comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re dicere hymotibi ssratus mihi ꝑꝑ eam ipan cãm minus q uolebat
tamiliaris i tñ &e doctus & purbanus ũc sencio neminẽ ẽẽ moratũ¬
uł p̃politus: quil ip̃is si in dicendo nõ utimur tũ apparet ati extat
utrũ simus carum rerũ rudes an didicerimus. At qui pilla luclunt
non utuntur in ip̃a lusione artinicio proprio palestre s indicat ipe
motus didicerit ne palestrã an neĩciant. Et qui aliꝗd fingũt
ñ tum pictura nihil utũtur tamen utrũ sciat pingere.an nesciant
nõ obscurum est. Sic moratorilii histe ip̃is udiciorũ ãcionum
senatus & si proprie tetere non ad hibeantur artes tñ facile cdecla¬
ritur utrũ is qui dicat tantũm̃o in hoc de clamatorio sit opere tac
id enim ip̃m ꝙ contra me locutus es artificio quodã es cose¬
cutus ut & raichi quo ego uellẽ nõ ẽẽ oratiris concederes & caisũ
nescio quom̃o rurĩus de torqueres. atq oratori propria traderes

Expanded text:
am minus quam volebat familiaris, sed tamen et doctus et perurbanus, sic sentio neminem esse in oratoo dignae, perpolitus; quibus ipsis si in dicendo non utimur, tamen apparet atque exstat, utrum simus earum rudes an didicerimus: ut qui pila ludunt, non utuntur in ipsa lusione artificio proprio palaestrae, sed indicat ipse motus, didicerintne palaestram an nesciant, et qui aliquid fingunt, etsi tum pictura nihil utuntur, tamen, utrum sciant pingere an nesciant, non obscurum est; sic in orationibus hisce ipsis iudiciorum, contionum, senatus, etiam si proprie ceterae non adhibeantur artes, tamen facile declaratur, utrum is, qui dicat, tantum modo in hoc declamatorio sit opere iac es consecutus, ut et mihi, quae ego vellem non esse oratoris, concederes et ea ipsa nescio quo modo rursus detorqueres atque oratori propria traderes.
Abbreviated transcription (Latin):
me ip̃m egissẽ & pdruiũ sere temptassẽ In quo gn̾ẽ tu anthoni ue¬
ra loquar nõq̃ michi ꝑ conctanti aut querenti aliꝗd detiuiti. &
ꝓ sepe me que soleres indicendo obicurare dociusti ¶ Nũc quoĩa
uterq urũm patefecit earũ iparũ rerũ aditũ quas querimus &
quomiar princeps erassus etꝰ ẜmonis ordiendi fuit date nobuis
hanc ueniam ut ea que sentitis de om̃i gnẽ dice̾di sb̾tiliter ꝑsequa¬
mini & quid n euit a nobis impetratũ magnã halebo crasle hiuc
pilestre & Tusculano tuo gracia & longe achactemie uli aglicio
niũ lix suburbanũ gianasium anteponam.
Um ille eni uero inquit. Sulpici rogrmiꝰ Antomũ quiꝙ¬

Expanded text:
me ipsum egissem et per Drusum saepe temptassem; quo in genere tu, Antoni,—vere loquar—numquam mihi percontanti aut quaerenti aliquid defuisti et persaepe me, quae soleres in dicendo observare, docuisti. Nunc, quoniam uterque vestrum patefecit earum ipsarum rerum aditum, quas quaerimus, et quoniam princeps Crassus eius sermonis ordiendi fuit, date nobis hanc veniam, ut ea, quae sentitis de omni genere dicendi, subtiliter persequamini; quod quidem si erit a vobis impetratum, magnam habebo, Crasse, huic palaestrae et Tusculano tuo gratiam et longe Academiae illi ac Lycio tuum hoc suburbanum gymnasium anteponam.' Tum ille 'immo vero,' inquit 'Sulpici, rogemus Antonium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut & uobis honori & amicis utilitati & reipu. emuliuuento esse
ponitis.
Un Sceuola comiter ut solebat cetera inquit assentior Crasso
ne aut de .G. lelii ioceri mei aut de h̾ui generi aut arte aut
gloria cletraliam. Sed illa duo Crasse uerear ut tibi posuint come¬
dere unũ ꝙ ab oratorit cuutates & ab micio amstitutis & sepe c̃¬

Expanded text:
ut et vobis honori et amicis utilitati et rei publicae emolumento esse ut et vobis honori et amicis utilitati et rei publicae emolumento esse possitis.' Tum Scaevola comiter, ut solebat, 'cetera' inquit 'adsentior Crasso, ne aut de C. Laeli soceri mei aut de huius generi aut arte aut gloria detraham; sed illa duo, Crasse, vereor ut tibi possim concedere: unum, quod ab oratoribus civitates et initio constitutas et saepe c
Abbreviated transcription (Latin):
litte̾ tibi intendere̾t. Instaret achadenua que quicꝗd clixisses id te ip̃
negare coger&.Stoia uere nũ disputacionu ĩuaꝵ atq int̾ogacionu
laqueis te irrititũ tener&̃ ꝓ ipatetici aũt & hec ip̃a que propria orato¬
rii putas ẽẽ adiumenta atu ornamenta dicẽdi abse peti u̾icerẽt opor¬
tere ac nõ solũ meliora r̃ &̃ multa plura. Aristotile̾ Teofrastum¬
q de his rebi q omĩs dicendi magr̃os scripsisse oñderẽt. Missos
tacio methamaticos Gramaticos. Musicos quorui artili urra ista
dicendi uis ne minina quid̃ societate amtingitur. Quãolir̾e ista
tanta tamq multa profitenda Crasse non censeo. Satis id est ma¬
gnũ ꝙ potes prestare ut inuidiais ea causa quãtũq tu dias melior
x. probabilior ẽr uicdeatur ut ĩ coctioib ut insentenciis dicẽdis
ꝑgite ut facitis adoloscentes atiiz mid studiũ in quo estis in cu̾bite

Expanded text:
litem sibi intenderent. instaret Academia, quae, quidquid dixisses, id te ipsum litem sibi intenderent. instaret Academia, quae, quidquid dixisses, id te ipsum negare cogeret. Stoici vero nostri disputationum suarum, atque interrogationum laqueis te irretitum tenerent. Peripatetici autem etiam haec ipsa, quae propria Oratorum putas esse adiumenta atque ornamenta dicendi, a se peti vincerent oportere, ac non solum meliora, sed etiam multo plura Aristotelem Theophrastumque de istis rebus, quam omnis dicendi magistros scripsisse ostenderent. Missos facio mathematicos, grammaticos, musicos, quorum artibus vestra ista dicendi vis ne minima quidem societate coniungitur. Quam ob rem ista tanta tamque multa profitenda, Crasse, non censeo; satis id est magnum, quod potes praestare, ut in iudiciis ea causa, quamcumque tu dicis, melior et probabilior esse videaturpergite, ut facitis, adulescentes, atque in id studium, in quo estis, incumbite,
Abbreviated transcription (Latin):
ũtante maiorũ institutis rudẽ inuire ciuili. Et hec etas nr̃a preter
te Craũe qui tuo magis studio qͣ proprio munere aliquo duertoꝵ¬
ius a nobis ciuile decliti ꝙ interdũ pudeat uiris ignara est. Q uõ
in extrema or̃õne qͣiͣ tuo iuire sumpũsti oratorẽ in oĩi sermoĩs dispa¬
tacione copiossusime posse uersari id nisi hic in tuo regno eẽmus nõ
tulisse multis q p̾essem ꝗ aut interdicto tecũ cõtnͣderẽt aut te ex
miuo gn̾e ph̾ici̾. Uindicarẽt q ornati homines indicendo & graues
quib cũ tibi uutũ sacramentũ contendere nõ liceret. Argerẽt p̾terea
phiorũ greges iã ab illofonte & capite socrate nichil te de bonis rebus
in uita nihil de malis nihil de anumi ꝑmotionib nihil de hoĩnu
morili nihil de eacione uite lidicisse nihil omnio quesisse nihusci¬
re couĩcer&̃ ¶ Et cũ unuuerũ inte impetũ feciss& tu singule familie

