comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habicudo quae inccxlii & cclui. unitatibus constat haecigitur sipbatur in tegri toni
essedimidium dubitari nonpotest. Diat essaron ex duobus conissemitonioq con¬
sistere qm̃igitur demonstratum est conidimidium interses qui sextamdecimã & ses¬
qui septimã decimã ꝓpostionẽ locari ab hac comparatione &iam haec ꝓpostio m&iendig
si eisdem oppas uero fiunt .cc li. appar& igitur minore messe ꝓpostionẽ .cclui. ad¬
ccx iiii. sesquioctaua decima habitudine qđ si dimdius conusmaioe quidem est sesquise¬
comparatio quaescilic& relinquitur exdiatessaroꝵ duobus u& utectis tonis. Minor est
ses quio ctiuadecima ponest dubium quip haec duorum pumerorum ꝓpostio semitonio
T IONES DIATES SAΟR CONSONATIAM EX DUOBIS TONIS ET SEMITONIO
NONCONSTAR ENECDIAPASONTONIS SEX
Quods iutait aris texenus diatessaroꝵ consonantia exduobus tonis semitonioqu ȩ

Expanded text:
habitudo quae in 243 et 256 unitatibus constat. Haec igitur si probatur integri toni habitudo quae in 243 et 256 unitatibus constat. Haec igitur si probatur integri toni esse dimidium, dubitari non potest diatessaron ex duobus tonis semitonioque constare. Quoniam igitur demonstratum est toni dimidium inter sesquisextamdecimam et sesquiseptimamdecimam proportionem locari, ab hac comparatione etiam haec proportio metienda est. si eisdem apposuero, fiunt 256 et semis. Apparet igitur minorem proportionem esse 256 ad 243 sesquioctavadecima habitudine. Quod si dimidius tonus major quidem est in sesquisecomparatio, quae scilicet relinquitur ex diatessaron duobus retractis tonis, minor est sesquioctavadecima. Non est dubium quin haec duorum numerorum proportio semitonio  demonstrationes diatessaron consonantiam ex duobus tonis et semitonio non constare, nec diapason sex tonis. Quod si ut ait Aristoxenus diatessaron consonantia ex duobus tonis semitonioque
Abbreviated transcription (Latin):
& pastȩ sep tima decima contin&ur. quae sunt scilic& bis ses quis eptim e decime
ꝓpostiones duae igitur ses qui septimȩ decimae unum tonum ponudentuss
implere nonest igitur sesquiseptima decima tomidimidium qũ quaeq duplegia
uonimplent integrũ pontenent dimidium : Sẽper enim dimidium dupli
anuerosicospumneros diponimus quideses quitestu ꝓpostione duobus conis¬
u& icctis relinquuntur in his considertere possumus ut rumea ꝓpostioque est duos
conos relinquitur integrilo cosemi tonii censeatur. quod siita repestum sit illud quoq
est conpbatum diatesseroꝵ consonantiam. duobus tonis atq in tegro semitonio copuliri
erut igitur superius primus terminus excii adhunc sesquitestiã ꝓpostionem tenebant
cclui sed ad primum terminum: cexuifaciunt tonum ad cxvii. rursus cexliii toni
optinent locum. est igitur quod relinquitur ex coto diatessaroꝵ ꝓpostione ea scilic&

Expanded text:
t parte septima decima continetur, quae sunt scilicet bis sesquiseptimaedecimae t parte septima decima continetur, quae sunt scilicet bis sesquiseptimaedecimae proportiones. Duae igitur sesquiseptimaedecimae unum tonum non videntur implere. Non est igitur sesquiseptimadecima toni dimidium, quoniam quae duplicata non implet integrum, non continet dimidium. Semper enim dimidium dupliceos numeros disponamus qui de sesquitertia proportione duobus tonisctis relinquuntur, in his considerare possumus utrum ea proportio quae post duos tonos relinquitur, integri loco semitonii censeatur; quod si ita repertum sit, illud quoque est comprobatum diatessaron consonantiam duobus tonis atque integro semitonio copulari. Erat igitur superius terminus primus 192. Ad hunc sesquitertiam proportionem tenebant 256. Sed ad primum terminum 216 faciunt tonum. Ad 216 rursus 243 toni obtinent locum. Est igitur quod relinquitur ex diatessaron tota proportione, ea scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
cedere cum ad eũ solus xuiii numerus sex quioctauã custodat ꝓpostiond̃
nde sit ut quomia supses quisexta decima ꝓpostio tonũbis aucta baenicendi
Non sit integrum tomi dimidiũ quic quid emimbis ductum transcendit aliquid
idulta dimidium illiuisesse uidebitur quod tuaenscendit. quocirca suꝑses quide¬
cima nonent tonidimidium: Hac ꝑ hoc peulla ilia maior sesquis exta decima
ꝓpostione tonipoterit es se dimidum. cumipsa ses quisexta detima integro toni
dimidio sitmaioxi: ged qmises quisextan decimã ꝓpostionem continua requiritur:
Ses quiseptima decima uideimus anea tonumbis multiplicata ponimpleat¬
xUII igitur pumeri ses quiseptimam decimã pastem ten& terminus .xuiii.
in eadem igitur ꝓpostione siad xviii numerum alium comparemus erteaxuiii¬
& septimi decima pars. quod siadxuii terminũ in ses quioc taua ꝓpostione
positum numerum conparȩmus fient xuiii & parsoctiua. Mhaior ũ ẽ parioccua

Expanded text:
am custodiat proportionem. Unde fit ut quoniam supersesquisextadecima proportio tonum bis aucta transcendit, non sit integrum toni dimidium. Quidquid enim bis ductum transcendit aliquid, id ultra dimidium illius esse videbitur quod transcendit. Quocirca super sesquisextadecima, non erit toni dimidium. Ac per hoc, nec alia ulla major sesquisextadecima proportione toni poterit esse dimidium, cum ipsa sesquisextadecima integro toni dimidio sit major. Sed quoniam, sesquisextamdecimam proportionem continua sequitur sesquiseptimadecima, videamus an ea tonum bis multiplicata non impleat, 17 igitur numeri sesquiseptimamdecimam partem tenet terminus 18. In eadem igitur proportione si ad 18 numerum alium comparemus, erit 19 et septimadecima pars. Quod si ad 17 terminum in sesquioctava proportione positum numerum comparemus, fient 19, et pars octava. Major vero est pars octava
Abbreviated transcription (Latin):
RaΠO Supendus deCEStΑΕ DESCRΡTIONIS
ricigitur t&cra corda tidinobis rtione descriptu sunt : T &nc cordũ enĩ
mne diactes sicron resonat consonaantiã Igitur n&ehi ꝑboleon & n&e die¬
t eugmẽnon intrib generib: id ẽ. ł indictonico ł inchromate ł in armonio
dictes siron contin& srmphoniã . dictess ronaut̃ consonantia constiaduob
tonis & semito niominore in hoc modo ꝑtria genera in supriscribtis tracordis¬
diuisũ ẽ india tonico enim genere quod ẽ primũ partan&e hyꝑboleon id

