comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tura constanter edi¬
ceret: Ego tibi a dño re¬
rum parere p̾cepta sum.
Ego circate iuissa impłẽ
instituta seruare. nascẽ¬
cia cuncta tͥbuere. geni¬
toris imperio iussasum.
Deniq pareo. optͣepero.
seruio: ⁊ te mutato nõ
mutor. Pareo in quã re¬
belli: optempero procaci.
deseirio contemptori. Ce¬
terum si mͥ mstituta mu¬
tare. iussa ꝑu̾tere. neces¬
saria denegare. rerũ dñs
p̃cepisset. Creatura cũc¬
ta uiduata homine re¬
maneret. Neq qui con¬
tempneret ulterius ess:
quia contemptor homo

Expanded text:
tura constanter ediceret. Ego tibi a Domino rerum parere praecepta sum; ego circa te jussa implere, instituta servare, nascentia cuncta tribuere genitoris imperio jussa sum: denique pareo, obtempero, servio, et te mutato non mutor. Pareo, inquam, rebelli, obtempero procaci, deservio contemptori. Caeterum si mihi instituta mutare, jussa pervertere, necessaria denegare rerum Dominus praecepisset, creatura cuncta viduata homine remaneret, nec qui contemneret ulterius esset, quia contemptor homo
Abbreviated transcription (Latin):
per confessionẽ fidei dño
adcluci: non tam̃ a pre¬
dicando desistant. s cons¬
tenter insinuent: Qr
dominus ad edificandã
ecclesiam talibus opus
habet. Qmͣiis enim
seuus sit persecutor et
inmanis: nõ potest ob
sist̾e saluatiorri quos no¬
uit dominus quia sũt
eius quos aduitam p̃¬
ordinauit eternam.
Adhibetur aut̃e huic fac¬
to ꝓphẽte testimoniũ ut
appareat dñm quidem
in om̃ibus q̃ de tplo
erant scripta complesse:
sed inuidia cecatos se¬
bas ⁊ phariseos ea que ip¬
si legebant intelligere ne¬
quiuisse. Dicite filie syõ.
ecce rex tuus uenit tibi
mansuetus: et sedenis
super asinam ⁊pullum
filium subiugalis. Fi¬
lia syon ecclesia est fide¬
lium pertinens adsuper

Expanded text:
per confessionem fidei Domino per confessionem fidei Domino adduci, non tamen praedicando desistant, sed constanter insinuent quia Dominus ad aedificandam Ecclesiam talibus opus habet. Quamvis enim saevus sit persecutor et immanis, non potest eorum obsistere salvationi quos novit Dominus, quia sint ejus quos ad vitam praeordinavit aeternam. Adhibetur autem huic facto prophetae testimonium, ut appareat Dominum quidem in omnibus quae de ipso erant scripta complesse, sed invidia caecatos Scribas et Pharisaeos ea quae ipsi legebant intelligere nequivisse. Dicite, filiae Sion, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum filium subjugalis. Filia Sion Ecclesia est fidelium, pertinens ad super
Abbreviated transcription (Latin):
inficaret utlunq po¬
pulum crturcisiomꝰ
tores esse destinendos.
Uelcerte. fi duos misit
ut eodem predicatores
doctrina simł ⁊ operatio¬
ne perfectos esse mone¬
ret. nec uł erroris uer¬
ba indocti ueritati misce¬
rent ul caque recte do¬
cuisseu peruerse uiuen¬
do negarent. Inuenietis
inquit asinam alliga¬
tamꝰ: et pullum cum ea.
Uoluite ⁊ adlucite mͥ. pul¬
ligatum fuisse: alii eu¬
uangeliste testantur. Ut̾¬
ꝙ enim populus funib
pectatorirm erat circrm¬
plexus. ⁊ solutione diui¬
na opus habcbat. Iste
legem quam acceperat
ẽungeliste. N qui gentibꝰ
sccipserunt: pullum so¬
lumimꝰ domino adlatũ
memorant. Matheuz
autem euuͣngelista qui
ex ebreis ⁊ hebreo sermo¬
ne seripsit enungeliũ:
etiam asine facit men¬
tionem. Prouida utri¬
q dispensatione: ut qͦꝵ
salutem scribendo quesi.¬
erunt hos saluandos
a dño mystice dice̾nt
p̾cipitur: ut si quid eis
obstiterit adu̾sitatis. Si
quis ꝓhibuerit peccatoreꝰ
a laqueis diaboli solui.⁊

Expanded text:
ificaret in utrumque populum, circumcisionis tores esse destinandos. Vel certe duos misit, ut eosdem praedicatores doctrina simul et operatione perfectos esse moneret: ne vel erroris verba indocti veritati miscerent, vel ea quae recte docuissent perverse vivendo negarent. Invenietis, inquit, asinam alligatam et pullum cum ea, solvite et adducite mihi. Pulligatum fuisse alii evangelistae testantur. Uterque enim populus funibus peccatorum erat circumplexus, et solutione divina opus habebat; iste lege quam acceperat evangelistae, qui gentibus scripserunt, pullum solummodo Domino adductum memorant. Matthaeus autem evangelista, qui ex Hebraeis et Hebraeo sermone scripsit Evangelium, etiam asinae facit mentionem, provida utraque dispensatione, ut quorum salutem scribendo quaesierunt, hos salvandos a Domino mystice docerent epraecipitur, ut si quid eis obstiterit adversitatis, si quis prohibuerit peccatores a laqueis diaboli solvi, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Dixit michi. Oportet
te uterum ꝓphetare po¬
pulis ⁊ gentibus. ⁊ lingͥł.
et regibus młtis. Et datꝰ

Expanded text:
 dixit 329 mihi: Oportet te iterum prophetare populis, et gentibus, et linguis, et regibus multis. Id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ad eam barach. Si ue¬
nis mecũ. uadam. Si no¬
lueris uenire: ñ ꝑgam.
Que dixit ad eum. Ibo
quidem tecum: s in ha
uice t̾ͥ uitoria ñ reputa¬
bitur. Quia in mam
mulieris tradetur sisa¬
ra. Surrexit itaq deblo¬
ra.⁊ parrexit cum barach
incedens. Qui accitis ⁊a¬
bulor ⁊ nepthalim: ad

Expanded text:
tque ad eam Barac si vetque ad eam Barac si venis mecum vadam si nolueris venire non pergam quae dixit ad eum ibo quidem tecum sed in hac vice tibi victoria non reputabitur quia in manu mulieris tradetur Sisara surrexit itaque Debbora et perrexit cum Barac in Cedes qui accitis Zabulon et Nepthalim a
Abbreviated transcription (Latin):
tu dñi. post mortem a¬
hoth ⁊ tradiclit illos dñs
in manu iabin regi
chanaam qui regnauit
in asor. Habuit ꝙ ducem
ex̾citus sui nomine sisa¬
ram. Ip̃e aut̃ habitabat
in aroset gentii. Clama¬
uerunt ꝙ filii ifrł ad do¬
minũ. Nongentos eni
habebat falcatos currus.
& ꝑurginti annos ue¬
hementer obp̃sserat eos.
Erat autẽ de bora ꝓphe¬
tes uxor lapidoch que
iudicabat pplm in illo
tẽpore ⁊ sedebat sub pal¬
ma que noĩe illius uoca¬
batur inter rama. ⁊ betħ¬
el in monte ephraim.
Ascendebant ꝙ ad eã filii
isrł in om̃e iudicium
Que misit ⁊ uocauit ba¬
rach filium abinoem de
cedes nepthalim. Dixit¬
ꝙ ad eum. Precepit tͥ do¬
minus deus ifrł. Sade ⁊
educ ex̾citum in montẽ
thabor:tolle ꝙ tecum de¬
cem milia pugnatorũ.
de filiis nepthalim. ⁊ de fi¬
lis zabulon. Ego autẽ
adducam ad te in loco
torrentis cison. sisara
pͥncipem ex̾citus iabin
⁊ currꝰ euis. atq omẽm
młtitudinẽ. & tradam
eos in manu tua. Diẽ¬

