comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iustis qui ppe parentibus ẽ genitus ut eo
confidentius ustitiae p̃cepta populis
dccret quo haecipse non quas inouitia
d dicis set seduelu Thereditario iure
a progenitoribus accepta seruaret de
sacerdo tali prosapia ortus ẽ ut eo poten¬
tius mutationẽ sacerdotii p̃cona retur quo
ipsum ad sacerdotale genus ꝑtinere cla¬
resceret : redemptor et enĩ nr̃t in carne
apparens. sicut rex nobis fieri dignatus
ẽ regnum cȩleste tribuendo Itaetiam pon¬
tifex factus ẽ semetipsum pronobis offe¬
rendo hostiam dõ inodorem suauitatis
undescriptũ ẽ : Iurauit dñs et non paeni

Expanded text:
Justis quippe parentibus est genitus, ut eo Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Ju
Abbreviated transcription (Latin):
enturus in carne dñs etredempto
nrt multos dispensationis
suae testes p̃misit etnuntios.
qui diuersis temporibus. diuersis
is rabelitice plebis tribubus or¬
ti non diuersa fide sed uno eodemq: per
omnia sensu eiusdem in carnationis eius¬
mr̃s terium prophetando p̃cinerent
horumultimus et quasi limes quidã legis
et euangelii figurȩ et ueritatis. iohannes
apparuit dño adđ testante quiait : lex et
prophetȩ usq: adiohannẽ :
ex eo regnum dĩ euangeli¬
tatur : Vnde etiam plus quã ꝓpheta di¬
Cus ẽ quia quẽ ceteri a longe ꝓphetan¬
do solum p̃dixerant. ille et primo uen¬
turũ ꝓphecando signauit . et mox ue¬
nien temostendendo monstrauit qui
certȩ gratia dis pensationis ñ solũ uistis
sed ec pontificalistirpeortis parentib:
natus asseritur : fuit enim sacerdos
sicut ex lectione euangelica audiuim
nomine ⁊ acharias deuiceabia et ux or
illidefiliabus aaron et nomen eius eli¬
sabeth: erant autem iustiambo ante dm̃

Expanded text:
Venturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ merita cogitationesq discutite: uiid¬
tesi quidiã boni uobiscũ intus agitis: uie¬
tesi innumero horũ agminom q̃ breu
tangendo ꝑstrinximus. sortemurc̃eu
cationis inuenitis : uaeautem animae.
quae in sede his bonis q̃ enumercuins
minime aliquid recognoscit : eiq ad hc
uȩ deterius inminet si et priuatam seio¬
nis intellegit etnequaquã gemit: qus¬
quis ergotalis ẽ fr̃s mei gemendus ẽ ial¬
dequia ñ gemit : pensemus igitur ace¬
pta electorũ munera et uirtute quapis¬
sumus. adamorem tantȩ sortis anhdem :
qui in sedonorũ gratiã minime reci¬
gnoscit gemat qui uero in seminora o¬
et suꝑneillȩ distinctiones becctorũ spi¬
rituum itas conditae : ut aliae aliissint
p̃latȩ : fertur uero dronisius ario pa¬
gita antiquus uide licet et uenerabilis
pat̃dicere quod exminorib: angelorũ
agminib: foris ad explendũ ministe¬
riũ uł uisibi lit̃ ułin uisibi lit̃mittunt.

Expanded text:
rum merita cogitationesque discutite. Viderum merita cogitationesque discutite. Videte si quid jam boni vobiscum intus agitis, videte si in numero horum agminum, quae breviter tangendo perstrinximus, sortem vestrae vocationis invenitis. Vae autem animae quae in se de his bonis quae enumeravimus minime aliquid recognoscit, eique adhuc vae deterius imminet, si et privatam se donis intelligit, et nequaquam gemit. Quisquis ergo talis est, fratres mei, gemendus est valde, quia non gemit. Pensemus ergo accepta electorum munera, et virtute qua possumus ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam minime recognoscit gemat. Qui vero in se minora coet supernae illae distinctiones beatorum spirituum ita sunt conditae, ut aliae aliis sint praelatae. Fertur vero Dionysius Areopagita, antiquus videlicet et venerabilis Pater, dicere quod ex minoribus angelorum agminibrium vel visibiliter vel invisibiliter mittuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ et paulo dicente didicimus quia
plenitudo legis caritus. omnes qui dĩ
et ꝓximi caritate ceteris amplius
plenis meritoru suorũ sortẽ in t̃che¬
rubinnu meros ꝑceper et s̃ ñ nulli
qui suꝑnȩ cont̃ẽplationis facib: accen¬
si in solo conditoris sui desi derio an¬
helant niliam in hoc mundo cupiunt
soloa et̃nitatis amore pascunt᷑ t̃rena
q̃ q: abiciunt. cuncta tẽ poralia m̃te
transcendunt: amant et ardent : atq
in ipsosuo ardore requi escunt aman¬
do ardent loquendo et alios accenduri
et quos uerbo tangunt ardore ꝓtinus
in dĩ amore faciunt quidergo istos
nisi seraphindixerimꝰ quorũcorin
igne conuersũ lucet eturit. quia et m̃tiũ
oculos ad suꝑnac in luminant et conpun¬
gendo in fletib: uitiorũ rubiginẽ pur¬
gant quiergo itaad amorẽ sui condi¬
toris inflamatis quonisiint̃ seraphin
numerũ sortem sua euocationis acceer̃
uos ad uos met ipsos reducitesecretorũuo¬

