comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filius sermo patris. ⁊ nom̃¬
domini nuncupatur. Scrip
tatem diuinam ꝓlatum
sccundum natiuitatẽ hu¬
manam. sS criptum secund̾
natiuitatem gratuitã. Se¬
cundum natiuitatẽ diuinã
conceptum de patre. secund̃
natiuitatem humanam ꝓ
latum ex matre. secundum
natiuitatem gratuitã. scͥp¬
tum in mente. De patre na¬
scitur et̾nalit̾. de matre tempo¬
raliter: in mente sp̃ualit̾. Etẽ¬
naliter concipitur de diuinitatis.
archano. temporalit̾ ꝓfert̃
ex uirginis utero. sp̃ualiter
scribitur digito dei. De u̾bo
concepto secundum natiui
tatem diuinam expatre. dic̃
ioħ̾s. In principio erat uer¬
bum. et uerbum erat apud
deum. ⁊ deus erat u̾bum. De
u̾bo ꝓlato secundum Nati¬
uitatem humanam ex ma
to secundum natuutatem
gratuitam in mẽte. lucas
domini suꝑ ioh̾em cachaĩe
filium in deserto. Est autẽ¬
tẽnum. semen et gladius.
u̾bum d̾s. secundum et̾̃ni¬
tatem. qm̃ in principio eãt
u̾bum ⁊ u̾bum erat apud
deum. ⁊ d̾s erat u̾bum. u̾bũ

Expanded text:
Filius sermo Patris nuncupatur. Scripttatem divinam; prolatum, secundum nativitatem humanam; scriptum, secundum nativitatem gratuitam. Secundum nativitatem divinam conceptum de Patre; secundum nativitatem humanam, natum ex matre; secundum nativitatem gratuitam, scriptum in mente. De Patre nascitur aeternaliter, de matre temporaliter, in mente spiritualiter. Aeternaliter conceptus de divinitatis arcano, temporaliter profertur ex matris utero, spiritualiter scribitur digito Dei. De verbo concepto secundum divinam nativitatem ex Patre dicit Joannes: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. De verbo prolato secundum nativitatem humanam ex matto secundum nativitatem gratuitam in mente Lucas Domini super Joannem Zachariae filium in deserto. » Est auteternum, semen et gladius. Verbum Deus secundum aeternitatem, quoniam in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et D
Abbreviated transcription (Latin):
U̾bum dicit caro factũ .i. ds
factus ẽ homo. Nam homo
anob̾. ubi uero factũ est
caro. u̾bum habitauit in
nobis: non solum ꝑ gr̃am.
uerum etiam ꝑ naturam.
Illos autẽ in habitat. quos

Expanded text:
Verbum dicitur caro factum, id est Deus factus homo; nam « homa nobis: ubi vero factum est caro Verbum, habitavit in nobis, non solum per gratiam, Verum etiam per naturam. Illos autem inhabitat, quos
Abbreviated transcription (Latin):
antib uos. Diligite corde.
quiis ergo tabula suꝑponit̃.
ungitur ut cantas miserea¬
Unde samaritanus appro¬
pians uulnerato. suꝑ infu¬
dit uinum ⁊ oleum. Quid
est aut̃ ꝙ mẽsa in sex locis
ungitur. uidelicet in medio.
in quatuor anguł. ⁊ infron¬
te nisi ꝙ caritatem ex ertẽ
debemus ꝑ sex opera mĩe.¬

Expanded text:
atth. V. » Diligite corde, quiis ergo tabula superponituungitur, ut charitas misereaaMatth. V. » Unde Samaritanus appropians vulnerato, superinfundit vinum et oleumLuc. X. Quid est autem quod mensa in sex locis inungitur, videlicet in medio, in quatuor angulis, et in fronte, nisi quod charitatem exercere debemus per sex opera mise
Abbreviated transcription (Latin):
cum michi uidetur ista pa¬
bola uł similitudo ad cas
solas ꝑtinere. que ꝓpria er
cellentiori sanctitate uirgi¬
nes. in eccłia nominantur.
quas etiam usitatiori uoca¬
bulo. scĩ moniales applła¬
re consueuimus. s nisi fa¬
llor haec similitudo aduni¬
u̾sam eccłiam ꝑtinet. Qm¬
uis ⁊ si illas solas intelli¬
geremus que scĩ moniales
uocantur. numquid decem
sunt. Ab sit ut tanta uir¬
ginum multitudo ad tam
exiguum nũm reuocetur.
forte autẽ dicat aliquis. Qͥs
si multe sint nomine. ⁊ tã
pauce sint inuĩtate. ut uix
cecem in ueniantur. Non ita
ẽ. nam si solas decem intel¬
ligi uellet bonas. non ibi
ostenderet quinq fatuas. Si
cnim multe sunt uirgines
que uocantur. quare contra

Expanded text:
non mihi videtur ista panon mihi videtur ista parabola vel similitudo ad eas solas pertinere, quae propria et excellentiori sanctitate virgines in Ecclesia nominantur, quas etiam usitatiore vocabulo Sanctimoniales appellare consuevimus: sed, nisi fallor, haec similitudo ad universam Ecclesiam pertinet. Quamvis etsi illas solas intelligeremus, quae Sanctimoniales vocantur, numquid decem sunt? Absit ut tanta virginum multitudo ad tam exiguum numerum revocetur. Forte autem dicat aliquis: Quid si multae sunt nomine, et tam paucae sunt in veritate, ut vix decem inveniantur? Non ita est. Nam si solas decem intelligi vellet bonas, non ibi ostenderet quinque fatuas. Si enim multae sunt virgines quae vocantur, quare contra
Abbreviated transcription (Latin):
iunctione feratur. Desponsa¬
ui inquit uos uni uiro uir¬
ginem castam exib̾e xp̃o. Uos
in quit uirginem aplurali
ad singularem concludens.
Ideo ⁊ uirgines dici possunt
te. tunc autẽ facie ad faciẽ.
et nunc ex pãte. tunc aũt ex
toto. Ip̃m aũt in enignate.
et ex pãte. nunc in scripturis
aliquid cernere. ꝙ tñ sit se¬
cundum catho licam fidem
ex illo pignore contigit. ꝙ
accepit uugo eccłia humili
aduentu sponsi sui. que il¬
lo ultimo aduentu conue¬
niet inclaritate nuptura ẽ.
cum iam facie ad faciẽ con¬
tuebitur. Dedit enim nob̾
certum intuetur. nisi ut se¬
cundum fidem sit. Neq alii
p̃iudicat. que nichominus
sccundum fidem c̃ẽ potũit.
uie sunt decem uirgines.
quarum sunt quinq
prudentes. quinq stulte
non facile indagari pot̃. ue¬
rumtñ secundũ ea que cõ¬
tinet ip̃a lectio. quam cari¬
tati ur̃e etiam hodie uolui
recitari. quantũ michi do¬
minus intellectũ dare digt᷑

