comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ maxime solam tangit uinonẽ cuꝰ odia ĩ¬
sequebant᷑ hoc ⁊ iam bello troiauos. qd̾ ⁊ iam se¬
quẽtes ionis adlocutiones maifestiuis indicant¬
¶ Ferrũq lacessere: ꝓ ferro se lacessere. ¶Ne arcessi¬
te tẽpus. nolite belloꝵ tẽpora pre occupare. ⁊ bene
satis facit uxorit cũ ꝓhibitione. signifieat aũt
bellũ punicũ scd̾i qd̾ annibal ingressus italiã
ap̃ cannas uicũ apulie om̃ez ppłi .r. deleuit
exercitũ ¶ Olim. quãdoq ¶Aspes ĩmittit aꝑtas
enfasis est. nõ enĩ dixit ꝑ alpes ĩmittit exercitũ.
s ip̾as alpes quas patefacit. nõ sibi tantũ. sed
om̃ib gentib. que scdm̃ catonẽ ⁊ liuiũ muri
uice tu ebantur italiã. quas ãnibal post bella
hispanie que et .xuii. anuis ꝯfecit. aceto rupit.
Iuuenalis ⁊ montẽ rupit di aceto. deniq ip̃a
loca que rupit apenine alpes uocantur. ¶Res
rapuisse licebit. clarigationẽ exercere. hoc est
rũq inferre bella gentib nulla iuixta extante

Expanded text:
solam tangit Iunonem, cuius odia insequebantur hoc etiam bello Troianos: quod etiam sequentes Iovis allocutiones manifestius indicant. FERRVMQVE LACESSERE pro ‘ferro se lacessere’. NE ARCESSITE, TEMPVS nolite bellorum tempora praeoccupare. Et bene satis facit uxori cum prohibitione. Significat autem bellum Punicum secundum, quo Hannibal ingressus Italiam apud Cannas, vicum Apuliae, omnem populi Romani delevit exercitum. OLIM quandoque. ALPES IMMITTET APERTAS emphasis est; non enim dixit ‘per Alpes inmittet exercitum’; sed ‘ipsas Alpes’, quas patefecit non sibi tantum sed omnibus gentibus, quae secundum Catonem et Livium muri vice tuebantur Italiam: quas Hannibal post bella Hispaniae, quae XVII annis confecit, aceto rupit: Iuvenalis «et montem rupit aceto». Denique loca ipsa quae rupit, Poeninae Alpes vocantur. RES RAPVISSE LICEBIT clarigationem exercere, hoc est um, et plerumque inferre bella gentibus nulla iusta extante
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ hos nauib uenisse ꝯmemorat. cũ in .uii.
turmi p̾sidia ꝑ terram uenisse memorierit
Sane sciendũ a mare uirgiliũ atalis ducib
dare noĩa noĩa uł fluuioꝵ uł montiũ ut ergo
supͣ almonẽ ⁊ auẽtinũ cõmemorauit sie

Expanded text:
quod hos navibus venisse commemorat, cum in septimo quod hos navibus venisse commemorat, cum in septimo Turni praesidia per terramfectus ab Euandro ad petenda auxilia, dum inter suos et Turnum bella gerebantur: rem enim ante omissam breviter exequitur. QVID PETAT scilicet auxilium.
Abbreviated transcription (Latin):
pto uno inloco ut haud ꝓcul hinc tarcho
⁊ tyrrem. qd̾ metri causa fecit. ¶Libera fa¬
tis. exempta fatali necessitate qua pugnare
nõ poterant ꝓpter illud externos optate du¬
ces. ¶ Prima tenet. more uiri fortis inprin¬
leones aũt singulos insingulis nauis parti¬
bus fuisse depictos. sine notatur acriticis uir¬
gilius hoc loco quẽ admodũ sic cito dixit po¬
tuisse naues enee fieri. qd̾ excusat pictura
quã solã mutatã debenius accipere¶ Gratusi¬
ma. ꝓpter illic mũtata nauigia ¶ Euentus
belli uarios licet br̃et fortissimũ militẽ. co¬
gitabat tam̃ incerta belloꝵ ¶ Noctis iter.
aut ꝑ que nox decurrit. aut que intuentes
hos cursu iam pͣterit illos. ¶ Pandite nũc
elicona.d. parnasus mons italie thesalie
iuxta uoetiam. qui in duo finditur uiga.
citheidnẽ liberi ⁊ eliconẽ apollinis ⁊ musaꝵ¬
ca talogus ĩ quo enumerant hui qui uene¬
rũt detuscia. inuenit tam̃ aliquã uarietatẽ

Expanded text:
pto uno in loco, ut «haud procul hinc Tarcho pto uno in loco, ut «haud procul hinc Tarcho et Tyrrheni»: quod metri causa fecit. LIBERA FATIS exempta fatali necessitate, qua pugnare non poterant propter illud «externos optate duces». PRIMA TENET more viri fortis in prinleones autem singulos in singulis navis partibus fuisse depictos. Sane notatur a criticis Vergilius hoc loco, quemadmodum sic cito dixit potuisse naves Aeneae fieri: quod excusat pictura, quam solam mutatam debemus accipere. GRATISSIMA propter illinc facta navigia. EVENTVS BELLI VARIOS licet haberet fortissimum militem, cogitabat tamen incerta bellorum. NOCTIS ITER aut per quae nox decurrit: aut quae intuentes hos cursu, iam praeterit illos». PANDITE NVNC HELICONA DEAE Parnasus mons Thessaliae iuxta Boeotiam, qui in duo finditur iuga, Cithaeronem Liberi et Heliconem Apollinis et Musarcatalogus in quo enumerantur hi qui venerunt de Tuscia, invenit tamen aliquam varietatem,
Abbreviated transcription (Latin):
castra facile irrũperent rutuli. Uallũ enĩ modo
nõ obsidentiũ s obsessoꝵ debemꝰ accipere¶ ¶ INec
spes ulla fuge. fuga miserimũ ⁊ ultimũ presi¬
diũ est tam̃ ⁊ iam hoc carebant. ¶mbrasides.
possumuus que enĩ on terminantur ad nos
transire nõ possut ¶ Senior cũ castore tibris.
possumꝰ ⁊ solũ tibrini senẽ accipere. si leganius¬
s.e. Anicit latenter tunorem ne forte possit
collectis auxiliis in regna remeare. aquibus
perba ut quos illi profugos egere suꝑbo.¬
¶Humanis que fit fiducia .r. latenter hoc
dicit nolite putare fixam eẽ ⁊ stabilem feli¬
citatem. magna est enĩ rerũ uarietas inui¬
cem accipietis auxilia. uł inprosperis positi¬
⁊ iam subiecta considerent ⁊ est suꝑioris
uersus expressio. nam edocent que peterent
⁊ qd̾ eũ sollicitabat. ad monet uoͣ uł causa
in ecentui. uł ꝗa iustabilis est ⁊ uaga fortuna
¶Tarchon. hoc nom̃ ubiq grece pouit exce¬

