comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s ecia publicis p̾sidiis et armis.
Neq histm̃. uerũ ecia ei potestati.
cu lenatus totam rem.p. omẽm
ytalie pubem. cũta ppłi .i. ar¬
ma cõmiserat eui nũꝙͣͣ se hicꝙ
fecto tradidisset. insi cause sue con¬
fideret p̾sertim oĩa audienti ma¬
gna metuẽti mulra suspicanti.
nõ nulla credenti.Magna uis
est consciencie Iud̾. et magna
rõne certa causa milonis semꝑ
a senatu ꝓbaca est. uidebant ẽi¬
sapientissum hoiẽs facti rõnemi
presencia amini. defensioms cõ¬
stanciar. An uo obliti estis. Iud.
recẽti illo nũcio necis̾ clodiaue.
non modo mimicorũ Milomis ser.¬
mones et opimiones. s nõ nulloꝵ
ecia impitorũ. negabant eũ ro¬
ma esse rediturũ. Siue em̃ illd̾
anmo reato ac ꝑdito fecisset. ut
incenlus odio trucidaret inmi¬
cum. arbitrabantur eũ tanti mor¬
tem p. clodii putasse ut equo a¬
mino patria careret. cũ sag̃uiẽ
iimici explesset odiu suũ. Siue

Expanded text:
sed etiam publicis praesidiis et armis, sed etiam publicis praesidiis et armis, neque his tantum verum etiam eius potestati cui senatus totam rem publicam, omnem Italiae pubem, cuncta populi Romani arma commiserat: cui numquam se hic profecto tradidisset, nisi causae suae confideret, praesertim omnia audienti, magna metuenti, multa suspicanti, non nulla credenti. Magna vis est conscientiae, iudices, et magna ratione certa causa Milonis semper a senatu probata est; videbant sapientissimi homines facti rationem, praesentiam animi, defensionis constantiam. an vero obliti estis, iudices, recenti illo nuntio necis Clodianae non modo inimicorum Milonis sermones et opiniones sed non nullorum etiam imperitorum? negabant eum Romam esse rediturum. sive enim illud animo irato ac percito fecisset ut incensus odio trucidaret inimicum, arbitrabantur eum tanti mortem P. Clodi putasse ut aequo animo patria careret, cum sanguine inimici explesset odium suum; sive
Abbreviated transcription (Latin):
luerũt. nõ qr nõ posset uerũ ĩue¬
ixi. s quia uidebat᷑ indignũ et
dm̃ morte ipã tristius. In reũ de
huo accusatoris cũ querit ueꝵ
inueniri potelt. Age u̾o. que e¬
as fecit Milomi: fecit: certa crux
nllas fecit. sperata lib̾tas. quid
hac questione cercius: subito
arrepti in questione. tñ seꝑant¬
a ceteris et in archas comcũtur.
ne quis cum his colloqui possit.
hi centũ dies penes accusatore
cũ fuissent ab co ipo accusatore
ꝓducti sunt. quid hac q̃stione di¬
ci posset in tegrius. quid in corrup¬
cius. O si non dum satis cerm¬
tis. cum res ip̃a tot. tam laris ar¬
gumẽtis signisq luceat. pura mẽ¬
te atq integra milone nullo sce¬
lere mbutũ. nullo metu ꝑt̾ri¬
tũ. nulla consciençia ex amina¬
tũ Roma reu̾tisse. Recordam̃ĩ
ꝑ deos immortales que fuerit ce¬
leritas reditus eius. qui ingressus
in forũ ardente curia. quẽ ma¬
gnitudo animi. qui uultul. que
senatui cõmisit neq senatui mͦ.

Expanded text:
luerunt, non quia non posset verum inveniri, sed quia videbatur indignum et dominis morte ipsa tristius: in reum de servo accusatoris cum quaeritur, verum inveniri potest? age vero, quae eas fecit Miloni? fecit; certa crux. nullas fecit: sperata libertas. quid hac quaestione certius? subito adrepti in quaestionem tamen separantur ceteri et in arcas coniciuntur ne quis cum eis conloqui possit: hi centum dies penes accusatorem cum fuissent ab eo ipso accusatore producti sunt. quid hac quaestione dici potest integrius, quid incorruptius? quod si nondum satis cernitis, cum res ipsa tot tam claris argumentis signisque luceat, pura mente atque integra Milonem, nullo scelere imbutum, nullo metu perterritum, nulla conscientia exanimatum Romam revertisse, recordamini, per deos immortalis, quae fuerit celeritas reditus eius, qui ingressus in forum ardente curia, quae magnitudo animi, qui voltus, quae senatui commisit, neque senatui modo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in re p̾. iudistis uos hil repug¬
tib ꝑ uosmetipõs dignitatẽ huic
imꝑio salutẽ orbiterrarũ actuli¬
scisͣ. Aliquãdo isti principes et si¬
bi et ceteris ppłi .r. uniuersi au¬
ctoritati parendũ else fateant᷑
Atq in hoc bello asiatico et re
que ẽ in Gñ. pompeio singularis.
in asia. sicilia. licia. regnisq in¬
teriorũ nacionũ ita u̾sari nrm̃ im¬
ꝑ atorem. ut nichil aliud qͣ de ho¬
ste ac de laude cogitet Deinde e¬
ciam si qui sunt pudore ac tem¬
ꝑancia moderaciores tamẽ eos
esse tales ꝓpter multitudinez cu-¬
pidorũ hominũ nemo arbitrat᷑.
difficile est dictu Quiritel. qnͣto
in odio simus apud exteras naci¬
onel ꝓpter eorũ quos ad eas hoc
anno cũ imꝑio misimꝰ iniurias
et libidines qd̾ enĩ fanũ putetis
in illis terris urĩs magistratibo
religiosum: qua ciuitatẽ scam̃.
quã domũ satis clausam ac muni¬
tam fuisse: urbes iam locuple¬

Expanded text:
tum in re publica vidistis, vos eis repugtum in re publica vidistis, vos eis repugnantibus per vosmet ipsos dignitatem huic imperio, salutem orbi terrarum attulistis, aliquando isti principes et sibi et ceteris populi Romani universi auctoritati parendum esse fateantur. atque in hoc bello Asiatico et regquae est in Cn.Gnaeo Pompeio singularis sin Asia, Cilicia, Syria regnisque interiorum nationum ita versari nostrum imperatorem ut nihil aliud nisi de hoste ac de laude cogitet. deinde, etiam si qui sunt pudore ac temperantia moderatiores, tamen eos esse talis propter multitudinem cupidorum hominum nemo arbitratur. difficile est dictu, Quirites, quanto in odio simus apud exteras nationes propter eorum quos ad eas per hos annos cum imperio misimus libidines et iniurias. quod enim fanum putatis in illis terris nostris magistratibus religiosum, quam civitatem sanctam, quam domum satis clausam ac munitam fuisse? Vrbes iam locuple
Abbreviated transcription (Latin):
ret qͣ ullũ aliũ magistratũ ꝑ
leges caꝑe licuisset. Quid tam
incredibile q̃ ut iterũ eques. R
ex. S. c. triũpharet: que in oĩ¬
bus hoĩbus noua post hoĩnũ me¬
moria ꝯscituta sunt: ea tam mł¬
ta nõ lũt qmͣ hec que in hoc
uno hoĩe uidem. atqz hec tot ex¬
empla tanta ac tam noua ꝑfeta
sũt in eũdem hoĩe a. Q. catulo
atq a cetorũ eiusdem digͥtatis
amplissimoꝵ hoĩu auctoritate.
Quare uideant ne sit ꝑ iniquũ
et nõ ferendũ illoꝵ auctoritatem
de gnͣ. pompeii digͥtate a nobis
de eodem hoĩe iudiciũ ppłiq .r.
auctoritate imꝓbari p̾sertim
cũ iam suo iure populus R in
hoc hoĩẽ suã auctoritatẽ uł ꝯt̃
omẽs qui dissencuĩt possit deffen-¬
uos unũ illũ ex oĩb delegistis ꝙͣ
bello p̃donũ p̃pone̾tis. hoc si uos
tem̾e fecistis et rei .p. parũ con-¬
suluistis recte isti studia ur̃a suis
ꝯsiliis rege̾ conãt᷑. sinautẽ uos ph