Expanded text:
nceptione fetatur. desponsanceptione fetatur. desponsaui, inquit, uos uni uiro uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uirginem, a plurali ad singIdeo et virgines dici possunt,te, tunc autem facie ad faciem; et nunc ex parte, tunc autem ex toto . Ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in Scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit virgo Ecclesia humili adventu sponsi sui, quae illi ultimo adventu cum veniet in claritate nuptura est, cum jam facie ad faciem contuebitur. Dedit enim nobiscertum intuetur, nisi ut secundum fidem sit; neque aliis praejudicat, quae nihilominus secundum fidem esse potuerint. uae sint decem virgines, quarum sint quinque prudentes et quinque stultae, non facile indagari potest. Verumtamen secundum ea quae continet ipsa lectio quam Charitati vestrae etiam hodie volui recitari, quantum mihi Dominus intellectum donare dignatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ram deo s ut placerent ho¬
minib uisi sunt aliquid se¬
cundum precepta eius ope¬
rari. atq ita concludit. Ui¬
gilate crgo quia nescitis diẽ
neq horam. non mõ illius
ultioni temporiꝰ. quia uentu¬
rus ẽ sponsus. s sue quisq
dormitationis diem ⁊ horã
nescit. Quis quis aũt ꝑatus
est usq ad somnum id est
usq ad mortem que õibus
debetur paratus inuenictur.
etiam cum ila uox media
nocte sonuerit. qua omnes
euigilaturi sumus. Qd̃ uõ
sponso dixit obuiam uẽire
uirgines. s intelligendum pu¬
to ut ex ip̃is uirginib const
ea que dicitur sponso. tamq̃
si omnib xp̃ianis in eccłiam
concurrẽtib filii ad matrem
concurrere dicatur cum ip̃is
filus congregatis constet ea
que dicitur mater. Nunc enĩ
desponsata est eccłia. ⁊ uirgo
est adnuptias ꝑ ducenda. id
est cum se contineat a cõru¬
ptione seculari. Illo aũt tp̃r
nubit. quo uniu̾sa mortali¬
tate p̃tereunte. in mortali cõ¬

Expanded text:
ram deo, sed ut placerent horam deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit: uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt. Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, sic intellegendum puto, ut ex ipsis uirginibus constet ea quae dicitur sponsa, tamquam si omnibus christianis in ecclesiam concurrentibus filii ad matrem concurrere dicantur, cum ipsis filiis congregatis constet ea quae dicitur mater. nunc ergo desponsata est ecclesia et uirgo est ad nuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali co
Abbreviated transcription (Latin):
illis mea que foris sunt.
et solitis gaudere querentibꝰ.
quia gaudia int̾na non no¬
uerant. uenit ille qui uidi¬
cat. Et que parate erant. idẽ
quib bonum coram deo te¬
stimonium conscientia ꝑ¬
hibelat. in trauerunt cum
eo adnuptias. idẽ ubi mun¬
da anima sempit̾no di uer¬
bo fecunda copulatur. clau¬
sa est ianua. idẽ illis receptiᷤᷤ
qui sunt in angłicam uitã
ĩmutandi. Omnes enim re
aditus ad regnũ celoꝵ. Non
enim p̃iudiciũ patet p̃cum
aut mĩtorũ locus. Nouissĩe
autẽ ueniunt ⁊ relique uir
nob̾. non dicrum ẽ ꝙ emerĩt
oleum. et idõ intelligende s̾t.
nullo iam remanente de alie
tionib redire adimploratio¬
nem dei. s magna est eius
seueritas post iudiciũ. cuius
ante uidicium in effabilis
mĩa p̃rogata ẽ. Itaq respõ¬
dens ait. Amen dico uobis.
nescio uos. Erilla scilicet re¬
gula que non habet ars dei.
hoc est sapientia dei. ut intrẽt
in gaudium eius qui non co¬

Expanded text:
illis in ea quae foris sunt illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae erant, id est quibus bonum coram deo testimonium conscientia perhibebat, intrarunt cum eo in nuptias, id est ubi munda anima sempiterno dei uerbo fecundanda copuletur. clausa est ianua, id est receptis illis qui sunt in angelicam uitam immutati — omnes enim resaditus ad regnum caelorum. non enim post iudicium patet precum aut meritorum locus. nouissime autem ueniunt et reliquae nobis. non dictum est, quod emerint oleum, et ideo intellegendae sunt nullo iam remanente de alientionibus redire ad implorationem dei. sed magna est eius seueritas post iudicium cuius ante iudicium ineffabilisia praerogata est. itaque respondens ait: amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia non habet ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non co
Abbreviated transcription (Latin):
iudicer. aut ab humano die.
s neq me ip̃m iudico. Qua¬
ꝓpter cum de se quisq aut ñ
nemo quid agatur in hõie.
nisi sp̃c hominis. Ite magiꝰ
ad uendentes ⁊ emite uobis.
non consilium dedisse pu¬
tande sunt. s crim̃ corum
ex obliqͦ cõmemorasse. Uẽ¬
dunt enim oleum adulato¬
res. qui siue falsa siue igno¬
rantia laudando. in errores
animas mittunt. ⁊ eis uana
gła tanquam fatuis concili¬
ando. aliquam de eis mer¬
cedem. siue aiborum siue
peccunie. siue honoris. siue
alicuius cõmodi tꝑalis ac¬
cipiunt. non intelligẽtib
ꝙ dictũ ẽ. Qui uos felices
dicũt. in errorem uos mittũt.
Melius est autẽ obiurgari
aiusto. quam a peccore lauda¬
caput meum. Ite ergo ad
uendentes magis ⁊ enute ub̾.
Id est uideamus. nunquid
uos adiuuant. qui uobis
uos in errorem in ducere. ut
non coram deo. s ab hoĩb
głam quereretis. funtibus
autẽ illis emere. uenit spõ¬
sus. id est inclamantib se

Expanded text:
iudicer aut ab humano die; iudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudaon impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se
Abbreviated transcription (Latin):
oculi in nouissima tuba. cẽs
resurgemus. figo surrexer̃t
omnes ille uirgines. ⁊ apta¬
uenint lampades suas id ẽ
tationes reddendas operum
suorum. O portet enim nos
ex hiben ante tribunal xp̃i.
ut illic recipiat unusquisq
ꝙ gesserit in corpore. siue bo¬
num siue malum. Et dixer̃
stulte ad sapientes. Date nb̾
de oleo ur̃o. Quia lampates
nr̃e extinguntur. Quoꝵ enĩ
facra aliena laude fulciunt᷑.
cadem subtracta deficiunt. ⁊
de consuetudine id semper ĩ¬
quirit. unde gaudere animus
solet. Itaq hominum qui
corda non uident. testimoĩ¬
um uolunt hr̃e ap̃ deũ qui
cordis inspector ẽ. S quid
responderunt sapientes. se
forte non sufficiat nob̾. unꝰ
reddet. nec alieno testimoĩo
quis ad iuuatur aput deum.
cui secreta cordis apparent.
et uix quisq sufficit sibi.
ut ei testimonium phibeat
conscientia sua. Quis enim
głabitur mundum se hr̃e
cor. Inde est ꝙ apłs dicit.
Michi minimum ẽ ut aub̾

