comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nascent᷑. Quorũ argum̃ torũ pars ꝓbabili pars neces¬
sario ingenere uersabitur
oniecturx argum̃ta sugger̃. causã ꝑsona factũ
utiq ideoꝰ tria. quia singula. Sulsigit ra¬
tionib causa. suis ꝑsona xĩa apꝓbat᷑. eodẽmͦ
factũ. Quod cũ singula suis rationib. ꝑse incon¬
iectura fidẽ p̃stent. merito adꝓbationẽ coniectu¬
rae triplex materia collocatur. Mon& tamen
ratioduo. ꝑ s̃nã sc̃ilico atq factũ ad unã sidẽ
posse c̃sociari. ut exutroq materiae genere nego
capiat᷑. meminissedebemꝰ attributa ꝑsonis.
quae utiq cũs ipsã uident᷑ apꝓbare ꝑsonã. Quam
cũꝓbauerint. iã c̃recturae locus ÷ a taliuiro id
ꝙ intendit᷑ facinꝰ non potuis s c̃cõmitti. Ergo at tribu¬
tũꝑsone. faciꝑsonefidem. factoaut̃. ꝓ̃d ÷ applata¬
foctũ. hoc. negociũ. Idcirco tullius p̃ceptum
dedit possequoq &xattribitis ꝑsona & negocioꝵ

Expanded text:
nascentur, quorum argumentorum pars probabili, pars necesnascentur, quorum argumentorum pars probabili, pars necessario in genere versabitur. oniecturae argumenta suggerunt causa, persona, factum; utique ideo tria quia singula. Suis igitur rationibus causa, suis persona etiam adprobatur; eodem modo factum, quod cum singula suis rationibus per se in coniectura fidem praestent, merito ad probationem coniecturae triplex materia conlocatur. Monet tamen ratio, duo, personam scilicet atque factum, ad unam fidem posse sociari, ut ex utroque materiae genere, negocapiatur, meminisse debemus attributa personis, quae utique cum sunt ipsam uidentur adprobare personam; quam cum probauerint, iam coniecturae locus est, a tali uiro id quod intenditur facinus non potuisse committi. Ergo attributum personae facit personae fidem, facto autem factum, hoc est negotium; idcirco Tullius praeceptum dedit, posse quoque ex attributis personae et negotiorum
Abbreviated transcription (Latin):
inpartẽngillatt deuna quaq: ex plicire. &
alias alit̃ hinutr aq partẽ causae solent c̃uenire¬
Quare considerare. ħ̃ quȩ ex posuimꝰ opotebit. Faci¬
lius aut̃ adimientionẽ animꝰ incid& : sigesti nego cii
& suã & aduersarii narrationẽ sxepe & diligent̃
ꝑtractabit. & quid quaq pars suspicionis habe¬
bit eliciens con siderabit. Quare. quoconsilio qͣ
spe ꝑficiendi. quidq factũ sit. curpocius hoc modo.
quã illo cur ab hoc potius quãllo. Cur nullo ad¬
iutore. aut cur hoc. cur nemosit conscius. Aut cur
sit. aut cur hic sit. curh ante factũ sit cur hoc
ante factũ ñsit. cur ħ inpsonegocio. cur hoc
pꝰnegotiũ. autfactũ deindustria. autrẽ ipsã
c̃secutũ sit. consta ne oratio. aut cũre. aut ipsa
secũ. hoc huꝰne reisit signũ. an illius: an& huiꝰ
om̃s totius negocii partes considerabit. tũ illupsi
inmediũ conseruatiloci ꝓcedent. de quib antedictũ
& tũ ex singulis tũ ex coniunctis argum̃ta certa

Expanded text:
in partem singillatim de una quaque explicare et alias aliter haec in utramque partem causae solent convenirequare considerare haec, quae exposuimus, oportebit. facilius autem ad inventionem animus in- cidet, si gesti negotii et suam et adversarii narrationem saepe et diligenter pertractabit et, quod quaeque pars suspicionis habebit, eliciens considerabit, quare, quo consilio, qua spe perficiundi quicque factum sit; hoc cur modo potius quam illo; cur ab hoc potius quam ab illo; cur nullo adiutore aut cur hoc; cur nemo sit conscius aut cur sit aut cur hic sit; cur hoc ante fac- tum sit; cur hoc ante factum non sit; cur hoc in ipso negotio, cur hoc post negotium, an factum de industria an rem ipsam consecutum sit; constetne oratio aut cum re aut ipsa secum; hoc huiusne rei sit signum an illius, an et huius omnes totius negotii partes considerabit, tum illi ipsi in medium coacervati loci procedent, de quibus ante dictum est; et tum ex singulis, tum ex coniunctis argumenta certa
Abbreviated transcription (Latin):
ita: ꝓpt̃ errorẽ atq inscientiã ceta ac temeraria do¬
minatrix animi cupiditas ad sẽ explendã uirib
corporis abutebat᷑ ꝑniciosissimis sitellitib: Quo lũ
tẽpore. quidã magnus uidelicaeiur & sapiens:
Cognouit quȩ materia e&̃ . & quanta ad¬
maximas resoportunitas in animis in essae
hominũ. siquis eã poss&e elicere & p̃cipiendo
meliorẽ reddere. Quidisꝑsos homines in
agros. & intectis sil uestrib ab c̾itos ratione
quadã cõpulit unũ in locũ. & congregauit. &
eos unc̃ inquãq rẽ inducens utilẽ atq honestã
Eimo ꝓpt̃ insolentiã redam cintes. de inde

Expanded text:
ita propter errorem atque inscientiam caeca ac temeraria domi- natrix animi cupiditas ad se explendam viribus cor- poris abutebatur, perniciosissimis satellitibus. quo tem- pore quidam magnus videlicet vir et sapiens cognovit, quae materia esset et quanta admaximas res opportunitas in animis inesset hominum, si quis eam posset elicere et praecipiendo meliorem reddere; qui dispersos homines in agros et in tectis silvestribus abditos ratione quadam conpulit unum in locum et congregavit et eos in unam quamque rem inducens utilem atque honestam primo propter insolentiam reclamantes, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ rationẽ atq orationẽ studiosius audien¬
tes. ex feris & in manib: mittes reddidit. & man
necin ops dicendis apientia ꝑficere potuissein.
Ut homines a consuctudine subito conuerter& :
& addiuersas rationes uitae traducer&. Age
uͦ urbib: constitutis ut sidẽ colere & iusticiam
r& inere discerent: & aliis parere sua uolun¬
tate consuescerent. Ac non modo labores ex¬
cipiendos cõmunis cõmodicciusc. sed & iã uitam
amittendã existimarent. Quittindẽ sieri potuit.
nisi homines eaquȩ ratione inuenissent. elo¬
quentia ꝑsucidere potuissent: ꝓfecto ne mo
nisigreiui. ac suaui cõmotus oraitione. cũ uirib:
plurimũ poss& : Adius uoluiss& sine uidescen¬
dere. ut int̃ quos possae excellere. cũ hisse pa-¬
tẽter& ȩquari & sua uoluntate aio cundi¬
sima consuetudine receder&. Quȩ p̃sertim

Expanded text:
pter rationem atque orationem studiosius audientes, ex feris et immanibus mites reddidit et mansnec inops dicendi sapientia perficere potuisse, ut homines a consuetudt ad diversas rationes vitae traduceret. age vero urbibus constitutis, ut fidem colere et iusti- tiam retinere discerent et aliis parere sua voluntate consuescerent ac non modo labores excipiendos com- munis commodi causa, sed etiam vitam amittendam existimarent, qui tandem fieri potuit, nisi homines ea, quae ratione invenissent, eloquentia persuadere po- tuissent? profecto nemo nisi gravi ac suavi commotus oratione, cum viribus plurimum posset, ad ius voluisset sine vi descendere, ut inter quos posset excellere, cum iis se pateretur aequari et sua voluntate a iucundissi- ma consuetudine recederet, quae praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
quadã aut &iã cõmuniũ frequentia. ex qͥb. ꝓprium
quid sit luceat Sed qm̃ deppriis oritur plerunq magna
dissensio. deflendũ sepe ẽ ex contrariis sȩpe &iã ex dissi¬
milib sepe expartib Iuã obrem descriptiones qͦq st̃
in hoc genere sepeapte & enumeratio consequentum.
in primis quȩ comoua explicatio uocabuli ac nominis
Soti seposita ia fere. ea quȩ defacto. quȩ defacti
appellatione quȩxuntur. Nẽ pe igit᷑ ea restant.

