comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
senos pedes uel c̾te quinq ⁊ denas uncias int̾ alares eqtes
iel in primis legionu cohortib probarentur. s tunc erat ãp¬
lior multitudo. ⁊ plures militia sequebantur armata. nec dum
eiuz cunlis pars florentiorez abdux̾at uiuentutez. Si ergo necͣti¬
tas exigit non ta stature ratione ꝯuenit hr̃e ꝙͣ uiru. ⁊ ipso ho¬
mero teste non fallimur. ꝗ tydeuz minorez qdez corpore. s fortiõe
rmis fuisse significat. Qũõ ex uultu ⁊ ꝯpositione corporis agͦsci

Expanded text:
senos pedes vel certe quinos et denas uncias inter alares equites senos pedes vel certe quinos et denas uncias inter alares equites vel in primis legionum cohortibus probarentur. Sed tunc erat amplior multitudo, et plures militiam sequebantur armatam; necdum enim civilis pars florentiorem abduxerat iuventutem. Si ergo necessitas exigit, non tam staturae rationem convenit habere quam virium. Et ipso Homero teste non fallimur, qui Tydeum minorem quidem corpore sed fortiorem armis fuisse significat. VI EX VVLTV ET POSITIONE CORPORIS AGNOSCI
Abbreviated transcription (Latin):
ctius imbuuntur que discuntur a pueris. Deuide militaris a lacri¬
tas. saltus. cursus ante tẽptandus est ꝙͣ corpus etate pigrescat. i
di sunt. sicut art salustius. Na simulac iuuẽtus belli patiẽs erat ĩ
castris ꝑ laboris usuz militia discebant. Melius eni est ut ex̾cita¬
tus uiuenis causetur etatẽ nundu aduenisse pugnandi q̃ do¬
leat p̃t̾usse. Halrat ⁊̃ spatiu uniu̾sa discẽdi. Neq eĩ parua aut
leuis ars uidetur armoꝵ siue eꝗtez siue peditez. Sagitariuz ue ue¬
locuz deserat. ne ordines turbet. ut missille ⁊ destinato ictu. ⁊ma
gnis uinb iaciat ut fossa ducere sudes scient̾ figere nou̾it ⁊ scutũ
tractare ⁊ obliquis ictib uenientib ad tela deflectere plaga pr¬
udent̾ uitare audact̾ inferre. Huic talit̾ instructo trroni pugna¬
re adu̾sus quoslibet hostes ĩ atie formido nõ erit s uolũtas.
Roceritate trronu ad incomoda scio semꝑ exacta. ita ut i¬

Expanded text:
ctius imbibuntur quae discuntur a pueris. Deinde militaris alacritas, saltus et cursus ante temptandus est quam corpus aetate pigrescat; vedi sunt, sicut ait Sallustius; nam ‘simul ac iuventus belli patiens erat in castris per laborem usum militiae discebant’. Melius enim est ut exercitatus iuvenis causetur aetatem nondum advenisse pugnandi quam doleat praeterisse. Habeat etiam spatium universa discendi; neque enim parva aut levis ars videtur armorum, sive equitem sive peditem sagittarium velocum deserat, ne ordines turbet, ut missile et destinato ictu et gnis viribus iaciat, ut fossam ducere, sudes scienter figere noverit, tractare scutum et obliquis ictibus venientia tela deflectere, plagam prudenter vitare, audacter inferre. Huic taliter instituto tironi pugnare adversus quoslibet hostes in acie formido non erit sed voluptas. roceritatem tironum ad incomam scio semper exactam, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
subiacent obsidentes. Na siue cibo siue sompno
machinas ip̃osq ageres ignib gremant ominaq in
ꝑnitie sua fabricat᷑a oꝑa subuertunt. ꝑꝑ qd̃ obsidentes i¬
ultra iactu teli fossa faciunt eazq non solu uallis ⁊ su¬
dib s ⁊̃ turriculis instruunt ut erumpentib ex ciuitatei
possint obsistere. Qd̃ opus luricula uocant ⁊ sepe cu obsi¬
dio describitur ĩuenitur ĩ hrstorus luricula urbe ẽẽ circũ¬
dataz. Quo genere torm̃toꝵ ciuitas defendatur.

Expanded text:
subiacent obsidentes. Nam sive cibo sive somno fmachinas ipsosque aggeres ignibus concremant omniaque in perniciem suam fabricata opera subvertunt. Propter quod obsidentes ultra ictum teli fossam faciunt eamque non solum vallo et sudibus sed etiam turriculis instruunt ut erumpentibus ex civitate possint obsistere, quod opus loriculam vocant. Saepe, cum obsidio describitur, invenitur in historiis loricula urbem esse circumdatam. XXVIIII QVO GENERE TORMENTORVM CIVITAS DEFENDATVR
Abbreviated transcription (Latin):
eptui ceꝑat dare qr ex remigib quẽda st̾nutãte audierat
miraris ĩꝗt ex tot militib unu ꝑflixisse. ¶Chabris athen¬
sis classe dimicaturꝰ excusso ante nauẽ ip̃ius fulmine extͣitis
u deoꝵ maximus iupit̾ adeẽ num̃ suu classi nr̃e ostẽdit.¬
Is positis primo libro exẽplis instructuris
ut mea refert oppinio ducez ĩ hiis q̃ ante

Expanded text:
eptui coeperat dare, quia ex remigibus quendam sternutantem audierat, "miraris", inquit, "ex tot milibus unum perfrixisse?" Chabris Atheniensis classe dimicaturus, excusso ante navem ipsius fulmine, exterritcum deorum maximus Iuppiter adesse numen suum classi nostrae ostendit.ispositis primo libro exemplis instructuris, ut mea fert opinio, ducem in his, quae ante
Abbreviated transcription (Latin):
Tieta uenator auriga ꝑꝑ exigua m̾cede uł certe plebis
fauore cotidiana meditatõe artes suas aut auge̾ ꝯsue
dimicandi usũq rei bellice iugib exercitiis custodire. Cui ꝯtĩgit
nõ solu głi̾osa uictoria. s ⁊̃ amplior pda. que ad opes ad digni¬
tates ordo militie ⁊ ĩꝑatoris iuditiu ꝯsueuit euehere. Artifices
sceneci ab ex̾citus nõ recedũt. ꝓ laude uulgi miles sacram̃to lectꝰ
ab ex̾citio armoru. uł nouellus uł ⁊̃ uetustus cessare nõ d. cui
pugnãdu ẽ pro salute ꝓpͥa ⁊ utilitate cõi. Prestiz cu ãtiqua sit
prudẽsq sententia cẽs aites ĩmeditatõe ꝯsistere.
Enumeratio feramentorum.

Expanded text:
eta venator auriga propter exiguam mercedem vel certe plebis favorem cotidiana meditatione artes suas aut servare autdimicandi usumque rei bellicae iugibus exercitiis custodire, cui contingit non tantum gloriosa victoria sed etiam amplior praeda, quem ad opes ac dignitates ordo militiae et imperatoris iudicium consuevit evehere. Artifices scaenici ab exercitiis non recedunt pro laude vulgi: miles sacramento lectus ab exercitio armorum vel novellus vel iam vetustus cessare non debet, cui pugnandum est pro salute propria et libertate communi, praesertim cum antiqua sit prudensque sententia omnes artes in meditatione consistere. XXV ENVMERATIO FERRAMENTORVM
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtione dixit nullius se eo die oꝑa nͥ decime legionis usuꝵ
Quo ꝯsecutꝰ ẽ ut decima tãꝙͣ p̃cipue fortitudĩs testimoĩo
cogerentur ⁊ ceti̾ pudore. ne penes aliq głia u̾tutis eẽt ¶ Af
ex asparetur ⁊ apenis nichil iustu aut maleratu expec¬
tabat misit legato carthagine de ꝯditõĩb pacis./ quaᷤcũ
illi iniꝗtatis ⁊ ĩsolẽtie plenas retullissẽt ex̾citꝰ romano¬
ru ad pugnandu ꝯitatꝰ ẽ ¶ Agesilaus lacedemonior
dux cu ꝓpe ab octomeno sccio ciuitatẽ castra hr̃et ꝯꝑiss
pet᷑. quo ardẽtiꝰ dimicaret miles ꝗsciret sͥ ꝓ oĩb suis pu¬

Expanded text:
s se eo die opera nisi decimae legionis usurum. Quo consecutus est, ut decimani tamquam praecipuae fortitudinis testimonio cogerentur et ceteri pudore, ne penes alios gloria virtutis esset. Q. exasperaretur, et a Poenis nihil iustum aut moderatum exspectabat, misit legatos Carthaginem de condicionibus pacis. Quas cum illi iniquitatis et insolentiae plenas rettulissent, exercitus Romanorum ad pugnandum concitatus est. Agesilaus, Lacedaemoniorum dux, cum prope ab Orchomeno, socia civitate, castra haberet compeperetur, quo ardentius dimicaret miles, qui sciret sibi p
Abbreviated transcription (Latin):
taret᷑ cui dretq deq̾ atheniẽsiu adẽe / quo pene aut ꝯiectite¬
li hostes terga dederĩt. ¶Lucius scilla quo paratiorez militẽ
ad pugnandu heret p̾dici s̃ a diis futura simulauit. Postrẽo
⁊̃ in ꝯspectu excitus priusꝙͣ ĩacie descẽderet ⁊ signu malice
ãplitudĩs ꝙ delphys substulerat orabat petebatq ut ꝓmis

Expanded text:
taretur eum diceretque deos Atheniensibus adesse. Quo paene ante coniectum tetaretur eum diceretque deos Atheniensibus adesse. Quo paene ante coniectum teli hostes terga verterunt. L. Sulla, quo paratiorem militem ad pugnandum haberet, praedici sibi a diis futura simulavit, postremo etiam in conspectu exercitus, priusquam in aciem descenderet, signum modicae amplitudinis, quod Delphis sustulerat, orabat petebatque, promis
Abbreviated transcription (Latin):
fectib adiuuarẽt᷑ ꝓnũtiauit ĩxiõe destinatu lacedemoniis
si uictoria potiẽt cẽs uirilis sexus int̾fice̾. rxorib aũt eoru
uis ignarus acte rei uulgauit nũtiatu sͥ uictoria partiu
qͦ ꝯstantiores ad pugna milites hr̃et. ¶Iullius postumͥus p̃li¬
mus lacedemonius adu̾sus archadas bellu gerẽs arma ĩcastͥs
statuit ⁊ circa ea duci equos noctu ĩpauit clam. Quoꝵ ue¬
stigia mane tãꝙͣ castor ⁊ polux ꝑeꝗtassẽt oñdẽs affuturos e¬
ꝙde ip̃is p̃liãtib ꝑsuasit. ¶ Pericles dux atheniẽsiu initu¬
rus p̃liu cu aiaditiss lucu ex quo utraq acies ꝯspici potat
densissime oppacitatis uastu aliaꝗn ⁊ diti pat̾ sacru ĩgẽtis
illic stature hoĩe altissimis corturnis ⁊ ueste purpurea coma
uen̾abile ĩ curru candidoru equoꝵ sublime ꝯstituit: ꝗ da¬
to signo pugne proueheret᷑/ ⁊ uoce ꝑicle noĩe applłãs cohor¬

Expanded text:
entur, pronuntiavit in contione destinatum Lacedaemoniis, si victoria poterentur, omnes virilis sexus interficere, uxoribus autem eorum t socii, quamvis ignarus actae rei vulgavit nuntiatam sibi victoriam partium, quo constantiores ad pugnam milites haberet. Aulus Postumius proelimus Lacedaemonius adversus Arcades bellum gerens arma in castris statuit et circa ea duci equos noctu clam imperavit. Quorum vestigia mane, tamquam Castor et Pollux perequitassent, ostendens affuturos eosdem ipsis proeliantibus persuasit. Pericles, dux Atheniensium, initurus proelium, cum animadvertisset lucum, ex quo utraque acies conspici poterat, densissimae opacitatis, vastum alioquin et Diti patri sacrum, ingentis illic staturae hominem, altissimis coturnis et veste purpurea et coma venerabilem, in curru candidorum equorum sublimem constituit, qui dato signo pugnae proveheretur et voce Periclem nomine appellans cohor
Abbreviated transcription (Latin):
ira agressi sunt. Quo exẽplo ꝓhibuit barbarꝙ ab impetu rom¬
Abius ⁊ gneus manillius ꝯsules adu̾su etruscos ꝑꝑ seditõe
detractante p̃liu excitu ultro simulauit cũctatoe donos
nulites probris hostiu cohacti pugnã deposcerẽt iurarẽtq
se erca ictores redituro. ¶ Fuluiuo nobilior cu adu̾sus san¬
nitu mimerosu ex̾citu ⁊ successib tumidu parius copus ne

Expanded text:
ira adgressi sunt. Quo exemplo prohibuit barbaros ab impetu Romira adgressi sunt. Quo exemplo prohibuit barbaros ab impetu Romabius et Cn. Manlius consules adversus Etruscos propter seditiones detractante proelium exercitu ultro simulaverunt cunctationem, donec milites probris hostium coacti pugnam deposcerent iurarentque se ex ea victores redituros. Fulvius Nobilior, cum adversus Samnitium numerosum exercitum et successibus tumidum parvis copiis ne
Abbreviated transcription (Latin):
sas agdiẽtib easdez lacerabit ⁊ carpet ꝗ ꝑ partes attẽptauit.
Ide cu uideret suꝙ pugne signu ĩ ꝯsulte flagitãtes credẽtq
rupturꝙ ĩꝑiu nisi grederentur ꝑmisit turme eꝗtu ad lace¬
scẽdo hostes ire laborantiq submisit alias ⁊ sic recepit cẽs tuti¬
q utrisq ⁊ sine noxa oñdit ꝙs exitus flagitata pugna mã¬
siss obsequẽtissimis inde eis usus ẽ ¶ Agesilaus lacedemoniuᷤ
cu adu̾sus thebanq castra suꝑ ripa posuiss multoq maiorẽ
hostiu manu ẽẽ ĩtelligẽt/ ⁊ ideo suos arcere acupiditate de ce¬
rtãdi uellet dixit Rnso dm̃ se excollib pugnare uisu ⁊ ita
exigno presidio adripa posito accessit incolles. Qd̃ thebani pro
metu ĩtpertati trãsierunt flum̃ ⁊ cu facile depullissẽt p̃sidui
cet̾os ĩ sequuti auidiꝰ iniꝗtate locoru apanciorib uictisũt. Co¬
rio dux dacoꝵ cusciret dissociatu armis ciuilib ppł .io. n tñ

Expanded text:
dienti; easdem lacerabit et carpet, qui per partes attemptaverit." Idem, cum videret suos pugnae signum inconsulte flagitantes crederetque rupturos imperium, nisi congrederentur, permisit turmae equitum ad lacessendos hostes ire laborantique submisit alias et sic recepit omnes tutiusque et sine noxa ostendit, quis exitus flagitatam pugnam mansisset. Obsequentissimis inde eis usus est. Agesilaus Lacedaemonius, cum adversus Thebanos castra super ripam posuisset multoque maiorem hostium manum esse intellegeret et ideo suos arcere a cupiditate decernendi vellet, dixit responso deum se ex collibus pugnare iussum et ita exiguo praesidio ad ripam posito accessit in colles. Quod Thebani pro metu interpretati transierunt flumen et, cum facile depulissent praesidium, ceteros insecuti avidius iniquitate locorum a paucioribus victi sunt. Scorylo, dux Dacorum, cum sciret dissociatum armis civilibus populum Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
lipus ĩephyro ueritus ne fugiẽtez eu romani premerent indu¬
cias ad sepelliendos qui cesi erãt impetrauit ⁊ obid remissiorib
custodib euasit ¶Nero claudius nauali prelio suꝑatꝰ apenis

Expanded text:
lippus in Epiro victus, ne fugientem eum Romani premerent, indutias ad sepeliendos qui caesi erant impetravit et ob id remissioribus custodibus evasit. P. Claudius, navali proelio superatus a Poenis
Abbreviated transcription (Latin):
semis. Ꝙ si t̾ra solutior fi̾t ut adsiłitudine lat̾is cespes nõ
poss abscidi tuc oꝑe tumultuario fossa ꝑducitur lata pedes
.u. alta pedes tres cu intrĩsecus ager extrescit ut sinc me¬
tu socurus requiescat ex̾citus. Statiua aut̃ castra estate uel
hreme hoste uicino maiore cura ac labore fumentur. Naz
sĩgule centuric diuidentib campi doctorib ⁊ prĩcipib acci¬
puit peditaras ⁊ scutis us sarcinis siuis inorbe circa ꝓpria sigꝰ
dispositis cincti gladio fossa aꝑiũt lataz aut nouez aut unde¬
ci aut tredeciz pedib uł si maior adu̾sarioꝵ uis metuit᷑ pedi
b. xuii. Impare eĩ nuͣz obẜuare moris est tu sepib ductis
ger eripit᷑ supͣ que ad siłitudine muri propugnacula ꝯponũ¬

Expanded text:
semis. Quod si terra solutior fuerit, ut ad similitudinem lateris caespes non semis. Quod si terra solutior fuerit, ut ad similitudinem lateris caespes non possit abscidi, tunc opere tumultuario fossa percutitur, lata pedes quinque, alta tres, cui intrinsecus agger excrescit, ut sine metu securus requiescat exercitus. Stativa autem castra aestate vel hieme, hoste vicino, maiore cura ac labore firmantur. Nam singulae centuriae, dividentibus campidoctoribus et principiis, accipiunt pedaturas et scutis vel sarcinis suis in orbem circa propria signa dispositis cincti gladio fossam aperiunt latam aut novem aut undecim aut tredecim pedibus vel, si maior adversariorum vis metuitur, pedi imparem enim numerum observari moris est; tum saepibus ductis ger erigitur, supra quem ad similitudinem muri et pinnae et propu
Abbreviated transcription (Latin):
ficilis prestet᷑ egressus ne ex suꝑiorib locis missa abhostibꝰ in
eu tela ꝑueniant. Quib caute studioseq prouisis ꝓ ncci¬
tate lori uł quadrata siuc rotũda uł trigona sine oblũga cast
ꝗb ultra latitudĩs spatiu t̾tia pars lõgitudĩs addit᷑. Ita aut̃
ab agri mẽsorib podisinu m̃sure colligi o. ut ad qͣtitatẽ ꝯ¬
clutatur ex̾citus. Na ꝓpugnatores angusta ꝯstipant ⁊ ult̃
ꝙͣ ꝯuenit latiora diffundut. Trib aut̃ modis diffiniũt ca¬
stia muniri posse. Primu in unius noctis transitu ⁊ iti̾¬
is occupatõe leuiore cu sublati cespites ordinant᷑. ⁊ agerez
facuĩt supra que ualli hoc ẽ sudes uł tribuli lignei ꝑ ordi¬
nez digeruntur. Cespos aut cĩcũaiditur feram̃tio a erbaruz¬
radicib ꝯtinet tra fit altus semisse latus pedez lõgus pede

Expanded text:
ficilis praestetur egressus, ne ex superioribus locis missa ab hostibus in ficilis praestetur egressus, ne ex superioribus locis missa ab hostibus in eum tela perveniant. Quibus caute studioseque provisis pro necessitate loci vel quadrata vel rotunda vel trigona vel oblonga castra quibus ultra latitudinis spatium tertia pars longitudinis additur. Ita autem ab agrimensoribus podismum mensurae colligi oportet ut ad quantitatem concludatur exercitus; nam propugnatores angusta constipant et ultra quam convenit latiora diffundunt. Tres autem modos definiunt fossae. Primum in unius noctis transitum et itineris occupationem leviorem, cum sublati caespites ordinantur et aggerem faciunt, supra quem valli, hoc est sudes vel tribuli lignei, per ordinem digeruntur. Caespes autem circumciditur ferramentis, qui herbaruradicibus continet terram; fit altus semissem, latus pedem, longus pedem
Abbreviated transcription (Latin):
Onsequens uidetur itineris obẜuatõe descͥpta ad castroꝵ
ĩ ꝗb manendũ est uenire ratioe. Non eĩ belli tpre adi
statua mansice cuntas murata sẽꝑ occurrit. ⁊ ĩcautu est ple¬
rũqr discriminis ex̾citu passi sine aliqua munitt̾e ꝯsidere. cu
militib ad capiendu cibu occupatis. aut ad mun̾a facienda
disꝑsis facile nectantur ĩsidie. Postremo noctis obsciuitas ncci¬
tas sõpni pascentiu equoru disꝑsio occasice suꝑuenientib
prestant: Inmetandis castris nõ sufficit locu bonu elligere.
nisi talis sit ut alt̾ co non possit melior ĩueniri. ne utilior p̃tͥ¬
missus anobis ⁊ abadu̾sans occupatus apportet ĩ ꝯmo̾. Cauẽ¬
du quoi est ne ꝑ estate aut morbosa ĩ proximo aut salu¬
bris aqua sit lõgius hreme ne pabulatio desit aut lignuz ne¬
subitis tẽpestatib campus ĩ quo marendu est soleat ĩunda¬
re ne sit abruptus ac deuius ⁊ circũ sedentib adu̾sars dif¬

Expanded text:
nsequens videtur itineris observatione descripta ad castrorum in quibus manendum est venire rationem. Non enim belli tempore ad stativam vel mansionem civitas murata semper occurrit, et incautum est plenumque discriminis exercitum passim sine aliqua munitione considere, cum militibus ad capiendum cibum occupatis, ad munera facienda dispersis facile nectantur insidiae; postremo noctis obscuritas, necessitas somni, pascentium equorum dispersio occasionem superventibus praestat. In metandis castris non sufficit locum bonum legere nisi talis sit ut alter eo non possit melior inveniri, ne utilior praetermissus a nobis et ab adversariis occupatus adportet incommodum. Cavendum quoque ne per aestatem aut morbosa in proximo aut salubris aqua sit longius, hieme ne pabulatio desit aut lignusubitis tempestatibus, campus in quo manendum est, soleat inundari, ne sit abruptus ac devius, circumsedentibusque adversariis, dif
Abbreviated transcription (Latin):
stella murata. Ꝙ si non reꝑit᷑ antiqua munitio oportunis
locis circũdata maiorib fossis tumultuaria castella firmant᷑.
Narꝰ castris diminutiuo uocabulo sunt nũcupata castella. Intͣ
que ĩ agrariis aliquãti pedites eꝗtesq degentes tutu it̾ ꝯmeã¬
tib p̃stant. Difficile eĩ hostis ad ea loca audet accedere ĩ ꝗbꝰ
a fronte ⁊ atgo nouit adusarios ꝯmorari. Que ⁊ ꝙͣta ꝯside

Expanded text:
stella murata. Quod si non repperitur antiqua munitio, oportunis stella murata. Quod si non repperitur antiqua munitio, oportunis locis circumdata maioribus fossis tumultuaria castella firmantur nam a castris diminutivo vocabulo sunt nuncupata castella, intra quae in agrariis aliquanti pedites equitesque degentes tutum iter commeantibus praestant. Difficile enim hostis ad ea loca audet accedere in quibus a fronte et a tergo novit adversarios commorari. VIIII QVAE E
Abbreviated transcription (Latin):
ad clepsidra sũt diuise uigilie. ut nõ amplius ꝙͣ trib horis
nocturnis ip̃is ncce sit iungillare. A tubicinc oẽs uigillie ꝯm¬
ituntur ⁊ finitis horis acornaine reuorantur. ydoneq ta¬
men tribuni ⁊ probatissimqs elligere qui circueant iungiliaᷤᷤ
⁊ renuntient si qua emerserint culpa quos cutuitores app¬
ellabant at nunc milicie factus est gradus acertiores
uocantur. Sciendu tñ est equites extra uallu nocturnaᷤᷤ
uigilias facere debere. ꝑ diez autez castris positis alii mane¬
UE
alii post m̾idiez ꝑꝑ fatigatiõe equoru hõĩuq agrarias faci¬
unt. Int̾ p̃cipua ꝯuenit duce p̃mdere siue ĩ castris siue ĩci¬
uitate ꝯsistat ut aĩaliu pascua subuentio frum̃ti cet̾arũq spẽ¬
ru aquatio lignatio pabulatio secura abhostiu reddat᷑ ĩ cursu¬
lat ꝯmeatus p̃sidia disponantur siue ille ciuitates sint siue ca

Expanded text:
ad clepsydram sunt divisae vigiliae, ut non amplius quam tribus horis ad clepsydram sunt divisae vigiliae, ut non amplius quam tribus horis nocturnis necesse sit vigilare. A tubicine omnes vigiliae committuntur et finitis horis a cornicine revocantur. Idoneos tamen tribuni et probatissimos eligunt qui circumeant vigilias et renuntient si qua emerserit culpa, quos circumitores appellabant; nunc militiae factus est gradus et circitores vocantur. Sciendum tamen est equites extra vallum nocturnas excubias facere debere; per diem autem castris positis alii mane alii post meridiem propter fatigationem hominum equorumque agrarias faciunt. Inter praecipua convenit ducem providere, sive in castris sive in civitate consistat, ut animalium pascuaierum, aquatio, lignatio, pabulatio, secura ab hostium reddatur incursulat commeatus, presidia disponantur. Difficile eni
Abbreviated transcription (Latin):
foderit aut errauerit alicuiꝰ ignauia id tribum circueut nͨ añ
discedunt. ꝗ strenui sũt ꝙͣ fucrint unuisa p̾fecta. ne tñ ali¬
ꝗs suꝑuentus laborantib fiat cõs eꝗtes ⁊ pars peditu q̃ non
oꝑatur pͥuilegio dignitatis ante fossa ꝓcintu armata ꝯsistit.
⁊ ĩgruentes repellit inimicq. Prima gͥ signa locis suis intra
castra ponuntur. qr nichil uenabilius eoꝵ maxestate mili¬
tib. Deinde duci p̃toriu eiusq comitib p̃parat᷑ ac tͥbunis
tabernacula collocant᷑. qb ꝑ ꝯtubernales deputato ad muna
aqua lignu ⁊ pabula ministrant᷑. Tuc̃ pro gradu legioni¬
b ⁊ auxilus ⁊ eꝗtib ⁊ peditib loca ĩꝗͥb papiliones tendãt
deputant᷑ ĩcastris ac de singulis centurus quat̾ni equites
⁊ quat̾m pedites excubitu noctib faciũt.⁊ qr ĩpossibile uide¬
batur ĩspeculis uigilantos sigulq ꝑmane̾. Ideo ĩquatuor ꝑtes

Expanded text:
 et tribuni circumeunt nec ante discedunt qui strenui sunt quam fuerint universa perfecta. Ne tamen aliquis superventus laborantibus fiat, omnes equites et pars peditum quae non operatur privilegio dignitatis ante fossam in procinctu armata consistit et ingruentes repellit inimicos. Prima igitur signa locis suis intra castra ponuntur, quia nihil est venerabilius eorum maiestate militibus, duci praetorium eiusque comitibus praeparatur, tribunis tabernacula collocantur, quibus per contubernales deputatos ad munera aqua lignum et pabula ministrantur. Tunc pro gradu legionibus et auxiliis, equitibus et peditibus loca in quibus papiliones tendant deputantur in castris, ac de singulis centuriis quaterni equites et quaterni pedites excubitum noctibus faciunt. Et quia impossibile videbatur in speculis vigilantes singulos permanere, ideo in quattuor partes
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ alus reb sicut art cato. Si ꝗd eiratu ẽ pot̃ post modicur cornigi.
Prelioꝵ aũt delicta emẽdatõe nõ recipiunt cu pena stati seq̃t᷑
errorez. Naz aut ꝯfestiz pereunt. qui ignaue ĩperiteq pugnarint
aut ĩfuga uersi uictorib ultra pares esse non audent. Ad missi
hastilia quoq põdens grauioris ꝙ̃ uera futura sũt iacula

Expanded text:
in aliis rebus, sicut ait Cato, si quid erratum est, potest postmodum corrigi: in aliis rebus, sicut ait Cato, si quid erratum est, potest postmodum corrigi: proeliorum delicta emendationem non recipiunt, cum poena statim sequatur errorem; nam aut confestim pereunt qui ignave imperiteque pugnaverint aut in fugam versi victoribus ultra pares esse non audent. XIIII TIRhastilia quoque ponderis gravioris quam vera futura sunt iacula
Abbreviated transcription (Latin):
stat eĩ q̃ nũc ĩ omnib p̃lus armatura melius pugnari ꝙͣ cet̾is. ex
quo ĩtelligi d ꝙͣtu ex̾citatus miles ĩ ex̾citato sit melior. Cu arm¬
atura uttũq eruditi reliquos ꝯturbemales suos bellandi arte p̃ce¬
dant ita aũt seuere apud maiores ex̾citii disciplina ẜuata ẽ. ut ⁊
doctores armoꝵ duplis remunẽt ãnonis. ⁊ milites. ꝗ paru ĩ illa
pluxicẽ ꝓfecerãt ꝓ frum̃to ordeu cogerẽtur acciꝑe. Nec ante eis ĩ
tritico reddebatur annona ꝙͣ sub pñtia prefetti legionis tribun¬
oꝵ. uł pͥncipioꝵ exꝑim̃tis claus oñdissẽt se omnia que erant un
militari aite ꝯplecti. Nich eĩ neq firmiꝰ neq laudabilius neq
felicius est re publica ĩqua habundãt milites cruditi. Nõ eĩ ue¬
stiuz nitor uł auri argenti gemarũq copie hostes aut ad reu̾en¬
tiar nr̃a aut ad gr̃a ĩclinant solo t̾rore subiciũt armoꝵ. Deinde

Expanded text:
stat enim etiam nunc in omnibus proeliis armaturas melius pugnare quam ceteros. Ex quo intellegi debet quantum exercitatus miles inexercitato sit melior, cum armatura utcumque eruditi reliquos contubernales suos bellandi arte praecedant. Ita autem severe apud maiores exercitii disciplina servata est ut et doctores armorum duplis remunerarentur annonis et milites qui parum in illa prolusione profecerant pro frumento hordeum cogerentur accipere nec ante eis in tritico redderetur annona quam sub praesentia praefecti legionis tribunorum vel principiorum experimentis datis ostendissent se omnia quae erant in militari arte complere. Nihil enim neque firmius neque laudabilius neque felicius est re publica in qua abundant milites eruditi. Non enim vestium nitor vel auri argenti gemmarumque copiae hostes aut ad reverentiam nostram aut ad gratiam inclinant, sed solo terrore subiguntur armorum. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ditõe finreret ꝯscilio restituit sanitate efferatis. ꝓpe eĩ ãnũti¬
ar iussit hostez adesse./ ⁊ ad arma uorcanciuz clamorez tolli si¬
gna caue̾ discussa seditio ẽ umu̾sis adu̾sus hoste ꝯsentiẽtibꝰ.¬
¶ Sauis põ peius trucidato ab ex̾citu mediolani senatu ne tu¬
multu moueret si solqs euocass nocẽtes mixtos eis ꝗ extra
delictu erãt uenire iussit ita ⁊ noxii minore aĩ metu qr nõ
segͥati. Ideoq nõ excã culpe uidebantur accersin ꝯparueriĩ
⁊ illi ꝗb ĩtegra erat ꝯscĩa custodiẽdis qua norẽtib attẽde¬
ditõe nouiss adeo ut ĩꝑnitie quoq ducis uiderẽt᷑ ꝯsurecture
dissimulato metu ꝓcessit ad milites postulãtibq missicẽ ultͦ
minaci uultu dedit ex actoratos penitẽtia coegit sarisfacere
imꝑatori obsequẽtioresq ĩ reliquũ oꝑas edere.

Expanded text:
tituit sanitatem efferatis. Propere enim annuntiari iussit, hostem adesse, et ad arma vocantium clamorem tolli, signa canere. Discussa seditio est universis adversus hostem consentientibus. Cn. Pompeius, trucidato ab exercitu Mediolani senatu, ne tumultum moveret, si solos evocasset nocentes, mixtos eis qui extra delictum erant, venire iussit. Ita et noxii minore cum metu, quia non segregati ideoque non ex causa culpae videbantur arcessiri, paruerunt et illi, quibus integra erat conscientia, custodiendis quditionem movissent, adeo ut in perniciem quoque ducis viderentur consurrecturae, dissimulato metu processit ad milites postulantibusque missionem ultro minaci vultu dedit. Exauctoratos paenitentia coegit satisfacere imperatori obsequentioresque in reliqua opera se dare.
Abbreviated transcription (Latin):
uł appositis scalis occupant ciuitater. ⁊ ideo ĩminis saxa
ceteraq tormẽtoru genera ponuntur ĩ promptu. ut ci¬
tis insidus adcurentes admanu habeant ꝙ supra ca¬
put hostiu euoluant atq iaculentur. Quid facere debe¬
lant obsidentes ne ab oppidanis patiantur insidi

Expanded text:
 appositis scalis occupant civitatem. Et ideo in muris saxa ceteraque tormenta ponuntur in promptu ut cognitis insidiis accurrentes ad manum habeant quod supra caput hostium evolvant atque iaculentur. XXVIII QVID FACIANT OBSIDENTES NE AB OPPIDANIS PATIANTVR INSIDI
Abbreviated transcription (Latin):
strata gẽmata. Quib deĩceps gni̾b suas spẽs aͬtribui hui labori
nõ ĩ iuste uenia paciscar ne me ꝓĩcurioso aut ñurroso rep̾hen¬
dat ꝗ p̃t̾itu aliqd̃ a nobis reperit exẽplu. Quis eĩ ad ꝑcẽscẽda
oĩa monum̃ta que utraq lĩgua tradita sũt sufficiat ut młta

Expanded text:
στρατηγήματα; quibus deinceps generibus suas species attribui. Huic labori non iniuste veniam paciscar, ne me pro incurioso reprehendat, qui praeteritum aliquod a nobis reppererit exemplum. Quis enim ad percensenda omnia monumenta, quae utraque lingua tradita sunt, sufficiat? at multa
Abbreviated transcription (Latin):
solertia ducu fca q̃ agrecis
tõe ꝯp̃hẽsa sũt expeditis ãplec¬
tatur ꝯm̃tariis. Ita eni sibi
quoq ⁊ ꝓuidẽtie exẽplis suc¬
cinti ducos erũt. Uñ illis exco¬
gitandi gerendiq similia facultas nutriatur. Pret̾ea ꝯtĩ¬
get ne de euẽtu trepidet ĩuentionis sue ꝗ probatis ea expim̃¬
tis ꝯꝓbabit. Illd̾ neq ignoro neq infitior ⁊̃ reru gestaꝵ
scriptores ĩdigine oꝑis sui hãc quoq parte eẽ ꝯpleros ⁊ aba¬
uctorib exẽploꝵ qcꝗd ĩsigne aliquo modo fuit traditu. Azut
oppinor occupatis uelocitate ꝯsuli d. Dõgu eĩ est sĩgula ⁊ spar¬
sa ꝑ ĩm̃su corpus ystoriaru ꝓsequi. Et hii ꝗ notabilia excẽp¬
serunt ip̃o uelut a ceruo ꝯfuderũt legente. Nr̃a sedulitas ĩpen¬
det oꝑa ut quẽadinodu ros poscet ip̃ qd̾ exigit quasi ad ĩt̾o¬
gatu exhibeat. Sircũspectis eĩ gn̾ib ĩparaui oportuna ẽxẽplor

Expanded text:
rtia ducum facta, quae a Graecis tione comprehensa sunt, expeditis amplectar commentariis. Ita enim consilii quoque et providentiae exemplis succincti duces erunt, unde illis excogitandi generandique similia facultas nutriatur; praeterea continget, ne de eventu trepidet inventionis suae, qui probatis eam experimentis comparabit. Illud neque ignoro neque infitior, et rerum gestarum scriptores indagine operis sui hanc quoque partem esse complexos et ab auctoribus exemplorum, quidquid insigne aliquo modo fuit, traditum. Sed, ut opinor, occupatis velocitate consuli debet. Longum est enim singula et sparsa per immensum corpus historiarum persequi, et hi, qui notabilia excerpserunt, ipso velut acervo rerum confuderunt legentem. Nostra sedulitas impendet operam, ut, quemadmodum res poscet, ipsum quod exigitur quasi ad interrogatum exhibeat. Circums
Abbreviated transcription (Latin):
pulcritudo. ꝓceritas corporis. et uinum ac sapic̃tic magnit¬
do singularis inomib erat ut qui cos ignoraret no exura
gente s ertoto t̾rar orbe electos uidicaret. n enim ũ qua ma
nut. quos primũ phylippus. mor alexander tanta cura ele¬
gerant ut nõ ta ad societatẽ belli qua ad successiõem regni e¬
lecti uiderentur ut nullus miretur talib ministrs orbem
tranim deuictum cum excitus mecedonũ a tot no militib
s regib itgerctur. quinũ quam sibi repissent pares nisi int̾ se
s. nisi fortuna cos er emulatioe uirtutis ipnitiem mutuã ꝙ¬

Expanded text:
ac sapientiae magnitudo in omnibus fuit, ut qui eos ignoraret, non ex una gente, sed ex toto terrarum orbe electos iudicaret. Neque enim umquam ruit,quos primo Philippus, mox Alexander tanta cura legerat, ut non tam ad societatem belli quam in successionem regni electi viderentur. Quis igitur miretur talibus ministris orbem terrarum victum, cum exercitus Macedonum tot non ducibus, sed regibus regeretur?Qui numquam sibi repperissent pares, si non inter se  nisi fortuna eos aemulatione virtutis in pernitiem mutuam ar
Abbreviated transcription (Latin):
usq puteolos ĩ ip̃o equitaret hoc pannos plimos tã dui ge¬
culum. s ubi obiit puer sub occuł publicis desideni merore del¬
reatum pnia sua morte mostrauit. it̾ reu̾ti uoluit ampliu
ubinairat quod polimines tormilcsius puercum amarre
locutus eẽt adcaprariorum passcua ludrico leporem cosecu¬

Expanded text:
um Puteolos usque veheret. Hoc per annos plurimos tamdiu geerebatur. Sed ubi obiit puer sub oculis publicis desiderii maerore delreatum, paenitentiam suam morte multauit nec reuerti uoluit amplius iorum. Polymestor Milesius puer cum a matre locatus esset ad caprarios pastus, ludicro leporem consecu
Abbreviated transcription (Latin):
Bẜuandu p̃cipue est ut aqutadecima luna usq
ad rigessima secunda arbores p̃cidantur. exꝗbus
anno ĩterna u̾miu labe exesa ĩpuluerez u̾titur. Q arsi
ip̃a ⁊ õiu architectoꝵ cotidianus usus edocuit ⁊ ꝯtẽplati¬
onc ip̃ius religionis agnoscimus.ꝙ ꝓ et̾uitate hiis tm̃ di
eb placuit celebrari.
Eduntur aũt trabes utilit̾ post solsticiu estiuu .i.

Expanded text:
Observandum praecipue ut a quinta decima luna usque ad vicesimam secundam arbores praecidantur ex quibuanno interna vermium labe exesa in pulverem vertitur, quod ars ipsa et omnium architectorum cotidianus usus edocuit et contemplatione ipsius relebus placuit celebrari. Ceduntur autem trabes utiliter post solstitium estivum, i
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ obsidebat frum̃tatu ium̃ta agressa ĩtercepit. Occisisq co¬
lonib eorũde uestitu milites suq tãꝙͣ frum̃tu reportãtes sb̾¬
misit. Quo errore illis custalib deceptis castellu ĩ trau̾unt.
admiẜũtq milites anthiochi. ¶Thebani cu portu sytinim¬
oꝵ nulla ui redigere ĩ potãtez sua possent naue ĩgẽte ar¬
matis ĩpleuerũt. exposita suꝑ m̾ce. ut negcriatoꝵ sp̃e falle¬
rent / abea deinde parte muroꝵ que lõgissime remota erat
apparere disposuerũt cuz ꝗbz e naue ꝗdez egressi ĩhermes
simulata rixa octurerẽt sicioniis ad dirim̃du adiurgiũ ad¬
Thimarcus etholnꝰ acciso charniade tholomey regis p̃fecto
clamide ĩtẽpto ⁊ galero ad macedonicu hornatus ẽ hĩtu¬
ꝑhunc errorez ꝓcharmade sannioru portu receptus occupau
it. De elliciendis ad ꝓditõem

Expanded text:
quod obsidebat, iumenta frumentatum egressa intercepit occisisque caquod obsidebat, iumenta frumentatum egressa intercepit occisisque calonibus eorundem vestitu milites suos tamquam frumentum reportantis summisit. Quo errore illi custodibus deceptis castellum intraverunt admiseruntque milites Antiochi. Thebani, cum portum Sicyoniorum nulla vi redigere in potestatem suam possent, navem ingentem armatis compleverunt, exposita super merce, ut negotiatorum specie fallerent. Ab ea deinde parte murorum, quae longissime remota erat a mari, paucos disposuerunt, cum quibus e nave quidam egressi inermes simulata rixa concurrerent. Sicyoniis ad dirimendum id iurgium adTimarchus Aetolus, occiso Charmade Ptolomaei regis praefecto, clamide interempti et galeari ad Macedonicum ornatus habituhunc errorem pro Charmade in Saniorum portum receptus occupavit. III De Eliciendis ad Proditionem
Abbreviated transcription (Latin):
cibiades dux atheniẽsiu cu ciuitate agrigẽtinoru egregie
munita obsideret petito ab eis ꝯscilio diu tãꝙͣ de reb ad cõe
ꝑtinẽtib diseruit ĩtheatro ubi ex more grecoru locus ꝯsulta¬
tõi p̾bebat᷑. dũq ꝯscilii spẽ tenet multitudĩe atheniẽses quo
ad id p̃parau̾at ĩcustodita urbe ceperũt. ¶ Epaminũdas the¬
banus ĩ archadia die festo effuse extra menia uagãtib ho¬
stiu ĩfeminis płosq exmilitib suis muliebri ornatu ĩmis¬
cuit. qua simulatõe illi ĩtra portas sub nocte recepti ceꝑunt
oppidu : ⁊ suis aꝑuerũt. ¶ Aristippus lacedemonius festo die
tegeataru quo oĩs młtitudo ad celebrandu minue sacrum
urbe egressa erat ium̃ta saccis frum̃tariis palea refertis honus
tas aꝑuerũt suis. ¶Anthiccus ĩ capadocia ex castello suẽdã

Expanded text:
cibiades, dux Atheniensium, cum civitatem Agrigentinorum egregie cibiades, dux Atheniensium, cum civitatem Agrigentinorum egregie munitam obsideret, petito ab eis consilio diu tamquam de rebus ad commune pertinentibus disseruit in theatro, ubi ex more Graecorum locus consultationi praebebatur; dumque consilii specie tenet multitudinem, Athenienses, quos ad id praeparaverat, incustoditam urbem ceperunt. Epaminondas Thebanus in Arcadia die festo effuse extra moenia vagantibus hostium feminis plerosque ex militibus suis muliebri ornatu immiscuit. Qua simulatione illi intra portas sub noctem recepti ceperunt oppidum et suis aperuerunt. Aristippus Lacedaemonius festo die Tegeatarum, quo omnis multitudo ad celebrandum Minervae sacrum urbe egressa erat, iumenta saccis frumentariis palea refertis onusttas aperuerunt suis. Antiochus in Cappadocia ex castello Suenda,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsul subinde excendo milites remigesq ꝯsequutus est. ut secu¬
rius cartaginẽsib usq ĩ id tỹs ĩnoxie ꝯsuetudis subito ad mo¬
ta clase murum crcuparet.
HAnibal ĩrtalia multas urbes cepit/ cu romanoꝵ hĩtu quos¬
daz suorum ex lõgo belli usu latine quoq loquẽtes p̃mit¬
teret. ¶Archades messennoꝵ castellu obsidẽtes factis ꝗbꝰ¬
da armis ad siłitudinẽ hostiliu eo tp̃re quo successura alia
p̃sidia hiis explorauerũt. Instructi eoru qui expectabãt᷑ orn¬
atu admissiq ꝑhũc errore ut socii possessicẽ loci cu strage
hostiu adepti st̃. ¶Simon dux atheniensiu ĩ caria ĩsidiatꝰ
cuida ciuitati religiosu incolł tẽplu dyane lo̾cũq ꝗ extra m¬
urq erat noctu ĩ prouisus ĩcendit effusisq oppidanis ad o¬
pez adusus ignes ferẽda uacua deffensorib cepit urbẽ ¶Al¬

Expanded text:
consul subinde exercendo milites remigesque consecutus est, ut secuconsul subinde exercendo milites remigesque consecutus est, ut securis Carthaginiensibus usque in id tempus innoxiae consuetudinis subito admota classe murum occuparet. Hannibal in Italia multas urbes cepit, cum Romanorum habitu quosdam suorum, ex longo belli usu latine quoque loquentis, praemitteret. Arcades Messeniorum castellum obsidentes, factis quibusdam armis ad similitudinem hostilium, eo tempore quo successura alia praesidia his exploraverant, instructi eorum, qui exspectabantur, ornatu admissique per hunc errorem ut socii, possessionem loci cum strage hostium adepti sunt. Cimon, dux Atheniensium, in Caria insidiatus cuidam civitati religiosum incolis templum Dianae lucumque, qui extra muros erat, noctu improvisus incendit; effusisque oppidanis ad opem adversus ignes ferendam vacuam defensoribus cepit urbem. Al
Abbreviated transcription (Latin):
Uintius ꝯsul uictis acie equis ⁊ uolsis cuz anthium
oppidũ expugnare statuiss ad ꝯditõe uocato ex̾citu expo¬
suit qua id ncͣcui ⁊ facile ẽet si nõ diffẽret᷑ agredi eoq
impetii quo exortatõ ꝯcitau̾at agressus ẽ urbez. ¶ Marcus cato
aĩadu̾tit ĩ rspamia potiri se quoda oppido posse si ĩoppinatos ĩuade¬
ret. ¶ Quatdui itaq it biduo ꝑ ꝯfragosa ⁊ deẜta emersus nich
tale metuentes oppressit hostes uictorib deinde sis cã ta facił
euentus reꝗrentib dixit tñ illos uictoria adeptos cu quatͥdiu
tutu circum muros frequẽt᷑ õib copus instituit easdẽq reducere
ad castra. qua ꝯsuetudĩe ĩductis ita oppidanis ut crederent e¬
citatõis id gr̃a facere romanu/ ⁊ ob hoc nicħ ab eo conatu canẽ¬
tib more illu obambulandi ĩ subitu direxit ĩꝑetu occupatisq
menib exp̃ssit ut ꝙ se ip̃os dederẽt ⁊ oppidu. ¶ Saius dueliu

Expanded text:
uintius consul, victis acie Aequis et Volscis, cum Antium oppidum expugnare statuisset, ad contionem vocato exercitu exposuit, quam id necessarium et facile esset, si non differretur; eoque impetu, quem exhortatio concitaverat, adgressimadvertit potiri se quodam oppido posse, si inopinatos invaderet. Quadridui itaque iter biduo per confragosa et deserta emensus nihil tale metuentes oppressit hostes. Victoribus deinde suis causam tam facilis eventus requirentibus dixit, tum illos victoriam adepttutum, circumire muros frequenter omnibus copiis instituit easdemque reducere in castra. Qua consuetudine inductis ita oppidanis, ut crederent exercitationis id gratia facere Romanum, et ob hoc nihil ab eo conatu caventibus, morem illum obambulandi in subitum direxit impetum occupatisque moenibus expressit, ut se ipsos dederent oppidani. C. Duellius
Abbreviated transcription (Latin):
ille asẜente ĩiuriaru fide creditus inimicissimus cyro cuzhãc
ꝑsuasiõe adiuuaret ꝓcurẽdo ꝓpius quotiẽs atie decertarent
⁊ ĩenz tela dirigendo ꝯmissa sͥ babiloĩoꝵ urbe tradidit ꝙy¬
ro. ¶Phylipus oppido sannioru exclusus appollonio exp̃f¬
ecto eoꝵ ad ꝓditoe corrupto ꝑsuasit ut plaustruz lapide qu¬
o tenebatur coneũ quẽda tarẽtinu quẽ ad ꝓditõe sollicitau̾a
eiusmodi falatia ĩstruxit/ ut ille ꝑ cã uenãdi noctu ꝓcederet.
qi id ꝑ hoste ĩt̾ diu nõ liceret. Egresso ip̃i apr& subministra¬
bãt. quos ille tãꝙͣ excaptura liuuo offerret. Idq cũ sepius ftm̃
eẽt/ ⁊ ideo minus obẜuaret᷑ quada nocte hanibal uenatorum
hĩtu penos comitib eius ĩmiscuit ꝙ cu honusti uenatõe quã
ferebãt recepti eẽnt acustodib protinus e& adhorti occiderũt.

Expanded text:
Ille assentante iniuriarum fide, creditus inimicissimus Cyro, cum hanc Ille assentante iniuriarum fide, creditus inimicissimus Cyro, cum hanc persuasionem adiuvaret procurrendo propius, quotiens acie decertaretur, et in eum tela dirigendo, commissam sibi Babyloniorum urbem tradidit Cyro. Philippus, oppido Saniorum exclusus, Apollonidi praefecto eorum ad proditionem corrupto persuasit, ut plaustrum lapide quo tenebatur, Cononeum quendam Tarentinum, quem ad proditionem sollicitaverat, eiusmodi fallacia instruxit, ut ille per causam venandi noctu procederet, quasi id per hostem interdiu non liceret. Egresso ipsi apros subministrabant, quos ille tamquam ex captura Livio offerret; idque cum saepius factum esset et ideo minus observaretur, quadam nocte Hannibal venatorum habitu Poenos comitibus eius immiscuit. Qui cum onusti venatione, quam ferebant, recepti essent a custodibus, protinus eos adorti
Abbreviated transcription (Latin):
do potiret᷑ pollicitꝰ est. ꝗb p̃miis ille cõruptus suasit tarẽti¬
nis. ut se legatu ad ꝯsule mitterẽt: a quo plana ꝓmissa ex
pectato refferẽs ĩ securitate oppidanq resoluit atq ita ĩcustodi¬
ta urbe cursori tradidit. ¶N. oarcellus cum syracusa¬
nu quẽda solistratu ad ꝓditõe solicitasset exeo ꝯnouirre¬
missiores custodias fore die festo quo ephycides p̃biturꝰ eẽt
uini epularũq copia ĩsidiatus igit᷑ illaritati ⁊ q̃ ea seq̃¬
bnt̾ sccordie munimẽta ꝯscẽdit uigilibq cesis aꝑuit exͥcitu¬
i romano urbe nobilib uictoruis clara. ¶Tarqnus suꝑbus
gis adhostem misit hiis ĩcusata patris seuitia ꝑsuasit gabinis¬
ut adio suo adusus rege uterent᷑ ⁊ dux adbellu ellectus tradi¬
dit patri gabios. ¶ Crus ꝑsaruz rex comitez suu cophyrũ ex¬
plorata eius fide truncata de ĩdustria facie adhostes dimisit

Expanded text:
do poteretur, pollicitus est. Quibus praemiis ille corruptus persuasit Tarentinis, ut se legatum ad consulem mitterent, a quo plena promissa ex pacto referens in securitatem oppidanos resolvit atque ita incustoditam urbem Cursori tradidit. M. Marcellus, cum Syracusanum quendam Sosistratum ad proditionem sollicitasset, ex eo cognovit remissiores custodias fore die festo, quo Epicydes praebiturus esset vini epularumque copiam. Insidiatus igitur hilaritati et, quae eam sequebatur, socordiae munimenta conscendit vigilibusque caesis aperuit exercitui Romanogis ad hostem misit. Is incusata patris saevitia persuasit Gabinis, odio suo adversus regem uterentur, et dux ad bellum electus tradidit patri Gabios. Cyrus, Persarum rex, comitem suum Zopyrum, explorata eius fide, truncata de industria facie, ad hostes dimisit.
Abbreviated transcription (Latin):
tfecit exceptis hiis ꝗ ĩ arte p̾fugerãt. ¶ Lismacus rex mace¬
donumicu ephesiq oppugnaret. ⁊ illi ĩ auxilio hr̃ent mãdronem
archipirata ꝗ płimu honeratas p̃da naues ephesũ appellebat
corupto ei ad ꝓditõe iunxit fortissimos macedonũ. quos ille re

Expanded text:
erant. Lysimachus, rex Macedonum, cum Ephesios oppugnaret et illi in auxilio haberent Mandronem archipiratam, qui plerumque oneratas praeda naves Ephesum appellebat, corrupto ei ad proditionem iunxit fortissimos Macedonum, quos ille re
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sextadecimo. quẽadm̃o triarii. uł cẽturiões armentur.¬
¶ Decimoseptimo. cõmissa pugna graue armaturam stare
pro muro.¬
¶ Decuncoctauo. Nomina militum ⁊ gradus ĩscutis coꝵ
aduersis scribenda.¬
¶ Etimonono. pret̾ corporis robur notaru ⁊ ꝯputãda
artez intyronibꝰ elligendam.¬

Expanded text:
XVI Quemadmodum triarii vel centuriones armenturXVII Commissa pugna gravem armaturam stare pro muroXVIII Nomina militum et gradus in scutis eorum aversis scribendaXVIIII Praeter corporis robur notarum vel computandi artem in tironibus eligendam
Abbreviated transcription (Latin):
sit uicinus aut altior ꝗ ab adu̾sanis captus possit officere. Con
u patiatur exertitus. Pro nũo aũt militu uł ĩpeduñtoꝵ in

Expanded text:
sit vicinus aut altior locus qui ab adversariis captus possit officere. Consu vim patiatur exercitus. Pro numero autem militum vel impedi
Abbreviated transcription (Latin):
reis clauis ꝙͣ ferreis ꝯfigenda. Quãlibet eĩ grauior aliqͣto
uidet᷑ expẽsa. tũ qr amplius durat lucru probatur afferre.
Na ferreos clauo tp̃r ⁊ humore celerit̾ iubigo ꝯsũmit. Et¬
rei aũt ⁊̃ influctib ꝓpria substancia seruant. Quo mẽ

Expanded text:
reis clavis quam ferreis configenda; quamlibet enim gravior aliquanto videatur expensa, tamen, quia amplius durat, lucrum probatur afferre; nam ferreos clavos tempore et humore celeriter rubigo consumit, aerei autem etiam in fluctibus propriam substantiam servant.
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritate fumata. Scipio affricanus sub alus ĩꝑatorib his¬
paniẽses ex̾citus frequent̾ uictos accepit hos discipline regu¬
la custadita omi oꝑe fossisq faciendis ita dilligent excuit ut
diceret fadic̃tes luto ĩquinari debere ꝗmadere hostiuz sanguie
noluissent. Tu ip̃e deniq numãtiuq capta ciuitate sic grem¬
auit ut nullus euaderet. Mxtellus inafrica albeno ĩpante
subiugatu accepit ex̾citu. quc̃ ita emendauit uetib ĩstitutis
ut postea cos aquib subiugo missi fuerant suꝑaret. Timbrico
scipionis ⁊ matillu legiões intra gallias deleuerunt quarum
reliquias cu gauis manus suscepiss ita erudiuit scĩa ⁊̃ ar¬
te pugnandi. ut innu̾abilez multitudĩe nõ solu cr̃broru s
⁊̃ tentonicoru ⁊ Imbroru publico marte deleret. faci
aut̃ est aduntute nouo instruere ꝙͣ reuocare ꝑt̾itos.

Expanded text:
ctoritate firmata. Scipio Africanus sub aliis imperatoribus Hisctoritate firmata. Scipio Africanus sub aliis imperatoribus Hispanienses exercitus frequenter victos accepit; hos disciplinae regula custodita omni opere fossisque faciendis ita diligenter exercuit ut diceret fodientes luto inquinari debere qui madere hostium sanguine noluissent; cum ipsis denique Numantinos capta civitate sic concremavit ut nullus evaderet. Metellus in Africa Albino imperante subiugatum accepit exercitum, quem ita emendavit veteribus institutis ut postea eos a quibus sub iugum missi fuerant superarent. Cimbri Caepionis et Mallii legiones intra Gallias deleverunt; quarum reliquias cum Gaius Marius suscepisset, ita erudivit scientia et arte pugnandi ut innumerabilem multitudinem non solum Cimbrorum sed etiam Teutonum et Ambronum publico Marte deleret. Facilius autem est ad virtutem novos imbuere quam revocare perterritos.
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicat aliquis Multi aut̃ sunt qui nullu fossa agere i¬
ualloq mansuru circundãt excitu. Rndebitur. si fuisset
ista cautela nichil nocturni aut diurii suꝑuentus hostiu
nocere potuissent. ꝑ se imitãtes romanq ductis fossis cast̃
ꝯstituũt. ⁊ qr arenosa sunt ꝓpe oĩa saccos quos ĩ annos por¬
tauerũt expuluerulẽtaq effunditur t̾ra ꝯplent eoruq cu¬
niculo agerez facuit. Omnes barbari currib sius ĩ orbe ꝯ¬
nexis ad sisitudĩe castroꝵ securas a suꝑuenientib exigunt
nactes. ueremur ne discere nequeamus que a nobis alii
didicerũt. hec ex usu librisq antea ẜuabantur. s omissa di¬
u nemo quesiuiit. qr uigentib pacis officuis ꝓcul aberat nccͣi¬
tas belli. S ne ĩpossibile uideatur reparari disciplina cuiꝰ
usus int̾cidit doceamur exẽplis. Apud uet̾es ars militaris

Expanded text:
 Dicat aliquis ‘multi anni sunt quibus nullus fossa aggere  Dicat aliquis ‘multi anni sunt quibus nullus fossa aggere valloque mansurum circumdat exercitumʼ. Respondebitur ‘si fuisset ista cautela, nihil nocturni aut diurni superventus hostium nocere potuissentʼ. Persae imitantes Romanos ductis fossis castra constituunt, et quia harenosa sunt prope omnia saccos, quos inanes portaverant, ex pulverulenta quae effoditur terra complent eorumque cumulo aggerem faciunt. Omnes barbari carris suis in orbem conexis ad similitudinem castrorum securas a superventibus exigunt noctes. Veremur ne discere nequeamus quae a nobis alii didicerunt? Haec ex usu librisque antea servabantur, sed omissa diu nemo quaesivit, quia vigentibus pacis officiis procul aberat necessitas belli. Sed ne impossibile videatur reparari disciplinam cuius usus intercidit doceamur exemplis. Apud veteres ars militaris