comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est ut singnli eore signoꝵ dñi esse dicant̃. ĩ quib
cũ mũdus nasceret᷑ fuisse credunt᷑. S duob quide
luminib singula tm̃ signa quib tunc inherebant.¬
U reliqua sic adiecit uetustas. ut in assignãdis afine
poris ordinis ordo scđo inciꝑet. Suꝑuis eĩ diximus
in capcorno sacurnu post omnes fusse. Ergo secũda
adiectio eu pͥmu fecit qui ⁊nltimus fueratꝰ. ideo aqua
nu erat pisces dicant᷑. Anes marti qui p̃cessẽrat io¬
uem. Taurus ueneri quã mars sequebãt᷑. Gemini mer¬
curio post quẽ uenus fuerat deputati sunt. Notãdu
hoc laco ꝙ in genicura mũdi uł ip̃a reꝵ prouidentiã
uł uetustatis ingeniũ. huc stellis ordinẽ dedit. quẽ pla¬
to assignauit speris eaꝵ. ut essẽt luna pͥma. sol sedus
suꝑ hunc mercuriꝰ. Uenus quarta. hinc mars. inde iupi¬
ter .&. Saturnꝰ ultimus. Sed sine huiꝰ tm̃ rationis patꝰͦ¬

Expanded text:
est ut singuli eorum signorum domini esse dicantur in quibus, est ut singuli eorum signorum domini esse dicantur in quibus, cum mundus nasceretur, fuisse creduntur. Sed duobus quidem luminibus singula tantum signa in quibus tunc fuerantquinque reliqua sic adiecit uetustas ut in adsignandis a fine prioris ordinis ordo secundus inciperet. Superius enim diximus in Capricorno Saturnum post omnes fuisse. Ergo secunda adiectio eum primum fecit qui ultimus fuerat; ideo Aquarinum erat, Pisces dicantur; Aries Marti, qui praecesserat Iouem, Taurus Veneri, quam Mars sequebatur, Gemini Mercurio, post quem Venus fuerat, deputati sunt. Notandum hoc loco quod in genitura mundi uel ipsa rerum prouidentia el uetustatis ingenium hunc stellis ordinem dedit quem Plato adsignauit sphaeris earum, ut esset luna prima, sol secundus, super hunc Mercurius, Venus quarta, hinc Mars, inde Iuppiter, et Saturnus ultimus. Sed sine huius tamen rationis patro
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc autẽ ratione idẽ illi cur ariete cu in sꝑa nihil pͥ¬
mu nihil postremu sit pͥmu tm̃ dici maluerint prodi¬
derũt. Auint incipiente die illo qui pͥmu oũi luxit
i quo in huc fulgorẽ celu &e elemẽta purgata lunt.
qui ideo mũdi natalis uure uocitat᷑. arietẽ in medio ce¬
lo fiusse: & quia mediu celu quasi mũdi u̾tex es.
arietẽ ꝓpterea pͥmu inter omnes habitu. qui ut mu¬
di cap̾ut in exordio lucis apparuit. Subnectũt etiã cã.
cur hec ip̃a.xii. signa assignata sint dũsoꝵ numinu
potestati. Aiunt .n. in hac ip̃a genitura mũdi. ariete
ut diximꝰ mediũ celi tenente. hora fuisse mũdi nascen¬
tis cancro gestante tuc lunã.
post hũc
sol cu leone oriebat.
cum
mercurio. uirgo. libra
cum
uenere. mars erat in
scorpiõe.
sagittariu iupiter obtĩebat.
in capͥ¬
corno laturnus meabat. Sic factus¬
factu

Expanded text:
Hanc autem rationem iidem illi cur Arietem, cum in sphaera nihil prHanc autem rationem iidem illi cur Arietem, cum in sphaera nihil primum nihilque postremum sit, primum tamen dici maluerint, prodiderunt. Aiunt enim incipiente die illo qui primus omnium luxit, id est quo in hunc fulgorem caelum et elementa purgata sunt, qui ideo mundi natalis iure uocitatur, Arietem in medio caelo fuisse, et quia medium caelum quasi mundi uertex est, Arietem propterea primum inter omnes habitum, qui ut mundi caput in exordio lucis apparuit. Subnectunt etiam causam cur haec ipsa duodecim signa adsignata sint diuersorum numinum potestati. Aiunt enim in hac ipsa genitura mundi, Ariete, ut diximus, medium caeli tenente, horam fuisse mundi nascentis, Cancro gestante tunc lunam. Post hunc sol cum Leone oriebatur, cum Mercurio Virgo, Libra cum Venere, Mars erat in Scorpio, Sagittarium Iuppiter obtinebat, in Capricorno Saturnus meabat. Sic factum
Abbreviated transcription (Latin):
scdm uas esset impletu. & afine pͥmi signi. usq
ad locu qui ad secũde aque finẽ oriebat᷑. s signum
notatu est. Atq ita iicissim uala mutando. & ꝑ
singulas influentis aque ꝑtes. singulos sibi ascen¬
dentiu celi ꝑtiu limites adnotando. ubi ꝯsumata
uentu est. sine dubio ia dinsal certisq obẜuatio¬
nib & inditiis ad notatas. xii. celi ꝑtes tante cõpotes
machinatiois habuerũt. Id non nocte una s duab eftee¬
tum ẽ. quia omne celum una nocte non uoluit᷑. s ꝑ
diem uertit᷑. pars eiꝰ media. & medietas reliqua ꝑ nocdẽ
hemisꝑiu parib eque uicib adnotauit. & has ip̃as.xii. ꝑtes
signa appellari maluerũt. certaq siglis uocabula gr̃a signi¬
ficatiõis adiecta sũt. & quia signa greco noĩe godia nũcupãt
circũ ip̃m signoꝵ sodiacu quasiꝰ signifẽꝵ uocauerunt.

Expanded text:
secundum uas esset impletum, et a fine primi signi usque secundum uas esset impletum, et a fine primi signi usque ad locum qui ad secundae aquae finem oriebatur, secundum signum notatum est. Atque ita uicissim uasa mutando, et per singulas influentis aquae partes singulos sibi ascendentium caeli partium limites adnotando, ubi, consummeruentum est, sine dubio iam diuisas certisque sibi obseruationibus et indiciis adnotatas duodecim caeli partes tantae compotes machinationis habuerunt. Quod non nocte una, sed duabus effectum est, quia omne caelum una nocte non uoluitur, sed per diem uertitur pars eius media, et medietas reliqua per noctem. hemisphaerium paribus aquae uicibus adnotauit. Et has ipsas duodecim partes signa appellari maluerunt, certaque singulis uocabula gratia significationis adiecta sunt; et quia signa Graeco nomine ζῷδια nuncupantur, circum ipsum signorum zodiacum, quasi signiferum, uocauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rũt pleno. alteꝵ uixta expeditũ paratuq posuert̃.
one didicerant. ꝗͣq postea codiacu uccauerũt. ascen¬
suꝵ obẜuarunt sidus. cui postra nomen arietis ad¬
diderũt. huiꝰ incipiente ortu. stati sũbiecto uasi suꝑ¬
posite aque fluxu dederũt. Quod ubi completu est.
mox eo sublato estusoq alteꝵ simile subiecerũt. cer¬
tis lignis obsuanter ac memoriter adnotatis. inter
eis loci stellas quȩ onebãt᷑. cu pͥmu uas esset imple
pars fluxit. pars celi duodecima conscendit. Ab illo
ergo quo oriri incipiente aqua⁊ĩ pͥmu uas cepit
influere. usq ad locu qui oriebat᷑. cu idẽ pͥmum
uas impleret᷑. duodecimã ptem celi .i. unũ signu
esse dixerũt. Itẽ scdõ uase impleto. ac mox retracto
illud simile quod olim estũsu parau̾ant. iteꝵ sub¬
diderũt. Notato similiter loco qui emergebat cui

