comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abepr cheno strucio iridon irugo qđ ÷ sanguis iuga curculio huso
cr adaruo ab u uocali solũ neũm. qđ in singulari indecli nabile ent
in plurale delinant᷑: ut cornu ueru: genu tonitru. hocsono enun¬
ant᷑ om̃is cas in singulariut diximꝰ: in plurali dedinant᷑. uera ornia

Expanded text:
ab epicoeno struthio, hirundo, hirudo quod est sanguisuga, curculio, bufo ab epicoeno struthio, hirundo, hirudo quod est sanguisuga, curculio, bufo et talia. Ab u uocali solum neutrum, quod in singulari indeclinabile est, in plurali declinatur, ut cornu, ueru, genu, tonitru: hoc sono enuntiantur omnes casus in singulari, ut diximus; in plurali declinantur, cornua, uerua,
Abbreviated transcription (Latin):
aeĩ mm nullũ abomnigenere ut fruginihili dedinant᷑ sic hicur fragi
frinasigi mancipiũ frugi. gon similit̃ frugi fac̃ sic pomnercasuis¬
stigidiorã. Ac declinant᷑ nilili.hic nihil uir. haec nihil mulier. hoc
mill uiioriũ. hoc sono nominatiui om̃s casus dedinant᷑ sic plurali
uira mbda seminminibib mancipiũ nihili: epicenon nullũ similit̃ an
inl a bolitea uocali nominatiuus t̃minatꝰ amasculino. appella¬
tiuo ut ligo ligonis. a ꝓpͥo nomine ut cato cicero maro nero
i sedꝙ iiductis inducit᷑ atq fouetur tot medicaminib: coctaq:
silignis offa accepit ea madide facies dr̃ anulcus sar tago uiri go
bidugo erugo murbus regius aur ogo crepido. In iuu enali nullacre¬
pidouocat nusquã poss& teletir & talia a fem̃o ꝓpͥo cartago peregrin
tubbus nom̃s in eo exit a communi ut fullo latro caupo &cet

Expanded text:
i nullum; ab omni genere, ut frugi, nihili: declinatur sic, hic vir frugi, i nullum; ab omni genere, ut frugi, nihili: declinatur sic, hic vir frugi, femina frugi, mancipium frugi: genitivo similiter frugi faciet, hufrugi dicimus. sic declinatur nihili: hic nihili uir, haec nihili mulier, hoc nihili mancipium. hoc sono nominatiui omnes casus declinantur; sic plurali uiri nihili, feminae nihili, mancipia nihili. ab epicoeno nullum similiter exit in i. ab o littera uocali nominatiuus terminatus a masculino appellatiuo, ut ligo ligonis; a proprio, ut Cato, Cicero, Maro, Nerr ita: «sed qui conductis inducitur atque fouetur tot medicaminibus coctaeque siliginis offas accipit et madidae, facies dicetur an ulcus?», sartago, uirago, lanugo, aerugo, morbus regius aurugo, crepido in Iuuenali «nulla crepido uacat, nusquam pons et tegetis» et talia. A feminino proprio Carthago; peregrina nullus nominatiuus in o exit; a communi, ut fullo, latro, caupo et cetera;
Abbreviated transcription (Latin):
mnia nõa xiii. lit teris terminantur. quinq uocalibus. a eiou.
atilena sylla iuua cinna pansa greca sosia pageta a fraiugurtha micipsa
femo femina musa tabula regula norma forma & alia a neatro gre¬
cas̃ tantum ut dhema schema & alia & unũ nom̃ latinũ fluminis. ut turia
troiugena & alia ab ephiceno uipera aqͥla musca lo custa etũ ulula¬
uocali nullũ nom̃ latinum nisi iunctũ p̃positioni ut ꝓconsule. ꝓptore ꝓquesto¬
ueteres in nominatiuo casu ꝓ consul dicebant. ad tendentes nullũ nom̃
latinũ exireine littera. nom̃scas genrs mascłi. a feminino nullum
latinum. s grecũ solũ ut andromache . niobie libie. haec abe capliope
eu terpe quaiĩ gents in es exut. ut andro maces niobes libies haec abes
caliopes euter pes si haeccum graecis tractemꝰ aneutro elittera in no¬
minatiuo munile sedile cubile. & cẽt. q̃ paulo post in regula genrs
nẽui. ñ ꝑ om̃a nõa ponemꝰ. A cõmuninullũ nom̃ ÷. similit̃nullũ.

Expanded text:
mnia nomina tredecim litteris terminantur: quinque vocalibus, a, e, i,Catilina, Sulla, Uva, Cinna, Pansa; graeca, Sosia, Pareta; afra, Jugurtha, Micipsa. A feminino, femina, musa, regula, norma, forma; et talia. A neutro graeca sunt tantum, thema, schema, et unum nomen latinum fluminis, Turia; Trojugena; et talia. Ab epicoeno, vipera, aquila, mnsca, locusta, ululvocali nullum proquaestore. Nam ueteres in nominatiuo casu proconsul dicebant attendentes nullum nomen Latinum exire in e litteram nominatiuo casu genere masculino. A feminino nullum Latinum, sed Graecum solum, ut Andromache, Niobe, Libye, Hecabe, Calliope, Euterpe, quorum genitiuus in es exit, ut Andromaches, Niobes, Libyes, Hecabes, Calliopes, Euterpes. Sed haec cum Graecis tractemus. A neutro e littera in nominatiuo, uneutri per omnia nomina ponemus. A communi nullum nomen est, similiter nullum
Abbreviated transcription (Latin):
odisse ca era ñ hab& nisi forte osum ir edicipossit. par ticipiũ facit unum
futuri tepr̃is. osunus. &unũ p̃teritũ oius. qđ tam̃ uim p̃sentis ten&
comnino p̃sens habendũ ÷ ꝓpt̃ um uerbi neutri a quopteritum par
ał potius scribenssũ illũ mhilquã scribo illũ dicii qũ a obran
declin & noui illã rem quẽ ad modum scribo illamrem uimue uo¬
bũ tenent & omnino arbitror actiua appellant ase moreto
in in multis deficiunt. it adeficere ne facian passiua memini simi¬
nit & declinant᷑ ipsaimperatiuamore superiorum. uerbor & qđ
unum participiũ facit qđ ÷ mementurus. Noti simile uerbũ ÷
sit illi dicimꝰ. osussũ autẽ illinegat᷑ possedici uide tur &i am.
hinc ee dissimile uerba q̃ inum syllabam ex eunt ut sũ p̃sum.
hoc modo declinant᷑ sũ uerbũ neutrum. num̃i siñg fig̃ sim̃. tem̃pr

Expanded text:
odisse. cetera non habet nisi forte osum ire dici possit. participium facit unum futuri temporis osurus, et unum praeteriti osus, quod tamen uim praesentis tenet et omnino praesens habendum est propter uim uerbi neutri a quo praeteritum partdicimus uel potius scribens sum illum nihil quam scribo illum dicimus. quam ob rem rem et noui illam rem quemadmodum scribo illam rem - uim actiui tenent, et omnino arbitror actiua appellanda, sed more suo, ut in multis deficiunt, ita deficere ne faciant passiua. memini simirit † et declinantur ipsa imperatiua more superiorum uerborum -, et quod unum participium facit quod est mementurus. noui simile uerbum essum illi dicimus, osus sum autem illi negatur posse dici, uidetur etiam hinc esse dissimile. uerba quae in um syllabam exeunt ut sum, possum hoc modo declinantur: sum uerbum neutrum numeri singularis figur
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑ Exemplam finitiuoꝵ sunc cuius cui cuium. finitiuoꝵ. meus
on & neglegentes magistri. Nonit ꝓnonõ primae ꝑsonae &alia pleraq
uom casũ haberepossuni & qua habeni no nomnia otam̃ desiderani
sed &uiam ipsius ꝓ nomims enuntiatione ut ÷ onoster. er gomipsis de¬
clinationib: quoddicoa apparebit. ego ꝓ nom̃ finitum ꝑsonae prime
ñ habero nom̃i. sed auocto accipere in tellexerunt. hic ꝓ nomen

