comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iungi necessariũ uiga altiora quo letior
ager. & quo planior. Item roscido nebulo¬
so minusq uentoso conueniunt. Contra
humiliora gracili et arido estuoso uentiqͦ
exposito. Iuga adpeclam̃tũ quã artissimo
nodo uinciri oportet. uitẽ leue contin̾eͥ.
Que gen̾a uitiũ et inequali solo cȩloq
tu uebem̃t̃ ambigitur. Pleriq estate to¬
ta post singulos rores confodi ubent ui¬
neam. ali uetant gẽmantẽ. Decuti eñĩ
oculos tractuq intrantiũ deteri. &. ob
Darcendũ ꝓcul om̃e quidem pecus sed
maxine lanatũ. qm̃ facillimne auferat
gẽnas inumicus. ⁊ pubescente uua rastros.
satisq eẽ. u iueã ter anno confodi. abȩqui¬
noctio ueruo ad uͥgiliarũ exortũ et canis
ortũ inigrescente acino. Quidã ita det̃¬
minant. uetem semel auindemia ante
brumã. cũ alii ablaqueare & stercorarẽ
satis putent. Iterũ abidibꝰ apͥlis añquã
ria añ se uua. Periciores ad firmant si

Expanded text:
iungi necessarium. iuga altiora, quo laetior iungi necessarium. iuga altiora, quo laetior ager et quo planior, item roscido, nebuloso minusque ventoso conveniunt, contra humiliora gracili et arido et aestuoso ventisque exposito. iuga ad pedamentum quam artissimo nodo vinciri oportet, vitem levi contineri. quae genera vitium et in quali solo caeloque tu vehementer ambigitur. plerique aestate tota post singulos rores confodi iubent vineam, alii vetant gemmantem; decuti enim oculos tractuque intrantium deteri, et ob id arcendum procul omne quidem pecus, sed maxime lanatum, quoniam facillime auferat gemmas. inimicos et pubescente uva rastros, satisque esse vineam ter anno confodi, ab aequinoctio verno ad vergiliarum exortum et canis ortu et nigrescente acino. quidam ita determinant: veterem semel a vindemia ante brumam, cum alii ablaqueare et stercorare satis putent, iterum ab idibus Aprilibus, antequam riante se uva. peritiores adfirmant, si
Abbreviated transcription (Latin):
dum altitudo. excelsior nutat. Cet̾is aqͥn¬
to. dũ ne excedat hõis longitudinem
iustam. His qͦ que sparguntur int̾ra
breui adimita dũ caueas circũdant scro¬
bibus ꝑ ambitũ factis. neuagi palinites
uit̃ se pug̾nent occursantes. maiorq pars
terrarũ ita supinã intellurẽ undemiã
metuit. Si quidẽ ⁊ in africa et in egẏpto.
siriaq ac tota asia et multis locis europe
hic mos p̃ualet. Ibi gͦ uixta terrã cõpͥmi
debet uitis. eodẽ mͦ ⁊ tẽpore nutrita ra¬
dice quo inuigata uinea. ut sẽꝑ pollices
tm̃ relinꝗͥt᷑. Fertili solo cũ trib gẽmis.
graciliore quinis. Prestatq multos esse
quã longos. Quȩ denat᷑a soli diximus.
tãto potenciora sencient᷑. qͣnto ꝓpior fuerit
uua terre. Gen̾a separari ac singuł c̃seri
tractu utilissimũ. Mlixtura eñi generũ
&ẽ in uino ñ mͦ in musto discors. aut si mis¬
ceautur ñ alia quã parit᷑ maturescencia.

Expanded text:
dum altitudo excelsior nutat, ceteris a quindum altitudo excelsior nutat, ceteris a quinto, dum ne excedat hominis longitudinem iustam. iis quoque, quae sparguntur in terra, breves ad limitandum caveas circumdant, scrobibus per ambitum factis, ne vagi palmites inter se pugnent occursantes, maiorque pars terrarum ita supinam in tellure vindemiam metit, siquidem et in Africa et in Aegypto Syriaque ac tota Asia et multis locis Europae hic mos praevalet. ibi ergo iuxta terram conprimi debet vitis, eodem modo et tempore nutrita radice, quo in iugata vinea, ut semper pollices tantum relinquantur, fertili solo cum tribus gemmis, graciliore binis, praestatque multos esse quam longos. quae de natura soli diximus, tanto potentiora sentientur, quanto propior fuerit uva terrae. <16> Genera separari ac singulis conseri tractus utilissimum —mixtura enim generum etiam in vino, non modo in musto, discors—aut, si misceantur, non alia quam pariter maturescentia
Abbreviated transcription (Latin):
culo compleat euocata ad fructũ eiun¬
cescit ac morit᷑. nec ueterẽ placat palmi¬
tem in longũ et ad quartũ usq pedam̃¬
tũ emitti. qd alii dracones. alii iunicu¬
los uocant. ut faciant quȩ masculeta
appellant. cũ induruit uitis. Pessimũ
in uinea transduc̾e qͥnto anno :⁊ ipsi
palmites intorquentur. singleq singłis
mat̾iȩ enuttunt᷑. Ac deĩ eꝓximis prio¬
resq amputat᷑. Semꝑ custodem relin¬
qui meliꝰ. s bis ꝓximꝰ uiti ẽẽ debet.
nec longior quã dictũ est. Et si luxuri¬
auerint palmites intorqueri. ut qua¬
uinea emiitat. Si ꝑse uitis ordinabit᷑
sine pedam̃to qualẽcũq in micio ad¬
miniculũ desidabit dũ stare c̃ discat
et recta surgere. Cet̾a ad pͥmordiũ eadem.
Diuidi aũt putacione pollicis mequali¬
A examine undiq nep̃cauet fructus par¬
Ete aliqua obiter idem depͥmens ꝓhibe¬
bit in excelsũ emite. Huic uineȩ triũ pe¬

Expanded text:
culo conpleat , evocata ad fructum eiunculo conpleat , evocata ad fructum eiuncescit ac moritur. nec veterem placet palmitem in longum et ad quartum usque pedamentum emitti, quod alii dracones, alii funiculos vocant, ut faciant quae masculeta appellant. cum induruit vitis, pessimum in vinea traducere. quinto anno et ipsi palmites intorquentur singulaeque singulis materiae emittuntur ac deinde proximis, prioresque amputantur. semper custodem relinqui melius, sed is proximus viti esse debet, nec longior quam dictum est, et, si luxuriaverint palmites, intorqueri, ut vinea, emittat. <15> Si per se vitis ordinabitur sine pedamento, qualecumque initio adminiculum desiderabit, dum stare condiscat et recta surgere, cetera a primordio eadem, dividi autem putatione pollices in aequali examine undique , ne praegravet fructus parte aliqua. obiter idem deprimens prohibebit in excelsum emicare. huic vineae trium pe
Abbreviated transcription (Latin):
dus. ut crescere ⁊ iãnũ malit quã parere
palmes. Duas tres ue gẽmas habere sub
cobercetur impitus mat̾iȩ. densioresq
citra papini exultent cacum̃ religari
uetant. Nat᷑a hec est. Deiecta pars aut
p̃ligata fructũ dat. plurimũq ipsa cuł¬
uatura. Qͦd̾ citra ẽ. mat̾iȩ mittit offen¬
sante credo sp̃u ⁊ illa quã diximꝰ medul¬
la quȩ ita emicuerit materia fructum
dabit anno sequente sic duo gen̾a palmi¬
tũ qͦd eduro exit. mat̾iamq imꝑxinũ
annũ ꝓmittit pãpinarũ uocatur aut
uti supra cicatricẽ ẽ. fructuariũ. Alte¬
rũ ex anniculo palmite semꝑ fructua¬
riũ relinquit᷑ sub iugo: et qui uocatur
custos. Hic ẽ. nouellꝰ palmes ñ longior
tribus gẽmis ꝓximo anno mat̾iã dat᷑us
si uitis luxuriose consũpserit et alius
iuxta eum uerrucȩ magnitudine qͥ
ferunculus appellatur. Siforte custos fal¬
lat uites añquã septimũ annũ asur¬

