comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et diis agat gratias:interq: eos sibi & rerum nature imputetq: fuit.mer
enim imputabit. meliorem illis uitam reddidit quem accẽperit. Exemplar
boni uiri posuit: qualis quantusq esset ostendit. Siquid adiecisset: fuisset si¬
mile praeterito. Et tamen quousq uiuimus: omnium rerum cogitatione fii¬
cti sumus. Scimus ad quid principalis natura se attollat. Quemadmodum
ordinet mundum:per quas uices annum reuocet.Quemadmodum omnia
quae usq erant cluserit: & seipsam sui finem fecerit.Scimus sydera impetu
suo uadere: praeter terram nihil stare. Cetera continua uelocitate decurrere. Sci¬
mus quemadmodum solem luna pretereat. Quare tardior uelociorem post se
relinquat:Quomodo lumen accipiat:aut perdat:que causa inducat noctem
quae reducat diem. Iluc eundum est ubi ista propius aspicias.Nec hac s
inquit sapiens ille fortius exeo quod patere mihi ad deos meos iter uidico.

Expanded text:
et dis agat gratias interque eos sibi, et rerum naturae inputet, quod fuit. Merito et dis agat gratias interque eos sibi, et rerum naturae inputet, quod fuit. Merito enim inputabit; meliorem illi vitam reddidit quam accepit. Exemplar boni viri posuit, qualis quantusque esset ostendit. Si quid adiecisset, fuisset simile praeterito. Et tamen quo usque vivimus ? Omnium rerum cognitione fruiti sumus. Scimus a quibus principiis natura se adtollat, quemadmodum ordinet mundum, per quas annum vices revocet, quemadmodum omnia, quae usquam erant, cluserit et se ipsam finem sui fecerit. Scimus sidera impetu suo vadere, praeter terram nihil stare, cetera continua velocitate decurrere. Scimus quemadmodum solem luna praetereat, quare tardior velociorem post se relinquat, quomodo lumen accipiat aut perdat, quae causa inducat noctem, quae reducat diem. Illuc eundum est, ubi ista propius aspicias. " Nec hac spe," inquit sapiens ille, " fortius exeo, quod patere mihi ad deos meos iter iudico.
Abbreviated transcription (Latin):
uixit ad posteros usq transiliit: & se in memoriam dedit. Necideo mihi
plures annos accedere recusauerim. Nihil tamen ad beatam uitam defuisse
dicam:si spatium eius inciditur.Non enim ad eum diem me aptaui:que
ultimum mihi spes auida promiserat:sed nullum non tanquam ultimiĩ
aspexi. Quid me interrogas quando natus sim: An inter iuniores ad huc
censcar: Habeo meum. Quemadmodum in minore corporis habitu po'¬
test homo esse perfectus: sic & in minore temporis termino potest esse uita
perfecta. Aetas inter externa est:quandiu simalienum est:quandiu u¬
ut uir bonus sim meum est. Hoc ame exige: ne uelut per tenebras auum
ignobile emetiar ut agam uiram:ut non preteruehar.Queris quid sit am¬
plissimum uite spatium: usq ad sapientiam uiuere.Qui ad illam peruenit.
attingit non longissimum finem:sed maximum. Ille uero glorietur audacter

Expanded text:
Vivit; ad posteros usque transiluit et se in memoriam dedit. Nec ideo mihi Vivit; ad posteros usque transiluit et se in memoriam dedit. Nec ideo mihi plures annos accedere recusaverim, nihil tamen mihi ad beatam vitam defuisse dicam, si spatium eius inciditur. Non enim ad eum diem me aptavi, quem ultimum mihi spes avida promiserat, sed nullum non tamquam ultimum aspexi. Quid me interrogas, quando natus sim, an inter iuniores adhueadhuc censear ? Habeo meum. Quemadmodum in minore corporis habitu potest homo esse perfectus, sic et in minore temporis modo potest vita esse perfecta. Aetas inter externa est. Quamdiu sim, alienum est; quamdiu ero, ut sim, meum est. Hoc a me exige, ne velut per tenebras aevum ignobile emetiar, ut agam vitam, non ut praetervehar, Quaeris quod sit amplissimum vitae spatium ? Usque ad sapientiam vivere. Qui ad illam pervenit, attigit non longissimum finem, sed maximum. Ille vero glorietur audacter
Abbreviated transcription (Latin):
cessauit.: licet eius etas imperfecta sit:uita perfecta est. Octoginta annis ui¬
xit. immo octoginta annis fuit: nisi forte sic̃ uixisse eum dicis quomodo di¬
cuntur arbores uiuere. Obsecro te mi Lucilli hoc agamus: ut quemad modũ
preciosa rerum situita nostra non pateat multum. sed multum pendeat.Ø
Actu illam menamur. non tempore. Uis scire quid inter hunc intersituege¬
tum contemptoremq fortune functum omnibus uite humane stipẽdis
atq in summum bonum eius euectum: & illum cui multi anni trãsmissi
sunt. Alter post mortem quoq est. Alter ante mortem periit. Laudemus ita¬
q & in numero foclicium reponamus eum: cui quantuliĩcumq temporis
contigit. bene collocatum est. Uidit enim ueram lucem: non fuit unus e
multis. et uixit. & uiguit. Aliquando sereno usus est. Aliquando ut solet
ualidi syderis sulgor per nubila emicuit. Quid queris quandiu uixerite

Expanded text:
cessavit. Lieetlicet aetas eius inperfecta sit, vita perfecta est. Octoginta annis vicessavit. Lieetlicet aetas eius inperfecta sit, vita perfecta est. Octoginta annis vixit. Immo octoginta annis fuit, nisi forte sic vixisse eum dicis, quomodo dicuntur arbores vivere. Obsecro te, Lucili, hoc agamus, ut quemadmodum pretiosa rerum sic vita nostra non multum pateat, sed multum pendeat. Actu illam metiamur, non tempore. Vis scire, quid inter hunc intersit vegetum contemptoremque fortunae functum omnibus vitae humanae stipendiis atque in summum bonum eius evectum, et illum, cui multi anni transmissi sunt ? Alter post mortem quoque est, alter ante mortem periit. Laudemus itaque et in numero felicium reponamus eum, cui quantulumcumque temporis contigit, bene conlocatum est. Vidit enim veram lucem. Non fuit unus e multis. Et vixit et viguit. Aliquando sereno usus est, aliquando, ut solet, validi sideris fulgor per nubila emicuit. Quid quaeris quamdiu vixerit ?
Abbreviated transcription (Latin):
N epistola qua de morte Metronatis philosophi querebaris:
tanquam potuisset diutius uiuere & debuisset: equitatẽ tuã
de sideraui: qua tibi in omni persona: in omni negocio superest in una redeest.
in qua omnibus. multos inueni equos aduersus homines: aduersus deos ne¬
medio cursu raptus est: Quare senectutem et sibi & aliis grauem extendit. Ute
obsecro te equius iudicas te nature: antibi parare naturams Quid autem inter¬
est. quem cito exeas dum utiq exeundum est. Non ut diuuiuamus curã
est. sed ut satis. Nam ut diu uiuas fato opus est ut satis animo. Longa est uita
siplena est. Impletur autem cumanimus sibi bonum suum reddidit: et ad se
potestatem sui transtulit. Quid illum octoginta anni iuuant per inertiam
exacti: Non uixit iste. sed inuita moratus est: nec sero mortuus: sed diu. Octo¬
ginta annis uixit. Interest mortem eius ex quo die numeres.At ille obiit
uiridis: sed ofsicia boniciuis: boni amici: honi filii excutus est. In nulla ꝑte

