẽ & concitũ grac¬
dum non meru didtisrent reþere: Uiden tesccũt pyincipes

Expanded text:
tus, et omnia faciunt ut subjectos populos devorent; de quibus dicitur: Qui devorant populum meum sicut escam panis . Juxta simplicem intelligentiam columbae non erant in cathedris, sed dris. Quod penitus absurdum est, quia in cathedris, magistrorum magis dignitas indicatur, quae ad nihilum redigitur, cum mixta fuerit lucris. Quod de Ecclesiis diximus, unusquisque de se intelligat. Dicit enim Apostolus: Vos estis templum Dei, et Spiritus non vendentium ementiumque commercia, non donorum cupiditas; ne ingrediatur Jesus iratus et rigidus, et non aliter mundet templum suum, nisi flagello adhibito, ut de spelunca latronum, et de domo negotiationis, domum faciat orationis. Et accesserunt ad eum caeci et claudi in templo, et sanavit eos. Nisi mensas nummulariorum evertisset, cathedrasque columbas vendentium, caeci et claudi lucem pristinam, et concitum gradum non meruissent recipere. Videntes autem principes
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo gelus domustuae comedit focit sibif lagellum
efuniculis & ttente hominum. multi tudͥ nem eiei cit
detemplo dicens sciiptum ẽ domus mea. domus orcetionis
uocabitur uos eut f&istis eac̃ speluncã lactronũ : lectro
enimẽ & templum dĩ in lac tronũ conuertit speluncã. quilu¬
crac deregionem s&ett turxultusq: eius non tec̃cultus dĩ
quã negactiationis occesio ẽ: hoc iuxte histonam : c&erum so.¬
iuxtac misticos intell&tus cotidiexp̃r in greditur tem plũ

Expanded text:
psalmo: Zelus domus tuae comedit me, fecit sibi flagellum e funiculis, et tantam hominum multitudinem ejecit de templo, dicens: Scriptum est: Domus mea domus orationis vocabitur, vos fecistis illam speluncam latronum. Latro enim est, et templum Dei in latronum convertit speluncam, qui lucra de religione sectatur, cultusque ejus non tam cultus Dei quam negotiationis occasio est. Hoc juxta historiam. Caeterum secundum mysticos intellectus quotidie Jesus ingreditur templ
Abbreviated transcription (Latin):
sicut unicornis: Tuncecelimpl&umest quod dictum e
ꝑhiere micem proph&em dicontem Y ex inrama auddit
plorcitur & ululctus multusRcchel plorcens filios sus
Incuius tribu non est b&chleem: Quertur ergo quomodi
rocchel silius iudͥae idest b&h lecm quesisuos plores
Respondebimus brtuthr quicesepubtaerit ⁊ ixxtab& ħ les

Expanded text:
sicut unicornis . Tunc adimpletum est quod dictum est per Jeremiam prophetam, dicentem: Vox in Rama audita est, ploratus et ululatucujus tribu non est Bethlehem. Quaeritur ergo quomodo Rachel filios Judae, id est Bethlehem, quasi suos ploret. Respondebimus breviter quia Rachel sepulta sit juxta Be
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt : Etresponso eccepto in somnis neredirent celhero¬
dem ꝑceliamuiaem reuersi sunt Inregionem sucem: Qui
muner e obtulercent dño consequenter responsum ceccipiunt
Responsum auten quod grece dicitur xΡΗΝΑΤΕΕΝTΕΕ¬
e non ꝑcengelum fit sed ꝑ ipsum dnm̃ttmeritorum Ioreph
priul egium demonstr&ur: Reuer tunturcciram ꝑch¬

Expanded text:
redirent ad Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam, etc. Qui munera obtulerant Domino, consequenter responsum accipiunt. Responsum autem quod Graece dicitur χρηματισθέντες non per angelum fit, sed per ipsum Dominum, ut meritorum Joseph 15 privilegium demonstraretur. Revertuntur autem
Abbreviated transcription (Latin):
p&ur: Iudee ccutem ideirco scribitur quetest  ehiecb& hleem
ngedilea Legelibrum hie su flunaue denique & iniprotest¬
monio quod demichaeae proph&ie sumptumest Ittc hab&ur
Et tib&shleem terra Iudec : & cpertis therauris sus obtulerun
munera. aurum. tur. & myrram: Pulcherrimu᷑m mune¬

