comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uita uirtutes numquã deseruit. semꝑ exercuit.
In scdo pichagoras qͥ agendi nescuis fuit artifex dese¬
rendi. & solas doc trmę & conscientie uirtutes secut
est. Sit initercio ac nixto gen̾e apud grecos. ligurgus.
nes ambo. mudtiq alii qui & philosophiã hauseruut.
altius. & firmam̃tum tei publice prestuerunt. & soli
enĩ sapientiȩ otio deditos ut habiude grecia tulido
auus preceptor instituit᷑ exillo gn̾e est quod et
dedoetruia uiuendi. regulam mutuatur. & statũ
publicũ uirtutib fulcit. ideo ei ꝓfectionis gemi¬
ne precepta mandant̃. S ut ui castris locato.
ac sudanti suli armis: priũ uirtutes politicę suggerim¬
tur. his uerbis. PSunt aut optimę curȩ de salute pat̾e
quib agitat & exercitatꝰ animꝰ. uelocius in hanc sedem
domũ sitã ꝑuolabit. Dcinde quasi non minus docto quã
forti uiro phylosophis apta subduntꝰ. cum dr̃. udq ocius¬
fatio si iam tũ cũ erit inclus in corpore emnnebit foras

Expanded text:
uita uirtutes numquam deseruit, semper exercuit; in secundo Pythagoras, qui, agendi nescius, fuit artifex disserendi et solas doctrinae et conscientiae uirtutes secutus est; sit in tertio ac mixto genere apud Graecos Lycurgus nes ambo, multique alii qui et philosophiam hauserunt altius et firmamentum rei publicae praestiterunt: soli enim sapientiae otio deditos, ut abunde Graecia tulit, auus praeceptor instituit, ex illo genere est quod et de doctrina uiuendi regulam mutuatur et statum publicum uirtutibus fulcit, ideo ei perfectionis geminae praecepta mandantur. Sed ut in castris locato ac sudanti sub armis primum uirtutes politicae suggeruntur his uerbis: «Sunt autem optimae curquibus agitatus et exercitatus animus velocius in hanc sedem et et domum suam peruolabit.» Deinde quasi non minus docto quam forti uiro philosophis apta subduntur, cum dicitur: «Ifaciet, si iantamen cum erit inclusus in corpore eminebit foras
Abbreviated transcription (Latin):
ritu sibi uiuendũ sacerdots. Unde & quałi quodã &¬
publico pͣconio tantã humano gn̾ri diuinitatẽ meẽ testat᷑.
ut uniuersos siderei animi nobilitet cagnatione. Animꝰ¬
N ꝓpͥe mens ẽ.qͣm diuitorẽ. anima nemo dubitaait. So
nonnuqͣm sic ⁊ animã usurpantes uocamꝰ. Cũ gͦ. dic. hisq

Expanded text:
ritu sibi uiuendum sacerdotis; unde et quasi quodam ritu sibi uiuendum sacerdotis; unde et quasi quodam publico praeconio, tantam humano generi diuinitatem inesse testatur ut uniuersos siderei animi cognatione nproprie mens est, quam diuiniorem anima nemo dubitauit; sed nonnunquam sic et animam usurpantes uocamus. Cum ergo dicit: «hisq
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ: hoe̾s it sũt hac lege generati. ꝗͥ tuerent᷑ illũ globum
quẽ in tẽplo ħ medtũ uides. quȩ t̾ra dr̃: hisq animꝰ datꝰ est
ex illis sempit̾nis ignib quȩ sydera &. stellas uocatis. Quę
globosȩ & rotundȩ duimis animatȩ mͣtib circos suos or¬
besq ⁊ ficiunt. celeritate mirabili. De. tra cur globus
dicat᷑ in medio mundo positꝰ pleniꝰ differemꝰ.cũ de.uiiiiͦ.
speris loquenturr. Bene aut̃ uniu̾sꝰ mundꝰ dei tẽplum
uocatur. ꝓptꝰ illos qͥ existimãt nichil ẽẽ aliud dm̃. nͥ celũ
ipsũ. & celestia ipsa quȩ cernimꝰ. ideo ut sũmi om̃ipo¬
tentiã dei ostendẽt passe uix intelligi. nuꝰquã uideri:
Cuiqͥd humano subicitur aspec tui teplũ elꝰ uocauit. qͥ sola
m̃te cõcipitur. ut qͥsqͥs uenerat᷑ templa ħ. cultu maximu tan
debeat conditori. sciatq qͥsꝗs in usum templi huiꝰ inducit᷑.

Expanded text:
tamus. «Homines enim sunt hac lege generati qui tuerentur illum globum tamus. «Homines enim sunt hac lege generati qui tuerentur illum globum quem in templo hoc medium uides, quae ocatis; quae globosae et rotundae, diuinis animatae mentibus, circos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili.» De terra cur globus dicatur in medio mundo positus, plenius disseremus cum de nouem sphaeris loquemur. Bene autem uniuersus mundus dei templum uocatur, propter illos qui aestimant nihil esse aliud deum nisi caelum ipsum et caelestia ista quae cernimus. Ideo ut summi omnipotentiam dei ostenderet posse uix intellegi, numquam uideri, quidquid humano subicitur aspectui templum eius uocauit qui sola mente concipitur, ut qui haec ueneratur ut templa, cultum tamen maximum debeat conditori, sciatque quisquis in usum templi huius inducitur
Abbreviated transcription (Latin):
ulterius ñ reqͥrit qͥ ad suꝑa ꝑuenit. S hoc ipso qͦ sibi
celerẽ finẽ spe fruendȩ beatitatis arcessit: iretitur laqueo
ratio disseruit. incuirit. Et ħ ẽ qud̃ paulꝰ siltũ spe intȩ uerioriᷤᷤ
ad se uenire ꝓꝑantẽ ꝓhib&. ac repellit. ne fetinatũ absolu¬
tionis ascensionisq desideriũ. mag̾ eũ hac ipsa passione uin¬
ciat ac retard&. Nec dicꝰ ꝙ nͥ mors naturał ad uenerit. emo¬
ri nõ poteris. s huc uenire nõ poteris. Hisi n cũ deus inqͥt.
istis te corporis custodiis lib̾auerit. huc tͥ aditꝰ pat̾e nõ porest
Qina scit iũ receptꝰ in celũ nͥ  ꝑfec tȩ puritati celestis habitaca-¬
li aditũ nõ pat̾e. Pari autem constantia. mors nec ueniens
ꝑ natura. timenda ẽ nec contͣ ordinẽ cogenda naturȩ ¶x
his quȩ platonẽ queq plotinũ de uoluntaria morte ꝓnin¬
nasse retulimꝰ. nidil in u̾bis aiceronis quib hanc ꝓhib& re¬
manebit obscurũ. S illa u̾ba quȩ pͣt ħ sunt inserta repe:¬

Expanded text:
ulterius non requirit qui ad supera peruenit. Sed hoc ipso quo sibi celerem finem spe fruendae beatitatis arcessit, inretitur laqueo ratio disseruit incurrit. Et hoc est quod Paulus filium spe uitae uerioris ad se uenire properantem prohibet ac repellit, ne festinatum absolutionis ascensionisque desiderium magis eum hac ipsa passione uinciat ac retardet, nec dicit quod nisi mors naturalis aduenerit «emori non poteris», sed «huc uenire non poteris». «Nisi enim cum deus» inquit, «istis te corporis custodiis liberauerit, huc tibi aditus patere non potest», quia scit, iam receptus in caelum, nisi perfectae puritati caelestis habitaculi aditum non patere. Pari autem constantia mors nec ueniens per naturam timenda est, nec contra ordinem cogenda naturae. Ex his quae Platonem quaeque Plotinum de uoluntaria morte pronuntiasse rettulimus, nihil in uerbis Ciceronis quibus hanc prohibet remanebit obscurum. Sed illa uerba quae praeter hoc sunt inserta repe
Abbreviated transcription (Latin):
biennio legib liberant᷑ s Post ter septe nos
annos. flore genas uestit iuenta: Idem q aunꝰ
finem in longum crescendi facit. & qͣuarta an

