comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
as qͦs fabule tradunt infantes corripere
ac laniare solitas. alaniando specialit dictaᷤ.
Pilosi qui grece panitȩ latine incubi appel¬
lantur. siue inuii: ab ineundo passim cũ
animalib. unde & in cubi dicunt᷑ ab incũ¬
bendo hoc ÷ stuprando. Sepe enĩ improbi
existunt etiam mulierib. & earum ꝑagt̃
concubitũ. quos demones galli dusios uo¬
cant. quia assiduȩ hanc ꝑ agunt immun¬
diciam. Quẽ autẽ uulgo incubonem uo¬
cant. hunc roman faunũ ficariũ dicunt.
Ad quẽ oratius dicit. Faune nympharum
fugientiũ amator. ꝑ meos fines & apͥca ru¬
ra lenis mceclas¬

Expanded text:
as, quas fabulae tradunt infantes corripere as, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Inui ab ineundo passim cum animalibus. Unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est stuprando. Saepe enim inprobi existunt etiam mulieribus, et earum peragunt concubitum: quos daemones Galli Dusios vocant, quia adsidue hanc peragunt inmunditiam. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicitC. 3, 18, 1: Faune, Nympharum fugientium amator, per meos fines et aprica rura lenis incedas
Abbreviated transcription (Latin):
tant. quia ignis inuiolabile sit elementũ.
nichilq nasci possit ex eo: quippe qui omĩa
quȩ arripuerit absumat. Quidiꝰ infastis.
Nec tu aliud uestam quã uiuã intellige
flãmã. Nataq de flamina corpora nulla
eo qͦd sicut ex uirgine ita nichil ex igne nas¬
catur. Iunonẽ dicunt qͦsi ianonem. id ẽ ta¬
nuam. ꝓ purgationib feminarũ. eoquod
qͥsi portas naturarii pandat matrũ nuben¬
tiũ maritis. D hoc phylosophi. Poete autẽ
iunonẽ iouis asserunt sororẽ & coniugẽ.
Ignẽ enĩ & aerem iouem. aquã & t̾rã iuno¬
nem int̾pretant᷑ : quoꝵ duoꝵ ꝑ mixtione
uniu̾sa gignunt᷑. Ꝙ sororẽ dicunt. qͥa man¬
di pars ÷. Coniugẽ: qͦd cõmixta concordat.
bribus ether: coniugis ingremiũ letȩ descen¬
dit. id ÷ͥ ingremiũ telluris aut t̃rȩ: qͥa & hic
t̃ra aliud t̾ram. aliud tellurem. aliud tellũ¬
mineruã uocatam quasi deam. & munꝰ¬
artium uariarum. Hanc enĩ inuentricem
multoꝵ ingenioꝵ ꝑhibent. & in de eam

Expanded text:
tant Vestam, quia ignis inuiolabile sit elementum nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit absumat. Ouidius in Fastis: nec tu aliud Vestam quam uiuam intellege flammam nataque de flamma corpora nulla eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. Iunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natorum pandant et nubentium maritis: sed illud philosophi. Poete autem Iunonem Iovis asserunt sororem et coniugem. Ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunonem interpretantur. Quorum duorum permixtione universa gignuntur et sororem dicunt, quia mundi pars est, coniugem bribus aether Coniugis in gremium laetae descendit, id est in gremium telluris aut terrae; quia et hic terra aliud Terram, aliud Tellurem, aliud TelluMinervam vocatam, quasi deam et munartium variarum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum perhibent: inde eam
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ fucdi extendiq potest. Pluton grece.
latine diespiter uł ditispat᷑. quẽ alii orcum
uocant: quasi receptorem mortium. Unde
& orca nuncupatur uas qͦd recipit aquas.
Ipse & grece charon. Lib̃um aliberamento
appellatum uolunt. qͦd qͥsi mares in coeundo
ꝑ eiꝰ beneficium emissis seminib liberent᷑.
qͦ idem liber mulieb ri & delicato corpore pin¬
gitur. Dicunt enĩ mulieres ei attributas. &
irinum ꝓpt̾ excitandã libidinem: unde &
frons eiꝰ pampino cingitur. S ideo coro¬
nam uiteam & cornu ht̃. qͥa cum grate
& moderate unũ bibitur. letitiam p̾stat:
cum ultra modũ. excitat lites: id ÷ quasi
dr̃ ẽẽ nutritꝰ. Cȩterũ ÷ & nisa ciuitas. in qͦ
colitur idem liber. unde niseris dictꝰ est
Mercurium sermonen int̾pretantur.
Nam icleo mercuriꝰ qͣsi mediꝰ currens dr̃
appellatꝰ. qͦd sermo currat int̾ homines
meciꝰ. Ideo & ermes grece: qͦd sermo uł int̾¬

Expanded text:
genus fundi extendique potest. Pluton Graece, genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi dicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens dicitur appellatus, quod sermo currat inter homines medius. Ideo et Hermes grece, quod sermo vel inte
Abbreviated transcription (Latin):
te sidei p̃cidunt᷑: & ipsi antixpĩ st̃. Del idolũ
babẏloniũ ẽ: qͦd int̾pretat᷑ uetꝰ. Fuit enĩ hic
belus pat̾ nini pͥmꝰ rex assyrioꝵ. quẽ quidã
saturnũ appellant: qͦd nom̃ & apud assyrioᷤ
&. apud afros postea cultũ ẽ. Unde&e lingua
punica bal ds̃ dr̃. Apud assyrios autẽ bel
uocat᷑. quadã sacroꝵ suoꝵ ratione & saturnꝰ
& sol. Belfegor int̾pretatur simulachrĩ igno
miniȩ. Idolũ enĩ fint moab cognom̃to baal
suꝑ montẽ fagor: quẽ latini pͥapum uocant.
dm̃ hortoꝵ. Fuit autẽ de lapsaco ciuitate elles¬
ponti. de qua pulsus ẽ: & ꝓpt̃ uirilis m̃bri
magnitudinẽ in numero deoꝵ suoꝵ eum
greci transtulert̃. & in nomine eiꝰ saerauerunt
hortum: unde & dr̃ p̾esse hortis ꝓpt̾ eoꝵ fecũ¬
ditatẽ. Belzebub idolum fuit accaron: qͦd
int̾pretatur uir muscarum. Tebub enim¬
musca: uocatur. Spurcissimũ gͥ idolũ ideo
uirũ muscarũ uocatũ. ꝓpt̾ sordes idolatriȩ:

Expanded text:
te fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum Babylonium est, quod interpretatur vetus. Fuit enim hic Belus pater Nini, primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant; quod nomen et apud Assyrios et apud Afros postea cultum est, unde et lingua Punica Bal deus dicitur. Apud Assyrios autem Bel vocatur quadam sacrorum suorum ratione et Saturnus et Sol. Belphegor interpretatur simulacrum iminie, idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phogor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum fuit enim de Lapsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem, in numero deorum suorum eum Greci transtulerunt et in nomine eius sacraverunt hortum, unde et dicitur preesse hortis, propter eorum fecunditatem. Beelzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum: musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae,
Abbreviated transcription (Latin):
marũ uirentium ⁊maragdus pͥnci¬
patũ habet. cui uetẽs t̃ciam pꝰ margaritas
& imiones tribuunt dignitatẽ. Tmaragdꝰ
animia uiriditate uocatꝰ. Omẽ enĩ satis uiri¬
de: amarum dr̃. Nullis enĩ gemimis uł her¬
bis maior quã huic austeritas ẽ. Nã herbas
gẽmas: nulla gratior oculoꝵ refectio ẽ. Solo¬

Expanded text:
marum virentium Smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viridate vocatur. Omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis, vel herbis major quam huic austeritas est. Nam herbas gemmas nulla gratior oculorum refectio es
Abbreviated transcription (Latin):
itis dicta. qͦd uim habeat citiꝰ radi¬
candi. Alii putant uites dictas
qͦd inixicẽ se uittis in nectant. uicinisq
arboribꝰ reptando religentur. Est enim
earum natura flexibilis & caduca. quȩ
quasi brachiis quibdam quicqͥd comp̃
henderint stringant. hisq se erigant &¬
noe instituit. rudi adhuc scło. Apud gre¬
cos autẽ inuentorem uitis liberum pa¬
trem appellari. Unde & eum gentiles post
omniũ nichil gratiꝰ florentiꝰ odore ui¬
tis. Siquidem de flore eaꝵ sucus exp̃ssus
poculi genus conficit: quod & uoluptati
sit & saluti. Labrusca ÷ uitis agrestis.
quȩ in t̾rȩ magmib nascitur. Unde &
labrusca dicta. alabris & extremitatibꝰ
t̃rȩ. Codex dictus quasi caudex. sic enim
uet̾ẽs: & clodum ꝓ claudo dicebant. Sar¬
mentum aserendo dictum. id ÷ quasi se¬
rimentũ. Malleolus ÷ nouellus palmeꝰ
innatus prioris anni flagello. cognoni¬
natusq ob similitudinẽ rei. qͦd in ea par¬
te qua deciditur ex ueteri sarmento pro¬

Expanded text:
itis dicta quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas quod invicem se vittis innectant vicinisque arboribus reptando religentur. Est enim earum natura flexibilis, quae quhenderint, stringant. Labrusca est Noe instituit rudi adhuc saeculo. Apud Graecos autem inventorem vitis Liberum appellari: unde et eum gentiles post omnium nihil gratius florentis odore uitis, siquidem de flore earum sucus expressus poculi genus conficit, quod et uoluptati stringunt. Labrusca est vitis agrestis quae in terrae marginibus nascitur: unde et labrusca dicta, a labris et extremitatibus terrae. Codex dictus quasi caudex. Sic enim veteres et clodum pro claudo dicebant. Sarmentum a serendo id est quasi serimentum. Malleolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob similitudinem rei, quod in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento pro
Abbreviated transcription (Latin):
Reterea purum & honestũ dis .xix.¬
In litt̾is. ut iunctura apta & conueniens
sit: & sic obseruandũ ne p̃cedentis u̾bi ex¬
trema uocalis in eandẽ uocalẽ pͥmã incidat
u̾bi subsequentis. ut feminȩ aegẏptiȩ: qͦ¬
instructura melior sit si consonantes uo¬
calib applicent᷑. Triũ qͦ consonantiũ quȩ
inse incidentes stridere a qͣsi rixare uident᷑¬
uitanda iunctura ÷: id ÷ Ris .x. ut ars stu
dioꝵ. rex xerses. error romuli. Ftigienda
⁊ & consonans .m. illisa uocalib: ut uerũ

Expanded text:
eterea purum et honestum In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntuvitanda iunctura est, idiorum, Rex Xerxes, 91 Error Romuli. Fugienda est et consonans m, illisa vocalibus: ut, verum
Abbreviated transcription (Latin):
insulis ut ꝓmineant. unde & loca
earumꝰ ꝓmontoria dicuntur. Sic salustius
de sardinia. Inorientem quam occidentem
latior ꝓminet. Sygeum ꝓmontoriũ a siȩ.
ubi ellespontꝰ aꝑtius dilatatur. Dictum au¬
tem sigeum ꝓpt̾ herculiᷤᷤ taciturnitatem.
quia ꝓhibitus hospicio alaomedonte troia¬
noꝵ rege simulauit abscessum. & inde contͣ
troiam cum silentio uenit. qͦd dr̃ sige. Ma¬
leum ꝓmontorium grecie qͦd intrat in mare.
& ꝑ milia quinquaginta ꝓtenditur. ubi un¬
da ita seua est : ut ꝑ sequi nauigantes uide¬
atur. Hoc autẽ ꝓmontorium amaleo rege
arguioꝵ nom̃ accepit. Pelorum ꝓmontoriũ
siciliȩ respiciens aquilonem. scdm salustiũ
dictum agub̾natore hannibalis illic se¬
puto. Pachinum ꝓmontorium siciliȩ auis¬
trum spectans. ab aeris crassitudine dictũ.
Nam pachis ÷ pnigrus & crassus. austro
enĩ ꝑflatur. Lybeum ꝓmontoriũ sicilie
solis o ccasum intendens. uocatum ab eiꝰdẽ
nominis ciuitate. quȩ ibi ẽ sita. Borion ꝓ¬

Expanded text:
insulis, ut promineant inde et loca earum promontoria dicuntur. Sic Sallustius de Sardinia: « In orientem quam occidentem latior prominet. » Sigaeum promontorium Asiae, ubi Hellespontus apertius dilatatur. Dictum autem Sigaeum propter Herculis taciturnitatem: quia prohibitus hospitio a Laomedonte, Trojanorum rege, simulavit abscessum, et inde contra Trojam cum silentio venit, quod dicitur sige. Maleum, promontorium Graeciae, quod intrat in mare, et per millia quinquaginta protenditur, ubi unda ita saeva est, ut persequi navigantes videatur. Hoc autem promontorium a Maleo rege Argivorum nomen accepit. Pelorum, promontorium Siciliae, respiciens aquilonem, secundum Sallustium dictum a gubpulto. Pachynum promuntorium Siciliae Austrum spectans, ab aeris crassitudine dictum, nam παχὺς est pinguis et crassus: Austro enim perflatur. Lilybaeum promuntorium Siciliae, solis occasum intendens, vocatum ab eiusdem nominis civitate, quae ibi est sita. Borion p
Abbreviated transcription (Latin):
pabuloꝵ optima sunt. Medica dicta. qͥa
a medis translata ÷ ing̃ciam. tempore quo
eam xerses rex ꝑsarum inuasit. Hȩc simul
seritur: & decẽ annis ꝑ manet: ita ut qͣter
uł sexies possit ꝑ annum recidi. Uicia di¬
cta. qͦd uix adtriplicem ꝑueniat fructum:
cũ alia legumina ꝓuentum habeant fer
Herbum. ag̃co trahit uocabulum. Hoc
enim illi orabum dicunt. qͦd dum sit qͥb¬
dam pecorib infestum: cauros tamen pin-¬

