comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequiontur sequitur autm dñm quilmitator euus cnti uot
uestigia illus graditur. quie nim dicit scimp̃o eredere a¬
spinaruinstar sementen suf focare dominicam il dons
curem illuoniħs tristem factum dix̃ quam di fficile qupe¬
cuiias habent in regnumdĩ intrabunt: if lar& que
qua⁊ nuibic multipli ÷ candis diuitiis incumbiguei
plterius utaegaudia quaerereconus tempnunt: sedme
peiuiuns habere & pecunias amare nulla distantia est
mult ienim habentes non amant multi non habentes anor
diuite as sełi gaudent quorum tutior status est: cum apost¬
odicentium nobis mundus orucifixcus ẽ & nosmundo. undeto
sa lomon onart quihab& sed qui a matdiustiifru ctiasio

Expanded text:
sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui imitator ejus est, et per sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui imitator ejus est, et per vestigia illius graditur. Qui enim dicit se in Christo credere, dspinarum instar sementem suffocavere dominicam. Videns autem illum Jesus tristem factum, dixit: Quam difficile qui pecunias habent in regnum Dei intrabunt! Claret quidem quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt, sed inter pecunias habere, et pecunias amare, nonnulla distantia est. Multi enim habentes non amant. Multi non habentes amantdivitias saeculi gaudent, quorum tutior status est, cum Apostolo dicentium: Nobis mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, Qui habet, sed qui amat divitias, fructus non
Abbreviated transcription (Latin):
onest putandus hic princeps cum legis semandata custodisse
dicebat essementitus : sed simpliciter ut uixerit essec̃ fessis
quia simendacii noxa reus tener &ur nequaquã marcus eugła
de illoscribens a diecer& : iħs autem intuitus eum dilexiteum & dix̃
illi unum tibide est uadequaecumq habes uende & c&era. diligit
enim dñs eos quilegis mandata quã uis minora custodiunt : sed
nihil ominus quo dinlege minus fuerat his quiperfecti esse desi¬
derant
ostendirs gminia quue cunq h abes uende adipauperibis
beabebis tbesaurum incelo & uenise quereinaupenibas¬
penfectus cẽ uoluerit deb& uender equaeh ab& & Quc
eenaore uendere sicut amanias fecit & sapphira sedo
uendere & cumuendiderit darcomnia pauperibus celor
r cist eliea sinalis faciatbona : facilius enim sacculus cont
sur⁊tumi uo lurtas: multidiuitias relinquentes dñm no

Expanded text:
Non est putandus hic princeps cum legis se mandata custodisse Non est putandus hic princeps cum legis se mandata custodisse dicebat, esse mentitus, sed simpliciter ut vixerit, esse confessus. Quia si mendacii noxa reus teneretur, nequaquam Marcus evangelista de illo scribens adjiceret: Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest: Vade, et quaecunque habes, vende , et caetera. Diligit enim Dominus eos qui legis mandata, quamvis minora custodiunt, sed nihilominus quod in lege minus fuerat iis qui perfecti esse desiderant ostendit. Omnia quaecunque habes, vende, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere meperfectus esse voluerit debet vendere quae habet, et non ex parte vendere sicut Ananias fecit, et Saphira , sed totum vendere; et cum vendiderit dare omnia pauperibus, et siid est relictis malis faciat bona: facilius enim sacculus contquam voluntas. Multi divitias relinquentes Dominum non
Abbreviated transcription (Latin):
egnumdĩ intraturos : atq ideo tractatus certiores sollicitus
poscit sibi nom parabolatim sed palam quibus operum meritis ui¬
tum &nã consequatur ex poni: dixit autem ei iħs quid medicis bo¬
num: ne mobonus nisi solus ds̃
Quia magistrum uocauerat
honum & non dñ uel dĩ filium c̃¬
fes suserat discit quã¬
uis scm hominem conparatione dĩnones sebonũ dequodicitur. Con¬
fiteminidño quõbonus: solus autem ds̃ bonus non pater solus intel¬
sed magistrum absquedõ nullum bonumes se testatur: mandata
nosti non occides non moechaberis non furtum facies. non fal¬
sumtestimonium dices honora patremtuum & matrem:
aecest puerilis innocentiae castitas quae nobis imitanda ꝓ¬
Iponitur siregnũ dĩ uolumus ingredi: notandũ sane
quia iustiticlegis suo u tempor ecustodiat non solum bona t̃rȩ
sed & uitam confert a&ernã : qui ait haecomnia custodiui a
iuuentute mea. quo audito iħs ait ei. adhuc unum tibi deest:

Expanded text:
regnum Dei intraturos, atque ideo tractatus certioris sollicitus poscit sibi non parabolatim, sed palam quibus operum meritis vitam aeternam consequatur exponi. Dixit autem ei Jesus: Quid me dicis bonum? nemo bonus, nisi solus Deus. Quia magistrum vocaverat bonum, et non Deum, vel Dei Filium confessus erat, discit quemvis sanctum hominem comparatione Dei non esse bonum. De quo dicitur: Confitemini Domino, quoniam bonus . Solus autem Deus bonus, non Pater solus intelsed magistrum absque Deo, nullum bonum esse testatur. Mandata nosti: Non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices. Honora patrem tuum et matrem. aec est puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur, si regnum Dei volumus ingredi. Notandum sane quia, justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae sed et vitam confert aeternam. Qui ait: Haec omnia custodivi a juventute mea. Quo audito, Jesus ait ei: Adhuc unum tibi deest.
Abbreviated transcription (Latin):
e decelo pluis se commemorat non ipsam ꝑhennis supplicuflanã
asubitaneũ diei illius significat aduentum. Neq enĩ ignis ille
peluus suꝑueniens impios puniet: sed ipsi potius a conspectu iudi¬
is ciecti inignem mittentur a &̾num. Quãuis & eidem igni sulphur
non dubitemus in eẽtestante iohanne. quiutrũq ignẽ & subite scili¬
et correptionis & sempiternȩ concremationis describens ait. Et
descendit ignis. adõ decelo & deuorauit eos. & diabolus quiseducebat
eos missus ẽ instaignum ignis & sulphuris ubi & bestia & seudo pro¬

