comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius dem generis dicitnon. Nam inueni¬
untur aliqua nomina deficientia in numesd
singulari & it̃ deficientia in numero płuri
ergo puluis sanguis ħ nomina deficiunt
innumero plurali Sunt quece deficiunt
innumero singulari. ut manes querites
deficitinnumeroplural: ut tus uirus au
lare gr̃is neutriaur ũ oleũ ferrũ &ipsa
ꝑtinenta dregulam & fereom neqđa d
pondusmensurã ueꝑ tin& geñrirs̃ neutis¬

Expanded text:
 eiusdem generis dicit non. nam inueni eiusdem generis dicit non. nam inueniuntur aliqua nomina deficientia in numero singulari et item deficientia in numero plurali. ergo puluis sanguis, haec nomina deficiunt in numero plurali. sunt quae deficiunt in numero sideficit in numero plurali, ut tus uirus aurlare generis neutri, aurum oleum ferrum, et ista pertinent ad regulam et omne quod ad pondus mensuramue pertinet {generis sun
Abbreviated transcription (Latin):
ut racq regula in firmat᷑ utraq recipit᷑
qua re hos duos fac̃cũ duis non possumꝰ di¬
cere: n&ces sehab& ł ut hnismittat: Om¬
niait nomina quaein accusatiuo casum os¬
exeunt : datiuũ plurclem in ismittunt
Putahosclaros fac̃ insclaris. hoscloctos fac̃
his dictis nonimullidicunt qđ debemꝰ dicere
duo idestduo quare Namsi dixerimus hos du
n&ces sehab& datiuus in .o. &xirehis duo
Omnia t nomina quȩ accusatiuo plurali
ino &xeunt indatiuo plurali nond&clinant᷑
ut puta hos octo his octonũqͥdliisoctib: facit
Similit̃ & ambo hacratioñ declinant utrũq
r& eptũ ÷ ꝑ analogiã Ergor̃ numeri s ingłis
ut hic doctus numeripłi r athu docti: Numeri
dualis duo &ambo Numeri cõmunis ut res nu¬
bes dies : Om̃ã nom̃a quaer̃ aut quaste aut
quintȩ d&clinationis equalem habent nomi¬
natiuum singularem & nominatiuũ plura
ait nominainueniunt᷑ in utroq: numero

Expanded text:
utraque regula infirmatur, utraque recipitur. utraque regula infirmatur, utraque recipitur. quare hos duos facit, cum duis non possumus dicere? necesse habet enim ut in is mittat. omnia enim nomina, quae in accusatiuo <pluexeunt, datiuum pluralem in is mittunt: puta, hos claros facit his claris, hos doctos facit his doctis. non nulli dicunt quod debemus dicere duo, id est hos duo. quare? nam si dixerimus hos duo, necesse habet datiuus in o exire, his duo. omnia enim nomina, quae accusatiuo plurali exeunt in o, in datiuo plurali non declinantur, ut puta hos octo his octo. numquid his octibus facit? similiter et ambo hac ratione declinatur; utrumque receptum est per analogiam. ergo sunt numeri singularis, ut hic doctus, numeri pluralis, ut hi docti, numeri dualis, duo et ambo, numeri communis, ut res nubes dies. omnia nomina, quae sunt aut quartae aut quintae declinationis, aequalem habent nominatiuum singularem et nominatiuum pluralait, nomina inueniuntur in utroque numero
Abbreviated transcription (Latin):
Singularis uthic doctus płr uthidocti est
ta numeris̃ cõmunis. ut spaciesuersus doctur
Querit᷑ utrũ a p̃latinos possitinueniri numer
dualis qui frequens ÷ ap̃ grecos & inuenit᷑ indu¬
ob: tantũ & duo & ambo Nãhȩc nominaneq:
dicere om̃smfecer̃ iniuriã qr duõs: Dedu¬
ob: aũ quidic̃ omnes ꝓpt̃ hanc n&es sitatẽ dici¬
mus eẽ duais numeri idcircoqm̃ reces seruNt
aroctioñ latinitatis anomala s̃ idẽ indeclinabilia
s̃. Debuermꝰ dicere hisciuis qm̃ duorũ dicimꝰ¬
sic̃ tecta tectorũtectis sic & duo duorũduis s.
qͥ hocdicat deinde si dixeris doctorũ hoc doc¬
tos facit ergo potes dicere duorũ hos duos s.
duo tam̃ aliquotiens legimsed hocs ec łregulã
non possumꝰ dicere: c&erũlectũ ÷ similit̃ am¬
bo & ambos debesdicere sed remota sunt
ista non possumꝰ dicere secundũ regulam
Si qui tibi dicat quare dicimꝰ duo & duos am
utrũq receptũ ẽ & iniuresicẽ quotiescũq

Expanded text:
singularis, ut hic doctus, pluralis, ut hi docti. est ta numeri sunt communis, ut species uersus ductus. quaeritur uero, apud Latinos si possit inueniri numerus dualis, qui frequens est apud Graecos. et inuenitur in duobus tantum, ut duo et ambo. nam haec nomina nequfecerunt iniuriam, quia duo sunt. de duobus autem qui dicit omnes? propter hanc necessitatem dicimus dualis esse numeri. idcirco, quoniam recesserunt a ratione Latinitatis, anomala sunt, id est inaequalia sunt. debueramus dicere his duis, quoniam duorum dicimsicut tecta tectorum tectis, sic et duo duorum duis. sed qui hoc dicat? deinde si dixeris doctorum, hos doctos facit: ergo debes dicere duorum hos duos; sed duo tamen aliquotiens legimus. sed hoc secundum regulam non possumus dicere. ceterum lectum est similiter ambo, et ambos debes dicere. sed remota sunt ista, non possumus dicere secundum regulam. siqui dicat tibi: quare dicimus duo et duos et utrumque recte. et in iure sic est: quotienscumque
Abbreviated transcription (Latin):
dit in isto casut antũ modo in gen&iuopłri
c&erũ in aliis casib: similit̃ declinatur secđ
regulã & oractius dix̃ anciliorũ & nomins
& togx oblitus recedis tantũ in numeropł.
idẽ redigis ad similitudinẽ eiꝰ dẽ nominis qđ
a singulariuenit: Pra &erea s̃ alia nom̃ a
enuntiatioñ singłr sia intell&ctuplur ali
Quando dicimꝰgens enuntiatioñ singłi ÷ inđ tu

Expanded text:
dit in isto casu tantum modo, in genetiuo plurali; dit in isto casu tantum modo, in genetiuo plurali; ceterum in aliis casibus similiter declinatur secundum regulam. et Horatius dixit «anciliorum et nominis et togae / oblitus». recedis tantum in numero plurali id est redigis ad similitudinem eius nominis quod a singulari uenit. praeterea sunt nomina enuntiatione singularia, intellectu pluralia quando dicimus gens, enuntiatione sin
Abbreviated transcription (Latin):
les hõfaciliũ sic &iã maner maniũ manb :
in neutroñ habes quid sequeris Omnia It
nomina quȩ numerũ płir : uarias habent
regulas aliquandom .a. aliqũ hila puta
castra castrorũ fac̃. moenia moeniũ fac̃¬
& illudina & hoc ina sed illud moeniũ fac̃
illudinrum nã castrorũ fac̃. quomodo su¬
mimꝰ regulã itautsi solũ habuerit in rũ mit¬
puta tecta tectorũ tectis si aũ nomina
neutra quaeina ex eunt: uariãhẽnt
regulã : aliquando seruantillã ad no¬
mina numeri singularis : aliqñ discȩdur
Nã ec̃ numer o singłri fac̃ hoc tectũ hȩ
tectahorũ tectorũ querit᷑ si castro¬
rũ debeat facere redeam ad numerũ
ad numerũ singularem quid est qñ facimus moe¬
nia moeniũ sic̃ debemꝰ dicere agilium agili¬
b: sed tam̃ ista regula quaeinia exitr&ce¬
ditaregula aliquotiens & exit inrum Inde
ẽ illud qđ legis sepius curio ibidem moratus
regioñ uulcana liorũ &ceina exit & r&ce¬

