comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atur᷑ urectꝰ erit angłus: tunc ea q̃ ad diectã iungorẽ supͣnos erunt uidobunt᷑. Sin
u hebes: ⁊ latiora ea q̃ ꝯt᷑ nos ⁊ exceisior sum: apparebunti Hullo porto angło fac¬
co nes fracto radio. nulla inspecłis dimitaxat unago ꝓueniet. uinglobosis ⁊pere
similib uasis. at uͦ sitał erit spedĩ figura ut sit eiuis concaua suꝑficies ⁊ tornata in
moctum scaphii quacdrati ł imbricis. dehinc intueam hidẽ speculum ita cõusũ ut
recteos cernat᷑ imbrex. M argines porro euis seu suꝑcilia hinc illinc ꝓ latĩb assistant.
trnc opinor raduis incide̾s ⁊ infraccꝰ oblenẽ specłi rigidamq soliditatẽ: inpximũ latꝰ
euis delabit᷑ ia decimã apicis esfigiẽ. ita dext̃ latis̃ imagine: insinisttũ. sinistri. ⁊̃ in
dexirum. obemimnentiã marginis utriꝰq deiecte dextre. partes nr̃e ⁊ inspecdo dextre
sinistreq itẽ smistre uidebunt᷑. Et erit imaginis false remedium imago falsa. h

Expanded text:
ntur, sin uero hebes et latior, ea quae contra nos excelsiora sunt apparebunt. Nullo porro angulo facto nec fracto radio nulla in speculis dumtaxat imago proueniet ut in globosis et sphaerae similibus uasis. At uero si talis erit speculi figura ut sit eius concaua superficies et tornata in modum scapii quadrati uel imbricis, dehinc intueamur hoc idem speculum ita conuersum ut rectus cernatur imbrex, margines porro eius seu supercilia hinc illinc pro lateribus assistant, tunc, opinor, radius incidens et infractus ob leuem speculi rigidamque soliditatem in proximum latus eius delabitur in decimani apicis effigiem. Ita dextri lateris imagine in sinistrum, sinistri etiam in dextrum ob eminentiam marginis utriusque deiecta, dextrae partes nostrae etiam in speculo dextrae sinistraeque item sinistrae uidebuntur et erit imaginis falsae remedium imago falsa. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dii teturrente adoculos aciem uident̃ qͣlia sunt qͥ in speculis ⁊ aqͥ considerant. Ee¬
tis itẽ quoꝵ t̃sa ẽ qͥ d suꝑficies. S. obnimiã densitatẽ idoneus ugor ẽ ad repellẽ¬
dum qd̾ offendit. Ergo ⁊̃ radiuis inqͦ ẽ uidendi nis fractꝰ inspecdo: facit angu¬
lumi qtẽ contineant due linee una q̃ ab oculo ꝓfecta: ꝑuenit adspeculũ. alt̃a
q̃ aspecł̃o recurit ad iultũ. Quiqͥ d̾ angulus cum erit acutꝰ: imaginiẽ uultuũ
nr̃oꝵ facit iuspecło uid̾i remeante ad uultum acie atq inde occulte p̃cipi¬
tante simulacrũ: inspeculi sinum. Ex qͦ fit ut uultꝰ nr̃ tñsisse ad speculum
putet̃. Quoq simulacrũ especulo resultans: adũso uidet᷑ consistẽ. ꝑinde
acsi duo cont᷑ stantes dertas partes sinistris. sinistiras ꝑaites cũ ĩmutatione¬

Expanded text:
dii recurrente ad oculorum aciem uidentur, qualia sunt quae in speculis et aqua considerantur, cedii recurrente ad oculorum aciem uidentur, qualia sunt quae in speculis et aqua considerantur, ceteris item quorum tersa est quidem superficies, sed ob nimiaderit. Ergo etiam radius, in quo est uis uidendi, fractus in speculo facit angulum, quem contineant duae lineae, una quae ab oculo profecta peruenit ad speculum, altera quae a speculo recurrit ad uultum; qui quidem angulus, cum erit acutus, imaginem uultuum nostrorum facit in speculo uideri remeante ad uultum acie atque inde occulte praecipitante simulacrum in speculi sinum, ex quo fit ut uultus noster transisse ad speculum putetur. Quomodoque simulacrum e speculo resultans e diuerso uidetur consistere perinde ac si duo contra stantes dextras partes sinistris, sinistras item dextri
Abbreviated transcription (Latin):
sa significat. Similisq eius passio ẽ. eoꝵ qui marim piscis contagione torpẽt. Siqͥs
ꝑ limum ⁊ arundinẽ. ꝑ q̃ manꝰ sẽpat uitus illud penetret intimũ sensum. Geometie
cũ py patheticis concinentes radiĩ effusionẽ oꝑar putant. cũ ꝑfulgidã lucidã ꝙ pu¬
ꝑule stolam indirectũ emicans raduis serenamporrigit lincã. Quogins oculoꝵs ct¬
ccumueta motib disꝑgat undiq lucẽ contemplatioĩs. Qiuppeteres. ileuis oculi
globus ihumori lubrico uelut unatãs seqcẽ lineã iusus ut robiq facile contorquert
Eigo notȩ geometricȩ comꝑant qd̾ uidet: ulluo ũsũ: feri censent uisus intentiõ̃
S ob nimiã repentinamꝙ conũsionẽ omĩa uid̃i ꝑillustrẽ constituentis suꝑficiẽ. ꝑu¬
tat. ub cum intheatio alioue qͦlib⁊ conientu. ppsaris multituadmis. ecursis stuctĩpar

Expanded text:
osa significat; similisque eius passio est eorum qui marini piscis contagione torpent, siquidem osa significat; similisque eius passio est eorum qui marini piscis contagione torpent, siquidem per linum et harundinem perque manus serpat uirus illud penetretque intimum sensum. Geometrae cum Peripateticis concinentes radii effusione uisum operari putant, cum per fulgidam lucidamque pupulae stolam in directum emicans radius serenam porrigit lineam, quae gyris oculorum circumuecta motibus dispergat undique lucem contemplationis; quippe teres et leuis oculi globus et humori lubrico uelut innatans sequacem lineam uisus utrobique facile contorquet. Ergo notae geometricae comparant quod uidetur et illuc uersum ferri censent uisus intentionem, sed ob nimiam repentinamque conuersionem omnia uideri per illustrem contuentis superficiem put
Abbreviated transcription (Latin):
dicitꝰ intinũ motũ qui ẽ intentioaĩ siue animadu̾sio porrgi dicit. ꝑ oculoꝵs meatꝰ atꝙ iti
pilla: ⁊ abexordio tenui qͦ mag̃ porrgit᷑ in soluditatẽ. opimato exordio penes id qd iudes
locata fundi om̃ifanã dilatariq uis. illustratiõe. Qd̃q omĩsnata mͦ mensitraq moue¬
at᷑ spatii ꝙͥ magnitudinisꝙ cõmodũ fore eoꝙ neq ualde applicata uisui nec utmũ
ut uasis eius ł durecta ł inflexa erit. incidetq incontẽplabilẽ spẽm. ita apparebunt
q̃udent᷑ homeraria quippemaiꝰ eminꝰ uisa. ꝑerigua apparet deficiente contẽplano¬
nis itigore. nec se ꝑ onĩa matꝰ m̃bra fundente spi. T̃urris itẽ quadrata rotunditatẽ
ametri ambitum cernit᷑. Sentire porrom̃tẽ putant. ꝑiũ ut eã pepulerit sp̃c. quiid as
ip̃e patit᷑ ex uisibilium spẽrĩ concretiõe: m̃tis intimis tradit. Porrectꝰ siquud uielum
patefactꝰ. candidaẽẽ denuntiat q̃ uident᷑. Confusus porro ⁊ confecatior: atia itenebu¬

