comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ꝑfiłicõniissũ relicta e isent ante diẽ sidicõ¬
missum cdente. ⁊ eam hr̃s impesas uar feterit dducen¬
dum eẽ impensam exfidi cõmisso constat. ⁊ sisine de¬
ductione domũ tradiderit. posse incti condici qͥsi.
plus debito dederit SSi pac tus fuĩt patronus cũ libto ne
ope abeo pctatin ꝗc quid põtea solutũ fuĩt alibͥto re¬
peri potẽst

Expanded text:
sum relicta est, arserit ante diem fideicommissi cedentem et eam heres sua impensa refecerit, deducendam esse impensam ex fideicommisso constat et, si sine deductione domum tradiderit, posse incerti condici, quasi plus debito dederit. Si pactus fuerit patronus cum liberto, ne operae ab eo petantur, quidquid postea solutum fuerit a liberto, repe
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ nos cont̾ haȩrctur. Nã his ꝗ nondebitã peccuniã solia¬
uerit. ħ ipso aliquid negoc i⁊ girit. Qũ aũt edifficium
in area sua ab alio positum dñs occupat. nullũ negoc iũ
contrahit. S⁊ si isqui in alena area edifficasset ipse posisx¬
sionẽ tradidisset. condicionẽ non habebit. quia nichil accist¬
pientis faceret. s suã rẽ dñs habe incipiet. ⁊ido constae sisc̃
cũ existimaret se hrdem eẽ insulã hr̃ditariã fulsisset ible¬
lo alio m̃õ quã ꝑ retencionẽ impensas seruare posse:¬
Glib̵ .xi. dig. Is cuihiditas tota ꝑfidĩcõmissũ relicta ẽ
p̃tea fundus s detem dedisset hrđi.  hrs suspec tam hr̃di :¬
tatem dixerit. ⁊ eam extrebeliano restituerit. causã dĩdȩ
gr̃a dederit condictione repetet
Paulus lib̵ .x. epistolaꝵ: Seruus cuiꝰdam insciente dño
magidẽ commodauit his cui cõmodauerat pignori eã
posuit. ⁊ fugit. ⁊ sugit. qui accepit non alit̾ seredditur um

Expanded text:
heretur: nam is, qui non debitam pecuniam soluerit, hoc ipso aliquid negotii gerit: cum autem aedificium in area sua ab alio positum dominus occupat, nullum negotium contrahit. sed et si is, qui in aliena area aedificasset, ipse possessionem tradidisset, condictionem non habebit, quia nihil accipientis faceret, sed suam rem dominus habere incipiat. et ideo constat, si quis, cum existimaret se heredem esse, insulam hereditariam fulsisset, nullo alio modo quam per retentionem impensas seruare possefideicommissum relicta est et praeterea fundus, si decem dedisset heredi, et heres suspectam hereditatem dixerit et eam ex Trebelliano restituerit, causam dandae gratia dederit, condictione repetet. marum Alfeni digestorum. Seruus cuiusdam insciente domino magidem commodauit: is cui commodauerat pignori eam posuit et fugit: qui accepit non aliter se redditurum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃st pignori deponi furti eũ se obligasse idoq si peccu¬
nã aseruulo iccepisset redim̃di furti causa posse rep¬
EANti ssi nescisset alienã ap̃se deponi. non ẽȩ surẽ. Ite pe
Ulimus lił uir ad urseum ferocẽ: Seruũ meũ insciens
ut emi peruniĩq tibi solus eam me ate repetit᷑ũ. et
o nõe condicionẽ m eẽ oñi mõ puto suie scisses meũ
esse siue ignorasses:ugerauata¬

Expanded text:
se pignori deponi, furti eum se obligasse ideoque, si pecuniam a seruulo accepisset redimendi furti causa, posse repeti: sed si nescisset alienam apud se deponi, non esse furem, item, slibro tertio ad Urseium Ferocem. Seruum meum insciens a te emi pecuniamque tibi solui: eam me a te repetiturum et eo nomine condictionem mihi esse omnimodo puto, siue scisses meum esse siue ignorasses. 38 A
Abbreviated transcription (Latin):
usa ꝓbabili affucrit de liberare debet ptor anci fub¬
ueniri debeat. suta studioꝵ ciusa forte ꝓciratore
suo defuuçdo ne deripratur ꝑustissiam absencie ca¬
usa ¶it squis ne uacustodia nec iniinculissĩt. Sed
sub fideiussi orus satis sdacione. ⁊dum ꝓpẽ ħrecedere¬

Expanded text:
usa probabili afuerit, deliberare debet praetor, an ei subueniri debeat, puta studiorum causa, forte procuratore suo defuncto: ne decipiatur per iustissimam absentiae causam.Item si quis nec in custodia nec in uinculis sit, sed sub fideiussorum satisdatione et, dum propter
Abbreviated transcription (Latin):
Id eũ ꝗ absens ꝗ unucepit qm̃ plene sup̃ de eo cautũ ẽ:¬
Ulit p̃ror siue cui ꝑmagistratus sine dolo malo ipstu ac¬
no exiẽpraeẽ dicetur hido quo si ꝑdillat̾ionẽ iudici
effec tum sit ut ac bo ex imatur. siat restitucio. Sͬsi
magisliatus copra nonfuit labeo ait restituciorẽ. faci¬
endam Per magisititus aut fictũ ita accipiendũ ẽ si
us nondexit alioꝗnsicausa cognita de negauit acti¬
onẽ restnucio cessat. ⁊ i seruio uidetur ¶Itẽ ꝑma
gstracus fac lum uidetur ipsi si ꝑ gram aut sordes ma
ne se cumi agat᷑ dum iudicẽ corrũꝑit. ¶Iac lio etcepta sic
etit iccipienda sidesiit agere posse. et addicitur siuę
dolo nulo ip̃sius. uidelicrt ut sidolus eiꝰ mt̃ uenerit nec
succiorit. Ipsis enĩ dedm̃quer̾te p̾tor no subuenit quĩ
extra ordiue sut indicte obresputa ꝓspere gesti
uł ino̾norẽ pͥncipis ⁊ ꝓpt̾ ca mugistratus ius nterat.

Expanded text:
 qui absens quid usucepit: quoniam plene supra de eo cautum est.Ait praetor: 'siue cui per magistratus sine dolo malo ipsius actio exempta esse dicetur'. hoc quo? ut si per dilationes iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. per magistratus autem factum ita accipiendum est, si ius non dixit: alioquin si causa cognita denegauit actionem, restitutio cessat: et ita Seruio uidetur. item per magistratus factum uidetur, si per gratiam aut sordes magne secum agatur, dum iudicem corrumpit.Actio exempta sic erit accipienda, si desiit agere posse.Et adicitur: 'sine dolo malo ipsius', uidelicet ut, si dolus eius interuenit, ne ei succurratur: ipsis enim delinquentibus praetor non subuenit. proinde extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas uel in honorem principis, et propterea magistratus ius non dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
actor agere uolunt ⁊ int̃ uentu feriaꝵ impeditus ẽ. Pua¬
tiens ꝑ absenciã quis aliquẽ non toto tempre exclusit
pionuib tempr de inde rer publice causa ab et̃cepi
restituicio aduersum me uniꝰ diei facienda e Itẽ in¬
quit p̃tor. Si qua alia m̃ĩ iusta causa udebrrt ĩntã¬
restituim. hc lausula edicto insertae necessiria.
o ulti enĩ casus euenire poti er̃t qui ã defferrent
restitucioni auxiliũ nec singulati enumerar ⁊ po¬
tuerꝰ.: t quociens equias rationẽ suggerit ad hic
clausulam erit discendendũ. et puta legacione ꝗs¬
ꝓ ciuitate functus equissimũ ẽ eũ restitiu licet it
publice causa non absit. Et sepissime ẽ constitũ ud
uiuari eum debe. siue habuit ꝓcu̾ratorẽ siue ñ
Iđ pato ⁊ si testimoni i causa sit euocatͣs ex qualibet
ꝓuncra uł inurbe uł ad pncipẽ. Nuni ⁊⁊ huic sepisi¬
me ẽ rescriptũ iubueniri. S ⁊ i his qui cognicio¬

