comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mola oliuaria. Prdum trabes quo uua cal¬
cata p̃mit᷑. ap̃mendo uocatũ quasi presso
oleum uinũq exigit᷑. Uerennes auehere id
est exportare nominatę. Qualos corbesco¬
laq prelorum ꝑ quos mustũ fluit. acolando
dictos. Fisclum quasi fisculũ a colando ole¬
um dictũ uel quasi fiscella olei.e instrro
quod quasi ruat. Est enĩ machina de
qua e flumine aqua extrahitꝰ. Lucretiꝰ. In
fluuio uersare rotas atq austra indemꝰ. Au¬
stra aũt idem rota. abhauriendo aquã dicta.
Girgillus quod ingiro uertat᷑ Est enĩ lignũ
in transuersa ꝑtica mobile. ex quo fums cũ
situla uel utre inpuceũ dimitit᷑. haurien¬
de aquȩ causa. Telonem ortolani uocant¬
lignũ longũ qͦ hauriunt agͥs Et dictũ te¬
lonenem a longitudine. Tdũ enĩ dicit᷑ uix¬
ta grecos quicqͥd longũ est. Vnde et muste¬
la uocata quasi mus longus. Hoc instrum̃
tum hispani ciconiã dicunt ꝓpter qͦd imite¬

Expanded text:
mola olivarum. Prelum trabes quo uva calmola olivarum. Prelum trabes quo uva calcata premitur, a premendo vocatum, quasi pressoroleum vinumque exigitur. Verennes a vehere, id est exportare, nominatae. Qualos corbes colaque prelorum per quos mustum fluit, a colando dictos. Fisclum quasi fiscolum, a colando oleum dictum, vel quasi fiscella olei. § 15 quod quasi ruat: est enim machina de qua e flumine aqua extrahitur. Lucretius5, 517: In fluvio versare rotas atque austra videmus. Austra autem, id est rota, ab auriendo aquam dicta. Girgillus, quod in giro vertatur: est enim lignum in transversa pertica mobile ex quo funis cum situla vel utre in puteum dimittitur auriendae aquae causa. Telonem hortulani lignum longum quo hauriunt aquas; et dictus telo a longitudine; telum enim dicitur iuxta Grecos, quicquid longum est: unde et mustela vocata, quasi ntum Hispani ciconiam dicunt, propter quod imite
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiat. et quãuis eiꝰ usus inreliquis oꝑibꝰ ha¬
beat᷑ nomen tamen ex codice retinet. Hanc
alii generalit̾ fossoriã uocant qͦd foueã faciat.
quasi fouessoriã. Sarculi. sunt aũt uel sim¬
plices uel bicornes. P astinatũ uocant agrico¬
le ferramentũ bisfurtũ. qͦ semina pangunt᷑.
Unde etiã repastinarie dictȩ st̃ uineę uete¬
res que refodiunt᷑. Chylinarus lapis ẽ. tere¬
tis in mnodũ colũne. qui auolubilitate nom̃
accepit. De qua uirgilius. A rea cũ pͥmis
ingenti equanda chylindro. et uertenda ma¬
nũ. Tribula genꝰ uchiculi unde teruntur¬
frumenta. et obhoc ita uocatũ. Pala quę uen¬
tilabrum uulgo dicit᷑. auentilandis paleisno¬
minata. F orcille dicte eoquod ns frumenta
cellunt᷑ id est mouent᷑ Unde et oscilla dicta
ab co quod cillant᷑ id est moueant᷑ ora. Nam
cillere est mouere. Tessere sunt quibus fru¬
mentorum numerus designat᷑. Trapetum

Expanded text:
aperiat: et quamvis eiaperiat: et quamvis eibeatur, nomen tamen ex codice retinet. Hanc alii generaliter fossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessorium. Sarculus. Sunt autem vel simplices vel bicornes. Pastinatum vocant agriculae ferramentum bifurcum quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt vineae veteres, quae refodiuntur. 9. Cylindrus, lapis est teres in modum columnae, qui a volubilitate nomen accepit, de quo Virgilius: Area cum primis ingenti aequanda cylindro, Et vertenda manu. 10. Tribula, genufrumenta, et ob hoc ita vocatum. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Furcillae dictae eo quod his frumenta celluntur, id est moventur. Unde et oscilla dicta ab eo quod cillantur, hoc est moveantur, ora. Nam cillere est movere. Tesserae sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum
Abbreviated transcription (Latin):
sit insimilitudinẽ caudę bouis. Oentale
est aratri pars prima. in quo uomer indu¬
cit᷑ quasi dens. Cultelli acultura dicti. eo qͦa
ex ipsis putationẽ ueteres in arbore uteban¬
tur et uite. priꝰquam falcesessent reꝑte. Fal¬
cis. c̃. qua arbores putant᷑ et uites. Dicta au¬
tem falcis qͦd iis primũ milites herbã filicẽ
solebant abscidere. Onde est illud. Pax me cer¬
ta ducis placidos curuauit in usus. A gricolę
nunc sũ. militis ante fui. Falcastrũ asimili¬
tudine falcis uocatũ. Est aũt ferramentũ cur
uum. cũ manubrio longo. ad densitatẽ uepͥũ
succidendã. Hii et runcones dicti. quibꝰ ue¬
pres secant᷑ aruncando dicti. Serrula ẽ p̃te¬
nuis lamina ferri. dentiũ mordacitate rese¬
cans arbores seu ramos. N astra quoq aut
aradendo terrã. aut araritate dentiũ di¬
cta. Ligones qͦd terrã leuent. quasi leuones
S̾cuditia dicta. eo quod circa codicẽ terrã

