comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acceditorib possidentur ⁊
uentant. Gercesi fuernt
hac ex cãbona adoita cens¬
at bonoꝵ uenditõ. exctit¬
it enim defuncti defens¬
or ⁊ quidem ydoneus ꝙoeso¬
lido creditoribꝰ cauet ¶In pͥ¬
mis hoc rescriptũ totiens
locum habet quotiens tes¬
tam̃to lib̾tates date sunt.
ꝙͣ gͦ si quis intestatus dece¬
dens codicillis lib̾tatesde¬
derit n addita sit ab intes¬
tato hr̃ditas faũor ꝯstitu¬
tionis debebit locum habẽ.
Gerte sĩtestatus decedat ⁊ co¬
dicilł ded̃it lib̾tatem com¬
petere eamͣ nemini dubiũ
ẽ. tũc ꝯstitutõni locumeẽ
u̾ba ostendunt cłm ire¬
mo successor ab ab intesta¬
to existat. Ergo quam dui
incertũ sit uttũ existat ã
non cessabit ꝯstitutõ ⁊ si
certum ẽẽ ceꝑit nẽme h̾rdẽ
extare Ic̃ erit ꝯstitutioni
locusssiis qui restiti inte¬

Expanded text:
creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido creditoribus cavet. Inprimis hoc rescriptum totiens locum habet, quotiens testamento libertates datae sunt. quid ergo, si quis intestatus decedens codicillis libertates dederit neque adita sit ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubium est. Tunc constitutioni locum esse verba ostendunt, cum nemo successor ab intestato existat. ergo quamdiu incertum sit, utrum existat an non, cessabit constitutio: si certum esse coeperit neminem extare, tunc erit constitutioni locus. Si is, qui in inte
Abbreviated transcription (Latin):
dedit lib̾tates ł mortis cã
⁊ ne dehoc q̃ritur utrumin
fraudem creclitoꝵ annũ
factum sit idcrrtouelint
ad dicis bona an audiendi
sũt ⁊ magis eĩ ut audiri
debeant ⁊ sideficiant u̾ba
ꝯstitutionis¶s cum multis
diuisiones eiꝰ mod̾i ꝯͣstituti ͣ ⁊ iac.¬
onide eẽ ꝓ speximꝰ lata est̃
a nob̾ plenissima ꝯstitutõ
inqua multe species colla¬
te sunt quib us hiꝰ succes¬
sionis plenissimũ ẽ effec¬
tum quas ex ipã lectione ꝯ¬
stitutionis pot̾ quis cogn

Expanded text:
dedit libertates vel mortis causa et, ne de hoc quaeratur, utrum in fraudem creditorum an non factum sit, idcirco velint addici sibi bona, an audiendi sunt? et magis est, ut audiri debeant, etsi deficiant verba constitutionis. Sed cum multas divisiones eiusmodi constitutioni deesse perspeximus, lata est a nobis plenissima constitutio, in quam multae species collatae sunt, quibus ius huiusmodi successionis plenissimum est effectum: quas ex ipsa lectione constitutionis potest quis cogn
Abbreviated transcription (Latin):
sitos nullũ habere agnatu
manifestumẽ cumagnatõ¬
o apatre cognatio amatre
sit. hi autem nullum pat¬
nnhat̾e intelleguntur.

Expanded text:
sitos nullum habere adgnatum manifestum est, cum adgnatio a patre, cognatio sit a matre, hi autem nullum patrem habere intelleguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
aere quẽ ad modũ gradꝰ
anationis numerentur
qua inre in pͥmis aomone¬
di sumus. cograuonem
aliam supra numerari.
AUA intra. aliam ex
bgueb. citur. Suꝑior cogto
ẽ parentium inferior lib̾o¬
ruma extransu̾so fratrũso¬

Expanded text:
ere, quemadmodum gradus cognationis numerentur. qua in re inprimis admonendi sumus cognationem aliam supra numerari, aliam infra, aliam ex tere dicitur. superior cognatio est parentium, inferior liberorum, ex transverso fratrum so
Abbreviated transcription (Latin):
romani aquã &ignẽ inter dicebant quib:dã dãnatis. quia aer & iqua cunstis pat&. & in¬
nib datuest utillinon fruerent᷑ qđ omnib ꝑsonarũ concessum est.EXLI CII¬

Expanded text:
Romani aquam et ignem interdicebant quibusdam damnatis, quia aer et aqua cunctis patent et omRomani aquam et ignem interdicebant quibusdam damnatis, quia aer et aqua cunctis patent et omnibus data sunt; ut illi non fruerentur quod omnibus per naturam concessum est.
Abbreviated transcription (Latin):
anti quos eñ qui inbello amoste seruabant᷑ seruiuocabant᷑. hocẽ solamaloꝵ omniũ post rim a qlbiris
omni suplitio grauior est. Nã hubibbestas perit hũna. ibiperier̃ &om̃ia DE MΟRΤΩVM Mestiũ
diuersicasus ex quib: crux uł patibulũ in quo homines ad pensi crutiant uł patiunt᷑ hunde a nomina
habent patibulũ em̃ uulgo furca dicit᷑ quasi ferens caput. Suspensũ enĩ &stranguilatũ eoquod
ex aminat sed patibulo minor quã crucis. Nipatibulũ ad poenestatim ex aminat. Crixũ sub¬
fixos diucrutiat unde & inegło latronib: ut morirent᷑ & deligno antesibbatũ deponerent᷑ qrup
confrustas̃ qui aligno suspensi citomori p̃poterant. Vt in ipsoquoq genere necis deferrie.
tere iđt animũ illuc aduestore : In tendere utiq: ad puniendũ reũ quia iudex est. Ideo ũ