Expanded text:
oculi, in nouissima tuba omnes oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus. ergo surrexerunt omnes illae uirgines et aptauerunt lampades suas, id est rationes reddendas operum suorum. oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, siue bonum siue malum. et dixerunt stultae ad sapientes: date nobis de oleo uestro, quia lampades nostrae extinguntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uident, testimonium uolunt habere aput deum, qui cordis inspector est. sed quid responderunt sapientes? ne forte non sufficiat nobis et ureddet nec\' alieno testimonio quisquam adiuuatur apud deum, cui secreta cordis apparent, et uix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. quis enim gloriabitur mundum se habere cor? id est quod apostolus dicit: mihi minimum est, ut a uobis
Abbreviated transcription (Latin):
dum incontinent̃ uiuunt.
nisi in laudib hominum.
non ergo habent oleum se¬
cum. nam ip̃am letitiam o¬
leo significari arbitror. ꝓp¬
cerea inquit uncxit te deus
d̾s tuus oleo lentie. Qui ãt
non ꝓꝑterea gaudet. quia dõ
intrinsecus placet. non ht̃
oleum secum. pnidentes ãt
acceperunt oleum in uasis
tiam bonorum operum incõ
metip̃o habebit głam ⁊ non
in altero. Tarlante ergo ipon¬
so dormierunt omnes. quia
ex utroq gencre continentiũ
hominum. siue corũ qui co¬
ram dõ exultant. siue eoꝵ
qui laudib hominum acqͥe¬
scunt. moriuntur hoc inter¬
uallo tp̃ris. don᷑ sub aduetu
dñi fiat resureccio mortus.
Media aũt nocte. id ẽ nuslo
sentiente aut sperante. quip¬
pe cum ip̃e dñs dixit. Dedie
autẽ illa ⁊ hora nemo scit.
Et apłs dicit. Dies domini tã¬
quam fur in nocte ita ueniet.
Ex quo significat penitus nõ¬
posse latere cum uenit. Clamõ
factus ẽ. ecce sponsus uenit
surgite obuiam ei. In iccu

Expanded text:
dum continenter uiuunt, dum continenter uiuunt, nisi in laudibus hominum. non ergo habent oleum secum. nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: propterea unxit te deus, deus tuus oleo exsultationis. qui autem non propterea gaudet, quia deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. prudentes autem acceperunt oleum secum in tiam bonorum operum in cormet ipso habebit gloriam, et non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuorum. media autem nocte, id est nullo sciente aut sperante — quippe cum ipse dicat dominus: de die autem illa et hora nemo scit; et apostolus dicit: dies domini tamquam fur in nocte ita ueniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu
Abbreviated transcription (Latin):
nis illecebris. Sontinendus
est enim appetitus auolup¬
tate cculorum. a uolupta¬
te aurium. a uoluptate ol¬
faciendi gustandi. tangẽ¬
di. S quia ista continẽtia
ꝑtim coram t̾o fit. ut illi¬
parcatur int̾iori gaudioꝯ
scientie. partim corã hõib
tantum. ut gła humana
capiatur.quinq dicuntur
sapientes. ⁊ quinq stulte.
utreq tñ uirgines. quia
utraq continentia ẽ. q̃uis
diu̾so fomite gaudeat. Lã¬
pades autẽ sunt que ma¬
nib portantur. opera que
secundum istam continen¬
tiam fiunt. Mictum ẽ aũt.
luceant opera ur̃a coram
hominib. Omnes uero
acceperunt lampades suas.
et exierunt obuiam spõio.
Intelligendum ẽ ergo xp̃i
nomine censeri. de quib agͥ.
non enim possunt qui xp̃ia¬
ni non sunt sponso xp̃o ue¬
nire obuiam. s quinq fa¬
tue acceptis lampadib suis
non sumpserunt oleum secũ
Multi enim q̃muis de xp̃i bo¬
nitate plurimum sperent.
gaudium tñ non habent

Expanded text:
nis inlecebris. continendus nis inlecebris. continendus est enim animi appetitus a uoluntate oculorum, a uoluntate aurium, a uoluntate olfaciendi, gustandi, tangendi. sed quia ista continentia partim coram placeatur interiori gaudio continentiae, partim coram hominibus tantum, ut gloria humana capiatur. Quinque dicuntur sapientes, et quinque stultae, utraeque tamen virgines, quia utraque continentia est, quamvis diuerso fomite gaudeat. lampades autem sunt, quia manibus gestantur, opera, quae secundum istam continentiam fiunt. dictum est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non enim possunt qui christiani non sunt sponso Christo uenire obuiam. sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de Christi bonitate plurimum sperent, gaudium tamen non habent,
Abbreviated transcription (Latin):
te ergo. quia nescitis diem
neq horam. Decẽ itaq uĩ¬
ginum ꝙ quinq ad mit¬
tuntur. ⁊ quinq excludun¬
cur. bonorum ⁊ malorum
discretionem significar.
Qua ꝓpt̾ cum uirginitatis
nom̃ honorabile est. cur re¬
ceptis exclusisq commuẽ
est. Meinde quid sibi uult
numerus in utraq parte
quinarius. Quicquid autẽ
significat oleum. mirũ est
fas non sit eas que ita per¬
fccte sunt. ut a sponso re¬
cipiantur. Quo nomine nu-¬
llo dubitante dñs nr̃ iłx¬
significatur. ⁊ miẜicordes
ẽc oportet ad pr̃andum. ex
eo ꝙ hãnt p̾scribente illa
sententia. eiꝰdẽ dñi dicẽtis.
Oĩpetenti te tribue. Quid ẽ
autẽ ꝙ possit danto non
sufficere utriusq. Hec maxi¬
me augent questiõis difficł¬
tatem. quam quã et cet̾a di¬
ligenter considerata. ut oĩa
inunam rationem concurãt.
tur ꝙ impediat aliam. ma¬
gna cautio ẽ ad hibenda.
uidentur itaq michi ꝗnq
uirgines significare quiq¬
ꝑtitam continentiam a car¬

