comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sta plantamus. candiu cis aquã infundinius. quo¬
usq ea in terra ꝯualuisse uideamus. atsi semel
radicem fixcruit. irrigacio cessabit. Hinc ẽ et enĩ
q paulus dĩc. liguc in signũ sunc. nõ fidelib. ẜ
infidelib¬

Expanded text:
sta plantamus, tam diu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelib
Abbreviated transcription (Latin):
flcere .i. cãs helli erponere. Et ẽ sumptũ aroã¬
na consuctudine. Cum ẽĩ tomani hostib bellum
idic̾e uolebant. pat̾ patratꝰ ad fines hostium
yroficiscebatur. et clara uite crponebat quibus
deciusis bellũ melicẽt. q̃ cãꝵ expõitio. clarigatio
lcebatur. quia clara uate fict. Ex posits ãt causis.
hasta emissa ui fines hostiũ indicabat pugne print᷑.¬

Expanded text:
as belli exponere, et est sumptum de romana consuetudine; cum enim Romani bellum hostibus indicere volebant, pater patratus ad fines hostium proficiscebatur et clara voce exponebat quibus de causis bellum indiceret, que causarum expositio clarigatio dicebatur, quia clara voce fieret; expositis autem causis, hasta emissa in fines hostium indicabat pugne prin
Abbreviated transcription (Latin):
qr castretur licentia ibi hĩtançiũ. nepassim ua¬
gari liceat ⁊ pateant hostib. Eade rõnc dñ clli
castra in expeclitiõs. tm̃ in płi nũo. uł quia ibi caq
casti debent oẽ luxuria ẽ iires eneruat. uł dicit
castrum quia in alto ẽ sitũ locõ.q. casa alta.¬

Expanded text:
quia castretur licentia ibi habitantium ne passim vagari liceat et pateant hostibus; eadem ratione dicuntur et castra in expeditione, tantum in plurali; vel quia ibi tamquam casti debent esse; luxuria enim vires enervat; vel dicitur castrum quia in alto loco situm est, quasi casa alta
Abbreviated transcription (Latin):
Apocaulis. Napus compoĩ cũ caulis. ⁊ dr᷑ hic napo¬
cauł genus oler. ꝗ cũ sit sapõis siłis napo. ñ ĩ radicem
s ĩ tirsum conscendit ut caulis.¬
PApra. ĩ damele legit᷑. genus fomitis ap̃ persas. quo
mar ͤ nut̾ũt᷑ ĩcendia. Alii ossa oliuaꝵ que piiciũt᷑
cũ amurca arefacta. naptã ẽe añt ẜ ugu. Napta ⁊̃¬

Expanded text:
apam. Et napus componitur cum caulis et dicitur hic napocaulis, genus olerum quod, dum sit saporis similis napo, non in radicem sed in tirsum conscendit ut caulisDan. 3, 46 legitur: genus fomitis apud Persas quo maxime nutriuntur incendia; alii ossa olivarum que proiciuntur cum amurca arefacta naptam esse dicunt. N
Abbreviated transcription (Latin):
Prana acoriũ ħ cortina. ne quia prius ex coriis. et ee
pelib fuc̃ facte ut ĩ tabnaculo. Cortina ⁊̃ clicebat᷑ lorus¬
olim in templo. uñ dabant᷑ responsa. ł potiꝰ m̃sa ĩ tẽplo
ipollinis. suꝑ quã stabat phebas. q̃ licebat oracula. ⁊ clice¬
batur sortina. quia corio phetonis erat tecta. ł Cortina.q.
certina. quia ibi certa dabant᷑ rr̃sa. ł sortina.q. corclicĩa
quia iͥ hõiu tenebant᷑ corda. Acortina dr̃ Cortin atꝰ. ta.¬

Expanded text:
a corio hec cortina -e, quia prius ex coriis et ex pellibus fuerunt facte ut in tabernaculo. Cortina etiam dicebatur locus in templo unde dabantur responsa, vel potius mensa in templo Apollinis super quam stabat Phebas que dicebat oracula, et dicebatur cortina quia corio Phytonis erat tecta; vel cortina quasi certina, quia ibi certa dabantur responsa; vel cortina quasi corditina, quia ibi hominum tenebantur corda; vel dicebatur cortina lo
Abbreviated transcription (Latin):
astringit. Nam et plerũq herbe q̃ ħ aĩalia reficunt.
alia cccidũt. Et lenis sibilus eqnos mitigat. caul
instigat. Et medicam̃tũ qł hc̃ morbũ iuins
alti iures uingit. et panis qui uitã fortiũ roborat
uerecunde. et enĩ m̃tes. si quas fortasse culpisadlm¬
scerint. leuit̾ arguende sunt. quia si aspeans inaõ¬
tir frangunt᷑ potins ꝙͣ erucliãt. At ꝯͣ mentes aspi
atq impudentes. si increpate leuit̾ fui̾nt. admao¬
res culpas. ip̃a leuitate prouorant᷑. Et in ix om si¬

Expanded text:
sunt. Nam et plerumque herbae quae haec animalia reficiunt, alia occidunt; et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum, quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit; et panis, qui vitam fortium roborat, erecundae etenim mentes, si quas fortasse culpas admiserint, leniter arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiantur. At contra mentes asperae atque impudentes, si increpatae leniter fuerint, ad majores culpas ipsa lenitate provocantur. 18. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et stagnosus. sa. sũ. ⁊ stagno gͥnas. ad mocli
SI
decrescere. uł stagnũ remouc̃. Instagno. gnas. inins.
ualcł stagnare. restagno. gnas iter stagnare. uel
retro. uł decrescere. uł reclimdare. uł stagnũ remꝰ¬
ucre. S tagno neutrũ ẽ cũ sius compoĩtis. E astagꝰ¬

Expanded text:
et stagnosus -a -um; et stagno -as, ad modum ni decrescere vel stagnum removere, instagno -as, intus vel valde stagnare, restagno -as, iterum stagnare vel retro, scilicet decrescere vel redundare vel stagnum removere. Stagno, se
Abbreviated transcription (Latin):
Cadiũ. dii. octaua pars ẽ miliarii qͦ utũt᷑ greai ĩ
metiendis. maꝵ spaciis. actore ħcule. qui dũ eẽt
fortissimus ⁊ minii roboris fert᷑. uno anelitu cxxa
cucurrisse passus. Et quia ibi finẽ currendi fec.
stacdiũ astadio nũcupatũ ẽ. nicł in catinum.¬

Expanded text:
adium octava pars est miliarii, quo utuntur Greci in metiendis viarum spatiis, auctore Hercule qui, dum esset fortissimus et nimii roboris, fertur uno anelitu CXXV passus cucurrisse, et quia ibi currendi finem fecit, stadium a stando nuncupatum est. Item a st
Abbreviated transcription (Latin):
orclitura. quia stantes solebant terere. ⁊ tela cricta so¬
lebat clispõi. sirsum pendens. d̾ trabe. bñ stamiaci.s.

