comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis dommendatiõe intunitur Apud istos
rerentiora quedam narrantur que Illorum
homines temporum nestierunt Neq
ego ad muiratiom sanctorum deorgo: ut nec
ipsorum diuina opera ob uno cum stiam
tm̃i fidem ꝙͣ tum est granum sinapis: montẽ
ctiamlpos se tranfferri Inuno de ffendo
illa et tueor sed misteri cum fabulis
non snio. nec persuaderi possum lyos
scriptores alios fuissẽ ꝙ aut infideles qui
hioc agerene Inderrisum christianorum
se hec figmenta per dolosos hꝓmines in
manus imperatorum delata acciperentur
pro ueris: aut fideles habentes quid emu¬
lacionem dei scd non secundum stientiam
qui non mõdo degestis sanctorum uerum
etiam dei genitoicis atq deo chris to
improba quedam et psendo enangelira
seribere non Reforundarunt Et sũmus
pontifex hos libros appellat apotrifos
quasi nehil uitu sit iise ꝙ corum Igno¬
ratur auctor quasi credibilia suit que nar¬
rantur quasi santta et ad confirinatios

Expanded text:
tatis commendatione nituntur; apud istos tatis commendatione nituntur; apud istos recentiora quedam narrantur, que illorum homines temporum nescierunt. Neque ego admirationi sanctorum derogo nec ipsorum divina opera abnuo, cum sciam tantum fidei, quantum est granum sinapis, montes etiam posse transferre. Immo defendo illa et tueor, sed misceri cum fabulis non sino. Nec persuaderi possum hos scriptores alios fuisse quam aut infideles, qui hoc agerent in derisum christianorum, si hec figmenta per dolosos homines in manus imperitorum delata acciperentur pro veris, aut fideles habentes quidem emulationem Dei, sed non secundum scientiam, qui non modo de gestis sanctorum, verum etiam Dei genitricis atque adeo Christi improba quedam et pseudevangelia scribere non reformidarunt. Et summus pontifex hos libros appellat apocryphos, quasi nihil vitii sit, nisi quod eorum ignoratur auctor; quasi credibilia sint, que narrantur; quasi sancta et ad confirmationem
Abbreviated transcription (Latin):
qui se in eum deiecit alteram apisone ꝙa
Nettis Sabmro Terciam a Cornelio
cuius ler socium addit Luctantiũ ꝙ a
Cursio Consule cum collega fuit. I.
Uennitius Neq uero dissimu lauexim
Ualepium non plene posse Reprehendi ꝙ
Ita loquar cum parilopost graniter et
senere subirtiat Nec me preterit de motu
et uoce deorum Immortalium humanis¬
gencris oculis auribasꝙs precepto quam
In ancipiti opione extimatio uersa tur
ed quia / non noua dicuntur sed tradita
Repetuntur fidem auttores uendicent De
uoce deopum dixit propter Innone monẽtã
et proptes simulaceum fortune quod bis
Locutum fingitur et lyas uerbis: rite me
matrone uidistis. rite dedicastis: At
uero nostri fabulatores passim Inducunt
Ddola loquentia ꝙ ipsi gentiles et idolorum
cultores non dicunt et sinceruis negant
q̃ e herstiam affirmant Apud Illos pan¬
cissima miratula non fide auctorum sed
ueluti satra quadamiat Religiosa uetre¬

Expanded text:
qui se in eum deiecit, alteram a Pisone, quod a qui se in eum deiecit, alteram a Pisone, quod a Mettio Sabino, tertiam a Cornelio, cuius rei socium addit Luctatium, quod a Curtio consule, cui collega fuit M. Genutius. 77 Neque vero dissimulaverim Valerium non plane posse reprehendi, quod ita loquatur, cum paulo post graviter et severe subiiciat: «Nec me preterit de motu et voce deorum immortalium humanis oculis auribusque percepto, quam in ancipiti opinione estimatio versetur. Sed quia non nova dicuntur, sed tradita repetuntur, fidem auctores vendicent». De voce deorum dixit propter Iunonem Monetam et propter simulacrum Fortune, quod bis locutum fingitur his verbis: «Rite me, matrone,» vidistis, «rite dedicastis». 78 At vero nostri fabulatores passim inducunt idola loquentia, quod ipsi gentiles et idolorum cultores non dicunt et sincerius negant quam christiani affirmant. Apud illos paucissima miracula non fide auctorum, sed veluti sacra quadam ac religiosa vetus
Abbreviated transcription (Latin):
est Illos esse mentitos. uel ꝙ motum
simulatri auellebant autem Illud Interpre¬
tati sunt sua sponte esse factum uelqr
lasciia lostilem et bitam et lapideam
deam interrogabant cadem lascua anmusse
finxerunt Camet si limus inquit non
ammisse sed milites: ꝙ ante iussit excla¬
masse. Que tamen bomi striptores non
defendunt facta. sed dicta excusant
Nam prout Idem lunus ait datur
hec uenia antiquitati ut miscendo huma¬
na diumis primordia urbrũ Augustiora
faciat Et alibi. sed in reb tam antiquis.
si qua sumlia uero sunt pro beris attipiantur
Sacio habeam her ad ostentationem stene
blandientiq miratũl apeociora ꝙ̃ ad.
fidem. neqz affirmate neq refellere
est opereppecium Terentiue uarro his
duob et prior et doctior et ut sentio gra¬
uior auctor ait trip litem hastoriam de hacu
curtio a totidem anctorib unam a Proculo
ꝙ to lacue Ita sit appellatus a Curtio

Expanded text:
est illos esse mentitos, vel quod motum est illos esse mentitos, vel quod motum simulacri avellebant autem illud interpretati sunt sua sponte esse factum vel, qua lascivia hostilem et victam et lapideam deam interrogabant, eadem lscivia annuisse finxerunt, tam et si Livius inquit non annuisse, sed milites, quod annuisset, exclamasse. 76 Que tamen boni scriptores non defendunt facta, sed dicta excusant, nam prout idem Livius ait: «Datur hec venia antiquitati, ut miscendo humana divinis primordia urbium augustiora faciat», et alibi: «Sed in rebus tam antiquis, si qua similia veri sunt, pro veris accipiantur, satis habeam, hec ad ostentationem scene gaudentis miraculis aptiora quam ad fidem, neque affirmare neque refellere est opere pretium». Terentius Varro his duobus et prior et doctior et, ut sentio, gravior auctor, ait triplicem historiam de lacu Curtio a totidem auctoribus proditam, unam a Proculo, quod is lacus ita sit appellatus a Curtio,
Abbreviated transcription (Latin):
excusationẽ Quod si tm̃ olimi licebat
demonib et nunc apud infideles uel mayis
literet quod mimme uidemus. Nec ulle
ib eis huiusmodi fabule proferuntur Ta¬
cebo de aliis populis ditam de Romanis apd
quos paucissima miratula feruntur eaq
uetusta atq Incerta Ualerius maxius
ait hiatum Illum terre in medio foro cũ
In eum sit curcius armatum adacto equo
tmmisisset iterum coisse inqz pristinã
formam contimo Reucotisse Item tnno¬
uem monetam cum aquodam milite Ro-¬
mano captis uelis per Iocum Interrogata
esset an Romaii migrare uellet respon¬
disse uelle Quorum nentrum Titus
Lunus sentit et ppior auctor et granior
nam et hiatum permansisse uult nec tam
fuisse subitum ꝙ uetustum c̃tiã ante
cnditam urbem appellatumq curtium
latum ꝙ in eõ delituisset Curtiue Ne¬
trius Sabmus Romanorum fugiens in¬
pressionitm et inuouem annuisse non
respondisse adiectumq fabule postea uo¬
cem Reddidisse Atqz de mitu quoq palam