Expanded text:
sit in similitudinem caudae bovis. Dentale sit in similitudinem caudae bovis. Dentale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putationem veteres in arbore utebantur et vite, priusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putantur et vites; dicta autem falcis quod his primum milites herbam filicem solebant abscidere. Unde est illud Mart. 14, 34: Pax me certa ducis placidos curvavit in usus: agriculae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibus vepres secantur, a runcando dicti. Serrula est pretenuis lamina ferri, dentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoque, aut a radendo terram, aut a raritate dentium dicta. Ligones quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo quod circa codicem terram
Abbreviated transcription (Latin):
ces scđm cchimologiã si afilo dicunt᷑. f. po¬
nicur. ut forfices quę sunt sartoꝵ. Si api¬
lo .p. ut forcipes quȩ st̃ tonsoꝵ. si ab accipi¬
endo .c. ut forcipes eo qͦd formũ capiunt q̃
sinit fabroꝵ. Hormũ enĩ dixerunt antiqui
calidũ. unde et formosus. Nouacula eoqͦd
innouet faciẽ. fectinẽ dici eo qͦd peros capil¬
los faciat. atq cõpositos. Calamistrũ acꝰ est
que calefacta et adhibita calefacit et intorqͥt
capillos. Unde et calamistrati appellant᷑ qͥ
comam torquent. Glauis dicta qͦd claudat et
aꝑiat Cathenatũ qd capiendo teneat. Horo¬
logium quod ibi horas legamꝰ. id est colligamꝰ.
Est enĩ in solariis positũ. ubi aclauo plineas
terram. de qͦ lucretius. Uncus aratri ferreꝰ¬
occulto decrescit uomer in aruis. sumitq ꝑ
detrimenta fulgorem. Aratrũ ab arando
terrã uocatũ. quasi araterriũ. Buris ẽ. cur¬
uamentũ aratri. dictũ quasi bosoiria. qͦd

Expanded text:
ces secundum etymologiam si a filo dicuntur, f poces secundum etymologiam si a filo dicuntur, f ponitur, ut forfices, quae sunt sartorum: si a pilo, p ut forpices, quae sunt tonsoendo, per c, ut forcipes, eo quod formum capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formosus. 4. Novacula, eo quod innovat faciem. Pecten dictus, eo quod pexos capillos faciat, atque compositos. Calamistrum est acus quae calefacta et adhibita calefacit, et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. 5. Clavis dicta quod claudat, et apertat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologium, quod ibi horas legamus, id est, colligamus. Est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas terram. De quo Lucretius: Uncus aratri Ferreocculto decrescit vomer in arvis. Sumitque per detrimenta fulgorem. Aratrum ab arando terram vocatum, quasi araterrium. Buris est curvamentum aratri, dictum quasi βοὸς οὐρά, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quasi diccret pilastrũ. Caracutiũ uehicu¬
lum altissimarũ rotarũ quasi carrũ acu¬
tum. Capsus carruca undiq contecta. qͣsi
capsa. flentũ uel precoritum contexta qͣ¬
tuor rotarũ uchicula. quibꝰ matronȩ olĩ
utcbant᷑. Uirgilius. Pilentis matris mol¬
libus. Oratiꝰ. Pluris calones atq caballi
pascendi deducenda pretorita. Erant
autem angea pilenta ueneti coloris. ñ ut
nunc st̃ russati. quibꝰ nͥ castę matrone uti
non poterant. sicut nec uittis. Basterna
uehiculum itineris quasi inę starn̾a. molli¬
bus stramentis cõposita. a duob animalibꝰ
uitis fert᷑ inuentus. in quo homines mo¬
ti uino minterent᷑. Sicut aut ab accho bacu¬
lus. ita abaculo bacillus ꝑdiminutionem.
F ustes quod prefixi in terram stent qͦspa¬
los rustici uocant. quibus iuuenes ꝓ crimi¬
nibus feriunt᷑. Uectes dicti qͦd manibꝰ uec¬
tent᷑ unde hostia saxaq euellunt᷑. Forfi¬

Expanded text:
quasi diceres pilastrum. 512 Caracutium, vehicuquasi diceres pilastrum. 512 Caracutium, vehiculum altissimarum rotarum, quasi carrum acutum. Capsus, carruca undique contecta, quasi capsa. 4. Pilentum, vel petoritum, contexta quatuor rotarum vehicula, quibus matronae olim utebantur. Virgilius: Pilentis matres in mollibus. Horatius: Plures calones atque caballi Pascendi, ducenda petorrita. Erant autem antea pilenta veneti coloris, non ut nunc sunt russati, quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. 5. Basterna, vehiculum itineris, quasi viae sternax, mollibus stramentis composita, a duobus animalibuvitis fertur inventus, quo homines moti vino inniterentur. Sicut autem a Baccho baculus, ita a baculo bacillus per diminutionem. 2. Fustes, quod praefixi in terram stent, quos rustici palos vocant, quibus juvenes pro criminibus feriuntur. Vectes dicti, quod manibus vectent
Abbreviated transcription (Latin):
si solidũ. scđ̾m alios ꝑ antisticon quasi soda¬
um a sedendo. Unde et sella quasi sedda di
cta est. et subsellia quasi subseadia. Selle cur¬
rules erant. in quibus magistratꝰ sedentes
uira redacbant. Dictę aũt currules qr ad̾
ueteres pretores et consules ꝓpter itineris lon
ginquitatẽ curru in forã ꝓuehebant. S he
aut̃ quȩ pꝰ eos uehebanti. rͦ quibug
sedentes dicere iura solebant. acurru curru
les sellȩ sunt nominate. Tripodes scamelli
sunt. habentes tres pedes. Sed et candel abra
tripoda sunt. quia similiter tres habent pedes.
dt quod rotas habere uident᷑. Nota autẽ
dicta quod ruat. et rocundũ a rota uocatũ.
Reda gemis uehiculi quatuor rotarũ. Has
antiqui retas dicebant. ꝓpter qͥd haberent
rotas. Carpentũ pompaticũ. uehiculi ge¬
nus ẽ quasi carrũ pompaticũ. Plaustrũ
uchiculũ rotarũ duarũ. quibus onera de¬
ferunt᷑. Et dictũ plaustrũ quia uoluit᷑

