comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Abstunt hec aĩas dextra. et totidem exuit armis.
Non ego nũc dulci amplexu diuellerei unsꝙͣ
Nate tuo. neq finitimo mezentius umquã
Huic capiti insultans tot ferro seua dedisset
F uncra. tam multis uduasset ciuibus uibeni.
Et uos o superi et diuũ tu maxime rector
Iupiter aichadii queso miserescite regis.
Et patrias audite preces. Si numina ur̃a
In columen palanta michr si fata reseruant
Siuisurus eũ uiuã. et uenturus in unum
Uitam oro. patiar quẽ uis durare laborem.
Sin aliquẽ infandũ casum fortuna minaris
N unc ñc obiceat crudelẽ ab rumpere uitam.
T um cure ambigue dũ spes incerta futuri
Dum te care puer measola et sera uoluptas
Conplexu teneo: grauior ne nuntius auros
Uerberet. hec genitor digressu dicta supremo
F undebat. famuli colapsum intecta ferebant.
Iamq a deo exierat portis equitatus apertis.
E neas inter primos et fidus achates.
Inde alii troie proceres. ip̃e agmine pallas

Expanded text:
abstulit haec animas dextra et totidem exuit armis: abstulit haec animas dextra et totidem exuit armis: non ego nunc dulci amplexu divellerer usquam, nate, tuo, neque finitimo Mezentius umquam huic capiti insultans tot ferro saeva dedisset funera, tam multis viduasset civibus urbem. At vos, o superi, et divom tu maxume rector Iuppiter, Arcadii, quaeso, miserescite regis et patrias audite preces. Si numina vestra incolumem Pallanta mihi, si fata reservant, si visurus eum vivo et venturus in unum: vitam oro, patior quemvis durare laborem. Sin aliquem infandum casum, Fortuna, minaris: nunc O nunc liceat crudelem abrumpere vitam, dum curae ambiguae, dum spes incerta futuri, dum te, care puer, mea sera et sola voluptas, complexu teneo, gravior neu nuntius auris volneret. Haec genitor digressu dicta supremo fundebat: famuli conlapsum in tecta ferebant. Iamque adeo exierat portis equitatus apertis, Aeneas inter primos et fidus Achates, inde alii Troiae proceres, ipse agmine Pallas
Abbreviated transcription (Latin):
R uorum derumeio qui sese inbella sequantur
Prestantes iuitute legit. pars cetera prona
Fertur aqua. segnisq secũdo defluit anni
Nuntia uentura ascanio ⁊ erũ q patrisq
Dantur equi teucris turrena patentibus arua.
Ducũt exortẽ enee. que fulua leonis
P ellis obit totum prefulgens uinguibus aureis.
F ama uolat paruã subito uulgata per urbem.
E cius ire equites tyrreni ad limina regis.
Lota metu duplicant matres. propiusq pericio
It timor. et maior matris ia apparet ymago.
F u pater euandrus dexteram cõplexus cuntis
Seret inamplexus la crimans. ac talia fatur.
E michi preteritos referat si iupiter annos
Q ualis eram cũ primama aciem pͥneste sub ip̃a
D̾traui. scutorũ q incendi uictor aceruos.
E t regem hac euilũ dextera sub tartara misi
Pascenti cui tris aĩas feronia mater
Porrendum dictu. dederat terna arma mouenda.
Ter leto sternendus crat. cui tũc tñ omes

Expanded text:
Quorum de numero qui sese in bella sequantur Quorum de numero qui sese in bella sequantur praestantis virtute legit; pars cetera prona fertur aqua segnisque secundo defluit amni, nuntia ventura Ascanio rerumque patrisque. Dantur equi Teucris Tyrrhena petentibus arva; ducunt exsortem Aeneae, quem fulva leonis pellis obit totum, praefulgens unguibus aureis. Fama volat parvam subito volgata per urbem, ocius ire equites Tyrrheni ad litora regis. vota metu duplicant matres, propiusque periclo it timor, et maior Martis iam apparet imago. tum pater Evandrus dextram complexus euntis haeret inexpletus lacrimans, ac talia fatur: O mihi praeteritos referat si Iuppiter annos, qualis eram, cum primam aciem Praeneste sub ipsa stravi scutorumque incendi victor acervos et regem hac Erulum dextra sub Tartara misi, nascenti cui tris animas Feronia mater horrendum dictu dederat; terna arma movenda, ter Leto sternendus erat; cui tunc tamen omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Suspiciunt. iterũ atq iterum fiagor ĩtonat ĩgens.
rma inter nubem celiin regione serena
Per sudum rutilare uident. et pulsa tonare.
Obstupuere aĩs alii. sed troius heros
Egnouit sonitum. et diue promissa parentis.
Cum memorat. ne uero hospes ne quere profecto
Q uẽ casum pottenta ferant. ego poscor olimpo
Hoc Signũ memunit missurã diua cieatare
Si bellum ingrueret uulcana ꝙ arma per auras
Laturam auxilio.
Seu qͣnte miseris cedeᷤᷤ laurentidus instant.
Quas penas michi turne dabis. ꝙ̃ multa subũdas
Scuta uirũ galeasq et forna corpora uolues
Tibri pater. poscant acies et federa rumpant.
Sec ubi dicta dedit solio se tollit ab alto
Et primũ herculeis sopitas ignibus aras
Suscitat. externũ q larem. paruos q penates
Letus adit. mactat lectas de more hidentes.
E uander pariter. pariter troiana uuientus.
Post hinc ad naues graditur. Socios q reuisit.

Expanded text:
Suspiciunt, iterum atque iterum fragor increpat ingens: Suspiciunt, iterum atque iterum fragor increpat ingens: arma inter nubem caeli regione serena per sudum rutilare vident et pulsa tonare. Obstipuere animis alii, sed Troius heros agnovit sonitum et divae promissa parentis. Tum memorat: Ne vero, hospes, ne quaere profecto, quem casum portenta ferant: ego poscor Olympo. Hoc signum cecinit missuram diva creatrix, si bellum ingrueret, Volcaniaque arma per auras laturam auxilio. Heu quantae miseris caedes Laurentibus instant; quas poenas mihi, Turne, dabis; quam multa sub undas scuta virum galeasque et fortia corpora volves, Thybri pater! Poscant acies et foedera rumpant. Haec ubi dicta dedit, solio se tollit ab alto et primum Herculeis sopitas ignibus aras excitat hesternumque larem parvosque penatis laetus adit: mactant lectas de more bidentis Euandrus pariter, pariter Troiana iuventus. Post hinc ad navis graditur sociosque revisit.
Abbreviated transcription (Latin):
C um sceptro misit mandat q insignia tharcon.
Succedam castris. tyrrena q regna capessam.
Ded michi tarda gelu sedisq effecta senectus
I nuidet imperum. sereq ad fortia uires.
Natum exortarer inimixtus matre sabella
Hinc patrem patrie traheret. tu cuius et annis
Et gni fatum indulget: quẽ numina poscunt
Ingredere oteuctũ atq italũ fortissime ductor
Hũc tibi preterea spes et solacia nostri
Pallanta ad iuugã. subte tollerare magistro
Militiam. et graue martis opus. tua cernere facta
Assuescat. primis et te miretur mãnis
Erchadas huic equites bis centũ robora pubis
Lecta dabo. totidemq suo tibi nomine pallas.
Uix ea fatus crat: defixi q ora tenebant
Encas anchisiades et fidus achates.
Sulta dura suo tristi cũ corde putabant
Nisignum celo citherea dedisset abalto.
Namq inprouiso uibratus ab ethere fulgor
Cum sonitu uenit. et ruere oĩa uisa repente.
Tirrenusq tube mugire per ethera clangor.