Expanded text:
orditura, quia stantes solebant texere, et tela erecta solebat disponi sursum, pendens de trabe; unde stamineus
Abbreviated transcription (Latin):
positor in cxplanatiãe sacri eloquii. ut fortasse
uiclitorib placcat. aliquiqͥ mentiendo cõponit.
sua et non dei u̾ba loquit᷑. Si tũ placendi uł se¬
ducendi studio mentiat᷑. Nam si in uerbis do¬
innucis uͥtutẽ requirens. ip̃x aliter q̃ iͥs ꝑ quẽ
prolata sunt. seuẜit. Etiã si sub intellactũ alio.
ecdificationẽ caritatis requirat. dñi sut uerba
que narrat. quia adħ solum dñs ꝑ tota nobis
sacram scripturam Ioquit᷑. ut no ad suũ ⁊ pxi
geat. sine illud uerũ sit. siue putet᷑ ⁊ non sit. u̾ba
eñ ĩo sunt instituta.ñ ut ꝑ ea homines ĩuice
fallart. si ꝑ cã in altezius nõticiã suas cagitatio¬
nes ferant. berbis gꝰ uti acͥ fallaciã ñ ad qđ
sunt instituta pect̾atũ ẽ. Nec ĩo ⁊̃ illud m̃daciũ¬

Expanded text:
positor in explanatione sacri eloquii, ut fortasse auditoribus placeat, aliquid mentiendo componit, sua et non Dei verba loquitur, si tamen placendi vel seducendi studio mentiatur. » Et tu, si icit, virtutem requirens ipse aliter, quam is, per quem prolata sunt, senserit, etiamsi sub intellectu alio aedificationem charitatis requirit, Domini sunt verba, quae narrat. Quia ad hoc solum Deus per totam nobis sacram Scripturam loquitur, ut nos ad suum et proximi gerit, sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Verba enim ideo sunt instituta, non ut per ea homines invicem fallant, sed per ea in alterius notitiam suas cogitationes ferant. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod sunt instituta, peccatum est. Nec ideo etiam ullum mendaciu
Abbreviated transcription (Latin):
all qua suo m̃o. uł tp̃re circũscripta. uł mensura
equi quid pondere. capacitate. longitudĩe. altituctiẽ
latitudine. aĩoq finit᷑. ħ aũt corporis ẽ. aut tp̃ris
Corporis. ut hõĩum lignorũ colũnarũ.: ⁊ simuiliũ. lon¬
gitudo. uł breuitas temporis. ut horaꝵ. dierũ in¬
loum. PStoprie aũt mensura dr̃. quia ca metiam̃
aliquid. ut urna amphora. et amensura deriua¬

Expanded text:
aliqua modo suo vel tempore circumscripta, vel mensura est quicquid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine animoque finitur. Hec autem corporis est aut temporis: corporis, ut hominum, lignorum, columnarum, et similium longitudo vel brevitas; temporis, ut horarum, dierum, annorum. Proprie autem mensura dicitur quia ea metiamur aliquid ut urna, amphora. Item notandu
Abbreviated transcription (Latin):
supitis. et profluuiũ sanguinis mulieus. propric
ũal menstruale c̃. Cuiꝰ cruoris ꝯtactu. fruges
ñ germinant. acescunt musta. Morumt᷑ horbe.
lmittunt arbores foctus. Ferrũ rubigo corrũpit.
nigrescunt era. Si qui canes iñ ederint. ĩ rabiẽ
furunt᷑. E lucinũ alfati. qđ nec ferro. nͨ aquis
struãt. ta. cũ .i. menstrius pollutus. uł menstrua
þanens. It amensis dicitur. mensurnus .na.nũ.

Expanded text:
capitis et profluvium sanguinis muliebris. Proprie animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbe, amittunt arbores fetus, ferrum robigo corrumpit, nigrescunt era; si qui canes inde ederint in rabiem efferuntur; glutinum asfalti, quod nec ferro nec aquis struatus -a -um, menstruis pollutus vel menstrua patiens. Mens
Abbreviated transcription (Latin):
mendacis. quiamentẽ alterus fallat. Et ĩt̾est
inter mendacẽ.⁊ uanũ. quia mendax dicitur.
qui gr̃a et spe lucri. uł uoluntate decipiencli
mentit᷑. Banus qui sine caũa et utilitate m̃tit̃
et comparat᷑. mendatior.ssimus. bñ mẽdaciter.
cius. ssime. adu̾biũ. Itẽ mendax.i. fragilis ⁊ nui

Expanded text:
-cis, quia mentem alterius fallat; et interest inter mendacem et vanum: mendax dicitur qui gratia et spe lucri vel voluntate decipiendi mentitur, vanus qui sine causa vel utilitate mentitur; et comparatur -cior -simus; unde mendaciter -cius -sime adverbium, et
Abbreviated transcription (Latin):
cui. ꝙͣ is nõ ad ĩmundicia corporalem. ut mẽ¬
dacũi testis ĩ cansa pecumaria. Q uartũ quo̾
fit sola mentiendi fallendiq libidine sũi caũa
quod fit sola placendi cupidine Ut mendaciui
alicui. ad uitandũ periculũ pocume .ut si quis

Expanded text:
eri, quamvis non ad munditiam corporalem ut mendacium testis in causa pecuniaria. Quartum quod fit sola mentiendi fallendique libidine, quasi sine causa quod fit placendi cupiditate. Sextum alic
Abbreviated transcription (Latin):
hic et ħ et ħ menceps mencipitis .i. mente captus.
insanus. Quotiens emĩ cuiptus cõpoi. uł ungit᷑ cñ
dictiõs designante menbrũ. semꝑ designat carẽ¬
tiami illuis membri. ut menceps. mente captus. etul¬
eꝑs captus culis.
De .i. macula. maxime illa que sol ẽe ĩ libris nõ¬
ão signa quodꝯq ĩ corpore mendũ ẽ.¬
dĩc augꝰ. mendaciũ ẽ falsa significatio uocis. cum
intentiõe fallencdi. Ut gͦ mendatiũ sit. necesse ẽ
ut falsum proferat᷑. Et cũ intentiõe fallendi. hoc
enĩ malũ ẽ ꝓpriũ mentientis. aliud hr̃ clausum ĩ
pactore. aliud ꝓmptũ in lirgua. Mentiri uo est.¬
siũ nõ. Om̃is gͦ qui loquit᷑ mendatiũ. mentitur.

Expanded text:
hic et hec menceps, idest mente captus, insanus. Quotiens enim captus componitur vel iungitur cum dictione designante membrum, semper designat carentiam illius membri, ut menceps captus mente, oculoceps captus oculis.-e, macula, maxime illa que solet esse in libris non‘tunc animo signa quodcumque in corpore mendum eait August., falsa significatio vocis cum intentione fallendi; ut ergo mendacium sit, necesse est ut falsum proferatur et cum intentione fallendi. Hoc enim malum est proprium mentientis, aliud habere clausum in corde, aliud promptum in lingua. 3. Quid ssive non. Omnis ergo qui loquitur mendacium mentitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. om̃is homo miẜ ⁊ impotens. qui nec
quia is se ip̃m fallit. qui ĩ fortitudine ciꝰ con¬
fidit. Sic om̃is homo dicit᷑ menlax .i. fragił¬
⁊ mutabilis. aquo salus non possit sua. uel
aliena s perari. quin pptiꝰ maledictia ĩ currat
Qui sỹr suam ĩ hominc pouit. Nemiñẽ cxał¬

Expanded text:
i nec fallat, sed quia is seipsum fallit, qui in fortitudine ejus confidit: sic omnis homo dicitur mendax, id est fragilis, mutabilis, a quo salus non possit vel sua, vel aliena sperari: quin potius maledictionem incurrat, qui spem suam in homine ponit . Proficiens ita
Abbreviated transcription (Latin):
¶Eunonides. Mennon fint filius aurore ne
entalis. uñ mennonius. nia. nũi. hic ĩ tros
bello periit. Fauille regi cuus mutate sũt
ce ggrpto acuiliũ nolare cñr. ux̃ menonis
plerum. Et m̃ cas ulienses in enonides uais¬