Expanded text:
dicitur, et Paulo dicente didicimus quia dicitur, et Paulo dicente didicimus quia plenitudo legis est charitas , omnes qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt meritorum suorum sortem inter cherubim numeros perceperunt. Et sunt nonnulli qui, supernae contemplationis facibus accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nihil jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt, amant et ardent, atque in ipso suo ardore requiescunt, amando ardent, loquendo et alios accendunt, et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos nisi seraphim dixerim, quorum cor in igne conversum lucet et urit, quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant. Qui ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt quo nisi inter seraphim numerum sortem suae vocationis acceperuvos ad vosmetipsos reducite, secretorum vestro
Abbreviated transcription (Latin):
meliores s̃ electis quoq: fratrib princi¬
pant᷑ quo ergo isti sortẽ suã nisi int̃ prin¬
cipatiũ numerd̃ accepͥer̃ . et s̃ ñ nulli qui
sic in semet ipsis cunctis uitus omnib:q
desideriis dominant᷑. ut ipso iuire mun¬
ditice diunt̃ homines uocent: unde
et admorsendr̃ ecceconstitui tedm̃
pharaonis quo ergo isti nisi int̃nume¬
ros dominationũ curr̃ et s̃ ñ nulli qui
dũ sibi met ipsis uigi lanti cura dominan:
dũ sesollicita intentione discutiunt
diui notimori sẽ ꝑ inhȩrentes. hoc in
munere uirtutis accipiunt. ut iudicare
factac examinat et cunctamirabilit̃
desuasede dispensat quidergo istinisi
thronisui conditoris s̃. uł quonisi ad
suꝑnarũ sedium numeros cescribunt
ꝑ quos dũ scã ecclesia regit᷑: plerũq de
quib: dã suis infirmis actibus etiã ele¬
cti iudicantur : et s̃ ñ nulliqui tanta dĩ
ac ꝓximi dilectione plenis. ut cheru¬
bin iure nominent᷑ quia enĩut p̃fati
sumus cherubinplenitudo scientiae

Expanded text:
meliores sunt, electis quoque fratribus principantur. Ubi ergo isti sortem suam nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semetipsis cunctis vitiis omnibusque desideriis dominantur, ut ipsi jure munditiae dii inter homines vocentur. Unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui te Deum Pharaonis . Quo ergo isti nisi intros dominationum currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibimetipsis vigilanti cura dominantur, dumque se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in munere virtutis accipiunt, ut judicare facta examinat, et cuncta mirabiliter de sua sede dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui conditoris sunt? vel quo nisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Et sunt nonnulli qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut cherubim jure nominentur. Quia enim, ut praefati sumus, cherubim plenitudo scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
nica dicitur. Euge seruebone etfidelis quia
suꝑ pauca fuisti fidelis supra multa tecons¬
stituã in tra ingaudium dñitui Paucaquip¬
pe suntbona omnia p̃sentis uitce quã lib&
multcuideant᷑: sed tunc fidelis seruus
supra multa constituetur quando deuicta
omni corruptionis molestia dea et̃nis
gaudiis in illa caelesti sedegloriatur
Tuncad dñi suigaudium ꝑfecte intromit¬
tetur quando in aet̃na illa patria ad su¬
ptus. atq: angelorũ coctib: admixtus.
sic interius gaudet demunere ut ñ sitũ
quod exterius doleat decorruptione
scruus autem quio perari decclem inoluit
ad dnm cũ uerbis excusationis re ditdi¬
cens : dnẽ scio quia homo durus es. meti subi¬

Expanded text:
Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte 1465 intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis
Abbreviated transcription (Latin):
Pigrum uero seruum quasententia fe¬
riat audiamus : tollite abeo taclentum¬
et dacte ei qui habet decemtalenta:
opor turium ualde uidebatur
ut cũa malo seruo unũ talentũ tollit᷑ ei potus
quiduo quam quinq: talenta acceperat
daretur : Illienim daridebuit quiminis
quam qui plus habuit: sed sicut superus
diximus perquinq: talenta quinque
uidelicet sensus : Id ẽ exteriorũ scientia
de signatur: perduo autem intellectus
per talenta quinque. ex¬
ter iorum admini¬
strationem meruit: ab
intellectu in ternorũ adhucuacuus
fuit : unum ergotalentũ qđ intellectũ
significari diximus illidari debuit.
quibene exteriora quae acceperat
minis trauit : quod cotidie in scã eccle¬
sia cernimus quia pleriq: dum bene
minis trat᷑ ex teriora quaeaccipiunt.
p inꝰ iunctã gratiã ad intellectũ quoq
mrsticũ ꝓducucitur : Vt etiam de int̃¬
na inteł legentia polleant quiȩx
teriora fidelit̃ andministrant: gene¬

Expanded text:
Pigrum vero servum qua sententia fePigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo taet date ei qui habet decem talenta. Opportunum valde videbatur, ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est, exteriorum scientia designatur; per duo autem talenta intellectus per talenta quinque exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant, exteriora quae accipiunt per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant, qui exteriora fideliter administrant. 6. Gene
Abbreviated transcription (Latin):
seruemale etpigersciebas quia meto
ubi non semino et congrego ubiñ spargo:
O portuit ergo tedare pecuniã meã nũ mu¬
lariis et ego ueniens recipissẽ utiq qđ
meũ ẽ cũ usura: Ex uerbis suis seruus con¬
stringitur cũ dñs dicit: meto ubi non se¬
mino et congrego ubinonsparsi : Acsi
a ꝑtedicat : siiuxta tuã sententiã etil¬
lud ex quiro qđ ad erogandum ñ dedi
quanto magis ate ex quiro qđ aderogan¬
dum dedi: O portuit ergotedccre pecu¬
niam meã nũ molariis. et egoueniens re¬
cipis sem utiq qđ meũ ẽ cũ usura: Pecu¬
niamuero aĩumclariis dareẽ : scientiã eis¬
p̃dicationis impendere : qui hancualetr
et dictis et operibus exercere: sed sicut
nr̃m periculũ aspicitis. sid omini cam pe¬
hac uerbi pecunia usuram soluitis. et
curate ut ex eo quod auditis etiã alia
studecctis intellegere q̃. ñ auditis
quatenus alia ex aliis colligentes etiã
illa discatis ex uobis met ipsis agere
quae necdum ex p̃dicatoris oredidicistis