Expanded text:
antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis antiquos enim qui in bello a morte servabantur, servi vocabantur. Haec est sola malorum omnium postrema, quae liberis omni supplicio gravior est; nam ubi libertas periit, una ibi perierunt et omnia. Mortium vero diversi casus, ex quibus crux vel patibulum, in quo homines adpensi cruciantur vel patiuntur; unde et nomina habent. Patibulum enim vulgo furca dicitur, quasi ferens caput. Suspensum enim et strangulatum ex eo exanimat; sed patibuli minor poena quam crucis. Nam patibulum adpensos statim exanimat, crux autem subfixos diu cruciat; unde et in Evangelio latronibus, ut morerentur et de ligno ante sabbatum deponerentur, crura confracta sunt, quia ligno suspensi cito mori non poterant. In ipso quoque genere necis differt. tere, id est animum illuc advertere, intendere utique ad puniendum reum, quia iudex est. Ideo autem
Abbreviated transcription (Latin):
PVI NOVINNO Ignominũ to qđ desint labre honest etsnom̃ his quimal iqđe nim̃ deplenditur.
distũ staut ignominũ quas sine nomine sicutignaris sine scientia. Sicut gnobilis sinenoblitut ocqr
piens estaũt &bonarũrerũ & maloi Nanfama felicitatis iñterdũ est ut illut in listris fama qllan e
malarũ aut urgilius. Fama malũ quia nonaliut uel ocius ullũ fame aut nom̃ cesti lacũ non hab& quapli¬
rimũ m̃ dexest. Adicens multũ uł demutans deueritate quetã diuiuũ quã du non ꝓbat at hubiꝓlauens c̃
Vnde post liminio redeuntib: hocest deexlio reducendis. quis eiesti in iniuria. iđt extralim̃ patrie. Diuda
aũ exiliũ iñ relegatis & depostatis. Relegitus ẽ quẽ bonasua secunt᷑ depostatus qũc̃ ꝓ scriptio exlipal
dãnatio quas porro scriptio. Item porro scriptus. quia palã scriptus. M& allũẽ hubi exulos deputap̃
ad eruendã uena marmoraq: secanda in crustis. DESERVITVTE Seruitus a seruando uociti apit

Expanded text:
 eo quod desinat habere honestatis nomen is qui in aliquo crimine deprehenditur. Dicta est autem ignominia quasi sine nomine, sicut ignarus sine scientia, sicut ignobilis sine nobilitate. Hoc en et bonarum rerum, et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud est: Illustris fama, quod laus est; malarum, ut Virgilius: Fama malum, qua non aliud velocius ullum. 27. Famae autem nomen certi locum non habet, quia plurimum mendax est, adjicienest. Unde postliminium redeuntibus, hoc est de exilio reducendis, qui sunt eiecti in iniuria, id est extra limen patriae. Dividitur autem exilium in relegatis et deportatis. Relegatus est, quem bona sua sequdamnatio, quasi porro scriptio. Item proscriptus, quia palam scriptus. Metallum est ubi exules deportantur ad eruendam venam marmoraque secanda in crustis. Servitus a servando vocata. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
afligella quiacũ flatu & strepitu in corpore sonart Naplage quasi flage sed plage & flagra prime
postioniss. Hlagellauĩt ꝑ diminutione dista. anguillaẽ quia cohercent᷑ in scolis puerqi uiulgoscotia

Expanded text:
et flagella, quia cum flatu et strepitu in corpore sonant. Nam plagae, quasi flagae; sed plagae et flagra primae et flagella, quia cum flatu et strepitu in corpore sonant. Nam plagae, quasi flagae; sed plagae et flagra primae positionis sunt, flagella autem per diminutionem dicta. Angui
Abbreviated transcription (Latin):
inlegil contineri. Tullius scribit iđt dinum uincula uerbora talionem ignominũ exilũ serutict̃õ
Vincula aunciendo iđt astindo distaeo qđ constringant atq: r&ieant uł qui auigilar̃. Cõpedes dicta qua
continent pedes peducessunt laquei in quibpedes in laquȩant᷑ diste a pedib capiendis. Cateneaũt
qđ apiendo teneant utraquestigia nȩꝓgredant᷑. Itẽ catene qđ secapiendo teneant plurimisi nodis
manicess̃ uincula quib: manus capiunt᷑ lic& & manice tuni carũ sint nerui. Bou est torques dãpnatoꝵ
quasiugus in boue exgenere uinculoꝵ est. Carcer in quo custodiunt᷑ noxii & dictus carter eo qđ
homines coherceant᷑ indudunt̃q quascarcer ab arcondo scilic& locũ aut̃ in quo seruant᷑ noxi. Car¬
cerẽdicmus numero tantũ singulari undeuero emitunt᷑ quad rige. Carceres uocamus numero
tantũ plurali DEVERBERΑ Vorberadicta quia cũ cogitant᷑ aerem uerberant hine fligra & plige

Expanded text:
in legibus contineri Tullius scribit, scilicet damnum, vincula, verbera, talionem, ignominiam, exilium, servitutem a vinciendo, id est artando dicta, eo quod constringant atque retineant; vel quia vi ligant. Conpedes dicti quia continent pedes. Peducae sunt laquei quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. Catenae autem, quod capiendo teneant utraque vestigia, ne progrediantur. Item catenae, quod se capiendo teneant plurimis nodis. Manicae sunt vincula quibus manus capiuntur; licet et manicae tunicarum sunt. Nervi. Boia est torques damnatorum, quasi iugum in bove ex genere vinculorum est. Carcer, in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer quod eo homines coerceantur includanturque, quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii, carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae, carceres vocamus numero tantum plurali. Verbera dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc flagra et plagae
Abbreviated transcription (Latin):
ut futurũ falsitas & c ocera que non occidunt sed infamant. facinus dictũ ad faciendo malũ qđ nocuat alteri
flagitiũ ad lagitandũ corruptelã libidinis qui a noceat sibi hȩc s̃ duogenera peccitoꝵ Vis ẽ uistus porista¬
tis ꝑqũe causa siueres uđ aufer& uł extorquit᷑ Vis priuata est siquisq ante iuditũ armati homimnib
qũequa asuo deiecerit uł xpugnauerit. V spublicaest si quis ciuem anteppłmn uł udic̃ uł regem

Expanded text:
ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorausa sive res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quisque ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem ante populum vel iudicem vel regem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ t̃poris punitus ut in aliqua morã nillomodo ꝓducat᷑ Instrum̃tũc̃ undeca liquid conftituimus ut cubiris
clamus asci. instrutũ qđ ꝑ instrum̃tũ effict᷑ ut baculus codex tabula ũsis qũa inre utinsoriptautimur
ut in baculo itinere incodice legere intabula ludere sedipsefructus igroꝵ quia eo utimur uͥ susuocat᷑
res capit᷑. Vnde opost& eiusq mancipium accipit conp̃hendere idipsũ qđ cimancipiũ dat᷑. Cessio est ren-¬
refeormando mom̃to ad t̃pus interimdicit᷑ saliua ꝓpositione astionis eius p̃ciũ uocatũ eoqđ prius cũdam
ut ꝑeius uice rem quã ad p&imus possi deredebeamus. Cõmorciũ distũ a mertib: quo nomineres uenales
appellanus undomercatus dicit᷑ Exus mulroꝵ hominũ quires uendere uł emeresolent In tegri resti¬
tito est causo uł rcireparitio. causere integrit᷑ quȩ uim porestatis expl&anon est Res r& integratur quȩ