Expanded text:
excusationem? Quod si tantum olim licebat excusationem? Quod si tantum olim licebat demonibus et nunc apud infideles vel magis liceret, quod minime videmus, nec ulle ab eis huiusmodi fabule proferuntur. Tacebo de aliis populis, dicam de Romanis, apud quos paucissima miracula feruntur eaque vetusta atque incerta. Valerius Maximus ait hiatum illum terre in medio foro, cum se in eum Curtius armatum adacto equo immisisset, iterum coisse inque pristinam formam continuo revertisse; item Iunonem Monetam, cum a quodam milite Romano captis Veiis per iocum interrogata esset, an Romam migrare vellet, respondisse velle. Quorum neutrum Titus Livius sentit et prior auctor et gravior, nam et hiatum permansisse vult nec tam fuisse subitum quam vetustum, etiam ante conditam urbem appellatumque Curtium lacum, quod in eo delituisset Curtius Mettius Sabinus Romanorum fugiens impressionem; et Iunonem annuisse, non respondisse, adiectumque fabule postea vocem reddidisse. Atque de nutu quoque palam
Abbreviated transcription (Latin):
quando fieri ceptum ante duentum salua¬
toris an postẽa nihil horum stitur Pũdeat
nos prdeat hapum nemarum et leuitatis
plus ꝙͥ tuimice Srubeseat Christianus
homo qui ueritatis se ac lucis filium no¬
minat proloqui quo non modo uera non sũt
suce uerismulia At enm inquiũt haut
demones p̃tatem gentib obtinebant ut
cas dus sermentes Illuderent Sileto ln¬
peritis sumi hommes ne ditam sceleratissi¬
mos qui fabulis utis tale semper uelamentũ
obtenditis non desiderat sinteritas christi¬
ana patrocimum falsitatis. satis perse su¬
perqz sua ipsius luce ac ueoitate de fendit
sine Istis commentitus ac prestigiosis fabel¬
lis In deum in thristum inspreitũ sanctr̃
ontumeliosissimos Gictine deus arbito
Demonum tradiderat genus humanũ uttam
maiifestis. tam imperiosis niratulis sedu¬
cerentur ut propemẽdum posset Inuistitie
actus ari qui oug lupo commisisset Etut
homines magniam ertorũ suoꝵ haberent

Expanded text:
quando fieri ceptum? Ante adventum Salvaquando fieri ceptum? Ante adventum Salvatoris an postea? Nihil horum scitur. Pudeat nos, pudeat harum neniarum et levitatis plus quam mimice, erubescat christianus homo, qui veritatis se ac lucis filium nominat, proloqui, que non modo vera non sunt, sed nec verisimilia. 'At enim', inquiunt, 'hanc demones potestatem in gentibus oeas diis servientes illuderent. Silete, imperitissimi homines, ne dicam sceleratissimos, qui fabulis vestris tale semper velamentum optenditis. Non desiderat sinceritas christiana patrocinium falsitatis, satis per se superque sua ipsius luce ac veritate defenditur sine istis commenticiis ac prestigiosis fabellis in Deum, in Christum, in Spiritum sanctum contumeliosissimis. Siccine Deus arbitrio demonum tradiderat genus humanum, ut tam manifestis, tam imperiosis miraculis seducerentur? Ut propemodum posset iniustitie accusari, qui oves lupis commisisset, et homines magnam errorum suorum haberent
Abbreviated transcription (Latin):
umbratam ex illa danmabo que millius
scriptoris auctoritate sulcitur et que ma¬
pis tram multo superat stultitia. Nam
quio belue subterrancam domu edifirauerat
quis Illie eam collocauerat᷑ et ne prodiret
atq euolaret uolant emim dracones Cut
quidam aiunt/ et si aln negant impera
auctimoniales destendere precepepat
nec insi calendis Antenebat drato quis
esset dies kralendarum et tam parco Ra¬
roq erat ci bo contentus Ner uirgines
tam altum s pecum tam Immanem et esu¬
rientem beluam ex horrebant Credo blan-¬
diobatur cis draco ut feminis ut uixginbs
ut cibaria afferentib Credo etiam ꝙ
iel fabulabatur ꝙ in honore dicto etiam
coibat. Nam et alexander et Scipio ex dra/¬
choms serpentis ue cum matre ontubitu
geniti dituntur quum denegato postea
Uictu non potius luit produsset aut fu/¬
isset extinctus Omiram hominũ dẽme¬
ciam qui his ailib deliramentis fidem
habent tam uero ꝙͣdiu lyor factitatum est

Expanded text:
umbratam ex illa damnabo, que nullius umbratam ex illa damnabo, que nullius scriptoris auctoritate fulcitur et que magistram multo superat stultitia? Nam quis belue supterraneam domum edificaverat? Quis illic eam collocaverat et, ne prodiret atque avolaret – volant enim dracones, ut quidam aiunt, et si alii negant –, impesanctimoniales descendere preceperat nec nisi kalendis? An tenebat draco, quis esset dies kalendarum? et tam parco raroque erat cibo contentus? Nec virgines tam altum specum, tam immanem et esurientem beluam exhorrebant? Credo, blandiebatur eis draco ut feminis, ut virginibus, ut cibaria afferentibus; credo etiam, cum illis fabulabatur: quid ni, honor dicto, etiam coibat? Nam et Alexander et Scipio ex draconis serpentis ve cum matre concubitu geniti dicuntur. Quid, denegato postea victu non potius aut prodiisset aut fuisset extinctus? O miram hominum dementiam, qui his anilibus deliramentis fidem habent! Iam vero quandiu hoc factitatum est?
Abbreviated transcription (Latin):
hidra et Cerberus siue noxa conspecte
sunt ac tatte ad huc quomam cum Roma¬
in pocirrs octidissent non poterant in qͥs
At multo grandiorem serpentem in affrica
ad Ripam Bragade Regulus ottidit. hunt
uero uel obi toucto ope impctus facile̾ erat
interniere. An nolebant Ita opmor pro deo
colebant ut babilonn fecerant Cur ergo
ut damel illum dicitur octidisse Nam sil¬
uester hunt potius ottidisset ꝙ Canabateo
filio alligasset et domum illa Iueternum
perdidisset Ideo ommentor fabule noluit
draconem interum ne plage damelis nar-¬
ratio Referri uideretur Quod si hieronimꝰ
uir doctissimus ac fidelissimue interpres Apo¬
linaris et origents atq Eusebius et
nomiulli alii narrationem belli apũd Dam¬
elem fictam esse affirmane Gi eam Iudei
In ueteris instrumenti architipo non agnos¬
cunt Id est si doctissimi quiq latmnorũ
pleriq uretorum smguli Hebreorium llla
ut fabulam danuant Ego non hant obꝰ¬

