comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis a fatꝰ ułut ex alta scitatꝭ sue specula pa¬
folemtissime ꝯ̃tenete nec miratꝰ sum radic̃ata ilan¬
ee supbiam sccũ feet Mułtu. n. ut oiũm fama est
ta cu ꝯthoga dissencuit ⁊lt ne sacrũ nom̃e i gͦres ao¬

Expanded text:
Pontificis affatus, velut ex alta sanctitatis sue specula, inPontificis affatus, velut ex alta sanctitatis sue specula, insolentissime contemnentem. Nec miratus sum; radicatam in auro superbiam secum fert; multum enim, ut omnium fama est, arca eius et toga dissentiunt. Ac ne sacrum nom
Abbreviated transcription (Latin):
posinu resccims qlllm diem a mane ad uespã secũ
egicuiꝰ neuna qͥdem ora pa silencio acta est Sed de reliqͥs
cõrã mirũ iu modum exhilaratꝰ est aduentu mosꝑat
ut adebat Amicos ur̃os ꝑ piduscriami mam fine car-¬
ccris ac mif̾ie reꝑturos quã sonis sp̃ẽ falsam ee doles
⁊te n. te longo traha Roma digresso neapõli ueni Re¬
ginas adii et reginaꝵ ꝯsilio intersui pl pudor qͣle mostͥͫ
Auferat ab italico celo deꝰ genꝰ hoc poscis Pucaba xp̃m
apd mephym et babillone mechaq ꝯteniui Compat᷑io
tͥ ma nobilis ꝓ thenoꝑe ueͣ tu haꝵ quel sc̃ca es nlla
pietas nlła u̾itas nlła fides horrendũ t̾pes aĩal nudis
pedibꝰ aꝑte capite pauꝑtate suꝑb̃ũ marcidũ relicris
nid homuculũ uulsum ac rubitũ obesis chumba ^ opi
lux pallio ꝯcretis et bonã corporis ꝑtem de ydusta
retegente atq in hoc hĩtii nõ sołu tuos ẜ romani ꝙͦ

Expanded text:
posterum reiecimus. Illum diem a mane ad vesperam secum egi, cuius ne una quidem hora in silentio acta est; sed de reliquis coram. Mirum in modum exhilaratus est adventu meo, sperans, ut aiebat, amicos vestros per industriam meam finem carceris ac miserie reperturos; quam senis spem falsam esse doleo. 8 Ne enim te longius traham, Roma digressus Neapolim veni, reginas adii et reginarum consilio interfui. Proh pudor, quale monstrum! auferat ab italico celo Deus genus hoc pestis! putabam Cristum apud Memphim et Babilonem Mechamque contemni; compatior tibi, mea nobilis Parthenope; vere tu harum quelibet facta es; nulla pietas, nulla veritas, nulla fides. 9 Horrendum tripes animal, nudis pedibus, aperto capite, paupertate superbum, marcidum delitiis, vidi; homunculum vulsum ac rubicundum, obesis clunibus, inopi vix pallio contectum et bonam corporis partem de industria retegentem; atque, in hoc habitu, non solum tuos, sed Romani quoque
Abbreviated transcription (Latin):
uata qor ere ee sfnguinis claritois et merito t̃ hebant nis
dlim que mentes curiałiu possidet obtitisset inuudia ei
mit postq̃ͣr ca iam gͣlie ac ututi cessexat uiẽs tissime quũe¬
tutis cursum medio calle mors obuia puertisser Sed ad or¬
dinem reuertar facto ep̃s cõmissi num̾is ex accissima cura
hns te ꝙͣ pͥmũ relicto ad sedem ꝑꝑiam maturauit nec eum
tanta reꝵ locoꝵ ne mucacio excerruit inter romanas opes
ac delicias cunt̾iꝰ ad pireneos saltus serenssima fronte et
equissimio aio transiuit Ira ut aduentu euis nõ p .m. suio
qs locoꝵ facie mucata nec tam sp̃e inuastonĩa ꝙ uoqto¬
nia otus in ⁊taliam transisse uideretur qd iter ego secͥ a
egi et me felicem recordacio sola saci dum mempui et uia¬
suetudine in ea fortuna et humilitãte p illis cos nacie
Sotibꝰ et sonestatem in ea specie corporio admeptandad
nq dum m animu reddit illa cerimo mar oioturo
gio fiteg fas atqr illa pueis pontificis oetander potuteis¬

Expanded text:
us, quo eum et sanguinis claritas et merita trahebant; nisi olim que mentes curialium possidet, obstitisset invidia, et nunc, postquam ea iam glorie ac virtuti cesserat, virentissime iuvetutis cursum medio calle mors obvia prevertisset. 11 Sed ad ordinem revertor. Factus epyscopus, commissi muneris exactissimam curam habens, te quamprimum relicto, ad sedem propriam maturavit, nec eum tanta rerum locorumque mutatio exterruit. Inter romanas opes ac delitias enutritus, ad Pireneos saltus serenissima fronte et equissimo animo transivit, ita ut adventu eius non tam sua quam locorum facies mutata, nec tam ipse in Vasconiam quam Vasconia omnis in Italiam transiisse videretur. 12 Quod iter ego secum egi, et me felicem recordatio sola facit, dum memini et mansuetudinem in ea fortuna et humilitatem in illis tot nature dotibus et honestatem in ea specie corporis admirandam, denique dum in animum redit illa cerimoniarum omnium iugis integritas atque illa iuvenis pontificis optanda potius s
Abbreviated transcription (Latin):
crdeo ic ͦ ad resiqua ꝑ ut erat iu ẜmone iocudisser
sdrisdes dneministi aiebat᷑ ołi dum trãns gatunc̃ inẽcu
extceniũ festinabudꝰ attigerat ꝯ̃ ego ut ducerer instaba¬
duceres ille me soł et iteꝵ manũ oppoita suauiter repłse
tadẽ alio et oris hĩtũ ex uocis sono desine ait nolo te nec
coitemi figo occ̃los atꝙ exagui pallore mortiui agͦsco et
rem ꝯmem et p̾sentibꝰ amicꝭ narro et absentibꝰ scͥbo post

Expanded text:
chil ad reliqua, sed ut erat in sermone iocundissimus, subridens: ‘Meministi’ aiebat, ‘olim, dum trans Garumnam mecum extremum festinabundus attigerat; contra ego ut ducerer instabam; ille, me semel et iterum manu opposita suaviter repulso, tandem alio et oris habitu et vocis sono: ‘Desine’, ait, ‘nolo te nunc comitem’. Figo oculos, atque exangui pallore mortuum agnosco; et rem omnem et presentibus amicis narro et absentibus scribo; post
Abbreviated transcription (Latin):
expugnata picuł uerecudia regia egrediũtur et ad regin
yͥgius cepla sestinat orants uenia re̾bꝰ eomus/ Sziam¬
canti pauoris exiciu pauide nͥ fallor expectas/ Egre nos
pi tris euasimꝰ pi alco uanis iilla por fluctibꝰ iuuenta
ne in portu quide Tr̃s massiliensiũ longas naues qͣs ga-¬
ieas uocat cliprꝰ q̃ cipro reduces et tor maria a mẽse maiꝰ