Expanded text:
es. M 79 MENNON fuit filius Aurore, rex orientalis; unde mennonius -a -um. Hic in troiano bello periit, faville rogi eius mutate sunt ex Egipto ad Ilium volare dicuntur iuxta Mennonis sepulcrum et inde eas Ilienses mennonides
Abbreviated transcription (Latin):
fauo petat. ⁊assilua mella captet. uł dr̃ sic ama¬
lon ꝙ ẽ rotundũ. quia potundissimo membio
sit. Mdo ẽt olim dictus ẽ nilus. Et amelo ħ melo¬
tes. melotis. et ħ melota te. quedã uests d pilis
uł de pelle ulius aĩał facta acollo peadens. usqi as
lumbos. qua monachi utũt᷑. Et ẽ iste hĩtus necs¬
sarius propris ad operis exerciciũa et pta ut

Expanded text:
favos petat et assidue mella captet; vel dicitur sic a malon, quod est rotundum, quia rotundissimo membro sit; Melo etiam dictus est olim Nilus. Et a melota hec melotes -tis et hec melota -te, quedam vestis de pilis vel de pelle illius animalis facta, a collo pendens usque ad lumbos, qua monaci utuntur, et est iste habitus necessarius proprie ad operis exercitium: eadem et
Abbreviated transcription (Latin):
arbor in africa. quia habeat florẽ ⁊s imilitucthinẽ
malorum. uł dr̃ sic punica lingua. Ex hac pfuit
Ientus sucus. qui alcto armoniacus ar̃¬
ex nuͣo ciclacłui. oĩum idtundissima. Uñ hmelinũ
genus coloris. quia cuis metalli ferax sit melg it̃¬

Expanded text:
arbor in Affrica, quia habeat florem in similitudinem malorum, vel dicitur sic punica lingua: ex hac profluit lentus succus qui a loco ammoniacus ex numero Cicladum, omnium rotundissima; unde hoc melinum, genus coloris, quia eius metalli ferax sit Mel
Abbreviated transcription (Latin):
est clies. et dr̃ ħ bruma.me.q. bracos emeras.
.i. breuis dies. ꝑꝑ breuitatẽ dieꝵ qui tc̃ sunt.
et dr̃ bruma: matutinale frigus ꝓprie. quia
brcuit̾ duret. ⁊ totũ hyemale tr̃s dr̃ bruma
abreuitate dieꝵ. uł bromin int̾p̃r comedere
uł ꝯsumẽ. iñ bromuis .i. bachus. quia dat
appetitũ comedenti. ⁊ ħ bruma qiͣ cdacitas.
quia corralit ⁊ comedit folia arboꝵ. uł quia
q̃ in estate aclquirunt᷑ ĩ bruma comedunt᷑.
uł quia clat appetitũ comedendi. uñ bruma¬
ni clñr. qui hnt fastidiũ ciboꝵ ⁊ ñ bruma
⁊ħ̾ le. ut brumale tp̃s. et brumosus. sa. sum.

Expanded text:
st dies, inde bruma, quasi bracos emeras, idest brevis dies propter brevitatem dierum qui tunc sunt, et dicitur bruma matutinale frigus proprie quia breviter duret, et totum yemale tempus dicitur bruma a brevitate dierum; vel bromin interpretatur comedere vel consumere, inde Bromius idest Bachus, quia dat appetitum comedendi, et hec bruma quasi edacitas quia corrodit et comedit folia arborum, vel quia que in estate acquiruntur, in bruma comeduntur, vel quia dat appetitum comedendi, unde brumarii dicuntur qui habent fastidium ciborum, et imbrumaralis et hoc -le, ut ‘brumale tempus’, et brumosus -a -um
Abbreviated transcription (Latin):
fertur tali ex c̃a. Cum quodam tp̃re nilus
molenti inunditione egypto neuiss. indignatus
rer canꝙ̃ penas afuie exigroet .s igittas in undas
immisit non dm ẜt ra graui ĩualituclie corrept
limĩ amisit. q i post ecitatem uisu recepto dug
tatẽ celi signat. Cum sa al utriq spacio metlio ho¬
raꝵ discerimine transcendit. Sũnmo obolisco sup¬
positum ẽ aucldam auratr̃ in mecłũ flome forma¬
cum quia sol multũ caloris et ignis in se ht̃.¬

Expanded text:
fertur tali ex causa: cum quodam tempore Nilus violenti inundatione Egipto nocuissset, indignatus rex, tamquam penas a flumine exigeret, sagittas in undas misit. Non diu post, gravi invalitudine correptus, lumen amisit; qui post cecitatem visu recepto duos tatem celi significat, cum sol ab utroque spatio medio orarum discrimine trascendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flamme formatum, quia sol multum caloris et ignis in se h
Abbreviated transcription (Latin):
uillifer. uexillarius. signifer ꝗ fert uexillũ. ubi
ẽ depictus draco.
ĩ modũ colubri. et similicudinẽ diaconis inutaur
uł quia cã herbã inpera timeat. It̃ adraco ħ dia¬
conia. uł draconita. quedã gẽma ex capite dratois

Expanded text:
xillifer, vexillarius, signifer qui fert vexillum ubi est depictus draco; ad modum colubri et similitudinem draconis imitetur, vel quia eam herbam vipera timeat; et hec draconia vel draconita, quedam gemma ex capite draconis
Abbreviated transcription (Latin):
s pens terre. Dũ enĩ ẽ in templo ꝓprie dr̃ draco.¬
luncis abstractus. fertur in aerẽ. concitat᷑q pꝑi
stuł ꝑ quas crahit sp̃m. et linguam excrit. uim¬
aũt non in dentib s in caud̾a ht̃. ⁊ u̾bere potuis
ligauerit occidit. Aquo nec clephas tutus ẽ sui
corporis. magnitudĩe. Nã circa semitas delitesõs
ꝑ quas elephanti soliti gradiunt᷑. crura eo nahs
illigat. ac suffitatos ꝑunit. Signit᷑ aũt in chyop¬
et in incdia. in ip̃o ĩncendio iugus estus. Et ut¬

Expanded text:
 dracoluncis abstractus fertur in aerem concitaturque aerstulis, per quas trahit spautem non in dentibus, sed in cauda habet, et verbere potius ligarit occidit. A quo nec elephans tutus est sui corporis magnitudine; nam circa semitas delitescens, per quas elephanti soliti gradiuntur, crura eorum nodis inligat, ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia et India in ipso incendio iugis aestus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt uire disceptant. et accipit᷑ uirgare ĩ duabus
significationibus. Iurgare enim ẽ rixari. litigare
proprie in causis agendis.⁊ iurgare ẽ rep̃hendẽ
castigare.corripere. corrigere.culpare ⁊ impugnare
actĩo. et componit᷑ obiurgo. gas.q. fortiter. uł ꝯtra
aliquem iuirgare. et sunt neutra et ab soluta ꝓ liti¬
it nota q uirgamus. obiuirgamus u̾bis. s casti¬
gamus dum̃ cedimus.¬

Expanded text:
dicunt iure disceptant. Et accipitur iurgare in duabus significationibus: iurgare enim est rixari, litigare et proprie in causis agendis, et iurgare est reprehendere, castigare, corrigere, corripere, culpare et impugnare actio. Et componitur obiurgo -as, quasi fortiter vel contra aliquem iurgare; et sunt neutra et absoluta pro litiItem nota quod iurgamus vel obiurgamus verbis, sed castigamus dum cedim
Abbreviated transcription (Latin):
uo. Est enĩ iuno dinina bonitas. que nouos u¬
uat. quia creata gr̃a sua nutrit. Est ẽt aer ꝗ siłt
uenientes. et similiũ qualitatũ bñ ficia poscentes.
recipit. fonens humore et calore. quia ip̃e solus. ĩt̾
clem̃ta calidus ẽ et humidus. hinc ẽt cẽ dr̾ luci
nua ppigationis feminaꝵ. qr .q. portas matro¬
narum pandit. et naturas nubentiũ maritis.
Est enĩ dea pirturientiũ ⁊ nubentũi. Et̃ aumnodẽ¬

