comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ huinam nchil ẽ preter effigie bn surit qui ꝓr¬
fure gpatẽ et in pace fanĩe mecuũt bellum amant et
Rupi ułut ac multures strage homium̃ cadam̃ibꝰ delec¬
tantur ene ne tu selius more geres eque carm̃e et cess¬
tũ exnu̾as eserũt eque sangunẽ saciuint atq aueum
Nosi queio noli conuitt̾e ut florentissimã tue treditam
custodie uoui .p. acq omẽr hanc q̃ apeniiũ et alpes int᷑¬
iacer opulentissimã arq pulcherimã italie ꝑtem ex¬
tornoꝵ ac samescenciũ predam facias luppor a quiba
bene nos qͣd in ore semꝑ habes ipãr iugis alprũ so¬
lers naturat secreuerat dẽ nulło queri possumꝰ nra il¬
laꝵ inpasciencia mom fecit dumi lenia quel in nr̃oe
ulciscimur passi suma ut aliemgene nr̃is ipune
pascantur sagineturq iuisceribꝰ ac quanco meliꝰ me¬
di ꝯsumitur et rabie qd faciant stãti ut Gregis Iralici

Expanded text:
quibus humani nichil est preter effigiem. 17 Hi sunt qui inquibus humani nichil est preter effigiem. 17 Hi sunt qui inure igitur pacem et in pace famem metuunt, bellum amant et lupi velut ac vultures, strage hominum et cadaveribus delectantur. His ne tu beluis morem geres? eque carnem et cesorum exuvias esuriunt, eque sanguinem sitiunt atque aurum. 18 Noli, queso, noli committere ut florentissimam tue creditam custodie rempublicam atque omnem hanc que Apenninum et Alpes interiacet opulentissimam atque pulcerrimam Italie partem, externorum ac famescentium predam facias luporum, a quibus bene nos, quod in ore semper habeo, ipsarum iugis Alpium solers natura secreverat. 19 De nullo queri possumus; nostra illis impatientia viam fecit; dum levia quelibet in nostros ulciscimur, passi sumus ut alienigene nostris impune pascantur saginenturque visceribus. Ah quanto melius inedia consumentur et rabie! quod facient statim ut gregis italici
Abbreviated transcription (Latin):
taiscm es cibi ecĩa cũi ex ꝑte troĩanꝰ ẽ sangnis ab illo
ducs uordano dicc̃u pura ꝑice tella mari sangiuis mo
no pacraris ut duce te uenetoꝵ ac ligurrũ regns stur¬
rant ¶om n. ut iudes suis infuubꝰ̃ nõ stot bellũ neꝑe
contagiosa res ẽ et que facile ẜ pat imꝑbus ñõ stat bellu¬
in xorimos atq ita sensim ĩtt long̃iqua cõploctitur mł¬
ta qui pͥnu pr nimia indebantur coxiẽtis in morẽ odio¬
eras ⁊pcce iam cum tota liguria bellum geris et q̃d
iuter ħ mala non ultiniũ posueri ab hoc in tali uico
bantoꝙ patis am̃ator dissentis cuiꝰ nercio an u̾tutis
as fortuna mirabilior sic an ames maior an humani
nante pares aĩes natura similitudo .ii. amititias pa¬
rit comlnis alit utilitas acqui ambobuos iusti amibo¬
discordie pax utilis ẽ ambobꝰ pno cuctis necessaria i
slis qui rapto iuũt et exigilũ censum mmulio m̾tant
sanginne p mane genꝰ hominũ si cũ honiines sunt

Expanded text:
tandem et tibi etiam, cui ex parte troianus est sanguis, ab illo duce dardanio dictum puta: Proice tela manu, sanguis meus. Non patiaris ut, duce te, Venetorum ac Ligurum regna concurrant; iam enim, ut vides, suis in finibus non stat bellum, nempe contagiosa res est et que facile serpat in proximos atque ita sensim vel longinqua complectitur, multa que perat; ecce iam cum tota Liguria bellum geris, et quod inter hec mala non ultimum posuerim, ab hoc etiam tali viro tantoque pacis amatore dissentis, cuius nescio an virtus an fortuna mirabilior sit, an animus maior an humanitnante pares animos natura; similitudo enim amicitias parit, comunis alit utilitas. Atqui ambo vos iusti ambdiscordie? Pax utilis est ambobus, imo cuntis necessaria, nisi illis qui rapto vivunt et exiguum censum multo mercantur sanguine, immane genus hominum, si tamen homines sunt
Abbreviated transcription (Latin):
A sacobũ florẽtinũ damnosiq multe ẽẽ doctoꝵ libris do¬
minũ ꝙ̃ demonũ caruisse collaquiis Epła iz¬
icero tuus quadriẽmo et amplis mecu fuit Tante
autem dilationis causa ẽ sc̾ꝑtoꝵ hec intlligeciũ i¬
gens caricas arq penuria qua iaccuea studio e
intre dibilis cosecilta ẽ dumq naturabẽ obsaea exat

Expanded text:
cobum Florentinum, damnosius multo esse doctorum libris hominum quam demonum caruisse colloquiis. 1 Cicero tuus quadriennio et amplius mecum fuit. Tante autem dilationis causa est scriptorum hec intelligentium ingens raritas atque penuria, quam iactura studiorum incredibil
Abbreviated transcription (Latin):
sinrens pͥmo declamacionũ libro aut longe a pͥncipio
Qut qͦt Inquit Bomana facundia qd ufolenti grecie
aut ⁊pponat ant preferat circa Ciceronem eftloriut
onĩa studia q̃lum latinis łris acculerũt cũ illo uixo
nara sunt ret ita multo post om̃s inquit martri
nomipus in esloquẽcia excepto gicerone audisse mithi
bum futor qui tũt totũ ꝓuagabatur ocbem itra co¬
como m̃ea me continui alioqum in illo acriole ⁊̃ que
dun grandes prerextas ait declinare secura solites
iudees enm potui et audire iugeniũ illud qd selum
poda romanꝰ par impio suo habunt et qd de uulgo dici¬

Expanded text:
ingens, primo Declamationum libro haud longe a principioingens, primo Declamationum libro haud longe a principiot» inquit, «romana facundia quod insolenti Grecie aut opponat aut preferat, circa Ciceronem effloruit; omnia studia que lumen latinis literis attulerunt, cum illo viro nata sunt». 10 Nec ita multo post: «Omnes» inquit, amagni nominis in eloquentia excepto Cicerone audisse michi um furor, qui tunc totum pervagabatur orbem. Intra coloniam meam me continui; alioquin in illo atriolo in quo duos grandes pretextatos ait declamare secum solitos, videre eum potui et audire ingenium illud quod solum populus roman
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝓ aliossmichi sie ꝑ me aliis saluani uelnn/ Ego qͥd
pi animo geram scit fixũq adeo aut auelli mullau
balear ⁊son si michi demoschenes ab inferis redeot
e h hoc unsi omibꝰ elloquerie suc mribꝰ acclinis atꝙ
intentꝰ intumulat Non si om̃s enuili qui clarissimũ
lllus nomẽ pudie pue nebulis et dũ iuxit inuolure
et post fata renitarũt eoq magis quo et taut respõ¬
foris aberat metꝰ et sipn coue̾ntiq hostis fauor ade¬
uat nec saciata ira mne morre liuor exticrꝰ erat m¬
ip̃i potiꝰ imo equide uero credam et fame publice et
magͥusꝰ as multis autoribꝰ quos nisi iniimabilet
eent niu̾are inaiꝑe s accigam duos no Italicosrie
cuspectũ testimonui reddat amor origuus ẜ Ispanos
mllgnos illos quide ac famoses iuros et quo płꝰ fidei dic¬
tosir int᷑ se quilem hostes longeqr discordes qui quale se¬
la eateronis inlande cormeruant inisi fallor acq ab¬
sonum neq inꝑtinens ẽ andice Amneꝰ Seneca u̾re

