comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñifi̾or semicũtulus est. U: nota longa idest
ꝯiacens linea est.. Metra in pedib acci¬
ꝯpaulo post dicendum ẽ. De accentib.
ccentus qui grce ꝓsodia dr᷑. ex gre¬
co nom̃ accepit : nam grete pros.
tenores dñt. ꝙ ibi sonꝰ crescit ⁊ desinit. ac
Cirtumflexus ꝙ de acuto ⁊ gͣui ꝯstat:
Incipiens enim ab acuto in grauẽ desinĩt.
atq ita dũ ascendit ⁊ descendit circum¬
flexus efficit᷑. Acutꝰ autẽ ⁊ circũ flexus
similes st: nam ut̾q leuat syllabam. Gra¬
uis ꝯtrariꝰ uidet᷑ ambob. nam semꝑ depri¬
mit sillabas cũ illi leuant: Ot ondeue¬
nit titan ⁊ nox ibi syd̾a ꝯdit. Uñ hic
grauis est minus enim sonat qmͣ acutꝰ
⁊ cirtũflexus. shonosillaba autẽ par ᷤᷤ ora¬
tionis si naturalit̾ breuis est ut uir: aut
si positõne longa ut ars: acutũ accen¬
tũ habebit: si u̾o naturalit̾ longa. ut res
circũfluxum. Dysillaba pars oratõnis

Expanded text:
inferior semicirculus est; nota longa I inferior semicirculus est; nota longa I iacens est. Metra in pedibus accipaulo post dicendum est. § 18 De accentibus. Accentus, qui Graece prosodia dicitur ex Graeco nomen accepit. Nam Graece πρός, tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. AccCircumflexus, quia de acuto et gravi constat. Incipiens enim ab acuto in gravem desinit, atque ita dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt. Nam utuis contrarius uidetur ambobus; nam semper deprimit syllabas, cum illi leuent, ut Vnde uenit Titan et nox ubi sidera condit. Vnde hic grauis est; minus enim sonat quam acutus et circumflexus. Monosyllaba autem pars oratio < n > is, si naturaliter breuis est, ut uir, aut longa positione, ut ars, acutum accentum habebit; si uero naturaliter longa, ut res, circumflexum. Disyllaba pars orationis
Abbreviated transcription (Latin):
Peon qͣrtus odb̃ scilicet celeritas.
estant qͥs epitͥta partõe diuidimus.
Epitꝰ pͥmꝰ ͫ ep̃i sacerdotes.
Epittꝰ t̾cius ep̃i demostenes.
Epitͥtꝰ qͣrtus: UiO ep̃i sescenninus.
sunt igit᷑ equi .x. duplices u̾o sex:
tripla partione diuidit᷑ : atq ideo adest
ti .iiii. Numerus aut̃ sillabarũ in pedi¬
b a duob usq ad sex protendit᷑. ult̾iꝰ
enim ñ procedit. ꝙ usq ad sex sillabas
tendunt᷑ pedes. Tempora in pedib sunt.
ut qͣnta unusquisq pes habeat. Reso¬
lutio est pedũ qñ pro una longa due bre
ete costas: abiete nĩc resolutio ẽ spon¬
dei in ꝓcelematico: iñ ꝗͣ idiolurõẽ semper
aut̃ longa due breues fiunt. ex duab
autẽ breuib: longa ñꝙͣ fit. Scindi autẽ
solida possunt: solidar scissa ñ possũt. Fi¬
gura ẽ cuiꝰ nota sillabe agnoscũt᷑. Ubi
enim curtulo partem infiorẽ bis positam
aspicis: pirrichius ẽ. ub: ubi gemiñam ia¬
tentẽ spondeus est.. Nam nota breuis

Expanded text:
Paeon quartus, ut celeritas. 27. Restant quos epitrita partitione dividimus: Epitritus primus, ut sacerdotes; Epitritus tertius, ut Demosthenes; Epitritus quartus, ut Fescenninus. Sunt igitur aequi decem, dupli vero sex, st s adest. Numerus autem syllabarum in pedibus a duabus usque ad sex protenditur; ulterius enim non procedit, quia usque ad sex syllabas tenduntur pedes. Tempora in pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes habeat. Resolutio est pedum, quando pro una longa duae breete costas. 'Abiete' nunc resolutio est spondei in proceleumatico, in qua resolutione semper quidem longa, due breves fiunt. Ex duabus autem brevibus, longa nunquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. gura est, cuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, pyrrhichius est,  ̆ ̆; ubi I geminam iacentem, spondeus,  ̄ ̄. Nam nota brevis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑat᷑ s hec rõ quemadmod̾ in mũdo est ex
uolubłitate circuloꝵ. ita ⁊ in microcosmo in
tantũ preter uocẽ ualet. ut sine ip̃iꝰ ꝑfectõe
etiam homo sẏmphoniis carens non asteti
Euisdem musice ꝑfectõne etiam met᷑ ⁊ sistũt
in arsi. ⁊ thesi: idest eleuatõe ⁊ positione.¬

Expanded text:
Sed haec ratio quemadmodum in mundo est, ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non consistat. Ejusdem musicae perfectione etiam metra consistunt, in arsi, et thesi, id est, elevatione et positione.
Abbreviated transcription (Latin):
cymbala. qr cũͣ ballematia simul ꝑcutiunt᷑.
cũ enĩm greci diat cymbala ballematie Sy¬
strum ab inuentrice uocatũ. Ysis enim re¬
gina egyptioꝵ: id genꝰ inuenisse probat᷑. Iu¬
uenalis. Ysis ⁊ irato feriat mea lumina sistro.
Inde ⁊ hoc mulieres pertutiunt: qr inuentͥo huiꝰ
gen̾is mulier. uñ ⁊ aꝑd̾ amazonas sistro ad bel¬
lũ feminarũ excitꝰ uocabat᷑. Tyntinnabulum
de sono uocis nom̃ ht: sicut plausus manuũ
stridor ualuaꝵ. Symphoniã uulgo appellat᷑
lignũ cauũ ex utq parte pelle extenta: qmͣ
uirgulis hinc ⁊ inde musici feriũt. fit q in ea
ex ꝯtordia grauis ⁊ atuti suauissimꝰ cantus.
mis. utputa sex. ⁊ decus dipondius. Sides qͦt
monadib superetur sex a duodecim. ⁊ est sex
monadib. ductis per qͣdratũ septies seni fa¬
ciunt .xxxui. Coniungis extrema illa. pri¬
ma sex ad .xii. simul efficiũt .x. ⁊ octo.

