comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inuna sillaba scribunt᷑. Sed .i. littera inter
duas uocales constituta ꝓ duplici habet᷑.
ld ꝓnomen neutri generis ꝑ .d. scribit᷑ ab co
quod est is ea id. quia facit idem. Quod si
uerbum est terciȩ ꝑsone. ꝑ .t. notabit᷑ ab
eo quod est eo is it. quia facit itur .ħ. litte¬
ram antiqui preponebant quotiens .a. se¬
quebatur. ut kaput. kanna. Halamꝰ. Nunc
autem kartago et halendę ꝑ candem tan¬
tum scribuntur. Omĩa aũt greca nomina
qualicũq sequente uocali ꝑ .ħ. sunt scriben¬
da. Lętus ꝑ dẏptungũ scribit᷑. quia leticia
a lacitudine uocata est. Cuiͦ e contrario
est tristicia quȩ angustiam facit . L. autẽ
littera. interdũ ꝓ .d̾. littera utim᷑. ut latũ
prodatũ. et calamitate ꝓͣdamitate. A ca¬
dendo enim nomen sumpsit calamitas. Ma¬
ximus enim an maxumus et si qua simi¬
lia sunt qualiter scribi debeant. quesitũ . ẽ.
Uarro tradit cesarem ꝑ .i. eiꝰmodi uerba e¬

Expanded text:
in una syllaba scribuntur. Sed I littera inter in una syllaba scribuntur. Sed I littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 'Id' pronomen neutri generis per D scribitur, ab eo quod est 'is, ea, id', quia facit 'idem'. Quod si verbum est tertiae personae, per T notabitur, ab eo quod est 'eo, is, it', quia facit 'itur'. K litteram antiqui praeponebant quotiens A sequebatur, ut 'kaput', 'kanna', 'kalamus'. Nunc autem 'Karthago' et 'kalendae' per eandem tantum scribuntur. Omnia autem Graeca nomina qualicumque sequente vocali per K sunt scribenda. 'Laetus' per dipthonga scribitur, quia laetitia a latitudine vocata est, cuius e contrario est tristitia, quae angustiam facit. L autem litteram interdum pro D littera utimur, ut 'latum' pro 'datum' et 'calamitatem' pro 'cadamitatem'; a cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 'Maxumus' an 'maximus', et si qua similia sunt qualiter scribi debeant quaesitum est. Varro tradit Caesarem per I eiusmodi verba e
Abbreviated transcription (Latin):
quod est iustus ꝑ ȩ dẏptongũ scribendũ. Eix¬
sul addito s. debet scribi quia exsul dicit᷑ qͥ
ertra solum est Exultat melius sine .s. littera
tribitur. Nam cum ipsa x exc. et .s. constat.
quo modo cum inea sit rursus ei addit᷑ alia:
Nequor ꝑ dẏptongum scribendum. quia ab
aqua ẽ. nomen factũ. Forsitan ꝑ .n. scriben¬
dum infine. quia integrum eiꝰ. ẽ. forte si tan¬
dem. Fedus quod est deformis ꝑ .e. solũ scri¬
bendum. Foedus quod est pactum ꝑͣoe dỹp¬
tongũ scribendũ. Formosus sine .n. scribit᷑.
ꝑ g. scribendum. quia facit generatꝰ. N. quȩ
aspirationis littera est. in latmo tantũ uo¬
ratur aũt et consonantibus. sed in grecis et
hebreis nominibus. Heus aũt et heu int̾iec¬
tiones ꝑ h. scribendę .I. litteram inter du¬
ds uocales constitutam bisscribi quidã exi¬
stimabant. ut in troua. et manã. Hoc ratio
non ꝑmittit. Nunquam enĩ tres uocales

Expanded text:
quod est iustus, per AE dipthonga scribendum. 'Exquod est iustus, per AE dipthonga scribendum. 'Exsul' addito S debet scribi, quia exsul dicitur qui extra solum est. 'Exultat' melius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum in ea sit, rursus ei additur alia? 'Aequor' per dipthonga scribendum, quia ab aqua est nomen factum. 'Forsitan' per N scribendum in fine, quia integrum eius est 'si forte tandem'. 'Fedus', quod est deformis, per E solam scribendum est: 'foedus' quod est pactum, cum O et E dipthonga scribendum. 'Formosus' sine N scribitur, per G scribendum, quia facit generatus. H, quae aspirationis littera est, in Latino tantum voratur autem et consonantHebraeis nominibus. Heus autem, et heu interjectiones per h scribendae. 11. I litteram inter duas vocales constitutam his scribi quidam exisnon permittit. Numquam enim tres vocales
Abbreviated transcription (Latin):
rthographia grece. latine recta scriptu¬
ra interpretat᷑ Ortho enim recte. gra¬
fia scriptura dicit᷑. Hȩc disciplina docet quẽ¬
adinodum scribere debeamus. Nam sicut
ars tractat de partium declinatione: ita or¬
thografia de scribendi peritia. ut puta. Ad. cũ
est prepositio: d. litteram. Cum est c̃iunctio:¬
t. litteram accipit. Haud. quando aduerbiũ¬
est negandi : d. littera terminat᷑. et aspiratᷤ in
capite. Quando aũt comunctio est. ꝑt. litte¬
ram sine aspiratione scribit᷑. Apud p̃positio
Per .d. scribit᷑ sicut apud patrem. Qm̃ uete¬
res sepe ad ꝓ apud usi sunt. duabus ex eis me
iis litteris subtractis. interdum aũt aliȩ lit¬
tre in locum aliarum litterarũ rite ponunt᷑.
S. et p. litteris quedam cognatio est. Nam ꝓ
recentos post ea diciiis quadringentos g
onentes ꝓc .C. et q similiter cognatio est.
erit: ꝑq. Dicimus enim quũ lego. Deus ꝑe.
quod est animal ꝑ .e. solũ scribendũ. Aquus

Expanded text:
rthographia Graece, Latine recta scriptura interpretatur. Orto enim recte, graphia scriptura dicitur. Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est praepositio, D litteram; cum est ct literam accipit. Haud quando est adverbium negandi, d litera terminatur et aspiratur in capite; quando autem coniunctio est, per t literam sine aspiratione scribitur. Apud prepositio per d scribitur, sicut apud patrem, quoniam veteres sepe apudiis litteris subtractis. Interdum autem aliae litterae in locum aliarum litterarum rite ponuntur. B et P litteris quaedam cognatio est. Nam pro 'trecentos', postea dicimus 'quadringentos', G ponentes pro C. C et Q similiter cognatio est. fuerit, per Q. Dicimus enim 'quum lego'. 'Deus' per E quod est animal, per E solam scribendum. 'Aequus',
Abbreviated transcription (Latin):
.xxu. ꝓpħauit helyas et heliseus. Abdias et
Micheas. nũcc xc. Ioram anruiii. ꝓpħauit¬
helyas et heliseus. nuccxuiii. Ochotias anno
.i. helias rapit᷑. nũccxcoiiii. Otholia am̃uii.
ionadab sacerdos claruit. uñcccoi Tors anñ
.lii. Olimpias agrecis instituit᷑ Tunc fido nar¬
xeruii. Ioathan anñ .xui. Romulus et Remus¬
nascuntur . iiĩi. ccccxliii. Achac amĩ xui.
Roma conditur. nn. ccccl uiiii. Ezechias
anñ.xxuiiii̾. Senatus Rome fit. id est centũ¬