Expanded text:
castra facile inrumperent Rutuli. Vallum enim modo castra facile inrumperent Rutuli. Vallum enim modo non obsidentium, sed obsessorum debemus accipere. NEC SPES VLLA FVGAE fuga miserrimum et ultimum praesidium est, tamen etiam hoc carebant. IMBRASIDES possumus. Quae enim ‘on’ terminantur, ad nos transire non possunt. SENIOR CVM CASTORE THYBRIS possumus et solum Thybrin senem accipere: possibi conciliet inicit latenter timorem, ne forte possit collectis auxiliis Mezentius in regna remeare, a quibus enim civitas est Phrygiae, unde fuit Briseis. MENEHvmanis quae sit fiducia rebus latenter hoc dicit: nolite putare fixam esse et stabilem felicitatem, magna est enim rerum varietas: invicem accipietis auxilia. Ad etiam subiecta considerent. Et est superioris versus expressio: nam edocet, quae peterent et quod eum sollicitabat. ‘Admonet’ vero vel causa Mezentii, vel quia instabilis est et vaga fortuna. TARCHON hoc nomen ubique graece ponit, exce
Abbreviated transcription (Latin):
italũ .c.c. t. siue malo fato italoꝵ obsident᷑
castra troiana siue troiaui malo errore ⁊
sinistris monitis aditaliã uenerũt neminẽ
ab soluo. Unde ꝓpter amphibologiã sic distin¬
gue italũ. ⁊ infer castra obsidione tenent᷑
silicet tener troianoꝵ ip̃i enĩ obsident᷑ nõ
¶ Momtis sinistris. ꝓpt̾. cassandre impulsus
furus. ¶Exorsa reꝵ mitia. actus hodiermi
diei ¶Laborẽ fortunãq periculũ ⁊ fecilitatẽ.
¶NFata uiã inuenient. Scit enĩ hoc ẽẽ fatale
ut eneas in peret in italia. ¶ Stygui ꝑ flu¬
mina fratris. ypallage est ꝑ stygia fratris flu¬
mina.⁊ bene etiã uire uirando dicta cõfir
circũ omib instant. Instant portis omĩb
curũ idest circũcirea fusi. nã modo circũ
adu̾biũ est loci. ¶Uallis. intra uallos. idest
fustes foisaꝵ qui ualli uocant᷑. nã munitio
ip̃a uallũ dr̃ neutralit̾. ⁊ boc dicit tenebantur
troiaui intra uallos quos ip̃i posuerãt ne coꝵ

Expanded text:
tur sive malo fato Italorum obsidentur castra Troiana, sive Troiani malo errore et sinistris monitis ad Italiam venerunt, neminem absolvo: unde propter amphiboliam distingue 'Italum' et infer 'castra obsidione tenentur', scilicet Troianorum; ipsi enim obsidentur, non . MONITIS SINISTRIS propter «Cassandrae inpulsus furiis». EXORSA rerum initia, actus hodierni diei. LABOREM FORTVNAMQVE periculum et felicitatem. FATA VIAM INVENIENT scit enim hoc esse fatale, ut Aeneas imperet in Italia. STYGII PER FLVMINA FRATRIS hypallage est ‘per Stygia fratris flumina’. Et bene etiam iure iurando dicta confirmCIRCVM OMNIBVS INSTANT instant portis omnibus circum, id est circum circa fusi: nam modo ‘circum’ adverbium loci est. VALLIS intra vallos, id est fustes fossarum, qui valli vocantur: nam munitio ipsa vallum dicitur neutraliter. Et hoc dicit: tenebantur Troiani intra vallos quos ipsi posuerant, ne eorum
Abbreviated transcription (Latin):
idest absoluant. Dicimꝰ au̾t. ⁊ luo penã meliꝰ
⁊ luo peccatũ. uã peceatũ soluitur pena. qui
enĩ crimine tenet᷑ obnorius. pena eũ apristina
liberat obligatione. Contra luo pena si dixeris
nõ procedit quare pena soluat᷑. Tam̃ auctoritas
licent̾ ista confundit inore quo solet pomi uł
¶Neq illos uiueris auxilio. ꝯcessiuus est iste mo
fit aut quotiens tedio contentionis quasi uide¬
mur concedere. qd̾ tam̃ nolumꝰ fieri. nã id ait
uenus hoc loco ut iuppiter magis prestet au¬
xiliũ. ¶ Responsa secuti hoc est si nõ solũ pro¬
hibiti nõ sũt. s eis etiã ꝯcessum est ¶ Superi.
ut apollo ¶Manes. ut creusa. ⁊ anchises¶Quis

Expanded text:
id est absolvant. Dicimus autem et ‘luo poenam’ et id est absolvant. Dicimus autem et ‘luo poenam’ et ‘luo peccatum’; nam peccatum solvitur poena. Qui enim crimine tenetur obnoxius, poena eum a pristina liberat obligatione. Contra ‘luo poenam’ si dixeris, non procedit qua re poena solvatur: tamen auctoritas licenter ista confundit more, quo solet poni vel Neque illos ivveris avxilio concessivus est iste modfit autem quotiens taedio contentionis quasi videmur concedere quod tamen nolumus fieri: nam id agit Venus hoc loco, ut Iuppiter magis praestet auxilium. responsa secuti hoc est si non solum prohibiti non sunt, sed eis etiam concessum est. Ad v. 34 Superi ut Apollo. manes ut Creusa et Anchises,
Abbreviated transcription (Latin):
hine est ⁊ punica regna uides. cũ pornos ubiq
legerimꝰ. hoc au̾t facit ortografia. que canã
quã nos.u. habemꝰ. illi dictongon h̾t noũ
⁊ i deo putarũt posse ꝓhac lictera licet nõ
eadem diptongon pom ¶In undant. implẽt.¬
⁊ in undare faciũt ¶ Neuari obsidione siues
Unde accipiamꝰ uenerem nõ quasi deã loqui
s quasi unã detroianis. ut inprimo uniꝰ ob
iram ꝓdimur. Itẽ. celi quib adnus arcem
ue futura ignorare uideatur. Aetholis autẽ
arpis sic dixit ut cumas. euboicas. nã de ae¬
thelia diomedes uenit qui arpos inapulia
collocauit. ¶Mea uulnera restant. ut possiz
iterũ uulnerari ¶Demoror. expecto. susti¬
neo ¶Sine pace tua. sine tua beniuolentia.
ut orantes pacem ueniãq precautes. Item
exorat pacẽ diuũ. ergo. pace. beniuolentia.
suffragio. dicendo aũt aditaliam sine deoꝵ¬
u olũtate uenerũt. dent penas. ostendit sta¬
tum ẽẽ absolutũ ¶ In uito numine troes.
sylempsis ꝑ genus est ¶ Luant. peccata luant

Expanded text:
ubique legerimus. Hoc autem facit orthographia Graeca: nam quam nos ‘u’ habemus, illi diphthongon habent ‘ου’: et ideo putarunt posse pro hac littera, licet non eandem, diphthongon poni. INVNDANT implent et inundare faciunt. LEVARI OBSIDIONE SINES unde accipiamus Venerem non quasi deam loqui, sed quasi unam de Troianis - ut in primo «unius ob iram prodimur», item «caeli quibus adnuis arcem» -, ne futura ignorare videatur. ‘Aetolis’ autem ‘Arpis’ sic dixit, ut Cumas Euboicas: nam de Aetolia Diomedes venit, qui Arpos in Apulia collocavit. MEA VVLNERA RESTANT ut possim iterum vulnerari. DEMOROR expecto, sustineo. SI SINE PACE TVA si sine tua benevolentia, ut «orantes pacem», «veniamque precantes», item «exorat pacem divum»: ergo ‘pace’ benevolentia, suffragio. Dicendo autem, si ad Italiam sine deorum voluntate venerunt, dent poenas, ostendit statum esse absolutum. INVITO NVMINE TROES syllepsis per genus est. LVANT PECCATA ‘luant’
Abbreviated transcription (Latin):
sũt cuiꝰ redarguit uenerem unde nũe iuppiter
illud qd̾ omiserat reddit dicens. ergo qm̃ pa
cem ẽẽ nõsi nitis. ea que sum dicturus accipite
uat. nã sicut ĩ salustio ⁊ in philipicis leguꝰ
ante quã dicat᷑ sentẽtia eiꝰ ꝑmittit᷑ ratio. ꝙ
hodieq in usu est ¶Haud licitũ est. ⁊ licuit
dicimus ⁊ licitũ est. sicut ⁊ placuit ⁊ placitũ
est. terentius ubi sut cognite placite sũt.
¶Que cuiq est fortuna hodie. Spetialiter iup¬
piter ꝓtroianis agit. s hac arte ut uideatur
tutũ ꝓuinone loqui ⁊ re nera u̾ba sũt pro
uinone sed altius intuens de prehendit tro¬
ianoꝵ fauorẽ. nam dicendo nulli fanebo ⁊
meo statu fore res in quo sũt hodie. signifi¬
cat se fauere troianis quoꝵ ducis aduentu
statim uictoria cõsequetur ⁊ uult mehil
ualere ea que aut u enus ꝯquesta fuerat
de absentia enee aut uino deturn parenti¬
bus dixerat in eiꝰ silicet cõmemoratione.s¬