Expanded text:
n epistula, qua de morte MetronaetisMetronactis philosophi querebaris tamquam et potuisset diutius vivere et debuisset, aequitatem tuam desideravi, quae tibi in omni persona, in omni negotio superest, in una re deest, in qua omnibus. Multos inveni aequos adversus homines, adversus deos ne? Quare senectutem et sibi et aliis gravem extendit ? " Utrum, obsecro te, aequius iudicas te naturae an tibi parere naturam ? Quid autem interest, quam cito exeas, unde utique exeundum est ? Non ut diu vivamus curandum est, sed ut satis; nam ut diu vivas, fato opus est, ut satis, animo. Longa est vita, si plena est; impletur autem, cum animus sibi bonum suum reddidit et ad se potestatem sui transtulit. Quid illum octoginta anni iuvant per inertiam exacti ? Non vixit iste, sed in vita moratus est, nec sero mortuus est, sed diu. Octoginta annis vixit. Interest, mortem eius ex quo die numeres. At ille obiit viridis. Sed officia boni civis, boni amici, boni filii executus est; in nulla parte
Abbreviated transcription (Latin):
tibi gratis uiuendum est. Uix effici toto seculo potest:ut uitia ta longa
licentia tumida subigantur: & iugum accipiant: nedum si tam breue tem¬
pus ex interuallo discidimus:unam quamlibet rem uix ad perfectum
perducit assidua uigilia & intentio. Si me quidem uelis audire: hocØ
meditare: exerce te:ut mortem excipias:& si ita res suadebit accersas. Interest nibn¬
an illa ad nos ueniat:an ad illam nos illud imperitissimi cuiusq uerbum falsu
esse tibupsi persuade. Bella res est mori sua morte. Ilud praeterea licet tecum co¬
gites. Nemo nisi suo die moritur:nihil perdis ex tuo tempore. Nam quod re¬
linquis:alienum est. Uale.

Expanded text:
tibi gratis vivendum est. Vix effici toto saeculo potest, ut vitia tam longa tibi gratis vivendum est. Vix effici toto saeculo potest, ut vitia tam longa licentia tumida subigantur et iugum accipiant, nedum, si tam breve tempus intervallis caedimus. Unam quamlibet rem vix ad perfectum perducit adsidua vigilia et intentio. Si me quidem velis audire, hoc meditare et exerce, ut mortem et excipias et, si ita res suadebit, accersas. Interest nihil, illa ad nos veniat an ad illam nos. Illud imperitissimi cuiusque verbum falsum esse tibi ipse persuade: "Bella res est mori sua morte." Nemo moritur nisi sua morte. Illud praeterea tecum licet cogites: nemo nisi suo die moritur. Nihil perdis ex tuo tempore; nam quod relinquis, alienum est VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
Utare te loca: et in alium de alio transilire te nolo.Primu
quia tam frequens migratio:instabilis animi est.Coalesce¬
re ocio non potest:nsi desiit circumspicere et errare. Ut animum possis con¬
tinere:primum corporis tui fugam siste:deinde plurimum continuata re¬
edia proficiunt: Interrumpenda non est quies:et uite prioris obliuio.S¬
ne dediscere oculos tuos:sine aures assuescere sanioribus uerbis:quotiens
processeris:in ipso transitu aliqua que remouent cupiditates tuas tibi occur¬
rent. Quemadmodum & qui amorem exuere conatur euitanda est omnisØ
admonitio dilecti corporis.Nihil enim facilius:quem amor recrudescit. Ita
u deponere uult desideria omnium rerum:quarum cupiditate Flagraui
cunq se uerterit precium aliquot praesens occupationis sue aspiciet. Nul¬
lum sine auctoramento malum est.Auaritia pecuniam promittit. Luxu¬
ria multas ac uarias uoluptates.Ambitio purpuram & plausum: et ex hoc
tentiam:& quicquid potentia potest.Mercede te uititia sollicitant.Hic

Expanded text:
utare te loca et aliunde alio transilire nolo; primum, quia tam frequens migratio instabilis animi est. Coalescere otio non potest, nisi desit circumspicere et errare. Ut animum possis continere, primum corporis tui fugam siste. Deinde plurimum remedia continuata proficiunt. Interrumpenda non est quies et vitae prioris oblivio. Sine dediscere oculos tuos, sine aures adsuescere sanioribus verbis. Quotiens processeris, in ipso transitu aliqua, quae renovent cupiditates tuas, tibi occurrent. Quemadmodum ei, qui amorem exuere conatur, evitanda est omnis admonitio dilecti corporis, nihil enim facilius quam amor recrudescit, ita qui deponere vult desideria rerum omnium, quarum cupiditate rlagravitcumque se verterit, pretium aliquod praesens occupationis suae aspiciet. Nullum sine auctoramento malum est. Avaritia pecuniam promittit, luxuria multas ac varias voluptates, ambitio purpuram et plausum et ex hoc potentiam et quicquid potest potentia. Mercede te vitia sollicitant; hic
Abbreviated transcription (Latin):
de me sententiam non do. At aliquid uexationis affert aliquid aduersi: non damna¬
tur latro: cum occidit.Nunc ad quotidianam stipem manum porrigis:aurea te
stipe implebo. Et quia facta est auri mentio:accipe quem admodum usus fru¬
ctusq eius tibi esse gratior possit. Is maxime diuitiis fruitur:qui minime diuitis
indigei. Aede inquis auctorem:ui scias quem benignissimus: propositum est alie
audare. Epicuri est:aut Metrodori: autalicuius ex illa officina. & quid ĩterest
quis dixerit: Omnibus dixit. qui aeget diuitiis timet pro illis.Nemo autem soli¬
citus bono fruitur.Adiicere illis aliquid studer:dum de incremento cogitat.
oblitus est usus:raniocinationes accipit:forum conterit: Ralendarium uersat:
fit ex domino procurator.Uale.