Expanded text:
sic etiam manes manium manibus. in neutro non habes quod sequaris. omnia enim nomina quae numeri sunt pluralis uarias habent regulas, aliquando in a, aliquando in ia: puta castra castrorum facit, moenia moenium; et illud in a et hoc in ia, sed illud in ium facit, illud in rum {nam castrorum facit}. quo modo sumimus regulam? ita ut, si a solum habuerit, in ium mitputa tecta tectorum tectis. si autem omnia nomina neutra, quae in a exeunt, uariam habent regulam et aliquando seruant illam ad nominatiuum numeri singularis, aliquando discedunt. nam ecce numero singulari facit hoc tectum, haec tecta horum tectorum. quaeritur, si castrorum debeat facere. redeamus ad numerum singularem. quid est, quando facimus moenia moenium? sicut debemus dicere agilium agili sed tamen ista regula, quae in ia exit, recedit a regula aliquotiens et exit in rum. inde est illud quod legimus saepius, «Curio ibidem moratus regione Vulcanaliorum». ecce in ia exit et rece
Abbreviated transcription (Latin):
Vnđistanataẽ ambiguitas ueluidea¬
mus queres potiorem nata : abigui¬
tas acre : Illiqͥdiet̃ quat tuor ẽẽ grados
hocdic̃t: on podest fieriut doctiorsi teon¬
dodicomꝰ doctior ñ ẽ conparatio : sed p̃¬
latio : Nã quando dicimꝰ doctioriste ab
is toñuideor conparaeri : s p̃ferri sensu
Quomo doergo debemdicere loctior p̃la¬
tiuũ eẽ qui hab& sensum suꝑferentis &¬

Expanded text:
eamus, quae res potior est. nata est ambiguitas ex hac re: illi qui dicunt quattuor esse gradus hoc dicunt, non potest fieri ut doctior sit condo dicimus doctior, non est conparatio, sed praelatio. nam quando dico doctior iste ab isto, non uideor conparare, sed praeferre sensum. quo modo ergo debemus dicere doctior praelatiuum esse? {quia habet sensum praelati
Abbreviated transcription (Latin):
nea fortissime non hab&actionẽ nisi adiun¬
gas alios quib: possis eũ p̃ferre : Puta sidi¬
cas denea fostirsime trolanorũ modo ista
plena ẽ elocutio siaudicas aenea fortis sim̃
nonstabit plenaelocutio: unde hoc ꝓbamꝰ
cutionẽ & uidessistat tenea fortior Nũqͥd
potẽ eẽ aliq̃ qui hoc dicat sed dicat aenea
fortior trolanis. Siergo conparatiuus
e&xigit ꝑsonas quib: conpar&ur : quatT omag̃
suꝑ latiuus exigit ꝑsonas quib: p̃ponatur
Ergoui des quia non possum dicere : tam̃ in¬
uenta ẽ defensio contrachaperem optima
quidem &callida sed minus plena dicunt
hoc : Quando dico xnea fortissime trola¬
norũ : docens eũ fortissimũ eẽ trolanorũ.
Siaũ solũ hocdicã aenea fortissime : hnci
piodicere denea fortissi me omniũ lã non
contrac đr nob̵ quia suꝑ lat̃ nr̃o generi
nos p̃fest iñ extraneo: Er̃si dixeris ae nea
fortis sime : possum intellegere fortis sim

Expanded text:
nea fortissime, non habet rationem, nisi adiunnea fortissime, non habet rationem, nisi adiungas alios, quibus possis eum praeferre: puta si dicas Aenea fortissime Troianorum, modo stat plena elocutio. si autem dicas Aenea fortissime, non stabit plena elocutio. unde hoc probamcutionem, et uide, si stat. Aeneas fortior, numquid potest esse aliquis, qui hoc dicat? sed dicat Aeneafortior Troianis. si ergo conparatiuus exigit personas, quibus conparetur, quanto <magis> superlatiuus exigit personas, quibus praeponatur? ergo uides quia non possumus ita dicere. tamen inuenta est defensio contra hanc rem, optima quidem et callida, sed minus plena. dicunt hoc: quando dico Aenea fortissime Troianorum, doceo eum fortissimum esse Troianorum; si autem solum hoc dicam, Aenpio dicere Aenea fortissime omnium, iam non contradicitur nobis quia superlatiuus nostro generi nos praefert, non extraneo. ergo si dixeris Aenea fortissime, possum intellegere fortissime
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ s̃ enuntiatioñ singularia intellactu
plurocli a iungunt᷑ gen&iuo singulari
Ap̃ ipsum uergiliũ inuenimꝰ alio loco di¬
tissimus agri A gerr&ipit diuissionẽ
Nã dicimus a gercampanus sedutiq in
cͥampania non unꝰ ager ẽ sed multi: Si¬
milit̃ sidicar agersiculus agergallicus
Ditissimus a gridicimꝰ similit̃ romanũ
genusi hoc romanũ genꝰnumeriẽ
quidẽ  singularis : sed t̃nintellectu
ea nomina quȩ nuntiatioñ sunt singulana
intell& tupluraclia possuntadse troche¬
re &iã numerũ pluroelem : Quando di
nimus nomina ut ipse positiuus suꝑ lat̃ sit
ut intali elocutioñ iupit̃ optimus maximꝰ
Optimũs inaximꝰ suꝑlatiuis sed tãm̃ isti suꝑ¬
latiui n on solũ suꝑ latiui non s̃ sed n&c con¬
parietiui sed tantũ modo positui. qua
pectioñ quiasi e& iuppit unus & alt̃
tantũ & alt̃ itembenediceremꝰ si essent tres
ioues cũ autẽ unur sit qua conparatioñ pre¬
ferimꝰ. Ergo dicimillos graedas ꝓpositiuo eẽ

Expanded text:
ntiatione singularia, intellectu pluralia, iungitur etiam genetiuo singulari, ut apud ipsum Vergilium inuenimus alio loco «ditissimus agri». ager recipit diuisionem. nam dicimus ager Campanus, sed utique in Campania non unus ager est, sed multi; similiter, si dicas ager Siculus, ager Gallicus. ideo ditissimus agri dicimus. similiter Romanum genus: hoc Romanum genus numeri est quidem singularis, sed tamen intellectu ea nomina, quae enuntiatione sunt singularia, intellectu pluralia, possunt ad se trahere etiam numerum pluralem. quo modo nimus nomina, ut ipse superlatiuus positiuus sit, ut in tali elocutione, Iuppiter optimus maximus. optimus et maximus superlatiui sunt; sed tamen isti superlatiui non solum superlatiui non sunt, sed nec conparatiui, sed tantum modo positiui. qua ratione? quia, si esset Iuppiter unus et alter tantum item bene diceremus, si essent tres Ioues. cum autem unus sit, qua conparatione praeferimus? ergo dicimus illos gradus pro positiuo esse.
Abbreviated transcription (Latin):
uulg̃.: sed hocñ ÷ certũ nãpotest ẽẽ & masculinũ&
neutrũ : Vi desergo quanta generasquȩ discre¬
pant aliquando a regulis Eepe contingitut
in singu larinumero altersus generis sit & inplu¬
rodi alterius. Inuenimit in singular inumero al¬
ud genꝰ & aliu dinplurod utẽ illudbal neũ hoc
bal neũ dmr ĩ numer e singłr & inplurali dim̃s
hȩbalneae hasbalneas occis ẽadbabieas palla ce
acenare diens romae sextus roscius It̃ femini¬