Expanded text:
cum sceptro misit mandatque insignia Tarchon, cum sceptro misit mandatque insignia Tarchon, succedam castris Tyrrhenaque regna capessam. Sed mihi tarda gelu saeclisque effeta senectus invidet imperium seraeque ad fortia vires. natum exhortarer, ni mixtus matre Sabella hinc partem patriae traheret. Tu, cuius et annis et generi fatum indulgent, quem numina poscunt, ingredere, o Teucrum atque Italum fortissime ductor. hunc tibi praeterea, spes et solacia nostri, Pallanta adiungam; sub te tolerare magistro militiam et grave Martis opus, tua cernere facta adsuescat primis et te miretur ab annis. Arcadas huic equites bis centum, robora pubis lecta dabo totidemque suo tibi nomine Pallas. Vix ea fatus erat, defixique ora tenebant Aeneas Anchisiades et fidus Achates multaque dura suo tristi cum corde putabant, ni signum caelo Cytherea dedisset aperto. Namque inproviso vibratus ab aethere fulgor cum sonitu venit, et ruere omnia visa repente Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor.
Abbreviated transcription (Latin):
Portua quin etiã iungebãt corpora inius
Femponens manibus ꝙ manus atq oribora
Lormenti genus. et same tabo q fiuentes
Complexu inmisero. longa sic morte necabat.
At fessi tandem cuies infanda furrentes.
rinati circumsistãt ip̃m q domumq.
Ebtruncant socios ignẽ ad fastigia iactant.
Ille inter cedẽ rutulorum elapsus in agios
Confugere. et turni defend̾er hospitis armis.
Frgo om̃is furiis surrexit etruria iustis.
Hegem ad supliciũ presenti marte reposcũt.
His ego en eam ductorẽ milibus a ddam.
Toto namq fiemunt condense lictore puppes.
Signa ꝙ fere iubent. retinet longeuus aruspex
Fata canens. o meonie delecta iuuentus
Flos ueterum auitus ꝙ uirũ. quos iustus ĩ hostem
Fert doler. et merita accendit mezẽtius ira.
Fulli fas italo tantam subiungerẽ gentem.
Externos optate duces cũ etrusca resedit
Hoc aaes capo monitis exterrita diuum.
Ip̃e oratores ad me regni q coronam

Expanded text:
Mortua quin etiam iungebat corpora vivis Mortua quin etiam iungebat corpora vivis componens manibusque manus atque oribus ora, tormenti genus, et sanie taboque fluentis complexu in misero longa sic morte necabat. at fessi tandem cives infanda furentem armati circumsistunt ipsumque domumque, obtruncant socios, ignem ad fastigia iactant. Ille inter caedem Rutulorum elapsus in agros confugere et Turni defendier hospitis armis. Ergo omnis furiis surrexit Etruria iustis: regem ad supplicium praesenti Marte reposcunt. his ego te, Aenea, ductorem milibus addam. Toto namque fremunt condensae litore puppes Signaque ferre iubent; retinet longaevus haruspex fata canens, O Maeoniae delecta iuventus, flos veterum virtusque virum, quos iustus in hostem fert dolor et merita accendit Mezentius ira, nulli fas Italo tantam subiungere gentem: externos optate duces; tum Etrusca resedit hoc acies campo, monitis exterrita divom. Ipse oratores ad me regnique coronam
Abbreviated transcription (Latin):
Sermonũ memor. et promissi inuneris heres.
Nec minus encas se matutinus agebat.
F ilius huic pallas. illi comes ibat achates.
Congressi iungunt dextras. mediisq residunt
E dibus. et licito tandem sermone fruuntur.
Rex prior hec.
Maxime theucrorum ductor quo sospite nunꝙͣ
Rex̾ equidem troie uictas aut regna fatebor.
Nobis ad belli auxiliũ pro nomine tanto
Exigue uires. hinc tusco claudimur annii.
H ĩc rutulus pͥmit. et murũ circum sonat armis.
Sed tibi ego ingentes poplos opulenta ꝙ regnis
Liingere castra paro. quã fors inopma s alitem
Estentat. fatis huc te poscentibus affers.
Saud procul huic saxo ĩcolitur fundata uetusto
Srbis aquiline sedes ubi lidia quondam
Sens bello pre clara iugis isedit et uscis
Sanc multis florente anius sex deinde superbo
Iinperio et seuis tenunt megentius armis.
E iud memore infandas cedes: quid facta tircanm
Effera. dii capiti ipsus generi ꝙ reseuiet.

Expanded text:
sermonum memor et promissi muneris heros. sermonum memor et promissi muneris heros. Nec minus Aeneas se matutinus agebat. Filius huic Pallas, illi comes ibat Achates. Congressi iungunt dextras mediisque residunt aedibus et licito tandem sermone fruuntur. Rex prior haec: Maxume Teucrorum ductor, quo sospite numquam res equidem Troiae victas aut regna fatebor, nobis ad belli auxilium pro nomine tanto exiguae vires: hinc Tusco claudimur amni, hinc Rutulus premit et murum circumsonat armis. Sed tibi ego ingentis populos opulentaque regnis iungere castra paro, quam fors inopina salutem ostentat: fatis huc te poscentibus adfers. Haud procul hinc saxo incolitur fundata vetusto urbis Agyllinae sedes, ubi Lydia quondam gens, bello praeclara, iugis insedit Etruscis. Hanc multos florentem annos rex deinde superbo imperio et saevis tenuit Mezentius armis. Quid memorem infandas caedes, quid facta tyranni effera? Di capiti ipsius generique reservent!
Abbreviated transcription (Latin):
P recipitate moras. nec plura effatus: et illi
Ucius incobuere om̃es pariter q laborem.
Sortiti. fluit es ruus. auriq metallũ.
Dulnficus q calibs auri fornace liquescit.
Ingentem clipeũ informãt unũ oĩa contra
Tela latinorum. septenos orbibus orbes
Impediunt. alii uentosis follibus auras
Accipiunt redduntq. alii stridentia ting̾t
Era lacu. gemit impositis incudibus aurũ.
I lli inter sese multa ui brachia tollunt
Innumerũ. uersantq tenaci forcipe massam
Sec pater eoliis properat dũ lemnius horis¬
T uendium ex humili tecto lux suscitat alma
Et matutini uolucrũ sub culmine cantus
Consurgit senior. tunica q induitur artus
Et tirrena pedũ circundat uincula plantis.
Tum lateri atq humcris tegeũ subligat ensem.
Dimissa alena panthere terga retorquẽs.
Nec non et gemini custodes limine ab alto
P rocedunt gressumq canes comitantur herilẽ.
Hospitis ence sedem et secreta petebat