Expanded text:
ret quam ullum alium magistratum per ret quam ullum alium magistratum per leges capere licuisset? quid tam incredibile quam ut iterum eques Rsulto triumpharet? quae in omnibus hominibus nova post hominum memoriam constituta sunt, ea tam multa non sunt quam haec quae in hoc uno homine vidimus. atque haec tot exempla tanta ac tam nova profecta sunt in eodem homine a Q.Quinti Catuli atque a ceterorum eiusdem dignitatis amplissimorum hominum auctoritate. qua re videant ne sit periniquum et non ferendum illorum auctoritatem de Cn.Gnaei Pompei dignitate a vobis de eodem homine iudicium populique Romani auctoritatem improbari, praesertim cum iam suo iure populus Romanus in hoc homine suam auctoritatem vel contra omnis qui dissentiunt possit defenvos unum illum ex omnibus delegistis quem bello praedonum praeponeretis. hoc si vos temere fecistis et rei publicae parum consuluistis, recte isti studia vestra suis consiliis regere conantur. sin autem vos plus
Abbreviated transcription (Latin):
chil uult . S. catulus q multa
sint noua. sũmaq catuli uolũ¬
tate ꝯscituta recordamini. Quid
tam nouũ. qm adolescentulũ pri¬
uatũ ex̾citũ difficili rei .p. tꝑre
fuit rõ optime ductu suo gerere
gessit. quid tam p̃ter cõsuetudinẽ
q̃ homimi ꝑ adolescenti euiꝰ a se
natoris gradu etas longe abesset.
uirtute. bellũ in africa maximũ
ꝯfecit uictorẽ ex̾citũ deportauit.
Niuid u̾o tam mauditũ qmͣ eqͥtẽ¬
clarissimi fortissimiq essent eques
r. ad bellũ maximũ formidolosis¬
simũq ꝓ consule micteret᷑:. Mis¬
sus est quoquidez tempore cum
elset nõnemo in senatu qui diceret
non oporte mitti hoiẽ p̾ͥuatũ ꝓ
consule .l. philippus dixisse dicit
non se illũ sua sm̃a ꝓ consule sed
ꝓ consulib mittere: canta in co
rei .p. benegerende spes constitue¬
batur ut duoꝵ consulũ minꝰ uniꝰ
adolescentis uirtuti cõmictẽtur.
Quid tam singulare qmͣ ut ex .s.

Expanded text:
ihil volt Q.Quintus Catulus quam multa ihil volt Q.Quintus Catulus quam multa sint nova summa Q.Quinti Catuli voluntate constituta recordamini. quid tam novum quam adulescentulum privatum exercitum difficili rei publicae efuit. rem optime ductu suo gerere? gessit. quid tam praeter consuetudinem quam homini peradulescenti cuius aetas a senatorio gradu longe abesset virtute, bellum in Africa maximum confecit, victorem exercitum deportavit. quid vero tam inauditum quam equiteclarissimi fortissimique essent, eques Romanus ad bellum maximum formidolosissimumque pro consule mitteretur? Missus est. quo quidem tempore cum esset non nemo in senatu qui diceret 'non oportere mitti hominem privatum pro consule,' L.Lucius Philippus dixisse dicitur 'non se illum sua sententia pro consule sed pro consulibus mittere.' tanta in eo rei publicae bene gerendae spes constituebatur ut duorum consulum munus unius adulescentis virtuti committeretur. quid tam singulare quam ut ex sen
Abbreviated transcription (Latin):
sit ac tam difficilis quã ille nõ et
consilio regere et integritate tueri
et utute confice possit. S in hoc
ipso ab eo uehemẽtissime dissen¬
cio ꝙ quo minus certa est hõĩu
ac minus diuturna uita hoc ma
cet frui. debet sũmi hoĩs uita atq
fiat ꝯtra exempla. atq instituta
maioꝵ non dico hoc loco maiores
nrõs semꝑ in pace cõluetudini in
bello utilitati paruisse semꝑ ad
nonos casus temporũ nouorũ cõ¬
siliorũ rõnes accõmodauisse. non
dicam duo bella maxima punitũ
et hispamense ab uno iꝑatore
esse confecta. duas urbes potẽ¬
tillimas que hue imꝑio max ͦ
minitabant. Carthaginẽ atq
numãcia ab eodem stipione ẽẽ
deletas. Non cõmemorabo nuꝑ
ita uobis prĩbusq ur̃ĩs esse uisũ
Ut in uno .G. mario spes impii
ponet᷑ ut idem cũ iugurca. idem
cum cimbris idem cũ theutonis
bellũ ad ministraret in ipso gñ.
pompeio in quo noui ꝯstitui in¬

Expanded text:
sit ac tam difficilis quam ille non et sit ac tam difficilis quam ille non et consilio regere et integritate tueri et virtute conficere possit. sed in hoc ipso ab eo vehementissime dissentio, quod quo minus certa est hominum ac minus diuturna vita, hoc magcet, frui debet summi viri vita atque fiat contra exempla atque instituta maiorum. non dicam hoc loco maiores nostros semper in pace consuetudini, in bello utilitati paruisse, semper ad novos casus temporum novorum consiliorum rationes accommodasse, non dicam duo bella maxima, Punicum atque Hispaniense, ab uno imperatore esse confecta duasque urbis potentissimas quae huic imperio maxime minitabantur, Carthaginem atque Numantiam, ab eodem Scipione esse deletas, non commemorabo nuper ita vobis patribusque vestris esse visum ut in uno C.Gaio Mario spes imperi poneretur, ut idem cum Iugurtha, idem cum Cimbris, idem cum Teutonis bellum administraret; in ipso Cn.Gnaeo Pompeio in quo novi constitui n
Abbreviated transcription (Latin):
ma gerit᷑ in hoc imꝑatore atqs
ex̾citu quẽ ꝑ se iple cõstituit eciã
p̾cipuo iure else debe̾t de quo le¬
gando consules spero ad senatũ
relaturos qui si dubitabũt aut
gͣuabũt᷑ ego me ꝓfiteor relaturũ.
ius beneficiũq defenda. neq p̃t̾
interceslionez quicqͣ audeaz de
qua ut arbitror isti ipsi qui minã¬
tur eciaq. Acq ecia. qui id lice¬
at considerabũt. Mea quidem
sm̃a. Quirites. unus. a. Sabinis
belli maritum rerũq gestarum.¬
nr̃is suffragiis deculit. alter de¬
latũ susceptũq ꝯfecit. Reli¬
quũ est ut de .S. catuli auctorita¬
te et sm̃a dicendu esse uideatur
qui cum ex uob quere̾t si in uno
gn̾. pompero oĩa ponetis si quid¬
de eo factũ esset. in quo sꝑem es¬
setis hĩturi. cepit magnũ sue u̾¬
tutis fructũ ac dignitatis. cũ os
una ꝓpe uoce in eo iplo uos
spem habituros esle dixistis. Et¬
enim talis est uir ut nulla res̾ tãta