Expanded text:
runt pleno, alterum iuxta expeditum paratumque posuerunt. runt pleno, alterum iuxta expeditum paratumque posuerunt. one didicerant quamque postea zodiacum uocauerunt, ascensurum obseruauerunt sidus, cui postea nomen Arietis addiderunt. Huius incipiente ortu, statim subiecto uasi superpositae aquae fluxum dederunt. Quod ubi completum est, mox eo sublato effusoque, alterum simile subiecerunt, certis signis obseruanter ac memoriter adnotatis inter eius loci stellas qui oriebatur cum primum uas esset impletpars fluxit, pars caeli duodecima conscendit. Ab illo ergo loco quo oriri incipiente aqua in primum uas coepit influere usque ad locum qui oriebatur cum idem primum uas impleretur, duodecimam partem caeli, id est unum signum, esse dixerunt. Item secundo uase impleto ac mox retracto illud simile quod olim effusum parauerant iterum subdiderunt, notato similiter loco qui emergebat cum
Abbreviated transcription (Latin):
meatu ante munito. & qualibet de infixis unas ela¬
rissima stella. lucideq notabilẽ orientẽ obẜuauerunt.
Q ue ubi pͥmus cepit emergẽ mox munitioe subdusta
pmiserũt subiecto uasi aquã suꝑioris influere. fluxit¬
q ĩ noctis ip̃ius & seq̃ntis diei finem. atq in id tẽpus¬
noctis scđe. q̃ dui eadẽ stella ad ortu rursus euertitur.
Que ubi uix apparere cepit. mox aqua que ĩfluebat
amota est. Cum igĩt obẜuate stelle iter ac reditus ĩ¬
tegram significaret celi ꝯu̾sione mensurã sibi celi ĩ
aque de illo fluxu suscepte qͣntitate posuerũt. Hac gͦ
in ꝑtes equas.xii. sub fida dimẽsione diuisa. alia duo
huiꝰ capacitatis ꝓcurata sunt uasa. ut singula tantu
singulas de illis .xii. ꝑtib ferrent. totaq rursus aqua
inuas suu p̾stinu foramine pͥns clauso refũsa est.
& de duob illis capacitatis minoris. alteꝵ subiece¬

Expanded text:
meatu ante munito, et quamlibet de infixis unam clameatu ante munito, et quamlibet de infixis unam clarissimam stellam lucideque notabilem orientem obseruauerunt. Quae ubi primum coepit emergere, mox, munitione subducta, permiserunt subiecto uasi aquam superioris influere, fluxitque in noctis ipsius et secuti diei finem, atque in id noctis secundae quamdiu eadem stella ad ortum rursus reuertitur. Quae ubi apparere uix coepit, mox aqua quae influebat amota est. Cum igitur obseruatae stellae itus ac reditus integram significaret caeli conuersionem, mensuram sibi caeli in aquae de illo fluxu susceptae quantitate posuerunt. Hac ergo in partes aequas duodecim sub fida dimensione diuisa, alia duo huius capacitatis procurata sunt uasa ut singula tantum singulas de illis duodecim partibus ferrent, totaque rursus aqua in uas suum pristinum, foramine prius clauso, refusa est; et de duobus illis capacitatis minoris alterum subiece
Abbreviated transcription (Latin):
renitatis obsequio celum semꝑ suspectu libero in tu¬
entes de p̾henderũt unin̾sis uł stellis uł siderib uifi¬
xis celo. solas cu sole.&. luna .u. stellas uagari. Nec
has tm̃ ꝑ omnes celi ꝑtes passim ac sine certa erroris
sui lege discurrere. Nunqͣ deniq ad septẽtrionale uer¬
ticem deuiare. Nunꝗͣ ad australis poli ima dimergi.
s inter uniꝰ obliqui circi limitẽ omnes hr̃e discursus.
nec tm̃ omnes ire pariter ac redire. s alias alis ad
cundẽ locu puenire tẽporib. tursu ex his alias ac¬
certa essent locoꝵ noĩa. in quib eas morari uł de
quib exisse ad que ue rursus esse uenturas. & sibi in
uicẽ nũtiarent. & ad posteros noscenda transmittent.
Duob igit᷑ uasis eneis p̾paratis. quoꝵ alten fundus
erat in modũ depsidre foratus. Ilud quod erat intę¬
gnis. uacuu̾̃ subiecerũt. pleno aque altero supposito.S

Expanded text:
renitatis obsequio caelum semper suspectu libero inturenitatis obsequio caelum semper suspectu libero intuentes, deprehenderunt, uniuersis uel stellis uel sideribus infixis caelo, solas cum sole et luna quinque stellas uagari, nec has tamen per omnes caeli partes passim ac sine certa erroris sui lege discurrere, numquam denique ad septentrionalem uerticem deuiare, numquam ad australis poli ima demergi, sed intra unius obliqui circi limitem omnes habere discursus, nec omnes tamen ire pariter ac redire, sed alias aliis ad eundem locum peruenire temporibus, rursum ex his alias accerta essent locorum nomina in quibus eas morari uel de quibus exisse ad quaeue rursus esse uenturas et sibi in uicem nuntiarent et ad posteros noscenda transmitterent. Duobus igitur uasis aeneis praeparatis, quorum alteri fundus erat in modum clepsydrae foratus, illud quod erat integrum uacuum subiecerunt, pleno aquae altero superposito, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis sola spatioꝵ diu̾sitas fucit. Nam ut de mediis
mĩc p̾termittamꝰ. ne eadem semꝑ repetant᷑. ꝙ eadẽ
signa saturnꝰ annis . xxx. luna dieb .xxuiii. ambit
& ꝑmeat. sola causa est ĩ qͣntitate çirculoꝵ. quoꝵ
alter est maximꝰ. alter u̾o minimꝰ. Ergo & ceteraẜ
singuli pro spatii sui mo tẽpus meandiꝰ aut exten¬
dunt. aut contrahunt. hoc loco diligens reꝵe discus¬
sor inueniat quod requirat. Inspectis .n. godiaci no¬
tis quas mõstrat in p̾sidiu fidei aduocata descriptio.
Quis uo ĩquiet circi celestis. Xii. ꝑtes aut muenit.
aut fẽcit. & maxime cu nulla oculis subiciant᷑ exor¬
dia singular. Huic ergo ta necessane int̾rogatioi
historia ip̃a respondeat. factũ referens quo auetib
& temptata est tam diffĩcilis & effẽcta diuisio. Egip¬
tioꝵ .n. retro maiores quos constat pͥmos oĩ celos
scnutari oo metiri ausos. postq̃ ppetue apud se sẽ¬

