comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mirũq uulgares hoĩes atq inopes rationis suas nõ dicam inrias
sed offensas quasti magnas extiment cũ sic negligãt alienas ubi
eñ ppłł barbarũ noĩam. qd et si nõ blaude iuste tñ feti teri gladio
ntus exclamauit. Nec ĩ me nĩc alit̾ ercandesceus ꝙͣ in xpm olim pͥn¬
ceps sac̾dotum. Audistis inquit blasfenniã. nec adu̾tit qui iuderi doctꝰ
nult in solam diuinitatẽ ẽẽ blaffennã. lpe aũt alme urbi uenenose
detrattioriis contumelisis irrogando ẽẽ credit extusabłis tanta ẽ bar¬
bata et tam temulenta p̾suptio. qͣiis nõ ego blasfenã ut ile sẽ
blafeme primũ dito urbem sainam ꝓphano tõiutio lacerare Cc̃nta
seruoꝵ andatia et qnͣta ꝓterina ubi semel forte dñoꝵ m̃tulis elapsi
sunt nõnalentes alit se ultisci contͣ dnõs maledtĩs nifurgũt effudũt¬

Expanded text:
mirum, quod vulgares homines atque inopes rationis, suas non dicam iniurias, mirum, quod vulgares homines atque inopes rationis, suas non dicam iniurias, sed offensas quaslibet, magni existimant, cum sic negligant alienas. Ubi enim populum barbarum nominavi - quod etsi non blande, iuste tamen feci - ceu gladio ictus exclamavit, nec in me nunc aliter excandescens quam in Cristum olim princeps sacerdotum: "Audistis" inquit "blasphemiam!". Nec advertit, qui videri doctus vult, in solam Divinitatem esse blasphemiam. Ipse autem, alme urbi venenose detractionis contumelias irrogando, esse credit excusabilis - tanta est barbari et tam temulenta presumptio -, quamvis non ego blasphemiam ut ille, sed blasphemie proximum dico urbem sacram profano convitio lacerare. Quanta servorum audacia et quanta protervia, ubi semel forte dominorum vinculis elapsi sunt! Non valentes aliter se ulcisci, contra dominos maledictis insurgunt effundunt
Abbreviated transcription (Latin):
set ut egomentitus iundear Epus fieri quod si actidat gaudebo ꝙͣ¬
uis u̾boꝵ adu̾sario ꝓfuisse Homo em̃ ꝓdesse hõi dũ possit fartigari
non deb. quoq minꝰ ẽ gr̃e mĩor amititie nerus aut sangiũs eo ma¬
hĩtus ingris atq deformib matulis in quinet. dũ ñl turpibus
placidis q mendatiis falsis landib adulatõnib uro indignis
Epũs platentinrꝰ ant laudensis. Sit Epũs menciensis. git episcopꝰ
adulensis et mitram falsariis debitã m̾entur. Michiq epãtũ no¬
lo quiqs eũ gradũ sepe olim michi nõ oblatũ m̃o sed ingestũ semper
recusaui pferens tantis opib lib̾tatẽ. Nichi blandiciis opus ẽ loqͦr
ergo lib̾ius cariusis michi ẽ odiũ ueritate quesitum ꝙͣ barbaro illi
erit si suftesserit dignitas parta mẽdatõ. P iis õmissis ad id ue¬
mo quod adusus urbem romanã cõuiciator hic murmurat. Ubi isłõ

Expanded text:
set, ut ego mentitus videar, epyscopus fieri. Quod si accidat, gaudebo quset, ut ego mentitus videar, epyscopus fieri. Quod si accidat, gaudebo quamvis verborum adversario profuisse. Homo enim prodesse homini dum possit, fatigari nunquam debet, quoque minus est gratie, minor amicitie nexus aut sanguhabitus nigris atque deformibus maculis inquinet, dum vel turpibus placitisque mendaciis, falsis laudibus, adulationibus viro indignis,epyscopus Placentinus aut Laudensis, sit epyscopus Mentiensis, sit epyscopus Adulensis, et mitram falsariis debitam mereatur. Michi, qui epyscopatum nolo, quique eum gradum sepe olim michi non oblatum modo, sed ingestum, semper recusavi, preferens cuntis opibus libertatem, nichil blanditiis opus est. Loquor ergo liberius, cariusque michi est odium veritate quesitum, quam barbaro illi erit, si successerit, dignitas parta mendacio. His omissis, ad id venio quod adversus urbem Roman convitiator hic murmurat. Ubi illud
Abbreviated transcription (Latin):
quasi solus ꝑegrinus in yerłm quã angustiam eccł̃ia passa sit ĩ gal¬
liai Ego u̾o quero ubi nam gentiũ parẽ pati potunsser angustiam
Et o ꝙͣ multa se hic stilo offerum sed frenandus est ne ꝓdeat quo
nõ decet ymo quidem decet. sed nõ expedit eo maxĩc quia in epłis
ad atichum ait titero. Et resꝑatis ypocrates netat ad hib̾e medicinã
tatẽ et orationis hũc ꝑtem sponte p̾teruehar. Q si boni discepuli hab
ingeniũ qui magistudo głiatur. mnsta ex hiis paucis eliaet quib itelli¬
gat pomana eclia quio in galis angutie passa sit ueq uera locutũ
ñl muitus in silentio paciat᷑. EEt tamen landatoris illius certa
quidem utq est mos pñs. nõ insulsa culliditas licet em̃ tupibris
blandicus bonũ opus episcopiũ aucupatur ad qͦs obtinendũ sciat
se aliis ꝙͣ illaꝵ retib in dige Re dum eĩ false mge et manes sed oĩs
eloquencia titeronis hac in parte subc̃ob̾et. Bnũ em̃ opitulari pos¬

Expanded text:
usalem peregrinus, quam angustiam Ecclesia passa sit in Gallia. Ego autem quero ubinam gentium parem pati potuisset angustiam. Et o! quam multa se hic stilo offerunt; sed frenandus est, ne prodeat quo non decet. Imo quidem decet, sed non expedit, eo maxime quia, ut in Epystolis ad Athicum ait Cicero, "desperatis Hippocras vetat adhiberi medicinam"tacere, et orationis hanc partem sponte pretervehar; quodsi boni discipuli habet ingenium, qui magistri titulo gloriatur, multa ex his paucis eliciet, quibus intelligat Romana Ecclesia quid in Galliis angustie passa sit, meque vera locutum vel invitus in silentio fateatur. Est tamen laudatoris illius certa quidem, utque est mos presens, non insulsa calliditas. Licet enim. Turpibus blanditiis bonum opus, epyscopium, aucupatur, ad quod obtinendum sciat se aliis quam verborum retibus indigere. Nedum enim salse nuge et inanes, sed omnis illic eloquentia Ciceronis hac in parte succumberet. Unum ei posset opitulari. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
seq pauis ercliam coniuatis. Quã excusatõnẽ necaomuto
net respno quidem uerim sõo et si simdatus esers ip sirdunt
petrani non dubito flatus tles alto ais pouuiset tomeoni
Partat illi ꝓp̃c cuꝰ negociũ agenti ea tepiditas int̾cessit Illi uero
gaudcant et triumphent qui nũc in inferno niuenciũ benuiele
uiũ bibunt nec ꝓpħan audrũ exclamantẽ. E xꝑgiscmini ebrii
et flete et ululate onĩs qui bibitis uiũ in dulcedine. qm̃ periit ab
dre nr̃o. more ꝓphĩco esse futam quasi iam p̾titam nairat. et qͣ
tempus ẽ em̃ ut iam icis ualissie iste dulcedines ĩ amarituoĩes