Expanded text:
scriptionis. Tria igitur tetrachorda tali nobis ratione descripta sunt. Tetrachordum enim omne diatessaron resonat consonantiam. Igitur nete hyperboleon et nete diezeugmenon in tribus generibus, id est, vel in diatono, vel in chromate, vel in enarmonio diatessaron continet symphoniam: Diatessaron autem consonantia constat duobus tonis et semitonio minore. Idem hoc modo per tria genera in suprascriptis tetrachordisest. In diatono enim genere quod primum par
Abbreviated transcription (Latin):
Constat igt᷑ a& hoc t&ra cordũ ȩxduob: tonis ac simitoniũ diuisũ in uno quidem
spctio tribi semitoniis Induob aut̃ spatis duob semitonus tria spatu nerus
quecttuor continent᷑. Inenar monio uero genere sũma .ẽ id ꝑ noscendi facilite
idẽ uoceteiu duostonos integio s distit quos hoc modo notibimꝰ E E. Pclinqut᷑
gitur ex totius taiacordi duob tonis ac semitonio unũ quidem semitoniũ oi
contin&ur int̃ n&n die⁊ eugmẽnon & pari n&en ii ꝑboleon encormnonion qđ¬

Expanded text:
Constat igitur et hoc tetrachordum ex duobus tonis ac semitonio, divisum in uno quidem Constat igitur et hoc tetrachordum ex duobus tonis ac semitonio, divisum in uno quidem spatio tribus semitoniis. In duobus autem spatiis, duobus semitoniis. Tria vero spatia nervis quatuor continentur. In enharmonio vero genere summaid est 2916, duos tonos integros distat, quos hoc modo notabimus T T. Relinquitur igitur ex totius tetrachordi duobus tonis ac semitonio unum quidem semitonium quod continetur inter neten diezeugmenon et paraneten hyperboleon enharmonion. Q
Abbreviated transcription (Latin):
signauimus T & hoc ẽ totũ s patiũ n&es diez eugmemñ & n&es in ꝑboleo
duoꝵ tonoꝵ ac semitonio sedidem duo toni ac semitoniũ inchromctico genere
quȩ ẽ ũ .cccuii. comparic contin& spatiũ parn&es hyꝑboleon dictonici
generis ad n&en hyꝑboleon qui ẽ unus tonꝰ id ẽ duo semitonic maiusacminꝰ
er diuissuĩ : Rursus spatiũ parun&es hrꝑboleon dictonici & n&es i ꝑboleon
term factũ ẽ qui ẽ dimidius tonus sedñ integre quicut suprc uberinco
ponseriatũ ẽ. t̃ potest conos induo aequa paertiri consignabimꝰ Igit᷑ hoc spatiũ
ttiũ semitoniũ idẽ tonia semitonii hoc modo ł T̃ t̃ Rursus paranaemipbo¬
leon dromatica ad triten hỹꝑ boleom r&un& pastẽ toniid ẽ semitoniũ quda
relquum fuit exeduob tonis qui continent᷑ int̃tritenhr ꝓboleon diactonicã &nttes
in ꝑbolem Subtrcan uero quattuor semitoniis reliquum extotot&racordo
spatiũ semitoni ẽ qđ contin&ur int̃ n&endie ⁊ eugmẽnon &triten br ꝑboleon :

Expanded text:
s Et est hoc totum spatium netes diezeugmenon et netes hyperboleon, duorum tonorum ac semitonii. Sed iidem duo toni ac semitonium in chromatico generequae est 2304 comparata, continet spatium paranetes hyperboleon diatonici generis ad neten hyperboleon quod est unus tonus, id est, duo semitonia majus ac minus, et divisum rursus spatium paranetes hyperboleon diatonici, ad netes hyperboleon. Ita enim factum est, qui est dimidius tonus, sed non integre, quia ut supra uberrime monstratum est non potest tonus in duo aequa partiri. Consignabimus igitur hoc spatium trium semitoniorum, id est toni ac semitonii, hoc modo, T T T. Rursus paranete hyperboleon chromatica ad triten hyperboleon retinet partem toni, id est semitonium, quod reliquum fuit ex duobus tonis qui continentur inter triten hyperboleon diatonicam, et neten hyperboleon. Subtractis vero quatuor semitoniis, reliquum ex toto tetrachordo spatium semitonii est, quod continetur inter neten diezeugmenon, et trite hyperboleon.
Abbreviated transcription (Latin):
nantiã Dia tessaron . ab̃. aut̃ pros lũba nomenos ad q̃s. hypite meson
hab& consonantiũ diapente . Item c̃õ. ad õs id .ẽ. lrchanos hrpacton bi pa¬
tondiatonos ad mesen habet consonuntiũ dicpente .c̃s. aut̃ ad õ. id .ẽ.
hr̃ pate meson ad mesen hab& consonantiã diuterraron. Ercha nos aut in paton

Expanded text:
nantiam habet diatessaron, A B autem proslambanomenos ad G B hypate meson nantiam habet diatessaron, A B autem proslambanomenos ad G B hypate meson habet consonantiam diapente. Item C B ad D B, id est lychanos hypaton diatonos ad mesen habet consonantiam diapente, G B autem ad D B, id est hypate meson ad mesen, habet consonantiam diatessaron. Lychanos autem hypaton,
Abbreviated transcription (Latin):
consonubit ad m&en i ꝑboleon diapaso & diapente. Rursus sid& otu as̃
nonũ pastem auferic̃ eũ quȩ ẽ ãp. erunt pastes .VIIi. p̃s̃. eritigitur p̃s. hi pate
bypaton ad quã sesqui octuuã contineat ꝓpostionẽ ao̵. id ẽ pros lambc¬
nomenos inmusica uero tonon¬
u perior ł descriptio inferiono signaq: contin& eiꝰ sunt dercriptionis ubi cordis
notulas apposumꝰ qm̃ eicrũ nomina longũ fuit ad scribere : Itẽsi ãs trib:
incisionib: patiamur erit pars testic ac oue igitur eiusdẽ erunt q̃s. Con¬
sonabit igitur .ab. proslũba nomenos ad q̃o quaȩ .ẽ. in pate meson diapente
consonantiũ in ꝓportione sesqui qualterc̃ constitutũ c̃s. aut̃ ad c̃s̃. erit sesqui¬
id ẽ c̃s̃. udec̃ quȩ ẽ. irpaten meson id ẽ c̃s̃. continent sonũ : Purnis ãs
quidem ꝓslãba nomenos ad .c̃. lrchanon hrpatondiato non hub& conso¬

