comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
funditus. s unus aliquis ex his tatitis qui silencio solo tuti se¬
cuiiq rep̾hensorũ obẜuant alios. et e singulis u̾bis mĩs toti¬
dem aculeos conflare didicerũt. Audiant plane qñ solo seuiũt
auditu. nõ me facio quẽ descripsit iuuenalis. uatẽ egregiũ
cui nõ sit publica uena. Qui nichil expositũ soleat deducere.
nec qui uulgai fenat carmen truuale moneta nẽpe quẽ ip̃e
qui scriberet nõ monstrare s cogitare se tm̃ posse fateretum.
Non cum horacio libera ꝑ uacuũ posui bestigia p̾nceps. aut
parios ego pͥmus iambos oftendi lacio. Nec cũ lucrecio. Auia pyͥe¬
ndũ pagro loca. nullius aute trita solo. Nec cũ uirgilio Iuuat
ire iugis qua nulla p̾orum castaliam molli deuertitur oblita
cliuo. Quid gͦ. Sũ quẽ pͥorum semitam s nõ semꝑ aliena
uestigia sequi iuuet. Sũ qui aliorũ sc̃ptis non furtim s pre¬

Expanded text:
funditus, sed unus aliquis ex his tacitis, qui silentio solo tuti sefunditus, sed unus aliquis ex his tacitis, qui silentio solo tuti securique reprehensorum, observant alios, et e singulis verbis nostris totidem aculeos conflare didicerunt. Audiant plane quando solo seviunt auditu. 19 Non me facio quem descripsit Iuvenalis: vatem egregium cui non sit publica vena, Qui nichil expositum soleat deducere, nec qui Vulgari feriat carmen triviale moneta, nempe quem ipse qui scriberet, non “monstrare” sed cogitare se tantum posse fateretur; non cum Horatio Libera per vacuum posui vestigia princeps aut ... parios ego primus iambos Ostendi Latio; nec cum Lucretio Avia Pyeridum peragro loca nullius ante Trita solo; nec cum Virgilio ... Iuvat ire iugis qua nulla priorum Castaliam molli divertitur orbita clivo. 20 Quid ergo? Sum quem priorum semitam, sed non semper aliena vestigia sequi iuvet; sum qui aliorum scriptis non furtim sed pre
Abbreviated transcription (Latin):
nõ stilũ. nͥ ul ꝓlato autore uł mutacione in signi ut mmuitacione
apiũ e multis et uaruis õnũ fiat. Alioquĩ multo malim meus michi
stilus fit nĩcultus licet atq honidus. s in morem toge habilis ad
mensuram ingenii mei factus ꝙͣ alienus cultior ambicioso orna¬
tu s a maiore ingenio ꝓ fectus atq undiq defluens aĩ hũilis
nõ cõueniens stature. oĩs Gestis histrionem decet. s nõ oĩs scribẽ¬
tem stilus. suus cuiq formandus ẜuandusq est. ne ul diffor¬
miter alienis induti ul cõcursu plumas suas repetenciũ uolucrũ
spoliati cũ cornicula rideamur. Et est sane cuiq naturaliter
õt in uultu et gestu sic in uõce et ẜmone quiddã suũ ac ꝓpͥum
qd̾ colere ac castigare ꝙͣ nuitare cũ facilius tñ mebus atq feli¬
cus sit. Et quẽ te facis dicat aliqͥs. non tu amice qui me nosti

Expanded text:
non stilum; nisi vel prolato auctore vel mutatione insigni, ut imitatione non stilum; nisi vel prolato auctore vel mutatione insigni, ut imitatione apium e multis et variis unum fiat. Alioquin multo malim meus michi stilus sit, incultus licet atque horridus, sed in morem toge habilis, ad mensuram ingenii mei factus, quam alienus, cultior ambitioso ornatu sed a maiore ingenio profectus atque undique defluens animi humilis non conveniens stature. 17 Omnis vestis histrionem decet, sed non omnis scribentem stilus; suus cuique formandus servandusque est, ne vel difformiter alienis induti vel concursu plumas suas repetentium volucrum spoliati, cum cornicula rideamur. Et est sane cuique naturaliter, ut in vultu et gestu, sic in voce et sermone quiddam suum ac proprium, quod colere et castigare quam mutare cum facilius tum melius atque felicius sit. 18 ‘Et quem te facis?’ dicat aliquis; non tu, amice, qui me nosti
Abbreviated transcription (Latin):
non legantur ipã quidem hereant accis in intima aĩ parte
radicibus. s interdũ obliuistar autorem quippe qui longousu
et possessione cõtinua quasi illa p̾scrpseum/ duiq ꝓ meis
h̃nerim. et turba talium obsessus nec cuiꝰ suit certe nec alie¬
na meimnerm. Hoc est gͦ. qd̾ dicebam Notiora magis
fallere. que si qñ forsan ex more recursancia in memoriam
redeunt. accidit ut nõ nũꝙͣ occupato et in unũ aliquid
esse fatebere neccessano ut anguror in te ip̃o tale aliquid
exꝑtus. In his quidem discernendis nõ parnus m labonort᷑.
Nostrũ eĩ testor appollinem inĩcum etherei iouis natũ. et
ii sic ingreni aliem spolus abftinere. Si quid aliter iẽtũ
ent ac dico ulan his quos non legi similitudo facit ingenorã de quo
epla ad te suꝑiore disserui. uel in alus enoy aut obliio. De quo nũc
agitur. uitam in alienis dictis ac monitis ornare fateor est aĩus

Expanded text:
non legantur, ipsa quidem hereant, actis in intima animi parte non legantur, ipsa quidem hereant, actis in intima animi parte radicibus, sed interdum obliviscar auctorem, quippe qui longo usu et possessione continua quasi illa prescripserim diuque pro meis habuerim, et turba talium obsessus, nec cuius sint certe nec aliena meminerim. 14 Hoc est ergo quod dicebam, notiora magis fallere, que siquando forsan ex more recursantia in memoriam redeunt, accidit ut nonnunquam occupato et in unum aliquid esse fatebere, necessario, ut auguror, in te ipso tale aliquid expertus? 15 In his quidem discernendis non parvus michi labor oritur; nostrum enim testor Apollinem, unicum etherei Iovis natum, et nii sic ingenii alieni spoliis abstinere. Siquid aliter inventum erit ac dico, vel in his quos non legi, similitudo facit ingeniorum, de quo epystola ad te superiore disserui, vel in aliis error aut oblivio, de quo nunc agitur. 16 Vitam michi alienis dictis ac monitis ornare, fateor, est animus,
Abbreviated transcription (Latin):
abdidit niius ad manũ sit. et que sunt alcius obruta egrius
eruantur. Sz hoc in rebus corporeis locũ tenet. Itaq nõ prsus hoc
legi raptĩ ꝓpere. nullam nͥ ut aliems in fimbus morã trahens.
Sic p̾cereũti multa contigit ut uiderem. pauca decerperem. pau¬
ciora reponerem. eaq ut cõĩa in aꝑto et in ipo ut ita dixerim
menone uestibulo. ita ut quociens ul audire illa ul proferre
cõtigent. non me esse confestun sciam nec me fallat cuius
suit. que ab alio scilicet ⁊ qd̾ uere sunt ut aliena possideo.
legi apĩd Girgiliũ. apud flactũ. apud seuennũ apud tulliũ.
nec semel legi s milies. nec cucurn s ĩcubui. et totis ĩgemi
insibus ĩmoratus sum. mane comedi qd̾ sero digererẽ. hausi
puer q̃d̾ semor ruuunarem. hec se michi tam familianter
ingessere. et nõ mͦ memoire s medullis affixa sunt. unum¬
q cũ ingemo facta funt meo. ut et si ꝑ õem uitam ampliꝰ

