comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& silua. deus sũmu & p̾ellens bonu. Silua ut cẽsent
nec bonũ nec malu. S pythagoras assistere uei̾tati
miris scil & ꝯtra opĩonem hoĩu oꝑantib asseu̾atioĩb
nõ ueret᷑ qui ait existente ꝓuidentia mala quoq
dat heraclitu rep̾hendẽtem homeꝵ qui optau̾it inte¬
sibi deleri placere. si quidẽ silua que maloꝵ fons est.
ext̾minaret᷑. Platonemq idem Numenius laudat ꝙ
duas mũdi aĩas ait. una beneficentissima. maligna
alteram. scil siluam que licet incondite fluctuet. tam̃
quia intimo ꝓpͥoq motu mouet᷑ uiuat & aĩa ꝯnegetetꝰ
necesse ẽ. lege eoꝵꝵ om̃m que genuino motu mo¬
uent᷑ que quidẽ etiã patibilis aĩe ꝑtis in qua es
aliquod corpulentũ mortaleq & corporis simile auc¬
trix est & patrona. sicut & rõnabilis aĩe ꝑs auctore
utitur rõne ac deo. Porro ex deo & silua factus iste

Expanded text:
et silua, deus summum et praecellens bonum, silua, ut censent, et silua, deus summum et praecellens bonum, silua, ut censent, nec bonum nec malum. Sed Pythagoras assistere ueritati miris licet et contra opinionem hominum operantibus asseuerationibus non ueretur; qui ait existente prouidentia mala quoque dat Heraclitum reprehendentem Homerum, qui optauerit interet mundum sibi deleri placere, siquidem silua, quae malorum fons est, exterminaretur, Platonemque idem Numenius laudat quod duas mundi animas autumet, unam beneficentissimam, malignam alteram, scilicet siluae, quae, licet incondite fluctuet, tamen, quia intimo proprioque motu mouetur, uiuat et anima conuegetetur necesse est lege eorum omnium quae genuino motu mouentur; quae quidem etiam patibilis animae partis, in qua est aliquid corpulentum mortaleque et corporis simile, auctrix est et patrona, sicut rationabilis animae pars auctore utitur ratione ac deo. Porro ex deo et silua factus est iste
Abbreviated transcription (Latin):
tior atq p̾stantior. & a quo na ip̃a tures mutuet᷑. Igit᷑
esse censet. Nec tam̃ ut stoici nature medie inter bo¬
noꝵ maloꝵq uiciniã quod geniis illi appellant in¬
differens s plane noxiã. deumꝰ quippe esse ut etiã pla¬
toncis uidet᷑ initiu & causa bonoꝵ silua maloꝵ. de
uõ quod ex specie siluaq sit in differens. Non gͦ silua
s mundũ ex spẽi bonitate & silue malitia temꝑatum.
deniq ex ꝓuidentia & necessitate .s. genitu ueteru
theologoꝵ scicis haberi. Silua ergo informẽ & carẽ¬
cem qualitate tam stoici ꝗͣ pythagoras ꝯsentiũt. S
pythagoras malignã quam stoici nec bonam nec malã
dehinc tanꝗͣ in progressũ uie mali aliquid obueniat
ꝑrogati. Unde igit᷑ mala : ꝑuersitate seminariũ ma
loꝵ causati sunt. nec expediunt adhuc ipsa unde ꝑ¬
uerlitas cum iuxta ip̃os duo sint mitia reꝵ & deus

Expanded text:
tior atque praestantior, et a quo natura ipsa uires mutuetur. Igitur tior atque praestantior, et a quo natura ipsa uires mutuetur. Igitur itate siluam esse censet nec tamen, ut Stoici, naturae mediae interque bonorum malorumque uiciniam, quod genus illi appellant indifferens, sed plane noxiam. Deum quippe esse — ut etiam Platoni uidetur — initium et causam bonorum, siluam malorum, at uero quod ex specie siluaque sit, indifferens, non ergo siluam, sed mundum ex speciei bonitate siluaeque malitia temperatum; denique ex prouidentia et necessitate progenitum ueterum theologorum scitis haberi. Siluam igitur informem et carentem qualitate tam Stoici quam Pythagoras consentiunt, sed Pythagoras malignam quoque, Stoici nec bonam nec malam. Dehinc, tamquam in progressu uiae malis aliquot obuiis, perrogati: «unde igitur mala?», peruersitatem seminarium malorum fore causati sunt. Nec expediunt adhuc unde ipsa peruersitas, cum iuxta illos duo sint initia rerum, deus
Abbreviated transcription (Latin):
quia gn̾ationis sit fortuna posterior. in ornatũ illud mi¬
nime gn̾ãtu equeuu deo a quo est ordinatu ĩtelligi
debeat. S non nullos pythagoreos ium sentẽtie non
recte assecutos putasse dici etiã illa ĩdetmmatam &
ĩmensa duitate ab imica singularitate insticutã. rece¬
dente a nã sua singularitatis & indutatis hĩtum mi¬
grante. non recte ut que erit lingularitas esse desinẽt.
que non erat duitas subsisteret. atq ex deo silua & ex si¬
gularitate ĩmensa & idet̾minata diutas cõuerteret᷑. que
opĩo ne mediccriter quidẽ institutis homib competit.
Demq stoicos definitam & limitata silua essẽ nat᷑a
ꝓpria. Pythagoram uo̾ infinitam & sme limite dicere.
modum reddi censeant. Pythagoram soluis hane dei fore
uirtutem ac potentiam asserere. ut quod natura efficere
nequeat deus facile possit. Ut qui sit oĩ nirtute poten¬

Expanded text:
quia generationis sit fortuna posterior, inornatum illud miquia generationis sit fortuna posterior, inornatum illud minime generatum aequaeuum deo, a quo est ordinatum, intellegi debeat. Sed non nullos Pythagoreos, uim sententiae non recte assecutos, putasse dici etiam illam indeterminatam et immensam duitatem ab unica singularitate institutam, recedente a natura sua singularitate et in duitatis habitum migrante — non recte, ut quae erat singularitas esse desineret, quae non erat duitas subsisteret, atque ex deo silua et ex singularitate immensa et indeterminata duitas conuerteretur; quae opinio ne mediocriter quidem institutis hominibus competit; denique Stoicos definitam et limitatam siluam esse natura propria, Pythagoram uero infinitam et sine limite dicere, atque ordinem redigi censeant, Pythagoram solius hanc dei fore uirtutem ac potentiam asserere ut quod natura efficere nequeat, deus facile possit, ut qui sit omni uirtute poten
Abbreviated transcription (Latin):
sit. uł etiã qualitatẽ in seꝑabile deum silue. eundẽq uel
siluam ꝑmeare uelut semen ꝑ mẽbra genitalia & oium
que nascunt᷑ tam originem ꝗͣ etia causam fore. nõ maloꝵ
mõ s turpitudinis quoq & obscenitatis. oniãq agere &
pati uł puidenda. Cuiꝰ opĩonis deformitas euidentus dete¬
get᷑ exposita placonis sentẽtia. Nunc ia pythagoricum
dogma recenseat᷑. Numeniꝰ ex pythagore magisterio sto¬
icoꝵ hoc de mitiis dogia refellens pythagoreo dogmate
cui concinẽ dicit dogma platonicu ait pythagora deu
quidẽ singularitatis noĩassẽ: silua uo duitatis. qua dui¬
tatem ĩdet̾m inata quidẽ mimme genita limitatã u̾o
gnãtam essẽ dicere. hoc est ante ꝗͣ exomaret᷑ quidẽ formã¬
q e ordĩem nancisceret᷑ sme ortu & gn̾atione. Exorna¬
tam uõ illustrata ac digestam adeo esse gn̾atam. atq ita