Expanded text:
Serve male et piger, sciebas, quia meto ubi non semino: et congrego ubi non sparsi: oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum eniam igitur nummulariis dare est, scientiam praedicationis impendere his qui valeant hanc dictis et operibus exercere. Tollitnostrum periculum aspicitis si dominicam pehac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis.
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑: ꝓpenã quippe in exteriores cadqt
quia ꝓculpã suã sponte in interiores tene¬
brascecidit Illiccoactus patit᷑ tenebras ul¬
tionis qui hiclibent̃ sustinuit tenebras uo
ab hactalenti acceptione securus ẽ nullis
nãq: ẽ qui ueracit̃ dicat talentũ mime ac¬
cepis non ẽ unde ponere rationẽ cogar
talentienĩ nomine cui libet pauperi etiã
hoc ipsũ reputabit᷑ qđ uł minimũ accepit:

Expanded text:
t. Per poenam quippe in exteriores cadet, qui per culpam sua sponte in interiores tenebras cecidit. Illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras volab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde ponere rationes cogar. Talenti enim nomine quilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, vel quod minimum accipit
Abbreviated transcription (Latin):
ti ettimens abii et abs conditalentũ int̾ra
ecce habes qđ tuum ẽ : Notandũ qđ in utilis
seruus durũ dominũ uocat: cuita men ad
lucrum deseruire desimulat: ettimuis sese
dicit in lucrd taclentũ expendere qui hoc
solũ timere debuerat. nefhocsinelucro
ad dnm reportaret sunt enĩ pleriq intrascam̃ aet¬
clesiã quorũ iste seruus imaginem tenet:
qui melioris uitȩ uias aggredi metuur̃
et ta meniacere in sui torporis ignauia
non ꝑtimescunt : Cumq sepeccatores com¬
siderant scĩ tatis uias arripere trepi¬
dant : et remanere insuis iniquitactib:
non formidant: quorũ bene petrus ad¬
huc in infirmitate positus speciem te¬
net . cumuisomira culo pisciumdix̃. Exi
peccatorẽ consideras oportet ut atedñm
ñ repellas sed qui id circo melioris ha¬
bitus uias etrectioris uitae app̃hende¬
re arcẽno lunt quia in firmos eẽ conspici¬
unt quasi peccatores sefatent᷑ et dñinre¬

Expanded text:
ii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Epeccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum re
Abbreviated transcription (Latin):
cu lotuo trabẽ ñ uides: haeccũ fratreagis
siuerbi gratia qđ ira ille peccauit. tuo dio
rep̃hendis quantũ aut̃ int̃ festucã ettrabẽ¬
ira inueterata. quasiq̃: uetus tate ipsatanũ

Expanded text:
culo tuo non videns? Haec cum fratre agis verbi gratia quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabeira inveterata, quae quasi vetustate ipsa tan
Abbreviated transcription (Latin):
ciem homo ẽ monitus quando adiustitiã con¬
ditus p̃cepta rectitudinis accepit: sed cũ
haec eadẽ p̃cepta contẽpsit quasi condito¬
risuodor sũ m̃tis infaciem dedit: sed ecce
adhuc positergũ sequit᷑ et monet quia iã
et a nobis contẽptus ẽ ett am̃nos adhuc uo¬
care noncessat : quasi dorsũ ei in faciem de¬
dimus cuius uerba despicimus cuius p̃ce¬
pta calcamus : sed stans postt̃gũ nos a uersos
reuocat quiet uidet qđ despicitur. ettam̃
ꝑ p̃ceptaclamat ꝑpatientiã ex pectat :
quenti famulus suus subito suꝑbiret t̃ga
infaciem mitteret. nũ quid contẽptus dñs eiꝰ

Expanded text:
ciem homo monitus est, quando ad justitiam conditus praecepta rectitudinis accepit; sed cum haec eadem praecepta contempsit, quasi conditori suo dorsum mentis in faciem dedit. Sed ecce adhuc post tergum sequitur et monet; quia jam et a nobis contemptus est, et tamen nos adhuc vocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimus, cujus verba despicimus, cujus praecepta calcamus: sed stans post tergum nos aversos revocat; qui et videt quod despicitur, et tamen per praecepta clamat, per patientiam exspectat. quenti famulus suus subito superbiret, terga in faciem mitteret, nunquid non contemptus domi
Abbreviated transcription (Latin):
scõ ñ s̃ tresdii sedunꝰ ds̃ de quo scriptũ bene¬
dictus dñs̃ ds̃ i srł qui facit mirabilia solis
nemoergo alius fec̃q̃ cũq ineis opera fec̃
qm̃ quisquis alids homo aliquideorũ
fecit. ipso faciente fecit haec autem
ipse non illis facientibus fecit