Expanded text:
Praecipitate moras. Nec plura effatus; at illi Praecipitate moras. Nec plura effatus; at illi ocius incubuere omnes pariterque laborem sortiti. Fluit aes rivis aurique metallum, volnificusque chalybs vasta fornace liquescit. Ingentum clipeum informant, unum omnia contra tela Latinorum, septenosque orbibus orbes impediunt. Alii ventosis follibus auras accipiunt redduntque, alii stridentia tingunt aera lacu. Gemit impositis incudibus antrum. Illi inter sese multa vi bracchia tollunt in numerum versantque tenaci forcipe massam. Haec pater Aeoliis properat dum Lemnius oris, Euandrum ex humili tecto lux suscitat alma et matutini volucrum sub culmine cantus. Consurgit senior tunicaque inducitur artus et Tyrrhena pedum circumdat vincula plantis; tum lateri atque umeris Tegeaeum subligat ensem, demissa ab laeva pantherae terga retorquens. Nec non et gemini custodes limine ab alto praecedunt gressumque canes comitantur erilem. Hospitis Aeneae sedem et secreta petebat
Abbreviated transcription (Latin):
ulcani domus et uulcania nomine tellus
Soc tẽ ignipotens celo descendit alalto.
Fetrum exercebant uasto cyelopes in antio
B tontes ꝙ et steropes et nudus menbra ꝑragniõ.
Sis informatum manibus iam parte polita
Fulmen erat. toto genitor q̃ plurima celo
Deicit interras. pars in perfecta manebat.
res imbris torti radios. trs nubis aquose
Eddiderant tutuli tus ignis et alitis austri.
Fulgores nũc horrificos sonitũ q metũq
Miscebant operi. flãmis q sequacibus iras.
B arte alia marti currũ q rotas q uolucres
Eustabant. quibus ille uiros quib excitat urbes
EEgida q ofufroam turbate palladis arma
eitatim sqͣnĩ serpentũ auro q polibant.
Ronexos q angues. ip̃am ꝙ ĩ pectore diue
Porgona disiecto uertentem lumina collo.
Tollite cuncta in quit ceptos q afferte labores
Ethnei clopeos. et hue aduertite mentem.
Erma acri facienda uiro. nunc uiribus usus
N unc manibus rapidis. om̃i nũc arte magistia

Expanded text:
Volcani domus et Volcania nomine tellus. Volcani domus et Volcania nomine tellus. Hoc tunc ignipotens caelo descendit ab alto. Ferrum exercebant vasto Cyclopes in antro, Brontesque Steropesque et nudus membra Pyragmon. His informatum manibus iam parte polita fulmen erat, toto genitor quae plurima caelo deicit in terras, pars inperfecta manebat. Tris imbris torti radios, tris nubis aquosae addiderant, rutili tris ignis et alitis austri: fulgores nunc horrificos sonitumque metumque miscebant operi flammisque sequacibus iras. Parte alia Marti currumque rotasque volucris instabant, quibus ille viros, quibus excitat urbes; aegidaque horriferam, turbatae Palladis arma, certatim squamis serpentum auroque polibant conexosque anguis ipsamque in pectore divae Gorgona, desecto vertentem lumina collo. Tollite cuncta, inquit, coeptosque auferte labores, Aetnaei Cyclopes, et huc advertite mentem: arma acri facienda viro. Nunc viribus usus, nunc manibus rapidis, omni nunc arte magistra.
Abbreviated transcription (Latin):
Et nunc sibellare paras atq hec tibi mens est
Q uicquid inarte mea possums pramictere cure
Q uod fieri ferro liquido ue potestur electro
Quantũ ignes animeq ualent. absiste p̃cando
Biribus indubitare tuis. ea uerba locutus
Eptatos dedit amplexus. placidũq petunt
Conuigis infusus gremio per membra soporem.
Inde ubi prima quies medio iã noctis ab acte
Curriculo expullerat somnũ. cũ femina primũ
Noctem addens operi. famulas q ad lumina longo
Txercet penso. castũ ut seruare cubile
Conuigis. et possit paruos educere natos.
Haud secus ignipotens nec tempore segnior illo
Sollibus estiatis opera ad fabrilia surgit.
In sula sicanium uixta latus eoliamq
E ugitur liparen fumantibus aidua saxis
Quam subter pecus et cidopũ ex esa caminis
Entia ethen̾a tonant. ualidiq ĩcudib ictus
Duditi referunt gemitũ. stridũtq cauernis
Stucture calibũ. et fornacibus ignis anhelat

Expanded text:
Et nunc, si bellare paras atque haec tibi mens est, Et nunc, si bellare paras atque haec tibi mens est, quidquid in arte mea possum promittere curae, quod fieri ferro liquidove potest electro, quantum ignes animaeque valent, absiste precando viribus indubitare tuis. Ea verba locutus optatos dedit amplexus placidumque petivit coniugis infusus gremio per membra soporem. Inde ubi prima quies medio iam noctis abactae curriculo expulerat somnum, cum femina primum, noctem addens operi, famulasque ad lumina longo exercet penso, castum ut servare cubile coniugis et possit parvos educere natos: haud secus Ignipotens nec tempore segnior illo mollibus e stratis opera ad fabrilia surgit. Insula Sicanium iuxta latus Aeoliamque erigitur Liparen, fumantibus ardua saxis, quam subter specus et Cyclopum exesa caminis antra Aetnaea tonant validique incudibus ictus auditi referunt gemitus striduntque cavernis stricturae Chalybum et fornacibus ignis anhelat,
Abbreviated transcription (Latin):
Q uam uis et priami deberem plurima natis.
Et durũ enee fleuisse sepe laborem.
unc iouis imperio rutulorũ constitit oris.
Ergo eadem suplex uenio. et sanctũ mͥ numẽ
Erma rogo genetux nato. te filia neiei
Te potuit lacrinis thitonia flectere coniunx.¬
A spice qui coeant płi. que moenia clausis
errum acucant portis mine. excidiũ q meorũ.
Dixerat. et niucis hinc atq hinc diua lacertis
C unctantem amplexi molli fouet. illerepente
Accipit solitam flãmam. gnotusq medullas
Intrauit calor. et labefacta per ossa cucurrit.
Non secus atq olim toniteu cũ rupta corusco
Ignea rima micans percurrit lumine nimbos.
Sensit leta dolis et forme conscia coniunx.
Cum pater ecterno fatur deuictus amore.
Quid causas petis ex alto: fiducia cessit
Quo tibi diua mci: similis sicura fuisset
Tũc quoq fas nobis teuchros armare fuisset.
Nec pater omni potens troiam nec fata uetabant
Stare. decemq alios priamũ super esse ꝑannos.