Expanded text:
sitantem in maiorum institutis, rudem in iure civili; et haec aetas vestra praeter sitantem in maiorum institutis, rudem in iure civili; et haec aetas vestra praeter te, Crasse qui tuo magis studio qius a nobis civile didicisti quod interdum pudeat, iuris ignara est. 2. Quod vero in extrema oratione, quasi tuo iure sumpsisti, Oratorem in omnis sermonis disputatione copiosissime posse versari, id, nisi hic in tuo regno essemus, non tulissem, multisque praeissem, qui aut interdicto tecum contenderent, aut te ex in suo genere Physici, vindicarentque ornati homines in dicendo et grraves, quibuseum iusto sacramento contendere non liceret Urgerent praeterea Philosophorum greges. iam ab illo fonte, et capite Socrate; nihil te de bonis rebus in vita, nihil de malis, nihil de animi permotionibus, nihil de hominum moribus, nihil de ratione vitae didicisse, nihil omnino quaesisse, nihil scire convinceret? et cum universi in te impetum fecissent, tum singulae familiae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑior tristicia sẽringis ea que eẽt in homine iocũdutas & tantus in io¬
itero au̾t die cum illi maiores natu satis quieusse̾t in ambulatiõe uẽ¬
tum ẽẽ clicebant. Tum sceuolã duob spaciis trib ue factis dixisse cur
non imitaniur Crasse ĩocratẽ illũ qui est inphedro platonis : Nan
me hec tua platanus ammonuit que nõ minus ad opacandũ hũc
iocum patulis ẽ diffusa ranus q̃ illã cuiꝰ umbrã secutus ẽ Socrates
que mihi uidetur nõ tam ipͥa aquiuia qua sumus. Quid religioĩs
& cerimonie. quid hec uira cuulia. que ĩa pridem in nostra familia
sine ulla eloqñtie laude uersantur ni aut inuenta st̃̾ aut cognita
aut nĩo ab oratorũ gne tractata: Equidẽ & Sergiũ galbam memo¬
ria teneo diuuniũ hominẽ indicendo &. M. emiliũ porcinam &
G. ip̃m carbonem que tu adoloscentulꝰ perpulisti ignarũ legum he¬

Expanded text:
erioris tristitia sermonis eaque esset in homine iucunditas et tantus in loerioris tristitia sermonis eaque esset in homine iucunditas et tantus in loculani; postero autem die, cum illi maiores natu satis quiessent et in ambulationem ventum esset, dicebat tum Scaevolam duobus spatiis tribusve factis dixisse 'cur non imitamur, Crasse, Socratem illum, qui est in Phaedro Platonis? Nam me haec tua platanus admonuit, quae non minus ad opacandum hunc locum patulis est diffusa ramis, quam illa, cuius umbram secutus est Socrates, quae mihi videtur non tam ipsa acula, quet caerimoniae; quid? haec iura civilia, quae iam pridem in nostra familia sine ulla eloquentiae laude versantur, num aut inventa sunt aut cognita aut omnino ab oratorum genere tractata? Equidem et Ser. Galbam memoria teneo divinum hominem in dicendo et M. Aemilium Porcinam et C. ipsum Carbonem, quem tu adulescentulus perculisti, ignarum legum, hae
Abbreviated transcription (Latin):
nisse rodm socerũ eiꝰ qui fuerat. Quĩtus muciꝰ dicebatur & as. anto¬
Onius homo & consciliorũ in repb. sociꝰ & sũma cũ Crasso familiaritate
c̾uĩctus. Exierãt aũt cum ip̃o crasso adoloscentes & druũ maxime
familiares & in quib magnã tũ spẽ̾ maiores natu dignitatis sue collo¬
carent. g̃. Cotta ꝗ tũ tribunatũ pl ixtebat: & .P. sulpicius qui deĩ¬
ceps eũ magratũ petiturus putabatur. Ni primo die de temporib¬
illis deq uniueria repl. quã ob cãm uenerãt multũ interse usq
ad extremũ tempꝰ diei collocuti st̃. quo quid insermone multa di¬
uinitus atrib illis consularib Cotta deplorata et conmemorata nã¬
rabat: ut nihil incidissꝵ. postea ciuitati mali ꝙ nõ impendere illi
tanto ante iudissoe̾. Eo aũt om̃i sermone co̾fecto tantam in Crasso
humanitatẽ fuisse ut cũ lauti accubuiss&̃ tulleretur omnis illa iui¬

Expanded text:
nisse eodem, socer eius qui fuerat, Q. Mucius dicebatur et M. Antonisse eodem, socer eius qui fuerat, Q. Mucius dicebatur et M. Antonius, homo et consiliorum in re publica socius et summa cum Crasso familiaritate coniunctus. Exierant autem cum ipso Crasso adulescentes et Drusi maxime familiares et in quibus magnam tum spem maiores natu dignitatis suae conlocarent, C. Cotta, qui tum tribunatum plebis petebat, et P. Sulpicius, qui deinceps eum magistratum petiturus putabatur. Hi primo die de temporibus deque universa re publica, quam ob causam venerant, multum inter se usque ad extremum tempus diei conlocuti sunt; quo quidem sermone multa divinitus a tribus illis consularibus Cotta deplorata et commemorata narrabat, ut nihil incidisset postea civitati mali, quod non impendere illi tanto ante vidissent. Eo autem omni sermone confecto, tantam in Crasso humanitatem fuisse, ut, cum lauti accubuissent, tolleretur omnis illa sup
Abbreviated transcription (Latin):
neri re quesita & multũ disputata sumorũ hominũ prope consensu est
quendam ordinem preceptorũ s̃ ea que quondã accepi in nr̃oꝵ homũ
eloquentissimoꝵ & omni dignitate principũ disputatiõe ẽẽ diuersata
nõ quo illa cotẽpam que greci dicendi artitĩtes & doctores reliquer̃t
R cum illa patrant impromptuq sut omnib neq ea interpetratuẽ
mea aũt ornacius explicare aut planius exprimi posẽt dabis hãc ue¬
niam mihi frater ut opinor ut eorũ quib sũma dicendi laus a nr̃is
hominib conceña est auctoritatẽ grecis anteponimꝰ.
Um igitur uelxemencius inuehxretur in cam̃ principũ. Con¬
sul philipus druũiq tribimatus prosenatus auctoritate susceptꝰ
infringiiam ac debilitari iuderetur dici memini lucorũ romanoru
dieb łuciũ crassum qi colligendi sui causa se ĩtusculanũ contulisse ue¬

