comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ex alto destinata missilia siue plũbate Iute¬
uel lancee uel rote᷑/ uel spicula/ subiectis uehemẽ¬
tius cadũt. Sagute quoq arcubus misse et saxa maibꝰ
fundis siue fustibalis directa/ quãto de excessiore loto
exeunt / tantolongius penetrant. Baliste uo et ona¬
grissi a peritis diligentissime tẽperent᷑ uniusa p̃stidñt
a quibus nec ꝟtus ulla n ͨͤ munimina possunt defendere
bellatores Nam more fulmĩs quidquid ꝑtusserĩt aut
dissoluere/ aut irrũpere ꝯsueuerũt.
Quẽadmodũ mẽsura colligat᷑ ad stalas uel machinas
D capienda muros stale uel machine płimũ ualẽt
si ea magnitudine conpacte fui̾nt ut altitudinẽ ex¬
superent cĩtatis Mensura autẽ colligit᷑ dupliti mõ Aut

Expanded text:
ed ex alto destinata missilia sive plumbate vel lancee, veruta vel spicula, in subiectos vehementius cadunt. Sagitte quoque arcubus misse et saxa manibus, fundis sive fundibulis directa, quanto de excelsiore loco exeunt, tanto longius penetrant. Baliste vero et onagri, si a peritis diligentissime temperentur, universa precedunt; a quibus nec virtus ulla, nec munimina possunt defendere bellatores. Nam more fulminis, quicquid percusserint, aut dissolvere, aut irrumpere consueverunt.RA COLLIGATVR AD SCALAS VEL MACHINAS d capiendos muros scalae vel machinae plurimum valent si ea magnitudine compactae fuerint ut altitudinem exsuperent civitatis. Mensura autem colligitur duplici modo: aut
Abbreviated transcription (Latin):
one facta globus egredit᷑ armatoꝵ et ui hostibus
pulsis mathinamentũ alud ingens direptis coriis
ignis exurit E si oppidan exire nõ audeant ad ma¬
iores balistas malleolos /uel falaritas cũ inçendo des¬
tinat ut ꝑinptil coriis uel centonibꝰ intͥnꝰ flãma¬
condat᷑ Malleoli uelut sagnte sũt Et ubi adheserint
qr ardentes ueniut qͥ uinũsa ꝯflagrant Falarita aũt
ad modũ haste ualido p̃figit᷑ ferro in ter tubũ et has¬
tile sulphure resma bitumine s tuppisq ꝯuoluit᷑: in¬
fuso oleo/ quod incendiariũ uecant Que baliste ĩ¬
petu destiata ꝑrupto munimine ardens figit᷑ ligno
turritãq machinã frequenter intendit depositi
quaꝵ homĩẽs funibꝰ cũ hostes dormiũt in latͥnis portãt
luternas ut᷑ intẽsis machinis rursũ leuant᷑ mn muris.¬
Recła ꝑtẽ muri ad quã machina conat᷑ attedẽ
cemẽto atq lapidibus uel luto siue lateribꝰ pos¬

Expanded text:
one facta globus egreditur armatorum et vi hostibus one facta globus egreditur armatorum et vi hostibus pulsis machinamentum illud ingens direptis coriis de lignis exurit. Quod si oppidani exire non audeant, ad maiores ballistas malleolos vel falaricas cum incendio destinant, ut perruptis coriis vel centonibus intcondatur. Malleoli velut sagitte sunt et ubi adheserint, quia ardentes veniunt, universa conflagrant. Falcaria autem ad modum haste, valido prefigitur ferro, inter cubum etiam et hastile sulphur, resina bitumine stuppisque involvitur, infuso oleo, quod incendiarium vocant; que baliste impetu destinata perrupto munimine, ardens figitur in ligno, turritamque machinam frequenter incendit. Depositi que homines funibus, cum hostes dormiunt, in lanternis portant lucernas et incensis machinis, rursum levantur in murpartem muri ad quam machina conatur accedere, cemento atque lapidibus, vel luto sive lateribus, pos
Abbreviated transcription (Latin):
citatis est si ad murũ fuit imitatit tarris ad mota
Plures enĩ accipit stalas at diuło gne̾ tonat᷑ irrũpere
Nam in inferioribus dñr habet arietẽ tuiꝰ inpetu
destruit muros Cirta me diã xo partẽ accipit pontẽ
factũ de duabꝰ trabibꝰ seꝑtũq de uimine. quẽ subito
prolatũ inter turrĩ murũq ꝯstituut Et ꝑ eũ egredi¬
entes de machina bellatores in ciutatẽ trãseũt / et or¬
cupant murol in luꝑioribus aut̃ turris illiꝰ partibꝰ
contati et lagittarii collocant᷑ qui defensores urbis
ex alto tontis missilibꝰ saxisq ꝓsternãt Eo facto
tĩtas capit᷑ sme mora Quid enĩ auxilii suꝑest cã
hi qui de muroꝵ altitudine sperabant repeñte supͣ
se alpitiãt altiorẽ hostiũ murũ:
Quẽ ad modũ ambulatoria turris possit ĩtẽdi .c. uͦ.¬
uit tã maĩfesto discͥmin multil ocrurrit᷑ modil¬
Pm si ꝯfidentia uel xeul est militaris erupti¬

Expanded text:
civitatis est si ad murum fuerit turris admota. civitatis est si ad murum fuerit turris admota. Plures enim accipit scalas et diverso genere conatur inrumpere. Nam in inferioribus habet arietem, cuius impetu destruit muros; circa mediam vero partem accipit pontem, factum de duabus trabibus saeptumque de vimine, quem subito prolatum inter turrem murumque constituunt et per eum egredientes de machina bellatores in civitatem transeunt et occupant muros; in superioribus autem turris illius partibus contati et sagittarii collocantur qui defensores urbis ex alto contis missibilibus saxisque prosternant. Quo facto civitas capitur sine mora. Quid enim auxilii superest cum hi qui de murorum altitudine sperabant repente supra se aspiciant altiorem hostium murum? XVIII QVEMADMODVM AMBVLATORIA TVRRIS POSSIT INCENDI Huic tam manifesto discrimini multis occurritur modis.Primum, si confidentia vel virtus est militaris, erupti
Abbreviated transcription (Latin):
bellatores si lutũ affuĩt abfuĩt tĩtatis fossatũ
bedimẽto iũgant᷑ muros uotant᷑ aut̃ a marmis be¬
liuis mustuli Nam quẽ admodũ illi cũ mĩores sint nt̃
balems arxiliũ admĩtulũq iugiter exhibent Ita iste
neathine breuiores uel deputate turribꝰ magiis ad¬
uẽtui illarũ ꝓp̃arant uiam itmeraq p̃muniut.
De turribꝰ ãbulatoriis.ti¬
urres autẽ dicunt᷑ machinamẽta ad edifitiorũ
spetiẽ trabibus tabulatisq ꝯparta Et ne tatũ
opus hostili ꝯcremet᷑ intendio daligentissime ex ẜ¬
crudis coriis uel centonibꝰ cõmunit᷑ quibuspro modo
altitudinis ad dit᷑ latitudo/ Nam interdũ tricenos pedes
per quadrũ interdũ per quadragenos nel quĩ quagenos
late sunt / Proceritas aut̃ ipsaꝵ tanta sit ut nõ solur
muros s etiã turres lapideas altitudine suꝑent his
plures rote/ mechanita arte subdũt quaꝵ Iapsu uolu¬
bili magnitudo tã ampla moueat᷑ Presens aũt piculũ