Expanded text:
quae de coelo pluisse commemorat, non ipsam perennis supplicii flammam, quae de coelo pluisse commemorat, non ipsam perennis supplicii flammam, sed subitaneum diei illius significat adventum; neque enim ignis ille perpetuus superveniens impios puniet, sed ipsi potius a conspectu judicis ejecti, in ignem mittentur aeternum. Quamvis et eidem igni sulphur non dubitemus inesse testante Joanne qui utrumque ignem et subitae scilicet correptionis et sempiternae concremationis describens ait, et descendit ignis a Deo de coelo, et devoravit eos, et diabolus qui seducebat eos missus est in stagnum ignis
Abbreviated transcription (Latin):
aori muis sodñs illomaximo &infando sotomoriom scelere. sola
: leua uel nulla putari poterant delieta commemorat. ut intel¬
s ilicita. qualipoena feriant᷑ silicita & ea sine quib haecuttar
ducitur inmoderatiur actuigne & sulphure puniuntur. Merito
re commotus exdamat. llȩpeccatis hominum que sola musireco
orrescimus usitata uero proquibus abluendus filudĩ sanguis effu
Quãtam magna sint ut omnino claudi contrase faciantregnũdi
peuidendo omã tolerare. sȩpetolerando non nulla &iã facere
pimur atq utinã odnẽ non om̃a quȩ non potuerimus prohibere
pulus interreprobos ut aduena moratur & ipse aspectu & auditu
tus & iuxta inter p̃tationẽ nominis loth eorum flagitia quantũ
ler dechnans. Ex eunte aute loth sodo maperibit quia in consum¬
atione scł exibunt angeli etsep arabunt malos demedio iustorum
mitent eos in caminũ ignis. Vbinotandum quo dignis & sulphur

Expanded text:
Dominus illo maximo et infando Sodomorum scelere, sola ea quae levia vel nulla putari poterant delicta commemorat, ut intelligas illicita, quali poena feriantur, si licita et ea sine quibus haec vita non ducitur immoderatius acta igne et sulphure puniuntur. Merito  justo dolore commotus, exclamat: « Vae peccatis hominum, quae sola inusitata inhorrescimus, usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur. Atque utinam, o Domine, non omnia, quae non potuerimus prohibere, populus inter reprobos, ut advena moratur, et ipse aspectu et auditu justus, et juxta interpretationem nominis Lot, eorum flagitia, quantum valet, declinans. Exeunte autem Lot, Sodoma peribit. Quia in consummatione saeculi exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum et mittent eos in caminum ignis.
Abbreviated transcription (Latin):
seruotuo & dicas contemnis me considera forsitan dominustuus sũ
tapostoł ad quosdã contemptores suos. puto aut̃ inquit &lego spm̃di
abeo : quidicit puto dubita reui detur sedille increpabat ñ dubitabat.
taergo & dñs scit quidem om̃a ꝑquẽ factas̃ om̃ã & tunc dubitando in¬

Expanded text:
servo tuo, et dicas: Contemnis me, considera, forsitan Dominus tuus sum. servo tuo, et dicas: Contemnis me, considera, forsitan Dominus tuus sum. Et Apostolus ad quosdam contemptores suos: Puto autem, inquit, quod et ego spiritum Dei habeo . Qui dicit puto, dubitare videtur; sed ille increpabat, non dubitabat. Ita ergo et Dominus scit quidem omnia, per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando in
Abbreviated transcription (Latin):
sione adiustitiã. aut amissa ꝑsupplitiũ potestate quia nunc aduer
bonos quĩa dicihocipsũ bonis expedit. uel tẽporaliter aliquid ualent
uẽ sinẽ iuisti cũ uenire desiderant quã uis promimicis siuis orenttam̃
un absusde iuindictam desiderare dicuntur Verum tam̃ filius hioum
ueniets putas inueniet fidem interram. Quã uison
tor semꝑ electos suos ad seclamantes situindicare
pacratus indie
unc iudicu quo derem̃tiẽ corderetinendum cum idem conditor infor¬
a filii hominis apparuerit tantaerit raritas electorum ut nontam
bclamorem fideliũ iniuste. damnatorum quã abeorum torporem
istedam nandorum totius iãmundi sit adoelerandariuna. Quod autẽ
bis quasi dubitatiue dt̃putas inueni et fidem. non dubitat sedarguit
lerbo quippe dubitationis increpatur infidelitas nonopinat᷑ diuinitas
ã & nos iliquando derebus quascertas habemus increpatiuȩ uerbũ
dubitationis ponimus. cumcor de nondubitemus uelut sundigneris

Expanded text:
sione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum Quem finem justi cum venire desiderant, quamvis pro inimicis suis orent, tamen non absurde vindictam desiderare dicuntur. Verumtamen Filius hominis veniens putas inveniet fidem in terra? Quamvis ditor semper electos suos ad se clamantes sit vindicare paratus, in die tamen judicii quod trementi est corde retinendum, cum idem Conditor in forma Filii hominis apparuerit, tanta erit raritas electorum, ut non tam ob clamorem fidelium injuste damnatorum, quam ob eorum torporem juste damnandorum totius jam mundi sit acceleranda ruina. Putas. Dominus quasi dubitative dicit: Putas inveniet fidem? non dubitat, sed arguit. Verbo quippe dubitationis increpatur infidelitas, non opinatur divinitas. Nam et nos aliquando de rebus quas certas habemus, increpative verbum dubitationis ponimus, cum corde non dubitemus. Velut si indigneris
Abbreviated transcription (Latin):
quigloriã suꝑnȩ maiestatis totamente contemplari sitiunt. Quoda quila
ceteras aues uolatit trans grediens in ipsũ solis radium oculos gaudet
infigere . Congruit &illud quod &item lapidem uenenis resistentem
sius nidis solet ad ferre neforte serpens accedere ł pullos aut ouasuatan¬
gere p̃sumat quia uidelicet omnis sapiens ut actus cogitatus q̃ suos ab an¬
tiqui serpentis ualeat in ruptione defendere. illũ necesse lapidem qui
precisus demonte sinemanib: diaboli regnum strauit hoc ÷ fidem dilec¬
semꝑ gaudete sine intermis sione orate. Quis autem potest ita sem ꝑ
orare & sine defectu ł in t̃missione p̃cibus insistere ut nec alimentum
sum̃di aut dormiendi tempushabent Autergo dicendum est eum semꝑ
orare & non deficere qui cano nichis horis cotidie uxtaritum ecelesi¬