Expanded text:
nia geritur, in hoc imperatore atque nia geritur, in hoc imperatore atque exercitu quem per vos ipse constituit, etiam praecipuo iure esse debebat? de quo legando consules spero ad senatum relaturos. qui si dubitabunt aut gravabuntur, ego me profiteor relaturum; ius beneficiumque defendam, neque praeter intercessionem quicquam audiam, de qua, ut ego arbitror, isti ipsi qui minitantur etiam atque etiam quid liceat considerabunt. mea quidem sententia, Quirites, unus A.Aulus Gabinius belli maritimi rerumque gestarum Cn.ris suffragiis detulit, alter delatum susceptumque confecit. reliquum est ut de Q.Quinti Catuli auctoritate et sententia dicendum esse videatur. qui cum ex vobis quaereret, si in uno Cn.Gnaeo Pompeio omnia poneretis, si quid eo factum esset, in quo spem essetis habituri, cepit magnum suae virtutis fructum ac dignitatis, cum omnes una prope voce in eo ipso vos spem habituros esse dixistis. etenim talis est vir ut nulla res tanta
Abbreviated transcription (Latin):
ce̾ existimauit ea que senciebatis
s tũ in lalute comuni. Idem ppłs
.R. dolori suo maluit ꝙͣ auctorita¬
ti urẽ obtemꝑare. Itaq una lex
unus uir. unus annus non modo
nos illa miseria ac turpitudine
liberauit s ecia effecit ut aliquã¬
do ue uiderem᷑ oĩbus gentib ac
naciombꝰ terra mariq impare.
Quo michi ecia indignio uidet᷑
obtrectatũ esse adhuc. Gabimo
postulanti. utrũ ille qui postulat¬
legatũ ad tantũ bellũ quẽ uelit
ydoneus nõ est qui imꝑet cũ ceti
ad expilandos socios diripiendasq
ꝓiũcias quos uoluerũt legatos edu¬
xcerint. An ip̃e cuiꝰ lege salus ac
ꝯstituta est expers else debet glo¬
rie eius imꝑatoris atq eius ex̾atꝰ
ꝯstitutus. An. G. falcidius.q. me
lus quos omẽs honoris cã noĩo
Cũ tribum plebis fuissent anno
ꝓximo legati esse potuerũt ĩ hoc
uno gabimo sũt tam diligentes
qui in hoc bello quod lege Gabi¬

Expanded text:
dicere existimavit et ea quae sentiebatis; dicere existimavit et ea quae sentiebatis; sed tamen in salute communi idem populus Romanus dolori suo maluit quam auctoritati vestrae obtemperare. itaque una lex, unus vir, unus annus non modo vos illa miseria ac turpitudine liberavit sed etiam effecit ut aliquando vere videremini omnibus gentibus ac nationibus terra marique imperare. quo mihi etiam indignius videtur obtrectatum esse adhuc, Gabinio postulanti. Vtrum ille qui postulat ad tantum bellum legatum quem velit idoneus non est qui impetret, cum ceteri ad expilandos socios diripiendasque provincias quos voluerunt legatos eduxerint, an ipse cuius lege salus ac gentibus constituta est expers esse debet eius imperatoris atque eius exercitus constitutus? an C. Falcidius, Q.Quilus, quos omnis honoris causa nomino, cum tribuni plebi fuissent, anno proximo legati esse potuerunt; in uno Gabinio sunt tam diligentes qui in hoc bello quod lege Gabi
Abbreviated transcription (Latin):
tis atq imꝑii caruit. Nos quorũ
maiores anthiocũ regem classe
pugnis. Barthaginẽses homĩes
in maritimis rebus ex̾citatissiõs
patillimosq uicerũt. hii nullo
in loco iam p̾domb pares esse
pot̾amus. nos quoq qui antea
nõ modo ytalia tutã habebamꝰ
sed omẽs socios in ultimis horis
auctoritate nrĩ imꝑii saluos pre¬
scare pot̾amus. tum cũ insula de¬
los tam ꝓcul a nobis in egeo ma¬
ri posita. quo omẽs undiq cum
mercibus atq onerib cõmeabãt
referta diuiciis parua sine muro
mchil timebat idem nõ modo ꝓ¬
u̾iciis acq horis. Italie mariti¬
mis ac portibus nris. s ecia appi¬
a iam uia carebamus. Et his
temporibus non pudebat magi¬
seratus ppłi. R in hũc ipm̃ locũ
ascendere cũ eum uobis maiores
urĩ eximiis nauticis et classium
spolus ornatũ reliquissent. bono
te aĩo. tũ. O. hortenli. populus. R
et ceto̾s qui erant in eadem sinã di

Expanded text:
tis atque imperi caruit. nos quorum tis atque imperi caruit. nos quorum maiores Antiochum regem classe pugnis Carthaginiensis, homines in maritimis rebus exercitatissimos paratissimosque, vicerunt, ei nullo in loco iam praedonibus pares esse poteramus. nos qui antea non modo Italiam tutam habebamus sed omnis socios in ultimis oris auctoritate nostri imperi salvos praestare poteramus, tum cum insula Delus tam procul a nobis in Aegaeo mari posita, quo omnes undique cum mercibus atque oneribus commeabant, referta divitiis, parva, sine muro nihil timebat, idem non modo provinciis atque oris Italiae maritimis ac portibus nostris sed etiam Appia iam via carebamus. et eis temporibus nonne pudebat magistratus populi Romani in hunc ipsum locum escendere, cum eum nobis maiores nostri exuviis nauticis et classium spoliis ornatum reliquissent! bono te animo tum, Q.Quinti Hortensi, populus Romanus et ceteros qui erant in eadem sententia
Abbreviated transcription (Latin):
ornateq dixisti cum is de uno
impatore ꝯtra p̃dones cõstituẽ¬
do legẽ ꝓmulgasset et ex hoc
uerba fecisti. Quid cũ ꝑ deos
mimortalis si plus apud ppłm
R auctoritas tua qmͣ ipĩus ppłi
.I. salus et uera cã ualuisset. ho¬
die hanc gł̾ia atq hoc orbis t̾¬
re imꝑiũ teneremꝰ. an tibi tum
R legati pretores questoresq ca¬
meatu et pͥuato et publico ꝓhi¬
beam cũ ita dausa nobis erant
oĩa maria ut neq p̾uata rem
marina neq publicam iam
obire possemꝰ:. Que ciuitas
ensiũ que satis late quonda ma¬
re temusse dr̃. nõ carthaginensi
um qui ꝑ multũ cdasse mariti¬
disciplina naualis et gloria re¬
tam temus. tam pua insula fu¬
it que nõ portus suos et agros
et aliquã ꝑtẽ regionis acq ore
maritime ꝑ seipsa defenderet.
At hercule aliquot annos ꝯtinu¬
nomẽ ĩuictũ in naualib pugnis
ꝑmãserat magna ac multo ma¬
xima ꝑte nõ m ͦ utilitatis s digͥta¬