Expanded text:
bellatores, sudatum auferunt civitatis fossatum mpedimento iungantur ad murum. Vocantur autem a marinis belluis musculi. Nam quemadmodum illi cum minores sint, tamen balenis auxilium adminiculumque exhibent, ita iste machine breviores deputate turribus, magis adventui illarum parant viam, itineraque premuniunt. DE TVRRIBVS AMBVLATORIIS Turres autem dicuntur machinamenta ad aedificiorum speciem ex trabibus tabulatisque compacta et ne tantum opus hostili concremetur incendio diligentissime ex crudis coriis vel centonibus communita, quibus pro modo altitudinis additur latitudo. Nam interdum tricenos pedes per quadrum interdum quadragenos vel quinquagenos latae sunt. Proceritas autem ipsarum tanta fit ut non solum muros sed etiam turres lapideas altitudine superent. His plures rotae mechanica arte subduntur, quarum lapsu volubili magnitudo tam ampla moveatur. Praesens autem periculum
Abbreviated transcription (Latin):
cent oblidentes Nam siue tibo sine sompno fuint
orcupati sine ocio aut aliqua nirĩtate dispersi tũt opi¬
dani repente ꝓrũpũt ignorantes ꝑimũt arietes m a¬
thinas ipsosq aggeres ignibꝰ ꝯtr̃emant oĩaq in ꝑ¬
niciẽ suã fabricata oꝑa subuertũt Pr opter quod ob¬
sidentes ultra iactũ teli fossã faciut/ eãq nõ solũ ualt
et indibus s etiã turricuł instruũt ut erũpentibꝰ
ex tĩtate possint obsistere / quod opus luritulã uotãt¬
et sepe tũ obsidio describit menit i hystoriis inrat¬
luricula urbẽ esse circũdatã.

Expanded text:
cent obsidentes. Nam sive cibo sive somno fuerint cent obsidentes. Nam sive cibo sive somno fuerint occupati sive otio aut aliqua necessitate dispersi, tunc oppidani repente prorumpunt, ignorantes perimunt, arietes machinas ipsosqerniciem suam fabricata opera subvertunt. Propter quod obsidentes ultra iactum teli fossam faciunt, eamque non solum vallo et sudibus sed etiam turriculis instruunt ut erumpentibus ex civitate possint obsistere, quod opus loriculam vocant. Saepe, cum obsidio describitur, invenitur in historiis loricula urbem esse circumdatam.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ingressi capitolinã artẽ galli romanũ nomẽ
eruerent nisi tlamore anserũ extitatus mauliꝰ resti¬
tisset / Noma periisset, Mira diligentia siue fortuna/
uiros qui uniuersũ orbẽ erant missuri sub iugũ. auis una
seruauit.
Quãdo opidanis inferant᷑ insidie.c.29.¬
On solũ in obsidionibꝰ sed m uniũso gne̾ belloꝵ
suꝑ oiã ducit᷑ hostiũ ꝯsuetudinẽ explorare dili¬
genter ac nosse. Oportiũtas enĩ insidiaꝵt aliter non
potest iueniri nisi scias quibus horis adu̾sarus a laboris
intentione distedat / quibus reddat᷑ incantior Interdũ¬
de medio die Interdũ ad uesꝑã sepe notte Aliqn eo
machiniss uel appositis sralis ottupant tĩtatẽ et ideo
in muris saxa teteraq tormenta ponũt᷑ in ꝓmptu
ut intognitis insidiis acturrentes ad manũ non hẽant
quod supra taput hostiũ euoluãt atq iatulent᷑:¬
um negligentia int̾uenit paribis in sidiis subia¬

Expanded text:
nam ingressi capitolinam arcem nam ingressi capitolinam arcem eruerant nisi clamore anserum excitatus Mallius restitisset. Mira diligentia sive fortuna viros qui universum orbem erant missuri sub iugum avis una servavit. XXVII QVANDO OPPIDANIS INFERANTVR INSIDIAE Non solum in obsidionibus sed in universo genere bellorum supra omnia ducitur hostium consuetudinem explorare diligenter ac nosse. Oportunitas enim insidiarum aliter non potest inveniri nisi scias quibus horis adversarius a laboris intentione discedat, quibus reddatur incautior, interdum medio die, interdum ad vesperum, saepe nocte, aliquando eo machinis, vel appositis scalis, occupant civitatem. Et ideo in muris saxa, ceteraque tormenta ponutur in promptu ut cognitis insidiis, accurrentes ad manum habeant, quod supra caput hostium evoluant, atque iaculentum neglegentia intervenerit, paribus insidiis subia
Abbreviated transcription (Latin):
potestate ꝯcessa Necessitas enĩ quedã utus est / desꝑatio
in octasu unũ opidanis s auxiliũ est siue ꝑ diẽ siue ꝑ
noctẽ hostis intͣuerit ut muros turresq tenẽant/ ac lotas
suꝑiora ꝯscendãt hostesq ꝑ uicos et plateas undiq ob¬
ruant dimicantes.
Que sit a dhibenda cautela ne hostes furtĩ ottupent
Requenter dolũ excogitant obsitentes ac silata
despatione longuis desꝑant abeũt s ubi post
metũ mũroꝵ uigiliis derelũtis reqͥeuĩt incauta setu¬
ritas tñbrarũ ac noctis octasione captatatũ stalis clan
hibenda tustodia /tũ hostis abstesserit obsesserit / et
Uigiles hybernis mensibus ab ymbre uel frigore estiuis
defendant᷑ a sole Illud quoq usus ĩuenit ut aterrimos
ac sagatissimos ranes in turribus nutriant qͥ aduẽtũ
hostiũ odore p̃sentiãt / latratuq testent᷑. Anseres qͦq
nõ minore solertia nottnos suꝑuẽtus clamoribꝰ ĩdicant

Expanded text:
potestate concessa: necessitas enim quedam virtus est desperatio. potestate concessa: necessitas enim quedam virtus est desperatio. In hoc casu unum oppidanis auxilium est, sive per diem sive per noctem hostis intraverit, ut muros turresque teneant ac loca superiora conscendant hostesque per vicos et plateas undique obruant dimicantes. XXVI QVAE SIT ADHIBENDA CAVTELA NE HOSTES FVRTIM OCCVPENT redesperatione longius abeunt. Sed ubi post metum, murorum vigiliis derelictis requieverit incauta securitas, tenebrarum ac noctis occasione captata, cum scalis clahibenda custodia cum hostis abscesserit; et s vigiles hybernis mensibus, ab imbri vel frigore; estivis, defendantur a sole. Illud quoque usus invenit, ut acerrimos ac sagacissimos canes in turribus nutriant, qui adventum hostium odore presentiant, latratuque testentur. Anseres quoque non minore solertia nocturnos superventus clamoribus indicant,
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis domibus ꝑimũt ignorãtes Aut certe cũ ad mu¬
rorũ fũdamentã ꝑuenerit suffodiut eorũ maxiq ptẽ
adpositis sutioribus lignis ruinãq muri tumłtũar io
opere suspendũt/ sarmenta insuꝑ iũgũt aliq aliaq
fomenta flãmarũ Tunc p̃paratis bellatoribus ĩ opo
iduis ĩmutit᷑ ꝯbustisq colũpnis ligneis atq tabułat
muro subito torruente/ irruptioni aditus reserat
Quid fatẽ dẽ ant oppidamni si hostes irruꝑĩt ãtatẽ.
Nnuabilibꝰ declaras᷑ exemplis sepe cesos ad intes¬
netionẽ hostes qui ꝑiiaserũt cĩtatẽsqd̾ sine dubio
euenit si opidanimuros at turres retinuerũt uel
altiora otrupaui̾nt lota Tunt enĩ de fenestris ac tectis
omĩs etas ac sexus irrũpentes saxis obruit aliisq ge¬
neribus telorñ Qd ne sustineãt obsidentes portas ci¬
uitatis aꝑire ꝯsueuerũt ut desmãt resistere fugiẽdi