Expanded text:
pabulorum optima sunt. Medica dicta, quia a Medis translata est in Graeciam tempore quo eam Xerxes rex Persarum invasit. Haec semel seritur et decem annis permanet, ita ut quater vel sexies possit per annum recidi. Vicia dicta quod vix ad triplicem perveniat fructum, cum alia legumina proventum habeant fertErvum a Graeco trahit vocabulum; hoc enim illi ὅροβον dicunt; quod dum sit quibusdam pecoribus infestum, tauros tamen pin
Abbreviated transcription (Latin):
alegendo dicta. quasi electa. Uetẽs enĩ meli¬
ora quęq legebant. Siue qͦd manu legan¬
tur id ÷ colligantur. nec sectionẽ requirant.
Leguminum plurima genera. ex quib
faba. lenticula. pisum. faselum. cicer l¬
pinum: gratiora inusum hominũ uiden¬
tur. Faba gc̃a ethimologia auescendo
uoeabulum sumpsit. quasi faga. Fage enim
grece: comedere dr̃. Primũ enĩ homines hoc
legumine usi sunt. Huiꝰ species duȩ. qͣrum
altera cõmunis: alt̾a egyptia. Faba fresa di¬
cta. eo qͦd eam homines frendant id ÷ fran¬
gant: & molendo cõminuant. Lentis uo¬
cata. qͦd humida & lenta ẽ: uł qͦd adheret

Expanded text:
legendo dicta, quasi electa; veteres enim meliora quaeque legebant; sive quod manu legantur nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera, ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupinum gratiora in usum hominum videntur. Faba Graeca etymologia a vescendo vocabulum sumpsit, quasi faga; φαγεῖν enim Graece comedere dicitur. Primum enim homines hoc legumine usi sunt. Huius species duae, quarum altera communis, altera Aegyptia. Faba fresa dicta eo quod ea homines frendant, id est frangant, et molendo conminuant. Lentis vocata quod humida et lenta est, vel quod adhaeret
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑtorem sonat: ꝓ eo qͦd obscura somnia
reuelauit. & sterilitatẽ p̃dixit. Cam̃ quia
hoc nom̃ ab egyptio ponitur. ipsiꝰ linguȩ
debet hab̾e ratione. Int̾̃pretat᷑ eiũ sapha¬
neth ȩgyptio sermone saluator mundi. eo
qͦd orbem t̃rȩ abimminenti famis excidio
lib̾auit. Beniamm int̾p̃tat᷑ siliꝰ dexterȩ.
qͦd ÷ iurtutis. Dextera enĩ appellat᷑ iamin.
Mat quippe eiꝰ moriens uocauerat nom̃ eiꝰ
benonin: id÷ filiꝰ doloris mei. Pat̃ hoc mu

Expanded text:
repertorem sonat, pro eo quod obscura somnia repertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen, quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo Zaphanath Aegyptio sermone salvator mundi, eo quod orbem terrae ab inminenti famis excidio liberarit. Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ditus. Dix eñi lia qͥndo peꝑit eũ. ñ ambigens
peꝑit eum lia. laudem dño rettulit dicens.¬
A confessione itaq nom̃ eiꝰ ẽ dictũ. quod:÷ gra¬
autẽ ideo. qͥa mandragoris filii ruben in¬
troitum uiri qͥ racheli debebatur: ad se eme
rat lia. Unde & dum natꝰ ẽ: dixit lia. Dedit
mͥ ds̃ mercedem mea̾. Tabulon int̃ptat᷑
habitaculũ. Sextũ eiũ hc̃ filiũ genuerat
mecũ uir m̃s. Unde & filiꝰ eiꝰ ÷ uocatus
habitaculũ. Neptalim de conu̾sione siue
comparatione cauisa nominis eiꝰ ẽ. Unde
sorore mea. Dan int̃pretat᷑ iudicium.
Bala enĩ dũ eũ peꝑisset: dixit rachel
filio ancillȩ iudicii nom̃ imponeret.
Gad ab euentu siue ꝓcinctu uocatus ẽ.
Quando enĩ peꝑit eũ zelfa: dixit dña eiꝰ
me mulieres. & abeo qͦd beata dicatur.
ex ethimologia nominis beatũ uocauit
Io sepħ ab eo qͦd sͥ aliũ ad di mat̾ optauerit:
uocauit augmentũ. Hunc pharao sapha¬
nech appellauit. qͦd hebraice absconditoꝵ

Expanded text:
ditus. Dixit enim Lia, quando peperit eum, non ambigens peperit eum Lia, laudem Domino rettulit dicensA confessione itaque nomen ejus est dictum, quod est graautem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, rat Lia. Unde et dum natus est, dixit Lia: Dedit Deus mercedem meam. 12. ZABULON interpretatur habitaculum. Sextum enim hunc filium genuerat mecum vir meus.' Unde et filius eius vocatus est habitaculum. Nephtalim. De conversione, sive conparatione causa nominis eius est. Unde sorore mea.' Dan interpretatur iudicium. Bala enim dum eum peperisset, dixit Rachel filio ancillae iudicii nomen inponeret. Gad ab eventu, sive procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelpha, dixit domina eius me mulieres': et ab eo, quod beata dicatur, ex etymologia nominis beatum vocavit. Ioseph ab eo, quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hunc Pharao Zaphanath appellavit, quod Hebraice absconditorum
Abbreviated transcription (Latin):
obsimilitudinẽ mensuralis uasis dictus.
Carceria sunt in cacumine arboris trocleȩ.
quasi .F. litt̾a : ꝑ quas funes trahuntur.
Cinna. Lucida cum fulgent alti carceria
mali. Trocleȩ autẽ uocatȩ. quod rotulas ha¬
beant. Trocos enĩ gc̃e. rota dr̃. Parastatȩ sti¬
pites sunt pares stantes. quib arbor susti¬
netur. Cato. Malũ deligatum. parastate
iunctȩ. Clarius ÷ qͦ regitur gubnaculum.
De quo enniꝰ. Ut clauũ rectum teneam. na¬
ueniq gub̃nem. Porticulus malleus in ma¬
nu portat᷑. quo modꝰ signumq dat᷑ remigan¬
dum tate habes porticulum. Consilla unci¬
nus ferreus uł ligneus. ad quẽ inlitore defixũ
funes nauiũ illigantur. De quo enniꝰ. Con
chora dens ferreus ex gc̃a ethimologia no¬
men ducit: qͦd quasi hominis manus com¬
p̾hendat uł scopulos uł harenas. Nam manꝰ
grece khira dr̃. Apud hebreos autẽ aspirati¬
maiores sine aspiratione ꝓferebat᷑. Puluii