Expanded text:
uulgus, sed hoc non est certum: nam potest esse et masculinum et neutrum. uides ergo quoniam genera sunt quae discrepant aliquando a regulis. saepe contingit ut in singulari numero alterius generis sit et in plurali alterius. inuenimus enim in singulari numero aliud genus et aliud in plurali, ut est balneum. hoc balneum dicimus in numero singulari, et in plurali dicimus hae balneae has balneas: occisus est a balneis Pallaceni a cena rediens Romae Sextus Roscius Ci
Abbreviated transcription (Latin):
natura potest discerni: c&erũ illa appellan¬
tur non cõmunia sed geminigeneris idẽ du¬
plicigeneri s ut puta pinus quando uolo dic
hicpinus qñ uolo di cohpinus. similit̃ & pam¬
pinus qñ uolo dicohic pampinꝰ qñ uolodico
ħ pampinꝰ er gononi deo qr lic& mͥ dicere
non habes n&cessariũ sed quandouis dicis

Expanded text:
natura potest discerni. ceterum illa appellannatura potest discerni. ceterum illa appellantur non communia, sed gemini generis, id est duplicis generis. ut puta pinus: quando uolo, dico hic pinus; quando uolo, dico haec pinus. similiter et pampinus: quando uolo, dico hic pampinus; quando uolo, dico haec pampinus. ergo non ideo, quia licet mihi dicere non habes necessarium, sed quando uis, dicis
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ masculinũ in pluralineutrũ hic tasta¬
ros & ha & tartara: Debemergo nob̵ no¬
tare quando s nomina innumero s ingłri
generis alterus & alteriur in plurali ut
sidicamꝰ sed scire debes qđ ha&b alnea utẽs &re¬
uertat caelos lucr&ius dix̃ & porrũ cepe
iocus hic ioc & hoca sedpossum dicere &
hos locos utẽmoxiuuenes agitar eio cos&¬
rentia: Quandoforosdicim tabula tanauiũ
significamꝰ quando deambulatorio : haec
fora dicimꝰ : quã quã salustius &iã dedeam¬
bulatorioma sculino genere cdix̃ illũ xp¬
tis forũ. & castranautica sertorũ mutaue
rat : Videergon&efallat q̃mina sculinũ fec̃
Euntaliqua nomina quahẽ n & mas colinũ & fe¬
Amininũ genꝰ & nons̃ cõmunia. quomo dononẽ
cõmunesi & masculinũ & femininũ genhent de¬
bent dici cõmunia sed scire debemꝰaliud eẽna
tura cõmune: a ludeẽ depotestate nostra
cõmune aliudest: anatura aliud a potestate :
Sececanis iuste đr cõmune genquare. quia

Expanded text:
inuenitur masculinum, in plurali neutrum, hic Tartarus et haec Tartara. debemus ergo notare, quando sunt nomina in numero singulari alterius generis et alterius in plurali, ut sic dicamus. sed scire debes quod haec balnea, ut est «secreuertat caelos» Lucretius dixit. et porrum caepe iocus: hic iocus et haec ioca; sed possumus dicere et hos iocos, utrentia: quando foros dicimus, tabulata nauium significamus; quando de deambulatorio, haec fora dicimus. quamquam Sallustius etiam de deambulatorio masculino genere dixerit, illum raptis forum et castra nautica Sertorius mutauefallat, quoniam masculinum fecit. sunt aliqua nomina quae habent et masculinum et femininum genus et non sunt communia. quo modo non est commune? si et masculinum et femininum habent, debent dici communia. sed scire debemus aliud esse a natura commune, aliud esse de potestate nostra commune. aliud est a natura, aliud a potestate. ecce canis iuste dicitur commune genus. quare? quia
Abbreviated transcription (Latin):
positiuo Donatur tam̃ prestrait nob̵ auxhũ
ut vres. tantũ modo obseruemꝰ omnia illa
iungant᷑ s exundũ auctoritatẽ donati. tam̃tus
uolueris puraẽ facere elocutionẽ : n& illas de¬
ratiuũ ẽ. sequens uersura ꝑtissime significat
Arcãq fides ꝓdiga ꝑlucidior uitro. per augm̃tũ
significat lucidior conparortiuus graedus c̃
& tam̃ dix̃plucidior talec̃acsidica sual deluci¬
or multũlucidor ex tant deahis pastib: & ẽpla
&xceptis istes quiñq: ist adebemi seruare hõdie
& ñ iungere conpaytetiuo ã suꝑ lat̃ : sec ltantũ
positiuo melius ẽ tom̃ f&ceris sinecillas iungas
omnes Nam & uergilius iungit sed nonistas
quas diximsed alias iungit tammagis illa fremens
& tristib: effera flammis quã magis effuso
crudescunt sanguine pugna : &̃ diximus¬

Expanded text:
positiuo. Donatus autem praestitit nobis auxilium, ut quinque tantum modo obseruemus res. omnia illa, iunguntur secundum auctoritatem Donati. uolueris puram facere elocutionem, nec illas <res> det. sequens uersus apertissime significat, «arcanique fides prodiga perlucidior uitro». per augmentum significat, lucidior conparatiuus gradus est, et tamen dixit perlucidior; tale est ac si dicas ualde lucidior, multum lucidior. extant de aliis partibus exempla, exceptis istis quinque. ista debemus seruare hodie et non iungere conparatiuo et superlatiuo, sed tantum modo positiuo. melius tamen feceris, si nec illas iungas omnes. nam et Vergilius iungit, sed non istas quas diximus, sed alias iungit, «tam magis illa fremens et tristibus effera flammis, / quam magis effuso crudescunt sanguine pugnae».
Abbreviated transcription (Latin):
singulari & plusoclidoctior illo doctior
illis equus uelocior ẽ canibus : Suꝑlatiuus
uero pluralinumer d̾tantũ seruit ut puta
equus uel ocissimꝰ equoꝵ Non possumdi¬
cere equus uelo cirsim equi & reuera
inrȩ que in diuiduaẽ : seruat᷑ haec regula
Sires illa in diuidua ẽ naturodit̃ seruas
hominẽ nũ quid podes diuidere &ontra¬
riaꝰ plebs diuides pos sumergo dicere
stultis simꝰ ẽ plebis: plebslic& sit numeri
singularis potest tam̃ eẽchiuidua & potẽ
r& ipere pluralem numerũ. Habem:
in uirgilio fortissi megentis titide. fortis¬