Expanded text:
quadam aut etiam communium frequentia, ex quibus proprium quadam aut etiam communium frequentia, ex quibus proprium quid sit eluceat. Sed quoniam de propriis oritur plerumque magna dissensio, definiendum saepe est ex contrariis, saepe etiam ex dissimilibus, saepe ex paribus. Quam ob rem descriptiones quoque sunt in hoc genere saepe aptae et enumeratio consequentium, in primisque commovet explicatio vocabuli ac nominis. C. Sunt exposita iam fere ea quae de facto quaeque de facti appellati
Abbreviated transcription (Latin):
poter̃ recte ferri. Vt attente aut̃ audiam᷑ trũ ri
aliqua consequemus Nã aut magna quedã ꝓper
aut locꝰ dut int̾̃uentꝰ alicuiꝰ. aut int̃pellatio de
ab adũ sario dictũ aliqđ & maxime imꝓperaadoder
occusitionẽ nob. ut dicamꝰ aliqđ ad tẽpus adte
quamus. ⁊ quȩ suo loco de amplificatione dicen ao
Qert in narratione quȩ tandẽ obseruandas n¬
nacratio ẽ rerũ explicatio & quȩdã quasi sedesa
fundam̃tũ constituendȩ fidei. eas inea seruandi
maximne quȩ &iã in reliquis fere dicendi paralis
Ergo ad dilucide narrandũ. eade illa suꝑiora ꝓph¬
nandi ⁊ illustrandi p̃cepta repetem inquib sc
breuitas. ea que sȩpissime in narratione lauditus
usq facti & euenti causa poret᷑ si testata dio¬

Expanded text:
poterunt recte transferri. vt attente autem audiamur, trium rerum poterunt recte transferri. vt attente autem audiamur, trium rerum aliqua consequemur; nam aut magna quaedam proponemus aut locus aut interventus alicuius aut interpellatio aut ab adversario dictum aliquod et maxime in perorando dederit occasionem nobis, ut dicamus aliquid ad tempus aptequamus; et, quae suo loco de amplificatione dicemus, Quid, in narratione quae tandem observanda narratio est rerum explicatio et quaedam quasi sedes et fundamentum constituendae fidei, ea sunt in ea servanda maxime, quae etiam in reliquis fere dicendi partibus etiam suavitatem. ergo ad dilucide narrandum eadem illa superiora explanandi et inlustrandi praecepta repetemus, in quibus sit brevitas ea quae saepissime in narratione laudatur,usque facti et eventi causa ponetur; si testata di
Abbreviated transcription (Latin):
dut confirtatũ est. aut rephensũ Itaq ad fidẽ quoq
ł plurinũ ual& łst eni ãplificatio. uebemens que dim
PERoE gͥordine quattuor mibi istas partis explicare
TaCIAM & a principis primũ ordiar quȩ quidem
ducunt᷑. aut & ꝑsonis. aut &x reb ipsis. Sugiurt̃ aut̃
triũ rerũ grã. ut amice. ut intelligent̃ ut attente
aut meritis nr̃is. Aut dignitate. & ut aliquo genere
uirtutis. ⁊ maxme libetatis offici iustitiȩ. fidei cotri¬
dut causa. aut spe significanda. Et si in nos aliquo
odiũ offensione collocata sit. ea tollenda minuenda ue
aut diluendo. Aut &xtenu ando. dut cõpensando. dutdi¬
cando Intelligent̃ aut̃ ut audiam & itẽ attenti. abra
Sipsis ordiendũ est. S facillime discit auditor a qua
agat᷑ intelligit si conplectare in principio gennta¬
rãq cause. si definias si diuidas. si neq prudentia e
impedias confusione partiũ. nec memoriã multiadi
Quȩq mex narratione dilucida dicent᷑. &dẽ &iã be

Expanded text:
 Itaque ad fidem quoque vel plurimum valet; est enim amplificatio vehemens quaedam di. C. Perge igitur ordine quattuor mihi istas partis explicare. P. Faciam et a principiis primum ordiar, quae quidem ducuntur aut ex personis aut ex rebus ipsis. Sumuntur autem trium rerum gratia: ut amice, ut intellegenter, ut attente aut meritis nostris aut dignitate aut aliquo genere virtutis et maxime liberalitatis offici iustitiae fidei; contrant aliqua coniunctionis aut causa aut spe significanda; et si in nos aliquod odium offensiove conlata sit, ea tollenda minuendave aut diluendo aut extenuando aut compensando aut deprecando. intellegenter autem ut audiamur et item attente, ab ipsis rebus ordiendum est. Sed facillime discit auditor et quid agatur intellegit, si complectare in principio genus naturamque causae, si definias, si dividas, si neque prudentiam eius impedias confusione partium nec memoriam multitudine; quaeque mox de narratione dilucida dicentur, eadem etiam huc
Abbreviated transcription (Latin):
&iã eẽpla. quib sit simili disputatione caeditũ.
Non ẽ conquirenda condicio cõmunis. periculis. inge¬
nus hominũ criminosoꝵ. sit ex posita uita in nocentiũ
Q VONIAMA unde inueniant᷑ quȩ ad fidẽ ꝑtinent
habeo quẽ ad nodũ indicendo singła tractentur
expecto argum̃ tationẽ quȩ rere uideris. quȩ est
argumti explicatio. quȩ sũpta ex locis iis ex po
ex positi conficienda ⁊ distinguenda dilucide est
sed ea conficit᷑ cũ supseris autnondib
minus ꝓ babile ꝑse uid&ur Argun¬
tandi aut̃ duo genera s̃. Quoꝵ alterũ aqd fide
de rectospectat. alterũ se inflectit᷑ ad nodũ¬

