comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et significationes.i. in res quȩ dicuntꝰ et uocabula quib
dicuntur. Ingens sequitur utriusq diisio. Itaq: hoc loco
finem faciam et summa sequar fastigia rerum. Alioquin
si uoluero facere partium partes quaestionum liber fiet.Hec
lucilli uiroꝵ optime quo minus legas non deterreo dum¬
mõ quidquid legeris ad mores statum referas. Illos cõpesce
marcentia uitȩ excita. soluta constringe:contumacia domͣ
cupiditates tuas. publicasq quantum potes uexa. Et istis
dicentib quousq eadem. responde ergo debebam dicere
quousq eadem percabitis. Remedia autem uultis. qͥ uicia
desinire: Ego uero magis dicam. et quia recusatis. ꝑseuera¬
bo. Tunc incipit medicina proficere: ubi in corpore alie¬
nato dolorem tactus exp̃ssit. dicam etiam inuitis ꝓfutura.
Aliquando ad uos aliqua non blanda uox ueniat. et ꝗa
uerum singuli audire non uultis publice audite quousq

Expanded text:
et significationes, id est in res quae dicuntur et vocabula quibus et significationes, id est in res quae dicuntur et vocabula quibus dicuntur. Ingens deinde sequitur utriusque divisio. Itaque hoc loco finem faciam et Summa sequar fastigia rerum; alioqui si voluero facere partium partes, quaestionum liber fiet. Haec, Lucili virorum optime, quo minus legas non deterreo, dummodo quicquid legeris, ad mores statim referas. Illos conpesce, marcentia in te excita, soluta constringe, contumacia doma, cupiditates tuas publicasque quantum potes vexa; et istis dicentibus " quo usque eadem?" responde: "ego debebam dicere 'quo usque eadem peccabitis?'" Remedia ante vultis quam vitia desinere? Ego vero eo magis dicam et, quia recusatis, perseverabo. Tunc incipit medicina proficere, ubi in corpore alicnatoalienato dolorem tactus expressit. Dicam etiam invitis profutura. Aliquando aliqua ad vos non blanda vox veniat, et quia verum singuli audire non vultis, publice audite. Quo usque
Abbreviated transcription (Latin):
tates in tua potestate si in ip̃a rerum actione tempora igꝰ¬
res: nec scias quando quidq et ubi et que madmnodu
agi debeat. Aluid est .n. dignitates et p̃cia rerum nosse
aliuid arnculos. aliud inperus ix frenare. et ad agenda ue
non ruere: Tunc gͦ uita concors sibi est ubi actio non de¬
stituit impetum impetus ex dignitate rxi cuiusq concip¬
tur. proinde remissus acriorq prout illa digna est peti.
Naturalis pars phĩe in duo scinditur corporalia et in coipora¬
lia. utraq diuidunt᷑ in suos ut ita dicam gradus. Quorum
locus in hos primum in ea quȩ faciunt et quȩ ex his gignũ¬
tur.gignuntur autem elementa. Ip̃e elementis locus ut
quidam putant simplex est: ut quidam in materiam et ca¬
usam omnia mouentem: et elementa diuiditur. Superẽ
ut rationalem partem phĩȩ diuidamus.Omnis oratio
aut continua est: aut inter respondentem et interrogan¬
tem discissa

Expanded text:
tates in tua potestate, si in ipsa rerum actione tempora ignotates in tua potestate, si in ipsa rerum actione tempora ignores nec scias quando quidque et ubi et quemadmodum agi debeat ? Aliud est enim dignitates et pretia rerum nosse, aliud articulos, aliud impetus refrenare et ad agenda ire, non ruere. Tunc ergo vita concors sibi est, ubi actio non destituit impetum, impetus ex dignitate rei cuiusque concipitur proinde remissus vel acrior, prout illa digna est peti. Naturalis pars philosophiae in duo scinditur: corporalia et incorporalia. Utraque dividuntur in suos, ut ita dicam, gradus. Corporum locus in hos primum, in ea quae faciunt et quae ex his gignuntur; gignuntur autem elementa. Ipse de elementis locus, ut quidam putant, simplex est, ut quidam, in materiam et causam omnia moventem et elementa dividitur. Superest ut rationalem partem philosophiae dividam. Omnis oratio aut continua est aut inter respondentem et interrogantem discissa.
Abbreviated transcription (Latin):
ta de causis. quinta de argumentis. Cause rerum ex natu¬
rali parte sunt. Argumenta ex rationali. Actiones morali¬
Aristonichius non tantum supuacuas eẽ dixit naturalem et
rationalem. sed etiam contrarias. Moralem quoq quam
solam reliquerat concidit. Nam eum locum qui monitio¬
nes continet. sustulit et pędagogi cẽ dixit non phĩ. tanq:
cipiamus disponere: quam in tria rursus diuidi placuit.
ut prima cius spẽs suum cuiq distribuens et ext̾minas
quantum cuiq dignum sit maxime sit utilis. Quid enim
tionibus tertia de impetu. Primum .n. est ut quantum
quisq sit iudices. Secundum ut impetum ab illa capias õ¬
dinatum. tempatumq. Tertium ut inter impetum tuum
actionemq conueniat ut in omnib ip̃is tibi ipẽ consen¬
tias. Quidquid ex tribus defuerit. turbai et cęrera. Quio
quid.ii. prodest inter estimata here omnia si sis in impe¬
tu nimius. Quid prodest impetus repisisse. et hẽre cupidi¬

Expanded text:
ta de causis, quinta de argumentis. Causae rerum ex natuta de causis, quinta de argumentis. Causae rerum ex naturali parte sunt, argumenta ex rationali. Ariston Chius non tantum supervacuas esse dixit naturalem et rationalem, sed etiam contrarias. Moralem quoque, quam solam reliquerat, circumcidit; nam eum locum, qui monitiones continet, sustulit et paedagogi esse dixit, non philosophi,cipiamus disponere. Quam in tria rursus dividi placuit, ut prima esset inspectio suum cuique distribuens et aestimans quanto quidque dignum sit, maxime utilis. Quid enim mpetu, de actionibus tertia. Primum enim est, ut quanti quidque sit iudices, secundum, ut impetum ad illa capias ordinatum temperatumque, tertium, ut inter impetum tuum actionemque conveniat, ut in omnibus istis tibi ipse consentias. Quicquid ex tribus defuit, turbat et cetera. Quid enim prodest inter se aestimati habere omnia, si sis in impetu nimius ? Quid prodest impetus repressisse et habere cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
pateticis. quartam partem adiecerunt ciuilem quia propriam
quandam excitationem desideret. et circa aliam materiam occu¬
pata sit. Quidam adiecerunt his partem quam oeconomicam
uocant ad mnistrande rei familiaris scĩam. Quidam et de genei̾
utte locum separauerunt. Nihil autem horum non in illa parte
morili repictur. Epicurer duas partes phĩc̨ putauerunt ẽẽ nat̾a¬
lem atq moralem rationalem temouerunt: deuide cum ip̃is¬
rebus cogerentur. ambigua secernere: falsa sub specie uen la¬
tentia coarguere ip̃i quoq locum quem de iudicio et re¬
gula appellarunt: alio nomine rationalem induxerunt
s eum accessionem ẽẽ naturalis partis existimant. Cyrena¬
ici naturalia cum rationalis sustulerunt: et contenti fuert̃
moralib. sed quoq que remouent aliter inducunt. In qn¬
q enim partes moralia diuidunt᷑. ut una sit de fugiendis
et expetendis. altera de affectibus. tertia de actionib quã¬

Expanded text:
pateticis quartam partem adiecerunt civilem, quia propriam pateticis quartam partem adiecerunt civilem, quia propriam quandam exercitationem desideret et circa aliam materiam occupata sit. Quidam adfecerunt his partem, quam οἰκονομικὴν vocant, administrandae familiaris rei scientiam. Quidam et de generibus vitae locum separaverunt. Nihil autem horum non in illa parte morali reperietur. Epicurei duas partes philosophiae putaverunt esse, naturalem atque moralem; rationalem removerunt. Deinde cum ipsisrebus cogerentur ambigua secernere, falsa sub specie veri latentia coarguere, ipsi quoque locum, quem de iudicio et regula appellant, alio nomine rationalem induxerunt, sed eum accessionem esse naturalis partis existimant. Cyrenaici naturalia cum rationalibus sustulerunt et contenti fuerunt monilibus, sed hi quoque quae removent, aliter inducunt. In quinque enim partes moralia dividunt, ut una sit de fugiendis et petendis, altera de adfectibus, tertia de actionibus, quar
Abbreviated transcription (Latin):
illa uenit. adhanc itur. Sapientia est quam graeci
q utunt᷑ quod et togatę tibi antique probabunt. et inscriptꝰ
de senni monum̃to titulus hospes resiste et sophiam dosenni
lege. Quidam ex nr̃is: quamuis phĩa studium uirtutis eẽt et ħ
peteret illa peteretur: timen non putauerunt illas distrahi o¬
posse. Nam nec phĩa sine uirtute est: nec sine phĩa studium uiͣ
sui põt. nec uirtutis studium sine ip̃a. Non.ii. quem ad mõm
in us qui aliquid ex distanti loco ferire conant̾ alibi est qui
petit alibi quod petitur. Et quem admõm itinera quȩ ad urbe̾
et maximi et plurimi auctores. moralem. naturalem. et rõnalẽ.
Prima componit animum. secunda rerum cãs scrutatur. tertia ꝓ¬
prietates uerboꝵ et nãm exĩgit et structuram et argumentatio¬
nes ne pro uero falsa subrepant. Cȩterum inuenti sunt: et qui ĩ
pauciora phĩam. et qui in plura deducerent. Quidam ex peri¬

Expanded text:
illa venit, ad hanc venitur. Sapientia est, quam Graeci illa venit, ad hanc venitur. Sapientia est, quam Graeci  nunc quoque utuntur. Quod et togatae tibi antiquae probabunt et inscriptus Dossenni monumento titulus: Hospes resiste et sophian Dossenni lege. Quidam ex nostris, quamvis philosophia studium virtutis esset et haec peteretur, illa peteret, tamen non putaverunt illas distrahi posse. Nam nec philosophia sine virtute est nec sine philosophia virtussui potest nec virtutis studium sine ipsa. Non enim quemadmodum in iis, qui aliquid ex distanti loco ferire conantur, alibi est qui petit, alibi quod petitur. Nec quemadmodum itinera quae ad urbes et maximi et plurimi auctores: moralem, naturalem, rationalem. Prima conponit animum. Secunda rerum naturam scrutatur. Tertia proprietates verborum exigit et structuram et argumentationes, ne pro vero falsa subrepant. Ceterum inventi sunt et qui in pauciora philosophiam et qui in plura diducerent. Quidam ex Peri
Abbreviated transcription (Latin):
modum maxĩa. ita et minima difficile est. Describitur in t̾¬
bus ppłis. in centurias. excitus. Quidquid in maus creuit
facilius agnoscit᷑ si discessit in partes: quas ut dixi innum cã¬
biles ẽẽ. et paruulas non oportet. Idem.n. uicii hẽt nunia qͣ
nulla diuisio. Silis confusio est: quidquidusq in puluerem
sectum est. Frimum itaq si ut uidet᷑ tibi dicam inter sapĩam
et phĩam quid intersit. Sapĩa perfc̃m bonum est mentis hu
na et humana et horum cãs. Supuacua mihi hec uidetur adie
uirtutis ẽẽ dixerunt. alii corrigende mentis. a quib dam di¬
cta est appetitio recte rationis. Mlud quasi constitit. aliquid in¬
ter phĩam et sapientiam interẽe. Neq .n. fieri põt ut idem sit
quod affectatum et quod affectat. Quomõ multum inter aua¬
riciam et pecunam interest cum illa cupiat. hec concupiscat᷑
Sic inter phĩam et sapĩam. Haec .ii. illius effectus ac pͥmum est

Expanded text:
modum maxima ita minima difficile est. Discribitur in trmodum maxima ita minima difficile est. Discribitur in tribus populus, in centurias exercitus. Quicquid in maius crevit, facilius agnoscitur, si discessit in partes, quas, ut dixi, innumerabiles esse et parvulas non oportet. Idem enim vitii habet nimia quod nulla divisio; simile confuso est, quidquid usque in pulverem sectum est. Primum itaque, si videtur tibi, dicam, inter sapientiam et philosophiam quid intersit. Sapientia perfectum bonum est mentis humna et humana et horum causas. Supervacua mihi haec videtur adiecvirtutis esse dixerunt, alii studium corrigendae mentis, a quibusdam dicta est adpetitio rectae rationis. Illud quasi constitit, aliquid inter philosophiam et sapientiam interesse. Neque enim fieri potest ut idem sit quod adfectatur et quod adfectat. Quomodo multum inter avaritiam et pecuniam interest, cum illa cupiat, haec concupiscatur, sic inter philosophiam et sapientiam. Haec enim illius effectus ac praemium est;
Abbreviated transcription (Latin):
q Em utilem desideras. et ad sapientiam
properanti necessariam diuidi phĩam
et ingens corpus eius in membra disponi
facilius.n. per partes in cognitionem to¬
tius adducimur. Utinam quidem quẽ¬
ad mõm uniuersa mundi facies in con¬
EAUspectum uenit: Ita phĩa tota nobis poss
occurrere: Simillimum mundo spectaculum. profecto enim
om̃s mortales in admirationem sui rapet. relictis qͥs quȩ nuc̃
magna. magnoꝵ ignorantia credimus. S quia continge
hoc non potest et sic a nobis aspicienda quemadmodum
mundi secreta cernunt᷑. sapientis quidem animus totam
molem eius amplectit᷑ nec minus illam uelocit̾ obit qͣ cę¬
lum acies nr̃a. Nobis autem quib rumpenda calligo esti
et quoꝵ uisus in proximo deficit singula quaeq ondi faciliũ
possunt uniuersis nondum capacibus. Faciam ergo quod
exigis et ph̾am in partes non in frustra diuidam. diuidi n
illam non concidi utile est. Nam comp̃hendere que mad¬

Expanded text:
em utilem desideras et ad sapientiam properanti necessariam, dividi philosophiam et ingens corpus eius in membra disponi. Facilius enim per partes in cognitionem totius adducimur. Utinam quidem quemadmodum universa mundi facies in conspectum venit, ita philosophia tota nobis posset occurrere, simillimum mundo spectaculum. Profecto enim omnes mortales in admirationem sui raperet relictis iis, quae nunc magna magnorum ignorantia credimus. Sed quia contingere hoc non potest, est sic nobis aspicienda, quemadmodum mundi secreta cernuntur. Sapientis quidem animus totam molem eius amplectitur nec minus illam velociter obit quam caelum acies nostra; nobis autem, quibus perrumpenda caligo est et quorum visus in proximo deficit, singula quaeque ostendi facilius possunt universi nondum capacibus. Faciam ergo quod exigis, et philosophiam in partes, non in frusta, dividam. Dividi enim illam, non concidi, utile est. Nam conprehendere quemad
Abbreviated transcription (Latin):
us nr̃ solet dicere codem loco sibi ẽẽ uoces impitorum qͦ
an dehorsum sonent: Quanta dementia est uereri. ne in¬
fameris ab infamib: quem ad inõm extimuistis sine causa
sic et in illa quȩ nunꝗͣ timeretis nisi fama uixisset. Nũ ꝗd
deirimenti faceret uir bonus iniquis rumorib sparsus: cũ¬
nec morti quidem hoc apud nos noceat. Ex hoc malam¬
molitionem hẽt nemo: eorum qui illam accusat exꝑtus
est. Int̾im temeritas est damnare: qđ nescias. At illud
scis q̃ multis utilis sit: q̃multos liberet tormentis agesta¬
te: querelis suppliciis tȩdio. Non sumus in nullius pote¬
state: cum mors in nr̃a pot̾ate sit. uale:¬

Expanded text:
us noster solet dicere eodem loco sibi esse voces inperitorum, quo us noster solet dicere eodem loco sibi esse voces inperitorum, quo an deosum sonent ? " Quanta dementia est vereri, ne infameris ab infamibus ? Quemadmodum famam extimuistis sine causa, sic et illa, quae numquam timeretis, nisi fama iussisset. Num quid detrimenti faceret vir bonus iniquis rumoribus sparsus? Ne morti quidem hoc apud nos noceat; et haec malam olitionem habet. Nemo eorum, qui illam accusant, expertus est. Interim temeritas est damnare, quod nescias. At illud scis, quam multis utilis sit, quam multos liberet tormentis, egestate, querellis, suppliciis, taedio. Non sumus in ullius potestate, cum mors in nostra potestate sit. VALE
Abbreviated transcription (Latin):
gilior est nemo in crassinum sui certior. Alexander macedo¬
num rex discere geometriam coepat. infelix sciturus qͣpu¬
silla terra eẽt. ex qua nimium occupauerat. Ita dico infelix
ob hoc. ꝙ intelligere debebat falsum se gerere cognomen
subtilia et diligenti intentione discenda. non quȩ ꝑcipere:¬
posset uesanus homo et trans oceanum cogitationes suas
Ista de quib quęritis omnib eadem sunt. nulli dari faci¬
liora possunt. S quisquis uolet sibi ip̃i illa reddet faci¬
liora. Quomõ: aequanimitate: Et doleas oportet. et siti¬
as. et esurias et senescas. si tibi longior contigerit inter
homines mora et aegrotes et ꝑdas aliquid et pereas. nõ
est tamen qđ istis. qui te circonstrepunt credas. nihil hoꝵ
malum est. nihil intolerabile. aut durum ex consensu is¬
ts metus est. Sic mortem times quomõ famam. Quid i¬
aut̃ stultius homine uerba metuente: Eleganter Demetri¬

Expanded text:
gilior est, nemo in crastinum sui certior. Alexander Macedogilior est, nemo in crastinum sui certior. Alexander Macedonum rex discere geometriam coeperat, infelix, sciturus, quam pusilla terra esset, ex qua minimum occupaverat. Ita dico: infelix ob hoc, quod intellegere debebat falsum se gerere cognomen. radebantur, suptilia et diligenti intentione discenda, non quae perciperet vesanus homo et trans oceanum cogitationes suas ista, de quibus querelis, omnibus eadem sunt. Nulli dare faciliora possum, sed quisquis volet, sibi ipse illa reddet faciliora." Quomodo ? Aequanimitate. Et doleas oportet et sitias et esurias et senescas, si tibi longior contigerit inter homines mora, et aegrotes et perdas aliquid et pereas. Non est tamen quod istis, qui te circumstrepunt, credas; nihil horum malum est, nihil intolerabile aut durum. Ex consensu istis metus est. Sic mortem times quomodo famam. Quid autem stultius homine verba metuente ? Eleganter Demetri
Abbreviated transcription (Latin):
hil in ausum ẽẽ fortune. aduersus impia eam idem hẽre ui¬
ris quod aduersus impantes. aduersus urbes idem posse ꝗđ
aduersus homines. Nihil horum indignandum est. in eũ¬
intrauimus mundum in quo his legibus uiuitur. placet.
pare. non placet: quacunq uis exi. indignare si quid in te
unꝗͣ proprie constitutum eit S si hoc summos imosq ne¬
cessitas obligat. in grͣam cum fc̃o reuertere: a quo omnia re¬
soluunt᷑. Non est quod nos tumulis metiaris. et is monum̃¬
tis. que uiam dispana texunt. Equat omnes cinis. impares
nascimur pares morimur. Idem de urbibus quod de ur¬
bium incolis dico: Tam ardea capta q̃ roma est. Conditor ille
iuris humani non natalib nos non nominum claritate ddi¬
stuxit. msi dumus: ubi uero ad sinem mortalium uentum ẽ
Discede inquit ambitio omnium quȩ terram p̃munt seruu¬
miles esto ad omnia patienda pares sumus. Nemo altero fra¬

Expanded text:
hil inausum esse fortunae, adversus imperia illam idem habere iuhil inausum esse fortunae, adversus imperia illam idem habere iuris quod adversus imperantes, adversus urbes idem posse quod adversus homines. Nihil horum indignandum unneintravimus mundum, in quo his legibus vivitur. Placet; pare. Non placet; quacumque vis, exi. Indignare, si quid in te iniqui proprie constitutum est; sed si haec summos imosque necessitas alligat, in gratiam cum fato revertere, a quo omnia resolvuntur. Non est quod nos tumulis metiaris et his monumentis, quae viam disparia praetexunt; aequat omnes cinis. Inpares nascimur, pares morimur. Idem de urbibus quod de urbium incolis dico: tam Ardea capta quam Roma est. Conditor ille iuris humani non natalibus nos nec nominum claritate distinxit, nisi dum sumus. Ubi vero ad finem mortalium ventum est, "discede," inquit, "ambitio! omnium, quae terram premunt, siremps lex esto." Ad omnia patienda pares sumus; nemo altero fra
Abbreviated transcription (Latin):
clamnata sunt. Inter pitura uiuimus. Hec eigo. atq eus¬
mõi solacia admoueo liberali uiro. incredibili quodam pa¬
trie sue amore flagranti. quę fortasse consumpta est. ut ĩ me¬
lius excitaretur. Sepe maiori fortunȩ locum fecit inuria.
multa ceciderunt: ut altuis surgerent.et in malas in agĩes
felicitati urbis inimicus aiebat rome sibi incendia ob hoc
unum dolori ẽe ꝙ sciret meliora resurrectura q̃ arsissent.
in hac quoq uerissimile urbe est certaturos omnes ut ma¬
iora certioraq. ꝗ̃ amisere restituant᷑. Sint utinam diut̾na
et meliorib auspiciis in euum longius condita. Nã huic
coloniȩ ab ongine sua centesimus annus est Etas ne homĩ
quidem extrema a planco deducta in hanc frequentiam
loci oportunitate conualuit. quȩ tamen grauissimos casus
intra spacium humane senectutis passa est. Itaq formetur
ammus ad intellectum patientiamq sortis suę et sciat n¬

Expanded text:
damnata sunt, inter peritura vivimus. Haec ergo atque eiusdamnata sunt, inter peritura vivimus. Haec ergo atque eiusmodi solacia admoveo Liberali nostro incredibili quodam patriae suae amore flagranti, quae fortasse consumpta est, ut in melius excitaretur. Saepe maiori fortunae locum fecit iniuria. Multa ceciderunt, ut altius surgerent. Timagenes felicitati urbis inimicus aiebat Romae sibi incendia ob hoc unum dolori esse, quod sciret meliora surrectura quam arsissent. In hac quoque urbe veri simile est certaturos omnes, ut maiora certioraque quam amisere restituantur. Sint utinam diuturna et melioribus auspiciis in aevum longius condita! Nam huic coloniae ab origine sua centensimus annus est, aetas ne homini quidem extrema. A Planco deducta in hanc frequentiam loci opportunitate convaluit, quot tamen gravissimos casus intra spatium humanae senectutis tulit. Itaque formetur animus ad intellectum patientiamque sortis suae et sciat ni
Abbreviated transcription (Latin):
manustã labunt᷑ nec tantum humana arte: atq industͥa
posita uertit dies s etiam iuga montium defiuunt. tote d̾¬
sedere regiones. opertȩ sunt fuctib quȩ procul a cõspe¬
ctu maris stabant. Uastauit ignis colles per quos relucebat¬
et crasit et quondam altissimos uertices solatia nauigã¬
tium ac speculas ad humilem arenam deduxit. ip̃ius na¬
ture opera uexant᷑. et ideo equo animo ferre debemus urbi¬
um excidia. Casura extant omnia. omnib exitus manet suiᷤ
inter nauis fiatusq p̾clusi uiolentia pondus sub quo tenent᷑
excusserunt: siue torrentium in abdito uastior obstantia
effregerit siue flamaꝵ uiolentia compaginem soli rupit
siue uetustas in qua nihil tutum est expugnauerit. minu¬
tatur siue grauitas celi egesserit ppłos et situs deserta
coruperit. Enumerare omnium factorum uias longum ẽ
Hoc unum scio omnium mortalium opera mortalitate

Expanded text:
manu facta labuntur, nec tantum humana arte atque industria manu facta labuntur, nec tantum humana arte atque industria posita vertit dies; iuga montium diffluunt, totae desedere regiones, operta sunt fluctibus quae procul a conspectu maris stabant. Vasta vis ignium colles, per quos relucebat, erosit et quondam altissimos vertices, solacia navigandum ac speculas, ad humile deduxit. Ipsius naturae opera vexantur et ideo aequo animo ferre debemus urbium excidia. Casurae stant. Omnes hic exitus manet, sive interna vis flatusque praeclusa via violenti pondus, sub quo tenentur, excusserint, sive torrentium impetus in abdito vastior obstantia effregerit, sive flammarum violentia conpaginem soli ruperit, sive vetustas, a qua nihil tutum est, expugnaverit minutatim, sive gravitas caeli egesserit populos et situs deserta corruperit. Enumerare omnes fatorum vias longum est. Hoc unum scio: omnia mortalium opera mortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
animo si uolumus opprimi. nec ullis usitatis uelut nouis
obstupefieri. in plenum cogitanda fortuna est. Quotiens
asie. quotiens achaiȩ urbes uno tremore ceciderunt: Quot
oppida in syria quot in macedonia deuorata sunt.: Cy¬
pron quotiens uastauit hec elades: quotiens in se paphus
coruit: frequent̾ nobis nunciati sunt totarum urbium
intentus. et nos inter quos ista frequenter nunciant᷑ quo¬
tai pars oinnium sumus. Consurgamus itaq aduersus
fortuita quid quid acciderit sciamus non ẽẽ tam mag̾
q̃ rumore iactetur. Cuutas arsit opulenta. ornam̃tum q
prouinciaꝵ quib inserta erit et excepta uni tam̃ impo¬
sita. et huic non altissimo monti. Omnium istarum ciui¬
tatum quas nunc magnificas: ac nobiles uides uestigia qͦ.
tempus cradet. Non uides quem ad mõm in achaia claris¬
simaꝵ iam urbum fundam̃ta consumpta sunt: Nec ꝗe¬
qͣ ex tot ex quo appareat illas saltem fuisse. Non tantum

Expanded text:
animo, si nolumus opprimi nec illis inusitatis velut novis animo, si nolumus opprimi nec illis inusitatis velut novis obstupefieri; in plenum cogitanda fortuna est. Quotiens Asiae, quotiens Achaiae urbes uno tremore ceciderunt ? Quot oppida in Syria, quot in Macedonia devorata sunt ? Cypron quotiens vastavit haec clades ? Quotiens in se Paphus corruit ? Frequenter nobis nuntiati sunt totarum urbium interitus, et nos inter quos ista frequenter nuntiantur, quota pars omnium sumus ? Consurgamus itaque adversus fortuita et quicquid inciderit, sciamus non esse tam magnum quam rumore iactetur. Civitas arsit opulenta ornamentumque provinciarum, quibus et inserta erat et excepta, uni tamen inposita et huic non latissimo monti; omnium istarum civitatium, quas nunc magnificas ac nobiles audis, vestigia quoque tempus eradet. Non vides, quemadmodum in Achaia clarissimarum urbium iam fundamenta consumpta sint nec quicquam extet, ex quo appareat illas saltim fuisse? Non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
imbecillitatis nr̃ȩ solacium. rerumq nr̃aꝵ si tanto tempo
re pirent cuncta. quanto fuint.nunc increm̃ta lente exe¬
unt.festinat᷑ in damnum.nihil priuatim nihil publice
stabile est. Tam hominum ꝗͣ urdium facta uoluuntur
Inter placidissima terror existit. Nihil extra est: Tumul¬
tuantib causis mala unde minime expectabantur erũ¬
punt. Quȩ dom esticis bellis steterant regna: quȩ externis¬
nullo impellente ruunt. Quota quȩq felicitatem ptulit ci¬
uitas: Cogitanda ergo sunt omnia et animus aduersus ea
quȩ possunt euenire formandus. Exilia torm̃ta morbii
bella. naufragia meditare.põt te patrię: põt patriam tibi
casus eriꝑe. potest te in sollicitudinem abiicere:põt hoc i¬
ip̃m in quo turba suffocat᷑ fieri solitudo. Tta ante oculos¬
sortis humane condicio ponatur. Nec quantum frequen¬
ter euenit: s quantum plurimum põt euenire. Presum amꝰ

Expanded text:
inbecillitatis nostrae solacium rerumque nostrarum, si tam tarde inbecillitatis nostrae solacium rerumque nostrarum, si tam tarde perirent cuncta quam fiunt ; nunc incrementa lente exeunt, festinatur in damnum. Nihil privatim, nihil publice stabile est; tam hominum quam urbium fata volvuntur. Inter placidissima terror existit nihilque extra tumultuantibus causis mala, unde minime exspectabantur, erumpunt Quae domesticis bellis steterant regna, quae externis, inpellente nullo ruunt. Quota quaeque felicitatem civitas pertulit ? Cogitanda ergo sunt omnia et animus adversus ea, quae possunt evenire, firmandus. Exilia, tormenta morbi, bella, naufragia meditare. Potest te patriae, potest patriam tibi casus eripere, potest te in solitudines abigere, potest hoc ipsum, in quo turba suffocatur, fieri solitudo. Tota ante oculossortis humanae condicio ponatur, nec quantum frequenter evenit, sed quantum plurimum potest evenire, praesumamus
Abbreviated transcription (Latin):
una uia semper. nec tota quidem incurrit mõ nr̃as in nos i¬
manus aduocat. mõ suis contenta uirib inuenit picula
sine actore. Nullum tempus exceptum est in ip̃ĩs uolup¬
tatibus causȩ doloris oriunt᷑. bellum in media pace cõsur¬
git: et auxilia securitatis in metum transeunt. ex amico ini¬
micus. hostis ex socio in subitas tempestates hybernisque
maiores agit᷑ ȩstiua tranquillitas. sine hoste patimur hosti¬
lia. cladis causas si alia deficiunt nimia sibi felicitas inueĩt
Inuadit temꝑatissimos morb. ualidissimos ꝑthisis. In no¬
centissimos poena secretissimos tumultus. Eligit aliquid no¬
ui casus per quod uelut oblitis uires suas ingerat. Quidqͥ
longa series multis labonbus. multa deum indulgentia
struxit. id unus dies spargit. ac dissipat. longam moram
dedit malis propantib qui diem dixit horam. momen¬
tumq temporis euertendis impiis sufficere. Ess aliquod

Expanded text:
una via semper, ne tota quidem incurrit, modo nostras in nos una via semper, ne tota quidem incurrit, modo nostras in nos manus advocat, modo suis contenta viribus invenit pericula sine auctore. Nullum tempus exceptum est; in ipsis voluptatibus causae doloris oriuntur. Bellum in media pace consurgit et auxilia securitatis in metum transeunt; ex amico inimicus, hostis ex socio. In subitas tempestates hibernisque maiores agitur aestiva tranquillitas. Sine hoste patimur hostilia, et cladis causas, si alia deficiunt, nimia sibi felicitas invenit. Invadit temperantissimos morbus, validissimos phthisis, innocentissimos poena, secretissimos tumultus. Eligit aliquid novi casus, per quod velut oblitis vires suas ingerat. Quidquid longa series multis laboribus, multa deum indulgentia struxit, id unus dies spargit ac dissipat. Longam moram dedit malis properantibus, qui diem dixit; hora momentumque temporis evertendis imperiis sufficit. Esset aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
toto orbe t̾rarum diffusa securitas sit. lugdunum qđ o
stendebat᷑ in gallia quęxi. Omnib fortuna. quos publi¬
ce affuxit: quod passuri erant timere ꝑmisit. Nulla res
magna. non aliquod hũit ruinȩ suȩ spacium. In hac un
nox int̾suit. non inter urbem maximam et nullam. cdeĩ¬
q diutius illam tibi pisse narro. ꝗͣ periit. Haec omniali¬
beralis m̃i affcm̃ inlinant. aduersus sua firmum et ere¬
ctum. nec sine causa concussum est. in expectata plus ag¬
grauant. Nouitas adiicit calamitatib pondus. nec quis¬
ꝗ̃ mortalium non magis ꝗͣ etiam miratus eit doluit. Ideo nob̾
improuisum nihil eẽ deb. in omnia p̃mittendus animus co¬
gitandumq non quidquid solet: s quidquid põt fieri. Qd
enim est quod non fortuna cum uoluit ex florentissimo de¬
trahat: quod non eo magis aggrediat᷑ et quauat quo spe¬
ciosius fulget. Quid illi arduum: quidue difficile est non

Expanded text:
toto orbe terrarum diffusa securitas sit, Lugudunum, quod toto orbe terrarum diffusa securitas sit, Lugudunum, quod ostendebatur in Gallia, quaeritur. Omnibus fortuna, quos publice adflixit, quod passuri erant, timere permisit. Nulla res magna non aliquod habuit ruinae suae spatium; in hac una nox interfuit inter urbem maximam et nullam. Denique diutius illam tibi perisse quam perit narro. Haec omnia Liberalis nostri adfectum inclinant adversus sua firmum et erectum. Nec sine causa concussus est; inexpectata plus adgravant; novitas adicit calamitatibus pondus, nec quisam mortalium non magis quod etiam miratus est, doluit. Ideo nihil nobis inprovisum esse debet. In omnia praemittendus animus cogitandumque non quidquid solet, sed quicquid potest fieri. Quid enim est, quod non fortuna, cum voluit, ex florentissimo detrahat ? Quod non eo magis adgrediatur et quatiat, quo speciosius fulget ? Quid illi arduum quidve difficile est ? Non
Abbreviated transcription (Latin):
leralis nr̃ nunc tristis est nunciato incendio quo lugdu¬
nensis colonia exusta est. Mouere hic casus quemlibet
poss:: ne dum hominem patriȩ suȩ amantissimum.Quȩ
res efficit: ut firmitatem animi sui quęrat: quam uidel
ad ea quȩ timeri posse putabat exͥcuit. Hoc uero tam in¬
opinatum malum: et pene inauditum non miror si siẽ
metu fuit cum eẽt sine exemplo. Multas.n. ciuitates ĩ¬
cendium uexauit: nullam abstulit. Nam etiam ubi ho¬
stili manu iniecta ignis ĩmissus est. multis deficit. et ꝙͣ¬
uis subinde excitetur: raro tam̃ sic cuncta depascitur: ut
nihil ferro relinquat. Terrarum quoq uix unꝗͣ tam gͣ¬
uis. et pniciosus fuit motus ut tota oppida euerteret .
Nunꝗͣ deniq tam infestum exarsit incendium. ut niħ
alteri supeẽt incendio. Tot pulcherrima oꝑa. quȩ sin¬
gula uiustrare urbes singulas possent una nox strauit
et in tanta pace: quantum ne bello quidem timeri põt
accidit. Quis hoc credit ubiq armis quiescentib cum

Expanded text:
eralis noster nunc tristis est nuntiato incendio, quo Lugdunensis colonia exusta est. Movere hic casus quemlibet posset, nedum hominem patriae suae amantissimum. Quae res effecit, ut firmitatem animi sui quaerat, quam videlicet ad ea, quae timeri posse putabat, exercuit. Hoc vero tam inopinatum malum et paene inauditum non miror si sine metu fuit, cum esset sine exemplo. Multas enim civitates incendium vexavit, nullam abstulit. Nam etiam ubi hostili manu in tecta ignis inmissus est, multis locis deficit, et quamvis subinde excitetur, raro tamen sic cuncta depascitur, ut nihil ferro relinquat. Terrarum quoque vix umquam tam gravis et perniciosus fuit motus, ut tota oppida everteret. Numquam denique tam infestum ulli exarsit incendium, ut nihil alteri superesset incendio. Tot pulcherrima opera, quae singula inlustrare urbes singulas possent, una nox stravit, et in tanta pace quantum ne bello quidem timeri potest accidit. Quis hoc credat ? Ubique annis quiescentibus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
circa carmina. Quod horum ad uirtutem uiam sternit: syi¬
labarum enarratio et uerboꝵ diligentia et fabulaꝵ memo¬
ria. et uersuum lex. et modificatio. Quid ex his metũ demit
cupiditatem eximit. libidinem refrenat: Ad geometriam trã¬

Expanded text:
circa carmina. Quid horum ad virtutem viam sternit ? Sylcirca carmina. Quid horum ad virtutem viam sternit ? Syllabarum enarratio et verborum diligentia et fabularum memoria et versuum lex ac modificatio ? Quid ex his metum demit, cupiditatem eximit, libidinem frenat ? Quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
E liberalib studiis quid sentiam scire desideras. nł¬
lum suscipio: nullum in bonis numero qđ adhesit.
Mentoria artificia sunt: hactenus utilia si p̃parant ingeĩ¬
um. non detinent. Tam dui .n.istis immorandum est
ꝗͣ du nihil anim us agere maius põt. Rudim̃ta sunt nr̃a
non oꝑa. Quare liberalia studia dicta sunt uides. quia ho¬
mine libero digna sunt. Cȩterum unum studium uere
lberale est: quod liberum facit hoc est sapientiȩ. subli¬
me. forte. magnanimum. Cȩtera pusilla et puerilia sũt.
An tu in istis quicquam ẽẽ credis boni: quoꝵ professo¬
res tiupissimos omnium ac flagitiosissimos cernis: non i¬
discere debemus ista: s didicisse. Quidam illud de liberalibꝰ
studiis quęrendum udicauerunt anbonum uirum facerẽt.
Nec promittunt quidem. nec huius rei scientiam affectãt.
Grammaticus cura curam sermonis uersat᷑. et si latius euagꝰ¬
ri uult curca historias iam ut longissime fines suos proferat᷑i

Expanded text:
e liberalibus studiis quid sentiam, scire desideras: nullum suspicio, nullum in bonis numero, quod ad aes exit. Meritoria artificia sunt, hactenus utilia, si praeparant ingenium, non detinent. Tamdiu enim istis inmorandum est, quamdiu nihil animus agere maius potest; rudimenta sunt nostra, non opera. Quare liberalia studia dicta sint, vides; quia homine libero digna sunt. Ceterum unum studium vere berale est, quod liberum facit. Hoc est sapientiae, sublime, forte, magnanimum. Cetera pusilla et puerilia sunt; an tu quicquam in istis esse credis boni, quorum professores turpissimos omnium ac flagitiosissimos cernis ? Non discere debemus ista, sed didicisse. Quidam illud de liberalibus studiis quaerendum iudicaverunt, an virum bonum facerent; ne promittunt quidem nec huius rei scientiam adfectant. Grammaticus circa curam sermonis versatur et, si latius evagari vult, circa historias, iam ut longissime fines suos proferat,
Abbreviated transcription (Latin):
ta est ut ait. radices exeunt nouȩ. Non plus aũt super terram
eminere deb truncus: q̃ tres: aut quatuor pedes. statim .n.
ad imo uestietur: nec magna pars quem ad mõm in oliue¬
tis ueteribus arida. et retordida erit. Alter ponendi mo¬
dus hic fuit. ramos fortes nec corticis duri quales c̃ẽ no¬
uellarum arborum solent: eodem gne̾ deposuit. hi pau¬
lo tardius surgunt: s cum tanꝗ aplanta processerint. ni¬
hil hñt in se aut horridum. aut triste. Illud etiam uidi
uitem ex arbusto suo annosam transferri. huius capillam̃¬
ta quoq si sieri põt eolligenda sunt: deinde liberalius Ø¬
sternenda uitis et etiam ex corpore radices creat. Et uidi nõ
tantum mensȩ: februario positas: sed iam martio exacto tenent
et complexȩ sunt non suas ulmos. omnes aũt istas arbores: q̃
ut ita dicam grandis copię sunt: ait aqua adiuuandas cisterni¬

Expanded text:
ta est, ut ait, radices exeunt novae. Non plures autem super terram ta est, ut ait, radices exeunt novae. Non plures autem super terram eminere debet truncus quam tres aut quattuor pedes. Statim enim ab imo vestietur nec magna pars quemadmodum in olivetis veteribus arida et retorrida erit. Alter ponendi modus hic fuit: ramos fortes nec corticis duri, quales esse novellarum arborum solent, eodem genere deposuit. Hi paulo tardius surgunt, sed cum tamquam a planta processerint, nihil habent in se abhorridum aut triste. Illud etiamnunc vidi, vitem ex arbusto suo annosam transferri; huius capillamenta quoque, si fieri potest, colligenda sunt, deinde liberalius sternenda vitis, ut etiam ex corpore radicescat. Et vidi non tantum mense Februario positas, sed etiam Martio exacto; tenent et conplexae sunt non suas ulmos. Omnes autem istas arbores, quae, ut ita dicam, grandiscapiae sunt, ait aqua adiuvandas cisterni
Abbreviated transcription (Latin):
sulci. et milio uenit annua cura. An annuo tempore ista
ponenda sint: an utriusq uerna sit satio hinc existimes l
annuus mensis est quo tibi scribo iam procliuus ĩ miliu
eodem die uidi fabam metentes milium serentes. Ad oliue¬
tum reuertar: quod uidi duob modis dispositum. Magna¬
rum arborum truncos circũcisis ramis. et ad unum redactis
pedem cum rapo suo transtulit. amputatis radicibus. relicto
tantum capite ip̃o ex quo illȩ pependerant. hunc fimo tin¬
clum in serobem dimisit: deinde terram non aggessit tantũ
s calcauit et p̃ssit. negat quicꝗͣ eẽ hac ut ait spissatione effi¬
cacius. Uidelicet friguis excludit et uentum. minus p̃terea¬
non mouet᷑: et ob hoc nascentes radices prodire patitur
ac solum app̃hendere: quas necẽe est cȩreas adhue et p̃caĩo
herentes ut leuis quoq reuellet agitatio. Parum aũt ualet
arboris ante ꝗͣ obruat radix. Ex omni.ii. materia. quȩ nuda¬

Expanded text:
sulci, et milio venit annua cura. An uno tempore ista sulci, et milio venit annua cura. An uno tempore ista ponenda sint et an utriusque verna sit satio, hinc aestimes licet: Iunius mensis est, quo tibi scribo, iam proclivis in Iulium; eodem die vidi fabam metentes, milium serentes. Ad olivetum revertar, quod vidi duobus modis depositum : magnarum arborum truncos circumcisis ramis et ad unum redactis pedem cum rapo suo transtulit amputatis radicibus, relicto tantum capite ipso, ex quo illae pependerant. Hoc fimo tinctum in scrobem demisit, deinde terram non adgessit tantum, sed calcavit et pressit. Negat quicquam esse hac, ut ait, pisatione efficacius; videlicet frigus excludit et ventum. Minus praeterea movetur et ob hoc nascentes radices prodire patitur ac solum adprendere, quas necesse est cereas adhuc et precario haerentes levis quoque revellat agitatio. Rapum autem arboris, antequam obruat, radit. Ex omni enim materia, quae nuda
Abbreviated transcription (Latin):
leret gurgonii loco ẽẽt:quem idem horatius bucillo oppo¬
suit. Barum est sumere unguentum nisi bis die terq re¬
noues ne euanescat in corde. Quidq idem hoc odore tãqͣ
suo gloriant᷑. Hec si tibi nimium tristia uidebunt᷑ uillȩ im¬
putabis. in qua didici ab agialo diligentissimo patre sauĩ¬
liȩ. ls enim huius agri nune̾ possessor est quis uetus arbu¬
stum posse transferri. Noc nobis senibus discere necessarium
arborum trimum et quadrimum fastidiendi fructus autũ no¬
deponere. Te quoq protegit illa quȩ uenit tarda seris factu¬
ra nepotib umbram ut ait uirgilius nr̃: qui non quid ueris¬
sume: sed quid decentissime diceretur aspexit: nec agricolas
docere uoluit: s legentes delectare. Nam ut omnia illa tran¬
seam: hoc quod mihi hodie necẽẽ fuit dep̾hendere ascribã
Uere fabis satio est. nunc te quoq medica putres accipiũt

Expanded text:
leret, Gargonii loco esset, quem idem Horatius Buccillo oppoleret, Gargonii loco esset, quem idem Horatius Buccillo opposuit. Parum est sumere unguentum, nisi bis die terque renovatur, ne evanescat in corpore. Quid, quod hoc odore tamquam suo gloriantur ? Haec si tibi nimium tristia videbuntur, villae inputabis, in qua didici ab Aegialo, diligentissime patre familiae, is enim nunc huius agri possessor est, quamvis vetus arbustum posse transferri. Hoc nobis senibus discere necessarium ud arborum trimum et quadrimum fastidiendi fructus aut deponere. Te quoque proteget illa, quae Tarda venit seris factura nepotibus umbram, ut ait Vergilius noster, qui non quid verissime, sed quid decentissime diceretur aspexit nec agricolas docere voluit, sed legentes delectare. Nam, ut alia omnia transeam, hoc quod mihi hodie necesse fuit deprehendere, adscribam: Vere fabis satio est: tunc te quoque, medica, putres Accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
caldarium suum satis specularib diem admiserit:ꝙ non in
multa luce decoquebat᷑ et spectabat ut in balneo cõquoq̃re
Ohoĩem calamitosum. nescit uiuere. Non pacata aliqua
laudabatur. et sępe turbida. et cum plueret uehementius
pene lutulenta. Nec multum eius intererat an sic lauaret᷑.
Ueniebat.n. ut sodorem illic ablueret non ut unguentu
Quas nunc quorundam uoces furtas credis: non inuideo
iunt qui priscos mores uerbis tradiderunt. brachia. et cru¬
ra quotidie abluebant: que.s. sordes ope collegerant. ce¬
terum toti nundinis lauabant᷑. Hoc loco dicet aliquis li¬
quet mihi ĩmundissimos fuisse. Quid putas: illo soluisse
miliciam labore decebat uirum. Postꝗ munda balnea ĩuẽ¬
ta sunt spurciores sunt. Descripturus infamem et nunis
notabilem deliciis horatius flaccus qui ait. pastillos bucil¬
lus olet. Dares nunc bucillum proinde ẽẽt. ac si hircum o¬

Expanded text:
caldarium suum latis specularibus diem admiserat, quod non in caldarium suum latis specularibus diem admiserat, quod non in multa luce decoquebatur et expectabat, ut in balneo concoqueret. O hominem calamitosum! Nesciit vivere. Non saccata aqua lavabatur, sed saepe turbida et, cum plueret vehementius, paene lutulenta. Nec multum eius intererat, an sic lavaretur; veniebat enim ut sudorem illic ablueret, non ut unguentum. Quas nunc quorundam voces futuras credis ? " Non invideo iunt, qui priscos mores urbis tradiderunt, brachia et crura cotidie abluebant, quae scilicet sordes opere collegerant, ceterum toti nundinis lavabantur. Hoc loco dicet aliquis: "olim liquet mihi inmundissimos fuisse. Quid putas illos oluisse?" Militiam, laborem, virum. Postquam munda balnea inventa sunt, spurciores sunt. Descripturus infamem et nimiis notabilem deliciis Horatius Flaccus quid ait ? Pastillos Buccillus olet. Dares nunc Buccillum; proinde esset ac si hircum o
Abbreviated transcription (Latin):
At olim et pauca balnea erant nec ullo cului exornata. Cur
n. exornaret᷑ res quadratoria. et in usum non in oblectam̃¬
tum reperta. Non suffondebatur aqua. nec recens semꝑ uelt
ex calido fonte currebat. nec referre credebant in quam plu¬
cida sordes deponerent᷑.S diiboni ꝗͣ iuuat. illa balnea intra¬
re: obscura et gregali tectorio inducta quę scires catonem ti¬
bi aedilem: aut fabium maximum: aut ex corneliis aliquem
manu sua temperasse. Nam hoc quoq: nobilissimi aediles fun¬
gebantur officio intrandi ea loca quę ppłm receptabant. exig̃¬
gendiq mundicias. et utilem. ac salubrem temperaturam. iͦ¬
non hanc quȩ nuper inuenta est similis incendio ad eo quid
ut conuictum in aliquo scelere seruum uiuum lauari opor¬
teat. Nihil mihi uidet᷑ iam intereẽ ardeat balneum. an caleat.
Quantȩ nunc aliquis rusticitatis damnat scipionem: ꝙ non ĩ

Expanded text:
At olim et pauca erant balnea nec ullo cultu exornata. Cur At olim et pauca erant balnea nec ullo cultu exornata. Cur enim exornaretur res quadrantaria et in usum, non in oblectamtum reperta ? Non suffundebatur aqua nec recens semper velut ex calido fonte currebat, nec referre credebant, in quam perlucida sordes deponerent. Sed, di boni, quam iuvat illa balinea intrare obscura et gregali tectorio inducta, quae scires Catonem tibi aedilem aut Fabium Maximum aut ex Corneliis aliquem manu sua temperasse ? Nam hoc quoque nobilissimi aediles fungebantur officio intrandi ea loca, quae populum receptabant, exigendique munditias et utilem ac salubrem temperaturam, non hanc, quae nuper inventa est similis incendio, adeo quidem, ut convictum in aliquo scelere servum vivum lavari oporteat. Nihil mihi videtur iam interesse, ardeat balineum an calcat. Quantae nunc aliqui rusticitatis damnant Scipionem, quod non in
Abbreviated transcription (Latin):
licio pretexitur: nisi uitro abscondit᷑ camera. nisi parius la¬
pis. quondam rarum in aliquo spectaculum templo pisci¬
nas nr̃as circundedit: in quas inulta sudatione coipora ex¬
animata demitimus: nisi aquam argentea epythomia fu¬
derint. et adhuc plebeias fistulas loquor. Quid cum adi
balnea libertinoꝵ peruenero. quantum statuaꝵ. quantũ
columnaꝵ est nihil sustinentium: s in ornamtum positaꝵ
impensȩ causa. quantum aquaꝵ per gradus cum fragoẽ
labentium: Eo deliciarum puenimus ut nisi gemmas cal¬
care nolimus. In hoc balneo scipionis minime sunt rimȩ ma¬
gis q̃ fenestre. muro lapideo exsecte: ut sine in uiria munim̃¬
t̾ lum̃ admuterent. At nunc blactaria uocant balnea si qͣ
non ita aptata sunt ut totius diei solem fenestris altissimis
recipiunt: ut et lauant̾ simul et colorant᷑. nisi ex solio agros
ac matia prospiciunt. Itaq quȩ concursum et adminationẽ

Expanded text:
litio praetexitur, nisi vitro absconditur camera, nisi Thasius lalitio praetexitur, nisi vitro absconditur camera, nisi Thasius lapis, quondam rarum in aliquo spectaculum templo, piscinas nostras circumdedit, in quas multa sudatione corpora exinanita demittimus, nisi aquam argentea epitonia fuderunt. Et adhuc plebeias fistulas loquor; quid, cum ad balnea libertinorum pervenero ? Quantum statuarum, quantum columnarum est nihil sustinentium, sed in ornamentum positarum inpensae causa! Quantum aquarum per gradus cum fragore labentium ! Eo deliciarum pervenimus, ut nisi gemmas calcare nolimus. In hoc balneo Scipionis minimae sunt rimae magis quam fenestrae muro lapideo exsectae, ut sine iniuria munimenti lumen admitterent; at nunc blattaria vocant balnea, si qua non ita aptata sunt, ut totius diei solem fenestris amplissimis recipiant, nisi et lavantur simul et colorantur, nisi ex solio agros ac maria prospiciunt. Itaque quae concursum et admirationem
Abbreviated transcription (Latin):
putaturus q̃ annibali. Uidi uillam structam lapide qua¬
drato inurum circondatum silue. turres quoq in propugnacu¬
lum uillȩ utrinq surrectas. Cisternam aedificiis ac uitib sub¬
ditam. quȩ sufficere in usum uel excicitus poss. balneolum ã¬
gustum tenebri cosum ex consuetudine antiqua. Nam maiꝰ
me uoluptas subit contemplantem mores scipionis. ac no¬
stros. In hoc agello ille carthaginis horror. cui roma deb
ꝙ tantum semel capta est abluebat corpus laborib iusti¬
cis fessum. exercebat .ii. opere se: terramq ut mos fuit pri¬
scis ip̃e subigebat. sub hoc ille tecto tam sordido stetit. hoc
ulum pauimentum tam uille sustinuit. At nunc quis ẽ
qui sic lauan sustineat: pauper sibi uidet᷑ ac sordidus
nisi parietes magnis et p̃ciosis orbibus refulserunt: nisi a¬
lexandrina marmora numidicis crustis distincta sunt. ni¬
si illis undiq operosa. et in picturę modum uariata circũ¬

Expanded text:
inputaturus quam Hannibalis. Vidi villam extructam lapide quainputaturus quam Hannibalis. Vidi villam extructam lapide quadrato, murum circumdatur, silvae, turres quoque in propugnaculum villae utrimque subrectas, cisternam aedificiis ac viridibus subditam, quae sufficere in usum vel exercitus posset, balneolum angustum, tenebricosum ex consuetudine antiqua; non videbme voluptas subiit contemplantem mores Scipionis ac nostros. In hoc angulo ille Carthaginis horror, cui Roma debet, quod tantum semel capta est, abluebat corpus laboribus rusticis fessum. Exercebat enim opere se terramque, ut mos fuit priscis, ipse subigebat. Sub hoc ille tecto tam sordido stetit, hoc illum pavimentum tam vile sustinuit. At nunc quis est, qui sic lavari sustineat ? Pauper sibi videtur ac sordidus, nisi parietes magnis et pretiosis orbibus refugerunt, nisi Alexandrina marmora Numidicis crustis distincta sunt, nisi illis undique operosa et in picturae modum variata circum