Expanded text:
itus intimum motum, qui est intentio animi siue animaduersio, porrigi dicit per oculorum meatus atque ita pula, et ab exordio tenui, quo magis porrigitur, in soliditatem opimato exordio, penes id quod uidetur locatum fundi omnifariam dilatarique uisus illustratione. Quodque omnis natura modo mensuraque moueatur, spatii quoque magnitudinisque coni modum fore eaque quae neque ualde applicata uisui nec nimium prout basis eius uel directa uel inflexa erit incidetque in contemplabilem speciem, ita apparebunt quae uidentur. Oneraria quippe nauis eminus uisa perexigua apparet deficiente contemplationis uigore nec se per omnia nauis membra fundente spiritu; turris item quadrata rotunditatem ametri ambitum cernitur. Sentire porro mentem putant perinde ut eam pepulerit spiritus, qui id quod ipse patitur ex uisibilium specierum concretione mentis intimis tradit, porrectus siquidem et ueluti patefactus candida esse denuntiat quae uidentur, confusus porro et confaecatior atra et tenebr
Abbreviated transcription (Latin):
b nñs. iusticia uirtitũ omniũ pͥncipalis ꝑ qͣm eetẽ qͦ uirtutũ suũ muuꝰ atꝙ opꝰ exequũt᷑
Et ratio qͥd̾ duxsiti uigor uͦ utimus qui ẽ iracundie similis. auxiliatorẽ se rõni uolens
p̃beat. Porro hecꝓuenire sine modulamine nõ possunt. Mudulatio uͦ sine sympho-¬
nia nulla fit. Ip̃a simphonia seqͣt᷑ musicam. ꝓculdubio musica exornat aĩam ratio¬
nabilit᷑ ad antiqͣm natãm. reuocans ⁊ efficiẽs talẽ demũ qlẽ uutio d̾s opifex eam
tas iiuehit dic̃ ¶Hindi sensilis explanatur omnẽ sub̃am: uite cõmemorat ꝓpe
om̃ia se ꝑtractasse que ꝓuida mens dĩ contulerit. efficiens eum adexemplũ ⁊ simili¬
cudinẽ intelligibilis mundi. solumq tesiduũ semꝑ et̃ tractantiũ: ex q̃ eaq̃ necessitas
inuerit consicsent. Qnda ꝓuidis necessarisc ꝙ rationib mumdi uniũsitas constare
iuaeant hecessitatt poro nimc appellat hy sen qmuos latine siluã possumꝰ nõare.

Expanded text:
e quoque uirtutes suum munus atque opus exequuntur, ut ratio quidem dux sit, uigor uero intimus, qui est iracundiae similis, auxiliatorem se rationi uolens praebeat; porro haec prouenire sine modulatione non possunt; modulatio demum sine symphonia nulla sit, ipsa symphonia sequitur musicam. Procul dubio musica exornat animam rationabiliter, ad antiquam naturam reuocans et efficiens talem demum qualem initio deus opifex eam tas inuexit dicere». Mundi sensilis explanaturus omnem substantiam iure commemorat prope omnia se pertractasse quae prouida mens dei contulerit, efficiens eum ad exemplum et similitudinem intellegibilis mundi; solumque residuum superesse tractatum ex quo ea quae necessitas inuexit considerentur, quando prouidis necessariisque rationibus mundi uniuersitas constare uideatur. Necessitatem porro nunc appellat ὕλην, quam nos Lat
Abbreviated transcription (Latin):
natalesq eius actus rithis misq constare dix̃at. s. hec exsolescẽ in aiã obconsortiũ corꝑis
necessano obtinente obluuõe. ꝑ ptẽaq ĩmodulatas foreaiãs plurimoꝵs. Medelam hꝰ uiciĩ
dicit c̃ ĩ phisica positã. Nõ iea qͣ uulgꝰ delectat᷑ q̃q ad uoluptatẽ facta: excitat nõnunꝙ̃.

Expanded text:
naturalemque eius actum rhythmis modisque constare dixerat, sed haec exolescere animae ob consortium corporis, naturalemque eius actum rhythmis modisque constare dixerat, sed haec exolescere animae ob consortium corporis, necessario obtinente obliuione, proptereaque immodulatas fore animas plurimorum. Medelam huius uitii dicit esse in musica positam, non in ea qua uulgus delectatur quaeque ad u
Abbreviated transcription (Latin):
pibrmies ñ urcsist letn⁊ comtuatiõe. Demiꝙ ex oculoꝵs habitu nc̃s atq aĩs indicat᷑
iriscentiũ. merentiũ. ietantiũ. I rascetitium qͥo ut ap̃ homerũ cõmote ũitis orator. stabat
acerba tiens defixo lumine tr̃e. ⁊ itẽ. fũror ignea lumina uoluit. Merentũ uͭ ut fert poe¬
ta . deco qui uigifletu ocłos amiserat merorẽ lumina linqͣnt. Itẽ ap̃ ciceionẽ. in hꝰ aman¬
tissui sui fr̃s gremio. meiore ⁊ lacrunis consenẽcebat. Transit deiũ ad alt̾i᷑ sensus exami
tib instruat. Modulatꝰ siquid̾ aer articulate uocis factiꝰ uox ⁊ intelligibilis or̃o ꝑgit ad
intunos senẜ audientis intellectu nuntiãs: tãp̃sentiaꝙͣ absentia. Id auditꝰ qd iutelleo¬
tum qͦ aduiuet: sic ꝓbat. Qntũq. ꝑ uocẽ utilitatis capit̃ ex musica: totũ hconstat hoĩuĩ
gñi ꝓpt̃ armoniã tributũ quia uixta rationẽ armonicã animã insuꝑiorib edificauerat.

Expanded text:
s atque animus indicatur irascentium maerentium laetantium; irascentium quidem, ut apud Homerum commotae mentis orator: Stabat acerba tuens defixo lumine terrae, et item: Furor ignea lumina uoluit, maerentium uero, ut fert poeta de eo qui iugi fletu oculos amiserat: Maeroreque lumina linquunt, item apud Ciceronem: In huius amantissimi sui fratris gremio maerore et lacrimis consenescebat. Transit deinde ad alterius sensus examintibus instruat, modulatus siquidem aer articulatae uoci factusque uox et intellegibilis oratio pergit ad intimos sensus audientis, intellectui nuntians ta constat hominum generi propter harmoniam tributum», quia iuxta rationem harmonicam animam in superioribus aedificauerat
Abbreviated transcription (Latin):
opuor ⁊ candila tunc q̃ sentiunt᷑ iudent᷑: si corpulentior. ꝯfundunt᷑ aciem ⁊
iudent᷑ ana. atq admodum eund̾ cetã formata ⁊ colorata ꝓ formar᷑ i colorum