Expanded text:
neri re quaesita et multum disputata summorum hominum prope consensu est neri re quaesita et multum disputata summorum hominum prope consensu est quendam ordinem praeceptorum, sed ea, quae quondam accepi in nostrorum hominum eloquentissimorum et omni dignitate principum disputatione esse versata; non quo illa contemnam, quae Graeci dicendi artifices et doctores reliquerunt, sed cum illa pateant in promptuque sint omnibus, neque ea interpretatione mea aut ornatius explicari aut planius exprimi possint, dabis hanc veniam, mi frater, ut opinor, ut eorum, quibus summa dicendi laus a nostris hominibus concessa est, auctoritatem Graecis anteponam. Cum igitur vehementius inveheretur in causam principum consul Philippus Drusique tribunatus pro senatus auctoritate susceptus infringi iam debilitarique videretur, dici mihi memini ludorum Romanorum diebus L. Crassum quasi conligendi sui causa se in Tusculanum contulisse; ve
Abbreviated transcription (Latin):
iũt in ocio aut iocundius aut magis propriũ humanitatis qͣ ẜmo:
facetus ac nulla ire rudis: Noc eĩ uno prestanius uł maxime
feris ꝙ colloquimur internos & ꝙ exprimẽ dicendo sema possimꝰ
Q uaobre̾ quis hac nõ uire miretur sũme q in eo elaborandum ẽẽ
arbitretur ut quo uno homines maxime bestiis preste̾t in hac ho¬
minib suis antecellat. At uero ia ad illa sũma ueniarnius que ius
alia potuit aut disꝑsos homines unũ in locũ congregare: aut affec¬
ta agrestiq uita ad hunc humanũ cultũ ciule̾q cdeducere aut iã cõ¬
stitutis ciuitatib leges udicia aura describere. Ac ne plura que &
rene innumerabilia consectar comprehendam breui. SSic ẽi statu
ꝑfecti oratoris moderacione & sapientia nõ solũ istiꝰ dignitatem
oratori reliquisse nen complectar inhis libris amplius q̃ ꝙ huc ge¬

Expanded text:
potest in otio aut iucundius aut magis proprium humanitatis, quam sermo potest in otio aut iucundius aut magis proprium humanitatis, quam sermo facetus ac nulla in re rudis? Hoc enim uno praestamus vel maxime feris, quod conloquimur inter nos et quod exprimere dicendo sensa possumus. Quam ob rem quis hoc non iure miretur summeque in eo elaborandum esse arbitretur, ut, quo uno homines maxime bestiis praestent, in hoc hominibus ipsis antecellat? Ut vero iam ad illa summa veniamus, quae vis alia potuit aut dispersos homines unum in locum congregare aut a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum civilemque deducere aut iam constitutis civitatibus leges iudicia iura describere? Ac ne plura, quae sunt paene innumerabilia, consecter, comprehendam brevi: sic enim statuo, perfecti oratoris moderatione et sapientia non solum ipsius dignitatem, oratori reliquisse; non complectar in his libris amplius, quam quod huic ge
Abbreviated transcription (Latin):
tib p̾cipur semp floruit semꝑq dñata ẽ. Quid ẽi eͥ aut tã admi¬
rabile qͣ ex infinita multitudine homunũ existere inũ qui id qd̾ uĩ¬
bus natura sit datum uł solus uł cũ paucis fatere poñĩt. aut tã iocũ¬
dum cognitu atiiz auditu q̃z sapientissimis sentenciis grauibus q
uerbis ornata oracio & polita: Aut tã potẽs tamq maguticũ q̃ ppli̾
motus Iudicium religiones senatus q grauitate̾ uniꝰ oracione mũ¬
ti: Quid porro tam regiũ tã liberale tã munificũ qͣ opem t̾erre ĩuip¬
licili excitare afflicros. dare salutẽ. aiberare ꝑiculis retinere homi¬
nes in ciuitate: Quid au̾t tam neccessariũ q̃ tenere semparma
quilii uł tretus ip̃e ẽẽ posũs uł prouocare integros uł te ulcisci laces¬
situs. age uõ ne semꝑ forũ sb̾selia rostra curiãq mediteris ꝗd ẽẽ

Expanded text:
tibus praecipue semper floruit semperque dominata est. Quid enim est aut tam admitibus praecipue semper floruit semperque dominata est. Quid enim est aut tam admirabile, quam ex infinita multitudine hominum exsistere unum, qui id, quod omnibus natura sit datum, vel solus vel cum perpaucis facere possit? aut tam iucundum cognitu atque auditu, quam sapientibus sententiis gravibusque verbis ornata oratio et polita? aut tam potens tamque magnificum, quam populi motus, iudicum religiones, senatus gravitatem unius oratione converti? Quid tam porro regium, tam liberale, tam munificum, quam opem ferre supplicibus, excitare adflictos, dare salutem, liberare periculis, retinere homines in civitate? Quid autem tam necessarium, quam tenere semper arma, quibus vel tectus ipse esse possis vel provocare integer vel te ulcisci lacessitus? Age vero, ne semper forum, subsellia, rostra curiamque meditere, quid esse
Abbreviated transcription (Latin):
particione quandam arciũ fecisse uideo. neq inuniuerio genere
singulos elaborasse sed ie seperasse aceteris ductionib eam ꝑtem ditẽ¬
di que inforemib disceptacionib iudiciorũ aut deliberacionũ uer¬
saretur. & describitur quã platonis oracione creuisse. Sedꝙ ille duri
ismmus pedibus fecit ut se abiter& inherba atq ita illa que pħi diuinitꝰ
ferut ẽe dicta loqueretur id meis pedilii certe concedi est equius. Tũ
crasium imio uero comodius & pulumosq poposcisse ut omnes in his
ĩrdib que erant sb̾ platano amsedisse dicebat. Ibi ut ex pristino sermone
relaxarentur animi omniu̾ solebat conta narrare Crassum sermonez
quẽda de studio dicendi intulisse. qui cũ ita eẽt exorsus nõ sibi mmprta̾¬
dum Sulpiciũ & cottã s inagis utrũq colandandũ uderi ꝙ tãtã
licere: uoliuitates impellere quo uelit. un aũt uelit deducere. Nec una
res in oñi lilero populo maximeq impaceatis tranquilisq cuuta¬