Expanded text:
expugnata periculis verecundia, regia egrediuntur; et ad Regine expugnata periculis verecundia, regia egrediuntur; et ad Regine Virginis templa festinant, orantes veniam rebus anti pavoris exitum, pavide, nisi fallor, expectas. Egre nos in terris evasimus; in alto, navis nulla par fluctibus inventa, ne in portu quidem. Tres Massiliensium longas naves, quas galeas vocant, que Cypro reduces et tot maria emense, ma
Abbreviated transcription (Latin):
tatꝰꝰ uixoꝵ st ꝑitꝰ cãq mulieꝵ euĩlato ut mar celiꝙ frago¬
cendebat et ta mõłis illa studia hoiũ aggesta q̃ obiectrela¬
t̾um ut ait Maro portũ eficit qͣ om̃is iucina mari regi
undis obruca et ũ plonu sucꝭ pedibꝰ iter fecerat ꝑiculosa
naiigatio ft̃a erat d ulle illic uł ed ampli̾ꝰ neãpolita¬
iii equites exequias pat̾e ꝯuenerãt et ego curba uix¬
t ia parcins tinere cepera tanta cũ acie ꝑitueꝰ dĩfłi
nouꝰ repente clamer tollitur locꝰ spe in qłio stãbaꝯ fluc¬
tu subt᷑ penetrate domita ruebat eripurinꝰ nos pre¬
dictiore locũ nõ erat oculos in altũ muit̾e irata ionis
ac nep̃tumi facie mortał acios no ferebat a plł itͥ c ͣ¬
par at neapoli fluitabat undaꝵ motes no ceruleu
aut q̃d in magnis tempestatibꝰ solet ngͣ s canũ hocrifico
souiniaꝵ cadore fegũ cernebatur Regina ꝑitum ramora
nuda pedes et picłta comes et cũ ea semineũ pigẽs ag̃m

Expanded text:
lique fragocenderat; et tam moles illa ingens studio hominum aggesta, que “obiectu laterum”, ut ait Maro, “portum efficit”, quam omnis vicina mari regio undis obruta; et ubi planum siccis pedibus iter fuerat, periculosa navigatio facta erat. 14 Mille illic, enerant; et ego turbe immixtus, iam parcius timere ceperam, tanta cum acie periturus, dum novus repente clamor tollitur. Locus ipse in quo stabamus, fluctu subter penetrante domitus, ruebat; eripuimus nos in editiorem locum. 15 Non erat oculos in altum mittere; iratam Iovis ac Neptuni faciem mortalis acies non ferebat. Mille inter Capreas atque Neapolim fluitabant undarum montes; non ceruleum, aut, quod in magnis tempestatibus solet, nigrum, sed canum horrifico spumarum candore fretum cernebatur. Regina interim iunior, nuda pedes et inculta comas, et cum ea femineum ingens agmen,
Abbreviated transcription (Latin):
sola sepe pauitꝭ cõitatata manu cũ hoste conferuat ĩ ꝙ
ad hunc diem uicto preceps inpliũ ruere leca discede¬
re uiose hostom aggreoi caute insidias texere fame sici
frigꝰ estũ sonũ laisitudinem ineredibili pascia ꝑferre sb
diuo ꝑ nox et sus armis agere humi requiesc̾e herbosum
nuos labors mltm breui tpr̃e mutata est Qua dñi glie
armatꝭ seꝑtam cũ ad me salitadum accessiset miratꝰ su
et uelut i gͦto uire salute reõdidi donec risu eiꝰ et cõiͫ
monitu p̾ssis ĩtiut̃ iux tandem sub tasside torua et in¬
cultan ugiñe recognoni/ Młra de illa fabulis silid yaorat᷑
egs at uisi referam. Conuenerat aduͦsis mudiꝑtibꝰ uiro for¬
tes et armoꝵ exerciciodutat quos alio tendentes illic fortu¬
nes disposuerat auditaq mulieris fama exꝑiendi iures cite¬
piditas incisserat᷑ ⁊ taq magno consensu eiimi ab ce putes¬
lana ascendimo sola eoit et ance tepli fores nescio qs cogritas

Expanded text:
sola, sepe paucis comitata, manum cum hoste conseruit; ubique ad hunc diem victrix. Preceps in prelium ruere, lenta discedere, animose hostem aggredi, caute insidias texere; famem sitim frigus estum somnum lassitudinem incredibili patientia perferre, sub divo pernox et sub armis agere, humi requiescere, herbosum nuos labores multum brevi tempore mutata est; quantulum armatis septa cum ad me salutandum accessisset, miratus sum; et velut ignoto viro salutem reddidi, donec, risu eius et comitum monitu pressius intuitus, vix tandem sub casside torvam et incultam virginem recognovi. 13 Multa de illa fabulis similia narrantur; ego quod vidi referam. Convenerant e diversis mundi partibus viri fortes et armorum exercitio durati, quos, alio tendentes, illic fortuna deposuerat; auditaque mulieris fama, experiendi vires cupiditas incesserat. Itaque magno consensu omnium in arcem Puteolanam ascendimus. Sola erat, et ante templi fores, nescio quid cogitans,
Abbreviated transcription (Latin):
tenꝰ coꝑti sut et ꝓfecto ꝑiculosissimu ẽ sus piesco
pitalior hostis est ꝙͣr qui fortunc sue spoliis suꝑba incedit
f quidem de medis tolli cu pit cui quq repetende raconis es
pospit occasio ita semp auaricie uicina crudelitas obẜuatũ¬
qr ẽ un in sigñ pat̾monii iactura ꝑuenerit ideq uite
piculũ ꝓuenire dura sors hõĩs cui nec tuto pouꝑem
te nec diite demio fieril Id si ulli unqͣ amitit modo
tuis accidit de captiuoꝵ no preda nemo ħo ꝑtem rapu¬
it q aũt aliene libetati aut salut fauẽbũt rapacit¬
mi predones q cũ ꝓia pauꝑcate connicta ee iudeatur
naqe ichil habuisse securĩ S uta seres herddamnis t̃¬
uet n ilra captiuitate deformis sic caꝑtinior ałs necet

Expanded text:
experti sunt; et profecto periculosissimum est sub iniusto pitalior hostis est, quam qui fortune sue spoliis superbus incedit; siquidem de medio tolli cupit, cui quandoque repetende rationis esse possit occasio. 18 Ita semper avaritie vicina crudelitas, observatumque est, unde insignis patrimonii iactura provenerit, inde quoque vite periculum provenire. Dura sors hominis, cui nec tuto pauperem esse nec divitem denuo fieri licet! Id, si ulli unquam, amicis modo tuis accidit; de captivorum enim preda nemo non partem rapuit. Quando autem aliene libertati aut saluti favebunt rapacissimi predones, que cum propria paupertate coniuncta esse videatur? Itaque, nichil habuisse securius. Sed ita se res habet, damnis grut nichil illa captivitate deformius, sic captivorum animis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fũt una de ta młtis sola suꝑfint honerata lat̾uiba qͥ¬
bꝯ nistũ sit ꝓpicii remissũ erat ut in expedicone sicula
mittetur et quic gladio erepti in illos inciderent hoꝵ ingẽs
queda fortissima et caurinis coriis armata nauis cũ usi
sub ocasu solis ium pelagi ptuliẜ cande et ip̃a iua ceꝑ¬