Expanded text:
consonabit ad neten hyberboleon, diapason et diapente. Rursus si de tota A B consonabit ad neten hyberboleon, diapason et diapente. Rursus si de tota A B nonam partem auferam, eam quae est A F, erunt partes octo F B. Erit igitur F B hypate hypaton, ad quam sesquioctavam contineat proportionem A B, id est proslambanomenos, in musica vero tonuperior vero descriptio inferiora signa quae continet, ejus sunt descriptionis, ubi chordis notulas apposuimus, quoniam earum nomina longum fuit ascribere. Item si A B tribus incisionibus partiamur, erit pars tertia A G. Duae igitur ejusdem erunt G B. Consonabit igitur A B proslambanomenos ad G B, quae est hypate meson, diapente consonantiam in proportione sesquialterid est C B, ad eam quae est hypate meson, id est G B, continet tonum. Rursus A B quidem proslambanomenos ad C B lychanon hypaton diatonos conso
Abbreviated transcription (Latin):
est enĩ dimidictotius & sicut as. ab equȩ ẽ de. dupla ẽ spatio iticde. abeaquȩ ẽ
quo circaerit & . eõ. N&ehyꝑboleon qm̃ ẽs ei quaȩ ẽ . dẽ. dimidia quidem inquan¬
tiacte ẽ dupla uero .ẽ. in acumine rursus qm̃ eadem. ẽs̃ eiꝰ quae .ẽ. as̃. quastu
pars inspatio quadruplaerit ab eadem in acumine. Eritigit᷑ ut dictũ .ẽ. n&e
hyꝑboleon dupla iacumine ab ea quae .ẽ. mese : Mese aut̃ dupla in acumine
.ãs. quatiuor earundem pastium . G̃B. aut̃ triũ as igit᷑ sesquitestiu ẽ ab ei
quaȩ ẽ c̃s. Rursus quiatriũ ẽ ȩquadiũ pastiũ c̃õ. sed ds̃. Duurũ erit igitur
c̃B. ses qualtera eꝰ quȩ ẽ ds. Rursus qm̃ c̃b̃ ẽ triũ pastiũ aequaliũ quidis ẽ.
una ẽs. tripluigitur ẽ. c̃õ. absq cuquȩ .ẽ .c̃e. Erit igitur lychanor in paton
dicto non consonantiã. Dia tesseron edẽ uero lychanor hrpatondicitonos
consonabit ad messen consonantic̃. Diapente etcdemq lrchanos diatonos

Expanded text:
Est enim dimidia totius, et sicut A B ab ea quae est B D dupla est spatio, ita B D ab ea quae est quocirca erit et E B. Nete hyperboleon quoniam E B ejus quae est D B, dimidia quidem in quantitate, dupla vero in acumine. Rursus quoniam eadem E B ejus quae est A B quarta pars est in spatio, quadrupla erit ab eadem in acumine. Erit igitur ut dictum est nete hyperboleon dupla in acumine ab ea quae est mese. Mese autem dupla in acumine A B quatuor earumdem partium, C B autem trium, A B sesquitertia est ab ea quae est C B. Rursus quia trium est aequalium partium C B, sed D B duarum, erit igitur C B sesquialtera ejus quae est D B. Rursus quoniam C B est trium partium aequalium, qualis est una E B, tripla igitdiatessaron consonantiam. Eadem vero lychanos hypaton diatonos consonabit ad mesen consonantiam diapente. Eademque lychanos diatonos
Abbreviated transcription (Latin):
m& i & urnaturã rerũ sequi neq necesse . ẽ. maioriq: longitud inichordarũ ex quo
griauitus existit amoliores. minoriuͦ exquauocis acumen nascit᷑ darebreuiores.
it chordu intensa .AE. huic aequa sit regula quȩ ꝓpositis pastitionib: diuidatur
ut ea regula chordȩ apposita eȩdẽ diuisiones innerui longitudine signent᷑ quas ana
signa uerimꝰ regula. Nosuꝰ nunc itadiuidimꝰ quasi ipsã hordã & ñ regulã pastiam

Expanded text:
metiemur, naturam rerum sequi necesse est, majorique longitudini chordarum ex qua metiemur, naturam rerum sequi necesse est, majorique longitudini chordarum ex qua gravitas existit, ampliores, minori vero ex qua vocis acumen nascitur, dare breviores. Sit chorda intensa A B, huic aequa sit regula quae propositis partitionibus dividatur, ut, ea regula chorda apposita, eaedem divisiones in nervi longitudine signentur quas ante assignaveramus in regula. Nos vero nunc dividimus ita, quasi ipsam chordam et non regulam partiam
Abbreviated transcription (Latin):
MOUOCORDI RECuLARIS ΡARtΙCΙΟ IC ΕERΕdIΛtonICO
ediam tempus ẽ. ad regularis monochordi diuisionẽ uenire dequare illud. ẽ.
p̃dicendũ qđ siue inmensura nerui siue in numeris atq: in eoꝵ postione stictuat᷑
describenda diuisio maius spatiũ chordȩ & maior numerimultitudo sonos grauiores
acutiores uoce sedi necesse ẽ atq ex hac conparatione quattũ unaq:q. fuerit ł longior
ł pluriũ numeroꝵ aliaq ł contriatior ł pauciorib: signatanu meris. tanto ł grauior
ł acutior inuenit᷑. nec lectorẽ pusillac conturb& qđ intendentes sȩpespatia ꝓpostionũ
numero maiore signauimꝰ. Remittentes uͦminore cũ hitentio acumenfaciat. remis¬
siogiauitatẽ : Illic enĩ ꝓpostionũ tantũ spatia signabamꝰ nihil degruitatis aut
acuminis ꝓpri&ate laborantes atq: ideo & inacumen maiorib: numeris intendimꝰ
& minorib ingrauititẽ saeperemissimꝰ. hic uero ubichordarũ spatia sonosq

Expanded text:
Monochordi regularis partitio in genere diatonico. Sed jam tempus est ad regularis monochordi divisionem venire De qua re illud est praedicendum, quod sive in mensura nervi, sive in numeris, atque in eorum proportione statuatur describenda divisio, majus spatium chordae et major numeri multitudo sonos graviores luralitas, acutiores voces edi necesse est. Atque ex hac comparatione, quantum unaquaeque fuerit vel longior vel plurium numerorum, aliaque vel contractiturbet, quod intendentes saepe spatia proportionum numero majore signavimus, remittentes vero minore, cum intensio acumen faciat, remissio gravitatem. Illic enim tantum proportionum spatia signabamus. Nihil de gravitatis aut acuminis proprietate laborantes, atque ideo et in acumen majoribus numeris intendimus, et minoribus in gravitatem saepe remisimus. Hic vero ubi chordarum spatia sonosque
Abbreviated transcription (Latin):
litteris p notictu adn&endie ⁊ eugmẽnon obtinens tonũ ab hacũ sicoctiaiã auserã
mestn sesquites tiũ obti nebat ꝓportionẽ: Trite aut̃ diez eugmẽnon diatonos
an&le diereugmẽnon duos tonos ab ẽ continebitur int̃trite diereugmẽnon or
paramesen semitoniũ minus : Dia tonicũ igitur genus in hocqipq t&lru cordo
acpentũ cordo itac expl&ũ ẽ ut t& ra cordi quidem eius quod ẽ noes die⁊ eugnẽn
adpar mesen diatessc aron consonantia sit: penta cordiuero eius qđ ẽ. netes
diezeugmẽnon ad ꝑariamesen diapente sit cononantia. En ciensouã uero
atq cdromaticũ genus hac ratione texemus. Sumo distintiũ n&es e pario¬
cccbexiiii. hanc diuido erunt .cxcii. hanc sumã ei quȩ ẽ parian&e diereug¬
mẽnon dictonos cdiungũ id ẽ ĩũ cccclui. fient ĩ dcxlviii. Hacc erit pcrun& e
die zeugmenon chromatica gõ. geminatis lit teris ad notatu distuns: Ante
diez eugmẽnon tonõ & semitonio id ẽ trib: semitoniis continens ad tritendie¬