Expanded text:
opinor, et candida tunc quae sentiuntur uidentur, si corpulentior, confundunt aciem et opinor, et candida tunc quae sentiuntur uidentur, si corpulentior, confundunt aciem et uidentur atra, atque ad eundem modum cetera formata et colorata pro formarum et coloru
Abbreviated transcription (Latin):
cib qͣ ad spatiandñ sensib ꝓrsum spectantib De hĩo subtexit desensib. ⁊ or¬
ganis sentiendi. ⁊ incapite ab obtimo p̃clarissimoꝙ sensuũ omniũ itisui: sausas
quib uuidumus e disserens. S. q̃m de hoc plenq ali ꝑꝰ ip̃m opinionesuauas libris
concitis sunt exequitieas. q̃ sunt inhonore ꝑstñgam qͦ ꝑfectior ꝓposite rei tracta¬
tꝰ habeat᷑. Omnes quirerum initia corporea eẽ censuerunt ẜcetu innum̃abi¬
lum minutors congestuinani E ꝑpetuar̃ molitm contintiata ꝓceritate: di¬
cunt iidere nos simulacroꝵ incursionib fluidam qiuppe matiẽ formatas uxta
sin similitudinõ exsudlare subtiles corꝑum fusiones q̃ sunt usibilium simulacra
tetum. Eaq cum usus ñr in currerit. hausta. ⁊ recepta: meatib tͣnsmitat ad cum
ꝑ que sentimus sp̃m. Cumq delicatior simulacri moles erit seꝑat᷑ ꝑandit᷑q ius

Expanded text:
cibus quoque ad spatiandum sensibus prorsum spectantibus. DE VISV Dehinc subtexit de sensibus et orcibus quoque ad spatiandum sensibus prorsum spectantibus. DE VISV Dehinc subtexit de sensibus et organis sentiendi et incipit ab optimo praeclarissimoque sensuum omnium uisu, causas quibus uidemus edisserens. Sed quoniam de hoc plerique alii post ipsum opiniones uarias libris conditis sunt executi, eas quae sunt in honore perstringam, quo perfectior propositae rei tractatus habeatur. Omnes qui rerum initia corpora censuerunt uel coetu innumerabilium minutorum congesto inani uel perpetuorum continuata proceritate dicunt uidere nos simulacrorum incursionibus; fluidam quippe materiem formatas iuxta sui similitudinem exudare subtiles corporum fusiones, quae sunt uisibilium simulacra rerum, eaque cum uisus noster incurrerit, hausta et recepta meatibus transmittat ad eum per quem sentimus spiritum; cumque delicatior simulacri moles erit, separatur panditurque uisus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ars admod necessarĩ. q utiunr ⁊ qi quedã intelligendi sapiendiꝙ seigna sunt in
sentiende. Dem̃ causã demonstrat. cur capiti ceta m̃bra subiecta sint. Oportebat
inquit aminal t̾rens negociis p̾fici. tr̃e aut̃ suꝑficies iiqͣ ex parto maxima deolitib
n tẽ acdinib im pedim̃tis erat. Igͥ inpossibile motu capitis nat᷑ali: hẽ globosa decutsi
tum corpꝰ. ⁊q̃ parti futã eraiti necessaria m̃bra subt̃ ferunt. qͦ rationis domicilium
cetis emimeret. Qd̃q ex tnͣs lancqis motib q̃dã ẽ p̃cedendi coniugatio. retto qͥd ũn
ẽ exordium motꝰ. ante aut̃. ad qd̾ fit impctꝰ. p̾cedendi offictum cõmodtꝰ inquit
iusumẽ qͣm tecedendi. opinor id̾õ qi mundi qͦ motꝰ: agit᷑ muantecedentia. Natureq¬
ẽ animalium ogruentius ꝓ gredi: qͣm tecossim moũi. totiꝰ deniq corꝑis conforma¬
tio ꝓuidanatẽ sollertia sic ordinata ẽ ore uultuq ad p̾cedentia ũsumlocata. du¬

Expanded text:
sarii, quia initium et quasi quaedam intellegendi sapiendique semina sunt in sentiendo. Deinde causam demonstrat cur capiti cetera membra subiecta sint. «Oportebat, inquit, animal terrenis negotiis praefici, terrae autem superficies iniqua ex parte maxima decliuibus et item accliuibus impedimentis. Erat igitur impossibile motu capitis naturali, hoc est globosa decursiorum corpus et quae motui futura erant necessaria membra subtexuerunt, quo rationis domicilium ceteris emineret», quodque ex translatiuis motibus quaedam est praecedendi coniugatio, retro quidem, unde est exordium motus, ante autem, ad quod fit impetus. «Praecedendi officium commodius», inquit, «uisum est quam recedendi», opinor ideo quia mundi quoque motus agitur in antecedentia naturaeque animalium congruentius progredi quam recessim moueri; totius denique corporis conformatio prouida naturae sollertia sic ordinata est ore uultuque ad praecedentia uersum locata, du
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ inhonoie sunt opinionum cõmemoratio. A notonies ut quidi ꝓuidenti ami sqas
lune reguonẽ igredi ceuscat iunfra ũ neq ꝓuidentie scitis regi nec angelons ope consal¬
tusin sanbentari. nec ũ demonũ pspicieniã putet int̾uenire ꝓpdeage tollat o monen
dumraton ẽ ueget ꝓ p̃nosei futã. unũ gns ommoꝵ aomittat aiq artto botiat omien¬
uolaoes agruis aut ogranus relidens in memoria mouet int pellatos ꝑ qqiet gesti¬
cudist. eta fastidios a icuia negligit. Enaclitos uͦ consentientib stoytis rone na
cu auema rõne conecuit. regente acmodante mundana ꝓpt inse ꝑabile c omitatĩ. oma¬
ain detretiratio nabilis faetã quiescentib animis oꝑe sensuũ fiuã den untiart. Sequo
fen at erparant mmagiues i gnotoplocoꝵ simulacraꝙ hominũ tãiuuentiũ q mortum¬

Expanded text:
emoratio. Aristoteles, ut qui dei prouidentiam usque ad lunae regionem progredi censeat, infra uero neque prouidentiae scitis regi nec angelorum ope consultisque sustentari nec uero daemonum prospicientiam putet interuenire proptereaque tollat omnem diuinationem negetque praenosci futlantes agimus aut cogitamus residens in memoria mouet interpellatque per quietem gestauisum sit cetera fastidiosa incuria neglegit. Heraclitus uero, consentientibus Stoicis, ra ratione conectit regente ac moderante mundana: propter inseparabilem comitatum consciam decreti rationabilis factam, quiescentibus animis opere sensuum futura denuntiare; ex quo fieri ut appareant imagines ignoto
Abbreviated transcription (Latin):
ut umn aliqsꝰ tormata in atrocẽ ⁊ horidã faciẽ. Consentit huic platonico dognati. hebra¬
ica philosophia: appellant qiippeilli uane ut sompniũr utẽ uisũ. tũ ãmonitionẽ. aẽ
spetaculũ nuchiloꝙ nuuius reuelationẽ. Sompniũ quis̾ ex reliqͥis cõmotionũ aie aͥti¬
mus oborir. Uilũ ũ ꝗd̾ exdiuina uutute legat᷑. amonitionẽ. cũ anglice bomitatis
consilip̃s regiũ atq ãmonem̃. Spectaculum ut cumuigilantib offert se ilidendã oele¬
stis potestas clare: iubens quid aut phibẽs fonna ⁊ uoce mutabili. Reuelatione quoties
iguoraonibi s orte fiunãm: s̃minentis exitꝰ secreta pandunt᷑ De sompnis satus dictum
Serio niunc ip̃e considandꝰ. Atũ simulacroꝵ inquit q̃ inspeclis oborunt. Docu¬

