comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
h̾cules ĩ italia q̃ regisuo st̾cuto saita filio.
ob hoc ĩuentũ ĩmortalitatẽ t̾buat.ꝙ. narpo
pͥncipatũ dat tͣdoꝵ fimo ex auiaris. qd eciã
pabulo boum sĩq magnificat n alio eibo
celi̾us pingneste assuerat. De uris mͦ tempb
bñ sꝑare est si tanta apd̾ maiores fuere ans
diũ alitũ dãpnato. Ceti auctores ꝯsensu hũanis
dapes. ad ħ in pͥmis aduocant. alii ex huc pͥsie
admirta. quippe plus ibi male domandus e
cũ ad uirus illud uini hõ accesserit. ħ sum
c̾tamina quib ĩmcẽ ad tellurẽ q alendan
utũt ͫ homines ꝓxime spur ciciat suuĩ laudi
columella solas dãpnat. alii cuiꝰtũq qͣd ped
utilior uisñq iam eio apd̃ qͦsdam ꝓmĩciati
ĩ tantũ habundante g̾uam copia pecudũ
farine icẽ cribris sr̃ mici fetore aspectuq
temꝑis uirib ĩ ꝙͣdam ⁊̃ gr̃am mutato. suꝑ¬

Expanded text:
cules in Italia, quae regi suo Stercuto Fauni filio ob hoc inventum inmortalitatem tribuit. M. Varro principatum dat turdorum fimo ex aviariis, quod etiam pabulo boum suumque magnificat neque alio cibo celerius pinguescere adseverat. de nostris moribus bene sperare est, si tanta apud maiores fuere aviatium alitum damnato. ceteri auctores consensu humanas dapes ad hoc in primis advocant. alii ex his praefem bibitur, admixta. quippe plus ibi mali domandum est, cum ad virus illud vini homo accesserit. haec sunt certamina, invicemque ad tellurem quoque alendam aluntur homines. 52 proxime spurcitias suum laudant, Columella solus damnat. alii cuiuscumque quadripedis utilior; visumque iam est apud quosdam provincialium inveteratum, abundante geniali copia pecudum, farinae vice cribris superinici, faetore aspectuque temporis viribus in quandam etiam gratiam mutato.
Abbreviated transcription (Latin):
uarro p̾ceptis adicto eqͥno qd̾ sit leuisiuist
aretes alendi: pta u̾o grauore. ⁊ qd ep ordeo
sat młtasꝙ gĩgnit h̾bas. Quidam ⁊̃ bubali¬
asiminũ. quĩ lentissime mandũt. Eꝯtͣrio urꝰ
adu̾sus utrũq ꝓmĩciat. Ĩtͥ om̃s aũt constat
radices arboꝵ ac uiciũ obruptis. ⁊ nͥ nõ stt
pecus culmo ip̃o uł ⁊̃ silice stc̃orare arbit᷑u
ac frondis ilignea qrnea ex segete: euetti¬
ulnamq eam. subit̾nto ouibq frondem
putidam. uinea sic macruerit: sarm̃to
suo cuburito ⁊ itidem in aratro idẽq ubi
aturus eris frmãtum ones ibi delectaro
iͦ nõ ⁊ satis quibdam ip̃it pasci t̾ram dicit.
segecem st̾corant fruget lupiũ taba uiciã :

Expanded text:
arro praeceptis adicit equino, quod sit levissimum, segetes alendi, prata vero graviore et quod ex hordeo fiat multasque gignat herbas. quidam etiam bubullentissime mandant. e contrario usus adversus utrumque pronuntiat. inter omnes autem constat radices arborum ac vitium obrutis. et ubi non sit pecus, culmo ipso vel etiam felice stercorare arbitranac frondis iligneam quernea m. ex segete evelliulvamque. eam substernito oviputidam. -Vinea si macra erit, sarmenta sua comburito et indidem inarato. idemque: Ubi saturus eris frumentum, oves ibi delectato. Nec non et satis quibusdam ipsis pasci terram dicit: segetem stercorant fruge
Abbreviated transcription (Latin):
co. locꝰ hipedalio subactus sit beneq glictut
cũ taleam dimittis pede taleam opmito
s parũ descẽdat malleo aut mateola ad
Si in scrobib aut in sulcis ceras t̾nac ta¬
leas ponito eas diuaricato suꝑ t̾ram. ne
putabis id hoc mõ putato. Cua sat᷑ rerce
ferax erit que arida erunt. ⁊ siqiid ueeꝰ
int̾sregit inde ea om̃ia exitto. enaues
ferar nõ erit id plus ꝯxidito aratonbĩeno
datoq surpes leues facito. ct oleas aiea¬
ab laqueato. ⁊ st̾cus adicito. Qoline ał se¬
pnime ⁊ altisime midebit is temmamãsra¬

Expanded text:
to: locus bipalio subactus sit beneque gluttus. to: locus bipalio subactus sit beneque gluttus. cum taleam demittes, pede taleam opprimito. si parum descendet, malleo aut mateola adisi in scrobibus aut in sulcis seres, ternas taleas ponito easque divaricato. supra terrain ne putabis. id hoc modo putato: qua locus recte ferax erit, quae arida erunt et si quid ventus interfregerit, inde ea omnia eximito. qua locus ferax non erit, id plus concidito aratoque bene enodatoque stirpisque leves facito.—Circum oleas aablaqueato et stercus addito .—Qui oletum saepissime et altissime miscebit , is tenuissimas ra
Abbreviated transcription (Latin):
modis nascens p̾tiͣ talea. optime quidẽ
sinactiore ramo pali m᷑ ex acuto adica¬
tur alte exĩgno suꝑ t̾ͥram relicto capite
eoq ip̃a harena coopto. Damo serunt ͤ¬
⁊ punica palis larato pͥus meatu. Itẽ
mirtus. om̃iũ hoꝵ longit᷑udine tͥũ pe¬
dñ cͣssitudine minus brachiali cortice
eam inseri religio fulgurũ ꝓhibet. qͣpp̃tꝰ
de taleaꝵ satu nt̃ dicendũ eip. serumd̾
in eo añ omia: ut talee ex feratib fiãt
arborib. ne cut ne uene scalbre aut bi¬
furte: ne tenuiores ꝙͣ ut manũ ĩpleãt
ne minores pedalib ut illibato cortice
atq ut sectura infłor ponatur semꝑ ⁊
qd erit a radice acumulet ꝙ gͥ minatõ
t̾ra donec robur planta capiat.xuii¬
u̾bis optime p̾cipiemus. taleas oleaginas
quas in scrobe satura seris tͥpedaneas
facito. diligent᷑q tracto ne liber laboret.
cũ dolabit aut seccab̾ quas ĩ seminario
saturi serit pedales facito eas. Sic ĩ seri¬