Expanded text:
cymbala, quia cum ballematia simul percutiuntur; cymbala, quia cum ballematia simul percutiuntur; cum enim Graeci dicunt σύν, βαλά ballematia. Sistrum ab inventrice vocatum. Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Iuvenalis13, 93: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, quia inventrix huius generis mulier. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinabulum de sono vocis nomen habet, sicut et plausus manuum, stridor valvarum. Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt, fitque in ea ex concordia gravis et acuti suavissimus cantus. dipondius, vides quot monadibus superetur VI a XII, et est VI monadibus: ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
toaipin. siue a potolirin. idest a uarietate
uocum: qd̾ diu̾sos sonos efficiat. Lyrã pri¬
mum a mercurio inuentã fuisse dicunt
hoc modo. Cum regrediens nilus in suos
meatꝰ uana in campis reliquisset aĩalia:
relicta ⁊̃ testudo est: que cum putrefacta
eẽt. ut nerui eiꝰ remansissẽt extenti intra
coriũ: pertussa a m̾curio sonitũ dedit. Ad
cuiꝰ speciem m̾curius liram. fecit: ⁊ orphe¬
o tradidit. qui huiꝰ rei maxime studiosus¬
erat nd existimat᷑ eadem arte non feras
tantũ. s et saxa atq atq siluas cantꝰ mo¬
dulatione applicuisse. Hunt musiti ꝓpter
studii amorẽ et carminis laudem etiam
intꝰ syda suarum fabularũ ꝯmentis collo¬
catũ eẽ fixerũt. Eympanũ est pellis uł co¬
riũ: ligno ex una parte extentũ. Est enĩ pars
media symphonie in similitudinẽ cribri.
phonia ad uirgulam percutit᷑. Cymbala a ci¬
tabula quedam sunt: que pertussa inuicẽ
se tangunt. et facunt sonũ. Dicta autẽ

Expanded text:
ta apotulyrim, id est a varietate vocum, quod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus, varia in campis reliquisset animalia, relicta ante testudo est. Que cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione adplicuisse. Hanc musici propter studii amorem et carminis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. phonia, ad virgulam percutitur. Cymbala acitabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Antiqͣ autẽ ꝙthara: septem cordis erat.
crimina autẽ ideo qd̾ nulła corda uicine cor¬
de similem sonũ reddat: s ideo septem corde
ł qr totam uocem implent: uel qr septẽ mo¬
tib sonat celũ. Cordas autem dcãs a corde.
strinxit. Psalterium qd̾ uulgo canticũ dicit᷑
a psallendo nõiatũ: qd̾ ad eius uocem chor
consonando respondeat. Est autẽ similitudo
cythare barbarite in modũ delte lutere.
S psalt̾ii ⁊ cythare hec differentia est. qd̃
sonant. Cythara u̾o ꝯcauitatẽ ligni infeciꝰ¬

Expanded text:
sit. Antiqua autem cithara septemchordis erat. sit. Antiqua autem cithara septemchordis erat. crimina autem ideo, quod nulla chorda vicinae chordae similem sonum reddat. Sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas autem dictas a corde, ogitavit. Psalterium quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est aute similitudo cithare barbarice in modum delte litere. Sed psalterii et cithare hec differentia est, quodsonat. Cithara vero concavitatem ligni inferi
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sarum. Tympanũ quoq cymbalũ sistrũ
a cetabula enea. ł argentea. ł alia q̃ metalli¬
co rigore repertussa reddunt cum suautate¬
tinnitũ: et cet̾a huĩtemodi. Cythare ac psal¬
terii reꝑtor: tubal ut p̾dictum ẽ ꝑhibet᷑. Iuxͣ
opinionẽ autẽ grecoꝵ. eythare usus repertꝰ
fuisse credit᷑ ab apolline. Forma ꝙytare initio
sinuł fuisse t̾dit᷑ pectori humano: qd̾ uti.
tam q eadem de causa. Nam pectꝰ urita lin¬
gua: cytharũ uocat᷑. paulatim autẽ plures
eius species extiterũt. ut psaltenia. Lyre.
barbite. fenices. ⁊ pectices. ⁊ que dicũt᷑
indice et ferut᷑ a duob simul. Item alie
atq alie. ⁊ qͣdrata forma ł trigonali cor¬
darũ. etiam numerꝰ multiplicatꝰ ẽ. ⁊ com¬
mutatũ genꝰ. Ueteres autẽ cyt̾aram fidicu¬
lam ł̃ fidicem noĩauerũt. qr tã ꝯcinunt int̾
se corde eius. qͣm bene ⁊ueniat inter qͦs fides

Expanded text:
diversarum. Tympanum quoque cymbalum, sistrum, diversarum. Tympanum quoque cymbalum, sistrum, acitabula aerea et argentea, et alia, quae metallico rigore repercussa, reddunt cum suatinnitum, et caetera hujusmodi. 2. Citharae ac Psalterii repertor Jubal, ut praedictum est, perhibetur. Juxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quod uti tamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur Indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae atque aliae, et quadrata forma vel trigonali. Chordarum etiam numerus multiplicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e. Preceptũ enim fua̾t iudeis: ut mitio
noue lune tula clang̾ent. qd̾ etiam ad huc¬
usq faciunt. Tibias excogitatas in frigia
ferunt: has dui quidem tantũ fun̾̃ib adhi¬
bitas. mox etiam satris gentiliũ. Tibias
autẽ appellatas putant. qd̾ pͥmũ de ceruinis
tibiis crurib q hinnuloꝵ fierent: deinde per
abusionẽ ceptas uocari. etiam que nõ de tru¬
rib ossib q fierent. Hinc ⁊ tibicen: qͣi tibia
a calendo: idest uoces fundendo uocatꝰ. fĩstulã
quidam putant: a mercurio inuentã: alii
a fauno quem greci uocant pan. Nonnulli
eam ab uno pastore agrigentino ex sicilia.
fistula aut̃ dc̃a: qd̃ uecẽ emittat. Nam gre
Sambuca in musicis species est symphoniaꝵ
plures instituit. pan curat oues ouium q ma¬
gistros. fuit enim. apud gentiles ds pastora¬
lis: qui primꝰ pastorales calamos ad cantum
uos ⁊ pulsus. cui dant᷑ species ꝙytararũ