Expanded text:
singulari et plurali, doctior illo, doctior illis; equus uelocior est canibus. superlatiuus uero plurali numero tantum seruit, ut puta equus uelocissimus equorum; non possum dicere equus uelocissimus equi. et re uera in re quae indiuidua est seruatur haec regula; si res illa indiuidua est naturaliter, seruas. hominem numquid potes diuidere? e contrario plebem diuidis; possum ergo dicere stultissimus est plebis. plebs licet sit numeri singularis, potest tamen esse diuidua et potest recipere pluralem numerum. habemus in Vergilio fortissime gentis Tydide Vergi
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ quasdã regulas quas sis ollemnes
feminino generi It̃us sulł quae mas ł no
generi quasi dedicataẽ doctus clar̃
qui a penit᷑us sułł dixi qđ dedicata sit
masculino sed quid frequentius itẽum
scllabã dedicata ẽ generineutro scam¬
num tectũ & inuenit᷑ tam̃ ñnũ quã al¬
terius generis in eadem sillabã termina¬
tũ s nom̃ scien sergo aliquas regulas ad¬
ditas eẽ generib: traccta d&contrario
dic̃ ha& res nonted&cipiat : Nã inueniunt᷑
ait̃ sonantia alterius generis nedicas mͥ &o
ut quasi son & femininũ & sitma sculinꝰ utẽ
catilina a grippa mes sala: It a nominanun¬
tiations feminina intell& tuma sculina aut
quã transtulit in eunuchũ suam. orestestra¬

Expanded text:
debemus quasdam regulas quasi solemnes feminino generi. item us syllaba masculino generi quasi dedicata est, doctus clarus non penitus us syllaba dixi quod dedicata sit masculino, sed quod frequentius. item um syllaba dedicata est generi neutro, scamnum tectum; et inuenitur tamen non numquam alterius generis in eadem syllaba terminatum nomen. sciens ergo aliquas regulas addictas esse generibus tractat contraria. dicit, haec res non te decipiat: nam inueniuntur aliter personantia et alterius sunt generis. ne dicas mihi: ecce ri ut sonet femininum et sit masculinum, ut est Catilina Agrippa Messala. ista nomina enuntiatione sunt feminina, intellectu sunt masculina. aut«quam transtulit in eunuchum suam». Orestes tra
Abbreviated transcription (Latin):
adonato alit Donatus ait ¶uinq s̃ aduerbia
quȩ non debemꝰ iungere nisi positiuo tantũ
ꝑseadonato posita. putatã doctus debeo
euare ñ iungunt᷑ istaaduerbia conparatiuo
& suꝑlatiuo sed tantũ positiuo : qm̃ signifi¬
cationẽhẽnt augentis. Quando dicomag
utiq magis significationẽ h& augentis
Acsidicat puta istestultus istemag̃stult᷑
stultus ẽ augm̃tũ significat. eristȩpar¬
ticulȩ haben augmentũ : si hẽnt augm̃tũ
comparctionẽ hẽnt elocutiors pũquã
paricͥtis. ãp̃ferentis. quomo dohẽnt con¬
parctiuus aut suꝑ lat̃ quan do dicotã
doctior taleẽ acsidicẽ doctiortã doc¬
ratiuus & suꝑł uimheñt augmtis idem
res que plus significat apositiuo id eoñ
parcentis ã suꝑferentis. Pullares deb&
iungi quȩsensum hent p̃ferentis ã con¬
pancentis. ut puta sidicas satisdo et
augmientubiã plusdoctus augm̃tũ hãe, abun¬
dant doctus augm̃tũh&. Nondebemus

Expanded text:
Donato aliter. Donatus ait: quinque sunt aduerbia, quae non debemus iungere nisi positiuo tantum, que sunt per se a Donato posita. puta tam doctus debeo quare non iunguntur ista aduerbia conparatiuo et superlatiuo, sed tantum positiuo. quoniam significationem habent augentis. quando dico magis, utique magis significationem habet augentis, ut si dicas puta: iste stultus, iste magis stultus stultus est; augmentum significant. ergo istae particulae habent augmentum. si habent augmentum, conparationem habent elocutionis. numquam parantis aut praeferentis, quo modo habent conparatiuus et superlatiuus. quando dico tam doctior, tale est ac si dicam doctior docratiuus uim habent augentis, id est rem quae plus significat a positiuo, ideo non parantis aut praeferentis, nullae res debent iungi, quae sensum habent praeferentis aut conparantis. ut puta si dicas satis doctus, augmentum habet; plus doctus, augmentum habet; abundanter doctus, augmentum habet. non debemus
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ a fortuna paupdiues pauperior paupens¬
simꝰ diues diuitior diuitissim̃ : Ãisura longus
latus longior longn sim̃ lat latior latis sim̃
Quia dixi duitior diuitis sim̃ : ñ putes maleẽt
dictũ scire debesista alit̃ dedinori quando
dicimꝰ diuerł disdiuitior diuitissimꝰ. & pͥnci¬
paledis legistis interentio dispolẽe ł dis¬
Ergo uides que nomina conparant᷑ que ̃ que¬
nom̃ qđ in dubitationẽ uent Latinlatinior
latinis simꝰ: querit utrũ dicam̃ si a gente uo¬
lueris ñ dicisidemsia gente dictꝰ ẽ latinus
quẽ ad modũ at alus nũ quid porsũ dicere
itahor italir sim̃ quẽ a dmodũa fernũqͥd
possumdicere a frior aferrimꝰ quẽ a clmo¬
r& ipit conparationẽ quare . ꝗ ncipit ẽe qua¬
litatis abanimo quomodoloqt᷑ latine tam̃
hocipsũ ꝓpt̃ ambiguitatẽ uitandũ ÷ necada¬
mus incalumniã. latinor ñ debemꝰdicere
quã quã delocutioñ dicamꝰ & possum dicere

Expanded text:
insecus, id est a fortuna, pauper diues, pauperior pauperinsecus, id est a fortuna, pauper diues, pauperior pauperrimus, diuitior diuitissimus; a mensura longus latus, longior longissimus, latior latissimus. quia dixit diuitior diuitissimus, ne putes male esse dictum, scire debes ista aliter declinari, quando dicimus diues diuitior diuitissimus. si erit principale disergo uides, quae nomina conparantur: quae sunt quanomen, quod in dubitationem uenit, Latinus Latinior Latinissimus quaeritur utrum dicamus. si a gente uolueris, non dicis, id est si a gente dictus est Latinus, quem ad modum Italus. numquid possum dicere Italior Italissimus? quem ad modum Afer: numquid possum dicere Afrior Aferrimus? quem ad morecipit conparationem. quare? quia incipit esse qualitatis ab animo {quo modo loquitur? Latine}. tamen hoc ipsum propter ambiguitatem uitandum est, ne cadamus in calumniam: Latinior non debemus dicere, quamquam de elocutione dicamus et possemus dicere;
Abbreviated transcription (Latin):
ut tres sint gracdus põs conp̃ suꝑł: Plañis te
põs omniar ecipit genera : & mascolinũ¬
ut doctus & femininũ docta & neũ doctũ
& cõmune docilis & triũ generũ anians
positiui om̃s quos dixi Conparaet̃ duore¬
cipit gr̃a neutrũ & c̃õmuñẽ : doctius & doc
s̃ regule aliquando inus ut doctꝰ aliq̃ do ina
in ansutamans aliq̃n inerut pulcher ua¬
riȩ s̃ regłȩ s̃ autẽ tred&uĩ : Conpartiuus
regulas dixi qm̃ incederehabent aliqua
nomina quae sint controc istas regulas. Ecire
debes qm̃ a nomala & dificiunt in equoliar̃ con¬
paratiuus gracdus ait gr̃is ẽsemꝑ cõmunis doctior
murlactũ a p̃anti quos non i deonecs : tam̃ nor
serua re debemus ut senior dicanꝰin masculo in
recipiunt : ait ea quȩ ̃ qualitatis & quantitatis
Vt deximus a quat tuorreb tixechunt᷑ ab animo
Acorpore ex tr am̃ sura : Istã nom ina quereci¬
punt c onp̃m nulla alia Ab animo queuenunt
or pulcherim̃ candideor candidis sim Extr̃

