comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parationẽq meubroꝵ. grãs agens ei qͥ
tibi p̃buit mortali ⁊ fragili ista supple¬
mentoꝵ solatia: eib tuus ⁊ potꝰ laudast
dñi. Siuͦ modũ nate᷑ debitũ ĩmod̾atione
uoracitatis excedas. ⁊ uinolentia te ingͣgi¬
ces. qnͣtaslib laudes dei lingua tua so¬
sione estote uideis qui aborrent ydola. ⁊
gentib que sic ñ arguunt᷑: s in suo errore
firmant᷑ ⁊ eccłie dei qnͣtũ adinfirmos qͥ
st̃ in eccłia. qͥbꝰ fiunt offendicłm: dũ eoꝵ
exemplo adherent his que mnunica sc̃ d̾o.
estote dico: ut placeatis om̃ib. sicut et e
go ꝑ onĩa om̃ib placeo. sñ scandalo cꝰqͣm
agens. hoc ẽ enĩ om̃ib ꝑ omĩa placere:
sine scandalo cuiꝰqmͣ agere ad ꝓfectũ ali¬
oꝵ ut zillis ⁊ huic sit utile. Atoende qd̾
hic ait. om̃ib placeo. Alibi uͦ ait. si hoĩbꝰ
placẽm: xp̃i seruꝰ ñ eẽm. Placerem autẽ

Expanded text:
reparationem membrorum gratias agens ei qui reparationem membrorum gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia, cibus tuus, et potus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sosione estote Judaeis, qui abhorrent idola, et gentibus, quae sic non arguuntur, sed in suo errore firmantur; et Ecclesiae Dei, quantum ad infirmos qui sunt in Ecclesia, quibus fiunt offendicula, dum eorum exemplo adhaerent his quae inimica sunt Deo. Estote, dico, ut placeatis omnibus, sicut et ego, qui per omnia omnibus placeo, sine scandalo cujusquam agens. Hoc est enim per omnia omnibus placere, sine scandalo cujusquam agere ad profectum aliorum, ut et illis et huic sit utile. Attende quod hic ait: Omnibus placeo. Alibi vero ait: Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Placerem autem
Abbreviated transcription (Latin):
dimittendũ est qr si alit̃ facerem: delici¬
to dãpnabił eẽm. ⁊ de actione grar᷑ uitupe¬
rarer abimꝑitis: qui putarent me sentire
ydolũ aliqͥd magnũ eẽ. Qd̃ ne contingat
magno oꝑe cauendũ est. Utqͥd enĩ lib̾tas
mea iudicat᷑ ab aliena conscĩaͤ .i. cur ita
ago. ut de eo qd̾ libere licet dampner ꝓpt̃
ab ydoli deuotione conscĩa mea sit lib̾a.
qͥd opꝰ est ut puter causa uen̾ationis eden
qͥd blasphemor .i. cur cado in blasphem
laudes dei st̃. No solũ gͥ nox tua sonec lau¬
des dei: s etiã opera tua concordent cũ noce
tua. Cũ enĩ uoce cantaueris: silebis aliqu¬
do. Uita sic canta: ut ñ qm sileas. Si eñ ore
clamas et fraudem cogitas: siluisti alau¬
de dei. ⁊ qd gͣuiꝰ est in blasphemiã ꝑrexit
Cũ enĩ laudat᷑ d̃s debono oꝑe tuo. laudi
deũ: et cũ blasphemat᷑ deus de malo oꝑe
tuo. blasphemas dm̃. Si gͦ qd̾ manducas
⁊bibis ad refectionẽ corporis sumis. re

Expanded text:
dimittendum est, quia si aliter facerem, de licito damnabilis essem; et de actione gratiarum, vituperarer ab imperitis qui putarent me sentire idolum aliquid magnum esse: quod ne contingat, magnopere cavendum est. Ut quid enim libertas mea judicatur ab aliena conscientia? id est cur ita ago ut de eo quod libere licet damner propter ab idoli devotione conscientia mea sit libera, quid opus est ut puter causa venerationis idoli edere? quid blasphemor, id est cur cado in blasphemilaudes Dei sunt. Non solum igitur vox tua sonet laudes Dei, sed etiam opera tua concordent cum voce tua. Cum enim voce cantaveris, silebit aliquando vita; sed sic, cantas ut nunquam sileas. Si enim ore clamas, et fraudem cogitas, siluisti a laude Dei, et quod gravius est in blasphemiam perrexisti. Cum enim laudatur Deus de bono opere tuo, laudas Deum; et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis ad refectionem corporis sumis, et
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli. Id̾o: ait. Tẽptatio uos ñ app̃hen¬
dat: ⁊ sifiat. Qm ꝑmittit ds̃ ꝑ sachanã fi¬
eri. ad ꝓbandos uł ex̾cendos bonos: ⁊ pu¬
niendos malos. Nõ app̃hendat dico: nͥ hu
cectorẽ suoꝵ electoꝵ fore ꝓnusit. qui ñ pa¬
set᷑ uos ꝓ se tͥbulatos cẽptari supͣ id qd̾ po¬
cestis ferre. qr uł cad̾e ñ sunt. uł a casue¬
rigit. s faciet cũ tẽptatione etiã ꝓuentũ
idẽ uͥtutis augm̃tũ. Qͥ enĩ dat tẽptanti di¬
bolo licentiã: ip̃e dat. tẽptatis miscd̃iã.
sca facit ꝓuentũ: ut possitis ꝑseuerant̃
iustinere. ne deficiatis in lucta s uinca¬
dis qd̃ fit ꝑ humilitatẽ. Humilitas enĩ
custodit in om̃i tẽptatioe. ut illi ñ crepens
infoernace: qui ñ habent uentũ suꝑbie.

Expanded text:
o ait, tentatio vestra non appreheno ait, tentatio vestra non apprehendat, et si fiat, quam permittit Deus per Satanam fieri ad probandos vel exercendos bonos, et puniendos malos; non apprehendat, dico, nisi tectorem suorum electorum fore promisit, qui non patietur vos, pro se tribulatos, tentari supra id quod potestis ferre, quia vel cadero non sinit, vel a casu erigit. Sed faciet cum tentatione etiam proventum, id est virtutis augmentum. Qui enim dat tentanti diabolo licentiam, ipse dat tentatis misericordiam. Ita facit proventum, ut possitis perseveranter sustinere, ne deficiatis in lucta, sed vincatis, quod fit per humilitatem. Humilitas enim custodit in omni tentatione, ut illi non crepent in fornace, qui non habent ventum superbiae.
Abbreviated transcription (Latin):
mana tẽptatio illos app̃hendat n alia
humana enĩ tẽptatio est. ut in necc̃itate
uł pressura: non diffidat homo de deo. au¬
xiliũ humanĩ requirendo. Ppt̃ xp̃m gͦ pa¬
ti. bumana tẽptatio est: ꝑ qm ꝓficit᷑ apud
dm̃. uel humana tẽptatio est alit̃ saꝑe qͣm
res se habet: ⁊ cũ bono animo. Nimis autẽ
amando sententiã suã. uł inuidendo meli¬
orib. usq ad p̃scidende ꝯmunionis ⁊ con¬
dendi scismatis. uł heresis sacrilegiũ ꝑue¬
nire: diabolica p̃sũptio est. In nullo autẽ
alit̃ saꝑe qmͣ res se habet: angłica ꝑfectio
est. Humana gͥ tẽptatio ẽ credo. cũ bono
quis aĩo scd̃m humanã tñ fragilitatẽ. in
aliquo labit᷑ ꝯsilio. uł cũ irritat᷑ in frẽm
studio corrigendi: plus tñ qmͣ xp̃iana tͣa¬
quillitas postulat. Et qr hoĩes sumꝰ. s spe
angłi sumꝰ. quib in resurrectiõe eqͣbim᷑:
liñ est in nob̃ ꝑfectio angłi. ñ sit p̃sũptio¬