Expanded text:
biennio legibus liberantur. Post ter septenos annos genas flore uestit iuuenta, idemque annus finem in longum crescendi facit: et quarta an
Abbreviated transcription (Latin):
factoꝵ egregioꝵ. amplissimum ⁊ uirtutis p̃
mium : tamen illa diuina uirtus nonstatuas
plumbo inherentes. nec triumphos arescentib
lauris. s stabiliora quedã ⁊ uiridiora premioꝵ
genera desiderat. ¶ Quȩ tamen ista sunt inꝗt
lelius : Tum scipio Patimini me inquit qm̃¬
iam tertiũ feriati sumus diem: et cetera ꝗb¬
ad narrationem sompnii uenit. Docens illa
eẽ stabiliora & uiridiora premiorum gnra.
que ipse uidisset incęlo. brnis rerum publica¬
rum seruata pegtorib sicut his uerbis eius
ostenditur. S quo sis affricane alacrior ad

Expanded text:
factorum egregiorum amplissimum uirtutis est praemium, tamen illa diuina uirtus non statuas plumbo inhaerentes nec triumphos arescentibus laureis, sed stabiliora quaedam et uiridiora praemiorum genera desiderat.» — «Quae tamen ista sunt?» inquit Laelius. Tum Scipio: «Patimini me, quoniam tertium diem iam feriati sumus,» et cetera qad narrationem somnii uenit, docens illa esse stabiliora et uiridiora praemiorum genera quae ipse uidisset in caelo bonis rerum publicarum seruata rectoribus, sicut his uerbis eius ostenditur: «Sed quo sis, Africane, alacrior ad
Abbreviated transcription (Latin):
quadri spẽm. asingulis punctis madũsũ punctũ
eiecta linea . Hec nuͣ ut diximus duplicata.
⁊ octo facta. duo quadra similia describunt.
que sibi suꝑ posita. adclitaq altitudine. formã
cubi qud ÷ solidũ corpus efficiunt. Exhis
apparet antiquiorem eẽ nũm suꝑsitie ⁊ lineis
ex quib illã constare memorauimus formisq
omnibus. Alineis enim ascenditur adnum
tamꝙ ad pͥorem. ut intelligatur ex diũsis
nuĩs linearum que forme geometrice descri¬
bantur.Ipsam uo suꝑfitiem cum lineis sui
prima post corpora diximuo tẽ incorporeã
natura. nec tamen fequestrandã propt̾ perpe¬
tuã cum corꝑib sotietatem. Ergo quod abhac
sursum recedit : iam pure in corꝑeum est.
Nuõs autem. suꝑiores hac. precedens ẜmopa¬
tefaecit. Prima ÷ igiur ꝑfectio incorporalita¬
tis inniũs .: ⁊ ħ est uttliximus numeroꝵ S¬
om̃ium plenitudo. Seorsum illa ut supra amo¬
niumus plenitudo est illoꝵ. qui aut corpus
effrciunt. aut iim optinent uinculor um.

Expanded text:
quadri speciem, a singulis punctis in aduersum punctum eiecta linea. Haec quattuor, ut diximus, duplicata et octo facta, duo quadra similia describunt, quae sibi superposita additaque altitudine formam cybi, quod est solidum corpus, efficiunt. Ex his apparet antiquiorem esse numerum superficie et lineis ex quibus illam constare memorauimus formisque omnibus. A lineis enim ascenditur ad numerum tamquam ad priorem, ut intellegatur ex diuersis numeris linearum quae formae geometricae describantur. Ipsam uero superficiem cum lineis suis primam post corpora diximus incorpoream esse naturam, nec tamen sequestrandam propter perpetuam cum corporibus societatem. Ergo quod ab hac sursum recedit iam pure incorporeum est; numeros autem hac superiores praecedens sermo patefecit. Prima est igitur perfectio incorporalitatis in numeris; et haec est, ut diximus, numeroromnium plenitudo. Seorsum illa, ut supra admonuimus, plenitudo est eorum qui aut corpus efficiant aut uim obtineant uinculorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sunat. ne talẽ ueterem ꝓmssionẽ. quasi insanie ꝓximã
aut hoirescat. aut rideat. Xenĩ ad rc̃ quȩ natura incõ¬
p̃hensibiliᷤᷤ uidebatur. uiã sibi fecit ingeniũ. & ꝑ t̾rã
q̃ celi modꝰ sit reꝑit. Ut aut̃ liquere possit ratio cõmenti:
pͥus regularit̃ pauca dicenda s̃. ut sit rerũ sequentiũ
aditꝰ instructior ¶In om̃ orbe uel sꝑa. inedietas centri
de quocũq loco circuli qͥ de signat ambitũ. in quãcũq
enusdẽ cirtuli sumitatẽ orbis partẽ aliquã diuidat. necesse ÷
S non om̃i mͦ mediceas ẽ orb̾. quã separat ista diuisio. Illa
enĩ tantũ linea in parteᷤᷤ equaleᷤᷤ orbẽ mediũ diuidit. quę
a sumo in sũmũ ita ducit᷑. ut necesse sit eã transire ꝑ
centrũ. & hȩc linea q̃ orbẽ sic equalit᷑ diuidit diam&roᷤᷤ
nuncupatur. Htẽ oĩs diam&eros cuiꝰcũq orb triplicata

Expanded text:
sumat, ne talem ueterum promissionem, quasi insaniae proximam, sumat, ne talem ueterum promissionem, quasi insaniae proximam, aut horrescat aut rideat. Etenim ad rem quae natura incomprehensibilis uidebatur uiam sibi fecit ingenium, et per terram qui caeli modus sit repperunt. Vt autem liquere possit ratio commenti, prius regulariter pauca dicenda sunt, ut sit rerum sequentium auditus instructior. In omni orbe uel sphaera, medietas centronde quocumque loco circuli qui designat ambitum in quamcumque eiusdem circuli summitatem, orbis partem aliquam diuidat necesse est. Sed non omni modo medietas est orbis quam separat ista diuisio. Illa enim tantum linea in partes aequales orbem medium diuidit quae a summo in summum ita ducitur ut necesse sit eam transire per centron; et haec linea, quae orbem sic aequaliter diuidit, διάμετρος nuncupatur. Item omnis διάμετρος cuiuscumque orbis, triplicata
Abbreviated transcription (Latin):
euenit ut dũ utrũq de alt̾o astruit᷑. neutrũ ꝓbabilit̾ astrui.¬
atur. semꝑ in medio uicissim nutante mutuo testimonio.
quid enĩ ꝑ re̾ adhuc ꝓbandã ꝓbaeur. S egiptii nichil ad con¬
iecturã loquentes. seq̃strato ac lib̾o argum̃to. nec in patro¬
ciniũ sibi lunȩ defectũ uocantes. quanta m̾sura sol t̾ra
mrator sit ꝓbare uoluer ut tũ demũ ꝑ magnitudinẽ ei
ostenderent cur luira deficrat. H aut̃ nequaꝗͣ dubitabatꝰ.
fier& ex collatione discretio.⁊ t̾rena quidẽ dim̃sio ocłis
rationẽ iuirantib de facili constabat. Solis uͦ m̃surã. alit̃
tĩ ꝑ m̃surã celi ꝑ qud̃ dicuirit inueniri nõ posse uiderũt.
Ergo pͥmũ metiendũ sibi celũ illud. idẽ it̾ solis constituer᷑.
ut ꝑ id possent modũ soli agnoᷤcere. s queso si qͥs umquaᷤ
tã ociosꝰ tamq ab om̃i serio feriatꝰ. ut hȩc quoq in manꝰ