Expanded text:
plane iste positiuus omnia recipit genera, et masculinum, doctus, et femininum, docta, et neutrum, doctum, et commune, docilis, et trium generum, amans. positiui sunt omnes quos dixi. conparatiuus duo recipit genera, neutrum et commune, doctius doctiosunt regulae, aliquando in us, ut doctus, aliquando in a, aliquando in ans, ut amans, aliquando in er, ut pulcher: uariae sunt regulae. sunt autem XIII. conparatiuus regulas dixi? quoniam incidere habent aliqua nomina quae sint contra istas regulas. scire debes quoniam anomala et deficiunt et inaequalia sunt. conparatiuus gradus generis est semper communis, doctior,mus lectum apud antiquos, non idoneos tamen. nos hoc seruare debemus, ut senior dicamus in masculo, inrecipiunt? ait ea quae sunt qualitatis et quantitatis, ut diximus, a quattuor rebus trahuntur, ab animo, a corpore, extrpiunt, nulla alia: ab animo quae ueniunt, rior pulcherrimus, candidior candidissimus; extr
Abbreviated transcription (Latin):
salustiũ Tergilius dit Iã senior sedcru
quia caronlic& ñsit senior : tam̃ sengx ÷
Nũquã it possum̃ dicere semorẽ nisi ad con¬
parortionẽ similis puta doctior ẽ scolasti¬
cus scolastico clariorẽ senator senatore
Nompos sumꝰ dicere clariorsenato plebeio
alt̃ senexcharon. Illa ergo c̃parrtiopo siti¬
uũ significat. Malic& non sit charonsenor
lic& ñ sint duo charontis. ut illesit puta sene
locutioñ s alustiana nonsolũ ait conparatiuũ :
sedn& positiuũ qͥdem ut mare ponticũ cdulci
benedicer& iareponticũ eẽdulcius si eẽ
aliq̃t mare dulce: Cũ aũnullũmare sitdulce
quẽ ad modũ possum dicere illud dulcius
Ergo uides qr qñ dico maredulcius ñ solũ dul¬
cius sed nedulce qͥdem q: nullũ mare n&
dulcius ẽ necdulce. Ita inuenit᷑ hiccompa¬
ratiuus ñ solũ conparationẽ ñ significare
s. n&c positiuũ nã ꝑrerũ naturuẽ ñ potest¬

Expanded text:
Sallustium. Vergilius ait iam senior sed cruSallustium. Vergilius ait iam senior sed cruquia Charon, licet non sit senior, tamen senex est. numquam enim possumus dicere seniorem, nisi ad comparationem similis. puta doctior est scholasticus scholastico, clarior est senator senatore. non possumus dicere clarior senator plebeio. alter senex Charon? illa ergo conparatio positiuum significat. nam licet non sit Charon seniolicet non sint duo Charontes, ut ille sit puta senex, elocutione Sallustiana non solum non ait conparatiuum, sed nec positiuum quidem, ut mare Ponticum dulciusbene diceret mare Ponticum esse dulcius, si esset aliquod mare dulce. cum autem nullum mare sit dulce, quem ad modum possumus dicere illud dulcius? ergo uides quia, quando dico mare dulcius, non solum dulcius, sed ne dulce quidem, quia nullum mare nec dulcius est nec dulce. ita inuenitur hic conparatiuus non solum conparationem non significans, sed nec positiuum. nam per rerum naturam n
Abbreviated transcription (Latin):
punt ad significationẽ Sunt aliqua no¬
mina quenaturalit̃ uident᷑ eẽ diminu¬
tiua : ratioñtam̃ conparaetiuas̃ groidi¬
usculus maiusculus minusculus : Quandodi¬
cimꝰmaius siñ dubio comparaetiuus ẽ. maius¬
culus diminutiuũ ẽ. &c̃ diminutio ẽ a con¬
lectuconparatiua incipit tractare res
denenda somnib: uirib: p̃sertim q & doc¬
tiores nos faciunt & prestant ex cusationẽ
malelo quentib plerũq contigit utememꝰ
in dictioñ ergo prestant e cusationẽ: aut
siplerũq inuenit᷑ elocutio ut conparatiuas
p̃ponat᷑ suꝑ latiuo utiq quomodo positiũs
paulolũ significat conparatiuus plus a
positiuo suꝑlatiuus plus a conparoctiuo
ita debes eloqui ut suꝑlatiuus p̃ponat᷑
conparctiuo & p̾ositiuo. Inuenim & on
trecrio ut conparatiuus p̃ponat᷑ suꝑ lariuo
intalielo cutioñ doctior doctissimorũ
stultior quoius stultis simo, Suta dicosplerũs
dix̃. Aliquandoponit᷑ comparectuus &ẽ
s̃ duc &empla unũ ap̃ uirgiliũ unũ ap̃

Expanded text:
t sunt aliqua nomina quae naturaliter uidentur esse diminutiua, ratione tamen conparatiua, grandiusculus maiusculus minusculus. quando dicimus maius, sine dubio conparatiuus est; maiusculus diminutiuum est. ecce diminutio est a conlectu conparatiua. incipit tractare res tenendas omnibus uiribus, praesertim quia et doctiores nos faciunt et praestant excusationem male loquentibus. plerumque contingit ut erremus in dictione; ergo praestant excusationem. ait sic, plerumque inuenitur elocutio, ut conparatiuus praeponatur superlatiuo. utique quo modo positiuus paululum significat, conparatiuus plus a positiuo, superlatiuus plus a conparatiuo, ita debes loqui, ut superlatiuus praeponatur conparatiuo et positiuo contrario ut conparatiuus praeponatur superlatiuo in tali elocutione, doctior quouis doctissimo, stultior quouis stultissimo, si ita dicas. plerumque dixit: aliquando ponitur conparatiuus, et est sunt duo exempla, unum apud Vergilium, unum apud
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus creocrenis : Ergotã latina noña¬
sunt notha quã gr&ca : utrocq: regula de¬
clinamꝰ : Hatina nominal atina regulatantũ
declinamus Non potest fierii ut grece
clinare & latine. Latinũ nom̃ non potẽ
fierialit̃ nisi latine declines : Ha& dĩ
quȩ media s̃ appellant᷑ notha quasicor rup¬
ta quẽ admodũ nothus dr : quisquis
nascitur denobili &ignobil: Cunt
nt̃su nonima & omonima hoc hnt̃ est :
qđ se nonimaĩ quae multa s̃ uerba
& unãbabent significationẽ ut t̃rahumus
mas ressignificant : Vtsidicas nepos: Ne¬
pos dr̃ & filius filii & ꝓdigus : palma
dens ad siderapalmas : Sunt &a pa