Expanded text:
ut per alios michi, sic per me aliis salvam velim, ego quid in animo geram scio fixumque adeo ut avelli nulla vi valeat, non si michi Demosthenes ab inferis redeat et in hoc unum omnibus eloquentie sue viribus acclivis atque intentus incumbat; non si omnes emuli, qui clarissimum illud nomen invidie sue nebulis et dum vixit involvere et post fata tentarunt, eoque magis quo et tanti responsoris aberat metus et impii cruentique hostis favor aderat, nec satiata ira nec morte livor extinctus eratipsi potius, imo equidem vero credam et fame publice et magnis ac multis auctoribus, quos nisi innumerabiles essent, numerare inciperem; sed attingam duos, non italicos ne suspectum testimonium reddat amor originis, sed hispanos, magnos illos quidem ac famosos viros et quo plus fidei dicto sit, inter se quidem hostes longeque discordes; qui qualiter sola Ciceronis in laude conveniant, nisi fallor, neque absonum neque impertinens est audire. 9 Anneus Seneca, vir
Abbreviated transcription (Latin):
uurio s atꝭ fuit nosse ꝙ ulii opus eũt idq rarissumꝰ ꝓce¬
denti uero ꝑ singulos passo rantu dulcedinis ottursabat
tantoq trabeb̾ar impetu ut leges simul ac scbens lapore
ille tepesterot Sic gͥ calamo frẽnate occulũ ac̃q occulo
Calamꝰ¬
cala mu urgente ꝑuehebar ut no tm̃ oꝑe delectato sumr
fꝰ ster scerbendu multa didiceri membrieq mandauen
huo .n. cardior est septura qͣ leccio eo alcio inp̾ͥmit  beret¬

Expanded text:
atis fuit nosse quod Tullii opus esset idque rarissimum; procedenti vero per singulos passus, tantum dulcedinis occursabat tantoque trahebar impetu ut legens simul ac scribens laborille tepesceret. 5 Sic igitur calamo frenante oculum atque oculo calamum urgente provehebar, ut non tantum opere delectatus sim, sed inter scribendum multa didicerim memorieque mandaverim. Quo enim tardior est s
Abbreviated transcription (Latin):
neq fleros mura sit scd pter utłuq ex coritabuacs¬
ne lotiuda ex permene uciai emienoad sine ꝯtencione st̃¬
uirgio sine anxietate Iine molestia derqr dula uos po es pn¬
fabtuicaste comgreum que dictu leuia nor fucilo rees ꝓpĩs pn¬
plentur pisilerus et inmora serenitas precesseritauto¬

Expanded text:
m sit, sed inter utrunque et confabulatione iocunda et sermone utili amenoque, sine contentione siiurgio sine anxietate sine molestia, denique dulci convictu et affabilitate conditum. Que dictu levia, non facile rebus ipsis implentur, nisi lenis et immota serenitas precesserit ani
Abbreviated transcription (Latin):
matula ꝑ tempere siuãꝵ grauitas dulcis et ingenua fros
uerbor iulta subito dephensas deciuit pudor et tremor
uetis it capilłꝰ impexꝰ et distunct sinuis et pes nudorerr
roga fortunta sopelinagͥ cultꝰ loco fuit habitꝰ neglectior
talis clcopatra spsa cesãrie cesaren aniuii xobur pflaxt
tałis phedre ocilis eior mouit ypoliti et coma srne ar cẽ
positd et senis ore pulus egreg o talem fuiste sophonis¬

Expanded text:
mpore sententiarum gravitas, dulcis et ingenua frons verborum. Multas subito deprehensas decuit pudor et tremor vocis et capillus impexus et discinctus sinus et pes nudus et toga fortuita; sepe magni cultus loco fuit habitus neglectior. 3 Talis Cleopatra sparsa cesarie Cesareum animi robur inflexit; talis Phedre oculos rigor movit Hippolyti et coma sine arte posita et levis ore pulvis egregio; talem fuisse Sophonis
Abbreviated transcription (Latin):
faees s portisne tut nomelior pisciror p̃sidisra qt¬
nec uecator fuit melior qui anor epeecosecito
irat lemo me caprat qũe Iulio cesar liberũ ẽe iussit ci age
bet agricosa eui sus ianiculo terra mosienti septenes librs
oreeos aclatinos et Numo pompilii regis bustũcasos ob¬
teico sepeme uin̾e fessor Dome adut gema antiqu oꝑis
tust auteu ar genteuq numũ manu tenes nõ nũar er

Expanded text:
fuerit sed fortune. Sicut non melior piscator est sed nec venator fuit melior qui avorum tempoerat «Nemo me capiat» quem Iulius Cesar liberum esse iussit. 6 Aliud agebat agricola, cui sub Ianiculo terram molienti septenos libros grecos ac latinos et Nume Pompilii regis bustum casus obtulit; sepe me vinee fossor Rome adiit, gemmam antiqui operis aut aureum argenteumque nummum manu te
Abbreviated transcription (Latin):
cumlaro ortogra phia potio qs insignes defecto purene
denios forte ad iccueret qd intlictu exerceat qd impediat
mcil plege et insiste accesum liber᷑ hic auĩ inflamadit
qui al guntes accedet᷑ uidebis qd de biblide habetur in fabri¬
cio aiigustinu nrm in fonte deuori¶si mar lacͥmar ee c̃õ¬
uerum que precare oro te ut ip̃e te coe dum̃ ꝑ me roget
ceiis multa et tibi inter legendũ pluent latine et lege¬
ecllquiu lt sagitas potentis acutas cũ carbomibꝯ de sola¬

Expanded text:
am insignes defectus invenies; denique forte aliquid occurret quod intellectum exerceat, quod impediat nichil. 8 Perlege et insiste; accensum liber hic animum inflammabit, qui algentes accenderet. Videbis, quod de Biblide habetur in fabulis, Augustinum nostrum in fontem devotissimarum lacrimarum esse conversum, quem precare, oro te, ut ipse comunem Dominum pro me roget. Quid multa? et tibi inter legendum fluent lacrime et legeeloquium et «sagittas potentis acutas cum carbonibus desola
Abbreviated transcription (Latin):
pmpetur no gladios aciut dux uelli nõ mag̃t nauis mab
deuoret art cemios ns cabuias ꝯpelles ebur ꝑolicleta no ubi¬
dias marmora secabat ꝑlebei suũ opa iugens e pparabẽ
descuile ꝯsumet ingentũ sient apud nõs alii mebranas
iadunt ałii libros sc̾bunt alii corrigñt alii ut uulgati ũbe
uttir illunquãt alii ligant et ⁊ suꝑficie conut Genosu
uitentũ alituꝯ asperat humiliorã pret̾nolas itaq fit
habe sepent agros diuitũ sie libros doctoꝵ hominu pacul¬
ore dene uasents aer liquidꝰ et gelidi flato rulcrar ca
quodend nesit Nonus et nuda e et mille coretirs dente ꝑe¬
cies ose moliaris illu meꝯ scͥꝓsit quẽ mecu intra tiui futie¬