Expanded text:
partitionem iam quandam artium fecisse video neque in universo genere singulos elaborasse, sed seposuisse a ceteris dictionibus eam partem dicendi, quae in forensibus disceptationibus iudiciorum aut deliberationum versarssimis pedibus fecit, ut se abiceret in herba atque ita illa, quae philosophi divinitus ferunt esse dicta, loqueretur, id meis pedibus certe concedi est aequius.' Tum Crassum 'immo vero commodius etiam'; pulvinosque poposcisse et omnis in eis sedibus, quae erant sub platano, consedisse dicebat. Ibi, ut ex pristino sermone relaxarentur animi omnium, solebat Cotta narrare Crassum sermonem quendam de studio dicendi intulisse. Qui cum ita esset exorsus: non sibi cohortandum Sulpicium et Cottam, sed magis utrumque conlaudandum videri, quod tantam licere voluntates, impellere quo velit, unde autem velit deducere: haec una res in omni libero populo maximeque in pacatis tranquillisque civita
Abbreviated transcription (Latin):
cgnosco. Nan qui nõ põt qui uiciose tacit quẽ deniq non decet hũc
uit Pylonius iubebat ad id ꝙ facere posiit detrudñdũ puto
I ne igitur inquit dmpici me aut hme Cotti uis cuule ant
rem muitare intes dũcere Nn quis abista sũma atu in onini ge

Expanded text:
ignosco; nam qui non potest, qui vitiose facit, quem denique non decet, hunc, ignosco; nam qui non potest, qui vitiose facit, quem denique non decet, hunc, ut Apollonius iubebat, ad id, quod facere possit, detrudendum puto.' 'Num tu igitur' inquit Sulpicius 'me aut hunc Cottam ius civile aut rem mi
Abbreviated transcription (Latin):
leui quãto plꝰ adhibeatur dilligencie qͣ in hac re constat eẽ
maxinã. Sepe eium soleo audire rostrum cum ita dicat se adhuc
reperire dũcipulum quẽ quidẽ probaret potuise neminẽ. non quo
non eeñt quidam probabiles s̃ qr si aliquid m̾o cẽt uicii id ip̃e nõ
ponẽt. Nichil ẽ eĩ tam mũgne nec tã ad diuturnitatẽ memorie sta¬
bile qͣ iel quo aliquid oftenderis Itaq ut adhanc ñmilitudinem huiꝰ
hutrionis oratoriã iaudem dirigamus iuidetis neq̃ nichil ab eomsĩ
ꝓtecte nichil niũ aĩ suma uenustate tiat nichil niuĩ ita ut decrat &
uti ommes moneat atq delectet. Itaq hec iam duo eit coniẽcutus
ut in quo quisq artificio excelleret is in suo genẽ Rosius diceretur
hanc ego alnoluctrẽm ꝑfectionemq moratore desiderans aqua ipe
longe absum facio impudenter ad ichi ei uolo ignosci ceteris ipe nõ

Expanded text:
levi quanto plus adhibeatur diligentiae, quam in hac re, quam constat esse levi quanto plus adhibeatur diligentiae, quam in hac re, quam constat esse maximam: saepe enim soleo audire Roscium, cum ita dicat, se adhuc reperire discipulum, quem quidem probaret, potuisse neminem, non quo non essent quidam probabiles, sed quia, si aliquid modo esset viti, id ferre ipse non posset; nihil est enim tam insigne nec tam ad diuturnitatem memoriae stabile quam id, in quo aliquid offenderis. Itaque ut ad hanc similitudinem huius histrionis oratoriam laudem dirigamus, videtisne quam nihil ab eo nisi perfecte, nihil nisi cum summa venustate fiat, nisi ita, ut deceat et uti omnis moveat atque delectet? Itaque hoc iam diu est consecutus, ut, in quo quisque artificio excelleret, is in suo genere Roscius diceretur. Hanc ego absolutionem perfectionemque in oratore desiderans, a qua ipse longe absum, facio impudenter; mihi enim volo ignosci, ceteris ipse non
Abbreviated transcription (Latin):
assencior inq eo uel maxime probaui. Sumũ illu doctore Ab aba¬
deniem apolonium ꝗ cum mercede doceret tamen nõ paciebatur
cos quos iudicabat nõ pon̾e oratoris euacdere operam ap̾ se s̃e pdere di¬
mittebat q & ad quamq artem putabat ẽe aptum ad ẽã impellere
atqi ortari iõlebat. Satis est ei̾ ceteris artiticiis ꝑcipiendis tatũm̃o
tardior pon̾e ꝑcipere animio & memoria custodire. Non queritur mo¬
bilitas lingne non celeritas uerborum non demiq ea que nobis nonpo¬
ñimus fingere facies uultus ĩonus. In oratore au̾t acumen dialeticorũ
gedorũ geitus pene nĩmor auctorũ ẽ requirendus. Quaobre nichil ĩ
hominũ gne carius ꝓt̾ecto oratore inueniri pot. Que eiz imgłarumre¬
rũ artifices ungła ũ mediocriter adepti it probantur ea nisi oĩa iũma¬
it᷑ in oratore probari non ponunt.
Uni Crassus atiiui uide inquit in artificio opera q tenui &

Expanded text:
adsentior inque eo vel maxime probavi summum illum doctorem, Alabaadsentior inque eo vel maxime probavi summum illum doctorem, Alabandensem Apollonium, qui cum mercede doceret, tamen non patiebatur eos, quos iudicabat non posse oratores evadere, operam apud sese perdere, dimittebatque et ad quam quemque artem putabat esse aptum, ad eam impellere atque hortari solebat. Satis est enim in ceteris artificiis percipiendis tantum motardior, posse percipere animo et memoria custodire; non quaeritur mobilitas linguae, non celeritas verborum, non denique ea, quae nobis non possumus fingere, facies, vultus, sonus: in oratore autem acumen dialecticorumgoedorum, gestus paene summorum actorum est requirendus; quam ob rem nihil in hominum genere rarius perfecto oratore inveniri potest; quae enim, singularum rerum artifices singula si mediocriter adepti sunt, probantur, ea nisi omnia sunt in oratore summa, probari non possunt.' Tum Crassus 'atqui vide' inquit 'in artificio perquam tenui et
Abbreviated transcription (Latin):
actideret temere altera est hec de qua queri sepe soleo ceterarũ ho¬
mines arcii ipectati & probati ũ quado aliꝗd minus hene fecerut
qua ĩoloe aut noliusie aut ualitudine impediti nõ potuisse conseꝗ
il ꝙ scirent putentur. Noluit in quuit hodie agrre Roscius aut
crudior fuit Oratoris peccatum si quod ẽ animnadueriũ stulticie
reccatũ ẽẽ uidetur. Stulticia au̾t excusacionem non habet. Quia
nemo uidetur aut qr crudus fuerit aut ꝙ ita maluerit stultꝰ
tiuise quo & graui uidiciũ indicendo subimus. Quociens cĩm
dicimus tociens de nobis uidicatur & qui semel in gestu pec¬
cauit non continuo extimatur nescire gestum uiꝰ in dicendo
iliꝗd reprehensum ẽ aut eterna in eo aut certe diuturna uallet
opinio tarditati. Illud uero ꝙ ate dictum est ẽẽ ꝑmulta que orator
niũ anatura haleret non multu amagistro adiuuaretur ualde tibi