Expanded text:
vos. Est enim Iuno divina bonitas que novos iuvat, quia creata gratia sua nutrit. Est etiam aer qui svenientes et similium qualitatum beneficia poscentes, recipit fovens humore et calore, quia ipse solus inter elementa calidus est et humidus. Hinc etiam dicinua propagationis feminarum, quia quasi portas matronarum pandit et naturas nubentium maritis: est enim dea parturientium et nubentium; vel dic
Abbreviated transcription (Latin):
perus. peri. quedã arbor eiius cineres pleno. mo
ẜuant ignẽ. Et dr̃ uniperus .q. gignens pir .i.i
nem. qr contectũ dui contincat ignem. adeo
ut si prune eius cinere fuerĩt cooperte. usq ac
finit ut ignis.¬

Expanded text:
hec iuniperus, quedam arbor cuius cineres pleno anno servant ignem, et dicitur iuniperus quasi gignens pir, idest ignem, quia contectum diu teneat, adeo ut, si prune eius cinere fuerint cooperte, usque adfinit ut ignis
Abbreviated transcription (Latin):
Et dr᷑ huiꝰ mõi aĩalia lum̃ta quia nr̃m laborẽ
uł onus suo adiutorio. subuectando et arando.
iuuent. Nam carpenta trahit bos ⁊ dirassimas
terre glebas. uomẽ eu̾tit. E quus asimus portãt
onera. et hoĩum in gradiendo laborẽ tem¬
perant. bñ et ium̃ta appellant᷑. quia iuuent
homines. cad qua dicunt᷑ armenta. Et auim̃¬

Expanded text:
tur huiusmodi animalia iumenta, quia nostrum laborem vel onus suo adiutorio, subvectando vel arando, iuvent. Nam carpenta trahit bos et durissimas terre glebas vomere evertit; equus et asinus portant onera et hominum in gradiendo laborem temperant: unde et iumenta appellantur quia iuvent homines. Eadem quoque dicuntur armenta,
Abbreviated transcription (Latin):
tiõe p̃ti. Non enĩ cliciius mestus sũ ut quidan¬
uoluerũt. quia mestus tm̃ nom̃ ẽ et ñ participim.
l gͦ merui non sit pt̃mi huius u̾bi deponẽns mator
reor. mereris meritus sũ. uł merui. moritus es. uel
meriusti et c̃. Si gͦ inueniat᷑ merco. res. ĩ p̃ n

Expanded text:
tione preteriti: non enim ibi dicitur mestus sum, ut voluerunt quidam, quia mestus tantum nomen est et non participium. Licet ergo merui non sit preteritum huius verbi deponentis, mereor: reor -ris meritus sum vel merui, meritus es vel meruisti, et cetera. Si ergo inveniatur mereo -es
Abbreviated transcription (Latin):
nauta.te.⁊ clt̃i sunt argonaute. om̃s illi qui ĩ illa
naue ierunt pro aureo uelle̾ uñ argonauticus
ca. cũ. possessiuũ. ⁊ ħ argonautica. ce̾ librr compo¬
situs ab appolline de argonautis¬
malis dicit᷑. llam dt̃ argum̃tũ es ficta. que tã
sequentie optrs prelibat᷑. Et dt̃ argum̃tũ .q. aiguĩ¬

Expanded text:
nauta -te, et dicti sunt Argonaute omnes illi qui in illa nave iverunt pro aureo vellere, unde argonauticus -a -um possessivum, et hec Argonautica -ce liber compositus ab Apollonio de Argonautis dicitur enim argumentum res ficta que tamen sequentis operis prelibatur, et tunc dicitur argu
Abbreviated transcription (Latin):
IRgentũ. agiros dñt grci argentũ. uñ olĩ hic
arguuis. clenaruis dicebat᷑ qr maxime monetad̾
argento solet fier. Et argira quedã insula ĩ medio
citeano adeo fecunda argento. ut dicatur hr̃c suꝑ¬
ficiem argenteam. Et iõ sic ẽ dicta. Iñ dicimus

Expanded text:
est, argiros dicunt Greci argentum, unde olim hic argirus -ri denarius dicebatur, quia maxime moneta de argento solet fieri; et hec Argira -re quedam insula in Indico oceano adeo fecunda argento ut dicatur habere superficiem argenteam, et ideo sic dicta es
Abbreviated transcription (Latin):
Titan. titanis ma. g. Int̾pr̃ illuminãs. uñ dc̃i olĩ tita¬
nes sunt. quidã fortissimi uiri. q illuminatores mũ
contͣ des terra. ad eiꝰ utilitatẽ crcati char᷑. bñ ⁊ titanes
dicti sinit. atiton greco .i. ab ultic̃e. qr .q. ulciscende
matris terre c̃a in deos.irmati existerent. ⁊ ⁊̃ dc̃i sũt
titanus dictas ẽ sol. q fuit de gn̾e titanoꝵ. ł qr illimi¬

Expanded text:
TITAN -nis interpretatur illuminans, unde dicti olim Titanes sunt quidam fortissimi viri quasi illuminatores mundcontra deos terra ad eius utilitatem creati dicuntur; unde et Titanes dicti sunt a tito greco, idest ab ultione, quia quasi ulciscende matris Terre causa in deos armati existerent; et Titanus dictus est sol, quia fuit de genere Titanorum vel quia illumi
Abbreviated transcription (Latin):
nomen iulo. et hinc iulius. ulia.iuliũ. posses¬
suiũ. et ħ iulia.lie. quedã columna rome. in
ciuus sumitate ẽ urna. In qua poĩta fuerunt
ossa.et cinis corporis cesaris. et hĩc dicta c̃ uilia¬
qui primo uocabat᷑ quintilis. s postea ĩ hono¬
rẽ Iulii cesaris. qui eo mense natus c̃. uł quia
in eo aliquã uictoriã obtinuit clictus ẽ uilius.

Expanded text:
nomen Iulo’. Et hinc iulius -a -um possessivum et hec Iulia -e, quedam columna Rome, in cuius summitate est urna in qua reposita fuerunt ossa et cinis corporis Cesaris, et hinc dicta equi primo vocabatur Quintilis, sed postea, in honorem Iulii Cesaris qui eo mense natus est vel quia in eo aliquam victoriam obtinuit, dictus est Iulius,
Abbreviated transcription (Latin):
dyema. chacmatis quedã argum̃tatio q̃ a quibdam
uocatur complexio. quia undiq complectit adusariũ
A quibdã cormitiis silogismus. Et dr̃ dylema .q. dup̃

Expanded text:
dilema -tis, quedam argumentatio que a quibusdam vocatur complexio, quia undique complectitur adversarium, a quibusdam cornutus sillogismus. Et dicitur dilema qu
Abbreviated transcription (Latin):
mente.. fortit᷑ diligi d ełs. It quia inimensus ẽ d̃
ñ m̃sura ẽ clisigendus ds. ut cũ eñ multũ diligimiᷤ
patũ nos diligc̾ fatcamur. nullusq lotꝰ ĩ nobis
remancat uaciuis. qui dei dilectĩoe ñ repleatur.
F ñis lingua ⁊ manus eius dilaetionẽ resonent.