Expanded text:
qui gloriam supernae majestatis tota mente contemplari sitiunt, quod aquila qui gloriam supernae majestatis tota mente contemplari sitiunt, quod aquila caeteras aves volatu transgrediens, in ipsum solis radium oculos gaudet infigere. Congruit et illud, quod aetiten lapidem veniens resistentem suis nidis solet adferre ne forte serpens accedere, vel pullos aut ova sua tangere praesumat. Quia videlicet omnis sapiens, ut actus cogitatusque suos ab antiqui serpentis valeat irruptione defendere, illum necesse est lapidem, qui praecisus de monte sine manibus diaboli regnum stravit , hoc est, fidem dilecSemper gaudete, sine intermissione orate. » Quis autem potest ita semper orare sine defectu vel intermissione precibus insistere, ut nec alimentum sumendi, aut dormiendi tempus habeat? Aut ergo dicendum est, eum semper orare, et non deficere, qui canonicis horis quotidie juxta ritum ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
delic& tribus p̃dicatores continentes. atq coniugatisigit¬
cosint: namnoe arcam inundis rexit atq: ideo figuram
ortorun tenuit: danihel & in aularegia abstinentiȩ deditus
uit : & idcirco uitam continentium signauit: i obuero in con¬
uigio positus & curam domus propriae exercens placuit: per
uemdignȩ bonorum coniugum ordo figuratur: responden¬
es dicunt illi ubi dñe : qui dixiteis ubicumq fuerit corpus
luc congregabuntur aquile : Quo saluator interrogat᷑ :
ibiscilic& boni assumendi & ubi sint mali relinquendi:
inumdixit aliud sub intellegendum reliquid: scõsenim secum fu¬
turos asseuerando : reprobos nimirũ a su& uisione secernendos. &
deo non alibi quãcũ diabolo damnandos insinuat. Vbicumq ergo
ueritdñs corpore. illico congrebuntur electi. quieius passionem hu¬
militatẽq imitando : tq̃ decius carne saturantur quorum ꝑresurrec¬
tionem renouabitur utaquilȩiuuentus. Concinit & studiis eorum

Expanded text:
delicet tribus, praedicatores, continentes atque conjugati, signati sunt. Nam Noe arcam in undis rexit, atque ideo figuram rectorum tenuit. Daniel et in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium signavit. Job vero in conjugio positus, et curam domus propriae exercens placuit, per quem digne bonorum conjugum ordo figuratur. Respondentes dicunt illi: Ubi, Domine? Qui dixit eis: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabantur aquilae. Duo Salvator interrogatus, ubi scilicet boni assumendi, et ubi sint mali relinquendi, unum dixit, aliud subintelligendum reliquit. Sanctos enim secum futuros asseverando, reprobos nimirum a sua visione secernendos, et ideo non alibi quam cum diabolo damnandos, insinuat. Ubicunque ergo fuerit Dominus corpore, illo congregabuntur electi, qui ejus passionem humilitatemque imitando, tanquam de ejus carne saturantur, quorum per resurrectionem renovabitur, ut aquilae juventus . Concinit etiam studiis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
animo tunc acm̃te retrorespiciant. In illaergonocte dix̃ milla tribu¬
atione tãtenebrosa uterrorem inducantur. si fieripotest & electi.
Duoer̃ in lecto illiui delicet qui otium & qui etem eligunt. Neq nego¬
tus sȩcularib neq negotis ecdesi asticis occupatiq illorum requies
lecti nomine significata est. Vnus assumetur & alter relinquet᷑
on quasi deduobus hominibus dictũ ẽ sed deduobus generibus
affectionum quienĩ propt̃ dm̃ continentiae studuerit ut sine sollici¬
tudine iuiuens cogitet quȩdi sunt assumetur adõ. Quiuero uel humane
udis amore uelalia quedibet uitiorum corruptione statũ monasticȩ
uitȩ quombutus ẽ leserithic ubire linquendussit. hieremiae lam̃tationes

Expanded text:
animo tamen ac mente retro respiciant. In illa ergo nocte dixit ne illa tribuanimo tamen ac mente retro respiciant. In illa ergo nocte dixit ne illa tribulatione tam tenebrosa ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi, duo erunt in lecto, illi videlicet, qui otium et quietem eligunt: neque negotiis saecularibus, neque negotiis ecclesiasticis occupati, quae illorum quies lecti nomine significata est. Unus assumetur et alter relinquetur. Non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus affectionum. Qui enim propter Deum continentiae studuerit, ut sine sollicitudine vivens cogitet quae Dei sunt, assumetur a Deo; qui vero vel humanae laudis amore et alia qualibet vitiorum correptione, statum monasticae vitae, quo imbutus est, laeserit, hic ubi relinquendus sit Hieremiae lamentationes
Abbreviated transcription (Latin):
dorcorum nesint fatui. Quicũq quȩsierit animasua faluaua¬
ere ꝑ detillim. Duobus modis hȩc sententia recteporest intelles
idunũ omnino finem uterq intellectus refertur. ut uidelicet aduers
rtem persecutore siñ negauerit xpm̃ magis eligit ad tẽpus salucoe
mã suã negendo aetnae hanc proculdubio ꝑ ditioni p̃parat. Item
isalutẽ animȩ suȩ quȩrit a &nã temporalit̃ eam in t̃ ꝑsecutorum manꝰ
dere hoc ẽ in mortẽ dare non dubitat: utriq autẽ sui congruit apte
uod sequitur. Et quicumq ꝑ diderit illã uiuificabiteam.
est quihicꝑ diderit: illic uiuificabit. Qui propt̃ xpm̃ mor turae dide it
pota die eftimans ecam utouem occisionis ex surgentẽ tunc & adiuuante
põ liberẽ eđ̃ inueniet propt̃ nom̃ xp̃i. Dicouobis illa nocte er̃
uo inlȩcto uno. Pixerat supra dns̃ eum qui mnagrosit retro
git ostendere non nullos quicũ faciem manteriora tenere iudeant᷑