Expanded text:
adios acuit dux belli, non magister navis malum dedolat aut remos, non tabulas Apelles, non ebur Policletus, non Phidias marmora secabat; plebei suum opus ingenii est preparare quod nobile consumet ingenium. 5 Sic apud nos alii membranas radunt, alii libros scribunt, alii corrigunt, alii ut vulgari verbo utar, illuminant, alii ligant et superficiem comunt; generosum ingenium altius aspirat, humiliora pretervolans. Itaque sic habe, sepe ut agros divitum, sic libros doctorum hominum inculcum bene valentes aer liquidus et gelidi flatus mulceat aqacies monebit: novus et nudus est et nullo correctoris dente percussus. Familiaris illu
Abbreviated transcription (Latin):
dibio Equidem ego iugens et quo nullũ inter homines ma¬
iꝯ possum deffectꝰ mei premiũ culli testimoniũ magestatꝭ
tue que fidem meam laudibꝰ multis acumuat cõsiłiũ uero
no omplectitur mal michi fid̾em sine prudencia ꝯstare
qͣ sine płde pruditia dum tibi mea fidis ac denotio ꝑbentur
no magno eꝑe solortie citulũ aucupabor consiliumq intã
equo animo feram uł respm ul diferri quin ecia gandeo
et aut in m̾ico gloriabor ce nõ mes me sed om̃e montals
ut impii dignĩtate sic consili ucacitate precellere Quasi
quide et ꝑsuasisse credideram celeritate tius conatibꝰ o
pportuna ita .n. mͥ tibi uero aliter uidetur tu frem̃i t̾ris tu
Llanu pelago regis tuo stabitur iudicio ego fideliter locuiꝰ
dicaor satis est michi prũdẽciam inter ꝑfessores ꝓrudencie
requitatur ditũ int̾pretari dr̃m meũ non ꝑhibeor eg ita

Expanded text:
debeo. 3 Equidem ego ingens et quo nullum inter homines madebeo. 3 Equidem ego ingens et quo nullum inter homines maius possum, affectus mei premium tuli, testimonium maiestabis tue, que fidem meam laudibus multis accumulat. Consilium vero non amplectitur; malo michi fidem sine prudentia constare, quam sine fide prudentiam. 4 Dum tibi mea fides ac devotio probentur, non magnopere solertie titulum aucupabor consiliumque meum equo animo feram vel respui vel differri; quin etiam gaudebo et haud immerito gloriabor te non modo me sed omnes mortales ut imperii dignitate sic consilii vivacitate precellere. 5 Suasi quidem et persuasisse credideram celeritatem tuis conatibus oportunam; ita enim michi, tibi vero aliter videtur. Tu frenum terris, tu clavum pelago regis; tuo stabitur iudicio. Ego fideliter locutus dicar: satis est michi; prudentia inter professores prudentie requiratur. Si tamen interpretari dictum meum non prohibeor, ita
Abbreviated transcription (Latin):
merslo de uisertare u sn uinculis s sors cogat deeues ucur
ifacse q assequi neques dul̃ce pt qd cuutate no ualeo ui¬
quam lrãs dilaçionis scusatorias responsio ad excusacionũ
esareos apices tiremo fere post qͣ a te discessexant ad
ine ꝑuenisse miraberis sit ẽ tamẽ sie nĩõ cibi iam so¬
litius qr segionibꝰ s nũciis quoq et epłis tius Cesaa
imꝑineabiles alpes sunt Ego quidẽ ut uehemẽter
d deleo sit facior gaudeo et michi clam g̃culor id
tatito me non fieri Clamaui equidẽ s frustra nc̃ buabꝰ epłi
auditꝰ sum quaꝵ et si stilꝰ auribꝰ forte trus ĩ cop̃cior ꝑfecto e
smiã uerax et pura seͥbentis fides et quod Riomanꝰ orbis
torꝰ acestatibitur a gende rei oportumssimũ temꝑꝯ erat Gla¬
nis nũe eciam qd tibi feustra no ar efficliciter focĩa tu utlis
michi scustra nõ erit quicqui fideliter egero et si aliis nama
non ꝑderat michi certe ꝑfuerit sacisfecisse officio implesse q̃d

Expanded text:
men de libertate vel in vinculis, si sors cogat, de rure in valeo. Viquarti literas dilationis excusatorias responsio ac excusationum esareos apices triennio fere postquam a te discesserant, ad me pervenisse miraberis. Sic est tamen; sic non tibi iam soli tuisque legionibus, sed nuntiis quoque et epystolis tuis, Cesar, impermeabiles Alpes sunt. 2 Ego quidem ut vehementer id doleo, sic, fateor, gaudeo et michi clam gratulor, id tacito me non fieri. Clamavi equidem sed frustra, nec duabus epystolis auditus sum, quarum etsi stilus auribus forte tuis incomptior, profecto et sententia verax et pura scribentis fides, et quod romanus orbis totus attestabitur, agende rei oportunissimum tempus erat. Clamo nunc etiam, quod tibi frustra ne an efficaciter faciam, tu videris; michi frustra non erit quicquid fideliter egero; etsi aliis namque non proderit, michi certe profuerit satisfecisse officio, implesse quod
Abbreviated transcription (Latin):
uitis nestis qua iudulgencia nł hompiu uł fortane po
satis maccdr cognoscitur in orientas aulo srandetor
di iger nras hercar not facito ut dᵈ Demano gcesar
ampleetu Eenstatino policanꝰ nõ fastidia imꝑator ade¬
diolam ms ydus ianuni. As Iehanñe de cercaldo grãꝵ ae
cio ꝓ crasmisso augustim libro. ⁊ psaltersũ dauiticum Qpła
easti me mun̾e maginifies et insigni iam danititu
pelagꝰ securior nauigabo uitabo scopulos neq
terrebor Solebam sꝑe meis iuribꝰ in alcu inci
et nũt alteriꝯ brachia iactando nũc peste fer¬
tuito subuixꝰ ꝑ obstantes pluxus fessum ingenĩũ librar
ita quide ut sepe t̃ũ Pdetro mergi intipiens exclamare
xp̃o manũ supplitibꝰ porrigente ꝯ̃pitegeee hos iuter est

Expanded text:
ritis nescio qua indulgentia vel hominum vel fortune iam satis in occidente cognoscitur, in orientali aula, si videtur, et inter vestros heroas notum facito, ut quod romanus cesar amplectitur, constantinopolitanus non fastidiat imperator. Mediolani, IV Idus Ianuarias. 3 Ad Iohannem de Certaldo, gratiarum actio pro transmisso Augustini libro in psalterium daviticum. easti me munere magnifico et insigni; iam daviticum pelagus securior navigabo, vitabo scopulos, nequterrebor. 2 Solebam ipse meis viribus in altum niti et nunc alternis brachia iactando, nunc poste fortuito subnixus, per obstantes fluctus fessum ingenium librare, ita quidem ut sepe cum Petro “mergi” incipiens exclamarem: manum supplicibus porr
Abbreviated transcription (Latin):
ece noi futiten spondes si nõdumerço cu quitquid erse
debueras mĩe scis Care frater querede sapiencie ac u̾tu¬
de ula nõ eras apra e quadocumo fuerit serũ ẽe noy
porerit modo sit Et de me quide hacrenꝰ Quid de aluis
dicam qui nõ ꝑsuacione beniuola s uero et racoremp¬
to iudicio docci sunt raꝵ semꝑ nr̃a autẽ erate rarissi¬
mu geno E ne ab illis quide semꝑ correctes adror¬
gue cedices expectes manora quedam er landabisioro¬