Expanded text:
actor agere uoluit et interuentu feriarum impeditus est.Quotiens per absentiam quis non toto tempore aliquem pionibus tempore, deinde rei publicae causa abesse coepi, restitutio aduersus me unius diei facienda est. 'Item', inquit praetor, 'si qua alia mihi iusta causa uidebitur, in inrestituam. "haec clausula edicto inserta est necessario: multi enim casus evenire potuerunt, qui deferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut, quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione pro ciuitate functus est: aequissimum est eum restitui, licet rei publicae causa non absit: et saepissime constitutum est adiuuari eum debere, siue habuit procuratorem siue non. idem puto, et si testimonii causa sit euocatus ex qualibet prouincia uel in urbem uel ad principem: nam et h‹u›ic saepissime est rescriptum subueniri. s
Abbreviated transcription (Latin):
ntib q̃ uarietatẽ inducunt idõq siꝗd tale in¬
ciderit. officio iudicis. c̃ceptio huiꝰ mõi iuriꝰ¬
uirandi ternunetur. ¶Cũ res iniusuirandũ de¬
missa sit. uidex iurantẽ. absolir⁊ referentẽ au-¬
diet et si actor uiret. condempnet reũ. nolen¬
tẽ uirare. reumsi soluat. ab soluit. ñ soluentem
condẽpñat. ex relacione ñ uiraute actore. absolũ¬
li oñib ꝓbacionib aliis deffic̾ientib iusuirandũ
defferens audiendus ẽ: quandoq̃enĩ pupillo dene.¬
gabitur actio. Nrodigus si defferrat uis uirandũ
atidiendus ñ ẽ idemq cet̾is similib er dicendũ
ẽ. Nam siue ꝓ pacto conuento siue ꝓsolucione.

Expanded text:
ntibus, quae varietatem inducunt: ideoque si quid tale inciderit, officio iudicis conceptio huiuscemodi iurisiurandi terminetur. Cum res in iusiurandum demissa sit, iudex iurantem absolvit: referentem audiet et, si actor iuret, condemnet reum: nolentem iurare reum si solvat, absolvit, non solventem condemnat: ex relatione non iurante actore absolli omnibus probationibus aliis deficientibus iusiurandum deferens audiendus est: quandoque enim pupillo denegabitur actio. Prodigus si deferat iusiurandum, audiendus non est: idemque in ceteris similibus ei dicendum est. nam sive pro pacto conve
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ libro xxxyiii ad edictum: Siꝗ̃ accepto tullerit
debitori suc cum conueniret u ex ꝓmissorẽ diret
net ille det: potẽ dici cõndiciposse ei qui accepto
condicio temporis uł ualitudinis impedim̃to fuĩt qͥ
minus ꝓficisceris. an condici possit. uidendũ et cũ
ꝑ te nonstet̾it patẽ dia repeticionẽ cessare .s
c̃ liceat pẽnitere ei qui dedit ꝓculdubio repẽtet᷑
idꝙdatũ ẽ. nĩ forte tua int̾ sit non accepisse te ob
hanc causã petuniã. nã si ita se res hat ut licet
ñ dum ꝓfec tussit ita tm̃ rẽ composuĩt᷑ ut necesse
hatꝰ ꝓficisci. uł sumptus ꝗ necessarii fuerunt ad
ꝓfectionẽ iamfetisti. ut in anifestum sit te pͥus
forte quã accepisti errogasse: condictio cessalut
s si minus erogatum sit condicio locum habebit.
ita tm in dempnitatis tibi p̃stetur eiꝰ ꝙ expendisti¬
Siseruum quis traderit alicui ita ut ab eo intra cer¬
dum tempꝰ manumitteretur. si penitũit eũ ꝗtͣ

Expanded text:
imo nono ad edictum.Si quis accepto tulerit debitori suo, cum conueniret, ut expromissorem daret, nec ille det, potest dici condici posse ei, qui accepto condicio temporis uel ualetudinis impedimento fuerit, quo minus proficiscer‹er›is, an condici possit, uidendum: et cum per te non steterit, potest dici repetitionem cessare: sed cum liceat paenitere ei qui dedit, procul dubio repetetur id quod datum est, nisi forte tua intersit non accepisse te ob hanc causam pecuniam. nam si ita se res habeat, ut, licet nondum profectus sis, ita tamen rem composueris, ut necesse habeas proficisci, uel sumptus, qui necessarii fuerunt ad profectionem, iam fecisti, ut manifestum sit te plus forte quam accepisti erogasse, condictio cessabit: sed si minus erogatum sit, condictio locum habebit, ita tamen, ut indemnitas tibi praestetur eius quod expendisti.Si seruum quis tradiderit alicui ita, ut ab eo intra certum tempus manumitteretur, si paenituerit eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
Pulũ lib x. ad edictũ. Quob reis stipulandi ab
alt̾o delatum uisuirandũ etiã alt̾i nocebit Tq rea
iurauit etiã fideiussori ꝓficit ¶a fideiussore ex¬
at tũ iusuigandũ. ꝓdẽẽ etum reo cassi hiulian¬
e uiunt nã ꝗ i loci lolucioni succedit to ꝗq eoe
lõco subendum e simo iđo it̃ positunt ẽ iusuirana¬
dũ. ut de ipso contrãc tu et dere ñdꝑsona iuranti
ageret᷑. ssiei qui debitorẽ meũ in uidiciũ exhibe
ꝓmisit uis uirandũ detulerit. isq uirauerit se
onino exhibitionẽ ei ñ ꝓmississe ꝓdẽe debitori
meo id non debet. siuõ iuraũit se nichil michigs
pr̃e oportere distinguendũ sit. ⁊ replicicione
em̃dandũ utrum iđo iuraũit. at ꝗa pt̃̾ ꝓmissi¬
onẽ exibũit. an uõ quia soluerit.q. ⁊ infide uisore
debiti distinguendum ẽ.¶E x duob reis ꝓmattendi el¬
tione ꝗs utatur cuiꝰ nomine ex egit ius uirandũr
oponi debet. s etiã si alia simꝰ ead questio in ħ ui¬