Expanded text:
sunt quibus redarguit Venerem: unde nunc Iuppiter sunt quibus redarguit Venerem: unde nunc Iuppiter illud quod omiserat, reddit, dicens: ergo quoniam pacem esse non sinitis, ea quae sum dicturus accipite.rvat: nam sicut et in Sallustio et in Philippicis legimus, ante quam dicatur sente in usu est. HAVD LICITVM EST et ‘licuit’ dicimus et ‘licitum est’, sicut et ‘placuit’ et ‘placitum est’: Terentius «ubi sunt cognitae, placitae sunt». QVAE CVIQVE EST FORTVNA hodie specialiter Iuppiter pro Troianis agit, sed hac arte, ut videatur totum pro Iunone loqui. Et re vera verba pro Iunone sunt, sed altius intuens deprehendit Troianorum favorem: nam dicendo ‘nulli favebo’ et in eo statu fore res in quo sunt hodie, significat se favere Troianis, quorum ducis adventu statim victoria consequitur. Et vult nihil valere ea quae aut Venus conquesta fuerat de absentia Aeneae, aut Iuno de Turni parentibus dixerat, in eius scilicet commendationem
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ. nã rogab̾at᷑ dixeris nõ ꝓcedit. qa magis
qa pars ueneri fauebat. pars inomi. ¶Cen
famina prima .c. d. f.s. Et ceea uolutant
murmara nõ tẽpestatis facit cõparationen
signi tẽpestatis future. Quadã enũ archana
ratione fit. Ut sic murmur in siluis ante uẽtoꝵ
aduẽtũ Unde ait. ceca murmura quoꝵ ratio
nõ apparet. ut ceciq in nubib ignes terrificant
animos. Sie ingeoricis. cõtinuo uẽtis surgen¬
tib aut freta ponti incipiũt agitata tumescẽ̾
tellus. loquẽte ioue stupor elemẽtoꝵ osten
bilis. Unde Oratios ⁊ bruta tellus ¶Accipite
ergo animis. Totus hie locus deprimo lucilii
translatus est ubi inducuntur dii hr̃e ꝯcilium¬
⁊ agere primo de interitu lupi euĩdã in re.p.
postea sentẽtias dicere. s boc ꝗa indignũ erat
heroito carmine mutauit ⁊ induxit primo lo¬
quetentẽ iouẽ de intẽruptis federib cuiꝰ oratio¬
nẽ interupit uenus post secuta u̾ba uinonis

Expanded text:
a magis quia pars Veneri favebat, pars Iunoni. CEV FLAMINA PRIMA C. D. F. S. ET CAECA VOLVTANT MVRMVRA non tempestatis facit comparationem, sed signi tempestatis futurae: quadam enim arcana ratione fit ut sit murmur in silvis ante ventorum adventum: unde ait ‘caeca murmura’, quorum ratio non apparet, ut «caecique in nubibus ignes terrificant animos». Sic in Georgicis «continuo ventis surgentibus aut freta ponti incipiunt agitata tumescere TELLVS loquente Iove stupor elementorum ostebilis, unde Horatius «et bruta tellus». ACCIPITE ERGO ANIMIS totus hic locus de primo Lucilii translatus estet agere primo de interitu Lupi cuiusdam ducis in republica, postea sententias dicere. sed hoc quia indignum erat heroo carmine, mutavit et induxit primo loquentem Iovem de interruptis foederibus, cuius orationem interrupit Venus, post secuta Iunonis verba
Abbreviated transcription (Latin):
patentib aꝑtis intelligimus ¶ Celicole magni.
orationis istius intentio hoc agit ut ab odiis tro¬
ianoꝵ uino renocetur. ¶Quia nã. cur enuianꝰ
ẜmo est. ¶Uersa retro. mutata. ut que te geni¬
tor sententia uertit ¶Certatis aut contra uos
scipere. atqui dixit imprimo. bellũ ingens gerit
italia ꝙ ita soluitur. aut quia cũ uno deo uł
dea aliter loquit᷑. Unde est in primo. hie tibi
fabor enĩ quãdo hec te cura remordet. Aliter
nero cũ om̃ib diis utilitatis eansa ꝓpter re¬
mouendã eoꝵ ꝯtentionẽ ⁊ dissensionẽ. aut
certe ꝗa ait inpͥmo t̾naq trausierit rutulis
bib̾na subactis. illic enĩ dixit eneã int in itabia
contra rutulos tantũ ẽẽ pugnaturũ. Nũc au̾t
om̃ĩs italia inbella cõmota est uinonis instine
tu ꝙ ⁊ allecto ꝓmisit ut funitimas in bella ferã
rumoribus urbes. ⁊ uino pollicita est se magis
ẽẽ facturam. ut ego siqua suꝑ fortuna laborũ

Expanded text:
patentibus’ apertis intelligimus. CAELICOLAE MAGNI patentibus’ apertis intelligimus. CAELICOLAE MAGNI orationis istius intentio hoc agit, ut ab odiis Troianorum Iuno revocetur. QVIANAM cur: Ennianus sermo est. VERSA RETRO mutata, ut «quae te genitor sententia vertit?». CERTATIS aut contra vos,scipere. Atqui dixit in primo «bellum ingens geret Italia». Quod ita solvitur: aut quia cum uno deo vel dea aliter loquitur - unde est in primo «hac tibi, fabor enim, quando haec te cura remordet» -, aliter vero cum omnibus diis utilitatis causa propter removendam eorum contentionem et dissensionem: aut certe quia ait in primo "ternaque transierint Rutulis hiberna subactis" . illic enim dixit Aenean in Italia contra Rutulos tantum esse pugnaturum, nunc autem omnis est Italia in bella commota Iunonis instinctu, quod et Allecto promisit, ut "finitimas in bella feram rumoribus urbes" , et Iuno pollicita est se magis esse facturam, ut "ego, siqua super fortuna laborum
Abbreviated transcription (Latin):
Anditur interea domus omĩpotentis olim¬
pi. Secũdum poeticũ morẽ hoc dicit. factꝰ
est dies quia poete dicũt matutino tem¬
pore aperiri celũ noctu uero clandi unde est illud
ante diemelauso cõponet uesper olimpo. nani ⁊
paulo post descripturus est noctem ut iamq dies
tionẽ quãꝙͣ panditur celũ ⁊ iam simpliciter possi¬
mus accipere quo uis tẽpore. silicet adnumina
hec gerunt᷑. nã interea partula preterita nego¬
tia suingit futuris. ¶Sidera insedem. mastrife¬
rũ circulũ. Nõ enĩ om̃es circuli astriferi sũt. s
solus superior ¶Onde arduus omĩs. ut ⁊ iam finis
erat cũ iuppiter ethere sũmo despiciens mare
ueluolũ. ¶Tastraq dardanidũ.s.p. post gene¬
ralitatem intulit spetiem. ꝯsequens enĩ est. ut
om̃es terras uidens. cernat ⁊ iam castra troiana.
¶Bibatentib. fisice dixit. nã celũ patet abortu ⁊
oceasu. est aut̃ ẜmo enmianus tractus ab hostus
que exutraq parte aperiuntur. Unde ⁊ modo bi¬

