comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accusatorẽ calũ pniari criminat᷑. Cõmunes
locis. cũ accusatoris. tũdefensoris. ab testib
c̃t᷑ testẽs ab qͦstionib c̃tͣ quęstiones. ab
argum̃tis c̃t᷑argum̃ta. abrumoribus c̃tꝰ
rumores. A testib dicemꝰ scđm Auctoritatẽ
& uitã testiũ & c̃staniã testimoniorũ.
Conłra testes uitȩ turpitudinẽ. testimonioꝵ
ĩ c̃stanłiã si aut fieri ñ potuisse dicemus.
aut ñ factũ. ẽẽ. ꝓdicant. aut scire illos
ñ potuis se. Aut cupide diceae & argum̃tari

Expanded text:
accusatorem calumniari criminatur. Communes loci sunt cum accusatoris tum defensoris, abs testibus contra testes, abs quaestionibus contra quaestiones, ab argumentis contra argumenta, ab rumoribus contra rumores. A testibus dicemus secundum auctoritatem et vitam testium et constantiam testimoniorum; contra testes: vitae turpitudinem, testimoniorum inconstantiam; si aut fieri non potuisse dicemus aut non factum esse quod dicant aut scire illos non potuisse aut cupide dicere et argumentari
Abbreviated transcription (Latin):
benefidaꝑfer&. aut aliqͣ decausa facta ñ ꝓpt̃bem¬
uolentiã de monstrabit. aut postea odiũ e hc re
susceptũ aut illa om̃a maleficus cẽ deleta. aude¬

Expanded text:
beneficia proferet, aut aliqua de causa facta, non propter benivolentiam demonstrabit, aut postea odium esse acre susceptum, aut illa omnia maleficiis esse deleta, au
Abbreviated transcription (Latin):
nis plurimũ socrate sus ẽ ꝓpt̃ea qđ nihil ipse ad¬
ad ferre. ad ꝑsuadendũ uolebat sꝯ ex eo qđ ille sibi de
derat qͥcũ dis putabat aliqͥd conficere malebat. qđille
exeo qđ iam concessiss& necessario apꝓbare deb&
Ihoc ĩgnẽ p̃cipiendũ nob̵ uidet᷑ pͥmũ ut illud qđ in

Expanded text:
nis plurimum Socrates usus est, propterea quod nihil ipse afferre ad persuadendum volebat, sed ex eo, quod sibi ille dederat, quicum disputabat, aliquid conficere malebat, quod ille ex eo, quod iam con- cessisset, necessario adprobare deberet. Hoc in genere praecipiendum nobis videtur
Abbreviated transcription (Latin):
ne somaliqͣ angum̃tatione c̃sistic actũ consideratognr̃e
ciusȩ cognita c̃stitutione cũ siplex ne aniuncta sit intellȩxe¬
ris & scripti anrationis habeat c̃troũsi ã uideris. deincepo
erit uideridũ q̃ questio q̃ ratio q̃uidicatio qđ firmnam̃tũ cuis e si
q̃omĩa acstitutione ꝓciscant᷑ oport&. ¶ Questio eaqͥexcon¬
nascit ceroũ siaquã questionẽ dicimꝰ himͦs ut docendi causa infa¬
cili ⁊ puulgato exẽplo : sistamꝰ. Orestes siacus et matri¬
cidii. nisilidicat iurt feci Illa ppatrẽ meũ occiderat. Nan
ẽ q̃ exĩfirmatione rationis nascit ̃ trousia Nãsit e a nobex po¬
Potuit u sinet ioscelere ili factũpuniri Ex hacdedictione
rationis illasũma naseit᷑ ẽt roũsĩa quã iudicationẽ ap pellimꝰ¬

Expanded text:
n aliqua argumentatione consistit. Ac tum, considerato genere causae, cognita con- stitutione, cum simplexne an iuncta sit intellexeris et scripti an rationis habeat controversiam videris, dein- ceps erit videndum, quae quaestio, quae ratio, quae iudicatio, quod firmamentum causae sit; quae omnia a constitutionnascitur controversia, quam quaestionem dicimuscili et pervulgato exemplo consistamus: Orestes si accusetur matricidii, nisi hoc dicat iure feci; illa enim patrem meum occiderat, non ne et confirma- tione rationis nascitur controversia. nam sit ea nobis expopotuit enim sine tuo scelere illius factum puniri. ex hac de- ductione rationis illa summa nascitur controversia, quam iudicationem appellam
Abbreviated transcription (Latin):
orestis patrẽ occidiss& Itirmam̃tũ firmissima argu
om̃tatio defensoris & appositissima adiudicationẽ
ut siuelit orestes dicere eiꝰ modi animũ matrissuȩ
fuisse ĩpatrẽ suũ inseipsũ ac sorores in regnũ i famã
gnris ⁊ familiȩ utħabea penas lib̵ isui pocissimũ pegre

Expanded text:
Orestis patrem occidisset. firmamentum est firmissima argu- mentatio defensoris et appositissima ad iudicationem: ut si velit Orestes dicere eiusmodi animum matris suae fuisse in patrem suum, in se ipsum ac sorores, in regnum, in famam generis et familiae, ut ab ea poenas liberi sui potissimum petere
Abbreviated transcription (Latin):
t& accusatorẽ illud qđ ipse arguat. ab eo qđ d
fensor cõparit separare. Id aut̃ faci& sidemon¬
Itrabit ñita fieri solere neq oportere neq tẽ
rationẽ quare hoc ꝓpt hoc fiat ut ꝓpt salutẽ ni¬
tũ eaq̃ salutis causa cõparitas. hostib trodant᷑

Expanded text:
t accusatorem illud, quod ipse arguat, ab eo, quod defensor conparat, separare. id autem faciet, si demonstrabit non ita fieri solere neque oportere neque esse rationem, quare hoc propter hoc fiat, ut propter salutem militum ea, quae salutis causa compa
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ino id qđ argiut᷑ cũ eo qđ f̃altũ ab defemsor
laudabit᷑. aut faciendũ fiusse de monstrabit an
dere Et hoc excenuando. male ficii magnid
simid adaugere Id fieri poterit side monia
rit reus quã illud qđ fecerit Honesti aũ utdi
⁊ necessarii. Vis inatura in de liberations :¬
ceptis cognoscit᷑ . De indeo portebit ipsailla uͥ
paratiuã iudicationẽ exponere tanquã cuuis
deliberatiuã eideea &xdeliberationis p̃cpta