Expanded text:
appellatur. exempla infinitorum sunt cuius, cuia, cuium, finitorum meus, appellatur. exempla infinitorum sunt cuius, cuia, cuium, finitorum meus, iosi et neglegentes magistri. non enim pronomen primae personae et alia pleraque uocatiuum casum habere possunt, et quae habent non omnia o tantum desiderant, sed etiam ipsius pronominis enuntiationem ut est o noster. ergo in ipsis declinationibus quod dico apparebit. ego pronomen finitum, personae primae, non habere nominatiuum sed a uocatiuo incipere intellexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
numeri casus & genera &omnia reliqua ꝓ nomina partini finita s unc
quia ꝑ ea tamen responderi potest par timminꝰ ꝙ finita sun qͥa & in¬
t̃rogationi & responsioni seruiunt. Itaq ñ nulli minꝰ ꝗ finita ꝓ nom̃a
ẽẽ uoluerunt quaeñ rẽ p̃sentẽ demonstrant s ł absentẽ ł longius positã
qualia sunt. is ipse ille. quaeuͦ rẽ it a p̃sentẽ ostendun ut qͣ si digito demons¬
tratͥ finita nõsuerunt qͣlia st̃ ego tu. lic iste cetera infinita id est
om̃a ꝑ quaȩ inquisitio fieri potest: ut sun haec quisqui quantꝰ qͥlis. gen
& numerꝰ & figura & casus & in ꝓnominib: eodẽ modo qͦ in nominib:
obseruatur
ilu cidã dic usem ꝓ nomina ꝑ q̃ sol& quaer ł demonstrari. quid ad qa
s nea. sed ciluqaert᷑ infinita sunt cũ demonstrant᷑ finita sune.
sane quando gͥons cuilisq inqͥrit᷑ ł ostendit᷑ ꝓ nomine gentile. ꝓ nomen

Expanded text:
numeri casus et genera et omnia reliqua pronomina partim finita sunt, numeri casus et genera et omnia reliqua pronomina partim finita sunt, quia per ea tantum responderi potest, partim minus quam finita sunt, quia et interrogationi et responsioni seruiunt. itaque nonnulli minus quam finita pronomina esse uoluerunt quae non rem praesentem demonstrant, sed uel absentem uel longius positam, qualia sunt is, ipse, ille. quae uero rem ita praesentem ostendunt, ut quasi digito demonstretur, finita nominauerunt, qualia sunt ego, tu, hic, iste; cetera infinita, id est omnia per quae inquisitio fieri potest, ut sunt haec: quis, qui, quantus, qualis. genus et numerus et figura et casus et in pronominibus eodem modo quo in nominibus obseruantursiua quaedam dicuntur pronomina, per quae solet quaeri uel demonstrari quid ad quem pertineat, sed cum quaeritur infinita sunt, cum demonstratur finita sunt. sane quando gens cuiusque inquiritur uel ostenditur pronomine, gentile pronomen
Abbreviated transcription (Latin):
uã obrem in omnib: & q̃ supͣ diximꝰ & q̃ deinceps dicenda st̃ multo
plures auctoritatis ꝗ hui uelutirationis ꝑqͦs grãmatica nom̃ acce¬
pit meminis sedebemꝰ. Ips a enim certior in grãmatica ratio ÷
eꝓ nomine. Pro nom̃ ÷ pars orationis q̃ ꝓ ipso nomine posita.
minꝰ qͥ demplene idem tanĩ significat ꝓ nomini accidunt .vi. q̃ c̃side¬
arenunc oport&. qualitas genꝰ numerꝰ figura ꝑsona cas. In qͣlita¬
te adtendit᷑ utrũ finit᷑ ꝓ nom̃ fit. aninfinitũ finitũ in tellegitur.
ir esponderi ꝑ id potest ꝑ infinitũ autẽ ñ nisi interrogaripotese
sinitiuoꝵ ꝓ nominũ exempla sunt. hiciste ille ipse ego & similia
nfinitiuoꝵ uͦ ut qͥs. sunc q̃dã q̃ aliquando infinita aliquando finita s̃
nita hat ñ nulliminꝰ quã finita uocaueruni secundũ autẽ hanc distinctio¬

Expanded text:
quamobrem in omnibus, et quae supra diximus et quae deinceps dicenda sunt, multo quamobrem in omnibus, et quae supra diximus et quae deinceps dicenda sunt, multo plus auctoritatis quam huius ueluti rationis, per quam grammatica nomen accepit, meminisse debemus. ipsa enim certior in grammatica ratione um. de pronomine de pronomine pronomen est pars orationis quae pro ipso nomine posita minus quidem plene idem tamen significat. pronomini accidunt quae considerare nunc oportet: qualitas, genus, numerus, figura, persona, casus. in qualitate adtenditur utrum finitum pronomen sit an infinitum. finitum intellegitur si responderi per id potest; per infinitum autem nonnisi interrogari potest. finitorum pronominum exempla sunt hic, iste, ille, ipse, ego, et similia; infinitorum uero ut quis. sunt quaedam quae aliquando infinita, aliquando finita sunnita. haec nonnulli minus quam finita uocauerunt. secundum autem hanc distinctio
Abbreviated transcription (Latin):
hoo fluctu. hoꝵ fluctuum his & abhis fluctib & ab hac mente
bar mentiũ his & abhis mentib: siaut̃ nom̃ abło casusingłi elitter
& abłm inbus. ut ab hac specie harũ specierũ his & abhisspeciebus.
Intellegitur autẽ utrum ꝓduci debeat abłr exiens in e. sin om̃ts
spei & similia sane iste regulae a casu ablatiuo dicte ñ seruant᷑
qͣndo sexus discernendus ÷ Naã cũ ab hac filiadicat᷑ dat tãmen.
nuedicun t̃ sta differentia ñ seruat᷑ non eni uisib pusarcito¬
dimittere unde ista nomina recte adiunctiua nominar̃t Tit̃ qbur¬
dã nominib geñr neutri q̃ agrecis sũpsim & nominatiuo singti ma
collaba t̃minat᷑ ista regula casus ab latiui non seruat᷑ ab ebeñ qđ ÷̃ fist
na cũ abł singłi ab hoc fisimate faciuni lic& tam̃ dicer editulo
a abł plurali ñ solũ his & abhirfisematil: quod postulat regula
s &uiã fisematis qđ magis auctoritate ꝗ ratione ꝑmittitur.
uctoritas autem in latina lingua plurimũ & penesola dominat᷑