Expanded text:
s. Quam excusationem nec admitto nec respuo, quod et veram scio et, si fundatus esset super firmam petram, non dubito flatus tales alto animo potuisse contemni. Parcat illi Cristus, cuius negotium agenti ea trepiditas intercessit, illi vero gaudeant et triumphent, qui nunc in inferno viventium beunense vinum bibunt, nec Prophetam audiunt exclamantem: "Expergiscimini, ebrii, et flete et ululate omnes qui bibitis vinum in dulcedine, quoniam periit ab ore vestro". More prophetico rem futuram quasi Tempus est, enim, ut iamiam vilissime iste dulcedines in amaritudines
Abbreviated transcription (Latin):
pt issum hoĩem suũ descendentẽ a yerłm in pericho quid atomota¬
tius mat̾ie quid in rẽ aptius dici possit. Nec ꝓrsus intelago quid
pncipio isti desit insi sola forsam scabentis auctoritas. finguit enã
galli se stecant q quod uolatit. ficet ei iuꝙi de se siuĩs de reb oppio¬
nes fauora biles sitq magnificas tũo fabcari Eũt ꝙ qui hoc faciuis
ut ille ent felices errore suo. Ad hoc opus sane ullli geus ꝓmatior
ꝙ galli. ¶ etenũ oꝑment᷑ ut libet. Harlari tñ sũt. Req de hoc mt̾
dutos dubitatõ ũqrã funt. quͣiuis ne io quidem uegem nec negari
muit. mhagnĩ tredo ailiquid se se exfimas cui ĩpume maxiis obiet¬
tarte nalitia tempor sit ꝓmissũ. enior ego ꝑtem magnã suieus m̃¬
ses quod nec Rñso certe nec audientia dignũ duco. Atos ipͥmis
uarietates nrbis ronie quas hic quidem nscs ad tircio sitatẽ rcditul¬
lam ꝓsertus siguras hune uarias fomano sta tui tompando q̃¬

Expanded text:
 illum suum descendentem a Ierusalem in Ierico, quid accomodatius materie, quid in rem aptius dici possit; nec prorsus intelligo, quid principio illi desit, nisi sola forsitan scribentis autoritas. Fingant enim Galli se credantque quod volunt; licet enim cuique de se suisque de rebus opiniones favorabiopus sane nulla gens promptior quam Galli. Ceterum opinetur ut libet, barbari tamen sunt, neque de hoc inter doctos dubitatio unquam fuit; quamvis ne id quidem negem, nec negari muit, magnum, credo, aliquid se se existimans, cui impune maximis obtrectare malitia temporum sit permissum. Quorum ego partem magnam sciens transeo, quod nec responso certe, nec audientia dignam duco. Atque in primis varietates urbis Rome, quas hic quidem usque ad curiositatem ridiculam prosecutus est figuras lune varias romano statui comparando, q
Abbreviated transcription (Latin):
ueritus se tõmississe ĩ pari duello substicit donec mendita tõi
hostiatim stipendiariis ut sic dixim Auxiliis onĩsq quos ĩ ue̾ire
potuis libros siue unũ mampulũ flor. opuis u̾e gallicũ et qͦs gall¬
ta leuitas ꝓ oĩb lib̾s hab ĩ pliũ secũ tͣhens auderet ĩ atiem uẽne
Pilq a du̾sario denũcians emranu̾so sagittais fragiles iaculari.
ompatior hoĩ tontͣ uerũ tã anxie laboranti. Et tũ nrirũ dcũ
quilqͥs eũ suscepte cõcertatoĩs euent exceꝑit ip̃e iam de adu̾sariis
suis fastidro uinditauit. Uniti põt nõ ĩ ultus tñ ita om̃s affecit.
Qic capita oĩum obtudit ut ꝓ se quisq neroneũ illo exclemaret uti¬
uam hat̾ais nescire. Omieq oĩm sermo eẽt hict̾ato stulto nichil ẽẽ
iportumus. Hab eĩm instr̃a qͥb late suam uentilet ac defen¬
dat ametiam quib tet̾i carentes partius insaniũt U ⁊ no̾ iã¬

Expanded text:
veritus se commisisse impari duello, substitit; donec, emendicatis veritus se commisisse impari duello, substitit; donec, emendicatis ostiatim stipendiariis - ut sic dixerim - auxiliis, omnesque quos invenire potuit libros, sive unum Manipulum florum, opus vere gallicum, et quod gallica levitas pro omnibus libris habet, in prelium secum trahens, auderet in aciem venire, nilque adversario denuntians e transverso sagittas fragiles iaculari. Compatior homini contra verum tam anxie laboranti; et tamen - mirum dictu - quisquis eum suscepte concertationis eventus exceperit, ipse iam se de adversariis suis fastidio vindicavit. Vinci potest, non inultus tamen; ita omnes affecit, sic capita omnium obtudit, ut pro se quisque neroneum illud exclamaret: "Utinam literas nescirem!" unusque omnium sermo esset. Literato stulto nichil est importunius; habet enim instrumenta quibus late suam ventilet ac diffundat amentiam, quibus ceteri carentes parcius insaniunt. Ut vero ian
Abbreviated transcription (Latin):
fastidio sue ruditatis impleuit. Ego si quidem defuerit reĩple¬
bo. Tu erate iuuenis morib senex et ꝓfessor sede medius
et ridica. Si suspectum gallis natio te reddit ytalica. Uerita ͤ
unde hec nũc. quo ne a demone mendiano E pl̃a em̃ mesi
quam hic gallie ꝓpugnator et opprignator ytalie latͥraidã
sim dificilem cerce ꝓuicia elegit ad felicis saucte q memorie
urbanũ u ͫ romanũ pontiaicẽ csi hoc in fallor qͣdrigemũ milia
erat. Cand gͥ rei ẽ ut uł tot annis orator iste tacu̾it us mic Tã¬
dem caput extulerit insi ꝙ parũ sue iustĩe tũc fidebati ficut ob¬
stare sue iracundie m̃c nõ põt. Dolent eim estuantq dũ intace
tangimt᷑. More m̃it segniũ bellatoꝵ differũt dũ se clanculũ incau¬
tos ultiscãtur. Hec ꝓfeito et longi scilentii et ĩtempestu elo¬
quil tã fuit. Cum clarissiã u̾ luce suꝑcitus obstipinit ates idõ

