comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cens mat̾ ȩtas tantũ filii faẽ.
Accendebat hanc egra unicũ
optimȩ matris impatienti am
rigidus pat̾. asꝑmaritꝰ: & sibi
uidebat᷑ parũ implere quẽ pro
duob c̃ferebat affectũ. R aruꝰ
hic nãq ad oscula difficilis am¬
plexꝰ. & qͥ unicũ aspiceras ani¬
mo qͦ quandoq poss& occidere
fec̃ ut notabilior eẽt̃ caritas matris.
Om̃is gͥ misere sermo cũ filio. om̃i
inpublicũ parit̃ egressus. Gaude¬
bat etiã qđ laudandꝰ occursib qb
om̃i frequentia cetuq conspicius
popło: popło iã ipse fateret᷑ qđ
plus amaret᷑ a matre. Miseremi¬
ni. sud. ne nefandas suspiciones
maritũ ex illiꝰs traxisse credatis
indicus suũ rigorẽ suũ tantũ
secutꝰ ẽ animũ. fuũ si ñ ames:
uideat᷑ tͥ mat̾ amasse. Quesiturũ
nc̃ me. iũd. putatis de licentia
sermonis humani: Ego uͦ iuxta
hunc patrẽ ñ accuso rumorẽ.
Quȩ materia fabulȩ tã impuden¬

Expanded text:
cens mater, aetas tantum filii facit. cens mater, aetas tantum filii facit. accendebat hanc erga unicum optimae matris inpatientiam rigidus pater, asper maritus, et sibi videbatur parum implere, quem pro duobus conferebat, adfectum. rarus hic namque ad oscula, difficilis amplexibus, et qui unicum aspiceret animo, quo quandoque posset occidere, fecit, ut notabilior esset caritas matris. omnis igitur miserae sermo cum filio, omnis in publicum pariter egressus. gaudebat etiam, quod laudandus occursibus, quod omni frequentia coetuque conspicuus populo iam ipse fateretur, quod plus amaretur a matre. miseremini, iudices, ne nefandas suspiciones maritum ex ullius traxisse credatis indiciis; suum rigorem, suum tantum secutus est animum. filium si non ames, videatur tibi mater adamasse. Questurum nunc me, iudices, putatis de licentia sermonis humani? ego vero iuxta hunc patrem non accuso rumorem. quae materia fabulae tam inpuden
Abbreviated transcription (Latin):
uol& nocentissimꝰ senex cũ rumo¬
re popłi silentiũ scũ. & relatura
ordinẽ trislissimȩ sortis collata
malignitate claudat ora com¬
pescat aditꝰ. Securi tam̃ estote
pud ipsos ꝓclamare suꝑos. ama¬
ui filiũ meũ. Matrona aũd. cuiꝰ
puellares annos primã rudẽ¬
q coniugu mentẽ nulla libi¬
dinũ resꝑsit infamia. cui im¬
pudens rumor suspicax. maritꝰ.
nichil ũꝙͣ potuit obicere nͥ fili¬
ũ. quȩ pudicitiȩ pͥma siducia
ẽ edidit partũ quẽ maritꝰ ag¬
nosceret. Non timuit ne stu¬
pra furtiuosq concubitꝰ. par¬
uuli uultꝰ aut crescentis in fa¬
miȩ sunilitudo detegeret.
Nlatũ de te continuo siqͥd ip¬
screditis impatientiꝰ cõplexa
ꝗͣ reliqͥ parentes: ñ in nutriceᷤ
nec in misteria se posuit. Sius
aluit ub̾ib suo fouit ãplexu.
Lũqͥd os hos annos parricida nũ¬
qͥd & pueritiã miseri iuuenis
infamas: Aclũ ẽ de sacroꝵ no¬
minũ side: sint uideat᷑ inno¬

Expanded text:
 nocentissimus senex cum rumore populi silentium suum, et relaturae ordinem tristissimae sortis conlata malignitate cludat ora, compescat auditus. securi tamen estote, pud ipsos proclamare superos: 'amavi filium meum!' matrona, iudices, cuius puellares annos, primam rudemque coniugii mentem nulla libidinum respersit infamia, cui impudens rumor, suspicax maritus nihil umquam potuit obicere nisi filium, quae pudicitiae prima fiducia est, edidit partum, quem maritus agnosceret. non timuit, ne stupra furtivosque concubitus parvuli vultus aut crescentis infantiae similitudo detegeret. natum de te continuo, si quid ipsi creditis, inpatientius complexa quam reliqui parentes non in nutrices nec in ministeria seposuit; suis aluit uberibus, suo fovit amplexu. numquid et hos annos, parricida, numquid et pueritiam miseri iuvenis infamas? actum est de sacrorum nominum fide, si, ut videatur inno
Abbreviated transcription (Latin):
de nichil aliud fuisse quã furorẽ.
Insanisse me puto. idebã quẽ ñ sie¬
bant. audiebã quȩ nemo dicebat.
Hoc solũ ñ insanientis habui qđ
tacebã. Fnge me respondẽ nichil
nunꝰ creditura qui dixerit. Acci¬
pe mulier breuẽ uerãq rationẽ:
cur in queslione iuuenis occisus ẽ.
Torquebã nec int̾rogabã. Siqua
ad aures tuas ab illa quãuus remo¬
ta domꝰ parte ꝑ latauox ẽ: meus
genitꝰ suit : meorũ uiscerũ do¬
lor. Queris cur nichil dixerit:
Quia ñ habuit qđ scire uellẽ qđ
audire deberẽ. Nichil aliud questio
illa captauit. ꝗͣ silentiũ qđ p̃stare¬

Expanded text:
de nihil aliud fuisse quam furorem, de nihil aliud fuisse quam furorem, insanisse me puta. videbam quae non fiebant, audiebam, quae nemo dicebat. hoc solum non insanientis habui, quod tacebam. finge me respondere: nihilminus creditura quid dixerit. Accipe, mulier, brevem veramque rationem, cur in quaestione iuvenis occisus est: torquebam nec interrogabam. si qua ad aures tuas ab illa quamvis remota domus parte perlata vox est, meus gemitus fuit, meorum viscerum dolor. quaeris, cur nihil dixerit? quia non habuit. quod scire vellem, quod audire deberem. nihil aliud quaestio illa captavit quam silentiu
Abbreviated transcription (Latin):
Puta me hoc solũ dicere. ex maxi¬
mi facinoris comuctatione ueni¬
ens: qͥd audierĩ: ñdũ scio. Totus
adhuc sũ in parricidio meo. & pͦ
mortẽ unici om̃ia qͥb laceratꝰ occisus
est in animũ meũ torñĩta redierunt.
Est qͥdẽ difficile: ut aliquẽ pati pudo¬
rẽ parricida uideat᷑. Serũtam̃ stupore
am̃tia & insilentio orbitate defeci.
Ablata ẽ mͥ om̃iũ uerborũ fides.
om̃is sermonis auctoritas. nec hab&
causã loquendi cui ñ potest credi.
Desine mulier int̾rogare. filiũ quẽ
occidit pat̾. nec absoluere nec accusa
res: Miserã parricidii in nocentiã:
qđ hoc me ñ potestas. ñ magistratꝰ.
ñ ꝓpinquus aliqͥs ñ amicus. ñ ille
semꝑ loquax popłs ac malignus in¬
terrogat. Quiescitis. tacetis. Ale
infelicẽ nũqͥd scitis om̃s. Puta me
mulier hoc tibi responde. Non ha¬
bent incredibilia uocẽ. Quedam
maiora sunt: quã ut illa capiat
modꝰ sermonis humani. Tu uͦ cre¬