Expanded text:
tis diem, neque horam . Decem utique virginum quod quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum, mirum videfas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut a sponso recipiantur, quo nomine nullo dubitante Dominus significatur, et misericordes esse oporteat ad praestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia eiusdem domini dicentis: omni poscenti te tribue. quid est autem, quod posset dando non sufficere utrisque? haec maxime augent quaestionis difficultatem, quamquam et cetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationem concurrant tur, quod impediat aliam, magna cautio est adhibenda. Videtur itaque mihi quinque uirgines significare quinquepertitam continentiam a car
Abbreviated transcription (Latin):
culati. hic est sũmus sacer¬
dos incuius morte rei qui
confugerant ad quitates re¬
fugii. securi reuẽtebantur
ad ꝓpria. Suscepit igitur ĩ
se penam ꝓomnib. ut daret
ꝑ se głam unu̾sis. ysaia te¬
stante qui ait. Uulneratus
est propt̃ iniquitates nr̃as.
attritus ẽ propt̃ scelera nr̃a.¬

Expanded text:
I. » Hic est summus sacerdos, in cujus morte rei qui fugerant ad civitatem refugii, securi revertebantur is . Suscepit igitur in se poenam pro omnibus, ut daret per se gloriam universis, Isaia testante, qui ait: Vulneratus est propter iniquitates nostras, attritus est propter scelera n
Abbreviated transcription (Latin):
et habet multiplicitatẽ par¬
tium. et habet concretionẽ
ꝓprictatum. Anima uero pã¬
tim est simplex. quia caret
multiplicitate pãtium. ut
diuinitas. pãtim ꝯposita.
qm̃ habet concretionẽ pro¬
prietatũ. ut corpus. Hinc
itaq legitur. Tante subtili¬
tatis est diuina natura. ut
corpori delimo t̾re formato
uniri non ꝯgruerit. nisi cen¬
tu ergo uenit ad templum
de quo dicit in euangłio. Sol¬
uite templum hoc. et intribꝰ¬
diebus excitabo illud. hoc aũ
dicebat de templo corporis
sui. Hoc templum ẽ scm̃. id
est sanctificans. non autem
sanctificatum. id est apecc̃o
non fecit nec in uentus est do¬

Expanded text:
et habet multiplicitatem paret habet multiplicitatem partium, et habet concretionem proprietatum. Anima vero partim est simplex, quia caret multiplicitate partium, ut divinitas; partim composita, quoniam habet concretionem proprietatum, ut corpus. Hinc itaque legitur tantae subtilitatis esse divina natura, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi raim ergo venit ad templum De quo dicit in Evangelio: « Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud. Hoc autem dicebat de templo corpor Hoc templum est sanctum, id est sanctificans; non autem sanctificatum, id est a peccato non fecerit, nec inventus sit do
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus ẽẽt sine ruga prorsꝰ
et macula. Tyrannum itaq
cãnis. langorem nature fomi¬
tem pecc̃i. sicut opinor in ea ꝓ
ex lege pecc̃i contra legem iusti¬
tie. neq caro concupiscere po
bat corporaliter hĩtare. ⁊deꝙ
secunda uia. scilicet cãnis mũ¬
datio debuit p̃parari. Mox aũt
de purissimis sanguinibus¬
ginis corpus redemptoris spe¬
ciali quadam operatione for¬
mauit. et sine t̃ꝑis int̾stitio
nouam animam infunden¬
do creauit. quam una cum
corpore u̾bum assumpsit. et
factum est homo exanima
rationali. in humana cãne
subsistens. Hac ergo triplici
uia domino pparata. statim
uĩtus altissimi descendit in
uĩginem. et uniuit se corpori
anima mediante. Mediat aũt
anima. non solum ꝑ uniõem.
uerum etiam ꝑnaturam. Ui¬
uinitas enim ẽ penitus sim¬
plex. nam et caret multipli¬
citate pãtium. et caret concre¬
tione ꝓprietatum. Corpus ẽ¬
autẽ prorsus ꝯpositum. nã

Expanded text:
quatenus esset sine ruga prorsus quatenus esset sine ruga prorsus et macula. Tyrannum itaque carnis, languorem naturae, fomitem peccati, sicut opinor, in ea pex lege peccati, contra legem justitiae, neque caro concupiscere posbat corporaliter habitare. Ideoque secunda via, scilicet carnis mundatio, debuit praeparari. Mox autem de purissimis sanguinibusginis, corpus redemptoris spirituali quadam operatione formavit, et sine temporis interstitione, novam animam infundendo creavit, quam una cum corpore Verbum assumpsit, et factum est homo, ex anima rationali, et humana carne subsistens. Hac ergo triplici via Domino praeparata, statim virtus Altissimi descendit in eam, et univit se corpori anima mediante. Mediat autem anima non solum per unionem, verum etiam per naturam. Divinitas enim penitus est simplex, nam et caret multiplicitate partium, et habet concretionem proprietatum. Corpus autem prorsus est compositum; nam
Abbreviated transcription (Latin):
statim domini sui prenunti¬
suꝑ ueniet inte. ⁊ uirtus alti¬
ssimi obumbrabit tibi. His
ita peractis. statim sp̃c sc̃s ad¬
uenit. et triplicem uiam pre
sio. secunda fuit cãnalis mũ¬
datio. t̾tia fuit corporalis for¬
matio. prima fuit consensus
mentis inuirgine. secunda
fuit mundatio cãnis a fomi¬
te. t̾tia fuit formatio corꝑis
ex purissimo sanguine. Cum
enim angłs ammiranti iũgini
modum conceptionis ⁊ ordinẽ
indicasset. statim illa summo
desiderii flagrans ardore. ꝯsensit.
et instinctu sp̃c sci respondit. fe
ce ancilla domini. fiat michi se¬
cundum u̾bum tuum. Beata
que credidit. qm̃ omnia com¬
pleta sunt ci. Non enim accor
fidei concipi potuit de incredu¬
la. ideq primam uiam. scilic
consensum uirginis oportuit p̃¬
parari. statim autẽ sp̃s sc̃s
suꝑuenit in eam. Prius quidẽ
in eam uenerat. cum in ut̾o ma¬
tris animam eius ab origina¬
li pecc̃o inundauit. s ⁊ tunc
suꝑuenit in eam. ut cãnem
eius a fomite pecci mundaret.