Expanded text:
accideret, timere; altera est haec, de qua queri saepe soleo; quod ceterarum hoaccideret, timere; altera est haec, de qua queri saepe soleo; quod ceterarum homines artium spectati et probati, si quando aliquid minus bene fecerunt quam solent, aut noluisse aut valetudine impediti non potuisse consequi id, quod scirent, putantur: "noluit" inquiunt "hodie agere Roscius," aut "crudior fuit"; oratoris peccatum, si quod est animadversum, stultitiae peccatum videtur; stultitia autem excusationem non habet, quia nemo videtur, aut quia crudus fuerit aut quod ita maluerit, stultus fuisse; quo etiam gravius iudicium in dicendo subimus: quotiens enim dicimus, totiens de nobis iudicatur, et, qui semel in gestu peccavit, non continuo existimatur nescire gestum, cuius autem in dicendo quid reprehensum est, aut aeterna in eo aut certe diuturna valet opinio tarditatis. Illud vero, quod a te dictum est, esse permulta, quae orator a natura nisi haberet, non multum a magistro adiuvaretur, valde tibi
Abbreviated transcription (Latin):
& in nobis animaduertere soleo & in me ip̃o sepunme experior. ut ex
ilbeĩcam im principiis dicendi & totamente atq omnib artib contreme¬
ĩcam. Adoloĩcentulus uõ ũt micio accusacionis exanimatus sum ut
hoc ĩmiu beneticiui maximo debuerim ꝙ continuo consciliũ dimip̾it
simł ac me fractum atq debilitatũ metu iuderit. Nic omnes assẽ¬
sũ nĩgnifĩcare inter se & coloqui ceperunt fuit enĩ quidã mirificus
& ceteros sumos oratores qͣqͣ tibi par mea sententia nemo
quid nan eẽt cur ut in quoq oratore plurimu̾ eẽt ita maxime
is pertimesceret has cauias inuenieba duas iniã ꝙ intligerent
hi quos usus ac natura dociussoe. nõ nunq̃ siĩmis oritoribo non
satis ex sentencia euentu dicendi procedere. Ita non inuiria quoci¬
enĩoq dicerent id quod aliquando posset accidere ne tum illud ip̃

Expanded text:
et in vobis animum advertere soleo et in me ipso saepissime experior, ut et et in vobis animum advertere soleo et in me ipso saepissime experior, ut et exalbescam in principiis dicendi et tota mente atque artubus omnibus contremiscam; adulescentulus vero sic initio accusationis exanimatus sum, ut hoc summum beneficium Q. Maximo debuerim, quod continuo consilium dimiserit, simul ac me fractum ac debilitatum metu viderit.' Hic omnes adsensi significare inter sese et conloqui coeperunt; fuit enim mirificus et ceteros summos oratores, quamquam tibi par mea sententia nemo sam quaererem, quidnam esset cur, ut in quoque oratore plurimum esset, ita maxime is pertimesceret, has causas inveniebam duas: unam, quod intellegerent ei, quos usus ac natura docuisset, non numquam summis oratoribus non satis ex sententia eventum dicendi procedere; ita non iniuria, quotienscumque dicerent, id, quod aliquando posset accidere, ne illo ipso tempore
Abbreviated transcription (Latin):
tro actores malos ꝓpeti. Est igitur oratori dilligenter prouidencł
non ut illis satiffaciat quib neccẽe ẽ i ut ip̃is ammirabiles ẽẽ ui¬
deantur quib libere liceat uidicare. At ñ queritis plane quid se¬
ciam enunciabo apud homines familiarusimos ꝙ adhuc semꝑ ta¬
cui & tatendum putaui. Michi & qui optime dicut quiq id tã¬
cillime atii ornatiuiue face̾̃ possunt tamen nisi timde ad dicend
accedunt & in exordienda oracione ꝑturbantur pene impudentes
uidentur. tan & sin accidere nõ potest. It eĩz quisq optime di¬
re dignũ noĩe oratoris dignum hominii uirib efficere atu edẽ
is michi &̃ si conmouetur indicendo tamen impudens iudet᷑
Non enĩ pudendo s non faciendo id ꝙ non decet impudencie no¬
men effugere debemus. Quem uõ non pudet idꝙ implerisq ui¬
deo hunc ego non reprehensioe solum sed & pena dignum puto. Eꝓ

Expanded text:
tro actores malos perpeti. Est igitur oratori diligenter providendum, tro actores malos perpeti. Est igitur oratori diligenter providendum, non uti eis satis faciat, quibus necesse est, sed ut eis admirabilis esse videatur, quibus libere liceat iudicare; ac, si quaeritis, plane quid sentiam enuntiabo apud homines familiarissimos, quod adhuc semper tacui et tacendum putavi: mihi etiam qui optime dicunt quique id facillime atque ornatissime facere possunt, tamen, nisi timide ad dicendum accedunt et in ordienda oratione perturbantur, paene impudentes videntur,—tametsi id accidere non potest; ut enim quisque optime diratoris, dignum hominum auribus efficere atque edere, is mihi, etiam si commovetur in dicendo, tamen impudens videtur; non enim pudendo, sed non faciendo id, quod non decet, impudentiae nomen effugere debemus; quem vero non pudet,—id quod in plerisque video—hunc ego non reprehensione solum, sed etiam poena dignum puto. Equidem
Abbreviated transcription (Latin):
deteream. Qus eni non uidet igit᷑ caelio equali meo marimo hono¬
ri fiusse omnĩo illam ip̃am quatũq assequi potuerit inlicendonie¬
diocritate. Qius uestrũ equidẽ. Q. uariũ uastũ hominem atq fe
dum non intłigit illa ip̃a r̾acuitate quãtũq habet magna ẽẽ in aui¬
tate graciam consecutum.
Ed qr de oratore querimus fingendus est nobis oracione nr̃a
detractis omnib uiciis orator atq omni laude cumulatus. Ne¬
q eni ũ multitudo liciũ ũ uarietas causarum ũihec turba & barba¬
ria forenũs clat locũ uel uiciosũssimis oratorib id circo nos he ꝙ q̃
rimus omittemus ¶ Itaq in his artibus in quib non utilitas queĩt᷑
neccesiaria s animi libera quedam oblectatio quã indilligenter & qͣ
prope fastidioie uidicamus. Nulle en̾i littes neq controuersie it̾
que cogant homines sicut foro non bonos oratures. Item inthea¬

Expanded text:
deterream: quis enim non videt C. Coelio, aequali meo, magno honodeterream: quis enim non videt C. Coelio, aequali meo, magno honori fuisse, homini novo, illam ipsam, quamcumque adsequi potuerat, in dicendo mediocritatem? Quis venon intellegit illa ipsa facultate, quamcumque habuit, magnam esse in civitate gratiam consecutum? Sed quia de oratore quaerimus, fingendus est nobis oratione nostra detractis omnibus vitiis orator atque omni laude cumulatus. Neque enim, si multitudo litium, si varietas causarum, si haec turba et barbaria forensis dat locum vel vitiosissimis oratoribus, idcirco nos hoc, quod quaerimus, omittemus. Itaque in eis artibus, in quibus non utilitas quaeritur necessaria, sed animi libera quaedam oblectatio, quam diligenter et quam prope fastidiose iudicamus! Nullae enim lites neque controversiae sunt, quae cogant homines sicut in foro non bonos oratores, item in thea
Abbreviated transcription (Latin):
moriã tirmi atii diuturm. Et ñ quis ẽ qui hec putet arte actiii posse¬
ꝙ talium est preciare enuim se res habet ũ ue accendi aut coninoueri arte
posint inĩeri quicłe & domari ab arte non possũt omia st ei ula donana¬
ture. Quid de ulis dicã que terte cũ ip̃o iymine naicuntur lingue sonicio
que bona unt fieri meliora poste doctrina & que no optima aliquo mocdo
acciu tamen & corrigi posse. Sea st̃ quicia aut iingna teũtante int ita
uoce absoni aut ita uultu motuq corporis uasti atq agrestes ut &
ũ ingeniis atii arte ualeant tñ moratorum numerũ uenire non pont̾
nati ut non nati sed ab aliquo deo freti ẽẽ uideantur ¶ Nagnum ꝙ¬
Adest enĩ nemo ferre quin accucius atu accerius uicia in dicente
q̃ recta uideat. Ita quicꝗd est in quo ofrenditur id & illa que laudã¬
da ĩunt obruit. Neq hec in eam ĩentencia duputo ut honunes ado¬
lostentes si quid naturale forte non habeant omnĩo adicendi studio