Expanded text:
si solidum; secundum alios per antistichon, quasi sodisi solidum; secundum alios per antistichon, quasi sodium, a sedendo. Unde et sella quasi sedda dcta est, et subsellia, quasi subsedia. 11. Sellae curules erant in quibus magistratus sedentes jura reddebant. Dictae autem curules, quia apud veteres praetores et consulginquitatem curru forum provehebantur; sellae autem, quae post eos vehebantur, quibus sedentes dicere iles sellae sunt nominatae. 22. Tripodes, scamnelli sunt, habentes tres pedes, sed et candelabra tripoda sunt, quia sicti, quod rotas habere videntur. Rota autem dicta, quod ruat, et rotundum a rota vocatum. Rheda genus vehiculi quatuor rotarum: antiqui retas dicebant propterea quod haberent rotas. 3. Carpentum, pompaticum vehiculi genus, quasi carrum pompaticum. Plaustrum, vehiculum duarum rotarum, quibus onera deferuntur. Et dictum plaustrum, quia volvitur,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ eoquod mortu ineo deferant᷑. et ẽ gre¬
fe pecui. id est astrendo. Nam latine capu
dicit᷑ quod suꝑ capita hominũ ferat᷑. Sic plau
lectis parins ud sellis ob ascensũ apponunt᷑
Scabellũ aut et suppedlancũ dicit᷑. Nã qͣadi¬
cunt greci yppodion. dixerunt latin sca¬
bellũ. et alii dixerunt suppedancũ qͥd sub
pedibus sit Scansilia gradus st̃ ubi honora
ti in edibꝰ sedent. Sedes dicte qm̃ apud ie¬
teres romanos ñ erat usus accũbendi. Un¬
de et consedere dicebant᷑. Postea ut ait uar
ro de uita popłi Romani. uiri discũbere &e¬
perunt. mulieres sedcre. quia curpis uisus
est in muliere accubitus Sedes singulari mi¬
mero ꝓprie regni ẽ: quȩ grece thronus hci¬
tur. Item thr̃onũ greci dicunt. nos soliũ.
Subsolia uero cettroꝵ cathedre doctoꝵ Soli¬
um in quo reges sedent ꝓpter tutdã corpo¬
ris sin. Scđ̾m quosdã a soliditate dictũ qua¬

Expanded text:
dicitur eo quod in eo mortui deferantur; et est Graedicitur eo quod in eo mortui deferantur; et est Graeφέρειν, id est a ferendo. Nam Latine capulus dicitur, quod super capita hominum feratur. Sic Plautlectis parvis vel sellis ob ascensum adponuntur. Scabillum autem et subpedaneum dicitur; nam quod dicunt Graeci ὑποπόδιον, dixerunt Latini scabillum, et alii dixerunt suppedaneum, quod sub pedibus sit. Scansilia gradus sti in sedibus haerent. 9. Sedes dictae, quod apud veteres Romanos non erat usus accubendi, unde et considere dicebantur. ro de Vita populi Romani, viri discumbere coeperunt, mulieres sedere, quia turpis visus est in muliere adcubitus. Sedis singulari numero proprie regni est, qui Graece θρόνος dicitur. Item thronum Graeci dicunt; nos solium. Subsellia vero ceterorum, cathedrae doctorum. Solium, in quo reges sedent propter tutelam corporis sui, secundum quosdam a soliditate dictum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ecticȩ alectis herbis uoca lis. x.¬
tȩ. Stratus absternendo dictꝰ. quasi storiat᷑.
In iis solis antiqui ad dormiendũ accubabãt.
nundũ laneis stramentis reꝑtis. Storia qͦa
sit terra strata. Cama ẽ brcinis et cirta terrã.
Greci enĩ camibreue dicunt. Cubile ẽ cuban¬
di locus. Grabatũ grecũẽ. Baianola ẽ lectꝰ
qui in itinere baiulat᷑ ab auilando idest de¬
portando. Pulumar. lectus diuitũ est uinde
et puluillus. Spinge sunt. in quibꝰ st̃ spinga¬
te effigies. quos nos grifos dicimꝰ. fumcanise¬
cti parui et humiles. primũ a cartagine ad¬
uecti. et inde nominati. Lectice siuc pluta
lecti. de quibus satilius rufus de uita sua fi
terior pars lecti. pluteus interior. Geniales
lecti ꝓprie sunt qui stermint᷑ puellis nuben¬
tibus. dicti aũt agencrandis liberis. Gunabu¬
la sunt lectuli in quibus infantes iacere con¬
sucuerunt. dicta quod partui adhibeant᷑ qͣli
cinabula Nam cinc est grece eniti. Feretrũ

Expanded text:
. Lecticae a lectis herbis vocatae. Stratus ab sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum adcubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Baianula est lectus qui in itinere baiolatur, a baiolando, id est deportando. Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Spingae sunt in quibus sunt spingatae effigies, quos nos gryphos dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. Lecticae, sive plutei lecti. De quo Rutilius Rufus de vita sua 13exterior pars lecti, pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus; dicti autem a generandis liberis. Cunabula sunt lectuli in quibus infantes iacere consuerunt, dicta quod partui adhibeantur, quasi cynabula; nam κυεῖν est Graece eniti. Feretrum
Abbreviated transcription (Latin):
oculũ apotando nominatũ. Est enĩ omẽ
uas in quo bibendi est c̃suctudo. Eiale¬
dicte quod ex uitro fiant Uitrum enĩ grece
fialim dicit᷑. Patere fialȩ sunt dicte. uel qͦd
in ipsis potare solemꝰ uel qͦd patentes st̃ dis¬
pansisq labris. Cratera calix est duas habgis¬
ansas. et est grecũ nomen. Declinatꝰ aũt apꝰ
eos hic crater Nam latine hec cratera dicit᷑
unde psiꝰ. Si tibi crateras argenti. Uirgilius.
Crateras magnas statuunt et uina coronant.
Fiebant aũc pͥmũ a connexionibꝰ uirgula¬
rum. Unde et dictȩ cratere apotoseratin.
i est qͦad se inuicẽ tencant C iaci qͦq sciphi¬
siue cimbia. et ipsa poculoꝵ sunt genera ex
quibus cimbia pocula dicta sunt . ex similitu¬
dine cmbȩ nauis. Emistis species poculi q̃¬
ductim id est uno spũ bibit᷑: Baccea pͥmũ
abaccho quod ẽ uiũ nominata. post ea in
usibus a quariis transiit Calices et calatmi
et scalȩ. poculoꝵ genera antea ex ligno facta