Expanded text:
sit, uel etiam qualitatem inseparabilem deum siluae, eundemque per sit, uel etiam qualitatem inseparabilem deum siluae, eundemque per siluam meare uelut semen per membra genitalia, et omnium quae nascuntur tam originem quam etiam causam fore, non malorum modo sed turpitudinis quoque et obscenitatis, omniaque agere et pati, uel pudenda. Cuius opinionis deformitas euidentius detegetur exposita Platonis sententia. Nunc iam Pythagoricum dogma recenseatur. Numenius ex Pythagorae magisterio Stoicorum hoc de initiis dogma refellens Pythagorae dogmate cui concinere dicit dogma Platonicum, ait Pythagoram deum quidem singularitatis nomine nominasse, siluam uero duitatis; quam duitatem indeterminatam quidem minime genitam, limitatam uero generatam esse dicere, hoc est, antequam exornaretur quidem formamque et ordinem nancisceretur, sine ortu et generatione, exornatam uero atque illustratam a digestore deo esse generatam, atque ita,
Abbreviated transcription (Latin):
corpus && sine qualitate patibile totu & ꝯmutabile siluam
suie essentia. que uertatur quidẽ. non intereat tam̃ neq
eĩs cuncta corpora casu in aliquo difluant. Silua tamen
semꝑ est & opifex dens ratio.s. in qua sit fixum quo
mortalib pseu̾antib aquo sit & item ex quo sit quod
gignit᷑. Rep̾hendũt etia ꝙ cum sit eminenti p̾stantis¬
dicat plato. non eĩm opus ullo exemplo fuisse quando
seminũ ratio intus aliqua concipientẽ ꝯp̾hendentemq
nãm totũ mũdu & que in eo sunt enixa sit. Hec stoici
de silua deq initiis reꝵ ꝑtim a platone usurpatis ꝑtim
ꝯmentis. sicut facile sit intellig̾e̾ nullam eos nec suspicari
quidẽ potuisse diuinã uirtutem subamq carentẽ corpore
cunctis corporib uł etiã seminib efficaciorẽ. ppeaq factu
ut opĩones incurrerẽt impias deu.s. hoc esse quod silua

Expanded text:
corpus et sine qualitate, patibile totum et commutabile siluam corpus et sine qualitate, patibile totum et commutabile siluam siue essentiam, quae uertatur quidem nec intereat tamen neque enim cuncta corpora casu aliquo diffluant, silua tamen semper est et opifex deus, ratio scilicet in qua sit fixum quo mortalibus perseuerantibus, a quo fit et item ex quo fit quod gignitur. Reprehendunt etiam quod, cum sint in eminenti praestantisdicat Plato; non enim opus ullo exemplo fuisse, quando seminum ratio incurrens aliquam concipientem comprehendentemque naturam totum mundum quaeque in eo sunt enixa sit. Haec Stoici de silua deque initiis rerum partim a Platone usurpantes partim commenti, sic ut facile sit intellegere nullam eos ne suspicari quidem potuisse diuinam uirtutem substantiamque carentem corpore cunctis corporibus uel etiam seminibus efficaciorem, proptereaque factum ut opiniones incurrerent impias, deum scilicet hoc esse quod silua
Abbreviated transcription (Latin):
forma neq figuram neq ullam oĩo qualitate ꝓpͥa fore
censet fundamẽti reꝵ oũim silue. Conuictam tam̃ esse
semꝑ & insepabiliter coherere alicui qualitati. Cumq tam
sine ortu sit qͣ sine interctu quia neq de non existente
subsistit nec ꝯsumat᷑ in nihilu non deesse ei sp̃m ac ui¬
gorem ex efnitate qui moueat eam rõnabiliter. tota
interdu. non nũꝗͣ pro portione. que causa sit tam cre¬
bre tamq uehem̃tis unuuse rei ꝯu̾sionis. Spũm porro mo¬
tum illum fore non nã s aĩãm &e quidẽ rõnabilem que
niunficans sensilem mũdu exornau̾it eum ad hanc qua
nũc illustrat᷑ uenustatẽ quem quidẽ beatu aĩal& deum
appellant. Ergo corpus uniu̾su uxta stoicos det̾minatu
pnceps silua ẽ oĩ corpoꝵ ꝑ quam ire dicunt rationem
solidam atq uniu̾sam pinde ut semen ꝑ mẽbra genitalia
lua quidẽ rationẽ ip̃m fore opificem uolunt. Coherens ño

Expanded text:
formam neque figuram nec ullam omnino qualitatem propriam fore censet fundamenti rerum omnium siluae, coniunctam tamen esse semper et inseparabiliter cohaerere alicui qualitati; cumque tam sine ortu sit quam sine interitu, quia neque de non existente substitit nec consumetur in nihilum, non deesse ei spiritum ac uigorem ex aeternitate, qui moueat eam rationabiliter totam interdum, non numquam pro portione, quae causa sit tam crebrae tamque uehementis uniuersae rei conuersionis; spiritum porro motiuum illum fore non naturam sed animam, et quidem rationabilem quae uiuificans sensilem mundum exornauerit eum ad hanc qua nunc illustratur uenustatem. Quem quidem beatum animal et deum appellant. Ergo corpus uniuersum iuxta Stoicos determinatum princeps silua est omnium corporum; per quam ire dicunt rationem solidam atque uniuersam, perinde ut semen per membra genitalia. Quam quidem rationem ipsum fore opificem uolunt, cohaerens uero
Abbreviated transcription (Latin):
alia sanctitatis imꝑatorie. Omne porro uolentu non
dui subiectum conẜuat. s facile ꝑdit. Omne ĩquit quod
rõnabiliter & regit & tuet᷑ ꝓdest. &e meluis efficit qđ
regit.Ut igitur mũdus etermis esset oportuit silua
eius morigeram q ꝑentem subdi. nec adu̾sum exorna¬
tionem siłuam resistentem s ita uictam ut maiestati
opificis libens cedat. pareatq euis sapiẽtie. ꝓptereaq di¬
xit. Salubri ꝑsuasione rigorem necessitatis assidue tra¬
hente ad optimos actus. itaq uicta inquit o pente
piudis auctoritatib necessitate pͥma mundi reꝵq ex¬
iusta necessitas. & oput dei tale ẽ ut ni psuadeat.
iusq irroget ꝑsuadentem. hoc ẽ. ut ꝑsũasio uim & uis
adhibeat ꝑsuasionem. Id porro ꝑficitur in egntudinb
uiroꝵ prudentiu cu prebent se medicis urendor
&e secandos. Deinde ꝓgredit᷑. Si quis ergo uere ux̃¬
q ueram fidem mundi huiꝰ institutionẽ insinuaturus