Expanded text:
litteris pernotata, ad neten diezeugmenon obtinens tonum. Ab hac vero si octavam auferam mesen sesquitertiam obtinebat proportionem, trite autem diezeugmenon diatonos a nete diezeugmenon duos tonos abest, continebitur inter triten diezeugmenon et paramesen semitonium ac pentachordo ita expletum est, ut tetrachordi quidem ejus, quod est netes diezeugmenon ad paramesen, diatessaron consonantia sit; pentachordi vero ejus, quod est netes diezeugmenon ad mesen, diapente sit consonantia. Enarmonium vero atque chromaticum genus hac ratione texemus. Sumo differentiam netes et parat C. XC II. hanc si sumam, eique quae est paranete diezeugmenon diatonos, adjungam, id est, III. CCCC. L. VI. fient III. DC. XL. VIII. haec erit paranete diezeugmenon chromatica, B. B. geminatis litteris adnotata, distans a nete diezeugmenon tono et semitonio, id est tribus semitoniis, continens ad triten die
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ erit parun&e iꝑbo leon chromatica Nursus qm̃trite i ꝑboleon ł diato¬
nica ł chromatica duos tonos distut. an&ehi ꝑboleon & in enarmonio genere
Parun& eli: ꝓboleon duob: tonis distut ub acquae .ẽ n&ecile erit inermonio¬
gnere paran&e in ꝓboleon quae ẽ indictonico ł chromatico trtehiꝑbo¬
la. Sed qm̃ trite hr ꝑboleon diatonici generis &chromatici ad nan
dies eugmẽ nom minus semitoniũ seruant. Constat aut̃ terra cordũ narmo¬
ni generis exduob: integris tonis & diesi acdiesi quȩ sunt dimidia spatic
semitonũminoris distantiã eãq: ẽ. int̃ n&endiez eugmenon & partn&en
i ꝓboleon enarmonionsumo sed qm̃ nosediea cugnẽnon .ẽ. iibixii. Paru

Expanded text:
eon paranete chromatica. Rursus quoniam trite hyperboleon vel diatonica vel chromatica duos tonos distat a nete hyperboleon, et in enarmonio genere paranete hyperboleon duobus tonis distat ab ea quae est nete hyperboleogenere paranete hyperboleon, quae est in diatonico vel chromatico trite hyperboleon. Sed quoniam trite hyperboleon diatonici generis et chromatici ad nete diezeugmenon minus semitonium servant, constat autem tetrachordum enharmonii generis ex duobus integris tonis, et diesi, ac diesi, quae sunt dimidia spatia semitonii minoris, distantiam eam quae est inter neten diezeugmenon et paraneten hyperboleon enharmonium
Abbreviated transcription (Latin):
nomina cordarũ non solũ nominib: uerũ &iũ appositis litteris demonstrumus
sed itu ut qm̃ triũ generũ fucienda pastitio neruorũq modos litteri crũ numerũ
excedit ubi defecerunt litterue easdem rursus geminamus hoc modo. Vt quando
cd t̃. fuerit usq adperuentũ itudescribimus reliquos neruos bis ã ãa .bis. bẽ¬
id .ẽ. VB .bis. cẽ id ẽ .cc̃. sit igitur primus quidem numerus maximusq: qui
ꝓslambanomenobtinect locũ. uIIII cexui. sitq totius cordȩ madus ab eo quod ẽ .ã
usq: ad id quod .ẽ. U hancidẽ ã. proslamba nomenon. Uiiii cexui. diuido
dimidic̃ ad .õ. ut sit tota a. dupla cibecquȩ ẽ .õ. Item .õ. sit dupla cibeaquȩ ẽ.Il
Eritigitur a. quidem pros limba nomenos õ.õ. aut̃ mese & V. n&e inꝑboleon
Hab ebit igitur .ã quidem uIui cexui .õ. uero horũ dimidiũ id ẽ iui dcuiii

Expanded text:
nomina chordarum non solum nominibus, verum etiam appositis litteris, demonstramus. nomina chordarum non solum nominibus, verum etiam appositis litteris, demonstramus. Sed ita ut, quoniam trium generum est facienda partitio, nervorumque modus litterarum numerum excedit, ubi defecerint litterae, easdem rursus geminamus hoc modo, ut quando ad Z. fuerit usque perventum, ita describimus reliquos nervos. bis a. aa. bis b. bb. et bis c. cc. Sit igitur primus quidem numerus maximusque, qui proslambanomeni obtineat locum VIIII. CC. XVI. Sitque totius chordae modus ab eo, quod est A. usque ad id, quod est LL. Hanc id est A. proslambanomenon. VIIII. CC. XVI. divido dimidiam ad O. ut sit tota. A. dupla ab ea quae est.Erit igitur A quidem proslambanomenos, O autem mese, et LL nete hyperboleon; habebit igitur A quidem 9216, O vero horum dimidium, id est 4608,
Abbreviated transcription (Latin):
ad Rẽe idẽ dicito no mesondiates suron continens consonuntiũ Rursussieꝰ
quȩ ẽ. d̃e. nonã pastem sũpsero eritmihi oł Igitur łs̃ erit paramese : si
aut̃ eꝰ quȩ .ẽ. õẽ. quastã pastem sumpsero erit dm igitur. meerit nelesi¬
nemmenon: Siaut̃ eius quae . ẽ. õs̃. testiũ pastẽ sumpsego erit dx̃ igit᷑ Nẽ
eritn &edie ⁊eugmenon. Siaut̃ Rẽs inducis pastes aequas fuerit diuisa erit
Rx eritq x̃s. parun &e hyperboleon:¬
Iuncigitur diatonici generis descriptio fuctu ẽ. In eo scilic& modo qui ẽ sim¬
plicior ac princeps quẽ lydiũ nuncupamꝰ. dequib: modis nunc disrerendũ
plurditas apponat᷑ ad conserucndas scilic& ꝓpostiones ł tonorũ atq diesion
ex cogititus ẽ numerus qui haccomnia possit explere ut maximꝰ quidem adps¬
lambc nomenos describat᷑ qui sit . VIIIiI ccxui. minimus uero ũccciiii. Reliquoꝵ uͦ
sonorũ ꝓpostiones inhorũ medi &ate texentur : sane ub inferiore ꝓcedimus omniũ qi

