comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł mesticia ł alacritate euentũ futurum
dimicat᷑i colligere. Etas longinqͣ eqͥs ꝑsi-¬
cis. ungnicis ⁊ epirotis ac siculis: in annos
ultͣ qͥnqͣginta. Breuior aut̃ ĩ hẏpanis:
ac numidis ⁊ gallicis. frequens opinio est.
In gen̾osis equis ut aiunt uetẽs. qͣtuor:
expectant᷑. forma. pulcͥtudo. m̾itũ. atq co
culor. forma. ut sit ualidũ corpus. ⁊ solidũ:
robori conueniens altitudo. latus longũ.
substrictũ: maximi ⁊ rotũdi cdunes. Pectꝰ.
late patens. Corpꝰ om̃e musculoꝵ densita¬
te nodosũ.Pes siccus. ⁊ cornu ꝯcauo solida¬
tuf.¶ Pulchritudo. ut sit exiguũ caput et
siccũ pelle ꝓpe ossib adherente aures bre¬
ues. ⁊ argute: oculi magni snares patule.¬
et erecta ceruix. Coma densa ⁊ caudas ungu¬
larũ soliditatis fixa rotũditas. Meritũ. ut
sit aĩo audax: pedib a later. trementibus
membrĩs qd̾ est fortitudinis indicium.

Expanded text:
vel maestitia vel alacritate eventum futurum vel maestitia vel alacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in annis ultra quinquaginta, brevior autem Hispanis ac Numidis et Gallicis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium:
Abbreviated transcription (Latin):
testiculos eoꝵ morsu detrũcant. Quod ca¬
uentes matres in secretis locis eos occultãt.
asinos archadicos dictos. eo ꝙ archadia
pͥmũ uecti st̃: magni ⁊ alti. Minor aut̃
asellus onagro plus necessarius ẽ: quia ⁊
laborẽ tolerat. ⁊ negligentiam ꝓpe modũ
nõ recusat. Equi. dcĩ eo ꝙ qñ qͣdrigis iũge¬
bant᷑. eqͣbant᷑ : paresq forma ⁊ similes
cursu copulabant᷑. Caballus aut̃ a cauo¬
pede dictus : ꝓpt̾ qd̾ gͣdiens ungła ĩp̾ssa
⁊ sonipes: qd̾ pedib sonat. U̾iuacitas eqͦꝵ
multa: exultant enim in campis. odorant᷑
bellũ. excitant᷑ sono tube ad p̾liũ: uoce
accensi ad cursũ ꝓuocant᷑. dolẽt cũ uicti
fu̾int. exultant cũ uicerint. Quidam ho-¬
stes in bello sentiunt: adeo ut adu̾sarios
noscunt: obliti mansuetudinis si muten
hominẽ lacrimare: ⁊ doloris affectũ sen¬
tire. Uñ ⁊ in centauris equoꝵ ⁊ hominũ
nat᷑a permixta est. Solent enim ex eqͦꝵ

Expanded text:
testiculos eorum morsu detruncant, quod catesticulos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutenthominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Hos licet ⁊ alie regiones mittant:
s arabia plurimos. differũt aut̃ sibi.
Nam arabici bina cubera in dorso hñt.
reliqͣrũ regionũ singula. Dromeda genꝰ
est cameloꝵ minoris quidẽ stature: sed
uelocioris. Uñ ⁊ nom̃ ht̃. Nam dromos
grece: cursus ⁊ uelocitas appellat᷑. Cen¬
tum .n. ⁊ amplius milia passuũ: una di¬
ina eminente guituris ꝑte: ꝑ quam di¬
missus cibus a certis reuocat᷑ animalib.
asinꝰ ⁊ asellus. a sedendo dẽs. qͣi a sedus.
s hoc nom̃ qd̾ magis equis conueniebat.
idõ hoc aĩal sumpsit: qr pͥusꝙͣ equos cape¬
rent homines. huic p̾sidere ceꝑunt. ani¬
mal quippe tardũ. ⁊ nulla rõne renitens.
statim ut uoluit sͥ homo substrauit. Ora¬
ger int̾pretatus a sinꝰ ferus . On. quippe gͥl
asinũ uocant: agriam ferum. Hos affrica
ht magnos ⁊ indomitos: ⁊ in deserto ua-¬
gantes. Singłi aut̃ feminarũ gregib
p̾sunt. Nascentib pariuilis zelant: et

Expanded text:
cat. Hos licet et aliae regiones mittant, cat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi. Nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. 36. Dromeda, genus est camelorum, minoris quidem staturae, 45 sed velocioris. Unde et nomen habet. Nam δρὸμος Graece cursus velocitas appellatur. Centum enim et amplius millia uno dima, eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocatur animalibus. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. Onager interpretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et
Abbreviated transcription (Latin):
taurinis color fuluꝰ est. uolucris ꝑnicitas.
flexibilitate qͣ uolunt. tergi duritia om̃e
telũ respuit. ĩmiti feritate. Bouẽ greci
boem dicunt. Hunc latini trionẽ uocãt:
pelliũ. a mento ad crura. Palearia dicũt᷑
a pelle ip̃a. qiͣ pellearia: qd̾ est gen̾osita¬
tis in boue signũ. Houm in sociis eximia
pietas. Nam alt̾ alterũ inquirit: oũ qͦ
ducẽ collo arat᷑ ꝯsueuit: ⁊ frequenti mu¬
gitu piũ testat᷑ affectũ. si forte defecerit.
Bacta dcã qͣi boacca. Est enim ex qͣlitate
mobiliũ nominũ: sicut leo leena. dracho
dracena. Uitułus ⁊ uitula. a uiriditate uo¬
cati st̃: i. etate uiridi. sicut uirgo. uitulã
gͦ paruam ẽẽ ⁊ nõdum ⁊ enixã. Nã eni¬
xa iuuenca ẽ ⁊ uacca. Bubali uocati per
diriuatõem. ꝙ sint similes boum: adeo in¬
domiti. ut pro feritate iugũ ñ recipiant.
Hos affrica ꝓcreat. Uri agrestes boues
st in germania: habentes cornua ĩmensa.
iñ tm̃ ut regiis mensis insigni capacitate