Expanded text:
XXV. Helias, Heliseus, Abdias et XXV. Helias, Heliseus, Abdias et Micheas Helias et Heliseus. IVMCCXCVIII. Ochozias ann. I. Helias rapitur. IVMCCXCIX. Athalia ann. VII. Ionadab sacerdos claruit. IVMCCCVI. Ioasann. LII. Olympias a Graecis instituitur. IXXVII. Ioathan ann. XVI. Romulus nascitur. IVMCCCCXLIII. Acaz ann. XVI. Roma conditur. IVMCCCCLIX. Ezechias ann. XXIX. Senatus Romae fit. IVMC
Abbreviated transcription (Latin):
fabũlȩ fictȩ sunt. iudccclxxui. Debbora anñ.
.xl. apollo medicinȩ artẽ inuenit. ey tharam
repperit. iñdccccroi. Gedeon anñ .xl. Mercu¬
rius liram condidit. iñdccceloi. Abimelech
in grecia inuentus est. ĩdcccclomiii. Tola anñ
xxii. priamus regnauit introia. u̾idccaclxxxi.
lair anñ .xxii. carmentis nimpha latinas lit¬
teras repperit. inĩi .iii. lepthe annis .ui. her¬
cules flamis se imiecit . iii.uiiii. Abessa anñ
UII.alexander hęlenã rapuit .iiii.xui. Lab¬
ascanius albam condidit. m̃xlim. Eli sa¬
cerdos anñ .xl. arca testamenti capit᷑. ñi¬
lxxxiiii. Samuel et saul anñ .xl. omerꝰ fu
isse putatur. uũcxxiiii.
auid anñ .xl. Cartago adidone
condit᷑. Bad. Nathan et Asaph ꝓphita¬
bant. nũiclxuii. Salomon anñ .xl. Templũ
ierusolymis edificat᷑. ũccun. R oboã anni
quo abimelech pontifex fuit . nũccxxiiii.
Asa anñ .xli. Isaias. Amos. Iohel et Acarias
leu

Expanded text:
Fabulae fictae sunt, IIIM.DCCCLXXVI. Debbora, an. Fabulae fictae sunt, IIIM.DCCCLXXVI. Debbora, an. LX. Apollo medicinae artem invenit, et citharam reperit, IIIM.DCCCCXVI. 11. Gedeon, an. XL. Mercurius lyram condidit, IIIM.DCCCCLVI. Quarta in Graecia inventus. IIIMDCCCCLVIII. Tola ann. XXIII. Priamus regnavit in Troia. IIIMDCCCCLXXXI. Iair ann. XXII. Carmentis Latinas litteras repperit. IVMIII. Iepte ann. VI. Hercules flammis se iniecit. IVMIX. Abessa ann. VII. Alexander Helenam rapuit. IVMXVI. AbAscanius Albam condidit. IVMXLIV. Eli sacerdos ann. XL. Arca testamenti capitur. IVMLXXXIV. Samuhel et Saul ann. XL. Homerus fuisse putatur. IVMCXXIV. Quarta aetas. David ann. XL. Carthago a Didone conditur. Gad, Nathan et Asaph prophetaverunt. IVMCLXIV. Salomon ann. XL. Templum Hierosolymis aedificatur. IVMCCIV. Roboam ann. quo Abimelech pontifex fuit. IVMCCXXIV. Asab ann. XLI. Achiaeu
Abbreviated transcription (Latin):
catur. ũ dexluii. Falech anñ cxxx. genuit raga¬
ii. dii primum adorantꝰ᷑. ũdccl xxiii. Ragau anñi.¬
.cxxrii. genuit saruch regnum inchoat scitarũ.
.ũ decccũ. Saruchanũ .cxxx. genuit nachor Re¬
gnum egẏptiorum nascitur .iũ.xxxx. Nachor
anñ. lxxuiiii. genuit thare. regnũ assirioꝵ et
sicimoꝵ exoritur. iũcxiiii. Thare anñ .lxx. ge¬
nuit abraham. Toroastes magicam repperit ar
et ismahel. a quo ismahelĩte. ũ cl xxxiiii.
ssabac anñ .lx. genuit iacob. argiuoꝵ regnum
inchoat. iũcccxliuii. lacob amñ .xci. genut io¬
seph. foroncus greciȩ leges dedit. mĩcc̃cexrro. lo
seph anñ .ex. moritur. Grecia segetes habere ce¬
pit. iñdxlo. Hebreoꝵs seruitus in egẏpto an¬
nis. cxliiii. Athlas astrologiam inuenit. mñ dc¬
lxxxuini. Mop̃ ses anñ .xl. rexit popłm. He
m̃dceloi. Gothoniel anñal. Catħmnus litte¬
ras grecis dedit. ndccxcoi. Noth anñ.lxxx.