Expanded text:
omnino id, quod arguitur, cum eo, quod factum ab defensore laudatur aut faciendum fuisse demonstratur, conten- dere et hoc extenuando maleficii magnitudinem simul adaugere. id fieri poterit, si demonstrabitur rit reus, quam illud, quod fecerit. honesti autem et utilis et necessarii vis et natura in deliberationis praecep- tis cognoscetur. deinde oportebit ipsam illam com- parativam iudicationem exponere tamquam causam deliberativam et de ea ex deliberationis pra
Abbreviated transcription (Latin):
It IVSrep̃hensionis modus ẽ : cũ ipsũ genꝰ argu¬
m̃tationis uiciosũ ee monstrat᷑ : Verũ hocte¬
nere debemꝵ qđ sumpta solanuda & generalit
patertia modis suis rep̃hendunt᷑ GrNꝰ autẽ
argum̃tationis ingausa & insp&ie positũ con

Expanded text:
tius reprehensionis modus est, cum ipsum genus argumentationis uitiosum esse monstratur. Verum hoc tenere debemus, quod sumpta sola nuda et generaliter patentia modis suis reprehenduntur. Genus autem argumentationis in causa et in specie positum con
Abbreviated transcription (Latin):
generib ipsis distinguere cuenit hoc tã inductione uti
alterutra tũ uorq tũ ioc tũ illogi re cõplexionis uti Iut
espiciamꝰ aut scribamꝰa ut in qͣ lib& exẽplodeins q̃ ꝓpositas li¬
nissatis nob̵ dictũ udet᷑ Illadecũt uolumꝰ intelliginos ꝓbe tenere
aliis q̃prationib tractari argumitationes in phal&sophia multis
⁊ obscuris deqͥb certũ artificiũ c̃stitutũ Verũ lla nob abhor¬
diluit᷑ dut infirmat᷑ aut alleuia Hȩx fonte inuentionis eodẽ
potest. udẽ potest ex locis infirmari Nilidꝗ c̃siderandũ ẽ

Expanded text:
generibus ipsis distinguere convenit, hoc est, tum in- ductione uti, alterutra, tum utraque, tum hoc, tum illo genere conplexionis uti. id ut perspiciatur, scribamus  in quolibet exemplo de iis, quae proposita nis satis nobis dictum videtur: illud autem volumus intellegi nos probe tenere aliis quoque rationibus tractari argumen- tationes in philosophia multis et obscuris, de quibus certum est artificium constitutum. verum illa nobis abhordiluitur aut infirmatur aut ele- vatur. haec fonte inventionis eodem potest, isdem potest ex locis in- firmari. nihil enim considerandum est
Abbreviated transcription (Latin):
aationis. ac̃ gnĩ unac oratoris officiis
sres cognitu facilior eẽt ꝓductis umꝰ.
de oratiois partib loq̃rem. & eas
amuentionis rationẽ ac c̃modaremus.
Racausarũ sũt aͦuͣt. honestum

Expanded text:
. Nunc, quoniam una cum oratoris officiis, quo res cognitu facilior esset, producti sumus, ut de orationis partibus loqueremur et eas ad inventionis rationem adcommodaremus, causarum sunt quattuor: honestum
Abbreviated transcription (Latin):
Exeaciatio ẽ assiduus us ẽsua dudo s
dicendi Iñ gͦ demonstratũ ẽ. quas caus as
oratorẽ recipere. quasq res hab̾e conue¬
ur&. nc̃ quẽ ad modũ possit oratio ad
ationẽ oratoris officia acc̃modari. di¬
orationis

Expanded text:
Exercitatio est adsiduus usus consuetudoque dicendi. Quoniam ergo demonstratum est, quas causas oratorem recipere quasque res habere conveniat, nunc, quemadmodum possit oratio ad rationem oratoris officii adcommodari, diationis
Abbreviated transcription (Latin):
scriptionis ratione aliquid dubie nascit᷑. Id fit &
abiguo & scripto a sententia. & compiris legh
ex ratiocinatione & definitione. Ex ãbiguo ue¬
s nascit controũsia. cũ qđ senserit scriptor obscur
est Iđ friptũ. duas pluresue res significat ashas
modu. Pat familias cũ filiũ herede facera a
soꝵ argenteoꝵ pondocentũ. inori su& sie leg¬
Heresms ix ori mea uasoꝵ argenteoꝵ pendi
centũ que uola dtto. Post morte eiꝰ. uali ns
nifica ⁊ pciose celata petit a filio mat. Ille ses
ipse uella debere dicit
Ormũ si fieri poterit demostrardũ  i¬

Expanded text:
liquid dubii nascitur. id fit ex ambiguo, ex scripto et sententia, ex contrariis legibus, ex ratio- cinatione, ex definitione. Ex ambiguo autem nascitur controversia, cum, quid senserit scriptor, obscurum est, quod scriptum duas pluresve res significat, ad hunc modum: paterfami- lias, cum filium heredem faceret, vasorum argenteo- rum centum s uxori meae vasorum argenteorum pondo cen- tum, quae volet, dato. post mortem eius vasa ma- gnifica et pretiose caelata petit a filio mater. ille se, quae ipse vellet, debere dicit. primum, si fieri poterit, demonstrandum
Abbreviated transcription (Latin):
ex positi conficienda ⁊ distinguenda dilucide est
sed ea conficit᷑ cũ supseris autnondib
minus ꝓ babile ꝑse uid&ur Argun¬
tandi aut̃ duo genera s̃. Quoꝵ alterũ aqd fide
de rectospectat. alterũ se inflectit᷑ ad nodũ¬

Expanded text:
expositi conficienda et distinguenda dilucide est expositi conficienda et distinguenda dilucide est sed ea conficitur, cum sumpseris aut non duminus probabile per se videtur. Argumentandi autem duo sunt genera, quorum alterum ad fidem derecto spectat, alterum se inflectit ad motu
Abbreviated transcription (Latin):
& recte actũ sit quȩ risol&. quoꝵ disputatio ex
coloꝵ descriptione sumenda est.
seras orationis fidẽ. ⁊ dictũ de altero est. & pone
nc̃ de rephendendo: Aut totũ est negandũ quod
in argum̃tationẽ aduersariꝰ sũpserit. sifictũ a ut
falsũ eẽ possis dłcere. Aut redarguendomea quȩ ꝓ
ueri similib: suptas. Primũ. dubia supta eẽ ꝓcertis
deinde &iã in ꝑspicue falsis eade posse. dictũ ex us
que sũpserit ñ effici qđ uelit. accidere aut̃ oport&
de singła sic uniũsa frangent᷑. Cõmemoranda s̃
&iã eẽpla. quib sit simili disputatione caeditũ.
Non ẽ conquirenda condicio cõmunis. periculis. inge¬
nus hominũ criminosoꝵ. sit ex posita uita in nocentiũ
Q VONIAMA unde inueniant᷑ quȩ ad fidẽ ꝑtinent
habeo quẽ ad nodũ indicendo singła tractentur
expecto argum̃ tationẽ quȩ rere uideris. quȩ est
argumti explicatio. quȩ sũpta ex locis iis ex po