Expanded text:
tauris color fulvus est, volucris pernicitas, flexibilitate qutelum respuunt inmiti feritate. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant, latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia; quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum si forte defecerit. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Vitulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam esse et nondum enixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate
Abbreviated transcription (Latin):
immaturitas partus facit. Deniq tricesi¬
mo die gen̾at. Uñ euenit ut p̾cipitata
fecũditas informis procreetur. Ursoꝵ capͭ
in ualulũ. uix maxima in brachiis ⁊ in
lumbis. Uñ int̾dũ erecti insistunt. Lupus
queq inuen̾it trucidet. Alii lupos uocatos
aiunt. qͣi leopos: ꝙ qiͣ leonis ita sit illi uir¬
tus in pedib. Uñ ⁊ qͥcqͥd pede presserit:
ñ uiuit. Rapax aut̃ bestia: ⁊ cruoris appe¬
tens. De quo rustici aiunt uocẽ hominẽ
to tacenti dr. lupus in fabula. Certe si
se p̾uisũ sensit: deponit feritatis audaci¬
am. Lupi toto anno ñ amplius ꝙͣ.xii. die¬
b coeunt. Famẽ diu portant: ⁊ post
longa ieiunia mltũ deuorant. Lupos ethi¬
opia mitit. ceruite iubatos: ⁊ tanto ua¬
rios. ut nullum eis colorẽ dicũt abesse.
Canis nom̃ latinũ: grecam: grecam ethi¬
mologiam hr̃e uidet᷑. Grece enim cenos¬

Expanded text:
inmaturitas partus facit: denique tricesiinmaturitas partus facit: denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis et lumbis; unde interdum erecti insistunt. Lupus quaequae invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt quasi leopos, quod quasi leonis, ita sit illi virtus in pedibus; unde et quidquid pede presserit non vivit. Rapax autem bestia et cruoris appetens; de quo rustici aiunt vocem hominem to tacenti dicitur: 'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post longa ieiunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice iubatos, et tanto varios ut nullum colorem illis abesse dicant. Canis nomen Latinum Graecam etymologiam habere videtur; Gr
Abbreviated transcription (Latin):
riciam p̾ciosi lapidis dicunt qui ligurius
appellat᷑: quod ⁊ ip̃as linces sentire. hoc
documento ꝓbat᷑. Nam egestũ liquorẽ
arenis in qͣntũ potuerint contegũt. in¬
uidia q̃dam nature: ne talis egestio trã¬
seat in usum humanũ. Linces dicit plimꝰ
res a castrando dcĩ st̃. Nam testiculi eorũ
apti st̃ medicaminib. Propt̾ qͦs cũ per¬
senserint uenatores ip̃i se castrant. et
morsib uires suas amputant. Se quib
cicero in scauriana. Redimũt se a parte
corꝑis: ꝓpt̾ quod maxime expetunt᷑. Iuue
nalis. Qui se eunuchũ ip̃e facit: cupiens
euade̾ dampno. testiculi. Ip̃i st̃ ⁊ fibri.
qui ⁊ pontici canes uocant᷑. Ursus fer¬
tur dc̃s: ꝙ ore suo formet fetꝰ. qͣi orsus.
Nam aunt eos informes genare partꝰ.
⁊ carnẽ qͣndam nasci: quã mat̾ lambẽdo
in membra ꝯponit. Unde est illud. Sic lĩ¬
gna format fetũ cũ ꝓtulit ursa. S hoc

Expanded text:
ritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius ritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lyncurius appellatur, quod et ipsas lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum humanum. Lynces dicit Pliniures a castrando dicti sunt. Nam testiculi eorum apti sunt medicaminibus, propter quos cum praesenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in Scauriana 2, 7: 'Redimunt se ea parte corporis, propter quod maxime expetuntur.' Iuvenalis 12, 34: Qui se eunuchum ipse facit, cupiens evadere damno testiculi. Ipsi sunt et fibri, qui etiam Pontici canes vocantur. Ursus fertur dictus quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lambendo in membra conponit. Unde est illud: Sic format lingua fetum cum protulit ursa. Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
gignunt: nec plures s unũ tm̃. Uinunt
aũt annos. ccc. Apud solam affricã ⁊
indiam elephanti pͥus nascebant᷑: nũc sola
india eos gignit. Griphis uocat᷑ ꝙ sit aĩal
pennatũ. ⁊ quadrupes. Hoc genꝰ ferarũ: in
ris leones st̃: alis ⁊ facie aquilis similes:
equis uehem̃ter infesti. Nam ⁊ homines
uisos uiuos discerpunt. Cameleoi ñ ht̃
unũ colorẽ: s diu̾sa est uarietate ꝯsꝑsus.
ut pardus. Dictũ aũt̃ ita huiꝰ cameleontis
corpusculũ ad colores quos uidet facillima
ꝯu̾sione uariat᷑: quod alioꝵ aĩaliũ ñ ẽ ita
ad ꝯu̾sionẽ facilis corpulentia. Cameleo¬
pardus. qd̾ dũ sit ut ꝑdus albis maculis
suꝑasꝑsus: collo equo similis. pedib bu¬
balis. capite tñ camelo ẽ similis. Hũc ethi¬
opia gignit. Lĩcis dc̃us. qr in lupoꝵ genẽ
terga ut pardus: similis lupo. Uñ ⁊ ille
litos. iste lincis. Huiꝰ urinam ꝯu̾ti in du¬