Expanded text:
hoc fluctu, horum fluctuum, his et ab his fluctibus, et ab hac mente, harum mentium, his et ab his mentibus. si autem nomen ablatiuo casu singulari e littera atiuum et ablatiuum in bus ut ab hac specie, harum specierum, his et ab his speciebus. intellegitur autem utrum produci debeat ablatiuus exiens in e si nominatispei, et similia. sane istae regulae a casu ablatiuo ductae, non seruantur quando sexus discernendus est. nam cum ab hac filia dicatur, datiuo tactiua dicuntur, ista differentia non seruatur: non enim iustdimittere. unde ista nomina recte adiunctiua nomina sunt. item quibusdam nominibus generis neutri, quae a Graecis sumpsimus et nominatiuo singulari ma syllaba i ab hoc physemate faciant, licet tamen dicere datiuo et ablatiuo plurali non solum his et ab his physematibus, quod postulat regula, sed etiam physematis, quod magis auctoritate quam ratione permittitur. auctoritas autem in Latina lingua plurimum et paene sola dominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
specie ꝑfecta scripsi scripsisti sripsit scripsimꝰ scripsistis. scripset
seras. scripserat. scripseramꝰ scripseratis. scripserant. Eodẽ mođ tõ
futuro scribã scribes. scrib& scribemꝰ scribens scriben. Impen¬
tiuo mđ tempr p̃senti ad secundã & t̃tiam ꝑ sonã tantũ habere
nãq pͥma negat᷑ scribe scribat scribite scribant. suna &qͥ
pluralit̃ scribi tote scribunto. modo coniuctiuo tẽpore p̃senti.
singularit̃ cum scribam scrilas scribat. nł cum scribamus
scribatis scrihant. Eodem mođ temõr p̃terito specie in ꝑfecto

Expanded text:
em tempore specie perfecta: scripsi, scripsisti, scripsit, scripsimus, scripsistis, scripserunt em tempore specie perfecta: scripsi, scripsisti, scripsit, scripsimus, scripsistis, scripserunt seras, scripserat, scripseramus, scripseratis, scripserant; eodem modo tempore futuro: scribam, scribes, scribet, scribemus, scribetis, scribent. imperatiuo modo tempore praesenti ad secundam et tertiam personam tantum: haberi namque prima negatur: scribe, scribat, scribite, scribant. sunt qui pluraliter: scribitote, scribunto. modo coniunctiuo tempore praesenti singulariter: cum scribam, scribas, scribat; pluraliter: cum scribamus, sc
Abbreviated transcription (Latin):
modo N dauerbu ÷: þuiꝰ quar te c̃iugationis. Imperatiuus
modos m iauit ut audinutri. futurũ autẽ tẽpus indicatui
modi pͥma & secunda coniugatio in bosyllabam mittit:
ł ertia couropta inam. t̃tia ꝑ ꝗducta siue quarta eã diciplac&
& inan & inbo dicimꝰenim. pͥma damaba uocabo. a secuonda
mouebo decebo a tertia scribã legã a quarta & audiam
& audibo & nutriã & nutribo quae syllaba in passiuis inbor
&in ar. commutat᷑ ut clamabor. meuebor scribar. audiar
& audibor. formae uerboꝵ sunt quattuor ꝓ pͥma ꝑfecta ÷ a qua
trescetere diriuant᷑ Inchoatiua enim ÷ calesco cuius ꝑfecta : calg
maditatiua ÷ parturio. cuꝰ ꝑfecta ÷ pario. frequentatiua ÷
cursito cuius ꝑfecta ÷ curso. Dedinant᷑ autẽ uerba hoc mod
scribo uerbũ actuum tẽporis p̃sentis ꝑsonae pͥm e coniugationis t̃i
quod declinabitur sic. modomdicatiuo tẽor p̃senti num̃i singłi ꝑso¬
modo eodemmodo tẽor pt̃ specie in ꝑfecta scribebã scribebas so¬

Expanded text:
modo: nam cum uerbum est huius quartae coniugationis, imperatiuus modus in i exit, ut audi, nutri. futurum autem tempus indicatiui modi prima et secunda coniugatio in bo syllabam mittit, tertia correpta in am, tertia producta - siue quartam eam dici placet - et in am et in bo: dicimus enim a prima clamabo, uocabo, a secunda monebo, docebo, a tertia scribam, legam, a quarta et audiam et audibo, et nutriam et nutribo. quae syllaba in passiuis in bor et ar commutatur, ut clamabor, monebor, scribar, audiar et audibor. formae uerborum sunt quattuor: prima perfecta est, a qua tres ceterae deriuantur: inchoatiua enim est calesco, cuius perfecta est caleo; meditatiua est parturio, cuius perfecta est pario; frequentatiua est cursito, cuius perfecta est curso. declinantur autem uerba hoc modo: scribo uerbum actiuum temporis praesentis personae primae coniugationis tertiae, quod declinabitur sic: modo indicatiuo temodo tempore praeterito specie imperfecta: scribebam, scribebas, sc
Abbreviated transcription (Latin):
uetudinis in loquendo. DEUERBODASSIΩO UErbũ passiuum
declinat᷑ hocmodo scribor uerbũ passia. tẽporir p̃sentis ꝑsone pͥmȩ c̃iugati¬
onis t̃tiae qđ decdinabit᷑ sic . Modo indicatiuo tem̃pr p̃sent: scribor scriberis
scribebar scribebaris. scribebat᷑. scribebam .min. bant᷑ eo dmꝰ tempr¬

Expanded text:
suetudinis in loquendo. de uerbo passiuo uerbum passiuum suetudinis in loquendo. de uerbo passiuo uerbum passiuum declinatur hoc modo: scribor uerbum passiuum temporis praesentis personae primae coniugationis tertiae, quod declinabitur sic: modo indicatiuo tempore praesenti: scribor, scriberis, scribebar, scribebaris, scribebatur, scribebamur, scribebam
Abbreviated transcription (Latin):
utinã scribamꝰ batis. bani st qͥ putant istũ modũ ñ habere p̃teriti
pore tribuimꝰ hocin ꝑfecte speciei p̃ti tẽpous tribuana & qđ nosfuturo hoc
illi p̃senti tẽpore delinent. scũ res inaꝑtosit deappellationib: certare
uꝑfluũ ÷ Mođ infiniti numeris tẽporib: & ꝑ soms scribere solo tẽpr
mnito pt̃o scripsisse futuro scriptũ ire . eodẽ mođ aquar ta specie scribendi
ribendo scribendũ scriptũ seriptu que modũ participalẽ a non nullis uo¬
ari cõperi. participiaueniunt aũbo actiuoduo p̃sentis tẽprs. ui scribens
nturi ut scripturus fiunt deuerbo nomina q̃ uerbi alia dicunt᷑ unũ qđ ÷ genrs
nađi & neui ut scriptor & femininũ mittit intrix ut scriptrix. alters ẽ girs
faciun ex eallo ꝓͥ mogen feminũ neq neut̃m plurabt̃. ab eo enĩ qđ p̃ssor nemo
dicit p̃strix aut p̃stricia fac̃ tam̃ tonsor teonstrix tante suis auetoritatis & con¬