Expanded text:
de me sententiam non do. " At aliquid vexationis adferet, aliquid adversi." Non damnade me sententiam non do. " At aliquid vexationis adferet, aliquid adversi." Non damnat latro, cum occidit. Nunc ad cotidianam stipem manum porrigis. Aurea te stipe implebo, et quia facta est auri mentio, accipe quemadmodum usus fructusque eius tibi esse gratior possit. " Is maxime divitiis fruitur, qui minime divitiis indiget." "Ede," inquis, "auctorem." Ut scias quam benigni simus, propositum est aliena laudare; Epicuri est aut Metrodori aut alicuius ex illa officina. Et quid interest quis dixerit ? Omnibus dixit. Qui eget divitiis, timet pro illis. Nemo autem sollicito bono fruitur; adicere illis aliquid studet. Dum de incremento cogitat, oblitus est usus. Rationes accipit, forum conterit, kalendarium versat; fit ex domino procurator. VALE.
Abbreviated transcription (Latin):
retur: Sed postea uidebimus an sapienti opera perpendenda sint. Inierim ad hos
tesioicos uoco:qui a republica exclusi secesserunt ad colendam uitam:& humano ge¬
tri iura colenda: sine ulla potentioris offensa. Non conturbabii sapiens publico.
mores: nec populum in se nouitate uite conuertet.quid ergo:Utiq: erit tutus:qui
hoc propositum sequetur. Promittere tibi hoc magis non possum quem in homĩe
temperato honam ualitudinem: et tamen facit temperantia bonam ualitudinem.
Perit aliqua nauis in portu:sed quid in accidere in medio mari credis: quãto huic
ericulum paratius foret:multa agenti:molientiq::cui ne ocium quidem tutun
est: pereunt aliquando innocentes. quis negat. Nocentes tamen sepius.Ars ei con¬
stat: qui per ornamenta percussus est.Deniq consilium omnium rerum sapiens:
non exitum spectat: Initia in potestate nostra sunt: de euentu fortuna iudicat.cui

Expanded text:
retur ? Sed postea videbimus, an sapienti opera rei publicae danda sit ; interim ad hos retur ? Sed postea videbimus, an sapienti opera rei publicae danda sit ; interim ad hos te Stoicos voco, qui a re publica exclusi secesserunt ad colendam vitam et humano generi iura condenda sine ulla potentioris offensa. Non conturbabit sapiens publicos mores nec populum in se vitae novitate convertet. "Quid ergo? Utique erit tutus, qui hoc propositum sequetur?" Promittere tibi hoc non magis possum quam in homine temperanti bonam valitudinem, et tamen facit temperantia bonam valitudinem. Perit aliqua navis in portu; sed quid tu accidere in medio mari credis ? Quanto huic periculum paratius foret multa agenti molientique, cui ne otium quidem tutum est ? Pereunt aliquando innocentes; quis negat ? Nocentes tamen saepius. Ars ei constat, qui per ornamenta percussus est. Denique consilium rerum omnium sapiens, non exitum spectat. Initia in potestate nostra sunt; de eventu fortuna iudicat, cui
Abbreviated transcription (Latin):
qui bellum ciuile sententia sua reprimit:qui furentium principum armis: me¬
dius interuenit: qui aliis Pompeium offendentibus:aliis Caesarem simul laci
duos: Potest aliquis disputare: an illo tempore capescenda fuerit sapienti resp:
Quid tibi uis.M. Cato: iam non agitur delibertate: olim pessundata est.Quȩ¬
ritur uirum Cesar:an Rompeius possideat rempublicam. Quid tibi cum ista con¬
tentione: Nulle partes tuae sunt: dommus eligitur. quid tum:alter uincere põi
melior uincere non potest:non potest esse peior qui uictus fuerit: melior e¬
uicerit Uumas partes aitigi Catonis. sed ne priores quidem anni fuerunt:
ii sapientem in illa rapina reipublice admitterent: Quid aliud quem uocifera¬
tus est Cato: cum misit iratas uoces: cum modo per populi leuatus manus & ob¬
rutus sputis:& portandus extra forum traheretur:modo e senatu in carcerem duce¬

Expanded text:
qui bellum civile sententia reprimit ? Qui furentium principum armis mequi bellum civile sententia reprimit ? Qui furentium principum armis medius intervenit ? Qui aliis Pompeium offendentibus aliis Caesarem simul lacessit duos?" Potest aliquis disputare an illo tempore capessenda fuerit sapienti res publica. " Quid tibi vis, Marce Cato ? Iam non agitur de libertate; olim pessumdata est. Quaeritur, utrum Caesar an Pompeius possideat rem publicam; quid tibi cum ista contentione ? Nullae partes tuae sunt; dominus eligitur. Quid tua, uter vincat ? Potest melior vincere, non potest non peior esse, qui vicerit." Ultimas partes attigi Catonis. Sed ne priores quidem anni fuerunt qui sapientem in illam rapinam rei publicae admitterent; quid aliud quam vociferatus est Cato et misit irritas voces, cum modo per populi levatus manus et obrutus sputis exportandus extra forum traheretur, modo e senatu in carcerem duce
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fiat sapientia sola monstrabit. difficile enim temperamentum est: uerendumq:
ne in contempium nos inuidia & timor transferat:nedum calcari nolumus ui¬
deamur posse calcari: multis timendi attulit causas timeri posse. Undiq nos re¬
ducamus non minus contemni quem suspici nocet. Ad philosophiam ergo ci¬
fugiendum est: he littere non dico apud bonos:sed apud mediocriter malos: in¬
sularum loco sunt.Nam forensis eloquentia: & quaecunq alia populum mouet.
aduersarios haber: hec quieta: et sui negocii contemni non potest: cui abomni¬
bus artibus etiam apud pessimos honor est. nunquam intantum conualescet
nequitia: nunquam sic contra uirtures coniurabitur: ut non philosophie no
uenerabile & sacrum maneat. Ceterum philosophia ipsa tranquille modesteq
tractanda est.Quid ergo inquis: Uidetur tibi. M. Cato modeste philosophari:

Expanded text:
hoc fiat, sapientia sola monstrabit Difficile enim temperamentum est, verendumque, hoc fiat, sapientia sola monstrabit Difficile enim temperamentum est, verendumque, ne in contemptum nos invidiae timor transferat ne dum calcare nolumus, videamur posse calcari. Multis timendi attulit causas timeri posse. Undique nos reducamus; non minus contemni quam suspici nocet. Ad philosophiam ergo confugiendum est; hae litterae, non dico apud bonos, sed apud mediocriter malos, infularum loco sunt. Nam forensis eloquentia et quaecumque alia populum movet, adversarios habet; haec quieta et sui negotii contemni non potest, cui ab omnibus artibus etiam apud pessimos honor est. Numquam in tantum convalescet nequitia^ numquam sic contra virtutes coniurabitur, ut non philosophiae nomen venerabile et sacrum maneat. Ceterum philosophia ipsa tranquille modesteque tractanda est. " Quid ergo?" inquis, "Videtur tibi M. Cato modeste philosophari,
Abbreviated transcription (Latin):
sed id quo propior charybdis maria conuoluit.At ille cautior peritos locorum
gat quis estus sit. que signa dent nubes: & longe ab illa regione uerticibus ina¬
mi cursum tenet. Idem facit sapiens: nocituram potentiam uitat hoc primum ca¬
uens: ne uitare uideatur. Pars enim securitatis & in hoc est non ex prosesso eam
petere:quia quae quis fugit damnat.Circumspiciendum nobis est ergo: quomo
a uulgo tuti esse possumus. Primum nihil inde concupiscamus:rixa est inter
competitores: deinde mhil habeamus quod cum magno emolumento insidian¬
tis eripi possit quem minimum sit in corpore tuo spoliorum. Nemo ad humanũ.
sanguinem propter ipsum uenit aut admodum pauci: plures computant ques ode¬
rint nudum latro transmittit: etiam in obsessa uia pauperi pax est. Tria deinde
precepto ueteri praestanda sunt ut uitentur: odium: inuidia: contemptus. quomodo