Expanded text:
alia sanctitatis imperatoriae. Omne porro uiolentum non alia sanctitatis imperatoriae. Omne porro uiolentum non diu subiectum conseruat, sed facile perdit. Omne, inquit, «quod rationabiliter et regit et tuetur prodest et melius efficit quod regit». Vt igitur mundus aeternus esset, oportuit siluam ei morigeram parentemque subdi nec aduersum exornationem suam resistentem, sed ita uictam ut maiestati opificis libens cedat pareatque eius sapientiae; proptereaque dixit: «salubri hente ad optimos actus. Itaque uicta et parente prouidis auctoritatibus necessitate prima rerum mundique exnixa necessitas, et opus dei tale est ut ui persuadeat uimque inroget persuadentem, hoc est ut persuasio uim et uis adhibeat persuasionem; id porro perspicitur in aegritudinibus uirorum prudentium, cum praebent se medicis urendos ac secandos. Deinde progreditaque meram fidem mundi huius institutionem insinuaturus
Abbreviated transcription (Latin):
tum hunc minime p̾teriri. Demq addit. Mixta si qui
dem mundi sensilis ex necessitatis intelligẽtieq cetu con¬
stitit gn̾atio. Quia igit᷑ de mũdi gnãtione tractat᷑¬
ꝑfecteq id fieri cõuenit oportet de utroq gn̾e diseri.
ex quo de nã silue necessarus ẽ tractatus idẽo ꝙ ex di
uersis elem̃tis initiisq constet. recteq ex necessitate
sultis puide mentis & necessitatis ratioib ꝯstitit oꝑante
quidẽ pudentia & agente. Silua uõ ppetiente exor¬
nacioniq se facilem p̾bente. penetrata si quide eam
usq quaq diuina mens format plene non ut artes
forma tribuentes in sola supficie. s pinde ut nã atq
aĩa solida corpora ꝑmeantes uniu̾sa uiuificant. Dehine
cosequ̾ter incelligentie necessitatisq de monstrat ꝯsortun.
cum ita dicit dnante intellectu. duplex porro est domi¬
natio. Altera uiolenter tiranice potentie similis. Item

Expanded text:
tum hunc minime praeteriri. Denique addit: tum hunc minime praeteriri. Denique addit: dem mundi sensilis ex necessitatis intellegentiaeque coetu constitit gperfecteque id fieri conuenit, oportet de utroque genere disseri, ex quo de natura siluae necessarius esse tractatus ostenduersis elementis initiisque constet, recteque ex «necessitatsultis prouidae mentis et necessitatis rationibus constitit operante quidem prouidentia et agente, silua uero perpetiente exornationique se facilem praebente, penetratam siquidem eam usque quaque diuina mens format plene, non ut artes formam tribuentes in sola superficie sed perinde ut natura atque anima solida corpora permeantes uniuersa uiuificant. Dehinc consequenter intellegentiae necessitatisque demonstrat consortium, cum ita dicit: «dominante intellectu». Duplex porro est dominatio, altera uiolentior tyrannicae potentiae similis, item
Abbreviated transcription (Latin):
executi sumus que ꝓuide mentis intellectus instituit.
oportet de his etiã que necessitas inuexit dicere. Mũdi
sensilis explanaturus omnẽ sub̾am iure ꝯmemorat ꝓpe
oĩa se ꝑtractasse que ꝓuida mens dei contulerit. effĩciens eu
ad exemplu & similitudiẽm ĩtelligibilis mũdi. solũq suꝑesse
tractatu ex quo ea que necessitas inuexit cõsiderent᷑. quãdo
pudis necessariisq rõnib mũdi uniu̾sitas ꝯstare iudeatur
Necessitatẽ porro nue appellat hylen quas nos latine silua
possumꝰ noiare. ex qua ẽ reꝵ unmu̾sitas. eadẽq patibilis ñã.
qui ppe subiecta corpori pͥncipalr. in qua qualitates &e quãti¬
tates & oĩa que accidunt ꝓueniũt. que cu a natura ꝓpria
non recedat. du̾sis tamẽ &. ꝯtrariis specieb eoꝵ que ĩtra
se recipit formisq uariat᷑. Hanc igit᷑ explanare ꝓposuit.
dicturus deinceps rõnem ob quam necessẽ fuerit tracta¬

Expanded text:
executi sumus, quae prouidae mentis intellectus instituit, executi sumus, quae prouidae mentis intellectus instituit, oportet de illis etiam, quae necessitsensilis explanaturus omnem substantiam iure commemorat prope omnia se pertractasse quae prouida mens dei contulerit, efficiens eum ad exemplum et similitudinem intellegibilis mundi; solumque retractatum ex quo ea quae necessitas inuexit considerentur, quando prouidis necessariisque rationibus mundi uniuersitas constare uideatur. Necessitatem porro nunc appellat ὕλην, quam nos Latine «siluam» possumus nominare, ex qua est rerum uniuersitas eademque patibilis natura, quippe subiecta corpori principaliter, in qua qualitates et quantitates et omnia quae accidunt proueniunt; quae cum a natura propria non recedat, diuersis tamen et contrariis speciebus eorum quae intra se recipit formisque uariatur. Hanc igitur explanare proposuit dicturus deinceps rationem ob quam necesse fuerit tracta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptereaq ĩ modulas fore aĩas płimoꝵ. Medella huiꝰ
uitii dicit esse ĩ musica positam. non in ea qua uul¬
gus delectat᷑. hoc ẽ que ad uoluptatem facta excitat
iutia non nũꝗͣ. s in illa duuna que nũqͣ a ratione
atq intelligentia seꝑat᷑. hanc eĩ censet exorbitãtes
aĩas a uia recta reuocare demus ad simphoniã uet̾em.
Optima porro simphonia ẽ in morib nostris. Iustitia uirtutũ
oũi pͥncipalis ꝑ quã cetere quoq uirtutes suũ munus
atq opus exequunt᷑. ut ratio quidẽ dux sit. Uigor uo in¬
timus qui ẽ iracundie similis auxiliarem se rationi uolens
p̾beat. Porro hec ꝓuenire sine modulatione non possunt. mo¬
dulatio demu sine simphonia nulla est. Ip̃a simphonia se
reuocans & efficiens talem demu qualẽ mitio deus opifex
eam fecerat. tota porro musica in uoce & auditu & sonis
posita est. Utilis porro etia iste sensus est ph̾ie totuis asse¬
cutioni ad notificationẽ ⁊ ad notationẽ intelligibilis rei.