Expanded text:
c tibi futurum spondes, si nondum est, cum quicquid esse debueras iam nunc sis?’ Care frater, querende sapientie ac virtuti nulla non etas apta est; quandocunque fuerit, serum esse non poterit, modo sit. Et de me quidem hactenus. 4 Quid de aliis dicam, qui non persuasione benivola sed vero et incorrupto iudicio docti sunt, rarum semper, nostra autem etate rarissimum genus? Sed ne ab illis quidem semper correctos ad unguem c
Abbreviated transcription (Latin):
de uo as fonte rediat ibit ille qua solitꝰ ẽ et cũ amre cdiat
dnim qd q nõ mĩe nouiter ex me andis iuuẽcam senetti ex¬
ennes fefieceute mors nichil prorsus huic anfers ni g̃d
bane seri malegesseris nichil hic duuittes tũr preter no¬
benes memorĩa et exangue corpustulu illus quoq nõ
iasu tu sced t̾re parentis ac uermiũ no magiᵇ ecpaeida q̃s
blebeis ꝑcencin imo quide aiudius corpora nobiliora reditiu

Expanded text:
 est et cum amne fluent anni, quodque non nunc noviter ex me audis, iuventam senectus excipiet, senectutem mors. Nichil prorsus hinc auferes nisi quod bene seu quod male gesseris; nichil hic dimittes tuum prefer nominis memoriam et exangue corpusculum, illud quoque non iam tuum sed terre parentis ac vermium non magis cesaribus quam plebeis parcentium, imo quidem avidius corpora nobiliora rodentiu
Abbreviated transcription (Latin):
ciendiq usq in finẽ nullꝰ ẽ finis nemo se sacis extumet
ꝓfecisse nuqͣ .n. iitetur ut ad sũmũ ueniat qui ꝑuenisse¬
e confidit laborem iue euasit qui accigit quo ꝑgebat nec
iinꝰ qui actigisse se putat subsistent gͥ et subsistene nͦ
m̃s nõ ꝑcedet sed an receotedet / neq et .n. ut mercator di¬

Expanded text:
ciendique usque in finem nullus est finis. 3 Nemo se satis extimet ciendique usque in finem nullus est finis. 3 Nemo se satis extimet profecisse, nunquam enim nitetur ut ad summum veniat qui pervenisse confidit. Laborem vie evasit qui attigit quo pergebat, nec minus qui attigisse se putat; subsisteret igitur, et subsistens non modo non procedet, sed etiam retrocedet; neque etenim ut mercator di
Abbreviated transcription (Latin):
distendo ꝙ̃ hendi studrum querendo Epla .s.¬
audeo equide et exulco quocies licr̾atũ iris discẽdi
cupidũ inuenio solet auaricia querendo crestere
et successibꝰ pericari quẽ ad finẽ nescio c̃ũ nisi racio
exulet a ꝯsiliis humanis miꝯ cupere deueat qui
plus hec sopnꝰ dormiẽdo facigacio quiescendo d¬
pellitur cibo fames potu sobrio sicis exciguitur mir fo-
la quid auaricia q̃sitis accendicur ut surdis ceci nisse iudeat᷑
ratiꝰ ubi ait Denio sit fuus querendi cũq habeas plꝰ pau¬
piemtimeas ininus et firre laborẽ inçipias parto q̃d a ne¬
bos bas Salubre ꝯsiliũ si penitꝰ in omi descondisset Nos
uero mortales in moctalibꝰ curis pleni tũ maxie timo¬
rem incipiniꝰ et laborem dum finire precipimire crescit
pcc̃ie scudiũ crescente pcciã/ lieu qͣto digniꝰ quãtoq melio
discendo cresterer s sapiẽ studiũ et cupidicas literaro pre¬
sertim cũ querendꝰ certꝰ sit et defiuitꝰ modꝰ discendi ꝑfi¬

Expanded text:
endi studium querendo. 1 Gaudeo equidem et exulto quotiens literatum virum discendi cupidum invenio. Solet avaritia querendo crescere et successibus irritari; quem ad finem nescio, cum nisi ratio exulet a consiliis humanis, minus cupere debeat qui plus habet. Somnus dormiendo, fatigatio quiescendo depellitur; cibo fames, potu sobrio sitis extinguitur; mirum, sola quidem avaritia quesitis accenditur, ut surdis cecinisse videatur Horatius ubi ait: Denique sit finis querendi, cumque habeas plus, Pauperiem timeas minus et finire laborem Incipias parto quod avebas; salubre consilium si penitus in animum descendisset. 2 Nos vero mortales, immortalibus curis pleni, tum maxime timorem incipimus et laborem dum finire precipimur; crescit pecunie studium crescente pecunia; heu quanto dignius quantoque melius discendo cresceret sapientie studium et cupiditas literarum, presertim cum querendi certus sit et definitus modus, discendi profi
Abbreviated transcription (Latin):
bespondebo ut intlligas me de suĩa non tam raclonioꝰ
listeraꝵ cuaꝵ ꝙͣ tui nõĩs magestate depositum quib
.i. sani capitis contra. desarem sentire cudeat. et p̾serta
Rec utertr rporte libertate accui poere que Iulio tesari ꝑa
ocetoro gonsiliu uenien nõ assirgere solitũ accepimo hõ¬
ceam Ront aduerser sedutme peuico aperio ꝓuede qats¬
dimagis dictantis sigeniũ qͣ imꝑatoris anpñu muirarico¬

Expanded text:
respondebo, ut intelligas me de sententia non tam rationibus respondebo, ut intelligas me de sententia non tam rationibus literarum tuarum quam tui nominis maiestate depositum. Quis nim sani capitis contra Cesarem sentire audeat, et presertiesset, uterer forte libertate Accii poete, quem “Iulio Cesari in poetarum” consilium “venienti non assurgere” solitum accepimceam, non ut adverser, sed ut me tibi penitusanto magis dictantis ingenium quam imperatoris animum mirari co
Abbreviated transcription (Latin):
tarpis sit tũ in sumi inꝑii adi inistracione cur ꝑissimaẽ
Duase gͦ pricipit celeritatem nõ p̾ciꝑĩtã s naturã matu¬
uate fugam inquit a dciro Quc̃ locũ mactobiꝰ expones
contraria inquid uidetur fuga maturitati et pest pani¬
to maturate inquid qd neq citiꝰ neq seriꝰ s medrũ quidda
ut ad rem gerendam simil adhiberetire et indust̾e celcxitas
et tarditas dilgentie ex quibꝰ duobꝰ cõcrariis fit matitas¬
a iulta ib̃i similia s reddis ad rem Si gͦ tibi Cesar hoc cõ¬
siliũ ⁊ nõ platet plateat fides ut sacit me aũt quid dit¬
tup putas. Nempe michi consu̾rũ aliud millũ est S
op tado ut quitquid ellegeris secudet om̃ipores deꝰ et
morã tuam mundo utilem tiui głiosam uelit utq ait ꝑs¬
mista tribuat tibi secundũ cor tũũ et omẽ consilius cilu
ꝯ fibinet /Aeꝵ quia nondũ functꝰ officio surn nisi õe
qđ mes ꝑturit et linga peperit Sit iam Cesar epłltes

