comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosio malis errob ĩfectũ qͣi egͦtũ filut̾ docto medico piꝰ
pr dedit. ut is ꝯ midis salubrib ablutũ curatũq deo redderet
Ille gͦ cũ ignarꝰ om̃i q̃ erga se clam dĩna pietas age̾c. mediola¬
nũ ueiẽns u̾ tc̃ sac̾ florebat ãbroꝰ. uitã tãdẽ mutare decreuiss
cĩtate relicta solicudiẽm̃ ⁊ uris apperiit. ut qui ꝯmłtis ĩsamerat
ulꝰ refipiscẽt. Caseatũ uocat ipe. ⁊ id man hactenꝰ ⁊ uri nom̃

Expanded text:
Ambrosio malis erroribus infectum, quasi egrotum filium docto medico pius pater dedit, ut is eum undis salubribus ablutum curatumque Deo redderet. Ille ergo cum ignarus omnium, que erga se clam divina pietas ageret, Mediolanum veniens, ubi tunc sacer florebat Ambrosius, vitam tandem mutare decrevisset, civitate relicta, solitudinem ruris appetiit, ut, qui cum multis insanierat, solus resipisceret. Casea
Abbreviated transcription (Latin):
iussis. tãdẽ ⁊ cenobiũ ꝯfilio eius extrue̾t illis in locis usq mĩc
celebre ⁊⁊ deinceps a deũ uisitãdũ sepe submisso fastu regĩo ue¬
niret. ꝙ̃ sibi honorẽ nõ origĩs spłendore ac ꝑitas. s solitarie
uite decor. at sc̃ĩtas peperere.¬
uid iemigiũ loquar. qui ad illã fame claritatẽ q̃ in maturo eui
pontificale põdus ĩposuit qd ãplius ꝙͣ septuagĩta ãnos sũ¬
mauit tũce ⁊ ĩdustria gessisse tradĩ qͣ francoꝵ ⁊ regẽ ⁊ gẽtẽ ad x
fidem p̃mꝰ iste ꝯu̾tit. ⁊ celitꝰ ut aiũt misso c̾smate ⁊ egẽ unxit

Expanded text:
iussis, tandem et cenobium consilio eius extrueret illis in locis usque nunc iussis, tandem et cenobium consilio eius extrueret illis in locis usque nunc celebre, et deinceps ad eum visitandum sepe, submisso fastu regio, veniret. Quem sibi honorem non originis splendor ac paritas, sed solitarie vite decor ac sanctitas peperere.uid Remigium loquar? qui ad illam fame claritatem, que immaturo evi pontificale pondus imposuit, quod amplius quam septuaginta annos summa virtute et industria gessisse traditur, qua Francorum et regem et gentem ad Cristi fidem primus iste convertit, et celitus ut aiunt misso crismate regem
Abbreviated transcription (Latin):
net leonardꝰ ⁊ liffardꝰ fres ãbo monachi ãbo solitarii. nec
ueridimius hẽmita clarissimꝰ. n comes eius p̃t̾eũdꝰ egidius
qui ather̃s regio gn̾e̾ ortꝰ ut ꝓhibẽt/ ⁊ genꝰ ⁊ prĩãm ⁊ opes.
⁊ lrũs grecas/ quib abũde pollebat gallitane pꝰ hũit pau¬
ꝑtati. studio solitudĩs uniibsa ꝯtẽpnẽs. ubi ⁊ miracls emicuit
Et int̾ cet̾a blãdiẽtis c̾ue latte mit̾tus alũnã suã uenatoꝵ ca¬
nib ĩmolable p̃stitit. ita ut miracłõ rei tactꝰ galliaꝵ ⁊ cex
ad spelũcã uni sentib obsitã penetraret. nõ sine mlto mili¬
tũ labore ferro adicũ pãdenciũ. uenanda deĩq uii senis effe¬
gie ⁊ iuxͣ senẽ accirbãtis spectaclõ ꝑmotꝰ altri cis submotis
om̃ĩb adeũ solo quod ꝯ p̃sule ⁊ ex accesfic. Eti talẽ uiꝵ repit
ut mag̾s ei mun̾ib oblatis mag̾fice q cõtẽtis ĩq usꝰ alios u̾ti

Expanded text:
nec Leonardus et Liffardus fratres, ambo monaci, ambo solitarii, nec Veridimius heremita clarissimus. Nec comes eius pretereundus Egidius, qui Athenis regio genere ortus, ut perhibent, et genus et patriam, et opes et literas grecas, quibus abunde pollebat, gallicane posthabuit paupertati, studio solitudinis universa contemnens. Ubi et miraculis emicuit et inter cetera, blandientis cerve lacte nutritus, alumnam suam venatorum canibus inviolabilem prestitit; ita ut miraculo rei tactus Galliarum rex ad speluncam viri sentibus obsitam penetraret, non sine multo militum labore ferro aditum pandentium. Veneranda denique visi senis effigie et iuxta senem accubantis spectaculo permotus altricis, submotis omnibus ad eum solo quodam cum presule rex accessit, et talem virum repperit ut, magnis ei muneribus oblatis magnificeque contemptis inque usus alios verti
Abbreviated transcription (Latin):
dño solus ebseq̃retur. ⁊ si fame illũ splendor. eductũ lacebris
magͤ curaꝵ ĩpelago sup̃maq tãde dig̾tatis arte locau̾it. Quẽ
suũ ascẽsũ ꝯsepe a̾libitũ suꝑ ezechielẽ sc̃bens mesta ꝯmemora¬

Expanded text:
Domino solus obsequeretur; etsi fame illum splendor eductum latebris Domino solus obsequeretur; etsi fame illum splendor eductum latebris magno curarum in pelago supremaque tandem dignitatis arce locaverit. Quem suum ascensum, cum sepe a
Abbreviated transcription (Latin):
cespas inbẽ ⁊ omã nuptõ iͣ barbarita ⁊ horrẽda uastatõ ꝯse¬
cita ẽ. Oingẽs ⁊ pio mlr ĩsignis exilio. ⁊ nestio quidẽ an cli
uita an morte felicior.. mlto c̾te clarior. iates solicaͦ in pulue̾
ꝙͣ si ⁊ ome carẽs huis m̾itis manib ticulis ĩsculpto sepulcͦ mar¬
morro iacuisses. multoq ibi glõsius edes xpĩ tuis maĩb fim¬
daca cõspicit᷑. pauꝑib seruitiua ꝙͣ rome palacũõ auitũ aut
barbaricis flamis ar suꝵ aut semo ruitur. s diu fateor me
tue u̾tutis admiratõ in hoc ẜmoẽ detinuit ⁊ iã satis młta de
femis. deq tͣnͣsmarmis reb ad uitos ⁊ ad prĩa redeat stilꝰ.
mag̾ficas ac si eꝙ̃tes domos in solitaria tẽpla ꝯu̾tit. ã¬
tĩquas ꝙ posẜoes sibi p̾ripies̃ xp̃o dedit. Ita sibi ꝙͣtũ licuit
in maxiã plenssiãq om̃ urbe solitudĩe fecit. ut libi auos at¬
auosq suos creber. ob̾seꝙ̃tis ppłi ꝯcui sus or nart̾at illic ip̃e suo

Expanded text:
eras, urbem Romam irruptio illa barbarica et horrenda vastatio consecuta est. O ingens et pio mulier insignis exilio, et nescio quidem an tali vita an morte felicior! multo certe clarior iaces solitario in pulvere, quam si Rome, carens his meritis, inanibus titulis insculpto sepulcro marmoreo iacuisses; multoque ibi gloriosius edes Cristi tuis manibus fundata conspicitur pauperibus servitura, quam Rome palatium avitum, aut barbaricis flammis arsurum, aut senio ruiturum. Sed diu, fateor, me tue virtutis admiratio in hoc sermone detinuit, et iam satis multa de feminis deque transmarinis rebus; ad viros et ad patriam redeat stilus.magnificas ac frequentes domos in solitaria templa convertit, antiquasque possessiones sibi preripiens Cristo dedit? Ita sibi, quantum licuit, in maxima plenissimaque omnium urbe solitudinem fecit, ut ubi avos atavosque suos creber obsequentis populi concursus ornaverat, illic ipse suo
Abbreviated transcription (Latin):
Tamiti uel dñi mortem ⁊ecolens sue salutis cã p̃ẜ̾tim suiq a¬
more susceptam suaꝵ libidinũ nõ incipiat obliuisti ⁊ ab mẽp¬
ta tipiq lecicia pulciris subito uertatur ad lacrimas At q̃
omia hec ĩ xp̃o sunt/ Caudem̃ sibi uult aliud ysaie uisio c̾uius
p̾ncipiũ est Audite celi ⁊ aurib ꝑcipe t̾ra qm̃ dñs loquutus ẽ¬

Expanded text:
vel domini, vel amici mortem recolens, sue salutis tam presertim suique avel domini, vel amici mortem recolens, sue salutis tam presertim suique amore susceptam suarum libidinum non incipiat oblivisci et ab inepta turpique letitia pulcras subito vertatur ad lacrimas? Atqui omnia hec in Cristo sunt. Quid enim sibi vult aliud Ysaie visio, cuius principium est: «Audite celi et auribus percipe terra, quoniam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
more quos sa tellices egipcii uocant in hoc nos amplectũt᷑
⁊ transgulant sic est/ cetera nos uelud ab aduer so feriunt
mala/ luxiuia ami deiectiua compleccitiu uenienti g resi¬
stendũ occiurẽdũq pncipus ⁊ illud ante oclos heñdũ bãtue
usu armati de ⁊ ucõnis ar te deiciant allide monenu. ad petiã
petra autẽ erat xp̃s nam quis obsecio tam p̃rupte tamq ĩflam¬
mate libidimis usqͣi erit qui acuicer ad memoriã ⁊eductis xp̃i uul¬
nerib non fiigestat ⁊ sangniẽ eius ad hoc fuso ut inde potissiͫ
concrece mõꝵ sor des uulnerũ lauarentur nullus imber aut
ros herbis arentib oppor tumis a deo est quin cruor iste si in de¬
uotam miam ex alta mibe talide cõtempla cõnis efluxerit młto
sit opor tunor. humanis ar torib extinguẽdis aut sedandis
Quis uero tam inhumanus ⁊ ingratus ut atrocẽ uel patris

Expanded text:
more, quos stilistas Egiptii vocant, in hoc nos amplectuntur more, quos stilistas Egiptii vocant, in hoc nos amplectuntur ut strangulent». Sic est. Cetera nos velut ab adverso feriunt mala: luxuria animum deiectura complectitur. Venienti igitur resistendum, occurrendum principiis et illud ante oculos habendum: «Beatus usu armati nos de rationis arce deiciant allidere monemur ad petram: «petra autem erat Cristus». Nam quis, obsecro, tam prerupte tamque inflammate libidinis usquam erit, qui acriter ad memoriam reductis Cristi vulneribus non frigescat et sanguine eius ad hoc fuso, ut inde potissimum concrete nostrorum sordes vulnerum lavarentur? Nullus imber aut ros herbis arentibus oportunus adeo est, quin cruor ille si devotam in animam ex alta nube calide contemplationis influxerit multo sit oportunior humanis ardoribus extinguendis aut sedandis. Quis vero tam inhumanus et ingratus, ut atrocem vel patris,
Abbreviated transcription (Latin):
gens fede uoluptatis incendiũ mentis aa dore ⁊ car me algore
suꝑauit¶ Her uobis exempla sequenda sunt frẽs hoc tenẽ¬
dum iter. ⁊ nobis mr̃ asellus loris agitandus cibo ardendus
grauioribus sar tuns premendus ⁊ urendus, deniqz modis
om̃ibus castigandus ⁊ redigendus in seruitutẽ ¶ Flatres mei¬
ricur hoste domestito intendice laborate uigilate tu cũspi¬
cite/ ad omẽm strepitũ galeati maciẽ ꝓsilite nulle st̃ induciẽ¬
dolis agimur. tam uarie ucmĩc ueri hostis mĩt simlãti a¬
mici frẽs aꝑpeat. Quid enĩ incõstantius uoluptate quid blan¬
dius quid insidio suis. Sciũr qui exꝑti suc quis autẽnõ exꝑ¬
tus est si homo est plena etate/ corꝑe integro. Ceteꝵ quo ꝑti¬
nacior hostis eo clarior uictoria blandissime uoluptates ma¬
guas ꝑtes aĩ a uir tute detor quẽt dac ticero ⁊ seneca uolup¬
tates inquic p̾cipue ex turba et inuisissimas habe latronũ

Expanded text:
ergens fedum voluptatis incendium pulcro mentis ardore et carnis algore ergens fedum voluptatis incendium pulcro mentis ardore et carnis algore superavit. Hec vobis exempla sequenda sunt, fratres; hoc tenendum iter et nobis noster asellus loris agitandus, cibo arcendus, gravioribus sarcinis premendus et urendus, denique modis omnibus castigandus et redigendus in servitutem.  cum carne geritur, hoste domestico, intendite, laborate, vigilate, circumspicite ad omnem strepitum galeati et in aciem prosilite: nulle ut indolis agimur tam varie, ut nunc veri hostis, nunc simulati amici frons appareat: quid enim inconstantius voluptate, quid blandius, quid insidiosius? Sciunt qui experti sunt: quis autem non expertus est, si homo est, plena etate, corpore integro? Ceterum, quo pertinacior hostis, eo clarior victoria. «Blandissime domine voluptates magnas partes animi a virtute detorquent» ait Cicero, et Seneca «Voluptates» inquit «precipue exturba et invisissimas habe; latronum
Abbreviated transcription (Latin):
salui eẽ uolumus frenũ excipe ⁊ pari uer ber a rogendus est
a sellus iste cui infistimꝰ ne suo more lasciuiens atq recal¬
titrans nos in p̾cipiciũ secũ trabat fecisse id quosdã uidimus
ses pliues audiuemꝰ ⁊ legimꝰ ¶ Dedmn pͥmis ecia illos exi¬
mios ⁊erũ tõtemptores rerũ mũdanaꝵ hylarionẽ mona¬
chum/ ac francistũ ¶ Quoꝵ pͥmus adu̾sus flãmã uolupta¬
tis generosa indignatõne uix dum pubes uinlicer mar des¬
tens/. Et ut Iho ͦ de isto sci ibit iratus fibi ⁊ pectus pugnis
uer berans quasi cogitatõnes cede manꝰ possar excludere/. Ego
te inquit aselle faciã ut nõ calcitres/ n:̃ te or deo alam sed
paleis s⁊ fame cõficiam ⁊ siti graui lionabo pondere ꝑ estus
mndagabo ⁊ fi igora ut tibũ pocius ꝙͣ lastiuiã dogites ¶ Sedũs
⁊ ip̃e corpus suũ appellabat nudũ noctu in nuis cumlm̃ dem¬

Expanded text:
salvi esse volumus frenum excipere et pati verbera cogendus est salvi esse volumus frenum excipere et pati verbera cogendus est asellus iste cui insistimus, ne suo more lasciviens atque recalcitrans nos in precipitium secum trahat. Fecisse id quosdam vidimus, sed plures audivimus aut legimus, sed in primis illos eximios contemptores rerum mundanarum Hilarionem monachum ac Franciscum, quorum primus adversus flammas voluptatis generosa indignatione vix dum pubes viriliter inardescens et, ut Ieronimus de illo scribit, iratus sibi et pectus pugnis verberans quasi cogitationes cede manus posset excludere, «Ego te» inquit «aselle, faciam ut non calcitres, nec te ordeo alam, sed paleis, et fame conficiam et siti, gravi onerabo pondere, per estus indagabo et frigora, ut cibum potius quam lasciviam cogites». Secundus et ipse suum corpus appellabat, nudum noctu nivis in cumulum dem
Abbreviated transcription (Latin):
Enpio aitlibidmofis uince ani caue defor mes. multa bona
uno uicio ⁊ tot meritoro gra maiore culpa ꝙͣ causa culpe ẽ
cũq instinctu libidinũ p̃sertim ad pcc̃andũ ueniũt̃ ut uibi
car nẽ acres stimli ꝑurgẽt hoc saltẽfi eno se se mẽs matata
cohibeat ⁊ on equidẽ inficior. corpus ab adorestencia ĩ domi¬
tum. postꝙͣ in lirẽcia ⁊ liber tate traluerit/ aut facile fiena¬
ri cũ fit sciiptum ꝙ qui delicate a puĩtia mitrit suiũ suum
postea illũ sentiet contumatẽ/ Sei uus quidẽ ĩmo uero asellus
hie nr̃ mitritus in pascuis uoluptatũ lecis ac mollib int̾
fliuã illa de quibus dixiꝰ assuetus ꝑ planas ⁊ latas sclĩiuas
cuiꝰ in uertitẽ ardiuis ⁊ argustus ⁊ stupens trames fert
Qd hic remedii est / insi ut quo seriꝰ eo acrius sũma ui et
om̃i studio ĩcubamꝰ ut solita dediscens insueta cõdistat
durũ opus ⁊⁊ laboriosũ fateor sedsalubre ⁊ram ꝓfecto si

Expanded text:
nclusit: «Vince animum; cave deformes multa bona uno vitio et tot meritorum gratiam maiore culpa, quam causa culpe est, cunque instinctu lidibinis presertim ad peccandum veniunt, ut ubi carnem acres stimuli perurgent, hoc saltem freno se se mens incitata cohibeat! Non equidem infitior corpus ab adolescentia indomitum postquam in licentia et libertate coaluerit haud facile frenari, cum sit scriptum quod «qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem». Servus quidem, imo vero asellus hic noster nutritus in pascuis voluptatum letis ac mollibus, inter flumina illa de quibus multa diximus assuetus cuius in verticem arduus et angustus et scrupeus trames fert? Quid hic vero remedii est, nisi ut quo serius, eo acrius summa vi et omni studio incumbamus, ut solita dediscens insueta condiscat? Durum opus et laboriosum, fateor, sed salubre; nam profecto si
Abbreviated transcription (Latin):
si pͥncipib talis est mũdus nõ duac, Et si talis est exitus
qualẽ putemus eẽ aliis quibus ne iuita quidẽ ipã suꝑ cotidi¬
ano labore ymittitur. Sz in uita lxmnes hec audiut quibus
deflectere ⁊ ea sibi finge̾ que delectent nõ q̃ crucient. Itaq cũ
medus in ei ũpnis senuerunt ad huc iã a tergo relicte uite
felicitatẽ spondere nõ desinũt tanta uotoꝵ ꝑtinacia est uc
denter aduertere. Qua in re ĩmimer ables̃ fallũtui. fiueut
uer ius dicam scientes ⁊ uolentes delectablem̃ in ei iorẽ madũt¬
⁊ sese fallendi scudio ulcio inherent/ nec insi flentes ⁊ coacti
a placitis ditet falsie opimombus euellũtur q̃ sunt multe
Sy om̃i sũma est illa a titerone posita in tustulano ꝙ metelli
peiat sidi quiso for tunã Illa maior ꝑitulosior ꝙ demencia
opnec conditõnẽ nature nec tot asfidius exemplis inducim᷑

Expanded text:
si principibus talis est mundus, dum durat, et si talis est exitus, si principibus talis est mundus, dum durat, et si talis est exitus, qualem putemus esse aliis, quibus ne vita quidem ipsa sine quotidiano labore promittitur? Sed inviti homines hec audiunt, quibusdeflectere et ea sibi fingere que delectent, non que crucient. Itaque cum mediis in erumnis senuerunt, adhuc sibi iam a tergo relicte vite felicitatem spondere non desinunt; tanta votorum pertinacia est, utdenter advertere. Qua in re innumerabiles falluntur, sive, ut verius dicam, scientes et volentes delectabilem in errorem incidunt et se se fallendi studio ultro inherent, nec nisi flentes et coacti a placitis, licet falsis, opinionibus avelluntur, que sunt multe, sed omnium summa est a Cicerone posita in Tusculano, quod «Metelli sperat sibi quisque fortunam». Illa maior periculosiorque dementia, quod nec conditione nature nec tot assidue exemplis inducimur
Abbreviated transcription (Latin):
homi notorũ dum ueniunt sãtungines dum instar spar fa
cermĩtiu. dum q osfa suis mota sedibus cõsũpte nares tõ¬
uulsi dentes/ ocłoꝵ spetus limo obsicum ceno cona eta cesa¬
raee Et o bone Ihũ ꝙͣto ꝑiculosius est qd latet. Quis enim
talis cor ꝑis qualis est aia, et quali insi mi ẜicor diã ĩuene¬
cur io sissimus lrãꝵ quid de aiẽ reredentis itme for miauec. pui¬
tis expressit/ que placet inserere ut ⁊ sinam tanti pr incipis
⁊ affectum iudicent qui sub extrenñ uite spiritũ dum alii plo¬
rant dictet/ ⁊ qñ nuillus est fingendi locus aut dubie sic loq̃t᷑
ut in aiõ est animã enĩ ip̃e suã in morte alloquens sitait Ani¬
mula uagula blandula hospes comesq corꝑis q̃m̃t ab illis
in loca pallidula ⁊ igida nudula nec ut soles dabis iocos/ Pa
rũ ne quess ꝑspicue quid sentiret ⁊ quid timer et aperuit ꝙ

Expanded text:
hominum notorum, dum verminum scaturigines, dum viscera sparsa hominum notorum, dum verminum scaturigines, dum viscera sparsa cernuntur, dumque ossa suis mota sedibus, consumpte nares, convulsi dentes, oculorum specus limo obsitum, ceno concreta cesaries et, o bone Iesu, quanto periculosius est quod latet! Quis enim novit talis corporis qualis est anima, et quali nisi misericordiam invenecuriosissimus literarum quid de anime recedentis itinere formidaret paucis expressit, que placet inserere, ut et sententiam tanti principis et affectum indicent, qui sub extremum vite spiritum, dum alii plorant, dictet, et quando nullus est fingendi locus hauddubie sic loquatur ut in animo est. Animam enim ipse suam in morte alloquens ait sic: Animula vagula blandula hospes comesque corporis, quo nunc abibis? In loca pallidula rum ne, queso, perspicue quid sentiret et quid timeret aperuit? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tur Qd malũ a grecis or tũ est/ quoꝵ leuitas instructa di¬
cend facultate ⁊ ropia incrediblẽ est quãtas mẽdacioꝵ ne bu¬
las excitauerit Itaq admirati eos ⁊ susceꝑũt p̾mi sacra¬
fere illoꝵ ⁊ umu̾sis gentib tradiderunt ¶ Obhanc uamnta¬
tem sibilla sic eos grete increpac/ Grecia quid confidis in uiris
⁊ ector ibus ⁊ tur mania dona mortuis offers hostias y dolis
ĩmolas/ quis tibi eriorẽ in mẽte posuit ut hec facias der elic¬
ta dei magnifacia Adhec utin libro sapie legitui. ꝓuexit
ad eoꝵo culturã eos qui ignorabant artificis eximia diligen¬
cia, ille enĩ uolens placere, ille qui se assũ psit elaborauit

Expanded text:
tur. quod malum a Graecis ortum est, quorum leuitas instructa ditur. quod malum a Graecis ortum est, quorum leuitas instructa dicendi facultate et copia incredibile est quantas mendaciorum nebulas excitauerit. itaq illorum et universis gentibus tradiderunt. Ob hanc vanitatem Sibilla sic eos grece increpat: Grecia quid confidis in viris esse rectores et cur inania dona mortuis affers, hostias idolis celebras? Quis tibi errorem in mente posuit ut hec facias derelicta dei magni facie?». Ad hec, ut in libro Sapientie legitur, «provexit ad horum culturam et hos qui ignorabant artificis eximia diligentia. Ille eni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alios honores quos uita carentib/ de ferant inuenire nõ
possunt/ Preter ea pietas eoꝵ qui fuocesfant plimum
contulit aderiorẽ qui ut dĩnastu pe nati uiderentur dĩnos hono¬
res ꝑentibz deculerunt de feriz qz iusserũc ¶n potest aliquis
dubitare quõ religiones deoꝵ sint institute cũ apud maronem
legat enee uer ba sociis imperantis ¶⁊ ũc patheras libate
ioui p̃cibus ꝙ uocate Auchisem genitorẽ cui nõ tantũ ĩmor¬
talitatẽ uerũ etiam uentoꝵ tribuit ptãtem postamus uẽtos
acqz me satra quot ãnis ¶ ui be uelit poĩta templis fibistrre
dicatis Idem .s. de Ioue liber. et pan. ⁊ m̾curiꝰ ⁊ apollofecert̃
ac postea de hyus ipis successor es eoꝵ Aocesserut̃ ⁊⁊ poete ⁊ com¬
positis ad uolũtatẽ car mĩbus in celũ sustulerunt Sicut faci¬
unt qui apud reges eciã malos panager itis mẽdacib adulã¬

Expanded text:
quos alios honores vita carentibus deferant invenire non quos alios honores vita carentibus deferant invenire non possunt. Preterea pietas eorum qui successerant plurimum contulit ad errorem, qui ut divina stirpe nati viderentur divinos honores parentibus detulerunt deferrique iusserunt. An potest aliquis dubitare quomodo religiones deorum sint institute, cum apud Maronem legat EneIoui precibusque uocate Anchisen genitorem —? cui non tantum immortalitatem, uerum etiam uentorum tribuit potestatem: poscamus uentos, atque haec me sacra quotannis urbe uelit posita templis sibi ferre dicatis. idem scilicet de Ioue Liber et Pan et Mercurius et Apollo fecerunt ac postea de his ipsis successores eorum. accesserunt etiam poetae et compositis ad uoluptatem carminibus in caelum eos sustulerunt, sicut faciunt qui apud reges etiam malos panegyricis mendacibus adulan
Abbreviated transcription (Latin):
uere ii tutis grã aucquolibencius ⁊ ei publice cã ꝑiclm̃ adi¬
eient optinios quoq uiror for tiũ memoriã lynore dcoꝵ
ĩmortaliũ ꝯsecratã hac .s. ratõne Romani cesares suos
conseciauuit Et maurisuosreges sic paulacĩ religiones
ẽẽ copunt dũ illi p̃mi qui eos nouerant eo ricu suos libõs
ac nepoces deinde om̃s posteros imbuerũt. Et hii tañ sũmi
reges obcelebritatẽ noĩs in ꝓuĩcus om̃ib colebanciu pri¬
uatim uero singli pplĩgentis aucurbis sue condicor es, seu
uiri forticudine in signes erant seu femiẽ tastitate mirablẽs
sũma uen̾atõne coluu̾it/ ut egipcii ysidem mauit Iubam ma¬
cedones scabrum poem uraniam latim fannũ sabini fau¬
cũ Romani quirimĩ Eode utiq modo athene mineruã
damos iunonẽ paphos uenerẽ uulcanũ lemnos liberũ
naxos/ apolmẽ delos Sir ꝑ pplõs acq ⁊ eligiones uaria
sacia suscepta sũc/ dũ honnẽs gͣti eẽ in suos principes cupiut

Expanded text:
iculum adiret optimus quisque, uirorum fortium memoriam honore deorum inmortalium consecratam. hac scilicet ratione Romani Caesares suos consecrauerunt et Mauri suos reges. sic paulatim religiones esse coeperunt, dum illi primi qui eos nouerant eo ritu suos liberos ac nepotes, deinde omnes posteros imbuerunt, et hi tandem summi reges ob celebritatem nominis in prouinciis omnibus colebantur. priuatim uero singuli populi gentis aut urbis suae conditores, seu uiri fortitudine insignes erant seu feminae castitate mirabiles, summa ueneratione coluerunt, ut Aegyptus Isidem, Mauri Iubam, Macedones Cabirum, Poeni Uraniam, Latini Faunum, Sabini Sancum, Romani Quirinum, eodem utique modo Athenae Mineruam, Samos Iunonem, Paphos Venerem, Vulcanum Lemnos, Liberum Naxos, Apollinem Delos. sic per populos atque regiones uaria sacra suscepta sunt, dum homines grati e
Abbreviated transcription (Latin):
que ocio ⁊ eligioso ut scribere occurrebant ꝙͣus aut ignatus sim
eo usqz ser monẽ ytendi posse quousq occupatoꝵ misrie ytẽdũ¬
tui quarũ nullus est t̾mꝰ ¶ Sed fatis mĩc dixisse uisus
sum Reliqua ex uob̃andire hadeo quos hor fecisse debuit experi
encia magiõs/ hoc er gode quo loquor ociũ ⁊ hec uaracio p̃stabit
ut uideatis qm̃ deus ip̃e est dñs ⁊ acriter intueanũ q̃ ad salm̃

Expanded text:
que de otio religioso ut scriberem occurrebant, quamvis haud ignarus sim que de otio religioso ut scriberem occurrebant, quamvis haud ignarus sim eosque sermonem hunc protendi posse, quousque occupatorum miserie protenduntur, quarum nullus est terminus. Sed satis nunc dixisse visus sum; reliqua ex vobis audire habeo, quos horum fecisse debuit magistros experientia. Hoc ergo de quo loquor otium et hec vacatio prestabunt ut videatis quoniam Deus ipse est dominus et acrius intueamini que ad
Abbreviated transcription (Latin):
a deo hebes ut dubitet quã pocius in tõiugẽ sibi assistat/ magn
doctiq uiri fuerut̃ multi diserti aliqui nestio em̃ quomodo
facilius est doctũ hoimnem reꝑire ꝙͣ disertũ ĩmomodo taĩtũ
in ymptu est ꝙ doctrina sine eloquẽcia ẽẽ potest/ Elouẽcia
uero sine doccima/ eaqz multiplici et uaria eẽ nõ pt̃ insi forte
eloquẽtẽ y eloquẽte posuer nuuis quo nichil falsius. Et hec est
tadro uel poetice bel oratirie raritatis de qua multa diunitus
in eo libro qui or ator. instribitur disputauit cicero Quis sane
quacũq ꝑce mũdi floruerint ques enumerare longũ est phi¬
lorophẽtur, disputent perorent ⁊ es decoras stilo quolib ex¬
ornent ⁊ tenuissimo artificio at ⁊ poetici ens tegant
Nonne om̃s indocti ⁊ muti ⁊ elingues uidebunt᷑ ubi ab aduer¬
so sela xp̃i uox intonuit uer issimũq illud regii ꝓpħe absorci

Expanded text:
adeo ebes, ut dubitet quam potius in coniugium asciscat? Magni adeo ebes, ut dubitet quam potius in coniugium asciscat? Magni doctique viri multi fuerunt, diserti aliqui; nescio enim quomodo, facilius est doctum hominem repperiri quam disertum; imo vero causa in promptu est, quod doctrina sine eloquentia esse potest, eloquentia vero sine doctrina eaque multiplici et varia esse non potest, nisi forte loquacem pro eloquente ponamus, quo nichil est falsius, et hec est radix vel poetice vel oratorie raritatis, de qua multa divinitus in eo libro qui Orator inscribitur disputavit Cicero, quamvis sane quacunque mundi parte floruerunt, quos enumerare longum est, philosophentur et disputent, perorent, res decoras stilo quolibet exornent et tenuissimo artificio ac poeticis velis tegant. Nonne omnes indocti et elingues videbuntur, ubi ab adverso sola Cristi vox intonuit verissimumque fit illud regii prophete: «Absorti
Abbreviated transcription (Latin):
cipio enutriti amate colite uen̾amini fi eꝙ̃tate nũꝙ de mani¬
bus ut ĩs si possiblẽ sit certe dementdus uiis̃ excidant mĩꝙͣ qͣꝵ¬
anciquitas/ et om̃s oiõ secular es lius antecedũt Anceꝙͣ caduꝰ
grecarũ reꝑtor. anteꝙͣ ysis egipciarũ. Ancte ꝙͣ carmentis
Latinarũ inuẽtux naster etiu/ hee lrẽ telebres et ant mor be
te que quibus infixe fuer ĩt corda uiiuificant siue fructus op¬
tatur. et certe cum ceteror mertes sit aut breue lucrũ. aut au¬
ra uolatilis falsus fauor. horfinis uita et̾na est ⁊ uerri fe¬
licitas/ siue for sam or natus exigitu. Ce ꝙͣyus multa de hoc
dici possint hec tamẽ om̃i sũma est/ quedã forte suꝑfigenꝰ
composicõres/ pulcriorẽ nuillam Itaq fingi iubeo hĩc matro¬
nam for mosam sobiiam pudicã cultu exigno contẽta Illic̃
exquisitissime cõpositã mẽtricẽ fucis ora uendẽtib/ quisꝙͣ ne

Expanded text:
cipio enutriti amate, colite, veneramini, frequentate; nunquam de manicipio enutriti amate, colite, veneramini, frequentate; nunquam de manibus vestris, si possibile sit, certe de mentibus vestris nunquam exomnino seculares literas antecedunt – antequam Cadmus grecarum repertor, antequam Ysis egiptiarum, antequam Carmentis latinarum inventrix nasceretur, he litere celebres erant in orbe tes, que quibus infixe fuerint corda vivificant, sive fructus optatur, et certe cum ceterarum merces aut breve lucrum aut aura volatilis et falsus favor, harum finis vita eterna est et vera felicitas, sive forsitan ornatus exigitur, et quamvis multa de hoc dici possunt, hec tamen omnium summa est, quasdam forte superficietenus comptiores, pulcriorem nullam. Itaque fingi iubeo hinc matronam formosam, sobriam, pudicam, cultu exiguo contentam; illinc exquisitissime compositam meretricem, fucis ora vendentibus; quisquam ne
Abbreviated transcription (Latin):
uie t̾minus ⁊ quis dux dispucatur apud ers mulcis quid
uerbis de bonoꝵ ⁊ maloꝵ finib de quo romani pr inceps
⁊ laboriosi hoĩes/ a/ quib ingenio uicti sumꝰ en grã uicimꝰ
gratuitisq munerib, laborastis en quiestimꝰ seristis
en metimꝰ/ quefistis en inuenimus neq culpa urũ neq
speraibam/ ab illog p̃mũ raptus/ et a semitis meis parũꝑ
ihominꝰ/ gregoriusq nouissimus os auiei iohẽs Et ex¬
nudans lacteo torrẽte lactancius, Ita hoc pulcheurimius
comitatu scripturaꝵ sacraꝵ fines quos ance despexeram
cotidianũ quod male distuleram telebrandum quam ob causã
psalceriũ ipm dauiticũ sepe ꝑciurere sum coactus e quibus
fentib hauitre studu non unde disercior. fier ẽ sed melior si
porsem neq uñ euaderẽ disputator. maior. sed pccor. minor.¬
¶ Has g scuipturas/ quas ego aduena nec dũ notas odore q̃s¬
illectus adamaui fero licet uos uelut indigene etin hus a prĩ¬

Expanded text:
vie terminus et quis dux? Disputatur apud eos multis quidem verbis de bonorum et malorum finibus, de quo romani princeps philosophi magni et laboriosi homines a quibus ingenio victi sumus, en gratia vicimus gratuitisque muneribus. Laborastis, en quiescimus; sevistis, en metimus; quesistis, en invenimus; neque culpa vestra neque sperabam. Ab illo igitur primum raptus et a semitis meis parumpeIeronimus Gregoriusque, novissimus oris aurei Iohannes et exundans lacteo torrente Lactantius: ita hoc pulcerrimo comitatu Scripturarum Sacrarum fines quos ante despexeram quotidianum, quod male distuleram, celebrandi, quam ob causam psalterium ipsum daviticum sepe percurrere sum coactus, e quibus fontibus haurire studui non unde disertior fierem, sed melior, si possem, neque unde evaderem disputator maior, sed peccator minor. Has ergo Scripturas, quas ego advena necdum notas odore illectus adamavi, sero licet, vos velut indigene et in his a prin
Abbreviated transcription (Latin):
riam si eadem rõne ueteres cõsea auerũt qua se ymagine
nomẽ q filie consecraturũ eẽ dict ignoscimerentib pt̃
credentib nõ pt̃/ Ouis eñi tam demens qui consensu ⁊ pla¬
tito ĩnimabłium stultoro aperii⁊ relũ mortuis ai bitretur
Nut aliquid quod ip̃e nõ habeat/ dare alteri posse/ Ego sa¬
ne ut hec diuine dici fateor sic in liiis ciceronẽ timurisse
non intelligo ⁊ si emĩ actici cͣoͣnstiãm testar et᷑ ex mist̾ms incel

Expanded text:
riam, si eadem ratione veteres consecraverunt, qua se imaginem riam, si eadem ratione veteres consecraverunt, qua se imaginem nomenque filie consecraturum esse dicit, ignosci merentibus potest, credentibus non potest. Quis enim tam demens, qui consensu et placito innumerabilium stultorum aperiri celum mortuis arbitretur, aut aliquem quod ipse non habeat dare alteri posse?». Ego sane, ut hec divine dici fateor, sic in his Ciceronem timuisse non intelligo, et si enim amici conscientiam testaretur ex misteriis intel
Abbreviated transcription (Latin):
quoq fama ⁊⁊ lrĩs/ ac deoꝵ in consilio locaturã nõ quidem
uere sed adopinionẽ om̃i mor taliũ pollicetur ipĩs in suꝑ diis
arꝓbantib illis in ꝙͣ duis qui nilla remagis ꝙͣ erroribus
mortaliũ ⁊ suꝑstitõne delectantur/ ut facile tredi posfic
illos, seu honnẽs mali fuerint, seu demones ultro ciceroni
in conseciatõne filie consensuros, quouel errantis facũdia
uel scientis, causa saltẽ esfec erroris hus quoꝵ mibecilliꝰ
ingeniũ uer boꝵ spłendor hebetaret ¶ Tecte id quidẽ de cire¬
rone lactancius, quale uero est qd sequitur/ Et cũ uero ait
de hcule libero/ esculapio castore. polluce ineunetant̾ facẽ¬
tur de appolme ac ioue patrib eoꝵ Idem de neptimo uulca¬
no marte mer cuio quos maiores genciũ deos appellant
timuit aper te confiteri. Et idcri co ait lace hoc pate̾/ ut idẽ
de ioue teterisq antiquior ibus diis in telligamꝰ quoꝵ memo¬

Expanded text:
quoque fama et literis ac deorum in concilio locaturum, non quidem quoque fama et literis ac deorum in concilio locaturum, non quidem vere, sed ad opinionem omnium mortalium polliceretur, ipsis insuper diis approbantibus, illis, inquam, diis, qui nulla re magis quam erroribus mortalium et superstitione delectantur, ut facile credi possit illos, seu homines mali fuerint seu demones, ultro Ciceroni in consecratione filie consensuros, quo vel errantis facundia vel scientis causa saltem esset errorum his quorum imbecillius ingenium verborum splendor hebetaret. rone Lactantius. Quale vero est quod sequitur? «Et cum» ait «de Hercule, Libero, Esculapio, Castore, Polluce, incuntanter fateretur, de Iove ac Apolline patribus eorum, item de Neptuno, Vulcano, Marte, Mercurio, quos maiorum gentium deos appellavit, timuit aperte confiteri; et idcirco ait late hoc patere, ut idem de Iove ceterisque antiquioribus diis intelligamus, quorum memo
Abbreviated transcription (Latin):
minas complens ex homĩb in deoͣ imio ẽẽ uideamꝰ et eoꝵ
in ui bibus atqz agris angussiã delubra ueneremur as
renciamiu. eopsapiẽ/ quoꝵ ingeniis ⁊ inuetis oem̃ uitã
legibus ⁊ institutis excultã institutãq hẽmus ꝙ si
ullum ũ ꝙͣ aial consecrandũ fuit illus ꝓfecto fuit. si
tadim ꝓgenies aut amphiciionis auc tuidaris in celũ
tollenda fama fuit/ huic idem honos ter te dicandus est
qd quidẽ faciam. te q om̃i optimã atq doctissimã aꝓpbantibus
diis ĩmortalib ipĩs in eoꝵ cetu locatã ad opinion ẽ onñ mor¬
taliũ consecrabo. hec quidẽ citeronis ad lrãm uer basũc in
quib ⁊ suũ tenuit morẽ ⁊ ita dolor suo paruic ueritati ꝯ¬
subintelligenciũ iudicio repugnaret dũ ⁊ hoiẽs adcelũ
non ueritate sedfama tolli solitos cõmemor auit seqz priori
exͦ defũctum filiã quã sũmo amore dilexerat tonsetraturã

Expanded text:
minas complures ex hominibus in deorum numero esse uideamus et eorum minas complures ex hominibus in deorum numero esse uideamus et eorum in urbibus atque agris augustissima delubra usentiamur eorum sapientie quorum ingeniis et inventis omnem vitam legibus et institutis excultam institutamque habemus. Quod si unquam ullum animal consecrandum fuit, illud profecto fuit. Si Cadmi progenies, aut Amphytrionis, aut Tindaris in celum tollenda fama fuit, huic idem honos certe dicandus est; quod quidem faciam teque omnium optimam atque doctissimam approbantibus diis immortalibus ipsis in eorum cetu locatam ad opinionem omnium mortalium consecrabo"». Hec quidem Ciceronis ad literam verba sunt, in quibus et suum tenuit morem et ita dolori suo paruit, ne veritati sub intelligentium iudicio pugnaret, dum homines ad celum non quidem veritate sed fama tolli solitos commemorat, seque priorum exemplo defunctam filiam, quam summo amore dilexerat, consecraturum
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ ueri hc̃ suꝑedificarre eciã uel poetas ut ille
uel illustres artifices/ uthit aic ꝑitiores scilicet aut qd y do¬
lo comuiemencius est sculptores tam yprie dcm̃ est/ ut ad
erroꝵ cumlm̃ nichil fĩngi possit efficatius cũ in alt̾d fĩt¬
ocłõꝵ in alt̾o sinc auriũ blandim̃ta quibus p̃cipue sfrib¬
et ueritas ⁊ falsitas in aĩam subit ¶ Ceterũ lactancius
hiisq ꝓpime auditis explicitis itero uersus ad citeronẽ
Martus tullius inquit/ qui nõ tantũ ꝑstũs or ator sed ⁊̃
quo se ip̃e de morte filie consolatus ẽ non dubitauit dicere
deos qui publice coluntui. homnẽs fuisse qd̵ ipiũs testiõim
eo deb grauissimũ iudicari ꝙ ⁊ angurale habuit facer. do¬
ciũ ⁊ eosdem se colere uenerari q testatur. Itaq intra pau¬
cos uersiculos duas res nobis dedit/ nam dum ymagnie
sunt consecrati/ ⁊ illos mortuos ẽẽ docuit/ ⁊ orrginẽ ua¬
ne suꝑsticõnis ostendit, Cum uero inquit ⁊ mares ⁊ fe¬

Expanded text:
similitudinem veri habet. Superedificasse etiam vel poetas, ut ille, vel illustres artifices, ut hic ait, pictores scilicet aut, quod idolo convenientius est, sculptores tam proprie dictum est ut ad errorum cumulum nichil fingi possit efficacius, cum in altero oculorum, in altero sint aurium blandimenta, quibus precipue sensibus veritas et falsitas in animam subit. Ceterum Lactantius his que proxime audistis explicitis iterum versus ad Ciceronem: «Marcus Tullius» inquit «qui non tantum perfectus orator, sed etiquo se ipse de morte filiae consolatus est, non dubitauit dicere deos qui publice colerentur homines fuisse. quod ipsius testimonium eo debet grauissimum iudicari, quod et augurale habuit sacerdotium et eosdem se colere uenerarique testatur. itaque intra paucos uersiculos duas res nobis dedit. nam dum imaginemsint consecrati, et illos mortuos esse docuit et originem uanae superstitionis ostendit. cum uero inquit et mares et fe
Abbreviated transcription (Latin):
ait alibi. Si acuero ut fulgur gladiũ meũ et arripueric
iudiciũ manus mee reddam ulrõem hostib meis ⁊ hiis qui
o. merxtribuam/ Ecce iam nil mite ml pat̾nũ sed iudici¬
ariũ s hostile nõ eñ iam filios/ nõ amicos/ nõ saltẽ ẜuos
uotat ĩmo hostes / nuilla iã mencio uerberũ aut uũ garo
D quid mebriabo in quic sagittas meas sanguĩẽ/ ⁊ gladiꝰ¬

Expanded text:
fulgur gladium meum et arripuerit iudicium manus mea reddam retributionem hostibus meis et his qui oderunt me retribuam». Ecce iam nil mite, nil paternum, sed iudiciarium, sed hostile; non enim iam filios, non amicos, non saltem servos vocat, imo hostes: nulla iam mentio verberum aut virgarum; sed quid? «Inebriabo» ait «sagittas meas sanguine et gladi
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽter nẽ ⁊ uolloqui dulce est/ quale illud spectaclm̃ eric un¬
de ceteris tontigit ut plac̾ent quicquid oclos auc aures/ ꝯch
oĩõ sensus atq añi delcãt N quo precor id ipm unde delec¬
tar et habuic nfi ab isto qui delcãbliã tũcta nõ tantũ suꝑ¬
eminet sed cixauit / eisq nõ cantũ ut delectar ẽt tribuit
sedut eent̃ Atq ideo nullus michi par furor. in rebus lxnii
qua hecipã dultedo nilla eẽt auerti/ neq satis apud me
huiꝰ mali cam̃ in celligo uel inuenio infi quia diffidentie
humane mos est amare pñcia fucur a cõtempne̾ cũ tam̃ dĩni
a mor is dulcedo ut maior ⁊ melior. est sit eẽ possit ⁊ certior
⁊ pñcior. Mͣ humanis ⁊ multis in reb hus p̃cipue in quas
car nalis tendit afftũs aliꝙͣ to spes ꝙͣ ⁊ es ipã sit dulcior. sed
cũ cet̾is in rebus tum in hoc maxiẽ ꝙͣ delectatõnẽ in qua siĩ
mam stacuũt nec inepte modo uertĩ a falsa effugiũt ¶ Et

Expanded text:
faciem cernere et colloqui dulce est, quale illud spectaculum erit, unde ceteris contigit ut placerent? Quicquid oculos aut aures, quicquid omnino sensus aut animum delectat, a quo, precor, idipsum ut delectaret habuit, nisi ab illo qui delectabilia cunta non tantum supereminet, sed creavit, eisque non tantum ut delectarent tribuit, sed ut essent? Atque ideo nullus michi par furor in rebus hominumqua hec ipsa dulcedo nulla esset averti, neque satis apud me huius mali causam intelligo, nisi quia diffidentie humane mos est amare presentia, futura contemnere, cum tamen et divini amoris dulcedo, ut maior et melior est, sic esse possit et certior et presentior quam humani, et multis in rebus, his precipue in quas carnalis tendit affectus, aliquanto spes quam res ipsa sit dulcior. Sed cum ceteris in rebus, tum in hoc maxime, quod delectationem, in qua summam boni statuunt, nec inepte, modo veram a falsa delectat
Abbreviated transcription (Latin):
pontificũ q palacia. aut limĩa ciuiũ suꝑboꝵ / quos familia¬
r iter nostis muri forosã adhuc semo resistũc Ipĩ autẽ quid
pulsa uoca ⁊ ogga si absunt expecta paululũ dum redeãt
dixit lignũ lyẽ ppem si p̃tẽsum fuit ⁊ in sũ iurestit ⁊ ram
eius pullulant/ Si senuerit in t̾ra eius rudix ⁊ in puluerem

Expanded text:
pontificumque palatia, ante limina civium superborum, quos familiapontificumque palatia, ante limina civium superborum, quos familiariter nostis. Muri forsan adhuc senio resistunt. Ipsi autem quid? Pulsa, voca, interroga; si absunt expecta paululum dum redeant.dixit: «Lignum habet spem; si precisum fuerit rursum virescit et rami eius pullulant; si senuerit in terra radix
Abbreviated transcription (Latin):
quippe uos nudos e tanto naufiagio euasisse/ pret̾iti nempe
discrimĩs memoria suauis defideriũ insanũ. Cogitate quales
aiõ in foro non mertand studio ded spectatulis occupati ut
s. uideretis et uider emini ⁊ placeretis oclis in sanoꝵ de sperca¬
toris eterm oclĩs cũcta cer nẽtib non curantes fingite uero
nũc uobis ⁊ edicũ ad easdem uibes Rogo quid suspicamĩ ⁊ eui¬
debitis for sican notas tiures recognostetis for sicã notas
rnbit ut cũq spẽs locoꝵ inter labentur fluã stabũt montes
querite notos hĩtatores/ nestio quomodo ꝑpe om̃s abierunt
Magnus uos habebit stupor. eãdẽ simł q aliã tiuitatẽ ĩgre¬
spos uc ditatis cum er aclito In eandẽ ciuitatẽ dis intranus
⁊ nõ intranus. Certe ego qui prcõꝵ uinclis ĩ mũdo uelut
in cartere adhuc sum tiuitates ueteres prospitiẽs agnost̾e
uideor/ ⁊ easdẽ ingirdiens nõ agnosto Transite autẽ regũ

Expanded text:
puppe vos nudos e tanto naufragio evasisse: preteriti nempe puppe vos nudos e tanto naufragio evasisse: preteriti nempe discriminis memoria suavis, desiderium insanum. Cogitate quales animo, in foro non mercandi studio, sed spectaculis occupati, ut scilicet videretis et videremini et placeretis oculis insanorum, de spectatoris eterni oculis cunta cernentibus non curantes. Fingite vero nunc vobis reditum ad easdem urbes: rogo, quid suspicamini? Revidebitis forsitan notas turres, recognoscetis antiqua rabit utcunque species locorum, interlabentur flumina, stabunt montes. Querite notos habitatores: nescio quomodo, prope omnes abierunt. Magnus vos habebit stupor eandem simulque aliam civitatem ingressos, ut dicatis cum Heraclito: in eandem civitatem bis intramus et non intramus. Certe ego, qui peccatorum vinclis in mundo velut in carcere adhuc sum, civitates veteres prospiciens agnoscere videor; easdem ingrediens non agnosco. Transite ante regum
Abbreviated transcription (Latin):
phitarũ silex exterrrat Saxum sisi plu fatiget ticii uult᷑
rodat ysionis̃ rota precipitans cucãuoluat ita nichil in¬
Quid magis ꝓdest ꝙ eo labente mũdus stat ꝙ ꝙͣ ne is q̃de
si uerũ faceri uolumꝰ mairet/ Sed licet occulcius suũ ⁊ ip̃e ꝑ¬
git ad fmẽ ꝙq ur bes in quibus nastimur ⁊ mitiiui. euo
ꝓlixiore ꝑdurant quas tam̃ ⁊ senestere cer minꝰ ⁊ perire/
nec ulla urbs ĩmor talicatẽ spet cũ caput ui biũ uideanus
eẽ mor tale ¶ Equidem ut pueris nouicusq uris placeat
ista lecturis nõ meleganter. illut ait prosper ¶ ⁊ram in
quid ꝓ dest ꝙ longo fũuã tui su ¶ Semx ⁊ in haustis ynaꝰ
feruntu aquis ¶ Enimeratisq al ns adhuc̃ modum intulit
¶ista manẽt mĩsedno mansere parentes ¶ Exigui uitã tꝑĩs
inhabirastis sedfit illas togitate ne desidẽtis Amens ẽ eñ qui
in por tu poĩtus de siderat tempestates/ gandete pocius salua

Expanded text:
pitarum silex exterreat, saxum Sisiphi fatiget, Titii vultur pitarum silex exterreat, saxum Sisiphi fatiget, Titii vultur rodat, Ysionis rota precipitans circumvolvat. Atque, homini quod eo labente mundus stat, quanquam ne is quidem, si verum fateri volumus, manet, sed licet occultius suum et ipse pergit ad finem, quodque urbes in quibus nascimur et nutrimur evo prolixiore perdurant, quas tamen et senescere cernimus et perire? Nec ulla urbs immortalitatem speret, cum caput urbium videamus esse mortale. Equidem ut pueris novitiisque vestris placeam ista lecturis, non ineleganter illud ait Prosper: Nam michi quid prodest quod longo flumina cursu semper inexhaustis prona feruntur aquis? enumeratisque aliis ad hunc modum intulit: Ista manent nostri sed non mansere parentes. Exigui vitam temporis inhabitastis, sed sic illas cogitate ne desideretis: amens est enim qui in portu positus desiderat tempestates. Gaudete potius salva
Abbreviated transcription (Latin):
fodis ⁊ curis̃ mutilibus dederũt ⁊rempe ut iste delapse fũt̃
⁊ in iichilum derse sic ph̃tes dito cicius cum siue amatoribus te¬
labuentur. Et ut ait psal mogiaphus ad nichilũ deuemient
tãꝙͣi aqua decurrens ⁊ sicuc ter a que fluit auferentur. hec fũc
pluiã babilonis quoꝵ meniiuit sci iptura uidel lapsus in¬
stablĩtas ⁊ fuga rezo tꝑaliũ ad babilonis ius spectanciũ non
ciuitatis regie cuiꝰ incolarũ pedes stantes eranc in a triis tius
ihrlm̃ ⁊ lam quid aliud babilon nsi confufio aut quid mũ¬
do confusius ⁊ amicis suis quib ad lraẽn illas infer in fabłãs
applicari posse si dixerim nouã forte rem dixero sed nn fal
om̃rb ĩmerfi et de uno quoq nacti a liquid de leche obliuionẽ
nature melioris de flegetonce irarũ estus atq cupidimĩ
de acheronte infructuosam pmĩam ⁊ dolorẽ de cochito luctus
pliciũ morib desic/ Quippe quos tantali sitis excruciat la¬

Expanded text:
Nempe ut ille dilapse sunt et in nichilum verse, sic presentes dicto citius cum suis amatoribus collabentur et, ut ait Psalmographus, «ad nichilum devenient tanquam aqua decurrens», et «sicut cera que fluit auferentur». Hec sunt flumina Babilonis quorum meminit Scriptura, videlicet lapsus, instabilitas et fuga rerum temporalium ad Babilonis ius spectantium, non civitatis regie cuius incolarum «pedes stantes erant in atriis tuis, Ierusalem»: nam quid est aliud Babilon nisi confusio, aut quid mundo confusius et amicis suis, quibus ad literam illas inferni fabulas applicari posse si dixerim, novam forte rem dixero sed ni fallomnibus immersi et de unoquoque nacti aliquid, de Lethe oblivionem nature melioris, de Flegetonte irarum estus atque cupidinum, de Acheronte infructuosam penitentiam et dolorem, de Cocito luctus plitium moribus malis desit, quippe quos Tantali sitis excruciet, La
Abbreviated transcription (Latin):
qz prospiciens ⁊ meminerit pudoris, astris se ꝙͣuis in
la tebris luce clarius cernsciens/ ⁊ blandientes illecebras
masculo suꝑtilio ⁊ eiciens om̃s cogitatus ad lyonesti studiũ
deflectat/. Cogitet iuuenis pudiciciã in ĩuuẽtute pul¬

Expanded text:
que prospiciens, et meminerit pudoris atris se quamvis in que prospiciens, et meminerit pudoris atris se quamvis in latebris luce clarius cerni sciens, et blandientes illecebras masculo supercilio reiciens omnes cogitatus ad honesti studium deflectat. Cogitet iuvenis pudicitiam in iuventute pul
Abbreviated transcription (Latin):
dum uiuitis non abstedet Si qua ꝑ uoluptatẽ nequiter. fe¬
tistis uoluptas tito abidit nequiter frm̃ illud apud uos ma¬
tis ⁊ preser tim apud ues quibus ꝑsuasum est / oꝑa diuẽciũ
mor tuos sequi nec penas aut p̾mia moꝵ mor te funr⁊ ¶ Itaq¬
res insistamus/ Cogitet secum quisq si quid uu tuose gessit
in uita quã illum gliã ⁊ ꝙͣta secuta delectatio est si quid libi
et ex pͥteritoꝵ memoria eligat/ quis agendu uicandũ ue sit
corpee tui pitudinis magnitudine si uctui exigno seu uerius
nilli siml ⁊ fame dãpnũ estimet et dorꝑis aĩẽq iacturam¬
intendat q atiiter. quidẽ qs̾ tanto p̃cio uenale ꝓponitur. nũ¬
dinancib mũde carne demomis ⁊ mortales oclos fuco mul¬
cente fallentib tendac intima rorem introspice̾ suꝑficiem¬
q contempnere neq concupiẽ inseruiat ses saluti in oĩ¬
bus lapsum rerũ pñciũ consideret principii menor. fmẽ¬

Expanded text:
dum vivitis non abscedet; siqua per voluptatem nequiter fedum vivitis non abscedet; siqua per voluptatem nequiter feceritis, voluptas cito abibit, nequiter factum illud apud vos semper matis», et presertim apud nos, quibus persuasum est opera viventium mortuos sequi, nec penas aut premia morte finiri, qres insistamus. Cogitet secum quisque, siquid virtuose gessit in vita, quanta illum gloria et quanta secuta delectatio est; siquid libidiet ex preteritorum memoria eligat quid agendum vitandum ve sit: comparet turpitudinis magnitudinem fructui exiguo, seu verius nulli, simul acriter quid est quod tanto precio venale proponitur nundinantibus mundo, carne, demoniis et mortales oculos fuco mulcente fallentibus; tendat intima rerum introspicere superficiemque contemnere neque concupiscentie inserviat, sed saluti. In omnibus lapsum rerum presentium consideret principii memor finem
Abbreviated transcription (Latin):
rigemui sanabimur hec est uia qua gradiendũ est uob
ut carnẽ quã reliq̃re ne qui ustis subiugare possitis
Multa quidẽ frẽs babilonis fluã nouinus magno tñsna¬
tanda ꝑiculo In quoꝵ tnsitu mĩ ducis dexteram posten¬
tes xp̃ians ore poeticũ illud exclamemus ad ĩuictũ uere
qd ad siui uere uictũ ⁊ yfugum ille naustagus apud un¬
giliũ exclamabat ¶Etpe me hus inuicte male¶ Da dex¬
teruni misero ⁊ tecũ me tolle ꝑ undas / se dibus ut saltẽ
placidis in morte quiestanius fluit inquit ci cero uoluptus
corꝑis et prima queq auolat sepiusq reliquit eam̃ pe¬
eiubestere malit an scĩficar/ an stipendio pcĩ morotem
eligat an bitam eter nam. Q si moptione hoꝵo nem̃o dubitat
nẽt mes dubitar e conueniet an cai in an spiu sit par endum
cum mde cerrupcio ⁊ mors huic sc̃ĩtas ⁊ eter na uita ꝓuemãt¬
Martus cato Cogitate cũ ais uris in quit Si quid uos ꝑ labo¬
rrm eecte fecistis labor iste tito a uob̃ r etedet/ benestm̃ a uob

Expanded text:
rincipio». Hec est via qua gradiendum est vobis, ut carnem quam relinquere nequivistis subiugare possitisMulta quidem, fratres, Babilonis flumina novimus magno transvadanda periculo, in quorum transitu nostri ducis dexteram poscentes cristiano ore poeticum illud exclamemus ad invictum vere, quod ad suum vere victum et profugum ille naufragus apud Virgilium exclamabat: Eripe me his, invicte, malis... Da dextram misero et tecum me tolle per undas, sedibus ut saltem placidis in morte quiescam; corporis et prima queque avolat sepiusque relinquit causam peerubescere malit, an sanctificari? An stipendium peccati mortem eligat an vitam eternam? Quodsi in optione horum nemo dubitat, nec in eo dubitare conveniet, an carni an spiritui sit parendum, cum inde corruptio et mors, hinc sanctitas et eterna vita milites: «Cogitate in animis vestris» inquit «siquid vos per laborem recte feceritis, labor ille a vobis cito recedet, beneficium a vobis