Expanded text:
mana tentatio illos apprehendat, non alia. Humana enim tentatio est, ut in necessitate vel pressura non diffidat homo de Deo, auxilium humanum requirendo. Propter ti, humana tentatio est, per quam proficitur apud Deum. Vel humana tentatio est aliter sapere quam res se habeat cum bono animo. Nimis autem amando sententiam suam, vel invidendo melioribus usque ad praecidendae communionis, et condendi schismatis, vel haeresis sacrilegium pervenire, diabolica praesumptio est; in nullo autem aliter sapere quam res se habet, angelica perfectio est. Humana igitur tentatio est, credo, cum bono quis animo secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo labitur consilio, vel cum irritatur in fratrem studio corrigendi, plus tamen quam Christiana tranquillitas postulat. Et quia homines sumus, sed spe angeli sumus, quibus in resurrectione aequabimur, si non est in vobis perfectio ang
Abbreviated transcription (Latin):
dentes: Q̃ Nõ debemꝰ hoc facere. uident᷑
illi emulari ÷ inuidere dño. regnũ cuiꝰ di¬
minuunt: qͥ cũ scandalo frm comedt̃ ydo¬
lothita. imitatores diaboli. T̃elo enĩ mui¬
die. sachanas ydolatriã inuenit: ut hoĩes
negando dm̃ ydolis seruiant. et creator sͥ
sint. Unde subdit. Nũqͥd fortiores illo sumꝰ.
los peccare dicã. qͥ comedt̃ ydolochita: non
su: s magis impediunt. Dem̃n id̾ alit̃ infrm¬
git dicens. Onia mͥ licent potestate liberi
arbitrii. ⁊ doct̾na legis naturaliͦ. Om̃ia
etiã illicita: s ecce ponamꝰ om̃ia lice̾. s ñ
omĩa edificant ꝓximos. ut quis facit: dũ
comedens ydolothitũ scandalũ facit ꝓxi¬
sibi tm̃ aliquo mͦ utile est. s qd̾ alt̾ius.
utendũ semꝑ eis: det̾minat quomͦ liceat
edere uł ñ edere dicens. Om̃e qd̾ in macel¬

Expanded text:
t: Non debemus hoc facere. Videntur illi aemulari, et invidere Domino, regnum cujus diminuunt, qui cum scandalo fratrum comedunt idolothyta imitatores diaboli. Zelo enim invidiae Satanas idololatriam invenit, ut homines negando Deum idolis serviant, et Creator sibsint. Unde subdit: Nunquid fortiores sumus illo, los peccare dicam qui comedunt idolothyta, non su, sed magis impediunt. Deinde idem aliter infringit dicens: Omnia mihi licent. Potestate liberi arbitrii et doctrina legis naturalis. Ambroetiam illicita. Sed ecce ponamus omnia licere. Sed non omnia aedificant proximos, ut quis facit, dum comedens idolothytum. Et scandalum facit sibi tantum aliquo modo utile est, sed quod alterius, utendum semper eis, determinat quomodo liceat edere vel non edere, dicens: Omne quod in macel
Abbreviated transcription (Latin):
exẽ plo ur̃o. Ad hoc genꝰ etiã ꝑtinent
consultatioẽs. ⁊ pacta quedã sig̃cati¬
onũ cũ demonib placita atq fed̾ata. qͣ¬
lia st̃ molimina magicar̃ artiũ. aruspi¬
cũ. ⁊ augurũ. atq ligature. ⁊ remedia que
fiunt in p̃cantationib ⁊ quibdã notis
uł in qͥbꝰdã rebꝰ suspendendis ⁊ illigandis.
nec illi cib hoc gne ꝑuitiose suꝑsticionis
segregandi st̃. q genethiliaci obnatali¬
um dierũ ꝯsid̾ationes. nc̃ autẽ uulgo ma¬
thematici uocant᷑: qui conant᷑ actionũ e¬
uenta predicere. Ideo nolo: qr ñ potestis
bibere calicẽ dñi simł ⁊ calicem demoni
oꝵ .i. ñ potestis simul uniri deo ⁊ demoni.
et ꝓrsus ñ potestis ẽẽ participes mense dñi

Expanded text:
exemplo vestro. Ad hoc genus etiam pertinent consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, aruspicum, et augurum, atque ligaturae et remedia quae fiunt in praecantationibus, et quibusdam votis, vel in quibusdam rebus suspendendis et illigandis, nec illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, ob natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur, qui conantur actionum eventa praedicere. Ideo nolo, quia non potestis bibere calicem Domini, simul et calicem daemoniorum, id est non potestis simul uniri Deo et daemonio. Et prorsus, non potestis esse participes mensae Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uir est ymago dei ut ñ uelet caput: et
non mulier ut uelet: S credo hoc ẽe in nata
humane mentis qd̾ dicit apłc: et mystice
loqͥt᷑ de uelatione. Alit̃ enĩ nͥ aliqd̾ secre¬
tũ reserat᷑: inane est qd̾ dicit᷑. Sicut enĩ ñ
solũ ueracissima ratio. s etiã ip̃iꝰ apłi de¬
clarat auctoritas: homo fc̃s ẽ adymagi¬
nẽ dei. ñ scd̃m formã corꝑis. s scd̃m ratio¬
nalẽ mentem. in qͣ dicit᷑ renouari in agni

Expanded text:
ergo vir est imago Dei, ut non velet caput, et non mulier ut velet? Sed credo hoc esse in natura humanae mentis, quod dicit Apostolus. Et mystice loquitur de velatione; aliter enim nisi aliquod secretum referatur, inane est quod dicitur. Sicut enim non solum veracissima ratio, sed etiam ipsius Apostoli declarat auctoritas, homo factus est ad imaginem Dei, non secundum formam corporis, sed secundum rationalem mentem in qua dicitur renovar
Abbreviated transcription (Latin):
cultura .i. abstinete ab om̃i societate y¬
dolatͥe: ne ꝑ hoc nascat᷑ indm̃ tẽptatio.
Nemo gͦ sit assiduus in ydolio: nilsꝑet
de eo. De eo enĩ sꝑare: est de deo dubitare.
ut ⁊ saul relicto deo qui ei fuerat ꝓ delic¬
to iratꝰ: ad ydolatriã rediit sꝑans aliqͥd
deea cui ⁊ in p̾senti obfuit: et in futurũ
gehennã ultͥcẽ gñauit. Id̾o: apłe istoshor¬
comedant sapientes: ydolothita c̃ offen¬
dicło infirmoꝵ. quib ydolatre uide̾nt᷑.
uł ne ip̃i infirmi. ydolatre sint edendo
sub ẏdoli uen̾atione. ⁊ putando ydolũ
aliqͥd ẽẽ. Et ut fugiatis: loquor uob̾ ut
fugere ab ydolatͥa. ⁊ hoc monendo: loqͦr
infirmis qͥ it̃ int̾ uosut supͣ locut᷑ sũ
prudentib ⁊ uos ip̃i iudicate que dico
an uera ⁊ bona sint. qd ꝑ similitudinẽ¬