Expanded text:
uo decimo ad edictum.In duobus reis stipulandi ab altero delatum iusiurandum etiam alteri nocebit.Quod reus iurauit, etiam fideiussori proficit. a fideiussore exactum iusiurandum prodesse etiam reo Cassius et Iulianus aiunt: nam quia in locum solutionis succedit, hic quoque eodem loco habendum est: si modo ideo interpositum est iusiurandum, ut de ipso contractu et de re, non de persona iurantis ageretur.Si ei, qui debitorem meum in iudicium exhibere promisit, iusiurandum detulerim isque iurauerit se omnino exhibitionem eius non promississe, prodesse debitori meo id non debet: si uero iurauerit se nihil mihi praestare oportere, distinguendum sit et replicatione emendandum, utrum ideo iurauerit an quia post promissionem exhibuerit an uero quia soluerit: quod et in fideiussorem debiti distinguendum est. Ex duobus reis promittendi tione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum, opponi debet, sed etiam si alia, si modo eadem quaestio in hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uͦ dolus aut contumacia ñ restituemis. uł
ñexhibentis quanti inlitẽ iurauerit actor: a
dicem non oportet inlitẽ ius uirandũ defferre
ut iuret quisq ꝓsua int̃ fuit. cũ certasit io¬
iba exstimbionisi forte deeo ꝗs iuiret ꝙ
sua int̃fuit nũmos sib sua die redditos ẽẽ.S
quid enim si sub pena petuniã debuit aut subo
pignore ꝙ quia de posita er peccunia ad negata ẽ
in tutelari auisa quis iurare: ⁊ aduersus quem su¬
possit. & quidẽ ipse pupillus si in pubes ẽñ potẽ hst
enĩ sepissime rescriptũ ẽ s nec tutorẽ cogenca¬
dũ. uł mãtrẽ pupilli ad mittendã. & si parata ẽt
iurare diui frẽs rescripserunt. griaue eni uider¬
batꝰ. ⁊ ignorantes. ⁊ in uitos tutores sub alieni cõ¬
peudii emolum̃to ⁊̃ ꝑ niriuanceps erutto¬
subire Curatores qͦq pupilli uł adulescentis ñ
ẽẽ cogendos Inlitẽ uirare rescriptis uris: di¬

Expanded text:
itur: cum uero dolus aut contumacia non restituentis uel non exhibentis, quanti in litem iurauerit actor. 3 dicem non oportet in litem iusiurandum deferre, ut iuret quisque quod sua interfuit, cum certa sit nummorum aestimatio. nisi forte de eo quis iuret, quod sua interfuit nummos sibi sua die redditos esse: quid enim, si sub poena pecuniam debuit? aut sub pignore, quod, quia deposita ei pecunia adnegata est,dictum.Uideamus in tutelari causa quis iurare et aduersus quem possit. et quidem ipse pupillus, si impubes est, non potest: hoc enim saepissime rescriptum est. sed nec tutorem cogendum uel matrem pupilli admittendam, etsi parata esset iurare, diui fratres rescripserunt: graue enim uidebatur et igno rantes et inuitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire. curatores quoque pupilli uel adulescentis non esse cogendos in litem iurare rescriptis imperato
Abbreviated transcription (Latin):
ct. Si forte reuꝰ extra uidiciũ actore infert¬
ferente iurauerit sedare non oport̾et. ⁊ actor
reo deffẽnte dari sibi oport̾e. uł contra. posteri¬
& causa iuris iurandi pocior habebit᷑: nec tm̃ p̃¬
iudiciũ ꝑ iurio alt̾iu fiet. quia non queretur an
dare tum oportet. s an actor iurauerit.
lem actionẽ qͥ ħ queritur an iurauerr tib dara
oport̾e oponenda ẽ exceptio iuriꝰ utrandi ꝑ ꝓm̃

Expanded text:
t, si forte reus extra iudicium actore inferente iuraverit se dare non oportere et actor reo deferente dari sibi oportere, vel contra, posterior causa iurisiurandi potior habebitur: nec tamen praeiudicium periurio alterius fiet, quia non quaeretur, an dare eum oportet, sed an actor iuraverit. lem actionem, qua hoc quaeritur, an iuraveris tibi dari oportere, opponenda est ex
Abbreviated transcription (Latin):
heredi dedit: quasi ipsi hr̃dis nũmos daturuꝰ ñ
quasi suos ꝗ utiq ipsius fuerĩt. adquisiti scilio
pt libtatem er extestamto competentẽ & puto
siħ animo dedit non fieri ipsi: nã & cũ tib
nũmos meos quasi tuos do. ñ facio tuo: & dgͦ¬

Expanded text:
heredi dedit quasi ipsius heredis nummos daturus, non heredi dedit quasi ipsius heredis nummos daturus, non quasi suos, qui utique ipsius fuerunt, apost libertatem ei ex testamento competentem. et puto, si hoc animo dedit, non fieri ipsius: nam et cum tibi nummos meos quasi tuos do, non facio tuos.
Abbreviated transcription (Latin):
xi. dig̃ scribit. competere manũ miss o repetict¬
onẽ. neracius etiam lib m̃branaꝵ refert paridem
panto minu adomicra neronis filia. decẽq̃ erꝓ
libertate dederat. repetisse ꝑ iudicem. net fuisse
quesitum ãdomicia sciens lib̾um: accepisset. Piꝗs
quasi statu lib michi decem dederit. cum̃ iussũ
N c̃et. condicere eum decem celsus scribit: S si
seruus qui testam̃to hrđi uissus erat detẽ dare.
& lib ẽẽ. codicillis pure lib̾tatem accep̃. ⁊ id igno¬
rans dederit hr̃di an repetere possit. &
reffert patrem suũ celsum existimasse: repete
eũ ñ posse. s ipse celsus naturali equitate motꝰ
putat repeti posse. quȩ sententia uerior ẽ am¬
quã constet: ut et ipse aitͥ: eum qui dedit ea spe
ꝙ se. ab eo ꝗ accepit remunerar exstimarer:
uł amiciorẽ sibi ee eum futurum. repetera:
non posse oppinione falsa deceptum: Subtiliꝰ
q̃q illut trac tat. an ille qui se statu libum pũ¬
tauerit. nec fecit numos accipientis: qͦniam

Expanded text:
 scribit competere manumisso repetitionem. Neratius etiam libro membranarum refert Paridem pantomimum a Domitia Neronis filia decem, quae ei pro libertate dederat, repetisse per iudicem nec fuisse quaesitum, an Domitia sciens liberum accepisset. Si quis quasi statuliber mihi decem dederit, cum iussus non esset, condicere eum decem Celsus scribit. Sed si servus, qui testamento heredi iussus erat decem dare et liber esse, codicillis pure libertatem accepit et id ignorans dederit heredi decem, an repetere possit? et refert patrem suum Celsum existimasse repetere eum non posse: sed ipse Celsus naturali aequitate motus putat repeti posse. quae sententia verior est, quamquam constet, ut et ipse ait, eum qui dedit ea spe, quod se ab eo qui acceperit remunerari existimaret vel amiciorem sibi esse eum futurum, repetere non posse opinione falsa deceptum. Suptilius quoque illud tractat, an ille, qui se statuliberum putaverit, nec fecerit nummos accipientis, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ut manunitteres. placuerat tñ ut darẽt. ultro
tibi compete. actionẽ. quȩ excͥontrac tu nascit᷑
idẽ condictionẽ defuncto q̃ eo Si lib homo
qui bona fide seruiebat. mͥ peccuniã dederit.
ut eum manumittã: si fecero. postea lib ꝓbitus