Expanded text:
i sui praenuntisuperveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi Luc. I. » His ita peractis, statim Spiritus sanctus advenit, et triplicem viam antesio, secunda fuit carnalis mundatio, tertia fuit corporalis formatio. Prima fuit consensus mentis in virgine, secunda fuit mundatio carnis a fomite, tertia fuit formatio corporis ex purissimo sanguine. Cum enim angelus admiranti virgini modum conceptionis et ordinem indicasset, statim illa summo desiderii flagrans ardore, consensit, et instinctu Spiritus sancti respondit: « Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum ibid.. » Beata quae credidit, quoniam omnia completa sunt ei. Non enim auctor fidei concipi potuit de incredula; ideoque primam viam, scilicet consensum virginis oportuit praeparari. Statim autem Spiritus sanctus supervenit in eam; prius quidem in eam venerat, cum in utero matris animam ejus ab originali peccato mundavit, sed et nunc supervenit in eam, ut carnem ejus a fomite peccati mundaret,
Abbreviated transcription (Latin):
estis uos. post baptismum
enim atq iciunium. con¬
gregauit cos. quos clegit
demundo. quos templũ
sp̃e sancti constituit. genꝰ
subitus. ita nec solus. ue¬
nerunt enim cum co sp̃s
honestatis. ⁊ spc ueritatis.
Honestatem in factis. ueri¬
tatem indictis ex hibuit.
⁊ p̃e nanq peccatum non
fecit. Ecce sp̃c honestatis.
fecit enim opera singulaĩa.
uxta qd̃ ip̃e testatur. Si o¬
pera non fecissem que ne
tro testante qui ait. Domine.
batur paterad filium. Ecce
mito angelũ meũ ⁊c̾. Nũc
autẽ ꝯu̾tit sermonem ad illo.
qui filii desiderabant aduẽ¬
tum dicentes. Neni domine.
et noli tardare. relaxa facino¬
nora plebis tue isrł. Et alibi.

Expanded text:
I. » Post baptismum enim atque jejunium congregavit eos, quos elegit de mundo, quos templum Spiritus sancti constituit, « gensubitus, ita nec solus. Venerunt enim cum eo spiritus honestatis et spiritus veritatis: honestatem in factis, veritatem in dictis exhibuit. Ipse namque, « peccatum non fecit, » ecce spiritus honestatis, Fecit enim opera singularia, juxta quod ipse testatur: « Si opera non fecissem, quae ntro testante, qui ait: « Dominebatur Pater ad Filium: « Ecce ego mitto angelum meum, » etc. nunc autem convertit sermonem ad illos qui Filii desiderabant adventum dicentes: « Veni, Domine, et noli tardare, relaxa facinora plebis tuae Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
fcce agnus dei. ecce qui tollit
peccata mundi. hic uiam
ante faciem domini p̃para¬
uit. uliam in quam et tri¬
plicem. Nam triplex legit̃
cẽ baptismus. Ablutionis.
conpunctionis. et passiõis.
ablutionis in aqua. Con¬
punctionis in lacrimis. pa¬
ssionis in sanguine. Pͥmam
uiam parauit baptizando.
secundam predicando. t̾tiã
moriendo. Baptiz auit autẽ
corpus exterius. s nõ mẽ¬
tem interius. Ande ego bap¬
tizo in aqua. medius autem
urum stat. qui baptizat uos

Expanded text:
gnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi Ibid.. » Hic viam ante faciem Domini praeparavit. Viam, inquam, triplicem, nam triplex legitur esse baptismus: ablutionis, compunctionis et passionis. Ablutionis in aqua, compunctionis in lacrymis, passionis in sanguine. Primam viam praeparavit baptizando, secundam viam praedicando, tertiam viam moriendo. Baptizabat corpus exterius, sed non mentem interius; unde: « Ego baptizo in aqua, medius autem vestrum stat, qui baptizat vos
Abbreviated transcription (Latin):
honorem uirginis. Et qd̾ pri¬
us fiebat ad honorem pro¬
serpine. modo fit ad laudem
marie. Ob hoc quoq in puri¬
ficatione uirginis cereos ac¬
censos portamus. ut purifi¬
cati ꝑ gr̃am. cum accensis
lampadib quasi prucentes
uirgines ad nuptias ingredi
ulenerunt eium cum eo sp̃s
humilitatis. ⁊ sp̃c pauꝑtatis.
humilitas cum obtulit. hu¬
militas eum in p̃sepio recli¬
nauit. Pauꝑtas cum uilibꝰ
pannis in uoluit. pauꝑtas
cum uili mercede redemit.
Omira domini pietas mira
dignatio. pauper effectꝰ ẽ. cuiꝰ
in eo. humiliatus ẽ qui erat
lum. secundam uiam. secun¬
dum aduentum. secundũ
templum. S post secundũ
nuntium uenit et t̾tius. de
quo gabriel angelus ait.¬

Expanded text:
honorem Virginis; et quod prihonorem Virginis; et quod prius fiebat ad honorem Proserpinae, modo fit ad laudem Mariae. Ob hoc quoque in Purificatione Virginis cereos accensos portamus, ut purificati per gratiam, cum accensis lampadibus quasi prudentes virgines ad nuptias ingredi venerunt enim cum eo spiritus humilitatis et spiritus paupertatis; humilitas eum obtulit, humilitas in praesepio reclinavit, paupertas eum vilibus pannis involvit, paupertas eum vili mercede redemit. O mira Domini pietas, mira dignatio: pauper effectus I. » Humiliatus est qui erat lum, secundum viam, secundum adventum, secundum templum Sed post secundum nuntium venit et tertius, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
tus est enim quia ip̃e uoluit.
s amatre fuit oblatus intem¬
plo. qui patri obtulit se in
cruce. Intemplo redemptus
est. qui in cruce redemit. ⁊p̃e¬
tamen non fuit redemptus
ex debito. s tantum ex bene¬
placito. Nam secundum le¬
gem redimi non tenebatur.
ginis non aperuit. Nã hec
portamus accensos: Hoc ex li¬
bro sapientie potest conici.
ubi leguntur ydolatre obscu¬
ra sacrificia facientes. G enti¬
les enuim februarium mensẽ
inferis dedicauerant. eo qd̃
sicut ip̃i putabant s errabãt.
in principio eius mensis. ꝓ¬
serpina rapta fuerat aplutõe.
quam quia mater eius ceres
facib accensis ui ethna tota
nocte ꝑsiciliam quesisse cre¬
debant. ⁊ ip̃i ad commemora
noctem lustrabant. Ande fe¬
stum istud appłłabatur am¬
burbale. Cum autẽ scĩ patres
consuctudinem istam non
possent penitus ex tirpare. cõ¬
stituerunt ut in honore b̾ate
uirginis cereos portarent accẽ¬
sos. et sic qd̃ prius fiebat ad
honorem cereis. modo fit ad