Expanded text:
 17 Una de tam multis sola superfuit, onerata latronibus; quibus iustum supplicium remissum erat, ut in expeditionem siculam mitterentur, et huic gladio erepti, in illos inciderent. Horum ingens quedam et fortissima et taurinis coriis armata navis, cum usque sub occasum solis vim pelagi pertulisset, tandem et ipsa vinci cep
Abbreviated transcription (Latin):
l furtuiũ quid emedie haustũ qͥd a p̾terente delibatũ Memo¬
riam ostentare est głia uiro ut ait seneca captãr flosar¬
los turpe est quipe quẽ feuctu deceat gaudere nõ floribꝰ
Tu u̾o in hac eratꝭ ꝑte lieu̾abilis ⁊ in tua ꝓfessione cla¬
rissuns imo ut nõ semꝑ pugam ses interdun ungã sols
sine exẽplo nr̃i cemporis ear quibꝰ os debitꝯ lrar pͥnceps
Resco quo iuueili aĩo dimissis finibꝰ tuis in aliene pra¬
tis ociosus et uagus et inclinata pannidie inter legendis flas¬
tulis tꝑ̃s t̾ris / Placet ingnota tẽptare ubi sepe iuam no
iuuenies aut uageris aut coruas placz illoꝵ semꝑ uesti¬
gia qui sciençiã quasi mercimorũ aliqͥd ante fores expli¬
cant cũ iteri uatua domꝰ sit Certe tuitũ est ad ie poͦ
niti ut sis aliꝙ plus ꝙͣ uidẽaris/ oꝑosa semꝑ et ꝑiculosa
bilia incident q̃ te nõ modo uerã ad mensura redigẽt
l infra eciã ꝯͣhent uni ingenio satꝭ est uiuꝰ studii gło¬

Expanded text:
 furtivum, quid e medio haustum, quid a pretereunte delibatum. 17 Memoriam ostentare puerilis est gloria; viro, ut ait Seneca, captare flosculos turpe est, quippe quem fructu deceat gaudere, non floribus. Tu vero in hac etatis parte venerabilis et in tua professione clarissimus, imo, ut non semper pungam sed interdum ungam, solus sine exemplo nostri temporis earum, quibus es deditus, literarum princeps, nescio quo iuvenili animo, dimissis finibus tuis, in alienis pratis otiosus et vagus, inclinata iam die, interlegendis flosculis tempus teris. 18 Placet ignota tentare, ubi sepe viam non inveniens aut vageris aut corruas; placet illorum sequi vestigia, qui scientiam quasi mercimonium aliquod ante fores explicant, cum interim vacua domus sit. Certe tutum est ad id potius niti, ut sis aliquid plus quam videaris; operosa semper et periculosa bilia incident, que te non modo veram ad mensuram redigent, sed infra etiam contrahent. Uni ingenio satis est unius studii glo
Abbreviated transcription (Latin):
biũ̃ ab occasu ẽ et ad mener poctũ celo ia scellã te pne¬
nõia urasci tacitꝰ illic die postero inuiti masimiꝰ sepe
ne ꝙꝙͣ reretato habitu postridie ancipiti tem pesta¬
te fume solrimꝰ et de toro iactati fluctibꝰ ad maurici
portu iux ii repesta nocte ꝑuẽimꝰ Ita castrũ pr gͥquo
no fuitlitoreũ hospiciũ nauticũ cudile sortit᷑ cenũ ut
fames condiret sommnũ ut lassitudii debere Ibi indig¬
hari alcius et ludos muris agnosce Qiuid mlta uas

Expanded text:
iam stellante, perveneram. Irasci tacitus. Illic die postero inviti mansimus, sepe nequicquam retentato abitu. 2 Postridie, ancipiti tempestate, funem solvimus, et die toto iactati fluctibus, ad Mauritii Portum vix intempesta nocte pervenimus. Itaque castrum ingredi non fuit; litoreum hospitium, nauticum cubile sortitus, cenam ut fames condiret, somnum ut lassitudini deberem. Ibi indignari altius et ludos maris agnoscere: quid multa?
Abbreviated transcription (French):
inisinꝰ occłos intendeba dũ repente qi letũ qͥddã accidi ẜẜ
plauso menarrabit ad celu collitur Circũspicio r̃ẽ forꝰ¬
mossimis adoloscens rigido mucrone transfosso an pe¬
des mees corruit obstupui et toto corꝑore cohorescens
equo calcaribꝰ adacto tet ᵘͥ atꝙ tartarel spectacułu effugi
cõrt Flandẽ spectatoꝵ seiũcĩa et lusoꝵ insaña idecide

Expanded text:
s, oculos intenderam; dum repente, quasi letum quiddam accidisset, plausus inenarrabilis ad celum tollitur. Circumspicio, et ecce formosissimus adolescens, rigido mucrone transfossus, ante pedes meos corruit. Obstupui, et toto corpore cohorrescens, equo calcaribus adacto, tetrum atque tartareum spectaculum effugi, comitum fraudem, spectatorum sevitiam et lusorum insaniam i
Abbreviated transcription (Latin):
mors temitas gloiosas inscͥpsions in se ferũt pret᷑ quas
ut ait plimꝰ ut dimoniũ deferi possit ac cũ incͣuerrs
dii deeq qͣ nichil in medio imieies Tu g̾ ut iam tande¬
sileami si qd mͣ credis sco tuis sinbꝰ ꝯtento / noli illos
mutari qui omia pollicentur nichil prestant faciũtq ut
aĩa contrecrando acꝙ ut aic comucꝰ itllĩgendo nichil in-¬
tlłigãt Gretũ uerꝰ et salutare ꝑu̾biũ est/ Qũa quisq no¬
eit axtem in hac se exerceat/ Uale et ingnoscẽ oro si lesus
Cum ectem ciatem concertacionis reliquie et de studio Bono¬
ic est ut putabã libetas iranĩ pepit/uĩtas odiu admo¬
nicio fastidiũ/ sed quid agam uerba no redeut blan¬
dicõr fuissem si te blandiciis delectari credem ino u̾o
seuerior et hũc ip̃m affectũ iniuro foeti feminoũ liberio
arguisem Nũc qũi ut uideo amicitie inimica libetas ẽ
bilem mouet loquar ego ne eursus offendam sed tam bre¬
uiter ut coacus noueris Primũ ego te iudicem feci oñy

Expanded text:
ova temeritas. Gloriosas inscriptiones pre se ferunt, «propter quas» ut ait Plinius, «vadimonium deseri possit; at cum intraveris, dii deeque! quam nichil in medio invenies!». 20 Tu sileam, siquid michi credis, esto tuis finibus contentus, noli illos imitari qui omnia pollicentur, nichil prestant faciuntque ut omnia contrectando atque, ut ait Comicus, “intelligendo, nichil intelligant”. Grecum vetus et salutare proverbium est: «Quam quisque novit artem, in hac se exerceat». Vale, et ignosce, oro, si lesus ris. 16 Cum eodem, eiusdem concertationis reliquie et de Studio bonoic est ut putabam; libertas iram peperit, veritas odium, admonitio fastidium. Sed quid agam? verba non redeunt. Blandiorseverior, et hunc ipsum affectum in viro forti femineum liberius arguissem. Nunc quoniam, ut video, amicitie inimica libertas esbilem movet. Loquar ergo ne rursus offendam, sed tam breviter ut coactum noveris. 2 Primum, ego te iudicem feci omnium
Abbreviated transcription (Latin):
rerit Iam miniꝰ incredibile putabo esepultbeio nre¬
dulla nasci qesse serpetem qui a sepultro regio asprs
utit ꝑiter et eu̾tit. Non fuit satꝭ mudo solem abstulisse nͥ
atras in suꝑ cenehras atullisser ex erepto regi uinto nõ
unꝯ altec qual ututitibꝰ infẽrior suctede̾t sed hec atrox
i mitꝭ bellua Sĩccine nos aspicis rectoꝵ astroꝵ hĩc tantõ
regi successdr ydoneꝰ hic post dionisios aghatoelleq et
płallaridem cuctis obscemor et cla s in mamo fato¬