Expanded text:
tu Domini post mortem Ahoth et tradidit illos Dominus in manu Iabin regis Chanaan qui regnavit in Asor habuitque ducem exercitus sui nomine Sisaram ipse autem habitabat in Aroseth gentium clamaveruntque filii Israhel ad Dominum nongentos enim habebat falcatos currus et per viginti annos vehementer oppresserat eos erat autem Debbora prophetis iudicabat populum in illo tempore et sedebat sub palma quae nomine illius vocabatur inter Rama et Bethel in monte Ephraim ascendebantque ad eam filii Israhel in omne iudicium quae misit et vocavit Barac filium Abinoem de Cedes Nepthalim dixitque ad eum praecepit tibi Dominus Deus Israhel vade et duc exercitum in montem Thabor tollesque tecum decem milia pugnatorum de filiis Nepthalim et de filiis Zabulon ego autem ducam ad te in loco torrentis Cison Sisaram principem exercitus Iabin et currus eius atque omnem multitudinem et tradam eos in manu tua dixi
Abbreviated transcription (Latin):
um murmurationem
reprchendens.Ait ergo
Homo quidam habuit du¬
os filios. Homo iste deus
omnipotens pater intel

Expanded text:
um murmurationem reprehendens. Ait ergo: Homo quidam habuit duos filios. Homo iste, Deus omnipotens Pater intel
Abbreviated transcription (Latin):
ca piscina que quimq
porticibus cingebatur:
significat populum iude¬
orum legis custodia un¬
diq ne peccare deberet mu¬
nitum.
uinq enim porticus

Expanded text:
atica quae quinque porticibus cingebatur, significat populum Judaeorum, legis custodia undique ne peccare debeat, munitum. Quinque enim porticus
Abbreviated transcription (Latin):
omiribus diebus ute
sue. Nam sicut beato
iob insultabũt reges.
ita isti parentes et cor¬
nati eius ⁊ inridebãt
uitam eius dicentes.
ubi est pes tua ꝓ qua
elemosinas ⁊ sepultu¬
ras faciebas.Tobias ue¬
ro increpabat eos dic̃es.
Nolite ita loqui. qm̃ fi¬
lii. scõrum sumus. ⁊ ui

Expanded text:
e suae nam sicut beato Iob insultabant reges ita isti parentes et conati eius et inridebant vitam eius dicentes ubi est spes tua pro qua elemosynas et sepulturas faciebas Tobias vero increpabat eos dicens nolite ita loqui quoniam filii sanctorum sumus et vi
Abbreviated transcription (Latin):
in celis est. qui solem su
ritis eos qui uos diligũt.
quam m̾cedem habebi¬
tis. Nonne ⁊ publican
hoc faciunt. Et si saluta¬
quid amplius facietis.
Nonne et ethiici hoc
ip̃m faciunt. Estote gͦ
etiam inimicos ⁊persecu¬
tores nr̃os diligere iube

Expanded text:
in caelis, qui solis ritis eos qui uos diligunt, quam mercedem habebitis? nonne et publicani ita faciunt? et si salutaquid amplius facitis? nonne et Ethnici hoc ipsum faciunt? Estote ergetiam inimicos et persecutores nostros diligere jube
Abbreviated transcription (Latin):
excedere. ⁊ in id cupidi¬
tates suas tendere quod
enim a recto itinere fa¬
ciat druiare: recurrat
ad crucem domini ⁊ lig¬
no uite motus noxie
uoluntatis affigat. ac
habere confixas iru cor¬
prdeos sensus ab illicebͣ
unciti desiderii sub metu
diuini continere iudicis.
Ut qui resistit paccato ꝙ
concupiscentias suas
ne quid morte dignũ
opẽtur interficit aude¬
ancum aplõ decere. Mhi¬
dn autem ad sit gloriari
nili in cruce domini
michi mundus crucifixꝰ
est ⁊ ego ri mundo. Ibi
ergo se constituat. xͥaras
quo eum secum sustulit

Expanded text:
excedere, et in id cupiditates suas tendere, quod eum a recto itinere faciat deviare, recurrat ad crucem Domini, et ligno vitae motus noxiae voluntatis affigat; ac habere confixas, nisi corporeos sensus ab illecebra illiciti desiderii sub metu divini continere judicii? ut qui resistit peccato, et concupiscentias suas, ne quid morte dignum operetur, interficit, audeat cum Apostolo dicere: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Ibi ergo se constituat Christianus, quo eum secum sustulit
Abbreviated transcription (Latin):
bitatores principes ut
honorati simul cũ po¬
pulis exirent in obui¬
am uementi: excipĩe¬
tes eum cum coronis
x. lampadibus ducen¬
tes choros in tybus ⁊
tympanis.
ec ista tamen faciẽ¬
tes ferocitatem eiꝰ

Expanded text:
bitatores principes et honorati simul cum populis exirent in obviam venienti excipientes eum cum coronis et lampadibus ducentes choros in tibiis et tympanis nec ista tamen facientes ferocitatem ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ bibisset. & factus esset
hilarior iset ꝙ ad dormi¬
endum iuxta acͥuumi
mampulorum: uenit
abscondite. ꝙ discoperto
a pedibus eru⁊ pallio:
se ꝓiecit. Et ecce nocteiã
media expanit homo et
conturbatus est. uiditq
mulierem iacente ad pede
suos. Yait illi. Que es: il¬
la respondit. Ego sum ru¬
th ancilla tua. Exparde
palliũ tum suꝑ famulã
tuam: quia ꝓpinquis es
Et ille. Benedicta inquit
es dũo filia: ⁊ porem nri¬
sericordiam posteriore
suꝑasti.quia ñ es secuta
iuuenes. pauperes siue
diuites. Noli ergo metu¬
ere s quidnud dixeris
mͥ faciam tͥ. Scit em̃ om̃is

Expanded text:
 bibisset et factus esset hilarior issetque ad dormiendum iuxta acervum manipulorum venit abscondite et discoperto a pedibus eius pallio se proiecit et ecce nocte iam media expavit homo et conturbatus est viditque mulierem iacentem ad pedes suos et ait illi quae es illaque respondit ego sum Ruth ancilla tua expande pallium tuum super famulam tuam quia propinquus es et ille benedicta inquit es Domino filia et priorem misericordiam posteriore superasti quia non es secuta iuvenes pauperes sive divites noli ergo metuere sed quicquid dixeris hi faciam tibi scit enim omnis
Abbreviated transcription (Latin):
nouum unum et du¬
as uacas fetas quibus
non est impositum iu¬
gum iungite in plau¬
stro ⁊ deducite uituloᷤ
earum domi. Tolletis¬
q arcam domini. et po¬
netis in plaustro: & ua¬
sa aurea que exsolifti
ei pro delicto. ponetis ĩ
capsella ad latus eius.
et dimittite eam ut ua¬
dat. ⁊ aspicietis. ⁊ si qui¬
dem per uiam finiũ su¬
orum ascenderit contra
bethsames ip̃e fecit no