Expanded text:
modis nascens praeterquam talea, optime quidem, modis nascens praeterquam talea, optime quidem, si vastiore ramo pali modo exacuto adigatur alte, exiguo super terram relicto capite eoque ipso harena cooperto. ramo seruntur et punica, palis laxato prius meatu, item myrtus, omnium horum longitudine III pedum, crassitudine minus bracchiali, cortice eam inseri religio fulgurum prohibet. quapropter de talearum satu nunc dicendum est. servandum in eo ante omnia, ut taleae ex feracibus fiant arboribus , ne curvae neve scabrae aut bifurcae, ne tenuiores quam ut manum impleant, ne minores pedalibus, ut inlibato cortice atque ut sectura inferior ponatur semper et quod fuerit ab radice, adcumuleturque germinatio terra, done robur planta capiat. Qurbis optime praecipiemus: Taleas oleagineas, quas in scrobe saturus eris, tripedaneas facito, diligenterque tractato, ne liber laboret , cum dolabis aut secabis. quas in seminario saturus eris, pedales facito. eas sic inseri
Abbreviated transcription (Latin):
utͣq saporeᷤᷤ corm̃pũt. Quedam oĩ gen̾e
inserunt ᷑ ut ficus ut punice uitis non¬
recipit emplastra nt quib tenuis aut ca¬
ducus rimosusq em torter. n in occłatõ¬
ne sicce aut humoris exigni f̾cilissima
om̃iũ in occulatõ. postea ẽplastͥtõ. S ntͣq
infir missima. ⁊ q̃ cortide intunt᷑ tm̃ uł¬
leui aura ocissime deplantant  inserere
Firmisslinũ ⁊ fecundiꝰ ꝙͣ serere. .S. xbu.¬
on est omittenda raritas ex emplũ¬
uniꝰ exempli. Corelliꝰ eques huiꝰ rei¬
romanꝰ a teste genitꝰ inseuit castaneam
suomet ip̃am surculo in neapolitano a¬
gro. Sic fcã est castanea q̃ ab eo nonten
accepit inter laudatas. postea hereo
eiꝰdẽ lb̾tus corellianam tc̃ũ inseit. heo ꝵ
it̾ eas diffentiã. Illa copiosiõ. hec t̾tẽ
docuit cũ pali desixi radices cepissent. mł¬
ta sic seruni ᷑. In pͥmisq ficus õĩbq amuu

Expanded text:
utraque sapores corrumpit. quaedam omni genere utraque sapores corrumpit. quaedam omni genere inseruntrecipit emplastra, nec quibus tenuis aut caducus rimosusque cortex, neque inoculationem siccae aut umoris exigui. fertilissima omnium inoculatio, postea emplastratio, sed utraque infirmissima; et quae cortice tantum nituntulevi aura ocissime deplantantur. inserere firmissimum et fecundius quam serere. 122 Non est omittenda raritas unius exempli. Corellius eques Romanus Ateste genitus insevit castaneam suomet ipsam surculo in Neapolitano agro. sic facta est castanea, quae ab eo nomen accepit inter laudatas. postea Tereus eiusdem libertus Corellianam iterum insevit. haec est inter eas differentia: illa copiosior, haec Tereiadocuit, cum pali defixi radices cepissent. multa sic seruntur inprimisque ficus omnibus aliis
Abbreviated transcription (Latin):
rara uidi põt. Crasso añt marĩe cortice
ꝯuenit sicut est. ficis gͦ amputatis om̃ib
ramis ne succũ ad uocent intidissima in
ꝑte quaq p̾cipua c̾tat᷑ hilaritas exempta
seutula ita ne descendat ultra frum corti
mar sic ꝯꝑage demata ut cicatͥti locus ñ
sit. ⁊ statĩ uitas fiat. Hec humorẽ non
afflatũ recipiens. Nichominus tñ ⁊ luto
munire. ⁊ unicło melius. hoc gemus p̾dem
apud uet̾es g̾cos inuenit᷑ . ⁊ apud catonẽ
qui oleam ficumq sic inseri iussit. mẽsu
scalpro excidi miͣ digit̃oꝵ longitudine. ⁊
tͥum latitudine atq ita coaugm̃ti ⁊ illasua
ĩcͥta obliti. Eadem rõẽ ⁊ ĩ malo qͥdã huit
gñs mistuere fissurã ĩ uitib excepta cortici
thessela a lat̾e plano adigendo. Tot modis
msitam arborẽ indimꝰ iurta tiburces cu¬
lias om̃i gen̾e pomoꝵ homistam. alio ra¬
mo micib alio bacis aliunde inte. piris. fi¬
der̾tis locis ꝑuemũt capacissima insitoꝵ
om̃iũ dꝰ platans poitea robur. uerũ

Expanded text:
ata videri potest, crasso autem maxime cortici convenit, sicut est ficis. ergo amputatis omnibus ramis, ne sucum avocent, nitidissima in parte quaque praecipua cernatur hilaritas, exempta scutula ita, ne descendat ulta corticem ferma, sic conpage densata, ut cicatrici locus non sit et statim fiat unitas, nec umorem nec adflatum recipiens; nihilominus tamen et luto munire et vinculo melius. hoc genus non pridem apud veteres Graecos invenitur et apud Catonem, qui oleam ficumque sic inseri iussit, mensurscalpro excidi quattuor digitorum longitudine et trium latitudine atque ita coagmentari et ilia sua intrita oblini, eadem ratione ut in malo. quidam huic generi miscuere fissuram in vitibus, exempta cortici tessella latere plano adigendo . tot modis insitam arborem vidimus iuxta Tiburtes tullios omni genere pomorum onustam, alio ramo nucibus, alio bacis, aliunde vite, piris, fidesertis locis proveniunt. capacissima insitorum omnium ducitur platanus, postea robur, verum
Abbreviated transcription (Latin):
galliat britannias locuplectantia cũ cura
dici ꝯuenit duo gn̾a fuerant pła iꝑ ext̾¬
citari cepta ꝓficientib ingenus. Et enim
alba rosea columbina argullacea tofacea
harenacea nͣa duplex asꝑsa. aut pinguis.
exꝑim̃ta utusq in manus ususq gemin¬
aut in fruges tm̃ alant. aut hẽdem ⁊¬
fontes reꝑta est ad infinitũ ftͣilis. uerum
asꝑa tactu minia si miecta est epurit  sole
ꝓxima est rusa q̃ uocatur ac auntͥiarga :
ind̾mixto lapide t̾re iuinte harenose la¬
pidis cũ tñdit᷑ in ip̃o campo primĩq ãnis
stipula difficult᷑ cedit : pp̃ lapides: ĩpendio
tñ minima leuitate dimidio minoꝵit qͣ
cet̾e m̃ehitͫ Insꝑgitꝰ᷑ rara sole ca misteri
putant utrũq hoc gemis semel imiectũ
in .l. antios ualet. ⁊ frugũ ⁊ pabłi ub̾tate.
ue pingues eẽ sentiũtꝰ.c.uiii. de t̾ra

Expanded text:
locupletantem cum cura dici convenit. Duo genera fuerant, plura nuper exerceri coepta proficientibus ingeniis. est enim alba, rufa, columbina, argillacea , tofacea, harenacea. natura duplex, aspera aut pinguis; experimenta utriusque in manu. usus aeque geminus, ut fruges tantum alant aut eaedem fontes reperta est, ad infinitum fertilis, verum aspera tractatu; si nimia iniecta est, exurit solum. proxima est rufa, quae vocatur acaunumarga, intermixto lapide terrae minutae, harenosae. lapis contunditur in ipso campo, primisque annis stipula difficulter caeditur propter lapides; inpendio tamen minima levitate dimidio minoris, quam ceterae, invehitur. inspergitur rara; sale eam misceri putant. utrumque hoc genus semel iniectum in L annos valet et frugum et pabuli ubertate. Quae pingues esse sentiunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec pluaẜͣ dinis ab instto emineret ocłis
ulmi uimine aligato bina ccũdarent᷑ acie
a duab ꝑtib: ut inde potiꝰ distillet humor
qui marime uites infestat. Deinde cũ eua¬
luisent flageti pedes bios uinculũ insiti
incid̾e̾tur ub̾tati crassitudine ꝑmixta. ui¬
tib inserendis tempꝰ dede ab eqͥnoctio autũp¬
no adgminatõnis india. Satiue plante su¬
uest᷑um radicib infu̾nt nͣa sicciorib s sati¬