Expanded text:
rexit. Iam minus incredibile putabo e sepulti hominis medulla nasci posse serpentem, quoniam a sepulcro regio aspis vertit pariter et evertit. Non fuit satis mundo solem abstulisse, nisi atras insuper tenebras attulisset, et erepto regi unico non unus alter, quamlibet virtutibus inferior, succederet, sed hec atrox et immitis belua. Siccine nos aspicis, astrorum rector? Hic tanto regi successor ydoneus? Hic, post Dyonisios Agathoclemque et Phalaridem — cuntis obscenior et, clam
Abbreviated transcription (Latin):
oneu quati deqeis Rcordari dulte est renarrate
longissimũ unũ ex milł refera qd imo radicatũ pecroriet
mnedullis in esisse miraberis aeministi du gͣui ołi inter
quosoam cuoꝵ exorto odio adarma ꝑuentũ eẽt et tuitista
indignacõne fla matꝰ ut ꝓ tribunali sedens faneliaꝵs
Rouo casses ac dicede uitat insintãdurr omibo detils¬

Expanded text:
or, quanta dignatio, recordari dulce est, renarrare longissimum. 3 Unum ex mille referam, quod imo radicatum pectori et medullis inhesisse miraberis. Meministi: dum, gravi olim inter quosdam tuorum exorto odio, ad arma perventum esset, et tu iusta indignatione flammatus, ut pro tribunali sedens, familiam convocasses ac dicende veritatis iusiurandum omnibus detulis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ren sed me tibi mõre gerrere dignu est es eroe ne
tere in fua manu posicu teitan ignoras  seyense¬
les disuiiles i⁊. euento deudrens forte qd ule silenen auidi
loqui cogat uis qd minitari iudeor iã mĩs uebus qple
am. Testor in in pͥmis eandem me dete opinione gerere
qua de Aristorue Matrobius sen illan amor senueritas
genuit uio te aliqͥ ignorare posse atoiccor s qrud ade
no aduss tibi extidit aut mina ꝓuidisse ꝓ quor s roden
dem feustra de apatis litiges ubi ad suꝑlatia p alegro
estfalli no potes oprimu ac maximu eeit qdqo elegieh¬

Expanded text:
michi, sed me tibi morem gerere dignum est. Sed ita ne totum in tua manu positum erit? an ignoras quod sepe consilio dissimilis est eventus? Audies forte quod vel silentii avidum loqui cogat. Vis quod minitari videor, iam nunc rebus impleam? 2 Testor in primis eandem me de te opinionem gerere, quam de Aristotile Macrobius, seu illam amor, seu veritas genuerit: vix te aliquid “ignorare posse” arbitror; siquid autem vero adversum tibi excidit, aut minus providisse aut, quod de eodem uidem frustra de comparativis litiges ubi ad superlativa perventum est; falli non potes, optimum ac maximum erit quicquid elege
Abbreviated transcription (Latin):
suant sucpi quiq om̃ibꝰ selio nascentre posieemo
ni hoc ieꝵ et itep admoneo quostam urtos grps¬
os quop nõĩa ⁊ iucuedanda nõ credidi nullare o nopsio
caudatos qͦ ꝙ suop mortes forti aĩo culerũt ꝙ aibi eo
tudiosius aduertendum ẽ qͣui si c̾tum spiais cosesat
et ampssissun cmis magestas et retacte uite moderãco
peperere Noñ. ⁊anĩ¬
Ad lelium de cade morte non ꝯsolacio s querela ep̃la xii¬
iuis iuxĩꝰ leli carissime moriendũ fu̾at antqͣr pri¬
pet᷑ nob et deus beiignissimũ dũm et ꝑndulgentisu
patrem nr̃m urilem mundo nb nessesariũ patͥ glori

Expanded text:
sunt, miseri, quique omnibus seculis nascentur. 42 Postremo unum hoc iterum et iterum admoneo, quosdam viros egregios, quorum nomina tibi inculcanda non credidi, nulla re amplius laudatos quam quod suorum mortes forti animo tulerunt. Quod tibi eo studiosius advertendum est, quoniam si circumspicis, et amplissimi generis maiestas et retroacte vite moderatio peperere. Nonis IanuariiAd Lelium, de eadem morte non consolatio sed querela. 1 Nimis viximus, Leli carissime; moriendum fuerat, antequam preriperet nobis Deus benignissimum dominum et indulgentissimum patrem nostrum, utilem mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
piudu musdiosum clris uiris omĩbo pũr mare ͫ ode smũ
quuero ꝙ tantis uͥtutibꝰ dignũ loquor aut comore deee¬
pior aut etate hoc pͣradientem er ꝯspicuã cleri  niaite¬
uate nibes mortis obduxit ciuiꝰ nucto acceꝑto quaei
me imiẜã ccunfunderit eclipsis sensit cormen restos sus
otesi meis dep post parentꝰ et fratrũ locͥmas nescato
riores arbitror ere quã tuas hoc mͥ et at guirior asuesi

Expanded text:
idiosum claris viris omnibus, pium, mitem, modestum, invenio quid tantis virtutibus dignum loquar. Aut amore decipior, aut etate hac preradiantem et conspicuam cleri lucem festinate nubes mortis obduxit. Cuius nuntio accepto, quanta me miserum circumfuderit eclipsis sensit cor meum, testes sunt oculi mei. Verum, post parentis et fratrum lacrimas, nullas uberiores arbitror esse quam tuas. H
Abbreviated transcription (Latin):
nei studio ualer ista sollitudiiem tib mors erpuiste
debuit et nͥ magnitudinem cũ tui fallor exripurt sc̃is
ubi frater tuo est et quabe sibi ẽ neq Iam stato surua/
rietatem solitam ꝑtimoscis si iusticia si fides si pueras si
carcitas fecerint ad supbos si t̾renis laqueis expedutte mes
Rberiore susum toelitur uolati si bonis et bene ereanis
spreitibꝰ sedes ultima et et̾na celur e illut fratͣce ee ĩrto
ascendissime confiduꝰ et siqua ei merralitarr ure ntoi¬

Expanded text:
im. 22 Istam solicitudinem tibi mors eripuisse debuit, et, nisi magnitudine animi tui fallor, eripuit; scis ubi frater tuus est et qualiter sibi est, neque iam status sui rietatem solitam pertimescis. Si iustitia, si fides, si pietas, si caritas viam sternit ad superos; si terrenis laqueis expedita mens liberiore sursum tollitur volatu; si bonis et bene creatis spiritibus sedes ultima et eterna celum est, illuc fratrem tuum ascendisse confidimus. Et siqua eum mortalitatis no
Abbreviated transcription (Latin):
atus et solitudinis auidus ꝙ diuturinis ppłoꝵ ꝯcursibꝰ con¬
pensare decceuerat aliquo sibi ipi uicturo qui pat̾e uroerãt
et astitis ⁊ ursus ad epatum suũ sese ꝯtulit ubi insor s̃ i
ibi tandem uos patto iuenis ad medũ ad lecio ue noi¬
pestatibo adquit portum et ad seliciorar regrgerraan
colloqui pigeat cu illo qua in frue dur tuo de cris siursibi ꝓrey¬

