comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mgi forte ex consensu acltempus ut uoccetis orati¬
one Et ite rum reuertimini inidipsum: Ne negare
uide retur in continentes oratione posse uacarique
ineo urique mors inest commumioni quocaticumini depe¬
nitentes orant qui communicare ñ posst̃ ñ solũ hoc in nouo
sedetiam inueceri testamento sc̃ipicantur amuliere :
Iut descendenti dõ inmonte ad sistere mereantur hinc
ꝓbatur quid possit ꝑpetua continentia ritantũ ualuit
continentes accipiuntsquam obcaura necessitas legem
roluere ueni aliter potuit rupfragio carutatis Iuide
e ƿecrus ortatur nostras orationes minime inƿedine
debere¶pe tecntet uos salanas proƿter incontinen¬
siam uestrams Notandum qđ aduos respondens in con¬
tinentesiuni ñ prȩ iudicet continentisitem neuno re
ret rdenti alius fornicetur.¶hoc autem dico secun
autem omnes homines esss sicut Me ipsum

Expanded text:
nsensu ad tempus, ut vacetis orationi, et iterum revertimini in idipsum. Negare videtur incontinentes orationi posse vacare: quae in eo utique minor est communione, qua catechumeni et poenitentes orant, qui communicare non possunt. Non solum hoc in novo, sed etiam in veteri Testamento sanctificantur a muliere, ut descendenti Domino in montem, assistere mereantur. Hic probatur quid possit perpetua continentia, si tantum valuit continentes accipiunt. Quam ob causam necessitas legem solvere venialiter potuit suffragio charitatis. Unde et Petrus hortatur, nostras orationes minime impediri debere. Ne tentet vos Satanas propter incontinentiam vestram. Notandum quod ad duos respiciens incontinentes, uni non praejudicet continenti. Item ne uno se retrahente, alius fornicetur. Hoc aautem omnes homines esse sicut me ipsum:
Abbreviated transcription (Latin):
exdõ Ialius quidem sic saliuruero : hoc ert proprie uo¬
luntatis accepit donatiuum s dico autem ñ nuptis a uiduir
Incipit aliam caura de in nuptissbonum est il lis si
sic maneaent sicut et eco: maznopere adpetendũ ẽ
qđ a tanto doctore laudatur ¶qł siñse continenł̃ nubans
Inotandum quod in continentibus nuptiae c̃cedantur:
¶Melius est enim nubere quam uRi I malo fornca¬
cionis meliusest qđ igne punicur isicut iudas ingeneri
desua nuru ꝓnuntiat his autem qui matrimomo iunc¬
tisunt : Item de conugus minime caura aliqua demit
ne alus conungantur secundum consuetudine᷑ iudeorũ
quam dñs interdixit dicens. quicumq: demiserit uxore
suam excepta caura pornicationis & aliam duxenit me¬
Non quia inpe non habebat xp̃m loquenteml haec dic̃
peducortendat quia ipre dñs ꝑsemet ipsũ de hoc euan¬
gelio dixit s uoa sidiscesserat manerȩ innupta aut
uiro re conciligris & uir uxorem ñ dt mittat Is iobalia

Expanded text:
eo: alius quidem sic, alius vero sic. Hoc est, propriae voluntatis accepit donativum. Dico autem non nuptis et viduis. Incipit aliam causam de innuptis. Bonum est illis, si sic permanserint sicut et ego. Magnopere appetendum est, quod a tanto doctore laudatur. Quod si non continent, nubant. Notandum quod incontinentibus nuptiae concedantur. Melius est enim nubere quam uri. Malo fornicationis melius est, quod igne punitur: sicut Judas in Genesi de sua nuru pronuntiat. His autem, qui matrimonio juncti sunt. Item de conjugiis minime causa aliqua dimittne aliis conjungantur secundum consuetudinem Judaeorum, quam Dominus interdixit, dicens: Quicumque dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, et aliam duxerit, moeNon quia in se non habebat Christum loquentem, haec dicit, sed ut ostendat, quia ipse Dominus per semetipsum de hoc in Evangelio dixit. Quod si discesserit, manere innuptam: aut viro suo reconci
Abbreviated transcription (Latin):
nitatonis ut ortenderet eum euidem e criminis epre
ł nominis cuiur illaert s pud homines enim minurui¬
decunuini qua mulieres admirrum ¶annescitis qc
qui ad henit mere trici unumn corpus eppiciture nt̃
ania in quiel luo inearne unoc squomodo cum uxone
licite ita đ inlicitae cum mene tricẽ una capo eꝓpicitu
pamonem ¶ Qui acutem ael he ret clño unus gp̃s ect:
liiuomodo ꝑcarnis opera carorit. Iita dt operadi pp̃re p¬

Expanded text:
nicarii; ut ostenderet eum ejusdem et criminis esse, et nominis, cujus illa est. Apud homines enim minus videtur viri, quam mulieris admissum. An nescitis, quoniam qui adhaeret meretrici, unum corpus efficitur? erunt enim, inquit, duo in carne una. Quomodo cum uxore licite, ita et illicite cum meretrice una caro efficitur per amorem. Qui autem adhaeret Deo, unus spiritus est. Quomodo per carnis opera, caro fit: ita per opera Dei, s
Abbreviated transcription (Latin):
cum doctrina concordat ¶taconquam non uepturus
gimn acluoss hinc incipit cauram fornicationis argu¬
ere ric inplatist̃ quida Nueniam autem cito aduos
si elñs uohuerat  tamdiu aliquis descientia palsa
se iactat usque quo uere scientiat p̃dicator ad¬
uemiat. Et coznoscam non sermonem eorum qui infla¬
tirunt rediurtutem : sex aminabo ñ eloquentiae pompa
red conuerpationis effectum ubi uirtus fidei erse ꝓbatur:¬
¶ uonenim insermone est Recnum diꝰ secl in uirtute
shic ortenditur nihil prodesre doctrinam absque iur¬
titi& operibus eius quiñ faciat que facienda ꝑ ruadet:¬
¶ Quid uultis benignus magister discipulorũ correctio¬
nem eorum potestati di mittit sut riƿenitere uel lint
clementisrimus consolator adesret spi autem nollens
durus ultor ad fisteret peccatorũ ¶in uirca uenia
&cduos aui incapitate Et sp̃u marisuetuelinis ¶uali¬