Expanded text:
puta me hoc solum dicere: ex maxiputa me hoc solum dicere: ex maximi facinoris colluctatione veniens, quid audierim, nondum scio; totus adhuc sum in parricidio meo, et post mortem unici omnia, quibus laceratus, occisus est, in animum meum tormenta redierunt. est quidem difficile, ut aliquem pati pudorem parricida videatur, verumtamen stuporem, amentiam; et in silentium orbitate defeci: ablata est mihi omnium verborum fides, omnis sermonis auctoritas, nec habet causam loquendi, cui non potest credi. desine, mulier, interrogare; filium, quem occidit pater, nec absolvere nec accusarres?' miseram parricidii innocentiam, quod hoc me non potestas, non magistratus, non propinquus aliquis, non amicus, non ille semper loquax populus ac malignus interrogat! quiescitis, tacetis; me infelicem, numquid scitis omnes? puta me, mulier, hoc tibi respondere: non habent incredibilia vocem; quaedam maiora sunt, quam ut illa capiat modus sermonis humani. tu vero cre
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenis. Ego iã possũ supͣm are¬
uereri. Et pͦ exitũ unici reu̾tor
in patrẽ. Maior desunclis lib̾is
p̃standa reuerentia ẽ: nec qͥcꝗͣ
minꝰ conuenit affectib matris:
quã si insultare uideat᷑ occiso.
Ingrãm me cũ filio reduxit or¬
bitas: irã nrãm mors seuere cõpo¬
suit. Aum immo recogitandim
totũ secreti illiꝰ ordinẽ subit ta¬
cita miseratio. Auautã ego debe
Inuicẽ te mulier in terrogo cur
si tantopere uolebas scire qͥd m¬
terrogarẽ qͥd ille loqueret᷑. non
irrũꝑis. in questionẽ quã nullis
ministris. nullis custodib uala¬
uerat pat̾. Quanto meliꝰ mater
ipsũ adisses. quanto fortiꝰ int̾ro¬
gasses una. qͣnto tͥ plura dixiss&.
Quis te mulier affectus abegit te¬
nuit exclusit. Agnosco uere¬
cundiã tuã. Iimuisti credone
si in illo secreto fuissemꝰ om̃s: oc¬
cidisse filiũ deceret᷑ & mat̾. Instaᷤᷤ
tam̃ & miseri sene̾s ora deducis:

Expanded text:
iuvenis ille; ego iam possum suprema reiuvenis ille; ego iam possum suprema revereri et post exitum unici trem. maior defunctis liberis praestanda reverentia est, nec quicquam minus convenit adfectibus patris, quam si insultare videatur occiso. in gratiam me cum filio reduxit orbitas, iram nostram mors severa conposuit. quin immo recogitanti mihi totum secreti illius ordinem subit tacita miseratio. quantam ego debeainvicem te, mulier, interrogo, cur, si tanto opere volebas scire, quid interrogarem, quid ille loqueretur, non inruperis in quaestionem, quam nullis ministris, nullis custodibus vallaverat pater. quanto melius, mater, ipsum adisses, quanto fortius interrogasses una, quanto tibi plura dixisset! quis te, mulier, adfectus abegit, tenuit, exclusit? agnosco verecundiam tuam: timuisti, credo, ne, si in illo secreto fuissemus omnes, occidisse filium diceretur et mater. Instas tamen et miseri senis ora diducis?
Abbreviated transcription (Latin):
rere coeꝑã. ñ reddidi rursus in¬
famiȩ. neq in oculos & orauul¬
gi de secreto patris emisi. Puiden¬
tiã meã tͥ qͦq mat̾ me iihunc
int̾roget᷑ eripui. Ille uͦ ñ fuit p̾
torm̃ta laturꝰ uitȩ pudorẽ. ut
int̾rogaret᷑ a singulis ut negar&.
Serũ mulier affeclib tuis reñci¬
audũ ẽ. Ad totiꝰ domꝰ nr̃e ꝑtinere
innocentiã credidi. ne se ip̃se potiꝰ
occid&. Sentit. iid. mulier ad
ius querelȩ suȩ: nec qđ torsecim.
nec qđ occiderĩ ꝑtinere. Ita querit
qͥd in dixerit ille: de quo nescit
an dixerit. Ed ais mat᷑ impati¬
ens. Ita in morte filii tui nichil
aliud ad te ꝑtinera ꝗͣ qͥd locutꝰ:
sit. Ita sit respondeo. remittis par¬
ricidiũ torm̃ta n̾obicis. Oin con¬
sultã muliebrẽ semꝑ am̃tiã.
Rd iuuenis in tormentis dixe
ũ maloꝵ. ne parricidii me ueł
agitare secretũ ne calamitati¬
b nr̃is grauẽ facias in nocenti¬
ã tuã. Uiderit qͥd meruit ille

Expanded text:
rere coeperam, non reddidi rursus inrere coeperam, non reddidi rursus infamiae, neque in oculos et ora vulgi de secreto patris emisi. providentiam meam tibi quoque, mater, ne in hunc interrogetur, eripui. ille vero non fuit post tormenta laturus vitae pudorem, ut interrogaretur a singulis, ut negaret. verum, mulier, adfectibus tuis renuntiandum est: ad totius domus nostrae pertinere innocentiam credidi, ne se ipse potius occideret. Sentit, iudices, mulier ad ius querelae suae nec quod torserim, nec quod occiderim pertinere, itaque quaerit, quid mihi dixerit ille, de quo nescit, an dixerit. quid ais, mater inpatiens? ita in morte filii tui nihil aliud ad te pertinet, quam quid locutus sit, ita, si respondero, remittis parricidium, tormenta non obicis? o inconsultam muliebrem semper amentiam! quid iuvenis in tormentis dixerum malorum! ne parricidii me velis agitare secretum, ne calamitatibus nostris gravem facias innocentiam tuam! viderit, quid meruerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Oderat me filiꝰ & tunebat.
fuiũ gͥ totiꝰ ciuitatis existima¬
tione dãnatũ quẽ ad huc uiue¬
re mirabant᷑ homines torsis¬
se me putatis. Ego uͦ occidi.
tarde duu. Questionẽ illud uo¬
uocas : Pȩna suppliciũ & malorũ
meoꝵ exitꝰ suit. Nulla ratio ẽ
in t̾rogandi hominẽ: cui ñ ẽ sas
nͥ negare. Quanta tam̃ mͥ suit
& inquestione moderatio. Non
erĩ p̃cipiti raptꝰ impulsu exilui
re repente. nec captus dolore
ceco. impatientiȩ meȩ uelox
uulnꝰ indixi. Non potest ñra¬
tione occidi filiꝰ cũ ante corq̃tur.
Dedi moras spaciũ tẽpus indul¬
si. Sides quantã hinc maligni¬
tatib potuerĩ p̃stare materiã:
Si in illo secreto gladio tantũ.
nis inuidiã. idẽ qđ torsi & ocei¬
di. Sola ẽ huiꝰ necessitatis ratio
de morte. Illud ẽ parricidiũ.
siliũ torquere uicturũ. Putas
iuuenẽ uiuere potuisse cui iã
non poterat nͥ morte succurri:
Quẽ contͣ magnos sermones asse¬