Expanded text:
fastidio sue ruditatis implevit: ego, siquid defuerit, reimplefastidio sue ruditatis implevit: ego, siquid defuerit, reimplebo. Tu, etate iuvenis moribus senex et professor iuris, sede medius et iudica. Si suspectum Gallis natio te reddit italica, veritas unde hec nunc, quo ve a demone meridiano. Epystola enim mea, quam hic Gallie propugnator et oppugnator Italie lacerandam sibi - difficilem certe provinciam - elegit, ad felicis sancteque memorie Urbanum quintum, Romanum Pontificem, ante hoc, ni fallor, quadriennium missa erat. Quid igitur rei est, ut vel tot annis orator iste tacuerit, vel nunc tandem caput extulerit, nisi quod parum sue iustitie tunc fidebat, sicut obstare sue iracundie nunc non potest? Dolent enim estuantque dum veritate tanguntur, more autem segnium bellatorum differunt, dum se clanculum adversus incautos ulciscantur. Hec profecto et longi silentii et intempestivi alloquii causa fuit. Tum clarissima veri luce superatus obstupuit, atque ideo,
Abbreviated transcription (Latin):
nuncium Contra eum qui iualedixit ytalie.
uꝑ aliud agenti michi et iam dicdum t̾taminis huiꝰ¬
oblito scolastici nescio cuius epłau ymo tibrum
dicam uerius omeliam in gentem ꝑiter atq in¬
eptam. mmulto ut res inditat sudore confectã et magni iata᷑
temporis actulisti. Dum elongiquo ueniens anute hnͣc exign¬
sim domũ tucun uisurus adisses. Uix fuit tempus raptim tre¬
pidante oculo tanta migaꝵ tongeriẽ ꝑ currendi. in quib cũ mł¬
ta eeñt tisu tacito digna pocuis ꝙ̃ responso. Heserunt tñ non¬
misla memorie. quib respondendũ tredidi ue ostend̾em ilsũ sibi
Qui qũi michi nec uultu nec noĩe nocus est nec quẽ ꝑ ciulus
reꝑcuciũ stio. tu lues ĩmeritus llec res noua ẽ ut tulpa uniꝰ
ni supplicium uergat alt̾ius. Quibustam notiit ueuena gestas¬
se et un crput alt̾ins comꝑata alt̾ius ĩ ꝑinciem reciderunt. Tisli¬
sti tu quo me ille conficet temet ip̃m tonferis. Ilse te uͥbis et

Expanded text:
NVECTIVA CONTRA EUM QUI MALEDIXIT ITALIE. Nuper aliud agenti michi et iandudum certaminis huiuoblito, scolastici nesciocuius epystolam - imo librum -, dicam verius, omeliam ingentem pariter atque ineptam, multo - ut res indicat - sudore confectam et magni iactura temporis, attulisti, dum e longinquo veniens, amice, hanc exiguam domum tuam, me visurus, adisses. Vix fuit tempus raptim trepidante oculo tantam nugarum congeriem percurrendi, in quibus cum multa essent risu tacito digna potiusquam responso, heserunt tamen nonnulla memorie, quibus respondendum credidi, ut ostenderem illum sibi. Qui quoniam michi nec vultu nec nomine notus est, nec quem percussus repercutiam scio, tu lues immeritus. Nec res nova est, ut culpa unius in supplitium vergat alterius. Quibusdam nocuit venena gestasse, et in caput alterius comparata, alterius in perniciem reciderunt. Tulisti tu quo me ille conficeret: temetipsum confeceris. Ille te verbis et
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit scͥpsit. Eat ut põt et rerum ueritas cũ contͣoutione lĩgnoꝵ
homo si gallus si bingondio si natus errasset. nõeẽt ut arbitror
int̾ ꝓdigia nuu̾andũ. ¶eteꝵ quotũq res uergat nõ efficit bar¬
barus quiu in loco famosissiõ iur̃ ciuł ita scriptũ sit. Sũmarei
dei publite tratio de stripe duaꝵ reꝵ arinoꝵ atq legũ uemẽs uĩq
suã exinde muniens felix romanoꝵ gen oĩbr antepõi nationib
Mirum ualde. Romanoꝵ dixit nõ galloꝵ. Et ita scõm salmi iu¬
hiani scriptinã q̃ indicat deb̾e om̃s ciuitates consuetudinẽ fome
sequi et legem q̃ ẽ caput orb̾t̾rre nõ ipãm alias tiuitates. Romam
dirit non pisuis. Et p̾terea legũ corpus nõ auimonensis sed R̃õsa¬
ne iusticie templum dicit. qͥu et legũorigirieu et sũmi pontistatus
aipicem some tubint. eq hoc dubiterre nemĩem ent. Neq enim

Expanded text:
scripsit, scripsit. Eat ut potest et rerum veritas cum contradictione linguarum scripsit, scripsit. Eat ut potest et rerum veritas cum contradictione linguarum homo, si Gallus, si Burgundio, si iratus errasset, non esset, ut arbitror, inter prodigia numerandum. Ceterum quocunque res vergat, non efficiet barbarus quin in loco famosissimo Iuris Civilis ita scriptum sit: "Summa Reipublice tuitio de stirpe duarum rerum, armorum atque legum, veniens vimque suam exinde muniens, felix Romanorum genus omnibus anteponi nationibus Mirum valde, Romanorum dixit, non Gallorum. Et ita "secundum Salvii Iuliani scripturam, que indicat debere omnes civitates consuetudinem Rome sequi" et legem, "que est caput orbis terrarum, non ipsam alias civitates". Romam dixit, non Parisius; et preterea legum corpus non avinionensis, sed "romane iustitie templum" dicit. Quin et "legum originem" et "summi Pontificatus apicem" Rome tribuit deque hoc dubitare neminem ait; neq
Abbreviated transcription (Latin):
uite diem ꝑdidi. Sic de illo enĩ scribitur. Et rursus neq negauit
quiciyͣ petentib. et ut que uellent pet̾ent ultro adhortacus ẽ. Nõ ꝓse¬
quor utriusq tlementiam morsĩq dulcedinẽ. sufficit obreitã negũ¬
di duriciemi respondisse. Sed octurret Et nõ sũt ĩqͥet om̃s tales
est raritas Manum ĩparitas ornanentũ. Si pares eeñt om̃s nllꝰ
excelłet. det michi aũt adu̾sarius unũ gallum uł oĩo unũ barba¬
riu smle hii duob et uicerit Nescio quidẽ an ad cũcta respõdeñ.
Nec tanti illa fatio ut in hac inquisitõne ultus simi. optarẽ ego
si fieri posset ut ille uir tantus discusisset exactius nõ modo quid
dicet sed et tont᷑ quos dicetur fortasse et eñi tacuisset nec ꝑpetua illã
fame notã ĩmeritis ĩmisisset. Eed si irenotabile uerbum ꝙͣto irre¬
uocabibior ẽ scriptur p̾sertim p̾sertim post olilitũ scribẽtis. Itaq qͦd

Expanded text:
mici, diem perdidi". Sic enim de illo scribitur. Et rursus: "Neque negavit mici, diem perdidi". Sic enim de illo scribitur. Et rursus: "Neque negavit quicquam petentibus, et ut que vellent peterent ultro adhortatus est". Non prosequor utriusque clementiam morumque dulcedinem: sufficit ad obiectam negandi duritiem respondisse; sed occurret, et "non sunt" inquiet "omnes tales"m atque hominum decus est raritas, magnum imparitas ornamentum. Si pares essent omnes, nullus excelleret. Det michi autem adversarius unum Gallum vel omnino unum barbarum similem his duobus, et vicerit. Nescio quidem an ad cunta responderim; nec tanti illa facio, ut in hac inquisitione multus sim. Optarem ego, si fieri posset, ut ille vir tantus discussisset exactius non modo quid diceret, sed et contra quos diceret. Fortasse etenim tacuisset, nec perpetuam illam fame notam immeritis inussisset. Sed si irrevocabile verbum, quanto irrevocabilior est scriptura, presertim post obitum scribentis! Itaque quod
Abbreviated transcription (Latin):
uitorie decus supplex cum incastra uenisset. et phaleras et sua ar¬
ma tr̃ Cesaris genua pietit Et habes inquit fortem uiril. dii
fortissie̾ uicisti. Non ĩmnto aliquid hac in re.stlorii illustus hys¬
toriti uba sunt. ¶num suꝑ est. homana illa durities fiuie ut
uerbo eiuis utar. frõtuositas ad negandũ Et ẽ sane diff̃icile ĩ uni¬
uersum ꝓuũciare tam dissumles tama diu̾si sunt hor̃m mores.
⁊Dabo aũt e tot nulio duos uirds iomernos ac pintipes qni n¬
sinulatõne publicam singnti sua laudt discuciant. Iulil tesatẽ
tꝓtũq uespesiam. de quor pͥmo scriptum est. Qesar ĩ aimum
niduxat laborare uigilare nogociis amicor intentus sua negligͥe
inchil. denegare qd̾dignũ dono eẽt. Alter et ꝓp̃e nichil solits ne¬
gare. on opportẽ alebat queꝙͣ a sermone pͥncipis tustẽ uiscede
p̾stitisset memorabilem illam m̃toq laudandã uotẽ edidit. A¬