Expanded text:
novum unum et duas vaccas fetas quibus non est inpositum iugum iungite in plaustro et recludite vitulos earum domi tolletisque arcam Domini et ponetis in plaustro et vasa aurea quae exsolvistis ei pro delicto ponetis in capsella ad latus eius et dimittite eam ut vadat et aspicietis et si quidem per viam finium suorum ascenderit contra Bethsames ipse fecit no
Abbreviated transcription (Latin):
gressum pergentis repel¬
lit. Sed cũ mens iracũ¬
da ꝑ acceptam mansuetu¬
dinis grãm correptionis uł
ex hortationis u̾bum recep̃:
ibi plenam it am p̃dicator

Expanded text:
gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda per acceptam mansuetudinis gratiam, correptionis vel exhortationis verbum recipit, ibi planam viam praedicator
Abbreviated transcription (Latin):
anc ergo non habet
qui istum panẽ nõ
manducat: nec istum sã¬
guinem bibit. Nam tp̃o¬
ralem uitam sine illo
habere homines possũt:
et eraiam uero ominuo ño
possunt. Qui ergo non

Expanded text:
anc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non
Abbreviated transcription (Latin):
scripturas. diliges ꝓxim̃u
tuum sicut te ip̃m: bene
facitis. Si autem ꝑsonaᷤ
accipitis: peccatũ opera¬
mini. redacguti a lege qͣ¬
si transgressores. Quicũq
autem totam legem ser¬
uauerit. offenclat autẽ

Expanded text:
Scripturas: Diliges proximum tuum sicut teipsum: bene facitis: si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Quicumque autem totam legem servaverit, offendat aute
Abbreviated transcription (Latin):
da eterna t̾rena et tem¬
poralia foris uagatur.
Sedit ergo celesti alimo¬
nia reftici desiderat cũ
se reu̾sus superna cepe¬
rit ac spiritalia medi

Expanded text:
da terrena et temporalia foris vagatur. Redit vero, coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus superna coeperit ac spiritalia medi
Abbreviated transcription (Latin):
omnes magnificos
meos dominus de nic¬
dio mei: uocauit adu̾sũ
me tempus. ut cont̾e¬
ret electos meos. Torcis¬
lar calcaint dominus:
uirgini filie iuda. aim
Idcirco ego plorans et
oculus meus declucens
aquam: uia longe f̃tũs
est a me cunsolator con¬
uertens aminiam mẽa.
fãcti sunt fĩlii mei ꝑdi
Expandit syon
manus ũias: non est
qui consoletur eam.
Mandaint dominus a¬
u̾sum iacob: in circui
tu hostes eius.
facta est ietłm: quasi por¬
luta mestrius inter eos.

Expanded text:
omnes magnificos meos Dominus de medio mei: vocavit adversum me tempus, ut contereret electos meos: torcular calcavit Dominus virgini filiae Juda.  Ain.  Idcirco ego plorans, et oculus meus deducens aquas: quia longe factus est a me consolator, convertens animam meam: facti sunt filii mei perditi expandit Sion manus suas non est qui consoletur eam mandavit Dominus adversum Iacob in circuitu eius hostes eius facta est Hierusalem quasi polluta menstruis inter eos
Abbreviated transcription (Latin):
stcos pãne u̾bi nremo est
equt se queratur nichil
gilłasse. S iterum nõ
dubito quia disfiole qͥs¬
.q̃uam estai qui totũ in¬
tellexert
Namen etiam si est qͥ
omĩa u̾la domini

Expanded text:
to pane verbi, nemo est qui se queratur nihil gustasse. Sed iterum non dubito, quia difficile quisquam est qui totum intellexerit. Tamen etiamsi est qui omnia verba Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat. ꝑse etiam ad ĩ¬
ferni claustra descendat.
Quem eñi p̃currens mũ¬
do nũciauerat: hunc
moriendo & ad inferos p̃¬
currebat. Ait ergo. Tu es
qui uenturus es an aliũ
expectamus. At si aperte
dicat. S̾icut ꝓ hominibꝰ
nasci dignatus es. an eci¬
ampro homĩbus ad infe¬
nua: ut qui natiuitatiꝰ
tue p̃cursor extiti descensi¬
ouĩ etiam precursor fiam.
& uenturũ inferno te
mĩtiem: que iam ueni᷑¬
se mũdo enunciaui. In¬
de & inquisitus dñs. enu¬
meratis potentie sue mira¬
culis. de mortis se protinꝰ
humilitate respondit dicẽs.
Ceti urident claudi ambu¬

Expanded text:
enerat per se etiam ad inferni claustra descendat. Quem enim praecurrens mundo nuntiaverat, hunc moriendo et ad inferos praecurrebat. Ait ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hominibus monua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambu
Abbreviated transcription (Latin):
recte fides improbat
tale commentum: ⁊di¬
abolicam axtrinam eẽ
cognioscit. Non solum cog¬
noscit credendo: s inqui¬
bus potest comuncit eti¬
am disputando. Impro¬
bemus itaq huiusmo¬
di errorem:quem sancta
ab initio anathemati¬
tauit eccłã. Non arbitre
xpm. hunc esse solem
quem uidimus oriri
ab oriente. occidere ab
occidente: cuius cursui
nox succedit. cuiꝰ radii
nube obumbrantur:
qui certe de loco in locũ
motione cominigrat.
Non est hoc domimis xp̃¬

Expanded text:
recta fides improbat tale commentum, et diabolicam doctrinam esse cognoscit: nec solum agnoscit credendo, sed in quibus potest convincit etiam disputando. Improbemus itaque hujusmodi errorem, quem sancta ab initio anathematizavit Ecclesia. Non arbitrem Christum hunc esse solem quem videmus oriri ab oriente, occidere in occidente; cujus cursui nox succedit, cujus radii nube obumbrantur, qui certa de loco in locum motione commigrat: non est hoc Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritur autẽ cum
sollempnia uerba. et inuo¬
catio diuim nominis tante nir¬
clesie ꝑficiant: si in ipsis exindu¬
stria uel negligentia ꝓferentis
aliquod erroris uiciũ sonet. utrũ
etiam tunc sacramenta rite ꝑfi¬
ciant. Unde sciendum est. quia
qui tacendo uł male ꝓferendo ꝙ
debent in sollempnib u̾bis ꝑfi¬
de peccant. eoꝵ sacram̃ta ita dãp¬
nant eccłia ut ea uł ꝓ nullis re¬
putando iteret. uł ꝓ imꝑfectis
consũmet. ita tamen ut que in
eis uera sunt agnoscat & appro¬
bet. Unde augͦ. in libro de baptis¬
seipsos a societate ceteroꝵ sepa¬
rantes unitatis uincłm rum¬
punt. si nichil facunt eoꝵ q̃
inunitate acceꝑunt. in omnib
seꝑati sunt. ⁊ ideo quẽ sͥ sociant
si ad eccłiam redierit debet omĩa
que non accepit acciꝑe. Si uͦ non¬
nulla eadem faciunt: non se in
conectunt᷑. Et ideo siquis eis so¬
ciatus ad eccłiam redire uolu̾it.
in eo sanat᷑ ubi errabat: ubi u̾o
sanus conectebat᷑ non curatur
s agnoscit᷑.