Expanded text:
dicimus Creo Creonis. ergo tam Latina dicimus Creo Creonis. ergo tam Latina sunt notha quam Graeca, utraque regula declinamus. Latina tota nomina Latina regula tantum declinamus; non potest fieri ut Graece clinari et Latine; Latinum nomen non potest fieri aliter quin Latine declines. haec autem quae media sunt appellantur notha, quasi corrupta, quem ad modum nothus dicitur quisquis nascitur de nobili et ignobili. sunt nter synonyma et homonyma hoc interest, quod synonyma sunt multa uerba et habent unam significationem, ut terra humus mas res significant, ut si dicas nepos; nepos dicitur et filius filii et prodigus: palma,dens ad sidera palmas Vergilius A
Abbreviated transcription (Latin):
tota greca totalatina: poenit᷑ media
Nota greca sunt : quȩ poenit gr&cede¬
clinant᷑ : totalatina : quȩ poenitꝰla¬
tine declinant᷑ media sunt quȩ & par
tegreca sunt &x partelatina : tota
gre cas̃ themisto calipso : & accipe
regulã poenitꝰ quã sequaris Omnia nomina quȩ
o t̃rmnt᷑ apud gr&cus tota gr&ca s̃ femña it r̃
ulixestotũ latinũ ẽ : Mo lideucesdic̃ gr& :
latinus pollux totũ latinũẽ : Notꝰ ũest
qđ ultimasillaba corrũpit᷑ & priores manent¬
& prioresmanent : Puta memnon & mem¬
no: uł silł corupta ẽ & prioresmanent¬
regulã d&clinant᷑ siue gr&ca siuelatina
lic&mdicere h& dido hũididos huic di¬
don hanc dido odido: & lic& mihi la¬
grecedeclinam & latinũ nom̃ totũ grexũ
It̃ totũ nothũ & grecedeclinamꝰ & latine
possum declinare memno memnonis ni
Namꝓducit᷑ i : Legimin plauto Greondici¬
mus grece creontos. creonti. Curridatine

Expanded text:
tota Graeca, tota Latina, penitus media. tota Graeca, tota Latina, penitus media. tota Graeca sunt quae penitus Graece declinantur, tota Latina quae penitus Latinte Graeca sunt, ex parte Latina sunt. tota Graeca sunt Themisto Calypso. et accipe regulam, penitus quam sequaris. omnia nomina, quae o terminantur apud Graecos, tota Graeca sunt: Vlixes totum Latinum est. Polydeuces dicit Graecus, Latinus Pollux: ergo Pollux totum Latinum est. nothum est quod ultima syllaba corrumpitur et prioribus comm priores manent: ut puta Memnon et Memno; ultima syllaba corrupta est et priores manentregula declinantur, siue Graeca siue Latina. licet mihi dicere haec Dido huius Didoys huic Didoe hanc Dido o Dido, et licet mihGraece declinamus et Latine nomen totum Graecum. item {totum} nothum et Graece declinamus et Latine, possum declinare Memno Memnonis Memnoni. nam producitur i: legimus in Plauto. Creon dicimus Graece, Creontos Creonti currit; Latine
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ sed ut facerent discr&ionẽ inter co¬
lonus int̃ illos & istos: plinius enĩ secun¬
dus negat &ait sic in different̃ haechi¬
ueniuntur. Nãputa hocbenedicimus
dealua : Quid facimus de antia. puta
si dicas antia : alt̃ antia des dr̃ alter
antianus : Quomodopos sumꝰ inuenire
istas diriuationes: que roctio ł utita sit
siculus siciliensis. inuenimꝰq ratio sardus
uenas doceat sed tam̃ melius ẽ ut sequaris
p̃ceptũ tantiuiriplinu s &undi : Pa ace
puta uerbi caus a inuno inuenistihoc : in illo
alio quid facies cũinueneris diuersã dech¬
nationẽ diriuatiuorũ : sequam ergo auc¬
toritates non regulas diriuatiuorum:
Nomina diriuatiua ħ sunt que eeurłinus
umculum. crebro nomina sic eeunt:
Ideo ergo & notũ ẽ. S ecl ta m̃ sciredebes
uas̃ : Sidicamꝰ fenticulus quare qr ẽfons
Ergo ista dicimꝰ sono qͥdem diminutiud
intellactu principalia : Sunt it̃ nom̃a

Expanded text:
Caesar hoc dixit, sed ut facerent discretionem inter coCaesar hoc dixit, sed ut facerent discretionem inter colonos, inter illos et istos. Plinius Secundus negat et ait sic: indifferenter haec inueniuntur. nam puta hoc bene dicimus de Alba. quid facimus de Antia? puta si dicas Antia, alter Antiates dicitur, alter Antianus. quo modo possumus inuenire istas deriuationes? quae ratio est ut ita sint? Siculus et Siciliensis inuenimus. quae ratio est? uenas doceat. sed tamen melius est ut sequaris praeceptum tanti uiri, Plinii Secundi. nam ecce puta uerbi causa in uno inuenisti; in illo alio quid facies, cum inueneris diuersam declinationem deriuatiuorum? sequamur ergo auctoritatem, non regulas deriuatiuorum. nomina deriuatiua fere ita exeunt, in us ticulus: crebro sic exeunt; ideo ergo et notum est. sed tamen scire debesua sunt. si dicas fonticulus, quare? quia est fons.ergo ista quid dicemus? sono quidem diminutiua, intellectu principalia. sunt item nomina
Abbreviated transcription (Latin):
re. Inuenim t scundã & tertiã dimi¬
nutionẽ : sensum quidem minuere :¬
in bisdem tam̃sullabis ꝑ manere qt̃ habu¬
buit prima positio a patuie : tot habẽ
Orgo pͥncipalia s̃ que anaturae fiunt di¬
riuatiua quȩ indenascunt᷑ diminuti¬
ua quae &iam sensumminuunt
cautieẽ debemn& maleint̃ rogatiaut
maleres pondentes solo &isiũ faciam
Scimi it autintentuloquentis aut ꝑ
usurpationẽ fieri diriuatiua : Non
possum tibi dicere. diruatiuũ itaexit.
mons montanus ut innus exeat fons¬
fontanus non possumtibusta s regulas
dicere inuenumͥ tt uarias decdinatio¬
nes fons fontius fontanus monsinon¬
sequere p̃cepta pleniis &cundi auit eñĩ
Debesquidem ad quiescere regulis
sed in diriuatiuis auctoritatẽ seqre
Vide nĩ ueilis aliut dicere quã legisti
Albaciuitas aliidicunt albanus ẽ alii
albensis queratioẽ : Nũ quid possum
nouimꝰinaricia : & aliahicinitala uolen¬
tes romani discr&ionẽ focere. Istos alba

Expanded text:
r. inuenimus secundam et tertiam diminutionem; sensum quidem minuit, in isdem tamen syllabis permanet: quot habuit prima positio a natura, tot habent rgo principalia sunt quae a natura fiunt, deriuatiua quae inde nascuntur, diminutiua quae etiam sensum minuuntcauti esse debemus, ne male interrogati aut male respondentes soloecismos faciamus. scimus enim aut intentu loquentis aut per usurpationem fieri deriuatiua. non possum tibi dicere, deriuatiuum ita exit, mons montanus, fons fontanus, ut in nus exeat; non possum tibi istas regulas dicere. inuenimus enim uarias declinationes, fons fontius fontanus, mons monsequere praecepta Plinii Secundi. ait enim: debes quidem adquiescere regulis, sed in deriuatiuis sequere auctoritatem. uide ne uelis aliud dicere, quam legisti. Alba ciuitas: alii dicunt Albanus, alii Albensis. quae ratio est? numquid possumus nouimus in Aricia, et alia hic in Italia. uolentes Romani discretionem facere, istos Alban
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimꝰ secdutrũq sȩcĩr uno articulo
conplectit᷑ & quo articulo uten dũ ẽ ine¬
picoene quẽ abauctorib: acceperimus
id ẽ ꝓutlegerim ita dicimꝰ ut dicã h& cor¬
nix. Vndescionisi quia italegi: er̃ panre¬
picoeni generisq: ẽ ualidior ꝑipsã debemꝰ
dicere quo genere appellandũ ẽ illud
epico enon appellandũ ẽ nisiquẽ ad mo¬
dum ex auctoritate legerim: scireaũ
debes quoq: epico enon ab auctorib fit
cõmunẽ : Nam turdus epico enon ÷ a
masculinõ ꝑsius cõmuñ fac̃ hic & ħ tur¬
dus. uitẽ & tenuesturclarũ nosses abas