Expanded text:
quamvis et Priami deberem plurima natis quamvis et Priami deberem plurima natis et durum Aeneae flevissem saepe laborem. Nunc Iovis imperiis Rutulorum constitit oris: ergo eadem supplex venio et sanctum mihi numen arma rogo genetrix nato. Te filia Nerei, te potuit lacrimis Tithonia flectere coniunx.Aspice qui coeant populi, quae moenia clausis ferrum acuant portis in me exscidiumque meorum. Dixerat et niveis hinc atque hinc diva lacertis cunctantem amplexu molli fovet. Ille repente accepit solitam flammam, notusque medullas intravit calor et labefacta per ossa cucurrit: non secus atque olim tonitru cum rupta corusco ignea rima micans percurrit lumine nimbos. Sensit laeta dolis et formae conscia coniunx. Tum pater aeterno fatur devinctus amore: Quid causas petis ex alto? Fiducia cessit quo tibi, diva, mei? Similis si cura fuisset, tum quoque fas nobis Teucros armare fuisset: nec pater omnipotens Troiam nec fata vetabant stare decemque alios Priamum superesse per annos.
Abbreviated transcription (Latin):
Ianiculũ huic. illi fuerat saturnia nomen.
T alibus inter se dictis ad tecta subibant
P auperis euandri. passim q armenta uidebant
Lomano q foro. et lautis mugne carinis.
Et uentũ ad sedes. hec inquit limina uictor
Alcides subiit. hec illum regia cepit.
Eude ohospes contempnere opes. et te quoq dignũ
Finge deo. rebusꝙ ueni nõ asper egenis.
Dixit. et augusti subter fastigia tectis
Engentem eneam duxit. stratis q locauit
Effultũ foliis. et pelle libistidis urse.
Nox ruit. et fuscis tellurẽ amplectitur alis.
At uenus haud aĩo nequidꝙp exterrita mate.
Laurentũ q minis et durti mota tumultu
Pulcanum alloquitur. thalamoq cõiugis aureo
Incipit. et dictis diuinũ ad spirat amorem.
Dum bello argolici uastabant pergama reges
D ebita casuras q inimicis ignibus ar ces
Non ullũ auxiliũ miseus non arma rogaui
Artis opisq tue. nec te carissime coniunx
Incassum ue tuos uolui exercere labores.

Expanded text:
Ianiculum huic, illi fuerat Saturnia nomen. Ianiculum huic, illi fuerat Saturnia nomen. Talibus inter se dictis ad tecta subibant pauperis Euandri passimque armenta videbant Romanoque foro et lautis mugire Carinis. Ut ventum ad sedes: Haec, inquit, limina victor Alcides subiit, haec illum regia cepit. Aude, hospes, contemnere opes et te quoque dignum finge deo rebusque veni non asper egenis. dixit et angusti subter fastigia tecti ingentem Aenean duxit stratisque locavit effultum foliis et pelle Libystidis ursae. Nox ruit et fuscis tellurem amplectitur alis. At Venus haud animo nequiquam exterrita mater Laurentumque minis et duro mota tumultu Volcanum adloquitur thalamoque haec coniugis aureo incipit et dictis divinum adspirat amorem: Dum bello Argolici vastabant Pergama reges debita casurasque inimicis ignibus arces, non ullum auxilium miseris, non arma rogavi artis opisque tuae nec te, carissime coniunx, incassumve tuos volui exercere labores,
Abbreviated transcription (Latin):
Uix ea dicta: dehĩc progressus monstrat et aram
Et carmentalem romani nomine portam.
Q uã memorãt nimphe priscũ carmentis honorẽ
Uatis fatidice. cecinit que prima futuras
E neadas magnos. et nobile palanteum.
Huic lucum ingentem quẽ romulus acer asilũ
Retulit. et gelida monstrat sub rupe luꝑcal
P arrasio dictum panos demore licei.
Nec nõ et sacri monstͣ nemus argileti
Cestatur q locũ. et letũ docet hospitis agri
Hinc ad tarpeiam sedem capitolia ducit
Nurea nunc. olim siluestubus horrida dumis.
Iam tum religio pauidos terrebat agrestes
Dira loci. iam tũ siluã saxũ q tremebãt
Soc nemus hunc inquit frondoso uertice collẽ
Q uis deus incertũ est. habitat deus. archades ip̃m
redunt se uidisse iouem. cũ sepe nigrantem
Egida concurerer dextra. nimbos q cieret.
Dec duo preterea disiectis opida muris
Reliquias ueterũ ꝙ uides monimenta uirorũ
Panc ianus pater. hanc saturnus condidit urbem.

Expanded text:
Vix ea dicta: dehinc progressus monstrat et aram Vix ea dicta: dehinc progressus monstrat et aram et Carmentalem Romani nomine portam quam memorant, nymphae priscum Carmentis honorem, vatis fatidicae, cecinit quae prima futuros Aeneadas magnos et nobile Pallanteum. Hinc lucum ingentem quem Romulus acer Asylum rettulit et gelida monstrat sub rupe Lupercal, Parrhasio dictum Panos de more Lycaei. Nec non et sacri monstrat nemus Argileti testaturque locum et letum docet hospitis Argi. Hinc ad Tarpeiam sedem et Capitolia ducit, aurea nunc, olim silvestribus horrida dumis. Iam tum religio pavidos terrebat agrestis dira loci, iam tum silvam saxumque tremebant. Hoc nemus, hunc, inquit, frondoso vertice collem quis deus incertum est habitat deus: Arcades ipsum credunt se vidisse Iovem, cum saepe nigrantem aegida concuteret dextra nimbosque cieret. Haec duo praeterea disiectis oppida muris, reliquias veterumque vides monimenta virorum. Hanc Ianus pater, hanc Saturnus condidit arcem:
Abbreviated transcription (Latin):
uis neq mos neq cultus erat. neq uigere tauros.
Aud componere opes norãt. aut pacere parto.
Sed Rami atq asper uictu uenatus alebat.
Primus ab ethereo uenit saturnus olimpo¬
E rma iouis fugiens. et regnis exul ademptis
Is genus indocile ac dispcisum montibus altis
Composuit. leges q dedit. latium q uocari
Paluit. his quoniã latiusset tutus in horis.
A urrea q ut perhibent illo sub rege fuere
Secula. sic placida populos in pace regebat.
De teuor donee paulatim ac decolor etas.
Et belli rabies. et amor successit habendi.
Tum manus ausonie et gentes uenere sicane
Sepius et nomen posuit Saturnia tellus:.
Tum reges asper q immani corpore tybris
A quo post itali fliuiũ cognomine tybrim
Diximus. amisit uerũ uetus albula nomen.
Me pulsum patua pelagiq extrema sequẽtem
Fortuna omnipotens et meluctabile fatum
His posuere locis. matus q egere tremenda
Carmentis nimphe monita. et deus auctor apollo:

Expanded text:
quis neque mos neque cultus erat, nec iungere tauros quis neque mos neque cultus erat, nec iungere tauros aut componere opes norant aut parcere parto, sed rami atque asper victu venatus alebat. Primus ab aetherio venit Saturnus Olympo, arma Iovis fugiens et regnis exsul ademptis. Is genus indocile ac dispersum montibus altis composuit legesque dedit Latiumque vocari maluit, his quoniam latuisset tutis in oris. Aurea quae perhibent illo sub rege fuere saecula. Sic placida populos in pace regebat, deterior donec paulatim ac decolor aetas et belli rabies et amor successit habendi. Tum manus Ausonia et gentes venere Sicanae, saepius et nomen posuit Saturnia tellus; tum reges asperque immani corpore Thybris, a quo post Itali fluvium cognomine Thybrim diximus, amisit verum vetus Albula nomen; me pulsum patria pelagique extrema sequentem Fortuna omnipotens et ineluctabile fatum his posuere locis matrisque egere tremenda Carmentis nymphae monita et deus auctor Apollo.
Abbreviated transcription (Latin):
Prodigia. etuastum nemee sub rupe leonem.
Cestigii tremuere lacus. te lanitororci.
Essa super recubans antro semesa cruento.
Be mille facies: non terruit ip̃e tiphoeus
Atduus arma tenens. non te ractionis egentem
eineus turba capitũ circunstetit anguis:
S alue uera iouis proles. detus adeite diuis.
Et nosr et tua dexter adi pede sacra secundo.
T alia carminbus celebrant. super omĩa caci
S peluncam adiciunt. spirantẽ q ignibus ip̃m.
T onsonat om̃e nemus strepitu. collesq resultãt.
Exin se cuncti diuinis rebus ad urbem
Pei fectis referunt. ibat rex obsitus cuo.
Et comitem eneam iuxta natum q tenebat.
Ingrediens. uarioq uiam sermone leuabat.
Piratur. facilisq oculos fert oĩa circum
E neas. capitur q locis. et singula letus
Exquirit q auditq uirũ monimenta priorũ:
Cum rex euandrus romane conditor arcis.
Hec nemora indigene fauni nimpheq tenebãt.
G ensq uirum tuincis et duro robore nata.

Expanded text:
prodigia et vastum Nemeae sub rupe leonem. prodigia et vastum Nemeae sub rupe leonem. Te Stygii tremuere lacus, te ianitor Orci ossa super recubans antro semesa cruento; nec te ullae facies, non terruit ipse Typhoeus, arduus arma tenens; non te rationis egentem Lernaeus turba capitum circumstetit anguis. Salve, vera Iovis proles, decus addite divis, et nos et tua dexter adi pede sacra secundo. Talia carminibus celebrant; super omnia Caci speluncam adiciunt spirantemque ignibus ipsum. Consonat omne nemus strepitu collesque resultant. Exim se cuncti divinis rebus ad urbem perfectis referunt. Ibat rex obsitus aevo et comitem Aenean iuxta natumque tenebat ingrediens varioque viam sermone levabat. miratur facilisque oculos fert omnia circum Aeneas capiturque locis et singula laetus exquiritque auditque virum monimenta priorum. Tum rex Euandrus, Romanae conditor arcis: Haec nemora indigenae fauni nymphaeque tenebant gensque virum truncis et duro robore nata,
Abbreviated transcription (Latin):
Cõmunem q uocate deum. et date uina uolentes.
Dixerat. herculea bicolor tũ populus umbra
Uelauit q comis. foliisq innexa pependit.
Et sacer inpleuit dextram sciphus. ocius omẽs
In mensam letil ibant. diuosq precantur.
Deuexo interea ppior fit uesper olimpo.
Iamq sacerdotes primusq potitius ibant
Pellibus in memorem cincti flamasq ferebant
Instaurant q epulas. et mense grata secunde
Dona ferunt. cumulant q oneratis lancib aras.
Tum salii adcantus incensa altaria ciicum
Popules ad sunt euncti timpora Ramis.
Sic iuuenũ chorus. ille seuũ. qui carmine laudes
Pezculeas et facta ferunt. ut prima nouerce
Gonstra manu geminos q premens eliserit angues.
Ut bello egregias idem disiecuit urbes.
E roianq italiamq. ut duros mille labores
Rege sub euristeo fatis iunonis iniq
P ertulerit. tunubigenas inuicte bimenbres
Eleumq pholumq manu tu cresia mactas

Expanded text:
communemque vocate deum et date vina volentes. communemque vocate deum et date vina volentes. Dixerat, Herculea bicolor cum populus umbra velavitque comas foliisque innexa pependit et sacer implevit dextram scyphus. Ocius omnes in mensam laeti libant divosque precantur. Devexo interea propior fit Vesper Olympo, iamque sacerdotes primusque Potitius ibant, pellibus in morem cincti, flammasque ferebant. Instaurant epulas et mensae grata secundae dona ferunt cumulantque oneratis lancibus aras. tum Salii ad cantus incensa altaria circum populeis adsunt evincti tempora ramis, hic iuvenum chorus, ille senum; qui carmine laudes Herculeas et facta ferunt: ut prima novercae monstra manu geminosque premens eliserit angues, ut bello egregias idem disiecerit urbes, Troiamque Oechaliamque, ut duros mille labores rege sub Eurystheo fatis Iunonis iniquae pertulerit. Tu nubigenas, invicte, bimembris Hylaeeumque Pholumque, manu, tu Cresia mactas
Abbreviated transcription (Latin):
F umiferam noctem. cõmixtis igne tenebris.
Non tulit alcides animis: seq ip̃e per ignem
P recipiti iecit saltu. qua plurimus undam
Fumus agit. nebule q ingens specus estuat at᷑¬
S ie cacum intenebris incendia uana bomentẽ
Tocripit in nodũ conplexus. et augit in herens
E lises oculos. et siccum sanguine guctur.
S anditur. ex templo foribus domus atia reuusis¬
⁊ bstracte q boues: ab uirate q rapine
Celo oftenduntur. pedibus q in forme cadaner
Protertur. nequeunt expleri corda tuendo
Terribilis oculos. uultum. uillosaq Setis
Pectora semiferi. atq extinctos fauabus ignes.
Exillo seruatus honos. letiq minores
Seruauere diem. primusq poticius auctor.
Et domus herculei custos pinaria sacri
Hanc aram luco statuit. que maxuna semper
Dicetur nobis. et eut qͦq maxima semꝑ:
Quare agite oiuuenes tantarũ inmunere laudũ
Cingite fronde comas. et porgite pocula dextris.