Expanded text:
Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. res capitur. Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur. Cessio est proprreformando momento ad tempus interim dicitur, salva propositione actionis eius. Pretium vocatum eo quod prius eum damus, ut pro eius vice rem, quam adpetimus, possidere debeamus. Commercium dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus. Unde mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emere solent. Integri restitutio est causae vel rei reparatio. Causa redintegratur, quae vi potestatis expleta non est. Res redintegratur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
inurut̃ qua audit aliquid contpa ordinemiuiris. Sedicodiet dissonsio ciuũ qđ e orsĩ di. dilis
pins Nanhu maxme turbationemrerũ &tumultũgaudont. Sacrilegiũ propricẽ satrarũmrꝰ¬
si stũ postta & inidoloꝵ cultu est hoe nom̃. Adulteriumẽ in lusio abem comugi qđ quialtiras¬
pendo distus unde & quirapto potitur stupro fruit᷑ homiaidi uocabulũ conpositũc̃ exhomine¬
& cede Quienim cedem in hominẽ fecisse comꝑtus erat homicidã u&eres apellabatꝰ. Payecidi
astio nonsolũ ineodabit quiparentẽ i đe quipatremuł matrem inter emissa sedinoũ quiparem

Expanded text:
ia's'; qui audet aliquid contra ordinem iuris. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium pendo dictus, unde et qui rapto potitur, stupro fruitur. Item. Capitulariet caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parentem, id est vel patrem vel matrem inte
Abbreviated transcription (Latin):
idđt rncredit ab negatio Ambitus iuditũ ineũ ẽ quia largitionẽ honorẽ capit & ambit amimissurus dgni¬
tatẽ qua imunere inuadit. Peculatũiuditiũ in cosdat᷑ quifraudem aerariofacunt. Pecunãq pullũ
interuestunt nã& peccuna. Peculiatũ c̃ ditũ ñ aut̃ iudicatũ sicut fustũ reipublice sicutre. priurt.
Nulle siciudicat᷑ ut sacrilegus quiafurẽ sacroꝵ. Repenindarũ accusator qui petcimis asotus cept
in hoc iuditioreus si antemoriat᷑ in honaeius iuditiũ reddit᷑ incestiiuditiũ in urgines sacratas uł ꝓpit¬
quassanguine constitutũ est. Quienimta lib miscunt᷑ incesti. iđt incastedicunt᷑. Maiestas peatu
tĩ qcd fact peccatũe qđ patit᷑ pȩna. Malũaũt̃ tunc plenumẽ cũ& p̃teritũ est. &mpend&¬

Expanded text:
i creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in bona eius iudicium redditur. Incesti iudicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu titur. Quod facit, peccatum est; quod patitur, poena. Malum autem tunc plenum est, cum et praeteritum est et inpend
Abbreviated transcription (Latin):
in potãte mortis tp̃r habebat
optionẽ datisim̃o aliqua
rant nam ex hr̃oitati nu¬
llomõ repellebant pat¬
ronumepostealege pa¬
pia atiaucta sunt iura
patronoꝵ qui locuple¬
ciores lib̃tos babebant
missoris ꝑꝑ causas enarra¬
tas merito sublata ut sex
tima eas secura quatop¬
tima cõne p̾tores intros¬
enĩ ꝑmittitur ed icto his

Expanded text:
in potestate mortis tempore habebat, optionem dati, si modo ex aliqua rant: nam exheredati nullo modo repellebant patronum. Postea lege Papia adaucta sunt iura patronorum, qui locupletiores libertos habebantmissoris, propter causas enarratas merito sublata: ut sex tima eas secuta, quam optima ratione praetores introenim promittitur edicto his
Abbreviated transcription (Latin):
sit de inceps ceteris ꝑ inte
bõꝵ possessionẽ ex successo¬
rio edicto policetur. acsi
is qui p̃cedebat exeo num¬
ero nc̃ eẽt ¶Siquisitadelatã

Expanded text:
sit, deinceps ceteris proinde bonorum possessionem ex successorio edicto pollicetur ac si is qui praecedebat ex eo numero non esset. si quis itaque delatam
Abbreviated transcription (Latin):
tato ueniũt neq his q̃ ex
test am̃to ĩ p̃tor stabili
timum ⁊ ex̃ ordinarium
auxiliũ ꝓut reserigitac¬
cõmodauit. scilicet hisq
ex legib senatus ꝯ suitis
ꝯstitutionibꝰ pͥncipum
ex nouo iure ł ex testam̃¬
to ł ab intestato uenũt.

Expanded text:
tato veniunt, neque eis quae ex testamento sunt, praetor stabili timum et extraordinarium auxilium, prout res exigit, accommodavit scilicet his qui ex legibus, senatus consultis, constitutionibus principum ex novo iure vel ex testamento vel ab intestato veniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
at lib̾to patronũ suum
impune testam̃to p̃teri¬
re. nã ita demũ. lex.xii.
tabulaꝵ adhr̃clitatẽ lib̾¬
ti uocabat patronũ sim
testatus mortuus eẽt li¬
b̾tus nullo suohrdẽ re¬
licto. Itaq ĩ testato qq̃
mortuo libto sus sium
bonise us patrono uise
lib̾is aliquẽ suũ hĩdẽ
. quiss. nulla indebat᷑
q̃ rela smõ ad optiuus fi¬
lius fuiss a ꝑte iniquum
erat nichiliuris patrono
uꝑ eẽ. quade cã postea
p̾toris eclicto ħ iurisin¬
iquitas emendata ẽ. siue
enim faciebat testam̃tũ
lib̾tus iubebatur itatesta¬
ri ut patrono pattẽ dimi¬
diam bonoꝵ suoꝵ relique¬
ret ⁊ si aut nchilaut mi¬
ms ꝑtis dimioie reliq̃r¬
at dabatur. patrono con¬
tra tabulas testam̃ti pa¬
ttis dimrdiebõnoꝵ pos¬
fessio siue ĩtestatus morie¬
batur suo hĩde relicto fi¬
lio ad optiuo dabatur.
eq̃ patrono ꝯͣ hũc seũlhe¬
redem patris dimoiebo¬
rũ possessio. ꝓdeẽ aũt liber