Expanded text:
oderat me filius et timebat. oderat me filius et timebat. Filium igitur totius civitatis existimatione damnatum, quem adhuc vivere mirabantur homines, torsisse me putatis? ego vero occidi tarde, diu. quaestionem illud vocas? poena, supplicium et malorum meorum exitus fuit. nulla ratio est interrogandi hominem, cui non est fas nisi negare. quanta tamen mihi fuit et in quaestione moderatio! non enim praecipiti raptus inpulsu exsilui repente, subito, nec captus dolore caeco inpatientiae meae velox vulnus inflixi. non potest non ratione occidi filius, cum ante torquetur. dedi moras, spatium, tempus indulsi. vides, quantam hinc malignitatibus potuerim praestare materiam: si in illo secreto gladio tantum, nis invidiam, id est, quod torsi et occidi. sola est huius necessitatis ratio de morte. illud est parricidium, filium torquere victurum. putas iuvenem vivere potuisse, cui iam non poterat nisi morte succurri? quem contra malignos sermones adse
Abbreviated transcription (Latin):
homine: cui de unico suo morᷤ
sola ñ sufficit. Iuuenẽ in cuius
animo ꝑ diđant nomina nr̃a
respectũ. quẽ cotidie necesse ha¬
bebamꝰ excusare rumori. qui
int̾ nos formosũ malebat age¬
re quã siliũ: uerb̃ib ignibq
consũpsi. Uis uis scire quanta
torintorũ ratio fuerit᷑. Debuit
etiã tortꝰ occidi. Si tam̃ utiq
mat̾ uisc scire causas: leuiter
audi. Prospiciebã miser in gra¬
nde quandoq facinꝰ prupturũ
qđ otio uitã qđ de sidẽm domi
ꝑdebat etatẽ Non ꝑegrinatio¬
nib excolere m̃tẽ. ñ exꝑirima
litiã ñ tẽptare maria. ñ rura
colere. ñ ad ministrare rẽpub¬
licã ñ ducere uolebat uxorẽ.
Prȩterea traxerat ex srequenti¬
b castigationib tediũ patris:
& in execrationẽ mei conscien¬
tia qua ñ em̃dabat᷑ ex arserat.
Iimebat occursus . ñ audebat
adire colloqͥa. oscula conuictꝰq
fugiebat. Breuit̃ ꝑditissime
mentis desinienda m̃sura est.

Expanded text:
homine, cui de unico suo mors homine, cui de unico suo mors sola non sufficit. iuvenem, in cuius animo perdiderant nomina nostra respectum, quem cotidie necesse habebamus excusare rumori, qui inter nos formosum malebat agere quam filium, verberibus ignibusque consumpsi. vis scire, quanta tormentorum ratio fuerit? debuit etiam tortus occidi. Si tamen utique, mater, vis scire causas, breviter audi. prospiciebam miser in grande quandoque facinus prorupturum, quod otio vitam, quod desidem domi perdebat aetatem. non peregrinationibus excolere mentem, non experiri militiam, non temptare maria, non rura colere, non administrare rem publicam, non ducere volebat uxorem. praeterea traxerat ex frequentibus castigationibus taedium patris, et in execrationem mei conscientia, quia non emendabatur, exarserat. timebat occursus, non audebat adire conloquia; oscula convictusque fugiebat. breviter perditissimae mentis definienda mensura est:
Abbreviated transcription (Latin):
rã. Passus sũ iã qđ erat difficiliꝰ.
Ocidi. Torsit inqͥt filiũ meum.
Breuit᷑. iud. ratio reddat᷑ in fa¬
mẽ. Ed resert auinnocentem
si aliud omib liquet: Iuuensẽ
cunclis pignorib inuisũ: omib
affectib grauẽ: maligni fecere
sermones. Ꝙd agimꝰ animȩ
quẽ ad modũ effugimꝰ. euadimꝰ:
In tanta infamia nichil facere
eredentis ẽ. Uis mecircũ ire sin¬
gulos. reclamaxe popło cũ ri¬
more rixari. Tuȩ fortassis in¬
sirmitati conueniat negare.
Ne tantũ fortior assertio
unici decos. Eripiendus est
sĩ conteritatione uerboꝵ. sed
ut ciuitas stupeat. ut erubes¬
cat. Torq̃re me siliũ putas:
Inuidiã filio facio popło. Uide¬
or mͥ illis liberib lacerare famã:
illis ignib increpare rumorẽ.
Questio de infami filio unara¬
tionẽ hab&: ut ꝓbes innocen¬
tẽ. Du mala phibeant ut noue¬
ris illũ dolorẽm quo potest tor¬
quere filiũ pat̃. Hichilẽ infeliciꝰ

Expanded text:
ram. passus sum iam, quod erat difficilius: ram. passus sum iam, quod erat difficilius: occidi. 'Torsit,' inquit, 'filium meum.' breviter, iudices, ratio reddatur: infamem; quid refert, an innocentem, si aliud omnibus liquet? iuvenem cunctis pignoribus invisum, omnibus adfectibus gravem maligni fecere sermones. quid agimus, anime, quemadmodum effugimus, evadimus? in tanta infamia nihil facere credentis est. vis me circumire singulos, reclamare populo, cum rumore rixari? tuae fortassis infirmitati conveniat negare; me tantum fortior adsertio unici decet: eripiendus est non contentione verborum, sed ut civitas stupeat, ut erubescat. torquere me filium putas? invidiam facio populo: videor mihi illis verberibus lacerare famam, illis ignibus increpare rumorem. quaestio de infami filio unam ratione habet, ut probes innocentem. Dii mala prohibeant, ut noveris illum dolorem, quo potest torquere filium pater! nihil est infelicius
Abbreviated transcription (Latin):
recundiꝰ in marito sancłin
patre. Pud& nos mulier infir¬
mitatis. Sicit nos mͦ iuuenis
ile constantia : mori uoluit
ut taceremꝰ. Pides mulier qͥb impe¬
trationib prestes tuũ dolorẽ. Dice¬
ris ideo me int̾rogare qͥa scis omĩa
me potiꝰ pati in alle quã loqͥ. Quis
enĩ in hac ciuitate ñ nouit tacit᷑¬
nitatis meȩ rigorẽ. Quis ignorat¬
qͣm multa cuncta soleã ferre pa¬
tientia. Ne occisurꝰ qͥdẽ suspiria
gemitꝰq p̃misi. Nichil feci unde
erẽpturũ quandoq orbitatẽ pa¬
tris animũ. aut tu p̾scio timore
sentires. aut ipse ꝑiturꝰ. hanc uõ
me iactare conscientiã putas
qđ nichil inpublico. nichilin
nullo mͥ ꝑmisi clamare conuen¬
tu. Ego uͦ ñsũ questus de iuuene.
nec tibi. nec captaui ut illũ
mecũ & mat̾ odiss&. frustra te
putas extorquere accusatione
posse qđ mͥ ñ ipse calamitates.
ñ dolor. ñ meditatio orbitatis
exp̃ssit. Tras lic&: durabo ꝑfe¬

Expanded text:
recundius in marito, sanctius in recundius in marito, sanctius in patre! pudeat nos, mulier, infirmitatis: vicit nos modo iuvenis ille constantia; mori voluit, ut taceremus. Vides, mulier, quibus interpretationibus praestes tuum dolorem? diceris ideo me interrogare, quia scias omnia me potius patienim in hac civitate non novit taciturnitatis meae rigorem, quis ignorat, qua cuncta soleam ferre patientia? ne occisurus quidem suspiria gemitusque praemisi, nihil feci, unde erupturum quandoque per orbitatem patris animum aut tu praescio timore sentires aut ipse periturus. hanc nunc me iactare constantiam putas, quod nihil in publico, nihil in ullo mihi permisi proclamare conventu? ego vero non sum questus de iuvene nec tibi, nec captavi, ut illum mecum et mater odisset. frustra te putas extorquere accusatione posse, quod mihi non ipsae calamitates, non dolor, non meditatio orbitatis expressit. Uras licet, durabo, perfe
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ uelut conscia ratione
sanxert̃. Quȩ ꝑsidẽ impotenti
aẽ effriugere rigens sacra dis¬
simulatione pectꝰ. euoluere ani¬
mũ quẽ supͣ sua secreta cõposi¬
tũ ñ letitia ñ dolor ñ necessitaᷤᷤ
ñ fortuita laxauerint. Quis qͥs
De tacente querit᷑: multo mi¬
nꝰ ferre poterit loquentẽ. Nec
adeo coniugali societate ciuncta
miscent᷑: ut nichil sibi adusus
hanc concordiã ꝓpũ relinqͣt
animꝰ. Est aliqͥs etĩa a sangui¬
ne suo secretꝰ affectꝰ genꝰq re¬
uerentiȩ: ut tacenda minime
uelis scire. Pmĩos quȩdã ñ possis
liberib eculeis eruere. & plera̾q
uideas fortit̃ su p̃ sua secreta mo¬
rientes. Agedũ si uidet᷑ utrũq
sexũ. omnẽ conditionẽ. omnẽ
serutemͣ aecatẽ. nullũ sine
conscientia pectꝰ nulla uita si¬
ne causis tacendi. Site int̾ro¬
garos omĩa maritꝰ. hab̾es aliqͥd
& tu qđ non fatereris. Et qͣn¬
to silentiũ grauiꝰ ẽ in sene. ue¬