Expanded text:
o, non tres dii, sed unus Deus; de quo scriptum est: Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo ergo alius fecit, quaecunque in eis opera fecit, quoniam quisquis alius homo aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit; haec autem ipse non illis facientibus fecit
Abbreviated transcription (Latin):
uerus in utroq ꝑfectus quia et humanitatẽ
uerccit̃ sup sit amatre et depatre habet
nacturalit̃ ditatẽ qui sicuidit filiũ. uidit
patrem quia cum xpͥm eundem dm̃ con¬
fite mur et hominem necessario passionis
homini dõ mirabilia deputamus ut in¬
tellegatur unigenitus dĩ nec a paterna
maiestacte dispar nec amaterna carne
dis similis ꝑ hanc fidem lem̃ia patribus
nris arriana ẽ confutata perfidia qui
utq: arrius. beatiio hannis euangelio con¬
dm̃ negat. infidelitatis suae caecatus
obscuro nec patrempotuit uiderenec
filium dumq factorẽ omnium facturã
eẽ contendit. et intemporalidõ tempo¬
ralia conaturdscribere p̃sup̃tionis suȩ
furore confusus utriusq: in xp̃onaturȩ salu¬
tare ꝑdidit sacram̃tũ. At uenerandusiste
pat̃ qui legerat dixis sed nm̃ ego in patre
et pat̃ inmeẽ sciens in hac doctrina perso¬
narũ esse distinctionẽ non naturȩ distat¬

Expanded text:
verus, in utroque perfectus est: quia et humanitatem verus, in utroque perfectus est: quia et humanitatem veraciter sumpsit a matre, et de Patre habet naturaliter deitatem. Qui sic videt Filium, videt et Patrem: quia cum Christum eumdem Deum confitemur et Dominum, necessario passiones homini, Deo mirabilia deputamus, ut intelligatur Unigenitus Dei nec a paterna majestate dispar, nec a materna carne dissimilis. Per hanc fidem, carissimi, a patribus nostris Ariana est confutata perfidia; qui utique Arius beati Joannis Evangelio cond Deum esse negat, infidelitatis suae caecatus obscuritate, nec Patrem potuit videre, nec Filium; dumque factorem omnium facturam esse contendit, et intemporali Deo temporalia conatur ascribere, praesumptionis suae furore confusus, utriusque in Christo naturae salutare perdidit sacramentum. At venerandus iste pater, qui legerat dixisse Dominum: Ego in Patre, et Pater in me est : sciens in hac doctrina personarum esse distinctionem, non naturae distan
Abbreviated transcription (Latin):
demonas fugare langores oculos dare
homini necdum fuguratos in hominea
cuius etiam uestimenti fimbrias occulto
aditumulierae grota tangendo uelut
furtiuam subripuit sanitatem sedtam quã
uere ds̃ quem nullum humanorũ pectorum
poterut latere sec retum et egressam dese
mox prodidit medicinam et circum stantib
turbis credentis feminae meritum publi¬
cauit ui decȩtinfilio maiestatem pater¬
nam quias picit xp̃m non impetrantis gra¬
tia sediubentisim perio et paternȩ uolun¬
tatis ad sensu. Aut delectulis suis mortu¬
os aut detumulis suscitantem si diuinȩ ẽ
operationis creasse hominẽ eiq dedisse
uitam. quomod o nondiuini ẽ operis salu¬
tem red didis se defuncto : qui uidit inquit
meuidit et patrem quomodo fr̃s inpctre
filioq ei unus eẽ poterat et indiscretus¬
aspectus nisi cẽt ei una et indis creta substcentia
xp̃sigitur natura ds̃ natura et homo anutroq ẽ

Expanded text:
daemones, fugare languores, oculos dare daemones, fugare languores, oculos dare homini nec dum figuratos in homine. Cujus etiam vestimenti fimbrias occulto aditu mulier aegrota tangendo, velut furtivam subripuit sanitatem: sed tanquam verus Deus, quem nullum humanorum pectorum poterat latere secretum, et egressam de se mox prodidit medicinam, et circumstantibus turbis credentis feminae meritum publicavit. Videt in Filio majestatem paternam, qui aspicit Christum non impetrantis gratia, sed jubentis imperio, et paternae voluntatis assensu, aut de lectulis suis mortuos, aut de 248 tumulis suscitantem. Si divinae est operationis creasse hominem eique dedisse vitam, quomodo non divini operis est salutem reddidisse defuncto? Qui videt, inquit, me, videt et Patrem . Quomodo, fratres, in Patre Filioque ejus unus esse poterat et indiscretusaspectus, nisi esset ei una et indiscreta substantia? Christus igitur natura Deus, natura et homo, in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
tur Aeternũ credat neces seẽ et filium et c̃fitea¬
coaeternum sediamui decimus quis
iste sit aspectus infilio quopariter
uideri adseritur et pater: Videt sinedu¬
bio infilio patremquicredit filium
secundum in cogitabilẽ ditectis naturã
in effabilit̃ natum eẽ depatre nec posse
aliud hunc ẽẽ quinatus ẽ quã ẽ ille qui
genuit uidet in xpõpatrem qui operaxp̃i
non extraneae possibilitatis sed pater¬
nȩ credit eẽ uirtutis uidet in filio patre
qui intendit illũ su cõmunione pater¬
ni nominis non ingeniosȩ artis industria
sed simplicis potestactem p̃cepti aquas
inuicia uertem creaturarũ mutare na¬
turas ubertate etiam benedictionis suae
exesum panem fecundis esuerientũ mor¬
sibus augmentantem multi plicandonãq
escas in ore mandentiũ et panes reforman¬
do demicis. fecit pene nonẽ e. mirabile qđ
manna fluxit ecȩlo quis non aduertat
in xpopaternȩ aequalitatis opus. cũuide¬
at eum auctoritate dominantis terrere