Expanded text:
victorie decus, supplex cum in castra venisset, et faleras et sua arvictorie decus, supplex cum in castra venisset, et faleras et sua arma ante Cesaris genua proiecit. Et: "Habes," inquit "fortem virum, vir fortissime, vicisti". Non muto aliquid hac in re: Flori, illustris historici, verba sunt. Unum superest: romana illa durities, sive - ut verbo eius utar - frontositas ad negandum. Et est sane difficile in universum pronuntiare: tam dissimiles, tam diversi sunt hominum mores. Dabo autem e tot milibus duos viros romanos ac principes, qui insimulationem publicam singulari sua laude discutiant: Iulium Cesarem Titumque Vespasianum. De quorum primo scriptum est: "Cesar in animum induxerat laborare, vigilare, negotiis amicorum intentus sua negligere, nichil denegare quod dignum dono esset". Alter, et ipse nichil solitus negare, "Non oportere" aiebat "quenquam a sermone principis tristem discedere". prestitisset, memorabilem illam meritoque laudandam vocem edidit: "A
Abbreviated transcription (Latin):
uł illor merita postularent erga auncos tñ nõ solũ reges et ppłos
sed humilimas quoq ꝑsorias nchil gracius ppło Romano. de quo
uerissime scriptũ est. Benatus et ppłs romanus bñfitii et ĩurie mẽor
esse solet. Et it̾i f̾omam dom milicieq intenti festinare parare aliꝰ
aliũ hortari hostib obuiam ire lib̾tatã patam parentesq armis
teg̾e̾ Post ubi ꝑicula uͥtute ꝓpulerant. sociis atq amnicis auxilia
portabant magis laudis ꝙͣ accipiendis bñficiis amiticias parebãt
Et rinrsus hoc in pectus tumũ deuurte nũꝙͣ ppłm romanũ benefi¬
tiis uictumi esse Nambello quid ualecit tu testis. Hoc ꝑ ꝓp̾e dct̾m
gallus actipiat suit em̃. et si nestit exꝑtos milites suos maiores
ailuermis galliaꝵ rex qui fortinia iułtis sepe et magnis p̾liis at¬
q conatib retentata nouissĩe indedicionẽ redactus et maximum

Expanded text:
 illorum merita postularent, erga amicos tamen, non solum reges et populos,  illorum merita postularent, erga amicos tamen, non solum reges et populos, sed humillimas quoque personas nil gratius populo romano; de quo verissime scriptum est: "Senatus populusque romanus beneficii et iniurie memor esse solet". Et iterum: "Romani domi militieque intenti, festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam ire, libertatem, patriam parentesque armis tegere; post, ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant, magis dandis quam accipiendis beneficiis amicitias parabant". Et rursus: "Hoc in pectus tuum demitte: nunquam populum romanum beneficiis victum esse; nam bello quid valeat tu testis". Hoc proprie sibi dictum Gallus accipiat. Scit enim, et si nescit expertos milites suos maiores alvernus, Galliarum rex, qui fortuna multis sepe et magnis preliis atque conatibus retentata, novissime in deditionem redactus, et, maximum
Abbreviated transcription (Latin):
sequestrem postiemo plebeii humulem temptatet. Qud auit:: ne¬
minẽ cuiꝰ domus mimerib patet ĩuenit. Can si missuis eẽt auiui¬
onem ꝓnto aliquod aꝑtum hostĩ s̃uenisset. Pex eostem dies
ꝑtholomeus tex egrpti legeatis romanis ad se ꝓferis magna
minia miserat quetũ illi alto aĩo retusassent ad tenam post tri¬
die muitacis snagulas aureas toronas inconiiio destinaant.
quas cum ob honorem magui et hospitis emici recepissent. die illasᷤ
ꝓrimo statius regiis impsserũt ut niteligi daretͤ canritatẽ et ho¬
uiderit ip̃e qui dixit. ¶ont̾ secundũ u̾o ob̾ctum stil indignis
ingraaticdĩem multi quoi et reges et ppsi testes s̃unt. Massimissa
in pͥnis Rex mumidie Athalus et simienes ꝑguim hiero sicsle. de¬
iotarus minoris armenie mamertim p̾tea cuschulani ĩnumenos
alii quos acing̾e longim est sed ad sumã et n adiisus quostai tius

Expanded text:
equestrem, postremo plebem humilem tentaret. Quid autem? Neequestrem, postremo plebem humilem tentaret. Quid autem? Neminem cuius domus muneribus pateret invenit. Qui si missus esset Avinionem, puto aliquod apertum ostium invenisset. Per eosdem dies Ptholomeus, rex Egypti, legatis romanis ad se profectis magna munera miserat, que cum illi alto animo recusassent, ad cenam postridie invitatis singulas aureas coronas in convivio destinavit. Quas cum ob honorem magni et amici hospitis recepissent, die illas proximo statuis regiis impresserunt, ut intelligi daretur caritatem eos et hoviderit ipse qui dixit. Contra secundum vero obiectum, scilicet indignis ingratitudinem multi quoque et reges et populi testes sunt. Massinissa in primis rex Numidie, Attalus et Eumenes Pergami, Hiero Sicilie, Deiotarus minoris Armenie, Mamertini, preterea Tusculani, innumerique alii quos attingere longum est. Sed ad summam, etsi adversus quosdam cives
Abbreviated transcription (Latin):
si menia acteptũ p̃ter unami eam ꝙ mimimi pondens patetã ne tu¬
ntor uuns sprenisse arederent᷑. E odem tempore et pestamr le¬
gen ip̃ quo poreuis auneas auleriut. et gͥnais aiuis renil¬
si siunt. auri mchil acceptum est. Post id tempus dintinte ad is
hello cũ cartaginenses ad tontñtenda stipendiaria auxilia cum
ĩmuenso ponde auri et argent m hys pauiam misissent capti minca
ai senguntins tũq oñ eo tͦd actuleuñ ronia mssi sũt ꝑ logatos.
Quib gu̾ atte. funũ et argentũ qd hostib ereptum et in iuã ꝑui¬
tiem missũ suo quodam Iure retu̾e poterant legatis iedditu ĩsuꝑ
atoita numa soli nĩci hostiũ retenti toniettiq incaitem. ut ad¬
uocata inconfilum. non auaritia sed ĩmititia uidetur. P nrꝰ
ille tinꝰ mentionem fecimus. sentiens romanos ariis indomitos
mmib aggredi inscicinit Itaq ꝓ pate cũ ẽintute mitent̾ magno
tontubit thesauros quib parricios. ac senatum de linc ordmer