Expanded text:
ob similitudinem mensuralis vasis dictus. ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleae, quasi F littera, per qua funes trahuntur. Cinna 4: Lucida confulgent alti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes quibus arbor sustinetur. Catoinc. 18: 'Malum deligatum, parastatae vinctae.' Clavus est quo regitur gubernaculum. De quo EnniusAnn. 483: Ut clavum rectum teneam navemque gubernem. Porticulus malleus in manu portatus, quo modo signum datur remigantque tacendum tute habes porticulum. Tonsilla uncinus ferreus vel ligneus ad quem in litore defixum funes navium inligantur. De quo EnniusAnn. chora dens ferreus ex Graeca etymologia nomen ducit, quod quasi hominis manus conprehendat vel scopulos vel arenas. Nam manus Graece κυρα dicitur: apud Graecos autem aspiratimaiores sine aspiratione proferebatur. Pulvini
Abbreviated transcription (Latin):
onera dicta: siue tabulata nauium quȩ ster¬
nuntur. dicta ab eo qd̃ incessus ferant uł forᷤ
Columbaria insumiis saterib naurum loca
concaua. ꝑ quȩ eminent remi. dicta credo qd̵
sint similia latibulis columbarum: inquib
nidificant. Ageauia sunt loca innaui. ꝑ quȩ
ad remiges hortator accedit. De quo ennus.
Multa foro ponet. & agea longa repletur. Cra¬
stra sunt tabulȩ ubi sedent renuiges. qͦd intranꝰ¬
uerso sint dicta: quȩ uirgilius iuga appellat.
dicti. sicut tonsores a tondendis & decutiendꝰ
capillis. Palmula ẽ extrema latitudo remi.
a palma dicta: qua mare impellitur. Antẽnȩ
dictȩ qd̾ ante amnem sint positȩ : p̃terfluit
enĩ eas amnis. Cornua extremȩ partes antẽ¬
narum sunt: dicte ꝑtropum. Malꝰ ÷ arbor
nauis. qua uela sustinentur. Malus autẽ
dictus. quia habet instar mallei insũmita¬
te. uł quia qͦsi quibꝰdam malleolis ligneis
cingitur. quoꝵ uolubilitate. uela faciluiꝰ
eleuantur. Modius ÷ cui arbor insistit.

Expanded text:
onere dicta; sive tabulata navium quae sternuntur, dicta ab eo quod incessus ferant vel foris Columbaria in summis lateribus navium loca concava per qua eminent remi; dicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant. Agea viae sunt, loca in navi per qua ad remiges hortator accedit. De qua EnniusAnn. 492: Multa foro ponet, et agea longa repletur. Transtra sunt tabulae ubi sedent remiges, quod in transverso sint dicta; quae VergiliusAen. 6, 411 iuga appellat. dicti, sicut tonsores a tondendis et decutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta, qua mare inpellitur. Antemnae autem dictae quod ante amnem sint positae; praeterfluit enim eas amnis. Cornua extremae partes antemnarum sunt, dictae per tropum. Malus est arbor navis qua vela sustinentur. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit,
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiauit isaias ꝓpħa dicens.
Qͥs ÷ iste qui uenit de edom tinctis
uestibꝰ de bosra: Quare rubrum ẽ uestim̃¬
tum tuũ. & indumentũ tuũ tanꝗͣ. calcan¬
tium in torculari: At ille respondens. tor¬
cu̾lar inquit calcaui solus. Calcare enim
torcular solum se dixit. quia solus ꝓpter

Expanded text:
enuntiavit hoc Isaias propheta dicens: Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? quare rubrum est vestimentum tuum, et indumentum tuum, tanquam calcantium in torculari ? At ille respondens: Torcular, inquit, calcavi solus. Calcare enim torcular solum se dixit, quia solus propter
Abbreviated transcription (Latin):
anta celeritate sphera cęli dr̃ cur
Irere. ut nͥ adu̾sus p̃cipitem eiꝰ cur¬
sum astra currerent quȩ eam remorarent:
mundi ruinam faceret.
de axe cȩli .xiiii.

Expanded text:
anta celeritate sphaera caeli dicitur currere ut, nisi adversus praecipitem eius cursum astra currerent, qui eam remorarent, mundi ruinam faceret. De axe caeli . Axi
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs regnauit aligno. Ab acuc quoq pas¬
sionem crucis xp̃i ita ꝓnuntians dicens. Cor¬
nua inmanib eiꝰ sunt. Qd̃ quid ÷ aliud nͥ trophe¬
um crucis: Item ipse de ascensione crucis in qͣ
exaltatꝰ traxit omnia ad seipsum ita dicit. Dñs
fortitudo mea & constituit pedes meos in con
sũmatione: suꝑ excelsa imponet me ut uincã

Expanded text:
Dominus regnavit a ligno. Habacuc quoque pasDominus regnavit a ligno. Habacuc quoque passionem crucis Christi ita praenuntiavit, dicens: Cornua in manibus ejus sunt . Quod quid est aliud, nisi tropaeum crucis? Item ipse de ascensione crucis, in qua exaltatus omnia traxit ad seipsum, ita dicit: Dominus, fortitudo mea, constisummationem; super excelsa inponet me, ut uincam
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt consilia dicentes. Mittamꝰ lignum
in panem eiꝰ. & eracdamus eum de t̾ra uiuen¬
tium. Hȩc enim quȩ passurꝰ erat dñs auideiꝰ.
quasi sibi facta suissent: ꝓpħa commnemo¬
rat. Nam quid ẽ lignum in panẽ missũ.¬
nisi quid affixio caris xp̃i inligno: Panẽ¬
enim corpꝰ eẽ cognoscimꝰ lignum in pane esse.
fides nr̃a crucem agnoscit incorpore: quia
uita sui corporis panis ẽ. Scriptũ ẽ enim.
Et erit uita tua pendens ante oculos tuoᷤ.
& timebis die ac nocte: & non credes uitȩ
dit manus suas in cruce sic dicit. E leua¬
tio manuũ mearũ sacrificium uesꝑtinũ.
Siue qd̾ ueniente quasi mundi uespera.
siue qͦd declinante iam sole in uesꝑam dñs
incruce animã posuit. eleuans manꝰ suaᷤᷤ
in idem crucis lignum. atq offerens seip¬
sum dõ ꝓ nobis sacrificium: ut ꝑ illud sacͥ¬
ficium delerentur peccata nr̃a. Apud isaiã
quoq de crucis p̾dicatione ita scribitur.
iuxta uaticinrum patriarchȩ dauid qͥ dicit.