Expanded text:
tur aeternum, credat necesse est et Filium coaeternum. Sed jam videamus quis iste sit aspectus in Filio, quo pariter videri asseritur et Pater. Videt sine dubio in Filio Patrem qui credit Filium secundum incogitabilem Deitatis naturam ineffabiliter natum esse de Patre, nec posse aliud hunc esse qui natus est quam est ille qui genuit. Videt in Christo Patrem qui opera Christi non extraneae possibilitatis, sed paternae credidit esse virtutis. Videt in Filio Patrem qui intendit illum sub communione paterni nominis, non ingeniosae artis industria, sed simplicis potestate praecepti, aquas in vina vertentem, creaturarum mutare naturas, ubertate etiam benedictionis suae exesum panem fecundis esurientium morsibus augmentantem; multiplicando namque escas in ore mandentium, et panes reformando de micis, fecit pene non esse mirabile quod manna fluxit e coelo. Quis non advertat in Christo paternae aequalitatis opus, cum videat cum auctoritate dominantis terrere
Abbreviated transcription (Latin):
d sci Acbeatis simi istius patrimri
cerpsisse ẽ : Cũ siquidem uir¬
tutũ eius gratia non sermonib: ex ponen¬
da sit sedo peribus conprobanda : cũ enĩdi¬
cat scriptura gloria patris ẽ filius sapi¬
ens quantȩ huius sunt gloriae quitanto¬
rum filiorũ sapientia et deuotione lȩtat᷑
in xpͣo enim iliũ ꝑeũ angelium ipsenos ge¬
nuit quic quidigitur in hac scã plebe po¬
test eẽ uirtutis et gratiae de hoc quasi quo¬
dam fonte lucidissimo. omnium riuulorũ
puritas ema nauit : et enim quia castitatis
pollebat uigore quia abstinentia e glo¬
ria batur angustiis quia blandimentis
erat p̃ditus lenitatis omnium ciuium
indm̃ prouocauit affectũ quia pontifi¬
cis administratione fulgebat. plures
ediscipulis reliquit sui sicerdotu suc¬
cessores: bene et congruae in hac die qua
nobis beatipatris nr̃i

Expanded text:
d sancti ac beatissimi istius Patris nocerpsisse est; siquidem virtutum ejus gratia non sermonibus exponenda est, sed operibus comprobanda; cum enim dicat Scriptura: Gloria patris est filius sapiens , quantae hujus sunt gloriae, qui tantorum filiorum sapientia et devotione laetatur? In Christo enim Jesu per Evangelium ipse nos genuit . Quidquid igitur in hac sancta plebe potest esse virtutis, et gratiae, de hoc quasi quodam fonte lucidissimo omnium rivulorum puritas emanavit. Etenim quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiae gloriabatur angustiis, quia blandimentis erat praeditus lenitatis, omnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et congrue in hac die, quam nobis beati Patris n
Abbreviated transcription (Latin):
ad terram isra helitarũ redicet
plaustro suꝑ inꝰ positco ẽ et uaccae plau¬
stro subiectȩ sunt quace fetȩ fuisse memo¬
rãtur. quarũ filiosclauser̃ domi: eteri¬
ptũ ẽ: lbant autemin directũ uaccȩ per
uiam quae ducit bethsamis uno itinere
gradiebant᷑ ꝑgentes et mugientes : et non
dec lincbant neq: adlex terã neq ad
sinistram : quidigitur uaccȩ nisi fide¬
les quosq in ecclesia de signant quidum
sacrieloquii p̃cepta considerant quasi
suꝑ in positã dnĩ arcã porteent dequi¬
bus hoc etiam notandũ qđ suis se fetȩ¬
memerintur : quea sunt plerique
qui inuia di intrinsecus positi foriscar¬
nalibus affectibus ligantur sed non
declinant Arecto itinere qui ar camdi

Expanded text:
ad terram Israelitarum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram . Quid ergo vaccae nisi fideles quosque in Ecclesia designant, qui dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam Domini arcam portant? De quibus hoc etiam est notandum, quod fuisse fetmemorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus affectibus ligantur; sed non declinant a recto itinere, qui Arcam
Abbreviated transcription (Latin):
hominum os habent et non loquentur:
et cetera : Notet autem dilectio ur̃a. quã
miranda distinctione sit factum : ut cum
deutraq eiusdem dñi et saluatoris nr̃i
natura ab ipso dño et afidelieius disci¬
discipulusded ñõ intimat quod maiuse :
dñs dese qđ factus ẽ ꝓpt̃ nos. discipulus
declarat de dño quia ipse ẽ. qui fecitnos
sic et in euangelio dñs multo crebriusi se
filium hominis quam filium dĩ appel¬
lare consueuit: ut nos admoneat dis peu

Expanded text:
hominum. Os habent, et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinctione sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura, ab ipso Domino et a fideli ejus discidiscipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam Filium Dei appellare consuevit ut nos admoneat dispe
Abbreviated transcription (Latin):
possidebunt exoccasione huius sentiȩ
quidam introducunt mille annos postre¬
surrectionẽ . dicentes nobis tunc centuplũ
omnium rerũ quas dimisimus: etuita a et̃ nã
eẽ reddendã ñ intellegentes qͥđ suncete¬
ris dignasit rȩꝓmissio. inuxorib: appa¬
reat turpitudo: Vtiquiunã ꝓdñõ dimi¬
serit centũ recipiat infuturo : sensus igit᷑
iste ẽ qui carnalia ꝓsaluatore dimiserit :
spiritalia recipet : quae cõparatione
et merito sui ita er̃ quasi paruo numero cen¬
tenarius numerus conpiret᷑ : Vnde dicit et
Apłs quiunam ttentum domũ etunius
ꝓunciae paruos agros dimiserat qua¬
sinihil habentes : et omnia possidentes