Expanded text:
et Hydra et Cerberus sine noxa vulgo conspecti et Hydra et Cerberus sine noxa vulgo conspecti sunt ac tacti. Adhuc quin eum Romani potius occidissent. 'Non poterant', inquis? At multo grandiorem serpentem in Africa ad ripam Bragrade Regulus occidit, hunc vero vel obstructo ore specus facile erat interimere. An nolebant? Ita opinor, pro deo colebant, ut Babylonii fecerunt. Cur ergo, ut Daniel illum dicitur occidisse, non et Silvester hunc potius occidisset, quem canabaceo filo alligasset, et domum illam in eternum perdidisset? Ideo commentor fabule noluit draconem interimi, ne plane Danielis narratio referri videretur. Quod si Hieronymus, vir doctissimus ac fidelissimus interpres, Apollinarisque et Origenes atque Eusebius et nonnulli alii narrationem Beli fictam esse affirmant, si eam Iudei in veteris instrumenti archetypo non agnoscunt, idest si doctissimi quique Latinorum, plerique Grecorum, singuli Hebreorum illam ut fabulam damnant, ego non hanc ad
Abbreviated transcription (Latin):
actingã ut doream Constantimi non fuisse
leprosum. Et enim gesta Siluestoi ab
eusebio quodam greto homme ut interpres
testatur/ composita est. Que natio ad
mendatia semper promptissima est ut
tuuenalis satirita censura ait Quicquid
gretia mendax audet in hastoria Unde draco
ille uenerat Rome dratones non giguũtur
unde etiam Illi uenerum in affrica tantum
pestiferi dratoins ob ardore Regioms esse
Dicuntur. Unde preterea tantum uenem
ut tam speciosam mutatem pestẽ corxumpe¬
ret preitin cum intam alto spetu demersus
esset ad quem centum qͥnquagunta gradib
destenderetur scrpens ex cepto forsitan basi¬
lico: non afflatu seo morsu uirus In¬
spirant atq Incerimunt Nec tanto Ca¬
to Cesarem fugiens cum tanta hominũ
mauni per medias affrite arenas duin Iter
faceret ac dormiret ullum suorum uuntũ
seopentis afflatu iudit extinctum. Neq
illi populi ob Id aerem senciunt pestileñte:
Et si quid fabulio credimus et thunera

Expanded text:
attingam, ut doceam Constantinum non fuisse attingam, ut doceam Constantinum non fuisse leprosum. Etenim gesta Silvestri ab Eusebio quodam Greco homine, ut interpres testatur, composita sunt, que natio ad mendacia semper promptissima est, ut Iuvenalis satyrica censura ait: quicquid Grecia mendax audet in historia. Unde draco ille venerat? Rome dracones non gignuntur. Unde etiam illi venenum? In Africa tantum pestiferi dracones ob ardorem regionis esse dicuntur. Unde preterea tantum veneni, ut tam spatiosam civitatem peste corrumperet, presertim cum in tam alto specu demersus esset, ad quem centum quinquaginta gradibus descenderetur? Serpentes, excepto forsitan basilisco, non afflatu, sed morsu virus inspirant atque interimunt. Nec Cato Cesarem fugiens cum tanta hominum manu per medias Africe arenas, dum iter faceret ac dormiret, ullum suorum comitum serpentis afflatu vidit extinctum neque illi populi ob id aerem sentiunt pestilentem, et si quid fabulis credimus, et Chimera
Abbreviated transcription (Latin):
uestis et aupi. res que magis hieromini
ut opmor Robeoti cyrographio hominis
imperiti hanc sinile est ꝙ decem milia
hauoi Rome sunt quod inter Religiosa
demons tratur in tabella offigies Petri et
pauli quam siluester Conslanturo ab
cisdem apłis in somnis admonito In con¬
firmatione uisioms exhabuit. Non hoc
dito quia negem effigico illas esse aposto/¬
lorum Utmam tam uera esset epistola
nomine Lentuli missa de effigie phri/
sti non minis improbe emẽtita est ꝙ
primlegium qd̃ confutaminus sed quia
tabella Illa a siluestro non fuerit exha¬
bita Constantino in quo nõ sustineo
admirationem ammi e mei continere Di¬
sputabo enim de fabula Giluestri quia et
om̃is In hoc questio bersatur. et michi
cum sermo sit eum pontifitil Romanis
de pontifite Romano potissimũ loqui de¬
cebit ut ex uno exemplo facile aliorum
omectura capiatur et ex multis Inepciis
que Ibi narrantur unam tantum de dratone

Expanded text:
vestis et auri, res, que magis Hieronymi vestis et auri, res, que magis Hieronymi ut opinor, Roberti, chirographo hominis imperiti. Huic simile est, quanquam decem milia huiusmodi Rome sunt, quod inter religiosa demonstratur in tabella effigies Petri et Pauli, quam Silvester Constantino ab eisdem apostolis in somnis admonito in confirmationem visionis exhibuit. Non hoc dico, quia negem effigies illas esse apostolorum -utinamque tam vera esset epistola nomine Lentuli missa de effigie Christi, que non minus improbe ementita est quam privilegium, quod confutavimus –, sed quia tabella illa a Silvestro non fuerit exhibita Constantino. In quo non sustineo admirationemanimimeicontinere. Disputabo enim aliquid de fabula Silvestri, quia et omnis in hoc questio versatur et mihi, cum sermo sit cum pontificibus Romanis, de pontifice Romano potissimum loqui decebit, ut ex uno exemplo facile aliorum coniectura capiatur. Et ex multis ineptiis, que ibi narrantur, unam tantum de dracone
Abbreviated transcription (Latin):
miranda sunt pertinent Mentiri ne ob
spetiem pietatis audet uirarius ueritatis
et se stientem hoc piaculo obstomgere
an non mentitur Iuimo uero a sc̃tis sins
uiris se cum hoc facit dissentire non indet
Catebo alias hieronimus uacroiis tes ti /¬
momo utitur decem sibillas fuisse quod
opus uarro ante augustum condidit Idem
de templo patis Ita stribit Uaspasianus
et Citus Rome templo patis edifitato ua¬
sa templi et unmuersa donaria in delubro
illius consẽcrarunt: que Greca et Romana
narrat historia Et hic unus indoctus plꝰ
uult libello suo etiam barbare seripto credi
ꝙͣ fidelissunis uettrum prũdentis simorum
hominũ historus Quia hierony mum
attigi non paciar hant cõtiumneliam ipsus¬
tacito preteriri Rome ex auc̃te pape osten¬
ditur todex biblie tamꝙ Reliquie sanrtoꝵ
lumib semper acterss quod dicunt sc̾ptum
nrographio lyitromini. Queris argumentũ
quia multum ut inquit uixgilius est pictar