Expanded text:
uturni; et si quis est qui haec putet arte accipi posse,—quod falsum est; praeclare enim res se habeat, si haec accendi aut commoveri arte possint; inseri quidem et donari ab arte non possunt; omnia sunt enim illa dona naturae—quid de illis dicam, quae certe cum ipso homine nascuntur, linguae solutio, quae bona sint, fieri meliora posse doctrina, et, quae non optima, aliquo modo acui tamen et corrigi posse—, sed sunt quidam aut ita lingua haesitantes aut ita voce absoni aut ita vultu motuque corporis vasti atque agrestes, ut, etiam si ingeniis atque arte valeant, tamen in oratorum numerum venire non possint; nati, ut non nati, sed ab aliquo deo ficti esse videantur. Magnum quodadest enim fere nemo, quin acutius atque acrius vitia in dicente quam recta videat; ita quicquid est, in quo offenditur, id etiam illa, quae laudanda sunt, obruit. Neque haec in eam sententiam disputo, ut homines adulescentis, si quid naturale forte non habeant, omnino a dicendi studio
Abbreviated transcription (Latin):
Inqua difticille ẽ enumerare quot uiri quantascĩa qrant aeuerarĩoi ss¬
andus uarietate & copia fuerint. qui no aliqua inre ama seperatr elabo¬
rarint s omnia quecũq reñt uel sciencie uestigacione lił diserenda
rarione copretenterũt. Ouis ignorat hii qiuimathe mattrq uiostint
uerientur. quo tn in gñe ita multi ꝓfecti hominea exniteaius ent nẽo

Expanded text:
in qua difficile est enumerare quot viri quanta scientia quantaque in suis stin qua difficile est enumerare quot viri quanta scientia quantaque in suis studiis varietate et copia fuerint, qui non una aliqua in re separatim elaborarint, sed omnia, quaecumque possent, vel scientiae pervestigatione vel disserendi ratione comprehenderint. Quirsentur? Quo tamen in genere multi ita perfecti homines ex
Abbreviated transcription (Latin):
in omnibius rebus q̃ indicendo admirabiles extitissos. Nanquocũq
te animo & cogitacione amuerteris ꝑ multos excellentes inquoãq
ꝗñe uidebis non mediocriũ arcium sed prope maximatum.Siuis
enim est ꝗn ñ carorũ hominũ sciãm rerũ gestarum uel utilitate ułma¬
ꝗnitudine metiri ueit non anteponat oratori imꝑatore. Quis aut du¬
bitit qn telli duces erhac una ciuitate prestantusimos pene inume ris¬
biles indicendo aũt excellentes uix paucos profer̃e possimus . Iamriũo
aut singlis etatibus singili tollerabiles oratores inuenirentur. am ene
netate litternu uerientur mag̃ hanc dicendi racionẽ qua cuerraparoĩs
laute aut cũ lon senatoris prudencia comiparanda pitet. conuertat ani
Nuc facillime quanta oratorũ st iemꝑq fueĩt paucitas iudicabit. Ne¬
Q enim te fugit laudatazũ arcũ omĩum procreatritẽ quandara iudĩt

Expanded text:
in omnibus rebus quam in dicendo admirabiles exstitissent; nam quocumque in omnibus rebus quam in dicendo admirabiles exstitissent; nam quocumque te animo et cogitatione converteris, permultos excellentis in quoque genere videbis non mediocrium artium, sed prope maximarum. Quis enim est qui, si clarorum hominum scientiam rerum gestarum vel utilitate vel magnitudine metiri velit, non anteponat oratori imperatorem? Quis autem dubitet quin belli duces ex hac una civitate praestantissimos paene innumerabilis, in dicendo autem excellentis vix paucos proferre possimus? Iam vero autem singulis aetatibus singuli tolerabiles oratores invenirentur. Ac ne adam varietate litterarum versentur, magis hanc dicendi rationem, quam cum imperatoris laude aut cum boni senatoris prudentia comparandam putet, convertat animue multi sint; sic facillime, quanta oratorum sit et semper fuerit paucitas, iudicabit. Neque enim te fugit omnium laudatarum artium procreatricem quandam et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tariti etero neq roganti. Nan neq auctoritate quuꝙ apud nie plus te ui
sere rt. neq uolu̾tate. Ac michi reretenda ẽ uetrris quusdam memorie
non uañe sans explacata recordacio. seđ ut arbitror .apta ad idꝙ requiris. ut
cognoitas que uiri omniũ eloquentissimi clarissummq semeriit de om̃i ri¬
cione dicendi. Aus enĩ ut nuhi sepe dixisti. qm̃i que pueris aut atolosten¬
tulis nobis rx comentariolis nr̃is inchoata. ut india exciarruit iur hac etate
digna o laor uisu quem excaniis quas dixiniꝰ tot tantisq comeaiti s̃inus
al iqd lndem terebus policuis anobis ꝓt̾ectiusq proferri. Solesq nõnũ
muni artib eloquinaa contineri statiuam. Eu aut illa ab elegancia artrĩ¬
segregandam putes. & in quodam ingenii atu exerctacionis gñe ponẽ¬
dam. Ac michi quidem sepe nuimero in sũmos homines. ac sũmis
ingeniis preditos intuenti querendũ ẽẽ unum est ꝗd eẽt cur plures

Expanded text:
neque auctoritate quisquam apud me plus valere te potest neque voluntate. Ac mihi repetenda est veteris cuiusdam memoriae non sane satis explicata recordatio, sed, ut arbitror, apta ad id, quod requiris, ut cognoscas quae viri omnium eloquentissimi clarissimique senserint de omni ratione dicendi. Vis enim, ut mihi saepe dixisti, quoniam, quae pueris aut adulescentulis nobis ex commentariolis nostris incohata ac rudia exciderunt, vix sunt hac aetate digna et hoc usu, quem ex causis, quas diximus, tot tantisque consecuti sumus, aliquid eisdem de rebus politius a nobis perfectiusque proferri; solesque non numinum artibus eloquentiam contineri statuam, tu autem illam ab elegantia docsegregandam putes et in quodam ingeni atque exercitationis genere ponendam. Ac mihi quidem saepe numero in summos homines ac summis ingeniis praeditos intuenti quaerendum esse visum est quid esset cur plures
Abbreviated transcription (Latin):
diligenciꝰ legi cum carueada gorgiã quo in libro hx maxime admi¬
rabar Piatonẽ ꝙ nihil in oratoribm irridñdus ip̃e ẽẽ orator ñui
uidebatur Uerbi eĩ controuersia tã du torquet greculos homĩes
coteptiois cupidiores q̃ ueritatis. Nan siquis hũc statuet ẽẽ ura¬
torẽ q tãtũmo iniure aut iniudiciis possit aut apud populu̾ aut
nisenatu copiose loqui tamen hinc ip̃i multa tribuat & concedat
neccr̃e est. hseq rĩ sine multa ptrictacione uius reru publicirũ
Neq sine tegum morũ uiris scĩa neq natura hominrum in cogniti ac¬