Expanded text:
ii administratione turpissima est; suasi ergo celeritatem non precipitem sed maturam. «Maturate fugam» inquit Maro quem locum Macrobius exponens: «Contraria» inquit, «videtur fuga maturitati»; et post pauca: «Maturate» inquit, «quod neque citius neque serius sed medium quiddam ut ad rem gerendam simul adhiberetur et industrie celeritas et tarditas diligentie; ex quibus duobus contrariis fit maturitas». Multa ibi similia; sed redeo ad rem. 8 Si ergo tibi, Cesar, hoc consilium non placet, placeat fides ut facit. Me autem quid dicturum putas? nempe michi consilium aliud nullum est; sed optabo ut quicquid elegeris, secundet omnipotens Deus et moram tuam mundo utilem, tibi gloriosam velit, utque ait Psalmista, «tribuat tibi secundum cor tuum et omne consilium tu Verum quia nondum functus officio sum nisi omne quod mens parturit, et lingua peperit, sic iam, Cesar, epystole tue
Abbreviated transcription (Latin):
elarꝯ̃ qui qui uindice so Romane libertatꝭ asseret obscu¬
ri hominis clara ꝑfessio illico ut scis Tuscia cupide marus
dedit imꝑia excepit iom sensim om̃is ptalia sequebatur iam
Europa iam᷑ totꝰ otb̃is m motu erat quid multis ẽ opus nõ
degunꝰ isis sed urdimꝰ iam redisse iusticia et pax et har to¬
nutes alma fide tranquilla securitas ad postremiũ auceise
no sum ludex quid opiner scio et supserat ille titulũ cͥhu¬
niͦ qd inter romuleas dignitates humilimũ nome fuit Si
tm gͦ cͥbuniciu potuit quid tesaireũ nomen ꝑosset At si di¬
feris si heres et qũa tibi sub occulis posui fuga temporis
nõ accendis accũ est auit imꝑiũ pit libertas ¶sioli orote
Tesar het tũ stomato legem ꝙ forsam̃ gustui ininꝰ dulcia st
q uelles nestis quia abilem ꝯcreta remedia nisi amara nõ
peneteat ego tibi uer ditere no metuo qm̃ amare te uere
noni odisse blandicias prudent̃ optime mag̾fice aconite

Expanded text:
clarus, qui “vindicem” se romane “libertatis” assereret: obscuri hominis clara professio. Illico, ut scis, Tuscia cupide manus dedit, imperia excepit. 18 Iam sensim omnis Italia sequebatur, iam Europa, iam totus orbis in motu erat. Quid multis est opus? non legimus ista, sed vidimus; iam rediisse iustitia et pax et harum comites, alma fides, tranquilla securitas, ad postremum aurei seon absolvo; non sum iudex; quid opiner scio. Et sumpserat ille titulum tribuni, quod inter romuleas dignitates humillimum nomen fuit. Si tantum ergo tribunitium potuit, quid cesareum nomen posset? At si differs, si heres et quam tibi sub oculis posui fugam temporis non attendis, actum est; ruit imperium, periit libertas. 20 Noli, oro te, Cesar, hec cum stomaco legere, quod forsan gustui minus dulcia sunt quam velles. Nescis quia bilem concretam remedia nisi amara non penetrant? Ego tibi verum dicere non metuo, quoniam amare te verum novi, odisse blanditias. Prudenter optime magnifice: aconita
Abbreviated transcription (Latin):
Etm fatiłis at rimosa et cuinisi aliquid uigi studis si¬
per inferciat multa cotidie dillabantur ita qui nõ discit
bolunscuue et quisquis memoriã suam quas plenamee¬
dundatem q neciexerit poit tp̃ꝯ ad illam rediens pceõ
diacuiaq mucasitiro studendum assidue et psqr ad exreem̃i
uae resiquias sine menissione discendn Exemrlis m¬
dic teis grẽtis Lato dum doccior fieri cropit ne laborem
piagoras nẽ pliuiꝰ mortẽ timuit nẽ demotatiꝰ cecica/.
⁊uaginta anuis attis mories sub capite ñnuimoꝵ saccu¬
los semilis testes auaricie s libros phici scudun argume¬
tum habuit quasi in silencio loqueretur et dicerer quibꝰ
ingemo urus incuui qñ aliter nõ possum corpore salten
moribundo incunbo Carueadem seneccuce ultima fiutes¬
tentibs mesrs mextimadila ardore animi inex plesili li¬
terar sici sepe tibi uidunꝯ inmemorẽ et si ancillare desit
obsequiũ inter epulas forsam media defectur mla ste

Expanded text:
m futilis ac rimosa et cui, nisi aliquid iugi studio semper inferciat, multa quotidie dilabantur. Ita qui non discit, obliviscitur, et quisquis memoriam suam quasi plenam redundantemque neglexerit, post tempus ad illam rediens, inanem vacuamque mirabitur. Studendum assidue et usque ad extremas vite reliquias sine intermissione discendum, exemplis idit, literis grecis Cato; dum doctior fieri cupit, nec laborem Pithagoras nec Plinius mortem timutuaginta annis actis moriens, sub capite non nummorum sacculos senilis testes avaritie, sed libros philosophici studii argumentum habuit, quasi in silentio loqueretur et diceret: ‘Quibus ingenio vivus incubui, quando aliter non possum, corpore saltem moribundus incumbo’. 6 Carneadem, senectute ultima frigescentibus membris, inextimabili ardore animi, inexplebili literarum siti, sepe cibi videmus immemorem, et si ancillare desit obsequium, inter epulas forsan inedia defecturum. 7
Abbreviated transcription (Latin):
cui dñis ego aũt ex omiba latinis tibi familiarissimiũ ẽẽ
ppend illis .n. facile credunꝰ quos amaniꝰ s⁊ redeo ad homero
Qint tu michi iuir amicissime donasti ꝑmissi cui simul
Qc desidern mei memor qdo ño modicũ dono aditit donas ti
eũ no in alienũ sermons iuolento alueo deriuatũ s ex ꝓpĩs
greci elloquii sratebris purũ et incoruptũ qualis pͥmir di/¬

Expanded text:
uli, quem ex omnibus latinis tibi familiarissimum esse perpendi; illis enim facile credimus quos amamus. Sed redeo ad Homerum. 6 Hunc tu michi, vir amicissime, donasti, promissi tui simul ac desiderii mei memor, quodque non modicum dono adicit, donasti eum non in alienum sermonem violento alveo derivatum, sed ex ipsis greci eloquii scatebris purum et incorruptum et qualis primum di
Abbreviated transcription (Latin):
r pris apus quordam plurifaria diuisum mts et mag¬
ius uoluminiba otinetibe cotũ uno uolumẽ ꝯprebensir¬
pplur ate miesi tnsiissom letꝰ scupensq suscepi et dn
enecco non est inbeitie Locus si quid otii suꝑant iste desd¬
ruecie niagna adest hospes et magna culando an pendo
tis prcusi ongilandu et sucubrandu est feustro quiete
meditaminĩ laborandũ ẽ ueꝵ dicam neme ex apoiest
ilam prne admiracione respexit cuctis una uoce testo¬