Expanded text:
dus, ut crescere etiamnum malit quam parere. dus, ut crescere etiamnum malit quam parere. <13> Palmes duas tresve gemmas habere sub iam et sic coercetur impetus materiae densioresque citra pampini exultant. cacumen religari vetant. natura haec est: deiecta pars aut praeligata fructum dat, plurimumque ipsa curvatura. quod citra est, materiem emittit, offensante, credo, spiritu et illa quam diximus medulla. quae ita emicuerit materia fructum dabit anno sequente. sic duo genera palmitum: quod e duro exit materiamque in proximum annum promittit , pampinarium vocatur aut, ubi supra cicatricem est, fructuarium; alterum ex anniculo palmite semper fructuarium . relinquitur sub iugo et qui vocatur custos—hic est novellus palmes, non longior tribus gemmis—proximo anno materiam daturus, si vitis luxuria se consumpserit, et alius iuxta eum, verrucae magnitudine, qui furunculus appellatur, si forte custos fallat. <14> Vitis, antequam septumum annum a sur
Abbreviated transcription (Latin):
erit. sub ipso iugo hospitari. Recisa. uiri¬
bus ñ etate decernitur. Tem̾ariũ ẽ. añ
crassitudinẽ pollicarẽ uiti imꝑare. Se¬
quenti anno palmites salutentur ꝓuiri¬
bus matris singłi aut gemini. Idẽ ⁊ secu¬
to sicogit infirmitas nutriant᷑. Gercioq
demũ duo addiciant᷑. Nec sunt plures qua¬
ternis uinquã ꝑmittendi. breuit᷑q ñ in¬
dulgendũ :i semꝑ in hibenda fecunditas.
Inea ẽ. nat᷑a ut parere malit quã uiu̾e.
Quic qͥd mat̾ie adimit᷑: fructui accedit.
Illa semina uult quã frugũ gigni. qm̃
fructꝰ cadaueres ẽ. siꝑniciose luxuriat.
nec ampliat se sed egerit.
Iabit consiliũ & soli natura in macro
etiã si uires habebit recisa intra iugum
morit᷑ ut oĩs foetura subito exeat. Minimũ
id ẽẽ. debebit int̾uallũ ut attingat iugũ
suꝑ & quȩ ñteneat adeo ñ recunbat. in eo
nec delicate se spargat. Ita tẽperet᷑ hic mo¬

Expanded text:
erit, sub ipso iugo hospitari recisa. virierit, sub ipso iugo hospitari recisa. viribus, non aetate, decernitur. temerarium est ante crassitudinem pollicarem viti imperare . sequente anno palmites educentur pro viribus matris singuli aut gemini. iidem et secuto, si coget infirmitas, nutriantur, tertioque demum II adiciantur. nec sunt plures quaternis umquam permittendi, breviterque non indulgendum et semper inhibenda fecunditas est. ea est natura, ut parere malit quam vivere. quidquid materiae adimitur, fructui accedit. illa semina mavult quam fructum gigni, quoniam fructus caduca res est. sic perniciose luxuriat, nec ampliat se, sed egerit. <12> Dabit consilium et soli natura. in macro, etiamsi vires habebit, recisa intra iugum moretur, ut omnis fetura sub eo exeat. minimum id esse debebit intervallum, ut attingat iugum speretque, non teneat, adeo non recumbat in eo nec delicate se spargat. ita temperetur hic mo
Abbreviated transcription (Latin):
falce auferendo oculos ut longiꝰ euocent.
Nixia in uiria. Utilior enĩ consuetudo pa¬
rienti satiꝰq pãpinos ad iudicate det̾̃gere:
usq q placeat roborari eam. St̃ qͥuetãt
tiugi ꝓximo anno quo translata sit. neq
añ sexagesimũ mensem falce curari. tẽ
aũ adtres gẽmas recidi. Alii et ꝓximo
quidem anno recidunt. s ut ternos qͣ¬
ternosue singulis annis adiciat articu¬
los. quarto demũ ꝑducant ad iugum.
Id utrimq fructũ tardũ. p̃tẽa retorri¬
dũ & nodosũ pumilionũ incremento.
Optinũ aũt matrẽ ẽẽ. firmã. postea
fecũ audacẽ. Nec tutũ ẽ. qͦd cicatrico¬
sũ magno imꝑiciȩ errorȩ qͥc qͥd ẽ. tale
plagis nascitur ñ ematre totas habeat
illa uires dũ roboratur et annuos acci¬
pit tota foetꝰ cumꝑmissũ fuerit nasci n¬
chil natura portionibus parit. Quȩ cũ¬
excreuerit satis firma: ꝓtinꝰ in iugo col¬
locari debebit. Sic et iamnũ infirmior

Expanded text:
falce auferendo oculos, ut longius evocent, falce auferendo oculos, ut longius evocent, noxia iniuria. utilior enim consuetudo pariendi satiusque pampinos adiugatae detergere usque quo placeat roborari eam. sunt qui vetant tangi proximo anno, quam tralata sit, neque ante LX mensem falce curari, tune autem ad III gemmas recidi. alii et proximo quidem anno recidunt, sed ut ternos quaternosve singulis annis adiciant articulos, quarto demum perducant ad iugum. id utrimque fructu tardum, praeterea retorridum et nodosum pumilionum incremento. optimum autem matrem esse firmam, postea fetum audacem . nec tutum est quod cicatricosum, magno imperitiae errore; quidquid est tale, plagis nascitur, non e matre. totas habeat illa vires, dum roboratur, et annuos accipiet tota fetus, cum permissum fuerit nasci. nihil natura portionibus parit. quae excreverit satis firma, protinus in iugo collocari debebit; si etiamnum infirmior
Abbreviated transcription (Latin):
posita in uinea pꝰ annũ resecat᷑ usq ad
terrã. ut unꝰ tantũ emineat oculus ad¬
miniculo iuxta ad fixo ⁊ifimo addita.
Simili mͦ ⁊scd̃o anno reciditur. uiresq c̃¬
cipit et intra se pascit suffecturas oneri
alias festinacione pariendi gracilis atq ei¬
uncidani cohibeat᷑ castigacione tali in
foetũ exeat tota. Nichił auidiꝰ nascitur.
ac nͥ ad pariendũ uires seruent᷑. tota
fit foetꝰ. Pedam̃ta optima quȩ diximꝰ.
aut radice robore oleaq si ñsint palie.
Iumipero. cup̃sso. albuno. sabuco. Reliqͦrũ
gen᷑rũ sudes oĩb annis reciduntur.
Salubrima in iugo harundo conexa fas¬
ciculus durat annis quinis. cũ breuio¬
res palmites salm̃to iunguntur it̾ se
Fumũ mͦ. ex hoc arcꝰ funeta dicuntur.
Certiꝰ uineȩ annꝰ palmitẽ uelocẽ robus¬
tũq enuitit. ⁊ quẽ faciat etas urt̃e hic in
uigũ insilita qui tũ excecant eũ supina