Expanded text:
temporis sola spatiorum diuersitas facit. Nam ut de mediis temporis sola spatiorum diuersitas facit. Nam ut de mediis nunc praetermittamus, ne eadem saepe repetantur, quod eadem signa Saturnus annis triginta, luna diebus uiginta causa in quantitate est circulorum, quorum alter maximus, alter est minimus. Ergo et ceterarum singulae pro spatii sui modo tempus meandi aut extendunt aut contrahunt. Hoc loco diligens rerum discussor inueniet quod requirat. Inspectis enim zodiaci notis quas monstrat in praesidium fidei aduocata descriptio, «quis uero,» inquiet, «circi caelestis duodecim partes aut inuenit aut fecit, maxime cum nulla oculis subiciantur exordia singularum?» Huic igitur tam necessariae interrogationi historia ipsa respondeat, factum referens quo a ueteribus et temptata est tam difficilis et effecta diuisio. Aegyptiorum enim retro maiores, quos constat primos omnium caelum scrutari et metiri ausos, postquam, perpetuae apud se se
Abbreviated transcription (Latin):
esse dicet᷑. quia illic cõstituta spatiu arietis in codiaco
designatũ suꝑ u̾ticem sicut descripsimꝰ habebit. similiter
in quãcũq migrau̾it ꝑtem in signo sub quo fuent
esse di cetur
Te Qs hoc ip̃a descriptio eodẽ compendio noc
Adocebit. cur eundẽ godiatu. eadẽq ligna. alie tem¬
pore longiore. alie breuiore ꝑcurrant. Quotiens
eũ plurel orbes inter se locant̃. sicut maximus est
ille qui pͥmus est.  minimꝰ qui locu ultimũ tenet.
ita de mediis. qui sũmo ꝓpior est infẽriorib maior.
qui uicimor est ultimo bremor suꝑiorib habetur. &
ordo positionis ascripsit. Edeo stelle que ꝑ spatia gran¬
diora discurrũt ambitũ suu tẽpore ꝓlixiore ꝯficiunt
que ꝑ angustiora breuiore. Constat cĩm millam
inter eas celeruis cetens tardius ue ꝓcedere. ħ cum
sit omĩb idem modus meandi. tantã eis diu̾sitotom

Expanded text:
esse dicetur, quia illic constituta spatium Arietis in zodiaco esse dicetur, quia illic constituta spatium Arietis in zodiaco designatum super uerticem, sicut descripsimus, habebit. Similiter in quamcumque migrauerit partem, in signo sub quo fuerit esse dicetur. Atque haec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum eademque signa aliae tempore longiore, aliae breuiore percurrant. Quotiens enim plures orbes intra se locantur, sicut maximus est ille qui primus est et minimus qui locum ultimum tenet, ita de mediis qui summo propior est, inferioribus maior, qui uicinior est ultimo, breuior superioribus habetur. Et ordo positionis adscripsit. Ideo stellae quae per spatia grandiora discurrunt, ambitum suum tempore prolixiore conficiunt, quae per angusta, breuiore. Constitit enim nullam inter eas celerius ceteris tardiusue procedere, sed, cum sit omnibus idem modus meandi, tantam eis diuersitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ad intellectũ ꝑ oculos uã est. idq sermo descripsit
uisus assignet.
Est eĩ godiacus
cirtulus. eui
ascriptu est.
a.Inter huc
septẽ alii orbes
locentur. o
sodiacus ab .a.
ꝑ ordinemo¬
⁊ astĩxis notie
quib ascribẽt᷑
litte̾ sequẽtes.
diuidat᷑. sitq
spatiu quod
inter.a. x.b. cla¬
uditur arieti de putatũ. quõd inter.b &.. tauro.
quod inter .c. oo .d. geminis. Canero quod sequitur.
& reliquis ꝑ ordinẽ cetera. His costitutis. ia de singu¬
lis godiaci notis & litteris. singule deorsu linee. ꝑ om̃s
cutulos ad ultimũ usq ducant᷑. & ꝓculdubio ꝑ orbes sin¬
gulos duodenas ꝑtes diuidet transitus lineaꝵ. In quo¬
cũq igit᷑ arculo seu sol in illo. seu luna uł de uagil que¬
cũq discurrat. cu ad sp̃atiu uenert qđ inter lineis
claudit᷑. ab.a.x.b. notis &e litteris defluentes. in ariete

Expanded text:
ad intellectum per oculos uia est, id quod sermo descripsit ad intellectum per oculos uia est, id quod sermo descripsit uisus adsignet. Esto enim zodiacus circulus, cui adscriptum est A. Intra hunc septem alii orbes locentur, et zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus adscribentur litterae sequentes, diuidatur, sitque spatium quod inter A et B clauditur Arieti deputatum, quod inter B et C Tauro, quod inter C et D Geminis, Cancro quod sequitur, et reliquis per ordinem cetera. His constitutis, iam de singulis zodiaci notis et litteris singulae deorsum lineae per omnes circulos ad ultimum usque ducantur: procul dubio per orbes singulos duodenas partes diuidet transitus linearum. In quocumque igitur circulo seu sol in illo seu luna uel de uagis quaecumque discurrat, cum ad spatium uenerit quod inter lineas clauditur ab A et B notis et litteris defluentes, in Ariete
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑. Cõstat autẽ geometrice rõnis examine
eũ de duob orbib altera diametros duplo altera uĩ¬
cit. illu orbẽ cuiꝰ diametros dupla est orbe altero
octies essẽ maiorẽ. Ergo exhis dicẽdi solẽ octies esse t̾ra
maiores. Hec de solis magnitudĩe breuiter de multis
subiectas exteriore quaq quas interis cõtinet ambi
insignis codiaci meare dicant᷑. Nec longu est inue¬
nire rationẽ. que in ip̃o nestibulo excubat questioĩs.
Uerũ est eĩ neq solc̃ lunã ue. neq de uagis ullam
ita insignis çodiaci ferri ut eoꝵ siderib misceant᷑.
suꝑ u̾ticem in ea que illi subiecta est cireuli sui re¬
gione discurrens. Quia singulaꝵ spar circuloe
in .XII. ꝑtes eque ut godiacũ ratio diuisit. & que in eam
ptem cutuli sui uenerit. que sub ꝑte godiaci est arieti de¬
pututa. in ip̃m arietẽ uenisse concedit᷑. simulq obẜuatio
in singulas ꝑtes migrantib stellis tenet᷑. Et quia facilior

Expanded text:
inuenitur. Constat autem geometricae rationis examine, cum de duobus orbibus altera διάμετρος duplo alteram uincit, illum orbem cuius διάμετρος dupla est orbe altero octies esse maiorem. Ergo ex his dicendum est solem octies terra esse maiorem. Haec de solis magnitudine breuiter de multis subiectas, exteriore quaque quas interius continet ambie stellae in signis zodiaci meare dicantur. Nec longum est inuenire rationem quae in ipso uestibulo excubat quaestionis. Verum est enim neque solem lunamue neque de uagis ullam ita in signis zodiaci ferri ut eorum sideribus misceantur, uerit super uerticem, in ea quae illi subiecta est circuli sui regione discurrens, quia singularum sphaerarum circulos duodecim partes aeque ut zodiacum ratio diuisit, et quae in eam partem circuli sui uenerit quae sub parte zodiaci est Arieti deputata, in ipsum Arietem uenisse conceditur, similisque obseruatio in singulas partes migrantibus stellis tenetur. Et quia facilior
Abbreviated transcription (Latin):
ficiendã misica cõuenirent. Sunt autẽ hisex omnib.
eꝑittus. emioliꝰ. duplaris. iriplaris. quadruplaris. & epogdo¬
us. & ẽ epitritꝰ. cu de duob niũs maior ht̃ totu mino¬