Expanded text:
atus et solitudinis avidus, quam diuturnis populorum concursibus compensare decreverat, aliquando sibi ipsi victurus, qui patrie vixerat et amicis, rursus ad epyscopatum suum se se contulit; ubi, multa cum ibi tandem vix peracto, iuvenis admodum, ab huius vite tempestatibus ad quietis portum et ad feliciora regna translacolloqui pigeat cum illo qui in fratre tuo decus suum sibi pre
Abbreviated transcription (Latin):
uese saenassam atqr anpiam poso ꝑ oportua febris a fiuas¬
iaqua duce lecus usꝙ ad pp̃m mortꝭ lime accessi sed cũ bean¬
sire uelleur infolbus stͥptũ erat noli aduc nondum uert ora
tuo ꝯtuu gradũ et repulsꝰ inde mestꝰ ad iuta redri atep
uto siut fadite cernentisꝰ apareat me inuita muere uiuo¬

Expanded text:
vere solitariam atque anxiam peroso, peroportuna febris affuit, qua duce, letus usque ad ipsum mortis limen accessi. Sed cum foribus scriptum erat: ‘Noli adhuc, nondum venit hora tua’. Continui gradum, et repulsus inde, mestus ad vitam redii, atque ita sum ut facile cerne
Abbreviated transcription (Latin):
uere et sicireꝯ poterit nsi qui casuũ humanoꝵ erno uestu
fortune m̃ atq qu ꝯstanciam nõ accendit de se nisi abi
iderut ego quidem ex quo hic sum rinꝙ̃ mieors lrãs
isi trẽmes et palidꝰ accepi et postẽ om̃s bñe bene uabe¬
re ñitiatum ẽ ad huc curis nõ exhoneror Caus enusi
me cͣtu facit ne dum ꝑ alpes ac maria ad man m̃oele¬

Expanded text:
si qui casuum humanorum omnino nescius, fortune vim atque inconstantiam non attendit? 20 De se alii viderint; ego quidem ex quo hic sum, nunquam meorum literas nisi tremens et pallidus accepi, et postquam omnes bene valere nutiatum est, adhuc curis non exhoneror; quis enim me certum facit ne, dum per Alpes ac maria ad manus me
Abbreviated transcription (Latin):
nsonoꝵ locũ quos ei fidibꝰ expͥm̾e cõsuen̾am successere: Nichil in
rosls saꝵ regionũ int̾ se auc cucum uideas auc pacatũ audias
aut humanũ sentias. Sed bellum et odia et operibꝰ demonũ cuc¬
ta simiłuna. Puis ĩ locis pat̾ pclite incer uoientẽ ac nolenter
gore milicũ ⁊ stridore lituum cetis in artẽ cocurentibꝰ me sepe ꝑ hos
dolles nagum indeas acq aliquid qd posteritatẽ mͥ cõcilicet assidue me¬
ditancẽ. Om̃es me cũ admuiracione respicĩt ociossm intrepidũ et
in hermẽ Contra ego om̃es ad miror pauidos sollicitos ⁊ armatos.
elec est humanaꝵ uarietas actionũ El si forsan int̾roger an huc
imguare małi. nõ facile dixerim et ire niuat et man̾e delectat. Ad

Expanded text:
in sonorum locuin sonorum locucolis harum regionum inter se aut tutum videas, aut pacatum audias, aut humanum sentias; sed bellum et odia et operibus demonum cunta simillima. 7 His in locis, pater inclite, inter volentem ac nolentem eris in arcem concurrentibus, me sepe per hos colles vagum videas atque aliquid quod posteritatem michi conciliet, assidue meditantem. Omnes me cum admiratione respiciunt, otiosum, intrepidum et inermem; contra, ego omnes admiror pavidos, solicitos et armatos. Hec est humanarum varietas actionum. 8 Quodsi forsan interroger an hinc migrare malim, non facile dixerim; et ire iuvat, et manere delectat. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
humlior apricũ aperit sinũ mellisicis apibus floream statione
Fontes aquaꝵ dulciũ imus uallibus obstrepunt Cerm dõme capoli.
feri nemoꝵ greges aptis nagant᷑ collibꝰ Dnme noluceũ genus uł i¬
dis ul ranũs imnmurat. Nam boum et õmes mansueti pectoris arme¬
ta ⁊ humani laboris fructus bachi dulcedinẽ ⁊ Cereris ub̾tate Adhc
yderũ in ab hiis cerris exulet ignoro. Quid eiũ putas: Pascor
armatꝰ silius miugilat. nõ tã lũpos metuens pͣ raptores. Coricata
arator hastam ad usum rustia pugionis inu̾tens recusantis boiuis
terga sollicitat. Auceps retia clipeo regit ⁊ pistator hamis fallaçi¬
bus herentẽ escam eigido mnucrone suspendit. sdq ridiculũ dixͣis
uias eputeo petiturꝰ. rubignosa galea sordido fime ꝯuectit. de¬
nade inq rithil sine armis hic agitur. Quis ille ꝑ nox ululatꝰ
ingilu in menibꝰ: Que uoces ad axma ꝯclamantiũ. Que michi

Expanded text:
humilior apricum aperit sinum, mellificis apibus floream stationem. 4 humilior apricum aperit sinum, mellificis apibus floream stationem. 4 Fontes aquarum dulcium imis vallibus obstrepunt; cervi damme capreoli et feri nemorum greges apertis vagantur collibus; omne volucrum genus vel undis vel ramis immurmurat; nam boum et omnis mansueti pecoris armenta, et humani laboris fructus, Bachi dulcedinem et Cereris ubertatem, ad hec siderum vi ab his terris exulet, ignoro. Quid enim putas? pastor armatus silvis invigilat, non tam lupos metuens quam raptores; loricatus arator, hastam ad usum rustici pugionis invertens, recusantis bovis terga solicitat; auceps retia clipeo tegit et piscator hamis fallacibus herentem escam rigido mucrone suspendit; quodque ridiculum dixeris, aquam e puteo petiturus rubiginosam galeam sordido fune connectit. 6 Denique, nichil sine armis hic agitur. Quis ille pernox ululatus vigilum in menibus, que voces ad arma conclamantium, que michi
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc uetus caprar nocabulũ no amisit. Nocus Ignobil fama nobi¬
lioribꝰ cingitur locis. Est huic Souicte mons dilnestro clarus meo¬
la s et ante siluestrũ poetar cormnibus illustris  thncarn
cũ monte lacus quoꝵ memunt uirgilius. Nunt dutriu qd nõ insi
duor passuũ millibꝰ abest sedes Cereri gratissima ⁊ uet̾us ut pħi¬
bent Saturm coloms. Campus ondicir nõ longe amuris ubi pͥn
In ytalia frumenti semen ab aduena Rege Iactu dicunt. pͥmã mes¬
sem falcr desecta Quo benefficio miratuloq deluntis ãius inp¬
tem Regni uiuẽs inopomione diuimitatis iuta functus fauore ho¬
minũ exceptus senex Rex ⁊ falafer deus est. Ner hic ꝯͣntũ bre¬
ue tp̃us oñdit salub̾ inꝯ̃. huic illinc colles inuimeri altitudine.c
accessu difficili et expedica prospectur. Inter quos ⁊ imbrosa late¬
rum cõnexa et opaca circũ autra sub̾sidunt. Uudiqr subinouẽ¬
dis solibus frondosu nemus erigltur. insi ꝙ ad aquilone collis