Expanded text:
ptereaque immodulatas fore animas plurimorum. Medelam huius uitii dicit esse in musica positam, non in ea qua uulgus delectatur quaeque ad uoluptatem facta excitat uitia non numquam, sed in illa diuina quae numquam a ratione atque intellegentia separetur; hanc enim censet exorbitantes animas a uia recta reuocare demum ad symphoniam ueterem. Optima porro symphonia est in moribus nostris iustitia, uirtutum omnium principalis, per quam ceterae quoque uirtutes suum munus atque opus exequuntur, ut ratio quidem dux sit, uigor uero intimus, qui est iracundiae similis, auxiliatorem se rationi uolens praebeat; porro haec prouenire sine modulatione non possunt; modulatio demum sine symphonia nulla sit, ipsa symphonia seqreuocans et efficiens talem demum qualem initio deus opifex eam fecerat. Tota porro musica in uoce et auditu et sonis posita est. Vtilis ergo etiam iste sensus est philosophiae totius assecutioni ad notationem intellegibilis rei.
Abbreviated transcription (Latin):
astronomia. De quib Cebes ꝓnũtiauit. Siquidex poie
causa discant᷑ ut ꝑ eas tanqͣ gradib ad sũmui culmen phie¬
pueniat᷑ opepcum fore in fine pħie. plene tamẽ cdignitatis
esse fundam̃ta. impfecte licet eruditionis. Nos igitur tanq̃
eraitatos in grometrica iuros ad monet. ꝙ sciebat hunisim odi
qones non msi geometricis ꝓbutionib explicatis Gmu ht̃
eeortationẽ sermo ad affectionẽ insticutionis ingenne.

Expanded text:
astronomia. De quibus Cebes pronuntiauit, si quidem philosophiae astronomia. De quibus Cebes pronuntiauit, si quidem philosophiae causa discantur, ut per eas tamquam gradibus ad summum culmen phidignitatis esse fundamenta, imperfectae licet eruditionis. Hos igitur tamquam exercitatos in geometrica uiros admonet quod sciebant huius modi quaestiones non nisi geometricis probationibus explicari; simul habet exhortationem sermo ad effectionem institutionis ingenuae.
Abbreviated transcription (Latin):
amonitione pspicuo. Demonstraturus ratione subas
quatuor pͥncipaliu corpoꝵ que censentur elementa
ordinationẽ quidẽ uocat habitu eoꝵ uxta se coĩcatiõe¬
q & quasi quandã societatem que nascit᷑ uixta analogi¬
am que talis est ut hoc uixta illud sic illud uixta alind.
Genitura u̾o appellat ip̃am formas ce effigiem. De quib
scđm geometrica rationẽ disputatunis quę ratio mĩme
nutat᷑ semperq certas & in expugnabiles probationes¬
affert. Nonam quide aliis & incognita dicit esse hac
candez rationes. Ipsis tamen quia omnis ingenue erodi¬
tionis uias pagranerint neq ignota & ex leui ã noni¬
tione pspicua Et cĩm qui adeiant omnes erant ĩstrueti
pciptus doctrinis quas in genuas disciplinas appellauit ppea
ꝙ apueris etas illa ueluti pͥncipiis altioris doctrn menc
tanq̃ gradib imbuebat᷑ geomettica. musica. arithieuca

Expanded text:
admonitione perspicuo». Demonstraturus ratione substantias admonitione perspicuo». Demonstraturus ratione substantias quattuor principalium corporum, quae censentur elementa, «ordinationem» quidem uocat habitum eorum iuxta se communicationemque et quasi quandam societatem, quae nascitur iuxta analogiam quae talis est: ut hoc iuxta illud, sic illud iuxta aliud; «genituram» uero appellat ipsam formam et effigiem. De quibus secundum geometricam rationem disputaturus, quae ratio minime nutat semperque certas et inexpugnabiles affert probationes, «nouam» quidem aliis et «incognitam» dicit esse hanc eandem rationem, ipsis tamen, qui omnes «ingenuae eruditionis uias peragrauerint, neque ignotas et ex leui admonitione perspicuas». Etenim qui aderant omnes erant instructi praecipuis doctrinis, quas «ingenuas disciplinas» appellauit propterea quod a pueris aetas illa ueluti principiis altioris doctrinae et tamquam gradibus imbuebatur geometrica, musica, arithmetica,
Abbreviated transcription (Latin):
puleru aut uenustate erit preditu. Apparatus ille
igit᷑ erat etiã tunc elementis consusis incondite. non¬
dum mũdus nec claritudo que ex oportunitate pro¬
uide rationis accessit. Erat igit᷑ subiecta silua cum̃
naturali oportunitate suscipiende puleritudins & ue¬
nustatis. Frant etia .iiiiͦ. corpoꝵ potentie sue uesti¬
gia confũsa adhuc minimeq ordinata. Hec ergo uoluit
deus disponens & ordinans ĩ mortale hoc sensilis mundi
aial figuris & qualitatib contienustauit certis ꝙ in eter¬
num duraturis rationib. Omnia porro que fiunt op¬
tima diuina mente ac uoluntate fieri p̾sumere no
iubet qua p̾sumptione nihil essẽ ueruis assẽu̾at. Nuc
iam ordinationẽ genituraq eoꝵ singulatim demon¬
strari inquit ꝯuenit. nouo quidẽ & musitato gene̾¬
demõstrationis. Uerum uobis qui omnis eruditionis
ingenne uias ꝑagrastis neq incognito & ex leui

Expanded text:
pulchrum aut uenustate erit praeditum? Apparatus ille pulchrum aut uenustate erit praeditum? Apparatus ille igitur erat etiam tunc, elementis confusis incondite, nondum mundus nec claritudo quae ex opportunitate prouidae ordinationis accessit. Erat igitur subiecta silua cum naturali opportunitate suscipiendae pulchritudinis ac uenustatis, erant etiam quattuor corporum potentiae seu uestigia confusa adhuc minimeque ordinata. Haec ergo cum uoluit deus disponens et ordinans immortale hoc sensilis mundi animal figuris et qualitatibus conuenustauit certis et in aeternum duraturis rationibus. Omnia porro quae fiunt optima diuina mente ac uoluntate fieri praesumere nos iubet; qua praesumptione nihil esse uerius asseuerat. «Nunc iam ordinationem genituramque eorum singillatim demonstrari, inquitdemon strationis, uerum uobis, qui omnes eruditionis ingenuae uias peragraueritis, neque incognito et ex leui
Abbreviated transcription (Latin):
puidentia seꝑatam. Aue ordinatio est scilicet. ne ex diu̾soꝵ
corpoꝵ coherentia ꝯfusio & mordinatio que ante consti¬
tutionẽ mundi fuerat ꝑseu̾aret. hanc ait fortuna mũdi
fuisse pͥusq̃ exornata silua. splendor & pulcritudo ꝓueniret
uniu̾sitati. Sed ubi cuncta inquit redigi ad modũ pla¬
cuit. Dei uoluntatem significat ꝓuidam cu placuisse
dicit ignem pͥmo terram &e aera atq aquam cõtinuasse
non talia ut nũc sunt. s eoꝵ exigua uestigia. quippe
uestigium ignis nondũ ignis est. Nec uõ cẽteroꝵ cor¬
poꝵ uestigia ip̃a corpora sunt. Uestigium potentiã rei
non rem significat.multoq etiã mimiis corpus signifi¬
catur uestigii noĩe. Ergo silua etia nestigi corporis
fuit ante mundi exornationẽ. In eo inquit squallore
ac deformitate que apparet in his quib deest prospi¬
cientia. Iure meritoq. Quid eĩ duina oꝑa carẽs