Expanded text:
sed id, a quo propior Charybdis maria convolvit. At ille cautior peritos locorum sed id, a quo propior Charybdis maria convolvit. At ille cautior peritos locorum rogat, quis aestus sit, quae signa dent nubes; longe ab illa regione verticibus infami cursum tenet. Idem facit sapiens; nocituram potentiam vitat, hoc primum cavens, ne vitare videatur. Pars enim securitatis et in hoc est, non ex professo eam petere, quia, quae quis fugit, damnat. Circumspiciendum ergo nobis est, quomodo a vulgo tuti esse possimus. Primum nihil idem concupiscamus; rixa est inter competitores. Deinde nihil habeamus, quod cum magno emolumento insidiantis eripi possit. Quam minimum sit in corpore tuo spoliorum. Nemo ad humanum sanguinem propter ipsum venit, aut admodum pauci. Plures computant quam oderunt. Nudum latro transmittit; etiam in obsessa via pauperi pax est. Tria deinde ex praecepto veteri praestanda sunt ut vitentur: odium, invidia, contemptus. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
graues sunt:famem dico & sitim :& precordiorum suspirationes. & febrem uisce¬
ra ipsa torrentem: sed latent. Nihil habent quod intentent:quod preferant. Hec
ut magna bella aspectu paratuq uicerunt.Demus itaq operam: abstineamus of¬
sis. interdum populus est quem timere debeamus. interdum si ea ciuitatis e¬
disciplina est: ut plurima per senatum transigantur: gratiosi timeantur in eo uiri
Interdum singuli: quibus potestas populi & in populum data est: hos omnes
amicos habere operosum est: satis est mimicos non habere. Itaq sapiens nunquã
potentium iras prouocabit immo decliabit: non aliter quem in nauigando
procellam. Cum peteres Siciliam:traiecisti fretum: temerarius gubernator cõ¬
tempsit austri minas.Ille est enim qui siculum pelagus. interdum̃ etiam plus¬
quem timere debeamus exasperet et in uertices cogat: non sinistrum petit littꝰ.

Expanded text:
graves sunt, famem dico et sitim et praecordiorum subpurationes et febrem viscegraves sunt, famem dico et sitim et praecordiorum subpurationes et febrem viscera ipsa torrentem. Sed latent, nihil habent quod intentent, quod praeferant; haec ut magna bella aspectu apparatuque vicerunt. Demus itaque operam, abstineamus offensis. Interdum populus est, quem timere debeamus; interdum si ea civitatis disciplina est, ut plurima per senatum transigantur, gratiosi in eo viri; interdum singuli, quibus potestas populi et in populum data est. Hos omnes amicos habere operosum est, satis est inimicos non habere. Itaque sapiens numquam potentium iras provocabit, immo declinabit, non aliter quam in navigando procellam. Cum peteres Siciliam, traiecisti fretum. Temerarius gubernator contempsit austri minas, ille est enim, qui Siculum pelagus exasperet et in vertices cogat; non sinistrum petit litus,
Abbreviated transcription (Latin):
i qua retuli iopie atq morbi silentio subeunt: nec oculis: nec auribus quicqu
terroris incutiunt. In genas alterius mali poma est:ferrum cirea se & ignes ha¬
bet & cathenas: et turbam ferarum:quam in uiscera immitat humana. Cogita
hoc loco carcerem & cruces et eculeos:& uncum & adactum per medium homi¬
nem: qui per omnes artus emergere possi stipitem: & distracta in diuersum actis
ruribus membra:illam tunicam alimentis ignium & illitam & intextam: &
quid aliud preter haec commenta seuitia est. Non est itaq mirum si maximus
huius rei timor est:cuius & uarietas magna & apparatus terribilis est.Nam
quemadmodum plus agit tortor. quo plura instrumenta doloris exposuit.Specie
enim uincuntur: qui pauentia restitissent. Ita ex his que animos nostros subigũt
t domant preliis proficiunt: quia habent quod ostendant. Ile pestes non mi

Expanded text:
la quae rettuli, inopia atque morbus, silentio subeunt nec oculis nec auribus quicquam la quae rettuli, inopia atque morbus, silentio subeunt nec oculis nec auribus quicquam terroris incutiunt. Ingens alterius mali pompa est. Ferrum circa se et ignes habet et catenas et turbam ferarum, quam in viscera inmittat humana. Cogita hoc loco carcerem et cruces et eculeos et uncum et adactum per medium hominem, qui per os emergeret, stipitem et distracta in diversum actis curribus membra, illam tunicam alimentis ignium et inlitam et textam, et quicquid aliud praeter haec commenta saevitia est. Non est itaque mirum, si maximus huius rei timor est, cuius et varietas magna et apparatus terribilis est. Nam quemadmodum plus agit tortor, quo plura instrumenta doloris exposuit specie enim vincuntur qui patientia restitissent; ita ex iis, quae animos nostros subigunt et domant, plus proficiunt, quae habent quod ostendant. Illae pestes non minus
Abbreviated transcription (Latin):
Ateor insitam esse nobis corporis nostri charitatem. Fateor nos
huius gerere tutelam: non nego indulgendum illi seruiendum
nego multis enim seruiei: qui corpori seruit qui pro illo nimium timet. ꝗad illud
omnia refert. Sic gerere nos debemus. non tanquam propter corpus uiuere debeme
sed tanquam non possimus sine corpore:huius nos nimius amor timoribus inquie¬
tat: solicitudinbus onerat: contumeliis obiicit. honestum ei uile est: cui corpus m¬
mis charum est.Agatur eius diligentissime cura: ita tamen ut cum exiget ratio:
cum dignitas:cum fides: mittendum in ignem sit nihilominus quantum possu¬
mus euitemus incommoda queq: non tantum pericula & in tantum nos redu¬
camus. excogitantes subinde: quibus possint timenda depelli quorum tria: in fal¬
lor genera sunt. Timetur inopia:timentur morbi: timentur quae per uim potentio¬
ris impetus eueniunt. Ex his ommibus nhil magis nos concutit: quem quod ex
aliena potentia impendet. Magno enim strepitu & tumultu uenit.Naturalia ma¬