Expanded text:
at liberto patronum suum impune testamento praeterire. nam ita demum lex XII tabularum ad hereditatem liberti uocabat patronum, si intestatus mortuus esset libertus nullo suo herede relicto. itaque intestato quoque mortuo liberto, si is suum bonis eius patrono iuris  suum heredem reliquisset, nulla videbatur querela: si vero adoptivus filius esset, aperte iniquum erat nihil iuris patrono superesse. Qua de causa postea praetoris edicto haec iuris iniquitas emendata est. sive enim faciebat testamentum libertus, iubebatur ita testari ut patrono partem dimidiam bonorum suorum relinqueret: et si aut nihil aut minus partis dimidiae reliquerat, dabatur patrono contra tabulas testamenti partis dimidiae bonorum possessio. si vero intestatus moriebatur, suo herede relicto filio adoptivo, dabatur aeque patrono contra hunc suum heredem partis dimidiae bonorum possessio. prodesse autem liber
Abbreviated transcription (Latin):
linquat matrem fratrem consanguineum id est uno patrena
uł &iam ad obtiuũ . idest gestis antecuriam ad filii ligatum
qui consan guin ei locum habendus est consanguineus fraus
uł ad obtiuus mat̃ intota suctessione mortui fratris ules¬
cludunt quod & mancipatus suerit consanguineus aut adis¬
uis & moriatur frat̃ suꝑ estib: &mancipatis frib: & matre patriuus
corum quefilios ułnepotes &iãem cncipati frir & uident̃ exdudunt

Expanded text:
relinquat matrem et fratrem consanguineum, id est uno patre natum, relinquat matrem et fratrem consanguineum, id est uno patre natum, vel etiam adoptivum, id est gestis ante curiam adfiliatum, qui consanguinei loco habendus est, consanguineus frater vel adoptivus matrem in totum a successione mortui fratris excludunt. Quod si emancipatus fuerit consanguineus aut adoptivus et moriatur frater superstitibus emancipatis fratribus et matre, patruos eorumque filios vel nepotes etiam emancipati fratres evidenter excludunt
Abbreviated transcription (Latin):
n libtina quatiuor nondederit . &unicum filium intestatum
fortiase ꝑdiderit & silius moriens patruũ unam uł plurer aut cste
patrui uena truorũ filios uł nepetes plures cunim a trbirdiquint
quitam̃ & mancipati ñ fuerant mat̃ intestie portione & fili intsto
hereditate succedat & duas partes patruus uł siplures parruisurim
aut fili uł nepotes sibi &uidicabunt quodsimat̃ ius liberorum
babeat & patruus uł patrui cũ matre suꝑfuerint euus &m ancipaus¬
duas pastes debonis filii intestati morientis mat̃ consequat̃ qui us
liberorum hab& & testium patruus uł patrui quisidefuerint pu
trui. filu patruorũ quin atifuerint ȩquad essibi ꝑcupita facian
portiones gđ si filii parruorum defuerint similieiam nepotes
patruorum diuisionis succedant sed in ac̃ successione sola conti¬
tutio p̃sens sufficiat ut int̃matrempairius eorum filios & mepois
bonoꝵ possessio p̃sumatur quodsifortusse adicta non fuerim
non aditahere ditas non transeat adheredes Ixtp. Impado¬

Expanded text:
 libertina quattuor non ediderit et unicum filium intestatum fortasse perdiderit et filius moriens patruum unum vel plures aut certe patrui vel patruorum filios vel nepotes plures cum matre reliquerit, qui tamen emancipati non fuerint, mater in tertia portione in filii intestati hereditate aut filii vel nepotes sibimet vindicabunt. Quod si mater liberorum jus habeat, et patruus vel patrui cum matre superfuerint, etiamsi emancipaduas partes de bonis filii intestati morientis mater consequatur, quae jus liberorum habet, et tertiam patruus vel patrui: qui si defuerint, filii patruorum, quanti fuerint, aequales sibi per capita faciant portiones. Quod si filii patruorum defuerint, simili etiam nepotes patruorum divisione succedant. Sed in hac successione sola constitutio praesens sufficit, ut inter matrem, patrus eorumque filios et nepotes bonorum possessio praesumatur; quae si fortasse adita non fuerit non adita hereditas non transeat ad heredes. Hic d
Abbreviated transcription (Latin):
ominum nationũ eoqđ i ubiq instintũ neturale constitutione aliquahab&. ut uri& femine conundio liberoꝵ¬
& sisceptio & edocitio. Cõmuns ominũ possessio &omnium hunalibestas ad quis tioeoꝵ quȩcelo terra marq
cuipunt᷑. lt̃ de posterti uł c̃mendate pecumȩ restieutio uolentia ꝑuimrepulsio Namhoc aut siquidhue
simlest numqũ inustũ sednaturale equĩ q habã U QUOSΙTIVSCIVILE Ius ciuilest qđ quisq popilis¬
gio comnibia inter aiengenis ꝓhibta & inde iusgentiũ quia eo iure feregentes hutunt᷑ .VII. euosnius
mulitaat dus mltirest beli in ferendi sellenntas fideris faciendinexus sgnoditi cgressio moster
al cõminssonen signodeto reaptio temflagiti miltiris diseiplina silocis deserit᷑. It̃stipendioꝵ modis dgni

Expanded text:
 liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est, numquam iniustum est, sed naturale aequumque habetur. Quid sit ius civile . Ius civile est quogio, connubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. Ius militare est belli inferendi solemnitas, federis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio; item signo dato recessio; item flagitii militaris disciplina, si locus de
Abbreviated transcription (Latin):
uerbot sedselitestitoris uolintatẽ quacũ q scripture sgnificatione ex pressũ cuius benefitio uoluntatib

Expanded text:
verborum, sed solam testatoris voluntatem qualicumque scripturae significatione expressam. Cuius beneficiverborum, sed solam testatoris voluntatem qualicumque scripturae significatione expressam. Cuius benefici
Abbreviated transcription (Latin):
& inumerabilia talia Tabuletestamenti ideo apellate s̃ quia ante caste & nembranarũ usũ in dolatis tabu¬
lis non solũt estam̃ta sed&iã epłarũ adloquia scribebant. Vnde & postitores eoꝵ tabularii uocabunt᷑ Testam̃tũ
iuris ciulis est quinq testiũ sub scriptione firmatũ. Testam̃tũ iuris p̃tornest septẽ testiũ signis signatũ sedillut
aput ciues fit inde cuile istud qđ inde iuris p̃orii. Testam̃tũ aut̃ signare nota reest id est ut notũ sit qđ secriptũ ẽ
ologra fũtestam̃ tũ mani austoris totũ scriptũ ẽ atq subscriptũ unde & nom̃ accepit. Grecienim olototũ grifin
rede in stiruto dsrũpit᷑. Suppressum testam̃tũest qđ in fraudeheredũ ulligatoriorpꝰ sie libestoꝵ non est palã¬
iugũ sineliberis inucem ꝓlocopiȩnerũ hȩredirtatis alterna conscriptio. Codicellũ ut u&eres uiunt sine
dibio ab austorẽ distũ qđ no cscripture genus instituit. Est aũt scriptura nulla indigens sollemnitato