Expanded text:
ictum aliquod formata in atrocem et horridam faciem. Consentit huic Platonico dogmati Hebraica philosophia; appellant quippe illi uarie, ut somnium et item uisum tum admonitionem, etiam spectaculum nihiloque minus reuelationem: somnium quidem quod ex reliquiis commotionum animae diximus oboriri; uisum uero quod ex diuina uirtute legatur; admonitionem cum angelicae bonitatis consiliis regimur atque admonemur; spectaculum ut cum uigilantibus offert se uidendam caelestis potestas clare iubens aliquid aut prohibens forma et uoce mirabili; reuelationem quotiens ignorantibus sortem futuram imminentis exitus secreta panduntur. De somniis satis dictum; sermo nunc ipse considerandus. «At uero simulacrorum, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit. Inquit q̃ ab aliĩs mote mouent alias sodas existimandũ. Espicue patibi.¬
lem partẽ rationabilis aĩe uitiosamꝙ sig̃cat. inqͣ ẽ inquit impetꝰ. Icuppe impetus
pͥncipalit̃ qͥd̾ ab eaparte anime mouet᷑. q̃ motuintimo geniunoq ex semet ip̃a
cõmotus mouet oꝑatio mouentis ẽ in eo qd̾ mouet᷑ ut sectio. oꝑatio seccantis est.
ĩeoqd̾ secat᷑. Cuiꝰ qͥd̾ motꝰ aliquot diũsitates sunt. qͣs demonstrauit in legib.
⁊ cutumlatio Itẽ aliũ q̃m appellat ꝗͣlitatẽ. eq̃ in dupplici sp̃e concretione. ⁊ duisc̾¬
tione ⁊ ertiũ q̃m positum dicit eẽ ĩ qͣntitate. hñtẽ duas sp̃es. increm̃tũ utẽ di

Expanded text:
inquit, quae ab aliis motae mouent alias, secundas existimandum. Perspicue patibilem partem rationabilis animae uitiosamque significat, in qua est impetus; quippe impetus principaliter quidem ab ea parte animae mouetur, quae motu intimo genuinoque ex semet ipsa commotus mouet, operatio mouentis est in eo quod mouetur, ut sectio operatio secantis in eo quod secatur. Cuius quidem motus aliquot diuersitates sunt, quas demonstrauit in Legibus, nslatio et circumlatio; item alium quem appellat qualitatem, aeque in duplici specie — concretione et discretione; tertium quem posit
Abbreviated transcription (Latin):
creta sint corpus ⁊ aĩa. diũsaq eoꝵ natã siti dignitas &ͦ ⁊ ordo diũsus c̃. Quotꝰ qͥsq¬

Expanded text:
creta sint corpus et anima diuersaque eorum natura sit, dignitas quoque et ordo diuersus est. creta sint corpus et anima diuersaque eorum natura sit, dignitas quoque et ordo diuersus est.
Abbreviated transcription (Latin):
reat famulet᷑q corpus. ut ꝑuta ñitis utellectui ł anime natẽ s ip̃a corꝑa qͣlitatib¬
ł Pꝓpris rerũ creare diũsitatẽ. frigus quid̾. tr̃am ⁊ aqͣ̃m. callorẽ uͦ ignẽ i aerẽ.
uicia.S.Nursus districtionẽ quid̃ ⁊ duntiã: tr̃am uignẽ. Relaxationẽ ũ ⁊ effusio¬
nem: aera ⁊ aqm igneã iuim contrͣa molientẽ ꝓ corꝑum diũsitate. niͦ astringentẽ
mͦ relarantem. ut cum uno ⁊ eod calore luꝰ qͥd̾ durescit: cera uͦ liquescit. Hec
porio om̃ĩa inquit neq sentiunt nec rõnẽ intellectumq inreb rõne pruden¬
tiaq agendi: sciunt: P reclare siquid̾ ratiotinari. ⁊ intelligere ñ corꝑis s aĩe ꝓpͥũ.
heo porro incorꝑea. Non enĩ uidet᷑. cum om̃e corpꝰ sit uisibile acsentiat᷑. Itaqidis¬

Expanded text:
reat famuleturque corpus, ut puta mentis intellectui animae naturae, sed ipsa corpora qualitatibureat famuleturque corpus, ut puta mentis intellectui animae naturae, sed ipsa corpora qualitatibus propriis rerum creare a, rursus astrictionem quidem et duritiam terram et ignem, relaxationem uero et effusionem aera et aquam igneamque uim contraria molientem pro corporum diuersitate modo astringentem modo relaxantem, ut cum «uno et eodem calore limus quidem durescit, cera uero liquescit». Haec porro omnia, inquit, neque «sentiunt nec rationem intellectumque in rebus ratione prudentiaque agendis sciunt». Praeclare, siquidem ratiocinari et intellegere non corporis sed animae proprium. Haec porro incorporea, non enim uidentur, cum omne corpus sit uisibile ac sentiatur; itaque, cum dis
Abbreviated transcription (Latin):
facuint s. isimuilcdiũso uident consistere. dertãs smnulacroꝵ partes dertĩs nr̃is. si¬
nistiris itẽ sinisti is. obiuas exbibent. Cetos eirores uidenidi ab hoo uiciores philo¬
sophi mutuati ex posuerunt. itaut sup᷑ conp̃hensum ẽ. Deide. ꝓ sequit᷑. Quiqͥd
sensus famulant᷑ actib opificis dĩ sũmã optimã ꝙ ⁊ pͥmariam spẽm molientis. Qa
oumn de iusi loq̃ret᷑ qui ẽ optinꝰ omnium sensuũ corꝑeis eũ noib appellauerat. mꝰ
ignẽ. mͦ lum̃. iut̃dum flãmã cognominãs. Nequis putaret se ita existimare. qi cor¬
poreis opificiĩ sensus aministrent᷑ sine melioris incorporceq potentie consortio dic̃.
hos ip̃os sensus famulari duunis actib ꝑiñ ut opifici famulant᷑ organa. Porro
optimũ dĩ opusẽ: id qd̾ intelligit: S opmari plerosq dicit eos uidł qui existimãt
nichil eẽ qd̾ carens corꝑe quicqͥd patiat᷑ aut faciat: nicħ ⁊̃ incorporeũ fore cui pa¬

Expanded text:
ere, dextras simulacrorum partes dextris nostris, sinistras item sinistris obuias exhibent. Ceteros errores uidendi ab hoc iuniores philosophi mutuati exposuerunt, ita ut supra comprehensum est. Deinde prosequitur: «Qui quidem sensus famulantur actibus opificis dei summam optimamque et primariam speciem molientis». Quia, cum de uisu loqueretur qui est optimus omnium sensuum, corporeis eum nominibus appellauerat modo «ignem», modo «lumen», interdum «flammam» cognominans, ne quis putaret se ita existimare quasi corporeis opificiis sensus administrentur sine melioris incorporeae potentiae consortio, dicit hos ipsos sensus famulari diuinis actibus, perinde ut opifici famulantur organa. Porro optimum dei opus est id quod intellegit. Sed opinari plerosque dicit, eos uidelicet qui existimant nihil esse quod carens corpore quicquam patiatur aut faciat, nihil etiam incorporeum fore cui pa
Abbreviated transcription (Latin):
surt siustre. Agit uuinc de ĩmutatione uisus. ⁊ qi specula q̃dã facta sunt ad similiudinẽ
dimidiate sphere. concaua. si ad eampartẽ q̃ unibonis ht̃ humorẽ contemplatio lni¬
gat̃ dertere partes sinistre uidebunt᷑ contqͣ id̾ oculi dexti cõtẽplatio leuas simula¬
en partes dinustriq itẽ acies dextras tanget insolitomore. CHerito. Cumem̃ indi¬
etum ngonẽ uttułꝵ oculi usus ferant᷑. E rat conseq̃ns dextĩoris uisus directione
pasres de rastangi siustriꝙ itẽ sinistras. nũo fit cont᷑uelut cutam actis. ⁊e dũso
plitentib: imaguib Atũ dextẽ copis partes. dexterenta ut sint inspeculis q̃ sinsti