Expanded text:
prouidentia separatam. Quae ordinatio est scilicet ne ex diuersorum prouidentia separatam. Quae ordinatio est scilicet ne ex diuersorum corporum cohaerentia confusio et inordinatio, quae ante constitutionem mundi fuerat, perseueraret. Hanc ait fortunam mundi fuisse, priusquam exornata silua splendor et pulchritudo proueniret uniuersitati. «Sed ubi cuncta, inquit, redigi ad modum placuit». Dei uoluntatem significat prouidam, cui complacuisse dicit «ignem primo terramque et aera atque aquam continuasse, non talia ut nunc sunt, sed eorum exigua uestigia». Quippe uestigium ignis nondum ignis est nec uero ceterorum corporum uestigia ipsa corpora sunt; uestigium quippe potentiam rei, non rem significat multoque etiam minus corpus significatur uestigii nomine; ergo silua etiam uestigium corporis fuit ante mundi exornationem. «In eo, inquit, squalore ac deformitate qui apparet in his quibus diuina deest prospicientia». Iure meritoque; quid enim diuina opera carens
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑari. Quo pacto clare demonstrat non unã esse in silua
potentiã oportiũtatemq formaꝵ recpiendaꝵ s mulcifor¬
mem. Nam si una esset potentia uniu̾sa quidem semꝑ
esset. At nuc cum in omnes qualitates figurasq uertat
atq oĩa fiãt potentias esse necessẽ est. oportunitatesct
uarie ꝯmutationis p̾nosa mentib. Deinde manufacto
exemplo quod dicit ex planat. cum seꝑat ase iiͦs mlluc
tione. Noums eĩm esse quedam iam dudũ parat᷑a¬
ut solent poete dicere arua cerealia quib ea que ĩmissa
erunt secernũt᷑. grana quide seorsum motu & agitatioẽ.
palee uõ aliorsum ex iactatione. Et leuia quide uolita¬
re grania uoͣ residere. Sic inquit quatuor quoq illa
pͥma corpora uelut in eurippo fluctuante iactantur &
ad postremu gͣnatim secernũt᷑. Eimppu quidẽ silua
cognõĩans. Secretiorem uo sedem elementi cunisqͣ diuĩa

Expanded text:
separari. Quo pacto clare demonstrat non unam esse in silua separari. Quo pacto clare demonstrat non unam esse in silua potentiam opportunitatemque formarum recipiendarum sed multiformem; nam si una eius esset potentia, unum quiddam semper esset. At nunc, cum in omnes qualitates figurasque uertatur atque omnia fiat, potentias eius necesse est opportunitatesque uariae commutationis praenosci mentibus. Deinde manifesto exemplo quod dicit explanat, cum separat a se quattuortione». Nouimus enim esse quaedam iam dudum parataut solent poetae dicere, «arma Cerealia», quibus ea quae messa erunt secernuntur, grana quidem seorsum motu et agitatione, paleae uero aliorsum ex iactatione; et «leuia» quidem uolitare, «grauia» uero residere. «Sic, inquit, quattuor» quoque «illa» prima corpora «uelut in euripo fluctuante iactantur» et ad postremum generatim «secernuntur», «euripum» quidem siluam cognominans, «secretionem» uero sedem elementi cuiusque diuina
Abbreviated transcription (Latin):
in ea fiebat alienus erat. effusio porro motus ce mordia
lamq sedem. ideo ꝙ pͥuati neq similib uirib neq ese¬
equatis potentiis instructa. nec quicꝗͣ i ea esset equale
quod iactationẽ p̾ponderationẽq corpoꝵ coherceret de¬
S ut in stagnis cum ĩ mobilis est aque supficies inadẽ¬
te aliqua grauiore mole pͥmo nascitur mitiu motues
deinde agitatione facta totuis elemẽti non solunanag¬
men aque mouet᷑ s illud ip̃m quod madit causamq
motus prebuit uiassim mouet silua sic quoq ex mi¬
tio corpoꝵ sumpto motu non solum ip̃a omifariã mo¬
uetur. Ueꝵ ip̃a corpora que initiu fuere motus in¬
uicem impellit. Talem porro motu euis significat nõ
aliquo usu reꝵ nascentiu fieri. s ad solam husiones
ꝯmutationẽq corpoꝵ. Siquidẽ dicit ex quo fluctu
turbatas materias in diu̾sa raptan discerniq ase. hoc e

Expanded text:
in ea fiebat alienus erat, confusio porro motus et inordinin ea fiebat alienus erat, confusio porro motus et inordinlamque sedem, ideo «quod priuatim neque similibus uiribus neque exaequatis potentiis instructa nec quicquam in ea esset aequale» quod iactationem praeponderationemque corporum coerceret. Sed ut in stagnis, cum immobilis est aquae superficies, incidente aliqua grauiore mole primo nascitur initium motus, deinde agitatione facta totius elementi non solum agmen aquae mouetur, sed illud ipsum quod incidit causamque motus praebuit, uicissim mouet, sic silua quoque ex initio corporum sumpto motu non solum ipsa omnifariam mouetur, uerum ipsa corpora, quae initium motus sunt, inuicem pellit. Talem porroaliquem usum rerum nascentium fieri, sed ad solam conuersionem commutationemque corporum, siquidem dicit: «Ex quo fluctu turbatas materias in diuersa raptari discernique a se», hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
iam ueluti seꝑato opifice deo solam ꝑ se metipa silua
intuẽt duplia ꝯsideratione. Una nondu susceptis qua¬
quedam naturalis oportumnitas ad motus stationisq ꝑceꝑ¬
tionem. Post qualitatum porro consortiũ exornata &e ꝑ¬
fectum corpus adeo facta motus stationisq sumpsit officia.
quib duiersis temporib uteret᷑. Ergo uolens eius p̾stare
causam dicit silue pͥmitus corporib inuectis ce ex ꝓportioẽ¬
& p̃pondere eoꝵ hinc illinc urgentem substitisse motis.
s incertũ adhuc oe fluctu similem. cum hinc illinc mo¬
oppressã m̃o subleuata silue imbecillitas recipitxaret d mi¬
quus turbulentusq motas ꝑ uniu̾sam euis fluctuaret ca¬
pacitatem. Ex quo factum ut himo mondinatũ mocie
intima silue ꝓpriamq ce ex natura euis agitationẽ ple¬
nq esse censerent. qui alienus erat pulsus. proptereaq
aiatam eam uiteq compotẽ arbitrarent᷑. Motus ergo qui