Expanded text:
ur? Judae autem idcirco scribitur, quia est et alia Galilaea. Lege librum Jesu filii Nave . Denique et in ipso testimonio, quod de Michaeae prophetia sumptum est, ita habetur: Et tu, Bethleem terra Juda . Et apertis thesauris suis, obtulerunt ei munera, aurum, thus, et myrr
Abbreviated transcription (Latin):
In hominibus: Hoctest monium cepostolur ponens non olixit arei¬
pi&̃ seddedit Quiccibidefuturo signastũmest quo d accceptur
suum pramo gbntum. Ex hoc quidaem loco ꝑ uersissime suspi¬
ccentur & celios filior haebuisse marice dicentes. Primos¬
tum nondixi nisi qui hebecet & fractres. Cum hicmor diumae¬
rum sit scripturterum ut primogbitum non eum uocent quer
fretres sequentur : sedeum qui primus natussit. Legesupre¬
dictum libellum ceduersur heluidium. Vidimus enimstell
tbnxpi cegbrꝯbus dischent Oritur inoridite stellae quer
futurcem bele am cuius successores eraent uoctcinio noue¬
raent e ge numerorum librum: deeruntur ccuton meeq
stellee. Indicio in sudoceaẽ uts aecer dotes ec macgis interrogo¬

Expanded text:
in hominibus . Hoc testimonium apostolus ponens, non dixit, accepit, sed dedit: quia ibi de futuro significatum est, quod accepturus ejus Jesum. Ex hoc loco quidam perversissime suspicantur, et alios filios habuisse Mariam, dicentes primogenitum non dici, nisi qui habeat et fratres: cum hic mos sit divinarum Scripturarum, ut primogenitum non eum vocent, quem 14 fratres sequuntur, sed eum qui primus natus sit. Lege supradictum libellum adversus Helvidium. Vidimus enim stellam ti a gentibus discerent, oritur in Oriente stella, quam futuram Balaam, cujus successores erant, vaticinio noverant. Lege Numerorum librum . Deferuntur autem magi stellae indicio in Judaeam, ut sacerdotes a magis interrog
Abbreviated transcription (Latin):
nequem&unt neque congregant in horrea & pacter
uestor cocelesos paesc& ea Non ne uos plurer eftrilbs:¬
A postolur p̃cfpit neplur sacpiamur qua moport&
scpere : ⁊stud testimonium & inprȩ sent ccpitulo recon¬
seruandumest: suntoum quidam quidum uolunt
terminos patrum &cedere: & ccdałdora uolitare
nina merguntur :uola tliadicentes cocel angelore ẽ¬
e&ercs que in dĩministerio forttudines. quece cebsque
cura sui dĩ celantur prouidentia: si hoc itocest ut in¬
tellem uolunt quomodo sequitur dictum cod homi

Expanded text:
neque metunt neque congregant in horrea, et Pater uester cęlestis pascit illa. nonne uos pluris estisApostolus praecipit , ne plus sapiamus quam oportet sapere. Istud testimonium et in praesenti capitulo conservandum est. Sunt enim quidam, qui dum volunt terminos patrum excedere, et ad alta volitare, in ima merguntur: volatilia dicentes coeli Angelos ecaeterasque in Dei ministerio fortitudines, quae absque cura sui, Dei aluntur providentia. Si hoc ita est ut intelligi volunt, quomodo sequitur dictum ad homi
Abbreviated transcription (Latin):
crosits animce uestre quidmanduc&ir. nequecor¬
poriuestro quid induamini. In non nullis cohcibus
ced ditumes  neque quidbibats: Ergo quodom iib
natura tribuit. & iumdttis. hac berdir. hominibus¬
que commune est. huius cur aepcenitus liberamur
ed precipitur nobis nesolli cite simus quid aomedamus : Et¬
quia insudoreuultus p̃pacramus nobir paenem: lacbor
a ercendur est. sollicitudo tollenda: hoc quod dr̃ Nesoll¬
citisitis cenimace uestrȩ quid comedagr ne que corporiuer¬

Expanded text:
sitis animae vestrae, quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. In nonnullis codicibus additum est: neque quid bibatis. Ergo quod natura omnibus tribuit, et jumentis ac bestiis hominibusque commune est, hujus cura penitus liberamur. Sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus: quia in sudore vultus praeparamus nobis panem. Labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Hoc quod dicitur: Ne solliciti sitis animae vestrae quid comedatis, neque corpori ves
Abbreviated transcription (Latin):
& pura: hoc totum tracurfer itediensum: Quoma
enim corpus sioculus non fuerit totum interebrirest
Itc sicenimȩ principecłẽ fulgorem suum ꝑcdiderit.
udr sus sensur inacligme cõmorcebitur: siergoluma
quoel hnite est teiebresunt. ipreaenebrȩ quanteeru
sisensus quilumenest anime uito eceligatur. iprap
tas fͦccligo quiburtonebrir obluitur. ENonpoterhrde
reruire & mamonȩ Maemoncer sermo sfriao
diuitice nuncupantur: Non potestr dõ reriuire &
marionꝵ. Audict hoc aucerus audicet quicens&ur
uoccbulo xpĩ ano non posse se simul diuitus xp̃õ ieo¬
que seruir: & tomen non dixit qui hab& diuehias
seod quiseruit diutuis : Quienim diuit arum rerus
est diutces custodit utserius.uiccutonseru¬