Expanded text:
cultura, id est abstinete ab omni satietate idololatriae, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo ergo sit assiduus in idolio, nil speret de eo. De eo enim sperare est, de Deo dubitare, ut Saul, relicto Deo qui ei fuerat pro delicto iratus, ad idololatriam rediit sperans aliquid de ea, cui et in praesenti obfuit, et in futuro gehennam ultricem generavit. Ideo Apostolus istos horcomedant sapientes idolothyta cum offendiculo infirmorum, quibus idololatrae videntur. Vel ne ipsi infirmi idololatrae sint, edendo sub idoli veneratione, et putando idolum aliquid esse. Et, ut fugiatis, loquor vobis utfugere ab idololatria, et hoc monendo, loquor infirmis qui sunt inter vos ut supra locutus sum. Prudentibus, et vos ipsi judicate quae dico, an vera et bona sint: q
Abbreviated transcription (Latin):
mulier in adiutoriũ uiri. ñ ad carnalẽ
ꝯcupiscentiã: qr nͨ corruptibilia corꝑa tc̃
habebant anteqm eos mortalitas inua¬
deret. s ut haberet uir głam de ea. c̃ ei
p̃iret ad dm̃: ⁊ se ei daret imitandũ sc̃ĩta¬
gła uiri. ñ uir eiꝰ: qd̾ ostendit ordo creati¬
adam. Et alia ratio est. cur mulier ẽ gła

Expanded text:
est in adjutorium viri non ad carnalem concupiscentiam, quia nec corruptibilia corpora tunc habebant, antequam eos mortalitas invaderet, sed ut haberet vir gloriam de ea, cum eam praeiret ad Deum, et se ei daret imitandum sanctitagloria viri, non vir, ejus. Quod ostendit ordo creatiex viro, scilicet Adam. Et alia ratio est cur mulier est gloria
Abbreviated transcription (Latin):
na uideat ne cadat a se. Adeo enĩ stat
qͥ stat. Ase cadit: qui cadit. iõ ait: uide¬
at ne cadat peccando. uł alios peccare
fatiendo. ut illiꝰ p̃sumentes de scientie
cũ scandalo fr̃m edebant ydolochita:
bant apłm cũ ip̃i eẽnt rei. Suꝑbiã gͦ
amputat ne ꝑ eam tẽꝑtent᷑. sicut tẽpta
ti it uidei: ⁊ ꝑiert̃. qr sicut illi moysi detͤ¬
hentes dm̃ tẽptauert̃: ita hii dechentes
adpło dm̃ tẽptant. Dico ne cadat. ñ qd̾
penitꝰ aliqͥs sñ casu sit: s tẽptatio .i. pe
cati delectatio ñ app̃hendat uos .i. ñ¬

Expanded text:
 videat ne cadat a se. A Deo enim stat qui stat, a se cadit qui cadit. Ideo ait, videat ne cadat peccando, vel peccare alios faciendo. Ut illi qui praesumentes de scientia, cum scandalo fratrum edebant idolothyta, et bant Apostolum, cum ipsi essent rei. Superbiam ergo amputat ne per eam tententur, sicut Judat, et perierunt, quia sicut illi Mosi detrahentes Deum tentaverunt, ita hi detrahentes Apostolo Deum tentant. Dico ne cadat, non quod penitus aliquis sine casu sit, sed tentatio, id est peccati delectatio, non apprehendat vos, id
Abbreviated transcription (Latin):
fluebat aqͣ. ꝯsequente eos .i. satisfacien¬
de uoluntati eoꝵ. qr qͦqͦ irent: aque in¬
undantes secute st̃ eos. sic xp̃c: indeser¬
to huiꝰ mundi suos comitał. uł de petͣ ꝯ¬
sequente .i. secuturã u̾itatẽ sigc̃ante. de
qua subdit. Petra autẽ erat xp̃c in sig¬

Expanded text:
fluebat aqua consequente eos, id est satisfaciente voluntati eorum, quia quoquo irent aquae inundantes secutae sunt eos; sic Christus in deserto hujus mundi suos comitatur. Vel, de petra consequente, id est secuturam veritatem significante. De qua subdit: Petra autem erat Christus, in sig
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝑiremꝰ. Et hoc ẽ qd̃ ait. Hec autẽ om̃ia
ꝯtingebant ilł in figa᷑m nr̃i scͥpta st̃ autẽ
correptionẽ uitã ꝓuocamꝰ. ut aut p̃miũ
si obedientes fuerimꝰ: aut ꝓpensiorẽ pencĩ
inobedientes meream᷑. Ad hoc enĩ relate
st̃ peccantiũ pene: ut corrigaii. Alit̃ erte

Expanded text:
ait: Haec autem omnia contingebant illis in figura nostri. Scripta sunt autem correctiorem vitam provocamur, ut aut praemium si obedientes fuerimus, aut propensiorem poenam inobedientes mereamur. Ad hoc enim relatae sunt peccantium poenae ut corrigamur: aliter erit
Abbreviated transcription (Latin):
dni ẽ .i. nõne facit nosunũ eẽ cũ ip̃o: facit
utiq. Nã qͣndo xp̃c manducat᷑: uita mã¬
ducat᷑. S qͥs audeat manducare dñm su¬
ũ: Et tũ inuitans nos ad manducandũ:
ait. Qͥ manducat me: uuet ꝓpt̃ me. Nec
occidit᷑ xp̃c ut manducet᷑: s mortuos ui¬
uificat. Endo manducat᷑. reficit ñ deficit.
uiuit manducatꝰ: qr resurrexit occisus.¬

Expanded text:
it utique. Nam quando Christus manducatur, vita manducatur. Sed quis audeat manducare Dominum suum? Et tamen invitans nos ad manducandum ait: Qui manducat me, vivit propter me . Nec occiditur Christus, ut manducetur; sed mortuos vivificat, quando manducatur; reficit, non deficit. Et vivit manducat
Abbreviated transcription (Latin):
r̃t .i. ñ ita peccemꝰ: sicut illi. ne simłr pe
tͦ. putantes se uimunes. a cͥmine. Ne effi¬
ciamini dico: sicut quidã ex ip̃is fuer̃t. ꝗ̃¬
admod̾ scͥptũ ẽ. in exodo de ill. Sedit popłs
id qͥdã de popło totũ de ꝓ parte ponit. se¬
dit inqmͣ manducare ⁊ bibere corã uitu¬
lo: ita ⁊ uos in ydolio. ꝑomemorationẽ
illoꝵ: notat ea que in corinthiis st̃. osten¬
dens qmͣ gͣuit̃ punica st̃ in iuideis. ⁊ surre¬
xert̃ ludere .i. ludos facere inuen̾atione
uituli. Nł ludere .i. adorare qd̾ ẽ ludo pue¬
roꝵ simile. facił utiq ad lusũ ẽ pueritia.
Qd autẽ lusui puerili tã simsle est. qmͣ y
cũ madianitis mulierib. ⁊ id̾o cecider̃t u¬
na die uigint i tͥa milia. Neq tẽptemꝰ xͫ¬

Expanded text:
st non ita peccemus sicut illi, ne similitertur, putantes se immunes a crimine. Non efficiamini dico, sicut quidam ex ipsis fuerunt, quemadmodum scriptum est in Exodo de illis: Sedit populus, id est quidam de populo; totum pro parte ponit, dit, inquam, manducare et bibere coram vitulo: ita et vos in idolio. Per commemorationem illorum notat ea quae in Corinthiis sunt, ostendens quam graviter punita sint in Judaeis: Et surrexerunt ludere, id est ludos facere in veneratione vituli; Vel, ludere, id est adorare, quod est ludo puerorum simile. Facilis utique ad lusum est pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est quam idcum Madianitis mulieribus, et ideo ceciderunt una die viginti tria millia. Neque tentem
Abbreviated transcription (Latin):
sicte ut uideus qd̃ erat uixit. sicut necfal¬
lacit᷑ gentilem sefinxit: s licite om̃ib
cibis qͦs etiã dapnant uidei ꝑmisit uti.
cui om̃is crectura dei ñ simulate s uere
sł simplex istis eẽt duplex: aliud habens
incorde. aliud in ostensione. Cũ enĩ ate q̃¬