Expanded text:
am condiat cor eorum, ne sint fatui. Quicunque quaesierit animam suam salvam facere, perdet illam. Duobus modis haec sententia recte potest intelligi, sed ad unum omnino finem uterque intellectus refertur, ut videlicet adversamortem persecutore, si non negaverit Christum, magis eligit ad tempus salvare animam suam negando, aeternae hanc procul dubio perditioni praeparat, item qui salutem animae suae quaerit aeternam, temporaliter eam inter persecutorum manus perdere, hoc est, in mortem dare non dubitat. Utrique autem sensui congruit apte quod sequitur: Et quicunque perdiderit illam, vivificabiteam. Id est, qui hic perdiderit, illic viviftota die aestimans eam ut ovem occisionis exsurgente tunc et adjuvante Christo liberam eam inveniet propter nomen Christi. Dico vobis: Illa nocte erunt duo in lecto uno. Dixerat supra Dominus eum qui in agro sit redipergit ostendere nonnullos qui cum faciem in anteriora tenere videantur,
Abbreviated transcription (Latin):
uicidicendo in suo singuli dogmatȩ manere fidem xp̃i ut fideles
uique temporum illorum desiderarent dñm uel unodie sifieri
oss& redire adterras & persem& ipsum quomodosehabeat
deiuernas intimare : & non uidebitis inquid qui a non opus est
occorporali uisione dñm redibere: quod semel disperso ꝑ uniuer¬
ũmundũ euuangelii suifulgore spiritaliter ex hibuit : & contra
mnes a pochriphorum nenias in diui sibilicaritatis suȩlucȩ fir¬
mauit:

Expanded text:
retici, dicendo in suo singuli dogmate, manere fidem Christi, ut fideles retici, dicendo in suo singuli dogmate, manere fidem Christi, ut fideles quique temporum illorum desiderent Dominum, vel uno die, si fieri posset, redire ad terras, et per semetipsum, quomodo se habeat, fidei veritas intimare. Et non videbitis, inquit, quia non opus est, hoc corporali visione Dominum redhibere, quod semel disperso per universum mundum Evangelii sui fulgore spiritaliter exhibuit, et contra omnes apocryphorum venias indivisibili charitatis suae luce firmavit.
Abbreviated transcription (Latin):
erit filius hominis indiesua:
ocest quod psalmus ait.
non silebit qui a uidelic&
indus saluatoris aduentus non in humilitate ut prius sed
loriasit & maiestate futurus: & pulchreait coruscansde
aelo: quia uidicii discrimen subcaelo hocest inaeris medio
t&lur : teste a postoloquiat simulrapie mur cunillis innu¬
us obuiam dño in aera: si autem dñs in iudicio sicut fulgor
parebit : nullus tunc insuamente latere permit titur : qr
iudicis fulgorepen&ratur: ñ eiusergouenturi tempus aut
us potest amortalibus obseruari quifulgoris instar omnib
euscus uidelic& & repentinus adueni&: potest aut̃ẽ haec
responsio & deillo eius aduentu quocotidie uenit ineclesia
⁊ in gruenter accipi . regnum quippedĩ intranos est quia qui
andoque iud exuenturus est omnium nunc & p̃sens incorde
delium regnat in tantũ uero sepe turbauerunt ecclesiã he¬

Expanded text:
erit filius hominis in die sua. Hoc est, quod Psalmus ait: non silebit, quia videlicet secundus Salvatoris adventus non in humilitate ut prius; sed gloria sit et majestate futurus. Et pulchre ait: Coruscans de sub coelo, quia discrimen sub coelo, hoc est, in aeris medio geretur, teste Apostolo, qui ait: Simul rapiemur cum illis in nubibus obviam Domino in aera . Si autem Dominus in judicio sicut fulgur apparebit, nullus tunc in sua mente latere permittitur, quia ipso judicis fulgore penetratur. Non ejus ergo venturi tempus aut locus potest a mortalibus observari, qui fulguris instar omnibus coruscus videlicet et repentinus adveniet. Potest autem haec Domini responsio, et de illo ejus adventu, quo quotidie venit in Ecclesia, non incongruenter accipi. Regnum quippe Dei intra nos est, quia qui quandoque judex venturus est omnium nunc etiam praesens in corde fidelium regnat. In tantum vero saepe turbaverunt Ecclesiam hae
Abbreviated transcription (Latin):
uiter hi nuere uoluit: quod non hoc ante uocarelur : sed ita eũ
s cognominauerit quam uis non tunc : sed quando iohannes ipsa
ni uerba posuit: intentus uidelic& reddens auditoress Nam
hoc ante uocar&ur : non ita uideres mysteriũ pendentis  p&r
putans eũ casu sic uocari non ꝓuidentiȩdĩ: aelestiã c̃temp
deo uoluit eum prius aliut uocari ut exip errenorumq sa
cõmutatione nominis sacramenti uiacitas aindebener com¬
&rus. quod siriache milistcephas & in utraque lingua
omen a p&ra diriuatũ ÷ Iũn : aut dubium quin: illa dequa
aołis ut lux mundi uocentur : sic & simoni qui credebat ipaen

Expanded text:
breviter innuere voluit quod non hoc ante vocaretur, sed ita eum breviter innuere voluit quod non hoc ante vocaretur, sed ita eum Dominus cognominaverit, quamvis non tunc, sed quando Joannes ipsa Domini verba posuit, intentos videlicet reddens auditores. Nam si hoc ante vocaretur, non ita videres mysterium petrae, putans eum casu sic vocari, non providentia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, Sacramenti vivacitas comPetrus, quod Syriace Cephas. Et in utraque lingua nomen a petra derivatum est: haud dubium quin illa de qua  Christus apostolis, ut lux mundi vocentur, sic et Simoni qui credebat in
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli quippe adiscendo sunt uocati : ex quorũ multituda
quos ipseuoluit elegit: quos & apłos nominauit
postoligrece. latinemis sidicuntur: cuius sacramentum¬
E nominis exponens: euuan gelista marcus ait re feuio
sent duodetim cumillo & utmit ter& eos p̃dicareeuuan¬
bop̃dic arent : suo quoq numero mystice tõmendarent
onim quaterni decus dipondius: hincestenim quod & supe¬
sdixi quia cum intrpo eclesiȩ salomon dĩo templũ c̃der& :¬
Aboum clunis inposuit: quorum tres aquilonem. tres
caidentem : tresmeridiem & tres aspicerent orientẽ : figuralit̃
onsinuans qm̃ apostoli apostolorumq successores cunctas orbis
dratiplugas fide & confessione scãe trinitatis essent apec¬
rum labepurgaturi simonem quem cognominauit
ni cognomen indidit : sed longe ante cũ
a fratre andrea
decim apłorum enumerare necesse haber&. p&rum dicere:

Expanded text:
Discipuli quippe a discendo sunt vocati, ex quorum multitudine Discipuli quippe a discendo sunt vocati, ex quorum multitudine quos ipse voluit elegit. Quos et apostolos nominavit. Apostoli Graece, Latine missi dicuntur. Cujus sacramentum nomine exponens evangelista Marcus, ait: Et fecit ut essent duodecim cum illo, et ut mitteret eos praedicare Evanverbo praedicarent, suo quoque numero mystice commendarent. Ter enim quaterni, decus dipondium  sic . Hinc est enim quod et superius dixi, qua cum in typo Ecclesiae Salomon Domino templum conderethoc boum clunibus imposuit, quorum tres aquilonem, tres occidentem, tres meridiem, insinuans quoniam apostoli apostolorumque successores, cunctas orbis quadrati plagas fide et confessione sanctae Trinitatis essent a peccatorum labe purgaturi. Simonem quem cognominavit  primum Simoni Petri cognomen indidit, sed longe ante cum a fratre Andrea ad se duodecim apostolorum enumerare, necesse haberet Petrum dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
nam& siomnia posueritpater in potestate filii. filius tane
ut formã hominis impler& obsecrandum patremputate
pronobis . quia aduocatus ẽ nr̃: ad uocatum enim inquiti
mus apud patrem iħ m xp̃m : si aduocatus est : deb& promes
teruenire peccatis : nonergo quasi infirmus sed quasi pius
crat: uis scire quã omnia quaeuelit possit : & aduocatus a
est: in altero pi&atis officium in altero insigne c̃ potestatis
debeas emulari: quod enimte prosalut&uc face reo¬
t& quando protexp̃s in orationẽ pernoctor : quidtefac
conuenit cumuis aliquid officium pi&atis adhoriri : qua
non sibi horauerit : & cumdies inquit factus ess& uocau
discipulos suos &elegit duodecim exipsis Ubinotandos
quod in euuangelica & a postolica scriptura  non solũ ilo
duodecin appellat discipulos xp̃i : sed & omnes qui bieum cri¬
dentes magisterio eius ad regnum caelorũ erudiebantur:¬

Expanded text:
Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen, Nam et si omnia posuerit Pater in potestate Filii, Filius tamen, ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem putat esse pro nobis, quia advocatus est noster. Advocatum enim, inquit, habemus apud Patrem Jesum Christum . Si advocatus est, debet pro meis intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. Vis scire quam omnia quae velit possit? Et advocatus, et judex est: in altero pietatis officium, in altero insigne est potestatisdebeas aemulari. quid enim te pro salute tua facere oportet, quando pro te Christus in oratione pernoctat? quid te facere conuenit, cum uis aliquod officium pietatis adoriri, quando non sibi oraverit? Et cum dies, inquit, factus esset, vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis. Ubi notandum, quod evangelica et apostolica Scriptura non solum illos duodecim appellat discipulos eius, sed omnes qui in eum credentes magisterio eius ad regnum caelorum erudiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
nam facerent iłm: INagna utique insipientia : eosqui
saluteplurimum indige bant denecesaluatoris aggere
onsilium : quiquantũ nequitiac studeant ostenditur : cum & hoc
crimen reputant quod ad uerbum illius saluam quilanguebant
tenderit dextram: quasi non eorũ quisq m aiore sabbatis egerit:
eybos portando porrigendo calicem caeruq qua uiea
neros saria sunt ex sequendo : neque enim quidixit & faca
sabbato labortesse poterat conumci :  actum est Nuras
in illis diebus exiit in montem orare: N Ionor
quiorat ascendit in monteni : estenin oratioquelVpeo
facit: sed quibeneorat quidm̃ orando quaerit : hic aterro
adsuperiora ꝓgrediens : uerticemcure sublimioris asceno
quiuero dediuitiis aut dehonore sđi autcertedein imicias
sollicitus obsecrat : ipse in infimis iacens : uiles ad dm̃ p̃ces
tit : orat autem dñs nonut prose obsecr& : sed ut prome impas

Expanded text:
dnam facerent Jesu. Magna utique insipientia, eos qui dnam facerent Jesu. Magna utique insipientia, eos qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere consilium. Qui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salvam qui languebat extenderit dexteram. Quasi non eorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae victui necessaria sunt exsequendo. Neque enim qui dixit et facta sunt, Sabbato laborasse poterat convinci. Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare. Non omnis qui orat, ascendit in montem. Est enim oratio quae facit. Sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae subqui vero de divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus non ut pro se obsecret, sed ut pro me impetret.
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat: uel quodipsa manus sanatio salutem animȩ significabat
quae abonis ut praedixi cessans operibus aridam quodã modo
dextram habereuidebatur : & circum spectis omnib: dixi
nomini extendem anumtuã. & extendit. & restituta ẽ manꝰeiꝰ.
ananda manus arida iub&ur extendi : qua infruc tuos ae
debilitas animae nullo melius ordine quam elimosynarũ lar¬
atecuratur: unde iohannes baptista turbis sciscitantib quid
faccrent ut non uelut arbores aridemitterentur inignẽ hoc so¬
lum p̃cepit. quihab& duas toicas d& non habenti & qui hab&
scas similiter faciat: & in ecdesi astico dicitur. fili non sit manꝰ
tua ad accipiendumpor recta & addandum collecta: frustra
enĩ manus addm̃ propeccatis rogaturus expandit qui non has
diuduam rogantem beneficium laturus extenderit: Ipsi aũt
repl&isunt insipientia & colloquaebantur ad inuicẽ qui¬