Expanded text:
adhuc vetus caprarum vocabulum non amisit. 2 Locus ignobilis, fama nobilioribus cingitur locis. Est hinc Soracte mons, Silvestro clarus incola, sed et ante Silvestrum poetarum carminibus illustris; hinc Cimini cum monte lacus, quorum meminit Virgilius; hinc Sutrium, quod nonnisi duobus passuum milibus abest, sedes Cereri gratissima et vetus, ut perhibent, Saturni colonia. Campus ostenditur non longe a muris, ubi primum in Italia frumenti semen ab advena rege iactum dicunt, primam messem falce desectam; quo beneficio miraculoque delinitis animis, in partem regni vivens, in opinionem divinitatis vita functus, favore hominum exceptus senex rex et falcifer deus est. 3 Aer hic, quantum breve tempus ostendit, saluberimmus. Hinc illinc colles innumeri, altitudine nec accessu difficili et expedita prospectui; inter quos et umbrosa laterum convexa et opaca circum antra subsidunt. Undique submovendis solibus frondosum nemus erigitur, nisi quod ad aquilonem collis
Abbreviated transcription (Latin):
penetrare... don omibꝰ datũ est. aut fractis iumnde iuribus et
cõtinuatis imꝑiis ameridie iborẽa arma tnsferre breuissimoq
tp̃re tuc̃tum libico sanginẽ gladium thentonics ac cimbricis me¬
sare ruoribꝰ. Suit galtiio late ꝑdomitis ⁊ regibus ad molentã cõ¬
pessionẽ Romane ututis adductis huic rhem illinc occeam claus¬
tes prũ pere ⁊ germania atq britamam imo impetu caltare. Nec
omibo contigit ante currũ reges captiuos agere. hec enĩ Scipio¬
inoo. Sompeis. mariis. Cesaribus. Similissq reẜuata sunt.
nisꝰ⁊ simlibus iuris ab sentibꝰ certamen fuit cũ hoste longinqͥ
tibi cũ exilis pugna est cuiꝰ impecũ nõ feres modo ẜ repellet
ttconceres ł tupias qd̾cunq necessi est. Si aĩo tuo ꝑsuaseris

Expanded text:
penetrare; non omnibus datum est aut fractis Numidie viribus et penetrare; non omnibus datum est aut fractis Numidie viribus et continuatis imperiis a meridie in boream arma transferre, brevissimoque tempore tinctum lybico sanguine gladium theutonicis ac cimbricis mersare cruoribus, aut Galliis late perdomitis et regibus ad violentam confessionem romane virtutis adductis, hinc Rheni illinc occeani claustra perrumpere, et Germaniam atque Britanniam uno impetu calcare; nec omnibus contingit ante currum reges captivos agere. Hec enim Scipionibus, Pompeiis, Mariis, Cesaribus Emiliisque reservata sunt. 32 His et similibus viris absentibus certamen fuit cum hoste longinquo; tibi cum exilio pugna est, cuius impetum non feres modo, sed repelles et conteres, si cupias quodcunque necesse est, si animo tuo persuaser
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ꝙͣ pͥmũ extra pacrĩa mitti uellet aut serius reuotari. Cur
queso insi quia dulcerat natalis soli caruisse dulcedine. dum la¬
tiore alibi urtutis exercende mat̾iam puenirẽt. Celebratis co¬
mitiis sulebant consules ꝓnũcias sortui. et illani gonerosior ãius
dor mill̃is facillime indeatur apparere. Qua ꝓptor siue exili
hoc tlũ lene est. et importuna querela est inter blanda nociferã¬
cuim. Siue durũ ⁊ molestũ qd p̃płus asserit ego aũt adusor. nec
tñ ideo siquis usꝙͣ uetuste indolis romasit exit uiro digna que¬
rimonia oblatũ sibi sponte de plorantis qd ab aliis ambit᷑. Locꝯ
cũ pigenti exercitu in africam transtre. detractoq exitalia ha¬
nbule infestã oppug̃nare Carthaginẽ. Non possunt alias ex
uluis ꝓpangado uictorias nec rebellantes yspanias. nuc obsessa
pdomila maria nũt armeniã ac iudeami ⁊ totius orientis regna

Expanded text:
quisque quamprimum extra patriam mitti vellet aut serius revocari. Cur, quisque quamprimum extra patriam mitti vellet aut serius revocari. Cur, queso, nisi quia dulce erat natalis soli caruisse dulcedine, dum latiorem alibi virtutis exercende materiam invenirent? Celebratis comitiis, solebant consules provincias sortiri, et illam generosior animus ndor in illis facillime videatur apparere. 30 Quapropter sive exilium hoc tuum leve est, et importuna querela est inter blanda vociferantium; sive durum et molestum — quod populus asserit, ego autem adversor — nec tamen ideo, siquid usquam vetuste indolis remansit, erit viro digna querimonia oblatum sibi sponte deplorantis quod ab aliis ambitur. 31cum ingenti exercitu in Africam transire, detractoque ex Italia Hanibale, infestam oppugnare Carthaginem; non possunt, alias ex aliis propagando victorias, nunc rebellantes Hispanias, nunc obsessa predonibus maria, nunc Armeniam ac Iudeam et totius Orientis regna
Abbreviated transcription (Latin):
ue que tanta fuit ut egentissimas licet sui manus ꝑseuerando
cafuuerit. Utere letus iminiunitate tibi nũt concossa sic pa¬
teis tue menia tanꝙͣ inquietũ libertatis ꝓpͥe carcerem recorda¬
re tuasistr et qd magnũ est contigit iubentibꝰ abire custo¬
dibus. Insanis. sqͥd forte cõmittis ut uedeas. sidilla ꝑotius
te couerte quibus adolestenciã dedicaueras. que robustiões años
tuos retssent uriq tranquillos iisi quã ad huc Sesiderus pateia
metuisset. facient autẽ ꝓfecto placidissimã ⁊ uen̾abile sone ctutẽ nec
exili modo ẜ fortuntaro reꝵ om̃ium contompcricẽ. descudiis libe
ralibꝰ loquor. et p̾stim de illa ꝑte phylo phye que uito magistra ẽ.
hec cu nuꝙͣ aĩmo ꝓrsus int̾ imẜias. et si parũꝑ ad eis te ciuli¬
exerce numibꝰ. Relege ueterũ yscorias. Quãtas emulaciones Ro¬
manor ducũ et quidem illustͥum huic reperis exortas ꝙ aut se

Expanded text:
re, que tanta fuit ut, egentissimas licet sui, manus perseverando re, que tanta fuit ut, egentissimas licet sui, manus perseverando lassaverit. Utere letus immunitate tibi nunc concessa; sic patrie tue menia, tanquam inquietum libertatis proprie carcerem, recordare: evasisti et quod magnum est, contigit iubentibus abire custodibus. 27 Insanis, siquid forte committis ut redeas; ad illa potius te converte quibus adolescentiam dedicaveras, que robustiores annos tuos fecissent utique tranquillos, nisi, quam adhuc desideras, patria vetuisset; facient autem profecto placidissimam et venerabilem senectutem, nec exilii modo sed fortuitarum rerum omnium contemptricem. 28 De studiis libibus loquor et presertim de illa parte philosophie que vite magistra est. Hec tu nunquam animo prorsus intermiseras, etsi parumper ab eis te civiliexerce muneribus. 29 Relege veterum historias: quantas emulationes romanorum ducum et quidem illustrium hinc reperis exortas, quod aut se
Abbreviated transcription (Latin):
nulła ignominã passus es. s adcunte głie ꝑ emus ilimine op¬
nonẽ hes. utrũ gliosus incedas an retrocodus in glorius. Non
cabor est iste ẜ requies. nõ exiliũ s librtas. quã olim mira colerita¬
te fugiente querebaris octurretem ultro complect̾e. t que tã¬
ta fuit Roma tibi causa iudendi: libertas que sora tñ respexit
mertẽ Ille in ẜmone pastorio ut libertatẽ inueniret patriam
io inuenisse gliatur. tu phylosophus defles. uixisti aliis du
Intipe iam tandem tibi iuuere nemo ꝓperasse te arguet. qui nͨ
pͥus inceꝑis ꝙͣ pastor ip̃e maxoneus sed Candidior postꝙͣ ton¬
dina barba tadebat. Om̃e tp̃us ab meunte etate cirbꝰ t̾ius
condonasti. erubuerũt in extimabiłis rei ꝑpetuã largitatẽ. et
ut songe inte reliquias saltem tibi heãs de creuerũt. Agnosce
cruitatis auim ⁊ huit ꝓpͥ̾am erga illa munificonciã cõtempla¬