Expanded text:
possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum domum et unius provinciae parvos agros dimiserat, quasi nihil habentes et omnia possidentes
Abbreviated transcription (Latin):
depatre et filio sentiendũ. quialicet ñ sit
pat̃ ñ sit filius ñ tamen ẽa patre filioq
diuisus : et sicut ꝓpriã habet intrinitate
ꝑsonam : Itccunã habet in patris etfiludi¬
tate substantiam. omnia im plentemom̃a
continentem etcũ patre et filio uniuersa
moderantem : in saecula scłorũ amen:¬

Expanded text:
de Patre et Filio sentiendum. Quia licet non sit de Patre et Filio sentiendum. Quia licet non sit Pater, non sit Filius, non tamen est a Patre Filioque divisus; et sicut propriam habet in Trinitate personam, ita unam habet in Patris et Filii Deitate substantiam, omnia implentem, omnia continentem, et cum Patre, et Filio universa moderantem in saecula. Quid en
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiemus ut nihilindignũ decina
atq eccdem trinitatis gloria sentiamis:¬
quãuis enĩ nulla mensad cogitandũde
dõ nulla adloquendũ lingua sufficiat.
tam̃ quantũcũq: illud ẽ qđ humano intel¬
lectudeessentia pat̃nt deitctis ađ tingi
carnalit̃ caligatur : et ipsũ qđ depatrecomn¬
gruent̃ sentiri uidebat᷑  mittit̃ quia de
tota trinitate recedit᷑ simeaunitas ñ tenet
Nulla autẽratione uere ẽ unũ qđ aliqua
ẽ inequalitate diuersũ: cũ ergo ad confiten
etae tates tẽporaliũ naturarũ ꝓculcorpora loco¬
rũ et loca corporũ repellamꝰ : discedat a cor¬
de qđ spatio extendit᷑ qđ fine c̃cludit᷑ et quic qͥd nec
sem ꝑ ubiq nectotũ ẽ cogitatio detrinita¬
tis dĩtate concepta nihi lꝑdistantiã in¬
tellegat nihil ꝑ gradus querat : Acsiquid
dignũ dõ senserit. nulli hoc ibi audeat
naꝑ sua sit . sed ipse unigenitus docuit.
ipsesps sc̃s instituit. dequoni hilẽ alit̃ quã

Expanded text:
suscipiemus, ut nihil indignum de una atque eadem Trinitatis gloria sentiamusQuamvis enim nulla mens ad cogitandum de Deo, nulla ad loquendum lingua sufficiat, tamen quantumcumque illud est quod humano intellectu de essentia paternae Deitatis attingitcarnaliter caligatur, et ipsum quod de Patre congruenter sentiri videbatur, amittitur: quia de tota Trinitate receditur, si in ea unitas non tenetur. Nulla autem ratione vere est unum, quod aliqua est inaequalitate diversum. Cum ergo ad confitendet aetates temporalium naturarum, procul corpora locorum, et loca corporum repellamus. Discedat a corde, quod spatio extenditur, quod fine concluditur, et quidquid nec semper ubique, nec totum est. Cogitatio de Deitate Trinitatis concepta, nihil per distantiam intelligat, nihil per gradus quaerat; aut si quid dignum Deo senserit, nulli hoc ibi audeat na ipse Spiritus sanctus instituit; de quo nihil est aliter quam
Abbreviated transcription (Latin):
redeptionis nr̃ae salutis ẽ ratio: sienĩ
homoa dimaginẽ et simi litudinẽ dĩ fa¬
ctus insuaenature honore mansis set
nec diabolica fraude deceptus alege
sibi posita ꝑ concupiscentiã deuias sec:
Creatormundi creatura ñ fieretneq:
aut sẽ pit̃nus tẽporalitate subiret: aut
ȩqualis dõ patrifilius ds̃. formã serui
et similitudinẽ carnis peccatias sume¬
ret : sed quia inui dia diabolimorsin¬
troiuit in orbẽ t̃rȩ.etalit̃ solui captiui¬
tas humana ñ potuit nisi causã nram il¬
le susciperet qui sine maies tatis suaedã¬
no etuerus homofieret ec solus peccati c̃tagiũ
coiciũ ñ haberet : diui sit sibiopus nr̃ae
re parationis miseri cordia trinitatis.
scs igniret: oportebat enĩ ut eciã saluandi
aliquid ꝓseagerent: et conuersis adre¬
demptorẽ cordib ab inimici dominati¬
one desciscerent: qñm sicut apłsait.¬

Expanded text:
, nostrae salutis est ratio. Si enim homo ad imaginem et similitudinem Dei factus in suae honore naturae mansisset, nec diabolica fraude deceptus a lege sibi posita per concupiscentiam deviasset. Creator mundi creatura non fieret; neque aut sempiternus 310 temporalitatem subiret, aut aequalis Deo Patri Filius Deus formam servi et similitudinem carnis peccati assumeret. Sed quia invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum , et aliter solvi captivitas humana non potuit, nisi causam nostram ille susciperet, qui sine majestatis suae damno et verus homo fieret, et solus peccati contagium non haberet; divisit sibi opus nostrae reparationis misericordia Trinitatis; t, Spiritus sanctus igniret. Oportebat enim ut etiam salvandi aliquid pro se agerent, et conversis ad Redemptorem cordibus, ab inimici dominatione discederent: quoniam, sicut Apost
Abbreviated transcription (Latin):
toto t̃rarũ orbe uenerabilẽ.
ille scĩsps consecrauit aduen¬
tus. quo post resurrectionẽ dñi quinquage¬
simodieina płos populũq credentiũ sicut
sperabatur influx̃ sperabat᷑ autẽ quia illũ
dñs itis spoponderat affuturũ : ñ ut tunc pri¬
mum. scilicet eẽ habitator inciperet : sed ut
sacratasibi pectora et feruentius accende¬
ret etcopiosius mundaret : Cumulans sua
dona ñ inchoans. necideonouus opere quia
et quic qui dindis position eomnium rerũ agit
diuina moderatio: extotius uenit ꝓuideo¬
tia trinitatis : una ẽ ibi benignitas misericor¬
diȩ unaẽ censurauis titiae: nec ali quidẽ in
atione diui sũ ubinihil ẽ inuo luntatediuer¬
sum q̃ ergoi h luminat pat̃ in luminat filius
inluminat sp̃s sc̃s : cũq alia sit ꝑsona mis si
aliamittentis. alia ꝓmittentis simul nobis
etunitas manifestatur ee trinitas. ut es¬
sentia habens aequalitatẽ et ñ recipiens
solitudinem eiusdẽ substantiae et nonV