Expanded text:
utrumque sexum uno articulo conplectitur. et quo articulo utendum est in epicoeno? quem ab auctoribus acceperimus, id est, prout legerimus, ita dicimus. ut dicam haec cornix unde scio, nisi quia ita legi? ergo quae pars epicoeni generis est ualidior, per ipsam debemus dicere. et quo genere appellandum est illud epicoenon? appellandum est, quem ad modum in auctoritate legerimus. scire autem debes quod hoc epicoenon ab auctoribus fit commune. nam turdus epicoenon est a masculino, Persius commune fecit, hic et haec turdus, ut est et tenues turdarum nosse s
Abbreviated transcription (Latin):
parcetionẽ multorũ illedoctis simus Ergo
ita difinitũ est. Conparatio itẽ aut aug&
aliquid aut minuit & hoc ipsud qđ mi¬
nuit ad sensum aug& C&erũ a dsonũ mi¬
nuit ut puta doctus doctior doctissimus
&cehicaux̃ & it̃ stultus stultiorstultis simꝰ
minuit quasi sed tam̃ reueroe auxit : &
sidicas pauperpauperior qui satis minꝰ
hab& pauperimus minuit quidem sed
tam̃ aux̃. Exontracrioplane quid hic
non habes hoc sciredebes hoc non dixit
donatꝰ qđ uerũ ẽ &iã lectũe hoc male
cipere conparactionẽ nã incipiunt ẽẽ ñ plena
sic t nondas comparactionẽ ñ s̃ plena : Per¬
fectus qui đr nisicuini hildeẽ si acceperit
conparactionẽ ꝑfectior ꝑ fectissimus ma
illeiã ꝑfectus nonerit : sustecoeperit ẽe¬
ꝑfectissimꝰ ille ꝑfeatior ñ erit: Habes hoc in
anti quo trccctatũ. Debesergo ea uerba quȩ
naturclit̃ ꝑ seplena s̃ non subicere conpa¬
ratione : Dumuis aliquid augerecorrũpas
illã nationẽ naturalem. ¶ Nuesitũ ẽ de

Expanded text:
ille doctissimus. ergo ita definitum est. conparatio autem aut auget aliquid aut minuit, et hoc ipsum quod minuit ad sensum auget, ceterum ad sonum minuit. ut puta doctus doctior doctissimus: ecce hic auxit. et item stultus stultior stultissimus, minuit quasi, sed tamen re uera auxit. et si dicas pauper pauperior {qui satis minus habet} pauperrimus, minuit quidem, sed tamen auxit. e contrario plane quod hic non habes, hoc scire debes, hoc non dixit Donatus, quod uerum est. et iam lectum est hoc male;cipere conparationem. nam incipiunt esse non plena. si enim das conparationem, non sunt plena. perfectus qui dicitur, nisi cui nihil deest? si acceperit conparationem, perfectior perfectissimus, maille iam perfectus non erit; si iste perfectissimus, ille perfectior non erit. habes hoc in antiquo tractatu. debes ergo uerba ea, quae naturaliter per se plena sunt, non subicere conparationi, ne, dum uis aliquid augere, corrumpas illam rationem naturalem. quaesitum est de
Abbreviated transcription (Latin):
que mad modũ genus semꝑ sequit᷑ nom̃
Quẽ admodũ numer semꝑ se quit᷑ nom̃: sic semꝑ
accidunt debuit dicere: Accidunt nomini.
Qualitas genꝰnumer sgura casiis. accentꝰ¬
Dix̃ ergo & litdera : Nũquid potest ẽẽ nom̃
siñlit deris: Sillaba Nũquid potest cẽ
nom̃ sinesillaba: & hoc debuit dicere
Sedomnia quȩ semꝑ accidunt debuit
dicere : sed stultissimũ ẽ Quaroctioñ
stultis simũ ẽ qm̃ illa debem dicere accđa
que sp&cialia accidunt. Litderas aũ aut
sillabas ñ uidemꝰ accidere specialiter
mus : sillabassemꝑ acciderescim:
Ergo ñ debemistaspar des conputare
quȩ partes naturoles sunt : sed illas con¬
putare quae &x aste descendunt : Istȩ
autc̃naturtelis nonex arte descenduNt
Seddonatus in abaparde malefec̃ qđ
illeñ fec̃perite conparactionẽ a dnume¬
rauit in hac diuisi oñ: Nondebuit ꝓp̃tq̃ã
causam: Ille  quinq: resbenenu meror¬

Expanded text:
quem ad modum genus semper sequitur nomen, quem ad modum genus semper sequitur nomen, quem ad modum numerus semper sequitur nomen, sic seaccidunt, debuit dicere: accidunt nomini qualitas genus numerus figura casus accentlitteram: nam numquid potest esse nomen sine litteris? syllabam: nam numquid potest esse nomen sine syllaba? et hoc debuit dicere, et omnia quae semper accidunt debuit dicere. sed stultissimum est. qua ratione stultissimum est? quoniam illa debemus dicere accidentia, quae specialiter accidunt. litteras autem aut syllabas non uidemus accidere specialiter mus, syllabas semper accidere scimus}. ergo non debemus istas partes conputare, quae partes naturales sunt, non, sed illas conputare, quae ex arte descendunt. istae autem naturales non ex arte descendunt. sed Donatus in alia parte male fecit, quod ille non fecit perite. conparationem adnumerauit Donatus in hac diuisione: non debuit. propter quam causam? illae enim quinque res bene enumera
Abbreviated transcription (Latin):
Nedicasmihi sed sunt aliqua nomina quae
casibi carent: potest fieriut aliquib:
Iouis ioui louẽ aloue inueniunt᷑ :¬
nueniunt᷑ nomina tantũ modo ubitres s̃
casus fas, nefas nugas hoc fas hocfasofas
iupiter: oiupit̃ ubiunus sit tantũ sponde
natutabo abhacss :  gopotest fier iut
aliqui casus deeeuideant᷑ nonitatamen
Tomini accidunt .VI. qualitas conpa¬
ratio genus numerus figura casus
Multiuituper auer̃ inhacre tales difi¬
nitiones que defin& :illas resdeb& dicere
contingunt : autillas resdicere quȩ :¬
num quã contingunt: Vide nequis
tibi faciat questionẽ in hacre & dicat t᷑:
Quare donatus ita dix̃ nominiaccidt
ceritus. habemus in ꝓboaccentũ &iã
nomini accedere Legitear tẽ ꝓbi &
inueni &isquerit᷑ qͥbenede finierit si
uerũ queras. & iste pec cauit in unare
& ille in aliare : Ille in hoc p&cauit qđ
hoc ipsud potest dicere : Probus ideo
lix̃ accentũ accedere nomini:
Quemadmodũ qualitas semꝑ gȩuit᷑ nomen