Expanded text:
abdidit, minus ad manum sit, et que sunt altius obruta, egrius abdidit, minus ad manum sit, et que sunt altius obruta, egrius eruantur; sed hoc in rebus corporeis locum tenet; itaque non prorsus hoc legi raptim, propere, nullam nisi ut alienis in finibus moram trahens. Sic pretereunti, multa contigit ut viderem, pauca decerperem, pauciora reponerem, eaque ut comunia in aperto et in ipso, ut ita dixerim, memorie vestibulo; ita ut quotiens vel audire illa vel proferre contigerit, non mea esse confestim sciam, nec me fallat cuius sint; que ab alio scilicet, et quod vere sunt, ut aliena possideo. 12 Legi apud Virgilium apud Flaccum apud Severinum apud Tullium; nec semel legi sed milies, nec cucurri sed incubui, et totis ingenii nisibus immoratus sum; mane comedi quod sero digererem, hausi puer quod senior ruminarem. 13 Hec se michi tam familiariter ingessere et non modo memorie sed medullis affixa sunt unumque cum ingenio facta sunt meo, ut etsi per omnem vitam amplius
Abbreviated transcription (Latin):
athemensibus romã misse ꝙͣpͥmũ censuit remittendũ. racione
addita ꝙ illo uiro loquente nõ facile q̃d uerũ in rebus et qͥd
falsum esset intelligi posset. Sic est equidem. retum mẽdas
artificũ celat Industia. iuditas apert. uidi legente Illo quod
te legente non uideram. et nũc maxrme didici ubi uoluptas
oꝑum quentur ꝓmptũ et dulcem adhibere lectorem. bb̃i conet¬
cio tardũ atq asꝑum. Quidautem in eo carie nuitatũ belimi
ne stilum parius obicibus ĩplicem seorsũ leges. unũ nec
tibi nͨ epłe subtrahendũ credidi. mͥ hactenus Ignoratũ fateor
et nũc quoq mirabile scupendũq. Si quidem om̃s nos h̃cũq
noui aliquid scubimus sepius fallũt que mellus didicimꝰ.
Inq ip̃o scribendi actu familianius ludũt. Cercius scimus
amplius id sciamus minus: et que pigrius haustmus ea firmiꝰ
Itidem in rebus aluis euenit ut et pati familias sepe qd̾ diligẽcius

Expanded text:
Atheniensibus Romam misse, “quam primum censuit remittendum”, ratione Atheniensibus Romam misse, “quam primum censuit remittendum”, ratione addita quod, illo viro loquente, non facile quid verum in rebus et quid falsum esset intelligi posset? 7 Sic est equidem; rerum mendas artificum celat industria, ruditas aperit. Vidi legente illo quod te legente non videram, et nunc maxime didici, ubi voluptas operum queritur, promptum et dulcem adhibere lectorem; ubi correctio, tardum atque asperum. Quid autem in eo carmine mutatum velim, ne stilum parvis obicibus implicem, seorsum leges. 8 Unum nec tibi nec epystole subtrahendum credidi, michi hactenus ignoratum, fateor, et nunc quoque mirabile stupendumque. Siquidem omnes nos quicunque novi aliquid scribimus, sepius fallunt que melius didicimus inque ipso scribendi actu familiarius ludunt. Certius amplius id sciamus minus, et que pigrius hausimus ea firmius itidem in rebus aliis evenit, ut et patrifamilias sepe quod diligentius
Abbreviated transcription (Latin):
dies octauus agitur. ubi breue ociũ ꝑpetui imbres spondẽt et
antuniuis preceps seu uerius p̾cox bruma. Inter hãc tñ ip̃am
morulam/ quã celi facies et intemperies angustant ad reuidẽdũ
carmen illud recollegi aĩuim. et sensi sane conigentis ingemo tar¬
ditatem ꝓdesse lectons. profecto eĩ sicut qd legitur ut delectet
lepidus expeditus intelligens lector facit. sic ut appareat. et
uicia detegat durus hesitans hebes q p̾stabit. nec hercle alit̾
hac inre ꝙͣͣ in cetens accidit. Da equũ uiciosum sesson industno
et equitandi pento latebũt uicia. adhibe in exꝑtũ. apparebũt.
Causam ñustam patrono egregio cõmitte ĩuisticiam colorb
obũbrabit. Aduocatũ rudem ad rostra ꝓducito cũ oratoris in¬
fancia cause patescet miquitas. An oblicus es. ut .n. cato
censorius a chademicũ carueadem p̾ncipem pħicẽ legacionis ab

Expanded text:
dies octavus agitur, ubi breve otium perpetui imbres spondent et dies octavus agitur, ubi breve otium perpetui imbres spondent et autumnus preceps, seu verius precox bruma. 4 Inter hanc tamen ipsam morulam, quam celi facies et intemperies angustant, ad revidendum carmen illud recollegi animum, et sensi sane corrigentis ingenio tarditatem prodesse lectoris. Profecto enim sicut quod legitur ut delectet, lepidus expeditus intelligens lector facit, sic ut appareat et vitia detegat, durus hesitans hebesque prestabit. Nec hercle aliter hac in re quam in ceteris accidit. 5 Da equum vitiosum sessori industrio et equitandi perito; latebunt vitia; adhibe inexpertum: apparebunt. Causam iniustam patrono egregio committe: iniustitiam coloribus obumbrabit; advocatum rudem ad rostra producito: cum oratoris infantia cause patescet iniquitas. 6 An oblitus es ut Marcus Cato censorius achademicum Carneadem, principem philosophice legationis ab
Abbreviated transcription (Latin):
Illo utiq uno bono p̾stiq moris et lectore quidem tardo s
non segni conico aĩadu̾ti aliquot u̾bula crebrius repetita ꝙͣ bel¬
dem et nescio quid p̾terea nũc eciam lime indigũ Itaq ne
trastribere festinares admonui. neu francisto nr̃o copiam da¬
res nõ ignarus ardons ĩt in oĩbus et p̾sertĩ meis Literis
que insi amor iudicio obstaret/ nec digitis certe n ͨ oculis qͥdẽ
nĩs digne sunt. Acturũ me qd̾ in rem esset paucis hons ex cõmõdo
cũ rus cõmigrassem. quo parabam bralendis quĩtilibus ꝓficisei. s
fefellit opimio. ligurie em̃ erebii nimis et iam anniu̾sarii motus
meruris amãtissimũ et osorem urbiũ in urbe tenuerũt. Nouissie
cũ ꝑiculo metus maior uideretur circa . kl. octobris sero quidẽ
s aliqn moram trepidam unicente fiducia ardue annis ad npa
uem. his eĩ locis hoc tpre solitudo mea est. hic uͦ iam michi