Expanded text:
et pura. Hoc totum transferet ad sensum. Quomodo enim corpus, si oculus non fuerit simplex, totum in tenebris est: ita anima, si principalem fulgorem suum perdiderit, universus sensus in caligine commorabitur. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sint, ipsae tenebrae quantae erunt! Si sensus qui lumen est, animae vitio caligatur, ipsa, putas, caligo quibus tenebris obvolvetur! Non potestis Deo servire et mammonae. Mammona sermone Syriaco divitiae nuncupantur. Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano non posse se simul divitiis Christoque servire. Et tamen non dixit, qui habet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit, ut servus
Abbreviated transcription (Latin):
dogmacae
cnors sesepis ccra & defbidere incipicea
Illut quoque quoel sequitur sinite itor¬
que crescese usque colmessem uidectur illi p̃cepto esse
contsterium aufee maelum demedio uestrum & ne
nbitur &esint cedult ec fornicoctores: sibñ pro hibetur
quo modo ecibidis̃ quidac̃ demedio nostrũ : Inte entico
&tizcenice quolnas ceppellacmus lolium queem diu heba
est Rnee clum culmus ubitt ec dipicaem grendissimilita¬
doẽ. & in eliscgrnbido aut nullae di ꝑ difficilis disto¬
ticc : p̃mon& Ergo elñr neubi quied cembiguũ est cito sertbi¬

Expanded text:
dogmate, dogmate, cras resipiscat et defendere incipiat Illud quoque quod sequitur: Sinite utraque crescere usque ad messem , videtur illi praecepto esse contrarium: Auferte malum de medio vestrum ; et nentur, et sint adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostrum? Inter triticum et zizanium, quod nos appellamus lolium, quandiu herba est, et necdum culmus venit ad spicam, grandis similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilis distantia. Praemonet ergo Dominus ne ubi quid ambiguum est cito senten
Abbreviated transcription (Latin):
mundussit : scctor filius hominis bonum semen
fili segni. Si zocnia filii pessimi. ⁊iceniorum sator
dicobulus messis consumatio mundi messores cengel:
Omni ce secendclao referuntur ad zigonie. Iufti
reputaentur infilios segni Ergo ut suprec dixi que
&x posita sunt adño his debemus ced com modcere
fidim: quȩ ceutẽ toccidee & nostre intel legorti ae
derelic tac ꝑstringonda sunt breuiter: homines
qui clormiunt magistror &clesiccrum Intellege
seruos pactris facmiliae neclios ecccipias quem
angelos quicoti die uidbit focciem pcctris
Dicebolus ccutem prop terece inimicus ho mo appel
quia dr esre desiuit : Et innono pscelmo senptum est deeo:
& surgedñe non conforcecurhomo: Quam obrem nonob
dor mia qui a&cclesiae p̃positos est neꝑ illius neglegon¬
ticem Inimicus homo suꝑ seminocuit sizaniã. hoc est
heeaicorum clogniccate: quol ceũt dicitur Nefore colli¬
cus paditertiae & monemur necito ceͦputemur fraetem
quicefib potest utille qui hodice noxio le prr uactus ẽ

Expanded text:
mundus sit: sator, Filius hominis; bonum semen, filii regni; zizania, filii pessimi; zizaniorum sator, diabolus; messis, consummatio mundi; messores, angeli. Omnia scandala referuntur ad zizania; justi reputantur in filios regni. Ergo, ut supra dixi, quae exposita sunt a Domino, his debemus accommodare fidem. Quae autem tacita, et nostrae intelligentiae derelicta, perstringenda sunt breviter. Homines qui dormiunt, magistros Ecclesiarum intellige. Servos patrisfamilias, ne alios accipias quam angelos, qui quotidie vident faciem Patris . Diabolus autem propterea inimicus homo appellatur; quia Deus esse desivit. Et in nono psalmo scriptum est de eo: Exsurge, Domine, non confortetur homo . Quamobrem non dormiat, qui Ecclesiae praepositus est, ne per illius negligentiam inimicus homo superseminet zizania, hoc est, haereticorum dogmata. Quod autem dicitur: Ne forte collicus poenitentiae, et monemur ne cito amputemus fratrem: quia fieri potest, ut ille qui hodie noxio depravatus est
Abbreviated transcription (Latin):
euangelicorũ clogmectum Eiiiserunt ec̃c In moere
huus scłi quȩus que hodiae inmne dis fluctibur tenditur cocpi¬
bir descelsis & cemarir gurgitibus quidquid incidorit.
dest &bonor homines & malor &optimor pisces etpessimor
Cumccut ubierit consum mectio & finis mundi utipre infsco
incenifestius dissoyt. tunc scegena ex que hecur cellitur
tunc ufrunse cernendorum piscium iudicium demons
trebitur. & quecsi inquo deom qui ecuir simo por toboni mitaun¬
cur Inucesec caelehum mansionum: Maelos ccutem torroi¬
dor & eesic caenelor gehene flaom ma suscipi& : Intellecis tr
eat illir dr̃ Intellecistis̃ haxomnia quos non uult ccudre etentum
it populum. sed intellegere ut i ccgis tids futuror. Ieleo omnss
senbac doctus In regno caelorum. similis est homini pccenstemi