Expanded text:
ntur». Agit nunc de immutatione uisus et, quia specula quaedam facta sunt ad similitudinem dimidiatae sphaerae concaua, si ad eam partem quae umbonis habet tumorem contemplatio dirigatur, dextrae partes sinistrae uidebuntur contraque; item oculi dextri contemplatio laeuas simulacri partes sinistrique item acies dextras tangent insolito more. Merito; cum enim in directum rigorem utriusque oculi uisus ferantur, erat consequens dexterioris uisus directione partes dextras tangi sinistrique item sinistras; nunc fit contra uelut circumactis et e diuerso consistentibus imaginibus. «At uero dextrae corporis partes dextrae ita u
Abbreviated transcription (Latin):
cordis .ii. ñr iuget intellittꝰ. Siqͥd̾ intimis sensib nr̃is sentiamꝰ ea q̃ st̃ extͣno⁊ ꝓpt̃ cognatiõe.
iõq ait. t̾ram tr̾eno sentimꝰ. at ethera flãmis. humorẽ humecto. nr̃o spirabile statu. S
dent᷑ scãm ho opmari de aĩc pͥncipali cum dicuit. Clamat aput me sangius fr̃is
tui.:⁊ itẽ alio loco. nõ edetis carnẽ cum sanguine: qi om̃iũ aĩaliũ sanguis aĩa ẽ. Que
sunt inportuni appetitꝰ. h̃t plane rationẽ talis assertio. Si aut̃ fatent᷑ aĩam hoĩs ratio¬
nabilẽ fore. credant sibi qd̾ d̾s a se hominib factis inspirau̾it dutnũ sp̃m: qꝰ rõtma-¬

Expanded text:
cordis enim noster uiget intellectus, siquidem intimis sensibus nostris sentiamus ea quae sunt extra nos propter cognationem. Ideoque ait: Terram terreno sentimus, at aethera flammis, humorem humecto, nostro spirabile flatu. Sed uidentur secundum hunc opinari de animae principali, cum dicunt: «Clamat apud me sanguis fratris tui», et item alio loco: «Non edetis carnem cum sanguine, quia omnium animalium sangsunt importuni appetitus, habet plane rationem talis assertio. Si autem confitentur animam hominis rationabilem fore, credant sibi quod deus a se hominibus factis inspirauerit diuinum spirit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tisꝙ nascat᷑ inluiue. Inqͦ quid̾ domicilio sens ꝙͦ habitent qui sunt tanꝙͣ comites

Expanded text:
mentisque nascatur illuuie; in quo quidem domicilio sensus quoque habitent, qui sunt tamquam comites mentisque nascatur illuuie; in quo quidem domicilio sensus quoque habitent, qui sunt tamquam comites
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̃q a nob decursa sunti Censet uꝰ eam ꝑ om̃s arctꝰ actotũ corp᷑ ineare ⁊ ꝑ singłam̃.¬
bra uelut organa iuĩ suã ostentare. Perm̃ uti insentiendo: ad eã quid referti om̃ĩa.
q̃ sensib occr̃ant. ea uͦ q̃ sens referãt: ẽẽ diũsa. Quiagͥ pͥncipales uires aĩe due sũt
una delibatua. altã q̃ ad appetendum qͥdimpellit. Et ẽ delibatiua quid curtꝰ ꝓpͥa
rationabił animantis. Illauꝰ alia id ip̃m animantis: conseq̃nt̃ competentia uirib..
apta m̃bra dim̃sa sunt rationabili. uelut age corꝑis ⁊ regia: utpote uirtuti q̃ rega¬
li q̃dã eminentia prẽt. id ẽ domiciltũ capitis. in qͦ habitet aĩc pͥncipale: qd̾ ad simi¬
litudinẽ intndisit exedificatum. teros ⁊ globosũ. purũ. seꝑatũꝙ ab ea q̃ cibo ali¬

Expanded text:
breuiterque a nobis decursa sunt. Censet uero eam per omnes artus ac totum corpus meare et per singula membreuiterque a nobis decursa sunt. Censet uero eam per omnes artus ac totum corpus meare et per singula membra uelut organa uim suam ostentare; proinde et in sentiendo ad eam quidem referri omnia quae sensibus occurrant, ea uero quae sensus referant esse diuersa. Quia igitur principales uires animae duae sunt, una deliberatiua, altera quae ad appetendum quid impellit, et est deliberatiua quidem uirtus propria rationabilis animantis, illa uero alia id ipsum animantis, consequenter competentia uiribus et apta membra dimensa sunt. Rationabili uelut arx corporis et regia, utpote uirtuti quae regali quadam eminentia praestet, id est domicilium capitis in quo habitet animae principale, quod ad similitudinem mundi sit exaedificatum, teres et globosum, purum separatumque ab ea quae cibo ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatũ ꝙͦ insuꝑiorib qd̾ motu intimo genuioq moueat̃ ce exsemet ip̃a. Sequit̃ gͦꝰ ut ⁊̃ n-
mortalis sit. ⁊ sineullagn̾atiõe. S implex ⁊ necexulla compositione. qͦ pacto composita intel¬
ligat᷑ aĩa: hoc loco calumpniari solẽt homines. quib ũi indagandi cura nulla ẽ. Di-¬
eunt enĩ platonẽ inphedro quid̃ asserere. aĩã eẽ sine ulla compositiõe. ꝓpteaq indissolu-¬
bilẽ. Intimeo tñ compositam rẽ confit̾i. siquid̃ faciat eam constare ex induudua diuiduaq
sub̾a. ⁊ itẽ diu̾sa ead̾q alia nata conflante eam ⁊ uelut coaugm̃tante ab opifice d̾o ma¬
qd̃ aex aliqͦ temꝑis initio. natũ factũcie sit ut statua. Porro aliud eẽt longeq diũsũ qd̾
nõ fu̾it: pꝰ eẽ ceꝑit s qd̾ hãt rationẽ ortus ⁊ compositiois. Cum uͦ sinegenitã ⁊ sine
iracundiȩ. Et itẽ q̃ cupit. q̃ spẽs sunt appetitꝰ q̃ tñrationinatãliõ pareant. Erit gͥ uit

Expanded text:
ue in superioribus quod motu intimo genuinoque moueatur et ex semet ipsa; sequitur ergo ut etiam immortalis sit et sine ulla generatione, simplex etiam nec ex ulla compositione. Hoc loco calumniari solent homines quibus ueri indagandi cura nulla est. Dicunt enim Platonem in Phaedro quidem asserere animam esse sine ulla compositione proptereaque indissolubilem, in Timaeo tamen compositam rem confiteri, siquidem faciat eam constare ex indiuidua diuiduaque substantia et item diuersa — eademque alia — natura, conflante eam et uelut coagmentante ab opifice deo, maquidem, quod ex aliquo temporis initio natum factumue sit, ut statuam; porro aliud esse longeque diuersum quod , post esse coeperit, sed quod habeat rationem ortus et compositionis; cum uero sine genitura et sine iracundiae et item quae cupit; quae species sunt appetitus quae tamen rationi naturaliter pareant. Erit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
exequit᷑ ugor eiꝰ ĩ pectore constitutꝰ. regunt᷑ ⁊ dispensant᷑ cetã pubetenꝰ unfra.
atq hanc eand ordinationẽ inuenimꝰ ĩ libris politie inquib cũ ea iusticia que¬
reret᷑ qͣ homines adu̾sũ se utunt᷑. hec porro tũc conualescit cũ aĩe potestates opi¬
ficia sua tecognoscunt. necaliena appetunt: ex untꝰ hominis ingenio ad illu¬
stre cauitans ⁊ippli cõfugit exemplum. ⁊ degentiũ uisticia disputat. ł tinci¬
pales quidutbis illeꝰ iuios ut prudentisimos sapiemissimos ꝙ editiores utbis locos ha¬
bitar iuslit. Eost hos mulitait̃ atꝙ ini armis positam uiuente. quib subiecit sellulan¬
oi at ullgares. Et illi qͥd ut sapientes p̃cepta denti militaresagant atq exeq̃nt̃. uul¬
gates ũ cõpctes iutuile pͥbeant mimistiũ. Sic aĩam ꝙͥ ordiatã iudems Nauonabilem