Expanded text:
illo utique viro bono priscique moris et lectore quidem tardo sed illo utique viro bono priscique moris et lectore quidem tardo sed non segni amico, animadverti aliquot verbula crebrius repetita quam vellem, et nescio quid preterea nunc etiam lime indigum. 2 Itaque ne transcribere festinares admonui neu Francisco nostro copiam dares, non ignarus ardoris vestri in omnibus et presertim meis literis, que, nisi amor iudicio obstaret, nec digitis certe nec oculis quidem vestris digne sunt; acturum me quod in rem esset paucis horis ex commodo, cum rus commigrassem, quo parabam Kalendis Quintilibus proficisci; sed fefellit opinio. 3 Ligurie enim crebri nimis et iam anniversarii motus me ruris amantissimum et osorem urbium in urbe tenuerunt; novissime, cum periculo metus maior videretur, circa Kalendas Octobris, sero quidem sed aliquando moram trepidam vincente fidutia, Ardue amnis ad ripam veni; his enim locis hoc tempore solitudo mea est. Hic vero iam michi
Abbreviated transcription (Latin):
tatem quoq maturius puellarem exuens matronalem induet
grauitatem. Deniq seu tibi uirgo nupsent seu uidua ex quo
uos gemalis thalamus contraxent Gnum illa te audiens unũ
uidens unũ cogitans in te bnũ tuos ꝙ mores transformabitur
oblita ꝙ comitũ ac mitricũ in solis cõiugni requiescet affecte¬
bus. hec uir clarissime sentencia mea est tam fausta utmã
ꝙͣ fidelis. Tu quitquid elegeris secũdet oĩpotens. uale felici¬
ter mer menior. uenetus. .iiiͦ. Idus septembris.
Ad Iohannem de certaldo. sepe facilius his scribentem falli, que
famliariter nouit. et de nutandi lege.
tatim te digresso. et si abitu tuo angerer. quia tñ nichil
agere nestio ꝙͣius ut uenĩ loquar totũ fenne qd̃ ago
nichil aut inchilo proximũ dici possit. In opere tecũ cepto a¬
micũ Illũ nr̃m meo quodam iure detinui bucolici coominis qd̾
tecũ abftuleras exemplaribus reuidendis. Que dũ confero eodẽ

Expanded text:
tatem quoque maturius puellarem exuens, matronalem induet tatem quoque maturius puellarem exuens, matronalem induet gravitatem; denique seu tibi virgo nupserit, seu vidua, ex quo vos genialis thalamus contraxerit, unum illa te audiens unum videns unum cogitans, in te unum tuosque mores transformabitur oblitaque comitum ac nutricum in solis coniugii requiescet affectibus. 13 Hec, vir clarissime, sententia mea est, tam fausta utinam quam fidelis; tu quicquid elegeris secundet Omnipotens. Vale feliciter, mei memor. Venetiis, III Idus Septembris 2 Ad Iohannem de Certaldo, sepe facilius his scribentem falli que familiariter novit, et de imitandi lege. tatim te digresso, etsi abitu tuo angerer, quia tamen nichil agere nescio, quamvis, ut verum loquar, totum ferme quod ago nichil aut nichilo proximum dici possit, in opere tecum cepto amicum illum nostrum meo quodam iure detinui, Bucolici carminis, quod tecum abstuleras, exemplaribus revidendis. Que dum confero cum eodem
Abbreviated transcription (Latin):
spectes. An uͦ uicinam an longnnquã pocius. ea eñ ꝑcõ¬
tacionis tue secũda pars fuerat. Contra oĩum fere hõium
sentenciam loquar. uicinam nempe om̃s. Ego cetens paribus long̃i¬
quam prefero. Alii enĩ affimum fauores metiũtur qui et ransũt
et multo constaĩt. quorũ q te non ualde indigum tua sors fecit. E¬
go aĩ libertatem et tediorũ sepe eciam odiorũ fugam que affimã
p̾sencia frequẽtissime secũ affert. nͦ uͦ illud ultinũ facio. ꝙ seu
sapiens matrona. quẽ eĩ dedeceat qd nec dauid regẽ nec magnũ
pompeiũ dedecuit. nec augustũ cesarem. seu rudis forte birgũcla
pͥmis tuũ limen himeneis accigert utile hoc consiliũ reor. p̾cipue
autem si cõuigii tibi secũda sors fuerit. si quidem puella nobilis
a pͥma etate tibi dedita et suorũ diuulsa blandicus ac susurris
amlib Castior humiliorq et obsequẽcior fiẽt et sanctior. Leui¬

Expanded text:
spectes. 10 An vero vicinam an longinquam potius? ea enim perconspectes. 10 An vero vicinam an longinquam potius? ea enim percontationis tue secunda pars fuerat. Contra omnium fere hominum sententiam loquar; vicinam nempe omnes, ego ceteris paribus longinquam prefero. Alii enim affinium favores metiuntur, qui et rari sunt et multo constant, quorumque te non valde indigum tua sors fecit; ego animi libertatem et tediorum, sepe etiam odiorum fugam, que affinium presentia frequentissime secum affert. 11 Nec vero illud ultimum facio quod seu sapiens matrona — quem enim dedeceat quod nec David regem nec Magnum Pompeium dedecuit nec Augustum Cesarem? — seu rudis forte virguncula primis tuum limen himeneis attigerit, utile hoc consilium reor; precipue autem si coniugii tibi secunda sors fuerit. 12 Siquidem puella nobilis a prima etate tibi dedita et suorum divulsa blanditiis ac susurris anilibus, castior humiliorque et obsequentior fiet et sanctior; levi
Abbreviated transcription (Latin):
tineam. huc rem traho. Satis equidem credo et tibi et otio et
quieti tue apeius cõuigio caruisse. uerũ tua domus et patria
et amici aliud ex te poscũt. Nec tibi natorũ nec et̾atis excusa¬
cio ulla est. cũ et filus careas et iuridi sis etate. Qͥd ergo.
Ex quo me in consilii partem uocas assentior. ut uxorẽ ducas.
ꝙͣꝙͣ eĩ. nchil dulcius celibatu arbitrer. nichilq trãquillius.
Status tñ tuus ac tuorũ hãc tibi dulcedinem ac traĩquillitati
inuidet. Non magis dui potest alcior fortuma ꝙͣ sublimis
mõs aut trundum mare quiestere. Suis et ip̃a bentis exposi¬
ta est. nec est quod dicas. me solum sentenciam natus sis.
Age gͦ. xp̃o anspice duc uxorem. In qua eligenda iudiciũ bolo
purũ et semotũ ab oĩ opinione nulgan. ut nõ tam dotem ac
diuicias ꝙͣ genus et puericie rudimenta nõ tam ornatus
elegãciam ꝙͣ pietatem. neq oĩno tam corꝑis ꝙͣ aĩ formam