Expanded text:
magnis voluminibus continetur, totum uno volumine comprehensum, et a te mihi transmissum laetus stupensque suscepi. Et dixi mecum, Non est inertiae locus: si quid otii supererit, iste discutiet. Magnus adest hospes et magno curandus impedio. tis oculis: vigilandum est, lucubrandum est. Frustra quietem meditamini: laborandum est. Verum dicam: Nemo ex amicis illum sine admiratione respexit, cunctis una voce testa
Abbreviated transcription (Latin):
eris cũ Tiberii sit nisi forte ul rex tura presentmu me¬
moriã uecustatis obuabilat uł coĩtato nocadulo quẽ liber
impatoꝵ Cesarre sic Augustũ notos ficisti forsam id sciens
nt as insigni auetore dicto quo uti dicreueras oucreritas q̃¬
retur bs ignarꝰ inter Augustũ et Tiberiũ quid inceesit Ille
pͥnapiũ sapientissimꝰ acq optimꝰ fuit hic obscenꝰ cic fe/¬
rox et ut obstenꝰ oc ferox et ut de eo ꝓpie dixit quido lutu
a songuine lateratũ maceratu liot̃ tom̃ ĩder dicte quo
tepore ẜ sit us nost uł si quid aluiionis ptertit oexo¬

Expanded text:
l rerum cura presentium memoriam vetustatis obnubilat vel comunicato vocabulo quemlibet imperatorum ut Cesarem sic Augustum vocas. 22 Fecisti forsan id sciens, ut ab insigni auctore dicto quo uti decreveras, autoritas quereretur, non ignarus inter Augustum et Tiberium quid intersit: ille principum sapientissimus atque optimus fuit, hic obscenus ac ferox et ut de eo proprie dixit quidam, «lutum a sanguine maceratum». Hoc tamen idem dicto quo tempore sit us
Abbreviated transcription (Latin):
somꝑhesio siigula iucia singulas eocilsiciones habere
sb fedam blam omes / Sidiu delliberasser offricomis
Iralio deserebatur a suis et afroꝵ erat si diu elliberasre
uasica librtas doma Gracchi conaribn et andacis succie¬
beoat Si candiꝰ uero non dicam suꝑnacuo młta et uo¬
confiliu expectasset ꝯuicta fei Masdrubal Remorm¬

Expanded text:
gula vitia singulas excusationes habere, inertiam solam omnes. 31 Si diu deliberasset Africanus, Italia deserebatur a suis et Afrorum erat; si diu deliberasset Nasica, libertas romana Gracchi conatibus et audacie succumbebat; si Claudius Nero non dicam supervacua multa et loconsilium expectasset
Abbreviated transcription (Latin):
digit quo egepto iam rebꝰ humonis Angusto suctessorbo¬
ge impa inpũdetissum arepta reõs ipĩs imꝑiũ u̾bis tuam
bicgalis falanq et uaria dissimulacione reliebar fasũ
enõdestis nom̃e queris usq abes ut tergiu̾santi quida in sa-¬
ciem lligantissime cauillatꝰ illudexer ceteros homies
qd ꝓmictat᷑ sers implere ilum uero qd̾ immpleet seris poł¬

Expanded text:
Augusto, successor longe impar impudentissime arreptum rebus ipsis imperium verbis tamen ambiguis fallacique et varia dissimulatione renuebat, falsum modestie nomen querens, usqueadeo ut tergiversanti quidam in faciem elegantissime cavillatus illuderet ceteros homines quod promittant sero implere, illum vero q
Abbreviated transcription (Latin):
to tn acti ueas nõ quide abosee q. in muted multa soderi¬
uomem hasiusti s a fortuna pociꝯ ut ypa dilacio desideris
mes ealcaꝰ niqua tuo gratiam cumularet ꝑ quo tibi gra/¬
ut dies unus modu.: statuat non ałium scico õi legendi
uiuendiq finen. fore uale nẽ. memor

Expanded text:
 in mittendo multam sollicitudinem habuisti; sed ad formam potius, ut ipsa dilatio desiderio meo calcar, munerique tuo gratiam cumularet. Pro quo tibi gratextus, aut dies unus modum statuat; non alium scio quam legendi vivendique finem fore. Vale nostri memor
Abbreviated transcription (Latin):
intra tot gentes iudonutas In tͦ tot ppłos ꝓhibentos erexi¬
se in silius dimisisq in collibaꝰ impiũ in auditũ illis intẽ¬
poribꝰ et in uisum nomẽ an adhũc stantibꝰ fundamẽtis
et reu̾entia nõis coto orbe diffrisa senectute colapsum res¬
fuit idem sol eadem elemẽta utꝰ sola decreuit cinitatu¬
ꝑ nempe manuq ꝯgestaꝵ moliu alie creuerũt detreu̾e
alie queda fundicꝰ corruerut nr̃is quedam surrexerẽ te¬
curꝰ nome atq ut spare solebamꝰ ain hes hodie iuerent
multo ticiꝰ qͣ tñc ad arcem rero atq imꝑi fastigiũ ꝑue-¬
nirent tũc ecĩa repugnãtie multũ fuit gbane nr̃is ꝑi¬
culis inges labor Nut plana et facilis ma ẽ s mator
de est luxꝰ et inhertia late regnant ignauia orbem t̾rar
possidet armato mox cessura imo ul ꝑ te ꝑtes acturo Nõ
ne et er trrũ nome pancis bonis et amatoriꝰ u̾itutꝭ acq¬

Expanded text:
tes erexisse in silvis dumosisque in collibus imperium, inauditum illis temporibus et invisum nomen, an adhuc stantibus fundamentis et reverentia nominis toto orbe diffusa senectute collapsum ress idem est qui fait; idem sol, eadem elementa; virtus sola decrevit; civitatum nempe manuque congestarum molium alie creverunt, decrevere alie, quedam funditus corruerunt, nostris quedam surrexere tecuius nomen atque, ut sperare solebamus, animum habes, hodie viverent, multo citius quam tunc ad arcem rerum atque imperii fastigium pervenirent. Tunc enim repugnantie multum fuit, grave nostris periculum, ingens labor; nunc plana et facilis via est, sed viator deest; luxus et inertia late regnant, ignavia orbem terrarum possidet, armato Cesari mox cessura, imo vel pro te partes actura. 16 Nonne etenim tuum nomen, paucis bonis et amatoribus virtutis atq
Abbreviated transcription (Latin):
sisse ꝯp̾tũ est iam uero si libet ip̃a de se loquetis Auguiti¬
ni uerbi ꝑcurra iux ar possibile dixerim tanca talis aĩ
ꝑcella efficatiꝰ aliis uerdis expͥmere tam mlta inquid
faciebam in corpore in ppis cutracõnis estibus q̃ alni nolur
homines et nõ uõbãt ualent si ut pp̃s menbra nõ ħẽant aut
es ne colligata uinculis uł resoluca longone ul quoqͦ modo i¬
pedita sint̃ Si milsi capillu si ꝑcussi frontem si ꝯsertis digitis
amplepatꝰ sum genu quia nõlui feci potrii aut uelle et non
facere si mobilicas m̃eoroꝵ ⁊ non obsequeretur tam multa ege
ust uelłam utiq uellem ibi .n. facultas ea q̃ nobuntas et ipm uelle
um sacrre exrat et t̃ non ficbat faciliꝰ qr obtemꝑabat derpo te¬
nuissime ad nolũtatem suam magnã in sola uoluntate ꝑfici
en si frte michi respondere pessent latebr penaꝵ hominũ et
deno brissime ꝯtecioñs filioꝵ Adam uñ hoc mostr̃ũ et qr istuc