Expanded text:
in ipsis domibus perimunt ignorantes, aut certe cum ad muin ipsis domibus perimunt ignorantes, aut certe cum ad murorum fundamenta pervenerint suffodiunt eorum maximam partem appositis siccioribus lignis ruinamque muri tumultuario opere suspendunt, sarmenta insuper iungunt aliaque fomenta flammarum; tunc praeparatis bellatoribus operi ignis immittitur combustisque columnis ligneis atque tabulatis muro subito corruente inruptioni aditus reseratur. XXV QVID FACERE DEBEANT OPPIDANI SI HOSTES Im declaratur exemplis, sepe cesos ad interitionem hostes qui pervaserant civitatem. Quod sine dubio evenit, si oppidani muros ac turres retinuerint, vel altiora occupaverint loca; tunc enim de fenestris ac tectis, omnis etas ac sexus, irrumpentes obruit saxis, aliisque generibus telorum. Quod ne sustineant obsidentes, portas civitatis aperire consueverunt, ut resistere desinant, fugiendi
Abbreviated transcription (Latin):
apphensũq arietẽ aut euertũt aut ita suspendũt ut inpe¬
tuͣ nõ habeat feriendi Interdũ bases tolũpneq marmo¬
ree que bibrato inpetu iaciũt᷑ e muris arietes q ꝯfrĩgũt
sepe attidit cadat ss alutis una spes suꝑest ut destructis
domibꝰ int̾nsecus murꝰ addat᷑ / hostesq int̾ binos parietes
si penetrare temptauerint/ ꝑimant᷑.¬
De cunitulis per quos a̾ mũrꝰ defendit᷑ a̾ tĩtas penett᷑..
liud genus oppugnationis est subterraneũ atq¬
serretũ quod tunitulũ uotant a leporibꝰ qͥ taũnas
ad spetiẽ metalloꝵ in quibus auri argentiq uenas bes¬
bessorũ rimat industria magno labore terra defoda
cauatoq spetu/ m exitiũ cĩtatis inferna q̃rit᷑ uia Que
fraus duplcibus oꝑat᷑ insidiis Aut enĩpenetrant urbẽ
et noctu nõ sentientibus opidanis egrediñt᷑ ꝑ cuni¬
culũ reseratisq portis suorũ agmẽ inducũt ħostesq

Expanded text:
apprehensumque arietem aut evertunt aut ita suspendunt ut impeapprehensumque arietem aut evertunt aut ita suspendunt ut impetum non habeat feriendi. Interdum bases columnaeque marmoreae vibrato impetu iaciuntur e muris arietesque confringunsaepe accidit decidat, salutis una spes superest ut destructis domibus alius intrinsecus murus addatur hostesque intra binos parietes, si penetrare temptaverint, perimantDE CVNICVLIS PER QVOS AVT MVRVS DEPONITVR AVT CIVITAS PENETRATVR Aliud genus oppugnationum est subterraneum atqquod cuniculum vocant a leporibus, qui cavernasad speciem metallorum, in quibus auri argentique venas Bessorum rimatur industria, magno labore terra defoditur cavatoque specu in exitium civitatis inferna quaeritur via. Quae fraus duplicibus operatur insidiis. Aut enim penetrant urbem et noctu non sentientibus oppidanis egrediuntur per cuniculum reseratisque portis suorum agmen inducunt hostesque
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quãto altror fuit amplior/ tãto maiora saxa ful¬
minis more ꝯtorquet. His duobꝰ gnibus muilla tormẽ¬
torũ speties uehemẽtior ĩuenit᷑ Scorpiones ditebãt
quas nũc mañbalistas uocant ideo sit nũcupati/ qr ꝑuis
subtilibusq spiculis inferant mortẽ/ Fustibalos artuba¬
listas et fundas destribere suꝑflun puto que presens
usus agnoscit Saxis tamen grauioribus per onagrũ
destinatis nõ solũ equi elidũt᷑ et hoĩess etiã hostiu¬
machinamenta frangũtur.
Duersũ arietes etiã faltet uel faltes sunt plura re¬
media Aliquãti tentones et culcitras funibꝰ taltãt
et illis opponiĩt lotis que cedit aries ut ipetus machine
materia molliore frattus nõ destruat murũ Alii laqueis
captas arietes per mĩtitudinẽ hom de muro in obliquũ
trahũt et cũ ipsis testudiibus euertũt Plures ĩ modũ
forficis dentatũ fimibꝰ alligãt ferrũ quẽ lupũ uotant

Expanded text:
nam quanto amplior fuerit, tanto maiora saxa fulnam quanto amplior fuerit, tanto maiora saxa fulminis more contorquet. His duobus generibus nulla tormentorum species vehementior invenitur. Scorpiones dicebant quas nunc manuballistas vocant, ideo sic nuncupati quod parvis subtilibusque spiculis inferant mortem. Fustibalos arcuballistas et fundas describere superfluum puto, quae praesens usus agnoscit. Saxis tamen gravioribus per onagrum destinatis non solum equi eliduntur et homines sed etiam hostiumachinamenta franguntur. Adversum arietes etiam vel falces sunt plura remedia.Aliquanti centones et culcitas funibus calant et illis opponunt locis quae caedit aries, ut impetus machinae materia molliore fractus non destruat murum. Alii laqueis captos arietes per multitudinem hominum de muro in obliquum trahunt et cum ipsis testudinibus evertunt. Plures in modum forficis dentatum funibus inligant ferrum, quem lupum vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
trabs in terrã palta figit᷑ p̃sigit᷑ cũ in sũmo utite
alia tñsuersa trabs longior dimensa medietate ꝯnec¬
tit᷑ eo libramento ut si unũ caput depresseris aliud
exigat᷑ erigat᷑ In unoquoq capite cratibus sie tabu¬
latis ꝯtexit᷑ machina in qua pauti collorant᷑ armati
Tũt per funes attratto dep̃ssoq alio capite. leuati inꝑo¬
De balistis onagris scorpionibꝰ artubalistis fusti
Dũsũ hos obsessos defendere ꝯsueuerũt baliste
onagri scorpiones arcubaliste fustibaliis agittarii
funde. Balista fumnibꝰ et neruis tendit᷑ que quanto
plixiora brachiola habũt hoc est quãto maior fu¬
erit tanto spitula longiuis emittit Quesi iux̃ artẽ
methanicã temperet᷑ et ab ex̃citatis hõibꝰ qͥ mẽsurã eiꝰ
ante collegerint dirigat᷑ penetrat/ quetũq ꝑcusserit
Onager autẽ dirigit lapidesis pro neruoꝵ trassi¬
tudine et magnitudine/ saxoꝵ pondera iaculat᷑