Expanded text:
catur, II M.DCXLIII. Phaleg., an. CXXX, genuit Ragacatur, II M.DCXLIII. Phaleg., an. CXXX, genuit Ragau. Dii primum adorantuCXXXII genuit Seruc. Regnum inchoat Scytharum. IIMDCCCCV. Seruc ann. CXXX genuit Nachor. Regnum Aegyptiorum nascitur. IIIMXXXV. Nachor ann. LXXIX genuit Thara. Regnum Assyriorum et Siciniorum exoritur. IIIMCXIV. Thara ann. LXX genuit Abraham. Zoroastres magicam repperit. IIet Ismahel, a quo Ismahelitae. IIIMCCLXXXIV. Isaac ann. LX genuit Iacob. Argivorum regnum inchoat. IIIMCCCXLIV. Iacob ann. XC genuit Ioseph. Phoroneus GraeciJoseph, an. CX vixit. Graecia segetes habere cpit, IIIM.DXLV. 235 Hebraeorum servitus in Aegypto an. CXLIV. Atlas astrologiam invenit, IIIM.DCLXXXIX. Moyses, an. XL, rexit populum in IIIM.DCCLVI. Othoniel, an. XL, Cadmus litteras Graecis dedit, IIIM. DCCXCVI. Aoth, an. LXXX.
Abbreviated transcription (Latin):
didit angłos. Secundo. infirmamenti appel¬
latione celos. Tercio indiscretionis uocabulope¬
ciem aquarum et terrȩ. Quarto lumina¬
ria celi. Quinto. animantia exaguis. Sexto
dei .ccxxx. Sechanno. ceu. genuit enos. quice¬
pit inuocare nomen dñi .ccccxxxu. Enos an¬
noꝵ .exc. genuit caman. dexxu. Caman anñ.
.cl xx. gernt malaleel. dccxcu. Malalcel anñ.
.elxu. genuit iareth deccelx. lareth anñ .clxii.
grnuit enoc. qui translatus est ĩcxxii. E noc
anñ .clxu. genuit matusalam ĩ celxxxuii. Ma¬
tusalam anñ .cl xuii. genuit lamech ĩ cccclum.¬
anñ. cxxxuiii. genuit noe. arca edificat᷑. ĩ dexlii.
Noc aũt anñ. dc. factũ ẽ. dilunũ. ũ ccxlii.¬
post diluuium genuit arfarat. aqͦ chal¬
dei ũ ccxliiii. Arfaxãt anñ cxxxx. genuit sa¬
la aquo samarite et indi. ũccclxxuim. Sala
anñ .cxxx. genuit heber a quo hebrer ũdouii.
heber anñ .cxxxiiii. genuit falech. turris edifi¬

Expanded text:
didit angelos; secundo in firmamenti appeldidit angelos; secundo in firmamenti appellatione caelos; tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae; quarto luminaria caeli; quinto animantia ex aquis; sexto Dei. CCXXX. Seth ann. CCV genuit Enos, qui coepit invocare nomen Domini. CCCCXXXV. Enos ann. CXC genuit Cainan. DCXXV. Cainan ann. CLXX genuit Malalehel. DCCXCV. Malalehel ann. CLXV genuit Iareth. DCCCCLX. Iareth ann. CLXII genuit Enoc, qui translatus est. MCXXII. Enoc ann. CLXV genuit Matusalam. MCCLXXXVII. Matusalam ann. CLXVII genuit Lamech. MCCCann. CLXXXVIII genuit Noe. Arca aedificatur. MDCXLII. Noe autem ann. DC factum est diluvium. IIMCCXLIIpost diluvium genuit Arfaxat, a quo Chaldaei. IIMCCXLIV. Arfaxat ann. CXXXV genuit Sala, a quo Samaritae et Indi. IIMCCCLXXIX. Sala ann. CDIX. 6. Heber, ann. CXXXXIV, genuit Phaleg. Turris aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
tus. seruire iubet᷑ in scłm. hoc est usq ad anñũ
quinquagesimũ. Etas plerũq dicitur et ꝓuno
anno. ut in annalibus. et ꝓseptem ut hominis.
et ꝓcentũ. et ꝓ quo uis tempore. unde et etas
tempus quod de multis seculis instruit᷑. Et dic¬
ta etas quasi euitas. idest similitudo eui. Nam
euum est etas ꝑpetua. cinꝰ neq initiũ neq ex¬
tremum noscitur. quod greci uocant eonas.
quod aliquando apud eõs ꝑ scło aliquando ꝓ
eterno ponit᷑. Unde et apud latinos est diri¬
uatum. Etas aũt ꝓprie duobus modis dicit᷑
Aut enĩ hominis sicut infancia. iuuentus. se¬
nectus. aut mundi. cuiꝰ prima etas est ab adã
usq ad noe. Secunda a noe usq ad ab̃raham.
Tercia ab abraham usq ad dauid. Quarta a
dauid usq ad transinigrationem uidȩ in ba¬
sus ꝑgenerationes et regna ita inspicit᷑.
exordio sui continet creationem mun¬
di.Primo enim die. qs inlucis nomine con¬

Expanded text:
tus, servire iubetur in saeculum, hoc est usque ad annum tus, servire iubetur in saeculum, hoc est usque ad annum quinquagesimum. Aetas plerumque dicitur et pro uno anno, ut in annalibus, et pro septem, ut hominis, et pro centum, et pro quovis tempore. Unde et aetas tempus, quod de multis saeculis instruitur. Et dicta aetas, quasi aevitas, id est similitudo aevi. Nam aevum est aetas perpetua, cuius neque initium neque extremum noscitur, quod Graeci vocant αἰῶνας; quod aliquando apud eos pro saeculo, aliquando pro aeterno ponitur. Unde et apud Latinos est derivatum. Aetas autem proprie duobus modis dicitur: aut enim hominis, sicut infantia, iuventus, senectus: aut mundi, cuius prima aetas est ab Adam usque ad Noe; secunda a Noe usque ad Abraham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem Iuda in Basus per generationes et regna ita inspicitur.s in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die Deus in lucis nomine con
Abbreviated transcription (Latin):
enim consules. adhuc era nundũ erat. Est enĩ
quinquennale tempus. Ideo uero sic uocatum.
quod censu ꝑ guinquenniũ in repuplica ꝑacco
urbs Roma lustrabat᷑. Iubeleus interpretat᷑
remissionis annus. Est enim hebraicus et ser¬
mo et ninnerus. qui septenis annoꝵ ebdoma¬
dibus. idest quadraginta et nouem annis texit᷑.
in quo clangebantur tubę. ec adom̃s reuerteba¬
tur antiqua possessio. debita absoluebant᷑. con¬
firmabantur libertates. Hunc numerũ etiã
in diebus penthecosten et ipsi celebramus post
dni resurrectionem. remissa culpa. et totius de¬
biti ꝙỹ rographo euacuato. ab omĩ nexu libe¬
ri. suscipientes aduenientem in nos grãm sp̃ssq̃.
quod se sequantur. Abeuntibus enĩ aliis alia
succedunt. Hunc quidã quinquagesimũ annũ
dicunt. quẽ hebrei iubelcũ uocant᷑. Obhanc cau¬
sam et ille hebreus qui ꝓpter uxorẽ et liberos
amans dñm suũ. aure ꝑtusa seruicio subiuga¬