Expanded text:
st. 14 Iam vero, si libet, ipsa de se loquentis Augustini verba percurram; vix enim possibile dixerim tantam talis animi procellam efficacius aliis verbis exprimere. «Tam multa» inquit, «faciebam in corpore in ipsis cuntationis estibus, que aliquando volunt homines et non ualent, si aut ipsa membra non habeant aut ea uel conligata uinculis uel . resoluta languore uel quoquo modo impedita sint. si uulsi capillum, si percussi frontem, si consertis digitis amplexatus sum genu, quia uolui, feci. potui autem uelle et non facere, si mobilitas membrorum non obsequeretur. tam multa ergo mox, ut uellem, utique uellem. ibi enim facultas ea, quae uoluntas, et ipsum uelle iam facere erat; et tamen non fiebat, faciliusque obtemperabat corpus tenuissimaogem si forte michi respondere possent latebre penarum hominum et tenebrosissime contritiones filiorum Adam. Unde hoc monstrum et quare istuc?
Abbreviated transcription (Latin):
aininus dormire Qui lea possuit
bonan diei mi orem partẽ in her¬
bosis collib expende. praudiũ ad
uesperami diffecte. cenam obliuisci.
noctem si res tulecit insompnem
uiter literas cum deect atis ne tra¬
dute̾. Nec uimus autra rorãcia ꝙͣ
thalamos hebeno atq eldre ueti¬
tos. Nec ninus floreum cespitem
ꝙͣ cubile purpureum amare. Qui
ĩgeiiã diligant pauptatẽ. duncias
nõ tam oderint quiͣ contẽpnant.
Ques nec terceat autum nec suspẽ¬
dat. Qui pictas tribulas ac statuas
et uasa cornithia et eoas gẽmus
ostrumq sidontũ nou ut possiden¬
num ornamentum s ut nature

Expanded text:
fluminis dormire; qui leti possint fluminis dormire; qui leti possint bonam diei partem in herbosis collibus expendere, prandium ad vesperam differre, cenam oblivisci, noctem — si res tulerit — insomnem inter literas cum delectatione traducere, nec minus antra rorantia quam thalamos ebeno atque ebore vestitos, nec minus floreum cespitem quam cubile purpureum amare; 23 qui ingenuam diligant paupertatem, divitias non tam oderint quam contemnant; quos nec terreat aurum nec suspendat; qui pictas tabulas ac statuas et vasa chorintia et coas gemmas ostrumque sidonium non ut possidentium orna
Abbreviated transcription (Latin):
brenes sompnes excipiant. Ita ex̃̾¬
centur ut int̾unssionem necessa¬
riam non excludant. Ita soli hĩtãt
ut cmmi res eregent iit̾ homines
esse possunit. s si detur optio rura
urbidus et frequencie solitudinem
anteponant. Quos silue froudẽtes
et prata uirencia delectent nõ mi¬
mis qmͣ marinor ea et aurata pa¬
lacia. qr a in altum aspirent et ita
gloriam petant ut ulsi ĩo sunt mo¬
lesti uõ tam gandentes illam as¬
sequi qmͣ mereri parati eadem sẽ¬
per equissimo ammo carere modo
nl sibi sint ꝯscii quo successus ĩfe¬
licior carpi queat. Qui ut interdũ
filme desid̾io sereq posteritatis te¬
stimomo tangantur sic intelligãt
inchail ad le ꝑtinere si eorum noĩa
sequentes taceant. cii tacuerĩt
precedentes nec paucior es ut ait
urero et teite meliores uni. Qui
mũdicias suꝑuacuas mulieribus
lui quentes houestis ac uirilibus
delectentur. Quibus non sordeat
us ad unbram arboris uł ad ripã

Expanded text:
breves somnos excipiant, ita exerbreves somnos excipiant, ita exercentur ut intermissionem necessariam non excludant, ita soli habitant ut cum res exegerit, inter homines esse possint, sed si detur optio, rura urbibus et frequentie solitudinem anteponant; quos silve frondentes et prata virentia delectent non minus quam marmorea et aurata palatia; 21 qui in altum aspirent et ita gloriam petant ut nulli ideo sint molesti, non tam gaudentes illam assequi quam mereri, parati eadem semper equissimo animo carere, modo nil sibi sint conscii quo successus infelicior carpi queat; qui ut interdum fame desiderio sereque posteritatis testimonio tangantur, sic intelligant nichil ad se pertinere si eorum nomina sequentes taceant cum tacuerint precedentes, «nec pauciores» ut ait Cicero, «et certe meliores viri»; 22 qui munditias supervacuas mulieribus linquentes, honestis ac virilibus delectentur; quibus non sordeat vel ad umbram arboris vel ad ripam
Abbreviated transcription (Latin):
uir ut aiunt in grecia clatissimꝰ.
Quid hiis omib aliud qmͣ untꝰ
laboriosam ac sollicitam uitau
fecit. Idem de pyirho epyrotarũ
alexandroq macedomun. Idem de
regib. deq aliis multis affirmare
licet. S liuius genens exemploꝵ
satis est. Poterat apud samũ picha¬
goras. Poterat abdere democritꝰ.
athenis plato. uarto rome uiu̾e
nisi eos infuita discendi cupidi¬
tas ꝑ diuersa distrahet. Porecat
pluitꝰ uerone mori. mautue ungi¬
nus nͥ illum experiendi ardor ue¬
sem tui faullis oppͥmeret. hunc
glie stumulis impulsum mors no¬
bilibus igeniis dolenda p̾u̾t̾et
cuius cinerem uł tarento ereptũ
uł brondusio tua possidet ac sua
parthenope. Quid sͥ uelit hec exe¬
plorum copia expectas. Ignanũ
ne fieti nibeam ut tranquille uiuas
tum Alud intendo non usquaq
gratuitam gloriam else tantis
querendam seruandamq labori
uoluptate miscontes ita uigilãt
ut tempestinos ac placidos qmͣuis