Expanded text:
etiam exempla quibus in simili disputatione creditum etiam exempla quibus in simili disputatione creditum non est; conquerenda condicio communis periculi, si ingeniis hominum criminosorum sit exposita vita innocentium. C. Quoniam unde inveniuntur quae ad fidem pertinent habeo, quem ad modum in dicendo singula tractentur exspecto. P. Argumentationem quaerere videris, quae est argumenti explicatio; quae sumpta ex locis eis qui sunt expositi conficienda et distinguenda dilucide est sed ea conficitur, cum sumpseris aut non duminus probabile per se videtur. Argumentandi autem duo sunt genera, quorum alterum ad fidem derecto spectat, alterum se inflectit ad motu
Abbreviated transcription (Latin):
Qua sortietre in eo genere partes. Aut iure
factũ. depellendi aut ulciscendi doloris grã. auit
pudicitiae. aut religionis. aut patriae nomine.
Aut deniq: necessitate. in scitia. casu. Nã quȩ motu
animi ⁊ ꝑturbatione facta sine ratione s. ea de¬
fensiones contra crim̃ in legitimis iudiciis ñ habes
in liberis disceptationib habere poss: Hoc in genere
inquoqualis sit quȩritur. & controuersia. iure¬
& recte actũ sit quȩ risol&. quoꝵ disputatio ex
coloꝵ descriptione sumenda est.
seras orationis fidẽ. ⁊ dictũ de altero est. & pone
nc̃ de rephendendo: Aut totũ est negandũ quod
in argum̃tationẽ aduersariꝰ sũpserit. sifictũ a ut
falsũ eẽ possis dłcere. Aut redarguendomea quȩ ꝓ
ueri similib: suptas. Primũ. dubia supta eẽ ꝓcertis
deinde &iã in ꝑspicue falsis eade posse. dictũ ex us
que sũpserit ñ effici qđ uelit. accidere aut̃ oport&
de singła sic uniũsa frangent᷑. Cõmemoranda s̃

Expanded text:
Quae sunt igitur in eo genere partes? P. Aut iure factum depellendi aut ulciscendi doloris gratia aut pietatis aut pudicitiae aut religionis aut patriae nomine aut denique necessitate inscitia casu. nam quae motu animi et perturbatione facta sine ratione sunt, ea defensiones contra crimen legitimis iudiciis non habent, in liberis disceptationibus habere possunt. Hoc in genere, in quo quale sit quaeritur, ex controversia, iure necne actum sit quaeri solet; quorum disputatio ex locorum descriptione sumenda est. seras orationis fidem et dictum de altero est, expone nunc de reprehendendo. P. Aut totum est negandum quod in argumentatione adversarius sumpserit, si fictum aut falsum esse possis docere, aut redarguenda ea quae pro veri similibus sumpta sunt: primum dubia sumpta esse pro certis; deinde etiam in perspicue falsis eadem posse dici; tum ex eis quae sumpserit non effici quod velit. Accidere autem oportet: ut singula, sic universa frangentur. Commemoranda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
udtͥurt᷑ si cũ hominũ cpimione. antoritate. sicu lege
cũmere. cũ religione coniuncta. sipbitas narrantis sign¬
fiahit̃ si antiquitas. si me moria orationis. ueritas. &
ate fides. Suauis aut̃ narratio.ẽ. quȩ hab& admirati¬
res & pectationes &itꝰ inopmatos. sint̃ posites motꝰ

Expanded text:
untur, si cum hominum opinione auctoritate, si cum lege, cum more, cum religione coniuncta; si probitas narrantis significabitur, si antiquitas, si memoria, si orationis veritas et vitae fides. Suavis autem narratio est quae habet admirationes exspectatio
Abbreviated transcription (Latin):
indissimili genere ꝑsimił. Na ut illa constat ex nocis
litterarũ &ex eo in quo in pͥmunt᷑ ipsȩ note sic con¬
fectio memoriȩ tanquã cera locis utit᷑: & inus
imagines ut licteras collont DEORATONT
Leoniada igitur ius oratoris om̃is exposita est
quid habes de grationis p̃ceptis dicere. Quattuor
eiꝰ partis ee Iuarũ prima & postrema ad motũ
animi ual& lis enĩ est iniciis ⁊ ꝑorationib: conci¬
tandis. Sccđa narratio. tertia confirmatio fidẽ fac̃
oratiom. Sed a plificitio quãquã hab& ꝓpͥũ locum
sepe &sã primũ. postremũ quidẽ fere sc̃ꝑ tam̃ eliqͦ

Expanded text:
in dissimili genere persimilis. Nam ut illa constat ex notis in dissimili genere persimilis. Nam ut illa constat ex notis litterarum et ex eo in quo imprimuntur ipsae notae, sic confectio memoriae tamquam cera locis utitur et in his imagines ut litteras conlocat. C. Quoniam igitur vis oratoris omnis exposita est, quid habes de orationis praeceptis dicere? P. Quattuor eius partis esse, quarum prima et postrema ad motum animi valet—is enim est initiis et perorationibus concitandus—secunda narratio et tertia confirmatio fidem facit orationi. Sed amplificatio quamquam habet proprium locum, saepe etiam primum, postremum quidem fere
Abbreviated transcription (Latin):
deq nutata Est quidẽ id genꝰ totũ. in cõmutatione
ũ boꝵ. quȩ siplicib in uerb ita tractant᷑. ut aut &x
uerbo dila tetus aut in uerbũ contrahat᷑ oratio Ex
uerbo cũ ant ꝓpͥũ aut idẽ significans. aut factum
ubũ in plura uerba deducit. Ex oratione . cũ aut
diffiuitione adunũ uerbũ reuocat᷑ aut̃ ad sũpta ũba
enouentur. A et artuitꝰ driguit᷑ Aut coniunistione¬
fit unũ uerbũ ex duob: in comunctis aut̃ uerb tri¬
plex adliberi cõmutatio potest. ñ uerboꝵ s tantũ mͦ
ordinis. ut cũ semel dictũ sit direste. sic̃ natura ipsa tu¬
lerit inuertat᷑ ordo & idẽ quasi sursũ uersas retroq
dicit᷑ deinde idẽ int̃cise atq ꝑmixte łloquendi autẽ
exercititio maxime in hoc toto conuertandi genere
quȩ pluri mũ ualebunt sicũ orationis genere consen¬
tient & eiꝰ ĩ ac uarietatem subsequentur
Neatauiod̃ tibi de oratore ipso restat a liqͥd: Nihil
sane p̃t̃ memoriã. que ẽ gemina litteratura quodã mͦ

Expanded text:
Est quidem id genus totum in commutatione verborum, quae simplicibus in verbis ita tractatur, ut aut ex verbo dilatetur aut in verbum contrahatur oratio; ex verbo, cum aut proprium aut idem significans aut factum verbum in plura verba diducitur; ex oratione, cum aut definitio ad unum verbum revocatur aut adsumpta verba removentur aut circuitus diriguntfit unum verbum ex duobus. in coniunctis autem verbis triplex adhiberi commutatio potest non verborum sed tantum modo ordinis, ut cum semel dictum sit directe, sicut natura ipsa tulerit, invertatur ordo et idem quasi sursum versum retroque dicatur, deinde idem intercise atque permixte. Eloquendi autem exercitatio maxime in hoc toto convertendi genere quae plurimum valebunt, si cum orationis genere consentient et eius vim ac varietatem subsequentur. C. Num quidnam tibi de oratore ipso restat aliud? P. Nihil sane praeter memoriam, quae est gemina litteraturae quodam modo et
Abbreviated transcription (Latin):
plicu ac mortis. uĩ torm̃toꝵ ꝑtulerint. alii
ieñtiti sint in eos quos oderant. Atq hac ecẽplis
fiemanda sunt. Neq ẽ obscurũ. qͦin qm̃ in utraq
nurte s̃ exẽpla. & idẽ ad comecturã faciendã
loci incontrariis contraria sum̃da sint. Vtq
&iã. incurrit alia quȩdã in testib & inquestio¬
nib ratio. Saepe enĩ ea quȩ dicta sunt. sĩ ambi
gue. aut̃ inconstant̃. & ut incredibilit̃ dictas.
uit &iã alit̃ ab alio dicta. subtilit̃ reprenduntur
XTNEAIA tͥ restat pars orationis. quȩ posita
in ꝑorando ẽ. de qua sane ueli audire. Facile est
&plicatio ꝑ orationis. Nã est diuisa induas pas
locus inꝑorando. & incursu ipso orationis. de¬
linationis. ad amplificandũ dant᷑. confirmata
realiqua aut rep̃hensa. Est igit᷑ amplificatio