Expanded text:
im immensus est Deus, sine mensura est diligendus, ut cum eum multum diligimus, parum nos diligere fateamur, nullusque locus in nobis remaneat vacuus, qui Dei dilectione non repleatur, sed mens, lingua et manus ejus dilectionem resonent.
Abbreviated transcription (Latin):
Utor niteris nisus. uł mxus .i. laberare. gradi co¬
Rari. et parere. llam in partu maximus labor ⁊ cona¬
icris iuãde int̾i. uel alherere. appodiai. connutor. teris.
simul niti. erator. teris. ualde niti. uł foras mitrere.¬
uł parere. Innitor. teris. ualde uł ꝯͣ niti. uł adherẽ.
apithari. fiuari. Pnitor ꝑniteris. ꝑfecte niti. am¬

Expanded text:
TOR -ris nisus, vel nixus, idest laborare, gradi, conari et parere: nam in partu maximus labor et cona-ris, valde niti vel adherere, apodiari; connitor -ris, simul niti; enitor -ris, valde niti vel foras emittere, parere; innitor -ris, valde vel contra niti, vel adherere, appodiari, fulciri; pernitor -ris, perfecte niti, am
Abbreviated transcription (Latin):
mũ nauigii genais. erudib tignis asseribusq ꝯtextũ.
Add cuiꝰ similitudinẽ facte sunt naues. q̃ rataric dũt
tura naniũ. uł ratis ẽ illa pars naiis. que ẽ ĩ t̾ cari¬
nam ⁊ proram. uł puppim. dc̃a quia tadat aquam.
uł quia rata sit et sirma. et firmit̾ currat. Uñ hec

Expanded text:
mum navigii genus e rudibus tignis asseribusque contextum, ad cuius similitudinem facte sunt naves que ratarie dicuntur; tura navium; vel ratis est illa pars navis que est inter carinam et proram vel puppim, dicta quia radat aquam vel quia rata sit et firma,
Abbreviated transcription (Latin):
eetͣ celebrat. S natale. uł natalis t̾ obitusil
dics obitus sanctoꝵ. quia eoꝵ obitus in tene.
fuit natuntas in celo.T̃c̃ enĩ de ñ ẽẽ. ad ase¬
Et de morte ad uitã. de tenebris ad lucẽ. d̾ crlie
ad regnũ transiunt.

Expanded text:
ste; sed natale, vel natalis, dicitur obitus vel dies obitus sanctorum, quia eorum obitus in terra fuit, nativitas in celo: tunc enim de non esse ad esse, de morte ad vitam, de tenebris ad lucem, de exilio ad regnum transi
Abbreviated transcription (Latin):
chates tis. genus ẽ lapicdis. q̃ si quis portau̾it eĩt
gratiosus. licut fuit encas: qui cũ portabat ĩ
uagma. uñ et dictus ẽ achates fuisse armiget
et comes ence. uł aliun dr̃ fuisse comes illuis.
Achos e grece cirrs dr̃ latine. Iñ achates licitur
fuisse comes er ee. quia cura ⁊ solicitudo semper
comitant᷑ reges ⁊ magnates. Ita dĩc liutior¬

Expanded text:
CHATES, genus lapidis; si quis portaverit semper erit gratiosus, sicut Eneas, qui eum portabat in vagina sua, unde dictus est Achates fuisse comes et armiger Enee; vel aliunde dicitur fuisse comes illius: achos grece, cura dicitur latine, inde Achates dicitur fuisse comes Enee, quia cura et sollicitudo semper comitantur reges et magnates. A 73
Abbreviated transcription (Latin):
fater .i. aliud in corde hr̃. ⁊ aliuid ore fateri. Uł pfita
primo fateri. uł p̃ aliis fateri. uł ꝑficcri .i. reddere:
soluere debitũ. qui eĩi soluit debitũ illud ꝓtefititu
et profligo. gis.i. destruere cruciare. deuastare. dis¬
sipare.q. ꝓtus agere. et dispergere. Inuci̾ mn cał scnsi
in deponenti gne̾ profligor. garis. et hinc ꝓfligatil¬

Expanded text:
fateri, idest aliud in corde habere et aliud ore fateri, vel profiteri, primo fateri vel pro aliquo fateri, vel profiteri idest reddere et solvere debitum: qui enim solvit debitum illud profitet profligo -is, idest destruere, cruciare, devastare, dissipare, quasi procul agere et dispergere. Invenitur in eodem sensu in deponenti genere profligor -aris. Fligo ac
Abbreviated transcription (Latin):
dñr preceres. capita trabiũ. qui eminent ex̃
parietes . q. ꝓcedes quia añ procedant. hĩc ẽt
facta translatio ad quosdam nobiles. ut pro¬
ccres dicant᷑.q. prccedes. quia añ om̃s honore
pcedant. Et ⁊̃ omnes nobiles. et primores possũt

Expanded text:
dicuntur proceres capita trabium que eminent extra parietes, quasi procedes, quia ante procedant; hinc est facta translatio ad quosdam nobiles, ut proceres dicantur quasi procedes, quia ante omnes honore precedant, et etiam omnes nobiles et primores possunt
Abbreviated transcription (Latin):
DOno. nas. naui: dona tribuẽ. uł remunerare
uł honorare. et differt adare. quia daie ẽ cũ
spe remunerationis. Donare nõ sm̃ spe remune¬
rationis. Nam donare c̃. ꝙͣ libet rẽ cransigere.
um̃ et donũ. ciuꝰlib rei tnsactio. uñ dr̃ donare .q. do¬
nũ age̾. et donatio .q. dom actio. uñ dic ałx. tertio.¬

Expanded text:
dest in dono tribuere vel remunerare vel honorare, et differt a dare quia dare est cum spe remunerationis, donare vero sine spe remunerationis. Nam donare est quamlibet rem transigere, unde et donatio, cuiuslibet rei transactio, unde dicitur donare quasi donum agere, et donatio idest doni actio. Hanc differenti
Abbreviated transcription (Latin):
calore afflati spc̃m atri coloris trahũt.⁊ iñ hoc
mauritama. que. terra quã possederũt. Et hinc
ẽ de terra illa. siũ sit iger. siue ñ. ł inauius¬
clictus ẽ amedis.q. medus. Medii c̃i in affrica
transfrctauerunt. ⁊ mixti sunt cum libiis. qͦꝵ
nomen libies paulati corrũpere ceperũt. barba¬
ra lingua mauros pro medos appellantes.

Expanded text:
calore afflati speciem atri coloris trahunt; et inde hec Mauritania, terra quam possederunt, et hinc est de terra illa sive sit niger sive non. Primadictus est a medus, quasi maudus: Medi enim in Affricam transfretaverunt et mixti sunt cum Libiis, quorum nomen Libies paulatim corrupere, barbara lingua Mauros pro Medis appellantes.
Abbreviated transcription (Latin):
aridũ. uł potius sit gchyͣ. Et m̃ hoc lardulũ .li.¬
dimi. Et lardosus.sa. sum plenus lardo. ⁊lardo.
das. lardo impinguare. ł guttatĩ lardo assare. ꝑ

Expanded text:
aridum, vel potius sit ethymologia. Et inde lardulum diminutivum et lardosus -a -um, plenus lardo, et lardo -as, lardo impinguare vel guttatim lardo assare
Abbreviated transcription (Latin):
polistoria .rie .i. płitas hystoriaꝵ. Uñ ⁊ quidã liber
quẽ solimas composuit ex multis hystoriis uł cõpi¬
ione cuntatũ. Et hic politicus. liber uͥ describr̃ uita
mama.et politia chit qui ualent in politica. uł ꝙ¬

Expanded text:
polistoria -e, idest pluralitas ystoriarum, unde et quidam liber quem Solinus composuit ex multis compitione civitatum, et hic politicus -ci liber ubi describitur vita urbana, et politici dicuntur qui valent in politica vel q
Abbreviated transcription (Latin):
qui crebro defert aquã ad cã mundanda ⁊ uenus¬
Quaruis. ab aqua dr̃ hic aquarius iii. pro quodam¬
celi signo. Eo ꝙ tũc cũ solẽ ĩ co.ẽ abundancia aqͦr
Et aquarius licit᷑ ẜuiens. qui portat aquã uñ dr̃
aquaria ancilla q̃ aquã difert.