Expanded text:
vir, ut aiunt, in Grecia clarissimus? vir, ut aiunt, in Grecia clarissimus? quid his omnibus aliud quam virtus laboriosam ac solicitam vitam fecit? Idem de Pyrro Epyrotarum Alexandroque Macedonum, idem de regibus, deque aliis multis affirmare licet; sed huius generis exemplorum satis est. 19 Poterat apud Samum Pithagoras, poterat Abdere Democritus, Athenis Plato, Varro Rome vivere, nisi eos infinita discendi cupiditas per diversa distraheret; poterat Plinius Verone mori, Mantue Virgilius, nisi illum experiendi ardor Vesevi tui favillis opprimeret, hunc glorie stimulis impulsum mors nobilibus ingeniis dolenda preverteret, cuius cinerem vel Tarento ereptum vel Brundusio, tua possidet ac sua Parthenope. Quid sibi velit hec exemplorum copia expectas? ignavum ne fieri iubeam ut tranquille vivas?lud intendo non usquequaque gratuitam gloriam esse, tantis querendam servandamque laborivoluptate miscentes, ita vigilant ut tempestivos ac placidos quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
sares. Iultus et augustus. Quid ue¬
spesianus ac titus. Quid traianus.
ĩmimera biles qz alii quos taceo
ne ĩmense materie succunibam.
Pruis deficiet dies qm̃ exempla nr̃oꝵ
s tursus alieigens locum demꝰ
ICiarus apud carchaginem cins
hauibal ut clarior fieret mare trã
pẽumi uigis ad ip̃ius urbis me¬
ua uictor uorrendus accessit. Qͥd
ti singulis morer. uictor tociens
uictus tandem nõ destitiit spem
reuouausq bellum aliens uiribꝰ
consilio suo syriam bichunamq
lustrauit. funs hominus fortune
fu̾it. Ardor animi proculdubio su¬
us fuit. Neq id nunc queritur ꝙͣ
uistus s illud quod dicebam insi
fallor ostenditur singularem quã¬
dam int̾ suos unes excellenciam
multorum illi laborum atq dis¬
cruminũ inat̾iam ex titisse. Quid
leomdas sparthanus uir fortissi¬
mus: Quid thebauus epaniũ¬
das patrie sue gloria. Quid acheus
philopenienes sũmis equatus
ducib. Quid ceropius themistoles

Expanded text:
sares Iulius et Augustus, quid Vesares Iulius et Augustus, quid Vespasianus ac Titus, quid Traianus innumerabilesque alii, quos taceo ne immense materie succumbam? 16 Prius deficiet dies quam exempla nostrorum; sed rursus alienigenis locum demus. Clarus apud Carthaginem civis, Hanibal, ut clarior fieret, mare tranpennini iugis, ad ipsius Urbis menia victor horrendus accessit. 17 Quid in singulis morer? victor totiens victus tandem non destituit spem, renovansque bellum alienis viribus consilio suo, Syriam Bithyniamque lustravit; finis hominis fortune fuerit, ardor animi proculdubio suus fuit. Neque id nunc queritur quam iustus, sed illud quod dicebam, nisi fallor, ostenditur: singularem quandam inter suos cives excellentiam multorum illi laborum atque discriminum materiam extitisse. 18 Quid Leonidas sparthanus vir fortissimus, quid thebanus Epaminondas, patrie sue gloria, quid acheus Philopemenes summis equatus ducibus, quid cecropius Themistocles,
Abbreviated transcription (Latin):
gniem. ⁊rumantiã q subu̾tit late
uiterim uagus multisos promĩciis
magna cum gloria pagratis. Tuid
uetabat martũ quiescere nͥ uirtus
et gloria ea scilicet quoniam ut
ait nobilis hystoricus spes atq o¬
pes cuntatis ini illo uiro site erant.
fama hec illum affris theutoĩs ac
cunbris opposint. Itaq nunc a me¬
ridie captes enm reges duce̾. Rũc
ab archo incredibile captiuoꝵ ag¬
men ante trumphales curtus ag̾e
oox uictorem ipsum carcete cõclu¬
sum et paludib latitantem uideas.
uixq sine fatigacione audias la
terat incolere: siticulosas arenas
ciccinre maluit et lidicis uitar
obiectare seipentib. tunta eiu uͥ¬
tus tantus amor lib̾tatis accẽd̾ati
huic tñ domus augustior. Quid u̾o
pompenis et re magnus et nomĩe.
⁊Ionne amplissimis atq opule̾tis¬
sinus. edibus derelictis patrnq u
qua princeps erat toto uagus uic¬
tor orbe t̾rarum quietem sibi abstu¬
lit ut gloriam inueniret. Quid ce¬

Expanded text:
ginem Numantiamque subvertit, late ginem Numantiamque subvertit, late interim vagus multisque provinciis magna cum gloria peragratis. 14 Quid vetabat Marium quiescere nisi virtus et gloria, ea scilicet quoniam, ut ait nobilis historicus, “spes atque opes civitatis in illo” viro “site” erant? Fama hec illum Afris Theutonis ac Cimbris opposuit; itaque nunc a meridie captos eum reges ducere, nunc ab Artho incredibile captivorum agmen ante triumphales currus agere, mox victorem ipsum carcere conclusum et paludibus latitantem videas, vixque sine fatigatione audias labterat incolere? siticulosas arenas circumire maluit et lybicis vitam obiectare serpentibus; tanta eum virtus, tantus amor libertatis accenderat; huic tamen domus angustior. Quid vero Pompeius et re magnus et nomine? nonne amplissimis atque opulentissimis edibus derelictis patriaque in qua princeps erat, toto vagus victor orbe terrarum quietem sibi abstulit ut gloriam inveniret? quid Ce
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾ forte delectab̾is exemplis a¬
gani et cercionbus et uostris põte¬
rat fabricius domi senescere qͣuis
esset artissima Cutius in ortulo
manib sis culto. In agellis sus
serranus. Quĩtius atilius. Pot̾at
cauullus ni pace degere nec p̾clam
gloria inuidiam curiũ atq exiliũ¬
u̾sus pyrrhum saumutes penos
gallos atq undiq iugruentem
bellorum molem duces ppemos
rei p ͨ ͤ debitos ac neccͣios elegisł
cregiss etq sub armis enumi ag̾e.
Poterant scpiones rome luaui
ac frat̾ue uiuere int̾q suorum
busta sepeliti nͥ illos studium uͥ¬
tutis octo annuis gloriose actis in
hyspania post clarissimos labores
pegrina tellure procumbẽtes obru-¬
eret. Quid de duob affricanis loqͣrͣ
i italia ui affricam transire nõ
timuit ceteris uictis in patria uic¬
tor e tẽra hostili gloriosissimus re¬
u̾simus. alt̾ in affrica quoq et hỹs¬
pania duas urbes. Romano impio
infestissuas ut ait cicero cartha¬

Expanded text:
magis forte delectaberis exemplis amagis forte delectaberis exemplis agam et certioribus et nostris, poterat Fabritius domi senescere quamvis esset arctissima, Curius in ortulo manibus suis culto, in agellis suis Serranus Quintius Atilius, poterat Camillus in pace degere nec preclara gloria invidiam civium atque exiliusus Pyrrum Samnites Penos Gallos atque undique ingruentem bellorum molem, duces perpetuos reipublice debitos ac necessarios elegisset coegissetque sub armis evum agere. 13 Poterant Scipiones Rome suaviter ac fraterne vivere interque suorum busta sepeliri, nisi illos studium virtutis, octo annis gloriose actis in Hispania, post clarissimos labores peregrina tellure procumbentes obrueret. Quid de duobus Africanis loquar, in Italia, in Africam transire non timuit, ceteris victis in patria, victor e terra hostili gloriosissimus reversurus; alter in Africa quoque et Hispania duas urbes romano imperio infestissimas, ut ait Cicero, Cartha