Expanded text:
ornateque dixisti, cum is de uno ornateque dixisti, cum is de uno imperatore contra praedones constituendo legem promulgasset, et ex hoc verba fecisti. quid? tum, per deos immortalis! si plus apud populum Romanum auctoritas tua quam ipsius populi Romani salus et vera causa valuisset, hodie hanc gloriam atque hoc orbis terrae imperium teneremus? an tibi tum Romani legati quaestores praetoresque cameatu et privato et publico prohibebamur, cum ita clausa nobis erant maria omnia ut neque privatam rem transmarinam neque publicam iam obire possemus? quae civitas iensium quae satis late quondam mare tenuisse dicitur, non Carthaum, qui permultum classe maritidisciplina navalis et gloria retam tenuis aut tam parvola fuit quae non portus suos et agros et aliquam partem regionis atque orae maritimae per se ipsa defenderet? at hercules aliquot annos continunomen invictum in navalibus pugnis permanserit, magna ac multo maxima parte non modo utilitatis sed etiam dignita
Abbreviated transcription (Latin):
quoq bellũ regiũ dimiitam.. Ae
bñficiis amplissimis affectus
O. catulus. Itemq sũmis orua¬
mẽtis honoris. fortune. uirtutis
hac rõne dissenciũt. Quoꝵ ego
auctoritate apud uos multis lo¬
cis plurimiũ ualuisse et ualere
oportere confiteor. sed in hac cã
cameesi cognoscitis audoritates
clarissimorũ tñ omissis auctori¬
tatibus ip̃a re et rõne exquire̾
possumꝯ ueritatẽ atq hoc fa¬
cilius ꝙ ea oiã que a me adhuc
dicta sunt iidem isti uera esse
cedũt et necessariũ bellũ esse et
magnũ et in uno Gñ. pompeio
sũma esse oĩa. Niuid gͦ ait
hortenstus si um oĩã tribuẽda
sint. Unũ dignissimũ esse pom¬
peiuĩ.s ad unũ tñ oiã defferri nõ
oportere. ob soleuit iam ista orõ
re multo magis qͣ u̾bis refutata
nam tu idem .q. hortensi. Multa
ꝑtua sũma copia ac singulari fa¬
cultate dicendi et insenatu ꝯtra
uirũ fortẽ aulũ babiniũ gͣuiter

Expanded text:
quoque bellum regium commendamus? at quoque bellum regium commendamus? at beneficiis amplissimis adfectus, Q.Quintus Catulus, itemque summis ornamentis honoris, fortunae, virtutis,hac ratione dissentiunt. quorum ego auctoritatem apud vos multis locis plurimum valuisse et valere oportere confiteor; sed in hac causa, tametsi cognostis auctoritates clarissimorum, tamen omissis auctoritatibus ipsa re ac ratione exquirere possumus veritatem, atque hoc facilius quod ea omnia quae a me adhuc dicta sunt idem isti vera esse concedunt, et necessarium bellum esse et magnum et in uno Cn. Pompeio summa esse omnia. quid igitur ait Hortensius? si uni omnia tribuenda sint, dignissimum esse Pompeium, sed ad unum tamen omnia deferri non oportere. obsolevit iam ista oratio re multo magis quam verbis refutata. nam tu idem, Q.Quinti Hortensi, multa pro tua summa copia ac singulari facultate dicendi et in senatu contra virum fortem, A.Aulum Gabinium, graviter
Abbreviated transcription (Latin):
comunis salucis atq imꝑii eũ
ip̃ius hoĩs cã sicuti facitis uel¬
le et optare debetis Quare
cum et bellũ ita sit necessarium.
ut negligi nõ possit: ita magnũ
ut acuratissime sit ad mm̃strãdũ.
et cũ ei impatorem p̾ficere possitis̾
in quo sit exma belli sciã. singła¬
ris uirtus. darissima auctoritas.
egregia fortuna. dubitatis Q̾rit.
qum hoc tantũ bomꝰ qd̾ ab aliis
ĩmortalib oblatũ et datũ ẽ in
rem p. conseruãda atq ampli¬
ficanda conferatis: Ꝙ si Roẽ
Gñ. pompeuis pͥuatus esset hoc
tempore tamẽ ad tantũ bellũ is
erat diligendo acq mittendus.
nũc cũ ad ceteras sũmas utili¬
tates hec quoq oportiũtas ad¬
iuĩgatur ut in his ipĩs locis as¬
sit. ut hẽat ex̾citũ ut ab his qł
Hñt acciꝑe scatĩ possit. quid ex¬
pectamꝰ: aut cur nõ ducib diis
ĩmortalib eidem cui ceta sũma
cũ salute rei .p. omissa sunt. hoc

Expanded text:
communis salutis atque imperi tum communis salutis atque imperi tum ipsius hominis causa, sicuti facitis, et velle et optare debetis. qua re cum et bellum sit ita necessarium ut neglegi non possit, ita magnum ut accuratissime sit administrandum, et cum ei imperatorem praeficere possitis in quo sit eximia belli scientia, singularis virtus, clarissima auctoritas, egregia fortuna, dubitatis, Quirites, quin hoc tantum boni quod vobis ab dis immortalibus oblatum et datum est in rem publicam conservandam atque amplificandam conferatis? quod si Romae Cn. Pompeius privatus esset hoc tempore, tamen ad tantum bellum is erat deligendus atque mittendus; nunc cum ad ceteras summas utilitates haec quoque opportunitas adiungatur ut in eis ipsis locis adsit, ut habeat exercitum, ut ab eis qui habent accipere statim possit, quid exspectamus? aut cur non ducibus dis immortalibus eidem cui cetera summa cum salute rei publicae commissa sunt hoc
Abbreviated transcription (Latin):
to quibusda sũims uiris q̃da
ad amplitudine et ad głia et
ad res magnas bene gerendas
diuintus adiũcta fortuna. De
Huius autem hoĩs felicitate quo de
nũc agimus. hac utar moderacio¬
ne dicendi. non ut in illius ptãte
fortuna posita esse dica. s ut de¬
p̃terita meminisse. reliqua spare
uideamꝰ. ne aut inuisa diis ĩmor¬
talib orõ nra aut ingͣta esse ui¬
deat. Itaq nõ sum predicaturus
quãtas ille res domi milicieer
t̾ra. mariq quãtaq felicitate
gesserit ut eius semꝑ uolũtati¬
bus nõ modo ciues assenserint.
socii obtemparint. hostes̾ obedi¬
erint s eciãm uenti tempesta¬
tesq obsecũdarint. Hoc breius¬
sime dicam neminez unqͣz tam
impudente fuisse qui ab diis mi¬
mortalib tot et tantas res taci¬
tus auderet optare. quot et qnͣ¬
tas dii ĩmortales ad Sñ pomper¬
um contulerũt. quod ut illi ꝓpͥ¬
um ac ꝑpetuũ sit Quirites cũ