Expanded text:
ficte ut Judaeus quod erat, vixit, sicut nec falficte ut Judaeus quod erat, vixit, sicut nec fallaciter gentilem se finxit; sed licite omnibus cibis quos etiam damnant Judaei permisit uti, cui omnis creatura Dei non simulate, sed vere uscepit, ut illis simplex, istis esset duplex, aliud habens in corde, aliud in ostensione. Cum enim a te qu
Abbreviated transcription (Latin):
nens: illa legalia seruauĩt. que dicebat
ptꝰ xp̃m sine pcc̃o posse seruari. Inqͥt eni
ieronimꝰ fẽs sũ iudeis tanqm uideus. Ido
gentił. quib in cibis ⁊ in hꝰmͦi assensit.
itaq simulabat se uideũ. S augͦ dicit h
fieri compassione miscd̃ie ñ simulatione
ut qͥ ministrat egroto fit qͣi eger: ñ cũ se
febres habere mentit᷑. s cũ aiͣo dolentis co¬
gisat qͦmͦ sͥ seruiri uelit: si egͦtaret. Ait
ñ simulandi uersutia dixit. s ꝯpatiendi
deum: sicut qͥdã putant. Lib̾e enĩ illa fe¬
cit sicut ait. cͥcuncisus qͥs uocatꝰ est: ñ ad¬
duxĩt. Et alibi ait. Circuncisio tua: p̃pu¬
ciũ fcã est. Scd̾m gͥ hanc sententiã suã:
fecit illa que ñ intelligentib. ⁊ par̃ attẽ¬
dentib finxisse putatꝰ est. Iudeꝰ enĩ erat
⁊cͥcuncisus uocatꝰ. noluit adduce p̃putiũ
idẽ ita noluit uiuere acsi cͥcuncisus nõ
ĩt. hoc enĩ iam in potestate habebat: et
iublege quid̃ seruilit̃ ñ erat. Uere gͦ ñ

Expanded text:
 quae dicebat post Christum sine peccato posse servari. Inquit enim Hieronymus: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus. Ideo gentilis, quibus in cibis et in hujusmodi assensit, itaque simulabat se Judaeum. Sed Augustinus dicit hoc fieri compassione misericordiae, non simulatione: ut qui ministrat aegroto, sit quasi aeger; non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo serviri sibi velit si aegrotaret. Ait daeus; quod non simulandi versutia dixit, sed compatiendi daeum, sicut quidam putant. Libere enim illa fecit, sicut ait: Circumcisus quis vocatus est, nduxerit. Et alibi ait: Circumcisio tua praeputium facta est . Secundum igitur hanc sententiam suam, fecit illa quae non intelligentibus, et parum attendentibus finxisse putatus est. Judaeus enim erat, et circumcisus vocatus, noluit adducere praeputium, id est noluit ita vivere, ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat, et sub lege quidem serviliter non erat. Vere ergo non
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̃. Sicut enĩmbonis multo meliꝰ ẽ id qd̾
ꝑfigurã signat᷑ qmͣ ip̃a figura. ut regnũ
celoꝵ meliꝰ ẽ qmͣ terra ꝓmissionis: ita in ma¬
lis longe peiꝰ est qd sigcat᷑ qmͣ figura sig¬
nificans. ut gehenna peior est: qnͣtulibet
atroci pena tp̃ali. Om̃s enĩ pene minores¬
st̃ gehenna: ⁊ id̾o uigilantia maiore ca-

Expanded text:
fuerunt. Sicut enim in bonis multo melius est, id quod per figuram signatur quam ipsa figura, ut regnum coelorum melius est quam terra promissionis, ita in malis longe pejus est quod significatur quam figura significans, ut gehenna pejor est quantumlibet atroci poena temporali. Omnes enim poenae minores gehenna, et ideo vigilantia majo
Abbreviated transcription (Latin):
habere. qiͣ ñ sit liber addm̃. Uelam̃ hic in¬
telligendũ est: ñ om̃e. s qͦddã quo uteban¬
t᷑ antiqͥ. ⁊ adħ etiã utunt᷑ pleriq alicubi.
quo totũ caput obuoluebat᷑: ⁊ est pene si¬
qm uir est ymago ⁊ gła dei. que ñ debes
abscondi. Incongruũ enĩ ẽ ut ymago ⁊ gła
dei celet᷑: que uidet᷑ inuiro. uir enĩ ad yma¬
ginẽ dei fes est: ñ mulier. S que est ymago

Expanded text:
elamen hic intelligendum est non omne, sed quoddam, quo utebantur antiqui, et adhuc etiam utuntur plerique alicubi, quo totum caput obvolvebatur, et est pene siquoniam vir est imago et gloria Dei, quae non debet abscondi. Incongruum est enim ut imago et gloria Dei celetur quae videtur in viro. Vir enim ad imaginem Dei factus est, non mul
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ilł in petͣ est figurat᷑. nob̾ in carne
manifestatꝰ. ⁊ in altari sub sp̃e panis sig¬
uificatꝰ. In signis utiq diu̾sis ead ẽ fides.
s illi uentura: nos uenisse credimꝰ. ido ñ
ait simplicit᷑ eund̃ potũ biber̃t̃. s addit

Expanded text:
is in petra est figuratus, nobis in carne manifestatus, et in altari sub specie panis significatus. Insignis utique diversis eadem est fides, sed illi venturum, nos venisse credimus. Ideo non ait simpliciter, eumdem potum bib
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m sig̃cabat: ⁊ fidei id̾ fuit. Manete gͦ
infide ⁊ uidete signa uariata. Ibi enĩ pet᷑
telligibłem sig̃cationẽ: eund̃ potũ sp̃ua¬
łe bibert. Erant enĩ etiã in illo ppło qui¬
spulit̾ intelligent. habentes fidẽ que pt̾ea

Expanded text:
m significabat, et fide idem fuit. Manete ergo in fide, videte signa variata. Ibi enim petratelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Erant enim in illo popul
Abbreviated transcription (Latin):
contingẽt. qd̃ putarent ad hoc sibi eunͣ¬
głizari: ut eungłiũ uenderet᷑. ꝑ qd̾ etiã
uigor ennͣgłice auctoritatis ⁊ arguendi
noxiꝰ. fecime seruũ om̃iũ ut ꝯmodis om¬
niũ seruirem. Seruũ om̃iũ se fc̃m dicit
dũ se ꝑ humilitatẽ similẽ om̃iũ inbecil¬
liũ exhibuit: ut eos ꝑ patientiã firma¬
ret. ad saludẽ futurã ꝯforiens aiõs illo¬
rũ. Et hoc feci: ut plures lucrifacerẽ .i. lu
crũ p̃dicationis mee facerem. Et etiam
ne modificaui om̃ib. Qd̃ ita ait. Et fa¬
ctus sũ indeis tanqm uideꝰ. in cibis accipi
uidet᷑: qd̃ solent adulatores facere. Uir
causas et uulnera: magna industria cõ¬
fouet illos ⁊ ꝯpatit᷑. Fc̃s ẽ gͦ uideis tan¬