Expanded text:
oculum a potando nominatum: est enim omne vas, in quo bibendi est consuetudo. o quod ex vitro fiant. Vitrum enim grece hyalin dicitur. Patere phiale sunt dicte, vel quod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt, dispansisque labris. Cratera calix est duas habansas, et est Graecum nomen: declinatur enim apud eos hic crater; nam Latine haec cratera dicitur, unde et Persius: Si tibi crateras argenti. Virgilius: Crateras magnas statuunt, et vina coronant. Fiebant autem primum ex connexionibus virgultorum. Unde et dictae craterae apo tou cratein, id est, quod se invicem teneant. Cyathi quoque et scyphi. Cymbia et ipsa poculorum sunt genera, ex quibus cymbia pocula dicta sunt ex similitudine cymbae navis. Amystis species poculi, qductim, id est uno spiritu, bibitur. Baccea primum a Baccho, quod est vinum, nominata, postea in usibus aquariis transiit. Calices et calathi et scalae poculorum genera, antea ex ligno facta,
Abbreviated transcription (Latin):
cans. pupillam cingit nigram. et medio au¬
reo fulgore lucentẽ. et ꝓpter speciẽ assirioꝵ
regi belodicata. unde et appellata. Epie¬
las dicit᷑ cum in candida gẽma suꝑnę n¬
grescat color. unde et nomen habet. Eercbe¬
mis speciosa et candida. qua aurifices aurũ¬

Expanded text:
cans pupillam cingit nigram medio aucans pupillam cingit nigram medio aureo fulgore lucentem. Haec propter speciem Assyriorum regi Belo dicata, unde et appellata. 273 10. Epimelas dicitur, cum in candida gemma superne nigricat color, unde et nomen habet. 11. Exhebenus speciosa et candida, qua aurifices auru
Abbreviated transcription (Latin):
Galactites lacteus est. qui attritiis reddit su¬
cum album. ad lactis saporem. Reminis nu¬
trientibus illigata fecundat ubera. in fan¬
tium quoq collo suspensa saliuam facere fer¬
tur. in ore aũt liquescere et memoriã adime¬
re. Mittunt eam nilus et achelous amnes.
sunt qui smnaragdum albis uenis circũligatũ
galactiten uocent. Galatias. grandinis et can¬
dorem prefert et figuram. et duricia qͦq in¬
uicta ut ad amans. etiam in igne posita ma¬
nere suum frigus. Solis gc̃ma candida ost tra¬
eitq nomen quod ad speciẽ solis in orbem ful¬
gentis spargit radios. Selenites translucet.
candido mellȩoq fulgore. continens lunȩ
imaginem. quam uixta cursũ astri ipsius
perhibent indies singulos minui atq auge¬
ri. Nascit᷑ in ꝑsida. Cimedia inuenit᷑ in ce¬
rebro piscis eiusdem nominis. candida et ob¬
longa. Presagare iis ferunt magi signa tͣn¬
quillitatis ud tempestatis. Beloculus albi¬

Expanded text:
Galactites lactea est, quae attrita reddit sucGalactites lactea est, quae attrita reddit succum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus illigata fecundat ubera. Infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere, et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus, et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. 5. Chalazias grandinis et candorem praefert et figuram, duritie quoque invicta, ut adamas; etiam in igne positae manet suum frigus. 6. Solis gemma candida est, traxitque nomen, quod ad speciem solis in orbem fulgentes spargit radios. 7. Selenites translucet candido melleoque fulgore, continens lunae imaginem, quam juxta cursum astri ipsius perhibent in dies singulos minui, atque augeri. Nascitur in Perside. 8. Cynaedia invenitur in cerebro piscis ejusdem nominis, candida et oblonga. Praesagire iis ferunt magi signa tranquillitatis vel tempestatis. 9. Belioculus albi
Abbreviated transcription (Latin):
prima candidarum̃ gẽmarũ quam
inde margaritam aiunt uocatã qͦd in con¬
chulis maris hoc genus lapidũ inueniatur.
Inest enim in carne coclee calculus natꝰ sicut
incerebro piscis lapillus. Signitꝰ aũt de cele¬
sti rore. quam certo anni cempore coeloe hau¬
riunt. ex quibus margaritis quedã uniones
uocant᷑. aptum nomen habentes. qͦd tantũ
unus nunquam duo uel pluressimul reꝑi¬
antur. Meliores aũt candide margaritȩ ꝙ.
quȩ flauescunt. Illas enim aut iuuentꝰ auc
matutini roris conceptio reddit candidas.
Has senectus uel uespertinꝰ acr gignit obscu¬
ras. Pedoros scła est post margaritã candida¬
rum gẽmarum. de qua querit᷑ in quo colo¬
re numerari debeat. Totiens iactati ꝑ alicnas
pulchritudines nominis. adeo ut decoris p̃¬
rogatiua uocabulo facta sit. Asterites can¬
dida est inclusam lucem continens. uelu¬
tistellam intus ambulantẽ. redditq solis
candidantes radios. Unde et nomen inuenit.