Expanded text:
 diatonon meson diatessaron consonantiam continens. Rursus si ejus quae est D B nonam partem sumpsero, erit mihi D L. Igitur L B erit paramese. Si autem ejus quae est D B quartam partem sumpsero, erit D M. Igitur M B erit nete synemmenon. Si autem ejus quae est D B tertiam partem sumpsero, erit D N. Igitur N B erit nete diezeugmenon. Si autem K B in duas partes aequas fuerit divisa, erit K X, eritque X B paraneto hyperboleonNunc igitur diatonici generis descriptio facta est in eo scilicet modo qui est simplicior ac princeps, quem Lydium nuncupamus. De quibus modis nunc disserendum pluralitas apponatur, ad conservandas scilicet proportiones vel tonorum atque dieseon, excogitatus est numerus qui haec omnia posset explere: et proslambanomenon quidem describatur qui sit VIIII. CC. XVI. minimus vero II. CCC. IIII. reliquorum vero sonorum proportiones in horum medietate texentur. Sane ab inferiore procedimus omniumque
Abbreviated transcription (Latin):
occosint testiae pastistonorum. Estenim tonus ut dictum ÷ ugintiquittuoe
unitatum & dicitustoni parstestia diesis chromatis mollis. item chromatis
emiolii diatessa ronita pastitur VIIII.vIIII.xlii. Estenim diesis chroma¬
tis emioluiparsoctauatonicũ quastaid : uiginti quattuor sex cumtribus.
tem chromatis toniaeitalissecundum aristox enum pasticio : XII. XII.XXXUI.
scilic& ut in duobus int̃ uallis singula semitonia constituat & quod est re¬
liquum inultimo atq: in his omnibus duae propostionesq: gnaruiori peruo
sunt proximae. Reliquam quȩ adacutũ posit aest minimae magnitudi
ne superent. Sunt enm ut dictum est spissorũ generum spissa quippe
gderx sunt enarmoniũ atq chromaticũ diatonica uero huisio ips a quoq est
duplex & mollis quidẽ diatonici diuisio: hoc modo .XII. XUIII .XX. ut duo¬
decim semitonium sitdecem & octo semitonium & qua sta parstoni .Xx. uero

Expanded text:
octo sint tertiae partes tonorum; est enim tonus ut dictum est 24 octo sint tertiae partes tonorum; est enim tonus ut dictum est 24 unitatum, et dicitur toni pars tertia diesis chromatis mollis. Item chromatis hemiolii diatessaron ita partitur, 9, 9, 42. Est autem diesis chromatis hemiolii pars octava toni cum quarta, id est ex 24 sex cum tribus. Item chromatis thoniaei talis secundum Aristoxenum partitio est, 12, 12, 36. Scilicet ut in duobus intervallis singula semitonia constituat, et quod reliquum est in ultimo. At ue in his omnibus duae proportiones, quae graviori nervo sunt proximae, reliquam quae ad acutum posita est, magnitudine minime superant, sunt enim ut dictum est spissorum generum. Spissa quippe genera sunt enharmonium atque chromaticum. Diatonica vero divisio ipsa quoque est duplex. Et mollis quidem diatonici divisio est hoc modo, 12, 18, 30, ut 12 semitonium sit, decem et octo semitonium, et quarta pars
Abbreviated transcription (Latin):
decimparsquisti quae diesis en armonosdicitur sex. Octiuaautem tresiuncta
uercottuuia: cum quasta sexsci lic& cumtribus ut siciat diesischromaitis emiolii
erñ n ouem his ueitur ita constitutist ragenent eparmonium chromaticum enioi¬
tonicum has aristoxeno uidentur habere propri&ces it alia corum dicaifsur
spis sa aliiminime spissa sunt quarum duae gnriuores propostione s una eã
queacdicutum appositaest magntudinem poniuncunt . ponpoisaueto
sit quasti parstoni quuedicitur diesis eparmonios cum sit tonos. xxiiii
untatibus constitutus item secundum interuallum int̃secundum¬
agnciu peruo ad testium sit eadem quasta parstoni .UI. Reliquiuero qui
restant & s& aginta quitotius propostionis sunt uint̃ testium agnrui peruo atq
acutissimum quastum ponuntur .XLIIII. & duae propostiones ad gnruem
positȩ id ÷ VI. a dui unam reliquã adacutum locit̃ aid est .XLviii. nonuincunt
chromatis ueromollis hanc facit diuisionem .uIII.UIII.XIIIII. ut octo atq

Expanded text:
decim, pars quarta, quae diesis enharmonios dicitur, sex, octava autem tres; juncta vero octava cum quarta, sex scilicet cum tribus, ut faciat diesin chromatis hemiolii, erunt novem. His igitur ita constitutis, tria genera enharmonicum, chromaticum, diatonicum, has Aristoxeno videntur habere proprietates, ut alia eorum dicantur spissa, alia minime. Spissa sunt, quorum duae graviores proportiones: unam eam quae ad acutum apposita est magnitudine non vincunt. Non spissa vero sit quarta pars toni, quae dicitur diesis enharmonios, cum sit tonus 24 unitatibus constitutus. Item secundum intervallum a gravi nervo ad tertium, sit eadem quarta pars toni. Reliqui vero qui restant ex sexaginta qui totius proportionis sunt inter tertium a gravi nervo atque acutissimum quartum ponuntur 48, et duae proportiones ad gravem positae, id est 6 ac 6, unam reliquam ad acutum locatam, id est 48, non vincunt. Chromatis vero mollis hanc facit divisionem 8, 8, 44, ut octo atque
Abbreviated transcription (Latin):
optineat propostionem quam optin& cClui adccxliii. hic autemest¬
chromatico genere id est. ĩ dccxc̃ii eam quam habent .ccxliii. ad cclui
earumq t&ra ch&dorum secundũ archyte sententiã diuisocũ formam monstriae
subiecta descriptio

Expanded text:
obtineat proportionem quam obtinent 256 ad 243; hic autem estobtineat proportionem quam obtinent 256 ad 243; hic autem estchromatico genere, id est 1762 eam quam habent 243 ad 257, eorumque tetrachordorum, secundum Architae sententiam, divinorum formam monstrat subjecta descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
statuit atq acittissimos so nos in omnibus quidem generibus gncuis si mossonos facienis
IIXUI. acutissimosuero ccdxii interbos intribus generibus peruum graruissimo
proximum collocat eum scilic& quisit ĩ deccex liiii ut adeum uIXUI. sesquiuicen¬
simam septimam optineant propostionem. posthuncuero infiracutum neruũ
Pestium uero agrauissimo eum conlocat ineparmonio genere quisit ĩ dccexcatq¬
idcccex lini sesquitricensima quinta propostione iungantur idemq ĩ decexc.
adicutissimum id est ĩ dxii insesquiquasta propostionesit constitutus. item
indiatonicogenere testium quidem agnruissimo neruo. Secundum uero abacu¬
tissimo eum ponit quisit ĩ dcci ad quos ĩ dccccx liiii. sesquiseptima proposti¬
one conluncti sint ipsi autẽ ĩ dcc̃i ad acutissimum ĩdxii. sesquioctaua. in
chromatico uero genere testium agnauissimo & secundum ab acutissimo
eumponit quiadidc̃e i. qui est secundus agnauissimo inchatonico genere eam