Expanded text:
enim consules, adhuc aera nondum erat. Est enim enim consules, adhuc aera nondum erat. Est enim quinquennale tempus. Ideo vero sic vocatum, eo quod censu per quinquennium in republica peracto urbs Roma lustrabatur. Iubileus interpretatur remissionis annus. Est enim Hebraicus et sermo et numerus, qui septenis annorum hebdomadibus, id est, quadraginta novem annis texitur; in quo clangebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, confirmabantur libertates. Hunc numerum etiam in diebus Pentecosten et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et totius debiti chirographo evacuato, ab omni nexu liberi suscipientes advenientem in nos gratiam Spirituquod se sequantur: abeuntibus enim aliis alia succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei iubileum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus, qui propter uxorem et liberos amans dominum suum aure pertusa servitio subiuga
Abbreviated transcription (Latin):
Atq inse sua ꝑuestigia uoluit᷑ annꝰ. Sĩc enim
apud egẏptios indic̃abat᷑. ante inuentas lit¬
teras. picto drachone caudam suam morden¬
te. quia in se recurrit. Alii annũ dicunt ã
one. Renouatur enim semꝑ. Tria sunt gñã
annorum. Aut enim lunaris annus est tri¬
ginta dierum. aut solstitialis qui duodecim
continet menses. aut magnus. omĩbus planctis
in eundem locum recurrentibus. qui fit pꝰ
annos solstitiales plurimos. Era singuloꝵ
annoꝵ est constituta acesare augusto qͥndo
primum censum exegit. ac Romãnũ orbem
limpias
apud grecos constituta apud elidẽ gre¬
tię ciuitatẽ. eliis agentibus agonẽ et qͥnguen¬
nale certamen. quatuor mediis annis uacan¬
tibus. Et obhoc elidum certaminis cẽpus olĩ¬
piadem uocauerunt. quadriennio inuna oli
ꝑiade supputato. Lustrum uero est pentere¬
sin idest quinquenniũ. quod quinto anno dici¬
tur condi. ꝓpter olĩpiadas aromanis. Adhuc

Expanded text:
Atque in se sua per vestigia volvitur annus. Sic enim Atque in se sua per vestigia volvitur annus. Sic enim apud Aegyptios indicabatur ante inventas litteras, picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii annum dicunt apoone; renovatur enim semper. Tria sunt autem genera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrenannos solstitiales plurimos. 4. Aera singulorum annorum constituta est a Caesare Augusto, 230 quando primum censum exegit, ac Romanum limpias apud Graecos est constituta apud Elidem Graeciae civitatem Eliis agentibus agonem et quinquennale certamen, quatuor mediis annis vacantibus; et ob hoc Elidum certaminis tempus olimpiadem vocaverunt, quadriennio in una oliiade supputato. Lustrum vero est πεντετηρίς, id est quinquennium, quod quinto anno dicitur condi propter olympiadas a Romanis; adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc tempus bruma dicit᷑. quasi sibrachin
idest breuis. Uel acybo quod maior sit tunc
uescendi appetitus. E dacitas enĩ grece bru¬
mo appellatur. unde et imbrumati dicuntur
quibꝰ fastidium est cẏboꝵs. Hibernus aũt in¬
ter hyemem et uernum est quasi hieuernus.
qui plerũq aparte totam hyemẽ significat.
Hec tempora singulis etiã cełi partibus ascri¬
buntur. Uer qũippe orientidatur. quia tẽ
exterris omĩa oriunt᷑. Estas uero meridia¬
no. eoquod pars eiꝰ calorẽ flagrantior sit. Hy¬
emps septentrioni. eo qͦd frigoribus et ꝑpetu¬
o gelu torpet. Autunnus occ̃iduo ꝓpter qͦd
graues morbos habet. Unde et tuncͦ omĩa folia
arborum defluunt. Ut aũt autunnus ab un¬
det morbis. facit hoc confiniũ frigoris et calo
anfractus. cum ꝑactis trecentis sȩxagin¬
rentibus uoluit᷑. Unde et anulus quasi annꝰ
idest circulus. qͦd inse redeat. Vnde uirgilius.

Expanded text:
et hoc tempus bruma dicitur, quasi βραχύς, et hoc tempus bruma dicitur, quasi βραχύς, id est brevis; vel a cibo, quod maior sit tunc vescendi appetitus. Edacitas enim Graece βρῶμα appellatur; unde et inbrumarii dicuntur quibus fastidium est ciborum. Hibernus autem inter hiemem et vernum est, quasi hievernus; qui plerumque a parte totum, hiemem, significat. Haec tempora singulis etiam caeli partibus adscribuntur. Ver quippe orienti datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur; aestas vero meridiano, eo quod pars eius calore flagrantior sit; hiems septemtrioni, eo quod frigoribus et o gelu torpet. Autumnus occiduo, propter quod graves morbos habet. Unde et tunc omnia folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloranfractus, cum peractis ter centum sexaginrentibus volvitur. Unde et annulus, quasi annuus, id est, circulus, quod in se redeat. Unde et Virgilius :
Abbreviated transcription (Latin):
stiqum et in duo eiisperia. De tempmi
sunt. uer. estas. autũnus et hyemps. Dicta
sunt autem tempora a cõmunionis tẽpera¬
mento. quod mucem se humore. siccitate.
calore et frigore temperent. Hec et curri
fuisse diuisa. Quoꝵ tempoꝵ talem uete¬
res faciunt discretionẽ. Ut primo mense
ueꝵ nouum dicat᷑. scđ̾o adultũ. tercio p̃¬
ceps. Sic et estas insuis tribus mensibus no¬
ua. adulta. et preceps. Sic et autumnus
nouus. adultus. et preceps. Item hẏemps
noua. adulta. et preceps. siue extrema. Un¬
de est illud. extremȩ sub casu hẏeis. Uer
autem dictum qͦd uiret. Tunc enĩ post hỹ¬
emem uestitur tellus herbis et inflorem
cuncta rumpunt᷑. Estas dicit᷑ ab estu idest
calore. Et estas quasi usta. id est exusta et
arida. Nam calor aridus est. Autumnus¬
autem a tempestate uocatus. quando et fe¬
lia arborum cadunt. et omĩa maturesct̃.
Hsemem ratio hemisperii nuncupauit.
quia tunc breruori sol uoluit᷑ circulo. Unde

Expanded text:
tium, et in duo hemisphaeria. De temporisunt: ver, aestas, autumnus et hiems. Dicta sunt autem tempora a comento, quod invicem se humore, siccitate, calore, et frigore temperent. Inter. Quomodfuisse divisa. Quorum temporum talem veteres faciunt discretionem, ut primo mense ver novum dicatur, secundo adultum, tertio praeceps. 3. Sic et aestas in suis tribus mensibus nova, adulta et praeceps; sic et autumnus novus, adultus et praeceps; item hiems nova, 228 adulta et praeceps, sive extrema. Unde est illud: Extremae sub casum hiemis. Ver autem dictum, quod viret. Tunc enim post hiemem vestitur tellus herbis, et in florem cuncta rumpuntur. 4. Aestas dicitur ab aestu, id est, calore; et aestas quasi usta, id est, exusta et arida. Nam calor aridus est. 5. Autumnus a tempestate vocatus quando et folia arborum cadunt et omnia maturescunt. Hiemem ratio hemisphaerii nuncupavit, quia tunc breviori sol volvitur circulo. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ut est par. impar. uel ab aliis huiꝰcemodi
insola ratiotinatione tractamus. Cuiꝰ species st̃
quatuor. id est Arithinetica. Musica. Bcometrica
et astrononia. Arithinetica est disciplina quan¬
titatis numerabilis scđm se. Musica est disciplina
quȩ de numeris loquit᷑ qui inueniunt᷑ in sonis.
Geometrica est disciplina magnitudinis et for
marum. Astronomia est disciplina quȩ cursus
cȩlestium sỹderum atq figuras contemplat᷑. at¬
deinceps paulo latius indicamꝰ. ut earũ cause
competenter possint ostendi: plicit p̃ficio¬