Expanded text:
euenit ut, dum utrumque de altero adstruitur, neutrum probabiliter adstrueuenit ut, dum utrumque de altero adstruitur, neutrum probabiliter adstruatur, semper in medio uicissim nutante mutuo testimonio. Quid enim per rem adhuc probandam probetur? Sed Aegyptii, nihil ad coniecturam loquentes, sequestrato ac libero argumento nec in patrocinium sibi lunae defectum uocante, quanta mensura sol terra maior sit probare uoluerunt, ut tum demum per magnitudinem eius ostenderent cur luna deficiat. Hoc autem nequaquam dubitabatur fieret ex collatione discretio. Et terrena quidem dimensio oculis rationem iuuantibus de facili constabat. Solis uero mensuram aliter nisi per mensuram caeli per quod discurrit inueniri non posse uiderunt. Ergo primum metiendum sibi caelum illud, id est iter solis, constituerunt, ut per eum possent modum modum solis agnoscere. Sed, quaeso, si quis umquam tam otiosus tamque ab omni erit serio feriatus ut haec quoque in manus
Abbreviated transcription (Latin):
dic tꝰ sit. ratio in aꝑto ẽ. Ita enĩ nõ solũ t̾rã s ipsum
quoq celũ quđ uere mund̃ uocat᷑. temꝑari sole certissimũ ẽ
ut extremitatis etus quȩ a ura solis longissime recesser.
om̃i careant beneficio caloriᷤᷤ. & una frigoriᷤᷤ ꝑpaeuitate
torpescant. quđ sequentib aꝑtius explicabitꝰ. Restat ut
& de magnitudine eiꝰ quã uerssima p̃dicatione extulit
prtuca & nõ p̃tereunda dicamꝰ. Iꝑhysici hoc maxime
conseqͥ in om̃i circa magnitudinẽ soliᷤ inqͥsitione uoluer̃.
quanto mtior possit eẽ quã t̾ra. & eratostenes in libris
dim̃sionũ sic ait. Mensura t̾rȩ septies & uities multipli¬
cata. mensurã soł effici&. HPossidoniꝰ multo multoq sepius¬
ꝓ se inuicẽ aduocat. Ita cũ solẽ uolut᷑ t̾ra maiore ꝓbare.
testimonio lunȩ deficientis utuntur. Cũ defectũ lunȩ conãtꝰ
asserere. ꝓbatione de solis magnitudine mutuant᷑ ⁊ sic

Expanded text:
dictus sit, ratio in aperto est. Ita enim non solum terram, sed ipsum quoque caelum, quod uere mundus uocatur, temperari sole certissimum est, ut extremitates eius, quae a uia solis longissime recesserunt, omni careant beneficio caloris et una frigoris perpetuitate torpescant. Quod sequentibus apertius explicabitur. Restat ut et de magnitudine eius, quam uerissima praedicatione extulit, pauca et non praetereunda dicamus. Physici hoc maxime consequi in omni circa magnitudinem solis inquisitione uoluerunt, quanto maior possit esse quam terra, et Eratosthenes in libris dimensionum sic ait: «mensura terrae septies et uicies multiplicata mensuram solis efficiet»; Posidonius multo multoque saepiuspro se aduocat. Ita cum solem uolunt terra maiorem probare, testimonio lunae deficientis utuntur, cum defectum lunae conantur adserere, probationem de solis magnitudine mutuantur, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
rib argum̾uis. quȩ nũc longũ eꝰ enumerare docuer. Nec dubiũ
ẽ quin ipsa smortabũ corpoꝵ.⁊ auctor. ⁊ cõditrax. adeo ut
nõnulla corpora sub luminis eiꝰ accessũ paciantur augñtum.¬
& ac decrescente minuant᷑. S ne de re manifesta fastidium
plixa assertione gn̾et᷑. ad ea quȩ de inferoꝵ loco alii disfinñt

Expanded text:
is argumentis, quae nunc longum est enumerare, docuerunt. Nec dubium est quin ipsa sit mortalium corporum et auctor et conditrix, adeo ut nonnulla corpora sub luminis eius accessu patiantur augmenta et hoc decrescente minuantur. Sed ne de re manifesta fastidium prolixa adsertione generetur, ad ea quae de inferorum loco alii defin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑoso inquid pat᷑ scisime. atq obtime qm¬
ħẽ uita ut asfricanũ audio dice. ꝗd moror int̾ris. quin huc aduosuen¬
re ꝓpo : Non ẽ ita inquidille. Nisi enĩ cũ as hic cuiꝰ htẽplũ ẽ om̃e ꝗd cõs¬
picis. istis te corꝑis custodi is lib̾auerit: huctͥ aditꝰ pat̾e nõ pot᷑. Hom̃es enĩ
sunt hac lege gna̾ti.qͥ tuerent᷑ illũ globũ. quẽ intemploħmediũ uides:

Expanded text:
pater sanctissime atque optime, quest vita, ut Africanum audio dicere, quid moror in terris? quin huc ad vos venire propero? Non est ita, inquit ille. Nisi enim deus is, cuius hoc templum est omne, quod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides,
Abbreviated transcription (Latin):
incustodia corꝑis. nec in uissu eiꝰ aqͦ ille ẽ uob̾ datꝰ. ex hominũ uita
migrandũ ẽ. ne munꝰ assignatũ adeo esfugisse uideamini.I Hec secta
& ẜ p̃ceptio platonis ẽ. qͥmphedione difinit hominẽ ñ ee sua sponte m¬
rieudum s in eodẽ tm dialogo idẽ dic̃ martẽ philosopbantibꝰ appetendã. &ip.¬
sam pbisophiã meditationẽ eẽ moriendi. Hȩc sibig̾ c̾traria uident᷑. s ñ ita ẽ.
ã plato duas mortes hom̃is nouit. Necħ nc̃ repeto ꝗ suꝑiꝰ dictũ ẽ. duas cẽ mont̾
unã am̃ȩ. amalis alt̾am. S ipsiꝰ quoq am̃ał ħ ẽ homis duas asserit morteᷤ.¬