Expanded text:
prima candidarum gemmarum, quam prima candidarum gemmarum, quam inde margaritam aiunt vocatam, quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus. Gignitur autem de coelesti rore, quem certo anni tempore cochleae hauriunt. Ex quibus margaritis quaedam uniones vocantur: aptum nomen habentes, quod tantum unus, nunquam duo, vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut juventus aut matutini roris conceptio reddit candidas, has senectus, vel vespertinus aer gignit obscuras. 2. Paederos, secunda post margaritam candidarum gemmarum, de qua quaeritur in quo colore numerari debeat, toties jactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. 3. Asterites candida est, inclusam lucem continens, veluti stellam 272 intus ambulantem, redditque solis candicantis radios, unde et nomen invenit. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
ex nominis sui fulgore uocatꝰ. Hic mechio¬
pia inuenit᷑ ceruleum colorem habens. Op¬
timus qui nec rarus est. nec densitate obtun¬
sus. sed ex utroq tẽperamento luce purpu¬
raꝙ refulgenõ. Hic autem ñ rutilat equalita
Sereno enim perspiciuis atq gratus est. No¬
bilo eoram oculis euꝯnescit atq marcescit. In
os missus frigidus est. insculturis durissimꝰ ne
tamen iniñctus. Nam ad amante scribitꝰ t
signat᷑. lacintitonta indicus est. iacintũ ꝓpe
referens. Quidam aũt eoꝵ christalli simles.
capillamentis inter currentib obscurantur.
culus in ametisti uiolam grit. Celidoma ex
irundinum colore uocata et duum est goie¬
rum. Quarum una ex altera parte purpu
rea. et alia purgurea nigris interuenient¬
bus maculis. Cianea scithię gẽma ceruleo
choruscans nitore. pura interdũ. et punctu¬
lis intermicantibus auratis. puluisculis ua¬
rians. Hoditis rosca est: et exeo nom̃ accepit.

Expanded text:
ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethioex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamenculus in Amethysti violam exit. 6. Chelidonia ex hirundinum colore vocata, et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea pura, et altera purpurea nigris intervenientibus maculis. 7. Cyanea Scythiae gemma, caeruleo coruscans nitore, pura interdum, et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. 8. Rhodites rosea est, et ex eo nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uocari aũt aquibusdam arpaga. eo qͦd attri¬
tu digitorum accepta caloris anima folia
palcasq et uestium fimbrias rapiat. sic̃ ma¬
gnes ferrum. Quocũq aũt modo libeat tin¬
guit᷑. Nam anchusȩ radice conchilioq in¬
ficitur. Liguriꝰ uocatus qͦd fiat exurina lm¬
cis bestię. tẽmpore indurata. Est aũt sicut
et sucinũ fulua. attrahens spũ folia ꝓpin¬
quantia. De purpureis.
nter purpurcas gẽmas principatũ ametistꝰ
indicus cenet Ametistus purpureus et per¬
mixto uiolacio colore. et quasi rose mtor
leniter quasdam flãmulas fundens. Alterũ
ciꝰ genus descendit ad iacintos. Causã nomi¬
nis eiꝰ efferunt quia sit quiddam inpurpu¬
ra illiꝰ. ñ ex toto igneum sed umi colorem ha¬
bens. Est aũt scupturis facilis. Genera eiꝰ
quinq Saffirus ceruleus est cũ purpura. ha¬
bens pulueres aurcos sparsos. optimꝰ apud
medos. nusquam tamen ꝑlucidus. Iacintꝰ

Expanded text:
Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtriVocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est autem, sicut et sucinum, fulva, adtrahens spiritu folia propinquantia. De purpureis . Inter purpureas gemmas principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus
Abbreviated transcription (Latin):
us ac propterea ęmathites uocatus. Emath qͥp¬
pe sanguis est. Gignit᷑ in ehiopia quidẽ. sea¬
principalis in arabia et in affrica iuenit᷑. De
qua ꝓmittunt magi quiddam ad coarguen¬
das barbarorum insidias. Sucinus quẽ appel¬
lant greci electron. fului cereiq coloris. fert᷑
arboris sucus esse. et ob id sucinũ appellari.
Electrum aũt uocari fabulosa argumenta¬
tio dedit. Nãq fetonte fulminis ictu in ce¬
rempto. sorores ciꝰ luctu mutatas in arbores.
populos lacrimis electrum omĩbus ananis fũ¬
dere iuxta cridanum amnẽ. et dectrũ ap¬
pellatum. qm̃ sol uocitatus sit elector plu¬
rum poetȩ dixere. Constat aũt cũ ñ esse
sucum populi sed spineȩ arboris. nã accensꝰ
tede nitore flagrat. Nascit᷑ aũt in insulis oce¬
ani septentrionalis sicut gũmi. densat᷑q ut
chrẏstallum rigore uel cepore. ex ea̾ fiunt
decoris grã agrestium feminarum momilia.

Expanded text:
us, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quipus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia.
Abbreviated transcription (Latin):
tum aũt apud nos margaritũ indicũ pͣcio¬
sum est: tantũ apud indos coralliũ. Hunc
magi fulminibus resistere affirmant. si cre¬
ditur. Sardus dicta. eoqͦd reꝑta sit primũ
a sardis. Hȩc rubrum habet colorem. marmo¬
ribus prestans. sed inter gẽmas uilissima. Ge¬
nera eiꝰ quinq Onix appellata quod habe¬
at in se ꝑmixtum candorem. in sumlitudi¬
ne unguis humani. Greci enum unguem om¬
cem dicunt. Hanc india uel arabia gignit.
Distant aũt inuicem. Nam indica ignicu¬
los habet albis cingentibus zonis. Arabica
autem nigra est cũ candidis zoms. Genera
eius quinq Sardonix ex duorum nominũ
societate uocata. Est enim ex onicis candore
et sardo. Constat aũt tribus coloribus. subte¬
rius nigro. mediꝰ candido. suꝑiꝰ mineo. Hȩc so¬
la insignando nichil cere auellit. Reꝑit᷑ aũt
apud indos et arabes dececta correntibꝰ. Ge¬
nera eiꝰ quinq E mathites rubore sanguine¬

Expanded text:
tum autem apud nos margaritum Indicum pretiotum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. magi fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis: haec rubrum habet colorem marmoribus praestans, sed inter gemmas vilissima. Genera eius quinque. Onyx appellata quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nominum societate vocata; est enim ex onychis candore et sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes detecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
precantationibus gerentẽ conspici negent. Gig¬
nitur incipro et africa. sed melior in ę̾nopia.
Sacida gc̃ma prassim coloris apud chaldeos. cinꝰ
tanta uis est ut ꝑmeantes naues eꝓfundo petat.
et carinis ita tenaciter adhereat. ut nisi abra¬
sa aparte ligni uix separet᷑. Mirrites dicca
est quod in eo mirrȩ color est. Compressus
aũt usq ad odorem nardi spirat suauitatẽ.
Aromatidis repcrit᷑ in arabia ud egẏpto mur¬
rei coloris et odoris. unde et nomen habet.
Ndectros bicolor ex una parte uiridis. ex al¬
tera melli similis. C oaspitis aflumine ꝑsarũ
dicta est ex uiridi fulgoris aurei.E RUBRIS
mari. forma ramosus. colore uiridis. et
maxime rubens. Baccę eiꝰ candidę sub aqua
et molles. detractę confestim durant᷑ et rubes¬
cunt. tactuq ꝓtinus lapidescunt. Itaq occu¬
pari cudliq retibꝰ solet. aut acri ferram̃to
precidi. qua de causa coralliꝰ uocitatꝰ. Quan¬