Expanded text:
naturae velut conscia ratione naturae velut conscia ratione sanxerunt. quae, per fidem, inpotentia est effringere rigens sacra dissimulatione pectus, evolvere animum, quem supra sua secreta compositum non laetitia, non dolor, non necessitas, non fortuita laxaverint! quisquis de tacente queritur, multo minus ferre poterit loquentem. nec adeo coniugali societate cuncta miscentur, ut nihil sibi adversus hanc concordiam proprium relinquat animus. est aliquis etiam a sanguine suo secretus adfectus genusque reverentiae, ut tacenda minime velis scire carissimos, quaedam non possis verberibus, eculeis eruere, et plerosque videas fortiter supra sua secreta morientis. agedum, si videtur, utrumque sexum, omnem condicionem, omnem scrutemur aetatem: nullum sine conscientia pectus, nulla vita sine causis tacendi. si te interrogaret omnia maritus, haberes aliquid et tu, quod non fatereris. et quanto silentium gravius est in sene, ve
Abbreviated transcription (Latin):
obicis mͥ rẽ quȩ nulli ũꝗͣ crimini
fuit. solã in nostris morib inno¬
centiã uoce dep̃hensã. tacit᷑nitã.
uide cur manꝰ cur uerba peccare
uideant᷑ illis in famamꝰ. historq̃¬
mur. occidimꝰ. Uis scire quã ñ pos¬
sis queri de silentio meo. Reliciss.¬
ma fueras si idẽ fecissemꝰ om̃s.
singe me paulis ꝑ sepositis silentũ¬
is causis hoc tautũ respondere.
ñ ꝓdo secretũ. Exom̃ib iũd. qͥb¬
humana pectora serus grauib¬
q cõplechunt᷑ affectib nullã
difficiliorẽ quã silentũ credo uir¬
tutẽ. adeoq pptissimo sermone fa¬
cile delinquimꝰ. ut constantiam
tacendi neq in aliis ferre possi¬
mꝰ. Erim̃ hoc ĩ me mulier uocat.
qđ si inpͥscis illis morũ m̃tiũq
rectorib fuit. pͥma sapientia.
qđ quosdã totiꝰ uitȩ ꝑtulisse pa¬
tientiã. Magis illa misera mi¬
rat᷑ antiquitas. quã qđ tẽporũ
uices. siderũq cursus. & ꝓfunda

Expanded text:
obicis mihi rem, quae nulli umquam crimini obicis mihi rem, quae nulli umquam crimini fuit, solam in nostris moribus innocentiam, vocem repressam taciturnitas. vide, cur manus, cur verba peccare videantur: illis infamamus, his torquemus, occidimus. vis scire, quam non possis queri de silentio meo? felicissima fueras, si idem fecissemus omnes. Finge me paulisper sepositis silentii causis hoc tantum respondere: non prodo secretum. ex omnibus, gravibusque complentur adfectibus, nullam difficiliorem quam silentii credo virtutem, adeoque promptissimo sermone facile delinquimus, ut constantiam tacendi neque in aliis ferre possimus. crimen hoc in me mulier vocat, quod in priscis illis morum mentiumque rectoribus fuit prima sapientia, quod quosdam totius vitae pertulisse patientiam magis illa seria miratur antiquitas, quam quod temporum vices, siderum cursus et profunda
Abbreviated transcription (Latin):
fectusq positũ qͥsqͥs nc̃ miseratur
occidit. Uides senẽ sanguine suo
fluentẽ laceratis exustisq ulłis
sancliorib cariorib: iusceribus
suꝑ ex animis unici corpuscruen¬
tis manib iacentẽ. Hlorreo cada¬
uer & uelut corpora quȩ celestis
exanimauit ignis adire ppius
timeo. Ad quedã facinora suffic̃
claucłe oculos. uultꝰ auertere
tacere mirari. & incredibiles
calamitates relmquere suis cau¬
sis. Miserere ne qͥd ãpliꝰ quȩras.
neqͥd int̾roges. Dicturũ mepu¬
tas. parce scło. parce marito. par¬
audite. Silentiũ ẽ de quo querit᷑.
Solebat indignatio ur̃a conuitia
nr̃a ferre ñ posse. & matronalis
indignatio dicere uidebat᷑. non
parcis erga me marite uerbis.
nullã hab& nr̃i tuus sermo re¬
uerentiã. facile prũpis in oppro¬
bria. facile qđ lib& obicis. excla¬
mas. & dũ nimiũ lib̾tati uocis
indulges. potest popłs aliquẽ
de me facere rumorẽ. Tu mulier

Expanded text:
fectusque positum, quisquis non miseretur! fectusque positum, quisquis non miseretur! -- occidit. vides senem sanguine suo fluentem, laceratis exustisque illis sanctioribus carioribusque visceribus super exanimis unici corpus cruentis manibus iacentem; horreo cadaver et velut corpora, quae caelestis exanimavit ignis, adire propius timeo. ad quaedam facinora sufficit claudere oculos, vultus avertere, tacere, mirari et incredibilis calamitates relinquere suis causis. miserere, ne quid amplius quaeras, ne quid interroges. dicturum me putas: 'parce saeculo, parce marito, paraudite: silentium est, de quo queritur. solebat indignatio vestra convicia nostra ferre non posse, et matronalis indignatio dicere videbatur: 'non parcis erga me, marite, verbis, nullam habet nostri tuus sermo reverentiam; facile prorumpis in opprobria, facile quodlibet obicis, exclamas, et, dum nimium libertati vocis indulges, potest populus aliquem de me facere rumorem.' tu, mulier,
Abbreviated transcription (Latin):
contendunt. Quasi nesciant
nob̾ arbitriũ uitȩ nec scisq cõ¬
missũ. Mon ẽ pͥiuolegiũ filiũ
occidẽ cũ fieri potest : nec qͥsꝗ
tantũ id̃o fec̃ quia licer& uisce¬
ra unici lacerare suffici Igno¬
sce si ñ potes mͥ credẽ. nemosili¬
ũ suũ occidit odio. Non erit
tanti iuuenis inusus Illud ẽ
in patrib usq ad parricidiũ
t̃ribile qđ amant. qđ succur¬
runt. qđ sibi uident᷑ alit̾ non
posse misereri. Non ẽ qđ nos
ab estimatione maloꝵ meoꝵ
mollior sexꝰ abducat. Alaioris
affectꝰ ẽ siliũ occide̾. ꝗͣ undica¬
re. Desine gͥ me mulier fatiga¬
re int̾rogationib tuis. Ita tibi
ñ uidet᷑ omĩa respondere ꝑfilio
qͥ dicit occidi. Et lic& cõpriman¬
tur exclamationes. ora claud¬
aut᷑ : nichil uegat qͥ hoc fate¬
tur. At qͥ sũmorũ facmorũ
ipsa ĩmanitas in nocentia ẽ.¬
fũiũ pat̃ ñ demens ñ insanus
occidit. Nominẽ extͣ sensus af¬