Expanded text:
gignunt nec plures, sed tantum unum; vivunt gignunt nec plures, sed tantum unum; vivunt autem annos trecentos. Apud solam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. Grypes vocatur, quod sit animal pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in ris leones sunt; alis et facie aquilis similes; equis vehementer infesti. Nam et homines visos discerpunum colorem, sed diversa est varietate conspersus, ut pardus. Dictus autem ita, quod hujus cameleontis corpusculum ad colores, quos videt, facillima conversione variatur, quod aliorum animalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Cameleous, quod dum sit ut pardus albis maculis superaspersus, collo equo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo est similis. Hunc Aethiopia gignit. Lyncis dictus, quia in luporum genere ncta ut pardus, sed similis lupo: unde et ille λύκος, iste lyncis. Huius urinam convertere in du
Abbreviated transcription (Latin):
ferocitate᷑ ^ caput ponit : sic q soporatꝰ. uelut
inermis capit᷑. Elephantem greci a magni-¬
tudine corporis uocatũ putant: ꝙ formã
montis ꝑferat. Grece enim mons: eliphio¬
dr᷑. apud indos aut̃ a uoce barro uocatur.
Uñ est et uox eius barritꝰ. ⁊ dentes ebur.
la ori ãmouet. ⁊ est angui similis. uallo
munit᷑ eburneo. Hos boues lucas dictos
ab antiquis romanis. Boues. qr nullũ aĩal
grandius uidebat᷑. Lucas qr in lucania illos
pͥmꝰ pirrus in p̾lio obiecit romanis. Nam
hoc genꝰ aĩantis in reb bellicis aptum est.
In eis enim perse. ⁊ indi ligneis turrib
locatis : tamꝙͣ de muro iaculis dimicant.
Intellectu aut̃ ⁊ memoria multa uigent..
gregatim incedũt. motuq quo ualent sa¬
lutant. murem fugiũt. auersi coeunt. Qñ
aut̃ pariũt. in aquis uł in insulis dimit¬
tunt fetus ꝓpt̾ dracones: qr inimici sunt.
⁊ ab eis implicati necant᷑. Biennio autẽ
portant fetus: nec amplius qm semel

Expanded text:
eposita caput ponit, sicque soporatus velut inermis capitur. Elephantum Graeci a magnitudine corporis vocatum putant, quod formam montis praeferat; Graece enim mons λόφος dicitur. Apud Indos autem a voce barro vocatur; unde et vox eius barritus, et dentes ebur. lum ori admovet; et est angui similis, vallo munitus eburno. Hos boves Lucas dictos ab antiquis Romanis: boves, quia nullum animal grandius videbant: Lucas, quia in Lucania illos primus Pyrrhus in proelio obiecit Romanis. Nam hoc genus animantis in rebus bellicis aptum est; in eis enim Persae et Indi ligneis turribus conlocatis, tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent. Gregatim incedunt; motu, quo valent, salutant; murem fugiunt; aversi coeunt; quando autem parturiunt, in aquis vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt et ab eis inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel
Abbreviated transcription (Latin):
cata. qr capta exurit᷑. eiusq cin̾e asꝑse
carnes ⁊ posite ꝑ cõpita semitaꝵ leones ne-¬
cant: si qnͣtulũcũq ex illis sumpsint Stͥx¬
imite aĩal in affrica hermacii simile. uo¬
catũ. a stridore spinarũ : qs t̾go laxatas e¬
mittit. ut canes uuln̾et insequentes. Eni¬
⁊ maxime in nylo: q̃ si inuen̾it corcodrillũ
dormientẽ. uolutat se in luto pͥmũ. ⁊ in¬
trat ꝑ os eius in uentrẽ: ⁊ carpens omĩa
int̾na eius sic morit᷑. Hinc neomon gre¬
ce uotatꝰ: eo ꝙ ore suo. et salubria ciborũ
⁊ uenenosa ꝓdũt᷑. De quo dracontiꝰ ait.
Predicit scillus uim cuiꝰꝯq ueneni. Siullꝰ
autẽ a setis est nõiatꝰ. Hic ⁊̃ serpentes in¬
sequit᷑. Qui dum ꝯtͣ aspidẽ pugnat. cau-¬
dam erigit: qmͣ aspis maxime incipit. ob¬
seruare. qiͣ minantẽ. Ad quã cũ uim suam
tͣnffert: decepta corripitur. musio appellatꝰ:
ꝙ murib infestus sit. Hunc uulgꝰ catum

Expanded text:
cata quia capta exuritur, eiusque cinere aspersae cata quia capta exuritur, eiusque cinere aspersae carnes et positae per conpita semitarum leones necant, si quantulumcumque ex illis sumpserint. Histrix animal in Africa erinacii simile, vocatum ab stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit ut canes vulneret insequentes. Enhy maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem corcodilum, volutat se in luto primum, et intrat per os eius in ventrem, et carpens omnia intranea eius, sic moritur. Ichneumon Graece vocatus, eo quod odore suo et salubria ciborum et venenosa produntur. Praedicit suillus vim cujuscunque veneni. Suillus autem a setis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur, qui cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare, quasi minantem, ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. 38. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus catum
Abbreviated transcription (Latin):
mortem: sicq descendentes qͣiͣ ad cadauer.
aues rapit. ⁊ deuorat. Simie grecũ nom̃
est : i. pressis narib. Uñ ⁊ simias dicimꝰ.
ꝙ suppressis narib sint: et facie feda ru¬
gis turpit̾ follicantib: licet ⁊ capellarũ
sit p̾ssũ hr̃e nasũ. Alii simias latino sermo¬
ne uocatas arbitnͣt᷑: eo ꝙ multa in eis
similitudo rõis humane sentit᷑. s falsũ
est. Helem̃toꝵ sagaces noua luna exultãt:
media ⁊ caua tristant᷑. fetus quos amant
ante se gestant: neglecti circa matrem he-
quã quidam climã uocant. Spinge. uil¬
lose st̃ comis mãmis ꝓminentib: dociles
a feritatis obliuione. Cenophali ⁊ ipsi si¬
miles simiis. s facie ad modũ. canis: unde
⁊ nũcupati. Satiri facie ad modũ grata:
et testiculatis motib inquieti. Collitͥces to¬
to pene aspectu a cet̾is distant. Sũt enĩ
in facie producta barba ⁊ lata cauda. Le
ontophonos bestia modica: et ex eo ita uo¬