Expanded text:
plici ac mortis vim tormentorum pertulerint; alii plici ac mortis vim tormentorum pertulerint; alii ementiti sint in eos quos oderant. Atque haec exemplis firmanda sunt. neque est obscurum quin, quoniam in utramque partem sunt exempla et item ad coniecturam faciendam loci, in contrariis contraria sumenda sint. Atque etiam incurrit alia quaedam in testibus et in quaestionibus ratio. Saepe enim ea quae dicta sunt, si gue aut inconstanter aut incredibiliter dicta sunt aut etiam aliter ab alio dicta, subtiliter reprehenduntur. C. Extrema tibi restat pars orationis quae posita in perorando est, de qua sane velim audire. P. Facilior est explicatio perorationis. Nam est divisa in duas parlocus in perorando, et in cursu ipso orationis declinationes ad amplificandum dantur, confirmata re aliqua aut reprehensa. est igitur amplificatio
Abbreviated transcription (Latin):
confirmabimꝰ. breuit̃q int̾dũ que er̃ satis
aꝑta ponemo. Qqđq exiis efficietur. sud aꝑtĩ
ñ habebim. necesse sẽꝑ conclude rę
Q ets illa quȩ sine arte appellant᷑. que ũ
ita sinc sed qđ ea ñ parit oratoris ars. sed fars
ad se delata tam̃ arte tract&. maxime intebs
Nã ⁊ de toto genere tͦtiũ quã id sit infirmũ set
dicendũ. si & argum̃ta rerũ ee ꝓpria. tesr¬
aut̃ uoluntatũ. utendũq exẽplis siquistełiu
creditũ ñ sit. & de singłis testib sinatura uon
sileues. cũ ignominia. si spes. si metꝰ suraco¬
cõparandiq cũ superiore auctoritate testis
quib tam̃ creditũ ñ sit. Sȩpe&iã questicus
resistendũ si & dolorẽ fugientes. multiis
corm̃tis em̃titi ꝑsepe siunt. moriq naluerꝰ
plũ fatendo. quã uerũ iificiando. dolore multi
aiũ suã uitã neglexerint. ut qͥiis cariores quã
psisibi essent. liberarent. Alu aut̃ aut natura
corporis. aut consuetudine dolendi. atͥ metu sup¬

Expanded text:
s aperta ponemus; quodque ex eis efficietur, si id apertum, non habebimus necesse semper concludere. C. Quid illa quae sine arte appellantur, quae iam ita sint, sed quod ea non parit oratoris ars, sed foris ad se delata tamen arte tractat, et maxime in testibus. nam et de toto genere testium quam id sit infirmum saepe dicendum est et argumenta rerum esse propria, tesautem voluntatum; utendumque exemplis, si quis testibus creditum non sit; et de singulis testibus, si natura vani, si leves, si cum ignominia, si spe, si metu, si iracueriore auctoritate testium, quibus tamen creditum non sit. saepe etiam quaestionibus resistendum est, quod et dolorem fugientes multi in tormentis ementiti persaepe sint morique maluerint falsum fatendo quam verum infitiando dolere; multi etiam suam vitam neglexerint, ut eos qui eis cariores quam ipsi sibi essent liberarent; alii autem aut natura corporis aut consuetudine dolendi aut metu sup
Abbreviated transcription (Latin):
firmat tabuł. de cretis testimonus accuratiq
in singulis cõmorat᷑ ꝑorationis p̃ceptis quȩ ad in¬
citandos animos ualent. & in reliqua oratione
paulũ digrediens decursu dicendi utitur. & ue
cipia sũ m̃da. ad beneuolentiã conciliandã das¬
rationes aut̃ putandȩ quȩ ledunt. aut relin¬
quendȩ si tote smolestȩ Firmam̃ta ad fidẽ
posita. aut ꝑsediluenda. a ut obscuranda. aut
digressionib obruenda. E orationes aut̃. ad
misericordiam conferendę
Se młneigit᷑ ordinẽ collocandi quẽ uolumꝰ
tenere possumꝰ : ñ sane. Nã auditoris aures
moderant᷑ oratori prudenti ⁊ ꝓiudo E& quod
respuunt. inmutandam si t
xpone deinceps. quȩ in ipsiꝰ orationis uboꝵq¬

Expanded text:
firmat tabulis decretis testimoniis accuratiusque firmat tabulis decretis testimoniis accuratiusque in singulis commoratur, eis orationis praeceptis, quae ad incitandos animos valent, et in reliqua oratione paulum digrediens de cursu dicendi utitur et vehcipia sumenda ad benevolentiam conciliandam; narrationes aut amputandae, quae laedunt, aut relinquendae, si totae sunt molestae; firmamenta ad fidem posita aut per se diluenda aut obscuranda aut digressionibus obruenda; perorationes autem ad miscricordiam conferendae. C. Semperne igitur ordinem conlocandi quem volumus tenere possumus? P. Non sane; nam auditoris aures moderantur oratori prudenti et provido: eae quod respuunt immutandum est. C. Expone deinceps quae ipsius orationis
Abbreviated transcription (Latin):
tiã aut clementiã iudicis. Insuasione. aut spem: aut
reformidationẽ deliberantis.
Cur igit hoc loco ex ponis genera causarũ. Vt rationẽ
finis ẽ. uariis ordines collocandi. Nã aut tẽpoꝵ
seruabit᷑ građ. aut generũ distributione. Aut
aminorib: ad maiora ascendimꝰ. Aut amaiorib ad mi¬
nora delabim̃. aut haec in equabili uarietate dis¬
tinguimꝰ. cũ parua magnis siplicia coniunctis.
Quio indeliberatione qͥđ spectas: principia ł ñ
longa ł sepe nulla. Sunt enĩ ad audiendũ qͥ deli¬
berant sua causa parati. pec multũ sane sepe
narrandũ. Est enĩ narratio p̃teritarũ rerũ
aut p̃sentiũ suasio autẽ futurarũ Quare ad
fidẽ & ad motũ. ad hbenda ẽ om̃is oratio
Iuid in iudicus quȩ collocatio Non eadem
accusatioris ⁊rei. qđ accusator rerũ ordinẽ ꝑ¬
sequit᷑ & singula argum̃ta quasi hasta sin mamu
collocat. ue hem̃ t̃ ꝓponit. condudit acrit̃. com¬

Expanded text:
tiam aut clementiam iudicis, in suasione aut spem aut tiam aut clementiam iudicis, in suasione aut spem aut reformidationem deliberantis. C. Cur igitur hoc loco exponis genera causarum? P. Vt rationem finis est, varii sunt ordines conlocandi. Nam aut temporum servantur gradus aut generum distributiones; aut a minoribus ad maiora ascendimus aut a maioribus ad minora delabimur; aut haec inaequabili varietate distinguimus, cum parva magnis simplicia coniunctis Quid, in deliberatione quid spectas? P. Principia vel non longa vel saepe nulla. Sunt enim ad audiendum qui deliberant sua causa parati. Nec multum sane saepe narrandum est . Est enim narratio praeteritarum rerum aut praesentium; suasio autem futurarum. Qua re ad fidem et ad motum adhibenda est omnis oratio. C. Quid, in iudiciis quae est conlocatio? P. Non eadem accusatoris et rei, quod accusator rerum ordinem persequitur et singula argumenta quasi hastas in manu conlocat, vehementer proponit, concludit acriter, con
Abbreviated transcription (Latin):
ad orationis ipsius questionũq rationem uenero
Q uidsequitur igitur: Cũ inueneris collocare. cuiꝰ in
finita questio e. ordo idẽ fere quẽ exposuilocorũ. infinita
faciendi & cõmouendi. qm̃ fides est firma opimio. motus
autẽ animi. incitatio. aut ad uoluptatẽ. aut ad molestiã.
aut ad cupiditatẽ aut admetũ: Tot sunt enĩ genera. partes
plures generũ singulorũ. omnẽ concationẽ. ad fidẽ
accõmodo questionis Nã est in ꝓposito finis. incausa.
fides & motus. Quare cũ decausa dixero in quo in est
ꝓpositum de utroq dixe
QUidhabes igit decausa dicere. auditorũ iã genera distin¬
gui. Nã aut auscultator modo ẽ qui audit aut discep¬
tator id ẽ. rei sententiȩq moderator. lta aut ut qui¬
delestet᷑ audit aut ut statuat aliqid̃ Statuit aũt. aut
dep̃teritis ut iudex. aut defuturis ut senator sic triahȩc
genera. iudicii. deliberationis. exornationis. quȩ
qr in laudationis maxime conferat. ꝓpriũ tam̃

Expanded text:
enero. C. Quid sequitur igitur? P. Cum inveneris, conlocare; cuius in infinita quaestione ordo idem fere quem exposui locorum; in definita faciendi et commovendi. Quoniam fides est firma opinio, motus autem animi incitatio aut ad voluptatem aut ad molestiam aut ad cupiditatem aut ad metum—tot sunt enim motus genera, partes plures generum singulorum—omnem conlocationem ad finem accommodo quaestionis. Nam est in proposito finis fides, in causa et fides et motus. Qua re cum de causa dixero, in quo inest propositum, de utroque dixero. C. Quid habes igitur de causa dicere? P. Auditorum eam genere distingui. Nam aut auscultator modo est qui audit aut disceptator, id est rei sententiaeque moderator; ita aut ut delectetur qui audit aut ut statuat aliquid. Statuit autem aut de praeteritis, ut iudex, aut de futuris, ut senator; sic tria haec genera iudici deliberationis exornationis; quae quia in laudationes maxime conferatur, proprium i
Abbreviated transcription (Latin):
significat oratoris ipsiꝰ amabilis mores Qui expri¬
mentur aut signando indicio ipsius. & animohumano
Acliberali. Aut inflexione sermonis: aut augendi alteriꝰ
Aut minuendi sui causa. aliadici aboratore. alia existi¬
mari uidentur. lq comitate magis fieri quã uanitate
Sed sunt multa suauitatis p̃cepta. que orationẽ aut
magis obscurã. Aut eminus ꝓbubilẽ faciunt ltaq hoc
l̃ loco nob̵c̃ipsis quđ causa postul& iudicandum:¬

Expanded text:
significat oratoris ipsius amabilis mores; qui exprisignificat oratoris ipsius amabilis mores; qui exprimuntur aut signando iudicio ipsius et animo humano ac liberali aut inflexione sermonis si aut augendi alterius aut minuendi sui causa alia dici ab oratore alia existimari videntur idque comitate fieri magis quam vanitate. Sed sunt multa suavitatis praecepta, quae orationem aut magis obscuram aut minus probabilem faciunt. Itaque hoc etiam loco nobis est ipsis quid causa postulet iudicandum
Abbreviated transcription (Latin):
Aeꝙ alipsi detione rerẽ n abber rentia Estemm
haec pars orationis. que sẽ cstituat pene ante oculos
lis em̃ maxime sensus ex tingitꝰ S & cȩteritam ⁊maci¬
mȩ mens ipsa mueri potest. Sedquȩ dicta de ora¬
tione dilucida. cadunt in hanc illust re om̃a. Est enĩ
plus aliꝗto illustri. quã illud dilucidũ Altero fit ut
intelligamꝰ. altero ut uidere uideam. Suaue aut̃
gen erit dicendi. elegantia & iocunditate ũborum
sonantiũ & leuiũ. deinde coniunctione. quȩ neq:
asꝑos hab& concur sus. neq diiunctos atq mantis. &
sit circũscripta ñ longo anfractu sed ad sp̃m uocis apto.
habeatq si mi litudinẽ ae qualitatẽq: uerboꝵ tũ ex
contrariis sũpta: Verb uerba. parib: paria respon¬
deant. relataq adidẽ uerbũ. & geminata ac duplicata.
oratio. quom aliquid aut tuũ. aut in audicũ. aut
nouũ dicas. Delectat &ia qͥđ qđ sit admirabile. maximeq
mon& ea quȩ motũ aliquẽ animi scit oratio. quȩq

Expanded text:
e imitatione rerum non abhorrentia. Est enim haec pars orationis, quae rem constituat paene ante oculos; is enim maxime sensus attingitur, sed et ceteri tamen et maxime mens ipsa moveri potest. Sed quae dicta sunt de oratione dilucida, cadunt in hanc inlustrem omnia. Est enim plus aliquanto inlustre quam illud dilucidum. Altero fit ut intellegamus, altero ut videre videamur. suave autem genus erit dicendi primum elegantia et iucunditate verborum sonantium et levium: deinde coniunctione, quae neque asperos habeat concursus neque diiunctos atque hiantis et sit circumscripta non longo anfractu sed ad spiritum vocis apto habeatque similitudinem aequalitatemque verborum, cum ex contrariis sumpta verbis verba paribus paria respondeant relataque ad idem verbum et geminata ac duplicata oratio, cum aliquid aut inusitatum aut inauditum aut novum dicas. Delectat etiam quicquid est admirabile maximeque movet ea quae motum aliquem animis ciet oratio quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
niteret᷑ lis confirmatis: ad ꝓpositũ sese retile
atq conclusit. Illa aut̃. altera arguñtato
quasi retro & contra. priꝰsumit quȩ uult eu
confirmat. de inde id qđ ꝓponendũ fuit ꝑmes
animis. iacit ad extremũ .s & iã illa uarietas
in argum̃tando ⁊ ñuocunda distinctio. quẽ it̃¬
rogamꝰ nos m& ipsos. aut ꝑ contamur. aut imperer
Aut optamꝰ quȩ scũ aliis cõplurib: sententiaris
arguam̃us. Uitare aut̃ similitudinẽ potermꝰ¬

Expanded text:
tque his confirmatis ad propositum sese rettulit atque conclusit. Illa autem altera argumentatio quasi retro et contra prius sumit quae vult eaque confirmat, deinde id quod proponendum fruit permotis animis iacit ad extremum. est etiam illa varietas in argumentando et non iniucunda distinctio, ut cum interrogamus nosmet ipsos aut percontamur aut imperamus aut optamus, quae sunt cum aliis compluribus sententiarum ornamenta. Vitare autem similitudinem poter
Abbreviated transcription (Latin):
iugata appellant᷑. alia ex genere. alia ex similitudinc.
alia ex differentia. alia ex contrario. alia ex coniunttis.
alia ex antecedentib Alia ex consequentib alia ex re¬
pugnantib: Alia ex causis. alia exeffectis. alia ex compa¬
ut contrariũ. ut ea que s̃ aut ipsi aut contrario eius.
aut similia aut dissimilia. Aut consentanea. aut dissen¬
tanea. aut eaquȩ s̃ quasi coniuncta. aut eaquȩ quasi
pugnantia int̾se. ut earũ rerũ
decausis. ut distributiones ut genera partiũ. generum¬
ut partes ut pͥmordia rerũ & quasi p̃currentia
N quib in est aliqud argumenti. ut rerũ contentiones
quid mauis. quid par. quid minus sit inquib aut naturȩ
rerũ. aut facultates cõparaNt+R
Quau&: ne igit᷑ existis locis argumenta sumemus.
immo uero scrutabimur & queremus ex omnib: sed
adhibebimus iudiciũ ut leuia sẽꝑ eiciamus non nunquã

Expanded text:
iugata appellamus, alia ex genere, alia ex forma, alia ex similitudine, alia ex differentia, alia ex contrario, alia ex adiunctis, alia ex antecedentibus, alia ex consequentibus, alia ex repugnantibus, alia ex causis, alia ex effectis, alia ex compaut contrarium, ut ea quae sunt aut ipsi aut contrario eius aut similia aut dissimilia aut consentanea aut dissentanea; ut ea quae sunt quasi coniuncta aut quae quasi pugnantia inter se; ut earum rerum de causis; ut distributiones, ut genera partium generumve partes; ut primordia rerum et quasi praecurrentia, in quibus inest aliquid argumenti; ut rerum contentiones, quid maius, quid par, quid minus sit, in quibus aut naturae rerum aut facultates comparantur. C. Omnibusne igitur ex istis locis argumenta sumemus? P. Immo vero scrutabimur et quaeremus ex omnibus, sed adhibebimus iudicium, ut levia semper eiciamus, non numquam
Abbreviated transcription (Latin):
ape signficaita s ensu: Reꝑta quȩ exiis facta sunt
Anouata. aut similitudine aut imitatione aut infle¬
une dut adiunctione uerborũ. Atq &iã ẽ hȩc distinc¬
no inneruis. Altera natura. trastatione altera Na¬
tira ut sint altera sonantiora. grandiora. leuiora
a quodã mͦ nitidiora. alia contra. Tractatione autem
ũ uit ꝓpͥa sumuntur rerũ uocabula aut addita¬
dnomen aut noua aut prisca. dut aboratore madi¬
scita & inflexi qͦdã mͦ qualia sunt ea transferunt᷑
ur inmutant᷑. Aut ea qͥb tanquã abutim. Aut eaquȩ¬
bsuramꝰ. quȩ ui incredibilit̃ collimꝰ. quȩq ad mira¬
blus quã sermonib consuetudo patit᷑ ora iVS
abso desi plicib uerbis. Nc̃de coniunctione quero
neri quidã sunt inconiunttione seruandi. conse¬
atiaq uerboꝵ Numeros aut resipsȩ meciuntur
cuut non cõpleas uerbis qđ ꝓposueris. aut redundes

Expanded text:
ae significata sunt sensu; reperta, quae ex eis facta sunt et novata aut similitudine aut imitatione aut inflexione aut adiunctione verborum. atque etiam est haec distinctio in verbis; altera natura, tractatione altera. Natura, ut sint alia sonantiora grandiora leviora et quodam modo nitidiora, alia contra; tractatione autem, cum aut prppria sumuntur rerum vocabula aut addita ad nomen aut nova aut prisca aut ab oratore modificata et inflexa quodam modo; qualia sunt ea quae transferuntur aut inmutantur, aut ea qobscuramus, quae incredibiliter tollimus, quaeque admirabilius quam sermonis consuetudo patitur ornamus. C. Habeo de simplicibus verbis, nunc de coniunctione quaero. P. Numeri quidam sunt in coniunctione servandi consecutioque verborum. Numeros aures ipsae metiuntur, ne aut non compleas verbis quo
Abbreviated transcription (Latin):
aut in re ipsa insitis aut ad sumptis
Quos uocas locos: inquib latent argumenta
uid est argumentũ: ꝓbabileimuentũ ad faciendã fidem
uomodo igit᷑ duo genera ista diuidis. quȩ si ne arte
putantin: ea remota appello ut testimonia Insita.
quȩ inherent in ipsa re
esti monioꝵ que genera s. diuinũ & humanũ: Diuinũ
ẽ ut oracula. auspͥicia. ut uaticinationes & respons
sacerdotũ. aruspicũ. coniestorũ Humanũ. qđ spͥectat᷑
ex iustoritate . ex uoluntate. exoratione. aut libera aut
exp̃ssa in quo insunt scripta. pacta. ꝓmissa. iuraita quesita
Quf sunt quȩ dicis insita. que ura infixa sunt reb: ipsis¬

Expanded text:
aut in re ipsa insitis aut adsumptis. C. Quos vocas locos? P. In quibus latent argumenta. C. Quid est argumentum? P. Probabile inventum ad faciendam fidem. C. Quo modo igitur duo genera ista dividis? P. Quae sine arte putantur, ea remota appello, ut testimonia; insita, quae inhaerent in ipsa re. C. Testimoniorum quae genera sunt? P. Divinum et humanum; divinum est ut oracula auspicia, ut vaticinationes et responsa sacerdotum haruspicum coniectorum; humanum, quod spectatur ex auctoritate, ex voluntate, ex oratione aut libera aut expressa, in quo insunt scripta pacta promissa iurata quaesita. C. Quae sunt quae dicis insita? P. Quae iura infixa sunt rebus ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
eloquendi dr̃. Collocare aut̃ &si est cõmune. tam̃
adinueniendũ refert᷑. Vox. motꝰ. uoltꝰ at que
omis acti eloquendi comes si earũ rerũ om̃iũ
custos memoria.
Quid orationis quot s̃ partes quactuor. Parum
due. ualent ad rẽ docendã. Narratio & c̃firmatio
Adpellendos animos. duȩ. principiũ & ꝑoratio
Quid questio. quas nã hab& partes infinitã quã
consolationẽ appellant. ⁊ definitã quã causa nomino

Expanded text:
r. Conlocare autem, etsi est commune, tamen ad inveniendum refertur. Vox motus vultus atque omnis actio eloquendi comes est; earum rerum omnium custos memoria. C. Quid? orationis quot sunt partes? P. Quattuor. Earum duae valent ad rem docendam, narratio et confirmatio; ad impellendos animos duae, principium et peroratio. C. Quid ? Quaestio quasnam habet partis? P. Infinitam, quam consultationem appello, et definitam, quam causam nomino
Abbreviated transcription (Latin):
S edũ ad reliqua ꝑgamꝰ. Nẽpe ea secunt᷑. quȩ ad
fiuendã fide ꝑtinent. lta ẽ. Que quidẽ in confirma¬
ant & inrep̃hensionẽ diuidunt Nã in confirmando nr̃a
bire uolumus. in rep̃hendendo redarguere contraria
st. ait quid sit. aut quale sit querit. in pͥmo coniestura
ul&. in altero definitio. intertio. ratio
Tete stã distributionẽ. nc̃ coniestura loco inueri¬

Expanded text:
e ad faciendam fidem pertinent. P. Ita est: quae quidem in confirmationem et in reprehensionem dividuntur. Nam in confirmando nostra probare volumus, in reprehendendo redarguere contraria.sit aut quid sit aut quale sit quaeritur, in primo coniectura valet, in altero definitio, in tertio ratio. C. Teneo istam distributionem. Nunc coniecturae locos quaer
Abbreviated transcription (Latin):
dpositis. circũ scriptionẽ corcisã. aut int̾misioe. at
inesione uerborũ Obscurũ aũt aut lengitudine
uut contrastione orationis. aut ambiguitate. aut in¬
flexbile atq immatatione uerboꝵ. Breuitasaut confi¬
t̃ siulicib uerbis. semel una quaq re dicendi. null
timsi ut dilucide dicas seruendo Pbabile aut̃¬

Expanded text:
 conclusa aut intermissione aut concisione verborum; obscurum autem aut longitudine aut contractione orationis aut ambiguitate aut inflexione atque immutatione verborum. Brevitas autem conficitur simplicibus verbis, semel una quaque re dicenda, nulli rei nisi ut dilucide dicas serviendo. Probabile aut
Abbreviated transcription (Latin):
M PUILII CICERONIS PARTITIONBS
TINE EXTE D NDIRG
ea que mihi tude ratione dicendi grecetra¬
roma exeundi potestasdata est. Deinde. ista tua
studia. ł maxinis occupationib meis anteferrẽ
libenter
Visne igit᷑ ut tume grece soles ordine int̾rogare
sic ego te uicissi isdẽ de reb latine int̾roge:
Sane si placa. Sic enĩ ⁊ego te meminissẽ intelligĩ
que dccepisti. & tuordine audies quȩ requires.
Quot in partes tribuenda ẽ om̃is doctrina dicendi
in orationẽ. tũ in questionẽ. Inquo st ipsa uis

Expanded text:
 Tvlli Ciceronis Partitiones tine ex te audire ea quae mihi tu de ratione dicendi Graece traRoma exeundi potestas data est; deinde ista tua studia vel maximis occupationibus meis anteferrem libenter. C. Visne igitur, ut tu me Graece soles ordine interrogare, sic ego te vicissim isdem de rebus Latine interrogem? P. Sane, si placet. Sic enim et ego te meminisse intellegam quae accepisti, et tu ordine audies quae requires. C. Quot in partis tribuenda est omnis doctrina dicendi?in orationem, tum in quaestionem. C. In quo est ipsa vis?
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sapientũ quidam dix̃unt noscẽ se
ip̃m. ⁊ telectabilissimũ utiq nosc̾e añt
se ip̃m delectabile. ip̃i quitẽ gͥ nos ip̃os
ex nobis ip̃is ñ possumus speculari ꝙ nos
ip̃i nos ip̃os nõpossumus ma̾m ex quib
alios ĩcrepamius. nos ip̃i aũ latemus ħ
facientes hoc aũ fit ꝑueniuolentiã aut

Expanded text:
odum quidam dixerunt, noscere se ipsum, et delectabilissimum utique noscere autem se ipsum delectabile ipsi quidem, igitur nos ipsos ex nobis ipsis non possumus speculari. Quod nos ipsi nos ipsos non possumus, manifestum ex quibus alios increpamus, nos autem ipsi latemus hec facient
Abbreviated transcription (Latin):
teslectus organum s ⁊ ꝓp̃ hoc ꝙ olim dice¬
batur. dñ foramati uocantur qui si impetũ
faciant: dirͣigunt sine actd̃e existentis:
⁊ ꝯsiliari ñ expedit ip̃is. habent enĩ prĩcipi¬
um taie: ꝙ melius inteslectu ⁊ ꝯsilio.qui

Expanded text:
tellectus organum, et propter hoc quod olim dicebatur bene fortunati vocantur, qui si impetum faciant dirigunt sine ratione existentes, et consiliari non expedit ipsis, habent enim principium tale quod melius intellectu et consilio, qui
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ rethorice custadẽ mneoriã.
trãseam. ¶Memoria utrũ heãt ꝗd¬
dã artifitiian oĩs ab natura ꝓficiscat᷑.¬
dicẽdi tp̃s mag̾ idoneũ dabitur. Nc̃
ꝓuide atq ꝯstet ĩ hac re młtũ ualẽ
artẽ ⁊ p̃ceptte ita de eu reloq̃mur. pla¬
cet eĩ nob̾ ec̃ artificiũ mẽoriã. qrͣ pla¬
ceat alias ostẽ demꝰ ãp̃se̾tia eiꝰ modi
sit ea apiemꝰ.
Unt igitur due memorie. Una na¬
turał. altã artifitõsa. Naturał ẽ ea¬

Expanded text:
partium rhetoricae custodem, memoriam, transeamus. MEMORIA utrum habeat quiddam artificiosi, an omnis ab natura proficiscatmagis› idoneum dabitur. Nunc proinde atque constet in hac re multum valere artem et praeceptionem, ita de ea re loquemur. Placet enim nobis esse artificium memoriae; quare placeat, alias ostendemus; in praesentia, cuiusmodi sit ea, aperiemus. Sunt igitur duae memoriae: una naturalis, altera artificiosa. Naturalis e
Abbreviated transcription (Latin):
pitis ictu. ñ nũꝙͣ sedato . ꝯstãti ge¬
stu mesto ⁊ ꝯturbato uultu uti oporte¬
bit. ¶Nõ sũ nescius ꝙͣtũ sussepeñ
negotii ꝗ mot̾ corporis ex pͥme̾ u̾bis
⁊ ĩmitari scriptura conatus sũ ucces.
ꝯfixꝰ sũ posse fieri ut de his reb satis
ꝯncde scribi poss. ne si id fieri ñ pos

Expanded text:
pitis ictu, nonnumquam sedato et constanti gestu, maesto et conturbato vultu uti oportebit. Non sum nescius, quantum susceperim negotii, qui motus corporis exprimere verbis et imitari scriptura conatus sim voces. nfisus sum posse fieri, ut de his rebus satis commode scribi posset, nec, si id fieri non pos
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ ꝑ ꝯtinuattẽ brachio celeri mobi¬
li uultu acri aspectu utem᷑. ¶Bin otẽ¬
tio fiet ꝑ distributõe porrecttẽ celeri
brachii ĩ abulatcẽ pedes dextri rara.
sub plauficẽ acti. ⁊ defixo aspectu uti

Expanded text:
 continuatione, brachio celeri, mobili uultu, acri aspectu utemur. – Si in contentione fiet per distributionem, porrectione celeris brachii, ambulatione pedis dextri, rara subplausione, acri et defixo aspectu uti
Abbreviated transcription (Latin):
sicẽ uĩet̾ est. ergo si hĩs ratoib locu¬
pletatꝰ ñ ẽ. sic̃ es uidetis aut isti domi
nascitꝰ auꝵ. aut uñ ẽ ñ ẽ ltatũ pecũ¬
as accepit. It se pe iudices aiãdũ¬
ti młtos aliq̾ er honosta re. ꝙͣ ne mi¬
mici ꝗd̾ criminari possĩt.si p̃sidui
Nã utrũ ad patris eiꝰ iurtutẽ ꝯfugi
It cñ nos uirati capite dup̃nastis

Expanded text:
sione victus est. Ergo, si his rationibus locupletatus non est, sicut omnes videtis, aut isti domi nascitur aurum, aut, unde non est licitum, pecunias cepit.» Item: «Saepe, iudices, animum advorti multos aliqua ex honesta re, quam ne inimici quidem criminari possint, sibi praesidium Nam utrum ad patris eius virtutem confugiet? At eum vos iurati capite damnastis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯficit̾. aut attenuatt̃e. aut ꝯplexi¬
cẽ eiꝰdẽ licte᷑. sit᷑. hic ꝗ se magnafice
roma uẽit. Et ex ꝯͣrio. hic quos hõs
cit ad dũpnũ. Breuitate eiꝰdẽ lictcit.¬
nisi amori mallet obtẽpart. Dem̃¬

Expanded text:
ficitur. Adtenuatione aut conplexione eiusdem litterae sic: «Hic, qui se magnifice Romam venit.» Et ex contrario: «Hic, quos homines cit ad avium.» Brevitate eiusdem litteranisi amorei mallet obtemperare.» Deme
Abbreviated transcription (Latin):
crimoĩe ĩgtauitatis ĩ hac exornattẽ.
tur id ñ ẽ fc̃u qrͣ faciliẽ fit ut ex auge¬
atur ĩclignitas negotii.⁊ ea dẽ gn̾e
ut ad nrã quoꝙ ꝑsonã teferam᷑ sb̾iec¬
ad tãta galloꝵ multitudie cͥcũ sedeñt

Expanded text:
crimoniae et gravitatis in hac exornatione,tur id non esse factum. Quare facillime fit, ut exaugeatur indignitas negotii. Ex eodem genere, ut ad nostram quoque personam referamus subieca t
Abbreviated transcription (Latin):
alia quoꝙ icidet ꝯstitutõ aut pars ĩsti¬
tutõis sĩpleꝵ erit uidicatõ ⁊ ĩq̃stione
p̃miũ. Nc̃ ad p̃mii q̃stionẽ appositos lo¬
cos exponemꝰ. Satc̃ igitur p̃mii quatu
or ĩpartes distributa ĩbñsttia ĩ hoĩe in
p̃miigen̾ ĩfacultates. Bñfitia ex sua
ui. ex tp̃e ex aĩo eiꝰ ꝗ fecit ex caũ ꝯsiderã¬
tur. Ex sua ui q̃rẽtur h nĩo. magna an
parua. facilia an difficilia. singularia
s̃t an nulgaria. uera anfalsa qͣdã ex o¬
ratt̃e honestẽtur. Ex tꝑẽ ẽi si tũ cũ ĩdige¬
remꝰ cũcetĩ ñ possẽt aut nollẽt oppitu

Expanded text:
alia quoque incidet constitutio aut pars constitutionis, simplex erit iudi- catio et in quaestione praemium? Nunc ad praemii quaestionem appositos locos ex- ponemus. ratio igitur praemii quattuor est in partes distributa: in beneficia, in hominem, in praemii genus, in facultates. Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua vi quaerentur hoc modo: magna an parva, facilia an difficilia, singu- laria sint an vulgaria, vera an falsa quadam exornatione honestentur; ex tempore autem, si tum, cum indigeremus, cum ceteri non possent aut nollent o
Abbreviated transcription (Latin):
qua ex parte efficit. ut siꝗs hostiũ iũ
⁊ copias ⁊ felicitatẽ augeat cũ ad pũ¬
ra pollicitꝰ pautiora demostrabit. aut si
cũ totũ debebit ostẽdeͣ de parte aliqua
ut si ñ id ꝙ accusabit defẽdet. ut ãphy
pata musica sapiã laudabat. aut si res
ex hõis uitõ inctupabit᷑. ut siq doctͥnã ex
alicuꝰ decti uitus rep̃hẽdat. aut siqͥ cũ
aliꝙ̃ uolet laudare de felicitate eiꝰ nõ
de u̾tute dicat aut si rẽ cũ re ꝯꝑabit ita
ut altã se ñ putet laudore nͥ alta ui¬
tuꝑarit. aut si alta ita laudet ut alti
ñ faciat m̾̃ttẽ. aut si cũ de c̾ta re q̾ret᷑
de ꝯmũi istituit᷑ oratõ. ut si cũ aliqd de¬

Expanded text:
qua ex parte officit, ut si quis hostium vim et copias et felicitatem augeat, cum ad pura pollicitus pauciora demonstrabit; aut si, cum totum debebit ostendere, de parte aliqua ut si non id, quod accusabitur, defendet, ut, si s ex hominis vitio vituperabitur, ut, si qui doctrinam ex alicuius docti vitiis reprehendat; aut si qui, cum aliquem volet lau- dare, de felicitate eius, non de virtute dicat; aut si rem cum re ita comparabit, ut alteram se non putet laudare, nisi alteram vituperarit; aut si alteram ita lau- det, ut alterius non faciat mentionem; aut si, cum de certa re quaeretur, de communi instituetur oratio, ut, si quis,
Abbreviated transcription (Latin):
simł ĩ ea p̾ceptõ argum̃toꝵ traditur.
Nã ihus oĩbr primũ siꝗd res ipã da¬
bit faci tatis ꝯiecturã ĩduci ab accu¬
satore oporrebit. ut id ꝙ uolũtate fac¬
tũ negabit ꝯsulto factũ suspicioẽ.
aliqua de mostretur. Dem̃ ĩcducẽ diffi¬
nttẽ nccessitudĩs aut casus aut ĩpru¬
dẽtia ⁊ exẽpla ad eã de finittẽ adiũge̾¬

Expanded text:
 ea praeceptio argu- mentorum traditur. nam in his omnibus primum, si quid res ipsa dabit facultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod voluntate factum ne- gabitur, consulto factum suspicione aliqua demon- stretur; deinde inducere definitionem necessitudinis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- tionem adiunge
Abbreviated transcription (Latin):
tas ĩt se cs̃ craliã ĩ alia ĩplicatã ud̾¬
bit. Nũc de p̃miis ꝯsideremꝰ.l. Luci¬
nĩ erasus ꝯsul quosdã ĩcitenori gal¬
lia nulla illustri neq certo duce ne¬
q eo noĩe n numero p̃ditos ut ĩdi¬
gni ceñt ꝗ hostes ppłi tomaĩ ẽe dice¬
ĩfestã ꝓuĩciã redlerẽt ꝯsectatꝰ ẽ ⁊ ꝯfec̃

Expanded text:
iam in alia impli- catam videbit. Nunc de praemiis consideremus. L. Licinius Crassus consul quosdam in citeriore Gallia nullo inlustri neque certo duce neque eo nomine neque numero praeditos, uti digni essent, qui hostes populi Romani esse diceinfestam provinciam red
Abbreviated transcription (Latin):
retur. cũ tep̃catoĩs partes adiugeret
Oportebit igit᷑ eũ ꝗsibi ut ignosta t̾
postulabit ꝯmemorate siqua sua po¬
tent bñfitia ⁊ si potit ostẽdere ea ma¬
iora ẽẽ ꝙͣ hoc q̃ deliq̃rit ut plus abeo
bõĩ ꝙͣ in ali ꝓfectũ ẽẽ uideat̾. Deinde
maioꝵ suoꝵ bñfitia siqua exstabũt
ut ĩpulsu alicuĩ aut aliqua hoe sta
futuꝵ postea si facultas erit se aut cũ¬
ꝯsãguieũ aut iã amaiorib ĩp̾mis
amicũ eẽ demostrabit ⁊ ãplitu dinẽ
sue uolutatis nobilitatẽ guris eoꝵ

Expanded text:
retur, cum deprecationis partes ad- iungeret. Oportebit igitur eum, qui sibi ut ignoscatur, postu- labit, commemorare, si qua sua poterit beneficia et, si poterit, ostendere ea maiora esse quam haec, quae deliquerit, ut plus ab eo boni quam mali profectum esse videatur; deinde maiorum suorum beneficia, si qua exstabunt, ut inpulsu alicuius aut aliqua honesta , usui futurum; postea, si facultas erit, se aut consanguineum  aut iam a maioribus inprimis amicum esse demonstrabit et amplitudinem suae vo- luntatis, nobi