Expanded text:
statuit atque acutissimos sonos, in omnibus quidem generibus gravissimos sonos faciens 2016, acutissimos vero 1512; inter hos in tribus generibus nervum gravissimo proximum collocat, eum scilicet qui sit 1944, ut ad eum 2016, sesquivicesimam septimam obtineant proportionem. Post haec vero infra acutum nervum, tertium vero a gravissimo eum collocat in enharmonio genere, qui sit 1890, ad quem 1944 sesquitricesima quinta proportione jungantur. Idemque 1890 ad acutissimum 1512 in sesquiquarta proportione sit constitutus. Item in diatonico genere tertium quidem a gravissimo nervo, secundum vero ab acutissimo eum ponit, qui sit 1701, ad quos 1944 sesquiseptima proportione conjuncti sunt. Ipum a gravissimo, et secundum ab acutissimo eum ponit, qui ad 1701, qui est tertius a gravissimo in diatonico genere eam
Abbreviated transcription (Latin):
confusae aliquid in forment ut acisculum pastemuero quod integrum dep̃ hendaNt
ut circinum it a&iam armonicauis hab& duas iudicii partes: unam quidem huius¬
modi ꝑ quam sensu conp̃hendit subiectarum differentias uocum. Aliamuero
perquam ipsarum differentiarum integrum modũ mensuram qu econsider&.¬

Expanded text:
confuse aliquid informent ut asciculum, partim vero quod est integrum deprehendat, confuse aliquid informent ut asciculum, partim vero quod est integrum deprehendat, ut circinum. Ita etiam harmonica vis habet duas judicii partes: unam quidem hujusmodi, per quam sensus comprehendit subjectorum differentias vocum, aliam vero per quam ipsarum differentiarum modum mensuramque consider
Abbreviated transcription (Latin):
resec&ur non neimpossibilesit sensui integritas netionis accedat. hocideo quia ꝑ proces¬
sus quidemrationi locus ac crescit deficit sensui. Sieni moctauam pastem propositȩ linaee
aufene aliquis imper&ur uel eiusdem occuplam dare cogatur. Totius quidem dimidiã
summere compellitur dimidaeq dimidi&atẽ ut sic quasta quasta dimidium itt sit octiua
Rursus quitotius duplam duplae quaeduplam ut sit qua drupla qua d ruplae que duplã
ut sit ociupla. Itaq intanttt rerum numerositate nihilefficit sensus. Cuiu somne
iudicium subitũ atq insuꝑficie positum integritate ꝑfectionem que non explicat
dcirco nonest aurium sensui dandum omne iudicium sed exhibenda est &iam
natioquȩ enuentem sensum regat ac temper& qualabens sensus deficiensq ueluti
baculo innitatur namut singule astes habent instrumenta qua̧lam quibus pastim

Expanded text:
resecetur nonne impossibile sit sensui, nisi integritas rationis accedat, hoc ideo, quia per procesresecetur nonne impossibile sit sensui, nisi integritas rationis accedat, hoc ideo, quia per processus quidem rationi locus accrescit, deficit sensui. Si enim octavam partem propositae lineae auferre aliquis imperetur, vel ejusdem octuplam dare cogatur, totius quidem dimidiam sumere compellitur, dimidiaeque dimidiam, ut sit quarta, quartae quae dimidium, ut sit octava. Rursusque totius duplam, duplaeque duplam, ut sit quadrupla, quadruplaeque duplam, ut sit octupla. Itaque in tanta rerum numerositate nihil efficit sensus. Cujus omne judicium subitum, atque in superficie positum integritatem persecutionemque non explicat. Idcirco non est aurium sensui dandum omne judicium, sed exhibenda est etiam ratio quae errantem sensum regat ac temperet, qua labens sensus deficiensque veluti baculo innitatur. Nam ut singulae artes habent instrumenta quaedam quibus partim
Abbreviated transcription (Latin):
dipente non contineat consonantiã quodo postebat fieri sitrefeonos ac semitonium sen¬
sus integreiudicass & quodigitur insingulistonis minus ꝑ uidebatur id collectumin con¬
sonantiameiudenter apparuit. Atq ut ꝑiudeatur sensum quidem confusacolligere pullo
modo autem ad integritatem rationis ascendere sic consideremus. Dgae eruim lineae
maiorem minorem uealiam repperirenihil est difficile sensui propositauero mensura
ut. cantumaioremtinto ueminorem repperiat id non faci& sensus prima conceptio sed sollers
rationis inuentio uel sirursusclatam lineam propositũ sit uel duplicare ueldimidiam secare
Id fostisselic& paulo difficilus quã c̃fuse maiorẽ minorẽ uerepperire poterit . Iam̃ sensusi nuenTio necstitui siuero ĩpe
r&itꝓposigelineȩ. Triplaponat᷑ ł ab ea parstestarecida turuel quad rupla constituatur uel pars quasta

Expanded text:
diapente non contineat consonantiam, quod oportebat fieri si tres tonos ac semitonium sendiapente non contineat consonantiam, quod oportebat fieri si tres tonos ac semitonium sensus integre judicasset. Quod igitur in singulis tonis minus pervidebatur, id collectum in consonantiam evidenter apparuit. Atque ut pervideatur sensum quidem confusa colligere, nullo modo autem ad integritatem rationis ascendere, sic consideremus: Datae enim lineae majorem minorem ne aliam reperire, nihil est difficile sensui. Proposita vero mensura in tanto majorem, tantove minorem reperiat, id non faciet sensus prima conceptio, sed solers rationis inventio. Vel si rursus datam lineam propositum sit vel duplicare, vel dimidiam secare, id fortasse licet paulo difficilius quam confuse majorem minoremve reperire, poterit tamen sensus inventioropositae lineae tripla ponatur, vel ab ea pars tertia recidatur, vel quadrupla constituatur, vel pars quarta
Abbreviated transcription (Latin):
aut minus ÷ autemendat aut compl&. ꝑ ostasse aut id quod sensus non inte gre
sed confuseatq aueritateminus quasi quidam incallidus aestimator ignoscit
in singulis minus habeat esse ricollecta uero mubtiplicantur insumã atq: id circo
maximã faciunt differentiam pamsiduas uoculastonũ sensus distare arbi¬
tr&ur pequedistent Rursusq abuna carum tonum distire put& testiam.
neq sit intogrx acuenttonidistantia itemtestiae quastaeque sonisensus differenti ampit&
atq ineadem quoq err&. nequesit differentiatoniabhac &iã quasta quintam distare
semitonlm puc&. Nequere atq integre estim& insingulis sostas seminus uideatur emitũ
quoduero in primotono sensus reliquit atq id quod in secundo & testio atq inquasto semitonco
peccatum ⁊ inunum congregatum atq collectum effici&. Vt primauox ad quintam uocẽ