Expanded text:
cto quibusdam summis viris quaedam cto quibusdam summis viris quaedam ad amplitudinem et ad gloriam et ad res magnas bene gerendas divinitus adiuncta fortuna. de huius autem hominis felicitate quo de nunc agimus hac utar moderatione dicendi, non ut in illius potestate fortunam positam esse dicam sed ut praeterita meminisse, reliqua sperare videamur, ne aut invisa dis immortalibus oratio nostra aut ingrata esse videatur. itaque non sum praedicaturus quantas ille res domi militiae, terra marique quantaque felicitate gesserit, ut eius semper voluntatibus non modo cives adsenserint, socii obtemperarint, hostes oboedierint, sed etiam venti tempestatesque obsecundarint; hoc brevissime dicam, neminem umquam tam impudentem fuisse qui ab dis immortalibus tot et tantas res tacitus auderet optare quot et quantas di immortales ad Cn.Gnaeum Pompeium detulerunt. quod ut illi proprium ac perpetuum sit, Quirites, cum
Abbreviated transcription (Latin):
in ultiãs ꝓpe t̾ras uenerũt eiq
se om̃s cretensiũ ciuitates dedere
uelle dixerũt Quid idem iste Ni¬
tridatẽs nõ ne ad eũdẽ Gñ pom¬
peiũ legatũ usq hispama misit
eũq pompeius legatũ semꝑ iu¬
dicauit. Hii quib semꝑ erãt mo¬
lestũ ad cũ potissimũ esse missũ
speculatorẽ q legatũ iudicari
maluerũt. potestis g̾ iam cõsti¬
tuere Quirites hanc auctorita¬
tem multis postea rebus gestis
magnisq urĩs iudiciis amplifi¬
cata. qnͣtũ apud illos reges qnͣ¬
tũ apud exteras naciones ualitu¬
ram esse existimetis. Reliquũ
est ut de felicitate quã prescare
sic̃ equũ est hoĩs de potestate de¬¬
orũ timide et pauca dicanꝰ. Ego
em̃ sic existimo. Haximo mar̾¬
cello. Scipioni.Mario et cet̾is
magnit̾ impatorib nõ solũ ꝓpt
u̾tute s ecia propter fortuna
sepius impia mandata acq exͣ¬
cituoꝰ esse Omissos. fuit em̃ ꝓfe¬

Expanded text:
in ultimas prope terras venerunt eique in ultimas prope terras venerunt eique se omnis Cretensium civitates dedere velle dixerunt! quid? idem iste Mithridates nonne ad eundem Cn.Gnaeum Pompeium legatum usque in Hispaniam misit? eum quem Pompeius legatum semper iudicavit, ei quibus erat molestum ad eum potissimum esse missum speculatorem quam legatum iudicari maluerunt. potestis igitur iam constituere, Quirites, hanc auctoritatem multis postea rebus gestis magnisque vestris iudiciis amplificatam quantum apud illos reges, quantum apud exteras nationes valituram esse existimetis. reliquum est ut de felicitate quam praestaresicut aequum est homines de potestate deorum, timide et pauca dicamus. ego enim sic existimo, maximo, Marcello, Scipioni, Mario ceterisque magnis imperatoribus non solum propter virtutem sed etiam propter fortunam saepius imperia mandata atque exercitus esse commissos. fuit enim profe
Abbreviated transcription (Latin):
pla sumãt. Qiu quo die a
uobio maritmo bello p̃positus ẽ
impator tanta repente uilitas ãno¬
ne ex sũma mopia et caritate rei
potuisset. Iam accepta in ponto ca¬
lamitate ex eo plio de quo uos pau¬
lo ante inuitus admonui. cũ socii
ptimuissent hostiũ opes. ammiq
creuissent satis firmũ p̃sidiũ ꝓũci¬
a non hab̾et amisissetis asiam Qrit
tuna ppłi R actulisset. huiꝰ aduẽ¬
tus et Mitridatem insolita ĩflam¬
matũ uictoria ꝯtinuit et tigͣne
magnis copiis minitãte asie re¬
tardauit. et quisqͣ dubitabit qͥd
Utute ꝑfecturus sit. qui tantũ au¬
ctoritate ꝓfecerit. Aut qͣ facile
impio acq ex̾citu socios et uecti¬
gauia ꝯsecuturus sit: qui ipõ no¬
mine ac rumore deffenderit. Age
uo illa res̾ qnͣtũ declarat eiusde
hõis apud hostes ppłi. R auctorĩ¬
tatem ꝙ ex locis tam longinquis
tamq diu̾sis cam bui tempore õẽs
tor ex̾citusq esset ad Gnĩ. põpeiũ

Expanded text:
pla sumantur. qui quo die a pla sumantur. qui quo die a vobis maritimo bello praepositus est imperator, tanta repente vilitas ex summa inopia et caritate rei potuisset. iam accepta in Ponto calamitate ex eo proelio de quo vos paulo ante invitus admonui, cum socii pertimuissent, hostium opes animique crevissent, satis firmum praesidium provincia non haberet, amisissetis Asiam, Quirtuna populi Romani attulisset. huius adventus et Mithridatem insolita inflatum victoria continuit et Tigranen magnis copiis minitantem Asiae retardavit. et quisquam dubitabit quid virtute perfecturus sit qui tantum auctoritate perfecerit, aut quam facile imperio atque exercitu socios et vectigalia conservaturus sit qui ipso nomine ac rumore defenderit? age vero illa res quantam declarat eiusdem hominis apud hostis populi Romani auctoritatem, quod ex locis tam longinquis tamque diversis tam brevi tempore omnes tor exercitusque esset, ad Cn. Pompeium
Abbreviated transcription (Latin):
dis atq imꝑio militari ualet. cer¬
te nemimi dubiũ est quin ea in re
ide ille imꝑator plurimũ possit.
uehemẽter autẽ ꝑtinere ad bella
iminiltranda. Quid holtes quid¬
socii de imꝑacorib urĩs exiltimẽt
quis ignorat: cũ sciamus hoiẽs
in tantis rebus. ut aut cõtempnãt.
aut metuãt. aut oderint. aut amẽt
opinione non minus fame qͣ ali
rius fuit: cui res geste pares.
De quo hoĩe uos id quod maxiẽ
faciat auctoritatez tanta et tam
p̃dara iudicia fecistis. An u̾o ul¬
lam usqͣ esse oram tam desertã
putatis quo nõ illius diei fama
referto foro cõpletisq oĩb tem¬
plis ex quib hic locus cõspici
potest unũ sibi ad cõmune oĩi
genciũ bellũ. gñ. Pompeiũ Imꝑa¬
torez depoposcit. Itaq ut plura
non dica neq aliorũ exemplis
contirmẽ. qnͣtu huiꝰ auctoritas
ualeat in bello ab eodem Sñ. poͣ¬
peio oĩu rerũ egregiarũ exem¬

Expanded text:
dis, atque imperio militari valet, cerdis, atque imperio militari valet, certe nemini dubium est, quin ea in re idem ille imperator plurimum possit. Vehementer autem pertinere ad bella administranda, quid hosocii de imperatoribus nostris existiment quis ignorat, cum sciamus homines in tantis rebus ut aut metuant aut contemnant aut oderint aut ament opinione non minus et fama quam rius fuit, cuius res gestae pares? de quo homine vos, id quod maxime facit auctoritatem, tanta et tam praeclara iudicia fecistis? an vero ullam usquam esse oram tam desertam putatis quo non illius diei fama referto foro completisque omnibus templis ex quibus hic locus conspici potest unum sibi ad commune omnium gentium bellum Cn.Gnaeum Pompeium imperatorem depoposcit? itaque ut plura non dicam neque aliorum exemplis confirmem quantum auctoritas valeat in bello, ab eodem Cn. Pompeio omnium rerum egregiarum exem
Abbreviated transcription (Latin):
pii uri splendor illis gentib lucet
nũc intelligũt nõ sine causa ma¬
iores suos tñ cũ hac temꝑancia ma¬
gistratus hẽbamꝰ seruire ppło .t.
qͣ imꝑatore aliis maluisse. Iam uo̾
ita faciles aditus ad eũ pͥuatorũ
ita libere q̃ximonie de aliis̾ nuri¬
id esle dicũt᷑ ut is qui dignitate
principibus excellit facilitate in
fimio̾ par esse uideatur. Iam qnͣ
dignicas imꝑatoria. Uos Quir̃.
hoc ipso in loco sepe cognoscitis̾
fidem u̾o cius inter socios qnͣtã ex¬
iltimari putatis quã holtel om¬
mũ genciũ scĩssima iudicarint:
Huanieate iam tanta elt ut diftici¬
le dictu sic. utrũ hostes magis uir¬
tutẽ eius pugnãtes tunuerũt an
mansuetudine uicti dilexerint.
Et quilqͣz dubitabit quim huic
tantũ bellũ hoc tnͣsmmttendũ sit
qui ad oĩa nr̃e memorie bella cõ¬
ficienda diuino quodam cõsilio na¬
tus esse uideat᷑. Et qm̃ auctoritas
multũ in bellis quoq ad ministrã¬