Expanded text:
 necne actum sit quaeri solet; quorum disputatio ex  necne actum sit quaeri solet; quorum disputatio ex locorum descriptione sumenda est. seras orationis fidem et dictum de altero est, expone nunc de reprehendendo. P. Aut totum est negandum quod in argumentatione adversarius sumpserit, si fictum aut falsum esse possis docere, aut redarguenda ea quae pro veri similibus sumpta sunt: primum dubia sumpta esse pro certis; deinde etiam in perspicue falsis eadem posse dici; tum ex eis quae sumpserit non effici quod velit. Accidere autem oportet: ut singula, sic universa frangentur. Commemoranda sunt etiam exempla quibus in simili disputatione creditum non est; conquerenda condicio communis periculi, si ingeniis hominum criminosorum sit exposita vita innocentium. C. Quoniam unde inveniuntur quae ad fidem pertinent habeo, quem ad modum in dicendo singula tractentur exspecto. P. Argumentationem quaerere videris, quae est argumenti explicatio; quae sumpta ex locis eis qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quadã aut &iã cõmuniũ frequentia. ex qͥb. ꝓprium
quid sit luceat Sed qm̃ deppriis oritur plerunq magna
dissensio. deflendũ sepe ẽ ex contrariis sȩpe &iã ex dissi¬
milib sepe expartib Iuã obrem descriptiones qͦq st̃
in hoc genere sepeapte & enumeratio consequentum.
in primis quȩ comoua explicatio uocabuli ac nominis
Soti seposita ia fere. ea quȩ defacto. quȩ defacti
appellatione quȩxuntur. Nẽ pe igit᷑ ea restant.
quȩ cũ ex facto constant & nõe. qualia sint uocan
factũ. depellendi aut ulciscendi doloris grã. auit
pudicitiae. aut religionis. aut patriae nomine.
Aut deniq: necessitate. in scitia. casu. Nã quȩ motu
animi ⁊ ꝑturbatione facta sine ratione s. ea de¬
fensiones contra crim̃ in legitimis iudiciis ñ habes
in liberis disceptationib habere poss: Hoc in genere
inquoqualis sit quȩritur. & controuersia. iure¬

Expanded text:
quadam aut etiam communium frequentia, ex quibus proprium quadam aut etiam communium frequentia, ex quibus proprium quid sit eluceat. Sed quoniam de propriis oritur plerumque magna dissensio, definiendum saepe est ex contrariis, saepe etiam ex dissimilibus, saepe ex paribus. Quam ob rem descriptiones quoque sunt in hoc genere saepe aptae et enumeratio consequentium, in primisque commovet explicatio vocabuli ac nominis. C. Sunt exposita iam fere ea quae de facto quaeque de facti appellatione quaeruntur. Nempe igitur ea restant quae, cum et factum constat et nomen, qualia sint vocatur factum depellendi aut ulciscendi doloris gratia aut pietatis aut pudicitiae aut religionis aut patriae nomine aut denique necessitate inscitia casu. nam quae motu animi et perturbatione facta sine ratione sunt, ea defensiones contra crimen legitimis iudiciis non habent, in liberis disceptationibus habere possunt. Hoc in genere, in quo quale sit quaeritur, ex controversia, iure
Abbreviated transcription (Latin):
er̃ om̃s. & ad id qđagit᷑ ex singulis conieura capienda
Est &iã genꝰ argum̃toꝵ aliud qđ ex facti uestigiis sumitur:
ut telũ. cruor. damor. auditus. titubatio. ꝑmutatio
coloris. oratio in constans. tremor eoꝵ. aliorũ quid qđ
sensu ꝑcipi possit. etiã si p̃paratũ aliquid. si cõmunicatũ
cũ aliquo si postea uisũ. auditu inditũ Verisi milia
aut. partĩ singula mouente suo pondere. partĩ & iam
uident᷑ eẽ exigua ꝑse Multũ tam̃ cũ sunt coaceruata
ꝓficiunt: atq iniis ueri similib: insunt ñ nunquam
etiã certȩ rerũ & ꝓpͥe notȩ Maximã aut fidẽ facit
adsimilitudinẽ ueri. primũ exẽplũ. deinde introducta
rei similituds fabula &iã ñ nunquã & sisit incredibilis.
tamen homines com mo u&
Q tt definitionis que ratio est & quȩ uia Nondubiũ est
id quidẽ. quindefinitio genere declaretur & ꝓp&ate

Expanded text:
erunt omnes et ad id quod agetur ex singulis coniectura capienda. erunt omnes et ad id quod agetur ex singulis coniectura capienda. est etiam genus argumentorum aliud quod ex facti vestigiis sumitur, ut telum cruor clamor auditus titubatio permutatio coloris, oratio inconstans, tremor eorum , aliorum quid quod sensu percipi possit; etiam, si praeparatum aliquid, si communicatum cum aliquo, si postea visum auditum indicatum. veri similia autem partim singula movent e suo pondere, partim, etiam si videntur esse exigua per se, multum tamen cum sunt coacervata proficiunt. Atque in his veri similibus insunt non numquam etiam certae rerum et propriae notae. Maximam autem fidem facit ad similitudinem veri primum exemplum, deinde introducta rei similitudo; fabula etiam non numquam, etsi sit incredibilis, tamen homines commovet. C. Quid, definitionis quae ratio est et quae via? P. Non dubium est id quidem quin definitio genere declaretur et proprietate
Abbreviated transcription (Latin):
ea feci lnuasti obscurianrerĩ gestarĩ uestigus¬
nobilitati. consecraiti An ꝓfani. lnteporib aut̃. p̃sentia.
p̃terita. futura cernunt᷑. Inis ipsis. uetustate recentia.
instantia paulo post. aliꝗdo futura. Ins &iã intẽporib
illaquȩ teporib quasi natura notant. ut hiemps. ut
estas. ut anni tẽpora ⁊ m̃sis. ut dies. ut nox. hora. tẽpestas
aue snaturalia. fortuita ant. sacrificia. festi dies. nup¬
tie ĩ facte. Cuentꝰ. aut consilii sunt. Aut imprudentiȩ
Quȩ est aut in casu. aut inquadã animi ꝑmotione. Casu.
cũ alit̃ cecidit quã putatũ est. ꝑmotio. cũ aut obliuio
aut erros. Aut odiqu& metꝰ aut cupiditatis causa ꝑ¬
mouit. sit & iã in imprudentia. necessitas ponenda
Rerũ aut̃ bonarũ & malarũ . tria genera sunt. Nam
aut in ammis. Aut corporib Aut etra eẽ possꝰ. Hlac gͥ
materie ad argum̃tũ subiecta ꝑlustrandȩ animopartes