Expanded text:
lignum in pane ejus, et eradamus eum de terra viventium . Haec enim, quae passurus erat Dominus a Judaeis, quasi sibi facta fuissent propheta commendat. Nam quid est lignum missum in pane, nisi Christi affixio carnis ienim corpus ejus agnoscimus; lignum in pane esse, fides nostra crucem agnoscit in corpore. Quia vita corporis sui panis est. Scriptum est enim: Et eret timebis die ac nocte et non credes uitae dit manus suas in cruce, sic dicit: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Sive quod veniente quasi mundi vespera, sive quod declinante jam sole ad vesperam, Dominus in cruce animam posuit, elevans manus suas in eodem crucis ligno, atque offerens se ipsum Deo pro nobis sacrificium, ut per illud sacrificium delerentur peccata nostra. 3. Apud Isaiam quoque de crucis ejus praedicatione ita scribitur: juxta vaticinium David prophetae, qui dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ int̾ pretationẽ colligit᷑. Hanc arystotiles
symbolon. cycero. annotationẽ nominauit. qr
ta. flum̃ qͥa fluendo creuit afluendo dictũ.
cuiꝰ cogna̾tio sepe usum necessarium ht̃
in int̃pretatione sua. Nam dũ didiceris
unde ortum : nom̃: citius uim eiꝰ intelli¬
gis. Om̃is. enĩ rei inspectio. ethimologia cogni¬
ta: planior ÷ Nlon autẽ oĩa nomina auet̾ib
scd̾m naturam imposita st̃: s quȩdã scdđm

Expanded text:
stoteles σύμβολον, Cicero Notationem nominavit, quia ta flumen, quia fluendo crevit, a fluendo dictum. 2. Cujus cognitio saepe usum necessarium habet in interpretatione sua. Nam cum videris unde ortum est nomen, citius vim ejus intelligis. Omnis enim rei inspectio, etymologia cognita, planior est. Non autem omnia nomina a veteribus secundum naturam imposita sunt, sed quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
dũ scdm qd̾ placet nr̃e uoluntati. nomina
damꝰ. Hinc ÷ qd̾ omitĩ nominũ ȩthimologiȩ
ñ reꝑiunt᷑. qr quedã ñ scdm qͣlitatẽ qua ge¬
nita st̃. s iuxta arbitrium humanȩ uolun¬
tatis uocabula acceperunt. Sunt autẽ
ethimologiȩ nominũ aut ex causa datȩ.
homo qͥa sit ex humo: aut ex contrariis.
ut alauando lotus dũ lotum ñ sit mundũ.
& lucus quia umbra opacꝰ parũ luceat.
Quȩ dam etiã facta st̃ ex nominũ diriua¬
tione. ut aprudentia prudens. quedã etiã
ex uocib. ut agarrulitate garrulꝰ. quedã
ex g̾ca ethimologia orta & declinata st̃
inlatino. ut silua. domꝰ. alia qͦ ex nominib
locoꝵ. urbiũ & fluminũ traxerunt uoca

Expanded text:
tati nomina damus. Hinc est quod omnium nominum etymologiae non reperiuntur, quia quaedam non secundum qualitatem, qua genita sunt, sed iuxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae nominum aut ex causa datae, u'homo', quia sit ex humo, aut ex contrariis ut a lavando 'lutum', dum lutum non sit mundum, et 'lucus', quia umbra opacus parum luceat. Quaedam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a prudentia 'prudens'; quaedam etiam ex vocibus, ut a garrulitate 'garrulus'; quaedam ex Graeca etymologia orta et declinata sunt in Latinum, ut 'silva', 'domus'. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, vel fluminum traxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
& mediã distinctionẽ uocamꝰ: quia punctũ
ad mediã litt̾am ponimꝰ. Ubi uͦ iam ꝑgdꝰ¬
ꝓnuntiando plenã sententie clatisulã faci¬
put litt̾ȩ ponimꝰ. & uocat᷑ distinctio id ÷
disiunctio: quia integrã separauit senten¬
tiam. Hoc qͥdẽ apud oratores. Cȩterum
apud poetas ubi in u̾su post duos pedes syl¬
laba remanet comina ẽ: quia ibi post scan¬
sionẽ p̾cisio u̾bi facta ẽ. Ubi uͦ post duos pe¬
des de parte orationis nicħ suꝑ ẽ: cola ÷: totꝰ
aut̃ u̾sus ꝑyodus est.¬

Expanded text:
et mediam distinctionem vocamus, quia punctum et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimus. Ubi vero iam ndo plenam sententiae clausulam faciput litterae ponimus, et vocatur distinctio, id est, disjunctio, quia integram separavit sententiam. 6. Hoc quidem apud oratores. Caeterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est. Ubi vero post duos pedes de parte orationis nihil superest, colon est. Totus autem versus periodus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ositura est ad distinguendos sensus
ꝑ cola & cominata & periodos. quȩ
dum ordine suo apponitur: sensum no¬
bis lectionis ostendit. Dicte aut̃ positurȩ.
uł quia punctis positis annotant᷑. uł quia
ibi uox ꝓ int̾uallo distinctionis deponit᷑. Haᷤ
greci thesis uocant. latini posituras. Prima
positura subdistinctio dicit᷑. eadem & comma.
Media dictinctio subsequens:: ipsa ÷ & cola.
Ultima distinctio quȩ totã sententiã conclu¬
dit. ipsa ÷ ꝑ yodus. cuiꝰ ut diximꝰ partes sunt
cola & commata: quarũ diu̾sitas punctis
ditiso loco positis demonstrat᷑. Ubi enĩ ini¬
tio ꝓnuntiationis necdũ plena pars sensꝰ
est. &. tam̃ respirare oportet oportet. ut pu
la sensꝰ. punctꝰ q ad unam litt̾am ponit᷑
& uocat᷑ suli distinctio. ab eo qđ punctũ
subtꝰ id ÷ ad unã litt̾am accepit. Ubi aũt
in sequentib iam sententia sensũ p̾stat.s
adhuc aliqͥd suꝑ ÷ exsententie plenitudi¬
fit cola: mediãq litt̾am puncto notamꝰ.

Expanded text:
igura ad distinguendos sensus per cola et commata, et periodos, quae dum ordine suo apponitur, sensum nobis 32 lectionis ostendit. Dictae autem positurae, vel quia punctis positis annotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur. 2. Has Graeci θέσεις vocant, Latini posituras. Ppositura subdistinctio dicitur, eadem et comma. Media distinctio subsequens est, ipsa et cola. Ultima distinctio, que totam sententiam concludit, ipsa est periodus; cuius ut diximus partes, sunt cola et comma; quarum diversitas, punctis diverso loco positis, demonstratur. Ubi enim in initio pronunciationis, necdum plena pars sensus est et tamen rla sensus, punctusque ad imam litteram ponitur, et vocatur subdistinctio ab eo quod punctum subtus, id est, ad imam litteram accipit. 4. Ubi autem in sequentibus jam sententia sensum praestatadhuc aliquid superest de sententiae plenitudfit cola, mediamque litteram puncto notamus;
Abbreviated transcription (Latin):
neutri ẽ. Nã animaliũ generefemimino dicunus has cingulas. Sagmia
quȩ corruptȩ uulgo salma dr̃ abstratus agorũ uocatur. unde & caballus
sagmarius mula sagmaria. capulũ. funis. acapiendo qđ eo indomita
lum̃ta conp̃hendantur. Calcaria dicta. quia incalce hominis ligantꝰ
idest inpedis. posterioriparte adsti mulandos equos. quib aut pug¬
nandum ẽ aut currendũ propt̃ pigriã ani maliũ aut timorem:
nã extimore stimuli nuncupati. lic& sint & libidinis. stimuli. Stri¬
giles nuncupati atergendo quod his aequitergantur. Caracter.ẽ
ferrũ coloratũ quod notae pecodib muruntur. caracter aut̃ grece
latine forma dr̃. Cauteriũ dictum quasi cauturiũ quod urat
& prouida sit i eum seueraque cautio ut dumuid&ur. cuius sit
a uaritia. refren&ur. quod interdũ prosigno. interdum procura
adhib&ur ut uis morbi ignis ardore sicc&ur. Finirt.