Expanded text:
nec plus quam binis ab insito emineret oculis, ulmi... vimine alligato.... bina circumdarentur .... acie a duabus partibus, ut inde potius destillaret mucor, qui maxime vites infestat; dein cum evaluissent flagella pedes binos, vinculum insiti incideretur, ubertati crassitudine permissa. vitibus inserendis tempus dedere ab aequinoctio autumno ad germinationis initia. sativae plantae silvestrium radicibus inseruntur
Abbreviated transcription (Latin):
artoꝵ quib fungosio intꝰ nͣa geniculatis¬
campoꝵ int̾ sepiũt medullam. ferule ĩe¬
sp̃e brenes ⁊ ad sĩma breuiores articłir
itiq duo int̾nodia includũt medulla sĩ¬
ĩpellẽs ꝙͣ diu nodi ꝑua patet sit ulã:
Cũ u̾o ꝯcreti adimere tͣ asitũ repcusa
erumpit ab imia sui ꝑte utta pͥorẽ modũ
marundine ac ferula quoꝵ deptrã abĩ.¬
mo intlłigitͣ articło lenuĩ in ꝓrimo atq
ita ꝑuices hoc nocatur in ute gemma
cũ ibi cespitem facit añ ño ꝙͣ facias iã
ꝯcauo oculos ⁊ in cacumine ip̃o gła siõ
peluntes nepotes uue folia pampiᷤ gĩg¬
genita hos gͦ ĩ surcuꝰ nodos ꝯseruntur
medios secare. oꝑt: ita ne ꝓfiuat media¬

Expanded text:
orum, quibus fungosior intus natura, geniculati scaporum nodi intersaepiunt medullam . ferulae ipsae breves, et ad summa breviores articuli utrimque sua internodia includunt. medulla, siinplens, quamdiu nodi pervia patent fistula. cum vero concreti ademere transitum, repercussa erumpit ab ima sui parte iuxta priorem nodum harundine ac ferula, quorum dexterum ab imo intellegitur articulo, laevum in proximo, atque ita per vices. hoc vocatur in vite gemma, cum ibi caespitem fecit; ante vero quam faciat, in concavo oculus et in cacumine ipso germen. sic palmites, nepotes, uvae, folia, pampini giggenita. <2> Hos ergo in surculis nodos, cum seruntur, medios
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ĩ arboꝵ surculis ꝓͥpͥe uocant᷑ uñ g̾mĩ¬
nant᷑. hac de cã ⁊ in plantarit aliq̃ ecił̃
ano ferũt aquas fluere laturi fruct᷑
in arbore cũ tempestiue sati p̾gnatas ĩ¬
choatos ꝯceptꝰ alicubi ꝑunnt. Ita satas fi
di geleritate atͥcbutũ huic arbori ut
titissime ꝓueniat. uitiũ mim̾osiõ satus
est pͥmo om̃iũ nichil seritꝰ᷑. ex hiis nicha
ĩitile ⁊ deputatũ in sarm̃to. Opputatũ

Expanded text:
ocantur, unde germinantur. hac de causa et in plantariis aliquando eodem anno ferunt, quo fuere laturi fructus in arbore, cum tempestive sati praegnates inchoatos conceptus aliubi pariunt. ita satas ficdi celeritate adtributum huic arbori, ut citissime proveniat. <3> Vitium numerosior satus est. primum omnium nihil seritur ex his nisi inutile
Abbreviated transcription (Latin):
at ita ꝑ ossa bibisli cłic uł ꝑ colła fictiia
tͣiecti obruantꝰ  binis eminẽtib gemuns hu¬
mescũt hoc mõ retisiq palut ẽ emittunt.
postea fistula fracta radix lib̾e .ap̃ iupes
umaq fer om̃iũ oꝑũ ft suoꝵ acinos ł alo gẽ¬
n̾e imuentu nouicio findi malłcosuisꝰ media¬
laq cͣisa in se colligant᷑ ip̃i candales traut
isgemis ꝑtatur om̃i mõ. ⁊ino malicolo r̾
t̾ra fixo mixta serit᷑ ⁊ cũ sꝑge ceꝑit clu¬

Expanded text:
 per ossa bubuli cruris vel per colla fictilia traiecti obruantur binis eminentibus gemmis. uniscunt hoc modo recisisque palmitem emittunt. postea fistula fracta radix libere capit vires, uvaque fert omnium corporum suorum acinos. in alio genere invento novicio finditur malleolus, medullaque erasa in se colligantur ipsi caules ita, ut gemmis parcatur omni modo. tum malleolus in terra fimo mixta seritur et, cum spargere cau
Abbreviated transcription (Latin):
bipalio alto ĩ arra reici qͣt̾noꝵ pedũ ferĩes
ita ut pedes binos fossti ꝓcedat. foill̃ pur¬
gari. ⁊ extendi nͨ crudũ relinquat᷑ uerũ
exigi mensura. male pasrmat ũ depͥudunt
stana mequalia. metienda eit. ⁊ ea ꝑs que
int̾iacet pulu̾i. Surculi serunt᷑ ⁊ ⁊̃ stae
⁊ in sulco longiore se suꝑ ꝙ truerrtina i¬
attingi t̾ram eodẽ paxilo depͥmꝰ ⁊ spuirr
Int̾ee in plantario sesqͥpedet int̾ bͥma semia
latitudinẽ in longitudinẽ semises. ⁊ca catos
masleolos .xxͦ. imͦͫ. m̃se redire ad umĩ apte

Expanded text:
bipalio alto, marra reici quaternum pedum fermento , bipalio alto, marra reici quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa procedat, fossum purgari et extendi , ne crudum relinquatur, verum exigi mensura. male pastinatum deprendunt scamna inaequalia. metienda est et ea pars, quae interiacet, pulvini. et in sulco longiore; super quam tenerrima iattingi, terram eodem paxillo deprimi et spissari, interesse in plantario sesquipedes inter bina semina in latitudinem, in longitudinem semisses; ita satos malleolos XXIIII mense re
Abbreviated transcription (Latin):
ea auesli cũ sua calce ceptꝰ eib ut in fico¬
n aliud est uiuacius t̾tiũ gemis ẽ adiectũ
⁊̃ mĩc expeditiꝰ sine calce qd sagitoeuo¬
cant᷑ cum intorti spagaut. Io em̃ cũ recii
nec intorti tͥgẽmes plur es̃ dũt ex eodẽ
surtulo. hec uł fuĩt. Sepere e pampna¬
riis st̾ile esb ñ nͥ fecũdo oꝑt. que paros pt̃
nodos infecunda iudicatur densitał gẽ¬
maꝵ fc̾ilitatis indiciũ ẽit . Q. uidã seri ue¬
tant nisi eos qui floruerunt surtulos.
dagictas serere minus utile qm̃ s̃ tͣnffe̾n¬
do tdcie pumpit᷑. qͥd̾ intortũ fint. cerĩ¬
tur pedali nõ breui̾or es̃ longitudĩe qͥnq
sexue nodoꝵ pautiores tͥb g emis in hac
m̃sura eẽ nõ pot̾unt. Iuseri eodẽ die quo
putantꝰͫ ut illisimũ. Si multo poirea nciẽ
tentur. Qͥ diutiꝰ in slico fuerit pusq sepã¬
tur in aꝗͣ ełib dieb reuireitant. Solim
apͥcũ ⁊ ꝙͣ amplisinũ si seminario sue m
uinea bidente pascmari tebes tͥnos pede

Expanded text:
cum sua calce coeptus est, ut in fico, neque est aliud vivacius. tertium genus adiectum etiamnum expeditius sine calce, quod sagittae vocantur, cum intorti panguntur, iidem cum recisi nec intorti, trigemmes. plures autem ex eodem surculo hoc modo fiunt. serere e pampinariis sterile est, nec nisi fecundo oportet. quae raros habet nodos, infecunda iudicatur; densitas gemmarum fertilitatis indicium est. quidam seri vetant nisi eos qui floruerint surculos. sagittas serere.minus utile, quoniam in transferendo facile rumpitur quod intortum fuit. seruntur pedali, non breviores , longitudine, quinque sexve nodorum. pauciores tribus gemmis in hac mensura esse non poterunt. inseri eodem die, quo deputentur, utilissimum; si multo postea necesse sit tentur. qui diutius in sicco fuerint, priusquam serantur, in aqua pluribus diebus revirescant. <4> Solum apricum et quam amplissimum in seminario sive in vinea bidente pastinari debet, ternos pedes
Abbreviated transcription (Latin):
pelicto uenascatꝰ. ⁊ alia ab radice. s tnͣsla¬
re nesci hospitari pauetq nouitas tã
biemuo fere posrea ꝓsilit. Ideo micib potiꝰ
q ince radicib plautaria cedua implent᷑.
cultura nõ alia ꝙͣ supͣdcĩt fodiendo supplã¬
tandisq ꝑ biemnũ seꝙ̃s. Decet̾o ip̃a se
colit ubra srolone suꝑuacuose nec aute
cedu ͫ Intra septinũ amiũ sinficiũt peda¬