Expanded text:
ut manumitteres, placuerat tamen, ut darem, ultro ut manumitteres, placuerat tamen, ut darem, ultro tibi competere actionem, quae ex hoc contractu nascitur, id est condictionem defuncto quoque eo.Si liber homo, qui bona fide seruiebat, mihi pecuniam dederit, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
Apranus lib xxui ad edictũ Dedi tibi pecuniã
ne adiudicẽ iretur: quasi detidi. An possim c̃dicere.
sim non ciueatur ad iudicẽ ñ iri: et ẽ uerũ mul¬
tũ int̃ eẽ. utrum obħ solũ dedine eatur in ut ⁊ mͥ
re᷑mittat᷑ ñ iri. si obhoc ut et reꝓmittitur ñ iri¬
condici poterr⁊ si ñ reꝓmittatur siau̾t nseat᷑
condicio ce ssat. quam diũ ñ itur. Idẽ er̃ e si tͥ
dedero ut stichum manumittas. nã ẜdistinc ti¬
onẽ sup̃ scriptã: aut ad mittenda erit repeticio.
aut imbendad si tibi dedero. ut stichũ manu¬
mittas. si ñ facis possum condicere. aut sme pe¬
niteat. condicere possum. ꝗd si ita dedi ut intͣ
certum tp̃s manumittas. si ñdũ tempus p̃teruit
inhibenda erit repeticr o. nͥ peniteat ꝙ si p̃tut.¬
le condiciꝰ poterit Ssistichus decesserit. anrepeti
ꝙ datum ẽ possit: ꝓculus ait: si ptꝰ id tp̃s de¬
cesserit ꝙ manumitti potuit repeticionẽ eẽ.
si minus cessare: ꝗninimo ⁊si nichil tibi dedit

Expanded text:
xto ad edictum.Dedi tibi pecuniam, ne ad iudicem iretur: quasi decidi. an possim condicere, si mihi non caueatur ad iudicem non iri? et est uerum multum interesse, utrum ob hoc solum dedi, ne eatur, an ut et mihi repromittatur non iri: si ob hoc, ut et repromittatur, condici poterit, si non repromittatur: si ut ne eatur, condictio cessat quamdiu non itur.Idem erit et si tibi dedero, ne Stichum manumittas: nam secundum distinctionem supra scriptam aut admittenda erit repetitio aut inhibenda.Sed si tibi dedero, ut Stichum manumittas: si non facis, possum condicere, aut si me paeniteat, condicere possum.Quid si ita dedi, ut intra certum tempus manumittas? si nondum tempus praeteriit, inhibenda erit repetitio, nisi paeniteat: quod si praeteriit, condici poterit. sed si Stichus decesserit, an repeti quod datum est possit?Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repetitionem esse, si minus, cessare.Quin immo et si nihil tibi dedi,
Abbreviated transcription (Latin):
fidre iuisuirandum hoc constat. an igitur qui possit
qus uirandũ ñ defferre idẽ possit && taxacionen
surnurando addicẽ queritur arbitid tm̃ bonesidi
iudicis etiam ħ congruit. itẽ uidendũ anpo
udex qui detulit iusiurandũ ñ sequr id set
uł ꝓrsus ab soluere: uł etiam minoris condẽp¬
nare quã uiratum ẽ.⁊ magis ẽ ut ex inagna¬

Expanded text:
ferre iusiurandum nec ne constat: an igitur qui possit iusiurandum non deferre, idem possit et taxationem iuriiurando adicere, quaeritur: arbitrio tamen bonae fidei iudicis etiam hoc congruit.Item uidendum, an possit iudex, qui detulit iusiurandum, non sequi id, sed uel prorsus absoluere uel etiam minoris condemnare quam iuratum e
Abbreviated transcription (Latin):
Ulpianus libxxi. ad edic. Si obrem ñ in honestã
data sit peccunia. ut filius emanciparetur. uł serũ
manumitteret᷑ uł alite discedatur ciuisa secuta
repeticio cessit. Si parendi condicioni causa tibi to
dederoxmor repudiauero hr̃ditatẽ. uł legatum¬
possum condicere:¬

Expanded text:
imo sexto ad edictum.Si ob rem non inhonestam data sit pecunia, ut filius emanciparetur uel seruus manumitteretur uel a lite discedatur, causa secuta repetitio cessat.Si parendi condicioni causa tibi dedero decem, mox repudiauero hereditatem uel legatumpossum condicere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ido ex hac causa putat marcellũ. & recte aut.
remittendũ ei usuirandũ. aut spaciũ dandũ
ut cercioretur. ⁊ siuiret : deffensor municipioꝵ
ndum Mrocurator ñ compellit̾ iurare. nec deffen¬
sor: et ita iulianũ scribit lib .x. dig. deffensorem

Expanded text:
et ideo ex hac causa putat Marcellus, et recte, aut et ideo ex hac causa putat Marcellus, et recte, aut remittendum ei iusiurandum aut spatium dandum, ut certioretur et sic iuret. Defensor municipum undum. Procurator non compellitur iurare nec defensor, et ita Iulianus scribit libro decimo digestorum
Abbreviated transcription (Latin):
dum etiã posł iuĩurandũ exictũ ꝑmitti constitu¬
cionib principũ ex integro ciuisam age. siꝗͥ noua
instrim̃to seͥ uenisse dicat quib nc̃ solis usuru̾
sit. Si hae constituciones ec̃ uident᷑ locũ hab̾e. cũ
aiudice aliqui ab solutũ fuit. solent enim sepe
iudices in dubis causis exactoiure urando scdm
eum iudicare qui urauerit. ꝙ si alias int̃ ipsos
uireiurando trans actum sit negociũ. ñ conce¬
g̃rã facere pupillus non potẽ:
licet ꝑ dm̃ iurare uidetur. respectuenĩ diui
numiniꝰ ita uirat. at tm̃ si ñ ita specialit̃ iusiu¬
randũ er delatum ẽ uirasse nõ uidetur. ⁊g
ex integro solempnit᷑ uirandũ ẽ¬
Id̃ lib̵ xxix.adedic Iusuirandũ ⁊ ad peccunia &
ad om̃s res locum ht. etiã de oꝑis iusiurandũ
defferri potẽ. nec de in uiria queri adũ sariu
potẽ. cum possit iusurandũ refferre. ꝗtm̃ su
deo dicat reusse lib̾atum q̃stichum quẽ ꝓmise¬
rat putat decessesse: non erit tutus ꝑ lacionem.

Expanded text:
um exactum permitti constitutionibus principum ex integro causam agere, si quis noua instrumenta se inuenisse dicat, quibus nunc solis usurus sit. sed hae constitutiones tunc uidentur locum habere, cum a iudice aliquis absolutus fuerit solent enim saepe iudices in dubiis causis exacto iureiurando secundum eum iudicare qui iurauerit: quod si alias inter ipsos iureiurando transactum sit negotium, nonfacere pupillus non potest.licet per deum iurare uidetur respectu enim diuini numinis ita iurat, attamen, si non ita specialiter iusiurandum ei delatum est, iurasse non uidetur: et ideo ex integro sollemniter iurandum eimo sexto ad edictum. Iusiurandum et ad pecunias et ad omnes res locum habet: etiam de operis iusiurandum deferri potest. nec de iniuria queri aduersarius potest, cum possit iusiurandum referre. quid tamen, si ideo dicat reus se liberatum, quoniam Stichum, quem promiserat, putat decessisse? non erit tutus per relationem.
Abbreviated transcription (Latin):
rente defensor absentis uł p̾sentis iuraurt euqt
deffenditdare ñ oportere: exceptio uri iuran¬
di ei s nõe iurantum fuerit. dari debebit.
eadẽꝙ racio ẽ. ⁊ si fide iussoriꝰ defensor iurau̾it᷑
reo enĩ det᷑ exceptio. Itẽ si reus iurauit fide