Expanded text:
diligentius legi Gorgiam; quo in libro in hoc maxime admirabar Platonem, quod mihi in oratoribus inridendis ipse esse orator summus videbatur. Verbi enim controversia iam diu torquet Graeculos homines contentionis cupidiores quam veritatis. Nam si quis hunc statuit esse oratorem, qui tantummodo in iure aut in iudiciis possit aut apud populum aut in senatu copiose loqui, tamen huic ipsi multa tribuat et concedat necesse est; neque enim sine multa pertractatione omnium rerum publicarum neque sine legum, morum, iuris scientia neque natura hominum incognit
Abbreviated transcription (Latin):
nr ipam perturbatioes ducipline uetrris & comiatu deuenim in mediu
terũ ounii certamen atq discrimen. & hoe tempus onne post consinatu
obieamiꝰ his fluctibus qui nos a comuni peste depussi in nos inetipos redũ¬
darent. Sed tanien iihis uel aipitatibus ⁊rrii uł anguitiis trmporis obic̃quĩ
studiis nũs & quantũ nuhi uł fraus inmucoꝵ uł cinse aucorũ uł respi.

Expanded text:
in ipsam perturbationem disciplinae veteris, et consulatu devenimus in medium in ipsam perturbationem disciplinae veteris, et consulatu devenimus in medium rerum omnium certamen atque discrimen, et hoc tempus omne post consulatum obiecimus eis fluctibus, qui per nos a communi peste depulsi in nosmet ipsos redundarent. Sed tamen in his vel asperitatibus rerum vel angustiis temporis obsequar studiis nostris et quantum mihi vel f
Abbreviated transcription (Latin):
rẽpetenti perlrati fusse qͣ. frater illi uideri sol&
qui in optia repl. quoquom̃o & honoribus &
rerĩ gritaru gloria florer&. ei inte cursũ tenẽ
potuerũt. ut uel in negocio ñne piculo uł iocio
cum dignitate ẽẽ poss&. Ac fuit tp̃s illud. cũ
michi quoq miciũ requiescendi atq auimĩ ad
utriusq nostru preclara itudia referendi fore iustũ & prope ab omibus
concenũ eẽ arbitrarer. si infinitus toreniui rerui labor ei ambiciois acu¬
pauo de curũ lynorit & etatis Nexii contitisso. Qua ĩpe agitationu &
conscilioꝵ meoru tũ graues cominim̃ tprͣu tũ uarii nr̃i caĩis fefelleriuit
Nan ꝗ locus quietis & tranquilitatis plemisimꝰ tori udebatur in eomarie
moleitiaꝵ & turbulentisiie tempestates extitrruit. Neq uero nobis cupien¬
tibus atq optantib tructus ocii datus est ad eas artes quib apueris dedi¬
ti fiumus crlebrandas inter nosq recolendas. N an prima etate madimus

Expanded text:
ati fuisse, Quincte frater, illi videri solent, qui in optima republica, cum et honoribus, rerum gestarum gloria florerent, eum vitae cursum tenere potueiunt, ut vel in negotio sine periculo, vel in otio cum dignitate esse possent. Ac fuit tempus illud, cum mihi quoque initium requiescendi. atque animum ad utriusque nostrum praeclara studia referendi, fore, iustum, et prope omnibus concessum esse arbitrarer, si infinitus forensium rerum labor, et ambitionisoccupatio, de cursu honorum, etiam aeratis flexu constitisset. Quam spmporum, tum varii nostri casus fefellerunt. Nam qui locus, quietis, et tranquillitatis plenissimus fore videbatur, in eo maximae molestrarum, et turbulentissimae tempestates exstiterunt. Neque vero nobis cupientibus, atque exoptantibus fructus otii datus est ad eas artes, quibus a pueris dediti fuimus, celebran das, interque nos recolendas. Nam prima aetate incidimus
Abbreviated transcription (Latin):
uerborũ iudemus. Ego nõ siueli & nr̃e ciuitatis exemplis uti x.i¬
uarũ plura profferre possim detrimenta publias rebꝰ qͣ adiuin̾¬
ta ꝑ homimes eloquentissimos ĩportata. s ut reliqua p̾terinitt.
oiu muhi uideor exceptis Crasse nobis dnola eloquerissimos au¬
disse. Tileriũ & .G. sempromos quorũ patet lumo prudeus &.
griuis haut qq̃ eloqũs & spe alias & maxinie censor saluti
reipl. fuit.. Itq is nõ accurata quadã oracioĩs copia s mitu
atui uerbo lilertinos murbanas tribus transtulit. S nisi fecisse
rempl. qua nuc nix tenemus iã dui ułam haberemus. At uõ
riꝰ tilii diserti & oĩb uel nature uel doctrine p̾sidiis ad dicẽdu
parati cũ ciuitatẽ uel paterno conscilio uł auictis arinis florẽ¬
tisimã accepissoe ista p̾clara gubernatrite ut ais cuntatũ eloquẽ̾¬
cia rempl. dissipauerũt. Quid leges ueteres. mosq maiorun.

Expanded text:
verboruverborualiarum, plura conferre possim detrimenta publicis rebus, quam adiumenta per bomines eloquentissimos importata: sed, ut reliqua praetermittam, ommum mihi videor exceptis. Crasse, vobis duobus, eloquentissimos audisse Tib et C. Sempronios, quorum pater, homo prudens, et gravis haud quaquam eloquens, et saepe alias, et maxime censor, saluti reipublicae fuit. Atque is non accurata quadam orationis copia, sed nutu, atque verbo libertinos, in urbanas tribus transtulit. Quod nisi fecisset, rempublicam, quam nunc vix tenemus, iam diu nullam haberemus. At vero eius silii diserti, et omnibus, vel naturae, vel doctrinae praesidiis ad dicendum parati, cum civitatem vel paterno consilio, vel avitis armis florentissimam accepissent, ista praeclaragubernatrice, ut ais, civitatum, eloquentia rempublicam dissiparunt. Quid? leges veteres, moresque maiorum:
Abbreviated transcription (Latin):
tre ex .g. Actuleone propinquo nr̃o. & l. cicerone patruo solelamus.
ꝙ de Crasio pr̃ & aculeo quo cum erat nr̃a matertera que Crassus dilexit
ex omnib plurimũ & patrius qui cum Antonio incicilia profectus una
de crñerat multa nolus de eiꝰ studio doctrina sepe narrauit ¶ Cumq nos
cum cmiobrinis nr̃is Aculronis filiis & ea diiceremus que Crasio platerẽt