Expanded text:
perir nostri splendor illis gentibus lucet: perir nostri splendor illis gentibus lucet: nunc intelligunt, non sine causa maiores suos tum, cum hac temperantia magistratus habebamus, servire populo Rom. quam imperare aliis maluisse. Iam vero ita faciles aditus ad eum privatorum, ita liberae querimoniae de aliorum iniuriis esse dicuntur, ut is, qui dignitate principibus excellit, facilitate par in fimis esse videatur. iam quandignitas imperatoria, vos, Quirites, hoc ipso in loco saepe cognoscetis. Fidem vero eius inter socios quantam existimari putatis, quam hostes omnium gentium sanctissimam esse iudicarint? Humanitate iam tanta est, ut difficile dictu sit, utrum hostes magis virtutem eius pugnantes timuerint, an mansuetudinem victi dilexerint. Et quisquam dubitavit, quin huic tantum bellum hoc transmittendum sit, qui ad omnia nostrae memoriae bella conficienda, divino quodam consilio natus esse videatur? 3. Et quoniam auctoritas multum in bellis quoque administran
Abbreviated transcription (Latin):
canta celeritatẽ et tam incredibi¬
lem cursũ inuẽtũ putatis. Non
emͣ illũ eximia uis remigũ aut
ars in audita queda gub̾nãdi auc
uenti aliqui noui tam celeriter
in ulciãs terras ꝑtulerũt. s he res
que cetos remorari solent non re¬
cardarũt. non auaricia ab institu¬
to cursu ad predam aliqua deuo¬
cauit. non libido ad uoluptate nõ
amenitas ad delectacione. nõ no¬
bilitas urbis ad cognicione. nõ
demq labor ipse ad quiete pos
tremo signa et tabulas cetaes
ornamẽta grecorũ opidoꝵ que ce¬
ceri tollenda esse arbitrant ea si¬
bi ille ne uisenda quidem existima¬
uit. It aq omẽs quidẽ nũc in hil
locis̃. gñ. pompeiũ sic̃ aliquẽ nõ
ex hac urbe missum. s de celo de¬
lapsũ intuent᷑. Nũc deniq mci¬
piũt credere fuisse hoĩes romanos
hac qͦnda abstmẽcia. qd̾ iam na¬
cionib exteris incredibile ac fło
memorie ꝓditũ iudebat᷑. Nuc im¬

Expanded text:
tantam celeritatem et tam incredibitantam celeritatem et tam incredibilem cursum inventum putatis? non enim illum eximia vis remigum aut ars inaudita quaedam gubernandi aut venti aliqui novi tam celeriter in ultimas terras pertulerunt, sed eae res quae ceteros remorari solent non retardarunt. non avaritia ab instituto cursu ad praedam aliquam devocavit, non libido ad voluptatem, non amoenitas ad delectationem, non nobilitas urbis ad cognitionem, non denique labor ipse ad quietem; ptremo signa, et tabulas, ceteraque ornamenta Graecorum oppidorum, quae ceteri tollenda esse arbitrantur, ea sibi ille ne visenda quidem existimavit. Itaque omnes quidem nunc in his locis Cn. Pompeium, sicut aliquem non ex hac urbe missum, sed de caelo delapsum, intuentur: nunc denique incipiunt credere fuisse homines Romanos hac quondam abstinentia: quod iam nationibus exteris incredibile, ac falso memoriae proditum videbatur: nunc im
Abbreviated transcription (Latin):
ciuiũ A nr̃i imꝑatores fecerunt
recordamim cum facilius statue¬
tis quid apud exteras naciones
fieri existimetis utrũ plures ar¬
bitramim ꝑ hoste annos mlitũ
urõrũ armis hosciũ urbes an hi¬
berins sociorũ ciuitates esse dele¬
cas. Neq .n. potest ex̾citũ is cõ¬
tinere imꝑator qui seipm nõ cõ¬
tinet. neq seuerus esse in iudican¬
do qui alios in se seueros esse iudi¬
ces nõ uilt. Hic miramur hũc
hoiẽ tantũ excelłe ceteris cuiꝰ
legiones sic in asiam ꝑuenerint
ut nõ modo manus tanti ex̾citꝰ
s ne uestigiũ quide cuiquã pa¬
cato nocuisse dicat᷑ Iam uero
quẽ admodũ milites hib̾nẽt: coci¬
uis affert᷑. s ne cupiẽti quide cu¬
iqͣ ꝑmittit᷑. hiemis enĩ nõ aua-¬
ricie ꝑfugiũ maiores nri in socio¬
rũ acq amicorũ tectis esse uolu¬
erũt.Age u̾o̾ ceteris in rebꝰ quał
sit temꝑancia consid̾ate. unde illas

Expanded text:
civium Rom. nostriimperatores fecerunt, civium Rom. nostriimperatores fecerunt, recordamini, tum facilius statuetis, quid apud exteras nationes fieri existimetis. Utrum plures arbitramini, per hosce annos, militum vestrorum armis, hostium urbes, an hibernis sociorum civitates esse deletas? neque enim potest exercitum is continere imperator qui se ipse non continet, neque severus esse in iudicando qui alios in se severos esse iudices non volt. hic miramur hunc hominem tantum excellere ceteris, cuius legiones sic in Asiam pervenerint ut non modo manus tanti exercitus sed ne vestigium quidem cuiquam pacato nocuisse dicatur? iam vero quem ad modum milites hibernent cotivis adfertur sed ne cupienti quidem quicquam permittitur. hiemis enim non avaritiae perfugium maiores nostri in sociorum atque amicorum tectis esse voluerunt. age vero, ceteris in rebus quae sit temperantia considerate. Vnde illam
Abbreviated transcription (Latin):
quãta fide quãta facilitate quãto
ingenio quãta humanitate. Que
b̾uit qualia sint in gñ. pompeio
consideremꝰ. sũmã enĩ oĩa sũt qͥ¬
rites. S ea magis ex alioꝵ ꝯtẽp¬
cione qmͣ ip̃ã ꝑse se cognosci at¬
q intelligi poslunt. Quẽ enim
possumus imꝑatoꝵ aliquo ĩ nũo
putare. cuius in ex̾citu ueneãt¬
hũc hoiẽm magnũ aut amplus
de re .p. cogitare. qui peciuaz ex
ex erario de ꝓnitã ad bellũ admi¬
niltrandũ aut propter cupidita¬
tem ꝓuĩcie magiltratib dimilerit
aut propter auaricia rome in q̃¬
stu reliquerit. Urã ad murmu¬
racio facit Quiritel ut cognosce
uideamini qui hec fecerint. Ego
aũt noĩo neminez. quare irasci
michi nemo poterit insi qui an¬
te de se uoluerit confiteri. Icaqz
ꝓpter hanc auaricia imꝑato¬
rũ quãtas calamitates quocũ:¬
q uentũ sit nr̃i exercitus ferãt.
quis ignorat itiera q̃ ꝑ hoste ã¬
nos mͥ ytalia ꝑ agros atq opida