Expanded text:
rente defensor absentis uel praesentis iurauit eum quem rente defensor absentis uel praesentis iurauit eum quem defendit dare non oportere, exceptio iurisiurandi ei cuius nomine iurandum fuerit dari debebit. eadem ratio est et si fideiussoris defensor iurauerit: reo enim detur exceptio: Item si reus iurauit, f
Abbreviated transcription (Latin):
pullu uirasset: Isq urauerit se daro n o porte:
natu̾rał obligaciohac pactione tolletur. ⁊ soluta
peccunia repeti poterit Sinuõ creditor ꝗdẽ se.
mutuã dedisset̃. contendebat: pupillus aũt ħ solo
deffendebat᷑. ꝙ tutor eiꝰ. ñ int̾ uenisset. a ħtale
ius urandũ int̃positum ẽ. ħ casu fiderussorẽ ptetõ ñ
⁊ in obscuro erit ut plerũq sit defac eo ande iui¬
re int̾ creditorẽ & pupillũ controu̾sia fuerit
defferente creditore pupillũ uirasse. intellige̾.
debeamus ꝗd actũ int̾ eos. ut si iurasset se dare
ñ oportere : ab oñi condicione discederet᷑ atq ita
eo& solutã petunia peti posse ⁊ fide iussorib excepti
onem dari deb̾e existimauiniu̾. ¶ Si fide iussor ui¬
rauerit. se dare ñ oport̾e: exceptione uiri iuraie¬
di reus ꝓmutendi tutus ẽ: atꝗ. si quasi oñinoa
idẽ non fide uississet iurauit. ñ debet ħ iusiur¬
ndum reo ꝓmittendi ꝓdẽe ẜ si actore deffe¬

Expanded text:
pupillus iurasset, isque iurauerit se dare non oportere, naturalis obligatio hac pactione tolletur et soluta pecunia repeti poterit. sin uero creditor quidem se mutuam dedisse contendebat, pupillu tutor eius non interuenisset et hoc tale iusiurandum interpositum, est, hoc casu fideiussorem praetor non actum sit, et in obscuro erit ut plerumque fit, de facto an de iure inter creditorem et pupillum controuersia fuerit deferente creditore pupillum iurasse, intellegere debemus id actum inter eos ut, si iurasset se dare non oportere, ab omni condicione discederetur: atque ita et solutam pecuniam repeti posseexistimauimus.Si fideiussor iurauerit se dare non oportere, exceptione iurisiurandi reus promittendi tutus est: atquin si, quasi omnino idem non fideiussisset, iurauit, non debet hoc ‹ius›iurandum reo promittendi prodesse.Sed et si actore defe
Abbreviated transcription (Latin):
non enĩ ad suam utilitatẽ uiri urandi referenda et¬
lmacio ẽ. s. ad̾ dñi cuiꝰ nõe tutele racio postulit᷑.
Iulescens uo si uelit iunrare potẽ. ¶defferre aũ
ausutaudũ iudicem oportet. Ceterũ si aliũ detule¬
riusuirandũ. uł non delato iuratum sit. nullaer̃

Expanded text:
non enim ad suam utilitatem iurisiurandi referenda aestimatio est, sed ad domini, cuius nomine tutelae ratio postulatur. adulescens uero si uelit iurare potest.Deferre autem iusiurandum iudicem oportet: ceterum si alius detulerit iusiurandum uel n
Abbreviated transcription (Latin):
actione que iñ ficiando cressit. aliꝗd. sili dđe
simplici ñ dupli ꝑ secucionẽ sib ad quirere pe¬
dius ait. abunde enim sufficere ex honorare
petitorẽ ꝓbandĩ nẽtessitate : cũ omissa hac
par edicti dupli acio integra maneat.⁊ potẽ
dici ħ uidicio ñ pͥncipalẽ causam excerceri s c̃
ius iurandum actoriꝰ ⁊ conseruar i PSr iuirauero
te stichũ mͥ dare oportere ꝗñ sit in rerum
uitura. nec exstimacionẽ mi  pͤstare debet
nĩ ex causa furtiua. uł ꝓpt̾ moras. ec̃ etiã pt̃
t s mortẽ serui exstimacio p̃stat᷑. Si mulier iura¬
ducuerit detẽ dotis deberi tota sũma p̾standa
reddi oportet p̃standũ er̃ Un popularib ac¬
tionib iu̾nirandũ ex actũ ita demũ adũs¬
ua alios ꝓderit si bona fide exactum fuĩt. Nam
siquis egerit ita demũ c̃sũmit publicã ac¬
tionẽ si ñ ꝑ collusionẽ ac tũ sit. Idi lib̵tus def¬
ferente patrono iurau̾it se libum nõ ee̾ ratum

Expanded text:
actione quae infitiando crescit aliquid sibi deberi, simpli, non dupli persecutionem sibi adquirere Pedius ait: abunde enim sufficere exonerare petitorem probandi necessitate, cum omissa hac parte edicti dupli actio integra maneat: et potest dici hoc iudicio non principalem causam exerceri, sed iusiurandum actoris conseruari.Si iurauero te Stichum mihi dare oportere, qui non sit in rerum natura, nec aestimationem mihi praestare reus debet nisi ex causa furtit mortem serui aestimatio praestatur.Si mulier iurauerit decem dotis sibi deberi, tota ea summa praestanda reddi oportet praestandum erit.In popularibus actionibus iusiurandum exactum ita demum aduersus alios proderit, si bona fide exactum fuerit: nam et si quis egerit, ita demum consumit publicam actionem, si non per collusionem actum sit.Si libertus deferente patrono iurauit se libertum non esse, ratum
Abbreviated transcription (Latin):
suã ce deb in hactionẽ rerũ amotar̃ defendi.
onino ħ obseruandũ ẽ. lic ꝑ aliam ac tionẽ cađ b
questio moueatur. ut exceptio uiriꝰ iurandi locũ
ueniatur. deffendatur ꝑ exceptionẽ:. contra sicũ
exscipulitu iudicitũ solui conueniretur. urauĩt
se dare non oportere. agenti iudicati ñ utiq ob¬
⁊ stalut exceptio. potẽ. enĩ fieri ut ñ sit cõnu̾sa
stipulacio: licet res iudic̃ãta sit. nͥ iđo iurasset ꝙ
uor dampnatum se e̾e dicẽtsitẽ põponiꝰ ait. eũ ꝗ
surtũ sibr factum alicurꝰ rei iurauit. nã statĩ¬
m̾etiam condicioniꝰ causã nanciss. Sitẽeũ ex hac

Expanded text:
 in actione rerum amotarum defendi. et omnino hoc obseruandum est, licet per aliam actionem eadem quaestio moueatur, ut exceptio iurisiurandi locum ueniatur, defendetur per exceptionem. contra si, cum ex stipulatu iudicatum solui conueniretur, iurauit se dare non oportere, agenti iudicati non utique obstabit exceptio: potest enim fieri, ut non sit commissa stipulatio, licet res iudicata sit: nisi ideo iurasset, quod nec damnatum se esse diceret.Item Pomponius ait eum, qui furtum sibi factum alicuius rei iurauit, non statim etiam condictionis causam nancisci.Item cum ex hac
Abbreviated transcription (Latin):
uirandũ. de sola constituta peccunia: ⁊ reus ui¬
rauit. & exceptione utetur .I e constituta con¬
ueniat᷑. ẜsi de sorte. idẽ de ꝓͥore obligacrone:
conueniatur. exceptio cessit nĩ de hac q̃q iu¬
rauerit. aduersario defferente
ius uirandũ. ab eo qui de tulerit. s de calum¬
nia ñ uirabitur consequens ẽ. ut deb̾at dene¬
gari eiͣ actio sibi enim impatet ꝗ ꝓcessit a
delectionẽ uiris uirandi. nec prius dẽ calũp¬
nia iurauit ut sit iste remittenti similis.
re. nec ius uiranduni refferre:
Iulianꝰ lił .x. digestoꝵ. Siquis cũ debitore suo
pep̾gerit. ne ab eo pecunia peteret᷑ siuiras
reppeti poterit: ẽ enĩ iusta conuencio. sique¬
lib causa ã cãdicio ne uiris uirandi. deducta fu