Expanded text:
iam ueluti separato opifice deo solam per semet ipsam siluam iam ueluti separato opifice deo solam per semet ipsam siluam intuetur duplici consideratione, una nondum susceptis quain ea naturalis opportunitas ad motus stationisque perceptionem; post qualitatum porro consortium exornata et perfectum corpus a deo facta, motus stationisque sumpsit officia, quibus diuersis temporibus uteretur. Ergo uolens motus eius praestare causam, dicit siluae primitus corporibus iniectis et ex praeponderatione eorum hinc illinc uergentium substitisse motum, sed incertum adhuc et fluctui similem, cum hinc illinc oppressa modo, modo subleuata siluae imbecillitas reciprocaret et iniquus turbulentusque motus per uniuersam eius fluctuaret capacitatem. Ex quo factum ut hunc inordinatum motum intimam siluae propriamque et ex natura eius agitationem plerique esse censerent, qui alienus pulsus est, proptereaque animatam eam uitaeque compotem arbitrarentur. Motus ergo qui
Abbreviated transcription (Latin):
tatam mõ ignita terreq item & aeris formas su¬
scipiente dicit. Gen̾ationis nutricula silua siglicat.
quia quicꝗd nascĩt recursu ht̃ ad materias pͥncipa¬
les. Materie uo̾ pͥncipales hinc in acceptu ferunt᷑.
Est eim eaꝵ oĩum silua mitrix. easdemq gestat.
que recipit qualitates & quãtitates humoris & item
caloris humectari atq ignin putat᷑. Explanat
euidentius cu iniungit terreq & ite aeris formas
suscipientẽ ceterasq pedissequas passiones ꝓpetiẽte
rõnabiliter. non ei sole sunt he qualitates humec¬
tari & igniri. s etia siccari. & frigescere queq hil
similia ꝓueniunt. Ceteras pedissẽquas passiones
suscipiente ideo quia formatur & figurat᷑ ꝯuentu
formatoꝵ corpoꝵ. nam ip̃a ex natura lua im¬
patibilis est. nec ullam fert ꝑpessionem. Demde
ait quod tam̃ pͥnatim neq similib uirib neq ex¬
equatis potentiis instruat᷑ nihil esse euis equale. Nuc

Expanded text:
formas suscipientem». «Generationis nutriculam» siluam significat, quia quidquid nascitur recursum habet ad materias principales, materiae demum principales huic in acceptum feruntur; est enim earum omnium silua nutrix easdemque gestat. quae recipiat qualitates et quantitates humoris et item caloris, humectari atque igniri putatur. Explanat euidentius, cum adiungit: «terraeque et item aeris formas suscipientem ceterasque pedissequas passiones perpetientem». Rationabiliter; non enim tantum solent hae qualitates humectari et calefieri, sed etiam siccari et frigescere quaeque his similia proueniunt. «Ceteras pedissequas passiones perpetientem», ideo quia formatur et figuratur conuentu formatorum corporum, nam ipsa ex natura sua impetibilis est nec ullam fert perpessionem. Deinde ait: «Quod tamen priuatim neque similibus uiribus neque exaequatis potentiis instruatur, nihil esse eius aequale». Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
UTuo̾ simulacroꝵ inquit que in speculis oboriunt᷑. docet
Amic illam usus rõnem que in tuitꝰ dicit᷑ intra spe¬
culum uł stagnoꝵ ꝓfundo simulacris resultantib. nec
tamen eo quo Aristoteles magisterio. Nanq ille censet
cronem ad os reu̾ti. obiuumq uultui factũ uultu suum
cernere. & in speculo putare sui uultus apparere simulatra.
At uõ plato pro ingenii prudentieq diunitate drum
luminã cetum confluentiu in tersa speculi &e solidam
cutem idẽ diurni luminis & intimi quod ꝑ oculo
fluit trahentis secu de uultu manante colorem in spe¬
culo corporari. coloratisq uultus liniam̃tis & formato
ac delimato colore sim ulacru emulu uultus adu̾brari.
Sic quippe loquit᷑. At uõ simulacroꝵ que in speculis
oboriuntur facilis assẽcutio ẽ. siquidẽ ueruisq ignis
tam intimi ꝗͣ extrapositi lumĩs incidentis in teriam

Expanded text:
«At uero simulacrorum, inquit, quae in«At uero simulacrorum, inquit, quae inonem, quae intuitio dicitur, intra speculum uel stagnorum profundum simulacris resultantibus nec tamen eodem quo Aristoteles magisterio. Namque ille censet cronem ad os reuerti obuiumque uultui factum uultum suum cernere et in speculo putare sibi uultus apparere simulacrum, at uero Plato pro ingenii prudentiaeque diuinitate duum luminum coetum confluentium in tersam speculi et solidam cutem id est diurni luminis et intimi quod per oculos fluit, trahentis secum de uultu manantem colorem, in speculo corporari coloratisque uultus lineamentis et formato ac deliniato colore simulacrum aemulum uultus adumbrari. Sic quippe loquitur: «At uero simulacrorum quae in speculis oboriuntur ... facilis assecutio est, siquidem utriusque ignis tam intimi quam extra positi concursu», intim
Abbreviated transcription (Latin):
aĩẽ ꝑtis. uł pure atq ĩmunis aꝑturbatioib uł ĩ passioĩb
posite obruunt᷑. nihiloq minus diunis potestatib cõsu¬
lentib p̾monstrant᷑. Uel etiã pene loco ob delictum
aliquod formata in atrocem & horridam faciem. Con¬
sentit huic placonico dogmati hebraica phia. Appellãt
quippe illi uarie. Ut somniũ. & item uisum. tu ãmo¬
intionẽ & spectaculu. nhiloq minus reuellationem.
Somniũ quidẽ quod ex reliquiis ꝯmotionu anime
diximꝰ oboriri. Uisum uõ quod ex diuna uirtute le¬
gatur. Admonitionẽ cũ angelice bonitatis consiliie
regimur atq ãmonemur. Spectaculu cũ iugilantib
offert se uidendã celestis potestas cdare iubens ꝗc quid
ait ꝓhibens forma m uoce mirabili. Reuellatiõe
quotiens ignorantib sortem futura ĩminentis exitus
secreta pandunt᷑. De somniis sacis dictu. Sermo mĩc
ip̃e considerãdus.

Expanded text:
animae partis - uel purae atque immunis a perturbatione uel in passionibus animae partis - uel purae atque immunis a perturbatione uel in passionibus positae - oboriuntur; nihiloque minus quae diuinis potestatibus consulentibus praemonstrantur uel etiam poenae loco ob delictum aliquod formata in atrocem et horridam faciem. Consentit huic Platonico dogmati Hebraica philosophia; appellant quippe illi uarie, ut somnium et item uisum tum admonitionem, etiam spectaculum nihiloque minus reuelationem: somnium quidem quod ex reliquiis commotionum animae diximus oboriri; uisum uero quod ex diuina uirtute legatur; admonitionem cum angelicae bonitatis consiliis regimur atque admonemur; spectaculum ut cum uigilantibus offert se uidendam caelestis potestas clare iubens aliquid aut prohibens forma et uoce mirabili; reuelationem quotiens ignorantibus sortem futuram imminentis exitus secreta panduntur. De somniis satis dictum; sermo nunc ipse considerandus.
Abbreviated transcription (Latin):
que ere tacto sonaret. s que ob egregia castimonia
tersã ꝓptereaq intelligẽtioris aĩe pñtiam cetumq di
re misceriq fas sit. Atq ĩ somnis audire nobis uidemꝰ
uoces ẜmonũ & exp̾ssa u̾ba. nec tam̃ illa uox esł.
s uocis officiu imitans significatio. Sic iugilantis So¬
hoiu ꝙ nulla esset sibi cu corpore conciliatio diunaꝵ
potãtum int̾positione ferre uoluisse. Quaꝵ quidẽ
beneficia satis clara sunt ex prodigiis & diuinatione.
uł nocturna somnioꝵ uł dirna fama prescia rumo¬
rib uentilante medellis quoq adu̾sum morbos ĩtimatis.
& ꝓphetaꝵ inspiratione ueridica. Mulciformis ergo
est ratio somnioꝵ. Si quidẽ sint que uelut ꝑcussa
grauiꝰ u̾berataq mente sicut stigiis dolori penitus in¬
signitis ꝑ quietẽ reforient iagines p̾terite cõster¬
nationis. Sint itẽ que uixta cogitationes rõnabilis