Expanded text:
qui cum broco defert aquam ad eam mundandam et venus ab aqua hic aquarius -rii, et pro quodam signo, eo quod tunc cum sol est in eo, est abundantia aquarum, et aquarius dicitur serviens qui portat aquam, unde aquaria ancilla que aquam defert,
Abbreviated transcription (Latin):
sum ascistens honestũ probibens ꝯtrariũ. ł lex est
scriptũ. ppło ꝓmulgatũ. magistratu q̃ rente ⁊ ppło
tũcente. Solebat enĩ mag̃r ciuitatis. cũ aliquã
gem uellent constituẽ ascendere pulpitũ ĩ modͦ
concione. ⁊ que rẽ appło. si uellet illud ratũ c̃ẽ. Et
tepta rñsiõe apopulo deinceps pro lege habebat᷑.¬

Expanded text:
tum asciscens honestum, prohibens contrarium. Vel lex est scriptum populo promulgatum, magistratu querente et populo respondente. Solebat enim magister civitatis, cum aliquam legem vellet constituere, ascendere pulpitum in media contione et querere a populo si vellet illud ratum esse, et , accepta responsione a populo, deinceps pro lege habebat
Abbreviated transcription (Latin):
possim qui fram proficicnti inuideo: Et m̃dit.¬
Si doles ꝙ inuides. sentis. s non consentis. pas¬
sio eiur qñz sananda. ñ actio condemnanda.tm̃
ne illic resideas. iniquitatẽ meditans ĩ cubili tuo.
qualit̾ uidel foucas morbũ. satisfatias pesti.
Persequaris insontem. bñ ab illo gesta calũmãdo.
deprimendo. ꝑuertendo. atq impediendo gereda.
Aliaquui non nocet ambulanti. et extendenti
hendũ. ñ quicꝙͣ reliqui corporis ad ledendũ. no¬
cenclũue aliquo m̃o. mãs̃ aũt confundit᷑ sic se
cẽ male affectũ. Et molitũ ex longinquo uitiu.
Confitendo. flendo. orando. conat expellere. ⁊ cũ
non p̃ualet. mitior uĩ acd om̃es. atq ap̃ se humi¬
lior muenit᷑.¬

Expanded text:
possum, qui fratri proficienti invideo? Si doles quod invides, sentis, sed non consentis. Passio est, quandoque sananda, non actio condemnanda. Tantum non illic resideas, iniquitatem meditans in cubili tuo, qualiter videlicet foveas morbum, satisfacias pesti, persequaris insontem, bene ab illo gesta calumniando, deprimendo, pervertendo, atque impediendo, gerenda. Alioquin non nocet ambulanti et extendenti hendum, non quidquam reliqui corporis ad laedendum nocendumve aliquo modo; magis autem confunditur sic se esse male affectum: et inolitum ex longo vitium confitendo, flendo, orando conatur expellere; et cum non praevalet, mitior inde ad omnes, atque apud se humilior invenit
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Et int̾pr dauus .q. deuius. quia faciebat. sy¬
monẽ demiare. uł dans miã añ eius consilio omĩa
agebat pamphilus. uł dans uana. sĩc faciebat sy¬
moni. mõ aut̃ pro quolib ẜuo fraudulento. et
callido ponit᷑ danus.

Expanded text:
terpretatur Davus quasi devius , quod faciebat Symonem deviare; vel dans viam, nam eius consilio omnia agebat Pamphilus; vel dans vana, sicut faciebat Symoni. Modo pro quolibet servo et fraudulento et callido ponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
q ex ip̃o ẽ. pt̃ clici cẽ de ip̃o. quia ñ c̃ de sua substã¬
tia. Ex ip̃o enĩ sunt celũ et terra. quia ip̃e focit ea
Non aũt de ip̃o quia non de substantia sua. Sic̃
aliquis hõ si gn̾ãt filiũ et faciat domũ cx ip̃o est
filius. ex ip̃o est domns. s filius de ip̃o. Ao̾miis u̾õ
de terra. et de ligno. non de ip̃o.

Expanded text:
 ex ipso est, potest dici esse de ipso, quia non est de sua substantia. Et ex ipso enim sunt coelum et terra, quia ipse fecit ea; non autem de ipso, quia non de substantia sua. Sicut aliquis homo si generat filium, et faciat domum, et ex ipso est filius, ex ipso est et domus; sed filius de ipso, domus vero de terra et ligno, non de ipso.
Abbreviated transcription (Latin):
il flatu uenenare. ł iit̾ficẽ. uł tange̾. It̃ conflo.
as.i. flare. uł fundẽ aurũ. ł aliqł metallũ. ł ad
alquid faciendũ. et ẽ u̾bũ fusorũ. quia fusores
nulta ĩ simul fundũt. d una formã ĩ aliã. Ideo
dit tracta ẽ metaphora ad illos qui res alienas mu¬
llo accipũit. ⁊ luxuose consumũt. uñ ⁊ inuenĩt
dnflare. ꝓ mutua̾i. et ꝓ consumẽ.llam ⁊ qui con¬
limit et qui mutuat᷑ d una forma.q. fundit ĩ aliã.

Expanded text:
conflo -as, idest flare vel fundere aurum vel aliud metallum ad aliquid faciendum, et est verbum fusorum, quia fusores multa insimul fundunt de una forma in aliam. Ideo hinc tracta est metaphora ad illos qui res alienas mutuo accipiunt et luxuriose consumunt, unde et invenitur conflare pro mutuare et pro consumere: nam et qui consumit et qui mutuat de una forma quasi fundit in aliam.
Abbreviated transcription (Latin):
Dco. as. dixi. dictu. dice̾ semel est. memorar
pliries .i. dice̾ accipit᷑ pro significare. ł intelligẽ
uñ clictio dr̃. quia dicat aliquid .i. significet. ud
intelligi faciat. uñ dictionare .i. dictiones ꝯũig̃
ad constructionẽ orationis faciendã. Dico compiͥ.
a ddico. cis .i. deputare. destinare. ascribe̾. ⁊ o stainge¬
addictus iurare in u̾ba magr̃i. It condico. ais. srt¬

Expanded text:
cis -xi dictum: dicere semel est, memorare pluries est. Item dicere accipitur pro significare vel intelligere, unde dictio dicitur quia dicat aliquid, idest significet vel intelligi faciat, unde dictionare, idest dictiones coniungere ad constructionem orationis. Item a dico hoc addico -cis, idest deputare, destinare, ascribere, constringeaddictus iurare in verba magistri’; condico -cis,
Abbreviated transcription (Latin):
dies dicit᷑ artificiał. quidã naturał. Dies artifi¬
aał c̃claritas solis. in acre. uł ẽ spaciũ ĩ quo sol
uecit᷑ ab oriente. in occidentẽ. Dies naturalis.
spaciũ dici ⁊ noctis .i. spaciũ ĩ quo sol proceit
boriente in cresdentẽ. Et iteꝵ ab occidente reu̾ti
liorientẽ. huiꝰ dici prinꝰ diu̾so m̃o assignat᷑.
caldei.⁊ ꝑse. Asolis ortu facuint initiũ dieui
Egyptũ ab inicio noctis. Romani amecdia noc¬
tẽ. Athemenses a scxta hora diei.