Expanded text:
contendunt, quasi nesciant contendunt, quasi nesciant nobis arbitrium vitae necisque commissum! non est privilegium filium occidere, cum fieri potest, nec quisquam tantum ideo fecit, quia liceret. viscera unici lacerare suffeci; ignosce. si non potes, mihi crede: nemo filium suum occidit odio; non erit tanti iuvenis invisus. illud est in patribus usque ad parricidium terribile, quod amant, quod succurrunt, quod sibi videntur aliter non posse misereri. non est, quod vos ab aestimatione malorum meorum mollior sexus abducat; maioris adfectus est filium occidere quam vindicare. desine igitur me, mulier, fatigare interrogationibus tuis. ita tibi non videtur omnia respondere pro filio, qui dicit 'occidi'? et licet comprimantur exclamationes, ora claudantur, nihil negat, qui hoc fatetur. atquin summorum facinorum ipsa inmanitas innocentia est.filium pater non demens, non insanus occidi -- hominem extra sensus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ego amaui filiũ meũ. ñ osculis. ñ
insirmicate. ñ lacrimis. sed uirib
dolore patientia. Yuicũ quẽ si
acie clausiss& hostis uicaria mor¬
te seruassẽ. si subitũ cinxisso incen¬
diũ. extulissẽ relicta meoꝵ mẽ broꝵ
parte: eripui malignitate abstu¬
li fame. Habeo qđ imputẽ tͥ na¬
turȩ pietas. rẽ difficillimã feci.
qđ ñ me potiꝰ occidi. Malȩ trac¬
tationis accusat. Adeo ne uxor
tͥ parũ uideor dedisse penarũ pͦ
periculũ & labores ne lucri faci¬
at pat᷑ qđ occidit siliũ suũ. Non
pud& ergosi irasceris parricide.
res accepistis affectus: Querelas
hab& ista ñ gemitꝰ: & matre se¬
posita. solã cõplorat uxorẽ. Rur¬
sus ad popłm uocas miserũ prido¬
rẽ materiã noui rumoris accen¬
dis. ꝑdidi gͦ rationẽ secretimei.
Sic om̃ia fecerã: neqͥd aut que¬
ri pos& aut dici. Iã uͦ qͥd impu¬
dentiꝰ qͥd indigniꝰ quã cũ sibi
de lib̃is credunt licere tantũdẽ
& equũ ius patris ac matriseẽ

Expanded text:
mavi filium meum, non osculis, non infirmitate, non lacrimis, sed viribus, dolore, patientia. unicum, quem, si acie clausisset hostis, vicaria morte servassem, si subitum cinxisset incendium, extulissem relicta meorum parte membrorum, eripui malignitati, abstuli famae. habeo, quod inputem tibi, natura, pietas: rem difficillimam feci, quod non me potius occidi. Malae tractationis accusat. adeone, uxor, tibi parum videor dedisse poenarum post parricidium, ut labores, ne lucrifaciat pater, quod occidit filium suum? non pudet ergo, sic irasceris parricidae? res accepistis adfectus? querelas habet ista, non gemitus, et matre seposita solam conplorat uxorem. Rursus ad populum vocas miserum pudorem, materiam novi rumoris accendis; perdidi ergo rationem secreti mei. sic omnia feceram, ne quid aut quaeri posset aut dici. iam vero quid inpudentius, quid indignius quam cum sibi de liberis credunt licere tantundem, et aequum ius patris ac matris esse
Abbreviated transcription (Latin):
opposuit. Reddo teslimoniũ uouis¬
simũ pudori. cũ tã mori uella
occisus ẽ. Laudo iũd. patientiã ma¬
tris cũ & ipsa sẽꝑ plurimũ eẽt do¬
mi. & ab illo secreto fortasse ñ longe
int̾uenire uoluit. int̃pellare non
ausa ẽ. S & manib meis gratulor.
qđ ñ ꝓpinquus aliqͥs. ñ amicꝰ irru¬
pit. Occidissẽ quisqͥs me tc̃ ausus
fuiss& in t̾rogare ꝑsilio. Sepeliui
tam̃ lacera m̃bra funꝰ indulsi.
ossa collegi. Non in iecit uxor leclu¬
lo manũ ñ inter exeqͥas planctib
elisisq uberib mͥfecit inuicliã.
Snde inhanc patientiã prũpit.
exilint. Domi ue nichil int̾roga¬

Expanded text:
opposuit. reddo testimonium novisopposuit. reddo testimonium novissimum pudori: cum iam mori vellet, occisus est. Laudo, iudices, patientiam matris: cum et ipsa semper plurimum esset domi, et ab illo secreto fortasse non longe, intervenire noluit, interpellare non ausa est. sed et manibus meis gratulor, quod non propinquus aliquis, non amicus inrupit; occidissem, quisquis me tunc ausus fuisset interrogare pro filio. sepelivi tamen lacera membra, funus indulsi, ossa collegi. non iniecit uxor lectulo manum, non inter exequias planctibus elisisque uberibus mihi fecit invidiam. unde in hanc inpatientiam prorupit, exiluit? domi
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Et ille qͥdẽ ad coñspeclũ meũ
tãꝗͣ dep̃hensus obstupuit. resu¬
git trepidus. puto ue quererẽ
causã. Irrũpo festinant̃ auide
sine liberto sine seruulo. sic̃ me
dep̃hendat tẽporis illiꝰ fatũ.
manib ictib & quecũq ex obui¬
is dolor indeloꝵ transtulerit usus.
ultͣ uires senectutis aggressus.
ignes ex ꝓximo raptos. uerbera
quȩ casus obtulerit ñ diuiso do¬
lore ñ ꝑartes nec ꝑ int̾ualla su¬
spensos. s semel sed parit̃ ĩuado.
Pars secreti fuit: ut ipse torq̃¬
rẽ. Un in mortales quȩ contumacia
que fuit illa patientia. cũ domi
torqueret᷑ a patre ñ inuocare matrẽ.
Non repugnaũ iuiuenis. ñ opposiit
manꝰ. nullũ imploraũ auxilum.
Mersis tantũ deiectisq luminib¬
tãꝗͣ umꝗͣ flagella suflinuiss&. tãqͣ
meis torqueret᷑ oculis: omĩs ietꝰ
excepit infaciẽ. uerberib ignib
laudatos uultꝰ uelut illis irasceret᷑

Expanded text:
ni. et ille quidem ad conspectum meum ni. et ille quidem ad conspectum meum tamquam deprehensus obstipuit refugitque trepidus, puto, ne quaererem causam. inrumpo festinanter, avide, sine liberto, sine servulo, sicut me deprehenderat temporis illius fatum, manibus, ictibus et quaecumque ex obviis dolor in telorum transtulerat usus, ultra vires senectutis adgressus; ignes ex proximo raptos, verbera, quae casus obtulerat, non diviso dolore, non per partes nec per intervalla suspenso, sed semel, sed pariter invado, pars secreti fuit, ut ipse torquerem. dii inmortales, quae contumacia, quae fuit illa patientia, cum domi torqueretur a patre, non invocare matrem! non repugnavit iuvenis, non opposuit manus, nullum imploravit auxilium; mersis tantum deiectisque luminibam flagella sustinuisset, tamquam meis torqueretur oculis, omnis ictus excepit in faciem; verberibus, ignibus laudatos vultus, velut illis irasceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ de notatione dãnatꝰ ẽ. do¬
nec & ipse consensũ circa se publi¬
ci doloris agnosceret. Inde rarꝰ
in publico & tãꝗͣ ciuitatis exe¬
crationẽ in quantã culpã iuue¬
nis inciderit. Dictꝰ ẽ occiłe pos¬
se patrẽ. dictꝰ ẽ dignꝰ quẽ poss&
etrã pat̾ occide. xd facerẽ. iũd.
infelicissimꝰ senex : Iam iã ñ eui¬
tabat fama nec patrẽ iã meis
aurib nemo parcebat. Int̾roga¬
re ñ audebã: dissimulare ñ po¬
ter̃a. fallit᷑ qͥsqͥs me putat qͥeqͣ
fecisse consilio: impetꝰ ac tẽporiꝰ
ipsiꝰ nescio qͥs ardor explicuit.
Preparari filio torm̃ta ñ pos¬
sunt. Est in miseris penatibus
pars remota. seposita. ꝓfunda
tenebris tristis accessi. om̃ib ap¬
ta flagitiis. & inqͣ audeat face¬
re facinꝰ & pat̾. Illo fateor dũ
me uariȩ cogitationes ꝑ totiꝰdo¬
mꝰ spatia circũ agunt. ꝗͣtũ in¬
telligere licuit impusus adue¬