Expanded text:
aedificati an vasti, obscuri an rerum gestarum vestigaedificati an vasti, obscuri an rerum gestarum vestignobilitati, consecrati an profani. in temporibus autem praesentia praeterita futura cernuntur; in his ipsis vetusta recentia instantia paulo post aut aliquando futura. Insunt etiam in temporibus illa quae temporis quasi naturam notant, ut hiemps, ut aestas, aut anni tempora, ut mensis, ut dies, ut nox hora tempestas, quae sunt naturalia; fortuita autem sacrificia, festi dies, nuptiae. iam facta et eventus aut consili sunt 38 aut imprudentiae, quae est aut in casu aut in quadam animi permotione; casu, cum aliter cecidit quam putatum est; permotione, cum aut oblivio aut error aut aliqua metus aut cupiditatis causa permovit. Sit etiam in imprudentia necessitas ponenda. Rerum autem bonarum et malarum tria genera sunt; nam aut in animis aut in corporibus aut extra esse possunt. Hac igitur materie ad argumentum subiecta perlustrandae animo partes
Abbreviated transcription (Latin):
tũ peliuiorẽ eẽ adlibi dinẽ. ꝓprie aũt notat᷑ argum̃¬
tĩ qđ nunquã al it̃ sit certũq declar&. ut fumusignẽ
Versimilĩ repperient᷑ expartib & quasi menbris nar¬
rtionis. Ea sunt inꝑsonis. in locis. intẽporib: infactis
inuentis. in rerũ ipsarũ negociorũq naturis In ꝑso¬
ns miturȩ pͥmũ speftant. ualitudinis. figure uiriũ
ittis mariũ. feminaris Atq hȩc qͥdẽ incorpore
Animiuit̃. aut quẽ a d modũ affecti sint uirtutib uiris
rib inertis. aut quẽ ad modũ cõmoti cupiditate.
mneti. uoluptate. molestia. Atq hȩc qͥdẽ in natura spec¬
dantur infortuna. genus. amicitiȩ. liberi ꝓpinqui.
assines. opes. honores. potestates. diuiciȩ. libertas. ea
quȩ s̃ iis contraria In locis aũt & alia naturalia. ma¬
riaimi anremotiamari. plani anmontuosi. leues
Anasperi salubres anpestilentes: opaci an aprici &
illa fortinta. culti an inculti. celebres andesera. co¬

Expanded text:
liviorem esse ad libidinem, proprie autem notatum argumentum quod numquam aliter sit certumque declaret, ut fumus ignem. Veri similia reperientur ex partibus et quasi membris narrationis. Ea sunt in personis, in locis, in temporibus, in factis, in eventis, in rerum ipsarum negotiorumque naturis. In personis naturae primum spectantur valetudinis figurae virium aetatis marium feminarum; atque haec quidem in corpore; animi autem aut quem ad modum adfecti sint, virtutibus vitiis, artibus inertiis, aut quem ad modum commoti, cupiditate metu, voluptate molestia. Atque haec quidem in natura spectantur; in fortuna genus amicitiae liberi propinqui adfines opes honores potestates divitiae libertas et ea quae sunt his contraria. in locis autem et illa naturalia, maritimi an remoti a mari, plani an montuosi, leves an asperi, salubres an pestilentes, opaci an aprici, et illa fortuita, culti an inculti, celebres an deserti, co
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ditos digmitate: Et enĩ quodĩ tpẽ
iionuatẽ multũ om̃ib corporũ iurb
adignitatib ante steter atq honestis¬
simas ex gimnico cestamine uictori¬
as domũ cũ laude maxima retuler uis
ũ pueroꝵ igitꝰ formas & corpora mag¬
nohic opere miraret᷑ horũ inquiuntꝰ
idi orores sunt apud nos uirgines
uare qua sint illȩ dignitate. potes ex
his suspicari Prebete igit᷑ mihi quȩso
inquid existis uirginib: formosissimas
dũ pango id qđ pollicitꝰ sum uob ut
mutũ insimulacrũ exanimali exẽ¬
plo ueritas transserat᷑. Tunc eroto¬
matȩ publico deconsilio uirgines unũ
ilocũ conduxer̃ & pictoriquã uella
digendipotes tatẽ deder̃ Ille autẽ
quinq delegit : Quarũ nominamu¬
qđ euis essent iudicio probatȩ. quipul diri¬
tudinis habere uerissimũ iudicium de
brusse Neq enĩ prtauit om̃a quȩ quȩ¬
rer& aduenustatẽ uno se in corpore rep¬
perare posse. ideo qđ nihil simplicunge¬
nere om̃ib expastib ꝑfectũ Naturo