Expanded text:
anditur interea domus omnipotentis olympi secundum poeticum morem hoc dicit 'factus est dies', quia poetae dicunt matutino tempore aperiri caelum, noctu vero claud«ante diem clauso conponet Vesper Olympo» - nam et paulo post descripturus est noctem, ut «iamque dies tionem. Quamquam ‘panditur caelum’ etiam simpliciter possimus accipere, quovis tempore, scilicet ad numinahaec geruntur: nam ‘interea’ particula praeterita negotia coniungit futuris. SIDEREAM IN SEDEM in astriferum circulum: non enim omnes circuli astriferi sunt, sed solus superior. TERRAS VNDE ARDVVS OMNES ut «et iam finis erat, cum Iuppiter aethere summo despiciens mare velivolum». CASTRAQVE DARDANIDVM SPECTAT post generalitatem intulit speciem; consequens enim est, ut omnes terras videns, cernat etiam castra Troiana. BIPATENTIBVS physice dixit: nam caelum patet ab ortu et occasu. Est autem sermo Ennianus, tractus ab ostiis, quae ex utraque parte aperiuntur: unde et modo ‘bi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiriu naues ex uste sũt. s meliꝰ est ut sit
iteratio ad turnũ missam in telligere. Nec
nos moueat ordo conu̾sus. solent enĩ grauio
que uno preter inferos introianoꝵ ꝑ intiem
mouerat. ¶Superis imissa ac si diceret nõ
iam troianis s diis. respexit aũt ad illud. et
lberi patris sacroꝵ matres egerat in furorez

Expanded text:
Irim naves exustae sunt. sed melius est, ut non sit iteratio, ad Turnum missam Irim intellegere: nec nos moveat ordo conversus, solent enim graviorquae Iuno praeter inferos in Troianorum perniciem moverat. superis inmissa ac si diceret, non iam Troianis, sed diis. respexit autem ad illud "et Liberi patris matres egerat in furorem.
Abbreviated transcription (Latin):
supra unus dixerat. Triste lupus fabulis
disolui ⁊ timebat ꝯtra dametas amaritu¬
dinẽ amoris exꝑtus fuerat examice amari¬
llidis iracũdia. Metuet dulces timebit
Aut intelligimus exisse hũc ut iuberet pu¬
eris suis. ut arua in rigarent. qd̾ illis cantan¬
tib factũ est. aut re uera dic̃ riuos claudite
aut certe allegoricos hoc dicit. Iam cantare
desinite satiati eĩ audiendo sumus.¬

Expanded text:
supra unus dixerat 'triste lupus stabulis,supra unus dixerat 'triste lupus stabulis,dissolvi. contra Damoetas amaritudinem amoris expertus fuerat ex amicae Amaryllidis iracundia. 'metuet dulces' timebitaut intellegimus hunc exisse, ut iuberet pueris suis ut arva inrigarent, quod illis cantantibus factum est, et re vera dicit 'rivos claudite': aut certe allegoricos hoc dicit: iam cantare desinite, satiati enim audiendo sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
fueru̾t. s quia regũ filii. ut magnũ regine sed
eĩ miseratus amorẽ cũ de adriadne diceret pa¬
sife regine fili a. Sane multi uolũt noĩa re¬
gum ꝓ nom̃ regis positũ. Ut sit quẽ adin odum
illud interentio. nõ ꝑpeti meretri eũ ꝯtumelias
cũ de una loqueret᷑. Nam flos iste iacineti
tantũ. nõ ⁊ aiacis nomen retinet. Tam̃ sciẽ¬
dum enignata hec sũt fere om̃ia carere aper
munẽ ꝙ plus ẽ ꝙͣ ẽẽ apollinem. Nam ẽẽ
apollinẽ ĩpossibile est qd̾ ille ꝓmiserat. hic uõ
Ut sit sensus. officii uidicis est ferre sententiã
nõ eoꝵ qui ĩterse ꝯtendũt. Unde male qdam
totum uingunt. nõ uestrũ inter uos tantas
ꝯponere lites. Nam nõ negat se facturũ ẽẽ
qd̾ faciet. indicaturus eĩm est eos pares. dicẽs
⁊ uitula tu dignus ⁊ hic. Conponere. finire
dulces experietur a maros. ⁊ tu ⁊ bie digni
estis uitula. ⁊ quicũꝙ similis ur̃i est. Nam

Expanded text:
fuerunt, sed quia regum filii, ut magnum reginae sed fuerunt, sed quia regum filii, ut magnum reginae sed enim miseratus amorem , cum de Ariadne diceret, Pasiphaae reginae filia. sane multi volunt 'nomina regum' pro 'nomen regis' positum, ut sit quemadmodum illud in Terentio non perpeti meretricum contumelias , cum de una loqueretur: nam flos iste Hyacinthi tantum, non et Aiacis nomen retinet. tamen sciendum aenigmata haec, sicut fere omnia, carere apertmunem: quod plus est, quam esse Apollinem. nam esse Apollinem inpossibile est, quod ille promiserat; hic vero uendum, ut sit sensus: officii iudicis est ferre sententiam, non eorum, qui inter se contendunt. unde male quidam totum iungunt 'non nostrum inter vos tantas componere lites': nam non negat se facturum esse quod faciet; iudicaturus enim est, eos esse pares, dicens 'et vitula tu dignus et hic'. componere finire, dulces aut experietur amaros et tu et hic digni estis vitula et quicumque similis vestri est: nam
Abbreviated transcription (Latin):
eũ errorẽ facere exceli ⁊ caelii similitudine
Ut sit. dic michi ubi nam sepultus est celuis
cuiꝰ tribus ulnis ꝯtinetur sepulcrũ. Alu uõ
uolunt sigri significari puteũ. qui est insy¬
ene parte egypti quẽ ad hoc nume altitudi¬
nis philosophi effoderũt ut ꝓbarent locum
illũ ẽẽ solũ quẽ recto intuitu sol irradiaret.
est sol. lumine suo tam imam illiꝰ putei ꝙ̃
sũmam terrã irradiat. Sed neutrũ hoꝵ cõ¬
uenit rustico. Unde simplicit̾ intelligendus
est euiꝰlibet loci puteus. In quẽ cũ ꝗs descen¬
derit. tantũ celi inspicit spatium quãtũ pu¬
aliam obicit questionẽ. ⁊ captiose qbus in
terris dixit. yacinthus eĩ ubiq nascit᷑ flos.
qui natus primo de iacinthi sanguine. postea
de aiacis. sicut etiã ouidius docet. est aute ru¬
brũ quasi lilium. designans primã iacincti
licteram. Regum autẽ noĩa. nõ qm̃ ip̃e reges