Expanded text:
omnium denotatione damnatus est, doomnium denotatione damnatus est, donec et ipse consensum circa se publici doloris agnosceret. inde rarus in publico, et tamqucrationem, in quantam culpam iuvenis inciderit: dictus est occidere posse patrem, dictus est dignus, quem posset etiam pater occidere. quid facerem, iudices, infelicissimus senex? iamiam non evitabat fama nec patrem, iam meis auribus nemo parcebat. interrogare non audebam, dissimulare non poteram. fallitur, quisquis me putat quicquam fecisse consilio: impetus ac temporis ipsius nescio quis ardor explicuit. praeparari filio tormenta non possunt. Est in miseris penatibus pars remota, seposita, profunda tenebris, tristis accessu, omnibus apta flagitiis, et in qua audeat facere facinus et pater. illo, fateor, dum me variae cogitationes per totius domus spatia circumagunt, quantum intellegere licuit, inprovisus adve
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Mei magis debetis in uxoris
cõparatione misereri: qͥ filiũ & ꝑdi¬
di & occidi. Ego sũ infelicior ex
tione c̃scientiã matris: quȩ suffi¬
cit in t̾rogare. Maior me impa¬
tientia. maior urit affectꝰ. Eur
filiũ occiderĩ indicare ũ possum:
nec penitas qđ occidi. Infelix senec¬
tus misera patientia sic qͦq ꝗͣ mul¬
ta dicenda sunt. Fuimꝰ qͦndã. iud.
fuimꝰ felicissimi parentes: cũ adhuc
rudis unici nob̃ blandiret᷑ infan¬
tia durauitq domꝰ tota ꝓsꝑitas.
ꝗͣdiu parit̃ fruebam᷑. parit dilexi¬
mus. ꝗͣdu ciuitas de nobis hoc so¬
lũ poterat loqͥ filiũ nos habere for¬
mosũ. It uͦ in eã adoleuit ȩtatẽ
in qͣ corporalib bonis iuuentꝰ in¬
solent᷑ exultat: suꝑb atq arro¬
gans. in nullũ uitȩ genꝰ. ñ in pͥua¬
tos. ñ ĩ publicos astus florentem
dux̃ etatẽ. Uii in mortales ꝗͣꝰ qͣlisq
circa iuuentm rumor ingemu¬
it. Om̃iũ malediclis succlamatꝰ

Expanded text:
unt. mei magis debetis in uxoris unt. mei magis debetis in uxoris conparatione misereri, qui filium et perdidi et occidi: ego sum infelicior ex tione conscientiam matris, quae sufficit interrogare! maior me inpatientia, maior urit adfectus. cur filium occiderim, indicare non possum, nec paenitet, quod occidi. Infelix senectus, misera patientia, sic quoque quam multa dicenda sunt! fuimus quondam, iudices, fuimus felicissimi parentes, cum adhuc rudis unici nobis blandiretur infantia, duravitque domus tota prosperitas, quamdiu pariter fruebamur, pariter dileximus, quamdiu civitas de nobis hoc solum poterat loqui, filium nos habere formosum. ut vero in eam adolevit aetatem, in qua corporalibus bonis iuventus insolenter exultat, superbus atque adrogans in nullum vitae genus, non in privatos, non in publicos actus florentem duxit aetatem. dii inmortales, quantus qualisque circa iuvenem rumor ingemuit! omnium maledictis succlamatus,
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ nͥ quo ouucta tantũ
patiar audiã ferã. Ytrũq
de silio fieri ñ potest. ut & oc¬
ciderĩ. & fatear cur meruit
occidi. Qua ꝓpt̾ udices. sũd.¬
satis admirari satis stupere
ñ possũ: qđ mulier cuiꝰ p̾t̾ op¬
timã sane couscientiã sexus
qͦq maiorẽ malis nr̃is. pudorẽ p̃¬
stare debebat. tacere ñ potest silen¬
tiũ meũ. Nouo qͥnimimo fabuloso¬
q secũ impatientiȩ genere dissen¬
tit. querit᷑ de popło qđ loqͥt᷑. de
patre qđ taceat nec contenta
esessione mariti. nichil se dissimu¬
lare. nichil scire reatꝰ auctoritate
testantis. mauult de silentio meo
facere secretũ orbitatis. Istud am̃tia
sit an innocentia ꝑditꝰ dolor uide¬
rit. Ipsiꝰ animꝰ potest scire qͥd filiꝰ
ĩs dixerit. quȩ me putat hab̃e qd
bitatis miseratione c̃sundat sola
mat᷑: neue maxime calamitatis
ibi tantũ putetis resedisse sensum
unde uos lacrimȩ gemitꝰq c̃ueni¬

Expanded text:
adfectum, nisi quo cuncta tantum adfectum, nisi quo cuncta tantum patiar, audiam, feram. utrumque de filio fieri non potest, ut et occiderim et fatear, cur meruerit occidi. Quapropter, iudices, satis admirari, satis stupere non possum, quod mulier, cuius praeter optimam sane conscientiam sexus quoque maiorem malis nostris pudorem praestare debebat, tacere non potest silentium meum. novo quin immo fabulosoque secum inpatientiae genere dissentit: queritur de populo, quod loquatur, de patre, quod taceat, nec contenta confessione mariti nihil se dissimulare, nihil scire reatus auctoritate testantis, mavult de silentio meo facere secretum. orbitatis istud amentia sit an innocentia, perditus dolor viderit; ipsius animus potest scire, quid filius meus dixerit, quae me putat habere, qbitatis miseratione confundat sola mater, neve maximae calamitatis ibi tantum putetis resedisse sensum, unde vos lacrimae gemitusque conveni
Abbreviated transcription (Latin):
illũ mat̾: qͥd ex iuuene cõꝑerit.
Nolentẽ dicere. male tractatio¬
nis accusat.
es esaiua qͥdẽ trislissime
orbitatis misero pudori.
ut iã taceremꝰ om̃s & pͦ tã
ꝓdigiosas rerũ sermonũq no¬
uitates oportuerat hoc ẽẽ no¬
ussimũ. de malis inselicissime
domꝰ. qđ occidit filiũ pat. Sed
qm mulier in modici semꝑ af¬
fectꝰ suꝑ cuncta quȩ uel passus
sũ paulo ante. uł feci reatꝰ qͦq
me dolore concussit: ueni ꝑitu¬
rus a uobis ne me scientẽ silen¬
tiũ contentioni p̾stare creda¬
tis. Non qͥa occidi filiũ taceo: s
occisus ẽ ut tacer&m. Stinã. uid.
negare possẽ qđ occidi. utinã
totũ miserȩ necessitatis ordi¬
nẽ fas ess& intrare. & oris huiꝰ
p̃mere secretũ mirat᷑ hanc ali¬
quis patientiã meã. Ardor
ille qͥ me mͦ impegit in siliũ :
ipsa sui ĩmanitate consũptꝰ ẽ.
Quicqͥd erũꝑe poss& in ꝓclama¬
tionẽ parricidio ꝑ actũ ẽ. in
orbitate conticuit. Non habeo