Expanded text:
 in mare hujus saeculi: quae usque hodie in mediis fluctibus tenditur, capiens de salsis et amaris gurgitibus quidquid inciderit, id est, et bonos homines et malos, et 99 optimos pisces et pessimos. Cum autem venerit consummatio et finis mundi, ut ipse infra manifestius disserit, tunc sagena extrahetur ad littus: tunc verum secernendorum piscium jutrabitur, et quasi in quodam quietissimo portu boni mittentur in vasa coelestium mansionum, malos vero torrendos et exsiccandos gehennae flamma suscipiet. Quod veret illis dicitur: Intellexistis haec omnia; Quos non vult audire tantum ut populum, sed intelligere ut magistros futuros. Ideo omnis Scriba doctus in regno coelorum similis est homini
Abbreviated transcription (Latin):
Inter p̃tetionen eccedimus : Ya prope decclio Intrp̃¬
tectionis genese: ad aeliut aronsis se uidecemur
Thesccurus Iste In quosunt omne thesccuri scepibra &e
reposita est notitia sccluaaons : Qubn cum quis Ines
nere utillum possit haebee quon seppertt
Quodicutẽ sequitur. Qubnicum Inubio yt homo
abscondit. Ielcnrco dr̃ Non quo hoc deiniuidia¬

Expanded text:
tationem excedimus, ut prope de alio interpretationis genere ad aliud transisse videamur. Thesaurus iste in quo sunt omnes thesauri sapientiae reposita est notitia Salvatoris: quem cum quis in eis nere, ut illum possit habere quem reperit. Quod autem sequitur: Quem cum invenerit homo 98 abscondit: idcirco d
Abbreviated transcription (Latin):
prophete dicbiton quol qui ce minime inueniebe¬
tur Inesccieo arbitror. Postec a prudbitibus
uiris esse sublatum : se d mihi uidegur in principio
itac echtum : quod senptum est ꝑ efcucm propheatem
dicbitem : Septucc gesimufeiim septimus pscelmus dequo
hoc sumptũ ẽ tstimonium cesaph prophece ticulo
ĩscribitur: Et primum scriptoron non intellexis sea saph
e putcesse scriptoris urdum alque bnbidasse
Nombi esccie cuius uocaebulum mcenifeNlim ercea :
Seibidum Et ltcque quod in pscelmis &yminis &cca¬
ticis dĩ non solum lacuid sed &ceteri quorum
tae sint copellandi asceph uidelic&. Ridit hun & ce
meon e⁊rocites &ccetham & filii dhiore: & reliqui
quos scriptureo commemorat: quod que &e ꝑsonodñ
dicitur: Apericom in poercebolis osmeum erue tebo
cebs conlito a confetutione mundi : Consieds gencło¬

Expanded text:
prophetam dicentem. Quod quia minime inveniebatur in Isaia, arbitror postea a prudentibus viris esse sublatum. Sed mihi videtur in principio ita editum: Quod scriptum est per Asaph prophetam, dicentem. Septuagesimus enim septimus psalmus, de quo hoc sumptum est testimonium, Asaph prophetae titulo inscribitur. Et primum scriptorem non intellexisse Asaph, et putasse scriptoris vitium, atque emendasse nomen Isaiae, cujus vocabulum manifestius erat. Sciendum est itaque, quod in psalmis et hymnis et canticis Dei, non solum David, sed et caeteri, quorum tae sint appellandi: Asaph videlicet et Idithum, et Eman Ezraites, et Aethan, et filii Chore, et reliqui quos Scriptura commemorat. Quodque ex persona Domini dicitur: Aperiam in parabolis os meum: eructabo abscondita a constitutione mundi
Abbreviated transcription (Latin):
et in succ macies tecte securur aed propinquocrefeocit ab senceui¬
culcom sucem : ecit popolus nequa quam periculum suftinens
n& tenptationibus circum dactus quas fo se nonpotercet
stect in litore fixo graxdu ut ccudiaet que dicuntur .: Elocu¬
tus esteis multa in paraebolis dicens turba non huius satth¬
ticce ꝗt sed chuerscerum insingulis uolunta tum : Vindeloqui¬
tur codetom inmultis parabolis ut ux tecuccrices uolunte
tes diursocs seciperent disciplinces: & noteendum quoel
non omnice locutus sit es in pccscebolis sed multec: sidum
clexiss& cuncte in paercebolis : cebs que emolum bitom populi
recessissent ꝑspicuat mise& obscuris itt ꝑecc que intelle¬
gunt prouoceitur cedeorum not tiam quoce non intel
Intur ercct olo mis ue sccbatur. loque battur discipulis
scceramente : Ent ergo declomosuce quisemmat
uebumdi ut seminar& inturbis : Significae turccuteni
setor iste qui seminat ese filius di : & pactr is inpopulis
seminecre sermonem : & simul obserucc hacnc eẽ primõe