Expanded text:
fumiferam noctem commixtis igne tenebris. fumiferam noctem commixtis igne tenebris. Non tulit Alcides animis seque ipse per ignem praecipiti iecit saltu, qua plurimus undam fumus agit nebulaque ingens specus aestuat atra. Hic Cacum in tenebris incendia vana vomentem corripit in nodum complexus et angit inhaerens elisos oculos et siccum sanguine guttur. Panditur extemplo foribus domus atra revolsis, abstractaeque boves abiurataeque rapinae caelo ostenduntur, pedibusque informe cadaver protrahitur. Nequeunt expleri corda tuendo terribilis oculos, voltum villosaque saetis pectora semiferi atque extinctos faucibus ignis. Ex illo celebratus honos, laetique minores servavere diem, primusque Potitius auctor et domus Herculei custos Pinaria sacri. Hanc aram luco statuit, quae maxuma semper dicetur nobis et erit quae maxuma semper. Quare agite, o iuvenes, tantarum in munere laudum cingite fronde comas et pocula porgite dextris
Abbreviated transcription (Latin):
Opelunce dorso in suigens altissima uisu.
Dirarũ nidis domibn oportuna uolucrum
Sanc ut prona uigo leuũ incumbebat ad aminem¬
S exter in aduersum concussit nitens. et imis
Quulsam soluit radicibus: inde: repente
inpulit. impulsu quo maximus intonat ether
Dislultant ripe. refluit q extertus amnis.
t specus et caci de tecta apparuit ingens
Regia. et umbrose penitus patuere cauerne
Nen secus ac siqua penitus interra dehiscens
Infernas resẽget sedes. et regna recludat
P allida diis inuisa. suꝑ q immane baratum
cinatur. trepidant inmisso lumine manes.
Ergo insperata de prchensum in luce repente
Aucdusum q cauo saxo atq insueta rudentem
De super alcides telis premit. omnia q arma
Lduocat. et ramis uastis ꝙ molaribus instat.
I lle autems neq enim fuga iam supei ulla pericdi ẽ
Faucibus ingentem fumũ. mirabile dictu
E uomit. in uoluit q domũ caligine ceca.
rospectum etripiens oculis. glomerat q subantio

Expanded text:
speluncae dorso insurgens, altissima visu, speluncae dorso insurgens, altissima visu, dirarum nidis domus opportuna volucrum. Hanc, ut prona iugo laevum incumbebat in amnem, dexter in adversum nitens concussit et imis avolsam solvit radicibus; inde repente inpulit, inpulsu quo maximus intonat aether dissultant ripae refluitque exterritus amnis. At specus et Caci detecta apparuit ingens regia, et umbrosae penitus patuere cavernae: non secus ac siqua penitus vi terra dehiscens infernas reseret sedes et regna recludat pallida, dis invisa, superque immane barathrum cernatur, trepident inmisso lumine manes. Ergo insperata deprensum luce repente inclusumque cavo saxo atque insueta rudentem desuper Alcides telis premit omniaque arma advocat et ramis vastisque molaribus instat. Ille autem, neque enim fuga iam super ulla pericli, faucibus ingentem fumum mirabile dictu evomit involvitque domum caligine caeca, prospectum eripiens oculis, glomeratque sub antro
Abbreviated transcription (Latin):
Interea cũ iam stabulis saturata ioueret
Anphitrioniades armenta. abitumq pararet.
Disscessu mugire boues. atq om̃e querelis
Impleri nemus. et colles clamore relim qui.
R eddidit una boũ uocem. uastoq sub antro
Pugiit. et caci spem custodita fefellit.
Sic uero alcide furiis exarserat atro
Felle dolor. rapit arma manu. nodisq grauatũ
Robur. et acrii cuisu petit ardua montis.
Tum primũ nr̃i cacũ uidere timentem
Turbatum q oculis. fugit ilicet otior euio.
Spelum camq petit. pedibus timor addidit alas.
Et sese melusit ruptisq immane chatenis
Deiecit saxum ferro quod et arte paterna.
P endebat: sultosq emuniit obice postes.
E ece furens animis adderat tyrintius. omnẽq
Accessum lustians: huc ora ferebat et illuc
Dentibus infiendens. ter totũ feruidus ua
Custiat auentim montẽ. ter saxea temptat
Eimina nequicꝙ̃. tu sessus ualle ⁊ esedit:
Dtabat acuta silex precisis undeq saxis

Expanded text:
Interea, cum iam stabulis saturata moveret Interea, cum iam stabulis saturata moveret Amphytrioniades armenta abitumque pararet, discessu mugire boves atque omne querelis impleri nemus et colles clamore relinqui. reddidit una boum vocem vastoque sub antro mugiit et Caci spem custodita fefellit. Hic vero Alcidae furiis exarserat atro felle dolor: rapit arma manu nodisque gravatum robur et aerii cursu petit ardua montis. Tum primum nostri Cacum videre timentem turbatumque oculis: fugit ilicet ocior Euro speluncamque petit, pedibus timor addidit alas. Ut sese inclusit ruptisque immane catenis deiecit saxum, ferro quod et arte paterna pendebat, fultosque emuniit obice postis, ecce furens animis aderat Tirynthius omnemque accessum lustrans huc ora ferebat et illuc, dentibus infrendens. Ter totum fervidus ira lustrat Aventini montem, ter saxea temptat limina nequiquam, ter fessus valle resedit. Stabat acuta silex, praecisis undique saxis
Abbreviated transcription (Latin):
Seruati facimus. meritos q nouamus honores
Iam primumꝰ sayis suspensam hanc aspite tupẽ
Disiecte procul ut moles. desertaq montis
E tat domus. et scopuli ingentem tiaxete ruiã.
S ic spelunca fint uasto sub mota recesu
Semi hominis caci facies quã dira tenebat
Solis in accessam radiis semperq recenti
Sede topebat humus f irabus q affixa supeibis
Dira uirũ tasti pendebant palida tabo.
uie monstio uulcanus erat pater. illius atros
Ere uomens ignes magna se mole ferebat.
Pctulit et nobis aliquando eptantibus etas
Fuxiliũ. aduentumq dei. nam niaximus ultor
At furis caci mens effera ne quid inausum
A ut intemptatũ sceleuis ue doli ue fuisset.
Quatuor astabulis prestanti corpore tauros
Quertit: totidem forma superante iuiuencas.
Atq hos ne qua forent pedibus uestigia rectis.
Cauda in speluncam tractos uersisq uiarũ
Indiciis raptos saxo occultabat opaco.
Q uerenti nulla ad speluncam signa ferebant