Expanded text:
relicto renascitur et alia ab radice. sed tralarelicto renascitur et alia ab radice. sed tralata nescit hospitari pavetque novitatem biennio fere; postea prosilit. ideo nucibus potius quam viveradicibus plantaria caedua implentur . cultura non alia quam supra dictis, fodiendo supputandisque per biennium sequens. de cetero ipsa se colit umbra stolones supervacuos enecante. caeditur intra septimum annum. sufficiunt peda
Abbreviated transcription (Latin):
yit ᷑ ⁊ deplantata pedali sulco binis obrup¬
tis geminis ut intꝰ nodus t̾ram att ingat
ꝓno cacumine: ue rores ꝯcipiat cedit
decrestente lia uineis amio: siccata
utilior ꝙͣ uiridis. castanea pedam̃tis
om̃ib p̾stur sacilitate ꝯtractus ꝑ durã¬
di ꝑuicatia reg̾minatõne cedua uł salice
lecior. Querit solsĩ facie. nec tñ harenosũ
maoimeq sabuliĩ huidũ aut carbunculũ
⁊ pͥfrigido situ uł ⁊ declini recusat. Eadem
gauleam uibritam cretam om̃emq fecũdi¬
tatẽ qua cers mices diximꝰ. S nł ⁊ maxĩs
uõ ꝑuenit nec isi qͥnis ac̾uatim satis ꝑ¬
tringi colum debet supͣ ex nouembri m̃se
in februariũ quo solute sponte cadũt ex
apbore atq subnascunt᷑. int̾ualła sint peda¬
nã idiq sulco dodrantali ex hoc semi¬
nariõ tnft̾unt᷑ ᷑ in aliud bipedali int̾ual¬
lo plus bienniũ. Sñt ⁊ ꝓpagines milli
quidẽ faciliores. Nudata enĩ radice tota

Expanded text:
ritur et deplantata pedali sulco, binis obruritur et deplantata pedali sulco, binis obrutis gemmis, ut tertius nodus terram attingat, prono cacumine, ne rores concipiat . caeditur decrescente luna. vineis anno siccata utilior quam viridis. Castanea pedamentis omnibus praefertur facilitate tractatus, perdurandi pervicacia; regerminatione caedua vel salice laetior. quaerit solum facile nec tamen harenosum , maximeque sabulum umidum aut carbunculum et praefrigido situ, vel etiam declivi. recusat eadem glaream, rubricam, cretam omnemque terrae fecunditatem. seri nuce diximus, sed nisi ex maximis non provenit, nec nisi quinis acervatim satis. refringi solum debet subea ex Novembri mense in Februarium, quo solutae sponte cadunt ex arbore atque subnascuntur. intervalla sint pedalia, undique sulco dodrantali. ex hoc seminario transferuntur in aliud bipedali intervallo post biennium. sunt et propagines , nulli quidem faciliores. nudata enim radice tota
Abbreviated transcription (Latin):
subon mence apͥli hecest unuinaaliũ cul¬
tura. ꝑticalis. ⁊ mrga. ⁊ talea seritꝰ fos¬
surã endẽ ꝑtitas ex ea iustũ est. cedi qrͣ¬
do fere anno. ⁊ hee as̃ cenescentiũ p̾sar
nilis iugera singła sufficiũt .xxu. iiinee
uasremb Euĩde reĩ cã populus alba se¬
iciur bipedaneo pastmato talea sesd¬
pedani biduo seccata palimpedi int̾u ałło
tta suꝑ iniecta duoꝵ cubitoꝵ cͣssitudi¬
ne. harudo ⁊ ianinũ dilucior ꝙͣ hee solo
greuder serit᷑ bulbo radicis qd̾ alii uocãt
oculũ dodrantali scrobe int̾ualło duũ pe¬
dũ ⁊ sempedis reficit᷑q ex sese. uet̾e
harundine exstirpato qd̾ utiliꝰ reptu.
q casrre sicut antea. Namq int̾ se ra¬
dices serpũt mutuoꝙ̃ decur su necant᷑.
ttempꝰ ꝯserendi pͥusꝙͣ ctuli harumdim̃¬
intumescũt. aũ Rł marcias crestit ad
brumã usq desiñt. Que cũ dur esc̾e ĩtipit
hoco signũ. Tempestiuam ht̃ censurã. ⁊
hanc aũt quoiens ⁊ uineã fodiendam

Expanded text:
iubent mense Aprili. haec est viminalium cultura. perticalis et virga et talea seritur, fossura eadem. perticas ex ea caedi iustum est quarto fere anno. et hae autem senescentium locum iminalis iugera singula sufficient xxv vineae iugeribus. eiusdem rei causa populus alba seritur bipedaneo pastinato, talea sesquipedali, biduo siccata, palmipedi intervallo, terra superiniecta II cubitorum crassitudine. Harundo etiamnum dilutiore quam hae solo gaudet . seritur bulbo radicis, quod alii oculum vocant, dodrantali scrobe, intervallo II pedum et semipedis, reficiturque ex sese vetere harundineto exstirpato, quod utilius repertum quam castrare, sicut antea. namque inter se radices serpunt mutuoque discursu necantur. tempus conserendi , priusquam oculi harundiintumescant, ante kal. Martias. crescit ad brumam usque dhoc signum tempestivam habet caesuram . et hanc autem, quotiens et vineam, fodiendam
Abbreviated transcription (Latin):
estuoso. uentisq expõito. Iuga ad pedam̃tũꝙͣ
artissimo nodo uinciri oꝑt. uitẽ leui ꝯtiners
estate tota post singulos rores ꝯfidi subẽt
uineam alii uetant g̾minantẽ. decuti cr̃
ocłos tractuq intͣntiũ deteri ⁊ ob io artẽ¬

Expanded text:
et aestuoso ventisque exposito. iuga ad pedamentum quam et aestuoso ventisque exposito. iuga ad pedamentum quam artissimo nodo vinciri oportet, vitem levi contineri. aestate tota post singulos rores confodi iubent vineam, alii vetant gemmantem; decuti enim oculos tractuque intrantium deteri, et ob id ar
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ sine pedam̃to qualecũq in micio admini¬
culũ desid̾abit dũ stare cũ disdat ⁊ recta surg̾e.
tͥũ pedũ altitudo excelsio nutat cet̾is a qͥuto:
ie dũ excedat hõis longitudinẽ iustam hñs ꝙ que¬
sꝑguntꝰ in t̾ra breui admittend̃ caueasccũ¬
dant scrobib ꝑ ambitũ fcĩs ne uagi palittes
int̾ se pugnẽt occursantes: maior q ꝑs t̾raꝵ
ita supmã in tellurẽ ũdemiã metint. Siqͥdẽ.
⁊ in affrica ⁊ in egip̃to siraq ao tota asia
nutͥta radice quo ĩiugata uinea ut semꝑ¬
dnĩ possices relĩquantur. st̾li solo cũ tͥb
gẽmis gcͣliore quinis. p̾iatq multos eẽ ꝙͣ
longos. q̃ dena soli diximꝰ tanto potentiora
ra enĩ gen̾um ⁊̃ in uino nõ modo ĩ musto dis¬
cors. aut si misceantꝰ nõ alia ꝙͣ ꝑit̾ matures¬
centia nĩgi nccͥĩ iuga altiora quo letior ag̃.
⁊ quo planio. Itẽ poscido nebuloso ninꝰq uẽ¬
toso quemũt. Contͣ humiliora gͣcili. ⁊ arido