Expanded text:
ficiendam musicam conuenirent. Sunt autem hi sex omnes: ficiendam musicam conuenirent. Sunt autem hi sex omnes: epitritus, hemiolius, duplaris, triplaris, quadruplaris et epogdous. Et est epitritus cum, de duobus numeris, maior habet totum mino
Abbreviated transcription (Latin):
soni nequaꝗͣ pͥorib similes. nec ita sibi ꝯsonantes exaudie¬
bant̃. Tuc aĩadu̾tit concordiã uocis lege pondeꝵ ꝓueĩre.
collectisq nũis quib cõsentiens sibi diu̾sitas pondeꝵ conti¬
nebat᷑. a malleis ad fides uertit examen. & in testina ouiu
uł bou neruos. ta uariis ponderib illigatis tetendit. qualia
ĩ malleis fusse didicerat. talisq ex his cõcentus euenit. qua¬
lem por obsuatio nõ frustra aĩadu̾sa ꝓmiserat. Adiecta
dulcediẽ ꝗ̃ na fidiu sonora p̾stabat. Hic pytagoras tanti
lẽcreti cõpos. dep̾hendit nũos quib soni sibi cõsomi nasce¬
rent᷑. adeo ut fidib sub hac nũoꝵ concordia tenderent̃.
ut una impulsa plectro. alia licet longe posita. s niuͬs
cõueniens sĩmul lonaret. Ex oĩ autẽ ĩnumera uarieta¬
te nũoꝵ pauci & nũabiles inuenti sũnt. qui sibi ad cõ¬

Expanded text:
soni nequaquam prioribus similes nec ita sibi consonantes exaudiesoni nequaquam prioribus similes nec ita sibi consonantes exaudiebantur. Tunc animaduertit concordiam uocis lege ponderum prouenire, collectisque numeris quibus consentiens sibi diuersitas ponderum continebatur, ex malleis ad fides uertit examen, et intestina ouium uel boum neruos tam uariis ponderibus inligatis tetendit qualia in malleis fuisse didicerat, talisque ex his concentus euenit qualem prior obseruatio non frustra animaduersa promiserat, adiecta dulcedine quam natura fidium sonora praestabat. Hic Pythagoras, tanti secreti compos, deprehendit numeros ex quibus soni sibi consoni nascerentur, adeo ut, fidibus sub hac numerout, una impulsa plectro, alia, licet longe posita sed numeris conueniens, simul sonaret. Ex omni autem innumera uarietate numerorum pauci et numerabiles inuenti sunt qui sibi ad ef
Abbreviated transcription (Latin):
fabros ignitũ ferrũ ictib molientes. in aures eiꝰ i alleoꝵ
som certo sibi respõdentes ordine repente ceciderũt. ĩ quib
ita grauitati acumĩa ꝯsonabant. ut utrũq ad audientis
sensu statuta dim̃sione remearet. & ex uarii f impulsibus
unũ sibi cõsonans nascerẽt. Hic oecasionẽ sibi oblata ratus.
dep̾hendit oculis & manib qđ oli cogitatione querebat.
fabros adit. & ĩminens oꝑi stũdiosuis intuet᷑. annotans so¬
nos qui de singuloꝵ lacertis cõficiebant᷑. Quos cu feri¬
entiu uirib ascribendos putaret. iubet ut nter se malleo¬
los mutarent. Quib mutatis. sonoꝵ du̾sitas ab homib
recedens malleolos sequebat᷑. Tunc omnẽ cura ad pondera
coꝵꝑ examinãda cõuertit. Cumq sibi diu̾sitatẽ pondens
quod habebut᷑ in singulis ãnotassẽt. aliis ponderib in mauis
minus ue excedentib. fieri malleolos imꝑauit. Iuoꝵe ictib

Expanded text:
fabros ignitum ferrum ictibus mollientes, in aures eius malleorum fabros ignitum ferrum ictibus mollientes, in aures eius malleorum soni certo sibi respondentes ordine repente ceciderunt, in quibus ita grauitati acumina consonabant ut utrumque ad audientis sensum stata dimensione remearet, et ex uariis impulsibus unum sibi consonans nasceretur. Hic, occasionem sibi oblatam ratus, deprehendit oculis et manibus quod olim cogitatione quaerebat. Fabros adit et imminens operi curiosius intuetur, adnotans sonos qui de singulorum lacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adscribendos putaret, iubet ut inter se malleolos mutent. Quibus mutatis, sonorum diuersitas, ab hominibus recedens, malleolos sequebatur. Tunc omnem curam ad pondera eorum examinanda conuertit, cumque sibi diuersitatem ponderis quod habebatur in singulis adnotasset, aliis ponderibus in maius minusue excedentibus fieri malleos imperauit, quorum ictibus
Abbreviated transcription (Latin):
increpat tumultuaria & nullis modis gubernata col¬
lisio. fragor turbidus & ĩconditus ostendit auditum.
In celo autẽ cõstat nhil fortuitũ. nhil tumultuariu
ꝓuenire. s uniu̾sa illic diunis legib ce statuta fone
ꝑcedere. ex his ĩ expugnabili ratiocinatione collectũ est.
Musicos sonos de sꝑaꝵ celestiu ꝯu̾sione ꝓcedere. quia & so¬
nu ex motu fieri necesse ẽ. & ratio que diuinis inest fit
sono cansa modulationis. Hec pythigoras pͥmus oĩi grae
gentis hoĩ mente concepit. & intellexit quidẽ cõpositu
quiddã de spenis sonare. ꝑꝑ necessitatẽ rationis. que acelesti¬
b non recedit. s que esset illa ratio. uł quib obseruanda¬
modis. non facile dep̾hendebat. Cumq cũ frustra tante tamq
archane rei duiturna inquisitio fatigaret. fors obtulit. quod
cogitatio alta nõ reꝑit. Cum.n. casu p̾teriret & in publico

Expanded text:
increpat tumultuaria et nullis modis gubernata colincrepat tumultuaria et nullis modis gubernata collisio, fragor turbidus et inconditus offendit auditum. In caelo autem constat nihil fortuitum, nihil tumultuarium prouenire, sed uniuersa illic diuinis legibus et stata ratione procedere. Ex his inexpugnabili ratiocinatione collectum est musicos sonos de sphaerarum caelestium conuersione procedere, quia et sonum ex motu fieri necesse est, et ratio quae diuinis inest fit sono causa modulaminis. Haec Pythagoras, primus omnium Graiae gentis hominum, mente concepit, et intellexit quidem compositum quiddam de sphaeris sonare, propter necessitatem rationis quae a caelestibus non recedit. Sed quae esset illa ratio, uel quibus obseruandamodis, non facile deprehendebat, cumque eum frustra tantae tamque arcanae rei diuturna inquisitio fatigaret, fors obtulit quod cogitatio alta non repperit. Cum enim casu praeteriret in publico
Abbreviated transcription (Latin):
PERIORE COMAEN¬
tario Eustachi luce mͥ clarior
fili. usq ad stellifere sꝑe cursum.
& subiectaꝵ .uii. sermo ꝓcesserat.
Nunc iam de mulica eaꝵq mo¬
dulatione disputet᷑. QUid
hic inꝗͣ quis est qui complet au¬
res meas tantus & tam dulcis sõ¬
nul: Uq aperuerũt libi reditu in hũc locu. Exposito
sꝑaꝵ ordine motuq descripto. quo.uii. subiecte in con¬
trariu celo ferunt᷑. cõlequens est ut qualẽ sonu tantaꝵ
moliu impulsus efficiat requirat᷑. Ex ip̃o.n. circũ ductu
orbiũ sõnu nasci necessẽ est. quia ꝑcussũs aer ip̃o inter¬
uentu ictus iu de se fragoris emittat. ip̃a cogenţe ña
ut in sonu desinat duoꝵ corpoꝵ uiolenta collisio. Sed
is lonni qui ex qualicũq aeris ictu nascit᷑. aut dulce ꝗd¬
dam in aures. & musicu defert. aut ineptũ & aspeꝵ
sonat. Na si ictu obẜuatio ñoꝵ certa mode tetur.
cõpositu sibiq cõsentiens modulamẽ educit̃. At cũ eu¬