Expanded text:
in custodia corporis nec iniussu eius, a quo ille est uobis datus, ex hominum uita migrandum est, ne munus adsignatum a deo diffugisse uideamini.» Haec secta et praeceptio Platonis est, qui in Phaedone defìnit homini non esse sua sponte moriendum. Sed in eodem tamen dialogo idem dicit mortem philosophantibus appetendam et ipsam philosophiam meditationem esse moriendi. Haec sibi ergo contraria uidentur, sed non ita est. Nam Plato duas mortes hominis nouit. Nec hoc nunc repeto quod superius dictum est, duas esse mortes, unam animae, animalis alteram. Sed ipsius quoque
Abbreviated transcription (Latin):
rem pubł constituas oportet. sumpias ꝓpmquoꝵ.
manus effugeris. Hic cum exclamasset lelius
scipio : queso inquit ne me ex somno ex̾itetis: &
paxsit reb audite cetã. S quo sis affricane ala¬
crior adtutandã rem .p. sic habeto. om̃ib qui patͥa
conseruauerint. ad iuuerint. auxerint : certũ ẽẽ
incelo cdiffinitum locum. ubi beati ȩuo sempit̾no
fruant᷑. Nichil est ͤ illi pͥncipi dõ.: qui om̃em
mundũ regit: ꝙ quidem int̾ris frat acceptiꝰ:¬
quam c̃ cilia cętusq hominũ uire sotiati: quȩ cun¬
tates apellantur. Harũ rectores & conseruatores
hinc ꝓfecti huc reuertuntur. Hic ego ⁊ si erã¬
ꝑterritus. nontã metu mortis quã insidiarũ
ameis: quesiui tamen uiueretne ipse. & pater
tamquã ecarcere euolauerunt. Urã uõ quȩ
dicitur uita mors est. Quintu aspitias ad te
uenientẽ paulum patrem. Quem ut uidi
equidẽ um lacͥmarũ profudi. Ille aut̃ me am¬
plexus atq osculans flere ꝓhibebat. Atq ego

Expanded text:
rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris. Hic cum exclamasset Laelius Scipio: St! quaeso, inquit, ne me e somno excitetis, et parumper audite cetera. Sed quo sis, Africane, alacrior ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiuverint, auxerint, certum esse in caelo definitum locum, ubi beati aevo sempiterno fruantur; nihil est enim illi principi deo, qui omnem mundum regit, quodquam concilia cetusque hominum iure sociati, que civitates appellantur. Harum rectores det conservatores hinc profecti huc reperterritus non tam mortis metu quam insidiarum a meis, quaesivi tamen, viveretne ipse et Paulus tamquam e carcere evolaverunt, vestra vero, quae dicitur, vita mors est. Quin tu aspicis ad te venientem Paulum patrem? Quem ut vidi, equidem vim lacrimarum profudi, ille autem me complexus atque osculans flere prohibebat. Atque ego
Abbreviated transcription (Latin):
consul. bellũq maximũ confines. numantiã exsciudts
S cumeris curru capitoliũ inuertus. offendes rem
pubłi cons iliis ꝑturbatam nepotis mei. Hic tu

Expanded text:
absens bellumque maximum conficies, Numantiam excindes. Sed cum eris curru in Capitolium invectus, offendes rem publicam consiliis perturbatam nepotis mei. Hic tu
Abbreviated transcription (Latin):
facies. non dissiulia significans. atulliano scipio¬
ne ꝑ quietem sibi ingesta narratur. S quid
ł illi comento tali. ł huic tali somnio inhis
potissimum libris opus fuerit. in quibus de
rerum .p. statu loquebãtur. quoue attinuerit
int̾ gubernandarũ urbium constituta. circulos
orbes globosq describere. de stellarum modo.
deceli conuersione tractare. quesitu dignum
& michi uisum est. et aliis fortasse uideqtur
ne uros sapientia precellentes. iuchilq inue¬
stigatione ueri nisi diuinũ sentire solitos.
aliquid castigato oꝑi. ad iecisse suꝑfliuin suspi¬
cem᷑. De hoc ergo prius pauca dicenda sunt.
ut liquido m̃s operis de quo loꝗm̃. innotescat.
erum omnium plato & actuum naturã
penitus inspitiens. aduertit iom̃i sermone
de rei .p. institutione constituto. insundendũ

Expanded text:
facies non dissimilia significans a Tulliano Scipione per quietem sibi ingesta narratur. Sed quid uel illi commento tali uel huic tali somnio in his potissimum libris opus fuerit in quibus de rerum publicarum statu loquebantur, quoue adtinuerit inter gubernandarum urbium constituta circulos, orbes globosque describere, de stellarum modo, de caeli conuersione tractare, quaesitu dignum et mihi uisum est et aliis fortasse uideatur, ne uiros sapientia praecellentes nihilque in inuestigatione ueri nisi diuinum sentire solitos aliquid castigato operi adiecisse superfluum suspicemur. De hoc ergo prius pauca dicenda sunt, ut liquido mens operis de quo loquimur innotescat. Rerum omnium Plato et actuum naturam penitus inspiciens aduertit in omni sermone de rei publicae institutione proposito infundendu
Abbreviated transcription (Latin):
n hõc tamen ł maxime oꝑis simi litudinem
seruauit imuientio. quod cum plato inuoluminis
conclusione a quodã uite reddito: quã reliꝗsse
uidebatur. indicari faciat. quisit exutarum
corporib status animatũ. adiecta quadam spe¬
rarum ł siderũ non ociosa descriptione. rerum

Expanded text:
n hoc tamen uel maxime operis similitudinem seruauit imitatio quod, cum Plato in uoluminis conclusione a quodam uitae reddito, quam reliquisse uidebatur, indicari faciat qui sit exutarum corporibus status animarum, adiecta quadam sphaerarum uel siderum non otiosa descriptione, rerum
Abbreviated transcription (Latin):
lentudo enĩ ꝓprie nisidiumis reb suꝑnisq
non conuenit. Neq enĩ corpꝰ proprieplenũ
dixeris : quod cum sui ͭ in paniens effluendo.
alieni est appetens hauriendo. Que sime¬
tallicis corporib non usu eueniunt. non
tamen plena illa. s uasta dicenda sunt.
H ec igitur est cõminis nuoꝵ om̃ium pleni¬
tudo. quod cogitationi a nobis a superos
meanti. occurrit prima ꝑ fectio incorpora¬
litatis in numeris. Inter ipsos tamen ꝑro¬
prie pleni uocantur. secundum hos mo¬
dos: qui presenti tractatui necessarii sunt
qui aut uimi optment uinculorum. aut¬
tiendo concipias. Totum hoc ut obscuritatis de¬
precetur offencã paulo altius repetita rerũ
luce pandendum est.Om̃a corpora suꝑfitie
finuuitur & in ipsam eorum pars ultima ter¬
minatur. Hii aut̃ termini cumsint semꝑ cir¬
ca corpora. quorum termini sunt incorporei
tamen intelliguntur. Nã quo usq corpus eẽ

Expanded text:
Plenitudo enim proprie nisi diuinis rebus supernisque Plenitudo enim proprie nisi diuinis rebus supernisque non conuenit, neque enim corpus proprie plenum dixeris quod, cum sui sit impatiens effluendo, alieni est appetens hauriendo. Quae si metallicis corporibus non usu ueniunt, non tamen plena illa, sed uasta dicenda sunt. Haec est igitur communis numerorum omnium plenitudo, quod cogitationi a nobis ad superos meanti occurrit prima perfectio incorporalitatis in numeris; inter ipsos tamen proprie pleni uocantur secundum hos modos qui praesenti tractatui necessarii sunt, qui aut uim obtinent uinculorum atiendo concipias. Totum hoc, ut obscuritatis deprecetur offensam, paulo altius repetita rerum luce pandendum est. Omnia corpora superficie finiuntur et in ipsam eorum pars ultima terminatur. Hi autem termini, cum sint semper circa corpora quorum termini sunt, incorporei tamen intelleguntur. Nam quousque corpus esse
Abbreviated transcription (Latin):
ad quas affricani constaret referri. etsscipioni
conuenerit talia somniare. et degeminis sõ¬
nũ portis que fuerit aueterib exp̃ssa senten¬
tia. suꝑ his omnibus ipsius somnĩ dequo
celi cuidenter exp̃ssimus. inqua sibi scipio
ꝑ quetẽ hec uel uidisse uisus est. ł audisse
que retulit. Nunc iam discutenda nob̾ sunt
ipsius somnu uerba: non oma sed ut quoq
ui debuntur digna quesitu. Ac prima nob̾
tractandã se ingerit pars illa d̾ numeris ĩ qua
sic ait. Nam cum etas tua septenos octies
solis amfractus. reditusq conuerterit. duoq
hiĩ nũi quorum ut̃q plenus. alt̾ altera de
causa habetur. circuitu naturali sumam tibi
natalem confecerint : inte unũ. atq intuũ
nomen se tota conuertet ciuitas. tesenatꝰ.
te omnes boni. te sotũ. telatini in tuebunt᷑.
tueris unus in quo nitatur ciuitatis salus.
Ac ne multa. dictator .r.pͣ. constituas oportet.
seel sumpias propinquorũ manus effugeris:
pleritudinem hic ñfrustra numeris assignat.