Expanded text:
et in sua majestate securus, appropinquare facit terrae naviculam suam. At populus nequaquam periculum sustinens, nec tentationibus circumdatus, quas ferre non poterat, stat in littore fixo gradu, ut audiat quae dicuntur. Et locutus est eis multa in parabolis, dicens. Turba non unius sententiae est, sed diversarum in singulis voluntatum. Unde loquitur ad eam in multis pates, diversas reciperent disciplinas. Et notandum quod non omnia locutus sit eis in parabolis; sed multa. Si enim dixisset omnia in parabolis, absque emolumento populi recessissent. Perspicua miscet obscuris, ut per ea quae intelligunt, provocentur ad eorum notitiam quae non inteIntus erat, domi versabatur, loquebatur discipulis sacramenta. Exivit ergo de domo sua qui seminat verbum Dei, ut seminaret in turbis. Significatur autem sator iste qui seminat, esse Filius Dei, et Patris in populis seminare sermonem. Et simul observa hanc esse primam
Abbreviated transcription (Latin):
eccdunitectẽ trochunt subsicenticen : pus quiedem
seisus. sednũ quẽ ꝓcercebola &cdubia buginatũ
Intellagoitia potest adl auctoritatem dogmatum
profiche: Satum ccutbn genus et ĩsurce uixtec
moren prouintiae poclehnace unum &edimedium
modium ccepibir: licuntur &celio hcce pcercebola :
sed ñ est p̃ibitis maetirice aotum deomnibus cdicese
Ha& om̃a locutus est iħs inpceraebolis cecłcurbaes Cxxe¬
&esine pecrabolir non lo quebatur eis: non discipulis
sed turbas ꝑ pacrabolar loquitur &usque hocdi&e
turboce inpceraebolis aeudiunt: discipulidmiint̃ro¬
gcent scclucctoren: ut implereitur quod elic tum ꝗt
ꝑ prophȩat̃ dicbitem : Apei ce inpcercbolis osmelĩ s

Expanded text:
ntiae. Pius quidem sensus, sed numquam parabolae et dubia aenigmatum intelligentia, potest ad auctoritatem dogmatum proficere. Satum autem genus est mensurae, juxta morem provinciae Palaestinae, unum et dimidium modium capiens. Dicuntur et alia de hac parabola, sed non est praesentis materiae totum de omnibus dicere. Haec omnia locutus est Jesus in parabolis ad turbas, et sine parabolis non loquebatur eis. Non discipulis, sed turbis per parabolas loquitur; et usque hodie turbae in parabolis audiunt: discipuli domi interrogant Salvatorem. Ut impleretur quod dictum est per prophetam dicentem: Aperiam
Abbreviated transcription (Latin):
cec ciptdm mulie cebscondit infecrinae scclis tribir
donse fer mbrtce tũ ¶ł gotum: diuesus est hominum
alii lenibus del&tantur cibis. Proponit Itcqueduir
ut icm supra diximus diubrsas paeracbulaes itq uexte
uulnerum uccrieaaaes & medicinae diuerscestt

Expanded text:
acceptum mulier abscondit in farinae satis tribus, donec fermentatum est totum. Diversus est hominum alii lenibus delectantur cibis. Proponit itaque Dominus, ut jam supra diximus, diversas parabolas, ut juxta vulnerum varietates et medicina dive
Abbreviated transcription (Latin):
eccrum possesio dum huc illuc que circũferun¬
tur & instabiligradu uel hebentes deseunt
uel non habentes reficiunt : Inde & dñs diuiter
celserit difficulte intracre regnum caelorum
suffocantibus diuitiis uerbũ đi &rigorẽ uirautũ
ȩmollieitibus : quiusro int̃raebona semincus est:
Hic est quiccudit uerbũ & intellegit Re fructũ¬
aedfert : Sicut in t̃rac tres fuere diuesitoc¬
tis secus ui com Rpetroste &espinosaloca sic
intrreobona trina diuesitas est centes simi &e