Expanded text:
trabes in terram praealta defigitur, cui in summo vertice trabes in terram praealta defigitur, cui in summo vertice alia transversa trabes longior dimensa medietate conectitur eo libramento ut si unum caput depresseris aliud erigatur. In uno ergo capite cratibus sive tabulatis contexitur machina in qua pauci collocantur armati; tunc per funes attracto depressoque alio capite elevati impoDE BALLISTIS ONAGRIS SCORPIONIBVS ARCVBALLISTIversum hec obsessos defendere consueverunt baliste, onagri, scorpiones, arcubaliste, fundibuli, sagittarii. Fundibalista funibus et nervis tenditur, qui quanto prolixiora brachiola habuerit, hoc est quanto maior fuerit, tanto spicula longius mittit. Que si iuxta artem mechanicam temperetur et ab exercitatis hominibus qui mensuram eius ante collegerint dirigatur, penetrat quaecumque percusserit. Onager autem dirigit lapides, sed pro nervorum crassitudine et magnitudine saxorum pondera iaculatur;
Abbreviated transcription (Latin):
solo fedente cedente subsedit/ nec iũgi muris aut
moueri ulterius potuit Ita et tĩtas liberata est / et
machina derelita.
De scalis sanbuca exostra et tollenone.c.ri.¬
Dmotis turribus funditores lapidibus sagit¬
tarii iaculis maũbalistarii uel arcubalistaryi sa¬
gittis iatulatores plũbatis. a̾ missilibꝰ e muris sub¬
mouẽt hoĩes. Hoc fatto stalis appositis ocrupãt ñtatẽ
Sed qui stalis nitũt᷑ frequenter ꝑiculũ iustinent
extinitus fulmine diteret᷑. Et ideo sanbuca exostra
et tollenone cbscoentes in muro hostiũ penetrant
Sanbuta dr̃ ad siłitudinẽ tithare. Nam quẽ admodũ
in tithara corde sunt / ita in trabe que iuxta tuerĩ
ponit᷑ ꝰ funes sunt qui pontẽ de suꝑiori ꝑte trocle i
laxant ut destendayt ad murũ statĩq de t̾ri exeũt
bellatores et ꝑ eñ trãseũtes menia urbis ĩuadunto
E xostra dicit᷑ põs quã suꝑius exposumꝰ que de turri¬

Expanded text:
solo cedente subsedit nec iungi muris aut solo cedente subsedit nec iungi muris aut moveri ulterius potuit. Ita et civitas liberata est et machina derelicta. XXI DE SCALIS SAMBVCA EXOSTRA ET TOLLENONE Admotis turribus funditores lapidibus, sagittarii iaculis, manuballistarii vel arcuballistarii sagittis, iaculatores plumbatis ac missibilibus e muris submovent homines. Hoc facto scalis appositis occupant civitatem. Sed qui scalis nituntur frequenter periculum sustinent, extinctus fulmine diceretur. Et ideo sambuca exostra et tollenone obsidentes in murum hostium penetrant. Sambuca dicitur a similitudine citharae; nam quemadmodum in cithara cordae sunt, ita in trabe quae iuxta turrem ponitur funes sunt qui pontem de superiore parte trocleis laxant ut descendat ad murum, statimque de turri exeunt bellatores et per eum transeuntes moenia urbis invadunt. Exostra dicitur pons quem superius exposuimus, quia de turri
Abbreviated transcription (Latin):
obsidentes huiõi dolũ adhibere ꝯsueuerũt. Pͦtalẽ ex¬
truut turrẽ que ꝓpugnatulis tĩtatis uideat᷑ inferior
Deinde secretã aliã de tabulis mtͥnsecꝰ turritulã fatit
Et tũ muris fuit machina sociata subito funibꝯ tro¬
tleisq de medio turritula illa producit᷑ de qua egre¬
dientes armati que altior ĩuenit᷑ statĩ capint tĩtatẽ./
Quo patto Rodiat᷑ terra ut machina nichil possit¬
Nterdũ longissimas ferratasq trabes opponũt
machine uenienti/ eamq a mruri uicinitate ꝓpellũt
Sed tũ rodioꝵ tĩtas oppugnaret᷑ ab hostibus et turris
ambulatoria supra muri altitudinẽ/ ac turriũ om̃
pararet᷑ mechanico ingenio ĩuentũ est tale reme¬
diũ Per noctẽ sub fundamẽta muri tunitulũ fodit
et illũ locũ ãd quẽ die pestero turris fuãt ꝓmouẽda
nullo hostiũ sentiente egesta terra tauauit int̾nͭꝯ
Q tũ rotis suis moles fuiss inpulla atq ad locũ qui
subtes cauatus fuerat ꝑuenisset tanto ponderi

Expanded text:
identes eiusmodi dolum adhibere consuerunt. Primo talem extruunt turrem quae propugnaculis civitatis videatur inferior; deinde secreto aliam de tabulatis intrinsecus turriculam faciunt, et cum muris fuerit machina sociata subito funibus trocleisque de medio turricula illa producitur, de qua egredientes armati, quia altior invenitur, statim capiunt civitatem. XX QVO PACTO SVFFODIATVR TERRA VT MACHINA NOCERE NIL POSSITnterdum longissimas ferratasque trabes opponunt machinae venienti eamque a muri vicinitate propellunt. Sed cum Rodiorum civitas oppugnaretur ab hostibus et turris ambulatoria supra murorum altitudinem ac turrium omnium pararetur, mechanici ingenio inventum est tale remedium. Per noctem sub fundamenta muri cuniculum fodit et illum locum ad quem die postero turris fuerat promovenda nullo hostium sentiente egesta terra cavavit intrinsecus, et cum rotis suis moles fuisset impulsa atque ad locum qui subter cavatus fuerat pervenisset tanto ponderi
Abbreviated transcription (Latin):
Oseruandũ p̃cipue est iut a quĩtadetiã luna
usq ad uitesimã secũdã arbores p̃cidant ex
quibus liburne texende sunt His eĩ tm̃.uiii. diebꝰ
cesa materies ĩmunis huat᷑ a carie Reliquis ãt diebꝰ
p̃cisa / etiã eodẽ anno intn̾a umiũ labe exof exesa ĩ puł¬
uerẽ utit᷑  Ꝙ ars ipsa et omi architectoꝵ cotidianꝰ usꝰ
edocuit / et ꝯtẽplatione ipsius religionis agnoscimꝰ ꝙͣ
pro et̾nitate his tnĩ diebꝰ placuit celebrari:¬
Edent᷑ aut̃ trabes utiliter post solsticiũ estiuũ
idest post mẽsẽ Iuliũ et augustũ et ꝑ ãtũpnale
Illud etiã tauendũ est ne ꝯtinuo ut deiecte fuerint
tabulas duplices ad maiorẽ suritatẽ mẽant᷑ ĩ dutias
Nam q̃ uirides ꝯpĩgũt᷑ cũ natmũ hũorẽ exudauint
contrahũt᷑ et rimas fatiũt latiores. Quo nntħ ꝑicłosiꝰ¬