Expanded text:
dies dicitur artificialis, quidam naturalis. Dies artificialis est claritas solis in aere vel spatium in quo sol vergitur ab oriente in occidentem; dies naturalis est spatium diei et ncidentem et iterum ab occidente revertitur in orientem. Huius diei principium diverso modo assignatur. Caldei et Perse a solis ortu faciunt initium diei Egiptii ab initio noctis; Romani a media nocte; Athenienses a sexta hora diei.
Abbreviated transcription (Latin):
compoi . ab in et dies. et ccuũ. nñ inducie .q. ĩ clies
ccia. et sunt inducie partes federis. uñ induciarius.
ria. riumi.⁊ hic et ħ inluciał. ⁊ ħ le. ut tp̃s induciale
in quo hũt. uł debent hr̃i inducie. ⁊ inducio. cias .i.
differre ꝑ inlucias.ł inclucias face̾.⁊ ostituere.

Expanded text:
componitur ab in et dies et otium, inde indutie quasi in dies otia, et sunt indutie partes federis, unde indutiarius -a -um et hic et hec indutialis et hoc -le, ut ‘tempus indutiale’ in quo habentur vel debent haberi indutie, et indutio -as, idest differre per indutias vel indutias facere et constituer
Abbreviated transcription (Latin):
et ht̃ diu̾sas significatiões. inchulge̾ ẽi accip̃r p gͣtis
ꝯcedere. ut papa indulsit mͥ hãc ptãtem. It indul¬
gere .i. operam dare. ut inclulge̾ gule noli q̃ uentris
tere. ut inclulge nob̾ dñe pec̃ca nr̃a. Et tunc clicit᷑
inlulgẽ .q. incł algere .i. postea cessare anoticia et
memoria forifacti. ⁊ ĩ pͥma sigͦne ẽ ac̃t. In aliis uero

Expanded text:
et diversas significationes: indulgere enim accipitur pro gratis concedere ut ‘papa indulsit michi hanc potestatem’; et indulgere pro operam dare ut ‘indulgere gule noli, que ventris tere ut ‘indulge nobis, Domine, peccata’; et tunc dicitur indulgere quasi inde algere, idest postea cessare a notitia et memoria forifacti, et in prima significatione activum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nantie capilli afronte dependentes.q. antie
auiris. quia suꝑ aur̃e dependent a fronte. que
supcrior ẽ aute.
regtussionc dicunt. Qui ideo sic dr̃. quia
in elleuatiõe yepentitur adactilo. Est eni¬

Expanded text:
ANTIE, capilli a fronte dependentes, quasi antie auris, quia super aurem dependent a fronte, que superior est aure. repercussionem dicunt - qui ideo sic dicitur quia in elevatione repercutitur a dactilo; est enim
Abbreviated transcription (Latin):
reri. su rgere. ꝗ sursum merogo. Et cõpõi cũ ad. ĩ dr̃
assurgo.gis .d. ninͦ in s .i. ad adnentũ alicunis cã hono¬
ris surgere Consurgo.gis. simul surgere. Exurgo. gis
eͣt surgere. ⁊pprie asomno. hisurgo.gis. contͣ alique
surgere.s. inuadere. uł impet̾e. et construrt᷑ cũ clacu.
gitur acͥ iunclictã. Consurgit᷑ ad auxiluũ. It surgo

Expanded text:
 sursum me rego; et componitur cum ad et dicitur assurgo -is, idest ad adventum alicuius causa honoris surgere, consurgo -is, simul surgere, exsurgo -is, extra surgere, et proprie a somno, insurgo -is, contra aliquem surgere, scilicet invadere vel impetere, et construitur cum gitur ad vindictam, consurgitur ad auxilium’; resurgo
Abbreviated transcription (Latin):
A
te redo. Aut nestimtoꝵ ut tinca. Aut carnm̃i ait cmngra¬
nens. lumbricus. Ascaride. costi. pediculi. pulces. lendos.
tarmus. ricimis. uria. cnnex. Et qͣr̾ u̾mis auecrendo.
quia ñ ut ẜpens apertis passib. s squamaꝵ insib re¬
pit. quia ñ ẽ illi spme rigor. s in chireptũ corpꝰculi sui ꝑ¬
tes gradati porrigendͥo contractas. Contrahendo porre¬
ctas. motũ explicat. sic q agitatꝰ uerrendo prolabitut.¬

Expanded text:
a teredo, aut vestimentorum ut tinea, aut carnium ut emigraneus, lumbricus, ascaride, costi, pediculi, pulices, lendes, tarmus , ricinus, uria, cimex. Et dicitur vermis a verrendo, quia non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spine rigor, sed indirectum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus verrendo prolabitu
Abbreviated transcription (Latin):
.. a parte ila. ł malus. contiarius. nocuuis. ⁊ cõꝑat᷑¬
u̾ mistrior. smistimus. ꝙ regulariter deberet c̃e sim¬
sterrimus. It asinister. sinisterius. ria. riũ. ꝑsmristrã
chuiccus. uł qui smmistra utitur pro dextra. uel e ꝯu̾so.
Et sinistro stras. ꝑ simstr̃a cluce̾ uł ad smistrã du̾¬
cere. uł sinistra uti pro dextra.¬
nistrorsum sinistra compõi cum u̾sum. ⁊̃ dicit᷑
sinistrorsum .i. u̾sus sinistram partẽ¬

Expanded text:
illa, vel malus, contrarius, nocivus, et comparatur -strior -stimus, quod regulariter deberet esse sinisterrimus. Item a sinistra sinistrarius -a -um, per sinistram ductus vel qui sinistra utitur pro dextra vel e contrario; et sinistro -as, per sinistram ducere vel ad sinistram divertere vel sinistra uti pro dextra; sinistro componitur cum versum et dicitur sinistrorsum, idest versus sinistram parte
Abbreviated transcription (Latin):
Iclus. sichel qui latino ẜmone siclus corrupte
appellat᷑ hebreũ nom ẽ.hĩis ap̃ eos uncie pondus.
apud latinos aũt et grecos. quarta pars unaic
e. Et stateris medietas. cͥtacinas cluas appendõs
uñ cũ ĩ literis cliuinis legit᷑ siclus uncia ẽ. Cum

Expanded text:
 SICHEL, qui latino sermone siclus corrupte appellatur, hebreum nomen est, habens apud eos uncie pondus; apud Latinos autem et Grecos quarta pars uncie est et stateris medietas dragmas appendens duas; unde, cum in litteris divinis legitur siclus, uncia est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Et hie scuptor. scriptoris. Et ẽ scriba nom̃ ofti¬
cii. Uñ hic scribatus. tus. scribe offm̃ uł dignitas.¬
S scriptor dr᷑ qui frequent̾ uł assidue scribit.
uł qui periciã ħt scribendi. ⁊ similiter quallib
u̾bale i or ꝯuenit alicui ex frequentia. uł as¬