Expanded text:
ad quas Africani somnium constaret referri, et si Scipioni conuenerit talia somniare, et de geminis somnii portis quae fuerit a ueteribus expressa sententia, super his οmnibus ipsius somnii de quocaeli euidenter expressimus in qua sibi Scipio per quietem haec uel uidisse uisus est uel audisse quae rettulit, nunc iam discutienda sunt nobis ipsius somnii uerba, non omnia, sed ut quaeque uidebuntur digna quaesitu. Ac prima nobis tractandam se ingerit pars illa de numeris in qua sic ait: «Nam cum aetas tua septenos octies solis anfractus reditusque conuerterit, duoque hi numeri quorum uterque plenus, alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota conuertet ciuitas; te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus in quo nitatur ciuitatis salus, ac ne multa, dictator rem publicam constituas oportet, si impias propinquorum manus effugeris.» Plenitudinem hic non frustra numeris adsignat.
Abbreviated transcription (Latin):
I. que oma simul sex faciunt. Habet ce alia
sue uenerationis inditia. S ne longior fatiat
sermo fastidium. unum ex om̃ib eius offitium
psequemiur. Quod ideo pretulimꝰ. quia hoc cõ¬
memorato non senariĩ tantũ. s & septenari paru
dignitas astruetur. Humano partui freq̃ntio¬
rem usum nouem mensium. certo nũoꝵ mo¬
menses compulit usurpari q b̾uiter abso

Expanded text:
 omnia simul sex faciunt. Habet et alia suae uenerationis indicia, sed, ne longior faciat sermo fastidium, unum ex omnibus eius officium persequemur; quod ideo praetulimus quia hoc commemorato non senarii tantum, sed et septenarii pariter dignitas adstruetur. Humano partui frequentiorem usum nouem mensium certo numerorum momenses compulit usurpari. Quam breuiter abso
Abbreviated transcription (Latin):
affricane ostendas oportebit patriȩ. lumꝰ animi.
ingenii. cons ilũq tui. S eius temporis ancipitẽ
uideo quasi fataꝵ uiam. Nam cum ętas tua.
septenos octies solis amfractus reditusq conuerte¬
rit. duoq hii numeri quoꝵ utq plenus alter
altera decausa habetur. cirauitu naturali sũmam
tibi fatalẽ confecerint. inte unũ atq intuum
nomen se tota conuerret ciuitas. te senatus. te om̃s
boni: te sotii. te latini intuebuntur. Tu eris unꝰ
in quo nitatur cͦiuitatis salus. Ac ne multa: dictator

Expanded text:
Africane, ostendas oportebit patriae lumen animi, ingenii consiliique tui. Sed eius temporis ancipitem video quasi fatorum viam. Nam cum aetas tua septenos octiens solis anfractus reditusque converterit, duoque ii numeri, quorum uterque plenus alter altera de causa habetur, circuitu naturali summam tibi fatalem confecerint, in te unum atque in tuum nomen se tota convertet civitas, te senatus, te omnes boni, te socii, te Latini intuebuntur, tu eris unus, in quo nitatur civitatis salus, ac, ne multa, dictator
Abbreviated transcription (Latin):
fluuiũ aliud non ẽẽ asserentes. quam errorem
animȩ obliuiscentis magestatẽ uitȩ prioris.
qua antequã in corpus trudetir ꝑotita est

Expanded text:
fluuium aliud non esse adserentes quam errorem animae obliuiscentis maiestatem uitae prioris qua, antequam in corpus truderetur, potita est
Abbreviated transcription (Latin):
pestes. s aut suum oberrat cadiuer. aut noui cor¬
poris ambit habitaculum non humani tantũmꝰ
sed ferini quoq electo gne morib ꝯgruo. quos
in homine libent̾ exercuit. mauult q om̃ia
ꝑpeti. ut celum qd̃ uł ignorando. uł dissimu¬
lando uł potiꝰ ꝓdendo deseruit. euadat. Cuutatũ
uo̾ rectores. eȩt̃i ꝙ sapientes. cȩlum respectu.
uel cum adhuc corpore tenentur habicanteᷤ
facile ptͦ corpus cȩlestẽ quam pene non reli¬
querant sedem reposcunt: Nec enim de nich¬
lo. aut deuana adulationẽ ueniebat. quos
quosdam urbium conditores. aut claros in re
publica uiros. innumerum deoꝵ conseerauit
antiquitas. S hesiodus quoq diuine sobolis
assertor. priscos reges cum diis aliis enumerat.
Hisq exemplo ueteris potestatis. etiam in celo
regendi res humanas assignat officium Et
ne cui fastidiosum sit si uersus ipsos ut poeta
g̃cus ꝓtulit iuseramus. referemꝰ eos. ut ex ũbis

Expanded text:
pestes, sed aut suum oberrat cadauer aut noui corporis ambit habitaculum, non humani tantummodo, sed ferini quoque, electo genere moribus congruo quos in homine libenter exercuit, mauultque omnia perpeti ut caelum, quod uel ignorando uel dissimulando uel potius prodendo deseruit, euadat. Ciuitatum uero rectores ceterique sapientes caelum respectu, uel cum adhuc corpore tenentur, habitantes, facile post corpus caelestem, quam paene non reliquerant, sedem reposcunt. Nec enim de nihilo aut de uana adulatione ueniebat, quod quosdam urbium conditores aut clariores in re publica uiros in numerum deorum consecrauit antiquitas; sed Hesiodus quoque, diuinae subolis adsertor, priscos reges cum dis aliis enumerat, hisque exemplo ueteris potestatis etiam in caelo regendi res humanas adsignat οfficium. Et ne cui fastidiosum sit si uersus ipsos ut poeta Graecus protulit inseramus, referemus eos ut ex uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicimus eẽ intelligibilia. Wid̾i eẽ cor¬
poralia om̃a. seu diuinũ corpus habeant seu
caducum. Hic ergo numerus simul om̃ari supa
&e subiecta designat. Aut enĩ ds̃ ÷ sũmuẽ:
aut mens exsũmo nata dõ. inqua rerum spẽs
continent᷑ : aut mundi anima. quȩ animarum
om̃iũ fons ÷ : aut celestia sunt usq adnos
aut t̾rena natura: : & sic quinarius rerũ om̃iũ
coniunctione dicta hȩc ꝓ affectatȩ breuitatis
necessitate sufficiunt.¬
ERTIa est detribus &e quattuor. que quantũ
ualeañt reuoluamus: Geometrici corpori.
ab impari pͥma planities. intribus lineis constat.
his enĩ trigonalis forma concluditur. Apari
uero pͥma .in .iiiiͬ. inuenitur. Itẽ scimus scđm