Expanded text:
tineam, huc rem traho. 7 Satis equidem credo et tibi et otio et tineam, huc rem traho. 7 Satis equidem credo et tibi et otio et quieti tue aptius coniugio caruisse; verum tua domus et patria et amici aliud ex te poscunt; nec tibi natorum nec etatis excusatio ulla est, cum et filiis careas et viridi sis etate. Quid ergo? Ex quo me in consilii partem vocas, assentior ut uxorem ducas. 8 Quanquam enim nichil dulcius celibatu arbitrer nichilque tranquillius, status tamen tuus ac tuorum hanc tibi dulcedinem ac tranquillitatem invidet. Non magis diu potest altior fortuna quam sublimis mons aut tumidum mare quiescere; suis et ipsa ventis exposita est. Nec est quod dicas ‘Me solum respic 9 Age ergo, Cristo auspice, duc uxorem, in qua eligenda iudicium volo purum et semotum ab omni opinione vulgari, ut non tam dotem ac divitias quam genus et pueritie rudimenta, non tam ornatus elegantiam quam pietatem, neque omnino tam corporis quam animi formam
Abbreviated transcription (Latin):
ib̃i est. quis ardenti fornace rorem gelidũ. quis mair medio dulee
fontem : aut uĩias altis sub miubus prinas querat. uña queq
res suis in sedibus est querenda. et si alibi quentur alt̾a quoq fu¬
stratur indaginem. Itaq cum in hoc fusco scrupuloso et lubrico bei
cursu nec requies uera nec mera dulcedo aliqua nec certa possit
esse securitas. quociens rei cuiuspiam ambiguitas orta ent ut
nũc tibi sepe aliis oĩ fallaciũ spe reiecta uirtus sola relinquit᷑.
Illa dingendi flectendi q cõsilii signũ dabit ad q̃d̾ respiciens
diat queritur difficillima examinacio est. ꝙ sepe tibi unũ do¬
nui autem tue uł patrie uel amicis aliud. unũ patrimonio
aliud fame unũ delectatiomi aliud ualitudim expediat ac faluti.
Quo in biuio illud obẜuandũ censeo ut cõĩa priuatis. et nobłia
Ignobłib p̾ferantur. Ne ue duitius te anxiũ dubio ẜmone de¬

Expanded text:
ibi est? quis ardenti fornace rorem gelidum, quis mari medio dulcem ibi est? quis ardenti fornace rorem gelidum, quis mari medio dulcem fontem aut vivas altis sub nivibus prunas querat? unaqueque res suis in sedibus est querenda, et si alibi queritur, altam quoque frustratur indaginem. 5 Itaque cum in hoc fusco scrupuloso et lubrico vite cursu nec requies vera nec mera dulcedo aliqua nec certa possit esse securitas, quotiens rei cuiuspiam ambiguitas orta erit, ut nunc tibi sepe aliis, omni fallacium spe reiecta, virtus sola relinquitur. Illa dirigendi flectendique consilii signum dabit, ad quod respiciens diat queritur, difficillima examinatio est; quod sepe tibi unum, domui autem tue vel patrie vel amicis aliud, unum patrimonio, aliud fame, unum delectationi, aliud valitudini expediat ac saluti; quo in bivio illud observandum censeo, ut comunia privatis et nobilia ignobilibus preferantur. Neve diutius te anxium dubio sermone de
Abbreviated transcription (Latin):
malo ꝙͣ cõtumar ul tui tuarũq rerũ negligens uideñ. Hy¬
stonas gͥ. et argumẽta seposui. libii opus. non eple. nẽpe cum
de hoc ip̃o libios quidam scripserint. breuem ac nudã sentẽcie
mee sũmam audies in qua ingemiũ si fortasse culpauenis lau¬
dabis fidem. Ante oĩa quidem menimisse profuent socratice
responsi Illius ad adolescentulũ qui cũ siuliter dubius ac
tu ex illo quesisset qd̾ ex me nũc quens ait socrates. utiũ
eorĩ fecisset penitenciam acturũ esse. et adiecit cas quas
sileo. note sunt. Quo dicto satis ostendit quid de hoc quod
inter nos agitur sentiret. ꝙͣiis idem magna de parterenĩ
humanarũ sumiliter dici possit. in quibus quitquid eligis
undiq labor. tediũ. piculũ. nec miraberis si intendas bitam
nr̃am qua tanto pere delectamur quocũq te u̾tas nõ esse allud
ꝙͣ pitulum et tediũ et laborem. quid inde eĩ aliud speres ꝙͣ g

Expanded text:
malo quam contumax vel tui tuarumque rerum negligens videri. Himalo quam contumax vel tui tuarumque rerum negligens videri. Historias igitur et argumenta seposui, libri opus non epystole; nempe cum de hoc ipso libros quidam scripserint, brevem ac nudam sententie mee summam audies, in qua ingenium si fortasse culpaveris, laudabis fidem. 3 Ante omnia quidem meminisse profuerit socratici responsi illius ad adolescentulum; qui cum similiter dubius ac tu, ex illo quesisset quod ex me nunc queris, ait Socrates «utrum eorum fecisset, penitentiam acturum» esse, et adiecit causas quas sileo; note sunt. Quo dicto satis ostendit quid de hoc quod inter nos agitur, sentiret, quamvis idem magna de parte rerum humanarum similiter dici possit, in quibus, quicquid eligis, undique labor tedium periculum. 4 Nec miraberis, si intendas vitam ostram, qua tantopere delectamur, quocunque te vertas non esse aliud quam periculum et tedium et laborem. Quid inde enim aliud speres quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
humilior. tibi tñ nõ miuis ardens aĩus fuit. Non tu me phiner
sub menia s amcicie tue sacris penetualibus induxisti. Nec ego
tibi insignem pharetram liciasq sagittas. s ꝑpetuam et sinceram
beniuolenciam meam dedi. multis rebus inferior hac buanec
iso uuꝙͣ nec phitie uolens cesserm/ nec lelio. Gale.¬
phum de malatestis iumorem arimini dominũ. An ducenda bxon
et qualis
A magis expediat bxorem ducere an bitã celibẽ
agere consulis. Graciam habeo ꝙ me idoneum
tanto negocio consultoiem dulcis. atqui si exꝑi¬
encia artem fecit quanto tu de hoc cercius
loqui potes qui utiũq ꝙͣ etto qui alterum
sum exꝑtus. de altero iͦ ul scriptis auctorĩ uetenĩ uł relatib
modernorũ cõnigũ. ul ꝓpͥo quodam motu aĩ cõiecturã facio.
et idcuro Responsum distuli. ueritus de questione ambigua
tanto sub iudice respondere. Tandem oĩbus circũspectis rudis