Expanded text:
tus est enim, quia ipse voluit: sed a matre fuit oblatus in templo, qui Patri se obtulit in cruce. In templo redemptus est, qui in cruce redemit. tamen non fuit redemptus ex debito, sed tantum ex beneplacito, nam secundum legem redimi non tenebatur, ginis non aperuit. Nam haec portamus accensos? Hoc ex libro Sapientiae potest conjici, ubi leguntur idololatrae obscura sacrificia facientes. Gentiles enim Februarium mensem inferis dedicaverunt, eo quod sicut ipsi putabant, sed errabant, in principio ejus mensis Proserpina rapta fuerat a Plutone; quam quia mater ejus Ceres facibus accensis, in Ethna tota nocte per Siciliam quaesisse credebatur, et ipsi ad commemoratnocte lustrabant. Unde festum illud appellabatur Amburbale. Cum autem sancti Patres consuetudinem istam non possent penitus exstirpare, constituerunt, ut in honore beatae Virginis Mariae cereos portarent accensos et sic quod prius fiebat ad honorem Cereris, modo fit ad
Abbreviated transcription (Latin):
Er inaniuit enim se fõmam
serui accipiens. in similitudi
ro sicut non uenit subitus.
ita nec solus. Nenerunt cnĩ
cum eo sp̃c pot̾atis. et sp̃c cari¬
tatis. Ex potestate ualuit. ex
caritate uoluit incãnani. De
potestate legitur. Omp̃s ser
portans unꝑium. Et que ma¬
ior potentia quam qd et̾nus
fecit se temꝑalem. S implex ꝯ¬
positum et in mortalis morta¬
lem. serte non ẽ impossibile
apud deum omne u̾bum. sũ
ergo maius fuerit deum ho¬
minem fieri. et de uirgine con¬
cipi. quam deum hominem
factum de uirgine nasci. quid
ri sollempnitate recolitur qͣm
cius conceptio. An quia concep¬
tus occultus. et partus extitit
manifestus. Uel potius ratioe
mist̾ii. quia qd̃ uirgo conce¬
pit xp̃m ꝑ cãnem in utero. si¬
gnificat qd fidelis anima deb
concipere. xp̃m ꝑfidem in aĩo.
bet parere xp̃m in opere. fides
pãtus quam conceptus sollẽp¬
nis habetur. De caritate legit᷑.
Sic deus dilexit mundum. ut
filium suum unigenitũ da
seruum. Unigenitum non¬

Expanded text:
Exinanivit enim se formam servi accipiens, in similitudinI. » Porro sicut non venit subitus, ita nec solus. Venerunt enim cum eo spiritus potestatis et spiritus charitatis. Ex potestate valuit, ex charitate voluit incarnari. De potestate legitur: « Omnipoteportans imperium. Et quae major potentia, quam quod aeternus fecit se temporalem, simplex compositum, et immortalis mortalem? Certe non est impossibile apud Deum omne verbum. Cum ergo majus fuit Deum hominem fieri, et de virgine concipi, quam Deum hominem factum de virgine nasci: quid ri solemnitate recolitur, quam ejus conceptio? An quia conceptus occultus, et partus exstitit manifestus; vel potius ratione mysterii, quia quod virgo concepit Christum per carnem in utero, significabat quod fidelis anima debet concipere Christum per fidem in animo? bet parere Christum in opere. « Fides partus, quam conceptus solemnis habetur. De charitate legitur: « Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum dservum; unigenitum
Abbreviated transcription (Latin):
angularis. qui duos ediuer¬
so parietes in uno nouo ho¬
mine copulauit. Poterat os
hominem solo u̾bo ꝑpoten¬
tiam lib̾are. s maluit cum
redimere p̃cio ꝑiustitiam. ut
eum ñ ad potentiam. s ad
iustitiam inuitaret. Et iu¬
stum erat ut homo ꝑpreciũ
pene redimeretur a debito
culpe: placando ꝑpenam. q̃¬
aut̃ pena sufficere pot̾at ad
precium redemptionis hu¬
mane ꝓ omnib. p̃stim cũ
quilibet c̃ẽt debitor pene. nõ
solum ex iniquitate ꝯmissa.
uerum etiam ex labe contͣcta.
nam si dixerimus qd̃ pecca¬
tum non habemus. ip̃i nos
seducimus. ⁊ ueritas ĩ nob̾
bum caro factum ẽ. ut in
carne mundissima. que pro¬
rsus cẽt inmunis a culpa.
sustinendo penam in debitã.
precium redemptõis huma¬
ne deo patri ꝑsolueret. fr̃s
obediens usq ad mortem.
mortem aũt crucis. Redẽp

Expanded text:
angularis, qui duos e diverso parietes in uno novo homine copulavit ibid.. Poterat Deus hominem solo verbo per potentiam liberare, sed maluit eum redimere pretio per justitiam, ut eum non ad potentiam, sed ad justitiam invitaret. Et justum erat, ut homo per pretium poenae redimeretur a debito culpae: placando per poenam, qficere poterat ad pretium redemptionis humanae pro omnibus: praesertim cum quilibet esset debitor poenae: non solum ex iniquitate commissa, verum etiam ex labe contracta; nam « si dixerimus quia peccatum non habemus, nosipsos seducimus, et veritas in nobis bum caro factum est, ut in carne mundissima, quae prorsus esset immunis a culpa, sustinendo poenam indebitam, pretium redemptionis humanae Deo persolveret, « factus obediens usque ad mortem, mortem autem cru
Abbreviated transcription (Latin):
Hos aut nuntios longe ante
premisit. Nouissime uero
cum iam uenturus ẽẽt in ꝓ¬
ximo. tres egregios et illus¬
tres nuntios destinauit. Pri¬
in cãnationis. secundus uiã
natiuitatis. t̾tius uiam pre¬
dicationis. Per primam uiã
uenit ad templum salutare.
per secundam uenit adtem¬
plum mat̾iale. per t̾tiam ue¬
nit ad templum spirituale.
De primo nuntio legitur ĩ
euangłio. Missus ẽ angelus
gabriel adeo in ciuitatem ga¬

Expanded text:
Hos autem nuntios longe ante praemisit. Novissime vero cum jam venturus esset, in proximos tres egregios et illustres nuntios destinavit. Priincarnationis, secundus viam nativitatis, tertius viam praedicationis. Per primam viam venit ad templum salutare, per secundam venit ad templum materiale, per tertiam venit ad templum spirituale. De primo nuntio legitur in Evangelio: « Missus est angelus Gabriel a Deo in civitatem Ga
Abbreviated transcription (Latin):
radicem. quia iustꝰ radix
enim scã sub arbore. Tam̃
nathanel quia sub lege.
zacheus supra arborem.
quia supra legem. Ille do¬
mini occultus defensor hic
publicus predicator. Ille
ad huc xp̃m ex lege quere¬
bat. iste iam sup̃ legem relĩ¬
quebat. sua. et dominũ seq̃¬
batur.