Expanded text:
miranda sunt, pertinent. Mentiri ne ob miranda sunt, pertinent. Mentiri ne ob speciem pietatis audet vicarius veritatis et se scientem hoc piaculo obstringere? An non mentitur? Immo vero a sanctissimis viris se, cum hoc facit, dissentire non videt. Tacebo alios, Hieronymus Varronis testimonio utitur decem Sibyllas fuisse, quod opus Varro ante Augustum condidit. Idem de templo Pacis ita scribit: Vespasianus et Titus Rome templo Pacis edificato vasa templi et universa donaria in delubro illius consecrarunt, que Greca et Romana narrat historia. Et hic unus indoctus plus vult libello suo etiam barbare scripto credi quam fidelissimis veterum prudentissimorum hominum historiis. Quia Hieronymum attigi, non patiar hanc contumeliam ipsiustacito preteriri: Rome ex auctoritate pape ostenditur codex Biblie tanquam reliquie sanctorum luminibus semper accensis, quod dicant scriptum chirographo Hieronymi. Queris argumentum? quia multum, ut inquit Virgilius, est pictai
Abbreviated transcription (Latin):
est plus homini uelle tribuoce ꝙ leritati
to est deo Ita enun quidam ommbs defecti
rationib solent michi Respondere cur tot
suimi pontifices donacionem hanc ueram
esse crediderint Testos uoo me uocatis
quo bolõ et iuntum me meledicere sum¬
mis pontifitib cogitis quos magis mn delutis
sius optoire uellem Sed pergamus ingenne
loqͥ quando quidem aliter agi nequit. hec
causa ut fateor cos Ita credidisse / et non
malitia fecisse. Quid mirum se ista cre¬
diderunt ubi tantum lucri blanditur cum
plurima ubi nuellum lucrum ostenditur ꝑ
Insignem Imperitiam credant. Nonne
ap̾ aram celi In tam eximio templo et
in loco maxime Augusto cerminus pitta
fabulam Sebile et octauiani ut ferunt
ex auc̃te Innocentui terti hec seribentis
qui etiam de Ruma templi patis sub natale
saluatoris hoc est in partu uirginis scrip¬
tum Reliquit que ad euertendam magis
fidem quia falsa ꝙ ad stabiliendam quia

Expanded text:
est plus homini velle tribuere quam veritati, est plus homini velle tribuere quam veritati, idest Deo. Ita enim quidam omnibus defecti rationibus solent mihi respondere: 'cur tot summi pontifices donationem hanc veram esse crediderunt?' Testificor vos, me vocatis quo nolo, et invitum me maledicere summis pontificibus cogitis, quos magis in delictis suis operire vellem. Sed pergamus ingenue loqui – quandoquidem aliter agi nequit hec causa –, ut fatear eos ita credidisse et non malitia fecisse: quid mirum, si ista crediderunt, ubi tantum lucri blanditur, cum plurima, ubi nullum lucrum ostenditur, per insignem imperitiam credant? Nonne apud Aram Celi in tam eximio templo et in loco maxime augusto cernimus pictam fabulam Sibylle et Octaviani, ut ferunt ex auctoritate Innocentii tertii hec scribentis? Qui etiam de ruina templi Pacis sub natale Salvatoris, hoc est in partu virginis, scriptum reliquit, que ad evertendam magis fidem, quia falsa, quam ad stabiliendam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
prefert ut puta tabellario ut reddat et in
manũ porrigat homini cui migtunt Adillũ
uero bt etiam apreferente reddantur. hic
est Is cui mictuntur primlegium artem
ut auĩt Constantim quod reddi a licui nõ
debebat nec dapi debuit dici ut appa¬
peat cum qui sit locatus est̃ mentitum esse:
nec scissẽ finigere ꝙ Constantinũ dixis¬
se ac fecisse ueri simile esset Cuius
stusticie at uesãme affines se ar sõtios
faciunt quitunqs hunc uera dixisse exi¬
stimant atq deffendunt. liret nirhil tam
habeant quo opmione suã non dito defende
sd̃o honeste excusare possit. An honesta
erroris excus atio est cum pattefactam ui¬
deas ueritatem nolle Illi acquiestere qr
nonnulli magni hommes a liter senserint.
magni Inꝙͣ dignitate non sapientia: nec
uirtute Unde tamen scis an Illi quos
tri sequeris si eadem andissent que tu
mansuri in sententia fuerunt an a senteñ
Recossuri et inchilominus hdignissimũ

Expanded text:
perfert, utputa tabellario, ut reddat et in perfert, utputa tabellario, ut reddat et in manum porrigat homini, cui mittuntur; 'ad illum' vero, ut ei a perferente reddantur, hic estis, cui mittuntur –, privilegium autem ut aiunt Constantini, quod reddi alicui non debebat, nec dari debuit dici, ut appareat eum, qui sic locutus est, mentitum esse nec scisse fingere, quod Constantinum dixisse ac fecisse verisimile esset. Cuius stultitie atque vesanie affines se ac socios faciunt, quicunque hunc vera dixisse existimant atque defendunt, licet nihil iam habeant, quo opinionem suam non dico defendere, sed honeste exeusare possint. An honesta erroris excusatio est, cum patefactam videas veritatem, nolle illi acquiescere, quia nonnulli magni homines aliter senserint? magni, inquam, dignitate, non sapientia nec virtute. Unde tamen scis, an illi, quos tu sequeris, si eadem audissent que tu, mansuri in sententia fuerint an a sententia recessuri? Et nihilominus indignissimum
Abbreviated transcription (Latin):
factum esse sub tempus sanctoꝵ diexum
qui Illo pleruinqz tempore solent esse
Et Constantino quartum Consule et
to Consulatu forent college Sed miran¬
dum magis Angustum Leprosum ele¬
ꝑhantia qui morbus inter ceteros ut ele¬
phas Inter beluas emmet uellei etiam acti¬
pere Consulatum Cumi rex Azarias
simul a lepra tactus est in priuato se
continrieoit pro turatione regm ad onatham
filium Relegata ut fere omnes Peprosi
fecerunt p̃ro uno argumento totũ pporsus
priuilegiũ cõfutatur profligatur euertitur Ile
ne quis am bigat ante leprosum esse deburisse
y Consulem sciat et ex medicina paula¬
tum hunt morbum suecrestere et ex notitia
antiquitatis Consulatum imuiri Iannario
mense agratum esse anrũ. Et
hec martio proximo gesta referuntur
ubi neq hic selelo in epistolis stribi
solere dant. non autem in ceteris insi
apud indoctos Dicuntur autem epistole
dari uel illi bel ad illum. Illi quid̃ qui

Expanded text:
factum esse sub tempus sanctorum dierum, factum esse sub tempus sanctorum dierum, qui illo plerunque tempore solent esse. Et Constantino quartum consule et to consulatu forent College, sed mirandum magis Augustum leprosum elephantia, qui morbus inter ceteros ut elephas inter beluas eminet, velle etiam accipere consulatum, cum rex Azarias, simul aclepra tactus est, in privato se continuerit, procuratione regni ad Ioatham filium relegata, ut fere omnes leprosi fecerunt. Quo uno argumento totum prorsus privilegium confutatur, profligatur, evertitur. Ac nequis ambigat ante leprosum esse debuisse quam consulem, sciat et ex medicina paulatim hunc morbum succrescere et ex notitia antiquitatis consulatum iniri Ianuario mense magistratumque esse annuum: et hec Martio proximo gesta referuntur. Ubi neque hoc silebo: in epistolis scribi solere datum, non autem in ceteris nisi apud indoctos. Dicuntur enim epistole dari vel 'illi' vel 'ad illum' – 'illi' quidem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pit: nemo ut reor hoc fecit Unde porto
exemplar niimirũ a liquis antiquoꝵ scripꝰ¬
torum debet efferri nec posterior Constã¬
tum temporib Atis nullus affertur
sed fortasse aliquis receus unde sit habuit
qͥsquis enumi de superiori etate hastoriã
texit. aut spiritus ancto dictante lõquitur.
aut ueterum striptorum aut coꝵ quidem
qui desna etate scripserunt sequitur aue¬
toritatem. Quare quitunq ueteres non
sequitur de Illorum numero exit quib.
ipsã betustas prebet audatiam mentiandi
Quod si quo in loto ista tes legitur nõ
aliter cũ antiquitate consentit ꝙ illa glo¬
satoris de Accursũ delegatis Romanis ad
lẽgeo accipiendas dimussis in gretiam plusꝙ̃
stulta narracio eum Titolinio aliisq
pres tantissimis scriptoribus conienit
Datum Rome Tertio Aprilis Constã¬
tino Augusto quarto Consule. et Gal¬
licano quarto Consule. Diem posuit pe¬
nultimum. axcinut sentireme h or

Expanded text:
pit? Nemo, ut reor, hoc fecit. Unde porro pit? Nemo, ut reor, hoc fecit. Unde porro exemplar? Nimirum aliquis antiquorum scriptorum debet afferri nec posterior Constantini temporibus: at is nullus affertur. Sed fortasse aliquis recens? Unde hic habuit? Quisquis enim de superiore etate historiam texit, aut Spiritu sancto dietante loquitur aut veterum scriptorum et eorum quidem, qui de sua etate scripserunt, sequitur auctoritatem. Quare quicunque veteres non sequitur, is de illorum numero erit, quibus ipsa vetustas prebet audaciam mentiendi. Quod si quo in loco ista res legitur, non aliter cum antiquitate consentit, quam illa glosatoris Accursii de legatis Romanis ad leges accipiendas dimissis in Greciam plus quam stulta narratio cum Tito Livio aliisque prestantissimis scriptoribus convenit. Datum Rome tertio Kalendas Aprilis Constantino Augusto quarto consule et Gallicano quarto consule. Diem posuit penultimum Martii, ut sentiremus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quia donatio Constantum doceri non potest
Ioes non In tabulis ereis sed carters prim¬
legium esse ideo lateri Iaud tum corpore
anctissum apostoli dixit ne autande¬
remus a uenerabili se pulchro inquirere
aut si in quireremus carie assumptum pu¬
tapemus Sed bbi tunc erat corpus beati
Petoi certe nõdum in templs ubi minc est̃.
non in loco sãne munito actuto Ergo
non Illie Cesay pagmã collocassẽt An
Beatissimo siluestro pagm̃a non credebat
ut parum saincto/ parum canto parum di¬
ligenti Opetre osiluester os ante Roma¬
ne ecclesie pontifices quib oues domnini tom¬
misse sune. tur nobis cõmissã pagmã
non tus todistis. tur atineis illam rõdi cur
situ tabescere passi estis. opmror qr cor¬
pora quoq nr̃a contabuerunt ⁊tulte
Igitur fecit Constantimis En redatta in
puluerem pagna ius simul priuilegn in
puluerem abiit At qui ut uidemus pa¬
gme exemplar ostenditur Quis ergo llla
Desinu sanctissum apłi temerarius acte¬

Expanded text:
quia donatio Constantini doceri non potest, quia donatio Constantini doceri non potest, ideo non in tabulis ereis, sed charteis privilegium esse, ideo latere illud cum corpore sanctissimi apostoli dixit, ne aut auderemus e venerabili sepulcro inquirere aut, si inquireremus, carie absumptum putaremus. Sed ubi tunc erat corpus beati Petri? certe nondum in templo, ubi nunc est, non in loco sane munito ac tuto: ergo non illic Cesar paginam collocasset. An beatissimo Silvestro paginam non credebat ut parum sancto, parum cauto, parum diligenti? O Petre, o Silvester, o sancti Romane ecclesie pontifices, quibus oves Domini commisse sunt, cur vobis commissam paginam non custodistis? cur a tineis illam rodi, cur situ tabescere passi estis? Opinor, quia corpora quoque vestra contabuerunt. Stulte igitur fecit Constantinus, en redacta in pulverem pagina ius simul privilegii in pulverem abiit. Atqui, ut videmus, pagine exemplar ostenditur. Quis ergo illam de sinu sanctissimi apostoli temerarius acce
Abbreviated transcription (Latin):
tunt me subiunxisse. Quo pacto Igitur
de sua ipsius morte facere mencionem q̃d
De multis aluis libris dici potest. quoꝵ
cõ hut loto non conuenit. Nam quomodo
uere narrari potest id quod nondum esset
ad minis tratum et in tabulis cõtmeri id quod
post tabularum ut sit ditam sepulturã
factam esse ipse fateatur Hoc nihil
aliud est̃ ꝙ̃ pagnam priuilegii ante
fuisse mortuam sepultamq ꝙ natam: nec
tamen unꝙ a morte atq asepultura Reuer/¬
am presitun anteq̃ cons tripta esset Robo¬
ratam Nec id una tantimis ed utraq.
Cesaris manu Et quid istud est̃ Robora¬
re Illam cirographo nt cescris aut a milo
signatorio magnum minxum robur ma¬
insẽq multo ꝙͣ si tabulis creis mandauisset
Sed non est opus seriptura erea tum suꝑ
corpus Beati Petor Carta reponatur
Cur hic paulum Retites qui simul tacet
cum petro et magis custodire possent ambo
ꝓse afforet tantumõdo corpus uius Ui¬
detis artes malitiamq nequissimi sinonis

Expanded text:
tunc me subiunxisse, quo pacto igitur tunc me subiunxisse, quo pacto igitur de sua ipsius morte faceret mentionem. Quod de multis aliis libris dici potest, quorum ratio huic loco non convenit. Nam quomodo vere narrari potest id, quod nondum esset administratum? et in tabulis contineri id, quod post tabularum, ut sic dicam, sepulturam factum esse ipse fateatur? Hoc nihil aliud est, quam paginam privilegii ante fuisse mortuam sepultamque quam natam, nec tamen unquam a morte atque sepultura reversam, presertim antequam conscripta esset roboratam, nec id una tantum, sed utraque Cesaris manu. Et quid istud est roborare illam? chirographo ne Cesaris aut anulo signatorio? Magnum nimirumrobur maiusque multo, quam si tabulis ereis mandavisset. Sed non est opus scriptura erea, cum super corpus beati Petri charta reponatur. Cur hic Paulum retices, qui simul iacet cum Petro, et magis custodire possent ambo, quam si afforet tantummodo corpus unius? Videtis artes malitiamque nequissimi Sinonis:
Abbreviated transcription (Latin):
cur solum nestio Iterumq solito letargo
ad penas eternas reddit ueluti non hor
ante dixisset ꝙsi mine hec execrationess
Constantim forent iun cem execcerrer ut
tirãm et profligatorem reipriblice mee
et Illi me Romano ingeno iniare ultore.
Nunc qͥs extimescat exetrationem amaris¬
sum homĩs et Ritu hastoronum uerba
siuilantis ac sub persona Constantim
alios deterrentis hoc est proprie hapo¬
critam esse. se Gretam uocem exquirimꝰ
sub aliena ptosona abscondere tuam.
Hiuus uero imperialis decreti pagnam
proprns manib roborantes supto uenerã¬
dum corpus beati petor posiumꝰ Carta
ne an membrana fuit pagnia. in qua
scripta herisunt Tantẽt si paginam
uocamus alteram faciem ut dicuntꝰ solũ
ueluti quinterno habet folia dena / pagmas
uitenas. Orem inauditam et iucredibi¬
lem cum essem adoles centulus interrogasse
me quendam nemini: quie librum Iob scoip¬
sisset. cumqz ille Respondisset ipsẽ Iob

Expanded text:
cur solum nescio. Iterumque solito lethargo cur solum nescio. Iterumque solito lethargo ad penas eternas redit, veluti non hoc ante dixisset. Quod si mine he execrationesque Constantini forent, invicem execrarerut tyrannum et profligatorem rei publice mee et illi me Romano ingenio minarer ultorem. Nunc quis extimescat execrationem avarissimi hominis et ritu histrionum verba simulantis ac sub persona Constantini alios deterrentis? Hoc est proprie hypocritam esse, si Grecam vocem exquirimus, sub aliena persona abscondere tuam. Huius vero imperialis decreti paginam propriis manibus roborantes super venerandum corpus beati Petri posuimus. Charta ne an membrana fuit pagina, in qua scripta hec sunt? tam et si paginam vocamus alteram faciem ut dicunt folii, veluti quinternio habet folia dena, paginas vicenas. O rem inauditam et incredibilem! Cum essem adolescentulus, interrogasse me quendam memini, quis librum Iob scripsisset, cumque ille respondisset 'ipse Iob',
Abbreviated transcription (Latin):
prophetie huiue auferet deus patre euie
de libro uite et de cuutate sancta At tu mi¬
quam legeras apocalipsim ergo non sunt
hec uerba tua Si quis autem ꝙ tredimus
In hac temerator extiterit eterins condemina¬
cromb subiateat condemnatus et sanctos
dei apłos petoum et paulum sibi in p̃nti
et in futura uita senciat contrarios atqs
in inferuo inferiori contrematus cum dia¬
bolor et omnib defficiat imperus. Hic
terror atq her connmatio haud secu¬
larie principis solet esse sedpriscorũ
sacerdotum et flaminũ et ninc eccłia¬
sticorum Itaq non est Conslantim oro
sed hec aliciius clepiculi stolidi nec quid
has sententias et hi uerba eructantis
que non Iu alium transeunt sed in ipsum
unuertuntur auct̃ore primũ Iuit eterius
ondeminationib subiaceat Demde quasi
plus ad di queat. alia reddere nult et post
eternitatem penarum aduingit uite prtis
quasi maius quiddam sit Terret nos
ddio Petri cui Paulum tur adiungat aut

Expanded text:
prophetie huius, auferet Deus partem eius prophetie huius, auferet Deus partem eius de libro vite et de civitate sancta. At tu nunquam legeras Apocalypsim, ergo non sunt hec verba tua. Si quis autem, quod credimus, in hoc temerator extiterit, eternis condemnationibus subiaceat condemnatus, et sanctos Dei apostolos Petrum et Paulum sibi in presenti et in futura vita sentiat contrarios, atque in inferno inferiori concrematus cum diabolo et omnibus deficiat impiis. Hic terror atque hec comminatio non secularis principis solet esse, sed priscorum sacerdotum ac flaminum et nunc ecelesiasticorum: itaque non est Constantini oratio hec, sed alicuius clericuli stolidi, nec quid has sententias et hec verba ructantis, que non in alium transeunt, sed in ipsum convertuntur auctorem. Primum ait eternis condemnationibus subiaceat, deinde, quasi plus addi queat, alia addere vult et post eternitatem penarum adiungit penas vite quasi maius quiddam sit, terret nos odio Petri, cui Paulum cur adiungat aut
Abbreviated transcription (Latin):
pectis qui loc etiam testantur non prto
te loc tempore fidem hr̃e ergo tu hos non
dixisses sed alius tibi affinx Ceterum
qui tam magnifice superbeq locutus est
tumtre incipit. si biqz diffidere eoq obte¬
tationib agit. unde toram deo uiuo qui
nos Reguare precipit et toram terribili
amplissimũq senatum et uinuersum
populum in uinuerso orbe tetrarum:
nec non et Imposterum nuilli eorum
A aduiratio non setus at si lupue per
Innocentiam et fidem obtes totur teteros
lupos et pastores ne oues quas sustulie
Interqs filios et amnicos partitus est¬
aut ille a dimere aut lin repetere tentẽt
Quid tantopere extimestis Constã¬
tine se opus tuum eedeo non est dis¬
soluatur su ex deo dissolui non poterit
Sed uideo uoliusti tuntari apocalipsim
ubi dicitur Contestor autem andiedi
omma uerba. prophecie libri huius
si quie apposueoit ad hec apponet deue
super Illum plagas scoiptas in libro Isto
Et si quie diminuerit de ueobis libri

Expanded text:
poetis, qui hoc etiam testantur, non puto poetis, qui hoc etiam testantur, non puto te hoc tempore fidem habere. Ergo hoc tu non dixisses, sed alius tibi affinxit. Ceterum qui tam magnifice superbeque locutus est, timere incipit sibique diffidere eoque optestationibus agit. Unde coram Deo vivo, qui nos regnare precipit, et coram terribili amplissimumque senatum et universum populum in universo orbe terrarum, necnon et in posterum nulli eorum m religiosa adiuratio! Non secus ac si lupus per innocentiam et fidem optestetur ceteros lupos atque pastores, ne oves, quas sustulit interque filios et amaut illi adimere aut hi repetere temptent. Quid tantopere extimescis, Constantine? Si opus tuum ex Deo non est, dissolvetur, sin ex Deo, dissolvi non potent. Sed video, voluisti imitari Apocalypsim, ubi dicitur: Contestor autem audienti omnia verba prophetie libri huius: Si quis apposuerit ad hec, apponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto, et si quis diminuerit de verbis libri
Abbreviated transcription (Latin):
insi deum Intelligis: nam ambigue lo¬
queris aquo terrenum principatum sacer¬
dotum super urbe Roma ceterisq locis consti-¬
hant imperialem satram et per alia diualia
decreta stãtiumus etiam firmamus usq̃
in finem mundi Illibata et Incontus sa
per manere de creuimus A lodo terrenum
te uocaueras Constantine mine diu̾ũ
arrumq uotas Ad gentilitatem recedis
et plue ꝙ gentilem deum te facis. et berba
mundo tmperas ut tua Iussa conseruet
illibata et inconcussa non cogitas quis
tu eo modo et sordidissimo tmpietatis sceno
lotus et uix ptrlotus Cur non addebas
Iota unum aut unus apex. De priuilegio
hoc non preteribit ut non magis percat
celum et terra Regnum saul adeo eledi
ad filios non ptruenit Regnum Dauid
in Nepote disserptum est et postea
extinctum et tu ad finem usq mũdi Re¬
gnum quod tu sine deo tradis ptrmansurum
tua auctoritate deceronis. Quis etiam tam
cito te dociuit esse mundum ptoiturum Nã

Expanded text:
nisi Deum intelligis nam ambigue lonisi Deum intelligis nam ambigue loqueris, a quo terrenum principatum sacerdotum super urbe Romana ceterisque locis constihanc imperialem sacram et per alia divalia decreta statuimus et firmamus, usque in finem mundi illibata et inconcussa permanere decrevimus. Modo terrenum te vocaveras, Constantine, nunc divum sacrumque vocas, ad gentilitatem recidis et plus quam gentilitatemz: deum te facis et verba mundo imperas, ut tua iussa conservet illibata et inconcussa. Non cogitas, quis tu es, modo ex sordidissimo impietatis ceno lotus et vix perlotus. Cur non addebas: «iota unum aut unus apex» de privilegio hoc «non preteribit, ut non magis pereat celum et terra»? Regnum Saul a Deo electi ad filios non pervenit, regnum David in nepote discerptum est et postea extinctum: et tu ad finem usque mundi regnum, quod tu sine Deo tradis, permansurum tua auctoritate decernis? Quis etiam tam cito te docuit mundum esse periturum? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
et Italiam prouinciam Si tu es Constã¬
tinus Redde causam cur illum potissim¬
um locum condende Icli urbi delegeris.
Q emm alio te trans feras pose Romain
traditam non tam congouum ꝙ necessariũ
est Nec te appellas imperatorem qui
Romain aunsisti et de nomme Romano
quid disserpie pessime meritus es nec
Regem ꝙ nemo ante se fetit: insi adeo
te rege appelles quia Romanus esse
desis tis Sed ausere causam sane hione¬
stam quomam ubi printeps sacerdotum
et christĩane religionis caput dostitũtũ
est ab imperatore celesti Iustum non
est ut Illic imperator terrenus habeat
p̃tãtem Os tustrm dauid: stultum
Salomonem: stultum Szechiam. Io¬
siamq et ceteros Reges s tultos ac parũ
Religieses qͥ In urbe lherusalem cũ sũmis
Iacerdotib habitare sus tinuerunt nec
cota Illis uebe cesserunt. Plus sapit
Constantinus triduo ꝙ illi totã uita
sapere potuerunt Et impera tore celeste
appellas qui terrenam accepit imptoium

Expanded text:
et Byzantiam provinciam. Si tu es Constanet Byzantiam provinciam. Si tu es Constantinus, redde causam, cur illum potissimum locum condende urbi delegeris. Quod enim alio te transferas post Romam traditam, non tam congruum quam necessarium est, nec te appelles imperatorem, qui Romam amisisti et de nomine Romano, quod discerpis, pessime meritus es, nec regem, quod nemo ante te fecit, nisi ideo te regem appelles, quia Romanus esse desiisti. 63 Sed affers causam sane honestam: Quoniam ubi princeps sacerdotum et christiane religionis caput constitutum est ab imperatore celesti, iustum non est, ut illic imperator terrenus habeat potestatem. O stultum David, stultum Salomonem, stultum Ezechiam Iosiamque et ceteros reges, stultos ac parum religiosos, qui in urbe Ierusalem cum summis sacerdotibus habitare sustinuerunt nec tota illis urbe cesserunt. Plus sapit Constantinus triduo, quam illi tota vita sapere potuerunt. Et imperatorem celestem appellas, quia terrenum accepit imperium,
Abbreviated transcription (Latin):
Uimuers es fuisse descriptos et tugra¬
uaris etiam prouimas recensere octiden¬
tales tantum prouuntias nominas Qui
sunt fines octidentis ubi Incipiunt ubi
desmunt Num Ita certi constitutiq
sunt termim octidentis et orientis meridicq
et /eptentrionis ut suns Asiẽ: Affeice:
Europe necessaria uerba substra his
Ingeris superuatua. Ditis prouintias
Incelligantur Sed non est nuixrum qui
tanta orbis terrarum parte a se alienat:
eundem bebium prouintiarumq no¬
mina preterire et quasi le targo oppres¬
sum quid loquatur Ignorare Italie siue
octidentalium Regionum tamꝙ aut hor
aut illud cum tamen utrumq Intelligat
appellans proiuncias Regionũ cum sint
potius regrones prouinciarum et perꝰ¬
congruum perspeximꝰ nr̃m impexium
et Regiam p̃tãtem opientalib tranffer¬
ri Regionib et in Bizance prouincie
optimo loco nomini nr̃o ciuitatem edifi¬
cari. et cum urbes edificentur non tiuitates

Expanded text:
universos fuisse descriptos: et tu grauniversos fuisse descriptos: et tu gravaris etiam provincias recensere? Occidentales tantum provincias nominas: qui sunt fines occidentis? ubi incipiunt, ubi desinunt? Num ita certi constitutique sunt termini occidentis et orientis meridieique et septentrionis ut sunt Asie, Africe, Europe? Necessaria verba suptrahis, ingeris supervacua, dicis provincias, intelligantur. Sed non est mirum, qui tantam orbis terrarum partem a se alienat, eundem urbium provinciarumque nomina preterire et quasi lethargo oppressum, quid loquatur, ignorare. Italie sive occidentalium regionum: tanquam aut hoc aut illud, cum tamen utrunque intelligat appellans provincias regionum, cum sint potius regiones provinciarum, et percongruum perspeximus nostrum imperium et regni potestatem orientalibus transferri regionibus et in Byzancie provincie optimo loco nomini nostro civitatem edificari, id
Abbreviated transcription (Latin):
das. atq turi sancte Romane ertes ie
permanendas De hot in oracione Roma/¬
norum atq siluestri multa dissermmꝰ
huius loci est ut dicamus neminem esse
facturum ut nationes uno cuitas uerbo
donatioms Iuuolueret et qui minutissima
queq superme est executus sorũ calteos
linteanna equorũ non Referret nomina¬
tun prouintias quaꝵ singule non singu¬
que prouimme sub constantino erant que
non erant: nam certe tuncte subeo nõ erãt.
Alexandro ex tincto uidemue singulas
regiones in ducum portione numeratus A
Renophonte terras printipesqs nomina¬
tos qui uel Utr̃o uel armis sub imperio
Cyri fuerunt Alb homtro gretorum
Barbarorũ q Regum nomen genus pa¬
triam / mores / uires/ pulcritudinem nume¬
rum nauium et prope nimerum militũ
catsalogo comphensum Cums exemplu
cum multi grecitum uero nr̃i latim Eus¬
nno Uirgilius / Lucamis otatiue aluq
nonulli Iuntati sunt a Iosne et Moyse
In diuisione terre promissiomis uiculos q

Expanded text:
das atque iuri sancte Romane ecclesie das atque iuri sancte Romane ecclesie permanendas. De hoc in oratione Romanorum atque Silvestri multa disseruimus. Huius loci est, ut dicamus neminem fuisse facturum, ut nationes uno cunctas verbo donationis involveret et, qui minutissima queque superius est executus: lorum, calceos, linteamina equorum, non referret nominatim provincias, quarum singule non singuque provincie sub Constantino erant, que non erant, nam certe cuncte sub eo non erant. Alexandro extincto videmus singulas regiones in ducum partitione numeratas; a Xenophonte terras principesque nominatos, qui vel ultro vel armis sub imperio Cyri fuerunt; ab Homero Grecorum barbarorumque regum nomen, genus, patriam, mores, vires, pulchritudinem, numerum navium et prope numerum militum catalogo comprehensum, cuius exemplum cum multi Greci tum vero nostri Latini Ennius, Virgilius, Lucanus, Statius aliique nonnulli imitati sunt; a Iosue et Moyse in divisione terre promissionis viculos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. ut commodius ipsius ornamenta
in alterum supremum pontificem transfer¬
rentur. Sed nestisti historias Ago Itaq
deo etiam hoc nomine gratias ꝙ istam ne¬
faudissimã mentem non nsi in stultis¬
simũ hominem cadere permisit. quod ctia
posteriora declarauit Nam ꝙ Aaron
sedenti in equo Moisem Iuducit dectra¬
ctoris exhibuissẽ officium et hoc non per
medium istael si per Canancos atqz
exiptios: Io est per in fidelem nuitatem
ubi non tam imperium erat orbis terraꝵ
ꝙ demonum et demones colencium populoꝵ
Unde ut pontificalis apex non uilestat
dd magis ꝙͣ imperii tecrem dignitus glo/¬
ria et potentia decoretur Ecce tam
palatium nr̃m ꝙq Romanam urbe
et ommnes Italias suis omnes occidenta¬
lium regionũ prouincias Loca ciuita¬
tes/ beatissimo pontifici et unmer sali
pape Siluestro tradmiue atq Relinqui¬
mus et ab eo et suctess orib eius per gra¬
maticum aistitutum decreuimꝰ dispõnẽ¬

Expanded text:
fuerunt –, ut commodius ipsius ornamenta fuerunt –, ut commodius ipsius ornamenta in alterum summum pontificem transferrentur? Sed nescisti historias. Ago itaque Deo etiam hoc nomine gratias, quod istam nefandissimam mentem non nisi in stultissimum hominem cadere permisit. Quod etiam posteriora declarant, nanque Aaron sedenti in equo Moysem inducit dextratoris exhibuisse officium, et hoc nonper medium Israel, sed per Chananeos atque Egyptios, idest per infidelem civitatem, ubi non tam imperium erat orbis terrarum quam demonum et demones colentium populorum. Unde ut pontificalis apex non vilescat, sedmagis quam imperii terreni dignitas gloria et potentia decoretur, ecce tam palatium nostrum quamque Romanam urbem et omnes Italic sive occidentalium regionum provincias, loca, civitates beatissimo pontifici et universali pape Silvestro tradimus atque relinquimus et ab eo et a successoribus eius per pragmaticum constitutum decrevimus disponen
Abbreviated transcription (Latin):
acratissimo uertici manib nr̃is imposiri¬
mus et tenetes frenum equi pro Reuerentia
beati Petri dextratoris officium ilłe
exibiimus stãtuentes ecdem frigio omes
eius success ores singulariter uti in proces¬
sionb ad Imperi nr̃i Imntatiõne. Nonne
Uidetur hic anctor fabule non per impru¬
dentiam sed consulta et dedita opera pre¬
uaricari et undiq ausãs ad se reprehen¬
dendum prebere in oodem loto aut frigio
et dommnicam Resurrectiontmn Reputari et
tmpeon Ces aper esse iuntatione que duo
Inter se maxnne discrepant Deum testor
non Inuemo quib uerbis qua uerborum
atrocitate confodiam hunc perditissimũ
Nebulone. Ita omma uerba plena iusame
enount Constantiñ non tanto officio
sulem Moisi qui supremũ s acerdotem
Iussu der ornauit sco secreta mis teria fa¬
cit expouẽtem. quod difficillimum est
his qui dui In sater literis sunt ueosati
Cur non fecisti etiam Constantinum
pontificem maximũ et multi imperatotes

Expanded text:
sacratissimo vertici manibus nostris imposuisacratissimo vertici manibus nostris imposuimus, et tenentes frenum equi pro reverentia beati Petri dextratoris officium illi exhibuimus, statuentes eodem phrygio omnes eius successores singulariter uti in processionibus ad imperii nostri imitationem. Nonne videtur hic auctor fabule non per imprudentiam, sed consulto et dedita opera prevaricari et undique ansas ad se reprehendendum prebere? In eodem loco ait phrygio et dominicam resurrectionem representari et imperii Cesarei esse imitatione: que duo inter se maxime discrepant. Deum testor, non invenio, quibus verbis, qua verborum atrocinebulonem, ita omnia verba plena insanie evomit. Constantinum non tantum officio similem Moysi, qui summum sacerdotem iussu Dei ornavit, sed secreta mysteria facit exponentem, quod difficillimum est iis, qui diu in sacris litteris sunt versati. Cur non fecisti etiam Constantinum pontificem maximum – ut multi imperatores