Expanded text:
posita in vinea post annum resecatur usque ad posita in vinea post annum resecatur usque ad terram, ut unus tantum emineat oculus, adminiculo iuxta adfixo et fimo addito. simili modo et secundo anno reciditur viresque concipit et intra se pascit suffecturas oneri. alias festinatione pariendi gracilis atque eiuncida, ni cohibeatur castigatione tali, in fetum exeat tota. nihil avidius nascitur ac, nisi ad pariendum vires serventur, tota fit fetus. <10> Pedamenta optuma, quae diximus, aut ridicaee robore oleaque, si non sint, pali e iunipero, cupresso, laburno, sabuco. reliquorum generum sudes omnibus annis reciduntur. saluberrima in iugo harundo conexa fasciculis durat annis quinis. cum breviores palmites sarmento iunguntur inter se funium modo, ex hoc arcus funeta dicuntur. <11> Tertius vineae annus palmitem velocem robustumque emittit et quem faciat aetas vitem. hic in iugum insilit . aliqui tum excaecant eum supina
Abbreviated transcription (Latin):
Inarido solo uiuȩ radix qͦ frustra seri¬
tur. male ⁊ insiccis malleolꝰ nͥ pꝰ imbrẽ.
At irignis uł frondens uitis et usq
ad solsticiuĩ rectȩ usq ut ĩ hispania. Qui¬
escere uentos sationis die utilissimum
pleriq austros optant. cato abdicat. Int̾¬
ẽẽ medio tẽꝑam̃to int̾ binas uites oporte
pedes quinos. minimũ aũt leto solo pedes
quat̾nos. tenui plurimũ octonos. Um¬
bri et marsi ad iuicinos int̾mittunt ara¬
tionis gr̃a: in his quȩ uocant ꝓcul et a
pluuio & caliginoso tractu rariores po¬
ni. sicco densiores. Subtilitas parsimoniȩ
compẽdia ĩuenit cũ uinea impastinato
serat᷑ obiter seminarũ faciendi ut et ui¬
uȩ radix loco suo. ⁊ malleolꝰ qui tͣnsferat᷑
mt̃ uites. eo ordine seratur. Quȩ ratio ĩ
iugero circit xui. uiua radicũ donat.
Int᷑ ẽ. aũ bienniũ fructꝰ quo tardiꝰ insa¬
to ꝓuenit quã intranslato. Uiue radix

Expanded text:
in arido solo viveradix quoque frustra seriin arido solo viveradix quoque frustra seritur, male et in siccis malleolus, nisi post imbrem, at in riguis vel frondens vitis et usque ad solstitium recte, ut in Hispania . quiescere ventos sationis die utilissimum. plerique austros optant, Cato abdicat. <9> Interesse medio temperamento inter binas vites oportet pedes quinos, minimum autem laeto solo pedes quaternos, tenui plurimum octonos—Umbri et Marsi ad vicenos intermittunt arationis gratia in his, quae vocant porculeta —, pluvio et caliginoso tractu rariores poni, sicco densiores. subtilitas parsimoniae conpendia invenit, cum vinea in pastinato seratur, obiter seminarium faciendi, ut et viveradix loco suo et malleolus, qui transferatur, inter vites et ordines seratur, quae ratio in iugero circiter XVI viveradicum donat. interest autem biennium fructus , quo tardius in sato provenit quam in tralato. Viveradix
Abbreviated transcription (Latin):
pliliunatis adeuexitate labris qui exhis
longiores fient ut uites binas accipiant
ediũso alei uocabunt᷑. Esse uitis radicẽ
in medio scrobe oportet. s ipãm in npxã
solido morientẽ equi noctiałe spectare
ad minicula pͥmȩ calamo accipere. Uine¬
as limitari decumano decẽ nocto pedũ
latitudinis ad c̃trarios uehiculorũ tran¬
situs alisq trau̾sis limitib denũ pedum
distingui ꝑmedia iugera. Aut si maior
modus sit. totidẽ pedũ carmine. qͦd de¬
cumano limitari. sẽꝑ uͦ quinquanis semi¬
tari. hoc ẽ. inqͥnto qͦ pals singłe iugo pa¬
gie includant᷑ solo spisso ñ nͨ repastina¬
to. nec nͥ uiue radicẽ seri ten̾o & soluto
uł malleolũ sulco uł scrobȩ in collos sulcos
agere transu̾sos meliꝰ quã pastinare ut
defluuiatales earũ c̃tineant᷑ aquoso cȩlo
ratio mutauerit. Siccꝰ enĩ ⁊ calidꝰ autũ¬
nũ poscit. humidꝰ frigidq ꝙ̃ ueris exitu.

Expanded text:
pulvinatis a devexitate labris. qui ex his pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longiores fient, ut vites binas accipiant e diverso, alvei vocabuntur . esse vitis radicem in medio scrobe oportet, sed ipsam innixam solido in orientem aequinoctialem spectare, adminicula prima e calamo accipere; vineas limitari decumano XVIII pedum latitudinis ad contrarios vehiculorum transitus, aliisque traversis limitibus denum pedum distingui per media iugera aut, si maior modus sit, totidem pedum cardine, quot decumano, limitari, semper vero quintanis semitari, hoc est ut quinto quoque palo singulae iugo paginae includantur; <8> solo spisso non to nec nisi vive radicem seri, tenero et soluto vel malleolum sulco vel scrobe. 170 in colles sulcos agere traversos melius quam pastinare, ut defluvia transtris eorum contineantur; aquoso caelo ratio mutabit. siccus enim et calidus autumno poscet, umidus frigidusque etiam veris exitu.
Abbreviated transcription (Latin):
illelior ea uino. qm̃ s ipsa ñ obumbrat.
assiduoq sole coquit᷑. ⁊ afflatũ magis
sentit. celeriꝰ rorẽ dimittit. pãpinacioni
q noccationi õiq oꝑi facilior. suꝑ cet̾a
deflorescit. Utiliꝰ iugũ. Fit ꝑtica aut
harundine aut crine funiculoue. ut
in hispania brundisioq. Compluuiata
copiosior uino ẽ: dicta acauis edium
cõpluuiis. Diuidit᷑ in quat᷑nas partes. toti¬
dem ugis. Huiꝰ serendi racio dicet᷑. E adẽ
ualitura in om̃i gen̾e. in hoc uͦ num̾osior.
Tantũ uͦ tͥb seritur modis. Optime inpas¬
tinato. ꝓxime in sulco. nouissime in scro¬
be. Depastinatione dictum est.
ulco latitudo pale satis ẽ. scrobibus
t̃noꝵ pedũ in quãq partẽ altitudo in
quocũq gen̾e tripidalis. Iõ nec uitis mi¬
nor transferri debet ex statura &̃. nc̃
duabꝰ gemis emolliri trã minutis in scro¬
be uno sulcisq finio misceri necessariũ.
Uliuosa. altiores scrobes poscunt. Pret̾ea

Expanded text:
melior ea vino, quoniam sibi ipsa non obumbrat melior ea vino, quoniam sibi ipsa non obumbrat adsiduoque sole coquitur et adflatum magis sentit, celerius rorem dimittit, pampinationi quoque et occationi omnique operi facilior. super cetera deflorescit utilius. iugum fit pertica aut harundine aut crine funiculove , ut in Hispania Brundisique. conpluviata copiosior vino est, dicta a cavis aedium conpluviis. dividitur in quaternas partes totidem iugis. huius serendi ratio dicetur , eadem valitura in omni genere, in hoc vero numerosior tantum. <7> III vero seritur modis: optime in pastinato , proxime in sulco, novissime in scrobe. De pastinatione dictum est; o palae satis est, scrobibus ternorum pedum in quamque partem. altitudo in quocumque genere tripedalis, ideo nec vitis minor transferri debet, exstatura etiamnum duabus gemmis . emolliri terram minutis in scrobe imo sulcis fimoque misceri necessarium. clivosa altiores scrobes poscunt, praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi candales ita. ut gẽmis parcat᷑ omĩmodo.
Tũ malleolo int̾ra fixo mixta seritur.
et cũ spargere calles ceꝑit decipitur. fodi¬
turq sepiꝰ tał uuȩ acinꝰ nichil in se lig¬
ni habiturꝰ columella ꝓmittit. cũ uiuere
semina ipsa. ꝑquã nuirũ sit medulla ad¬
empta nasci. Surcuł &̃. quib nã sit arti¬
culatio. arboris ñ omittendũ uidetur.
Namq buxi tenuissimis quinis senisq col¬
ligatis depacti ꝓueniunt. Q uondã in ob¬
seruacione erat ut desigerent᷑. ex inputata
buxo. Alit̃ uiuere nc̃ crediti de traxere.
quinq generũ. he sparsis ꝑt̾rã palmi¬
tibus aut ꝑse uitȩ subrecta uł cũ ãmini¬
culo sine iugo aut pedatȩ. simplici iugo.
aut cum pluuiate. quadrupliciq pedata¬
erat. Eadem intellegitur eiꝰ qͦ inqua sine
amminiculo uitis ꝑse stabit. Id enĩ ñ fit
nͥ pedam̃ti inopia. Simplici iugo constat.
porrecto ordine quẽ cantheriũ appellãt.

Expanded text:
ipsi caules ita, ut gemmis parcatur omni modo. ipsi caules ita, ut gemmis parcatur omni modo. tum malleolus in terra fimo mixta seritur et, cum spargere caules coepit, deciditur foditurque saepius. talis uvae acinos nihil intus ligni habituros Columella promittit, cum vivere semina ipsa perquam mirun sit medulla adempta. Nasci surculis etiam, quibus non sit articulatio, arbores non omittendum videtur. namque buxi tenuissimis quinis senisve colligatis depacti proveniunt. quondam in observatione erat, ut defringerentur ex inputata buxo, aliter vivere non crediti. detraxere quinque generum hae: sparsis per terram palmitibus aut per se vite subrecta vel cum amminiculo sine iugo aut pedatae simplici iugo aut conpluviatae quadriplici. quae pedatae ratio, eadem intellegetur eius quoque, in qua sine amminiculo vitis per se stabit. id enim non fit nisi pedamenti inopia. simplici iugo constat porrecto ordine quem canterium appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
li serunt᷑ .. in scrobe ⁊ insulco longiore se.¬
suꝑquã tenerrima ingerit᷑ t̾ra. S ingraci¬
li solo frustra nͥ substrato pinguiores quã
duas integi oportet. et ꝓximã attingi t̾rã.
eodem paxillo depͥmi et spissari. Int̾ eẽ. ĩ
plantanario sesqui pedes int̃ bina semina
latitudinẽ. in longitudinẽ semisses. Ita sa¬
tos malleolos uicesimo qͣrto m̃se recidere
adimũ articulũ nͥ ip̃i parcat᷑ oculoꝵ inde
mat̾ia emicat: cũ qua xxxͦ.uiͦ. m̃se uiuȩ¬
radix transfert᷑.
st et luxuriosa ratio uites serendi. uit
quatuor malleoli uehem̃ti uinculo colli¬
bubuli cruris uł ꝑcolla fictilia traiecti
obruantur binis eminentib gẽmis. Hu¬
mescunt hoc mͦ. recisiq palmitẽ emittunt.
Postea fistula fracta radix lib̃e capit ui¬
res. uuaq fert oiũ corpoꝵ suorũ acinos.
In alio genere inuentu nouicio findit᷑ mal¬
leolus. medullaq crassa inse colligantur

Expanded text:
li seruntur et in scrobe et in sulco longiore; supli seruntur et in scrobe et in sulco longiore; super quam tenerrima ingeritur terra, sed in gracili solo frustra nisi substrato pinguiore corio. . . . . . quam duas integi oportet et proximam attingi, terram eodem paxillo deprimi et spissari, interesse in plantario sesquipedes inter bina semina in latitudinem, in longitudinem semisses; ita satos malleolos XXIIII mense recidere ad imum articulum, nisi ipsi parcatur. oculorum inde materia emicat, cum qua XXXVI mense viveradix transfertur. 161 Est et luxuriosa ratio vites serendi, ut quattuor malleoli vehementi vinculo collibubuli cruris vel per colla fictilia traiecti obruantur binis eminentibus gemmis. uniscunt hoc modo recisisque palmitem emittunt. postea fistula fracta radix libere capit vires, uvaque fert omnium corporum suorum acinos. in alio genere invento novicio finditleolus, medullaque erasa in se colligantur
Abbreviated transcription (Latin):
uetãt nͥ eos qͥfloruerĩt surculos. Sagritas
serere minꝰ utile. qm̃ intͣnsferendo facile
rũpitur qͦd intortũ fuit. Serunt᷑ pedali
ñ breuiores. longitudine quinq sex uenodo¬
rum pauciores tribus gẽmis in hac men¬
sura eẽ. ñ potert̃. Inseri eodem die qͦ depu¬
tantur utilissimũ. Si multo pꝰea necesse sit
serere. custoditos uti p̃cipimꝰ. caueri utiq
ne extra t̾rã positi sole in arescant. uento
aut frigore hebetentur. Qui diuciꝰ in sicͤo
fueruit. pͥquã serant᷑ in aqua pluribus
diebus reuirescant. S olũ apͥcũ et quam
amplissimũ in seminario siue in uinea bi¬
dente pastinari debet. t̃nos pedes bipalio
alto. marra reici quat̃nũ pedũ ferm̃to.
ita ut pedes binos fissa ꝓcedat. Fossũ pur¬
gari & extendi ne crudũ relinquatur:
uerũ exigi mensura male pastinatũ de¬
p̃ndunt scanina inȩqualia. Mretienda est
et ea pars quȩ int̾iacet pulueri. Surcu

Expanded text:
vetant nisi eos qui floruerint surculos. sagittas vetant nisi eos qui floruerint surculos. sagittas serere.minus utile, quoniam in transferendo facile rumpitur quod intortum fuit. seruntur pedali, non breviores , longitudine, quinque sexve nodorum. pauciores tribus gemmis in hac mensura esse non poterunt. inseri eodem die, quo deputentur, utilissimum; si multo postea necesse sit serere custoditos, uti praecepimus, caveri utique, ne extra terram positi sole inarescant, vento aut frigore hebetentur. qui diutius in sicco fuerint, priusquam serantur, in aqua pluribus diebus revirescant. <4> Solum apricum et quam amplissimum in seminario sive in vinea bidente pastinari debet, ternos pedes bipalio alto, marra reici quaternum pedum fermento , ita utin pedes binos fossa procedat, fossum purgari et extendi , ne crudum relinquatur, verum exigi mensura. male pastinatum deprendunt scamna inaequalia. metienda est et ea pars, quae interiacet, pulvini.
Abbreviated transcription (Latin):
aquas fluere laturi fructꝰ in arbore cũ
tempestiue sati p̃gnatas in coatos. c̃ceptus
aliubi pariunt. Ita satas ficos tercio anno
transferre. Facile hoc ꝓse nascendi celeri¬
tate attributũ huic arbori ut citissime
ꝓueniat. Uitiũ numerosior satꝰ est. Priutũ
om̃iũ nichil seritur exhis nͥ inutile et de¬
putatũ in sarm̃to. Opputat᷑ aũt qͥcqͥd ꝓxiio
tulit fructũ. Solebat capitulatꝰ utrimq
eduro surculus seri. eoq argum̃to malleo¬
lus uocat᷑. &̃. nc̃. Postea auelli cũ sua calce
ceptus ẽ. ut infico. neq ẽ. aliud uiuacius.
Terciũ genus ad iectũ etiã nc̃ expedicius
fie calca᷑ quod sagitte uocantur. cũ in tor¬
ti panguntur. Idenĩ cũ recisi nec intorti
trigẽmes. plures aũt exeodẽ surculo boc
mͦ fiunt. Serere epampinariis sterile ẽ:
nec nͥ fecundo oportet. Quȩ raros habet
nodos. infecunda iudicatur: densitas
gẽmarũ fertilitatis indiciũ ẽ. Quidã seri

Expanded text:
quo fuere laturi fructus in arbore, cum quo fuere laturi fructus in arbore, cum tempestive sati praegnates inchoatos conceptus aliubi pariunt. ita satas ficos tertio anno transferre facile. hoc pro senescendi celeritate adtributum huic arbori, ut citissime proveniat. <3> Vitium numerosior satus est. primum omnium nihil seritur ex his nisi inutile et deputatum in sarmenta. opputatur autem quidquid proximo tulit fructum. solebat capitulatus utrimque e duro surculus seri, eoque argumento malleolus vocatur etiamnunc. postea avelli cum sua calce coeptus est, ut in fico, neque est aliud vivacius. tertium genus adiectum etiamnum expeditius sine calce, quod sagittae vocantur, cum intorti panguntur, iidem cum recisi nec intorti, trigemmes. plures autem ex eodem surculo hoc modo fiunt. serere e pampinariis sterile est, nec nisi fecundo oportet. quae raros habet nodos, infecunda iudicatur; densitas gemmarum fertilitatis indicium est. quidam seri
Abbreviated transcription (Latin):
quã dui nodi ꝑuia patet fistula. Cũ uͦ con¬
creti adimere transitũ. reꝑcussa erũpit.
abua sui parte iuxta pͥorẽ nodũ alt̾nis
laterũ semꝑ inguinibꝰ ut dictũ ẽ. in harũ¬
diue ac ferula. quoꝵ dextro abimo intelle¬
gitur articulo. leuũ imꝓximo. atq ita ꝑ
uices hoc uocatur inuite gẽma cũ ibi ces¬
pitẽ facit. Añ uͦ quã faciat᷑ inconcauo o¬
culos et incacumine ipso germ̃. sic palmi¬
tes nepotes uuȩ folia pãpini gignuntur:
mirũq firmiora ẽẽ. indext̾a parte genita.
Hos gͦ in surculis nodos cũ serunt᷑ medios
secare oportet. ita nȩꝑfluat medulla. Et
infico quidem dodrantales taxilli solo pa¬
te facto seruntur sic ut descendãt quȩ ꝓxi¬
ma arbori fuerint. duo oculi extra t̾rã
emineant. Oculi aũ in arboꝵ surculis ꝓ¬
priȩ uocant᷑. uñ gernunant᷑. Hac de cau¬
sa et inplantariis aliqñ eodẽ anno ferũt

Expanded text:
quamdiu nodi pervia patent fistula. cum vero conquamdiu nodi pervia patent fistula. cum vero concreti ademere transitum, repercussa erumpit ab ima sui parte iuxta priorem nodum alternis laterum semper inguinibus, ut dictum est in harundine ac ferula, quorum dexterum ab imo intellegitur articulo, laevum in proximo, atque ita per vices. hoc vocatur in vite gemma, cum ibi caespitem fecit; ante vero quam faciat, in concavo oculus et in cacumine ipso germen. sic palmites, nepotes, uvae, folia, pampini gignuntur, mirumque firmiora esse in dextera parte genita. <2> Hos ergo in surculis nodos, cum seruntur, medios secare oportet ita, ne profluat medulla. et in fico quidem dodrantales, paxillis solo patefacto, seruntur sic, ut descendant quae proxima arbori fuerint, II oculi extra terram emineant. oculi autem in arborum surculis proprie vocantur, unde germinantur. hac de causa et in plantariis aliquando eodem anno ferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
stolone suꝑuacuose. nec añ cedit᷑. Intra sep¬
timũ annũ sufficiunt pedam̃ta iugeri
uic̃ẽ sui uinearum  iugeribꝰ. qñ &̃.
bifida ea stirpe fiunt durantq ultra
alt̾am siluȩ suȩ cesurã. Aesculus similit̾
ꝓuenit. cesura triennio senior minꝰ moro¬
s ñ nͥ esculi scrobe dodrantali int̾uallis
duoꝵ pedũ serit᷑ leuit̃ quat anno. Hoc pe¬
dam̃tũ minime putrescit. lesũq maxime
diꝰ nascunt᷑. trãq defixa uix tolerant. ñ
mͦ humorẽ. Sambucꝰ contͣ firmiyssima ad
palũ taleis seritur. ut populꝰ. Nã decup̃sso
satis diximꝰ. & p̃dictis uelud armam̃tis
Ip̃cipua tradenda cura uiciũ surculis
et quarũdã arboꝵ quibus fungosior intꝰ
natura geniculatis caporũ nodi int̾sepi¬
unt medullam ferule ip̃e breues. &. ad
sũma breuiores. articulis utiq dua inter¬
nodia in cludunt mnedulla. siue illa uitał
aĩa ÷ añ se tendit longitudinẽ implens.

Expanded text:
stolones supervacuos enecante. caeditur intra sepstolones supervacuos enecante. caeditur intra septimum annum. sufficiunt pedamenta iugeri vicenis vinearum iugeribus, quando etiam bifida ex stirpe fiunt, durantque ultra alteram silvae suae caesuram. 151 Aesculus similiter provenit, caesura triennio serior, minus moroo, sed non nisi aesculi, scrobe dodrantali, intervallis II pedum. saritur leviter quater anno. hoc pedamentum minime putrescit caesumque maxime dius nascuntur terramque defixa vix tolerant, non modo umorem. sabucus contra firmissima ad palum taleis seritur, ut populus. nam de cupresso satis diximus. <1> Et praedictis velut armamentis aecipua tradenda cura. vitium surculis et quarundam arborum, quibus fungosior intus natura, geniculati scaporum nodi intersaepiunt medullam . ferulae ipsae breves, et ad summa breviores articuli utrimque sua internodia includunt. medulla, sive ilia vitalis anima est, ante se tendit longitudinem inplens,
Abbreviated transcription (Latin):
libet opaco septentrionaliq & p̃frigido si¬
tu uł.&̃. de cliui recusat. Eadẽ galleam ru¬
bricã cretã omẽniq t̾rȩ fecunditatẽ seri
nuce dixiiiꝰ. s nͥ et maximis ñ ꝓtienit. nec
nͥ quinis aceruatĩ satis. Per frugi solum
debet supra ex nouenbri mense infebro¬
arium. quo solute sponte cadunt ex arbo¬
re atq subnascuntur. In t̾ualla sint peda¬
lia undiq sulco dodrantali. Ex hoc semi¬
nario transferuntur in aliud bipedali in¬
teruallo plus bienniũ. St̃ et ꝓpagines nul¬
li quidem faciliores. Nudata enĩ radice
tota insulco ꝓsternitur. tũ excacumine
supra terrã relicto renascitur ⁊ alia ab
radice. Sed translata nescit hospitari. pa¬
uetq nouitas tã biennio fere. postea ꝓsilit.
Iõ nucibus potiꝰ quã uice radicibus planta¬
ria cedua implentur. cultura ñ alia quã
supra dictis fodiendo supplantandisq ꝑ
bienniũ sequens. Decet̃o ip̃a se colit. umbra

Expanded text:
libet opaco septentrionalique et praefrigido silibet opaco septentrionalique et praefrigido situ, vel etiam declivi. recusat eadem glaream, rubricam, cretam omnemque terrae fecunditatem. seri nuce diximus, sed nisi ex maximis non provenit, nec nisi quinis acervatim satis. refringi solum debet subea ex Novembri mense in Februarium, quo solutae sponte cadunt ex arbore atque subnascuntur. intervalla sint pedalia, undique sulco dodrantali. ex hoc seminario transferuntur in aliud bipedali intervallo post biennium. sunt et propagines , nulli quidem faciliores. nudata enim radice tota in sulco prosternitur; tur ex cacumine supra terram relicto renascitur et aliradice. sed tralata nescit hospitari pavetque novitatem biennio fere; postea prosilit. ideo nucibus potius quam viveradicibus plantaria caedua implentur. 150 cultura non alia quam supra dictis, fodiendo supputandisque per biennium sequens. de cetero ipsa se colit umbra
Abbreviated transcription (Latin):
reficit᷑q ex sese. Utere harundiue ex¬
tyrpato. qd̾ utiliꝰ reptu quã castrare.
sicut antea. Lamq int̾se radices ser¬
punt. mutuoq decursu necant᷑. Tempꝰ
est serendi pͥquã oculi hari ndinum
in tumescant. añ kał marcias crescit.
ad brumã usqͥnt᷑a desinit. Quȩ cũ
durescere incipit hoc signũ tempestiuã
babet cesurã. Et hanc aũt quociens et
uineam fodiendã putant. Seritur et
trauersa ñ alt̾a condita: erumpuntq
esingulis oculis totidem plante. Seri¬
tur et deplantata pedali sulco binis
obrutis gẽmis ut tertiꝰ nodus t̾ram
ad tinguat. ꝓno cacumine ne rores
concipiat. Cedit᷑ decrescente luna. ui¬
neis anno siccata utilior quã uiridis.
Castanea pedam̃tis oĩb p̃fertͣ. facilitate
tractatꝰ. ꝑ durandi ꝑuicacia. regerminacione
cedua. ł salice lȩcior. Querit solum facile nec
tñ harenosum. maximeq sabulũ humidiun
aut carbunculũ uł tofi &ẽ. farmã quam¬

Expanded text:
reficiturque ex sese vetere harundineto exreficiturque ex sese vetere harundineto exstirpato, quod utilius repertum quam castrare, sicut antea. namque inter se radices serpunt mutuoque discursu necantur. tempus conserendi , priusquam oculi harundinum intumescant, ante kal. Martias. crescit ad brumam usque desinitque, cum durescere incipit. hoc signum tempestivam habet caesuram . et hanc autem, quotiens et vineam, fodiendam putant . seritur et traversa, non alte terra condita, erumpuntque e singulis oculis totidem plantae. seritur et deplantata pedali sulco, binis obrutis gemmis, ut tertius nodus terram attingat, prono cacumine, ne rores concipiat . caeditur decrescente luna. vineis anno siccata utilior quam viridis. Castanea pedamentis omnibus praefertur facilitate tractatus, perdurandi pervicacia; regerminatione caedua vel salice laetior. quaerit solum facile nec tamen harenosum , maximeque sabulum umidum aut carbunculum vel tofi etiam farinam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
gi uino. lasare diluto. Si findant᷑. in arbo¬
re pediculũ intorqueri. Ficis utiq amur¬
cã ãfundi. ceteris arborib egris fecẽ ui¬
ii.aut lupinũ circũradices earũ seri. Aqͣ
ꝙ lupini decocti circũfusa pomis ꝓdest.
Fici cũ uulcanalib tonuerit. cadent.
Remediũ ẽ. ut añ stipula ordeacea. aree
stringant᷑. Cerasus p̃coces facit. cogitq ma¬
turescere calix admota radicibꝰ. Et hec
aũ omña ponia interuelli meliꝰ ẽ. ut quȩ
relicta sunt grandescaNt.¬

Expanded text:
gi vino lasere diluto; si findantur in arbogi vino lasere diluto; si findantur in arbore, pediculum intorqueri ; ficis utique amurcam adfundi, ceteris arboribus aegris faecem vini, aut lupinum circum radices earum seri. aqua quoque lupini decocti circumfusa pomis prodest. fici, cum Volcanalibus tonuit, cadunt. remedium est, ut ante stipula hordeacea areae stringantur. cerasos praecoces facit cogitque maturescere calx admota radicibus. et haec autem, ut omnia poma, intervelli melius est, ut quae relicta sint grandescant.
Abbreviated transcription (Latin):
medicina. Int̃lucatio arborib ꝓdest. s
om̃iũ annoꝵ trucidacio inutilissima.
Qitis tm̃ tonsurã annuã querit. alt̾nã
uͦ myrtꝰ. punicȩ. oleȩ. quia celeriter
fruticescunt. Cet̾e rariꝰ tondentur:
nulla autũno. ac neradiant᷑ quidẽ nisi
uere putacione plaga ad uitalia suñ
Nimilis stercoratio. Gaudent eo s ca¬
Duendũ ue inferuore solis ad mouea¬
tur. ne immurũ ne ualidꝰ quant
opus sit. Urit uineas siullũ nͥ qͥnquen¬
nio int̃posito. p̃t̾quã si riguis diluat᷑. et
ecorariorum sordib nͥ admixta aqua.
Item largiosus tũ existimant in denos
pedes quadratos tres modios. Id quidem so¬
li natura decernit. Columbino ac suillo
plagis qͦ arborum medent᷑. Si mala pu¬
nica acida nascantur. ab laqueatis radi¬
cibus fimũ suillũ ad uuent. eo: anno un¬
nolenta ꝓxino dulcia futura. Alii urma
hoĩs aqua mixta riganda censent quater
auno singłis amphoris. aut cacumina spar¬

Expanded text:
medicina. interlucatio arboribus prodest, sed medicina. interlucatio arboribus prodest, sed omnium annorum trucidatio inutilissima. vitis tantum tonsuram annuam quaerit, alternam vero myrtus, punicae, oleae, quia celeriter fruticescunt. ceterae rarius tondeantur, nulla autumn, ac ne radantur quidem nisi vere. putatione plaga ad vitalia... sunt Similis fimi ratio. gaudent eo, sed cavendum, ne in fervore solis admoveatur, ne inmaturum, ne validius quam opus sit. urit vineas suillum nisi quinquennio interposito , praeterquam si riguis diluatur, et e coriariorum sordibus nisi admixta aqua, item largius. iustum existimant in denos pedes quadratos III modios. id quidem soli natura decernet. Columbino ac suillo plagis quoque arborum medentur . si mala punica acida nascantur, ablaqueatis radicibus fimum suillum addi iubent. eo anno vinolenta, proximo dulcia futura. alii urina hominis aqua mixta riganda censent quater anno, singulis amphoris, aut cacumina spar
Abbreviated transcription (Latin):
trabant᷑. ⁊ firmiores fertilioresq fiunt.
Nam capͥficatio maturat in ea. Culices
nasci egrossis manifestũ. qm̃ cũ euolaue¬
re ñ inueniunt᷑ intus grana quȩ in eos
uersa apparet. Exeundi tanta ẽ. auidi¬
tas. ut pleriq aut pede relicto. aut pen¬
ne parte erumpant. Est et aliud genus
culicũ qͦs uocant centrinas fucis apium
similes. ignauia maliciaq cũ ꝑnitiae ue¬
rorũ & utiliũ. Int̾imunt enĩ illos. atq ip¬
si moriunt᷑. U exant et tineȩ semina fico¬
rũ. Coutͣ quas remediũ in eaden scro¬
be defodere italiã lentisci inuersa par¬
te que fuerit acacumine. Uberrimas
ł. aũ ficꝰ lubrica amurca diluta &. cũ¬
÷ fimo infusa radicibus frondere cipien¬
tiun facit. Caprificorũ laudant᷑ mari¬
me nigre et impetrosis qm̃ frum̃ta plu¬
runa habeat capͥficatio ip̃a post imbrẽ.
Inpͥmis aĩ cauendũ ne exremediis uitia
fiant. qͦd euenit ninua aut in tẽpestiua

Expanded text:
trahantur, firmiores fertilioresque fiunt, trahantur, firmiores fertilioresque fiunt, nam caprificatio maturat. In ea culices nasci e grossis manifestum, quoniam , cum evolavere, non inveniuntur intus grana, quae in eos versa apparet. exeundi tanta est aviditas, ut plerique aut pede relicto aut pinnae parte erumpant. est et aliud genus culicum, quos vocant, centrinas, fucis apium similes ignavia malitiaque cum pernicie verorum et utilium ; interemunt enim illos atque ipsi commoriuntur. vexant et tineae semina ficorum, contra quas remedium in eodem scrobe defodere taleam lentisci inversa parte, quae fuerit a cacumine. uberrimas autem ficus rubrica amurca diluta et cum fimo infusa radicibus frondere incipientium facit. caprificorum laudantur maxime nigrae et in petrosis , quoniam frumenta plurima habeant. caprificatio ipsa post imbrem. In primis autem cavendum, ne ex remediis vitia fiant, quod evenit nimia aut intempestiva
Abbreviated transcription (Latin):
re expleto. magnaq exparte similis ho¬
minũ medicina et arborũ est. qñ earũ
qͦ terebrantur ossa. Amigdalȩ ex ama¬
ris dulces fiunt. si circũ fosso stipite labima
parte circũforato defluens pituita ab¬
stergeat᷑. Et ulmis detrahitur sucꝰ in u¬
tilis. supͣ terrã foratis usq ad medullã
insenecta aut cũ alim̃to nimio abun
dare sentiunt᷑. Id est et ficorũ turgido
cortice incisuris in obliquim leuibꝰ
emittit᷑. Ita fit decidant fructus.
Pomiferis quȩ germinant nee ferunt
fructum. fissa radice. inditͣ lapis. fertilesq
fiunt. Hoc idem in amygdilis. erobore
cuneo ad acto. Inpitis sorbisq & aedae ac̃
disse ꝓdest uitiũ luxuriantiũ ficorumq.
et circumcisis cinerẽ addidisse. Fici sero¬
tine fiunt si pͥmȩ grossȩ cũ fabe magnitu¬
dinẽ excessere detrahantur. Subnascunt᷑
enĩ. quȩ serius maturescunt. Eadem fron¬
dere incipieͣnt. sicacumina rami ciuiꝰq de¬

Expanded text:
re expletae , magnaque ex parte similis hore expletae , magnaque ex parte similis hominum medicina et arborum est, quando earum quoque terebrantur ossa. amygdalae ex amaris dulces fiunt, si circumfosso stipite et ab ima parte circumforato defluens pituita abstergeatur . et ulmis detrahitur sucus inutilis, supra terram foratis usque ad medullam, idare sentiuntur. 253 idem et ficorum turgido cortice incisuris in oblicum levibus emittitur. ita fit, ne decidant fructus. pomiferis, quae germinant nec ferunt fructum, fissa radice inditur lapis fertilesque fiunt, hoc idem in amygdalis e robore cuneo adacto, in piris sorbisque e taeda ac cdisse prodest vitium luxuriantium ficorumque et circumcisis cinerem addidisse. fici serotinae fiunt, si primae grossi , cum fabae magnitudinem excessere, detrahantur . subnascuntur enim quae serius maturescunt. eaedem , cum frondere incipiunt, si cacumina rami cuiusque de
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Nouelle enĩ minus sitiunt. deside¬
rant aũt maxune rigari quȩ assueuere.
Contra siccis locis genita ñ expetunt hu¬
morem. nisi necessariũ. asꝑiora uina. ri¬
N sulmonensȩ italiȩ agro. insiguis.¬
pago fabiauo uͥ ⁊ arua rigant᷑. mirũ qͦd
herbȩ aqua illa necant᷑. fruges aluntur.
et riguus ꝓsarculo est. In eodẽ agro
bruma tantomagis sinuessa taceant.
gelet ue. ne frigus uites ad urat. circũ¬
fundunt riguis. qͦd ibi tepida tepidare
uoce memorabili natura in ainne soli
sede maiestate uix tolerandi rigonis.
ac rubiginũ remedia demonstraiumꝰ
uolumine ꝓxino. interĩ ẽ. ⁊ caprificatio
quȩdã in remediis. cũ maciȩ corticis ex
egritudine astringente se. iustoq plus
uitalia arboꝵ cõprim̃te. ex actã facis
aciem utraq manu impͥm̃tes ꝑpetui
in cisuris deducunt. ac ueluti cutẽ la¬
xant. Salutare id fuisse argum̃ to st̃
dilatate cicatrices. et internato corpo¬

Expanded text:
rat, novellae enim minus sitiunt. desiderat, novellae enim minus sitiunt. desiderant autem maxime rigari quae adsuevere, contra siccis locis genita non expetunt umorem nisi necessarium. Asperiora vina rin Sulmonense Italiae agro, pago Fabiano, ubi et arva rigant. mirumque, herbae aqua illa necantur, fruges aluntur, et riguus pro sarculo est. in eodem agro bruma — tanto magis, si nives iaceant geletve —, ne frigus vites adurat, circumfundunt riguis, quod ibi tepidare vocant, memorabili natura in amne solis, eodem aestate vix tolerandi rigoris. ac robiginum remedia demonstrabimus volumine proximo. interim est et scariphatio quaedam in remediis, cum macie corticis ex aegritudine adstringente se iustoque plus vitalia arborum conprimente exacutam falcis aciem utraque manu inprimentes perpetuis incisuris diducunt ac veluti cutem laxant. salutare id fuisse argumento sunt dilatatae cicatrices et internato corpo
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑnatur et fuũ. et circũ fossurã. am¬
putacionẽq ⁊ omĩa remedia odit: quin
p̃cipuȩ alunt᷑. Ficus arbor ip̃a rigu¬
is alitur. pomũ uͦ eiꝰ marescit. Amigda¬
le si colantur fossione florẽ amittunt.
slec insitas circũfodere oportet. priꝰquã¬
ualide ferre coeperint poma. Plurime
aũt amputari sibi uolunt onerosa ac su¬
ꝑuacua. sicut nos ungues et capillũ. Re¬
ciduntur ueteres totȩ: rursus a stolone
aliquo resurgunt. s ñ om̃s: nec nͥ quarũ
naturã patiꝰ diximus. Qualit̃ Rigan
igua estiuis uaporibus utilia. Aum.¬
hieme inunica. autũno uaria. et hoc¬
ẽñatura soli quippe cũ iundemiator his¬
panarũ stagnate solo uuas demetat.
Ceterũ maiore imparte orbis etiam
pluuia aut om̃i aqua seri auere ẽue¬
nit. Circa canis ortũ rigua maximȩ
ꝓsunt. ac ne tunc quidẽ nimia. qm̃ inebri¬
atis radicibus nocent. Et etas modũ tẽpe¬

Expanded text:
aspernatur et fimum et circumfossuram amaspernatur et fimum et circumfossuram amputationemque et omnia remedia odit, quin cipue aluntur. ficus arbor ipsa riguis alitur, pomum vero eius marcescit. amygdalae, si colantur fossione , florem amittunt. nec insitas circuvalidae ferre coeperint poma. plurimae autem amputari sibi volunt onerosa ac supervacua, sicut nos ungues et capillum. reciduntur veteres totae ac rursus a stolone aliquo resurgunt, sed non omnes nec nisi quarum naturam pati diximus. xl 249 Rigua aestivis vaporibus utilia, hieme inimica, autumno varie et e natura soli, quippe cum vindemiator Hispaniarum stagnante solo uvas demetat. cetero maiore in parte orbis etiam pluvias autumni aquas derivare convenit. circa canis ortum rigua maxime prosunt ac ne tum quidem nimia, quoniam inebriatis radicibus nocent. et aetas modum tempe
Abbreviated transcription (Latin):
ficus enata est. in. messala.c. cassu cen¬
torum lustro. aquo tempore pudicitiam
subuersã piso grauis auctor ꝓddidit.
ꝓdigiũ in nr̃o ęuo neronis principis ruina
factum in agro marrucino uecti marcel¬
li eprimis equestris ordinis oliueto uni¬
uerso uiam publicã transgresso. aruisq
iñ econtrario in locũ oliueti ꝓfectis.¬
Unc expositis arborũ borbis. consenta¬
neũ ẽ dicere et remedia. Ex his que¬
dam sunt cõmunia om̃iũ: quedã ꝓpria
Quarũ. dã cõmunia ablaqueatio. accu¬
mulatio. afflari radices aut cooꝑiri. rigu¬
as dato potu uł ablato. fimũ suco refer¬
tis putatio leuiatis onere. Itẽ suco emis¬
so quedã ueluti detractio sanguinis. cir¬
cũrasi corticis. Uitiũ extenuatio et domi¬
natura palmitũ gẽmarũ. sifrigus retor¬
ridas hirtasq fecerit. repumicatio et que
dã politura. A rborũ his aliȩ magis. alie
minꝰ gaudent. ueluti cupressus ⁊ aqũa

Expanded text:
ficus enata est M. Messalae C. Cassii cenficus enata est M. Messalae C. Cassii censorum lustro, a quo tempore pudicitiam subversam Piso gravis auctor prodidit.prodigium in nostro aevo Neronis principis ruina factum in agro Marrucino, Vetti Marcelli e primis equestris ordinis oliveto universo viam publicam transgresso arvisque inde e contrario in locum oliveti profectis.unc expositis arborum morbis consentaneum est dicere et remedia. ex his quaedam sunt communia omnium, quaedam propria quarundam. communia ablaqueatio, adcumulatio, adflari radices aut cooperiri, riguus dato potu vel ablato, fimum suco defectis, putatio levandis onere, item suco emisso quaedam veluti detractio sanguinis, circumrasio corticis, vitium extenuatio et domitura palmitum, gemmarum, si frigus retorridas hirtasque fdam politura. arborum his aliae magis, aliae minus gaudent, veluti cupressus et aquas
Abbreviated transcription (Latin):
Prodigio aũt fiunt exdulcib acerba po¬
ma. aut dulcia ex acerbis. ecapͥfico fici.
Aut contra graui ostento cũ deteriora
mutant᷑. Ex olea in oleastrũ: ex candida
uua et fico in nigras. aut ut laiditiȩ
xersis aduentu plantano molea nutata.
qualibꝰ ostentis aristandri apud grecos
Tuolum̃ scatet. ne infinitũ habeamus.
apud nos uͦ cepidi cõm̃tariis. inquibus
arbores locute qͦ reꝑiuntur. Sub sedit
in cumano arbor graui ostento paulo añ
ponpei magni bella cuulia paucis ramis
eminentibus. Inuentũ sibillinis libris
int̾nicionẽ hominũ fore. tantoq tamq
cuntur ut incapitibus statuarũ uł aris.
ricũ in arboribus ip̃is alienȩ. Ficus in lauro
nata est cirini añ obsidionẽ. Simili modo
tran libus palma inbasi cȩsaris dic¬
tatoris circa bella ciuilia euis. nec non
et romȩ capitolio incapitȩ bis bello persei
enata palma. uictoriã trumphosq portẽ¬
dit. de tempestatibus ꝓstrata eodem loco

Expanded text:
prodigio autem fiunt ex dulcibus acerba poprodigio autem fiunt ex dulcibus acerba poma aut dulcia ex acerbis, e caprifico fici aut contra, gravi ostento, cum in deteriora mutantur, ex olea in oleastrum, ex candida uva et fico in nigras aut, ut Laudiceae Xerxis adventu, platano in oleam mutata. 243 qualibus ostentis Aristandri apud Graecos volumen scatet, ne in infinitum abeamus, apud nos vero C. Epidii commentarii, in quibus arbores locutae quoque reperiuntur. subsedit in Cumano arbor gravi ostento paulo ante Pompei Magni bella civilia paucis ramis eminentibus; inventum Sibyllinis libris internicionem hominum fore, tantoque eam cuntur, ut in capitibus statuarum vel aris, et cum in arboribus ipsis alienae. ficus in lauro nata est Cyzici ante obsidionem. simili modo Trallibus palma in basi Caesaris dictatoris circa bella civilia eius. nec non et Romae in Capitolio in ara Iovis bello Persei enata palma victoriam triumphosque portendit. hac tempestatibus prostrata eodem loco
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Iõ cum uixta sit auerti ⁊ recedere.
saporẽq uumicũ fugere. Hinc sũpsit an¬
drochides medicinã contra ebrietates. ra¬
phanũ mandat᷑ p̃cipiens. Odit ⁊ caulẽ
et olus om̃e odit. et corulumni ꝓcul ab¬
sunt tristis atq egram nitrũ quidem
alum̃ marina aqua et fabȩ putamina
uł erui ultina uenena sUNt INt̃
uitia aR boRUM.¬
Inuenimꝰ enĩ eos subfoliis natas. Q itẽ ͤ¬
et malũ punicũ styrpe fructũ tulisse
non palmitem. aut ramis uitẽ. uuas sine
foliis. oleas qͦ amisisse folia bacis berenti¬
bus. Sunt et miracula fortuita. Nlam
et oluã into tũ ambusta reuixit. et in
boetia derose alocustis ficus it̾ũ germi
nauere. Mutant᷑ arbores et colore. fiũto
ex nigris candidȩ. ñ seniꝑ ꝓdigiose: eȩ ma¬
xime quȩ exsemine nascunt᷑. ut popłs alba
in iugrã transit. Quidã ⁊ sorbum si inca¬
lidiora loca uenerit. sterilescere putant.

Expanded text:
dum , ideo, cum iuxta sit, averti et recedere dum , ideo, cum iuxta sit, averti et recedere saporemque inimicum fugere. hinc sumpsit Androcydes medicinam contra ebrietates, raphanum manducari praecipiens. odit et caulem et olus omne, odit et corylum, ni procul absint , tristis atque aegra. nitrum quidem et alumen, marina aqua calida et fabae putamina vel ervi ultima venena sunt. Inter vitia arborumnvenimus ficos sub foliis natas, vitem et malum punicam stirpe fructum tulisse, non palmite aut ramis, vitem uvas sine foliis, oleas quoque amisisse folia bacis haerentibus. sunt et miracula fortuita. nam et oliva in totum ambusta revixit et in Boeotia derosanavere. 242 mutantur arbores et colore fiuntque ex nigris candidae, non semper prodigio, sed eae maxime, quae ex semine nascuntur. et populus alba in nigram transit. quidam et sorbum, si in calidiora loca venerit, sterilescere putant.