Expanded text:
earum possessio, dum huc illucque circumferunearum possessio, dum huc illucque circumferuntur, et instabili gradu vel habentes deserunt, vel non habentes referciunt. Unde et Dominus divites asserit difficulter intrare in regnum coelorum, suffocantibus divitiis verbum Dei, et rigorem virtutum emollientibus. Qui vero in terram bonam seminatus est, hic est quiesimum. Sicut in terra mala tres fuere diversitates: secus viam, et petrosa, et spinosa loca: sic in terra bona trina diversitas est: centesimi,
Abbreviated transcription (Latin):
malus banum
semen raepit : Et simul intel¬
lege quol
incor clefuerie semince¬
tum & diusr¬
sint creden¬
tium : fecctoc ccutem
tribu loctioñe
&per secutionẽ prop ter
uerbum : continuo scaen dalizactur At tendequie
dic tumsit continuo secendelis& tur est ergo
aliquit distardia Int̃ eum quimultis tribulationibur
poenis que compl litur xp̃m neg are : eteũ quiadpri¬
moom ꝑsecutionẽ steam scandalizcctur & corruit:
Quiccutem seminat inrpinis hic ẽ qui uerbum ccudit
& sollicitudo scł ifhus & fcellatia diuiticerum suffo¬
catuebum & sine fructo efficitur mihi uidetur
& illut quodiux tec lit aeramdo adam dicitur¬
et int̃spinas & tribulor paenẽ tuum maenducabis.
hoc significcse mistice quod quicũ que feseculi
dedeit uolupta cibur curis quenstiur mundi
panẽ caelestem Rcibum uerum int̃ ssnos come
decit : & elegant̃ cdiunxit : stellatia diuitictrũ
suffocatus bum: Blaendȩ enĩ sunt diuta ae
aliut agentes aliut pollicentes: lubriac est

Expanded text:
Malus bonum semen rapit. Et simul intellige quod in corde fuerit seminatum, et diversint credentium. Facta autem tribulatione et persecutione, propter verbum continuo scandalizatur. Attende quod dictum sit, continuo scandalizatur. Est ergo aliqua distantia inter eum qui multis tribulationibus poenisque compellitur Christum negare, et eum qui ad primam persecutionem statim scandalizatur, et corruit. Qui autem seminatus est in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo soeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur. Mihi videtur et illud quod juxta litteram ad Adam dicitur: Inter spinas et tribulos panem tuum manducabis , hoc significare mystice, quod quicumque dederit se saeculi voluptatibus curisque istius mundi, panem coelestem et cibum verum inter spinasadjunxit: fallacia divitiarum suffocat verbum. Blandae enim sunt divitiae, et aliud agentes, et aliud pollicentes. Lubrica est
Abbreviated transcription (Latin):
creueit dogncctũ esse diue siteair. Inquibus supreeche¬
teerum uolucrum unoc queque sequisscit: & dsumcemus
&nos pennces columbae ut cod cltiora uolitento possamt
hcebitere Inrcenis hunis cerboris &nidulos nobis
foccese doc trinrum trrena que fugibit& cdedes¬
tice fistincese : multilegentes grecnũ sincepis mini¬
mumi omnibus seminibus & illud qđ in eucengelio dr̃¬
as aesccluctore ambi dico uobis sihabeedas fidem
que si granum sincepis diceetor montꝓ huic migrec
delocoisto & migraer& : putaent apostolors uel
parucem ficdem peccere ueldm̃m defide peerace dubi¬
tere : Cume postolus paulus fidẽ gracnosincepis
si herbus o t eentaem fidem Itoc ut montes trcens fe

Expanded text:
sse diversitates, in quibus supradictarum volucrum unaquaque requiescit. Assumamus et nos pennas columbae, ut ad altiora volantes, possimus habitare in ramis hujus arboris, et nidulos nobis facere doctrinarum, terrenaque fugientes, ad coelestia festinare. Multi legentes granum sinapis minimum omnibus seminibus, et illud quod in Evangelio eis a Salvatore: Amen dico vobis, si habueritis fidem quasi granum sinapis, et dixeritis monti huic, migra de loco isto, migrabit, putant apostolos vel parvam fidem petere, vel Dominum de parva fide dubitare; cum apostolus Paulus fidem grano sinapis Si habuero? totam fidem, ita u
Abbreviated transcription (Latin):
tibus philo sophorum & libris eorum &splendon
elo quentiae compositioni que sermonum : & uidebis
quanto minor sit cecteris seminibus sementis euan¬
geli : sedillec cum creuerint nihi lmor lcex nihil
uiuidum : nihil uitocle decemons treer  totum
Flcec cidum marcidum que ebullit in holece &m
herbces quecito cerescunt & corruunt h&ec ceutẽ
p̃elicatio quȩ parua uidebactu inprincipio
cum uel in cenimec eseedbrtir uel in toto munclo
sacta fuerie xone surgit in holbrce sed crescit
in cerborem stcut uolucss caeli. quoes uel animas