Expanded text:
cunia et reus iurauerit, exceptione utetur, si de constituta consed si de sorte, id est de priore obligatione conueniatur, exceptio cessabit, nisi de hac quoque iurauerit aduersario deferente. 37 iusiurandum ab eo qui detulerit, sed de calumnia non iuratur, consequens est, ut debeat denegari ei actio: sibi enim imputet, qui processit ad delationem iurisiurandi nec prius de calumnia iuravit, ut sit iste remittenti similis. re nec iusiurandum referre. Iulianus libro decimo digestorum Si quis cum debitore suo pepigerit, ne ab eo pecunia peteretur, si iurasrepeti poterit: est enim iusta conventio, si quaelibet causa in condicione iurisiurandi deducta fu
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ: si paratus sit udicum acciꝑe. Nius uran¬
dum deffert. p̾or deꝰ calumpnia ðebet lurare:
si ħ exigat᷑ur. de inde sicei uirabit᷑ Qħ iusuiran¬
dum de calumipnia. equȩ patrono. parentib re
mittur SSi de qualĩtate iuiram̃ti. fũit int̾ par¬
tes dubitatũ. concept̾o eiꝰ arbitris iudicãtis e¬
IAit p̾tor eum. aquo iusiurandũ pet̾ctur. solũe
aut uirare cogam. alt̾um itaq aligat reu aut
soluat. aut uiret: si non iurat soluere cogendus
erit ap̃tore datur aũt ⁊ aliã facultas reo ut s
malit refferat ius uirandum: ⁊ s is ꝗ petet. cõ¬
dicione uiris urandi ñ utet᷑. iudiciũ ei p̃tor
non dabit: equissime enim ħ facit: cũ ñ debet
displicere. condicione uiris uirandi. ei ꝗdetu¬
lit s net uis uirandũ d̾ calũnia. referenti. def¬
fertur: quia non ẽ refferendus actor. si condici¬
onis quam ipse detulit. de calũpnia. uelit sibi
uiurartnon semꝑ aũt consonantẽ ꝑ on̾ia re¬

Expanded text:
sionem, si paratus sit iudicium accipere.Qui iusiurandum defert, prior de calumnia debet iurare, si hoc exigatur, deinde sic ei iurabitur. hoc iusiurandum de calumnia aeque patrono parentibusque remittitur.Si de qualitate iuramenti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri iudi cantis est.Ait praetor: 'eum, a quo iusiurandum petetur, soluere aut iurare cogam': alterum itaque eligat reus, aut soluat aut iuret: si non iurat, soluere cogendus erit a praetore.Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisiurandi non utetur, iudicium ei praetor non dabit. aequissime enim hoc facit, cum non deberet displicere condicio iurisiurandi ei qui detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non est ferendus actor, si condicionis quam ipse detulit de calumnia uelit sibi iurari.Non semper autem consonans est per omnia re
Abbreviated transcription (Latin):
siuꝰ aliꝰ ꝓeo d̾dit. au ip̃e dedit iã lib factꝰ. t̃ient accipiẽtis. Auãquã
ꝑmissum sit statu libo etian de petulio s c are̾. imple¬
ndȩ condicionis ciusa. sitm̃ uult hr̃s num mos sal¬
uos facere. potẽ eum uetare. dare. sic enimfiet.
ut ⁊ statu lib̾ ꝑueniat ad libtatẽ quasi impleta cõ¬
dicione. cui patere ꝓhibitus ẽ ⁊ nummi non p̾iuit̃.¬

Expanded text:
ius pro eo dedit aut ipse dedit iam liber factus, fient accipientis.Quamquam permissum sit statulibero etiam de peculio dare implendae condicionis causa, si tamen uult heres nummos saluos facere, potest eum uetare dare: sic enim fiet, ut et statuliber perueniat ad libertatem quasi impleta condicione qui parere prohibitus e
Abbreviated transcription (Latin):
ti resẽ anquanti in litem uiratũ fũit condẽp¬
narr debet. respondi non ẽ equum p̃cio idẽ qͦn¬
ti resẽ litem exstimari. cum ⁊ contumacia
puni enda sit. ⁊arbitrio pocius dñi reꝵ p̃ciũ
statuendum sit potestate petitorĩ inlite iuradet¬
labolenus lib xrex cassio. Qũ furti ecessa¬
igitur iurare ita oportet tanti rẽ fuisse: xum riu̾a.¬
furtum factum sit. ñ adici eo plurisue  ꝙ res
pluris ẽ utiq tanti ẽ:
agistratus lib̵ .i. q̃stionũ. In instrum̃tis q̃ ꝗs
non ex hibet actori ꝑmittitur in litẽ iurare.
squanti sua intẽ ea ꝓferri. ut tanti condẽpnetur
reus idq etiam diuus commodus rescripsit.
Paulus lib̾ .iii . responsoꝵ. De ꝑiurio eiꝰ qui
ex necessitate iuris inlitẽ iurauit queri fa̾ci¬
le non solere sdecondicione cllsa

Expanded text:
ti in litem iuratum fuerit condemnari debet. respondi: non est aequum pretio, id est quanti res est, litem aestimari, cum et contumacia punienda sit et arbitrio potius domini rei pretium statuendum sit potestate petitori in litem iuraCassio.Cum furti agitur, iurare ita oportet 'tanti rem fuisse cum furtum factum sit', non adici 'eo plurisue', quia quod res pluris est, utique tanti est. 10 Callistratus libro primo quaestionum.In instrumentis, quae quis non exhibet, actori permittitur in litem iurare, quanti sua interest ea proferri, ut tanti condemnetur reus: idque etiam diuus Commodus rescripsit. 11 Paulus libro tertio responsorum.De periurio eius, qui ex necessitate iuris in litem iurauit, quaeri facile non solere. DE CONDICTIONE CAUSA
Abbreviated transcription (Latin):
cunia. ẽ traditã pupillũ contendebat. iufiura¬
ndũ defferente pupillus iurauit se dare n op
portere: eandem peccuniã afideiussore eiꝰ pe¬
tit: an excludendus sit exceptione iuriꝰ uirandi:
quidtibi placet rescribe mͥ. eandẽ reiaꝑtiu̾ ex¬
plicat uilianus. Nam si controũsia. int̾ creditorẽ.
⁊ pupillum. fuerit an onino pẽc mutuã accepis¬
set: ⁊ conuenie ut aboñi condicione discedet. si pu

Expanded text:
 iusiurandum deferente pupillus iurauit se dare non oportere: eandem pecuniam a fideiussore eius petit: an excludendus sit exceptione iurisiurandi? quid tibi placet rescribe mihi. eam rem apertius explicat Iulianus. nam si controuersia inter creditorem et pupillum fuerit, an omnino pecuniam mutuam accepisset, et conuenit, ut ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iltam actionẽ alt̾a q̃q consũmit᷑. Siꝗ iurauit se.
n rapiusse non debet adiuuari ħ iure uirando ⁊ in
NRone furti aut condicione ꝗa aliũ ẽ furtũ fe¬
aist q ut clani feri potẽ Colonus cũ quo ꝓpt̃ sube¬
uisis forte arbores agebatur ex locato. si uirauit b
ñ succidisse. siue exlege.xii tabulaꝵ darborib¬

Expanded text:
 alteram actionem altera quoque consumitur.Si quis iurauerit se non rapuisse, non debet adiuuari hoc iureiurando in actione furti aut condictione, quia aliud est furtum fecisse, quod uel clam fieri potest.Colonus, cum quo propter succisas forte arbores agebatur ex locato, si iurauerit se non succidisse, siue e lege duodecim tabularum de arb
Abbreviated transcription (Latin):
iꝰ h uidex existimet: plane intdum & it
actione strictĩ uidicii in litẽ iurandũ e. uł ut
si p̃missor stichi morã fecerit. & stichus deces¬
serit. quia udex exstimare sine relacione iu¬
ris uirandi non potest re q̃ nͨ exstat.