Expanded text:
periore commentario, Eustathi luce mihi dilectior fili, usque ad stelliferae sphaerae cursum et subiectarum septem sermo processerat. Nunc iam de musico earum modulamine disputetur. «Quid? Hic», inquam, «quis est qui complet aures meas tantus et tam dulcis sontibus aperuerunt sibi reditum in hunc locum.» Exposito sphaerarum ordine motuque descripto, quo septem subiectae in contrarium caelo feruntur, consequens est ut qualem sonum tantarum molium impulsus efficiat hic requiratur. Ex ipso enim circumductu orbium sonum nasci necesse est, quia percussus aer, ipso interuentu ictus, uim de se fragoris emittit, ipsa cogente natura ut in sonum desinat duorum corporum uiolenta conlisio. Sed is sonus, qui ex qualicumque aeris ictu nascitur, aut dulce quiddam in aures et musicum defert, aut ineptum et asperum personat. Nam si ictum obseruatio numerorum certa moderetur, compositum sibique consentiens modulamen educitur; at cum
Abbreviated transcription (Latin):
maximã cõcinentiã que confĩcit᷑ ex om̃ib esse uolue¬
rũt. Unde hesiodus in theologia sua octaua musa urania
uocat quia post.uii. uagas que subiecte sũt. octaua stellifera sꝑa
suꝑposita ꝓprio noĩe celu uocat᷑. & ut oñderet nonã esse & ma¬
ximã quã conficit sonoꝵ concors unu̾sitas adieat.¬

Expanded text:
maximam concinentiam, quae confit ex omnibus, esse uoluemaximam concinentiam, quae confit ex omnibus, esse uoluerunt. Vnde Hesiodus inTheogonia sua octauam Musam Vraniam uocat, quia post septem uagas, quae subiectae sunt, octaua stellifera sphaera superposita proprio nomine caelum uocatur; et, ut ostenderet nonam esse et maximam, quam conficit sonorum concors uniuersitas, adie
Abbreviated transcription (Latin):
pro rata ꝑte rõnis distinctis impulsiu orat ot ioo lt
orbiu efficit᷑. Uides ut int̾ualla comemoratiso hec ant
se imparia esse testat᷑. Nec diffitet᷑ rata ronei disti iu
quia f̾im timeu platonis im pariu inter se antuola ouo
cõtinet. Hinc aiadutit᷑. quia hec u̾ba Ciceronis manq̃
ꝓfecto ad intellectus paterent. nisi emiolioꝵ. epitritoꝵ.
& epoglooꝵ rõne p̾missa. quib int̾ualla distincta sunt.
ꝙ nisi platonias nu̾is quib mũdi aĩa est contexta. pate¬
factis. & rõne p̾missa. cur ex nũis musica creantib aĩa
contexta sit. Hec eĩ oĩa & causa mũdam motꝰ oñdunt.
quẽ solus aĩe prestat impulsus. & necessitatẽ musice
cõcinnẽtie. quã motu asẽ facto inserit aĩa ĩnata sibi
uolubilitate tractaret. singulas ait sire nas singulis orbib
insidere. signific̃ans iꝑ̃aꝵ motu cantũ numib exhiberi.
Nam syrene deo canens greco intellectu ualet. Theolo

Expanded text:
one distinctis, impulsu et motu ipsorum orbium efficitur.» Vides ut interualla commemorat, et haec inter se imparia esse testatur, nec diffitetur rata ratione distincta, quia secundum Timaeum Platonis imparium inter se interualla ncontinetur. Hinc animaduertitur quia haec uerba Ciceronis numquam profecto ad intellectum paterent nisi hemioliorum, epitritorum et epogdoorum ratione praemissa, quibus interualla distincta sunt, et nisi Platonicis numeris, quibus mundi anima est contexta, patefactis et ratione praemissa cur ex numeris musicam creantibus anima intexta sit. Haec enim omnia et causam mundani motus ostendunt, quem solus animae praestat impulsus, et necessitatem musicae concinentiae, quam motui a se facto inserit anima innatam sibi caelestium uolubilitate tractaret, singulas ait Sirenas singulis orbibus insidere, significans sphaerarum motu cantum numinibus exhiberi. Nam Siren 'deo canens' Graeco intellectu ualet. Theolog
Abbreviated transcription (Latin):
septies a prima multiplicata. Fost hec spatia que inter
duplos & tuplos nũos hiabant. insertis ꝑtib ad imple¬
bat. ut ita bine medietates singula spatia colligarent.
ex quib unculis enniolii. epitriti. & epogeoi nascebantur.
tlec platonis u̾ba ita a nõnullis accepta sunt. ut pͥma ꝑ¬
tem monadẽ crederent. Sdłam quã dixi dupla pͥoris.
dualẽ nuͣm essẽ cõtiderent. Tertiã ternariu nũm qui
.badtria triplus est. Sextu autẽ octonarius. qui pͥmin
octies cõtinet. At uõ pars septima in .xx. x uii. fuit.¬

Expanded text:
septies a prima multiplicatam. Post hoc spatia, quae inter septies a prima multiplicatam. Post hoc spatia, quae inter duplos et triplos numeros hiabant, insertis partibus adimplebat, ut binae medietates singula spatia colligarent, ex quibus uinculis hemiolii et epitriti et epogdoi nascebantur.» Haec Platonis uerba ita a nonnullis excepta sunt ut primam partem monada crederent; secundam, quam dixi duplam prioris, dualem numerum esse confiderent; tertiam, ternarium numerum, qui rtium, id est ad tria, triplus est; sextam autem octonarium, qui primum octies continet; at uero pars septima in uigi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ter ternater solidũ corpus effic̃it᷑. sicut in nũo
pari. bis bina bis. qui est octonariꝰ soliditatem creauit.
Ergo ad efficiendũ utrobiq solidũ corpus. monas neces¬
igitur platonis in fabricãdo mũdi aĩa.¬
ꝯsiliũ
diuinitatis enuntians. ait. illam ꝑ hos :¬
nũos
fuisse cõtextam . qui &e apati ce ĩparim¬
U cubũ
idest ꝑfectionẽ soliditatis effĩciunt. non
quod aliquod significaret illam hr̃e corporeũ s ut possĩt
uni̾litatem aĩando penetrare: & mũdi solidu corpus
implere ꝑ nũm lsoliditatis effẽcta est. Nunc ad ip̃a pla¬
tonis u̾ba ueniamꝰ. Nam cu de deo aĩam mũdi fabri¬
cante loqueret᷑. ait. pͥmam ex oĩ fermento ꝑte tulit.
hinc sumpsit duplã ꝑtem pͥoris. tertiã uõ secũde hemi¬
oliam. s pͥme triplam. & quartã duplã sccłe. Iuintam
tertie triplam. sextã pͥme octuplam. & sẽptima nicies