Expanded text:
ex iuvene compererit; nolentem dicere malae tractationis accusat. Debebatur quidem tristissimae orbitatis misero pudori, ut iam taceremus omnes, et post tam prodigiosas rerum sermonumque novitates oportuerat hoc esse novissimum de malis infelicissimae domus, quod occidi filium pater; sed quoniam mulier inmodici semper adfectus super cuncta, quae vel passus sum paulo ante vel feci, reatus quoque me dolore concussit, veni petiturus a vobis, ne me scientem silentium contentioni praestare credatis; non quia occidi filium, taceo, sed occisus est, ut tacerem. utinam, iudices, negare possem, quod occidi, utinam totum miserae necessitatis ordinem fas esset intra pectoris huius premere secretum! miratur hanc aliquis patientiam meam? ardor ille, qui me modo inpegit in filium, ipsa sui immanitate consumptus est. quicquid erumpere posset in proclamationem, parricidio peractum est, in orbitate conticuit. non habeo
Abbreviated transcription (Latin):
uincere me torm̃ta dociusti. Si
tam̃ fasẽ cogitationis memoria
tractare uerba misere quęstionis
cur me corã popło magisuit̾rogas.
Eamꝰ uxor millã desolatã domũ
in illud iã patris filuq secretũ. ibi
me int̾roga. ibi ubi torsi. ubi occi¬
di. ubi adhuc forsitan silu tui uaga
ꝑ mestos penates aĩa discurrit.
Porrigat aliqͥs imaginẽ iuuenis
occisi: ponat in sini matris illas
uestes. quib ipsa iuuenẽ misera
comebat. Ramꝰ ad tumulũ misce¬
amꝰ supͣ busta lacrimas. Ibi aut
tacebimꝰ parit̾. aut inuicẽ confi¬
tebimur. Iam miser mori possũ.
Explicuit te sollicitudo pietas.
Honscribo tabulas testam̃to sup̃¬
mo uerba ñ credo. & ego moriar
intorm̃tis meis. Illud tantũ nouis¬
simis p̃cib a te ciuitas ꝑ liberos. ꝑ
coniuges. ꝑ natos a te uxor ꝑ occi¬
si iiuenis.ũbra. peto ate mat̃¬

Expanded text:
vincere me tormenta docuisti. si vincere me tormenta docuisti. si tamen fas est cogitationis memoria tractare verba miserae quaestionis, cur me coram populo magis interrogas? eamus, uxor, in illam desolatam domum, in illud iam patris filiique secretum; ibi me interroga, ibi, ubi torsi, ubi occidi, ubi adhuc forsitan filii tui vaga per maestos penates anima discurrit. porrigat aliquis imaginem iuvenis occisi, ponat in sinu matris illas vestes, quibus ipsa iuvenem misera comebat. eamus ad tumulum, misceamus supra busta lacrimas. ibi aut tacebimus pariter aut invicem confitebimur. Iamiam miser mori possum: explicuit te, sollicitudo, pietas. non scribo tabulas, testamento suprema verba non credo. et ego moriar in tormentis meis. illud tantum novissimis precibus a te, civitas, per liberos ~ferre coniuges paterne~ a te, uxor, per occisi iuvenis u
Abbreviated transcription (Latin):
audires. Occupaui fator. & ad¬
uocatis quas iã consũpserã uirib
manib telis. totoq corpore pa¬
rit̃ annisus anteꝗͣ mentiretur
occidi. Misera tẽporis illius re¬
cordatio. desicientẽ in manib
meis siliũ uidi. aspexi ora pallen¬
tia frigidos anelitus int̾ rupta
suspiria o animã magno silen¬
tio exeuntẽ. ñ tam̃ torm̃tm.
laxaui. ñ subtraxi restrixiq
flãmas. Aliserere mulier neque¬
ras amplius uocẽ huiꝰ affectus.
filiũ qui moriebat᷑ occidĩ noli
ꝑdidi tam̃ . ñ ꝑdidi unici morte̾.
fortunã ñꝑdidi. Iam me ñ int̃po¬
gat nͥsolamat̃. Consiste agedũ
mulier loco meo. & in habitũ pat̃¬
ni furoris accincta ad mout eculeos.
flagella. laminas. p̃dico. testor alit̃
ñ possũ loqui. alit̾ mͥ non potest
credi. Quãꝗͣ miserrime uieuis. fas
est enĩ sã tuos alloqͥ manes: expri¬
mere mͥ uocẽ nullus poterit dolor.
Quantũ uol& laceret. uł occidat:

Expanded text:
audires. occupavi, fateor, et adaudires. occupavi, fateor, et advocatis, quas iam consumpseram, viribus, manibus, telis totoque corpore pariter adnisus, antequam mentiretur, occidi. Misera temporis illius recordatio! deficientem in manibus meis filium vidi, aspexi ora pallentia, frigidos anhelitus, interrupta suspiria et animam magno silentio exeuntem. non tamen tormenta laxavi, non subtraxi restinxique flammas. miserere, mulier, ne quaeras amplius vocem huius adfectus. filium, qui moriebatur, occidi, non perdidi tamen, non perdidi unici mortem, fortuna, non perdidi: iam me non interrogat nisi sola mater. consiste agedum, mulier, loco meo, et in habitum paterni furoris accincta admove eculeos, flagella, laminas; praedico, testor, aliter non possum loqui, aliter mihi non potest credi. Quamquam, miserrime iuvenis -- fas est enim iam tuos alloqui manes -- exprimere mihi vocem nullus poterit dolor. quantum volet, laceret, vel occidat;
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa. Aaledixit scło. fecit
obstinationẽ meã. Audi breue suc¬
cinctũq responsũ. ed dixerit.
qͥd queris ꝗd putas: Osi qͥs in illã
uos secreti nr̃i potuiss& adhibere
p̃sentiã. uidissetis nouũ genꝰ q̃stio¬
nis. Stabã senex surũs monstruo¬
se feritatis accinctꝰ. manib exẽr¬
tis. huic ignib hunc uerberib
armatꝰ. suꝑ ora. suꝑ oculos iacen¬
tis assistens. clamabã. Furiose de¬
mens tace. Et ille uelut exutis ã¬
putatisq ꝑ quȩ dolor exitinuer¬
ba: fuit attouitꝰ amens. Quotienꝰ
ad motis ignib ad aliqͣm corporiᷤ
partẽ totũ pectꝰ imposuit. Quo¬
tiens hiatu oris auide flãmas
aduersus exeuntia uerba collegit.
Cũ uͦ iã totꝰ calor uerberib ex¬
pulsus uirib nouissimi doloris
erũperet᷑. ꝑ tractatis ab imapec¬
toris parte suspirus breuissime
collecti sp̃s ille quo reddit᷑ anim̾a
singultus. fuit sinulis exclama¬
turo nescio qͥd qd & tu fortassis