Expanded text:
cum doctrina concordat. Tamquam non venturus cum doctrina concordat. Tamquam non venturus sim ad vos. Hic incipit causam fornicationis arguere. Sic inflati sunt quidam. Veniam autem ad vos cito, si Dominus voluerit. Tamdiu aliquis de scientia falsa se jactat, usquequo verae scientiae praedicator advenit. Et cognoscam non sermonem eorum, qui inflati sunt, sed virtutem. Examinabo non eloquentiae pompam, sed conversationis effectum, ubi virtus fidei esse probatur. Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute. Hic ostendit, nihil prodesse doctrinam absque justitiae operibus, ei qui non faciat, quae facienda persuadet. Quid vultis? Benignus magister discipulorum correptionem in eorum potestate dimittit: ut si poenitere velint, clementissimus consolator adesset. Si autem nollent, durus ultor assisteret peccatorum. In virga veniam ad vos, an in charitate et spiritu mansuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
cicnun et benedici cnussper secutionem patimur
set suet inecnussblas phecnaonun et obsecra nus:
srog̃ amus dm̃ prohis qui nos blas phemant stocn qua
purea menta huius mundi factigumus sƿicut
scriptum estsiurtus inmundus ept apud malos : ocmi¬
umper ipsi mna usque al huc s omniũ humillimi
adque subiecti non ut confuncd& uos haec ocribo
sedut pilios mneos carissimos moneo Ipoterant con¬
pundi de ruagloria rieos ñ reuelaret iñ enim r ubone
illorum cupiebat̃ seð ꝓfectum Noem si lecem mlic
peda cocorum habeatis in xp̃o secinon multos patres
om̃s quiabalio iam genitis minis trat patres dici ñpos
in nouam uitam meprimũ prȩdicante re formatos
Iel eo nsi ad uos tionotheuo quiegt filius mneus
carissimus et fidelis in ciño quanto pidelior ẽ cete¬
ris tanto carior cunctis ¶ quiuos commune ᷤ faciat
& ruo commoneret exemplo aliud enim rine alio ita¬
prod esse ñ poterat ssicut ubique in oomi eccleria
doceo ÷ N uomodo semꝑ & ubique meum exemplum

Expanded text:
enedicimus. Persecutionem patimur, et sustinemus. Blasphemamur, et obsecramus. Rogamus Deum pro his, qui nos blasphemant. Tamquam purgamenta hujus mundi facti sumus. Sicut scriptum est: Justus immundus est apud malos. Omnium peripsema usque adhuc. Omnium humillimi atque subjecti. Non ut confundam vos, haec scribo: sed ut filios meos charissimos moneo. Poterant confundi de sua gloria, si eos non relevaret. Non enim roborem illorum cupiebat, sed profectum. Nam si decem millia paedagogorum habeatis in Christo, sed non multos patres. Omnes qui ab alio jam genitis ministrant, patres dici non possui. In novam vitam me primum praedicante, reformatos Ideo misi ad vos Timotheum, qui est filius meus charissimus, et fidelis in Domino. Quanto fidelior est caeteris, tanto charior cunctis. Qui vos commonefaciat viaitteris, et suo commoneret exemplo: aliud enim sine alio prodesse non poterat. Sicut ubique in omni Ecclesia doceo. Quomodo semper et ubique meum exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
aũ quiut ad polet p̃uentus fuenit ad penitentiã conuentats
tem qđ om̃a peccata baptirmigratia diluantun:¬
cendene pimul atque direruere sitem hoc dicit qm̃ liberi
rum arbitruila licet mihi agere qđ uellim: nontamen
de beo ipre aliquo peccati epre rubiectur sso mnniac onihi hice ñ sed
eco subnulbius redicar potestates esca uentri et uener
escisþlicet nobis manducare aebibere ped rinimiũ uentri rub¬
diti fuerimus iprum licitum t̃rahit nos ad inlicita: hocert
ad pornicationem Ita et de omnibus intellegendum quȩ cum
peccatum ñ pint : occanriones tamen porrunt capere delietonũ¬
¶ ełs̃ autem et hunc et hocec clestruet : đ haee aiuꝰ idert eea
& uentrem & hominem his pubditum. aduoluntatib seruien

Expanded text:
it, ad poenitentiam convertatur. Item omnia peccata baptismi gratia diluuntutendere, et simul destruere. Item hoc dicit: quia liberi sum arbitrii, et licet mihi agere quod velim: non tamen debeo ipse aliquo peccato esse subjectus. Omnia mihi licent, sed ego sub nullius redigar potestate. Esca ventri, et venter escis. Licet nobis manducare et bibere, sed si nimium ventri subditi fuerimus, ipsum licitum trahit nos ad illicita, hoc est, ad fornicationem: ita et de omnibus intelligendum, quae cum peccatum non sunt, occasiones tamen possunt capere delictorum. Deus autem hunc et hanc destruet. Et haec duo, id est, escam et ventrem, et hominem, his subd
Abbreviated transcription (Latin):
đ paluetur riue ricquisq: ꝓmeritirruis de eccleria
pellene ratane t radetur potertatis ut dumcapoeiur
ppeni tentiam adelieta quendam intericum patitur it pp̃r
conpenuetur T habet enim conue cudinis perptuna it ho¬
minem in parte totum intellegat piue ita quia et hie
renipturae morert Iut in carne capnales actus interane
asmonum lace nandum riꝑ manre pit nolens capinip
uutia mortipaicare ut porpit uitam ꝓcãm pecupe nane

Expanded text:
ut salvetur. Sive sic quisque pro meritis suis de Ecclesia ut salvetur. Sive sic quisque pro meritis suis de Ecclesia pellitur, Satanae traditur potestati: ut dum caro ejus per poenitentiam afflicta, quemdam interitum patitur, spiritus conservetur. Habet enim consuetudinem Scriptura, ut hominem in parte, totum intelligat. Sive ita, quia et hic Scripturae mos est, ut in carne carnales actus interire:daemonum lacerandum, si permanserit nolens carnis vitia mortificare, ut possit vi
Abbreviated transcription (Latin):
IN ecclepia cuiuos p̃esse uideminiseruos inflatiegis
et non macis luctum hacbuistiss VUana yuientia
inplammini & curam de his qui pereunt ñ habetis:
ut aut corsugant aut ab eccleria separentur  cum bonos
partores remꝑ magis legamus populide flesse pecca¬
tas ut hieremia qui ait: Nuisdabit capitimeo aquam
a oculismeis pontem lacrimarũ ut ostende ret ƿibi non
ad pectum doloris red lacrimas de fecisre E ut tolhere¬
iur demedio ue strum qui hoc opus feciti piue homo
qui peccauit tollatur: riue ratanas eicitur dũn habet
per quemopenetur. Se co quilem absens coppore prȩ¬
cens duteen ap̃u iam iudicaui ut prȩ gensł pnȩrente
putane tuns recundum illud elirei dicentis adgiexisNion¬
inlicterarum mearum auctoritate ꝑ quam domini
quoque uintur adristits roc dere huius mocli satarȩ
in intepatuon capnis Illt adripiendiillum corponalit̃
habeat᷑ potertatem si uod dum uiderit pe nec carmr hic
nec in puturo rp̃m nequiem habiuriũ defacto peniceat

Expanded text:
ui vos praeesse videmini. Et vos inflati estis: et non magis luctum habuistis. Vana scientia inflamini, et curam de his, qui pereunt non habetis: ut aut corrigantur, aut ab Ecclesia separentur. Cum bonos pastores semper legamus, populi deflesse peccata: Ut Jeremiam qui ait: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum? ut ostenderet, sibi non affectum doloris, sed lacrymas defecisse. Ut tollatur de medio vestrum, qui hoc opus fecit. Sive homo, qui peccavit tollatur, sive Satanas ejiciatur, dum non habet per quem operetur. Ego quidem absens corpore, praesens autem spiritu: jam judicavi ut praesens. Praesentem putaretur: secundum illud Elisaei dicentis ad Giezi: Nonin litterarum mearum auctoritate, per quam Domini quoque virtus assistit. Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis. Ut arripiendi illum corporaliter habeat potestatem. Quod cum viderit se nec carnis hic, nec in futuro spiritus requiem habiturum: de facto poeniteat
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio contendere a cetera Inotandũ qđ aliquando
a portulor in medio caura qua agit quordam penrur in¬
renat & delatere iactaet: quib: explicitis rurpus reuqr¬
tatur ad cauraꝰ ¶i uelicare &pud iniquos et non apul
Scool hinc probatur xp̃ianus tunciude is ñ fuirre quia
iniquidicuntur ¶oc ut nescitis ꝗcꝯ sẽi ele hoc munclo¬
pedebitis & uor iudicantes duo decem t rib: irra helsetiã
omnibus hoc ꝓmittens qui eos fuerint imitatil na mexip¬
pisunus peruit scuius loco alius puccessit scui nihil pue¬
rat reꝓmisrums paulur quoq: e barnabas a portoli
runt ordinati a rẽo sp̃u¶ et si in uobis iudicabitur oun¬
clus sriue ꝑ uos uel uestro exemplo sin dicni estis qui

Expanded text:
aliquando Apostolus in medio causae quam agit quosdam sensus inserat, et de latere jactet, quibus explicitis, rursus revertatur ad causam. Judicari apud iniquos, et non apud sanctos? Hic probatur Christianos tunc judices non fuisse, quia iniqui dicuntur. An nescitis, Sedebitis, et vos judicantes duodecim tribus Israel: etiam omnibus hoc promittens, qui eos fuerint imitati. Nam ex ipsis unus periit, cujus loco alius successit: cui nihil fuerat repromissum. Paulus quoque et Barnabas apostoli sunt ordinati a sancto Spiritu. Et si in vobis judicabitur mundus. Sive per vos, vel vestro ex
Abbreviated transcription (Latin):
placet uel manito Cum haec marito quemñ habet
tem urdem dico non ut haque um uobis initio
ssed acl iel qđ hones tuonest et qđ pacultate
prebeat sine in pedimentum dño obseruandi
autem turpem seuideri ex istimat super
uireinem suoem qł sit suꝑ acclul tastur pip
uideri poterit ricupientem iurginem suam nu¬
bere non ꝑmit tatꝰ. & illa fuerit pornicata :
SItem hoc loco non parentes dicit uirginem puam¬
sropriae carnis arbitrium : sieã incorruptam
seruare serita oportet fieri qł uult focciat
non peccat nubat Isiita necerse fuerit ƿropt̃
piliae uoluntatem Inam parentes quidem urqr
legitimam aetatem custodire debent a docene
quod meliusest ssiautẽ illa noluerit fiat qđ necerre ẽ :¬

Expanded text:
placet, vel marito, cum haec nec marito quem non habet placet, vel marito, cum haec nec marito quem non habet tem uestram dico: non ut laqueum uobis iniciam, sed ad id quod honestum est et quod facultatem praebeat sine inpedimento dominum obseruandi. autem turpem se videri existimat super virgine sua, quod sit superadulta. Turpis videri poterit si cupientem virginem suam nubere non permittat, et illa fuerit fornicata. Item hoc loco non parentes dicit virgipropriae carnis arbitrium, eam incorruptam servare. Et ita oportet fieri, quod vult, faciat: non peccat, si nubat. Si ita necesse fuerit propter filiae voluntatem: nam parentes quidem usque ad legitimam aetatem custodire debent, et docere, quod melius est; si autem illa noluerit, fiat quod necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
quo Mocdo phacceat dõs qui autem cum uxore ẽ
sollicitus est quȩ sunt munclis multum enim¬
nobis expetit sollicitudine carere mundanane
forte sƿinȩ suffocent remen & dicere incipia¬
mussuillam comparauisopes emis uxorem duxi
sadcenam uenire non possum ¶quo moclo placceat
uxoris quale est uxori magis uelle placere quã dõ
a diuisus est̃ qđ diuisum est unum non potert esre:
lquia unitas diuirionem omnino non accipit ¶ti muhl¬
er innupta et uirgo cogitaet que dm̃i st̃ ut sil sc̃a
corpore et sp̃us corpore abusu coniugalispu are¬
rum munda naruml sollicitudine dum tota diuino
seruitio manciƿatur¶quȩ autem nupta est coci¬
toct que gunt munch quomodo plocceat uiro:
Inuptam uiro placere adrerit cogitando que mundi
runt in nuptam uero dõs eo qđ illi nullius curapit
reculisquae engo uinum ñ habet a camen que mun¬
dirunt cogitat cui placere desiderat non ne incipi¬
at illi lucta pre poni quȩ cogitando mundana con¬

Expanded text:
at Deo. Qui autem cum uxore est, sollicitus est quae sunt mundi. Multum nobis expedit sollicitudine carere mundana, ne forte spinae suffocent semen, et dicere incipiamus: Villam comparavi, boves emi, uxorem duxi, ad coenam venire non possum. Quomodo placeat uxori. Quale est uxori magis velle placere, quam Deo? Et divisus est. Quod divisum est, unum non potest esse: quia unitas divisionem omnino non accipit. Et mulier innupta et virgo, cogitat quae Domini sunt; ut sit sancta corpore et spiritu. Corpore ab usu conjugali: spiritu, a rerum mundanarum sollicitudine; dum tota divino servitio mancipatur. Quae autem nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Nuptam viro placere asserit, cogitando quae mundi sunt: innuptam vero Deo, quod illi nulla cura sit saeculi. Quae ergo virum non habet, et tamen quae mundi sunt, cogitat: cui placere desiderat? Nonne incipiet illi nupta praeponi, quae cogitando mundana, com
Abbreviated transcription (Latin):
in ruo ordine neuol uunturh bt cocidiȩ nob ag̃nur oceidiđ
& parcha cotidiȩ celebra musssipermentũ malitiȩ t ł ne¬
quitiae ñ habemurs quidestenim aliud niri corrurtio
naturae permentũ quo  iprũ priur a natuna lidules¬
dine necedens adulterino opoore corruptũ ẽ c pipsi
uobis inepistola ne comonsceaminiforincarus ñ
utique fornicarnis huius muncdi aut auaris aut
sa poccibus aut iclolis seruientibus s hoc iprũ in hac
epirtola ita pcupri: non ut agentib red abhis qui peccans
in ecdepia reparemini  s incautẽ mori debuenatis quos
erat dehac luce in grarse qua in digere ꝑ commonitione
agentiũ conrortio reparari ¶Nunc autem scrpsi uobis

Expanded text:
gnus occiditur, et pascha quotidie celebramus: si fermentum malitiae et nequitiae non habemus. Quid est enim aliud nisi corruptio naturae, fermentum, quod et ipsum prius a naturali dulcedine recedens, adulterino acore corruptum est? Scripsi vobis in Epistola, ne commisceamini fornicariis. Non utique fornicariis hujus mundi, aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus. Hoc ipsum in hac Epistola ita scripsi, non ut a gentibus, sed ab his qui peccant in Ecclesia, separemini: sin autem, mori debueratis: quoserat de hac luce migrasse, quam indigere per commonitionem a gentium consortio separari. Nunc autem scripsi vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
Secularia igitur iudicia rihabueritis quȩ derebus reculi
ortuntur contentibiles qui sunt inecleriae illos conrti¬
tuit adiudicandum spossunt de his aetiam illi quimi¬
mmi runt in ecleria iudicare : Item contemptibiles in
ecleria eos iudices dicit quos appellat in inferioribus
infidelessaduerecundiam uerqiam dico ric nonert incer uos
sapiens quisqua
qui posrit iudicare interpraqiẽ
ruumle rabescerẽ debetis eo quod nemosit inter uori
tam sapiens qui nouerit caufas inter fp̃s discernere
lr non necesse rit pablice litigareł Sed prat̃ euo pudetne
iudicio contendit Ethoc apud ipꝑtoeles:
Duplex peccatum ertis Er quod iudicio contenditir. st quia
apud infideleruor adiurgia prouocatirl Iam quidem
omnino delictum ert inuobislIam hoc polum deliccũ ẽ
quod contria prȩceptũ pacitir xp̃i ¶ quod iudicia habocis

Expanded text:
eculi oriuntur. Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum. Possunt de his etiam illi qui minimi sunt in Ecclesia judicare. Item contemptibiles in Ecclesia eos judices dicit quos appellat in inferioribus infideles. Ad verecundiam vestram dico. Sic non est inter vos sapiens quisquam, qui possit judicare inter fratrem suum. Erubescere debetis, eo quod nemo sit inter vos tam sapiens, qui noverit causas inter fratres discernere: ut non necesse sit publice litigare. Sed frater cum fratre judicio contendit, et hoc apud infideles. Duplex peccatum est, et quod judicio contenditis, et quia apud infideles vos ad jurgia provocatis. Jam quidem omnino delictum est in vobis. Jam hoc solum delictum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiam illius ppouocetur in continens squia luxoria
ad continentiã tranrine debet ñ ad luxorian continentia
declinaresquam uis plurimȩ mulieres cartitate recon¬
tradicant sit a illũ quiuoluerit continere agene debere
it in continentia derentiat mi diprum: Nedũille continet
silla peccet anima qui peccauerit ipra morieturi Nec
enim peruituri rubiectus est frater aut ronor in eius¬
modi Ineque enim uocauit nos dr̃ in inmunditia sed inpẽi¬
picatione : Aliter qui a uoluerit uino epre rubiecta pola ribi

Expanded text:
tiam illius provocetur incontinens: quia luxuria tiam illius provocetur incontinens: quia luxuria ad continentiam transire debet, non ad luxuriam continentia declinare: quamvis plurimae mulieres castitati contradicant, ita illum qui voluerit continere, agere debere, ut incontinentia assentiat in idipsum: ne dum ille continet, illa peccet. Anima quae peccaverit, ipsa morietur. Nec enim servituti subjectus est frater, aut soror in ejusmodi. Neque enim vocavit nos Deus in immunditia, sed in sanctificatione. Aliter: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
s quo negando pilios ꝓbant se ñ piliorũ caura nuprisse:¬
I quĩ autem ea rola caura coniungitur rtatim reabrtinet
post conuentũ a cesrante iam ꝑ aetatem partu cerrat
&t uru:s Mulier sui corporas potestatem non habet
mulier corpus dicitur uiri: ita & uir corpus mulieris
appellatur ł sdeoneque siuoluerit mulier contraire
incorpore suo: idest inuxore uir poterit dominare:
Dubium autem ñ est multo mazis nolentiui no neque in
uirũ mulienẽ porre p̃ualerȩ s qm̃ ergo de duobus in continen¬
tibus dicitsconcedit ex necesritatem aportolus ut inidip¬
sum  quia ut ruque in continentes sunt reuertantur¬
ne intercedente quacumque discensionis caura malum
pornicationis crimen admittant : QQuia ut rique sunt
incontinenter sdeternũ autẽ riunus eduobus conride¬
rans p̃miũ cartitatis uoluerit continere in continenti
adrentireñ debet : ssedita agere ut uidendo continen¬

Expanded text:
: quo necando filios, probant se non filiorum causa nupsisse: quo necando filios, probant se non filiorum causa nupsisse. Qui autem ea sola causa conjungitur, statim se abstinet post conceptum. Et cessante jam per aetatem partu, cessat et usus. Mulier sui corporis potestatem non habet, mulier corpus dicitur viri: ita et vir corpus mulieris appellatur. Ideo neque si voluerit mulier contraire: in corpore suo, id est, in uxore, vir poterit dominari. Dubium autem non est, multo magis nolente viro, neque in virum mulierem posse praevalere. Quoniam ergo de duobus incontinentibus dicit, concedit ex necessitate Apostolus, ut in idipsum, quia utrique incontinentes sunt, revertantur: intercedente quacumque dissensionis causa, ambo fornicationis crimen admittant, quia utrique sunt incontinentes. Caeterum autem si unus e duobus considerans praemium castitatis, voluerit continere, incontinenti assentire non debet, sed ita agere, ut videndo continen
Abbreviated transcription (Latin):
cessitsut terra scilicet repleretur s qua iam impleta¬
debemus ab incontinentia temperare. Ired potuit inqui
puerat ƿlacituruss sed non queritur quid potuit sed quid
pecit cui omnia posribilia sunts ipsa denique euã noluit
deterrã pacere sed de copta Isi aute putas nobis anti¬
qua tempora in omnib: conuenire. Imitare ada qui
piliam ut ita dixeram suam accepit uxorems cain ri¬
militer si non ƿadet & ceteros qui pƿrias inmatrimo¬
nium accipere rororess qđ ripieri ñ debet om̃a dm̃
pecundum prȩscientia ruis temporibus ordinarre credamur¬
sut quitunc ter ram impleri uoluit modoplus diligit cartitate
scui de griande prȩmium reꝓmittit sillud etiam dicendum
est qđ nec recundum uetustestamentũ : quosda uxones
habere uideamussquia ibi uxores liberorũ caura ha¬
bere ꝑmissumest ñ propt̃nimiam libidinẽ exercendã
squim hoc etiam ammalibus deteriore serse noscuntur¬

Expanded text:
cessit? Ut terra scilicet repleretur: qua jam impletacessit? Ut terra scilicet repleretur: qua jam impletadebemus ab incontinentia temperare. Sed potuit, inquifuerat placiturus. Sed non quaeritur quid potuit, sed quid fecit: cui omnia possibilia sunt. Ipsam denique Evam noluit de terra facere, sed de costa. Si autem putas nobis antiqua tempora in omnibus convenire, imitare Adam, qui filiam ut ita dixerim suam accepit uxorem. Cain similiter, si non pudet, et caeteros, qui proprias in matrimonium accepere sorores. Quod si fieri non debet, omnia Dominum secundum praescientiam suis temporibus ordinasse credamus: ut qui tunc terram impleri voluit, modo plus diligit castitatem, cui et grande praemium repromittit. Illud etiam dicendum est, quod nec secundum vetus Testamentum, quosdam uxores habuisse videamus. Quia ibi uxores liberorum causa habere permissum est: non propter nimiam libidinem exercendam: qui in hoc etiam animalibus deteriores esse noscuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uirum habeat Iuxori uir clebitum reclelathianilat
autem ets uxor ur ros bonum fuenat illud qđ uobis in pri¬
mordio prȩdicaui hoc est recundum conugii urum ñ tange re
mulieremssed qm̃ moltos incontinentes huic doctrine pcrip¬
ristis refragari concedatur re mediũ ne pornicando
moriantur. ergo hoc a portoli exemplo in primis uirgi¬
nitas a continentia p̃dicandaertsđ riquisre incontinen siõ¬
tem nerubuerit conpiteriin languorẽ in continentiae
necla manti ñ denegetur remedium nuptiarum  quo modo
piperitus medicus inquieto egro a neganti reposre apo¬
mipomnib: abrtinere sconcedat aliquantũ ne illi ꝑnitiora
prȩ rumat in continentiae Ire uera usus a tempore đe
t ate & loco & in pirimitate ꝓhibetur sCastitas ueno potert
igiter curto dire silludergo debemus adpecere qđ facilius
curtodire rine impedimento ullo pospumus & in ꝑpetuo
posridere łsedobicene a matores luxoriȩ polens sut quid
ergo prima dĩ benedictio crescere & multiplicare con¬

Expanded text:
m habeat. Uxori vir debitum reddat: similiter autem et uxor viro. Bonum fuerat illud, quod vobis in primordio praedicavi; hoc est, secundum conjugii usum, non tangere mulierem. Sed quoniam multos incontinentes huic doctrinae scripsistis refragari: concedatur remedium, ne fornicando moriantur. Ergo hoc Apostoli exemplo, in primis virginitas et continentia praedicatur. Et si quis se incontinentem non erubuerit confiteri, in languorem incontinentiae reclamanti, non denegetur remedium nuptiarum. Quomodo si peritus medicus inquieto aegro, et neganti se posse a pomis omnibus abstinere, concedat aliquantum, ne ille perniciosa praesumat. Incontinentiae revera usus et tempore, et aetate, et loco, et infirmitate prohibetur. Castitas vero potest jugiter custodiri. Illud ergo debemus appetere, quod facilius custodire sine impedimento ullo possumus, et in perpetuo possidere. Sed objicere amatores luxuriae solent: Ut quid ergo prima Dei benedictio, crescere et multiplicare con
Abbreviated transcription (Latin):
sumus pit gloriandum somnia enim uertrarunt
Omnia creatarunt propter seos quieam nihil
habeant poppident cunctas siautem uolumus haec ad
libertatem referre arbitrii a qđ uel intellegat n
ue mortem siue uitam : Siue prȩrentia siue fu¬
tura om̃a enim uestrarunt : Quod sẽis tam p̃sentia¬

Expanded text:
estra sunt, Omnia creata sunt propter sanctos, qui cum nihil habeant, possident cuncta. Possumus autem haec ad libertatem referre arbitrii, ut quod velint eligant, sive mortem, sive vitam. Sive praesentia, sive futura. Omnia enim vestra
Abbreviated transcription (Latin):
tem accepisti quid gloriaris quari ñ accereris.squasi
in prorsuo Tloria risl iam raturati estisslamdiuites
pactierus hoc increpatiuo modolegendũ uel ꝓnunti¬
andum er srine nobis regnatis innullo nort roin digentes
Et utinam regnetis ut a nos uobiscũ regne mus : Vtinam
ponesrecis palsigloriatione decepti porpit an rimul neg¬
nassemusł puto epim ełs nos apogtolos nouisgimos
ostendit tam quam morti chstinactos Nosautem
ultimas adgentes tam quam ad mortem dipexit : Qcm
spectoł um faccti sumus huic mundo et apgelis
et hocminbus Iom̃ nrĩas publice pƿectant in iurias

Expanded text:
tem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Quasi tem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Quasi in proprio gloriaris. Jam saturati estis, jam divites facti estis. Hoc increpativo modo legendum, vel pronuntiandum. Sine nobis regnatis. In nullo nostri indigentes. Et utinam regnetis, ut et nos vobiscum regnemus! Utinam non essetis falsa gloriatione decepti! forsitan simul regnaremus. Puto enim, quod Deus nos apostolos novissimos ostendit, tamquam morti destinatos. Nos omnium ultimos ad gentes tamquam ad mortem direxit. Quia spectaculum facti sumus mundo, et angelis, et hominibus. Omnes nostras publice spe
Abbreviated transcription (Latin):
in famia unicuique enim apud dm̃ qđ ept ñ quid dicitur
quousque ueniat clñs qui et in luminabit abeconcli¬
tortenebra rum et mani festabit congilio cordiũ:¬
erit unicuique acclo s ille uero laudabilisert quidĩtes¬
timonio laudatur apud quem om̃a occulta &e in uirart̃
cognitas haec autem fratres trans figuraui inme &a¬
pollo propter uos ut a nobis humilitatis sumatis ex¬
emplum inec rupra disciplinã scripture audeat unus¬
quisq: aduerrus alterum ꝓalio inflari doctore male
contentionis euerro sut in nobis discatis ne supra qua
scrptum ert sunus aduersum alterũ infletur ꝓalio:
hoc est qđ dicit ine unus quisque magiscrũ proprium
p̃dicans alter aduerrus alterum incitetur¶ Quis eni
quiste discernt cuius momenti ris ¶ quid autem habes
qã non accepisti quid enim boni exte met ipro habes qđ
a nullo di diceris uel dĩ donominime conrecutus rislriau¬

Expanded text:
infamia. Unicuique enim apud Deum quod est, non quod dicitur, infamia. Unicuique enim apud Deum quod est, non quod dicitur,  quoad usque ueniat dominus, qui et inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia cordiuerit unicuique a Deo. Ille vero laudabilis est, qui Dei testimonio laudatur, apud quem omnia occulta, et invisa sunt cognita. Haec autem, fratres, transfiguravi in me, et Apollo, propter vos. Ut a nobis humilitatis sumatis exemplum: ne supra disciplinam Scripturae audeat unusquisque adversus alterum pro alio inflari, doctore malae contentionis everso. Ut in nobis discatis, ne supra quam scriptum est, unus adversus alterum infletur pro alio. Hoc est, quod dicit, ne unusquisque magistrum proprium praedicans, alter adversus alterum incitetur. Quis enim quis te discernit, cujus momenti sis? Quid autem habes, quod non accepisti? Quid enim boni ex temetipso habes, quod a nullo didiceris, vel Dei dono minime consecutus sis? Si au
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i et clis pensatores ministe suorũ linonute¬
quales xp̃o hic iam queritur inter disƿensatores
ut fidelis quis inueniaturs Iscerrogantis uox est
idest iam hic uos putatis conscientias iudicane:
Mihi autem prominmo est ut auobis iueli¬
cer ocut abhumnano dieshũmanum iudicium nul¬
lius di comomenti Inquo repe ueritas a iurtitia
strurstratu .s. diem enim hominis ñ concupiui, hiere¬
mias aitsSedneque me ipsum iuelico. Eto qui
conrcientiam mea in optime noui nihil esse meiudico¬
Item pidicit a portulus: neque me iprum iudico nihil
enim mihi consuus sum smale rentiunt qui dicunt Nemo
potest uitare a peccatũ dicenrautens sed ñ in hoc iurti¬
picatussũ shoc ꝓhumilitate dicit spihil enim mihi
suon con ecius sunde ruꝑ omnes homines debeã Noriapli¬
spihoc paulur dicit squid a nobis dicidebeat cogitan  dũep̃t:
sed non in hoc ius tificatus sum qui autem iudicat
one cdñs esi Non in quo me quidam laudant quia ita
qurque aliena laude niustipicatur ut ne macule tur

Expanded text:
Non ut aequales Christo. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur. Interrogantis vox est: id est, jam hic vos putatis conscientias judicari. Mihi autem pro minimo est, ut a vobis judicer, aut ab humano die. Humanum judicium nullius dico momenti, in quo saepe veritas et justitia frustratur. Diem enim hominis non concupivi, Jeremias ait. Sed neque meipsum judico. Ego qui conscientiam meam optime novi, nihil esse me judico. Neque meipsum judico. Nihil enim mihi conscius sum. Male sentiunt, qui dicunt: Nemo potest vitare peccatum. Sed non in hoc justificatus sum. Hoc pro humilitate dicit: Nihil enim mihi sum conscius: unde super homines debeam gloriariSi hoc Paulus dicit: Quid a nobis dici debeat, cogitandum est. Sed non in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est. Non in quo me quidam ita laudant: quia ita quisque aliena laude non justificatur, ut ne maculetur
Abbreviated transcription (Latin):
quem illi quari in mortalem exspectant sinde ert qđ dice¬
bant nos audiuimus exlege quia xp̃s manet in eternum:
non incellegentes quia primum illũ pati oportebat e ric
in suam gloriam introire : centibus autem stultitio:¬

Expanded text:
quem illi quasi immortalem exspectant, dicebant equem illi quasi immortalem exspectant, dicebant enim: Nos audivimus ex lege, quia Christus manet in aeternum: non intelligentes, quia primum illum pati oportebat, et sic intrare in gloriam suam. Gentibus autem stultiti
Abbreviated transcription (Latin):
di dĩ rapientia ẽ pabricata : inqua ꝑrapientiam natu¬
ralem quȩ ad hoc data & creata fuerat debuit cognorci
ipse qui fecerat sed qm̃ non agnouerunt homines salia
illis medicina succurritur. Item alia exporitio. hoc loco
rapientia in clĩ ordinatione creaturarũ que uidentur
ostendit. ex quibus dm̃ auctore uenerari & agnoscese
debuerunts placuit dõ ꝑrtultitia prȩdicationis saluor
facere credentes: Non quo uere stultitia rit p̃dicatio
crucis sed quia apud illos ita habere curs qm̃ a iudaei
rigna petunt. Iudei ex consuetudinen prophetarũ
rigna petunt: quia etiam uidentes credere noluerunt :
ae greci sapientiam querunt: artirdia tectice a hu¬
mane rarientiae rationem nos autem ƿredicams
xp̃o crucifixum: Multum suam doctrinã ab illorũ
pensu discreƿare demonstrat : iude is qui clem scan¬
clalum. scanda lizantur siaudiunt xp̃m are crucifixum:
riue rcandalum illis ert audire xp̃m moripotuipre

Expanded text:
di, Dei sapientia est fabricata: in qua per sapientiam natudi, Dei sapientia est fabricata: in qua per sapientiam naturalem, quae ad hoc data et creata fuerat, debuit cognosci ipse qui fecerat: sed quoniam non agnoverunt homines, alia illis medicina succurritur. Item aliter: Hoc loco sapientiam Dei, ordinatione creaturarum, quae videntur, ostendit: ex quibus Deum auctorem venerari, et agnoscere debuerunt. Placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. Non quod vere stultitia sit praedicatio crucis: sed quia apud illos ita haberetur. Quoniam et Judaei signa petunt. Judaei ex consuetudine Prophetarum signa petunt, quae etiam videntes credere noluerunt. Et Graeci sapientiam quaerunt. Artis dialecticae, et humanae sapientiae rationem. Nos autem praedicamus Christum crucifixum. Multum suam doctrinam ab illorum sensu discrepare demonstrat. Judaeis quidem scandalum. ScandSive scandalum illis est audire Christum mori potuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
squȩ ritur plane unde sit haec rapientia quã reꝓbat ds̃:
scriptum estenim qđ om̃s sapientiae ad nõ dõrit. idest
de bona natura ducit ex ordium hoc enim habet senris
humanus. ut quod cum que eum tetenderis conpequã¬
tur & paulatim me ditando ꝓficiat. in deert quod mul¬
u inlitterati poemata conponunt . tam ex quepita
que uira eruditissimi admirentur huncergo sen¬
rum quem dr̃adre ex recraturis coznoscendum a suã
uoluntatem. in quiendum dederat illi ad inquiren¬
dam suꝑflua &e curiorã uerterunt. similiter & de
diuitis acfortitudine a de omnib: quib: male utimun
porsumus eerimare subi sapiens ubiscriba. idert
doctor Ubiconque pitor huius saeculi. honhe
stultam fecit ds̃ sapientiam huius muncli quiad¬
quiset sapientiam sȩculanem uel quicum que aluis
dderebus obscusis inquiret. Nocmn quia inlĩsapientia
Noncos nouit inunclus ꝑ sapienua clo. factura mun¬

Expanded text:
Quaeritur plane, unde sit haec sapientia, quam reprobat Deus. Quaeritur plane, unde sit haec sapientia, quam reprobat Deus. Scriptum est enim, quod omnis sapientia a Domino Deo sit: id est, de bona natura ducit exordium. Hoc enim habet sensus humanus, ut quocumque eum tetenderis, consequatur, et paulatim meditando proficiat. Inde est, quod multi illitterati poemata componunt tam exquisita, quae viri eruditissimi admirentur. Hunc ergo sensum, quem Deus ad se ex creaturis cognoscendum, et suam voluntatem inquirendam dederat: illi ad inquirenda superflua et curiosa verterunt. Similiter de divitiis ac fortitudine, et de omnibus quibus male utimur, possumus existimare. Ubi sapiens, ubi scriba. Id est, doctor. Ubi inquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi? Qui acquirit sapientiam saecularem, vel quicumque aliis de rebus obscuris inquirit. Nam quia in Dei sapientia non cognovit mundus per sapientiam Deum. Factura mun
Abbreviated transcription (Latin):
miritme xp̃sbaptizare sed euangelizare : Nonurur
pauit minora facere qui pote rat officia implere
pocerit implere ministerium. Non ingapientia uerbi
Cum posrint a postoli etiam insermones sapientiae p̃¬
dicare rimpliciter docent ine artutiae prȩdicationis
aareribatur prudentia & euacuetur crux xp̃ilut non
euacuetur crux xp̃i. euacuant enim ium crucis quia ho¬
enim crucis pereuntibus quidem stultitia est. prae¬
dicatio crucis non intellegentib: uirtutem dĩ. stultitia
uidetur dĩpiliũ dicere crucifixũ fideles autẽ intellegunt
diee uirtutem quia mors uicta ert & diabulus supe¬
patus est : his autem qui saluifiunt id est nobis uintus
dĩert sfides enimeorum quos raluos facit Iscriptũ ept
enimsperdam sapientia sapientium. hoc in aduentũ
saluatoris adrerit ad impletums idert ad nihilũ redigã:
et prudentia prudentium reꝓbabo el igendo pisca¬
tores artem rethorica & phylo soficam reprobauit.

Expanded text:
Christus baptizare sed evangeChristus baptizare sed evangepavit minora facere, qui poterat officia implere poterit implere ministerium. Non in sapientia verbi. Cum possint apostoli etiam sermones sapientiae praedicare: simpliciter docent, ne astutiae praedicationis ascribatur prudentia, et evacuetur crux Christi. Ut non evacuetur crux Christi. Evacuant enim vim crucis, qui auenim crucis pereuntibus quidem stultitia est. Praedicatio crucis non intelligentibus virtutem Dei, stultitia videtur Dei Filium dicere crucifixum: fideles autem intelligunt Dei esse virtutem, qua mors vita est, et diabolus superatus est. His autem qui salvi fiunt, id est nobis, Dei virtus est. Fides enim eorum eos salvos facit. Scriptum est enim: Perdam sapientiam sapientium. Hoc in adventu Salvatoris asserit adimpletum, id est, ad nihilum redigam. Et prudentiam prudentium reprobabo. Eligendo piscatores, artem rhetoricam, et philosophicam reprobavit.
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ut unus quisque eiusre dicerit esse cuius doctria¬
elesirret quia duersia dacebant siergo nec deuerir a posthir
hoc dici permittit: quanto magir defalris non licebit. diuisuir
ert xp̃sldiuiditur corpus cum membra dissentiunt.
Numquid paulus crucifixurert̃ ꝓuobis : aut in no mine
pauli baptizati estis potert irta dici. Isquire licto xp̃i
exemplo scõs ueteris tertamenti in solis diuitus cupiufs
imitart. Numquid abraham crucifixur ert. prouobir
aut in nomine iob baptizati ertisa et uelut dñi ubi docem
ñ quȩnere quid alio discipulo iubeatur dicente petrio quid
adte tume reqre Gratias aco dõmeo qđ neminem
Quod ita contigit Vt illor paucor baptiz arẽ quire ñ dicups
inmeo nomine baptizatos Item alia exporitio: Illorium
traui neonnem isi cris pum et calum. nequir dicat
qđ in nomine meo babtizati estis: baptizaui autem a re¬
pham domum ceterum nescio. Siquem alium babtiza¬

Expanded text:
mundi, ut unusquisque ejus se diceret esse, cujus doctrimundi, ut unusquisque ejus se diceret esse, cujus doctrielegisset, qui adversa docebant. Si ergo nec de veris apostolis hoc dici permittit, quanto magis de falsis non licebit! Divisus est Christus? Dividitur corpus, cum membra dissentiunt. Numquid Paulus crucifixus est pro vobis, aut in nomine Pauli baptizati estis? Potest istud dici his qui, relicto Christi exemplo, sanctos veteris Testamenti in solis divitiis cupiunt imitari: Numquid Abraham crucifixus est pro vobis, aut in nomine Job baptizati estis? Et illud Domini, ubi docemur non quaerere quid alii discipulo jubeatur, dicentis Petro: Quid ad te? tu me sequere. Gratias ago Deo meo, quod nemineQuod ita contigit, ut illos paucos baptizarem, qui se non dicunt in meo nomine baptizatos. Item aliter: illorum tizavi nisi Crispum et Gaium ne quis dicat quod in nomine meo baptizati sitis baptizavi autem et Stephanae domum ceterum nescio si quem alium baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
suentia. Si unũ ƿentiatis a proferatis tunc uerae po¬
testis eẽ ƿer fecti significatum est enimmihi de uobis
fratres mei ab his quisunt cloaes quia contentiones
interuossunt : quae ritur quo modo a postolus credide¬
rit aliquid de absentibus cum scriptum sit. non credes
audituiuano. Et iterũ quȩ uiderint oculitui loquerẽ
a cetera sed hanc gratia habebat ut nosset abfens
quid in pingulis eccleris a geretur ricut dicit ad colorenres:
a picorpore abrenssum sed rp̃u prȩ renslgaudens
a uidens ordinem uestrum a cetera: quia ergo scie¬
bat corintheos. ita a gere ut audiebat ñ credidit rine caura
quaride abrentib: quorũ conuersationem in rp̃u ꝓbat.¬
hoc autem chico qcł unus quis que uestrũ cheit. eco
quidem sum pauli : ecoautem apƿollo eco uero ce¬
phȩ ec o autem xp̃i. sub nomine a postolorũ preudo¬
apostolis tangit quieos ꝑsapientiam circũ uenerant

Expanded text:
scientia. Si unum sentiatis et proferatis, tunc vere poscientia. Si unum sentiatis et proferatis, tunc vere potestis esse perfecti. Significatum est enim mihi de vobis, fratres mei, ab his qui sunt Chloes: quia contentiones sunt inter vos. Quaeritur quomodo Apostolus crediderit aliquid de absentibus, cum scriptum sit: Non credes auditui vano. Et iterum: Quae viderint oculi tui, loquere, et caetera. Sed hanc gratiam habebat, nosse ut absens quid in singulis Ecclesiis ageretur. Sicut dicit ad Colossenses: Et si corpore absens sum, sed spiritu praesens, gaudens, et videns ordinem vestrum, etc. Quia ergo sciebat Corinthios ita agere, ut audiebat, non credidit sine causa quasi de absentibus, quorum conversationem in spiritquisque vestrum dicit: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae, ego autem Christi. Sub nomine apostolorum, pseudoapostolos tangit, qui eos per sapientiam circumvenerant
Abbreviated transcription (Latin):
tatem: iohannis exponit dicens : quõ ds̃ lux ert & tenebrae
conmortus rumus a conuiuimus : ƿisustinemus a conreg¬
nauimus hic locus contra arria nos facit qui in hoc mino¬
rem eẽ pilium uolunt quo ꝑ ipsũ omnia facta neferuntun:
cum hoc etiam in patrem cadat: ꝑ quem in societatem pili
eius credentes uocat: item alia expositio: hoc contra
arria nosualet quiminis trũ prȩceptorũ patris filium dicuns
qm scriptum est: omnia ꝑ ipsũ factasunt. hic autem osten¬
ditur quia & ꝑdm̃ patrem uocatisunt: in commu pione¬
prefatio Obrecro autem uos fr̃s. Ad unum sentiendi concordiam
neuocat utst ipsic omnes loquantur hortatur. Item
celia expositio. Hic iam cauyam contra dis cenri¬
onem ad greditur ꝑ nomen lñi nostriihũ xp̃i. inquo
nomine saluati ertis &t signa fieri consƿexistis. Vt idiprũ
dicatis omnes utunum sentiatis atque dicatis. & ñ pm̃s
in uobis scismatas scismata semꝑ ex contentione nas¬
cuntur sitis autem ꝑfecti ineodem senru & in eadem

Expanded text:
tatem Joannes exponit, dicens: Quoniam Deus lux est, et tenebrae commortui sumus: et convivemus: si sustinemus, et conregnabimus. Hic locus contra Arianos facit, qui in hoc minorem esse Filium volunt, quo per ipsum omnia facta referuntur, cum hoc etiam in Patrem cadat: per quem in societatem Filii ejus credentes vocat. Item aliter: Hoc contra Arianos valet, qui ministrum praeceptorum Patris Filium dicunt: quoniam scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt. Hic autem ostenditur, quia per Deum Patrem vocati sunt in communionepraefatio. Obsecro autem vos, fratres. Ad unam sentiendi concordiam revocat, et ut ipsi omnes idem loquantur, hortatur. Item aliter: Hic jam causam contra dissensionem aggreditur. Per nomen Domini nostri Jesu Christi. In quo nomine salvati estis, et signa fieri conspexistis. Ut idipsum dicatis omnes. Ut unum sentiatis atque dicatis. Et non sint in vobis schismata. Schismata semper ex contentione nascuntur. Sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
tur friue ex aminatione iudicu igniuoluit conparare.
iuxta conruetudinem scrpturarum ISicuius opus ar¬
gerit de trimentum patiecur: siquis ne glegentar
ait uerbo docuerit aut exem plo ꝑdet laboremruũ : quia
opus aridum infirmum : que ꝑfecit: ipse autemn Saluus
erit: Inpropria iustitia I sictamen qua siꝑionem
Quod rulle non nisi ƿerignem saluus erit qui iustus
expprio est̃. quia neglegenter aedificauit discipulor
quid deillis fiet quinec rermone aedificant & in ruꝑ scan¬
dalizant exemplos negcitis quia tem plã dĩ estis
et sp̃s dĩ habitat in uobis snescitis cuiussitis templũ
templum dĩ uiolauerit clis ꝑclet illum ds stemplũ
emmłi gc̃m est qđ estis uoss siue suum corpuspee¬
candolriue ecclesia ad prauam doctrina seducendo
suel certe exemplo ꝓprio distruendo ł polent hunc locũ
nouaciani opponere ad penitentiam excludendam s Tuibus
rerpondendum epti a d quid illis hoc iprũ i reribitur ruats rpem

Expanded text:
i, igni voluit comparare: juxta consuetudinem Scripturarum. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Si quis negligenter aut verbo docuerit, aut exemplo, perdet laborem suum, quia opus aridum infirmumque perfecit. Ipse autem salvus erit. In propria justitia. Sic tamen quasi per ignem. Quod si ille nonnisi per ignem salvus erit, qui justus ex proprio est, quia negligenter aedificavit discipulos: quid de illis fiet, qui et sermone non aedificant, et insuper scandalizant exemplo? Nescitis, quia templum Dei estis, et spiritus Dei habitat in vobis? Nescitis, cujus sitis templum, templum Dei violaverit; disperdet illum Deus. Templum Dei sanctum est, quod estis vos. Sive suum corpus, peccando: sive Ecclesiam ad pravam doctrinam reducendo, vel certe exemplo proprio destruendo. Solent hunc locum Novatiani opponere ad poenitentiam excludendam. Quibus respondendum est, ad quid hoc ipsum scribitur: S
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debemus sunde enim scis mulzer. siuirũ saaluũ
foccias ¶Iridubium quidem posuit. red semꝑ ambigua¬
e in melius euenire credenda st̃ spimul quȩ rendum
quomodo superius sc̃ipacatus dicatur: Decuius hic raluce¬

Expanded text:
non debemus. Unde enim scis, mulier, si virum salvum non debemus. Unde enim scis, mulier, si virum salvum fascies? In dubium quidem posuit: sed semper ambigua in melius evenire credenda sunt. Simul quaerendum, quomodo superius s
Abbreviated transcription (Latin):
t̃nus ait suc riqui ñ credunt. ueribum ꝑmulierem conuer¬
rationem rine uerbo lucrifiant. sde st cum uide rint
eas in melius conmutatas: cognoscant om̃s dĩ legem ita
consuetudinem inueterata porurse mutare Ite mideo
uir d ixor inuicem rc̃ificantur quia extraditione dĩ
ycã runt nuptiae  Alioquin filii ur̃i in mundi errent :¬
¶ Punc autem sc̃isunt. Isinonita esset ut dicospilii ur̃.
ad huc inpideles ꝑmanerentisepe enim ƿi contigerit
ut pilu illoꝰ parenteꝰ qui crediderant reque pentur
ssubqua spe crediuoluit alterũ saluari porse tam
liberorũ exemplo quã coniugis : quodsi infidelis dis¬
cedit discedat ima ritus enim uel uxor ñ pt̃ dño p̃fe¬
rendisronest seruitute subiectus practer aut
goror ineius mocli. Non enim ita ligatus est in eiuis¬
modi caura qua riuere ille seruire necesresit & ꝓp¬
ter alterũ interire ¶in pacce autem uocauitnos ełs:
scbtenũ ñ ad deridiam pumur uocati ultro ergo discederie

Expanded text:
us ait: Ut si qui non credunt verbo, per mulierum conversationem sine verbo lucrifiant: id est, cum viderint eas in melius commutatas, cognoscant omnes, Dei legem ita consuetudine inveterata potuisse mutari: item ideo vir et uxor invicem sanctificantur: quia ex traditione Dei, sanctae sunt nuptiae. Alioquin filii vestri immundi essent: nunc autem sancti sunt. Si non ita esset, ut dico, filii vestri adhuc infideles permanerent: saepe enim contingeret, ut filii illos parentes, qui crediderant, sequerentur. Sub qua spe credi voluit, alterum salvari posse, tam liberorum exemplo, quam conjugis. Quod si infidelis discedit, discedat. Maritus enim vel uxor non sunt Domino praeferendi. Non enim servituti subjectus est frater, vel soror in ejusmodi. Non enim ita ligatus est in ejusmodi causa, quasi vere illi servire necesse sit, et propter alterum interire. In pacem autem vocavit vos Deus. Caeterum non ad dissidium sumus vocati: ultro ergo discedere