Expanded text:
ciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, ciebat, vel quod ipsa manus sanatio salutem animae significabat, quae a bonis ut praedixi cessans operibus, aridam quodam modo dextram habere videbatur. Et circumspectis omnibus, dixit homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est manus ejus. Sananda manus arida jubetur extendi, quia infructuosae debilitas animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista turbis sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecepit: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, similiter faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili, non sit manus tua ad accipiendum porrecta, et ad dandum collecta . Frustra enim manus ad Deum pro peccatis rogaturus expandit, qui non has ad viduam rogantem beneficium laturus extenderit. Ipsi autem repleti sunt insipientia, et colloquebantur ad invicem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quiescere: Animam saluam facere anperdere: Nod
hominẽ curare annon : idemest quod p̃miserat bene facer
anmale: non quod ds̃ sũ mebonus auctor malinobis autpes¬
tionis es sepossit : sed quodeius non saluare: scripture co¬
su&udine ꝑderedicatur: sicut dicitur induras se cor ꝑha¬
s: non quod molle obdurauerit : sed quod meritis p̃ceden¬
tdus obdinatũ misericor diter emollire noluerit: & nascum
rogamus nenos inducat intemptationem : protinus ad dendo
naliboranos a malo: manifeste docemus cius inducere bitẽp¬
ationem oͥ non aliudesse quam non liberare amalo: eius per¬
ore animam ẽe : aperditiones aluã non facere : siquem uero
u& quaredñs cum corpus e&̃ curaturus deanima saluatione
nter rogauerit: intellegat uel animã mor escripturarum ꝓ
hominepositam sicutdicitur : hae sunt animae quae exierunt
defemore iacob uel quod illa miracula ꝓpter animaesalutem fo¬

Expanded text:
quiescere. Animam salvam facere, aut perdere? Hoc est quiescere. Animam salvam facere, aut perdere? Hoc est hominem curare, an non. Idem est quod praemiserat: Bene facere, an male. Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare, Scripturae consuetudine perdere dicatur. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod molle obduraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum, misericorditer emollire noluerit. Et nos cum rogamus, ne nos inducas in tentationem , protinus addendo: Sed libera nos a malo , manifeste docemur ejus non inducere in tentationem, non esse aliud, quam liberare a malo; ejus perdere animam esse, a perditione salvam non facere. Si quem vero movet quare Dominus cum corpus esset curaturus, de animae salvatione interrogaverit, intelligat vel animam more Scripturarum pro homine positam, sicut dicitur: Hae sunt animae quae exierunt de femore Jacob ; vel quod illa miracula propter animae salutem fa
Abbreviated transcription (Latin):
nes hominum qũo Iuansȩ sunt : & quod sequitur : beatus
mo quemtueru dieris dñe & deleg& uadocueris eum: del
tumest quilegem ꝑ xp̃m adimpl&am nec nobis carnaleꝑho
sedspirital esabbatum didicerunt eẽ p̃ceptum At autor
illos iħs. inter rogouos silic& sabbato benefacere ann
Ireueniens dñs calumniam udȩorum quam sibi ꝑfidane
parauerant : arguit eos: quialegis p̃cepta praua int̃ p̃tats
uolarint: aestimando insabbato &iam abonis operibus sta¬
dum : cumlex amalis iubeat abstineredicens: omne opͥseta
non faci&is in eo idest peccatum : omnis enim qui facit peua
seruus est peccati: eodemp̃cepto simul & futuriscłi foriua
inp̃sentibus adumbrans : ubiquipersex saeculihuius a& aes
bona fecerunt inseptima qui&e malorum tantũ modo: nons
autẽ & bonorum sint ferias habituri: namlic& secularia ops
conquiescant : nonociosus tamenboni operis actus ẽ indi lal

Expanded text:
nes hominum quoniam vanae sunt . Et quod sequitur: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . De illis dictum est qui legem per Christum adimpletam, nec nobis carnale per hanc, sed spiritale Sabbatum didicerunt esse praeceptum. Ait autem ad illos Jesus: Interrogo vos, si licet Sabbato bene facere an male? Praeveniens Dominus calumniam Judaeorum quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos quia legis praecepta prava interpretatione violarint, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus ferrandum, cum lex a malis abstinere jubeat dicens: Omne opus servile non facietis in eo , id est peccatum: Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . Eodem praecepto simul et futuri saeculi formam in praesentibus adumbrans, ubi qui per sex saeculi hujus aetates bona fecerunt, in septima quiete malorum tantummodo, non autem et bonorum sint ferias habituri. Nam licet saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laude
Abbreviated transcription (Latin):
inpectore : Paroq uspiam uel turbas dñm ad altiora seque uel
mpiam debilem inuenies in montecurari: sed ex tincta febre
linum accessaque scientiaeluce pede te mptim quemq adculm̃
ir euir tutum: nam & inueeritestamento moyses solus cum
uae montemdĩ ascendens ad regendum uulgus in campo donec
dirent a aron ordinauit & hur: aaronquippe qui bnterp̃tatur
ons fortitudinis : singularem dominicae in carnationis excellen¬
iam : huruero qui ignis dicitur : donum sp̃s scĩ insinuat quia plu¬
nes in ecclesi a paruuli & si comitarim agistros ad pen&randa
me diuinitatis archana nequeunt: dominice tamen incarnatio¬
em sacramentis redimi. & sp̃s scĩpos sunt ardoresignari: &
ose ele fil uatis ꝯculis in discipulos suos dice gat. beati

Expanded text:
in pectore. Raroque uspiam vel turbas Dominum ad altiora sequi, vel in pectore. Raroque uspiam vel turbas Dominum ad altiora sequi, vel quempiam debilem invenies in monte curari, sed exstincta febre libidinum, accensaque scientiae luce, pedetentim quemque ad culmen subire virtutum. Nam et in Veteri Testamento Moyses solus cum Josue montem Dei ascendens; ad regendum vulgus in campo donec redirent, Aaron ordinavit et Hur. Aaron quippe qui interpretatur mons fortitudinis, singularem dominicae Incarnationis excellentiam. Hur vero qui ignis dicitur, donum sancti Spiritus insinuat. Quia plures in Ecclesia parvuli, et si comitari magistros ad penetranda summae Divinitatis arcana nequeunt, dominicae tamen Incarnationis sacramentis redimi, et Spiritus sancti possunt ardore signari. Et ipse, elevatis oculis in discipulos suos, dicebat, Beati
Abbreviated transcription (Latin):
occasionem quaerele iudacis calumniantibus suggerero sed
tam pocius salutem gentiumpassionis & resunrectionis surtem
brese ruar&: quolnminente tempore gentilibus eumuidereque¬
tibus au: nisigranum frumenti cadens interra mor tuũ fuest
solũ man&: si aut̃ mor tuũ fuerit : multum fructum affert
nis turba quaerebat eum tangere quia urtus deil
peiebat & sanabat omnes tsupͣ lȩprosus dño tangente
datur : & hicomnis tarba quȩ Ceum tangerepotuit: sp̃s
suir tute sanatur: tactusergo saluatoris: opus est salutis quem
igereest fideliter in eum credere a quo tangiest: eius munere
mari. sed unus quisq: in suo sensuhabundat: turbȩ quaedelonge
ludiendum confluunt discendentis in campum dñi curantur
actu : discipuli qui biminoribus iam sunt instituti: inmontis
imine admaiora ꝓuehuntur: equibus &iameleguntur : qui
trans figuratum secr&o in montespeculentur : unus ꝓomnib:
si sublimioris sapientiae fontedebriandus: magistri recum