Expanded text:
neutri est; nam animalium genere feminino dicimus has cingulas. Sagma, neutri est; nam animalium genere feminino dicimus has cingulas. Sagma, quae corrupte vulgo salma dicitur, ab stratu sagorum vocatur: unde et caballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum funis a capiendo, quod eo indomita iumenta conprehendantur. Calcaria dicta quia in calce hominis ligantur, id est in pedis posteriori parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est aut currendum, propter pigritiam animalium aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis stimuli. Strigiles nuncupati a tergendo, quod his equi tergantur. Character est ferrum caloratum quo notae pecudibus inuruntur: χαρακτὴρ autem Graece, Latine forma dicitur. Cauterium dictum quasi cauturium, quod urat et provida sit in eum severaque cautio ut, dum videtur, cuius sit, avaritia refrenetur. Quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis morbi ignis ardore siccetur.
Abbreviated transcription (Latin):
quia si quid in piteũ deudit mapit& ex trahit. unde& nom̃ accepit. arpaxaut̃
dictus quia arripit. arpeenim ẽ grecerapere.: Sarculus.
IUSĨ avmextus. GGxoitum ꝥ alerae ornamenta equorũ
sunt. & ẽ sermogrecus.  renadicta qđ equos fremere cogant. ł qđ haec
equi frendant iđ mprnant dentib & ob mordeant. unde& neftendes dicti
adhuc lactartes porculi. quod ñdum aliquid frendant. iđ commninuant
dentib hinc & faba fresa quȩ moluta ẽ. Lupatist̃. freni. asperrimi. dictiaut̃
lupati. alupinis dentib: qui lnaequales st̃. unde &iã eorũ morsus uehem̃t̃
obẽ. camus. ab enass ababendo dictas quodhis equos ab eamus. hoc ẽ
teneamus. unde & equi. abiles dicti haec r&inacula ar&mendo. Lora.
capistri. acapite. lum̃ torũ dicti. Sella. a sedendo qs̃i sedda antela
qs̃i antesella. sicut & postela qs̃i post sella: Cinguli hominũ generis

Expanded text:
quia, si quid in puteum decidit, rapit et extrahit; unde et nomen accepit. Arpax autem quia, si quid in puteum decidit, rapit et extrahit; unde et nomen accepit. Arpax autem dictus quia arripit; arpe enim est Graece rapere. Sarculus. De instrumentis equorum . Phalerae ornamenta equorum sunt; et est sermo Graecus. Frena dicta quod equos fremere cogant, vel quod haec equi frendant id est inprimant dentibus et obmordeant. Unde et nefrendes dicti adhuc lactantes porculi, quod nondum aliquid frendant, id est comminuant dentibus. Hinc et faba fresa, quae molita est. Lupati sunt freni asperrimi: dicti autem lupati a lupinis dentibus, qui inaequales sunt, unde etiam eorum morsus vehementer obest. Camus. Habenas ab habendo dictas, quod his equos habeamus, hoc est teneamus; unde et equi habiles dicti. Haec et retinacula a retinendo. Lora. Capistri a capite iumentorum dicti. Sella a sedendo, quasi sedda. Antela quasi antesella, sicut et postela quasi postsella. Cingulum hominum generis
Abbreviated transcription (Latin):
quia ex igcur:. Uerennaes auehere iđ ex portare nominatae
Dalos corbes cola quia p̃lorũ perquos mustum fluit acolando chetos
Fisdum quasi fis culum a colando oleũ dictum quasi fus cilla olei.
Delus rato meritis oR todrm Rota. dicta quod quasi ruo
uersare rotas at que austra uidemus: Austra aut̃ idem rota abauri¬
endo aqua dicta: Girgillus. quod ingiro uertatur est enim lignũ
intrans uersa pertica mobile ex quofunis cumsitulo. uelutre inputeũ
dimit titur auriendae aquȩ causa. Telonẽ. ortu laniuocant ligni
longim quo auruurt aquas : & dictũ telonẽ a longicudine telũ en
an luinc tagrecos quidquid longũ ẽ: uinde& mustela uocata quasi
mus longus. hoc in struntcũ spani. ci coniam dicunt. propt̃ quod
must &our euisde nominis auem leuantis aquae ae deponentis
rostã di clai git:: A ma. luipus. qui& canicula ferreus arpax

Expanded text:
mque exigitur. Verennes a vehere, id est exportare, nominatae. mque exigitur. Verennes a vehere, id est exportare, nominatae. Qualos corbes colaque prelorum per quos mustum fluit, a colando dictos. Fisclum quasi fiscolum, a colando oleum dictum, vel quasi fiscella olei. De instrumentis hortorum . Rota dicta quod quasi ruat:  In fluvio versare rotas atque austra videmus. Austra autem, id est rota, ab auriendo aquam dicta. Girgillus, quod in giro vertatur: est enim lignum in transversa pertica mobile ex quo funis cum situla vel utre in puteum dimittitur auriendae aquae causa. Telonem hortulani vocant lignum longum quo auriunt aquas. Et dictum telonem a longituim Graece dicitur quidquid longum est. Unde et mustela vocata, quasi mus longus. Hoc instrumentum Hispani ciconiam dicunt, quod mitetur eiusdem nominis avem, levantes aqua ac deponentes rostrum, dum clangit. Ama. Lupus, qui et canicula, ferreus arpax,
Abbreviated transcription (Latin):
fos soriam uocant quod foueã faciat quasi foues soriam. Sareulus. sunt¬
aut ouiami nolicet ueldi cornies: pastinatum. uocant. agriculae ferrañt¬
bifur cum quo semina panguntur. unde &iã repastinari dictaesunt
uineae u&eres qua&t fodiuntur cilindrus lapis ẽ ter&is in modam
columnas quia uolubilitate nom̃ accepit. de quo iurgilius areacum pnit
ingentiae quantsacilinchro & uertendamanur: Tribula genus uehiculis
unqert eruntiar frimenta. & obhoc itauocatũ. pala. quaeuentilabrũ
uulgo dr̃ auentilandis paleis nominata : F orcellae dictae eo quod ini
frumenta celluntur idest mou&ur. unde & oscilla dicta abeo quod
Tes serȩ sunt quibus frumentorum numerus designatur: Tra p&łum
mola oliuarium: Praelum. traues. quouua caleata p̃mitur apte¬
mendo uocatum quasi pressorium lacus. prelum. quop̃mitur oleu
quoli quatus profluat quo abuius ueloluus torquendo oleumund¬