Expanded text:
tibus, ut est, par, impar, vel ab aliis hujusmodi, tibus, ut est, par, impar, vel ab aliis hujusmodi, in sola ratiocinatione tractamus. Cujus species sunt quatuor, id est, arithmetica, geometria, musica et astronomia. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilisquae de numeris loquitur, qui inveniuntur in sonis. Gemarum. Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderumque figuras contemplatur omdeinceps paulo latius indicabimus, ut earam causae competenter possint ostendi. 119 C
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. Hon enĩ est priuatus dentibus qͦs nun¬
dum habuit. Quartũ uero genus ex confir¬
matione et negatione opponit᷑. ot socrates dis¬
putat. socrates ñ disputat. Hȩc asuꝑiorib idõ
differt. quod illa singillatĩ dici possunt. hȩc
nisi connȩre dici ñ possunt. Quod genꝰ qͣrtũ
apud dialecticos multum habet conflictum:
et appellat᷑ ab eis ualde oppositum. Si qͥdẽ
et tercium non recipit. Nam ex illis quȩdã
habere tercium possunt. ut in contrariis can¬
didum et nigrum. terciũ eiꝰ nec candidũ nec
nigrum sed fuscum uel pallidum. In relatiuis
quoq ut multa et pauca. tercium eiꝰ nec mul¬
ta nec pauca sed mediocria. In habitu uel or¬
batione. ut uisio et cecitas. Tercium eiꝰ nec ce¬
citas nec uisio. sed lippitudo. Hic ergo legit.
doctrinalis scientia. quę
abstractam considerat
quantitatẽ. Abstracta
intellectu amateria sepa¬
rantes uel ab aliis acciden¬

Expanded text:
gavit. Non enim est privatus dentibus, quos nongavit. Non enim est privatus dentibus, quos nondum habuit. Quartum vero genus ex confirmatione et negatione opponitur, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici possunt, haec nisi conexe dici non possunt. Quod genus quartum apud Dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. Nam ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum. Tertium eius nec candidum nigrum, sed fuscum, vel pallidum. In relativis quoque, ut multa, et pauca, tertium ejus nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu, vel orbatione, ut visio et caecitas; tertium ejus nec caecitas nec visio, sed lippitudo. Hoc ergo: legit, doctrinalis scientia, quae aquantitatem. « Abstracta intellectu a materia separantes, vel ab aliis acciden
Abbreviated transcription (Latin):
est relatiuoꝵ quȩ ita sibi opponunt᷑ ut̃ ad
se conferantur: sicut duplũ simplũ. Hoc solũ
oppositoꝵ genus ad se refert᷑. Non enĩ ẽ. maiꝰ
nisi adminus referatur. et simplũ nisi ad dit¬
plum. Nam relatiuum relatiuo ita oppom¬
superiora quę dicunt᷑ contraria ita sibi oppo¬
nuntur ut eoꝵ non sint quibus opponunt᷑:
nec ad ea quocũq modo referantꝰ. Si quidẽ
iniquitas iusticiȩ ita contraria est. ut ñ eiꝰdẽ
iusticie iniquitas sit: aut ad illã sit iniquit.s.
Tercium genus est oppositoꝵ habitus uel or¬
batio. quod genus cicero priuationem uocat.
qua ostendit aliquid quẽpiam habuisse un¬
de priuatus est. Cuiꝰ spcties sunt tres. Qua¬
rum prima est in re. Secunda in loco. Tercia
in cempore congruo .I..re: ut cecitas et usio
In loco: ut cecitãtis et uisionis in ocłis locꝰ ẽ. In
tempore congruo. ut infantẽ ñ dicere sine
dentibus eũ cui dentes adhuc etas parua ne¬

Expanded text:
est relativorum, quae ita sibi opponuntur ut ad est relativorum, quae ita sibi opponuntur ut ad se conferantur, sicut duplum simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et simplum, nisi ad duplum. Nam relativum relativo ita opponiiora quae dicuntur contraria ita sibi opponuntur ut eorum non sint, quibus opponuntur, nec ad ea quocumque modo referantur; siquidem iniquitas iustitiae ita contraria est ut non eiusdem iustitiae iniquitas sit, aut ad illam sit iniquitas. Tertium genus est oppositorum habitus vel orbatio. Quod genus Cicero privationem vocat, qua ostendit aliquid quempiam habuisse, unde privatus est. Cuius species sunt tres: quarum prima est in re, secunda in loco, tertia in tempore congruo. In re, ut caecitas visio. In loco, ut caecitatis et visionis in oculis locus est. In tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus eum, cui dentes adhuc aetas parva ne
Abbreviated transcription (Latin):
na id est opposita uocat. ꝓpter qͦd sibi uelut
ex aduerso uidentꝰ᷑ cristere. ut contrariã. Nec
tamen omĩa quę opponunt᷑ sibi contraria
sunt. sed omĩa a contrario opposita sunt.
rimum genus est contrarioꝵ quod iux¬
ta ciceronem̃ diuersũ uocat᷑. ꝓ eo qͦd tantũ¬
sibi contrarie opponunt᷑. ut ñ eoꝵ sint qͥb
opponuntur: et sapiencia stulticiȩ. Qͦa genꝰ
intres species diuidit᷑. Nam sunt quedã ciꝰ
quȩ medium habent. et sunt quedã quȩ si¬
ne medio sunt. et sunt quedã quȩ habent
medium. et tamen sine nomine sunt. nͥ utrũ¬
q eiꝰ uocabulum creet. Candidũ et ingrũ
medium habent. quia inter eos sepe color
pallidus uel fuscus inuenit᷑. Sine medio sunt
quotiens unum de duobus accidit. ot santas
uel infirmitas. Hoꝵ nichil est mediũ. Ea au¬
tem quoꝵ media sine nomine st̃. ut felix in¬
felir. mediũ habent ñ felix. Secundũ genꝰ