Expanded text:
eum errorem facere ex caeli et Caelii similitudine, eum errorem facere ex caeli et Caelii similitudine, ut sit: dic mihi, ubinam sepultus est Caelius, cuius tribus ulnis continetur sepulchrum? alii vero volunt puteum significari, qui est in Syene, parte Aegypti, quem ad hoc nimiae altitudinis philosophi effoderunt, ut probarent locum illum esse solum, quem recto intuitu sol inradiaret: est sol, lumine suo tam ima illius putei, quam summam terram inradiat. sed neutrum horum convenit rustico: unde simpliciter intellegendus est cuiuslibet loci puteus, in quem cum quis descenderit, tantum caeli conspicit spatium, quantum pualiam obicit quaestionem. et captiose 'quibus in terris' dixit: hyacinthus enim ubique nascitur flos, qui natus primo est de Hyacinthi sanguine, postea de Aiacis, sicut etiam Ovidius docet. est autem rubrum quasi lilium, designans primam Hyacinthi lit- teram. 'regum' autem 'nomina' non quoniam ipsi reges
Abbreviated transcription (Latin):
agrum meruerat tãquã priuulos quosdam
Nũc au̾t mantuanis dicit benefficiũ se ab ip̃o
ĩpatore meriturũ. Reice capellas. Reiceca. pro¬
celeumaticus ꝓ dactilo. ⁊ sic est positus. Ut ge¬
ceperit. p̃ocupauerit. Nam naturale est ut lac
augeatur frigore. calore minuat᷑. Uix ossibus
michi. F.a. Nicit causã maciei. ⁊ ꝑtransitum
pulcrũ se pecus hr̃e significat. ꝙ meruit fasci
sibi p̃ponũt eingmata. Bene autẽ ait eris mͥ
apollo. quia iireb in certis sola opus ẽ diuina
tione. Tris pateat celi spatium nõ amplius
ulnas. Ulna ꝓprie est spatiũ in quantũ tendi¬
oc. dicitur. licet suetonus unũ cubitũ uelit
eẽ tantũmodo. Sane hec questio uaria est.
Nam alii dicũt significare eũ sepulerum
celii luxdriosi cuiꝰdam. qui uenditis om̃ib
reb ⁊ ꝯsũptis tantũmodo sibi spatiũ se¬
reẜuauit qd̾ sepulero sufficeret. ⁊ uoluisse

Expanded text:
agrum meruerat tamquam per rivulos quosdam; agrum meruerat tamquam per rivulos quosdam; nunc autem Mantuanis beneficium dicit se ab ipso imperatore meriturum. reice capellas 'reice ca' proceleumaticus est pro dactylo; et sic est positus, ut geceperit praeoccupaverit: nam naturale est, ut lac augeatur frigore, calore minuatur. Ad v. 102 vix ossibus m. f. a. dicit causam maciei. et per transitum, pulchrum se pecus habere, significat, quod meruit fascinsibi proponunt aenigmata. bene autem ait 'eris mihi Apollo', quia in rebus incertis sola opus est divinatione. Ad v. 105 tris pateat caeli spatium non amplius ulnas ulna proprie est spatium, in quantum utraque tendiνος dicitur — , licet Suetonius ulnam cubitum velit esse tantummodo. sane haec quaestio varia est: nam alii dicunt significare eum sepulchrum Caelii, luxuriosi cuiusdam, qui venditis omnibus rebus et consumptis tantummodo sibi spatium reservavit, quod sepulchro sufficeret, et voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
dalmaticũ. Nam uicerat salonas ciuitatem
dalmatie. Oratius. cui lauros eternos hono
tingat. ut diligat meniũ peiorẽ poctam.
Nam meuiꝰ ⁊ bauius pessimi fuerũt poete. ini¬
mici tam oratio ꝙ̃ uirgilio. Unde oratius.
mala soluta nauis exitali te fere solentem me
Allegoria est. nani uidetur hoc admantua nos
diͣre. qui inter milites uerrebantur qi ãmatos
quos sicut anguis mortem ĩ ferre posse nõ du
goria ad illud qd̾ supͣ diximus ꝑtinẽs. quia
post acceptos agros abarrio centurione pene
est interẽptus nisi se precipitasset influuiũ.
Parcite aũt. ꝓhibete. ẜuate ꝓcedere. Id̾ seruate
ne ꝓcedant. Ut gnatis parce tuis. Tytire pascen¬
tes a.f.r.c. Id̾ o mantua noli modo uelle ali¬
quid a rege de repetendis agris. Nam cũ oportu¬
num fuerit. ego om̃es lauabo Id̾ purgabo
omẽs apud cesarẽ. cũ deactiaco prelio reuersus
fuerit ⁊ bene infonte ip̃e eĩ ꝑamicos cesaris

Expanded text:
Dalmaticum; nam vicerat Salonas, civitatem Dalmaticum; nam vicerat Salonas, civitatem Dalmatiae: Horatius cui laurus aeternos honor poena ei contingat, ut diligat Maevium peiorem poetam: nam Maevius et Bavius pessimi fuerunt poetae, inimici tam Horatio quam Vergilio: unde Horatius mala soluta navis exit alite ferens olentem Maallegoria est: nam videtur hoc ad Mantuanos dicere, qui inter milites versabantur armatos, quos, sicut angues, mortem inferre posse, non dugoria, ad illud quod supra diximus, pertinens, quia post acceptos agros ab Arrio centurione paene est interemptus, nisi se praecipitasset in fluvium. parcite autem prohibete, servate. procedere id est servate, ne procedant, ut gnatis parce tuis . Ad v. 96 tityre pascentes a. f. r. c. id est, o Mantua, noli modo velle aliquid agere de repetendis agris: nam ubi oportunum fuerit, 'ego omnes lavabo', id est purgabo omnes apud Caesarem, cum de Actiaco proelio reversus fuerit. et bene 'in fonte': ipse enim per amicos Caesaris
Abbreviated transcription (Latin):
quasi pastorem optimũ apellauit. aquodã
pastore nobilissimo sicut uirũ fortẽ pleꝵq.
achillem. adulterũ pari uocamus. Sane
longum uale ita ait. ut toruũ clamat pro
adu̾bio nomen posut. Uale uale inqt. le.
corripit sequẽs uocalis. ut te coridon o alexi
Triste tristis res. Uulce dulcis res. Satis sege¬
tibus. Depulsis. Alacte ꝓhibitis. Ut depulfos
stram ꝙͣuis sit rustica musam. Blanditur
iam pollioni patrono quẽ tragoediaꝵ ⁊ istori¬
arũ scͥptorem. Oratius fuisse testatur. Nam
secũdo carmine dicit carminũ dicit de histo¬
riis periculose plenũ opus alee tractas. ⁊ in¬
cedis pignes suppositos cineri doloso. Item
paulo post. paulũ seuere musa atragoedie de
uł uitulam ei nutrite ꝓ premio. Sane alii
legunt polio. Ut prima ꝓducatur. alii pollio
Noua cirmina magna miranda pascite ta¬
urũ. Hic anget. Nam ille uitulam dixerat.
Puenerat autẽ adꝯsulatum. post triũ pbum