Expanded text:
humilior, tibi tamen non minus ardens animus fuit. Non tu me “Phinei humilior, tibi tamen non minus ardens animus fuit. Non tu me “Phinei sub menia”, sed amicitie tue sacris penetralibus induxisti; nec ego tibi insignem pharetram liciasque sagittas sed perpetuam et sinceram benivolentiam meam dedi; multis rebus inferior, hac una nec Niso unquam nec Phitie volens cesserim nec Lelio. Vale.fum de Malatestis iuniorem, Arimini dominum, an ducenda uxor et qualis. 1 An magis expediat uxorem ducere an vitam celibem agere consulis. Gratiam habeo quod me ydoneum tanto negotio consultorem ducis. Atqui, si experientia artem fecit, quanto tu de hoc certius loqui potes, qui utrunque, quam ego qui alterum sum expertus, de altero vero vel scriptis auctorum veterum vel relatibus modernorum coniugum vel proprio quodam motu animi coniecturam facio! et idcirco responsum distuli, veritus de questione ambigua tanto sub iudice respondere. 2 Tandem omnibus circumspectis, rudis
Abbreviated transcription (Latin):
cicias in quibus amoris uĩces reddimus ꝙͣ in quibus accipimꝰ.
Nempe ut sileam multa ubi me tuis obsequiis atq amiaciẽ
muneribus uictũ scio. unũ Illud obliuisti nũꝙͣ possiẽ ꝙ tu
olim me italie medio iter festiuancius agentem iã seuiente bni¬
ma non affectibus solis qui quasi quidã aĩ passus sunt. sed
corporeo eciam motu celer miro nondũ insi hoĩs desideno p̾¬
uenisti. p̾misso haud̃ ignobili cariie. atq ita p̾us ingenii et
mox corporis tui nultũ iͥ quẽ amare decreueras ostendisti.
Sero tñ diei illis et ambigua iam lux erat dũ me longo
post limuimo redeuntem et intra uuros tandem patrios de¬
p̾hensum officiosa et supra mentũ reuerenti salutacione con¬
plexus renouasti Illud poeticũ cum anchise congressum regis archa¬
diĩ. cui mens iuueuili ardebat amore compellare uirũ et dextre
cõũgere dextram. ꝙͣu̾is eĩ ego non ut ille cuntis alcior irem sed

Expanded text:
citias in quibus amoris vices reddimus quam in quibus accipimus. 27 citias in quibus amoris vices reddimus quam in quibus accipimus. 27 Nempe ut sileam multa, ubi me tuis obsequiis atque amicitie muneribus victum scio, unum illud oblivisci nunquam possum, quod tu olim me Italie medio iter festinantius agentem, iam seviente bruma, non affectibus solis, qui quasi quidam animi passus sunt, sed corporeo etiam motu celer, miro nondum visi hominis desiderio prevenisti, premisso haud ignobili carmine, atque ita prius ingenii et mox corporis tui vultum michi quem amare decreveras, ostendisti. 28 Sero tamen diei illius et ambigua iam lux erat, dum me longo postliminio redeuntem et intra muros tandem patrios deprehensum, officiosa et supra meritum reverenti salutatione coplexus, renovasti illum poeticum cum Anchise congressum regis Archadii, cui mens iuvenili ardebat amore Compellare virum et dextre coniungere dextram. 29 Quamvis enim ego non ut ille “cuntis altior irem” sed
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ alti om̃ sonat. quis eĩ nõ dicam ñc extincta cõplorataꝙ ã
ꝑdem eloquecia s dũ marime floriũt in oĩ enis parte siãmus fuar
lette senece declamaciõnũ libros. non id ciceromi tubuctiu nõ uñtilo
ño salustio. nõ platom. Quis laudem tantis ingemts netrata am¬
biat. uno in gen̾e excelliusse satis est. Que cũ ita sint sileant
queso qui calũmam strũt. At qui forte calũmantibus credidenit̃
hic si libet iudiciũ meum legant. his ego quibus premarard
te depositis ad secundũ uenio. Ꝙ de tua salute tam solicitus fueñ
gracias agis urbane pocius et uulgari more.ꝙͣ qd nestias sup¬
uacuo id fieri. Nam eui iꝙͣ pro sui ipius cura ꝓ q re ꝓp̃nã
bene gesta gracie acte sunt . In te amice mea res agitur. et si
equidem in rebus humanis amicicia post u̾tutem nchil sac̃tius
nichil dei formius nichil qz celestius tñ refene arbitror an a¬
mare incipias an amari. aliquãtoq religiosius colendas ami¬

Expanded text:
am viri sonat. 25 Quis enim, non dicam nunc, extincta complorataque iam pridem eloquentia, sed dum maxime floruit, in omni eius parte summus fuit? Lege Senece Declamationum libros: non id Ciceroni tribuitur, non Virgilio non Salustio non Platoni. Quis laudem tantis ingeniis negatam ambiat? uno in genere excelluisse satis est. Que cum ita sint, sileant, queso, qui calumniam struunt; at qui forte calumniantibus crediderunt, hic, si libet, iudicium meum legant. 26 His ego quibus premebar apud te depositis, ad secundum venio. Quod de tua salute tam solicitus fuerim gratias agis, urbane potius et vulgari more, quam quod nescias supervacuo id fieri. Nam cui unquam pro sui ipsius cura proque re propria bene gesta gratie acte sunt? In te, amice, “mea res agitur”. Etsi equidem in rebus humanis amicitia post virtutem nichil sanctius nichil deiformius nichilque celestius, tamen referre arbitror, an amare incipias an amari, aliquantoque religiosius colendas ami
Abbreviated transcription (Latin):
Italicũ transalpiuũ alterũ hic casularũ donus moderator erãt᷑.
que albingaunis ligurrbus impendet Ille uallis bone que dextre
tus aduẽta comiter excepisset. tractoq ad uesꝑam ẜimone multa ꝑcõ¬
cartur atꝙ nn pͥmis que Ilos causa patauium addmoisset respodenit
se misses ab oidine ut in tenitoro teruisimo cenobiũ cartusiense cõftrt¬
lent fauente in pͥmis er̃õ atq alus quibusdam ciũib loci Illuis bãs
ac Reuotis onis. Qd opus qualiter hactenus successit. sucte ssurũ¬

Expanded text:
italicum, transalpinum alterum; hic Casularum domus moderator erat, italicum, transalpinum alterum; hic Casularum domus moderator erat, que Albingaunis Liguribus impendet, ille Vallis Bone, que dextretus adventu, comiter excepisset tractoque ad vesperam sermone multa percontaretur atque in primis que illos causa Patavum adduxisset, responderunt se missos ab ordine ut in territorio Tervisino cenobium cartusiense construerent, favente in primis epyscopo atque aliis quibusdam civibus loci illius bonis ac devotis viris; q
Abbreviated transcription (Latin):
uẽteri laxatus ergastulo. Gnus quidem e puens meis qui forte obeũ¬
tem Illũ uiderat oursu concito mestum ꝑtulit rumorẽ. et ad me sera
Iam nocte ꝑuenit. nũcians Illũ expmasse sepe me noĩe uocantem
xp̃i q nomen eum lacñs inuocantem. Indolui grauus dolitumnis nͥ quia ꝑ
etatem hois. hũc mn casum instare miulto ante p̾uideram: Ire g optet.
date uemam q̃so glonosissum prẽs supplicem q uestrũ mssum faccte.
urbr suꝑuatuũ neccͣium ruri. ibi q magis bibliothece soliectũ ꝙͣ agelli
ꝓpto uobis tranquillam ac felicem uitam. Auimoñ. noñ Ianuar̾.
Ad Gerardũ germanũ suũ monacum cartusiensem̃ exhorta cio
E nabam forte apud scissimũ atqci ccanᵒ¬
optimũ uirum Il debrandinũ patauine p̾sulem eccħie. quitũc
Ciũtatem Illam multiplicib uirtutũ raduis Illustrabat ñc nouũ
celo sidus accessit dũ ecte duos tui ordis pͥores casus actulit. alterũ