Expanded text:
bitur sine pedamento, qualecumque initio adminiculum desiderabit, dum stare condiscat et recta surgere,trium pedum altitudo excelsior nutat, ceteris a quinto, dum ne excedat hominis longitudinem iustam. iis quguntur in terra, breves ad limitandum caveas circumdant, scrobibus per ambitum factis, ne vagi palmites inter se pugnent occursantes, maiorque pars terrarum ita supinam in tellure vindemiam metit, siquidem et in Africa et in Aegypto Syriaque ac tnutrita radice, quo in iugata vinea, ut semper pollices tantum relinquantur, fertili solo cum tribus gemmis, graciliore binis, praestatque multos esse quam longos. quae de natura soli diximus, tanto potentiora ra enim generum etiam in vino, non modo in musto, discors—aut, si misceantur, non alia quam pariter maturescentia iungi necessarium. iuga altiora, quo laetior ager et quo planior, item roscido, nebuloso minusque ventoso conveniunt, contra humiliora gracili et arido
Abbreviated transcription (Latin):
dicemꝰ. ergo e cup̃ud femina: maso smĩ ut
dixinꝰ nc̃ giguit piuile collecte qub docui
mensil sic̃cant᷑. sole rupteq emittũt saniꝰ
formicis mire expetitũ ampliata ⁊ nura¬
culo tantuli ałis cito absumi natalẽ arpo
occasu in tͥnis dieb ut eqͣlr̾ bibat doncoe¬
rũpant. Dit̾imtꝰ poit amnẽ dodrantali
filio custodita temꝑie ut uiridi celo santꝰ
ac sine auril. mirũq dictuq ꝑiculũ eo tñ
die eis si rorauerit ꝙͣtulũ cũq ymbrẽ aut
sĩ afflau̾it. de ueliquo tute st̃ ꝑpetua secu
tur apͥli mense tuberes meliꝰ inserũt᷑ ĩ pͥm
siluest᷑. ⁊ malo cotoneo In calabriã ea si
pit utilit̾ ⁊ sorbos.Ø xnde tnfendi¬

Expanded text:
 ut diximus, non gignit—pilulae collectae quibus docui mensibus siccantur sole, ruptaeque emittunt semen formicis mire expetitum, ampliato etiam miraculo tantuli animalis cibo absumi natalem tantaoccasu in trinis diebus, ut aequaliter bibat, donec erumpant. differuntur post annum dodrantali filo, custodita temperie, ut viridi caelo serantur ac sine aura. mirumque dictu, periculum eo tantum die est, si roravit quantulumcumque imbris, aut si adflavit. de reliquo tutae sunt perpetua securtur Aprili mense. tubures melius inseruntur in pruno silvestri et malo cotoneo et in calabrice. ea est cipit; utiliter et sorbos. Plan
Abbreviated transcription (Latin):
mõstͣit. In ai quosis enĩ neq amplos n altos
race expedit. altos in estiuo solo ⁊ sicco ut ꝙͣ
maxime acciprant aꝙͣ ꝯtineantq hee et
uet̾eo arbores colendi rõ est fu̾entib emĩ
locis accumulant estate radices oꝑiunt q
ne᷑ solis ardo exurat. alicubi ablaq̃antꝰ
agello uindicatit cõtͣ sli hyeme aꝑiũt hu

Expanded text:
monstravit. in aquosis enim neque amplos neque altos facere expediet, aliter in aestuoso et sicco, ut quam maxime accipiant aquam contineantque. haec et veteres arbores colendi ratio est. ferventibus enim locis adcumulant aestate radices operiuntque, ne solis ardor exurat. 140 aliubi ablaqueant a gelu vindicant. cont
Abbreviated transcription (Latin):
colligenda est cͥca marcias kalendas cũ fla¬
uede incipit. dem biduo in umbra siccata
strena densa in refracto t̾ra suꝑmunitatĩ¬
tͥbrata crassitudine q̃ ĩ cup̾isis pluuie. si nõ
adinuẽt rigand̾ defende ex areaꝵ uenie pꝰ
annũ in ilmaria int̾uallo pedali in ꝙͣq ꝑtꝰ
carentes semine nõ ut e plantis seruntmr
In ar busdũ qͥnq̃mnies sub urbe tͣnsfut᷑ aicc
ut quibdam plac q̃ uicenum ped̾ tͥñ ali¬
tndine. ⁊ eo ampliꝰ cͥca poĩtas pedes st̾m ĩdi
ex sondo adagg̾ant᷑ arulas id uocãt ĩ can¬
pama. Int̾ualla ex loci natura sumĩtꝰ arid̃¬
ores serendas in cãpectͥb ꝯuenit. ħ 3ͣ ab id
rus plantis. ⁊ ip̃as nascentes. In dispon
arborib arbustisq ac uineit qͥs uinea¬

Expanded text:
colligenda est circa Martias kalendas, cum flavescere incipit. dein, biduo in umbra siccata, serenda densa in refracto, terra super minuta incribrata crassitudine, qua in cupressis. pluviae si non adiuvent, rigandum. differendae ex arearum venis post annum in ulmaria intervallo pedali in quamque pcarentes semine plantis seruntur. in arbustum quinquennes sub urbe transferunt aut, ut quibusdam placet, quae vicenum pedum ne et eo amplius circa positas pedes terni undique e solido adaggerantur. arulas id vocant in Campania. intervalla ex loci natura sumuntur . rariores serendas in campestribus convenit. populos et uariis, plantis et ipsas nascentes. in disponendis arboribus arbustisque ac vineis quin
Abbreviated transcription (Latin):
infixo: oꝑtime eustodire suctũ arhit᷑ut᷑
seruari int̾ duos ẏmbrices nixta riuos uł
piscinas ut rĩq t̾ra obstructos. .c .xu. de¬
stram̃to oꝑtos ac deinde t̾ra obrutos
ut cacum̃e existant. Cato uitẽ tͥb modio
inserit p̾fectam findi iubeo ꝑ medilłã: ĩ eã
ad medullam calamosꝙ addere longos. pedes
binos atq ita lig̾atum insitũ mit᷑ta slłitũ
oꝑire t̾ra calamis subrectio. nr̃a etas cor¬
rexit ut gallica ut̾et᷑q tenebaq excana¬
ret. Nec urit qm̃ adustio oĩs hebetat ati
uit. gemas cere incipiens ligatur calanmit¬

Expanded text:
infixos optime custodire sucum arbitrantur, infixos optime custodire sucum arbitrantur, servari inter duos imbrices iuxta rivos vel piscinas utrimque terra obstructos, vitium vestramento opertos ac deinde terra obrutos, ut cacumine exstent. Cato vitem tribus modis inserit: praesectam findi iubet per medullam, in eam ad medullam calamosque addere longos pedes binos atque ita ligatum insitum intritaque inlitum operire terra calamis subrectis. nostra aetas correxit, ut Gallica uteretur terebra, quae excavat nec urit—quoniam adustio omnis hebetat—, atque ut gemmascere incipiens eligeretur calam
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ longitudine nõ ampliꝰ debent. Catoar¬
gille uł cte harenam fimũq bubulũ adin¬
ceri atq ita usq ad lentorẽ subigi iubet id¬
facile apparet. illa etate int̾ lignũ. ⁊ cor¬
ticẽ nͦ alio mõ inser̾e solitos aut ultͣ lati¬
tudinẽ duũ digitoꝵ calamos dimitt̾e qͥn¬
seri aũt p̾cipit pira ac mala ꝑto̾. ⁊ post
p̾c̾ca post m̾idiem ac sine uento austro. ii¬
ut cespite ab ymbre srigorib q ꝙ texisse ac
gemis est insuꝑ obtegi iubet eamq illigari
oꝑtam stͣmentis. Nũc habunde arbitͣntꝰ pale
extante imo. Inserentes tempꝰ urget inci¬
tantib se geminis p̾t̾ꝙͣ in olea cuius diu¬
tissime oculi ꝑturuĩt: mimiũq succi ht̃ ss
cortice quinimius initis nocet. ꝑunica u̾o
⁊ ficũ ꝙͣ alia sicta st̃ recrastinare nimine
utile. pirum uł florentẽ inierere licet
⁊ in manũ qͦ mensẽ ꝓtend̾e insĩtionẽ.
Ꝙ si longius afferat᷑ pomoꝵ calami rapo