Expanded text:
ενα, id est opposita vocat, propter quod sibi velut ενα, id est opposita vocat, propter quod sibi velut ex adverso videntur obsistere, ut contraria; nec tamen omnia quae opponuntur sibi contraria sunt, sed omnia a contrario opposita sunt. Primum genus est contrariorum, quod iuxta Ciceronem diversum vocatur, pro eo quod tantum contrarie sibi opponuntur, ut non eorum sint quibus opponuntur, ut sapientia stultitia. Quod genus in tres species dividitur. Nam sunt quaedam eius quae medium habent; et sunt quaedam quae sine medio sunt; et quaedam sunt quae habent medium et tamen sine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidum et nigrum medium habent, quia inter eos saepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt, quotiens unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix infelix, medium habent non felix. Secundum genus
Abbreviated transcription (Latin):
morantur. A tormentis fides prebetur. pꝰquę
nemo creditur uelle mentiri. Ea uero que
tractantur in tempore. quia sius nominib
plana sunt. definitione ñ indigent. Memo¬
riȩ quoq credendum est. copica oratorib
dialecticis. poetis et uiris peritis cõmunit̾ qͥdẽ
argumenta prestare. sed quando aliquid spe¬
cialiter ꝓbant. ad Rethores. poctas. uirisperi¬
tosq ꝑtinent. quando uero generaliter dis¬
putant: ad philosophos attinere manifestũ
est. M irabile est plane genus oꝑis. in unũ
potuisse colligere quicquid mobilitas acua¬
rietas humãnę mentis in sensibus exquiren¬
dis ꝑ diuersas causas poterat inuenire. c̃clu¬
sum liberũ ac uoluntariũ intellectũ. Nã
quocũq se uerterit. quascũq cogitationes
intrauerit. in aliquid eoꝵ quȩ predicta st̃
necesse est cadat ingenium. De oppesras.
ontrariorũ genera qua¬
tuor sunt. Quę aristoteles anticime¬

Expanded text:
morantur. A tormentis fides praebetur, post quae morantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur velle mentiri. Ea vero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitionem non indigent. Memoriae quoque condendum est Topica oratoribus, Dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad Rhetores, poetas, iurisperitosque pertinent; quando vero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, in unum potuisse colligi, quidquid mobilitas ac varietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diversas causas poterat invenire, conclusum liberum ac voluntarium intellectum. Nam quocumque se verterit, quascumque cogitationes intraverit, in aliquid eorum, quae praedicta sunt, necesse est cadat ingenium. De oppositis . Contrariorum genera quattuor sunt, quae Aristoteles ἀντικείμ
Abbreviated transcription (Latin):
argumenta quę dixcunt᷑ extrinsecus quȩ greci
a secnoc id est artis expertes uocant .ut ẽ. testi¬
momum. Testimonium uero constat re. Hȩc di¬
inditur quinq modis. id est primo exꝑsona.
to: extormentis. Tercius gͦ superior modus qͥ
est extemporibus. in octo spectes deriuat᷑ Prima:
ingenio. Secunda: opibus. Tercia etate. Quarta:
fortuna. Quinta: arte. Sexta: usu. Septima ne-¬
cesutate. Octaua: concursione fortuitoꝵ. Te¬
stimonium om̃e est quod ab aliqua externa
resumitur ad faciendã fidem. Persona ñ qua¬
liscumq est quȩ testimonĩ pondus habet ad
faciendam fidem. sed moꝵ ꝓbitate debet esse
laudabilis. Nature auctoritas est: quȩ maxi¬
me uirtute consistit. Testimonia multa st̃ q̃
aferant auctoritatẽ. Ia est ingenũ. opes etas.
fortuna. ars. usus. necessitas. et concursio re¬
rum fortuitarum: A dictis factisq maioꝵ pe¬
titur fides: cum priscoꝵ dicta factaq me¬

Expanded text:
argumenta quae ducuntur extrinsecus, quae Graece argumenta quae ducuntur extrinsecus, quae Graece ἀτέχνους, id est artis expertes vocant, ut est testimonium. Testimonium vero constat re. Haec dividitur in quinque modis: id est, primo ex persona, to ex tormentis. Tertius ergo superior modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio, secunda opibus, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est quae maxime virtute consistit. Testimonia multa sunt quae adferant auctoritatem: id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas et concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque me
Abbreviated transcription (Latin):
non dubitauer̾it aꝑire quid cogitauerit. uos
potestis dubitare quid feccrit᷑. Arepugnanti¬
buis argumentum. ẽ.: quando illud quod obicit᷑
aliquã contrarietate destruit᷑. ut cicero. Is gͥ¬
non modo de tali periculo liberatus. sed hono¬
re amplissimo ditatus. domi te interficere uo¬
luisset. A coniugatis argumentũ est. cũ ꝓbabi¬
liter ostendit᷑ quid sit exre quaq uenturũ. ot
oirgilius. Nos si pellant nichil afore credunt:
Acausis argumentum est. quando consuctu¬
dinc cõmuñi res queq tractat᷑. ut terentius.
Ego non nichil ueritus sum dudũ abste ca
uere. ne faceres quod nulgus seruoꝵ solet do¬
lis ut me dcluderes. Ab effectis argumentũ
est. cum ex iis quȩ facta sunt aliquid apꝓba¬
tur. ut uirgilius. Degeneres animos timor ar
guit. A comparatione argumentũ est. qͦndo
per collationem ꝑsonarum siue causarũ. senten¬
quid contra rutulos iuuisse nefandum. ẽ. Itẽ

Expanded text:
non dubitaverit aperire quid cogitaverit, vos non dubitaverit aperire quid cogitaverit, vos potestis dubitare quid fecerit? A repugnantibus argumentum est, quando illud, quod obicitur, aliqua contrarietate destruitnon modo de tali periculo liberatus, sed honore amplissimo ditatus domi te interficere voluisset? 11. A conjunctis argumentum est cum probabiliter ostenditur quid sit exre quaque venturum, ut Virgilius: . . . . . Nos si pellant, nihil abfore credunt QA causi sargumentum est, quando consuetudine communi res quaeque tractatur, ut Terent.: Ego nonnihil veritus sum dudum abs te, Dave, Ne faceres quod vulgus servorum solet, dolis, Ut me deluderes Ab effectis argumentum est cum ex iis quae facta sunt aliquid approbatur, ut Virgilius: Degeneguit. A conparatione argumentum est, quando per conlationem personarum sive causarum sentenquid contra Rutulos iuvisse nefandum est? Item
Abbreviated transcription (Latin):
cicero uerrem dicit euertisse ꝓuinciã. uel nom̃
a uerbo cum latrocinari dicitꝰ᷑ latro. Nom̃ est¬
latro. nomen a nomine. Terentiꝰ. interceptio ẽ.
amentiumaut amantium. dũ modo distet uniꝰ
appellationis postremitas. in alia uocis dedi¬
natione formata. Secundũ argumentũ a ge¬
nere est. cum de codem genere sentencia dicit᷑.
abspecie argumentum est. cum generali que¬
netrat lacedemona pastor. Asimili argumen¬
tum est. quando rebus aliquib similiã ꝓferũ
torserit̾ in ruculos steterant quę in corpore
graium ẏliacis campis. A differentia argum̃¬
tui est. quando ꝑ differentiã aliua separan
cernis achillis. A contrariis argumentũ dicit᷑.
quando res discrepantes sibimet opponunt᷑.
dicit᷑. quando positam rẽ aliqͥd in euitaliter
nec tanta suꝑbia uictis. Ab antecedentibus
arqumentum est. quando aliqua exiis quȩ pͥ
ꝗesta sunt compbant᷑. Et cicero ꝓmilone. Cũ