Expanded text:
vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiara calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam, alii a Fauno, quem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam φώς Sambuca in musicis species est symphoniarum. plures instituit, Pan curat ovis oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum os et pulsus, cui dantur species cithararum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑxutit᷑ ferrũ. asꝑa uox est rauca que disꝑgi¬
t᷑ per minutos: ⁊ indissimiles pulsus. Ceca
uox est. que cum mox emissa fuit ⁊ticescit.
sicut in fictilib. Sinnolata uox est. uox le¬
uis. uox mollis. atq flexibilis: ⁊ uinnola¬
ta dicta a uino hoc est ticinno molliter
flexo. Perfecta aut̃ uox ẽ alta suauis et
clara. Alta ut in sublimi sufficiat: clara ut
aures impleat: suauis autẽ ut aures audiẽ¬
que sp̃u reflante ꝯpleta in sonũ uo¬
cis aĩant᷑: ut sunt tube. calami. fistule. or¬
gana. pandoria. ⁊ hiis similia instrumenta.
Organũ uocabulũ ẽ gen̾ale uasoꝵ om̃ium
musicoꝵ. Hoc aut̃ cui folles adhibent᷑. alio gͣ¬
ci noĩe appellant: ut autẽ organũ dicatur.
magis ea uulgaris est. grecoꝵ ꝯsuetudo. Tu
bebat᷑ autẽ ñ solũ in p̾liis: s in om̃ib fes¬
tis dieb ꝓpter laudes uel gaudii clarita
mensis tuba: in die insigni sollẽpnitatis

Expanded text:
percutitur ferrum. Aspera vox est rauca, et quae dispergipercutitur ferrum. Aspera vox est rauca, et quae dispergitur per minutos et indissimiles pulsus. Caeca vox est, quae, mox emissa fuerit, conticescit, sicut est in fictilibus. Vinnola est vox mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincinno molliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara: alta, ut in sublime sufficiat; clara, ut aures adinpleat; suavis, ut animos audienquae spiritu reflante completa in sonum vocis animantur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandoria, et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem, cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetudo. Tubbebatur autem non solum in proeliis, sed in omnibus festis diebus propter laudis vel gaudii claritatmensis tuba, in die insignis sollemnitatis
Abbreviated transcription (Latin):
acuta enuntiatio uocis: est enim armonie dif¬
ferentia. et qnͣtitas que in uocis accentu ł
tenore ꝯsistit. Cuiꝰ gena in quindecim parti¬
b musice diuiserũt: ex quib iperlidius no¬
uissimꝰ et acutissimꝰ. polidorius om̃ium gra-¬
uissimꝰ. Cantꝰ est inflexio uocis. Nam so¬
nus directꝰ est. Preredit enim sonꝰ cantũ. Arsis
est uocis eleuatio: hoc ẽ initiũ. Thesis uocis po¬
sitio: hoc est finis. Suaues uoces st̾ subtiles ⁊
spisie clare atqp acute. Precipue uoces st̃: q̃
longius protrahunt᷑. ita ut omnen impleãt
ꝯtinuo locũ: sicut clangor tubarũ Subtiles uo¬
tantium. ł mulierũ: sicut m̃ neruis. Que e
nim subtilissime corde st̃: subtiles ac tenues
tus simul egredit᷑: sicut uiroꝵ. Acuta uox ẽ¬
tenuis alta: sicut in cordis uidemꝰ. Dura uox
est que uiolent᷑ emittit sonũ. sicut tonitrui :
sicut incudinꝰ sonꝰ quociens in durũ malleis

Expanded text:
acuta enunciatio vocis: est enim harmonie difacuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas, que in vocis accentu vel tenore consistit, cuius genera in quindecim partibus musici diviserunt, ex quibus hyperlidius novissimus et acutissimus hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio nus directus est; praecedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio, hoc est initium. Thesis vocis positio, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spissae, clarae atque acutae. Perspicuae voces sunt, quae longius protrahuntur, ita ut omnem inpleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtiles vofantium, vel mulierum, vel nim subtilissimae cordae sunt, subtiles ac tenues ritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox tenuis, alta, sicut in cordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quotiens in durum malleus
Abbreviated transcription (Latin):
tragedos. ł choros ł ad om̃s qui ꝓpͥa uoce ca¬
nunt. Hec ex animo ⁊ corpore motũ facit:
et et motu sonũ. Ex quo colligit᷑ musica :¬
que in homine uox appellat᷑. Sox est aer
aut uox hominũ ẽ: seu irrationabiliũ aĩan¬
tium. Nam in aliis abusiue ñ ꝓprie sonitũ
lutora uoces. Nam ꝓpriũ est ut littorei so
protul aere canoro. Armonica est modula¬
tio uocis ⁊ ꝯcordantia plimoꝵ sonoꝵ. ł coap¬
tatio. Simphoniã est modulationis temꝑa¬
mentũ ex gͣui ⁊ acuto concordantib sonis
siue in uoce. siue in flatu. siue in pulsu. Per
hanc qͥppe uoces acutiores grauioresq ⁊cor¬
dant ita: ut quisqͥs ab ea dissonu̾it. sensum
auditꝰ offendat. Cui ꝯtͣria ẽ dyaphonia .i.
uoces discrepantes uł dissone. Euphoniã ẽ
suauitas uotis: hec ⁊ melos a suauitate
et melle dicta. Diastema est uotis spacium:
ex duab ł plurib sonis aptatũ. Diesis est
spacia quedam et deductiones modulandi
atq uergendi de uno alt̾o sono. Tonus est

Expanded text:
tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et corpore motum facit et ex motu sonum, ex quo colligitur. quae in homine vox appellatur. 2. Vox est aer autem vox hominum est, seu irrationabilium animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus littora voces. Nam proprium est ut litprocul aere canoro. Harmonica est modulatio vocis et concordantia plurimorum sonorum, vel coaptatio. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat. Cujus contraria est diaphonia, id est voces discrepantes vel dissonae. Euphonia est suavitas vocis. Haec et melos a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium ex duobus vel pluribus sonis aptatum. spatia quedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est
Abbreviated transcription (Latin):
dere deorsum corruens cecidit. Grece n̾o dya¬
illicit ad dm̃ referat: ł qr electoꝵ innocentiã
criminib fictis accusat. Uñ ⁊ in apocalipsi uo¬
ce anglita dr᷑. Proiectus ẽ accusator frm̃ nr̃o¬
rum qui accusabat illos in ꝯspc̃u dñi nr̃i die
ac nocte. Sathanas in latinũ sonat adu̾saciꝰ
siue tñs gressor. Ip̃e est enim adu̾sarius. qui