Expanded text:
ate. etenim quodam tempore Crotoniatae multum omnibus corporum viribus et dignitatibus antisteterunt atque honestissimas ex gymnico certamine victorias domum cum laude maxima rettulerunt. cum puerorum igitur formas et corpora magno hic opere miraretur: Horum, inquiunt illi, sorores sunt apud nos virgines. quare, qua sint illae dignitate, potes ex his suspicari. Praebete igitur mihi, quaeso, inquit, ex istis virgini- bus formonsissimas, dum pingo id, quod pollicitus sum vobis, ut mutum in simulacrum ex animali exemplo veritas transferatur. tum Crotoniatae publico de con- silio virgines unum in locum conduxerunt et pictori quam vellet eligendi potestatem dederunt. ille autem quinque delegit; quarum nomina muquod eius essent iudicio probatae, qui pulchritudinis habere verissimum iudicium de- buisset. neque enim putavit omnia, quae quaereret ad venustatem, uno se in corpore reperire posse ideo, quod nihil simplici in genere omnibus ex partibus per- fectum natura
Abbreviated transcription (Latin):
demonstribit eẽ factũ Cirei confirmatioutẽ contraria
departe infirnatio ex conietturali estitatione sumet᷑s
Sinaũt certo nomine maleficui uo cibit᷑ in iudicũ si c̃imn
haccausa. Nã maiestatis arcessit᷑. definitione ⁊ p̃ceptis
definitionis uti oportebit Atq hȩc qͥdẽ plerũq in lignre
accidunt ut & coniectura ⁊ definitione utendũ sit Sinaliid
qq aliqd̾ genꝰ incide. eiꝰgnr̃is p̃cepti. licebit luc parintio¬
ne tranfferre Nã accus itori maxime. ẽ in hoc elaborandũ.
ut id ipsũ factũ ꝓpt̃ qđ sibi reus concedi putat oportere. quã
plurums infirm& rationib: Id̃ facile ẽ si quã plurim& c̃sta¬
tiraionibi aggredit᷑ id ĩꝓbare s Ipsa aũt cõꝑatio seꝑ ata acere

Expanded text:
demonstrabitur esse factum. eius rei con- firmatio et item contraria demonstrabitur esse factum. eius rei con- firmatio et item contraria de parte infirmatio ex con- iecturali constitutione sumetur. sin autem certo nomine maleficii vocabitur in iudicium, sicut in hac causa— nam maiestatis arcessitur—, definitione et praeceptis definitionis uti oportebit. atque haec quidem ple- rumque in hoc genere accidunt, ut et coniectura et definitione utendum sit. sin aliud quoque aliquod genus incidet, eius generis praecepta licebit huc pari ratione transferre. Nam accusatori maxime est in hoc elaborandum, ut id ipsum factum, propter quod sibi reus concedi putet oportere, quam plurimis infirmet rationibus. quod facile est, si quam plurimis constitu- tionibus aggr
Abbreviated transcription (Latin):
linq̃r&e milite seducer& : Itaq fec̃ : Armis ⁊ in pe¬
dim̃tis a missis p̃t̃spẽ milites c̃seruauit. Accusat᷑
maiestatis. Incurrithuiç definutio: Synos hunc
arma ⁊inpedim̃ta relinq̃re : Depulsio ÷ oportuit:
uestio ÷ oportuentne. Ratio ÷ milite sit ot̃is ꝑissent
Infirmatio ÷ aut c̃iesturalis ñ ꝑissent : aut alta c̃iec¬
turalis ñideo fecisti. Exqͥb iudicationes ꝑifsentne¬
c̃cedere hostib: Ex qͣuidicatio nascit᷑ : Cũ om̃s pit᷑
milites eẽnt nisi adhano paltionẽ uenissent utrũ
satiꝰ fuerit amittẽ milites an adhanc ĩditionẽ uenire
Hoc causȩ genꝰ exbis locis craltari c̃ueni&. Vporte
acinaxime c̃iesturis faciendis in firmare illud qđ
cũ eo qđ criminidabit᷑ hiiqͥaccus abunt᷑ cõparabunt:
a fix si aut id qđ dicent defensores futũ fusso nisud
factũ eã qͦde falto iudiciũ est futũ fuissenegabit᷑
aue siabla ratione ⁊ ab ã ob causã acdica se rou facsse

Expanded text:
eret; itaque fecit; armis et in- pedimentis amissis praeter spem milites conservavit. accusatur maiestatis. incurrit huc definitio. sed nos hunc arma et inpedimenta relinquere. de- pulsio est: oportuit. quaestio est: oportueritne? ratio est: milites enim omnes perissent. infirmatio est aut coniecturalis: non perissent; aut altera coniecturalis: non ideo fecisti ex quibus iudicatio est: perissentne? econcedere hostibus. ex quo iudi- catio nascitur: cum omnes perituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit amit- tere milites, an ad hanc condicionem venire? Hoc causae genus ex suis locis tractari oporteac maxime coniecturis faciendis infir- mare illud, quod cum eo, quod crimini dabitur, ii, qui accusabuntur, comparabunt. id fiet, si aut id, quod dicent defensores futurum fuisse, nisi id factum esset, de quo facto iudicium est, futurum fuisse negabi- tur; aut si alia ratione et aliam ob causam, ac dicet se reus fecisse,
Abbreviated transcription (Latin):
neq honestũ putari oportert nͥ qͦ animo qͦ tẽꝑe qͣ de
causa factã sit intelligat᷑ Qlocꝰ ita cõmunis ut bene
tractatꝰ in hac causa magno ad ꝑsuadendũ mom̃to
beneficii magnitudo exutilitate aut honestrae. aut
uerbis. ante oculos eoꝵ qͥ audiunt ponit᷑ ut si seqͦq dẽ
facturos fuisse arbitrent᷑ sisibi illa res atq ea ꝑficien¬
dicausa ꝑidẽ tẽpꝰ accidissa. ¶Relatio criminis. cũ
reus id qđ arguit᷑ confessꝰ alceriꝰ se inductuĩ peccato.
iure feaissedȩmonstrat Ea. hnumodi Horatiꝰocciis
trib ceriatis. ⁊ duob amissis fr̃ib domã se uictor
recepit Is aniaduertit sororẽ suã. defrarũ morte ñ
laborantẽ sponsi aut nom̃ appellantẽ Idenadẽ curi

Expanded text:
 putari opor- tere, nisi, quo animo, quo tempore, qua de causa fac- tum sit, intellegatur; qui locus ita communis est, ut bene tractatus in hac causa magno ad persuadendum momenmplificatione beneficii magnitudo ex utilitate aut honestate aut  expressa verbis ante oculos eorum, qui audiunt, ponitur, ut ipsi se quoque idem facturos fuisse arbitrentur, si sibi illa res atque ea faciendi causa per idem tempus accidisset. Relatio criminis est, cum reus id, quod arguitur, confessus alterius se inductum peccato iure fecisse demonstrat. ea est huiusmodi: Horatius occisis tribus Curiatiis et duobus amissis fratribus domum se victor recepit. is animadvertit sororem suam de fratrum morte non laborantem, sponsi autem nomen appellan- tem identidem Curi
Abbreviated transcription (Latin):
dicatio quã ante exposiumꝰ Cũ om̃s peritari milites
eent. nͥadhanc pactionc̃ uenissent. utrũ satiꝰ fuerit
perire milites an adhanc pactionẽ uenire Noc ȩx
Locis delibationis qͥsi aliquã in consultationẽ resueni¬
it trastari oportebit fdefensor aut qͥb: in locis ab accusa