Expanded text:
ateor insitam esse nobis corporis nostri caritatem; fateor nos huius gerere tutelam. Non nego indulgendum illi; serviendum nego. Multis enim serviet, qui corpori servit, qui pro illomnia refert: sic gerere nos debemus, non tamquam propter corpus vivere debeamus; sed tamquam non possumus sine corpore. Huius nimius nos amor timoribus inquietat; solicitudinibus onerat, contumeliis obiicit: honestum ei vile est, cui corpus nimis charum est: agatur eius cura diligenticum dignitas, cum fides, mittendum in ignes sit. Nihilominus, quantum possumus, evitemus incommoda quoque, non tantum pericula, et in tutum nos reducamus excogitantes subinde, quibus possint timenda depelli. Quorum tria, nisi fallor, genera sunt: timetur inopia, timentur morbi, timentur quae per vim potentioris eveniunt. Ex his omnibus nihil nos magis concutit, quam quod ex aliena potentia inpendet. Magno enim strepitu et tumultu venit. Naturalia ma
Abbreviated transcription (Latin):
unc ipse dicam mihi:quod dicturum esse te uideo.Latrunculis ludius in supe¬
uacuis subtilitas teritur.Non faciunt bonos ista sed doctos.Apertior res est sa¬
pere immo simplicior. Paucis ad mentem bonam uti litteris.Sed nos ut cetera
in superuacuum difsundimus.Ita phĩam ipsam:quemadmodum omnium rerũ.
Sic literarum quoq intemperantia laborauimus.Non uite sed schole discimꝰ. Uale:¬

Expanded text:
nunc ipse dicam mihi, quod dicturum esse te video: latrunculis ludimus. In supenunc ipse dicam mihi, quod dicturum esse te video: latrunculis ludimus. In supervacuis subtilitas teritur; non faciunt bonos ista, sed doctos. Apertior res est sapere, immo simpliciter satius est ad mentem bonam uti litteris, sed nos ut cetera in supervacuum diffundimus, ita philosophiam ipsam. Quemadmodum omnium rerum, sic litterarum quoque intemperantia laboramus; non vitae sed scholae discimus. VALE
Abbreviated transcription (Latin):
ra ergo sunt. que colorem habitumq corporum mutant. que in illis regnũ
suum exercent. Omnes autem quas rettuli uirtutes bone sunt: & quicquid
ex illis est. Nunquid est dubium an id quo quid tangi potest. corpus sit:
ingere enim & tangi: nisi corpus nulla potest res:ut ait Lueretius.Omi
autem ista quae dixi: non mutarent corpus nisi tangerent:ergo corpora
sunt. Etiam nunc cui tanta uis est & impellat & cogitat & retineat:& iu¬
beat: corpus est.Quid ergo non timor retinet: Non audacia impellit: Nõ
fortitudo immittit: & impetum dat: Non moderatio refrenat ac reuocat:
Non gaudium extollit: Non iusticiam abducit: Deniq: quicquid facimꝰ
aut malitie aut uirtutis gerimus imperio.Quid imperat corpus sit Qđ
uim corpori affert corpus bonum corporis corporalis. honum hominis
& corporis honum est. itaq corporale est. Quoniam ut uoluisti morem gessi tibi.

Expanded text:
ra ergo sunt, quae colorem habitumque corporum mutant, quae in illis regnum ra ergo sunt, quae colorem habitumque corporum mutant, quae in illis regnum suum exercent. Omnes autem, quas rettuli, virtutes bona sunt, et quicquid ex illis est. Numquid est dubium, an id, quo quid tangi potest, corpus sit ? Tangere enim et tangi nisi corpus nulla potest res, ut ait Lucretius. Omnia autem ista, quae dixi, non mutarent corpus, nisi tangerent; ergo corpora sunt. Etiam nunc cui tanta vis est, ut inpellat et cogat et retineat et inhibeat, corpus est. Quid ergo ? Non timor retinet ? Non audacia inpellit ? Non fortitudo inmittit et impetum dat ? Non moderatio refrcnatrefrenat ac revocat ? Non gaudium extollit ? Non tristitia adducit ? Denique quidquid facimus, aut, malitiae aut virtutis gerimus imperio. Quod imperat corpori, corpus est, quod vim corpori adfert, corpus. Bonum corporis corporalest, bonum hominis et corporis bonum est; itaque corporale est. Quoniam, ut voluisti, morem gessi tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
est bhonum eius: non puto te dubitaturum an affectus corpora sint. Ut aliud
quoq de quo non queris in fulciam tanquam ira:amor iusticia. si dubitas an
uultum nobis mutent: an frontem astringant an faciem diffundant: an ruborẽ
euocent: an fugientem sanguinem.Quidergo tam manifestas corporis notas
credis in crimine nisi a corpore: Si affectus corpora sunt & morbi animorũ: &
auaritia crudelitas: indurata uitia: & in statum inemendabilem adducta. Er'¬
go & malitia: & species eius omnis malignitas: inuidia: superbia.Ergo & bona
primum quia contraria istis sunt.Deinde quia eadem tibi iudicia praestabũt
An non uides quantum oculis det uigorem fortitudo: Quantam intentionẽ
prudentia: Quantam modestiam & quietem reuerentia: Quantam serentatẽ
letitia: Quantum rigorem seueritas: Quantam remissionem ueritas: Corpo¬

Expanded text:
onum eius corpus est. Non puto te dubitaturum, an adfectus corpora sint—ut aliud onum eius corpus est. Non puto te dubitaturum, an adfectus corpora sint—ut aliud quoque, de quo non quaeris, infulciam—tamquam ira, amor, tristitia,nisi dubitas, an vultum nobis mutent, an frontem adstringant, an faciem diffundant, an ruborem evocent, an fugent sanguinem. Quid ergo ? Tam manifestas notas corporis credis inprimi nisi a corpore ? Si adfectus corpora sunt, et morbi animorum, ut avaritia, crudelitas, indurata vitia et in statum inemendabilem adducta; ergo et malitia et species eius omnes, malignitas, invidia, superbia; ergo et bona, primum quia contraria istis sunt, deinde quia eadem tibi indicia praestabunt. An non vides, quantum oculis det vigorem fortitudo ? Quantam intentionem prudentia ? Quantam modestiam et quietem reverentia ? Quantam serenitatem laetitia ? Quantum rigorem severitas ? Quantam remissionem lenitas ? Corpo
Abbreviated transcription (Latin):
Ardius rescribo ad epistolas tuas:non quia districtus occu'¬
et argumentum esse foelicitas occupationem putant.Quidergo fuit:quare
non protinus rescriberem ei de quo querehas:Ueniebat in contemptum
operis mei. scis enim memoralem philosophiam uelle complecti:& omnes
ad eam pertinentes questiones explicare. Itaq dubitaui utrum differem
te an donec suus isti rei ueniret locus:ius tibi extra ordinem dicerem. Huma¬
nius uisum est: tam longe uenientem: non detinere.Itaq & hoc ex illa serie re¬
rum cohaerentium excerpam: & si qua erunt huiusmodi: non quaerenti tibi
ultro mittam. Que sint haec interrogas: Que scire magis iuuat quem ꝓdest.
Sicut hoc de quo queris honum an corpus sit honum prodest. Facile enim qđ
facit corpus est bonum agitat animum: & quodammodo format et continet Que
necesse est corpus sit: cum ipse sit corporalis. mentior: nisi & qua alunt illudet
que ualitudinem eius uel custodiunt uel restituunt corpora sunt.:ergo & co