Expanded text:
im iudex aestimat.Plane interdum et in actione stricti iudicii in litem iurandum est, ueluti si promissor Stichi moram fecerit et Stichus decesserit, quia iudex aestimare sine relatione iurisiurandi non potest rem quae non extat: 6
Abbreviated transcription (Latin):
cut ꝓpritarius solet queri an seruum dñs cobercere po¬
se ⁊aristo ap̃ cassium notat plenissemim meũ cohercio¬
nẽ haberet. simo sine dolo faciat quaniuis ususruc tuariꝰ
net contirari is ꝗͣ ministeri is. aut inusitatis artisiciũ crũ¬
t corrumꝑe possit nec seruũ cicatricib deformare. Propͥ¬
b etarius aut ⁊ seriũ norȩ deđe pot̾ĩt. si ħ sine dolo malo fa¬
idcit qm̃ nore dedicio iuire nonpemit ususruc tũ ñ magis

Expanded text:
prietarius, solet quaeri, an servum dominus coercere possit. et Aristo apud Cassium notat plenissimam eum coercitionem habere, si modo sine dolo malo faciat: quamuis usufructuarius nec contrariis quidem ministeriis aut inusitatis artificium eius corrumpere possit nec seruum cicatricibus deformare. Proprietarius autem et seruum noxae dedere poterit, si hoc sine dolo malo faciat, quoniam noxae deditio iure
Abbreviated transcription (Latin):
pͣte cansee uertẽ uł resia aperire. uł atriũ immuta¬
re uł uirtluria ad aliũ modũ conũtere. excolere enĩ
ꝗͣ inuenit potẽ qualitate hediũ ñ minutatatẽ neru
eũ cui ediũ usus fructus legatus sit alcius tollere ñ posse
quãius lumina non obscurentur. quiatectũ migis tuobe
ꝙ labeo etiam in ꝓprictatis domino scribit. Idẽ gemanerus
ñ obserue fe eum posse Ntẽ si domu usus fruc t legat᷑ sit. me¬
rioria illic facere fructuariuꝰ non debet. net ꝑcenacu¬
li diuididẽ dominũ locare. nec balneũ ibr faciendũ ẽ¬
ꝙ aũt dicit meritoria ñ fac turũ ita acciꝑe quȩ uil¬
go dȩuersoria. uł fullonici appellant. Ego ꝗ ⁊ si balne¬
ũ sit in domo usib dominici solitum uasarez in intima
parte domũ uł int̃ dietas amigeniᷤ nonrecde net ex
boni uiri arbitratu fac terũ s id locare ceꝑit ut pu¬
blice bt nõ magis quã sidomu ad stacionẽ ium̃toꝵ loca¬

Expanded text:
posticasue uertere, uel refugia aperire, uel atrium mutare, uel uirdiaria ad alium modum conuertere: excolere enim quod inuenit potest qualitate aedium non immutata. item Nerua eum, cui aedium usus fructus legatus sit, altius tollere non posse, quamuis lumina non obscurentur, quia tectum magis turbatur: quod Labeo etiam in proprietatis domino scribit. idem Nerua nec obstruere eum posse. Item si domus usus fructus legatus sit, meritoria illic facere fructuarius non debet nec per cenacula diuidere domuquod autem dicit meritoria non facturum ita accipe qugo deuersoria uel fullonica appellant. ego quidem, et si balineum sit in domo usibus dominicis solitum uacare in intima parte domus uel inter diaetas amoenas, non recte nec ex boni uiri arbitratu facturum, si id locare coeperit, ut publice lauet, non magis quam si domum ad stationem iumentorum loca
Abbreviated transcription (Latin):
Sed si quid inedifficaiuerit pt̾ ea eum neq tollere. hneq: R
refficere posse refira. plane posse uindicare To anc ipror qq
usussruc tu legato ñ debet abniti.s scđm condicionẽ et i
uti. nã si librarũi rus mutit  qualũ ꝯcalcem portare co¬
gelistorio one. builneatorẽ facuit. łdesin phoni sutrien¬
sem uł depulestra stercorandis latͥinis abuttt uidebitio
ꝓprietate sufficent aũt alere nuestire debet scđm ordites
⁊ dignitatẽ mancipror ngn̾alit̃ labeo ait. In oñib reb
mobilib modũ euntenẽ debe nehua feritate. uł seui¬

Expanded text:
Sed si quid inaedificauerit, postea eum neque tollere hoc neque refigere posse: refixa plane posse uindicare. Mancipiorum quoque usus fructus legato non debet abuti, sed secundum condicionem eorum uti: nam si librarium rus mittat et qualum et calcem portare cogat, histrionem balniatorem faciat, uel de symphonia atriensem, uel de palaestra stercorandis latrinis praeponat, abuti uidebitur proprietate. Sufficienter autem alere et uestire debet secundum ordinem et dignitatem mancipiorum. Et generaliter Labeo ait in omnibus rebus mobilibus modum eum tenere debere, ne sua feritate uel saeu
Abbreviated transcription (Latin):
tuit plus redditus sit. quam uineis uł arbustis uł olue¬
tis quȩ suerunt. forscitan etiã ħ deretere potit. siq̃ ciꝑ¬
muttit᷑ melorare ꝓprictatẽ si tam̃ quȩ instituit asus¬
fruc euarius aut cẽluni corrumpant agri. aut magnũ ap¬
ꝙ ad fructum ꝓcipiendum necessarium sit s ðis ediũ
usussructus legatus sit nerua filius ⁊ limina inimittera
eũ posse ait. Sn colores ⁊ picturas. ⁊ marmori potit:

Expanded text:
nstituit plus reditus sit quam in uineis uel arbustis uel oliuetis quae fuerunt, forsitan etiam haec deicere poterit, si mittitur meliorare proprietatem. Si tamen quae instituit usufructuarius aut caelum corrumpant agri aut magnum apquod ad fructum percipiendum necessarium sit. Sed si aedium usus fructus legatus sit, Nerua filius et lumina immittere eum posse ait: sed et colores et p
Abbreviated transcription (Latin):
nunciare q̃q cogendus erit PIudex ꝗusq ad certam
sũmã uidicare iussus ẽ etiã de re maiorĩ iudicare
potẽ sunt̃ litigatores cõnueni antICum absentẽ def¬
fendere uellemaiudiciũ mortuo iã eo accipi: . c̃dẽp
natus solui. qstũ ẽ. an hr̃s libaretur. Itẽ q̃ actio mĩi
adũsus eũm cõmipetẽt. respondi Iudicui ꝙiã mortuo
debitore ꝑ quẽ deffensorẽ eiꝰ accipitur nullũ ẽẽ :n
ido hrdem no liłuri: Deffensorẽ aũt si ex causa iudi¬
cati soluerit. repetere ꝗ ñ p̃osse negocior tam gestaꝵ¬