Expanded text:
fossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessoriam. Sarfossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessoriam. Sarautem vel simplices vel bicornes. Pastinatum vocant agriculae ferrabifurcum, quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt vineae veteres, quae refodiuntur. 9. Cylindrus, lapis est teres in modum columnae, qui a volubilitate nomen accepit, de quo Virgilius: Area cum primis ingenti aequanda cylindro, Et vertenda manu. unde teruntur frumenta, et ob hoc ita vocatum. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Furcillae dictae eo quod his frumenta celluntur, id est moventur. UTesserae sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum mola olivarum. Prelum trabes quo uva calcata premitur, a premendo vocatum, quasi pressorium. Prelum, quo premitur oleum. Lacus, quo liquatus profluat, quo ab uvis vel olivis torquendo oleum vinu
Abbreviated transcription (Latin):
dicti eo quod ex ipsis putationẽ u&eres in arbore utebantur. & iute
prius quã falces essent repperte: Falcis ẽ qua arbores putantur
& uites dicta aut̃ falcis quod his primum militis. herbam felicem
solebant abscidere. unde ẽ illud pax mecerta ducis placidus
curuauit in usu agri colae nc̃ sum milites antefui: ẜ alcastru
a similitudine falcis uocatum. est aut̃ ferram̃ tum curruum
cum manubrio. longo. ad densitatẽ ueprium succidendã . hii.¬
& runcones dictus quibus uepres secantur. aruncando dicti.
Serrulaẽ pr&enius lammina ferri dentiũ mordacitate resecans
arbores seuramos. Rastra. quoque. aut aradendo terrã aut
araritate dentiũ dicta: Ligones quod t̃ ram leuent qua si leuones
Scudicia dicta. eo quodeir ca codicem terrã aperiat & quamius eis usus ingeli¬
quos operbus habeatur. Nomentam̃ e. codice rain&. hanc alie generalit̃

Expanded text:
dicti eo quod ex ipsis putationem veteres in arbores et vites faciebant, dicti eo quod ex ipsis putationem veteres in arbores et vites faciebant, priusquam falces essent repertae. Falx est, qua arbores putantur et vites. Dictae autem falces, quod his primum milites herbam filicem solebant abscindere, unde est illud: Pax me certa ducis placidos curvavit in usus. Agricolae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitudine falcis vocatum, est autem ferramentum curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hit runcones dicti, quibus vepres secantur, a runcando dicti. Serrula est pretenuis lamina ferri, dentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoque, aut a radendo terram, aut a raritate dentium dicta. Ligones quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo quod circa codicem terram aperiat: et quamvis eius usus in reliquis operibus habeatur, nomen tamen ex codice retinet, hanc alii generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
capiant. quȩ st̃ fabrorũ. formum enĩ dixerunt antiquicalidũ. unde & for
Calamistrũ acus ẽ quaecalef & adhibita. calefacit & intor qu&
capillos. unde& calamistrati appellantur qui comam torquent.
Clauis dicta quod claudat & aperiat.: Catenatũ quod capiendo
teneat. Orologia. quod ibi oras legamus idest colligamus. ẽ enim
in solarus positum ubia clauo ꝑlineas. curritumbra ut quã cumque
die ioram ostendat. XTI. DEINSTRU MeNTIS RUS ticis
omer dictus. quodui. humum eruat. seu ab euomendo terram.
De quo lucreus. uncus. aratri ferreus occulto decrescit uomer in aruis
sumsitq perd&rim̃ta fulgorẽ. Aratrum. ab arando terram
uocatũ quasi araterium.: Buris ẽ curuamentũ a ratri dictum
quasi bosoira quod sit insimilitudinẽ caudae boius. dentaleẽ aratri
pars prima in quouomer inducitur quasidens: Cultelli . acultura

Expanded text:
capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formcapiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formCalamistrum acus est quae calefacta et adhibita calefacit et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. Clavis dicta quod claudat et aperiat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologia, quod ibi horas legamus, id est colligamus; est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas currit umbra, ut quamcumque diei horam ostendat. De instrumentis rusticis . Vomer dictus quod vi humum eruat, seu ab evomendo terram. De quo Lucretius 1, 314: Uncus aratri ferreus, occulto decrescit vomer in arvis. Sumitque per detrimenta fulgorem. Aratrum ab arando terram vocatum, quasi araterrium. Buris est curvamentum aratri, dictum quasi βοὸς οὐρά, quod sit in similitudinem caudae bovis. Dentale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi carrum acutũ. Capsus carruca undique contecta quasi
capsa pilentum ł pr&orieũ contecta quat tuor rotarũ uehicula
quibus matronae olim utebantur. uirgilius pilentis matres mollib
pr&orita. erant aut̃ ante apilenta uen&i coloris non ut nunc
sunt rus sati quibus nisi castae matronae ut in on poterant sicut
nec uit tis.BAST ERXR uehiculum. xni dexeliorus quae¬
inusuhabentur. Baculus ab acco repertore uitis fertur inuentus
quohomines motiuno mniiterentur. sic̃ aut̃ ab ac eo baculus ita
a baculo bacillũ perdiminutionẽ: Fustes. qđ p̃fixi int̃ ram stent. quospalos
rustici uocant quib iuuenes ꝓcriminib fereuntur. Uectes dicti qđ manibus
uectentur luntur. Forfices secundum & himologiã sia filo dicuntur. F. scribit᷑.¬
undeostea saxꝗ que euel ponitur ut forfices quae sunt sartorũ. siapilo .p.
ut forp̾ces quae sunt tonsorũ si ab accipiendo .c. ut forcipes eo qđ formũ