Expanded text:
contingeret, quod putarent ad hoc sibi evancontingeret, quod putarent ad hoc sibi evangelizari, ut Evangelium venderetur, per quod etiam vigor evangelicae auctoritatis, et arguendi noxius, feci me servum omnium, ut commodis omnium deservirem. Servum omnium se factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium imbecillium exhibuit, ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos illorum. Et hoc feci, ut plures lucrifacerem, id est lucrum praedicationis meae facerem. Et etiam me modificavi omnibus; quod ita ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus, in cibis accipievidetur, quod solent adulatores facere. Augcausas et vulnera, magna industria confovet illos, et compatitur. Factus est ergo Judaeis tan
Abbreviated transcription (Latin):
ista queritis. illinc au̾tammi. art nedu¬
os fines ꝯstituatis. ut et regnũ ꝓpt̾ se appe¬
tatis: et ista nec̾cia ꝓpt̾ illud. Ergo ꝓpter
regnũ dei tm̃. debemꝰ operari om̃ia: non
solã uł cũ regno dei mercedẽ tp̃alem me¬
ces: gͦ uidecimꝰ quomͦ. Qd̃ dicit subint̾ro¬
gatione: ita. que est gͦ merces mea .i. qͥd
faciendo. et qͦmͦ mercedẽ et̾nã habebo: Reᷤ¬
pondec. Ita .s. habebo m̾cedem. si tantam
regni habeo caritatẽ: ut predicanꝰ eungli¬
um xp̃i etiã sine sũptu. ponã .i. stabili¬
am illd̾ euͣngłiũ. et ñ abutar podestate
ꝑet. qr tc̃ non lib̾e argueret: nec infirmis
ꝯpateret᷑. Et est sensus. Mercedẽ habeo
suita ex disctione facio. ut potiꝰ patiar pe¬
nuriã: qmͣ abutar potestate. Qd̃ utiq fa¬
cerem: si sũꝑtuosũ credentib eungłiũ
eẽ importune exigendo uł indiscrete ae¬
cipiendo monstrarem. unde forte hoc

Expanded text:
ista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum propter se appetatis, et ista necessaria propter illud, ergo propter regnum Dei tantum debemus operari omnia, non solam vel cum regno Dei mercedem corporalem meces, ergo videamus quomodo. Quod dicit sub interrogatione ita: Quae est ergo merces mea? id est quid faciendo et quomodo mercedem aeternam habebo? Respondet: Ita, scilicet habebo mercedem, si tantam regni habeo charitatem, ut praedicans Evangelium Christi, etiam sine sumptu, ponam, id est stabiliam illud Evangelium, ut non abutar potestate et, quia tunc non libere argueret, nec infirmis compateretur. Et est sensus: Mercedem habeo, si ex dilectione ita facio, ut potius patiar penuriam, quam abutar potestate: quod utique facerem, si sumptuosum credentibus Evangelium esse importune exigendo, vel indiscrete cipiendo monstrarem. Unde forte hoc
Abbreviated transcription (Latin):
llon tanqmͣ filiꝰ ministret qͥsq eungłi¬
um s tanqm seruꝰ. cui dispensatio cre¬
uta est. ut tanqm alienũ erogans: in¬
chil inde ip̃e capiat. pret̃ cibaria. Ali¬
bi tam̃: et se dispensatorẽ dicit apłe Po¬
test enĩ et seruꝰ infilioꝵ numero adop¬
iatꝰ eand̾ rem in qͣ coherendi sortẽ me¬
tuis fidelit̃ dis pensare participib suiꝰ.
Hic autẽ dispensatio taił intelligit᷑. ut
qͣi seruꝰ alienũ dispenset. unde ip̃e nich
capiat: pret̃ cibaria. Alibi uͦ ut dcm ẽ.
dispensator dicit᷑: qui ut filiꝰ m inistrat
eitͣngłiũ coheredib suis. Ergo simplici
corde: debemꝰ oꝑari bonũ. Nõ gͦ debemꝰ
id̾o eungłitare ut manducemꝰ s ideo man¬
ducare ut eungłizemꝰ. ut cib ñ sit bonũ
qd̾ appetit᷑. s necc̃iũ qd̾ adicit᷑: ut illud
impleat᷑. Qͤrite pͥmũ regnũ dei et iusti
xit primũ querite regnũ dei et iusticiã¬
eiꝰ: ⁊ deinde querite ista. qmͣuis sint ne

Expanded text:
non tanquam filius ministret quisque Evangelium, sed tanquam servus cui dispensatio credita est, ut tanquam alienum erogans, nihil inde ipse capiat praeter cibaria. Alibi tamen et se dispensatorem dicit Apostolus. Potest enim et servus 90 in filiorum numero adoptatus eamdem rem, in qua cohaeredi sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Hic autem dispensator talis intelligitur, ut quasi servus alienum dispenset, unde ipse nil capiet praeter cibaria. Alibi vero, ut dictum est, dispensator dicitur, qui ut filius ministrat Evangelium cohaeredibus suis. Ergo simplici corde debemus operari bonum. Non ergo debemus ideo evangelizare, ut manducemus; sed ideo manducare, ut evangelizemus, ut cibus non sit bonum quod appetitur, sed necessarium quod adjicitur, ut illud impleatur: Qxit: Primum quaerite regnum Dei, et deinde quaerite ista, quamvis sint nec
Abbreviated transcription (Latin):
teger totꝰ: in corde tuo. Totꝰ enĩ erat apud
prẽm. qnͣdo uenit in uͥginẽ impleuit illã
nͨ recessit ab illo. uenit incarnẽ ut eũ ho¬
mines manducarent.⁊manebat apd̾ pa¬
trem integer: ut angłos pascẽt.Seqr. Qͦ¬
niã unꝰ panis. Exponit quomͦ calix bene¬
dictionis ⁊ panis: fiant accipienti caroz
yauis unione fidei. spei ⁊ caritatis. ⁊imĩ
corpꝰ illiꝰ capitis qd̾ est xp̃c: sumꝰ ꝑ submi¬

Expanded text:
erat apud Patrem, quando venit in Virginem; implevit illam, nec recessit ab illo. Venit in carnem, ut eum homines manducarent, et manebat apud Patrem integer, ut angelos pasceret. Quoniam unus panis. Exponit quomodo calix benedictionis et panis fiant accipienti caro et panis, unione fidei et spei et charitatis. Et unum corpus illius capitis, quod est Christus, sum
Abbreviated transcription (Latin):
rer̃ signa: iã nõ sit necc̃e obseruari a nob̃.
Cũ enĩ dicit. scͥpta st̃ ad correctionẽ nram:
demonstrat qnͣta nob̾ cura legenda et in¬
telligenda sint. Cũ uͦ dicit infigura. ostẽ¬
dit iam ñ ẽẽ opꝰ: ut figutar prenuntian¬
tiũ celebratiõi seruiamꝰ. cũ res ip̃a mani¬
festa sit. Ad correptionẽ nram dico inqͦs

Expanded text:
it necesse observari a nobis. Dum enim dicit, scripta sunt ad correptionem nostram, demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda sint. Cum vero dixit, in figura, ostendit jam non esse opus ut figurarum praenuntiantium celebrationi serviamus, cum res ipsa manifesta sit. Ad correptionem nostram, dico, in quos,
Abbreviated transcription (Latin):
gentiliũ. ꝑ altare: indeoꝵ quoꝵ utroꝵ q
ministri eoꝵ que offeruut᷑ partẽ sumũt.
Ordinauit enĩ his qui annuntiant enͣn¬
uere de eunͣgłio. hoc rationabilit̾ fecit ut
expeditiores sint ad predicandũ uerbũ dei.
Qm licentiã dñs dedit eis: qnͣdo misit eos
ad predicandũ dicens. Ecce ego mitto uoͤ
zc̃. Et pauloptꝰ. In ead domo manete: eden¬
tes et bibentes que apd̾ illos st̃. Dignꝰ est
enĩ oꝑariꝰ mercede sua. Ego autẽ ⁊c̃. Qĩ.
Tot modis ostat licere: ego autẽ nullo
et de sua potestate ħ tociens hac de caui¬
sa dixisse. ut deinceps darent: subdit