Expanded text:
quanta fide, quanta facilitate, quanto ingenio, quanta humanitate! quae breviter qualia sint in Cn.Gnaeo Pompeio consideremus. summa enim sunt omnia, Quirites, sed ea magis ex aliorum contentione quam ipsa per sese cognosci atque intellegi possunt. quem enim possumus imperatorem ullo in numero putare cuius in exercitu hunc hominem magnum aut amplum de re publica cogitare qui pecuniam ex aerario depromptam ad bellum administrandum aut propter cupiditatem provinciae magistratiaut propter avaritiam Romae in quaestu reliquerit? Vestra admurmuratio facit, Quirites, ut agnoscere videamini, qui haec fecerint. Ego autem nomino neminem, quare irasci mihi nemo poterit, nisi qui ante de se voluerit confiteri. Itaque propter hanc avaritiam imperatorum, quantas calamitates, quocumque ventum sit, nostri exercitus ferant, quis ignorat? Itinera, quae per hosc annos in Italia per agros, atque oppida
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͫ aliquo tempore his hõibus
consuluistis quorũ ãius religioĩ
pietatis defunctus. debetis m
quoq ꝓspicẽ qͥ numen deorum
consecratum: sartũ ac tectũ ab

Expanded text:
itur aliquo tempore his hominibus consuluistis quorum animus est religionis pietate defunctus, debetis mihi quoque prospicere, qui numini deorum consecratum sartum tectum ab
Abbreviated transcription (Latin):
p. clodii affe̾bat ut noua q̃stio ⁊¬
stitu̾e̾t᷑. Cuiꝰ eñ senatui de illo
in cestu stupro iudiciũ decernẽdi
quis potest credere lenatũ iudici¬
um nouũ ꝯstituẽdũ putasse. Cirx
g᷑ incendiũ curie. oppugnacionẽ
ediũ.M. lepidi cedem hanc ipã
bera ciuitate suscepta int̾ ciues
non contͣ rem .p. non enim est illa
defensio ꝯtra uimi unqͣ optanda.
s nõ nũꝙͣͣ est necessaria nͥ uo
aut ille dies quo Tiberius grac¬
Aous est cesus aut ille quo gauis.
aut quo arma saturnim. nõ eciã
si .e.re.p. opprossa sunt rem .p.¬

Expanded text:
P. Clodi adferebat ut nova quaestio cP. Clodi adferebat ut nova quaestio constitueretur. cuius enim de illo incesto stupro iudicium decernendi quis potest credere senatum iudicium novum constituendum putasse? cur igitur incendium curiae, oppugnationem aedium M. Lepidi, caedem hanc ipsam bera civitate suscepta inter civis non contra rem publicam— non enim est ulla defensio contra vim umquam optanda, sed non numquam est necessaria,—nisi vero aut ille dies quo Ti. Gracchus est caesus, aut ille quo Gaius, aut arma Saturnini non, etiam si e re publica oppressa sunt, rem p
Abbreviated transcription (Latin):
lanatus nõ sentenciis luis solũ
s ecia studiis ꝯꝑbauit quociẽs
em̃ est illa cã a nõb̾ acta ĩ senatu
quib assensiombus uniu̾si ordinis
q nec tacitis nec occultis. qñ enim
frequẽtissimo senatu qͣtuor ad sũmũ
U ͣ sunt iumẽti qui Milonis cã
nõ ꝓbarẽt declarat huid ambusti.
tr̃ .pl. ille int̾mortue contiones
quib cotidie meam potẽcia ĩui¬
diose c̾minabat᷑. cũ dice̾t senatũ
nõ ꝙ sentiret s qd̾ ego uellem de¬
cern̾e̾ quequidẽ si potẽcia est ap¬
pelland̃a pociusqͣ ꝓꝑter magna
in re .p. mi̾ta mediocris in bonis
causis auctoritas aut ꝓpter hos
officiosos labores meos nõ nullã a¬
pud bonos grã: appellet̾ ita sane.
dũ m ͦ ea nos utamur ꝓ salute bo¬
u̾o questionez. et si noñ est iniqua
nũꝗ tñ senatus ꝯstituẽda puta¬
uit: Erant enĩ leges erant que¬
stiones uł de cede uł de ui. nec tm̃
merorem ac luctũ senatui Mors

Expanded text:
senatus non sententiis suis solum senatus non sententiis suis solum sed etiam studiis comprobavit. quotiens enim est illa causa a nobis acta in senatu, quibus adsensionibus universi ordinis, quam nec tacitis nec occultis! quando enim frequentissimo senatu quattuor aut summum quinque sunt inventi qui Milonis causam non probarent? declarant huius ambusti tribuni plebis illae intermortuae contiones quibus cotidie meam potentiam invidiose criminabatur, cum diceret senatum non quod sentiret sed quod ego vellem decernere. quae quidem si potentia est appellanda potius quam propter magna in rem publicam merita mediocris in bonis causis auctoritas aut propter hos officiosos labores meos non nulla apud bonos gratia, appelletur ita sane, dum modo ea nos utamur pro salute bovero quaestionem, etsi non est iniqua, numquam tamen senatus constituendam putavit; erant enim leges, erant quaestiones vel de caede vel de vi, nec tantum maerorem ac luctum senatui mors
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut si uita nr̃a in aliquas in¬
sidias. si in uim et in tela aut la¬
tronũ aut mnimicorũ incidisset oĩs
honesta racio esset ex pediende salu¬
tis Silent enim leges inter ar¬
ma nec se expectari iubent. cũ ei
qui expectare uelit ante iniuista
pena luenda sit qmͣ iusta repetẽ¬
da. Et si ꝑlapienter et quodãm ͦ
tacite dat ipla lex ptãtem defen¬
dendi que non modo hoiẽz occidi.
s esse cũ telo hoĩs occidendi causa
uetat. ut cũ cã nõ telũ q̃reretur.
qui sui defendendi cã telo esset usus
non hoĩs occidendi cã hũisse telum
iudicaret᷑. Qua ꝓpter hoc ina¬
neat in cã uid̾. non enim dubito
quin ꝓbaturus sim uob defensio¬
nez mea si id memineritis quod
ob liuisci non potestis insidiato¬
rem int̾fici uire posse. Seqͥt
illud qd̾ a miloid̾ iimicis sepis¬
sime dicit cedem in qua p. codi¬
us occisus est senatũ iudicasses.¬
tra rem .p. esse facta. Illam uero