Expanded text:
Quaeritur autem, cum solemnia verba, et invocatio divini nominis tantae virramenta perficiant, si in ipsis ex industria vel negligentia proferentis aliquod erroris vitium sonet, utrum etiam tunc sacramenta rite perficiant? Unde sciendum est quia qui tacendo vel male proferendo quod debent in solemnibus verbis perfide peccant, eorum sacramenta ita damnat Ecclesia, ut ea vel pro nullis reputando iteret, vel pro imperfectis consummet; ita tamen, ut quae in eis vera sunt, agnoscat et approe. Unde Augustinus in libro De baptisseipsos a societate caeterorum separantes unitatis vinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum quae in unitate acceperunt, in omnibus separati sunt: et ideo quem sibi sociant, si ad Ecclesiam redierit, debet omnia quae non acceperit accipere. Si vero nonnulla eadem faciunt, non se in connectuntur: et ideo si quis eis sociatus ad Ecclesiam venire voluerit, in eo sanatur ubi errabat. « Ubi vero sanctis connectebatur, non curatur, sed agnoscit
Abbreviated transcription (Latin):
nime tue ⁊ gr̃a fauci¬
bus tuis. tunc ambu¬
labis fiducialiter in
uia tua. et pes turis
non impinget. Si

Expanded text:
nimae tuae, et gratia faucibus tuis. Tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget. Si
Abbreviated transcription (Latin):
docet quo orcline scanda¬
la uitare possumus:ui¬
delicet siue que ip̃i ali¬
quem leditius si peccã¬
tem zelo iustice corripi¬
mus si penrtenti uisca
pietatis toto corde pandi¬
mus. Cum ergo fratrem
delinquentẽ corripimus.

Expanded text:
scandala vitare possimus, videlicet si neque ipsi aliquem laedimus, si peccantem zelo justitiae corripimus, si poenitenti viscera pietatis toto corde pandimus. Cum ergo fratrem delinquentem corripimus
Abbreviated transcription (Latin):
cum rex esset hila¬
rior ⁊post nimiam ꝑ¬
cionem incahisset me¬
ro. Precepit maumã
et bazatha. et arbona. et
bagatha. ⁊ aligatha ⁊
tem eunuhis qui in
conspectu eius mims¬
trabant ut introdu¬
cerẽt reginam uas

Expanded text:
cum rex esset hilarior, et post nimiam potationem incaluisset mero, praecepit Maumam, et Bazatha, et Harbona, et Bagatha, et Abgatha, et tem eunuchis, qui in conspectu ejus ministrabant, ut introduc
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet incarnatõis eiꝰ
humilitate ad memoriã
reuocata. ꝙ ip̃i contͣ om̃i¬
um uuln̾a peccatorum
medicam̃tũ bere humili¬
tatis curenus ex̾cere. ꝑio
semper animo reccensentẽ
quantũ nos ꝓ diuino amo¬
re quantũ ꝓ nr̃a salute
oporteat humiliari. qui
terra sumꝰ ⁊ cinis: sitant᷑

Expanded text:
videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tant
Abbreviated transcription (Latin):
in campum. ⁊ ecce
ibi gloria domini stabat
quasi gloria quam ui¬
di iuxta fluuium cho¬
bar. ⁊ cecidi in faciẽ me¬
am. Et ingressus est in
me sp̃e. ⁊ statuit me su¬
per pedes meos. ⁊ locut᷑
est michi et dixit ad me.
Ingred̾e & includere in
medio domus tue. Et
tu filu hominis ecce da¬
ta sunt suꝑre uincula
et ligabunt te ineis: ⁊
non egredieris in me¬
dio eorum. Et lurgam
tuam adheresc̃e faciam
palato tuo. et eris mttꝰ
ner quasi irir obuirgãs
quia domus asperans ẽ.
umautem locutus

Expanded text:
in campum: et ecce ibi gloria Domini stabat quasi gloria, quam vidi juxta fluvium Chobar: et cecidi in faciem meam. Et ingressus est in me spiritus, et statuit me super pedes meos: et locutus est mihi, et dixit ad me: ingredere et includere in medio domus tuae et tu fili hominis ecce data sunt super te vincula et ligabunt te in eis et non egredieris in medio eorum et linguam tuam adherescere faciam palato tuo et eris mutus nec quasi vir obiurgans quia domus exasperans est cum autem locutu
Abbreviated transcription (Latin):
um medussatorum uĩ¬
denrie defecate: & p̃cipita¬
bis in mõte isto facĩẽ uĩ¬
culi colligati. super om̃s
populos. & telam quam
orditus est. super uniu̾saᷤᷤ
nationes: p̃cipitabit mõ
sempiternũ. Et auferet
dñs deus lacͥmam ab oĩ
facie: et obꝓbriũ ppłi sui
auferet cle uniu̾sa terra.
quia clñs locutus est. Et
dicent in illa die. Ecce do¬

Expanded text:
um medullatorum vindemiae defecatae et praecipitabit in monte isto faciem vinculi conligati super omnes populos et telam quam orditus est super universas nationes praecipitabit mortem in sempiternum et auferet Dominus Deus lacrimam ab ofacie: et obprobrium populi sui auferet de universa terra quia Dominus locutus est et dicetur in illa die. Ecce Do
Abbreviated transcription (Latin):
euis. nec significantes sonos lingua
editos. nec signa litterarum conscrip¬
ta pelliculis corpus xp̃i et sanguinẽ
dicimus. sed illud tantum quod ex
fructibus terre acceptum ⁊ prece
mistica consecratum rite sumimus
ad salutem. quid mirum si etiam in cre¬
atura celiet terre maris et aeris facit
deus que uult sensibilia & inisibilia.
ad seipsum in eis sicut oportere no

Expanded text:
ejus, nec significantes sonos lingua ejus, nec significantes sonos lingua editos, nec signa litterarum conscripta pelliculis, corpus Christi et sanguinem dicimus; sed illud tantum, quod ex fructibus terrae acceptum, et prece mystica consecratum, rite sumimus ad salutem, quid mirum, si etiam in creatura coeli et terrae, maris et aeris facit Deus quae vult sensibilia et visibilia ad seipsum in eis, sicut oportere no
Abbreviated transcription (Latin):
ritates panis scilicet cõmunis nr̃ ⁊ iple
uuuis ⁊ uerus panis in eodem sacra¬
mento. eẽnt. errorem gignerent
ueritatis: dum ibi ẽẽt et ipse uere ue¬
rus panis quia uita eterna. et panis
cõmunis suo modo uerus. quia tempo¬
ralis uite substancia. facilius enim ⁊ cer¬
tius creditur corpus xp̃i in illo sacram̃¬
to ⁊ ẽẽ fi̾.⁊ eẽ ubi corporaliter ñ fu̾at
non solum ꝓ sacram̃to sed etiam ꝓ
miraculo dum ibi panis desinit. eẽ.
quod fuerat: et forsitan ne hereses im¬
panatõnis ⁊ fede digestionis huic sin¬
gulari sacram̃to suo ascͥbi possent
ipsum ab omni corruptibilis mate
rie contagio purum. esse. uoluit. Sci¬
endum tamen quod beatus augusti¬
nus sacramentum hoc insignifican¬
do xpp̃m aliis comꝑat : qmuis tanto
pruulegio ut dictum est omnibus
tam nouis qmͣ uet̾ibus precellat.
ait in libro quarto de trinitate. Si
apłe paulus qmͣuis adhuc ex parte
ter ꝑ sacramentum corꝑis ⁊ sanguis