Expanded text:
mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver aves rapit et devorat. Simiae Graecum nomen est, id est pressis naribus; unde et simias dicimus, quod suppressis naribus sint et facie foeda, rugis turpiter follicantibus; licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias Latino sermone vocatos arbitrantur, eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur; sed falsum est. Hi elementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tristantur. ante se gestant: neglecti circa matrem haerquam quidam cruram vocant. Spingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis, sed facie in modum canis, unde et nuncupati. Satyrici facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitrices toto aspectu a caeteris distant. Sunt enim in facie producta barba, ontophonos bestia modica; et ex eo ita vo
Abbreviated transcription (Latin):
latũ existimant: eo ꝙ insonat. Uñ ⁊ ca¬
ne. Nichil aut̃ sagatius canib: plus enĩ
sensus cet̾is aĩalib hñt. Nam soli sua
nomina recognoscũt. dños suos dilig̃t.
dñoꝵ tecta defendũt. pro dñis suis mor¬
ti se obiciunt. uoluntarie cũ dño ad pre¬
dam currũt. Corpus dñi sui ⁊̃ mortuũ
custodiunt ⁊ ñ relinquũt. Quoꝵ postre¬
mo natura est: extra homines ẽẽ non
posse. In canib duo st̃: aut fortudo aut
uelocitas. Catuli abusiue dũr qͣrũ lib
bestiarum filii. Nam ꝓprie catuli canũ st̃:
indi feminas canes noctu in siluis alliga¬
tas admiti ad tygres bestias a quib insi¬
liri ⁊ nasci ex eodem fetu canes acerrimos:¬
⁊ adeo fortes. ut ꝯplexu leones ꝓsternãt.
Uulpis dc̃a: qiͣ uolupes. Est .n. uolubił pe¬
dib. ⁊ ñqmͣ rectis itin̾ib s tortuosis anf᷑ͣ¬
ctib currit: fraudulentũ aĩal. insidiis de¬
cipiens. Nam cũ ñ habu̾it escam. fingit

Expanded text:
od insonat: inde et canere. Nihil autem sagacius canibus. Plus enim sensus caeteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt, dominos suos diligunt, dominorum tecta defendunt, pro dominis suis morti se objiciunt, voluntarie cum domino ad praedam currunt, corpus dcustodiunt, et non derelinquunt, quorum postremo natura est extra homines esse noposse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt,Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq oneratã fetib uuluã. tamqmͣ obstã¬
tem partui unguib lacerant: effundit il¬
la partũ. seu potius dimittit dolore cogen¬
te. Ita postea corruptis ⁊ citatricosis sedib
genitale semen infusũ ñ erit acceptũ: sed
acutis unguib frequent̃ parere. ñ posse:
uiciant᷑ enim intͥnsecꝰ se mouentib catu¬
lis. Pardus scd̃s post pant̾erẽ est genꝰ uariũ
ac uelocissimũ. et p̾ceps ad sanguinẽ: sal¬
tu enim ad mortem ruit. Leo pardꝰ ex ad ul¬
t̾io leene ⁊ pardi nascit᷑. ⁊ t̾ciam originem
efficit. sicut ⁊ plinius in naturali hystoria di¬
cit. leonẽ cũ parda. aut pardũ ꝯcũbere cum
ari: ut mulus ⁊ burdo. Rinoceron a gretis
uocat᷑: latine int̾pretat᷑ in nare cornu. Idem
⁊ monoceron .i. unicornis. eo ꝙ unũ cornu ĩ
media fronte habeat pedũ .iiiiͦ. ita acutũ
⁊ ualidũ. ut quicqͥd impetierit aut uenti¬

Expanded text:
itaque oneratam foetibus vulvam tamquam obstanitaque oneratam foetibus vulvam tamquam obstantem partui unguibus lacerant: effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret acceptum, sed t animalia cum acutis unguibus frequentur parere non posse; vitiantur enim intrinsecus se moventibus catulis. Pardus secundus post pantherem est, genus varium ac velocissimum et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. Leopardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit; sicut et Plinius in Naturali Historia 8, 42 dicit, leonem cum parda, aut pardum cum leaena coari, ut mulus et burdo. Rhinoceron a Graecis vocatus. Latine interpretatur in nare cornu. Idem et monoceron, id est unicornus, eo quod unum cornu in media fronte habeat pedum quattuor ita acutum et validum ut quidquid inpetierit, aut venti
Abbreviated transcription (Latin):
fremitu uł rugitu ueluti tremefactꝰ cubi¬
lis locꝰ. dr᷑ suscitare catulũ dormientẽ. Cir¬
irasci. Patet enim mĩa eoꝵ exemplis assi¬
duis. Prostratis enim parcũt. captiuos ob-¬
uios repatͥare ꝑmittunt: hominẽ nõ nisi
magna fame int̾imunt. De quib lucretius.
sagiitam. Est enĩ bestia uariis distincta
matulis. uirtute ⁊ uelocitate mirabił: ex
cuiꝰ nõie flumen tygris appellat᷑. qd̾ is rapi-¬
dissimꝰ sit om̃iũ fluuioꝵ. Has magis hir-¬
cania gignit. Panther dc̃s: siue ꝙ om̃iũ
aĩaliũ sit amicꝰ: excepto dracone. siue qr
ex sui genis societate gaudet. et ad eandem
similitudinẽ quicquid accipit reddit. Pan
enim grece om̃e dr᷑. Bestia minutis suꝑ-
circulis. nigra ł alba. distinguat᷑ uarieta¬
te. Hec semel om̃ino parturit: cuiꝰ cause
manifesta est ratio. Nam cũ in ut̾o ma¬
tris coalu̾e catuli. maturis q ad nascen¬
dũ uirib pollent. odiunt tempoꝵ moras.