Expanded text:
occasionem querelae Judaeis calumniantibus suggereret, sed perfectam potius salutem gentium passionis et resurrectionis suae tempori reservaret. Quo imminente tempore gentilibus eum videre quaerentibus ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum rtus de illo exibat, et sanabat omnes. Et supra leprosus Domino tangente mundatur, et hic omnis turba quae eum tangere potuit spiritus illius virtute sanatur. Tactus ergo Salvatoris, opus est salutis. Quem tangere, est fideliter in eum credere. A quo tangi est ejus munere firmari. Sed unusquisque in suo sensu abundat. Turbae quae de longe ad audiendum confluunt, descendentis in campum Domini curantur attactu. Discipuli qui in minoribus jam sunt instituti, in montis cacumine ad majora provehuntur. E quibus etiam eliguntur, qui eum transfiguratum secreto in monte speculentur. Unus prae omnibus quasi sublimioris sapientiae fonte inebriandus, magistri recumbit
Abbreviated transcription (Latin):
lare magist luit: ipse uͦ gnum mattheus uxtaquodsq̃¬
tumt dic tũ inquitates it uocatuas ut iustificeris q
e seapłorum publicanum cognominat: sede conparis uo
me cum ac&eris euuangelistis sit p̃latus: sem ordine subponit :¬
obus sane & iohannes qui obeximium uirtutis & animiculmen
i tonitrui hocest bõanerges siue utemendatius scribitur . bã¬
prem sunt ad ño cognominati : nefrustra quorum unus ecelestib:
onans uocemillam thologica quamne moprius ederenouerat
quanto plus intonare uoluis s& : necipsecaperemundus poss& :
edei ambo sepeseorsum & in montem ad no duci : & aliquando
sonum denube terrificum ꝑciperemeruerunt: hicest filius m̃s
lilectus: priscaquoq nomina meritis aptis suna gestarunt:¬

Expanded text:
lare maluit. Ipse vere Matthaeus, juxta quod scrlare maluit. Ipse vere Matthaeus, juxta quod scriptum est: Dic tu iniquitates tuas, ut justificeris; et  se apostolorum publicanum cognominat, sed et compari suo Thomae cum a caeteris evangelistis sit praelatus, se in ordine supponit. Jacobus sane et Joannes qui ob eximium virtutis et animi culmen filii tonitrui hoc est, βοανεργεῖς, sive ut emendatius scribitur, banereem, sunt a Domino cognominati. Nec frustra. Quorum unus e coelestibus intonans vocem illam theologicam, quam nemo prius edere noveratquanto plus intonare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum, et in montem a Domino duci, et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est filius meus dilectus. Prisca quoque nomina meritis aptissima gestarunt
Abbreviated transcription (Latin):
uolenter ergo quidam latino uel greconomine hebraamas¬
renies a&hinologiam dicunt p&rum dissoluentem siuids¬
tia tue m uel agnoscentem interp̃tari cum & expositio iob¬
nis euuangolistae cuius memini : & ipsa lingua hebret qu
uirilis appellatur: quibus recteuocabulis a postolorũ pres
decorantur : quimox agnumdĩ a iohanne cognouerunt q̃
dere & audire curarunt : quod uero si momponens meror
uel audiens tristitiam interp̃tatur. illi temporo congris
quando post resurrectionem uisodño : uel mortis illius łu
negationis mer orem deposuit : sed suae confestim mortiss¬
titiam audiuit dicente dño cum autem senueris extendit
nustucas & alius tecing& & duc& quononuis: ia cobuns
iob amaranem philippum & bartholonieum matis¬
uiihoraueri & thomam Nulchre acreuerente¬
lu pulos suos cedcas incatalo igo apłorum usitatu nomis¬
Ineuuangeliqͥ mattheum : in prim auero de telones
uocaxom appelltione ut superius ammonui leuin appes¬

Expanded text:
olenter ergo quidam Latino vel Graeco nomini Hebraeam quaerentes etymologiam, dicunt Petrum dissolventem, sive discalciantem, vel agnoscentem interpretari: cum et expositio Joannis Evangelistae cujus memini, et ipsa lingua Hebraea, qt a viro, virilis appellatur. Quibus recte vocabulis, apostolorum primi decorantur, qui mox agnum Dei a Joanne cognoverunt, eum videre et audire curaverunt. Quod vero Simon ponens moerorem vel audiens tristitiam interpretatur, illi tempori congruit, quando post resurrectionem viso Domino, vel mortis illius vel suae negationis moerorem deposuit, sed suae confestim mortis tristitiam audivit, dicente Domino: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis . Jacobum, et Joannem, Philippum, et Bartholomaeum, Matthaeum et Thomam. Pulchre ac reverenter Lucas in catalogo apostolorum usitato nomine Matthaeum, in prima vero de telonio vocatione, ut superius admonui, Levin appel
Abbreviated transcription (Latin):
rius : beatieritis cum uosoderint homines & cũ sepa¬
erint uos & ex probrauerint: Qui propt̃ diuitias
derat beatus est : multo autembeatior. quihas int̃ aduersa
tutes seruarenontrepidat: quia odiant lic& homines
denefando dilectum xp̃o corlederenequeunt separent &
nagoga depellant xp̃s biuenit & confirmant: Ex probent
omen crucifixi ipsi conmortuos sibi cum resuscitat. & c̃sedere
uit incaelestibus: & eiecerint nomen ur̃m tamquã malũ
ropter filium hominis