Expanded text:
aut minus est, aut emendat, aut complet. Fortasse autem id quod sensus non integre, aut minus est, aut emendat, aut complet. Fortasse autem id quod sensus non integre, sed confuse, atque veritate minus quasi quidam incallidus aestimator agnoscit, in singulis minus habeat errati. Collecta vero multiplicantur in summam, atque idcirco magnam faciunt differentiam. Nam si duas voculas tono sensus distare arbitretur, neque distent, rursusque ab una earum tono putet distare tertiam, neque sit integra ac vera toni sit distantia. Item tertiae quartaeque toni sensus differentiam putet, atque in eadem quoque errent, neque sit differentia toni, ab hac etiam quarta, quintam distare semitonium putet, neque vere, neque integre aestimet, in singulis fortasse minus videatur erratum. Quod vero in primo tono sensus reliquit atque id quod in secundo et tertio atque in quarto semitonio peccatum est, in unum congregatum atque collectum efficiet, ut prima vox ad quintam vocem
Abbreviated transcription (Latin):
patiouero diiudicaintegritatẽ atq imas ꝑsequitꝰ differentias Itaq sensus inuepit
quidẽ confusa acproxima ueritati. Accipit uero rtione integritatem ratio
uero ipsaquidẽinuenit integritatẽ. Accipitũ confusam acproximã uerisimili¬
tudinem nãq sensus nihil concipit integritatis sedusq ad proximũ ueptt
Batio uero diudicat uelut siquis manucirculum scribat fortasseeum uerecirculũ
oculis ẽe arbitr&ur. Ratiouꝰnullo modoeẽ id quod simulatur intellegio
Hoc ũero idcirco ÷ qm̃ sensus circamateriam uestitur speciesq in eacopphendit
quaeita sunt fliluidue atq inperfecte necd&erminatẽ atq adungiem expolitae
sicut ẽ ipsam ateria quaresensum quoq consusio sequitur mertteuero aitq nitionẽ
atq ideo eam integritas commitatur acueritas potiusq quod ipsepsu aut peccatur

Expanded text:
Ratio autem dijudicat integritatem atque unas persequitur differentias. Itaque sensus invenit Ratio autem dijudicat integritatem atque unas persequitur differentias. Itaque sensus invenit quidem confusa ac proxima veritati, accipit vero ratione integritatem. Ratio vero ipsa quidem invenit integritatem, accipit vero sensu confusam ac proximam verisimilitudinem. Namque sensus nihil concipit integritatis, sed usque ad proximum venit. Ratio vero dijudicat, velut si quis manu circulum scribat, fortasse eum circulum vere oculus arbitretur. Ratio vero nullo modo esse id quod simulatur intelligit. Hoc vero idcirco est, quoniam sensus circa materiam vertitur, speciesque in ea comprehenditur, quae ita sunt fluide atque imperfecte. Neque determinate, et usque ad unguem expolite, sicut est ipsa materia. Quare ipsum quoque confusio sequitur, mentem vero atque rationem, atque ideo eam integritas comitatur ac veritas, potiusque in sensum quod peccatur,
Abbreviated transcription (Latin):
st monochordi reculars diuisionem
Adiciendaee arbitro rea inquibus u&eris musicae doctores senłentiȩ
diuersitate discaedint habendumq deomnibus subtile iudiciũ.
itq id quod proposito deest operimediocris doctrinae dispensa¬
tione supplenidum pot estenim alia quoque ẽe. diuisio: inqua ponurus
tantũ modo neruus ad sumitur quipositis propostionibus diuidatꝰ uerũ octo
atq huius modi fiatcit harac ut in pluribus & quani necessarii sint perui tota
Apropostionũ ratio quasioculis subiecta. cernatur
DUUIA ROONICAE EIQUAESINT INSRUMEN
iudicnet quonaousqu eSensi: oporteai credi
Id de his paulo post loq inur nunc dicendũ ÷ quaestcuis armonicae dequat necta
differentias acutorũ & gracuium sonorum sensu acratione ꝑpendens. sen¬
sus erum a cratio quasi qua edam facultatis armonicae instrum̃tas: Sensus
namq confusus quiddam ac̃proxim etale quale est illud quod sint aduestit:

Expanded text:
st monochordi regularis divisionem adjicienda arbitror esse ea in quibus veteres musicae doctores sententiae diversitate discordant, habendumque de omnibus subtile judicium, atque id quod proposito deest operi, mediocris doctrinae dispositione supplendum est. Potest enim alia quoque esse divisio, in qua non unus tantummodo nervus assumitur, qui positis proportionibus dividat. Verum octo, atque ejusmodi cythara fiat, aut in pluribus, et quanti necessst monochordi regularis divisionem adjicienda arbitror esse ea in quibus veteres musicae doctores sententiae armonicae et quae sint ejus instrumenta judicii et quonam usque sensibus oporteat credi. Sed de his paulo post loquemur; nunc dicendum est quae sit vis harmonicae, de qua tractardifferentias acutorum et gravium sonorum sensu ac ratione perpendens. Sensus enim ac ratio, quasi quaedam facultatis harmonicae instrumenta sunt. Sensus namque confusum quiddam ac proxime tale, quale est illud quod sentit, advertit.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc modo qm̃ diapa son consonantiã talem uocis efficit coniunctionem
utunus atqidem neruus eeuid&ur idq prthagoriciquoq consentiunt quo¬
circasi quaei consonantia fuent addita integrainino lataq: seruatur itaenim
haecita sibi consentit atq coniungitur sono. Vt unauox quasiunius nerui
non quasiduum mixta pellaauditũ. quãcũq igitur huic diapason conso¬
nantiae. consonantiam iunxerimus seruutur integra quiaita iungitur
tam quam uniuoculae acneruo. Siigitur a patemeson & n&edie teugme ñ
diae i nacutum diatessaron fuerant iunctaesicut̃ iungitur. N&equidem
diez eug menon eaquȩ ÷ n&e inperboleon hypateaũ mesoneaq: ÷ mese ut racq

Expanded text:
 diapason consonantia talem vocis efficit conjunctionem, ut unus atque idem nervus esse videatur, idque Pythagorici quoque consentiunt. Quocirca si qua ei consonantia fuerit addita, integra inviolataque servatur. Ita enim haec ita sibi consentit atque conjungitur sono, ut una vox quasi unius nervi, non quasi duorum mixta, pellat auditum. Quamcunque igitur huic Diapason consonantiae consonantiam junxerimus, servatur integra, quia ita jungitur tamquam uni voculae ac nervo. Si igitur Hypate meson et Nete diezeugmenon, duae in acutum diatessaron fuerint junctae, sic jungitur Nete quod est diezeugmenon, ea quae est Nete hyperbolaeon; Hyp
Abbreviated transcription (Latin):
testiam uocit. die rinchromatis mollis diuidit inquattuo& cuius quastam
Qumpropria medi&ate id cumoctaua totiustoni appellat diesinchromatis
Duplex unum quidem genus mollius alius uero incitatius & mollius qui dẽ est
enarmoniumi pcrocius uero diatonicum int̃ hȩcuero consistic Ohromaticũ
ipcitatione quep asticipans fiunt igitur secundum hunc eedinem differenti
ꝑmixtorum generum sexuna quidem ꝗurmoniitres autẽ chromatici idest
cbromatici. Mollis & chromaticihemioli & chromatici coniaei duaeuero
reliq diatonici mollis itq incititi quorum omnium talis secundum aristoce¬
Qm̃quae aristoxenus non uoces ipsas intsecompanat sed differentiamuocũ
urt̃ uallum quem&itur & secundum eum tonus duodecim unitatum: huus
igitur erit pars quasta chesis stamoniostres qm̃ uero ex duobustonis ac semi to¬
nio diatessa ron consonantiam iungitur erit tota hatessaron &bis duodeũ¬