Expanded text:
servandum praecipue ut a quinta decima luna usque ad vicesimam secundam arbores praecidantur ex quibus liburnae contexendae sunt. His enim tantum octo diebus caesa materies immunis servatur a carie, reliquis autem diebus praecisa etiam eodem anno interna vermium labe exesa in pulverem vertitur, quod ars ipsa et omnium architectorum cotidianus usus edocuit et contemplatione ipsius religionis agnoscimus quam pro aet autem trabes utiliter post solstitium estivum, id est per menses iulium et augustum et per autumnale Illud etiam cavendum, ne continuo ut deiecte fuerint tabulas, duplices ad maiorem siccitatem merentur inducias. Nam virides si compinguntur, cum nativum humorem exudaverint, contrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
lis p̃tipue uiitus fuiss anthoniꝰ exꝑimẽto tãti cta¬
minis patuit liburnoꝵ naues cet̾is aptiores ergo siłi¬
tudme et noĩe usurpato ad earũdẽ instar classem ro¬
mani pͥncipes texuerũt. Liburnia nãq dalmatie
pars est dyadertine subiatẽs cĩtati. Cuiꝰ exemplo
nũc nanes bellite fabritant᷑ et appellant᷑ liburne.

Expanded text:
is praecipue victus fuisset Antonius, experimento tanti certaminis patuit Liburnorum naves ceteris aptiores. Ergo similitudine et nomine usurpato ad earundem instar classem Romani principes texuerunt. Liburnia namque Dalmatiae pars est Diadertinae subiacens civitati, cuius exemplo nunc naves bellicae fabricantur et a
Abbreviated transcription (Latin):
Recepto maiestatis tue Imꝑator Inmite tͣres/¬
tris prelii rationibꝰ absolutis naualis belli residua
ut pm opinor est portio. De cuiul Partibus ideo pau¬
tiora ditendaRaqͥa iam dudu pͥacato mari cũ barba¬
ris nationibus agitur terrestre tertamẽ. Romanꝰ
ant ppłus pro decore/ et utilitate magnitudinis sue
nõ pp̃r ncc̃itatẽ tumultus alicuiꝰ classem parabat ex
Nemo enĩ bello latestere aut fatẽ audet ĩiuriã ei regͦ
Uel ppło quẽ expeditũ et p̃pmptũ ad resistendũ uindi¬
tandũq cognoscit. Apud misenũ igit᷑ et rauẽnã sin¬
gule legiones cũ classibus stabãt ne longuis a tutela
urbis abscederent/ et tũ ratio postulass sine mora sme
tirriutu ad omẽs mõdi partes nauigio ꝑuenirẽt. Hã
misenatiũ ꝑ ctasses classis galliãs hispanialmaurita
Ctassis antẽ rauẽnatiũ epyrũ macedoniã achayã ꝓpẽ¬
tidẽ pontũ orientẽ cretã cyprũ petere directa n aui¬

Expanded text:
ecepto maiestatis tuae, imperator invicte, terresecepto maiestatis tuae, imperator invicte, terrestris proelii rationibus absolutis navalis belli residua, ut opinor, est portio; de cuius artibus ideo pauciora dicenda sunt quia iam dudum pacato mari cum barbaris nationibus agitur terrestre certamen. Romanus autem populus pro decore et utilitate magnitudinis suae non propter necessitatem tumultus alicuius classem parabat ex ut facere audet iniuriam ei regno vel populo quem expeditum et promptum ad resistendum vindicandumque cognoscit. Apud Misenum igitur et Ravennam singulae legiones cum classibus stabant ne longius a tutela urbis abscederent et cum ratio postulasset sine mora, sine circuitu ad omnes mundi partes navigio pervenirent. Nam Mclassis autem Ravennatium Epiros Macedoniam Achaiam Propontidem Pontum Orientem Cretam Cyprum petere directa navi
Abbreviated transcription (Latin):
Dub quibus erant deni tribuni per cchortes singulas cõ¬
stituti Singule aut̃ liburne singulos nabartosiidest qͣsi
nauitulares habebant Qui exteptis tet̾is nantarũ osficiis
gubnatoribussatq remigibus et militibꝰ extendis coti¬
dianã turã et iugẽ exhibebant industriã
Unde appellant᷑ liburne .t.3z.¬
Iuerse aut̃ ꝓuĩcie quibusdã tpr̃ibꝰ mari płimũ¬

Expanded text:
ub quibus erant deni tribuni per cohortes singulas constituti. Singulae autem liburnae singulos navarchos, id est quasi navicularios, habebant, qui excepti ceteris nautarum officiis gubernatoribus atque remigibus et militibus exercendis cotidianam curam et iugem exhibebant industriam. XXXIII VNDE APPELLENTVR LIBVRNAE Diversae autem provinciae quibusdam temporibus mari plu
Abbreviated transcription (Latin):
igtt et ꝓmu sine siluestri et abiete pcipue liburna
ꝯtexif utilius ereis tlauis ꝙͣ ferreis est ꝯfigenda
nius enĩ gͣnior aliꝙͣto uidet᷑ expensã tame qi
ãplius durat lutrũ ꝓbat᷑ afferre Nam ferreosdo¬
uos tpr̃e et humore celeriter yubigo tonsumit
Erei aut̃ etiã influgtibus ꝓpriã substãtiã ẜuant

Expanded text:
cipue liburna contexitur, utilius aereis clavis quam ferreis configenda; quamlibet enim gravior aliquanto videatur expensa, tamen, quia amplius durat, lucrum probatur afferre; nam ferreos clavos tempore et humore celeriter rubigo consumit, aerei autem etiam in fluctibus propriam substantiam servant
Abbreviated transcription (Latin):
legiones Magnis m illis labor est militõdi grauiora
aima sera munera seueriora discipłma ded uitãtes
płeriq i auxiliis festinat militie sacramẽta ꝑciꝑe
ubi et minor sudor et matͣiora sũt p̃mia/ Cato ille
maior cũ et armil ĩuictus ellet / et ꝯsul ex̃citus sepe
dixisse fertur  plus se reiꝑ. credidit ꝓfuturũ si

Expanded text:
legiones: magnus in illis labor est militandi, graviora legiones: magnus in illis labor est militandi, graviora arma, plura munera, severior disciplina. Quod vitantes plerique in auxiliis festinant militiae sacramenta percipere, ubi et minor sudor et maturiora sunt praemia. Cato ille Maior, cum et armis invictus esset et consul exercitus saepe duxisset, plus rei publicae credidit profuturum
Abbreviated transcription (Latin):
indisẽs adiumento quãtãlib hostiũ nulntidriẽ supare
ꝯluenerat Documẽtũ est magnitudo romana/ que
semꝑ cũ legionibꝰ dimicans tantũ hostiũ uitit ꝙͣ tũ
uel ĩpsa uoluit Uel uerũ natura ꝑmisit.
Que causa exhauriri teñt legiõnes.c.¬
Egionũ nomen in ex̃titu ꝑmanet hodie sed ꝑ
negligẽtiã suꝑioꝵ tp̃rm nobur infractũ est Nã
nĩ ututis p̾mia occũparet ambitio et ꝑ gram ꝓmo¬
uerent᷑ milites: qui ꝓmoneri ꝯsueuerant per laborẽ
Deinde ꝯ tubernalibꝰ ꝓpletis stipendiis ꝑ testimo¬
niales ex more dimissis nõ sũt alii subseituti p̃tea
nitẽ est aliquãtos morbo debilitari atq dimitti ali¬
quã tos deserere. Uel diũsis tasibus infires ut uiti singũt
ãnis ymo singulis pene raensibus in retedẽtũ lon
iuniorã turba sucredat ꝙͣuis copiosus exhauriat ex¬
aitus. Est et alia causa quare tur actenuate sunt