Expanded text:
servati facimus meritosque novamus honores. servati facimus meritosque novamus honores. Iam primum saxis suspensam hanc aspice rupem, disiectae procul ut moles desertaque montis stat domus et scopuli ingentem traxere ruinam. Hic spelunca fuit, vasto summota recessu, semihominis Caci facies quam dira tenebat solis inaccessam radiis; semperque recenti caede tepebat humus, foribusque adfixa superbis ora virum tristi pendebant pallida tabo. Huic monstro Volcanus erat pater: illius atros ore vomens ignis magna se mole ferebat. Attulit et nobis aliquando optantibus aetas auxilium adventumque dei. Nam maximus ultor,At furiis Caci mens effera, nequid inausum aut intractatum scelerisve dolive fuisset, quattuor a stabulis praestanti corpore tauros avertit, totidem forma superante iuvencas; atque hos, nequa forent pedibus vestigia rectis, cauda in speluncam tractos versisque viarum indiciis raptos saxo occultabat opaco: quaerenti nulla ad speluncam signa ferebant.
Abbreviated transcription (Latin):
E rgo ⁊ quã petitis iuncta ẽ michi federe dextra.
Et lux cũ primũ terris se crastina reddet
Duxilio letos dimittam opibus q uiuabo
Interea sacra hec qñ huc uenistis amici
Ennua que differre nephas celebrate fauentes
Nobiscum tiam nunc socierũ assuescite mensis.
ecubi dicta denit uidet et sublita repom¬
R ocula. gramineo q inios locat ipe sedili.
Erecirui q thero ⁊ thore et uillosi pelse leo nis
E cripit eneam. sonie ⁊ rniutat accu.o.
E une lecti inuenes cetatim are ꝙ saceidos
Pister a costa firunt tauror ũ. honerantq crmistuas
Tona laborate cererie bachumq ministiant.
S escitur eneas simul et troiana uiuentus.
P erdetui tergo bouis. et lustcalibus cxtis.
ost õ eyempta fames et amor cõpressus edendi
Rex euander ait: non hec solẽpnia nobis
Sas ex more dapes hanc tanti numinis aram
Sana supcrstitio uetcium ue ingnara deorũ
Imposuit. seuis hospes tioiane periclis

Expanded text:
Ergo et quam petitis iuncta est mihi foedere dextra, Ergo et quam petitis iuncta est mihi foedere dextra, et lux cum primum terris se crastina reddet, auxilio laetos dimittam opibusque iuvabo. Interea sacra haec, quando huc venistis amici, annua, quae differre nefas, celebrate faventes nobiscum et iam nunc sociorum adsuescite mensis. Haec ubi dicta, dapes iubet et sublata reponi pocula gramineoque viros locat ipse sedili praecipuumque toro et villosi pelle leonis accipit Aenean solioque invitat acerno. Tum lecti iuvenes certatim araeque sacerdos viscera tosta ferunt taurorum onerantque canistris dona laboratae Cereris Bacchumque ministrant. Vescitur Aeneas simul et Troiana iuventus perpetui tergo bovis et lustralibus extis. Postquam exempta fames et amor compressus edendi, rex Euandrus ait: Non haec sollemnia nobis, has ex more dapes, hanc tanti numinis aram vana superstitio veterumque ignara deorum inposuit: saevis, hospes Troiane, periclis
Abbreviated transcription (Latin):
Et mare quod supra teneãt. quodq abluit infra
Eccipe dacfidem. sunt nobis fortia bello
Pectora. sunt aĩ. et rebus spectata iuiuentus.
Dixerat eneas. ille os oculos q loquentis
Iam dudũ totũ lustradat lumine corpus.
Tum si pauca refert. ut te fortissime teucrum
Acipio. agnoscoq libens: ut uerba parentis
Et uocem anchise magni uultũ q ⁊ecordor:
N am memini hesione uisentem regna sororis
Laomedontiadẽ priamũ salamina petentem
P rotinus archadie gelidos inuisere fines.
Cum mͥ prima genas uestibat flore uiuentus
Mirabarq duces theucros. mirabar et ip̃m
Laomedontiadẽ. sed cuntis altioribat
Anchises. michimens iuuenili ardebat amore
Cõpellare uirũ et dextre coniungeie dextram.
Nccessi a cupidus phornei submeniã duxĩ.
Ille michi ĩ signem pharetram licus q sagittas
Discedes clamidem q auro dedit in t̾textam
Frena q binae meus q̃ nunc habet aurea pallas.

Expanded text:
et mare quod supra teneant quodque adluit infra. et mare quod supra teneant quodque adluit infra. Accipe daque fidem: sunt nobis fortia bello pectora, sunt animi et rebus spectata iuventus. Dixerat Aeneas. Ille os oculosque loquentis iamdudum et totum lustrabat lumine corpus. Tum sic pauca refert: Ut te, fortissime Teucrum, accipio agnoscoque libens! Ut verba parentis et vocem Anchisae magni voltumque recordor! Nam memini Hesionae visentem regna sororis Laomedontiaden Priamum, Salamina petentem, protinus Arcadiae gelidos invisere finis. Tum mihi prima genas vestibat flore iuventas, mirabarque duces Teucros, mirabar et ipsum Laomedontiaden, sed cunctis altior ibat Anchises: mihi mens iuvenali ardebat amore compellare virum et dextrae coniungere dextram. Accessi et cupidus Phenei sub moenia duxi. Ille mihi insignem pharetram Lyciasque sagittas discedens chlamydemque auro dedit intertextam frenaque bina meus quae nunc habet aurea Pallas.
Abbreviated transcription (Latin):
E t uicta comptos uoluit pretendere ramos.
Non cquidem extimui danaũ ꝙductor et arcas
Qui ꝙ abstirpe fores geminis coniunctus atadis
Sed mea me uirtus: et sancta oracula diuum
ognati q patres tua terris dedita fama
Coniunxere tibi. et fatis egere uolentem.
Sardanus yliace peimus pater urbis et auctor
Tletra ut graiperhibent athalantide cretus
A duchitur theucros. eletram maximus atlas
E didit. ethereos humero qui sustinet orbes.
Sobis mercurius pate ẽ. quem candida maia
C illene gelido conceptum uertice fu oit.
E t maiam auditis quidꝙͣ sicredimus. atlas
Idem athlas generat celi qui sidera tollit.
S icģenus amborum scindit se sangume abimo.
us fretus non legatos neq prima per artes
Temptamenta tui pepigi memet ipẽ meumo¬
C bieci caput. et suplex adlumina ueni:
G ens eadem que te crudeli dauma bello
Insequitur. nos sĩ pellant ichil abfore credunt
Q um omnem hesperiam penitus sua sub iuga mictãt