Expanded text:
quae aere icto sonaret sed quae ob egregiam castimoniam quae aere icto sonaret sed quae ob egregiam castimoniam tersae proptereaque intellegentiori animae praesentiam coetumque re miscerique fas sit. Atque ut in somnis audire nobis uidemur uoces sermonumque expressa uerba, nec tamen illa uox est sed uocis officium imitans significatio, sic uigilantis Sohominum, quod nulla esset sibi cum corpore conciliatio, diuinarum potestatum interpositione ferre uoluisse; quarum quidem beneficia satis clara sunt ex prodigiis et diuinatione - uel nocturna somniorum uel diurna -, fama praescia rumores uentilante, medelis quoque aduersum morbos intimatis et prophetarum inspiratione ueridica. Multiformis ergo est ratio somniorum, siquidem sunt quae uelut percussa grauius uerberataque mente uestigiis doloris penitus insignitis per quietem refouent imagines praeteritae consternationis; sunt item quae iuxta cogitationes rationabilis
Abbreviated transcription (Latin):
iam dudũ instituera ĩ apolline compleam ne ꝓmissi
debitor & uoti reus uitam pͥus finiam. Musice quippe
ꝯsanguinea essẽ poetica palam est omib. Soerate uoͣ
euidenter hec solitu somniare arbitror ex eo ꝙ tam
corporis ꝗͣ aĩe puntate totũ eius aĩal iugeret. Deĩq
& nigilanti non deerat ꝓpitia diuinitas que eiusde
moderaret᷑ actus. ut plato monstrat. in euhtidemo.
dicens ita. Est ab ineunte etate numen mͥ comec
quoddam. idq uox est que cu ad aĩi sensumq meũ
cõmeauit significat ab eo quod agere ꝓposui temꝑãdu.
hortatur uo ad millu actum. Atq etia siquis fami¬
liaris uti meo consilio uolet aliquid acturus hac quoq
phibet agi. Quaꝵ quidẽ reꝵ & significationum
tides certa est. eget eĩm iibecilla hoĩu na presidio me¬
lions p̾sentiorisq nature. ut idem asseruit supra. Uox
uõ illa quã socrates sentiebat non erat opinor talis

Expanded text:
iam dudum institueram in Apollinem, compleam, ne promissi iam dudum institueram in Apollinem, compleam, ne promissi debitor et uoti reus uitam prius finiam». Musicae quippe consanguineam esse poeticam palam est omnibus. Socratem uero haec euidenter solitum somniare arbitror ex eo quod tam corporis quam animae puritate totum eius animal uigeret. Denique etiam uigilanti non deerat propitia diuinitas quae eiusdem moderaretur actus, ut Plato demonstrat in Euthydemo dicens ita: «Est ab ineunte aetate numen mihi comes quoddam idque uox est quae, cum ad animum sensumque meum commeat, significat ab eo quod agere proposui temperandum; hortatur uero ad nullum actum; atque etiam si quis familiaris uti meo consilio uolet aliquid acturus, hoc quoque agi prohibet». Quarum quidem rerum et significationum fides certa est; eget enim imbecilla hominum natura praesidio melioris praestantiorisque naturae, ut idem asseruit supra. Vox porro illa quam Socrates sentiebat non erat, opinor, talis
Abbreviated transcription (Latin):
na pindentia uł celestiu potestatu amore iuxta homies
oboriunt᷑ cam rõnemq exposuit in eo libro qui pħus in¬
scribit᷑. Ait eĩm diuinas potestates ꝯsulere nobis quotiẽs
ꝑ quietẽ ea que grata sunt a deo intimant uisis mĩme
fallentib uisis. Eaꝵq miram quãdam esse dicit memo¬
rie tenacitatem. dignitatiq &e diuinitati congrua
sapĩam. Quib cu cogitationes hor̃um ꝓspicue sint con¬
seqñter amorem bonis odium malis exhiberi ꝓbationẽ
affert de exemplis illustrib mutuatam. Et in eo libro
quẽ appellauit Critonẽ p̾sagit socrates ꝓuentu ĩminen¬
tem regentis somnii relatione. Uisa ẽ mͥ queda
inquit mulier eximia uenustate etrã candida ueste
noie appellasse. dixisseq illud homericu. Tertia luce
petestphie profert illis arue. Rursus in phedrone Sepenũo
unũ & idem mͥ somniũ aduentans in alia atq alia forma

Expanded text:
na prouidentia uel caelestium potestatum amore iuxta homines na prouidentia uel caelestium potestatum amore iuxta homines oboriuntur, causam rationemque exposuit in eo libro qui Philosophus inscribitur. Ait enim diuinas potestates consulere nobis, quotiens per quietem ea quae grata sunt deo intimant ueris minimeque fallacibus uisis earumque miram quandam esse dicit memoriae tenacitatem dignitatique et diuinitati congruam sapientiam; quibus cum cogitationes hominum perspicuae sint, consequenter amorem bonis, odium malis exhiberi; probationemque affert de exemplis illustribus mutuatam, ut in eo libro quem appellauit Critonem praesagit Socrates prouentum imminentem, regente somnii relatione. «Visa est mihi quaedam, inquit, mulier eximia uenustate, etiam candida ueste, nomine me appellasse dixisseque illud Homericum: Tertia luce petes Pthiae praefertilis arua». Rursus in Phaedone: «Saepenumero unum et idem mihi somnium aduentans in alia atque alia forma
Abbreviated transcription (Latin):
concubitusq non expauescit nec quẽꝗͣ dubitat lacessere
uł hoiũm uł deoꝵ. nec ab ulla sibi uidet᷑ cede aut flagi¬
tio tempare. Contra cu erit in salubri statu posita caste¬
q cubitum ibit rationabili quidẽ mentis industria ugil
impatrix eaq casta sapienti uirtutis indagine atq etiã
libidine moderite mansuefacta. Ut neq de mopia
que poscit nec expletione nimia grauet᷑ ultraq modũ
merens uł gestiat uł tumultuet impediatq prudẽtia.
s puram ĩtus ratione opus ꝓpͥum efficere ĩ ratiocinãdo atq in¬
dagine ueritatis instituat. nihiloq minus uerecũdia delemi¬
nullis sibi obstrepẽtib libidinis aut iracũdie uitiis ꝓueniet
ad indaginẽ ueri que est sincera prudentia. nec ulla subsi¬
stet species nefaria sommoꝵ. Quppe in his ꝑfecte docuit
q ꝑfunctorie posuit ĩ thymeo. At uõ somnioꝵ que diui¬