Expanded text:
radicem, quia justus; radix radicem, quia justus; radix enim sancta: sub arbore tamen Nathanael, quia sub Lege: Zachaeus supra arborem, quia supra Legem: ille domini occultus defensor, hic publicus praedicator: ille adhuc Christum ex Lege quaerebat, iste jam supra Legem, relinquebat sua, et Dominum sequebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
niq iohes magnus qui
sp̃m descendentem sicut co¬
lum bani. ⁊ manentem suꝑ
cum. Que aut̃ turba nisi
imperite confusio młtitu¬
dinis. que uẽticem nequi¬
uit uidere sapientie. frgo
zacheus quandiu in turba
est. non uidet xp̃m. supra
turbam ascendit ⁊ uidit.
hoc est plebem iam trans¬
gressus inconsciẽtiam me¬
ruit quem desiderabat as¬
picere. Pulchre aũt̃ addi
minaret. Sic enim uenerat.
ut suꝑ iudeos transiret ad gẽ¬
tes. uidit itaq zacheum
sursum. Iam enim subli¬
mitate fidei int̾ fructus bo
norum uelut fecunde alti¬
tudinem arboris eminebat.
et qm̃ de cypo ad moralia
defleximus. int̾ tot creden¬
tium uoluntates dñica
die relaxare animum festi¬
uitatem amiscere delectat.
zacheus in siccomoro no¬
uum uidelicet noui tp̃ris
pomum. ut in hoc quoq
cõpleret illud arboris fici
ex lignis non poma s ho¬
mines nascerentur. legimꝰ
alibi cum cẽs subarbore
fici uidi te. Ergo nathana¬
el sub arbore. hoc ẽ supra

Expanded text:
nique Iohannes magnus, quinique Iohannes magnus, quispiritum descendentem sicut columbam et manentem super eum. quae autem timperitae confusio multitudinis, quae verticem nequit videre sapientiae? Ergo Zachaeus, quamdiu in turba est, non videt Christum: supra turbam ascendit, et vidit; hoc est, plebeiam transgressus inscientiam, meruit, quem desiderabat, aspicere. Pulchre autem addidminaret: sic enim venerat, ut per Judaeos transiret ad gentes. 90. Vidit itaque Zachaeum sursum; jam enim sublimitate fidei inter fructus novorum operum velut fecunda altitudine arboris eminebat. Et quoniam de typo ad moralia defleximus, inter tot credentium voluntates Dominica die relaxare animum, festivitatem admiscere delectat. Zachaeus in sycomoro, novum videlicet novi temporis pomum, ut in hoc quoque compleretur illud: Arbor fici ex lignis non poma, sed homines nascerentur. Legimus alibi: Cum esses sub arbore fici, vidi te . Ergo non Nathanael sub arbore, hoc est, supra
Abbreviated transcription (Latin):
delicti iuste hãnt commotio¬
nis offensam. Discant non
in facultatib crimen herere.
s in hiis qui uti nesciant
facultatib. Nam diuitie ut
impedim̃ta in imꝓbis. ita
in bonis sunt ad ium̃ta uir¬
tutis. Diues certe zacheus
electus axp̃o. s dimidium
bonorum suorum pauꝑib
largiendo. redcendo omĩa
in quadruplum que fraude
sustulerat. Alterum enint
non satis est. nec h̃t gr̃ani
lib̾alitas. si in iuria ꝑ seue¬
rat. quia non spolia s dõa
querunt᷑. U beriorẽ mẽcedẽ
quam conferebat accepit.
Et bene princeps inducitur
publicanoꝵ. Quis enim de
se desperet. qñ iste ꝑuenit.
cui census ex fraude. Et ip̃e
in quit diues. ut scias nõ
omnes diuites auaros. qͥd
sibi uult. ꝙ nullius alterĩ
staturam scriptam. nisi hꝰ
ex p̾ssit. quia statura pusi¬
llus erat. Wide ne forte ma¬
litia pusillus. aut ad huc
pusillus fide. non dum eͥ
ꝓmiserat cum ascenderat.
nondum uideãt xp̃m me¬
rito ad huc pusillus. Me¬

Expanded text:
derelicti iustae habeant commotioderelicti iustae habeant commotionis offensam. discant non in facultatibus crimen haerere, sed in his qui uti nesciant facultatibus; nam diuitiae ut inpedimenta in inprobis ita in bonis sunt adiumenta uirtutis. diues certe Zacchaeus electus a Christo, sed dimidium bonorum suorum pauperibus largiendo, reddendo etiam in quadruplum quae fraude sustulerat — alterum enim non sat est, nec habet gratiam liberalitas, si iniuria perseuerat, quia non spolia, sed dona quaeruntur — uberiorem mercedem quam conferebat accepit. Et bene princeps inducitur publicanorum. quis enim de se desperet, quando et iste peruenit, cui census ex fraude? et ipse inquit diues, ut scias non omnes diuites auaros. quid sibi uult quod nullius alterius staturam scriptura nisi huius expressit: quia statura pusillus erat? uide ne forte malitia pusillus aut adhuc pusillus fide; nondum enim promiserat, cum ascenderet, nondum uiderat Christum, merito adhuc pusillus. de
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogat. apud alterũ se nõ
inuitatus in uitat. S ciebat
enim uberem hospicii sui eẽ
m̾cedem. S tñ ⁊ si nõdum
uocem inuitantis audierat.
audierat tñ affectum. Uerũ
ne cecum illum tanꝗͣ fasti¬
diosi pauꝑum cito reliqui¬
sse uideamur. ⁊ transisse ad
diuitem. ex pectemus cum.
quia expectauit ⁊ dñs. Intẽ¬
rogemus. quia int̾rogauit ⁊
nescimus. ille qui nouerat.
Nos int̾rogemus. ut sciamꝰ
unde curatus sit. Ille incẽ¬
rogauit. ut in unum plures
disceremus. unde deum uidẽ
mereamur. Introgauit enini
ut crederemus. nisi confiten
tem non posse sanari. Et con¬
festim in quit uidit. ⁊ seque¬
batur magnificans deum. ⁊
ꝑ ambulabat iericho. aliter
enim non uideret. nisi seq̃re¬
nisi scłm pret̾iret. Cum diui¬
tib quoq in gr̃am reu̾tam̃.
nolumus enim offentere
diuites. quia uolumus si fi̾
põt sanare omnes. ne in ca¬
meli ꝯparatiõe prescripti. in
zacheo citius quam oportuit