Expanded text:
dere deorsum corruens cecidit. Graece enim diadere deorsum corruens cecidit. Graece enim diae ipse illicit ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat. Unde et in Apocalypsi voce angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illosac nocte.' Satanas in Latino sonat adversarius, sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ydolat᷑a om̃is circa ydolũ famulatꝰ ⁊ seruitꝰ
Quidam u̾o latini ignorantes grece imꝑite
dicũt ydolũ ex dolo sũpsisse nomen: qd̾ dẏa¬
bolus creat᷑e cultũ diuini nõis inuexit de-¬
mones a grecis dcõs aiunt. qͣi dempnas idest
ꝑitos ac rerũ scios. Presciunt enim futura
multa: unde ⁊ responsa solent aliqͣ dare.
Inest eni illis cognitio rerũ plusqmͣ infir¬
mitati humane. partim subtiliori sensus
acumine. partim experientia lõgissime ui¬
te: partim per dei iislũ angłica reuelatõe. Hii
corpoꝵ aerioꝵ nͣa uigent. Hii aut̃ tñsgressio¬
nem quidẽ corꝑa celestia g̾ebant. Iapsi u̾o in
aeriam qͣlitatẽ ⁊u̾si st̃: nec aeris illius puriora
spacia s ista caliginosa ten̾e ꝑmissi st̃. qui eis
qͣi carc̾em usq ad tempus iudicii. Hii st̃ pͥua
abolus hebraite dr᷑ deorsum fluens: q quietꝰ
in celi culmine stare ꝯtempsit: s suꝑbie pon¬

Expanded text:
idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est peritos ac rerum scios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est usque ad tempus iudicii. Hi sunt praev. Diabolus Hebraice din coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pon
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ de luto finxisse ꝑhibent: ab eo ꝙ
natã artẽ simulachri eẽ ⁊ statuas fin¬
mines pͥmũ fcõs eẽ ꝯfiñgunt : figurate ꝓpt̾
effigies. Apud grecos aut̃ cicrops. sub qͦ ꝑti¬
mũ in arce oliua orta ẽ: ⁊ athenientiũ urbs
ex minerue appellatõe nomen sortita ẽ. H pri¬
mus om̃iũ iouẽ appellauit: simulachra reppe¬
rit. aras statuit. uictimas ĩmolauit: neqͣqͣm
istius modi reb mn gretia nũqͣm reꝑtis. Ydo¬
latria ydoloꝵ seruitꝰ.: sine cult᷑a int̾ptat᷑. Nã
debet᷑. Hanc sicut impia suꝑbia siue homi¬
nũ siue demonũ sibi exhiberi ł iubet uel
ostendit. Ydolum aut̃ est simulachrũ quod
humana esfigie fcm̃ ⁊ ꝯsecratũ ẽ iuxta uo¬
cabuli int̾p̃tatõem. Idos enim grece formã
sonat: ⁊ ab eo ꝑ diminutõem ydolũ deductũ.
atq apud nos formulã facit. Igit᷑ om̃is for¬
ma ł formula ydolũ se dici exposcit: inde ⁊¬

Expanded text:
hominum hominum natam esse artem simulacra et statuas finmines primum factos esse confingunt figurate propter effigies. Apud Graecos autem Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est. Hic primus omnium Iovem appellavit, simulacra repperit, aras statuit, victimas inmolavit, nequaquam istiusmodi rebus in Graecia umquam visis. Idolatria idolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam debetur. Hanc sicut inpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel iubet vel ostendit. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quidam uiri. fortes aut urbiũ conditores: qͥb
mortius homines qͥ eos dilex̾unt. simulachra
finxerunt. ut haberent aliquod ex ymaginũ
ꝯtemplatione solatiũ. S paulatim. hũc er-
sisse: ut quos illi pro sola nominis memoria
est cum ex desidĩo mortuoꝵ ꝯstituerentur
ymagines ł effigies tamꝙͣ in celũ receptis.
pro quib se in t̾ris demones colendi suppo¬
suerunt: ⁊ sͥ sacrificari a deceptis ⁊ ꝑditis
ꝑsuaserunt. Simulachra aut̃ ex similitudine¬
st̃ nuncupata: eo ꝙ manu artificis ex lapide.
alia ue mat̾ia. eoꝵ uultꝰ imitant᷑ in quoꝵ
honore fingunt᷑. Ergo simulatͣ ł pro eo
q st̃ similia . ł ꝓ eo ꝙ sumulata atq afic
ta: uñ ⁊ falsa st̃. Et notandũ qd̾ latinꝰ ser¬
enim ydolũ siue simulachrũ semel dr᷑. Iudei
dicũt ꝙ ismahel primꝰ simulachrũ luto fe¬
c̃it: gentiles aut̃ pͥmũ ꝓmetheũ simulachra

Expanded text:
et quidam viri fortes, aut urbium conditores, quibus et quidam viri fortes, aut urbium conditores, quibus mortuis, homines qui eos dilexerunt simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solatium, sed paulatim hunc errorsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria rtus est cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines, vel effigies, tanquam in coelum receptis, pro quibus se in terris daemones colendos supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis, et perditis persuaserunt. 6. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honorem finguntur. Ergo simulacra, vel pro eo, quod sunt similiaandum quod latinus serenim idolum sive simulachrum Ismael dicitur. Iudei dicunt, quod Ismael primus simulachrum luto fecerit. Gentiles autem primum. Prometheum simulachra
Abbreviated transcription (Latin):
nos enim̃ grece: gens dicit᷑. Post fidẽ aut̃
ñ debent uocari gentes siune gentiles qui ex
gentib crediderũt: sicut post fidẽ dici ñ po-
test iam iudeus: testante paulo ⁊ dicente
susceptũ. ad ydoloꝵ cultũ. ⁊ sacrificioꝵ. et fa¬
crificioꝵ ꝯtaminationẽ reu̾tunt᷑. Est autẽ
nomen grecum.xi. De diis gentium.
uos pagani deos asserunt. homines olĩ
fuisse produnt᷑: ⁊ pro uniꝰciuꝰq uita
ł meritis. coli ap̃ suos post mortẽ ceperunt.
ut apud egyptũ ysis. apud cretam iouis. ap̾
mauros iuba. ap̃ latinos faunꝰ. ap̃ romanos
ap̃ samũ iuno. ap̃ paphos uenꝰ. ap̃ lemnos
iulcanꝰ. ap̃ naxos liber. ap̃ delos apollo. In
compositis carminib in celũ eos sustulerũt.
Nam quorũdam adinuentiones artiũ cultu
repperisse dñr: ut esculapio medicina. uulca¬
no fabrica. Ab actib etiam uocant᷑: ut m̾curiꝰ
qd̾ m̃cib p̃est. liber a libertate. Fuerũt ⁊