Expanded text:
atio, quam ante expo- suimus: cum omnes perituri milites essent, nisi ad hanc pactionem venissent, utrum satius fuerit perire milites, an ad hanc pactionem venire? hoc ex locis deliberationis, quasi aliquam in consultationem res veniat, tractari oportebit. Defensor autem, quibus in locis ab
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ gessistis inrdationẽ criminis delaberẽm. deqͣ pꝰ
lõqm̃. Utrũq aut̃ causȩgenꝰ inhanc ciusã inꝰ dig̃ert ꝑ¬
spicuũ est : In hanc argum̃ tationes exhisde locif sumñ des
atq incausã negotialẽ. qͣde ante dictũẽ : Locosaut̃ cõ¬
munes & ex causa ipsa si qͥd inerit indignationis aut
c̃q̃stionis & iuris utilitate & natͥa multos igraues
sumere licebnt. ⁊ oportebit.: causce dignita s iudebit᷑
postulare : Nc̃ ad sũptiuã partẽ iuridicialis cideremꝰ

Expanded text:
bellum gessistis, in relationem criminis de- laberemur, de qua post loquemur. utrumque autem causae genus in hanc causam incidere perspicuum est. in hanc argumentationes ex isdem locis sumendae sunt atque in causam negotialem, qua de ante dictum est. Locos autem communes et ex causa ipsa, si quid inerit indignationis aut conquestionis, et ex iuris uti- litate et natura multos et graves sumere licebit et oportebit, si causae dignitas videbitur postulare. Nunc adsumptivam partem iuridicialis considere
Abbreviated transcription (Latin):
aliactionib defensiene cõ abie sC atrosait oms lacos¬
qͥadipsã cõꝑationẽ ꝑ tnebunt ex cmtiario
defa cto turpi aliqͦ aut in utili. aut utroq fateat᷑.
quȩrat tam̃ aliquã defensionẽ. ⁊ facti inutlitatẽ.
aut turpitudinẽ cũ indignatione ꝓferre Defenso

Expanded text:
tionibus defensionem comparabit; ceteros autem omnes locosad ipsam comparationem pertinebunt, ex contrario eum, qui, cum de facto turpi aliquo aut inutili aut utroque fateatur, quaerat tamen aliquam defensionem, et facti inutilitatem aut turpitudinem cum indignatio
Abbreviated transcription (Latin):
cidert horestis. Quare accusatoris talisert parti¬
tio int̃fectã matrẽ afilio. cũ adũsaris mͥ conuenit:
ũ illa occiderit agam̃ nonẽ anafilio occidi debuerit
questio: Reiuero taliserit partitio Intfectũ adite¬
mestra agam̃nonẽ conuenit Ana filio clitemestra
debuent occidi questio est. Quȩ ut̃ parcitiorerũ
distrbutã contin& ex positionẽ hbere deb& breui¬
titõ ab solutionẽ paucitatẽ In om̃idistributione
siue quãhab& orator in mebris negotii. siuequã in
mebris que ipseformat ⁊ fingit dicenda seruare del&
ħ̃eria breuitatẽ. absolutionẽ. paucitatẽ Breui¬
tas in uerbẽ ab solutio. intoto paucitas ingenerib:
reuitas est cũnisi necessariũ ullũ assũmit᷑ uerbũ ħ
se ñ uerb nq ex traneis ornam̃tis animꝰ auditoris
sumitͥ uerbũ. Vt sisic partiam᷑ dicemꝰ dedecumano
frumto deinde deempto postremo deestimato
c̃ dicemꝰ dedemacuma no frum̃to Deiñe ubimai:¬

Expanded text:
ciderit Orestis. Quare accusatoris talis erit partitio: 'interfectam matrem a filio cum aduersario mihi conuenit, cum illa occiderit Agamemnonem; an a filio occidi debuerit, quaestio est'. Rei uero talis erit partitio: 'interfectum a Clytaemestra Agamemnonem conuenit; an a filio Clytaemestra debuerit occidi, quaestio est'. QVAE AVTEM PARTITIO RERVM DISTRIBVTAM CONTINET EXPOSITIONEM, HAEC HABERE DEBET BREVITATEM, ABSOLVTIONEM, PAVCITATEM. Iri omni distributione, siue quam habet orator in membris negotii siue quam in membris quae ipse format et fingit dicenda, seruare debet haec tria, breuitatem, absolutionem, paucitatem. Breuitas in uerbis est, absolutio in toto, paucitas in generibus. BREVITAS EST, CVM NISI NECESSARIVM NVLLVM ADSVMITVR VERBVM. sae, non verbis neque extraneis ornamentis animus auditoris SVMITVR VERBVM. Vt sic partiamur: 'dicemus de decumano frumento, deinde de empto, postremo de aestimato', non 'dicemus de decumano frumento, deinde, ubi mai
Abbreviated transcription (Latin):
feriretur. Infirmatio ẽ. at enĩ qm̃ tu parti¬
ceps factus es inturpissimo foedere. sũ mȩ re¬
religionis dedi te c̃uenit. ludicatio est. Cũis:
qui potestatis nihil habuerit. uissu imꝑatoris
infdedere & intanta religione int̾ fuerit. de¬
dendus sit hostib nec ne: Hoc genus causȩ a sũ¬
periore hoc differt. qđ in illo concedit sereus:
oportuisse facere. id qđ fieri dicat accusator
portusse. sed alicuirei aut homini causã attri¬
buit quȩ uoluntati suȩ fuerit impedimnto sine:

Expanded text:
feriretur. infirmatio est: at enim quoniam par- ticeps tu factus es in turpissimo foedere summae re- ligionis, dedi te convenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, dedendusne sit hosti- bus necne? hoc genus causae cum superiore hoc differt, quod in illo concedit se reus oportuisse facere id, quod fieri dicat accusator oportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati suae fuerit inpedimento, sine
Abbreviated transcription (Latin):
in similẽ ante sifpicionẽ uenerit. &c maximes
:fieri poterit similialiquomgenere eidẽmodiĩcal
aliqua cõmotũ peccasse. aut in aque magnartꝰ
aut in maiore. aut inminore. Vt si qͥdẽ pecuina
dicat inductũ fecisse. possit demonstrare aliqu
inre eiꝰ aliqua factũ auarũ. ltẽ in omĩ causa n¬
turã. aut uictũ. aut studiũ. aut fortimã. aic
aliqͥd eoꝵ qua ꝑsonis attributas. adeã caus̃ qu
cõmotũ peccassedic& adiungere Atq ex his par
quoq genere culparũ. Siex pari sum̃ da facultus