Expanded text:
autem dicimus intellegibilia, uideri esse corporalia omnia, seu diuinum corpus habeant seu caducum. Hic ergo numerus simul omnia et supera et subiecta designat. Aut enim deus summus est aut mens ex eo nata in qua rerum species continentur, aut mundi anima quae animarum omnium fons est, aut caelestia sunt usque ad nos, aut terrena natura est: et sic quinarius rerum omnium eri coniunctione dicta haec pro affectatae breuitatis necessitate sufficiant. Tertia est de tribus et quattuor, quae quantum ualeat reuoluamus. Geometrici corporis ab impari prima planities in tribus lineis constat his enim trigonalis forma concluditur; a pari uero prima in quattuor inuenitur. Item scimus s
Abbreviated transcription (Latin):
pauca dicemus. Hic numerꝰ heptasñcuocatur.
antiquato usu pͥmȩ luterȩ. Apud ueteres em̃
septas uocitabatur quod greco nõe testabat᷑.
uenerationẽ debitã nũo. Nam pͥmo om̃iũ
hoc nuo anima mund ana generataest. sicut
timeus platonis edocuit. Monade enĩ in
uertice locata. t̃ni niũ exutraq parte ab eadẽ
numeris facta contextio. generationẽ anmȩ
iniperiꝰ creatoris effecit. Non parua ergo hmo
dane animȩ origo uii finibus continetur.
Septum quoq uagantiũ sperarũ ordine̾. illi
stelli fere & om̃s contitienti subiecit aftifex
fabricatoris prouidentia. Que et superioris
rapidis motib obiarent. ⁊ inferiora om̃a
gubnarent: Lunã quoq quasi exhis illis
septimã nũs septenarius mou: cursumꝙ
eius ipse dispensat. Quodͤ ut multis modis

Expanded text:
pauca dicemus. Hic numerus ἑπτάς nunc uocatur, antiquato usu primae litterae; apud ueteres enim σεπτάς uocitabatur, quod Graeco nomine testabatur uenerationem debitam numero. Nam primo omnium hoc numero anima mundana generata est, sicut Timaeus Platonis edocuit. Monade enim in unumeris facta contextio generationem animae imperio creatoris effecit. Non parua ergo hincdanae animae origo septem finibus continetur, septem quoque uagantium sphaerarum ordinem illi stelliferae et omnes continenti subiecit artifex fabricatoris prouidentia, quae et superioris rapidis motibus obuiarent et inferiora omnia gubernarent. Lunam quoque, quasi ex illis septimam, numerus septenarius mouet cursumque eius ipse dispensat. Quod cum multis modis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid significaretur illa᷑ habere corporeũ. s at possa
uniuersitatẽ animando penetrare ⁊ mundi solidũ corpꝰ
implere. ꝑ nũos soliditatis effecta est. Nrinc ad ipsa
platonis uerba ueniamꝰ. Nã cũ de deo ar̃am mũdi
frbricante loqueretur. ait. Primã. ex om̃i fermeuto
partẽ tulit  hinc suinsit duplã parte᷑ pͥoris. Terciam

Expanded text:
aliquid significaret illam habere corporeum, sed, ut possit uniuersitatem animando penetrare et mundi solidum corpus implere, per numeros soliditatis effecta est. Nunc ad ipsa Platonis uerba ueniamus. Nam, cum de deo animam mundi fabricante loqueretur, ait: «Primam ex omni fermento partem tulit; hinc sumpsit duplam partem prioris, tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
sit in t̾rã feiri om̃ia
nitu suo pondera.
Ista aut̃ quę de hoc dicta s̃ opitulabuntur nob̾ & ad illius
loci disputationẽ quo antipodas eẽ cõmemorat. S hic
inhibita continiratione tractatꝰ. ad scđi cõ¬

Expanded text:
sit in terram ferri «omnia sit in terram ferri «omnia nutu suo pondera». Ista autem quae de hoc dicta sunt opitulabuntur nobis et ad illius loci disputationem quo antipodas esse commemorat. Sed hic, inhibita continuatione tractatus, ad secundi co
Abbreviated transcription (Latin):
laterib & a parte quȩ ad nos hab&ur. inferior pari
altitudinis inmensitate suspicitur. Nisi gͦ om̃ia ponda
ferrentur i t̾rã. imbres q̃ extra lat̾a diffluunt non in
trã s incelũ caderent. quđ uilitatem ioci scuirili̾ excedit.
sto enĩ t̾rȩ sꝑa cui ascripta s̃. a .s.c.u. circa bant sit
iđ t̾rȩ & aeris diuidat linea ducta ab. e. usq ad .l.
erit suꝑior ista quã possidemꝰ. ⁊ illa sub pedib. Nisi
gͦ cader&e oñe pondꝰ in t̾rã. paruã nimis imbriũ
parte᷑ t̾ra susciꝑet. ab. a. usq ad .c. latera uͦ aeris. ił.
ab. F. usq ad .c.  ao. usq ad .l. humorẽ suũ ii aere
celũ deicerent. De in.¬
feriore aut̃ celi homiᷤ¬
& ideo natur ȩ ignota
defluer&. sic̾ osten¬
dit subiecta de¬
scriptio s ħ uel
reuellere dedig.¬
natꝰ sermo sobriꝰ
quđ sic absurdũ
est ut sine argu¬
mentoꝵ patroci¬
nio subr uatꝰ. Restat
gͦ ut indubitabili
ratione monstratũ

Expanded text:
lateribus et a parte quae ad nos habetur inferior pari lateribus et a parte quae ad nos habetur inferior pari altitudinis immensitate suspicitur. Nisi ergo omnia pondera ferrentur in terram, imbres qui extra latera terrae defluunt non in terram, sed in caelum caderent, quod uilitatem ioci scurrilis excedit. Esto enim terrae sphaera cui ascripta sunt ABCD, circa hanc sit d est terrae et aeris, diuidat linea ducta ab E usque ad L: erit superior ista quam possidemus et illa sub pedibus. Nisi ergo caderet omne pondus in terram, paruam nimis imbrium partem terra susciperet ab A usque ad C; latera uero aeris, id est ab F usque ad E et a G usque ad L, umorem suum in aerem caelumque deicerent; de inferiore autem caeli hemiset ideo naturae ignota deflueret, sicut ostendit subiecta descriptio. Sed hoc uel refellere dedignatur sermo sobrius, quod sic absurdum est ut sine argumentorum patrocinio subruatur. Restat ergo ut indubitabili ratione monstratum
Abbreviated transcription (Latin):
locũ quasi poudꝰ relapsa est. Argumento sunt cũ alia
innumera. tũ p̾cipue imbres. qͥ in t̾rã ex om̃i aeriᷤᷤ parte.
labuntur. Nec enĩ in hanc solã quã habitamꝰ suꝑficiem
decidunt. s & in latera. quib in t̾ra globositas sꝑalis
efficuur. ⁊ in partẽ alterã quę ad nos habetur inferior
imbriũ casꝰ est. Nam si aer t̾reri frigoris exhalatione
deus&ur: in nubem cogitur. & ita abrumpit imbres. Aer aut̃
uniuersam trã circũfus ambit. ꝓcul dubio ex om̃i aeris
parte p̃t᷑ ustã calore ꝑpetuo liquor pluuialis emanat.
q̃ undiq in t̾rã quȩ unica est sedes ponderi disfluit:
Qud̃ ꝙͣ respuit suꝑ est ut estim& extra hanc utã suꝑficiẽ
quã incolimꝰ. quiqͥd nimiũ imbriũ uel grandinũ cadit.
ħ totũ in celũ de aere desluere. Celũ enĩ ab om̃i parte
tenrȩ. equabilit᷑ distat. ⁊ ut a nr̃a habitatione ita & a