Expanded text:
νος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem νος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, testante Paulo Apostolo et dicente susceptum ad idolorum cultum et sacrificiorum contaminationes revertuntur. Est autem nomen Graecum. CAPUT XI. De diis gentium. 1. Quos pagani deos asserunt, homines olim fuisse produntur, et pro uniuscujusque vita vel meritis, coli apud suos post mortem coeperunt, 376 ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Jovis, apud Mauros Juba, apud Latinos Faunus, apud Romanos apud Samum Juno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delphos Apollo; in compositis carminibus, in coelum eos sustulerunt. 3. Nam quarumdam adinventiones artium cultum peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. 4. Fuerunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
atq dampnanda. Auguria aũt auiũ friges
pͥmi inuenerunt. Prestigiũ u̾o m̾ͥcurius pͥmꝰ
dr᷑ inuenisse. DDcm̃ aut̃ p̾stigium: qd̾ p̾stͥngat
aciem oculoꝵ. Aruspicine artẽ pͥmꝰ etruscis
tͣdidisse dr᷑ quidam strages: hic ex horis arus¬
picinam dictauit: ⁊ postea ñ apparuit. Nam
drͣ fabulose arante quodam rustico subito
hunc ex glebis exiluisse. ⁊ aruspicinam dictas¬
se: qua die ⁊ mortuus est. Quos libros roma
attheniensiũ dc̃i.: ubi exorti. Ibi enim in
locis agrestib ⁊ pagis gentiles lucos ydolaq
statuerunt: ⁊ a tali initio pagani uocabulũ
sortiti st̃. Gentiles st̃: qui sñ lege st̃. ⁊ ñdñ¬
crediderũt. Dci aut̃ gentiles. qr ita st̃ ut fue¬
runt geniti. idest sicut in carne descenderũt:
sub pcc̃o scilicet ydolis seruientes. ⁊ necdũ
regn̾ati. proinde gentiles pͥmitꝰ nuncupa¬
bant᷑: ip̃i dñr grece ethnici. Ethnici enĩ¬
ex greco in latinũ: int̾p̾tant᷑ gentiles. Eth¬

Expanded text:
ryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam r fabulose, arante quodam rustico, subito hunc ex glebis exsiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros RomanAtheniensium dicti ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus 375 et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. 2. Gentiles sunt qui sine lege scrediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderunt sub peccato, scilicet idolis servientes et necdum regenerati. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntur Graece Ethnici. Ethnici ex Graeco in Latinum interpretantur gentiles. Ἔθ
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretat᷑ simulacrũ ignominie. Ydolũ enim
fuit moab cognomento baal suꝑ montẽ phe¬
gor: quẽ latini pͥapũ uocant deum ortorum.
fuit de lapsaco ciuitate hellesponti. de qͣ pul¬
sus ẽ: ⁊ ꝓpt̾ uirilis membri magnitudinẽ
in num̃o deoꝵ suoꝵ eũ greci tnͣstulerunt. et

Expanded text:
interpretatur simulachrum ignominie, idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phogor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum fuit enim de Lapsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem, in numero deorum suorum eum Greci transtulerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
acrariũ proprie locꝰ est templi ĩ quo
sacra reponũt᷑ : sicut donariũ ẽ ĩ quo
colloqͣntur oblata: sicut lectist̾nia dñr. ubi
homines sedere ꝯsueuerunt. Ab infe̾ndis gͥ
⁊ deportandis. sacris: sacrariũ nuncupatur.
Donaria u̾o eo ꝙ ibi dona reponant᷑: que
in templis offerri ꝯsueu̾ant. Erariũ uoca¬
tum: qr prius aes signatum ibi recondebat᷑.
Hoc enim prius in usu erat. auro argentoq
nundũ signato: ex quoꝵ metallis qͣmuis post¬
ea fcã fuiss pecunia: nom̃ tñ erarii ꝑmansit.
ab eo metallo unde pecunia nom̃ assumpsit
⁊ initium. Armariũ locus ubi qͣrũcũq arti¬
um instrumenta ponunt᷑. Armamentariũ¬

Expanded text:
1. Sacrarium proprie est locus templi, in quo sacra reponuntur, sicut donarium est in quo collocantur oblata, sicut lectisternia dicuntur, ubi homines sedere consueverunt; ab inferendis igitur et deportandis sacris, sacrarium nuncupatur. 2. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur, quae in templis offerri consueverunt. 3. Aerarium vocatum, quia prius es signatum recondebatur ibi, hoc enim olim in usu erat, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo mem sumpsit. Armarium locus est ubi quarumcumque artium instrumenta ponuntur. Armamentariu
Abbreviated transcription (Latin):
ibi incense uictime ardent. Alii aras dicũt
a p̾catõib: idest qͣs greci aras dicũt. Unde
cont᷑ imp̃catio satira dr᷑ : alii uolunt ab al¬
titudine aras: s male. Altare aut̃ ab alti¬
tudine ꝯstat ẽẽ noĩatũ: qͣi alta ara. Pul¬
pitũ ꝙ in eo lector uł psalmista positus
in publico ꝯspici a ppło possit. quo lib̾us
audiat᷑. T̃ ribunal eo ꝙ inde a sacerdoto.