Expanded text:
 innumerabilia talia. Tabulae testamenti ideo appellatae sunt, quia ante chartae et membranarum usum in dolatis tabulis non solum testamenta, sed etiam epistolarum alloquia scribebantur; unde et portitores earum tabellarii vocabantur. Testsubscriptione firmatum. Testamentum iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; underede instituto, disrumpitur. 11. Suppressum testamentum, est quod in fraudem haeredum, vel legatariorum, seu libertorum non est palaiugum sine liberis invicem pro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nullam indigens sollemnitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ita epła uce cod cellont Crestioest cestus dierũ appelluti quas deoreco idt derernerc uł constituiere
urputa silleheres mh esto additor q cernto quȩii fraude stot. Ad eund irũ aut her edaatẽ cen

Expanded text:
editatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum cen
Abbreviated transcription (Latin):
fostis p&at p̃mium autu&at ut sacrarũ urginũ nuptias nulli p&erelic& aut punit ut qui
cedem fecerit capite plestat᷑ eius enimp̃mic̃ autpȩna autuita moderat᷑ humana. Ixiͦi.¬
QVAREEACTAESTLEX. Faste sunt aũt leges ut earũ m&u humana coherceat᷑ tutaq sit
&udinem patriȩ locotẽporiq conueniens necessaria utilis manif esta quoq nealiquid ꝑ
obscuritatẽ in captionẽ contineat nullo priuato quo modo sed ꝑ cõmunȩ ciuium hutlitat
conscripta. IxCI DECΑVSΙS De causis pragma grecũ est qđ latine dicit᷑ ciusa un¬
de & pragmaticã negotiadicunt᷑ & astor causarũ & negotioꝵ pragmaticus dict᷑. I.XXI

Expanded text:
fortis petat praemium; aut vetat, ut: sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat; aut punit, ut: qui caedem fecerit, capite plectatur; ejus enim praemio aut poena vita moderatur humana; diviectatur'. Factae sunt autem leges, ut earum metu humana coherceatur audacia, tetudinem patriae, loco temporive conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in cautione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utconscripta. CAPUT XXII. De causis. 1. Pragma Graecum est, quod Latine dicitur causa; unde et pragmata negotia dicuntur, et actor causarum et negotiorum pragmaticus
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ apellatir papia popea continens patrũpremia suscapiendis liberis sub eo dequoq inpĩt
falcidus tribunus plebis legem fecit. pecplus inex traneis testamento ligar& qu autquan¬
tĩpars suꝑc̃& heredib excuius nomine lex falcidia nuncupataest a quilius quoq I x.
rerũ & quasia saturitate. Vnde & satura scribere est poem&a uaria condert ut horati¬
rũsunt ab insularodo cognommnate inqua antiquus mercatoꝵ husus fuit. I.XUII. DEENO

Expanded text:
 appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidia nuncupata est. Aquilius quoque legererum et quasi a saturitate; unde et saturas scribere est poemarum sunt, ab insula Rhodo cognominate, in qua antiquitus mercatorum usus fuit. DE IURE CANO
Abbreviated transcription (Latin):
Sidliquis moriatur intestatumꝰ sed filios uel filias suꝑstis uł nepo¬
tis exfilia mortua derelinquat fili insuc porcione succedunt
cpotes enxfilia deporcione matrissuȩ terciã ꝑdunt quȩ suꝑ estib
abunculus ei &materteris ꝓficit. Siuero quismoriatur intestatus
ardinquat ex filia nepotes & filios non dimittat. sed fr̃em & so¬
rorem suꝑstis derelinquat. trespastes hereditatis aui materni
de functi iusta legis huius ordin ẽ consequentur. Siuo mulieri

Expanded text:
Si aliquis moriatur intestatus et filios vel filias superstites vel nepotes ex filia mortua derelinquat, filii in sua portione succedunt, nepotes ex filia de portione matris suae tertiam perdunt, quae superstitibus avunculis eius et materteris proficit. Si vero quis moriatur intestatus et relinquat ex filia nepotes et filios non dimittat, sed fratrem et sororem superstites derelinquat, tres partes hereditatis avi materni defuncti iuxta legis huius ordinem consequentur. Si vero mulier,
Abbreviated transcription (Latin):
non aditahere ditas non transeat adheredes Ixtp. Impado¬
linquat matrem fratrem consanguineum id est uno patrena
uł &iam ad obtiuũ . idest gestis antecuriam ad filii ligatum
qui consan guin ei locum habendus est consanguineus fraus
uł ad obtiuus mat̃ intota suctessione mortui fratris ules¬
cludunt quod & mancipatus suerit consanguineus aut adis¬
uis & moriatur frat̃ suꝑ estib: &mancipatis frib: & matre patriuus
corum quefilios ułnepotes &iãem cncipati frir & uident̃ exdudunt

Expanded text:
non adita hereditas non transeat ad heredes. Hic dnon adita hereditas non transeat ad heredes. Hic drelinquat matrem et fratrem consanguineum, id est uno patre natum, vel etiam adoptivum, id est gestis ante curiam adfiliatum, qui consanguinei loco habendus est, consanguineus frater vel adoptivus matrem in totum a successione mortui fratris excludunt. Quod si emancipatus fuerit consanguineus aut adoptivus et moriatur frater superstitibus emancipatis fratribus et matre, patruos eorumque filios vel nepotes etiam emancipati fratres evidenter excludunt
Abbreviated transcription (Latin):
n libtina quatiuor nondederit . &unicum filium intestatum
fortiase ꝑdiderit & silius moriens patruũ unam uł plurer aut cste
patrui uena truorũ filios uł nepetes plures cunim a trbirdiquint
quitam̃ & mancipati ñ fuerant mat̃ intestie portione & fili intsto
hereditate succedat & duas partes patruus uł siplures parruisurim
aut fili uł nepotes sibi &uidicabunt quodsimat̃ ius liberorum
babeat & patruus uł patrui cũ matre suꝑfuerint euus &m ancipaus¬
duas pastes debonis filii intestati morientis mat̃ consequat̃ qui us
liberorum hab& & testium patruus uł patrui quisidefuerint pu
trui. filu patruorũ quin atifuerint ȩquad essibi ꝑcupita facian
portiones gđ si filii parruorum defuerint similieiam nepotes
patruorum diuisionis succedant sed in ac̃ successione sola conti¬
tutio p̃sens sufficiat ut int̃matrempairius eorum filios & mepois
bonoꝵ possessio p̃sumatur quodsifortusse adicta non fuerim