Expanded text:
tibus philosophorum, et libris eorum et splendori tibus philosophorum, et libris eorum et splendori eloquentiae compositionique sermonum, et videbis quanto minor sit cgelii. Sed illa cum creverint, nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonstrant, totum placidum, marcidumque, et emollitum in olera, et in herbas, quae cito crescunt et corruunt. Haec autem praedicatio quae parva videbatur in principio, cum vel in anima credentis, vel in toto mundo sata fuerit, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, ita ut volucres coeli quas vel an
Abbreviated transcription (Latin):
rit mociur ẽ omnibus holeribus &sit cerbor
Itec ut uo lucses cali ueniaent & habresit in rec¬
is eus. Non sit molestũ l&ctori sitoates pora¬
bulces proponimus : quȩ enim obscurce sunt
plenius dissecende sunt nebreuitate nmia
in uol ucentur magis sensus quãc exponantur:
Regnũ caelorum p̃dictio eucengeliẽ utnoti¬
tice serip turcerum queducit eelintc̃e  dequadr̃¬
regnum grenosinecpis quod accipibis homo seminco¬
uit incegrosuo : Homo qui s emincet Incegrosuo ceple ir¬
que sceluttor intellegitur qub& inccnimis credortiũ
semin& : cebillir Ipsehomo semincens incegrosuo hoc est
insem& ipso & incor desuo: qulest iste quiseminat
nisi seisus nr̃ & cenimus qui suscipibir grecnum p̃eli¬
cationes & foubir sem̃tem umore fide fcecte ina¬
gro sui pectorir pollulare : p̃rediccctio eucengelii
minimac est omnibus disciplinis: Ad primoem
quippe doctrincem fidẽ non hceb& ueriteccos homi¬
nen chm̃ eht̃o mortuum & sccendalum crucis p̃di¬

Expanded text:
rit, majus est omnibus oleribus, et fit arbor: ita ut volucres coeli veniant et habitent in ramis ejus. Non sit molestum lectori, si totas parabolas proponimus. Quae enim obscura sunt, plenius disserenda sunt, ne brevitate nimia involvantur magis sensus, quam exponantur. Regnum coelorum, praedicatio Evangelii est, et notitia Scripturarum quae ducit ad vitam; et de quaregnum grano sinapis, quod accipiens homo seminavit in agro suo. Homo qui seminat in agro suo, a plerisque Salvator intelligitur, quod in animis credentium seminet. Ab aliis, ipse homo seminans in agro suo, hoc est, in semetipso et in corde suo. Quis est iste qui seminat, nisi sensus noster et animus, qui suscipiens granum praedicationis, et fovens sementem humore fidei, facit in agro sui pectoris pullulare? Praedicatio Evangelii minima est omnibus disciplinis. Ad primam quippe doctrinam fidem non habet veritatis, hominem Deum, Deum mortuum, et scandalum crucis pra
Abbreviated transcription (Latin):
mpletur quȩ as prophecuia esciaȩ Audi tcudiatis & non intel¬
lagitir : & uidentes indebitis & non uidebias : Hexc cdeturbir
propheaa attr̃ quȩ stant in litore &di non mesentur ccudise
sermonen: Accedamus ergo Renos cum discipulis ccliłm Rro¬
gemus eum dissertionem pecraebol&. xecum turbis frustra
ccures Roculos haebere uideccmur : Incras scctũ est bumcor
tes nonccuhant quia incrassectum et in quid cor populibuius:
Accuribus suis gracuit tudi& : eccneforae corbitremur
crcessitudinem cordis & grecintetẽ ccurium noc turȩ esse
non uo luntcgtis : subiungit culpacm orbritrii & dicit:
Oculos suos cluserunt ne quaendo oculisu uidecent. & ccuribus

Expanded text:
udietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non videbitis . Haec de turbis prophetata sunt, quae stant in littore, et Dei non merentur audire sermonem. Accedamus ergo et nos cum discipulis ad Jesum, et rogemus eum dissertionem parabolae, ne cum turbis frustra aures et oculos habere videamur. Incrassatum est enim cor tes non audiant: quia incrassatum est, inquit, cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt: Ac ne forte arbitremur crassitudinem cordis et gravitatem aurium naturae esse, non voluntatis, subjungit culpam arbitrii, et dicit: Et oculos suos clauserunt: nequando videant oculis, et auribus
Abbreviated transcription (Latin):
fractres dñi decclic uxore ios eph filior supicaentur : setuinter
consingert&s: & orccutem sicut in libro quem contrec heludum
scrib simus continecur fractres dñi Nonfilios ioseph. sed
consobrinor sccluctoris maeriȩ libe os Intellegimus ncq̃¬
terecmdñi quȩ ese dicaͥtur maeter iccobi minoris & io seph
et iuloce : quor incclio eutengelii loco frcotres elñi legimus
ppellates: frectres ccuten consobrinos dici omnes
scribturac de monstrat: Dicecmus & celte sccluctor
loquitur ad turbar : intrinsecus frudit noctions
mater eiur & fractres hoc e⁊ sinagogac & populus iud¬
orum forisstant : & intracse desiderant : & sar mone sus
indignifiunt : Cum que roga uerint & quacesirint eonu¬
trii : et in trecreposse siuellint &ppse credere quitecm̃