Expanded text:
veteri laxatus ergastulo. 9 Unus quidem e pueris meis, qui forte obeunveteri laxatus ergastulo. 9 Unus quidem e pueris meis, qui forte obeuntem illum viderat, cursu concito mestum pertulit rumorem et ad me sera iam nocte pervenit nuntians illum expirasse sepe me nomine vocantem Cristique nomen cum lacrimis invocantem. Indolui, gravius doliturus nisi quia per etatem hominis hunc michi casum instare multo ante previderam. Ire igitur oportet; date veniam, queso, gloriosissimi patres, supplicemque vestrum missum facite, urbi supervacuum necessarium ruri ibique magis bibliothece solicitum quam agelli. Opto vobis tranquillam ac felicem vitam. Avinione, Nonis Ianuariis. 2 Ad Gerardum germanum suum, monachum cartusiensem, exhortatio. 1 Cenabam forte apud sanctissimum atque optimum virum Ildebrandinum Patavine presulem Ecclesie, qui tunc civitatem illam multiplicibus virtutum radiis illustrabat, nunc novum celo sidus accessit, dum ecce duos tui ordinis priores casus attulit, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
totus Ilarestebat quociẽns sibi ut fit librũ aliquem in manib po suissem
strintens q ad pect̾us suspmabat. nõnũꝙͣ submissa uoce ip̃m libri cõpella¬
bat auctorem. mirũ dictu solo librorũ tactu ul aspectu fier sibi doctior atq
cõbio inde digressus leuiter egrs tantem dimisisse relur/ iam semor ses
ut maro ait cruda et uinde senectute her ad uespam me dumifit ad mello¬
ris dñi translatus obsequia. Ille sibi post tot copporeos labores onã aĩe requĩe
largiatur. unam em̃ pecuit a dnõ hanc requint. hauc sibi xp̃e ne negee
ut mbĩtet non in domo mea si in domo dñi oĩbus diebus uite sue que iã
desũt esse mortalis. ut iuideat non meam s dñi uolũtatem. et bisitet tem¬
plum eius non arnũ meum. in quo multos ꝑ annos gelu ⁊ estu duatũ
coipus exereuit sub me fessus sub te oio quiescat ad te uenit te iubente

Expanded text:
Totus hilarescebat quotiens sibi, ut fit, librum aliquem in manibus posuissem, Totus hilarescebat quotiens sibi, ut fit, librum aliquem in manibus posuissem, stringensque ad pectus suspirabat; nonnunquam submissa voce ipsum libri compellabat auctorem; mirum dictu, solo librorum tactu vel aspectu fieri sibi doctior atquevobis, inde digressus leviter egrotantem dimisisse rebar, iam senior sed, ut Maro ait, “cruda” et “viridi senectute”, heri ad vesperam me dimisit ad melioris domini translatus obsequia. 8 Ille sibi post tot corporeos labores unam animi requiem largiatur; “unam” enim “petiit a Domino, hanc requirit”: hanc sibi, Criste, ne neges, “ut inhabitet” non in domo mea sed “in domo Domini omnibus diebus vite sue”, que iam desiit esse mortalis; “ut videat” non meam sed “Domini voluntatem et visitet templum Eius” non arvum meum, in quo multos per annos gelu et estu duratum corpus exercuit; sub me fessus, sub Te, oro, quiescat; ad Te venit, Te iubente
Abbreviated transcription (Latin):
deasse custodem. fuit eͥ uillicus meus agrestis homo. ẜ plus ꝙͣ cuuli pro¬
uidencia et urbanitate conditus. pnto nullũ Illo fidelius aĩal terra tulit
quid multa. oĩim inĩquitatem ꝑfidiam q fuorũ de qua non solũ quotidie
ũbo queror s sempto qñqr eciam questus sum Ille bnus frde equabat actem¬
peabat exmua. Itaq cotũ me Ilłi et res meas libros q om̃s quos in gallus
hab̾es cõmiserum cũ q oĩs gn̾̃is uoluminũ multa uauiẽtas et quedam ibi
minutissima maximus interimxta essent. atq ego diu absens. qñq post
tuerinnim redrissem nchil uuꝙͣ non modo anotũ s ne loco quide in motũ
heppen. Erat Ille sine literis amantissimus literarum et libros quos michi
nouerat cariores ex accior eustodia conseruabat. Iam q longo usu eo per¬
uenerat. ut et noĩe nosset oꝑa betenĩ et mea simul internosset opustula

Expanded text:
deesse custodem. 4 Fuit enim villicus meus agrestis homo, sed plusquam civili prodeesse custodem. 4 Fuit enim villicus meus agrestis homo, sed plusquam civili providentia et urbanitate conditus; puto, nullum illo fidelius animal terra tulit. Quid multa? omnium iniquitatem perfidiamque servorum, de qua non solum quotidie verbo queror sed scripto quandoque etiam questus sum, ille unus fide equabat ac temperabat eximia. 5 Itaque totum me illi et res meas librosque omnes quos in Galliis habeo, commiseram, cumque omnis generis voluminum multa varietas et quedam ibi minutissima maximis intermixta essent atque ego diu absens quandoque post triennium rediissem, nichil unquam non modo amotum sed ne loco quidem motum repperi. 6 Erat ille sine literis amantissimus literarum, et libros quos michi noverat cariores, exactiori custodia conservabat; iamque longo usu eo pervenerat ut et nomine nosset opera veterum et mea simul internosset opuscula.
Abbreviated transcription (Latin):
decessisset. quid enibestam ego pͥuati modicũ publici negocii ucli agens
a nobis geninũ decus eccl̃ie missionem flagitare eandem ob causam ꝙ uilli¬
cus quoꝙ meus uobis non Ignotus qui mͥ pauca Itidem sicti niris ingera
colebat hosterno die ob̾nt. neq eñ uereor. ne quis br̃m̃ nũc mnͥ respondeat
qd tũc senatus eltilio. iubeat q ceptis insistere et in se curam de serti ruris
exciprat. Illiuis enĩ ager rome erat. mens ad fontem soigie est. nõ insi tenu
nobis cognnitum fama locum. Riccedit ꝙ maior quedam mͥ solicitudis caiusa
est. neq em̃ ut Ille inculte tñi telluir ꝓspicio. s sicut alter africe mallens
Sueus Scipio ex hispamuĩs ubr felicissime rem gerebat missionem poposcit
ꝙ. deesse diceret filie sue dotem sic etgo ut duorũ Illustrissimorũ ducum
corant in me unũ cause bibliothece mee quã mͥ in filiam ado ꝑtaui sencio