Expanded text:
ritates, panis scilicet communis noster, et ipse ritates, panis scilicet communis noster, et ipse vivus et verus panis in eodem sacramento essent, errorem gignerent veritatis, dum ibi esset et ipse verus panis, quia vita aeterna, et panis communis suo modo verus, quia temporalis vitae substantia. Facilius enim et certius creditur corpus Christi in illo sacramento fieri et esse, ubi corporaliter non fuerat, non solum pro sacramento, sed et pro miraculo, dum ibi panis desinit esse quod fuerat. Et forsitan, ne haereses impanationis et foedae digestionis huic singulari suo sacramento ascribi possent, ipsum ab omni corruptibilis naturae vel materiae contagio purum esse voluit. Sciendum tamen quod beatus Augustinus hoc sacramentum in significando Christum aliis comparat, quamvis tanto privilegio, ut dictum est, omnibus tam novis quam veteribus praecellat. Ait enim in libro III De Trinitate : « Si apostolus Paulus, quamvis adhuc ex parte ter per sacramentum corporis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia de confectione sacram̃¬
ti dictum est: quomodo sacͣ¬
mentum corporis xp̃i ab alus diffe¬
rat sacramentis. uł quomodo conue¬
niat uideamus. Cetera enim sacra¬
menta noui ⁊estamenti ac ueteris
figure tantum fuerunt: nec ali¬
que species eoꝵ ut id fierent quod
significabant ab hoc quod fuerant
ut manna. petra xp̃c aliquatenus
mutate sunt. Aqua uo baptismatis
⁊ oleum cͥsmatis in sacramento ab
hoc quod est non mutatur. nec sp̃m
scm̃ quem significat aqua abluentẽ
emundantem. oleum uero roborantẽ.
illuminantem. qmͣuis credentibus
suo misterio exhibeat non tñ con¬
tinere essentialiter s figuratiue
tm c̾dit᷑: solum sacram̃tum pa¬
nis ⁊ iuni ita mutat᷑ ut substancia¬
liter non sit quod añ fuerat. s sub¬
stancia eius corpus xp̃i fiat. forma
uero remanens ipsum significet ⁊¬
contineat. Hanc autem panis ⁊ uini sub¬
stanciam ideo xp̃c in suo sacramento re¬
manere noluit. ne si due substãtiue ue¬

Expanded text:
ed, quia de confectione sacramenti dictum est, quomodo sacramentum corporis Christi ab aliis differat sacramentis, vel quomodo conveniat, videamus. Caetera enim sacramenta Novi Testamenti et Veteris, figurae tantum fuerunt; nec aliquae species eorum, ut id fierent quod significabant, ab hoc quod fuerant, ut manna, petra, aliquatenus mutatae sunt. Aqua vero baptismatis, et oleum chrismatis in sacramento ab hoc quod est non mutatur; nec Spiritum sanctum, quem significat aqua abluentem, emundantem, oleum vero roborantem, illuminantem, quamvis credentibus suo mysterio exhibeat, non tamen continere essentialiter, sed figurative tantum creditur. Solum sacramentum panis et vini ita mutatur, ut substantialiter non sit quod ante fuerat; sed substantia ejus corpus Christi fiat, forma vero remanens ipsum significet contineat. Hanc autem panis et vini substantiam ideo Christus in suo sacramento remanere non voluit, ne, si duae substantive ve
Abbreviated transcription (Latin):
sente nicholao papa. et exui. ep̃is
sc̃a sinodus rome berengario hereti¬
co de huiuis rei catholica fide scriptũ
tradidit ⁊ illic uireuirando firmauit
cratõnem non solum sacram̃tum
Si panis post consecratõnem utrũ¬
q est. sacramentum scilicet ⁊ corpus
xpisti: oportet ut sacramentum
sit specie ⁊ corpus xp̃i factus sit sub¬
stancie mutationet unde augͥcmꝰ
Quod uidetis in altari panis est ⁊ calix.
quod etiam oculi ur̃i renuntiant: ocłoꝵ
testimonio non fantasiam s speciei ue¬
ritatem approbans subdidit. Quod
autem postulat fides panis est corpus.
calix est sanguis: mutatione scilicet
substancie. Alioquin si ex fantasia
et ueritate sacramentum xp̃i confici
credit᷑ iam confectio non erit: cum ex
aliqua re ulła ꝯfec̃tio ꝯstare non
possit. Conficitur gͦ uerum sacram̃tũ
ex uero corꝑe xp̃i et sanguine: et ex¬

Expanded text:
aesente Nicolao papa, et 113 episcopis aesente Nicolao papa, et 113 episcopis sancta synodus Romae Berengario haeretico de hujus rei catholica fide scriptum tradidit, et ille jurejurando firmavit, crationem non solum sacramentumSi panis post consecrationem utrumque est, sacramentum scilicet et corpus Christi, oportet quod sacramentum sit specie, et corpus Christi factum sit substantiae mutatione. Unde Augustinus: « Quod videtis in altari, panis est et calix, quod etiam oculi vestri denuntiant, oculorum testimonio non phantasiam, sed speciei veritatem approbans. » Et subdidit: « Quod autem fides postulat, panis est corpus, calix est sanguis, mutatione scilicet substantiae. Alioquin, si ex phantasia et veritate sacramentum Christi confici creditur, jam confectio non erit quam ex aliqua re et nulla confectio constare non possit. Conficitur ergo sacramentum ex vero corpore Christi et sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
cium scilicet eccłie duobus confici.
duobusq constare. uisibili elem̃toꝵ
specie ⁊ inuisibili xp̃i carne et san¬
guine: Si falsum ⁊ friuolum erat.
frustra hoc tantus uir omnib modis
approbare contendebat. frustra ad con¬
fectionem sacramentalem ex ueris
rebus ueram ostendendam ꝑsonalem
confeftionem xp̃i ex uero deo ⁊ uero ho¬
mine in similitiidine adducebat
ret fuadebat dicens. quia omnis res
illarum rerum naturam. et uerita¬
tem in se continet ex quib conficit᷑.
Quod absit. Sacͥficium enim eccłe
reuera ueritatem ⁊ naturam in se
continet earum rerum ex quib con¬
ficit᷑: quia uere ⁊ naturaliter conti¬
net corpus xp̃i ⁊ sanguinem. ⁊ ni¬
chilominus uere ⁊ naturaliter elem̃¬
toꝵ eandem que fuerat spẽm. Alioqͥu
quomodo uerum erit. quod de elem̃¬
tis sacram̃talibus ambrosuis dicit
ut sint que erant ⁊ in aliud com¬
mutentur. nisi de eis in sacram̃to
Item quomodo uerum erit quod p̃¬