Expanded text:
torum longitudine non amplius debent. Cato argillae vel cretae harenam fimumque bubulum admiscet atque ita usque ad lentorem subigi iubet idfacile apparet illa aetate inter lignum et corticem nec alio modo inserere solitos aut ultra latitudinem II digitorum calamos demittere. inseri autem praecipit pira ac mala per ver et post praeterea post meridiem ac sine vento austro. miet caespite ab imbre frigoribusque protexisse ac genus est—insuper optegi iubet eamque inligari opertam stramentis. nunc abunde arbitrantur paleastante. verno inserentes tempus urguet, incitantibus se gemmis praeterquam in olea, cuius dintissime oculi parturiunt, minimumque suci habet sub cortice, qui nimius insitis nocet. punica vero et ficum quaeque alia sicca sunt recrastinare minime utile. pirum vel florentem inserere licet et in Maium quoque mensem protendere insitiones. quod si longius adferantur pomorum calami, rapo
Abbreviated transcription (Latin):
to ordine. ꝙ̃ cant̾iũ appłłant. Melior ea us¬
⁊ asflatũ mag̃ sentit celerius rorẽ dmͣitit.
or suꝑ cetͥa decrescit. utiliꝰ iugũ sit ꝑtica aut
hariuidine aut cͥne funicłone ue ĩ hyspana
b undiosoq cũ pluuiata copiosior uno esb.
dcti a canis ediũ cũ pliuiis diuiditꝰ ĩ qͣt̾ nas
ꝑtes totidem iugis huiꝰ serendi rõ dicet᷑.
pale satis est scrobib uincaꝵ puta¬

Expanded text:
to ordine quem canterium appellant. melior ea vito ordine quem canterium appellant. melior ea viet adflatum magis sentit, celerius rorem dimittit,or. super cetera deflorescit utilius. iugum fit pertica aut harundine aut crine funiculove , ut in Hispania Brundisique. conpluviata copiosior vino est, dicta a cavis aedium conpluviis. dividitur in quaternas partes totidem iugis. huius serendi ratio dicetur , ae satis est, scrobibus te
Abbreviated transcription (Latin):
una ꝓpagandi gͣclitate singłaꝵ fmata ccũ¬
ligatĩ hastib nec recisus qui a lat̾ib excrũt
pampinis. Nouarienis agͥcola tͣducit tͣda
nõ ꝯtentꝰ nec copia ramoꝵ ĩpoĩtis. ⁊ iamnũ
patibulis paliuites cͥcͥũuolunt. Itaq p̾t̾ soli
uicĩa cultura qͦ torua fuit um̃ia. alia culpa
uxta urbẽ marracns q̃ alt̾nis putant᷑ ãmi
Nonq id uiti ꝯducat s qr uilitate redd̃itnũ
impendia erũꝑent. Mediũ temꝑam̃tũ ĩ car¬
sulano sequũt  cariosas ⁊ tñ uitis ꝑtes inci¬
pientesq marcesd̾e̾ deputando cetis ad unã
relidis decͣcto onere suꝑuacuo ꝓ initͥm̃to
oĩs est raritas nulner is. s nisi pingui solo
talis cultura degen̾at. ĩ sabruscã arbusta
artari ꝙͣ altisĩme desid̾ant. ⁊ si tanta fru¬
m̃ti rõ nõ exigit. pampinari ea ñ ÷ mori
aminiculo uitis ꝑ se stabit. id emĩ ñ sit̃ n
pedam̃ti inopia. Simplici iugo ꝯstat porrec¬

Expanded text:
una propagandi, gracilitate singularum firmata circumuna propagandi, gracilitate singularum firmata circumligatis hastilibus nec recisis , qui a lateribus excurrant, pampinis. Novariensis agricola , traducum turba non contentus nec copia ramorum, inpositis etiamnum patibulis palmites circumvolvit; itaque praeter soli vitia cultura quoque torva fiunt vina. alia culpa iuxta urbem Aricinis, quae alternis putantur annis, non quia id viti conducat, sed quia vilitate reditum inpendia exuperent. medium temperamentum in Carsulano secuntur cariosasque tantum vitis partes incipientesque inarescere deputando, ceteris ad uvam relictis. detracto onere supervacuo pro nutrimento omni est raritas volneris; sed nisi pingui solo talis cultura degenerat in labruscam. <28> Arbusta arari quam altissime desiderant, tametsi frumenti ratio non exigit. pampinari ea non est moris amminiculo vitis per se stabit. id enim non fit nisi pedamenti inopia. simplici iugo constat porrec
Abbreviated transcription (Latin):
berã qͦ uincło ꝑ aliqͦt dies uagari ⁊ ĩꝯditã
tario uiuacitatũ ⁊ intiũ porrigi lũbos.
arbor qͦ ip̃a gaudet auiduo leuita honere
silis respiranti. Nichilq es in oꝑe nature
qd̃ nõ exemplo dieꝵ noctiũq aliqͣs uices
feriaꝵ uelit. ob id ꝓtinꝰ a uindenna puta¬
ri. ⁊ lassaise annũ fructu edito p̃pbat᷑. putare
cultura bins utͥmq lat̾i̾b si ꝑs qͣdrageno dis¬
tec spacio quat̾nis niceno int̾ se obnii mis¬
centur alligantꝰq una ꝯciliati uͥgultoꝵ
comitatu obit̾ rigorati ꝙͣ deficiant aut sl
breuitas nõ patiat᷑ ip̃oꝵ aut alligati ꝓtẽ¬
duut᷑ ĩ uiduã arborẽ. unco traducẽ bimũ¬
p̾cide solebãt. oneratas em̃ uetustate me¬
lius donare tempꝰ ut tͣnillẽ facumt: nͥ largi¬
aturcrassitudo. alias utile toros fut uri dcͣo
⁊ ꝓpaginẽ totas supplantandi in t̾rã uites
cimeisq findendi. ut in sulcos płes simul ex

Expanded text:
berata quoque vinculo per aliquot dies vagari et incondita berata quoque vinculo per aliquot dies vagari et incondita tatio iuvat, ita tum et vitium porrigi lumbos. arbor quoque ipsa gaudet adsiduo levata onere, similis respiranti, nihilque est in opere naturae, quod non exemplo dierum noctiumque aliquas vices feriarum velit. ob id protinus a vindemia putari et lassas etiamnum fructu edito inprobatur. putatae culturae bini utrimque e lateribus, si par quadrageno distet spatio, quaterni , si viceno, inter se obvii miscentur alliganturque una conciliati, virgultorum comitatu obiter rigorati, qua deficiant, aut, si brevitas non patiatur ipsornm, adalligato protenduntur in viduam arborepraecidere solebant — onerat enim vetustate —; melius donare tempus, ut rasilem faciant, si largiatur crassitudo. alias utile toros futuri draconet propaginem, totas supplantandi in terram vites cuneisque findendi et in sulcos plures simul ex
Abbreviated transcription (Latin):
ingata. sũt qͥ oĩo putari uetant pͥnsꝙͣ
arboꝵ longitudinem equau̾int. Prima
faice sex pedes a t̾ra recidat᷑ flagello
infra relicto. ⁊ nasti coacto ĩcurnatõnẽ
mat̾iem tres eigemie nõ ampliꝰ depu¬
tato suꝑsint. Ex hiit ex emissĩ palmites
ꝓxiõ anno uuns ing̾aut᷑ scamus ac per
singłos annos ad suꝑiora scãdant: relicto
semꝑ duram̃to in singłis tabulatis. ⁊ emisaric
imo qͥ sub ea usq quo placuerit. Decetero
putatõne om̃i flagella q̃ ꝓxime tulerũt
retidant᷑ noua ccũcisit undiq campo¬
uł sꝑgant᷑ in tabulatis. u̾nacsa putatio de¬
iedir ꝑ ramos uitiũ cͥnb cͥcũuesir arborẽ
cͣnesq ip̃o uuis galliga sutra duces porrigi¬
tur emilie me in radice satimaꝵ ambitu
iniuria ꝯtiuers debet minime nõ artari.
Qͥm̃mo ⁊̃ quib salicer suꝑsunt molliore hoc
uincło. face malũt hbaq siculi ꝙͣ uocãt ape¬
lodesmon. gc̾ia u̾o uiniu̾sa iunco cꝑo ulua li¬