Expanded text:
locum quasi pondus relapsa est. Argumento sunt, cum alia locum quasi pondus relapsa est. Argumento sunt, cum alia innumera, tum praecipue imbres qui in terram ex omni aeris parte labuntur. Nec enim in hanc solam quam habitamus superficiem decidunt, sed et in latera quibus in terra globositas sphaeralis efficitur; et in partem alteram, quae ad nos habetur inferior, idem imbrium casus est. Nam si aer, terreni frigoris exhalatione densetus, in nubem cogitur et ita abrumpit imbres, aer autem uniuersam terram circumfusus ambit, procul dubio ex omni aeris parte, praeter ustam calore perpetuo, liquor pluuialis emanat, qui undique in terram, quae unica est sedes ponderum, defluit. Quod qui respuit, superest ut aestimet extra hanc unam superficiem quam incolimus, quidquid niuium imbriumue uel grandinum cadit, hoc totum in caelum de aere defluere. Caelum enim ab omni parte terrae aequabiliter distat et, ut a nostra habitatione, ita et a
Abbreviated transcription (Latin):
tumultu utistũ. in penetrabile densetũ. ex defeccatis abrasũ
resedit elem̾tis. in imo hesit quđ demensũ est. stringente
ꝑpauo gelu. quđ eliminatũ. in ultimã mundi parte᷑
longinquitas solis coaceriauit. Quđ gͦ ita concretũ est:
t̾rȩ nomen accepit. Hanc spissꝰ aer ⁊ t̾reno frigori ꝓpior
quã solis calori. stupore spiraminis densioris undiq usũ
fulcit ⁊ contin&. nec in recessũ aut accessũ. moueri eã
patitur: uel uis circũuallantis ⁊ exom̃i parte ugore
simili librantis aurȩ. uel ipsa speralis extremitas. Quȩ
si paululũ a medio deurauerit. fit cuicũq uerua ꝓpior
⁊ unũ relinqͥt. Quđ̃ ideo in solo medio est. quia ipsa
sola pars a quouis sꝑȩ uertice pari spatio recedit. In hãc
gͥ quȩ i inta ẽ. ⁊ quasi media & non mou&᷑. quia cẽtrõ
est. om̃ta pondera ferri necesse est. quia ⁊ ipsa in hunc

Expanded text:
tumultu uastum, impenetrabile, densetum, ex defaecatis abrasum tumultu uastum, impenetrabile, densetum, ex defaecatis abrasum resedit elementis, haesit in imo; quod demersum est stringente perpetuo gelu, quod eliminatum in ultimam mundi partem longinquitas solis coaceruauit, quod ergo ita concretum est, terrae nomen accepit. Hanc spissus aer et terreno frigori propior quam solis calori stupore spiraminis densioris undiqueuersum fulcit et continet, nec in recesssum aut accessum moueri eam patitur uel uis circumuallantis et ex omni parte uigore simili librantis aurae uel ipsa sphaeralis extremitas, quae si paululum a medio deuiauerit, fit cuicumque uertici propior et imum relinquit, quod ideo in solo medio est, quia ipsa sola pars a quouis sphaerae uertice pari spatio recedit. In hanc igitur, quae et ima est, quasi media, et non mouetur, quia centron est, omnia pondera ferri necesse est, quia et ipsa in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
biliter inuoluta rerũ in se necessitas iunxit. tractatꝰ expe¬
diat. Nõ mouetur ait. Est enĩ centron. In sꝑa aut̃ solum
centron diximꝰ nõ moueri. qura necesse ẽ ut oirca aliquid
ĩ mobile sꝑa moueatur. Adiecit infuna est. Rec te hoc
quoq quia quđ centron est. medium est. In sꝑa aut᷑ ħ
solum constat ipnuĩ eẽ. qud̃ medtũ est.  si ina est. sequitꝰ
ut uere dic tũ sit. in eã ferri om̃n. semꝑ etũ omĩa ponda
in imũ natura deducit. Nã & in ipso mundo ut eẽt t̾ra
sic factum ẽ. Quiquid ex om̃i mraterra de qua facta sͣ oĩa
purissimũ ac liquidissimũ fuit. id tenuit sumitatẽ ⁊ ether
uocatur. Parᷤ cui minor puritas. & merat tam̃ aliqͥd leuiᷤᷤ
ponderis. aer exiuit. ⁊ in scđa delapsꝰ est. P hęc quđ adhuc
quidẽ liquidũ. s iã usq ad tactꝰ offensã corpulentũ erat.
in aquę flircũ coagulatũ est. Iã uͦ quod de om̃i siluestri

Expanded text:
biliter inuoluta rerum in se necessitas uinxit, tractatus expebiliter inuoluta rerum in se necessitas uinxit, tractatus expediat. «Non mouetur», ait. Est enim centron. In sphaera autem solum centron diximus non moueri, quia necesse est ut circa aliquid immobile sphaera moueatur. Adiecit: «et infima est.» Recte hoc quoque. Nam quod centron est, medium est. In sphaera uero hoc solum constat imum esse quod medium est. Et si ima est, sequitur ut uere dictum sit in eam ferri omnia. Semper enim pondera in imum natura deducit: nam et in ipso mundo, ut esset terra, sic factum est. Quidquid ex omni materia de qua facta sunt omnia purissimum ac liquidissimum fuit, id tenuit summitatem et aether uocatus est; pars, cui minor puritas et inerat aliquid leuis ponderis, aer extitit et in secunda delapsus est; post haec, quod adhuc quidem liquidum, sed iam usque ad tactus offensam corpulentum erat, in aquae fluxum coagulatum est. Iam uero quod de omni siluestri
Abbreviated transcription (Latin):
liciuss&. S quid mirũ si aĩmꝰ de hac regione nõ constat.
cũ nec conpori fabricando sola sufficerit:Nã quia t̾ra.
aqua. & aer infra lunã sunt. exhis solis corpꝰ fieri ñ potuit.
quđ idoneũ eẽt ad uitã. s opꝰ fuit p̾sidio ignis ȩberii. qͥ
t̾renis membris uitã & animã sustinendi cõmodar&
iugorẽ. qͥ uitalẽ calorẽ ⁊ facer& ⁊ feir&. Hȩc ⁊ de aere
dexisse nos satis sit. I Restat ut de t̾ra q̃ sꝑarũ nona.
& mundi ultima ẽ. dic tu necessaria disseramꝰ. Nã ea q̃
ẽ media ⁊ nona tellꝰ inqͥt neq mouetur ⁊ infima ẽ. in eã
ac uicissim de se nascuntꝰ. numꝙͣ a naturalis soci&eatis
amplexib separant᷑ꝰ. Talia suincula quib t̾rã nat᷑a cõstrutẽ
Nam ideo in eam ferunt omt̃a. qura ut media non inouetꝰ.
Ideo non mouetur. quia infium est. Net poterat infima
non eẽ. in quã om̃ia feruntur. Hoꝵ singła quȩ insepara¬