Expanded text:
indigens adiumento, quantamlibet hostium multitudinem superare indigens adiumento, quantamlibet hostium multitudinem superare consuevit. Documentum est magnitudo Romana, quae semper cum legionibus dimicans tantum hostium vicit quantum vel ipsa voluit vel rerum natura permisit. III QVAE CAVSA EXHAVRIRI FECERIT LEGIONES Legionum nomen in exercitu permanet hodieque, sed per neglegentiam superiorum temporum robur infractum est, cum virtutis praemia occuparet ambitio et per gratiam promoverentur milites, qui promoveri consueverant per laborem. Deinde contubernalibus completis stipendiis per testimoniales ex more dimissis non sunt alii substituti. Praeterea necesse est aliquantos morbo debilitari atque dimitti, aliquantos deserere vel diversis casibus interire, ut nisi annis singulis, immo singulis paene mensibus, in recedentium locum iuniorum turba succedat, quamvis copiosus exhauriatur exercitus. Est et alia causa cur attenuatae sint
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã ꝑuer̃e / qui discreꝑant anteꝙpͣ diicẽt demq
tũ in expeditionibꝰ płimũ prosit omes milites uniuꝰ
pcepti sigñfiratione qnͣti nõ poslũt equalitꝰ uissa ꝯplẽ
qui ante ꝑit̾ nõ fueriũ /Tamẽ hec ipła si solẽoibꝰ di¬
uersisq ex̃citiis prope cotidie roborent᷑ nõ mediorit᷑
uiuãt Nlam legionibꝰ semꝑ auxilia tãquã leiis armatã
ĩ atie uĩgebant᷑ ut in his p̃handi a dmĩtulũ esset ꝙͣ pucipale
subsidiũ Legio autẽ ꝓpriis co ħ ortibꝰ plena / cũ habeat¬
grauẽ armaturã hoc ⁊ pͥncipes hastatos triarios añ¬
ferramẽtarios signatos. Item leuẽ armaturã hoc est
ferentarios sagntarios fũditorel balistarios nĩ ꝓprios
et sibi ipositos equites legionarios hisdem mafutulis
tencat tũ uno nõ pariq ꝯsentu castra muniat /aciẽ
instruat Phũ gerat / ex omni parte ꝑftã millo extusems

Expanded text:
victoriam pervenire qui discrepant antequam dimicent. Denique, victoriam pervenire qui discrepant antequam dimicent. Denique, cum in expeditionibus plurimum prosit omnes milites unius praecepti significatione converti, non possunt aequaliter iussa complere qui ante pariter non fuerunt. Tamen haec ipsa si sollemnibus diversisque exercitiis prope cotidie roborentur non mediocriter iuvant. Nam legionibus semper auxilia tamquam levis armatura in acie iungebantur, ut in his proeliandi magis adminiculum esset quam principale subsidium. Legio autem propriis cohortibus plena cum gravem armaturam, hoc est principes hastatos triarios antesignanos, item levem armaturam, hoc est ferentarios sagittarios funditores ballistarios, cum proprios et sibi insitos equites legionarios hisdem matriculis teneat, cum uno animo parique consensu castra muniat, aciem instruat, proelium gerat, ex omni parte perfecta, nullo extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
ope extitii nomẽ accepit ut ei nũ quã lice̾t obliusti
oso s uotabat : Nom ipsi pedites i duas diuli sunt
partes hor est in anxilia et legione serr ano ilte
Forus et federatis gentibus mittebant romana autei
U̾tus pcipue in legionũ ordmnatione p̃p̃ollet ulũ eetio
autẽ ab eligendo appellata est Suod uotabulũ eorã
desedat frce atq diligentiã eorũ que milites probat
in auxiliis minor In legionibus longe amplior con
Galli atq celtiberi pluresq barbare naciones tateruis ute¬
bant᷑ in p̃lio /in quibus erant sena milia armatoꝵ Romani¬
legiones habent /in quibꝰ singulis sena milia int̃dũ ãpliꝰ
militare ꝯsueuerũt Quid aute inter legiones et auxilia
intelle uideat᷑ expedia Auxiiares ꝯducũt᷑ ad preliu
ex diũsis locis et diũsil muneribꝰ ueniẽtes nec discipłia
inter se nec noticia nec affectione ꝯsentĩt. Alia ĩstituta
alius int̾ eos est usus armoꝵ llecrẽ est tardius aũt ad

Expanded text:
exercitii nomen accepit, ut ei numquam liceret oblivisci quod vocabatur. Verum ipsi pedites in duas divisi sunt partes, hoc est in auxilia et legiones. Sed auxilia a sociis vel foederatis gentibus mittebantur; Romana autem virtus praecipue in legionum ordinatione praepollet. Legio autem ab eligendo appellata est, quod vocabulum eorum desiderat fidem atque diligentiam qui milites probant. In auxiliis minor, in legionibus longe amplior consGalli atque Celtiberi pluresque barbarae nationes catervis utebantur in proelio, in quibus erant sena milia armatolegiones habebant, in quibus singulis sena millia, interdum amplius militare consueverunt. Quid autem inter legiones et auxiliares interesse videatur expediam. Auxiliares cum ducuntur ad proelium, ex diversis locis, ex diversis numeris venientes nec disciplina inter se nec notitia nec affectione consentiunt; alia instituta, alius inter eos est usus armorum. Necesse est autem tardius ad
Abbreviated transcription (Latin):
Neresse est enĩ rem po ĩuictã elle rem pꝑ. tuiꝰ inpe¬
rator militari arte ꝑtepta quãtos uoluerit fatiat
Iligenter igitur lectis inioribꝰ aĩo corporeq
p̾stantibus additis etiã ex̃ titiis cotidianis x ełces
amplius mẽsiũ Iussu auspiciisq inuictissimi principis
legio format᷑ Nam picturis in tute punctis milites seͥpti
cũ matritulis inserũt᷑ iurare solent Et ideo milicie sa¬
tramenta dicũt᷑. Iurant aũt per deũ et ꝑ xp̃m et ꝑ¬

Expanded text:
Necesse est enim invictam esse rem publicam cuius impeNecesse est enim invictam esse rem publicam cuius imperator militari arte percepta quantos voluerit facit iligenter igitur lectis iunioribus animis corporibusque praestantibus, additis etiam exercitiis cotidianis quattuor amplius mensum, iussu auspiciisque invictissimi principis legio formatur. Nam victuris in cute punctis milites scripti, cum matriculis inseruntur, iurare solent, et ideo militiae sacramenta dicuntur. Iurant autem per Deum et Christum et
Abbreviated transcription (Latin):
scribũt ꝰ et̾na sunt. Idem fecerut alii ꝙͣ pluress
p̃cipue frontinis diuo triano eius modi ꝯprobatus
tatiat diligenter et negligenter ex̃ citus ordinatdinõ
solũ pũtibꝰ s etiã futuris seculis proficiet si ꝓuisi¬
one maiestatis tue inꝑator auguste / et fortusima
disposino reparet᷑ arm̃orũ eti em̃det᷑ dissimulatii
ddmatonas legiones aintiqui ad bellũ duxerãt ca¬
N om̃bus attoribus ĩuenit᷑ singulos ꝯsules adũ st̃
hostis copiosissimos nõ amplus ꝙͣ bias duxisse
legiones aeditis auxilis fociorũ Canta m̃ illiserat edti¬
tatio tanta fidutia ut tuiꝰ bello due traderent᷑ legio¬
nesstrederent᷑ posse iuffitere Quapp̃ ordiñationẽ les¬
onis antique sm normã mihitaris iuris exponã Que
descriptio si obsturior aut inpolitior uidebit᷑ non
mithi s difficultati ipsius r ei inputabit̾ quenit
inputari Attento itaq animo sepius relegenda
sumt ut memoria ĩtelligẽtiaq ualeant ꝯp̃hendis