Expanded text:
fratres Domini de alia uxore Joseph filios fratres Domini de alia uxore Joseph filios confingentes. Nos autem sicut in libro, quem contra Helvidium scripsimus, continetur, fratres Domini, non filios Joseph, sed consobrinos Salvatoris, Mariae liberos intelligimus materterae Domini quae esse dicitur mater Jacobi Minoris et Joseph et Judae, quos in alio Evangelii loco fratres Domini legimus appellatos. Fratres autem consobrinos dici, omnis Scriptura demonstrat. Dicamus et aliter: Salvator loquitur ad turbas, intrinsecus erudit nationes. Mater ejus et fratres, hoc est, synagoga et populus Judaeorum foris stant, et intrare desiderant, et sermone ejus indigni fiunt. Cumque rogaverint, et quaesierint, et nutrii, et intrare posse, si velint et ipsi credere: qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Ee ce mee tar tuco & froc tres tui foris stcent querens¬
teste: Occupctur estet dñr in opere se monis Ineloc¬
trinee populo rum: inofficio pdiccendiimccas & fr¬
tres ueniunt & foris stoent & a desidercent loqui
Tunc quidã nuntiaet sccluctori quod mectr succ e¬
& frcctres steit foris quesentts eum : Videctur mihi iste
quinuntiaet nonfortuito et simplicte nunticre
sed insidics teielge utrum spiritali operi coornem
et scenguinẽ p̃fereet: Inde & chñs non quo moc te negce¬
r& et frcctre exise contenpsit : Sed quo repondese
insidicenti : Rtendeis manus indiscipuls suos ait
eccema termec et frectres me : Ifdsunt mo t̃mea
quime cotidie incredbitium animis genercent: ifr̃
frcctres me qui ftcciunt opertt paetris mei : Nonergo¬
ut nectur defecrratsmetae putccrectur : sed ceposto¬
los cognaͣtiona p̃tulit ut & nos in comperattione
diletionis coernis sp̃m prefercimus: Ec cemate
tuec sifrcctris tui forissecent querbiteste quidcom

Expanded text:
Ecce mater tua, et fratres tui foris stant quaerentes te. Occupatus erat Dominus in opere sermonis in doctrina populorum, in officio praedicandi. Mater et fratres foris stant et ei desiderant loqui. Tunc quidam nuntiat Salvatori quod fratres et mater sua stant foris quaerentes eum. Videtur mihi iste qui nuntiat non fortuito et simpliciter nuntiare, sed insidias tendere, utrum spiritali operi carnem et sanguinem praeferat. Unde et Dominus non quo matrem negaret et fratres exire contempsit, sed quo responderet insidianti, extendens manum in discipulos ait: Ecce mater mea et fratres mei, isti sunt mater mea, qui me quotidie in credentium animis generant, isti sunt fratres mei, qui faciunt opera patris mei. Et eut natus de phantasmate putaretur; sed apostolos cognationi praetulit, ut et nos in comparatione dilectionis carni spiritum praeferamus. Ecce mater tua, et fratres tui foris stant, quaerentes te. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
quem nobis mecte ecclesice p̃stitit : diccem &te ticom
quorundom Intellegeitico : ut curiosur l&tor eplu¬
ribur quod placustt eligat: muliqun isteem
& ipsiecclesicm Inte p̃tentur que fidem hominis¬
bus fccrinae soctis tribus comnuscubrit credu
fus it for m̃tatee non nos aedtriplicem elm̃ sedocel
unius diunitatis ꝑclucit noties : fecrincce quoque

Expanded text:
quam nobis mater Ecclesia praestitit. Dicam et tertiam quam nobis mater Ecclesia praestitit. Dicam et tertiam quorumdam intelligentiam, ut curiosus lector e pluribus quod placuerit, eligat: Mulierem istam et ipsi Ecclesiam interpretantur, quae fidem hominis farinae satis tribus commiscuerit credulfuerit fermentata, non nos ad triplicem Deum, sed ad unius divinitatis perducit notitiam. Farinae