Expanded text:
fremitu vel rugitu veluti tremefactus cubifremitu vel rugitu veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem. Cirirasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt; captivos obvios repatriare permittunt; hominem 52 non nisi in magna fame interimunt. De quibus Lucretius:sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis; ex cuius nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hyrcania gignit. Panther dictus, sive quod omnium animalium sit amicus, excepto dracone, sive quia et sui generis societate gaudet et ad eandem similitudinem quicquid accipit reddit. Πᾶν enim Graece omne dicitur. Bestia minutis orbiccirculis, nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit; cuius causae ratio manifesta est. Nam cum in utero matris coaluere catuli maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras;
Abbreviated transcription (Latin):
pellate. eo ꝙ ñali utunt᷑ libertate: ⁊ desid̾i¬
mus dux̾it. eo ferunt᷑. leonis uocabulum.
ex greca origine inflexum ẽ in latinũ.
Grece enim leon uocat᷑: et est nom̃ nothi
qr ex parte corruptũ. Leena u̾o totũ gre¬
cum ẽ: sicut ⁊ dracena. Ut aut̃ leena
lea dicat᷑: usurpatũ ẽ a poetis. Leo enĩ gͤce.
latine rex int̾pretat᷑. eo ꝙ pͥnceps ẽ om̃i¬
um bestiarũ. Cuiꝰ genꝰ trifariũ dr᷑. E quibꝰ
coma simplici acres animos eoꝵ frons ⁊
cauda indicat: uirtꝰ eoꝵ in pectore. firmi¬
tas aut̃ in capite. Septi a uenatorib ter¬
ram ꝯtuent᷑:. quo minꝰ ꝯp̾ectis uenabulis
t̾reant᷑ Rotarũ timent strepitꝰ: s ignes
magis. Cum dormierint. uigilant oculi
Cũ ambulãt cauda sua cooperiũt uestigia
sua: ne eos uenator inueniat. Cũ genue¬
rint catulum: trib dieb ⁊ trib noctib
catulus dormire fert᷑. Tunc deinde patris

Expanded text:
pellatae, eo quod naturali utantur libertate et desideripellatae, eo quod naturali utantur libertate et desiderimus duxerit, eo feruntur. Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim leon vocatur, et est nomen nothum, quia ex parte corruptum. Leaena vero totum Graecum est, sicut, et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur, eo quod princeps sit omnium bestiarum. 4. Cujus genus trifarium dicitur. E quibus coma simplici, acres. Animos eorum frons et cauda indicat: virtus eorum in pectore est: firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi: cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur: tunc deinde patris
Abbreviated transcription (Latin):
quo eoꝵ similes conciꝑe ⁊ creare possint.
Nam ⁊ colũbarũ dilectores. depictas pul
cherrimas ponunt columbas hisdem locis
quib ille uersant᷑: quo rapiente uisu si¬
miles gen̾ent. Inde ẽ ꝙ qͥdani gͣuidas mu¬
lieres iubent. nullos intueri turpissimos a¬
siue mente conceꝑint. in extremo uolupta¬
tis estu dũ ꝯcipiunt: talem ⁊ sobolem pro¬
creant. Et enim animal in usu uenerio
satiata typis ͤ rapit species eoꝵ in ꝓpriam
qͣlitatẽ. In aĩantib bignam dicũt᷑. q̃ ex diu̾sis
nascunt᷑: ut mulus ex eqͣ ⁊ asino burdo
ex equo ⁊ asina. Ibride ex capris ⁊ portis.
Tytirus ex oue ⁊ hẏico. Musmo ex capͣ et
ariete. Est aut̃ dux gregis .ii. De bestiis.
estiaꝵ uocabulũ ꝓprie. conuenit
leonib. pardis. ⁊ tẏgrib. lupis et
uulpib. canib ⁊ simiis. ac cet̾ĩs que uel
ore uel unguib seuiunt. exceptis serpenti¬
b. ẜestie aut̃ dicte a ui qͣ seuiunt. Fere ap

Expanded text:
quo eorum similes concipere et creare possint. quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente miles generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos asive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, dum concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim animal in usu Venerio satiata typis rapit species eorum in propriam qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino; burdo ex equo et asina; hybridae ex apris et porcis; tityrus ex ove et hirco; musmo ex capra et ariete. Est autem dux gregis. De bestiis . Bestiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae dictae a vi, qua saeviunt. Fe
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾is ortũ: qd̾ ⁊̃ dicit᷑ biginerũ. qr ex diu̾¬
sis nascit᷑ ut mulus. Nulus ex greco tra¬
ctũ uocabulum ht̃. Grece enim hoc uocat᷑.
ꝙ uł iugo pistoꝵ subactꝰ. tardas molendo du¬
cat in girũ molas. Iudei asserũt. qd̃ amaa¬
nepos esau eqͣrum greges ab asinis in des¬
to ip̃e fec̾it primꝰ ascendi: ut muloꝵ inde
noua contͣ nam aĩalia nasc̾ent᷑. Onagros
quoq ad hoc admissos ẽẽ ad asinas. ⁊ ip̃m
istius modi repperisse ꝯcubitũ: ut ex hiis¬
uelocissimĩ asini nasce. rent᷑. Industria qͥppe
humana diu̾sũ aĩal ĩ coitu coegit: sicq ad¬
ultĩna cõmixtione genus aliud repperit.
sicut ⁊ iacob circa ñam coloꝵ similitudĩes
ꝓcurauit. Nam tales fetꝰ oues illius cõci¬
piebant: qͣles umbras arietũ desuꝑ ascẽdẽ¬
tiũ in aqͣrum speculo ꝯtemplabant᷑. Deniq
⁊ hoc ip̃m in eqͣrũ gregib fieri fert᷑ ut ge¬
nerosos obiciant equos uisib. concipiẽtiũ:

Expanded text:
etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ceruoꝵ. ⁊ ab innuere dcĩ eo ꝙ ad nutũ
mr̃is abscõdant᷑. Dammula uocata ꝙ de
manu effugiat: timidũ aĩal ⁊ imbelle. Se
quo martialis. Dente timet᷑ aper. defẽdũt
cornua ceruũ. Imbelles damine quid nͥ pre¬
da sumꝰ: Lepus. leuipes: qr uelocit̾ currit.
enm aĩal ⁊ satis timidũ. Cuniculi genus
agrestiũ aĩaliũ dci qͣi caniculi: eo ꝙ canũ
indagine capiant᷑. ł excludant᷑ a spelũcis.
Sus dcã eo ꝙ pascua subigat : i. t̾ra sub¬
acta escas inquirat. Uerres eo ꝙ gͣndes ha¬
beant uires. Porcus qͣi spurcꝰ. ingurgitat
enim se ceno. luto se immergit. limo illi
spurcticia. ł spuriꝰ nũcupat᷑. Porcoꝵ pi¬
los setas uocamꝰ. ⁊ setas a sue dcãs: a qͥb
⁊ sutores uocant᷑. qd̾ ex setis suant .i. con¬
suant pelles. Aper a fi̾tate uocat᷑. abla¬
ta .f. litt̾a. ⁊ subrogata . p: unde ⁊ apud

Expanded text:
sunt cervorum ab innuere dicti, quia ad nutum sunt cervorum ab innuere dicti, quia ad nutum matris absconduntur. Dammula vocata, quod de manu effugiat: timidum animal et inbelle; de quo Martialis 13, 94: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum; inbelles damae quid nisi praeda sumus? Lepus, levipes, quia velociter cenim animal et satis timidum. agrestium animalium dicti quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur vel excludantur ab speluncis. Sus dicta, quod pascua subigat, id est terra subacta escas inquirat. Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se caeno, luto inmergit, limo inlinspurcitiam vel spurios nuncupatos. Porcorum pilos setas vocamus, et setas a sue dictas: a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est consuant, pelles. Aper a feritate vocatta f littera et subrogata p. Unde et apud
Abbreviated transcription (Latin):
m̾idiana pars. ibices aues uocat: q̃ nili flu¬
enta inhabitant. Hec itaq aĩalia ut diximꝰ.
in petris altissimis ꝯmorant᷑: ⁊ si qñ feraꝵ
uł hominũ. adu̾sitatẽ senserint. de altissi¬
mis saxoꝵ cacuminib sese p̾cipitantes. in
suis se cornib illesa suscipiunt. Cerui dicti
eos extrahunt de cau̾nis. ⁊ suꝑata ꝑnicie
ueneni. eoꝵ pabulo reparant᷑. dictãnum her¬
bam ip̃i ꝓdiderũt. Nam eo pasti excutiunt
acceptas sagiitas. Mirant᷑ aũt sibilũ fistu¬
larũ rectis aurib acute audiũt. summissis
nichil. Si qñ ĩmensa flumina ł mariã tͣns¬
natant. capita clunib p̾cedentiũ super¬
ponũt: sibiq inuicem succedentes. nullũ
laborẽ pond̾is sentiũt. Tragellaphi a gre-¬
cis nõiati: qui dũ eadem specie sint ut cer-¬
ui. ullosos tñ hñt armos ut hyrci: ⁊
menta promissis husuta barbis: qui non
alibi st̃ qm cirra phasidem. hinnuli filii

Expanded text:
meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili flumeridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa suscipiunt. Cervi dicti eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, summissis nihil. Si quando inmensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelaphi a Graecis nominati, qui quum eadem specie sint ut cervi, villosos tamen habent armos ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. Hinnuli filii
Abbreviated transcription (Latin):
uñ et edere. inde ⁊ eduliũ uocat᷑. Hyrcus
lasciuũ aĩal ⁊ petuleũ: ⁊ feruens semper
ad coitũ. Cuiꝰ ocłi ob libidinẽ mñ tnͣsũsum¬
semꝑ aspiciũt. Uñ ⁊ nom̃ traxit. Nã hyr¬
nat᷑a adeo calidissima est: ut adamantem
lapidem. quẽ nec ignis nec ferri domare ua¬
let mat̾ia solus huiꝰ cruor dissoluat. maio¬
res huci cinifi dñr. a fluuio cinife ĩ libia:
ubi gͣndes nascunt᷑. Capros ⁊ capras a
carpendis uirgultis quidam dixerũt: alii¬
ꝙ captent asꝑa. Nõnulli a crepitu crurũ.¬
unde ⁊ capreas uocitatas. que st̃ agrestes
capre: quas greci ꝓ eo ꝙ acutissime uideãt.
rant᷑ .n. in excelsis montib: ⁊ qͣmuis de lon¬
ginquo. uident tñ om̃s qui ueniũt. Idem
aut̃ ⁊ capree. idem ibices. qiͣ abices: eo ꝙ ad
instar auiũ ardua ⁊ excelsa teneant. ⁊ in
sublime inhabitent: ita ut de sublimitate
uix humanis obtutib pateant. u̾nde et

Expanded text:
; unde et edere, inde et edulium vocatur. 14. Hircus, ; unde et edere, inde et edulium vocatur. 14. Hircus, lascivum animal, et petulcum, et fervens semper ad coitum, cujus oculi ob libidinem in transsum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hira adeo calidissima est ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus huius cruor dissolvat. Maiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis quod carpunt aspera, nonnulli a crepitu crurium eas vocitatas putant. Agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod acutissime videant, antur enim in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
est int̾ arm̃ta ⁊ greges. Nam armenta
equoꝵ ⁊ boum st̃: greges u̾o caprarũ et
ouiũ. Ouis molle pecus lanis. corꝑe mer-¬
me. aĩo placidũ ab oblatõe dc̃m: eo ꝙ apud
uet̾es initio ñ tauri. s oues in sacrificio ma¬
ctarent᷑. Ex hiis qͣsdam bidentes uocant. eas
que int̾ octo dentes duos altiores habent:
quas maxime gentiles in sacrificiũ offere-¬
bant. Ueruex uel a uirib dc̃s: ꝙ cet̾is oui¬
b sit fortior. uel ꝙ sit uir .i. masculus:
ul ꝙ uermem. in capite habeat. quoꝵ exci¬
tati pruritu inuicẽ se concutiunt:
pugnantes cũ magno impetu feriũt. Ari
⁊ apud nos in gregib masculi mares dicũ¬
tur. siue ꝙ hoc pecus a gentilib primũ
aris est ñmolatũ. Aries ꝙ imponeretur¬
aris. Uñ est illud. Aries mactat᷑ ad arã.
trem agnoscat: adeo ut si etiam ĩ magno
grege erret statim balatu. recognoscat uo¬
cem parentis. Hedi ab edendo uocati. Par¬