Expanded text:
quasi pastorem optimum appellavit a quodam quasi pastorem optimum appellavit a quodam pastore nobilissimo, sicut virum fortem plerumque Achillem, adulterum Parim vocamus. sane 'longum vale' ita ait, ut torvum clamat : pro adverbio nomen posuit. 'vale vale inquit' 'le' corripit sequens vocalis, ut te Corydon o Alexi . Ad v. 80 triste tristis res. Ad v. 82 dulce dulcis res. satis segetibus. depulsis a lacte prohibitis, ut depulsos stram quamvis sit r. m. blanditur iam Pollioni patrono, quem et tragoediarum et historiarum scriptorem Horatius fuisse testatur: nam in secundo carminum dicit de historiis periculosae plenum opus aleae tractas et incedis per ignes suppositos cineri doloso , item paulo post paulum severae musa tragoediae desvel vitulam ei nutrite pro praemio. sane alii legunt 'Polio', ut prima producatur, alii 'Pollio'. Ad v. 86 nova carmina magna, miranda. pascite taurum hic auget: nam ille 'vitulam' dixerat.venerat autem ad consulatum post triumphum
Abbreviated transcription (Latin):
ence. o enea. Pallas pallantis. palla. Ut nõ
mitte mitte michi. Amicã comunẽ causa
natalis dici. In cuiꝰ tamen sacrificio licebat
uoluptatib oꝑamdare. Nam mnaluis sacrificus
erat castitatis obseruatio. ꝙ etiã sequẽtia in¬
cũ ꝓ fugibus sacrificare cepero tu tantũ uenito
Sane natalis apud maiores plenũ fuerat.
posteritas natalis dies ceperit. Nam cũ oratius
dixerit. natalis grate numeras. Iu uenalis ait.
Natali corruine die michi dulcior hec lux.¬
Cũ sacrificauo. ⁊ figurate faciam uitula ait.
Ut faciam ture faciam agna. Oratius. su seu
poscat agno sine malit edo. Dicitur autẽ hoc
sagrificiũ aruambale. Ꝙ arua anibiat ucti¬
ma. Sie ip̃e in georgicis terque nouas circũ
felix eat hostia fruges. sicut amburuale uł
amburbium dr̃ sacrificium. ꝙ urbem circu
Hic pastor aut habuit duo noia. nam supra
eum menaleam dixit. Aut certe iollam eum

Expanded text:
Aeneae o Aenea, Pallas Pallantis o Palla', ut non Aeneae o Aenea, Pallas Pallantis o Palla', ut non  mitte mihi amicam communem causa natalis diei, in cuius tantum sacrificio licebat voluptatibus operam dare; nam in aliis sacrificiis erat castitatis observatio: quod etiam sequentia inbus', id est cum pro frugibus sacrificare coepero, tu tantum venito. sane 'natalis' apud maiores plenum fuit, licet posteritas 'natalis dies' coeperit: nam cum Horatius dixerit natalis grate numeras , Iuvenalis ait natali, Corvine, die mihi dulcior haec luxcum sacrificavero. et figurate 'faciam vitula' ait, ut 'faciam ture', 'faciam agna': Horatius seu poscat agna sive malit haedo . dicitur autem hoc sacrificium ambarvale, quod arva ambiat victima: hinc ipse in georgicis terque novas circum felix eat hostia fruges : sicut amburbale vel amburbium dicitur sacrificium, quod urbem circuihic pastor aut habuit duo nomina, nam supra eum Menalcam dixit: aut certe Iollam eum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi dea uenationis. Nam si adamicam re¬
feras hoc diẽ. sic ad me frequent̾ amintas
uenit. Ut canib meis ntior sit ꝙͣamica delia
ille dixisset se ẽẽ missurum. iste iam missi¬
sse ꝯfirmat. Aurea aũt. aurei coloris. ⁊ uo¬
lunt qdã hoc loco ẽẽ allegoriam ad augustũ
de decem eglogis. qd̾ suꝑfluũ est. Que enim
necessitas hoc loco allegorie ¶Diuum refera¬
tis adaures. Ita inquit meũ dulce locuta ẽ
galathea. Ut deoꝵ auditu eis digna sint uer
ba. Animo nõ spernis. Id̾ libentissime habes
⁊ est litotes figura. sicut mura nec sperno
⁊ młti hũc locũ allegoricos accipuĩt. Ut uide¬
atur augustũ dicere. Quid ꝓdest ꝗa mediligiꝰ
si adcapiendos hostes pergens mnocio me relui¬
quis. Uicitur eĩ uirgilus sequi uoluisse au¬
gustum ꝯtra adantoniu ad actiaca bella
as. exeuntia siue crescant siue nõ crescant
ingenifo uocatiuũ in .a. mittere. Ut eneas.

Expanded text:
quasi dea venationis. nam si ad amicam requasi dea venationis. nam si ad amicam referas, hoc dicit: sic ad me frequenter Amyntas venit, ut canibus meis notior sit, quam amica Delia.ille dixisset se esse missurum, iste se iam misisse confirmat. 'aurea' autem aurei coloris. et volunt quidam hoc loco allegoriam esse ad Augustum de decem eclogis: quod superfluum est: quae enim necessitas hoc loco allegoriae? Ad v. 73 divum referatis ad a. ita, inquit, mecum dulce locuta est Galatea, ut deorum auditu eius digna sint verba. Ad v. 74 animo non spernis id est libentissime habes. et est litotes figura, sicut munera nec sperno . et multi hunc locum allegoricos accipiunt, ut videatur Augusto dicere: quid prodest quia me diligis, si ad capiendos hostes pergens in otio me relinquis? dicitur enim Vergilius sequi voluisse Augustum contra Antonium ad Actiaca bella 'as' exeuntia, sive crescant sive non crescant in genetivo, vocativum in 'a' mittere, ut 'Aeneas
Abbreviated transcription (Latin):
artus mens agitat molem. Ipse eĩ est sp̃s sĩ
quo niebil mouet᷑ aut regitur. Colit terras.
amat. ceteꝵ supior colitur nõ colit supiorẽ
sic alibi. Nnam post habita coluisse samo. ⁊d̾
amasse. Nec mirum si rusticus sumpsit ab
ioue principiũ. quẽ amare terras ꝯstat ⁊ hr̃e
ctis apollo. ut apollinẽ erequauerit iomi.
Aut certe ordo sit talis. me et phoebus amat.
ut ⁊ plus dicat. nec ioni uideatur apollinem
ꝑ ꝯparare. Sua munera ip̃i grata. Id̾ laurus
⁊ iacinthus. Nam scimus daphnem ladonis
fluminis archadie filam dilectam ab apolli¬
ne.⁊ terre miẜatione in laurũ ꝯuersam. et
iacinthum amatũ tam aborea ꝙͣ abapolline
Qui cũ magis apon apollinis amore letaret᷑
dũ exercetur disco abirato borea eodẽ disco
ab angulo. Offert ultro. Iste plus dieit lege
amicam priorẽ uolunt. alii dianam. que ẽ
adelo.⁊ est n canib nota ꝑ quos uenamur