Expanded text:
concubitusque non expauescit; nec quemquam dubitat lacessere concubitusque non expauescit; nec quemquam dubitat lacessere uel hominum uel deorum nec ab ulla sibi uidetur caede aut flagitio temperare. Contra cum erit in salubri statu posita casteque cubitum ibit, rationabili quidem mentis industria uigiliis imperatis eaque pasta sapienti uirtutis indagine atque etiam libidine moderate mansuefacta, ut neque de inopia queri possit nec expletione nimia grauetur ultraque modum maerens uel gestiens tumultuetur impediatque prudentiam, sed pura uitiis ratione opus proprium efficere in ratiocinando atque indagine ueritatis instituat nihiloque minus iracundia delini animae pars, nullis sibi obstrepentibus libidinis aut iracundiae uitiis, perueniet ad indaginem ueri, quae est sincera prudentia, nec ulla existet species nefaria somniorum». Quippe in his perfecte docuit, quod perfunctorie posuit in Timaeo. At uero somniorum, quae diui
Abbreviated transcription (Latin):
nes uidit atq assẽcutus est non unã somnioꝵ esse
genitura. Gignit᷑ quippe uł ex reliquis cogitationum
& accidentis alicuiꝰ rei stimulo. ut in nono politie libro
docet orõne tali. In utiles minimeq necessarie cupidita¬
tes que adu̾sant᷑ legib uident᷑ m oĩũm quidẽ hor̃u
ꝓmiscue labefactare mentes. Quedam tamẽ earꝑ
tam castigatione legum ꝗͣ sobriis &e meliorib recte uo¬
luptatib uł oĩo exolescere uł in paucis admodu ad exiles
attenuate reliquias ociose latere Porro alie usq ad preci¬
pitem amentia ꝯfirmari que se exerunt in aĩs ꝑ quietẽ
quotiens ratione sopita que ẽ rector mãsuetissimus cet̾a
pars aĩ agrestior ĩmam quadã ebrietate luxurians pulsa
quiete pergit ad incertas libidines. Tunc quippe ihil ẽ
quod non audeat uelut soluta & libera honestatis ue¬
recundieq p̾ceptis. Namq mat̾nos ut ꝓutat ꝯplexis

Expanded text:
nis, uidit atque assecutus est non unam somniorum esse nis, uidit atque assecutus est non unam somniorum esse genituram; gigni quippe uel ex reliquiis cogitationum et accidentis alicuius rei stimulo, ut in nono Politiae libro docet oratione tali: «Inutiles minimeque necessariae, cupiditates quae aduersantur legibus uidentur mihi omnium quidem hominum promisce labefactare mentes; quaedam tamen earum tam castigatione legum quam sobriis et melioribus rectae uoluptatibus uel omnino exolescere uel in paucas admodum atque exiles attenuatae reliquias otiosae latere, porro aliae usque ad praecipitem amentiam confirmari, quae se exerunt immanius per quietem, quotiens ratione sopita, quae est rector mansuetissimus, cetera pars animae agrestior, immani quadam ebrietate luxurians, pulsa quiete pergit ad incestas libidines. Tunc quippe nihil est quod non audeat uelut soluta et libera honestatis uerecundiaeque praeceptis; namque maternos, ut putat, amplexus
Abbreviated transcription (Latin):
denũtiare. Ex quo fieri ut appareant imagines iugnitoro
locoꝵ simulatraq hoũi ta uiuentu qͣ mortuoꝵ. Idẽ¬
q asserit diuinationis usum.&. premonen meritos in¬
struentib diuinis potestatib. hi quoq ꝑtes abeuntes sen¬
tentie pro solida pfectaq sentẽtia sunt qui nostrum
intellectu & puolitare ꝯuexa mũdi putent miscere¬
q se diuine intelligẽtie quã greci Noyn uocant. Et
uelut ex maiore disciplina minuscula scientia mutuata
que sũma &e eminens imaginet᷑ mens nũtiare m̃tib
nostris. Inuitãte ad cetu aĩe nocture solitudis opor¬
tunitate. S cu pleraq irreligiosa mõ s etiã impia
somniemꝰ que imaginari sũma eximiamq ĩtelligen¬
tiam suie mentẽ seu ꝓuidentia fas non sit putare. fal¬
sam esse hanc opĩonem hom̃i liquet. Sed plato magna
diligentia sũmaq cura discursis penitus latibulis questio¬

Expanded text:
denuntiare; ex quo fieri ut appareant imagines ignotorum denuntiare; ex quo fieri ut appareant imagines ignotorum locorum simulacraque hominum tam uiuentium quam mortuorum. Idemque asserit diuinationis usum et praemoneri meritos instruentibus diuinis potestatibus. Hi quoque, parte abutentes sententiae pro solida perfectaque scientia, sunt qui nostrum intellectum et peruolitare conuexa mundi putent miscereque se diuinae intellegentiae quam Graeci νοῦν uocant, et uelut ex maiore disciplina minusculas scientias mutuatas ea quae summa et eminens imaginetur mens nuntiare mentibus nostris, inuitante ad coetum animae nocturnae solitudinis opportunitate. Sed, cum pleraque non inreligiosa modo, uerum etiam impia somniemus - quae imaginari summam eximiamque intellegentiam siue mentem seu prouidentiam fas non sit putare -, falsam esse hanc opinionem hominum liquet. Sed Plato, magna diligentia summaque cura discussis penitus latibulis quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
diui natione negetq prenosci futura. Unu genus
somnioꝵ admittit atq approbat quod ex his que
uigilantes agimꝰ aut cogitamꝰ residens in memoĩa mo¬
uet interpellatq ꝑ quietẽ gestaꝵ delibenitaꝵq reꝵ
conscias aias nec errat. est eĩm etiã hec ꝓgenies sominoꝵ
s non sola ut Aristoteles putat. Multa quippe inco¬
gnita inopinataq neq unꝗͣ compta aĩs somniamꝰ.
quotiens ꝑuenisse uspiam significant᷑. que nondũ sa¬
entie fama conaliau̾it uł futura portendut᷑ que non¬
dum puen̾int. Sed hic suo quoda more pleni ꝑfecti¬
q doginatis electo quod iusu sit cetera fastidiosa in¬
curia negligit. Heraclitus uoͣ ꝯsentientib stoicis ratio¬
nem nr̃am cu duuna rõne ꝯnectit regente ac mode¬
rante mũdana. ꝓpter insẽpabilẽ comitatũ ꝯscĩa decreti
ronabilis. & eam quiescentib aĩs ope sensuu futura

Expanded text:
diuinationem negetque praenosci futura, unum genus diuinationem negetque praenosci futura, unum genus somniorum admittit atque approbat, quod ex his quae uigilantes agimus aut cogitamus residens in memoria mouet interpellatque per quietem gestarum deliberatarumque rerum conscias animas. Nec errat; est enim etiam haec progenies somniorum, sed non sola, ut Aristoteles putat; multa quippe incognita inopinataque neque umquam temptata animis somniamus, quotiens prouenisse uspiam significantur quae nondum scientiae fama conciliauerit uel futura portenduntur quae nondum prouenerint. Sed hic suo quodam more pleni perfectique dogmatis electo quod uisum sit cetera fastidiosa incuria neglegit. Heraclitus uero, consentientibus Stoicis, rationem nostram cum diuina ratione conectit regente ac moderante mundana: propter inseparabilem comitatum consciam decreti rationabilis factam, quiescentibus animis opere sensuum futura