Expanded text:
ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id est quas Graeci ἀρὰς dicunt; unde contra inprecatio κατάρα dicitur. Alii volunt ab altitudine aras, sed male. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. Pulpitum, in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo quod inde a sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
tiliũ ꝯstruebat: unde ⁊ ꝯsulentes demonũ
responsa audirent. Delubra uet̾es dicebãt
templa fontes habentia: quib ante ingres¬
sum diluebant᷑: ⁊ appellari delubra a diluẽ¬
do. Ip̃a st̃ nũc edes cũ sacris fontib: in qͥb
fideles regen̾ati purificant᷑. Et bñ quodam
p̃sagio delubra appellata st̃. Sunt .n. in a¬
blutione peccatoꝵ. Fons aut̃ in delubris. lo
sp̃e scĩ mist̾io formant᷑: tres in descensu.
⁊ tres in ascensu. Septimꝰ u̾o hic est qui ⁊
qͣrtus idem similis filio hõĩs. extinguens
fornatem ignis. stabilimentũ pedũ. funda¬
bitat corporalit̾. Basilice pͥus dicebantur
regũ habitatula: uñ ⁊ nom̃ hñt. Nam ba-¬
silicus rex. et basilice regie habitatões. Nũc
aut̃ ideo diuina templa basilice nominant᷑:
qr ibi regi om̃ium deo cultꝰ ⁊ sacrificia of¬
ferunt᷑. Martyriũ locus martyris greca di
tyrũ. Aram quidam uocatam dixerũt. ꝙ

Expanded text:
tilium construebat unde consulentes daemonum tilium construebat unde consulentes daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur; et appellari delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur: et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locuSpiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres in ascensu: septimus vero is est qui et quartus, id est similis Filio hominis, extinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundabitat corporaliter. Basilicae prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent; nam βασιλεὺς rex et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi regi omnium Deo cultus et sacrificia offeruntur. Martyrium locus martyrum Graeca detyrum. Aram quidam vocatam dixerunt quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciatoriũ ꝑpitiationis oratoriũ. Propiciatio
enim placatio ẽ. Oratula dc̃ã eo ꝙ inde res¬
ponsa reddũt᷑: et oracula ab ore. Penetͣlia
secreta st oraculoꝵ: et penetralia dcã st̃ ab
eo qd̾ ẽ penitus. hoc est pene intꝰ. Oratori¬
um orationi tm̃ ẽ ꝯsetratũ: in quo nemo¬
aliud aliquid agere debet: nͥ ad quod ẽ fcm̃
Inde. ⁊ nomen accepit. Monast̾iũ unius
monachi habitatio ẽ: monos enim apud
tarii. Cenobiũ ex greco ⁊ latino uidet᷑ eẽ
cõpositũ. Est enim habitacłm płimoꝵ in
magnis antiqͥ templa dicebant: ⁊ templa
dc̃a qͣi tecta ampla. S et locus designatꝰ
ad orientem: a atemplatõe templũ diceba¬
tur. Cuiꝰ partes .iiiiͣ. erant: Antica ad or¬
tũ postica ad occasiuĩ. sinist᷑ ad septentei¬
tu ad occidentẽ misse fierent partes celi
dextra sinistraq equal .s. ut qui ꝯsuleret
ac deprecaret᷑: rectum aspiceret orientem.
Fana dea a faunis quib templa error gẽ¬

Expanded text:
i propitiationis oratorium; propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. Monasterium unius monachi habitatio est. Μόνος enim apud tatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse conpositum. Est enim habitaculum plurimorum in magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cuius partes quattuor erant: antica ad ortum, postica ad occasum, sinistra ad septentritu ad occidentem missae fierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret atque precaretur rectum aspiceret orientem. Fana dicta a Faunis, quibuso templa error gen
Abbreviated transcription (Latin):
Acra st̃ loca diuinis cultib instituta:
templi secretior. ad quẽ nułli erat accessus
aparatõe sãctiora st̃. situt cantica cãticoꝵ:
cantica uniu̾sa p̾cellunt. Scm̃ aut̃ a sangui¬
ne hostie nuncupatũ. Nichil enim sanctũ
apud uet̾es dicebat᷑: nisi qd̾ sanguine hosti

Expanded text:
acra sunt loca divinis cultibus constituta, templi secretior, ad quem nulli erat accessus,comparatione sanctiora sunt, sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiarum nuncupatum. Nihil enim sanctum apud veteres dicebatur, nisi quod hosti
Abbreviated transcription (Latin):
Promptuariũ dc̃m: eo ꝙ inde necessaria
uictui ꝓmunt᷑. hoc est ꝓferunt᷑. Cellari:
ꝙ in eo colligant᷑ ministi̾a mensatũ : uel
que necessaria uicti : suꝑsunt. Int̾ ꝓnitua
aut̃ ł horrea a greco u̾bi ex u̾bo reposi

Expanded text:
Promtuarium dictum eo quod inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarautem vel horrea a Graeco, verbum e verbo repos
Abbreviated transcription (Latin):
pastorib hebreoꝵ angło nũtiante apparu¬
it. Scd̾a in qͣ ex gentium ppłis stella indi¬
ce p̾sepis cunabula magos adoraturos ex¬
hibuit. Scenophegia sollempnitas hebre¬
moriam expeditõis: cũ ab egypto ꝑmoti.
in tabernaculis agebant᷑ ⁊ ex eo scenophe
sollẽpnitas apud hebreos septembri mense
celebratur. Neomenia apud latinos kalẽ¬
darum dies: apud hebreos aut̃ quia scd̃m
lunarem cursũ menses supputant᷑. ⁊ grece
mene luna appellat᷑. Inde neomenie idest
noua luna. Erant enim apd̃ hebreos ip̃i
dies kalendarũ: ex institutõe legali sollẽp¬
nes. Ne quib in psaltĩo drͣ. Canite in ini¬
tio mensis tuba: in insigni die sollẽpni¬
tatis ur̃e. Encenia ẽ templi noua edifica¬
tio. Grece enim cenon drͣ nouũ. Qñ enĩ
aliqͥd nouũ dedicat᷑: encenia drͣ. hanc de¬
dicatõis templi sollempnitẽ. iudei octobͥ
mense celebrabant. Dies palmarũ ideo drͣ
qr in eo dñs ⁊ saluator nr̃ sicut ꝓpħ̾a ceci¬

Expanded text:
pastoribus Hebraeorum angelo nuntiante apparuit; secunda, in qua ex gentium populis stella indice praesepis cunabula Magos adoraturos exhibuit. Scenopegia sollemnitas Hebraemoriam expeditionis, cum ab Egypto promoti in tabe: quae solemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebratur. Neomenia apud nos Calendae, apud Hebraeos autem quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece mene luna appellatur: inde neomenia, id est, nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies calendarum ex legali institutione solemnes, de quibus in psalterio dicitur: Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis vestrae . Encaenia, nova templi dedicatio. Graece enimaliquid novum dedicatur, encaenia dicitur. Hanc dedicationis templi sollemnitatem Iudaei Octobri mense celebrabant. Dies Palmarum ideo dicitur, quia in eo Dominus et Salvator noster, sicut Propheta ceci
Abbreviated transcription (Latin):
ad .xuiii. epactas perueniunt. qui est cir¬
culus nonꝰ decimꝰ: iam sequenti anno nõ
decim ꝓnũties. De reliquis festuitatib.
estiuitas dc̃a a festis dieb qi .uiii.
festiditas: eo qd̃ in. ea sola diuina¬
res sit. Quib ꝯtͣrii st̃ fasti: ĩn quib ius
tat᷑. idest dr̃. Sollempnitas autem a sacͥs
dicit᷑. ita suscepta ut mutari ob religionẽ
noĩata. Celebritas autem uocat᷑: ꝙ ñ ibi
t̾rena s celestia tantum agant᷑. Pascha
pascha apud hebreos celebris dies erat:
qd̾ post qͥnq decades pasche celebrat᷑ : uñ
⁊ uocabulũ sumpsit Pente enim grrce qͥn¬
q in quo die scd̃m legem panes ꝓpositõis
de nouis frugib offerebant᷑: cuius fig̾am
annꝰ iubeleus in testam̃to uet̾i gessit: qui
nunt iterũ profuturam repromissionis
et̾nam requiẽ p̾figurat. Epyphania gͣte
latine apparitio siue manifestatio uocat᷑.
Eo enim die xp̃c syderis indicio magis

Expanded text:
ad viginti novem epactas pervenerint, qui est cirad viginti novem epactas pervenerint, qui est circulus nonus decimus, iam sequenti anno non decim pronunties. De reliquis festivitatibus . Festivitas dicta a festis diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quibus ius fatur, id est dicitur. Sollemnitas a sacris dicitur, ita snominata. Celebritas autem vocatur, quod non ibi terrena, sed coelestia tantum aguntur. Paschapascha, apud Hebraeos celebris dies erat, quod post quinque decadas paschae celebratur, unde et vocabulum sumpsit. Pente enim Graece quinque. In quo die secundum legem panes propositionis de novis frugibus offerebantur: cujus figuram annus jubilaeus in Testamento Veteri gessit, quae nunc iterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine apparitio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio magis
Abbreviated transcription (Latin):
unus dies. Sicut ⁊ q̃drantẽ ꝓpt̾ quater
ductum quod est bissextꝰ: quẽ super dierum
cursum in anno sol facit. Qsextis autẽ no¬
nis martii usq in diem .ii. kl̃. ianuarii in
lune cursu bissextꝰ apponit᷑. atq inde detͣhit᷑.
Int̾calares autẽ dies idcirco uocant᷑: qr int̾
enim pon̾e dr̃ : int̾calare: int̾ponere Epactas¬
greci uocant: latini adiectiones annuas
lunares: que per undenarium numerum
egyptii adiciunt: ut lunaris emensio ra¬
tioni solis equet᷑. Luna enim iuxta cursum
suũ .xxix. ⁊ semis dies lucere dinoscitur:
⁊ fiunt in anno lunares dies. cec .liiii.
Remanent ad cursum anni solaris dies
.xi. quos egyptii adiciunt. unde adiectio¬
nes uocant᷑: absq hiis non inuenies lunã
quota sit in quolibet anno ⁊ mense ⁊ die.
Iste epacte suꝑ undecimis kl̃. aprilis repe¬
riunt᷑ in eadem luna. q̃ fu̾it eo die. Conti¬
nent᷑ autem circulo decennouẽnali: s cũ

Expanded text:
unus dies, sicut et quadrantem propter quater unus dies, sicut et quadrantem propter quater ductum, quod est bissextus, quem super dierum cursum in annum sol facit. A sexto Nonas Martii usque in diem II Kal. Jan. in lunae cursu bissextus apponitur, atque inde trahitur. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia inenim ponere dicitur; intercalare, intGraeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum as ideo Aegyptii adiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem circulo decemnovenali; sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
uant. ⁊ si .xu. luna die dñito incurrerit.
scm̃ pascha celebrant. Huiꝰmodi gͦ dissensi¬
o int̾ utrosq paschalem regulam turbat.
est dies. ccc.liiii. habet. Dictꝰ autẽ ⁊mu¬
nis qr sepe duo ita ꝯiuncti incedunt: ut
inuicem se in paschali festiuitate seqͣntur.
Nam embolismꝰ aunꝰ semꝑ solus est. Embo¬
lismꝰ annꝰ ẽ qui .xiii. menses lunares. idest
.ccc. lxxxiiii. dies habere monstrat᷑. Ip̃e est
annꝰ scõ moysi. diuinitꝰ reuelatꝰ: in quo iu¬
bent᷑ hii qui longius habitabant in secun¬
do mense pascha celebrare. Embolismꝰ aũt̃
ꝯmunium: quib .xi. lunares dies deesse
cernũt᷑. Embolismi aut̃ anni ⁊ ꝯmunes
sic inueniunt᷑. Si enim a .xu. luna pas¬
.lxxx iiii. dies fu̾int: embolismꝰ est annꝰ.
annos .iiiͦ. dies unꝰ adiectus. Crescit e¬
nim ꝑ singłos annos: quarta pars assis.
at ubi anno qͣrto assem ꝯpleu̾it: bissex¬
tilem annũ facit. Dictus aut̃ bissextus:
qui bis sexies ductus assem facit. qd̃ ẽ

Expanded text:
uinta luna die Dominico incurrerit, sanctum pascha celebrant. Huiusmodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam turbat. est dies CCCLIV habet. Dictus autem communis quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in paschali sollemnitate sequantur. Nam embolismus annus semper solus est. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autemcommunium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quartaCLXXXIV dies fuerint, embolismus annus annos quattuor unus dies adiectus. Crescit enim per singulos annos quarta pars assis; at ubi quarto anno assem compleverit, bissextilem annum facit. Dicitur enim bissextus, quia bis sexies ductus assem facit: quod est
Abbreviated transcription (Latin):
es mortuoꝵ. Resurrectio autẽ nullius erat:
qui resurgens a mortuis ñ moreret᷑. Postqͣm̃
autẽ fcã est talis resurrectio in corpore dñi
ut p̾iret in capite eccłie. qd̾ corpꝰ eccłie spe¬
raret in finem: iam dies dñicus. idest oc¬
tauus qui ⁊ pͥmꝰ celebrari cepit. De offi

Expanded text:
ies mortuorum; resurrectio autem nullius erat ies mortuorum; resurrectio autem nullius erat qui resurgens a mortuis non moreretur. Postquam autem facta est talis resurrectio in corpore Domini, ut praeiret in capite Ecclesiae quod corpus Ecclesiae speraret in finem, iam dies Dominicus, id est octavus, qui et primus, celebrari coepit. De offi
Abbreviated transcription (Latin):
gu. aute ideo hunt dic in capitilauiũ uo¬
uaridi capita infantiũ qui ungendi sũt:
re obseruatione qͣdragesime sordidata ad
unctionẽ accedent. Hoc autem die symbo¬
finiũ dñici pasche sollempnitatis: ut qͥ iã
ad dĩ grãm festinant. percipiendam. fidẽ
es ꝙ in eo die saluator pascha cũ discipu¬
lis suis fecit. quod ⁊ hodie sicut est tradi¬
tum celebratur: scm̃q in eo crisma ꝯficit᷑
atq initiũm noui: ⁊ ueteris cessatio testa¬
menti declarat᷑. Salbatũ ab hebreis ex in¬
terpretatõe uocabuli sui reqͥes nominat᷑:
qd̃ d̾s in ip̃o perfecto mundo requieuisset.
Siquidem ⁊ in eo die requieuit dñs in se¬
pulchro. ut quietis illiuis misteriũ ⁊firma¬
euis figuram adimpleuit: obseruatio eiꝰ
Qui dies non iudeis s xp̃ianis in resurre¬
ctõe dñi declaratꝰ est. ⁊ ex illo hr̃e cepit
festiuitatem suam. Illis enim solũ celebrã¬
dũ sabbatum traditũ est. qui antea erat reqͥ¬

Expanded text:
gus autem ideo eum diem Capitilavium vovandi capita infantium, qui ungendi sunt, ne observatione quadragesimae sordidata ad unctionem accederent. 278 15. Hoc autem die symbofinem dominicae Paschae solemnitatem: ut qui jam ad Dei grquod in illo die Salvator Pascha cum discipulis suis fecerit; quod hodie, sicut est traditum, celebratur, sanctamque in eo chrisma conficitur, atque initium novi, et veteris cessatio Testamenti declaratur. 17. Sabbatum ab Hebraeis ex interpretatione voquod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. Siquidem et eo die requievit Dominus in sepulchro, ut quietis illius mysterium confirmaeius figuram adinplevit, observatio eius m celebratur. Qui dies non Iudaeis, sed Christianis in resurrectionem Domini declaratus est, et ex illo habere coepit festivitatem suam. Illis enim solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requ
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ solem recipit: dep̾henditq defectus eiꝰ
subeuntem lunam ostendens: magoꝵ im¬
pudentie manifestissimũ. In hoc quoq
exemplũ ẽ qm̃ admixta herba electropia.
quibdam additis p̾cantationib g̾entẽ
conspici negent: ⁊ gignit᷑ mn cipro et af¬
frica. s melior in ethiopia. Sagda gẽma
prassim coloris: apud chaldeos. Cuius tãta
uis est ut ꝑmeantes naues e ꝓfundo pe¬
tat. ⁊ carinis ita tenacit᷑ adhereat. ut nͥ
abrasa parte ligni uix separet᷑. Mirrites
dcã ẽ: ꝙ in ea mirre color ẽ. Compressus
aut̃ usq ad colorẽ nardi. spirat suauitatẽ
Aromatites repꝑit᷑ in arabia. uł in egyp¬
to mir̃re coloris ⁊ odoris: uñ ⁊ nom̃ ht̃.¬
melocros bitolor: ex una parte ui¬
ridis. ⁊ alt̾a. melli similis. Coaspitis a
flumine persarũ dcã ẽ: ex uiridi fulgoris

Expanded text:
modo solem accipit, deprehenditque defectus ejus, modo solem accipit, deprehenditque defectus ejus, subeuntem lunam ostendens. Magorum impudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quod admista herba Heliotropio quibusdam additis precationibus, gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. 13. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cujus tanta vis est, ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat, ut nisi abrasa parte ligni, vix separetur. 14. Myrrhites dicta est, quod in eo myrrhae color est. Compressus autem usque ad calorem, nardi spirat suavitatem. Aromatites reperitur in Arabia, vel Aegypto myrrhae coloris, et odoris, unde et nomen hMelichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris
Abbreviated transcription (Latin):
s suꝑstitõis ẽ. Topazion ex uirenti gen̾e
est. om̃iq colore resplen dens.. n¬
uenta primũ in arabie m̃sula in ⁊ͣ trogo¬
dite predones fame ⁊ tempestate fessi.
cũ herbarum radices effoderent. eruerẽt
q. insula postea quesita. nebulis ⁊ cooꝑ¬
ta: tandem a nauigantib iuuen:⁊
biliũ limã sentit. gen̾a eius duo. Callaica
colore uiridis. ⁊ pallens ⁊ nimis crassa:
nichil iocũdius aurũ decens. Uñ ⁊ appella¬
ta. Nascitur in india. ł germania in rupi¬
b gelidis: ocli mͦ excuberans. molochites
spituis iurens ⁊ crassior qͣm smaragdus:
a colore malue nom̃ accepit in reddendis
laudata signis nascit᷑ in arabia. Electropia
uiridi colore ⁊ nubilo: stillis puniceis suꝑ¬
sparsa cũ sanguineis uenis. Causa nõis¬
de effectu lapidis ẽ. Nam deiecta in la-¬
bris eneis radio solis mutat sanguine¬
o ere repertiisso. Extͣ aqͣm aut̃ speculi

Expanded text:
sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempestate fessi quum herbarum radices effoderent, eruerunt. Quae insula postea quaesita nebulis cooperta tandem a navigantibus inventa. bilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nomide effectu lapidis est. Nam dejecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu. Extra aquam autem speculi