Expanded text:
interius. Beati eritis cum vos oderint homines, et cum sepainterius. Beati eritis cum vos oderint homines, et cum separaverint vos, et exprobraverint. Qui propter divitias desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat. Quia odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt. Separent et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat. Exprobrent nomen Crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus . Et ejecerint nomen vestrum tanquam malum, propter Filium h
Abbreviated transcription (Latin):
trim̃ta
talium quiflent: a &ernabeattudine consolabuntur
on nr̃a solum : sed & proximi iubemur cõmis sade fleros
i ut nios diligimus consequenter illius & profectuniosgra
& de fectu necesseẽ tribulari: nec solũ tribularis uerũ
crimas usq succendi Sicenim samuhel & diuud peceat
aulis & interitum lugent : sic peccatricom dñs ipsefleuit
ciuitatem & mestis compassus sororibus lazarum quemdi¬
aerat maiestate resuscitaturus humana: prius miseratione
lebat: mistice significans eos quipeccatimorte sopiuntur : ut
uescerequeant᷑ a proximis esseplangendos: quod aũt nunc
tes risuros ẽẽ promittit : non pueriliter accipiendum sed
ture morerisus nomine : mentis exultatio & affectus qui
l&ior intellegendus est eẽ designatus : sicut sarra. risum
nt mihi fecit ds: & in iob dictum est. os aut̃ ueraciũ reple¬
r risum ꝑque ut dixi nomina gaudium animȩ figuratur

Expanded text:
trimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim Samuel et David, peccatum Saulis et interitum lugent. Sic peccatricem Dominus ipse flevit super civitatem, et moestis compassus sororibus, Lazarum quem divina erat majestate resuscitaturus, humana prius miseratione deflebat. Mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queat a proximis esse plangendos. Quod autem nunc flentes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed Scriturae more risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum inquit mihi fecit Deus . Et in Job dictum est: Os autem veracium replebitur risu. Per quae ut dixi nomina, gaudium animae figuratur
Abbreviated transcription (Latin):
non aliterquisq: transit incorpus xp̃i : non aliter doctorem
tus sui fructibus pascit: uellere itaq spicas est: homines ate
intentione quasolũ mentis quasi radicem fexerant eruere.
re aut̃ manibus : exemplis uirtutũ ab ips a &iam carnis con¬
centiam : quasi folliculis atq integumentis aristarũ purita
mentis exuere: granauero manducariest emundatũ quẽq
ibris incorporari: & benehaec discipuli apud marcũ dñm
edientes egis sereferuntur : quiadoctoris neces se est serm
at : & sic cor auditoris gratia suꝑne uisitationis in lustr&:
dam autem phariseorum dicebant illis. quid facitis
dnon lic& insabbaris: II¬
aec alii euuangelistae nar
eperplures pas simcriminantes utrisq: sintdicia : neq: enim
as euuangelista falsumscribere potuit : tamenquia quicquid
sdlis ipulis ogptiti ndeomir espicit cuius in agendo iagistor

Expanded text:
non aliter quisque transit in corpus Christi, non aliter doctorem non aliter quisque transit in corpus Christi, non aliter doctorem profectus sui fructibus pascit. Vellere itaque spicas esse homines a terrena intentione, qua solum mentis quasi radicem fixerant, eruere. Fricare autem manibus, exemplis virtutum ab ipsa etiam carnis concupiscentia, quasi folliculis atque integumentis aristarum, puritatem mentis exuere. Grana vero manducari est, emundatum quemqumembris incorporari. Et bene haec discipuli apud Marcum, Dominum praegredientes egisse referuntur, quia doctoris necesse est sermo praecedat, et sic cor auditoris gratia supernae visitationis illustret. Quidam autem Pharisaeorum dicebant illis: Quid facitis quod non licet in Sabbatis? Haec alii Evangelistae narripulis ejus, sive per plures passim criminantes utrisque sint dicta neque enim ullus evangelista falsum scribere potuit tamen quia quidquid a discipulis agitur, ad eum respicit, cujus in agendo magisterium
Abbreviated transcription (Latin):
adam ux taquod deillo p̃cursor suus att qui post meuenit ana
etusest: qui a priormeerat: potest & itahi s abbatosecundo pͥmo
mintelleg ut unum idemque noui testamentis abba tubatũ
unditon or primimsit : secundum quic post legedes abbatũ
ob seruatur: primum quia & antedecr&a legis aiuistis
uabatur antiquis: mistice autem disapuli ꝑsata transeunt.¬
Vdelic& dequibus dñs ait: leuateoculos ur̃os & uid&e regio
ua albesunt iam ad messem & quim&it mercedem accipit:
eo nihil melius esurire quams alutem intelleguntur homi¬
÷ quam ipsemes sorum primus quondam inter p̃ces esuriens.
ostensis quascupiebatd apibus audit: surge p&re occide & man
& mira sacramenti concordia quia & ibi macitri & mandu
ubentur animalia: & hic confricari & nihil hominus man¬
⁊ spicereferuntur : hoc estenim : mortificate membraurã¬
sunt suꝑ terrã : & exun euos ue eremhominẽ cumactib eius:

Expanded text:
Adam, juxta quod de illo praecursor suus ait: Qui post me venit, ante Adam, juxta quod de illo praecursor suus ait: Qui post me venit, ante me factus est, quia prior me erat . Potest et ita in Sabbato secundo primo dictum intelligi, ut unum idemque Novi Testamenti Sabbatum, et secundum et primum sit. Secundum, quia post legale Sabbatum a nobis observatur. Pobservabatum antiquis. Mystice autem discipuli per sata transcuntus ait, Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem, et qui metit, mercedem accipit . Et ideo nihil melius esurire, quam salutem intelliguntur, hominum quam ipse messorum primus quondam inter preces esuriens, mox ostensis quas cupiebat dapibus, audit: Surge, Petre, occide et manduca . Et mira sacramenti concordia, quia et ibi mactari et manducari jubentur animalia, et hic confricari et nihilominus manducari spicae referuntur. Hoc est enim: Mortificate membrat super terram, et exuite vos veterem hominem, cum actibus ejus . Quia