Expanded text:
atis, scribant. sunt qui putant istum modum non habere praeteriti pori tribuimus, hoc imperfectae speciei praeteriti temporis tribuant, et quod nos futuro, hoc illi praesenti tempore declinent: sed cum res in aperto sit, de appellationibus certare superfluum est. modo infinitiuo numeris, temporibus et personis scribere solo tempore finito, praeterito scripsisse, futuro scriptum ire. eodem modo quarta specie scribendi, scribendo, scribendum, scriptum, scriptu, quemadmodum participalem a nonnullis uocari comperi. participia ueniunt a uerbo actiuo duo, praesentis temporis ut scribens, futuri ut scripturus. fiunt de uerbo nomina quae uerbialia dicuntur: unum quod esni et neutri, ut scriptor, et femininum mittit in trix ut scriptrix; alterum est generis faciunt ex illo primo genus femininum, neque neutrum pluraliter: ab eo enim, quod est pressor, nemo dicit prestrix aut prestricia. facit tamen tonsor tonstrix, tanta est uis auctoritatis et con
Abbreviated transcription (Latin):
tẽp̃r finito p̃toscriptũ eẽ. ulteriore p̃to scriptũ fuissȩ. futuro scriptũ iri
Par ticipia ueniun a uerbo passiuo p̃ti tẽporis. ut scriptꝰ. futuri ut scribend
siuim nisi qđ a uerbo deponenti par ticipiatria ueniunt p̃sens p̃teritũ. & fu
ucluotans luctat᷑ luctaturus. Cõmune aut̃ i quat tuor. p̃sens ut criminan
pt̃m ut criminatꝰ. & duofutura criminaturꝰ criminanđ. Verba q̃ in ie¬
uni ut odi noui memini. decdinant᷑ hoc modo. odiuerbũ neutrũ num̃i singł sig̃¬
simpł. temprs p̃sentis ꝑ sonae pͥmae coniugationis nullius. qđ declinabit᷑ so
modo indicatiuo tẽp̃r p̃senti odi odisti odit odimꝰ odistis. oderuni ł odere

Expanded text:
terito scriptum esse, ulteriore praeterito scriptum fuisse, futuro scriptum iri. participia ueniunt a uerbo passiuo praeteriti temporis ut scriptus, futuri ut scribenduassiuum nisi quod a uerbo deponenti participia tria ueniunt: praesens, praeteritum et futurum, ut luctans, luctatus, luctaturus; a communi autem quattuor praesens ut criminans, praeteritum ut criminatus, et duo futura ut criminaturus, criminandus. uerba quae in i exeunt ut odi, noui, memini declinantur hoc modo: odi uerbum neutrum numeri sing temporis praesentis personae primae coniugationis nullius, quod declinabitur sic: modo indicatiuo tempore praesenti: odi, odisti, odit, odimus, odistis, oderunt uel oder
Abbreviated transcription (Latin):
t hunc & hano comitẽ ocomes ab hoc & ab haccomite. & pł nomthi & hae
hi spes lic& &ospitã dixerit uirgilius hospita tellus miles uiles leuis arma
les osimiles ab hissimilib: Adhanc formulã declinat᷑ agilis. facilis. fragilis
uiridis nobilis mobilis. dulcis. humilis mitis. lenis leuis mollis ciuis testis.
hostis tristis. fortis suauis. frugilis crudelis in anis. fragilis. inmanis. & c&¬

Expanded text:
c. o comes, abl. ab hoc et ab hac comite et plur. nom. hi et hae hospes, licet hospitam dixerit Virgilius, «hospita tellus», miles, ueles leuis armailes, uoc. o similes, abl. ab his similibus. Ad hanc formulam declinantur agilis, facilis, fragilis, uilis, nobilis, mobilis, dulcis, humilis, mitis, lenis, leuis, mollis, ciuis, testis, hostis, tristis, fortis, suauis, frugalis, crudelis, inanis, gracilis, inmanis
Abbreviated transcription (Latin):
nomisnis regit. quid geñtm. dicemꝰ enĩ quod aurũ ÷̃ ł qđ aurũ abstulisq.
quid aurũ ñ dicimꝰ. s qđ auri. quid ꝓ nom̃ infinitũ ꝑsonae in daefinitae.
num̃ĩ utrisq: inceteris ita declinantur utquis. lã ã quantꝰ quanta quantũ
ꝓ nomina indefinita ꝑsona in definite ita aut similia nomina decli¬
nant᷑ id ÷ iustus iusta iustũ hoc mͦ. &iã tantꝰ tanta tantũ q̃ ꝓ nomina
finitasunt . sic & alia infinita quotus qͣ taqͦtũ & eoꝵ finita totus tota
totũ q̃ sex ꝓ nomina ordinis sunt numĩ infinitũ quot & finitũ tot
tũ ei talis mascłi & femi genr̃s st &ita ut similia declinant᷑ ut agilis
ł facilis. Neutrũ autẽ ipsoꝵ id ÷ qͣleł tale it autagile ł facile cuius
ꝓnom̃ infinitũ ꝑsonae in de finitae possessiuũ tãq cũdicimꝰ cui seruus

Expanded text:
nominis regit, quid genetiuum. dicimus enim quod aurum est uel quod aurum abstulisti, quid aurum non dicimus sed quid auri. qui pronomen infinitum, personae indefinitae, numeri utriusque, in ceteris ita declinatur ut quis. iam uero quantus, quanta, quantum pronomina indefinita, personae indefinitae, ita ut similia nomina declinantur, id est iustus, iusta, iustum. hoc modo etiam tantus, tanta, tantum quae pronomina finita sunt. sic et alia infinita quotus, quota, quotum et eorum finita totus, tota, totum, quae sex pronomina ordinis sunt. numeri infinitum quot et finitum tot  et feminini generis sunt et ita ut similia declinantur, ut agilis uel facilis. neutrum autem ipsorum, id est quale uel tale, ita ut agile uel facile. cuius pronomen infinitum personae indefinitae possessiuum - tamquam cum dicimus cuius seruus
Abbreviated transcription (Latin):
bominum aliquando &iam genetiuũ singularẽ seqͥ tͣ
cũ idem genetiuus sonoquidem singularis intellectu
autẽ pluralis ÷ utcũ dicimꝰ fectissimus gentis illius un¬
conpositũ nom̃ sit est autẽ conpasitum nom̃ cũstt
unum exduab: uł plurib: partib: orationis. Vt cũ dicim
ineptus uł in expugnabibs nã illud deduab : hoc extribus
partb: orationis confectũ ÷ sane parucule quib: no¬
mine conponuntur aut integresun  omnes aut coru¬
ta oñis aut par tĩ integrae partim correpte corrup¬
tas dico quando ꝑ psam compositionẽ in tegritatẽ amiis¬
tini nec exeo tam̃ minꝰ latinũ nom̃ efficiun nãcũ inepi¬

Expanded text:
hominum. aliquando etiam genetiuum singularem sequitur, hominum. aliquando etiam genetiuum singularem sequitur, cum idem genetiuus sono quidem singularis, intellectu autem pluralis est, ut cum dicimus fortissimus gentis illius, uncompositum nomen sit. est autem compositum nomen cum fit unum ex duabus uel pluribus partibus orationis, ut cum dicimus ineptus uel inexpugnabilis. nam illud de duabus, hoc ex tribus partibus orationis confectum est. sane particulae quibus nomina componuntur aut integrae sunt omnes, aut corruptae omnes, aut partim integrae partim corruptae. corruptas dico quando per ipsam compositionem integritatem amittunt, nec ex eo tamen minus Latinum nomen efficiunt. nam cum inep
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ quis illis pͥ or est. nescio qũa ꝑsonã quar tãuidetur inquire re
inducereiudoret᷑ qđ trib: denum eratis. id ÷ fidei spei & ca¬
ritati p̃poter & cuiurrationis minus capacer. quidam in
aliquantis codicib emendauerunr. maior aut̃bis ÷ caritas
At cũ dicimꝰ iustior hic illo. & nomt̃m. ut cũdicimꝰ. iustror he
qua ille deinde non solũ suo generi uelut. uelocior homi
no. sed alieno & ã conparat᷑ ut uelocior lepus. homine. & d¬
gularis plurali. ut hicfortior ÷ illis. aut fortior ÷ ꝗ illi. &
pluralis singłi ut hi fortiores illo ł ꝙ ille suꝑ latiuus uero
tantũ modo singulari suo generi conparatur : & non niss
ꝑgenetiuum pluralem: non enimpossur dicere uelo¬
cis sim equus nisi equorũ aut sapientissimꝰ bomo nisi hom¬
nũ & similia siue singularis plurali conparatur. ut ea
quatdicta sunt siue utrũq pluralesit ut fortissimi liomins