Expanded text:
ardius rescribo ad epistulas tuas, non quia districtus occuet argumentum esse felicitatis occupationem putant. Quid ergo fuit, quare non protinus rescriberem ? Id, de quo quaerebas, veniebat in contextum operis mei. Scis enim me moralem philosophiam velle conplecti et omnes ad eam pertinentis quaestiones explicare. Itaque dubitavi utrum differrem te, donec suus isti rei veniret locus, an ius tibi extra ordinem dicerem; humanius visum est tam longe venientem non detinere. Itaque et hoc ex illa serie rerum cohaerentium excerpam et, si qua erunt eiusmodi, non quaerenti tibi ultro mittam. Quae sint haec interrogas ? Quae scire magis iuvat quam prodest, sicut hoc, de quo quaeris: bonum an corpus sit ? Bonum facit: prodest enim. Quod facit, corpus est. Bonum agitat animum et quodammodo format et continet, quanecesse est corpus sit, cum ipse sit corporalis. Mentior, nisi et quae aiunt illum et quae valitudinem eius vel custodiunt vel restituunt, corpora sunt; ergo et b
Abbreviated transcription (Latin):
pe generosos atq acerrime indolis uiros corripit: sepe ignauos iacentesq illi contẽ¬
nunt uitam hi grauantur. Quosdam subit eadem faciendi uiuendiq satietas. &
uite non odium: sed fastidium. in quod prolabimur ipsa pellente philosophia dũ
dicimus quousq eadem. Nempe xi expergiscar: dormiam: satiabor: esuriam: al¬
rebo estuabo:nullius rei finis est:sed in orbem nexa sunt omnia:fugiunt a
sequuntur diem nox premit:dies noctem: estas in autumnium desinit: autunmno
hyens instat. quae uere compescitur. Omnia sic transeunt: ut reuertantur: nihil
noui uideo:nihil noui facio:fit aliquando et huius rei nausea:multi sunt:qui
cerbum iudicent uiuere: sed superuacuum. Ualee

Expanded text:
pe generosos atque acerrimae indolis viros corripit, saepe ignavos iacentesque; illi contempe generosos atque acerrimae indolis viros corripit, saepe ignavos iacentesque; illi contemnunt vitam, hi gravantur. Quosdam subit eadem faciendi videndique satietas et vitae non odium sed fastidium, in quod prolabimur ipsa inpellente philosophia, dum dicimus: " Quousque eadem ? Nempe expergiscar dormiam, esuriam fastidiam, algebo aestuabo. Nullius rei finis est, sed in orbem nexa sunt omnia, fugiunt ac secuntur. Diem nox premit, dies noctem, aestas in autumnum desinit, autumno hiemps instat, quae vere conpescitur; omnia sic transeunt ut revertantur. Nihil novi facio, nihil novi video; fit aliquando et huius rei nausia." Multi sunt, qui non acerbum iudicent vivere, sed supervacuum. VALE
Abbreviated transcription (Latin):
timent & ait. Ridiculum est currere ad mortem tedio uite: cum genere uite. ut cur¬
rendum esset ad mortem effeceris. Item alio loco dicit. Quid tam ridiculum:quẽ
appetere mortem cum uitam tibi inquietam feceris metu mortis. His adiicias: &
illud eiusdem note: liquet tantam hominum imprudentiam esse immo demen¬
tiam: ut quidam timore mortis cogantur ad mortem.Quicquid horum tracta¬
ueris confirmabis animum: uel ad mortis uel ad uite patientiam.At in urrũq
emonendi ac firmandi sumus:& nenimis amemus uitam: & ne nimis oderimus
etiam cum ratio suadet finire. sed non timere nec cum pro cursu capiendus est
impetus. Uir fortis ac sapiens non fugere debet euita: sedexire: et ante omnia ille
quoq uitetur affectus qui multos occupauit: libido scilicet moriendi. Est enimØ
mi Lucili: ut ad alia: sic etiam ad moriendum inconsulta animi inclinatio:que se¬

Expanded text:
timent, et ait: " Ridiculum est currere ad mortem taedio vitae, cum genere vitae, ut curtiment, et ait: " Ridiculum est currere ad mortem taedio vitae, cum genere vitae, ut currendum ad mortem esset, effeceris." Item alio loco dicit: " Quid tam ridiculum quam adpetere mortem, cum vitam inquietam tibi feceris metu mortis ?" His adicias et illud eiusdem notae licet, tantam hominum inprudentiam esse, immo dementiam, ut quidam timore mortis cogantur ad mortem. Quicquid horum tractaveris, confirmabis animum vel ad mortis vel ad vitae patientiam. In utrumque enim monendi ac firmandi sumus, et ne nimis amemus vitam et ne nimis oderimus. Etiam cum ratio suadet finire se, non temere nec cum procursu capiendus est inpetus. Vir fortis ac sapiens non fugere debet e vita, sed exire. Et ante omnia ille quoque vitetur affectus, qui multos occupavit, libido moriendi. Est enim, mi Lucili, ut ad alia, sic etiam ad moriendum inconsulta animi inclinatio, quae sae
Abbreviated transcription (Latin):
centiam usq ad extremum quicquid transit temporis perit: huncipsum quem
agimus diem:cum morte diuidimus.quemadmodum clepsydra non extremum
stillicidium exhaurit: sed quicquid ante defluxit: sic ultima hora qua esse desini¬
mus: non sola mortem facit:sed sola consumat: tunc ad illam peruenimus: sed
liu uenimus.Haec cum descripsisses quo soles ore semper quidem magnus
nunquam tamen acrior quem ubi ueritati commendas uerba. Dixisti mors non
ultima uenit: sed que rapit ultima mors est.Malo te legas: quem epistolam mẽa.
Apparebit enim tibi hanc quam timemus mortem extremam esse non solam uideo
quo spectes. Queris quid huic epistole infulserim. quod dictum alicuius animo¬
um:quod preceptum utile ex hac ipsa materia que in manibus fuit: mutetu
quid. Obiurgat Epicurus non minus eos qui mortem concupiscunt. quem eos ꝗ