Expanded text:
ptem, quae sunt ter terna ter, solidum corpus efficitur, sicut in numero ptem, quae sunt ter terna ter, solidum corpus efficitur, sicut in numero pari bis bina bis, qui est octonarius, soliditatem creauit. Ergo, ad efficiendum utrobique solidum corpus, monas necesigitur Platonis, in fabricanda mundi anima consilium diuinitatis enuntians, ait illam per hos numeros fuisse contextam, qui et a pari et ab impari cybum, id est perfectionem soliditatis, efficiunt, non quia aliquid significaret illam habere corporeum, sed, ut possit uniuersitatem animando penetrare et mundi solidum corpus implere, per numeros soliditatis effecta est. Nunc ad ipsa Platonis uerba ueniamus. Nam, cum de deo animam mundi fabricante loqueretur, ait: «Primam ex omni fermento partem tulit; hinc sumpsit duplam partem prioris, tertiam uero secundae hemioliam, sed primae triplam, et quartam duplam secundae, quintam tertiae triplam, sextam primae octuplam, et septimam uicies
Abbreviated transcription (Latin):
pñctus pceat᷑. quia sicut pũctu corpus non ẽ ong
se facit cotpora ita monas nũs essẽ non diat si ougo
ducte. Hic nñs duo geminatꝰ de se estiait. nii. adio¬
UIII. efficit. qui nũs solidũ corpus imitat᷑. sicut duas li¬
neas diximus duab suꝑpositis .uiii. anguloꝵ dimensione.
integra corporis soliditatem creare. & hoc est quod ap̃
grometras dicit̃. bis bina. bis corpus esse iam solidus. ergo
i pari nũo accessio usq ad .uiii. soliditas est corpories.
ideo inter pͥncipia hiuc nũo plenitudĩem deputauit.
Nũc oportet ex impari quoq nũo quẽ admodu ide effi¬
ciat᷑ inspicere. & quia tam paris ꝗ̃ imparis niu monas
origo est. ternariꝰ nuͣs pͥma linea esse credat᷑. hic tripli¬
catus nouenariu nuͣm facit. qui &e ip̃e quasi duabus li¬
neis longu latuq corpus efficit. sicut quate rnariꝰ scđs
de parib efficit᷑. Itẽ nouenariꝰ triplicatus tertiã dimẽsio¬

Expanded text:
punctum putatur, quia, sicut punctum, corpus non est, sed ex se facit corpora: ita monas numerus esse non dicitur, sed oductae. Hic numerus duo geminatus de se efficit quattuor, ad sue ipse geminatus octo efficit, qui numerus solidum corpus imitatur, sicut duas lineas diximus duabus superpositas octo angulorum dimensione integram corporis soliditatem creare; et hoc est quod apud geometras dicitur bis bina bis corpus esse iam solidum. Ergo a pari numero accessio usque ad octo soliditas est corporis; ideo inter principia huic numero plenitudinem deputauit. Nunc oportet ex impari quoque numero quem ad modum idem efficiatur inspicere. Et quia tam paris quam imparis numeri monas origo est, ternarius numerus prima linea esse credatur. Hic triplicatus nouenarium numerum facit, qui et ipse quasi de duabus lineis longum latumque corpus efficit, sicut quaternarius, secundus de paribus, effecit. Item nouenarius triplicatus tertiam dimensio
Abbreviated transcription (Latin):
uiiii. sexto loco tertuis par.i.uiii. septimo loco t̾tius im
fẽmina. ex pari oo impari .i. ex mare &e femina nasce¬
retur. que erit uniua paritura. & ad utriꝰq loliditatẽ
usq ptederet. qͣi solidu essẽ penetratura. Denide ba
his nuĩs fuerat cõponenda qui soli ꝯtinent iugabilẽ
cõpetentia. quia oĩ mundo ip̃a erat iuugabilez Astabori
concordia. Nam duo ad unus cdupla sunt. De duplo aur
scitur. Ergo mũdi aĩam que ad motũ hoc quod uidemꝰ
umn̾ sitatis corpus impellit. cõtexta nĩis musica de se
creantib cõtinentia. necessẽ ẽ ut sonos musicos de mo¬
tu quẽ ꝓprio impulsũ prestat esficiat. Iuoꝵ origiẽs
in fabrica sũe contextiois inuenit. Ait eũ plato ut sup
retulimꝰ auctorẽ aĩẽ deu pꝰ nuim̃orũ inter sẽ immpariũ con¬
texnonẽ emiolus. epitritis. epogdois. & liniate hiantia.
terualla supplesse. Ideo doctissie tulliꝰ in u̾bis siusondit

Expanded text:
nouem; sexto loco tertius par, id est octo; septimo loco tertius impfemina, ex pari et impari, id est ex mare et femina, nasceretur quae erat uniuersa paritura, et ad utriusque soliditatem usque procederet, quasi solidum omne penetratura. Deinde ex his numeris fuerat componenda qui soli continent iugabilem competentiam, quia omni mundo ipsa erat iugabilem praestatura concordiam. Nam duo ad unum dupla sunt: de duplo auteδὶς διὰ πασῶν nascitur. Ergo mundi anima, quae ad motum hoc quod uidemus uniuersitatis corpus impellit, contexta numeris musicam de se creantibus concinentiam, necesse est ut sonos musicos de motu quem proprio impulsu praestat efficiat, quorum originem in fabrica suae contextionis inuenit. Ait enim Plato, ut supra rettulimus, auctorem animae deum, post numerorum inter se imparium contextionem, hemioliis, epitritis et epogdois et limmate hiantia interualla supplesse. Ideo doctissime Tullius in uerbis suis ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ hic nũs simphoniaꝵ ad musicar ꝑtinet qua uł
flatus humanꝰ intendẽ uł capere pof̃. humanꝰ anditus.
Ultro autẽ se tendit armonie celestis accessio.i. usq
quas noĩanimꝰ dissẽramꝰ. Simphonia diatessaron ꝯstat
duob tonis & semitonio. ut minutias que in addita¬
mento sunt relinquamꝰ. ne disticultate. creemus. &
fit ex epitrito. chiapente constat ex trib tonis ꝙo semi¬
ex nouẽ toms & semitonio. ꝙ sit de triplari numero.¬
plo Hinc plato postꝗͣ & pyragorice successione doc¬
trine. & ingenii pprii diuina ꝓfunditate cognouit.
sus hi hiuic opt fuent appositus. plurimꝰ nos ad uiboa ael¬
ceronis que airta disciplinã musice udeñt obscuro antel¬
lectm unnabit. S neq in pattocinui alteriꝰ ex positioan

Expanded text:
 hic numerus symphoniarum ad musicam pertinet quam uel flatus humanus intendere uel capere potest humanus auditus. Vltro autem se tendit harmoniae caelestis accessio, id est quas nominauimus disseramus. Symphonia διὰ τεσσάρων constat de duobus tonis et hemitonio ut minutias quae in additamento sunt relinquamus, ne difficultatem creemus, et fit ex epitrito; διὰ πέντε constat ex tribus tonis et hemiex nouem tonis et hemitonio, et fit de triplari numeroplo. Hinc Plato, postquam et Pythagoricae successione doctrinae et ingenii proprii diuina profunditate cognouit sus, si huic operi fuerit appositus, plurimum nos ad uerborum Ciceronis, quae circa disciplinam musicae uidentur obscura, intellectum iuuabit. Sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
ron. Ennoluis est. cũ de duob niñs maior. ht̃ totu
minorẽ. & in suꝑ eius medietatẽ. ut sunt tria ad duo.
Nam in trib sunt duo. &. media pars eoꝵ.i. unum.
& ex hoc nũo qui emioliꝰ dicit᷑ nascit̾ simphonia. que
ex hoc duplari nascit᷑ simphonia. que appellat᷑ diapason.
Triplaris autẽ cum de duob nũis minor t̾ ĩ maiore nu¬
merat᷑. ut sũt tres ad unũ. & ex hoc nũo sĩmphonia pee¬