Expanded text:
omnia: maledixit saeculo, fecit omnia: maledixit saeculo, fecit obstinationem meam; audi breve succinctumque responsum, quid dixerit: quod quaeris, quod putas. O si quis in illam vos secreti nostri potuisset adhibere praesentiam! vidissetis novum genus quaestionis. stabam senex furiis monstrosae feritatis accinctus, manibus exertis, hinc ignibus, hinc verberibus armatus. super ora, super oculos iacentis adsistens clamabam: 'furiose, demens, tace!' et ille velut exustis amputatisque, per quae dolor exit in verba, fuit adtonitus, amens. quotiens admotis ignibus ad aliquam corporis partem totum pectus inposuit! quotiens hiatu oris avide flammas adversus exeuntia verba collegit! cum vero iam totus calor verberibus expulsus viribus novissimi doloris erumperet, pertractis ab ima pectoris parte suspiriis brevissime collecti spiritus, ille, quo redditur anima, singultus fuit similis exclamaturo nescio quid, quod et tu fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
ceo. in qd tẽpꝰ differo illã quã me
putas p̃mere uocẽ: Ecce reatus
iudiciũ ꝓnuncio. ego tam̃scire
me nego.Egregiã rationẽ ma¬
lignitatis locuturꝰ aduersus uxo¬
rẽ: feci me mͥ crederet᷑. fateor gͥ
nichil adcertũ indubitatũq ꝑ¬
duxi. Hoc ẽ qͥn inimo ꝓpt̃ qđ ad
mortẽ usq contendi. Nũ explicant
torm̃ta questionẽ quȩ occidunt.
Qdinqͥt dixit : Felicẽ te misera si
nescis quid dixit. Ita ñ es conten¬
ta conscientia tua. ñ sufficit
qđ ñ habuit ille qđ negaret. qđ
fateret᷑. Poscis uerba questionis.
cogis extorques. Testor tu facis
ne possis negare qđ dixero. Ed
dixit: parasse se parentib uene¬
nũ. Megas. ꝓditionis agitasse
dixero: negabis. O bonȩ conscien¬
tiȩ incauta simplicitas. Ita ñ
times ne coactꝰ loqͥ multa sin¬
gã. multa cõponã: Si potes
scire mulier an mentiar. scisqͥd
dixerit. Red dixit. Nichil. Sd dix:

Expanded text:
ceo, in quod tempus differo illam, quam me ceo, in quod tempus differo illam, quam me putas premere, vocem? ecce reatus, iudicium, pronuntiatio: ego tamen scire me nego. egregiam rationem malignitatis: locuturus adversus uxorem feci, ne mihi crederetur! Fateor igitur: nihil ad certum indubitatumque perduxi. hoc est quin immo, propter quod ad mortem usque contendi. non explicant tormenta quaestionem, quae occidunt. 'Quid,' inquit, 'dixit?' felicem te, misera, si nescis! 'quid dixit?' ita non es contenta conscientia tua? non sufficit, quod non habuit ille, quod negaret, quod fateretur? poscis verba quaestionis, cogis, extorques? testor, tu facis, ne possis negare, quod dixero. 'quid dixit?' parasse se parentibus venenum? negas. proditionis agitasse dixero, negabis. o bonae conscientiae incauta simplicitas! ita non times, ne coactus loqui multa fingam, multa componam? si potes scire, mulier, an mentiar, scis, quid dixerit. 'quid dixit?' nihil. 'quid dixit?'
Abbreviated transcription (Latin):
ses abdicatũ. Ange iuuenẽ dix¬
isse nescio qͥd: ego audire nichil
potui. Non enĩ potestatis ali¬
cuiꝰ more consederã: nec tor¬
quentib aliis agebã iudicem
patrẽ. Ego tc̃ cuncta & passus
sũ pariter & feci. Non uaca¬
bat aures p̾stare uerbis: exci¬
ꝑe gemitꝰ. estimare singultꝰ.
Aduocauit᷑ me contentio. do¬
lor. orbitas parricidiũ. O mĩa
facta sunt festmatione p̃cipiti.
Idẽ patris affectus ẽ: torquere ut
scias: occid̾e ut nescias. In meã inqͥt
infamiã taces Ita nc̃ primũ. labo¬
ras misera de fama: & post unici
mortẽ ꝑtinere ad te cȩpit qͥd lo¬
quant᷑ homines: scilicos siliꝰ imi¬
pensus ẽ ut erubesceres & male
audires. Adeo ne captandi ñerat
satis rẽ totã comnusisse rumori.
Ego uͦ me fame tuȩ mulier oppo¬
sui: & int̾ matrẽ filiũq medius
parricidiũ feci. unicũ occidi neqͥd
aliud loquierent᷑ homines. Alioqͥn
si hoc capto qđ putas: quousq ta¬

Expanded text:
ses abdicatum. Finge iuvenem dixses abdicatum. Finge iuvenem dixisse nescioquid; ego audire nihil potui. non enim potestatis alicuius more consederam, nec torquentibus aliis agebam iudicem pater. ego tunc cuncta et passus sum pariter et feci. non vacabat aures praestare verbis, excipere gemitus, aestimare singultus; avocavit me contentio, dolor, orbitas, parricidium, omnia facta sunt festinatione praecipiti. idem patris adfectus est torquere, ut scias, occidere, ut nescias. 'In meam,' inquit, 'infamiam taces.' ita nunc primum laboras, misera, de fama, et post unici mortem pertinere ad te coepit, quid loquantur homines? scilicet filius inpensus est, ut erubesceres, ut male audires. adeone hoc captanti non erat satis rem totam commisisse rumori? ego vero me famae tuae, mulier, opposui, et inter matrem filiumque medius parricidium feci, unicum occidi, ne quid aliud loquerentur homines. alioquin si hoc capto, quod putas, quousque ta
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ eculeos mouebã artifex sen̾ex
tenebã sidiculas ratione seitiȩ
ut leuit᷑ sedib suis renota com¬
pago ꝑsingłos artꝰ mẽbra lax
uerb̾a ignesq animũ pariter
uocẽq clusert᷑. Uidebat᷑ mͥ p̃me¬
re genutꝰ. tenere suspiria. & sic
nichil dĩ tanꝗͣ torqueret᷑ ab
homiue qͥ scire. Mbliraris haue
in filio contumaciã : iniuiene
patientiã: Patri torquentiñ
potest aliter responderi: quã
ut mori malit ꝗͣ consiteri. Qđ
sufficit gͥ int̾rogantib respon¬
deo. Mulier occidi. fallit᷑ qͥsqͥs
sũ ñ amoreᷤ meretricis infamẽ.
Nichil ille delinquebat qͦ mͦ li¬
beri solent. Monstrũ erat in¬
enarrabile qđ nollẽ dep̃hendẽ
qd ferre ñ possẽ. Alirat᷑ aliquis
qd ñ abdicauerĩ nec notissima
ultione patrũ suerĩ tantũ ex¬
pliciusse contentꝰ. Tuus mulier
nefariꝰ. tuus inconsultꝰ ñ ꝑmi¬
sit affectus. Filiũ cui contͣ seue¬
ritatẽ meã ignoscebas. quẽ me¬
cũ odisse ñ poteras secuta siuis¬

Expanded text:
enim eculeos movebam artifex senex, tendebam fidiculas ratione saevitiae, ut leviter sedibus suis remota compago per singulos artus membra laxaverbera ignesque animum pariter vocemque cluserunt. videbatur mihi premere gemitus, tenere suspiria, et sic nihil dixit, tamquam torqueretur ab homine, qui sciret. miraris hanc in filio contumaciam, in iuvene patientiam? patri torquenti non potest aliter responderi, quam ut mori malit quam confiteri. Quod sufficit igitur, interrogantibus respondeo, mulier: occidi. fallitur, quisquis sum, non amore meretricis infamem; nihil ille delinquebat, quomodo liberi solent. monstrum erat inenarrabile, quod nollem deprehendere, quod ferre non possem. Miratur aliquis, quod non abdicaverim, nec notissima ultione patrum fuerim tantum expulisse contentus? tuus, mulier, nefarius, tuus inconsultus non permisit adfectus. filium, cui contra severitatem meam ignoscebas. quem mecum odisse non poteras, secuta fuis