Expanded text:
autem inter armenta et greges; nam armenta autem inter armenta et greges; nam armenta equorum et boum sunt, greges vero caprarum et ovium. 9. Ovis, molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. Vervex vel a viribus dictus, quod ceteris ovibus sit fortior; vel quod sit virvel quod vermem in capite habeant; quorum excitati pruritu, invicem se concutiunt, et pugnantes cum magno impetu feriunt. 11.  apud nos in gregibus masculi mares dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatur ad aram.trem agnoscat; adeo ut etiamsi in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. 13. Hoedi ab edendo vocati, par
Abbreviated transcription (Latin):
spn. Quadrupedia uocata. qr qͣtuor pedib gͣ¬
menta. ut usus hominũ iuuare possĩt. Pe¬
cus dicimus om̃e qd̾ humana lingua ⁊ ef¬
figie caret. Proprie aut̃ pecoꝵ nom̃ hiis
animalib accõmodari solet. que st̃ ad uescẽ¬
dum apta. ut oues sues: aut ad usũ homi¬
nũ ꝯmoda. Et equi ⁊ boues. Siffert aut̃
int̾ pecora ⁊ pecudes. Nam uet̾es ꝯmunit̾
in significatõem om̃ium animaliũ pecora
dixerũt. Pecudes aut̃ illa tm̃ aĩalia que
edunt᷑: qiͣ pecuedes. Gen̾alit̾ aut̃ om̃e a¬
nimal pecus a pascendo uocatũ. Iumẽta
noĩa inde traxerunt: qd̾ nr̃m laborẽ uel
onus suo adiutorio subuectando uł aran¬
do iuuent. Nam bos carpenta tͣhit: ⁊ du¬
rissimas t̾re glebas uomere u̾tit. Equus
⁊ asinꝰ portant onera: ⁊ hominũ in gra¬
diendo laborẽ temꝑant. Uñ ⁊ iumenta
appellant᷑ ab eo ꝙ iuuent hoĩes: sunt .n.
magnarũ uiriũ aĩalia. Itẽ quoq armẽta.
gunt: ab arando qi aram̃ta. Discretio aut̃

Expanded text:
spiritu. Quadrupedia vocata, quod quatuor pedibus grmenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magnarum virium animalia. Item quoque armenta, gunt, ab arando, quasi aramenta, vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
lant: siue qd sint supͣ maxillas. maxille
ꝑ dĩminutõem a malis: sicuti paxillus
a palo. taxillus a talo. Mandibule sunt
maxillaꝵ partes: ex qua ⁊ nom̃ fc̃m.
ñ mulierũ. Auriũ inde dcm nom̃: a uocib
hauriendis. Sñ ⁊ uirgilius. uocemq his
aurib hausi. aut qr uocem ip̃am greci
audienlidien uocant ab auditu. Per im¬
mutatõem enim lit̾e aures qͣiͣ audes

Expanded text:
lant, sive quod sint supra maxillas. Maxillae lant, sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxillus a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo et nomen factum. non mulierum. Aurium inditum nohauriendis, unde Vergilius uocemque his auribus hausi; aut quia uocem ipsam Graeci d>sirv uocant ab auditu, per inmutationem litterae aures uelut audes
Abbreviated transcription (Latin):
to capilli tutelam oculis ministrantes:
ne irruentes: facile iniurias excipiant.
⁊ ex eis noceantur. ut pułu̾is ł cuiuspi¬
am crassioris matĩe. arceant contactũ:
aut ip̃m quoq aerem concidendo miti¬
ficent. quo tenuẽ atq serenũ faciãt
uisũ. Lacrimas a lac̾atõe mentis quidã¬
putant dc̃as. Alii existimãt. ideo qd̾ greci
oculos. tegantq tuta custodia. Suꝑcilia
dc̃a: quia suꝑposita st̃ ciliis. Que idcirco .pi.¬
lis uestita st̃. ut oculis munim̃ta p̾tendãt.¬
⁊ sudorem a capite defluentẽ depellant.
Int̾ciliũ u̾o est mediũ illud: int̾ suꝑciliũ
qd̾ sine pilis est. Gene st̃ infi̾ores oculoꝵ
partes: unde barbe inchoant. Nam gͤce
genos barbe. Hinc ⁊ gene qd̾ inde ĩcipiãt
barbe gigni. male st̃ eminentes sub ocłis
partes: ad protextionẽ eoꝵ supposite. Uoca¬
te autẽ male: siue ꝙ infra oculos promi¬
nent in rotũditatẽ que greci mela appel¬

Expanded text:
to pili, tutelam oculis ministo pili, tutelam oculis minisne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde incipiant gigni barbae. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae sive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci μῆλα appel
Abbreviated transcription (Latin):
extrisetus acceptam uisui ꝓponendo refũ¬
dant. Pupilla est medius punctus oculi :
Nam paruuli pupilli dicũt᷑. Hanc pleriq
ꝙ sit pura atq impolluta: ut st̃ puelle.
Phisici dñt easdem pupillas qͣs udemꝰ.
in oculis morit᷑os ante triduũ non hab̾e:
quib ñ uisis certa est desꝑatio. Circulus
u̾o quo a pupilla albe partes oculi sepa¬
rantur: discreta nigredine corona dicitur:
quod rotunditate sua ornet ambitũ pupil¬
le. Uoluos autẽ quidam appellant ip̃os
uertices oculoꝵ: a similituline ualuaꝵ.
Palpebre st̃ sinus oculoꝵ: a palpitatõe
dc̃e qr semꝑ mouentur. Concurrũt enĩ
inuitẽ: ut assiduo motu reficiant obtu¬
tum. Munite aut̃ uallo capilloꝵ: ut et
aꝑtis oculis si quid incidit repellat᷑: et
sompno cohibentib tanqmͣ m̃uoluti qui¬
escant latentes. In sũmitate autẽ pal¬
pebrarum locis quib se utͣq clausa con-¬
tingunt. extant admoti ordine serua¬