Expanded text:
nullam ignominiam passus es, sed adeunde glorie perennis in limine opnullam ignominiam passus es, sed adeunde glorie perennis in limine optionem habes, utrum gloriosus incedas an retrocedas inglorius. Non labor est iste, sed requies; non exilium sed libertas; quam olim mira celeritate fugientem querebaris, occurrentem ultro complectere. Et que tanta fuit Romam tibi causa videndi? Libertas, que sera, tamen respexit inertem. 25 Ille in sermone pastorio, ut libertatem inveniret, patriam se reliquisse gloriatur; tu, philosophus, defles. Vixisti aliis diu, incipe iantandem tibi vivere. Nemo properasse te arguet, qui nec prius inceperis quam pastor ipse maroneus, sed Candidior postquam tondenti barba cadebat. 26 Omne tempus ab ineunte etate civibus tuis condonasti; erubuerunt inextimabilis rei perpetuam largitatem et ut longe vite reliquias saltem tibi habeas, decreverunt. Agnosce civitatis animum et hinc propriam erga illam munificentiam contempla
Abbreviated transcription (Latin):
alores sut es cautius contagiosus morbus euitandus est passim
cioro ssustors hoñin corda corripiens/ Si alios audire nobueris nõ
cameuns qui fortima tuã multiplicibꝰ ouerent querelis. qui te po¬
daepue acq Eptime ualẽtem lugeant. qui semineces uelut feretio
cosuencis asridint Audies noces imẜabiles iudibio forsan ⁊̃ lat̾mas
uut pnulitas aut ꝯmentis ppunas. inis ẽẽ incipies quia imẜis
anrs ppero consutius. incħ enĩ fore est qͥd conuictꝰ assiduus in
horm ingoinis nõ possit ꝙ si ce ip̃m consalere tetũ ꝙ ꝙͣ cũ allis
oqui malueris maꝙͣ desimã dere grandia sꝑare. teq felicissimũ
iubico t̾o dic̃e ⁊ ĩudiosum magis extimare ꝙͣ miẜu. Et si adcre¬
dendu asiis pionus es cui et m nõ credis: ueriora simul ⁊ graas¬
ra referenti. Non tu m crede corriusti. nec corrues quidẽ insi uel

Expanded text:
tiores sunt, eo cautius contagiosus morbus evitandus est, passim tiores sunt, eo cautius contagiosus morbus evitandus est, passim tam multorum hominum corda corripiens. 22 Si alios audire volueris, non deerunt qui fortunam tuam multiplicibus honerent querelis, qui te incolumem atque optime valentem lugeant, qui semineces velut feretro viventis assideant; audies voces miserabiles, videbis forsan et lacrimas aut simulatas aut amentie proximas; miser esse incipies, quia miseris aurem prebere consueveris. Nichil enim fere est quod convictus assiduus in hominum ingeniis non possit. 23 Quodsi te ipsum consulere tecumque quam cum aliis loqui malueris, nunquam desinam de te grandia sperare, teque felicissimum, iudice te, dicere et invidiosum magis extimare quam miserum. 24 Et si ad credendum aliis pronus es, cur et michi non credis veriora simul et gratiora referenti? Non tu, michi crede, corruisti, nec corrues quidem, nisi velis;
Abbreviated transcription (Latin):
prea ocuum ⁊ quas semꝑ optañas laborũ ferias inueristis de¬
inds qui ignomĩam tmiet quã peperit utus fame nõ uirtus
anicis est qui uero labores refugit / optare dosmat gliaz as
quã cexte diffieslis ẜ clara ini fallor ⁊ delectabilis unefero. Cibiquide
qra ut dixi singgusar quada progacina pigens glia nuillio molesturs
um forte quas tupe tibi finperis queritur. Illud em̃ uereor nealie¬
nis potuus tiuis oculis fusteptũ nulrius aspicias ⁊ casũ tuũ alieno
meniaris arbitrio. que adco cotidiana pestis est ut ad clamore abienũ
pleraꝵ ⁊itubet et multo pxius conadant ꝙͣ impulsi sint. ꝙͣꝙͣ satis
pepilqus iuderi possit. quẽ tot hoium nuillia pessimis oppimonibꝰ
purgeee nõ desimt St̃s ut ualde imbecilis mixũ est quẽ lenis
ꝑues ꝑstiauerit sic proesus in sanũ am̃ scito quẽ iuderis res suas
alios et p̾ptim ignoranciu pondererre ẜ munculis. qui quo frequẽ¬

Expanded text:
preterea otium et quas semper optaveras laborum ferias invenisti. Depreterea otium et quas semper optaveras laborum ferias invenisti. Deinde qui ignotare desinat gloriam, ad quam certe difficilis sed clara, ni fallor, et delectabilis via fert. Tibi quidem uni, ut dixi, singulari quadam prerogativa ingens gloria nullis molestiis, nisi forte quas tu ipse tibi finxeris, queritur. 20 Illud enim vereor ne alienis potius quam tuis oculis susceptum vulnus aspicias, et casum tuum alieno metiaris arbitrio; que adeo quotidiana pestis est, ut ad clamorem alienum plerique titubent et multo prius concidant quam impulsi sint; quanquam satis impulsus videri possit, quem tot hominum milia pessimis opinionibus perurgere non desinunt. 21 Sed ut valde imbecillis virium est quem levis aura prostraverit, sic prorsus insanum unimi scito, quem videris res suas aliorum et presertim ignorantium ponderare sermunculis, qui quo frequen
Abbreviated transcription (Latin):
aura ꝑ flau̾it. patriã tũa uoces. Euit igitur exilii tui nõ solũ
facilis s iocunda condicio. cũ enĩduo siut que hoĩu affectũ
ad bemuolencia excitant. uirtus silioet qua ut ait Eicoro nich
est amabilius. et inm̾entibꝰ uiris inflicta calamitas. quorũ
pͥniũ facit ut amemꝰ mirenuq claros uiros. sc̃bm̃ miseream᷑
afflictis. Alterũ in hac tempestate tibi aderit. Alterũ adesse
iudebitur. uirũ fortem sentient om̃s. exulem dicent ⁊ sane
siquis tullio tredimꝰ inter om̃es u̾tutes fortitudinis splendi¬
diqsimus iultus est. xuresus int̾ om̃es homĩs erumpnas. nõ in
ultimis numi̾at exiliu. guit ago fallor. aut opcandũ est ne
forte recens ħec ciuũ tuoꝵ ira lentestat. ne ne tibi hoc exulis
tam tibr magne laudis mat̾ia ac generosa fuisse liquende pa¬
trie causam alto añno obiectam tyrãnis contumaña stio ubi