Expanded text:
ore constitutus, reguntur et dispensantur cetera pube tenus et infra. Atque hanc eandem ordinationem inuenimus etiam in libris Politiae. In quibus cum ea iustitia quaereretur qua homines aduersum se utuntur, haec porro tunc conualescit cum animae potestates opificia sua recognoscunt nec aliena appetunt; ex unius hominis ingenio ad illustre ciuitatis et populi confugit exemplum et de gentium disputat iustitia. Principales quidem urbis illius uiros ut prudentissimos sapientissimosque editiores urbis locos habitare iussit, post hos militarem atque in armis positam iuuentutem, quibus subiecit sellularios atque uulgares, ut illi quidem ut sapientes praecepta dent, militares agant atque exequantur, uulgares uero competens et utile praebeant ministerium. Sic animam quoque ordinatam uidemus: rationabil
Abbreviated transcription (Latin):
qd iodet᷑ cumopꝰ foret. ⁊ c̃. Corꝑa nr̃a ex quatuormat̾iis eẽ composita: iꝓmptu
̃. est eñ nihis quiddã contignum quod tactu resistit idq sine frenasoliditate nonẽ.
Ea cẽ calidum alud id̾ꝙ iusibile. Porro q̃ talia sunt. sine igni eẽ nõ possunt. Est p̃tea ple
a ppellatiũ N cc imm̃ito. Quiatotꝰ numndꝰ. itẽ totꝰ homo: ex hisd̾ st̾ om̃ib. Corpore quid̾
edo̾ matĩas h abenter anim̃amꝙͦ unt eiussn̾atẽ. Inuisibiles porro coniunctiones gom.

Expanded text:
ra. Corpora nostra ex quattuor materiis esse composita in promptu est. Est enim quiddam in his contiguum, quod tactui resistit, idque sine terrena soliditate non est, est etiam calidum aliud idemque uisibile — porro quae talia sunt sine igni esse non possunt —, est praetereappellatum; nec immerito, quia totus mundus et item totus homo ex isdem sunt omnibus, corpore quidem easdem materias habente, anima
Abbreviated transcription (Latin):
uita mundi modificata. Que sectioni ꝙͦ partium ex quib ani¬
mam constituit: positio planetum conueniens uidet᷑. cũ u¬
nam ab uniũso facit sumptam pͥmitus portionẽ .i. minimã
a tr̃a ad lunam cuiꝰ duplicẽ sodam .i. que iit̃ lunam solẽ ꝙ¬
saturni: nouissimam sectione mi.
gunt: uit oms cont munditoũ mnoueant᷑ agitationẽ q̃nquus sempeiuso motusco¬

Expanded text:
mundi uita modificata. Sectioni quoque partium ex quibus animundi uita modificata. Sectioni quoque partium ex quibus animam constituit positio planetum conueniens uidetur, cum unam ab uniuerso facit sumptam primitus portionem, id est minimam, a terra ad lunam; cuius duplicem secundam, id est quae inter Saturni nouissimam sectionem. IMgunt ut omnes contra mundi totius moueantur agitationem, quando quidem semper eius
Abbreviated transcription (Latin):
moria pͥmam psychogonie descriptionẽ sic eẽ formatam: ut unũ quis latꝰ ex duppli¬
cib. alt̃m uͦ ex ttiplicib num̃is sit ordinatum: septẽꝙ ittrĩꝙ limites faccos. quoꝵ
ꝑ singula latera suit interualla terna. huie gͥ adumbrationi qͣ depix it animam.
imaginem similitudinis emule sp̃em que mundi de liniat: septẽq ccl̃os instituit
planetum. eosdẽꝙ adu̾sumse distare facit iteruallis musicis. ut uixta pythago¬
ram motu armonico stelle rotate musicos inuertigine modos edant: similit̃ ut ĩ
politia syrenas singulis insistere cirrulis dicens: q̃s totatas cũ cͥclłis unã ciere melli¬
fluam catilenam. atq eximparib octosonis. unum concordẽ concen¬
tum excitati. Erit gͦ anime aplanes: ratio. planetes: ut iracun¬
dia &e cupiditas. cetiꝙ huius mͦi motus quoꝵ concentu fit toteꝰ

Expanded text:
moria primam psychogoniae descriptionem sic esse formatam ut unum quidem latus ex duplimoria primam psychogoniae descriptionem sic esse formatam ut unum quidem latus ex duplicibus, alterum uero ex triplicibus numeris sit ordinatum, septemque utrimque limiter factos, quorum per singula latera sint interualla terna. Huic ergo adumbrationi, qua depinxit animam, imaginem similitudinis aemulae speciemque mundi deliniat, septemque circulos instituit planetum eosdemque aduersum se distare facit interuallis musicis, ut iuxta Pythagoram motu harmonico stellae rotatae musicos in uertigine modos edant, similiter ut in Politia Sirenas singulis insistere circulis dicens, quas rotatas cum circulis unam ciere mellifluam cantilenam atque ex imparibus octo sonis unum concordem concentum excitari. Erit ergo animae aplanes ratio, planetes ut iracundia et cupiditas ceterique huius modi motus, quorum concentu fit totius
Abbreviated transcription (Latin):
nam quippe ut erat eam ⁊ indiuisam reliquit. MHerito. naispera una queaplanes
dr̃. multas ⁊ innum̾abiles stellas circumagit: cum planetes singłos multe spere circum¬
ferant. Pocest tam̃ ⁊ alio gñe uirtus eius qͣm obtinet ad ũsum omnium planetum intel¬
ligi: qd ead̾ semꝑ atq indifferens eius conũsio. tam ip̃os planetas qͣm cetas stellas cohe¬
rentes sibi ourriculo noctis dieiq circumagat aboriente in occidentẽ. Ex q̃ aiunt pla-¬
netas mutabilis illsꝰ natẽ que diũsa cognominat᷑. eẽ participes: ut pote qui rapti uerti¬
gine tinuĩse rei. ab eois ad occidua referant᷑. demum ad eoa ab occidus ut ĩ nauigan¬
do. cum ad destinata uenti pulsu. naui uolante: eregione priore quidã ex naiugantib
ad puppẽ recurrunt. de inde ait. Interiorẽ uͦ: scidit sexies. uitĩorẽ: i. diũsuni cit¬
culum. Septẽꝙ impares orbes fabricatꝰ ẽ iuxta duppli ⁊ttiplispatia. Tenemus me¬