Expanded text:
 libertina quattuor non ediderit et unicum filium intestatum fortasse perdiderit, et filius moriens patruum unum vel plures aut certe patrui vel patruorum filios vel nepotes plures cum matre reliquerit, qui tamen emancipati non fuerint, mater in tertia portione in filii intestati haereditate succedat, et duas partes patruus, vel si plures patrui fuerint, aut filii vel nepotes sibimet vindicabunt. Quod si mater liberorum jus habeat, et patruus vel patrui cum matre superfuerint, etiamsi emancipaduas partes de bonis filii intestati morientis mater consequatur, quae jus liberorum habet, et tertiam patruus vel patrui: qui si defuerint, filii patruorum, quanti fuerint, aequales sibi per capita faciant portiones. Quod si filii patruorum defuerint, simili etiam nepotes patruorum divisione succedant. Sed in hac successione sola constitutio praesens sufficit, ut inter matrem, patrus eorumque filios et nepotes bonorum possessio praesumatur; quae si fortasse adita non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ameita uł auunculus & mater tere fortasse desuerint.
Namin aui patni hereditatẽ nepotis & neptis exfilio mortuo
depatris pcrtione nibilpdunt. Siuõ auus uł aua nepotis ut
neptis ex filia intestam̃to suo p̃terierint aut ñ ꝓbats causis
&heredauerint actiillis de in officioso contra testam̃tũ au
uł auiȩ quȩ mat̃ eorum compaere potuit legis beneficio trbue¬
qđ dotem ꝓfilia ingenero factte uł quic quid ipsa filia accpit
tempore nuptiarum p: mostem aui intestactionepotis consundere
iub& Itic ut detem in bereditatem confusã. duas pastes dehis qđ
mat̃ eorumerat habitura ꝑcipiat : autsin oluerunit consundere
nepotis sint acceptis tempore nuptiarum reb ułsola deti con
auiȩ. & mancipia patris autmatris nepotibus non in pedaen
sed ꝑdito triante in ea quamlex eis tribuit portione sucedor¬
rum iurȩ subnexem patruo capiti deminuto dare iussa
tertiã porcionem. Itt &iam quȩ nullo hui modi fulcitur

Expanded text:
avunculus et matertera fortasse defuerint, nam in avi paterni hereditate nepotes vel neptes ex filio mortuo de patris sui portione nihil perdunt. Si vero avus vel avia nepotes ac neptes ex filia in testamento suo praeterierint aut non probatis causis exheredaverint, actio illis de inofficioso contra testamentum avi vel aviae, quae matri eorum conpetere potuit, legis beneficio tribuequod dotem pro filia in generum factam vel quidquid ipsa filia accepit tempore nubtiarum, post mortem avi intestati nepotes confundere iubet, ita ut dote in hereditatem confusa duas partes de id, quod mater eorum erat habitura percipiant aut, si noluerint confundere nepotes, sint acceptis tempore nubtiarum rebus vel sola dote conaviae emancipatio patris aut matris nepotibus non inpediat: sed perdito triante in ea, quam lex eis tribuit, portione succedrum iure subnixa est, patruo capite deminuto dare iussa est tertiam portionem, ita etiam, quae nullo huiusmodi fulcitur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t perculum plusp&endiofficium iudicantis omnib: estim antis
quasta faccienda est quȩ apudheredem remaneat . aut certe exigenda
uucio adlegatarium. autquod plus dodrante ꝑciperit restituat Ittep
siluam donationem succedit Emora prestandorum fidei commissorũ
uł legatorum fructus & usure p&ipossunt mora aũt fieriuid&urcum

Expanded text:
ter periculum plus petendi officio iudicis omnibus aestimatis quarta facienda est, quae apud heredem remaneat, aut certe exigenda cautio a legatario, ut quod plus dodrante perceperit restituat. Ea,  donauit. Ex mora praestandorum fideicommissorum uel legatorum fructus et usurae peti possunt: mora autem fieri uidetur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
SIMORTIS OINSESONIEIOE S Mosti cansandonat
qui adbellum proficiscitur & quinauigat. ea scilic& condicione: ut
sre uersus fuerit sibi restituatur siperierit poenes cum remaneat
cuidonauit Ine tr ñ eg̃ Donatio nostiscausa cessantem ualitudinẽ
& sequentem sanitatem penitentia & iã reuocatur morte menim

Expanded text:
mortis causa donationibus Mortis causa donat qui ad bellum proficiscitur et qui nauigat, ea scilicet condicione, ut, si reuersus fuerit, sibi restituatur, si perierit, penes eum remaneat cui donauit. Donatio mortis causa cessante ualetudine et sequente sanitate, paenitentia etiam reuocatur: morte enim
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ei ut indigno aufertur here dittes si tam̃nihil contraleges
in eius taestam̃to fuerit comp̃hensum siue falsum siue ruptum siue
in rectum dicatur eẽ testam̃tum . salua eoꝵ disceptationem scriptus
heres iure in pensationem mitti desiderat. In ip Si int̃infiniut
uistatim in possessionem mittat᷑ iure desiderat hocp: annum in¬
p&rare non poterit Igrp. Si eo testam̃to herer scriptus qđ neque
opostuit oblatum nec publice recitatum est heres scriptus in pos¬
serrione mitti frustra denderat. Iti neg̃ In possessionẽ earum
rerum quas mortis temp̃r testator non possedit scriptus prius¬
quam iure or dinario &xperiatur inꝓbemitti desiderat¬
nsututionem legari n on potest in t̃medias hereduminstitutionis
uealit siue ut qui suadeat potest int̃dimidium int̃dum totum
debcitur du dium siꝑ uindicationem legatu si totũ ꝑdiucionem
totuq legatum socio testatoris ad quiritur. Constitutum utsi quis¬