Expanded text:
rarum orbe venerabilem, ille sancti Spiritus consecravit adventus, qui post resurrectionem Domini quinquagesimo die in apostolos populumque credentium, sicut sperabatur, influxit . Sperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , non ut tunc primum esse sanctorum habitator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia et quidquid in dispositione omnium rerum agit divina moderatio ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus; cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substantiae, et non
Abbreviated transcription (Latin):
EGIS PERITUS. QUI
DE UITA AETERNA
DNMTEMPTANS
inter rogat. occasionem ut
reor
temptandi deipsis dñi ser¬
monibus sumpsit ubiait: gaudete autẽ
quod nomina urã scripias incȩlis : sed ipsa
sua temptatione declarat . quã uera sitilla
dnĩ confessio quapatriloquitur. quod abs¬
condistihaec a sapientib: et prudentibus
et reuelastiec paruulis : At illedix̃ ad
Seũ in lege quid scriptũ ẽ quomodo legis
sextoto cordetuo. et ex tota animatua
et exomnibus uiribustuis. et ex omni men¬
tetua et ꝑximũ tiũ sicut te ipsũ dũ legis¬
perito respondit : ꝑ fectũ nobis saluator
lt̃ uitȩ cȩlestis ostendit : cui primo dedilex¬
ctionedĩ et ꝓximi legis scripta ꝓponentie
dicit : recteres pondisti hoc facetuiues:
deinde post inductã parabolã responden¬
ti illũ fuisse ꝓximũ uulnerato qui fecit
misericordiam inillũ. adiecit : uadeettu.
fac similit̃ : Idẽ talimi sericordiae studio
ꝓximũtuũ neces sehabentem diligere

Expanded text:
egisperitus qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem quod nomina vestra scripta in coelis sunt, sed ipsa sua tentatione declarat, quam vera sit illa Domini confessio, qua patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit. Cui primo de dilectione Dei et proximi legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti: Hoc fac, et vives. Deinde post inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam in illum, adjicit: Vade, et tu fac similiter, id est, tali misericordiae studio proximum tuum necesse habentem diligere
Abbreviated transcription (Latin):
illa cȩlestis acuius beatitudine lapsus in
hanc mortalẽ miserãq uitã deuenit quã
bene iericho que luna int̾ p̃tact significat.
uariis uidelicet defectuũ laboribus erro¬
ribusq semꝑ incertã et in cidit in latrones
latrones diabolum et angelos eius intellẽ

Expanded text:
illa coelestis, a cujus beatitudine illa coelestis, a cujus beatitudine hanc mortalem miseramque vitam devenit, quam bene Jericho, quae luna interpretatur significat. Variis videlicet defectuum laboribus, erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones, diabolum et angelos ejus intell
Abbreviated transcription (Latin):
tã q̃ ꝑpetuã ducat aduitã : Ille autẽ uolens
iustificare seipsumi dixit adilm̃ : et quis ẽ
m̃s ꝓximus ÷ quantainanis gloria e dementia
legis peritus obuulgi fauorem captandũ
quo sapient̃ respondisse iactaretur: primũ
selegis fatetur ignoraremandatũ uere iuxta
saluatoris sententiam sapiens et prudens
in lege : sed quia non humiliari cũ paruulis
xp̃i sed seipsum iusti ficare desiderati bea¬
tos oculos columbarũ in nocentice lactelo¬
tarũ quibus xp̃i arcana uidere posset
accipere recũsans : cuiꝓfecto dñs itacrespon¬
sum tẽperauit suũ ut et omnẽ quimi sericor¬
diã faceret cuilibet ꝓximũ doceret : et ta¬
men haec eacdẽ parabola specialit̃ ipsũdi
filium qui nobis ꝑhumanitatẽ ꝓximus fieri
tatis instituta sub allegoriae regulis exte¬
nuare et auferre conemur: suspiciens autẽ
ilis dix̃ : homo quidã descendebat ab ieru¬
XL. salẽ in ericho homo iste adam intellegit᷑
in genere humano : ⁊erusalẽ ciuitas pacis

Expanded text:
petuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est proximus meus? Quanta inanis gloriae dementia, legisperitus, ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se Legis fatetur ignorare mandatum: vere, juxta Salvatoris sententiam sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum, innocentitarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusans. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri nitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem civitas pacis
Abbreviated transcription (Latin):
here dsibi sermo dominicus et sequentia
pendent ex prioribus : prudens lector
cauȩ sẽ ꝑsuꝑstitiosam intellegentiam.
ut nontuo sensui ad temperes scriptu¬
ras sed scripturis iungas sensumtuum.
et intellaes quid sequatur : supra dixe