Expanded text:
cium scilicet Ecclesiae duobus confici, cium scilicet Ecclesiae duobus confici, duobusque constare, visibili elementorum specie, et invisibili Christi carne et sanguine? Si falsum et frivolum erat, frustra hoc tantus vir omnibus modis approbare contendebat, frustra ad confectionem sacramentalem, veram ex veris rebus ostendendam personalem confectionem Christi, ex vero Deo et vero homine in similitudinem adducebat.ret subdebat dicens: « Quia omnis res illarum rerum naturam et veritatem in se continet, ex quibus conficitur. » Quod absit! Sacrificium enim Ecclesiae revera veritatem, et naturam in se continet earum rerum ex quibus conficitur, quia vere et naturaliter continet corpus Christi et sanguinem, et nihilominus vere et naturaliter elementorum eamdem quae fuerat speciem. Alioquin quomodo verum erit, quod de elementis sacramentalibus Ambrosius dicit, ut sint quae erant, et in aliud commutentur, nisi de eis in sacramentoItem quomodo verum erit, quod pr
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. fantastica enim illusio magicis
congruit ⁊ diabolicis fraudibus: ueri¬
tatis autem assertio diuinis sanctio¬
nibus. Ne ergo fantastica species sacͣ¬
mento xp̃i aliena ꝓrsus et indigna
suꝑ induci creclatur. que magis nouit
fallere quam ueritatẽ astruere. quomͦ
id ñ solum ratõni s auctoritati sit con¬
trarium uideamus. Ut ait augustinꝰ
caro euis est quam forma panis oꝑtã
in sacram̃to accipimus: sanguis eius
est queni sub uini specie ac sapore po¬
tamus. S quia ut supradẽm est in
fine misse oratur ut corpus xp̃i quod
sub sp̃e panis ⁊ uini nunc geritur
rerum ueritate capiat. ue putetur ip¬
sa species panis et uini quam corꝑi
xp̃i non dicit ueram uł ꝓpͥam. simi¬
liter in seipsa non ẽẽ uera s fanta¬
stica. sicut solent uideri fantastice
species rerum in somnis uł magoꝵ
p̃stigiis. Quid est Augustinis appro¬
bare contendit omnib modis sacrifi¬

Expanded text:
fidem. Phantastica enim illusio, magicis fidem. Phantastica enim illusio, magicis congruit et diabolicis fraudibus: veritatis autem assertio, divinis sanctionibus. Ne ergo phantastica species, sacramento Christi aliena prorsus et indigna, superinduci credatur, quae magis novit fallere quam veritatem astruere, quomodo id non solum rationi, sed et auctoritati sit contrarium, videamus. Ut ait Augustinus: « Caro ejus est, quam forma panis opertam in sacramento accipimus; sanguis ejus est, quem sub vini specie ac sapore potamus. » Sed quia, ut supra dictum est, in fine missae oratur ut corpus Christi quod sub specie panis et vini nunc geritur, rerum veritate capiatur, ne putetur ipsa species panis et vini, quam corpori Christi non dicit veram vel propriam, similiter in seipsa non esse vera, sed phantastica, sicut solent videri phantasticae species rerum in somniis, vel magorum praestigiis. Quid est quod S. Augustinus approbare contendit modis omnibus, sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
menti uisibilem figam ⁊ caracterem
carnis ⁊ sanguinis sui. ut sue passi¬
onis memoria incitati constantius ħ
faceremus. Item. sielementa omnino
mutarentur in xp̃i carnem. nichil
amplius ẽẽt xp̃i caro quam modo. ẽ.
s ⁊ ñ ꝓpria species humane carnis
corꝑalit̃ apparẽt. nichilominus sp̃ual
crderetur qmͣ creditur ⁊ est. Cum aũ¬
in sacram̃to forma panis. soliditas. co¬
lor. sapor sentiat᷑. uł uerum hoo ẽẽ.
uł fantasticum dicit᷑. S absit ut ꝑ¬
fecta ueritas fantasie fallatia astruat᷑.
maxime cum ip̃i angłi. et ipse sp̃c sẽs
in columba uel linguis igneis quotiẽs
apparuise legunt: non fantastica s ue¬
ra corpora in aere assumere astruant᷑.
et in ceteris omnib sacramentis noui
testamenti ac ueteris nichil fantasie.
s omnia uera inueniant᷑. absurclum
enim reuera est. ut quod non uere. ẽ.
u̾itatem approbet: ⁊ quod de se fallit
estimationem. de alio exhibeat ueram

Expanded text:
menti visibilem figuram et characterem menti visibilem figuram et characterem carnis et sanguinis sui, ut suae passionis memoria incitati, constantius hoc faceremus. Item, si elementa omnino mutarentur in Christi carnem, nihil amplius esset Christi caro quam modo est. Sed, etsi propria species humanae carnis corporaliter appareret, nihilominus spiritualis crederetur quam creditur et est. Et quin sacramento forma panis, soliditas, color, sapor sentiatur, vel verum hoc esse, vel phantasticum dicitur. Sed absit ut perfecta veritas phantasiae fallacia astruatur, maxime cum ipsi angeli, et ipse Spiritus sanctus in columba vel linguis igneis, quoties apparuisse leguntur, non phantastica, sed vera corpora in aere assumere astruantur; et in caeteris omnibus sacramentis Novi Testamenti et Veteris, nihil phantasiae, sed omnia vera inveniantur. Absurdum enim revera est, ut quod non vere est, veritatem approbet; et quod de se fallit aestimationem, de alio veram exhibeat
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixionis xp̃i in missa possent cele¬
brari. neo unde in ꝑceptõe corꝑis ⁊
sanguinis euis. incorporationis sue ⁊¬
nr̃e nuisteria compleri. uł infirmis ui¬
aticum dari: nec cetera que uisibilit̃
⁊ salubriter ꝑ ip̃am in scã eccłia fiunt
ualerent ad ministrari. Et quid ꝓdesset
iud̾i eum in ꝓpͥa specie humane carnis
qui tamen credendus. ẽẽt. uere hab̃e
sp̃ualem spẽm resurrectionis: Nt
in sequenti astruet᷑ minuetet᷑ fidei mi¬
tum. ꝓ tam manifesto ueritatis ex¬
ꝑim̃to: uel impediret᷑ ꝑceptionis eus
commoditas ꝓ humani corꝑis horrore
dicit dñs. hoc facite in meam comine¬
morationẽ. sacramentum exibens sic̃
fid̾i uerum sic uere uisibile excitande cõ¬
memoratõni: ut quod fid̾i certum ẽ
mentem pascat. quod uisui certum
est deuotionem accendat. Quia enim
illum scd̃m carnem celos oportuit pene¬
trare ut illuc confidentuis tenderemꝰ
reliquit carnalibus nobis huius sacra¬