Expanded text:
t, ut indignis aufertur hereditas, si nihil testamento in fraudem legis fuerit cautum. Siue falsum siue ruptum siue irritum dicatur esse testamentum, salua eorum disceptatione scriptus heres iure in possessionem mitti desiderat. Si inter heredem instiut statim in possessionem mittatur, iure desiderat. Hoc post annum impetrare non poterit. In eo testamento heres scriptus, quod neque ut oportuit oblatum nec publice recitatum est, in possessionem mitti frustra desiderat. In possessionem earum rerum, quas mortis tempore testator non possedit, heres scriptus, priusquam iure ordinario experiatur, improbe mitti desideratinstitutionem legari non potest: inter medias heredum institutiones, siue alter siue uterque adeat, potest. Interdum dimidium, interdum totum debetur: dimidium, si per uindicationem legatum sit: totum, si totumque legatum socio testatoris adquiritur. Post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
ligentur ALeꝗcm InLiamMAguEtati gemulim magstatis teneuir
hirtitis ope consilio ceduerisusimperatorem uł rempublicam armamotas asercitis ue e
in inndicn d eductur est quiue in .dipsum imperaitoris bellam gerert. ledietumuȩ habert¬
& sercitum comparauerit sollicitauert queritimperatorem isteam in ppauũ aqua &ignem
in tiabatur auncuohumiliorer bestuis obieciuntur uł uitu &orant̃ honestioris capite¬
puniuntur quod erimem non solum ftecto sed & uerbir impiis aut indediatis maxime &¬
sercebatur Ireo In reumm aiestactis in quiripius conuenit quib: opib: quafaction cusito

Expanded text:
legem Iuliam maiestatis Lege Iulia maiestatis tenetur is, cuius ope consilio aduersus imperatorem uel rem publicam arma mota sunt exercitusue eius in insidias deductus est, quiue iniussu imperatoris bellum gesserit dilectumue habuerit, exercitum comparauerit sollicitauerit, deseruerit imperatorem. His antea in perpetuum aqua et igni interdicebatur: nunc uero humiliores bestiis obmpiis ac maledictis maxime exacerbatur. In reum maiestatis inquiri prius conuenit, quibus opibus, qua factione, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
horafieri. MELTgΕ CORΠΕLΙΑ Quitestam̃tum fedsum scripserit
recitauerit subiecerit signauerit sub presum pserit amouerit signauerit.
deleuerit poenelegis comiliȩ defedsis tenebitur id est in in sula deputatur.¬
Pp ꝓ nonin dig̃. Nontantum bis qui testam̃tum sabitum sub presit. deleuit
poenclegis cormiliȩ coercitur sed & his quisciens dolomalo id ficriius sit
faciendumq: curauit It epnoneg̃. Testam̃tum subpremit quisciens ꝓdensq
tebulas tistam̃ti in fraudem heredum ułlegatacriorum fideiuȩ cõmissorum
ad lib tatum non ꝓferre Itb p Suprimere tabulas uid&ur quicum ha¬
beat & ꝓserre poss& ecspferre non curat. Itp Eodicilli quoq: silatunt
sitabulȩ testam̃ti non a pareant. De earum &hibicionem intdicto ꝓdito
intra annumm aogis possit quod cd &cipiendum compellit̃ quis ubpri¬
mit taebulacrum quoq: appellationem caste quoq: & membranȩ conti

Expanded text:
oram fieri. De lege Cornelia Qui testamentum falsum scripserit oram fieri. De lege Cornelia Qui testamentum falsum scripserit recitauerit subiecerit signauerit suppresserit amouerit resignauerit deleuerit, poena legis Corneliae de falsis tenebitur, id est in insulam deportatur. Non tantum is, qui testamentum subiecit suppressit deleuit, poena legis Corneliae coercetur, sed et is qui sciens dolo malo id fieri iussit faciendumue curauit. Testamentum supprimit, qui sciens prudensque tabulas testamenti in fraudem heredum uel legatariorum fideiuecommissariorum aut libertatium non profert. Supprimere tabulas uidetur, qui cum habeat et proferre possit, eas proferre non curat. Codicilli quoque si lateant i tabulae testamenti non appareant, de earum exhibitione interdicto reddito intra annum agi possit, quo ad exhibendum compellitur qui supprimi
Abbreviated transcription (Latin):
suo uicioperia. Heres institutus habens substitutum. dein officioso dixerit
nec obtiner& non id cdfiscum sed ccdsubsttitum ꝑtinebit. DEMICESINA
abulȩ testam̃ti apperiuntur hocmodo ut tester uł maxima pereorũ
adhibeant᷑ qui signauerint testam̃tum Itacut agnitis signis rupt lino
aperiatur & recit&ur atq: describendi &xempli fiarpotestas hac de inde
igno publico ad signato in arciuum redigatur utsiquando & emplum
uint cederit sit unde possit . Int̃oñin dig̃ estamta in municipus
colonia oppidis ꝑfectus auico caestello: conciliabulc facta inforo
ulbasilica p̃sentib: testib: uł hostis uiris interbora secđa & decimam
istatim pimostem destatoris peririuoluit. &ideo quamuis sit resrpis¬
pariatum tamen a p̃sentibus in tratriduum uł quinq: dies aperienda sunt
utbulȩ absentib: quoq: intracos dies cum suꝑ uenirent necenim oporte¬
testam̃ tum heredib: & legatoriis au dibtatib: quam necenario uectigalium¬

Expanded text:
potuisset. Heres institutus habens substitutum si de inofficioso dixerit nec obtinuerit, non id ad fiscum, sed ad substitutum pertinebit. De uicesima Tabulae testamenti aperiuntur hoc modo, ut testes uel maxima pars eorum adhibeatur, qui signauerint testamentum: ita ut agnitis signis rupto lino aperiatur et recitetur atque ita describendi exempli fiat potestas ac deinde signo publico obsignatum in archiuum redigatur, ut, si quando exemplum eius interciderit, sit, unde peti possit. Testamenta in municipiis coloniis oppidis praefectura uico castello conciliabulo facta in foro uel basilica praesentibus testibus uel honestis uiris inter horam secundam et decimam lex statim post mortem testatoris aperiri uoluit. Et ideo, quamuis sit rescripuariatum, tamen a praesentibus intra triduum uel quinque dies aperiendae sunt tabulae: ab absentibus quoque intra eos dies, cum superuenerint: nec enim oportet tam heredibus et legatariis aut libertatibus quam necessario uectigali m
Abbreviated transcription (Latin):
mnep ꝓmeptis. fratres patruelis. sorores patrueles amitim. amitine.
pdirui magni. amite magne. auunculim cogni mater tere magnae.
aioror auunculus ꝓmater tera hic̃ ꝓauiȩ mat̾nȩ quȩ frat̃ & soror
pauiq matni hec speties nec alis gradib: quams cripticẽ nec aliis uoca¬
bulis declarari potest. Uigraduueniunt supra tritauus. tritauia.
in fratrinepo trineptis & oblico frr̃ & sorores ab nep̃. abneptis. frẽs
latere ad crescunt ꝓpatrui ꝓamitȩ ꝓauunculi ꝓmat̃ tere. filius filia
ad patruus. ad amita hics ab aui pat̃ni matni qui frat & sorur
n fraq ꝓpruis nominib: Non appellantur sed &x trantuersa linȩ
su In hirseptem gradib: omnia ꝓpinquitatum no a curornentu
ltraquos non ad finctees inueniri nec suctemopesi ampliusꝓpagari¬