Expanded text:
centiam. Usque ad hesternum, quicquid transît temporis, perit; hunc ipsum, quem centiam. Usque ad hesternum, quicquid transît temporis, perit; hunc ipsum, quem agimus, diem cum morte dividimus. Quemadmodum clepsydram non extremum stillicidium exhaurit, sed quicquid ante defluxit, sic ultima hora, qua esse desinimus, non sola mortem facit, sed sola consummat; tunc ad illam pervenimus, sed diu venimus. Haec cum descripsisses quo soles ore, semper quidem magnus, numquam tamen acrior quam ubi veritati commodas verba, dixisti: Mors non una venit, sed quae rapit, ultima mors est. Malo te legas quam epistulam meam. Apparebit enim tibi hanc, quam timemus, mortem extremam esse, non solam. Video quo spectes; quaeris, quid huic epistulae infulserim, quod dictum alicuius animosum, quod praeceptum utile. Ex hac ipsa materia, quae in manibus fuit, mittetur aliquid. Obiurgat Epicurus non minus eos, qui mortem concupiscunt, quam eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ri posse: desinam mori posse. Non sum tam ineptus ut Epicuream cantilenam
hoc loco persequar. et dicam: uanos esse inferorum metus: nec Isionem rota uo
nec saxum humero Sisyphi trudi in aduersum: nec ullius uiscera & renasci posse
quotidie: & carpi.Nemo tam puer est:ut Cerberum timeat: & tenebras: et lerua¬
lem habitum nudis ossibus coherentium.Mors nos aut consumit:aut exuit.
emissis meliora restant onere detracto: consumptis nihil restat:bona pariter ma¬
nuero: ut te iudices non aliis scripsisse ista sed etiam tibi. Turpe est aliud loqui
aliud sentire: quanto turpius aliud scribere: aliud sentire. Memini te illum locum
aliquando tractasse: non repente nos in mortem incidere: sed minutatim procede¬
re. Quotidie morimur. quotidie enim demitur aliqua pars uite:& tunc quoq cũ
crescimus:uita decrescit. Infantiam amisimus:deinde pueritiam:deinde ade¬

Expanded text:
ri posse, desinam mori posse. Non sum tam ineptus, ut Epicuream cantilenam ri posse, desinam mori posse. Non sum tam ineptus, ut Epicuream cantilenam hoc loco persequar et dicam vanos esse inferorum metus, nec Ixionem rota volvi nec saxum umeris Sisyphi trudi in adversum nec ullius viscera et renasci posse cotidie et carpi; nemo tam puer est, ut Cerberum timeat et tenebras et larvalem habitum nudis ossibus cohaerentium. Mors nos aut consumit aut exuit. Emissis meliora restant onere detracto, consumptis nihil restat, bona pariter manuero, ut te iudices non aliis scripsisse ista, sed etiam tibi. Turpe est aliud loqui, aliud sentire; quanto turpius aliud scribere, aliud sentire ! Memini te illum locum aliquando tractasse, non repente nos in mortem incidere, sed minutatim procedere; cotidie morimur. Cotidie enim demitur aliqua pars vitae, et tunc quoque, cum crescimus, vita decrescit. Infantiam amisimus, deinde pueritiam, deinde adules
Abbreviated transcription (Latin):
mortem imminere scisti: nunc exilium:nunc dolorem: In hoc natus es:quicquid
potest: quasi futurum cogitemus: quod facere te moneo: sed scio te certe fecisse
Nunc admoneo ut animum tuum non mergas inistam solicitudinem.Hebeta¬
bitur enim & minus habebit uigoris cum exigendum erit:abduc illum apriua¬
ta causa ad publicam. dic mortale tibi & fragile corpusculum esse:cui non exiniu'¬
ria tantum:aut ex potentioribus uiribus denunciabitur dolor:sed ipse uolupta
n tormenta uertuntur.Epulae cruditatem afferunt:ebrietates neruorum toi¬
porem tremoremq: libidines pedum: manuum:articulorum omnium depraua¬
tiones. Pauper fiam:inter plures ero.exulfiam:ibi me natum putabo quo mittar:
Alligabor. Quid enim: Nunc solutus sum. ad hoc me natura graue corporis
mei pondus astrinxit moriar hoc dicis. desinam egrotare posse. desinam alliga¬

Expanded text:
mortem inminere scisti, nunc exilium, nunc dolorem ? In haec natus es. Quicquid mortem inminere scisti, nunc exilium, nunc dolorem ? In haec natus es. Quicquid fieri potest, quasi futurum cogitemus. Quod facere te moneo, scio certe te fecisse; nunc admoneo, ut animum tuum non mergas in istam sollicitudinem. Hebetabitur enim et minus habebit vigoris, cum exurgendum erit. Abduc illum a privata causa ad publicam. Dic mortale tibi et fragile corpusculum esse, cui non ex iniuria tantum aut ex potentioris viribus denuntiabitur dolor. Ipsae voluptates in tormenta vertuntur, epulae cruditatem adferunt, ebrietates nervorum torporem tremoremque, libidines pedum, manuum, articulorum omnium depravationes. Pauper fiam; inter plures ero. Exul fiam; ibi me natum putabo, quo mittar. Alligabor; quid enim ? Nunc solutus sum ? Ad hoc me natura grave corporis mei pondus adstrinxit. Moriar; hoc dicis, desinam aegrotare posse, desinam alliga
Abbreviated transcription (Latin):
ficum circa te frementem: Tolle istam pompam sub qua lates:& stulios territas: mors
est: quam nuper seruus meus: quam ancilla contempsit. Quid tu rursus mihi fla¬
lla & eculeos magno apparatu explicas: Quid tu singulis articulis: singulai
chinamenta quibus extorqueantur apia:& mille alia instrumenta excarnificã¬
di particulatim hominis: Poneista quae nos obstupefaciunt: Ilube contiscescere ge¬
mitus & exclamationes:et uocum inter lacerationes elisarum acerbitatem.Nem¬
pe dolor est quem podagricus ille contemnit: quem stomathicus ille in ipsis delitus
rt:quem in puerperio puella perpetitur:Ieuis est si ferre possum:breuis est sis
ferre non possum.Haec in animo uoluta que sepe audisti:sepe dixisti: sed an uere
audieris: an uere dixeris:effectu proba.Hoc enim turpissimum est:quod nobisØ
obiici solet:uerba nos philosophie: non opera tractare.Quidtu nunc primum tibi