Expanded text:
am quippe, ut erat, eam et indiuisam reliquit». Merito, nam sphaera una quae aplanes dicitur multas et innumerabiles stellas circumagit, cum planetas singulos multae sphaerae circumferant. Potest tamen et alio genere uirtus eius, quam obtinet aduersum motum omnium planetum, intellegi, quod eadem semper atque indifferens eius conuersio tam ipsos planetas quam ceteras stellas cohaerentes sibi curriculo noctis dieique circumagat ab oriente in occidentem. Ex quo aiunt planetas mutabilis illius naturae quae diuersa cognominatur esse participes, utpote qui rapti uertigine uniuersae rei ab eois ad occidua referantur demum ab occiduis ad eoa, ut in nauigando cum ad destinata uenti pulsu naui uolante e regione prorae quidam ex nauigantibus ad puppim recurrunt. Deinde ait: «interiorem uemque impares orbes fabricatus est iuxta dupli et
Abbreviated transcription (Latin):
xꝰ. Sens u tactꝰ qͥd ꝑ om̃e coipꝰ. Uils aut̃ ł auditꝰ. ⁊ ceti ĩcetis m̃bris q̃ sũt organa
sentiendi. Principał uͦ aĩe pars siuie potentia ad qͣm ferurit᷑ q̃ nunciant singli sens¬

Expanded text:
 uero tactus quidem per omne corpus, uisus autem uel auditus et ceteri in ceteris membris quae sunt organa  uero tactus quidem per omne corpus, uisus autem uel auditus et ceteri in ceteris membris quae sunt organa sentiendi. Principalis uero animae pars siue potentia, ad quam feruntur quae nuntiant sensus sin
Abbreviated transcription (Latin):
cumpatunt᷑. Que cũ sit intelligibib̾ sine corpore: conseq̃nt̃ itẽ sine qͣntitate ẽẽ inuenit᷑.
Quippe cuiꝰ neq ꝓlixitas ulla. neq latitudo. neq. ꝓfunditas extet. Nõ enĩ ẽ ut linea ł
suꝑficies. nec u figam ħt ullã. Nec ẽ diuidua: ut q̃ constant ex partib. diuidit᷑ tñ alio
qͦdãgñe. sic̃ ex ead diusione nõ magis partes eius ulle st̃. utgñis alicꝰ spẽs dici solet.¬
doctine ostentationẽ. ⁊ itẽ spẽs contionabił. ł spẽs or̃onis. forensis. Sicgꝰ cũ aĩa ꝙͦ ressit
dimꝰeam. Cum sit ilła natc᷑ indiuduȩ: insp̃ẽm uatalẽ uixtaqd̾ nutrit᷑ omine aĩal: ⁊ cͥs¬
cit: ⁊ sobolẽ creat. ł insp̾em sensilẽ. uixta qͣm differunt ut̃ se q̃ aĩã h̃nt. ⁊ itẽ q̃ sola
uita friuint᷑. id̾ aĩalia. istupes. Itẽ ineam spẽm q̃ locum ex locomutat. ut sapĩa omĩa.
ł̃ q̃ h̃nt appetitũ qui inꝑfectiorib inuenit᷑ aĩalib inquib ẽ cupiditas ⁊ iracundia. Et

Expanded text:
cum sit intellegibilis et sine corpore, consequenter etiam sine quantitate esse inuenitur, quippe cuius neque prolixitas ulla neque latitudo nec profunditas extet; non enim est ut linea uel superficies; nec uero figuram habet ullam nec est diuidua, ut quae constant ex partibus; diuiditur tamen alio quodam genere, sic ut ex eadem diuisione non magis partes eius ullae quam uirtutes et potdoctrinae ostentationem et item species contionabilis uel species orationis forensis. Sic ergo, cum anima quoqudimus eam, cum sit illa naturae indiuiduae, in speciem naturalem, iuxta quam nutritur omne animal et crescit et subolem creat, uel in speciem sensilem, iuxta quam differunt inter se quae animam habent et item quae sola uita fruuntur, id est animalia et stirpes, item in eam speciem quae locum ex loco mutat, ut serpentia omnia uel quae habent appetitum qui in perfectioribus inuenitur animalibus, in quibus est cupiditas et iracundia, et
Abbreviated transcription (Latin):
dum impetũ uixta desiłia ⁊ appetitꝰ uit aĩalium q̃ sunt firmiora. exquib concludit aristo¬
tiles endelechiam aiãm eẽ corꝑis natas organici. ⁊̃ alioporro ẽ qd̃ corpꝰ reciꝑe oportet: ⁊iest

Expanded text:
dum impetum iuxta desideria et appetitus, ut animalium quae sunt firmiora. Ex quibus concludit Aristodum impetum iuxta desideria et appetitus, ut animalium quae sunt firmiora. Ex quibus concludit Aristoteles «entelechiam animam esse corporis naturalis organici». Tale porro est quod corpus recipere oportet et
Abbreviated transcription (Latin):
me ẽ. Sic ĩ uiuiiꝰ pͥaĩa qͣm corꝑe. Si quid̾ uita corꝑis ĩ aĩa locata ẽ ꝓptẽaꝙ aĩa endelechia ẽ
corꝑis. Qd̾ q corꝑa partĩ dicunt᷑ mathematica ut spera ⁊ cubꝰ. partĩ artificiosa. ut nauis ⁊
statua. Pleraq natalia q̃ motꝰ origniẽ uit᷑ sehñt. uita uidł̃ utentia. naturał aĩa corꝑis
endelechiasit neceẽ ẽ. Competit ĩ alia diuisio. Nã corpoꝵs q̃ dã simplicia ut clem̃ta. q̃dã cõ¬
posita. ut qͥ ex simplicib coaugientant᷑. Compositoꝵ: partĩ organica nuncupant. partĩ
sine noĩe. aurũ. es gẽme. cet̾a ĩnobili natã: minine organica. Animaliũ uͦ. ⁊ stuputm ⁊
om̃o qͣ lumẽq uttautentium: oigonica sunt quippe modulata. ⁊ hñt meubroꝵs ꝑ qͣm faci
ant aliquid aut panant᷑ oportunitatẽ. Ut adsumendos cibo⁊⁊ ad gũandam ꝓlẽ. paris eid̾ꝙ
natẽ: tũ ad sciendũ ⁊tñs laticiũ ex loco adlocum motũ. ut cuncta gradientia tũ ad facien¬

Expanded text:
 uita corporis in anima locata est proptereaque anima entelechia est corporis. Quodque corpora partim dicuntur mathematica, ut sphaera et cubus, partim artificiosa, ut nauis et statua, pleraque naturalia, quae motus originem intra se habent, uita uidelicet utentia, naturalis anima corporis entelechia sit necesse est. Competit alia etiam diuisio, nam corporum quaedam simplicia, ut elementa, quaedam composita, ut quae ex simplicibus coagmentantur. Compositorum partim organica nuncupantur, partim sine nomine, ut aurum, aes, gemmae, cetera immobili natura minime organica. Animalium uero et stirpium et omnino qualiumcumque uita utentium organica sunt, quippe modulata, et habent membrorum per quae agant aliquid aut patiantur opportunitatem, ut ad sumendos cibos et generandam prolem paris eiusdemque naturae, tum ad sentiendum et translatiuum ex loco ad locum motum, ut cuncta gradientia, tum ad facien
Abbreviated transcription (Latin):
consentanee dicta. s de aĩae sub̾a: erratũ. uideri. Nõ enĩ spetialẽ eẽntiã fore aĩã qͣm
appellat aꝵ. endelechiã. hec quippe forma ẽ corꝑib accidẽs ut censet plato. qͣm hic
tas exemplaris. Igͥ uixtahão formã qͣ formant᷑ corꝑa. noĩa eẽ imposita reb uer̃ ẽ. ã¬
mã tñ eẽ. fornatilẽ. hano spẽm nemo ei concedit. hoc qͥppe formabile fit. ⁊ corrũpitur