Expanded text:
in similem ante suspicionem venerit, ac maxime, si fieri poterit, simili quo in genere eiusdemmodi causa aliqua commotum peccasse aut in aeque magna re aut in maiore aut in minore, ut si qui, quem pecunia dicat inductum fecisse, possit demonstrare aliqua in re eius aliquod factum avarum. item in omni causa naturam aut victum aut studium aut fortunam aut aliquid eorum, quae personis adtributa sunt, ad eam causam, qua commotum pec- casse dicet, adiungere atque ex dispari quoque genere culparum, si ex pari sumendi facultas
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ꝑspicere cũ c̃silio & cua tͥonpotuerit &
ligens & c̃siderata faciendialiquid & non fa¬
tiendi excogitatio Eadr̃int̃ fuisse tũ cum
aliquid faciendi aut ñ faciendi certa decausa

Expanded text:
rspicere cum consilio et cura non potuerit; et diligens et considerata faciendi aliquid aut non faciendi excogitatio. Ea dicetur interfuisse tunc, cum faciendi aliquid aut non faciendi certa de causa
Abbreviated transcription (Latin):
a qmͦ & quo tẽpore. Aut agi. Aut iudicari. Acstatui
ditare conuenerit. Acsimul ostendere : ñ oportu¬
isse ante suppliciũ quã iudiciũ int̃ponere Tũle¬
gis quoq ⁊ udicia demonstrandas ꝑquȩ potuert
id pelcatũ qđ spontesua reuspunit sit moribus

Expanded text:
 et quo tem- pore aut agi aut iudicari aut statui de ea re convene- rit; ac simul ostendere non oportuisse ante supplicium quam iudicium interponere. tum leges quoque et iudi- cia demonstranda sunt, per quae potuerit id pecca- tum, quod sponte sua reus poenitus sit, moribus
Abbreviated transcription (Latin):
in remotionis partib integris complendis. ac¬
cusatorissunt Defensoris autem haec
Primum utquȩcumq aecusator ex aliis cons¬
eicutionib argumenta fecerit. soluat
Deinde accus& eum. cuiuscausa peccasse sedicie
Seindeelicit a se om̃ia factaeẽ. quae facere potu¬
erit Pereurr& omnia uitȩ suȩ prȩteritȩ.
diça facta consilia ut prob& non suam
fuisse culpam: cum hoc non impleuerie.
um uero causatio in hominem sed inremi
mouetur. omnia eadem precepta accusato¬
ris ⁊ defonsoris erunt. Excepta uł accusata¬
ne hominis. inquem remotiofit. uel defenso¬
s. reis¬
ne. Remotio cum fit: dedit exemplum deu
olescente. qui poram tenũit. Remou& eñ
asefactum & dicit non sue fuisse potestati

Expanded text:
in remotionis partibus integris complendis acin remotionis partibus integris complendis accusatoris sunt. Defensoris autem haec; primum ut quaecumque accusator ex aliis constitutionibus argumenta fecerit, soluat; deinde accuset eum cuius causa peccasse se dicit; Deinde dicet a se omnia facta esse, quae facere potuerit; percurret omnia uitae suae praeteritae dicta, facta, consilia, ut probet suam non fuisse culpam, cum hoc non impleuerit. Cum uero causa non in hominem, sed in rem remouetur, omnia eadem praecepta accusatoris et defensoris erunt, excepta uel accusatione hominis, in quem remotio fit, uel defensione. Rei remotio cum fit, dedit exemplum de adulescente qui porcum tenuit; remouet enim a se factum et dicit non suae fuisse potestati
Abbreviated transcription (Latin):
Remotio criminisẽ cũcuntencio fasti qđ abad¬
uersario infertur. in alium aut in aliud dimoue¬
tur eanonuaticin. Definitio. Hȩc tertia s pecies
assumptiuȩ qualitatis remotio criminis dr̃ quȩ
disinita ẽ sic cũ intentio facti remou&ur uł ina¬
liũ uł in aliud. Ipsa aut̃ remotio nuncreiẽ : nunc
causȩ. Sed sicausa remouetus. uł in hominem re¬
remotionem in hominem docuit ꝑ exemplum.
delegato rhodiorũ. Causa eremotionem in rem
in eodem exemplo ostendie. eumndixit mortuo
questore. silegatus. uiaticum non accepiss&
Uerum precepta tradidit: quib uteretur accusa¬
tor. cum arguer&e eum qui causam fasti in ho¬
minem remouer& Et est primum ut accusa¬
tor eum defendat. inquem culpa remouetus
Sed siho nompotuerit: dicat hoc iudicium ali.¬
ud ẽẽ. illud aliud Deindedicat. unicuiq suũ eẽ.
officium: hunc non oportiusse peccare. Illum
reum eẽ posse. non debere tamen comiungi
defensionẽ huius: cum illius accusatͥone. Hȩc

Expanded text:
IVS INTENTIO FACTI, QVOD AB ADVERSARIO INFERTVR, IN ALIVM AVT IN ALIVD DIMOVETVR. Ἐννοηματικὴ definitio. Haec tertia species adsumptivae qualitatis remotio criminis dicitur, quae definita est sic: cum intentio facti remouetur uel in alium uel in aliud. Ipsa autem remotio nunc rei est, nunc causae; sed, si causa remouetur, uel in hominem reremotionem in hominem docuit per exemplum de legato Rhodiorum; causae remotionem in rem in eodem exemplo ostendit, cum dixit 'Mortuo quaestore si legatus uiaticum non accepisset'. Verum praecepta tradidit quibus uteretur accusator, cum argueret eum qui causam facti in hominem remoueret. Et est primum ut accusator eum defendat in quem culpa remouetur, sed, si hoc non potuerit, dicat hoc iudicium aliud esse, illud aliud. Deinde dicat unicuique suum esse officium; hunc non oportuisse peccare, illum reum esse posse; non debere coniungi defensionem huius cum illius accusatione. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Mii enĩ mendaces qͥdicunt᷑ greco
eliciunt ad hunc modũ. quicqiã
loqueris ꝑ os exit hic utrum
responderis aduersũ te ẽ Nã si
dicas ꝑos exit statĩ concludit
confenssionẽ Ita si demodio pleno
si&e duo tulero ñ minuit᷑: Ergosi
& aluidunũ: Ita usradimmensũ¬