Expanded text:
interrogat, aput alterum se non interrogat, aput alterum se non inuitatus inuitat; sciebat enim uberem hospitis sui esse mercedem, sed tamen etsi nondum uocem inuitantis audierat, audierat affectum. uerum ne caecum illum tamquam fastidiosi pauperum cito reliquisse uideamur et transisse ad diuitem, exspectemus eum, quia exspectauit et dominus, interrogemus eum, quia interrogauit et nescimus: ille, quia noverat: nos interrogemus, ut sciamus unde iste curatus sit: ille interrogavit, ut in uno plures disceremus unde Dominum videre mereremur; interrogavit enim, ut crederemus nisi contem non posse sanari. et confestim inquit uidit et sequebatur illum magnificans dominum. et perambulabat in Hiericho. aliter enim non uideret, nisi sequerenisi saeculum praeteriret. cum diuitibus quoque in gratiam reuertamur; nolumus enim offendere diuites, qui uolumus, si fieri potest, sanare omnes. ne in camelli comparatione praestricti, in Zacchaeo citius quam oportuit
Abbreviated transcription (Latin):
acheus pusillus. hoc ẽ nulle
nobilitatis inge nue digni¬
tate sublimis. exiguus me¬
titis sicut ppłs nationum.
audito domini saluatoris ad¬
uentu. quem sui non rece¬
perant. uidere cupiebat. S
nemo facile iħm uidet. ne¬
mo põt uidere constitutus
int̾ra. Et quia non ꝓpħas.
non regnum habet. tanqͣ
forme gr̃a naturalis. ascen¬
Uanitatem silicet iudorum
uestigio suo ꝓsternẽs. ẽrata
quoq corrigens suꝑioris
etatis. Et ideo iħm int̾ioris
domus recepit hospitio. Et be¬
ne ascendit in arborem. ut
arbor bona bonos fructus fa¬
ciẽt. ac naturali ex cisus ole¬
astro. ⁊ contra naturam in¬
ẜtus in bonam oliuam fruc¬
tum posset legis afferre. Na¬
dix enim sc̃a ⁊ si rami inu¬
tiles. quorũ in fructuosam
głam. plebes gentium fide
resurrectionis. quasi quadã
corporis cleuatiõe transcendit.
Et ecce uir nomine zacheus.
sacheus in siccomoro: cecus
miseraturus expectat. alterũ
mansionis sue claritate no¬
bilitat. alterum sonaturus

Expanded text:
a pusillus, hoc est nulla nobilitatis ingenitae dignitate sublimis, exiguus meritis, sicut populus nationum audito domini salutaris aduentu quem sui non receperant uidere cupiebat. sed nemo facile Iesum uidet, nemo potest uidere Iesum constitutus in terra. et quia non prophetas, non regnum habebat tamquam formae gratiam naturalis, ascenuanitatem scilicet Iudaeorum uestigio suo proterens, errata quoque corrigens superioris aetatis, et ideo legum interioris domus recepit hospitio. et bene ascendit in arborem, ut arbor bona bonos fructus faceret ac naturali excisus oleastro et contra naturam insertus in bonam oliuam fructum posset legis adferre; radix enim sancta, etsi rami inutiles, quorum infructuosam gloriam plebs gentium fide resurrectionis quasi quadam corporis eleuatione transcendit. Et ecce uir nomine Zacchaeus. Zacchaeus in sycomoro. caecus miseraturus exspectat, alterum mansionis suae claritate nobilitat: alterum sanaturus
Abbreviated transcription (Latin):
uero constantimis qui mo¬
narchiam tenebat imꝑii a
ruit purificari sacramento.
omnib sub romano ui¬
perio degentib licite eccͣas

Expanded text:
uam Constantinus, qui monarchiam tenebat imperii, aruit purificari sacramento aomnibus sub Romano imperio degentibus licite ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
mur. sogitemus igitur inca¬
ptione diuidamur in lito¬
re. Eoce quam grata no bis¬
est hodierna sollempnitas.
ita ut se non modicum ad¬
dicat. sicui ex hoc conuentui
nr̃o de ẽẽ contingat. Quid
a conspectu iudicis rapitur.
ab electorũ societate separat᷑.
qui tenebrescit alumine. cru¬
ciatur et̃na conbustiõe. Wñ
et hanc eandem ꝯparatiõez
dominus sub breuitate ape¬
rit cum sub iungit. Sic eiͣt
in consumatiõe scłi. Exibũt
angłi. ⁊ separabunt malos
de medio ustorũ. ⁊ mittẽt
cos in camino ignis. Ibi
erit fletus ⁊ stridor dentium.
aꝑta ⁊ enim uoce tormẽta
peccantiũ dicta sunt. neqͥs
ad ignorantie sue excusatio¬
nem recurreret. si quid de et̾¬
no supplicio obscure dice¬
retur. Unde subditur. Inte¬
llegistis hec omnia. Dicũt

Expanded text:
mur. Cogitemus igitur in camur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce quam grata est vobis hodierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis. Ibi erit fletus et stridor dentium. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
eam quisq ad et̾num regnũ
a p̃sentis scłi fuctib trabit.
ne inet̾ne mortis ꝓfunda mͥ¬
gatur Que ex omni genere
piscium ꝯgregat. quia ad
pecc̃orum ueniam sapientes
et fatuos. lib̾os ⁊ ẜuos. diui¬
tes. ⁊ pauperes. fortes ⁊ infi̾¬
mos uocat. Uñ ⁊ ꝑ psalmi¬
stam dõ dicitur. Ad re omĩs
caro ueniet. Que sagena si¬
licet tunc uniu̾saliter reple¬
tur. cum in fine suo humãi
generis summa ꝯcluditur.
Quam educunt ⁊ secus lit̾
sedent. quia sicut mare se¬
culum. ita scłi finẽ signifi¬
cat litus maris. In quo sc¬
licet boni pisces in uasis eli¬
quia ⁊ electus quisq in tab̾¬
nacula et̾na recipitur. ⁊ intẽ¬
ni regni luce ꝑdita. ad exte¬
riores tenebras reꝓbi ꝑtrahũ¬
tur. Nunc enim bonos malos¬
q communit quasi ꝑmixtos
pisces sagena fidei nos ꝯtinet.
s litus indicat sagena sc̃a ecc
quid trahebat. Et quidẽ pisce̾
qui capti fuerant mutari ñ
possunt. nos aut̃ mali capi¬
mur. s in bonitate ꝑ muta¬

Expanded text:
gnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces in vasis eliquia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus indicat sagena, id est sancta Ecclesia, quid trahebat. Et quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permuta
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Aue. quia ꝑte mutabi¬
tur nomen eue. Illa fuit ple¬
na pecc̃o. s tu plena gr̃a. Illa
recessit ad̾o. s dominus tecũ.
qlla fuit maledicta in mulie¬
ribus. s bñdicta tu in mulie¬
rib. Frucius uentris illius
fuit maledictus cayn s fruc¬
tus uentris tui erit bñdictus
iłx. Perillam mors intrauit
in orbem. s ꝑ te uita redibit
ad orbem. quia concipies et
paries filium. ⁊ uocabitur no¬

Expanded text:
 Ave, quia per te mutabitur nomen Evae. Illa fuit plena peccato, sed tu plena gratia. Illa recessit a Deo, sed Dominus tecum. Illa fuit maledicta in mulieribus, sed benedicta tu in mulieribus. Fructus ventris illius fuit maledictus Cain, sed fructus ventris tui erit benedictus Jesus. Per illam mors intravit in orbem, sed per te vita rediit ad orbem; quia tu concipies et paries filium, et vocabitur no