Expanded text:
camus quis illis prior est?, nescioquam personam quartam uidemur inquirere camus quis illis prior est?, nescioquam personam quartam uidemur inquirere inducere uideretur, quod tribus dinumeratis, id est fidei et spei et caritati, praeponeret. cuius rationis minus capaces quidam in aliquantis codicibus emendauerunt maior autem his est caritas -, ut cum dicimus iustior hic illo, et nominatiuum, ut cum dicimus iustior hic quam ille. deinde, non solum suo generi, uelut uelocior homo homine, sed alieno etiam comparatur, ut uelocior lepus homine; et singularis plurali, ut hic fortior est illis aut fortior est quam illi, et pluralis singulari, ut hi fortiores illo uel quam ille. superlatiuus uero et tantummodo suo generi comparatur et non nisi per genetiuum pluralem: non enim possumus dicere uelocissimus equus nisi equorum aut sapientissimus homo nisi hominum, et similia. siue singularis plurali comparatur, ut ea quae dicta sunt, siue utrumque plurale sit, ut fortissimi homines
Abbreviated transcription (Latin):
icut᷑ q̃ dã aui ã ꝑmis cua quando uno gener ẽ uterq sexus indudit᷑ not
c nasser di cit siue masculus siue femina sit edicaec aquila &iã sinoa sit
pimina sed ideo ñ ad numerant᷑ ꝗ aͭ masculino đ fer̃io generi ad tributa
Nuimemi sunt duo. singularis athicuir. pł ut hiuiri
npera Itibnis gradur st̃ tres. positiuus at iustus. conparatuuis ut iusti¬
o suꝑ latiuus atiustis simꝰ. ꝑ positiuũ fit conparatio ut aq̃ litas
qͥd ĩ ositendatur ut cũ dicim tã ẽ hic iustꝰ. ꝙ ille. &ideo nominati¬
ii casũ megit. In cõparatiuo autẽ & suꝑlatiuo non ẽ aeqlitas sedali¬
ul alĩ pͣponit᷑ ltatam̃ ut cõꝑaratiuus ab latiuũ casũr egat Alcqu ando
&iã gentm pluralẽ regit. ut cũ detrib ep̃is inter rogamꝰ quis illaꝵ
imor ÷ unũ deipsis trib priorem uolentes agnoscere siautẽdu¬

Expanded text:
dicuntur quaedam etiam promiscua, quando uno genere uterque sexus includitur. nam dicuntur quaedam etiam promiscua, quando uno genere uterque sexus includitur. nam hic passer dicitur, siue masculus siue sit femina, et haec aquila etiamsi non sit femina. sed ideo non adnumerantur quia uel masculino uel feminino generi adtributa sunt. numeri sunt duo: singularis ut hic uir, pluralis ut hi uiri. comparationis gradus tres sunt: positiuus ut iustus, comparatiuus ut iustior, superlatiuus ut iustissimus. per positiuum fit comparatio ut aequalitas quaedam ostendatur, ut cum dicimus tam est hic iustus quam ille, et ideo nominatiuum casum regit. in comparatiuo autem et superlatiuo non est aequalitas sed aliud alii praeponitur, ita tamen ut comparatiuus ablatiuum casum regat - aliquando etiam genetiuum pluralem regit, ut cum de tribus episcopis interrogamus quis illorum prior est?, unum de ipsis tribus priorem uolentes agnoscere. si autem di
Abbreviated transcription (Latin):
s plent quae aliquo genere q̃d ad sexũ attin& enuntiatur quã quã ̃
genus neutrum. nec marculinũ nec femininũ sit tim̃ qͥ a negato utraq
exu signat᷑ exeo ipso hab& causã ut int̃ genera nominar etur. Nomi¬
fsi accidunt multa sed anim aduersione maxima dignasi. qualtas
at ui aerꝰ comparatio figuracasus. Inqualitate consideratͥ utr ũ fit
test cõmunione ĩ secer nit᷑. Appellatuũ qđ cõmune cũ multis ÷
i ciũistas multarũ ciuutatũ cõmune nom̃ ÷ &ideo appellatiuũ ÷ Romã
& sd uuius appellatiuũ. ⁊iberisꝓpͥũ. & homo appellatiuũ cicero ꝓpum
eri mncminũ simpliciatr ia sunt: masculinũ utuir sennũ ut muli¬
r. Neutrũ ut scrinium. ex hisuariae coniunetis fiunt alia tria cominũ¬
ie utriusq sexus. ut hic & hȩc homo. cõmune ex in asculino e neicea
elic & lioc uictor. Dicim enĩ uictor iuuenis. uc tor nom̃ fem ininoeñ
uistrx facit. Cc̃ mune omnib generib uthic & haec & hoc felix

Expanded text:
s plene quae aliquo genere quod ad sexum adtinet enuntiantur. quamquam enim genus neutrum nec masculinum nec femininum sit, tamen quia negato utroque sexu signatur, ex eo ipso habet causam ut inter genera nominaretur. nomini accidunt multa sed animaduersione maxime digna sunt qualitas, genus, numerus, comparatio, figura, casus. in qualitate consideratur utrum sit potest communione secernitur; appellatiuum quod commune cum multis est. nam ciuitas multarum ciuitatum commune nomen est, et ideo appellatiuum est. Roma ium est. sic et fluuius appellatiuum Tiberis proprium, et homo appellatiuum Cicero proprium. genera nominum simplicia tria sunt: masculinum ut uir, femininum ut mulier, neutrum ut scrinium. ex his uarie coniunctis fiunt alia tria: commune utriusque sexus ut hic et haec homo, commune ex masculino et neutro ut hic et hoc uictor: dicimus enim uictor iuuenis, uictor numen feminino enim uictrix facit; commune omnium generum, ut hic et haec et hoc felix.
Abbreviated transcription (Latin):
sonalib: trabunt᷑ ut scribit᷑ legit᷑ currit᷑ Alia q̃sium gript
sidene ut pude ted& penit& lib& non enim latinũ ẽ pudeo aic̃ pude¬
or aut pudes aut puderis & similia cũ aut̃ declinant᷑ additisꝑsonir
pnominam ꝑcurrendas unt ut currit᷑ ame ate abillo a nob a uob
abillis : cur rebat᷑ ameate abillo a nob a uob ab illis & cetera
tẽ pude mete illum nos uorillos & talia modiuerboꝵ ab aliis
plures. ab aliis pauciores memorantur. saluatam̃ ratione dedinan¬
di nob illi placent qui pauciores notauerunt id ÷ indicatiuum.
mperatiuũ optatiuũ coniunetiuũ infinitũ. Indicatuus: ꝑ quẽ
iliquid ad firmamꝰ ut scribo scribebam scripsi stripserã seriba