Expanded text:
scribuntur aeterna sunt. Idem fecerunt alii complures, sed praecipue Frontinus, divo Traiano ab eiusmodi comprobatus faciat et diligenter et neglegenter exercitus ordinatus, non solum praesentibus sed etiam futuris saeculis proficit si provisione maiestatis tuae, imperator Auguste, et fortissima dispositio reparetur armorum et emendetur dissimulatio IIII QVOTENAS LEGIONES ANTIQVI AD BELLVM DVXERINT In omnibus auctoribus invenitur singulos consules adversum hostes copiosissimos non amplius quam binas duxisse legiones additis auxiliis sociorum; tanta in illis erat exercitatio, tanta fiducia, ut cuivis bello duae legiones crederentur posse sufficere. Quapropter ordinationem legionis antiquae secundum normam militaris iuris exponam. Quae descriptio si obscurior aut impolitior videbitur, non mihi sed difficultati ipsius rei convenit imputari. Attento itaque animo saepius relegenda sunt, ut memoria intellegentiaque valeant comprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatione patis uel nitĩtate bellorũ In quorũ lotũnt̃
Alustres uiros ꝯstat magistros militũ substientos a qͥlꝰ
nõ tantũ bine legiones s etiã plures mũ gubernant᷑¬
Proprius autẽ index erat p̃fectus Legione̾s hñt comi
ipsins potestatẽ maximã retinebat Tribini uel cẽfione
teti milites eius p̃cepta huabant/ uigiliarũ siue ꝓfectioi
ressera ab eodez petebat᷑ Si miles trime̾ aliquod ꝯmiliss
auttoritati p̃fecti legionis a tabuno deputabat ed pem
penã Arma om̃ militũ Item equi uestes amrona
ad turã ip̃uis ꝑtine bãt/ disciplinxe ⁊ ẽt uiset seueerie

Expanded text:
ordinatione pacis vel necessitate bellorum; in quorum locum nunc ordinatione pacis vel necessitate bellorum; in quorum locum nunc illustres viros constat magistros militum substitutos, a quibus non tantum binae legiones sed etiam plures numeri gubernantProprius autem iudex erat praefectus legionis, habens comipsius potestatem maximam retinebat. Tribuni vel centuriones ceterique milites eius praecepta servabant; vigiliarum sive profectionis tessera ab eodem petebatur; si miles crimen aliquod admisisset, auctoritate praefecti legionis a tribuno deputabatur ad poenam; arma omnium militum, item equi vestes annona, ad curam ipsius pertinebant;
Abbreviated transcription (Latin):
erat um etiã quatuor cẽturias hoc est quadringentos
milites m pa atie gũbnabat . Hit tamꝙͣ caput totius le¬
gionis merita ꝯsequebat᷑ et ꝯmoda Item pͥmꝰ hastatꝰ
duas tenturias i dest ducẽtos hoĩei ducebat in acie sidã
prope omiã que ordinãda sunt ꝑtinent Item secundus
est a uetibul ꝯstitutꝰ ut teteri milites extota legione
omni labore ar es deuotione ꝯtenderẽt ad tanta p̃mia
ꝑueire Erant etiã tẽturiones qui singulas tẽturias cu¬
rabant qui nũc tentenarii noĩant᷑ Erant decani denis
militibus pp̃ositi qui nũc taput ꝯtubernii uotant᷑ Sedã
cohors habebat tẽturiones quĩq silr̃ tercia quarea us
ad decimã tohortẽ / In tota eñ legione erant tẽtiones . Iu.
De officio p̃fecti logionis. t.9.¬
Ed legati mꝑatoris ex ꝯsulibus ad extitꝰ mittebãt
quibus legionẽs et auxilia uniu̾sa obtẽperabãt in

Expanded text:
erat verum etiam quattuor centurias, hoc est quadringentos erat verum etiam quattuor centurias, hoc est quadringentos milites, in prima acie gubernabat. Hic tamquam caput totius legionis merita consequebatur et commoda. Item primus hastatus duas centurias, id est ducentos homines, ducebat in acie secundprope omnia quae ordinanda sunt pertinent. Item secundus est a veteribus constitutus, ut ceteri milites ex tota legione omni labore ac devotione contenderent ad tanta praemia pervenire. Erant etiam centuriones qui singulas centurias curabant, qui nunc centenarii nominantur. Erant decani, denis militibus praepositi, qui nunc caput contubernii vocantur. Secunda cohors habebat centuriones quinque; similiter tertia, quarta, usque ad decimam cohortem. In tota autem legione erant centurionDE OFFICIO PRAEFECTI LEGIONIS Sed legati imperatoris ex consulibus ad exercitus mittebantur, quibus legiones et auxilia universa obtemperabant in
Abbreviated transcription (Latin):
berarii ab eo ꝙ in libros referant rõnes ad milites ꝑti¬
nentes/ Cubitmes Co rnitmes et butin atores/ qui tuba
ture duplares quia binas ꝯsequũt᷑ anonas Simplares qr
singulas/ Mensores qui in castris ad podumũ demetiũtur
loca in quibus tẽsroria milites figant/ uel hospina i tiuita¬
tibus p̃stant Torquati duplares torquati simplares qͥbꝰ
torques anreus solidul xnitis p̃miũ fuit / quẽ qui merustẽt
preter landẽ interdũ duplas ꝯsequebãt᷑ annonas. duplares.
leupl senqͥplares / duplares duas. senquiplares unã semis
ꝯseq̃bant᷑ ãnonã/ Candidati duplares/ Candidati simplar es¬
hi sunt milites principales qui pͥnilegiis muniũt. Reliꝯ
munifices appellant᷑ qr munera tatere cogĩt᷑¬
Nomiã eoꝵ qui antiquos ordines ducebant. /t.d.
Emistamẽ ꝯ suetudo tenuit ut ex pͦ principe legiõis
ꝓmoueret᷑ centurio pͥ pili qui nõ solũ aquile pre¬