Expanded text:
decessisset, quid erubescam ego, privati modicum, publici negotii nichil agens, decessisset, quid erubescam ego, privati modicum, publici negotii nichil agens, a vobis, geminum decus ecclesie, missionem flagitare eandem ob causam, cus quoque meus vobis non ignotus, qui michi pauca itidem sicci ruris iugera colebat, hesterno die obiit? 2 Neque enim vereor nequis vestrum nunc michi respondeat quod tunc senatus Atilio, iubeatque ceptis insistere et in se curam deserti ruris excipiat; illius enim ager Rome erat, meus ad fontem Sorgie est, nonnisi tenui vobis cognitum fama locum. 3 Accedit quod maior quedam michi solicitudinis causa est; neque enim ut ille inculte tantum telluri prospicio, sed sicut alter Africe malleus, Gneus Scipio, ex Hispaniis, ubi felicissime rem gerebat, missionem poposcit quod deesse diceret filie sue dotem, sic ego, ut duorum illustrissimorum ducum coeant in me unum cause, bibliothece mee, quam michi in filiam adoptavi, sentio
Abbreviated transcription (Latin):
ab eodem cepta pagere ꝑacta custodire ntamini. ut ꝙ oĩ tpr̃e s nũc
p̾ẜtim dũ uacat eccłia instãcior ac deuocior or̃o nr̃a sit ad deũ ut ipse
nobis pastores semꝑ Il debrandmo similes largiatur sic em̃ habetote Ilũ
terre situ celi ꝙ clemencia ꝓxina pelago fluminib ꝙ circũ flua diues
agro ubere accolarũ ingenio insignis et uetusti noĩs claritate ꝑcelebris
semp inten pontifices tuos et glonosa confessorũ tuorũ nomina si quid in credis
Il debrandinũ non ultimũ numerabis¬
banen et gundonem po scuen ep̃os cardinales. peticõ licencie in ẜta cã
Ille Cart hagnnensiũ pͥnius tenror. marcus atilius regulus
magnũ et anceps in africaret. p. negociũ gerens causam
a seuatu petende missiõms Illam nõ emibuit lris inserere. ꝙ
uillicus simo/ qui pauca sibi suburbani agri ingera coluerat

Expanded text:
ab eodem cepta peragere, peracta custodire nitamini, utque omni tempore, sed nunc ab eodem cepta peragere, peracta custodire nitamini, utque omni tempore, sed nunc presertim dum vacat Ecclesia, instantior ac devotior oratio nostra sit ad Deum, ut Ipse nobis pastores semper Ildebrandino similes largiatur. Sic enim habetote illumterre situ celique clementia, proxima pelago fluminibusque circumflua, dives agro ubere, accolarum ingenio insignis et vetusti nominis claritate percelebris, semper inter pontifices tuos et gloriosa confessorum tuorum nomina, siquid michi credis, Ildebrandinum non ultimum numerabisbanensem et Guidonem Portuensem epyscopos cardinales, petitio licentie, inserta caille Carthaginiensium primus terror Marcus Atilius Regulus, magnum et anceps in Africa reipublice negotium gerens, causam a senatu petende missionis illam non erubuit literis inserere, quod villicus suus, qui pauca sibi suburbani agri iugera coluerat,
Abbreviated transcription (Latin):
fratres mei redeo. Quid uͦ ñe dicam. nescio ab illuis uni cõmemoracõe
discedẽ. quo magis de Illo cogito magis ardeo. quo plus loquor/ plura
loqui cupio. quo longius eo Longiorẽ fandi matenam iudeo. et minus
exitũ inuenio. S epla finem poscit non audeo quidem hortari ino uͦ nec
ꝑmutt̾e ut talis uiri exitũ ploretis. ne iuxta sentenciam Ciceronis ĩiudie
pocius ꝙͣ anncicie uideatur cõpborare felicem. qͥs eĩ insi iiudiis amicum
lugeat᷑/ de carne ad sp̃m de tenis ad celũ de laborb ad quietem. de morte
ad uitam. de temporalib enumius ad et̾nam beatitudinem tranfiuisse. Rusi
nec uectare audeo quomiuꝰ damũ eccl̃ie tantũ ⁊ tam ineꝑabile doleatis Illid
in quo errare nõ possũ hortor atq obsecro. ut pr̃s nr̃i memoniam hñtes
nͨ uestigia de ẜentes religionẽ colere. cerimonias ab eo traditas obẜuare.

Expanded text:
fratres mei, redeo. Quid vero nunc dicam? nescio ab illius viri commemoratione fratres mei, redeo. Quid vero nunc dicam? nescio ab illius viri commemoratione discedere; quo magis de illo cogito, magis ardeo; quo plus loquor, plura loqui cupio; quo longius eo, longiorem fandi materiam video et minus exitum invenio; sed epystola finem poscit. 36 Non audeo quidem hortari, imo vero nec permittere ut talis viri exitum ploretis, ne iuxta sententiam Ciceronis, “invidie” potiusquam “amicitie” videatur complorare felicem. Quis enim nisi invidus amicum lugeat de carne ad spiritum, de terris ad celum, de laboribus ad quietem, de morte ad vitam, de temporalibus erumnis ad eternam beatitudinem transivisse? Rursum nec vetare audeo quominus damnum Ecclesie tantum et tam irreparabile doleatis. 37 Illud in quo errare non possum hortor atque obsecro, ut patris nostri memoriam habentes nec vestigia deserentes, religionem colere, cerimonias ab eo traditas observare,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ip̃e ꝙͣ uellem. habuissem spaciĩ plus ad fructũ cõu̾saciõnis ange lice
a qua nemo uuꝙͣ insi sese melior factus abscessit. qua me quoq dio
poteram/ nõ cupidius usum putet ac penitet ẜ longions uite spes fefella
non respexr ad etatem iam ualde decliuẽ. sr ad sobuetatem mores qr hõis et purum
ac solidum senis coipus. Accidit q mͥ de Illo qd multis fere q oĩbus accidit. qͥtqud
mimine suspicabar uerendam Illam sacri ons effigiem in tenis amplus non
uĩsurũ quãtũ quib ꝙ consilus retrahẽ uisus sit mestus modo mecũ repeto.
pro quibus oĩbus quid sibi retubuam nõ h̃eo nisi memonã ⁊ amorem et fi¬
duciam. qua Illũ ut pro me oret precor. qm̃ pro scissimo bĩro pectatorem
hoiem orare nõ modo suꝑuacuũ. s temeranũ uĩdetur. At ne pͥnatus
dolor meus ꝓpositi oblitũ a publico dolore distraxent ad uos in xp̃o canssi

Expanded text:
it adventus ipse quam vellem; habuissem spatii plus ad fructum conversationis angelice, it adventus ipse quam vellem; habuissem spatii plus ad fructum conversationis angelice, a qua nemo unquam nisi se se melior factus abscessit, qua me quoque dum poteram, non cupidius usum pudet ac penitet. Sed longioris vite spes fefellit; non respexi ad etatem iam valde declivem sed ad sobrietatem moresque hominis et purum ac solidum senis corpus, acciditque michi de illo quod multis fereque omnibus accidit: quicquid minime suspicabar, verendam illam sacri oris effigiem in terris amplius non visurum, quantum quibusque consiliis retrahere nisus sit, mestus modo mecum repeto. Pro quibus omnibus quid sibi retribuam non habeo nisi memoriam et amorem et fidutiam, qua illum ut pro me oret precor, quoniam pro sanctissimo viro peccatorem hominem orare non modo supervacuum sed temerarium videtur. 35 At ne privatus dolor meus propositi oblitum a publico dolore distraxerit, ad vos, in Cristo carissimi
Abbreviated transcription (Latin):
sum carior et de Illo secunus loquor. Amauit Ille me uinens ut qui in
spũ Gĩderet mui pettons ardorem. nec puto ꝓpositũ eiuio erga suos mor¬
te tepuerit. nũꝙͣ in tanta de Illius ope fuit spes quanta hodiẽ est. q̃eo
nõ minus Illũ uelle s plus posse confido/ Et quia uirorũ Illustrium
ut sola recordacio dulcis est infistam in hoc ẜmõe diuicius aman ab illo
ceꝑam aliquot ante annos cũ in quibusdam opustulis suis Diggnatus ĩcgemũ
noũ ĩuenisset interdũ forte aliquid qd̵ ꝓbaret nõ ꝙ artifex tantus tali
opanõ egeret. s delectabat eũ colloqui. et maiorũ ingenia ut mos est
longe alns curis occupabantur. Nouissime uero ad eccł̃iam uenientem susce¬
pĩt me paterne Ille homo dei. qd de ambrosio suo aĩt augustinus. et pet¬
naciõnem meam satis ep̃aliter dilexit. demq ambrosius meus fuit .ere

Expanded text:
sum carior et de illo securius loquor. 31 Amavit ille me vivens ut qui in sum carior et de illo securius loquor. 31 Amavit ille me vivens ut qui in spiritu videret mei pectoris ardorem, nec, puto, propositum eius erga suos morte tepuerit. Nunquam michi tanta de illius ope fuit spes, quanta hodie est, quando non minus illum velle sed plus posse confido. Et quia virorum illustrium vel sola recordatio dulcis est, insistam in hoc sermone diutius. 32 Amari ab illo ceperam aliquot ante annos, cum in quibusdam opusculis suis, dignatus ingenium meum, invenisset interdum forte aliquid quod probaret, non quod artifex tantus tali operario egeret, sed delectabat eum colloqui et maiorum ingenia, ut mos est, longe aliis curis occupabantur. Novissime vero ad Ecclesiam venientem «suscepit me paterne ille homo Dei», quod de Ambrosio suo ait Augustinus, «et peregrinationem meam satis epyscopaliter dilexit», denique Ambrosius meus fuit erexi
Abbreviated transcription (Latin):
egastulũ melusus forte hñanitus falli posset ausus nõ fuissem testor
em deuẽ non aliter Illi uͦ loqui solitus ercon ꝙͣ si loquentis ut faciẽm sic
et mentem ceru̾et. ꝙͣiuis Ille me cõplexus familiaritate mitessima qd iii eo
fuit multũ m semꝑ securitatis ingesfit. s nestio quid in Illo hoĩe diuinũ
eiat qd̵ cũ maxime Ille se mnͥ facilem ac mongeĩ p̾staret tñ me magis
mages q uen̾abundũ et acconitũ hebat. Solebat Ille nomen meũ sepe dũ
adissen sepius dũ abessem uens utinam laudib ornare. unde in rgaudiũ
⁊ stinulus nõ paruus ad głiam. s multo maior erat ad miracio quo pacto
cecus ut auit/ amor talis eciam tantiq niri iudiciũ obliqnasset. fuit
Ile m̾ dñ licuit indulgẽtissimꝰ pater. et ꝓfundius ꝙͣ quisꝙͣ opmari
poss in eius archauũ: nelut iñ scã scõrũ introieram. unde ꝑpetuo ⁊ ꝓpe m

Expanded text:
ergastulum inclusus forte humanitus falli posset, ausus non fuissem? Testor ergastulum inclusus forte humanitus falli posset, ausus non fuissem? Testor enim Deum: non aliter illi viro loqui solitus eram quam si loquentis ut faciem sic et mentem cerneret, quamvis ille me complexus familiaritate mitissima, quod in eo fuit, multum michi semper securitatis ingesserit; sed nescio quid in illo homine divinum erat, quod cum maxime ille se michi facilem ac morigerum prestaret, tamen me magis magisque venerabundum et attonitum habebat. 30 Solebat ille nomen meum sepe dum adessem, sepius dum abessem, veris utinam laudibus ornare; unde michi et gaudium et stimulus non parvus ad gloriam, sed multo maior erat admiratio quo pacto cecus, ut aiunt, amor talis etiam tantique viri iudicium obliquasset. Fuit ille michi, dum licuit, indulgentissimus pater, et profundius quam quisquam opinari posset, in eius archanum, velut in Sancta Sanctorum, introieram; unde perpetuo et ipse michi
Abbreviated transcription (Latin):
fonte descendens. aut quomodo solis radio ꝑcussi densi coiꝑis ũbra de ficeret
equidẽ unde fama hõĩs originẽ ducit et cuius nubra est u̾tus ipã nõ monitur
facio ego fraties in his liters qd diumi ẜmonis auctoritas ibet. non
Laudo hoĩem in uita sua. s ut ait ambrosius Laudo post piculũ p̾dic̃o securũ.
laudo felicem mũdi nautã. s in portu celi auchoris habentem. lando ducẽ
in tene fri p̾lio glosum. s in celesti palacio ⁊ in arcu ethereo trũphanton
pectus notissimam hũilitatis arcem aditus fuit seu ne noceat adulacio lau¬
danti qui parũ certe qui tepide de Illiuis laude loqui times quia uii optimi sc̃i¬
quid eĩ adulari cogitem se pulto. qd̵ binẽti noluissem. aut quomodo audeam
corã Gidẽtem oĩa uidente mentur. qd ooram eodem dũ adhuc intra corpeum

Expanded text:
fonte descendens aut quomodo solis radio percussi densi corporis umbra deficeret? fonte descendens aut quomodo solis radio percussi densi corporis umbra deficeret? equidem unde “fama” hominis originem ducit et cuius “umbra est, virtus” ipsa non moritur. Facio ego, fratres, in his literis quod “divini sermonis” autoritas iubet, non “laudo hominem in vita sua”, sed, ut ait Ambrosius, “laudo post periculum, predico securum, laudo felicem” mundi “nautam” sed in “portu” celi “anchoras” habentem, laudo “ducem” in terrestri prelio gloriosum sed in celesti palatio et in arcu ethereo “triumphantepectus, notissimam humilitatis arcem, aditus fuit, seu ne noceat adulatio laudanti, qui parum certe, qui tepide de illius laude loqui timeo, quia viri optimi sanctintior. 29 Quid enim adulari cogitem sepulto, quod viventi noluissem, aut quomodo audeam coram videntem omnia vidente mentiri, quod coram eodem dum adhuc intra corporeum