Expanded text:
quasi carrum acutum. Capsus carruca undique contecta, quasi quasi carrum acutum. Capsus carruca undique contecta, quasi capsa. Pilentum vel petorritum contecta quattuor rotarum vehicula, quibus matronae olim utebantur. VergiliusAen. 8, 666: Pilentis matres in mollipetorrita. Erant autem antea pilenta veneti coloris, non, ut nunc sunt, russati; quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. Basterna vehiculum itineris, quain usu habentur . Baculus a Bacco repertore vitis fertur inventus, quo homines moti vino inniterentur. Sicut autem a Bacco baculus, ita a baculo bacillum per diminutionem. Fustes, quod praefixi in terram stent, quos palos rustici vocant; quibus iuvenes pro criminue velluntur. Forfices: secundum etymologiam, si a filo dicuntur, F ponituntur, F ponitur, ut forfices quae sunt sartorum; si a pilo, P, ut forpices quae sunt tonsorum; si ab accipiendo, C, ut forcipes, eo quod formum
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ẽ. & subsellia quasi sub seddia. Sella curulis erat in quib
magistrati sedentes iurareddebant. Dicta eaut̃ curules quia a puo
u&eres p̃tores & consules propt̃ roineris longinquitatem curru
forum pro uehebantur. sellae aut̃ quae post eos uehebantur quib
sedentes dicere iura solebant. acurrucurules sellae sunt nominati
Tripodes S camelli sunt habentes trespedes sed& candȩ labra
tripoda sunt. quia similit̃ tres habent pedes. xi. deuehiex la
Carrum. a cardine rotarũ dictũ. unde & carrus dicti quod rotas
habere ud&ur : R ota aut̃ dicta quodruat . & rotundum a rota uoca
Reda genus uehiculi quattuor rotarũ. has. antiqui. rectas dicebam
propt̃ qđ haberent rotas. Carpentum. pompaticum uelnculigenus
quasi carrum pompaticum. plaustrũ uehiculum duarũ rotarum
quibus onera deferuntur. & dictũ plaustrũ qui a uoluitur quasi
dicer& pilastrum .: Caracutium. uehiculũ altissimarũ rotarum

Expanded text:
dicta esdicta esmagistrati sedentes iura reddebant. Dictae autem curules, quia apud veteres praetores et consules propter itineris longinquitatem curru forum provehebantur; sellae autem, quae post eos vehebantur, quibus sedentes dicere iura solebant, a curru curules sellae sunt nominatae. Tripodes scamelli sunt, habentes tres pedes. Sed et candelabra tripoda sunt, quia similiter tres habent pedes. § 12 De vehiculis. Carrum a cardine rotarum dictum; unde et currus dicti, quod rotas habere videntur. Rota autem dicta quod ruat; et rotundum a rota vocatum. Reda genus vehiculi quattuor rotarum. Has antiqui retas dicebant, propter quod haberent rotas. Carpentum pompaticum vehiculi genus est, quasi carrum pompaticum. Plaustrum vehiculum duarum rotarum quo onera deferuntur: et dictum plaustrum, quia volvitur, quasi diceret pilastrum. Caracutium vehiculum altissimarum rotarum,
Abbreviated transcription (Latin):
quod partu adhibeantur quasi cinabula. Nã cineẽ. grece. eniti:
Fer&rum dicitur eo qđ in eo mortui. deferantur. & est grecum nom̃
capulus dicitur. quod suꝑ capita hominũ feratur. sic plautus¬
ait. uapularis cenes id est uicinus capulo.: Scamna sunt quȩ lectis
altiorib: adponuntur. dicta aut̃ abiscandendo. hinc & scabilli
qui lectis paruis uel sellis ob as censu ad ponuntur. scabellum aut̃
SCXN SIL.I. gradus sunt ubi honorati in sedib sedent. Sedes.¬
dictae. quõ apud u&eres romanos ñ erat usus ad cumbendi.
unde & c̃ sedere dicebantur. postea ut ait uarro deuita populiromani uir
cũbere coeperunt. mulieres sedere quia turpis uisus ẽ in muliere
doctorũ: Solium. in quoregessedent propt̃ tutelã. corporis sui
secundũ quosdã a soliditate dictũ quasi solidum. secundũ alios
peranfisticum quasi sodiũ adsedendo. unde & sella quasi sed da

Expanded text:
quod partui adhibeantur, quasi cynabula; nam κύειν est Graece eniti. 7. quod partui adhibeantur, quasi cynabula; nam κύειν est Graece eniti. 7. Pheretrum dicitur, quod in eo mortui deferantur, et est Graecum nomen. capulus dicitur, quod super capita hominum feratur, sic Plautus: Capularis senex, id est, vicinus capulo. 8. Scamna sunt quae altioribus lectis apponuntur, dicta a scandendo. 510 Hinc et scabelli, qui lectis parvis vel sellis ob ascensum apponuntur, scabellum autem Scansilia, gradus sunt, ubi honorati in sedibdictae quoniam apud veteres Romanos non erat usus adcumbendi; unde et considere dicebantur. Postea, ut ait Varro de Vita populi Romani, viri discumbere coeperunt, mulieres sedere, quia turpis visus est in muliere doctorum. Solium, in quo reges sedent propter tutelam corporis sui, secundum quosdam a soliditate dictum, quasi solidum; secundum alios per antistichon, quasi sodium, a sedendo. Unde et sella quasi sedda
Abbreviated transcription (Latin):
inporticib macinas adp̃lucendi ministeriũ fabricatas faros dicunt.
nã foslux. foros uisio dicitur. unde & lucifer grece. fos forus appellatꝰ
delecris et sellas. lectiçae. Alectis herbis uocatae.
Stratus. ab isternendo dictus quasistoriatus in his solis antiqui
addormiendum ad cubabant ñ dumlaneis stram̃tis reppertis.
Storia. quod sit terra istrata. Cama ẽ breuis & circaterrã. grecienĩ
cami breuedicuntur: Cubili ẽ. cubandilocus. Crauatũ. crecũ ẽ
Baia nolaẽ. lectus quilnitinere baiulatur. ab aiulando iđ depostando.
Puluinar. lectus diuitũ ẽ. inde & puluillus. Spinguaest̃. in quibus
spingȩ at effigies quosnos grifos dicimus. punicatis. lecti pariu
& humuiles primũ a castagine aduecti & idenominati Lecticae
aut̃ ex teriorpars lecti. pluteus interior. Geniales. leccipropriȩ
sunt quisternuntur puellis nubentib dictiaut̃ a generandis liberis.
Cimnabula sunt lectuli inquib infantes iacere consueuerunt. dicta

Expanded text:
in portibus machinas ad praelucendi ministerium fabricatas pharos dicunt. est, ὄροςo visio dicitur. Unde et Lucifer Graece Φωσφόρος appellatur. De lecticis et sellis . Lecticae a lectis herbis vocatae. Stratus ab sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum adcubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Baianula est lectus qui in itinere baiolatur, a baiolando, id est deportando. Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Spingae sunt in quibus sunt spingatae effigies, quos nos gryphos dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. autem exterior pars lecti, pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt, qui sternuntur puellis nubentibus, dicti a generandis liberis. 6. Cunabula sunt lectuli, in quibus infantes jacere consueverunt, dicta
Abbreviated transcription (Latin):
sedpiraẽ ipsa lignorum conceries cũ ñdum ard&. rogus est
maxima quã greci. ac latini. In cõmune ex ipsius rei usum.¬
farũ appellauerunt. eo qđ flam marum indiciolonge uideatur
anauigantibus sicut supra praediximus qualemptholomeus iuxto

Expanded text:
Sed pyra est ipsa lignorum congeries, cum nondum ardet; rogus est Sed pyra est ipsa lignorum congeries, cum nondum ardet; rogus est maxima, quam Graeci et Latini in commune ex ipsius rei usu pharum appellaverunt, eo quod flammarum indicio longe videatur a navigantibus, sicut supra