Expanded text:
tre et C. Aculeone propinquo nostro et L. Cicerone patruo solebamus, tre et C. Aculeone propinquo nostro et L. Cicerone patruo solebamus, quod de Crasso pater et Aculeo, quocum erat nostra matertera, quem Crassus dilexit ex omnibus plurimum, et patruus, qui cum Antonio in Ciliciam profectus una decesserat, multa nobis de eius studio et doctrina saepe narravit; cumque nos cum consobrinis nostris, Aculeonis filiis, et ea di
Abbreviated transcription (Latin):
num ire constituit paululũ requieicet dum se calor frangat & nos ip̃i
quoniam id temporis ẽ ualitudiui demus operam. placuit sic om̃ili
Ui Sceuola Sane inquit uellem non constituisie in tusculanũ meho¬
dic uenturu ẽẽ ielio ubenter audirẽ Antimui ¶ & cum exurger& ñ¬
mul arridens neq eni inquit tam michi molestus fuit ꝙ us nostrum
cuule ꝓuellit qͣ iocundusꝙ s̃e id nescire confesius est.
opnuo fuit. L.cran̾um nõ plus attigisse doctrine q̃
quãtũ prima illa puerili institutione potussoꝵ. as.
itudio discendi adoctrina deterrerẽt ubenter id qd̃
dixi de illis oratorib predicarẽt ut si honunes non erudicti uimam eeñt
prucdenciam atq in credibille eloquentiã consecuti in anius om̃is nr la
ior & stultum in nolus erudiendis pr̃is uostri opt̾i ic prudntissimi uiri
studium iuderetur ¶ Quos tum ut pueri refutare domesticis trstitius pa¬

Expanded text:
num ire constituit, paulum requiescet, dum se calor frangat; et nos ipsi, num ire constituit, paulum requiescet, dum se calor frangat; et nos ipsi, quoniam id temporis est, valetudini demus operam.' Placuit sic omnibus. Tum Scaevola 'sane' inquit 'vellem non constituissem in Tusculanum me hodie venturum esse L. Aelio; libenter audirem Antonium'; et, cum exsurgeret, simul adridens 'neque enim' inquit 'tam mihi molestus fuit, quod ius nostrum civile pervellit, quam iucundus, quod se id nescire confessus est.'opinio fuit L. Crassum non plus attigisse doctrinae, quam quantum prima illa puerili institutione potuisset; M. studio discendi a doctrina deterrerent, libenter id, quod dixi, de illis oratoribus praedicarent, ut, si homines non eruditi summam essent prudentiam atque incredibilem eloquentiam consecuti, inanis omnis noster esse labor et stultum in nobis erudiendis patris nostri, optimi ac prudentissimi viri, studium videretur. Quos tum, ut pueri, refutare domesticis testibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
Um Erassus operariũ nobis quẽda antoni oratore facis ¶ Atiiz haud¬
E scio an aliter iencias. & utare tua illa mirifica ad refelledũ cõ suetudie̾
qua tibi nemo unꝙ̃ p̾stitit cuiꝰ quidẽ ip̃iꝰ facultatis exercitatio oratorum
propria est. sed iã in pħorĩ comiuctudie ueriatur maximeq eorũ qui de
om̃i re propoita in utrãq ꝓtẽ solet copiosissime dicere. L crũ ego nõ iolũ
ubitrabar his preserti audientibus ame infirmari opartere qualis eẽt poss&
is qui habitaret insb̾seliis neq cuiq̃ ampliꝰ afferet qͣ ꝙ cauiarum neccesũtas
postularet sed manis quiddã uidebam cum censebam oratorem presertim
dam finib totu oratoris numus circundedisti lix faciliꝰ nobis exrones eaqͥ
ibite de officiis preceptisq oratoris quesita sunt. Sed opinor yni hanc die̾.
Satis enim multa auobis hodie dicta iunt. Nuc & Sceuola qui intuicula¬

Expanded text:
Tum Crassus 'operarium nobis quendam, Antoni, oratorem facis atque haudTum Crassus 'operarium nobis quendam, Antoni, oratorem facis atque haud scio an aliter sentias et utare tua illa mirifica ad refellendum consuetudine, qua tibi nemo umquam praestitit; cuius quidem ipsius facultatis exercitatio oratorum propria est, sed iam in philosophorum consuetudine versatur maximeque eorum, qui de omni re proposita in utramque partem solent copiosissime dicere. Verum ego non solum arbitrabar, his praesertim audientibus, a me informari oportere, qualis esse posset is, qui habitaret in subselliis neque quicquam amplius adferret, quam quod causarum necessitas postularet, sed maius quiddam videbam, cum censebam oratorem, praesertim ratoris munus circumdedisti, hoc facilius nobis expones ea, quae abs te de officiis praeceptisque oratoris quaesita sunt; sed opinor secundum hunc diem; satis enim multa a nobis hodie dicta sunt. Nunc et Scaevola, quoniam in Tuscula
Abbreviated transcription (Latin):
tando ut nemo pianiꝰ ẽẽ locutus putaretur denide cum spiritus eiꝰ eẽt
angustior tantũ amtinenda anima indicendo est assecutus ut una c̃ti¬
nuatiõẽ uerborũ id ꝙ eiꝰ sccipta dedirãt. Hinc ei contencioes uocis & re¬
inim̃ones continerentur. Qui & eẽt ut memorie proditũ ẽ coniectis in
os calculis sĩma uoce ueriꝰ multos uno spiritu pronũciare amiuescebat
Neq is coniũtens inlocs sed in ambulans atu assensu ingrediens arduo
Huce ego cohprtacionib Craste ad studiũ & ad labore incitandos iuuenes
uelxmentor assencior. Ceteraq collegisti ex uariis & diuersis studuis & ar¬
tibrtẽ & ñ ip̾e es omĩa consecutus tamen ab oratoris propcio officio atq
munere sriuncta ẽẽ arbitror
Et cum antoniꝰ dixinẽt. Sane ciubitare uisus est Sulpitiꝰ & cotta¬
L Cutrius oracio peoprius ad ueritatẽ uidetur actedere.

Expanded text:
tando, ut nemo planius esse locutus putaretur; deinde cum spiritus eius esset tando, ut nemo planius esse locutus putaretur; deinde cum spiritus eius esset angustior, tantum continenda anima in dicendo est adsecutus, ut una continuatione verborum, id quod eius scripta declarant, binae ei contentiones vocis et remissiones continerentur; qui etiam, ut memoriae proditum est, coniectis in os calculis, summa voce versus multos uno spiritu pronuntiare consuescebat; neque is consistens in loco, sed inambulans atque ascensu ingrediens arduo. Hisce ego cohortationibus, Crasse, ad studium et ad laborem incitandos iuvenis vehementer adsentior; cetera, quae conlegisti ex variis et diversis studiis et artibus, tametsi ipse es omnia consecutus, tamen ab oratoris proprio officio atque munere seiuncta esse arbitror.' Haec cum Antonius dixisset, sane dubitare visus est Sulpicius et Cotta, utrius oratio propius ad veritatem videretur accedere.