Expanded text:
t qui omnino putari vetent, priusquam arborem longitudine aequaverit. prima falce VI pedes a terra recidatur, flagello infra relicto et nasci coacto incurvatione materiae. III ei gemmae, non amplius, deputato supersint. ex his omissi palmites proximo anno imis digerantur scamnis ac per singulos annos ad superiora scandant, relicto semper duramento in singulis tabulatis et emissario uno, qui subeat usque quo placuerit. de cetero putatione omnia flagella, quae proxime tulerint , recidantur , nova circumcisis undique capreolis spargantur in tabulatis. vernacula putatio deiectis per ramos vitium crinibus circumvestit arborem crinesque ipsos uvis, Gallica in traduces porrigitur, Aemiliae viae in ridicas Atiniarum ambitu,iniuria. contineri debet vimine , non artari; quin immo etiam quibus salices supersunt , molliore hoc vinculo facere malunt, herbaque Siculi, quam vocant ampelodesmon, Graecia vero universa iunco, cypero, ulva. li
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinis de raso cortice qͣtinꝰ obrii¬
atur. uñ ⁊ rasilẽ nocant. Depͥmere sulco¬
sulco reliqua ꝑte aid arborẽ erecta. ocĩ¬
simũ ĩ uite si gͣcilis sit uitis aut t̾ra.
usitatũ est ꝙͣ ꝓxime solũ decidi. donet
firmet ᷑ radix sicut n roscidã n seri ad
septẽtͥonis flatũ. uiter aquilonẽ specta¬
re debent ip̃e palmitei añ eaꝵdẽ ad me¬

Expanded text:
longitudinis deraso cortice, quatenus obrulongitudinis deraso cortice, quatenus obruatur — unde et rasilem vocant —, deprimere sulco, reliqua parte ad arborem erecta, ocissimum in vite. si gracilis sit vitis aut terra, usitatum est quam proxime solum decidi, donec firmetur radix, sicuti neque roscidam seri neque a septentrionis flatu. vites aquilonem spectare debent ipsae, palmites aute
Abbreviated transcription (Latin):
missa fodiendi impendia: ut pogecũ arbͦ
liũ iniurias pariete uł sepe. uł fossaꝵ
utiq impendio muniti se cogat ĩ arbusto.
⁊ p̾dc̃is sola uiue radicũ rõ. Itẽ. ꝓpaginũ.
⁊ ħ gemina ut diximꝰ squaloꝵ. ⁊ ip̃o ta¬
bilato maxime ꝓbata qm̃ a pecore tu¬
tissimũ eit deflexa alt̾a uite uł palmite
uixta suam arborẽ ut citra ꝓximã celi¬
bem. q̃ suꝑ t̾ram ei. e matre radiiube¬
tur ne fructificet in t̾ra nõ paucioret
mi᷑ gẽme obruũtꝰ ad radicẽ capiendam
extra in capide bine relinquũtur. uĩ¬
tis in arbusto .iiii. pedes in longo ꝯstat
oĩ sulco. tres lato alto duos ᷤ ceispede post
anũ apago intiditur mediuam ut pau¬
latim radicib sine ailuescat. Caulis a
capite ad duas gẽmas recidit t̾cio totꝰ
m̾gus abscidit᷑ reponitꝰͦ q altius ĩ t̾ram
ne ex recud fronde dossi uine radix a
lamꝰ emeritũ plurib induratũq ãnis

Expanded text:
, nulla fodiendi inpendia, utpote cum arbus, nulla fodiendi inpendia, utpote cum arbuslium iniurias pariete vel saepe vel fossarum utique inpendio muniri se cogit. <23> In arbusto e praedictis sola viveradicum ratio, item propaginum, et haec gemina, ut diximus: qualorum ex ipso tabulato maxime probata, quoniam a pecore tutissima est, altera deflexa vite vel palmite iuxta suam arborem aut circa proximam caelibem. quod supra terram est e matre, radi iubetur, ne fruticet. in terra non pauciores IV gemmae obruuntur ad radicem capiendam, extra in capite binae relincuntur. vitis in arbusto IV pedes longo constat omnis sulco, tres lato, alto duos cum semipede. post annum propago inciditur ad medullam, ut paulatim radicibus suis adsuescat; caulis a capite ad duas gemmas reciditur; tertio totus mergus absciditur repetiturque altius in terram, ne ex reciso frondeat. tolli viveradix a item emeritum pluribusque induratum annis.
Abbreviated transcription (Latin):
de causa minꝰ densa folio nõ sꝑnũt pleriq
⁊ fraxinũ ficũq ⁊ eciã oleam si nõ sĩt ũ¬
brosa ramis. haꝵ satus cult᷑ͦq habunde
gi falcẽ uetantur alt̾na seruant᷑ brachie
alt̾uis putantꝰ annis. sexto anno maritiat
tia salice pp̃ uliginẽ sdii ⁊ uulmis detrũca¬
ta media intͣ moꝵ scamia dig̾itꝰ. nulla
fere .xx.pedũ altiore arbore. tabula¬
ta eaꝵ ab octauo pede altitudinis dila¬
tantꝰ in collib siccisq agͥs a .xiiͦ. ĩ camper¬
tͥb ⁊ hũidis meridiamĩ solem spectare
palme debet̃. Rami a ꝓiectu digitoꝵ mͦ ił
ba ne obumbrent int̾nauio ustũ arboꝵ
si aretur solũ qͣdragenis int̾ga frondẽq
in lat̾a uicenis moneret ͦ. hoc ĩ om̃s ꝑtes
singłas denas seꝑe admitͥunt. uites dap̃¬
lidas ĩnuicũ enecande uł loci uiciũ In¬
crem̃to serere t̾ pedanio scrobe nccͣim
distantes int̾ sese arborẽq singulis pe¬
dib. ⁊ icha ibi masieoli atꝙͥ peat inatõmi

Expanded text:
de causa, minus densa folio. non spernunt plerique et fraxinum ficumque, etiam oleam, si non sit umbrosa ramis. harum satus cultusque abunde gi falce vetantur. alterna servantur bracchia, alternis putantur annis, sexto anno maritantur. tia salice propter uliginem soli. et ulmus detruncata media in tria ramorum scamna digeritur, nulla fere XX pedum altiore arbore. tabulata earum ab octavo pede altitudinis dilatantur in collibus siccisque agris, a duodecumo in campestribus et umidis . meridianum solem spectare palmae debent, rami a proiectu digitorum modoba, ne obumbrent. Intervallum iustum arborum, si aretur solum, quadrageni pedes in terga frontemque, in latera viceni; si non aretur, hoc in omnes partes. singulis denas saepe alidas inimicum , enecante veloci vitium incremento. serere tripedaneo scrobe necessarium distantes inter sese arboremque singulis pedibus. nihil ibi malleoli atque pastinationis
Abbreviated transcription (Latin):
strobes poscunt. p̾tͤea puluinatis adineci¬
tate lab̾s qͥ ex hns longiores fient ut int̾
tula pͥme calamo acciꝑe. uineas limitari
decumano .xuiii. pedũ latitudinis ad ꝯtra¬
uios uehicłoꝵ tͣnsitꝰ. aliisq t̾u̾sis limitib
denim pedũ distingui ꝑ media ingera
aut si maior modꝰ sit totidẽ pedũ cardĩe.
tarihoc esb in qͣnto qͦ palo single iugo¬