Expanded text:
neptis: fratres patrueles, sorores patrueles: amitini, amitinapatrui magni, amitae magnae, avunculi magni, materterae magnae e, maternaeque frater et soror, proavique materni. Haec species, nec aliis gradibus quam scripta est, nec aliis vocabulis declarari potest. CAPITULUM 6. Sexto gradu veniunt supra tritavus, tritavia: infra trinepos, trineptis: ex obliquo fratris et sororis, abnepos abneptis, fratres latere accrescunt propatrui, proamitae: proavunculi, promaterterae filius, vel filia, adpatruus, adamita. Hi sunt abavi paterni frater et soror, infraque pro propriis nominibus non appellantur, sex ex transversa linea  In his sex gradibus omnia propinquitatum nomina continentur, ultra quos nec affinitas inveniri, nec successio potest amplius pro
Abbreviated transcription (Latin):
uelut dolia cupȩ uehicula rustica cibaria pistoris a simfocariȩ
it̃q ille que uestimta rustica faciunt sco dra quoq: & sutor contine¬
nuimercedes prestacre consueuerant neq instructionis ne que
srumti appellatione continentur. Itłi ꝓ Pmatorer uł uenatores
strum tum Ita demũ estram̃ tum fundi comtinentur si ochis magxime
amancipiis quȩ ib is̃ legato gã suppell& quam eram̃tum Item q argon¬
to &ucstos quȩ ibi pat̃ familias instruendi gratia habere sol& debeumntum
Item a mancipia quȩ usuipatris familias cẽsolent Iteq auer & pecora
quȩ seruendarum epularum gr̃a infundo conparata sunt & ceptis hisquee
ibi custodie causa depos, tasunt Inpx̃ og̃ undo legato cumm ancipuis
& pecorib: & omnistrum̃tor ustico & urbano peculium actoris ante testa¬
torim defuncti. si& eodem fundo fuerit magis placeat adlegatorium
punere Iee p nonin dig: Mctor uł colonus &x alio fundo in eodem

Expanded text:
uelut dolia, cupae, uehicula rustica, cibaria, pistores, asini, focariae: uelut dolia, cupae, uehicula rustica, cibaria, pistores, asini, focariae: item ancillae quae uestimenta rusticis faciunt, scutra quoque et sutor continequi mercedes praestare consueuerant, neque instructionis neque instrumenti appellatione continentur. Piscaturae uel uenationis instrumentum ita mancipiis quae ibi sunt legato tam supellex quam aeramentum itemque argentum et uestes, quae ibi pater familias instruendi gratia habere solet, debebuntur: item ea mancipia, quae usui patris familias esse solent, itemque aues et pecora, quae instruendarum epularum gratia in fundo comparata sunt: exceptis his, quae ibi custodiae causa deposita sunt. Fuet pecoribus et omni instrumento rustico et urbano peculium actoris ante testatorem defuncti, si ex eodem fundo fuerit, magis placet ad legatarium pertinere. Actor uel colonus ex alio fundo in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
nosola int̃poni ideo ꝑ in de om̃a seusurum hacsi optimus pat̃ familias
utereur fide uissorib: oblatis cauere cogatur It neg. Vsui fructus¬
amissus adꝓpri&atem recurr&. Amittituraũt quinq: modis capitis
munitionẽ rei ꝑminucione Nonutendo in iuire cessione dominii com¬
paratione: Capitis municionẽ mittit̃ sun in sula fructu arius depor¬
axur ułs & causam & illiseruus poene efficiat᷑ & sistatum & arrogatione
uł adoptatione mutauerit Nutendo amittit᷑ usus fructus si posser¬
sionem fundibiennium fructuarius non utantur uł reinomobilis
grauerit autruina perierit licc postea restituat᷑ querendorum
fractuum causa eẽ uident̃ qui oprusticum faciunt & munitores &
uilici & saltuarii. Itemboues araturu aratra bidenter & falces puta¬
iuriȩ frum̃tum quoq: ad sumen tem repositum In tp̃noneg̃ Fructum
bgendorum causa conparatã strum̃tumcedunt uelut corbe saluei
Conseru andorum fructum cãusa comparatam strumtimn ceunt

Expanded text:
rio solet interponi, et ideo perinde omnia se usurum, ac si optimus pater familias uteretur, fideiussoribus oblatis cauere cogitur. Arbores ui amissus ad proprietatem recurrit. Amittitur autem quinque modis: capitis minutione, rei permutatione, non utendo, in iure cessione, dominii comparatione. Capitis minutione amittitur, si in insulam fructuarius deportetur, uel si ex causa metalli seruus poenae efficiatur, et si statum ex adrogatione uel adoptione mutauerit. Non utendo amittitur ususfructus, si possessione fundi biennio fructuarius non utatur, uel rei mobilis dio conflagrauerit aut ruina perierit, licet postea restituatufructuum causa esse uidentur, qui opus rusticum faciunt, et monitores et uilici et saltuarii: item boues aratorii, aratra, bidentes et falces putatoriae: frumentum quoque ad sementem repositum. Fructuum cogendorum causa comparata instrumento cedunt, uelut corbes, aluei Conseruandorum fructuum causa comparata instrumento cedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fisci ant siradem familia facto ingenuitati non p̃iudicat Intpne¬
Qum&ut inp̃cionem alicuius terroris apud actẽ p̃sidus seruã se eẽ
mentitus est postra statum suum defendenti non proiudicat. Itp¬
D se ius eptum aliberalem uidicium si cedestor cuusa dererterti
un alium ad sestorem omnem iudicio trans ferriplacuit. in pricri
ued qđ odenda clibtatis gratia facta cest & traordinem uindicatus
Ninioport& suscepta stitus causa nulla cogente necessitate cuisuitui

Expanded text:
fisci inter fiscalem familiam facta ingenuitati non praeiudicat. Qui metu et impressione alicuius terroris apud acta praesidis seruum se esse mentitus est, postea statum suum defendenti non praeiudicat. Post susceptum liberale iudicium si adsertor causam deseruerit, in alium adsertorem omne iudicium transferri placuit: in priorem uero, quod prodendae libertatis gratia factum est, extra ordinem uindicatur: non enim oportet susceptam status