Expanded text:
Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen a verbo, cum latrocinari dicitur latro. Nomen est a nomine; TerentiusAndr. 218: Interceptio est amentium, haud amantium; dummodo distet unius appellationis postremitas, in alia vocis declinatione formata. Secundum argumentum a genere est, cum de eodem genere sententia dicitur,ab specie argumentum est, cum generali quaenetrat Lacedaemona pastor. A simili argumentum est, quando rebus aliquibus similia proferutorserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis. A differentia argumentum est, quando per differentiam aliqua separantcernis Achillis. A contrariis argumentum dicitur, quando res discrepantes sibimet opponuntur,dicitur, quando positam rem aliquid inevitabilitenec tanta superbia victis. Ab antecedentibus argumentum est, quando aliqua ex his, quae prius gesta sunt, conprobantur, ut Cicero pro Milone44: 'Cum
Abbreviated transcription (Latin):
endoꝵ argumentoꝵ. Diuisio topi¬
corum siue locoꝵ̃ ex quib argumenta dũ¬
cuntur triplex est. Nam alia ineo ipso de quo
agitur herent. alia quę dicunt᷑ effecta q̃ qͦdã¬
m̃odo ex rebus aliis tracta noscunt᷑. alia q̃ assu¬
muntur extrinsecus. Argumenta quȩ in eo ip
so de quo agitur herent intribus diuisa st̃. Fri¬
ma a toto. Secunda a parte. Tercia anota: Ar
gumentum est a toto. cũ definitio adhibetur
ad id qͦd querit᷑ sicut ait cicero Gła est laus rec¬
te factorũ. magnoꝵq in re publica fama meri¬
torum. A partibus est argumentũ. cũ is qͥse de¬
fendit aut negat factũ. aut factũ esse argum̃¬
torum nrre defendit. A nota est argumentũ.
cum ęxui nominis argumentũ aliquod elicit᷑.
ut cicero. Consulem inquã querebam. quem
in isto maiali inuenire̾ ñ poteram. Effecta ar¬
gumenta sunt. quȩ quodam modo ex rebus
est. cum declinatur a nomine et fit uerbũ. ut

Expanded text:
endorum argumentorum. Divisio Topiendorum argumentorum. Divisio Topicorum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, quae dicuntur effecta, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia, quae adsumuntur extrso de quo agitur haerent, in tribus divisa sunt. Prima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. 2. Argumentum a toto, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: Gte factorum, magnorumque in republica fama meritorum.' A partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumentum aliquod elicitur, ut Cicero: 'Consulem, consulem, inquam, quaerebam, quem in isto maiali inuenire non poteram.' Effecta argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus est, cum declinatur a nomine et fit verbum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. id est ꝑ indigentiam pleni ex eodẽ
generẽ. Ut si queratur quid sit triens. Res¬
pondeat᷑que cuibisse deest. ot sit assis. Du¬
odecima species definitionis est. quã grecica
entio. Lex est menͥs et animꝰ. et consiluim. et
lorum omĩum. non modo bello sed morte qͦ¬
q repellenda. Terciadecima species defini¬
tionis est. quam greci cataton ꝓstin. latini
ad aliquid uocant. ot est illud. Pater est cui
est filius. oñs est: cuiẽ. seruus. Quarta deci¬
ma species definitionis est. quã greci cata¬
plures amplectit᷑ partes. Itẽ pars. ẽ. quȩ sub¬
ter est generi. Q uintadecima species defini
cundum rei rationem uocant. ot dies est sol
supra terras. nox est sol sub terris. Scire au¬
tem debemus predictas species definitionũ
topicis merito esse sociatas. qm inter quedã
argumenta sunt posite et ñ nullis locis com¬
mẽmorantur in copicis. Nunc ad topica ue¬
niamus. que sunt argumentoꝵ sedes. fonteᷤᷤ
sensuum. et origines dictionũ.

Expanded text:
ini per indigentiam pleni ex eodem genere dicunt. Ut si quaeratur quid sit triens, respondeaturque: 'Cui bessis deest ut sit assis'. Duodecima species definitionis est, quam Graeci κ pro Cluentio146:'Lex est mens et animus et consilium et lorum omnium, non modo bello, sed morte quoque repellenda'. Tertiadecima species definitionis est, quam Graeci κατὰ τὸ πρός τι, Latini ad aliquid vocant, ut est illud: 'Pater est, cui est filius'. 'Dominus est, cui est servus'. Quartadecima species definitionis est κατὰ τὸν us est, quod plures amplectitur partes'. Item 'Pars est, quae subest generi'. Quintadecima species definitcundum rei rationem vocant, ut: 'Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris'. Scire autem debemus praedictas species definitionum Topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae, et nonnullis locis commemorantur in Topicis. Nunc ad Topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum et origines dictionum.
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. It̃ laudit. Adolescencia. ẽ. flos eta¬
tis. Ut uituperet. diuiciȩ sunt breuis uie. lõ
nis est quam greci cataaferesin uto ienentioi
Latim ꝑ priuantiam contrarii ciꝰ quod defi
nitur dicunt. B onum est quod malũ ñ est.
iustum quod iniustũ ñ est. et iis similiã. Hoc
autem genere definitionis uti debemꝰ cũ con-¬
trarium notum est. ot Si bonum est qͦd ꝓdest
cum honestate. id qͦd tale ñ est malum est.¬
Nona speties definitionis. ẽ. quã greci catarpo
tiposin. latini ꝑ quandam imaginationẽ dict̃.
ut Eneas. ẽ. ueneris et anchisẽ filius. Hec semꝑ
inͣ inoiuiduis uersatur. quę greci athoma ap¬