Expanded text:
. Hemiolius est cum, de duobus numeris, maior habet totum minorem et insuper eius medietatem, ut sunt tria ad duo. Nam in tribus sunt duo et media pars eorum, id est unum. Et ex hoc numero, qui hemiolius dicitur, nascitur symphonia quae Ex hoc duplari nascitur symphonia, cui nomen est diapason. Triplaris autem, cum de duobus numeris minor ter in majorem numeratur, ut sunt tria ad unum. Ex hoc triplari
Abbreviated transcription (Latin):
Qnne soldũ corpus terna dim̃sione distendit᷑. habet eu
longitudiem latitudinẽ & ꝓfunditatẽ. Nec potestanuee¬
nire in quolibet corpore quarta dimẽsio. s his trib omẽ
solidu corpus cõtinet᷑. Seometre im̃ alia sibi corpona
nponĩt⁊que appellant mattematica cogitatiom tantie
subiatenda non sẽniu. Dicũt eĩm pũctui corpus ella
iduudnuzesin quo neq longitudo. neqr latitudon deq
alluicdo : de phenda t᷑ quippe qͦ in millas ꝑtes almuedips¬

Expanded text:
sione distenditur. Habet enim longitudinem, latitudinem, profunditatem, nec potest inueniri in quolibet corpore quarta dimensio, sed his tribus omne corpus solidum continetur. Geometrae tamen alia sibi corpora proponunt quae appellant mathematica, cogitationi tantum subicienda, non sensui. Dicunt enim punctum corpus esse indiuiduum in quo neque longitudo, neque latitudo, nec altitudo deprehendatur, quippe quod in nullas partes diuidi pos
Abbreviated transcription (Latin):
eus octauia ꝑtem. ut . uiiii. ad uiii. quia ĩ nouẽ octo sũt
& in sũp octana pars coꝵꝵ .i. unũ. hic nũs sõnu parit.
quẽ tonon musici uocauerũt. Donu u̾o tono minorem
ueteres quidẽ semitoniũ uoluerũt uocitare. S nõ ita
accipiendu est. ut dimidius conꝰ putet᷑. quia mec semiuo¬
calem in litteris ꝓ medietate uocalis accipimꝰ. Nã einde to¬
nus ꝑ nãm sui in duo duudi sibi equa non poterit. Cum
eĩ ex nouenario nũo constet. nũꝗͣ autẽ nouẽ ẽqualiter
diudunt̃. tonꝰ in duas diuidi medietates recisat s sẽmi¬
toniu uocitanerũt sonu tono minorẽ. quẽ tu puo di¬
stare a tono dep̾hensu est qͣntu ii duo nñi inter sẽ distãt.
pytagorici quidẽ ueteres diesin noĩ abant. s soquẽs usus
sonu semitonio minorẽ diesin ꝯstituit nominandu.
Plato semitoniu lumina uocauit. Sunt agẽt simpho

Expanded text:
 quia, in nouem, et octo sunt et insuper octaua pars eorum, id est unum. Hic numerus sonum parit quem τόνον musici uocauerunt. Sonum uero tono minorem ueteres quidem semitonium uocitare uoluerunt. Sed non ita accipiendum est ut dimidius tonus putetur, quia nec semiuocalem in litteris pro medietate uocalis accipimus. Deinde tonus per naturam sui in duo diuidi sibi aequa non poterit. Cum enim ex nouenario numero constet, nouem autem numquam aequaliter diuidantur, tonus in duas diuidi medietates recusat. Sed semitonium uocitauerunt sonum tono minorem, quem tam paruo distare a tono deprehensum est quantum hi duo numeri inter se distant, Pythagorici quidem ueteres δίεσιν nominabant, sed sequens usus sonum semitonio minorem δίεσιν constituit nominandum. Plato semitonium λεῖμμα uocitauit. Sunt igitur sympho
Abbreviated transcription (Latin):
i duuidit᷑ Ideo in illoꝵ sãoris tradit᷑ titaneo furore ĩ mebra
discerprus co fiustis sepultis. tursus unus & integer emer¬
sisse. quia noic quẽ diximus mentẽ uocari ex ĩduuduo pre¬
hedose diudencdũ. & rursus ex diuso ad indiuiduũ reu̾tẽdo
& mũdi implet officia. co nature sue archana non deserit.
Nos ergo pͥmo pondẽ de Zodiaco ce lacteo ad subiectas
usq speras aia delapsa. dum co ꝑ illas labst̃. in singulis nõ
solumut iam diximꝰ  hmosi corporis amicit̃ accessũ. sed
o siigulos motus quos in ex̾citio est habitura ꝓducit. In
saturnt ratiocinationẽ & intelligentiã. quod logisticon. &
citur. In martis aĩositatis ardorẽ. quod tunicon nũcupat᷑.
In solis sentiendi opinandiq naturã. quod ẽ heticon & fan¬

Expanded text:
ipse diuiditur. Ideo in illorum sacris traditur Titanio furore in membra ipse diuiditur. Ideo in illorum sacris traditur Titanio furore in membra discerptus et frustis sepultis, rursus unus et integer emersisse, quia νοῦς, quem diximus mentem uocari, ex indiuiduo praebendo se diuidendum, et rursus ex diuiso ad indiuiduum reuertendo et mundi implet officia et naturae suae arcana non deserit. Hoc ergo primo pondere de zodiaco et lacteo ad subiectas usque sphaeras anima delapsa, dum et per illas labitur, in singulis non solum, ut iam diximus, luminosi corporis amicitur accessu, sed et singulos motus, quos in exercitio est habitura, producit: in Saturni, ratiocinationem et intellegentiam, quod λογιστικόν et citur; in Martis, animositatis ardorem, quod θυμικόν nuncupatur; in Solis, sentiendi opinandique naturam, quod αἰσθητικόν et φαν
Abbreviated transcription (Latin):
Qideo ⁊ terus uens cui non oib liqueat. im̃ opinant᷑ omnes.
quia opionis ortus est memonie defectus. hi tm̃ hoc magies
qme opio nquo mie obliuionus hausenĩt. quia fucile reminiscũt
quuis ilic ante cegnou̾uns. himnc est qd̃ que apud latinos lectio
apud grecos uecatur repetita cognitio. quia cu nera discimus.
edre cegnosciumꝰ que naturalit̾ noueramꝰ. pͥusꝗ̃ matenalis
inffuxio in corpus ueĩentes aĩs ebnaret. Hec est autẽ hile que
onne corpus mũdi qđ ubicũ q cerinmꝰ id eis imp̾ssa formauit.
Sialtissima q punssĩma pars enis qualł sustentant̃ diuna
uł costant. nectar uocat᷑. & credit̾ esse potus deoꝵ. Infenor
uo atq furbidior potus aiaꝵ. co hoe est quod uet̾es letheus
fsuuiu uocauerĩt. Ip̃m autẽ liberu patrẽ orpheici
suspicant᷑ intelligi. qui ab illo indiuiduo natus. in singulos