Expanded text:
ronuntiare quoque cogendus erit. Iudex, qui usque ad certam ronuntiare quoque cogendus erit. Iudex, qui usque ad certam summam iudicare iussus est, etiam de re maiori iudicare potest, si inter litigatores conueniat. Cum absentem defendere uellem, iudicium mortuo iam eo accitum est an heres liberaretur, item quae actio mihi aduersus eum competeret. respondi iudicium, quod iam mortuo debitore per defensorem eius accipitur, nullum esse et ideo heredem non liberari: defensorem autem, si ex causa iudicati soluerit, repetere quidem non posse, negotiorum tamen gest
Abbreviated transcription (Latin):
Id̃ lib quarto. Et pt̾ edictũ ꝑemptoriũ impetratũ cũ
die seiꝰ suꝑ uenerit tc̃ absens citariꝰ debet᷑.⁊ siueres¬
pondit. siue ñ responđit.: agetur causa ⁊ ꝓnunci abit᷑.
ñ utiq scđm p̾sentẽ. s ut int̃dũ uł absens. sibonã nca¬
usam habuit undicet. Ad si is ꝗ edictũ pemptorium
ĩ petrauit. absit die cognicionis. Is uo adu̾sus quẽ im¬
petratũ ẽ adsit. tt̃ circum ducendũ erit aedictũ ꝑẽp¬
torium. Neq causa cognoscetur. neq scđm p̃sentẽ ꝓnũ¬
ciabra Fircũ ducto edicto. uideamꝰ an amplius reus cõ¬
ueniri possit. anuõ salua ꝗͥ lis ẽ uerum instancia tã¬
tum ȩdicti ꝑierĩt ⁊ magisẽ ut instancia tantum
ꝑierit. Ex integro aũt ligͥari possit PSciendum ẽ ex ꝑ¬
emptorio absentẽ condempnatũ. s appellet ñ eẽ audi¬
uendum. si m̃o ꝑ contumaciã defuit siminꝰ audiet᷑.
Iulianꝰ lib̵ u. digestoꝵ. Ne quare cognõuerit uidex ꝓ¬

Expanded text:
libus. Et post edictum peremptorium impetratum, cum dies eius superuenerit, tunc absens citari debet: et siue responderit siue non responderit, agetur causa et pronuntiabitur, non utique secundum praesentem, sed interdum uel absens, si bonam causam habuit, uincet. Quod si is qui edictum peremptorium impetrauit absit die cognitionis, is uero aduersus quem impetratum est adsit, tum circumducendum erit edictum peremptorium neque causa cognoscetur nec secundum praesentem pronuntiabitur. Circumducto edicto uideamus an amplius reus conueniri possit, an uero salua quidem lis est, uerum instantia tantum edicti periit: et magis est ut instantia tantum perierit, ex integro autem litigari possit. Sciendum est ex peremptorio absentem condemnatum si appellet non esse audiendum, si modo per contumaciam defuit: si minus, audietur. 74 Iulianus libro quinto digestorum. De qua re cognouerit iudex, p
Abbreviated transcription (Latin):
titant ⁊ excempla senatꝰ esultoꝵ ad fđi cõmissã li¬
b̾tatẽ ꝑtinencium deb̾e induci oportet:
ordine uenitur ut ꝑͥmo quis petit pt̃ absenciã ad¬
ũsari i ȩdictu pͥmũ mox alt̾utre

Expanded text:
titet, exempla senatus consultorum ad fideicommissam lititet, exempla senatus consultorum ad fideicommissam libertatem pertinentium debere induci oportet. dictum hoc ordine uenitur, ut primo quis petat post absentiam aduersarii edictum primum, mox alte
Abbreviated transcription (Latin):
Iõ li .i. disputacionũ. Non a iudice doli ȩxstimacio
ex eo ꝙ int̃ e fit. Sexeo ꝙ inlitẽ uiratur: Deniq
⁊ p̃doni depositi ⁊ cõmodati. ob eam causã competẽ
actionẽ ñ dubitatur Siquis alio iudicio ac turus ui¬
dicatũ solui satis acceꝑit. de inde in alio iudicio agat.
ñ comittet᷑ scipulacio ꝗa de aliar̃e cautũ iudet᷑:¬
Is li .xxx. ad edic̃. Exigere dotẽ mulier debet illic
ubi maritus domiciliũ habuit. ñ ubi instrum̃tũ do¬
tale conscriptum ẽ. Nec i id genus contractusẽ.
ut ⁊ eum locum spet fari opporteat. In quo instru¬
m̃tum dotis fac tun ẽ: quã eũ incuiꝰ domic ilũ:
ipsa mulier ꝑ cõdicionẽ matrimonii erat ł editura
demptũ: si ħ ꝓbauerit: exinde lib̾ erit ex quo redẽp¬
tus ẽ. Auia constitucio ⁊ libum ꝓn̾unciari ꝓ̃cepit.
s rescitui ei libtatẽ iubet ꝓinde compellendus erit
manumit̃ẽ cũ ꝗ se sius numis redemit. Set si la¬

Expanded text:
iudice doli aestimatio ex eo quod interest fit, sed ex eo quod in litem iuratur: denique et praedoni depositi et commodati ob eam causam competere actionem non dubitatur. Si quis alio iudicio acturus iudicatum solui satis acceperit, deinde in alio iudicio agat, non committetur stipulatio, quia de alia re cautum uidet quarto ad edictum. Exigere dotem mulier debet illic, ubi maritus domicilium habuit, non ubi instrumentum dotale conscriptum est: nec enim id genus contractus est, ut et eum locum spectari oporteat, in quo instrumentum dotis factum est, quam eum, in cuius domicilium et ipsa mulier per condicionem matrimonii erat reditura. demptum, si hoc probauerit, exinde liber erit ex quo redemptus est, quia constitutio non liberum pronuntiari praecipit, sed restitui ei libmanumittere eum qui se suis nummis redemit. sed et si la
Abbreviated transcription (Latin):
Nu toria. s hi ꝗ hm̃t ab intestato successignẽ. Nã ⁊ in¬
restatũ patrẽ familias facit siquis instituta accusacioe
Uni officiosi decesserit. ꝑ hrdem suũ q̃ relã transferat.
sipini anus respondit. Quibs rescriptis signi ficatur¬
si pt̾ agnitã bonoꝵ possessionẽ. decesserit ẽe iuctesho¬
ne accusicioniꝰ ysi nonsit petita bonor possessio iã
tom cepta controrsia uł pparata. uł sicũ uenit agͥmo¬
uendam ĩnofficiosi q̃telã decẽssit. puto ad lrđł̃m ẽuisre

Expanded text:
uictoria, sed his qui habent ab intestato successionem: nam inuictoria, sed his qui habent ab intestato successionem: nam intestatum patrem familias facit. Si quis instituta accusatione inofficiosi decesserit, an ad heredem suum querellam transferat? Papinianus respondit, quod esi post adgnitam bonorum possessionem decesserit, esse successionem accusationis. et si non sit petita bonorum possessio, iam tamen coepta controversia vel praeparata, vel si cum venit ad movendam inofficiosi querellam decessit, puto ad heredem transire