Expanded text:
crucifixionis Christi in missa possent celecrucifixionis Christi in missa possent celebrari; nec unde in perceptione corporis et sanguinis ejus incorporationis suae enostrae mysteria compleri, vel infirmis viaticum dari; nec caetera quae visibiliter et salubriter per ipsum in sancta Ecclesia fiunt, valerent administrari. Non enim frustvidere eum in propria specie humanae carnis, qui tamen credendus esset vere habere spiritualem speciem resurrectionis? Ut autem in sequenti astruetur, minueretur fidei meritum, pro tam manifesto veritatis experimento; vel impediretur perceptionis ejus commoditas, pro humani corporis dixit Dominus: Hoc facite in meam commemorationem , sacramentum exhibens sicut verum fidei, sic vere visibile excitandae commemorationi: ut quod fidei certum est, mentem pascat, quod visui certum est, devotionem accedat. Quia enim illum secundum carnem coelos oportuit penetrare, ut illuc confidentius tenderemus, reliquit nobis carnalibus hujus sacra
Abbreviated transcription (Latin):
Uod qmͣius ideo dicat ne quis
sisse: euident̃ tamen astruit ante
⁊ post consecratonem easdem spẽs. eẽ.
quas ꝓpt̾ substancie mutatonem an¬
te ⁊ post non similit̃ se dicit pend̾e.
Quia tamen ex ipsis elem̃toꝵ iusibi¬
libus spetieb erratur a multis. cũ
satis constat quod de eoꝵ substanti¬
a corpus xp̃i fiat: quia ut ait beatꝰ¬
augustinus. corpus xp̃i ⁊ sanguis ex
panis ⁊ uini substancia efficitur. de
ip̃is speciebus uideamus. Si enim
panis omnino ita mutet᷑ in corpus
xp̃i ut nichil ex eo suꝑ sit uel appa¬
reat. aut si quod apparet non uerũ
s fantasticum fiat : rationi uidetur
contrarium. Sienim pane mutato
nichil uisibile reseruaret᷑. minuere¬
t᷑ fidei m̾itum. uel ꝓ euidenti mira¬
cdõ quia in consecratone sacramenti
panis omnino euanesceret: uł quia
obliuione sopita fidei deuotio torperet.
oum in tanto misti̾o signum aliqͦd
unde memoria admoneret᷑ non su¬
ꝑẽẽt. Non enim suꝑeẽt aliquid uisibi¬

Expanded text:
uod quamvis ideo dicat, ne quississe: evidenter tamen astruit ante et post consecrationem easdem esse species, quas propter substantiae mutationem ante et post non similiter se dicit pendere. Quia tamen ex ipsis elementorum visibilibus speciebus erratur a multis, cum satis constet quod de eorum substantia corpus Christi fiat, quia, ut ait Augustinus, corpus Christi et sanguis ex panis et vini substantia efficitur, de ipsis speciebus videamus. Si enim panis omnino ita mutetur in corpus Christi, ut nihil ex ipso supersit vel appareat, aut, si quod apparet, non verum, sed phantasticum fiat, rationi videtur contrarium. Si enim pane mutato nihil visibile reservaretur, minueretur fidei meritum, vel pro evidenti miraculo, quia in consecratione sacramenti panis omnino evanesceret, vel quia oblivione sopita fidei devotio torperet, cum in tanto mysterio signum aliquod unde memoria admoneretur non superesset. Non enim superesset aliquod visibi
Abbreviated transcription (Latin):
noscere. Exteca cor popu¬
li huiꝰ. et aures eius ag¬
gͣua: et cculos eius claude.
ne forte uicleat oculis suiꝰ.
et auribus suis aucliat: et
t dixi. usquequo dñe:
Et chixit. Donec deso¬
lentur cirtates absꝙ ha¬
bitate: et domus sine
homine. et terra relinq̃¬

Expanded text:
eca cor populi hujus, et aures ejus aggrava: et oculos ejus claude: ne forte videat oculis suis, et auribus suis audiat, et cEt dixi: Usquequo, Domine? Et dixit: Donec desolentur civitates absque habitatore, et domus sine homine, et terra relinqu
Abbreviated transcription (Latin):
esse meum quem ge¬
pondit ꝙ altera muli¬
er. Non est ita. s filius
tuus mortuus est: me¬
us autem uiuit. Econ¬
trario illa dicebat. Mẽ¬
tiris. filius quippe meuͤ

Expanded text:
esse meum quem gponditque altera mulier non est ita sed filius tuus mortuus est meus autem vivit e contrario illa dicebat mentiris filius quippe meu
Abbreviated transcription (Latin):
dixit diei suo: ⁊ locutꝰ
est. Pereat dies ĩ qua
natus sum: ⁊ nox in
qua dictum est conce¬
ptus est homo. Dies
ille uertatur intene¬
bras. non requirat eñ
inlustret lumine. ob¬
scurent eiun tene¬
bre: ⁊. umbre mor¬
tis. Occupet eum ca¬
ligo: ⁊ inuoluatur a¬
maritudine. Noctem

Expanded text:
dixit diei suo et locutus est pereat dies in qua natus sum et nox in qua dictum est conceptus est homo dies ille vertatur in tenebras non requirat eum inlustret lumine obscurent eum tenebrae et umbra mortis occupet eum caligo et involvatur amaritudine n
Abbreviated transcription (Latin):
nature. nichil adcli uł
minuri potest qui sem¬
per est quodest cui ꝓro
prium est. cui sempit̾¬
num est. cui idem ut
esse uiu̾e ⁊intellgere.
He: tria unus deu̾s ⁊
nitas inpersonis: ue¬
ra ⁊ semprcerna uni
chil maius est in trib
persomis simul nõia¬
tis: quam in unaqͣli¬
bet persona semel dicta
qula una queq perso

Expanded text:
naturae nihil addi vel minui potest, quia semper quod est, cui semper primum est, cui sempiternum est, cui idem est esse, vivere, et intelligere. Et haec tria unus Deus. nitas in personis, vera et sempiterna unithil est in tribus personis simul nominatis quam in una qualibet persona semel dicta, quoniam unaquaeque perso
Abbreviated transcription (Latin):
tis inquit in sermone m̾o.
hoc est in fide que in uob̃
credentibus esse cepit. tũc
uere discipuli mei eritis.
Discipuli utiq bonitatis:
discipuli iusficie & sum¬
me ueritatis. S quo
uobis p̾ueniendum est.
nam fides fũdam̃tum ẽ.
Ex hoc fundapãto ad qͤm
celsitudinem ꝓficiemus:
Cognoscetis inquit ueri¬
tatem. Ueritas xp̃c est:
qui dicit. Ego sum uia
ueritas ⁊ uita. Qui gͦ

Expanded text:
tis in sermone meo, hoc est, in fide, quae in vobis credentibus inesse coepit, tunc vere discipuli mei eritis. Discipuli utique bonitatis, discipuli justitiae et summae veritatis. Sed quo nobis perveniendum est? Nam fides fundamentum est. Et ex hoc fundamento ad quam celsitudinem proficiemus? Cognoscetis, inquit, veritatem. Veritas Christus est, qui dicit: Ego sum via, veritas et vita . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui crediderunt ei¬
ex iudeis. Si mansi̾tis
in sermone meo: uere dis¬
cipuli mei eritis. & słat¬
oquente ad turbas do¬
mino ꝙ diuinitatis
sue misteria annũciante.
tamen om̃es credebant.
quia nec dum onbus pre¬
dicatum fuerat: nec dũ ĩ
omnem t̾ram apostolice p̃¬
dicationis sonus exierat
nec dum aplĩs p̃ceptum
fuerat. ite docete omnes
gentes Ad hos ergo qui
in se crediderant: loquebat᷑
dominus. Si manseritis
in sermone meo: uere
discipuli mei eritis. Iã
doctrina spĩtali initia erãt:

Expanded text:
i crediderant ex Judaeis: Si manseritis in sermone meo, vere discipuli mei eritis, etc. Loquente ad turbas Domino, et divinitatis suae mysteria annuntiante, tamen omnes, credebant, quia necdum omnibus praedicatum fuerat; necdum in omnem terram apostolicae praedicationis sonus exierat, necdum apostolis praeceptum fuerat: Ite, docete omnes gentes . Ad hos ergo qui in se crediderant loquebatur, dicens: Si vos manseritis in sermone meo, vere discipuli mei eritis. Jam doctrina spirituali init
Abbreviated transcription (Latin):
Tetendit arcum̃ suũ
quasi inimicus: fir¬
mauit dexterainsuam
quasi hortus. ⁊ ocidit
omne qd̃ pulchrum
erat ui̾su in taberna¬
Ult. filie syon effudit
quasi igne indigna¬
tionem suam.