Expanded text:
precationibus gerentem conspici negent. Gigprecationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. ros, bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. 16. Choaspites a flumine Persarum dicta est ex viridi fulgoris aurei. CAPUT VIgignitur in mari, forma ramosum, colore viride, et maxime rubens; venae ejus candidae sub aqua et molles, detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari, evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallium vocitatur. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
quesita nebulis cooꝑta. tandem anauigan¬
tibus inuenta. sed obhoc locus et gẽma no
autem amplissima gẽmarum. eadem sola¬
nobilium limam sentit. Genera ciꝰ duo. Calla¬
tica colore uiridis et pallens. et nimis crassa.
Nichil iocundius aurũ decens. unde et appel¬
lata. Nascit᷑ in india ud germania in rupi¬
bus gelidis. oculi modo extuberans. Moloci¬
tes sp̃issius uirens et crassior quam smaragdꝰ.
acolore maluȩ nomen accepit. in redden¬
dis laudata signis. Nascit᷑ in arabia. Elic¬
tropia uiridi colore et nubilo. stellis puni¬
ceis. suꝑspersa cũ sanguineis uenis. Causa
nominis de effectu lapidis est. Nam deiecta
in labris ȩneis radios solis mutat sanguineo
repcussu extra aquã aũt speculi modo solẽ
accipit. de p̃henditq acfectus eiꝰ subeuntẽ
linam ostendens. Magorum impudentiȩ ma-¬
infestissimum in hoc quoq exemplũ est: qͦd
admixta herba elictropio. quibusdã additis

Expanded text:
quaesita, nebulis cooperta, tandem a naviganquaesita, nebulis cooperta, tandem a navigantibus inventa est. Sed ob hoc locus, et gemma noautem amplissima genobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis
Abbreviated transcription (Latin):
ab indis in sexangulas formas. ut ebitudo colo¬
ris reꝑcussũ angulorum excitet᷑ sliter poli¬
cus non habet fulgorem. Genera eiꝰ nouem.
Crisolerillus dictus. eo quod pallida eiꝰ uiridi¬
tas in aureum colorem resplendeat. et hunc
india mittit. Crisoprassus indicus est colore.
porri sucum referens. aurcis interuenientibꝰ
guctis. Unde et nomen accepit. quẽ quidam
berillorum generi iudicauerunt. Iaspis de
greco in latinum uiridis gc̃ma interpreta¬
tur. Ias quippe uiride pinasm gẽma dicit᷑.
Est aut sinaragdo subsimilis. sed crassi colo¬
ris. Species ciꝰ decem et septem. Uolunt aũt
quidam iaspidem gemmã et gre et tutde
esse gestantibus. quod credere ñ fidei sed su¬
persticionis est. Toparion ex uirenti genere
est. omĩq colore resplendens. inuenta pͥmũ
in arabiȩ insula. inqua trogoditȩ predones.
fame et tempestate fessi. cum herbarũ radi
ces effoderent. eruerunt. Quȩ insula postea

Expanded text:
ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur. Aliter politus non habet fulgorem. Genera ejus novem. 6. Chrysoberyllus dictus, eo quod pallida ejus viriditas in aureum colorem resplendeat, et hunc India mittit. 7. Chrysoprasius Indicus est, colore porri succum referens, aureis 266 intervenientibus guttis, unde et beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempesces effoderent, eruerunt. Quae insula post ea
Abbreviated transcription (Latin):
nas in siaragdospectabat. Genera eiꝰ duode¬
cim. sed nobiliores scitici. qui in scitica gente
repiunt᷑. Secundum locum tenent bactri¬
ani. Colligunt᷑ enĩ in cõmissurissaroꝵ flan¬
ce aquilone. Tunc enim tellure deopta in¬
termicant. quia uisuentis arenȩ maxime
mouent᷑. Tercium egrptii habent. reliqui
in metallis erariis inueniunt᷑. sed iitiosi pã
aut ere aut plũbo uel lapillamentis uel sa¬
lis similes notas habent.Smaragdi aũt me¬
ro et uiridi ꝓficiunt oleo. quãuis natura im¬
buant᷑. Calcosmaragdus dicta. quod uiridis
sic et curbida aerus uenis. Hȩc in egr̃pto ud
cipro insula nascit᷑. Prasius ꝓuiridanti co¬
lore dictus sed uilis. Cuniꝰ alterũ genꝰ sangui¬
neis punctis ab orret. Tercium. distinctũ uir¬
gulis tribus candidis. Berillus in india gigni¬
tur gentis suc lingua nomen habens. uiridita¬
te similis sinaragdo. sed cum pallore. Polit᷑ aũt