Expanded text:
corporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetacorporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetatis'. Ut vituperet: 'Divitinis est, quam Graeci cata apheresin tu enantiu, Latini per priuantiam contrarii eius quonitur, dicunt: 'Bonum est, quod malum non est. Iustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum est'Nona species definitionis est, quam Graeci cata typosin, Latini per quandam imaginationem dicunt, ut: 'Aeneas est Veneris et Anchisae filius.' Haec semper in indiuiduis uersatur, quae Graeci atoma ap
Abbreviated transcription (Latin):
ne designat. uno et singulari et quodã modo
quid illud sit in uno uerbo positum uno uer¬
bo alio declarat. ut conticescere est tacere. It̃ẽ
cum terminum dicimꝰ finem: aut populatas
interpretamur esse uastatas. Sexta species
definitionis est. quã greci catadiaphoran uo
cant. nos ꝑ diffcrentĩam dicimꝰ. scriptores uero
artium de eodem et de altero nominant. ut
cum querit᷑ quid interũt inter regẽ et tyran¬
num. adiccta differentia quid utẽrq sit defini¬
tur. id est rex est modestus et temperars: tyran¬
nus uero impius et ĩmitis. Septima species de¬
finitionis. ẽ. quã greci catamctaforan. latini
per transiationem̃ dicunt. ot cicero incopicis.
Litus est quia fluctus eludit. Hȩc uarie trac¬
tari potest. Modo eñ ut moneat. mͦ ut de¬
sicnet. modo ut uituperet. aut laudet. Ut
moneat. Nobilitas est initutis maloꝵ apud
posteros sarcina. Vt designet. Aper est ars

Expanded text:
ne designat uno ac singulari, et quodammodo ne designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse udefinitionis est, quam Graeci κατὰ διαφοράν, nos per differentiam dicimus. Scriptores vero artium de eodem et de altero nominant, ut cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia, quid uterque sit definitur; id est, rex est modestus et temperans, tyrannus vero inpius et inmitis. Septima species definitionis est, quam Graeci κατὰ μεταφοράν, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis32: 'Litus est, qua fluctus eludit'. Hoc varie tractari potest. Modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Ut moneat: 'Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina'. Ut designet: 'Apex est arx
Abbreviated transcription (Latin):
uersione qͦd inutile sit contemnit. lis enĩqͦ¬
litatibus expressus ac definitus homo. ẽ. Qr¬
ta species definitionis est: quȩ grece ypograficen.
latine atullio descriptio nominatur. Quȩ
adhibita circũitione dictoꝵ factoꝵq res qͥa
sit descriptione declarat. Querit᷑ enĩ qͥd aua¬
rus sit: quid crudelis: quid luxuriosus. et uni¬
uersa lururiosi. auari. crudelis natura descri¬
bitur. Vt si luxuriosum uolumꝰ definire: dica¬
mus. Luxuriosus. ẽ. uictus non necessarii sed
sumptuosi et honoris appetens. in deliciis af¬
fluens. in libidine promptus. Hec et talia de¬
fimunt luxuriosum: sed ꝑ descriptionẽ defini¬
unt. Quȩ species definitionis oratorib mage
apta est quã dialecticis quia latitudines fa¬
bet quȩ similitudo mbonis rebus ponit᷑ et in
malis. Quinta species definitionis ẽ. quam
grece cataantilexin latine aduerbiũ dicimꝰ.
Hec uocem illam de cuiꝰ re querit᷑ alio sermo¬

Expanded text:
versione quod inutile sit contemnit'. His enim quversione quod inutile sit contemnit'. His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graece ὑπογραφική, Latine a Tullio descriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definium; quae species definitionis oratoribus magis apta est quam dialecticis, quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermo
Abbreviated transcription (Latin):
et differentias descendens uenit ad ꝓpriũ. et
designat plenissime qͥd sit homo. Secunda
spccies definitionis est quȩ grece enncomatice
dicitur. latine notio nuncupat᷑. quã notionẽ
cominuni ñ ꝓprio nomine possumꝰ dicere. Hec
isto modo semꝑ efficitur. Homo est qͦd ratio¬
nali conceptione exercitioq preest animali¬
bus cũnctis. Non enĩ dixit quid est homo. sed¬
quid agat. quasi quodã signo in noticiã deuo¬
cato. In ista enĩ et in reliquis noticia rei pro¬
fertur. ñ substantialis explicatio declaratur.
Et quia illa substancialis est: definitionũ om¬
num obtinet principatũ. Tercia species de¬
finitionis est. que grece poytes dicit᷑. latine
qualitatiua uocat᷑. quia ex qualitate nom̃
accepit ꝓ eo quod quale sit id qͦd sit euident᷑
ostendit. Cuiꝰ exemplum tale est. Homo ẽ qͥ
ingenio ualet. artibus pollet. et cognitione re¬
rũm aut quod agere debet eligit᷑. aut animad¬

Expanded text:
et differentias descendens uenit ad proprium, et et differentias descendens uenit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda est species definitionis, quae Graece ennoëmatice dicitur, Latine enuntiatio nuncupatur, quam notionem communi non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cuquid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa substantialis est, definitionum omnium obtinet principatum. Tertia species definitionis est, quae Graece ποιότης dicitur, Latine qualitativa vocatur: quia ex qualitate nomen accepit pro eo quod quid, quale sit id, quod sit, evidenter ostendit. Cuius exemplum tale est: 'Homo est, qui ingenio valet, artibus pollet et cognitione rerum, aut quod agere debet eligit, aut animad
Abbreviated transcription (Latin):
modus est ita. Non dies c̃. nex. Atqui nox ñ
est: dies igitur est
odos aũt ypotheticoꝵ sillogismoꝵ siqͥs ple¬
nius nosse desiderat: librũ legat marii
uictorini qui inscribit᷑ de sillogisinis ỹpotheticis.
hinc ad dialecticas definitionũ species acceda¬
mus. quȩ tanta dignitate precellunt. ut pos¬
sint inditioꝵ aꝑte manifestationes. et quedam
indicia dictionum ostendere. e duisioro
sophoꝵ quȩ in rebus exprimendis expli¬
cat quid res ipsa sit. qualis sit. et quẽ ad modũ
membris sius constare debeat. Est enim oratio
breuis: uniuscuiꝰq rei naturã a cõmunione
diuisam ꝓpria significatione concludens. Di¬
insio definitionum in partes quindecĩ habet᷑.
Prima species definitionis est: usẜadis id est
substantialis. quȩ ꝓpriȩ et uere dicit᷑ definitio.
ot est. Homo animal Rationale mortale. sensꝰ
disciplineq capar. Hȩc enĩ definitio ꝑspeties

Expanded text:
modus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox non modus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Modos autem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. § 29 De divsophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetur. ionem. Definitionum prima est usiodes, id est substantialis, quae proprie et uere dicitur definitio, ut est: 'Homo animal rationale mortale sensus disciplinaeque capax.' Haec enim defintio per species