Expanded text:
aura perflaverit, patriam tuam voces. Erit igitur exilii tui non solum aura perflaverit, patriam tuam voces. Erit igitur exilii tui non solum facilis sed iocunda conditio. 17 Cum enim duo sint que hominum affectum ad benivolentiam excitant, virtus scilicet, qua, ut ait Cicero, nichil est amabilius, et immerentibus viris inflicta calamitas — quorum primum facit ut amemus miremurque claros viros, secundum ut misereamur afflictis — alterum in hac tempestate tibi aderit, alterum adesse videbitur. Virum fortem sentient omnes, exulem dicent; et sane siquid Tullio credimus, inter omnes virtutes fortitudinis splendidissimus vultus est; rursus inter hominis erumnas non in ultimis numeratur exilium. 18 Aut ego fallor aut optandum est ne forte recens hec civium tuorum ira lentescat, neve tibi hoc exulis tam tibi magne laudis materiam ac generosam fuisse linquende patrie causam, alto animo obiectam tyrannis contumaciam, scio; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
passum cõmitte potius de paucoꝵ consiliis. nõ sunt ut iudẽ¬
tur ista terribilia interq nulgus exiliu numerat. Et si lecae
songa nõ ꝓfuit exꝑienciã ꝑderit᷑ fortasse. Nolisemꝑ terra
iontueri. Iincerdũ oculos attolle. confestim lieritas octureet ⁊ exi¬
lum nichił ẽẽ fateberis. nec peiis niuene̾ uirũ bonũ ꝙͣtũlibet
pcuł apatria imo uero nõ posse extra patria uiuere cui totus/
fe ilłi se infert. illuc ãnĩm exigit. eo cogitationes suas ex omni
mũdi parte tñsiuictit nec aluid ꝙͣ sub tecti unius amplexu
en aliꝰ mali thalamũ tnͣsinisse se cogicat. Tu quoq nisi meã
⁊ multoꝵ spem diutissime fefelisti. absit ut ad unũ huiꝰ ĩ mẽ¬
si edificii angũlũ sis astrictus. quominꝰ ubicũq t̾ram sub pedi¬
bus calcau̾is ubi celũ supͣ uerticẽ inderis. ubi te spirabilis

Expanded text:
falsum. 14 Committe potius te paucorum consiliis. Non sunt, ut videnfalsum. 14 Committe potius te paucorum consiliis. Non sunt, ut videntur, ista terribilia, inter que vulgus exilium numerat; et si lectio longa non profuit, experientia proderit fortasse. Noli semper terram intueri, interdum oculos attolle; confestim veritas occurret et exilium nichil esse fateberis, nec peius vivere virum bonum, quantumlibet procul a patria; imo vero non posse extra patriam vivere cui totus h; illi se infert, illuc animum erigit, eo cogitationes suas ex omni mundi parte transmittit, nec aliud quam sub tecti unius amplexu ex alio in alium thalamum transivisse se cogitat. 16 Tu quoque, nisi meam et multorum spem diutissime fefellisti, absit ut ad unum huius immensi edificii angulum sis astrictus; quominus, ubicunque terram sub pedibus calcaveris, ubi celum supra verticem videris, ubi te spirabilis
Abbreviated transcription (Latin):
ant m̃alii asiquid insi uirtutis oipoĩtu dici debet. aaabeuaꝙ¬
securs. nõte repetet patria nõ reuehet casus. At uero ꝗd tãto¬
pere geflo exiliũ ⁊ ꝑtmax illustrabit ꝓmuria. multos Dec
satitare Suitus passa est. Quid palles quasi magnũ niteru
heat fortima ño illa partes iudids obtine ẜ testis. quasuo
sis iitua potestate qst ño qt quillus quale de te testimonum
culpe sibi constiꝰ testem metuit uera locuturũ. nõ est quete ad
ignama cotrat᷑. ẽ que digressꝯ tuos dinumiet pacientia exercoat.
suspitat ant ge spiciat᷑ pccoris tui robur. dem̃ ppło reforar
quitquid yuenit ⁊trige añim. discute tenebras erroꝵ ppła¬
pius nõ pareunt aures tue mulierculaꝵ nocibꝰ. nꝙͣ letus exis.
rmiq̃ xcirus site ppło regendu ridideris. quitquid magna ꝑri
sois aut miratur /^ aut metuit ridiculu est. quitqͣs p̾dicat

Expanded text:
aut malum aliquid nisi virtutis oppositum, dici debet. 12 Vaaut malum aliquid nisi virtutis oppositum, dici debet. 12 Vasecurus; non te repetet patria, non revehet casus; at vero, quod tantopere defles exilium et pertinax illustrabit iniuria. Multos magnlatitare diutius passa est. Quid palles, quasi magnum in te ius habeat fortuna? non illa partes iudicis obtinet, sed testis. Qualis sis in tua potestate est; non est in illius quale de te testimoniumculpe sibi conscius, testem metuit vera locuturum? Non est que te ad ignaviam cogat; est que gressus tuos dinumeret, patientiam exerceat, suspiciat aut despiciat pectoris tui robur, deinde populo referat quicquid invenerit. Erige animum, discute tenebras errorum popularium, non pateant aures tue muliercularum vocibus. Nunquam letus eris, nunquam securus, si te populo regendum tradideris; quicquid magna pars hominum aut miratur aut metuit, ridiculum est; quicquid predicat,
Abbreviated transcription (Latin):
coneauprate remisit patrie pictas magno michi labos aste¬
eiores apnsolacionis eouuit atria tua nullo te asio affe¬
rio res cõuusse ꝙͣ ut eius cateres amplexibꝰ omiatua aut tecũ
cut p aũttibi plipunt. nõ illa folũ dico que nec exipi ꝓ ot̾ant
magranimitatẽ modestia aliasq u̾tutes. quesmne dico ille
apieus nt Cicero Ut ualerius utq om̃es. sule ut Seneca
sup Ntihon inconsa patria ꝓfugus sua setũ se ferre głiat
uulgarit intelligo tua ecĩa q̃ue de fortune manibꝰ acce pisti
Beteris enĩ pat̾monii dñs ꝑ inde locuplex exul. excedis ac do¬
nei sueras quis. It nescio on eo forte locuplecior. ꝙ manẽtibus
quiscurissũptus est partior glccedit ꝙ moaior pars hoiune
no prius sꝑcadere posse ꝙͣ tota ceciderit suspicatur Atiuiero
nõ pecioists s imipussus es. ꝑnteger igitui. at retdus seutio he
nt arbitror hiuntare fortina ⁊ ꝙͣ fragilibꝰ fundamecia nhe¬
reris cũi ror magius is igebaris intelligis. nec de inceps dubitos

Expanded text:
et paupertatem remisit patrie pietas, magnus michi labor uberioris consolationis eximitur. 9 Patria tua nullo te alio affecit incommodo, quam ut eius careres amplexibus. Omnia tua aut tecum sunt aut tibi serviunt; non illa solum dico que nec eripi poterant: magnanimitatem modestiam aliasque virtutes, que sive Bias ille sapiens, ut Cicero, ut Valerius utque omnes, sive, ut Seneca ait, Stilbon, incensa patria, profugus sua secum se ferre gloriatur; sed vulgariter intelligo tua etiam que de fortune manibus accepisti. Veteris enim patrimonii dominus perinde locuples exul excedis ac domi fueras civis; ac nescio an eo forte locupletior quod manentibus divitiis, sumptus est parcior. 10 Accedit quod maior pars hominum non priuis se cadere posse quam tota ceciderit suspicatur; tu vero non cecidisti, sed impulsus es. Integer igitur ac rectus, sentis iam, ut arbitror, nutare fortunam; et quam fragilibus fundamentis inheseris, cum tibi magnus videbaris, intelligis; nec deinceps dubitas,