Expanded text:
consentanee dicta, sed de animae substantia erratum uideri; non enim specialem essentiam fore animam quam consentanee dicta, sed de animae substantia erratum uideri; non enim specialem essentiam fore animam quam appellat Aristoteles entelechiam — haec quippe forma est corporibus accidens , ut censet Plato, quam hic tas exemplaris. Igitur iuxta hanc formam, qua formantur corpora, nomina esse imposita rebus uerum est, animam tamen esse formabilem hanc speciem nemo ei concedit; hoc quippe formabile fit corporibus nasc
Abbreviated transcription (Latin):
imagnatio. memaria. appetitꝰ excursio. Qiuppe omniũ aĩe uitiũ mitia.: ⁊ qi q̃dã
radices asede cordis emanãt. qũ confecti cibi succꝰ ꝑ uenas cordis cet̾um corpᷤ. Et motꝰ corꝑẽ
ẽ: uixta qd̾ intellectꝰ agitatꝰ: uratonabilit̃ ignit᷑: ibid̾ coaceruare se credr. Possibi¬
litate qͥđ illic habitans. effectu uͦ extͣ conseptũ corꝑis atq uiciniã cõmeãs. hec ⁊ multa¬
⁊ alia huiꝰmͦ ꝓbationũ gña exerunt᷑: a sup᷑ memoratao uro. ad ꝓbandũ qd̾ pͥncipa.¬
lis aĩe uis incorde sit. Queusq ad̾o sit aĩantiũ ꝓsꝑa. ut cetã ex uitalib uĩ pulso que
patiaut᷑ sine aĩantis int̾itu. cordis uͦ scdõ ne mininas quid̃ pulsationes sine int̃tu aĩa¬
liũ sustiñe. Qd̾ ciqͥs nominis p̃sumptione inductꝰ cardaicã passionẽ dicat freq̃nt̃ ẽẽ
curatam: eirat innoĩe. Quippe cum constet illã passionẽ ñ cordis ẽẽ s stomachi. adũs

Expanded text:
imaginatio memoria, appetitus, excursio. Quippe omnium animae uirium initia et quasi quaedam radices e sede cordis emanant, quando confecti cibi sucus per uenas cordis ceterum corpus inrigat et est, iuxta quod intellectus agitatus et rationabiliter ignitus ibidem coaceruare se creditur, possibilitate quidem illic habitans, effectu uero extra conseptum cordis atque uiciniam commeans. Haec et multa alia huius modi probationum genera asseruntur a supra memorato uiro ad probandum, quod principalis animae uis in corde sit, quae usque adeo sit animantium propria ut cetera ex uitalibus uim pulsusque patiantur sine animantis interitu, cordis uero sedem ne minimas quidem pulsationes sine interitu animalium sustinere quod si quis nominis praesumptione inductus cardiacam passionem dicat frequenter esse curatam, errat in nomine, quippe cum constet illam passionem non cordis esse sed stomachi. Aduer
Abbreviated transcription (Latin):
ex minutis corpuscłis constet. Ergo corpꝰ mitiũ ẽ animȩ: ierit aĩe ꝓbͥa nulla sub̾a s potiꝰ¬

Expanded text:
ex minutis corpusculis constet. Ergo corpus initium est animae et erit animae propria nulla substantiex minutis corpusculis constet. Ergo corpus initium est animae et erit animae propria nulla substanti
Abbreviated transcription (Latin):
siduo ꝓmotũ ꝑueniat ad ꝑfectionẽ. dũ freq̃us obseruatio rudimñta creat. Itẽ artẽ q̃
tempe atq usu confirmata sit disciplina.Idẽ negant pͥ ncipalẽ aĩ unm consistere inca¬
pite. ꝓptẽa qd̾ pleraq animalia capite secto uiuant adtempꝰ iagant solita tanꝗ᷑ nul¬
lo d amptiocorꝑis uniũsitati. ut apes. utẽ futti. q̃ libr capitib abcisis ad moñtũ licet u¬
uunt ⁊ uolãt. aculeis se scdm natãm suã defendunt. Q ue nõ fatent: si incapite consistet
uisist̾e adu̾sũ uiolentiã. ħid̾ ⁊̃ intestudinib obseruatũ marinis.: ⁊ trestrib capris. adũ¬
sũ q̃ respondet᷑ ab aliis nicħ ẽẽ nuir si cũ mitia iqͣi quedã fundam̃ta. dogniatis inbecil¬
la tmułꝰ idonea iactasint: totũ eoꝵ dogia nutet. Q ẽ enĩ eoꝵ deaĩa opinio: nẽpe qd̃

Expanded text:
siduo promotum perueniat ad perfectionem, dum frequens obseruatio rudimenta creat, rudimenta itemsiduo promotum perueniat ad perfectionem, dum frequens obseruatio rudimenta creat, rudimenta item artem quae tempore atque usu confirmata fit disciplina. Idem negant principalem animae uim consistere in capite propterea quod pleraque animalia capite secto uiuant ad tempus et agant solita tamquam nullo damno allato corporis uniuersitati, ut apes et item fuci, quae licet capitibus abscisis ad momentum uiuunt et uolant aculeisque secundum naturam suam se defendunt, quae non facerent, si in capite consisterresistere aduersum uiolentiam, hoc idem in testudinibus obseruatum marinis et terrestribus capris. Aduersum quae respondetur ab aliis nihil esse mirum si, cum initia et quasi quaedam fundamenta dogmatis imbecilla et minus idonea iacta sint, totum eorum dogma nutet. Quae est enim eorum de anima opinio? Nempe quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ ocłos iuso auditꝰ ꝑ aures. atq meund̾ mod̾ cetĩ. Unus tñ ẽ sp̃c qͥ ĩ młtis deforma¬
t᷑. Aut enĩ moles q̃ dã sunt leues ⁊ globose heed̾q ad modũ delicate ex qͥb aĩa subsistit.
quod totũ sp̃cẽ. ut ascre piades putat. Aut ignttȩ athomi uuita democritum qui
ex hisd̾ corꝑib ugnẽ ⁊ animã censet excudi. ł id ip̃m athomi casu qͦdã ⁊ sine ratione
concurrentes uiunũ ⁊ animã ereantes. ut ericono placet: obsimilitudinẽ athomors
rẽ ⁊ frigꝰ simul homĩes recordari. ł cũ quis edit acerba quedã qui ħ uident. assidue spu¬
unt unc̾m̃to saltue: ⁊ cũ oscitantib simul oscitent aliĩ unconsonis rithinis moũi nos
assiduo sensꝰ exercitio corroborent᷑ prudentieq initutm ex aliqͦ temptam̃to orsũ usꝙ as¬

Expanded text:
s deformas deformatur. Aut enim moles quaedam sunt leues et globosae eaedemque admodum delicatae, ex quibus anima subsistit, quod totum spiritus est, ut Asclepiades putat, aut ignitae atomi iuxta Democritum, qui ex isdem corporibus et ignem et animam censet excudi, uel id ipsum atomi casu quodam et sine ratione concurrentes in unum et animam creantes, ut Epicuro placet, ob similitudinem atomorum, rem simul et frigus homines recordari, uel, cum quis edit acerba quaedam, qui hoc uident assidue spuunt incremento saliuae et cum oscitantibus simul oscitant alii, inque consonis rhythmis moueri nos sciplinaeque assiduo sensus exercitio corroborentur prudentiaeque initium ex aliquo temperamento orsum usuque as