Expanded text:
il acceptum preter unam, eamque minimi ponderis, pateram, ne amicorum munus sprevisse crederentur. Eodem tempore et pestani legati ipsi quoque pateras aureas attulerunt, et gratiis actis remissi sunt; auri nichil acceptum est. Post id tempus, durante adhuc bello, cum Carthaginenses ad conducenda stipendiaria auxilia cum immenso pondere auri et argenti in Hispaniam misissent, capti nuntii a Saguntinis cumque omni eo quod attulerant Romam missi per legatos. Quibus gratie acte, aurum et argentum, quod hostibus ereptum et in suam perniciem missum suo quodam iure retinere poterant, legatis redditum, insuper addita munera; soli nuntii hostium retenti coniectique in carcerem, ut advocata in consilium non avaritia, sed inimicitia videretur. Pyrrhus ille, cuius mentionem fecimus, sentiens Romanos armis indomitos muneribus aggredi instituit; itaque pro pace cum Cineam mitteret, magnos illi contulit thesauros, quibus patricios ac senatum, dehinc ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solũ ꝙ hec bonũ eẽt sed ꝙ bomĩ alud no̾ eẽt adierit: ⁊l audaui iĩt¬
gͥ ietitiã ꝙ uõ eẽt nõi bonũ sũb sole nis̃i ꝙ toued̾et et bibet ates gau¬
det et hoc secum afferei de labore suo. Quis qͥso tanti un consino
nõ edet lbẽt ac biberet et gandet᷑: Sapientes galli qui et ꝑ se ipoe
hec sapinit et sapientib tre did̾u̾nt iuq cousuetudĩem uacurãq
ĩteunit. At quo eodem libeo ait idein. Cogiui in toroe moo ab

Expanded text:
non solum quod hoc bonum esset, sed quod bonum aliud non esset, adienon solum quod hoc bonum esset, sed quod bonum aliud non esset, adie non esset homini bonum sub sole, nisi quod comederet et biberet atque gauderet, et hoc solum secum afferret de labore suo". Quis, queso, tanti viri consilio non ederet libenter ac biberet et gauderet? Sapientes galli, qui et per se ipsos hec sapiunt et Sapientibus crediderunt, inque consuetudinem naturamque verterunt. At quod eod
Abbreviated transcription (Latin):
adilsa. mito alici. Non eñi gallicos mores dampno. Ei de hiis
quit senciam satis in epła ad urbamuĩ uideor onisse. Snãuis
aut a feritate mor fianci olim dicti et feroces aliqũ. habiti ⁊lũc
tũ longe alii leues letiq hoĩes sumi facilis ac iocũdi cõuitus
qui libent adscistant gandia turas pelletnit. ludendo ndendo canẽdo
edeudo et bibendo. Puto ĩtelligentes ad litͥam ilst̃ saipientis he¬
breoꝵ qd̾ semel dirisse nõ contentus ꝑ quã sempe repetĩt. Nõne
melius est ĩquit comede et bib̾e et ostend̾e aĩe sue lona de labori
bus suis: Et it̾m. ois eĩ hõ qui comedit et hibit et uidet bomĩde le¬
bore suo. hoc domĩ dei ẽ et rursus. hoc itaq nichi uisu ẽ bonĩ ur
tomedat quis et bibat et fiuatꝰ leticia ex labore suo. Et pͥterea. uade
inquit et tomede ⁊̃ letitia. panẽ tuũ et bibe tũ gaudio uinũ tim̃ Et

Expanded text:
adversa. Mitto alia, non enim gallicos mores damno, et de eis adversa. Mitto alia, non enim gallicos mores damno, et de eis quid sentiam satis in epystola ad Urbanum videor dixisse. Quamvis enim et a feritate morum Franci olim dicti et feroces aliquando habiti, nunc tamen longe alii, leves letique homines sunt, facilis ac iucundi convictus, qui libenter adsciscant gaudia, curas pellant ludendo, ridendo, canendo, edendo et bibendo, puto intelligentes ad literam illud Sapientis Hebreorum, quod semel dixisse non contentus perquam sepe repetiit: "nonne melius est" inquit "comedere et bibesuis?". Et iterum: "omnis enim homo qui comedit et bibit et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est". Et rursus: "hoc itaque michi visum est bonum, ut comedat quis et bibat et fruatur letitia ex labore suo". Et preterea: "vade ergo" inquit "et comede in letitia panem tuum, et bibe cum gaudio vinum tuum". Et
Abbreviated transcription (Latin):
quis est. oĩum qui nõbarbatos gallos uocet: Rei huiꝰ ĩdaginẽ fibi
huiquo ut nidustriam eius exerceam. ystorias euoluet ĩuemiet fͦdo
unde metũ m gĩam reĩtaitur. ¶ ste aũt delamator inłtipliab u̾b
horrentem ał ossib sibi barbariem temptans ertut̾e młta de gal¬
lica mozim elegantia disputans quoꝵ oũmi ut scĩas ꝙͣ uera sint
tecͥa. uictus temꝑancia pͥmã ponit. In quo mͥ quidẽ tam aꝑto mẽ¬
datio nridetur uisus est pocins ꝙͣ seuctare. Quid eñi nisi rerifio
est in aliquo io laudare Cunꝰ contriũ publite notũ sit. Ati om̃e
hũanũ gͤrtus int̾roget una uoce contͣriũ respondebit Si p̾t sues
ull̃i hõmi fidem h querat a supplitio se u̾o̾ et Inueniet ab illo oñi
meo quidem Iuditio gallor dissertissio obietũ gallis edecitacem:
Ca uło msi fallor ab hoc barbaro laudante suctus tẽꝑantie est

Expanded text:
quis est omnium, qui non barbaros Gallos vocet? Rei huius indaginem sibi quis est omnium, qui non barbaros Gallos vocet? Rei huius indaginem sibi linquo, ut industriam eius exerceam. Historias evolvat, inveniet - credo - unde mecum in gratiam revertatur. Iste autem declamator multiplicibus herentem ossibus barbariem tentat excutere, multa de gallica morum elegantia disputans, quorum omnium ut scias quam vera sint cetera, victus temperantiam primam ponit. In quo michi quidem tam aperto mendacio irridere visus est, potius quam laudare. Quid enim nisi irrisio est, inhumanum genus interroget, una voce contrarium respondebit. Si, preter suos, nulli hominum fidem habet, querat a Sulpicio Severo et inveniet ab illo, omnium - meo quidem iudicio - Gallorum disertissimo, obiectam Gallis edacitatem: ea vero - nisi fallor - ab hoc barbaro laudate victus temperantie est
Abbreviated transcription (Latin):
e manib calamũ extorsisset ne fede ꝓrsus or̃onis tale iac̾et fũdamentũ
suꝑ quo bom ichil posset edificari condem nũ pessimũ queso dicturt᷑
sit qui in ip̃o serinonis exordio Peti sedem fomã depͥmens u̾b̃ ĩanibus
zelothemis illam mũdi fecem turpeniq barbariẽ iitatur actolse. Sesi¬
equidẽ equidem in ub̾ illius hoĩs descendeitis ymo uo habitantis ĩ ye¬
richo sen roncenũ pontificẽ descend̾e facientis grane sibi at molestũ
barbares nomen. Sic deformes quoq formose dici anant at indi nͨ
est ulla tñ turpis que obieita sibi turpitudinẽ nõ incontumeliam tra¬
bonis ornatissimus eẽt et fortime. I. on hab aũt quo michi suftẽ¬
scat ille uix. ñc ob cam̃ dico ad barbari nomẽ irascit. Irascatur non
michi. Nop eĩ ego noĩs huiꝰ inuentor sum sed hystoricis omib acis
cesmographis quitam młti sunt ut eos epła una uix capiat quor

Expanded text:
e manibus calamum extorsisset, ne fede prorsus orationis tale iaceret fundamentum, e manibus calamum extorsisset, ne fede prorsus orationis tale iaceret fundamentum, super quo boni nichil posset edificari. Quid enim, nisi pessimum, queso, dicturus sit qui, in ipso sermonis exordio, Petri sedem - Romam! - deprimens verbis inanibus, celotenus illam mundi fecem turpemque barbariem nitatur attollere? Sensi equidem in verbis illius hominis descendentis, imo vero habitantis in Ierico, seu Romanum Pontificem descendere facientis, grave sibi ac molestum barbari nomen. Sic deformes quoque formose dici amant ac videri, nec ulla est tam turpis, que obiectam sibi turpitudinem non in contumeliam trabonis ornatissimus esset et fortune? Non habet autem quo michi suscenseat ille vir, hanc ob causam dico: si ad barbari nomen irascitur, irascatur non michi - neque enim ego nominis huius inventor sum -, sed historicis omnibus atque cosmographis, qui tam multi sunt, ut eos epystola una vix capiat. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. O meptũ aic turpe pͥncipũ falielle. Eo ne gͥ miseriaꝵ ac
desemie uentum ẽ ut quitũo dpñcola maximeq pontifer ioiuanꝰ
Auimone digre diens iomai petut a yerbui descende dicarur iu
Yncho e non potius e saitina ꝓsundissia uiciorũ õmm. utno qdem
ex inferuo illo ĩuentũ ĩ yerłm dicatur ascend̾e Huctme gͥ res ꝓlapsa
ẽ ut Aumio ꝓbrum ingens fetorq ultunus or̾ t̾re iersm dicac Roma
u̾o mudi taput. Orbiũ regina. sedes imꝑii ars fidei cacholice fons
oñu memorabilium exemploꝵ perico mĩcupetur O cor sexeũ o lu¬
b̾ca et efrenis lingua. Quenam hec feralis monstra licencia. Que nã
ista tem̾itas ne dicam rabies loquendi. Dicam mui ippͥe blacterã¬
di. ut q sermone utar homerito. qͦd u̾bum sepem denciũ tranfiit.
debuit faucib uot h̾ere neq maꝑtũ eiũpere doctis piis q omĩb stoma¬
tum concussura. Dicam t̾te quod sentio Si quid fuisset ingemi pudor

Expanded text:
fidem, o ineptum ac turpe principium fabelle! Eo ne igitur miseriarum ac vesanie ventum est, ut quicunque cristicola, maximeque Pontifex Romanus, Avinione digrediens Romam petat, a Ierusalem descendere dicatur in Ierico, et non potius e sentina profundissima vitiorum omnium, imo quidem ex inferno illo viventium, in Ierusalem dicatur ascendere? Huccine igitur res prolapsa est, ut Avinio, probrum ingens fetorque ultimus orbis terre, Ierusalem dicatur, Roma vero, mundi caput, urbium regina, sedes imperii, arx fidei catholice, fons omnium memorabilium exemplorum, Ierico nuncupetur? O cor saxeum! o lubrica et effrenis lingua! Quenam hec feralis monstra licentie? Quenam ista temeritas, ne dicam rabies loquendi, dicam minus improprie, blaterandi? utque sermone utar homerico, "quod verbum sepem dentium transivit"? Debuit faucibus vox herere neque in apertum erumpere, doctis piisque omnibus stomacum concussura! Dicam certe quod sentio: siquid fuisset ingenii, pudor
Abbreviated transcription (Latin):
locũ argumẽtũ est ip̃a magnitudo. Et post panca. Hic
capitoliũ est ĩqͥt ubi quondẽ capite hñano inẽto respon¬
sum ẽ eoloco caput rer siũmãq imꝑu fore. Que secunt̾
sciens sileo. Islus uolim siluisse. ⁊ lõ dico uirgilii apud quẽ
niclita seꝑticollis et felrx prole uirũ ĩgnĩ t̾ris celo aĩos
equat. sed Ieronini Nãq ille familiarior tibi est qui
adu̾sus Iouiuianũ scͥbens mẽcione de qua loquor oblata.¬

Expanded text:
gnitudo». Et post pauca: «Hic Capitolium est», inquit, «ubi quondam capite humano invento responsum est eo loco caput rerum summamque imperii fore». Que sequuntur sciens sileo. Illud nolim siluisse, non dico Virgilii apud quem inclita septicollis et felix prole virum imperium terris celo animos equat, sed Ieronimi, namque is familiarior tibi est, qui adversus Iovinianum scribens mentione huius de qua loquor
Abbreviated transcription (Latin):
finsse y taliã. Nũc cãdẽ fers incluil ẽẽ librata raꝵac pre¬
ipta uunis assorione diffigiant. Bone ih̾i que ista
cecitas: Nue p̃cipitacio est: Cms linor Que ne ĩ paa¬
qd ꝓpħia cõmemorat: ymo uͦ longe aliuo penitꝰ q con¬
teariũ. Pfectũ eñ od iñ est malũ sit odisse ut lonĩ iõ nõ
oderis si diligas malo ꝙͣnus adiũctũ. Cõtrag̾ͥ. Sic malũ
si magnũ nõ ꝙͣtitatẽ quidẽ s qualitatẽ odu signat¬

Expanded text:
taliam, nunc eandem fere nichil esse, librata parum ac pretaliam, nunc eandem fere nichil esse, librata parum ac prerupta nimis assertione diffiniant. Bone Iesu, que ista cecitas, que preci<pi>tatio est, qui livor, que ve impatnge aliud penitusque contrarium: perfectum enim odium est, sic malum odisse ut bonum ideo non oderis, sed diligas malo quamvis adiunctum; contra igitur sic malum si magnum sit. Non quantitatem namque sed qualitatem od
Abbreviated transcription (Latin):
lie copiã ⁊ gallie Ĩnopiã et deffectꝰ młtiplices enudari
inq ocłos ingeri posse cõfido ut nõ rubor solus s fames
et sitis cũ corripiat. Et me qd̾ ĩuitꝰ facioloqui cõpu¬
lit uiri illiꝰ aĩosa procacitas atq iactãcia. Que si ac
tollere et ꝑua pro marĩs celebrare de creuerat. quid
nr̃a depͣssione s ullis oĩo cõnicus opus erat: ⁊ Iulli n¬
iuriosũ mẽdaciũ. Sed tm̃ ꝓpoĩto mencientis accõmodũ
tatis et prĩe coem cãm. Inq angustias has coegi ꝙͣnis
et h ͨ młtos hẽat huo obiectis lucius atq uberurs respõ¬
suros̾. Et illa ꝓ se clamã nille ex libris qmĩ et ip̃a reꝵ
spẽs tacit̾na respondeat. ¶ alter mͥ error nũc ex or¬
dine refellendus occurrt. Ad menuꝑ ħ scͥbentẽ hauo
spnenda quidẽ narracione ꝑ latꝰ. Ełse ibidẽ quoses ii qe
cardinaliũ qui nẽri nõ posse cõsenciant magnũ ad

Expanded text:
lie copiam et Gallie inopiam ac defectus multiplices enudari lie copiam et Gallie inopiam ac defectus multiplices enudari inque oculos ingeri posse confido, ut non rubor eum solus, sed fames etiam sitisque corripiat. Et hec me, quod invitus facio, loqui compulit viri illius animosa procacitas atque iactantia; que si se attollere et parva pro maximis celebrare decreverat, quid nostra depressione sive ullis omnino convitiis opus erat? Nulli iniuriosum mendacium sed tantum proposito mentientis accommodum tatis ac patrie communem causam inque angustias has coegi, quamvis et hec multos habeat his obiectis latius atque uberius responsuros, et illa pro se clamans mille ex libris, quin et ipsa rerum specie taciturna respondeat. 6 Alter michi nunc error ex ordine refellendus occurrit ad me nuper hec scribentem haud spernenda quidem narratione perlatus, esse ibi quosdam tuorum cardinaliu
Abbreviated transcription (Latin):
ciboꝵ ꝙͣ ytaliã assereret. qͣi nõ ad religiosissimũ sũ¬
mũ q põtificẽ s ad coqͥne magr̃m apiciũ loqueretuar.
Multa possẽ rũdere insi me pigeret d tã lũili materia¬
tã q abiccta diu loqui te p̾sertĩ a dituro. Sed si cum
illo tantũ in nõ esset. efficerem forsitã ut puderet rnũ
talẽ corã uicario ueritatis tã młta loqutũ q̃ r̾itas nõ ꝓͣcet.¬
¶ Certe mod̾ ob uucti nõ oportet galli sicut scri tũ ẽ usũ
uitis et olec roma Iã adolescente didicem̃t. Et quei cõstat
gens̾ eadẽ fiugũ maxĩeq unu dulcedine p᷑ ytaliã ĩgressa
ĩnum̾abili quidẽ ex̾citu młta et grama nobis bella ĩ culit
usq ad rõne urbis tũc surgentis incendiũ. Sed p̃cpitẽ
oñis: ne quis extaret in ea gente ut nobilis ait hystorit
qui nicensã a se urbem rõnã gloriaret᷑. ¶ Quod si ĩu¬
tacionẽ tẽꝑũ ã reꝵ fortasse obiceret: sic pũtẽ illi et yta¬

Expanded text:
 assereret, quasi non ad religiosissimum summumque pontificem sed ad coquine magistrum Apitium loqueretur, multa possem respondere nisi me pigeret de tam humili tamque abiecta materia diu loqui, te presertim audituro. Sed si cum illo tantum michi res esset, efficerem forsitan ut puderet virum talem coram vicario veritatis tam multa locutum que veritas non probaret. Certe, quod omitti non debet, galli sicut scriptum est usum vitis et olee Roma iam adolescente didicerunt. Et quod constat, gens eadem frugum maximeque vini dulcedine primo Italiam ingressa innumerabili quidem cum exercitu multa et gravia bella nobis intulit, usque ad romane urbis tunc surgentis incendium. Sed precipiteomnes, «ne quis extaret in ea gente», ut nobilis ait historicus, «qui incensam a se urbem romanam gloriaretur». Quod si mutationem temporum aut rerum fortassis obiceret, sic presentem illi et Ita
Abbreviated transcription (Latin):
capitoliũ est ĩq̾t ubi quondẽ capite hñano inuẽto respon¬
sum ẽ eoloco caput reꝵ sĩmãq Imꝑn fore. Que secunt̾
sciens sileo. Ilhud uolim siluisse. ⁊ lõ dico uirgilii apud quõ
niclita seꝑticollis et felix prole uirũ ĩgnĩ t̾ris celo aĩos
cquat. sed Ieronimi ⁊ ãq ille familiarior tibi est qui
adu̾sus Ionuuianũ scͥbens̃ mẽcione de qua loquor oblata.¬
Urbs inqͥt potẽs rrbs orbis dña uibs̾ apłi uoce laudata

Expanded text:
ubi quondam capite humano invento responsum est eo loco caput rerum summamque imperii fore». Que sequuntur sciens sileo. Illud nolim siluisse, non dico Virgilii apud quem inclita septicollis et felix prole virum imperium terris celo animos equat, sed Ieronimi, namque is familiarior tibi est, qui adversus Iovinianum scribens mentione huius de qua loquor ur
Abbreviated transcription (Latin):
apud scͥptores genciũ orpheꝰ retrou̾sus eductã ab ĩferis
suã ꝑdidit curidicẽ uł apud nr̃os loch ex sodomis exeũti
ut saluet aĩam suã neq neq post t̾gũ suũ respiciat
Imꝑat᷑ ꝙ uel oblita uel despiciens uxor eiꝰ respiciens q
post se in statuã salis ẽ u̾sa. Exẽplũ atq utile cõdimẽ¬
tũ post̾is liquit. Quo iisisib salũt᷑ ne insipido gustu
reꝵ ad que bñ dimisint aĩo ã ocłis se cõu̾tant. Quibus
ita se hũtib fama et uulgꝰ suo more ueris falsa ꝑmiste

Expanded text:
scriptores gentium Orpheus retro versus eductam ab inferis suam perdit Euridicen, vel apud nostros Loth e Sodomis exeunti ut salvet animam suam neque post tergum respiciat imperatur; quod vel oblita vel despiciens uxor eius respiciensque post se in statuam salis versa, exemplum atque utile condimentum posteris liquit, quo in similibus salliantur ne insipido rerum gustu ad ea que bene dimiserint animo aut oculis se convertant. Quibus ita se habentibus, fama et vulgus suo
Abbreviated transcription (Latin):
derent uł ad mortẽ uł ad miẜũ exiliũ se copelli.¶ Ad¬
huc tñ et tua sõlimis sc̃itas ⁊ mea fidelis huilitas scio
et sencio cõtra dicioi ibz patent. Su nt qui dicãt. Plane
ciũ illos hinc audio roͣmĩ fierẽ insalubrẽ eẽ. Quibus
Iam exꝑte responsũ est. ⁊lła uero ciuitas tantũ angu¬
stissima s augusta domꝰ tã salubris fu̾t quã nõ susp̾

Expanded text:
nt vel ad mortem vel ad miserum exilium se compelli. 9 Adhuc tamen et tua sublimis sanctitas et mea fidelis humilitas, scio et sentio, contradictoribus patent. Sunt qui dicant, plane enim illos hinc audio, romanum aerem insalubrem esse. Quibus iam ex parte responsum est. Nulla enim non civitas tantum augustissima
Abbreviated transcription (Latin):
astra se tolleret. Et que uix cõpetens canda ẽ. fieret caput
uũdi. Diffiuire nõ ẽ incũ. Eoꝵ cõscĩe relinquat᷑ qui ꝓstra¬
ta metropoli uibiũ oñm que sp̃ celo st̾ qui labentib tectis
sparsis ac laceris domos illic aureas erex̾ũt inspectãtẽ
actũ erit. mox domoꝵ ueterũ ut ceꝑint obliuisci. Et lucũ
ammõnicũ nõ mirari. Lõgis errorib ĩ fecti aĩ cõualesce̾¬
sb̾ito nequcũt. Tẽꝑe lesi ut dixi tẽpore eniã curabuntur
S uõ solo. tua mc̃s tua frons tua uox et iudefficiens cu¬
ra tua illos rigilancia tua uirtus tua frãget auctoritas
Inf̾im dies ibũt. Mentes periorib sentencus Oca melio ͥ
spectaculis assuescẽt. Cũ ceꝑut gustare quid ẽ roma ymo

Expanded text:
ue vix competens cauda est fieret mundi caput, diffinire non est meum. Eorum conscientie relinquatur, qui prostrata metropoli urbium omnium que sub celo sunt, qui labentibus tectissparsis ac laceris, domos illic aureas erexerunt, inspectante Actum erit, mox domorum veterum ut ceperint oblivisci et lutum avinionicum non mirari. Longis erroribus infecti animi suscere nequeunt, tempore lesi, ut dixi, tempore etiam curabuntur; sed non solo: tua mens, tua frons, tua vox et indeficiens cura, tua illos vigilantia, tua virtus, tua franget autoritas. Interim dies ibunt, mentes verioribus sententiis, oculi melioribus spectaculis assuescent.
Abbreviated transcription (Latin):
ceta oĩa ũ amore orbis̃ od̾imꝰ Sed indubie ac fiaẽt̾
affirniẽ hãc ip̃am ytaliã nũꝙͣ̃ iiris acq opib et p̾ẜtĩ
maris ĩꝑio potenciorẽ fiusse ꝙͣ nr̃a fuit etate. Nñꝙͣ sic
cõcordes aĩ. ut que olun unũ ualidũ caput eẽt recipiendo
orbis ĩꝑio. n ͨ fe̾ndis nfideliũ tot mollib atq in digius
ĩꝑus apciorẽ. N õ sequor aĩi calamũq. ⁊ Ie beatitudi¬
nem tuã hac ĩꝑte ãpliꝰ fatigẽ maxĩe cũ de hͦ ip̃o młba
alibi q̃stus sim. Nõ ignarus tañ hus obstare. Tareu¬
tum Capuã Rauẽnã aliasq magnas oliu urbes ñc
nõ ita. Sed opponã hus om̃ib uł hãc uriã uñ h tͥ scͥto
uenetor ualr̃ maximã. ymo regnũ ingens̃ Cui olim ma¬
gna regnasb̾iecta st̃ urbẽ longe dissiłcm ceteris. ut ꝙ

Expanded text:
cetera omnia nostri amore orbis oderimus. Sed indubie ac fidenter cetera omnia nostri amore orbis oderimus. Sed indubie ac fidenter affirmem hanc ipsam Italiam nunquam viris atque opibus et presertim maris imperio potentiorem fuisse quam nostra fuit etate, nunquam si concordes animi utque olim bene validum caput esset, recipiendo orbis imperio nec ferendis infidelium tot mollibus atque indignis imperiis aptiorem. Non sequor animum calamumqnem tuam hac in parte amplius fatigem, maxime cum de hoc ipso multa alibi questus sim; non ignarus tamen his obstare Tarentum, Capuam, Ravennam aliasque magnas olim urbes, nunc non ita. Sed opponam illis omnibus vel hanc unam unde tibi hec scribo venetorum urbem maximam, imo regnum ingens, cui mag
Abbreviated transcription (Latin):
ad nũcło restauranda. felicitatẽ tibi incelis et̾uã ac in
t̾ris ĩmortalitatis głiam allatura est. Potest haus ĩ pͥ¬
deuter optare nobilis artifex ut aliquid reb desit quo
qua aũt ytalia quid dicã nisi siñam illã meã reterẽ
et uͥ fallor uerã: Nõ dico equidẽ ꝙͣ nũt est. memor
uiiu̾salis pestilen ͦ illiꝰ cui ulła etas parẽ lĩ. Aqua
uicesimꝰ m̃c ãmus agit᷑. Que postea alt̾uatĩ ex hau¬
stũ distortũ q orlr̃ quodẽ uelud ãmu̾sario maloꝵ tor¬
rente repeciit. Sed nõ miuꝰ galliã ꝙͣ ycaliã lac̾auit.
ymo ad ĩpetũ pestis acrie t̾restris hoĩm rabies et logis¬
simi belli furor accessit. Tãq acctit̾ illis t̾ris ĩ cubuit.
ut dũ male fida pace reddita reb ꝑeã loca adregẽ
uussus iter agerẽ cũcta undiq ferro igniq ci ersa
cõspiciens lacͥmas nõ tenerẽ. Nõ cni sumꝰ quiut isti

Expanded text:
adminiculo restauranda felicitatem tibi in celis eternam atque in adminiculo restauranda felicitatem tibi in celis eternam atque in terris immortalem gloriam allatura est. Potest haud impudenter optare nobilis opifex ut aliquid rebus desit, quoqua autem Italia quid dicam? nisi sententiam illam meam veterem et, ni fallor, veram. Non dico equidem quam nunc est memor universalis pestilentie illius cui nulla etas parem habuit, a qua vigesimus nunc annus agitur, que postea alternatim exhaustum discerptumque orbem quodam velut anniversario malorum torrente repetiit; sed non minus Galliam quam Italiam laceravit, imo ad impetum pestis aerie terrestris hominum rabies et longissimi belli furor accessit, tamque atrociter illis terris incubuit, ut dum male fida pace rebus reddita per ea loca ad regem missus iter agerem, cunta undique ferro atque igni eversa conspiciens, lacrimas non tenerem. Non enim sumus qui ut isti
Abbreviated transcription (Latin):
quo aĩos cogit ĩ qͥeti ãins et telluris ĩ amene celut. nũ
imẽsũ ut dũ indigno affectu q̃ st ỹma suspioñt ma¬
iigẽs defftũ qͥst sũima despiciat. Cũq urgente erenã¬
dia fateant᷑ qos ut cũq pot̾a neͣri suadente ĩ udia
uegent ulud qd̾ fateri pñs ueritao ac uiolento sdꝵ. luls
Antiqua et em̃ si negent᷑ auctoritati hom̃m ac ficei lib
derogat᷑. At denegando pñcia u̾o ip̃i et ĩt c seusuũ cestĩo¬
resistit᷑. Hus itaq qui scientes cõtra uoꝵ litigãt il oĩo
frustra cm̃ sindo cauit᷑. Ertauit iudiciũ uolũtas. ecliqͥs
si qui st̾ qui ignorancia labi possent. hͦ mͦ responsũ sit.¬
¶ Ytalie caput rõui n ͨ ytalie tm̃i: s tociꝰ orbis bellis młtis
uastitas ꝙ ͫͥ nõ soli ytalie s mẽbris oĩb ħ ẽ nũido noceat
Et ĩ pͥmis xp̃iano gn̾i. uidẽt om̃ nͥ quoꝵ liuor tumorq
oculos p̃mit. h ͨ tu ip̃a urbs tot uastanciũ ex manib¬

Expanded text:
nunc animos cogit inquieti amnis ac telluris inamene desiderium immensum, ut dum indigno affectu que sunt ima suspiciunt, maligno defectu que sunt summa despiciant, cumque urgente verecundia fateantur quod utcumque poterat negari, suadente invidia negent illud quod fateri presens veritas ac violenta compellit. Antiqua etenim si negentur, autoritati hominum ac librorum fidei derogatur, at negando presentia vero ipsi et intellectus ac sitigant nil omnino, frustra enim surdo canitur, hebetavit iudicium voluntas. Reliquis siqui sunt qui ignorantia labi possent, hoc modo responsum sit: Italie caput Romam, nec Italie tantum sed totius orbis, multis bellis vastitas quantum non soli Italie sed membris omnibus hoc est mundo noceat et in primis christiano generi, vident omnes, nisi quorum livor tumorque oculos premit. Hec tamen ipsa urbs tot vastan