Expanded text:
artus mens agitat molem : ipse enim est spiritus, sine artus mens agitat molem : ipse enim est spiritus, sine quo nihil movetur aut regitur. Ad v. 61 colit terras amat: ceterum superior colitur, non colit inferiorem: sic alibi unam posthabita coluisse Samo , id est amasse. nec mirum si rusticus sumpsit ab Iove principium, quem amare terras constat et hactis Apollo , ut Apollinem exaequaverit Iovi: aut certe ordo sit talis 'me et Phoebus amat', ut et plus dicat, nec Iovi videatur Apollinem comparare. Ad v. 63 sua munera ipsi grata, id est laurus et hyacinthus. nam scimus et Daphnen, Ladonis fluminis Arcadiae filiam, dilectam ab Apolline et Terrae miseratione in laurum conversam, et Hyacinthum amatum tam a Borea quam ab Apolline: qui cum magis Apollinis amore laetaretur, dum exercetur disco, ab irato Borea eodem disco ab angulo . Ad v. 66 offert ultro iste plus dicit lege amicam priorem volunt, alii Dianam, quae est a Delo et est canibus nota, per quos venamur,
Abbreviated transcription (Latin):
est. quẽ una pars eligit. Bicine palemon
Beniuolũ reddit exiucinitatis ꝯmemora¬
tione. Terentius. Uel uirtus me tua uel
uicinitas. qd̃ ego appinqua parte amicitie
arbos. ip̃e alibi. parturit almus ager. Sane
bene sb̾didit. nuc frondent silue ne fortissi¬
mus annus referens ad arbores steriles. Naz
parturiunt de pomiferis dieimus. Uult tp̃s
autẽ exprimere quo ⁊ delitie sut in agris
⁊ rustici minus laborant. Ut sit supplex ad
cantilenã inuitatio. Menalca alternis di¬
cetis. Quia quasi iratus fuerat. qd clamocte
prius locus dabat᷑. ait alternis dicetis. In
amoebeo eĩ carmine difficilior pars respon¬
dentis est. quia nõ ꝓsuo arbitrio aliqd dicit.
sed aut maiorem. aut ꝯtrariam format re
sponsionem. ut diximus supra. Camene
principiũ muse. Uel muse mee abioue est
principiũ. uel o muse sumamus ab ioue
principium. est au̾t erati. qui ait. eR̾ a
Ipse alibi. Sp̃s in tus alit. totamq in fusa ꝑ

Expanded text:
iudex quem una pars eligit. Ad v. 53 vicine palaemon iudex quem una pars eligit. Ad v. 53 vicine palaemon benivolum reddit ex vicinitatis commemoratione: Terentius vel virtus me tua vel vicinitas, quod ego in propinqua parte amicitiaearbos ipse alibi parturit almus ager . sane bene subdidit 'nunc frondent silvae' referens ad arbores steriles: nam 'parturiunt' de pomiferis dicimus. vult autem tempus exprimere, quo et deliciae sunt in agris et rustici minus laborant, ut sit duplex ad cantilenam invitatio. Ad v. 59 menalca alternis dicetis quia quasi iratus fuerat, quod Damoetae prior locus dabatur, ait 'alternis dicetis': in amoebaeo enim carmine difficilior pars respondentis est, qui non pro suo arbitrio aliquid dicit, sed aut maiorem aut contrariam format re sponsionem, ut diximus supra. camenaeprincipium musae vel musae meae ab Iove est principium: vel o musae, sumamus ab Iove principium. est autem Arati, qui ait Ἐκ Διὸςipse alibi spiritus intus alit, totamque infusa per
Abbreviated transcription (Latin):
uando adhibiti sũt philosophi. qui lineis
ꝯsueuerit. Significat autẽ aut aratum. Aut
Ipalage est. pocula eĩ labris adbibemus. ut
daret classib austros. ⁊ tantũ meis dicit ne¬
nerationẽ. Ut nec dum illis usus fuerit.
Idem alcimedon. Irrisio est facta. iteratione
u̾boꝵ. et mire omĩa ĩ utuperationẽ trabit
que ille laudauit. Et nobis fecit. ac si diceret
putas te solũ hr̃e pocula. Ciu eĩ alcimedon
nõ fecit. tu ꝓreuerẽtia ea nõ tangis. Ego
sub audis aliqs. Tantũ antẽ ideo ꝗa suspi¬
catur eum uictũ nõ posse cedere. ꝗa ita
etiã ante certamen est ꝯtumax. Uel qui.
quasi requirẽtis est cñ subito uenit pale¬
mon. Alii distingunt. uel qui uenit. Be¬
ne au̾t dubitat. nͥe eũ ip̃e in mississe ui¬
deatur. ⁊ sit credibile qd̾ ad eius uidicet
gr̾am. hoc etiã menaleas sentiens dicit
Nec quẽquã fugio. ideo ꝯsentio etiã ad
editicium uidicem. Editicus au̾t uidex

Expanded text:
vandos adhibiti sunt philosophi, qui lineis vandos adhibiti sunt philosophi, qui lineis consueverit. significat autem aut Aratum aut Pdmovi hypallage est — pocula enim labris adhibemus — , ut dare classibus austros . et tantam in eis dicit venerationem, ut necdum illis usus fuerit. Ad v. 44 idem alcimedon irrisio est, facta iteratione verborum. et mire omnia in vituperationem trahit, quae ille laudavit. et nobis fecit ac si diceret: putas te solum habere pocula? cui enim Alcimedon non fecit? tu pro reverentia ea non tangis, ego haec tantum subaudis 'aliquis'. 'tantum' autem ideo, quia suspicatur eum victum non posse cedere, qui ita etiam ante certamen est contumax. vel qui quasi requirentis est, cum subito Palaemon adveniat. alii distingunt 'vel qui venit'. bene autem dubitat, ne eum ipse inmisisse videatur et sit credibile, quod ad eius iudicet gratiam. hoc etiam Damoetas sentiens dicit 'nec quemquam fugio', id est consentio etiam ad editicium iudicem: editicius autem est
Abbreviated transcription (Latin):
ũt. Alter eĩ deduobus a dicimus nõ de trib
Unde alter de nouerca intelligamus. ne nos
moueat qd̾ alter dixit defemina. Nam ⁊ in
sub auditione ponunt̾ ea que nõ possumus
dicere ⁊ scimus. quia quotiens hec duo gene
nire libet qm̃ tibi. uł subsponsione ꝯtendere
uł qd̾ melius est carmina ꝯponere. Nam
dontis laus abartifice. Cicero policliti ẽe
dicebant. Pocula autẽ fagina quasi rem
maximã. Quibus torno facilis. Donatꝰ sic
legit. Legit᷑ tamen ⁊ torno facili. ad exclidẽ¬
da duo epitheca qd̾ est inlatinitate itiosũ
quia iom̃iu ore u̾satur. Nam pbilosophi
tacet. qd̾ nõ facile potest adrusticũ per uenire
⁊ bene dicit ea philosophi que adrusticum
ꝑtinent. Ut tp̾ra que messor que curuus
qua geometrie lineas indicant. In uẽta aũt
est hec ars tp̾re quo nilus plus equo crescens
ꝯfudit terminos possessionũ. ad quos in no¬

Expanded text:
unt: 'alter' enim de duobus dicimus, non de tribus. unt: 'alter' enim de duobus dicimus, non de tribus. unde 'alter' de noverca intellegamus, nec nos moveat, quod 'alter' dixit de femina: nam et in subauditione ponuntur ea quae non possumus dicere, et scimus, quia quotiens haec duo genernire libet quoniam tibi vel sub sponsione contendere, vel, quod melius est, carmina componere: nam dontis laus ab artifice: Cicero Polycliti esse dicebant . pocula autem fagina quasi rem maximam. Ad v. 38 quibus torno facilis Donatus sic legit: legitur tamen et 'torno facili' ad excludenda duo epitheta, quod est in latinitate vitiosum, quia in omnium ore versatur: nam philosophi tacet, quod non facile potest ad rusticum pervenire. et bene ea dicit philosophi, quae ad rusticum pertinent, ut 'tempora quae messor, quae curvus philosophorum, qua geometrae lineas indicant. inventa autem est haec ars tempore, quo Nilus plus aequo crescens confudit terminos possessionum: ad quos inno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdam questionẽ mouent. dicentes uitula
paruã ẽẽ. nec ꝯgruere ut eam iam enixam
ẽẽ dicamus. sed debere nos iuuenca subaudire
Ut sit. Ego hanc iuuencã pono uitulam ne
forte recuses. Nam ⁊ uitula auiridiori etate
diet est. sicut uirgo. ut paulo post ip̃e dicturꝰ
est. Si aduitu lam spectas nichil ꝙ pocula
laudes. Item. ⁊ uitula tu dignus ⁊ hie. Unde
iuuencam subaudire nõ possumus. Sed
secũdum suꝑiorẽ sensũ intelligamus. Uitula
eĩ est nom̃ etatis. nõ ꝙ tantũ ante partũ uacte
possideant. Muletrã ⁊ fem̃o genere dicimꝰ
hec mulctra. ⁊ neutro hoc mulctrare. Unde
est ingeorgicis. Implebũt mulctraria uacce
Alii facuit discretionẽ. Ut sit mulctra tp̾s
stro.⁊ Degrege nõ ausim.q. d.t. Supra eĩ
eũ aliena pascere dixit aĩalia. Ut dic michi
⁊ dum uadit ad pascua. ⁊ cũ in de reu̾titur
Alter ⁊ edos. Male quidã priuignũ accipi¬