Expanded text:
 legitur, curritur, alia quae suum genus possident, ut pudet, taedet, paenitet, libet: non enim Latinum est pudeo aut pudeor aut pudes aut puderis, et similia. cum autem declinantur, additis personis pronominum percurrenda sunt, ut curritur a me, a te, ab illo, a nobis, a uobis, ab illis; currebatur a me, a te, ab illo, a nobis, a uobis, ab illis et cetera. item pudet me, te, illum, nos, uos, illos et talia. modi uerborum ab aliis plures ab aliis pauciores numerantur, salua tamen ratione declinandi. nobis illi placent qui pauciores notauerunt, id est indicatiuum, imperatiuum, coniunctiuum, optatiuum, infinitiuum. indicatiuus est per quem aliquid adfirm
Abbreviated transcription (Latin):
& has homines. uõo ohomines ał ab his hominib Cõmune ex
masculino & neutro hoc modo. Infector nom̃ appellatiuũ genr
in fectori hunc in fectorẽ & hon infector o infector ab hoc infectore
lios infuctores & hax infectricia oinfectores & in fectricia hir
infec torib Com̃ genrs omnis hoomado prudens nom̃ apuella¬
nabit᷑sic hic& hat & hoc prudens liui prudentis. huic prudenti
or hat pnudeaa oprudentes &oprudentia ablis prudentib
Sune nonnulla nomina q̃ ꝑ casus ñ flec tunt᷑ sed tam̃ ꝑ casus curi¬

Expanded text:
usatiuo hos et has homines, uocatiuo o homines, ablatiuo ab his hominibus. commune ex masculino et neutro hoc modo: infector nomen appellatiuum, geninfectori, hunc infectorem et hoc infector, o infector, ab hoc infectore;hos infectores et haec infectricia, o infectores et infectricia, ab his infectoribus. commune generis omnis hoc modo: prudens nomen appellanabitur sic: hic et haec et hoc prudens, huius prudentis, huic prudenti, et haec prudentia, o prudentes et prudentia, ab his prudentibus. sunt nonnulla nomina quae per casus non flectuntur sed tamen per casus cur
Abbreviated transcription (Latin):
authaes authoc gone. cui p̃ponipo test. hui. dat cui p̃ponipotest huic
uelline adiungere qũe septimũ uocant ut cũdicmꝰ uir tutebeat
& naui uistus id ÷ ꝑ uirtutẽ & ꝑnauẽ & similia enrgi nomina
hoc modo declinant᷑. Tullius nomppͥum genr̃smasdi numi singł¬
tullii. dat luic tullio. ac̃c̃ hunc tulliũ uõc otulli. abł ab hoc tullio.
huĩ tulliae. dat huictulliae ac̃ hanctulliã uoc otullia. abl ab hae
sic hoc scriniũ huiꝰ scrini huic scrio. hoc scriniũ oscriniũ
ab hoc scrinio. & pł haec scrinia horũ scriniorum his scriniis
laec scrinia oscrinia ab lis scrinus. Commune geñr masculini
& fenũ hoo modo homononĩ appellatiuũ genr̃ mascłi & fem̃i nu

Expanded text:
aut haec aut hoc. genetiuus cui praeponi potest huius. datiuus cui praeponi potest huic.lint adiungere, quem septimum uocant, ut cum dicimus uirtute beatus et naui uectus, id est per uirtutem et per nauem et similia. ergo nomina hoc modo declinantur: Tullius nomen proprium generis masculinTulli, datiuo huic Tullio, accusatiuo hunc Tullium, uocatiuo o Tulli, huius Tulliae, datiuo huic Tulliae, accusatiuo hanc Tulliam, uocatiuo o Tullia, ablatiuo ab hac sic: hoc scrinium, huius scrinii, huic scrinio, hoc scrinium, o scrinium, ab hoc scrinio. pluraliter: haec scrinia, horum scriniorum, his scriniis, haec scrinia, o scrinia, ab his scriniis. commune generis masculini et feminini hoc modo: homo nomen appellatiuum, generis masculini et
Abbreviated transcription (Latin):
bim udi slata facinꝰ. facinora uellus uellera uiscꝰ. uiscera rus nura ius
iura. nem uemora tergͦ tergora pectꝰ pectora genꝰ genera pondus ponde¬
ra corp̃ compora decus decora funꝰ funera fenꝰ fenora olus olera litur
sten cora hoñ honera. latꝰ latera. Item alia species genrs neui q̃ contin&
eAdhancforniulam similia declinabunt. ebur. ebura. femur. femura
sulphur sulphura fulgur fulgora sed ex hac formula non multa.
inueniuntur qͥ modo pauca sunt. Item gen̾ius tiẽiũ qͣua or exeuã
abhis marmorib: sic equor eqͦra cor corda. Alia species genrs i eũi. q̃ co
in plurali id ÷ trium casuum ut sun iur añdicimꝰ hoꝵ iurũ ho iuribus
uo dicere indatiuo his farrib: & inałł abhis farrib: Hancergo
sermã numeri tantũ singulari dedinabunt ut hoc nectar nectaris
lasar lasaris & instar qđ ÷ similitudo s trescasus habeni nom̃n

Expanded text:
bis ulcus ulcera, facinus facinora, uellus uellera, uiscus uiscera, rus rura, ius iura, nemus nemora, tergus tergora, pectra, corpus corpora, decus decora. funus funera, fenus fenora, olus olera, littustercora, onus onera, latus latera. Est alia species generis neutri quae continet Ad hanc formulam similia declinabis, ut ebur ebora, femur femora, sulfur sulfura, fulgur fulgura. Sed ex hac formula non multa inueniuntur, quomodo pauca sunt generis neutri quae in or exeunt, ab his marmoribus. Sic aequor aequora, cor corda. Alia species generis neutri quae coin plurali, id est trium casuum, ut sunt iura: non dicimus horum iurum, his iuribus,uo dicere, in datiuo his farribus et in ablatiuo ab his farribus. Ad hanc ergo formam numero tantum singulari declinabis et hoc nectar nectaris, lasar lasaris et instar quod est similitudo sed tres casus habet, nomin
Abbreviated transcription (Latin):
toleiẽ nota contraria rffi hac enĩ nota uitios e iunta separamꝰ & ponitur
adimã partẽ littere : quasi r&inens: utereptȩ uirginis : ira: & ui ridiq: in litto¬
re conspicit᷑ : sus : A postro fosẽ nota similit̃ facta ut diastolei sy ad sum ã partẽ
Scire &iã debemꝰ grecorũ dasian &psylen F .T: Not&e aspirationis modo po

Expanded text:
tole est nota contraria hyphen. hac enim uitiose coniuncta separamus, et ponitur ad imam partem litterae, quasi retinens, ut «ereptae, uirginis ira» et «uiridique in litore conspicitur, sus». apostrophus est nota similiter facta ut diastole, sed ad summam partemscire etiam debemus Graecorum δασεῖαν et ψιλήν├ ┤ notam adspirationis modo po
Abbreviated transcription (Latin):
hic trans fuga. hic homicida hic parricid aq̃ alu cõmunis eẽ generis dicunt:
Et illa q a uerbis colo & gigno cõ ponuntur: uthic & hȩx carlico la agricola
delinationis ut fortuna sella terra harena carina habena : Ncutri genr̃s
latina nullas : cõmunis generis hec sola: hic & hȩc pedis sequa. aduena c̃uena
auriga conuiua uerna: x omnia primȩr̃ declinationis : Barbara neutĩ grñs

Expanded text:
hic transfuga, hic homicida, hic parricida, quae alii communis esse generis dicunt, et illa quae a uerbis colo et gigno componuntur, ut hic caelicola agricola et primae declinationis, ut fortuna sella terra harena carina habena. neutri generis Latina nulla sunt; communis generis haec sola, hic et haec {pedisequa} aduena conuena auriga conuiua uerna; et omnia primae sunt declinationis. barbara neutri gen
Abbreviated transcription (Latin):
Similit̃ optatiuũ futurũ si uesubiunctiuũ p̃sens priniae c̃iugationis ut a¬
mẽ ames am& orẽ oresor&: Tertia uero c̃iugauonis declinationẽ quã hal&
ps indicatiui futurũ primȩ & sicundȩ ciugitionis hab& utamabo amalis