Expanded text:
extrinsecus accepta visui proponenda refunextrinsecus accepta visui proponenda refundant. Pupilla est centrum oculi, im parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique d sit pura et impolluta ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. 38. Circulus vero quo a pupilla partes albae oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornent ambitum pupillae. Volvos autem quidam appellant ipsos vertices oculorum ex similitudine bolborum. 39. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno conniventibus tanquam involuti quiescant latentes. 40. In summitate autem palpebrarum, locis quibus se utraeque clausae contingunt, exstant adnati ordine serva
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. Crines ꝓpͥ̾e mulierũ st̃. Dicti aut̃
crines. eo quod uittis discernant᷑. Unde et
discriminalia dicũtur: a quib diuisi reli¬
gantur. Timpora st̃: que caluarie dextͣ
leuaq subiacent: que ideo sic nũcupant᷑.
qr mouent᷑: ip̃a q mobilitate qͣiͣ tempora
ab effigie: ibi enim tota figura hõis est¬
⁊ uniũsc̾q ꝑsone cognitio. Wultꝰ u̾o dictꝰ.
eo ꝙ per eũ uoluntas animi ostendit᷑. Se¬
cundũ enim uoluntatẽ in uarios motus
est. Oculi uocati. siue quia eos cilioꝵ teg¬
mina occultant. ne qͣ incidentis iniurie
offensione ledant᷑. siue qr occultũ lumen
hñt. idest secretũ uł intus positũ. Hii
int̾ om̃s sensus uiciniores aĩe existunt.
In oculis enim om̃e mentis est indicium.
Uñ ⁊ animi ꝑturbatio. ł hylaritas: in o¬
culis apparet. Oculi aut̃ idẽ ⁊ lumina. Et
dẽa lumina. ꝙ ex eis lumen manat: uel
ꝙ ex initio sui clausam teneant lucẽ. aut

Expanded text:
vocant. Crines proprie mulierum sunt. Dictae autem vocant. Crines proprie mulierum sunt. Dictae autem crines eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus digantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subjacent, quae ideo sic nuncupantur, quia moventur ipsaque mobilitate quasi tempora ab effigie, ibi enim est tota figura hominis et uniuscujusque personae cognitio. Vultus vero dictus eo quod per eum voluntas animi ostenditur, secundum enim voluntatem in varios motus est. Oculi vocati sive quod eos ciliorum tegmina occultant ne qua incidentis injuriae offensione laedantur, vel quia occultum lumen habent, id est secretum vel intus positum; hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi et lumina idem sunt. Et dicti lumina, quod ex eis lumen manat, vel d ab initio sui clausam teneant lucem, aut
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi .n. om̃s sensus apparent. Unde ip̃ius
anime que ꝯsulit corpori quodã mͦ per¬
sonam gerit. Sertex est ea pars qua ca¬
pilli capitis colligunt᷑. et m̃ qua cesari¬
es uertit᷑: unde ⁊ nũtupatur. Caluari¬
a ab ossib caluis dicta per defectionẽ:
⁊ neutralit̾ pronũtiatur. Occipitium
capitis pars post̾i̾or qͣi cont᷑ capitũ. uel
quod sit capitis retrorsum. Capilli uocati
qͣ capitis pili: facti ⁊ ut decorẽ prestent:
et c̾erebrũ adu̾sus frigus muniãt. atq a
sole defendant. Pilos aut̃ dictos a pelle qua
ꝑdeant: sicut ⁊ pilũ dr᷑ a pila ubi pignen¬
tum contondit᷑. Cesaries a cedendo uocata:
ideoq tantũ uiroꝵ ẽ. uirũ enim̃ tonsũ¬
eẽ decet: mulierẽ ñ decet. Come st̃ ꝓpͥe
ñ cesi capilli: et est grecus sermo. Nam
comas greci kẏro uc.a secando nominãt:
unde ⁊ kypẏn. tondere dicũt. Inde ⁊ cir¬
ri uocantur. qd̾ idem greci. ⁊caaaoneit.

Expanded text:
Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dicunt. Inde et cirri vocantur, quod etiam idem Graeci μαλλὸν
Abbreviated transcription (Latin):
manant. Ex quo fit ut ea que ad alios
ꝑtinent sensus inde dicamꝰ: ueluti cum
dicimꝰ. iude quomͦ sonat. uide qͦmͦ sapit.
sic et cet̾a. Auditꝰ appellatꝰ. ꝙ uoces hau¬
riat: hoc est aere u̾b̾ato suscipiat sonos.
Odoratꝰ qrͣ aeris odor attractus. Tracto .n.
aere sentitur. sicut et olfactꝰ: qd̾ od̾orib
afficiat᷑. Gustꝰ a guiture dc̃s. T̃ actꝰ eo ꝙ
pertractet ⁊ tangat: ⁊ per omia m̃bra
uigorem sensus asꝑgat. Nam tactu ꝓba.¬
mus: quicquid cetis sensib iudicare nõ
possum. Duo autem gen̾a dicunt tactus
eẽ. Nam aut extͥnsecus uenit quod feri¬
at: aut intꝰ in ip̃o corpore orit᷑. Unicuiq
aut sensui ꝓpriam n᷑am datam. Nam qd̾̃
uidendũ ẽ oculis capitur: quod audiendũ
est aurib mollia ac dura: tactu estimãt᷑.
sapor gustu. odor narib ducit᷑. Prima ꝑs
corporis caput. Datũ ẽ illi hoc nom̃. eo ꝙ
sensus om̃s ⁊ nerui inde initiũ capiant.
atq ex eo om̃is uigendi causa oriatur.

Expanded text:
o fit ut ea quae ad alios pertinent sensus videre dicamus, veluti cum dicimus: Vide quomodo sonat, vide quomodo sapit, sic et caetera. 22. Auditus appellatus, quod voces hauriat, hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus, quasi aeris odore attactus. Tacto enim aere sentitur, sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur.