comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe etiam rafanum predixit num̃ edendum
Antidotus uero multis mitridatia fert
Con sociata modis sed magnus serinia regis
Cum raperet uictor uilem deprehenditꝰ inillius
Sinthesin & uulgata satis medicamina dixit
Bisdenum rutae folium salis & breue granum
Inglandesq duas tereti cum corpore ficus
Haec oriente die parco consparsa lieo
Sumebat metuens dederat quae pocula mater:
INE quid infandum peruertere cautio uirus
Proximus ille gradus data pocula pellere cura
Laca sine placidaeq bouis prodesse locuntur.
Uetonicam ex paruo sum̃t pleriq lieo
Quod si edẽ sucos quae truncos mollioat altos
Instilles par ius poter̃ haud ulla nocere
Pocula quae quisquam seuis uitiauerit herbis
Si quis hiosciamum gustarit. lacte capellae
Ex hausto rabidos poterit mulcere furores:
Sulneribus & rubie curandis
ULNERA tabescunt spatio uitiara dierum
Curaq nil prode̾ nec ducit ultra cicatrix

Expanded text:
saepe etiam raphanum praedixit numen edendum. saepe etiam raphanum praedixit numen edendum. antidotos uero multis Mithridatia fertur consociata modis; sed Magnus scrinia regis cum raperet uictor, uilem deprendit in illis synthesin et uulgata satis medicamina risit. bis denum rutae folium, salis et breue granum iuglandesque duas, tereti tot corpore ficus: haec oriente die parco conspersa Lyaeo sumebat, metuens dederat quae pocula matri. si nequit infandum praeuertere cautio uirus, proximus ille gradus data pocula pellere cura. lacte asinae placidaeque bouis prodesse loquuntur. Vettonicam ex parco sumunt plerique Lyaeo. quod si hederae sucum, quae truncos implicat altos instilles pateris, poterunt haud ulla nocere pocula, quae quisquam saeuis uitiauerit herbis. si quis hyoscyamum gustarit, lacte capellae exhausto subitos poterit mulcere furores. cap. 62: Vulneribus et reduuiae curandis uulnera tabescunt spatio uitiata uetusto, curaque nil prodest nec ducitur ulla cicatrix.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ueteri claras expressit more togatas.
Conbusturis igni uel frigore.
UNT diuersa quidem mala frigoris atq caloris
Sed tamen amborum simili nocetꝰ ulcere uirus
Illa quoq ustti puras quae sunt niua lesa rigente
Conuersa incinerem plarani pilacurat utrũq
At uero ambustum flammis ꝗ candidus oui
Sucus inẽ pennam inductus sanare ualebit
Aut tu sucosae cinerem perducito lana
Aut uiuam exoleo uini componito calcem
Nordea uel franges atq oui candida unges
Adsit adeps porcae mira est nam forma medelae
Quodq recensus sit glacies axungia simplex
Mulcet & ex facili grata est medicamine cura
Uenenis prohibendis
TTUT US scias infeste fraude nouerce
Uel quicũq tuo carpetur liuidus actu
Non exspectatis eat obuia cura uenenis.
Ante cibos igitur ius glandis foetus edatur
Produnt electri uariantia pocula iures
Preterea cocte querno cum cortice limphȩ
Conueniunt potu diuersa ue ficus oliuo

Expanded text:
qui ueteri claras expressit more togatas. cap. qui ueteri claras expressit more togatas. cap. 59: Combusturis igne uel frigore sunt diuersa quidem mala frigoris atque caloris, sed tamen amborum simili nocet ulcere uirus: illa quoque usta putes quae sunt niue laesa rigente. conuersa in cinerem platani pila curat utrumque. at uero ambustum flammis, qui candidus oui sucus inest, penna inductus sanare ualebit. aut tu sucosae cinerem perducito lanae; aut uiuam ex oleo ueteri componito calcem; hordea uel franges atque oui candida iunges, adsit adeps porcae: mira est haec forma medelae.quodque rigens ussit glacies, axungia simplex mulcet et ex facili grata est medicamine cura. cap. 60: Venenis prohibendis ut tutus fias infestae fraude nouercae uel quicunque tuo carpetur liuidus auctu, non expectatis eat obuia cura uenenis. ante cibos igitur iuglandis fetus edatur. produnt electri uariantia pocula uirus. praeterea coctae querno cum cortice lymphae conueniunt potu demersaue ficus oliuo.
Abbreviated transcription (Latin):
Cui tuterna dabis gustu coclearia inuno
Iptus mustelae cinis & hyrundinis una
Preterea pluuias hominis quas calua supinas
Excepit proiecta sinu consamere prodest
Aut lapis ex nido uaga quem congessit hyrundo
Uellitur & nexu fouet attollitq lacenrem
Pellitur ut ft ma est gustu quoq languor aneti:
M olliter qm̃ hic celsa curatur inaula
Huic rubea exmulta fent conducere limpha
Allia trita dabis umo male facta calenti
U ellem cumuino sustit sulphure prodest:
infantibus stridentibud uel striga inquietatis
U DUM hominẽ primum natura profundit
Insuper excruciat niueis cum dentibus armet
Collo igitur molli dentes nectentur equini
Qui primi fuerint pullo crescente caduci
A ut teneris cerebrum gingiuis in line porci
Aut leporis niueum bibitur cum lacre caprino
Praeterea si forte premit strix atra puellos
U irosa in mulgens exertis uba labris
Allia precepitꝰ titinni sententia necti

Expanded text:
cuius terna dabis gustu coclearia in uno. cuius terna dabis gustu coclearia in uno. aptus mustelae cinis est et hirundinis una. praeterea pluuias, hominis quas calua supino excepit proiecta sinu, consumere prodest. aut lapis ex nido, uaga quem congessit hirundo, uellitur, et nexu fouet attollitque iacentem. pellitur, ut fama est, gustu quoque languor anethi.molliter hic quoniam celsa curatur in aula. huic rubia ex mulsa fertur conducere lympha. alia trita dabis uino madefacta calenti. uellera cum uiuo suffiri sulphure prodest. cap. 58: Infantibus dentibus uel strige inquietatis nudum hominem primo mundi natura profudit; insuper excruciat, niueis cum dentibus armat. collo igitur molli dentes nectentur equini, qui primi fuerint pullo crescente caduci. aut teneris cerebrum gingiuis inline porci aut leporis niueumue hirtarum lacte caprarum. praeterea si forte premit strix atra puellos uirosa inmulgens exertis ubera labris, alia praecepit Titini sententia necti,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut coniungatur leto sopor altus aceruo
Erpo leui flamima torrentur cornua caprae
Quoꝰ nidore grauem dispellent lumina sonum
Aut ueneris labrum quae dicitur herba bibetur
Que teritur pus & uino confusa liquescit.
Conueniunt acidis euphorbia mixta fluentis
Gramina uel rutae gemina sina retrahantur
Quidam dyra iubentꝰ septeno cimice trito
Ut uicientur aquae ciatusq bibatur e arum
H aec potiora putant quam dulci morte perire:
ISt subiti species morbi cui nomen ab illo est
Quod fieri nobis suffragia iusta recusant¬
Sepe & enim membris atro languore caducis
Conscilium populi labes horrendae diremit
Ipse deus memorat dubre per tempora lunae
Conceptũ taliq sepe ruina profundit
Prodest cum ueteri baccho fel uulturis ampli
Sed coclear plenum gustu tibi sufficit uno
A ut cruor exprogne mixtus cum polline turis
Aut apium elixum. aut conditum melle felagni
Marrubiumue pari confusus pondere mellis

Expanded text:
ut coniungatur leto sopor altus acerbo. ut coniungatur leto sopor altus acerbo. Ergo leui flamma torrentur cornua caprae, quo nidore grauem dispellunt lumina somnum. aut Veneris labrum quae dicitur herba bibetur, quae teritur prius et uino confusa liquescit. conueniunt acidis euphorbia mixta fluentis, gramina uel rutae, gemina si nare trahantur. quidam dira iubent; septeno cimice trito ut uitientur aquae cyathusque bibatur earum: haec potiora putant quam dulci morte perire.  morbo depellendo est subiti species morbi, cui nomen ab illo haesit, quod fieri prohibet suffragia iusta. saepe etenim membris atro languore caducis concilium populi labes horrenda diremit. ipse deus memorat dubiae per tempora lunae conceptum, talis quem saepe ruina profundit. Prodest cum ueteri Baccho fel uulturis atri, sed coclear plenum gustatu sufficit uno seu cruor ex Progne mixtus cum polline turis; aut apium elixum aut conditum melle fel agni; marrubiumue pari confusum pondere mellis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quo poteris potu recreare rigentia membra
Sin autem subito replicantur corpora morbo
Contractos reuocat neruos caro sumpta columbe.
Egris somno absciso reddendo.
NON. SOLUM miseros tet᷑rima febris adurit
Sed super optato pergit uiduare sopore
N e prosint placidi celestia munera somni
Carta igitur uariis quam pinx̃ littera uerbis
U ritur indecinis calido potatus inamni
Proderit & magnum capiti substerne poleium
Prodest & mitem limphis potare cupressum
Palladiis iterum sucis quos flore rosa
Luncis & inmisces madidum tritumq papauer
Quo lita frons facile prebebit nocte quietem
Nec non mandragore gustu sapor additur altus
Dilue preterea olomeraminaque gerit intus
Clausa anes intergemine coxendicis umbras
Ende soporati ducentur guiture potus.
IXIMUS hanc sortem miseris mortalibus esse
Ut sint sepe mala interse contraria morbi
Deniq non nunquam somno sic membra grauantur

Expanded text:
quo poteris fotu recreare rigentia membra. quo poteris fotu recreare rigentia membra. Sin autem subito replicantur corpora morbo. contractos reuocat neruos caro sumpta columbae. cap. 54: Aegris somno adsciscendo non solum miseros taeterrima febris adurit, sed super optato pergit uiduare sopore, ne prosint placidi caelestia munera somni. Charta igitur, uariis pinxit quam littera uerbis, uritur, inde cinis calido potatur in amni. proderit et magnum capiti substernere †puleium. prodest et mixtam lymphis potare cupressum. Palladiis itidem sucis, quos flore rosarum condieris, iunges madidum tritumque papauer: quo lita frons facilem praebebit nocte quietem. nec non mandragorae gustu sopor additur altus. dilue praeterea glomeramina, quae gerit intus clausa aries inter geminae coxendicis umbras: inde soporati ducentur gutture potus. xpellendae diximus hanc sortem miseris mortalibus esse, ut saepe inter se mala sint contraria morbi. denique nonnunquam somno sic membra grauantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Noc aperit clausum trahit᷑ herens sanat apertum
Sinuero caput infestus conliserit hictus
Exoleo necti uestis debebit arachnes
N esciet ħ illinc nisi cum sanarit abire
Q. uod si luxa suo decedent membra tenore
Urere femineos crines ac iungere seuum¬
Congruet actali medicamine motti ligare.
Aut malum expingui tritum apposuisse uiuabit
Aut si conclusum seruabit tibia uulnus
Stercus ouis placidae iungis adipesq uetustos
Neruis incisis uel dolentibus atq contractis¬
UT quisquam credet disiectos uulnere neruos
Ad solitum rursus reuocari posse uicorem
Sed puodest terrae lumbricos indere tritos
Quis uetus & rancens sociaria sungia debet
Si uero occultus neruos dolor urit in hertei
Uulturis excisos adipes rutamq remitte
Aut ceram & tali recreabis lunguida fotu
Conuenit & pelagi calidis perfundier undis
Carica uel betis sento cum melle umgatur
Aut baccho madefacta ceres cum fronde cupressi

Expanded text:
hoc reserat clausum, trahit haerens, sanat apertum. hoc reserat clausum, trahit haerens, sanat apertum. Si uero caput infestus colliserit ictus, ex oleo necti uestis debebit Arachnes: nesciet haec illinc nisi cum sanarit abire. Quod si luxa suo decedent membra tenore, urere femineos crines ac iungere seuumcongruet ac tali medicamine mota ligare. aut maluam ex pingui tritam apposuisse iuuabit. At si conclusum seruabit tibia uulnus, stercus ouis placidae iunges adipesque uetustos, . cap. 53: Neruis incisis uel dolentibus haud quisquam credet disiectos uulnere neruos ad solitum rursus reuocari posse uigorem; sed prodest terrae lumbricos indere tritos, quis uetus et rancens sociari axungia debet. si uero occultus neruos dolor urit inertes, uulturis excisos adipes rutamque remittes aut ceram et tali recreabis languida fotu. conuenit et calidis pelagi perfundier undis. Carica uel betis lento cum melle iugetur aut Baccho madefacta Ceres cum fronde cupressi,
Abbreviated transcription (Latin):
Emitriteo depellendo
H ORTIE ERUM magis est ꝙ grecis emitriteum
Uulgatur uerbis hunc nm̃i dicere lingua
N on potuere ulli puto nec uoluere parentes
In stribis carite ꝙ dicitur abracadarba
Sepius & subter repetis s detrahae summam
Et magis atq magis desint elementa figuris
Singulã que semper rapies & ceteni figes
Donec in angustum redigatur lutera conum
Nis lino nexs collum redimire memento
Non nulli memorant adipẽ prodesse leonis
Corallium uero sicocco nectere uelis
N ec dubites illo ueros miscere smaragdos
Loetulesq abiges miranda potentia morbos.
NE ANDUM dictu certis proculi absit amicis
Sed fortuna potens omnem conuertat in hostes
Uis indigna nouo si pars erit ossa fracore
Conueniet cerebrum blandicanis addere factus
Lintea deinde superq inducta nectere lanas
Sepius & sucos conspergere pinguis oluũ
B is septem credunt reualescere cuncta diebus
Aut uet̃i baccho caprae fimus inde petulcae

Expanded text:
emitritaeo depellendo mortiferum magis est quod Graecis hemitritaeos uulgatur uerbis; hoc nostra dicere lingua non potuere ulli, puto, nec uoluere parentes. inscribes chartae quod dicitur abracadabra saepius et subter repetes, sed detrahe summam et magis atque magis desint elementa figuris singula, quae semper rapies, et cetera †figes, donec in angustum redigatur littera conum: his lino nexis collum redimire memento. nonnulli memorant adipem prodesse leonis. coralium uero si †cocco nectere† uelis nec dubites illi ueros miscere smaragdos,letalesque abiget miranda potentia morbos. infandum dictu cunctis procul absit amicis, sed fortuna potens omen conuertat in hostes. Uis indigna nouo si sparserit ossa fragore, conueniet cerebrum blandi canis addere fractis, lintea deinde superque indutas nectere lanas, saepius et sucos conspargere pinguis oliui: bis septem credunt coalescere cuncta diebus. aut ueteri Baccho caprae fimus inde petulcae:
Abbreviated transcription (Latin):
nes quae aliquantum sitim excesserunt: nihil edendum est post
satietatem. nihil agendum. Ubi expletus est aliquis facilius con¬
coquit: si quicquid ad sumpsit. potione aquae frigidae inludit.
Tum paulisper inuigilat: deinde bene dormit.

Expanded text:
nes, quae aliquantum sitim excesserunt, nihil edendum est, post nes, quae aliquantum sitim excesserunt, nihil edendum est, post satietatem nihil agendum. Vbi expletus est aliquis, facilius concoquit, si, quicquid adsumpsit, potione aquae frigidae includit, tum paulisper inuigilat, deinde bene dormit.
Abbreviated transcription (Latin):
sii: idq iꝑsum modo minus: modo magis faciendum est Ac
ne his quidem athletarum exemplo uel certa esse lex: uel inmo¬
icus esse labor debet. Exercitationem recte sequitur modo
unctio uel insole uel ad ignem: modo balmeum: sed conclaui
quom maxime & alto & lucido & spatioso. Ex his uero neu¬
trum semper fieri oportet: Sed saepius alterutrum procorto¬
ris natura. Post haec paulum conquiescere opus est: Ubi
ad cibum uentum est: nunꝗͣ utilis est nimia sacietas: Saepe
esca cibus d̃ salsamentis holeribus similibusq rebus melius in¬
cipit: Tum caro adsumenda est: quae assa optima aut elixa est
condita omnia duabus de causis in utilia sunt. Quoniam & plus
propter dulcedinem ad summitur: & quod modo parum est : tam̃
aegrius concoquitur. Secunda mensa bono stomacho nihil nocet:
in in becillo coacescit. Siquis itaq hoc parum ualet. palmulas po¬
maq & similia melius primo cibo ad summit. Post multas potio¬

Expanded text:
sit, idque ipsum modo minus, modo magis faciendum est. Ac sit, idque ipsum modo minus, modo magis faciendum est. Ac ne his quidem athletarum exemplo uel certa esse lex uel inmodicus labor debet. Exercitationem recte sequnctio, vel in sole vel ad ignem; modo balineum, sed conclavi quam maxime et alto et lucido et spatioso. Ex his vero neutrum semper fieri oportet, sed saepius alterutrum pro corporis natura. Post haec paulum conquiescere opus est. Ubi ad cibum ventum est, numquam utilis est nimia satietas, saepe esca. Cibus a salsamentis, holeribus similibusque rebus melius incipit; tum caro adsumenda est, quae assa optima aut elixa est. Condita omnia duabus causis inutilia sunt, quoniam et plus propter dulcedinem adsumitur, et quod modo par est, tamen aegrius concoquitur. Secunda mensa bono stomacho nihil nocet, in inbecillo coacescit. Si quis itaque hoc parum ualet, palmulas pomaque et similia melius primo cibo adsumit. Post multas potio
Abbreviated transcription (Latin):
brandum est: non post cibum id facere: sed post concoctionem. quẽ
interdiu uel domestica uel ciuilia officia tenuerunt. huic tempiss
aliquod seruandum curationi corporis sui est. Prima autem
eius curatio. exercitatio est: quae semper ante cibum ceddere
debet. In eo qui minus laborauit & bene concoxit: amplior.
in eo qui fatigatus est & minu concoꝵit remissior. Commode
uero exercent: clara lectio: arma: pila: cursus: ambulatio: atq
haec non utiq: plana commodior est: Siquidem melius ascensus
quoq & descensus cum quadam uarietate corpus moueat: nifs tñ
id perquam imbecillum est. Melior autem est sub diuo quam in
porticu: melior si caput patitur insole ꝗͣ in umbra: melior in
umbra ꝗͣ parietes aut uiridia efficiunt quam quae tecto subest:
melior recta ꝗͣ flexuosa. Exercitationis autem plerunq finis
esse debet sudor: aut certe lassitudo: quae cimi fatigationẽ

Expanded text:
brandum est, non post cibum id facere, sed post concoctionem. Quem brandum est, non post cibum id facere, sed post concoctionem. Quem interdiu uel domestica uel ciuilia officia tenuerunt, huic tempus aliquod seruandum curationi corporis sui est. Prima autem eius curatio exercitatio est, quae semper antecedere cibum debet, in eo, qui minus laborauit et bene concoxit, amplior; in eo, qui fatigatus est et minus concoxit, remissior. Commode uero exercent clara lectio, arma, pila, cursus, ambulatio, atque haec non utique plana commodior est, siquidem melius ascensus quoque et descensus cum quadam uarietate corpus moueat, nisi tamen id perquam inbecillum est: melior autem est sub diuo quam in porticu; melior, si caput patitur, in sole quam in umbra, melior in umbra quam paries aut uiridia efficiunt, quam quae tecto subest; melior recta quam flexuosa. Exercitationis autem plerumque finis esse debet sudor aut certe lassitudo, quae citra fatigationem
Abbreviated transcription (Latin):
sine prȩcordiorum dolore ructat: is ex interuallo aquam frigidã
bibere & se nihilominus continere: habitare uero aedificio lucido
perflatum cestiuum. hibernum solem habente: cauere meridianũ¬
solem: maturinum & uespertinum frigus. Itemq auras flumi¬
num atq stagnorum. Minimeq nubiło caelo soli aperienti se
committere: ne modo frigus. modo calor moueat.Quae res
maxime grauedines destillationesq concitat. Magis uero
grauibus locis ista seruanda sunt: inquibus etiam pestilentiam
faciunt. Scire autem licet integrum corpus esse: cum quotidie
mane urina alba: dein ruffa est. Illud concoquere: hoc concorisse
significat. Ubi experrectus est aliquis: paulum intermittere:
deinde nisi hiems est: fouere os multa aqua frigida debet Lon¬
gis diebus meridiari potius ante cibum: sin minus: post eum
per hiemem porissimum totis noctibus conquiescere: Sin lucu¬

Expanded text:
sine praecordiorum dolore ructat, is ex interuallo aquam frigidam sine praecordiorum dolore ructat, is ex interuallo aquam frigidam bibere, et se nihilo minus continere. Habitare uero aedificio lucido, perflatum aestiuum, hibernum solem habente; cauere meridianusolem, matutinum et uespertinum frigus, itemque auras fluminum atque stagnorum; minimeque nubilo caelo soli aperienti se   committere, ne modo frigus, modo calor moueat; quae res maxime grauedines destillationesque concitat. Magis uero grauibus locis ista seruanda sunt, in quibus etiam pestilentiam faciunt. Scire autem licet integrum corpus esse, quo die mane urina alba, dein rufa est: illud concoquere, hoc concoxisse significat. Vbi experrectus est aliquis, paulum intermittere; deinde, nisi hiemps est, fouere os multa aqua frigida debet; longis diebus meridiari potius ante cibum; si minus, pos eum. Per hiemem potissimum totis noctibus conquiescere; sin lucu
Abbreviated transcription (Latin):
sit sed natura ratione aetatis & corporis: Scire licet eum non in¬
utilem esse. quem corporis neq languor neq dolor sequitur. Edem
interdiũ peior est noctũ tutior. Ita tamen si neq illum cibus: neq
hunc cum uigilia labor statim sequitur. Haec firmis seruanda sunt:
cauendumq ne in secunda ualitudine: aduersae praesidia consumãt.¬
Ualiter se agere debeant qui stomachum imbeciles sunt
T E MIBEC ILI IS stomacho: quo innumero magna pars urba¬
norum: omnesq pene cupidi litterarum sunt: obseruatio maior
necessaria est: Ut quod uel corporis uel loci uel studii ratio detra¬
hit. cura restituat. Ex his igitur qui bene concoxit mane tuto
surget: qui parum quiescere debet. Et si mane surgendi nece ssi¬
tasꝰ fuerit. redor mire qui non concoxit extoto conquiescere: ac
neq labori se neq exercitationi neq negocio credere. Qui crudum

Expanded text:
sit sed natura   , ratione aetatis et corporis, scire licet eum non insit sed natura   , ratione aetatis et corporis, scire licet eum non inutilem esse, quem corporis neque languor neque dolor sequitur. Idem interdiu peior est, noctu tutior, ita tamen, si neque illum cibus, neque hunc cum uigilia labor statim sequitur. Haec firmis seruanda sunt, cauendumque ne in secunda ualetudine aduersae praesidia consumantualiter se agere debeant qui imbecilles sunt. At imbecillis quo in numero magna pars urbanorum, omnesque paene cupidi literarum sunt, obsnecessaria est, ut, quod uel corporis uel loci uel studii ratio detrahit, cura restituat. Ex his igitur qui bene concoxit, mane tuto surget; qui parum, quiescere debet, et si mane surgendi necessitas fuit, redormire; qui non concoxit, ex toto conquiescere ac neque labori se neque exercitationi neque negotiis credere. Qui crudum
Abbreviated transcription (Latin):
tius se exercere. Si quidem ignauia corpus hq̃betat: labor firmat¬
illa marunam senectutem: hic longam adule scentiam reddit. prodest
etiam interdum balneo: interdumꝰ aquis frigidis uti: modo ungi: mo¬
do id ipsum negligere. Nullum cibi genus fugere. quo populũs utar.
interdum in conuiuio esse: interdum ab eo se retrahere: modo plus
iusto : modo non amplius ad sumere: bis die potiusꝗͣ semel cibum ca¬
pere: & semper ꝗͣ plurimum: dummodo hunc concoquat. Sed ut
huius generis exercitationes cibiq necessarii sunt: Sic athletici super¬
uacui Nam & intermissus propter cuules aliquas necessitates
ordo exercitationis: corpus affligit: & ea corpona quae more eorũ
repleta sunt celerrime & senescunt & egrotant. Concubitus uͭo
neq nimis concupiscendus: neq nimis pertimescendus est. Rarus
corpus excitat frequens soluit: Cum autem frequens non nunero

Expanded text:
tius se exercere; siquidem ignauia corpus htius se exercere; siquidem ignauia corpus hilla maturam senectutem, hic longam adolescentiam reddit. Prodest etiam interdum balneo, interdum aquis frigidis uti; modo ungi, modo id ipsum negligere; nullum cibi genus fugere, quo populus utatur; interdum in convivio esse, interdum ab eo se retrahere; modo plus justo, modo non amplius assumere; bis die potius, quam semel cibum capere, et semper huius generis exercitationes cibique necessariae sunt, sic athletici superuacui: nam et intermissus propter ciuiles aliquas necessitates ordo exercitationis corpus adfligit, et ea corpora, quae more eorum repleta sunt, celerrime et senescunt et aegrotant. Concubitus uero neque nimis concupiscendus, neque nimis pertimescendus est. Rarus corpus excitat, frequens soluit. Cum autem frequens non numero
Abbreviated transcription (Latin):
sirum meum redeam: rationalem quidem puto medicinam esse
debere. Instrui uero ab euidentibus causis obscuris omnibus:
non a cogitatione artificis: sed ab ipsa arte reiectis. Incidere aũt
uiuorum corpora: & crudele & superuacuum est: Mortuorum¬
cor pora discentibus necessarium. Nam positum & ordinem
nosse debent. quae cadauena melius quam uiuus & uulnenitus
homo representant. Sed & cetera quae modo inuiuis cogno¬
sci possunt in ipsis curationibus uuleratorum paulo tardius:
sed aliquanto mitius usus ipse monstrauit: his propositis pri¬
mum dicam quemad modum sanos agere conueniat: tum ad ea
transibo quae ad morbos curationesq eorum pertinebunt.
NUS homo qui & bene ualet & suae spontis est: nullis obliga¬
re se legibus debet: ac neq medico: neq hiatro aliptae egere hunc
oportet᷑ uarium habere uitae genus: modo ruri esse: modo inurbe:
scepiusq inagro. nauigare: uenari: quiescere interdum: sed frequen¬

Expanded text:
situm meum redeam, rationalem quidem puto medicinam esse situm meum redeam, rationalem quidem puto medicinam esse debere, instrui uero ab euidentibus causis, obscuris omnibus non ab cogitatione artificis sed ab ipsa arte reiectis. Incidere autem uiuorum corpora et crudele et superuacuum est, mortuorum discentibus necessarium: nam positum et ordinem nosse debent, quae cadauer melius quam uiuus et uulneratus homo repraesentant. Sed et cetera, quae modo in uiuis cognosci possunt, in ipsis curationibus uulneratorum paulo tardius sed aliquanto mitius usus ipse monstrabit. His propositis, primum dicam, quemadmodum sanos agere conueniat, tum ad ea transibo, quae ad morbos curationesque eorum pertinebunt. NVS homo, qui et bene ualet et suae spontis est, nullis obligare se legibus debet, ac neque medico neque iatroalipta egere. Hunc oportet uarium habere uitae genus: modo ruri esse, modo in urbe, saepiusque in agro; nauigare, uenari, quiescere interdum, sed frequen
Abbreviated transcription (Latin):
ra est: quanto magis obnoxia offensis infirmitas est. Quin etiam
morborum in hisdem hominibus aliae: atq aliae proprietates sunt
& qui secundis aliquando frustra curatus est: contrariis saepe
restitutur. Plurimaq: indando cibo discrimina repperiuntur.
Exquibus contentus uno ero. Nam famem facilius fert adolescens
ꝗ̃ puer : facilius indenso caelo: ꝗͣ intenui. facilius in hyeme ꝗͣ aestate :
facilius uno cibo ꝗͣ prandio quoq assuetus: facilius in exercitatus
ꝗͣ exercitatus homo sustinet. Saepe autem in eo magis necessaria
cibi festinatio est: qui minus in ediam tolerat. ob quae coniicio
eum qui propria non nouit: communia tantum in tueri debere.
Fumq ꝗ nosse proprietates potest non illas quidem oportere negligȩ¬
re. sed his quoq insistere. Ideoq cum par scientia sit: utiliorem
tamen medicum esse amicum ꝗͣ extraneum. Igitur ut ad propo¬

Expanded text:
ria est, quanto magis obnoxia offensis infirmitas est. Quin etiam ria est, quanto magis obnoxia offensis infirmitas est. Quin etiam morborum in isdem hominibus aliae atque aliae proprietates sunt; et qui secundis aliquando frustra curatus est, contrariis saepe restituitur. Plurimaque in dando cibo discrimina reperiuntur, ex quibus contentus uno ero. Nam famem facilius adulescens quam puer, facilius in denso caelo quam in tenui, facilius hieme quam aestate, facilius uno cibo quam prandio quoque adsuetus, facilius inexercitatus quam exercitatus homo sustinet: saepe autem in eo magis necessaria cibi festinatio est, qui minus inediam tolerat. Ob quae conicio eum, qui propria non nouit, communia tantum debere intueri; eumque, qui nosse proprietates potest, non illas quidem oportere neglegere, sed his quoque insistere; ideoque, cum par scientia sit, utiliorem tamen medicum esse amicum quam extraneum. Igitur, ut ad propo
Abbreviated transcription (Latin):
ingessit. Quo uic opota: cum uiniuim miscendo fregisset protinꝰ
febrem somno & sudore discussit. Quod auxilium medicus opor¬
tune prouidit. N on ex eo quod aut astrictum corpus erat: aut
Eluebat: sed ex ea causa quae ante praecess erat. Estq etiam
proprium aliquid: & loci & temporis: istis quoq auctoribus: qui
cum disputant quemad moctim sanis hominibus agendum¬
sit: praecipiunt ut grauibus. aut locis: aut temporibus magis
uitetur frigus: aestus: satietas: labor: libido: magisq ut conquie¬
scat iisdem aut locis aut temporibus siquis grauitatem corpo¬
ris sensit: ac neq uomitu stomachum: neq purgatione aluum
sollicitet: quae uera quidem sunt: a communibus tamen ad quae¬
dam propria descendunt. Nisi persuadere nobis uolunt: sanis
quidem considerandum esse: quod ccelum: quod tempus anni sit:
Egri uero non esse. quibus tanto magis omnis obseruatio necessa¬

Expanded text:
ingessit; qua ille epota cum uini uim miscendo fregisset, protinus ingessit; qua ille epota cum uini uim miscendo fregisset, protinus febrem somno et sudore discussit. Quod auxilium medicus opportune prouidit non ex eo, quod aut adstrictum corpus erat aut fluebat, sed ex ea causa, quae ante praecesserat. Estque etiam proprium aliquid et loci et temporis istis quoque auctoribus: qui, cum disputant, quemadmodum sanis hominibus agendumsit, praecipiunt, ut grauibus aut locis aut temporibus magis uitetur frigus, aestus, satietas, labor, libido; magisque ut conquiescat isdem locis aut temporibus, si quis grauitatem corporis sensit, ac neque uomitu stomachum neque purgatione aluum sollicitet. Quae uera quidem sunt; a communibus tamen ad quaedam propria descendunt, nisi persuadere nobis uolunt sanis quidem considerandum esse, quod caelum, quod tempus anni sit, aegris uero non esse; quibus tanto magis omnis obseruatio necessa
Abbreviated transcription (Latin):
laberare : aliud sudore digeri: aliud tabe consumi. Atq inpar¬
tes quoq humor erumpit: ut in oculos auresq quo periculo nul¬
lum humanum membrum uacat. Nihil autem horum sic ut
aliud curatur: Ita protinus in his a communi fluentis morbi cõ¬
templatione ad propriam medicinam descendit: atq in hac quoq
rursus alia proprietans nonna saepe necessaria est: quia non eadẽ
omnibus etiam insimilibus casibus opitulantur: si quidem certae
quidem res sunt quae inpluribus uentrem aut ad stringunt cuit
resoluunt. Inueniuntur tamen inquibus aliter atq incaeteris
idem eueniat. In his ergo communium inspectio contraria est
propriorum tantum salutaris. Et causcie quoq aestimatio sae¬
pe morbum soluit.
R GO etiam moe niosissimus seculi nostri medicus: quem nuper
uidimus: Cassius febricitanti cuidam et magno siti ad fecto cũ
post ebrictatem eum premi cepisse cognosset: aquam frigidam

Expanded text:
laborare; aliud sudore digeri, aliud tabe consumi. Atque in parlaborare; aliud sudore digeri, aliud tabe consumi. Atque in partes quoque umor erumpit, ut oculos aurisque; quo periculo nullum humanum membrum uacat. Nihil autem horum sic ut aliud curatur. Ita protinus in his a communi fluentis morbi contemplatione ad propriam medicina descendit. Atque in hac quoque rursus alia proprietatis notitia saepe necessaria est; quia non eadem omnibus etiam in similibus casibus opitulantur: siquidem certae quaedam res sunt, quae in pluribus uentrem aut adstringunt aut resoluunt. Inueniuntur tamen, in quibus aliter atque in ceteris idem eueniat: in his ergo communium inspectio contraria est, propriorum tantum salutaris. Et causae quoque aestimatio saepe morbum soluit. Ergo etiam ingeniosissimus saeculi nostri medicus, quem nuper uidimus, Cassius febricitanti cuidam et magna siti adfecto, cum post ebrietatem eum premi coepisse cognosset, aquam frigidam
Abbreviated transcription (Latin):
hi tantum facilliina & non plusꝗͣ uulgaria. Nam & hi qui peco¬
nibus ac uimentis medentur: cum propria cuiusq ex multis ani¬
malibus nosse non possent: communibus tantum modo insistunt.
Et exterae gentes cum subtilem medicinae rationem non moue¬
rint᷑: communia tantum uident. Et qui ample ualerudinarios
nutriunt: quia singuli summa cura consulere non sustinent: ad
communia ĩsta confugiunt. Neq hercules istud & antiqui medi¬
i nescierunt. sed his contenti non fuerunt. Ergo etiam uetustis¬
simus auctor hippocrates dixit mederi oportere & communia
& propria intuentem. Ac ne isti quidem ipsi intra suam professionẽ
consistere ullo modo possunt: Si quidem & compressorum & fluen¬
tium morborum genera diuersa sunt. Faciliusq id in his quae
Nuunt inspici potest. Aliud est enim sanguinem: aliud bilem:
aliud cibum uomere: aliud deiectionibus: aliud torminibus

Expanded text:
hi tantum facillima, et non plus quam uulgaria. Nam et ii, qui pecohi tantum facillima, et non plus quam uulgaria. Nam et ii, qui pecoribus ac iumentis medentur, cum propria cuiusque ex mutis animalibus nosse non possint, communibus tantummodo insistunt; et exterae gentes, cum suptilem medicinae rationem non nouerint, communia tantum uident; et qui ampla ualetudinaria nutriunt, quia singulis summa cura consulere non sustinent, ad communia ista confugiunt. Neque Hercules istud antiqui medici nescierunt, sed his contenti non fuerunt. Ergo etiam uetustissimus auctor Hippocrates dixit mederi oportere et communia et propria intuentem. Ac ne isti quidem ipsi intra suam professionem consistere ullo modo possunt: siquidem et conpressorum et fluentium morborum genera diuersa sunt; faciliusque id in iis, quae fluunt, inspici potest. Aliud est enim sanguinem, aliud bilem, aliud cibum uomere; aliud deiectionibus, aliud torminibus
Abbreviated transcription (Latin):
fieri sed cum horum aliquid accesserit. Themisonis uero ami¬
li si perpetua quae promittunt habent magis etiam ꝗͣ ulli ratio¬
nales sunt. Neꝗ enim siquis non ommia tenet quae rationalis alius
probat: protinus alio nouo nomine artis indiget: si modo quod
primum est non memoriae soli: sed rationi quoq insistit: Sĩ uero
quod propius est uix ulla perpetua praecepta medicinalis ars re¬
cipit idẽ sunt quod hi quos experimenta sola sustinent. Eo magis
quoniam si conpresserit aliquem morbus anfuderit. quilibet etiã
imperitissimus uidet. Quid autem conpressum corpus resoluat:
quid solutum reneat si aratione tractum est: rationalis est me¬
dicus. Si ut ei qui se rationalem negat: confiteri necesse est: ab
experientia: empericus. Ita apudeum morbi cognitio: extra ar¬
tem: medicina itra usum est. Neq adiectum quicquã empiricoꝵ
pro fessioni: Sed demptum est: quoniam illi multa circunspiciunt

Expanded text:
fieri, sed cum horum aliquid accesserit. Themisonis uero aemufieri, sed cum horum aliquid accesserit. Themisonis uero aemuli, si perpetua quae promittunt habent, magis etiam quam ulli rationales sunt. Neque enim, si quis non omnia tenet, quae rationalis alius probat, protinus alio nouo nomine artis indiget, si modo, quod primum est, non memoriae soli sed rationi quoque insistit. Si, uero quod propius est, uix ulla perpetua praecepta medicinalis ars recipit, idem sunt quod ii, quos experimenta sola sustinent; eo magis quoniam, conpresserit aliquem morbus an fuderit, quilibet etiam inperitissimus uidet: quid autem conpressum corpus resoluat, quid solutum teneat, si a ratione tractum est, rationalis est medicus; si, ut ei, qui se rationalem negat, confiteri necesse est, ab experientia, empericus. Ita apud eum morbi cognitio extra artem, medicina intra usum est; neque adiectum quicquam empericorum professioni, sed demptum est, quoniam illi multa circumspiciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
enim quaedam subesse corpori uel ex infirmitate eius: uel ex aliqͦ
affectu: quae uel ialio non sunt. uel in hoc alias non fuerunt: eaq
per se non taniti ui concirent morbum: tamen obnoxium magis
aliiss iniuriis corpus efficiunt. Quod si contemplationem rerũ
naturae: quam temere medici sibi uindicant satis comprehen¬
disset. etiam illud scisset. nihil onmino obunam causam fieri: sed
id procausa ad prehendi: quod contulisse plurimum uidetur. Potest
autem id dum solum est non mouere: quod iunctum aliis maxime
mouet. Accedit ad haec quod ne ipse quidem erasistrarus qui tran¬
ffuso in arterias sanguine febrem fieri dicit. idq nimis repleto
corpore incidere repperit. Cur ex duobus &que repletis alter in
morbum inciderit: alter omni periculo uacarit: quod quotidie
fieri apparet: non discreuerit. Ex quo disci potest ut uera sit
illa transfusio. tamen illam non per se cum plenum corpus est

Expanded text:
enim quaedam subesse corpori uel ex infirmitate eius uel ex aliquo enim quaedam subesse corpori uel ex infirmitate eius uel ex aliquo adfectu, quae uel in alio non sunt, uel in hoc alias non fuerunt eaque per se non tanta, ut concitent morbum, tamen obnoxium magis aliis iniuriis corpus efficiant. Quod si contemplationem rerum naturae, quam temere medici isti sibi uindicant, satis conprehendisset, etiam illud scisset, nihil omnino ob unam causam fieri, sed id pro causa adprehendi, quod contulisse plurimum uidetur. Potest autem id, dum solum est, non mouere, quod iunctum aliis maxime moueat. Accedit ad haec, quod ne ipse quidem Erasistratus, qui transfuso in arterias sanguine febrem fieri dicit idque nimis repleto corpore incidere, repperit, cur ex duobus aeque repletis alter in morbum incideret, alter omni periculo uacaret; quod cotidie fieri apparet. Ex quo disci potest, ut uera sit illa transfusio, tamen illam non per se, cum plenum corpus est,
Abbreviated transcription (Latin):
si mixtum uitiumꝰ habet: occurrendum: Subinde uehementiori
malo: & aliter acutis morbis medendum: aliter uetustis: aliter
increscentibus: aliter subsistentibus: aliter iam ad sanitatem indi¬
nantis: horum obseruationem medicinam esse: quam ita finiunt
ut quasi uiam quandam quam ueEoi graeci nominant. Eoꝵq
quae in morbis communia sunt: contemplatricem esse contendãt:
ac neq rationalibus se: neq experimenta tantum spectantibus
adnumenari uolunt: cum ab illis eo nomine dissentiant: quod in con-¬
iectura rerum latentium nolunt esse medicinam. Ab his eo quod
parum artis esse in obseruatione experimentorum credunt.¬
Quod ad Erasist rarum pertinet. primum ipsa euidentia eius opi¬
nioni repugnat: quia raro nisi post horum aliquid morbus ue¬
nit. Deinde non sequitur: ut quod alium non afficit: aut eundẽ
alias id ne alteri quidem: aut eidem tempore alio noceat Possũt

Expanded text:
si mixtum uitium habet, occurrendum subinde uehementiori si mixtum uitium habet, occurrendum subinde uehementiori malo. Et aliter acutis morbis medendum, aliter uetustis, aliter increscentibus, aliter subsistentibus, aliter iam ad sanitatem inclinatis. Horum obseruationem medicinam esse; quam ita finiunt, ut quasi uiam quandam quam ΜΕΘΟΔΟΝ nominant, eorumque, quae in morbis communia sunt, contemplatricem esse contendant. Ac neque rationalibus se neque experimenta tantum spectantibus adnumerari uolunt, cum ab illis eo nomine dissentiant, quod in coniectura rerum latentium nolunt esse medicinam; ab his eo, quod parum artis esse in obseruatione experimentorum credunt.Quod ad Erasistratum pertinet, primum ipsa euidentia eius opinioni repugnat   quia raro nisi post horum aliquid morbus uenit; deinde non sequitur, ut, quod alium non adficit aut eundem alias, id ne alteri quidem aut eidem tempore alio noceat. Possunt
Abbreviated transcription (Latin):
riosum anquietum: cum luxu: an cum frugalitate. Ex his enim
similibus que sepe curandi noua ratio ducendaest Quanuis ne haec
quidem sic preteriri debent quasi nullam controuersiam recipiant
Nam et erasistratus non ex his fieri morbos dixit. Quoniam & alii
& idem alias post istas non febricitarent: & quidam medici seculi nostri
sub auctore ut ipsi uideri uolunt Themisone contendunt: nullius
causae notitiam quicꝗͣ adcurationes pertinere: satisq esse quȩ¬
dam communia morborum intueri: Siquidem horum tria geneni
esse. Unum adstrictum: alterum fluens: tertium mixtum. Nam
modo parum excernere egros: modo nimium: modo alia parte
parum: alia nimium. Haec autem genera morborum: modo acu.¬
tu esse. modo longa: & modo in crestere: modo consistere: modo mi¬
nui consueruntꝰ. Cognito igitur eo quod exhis est: Si corpus
ad strictum est digerendum esse: si profluuio laborat: continendũ.

Expanded text:
riosum an quietum, cum luxu an cum frugalitate: ex his enim riosum an quietum, cum luxu an cum frugalitate: ex his enim similibusque saepe curandi noua ratio ducenda est. Quamuis ne haec quidem sic praeteriri debent, quasi nullam controuersiam recipiant. Nam et Erasistratus non ex illis causis fieri morbos dixit, quoniam et alii et idem alias post istas non febricitarent; et quidam medici saeculi nostri sub auctore, ut ipsi uideri uolunt, Themisone contendunt nullius causae notitiam quicquam ad curationes pertinere; satisque esse quaedam communia morborum intueri. Siquidem horum tria genera esse, unum adstrictum, alterum fluens, tertium mixtum. Nam modo parum excernere aegros, modo nimium, modo alia parte parum, alia nimium: haec autem genera morborum modo acuta esse, modo longa, et modo increscere, modo consistere, modo minui. Cognito igitur eo, quod ex his est, si corpus adstrictum est, digerendum esse; si profluuio laborat, continendum;
Abbreviated transcription (Latin):
qued medicinae genus neq semper similitudo aliquid confert. et si
quando confert tamen id ipsum rationale est inter multa similia gene¬
na & morborum & remediorum cogitare quo potisimum medi¬
camento sit utendum. Cum igitur talis res incidit medicus
aliquid oportet inueniat: quoc non utiq fortasse: sed saepius
tamen etiam respondeat. Petet autem nouum quoq consilium
non ab rebus latentibus. istae enim dubiae & incertae sunt: Sed
ab his quae explorari possunt : idest euidentibus causis. Inter est¬
enim fatigatio morbum an sitis: an frigus: an calor. anuigilia:
an fames fecerit: an cibi uiniq abundantia: an temperantia li¬
bidinis. Neq ignorare hunc oportet: quae sit aegri natura: humi¬
dum magis anmagis siccum corpus eius sit: ualidi nerui: an infirmi.
frequens aduersa ualetudo an nira. Eaq cum est: uehemens esse
soleat: an leuis: breuis an longa: quod si uitae genus sit secutus: labo¬

Expanded text:
quod medicinae genus neque semper simiquod medicinae genus neque semper simiquando confert, tamen id ipsum rationale est, inter multa similia genera et morborum et remediorum, cogitare, quo potissimum medicamento sit utendum. Quum igitur talis res incidit, medicus aliquid oportet inveniat, quod non utique fortasse, sed saepius tamen etiam respondeat. Petet autem novum quoque consilium non ab rebus latentibus, istae enim dubiae et incertae sunt, sed ab enim fatigatio morbum an sitis, an frigus an calor, an uigilia an fames fecerit, an cibi uinique abundantia, an intemperantia libidinis. Neque ignorare hunc oportet, quae sit aegri natura, umidum magis an magis siccum corpus eius sit, ualidi nerui an infirmi, frequens aduersa ualetudo an rara, eaque, cum est, uehemens esse soleat an leuis, breuis an longa; quod is uitae genus sit secutus, labo
Abbreviated transcription (Latin):
medicos fuisse: Uerum id quoq maiores medicos extitisse: ratio¬
ne uero opus est: ipsi medicinae. Et si non inter obscuras causas:
neq inter naturales actiones: tamen saepe: est enim haec ars con¬
iecturalis: neq respondet ei plerunq non solum coniectura: sed etiã
experientia. Et interdum non febris: non cibus: non somnus subsege:
sic ut assueuit rarius: Sed aliquando morbus quoq ipse nouus est:quẽ
non incidere manifeste falsum est. Cum etate nostra quedam exnatu¬
ralibus partibus carne prolapsa: & arente intri paucas horas ex pira¬
uerit: sic ut nobilissimi medici neq genus mali neq remedium inue¬
nerint. Quos ego nihil tempitisse iudico quia nemo insplendida persona
periclitari conectura sua uoluerit: ne occidisse nisi seruasset uideret.
Ueri tamen simile est potuisse aliquid cogitare detractarali uerecun¬
dia & forttisse responsurum fuisse id quod aliquis esset expertus. ad

Expanded text:
medicos fuisse, uerum ideo quoque maiores medicos extitisse. Ratiomedicos fuisse, uerum ideo quoque maiores medicos extitisse. Ratione uero opus est ipsi medicinae, etsi non inter obscuras causas neque inter naturales actiones, tamen saepe   : est enim haec ars coniecturalis. Neque respondet ei plerumque non solum coniectura sed etiam experientia et interdum non febris, non †cibus, non somnus subsequitur, sicut adsueuit. Rarius sed aliquando morbus quoque ipse nouus est: quem non incidere manifeste falsum est, cum aetate nostra    quae ex naturalibus partibus carne prolapsa et arente intra paucas horas exspirauerit, sic ut nobilissimi medici neque genus mali neque remedium inuenerint. Quos ego nihil temptasse iudico, quia nemo in splendida persona periclitari coniectura sua uoluerit, ne occidisse, nisi seruasset, uideretur: ueri tamen simile est potuisse aliquid cogitare, detracta tali uerecundia, et fortasse responsurum fuisse id, quod aliquis esset expertus. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
de prehendere licet: Sine ambitione uerum serutantibus: ut inhac
ipsa re. Nam quae demum causae: uel secundam uale tudinem
prestent: uel morbo excitent:quo modo spiritus: aut cibus uel de¬
trahatur uel digenatur: ne sapientiae quidem professores scientia
comprehenduntꝰ: Sed coniectura per sequuntur. Cuius aurem rei
non est certa notitia: eius opinio certum reperire remedium
non potest. Uerumq est ad ipsam curandi rationem nihil plus
conferre: quam experientiam. Quanꝗͣ igitur multa sint ad ipsas
artes proprie non pertinentia: tamen eas adiuuant excitando
artificis ingenium. Itaq ista quoq naturae rerum contemplatio
quanuis non faciat medicum aptiorem: tamen medicinae reddit
profectum: ueriq simile est & hippoeraten & erasistratum
& quicunq alii non contenti sint febres & ulcera agitare: rerũ
quoq naturam ex aliqua parte serutati sunt. Non ideo quidem

Expanded text:
deprehendere licet sine ambitione uerum scrutantibus: ut in hac deprehendere licet sine ambitione uerum scrutantibus: ut in hac ipsa re. Nam quae demum causae uel secundam ualetudinem praestent, uel morbos excitent, quo modo spiritus aut cibus uel trahatur uel digeratur, ne sapientiae quidem professores scientia conprehendunt, sed coniectura persecuntur. Cuius autem rei non est certa notitia, eius opinio certum reperire remedium non potest. Verumque est ad ipsam curandi rationem nihil plus conferre quam experientiam. Quamquam igitur multa sint ad ipsas artes proprie non pertinentia, tamen eas adiuuant excitando artificis ingenium: itaque ista quoque naturae rerum contemplatio, quamuis non faciat medicum, aptiorem tamen medicinae reddit perfectumque. Verique simile est et Hippocraten et Erasistratum, et quicumque alii non contenti sint febres et ulcera agitare rerum quoque naturam aliqua parte scrutati sunt, non ideo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
re curantibus. Interdum enim gladiatorem in harena. uel militẽ
in acie: uel uiatorem a latronibus exceptum sic uumeniri. ut eius
interior aliqua pars aperiatur: & in alio alia fita: sedem. positum
ordinem: figuram: similiaq alia cognoscere prudentem medicum. Nõ
caedem: sed sanitatem molientem: idq permiseri cordiam discere
quod alii dira crudelitate cognouerint: obhoc ne mortuorum
quidde lacerationem neceslariam esse: Quae & si non crudelis:
tamen feda sit cum aliter pleraq inmortuis se habeant: quan¬
tum uero iniuus cognosci potest : ipse curatio ostendat. cum
haec per multa uolumina per que magnas cognitionis disputtitiones
a medicis saepe tractata sint atq mactenturꝰ: Subiiciendum est
quae proxima uero uideri possint. Ea neq ad dicta alterutri
opinioni sunt. neq ab utniq nimium abhorrentia: media quodã
modo inter diuersas sententias. quod inplurimis contentionib

Expanded text:
re curantibus. Interdum enim gladiatorem in harena uel militem re curantibus. Interdum enim gladiatorem in harena uel militem in acie uel uiatorem a latronibus exceptum sic uulnerari, ut eius interior aliqua pars aperiatur, et in alio alia; ita sedem, positum, ordinem, figuram, similiaque alia cognoscere prudentem medicum, non caedem sed sanitatem molientem, idque per misericordiam discere, quod alii dira crudelitate cognorint. Ob haec ne mortuorum quidem lacerationem necessariam esse quae etsi non crudelis, tamen foeda sit, cum aliter pleraque in mortuis se habeant; quantum uero in uiuis cognosci potest, ipsa curatio ostendat. Cum haec per multa uolumina perque magnas contentionis disputationes a medicis saepe tractata sint atque tractentur, subiciendum est, quae proxima uero uideri opinioni sunt, neque ab utraque nimium abhorrentia; modo inter diuersas sententias; quod in plurimis contentionibus