Expanded text:
licuisset. Sed quid mirum si animus de hac regione non constat, licuisset. Sed quid mirum si animus de hac regione non constat, cum nec corpori fabricando sola suffecerit? Nam quia terra, aqua et aer infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii qui terrenis membris uitam et animam sustinendi commodaret uigorem, qui uitalem calorem et faceret et ferret. Haec et de aere dixisse nos satis sit. Restat ut de terra, quae sphaerarum nona et mundi ultima est, dictu necessaria disseramus. «Nam ea quae est media et nona, tellus, inquit, neque mouetur et infima est et in eam ac uicissim de se nascuntur, numquam a naturalis societatis amplexibus separantur. Talia sunt uincula quibus terram natura constrinxit. Nam ideo in eam feruntur omnia quia ut media non mouetur; ideo non mouetur quia infima est; nec poterat infima non esse in quam omnia feruntur. Horum singula, quae insepara
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmꝰ babeatur. ⁊ quȩ.. ast signa in quoꝵ nominũ dicione
sunt. absolutũ est. S om̃ra hȩc quȩ de sũmo ad lunam
usq ꝑuenunt. sacͣ. incorrupta. diuina s̃. quia in ipsis ẽ
et̃ semꝑ idẽ. nec umꝗͣ. recipiunt inequalẽ uari&at̾ estũ.
Infra lunã. & aer & natura ꝑmutationis parit᷑ encipiunt.
& sicut aeris. ita diuinoꝵ & raducoꝵ luna confiniũ est.
ud̾ aut̃ ait nihil infra lunã eẽ diuinũ. p̃t̾ animoᷤ mun̾re
deoꝵ hominũ generi datos: non ita accipiendũ est aĩõs
hic eẽ ut hinc nasci putent᷑. s sicut solẽ in t̾ris ẽẽ dicere
solemꝰ. cuiꝰ radius aduenit. ⁊ recedit. ita animoꝵ cȩlestis
origo ẽ. s lege temporalis hospitalitatis. hic exulat. Hȩc
ergo regio diuinũ nihil ipsa ht̃ s recipit. & qr recipit.¬
⁊ remittit. Propͥũ aut̃ hab̾e dicerour. si ei semꝑ tenere

Expanded text:
primus habeatur, et quae signa in quorum numinum dicione primus habeatur, et quae signa in quorum numinum dicione sint, absolutum est. Sed omnia haec quae de summo ad lunam usque perueniunt, sacra, incorrupta, diuina sunt, quia in ipsis est aether, semper idem nec umquam recipiens inaequalem uarietatis aestum. Infra lunam et aer et natura permutat et aeris, ita diuinorum et caducorum luna confinium est. Quod autem ait, nihil infra lunam esse diuinum «praeter animos munere deorum hominum generi datos,» non ita accipiendum est animos hic esse ut hic nasci putentur. Sed sicut solem in terris esse dicere solemus cuius radius aduenit et recedit, ita animorum origo caelestis est, sed lege temporalis hospitalitatis hic exulant. Haec ergo regio diuinum nihil habet ipsa, sed recipit; et quia recipit, et remittit. Proprium autem habere diceretur si ei semper tenere
Abbreviated transcription (Latin):
contrario motu feiri. ratio indubitata patefecit. &
de ipso sꝑarũ ordine quđ diuersi senserint. uel qͥd
nit̃ cos dissensiouẽ fecerit. que ue magis sit seq̃nda sen¬
tentia. trac tatus inuenit. Nec bac tacitũ est cur it̾ om̃s
stellas sola sine frãs radiis luna non luceat. sox & quȩ spa¬
cioꝵ ratio solẽ ab his quoq qui eũ int̃.Uii. quartũ locar.
non tam̃ abrupte mediũ.s. fere meddiũ dici coegerit. pubsi¬
catũ est quđ signficent nomina quib ita uocatur. ut laudari
tantũ putetur innotuit. Magnatudo quoq enus. s & celestiꝰ
ꝑ quẽ discuirit circubi t̾rȩq parit᷑ quanta sit. uel quẽ admodũ
dep̃hensa. monstratũ est. Subiectarũ sꝑarũ stellȩ quẽ ad¬
modũ zodiaco qͥ supͣ om̃s ẽ ferri dicantur. uel quȩ ratio
diuersarũ faciat seu delerem seu tardũ recursũ. s &
ipse ⁊odiacꝰ in xii. partes qua ratione diuis sit. Curq ario

Expanded text:
contrario motu ferri ratio indubitata patefecit, et contrario motu ferri ratio indubitata patefecit, et de ipso sphaerarum ordine quid diuersi senserint uel quid inter eos dissensionem fecerit quaeue magis sit sequenda sententia tractatus inuenit. Nec hoc tacitum est cur inter omnes stellas sola sine fratris radiis luna non luceat, sed et quae spatiorum ratio solem ab his quoque qui eum inter septem quartum locarunt, non tamen abrupte medium sed fere medium dici coegerit publicatum est. Quid significent nomina quibus ita uocatur ut laudari tantum putetur innotuit; magnitudo quoque eius sed et caelestis per quem discurrit circuli, terraeque pariter quanta sit uel quemadmodum deprehensa monstratum est. Subiectarum sphaerarum stellae quemadmodum in zodiaco, qui supra omnes est, ferri dicantur, uel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum recursum, sed et ipse zodiacus in duodecim partes qua ratione diuisus sit, curque Aries
Abbreviated transcription (Latin):
signa in quib tũc fuer̃ assignauit antiqͥtas. Cancrum
scła adiectio. eũ pͥmũ fecit qͥ ultimꝰ fuerat.Ideo aqͣriꝰ
q̃ capͥcoritũ seqͥtur. saturno datur. Ioui qͥ ante saturnũ
erat. pisces dicantur. aries martiqui p̾cesserat iouem.
laurꝰ ueneri. quẽ marᷤ sequebat᷑. Geniini mercurio post
quẽ uen fuerat. deputati s̃. Notandũ hoc loco. quđ in
genitura mundi uel ipsa rerum ꝓuidentia. uel uetustat
ingeniũ. huic stelł ordinẽ dedit quẽ plato assigiauit.
sꝑis earũ. ut ess& luna pͥma. sol scds. suꝑhũc m̃curiꝰ.
Uenꝰ quarta. hinc mars. inde iuppit̾. ⁊ saturnꝰ ultimus.
s sine huiꝰ tam̃ rationis patrocinio habunde platonicũ
ordinẽ pͥor ratio cõmendat. IExhis quȩ de uerbiᷤᷤ ciceroniᷤ
ꝓxime p̾latis querenda ꝓposuimꝰ. qua licuit breuitate
celũ uolui. ⁊ cur ita uoluat᷑ ostendimꝰ. septẽq speras

Expanded text:
signa in quibus tunc fuerant adsignauit antiquitas, Cancrum signa in quibus tunc fuerant adsignauit antiquitas, Cancrum secunda adiectio eum primum fecit qui ultimus fuerat; ideo Aquarius, qui Capricornum sequitur, Saturno datur; Ioui, qui ante Saturnum erat, Pisces dicantur; Aries Marti, qui praecesserat Iouem, Taurus Veneri, quam Mars sequebatur, Gemini Mercurio, post quem Venus fuerat, deputati sunt. Notandum hoc loco quod in genitura mundi uel ipsa rerum prouidentia uel uetustatis ingenium hunc stellis ordinem dedit quem Plato adsignauit sphaeris earum, ut esset luna prima, sol secundus, super hunc Mercurius, Venus quarta, hinc Mars, inde Iuppiter, et Saturnus ultimus. Sed sine huius tamen rationis patrocinio abunde Platonicum ordinem prior ratio commendat. Ex his quae de uerbis Ciceronis proxime praelatis quaerenda proposuimus, qua licuit breuitate,caelum uolui, et cur ita uoluatur, ostendimus, septemque sphaeras