Expanded text:
mus, ut, si vita nostra in aliquas inmus, ut, si vita nostra in aliquas insidias, si in vim et in tela aut latronum aut inimicorum incidisset, omnis honesta ratio esset expediendae salutis. silent enim leges inter arma nec se exspectari iubent, cum ei qui exspectare velit ante iniusta poena luenda sit quam iusta repetenda. etsi persapienter et quodam modo tacite dat ipsa lex potestatem defendendi, quae non hominem occidi, sed esse cum telo hominis occidendi causa vetat, ut, cum causa, non telum quaereretur, qui sui defendendi causa telo esset usus, non hominis occidendi causa habuisse telum iudicaretur. quapropter hoc maneat in causa, iudices; non enim dubito quin probaturus sim vobis defensionem meam, si id memineritis quod oblivisci non potestis insidiatorem interfici iure posse. sequitur illud quod a Milonis inimicis saepissime dicitur, caedem in qua P. Clodius occisus esset senatum iudicasse contra rem publicam esse factam. illam vero
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solũ diuina s ecia sapiẽtissime
dee siña liberatũ. Qd̾ si xii. cabu¬
le nocturnũ furem quoquomodo.
diurnũ autẽ si se telo defenderet
interfici impune uoluerũt. Quis
ab ipĩs porrigi legibꝰ. Atqui si
tempus est ullũ ure hõis necandi
que multa sunt. certe illud est nõ
modo iustũ. uerũ eciam necessarũ.
cum ui uis illata defendit᷑: pudi¬
ciciam cũ eriꝑet militi eribunus im¬
licaris in ex̾citu .C. marii. ꝓpiqus
eius imꝑatoris incerfectus ab eo ẽ
cui uini afferebat. face̾ enim ꝓbus
adolescens ꝑiculose qͣ ꝑpeti turpi¬
ter maluit. atq hũc ille sũmus uir
scelere solutũ ꝑiculo liberauit. In¬
sidiatori uero et latromi que potest
afferri iniusta uex: Quid comita¬
tus nri quid gladii uolũt: quos ha¬
bere certe non lice̾t. si uti illis mil¬
am ex natura ipsa arripium hau¬
sim̃. ex pressimus. ad quã nõ docti
sed facti. non inltituti s mibuti su¬

Expanded text:
non solum divina sed etiam sapientissimae non solum divina sed etiam sapientissimae deae sententia liberatum. quod si xii tabulae nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem, si se telo defenderet, interfici impune voluerunt, quis endum ab ipsis porrigi legibus? atqui, si tempus est ullum iure hominis necandi, quae multa sunt, certe illud est non modo iustum verum etiam necessarium, cum vi vis inlata defenditur. pudicitiam cum eriperet militi tribunus militaris in exercitu C. Mari, propinquus eius imperatoris, interfectus ab eo est cui vim adferebat; facere enim probus adulescens periculose quam perpeti turpiter maluit. atque hunc ille summus vir scelere solutum periculo liberavit. insidiatori vero et latroni quae potest inferri iniusta nex? quid comitatus nostri, quid gladii volunt? quos habere certe non liceret, si uti illis nulm ex natura ipsa adripuimus, hausimus, expressimus, ad quam non docti sed facti, non instituti sed imbuti su
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uenit in iudiciũ uide̾ poslitis
negant intueri lucem esse fas ei
qui a se hoiẽ occisũ fateat᷑. In
qua tandez urbe hoc hoĩes stultissĩ
disputant. Nempe in ea q̃ pͥmũ iu¬
diciũ de capite uidit. M. horacii
cũ sua manu sororem esse int̾fecta
fatet᷑. An est quisq qui hoc ignoret
cũ de hoiẽ occiso q̃rat᷑: aue negari
solere oio esse stũm. aut recte aue
iure fcum̃ esse defendi: insi uero
exiltimatis demente .p. atrica¬
nũ fuisse qui cũ a .c. carbone trib.
ret. quid de .Ti. gracchi morte sen¬
tiret respondit uite censũ uideri. ne¬
q enũ posset aut ahala ille seruiliꝰ
Aut .p. nasica. aut .l. opimirꝰ. aut
c. marius aut me consule senatus
non nepharius haberi si scełatos
ciues᷑ interfici nephas esset. Icaq
hoc. Iudi. nõ sine cã eciã fictis fabul
doctissimi hoĩes memorie ꝓdiderunt
eum qui prĩs ulciscendi causa mre
necauisset. uariatis hõĩu sentẽciis

Expanded text:
quae veniat in iudicium videre possitis. quae veniat in iudicium videre possitis. negant intueri lucem esse fas ei qui a se hominem occisum esse fateatur. in qua tandem urbe hoc homines stultissimi disputant? nempe in ea quae primum iudicium de capite vidit M. Horati, ratus est, cum sua manu sororem esse interfectam fateretur. an est quisquam qui hoc ignoret, cum de homine occiso quaeratur, aut negari solere omnino esse factum aut recte et iure factum esse defendi? Nisi vero existimatis dementem P. Africanum fuisse qui, cum a C. Carbone tribunrogaretur quid de Ti. Gracchi morte sentiret, responderit iure caesum videri. neque enim posset aut Ahala ille Servilius aut P. Nasica aut L. Opimius aut C. Marius aut me consule senatus non nefarius haberi, si sceleratos civis interfici nefas esset. itaque hoc, iudices, non sine causa etiam fictis fabulis doctissimi homines memoriae prodidereum, qui patris ulciscendi causa matrem necauisset, variatis hominum sententiis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbos senserat. In iudicio uero et
in eo ꝯsilio in quo ex cũctis ordi¬
nib amplissimi uiri iudicarent
nũqͣ existimaui sꝑem ulla esse
hĩturos Milonis inimicos ad ei¬
us nõ modo salute extinguẽdam.
s ecia gloria ꝑ tales uiros infrm¬
genda. Qũaq in hac causa uidi¬
ces. Titi amini tribunatu rebus oĩ¬
bus ꝓ salute rei .p. gestis ad eius
criminis defensione nõ abutem
insi oculis uideritis insidias Hilo¬
in a clodio factas. nec dep̾caturi su¬
mus ut crimẽ hoc nobis multa
netis. nec posculaturi ut si mors
p. clodii salus urã fuerit idcirco
eam u̾tuti milonis pocius q̃ ppłi
R. felicitati assignetis. S si illius
insidie clariores Hac luce fuerint
tũ demq obsecrabo obtestabor
impune liceat defendere. S
anteqͣz ad cam rõnez uemo que
est ꝓpria nostre questionis uidẽ¬
tur ea michi esse refutanda q̃ in
sepe iactata lunt et in concione
ut onĩ errore sublato rem planẽ

Expanded text:
obos senserat, in iudicio vero et obos senserat, in iudicio vero et in eo consilio in quo ex coniunctis ordinibus amplissimi viri iudicarent numquam existimavi spem ullam esse habituros Milonis inimicos ad eius non modo salutem exstinguendam sed etiam gloriam per talis viros infringendam. quamquam in hac causa iudices, T. Anni tribunatu rebusque omnibus pro salute rei publicae gestis ad huius criminis defensionem non abutemur. Nisi oculis videritis insidias Miloni a Clodio esse factas, nec deprecaturi sumus ut crimen hoc nobis propter netis, nec postulaturi ut, quia mors P. Clodi salus vestra fuerit, idcirco eam virtuti Milonis potius quam populi Romani felicitati adsignetis. sin illius insidiae clariores hac luce fuerint, tum denique obsecrabo obtestaborqimpune liceat defendere. sed ante quam ad eam orationem venio quae est propria vestrae quaestionis videntur ea mihi esse refutanda quae et in saepe iactata sunt et in contione ut omni errore sublato rem plane