Expanded text:
nas in smaragdo spectabat. Genera ejus duodenas in smaragdo spectabat. Genera ejus duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani. Colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone, tunc enim tellure deoperta intermicant, quia iis ventis arenae maxime moventur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi. Nam aut aere, aut plumbo, aut capillamentis, vel salis similes notas habent. 2. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura imbuantur. 3. Chalchosmaragdus dicta, quod viridis sit, et turbida aeris venis. Haec in Aegypto, vel Cypro insula nascitur. 4. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cujus alterum genus sanguineis punctis obhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. 5. Berillus in India gignitur, gentis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem
Abbreviated transcription (Latin):
disse usq initus ccpisse anulum atq qẽman
Genera gẽmarum innumerabilia esse tdam¬
tur. equibus nos ea tantũ quę principalia
sunt siue notissima annotabimꝰ. Gẽmne uo¬
catę. quod instar gũmi transluceant. frecio¬
si lapides ideo dicti sunt quͥa care ualent. siue
ut auilibus discerm possint seu qͦd rari sint.
Om̃e enum quod rarum est magnũ et p̾cio¬
mnnium e UIRIDIORIBUS Gẽmis .in.
gemiarum iuirentium smaragaus
principatum habet: cui ueteres terciã post
margaritas et uniones tribuunt dignitatẽ.
Sinaragdus animia uiriditate uocatus. Om̃e
enim satis uiride amarum dicit᷑ Nullisem̃
geminis uel herbis maior quã huic austmn¬
tas est. Nam herbas uirentes frondesq ex su¬
perat inficiens circa se uiriditate reꝑcussum
aerem. Sculpentibus quoq gẽmas nulla gra¬
tior oculorum refectio est. Cuiꝰ corpus si &x¬
tentum est. sicut speculum ita imagines red¬
dit. Quippe nero cesar gladiatorum pug¬

Expanded text:
dasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. dasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod rarum est magnum et pretio§ 7 De viridioribus gemmis. Omnium gemmarum virentium smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viridate vocatur. Omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis, vel herbis major quam huic austeritas est. Nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Scalpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cujus corpus si extentum 265 fuerit, sicut speculum, ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pug
Abbreviated transcription (Latin):
rum corintho primũ repertus exco colũnę
ingeñtes liminaq fiunt ac trabes. Caristcũ
uiride optimũ. nomen ab aspectu habens.
eo quod gratus sit iis qui gẽmas sculpunt.
Eius enuim uiriditas reficit oculos. Numi¬
dicum marmor numidia mittit. ad cotem
sucum dimittit. croco similem. unde et nom̃
accepit. non crustis. sed inmassa et liminũ
usu aptum. Lucullium marmor nascit᷑ in
theo insula. cui lucullus consul nom̃ dedit.
Qui delectatus illo primus Romã inuexit.
solumq pene hoc marmor ab amatore no¬
men accepit. Est et iuniensis cefrianꝰ appel¬
latus a colore cineris. cuiꝰ lapidis alligatio
contra serpentes laudat᷑. Ebur ab arro id ẽ
lier nigris dignissima barris.e bẽmis¬
ost m̾armorum genera gẽme sequum q¬
tur. quȩ multũ auro decorcm tribiunt
uenustate colorum Primordia eiꝰ arupe ean¬
caso̾ fabule fert̃. prometheum primũ fragn¬
tum sari eius inclusisiẽ ferro ac digito crresqe¬

Expanded text:
rum, Corintho primum repertus: ex eo columnae rum, Corintho primum repertus: ex eo columnae ingentes, liminaque fiunt, ac trabes. 15. Carystium viride, optimum nomen ab aspectu habens, eo quod gratum sit iis qui gemmas sculpunt; ejus enim viriditas reficit oculos. 16. Numidicum marmor Numidia mittit, ad cotem succum dimittit, 263 croco similem, unde et nomen accepit, non crustis, sed in massam et liminum usum aptum. 17. Lucullaeum marmor nascitur in Chio insula, cui Lucullus consul nomen dedit, qui desolumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudatur. Ebur a barro, id eslier, nigris dignissima barris? § 6 De gemPost marmorum genera gemmae secuntur, quae multum auri decorem tribuunt venustate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circum
Abbreviated transcription (Latin):
india Pariꝰ candoris exiii. ligđinꝰ ognom̃to.
Hio apud paron insulam nascit᷑. unde et pariꝰ
rasq ñ excedat. unguentis et ipse aptꝰ. C oral¬
licicus in asia reꝑtus mensurȩ ñ ultra cubita
bina candore ꝓrimo eboris. ad qͥuandã sim̃i¬
licudinem ediuerso niger Alabandicus t̾rȩ
sue nomine nuncupatus. purpure aspectu si¬
milis iste inoriente igni liquat᷑. atq adusũ
uitri fundit᷑. Thebaicus intertintꝰ aureisgut
ad terenda colliria quadã utilitate natura¬
li conueniẽns. Sientes circa sienem uel the¬
bas nascit᷑ trabes ex eo fecere reges. M armora
autem quȩ in officins rupibusq gignunt᷑:
ex quibus ita suis diuersi coloris maculis dis¬
tinctus cuiꝰ primũ usũ insulȩ ciclades dedart̃
Lesbius liuidior est paulo huic sed ec ipse diuor¬
si coloris maculas habens. Corintdnius ã moni¬
acȩ guttę similis cũ uariecate diuersoꝵ colo¬

Expanded text:
India. 8. Parius candoris eximii, Lychnites cognomento: India. 8. Parius candoris eximii, Lychnites cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Pariusrasqliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in Oriente igni liquatur, atque ad usum vitri funditur. 10. Thebaicus interstinctus aureis gutad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. 11. Syenites circa Syenem, vel Thebas nascitur; trabes ex eo fecere reges. 12. Marmora autem, quae in officinis sunt, rupibus gignuntur, ex quibus Thasius diversis coloris maculis distinctus est, cujus primum usum insulae Cyclades dederunt. 13. Lesbius lividior est paulo hoc, sed et ipse diversi coloris maculas habens. 14. Corinthaeus, Ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colo
Abbreviated transcription (Latin):
tes serpentiũ maculis simile est. unde et uo
cabulum sũpsit. Duo eiꝰ sunt genera. molle
candidum. durum nigrum. Augusteũ et ci¬
berium. in cgypto augusti ac tiberii pͥmum
principatu reꝑta sunt: differencia eoꝵ ẽ ab
ophite cũ illud ut prediximꝰ serpentiũ macu¬
lis sit simile. Hȩc et maculas diuerso modo col¬
ligunt Nam augusteum undatim est et cris¬
pum inuertices. tiberiũ sparsa ñ conuoluca
canitie. Purpuritis exegr̃pto est rubens can¬
didis interuenientibus punctis Nominis enus
causa qͦd rubeat ut purpura. Basamtes ferrei
coloris siue duricia Unde et nomen ei datum
est inuentus in egỹpto et gnopia Alabastrusla¬
pis candidus incertinctꝰ uariis coloribꝰ. ex qͦ exan¬
gelici illiꝰ unguenti uasculũ fuit. Cauant enim
hunc ad uasa unguentaria. qm̃ oꝑtime seruare
incorrupta dicitꝰ. Nascit᷑ cirea chebos egr̃ptias et
damascũ siric ceteris candidior ꝓbaissimꝰ uͦ in