Expanded text:
aeret sibi sermo Dominicus, et sequentia pendent ex superioribus. Prudens lector, cave semper superstitiosam intelligentiam; ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur. Supra dixe
Abbreviated transcription (Latin):
largitur. Nemoitaq secur u
seestim& dicens. Iccealiena
non rapio sed concessis licenter
reb fruor. Quia diues ille non
idarcopunitus .e. qm̃ aliena
abstulit: sed quia acceptisreb
sem& ipsũ male de reliquid. Hoc
quoq: fuit qđ hunc infernotra¬
didit: quia inr sua felicitate umi¬
dus non fuit Quia ꝑceptadona
adusum arrogantiȩ inflexit:
qui auiscera pietatis ignorauit.
quia peccata sua redimere &iã
cusibi habundara p̃tiumnoluit
Et sunt ñ nulli. quicultũ subaliũ
p̃tiosarũq uestium ñ putant
ẽẽ peccatũ: Quod siui delic&
culpanon e& nequaquã ser¬

Expanded text:
largitur. Nemo ergo securum largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa
Abbreviated transcription (Latin):
si credere noluit: ei &iã qui
resurrex exmortuis credere
contẽpsit Cumq: mossi uer¬
ba spitaliter intellegere con¬
tẽpsit: ad eum dequomoy ses
locutus fuerat non ꝑuenit
allegoriae mysteriis succinc¬
te transcurrisse sufficiat nc
ad intuendam lacius rei geste
moralitatẽ animus recurrat
Hlomoquidã erat diues qui ia¬
duebatur purpura ebysso &
epulabatur cotidie splendide
Cteratquidã mendicus nomine
latarus quii acebat anteianua
diuitis ulcerib: plenus Noti¬
nulli putant p̃cepta ueteris
testam̃ti districtiora ẽe quam
noui: Sed hiinimirũ in puida
consideratione falluntur : In
illo enĩ nontenacia sed rapina
punitur. hic aũt diuẽ s iste ñ
abstulis sealiena rep̃benditur
sed ꝓpria non dedisse. Necdici¬
tur quiaui quẽ piam obpresse¬
rit: sed quia in acceptis rebus
se extulit. Hincergo hinc sũ¬
mopere collegendum ẽ : qua
poena multandussit. qui alie¬
na diripit. sunfernidam na¬
tione ꝑcutitur. qui propriañ

Expanded text:
si credere noluit, ei etiam, qui si credere noluit, ei etiam, qui resurrexit ex mortuis, credere contempsit. Cumque Mosi verba spiritaliter intelligere renuit, ad Deum de quo Moses locutus fuerat, non pervenitallegoriae mysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina li punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non
Abbreviated transcription (Latin):
deuiasse considerant eosnulla
conpassione a torm̃tiseripiuri.
quo stam ꝑcarnem filios recog¬
noscunt: In tormentis a ũt diues
positus quinq fr̃s habere seꝑhibe
quia suꝑbus hisdem iudaicus
popul qui ex magna iã parte
damnatus ẽ: sequacessũos
quos suꝑ terrã reliquid quin¬
q: sensib: corporis deditos no¬
uit Quinarioergonumero
fr̃s quos reliquerat ex primit
qui a eos ad spitalem intellegen¬
tiã non adsurgere in inferno
positus gemit: Petit ut ad eos
lagarus mittatur. cui quia
morsen & ꝓphetas habeant
dicitur Sedait : quia non cre¬
dunt nisi quis exmortuis resur¬
rexerit Cuiꝓtinus responde¬
tur Simorsen & ꝓphetas ñ
audiunt nec siquis exmortuis
resurrexerit credentei. Cer¬
tedemosse ueritasdicit. Si
crederetis moysi crederetis
utiq: mihi. deme enĩ ille scrip¬
sit impletur ergo quod ꝑ
abrabȩ responsionẽ dicitur
Exmortuis enĩ dñsresurrex
sediudaicus populus quimor¬

Expanded text:
deviasse considerant, eos nulla deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus, quinque se fratres habere perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est. Sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in inferno positus gemit. Petit ut ad eos Lazarus mittatur, cui quod Mosen et prophetas habeant dicitur. Sed ait: Quia non credunt, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Mosen et prophetas non audiunt, nec si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei. Certe de Mose veritas dicit: Si crederetis Mosi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus populus, quia Mo
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsa refectione suaescientiȩ.
mente uacua ieiunat. Ab ex¬
tremodigito setangidesiderat.
quia aeternis supplicis datus.
optat operatione iustorum.
uel ultimȩ participari. Cui
respondetur qđ in hacuitabo¬
nareceperit. quia omne suum
gtudiũ felicitatẽ transitoriam
putauit: Haberehic& enĩ pos¬
sunt &iustibona. nec tam̃ hȩc
in reconpensatione recipere.
quia dũ meliora idestae terna
appetunt eor ũ iuditio quae¬
lib& bona ad fuerint: cum scis
desideriis aestuant. bonami¬
nime uidentur: Vndedauid
ꝓpheta qui regnidiuitiis mul¬
tisq obsequiis fulciebat̃: quam¬
uis & haec adnecessitatembona
eẽ conspicer&s. unitamen sin¬
gulariter bono inbianter
aestuabat dicens. Mihi autẽ
adhereredõbonũ est: Inter
haec uero notandũ est qđ ei
dicitur. Mem̃to fili. Icceenĩ
abrabã filiumuocat quẽ tamen
a torm̃to ñ liberat: qm huius in¬
fidelis populi p̃cedentes patres
fideles. quia multos a sua fide

Expanded text:
ab ipsa refectione suae scientiae ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fi