Expanded text:
et hic scriba -e, et est scriba nomen officii, unde hic scribatus -tus, scribe officium vel dignitas; scriptor dicitur qui frequenter vel assidue scribit, vel qui peritiam habet scribendi, et similiter quodlibet verbale in -or convenit alicui ex frequentia vel as
Abbreviated transcription (Latin):
tello. uł quia figunt᷑ m̃o hic. m̃o illic̃. ⁊ mut̾ãt᷑¬
dñt atabuł. quia ꝙ tabulis construi solent. uel
quia tabulis et lignis. solent appendi. ⁊̃ appendũ¬
drata. et oblonga. trib clausa parietib. Aquilo¬
narii meridiano. occidentali. liber patebat in¬
troitus ab oriente. ut sole ouente. ractiis eiꝰ iłlu¬
straretur. Tabernaculũ ħm duas partes crat¬
distinccũ. Posterior pars ad occidentẽ .x. cubitis
protendebat᷑. Et ita quadrata erat in longum

Expanded text:
bello vel quia figuntur modo hic modo illic; vel taa tabulis quia de tabulis construi solent vel quia tabulis et lignis solent appendi et appendundrata, et oblonga, tribus clausa parietibus, aquilonari, meridiano, occidentali; liber patebat introitus ab oriente, ut sole oriente radiis ejus illumnis. Tabernaculum hoc in duas partes distinctum erat. Posterior pars ad occidentem decem cubitis protendebatur, et ita quadra erat; in longum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dñoꝵ.rex regũ. Erat aũt i interiori scũario
arca cñ q̃ in ea repoĩta erant. et cũ his que erant
ei suꝑpoĩta.In anteriori uo. candelabrũ ad austrũ.
mẽsa ad aquilonẽ In mecdio aũt. nelũ .i. non
longe ab aclito. altare aureũ. tectũ tabernaculi.

Expanded text:
nsam. LVII. Erat autem in interiori sanctuario arca cum his, quae in ea reposita diximus, et cum his, quae erant ei superposita. In anteriori vero candelabrum ad austrum, mensa ad aquilonem; in medio autem velum; non longe ab aditu
Abbreviated transcription (Latin):
aloq̃nte transfert᷑. ut tñ in sua sede teneat᷑. Ita. ⁊¬
om̃pe pat̾. in notesce̾ uolcns nob̾ sapĩam. ⁊̃ u̾bum¬
Eructauit cor incũ u̾bũ bonũ. btm iohaniem.
.q. uoc̃e ꝑ quã ad nos n̾bũi suũ ꝓferret. assumpsit.
O quidẽ u̾bũ de illa sede ita ad nos descendit. ut
insimi.i. in profundo pat̾ui poctoris ꝑmanẽt. t̾rena
Puꝑam. greci appellant. qr stertora humana
comedat. et fetenti pascat᷑ fimo. Auis ẽ spur¬
cissima. cristis extensis galeata sẽꝑ ĩscpulcris. et
himano stertore cõmorans. et cõr pułt. uñ ale

Expanded text:
a loquente transfertur, ut tamen in sua sede teneatur; ita omnipotens Pater innotescere volens nobis sapientiam et VerbumEructavit cor meum verbum bonum , beatum Joannem, quasi vocem per quam ad nos verbum suum proferret, assumpsit. Quod quidem verbum de illa sede ita ad nos descendit, ut in sinu, id est, in profundo Paterni pectoris permaneret, terrena PUPAM Greci appellant quia stercora humana comedat et fetenti pascatur fimo, avis spurcissima, cristis extensis galeata, semper in sepulcris et humano stercore commorans; et est upupa que
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ intelligere. Al ħ ẽ diceñ. ꝙ alteriꝰ gnͣis ẽ. actus ille
uolũtatis.ꝙ̃. actus ille morie uł intelligentie. Hic ẽi
actus ẽ ad aliquid adipiscentũ. uł ñ admittendum.
Qui ñ p̃t ẽe c malis. qum sit malus. uelle ẽi mala.
malũ e. s intelligere. uł memorare mala. malũ ñ ẽ.
improbe asserant. Memorat ẽi interlũ quis mala
ut faciat. ⁊ querit incelligere ueꝵ ut sciat impugnare.

Expanded text:
lterius generis est actus ille voluntatis, quam actus memoriae vel intellectus. Hic enim actus est ad aliquid adipiscendum vel non admittendum, qui non potest esse ex malis, quin sit malus. Velle enim mala malum est, sed intelligere vel memorare mala malum non est.improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, et quaerit intelligere verum ut sciat impugnare.
Abbreviated transcription (Latin):
Usibs. uriuis. uł urbus. pars ẽ arat᷑. uł sulcus aratͥ
uñ ħ urbs. urbis. quia aratro olim muriis ciuitatis.
iude in ianua. uel urbs.q. orbs ab orbe .i. apotundi¬
tate. quia olim urbes rotunde solebant fieri. Et
fiunt adhuc. Et sola roma ꝑ excellentiã urbs dr̃.
cetera. oppida. uł cũ adiũctõ. urbs. bononia. urbs
ianua. oppidum. ad hĩtatores pertinet. Ciuitas.

Expanded text:
ic URVUS vel urbus pars est aratri vel sulcus aratri, unde hec urbs -bis, quia aratro olim murus eius designari, vel urbs quasi orbs ab orbe, idest rotunditate, quia olim urbes rotunde solebant fieri et fiunt adhuc. Et sola Roma per excellentiam Urbs dicitur, cetera oppida, vel cum adiuncto, urbs Bononia, urbs Parma: oppidum ad habitatores pertinet, civitas
Abbreviated transcription (Latin):
lingimus ł lingua dr̃ aligo. gas. quia ligat u̾ba
et uctes ꝑ articulatos sones. uł lingua aledo.dis. qr
dentib illiclit᷑. sĩc c̃i plectrũ cordis ata lingua. il¬
⁊ cõparat᷑. uñ linguositas. tatis. It alingua. linguatꝰ
ta.tum. qui magnã ht̃ linguã.ł ĩ lingna potens.
e cõpoĩ bñlinguatꝰ .ta.tũ. facimdus. claqueris ⁊ utͣqͣ

Expanded text:
lingimus; vel lingua a ligo -as quia ligat verba et voces per articulatos sonos; vel lingua a ledo -is quia dentibus illiditur: sicut enim plectrum cordis ita lingua ilet comparatur; unde linguositas. Item a lingua linguatus -a -um, qui magnam habet linguam vel in lingua potens, et componitur benelingua
Abbreviated transcription (Latin):
pro inniti. et ẜ ħ sunt neut᷑ et absoluta. It possũt
cẽ transitina actiua. ut poclio te. Appolio illum.
suppolio istum. q. pocliũ supponere illi. ł poclio
sustentare. nł poclio facere inniti.

Expanded text:
et secundum hoc sunt neutra et absoluta. Item possunt esse transitiva et activa, ut ‘podio te’, ‘appodio illum’, ‘suppodio istum’, quasi podium supponere illi vel podio sustentare vel podio facere inniti.
Abbreviated transcription (Latin):
Nagellũ . ili. dimi. et sunt flagra. siũ flagella.
uirgule. uł potius ꝓpͥe. sũme partes uirgarum.
quia cũ flatu et strepitu ĩ corpore sonãt .l. sũme
partes arboꝵ dñr fagella. qr crebros uentorum
sustinent flatus. cadem rõe dñr et flagra. It¬

Expanded text:
flagellum, et sunt flagra sive flagella virge vel potius proprie summe partes virgarum, quia cum flatu et strepitu in corpore sonant; vel summe partes arborum dicuntur flagella, quia crebros ventorum sustinent flatus; eadem ratione dicuntur et flagra.