Expanded text:
tertiam diesin vocat chromatis mollis, dividit in 4, cujus quartam cum propria medietate, id est cum octava totius toni, appellat diesin chromatis duplex, unum quidem genus est mollius; aliud vero incitatius. Et mollius quidem est enharmonium, incitatius vero diatonicum. Inter haec vero consistit chromaticum incitatione mollitieque participans; fiunt igitur secundum hunc ordinem differentiae permixtorum generum sex. Una quidem enharmonii, 3, autem chromatici, id est chromatici mollis, et chromatici hemiolii, et chromatici thoniaei. Duae vero reliquae diatonici, mollis atque incitati. Quorum omnium talis secundum Aristoxemque Aristoxenus non voces ipsas inter se comparat, sed differentiam vocum intervallumque metitur, et secundum eum tonus est duodecim unitatum, hujus igitur erit pars quarta diesis enharmonios tres. Quoniam vero ex duobus tonis ac semitonio diatessaron consonantia jungitur, erit tota diatessaron ex his duode
Abbreviated transcription (Latin):
positione distiterit dicendũ uid&ur prtha goricienim consonantias
diapente acdiatessaron simplices. irbitrabantur atq: ex hisunam diapason
consonantiam iungunt eẽ &iam diapent e acdia pason & bis diapason illam
tripli hanc quadrupli. Dia pasonuero acdiatessaron consonantiã eẽ
tione sed inmultiplici suꝑ pastientis ẽ enm haecꝓ posti ouocũ ut occo ad tres
Si qui s enim horũ inmedio quattuor ponat effici& terminos hos uIII.IIII .iiI.
quoũ octo adquattuor diapason efficiunt consonantiam quattuo adtres
dictessaron octouero ad tresinmulti plici suꝑ parciente constituitur:
quaeaut̃ sit multiplex suꝑ pastiens companrtio & arithm&icis libris
Prthagoriciutem consonantias ipmultiplicibus acsuppasticularibus porunt
sicut eodem librosecundo quastoq p̃dictum ÷ Asuꝑ pastientibus consonantias¬

Expanded text:
positione disteterit dicendum videtur: Pythagorici enim consonantias positione disteterit dicendum videtur: Pythagorici enim consonantias diapente ac diatessaron simplices arbitrantur, atque ex his unam diapason consonantiam jungunt, esse etiam diapente ac diapason, et bis diapason, illam triplicis, hanc quadrupli. Diapason vero ac diatessaron consonantiam esse tione, sed in multiplici superpartiente. Est enim haec proportio vocum ut octo ad 3; si quis enim horum in medio quatuor ponat, efficit terminos hos 8 4 3. Quorum octo ad 4 diapason efficiunt consonantiam; 4 ad 3, diatessaron; octo vero ad 3, in multiplici superpartiente constituitur. Quae autem sit multiplex superpartiens comparatio ex arithmeticis libris Pythagorici autem consonantias in multiplicibus ac superparticularibus ponunt, sicut in eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
tionem in sequentem uestatur colorem pullo medio certoq interueniente qui
utrosque distinguat it a & iam fierisol& in uocibus ut siquis ꝑcutiat neruũ
eũ quedũ percutit torqueat euerait ut in principio pulsus gnciu& sit: Dum
torqu&ur uero uoxillatenu&ur continuisq fiant grcuis uocis sonitus & acute
umigitur nonuni sonarum uocum aliae sint continuae aliae dis gregatae
continua e quidemtales sunt. ut int̃ seearum differentia communi fine
iungatur nec habeat locum de signatum uox acutagrcuisq: quẽtencant᷑¬
Discr&e uerohabent proprios locosueluticolore s impermixt quorum
nccunum aliquid personantes : Discr&ȩ uero uocesarmonicae subi ciuntur
asti potestenim distantium sibiq dissimilium uocum differentia dephena
II QUE NUMERŨ ꝓPORTIONU PUIHACORIC
OΝ sonae autẽ uocantur quȩ copulait aemixtos suauesq STATUA I¬
esficiunt sonos Disone uero quȩminime & hoc quidem ÷ ptolemei deso¬

Expanded text:
tionem in sequentem vertatur colorem, nullo medio certo interveniente, qui tionem in sequentem vertatur colorem, nullo medio certo interveniente, qui utrosque distinguat; ita eumque dum percutit torqueat, evenit ut in principio pulsus gravior sit, dum torquetur vero vox illa tenuetur, continuique fiant gravis vocis sonitus et acutae sunt aptae. Cum igitur non unisonarum vocum aliae sint continuae, aliae disgregatae, continuae quidem tales sunt, ut inter se earum differentia communi fine jungatur nec habeat locum designatum vox acuta gravisque quem teneantDiscretae vero habent proprios locos, vel uti colores impermixti, quorunec unum aliquid personantes. Discretae vero voces harmonicae subjiciuntur arti. Potest enim distantium sibique dissimilium vocum differentia deprehendi, VI. Quem numerum proportionum Pythagoriconsonae autem vocantur quae copulatae mixtos suavesque efficiunt sonos. Dissonae vero quae minime. Et hoc quidem est Ptolemaei de so
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid quasi fit naerius atq crassius cũ uero intendit̾ spissius reddit subtiliisq teru
DESONORUDIT FERENINS EIPIOLEMCISENTENTIA
isitaigitur & peditis differentias sonorum ptolem eus diuidit hoc modo
uocum aliae sunt unisonae aliaeminimae: uni sonae sunt quarum sonius unus est
uel ingncui uelinacuto: non unisonae uero quando ÷ aliagnruie alia acutior
harum pastim ita sunt it earum int̃se differentia communi fineiungatur¬
nonenim discr&a est sed agnrui inacutũ itadeducitur ut continua uidosur
Alueuero sunt ponumionae quarum differencia silentio ipet̃ ueniereteidlistm¬
guitur
Vt uero uoces communi finiungantur sit hoc modo sicitt quim cũ in nubibus artus
aspicitur ita colores sibi m& sunt proximiut ponsit cestus finiscum alter abaltero
disgregtur Sedita uerbignatia rubro discedit ad pallidũ ut ꝑ continiiã muta¬

Expanded text:
aliqua quasi sit rarius atque crassius, cum vero intenditur spissius redditur, subtiliusque tenualiqua quasi sit rarius atque crassius, cum vero intenditur spissius redditur, subtiliusque tenuDe sonorum differentiis Ptolemaei sententia. His igitur ita expeditis, differentias sonorum Ptolemaeus dividit hoc modo: Vocum aliae sunt unisonae, aliae minimae. Unisonae sunt, quarum unus sonus est, vel in gravi, vel in acuto. Non unisonae vero; quando alia est gravior, alia acutior. Harum paNon enim discreta est, sed a gravi in acutum ita deducitur, ut continua videatur: alie vero sunt non unisone, quarum differentia silentio interveniente distinguitur. Ut vero voces communi fine iungantur fit hoc modo; sicut enim cum in nubibus arcus aspicitur, ita colores sibimet sunt proximi, ut non sit certus finis quo cum alter ab altero disgregatur, sed ita verbi gratia a rubro discedit ad palidum, ut per continuam muta