Expanded text:
gentilium; per altare Judaeorum, quorum utrorumque ministri eorum quae offeruntur partem sumunt. ordinavit enim his qui annuntiant Evanvivere de Evangelio. Hoc rationabiliter fecit ut expeditiores sint ad praedicandum verbum Dei, quam licentiam Dominus dedit eis, quando misit eos ad praedicandum dicens: Ecce ego mitto vos, etc. . Et post paulo: In eadem domo manete edentes, et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua Ego autem. Quasi dicat: Tot modis licere constat. Ego autem nullo et de sua potestate haec toties hac de causa dixisse, ut deinceps darent, subdit
Abbreviated transcription (Latin):
dem ⁊ caritatẽ oportet intelligi. E si deit:
mꝰ. unũ sentire debere dicit. ut fides una:
unũ habeat sensũ ⁊ opꝰ. Typice autẽ unꝰ
ex multis menb̾s componit᷑. sic eccłia xp̃i
um unitatis. ⁊ ñ tenet uincłm pacis. ñ
myst̾iũ accipit ꝓse s pont᷑ se. nulliq am

Expanded text:
 charitatem oportet intelligi: quae si desint, mus, unum sentire debere dicit, ut fides una unum habet sensum et opus. Typice autem unus eum unitatis, et qui non tenet vinculum pacis, non mysterium accipit pro se, s
Abbreviated transcription (Latin):
re tͣnsiert̃ rubrũ. ũ mutat᷑. ⁊ om̃s in mo¬
yse baptirati st̃: in nube ⁊ in mari. Ba¬
ꝑtirati dicunt᷑ in moyse ⁊ in nube ⁊ ma
ri. qr illa omĩa gerebant formã nr̃i sa¬
cram̃ti .i. baptismi. Moyses enĩ xp̃m. nu¬

Expanded text:
Moyse baptizati sunt in nube et in mari. Baptizati dicuntur in Moyse, in nube et in mari, quia illa omnia gerebant figuram nostri sacramenti, id est baptismi. Moyses enim
Abbreviated transcription (Latin):
mala eoꝵ fallacit̃ agendo. s om̃iũ ma¬
lis tanqmͣ sria eent miscd̃it̃ medicando.
aliis agens que sibi fieri uellet si opꝰ eẽt
Cogitat enĩ ut homo se eẽ potuisse in eiꝰ
uitiis in quib st̃ alii. Uñ alibi ait. Son¬
siderans te ip̃m ne ⁊tu tempteris. Om¬

Expanded text:
mala eorum fallaciter agendo, sed omnium mamala eorum fallaciter agendo, sed omnium malis tanquam sua essent misericorditer medicando, aliis agens quae sibi fieri vellet, si opus esset. Cogitat enim ut homo se esse potuisse in eis vitiis in quibus sunt alii. Unde alibi dicit: Considerans teipsum ne et tu tenteris
Abbreviated transcription (Latin):
se usũ non ẽẽ: nͨ oĩo uti uelle ꝓfessus e¬
est. eo ip̃o fẽs infirmis infirmꝰ. Nõ ẽ fal¬
lax et uersipelł simulatio. s om̃ib con
gruit eiꝰ misericors ꝯpassio. porsatq in¬
firmitatẽ eoꝵ in ꝯpassionis similitudi¬
ne. ñ fallens in mendatii fictione. ita eis
scilic iudeo uł pagano subueniendo: si¬
cut ip̃e sibi si simił eẽt: subueniri uolu¬
isset qͣi uifirmitates eoꝵ ip̃e haberet.
fit enĩ qͣi egrotꝰ qͥ milustrat egroto. rĩ
cũ febres se habere mentit᷑. s cũ aĩo ꝯ¬
dolentis cogitat: qͦmͦ sͥ uellet seruiri si
egrotaret. Se gͦ uideis dixit tanqͣm u¬
deum. ⁊ gentib tanqm gentilem. ñ
ideo qr miscd̾it᷑ illasimulauerit: s qr¬
sic ea non simulauit que fecit similia¬
iuideis. sicut nec ea que fecte similia gen¬
tib. et sic omĩa om̃ib fc̃s est: non mẽti¬
entis astu s ꝯpatientis affcũ .i. ñ om̃ia

Expanded text:
se usum non esse, nec omnino uti velle professus ese usum non esse, nec omnino uti velle professus est, eo ipso factus infirmis infirmus. Non est ergo fallax et vers misericors compassio, portatque infirmitatem eorum in compassionis similitudine, non fallens mendacii fictione, ita eis, scilicet Judaeo vel pagano subveniendo, sicut ipse sibi si similis esset, subveniri voluisset, quasi infirmitates eorum ipse haberet. Fit enim quasi aegrotus qui ministrat aegroto, non cum febres se habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quomodo sibi vellet serviri, si aegrotaret. Se ergo Judaeis dixit tanquam Judaeum, et gentilibus tanquam gentilem, non ideo quod misericorditer illa simulaverit, sed quia ea sic non simulavit quae fecit similiaJudaeis, sicut nec ea quae fecit similia gentibus; 91 et sic omnibus omnia factus est, non mentientis astu, sed compatientis affectu, id est non omnia
Abbreviated transcription (Latin):
alis. nec tñ susceꝑit fallacit̃ ritꝰ gentiũ:
turespondisti. in eo fc̃m̃ gentib tanqra
gentilem. qd̾ indifferent̃ ꝑmiserit uescici¬
bis om̃ib ⁊ quos dãpnant uidei. Qro gͦ
prudenti. ñ necc̃itate seruili. uł dispensa¬
tione fallaci: agebat. Eur enĩ oleastro ĩ¬
serto uĩtatẽ seruauit: et naturalibꝰ ra¬
mis nescio qd̃ dispensatoriũ si mulatio¬
nis uelam̃ obtendit. Ita eciã: cũ dicit. Qͥs
infirmat᷑ et ego ñ infirmor: non infirmi¬
tatẽ alteriꝰ simulauit s doluit. ita etiã
qd̾ fc̃s ĩnfirmis infirmꝰ: ñ erat menda¬
tiũ. sed uere hoc dixit sicut ⁊ cet̾a suꝑiꝰ uͥ
dixit ⁊ sibi sũptꝰ deberi ⁊ tũ abstinuit.
ne uideret᷑ eunͣgłii uenditor. et ne uer¬
bi dei cursũ apd̃ imꝑitos in malam sus¬
pitionẽ decidens impediret: noluit ae¬
ciꝑe qd̾ ei iure dñico debebat᷑. nͨ id̾o qr
noluit utiq mentitꝰ est. Nõ enĩ dixit
ñ sͥ deberi. s deberi ostendit. et debito

Expanded text:
it ritus gentilium. Tu respondisti: Et eo factum gentibus tanquam gentilem, quod indifferenter permiserit vesci cibis omnibus, etiam quos damnant Judaei. Quaero ergo prudenti, non necessitate servili, vel dispensatione fallaci agebat. Cur enim oleastro inserto veritatem servavit, et naturalibus ramis nescio quod dispensatorium simulationis velamen obtendit? Ita etiam cum dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Non infirmitatem alterius simulavit, sed doluit; ita etiam quod factus est infirmis infirmus, non erat mendacium, sed vere hoc dixit, sicut et caetera superius ubi dixit, et sibi sumptus deberi; et tamen abstinuit ne videretur Evangelii venditor, et ne verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediret. Noluit accipere quod ei jure Dominico debebatur: nec ideo quia noluit utique mentitus est. Non enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit, et debito
Abbreviated transcription (Latin):
illis qͥ offender̃t dm̃. Cũ dicit ñ in płib
ostendit qd̃ aliqͥ erant ibi: in qͥb bñpla¬
citũ est deo. Et cũ eẽnt om̃ib cõmunia
sacram̃ta: non tñ om̃ib ꝯmunis erat
gr̃a. que est uͥtꝰ sacram̃toꝵ. ita etiã nẽ
baptismꝰ ꝯmunis ẽ om̃ib baptizatis. s
ñ uͥtꝰ baptismi .i. ip̃a gr̃a. Nam ꝓstati