Expanded text:
iugationis, ut mem ames amet. tertiae uero coniugationis declinationem, quam habet praesens indicatiui, futurum primae et secundae coniugationis seruat, ut amabo amabis
Abbreviated transcription (Latin):
siue fem̃a exsefaciunt si uein aliud genꝰ minime trans forment᷑ secunde s̃ deđis ut
fungusꝰ fumgi mergus .gi. somnꝰ.n luͦ cus ci: duo notant᷑ q̃ superius posuimꝰ t̃ cia

Expanded text:
siue feminina ex se faciant, siue in aliud genus minime transformentur, secundae sunt declinatfungus fungi, mergus mergi, somnus somni, lucus luci. duo notantur, quae superius posuimus tertia
Abbreviated transcription (Latin):
ut axis. ł mezentiis. ł maior: Autalira consonans & altera uocalis loco con¬
sonontis positas:  ut atiuno &atuenus : uerũ si qualib& prads orationis
p̃positionib: componat᷑ exhis primas sillabas cognoscimus : Nã talis mane¬
bit stre omnis composita sellaba qualis & ipra p̃positio fueritut ineptus :
Ite imipisp̃positionibus ad & ob in sub : diuerit in uerbis ponunt: nam
ucdiripiunt cũ crercendo dirsyllab airtddunt: ut aditobituinit. subit:
Indifferent̃ u sicũ trisyllab ũ faciunt: ut adicit. obicit inicit subicit:
ꝑducunt᷑ tantũ cut&ra syllab ũcx sereddunt: ut aditio obitio nitio
subitio : Itt quȩ perque & pre in primis sellabis seribuntur slꝑ ducun

Expanded text:
ut axis uel Mezentius uel maior; aut altera consonans et altera uocalis loco consonantis posita, ut at Iuno et at Venus. uerum si quaelibet pars orationis praepositionibus conponatur, ex his primas syllabas cognoscimus. nam talis manebit fere omnis conposita syllaba, qualis et ipsa praepositio fuerit, ut ineptus. item ex ipsis praepositionibus ad et ob et in et sub diuersae in uerbis ponuntur. nam corripiuntur, cum crescendo disyllabum reddunt, ut adit obit init subit; indifferenter sunt, cum trisyllabum faciunt, ut adicit obicit inicit subicit; producuntur tantum, cum tetrasyllabum ex se reddunt, ut adicio obicio inicio subicio. item quae per que et per pre in primis syllabis scribuntur producun
Abbreviated transcription (Latin):
consonantẽ & altera uocalẽ lo co consonantis positã ut auienus atuatts: autin i positã int̃¬
duas uocales it pomprius : breues aut̃ sillab̧ illes q mill horũ habuerit : comunes uero
modis funt n uu̾i :primius modus ẽ cũ correptã uocalẽ dux̧consonantes sequunt᷑iquarũ
prior deb& et̃ muta qualiquida sequit : ẽ enĩ longa in hoo : uastoci dopts in antro : breuis
in hoc: uastoq abrupitip cidopes. : Secunđ mođe cũ correptã uocalẽ si mulit̃ duȩ con¬
sonants sequunt᷑ quarũ priorsit f seniuocalis & sequenli quida: Eeni longa in liog toto ꝓflibat¬

Expanded text:
consonans et altera uocalis loco consonantis posita, ut at Iuno et atduas uocales, ut Pompeius. breues illae sunt quae horum nihil habuerint. communes uero modis fiunt VIIII. primus modus est cum correptam uocalem duae consonantes secuntur, quarum prior debet esse muta, quam liquida sequitur: est enim longa in hoc, «uasto Cyclopis in antro»; breuis in hoc, «uastosque ab rupe Cyclopas». secundus modus est, cum correptam uocalem similiter duae consonantes secunt
Abbreviated transcription (Latin):
cũminisc̃ de quo prius excusandũ puto: antequã detitulo operis disserĩ: cũ sciã
plurimos quid ẽ regulas artiũ degississe. Quib ad prtrogatiuã salerua ł anu¬
quitas sub fragataẽ sed eocũ alios late copioseq scripsisse suꝑflua. quib int̃dũ
ꝓubertate narrationis inemoria confundat᷑: alios dũbro ditatistudent ad mo¬
dũ di fusã coartasse materiã utsterili compendio nihil ad integrã sciã lictorib
iñferant : Adolescentes uero nr̃ scłi nondesiderio litterarũ neca more uirtuts
adi udiase adplicare : sid a neces sitate compulsos odore uoluptatũ pa& tut̃
ad flatos asȩcrari magistros: quorũ quisq ẽ diligentior eomaiore odio
premitur: & grmnasiũ sapientie quo nodo adbeatam uitã semita
demonstiat᷑: uelut teterrimũ carcerẽ d&estariꝰ Alios aut̃ quã uisscire
cupiant omne cam̃ fructuosi laboris onus detiatare : neasidius in herero

Expanded text:
comminisci; de quo prius excusandum puto, quam de titulo operis disseram, cum sciam plurimos quidem regulas artium digessisse quibus ad praerogatiuam sollertia uel antiquitas ipsa suffragata est, sed eorum alios late copioseque scripsisse, ut superflua interdum ubertate narrationis memoria confundatur, alios, dum breuitati student, admodum diffusam coartasse materiam, ut sterili conpendio nihil ad integram scientiam lectoribus conferant adulescentes uero nostri saeculi non desiderio litterarum nec amore uirtutis ad studia se applicare, sed aut necessitate compulsos aut odore uoluptatum per aetatem adflatos execrari magistros, quorum ut quisque est diligentior, eo maiori odio premitur, et gymnasium sapientiae, quo ad beatam uitam semita demonstratur, uelut taeterrimum carcerem detestari; alios autem, quamuis scire cupiant, omne tamen fructuosi laboris onus detrectare nec assiduis inhaerer
Abbreviated transcription (Latin):
aliis casib radẽlittera ñ seruat᷑: t littera mutaũmũ nom̃ t̃minat᷑ geñsncũti¬
ut hoc caput capitis & que exto cõponunt᷑. sinciput aure.HixI. ecciput occipi¬
u tis sinciput sincipitiss ꝑsius: & fissa fumosũ sinciput aure: q̃ indo as desinunt con¬
sonantes exceptis ut sepius diccũ ẽ monosyllabis s̃i sint accidentia : triũ generũ¬
s &ẽ cu or dinis uthic & hat & hoc ingens ingentis inc& hac& hoc cȩleds celebis
hortis hec hiemps hemis & similia:: Ex positis larinorũ noimirũ Reculis
Cecoꝵ quoq tractandaẽ declinatio: qm̃ plerũq hisutimur insermone. acmi¬
ime ꝓpriis q̃ in usu latinȩ liguȩ ad missas ut &iã certis difinienda sint raguł:
inemineris aut̃ om̃a greca nomina ꝓpria ł appellatiua : aut pͥmȩ ct̃ dedis ã se¬

Expanded text:
aliis casibus eadem littera non seruatur. t littera muta unum nomen terminatur generis neutri, hoc caput capitis, et quae ex eo componuntur, sinciput sincipitis, occiput occipiur, sinciput sincipitis, occiput occipitis: Persius «et fissa fumosum sinciput aure». quae in duas desinunt consonantes exceptis, ut saepius dictum est, monosyllabis, si sint accidentia, trium generu declinationis, ut hic et haec et hoc ingens ingentis, hic et haec et hoc caelebs caelibis, hortis, haec hiemps hiemis et similia. expositis Latinorum nominum regulis Graecorum quoque tractanda est declinatio, quoniam plerumque his utimur in sermone, ac maxime propriis, quae in usum Latinae linguae admissa sunt, ut etiam certis definienda sint regulis. memineris autem omnia Graeca nomina propria uel appellatiua aut primae declination
Abbreviated transcription (Latin):
Nominatiuus singularis has hab& breues: I. ut musa e ut sedile o ut uirgo
Nu. ut cornu el ut mel il. ut uigil ut consul mn ut testũ .n. ut carmen
ir ut uir or utdoecor t ut caput: Ex his pducunt᷑ ingrecis: ei ut euterpe .o. ut
ol ut sol. an. ut titan on. ut mẽnon in . utdelsin as. ut facultas .c. ut albs: sed .as.