Expanded text:
brarii ab eo quod in libros referant rationes ad milites pertibrarii ab eo quod in libros referant rationes ad milites pertinentes. Tubicines cornicines et bucinatores qui tuba vrae duplares qui binas consequuntur annonas, simplares qui singulas. Mensores qui in castris ad podismum demetiuntur loca in quibus tentoria milites figant vel hospitia in civitatibus praestant. Torquati duplares, torquati simplares: torquis aureus solidus virtutis praemium fuit, quem qui meruisset praeter laudem interdum duplas consequebatur annonas. Duplares, sesquiplares: duplares duas, sesquiplares unam semis consequebantur annonam.Candidati duplares, candidati simplares.Hi sunt milites principales, qui privilegiis muniuntur. Reliqui munifices appellantur, quia munera facere coguntNOMINA EORVM QVI ANTIQVOS ORDINES DVCEBANT Vetus tamen consuetudo tenuit ut ex primo principe legionis promoveretur centurio primi pili, qui non solum aquilae prae
Abbreviated transcription (Latin):
Bdinarii dinĩt᷑ qui in plio pͥmi sunt / et ordines ducnt
Augustales appellant᷑ qui ab augusto ordinariis iutta sut̃
Esauiales item tamꝙ̃ secũdi augustales a diuo uespalĩgo
sunt legionibꝰ addiri./ Aquiliferi qui aquilã portant¬
Imagmarn uel y magiiteri qui inꝑatoris ymagmẽ
ferũt/ optiones ab optando appellati / ꝙ antecedentibus
egritudinẽ p̃penditis hn tꝙͣ ad optati eoꝵ atq uitariise¬
lent umu̾sa turare / Signiferi qui signa portãt quol nt̃
diaconarios uetant Tesserarii qui tesseyã ꝑ ꝯtubmia
militũ nũciãt Tessẽra autẽ dr᷑ p̃ceptũ militil ducis
quo uel ad aliquod opus uel ad bellũ mouer᷑ ex̃citꝰ
Cimpigeni hoc est antesignarii ideo sit noiãti quia
eorũ opera atq utute/ ex̾citii genꝰ ciestit in campo¬
Metatores qui p̃cedẽtes locũ eligũt tastris Benefi¬
tiarii ab eo appellati ꝙ ꝓmouẽtur bñficio tͥbunor La¬

Expanded text:
Ordinarii dicuntur qui in proelio quia primi sunt ordines ducunt. Ordinarii dicuntur qui in proelio quia primi sunt ordines ducunt. Augustales appellantur qui ab Augusto ordinariis iuncti sunt. Flaviales item, tamquam secundi Augustales, a divo Vespasiano sunt legionibus additi.Aquiliferi qui aquilam portant.Imaginarii vel imaginiferi qui imperatoris imagines ferunt. Optiones ab adoptando appellati, quod antecedentibus aegritudine praepeditis hi tamquam adoptati eorum atque vicarii solent universa curare. Signiferi qui signa portant, quos nunc draconarios vocant.Tesserarii qui tesseram per contubernia militum nuntiant; tessera autem dicitur praeceptum ducis quo vel ad aliquod opus vel ad bellum movetur exercitus. Campigenii, hoc est antesignani, ideo sic nominati quia eorum opera atque virtute exercitui genius crescit in campo.Metatores qui praecedentes locum eligunt castris. Beneficiarii ab eo appellati quod promoventur beneficio tribunorum.Li
Abbreviated transcription (Latin):
moris est qua in media ane ꝯsistit Cohors qͣrta ꝗfistit
desiderat milites Quia sicut pͥma in dextro ita quĩta m̃
siistro ponit᷑ cornu. He quĩq eohortes in pͥma acie or¬
In ipsa quoq enucleati asstribendi sũt iuniores qr in setũda
ane post aqulã et y magmes cchors sexta tonsistit ꝓa
Cohors septima habet pedites d.l.u. Equites. lxu. Cchor¬
desederat uiros quia in scda̾ ace ꝯsistit in medio. Cohors
pere bellatores quia in sodã ane smistrũ possads ternu
His detẽ tohortibus legio plena fũdat᷑ que haber pedi¬
mt̃dũ esse ꝯsueuit si nõ tantũ unã tohortẽ/ sed etiã alias
miliares fuitꝰ iussa sustiꝑe
llomia et gradus principiorũ legionis ca da¬
neiqua or dinatione legionis exposita pͥncipalium
milinĩ et ut ꝓprio xbo utar principioꝵ noia ac
per epłam satrã inꝑatoris iudicio destinat᷑ Minosr
quia p̃ est militibus quos ex tribu pͥmꝰ romulus les ti¬

Expanded text:
moris est, quia in media acie consistit. Cohors quarta moris est, quia in media acie consistit. Cohors quarta desiderat milites, quia sicut prima in dextro ita quinta in sinistro ponitur cornu. Hae quinque cohortes in prima acie orin ipsa quoque enucleati ascribendi sunt iuniores, quia in secunda acie post aquilam et imagines cohors sexta consistit. Cohors septima habet pedites quingentos quidesiderat viros, quia in secunda acie consistit in medio. Cohors pere bellatores, quia in secunda acie sinistrum possidet cornum. His decem cohortibus legio plena fundatur, quae habet pediinterdum esse consuevit si non tantum unam cohortem sed etiam alias miliarias fuerit iussa suscipere. VII NOMINA ET GRADVS PRINCIPIORVM LEGIONIS Antiqua ordinatione legionis exposita principalium militum et ut proprio verbo utar principiorum nominaper epistolam sacram imperatoris iudicio destinatur; minor quia praeest militibus, quos ex tribu primus Romulus legit.
Abbreviated transcription (Latin):
augusti nomẽ acreꝑit tã quã pñti ⁊ corporali deõ fidẽs
est et pstanda deuotio et inpendendus ꝑuigil famnin¬
latus Deo enĩ uel prinatꝰ uel miles fermt militans
seruit / cũ fideliter eñ diligit/ qui regnat deo auitore
Iurant autẽ milites omnet omnia se strenue ftũros
que p̃ceꝑit inꝑator nuĩquã deserturos militiã n ͨ mortẽ
recusatos pro romana re p.
Quot cohortes in una sint legione et quot milites ĩ una¬
Ciendũ aut̃ est in una legione detẽ cohortes eẽ
debere. S pꝰ tohors reliquas et nũo militũ et
dignitate p̃redit Nam genã atq institutor httãrũ uiros
elettissimos querit Hec enĩ sustipit aquilã qd̃ quidẽ
p̃cipuũ signũ in romano est semꝑ excitu et totius
legionis femꝑ insigne Hec ymagmes inꝑatoꝵ hot est
diurna et presentia uenerat᷑ Et ista habet pedites mille
litaria/ Het caput est legionis ab hac tũ pugnãdũ est
pꝰ acies iipit ordinari. Senĩda rohors habet pedites

Expanded text:
accepit, tamquam praesenti et corporali Deo fidelis est praestanda devotio et impendendus pervigil famulatus; Deo enim vel privatus vel militans servit cum fideliter eum diligit qui Deo regnat auctore. Iurant autem milites omnia se strenue facturos quae praeceperit imperator, numquam deserturos militiam nec mortem recusaturos pro Romana re publica. VI QVOT COHORTES IN VNA SINT LEGIONE, ITEM QVOT MILITES IN VNASciendum autem est in una legione decem cohortes esse debere. Sed prima cohors reliquas et numero militum et dignitate praecedit. Nam genere atque institutione litterarum viros electissimos quaerit. Haec enim suscipit aquilam, quod praecipuum signum in Romano est semper exercitu et totius legionis insigne; haec imagines imperatorum, hoc est divina et praesentia signa, veneratur. Habet pedites mille liaria. Haec caput est legionis; ab hac, cum pugnandum est, prima acies incipit ordinari. Secunda cohors habet pedites