Expanded text:
quidam quaestionem movent, dicentes, vitulam quidam quaestionem movent, dicentes, vitulam parvam esse nec congruere ut eam iam enixam esse dicamus, sed debere nos iuvencam subaudire, ut sit: ego hanc iuvencam pono, vitulam ne forte recuses. nam et vitula a viridiore aetate dicta est, sicut virgo, et paulo post ipse dicturus est si ad vitulam spectas, nihil est quod pocula laudes , item et vitula tu dignus et hic : unde iuvencam subaudire non possumus, sed secundum superiorem sensum intellegamus. vitula enim est nomen aetatis, non quod tantum ante partum iuvencae possideant. mulctram et feminino genere dicimus 'haec mulctra' et neutro 'hoc mulctrare', unde est in georgicis implebunt mulctraria vaccae . alii faciunt discretionem, ut sit 'mulctra' tempus stro. Ad v. 32 de grege non ausim q. d. t. supra enim eum aliena pascere dixit animalia, ut dic mihi Det cum vadit ad pascua et cum inde revertitur. alter et haedos male quidam privignum accipi
Abbreviated transcription (Latin):
Cera uncta fuit. supra. pan primus cala
honorẽ diane canerẽt rustiei ad reddenda
cereris imitationẽ que raptam ꝓserpinã
intriuiis clamore requirebat. Noumus
autẽ ẽẽ ꝓserpinam quã dianam. sic in ene¬
ide. nocturnisq hecate triuiis ululata p urbes
Miserum carmen. triste. flebile quale canũt
stipule.⁊ qd̾ ꝯgruit ad imitationẽ matris
orbate. His ergo inter nos. aut nostr ꝯpara¬
tione. aut qd̾ meliꝰ est nullo uidice presente
Postea eĩ ex inprouiso palemon aduenit.
Uicissim experiamur. Idest amoebeo carmi¬
ne. Amcebeum autẽ est. quotiens ꝗ eanũt
⁊ equali numero uersuũ utũtur. et ita se
habet ip̃a responsio. ut aut maius aut ꝯtra¬
riun. aliꝗd dicant. sicut sequẽtia indicabũt
Ego hanc uitulam. Subdistingue ut ita intel¬
ligamus. ne eam uilem existimes. bis uenit
ad muletra. binos alit ubere fetꝰ ut eã lauda¬
re ⁊ ex fetu ⁊ exetate uideatur. Male eĩm

Expanded text:
cera iuncta fuit supra Pan primus calamcera iuncta fuit supra Pan primus calamhonore Dianae canerent rustici ad reddendam Cereris imitationem, quae raptam Proserpinam in triviis clamore requirebat. novimus eandem esse Proserpinam, quam Dianam: sic in Aeneide nocturnisque Hecate triviis ululata per urbes . Ad v. 27 miserum carmen triste, flebile, quale canunt stipulae, et quod congruit ad imitationem matris orbatae. Ad v. 28 vis ergo inter nos aut nostri comparatione: aut, quod melius est, nullo iudice praesente; postea enim ex inproviso Palaemon adveniet. vicissim experiamur id est amoebaeo carmine. amoebaeum autem est, quotiens qui canunt, et aequali numero versuum utuntur, et ita se habet ipsa responsio, ut aut maius aut contrarium aliquid dicant, sicut sequentia indicabunt. Ad v. 29 ego hanc vitulam subdistingue, ut ita intellegamus: ne eam vilem existimes. Ad v. 30 bis venit ad mulctram binos alit ubere fetus ut eam laudare et ex fetu et ex aetate videatur. male enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ut si dicas pbilosofus nomen ip̃iꝰ ponio. si
autẽ uelis dicere sapiẽtie operam daris: per¬
sonam exprimes ꝑ officium. si c̃ hoc loco fec̃
pere. dolo capere. ut excipit incautũ. Latrã¬
te licisca. Licisci sũt ut etiã plinius dieit
canes nati exlupis ⁊ eanib eũ inter se for
Carix aũt berba est acnta ⁊ durissima spar¬
to similis. Alibi. ⁊ carice pastus aenta. Sane
hboc loco suꝑflua uolũt eẽ allegoriam. dicẽtes
rem nũquã lectã de uirgilio. Auit eĩ boc.
uarro tragoediaꝵ seriptor. huit uporẽ licte¬
ratissimã eũ qua uirgilius adulteriũ solebat ad¬
mutere. Cui etiã dedit scͥptam tragoediã quã
illa marito dedit tanqua a se scͥptam. Hanc
recitauit uarrus ꝓ sua. Quã rem uirgilius
dicit ꝑ allegoriam. Nã tragoedie. premium
caꝑ fuerat. Oratius. carmine ꝗ tragico uilẽ
certanit obhyrcum. Sed melius sinpliciter
accipimus. refutande eĩ sũt allegorie inbuco¬
lico carmine. nisi cũ ut supra diximus ex

Expanded text:
ut si dicas 'philosophus', nomen ipsum ponis, si autem velis dicere 'sapientiae operam dans', personam exprimes per officium, sicut hoc loco fecit: pere dolo capere, ut excipit incautum . la- trante lycisca lycisci sunt, ut etiam Plinius dicit, canes nati ex lupis et canibus, cum inter se fortcarix autem herba est acuta et durissima, sparto similis: alibi et carice pastus acuta . sane hoc loco superfluam volunt esse allegoriam, dicentes rem nusquam lectam de Vergilio. aiunt enim hoc: Varus, tragoediarum scriptor, habuit uxorem litteratissimam, cum qua Vergilius adulterium solebat admittere, cui etiam dedit scriptam tragoediam, quam illa marito dedit tamquam a se scriptam. hanc recitavit Varus pro sua: quam rem dicit Vergilius per allegoriam; nam tragoediae praemium caper fuerat: Horatius carmine qui tragico vilem certavit ob hircum . sed melius simpliciter accipimus: refutandae enim sunt allegoriae in bucolico carmine, nisi cum, ut supra diximus, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ista. Sensus autẽ est. Noli ualde hec obicere.
tam̃ scias uiris fortib obitiendas rapinas.
corruperint. qd̾ suppressit uerecũde. Licet the¬
ocritus aꝑte ip̃a tuͣpitudinẽ ponat ⁊ expͥmat

Expanded text:
ista'. sensus autem est: noli valde haec obicere, ista'. sensus autem est: noli valde haec obicere, tamen scias viris fortibus obiciendas rapinas: 'corruperint', quod suppressit verecunde, licet Theocritus aperte ipsam turpitudinem ponat et exprimat