Expanded text:
 nomine nominatiuus singularis has habet breues, a ut Musa, e ut sedile, o ut uirgo,  nomine nominatiuus singularis has habet breues, a ut Musa, e ut sedile, o ut uirgo, u ut cornu, el ut mel, il ut uigil, ul ut consul, m ut tectum, en ut carmen, ir ut uir, or ut doctor, t ut caput. ex his producuntur in Graecis e ut Euterpe, o ut t frugi, ol ut sol, an ut Titan, on ut Memnon, in ut delphin, as ut facultas, c ut hac et allec. sed as
Abbreviated transcription (Latin):
ad cantus dicturẽ : qđ ad cantilenã uocis nos facit agnoscere sol¬
labas : Quisua uocis accentus: duo l sunt ad ta q̃ tractalimus
necersari : correptus & ꝓductus correptus e quoti sineulla morauo¬
cis medias sillabas ꝓnuntiamus : ut moenia t̃abula: ꝓductus ẽi quo¬
tiuł medias sillabas cũ aliqua mora uocis expimimus: utfortũna. natura:
Sciendũ tam̃ ẽ. qr illa quȩ in uerbis icor repta ꝓferunt᷑: cũ in mediũ uenerint
& ipsa .i in .e. muta uerint udegis legesa legere. ubiq breuiant᷑: Excepto: cũ
atrib excipiuntur consonantili b. & mn . & .t: ut legebã legemus legour: C&e¬
ra:  melius a accentib colligunt: quia accentus in trisillabis & tora silla¬
bis & dcinceps ita consideranduse utsiquerat᷑ amicissimorũ quib sillabis cons¬
cũ breui accentu in uenimus : quintã longã accentu: altim a uero qualissic: ꝑsin¬
gulas partis orationis. mnonstrabunt rationes  subiectȩ y

Expanded text:
adcantus dictus, quod ad cantilenam vocis nos faciat agnoscere syllabas: qui vocis accentus duo sunt, ad ea quae tractavimus necessarii, correptus et productus. Correptus est, quoties sine ulla mora vocis medias syllabas enuntiamus, ut moenia, tabula. Productus est, quoties medias syllabas cum aliqua mora vocis exprimimus, ut fortuna, natura. Sciendum tamen est, quia illa quae in verbis i correpta proferuntur, cum in medium venerint, et ipsum i in e mutaverint, ut legis, lege, legere, ubique breviantur, excepto tamen cum a tribus excipiuntur consonantibus, b, m et t, ut legebam, legemus, legetur; caetera melius accentibus colliguntur, quia accentus in trisyllabis et tetrasyllabis, et deinceps, ita considerandus est, ut si quaeratur imicissimorum quibus syllabis conscum breui accentu inuenimus; quintam longam accentu. ultima uero qualis sit, per singulas partes orationis monstrabunt rationes subiectae. de
Abbreviated transcription (Latin):
dico didica posco poposa parto peꝑai suciteparsi. curro cucirii pe do pepesdio
hiei adiunens ꝓpositionil non codẽ nodo ꝓftrendas pri di plicatã in se plia
sipura sellalã imnaõpositone amit tunt  dicmusem̃ sigrependo expendi. decut ro d¬
cures reselloreselli copello copuli concido ceidi: sicehis duo sola ppositionib adneris
ragulã sequit᷑: concinui& siquas cõposita In cade ciugationẽ   rouissima
sillabã geminant inpto illa uidelic& qãdo uerbopͥinȩ ciugationis componunt : do
haubio hausi sepio sepsi sentio sensi Aliam xi hec sole sinctio sarai fulcio fulea
alia modis alia tepenb alia cuogationib alia participuse dohis eponem᷑ & put̃¬

Expanded text:
disco didici, posco poposci, parco peperci facit et parsi, curro cucurri, pedo pepedi. haec adiunctis praepositionibus non eodem modo proferenda sunt: nam duplicatam in simplici figura syllabam in compositione amittunt: dicimus enim sic, expendo expendi, decurro decurri, refello refelli, compello compuli, concido concidi. sed ex his duo sola praepositionibus adnexis  succinui dicimus. composita sunt in eadem coniugatione quae nouissimam syllabam geminant in praeterito, illa uidelicet quae a do uerbo primae coniugationis componuntur, condo haurio hausi, sepio sepsi, sentio sensi; alia in xi, haec sola: sancio sanxi, fulcio fulxialia modis, alia temporibus, alia coniugationibus, alia participiis. de his exponemus, et
Abbreviated transcription (Latin):
inai : udugeo luxi frigeo frixi: Illa iiui. pt̃m mittunt: q̃ i pma ꝑsona modiindi¬
gã habent: ut faueo faui paueo paui. foueo foui. moueo noui. & q̃ ex lnscõponunt:
utneo neui. fleo fleti cieo ciui impleo impleui cõpleo cõpleui tepleo ex pleur delin da
p̃i multũ abhis discrepare uident᷑ &iã hec quoꝵ pͥma sellaba in pt̃o excor repta cadit
mꝑductã: ut sedeo sedi iudeo unidiq̃ c̃tra ominiũ regulã ẽ prandeo prandiꝰ q̃dã s̃ in secunda
condeo totondi mordeomomordi: q̃ ad sũptis p̃positionib: ñ eo dẽ modo ꝓferendas:
nã dispondi& dispendi & rependi &d&ondidicimus eneatuo pasgiuis abunde dictã
indicatiui modi u. antenosuissimã litterã habent: ut tribao tribur. statuo statui
urmittunt: ut uolo uolui colo colui consulo esului alo alui: pauca p̃terea in cade ex

Expanded text:
in xi, lugeo luxi, frigeo frixi. illa in ui praeteritum mittunt, quae in prima persona modi indi praeterito longam habent, ut faueo faui, paueo paui, foueo foui, moueo moui, caueo caui, paenultima syllaba, neo neui, fleo fleui, cieo ciui, impleo impleui, compleo compleui, expleo expleui, deleo deleui. non multum ab his discrepare uidentur etiam haec quorum prima syllaba in praeterito ex correpta cadit in productam, sedeo sedi, uideo uidi. contra omnium regulam est prandeo prandi. quaedam sunt in secunda tondeo totondi, mordeo momordi, quae adsumptis praepositionibus non eodem modo proferenda sunt: nam despondi et dependi et detondi dicimus. de neutropassiuis abunde dictum est. indicatiui modi u ante nouissimam litteram habent, ut tribuo tribui, statuo statui, minaeteritum in ui mittunt, ut uolo uolui, colo colui, consulo consului, alo alui. pauca praeterea in eandem ex