Expanded text:
tes serpentium mtes serpentium mcabulum sumpsit; duo ejus genera, molle candidum, nigrum durum. 4. Augustaeum, et Tiberium in Aegypto Augusti, et Tiberii primum principatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, cum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile. Haec maculas diverso modo colligunt; nam Augustaeum undatim est crispum in vertices, Tiberium sparsa, non convoluta canitie. 261 5. Porphyrites ex Aegypto est, rubens candidis intervenientibus punctis. Nominis ejus causa, quod rubeat, ut purpura. 6. Basaltes ferrei coloris, sive duritiae. Unde et nomen ei datum est, inventus in Aegypto et Aethiopia. 7. Alabastrites lapis candidus, interstinctus variis coloribus, ex quo evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae caeteris candidior, probatissimus vero in
Abbreviated transcription (Latin):
et pigmentoꝵ usibus apti. etesiꝰ p̃cipuus et in¬
de colaticus. Mebaicus quoq et basantis. lapi¬
des nichil ex sese remittentes Specularis lapis
uocatus ost quod uitri more transluccat. reꝑ¬
tus primum in hispana citeriori circa segobri¬
gam urbem. Inuenit᷑ enim sub terra. et effos¬
sus excidit᷑ atq findit᷑. in qͣslibet tenues crustas.
ueniemꝰ ad marmora. Nam inter lapi¬
des et marmora differentia est. Nam marmo¬
ra dicunt᷑ eximii lapides. quȩ maculis et colo¬
ribus cõmendant᷑. Marmor sermo grecus est.
a uiriditate uocatus. et quãuis postea et aliĩ
coloris inueniant᷑. nomen tamen pristinũ a
uiriditate retinucrunt. Marmorũ colores
et genera innumerabilia sunt. ñ tamen omĩa
e rupibus excidunt᷑. sed multa sub terra spor¬
sa sunt et p̃ciosissimi gn̾is sicut lacedemoniũ
uiride. cunctisq hilarius reptum priꝰ apud
laccdemonios. unde et uocabulũ traxit. Ophi¬

Expanded text:
et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inet pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazius; Thebaicus quoque et basanites lapides nihil ex sese remittentes. Specularis lapis vocatus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania citeriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus exciditur atque finditur in quamlibet tenues crustas. veniemus ad marmora. Nam inter lapides et marmora differentia est. Nam marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea et alii coloris inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi generis, sicut Lacedaemonium viride cunctisque hilarius, repertum prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit. Ophi
Abbreviated transcription (Latin):
cdaritas intus diurna erat. Emites ebori si¬
milis. in quo dariũ condicũ ferunt. parioq
similis. candore et duricia minꝰ tantũ ponde¬
rosus. qui poros uocat᷑. Ostracites uocatus
quod similitudinem testȩ habeat. ususeiꝰ ꝓ
pumice. Melamtes lapis dictꝰ ẽ. eo qͦd mel¬
leum et dulcẽ sucũ emittat. Hesmiris lapis
asper et indomitꝰ et omĩa acterens. ex qͦlari¬
de gẽme cerunt᷑. Crisites colore similis ocreȩ.¬
muenit᷑ in egypto Amnites similis nitro s
soluit᷑ remordens uehement᷑. Coranus albꝰ est.
duriorq pario. Molociꝰ ueluti uiridis et gran¬
dis inuenit inegrpto. Tusculanus aloco italię
dictus. dissilire igni tradit᷑. Sabinus fuscus ad¬
ddito oleo ciã lucere fert᷑. Est et quidã uiridis
lapis uehementer igni resistens. Sisimꝰ mollis et
candidus excalefactus olco nigrescit atq dures¬
cit. L apides quoq medicinaliũ mortariorũ

Expanded text:
claritas intus diurna erat. Chemites ebori siclaritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudinem testae habeat: usus eius pro pumice. Melanites lapis dictus est eo quod melleum et dulcem sucum emittat. Smyris lapis asper et indomitus et omnia adterens, ex quo lapide gemmae teruntur. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. Hammites similis nitro, solvitur, remordens vehementer. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinalium mortariorum
Abbreviated transcription (Latin):
milis. Uencficiis resistens omĩbus. specialiter
magorum. Batracites similis est testę lãmi¬
nose scissibilis. Galactites colore cirineus. gu¬
stu suauis. sed ideo uocatꝰ quod quiddã de se
lacccum actritus dimittat. Obsus. lapis m¬
ger est trans lucidus. et uitri habens similitũ¬
dinem̃. Ponit᷑ in speculis parictũ. ꝓpter ima¬
ginum umbras reddendas. Gẽmas multi
ꝙ cofaciunt. Nascit᷑ in india. et insamo ita¬
lic. Mitridas lapis cufrates sole repercussus
coloribus micat uariis Hetites lapides reꝑi¬
untur in nidis aquilarum. Aiunt binos in¬
ueniri. marem et feminam. nec sine iis pare¬
re aquilas. Horum masculus durus. summ¬
lis gallȩ subrucilis. femineus uero pusillus
ac mollis. Alligati partus celeritatẽ faci
turientibus auftrantꝰ. Fingites cappadociȩ
lapis. duricia marmoris. candidus atq tͣns¬
lucens ex quo quondã templũ constructũ
at a quodam rege foribus aureis. qͥbꝰ clausis

Expanded text:
milis, veneficiis resistens omnibus, specialiter milis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras ex eo faciunt, nascitur in India, et in Samnio Italiae. Mitridax lapis Euphratis, sole repercussus coloribus micat variisuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac mollis. Alligati partus celeritatem faciuturientibus auferantur. Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis