comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueniunt uł ꝑ se tantum herbaꝵ
imm̾sa contemplatione si quis exsti¬
met uarietat̾e̾ numerum. flores. odo¬
resq ac colores. et sucos ac uires eaꝵ
quas salutis aut uoluptatis hominũ
gratia gignit. Quam parte pͥmum
omium patrocinari terrȩ et ade̾c
cunctoꝵ parenti uiuat. quam qmͣ
int̾ initia oꝑis dense difense. qnĩ
tam̃ ipsa materia accedit nitiis ad
reputationem eiusdem parentis et
noxia. nris eam criminib argenius
nr̃amq culpam illi imputamꝰ. Genu¬
it uenena: et quis inuenit illa p̾ter
homine: Cauere et refugere. alitib
ferisq satis ÷ atq cum arbore era¬
quant limenq cornu elephanti et bu¬
mores saxo rinocerotes utraq a pru
dentium siccas. sciantq ad nocendũ
p̃parare se animalia qd̃ tañ eoꝵ ex¬
cepto homine tela sins uenenis tin¬
guit: Nos et sagittas tinguimus ac
ferro ipsi nocentius aliquid damꝰ. nos
et flumina inficimus et rerũ naturȩ
contra serpentium dimicationes. quȩ

Expanded text:
proveniunt, vel per se tantum herbarum inmensa contemplatione, si quis aestimet varietatem, numerum, flores, odores coloresque et sucos ac vires earum, quas salutis aut voluptatis hominum gratia gignit. qua in parte primum omnium patrocinari terrae et adesse cunctorum parenti iuvat, quamquam inter initia operis defensae. quoniam tamen ipsa materia accedimus ad reputationem eiusdem parientis et noxia: nostris eam criminibus urguemus nostramque culpam illi inputamus. genuit venena. set quis invenit illa praeter hominem? cavere ac refugere alitibus ferisque satis est. atque cum arbore exacuant limentque cornua elephanti et uri, saxo rhinocerotes, utroque apri dentium sicas, sciantque ad nocendum praeparare se animalia, quod tamen eorum excepto homine et tela sua venenis tinguit? nos et sagittas tinguimus ac ferro ipsi nocentius aliquid damus, nos et flumina inficimus et rerum naturae contra serpentium dimicationes, quae
Abbreviated transcription (Latin):
queras rustice iam te breuiori somro
fessum p̾munt noctes : Ecce tibi u¬
ter herbas tuas spargo peculiares sel¬
las easq uesꝑa et ab oꝑe dii ungut¬
ti ostendo ac ne possis preterir
miraculo sollicito uides. ne ut ful¬
gur igna similis alaꝵ comp̾ssu sub¬
tegatur. secumq lucem habeat et no¬
cte. Decit tibi herbas horarum incͥ

Expanded text:
rustice? iam te breviore somno fessum premunt noctes. ecce tibi inter herbas tuas spargo peculiares stellas easque vespera et ab opere disiungenti ostendo ac, ne possis praeterire, miraculo sollicito. 252 videsne ut fulgor igni similis alarum conpressu obtegatur, secumque lucem habeat et nocte? dedi tibi herbas ho
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis cum herba creuerit in festua
manere: aquas. in uineam pampil¬
re. et huic lex sua cum pampiii. Il
digitis longitudine expleuerint.
pampinat una oꝑa iugerũ. segaias
iterare. seritur dicb .xx. ab equilẽ¬
tio sartura nocere et umec et seg̃u
existimatur. Et oues lauandi boc ius

Expanded text:
mis, cum herba creverit in festucam, arcere aquas, vineam pampinare — et huic lex sua: cum pampini IIII digitos longitudine expleverint; pampinat una opera iugerum —, segetes iterare. saritur diebus XX. ab aequinoctio sartura nocere et vineae et segeti exi
Abbreviated transcription (Latin):
nunc in omni accessione ȩqumoti¬
alis ñ cuiusq cliei significant᷑ onl
nesq ea differentia fiunt in octa
cri. alt̾mq equinoctio librȩ. quser
ipsi dies raro ñ aliquos tempestaud̃
significatus habent. Rurus iiias
cłines singulis etiamnum articuls
cdierũ spatia qm̃ int̾ solsituł o¬

Expanded text:
nunc in omni accessione aequinoctiales, non cuiuscumque die significantur —, omnesque eae differentiae fiunt in octavcri, alterumque aequinoctium librae, qui et ipsi dies raro non aliquos tempestatum significatus habent. 222 rursus hi cardines singulis etiamnum articulis dierum spatia, quoniam inter solst
Abbreviated transcription (Latin):
nocetur. Artis quoq cuiusdã c̃ equa¬
lit̾ spargere. manus utiq congrucre.
debet cum gradu. semꝑq cum dex
est. Non transferendum ẽ ex frigidis
locis semen in calida neq expreco
quidam falsa diligentiaxiii
Icrere in iugero temꝑati soli iustũ
est tritici aut siliginis modios.u.
farris aut seminis qd̃ frum̾ti genus
ita appellamus .x. hordei .ui. fabȩ
quinta amplius quã tritici. uicie .xii.
ciceris et cicertule et pisi .iii. lupini .x.
lentis.iii. S hanc cum fimo arido
seri uolunt. herbi .ui. Silicie .ui. pas
minus. Est et alia distinctio in den¬
so aut cretoso aut uliginoso. tritici
aut siliginis modios.ui. In soluta
terra et sicca et leta .iiii. Macies enĩ
ua ex uno semine frutice̾ numero¬
sum fundunt. densãq segetem ex ra

Expanded text:
necetur. artis quoque cuiusdam est aequanecetur. artis quoque cuiusdam est aequaliter spargere. manus utique congruere debet cum gradu semperque cum dextest. non transferendum est ex frigidis locis semen in calida, neque ex praquidam falsa diligentia. Serere in iugera temperato solo iustum est tritici ant siliginis modios V, farris aut seminis, quod frumenti genus ita appellamus, X, hordei VI, fabae quinta amplius quam tritici, viciae VII, ciceris et cicerculae et pisi III, lupini X, lentis III—sed hanc cum fimo arido seri volunt —, ervi VI, siliciae VI, pasminus. est et alia distinctio: in denso aut cretoso aut uliginoso tritici aut siliginis modios VI, in soluta terra et sicca et laeta IIII. macie enim sova ex uno semine fruticem numerosum fundunt densamque segetem ex ra
Abbreviated transcription (Latin):
o nmcres. in maiores clenas nͥ
conta gat boc male subistranisse ꝑe¬
del elorum aparat. Sunt aui op¬
timne stercoran putent subdiuio re¬
tib inclusa pecoꝵ mansione. Ager
si ñ stercoratur alget. si nimium ster¬
coratus est aduritur. satiusq est id
sepe quam supra modum facere. Q
calidius solum ẽ eo minus addi sterco
et in uno om̃ium definita generatio
est qł in una area subsedit ad se¬
men reseruandum ẽ. Id eñi optimũ
quĩ grauissimũ. neq alio modo u
semina habebit abicietur. Optimũ
granum quod rubet et dentib frac
intus albi est Certum t̾ram alias
plus seminis reciꝑe et alias minus
religiosumq uidetur nide pͥmum
colonis auguriũ. cum auidius accipi¬
at esurire creditur et cũ messe semen.
Sationem locis humidis celerius fieni
ratio ẽ. ne senien ymbre putrescat.
Siccis serus ut pluiie sequant᷑ ne
diu iacens atq ñ concipiens euanescat:
Itemq festinata satione deusum spar¬
gi senien quia tarde concipiat sero

Expanded text:
aiores denas. nisi contingat hoc, male substravisse pecori colonum appareat. sunt qui optime stercorari putent sub diu retibus inclusa pecorum mansione. ager si non stercoretur, alget; si nimium stercoratus est, aduritur, satiusque est id saepe quam supra modum facere. quo calidius solum est, eo minus addi stercoetenim omnium definita generatio est. quod in ima area subsedit, ad semen reservandum est; id enim optimum, quoniam gravissimum, neque alio modo usemina habebit, abicietur. optimum granum, quod rubet et dentibus fractintus albi est. certum terras alias plus seminis recipere, alias minus, religiosumque inde et primum colonis augurium, cum avidius accipiat: esurire creditur et comesse semen. sationem locis umidis celerius fieri ratio est, ne semen imbre putrescat; siccis serius, ut pluviae sequantur nec diu iacens atque non concipiens evanescat; itemque festinata satione densum spargi semen, quia tarde concipiat, sero
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uallo et apicula ꝓcerlens filbã
forere indicat fabaq florescens
eam euocat. Dabitur et aliud fini¬
ti frigoris indicium. Cum germina
leas oliuar ponere. ipsasq oleas in¬
terra derigare: prata ȩquinoeti diͥ
pͥmis cum herba creuerit infetua
manere: aquas. in uineam pampies¬
re et huic lex sua cum pampii. is

Expanded text:
ns fabam florere indicat, fabaque florescens eam evocat. dabitur et aliud finiti frigoris indicium: cum germinarleas olivarum ponere ipsasque oleas interradere, rigare prata aequinoctii diebus primis, cum herba creverit in festucam, arcere aquas, vineam pampinare — et huic lex
Abbreviated transcription (Latin):
circa canis ortum rigua maxime ꝓg̃
ac ne tũ quidem nimia. qm̃ inebria
derant aut̾e maxime rigari quȩ assue¬
uere. contra siccis locis genita ñ expe¬
tunt humorem nisi necessariũ x liii.
sꝑiora uina rigari utiq cupiuit
In sulmonense italie agro pago fabi¬
ano ubi et arua rigant mirumq her¬
be aqua illa necantur. fruges alint̾
et riguus ꝓ sarculo ⁊ in eodem agib¬
gelet neue frigus uites adurat cunũ¬
fundunt rignis qd̵ ibi trepidare uo¬
cem memorabili natura in amne so¬
lis edem estate uix tolerandi rigors
remedia demonstraumius uolimminse
in remediis cũ macie corticis ex egni¬
tudine astringente se iustoq plils
uitalia arboꝵ compͥmente exacta fal¬
cis aciẽ utramq manu impͥmentes
ꝑpetuis incisuris deducunt ac uell

Expanded text:
circa canis ortum rigua maxime prosunt circa canis ortum rigua maxime prosunt ac ne tum quidem nimia, quoniam inebiderant autem maxime rigari quae adsuevere, contra siccis locis genita non expetunt umorem nisi necessarium. xli 250 Asperiora vina rigari utique cupiunt in Sulmonense Italiae agro, pago Fabiano, ubi et arva rigant. mirumque, herbae aqua illa necantur, fruges aluntur, et riguus pro sarculo est. in eodem age —, ne frigus vites adurat, circumfundunt riguis, quod ibi tepidare vocant, memorabili natura in amne solis, eodem aestate vix tolerandi rigorisremedia demonstrabimus volumine in remediis, cum macie corticis ex aegritudine adstringente se iustoque plus vitalia arborum conprimente exacutam falcis aciem utraque manu inprimentes perpetuis incisuris diducunt ac velut
Abbreviated transcription (Latin):
sentaneũ ÷ dicere et remedia. Ex
his quędam sunt cõmunia om̃ium.
quȩdam ꝓpria. Quardã cominunia
ablaqueatio accumulatio. afflari ra-¬
lato fimũ suco refectis putatio leua¬
tis onere. item succo emisso. quęcdã
ueluti detractatio sangumnis. circũ¬
rasio corticis uitium extenuatio
et domitura palinitũ gemmaꝵ si
frigus recorridas hirtasq fecert. ie¬
pumicatio et quȩdam politura ir
boꝵ his alie magis alie minus gen¬
dent. ueluti ꝙypressus et aquaꝰ is¬
natur et fimum et cirrũ fossuram a
ficus arbor ipsa riguis alitur pomi
nͦ eius marescit. Amygdalȩ si colant᷑
fossione florem amittunt. Nec msitas
circuinfodere. oportet. pͥusquam uili¬
de ferre cepint poma. Purmiȩ aute¬
ti amputari sͥ uolunt onerosa ac sipfou
sicut nos ungues et capillum. Rca¬
duntur uet̾es tote: rursus a stolone.
Rigua estiuis uaporib utilia. hyeme
mimica. autumno uariȩ et e natira
aut omnia quaserie uare conuenit

Expanded text:
sentaneum est dicere et remedia. ex sentaneum est dicere et remedia. ex his quaedam sunt communia omnium, quaedam propria quarundam. communia ablaqueatio, adcumulatio, adflari ralato, fimum suco defectis, putatio levandis onere, item suco emisso quaedam veluti detractio sanguinis, circumrasio corticis, vitium extenuatio et domitura palmitum, gemmarum, si frigus retorridas hirtasque fecerit, repumicatio et quaedam politura. 247 arborum his aliae magis, aliae minus gaudent, veluti cupressus et aquas aspernatur et fimum et circumfossuram ampficus arbor ipsa riguis alitur, pomum vero eius marcescit. amygdalae, si colantur fossione, florem amittunt. 248 nec insitas circumfodere oportet, priusquam validae ferre coeperint poma. plurimae autem amputari sibi volunt onerosa ac supervacua, sicut nos ungues et capillum. reciduntur veteres totae ac rursus a stolone a249 Rigua aestivis vaporibus utilia, hieme inimica, autumno varie et e natura autumni aquas derivare convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut dulcia ex acerbis e caprifico fi¬
ci. aut contra graui ostento cum i
deteriora mutantur ex olea in olea¬
strum. ex candida uira et ficu in ni¬
gras. aut ut laudicea e xerxis aduen¬
tu platano in oleam mutato qualib
aristandri apud grecos uolum̾ scatet
ne inf̾initum habeamus. Apud nos
in cumano arbor graui ostento pau¬
lo ante pompeii magna bella ciuilia
et cum alienis locis enascuntur ut
in capitib statuarum uł aris et cũ¬
nata ÷ cycisi ante obsidionem Simi¬
li modo tranlibus palme in basi cesa¬
ris dictatoris circa bella ciuilia eus.
Necñ romȩ in capitolio in capitabis
bello ꝑ seie nata palma uictoriã tri¬
umphosq portendit. hac tempesta¬
tib ꝓstrata. eodem loco ficus enata
est. m̃. messala .c. cassii censoꝵ lustro
a quo temꝑe pudicitiam subuersũ
um in nr̃o ȩuo neronis pͥncipis rui¬
na factum in agro marrucino uecti
marcelli e pͥmis equestris ordinis
unc expositis arboꝵ morbis con¬

Expanded text:
aut dulcia ex acerbis, e caprifico fiaut dulcia ex acerbis, e caprifico fici aut contra, gravi ostento, cum in deteriora mutantur, ex olea in oleastrum, ex candida uva et fico in nigras aut, ut Laudiceae Xerxis adventu, platano in oleam mutata. 243 qualibus ostentis Aristandri apud Graecos volumen scatet, ne in infinitum abeamus, apud nos in Cumano arbor gravi ostento paulo ante Pompei Magni bella civilia et cum alienis locis enascuntur, ut in capitibus statuarum vel aris, et cunata est Cyzici ante obsidionem. simili modo Trallibus palma in basi Caesaris dictatoris circa bella civilia eius. nec non et Romae in Capitolio in ara Iovis bello Persei enata palma victoriam triumphosque portendit. hac tempestatibus prostrata eodem loco ficus enata est M. Messalae C. Cassii censorum lustro, a quo tempore pudicitiam subversam um in nostro aevo Neronis principis ruina factum in agro Marrucino, Vetti Marcelli e primis equestris ordinis unc expositis arborum morbis con
Abbreviated transcription (Latin):
Necat et hedera uinciens. nec iuscũ
ꝓdest et cytisus. nec aureo qd̾ alimon
uocant greci. Quoꝵdam natura ñ ne¬
cat quide s ledit odorem. aut suci mix
mirũ in modum ideo cum iuxta sit au̾¬
ti et recedere saporemq immicũ fug̾e
Hinc sumpsit androcydes medicmam
contra ebrietates raphanũ mandi p̾ci¬
piens. Odit et caulem et olus omne.
odit et corulum nͥ ꝓcul absint tristis
atq egra. Nitru quidem et alum̾ ma
rina aqua calida et fabe putamina
uel erui ultima uenena sunt. int̾ uitia
punicũ styrpe fructum tulisse ñ palmi¬
te aut ramis. uit̾e unas sine foliis. ole¬
as quoq amisisse folia bacis herentib
Sunt miracula fortuita. Nan et olnia
in totum combusta reuint. et in boctia
derose locustis cytisi regerminauere.¬
Mutantur arbores et colores fiuntq
Et populus alba in nigram transit.
Quidam et soruum sĩ in calidiora lo¬
ca uen̾it sterilescere putant. ꝓdigio
autem fiunt ex dulcib acerba poma

Expanded text:
necat et hedera vinciens — nec viscum necat et hedera vinciens — nec viscum prodest — et cytisus, necatur eo, quod halimon vocant Graeci. quorundam natura non necat quidem, sed laedit odorum aut suci mixtmirum in modum, ideo, cum iuxta sit, averti et recedere saporemque inimicum fugere. 240 hinc sumpsit Androcydes medicinam contra ebrietates, raphanum manducari praecipiens. odit et caulem et olus omne, odit et corylum, ni procul absint, tristis atque aegra. nitrum quidem et alumen, marina aqua calida et fabae putamina vel ervi ultima venena sunt. Inter vitiapunicam stirpe fructum tulisse, non palmite aut ramis, vitem uvas sine foliis, oleas quoque amisisse folia bacis haerentibus. sunt et miracula fortuita. nam et oliva in totum ambusta revixit et in Boeotia derosae locustis fimutantur arbores et colore fiuntque et populus alba in nigram transit. quidam et sorbum, si in calidiora loca venerit, sterilescere putant. prodigio autem fiunt ex dulcibus acerba poma
Abbreviated transcription (Latin):
Eancde iniuriam hyeme passȩ diutiꝰ to¬
lerant. Similit̾ ilex et robur quercusq
si angusta decorticatio fuit nichil no¬
cetur. Supradictis infirmiorib quide
et in solo gracili uł ab una parte tantũ
detractus int̾imit. Similem et decacu¬
minatio rationem ht̃ piceȩ cedri cyp̃ssi¬
hec enim detracto cacumine aut ignib
adusto intereunt. Simile̾ et depastio
animalium. Oleam quide etiam si lam
aliqua det̾iora fiunt cantũ ut amygda¬
le. Ex dulcib enim transfigurant᷑ in a¬
maras. Aliqua uͦ etiam utiliora ut apud
eunt pleraq et fissa styrpe exceptis ui¬
te malo fico punice. Quedam et ab
ulcere tantũ. ficus hanc imuriam sꝑnit.
Et omnia quȩ resinam gignunt radi¬
cib amputatis mori miniie mirũ ÷
Plercq tam̃ ñ om̃ib s maximis aut
quȩ sunt int̾ illas uitales abscisis mo¬
riuntur. Necat in uice̾ int̾ sese umbra
uł densitate atq alim̃ti iopia rapina.

Expanded text:
eandem iniuriam hieme passae diutius toeandem iniuriam hieme passae diutius tolerant. similiter ilex et robur quercusque. si angusta decorticatio fuit, nihil nocetur supra dictis; infirmioribus quidem et in solo gracili vel ab una tantum parte detractus interemit. similem et decacuminatio rationem habet piceae, cedri, cupressihaec enim detracto cacumine aut ignibus adusto intereunt —, similem et depastio animalium. oleam quidem etiam, si lamaliqua deteriora tantum fiunt, ut amygdalae—ex dulcibmaras —, aliqua vero etiam utiliora, ut apudeunt pleraque et fissa stirpe, exceptis vite, malo, fico, punicis, quaedam vel ab ulcere tantum. pinus hanc iniuriam spernit et omnia, quae resinam gignunt. radicibus amputatis mori minime mirum est; pleraeque etiam non omnibus, sed maximis aut, quae sunt inter illas vitales, abscisis moriuntur. 239 Necant invicem inter sese umbra vel densitate atque alimenti rapina.
Abbreviated transcription (Latin):
frigore aut gelu laborant. si pꝰt brumã
magna consecuta ⁊ etiam paucis dieb
necat. Quȩ in uiria hominis constat se¬
cum habent causas pix. oleum. adeps
mimica p̾cipue nouellis cortice in orbe
detracto necantur. excepto subere qd̵ sic
eriam iuuatur. Crassestens eni p̾stringit
et strangulat nec andracde offenditur
si ñ simul incidat᷑ et corpus. alioquin
et cerasus et tilia et uitis cortice̾ mitt̃
⁊ ñ uitalem nec ꝓximũ corꝑi. uerũ eũ
qui subnascente alio expellitur. Quaꝵd̾a
natura rimosus cortex ut platanis ti¬
lie renascit᷑ paulominꝰ quam totus.
G his quaꝵ cicatͥcem trahit medent᷑
luto fimoq et aliquando ꝓsunt si n̾
liehementior fugoꝵ aut calorum uis se¬
cuta ÷. Quedam tardius ita moriunt᷑
ut robora et quercus. Refert et tempus
anni. abieti enim et pino si quis detra¬
xerit sole taurũ uł geminos transe¬
unte cum germinant statim moriunt᷑.

Expanded text:
, frigore aut gelu laborant, si post brumam, frigore aut gelu laborant, si post brumammagna consecuta est, etiam paucis diebus necat. <9> Quae iniuria hominum constant , secundum.. habent causas. pix, oleum, adeps inimica praecipue novellis. cortice in orbem detracto necantur, excepto subere, quod sic etiam iuvatur; crassescens enim praestringit et strangulat . nec andrachle offenditur, si non simul incidatur et corpus. alioqui et cerasus et tilia et vitis corticem mittunt , sed non vitalem nec proximum corpori, verum eum, qui subnascente alio expellitur. quarundam natura rimosus cortex, ut platanis. tiliae renascitur paulo minus quam totus. ergo his, quarum cicatricem trahit, medentur luto fimoque, et aliquando prosunt, si non vehementior frigorum aut calorum vis secuta est. quaedam tardius ita moriuntur , ut robora et quercus. refert et tempus anni. abieti enim et pino si quis detraxerit sole taurum vel geminos transeunte, cum germinant, statim moriuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
ipso nudeo facere trodentes cum gig¬
ni illos ꝓhibent pluuiȩ quȩ fiunt
pꝰt arcturũ eȩdem si austrine fuere
generant. In droppis quoq quȩ ma¬
turescentes tum sunt p̃cipue. cad uce.
Id riguis magis euenit etiam si n̾ ceci¬
dere. fastiendis. Sunt et culicum gen̾a
aliquib molesta ut glandib fico.
qui uidentur ex humore nasci tum
dulci subdito corticib. Et egrotatio
bi qm̃ ꝓtinus necant sicut tabes cum
atabulus. in euboca olympͥas. hic eñi
s̃i flauerit circa brumam frigore exurit
arefaciens. ut nullis pꝰtea solib recre¬
ari possint. Hoc genere conualles et
apposita fluminib laborant. p̾cipueq
uitis olea ficus qd̃ cũ uenit detegit᷑ sta¬
tim in germinatione. in oliua tardius.
S in om̃ib signum ÷ remuiscendi fo¬
lia amisere. alioqui quas putes p̾ua¬
luisse. moriuntur. Nonnumqmͣ mare¬
scunt folia. eademq reuiuiscunt. Alia
in septentrionalib ut in ponto frigia

Expanded text:
ipso nucleo fuere erodentes eum, gigipso nucleo fuere erodentes eum, gigni illos prohibent pluviae, quae fiunt post arcturum. eaedem si austrinae fuere, generant druppis quoque, quae maturescentes tum sunt praecipue caducid riguis magis evenit, etiam si non cecidere, fastidiendis. sunt et culicum genera aliquis molesta , ut glandibus, fico; qui videntur ex umore nasci, tum dulci subdito corticibus. et aegrotatio bi, quoniam protinus necant, sicut tabes cum atabulus, in Euboea Olympias. hic enim si flavit circa brumam, frigore exurit arefaciens, ut nullis postea solibus recreari possint. hoc genere convalles et adposita fluminibus laborant, praecipueque vitis, olea, ficus. quod cumevenit , detegitur statim in germinsed in omnibus signum est revivescendi, si folia amisere. alioqui quas putes praevaluisse moriuntur. nonnumquam inarescunt folia eademque revivescunt. alia is septentrionalibus, ut Ponto, Thracia
Abbreviated transcription (Latin):
causis difficilius tolerant frigora.
aut estus qm̃ in ulcus penetrat om̃is
inniria a foris. Infirmissima uͦ malus
debilitas sterilitatem ñ necẽ affert
ut siquis pino cacumen auferat uł
palme. Sterilescunt enĩ ñ moriunt᷑.
Egrotant aliquando et poma ipsa ꝑ
se sine arbore si necessariis temꝑib
ymbres aut temꝑis afflatus defuere.
aut contra habundauere. decidunt
enim aut deteriora fiunt. Pessimũ ÷
nascentes et erucȩ dirum animal
eroduntq frondrẽ aliȩ florem̃.
Oliuaꝵ quoq ut in milito ac cde
unt. nascit᷑ hoc malum temꝑe
humido et lento. Fit aliud ex eod̾e
si sol acrior insecutus inussit
cant cum ueluti tele inuoluunt fruc¬
tum et absũmunt et adurunt et fla¬
tus quidam eas maxime s et alios
fructus. Nam uermiculation̾e et po¬
ma ipsa ꝑse quibdam anns senti¬
unt mala pira mespila punica in oli¬
ua ancipiti euentu quando subennti
nati fructum adimunt. augent si in

Expanded text:
causis difficilius tolerant frigora causis difficilius tolerant frigora aut aestus, quoniam in ulcus penetrat iniuria omnis a foris. infirmissima vero malus,debilitas sterilitatem, non necem, adfert, ut si quis pino cacumen auferat vel palmae. sterilescunt enim nec moriuntur. aegrotant aliquando et poma ipsa per se sine arbore, si necessariis temporibus imbres aut tepores vel adflatus defuere aut contra abundavere. decidunt enim aut deteriora fiunt. pessimum est nascentes et urucae, dirum animal, eroduntque frondem, aliis florem quoque, olivarum, ut in Mileto, ac deunt. nascitur hoc malum tepore umido et lento. fit aliud ex eodem, si sol acrior insecutus inussit cant —, cum veluti telae involvunt fructum et absumunt. 230 adurunt et flatus quidam eas maxime, sed et alios fructus. nam vermiculationem et poma ipsa per se quibusdam annis sentiunt, mala, pira, mespila, punica. in oliva ancipiti eventu, quando sub cute innati fructum adimunt, augent, si in
Abbreviated transcription (Latin):
aeduob eque modis. Aut em̃ in pe¬
des hoc ⁊̃ radices erumpit ius mor¬
di ait marticuloᷤ hoc ÷ cacuminũ
agtos qui longissime a toto corꝑe
eoꝵ partium fragilis. pꝰtremo tabes
morsq ñ intrante suco aut ñ ꝑue¬
niente maximeq id fici sentiunt.
Caprificus omnib immunis ⁊ quȩ
adhuc diximus. Scabies gignitur
roub lentis pꝰt uergilias. Nam si ra
siue ymbres minii fuere alio modo
tempestatium germinib ablatis.
alt̾a ut notauit᷑ teophrastis in su¬
pinu̾̃ recisis. tertia culturȩ imꝑitia
lesis. Om̃s enin eaꝵ iniuriȩ in aiti¬
culis sentiuntur. Syderationis genꝰ ÷
in his deflorescentib roratio aut cõ
nacini pͥusquam crescant decoquun¬
tur in callu̾ egrotant. et cum alsere
lesis uredine attonsaꝵ oculis. et ca¬
ltn lore: hoc euenit intempestiuo
Iqm̃ omnia modo constant certoq
prudens luxauit radices. corpusue
desquamauit. Est et quȩlam con¬
tusio falcis hebetioris quib omnib

Expanded text:
ac duobus aeque modis. aut enim in peac duobus aeque modis. aut enim in pedes, hoc est radices, inrumpit vis morbi, aut in articulos, hoc est cacuminum digitos, qui longissime a toto corporearum partium fragilis, postremo tabes morsque, non intrante suco aut non perveniente, maximeque id fici sentiunt. caprificus omnibus immunis est, quae adhuc diximus. scabies gignitur roribus lentis post vergilias; nam si larsive imbres nimii fuere, alio modo tempestatium germinibus ablatis, altera, ut notavit Theophrastus, in supinum excisis, tertia culturae imperitia laesis. omnes enim earum iniuriae in articulis sentiuntur. siderationis genus est et his deflorescentibus roratio, aut cum acini, priusquam crescant, decocuntur in callum. aegrotant et cum alsere, laesis uredine attonsarum oculis. et calore hoc evenit intempestivo, quoniam omnia modo constant certoqueprudens luxavit radices corpusve desquamavit. sunt et quaedam contusio falcis hebetioris. quibus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
quoq in senectute obnixx in morbo
est. Syderatio tota e cȩlo constat.
Quaꝓpter et grando in his causis in¬
tilligi debet et carbunculatio. et qd̃
prinnaꝵ iniuria euenit. Hȩc enim
uerno temꝑe inuitatis et erumꝑe au¬
dentib satis mollib insicdens adurit
lactescentes germinum oculos. qđ
in flore carbunculũ uocant. Pruinȩ
ꝑnciosior natura. qm̃ lapsa ꝑsidet
gedlatq ac neͤ aura quidem ulla de¬
pellitur quia ñ fit nͥ immoto aere
it screno. ꝓprium tam̃ syderationis
cũ mĩta ac nouellȩ arbores moruin.
prrcipue ficus et uites olea p̃ter uer
micuilitionẽ quam ȩque ac ficus sen¬
ilt elaum etiã patitur siue fungui
placet dici uel patellam. hec ÷ sõlis
etustio. Nocere tradit cato et muscũ
iubrum. Nocet plerumq uitib atq
obeis et nimia fertilitas. Scabies cõ¬
munis omium ÷ impetigo et quȩ.
agnasi solent. Coclee peculiara fi¬
or utia nec ubiq Sunt enĩ qued̾a

Expanded text:
quoque in senecta obnoxia ei morbo quoque in senecta obnoxia ei morbo est. 222 Sideratio tota e caelo constat. quapropter et grando in his causis intellegi debet et carbunculatio et quod pruinarum iniuria evenit. haec enim verno tepore invitatis et erumpere audentibus satis mollibus insidens adurit lactescentes germinum oculos, quod in flore carbunculum vocant. pruinae perniciosior natura, quoniam lapsa persidit gelatque ac ne aura quidem ulla depellitur, quia non fit nisi inmoto aëre et sereno. proprium tamen siderationiscum insita ac novellae arbores moriuntur, praecipue ficus et vitis. 223 Olea praeter vermiculationem, quam aeque ac ficus sentit, clavum etiam patitur, sive fungum placet dici vel patellam. haec est solis exustio. nocere tradit Cato et muscum rubrum. nocet plerumque vitibus atque oleis et nimia fertilitas. scabies communis omnium est. inpetigo et, quae adgnasci solent, cocleae peculiaria ficorum vitia, nec ubique. sunt enim quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
Arboꝵ quiła commmines morbi qͥ
pͥuati gon̾um. somiunis uerni¬
culatio ÷ syderatio ac dolor m̃bre.
unde partiũ debita societate nonl¬
nũ quoq cum hominis miseri stis¬
ca dicimus certe corꝑa et oculos ge¬
minũ exustos ac multa simil sorͣ
mitantur. Et cum radices quoq pin
simio acdipe quanto it pestilentia
ꝑgen̾a sicut int̾ homines nunc ser¬
uitia nunc seruit plebs urbana uł
rustica. Uermiculant᷑ magis minus¬
ue quȩdam om̃s tam̃ ferẽ. idq a¬
ues caui corticis sono exꝑiuntur.
am quidem et hoc in luxuria eł ce.¬
pit p̃grandesq roboꝵ delicatiores¬
ut in cibo cossos uocant atq etiã
farinas saginati hii quoq altiles
funt. Maxime autem arboꝵ hoc sen¬
tiunt piri mali fici minusq amare
sunt et odoratȩ. Eoꝵ qui in ficis ex¬
stunt alii nascuntur ex ipsis alius
pant qui uocat᷑ cerastes. om̃s tam̾
in gerasten figurantur sonumq
edunt paruuli stridoris. Et sorbus
pilosis atq ita emoritur. Mespila

Expanded text:
Arborum quidam communes morbi, quidam privati generum. communis vermiculatio et sideratio ac dolor membrorum, unde partium debilitas, societate nominum quoque cum hominis miseriis. trunca dicimus certe corpora et oculos germinum exustos ac multa simili sortmutantur et, cum radices quoque pinimio adipe, aliquando et pestilentia per genera, sicut inter homines nunc servitia, nunc plebes urbana vel rustica. 220 Vermiculantur magis minusve quaedam, omnes tamen fere, idque aves cavi corticis sono experiuntur. iam quidem et hoc in luxuria esse coepit, praegrandesque roborum delicatiore sunt in cibo — cosses vocant — atque etiam farina saginati hio quoque altiles fiunt. 221 maxime autem arborum hoc sentiunt piri, mali, fici, minus quae amarae sunt et odoratae. eorum, qui in ficis existunt, alii nascuntur ex ipsis, alios parit qui vocatur cerastes, omnes tamen in cerasten figurantur sonumque edunt parvoli stridoris. et sorbus pilosis atque ita emoritur; mespila
Abbreviated transcription (Latin):
.iii. non. martii cesar cancri exortu id
fieri obseruauit. Maior pars auctoꝵ
uindex mitoris emersu uiii. idꝰ aquilo¬
nis piscis exortu et postero die orionis
scorpionis occasu .xu. hł̃ uͦ aprilis ita¬
lie miluum ostendi .xii. N equũ occi¬
dere matutino. Hoc int̾uallum tẽꝑis
uegetissimum agricolis maximeq
oꝑosum est. in quo p̾cipue fallunt᷑.
Neq eni eo die uocantur ad munia
quo fauonius flare debeat s: quo ce¬
ꝑit agri hoc intentione seruandũ
est hoc illo mense signu̾. deus habet
obseruatione minime fallaci aut du¬
bia siquis attendat. Unde aute̾ spi¬
ret io uentus quaq parte ueniat
cdiximꝰ scđo uolumine et dicemꝰ
mox paulo oꝑosius. Interim ab
co die quisquis ille fuerit quo fla¬
re ceꝑit non utiq ui. id febr̾ s si¬

Expanded text:
III non. Mart.—Caesar cancri exortu id fieri observavit , maior pars auctorum vindemitoris emersu—VIII idus aquilonii piscis exortu et postero die Orionis.scorpionis occasu, xv kal. vero April. Italiae miluum ostendi, XII kal. equum occidere matutino. <2> Hoc intervallum temporis vegetissimum agricolis maximeque operosum est, in quo praecipue falluntur. neque enim eo die vocantur ad munia, quo favonius flare debeat, sed quo coeperit. hoc acri intentione servandum est; hoc illo mense signum dies habet observatione minime fallaci aut dubia, si quis adtendat. unde autem spiret is ventus quaque parte veniat, diximus secundo volumine et dicemus mox paulo operosius. interim ab eo die, quisquis ille fuerit, quo flare coeperit—non utique VI id. Feb., sed si
Abbreviated transcription (Latin):
ctis caudib nec non et pice suspenso
iuita in unum locũ cong̾gant aut
lupino trito cum oleo radices liniunt.
Multi et has et talpas amurca necant.
contraq erucas et mala putrescant.
lacerti uiridis felle tangi cacumina iuu¬
bent. Priuatim autẽ serucas ambiri ar
nudis pedib recincta. Item ne qd̃ ani¬
mal pastu malefico decerpat fronde̾
fimo diluto boum spargi folia quoti¬
ens ymb̾ interueniat. qm̃ oblint᷑ ita
uirus medicaminis. mira quȩtlam ex¬
cogitante sollertia. immanat quide cũ
auerti grandines carmine credant
pleriq. Cuius uerba inserere ñ equidẽ
serio ausim. quãqmͣ a catone ꝓditis
contra luxata membra et unguenda
harundinum fissure. Idem arbores re¬
ligiosas lucosq succidi ꝑmisit sacrifi

Expanded text:
ctis caudicibus, nec non et pisce suspenso ctis caudicibus, nec non et pisce suspenso iuxta in unum locum congregant aut lupino trito cum oleo radices linunt. multi et has et talpas amurca necant, contraque urucas et, ne mala putrescant, lacerti viridis felle tangi cacumina iubent, privatim autem contra urucas ambiri arnudis pedibus, recincta. item ne quod animal pastu malefico decerpat frondem, fimo boum diluto spargi folia, quotiens imber interveniat, quoniam abluatur ita virus medicaminis, mira quaedam excogitante sollertia humana, quippe cum averti grandines carmine credant plerique, cuius verba inserere non equidem serio ausim, quamquam a Catone proditis contra luxata membra iungenda harundinum fissurae. idem arbores religiosas lucosque succidi permisit, sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
positis. Item fico huius p̾cipue uere
t̾ram aggregari radicib. ita fut᷑um ut
ñ decidant grossi. maiorq fecunditas
nec scabra ꝓueniat. Simili modo ne
conuoluolus fiat in uinea amurçe duos¬
congios decoqui in crassitudine̾ mellis
rursusq cubitũ in his t̾tia parte et sul¬
phuris quarta subdi usq quo exarde¬
scat sub tecto. hoc intes circa capita
ac sub brachiis ungi ita non fore con¬
uoluolum. Quidam contenti sunt fumo
huius mixture sufficere uineas scdo
flatu continuo triduo. Pleriq ñ minꝰ
auxlĩ et alimenti arbitrant᷑ in urina¬
quam cato in amurra addita mͦ pan
aquȩ portione. qm̃ ꝑ se noceat. Aliqui
uolucre appellant animal p̾rodens pu¬
bescentes uuas. quod ne accidat falces
cum sint exacute fibrina pelle deter¬
gent atq ita putant aut sanguine
ursinali. nolunt pꝰt putationẽ easde.
Sunt arborum pestes et formicȩ. Has
abigunt rubrica ac pice liquida ꝑ un¬

Expanded text:
positis, item fico; huius praecipue vere positis, item fico; huius praecipue vere terram adaggerari radicibus; ita futurum, ut non decidant grossi maiorque fecunditas nec scabra proveniat. 264 simili modo, ne convolvolus fiat in vinea, amurcae congios duos decoqui in crassitudinem mellis, rursusque cum bituminis tertia parte et sulpuris quarta sub diu coqui, quoniam exardescat sub tecto. hoc vites circa capita ac sub bracchiis ungui; ita non fore convolvolum. quidam contenti sunt fumo huius mixturae suffire vineas secundo flatu continuo triduo. plerique non minus auxilii et alimenti arbitrantquam Cato in amurca, addita modo pari aquae portione, quoniam per se noceat. aliqui volucre appellant animal praerodens pubescentes uvas. quod ne accidat, falces, cum sint exacutae, fibrina pelle detergent atque ita putant aut sanguine ursino linunt post putationem easdem. 266 sunt arborum pestes et formicae. has abigunt rubrica ac pice liquida perun
Abbreviated transcription (Latin):
dam pena emendant᷑ aut morsu ȩxci.¬
tantur ut palme ac lentisci. Salis eni
aquis aluntur. salis uim et cinis s le¬
niorem habent. ideo ficis asꝑgunt᷑.
rutaq ne fiant uermiose neue radiceᷤ pu¬
trescant. Qum et uitium rachcib aquã
salsam iubent affundi si lacrimose.
Si uͦ fructus eaꝵ decidant cinerem ace.¬
to consꝑgi ipsasq illini aut sandaraca
si putrescat uua. Si uͦ fertiles ñ sunt
aceto acri subacto cinere rigari atq
oblini. Qd̃ si fructum ñ maturent
sepe fodere. Oleaꝵ si parum ꝓmiscre.
fructum nudatas radices hyberno
frigori opponunt. eaq castigatione
ꝓficiunt. Smnia hec annua celi rati¬
one constant. et aliquando serus
poscuntur. aliquando celerius. Necñ
ignis aliquib ꝓd÷ ut harundini:¬
stinctione ad maioꝵ arboꝵ radices
amphoram. ad minoꝵ urnã aniurcȩ
et aquȩ portione ȩqua allaqueatis pͥus
radicib paulatim affundi iubens In
olea hoc amplius stramtis ante curũ¬

Expanded text:
dam poena emendantur aut morsu excidam poena emendantur aut morsu excitantur, ut palmae ac lentisci; salsis enim aquis aluntur. salis vim et cineres , sed leniorem, habent; ideo ficis adsperguntur rutaeque , ne fiant vermiosae neve radices putrescant . quin et vitium radicibus aquam salsam iubent adfundi , si sint lacrimosae; si vero fructus earum decidant, cinerem aceto conspergi ipsasque inlini aut sandaraca, si putrescat uva; si vero fertiles non sint, aceto acri subacto cinere rigari atque oblini; quod si fructum non maturent saepe fodere. olearum, si parum promisere fructus , nudatas radices hiberno frigori opponunt, eaque castigatione proficiunt. omnia haec annua caeli ratione constant et aliquando serius poscuntur, aliquando celerius. nec non ignis aliquis prodest, ut harundinistinctione, ad maiorum arborum radices amphoram, ad minorum urnam, amurcae et aquae portione aequa, ablaqueatis prius radicibus paulatim, adfundi iubens, in olea hoc amplius stramentis ante circum
Abbreviated transcription (Latin):
siematio gaudent eo s: cauendũ
ne inferuore solis ammoueant᷑. ne im¬
maturius ne ualidius quam opus sit
si rigius diluatur et e coriarioꝵ sordib
nͥ ammixta aqua. Item largiosius tũ
existimant in denos pedos quadratos
tres modios. Id quidem sol i natura
nica acida nascantur allaqueatis radi¬
cib fimũ suillum adiuuent eo anno
umulentia ꝓximo dulcia futura.
Alii urina hominis aqua muta rigan¬
dum censent quat̾nis annis singulis
amphoris aut cacumina spargi umo
lasere diluto. Si fincdantur in arbore
pediculum intorqueri. ficis utiq aniur¬
cam affundi. cet̾is arborib egris fecẽ
uini aut lupinũ circum radices eaꝵ
seri. Aqua quoq lupini decocti circum¬
fusa pomis ꝓ. fici cum uulcana libꝰ
tonuit cadunt: remediũ ÷ ut ante.
stipula hordeacea arex stringantur.
Cerasus p̃coces facit cogitq mature.¬
scere ea .lx. admota radicib. Et hȩc
aut̾e omnia poma interuelli melius ÷
ut quȩ relicta sint grandescant. Que¬

Expanded text:
i ratio. gaudent eo, sed cavendum, ne in fervore solis admoveatur, ne inmaturum, ne validius quam opus sit.si riguis diluatur, et e coriariorum sordibus nisi admixta aqua, item largius. iustum existimant in denos pedes quadratos III modios. id quidem soli natura dnica acida nascantur, ablaqueatis radicibus fimum suillum addi iubent. eo anno vinolenta, proximo dulcia futura. alii urina hominis aqua mixta riganda censent quater anno, singulis amphoris, aut cacumina spargi vino lasere diluto; si findantur in arbore, pediculum intorqueri ; ficis utique amurcam adfundi, ceteris arboribus aegris faecem vini, aut lupinum circum radices earum seri. aqua quoque lupini decocti circumfusa pomis prodest. fici, cum Volcanalibus tonuit, cadunt. remedium est, ut ante stipula hordeacea areae stringantur. cerasos praecoces facit cogitque maturescere calx admota radicibus. et haec autem, ut omnia poma, intervelli melius est, ut quae relicta sint grandescant. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
si uitis luxuria se consumpserit. Et aliꝰ
iuxta eum uerrucȩ magnitudine: qui
ferunculus appellatur si fotte custos
fallat uites antequam septimũ an¬
num a surculo compleat euocata ad
fructum eiuncescit ac morit᷑ nec ue¬
terem placet paliite̾ in longum et
ad quartum usq pedam̾tum emit¬
ti. Qd̾ alii dracones alii uiniculos
uocant. ut faciant quȩ masculeta
ac deinde ꝓximis pͥoresq ampitant᷑¬

Expanded text:
si vitis luxuria se consumpserit, et alius si vitis luxuria se consumpserit, et alius iuxta eum, verrucae magnitudine, qui furunculus appellatur, si forte custos fallat. <14> Vitis, antequam septumum annum a surculo conpleat , evocata ad fructum eiuncescit ac moritur. nec veterem placet palmitem in longum et ad quartum usque pedamentum emitti, quod alii dracones, alii funiculos vocant, ut faciant quae masculeta ac deinde proximis, prioresque amputant
Abbreviated transcription (Latin):
quam uiuere. Quicquid mat̾iȩ adi¬
mitur fructui accedit. illa semina
uult quam fructũ gigni. Qm̃ eactu
fructus caduca ros ⁊ si ꝑniciose lu¬
xuriat nec ampliat se s egerit. da
bit consilium et soli natura. in macro
etiam si uires habebit recisa intra
nigum moritur ut omnis fetura sub
eo exeat. Minimũ id ẽẽ debebit int̾
delicate se spargat. ita temꝑetur
hic modus ut crescere malit etiãnũ
quam parere. Palmes duas tresue
ꝑ uigum mergi alligariq ut sustine.¬
atur iugo ñ pendeat uinculo. mox
astrictus a tertia genma alligari qm̃
cumen religari uetant. Nlatura ħ ÷
deiecta pars aut p̾ligata fructũ dat
quȩ ita emicuerit materia fructum
dabit anno sequenti. Sic duo gen̾a
palmitum qd̃ eduro exit mat̾iamq
÷ fructuarium. Alt̾m ex anniculo
palmite semꝑ fructuariũ relinquit᷑
sub ugo. et qui uocatur custos hic ÷
nouellus palmes ñ longior tͥb gem¬
mis ꝓximo anno mat̾iam daturus

Expanded text:
quam vivere. quidquid materiae adiquam vivere. quidquid materiae adimitur, fructui accedit. illa semina mavult quam fructum gigni, quoniam fructus caduca res est. sic perniciose luxuriat, nec ampliat se, sed egerit. <12> Dabit consilium et soli natura. in macro, etiamsi vires habebit, recisa intra iugum moretur, ut omnis fetura sub eo exeat. minimum id esse debebit interdelicate se spargat. ita temperetur hic modus, ut crescere etiamnum malit quam parere. <13> Palmes duas tresve per iugum mergi alligarique, ut sustineatur iugo, non pendeat, vinculo mox adstrictius a tertia gemma alligari, quocumen religari vetant. natura haec est: deiecta pars aut praeligata fructum dat,quae ita emicuerit materia fructum dabit anno sequente. sic duo genera palmitum: quod e duro exit materiamquest, fructuarium; alterum ex anniculo palmite semper fructuarium . relinquitur sub iugo et qui vocatur custos—hic est novellus palmes, non longior tribus gemmis—proximo anno materiam daturus,
Abbreviated transcription (Latin):
na falce auferendo oculos ut longius
euocent noxia iniuria. Utilior enĩ con¬
suetudo parienti satius quam pampi
gi ꝓximo anno quã translata sit neq
ante .lx. mensem falce curuari tunc
aute ad tres gemiias recidi. Alii et
ꝓximo quidem anno recidunt s ut
ternos quaternos ue singulis annis adi-¬
ciunt articulos. quarto demum ꝑdu
pumilioꝵ increm̾to. Optimũ aut̾e ma¬
trem ẽe firmam pꝰtea fetũ audacem.
Nec tutum ⁊ qd̃ cicatricosũ. magno
iures dum roboratur. et annuos tota¬
accipit fetus cum ꝑmissum fuerit na¬
sci. Nichil natura portionib parit quȩ
erit sub ipso iugo hospitari recisa uin
b ñ etate decernitur. Temerarium ÷
ante crassitudin̾e pollicarem uiti imꝑa¬
re. sequenti anno palmites salutent᷑.
nutͥantur. t̾tioq demum duo adici¬
antur. Nec sunt plures quat̾nis um¬
quam ꝑmittendi breuit̾q ñ indul¬
gendum et semꝑ inhibenda fecundi¬
tas et ea ÷ natura ut parere malit

Expanded text:
na falce auferendo oculos, ut longius na falce auferendo oculos, ut longius evocent, noxia iniuria. utilior enim consuetudo pariendi satiusque pampinosgi proximo anno, quam tralata sit, neque ante LX mensem falce curari, tune autem ad III gemmas recidi. alii et proximo quidem anno recidunt, sed ut ternos quaternosve singulis annis adiciant arpumilionum incremento. optimum autem matrem esse firmam, postea fetum audacem. nec tutum est quod cicatricosum, magno vires, dum roboratur, et annuos accipiet tota fetus, cum permissium fuerit nasci. nihil natura portionibus parit. quaerit, sub ipso iugo hospitari recisa. 178 viribus, non aetate, decernitur. temerarium est ante crassitudinem pollicarem viti imperare. sequente anno palmites educentur pnutriantur, tertioque demum II adiciantur. nec sunt plures quaternis umquam permittendi, breviterque non indulgendum et semper inhibenda fecunditas est. ea est natura, ut parere malit
Abbreviated transcription (Latin):
compendia inuenit cum uinea in pa¬
stmato seratur ob it̾ seminariũ facien¬
chi ut et iiueradix loco suo et malleo¬
lus qui transferatur inter uites et or¬
dines seratur. Que ratio in iugero cir¬
citer .xui. uiueradicum donat. Int̾ est
bieninum fructus quo tarcdius in sato
ꝓuenit quam in translato. Uiue radix
posita in uinea p̾t annum resecatur usq
ad t̾ram ut unus tantum emineat ocu¬
lus amminiculo iuxta affixo et fino ad¬
dito. Simili modo et scdo anno recidit᷑
gracilis atq eiuncidani cohibeatur
castigatione tali in fetum exeat tota.
Nichil auidius nascitur ac nͥ ad parien¬
dum uires seruentur tota fit fetus.
Pedamenta optima quȩ diximus autri¬
dice robore oleaq si ñ sint paliȩ uinipe¬
ro cypresso alburno sambuco. reliquoꝵ
gen̾e sudes omnib annis reciduntur.
Saluberrima in uigo harunclo conexa
int̾ se funium modo ex hoc arcus fune¬
ta dicuntur. Tertius uinee annus pal
mitẽ uelocem robustumq emittit et

Expanded text:
conpendia invenit, cum vinea in paconpendia invenit, cum vinea in pastinato seratur, obiter seminarium faciendi, ut et viveradix loco suo et malleolus, qui transferatur, inter vites et ordines seratur, quae ratio in iugero circiter XVI viveradicum donat. interest autem biennium fructus, quo tardius in sato provenit quam in tralato. 173 Viveradix posita in vinea post annum resecatur usque ad terram, ut unus tantum emineat oculus, adminiculo iuxta adfixo et fimo addito. simili modo et secundo anno reciditur gracilis atque eiuncida, ni cohibeatur castigatione tali, in fetum exeat tota. nihil avidius nascitur ac, nisi ad pariendum vires serventur, tota fit fetus. Pedamenta optuma, quae diximus, aut ridicae e robore oleaque, si non sint, pali e iunipero, cupresso, laburno, sabuco. reliquorum generum sudes omnibus annis reciduntur. saluberrima in iugo harundo conexa finter se funium modo, ex hoc arcus funeta dicuntur. 175 Tertius vinemitem velocem robustumque emittit et
Abbreviated transcription (Latin):
limitari semꝑ uͦ quintanis semitari.
hoc ÷ ut quinto quoq palo singulȩ
iugo pagine ineludantur solo spisso¬
ñ nisi repastinato nec nͥ uiuȩ radicem
seri tenero et soluto uel malleolum sul¬
co uel scrobe in collos sulcos agere trans¬
uersos melius quam pastinare ut de.¬
fluuiatiles eoꝵ contineantur aquoso
çelo uel sicco solo. Malleolos autumno
niuĩ tͥractꝰ ratio mutauit. Siccus enĩ
et calidus autumno poscit. humidus
frigidusq etiam ueris exitus in arido
solo iuiuere. Radix quoq frustra sen¬
tur male et in siccis malleolus nisi
pꝰt ymbrem aut irriguis. uel frondens
uitis et usq ad solstitium recte ut in
hispania quiescere ueritos sationis die
cato abdicat. Interẽe medio temꝑam̃to
int̾ binas uites oportet pecles quinos
nimiũ autem leto solo pedes quat̾nos.
tenui plurimũ octonos. Umbri et mar
uio. et caliginoso tractu rariores poni.
sicco densiores. Subtilitas parsimoniȩ

Expanded text:
limitari, semper vero quintanis semitari, limitari, semper vero quintanis semitari, hoc est ut quinto quoque palo singulae iugo paginae includantur; solo spisso non nisi repastinato nec nisi vive radicem seri, tenero et soluto vel malleolum sulco vel scrobe. 170 in colles sulcos agere traversos melius quam pastinare, ut defluvia transtris eorum contineantur; aquoso caelo vel sicco solo malleolos serere autumno, nisi si tractus ratio mutabit. siccus enim et calidus autumno poscet, umidus frigidusque etiam veris exitu. in arido solo viveradix quoque frustra seritur, male et in siccis malleolus, nisi post imbrem, at in riguis vel frondens vitis et usque ad solstitium recte, ut in Hispania. quiescere ventos sationis dieCato abdicat. 171 Interesse medio temperamento inter binas vites oportet pedes quinos, minimum autem laeto solo pedes quaternos, tenui plurimum octonos — Umbri et Marsvio et caliginoso tractu rariores poni, sicco densiores. 172 subtilitas parsimoniae
Abbreviated transcription (Latin):
crine funiculoue ut in hispania
brundisiq. Conpluuiata copiosior
umo ÷ dicta a cauis ediũ complu¬
uiis diuiditur in quat̾nas parces toti¬
dem uigis. huius serendi ratio dicet᷑
eadem ualitura in omni gen̾e. in hoc
optime in pastinato. ꝓxime in sulco.
nouissime in scrobe. De pastinatione.
dictum ⁊ Sulco latitudo palȩ satis ÷
Scrobib t̾noꝵ pedum in quamq par-¬
tem. altitudo in quacumq parte. lati
tudo in quocumq gen̾e tripetlalis.
Ideo nec uitis minor transferri debet.
Ex statura etiamnũ duab geminis e¬
molliri t̾ram minutis in scrobe imno
salcisue fimo misceri necessarium. Quio¬
sa altiores scrobes poscunt. Preterea pul¬
uinatis a deuexitate labris qui ex his lon
radicem in medio scrobe. oportet. s ip¬
sam innixã solido in orientẽ equinocti¬
alem spectare. amminicula pͥme calamo
pedum latitudinis ad contiarios ue¬
hiculoꝵ transitus. aliisq transuersis li¬
mitib denũ pedum distingui ꝑ me¬

Expanded text:
crine funiculove , ut in Hispania crine funiculove , ut in Hispania Brundisique. conpluviata copiosior vino est, dicta a cavis aedium conpluviis. dividitur in quaternas partes totidem iugis. huius serendi ratio dicetur , eadem valitura in omni genere, in hoc optime in pastinato , proxime in sulco, novissime in scrobe. De pastinatione dictum est; sulco latitudo palae satis est, scrobibus ternorum pedum in quamque partem. altitudo in qutudo in quocumque genere tripedalis, ideo nec vitis minor transferri debet, exstatura etiamnum duabus gememolliri terram minutis in scrobe imo sulcis fimoque misceri necessarium. clivosa altiores scrobes poscunt, praeterea pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longradicem in medio scrobe oportet, sed ipsam innixam solido in orientem aequinoctialem spectare, adminicula prima e calamopedum latitudinis ad contrarios vehiculorum transitus, aliisque traversis limitibus denum pedum distingui per me