Expanded text:
illis qui offenderunt Deum. Cum dicit, non in pluribus, ostendit quod aliqui erant ibi, in quibus beneplacitum est Deo. Et cum essent omnibus communia sacramenta, non tamen omnibus communis erat gratia, quae est virtus sacramentorum. Ita etiam nunc, baptismus communis est omnibus baptizatis, sed non virtus baptism
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ib oĩa fc̃s sũ ⁊c̃. Hec autẽ oĩa facio
ꝓpt̾ eunͣgłiũ ut currat sñ impedim̃co.
Iut efficiar particeps promissionis eiꝰ
faciendũ qd̾ dixit id÷ abstinendũ ab
dicta facio. recte utiq qi nͥ om̃ia fecero
⁊ ab om̃ib que contͣria st̃ abstinuero:
non habebo p̾miũ. sicut ꝑsimilitudi¬
nẽ apparet. Nescitis enĩ qd hii qͥ ista¬
dio curr̃t. om̃s quid̃ currt̃. in labore qͥ¬

Expanded text:
Omnibus omnia factus sum, etc. Haec autem omnia facio propter Evangelium, ut currat sine impedimento; et ut efficiar particeps promissionum ejusfaciendum quod dixit, id est abstinendum ab dicta facio, recte utique, quia nisi omnia fecero et ab omnibus quae contra sunt abstinuero, non habebo praemium, sicut per similitudinem apparet. Nescitis enim quod hi qui in stadio currunt, omnes quidem curr
Abbreviated transcription (Latin):
iunctione. qd̃ ita cut. Necc̾itas enĩ precep¬
ti mͥ incumbit nͨ audeo omittere: qr ue e
necc̃itate facio: ñ est mͥ gła. S si uolunt
tehoc ago .i. si uoluntas adiungit᷑ necei¬
sitati. ut ex dilectione predicem: habeo
mercedem eternã. Si autẽ inuitꝰ ago:
dispensatio tm̃ mͥ credita est. qr et si m̾¬
cedem non habeo: aliis tñ dispenso et
ꝓficio. Manifestũ est enĩ qr nemo acci¬
pit remunerationẽ aput dm̃ eiꝰ rei qm
inuitꝰ facit. Si autẽ uoluntariꝰ facit di¬
guꝰ est mercede. qr consentit deo. et qd̃
uoluntate fit: meliꝰ fit. Qͥ autẽ in deno¬
tꝰ aliqͥd facit. ñ uoluntate s necc̃itate
facit: qr facit inuitꝰ qd̾ s preceptũ est. U

Expanded text:
junctione; quod ita ait: Necessitas enim praecepjunctione; quod ita ait: Necessitas enim praecepti mihi incunecessitate facio, non est mihi gloria, sed si volens hoc ago, id est si voluntas adjungatur necessitati, ut ex dilectione praedicem, habeo mercedem aeternam. Si autem invitus ago, dispensatio tantum mihi credita est, quia etsi mercedem non habeo, aliis tamen dispenso et proficio. Manifestum est enim quia nemo accipit remunerationem apud Deum ejus rei quam invitus facit. Si autem voluntarius facit, dignus est mercede, quia consentit Deo, et quod voluntate fit, melius fit. Qui autem indevotus aliquid facit, non voluntate, sed necessitate facit, quia facit invitus
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe: ut ita hec in me fiant .i. ut ego ac¬
si ut accipiã. ꝙ si sumerẽ: ꝑ derem głam
⁊bonũ est magis mͥ mori .i. malo ego
mori.  uolo magis mori .i. affligi qͣm
ut qͥs euacuet głam meq̃. qd̾ eẽt si acci¬
ꝑem .i. si eungłitarem ut acci o uir¬
ꝑem. Gl̾am suã dicit qmͣ habet apd̾ dm̃:
uifirmis cõpatiens. Qsqͥs enĩ eo qd̾ sibi
debet᷑ uti ñ uult: ampliꝰ impendit eccle¬
pd̃ dm̃. non exigendo stipendiũ debitũ
ab infirmis. s de suis laborib tͣnsigẽ¬
do cotidianũ nictũ. hoc est qd̵ stcibula¬
rio adque uulneratꝰ ille qui incidit inla¬
trones ꝑductꝰ est: dñs ait Si qͥd ampliꝰ eto¬
pseudo repellebat a predicatione ñ accipi¬
endo. qui nõ nͥ ꝓtẽporalib p̃dicabant Ido
enĩ abstinet apłc a sũptib: nesit formaac¬
qr ñ ex disctione predicarem: et ita ñ eẽt gła.
uoluntate: ñ est mͥ gla aput dm̃. Et uere
de hoc soĩo ñ ẽ mͥ gła: qr necc̃e est hoc ꝓ in¬

Expanded text:
cipere, ut ita haec in me fiant, id est ut ego acsi ut accipiam, quia si sumerem perderem gloriam. Et bonum est mihi magis mori, id est malo ego mori; vel volo magis mori, id est affligi, quam ut quis evacuet gloriam meam: quod esset si acciperem, id est evangelizarem ut acciperem. Gloriam suam dicit, quam habet apud Deum infirmis compatiens. Quisquis enim eo quod sibi debetur uti non vult, amplius impendit Eccleapud Deum, non exigendo stipendii debitum ab infirmis, sed de suis laboribus transigendo quotidianum victum. Hoc est quod stabulrio, ad quem vulneratus ille qui incidit in latrones perductus est, Dominus ait: Si quid amplius eropseudo repellebat a praedicatione non accipiendo, qui non nisi pro temporalibus praedicabant. Ideo enim Apostolus abstinet a sumptibus, ne sit forma acquia non ex dilectione praedicarem, et ita non esset glovoluntate, non est mihi gloria apud Deum. Et vere de hoc solo non est gloria, quia necesse est hoc pro in
Abbreviated transcription (Latin):
b ñ coutunt᷑ udei: factꝰ sũ qiͣ eẽm sub
lege. dũ non negat legem eẽ a deo. s ex
ea docet xp̃m. sicut mulier samaritana
ꝑ legẽ docta: lixit. Scio qr messyas ue¬
nit. cum tũ ego ip̃e ñ eẽm sub lege ser¬
uilit̃. Et q̃re eis ita fc̃s sũ: Ut lucrffat¬
rem eos qui sub lege erant. Q sublege
erant samaritani intelligunt᷑. St̃ autẽ
ex origine ꝑsarũ ⁊ assyrioꝵ. quos rex as¬
sẏrioꝵ sublatis filiis isrł: posuit ad inco¬
nes mundũ ẽẽ fcm̃ a deo.⁊ que in eost̃. et¬

Expanded text:
ibus non coutuntur Judaei, factus sum quasi essem sub lege, dum non negat legem esse a Deo, sed ex ea docet Christum, sicut mulier Samaritana, per legem docta, dixit: Scio quia Messias venit. Cum tamen ego ipse non essem sub lege serviliter. Et quare eis ita factus sum? ut lucrifacerem eos qui sub lege erant. Qui sub lege erant Samaritani intelliguntur. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel, ad incones mundum esse factum a Deo, et quae in eo
Abbreviated transcription (Latin):
dei: s eẽm in lege xp̃i ñ in iudaica. ⁊ idõ
ita fẽs sũ. ut lucrifacem eos qui sine lege
exant .i. gentiles. Et fẽs sũ infirmis in
fide infirmꝰ abstinendo a licitis. Cͣre: Io
lucriface̾m infirmos. Qͥd ꝑ singła: Om̃i¬
b omĩa fõs sũ: qͣiͣ om̃iũ sectarũ eẽm. Pra
tũ tñ uere religionis ñ excessit. Qͥa ubi
cessit: ad hoc cessit ut ꝓficeret. Unde sub¬
dit. ut om̃s face̾m saluos. Attende qd̾ n
dissentire uident᷑ ieronimꝰ ⁊ augꝰtinꝰ. Unilt

Expanded text:
sed in lege Christi, non in Judaica. Et ideo ita factus sum, ut lucrifacerem eos qui sine lege erant, id est gentiles. Et factus sum infirmis in fide infirmus, abstinendo a licitis. Quare? Ut lucrifacerem infirmos. Quid per singula? Omnibus omnia factus sum, quasi omnium sectarum tum tamen verae religionis non excessit, quia ubi si cessit, ad hoc cessit ut proficeret. Unde subdit: Ut omnes facerem salvos. Attende quod in dissentire videntur Hyeronymus et Augustinus. Vult
Abbreviated transcription (Latin):
hendere sic est agendũ ut dixi. Ño enĩ
baptismꝰ et cetã sacͣmenta suffitumt ut
qͥdã putant: sicut nec uideis bñficia dei
ualuert̃. cũ ptꝰ peccarent. Nolo enim
estu. et ꝯtͣ egyptios ne uid̾ent᷑ ab eis. Uel
gentes mundati. p̃parati st̃ ad accipien¬
de pet᷑. Manna ⁊ aqmͣ que fluxit de pe¬
figurã futuri misterii: qd̾ nos sumimꝰ¬

Expanded text:
hendere sic est agendum, ut dixi: Non enim baptismus et caetera sacramenta sufficiunt, ut quidam putant, sicut nec Judaeis beneficia Dei valuerunt, cum post peccarent. Nolo enim aestu et contra Aegyptios, ne viderentur ab eis. Vel,gentes mundati, praeparati sunt ad accipienna et aquam quae fluxit de pefiguram futuri mysterii, quod nunc nos sumim
Abbreviated transcription (Latin):
pit brauiũ: Et qr ñ om̃is currens accipit
ideo sic .i. tam ꝑfecte curride ut ꝯp̃hen¬
datis. Et nota qd̾ conuenit hec senten¬
tia cũ pͥma in parte. Om̃is autẽ uł enĩ
nori hoc apparet: ub̾ unꝰ accipit. eñ .i.
quia om̃is qui in agone contendit ⁊c̃
Uelita iunge. Ita facite ut dixi. hoc aitĩ
debere fieri in minori apparet. qr oud
ab offendicuł debetis abstinere. Acten¬
de qd de reb ñ laudandis. trahunt᷑ mul¬
te similitudĩes. ut in eunͣgłio de innqͦ
iuidice: qui uiduã nolebat audire. et
de illo pigro qͥ ñ ꝓpt̃ amiticiã s tedio
uictus: panes ꝯmodat petenti. Et in
psalmo dat᷑ similitudo de marso qui
incantat ut educat aspidem de tene¬
brosa caũna. ita ⁊hic ñ ꝯmendantͤ a¬
gonistica ⁊ ludicra: et tñ inde similitu¬
abstinere ab offendicuł. cũ illi abstine¬
ant a contͣriis: quia res maior est hͥ .⁊.i.¬

Expanded text:
pit bravium. Et quia non omnis currens accipit, ideo sic, id est tam perfecte currite, ut comprehendatis. Et nota quod convenit haec sententia cum prima in parte. Omnis autem, vel, ennori hoc apparet, ubi unus accipit, enim, id est quia omnis qui contendit, etc. Vel ita junge: Ita facite ut dixi, haec autem debere fieri, in minori apparet, quia omab offendiculis debetis abstinere. Attende quod de rebus non laudandis trahuntur multae similitudines, ut in Evangelio de iniquo judice, qui viduam nolebat audire; et de illo pigro qui non propter amicitiam, sed taedio victus panes commodat petenti; et in psalmo datur similitudo de marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caverna. Et ita hinc non commendatur agonistica, et ludrica, et tamen inde similituabstinere ab offendiculis, cum illi abstineant a contrariis, quia res major est hi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ non t̾renis et marcescentib florib
s et̃nis conserta geninis in modũ re¬
gas diãdematis: spetiał corona seruat᷑.
Et qr tał corona seruat᷑: gͥ ego sic .i. tã
legittime oꝑando. curro ñ qiͣ in incertũ
idẽ ut sim incertꝰ de p̃mio. In incertũ cur¬
rit qui talia facit: ut ex quibꝰdã sꝑare.¬
ec ex aliis possit desꝑare. Hoc autẽ se ñ
fecisse dicit apłe: in quo ponit se aliis in
exemplũ. Seqͥt᷑. Sic pugno contͣ hostes
contendo. hł̃ ñ mnanit̾ pugno: ut qͥ pro
hoste ferit aerem. S castigo corpꝰ meũ
id repͥmo illicitos motꝰ corporis. et in
seruitutẽ rationis redigo illud: cũ alio
ienderet. Seruituti enĩ subicit᷑. dũ non
terruit apłe. Qd enĩ faciet agnꝰ⁊ ubi a¬
ries tremit : Nos gͦt̾ret suo exemplo. di¬
cens se timere: qd̾ cito contingere poss.
sĩ aliis mag̃ cauendũ est: ne offenden¬
ib abstinere alicitis inductione simi¬
liñ: et exemplo sui docuit. Hic exemplo

Expanded text:
enim non terrenis et marcescentibus floribus, sed aeternis conserta gemmis in modum regalis diadematis, spiritualis corona servatur. Et quia talis corona servatur, igitur ego sic, id est tam legitime operando, curro, non quasi in incertum, id est ut sim incertus de praemio. In incertum currit, qui talia facit, ut ex quibusdam sperare, ex aliis possit desperare. Hoc autem se non fecisse dicit Apostolus, in quo ponit se aliis in exemplum. Sic pugno, contra hostes, contendo, vel non inaniter pugno, ut qui pro hoste ferit aerem, sed castigo corpus meum, id est reprimo illicitos motus corporis, et in servitutem rationis redigo illud, cum alio tenderet. Servituti enim subjicitur, dum noterruit Apostolus. Quid enim facit agnus ubi tremit aries? Nos ergo terret suo exemplo, dicens se timere quod cito contingere posset, tunc aliis magis cavendum est ne offendentibus abstinere a licitis inductione similium, et exemplo sui docuit. Hic, exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
currite ꝑ oꝑa caritatis. ꝑseuerantes usq
exemplo. qnͣta est utilitas legis nr̃e in
q̃ non uni s om̃ib ꝓmissa est palma.
qd̾ ñ est in illo stadio. in illo spectaculo.
Ibi enĩ unꝰ tm̃ accipit brauiũ. cet̾i uicti
discedt̃: qͥ similit̾ laborauer̃t. Hic aũ
non est sic. Qͦcqͦt enĩ currt. si ꝑseuerã¬
t̃ currt̃: accipiunt. et qui pͥor uenĩt. ex¬
pectat ut coronet᷑ cũ płteriori. Agonem
quippe istũ ñ cupiditaᷤ s caritas facit. Omni¬
nes currentes amant se: et ip̃e amor cur
diali. Nescitis enĩ qd̾ hii qͥ instadio cur¬

Expanded text:
currite, per opera charitatis perseverantes usque exemplo quanta est utilitas legis nostrae, in qua non uni, sed omnibus promissa est palma, quod non in illo stadio, in illo spetaculo. Ibi enim unus tantum accipit bravium, caeteri victi discedunt, qui similiter laboraverunt; hic autem non est sic. Quotquot enim currunt, si perseveranter currunt, accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut coronetur cum posteriori. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit. Omnes currentes amant se, et ipse amor cursdiali. Nescitis enim quod hi qui in stadio cur