Expanded text:
ne dicas mihi: sed sunt aliqua nomina quae casibus careant. potest fieri ut aliquibuIouis Ioui Iouem a Ioue. inueniuntur nomina, tantum modo ubi tres sunt casus, fas nefas nugas: hoc fas, hoc fas, o fasIuppiter, o Iuppiter; ubi unus sit tantum, sponte natu tabo dicione. ergo potest fieri ut aliqui casus deesse uideantur, non tamen nomini accidunt sex, qualitas conparatio genus numerus figura casus: multi uituperauerunt in hac re tales definitiones. qui definit illas res debet dicere, contingunt, aut illas res dicere, quae numquam contingunt. uide nequi tibi faciat quaestionem in hac re et dicat tibi: quare Donatus ita dixit, nomini accicentus. habemus in Probo accentum etiam nomini accidere; legite artem Probi et inuenietis. quaeritur, qui bene definierit. si uerum quaeras, et iste peccauit, sed in una re, et ille in alia re. ille in hoc peccauit, quod hoc ipsum, potest dicere Probus: ideo dixi accentum accidere nomini, quia, quem ad modum qualitas semper sequitur nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
test fierinisiut faciat sartor: ultimũ it
dempꝰ gerundimo disartufac̃ : conueste
inor ut fac̃saftor: Nũqͥd potẽ iuenire
aliquã contracri&atẽ indeilla questio
soluit᷑ que i dubitatione ÷ Cano & canto
faciuntsibistultã questionẽ cũ uerba di¬
uersa sint : Namabeo qđ est cano & can¬
docanendũ cantũcantu : Cantor facit
ab eo qđ est canto facgerandimodican¬
tandicantando cantandũ cantatũ canta¬
tu. cantor fac̃ & non ẽ contrariũ

Expanded text:
test fieri nisi ut faciat sartor. ultimum enim test fieri nisi ut faciat sartor. ultimum enim tempus gerundi modi sartu facit: conuerte in or, et facit sartor. numquid potes inuenire aliquam contrarietatem? inde illa quaestio soluitur, quae in dubitatione est. cano et canto: faciunt sibi stultam quaestionem, cum uerba diuersa sint. nam ab eo quod est cano et cando canendum cantum cantu: cantor facit. ab eo quod est canto cantas fac gerundi modi. cantandi cantando cantandum cantatum cantatu: cantator. et non est contrarium.
Abbreviated transcription (Latin):
quã mortuus : Nigercandidus. dies nox
Istadicunt᷑ adali quid qualit̃ sehabentia:
Sunt generelia: Eeneroclia dicunt᷑:
qua multa in se significant ut animal:
Potest animalẽẽ & homo animalẽẽ &ca¬
pars animalis ehomo : Ergo homospe¬
cialenom̃ ẽ : pars animalis ẽcoruus: er̃g
coruus sp&iale nomẽ est nãq istȩ species
Sp&ciale nom a genere descenđ aliunde
& intor semꝑ ex eunt. Diximus iã istã
regulam quomodo fit hoc nom̃ita Dege
& facis futurũ legendi legendo legendũ
lectum l&ctii : uerte istã ultimã s illabã
in or. & fecis lector : Scriptðni : uer¬
te ultimã inor. scriptor : Auditu auditor
Lectulector & sic fiuntista nomina: Idcir
cos arciendis arciendo s arciendũ sarctũ
sarctu conueste istã ultimã inor. & quid
fac̃ sartor fec̃ sepe it hinc sibia liqͥd fa¬
cum questionẽ & dubitant frequentis¬
sime quid debeant dicere. utrũ s artor
dicamꝰ autsarcinator ł sastor : Nonpo¬

Expanded text:
quam mortuus? niger candidus, dies nox. quam mortuus? niger candidus, dies nox. ista dicuntur ut ad aliquid qualiter se habentia. sunt generalia: generalia dicuntur quae multa in se significant, ut animal. potest animal esse et homo, animal esse et capars animalis est homo; ergo homo speciale nomen est: pars animalis est coruus; ergo coruus speciale nomen est. namque istae species speciale nomen a genere descendit, aliunde et in tor semper exit. dicimus iam istam ret facis nomen. legendi legendo legendum lectum lectu: uerte istam ultimam syllabam in or, et facis lector: scriptu, uerte ultimam in or, scriptor: auditu, auditor: lectu, lector. et sic fiunt ista nomina. idcirco etiam sarciendi sarciendo sarciendum sartum sartu: conuerte istam ultimam in or, et quid facit? sartor facit. saepe enim hinc sibi faciunt quaestionem et dubitant frequentissime, quid debeant dicere. utrum sarsor dicimus aut sarcinator aut sartor? non po
Abbreviated transcription (Latin):
nis appellatur utuideatur ẽẽ diriua¬
tio. Ergo ista sunt gentis nomina
Accidit &iã patriȩ ut dicasromantheban:
Accidit &ic̃ numeri puta quinq decim
octo nomin a sunt numerorũ : A
patremhabeat᷑. Pat̃ nonpotẽ c̃õ nisi filiũ
habeat ista adaliquas̃ : quider golit̃ ẽ
int̃ adaliquid. & int̃ adiectiiũ Ad¬
iectiuũ non potest ꝑ seplenũ habere
adiectiuũ quid int̃ẽ hoc qđ illic ẽquidem
sensus sed adhuc egit ut conpleat᷑ hic non
nascit᷑ sensus siñ alia ꝑsona : Aiud est ẽẽ a¬
liquid sed suꝑ ẽẽ ut cõpleat᷑. ahud est penit
non eẽ : n&nascipos senisiacceperit alã
ꝑsonã : Ec̃clarꝰ c̃sensus & non ẽplenus
& tam̃tunostiquid sit dar : Econtrariopat̃
ñ potẽ eẽ nisi habeat filiũ: Ergo hoc int̃ ÷
tur adaliquid qualit̃ sehabentia : Hoc
ad aliquid qualit̃ sehabens controcri¬
&atem significat tantũ nihil aliud: puta
Niuos mortuos quidtã contrariũ uiuo

Expanded text:
nis appellatur, ut uideatur esse deriuanis appellatur, ut uideatur esse deriuatio. ergo ista sunt gentis nomina. accedit etiam patriae, ut si dicas Romanus Thebanus. accedit etiam numeri, ut puta quinque decem octo: nomina sunt numerorum. accpatrem habeat; pater non potest esse, nisi filium habeat. ista ad aliquid sunt. quid ergo interest inter ad aliquid et inter adiectiuum? adiectiuum non potest per se plenum haberadiectiuum? quid interest? quod illic est quidem sensus, sed adhuc eget ut conpleatur; hic non nascitur sensus sine alia persona. aliud est esse aliquid, sed superesse ut conpleatur. aliud est penitus non esse nec nasci posse, nisi acceperit aliam personam. ecce clarus est sensus et non est plenus, et tamen tu nosti, quid sit clarus. e contrario pater non potest esse, nisi habeat filium. ergo hoc interest, tur ut ad aliquid qualiter se habet. hoc ut ad aliquid qualiter se habet contrarietatem significat tantum, nihil aliud: puta uiuus mortuus: quid tam contrarium uiuo,