Expanded text:
tetendit arcum suum quasi inimicus firmavit dexteram suam quasi hostis et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculo filiae Sion effudit quasi ignem indignationem suam
Abbreviated transcription (Latin):
per circuitum forinsecus
ut non hererent muris
templi.
omus autẽ cum e¬
dificaretur lapidi¬
bus dedolatis atq ꝑfec¬
tis edifficata ẽ. ⁊ malle¬
us ⁊ securis ⁊ omne far¬
ramentum non sunt
audita indomo cum edi¬
ficaretur. Hostium la¬
tares medii in pariete
erat domus dextere: ⁊
per cocleam ascendebãt
in medium cenaculũ.
⁊ a medio in tercium.
Edificauit donũ ⁊ con¬
sũmauit eam. Texit q
domuni laquearibus
cedrinis. et edificauit
tabulatum suꝑ omne
dorium quinq cubitis
altitudinis: & operuit
domum lignis cedrinis
t factus est sermo
domini ad salomo

Expanded text:
per circuitum forinsecus ut non hererent muris templi domus autem cum aedificaretur lapidibus dedolatis atque perfectis aedificata est et malleus et securis et omne ferramentum non sunt audita in domo cum aedificaretur ostium lateris medii in parte erat domus dexterae et per cocleam ascendebant in medium cenaculum et a medio in tertium et aedificavit domum et consummavit eam texit quoque domum laquearibus cedrinis et aedificavit tabulatum super omnem domum quinque cubitis altitudinis et operuit domum lignis cedrinis et factus est sermo Domini ad Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
da non leuatis. Ego de su¬
pernis sum: hoc est a pa¬
tre quod nichil est superiꝰ.
quia pater de millo est.
De his supernis id est de
patre deo erat: quiauer¬
bum eius erat. ⁊ ab illo
coet̾nus et consustanci¬
alis genitus fuerat ante
ominẽ creaturam. ante
tempus uel quidql intẽ¬
pore cogittari potest. uos
de hoc mundo estis: ego
non sum de hoc mũdo.
De hoc mundo erant: qr
peccatores. quia iniqui
⁊ infideles erant. fi¬

Expanded text:
da non levatis. Ego de superius sum, hoc est, a Patre quo nihil est superius, quia Pater de nullo est. De superius erat, id est de Deo patre erat, quia Verbum ejus erat, et ab illo aeternus et consubstantialis genitus fuerat ante omnem creaturam, ante tempus, vel quidquid in tempore excogitari potest. Vos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo. De hoc mundo erant, quia peccatores, quia iniqui et infideles erant.
Abbreviated transcription (Latin):
Si omnes fecerimꝰ
et non pugnauerimꝰ d¬
uersus gentes pro ani¬
cionibus nr̃is: cicius diͦ¬
perdent nos aterra. Y co¬
gitauerunt in illa die di¬
centes. Omnis homo qui

Expanded text:
Si omnes fecerimuset non pugnaverimus adversus gentes pro anitionibus nostris, nunc citius disperdent nos a terra. Et cogitaverunt in die illa dicentes: Omnis homo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
festo ⁊ docebat: & mira¬
bantur iudei dicentes.
Quomodo hic litteras scit.
cum non diclidecerit.
⁊ pallam loguebatur. ꝙ ñ
timebatur. Illud enim
ut lateret erat exemplũ
hoc potestatis: sed eum
doceret:mirabant᷑ iudei.
mnes quidem
quantũ arbitror
mrrabantur: s non om¬
nes mirabantur. Et¬
unde admiratio. Quia
ubi natus: quem admo¬
dum fuerat educatus.
sunqm eum uiderant
litteras discentem: au
diebant tame de lege
disputantem. Legis
testimonia proferẽtem:
que nemo potest. ꝓferre
nisi legisset. nemo lege¬
ret. nͥ litteras didiscis¬
set: Et ideo mirabantur.

Expanded text:
festo, et docebat. Et mirabantur Judaei dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? et palam loquebatur, et non tenebatur. Illud enim ut lateret, erat exempli, hoc potestatis. Sed cum doceret, mirabantur Judaei - omnes quidem, quantum arbitror, mirabantur, sed non omnes convertebantur. Unde admiratio? Quia ubi natus et quemadmodum fuerat educatus; nunquam eum viderant littdiebant tamen de lege disputantem, legis testimonia proferentem, quae nemo posset proferre, nisi legisset; nemo legeret, nisi litteras didicisset; et ideo mirabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
edemptoris p̃cur
sor quo tempore
nis acceperit memorato
romane rei publice pͥn¬
cipe. et iudee regibus desi¬
gnatur: cum dicitur. a¬
no quinto decimo impe¬
uii tyberii cesaris ꝓcurã¬
te pontiopilato iudeã.
tethrarcha autem gali

Expanded text:
edemptoris nostri sor quo tempore nis verbum acceperit, memorato Romanae reipublicae principe, et Judaeae regibus, designatur, cum dicitur: Anno quinto decimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tet
Abbreviated transcription (Latin):
ipse nollet:ideo dominus
Ego uado: ⁊ queritis me.
Acsi aliis u̾bis dic̾et. frus¬
tra me persequimini:
incassum manus michi
inicere temptatis. Ego eĩ
prefiniui tempus:quãdo
ꝓ humani generis salute¬
pati deleam. Ego eñi in¬
quit uado: ego uolens
ad passionem pergo. Uos
autem nec modo mali ali¬

Expanded text:
ipse nollet, ideo Dominus Ego vado, et quaeritis me. Ac si aliis verbis diceret: Frustra me persequimini, incassum mihi manus injicere tentatis. Ego enim praefinivi tempus, quando humani generis pati debeam. Ego, inquit, vado, ego volens ad passionem pergo. Vos autem nec modo mali ali
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. Quid est signauͭ:
Propͥum quidlam illi
dectit: ceteris compare¬
tur hominibus. Ideo de il¬
lo dictum est. Unxit te
deus deus tuus oleo ex¬
ultationis p̃participib
tus. Ergo signare quid
est: exceptum habere.
qd est p̃ participibus luiꝰ.
Itat nolitȩ inquit me
contempn̾e quia filius
hominiꝰ sum: ⁊ querite
a me cibum non qui ꝑit

Expanded text:
navit. Quid est, signavit? Proprium quiddam illi dedit, ne caeteris compararetur hominibus. Ideo de illo diDeus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Ergo signare quid, est exceptum habere, hoc est, prae participibus tuis. Itaque nolite, inquit, me contemnere, quia filius hominis sum, et quaerite a me cibum, non qui