Expanded text:
Et ideo in terris uerum cum non omnibus liqueat, tamen opinantur omnes, Et ideo in terris uerum cum non omnibus liqueat, tamen opinantur omnes, quia opinionis ortus est memoriae defectus. Hi tamen hoc magis inueniunt qui minus obliuionis hauserunt, quia facile reminiscuntur quid illic ante cognouerint. Hinc est quod, quae apud Latinos lectio, apud Graecos uocatur repetita cognitio, quia, cum uera discimus, ea recognoscimus quae naturaliter noueramus, priusquam materialis influxio in corpus uenientes animas ebriaret. Haec est autem hyle, quae omne corpus mundi quod ubicumque cernimus, ideis impressa, formauit. Sed altissima et purissima pars eius, qua uel sustentantur diuina uel constant, nectar uocatur et creditur esse potus deorum, inferior uero atque turbidior potus animarum, et hoc est quod ueteres Lethaeum fluuium uocauerunt. Ipsum autem Liberum Patrem Orphaicisuspicantur intellegi, qui ab illo indiuiduo natus in singulos
Abbreviated transcription (Latin):
tetꝰ mõ capaces. cũ illa ꝑ mũdi hec ꝑ horis mẽbra diffũndit̾i. Aĩa
ctgo cũ trahit ad corpus. in hac pͥma sui ꝓductione siluestr̃e tu¬
multũ .i. ylen inssuentẽ sibi incipit expiri. &e hoc est qd plato
notauit in p̃hedro. aĩam in corpus trahi noua ebrietate trepi¬
dantẽ uolens nouũ potum materialis alumois intelligi. quo
aelibuta &e granata deducit᷑. Arehani huiꝰ inditui est. oo crater
uden patris ille side reus in regione que inter cancrũ est. & le¬
onem locatꝰ ebrietatem illic p̾mu descensuris ais enenire. sil
anfiuente significans. Unde co comes ebrietatis obliuio. illie
ais incipit iam latenter obrepere. Nam si aĩẽ memoriã retum
duuna rt qͥuaꝵ in celo erant conscie ad corpora usq desferrent.
nulla inter hoĩes foret de duunitate dissensio. S obluioe
qd ommnes descendẽdo haurĩit. alie nõ magis. minuis alie.

Expanded text:
tetur, modo capaces, cum illa per mundi, haec per hominis membra diffunditur. Anima tetur, modo capaces, cum illa per mundi, haec per hominis membra diffunditur. Anima ergo, cum trahitur ad corpus, in hac prima sui productione siluestrem tumultum, id est ὕλην influentem sibi, incipit experiri, et hoc est quod Plato notauit in Phaedone, animam in corpus trahi noua ebrietate trepidantem, uolens nouum potum materialis alluuionis intellegi, quo delibuta et grauata deducitur. Arcani huius indicium est et Crater Liberi patris ille sidereus, in regione quae inter Cancrum est et Leonem locatus, ebrietatem illic primum descensuris animis euenire silua influente significans, unde et comes ebrietatis, obliuio, illic animis incipit iam latenter obrepere. Nam si animae memoriam rerum diuinarum, quarum in caelo erant consciae, ad corpora usque deferrent, nulla inter homines foret de diuinitate dissensio; sed obliuionem quidem omnes descendendo hauriunt, aliae uero magis, minus aliae.
Abbreviated transcription (Latin):
terrena labentib. Unde & Sxipioni de aĩs beatoꝵ osten¬
sõ lacteo dictum est. hinc ꝓfecti huc reu̾tunt᷑. Ergo de
di. & quedã humane nature tyrocina. aquarius autem
adusus leoni est. & illo oriente mox occidit. Ideo cum
sol aquariu tenet. manib parentat. ut pote in signo
quod humane uite ꝯtrariu uł adu̾su feratur. Illic ergo.
idest acõsimo quo se odiacus lactensq contingunt.
aĩa descendens a tereti que sola forma duina ẽ ĩ conuidrlud
plucit᷑. sicut a pucto nascĩt linea. & in lougu ex indi¬
uiduo ꝓcedit. ibiq apũcto sũo q ẽ monas uenit ĩ cdyadẽ
que est pͥma ꝓtertio. & hec est essenta quã induudua
candẽq diuduã plato in timeo cu de mũdane anime
fibtica loqueret᷑ expressit. Aĩc eĩm sicut mũdi. ita oo hois unius
mõ dinisioĩs repient᷑ ignare. si diuine nature simplicitas ccogi¬

Expanded text:
terrena labentibus. Vnde et Scipioni de animis beatorum ostenterrena labentibus. Vnde et Scipioni de animis beatorum ostenso lacteo dictum est: «hinc profecti huc reuertuntur.» Ergo ddi et quaedam humanae naturae tirocinia, Aquarius autem aduersus Leoni est et illo oriente mox occidit, ideo, cum sol Aquarium tenet, Manibus parentatur, utpote in signo quod humanae uitae contrarium uel aduersum feratur. Illinc ergo, id est a confinio quo se zodiacus lacteusque contingunt, anima descendens a tereti, quae sola forma diuina est, in conum defluendo producitur, sicut a puncto nascitur linea et in longum ex indiuiduo procedit, ibique a puncto suo, quod est monas, uenit in dyadem, quae est prima protractio. Et haec est essentia quam indiuiduam eandemque diuiduam Plato inTimaeo, cum de mundanae animae fabrica loqueretur, expressit. Animae enim, sicut mundi, ita et hominis unius, modo diuisionis reperientur ignarae, si diuinae naturae simplicitas cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tropica signa. capͥcornus & cancer ferunt᷑ interseccet. has
solis portas phisici uocauerũt. quia in utraq obuiante solsa¬
tio ulteriꝰ solis inhibẽt᷑ accessĩo. & sit ei regressus ad Zone
uiam. cuiꝰ t̾minos nũꝗ̃ relinquit. Per has portas anime
de celo in t̾ras meare. & de terris in celum remeare cre¬
dunt̃. Ideo hoĩi una. altera deoꝵ uocat᷑. hom̃i cancer. quia
ꝑ hunc in inferiora descensus est. Capͥcornus deoꝵ. quia
ꝑ illu aĩe ĩpͥe ĩmortalitatis sedẽ. &. in deoꝵ numen reuer¬
tunt᷑. hoc ẽ qd̾ homeri diuina prudẽtia in antruthacensũ descp¬
tone significat. Hinc & pothagoras putat a lacteo circulo
deorsum incipe ditis impiu. quia aĩẽ inde lapse uident᷑
iam a suꝑis recessissẽ. Ideo pͥma nascentib offẽrri ait lactis
alimoniã. quia pͥmus eis motus alacteo incipit. in corpora

Expanded text:
tropica signa, Capricornus et Cancer, feruntur, intersecet. Has tropica signa, Capricornus et Cancer, feruntur, intersecet. Has solis portas physici uocauerunt, quia in utraque obuiante solstitio ulterius solis inhibetur accessio, et fit ei regressus ad zonae uiam cuius terminos numquam relinquit. Per has portas animae de caelo in terras meare et de terris in caelum remeare creduntur. Ideo hominum una, altera deorum uocatur: hominum, Cancer, quia per hunc in inferiora descensus est; Capricornus, deorum, quia in propriae immortalitatis sedem et in deorum numerum reuertuntur. Et hoc est quod Homeri diuina prudentia in antri Ithacensis descriptione significat. Hinc et Pythagoras putat a lacteo circulo deorsum incipere Ditis imperium, quia animae inde lapsae uidentur iam a superis recessisse. Ideo primam nascentibus offerri ait lactis alimoniam, quia primus eis motus a lacteo incipit in corpora