Expanded text:
scrobes poscunt, praeterea pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longiores fient, ut vites cula prima e calamo accipere; vineas limitari decumano XVIII pedum latitudinis ad contrarios vehiculorum transitus, aliisque traversis limitibus denum pedum distingui per media iugera aut, si maior modus sit, totidem pedum cardine, tari, hoc est ut quinto q
Abbreviated transcription (Latin):
ydropisin quoq. Que maturestentes tõ
sp̃ p̾cipue caduce. Id rigiis mag̃ euenit.
⁊ si nõ cecidere fãtidiendis. Sũt ⁊ culicũ
gña aliquib molesta ut glandib fco atĩ
indentꝰ ex humore. tũc dulci subdito corti¬
cib. ⁊ egͦtatõ quidẽ fere in hñs esb. qdam
tempoꝵ canseaut locoꝵ nõ ꝓpͥe dnͣt mori

Expanded text:
druppis quoque, quae maturescentes tum sunt praecipue caducae. id riguis magis evenit, etiam si non cecidere, fastidiendis. sunt et culicum genera aliquis molesta , ut glandibus, fico; qui videntur ex umore nasci, tum dulci subdito corticibus. et aegrotatio quidem fere. in his est. <8> Quaedam temporum causae aut locorum non propri
Abbreviated transcription (Latin):
In pampinatõne nõ hiis detͣh̾e pampinos
qͣ cũ uua siñt id em̃ uuas supplantãt p̾ꝙͣ in
nouelia uĩnea. In utiles indicãtꝰ in lat̾e nati
nõ ab ocło. qͥppe ⁊̃ uua q̃ nasdatꝰ e duro riges¬
tente ut msl ferro dethi nõ possit̃. pedam̃ta
quidam ĩ t̾ duas uires ut ilius putãt statui.
⁊ faciliꝰ ablaqueant᷑ ita meliusq ei uniiuge
uiee si tñ. ⁊ ip̃s iugo sint uires nͦ flatui
intesra regio in quadriꝑtita ꝙͣ ꝙtimũ ho¬
norari adminiculũ ẽẽ d ne tñ ĩpedĩtũ
sentiant ablaq̃atõ cubito abẽẽ nõ amplius
ablaq̾ari añ pͥusꝙͣ putari iubent. Cato de oĩ
facito assigatoq recte dũ ne nimũ ꝯstͥngas.
hoc mõ eam curato. Capita int iũ putata
deicito biemino poss p̾cidito. uitẽ nouessam
resecare tũ erit tempꝰ: uͭ ualebit. Si uinea
auite cauata erit: sulcos int̾poĩto ibiq
uiuam radicem serito umbram a sulcis

Expanded text:
in pampinatione non hos detrahere pampinos, in pampinatione non hos detrahere pampinos, qui cum uva sint; id enim et uvas supplantat praeterquam in novella vinea. inutiles iudicantur in latere nati, non ab oculo, quippe etiam uva, quae nascatur e duro, rigescente, ut nisi ferro detrahi non possit. pedamentum quidam inter II vites utilius putant statui, et facilius ablaqueantur ita, meliusque est uniiugae vineae, si tamen et ipsi iugo sint vires nec flatu infesta regio. in quadripertita quam proximum oneri adminiculum esse debet, ne tamen inpedimentum sentiat ablaqueatio, cubito abesse non amplius, ablaqueari autem prius quam putari iubent. <20> Cato de omni facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. Hoc modo eam curato. Capita vitium per semedeicito biennioque post praecidito. Vitem novellam resicari tum erit tempus, ubi valebit. Si vinea a vite calva erit, sulcos interponito ibique viveradicem serito, umbram ab sulcis
Abbreviated transcription (Latin):
pampinand̃ putant. aiti sub ip̃a macłtiate
M de hiis catonis p̾cepta decernent. Nãq
a undemia ubi celi tepor indulget adori¬
exortũ aquile ut ĩ syd̾um causis docebimꝰ
culpa si pp̃roꝑe festinatõnis. Si saucias
recenti medicina mordeat quedã hyemis
ruminatõ: certũ est gẽmas eaꝵ frigore
hebetari plagasq fm̃idi. ⁊ celi uicio ex¬
uri ccłos lacͥma dipillante. Nam gelu
fragiles fĩ qͥs nesciat: Oꝑaꝵ ista ꝯputa¬
tõ eib in latifumdis nõ legittima ue festi¬
itatõ. Quo maturiꝰ putatur aptis dieb
eo plus matie fundũt : qͦ serius eo fructũ
ubiorem. Quare macras pͥus ꝯuenit puta¬
re ualidas nouissime. plagã om̃ẽm obliꝙͣ fi̾
ut facile decidant ymbres. ⁊ ad t̾rã u̾ti
ꝙͣ leuissima cicatͥce acie faltis exacta pla¬
gaq ꝯuelata. Recidi aũt semꝑ int̾ ducisi
gẽmas. ne st uulnꝰ ocłis ĩ recisa ꝑte. Sugͣ
ad tͥram recidi eã nouosq elici utilisimũ.

Expanded text:
pampinandum putant, alii sub ipsa maturitate. sed de his Catonis praecepta decernent. namqueotinus hanc a vindemia, ubi caeli tepor indulget , adoriexortum aquilae, ut in siderum causis docebimus culpa sit praeproperae festinationis. si saucias recenti medicina mordeat quaedam hiemis ruminatio, certum est gemmas earum frigore hebetari plagasque findi et caeli vitio exuri oculos lacrima destillante. nam gelu fragiles fieri quis nescit? operarum ista conputatio est in latifundis, non legitima naturae festinatio. quo maturius putantur aptis diebus, eo plus materiae fundunt; quo serius, eo fructum uberiorem. quare macras prius conveniet putare, validas novissime, plagam omnem obliquam fieri, ut facile decidant imbres, et ad terram verti quam levissima cicatrice acie falcis exacuta plagaque conlevata, recidi autem semper inter II gemmas, ne sit vulnus oculis in recisa parte. nigram ad terram recidi eam novosque elici utilissimum,
Abbreviated transcription (Latin):
iulissime ꝯstat. felix bienno moritꝰ si trõ¬
dẽ agenõ patiaris. id efficacissime ꝯtĩgit
gminãtis ramis baculo decussis. Suiccus &x
ip̃a defluens necat radices. auĩt ⁊ ccͣ solitĩ¬
tiũ adnulsas nõ renasci. nͨ harundĩe sectat
aut exaratas uomi harundĩe põita p̾cipũt.
frucecta igni optĩe dolluntꝰ. hũidiorẽ agrũ
fossione ꝯcidi atq siccari ut ilissimũ eit. fos¬
sas aũt recusis locis aꝑtas relinqͥ ĩ soluti
lat̾ib ꝓcũbere. qͣsdã obcecari. ⁊ ĩ alias diri¬
gi miliores potentioresq. sic occasio salic̃e

Expanded text:
vilissime constat.—Filex biennio moritur, si frondem agere non patiaris. id efficacissime contingit germinantis ramis baCulo decussis; sucus enim ex ipsa defluens necat radices. aiunt et circa solstitium avolsas non renasci nec harundine sectas aut exaratas vomeri harufrutecta igni optime tolluntur. umidiorem agrum fossis concidi atque siccari utilissimum est, fossas autem cretosis locis apertas relinqui, in solutiolateribus procumbere; quasdam obcaecari et in alias dirigi maiores patentioresque et, si sit occasio, silice