Expanded text:
et vitta comptos voluit praetendere ramos, et vitta comptos voluit praetendere ramos, non equidem extimui, Danaum quod ductor et Arcas quodque a stirpe fores geminis coniunctus Atridis; sed mea me virtus et sancta oracula divom cognatique patres, tua terris didita fama, coniunxere tibi et fatis egere volentem. Dardanus, Iliacae primus pater urbis et auctor, Electra, ut Grai perhibent, Atlantide cretus, advehitur Teucros; Electram maxumus Atlas edidit, aetherios umero qui sustinet orbes vobis Mercurius pater est, quem candida Maia Cyllenae gelido conceptum vertice fudit; at Maiam, auditis si quicquam credimus, Atlas, idem Atlas generat, caeli qui sidera tollit. Sic genus amborum scindit se sanguine ab uno. His fretus non legatos neque prima per artem temptamenta tui pepigi: me, me ipse meumque obieci caput et supplex ad limina veni. Gens eadem, quae te, crudeli Daunia bello insequitur; nos si pellant, nihil afore credunt, quin omnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant
Abbreviated transcription (Latin):
Ut celsas uidere rates: atq inter opacum
Ad labi nemus: et tacitis incumbere remis
Cerrentur uisu subito. cunctiq ⁊elictis.
Consirigunt mensis. audax quos rumpere pallas
Sacia uetat. rapto q uolat telo obuius ip̃e.
Et procul ei tumulo iuuenes que causa sub egit
gnotas temptare uias. quo tenditis inquit
¶d genus : unde domo. pacẽ ne hue fetis an arma.:
Num pater encas puppi sic fatur ab alta:
P acifereq manu ramum pretendit oliue.
Crouigenas ac tela uides inimica latinis
Q uos illi bello prosugos egere superbos.
Tuandrum petimus: ferte hec. et dicite lectos
Dar danie uenisse ducos. socia arma rogantes
Ebstipuit tanto perculsus nomine pallas.
E gredere o quicumq es ait. coramq parentem.
lloquere. et nr̃is succede penatibus hospes.
Excepit q manu dexteram ꝙ amplexus inhesit.
Progiessi subeunt luco. fiuuiũ q relinquñt.
Qum regem eneas dictis affatur amicis.
Eꝑtime grauigenum. cui me fortuna precari

Expanded text:
Ut celsas videre rates atque inter opacum Ut celsas videre rates atque inter opacum adlabi nemus et tacitis incumbere remis, terrentur visu subito cunctique relictis consurgunt mensis. Audax quos rumpere Pallas sacra vetat raptoque volat telo obvius ipse et procul e tumulo: Iuvenes, quae causa subegit ignotas temptare vias, quo tenditis? inquit. Qui genus? Unde domo? Pacemne huc fertis an arma? Tum pater Aeneas puppi sic fatur ab alta paciferaeque manu ramum praetendit olivae: Troiugenas ac tela vides inimica Latinis, quos illi bello profugos egere superbo. Euandrum petimus. Ferte haec et dicite lectos Dardaniae venisse duces socia arma rogantis. Obstipuit tanto percussus nomine Pallas: Egredere o quicumque es ait coramque parentem adloquere ac nostris succede penatibus hospes. excepitque manu dextramque amplexus inhaesit. Progressi subeunt luco fluviumque relinquunt. Tum regem Aeneas dictis adfatur amicis: Optume Graiugenum, cui me Fortuna precari
Abbreviated transcription (Latin):
L eniit. et tacita ⁊efiuens ita sustitit unda
Sictis ut in morem stagni placide q paludis
Sterneret equor aquis ⁊emo ut certamẽ ab esset.
Ergo iter inceptũ peragunt rumore secundo
Labitur uncta uadis abies. mirantur etunde
Miratur nemus insuetũ fulgentia longe
Scuta uirũ. fluuio pictasq innare carinas.
Olli remigio noctem q diemq fatigant.
Et longos superant flexus. uariisq teguntur
Rrboribus. unudis q secant placido equore siluas.
Sol mediũ celi conscenderat ignens orbem
Cunc muros arcesq procul. acrara domorũ
Tecta uident. que nunc romana potentia celo
E quauit. tunc res in opes euandrus habebat.
O tius aduertunt proras. uibiq propinquant.
Forte die solempnẽ illo ⁊ ex arcas honorem¬
E inphitrionade magno diuisq ferebat
Ante urbem in luco. pallas hinc filius una
Una omẽs iuuenum primi. pauperq senatus
T ura dabant. tepidusq cruor fumadat ad aras.

Expanded text:
leniit, et tacita refluens ita substitit unda, leniit, et tacita refluens ita substitit unda, mitis ut in morem stagni placidaeque paludis sterneret aequor aquis, remo ut luctamen abesset. Ergo iter inceptum celerant rumore secundo; labitur uncta vadis abies; mirantur et undae, miratur nemus insuetum fulgentia longe scuta virum fluvio pictasque innare carinas. Olli remigio noctemque diemque fatigant et longos superant flexus variisque teguntur arboribus viridisque secant placido aequore silvas. Sol medium caeli conscenderat igneus orbem, cum muros arcemque procul ac rara domorum tecta vident, quae nunc Romana potentia caelo aequavit, tum res inopes Euandrus habebat: ocius advertunt proras urbique propinquant. Forte die sollemnem illo rex Arcas honorem Amphitryoniadae magno divisque ferebat ante urbem in luco. Pallas huic filius una, una omnes iuvenum primi pauperque senatus tura dabant, tepidusque cruor fumabat ad aras.
Abbreviated transcription (Latin):
Sixit. demde lacu fluuius se condidit alto
Sina petens. nox eneam somnus ꝙ reliquit.
Surgit. et etherei spectans ouientia solis
Tumina. rite caius undã de flumme palmis
Sustulit. ac tales effundit ad ethera uoces.
Eimphe laurentes nimphe genus amnib unde ẽ
Cu quoq tybri tuo genitor cũ fiumine sancto
Fccipite encam. et tandem arcete peridis.
Quo tecum q lacus miserantẽ ĩ cõmoda nostra
Fonte tenet quocumq solo pulcherimus exis¬
D emper honore meo semper celebrabere donis.
Torniger hesꝑidum fuiuius ⁊egnator aquarum
EIdsis otandĩe et propius tunumina firmes.
Uie memorat. geminas ꝙ legit de classe bieenes
Remigioq aꝑtat socios simul insttuit armis.
Tece autem subitũ atq oculis mrabile mostĩi.
S andida per siluã cũ fetu concolor albo
B rocubuit uiridiq in lictore conspicit᷑. sus.
Mactat sacia ferens. et cũ grege sistit ad aram.
T ybris ea fiuuiũ quam longa ẽ nocte tumentẽ

Expanded text:
Dixit, deinde lacu fluvius se condidit alto, Dixit, deinde lacu fluvius se condidit alto, ima petens; nox Aenean somnusque reliquit. Surgit et aetherii spectans orientia solis lumina rite cavis undam de flumine palmis sustinet ac talis effundit ad aethera voces: Nymphae, Laurentes nymphae, genus amnibus unde est, tuque, o Thybri tuo genitor cum flumine sancto, accipite Aenean et tandem arcete periclis. Quo te cumque lacus miserantem incommoda nostra fonte tenet, quocumque solo pulcherrimus exis, semper honore meo, semper celebrabere donis corniger hesperidum fluvius regnator aquarum. Adsis o tantum et propius tua numina firmes. sic memorat geminasque legit de classe biremis remigioque aptat, socios simul instruit armis. Ecce autem subitum atque oculis mirabile monstrum; candida per silvam cum fetu concolor albo procubuit viridique in litore conspicitur sus. no, mactat sacra ferens et cum grege sistit ad aram. Thybris ea fluvium, quam longa est, nocte tumentem