Expanded text:
ficum circa te frementem ? Tolle istam pompam, sub qua lates et stultos territas! Mors ficum circa te frementem ? Tolle istam pompam, sub qua lates et stultos territas! Mors es, quam nuper servus meus, quam ancilla contempsit. Quid tu rursus mihi flagella et eculeos magno apparatu explicas ? Quid singulis articulis singula machinamenta, quibus extorqueantur, aptata et mille alia instrumenta excarnificandi particulatim hominis ? Pone ista, quae nos obstupefaciunt. Iube conticiscere gemitus et exclamationes et vocum inter lacerationem elisarum acerbitatem ! Nempe dolor es, quem podagricus ille contemnit, quem stomachicus ille in ipsis deliciis perfert, quem in puerperio puella perpetitur. Levis es, si ferre possum, brevis es, si ferre non possum. Haec in animo voluta, quae saepe audisti, saepe dixisti. Sed an vere audieris, an vere dixeris, effectu proba. Hoc enim turpissimum est, quod nobis obici solet, verba nos philosophiae, non opera tractare. Quid, tu nunc primum tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Respice ad hec nostra tempora:de quorum langore:ac delitiis querimur. Omnis
ordinis homines succurrent omnis fortune: omnis etatis: qui mala sua morte
preciderint. Mihi crede Lucili: adeo mors timenda non est: ut beneficio eius nibil an¬
erendum timendumue sit. Securus itaq inimici minas audi & quãuis consciẽti
tua tibi fiduciam faciat: tamen quia multa extra causam ualent: et quod aquissimu
est spera:& ad id te quod est iniquissimum: para. Illud autem ante omnia memento
demere rebus tumultum ac uidere quid quacunq re sit. scies mhil esse in istis ter¬
ribile. nisi ipsum timorem. Quod uides accidere pueris:hoc nohis quoq maius'¬
lis pueris euenit.Illi quos amant:quibus assueuerunt:cum quibus iudun
si personatos uident expauescunt: non homimibus tantum: sed rebus persona demẽ¬
da est:& reddenda facies sua.Quid mihi gladios & ignes ostendis & turbam carni¬

Expanded text:
Respice ad haec nostra tempora, de quorum languore ac deliciis querimur; omnis Respice ad haec nostra tempora, de quorum languore ac deliciis querimur; omnis ordinis homines suggerent, omnis fortunae, omnis aetatis, qui mala sua morte praeciderint. Mihi crede, Lucili, adeo mors timenda non est, ut beneficio eius nihil timendum sit. Securus itaque inimici minas audi. Et quamvis conscientia tibi tua fiduciam faciat, tamen quia multa extra causam valent, et quod aequissimum est spera, et ad id te quod est iniquissimum conpara. Illud autem ante omnia memento, demere rebus tumultum ac videre, quid in quaque re sit; scies nihil esse in istis terribile nisi ipsum timorem. Quod vides accidere pueris, hoc nobis quoque maiusculis pueris evenit: illi quos amant, quibus adsueverunt, cum quibus ludunt, si personatos vident, expavescunt. Non hominibus tantum, sed rebus persona demenda est et reddenda facies sua. Quid mihi gladios et ignes ostendis et turbam carni
Abbreviated transcription (Latin):
eiecit. Non in hoc exempla hec congero:ut ingenium exerceam: sed ut te aduersus
id quod maxime terribile uidetur exhorter. Facilius autem exhortabor: si ostende'¬
ro non tantum fortes uiros hoc momentum efflande animae contempsisse: seds
quosdam ad alia ignauos: in hac re equasse animum fortissimorum: sicuti illũ
nei Pompei socerum Scipionem:qui contrario in Africam uento relatus:cun
teneri nauem suam uidisset ab hostibus:ferro se transuerberabit. & querentibus
ubi Imperator esset.Imperator inquit se bene habet. Uox haec illum parem maiori¬
bus fecit: & fatalem Scipionibus in Africa gloriam: non est interrumpi passa.
Multum fuit Carthaginem uincere:sed amplius mortem. Imperator inquit bene
se habet. An aliter debebat Imperator equidem Catonis mori:Non reuoco te
historias: nec ex omnibus seculis contemptores mortis qui sunt plurimi: colligo

Expanded text:
eiecit. Non in hoc exempla nunc congero, ut ingenium exerceam, sed ut te adversus eiecit. Non in hoc exempla nunc congero, ut ingenium exerceam, sed ut te adversus id, quod maxime terribile videtur, exhorter. Facilius autem exhortabor, si ostendero non fortes tantum viros hoc momentum efflandae animae contempsisse, sed quosdam ad alia ignavos in hac re aequasse animum fortissimorum, sicut illum Cn. Pompei socerum Scipionem, qui contrario in Africam vento relatus cum teneri navem suam vidisset ab hostibus, ferro se transverberavit et quaerentibus, ubi imperator esset, " Imperator," inquit, "se bene habet." Vox haec illum parem maioribus fecit et fatalem Scipionibus in Africa gloriam non est interrumpi passa. Multum fuit Carthaginem vincere, sed amplius mortem. " Imperator," inquit, " se bene habet." An aliter debebat imperator, et quidem Catenis, mori ? Non revoco te ad historias nec ex omnibus saeculis contemptores mortis, qui sunt plurimi, colligo.
Abbreviated transcription (Latin):
to ad caput gladio: duo hac in rebus extremis instrumenta prospexerat:
ut uellet mori: alterum ut posset.Compositis ergo rebus utcunq componi fra¬
cte atq ultima poterant: id agendum existimauit: ne cui Catonem aut occidere:
liceret: aut seruare contingeret & stricto gladio quem usq in illum diem ab om¬
ni caede purum seruauerat.Nihil inquit egisti fortuna omnibus conatibus meis
obstando non pro me adhuc:sed pro patrie libertate pugnaui. nec agebam i.
pertinacia ut liber:sed ut inter liberos uiuerem. nunc quoniam deplorate sunt res
generis humani: Cato deducatur in tutum impressit deinde mortiferum corpori
uulnus. quo obligato a medicis: cum minus sanguinis haberet minus uirium ani¬
mi.Idem iam non tantum Cesari: sed sibi iratus nudas in uulnus manus egit
et generosum illum contemptoremq omnis potentie spiritum non emisit:sed

Expanded text:
to ad caput gladio ? Duo haec in rebus extremis instrumenta prospexerat, to ad caput gladio ? Duo haec in rebus extremis instrumenta prospexerat, alterum ut vellet mori, alterum, ut posset. Compositis ergo rebus, utcumque componi fractae atque ultimae poterant, id agendum existimavit, ne cui Catonem aut occidere liceret aut servare contingeret. Et stricto gladio, quem usque in illum diem ab omni caede purum servaverat: " Nihil," inquit, " egisti, fortuna, omnibus conatibus meis obstando. Non pro mea adhuc sed pro patriae libertate pugnavi, nec agebam tanta pertinacia, ut liber, sed ut inter liberos viverem. Nunc quoniam deploratae sunt res generis humani, Cato deducatur in tutum." Inpressit deinde mortiferum corpori vulnus. Quo obligato a medicis cum minus sanguinis haberet, minus virium, animi idem, iam non tantum Caesari sed sibi iratus nudas in vulnus manus egit et generosum illum contemptoremque omnis potentiae spiritum non emisit, sed