Expanded text:
ii enim mendaces, qui dicuntur graeco eliciunt ad hunc modum: Quicquid loqueris, per os exit. Hic utrum responderis, adversum te est; nam si dicas ‘per os exit’, statim concludit:confessionem ita: Si de modio pleno si et duo tulero, num minuitur? Ergo si et aliud unum? Ita usque ad immensu
Abbreviated transcription (Latin):
factaeẽ. abreo. quȩ inipsius fuerint pocestute
Qđminꝰ quã conuenerit fastũ sit culpa id alteriꝰ
accidisse Deinde in alteri culpa exponenda de¬
monstrandũ ẽ : quantũ uoluntatis ⁊i studii fu¬
erit in ipso. ⁊id signis confirmandũ hui modi
Exc&era diligentia. ex antefactis. autdistis. atq
hoc ipsiutile fuisse facere. Inutile aut̃ ñ facere
tcũc xera uita fuisse hoc magis comsentaneũ.
quã qđ ꝓpt̃ abteriꝰ culpã ñ fecerit. Si aut nin ho¬
minẽ certũ. sꝗinrem aliquã causa dimouebit.
ut in hac eadere. siquestar mortiui s eẽt. ⁊ id cir¬
colegatis pecur ada ta ñ eẽt accusatione alteriꝰ.
⁊culpedepulsiome dempta c&crissim dit̃ ut
munes idẽutriq fere qui superiorib: assuptiuis
incident. Hoc tam certissi me accus atons fasti
indignatio. Defensoris cũ malio cul pasit. auc
inipso ñ fet supplicio sereũ asfici ñcportere:¬

Expanded text:
facta esse ab reo, quae in ipsius fuerint potestate; quod minus, quam convenerit, fac- tum sit, culpa id alterius accidisse. deinde alterius culpa exponenda demonstrandum est, quantum volun- tatis et studii fuerit in ipso, et id signis confirman- dum huiusmodi: ex cetera diligentia, ex ante factis aut dictis; atque hoc ipsi utile fuisse facere, inutile autem non facere, et cum cetera vita fuisse hoc magis consentaneum, quam quod propter alterius culpam non fecerit. si autem non in hominem certum, sed in rem aliquam causa demovebitur, ut in hac eadem re, si quaestor mortuus esset et idcirco legatis pe- cunia data non esset, accusatione alterius et culpae depulsione dempta ceteris similiter uti munes idem utrisque fere, qui in superioribus assumptivis, incident; hi tamen certissi- me: accusatoris, facti indignatio; defensoris, cum in alio culpa sit, aut in ipso non sit, supplicio se affici non oportere
Abbreviated transcription (Latin):
Sqđ at & addiuer sas uitȩ rationes traducera& ut sup̃ͣ
diximꝰ disfiaile ÷ cui liba rei consuetudinẽ tollere.s
difficiliꝰ alias &iã uiuendi ꝑsuadere rationes
Age ͦ urbib: constitutis ut fidẽ colere & iustitiã reti
nere discerent. &aliis parcre sua uoluntate consuescerent.
Acñmͦ labores exepiendos cõmodis õmunis causa. sed
&iã uitã amitendã existimarent qͥ tandẽ fieri potuit

Expanded text:
'et ad diuersas uitae rationes traduceret', ut supra diximus, difficile est cuiuslibet rei consuetudinem tollere; hoc difficilius, alias etiam uiuendi persuadere rationes. AGE VERO VRBIBVS CONSnere discerent et aliis parere sua voluntate consuescerent ac non modo labores excipiendos com- munis commodi causa, sed etiam vitam amittendam existimarent, qui tandem fie
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoditas quȩdã praua uirtutis imutatrresine ntuors
officii dicendi copiã consecuta ÷ tũ ingenio freta malio
puertere urbes ⁊ uitas hominũ labefactare assueuit
Om̃eꝑfestũ bonũ id qͦratura humanas res nilło adios
inc̃modo munerata ÷ duob: ad plenũ c̃stat Reipsia i
cieatq i maginesui. ut puta mel hab& rẽ. selica dils¬
dinẽ. hab& speciẽ iacolorẽ atq aspectũ qͦ quasi facile a
ut .c̃. dilce credit l uirfortis habe rẽ. uirtutẽ scliceo
habas ̃petiẽ dpulchrtudinẽ corpouis: In distortaenimo
bra. ne quȩ urati naturĩ sui cõpetent̃ appositas uirts
ñ potst cadere ut urgiliꝰ i ceceri qͦscunq fortesipulqͥri
&ia suissȩ dexer̃ Sic uestis & da habe rẽ utilitatẽ tet

Expanded text:
commoditas quaedam, prava virtutis imitatrix, sine ra- tione officii dicendi copiam consecuta est, tum ingenio freta malitia pervertere urbes et vitas hominum labe- factare assuevit. erfectum bonum, id est quo natura humanas res nullo adiuncto incommodo munerata est, duobus ad plenum constat, re ipsa et specie atque imagine sui. Vt puta, mel habet rem, scilicet dulcedinem; habet speciem, id est colorem atque aspectum, quo quasi facie, ita ut est, dulce credatur. Ita uir fortis habet rem, uirtutem scilicet, habet speciem, id est pulchritudinem corporis. In distorta enim membra neque iuxta naturam sui competenter apposita uirtus non potest cadere, ut Vergilius et ceteri quoscumque fortes et pulchros etiam fuisse dixerunt. Sic uestis etiam habet rem, utilitatem t
Abbreviated transcription (Latin):
incipere ñ aleda que elenã genuit Ergo ꝥcepta dit
inbreue narrationẽ quȩ in inicio narrationis quȩ infine.
que in medio serure debẽmꝰ atq hoc p̃ceptũ deinitio nur¬
racionis : qđ ait Breuis erit si unde necesse inde mia¬
ũ sumet ñ abultimorepet&. Et si cuiꝰ reisitis erit sũmã
dixisse. ci pirtes ñdicent᷑ Vt puta cũ sufficiat dicere.
occidit ñ dicamꝰ & uoluit & potuit &occidit cũ harum
partiũ sũma sit occidit & ħi dixisse sufficiat Verũ hoc p̃¬
ceptũ demedio narrationis eẽ potest it sim̃ longius

Expanded text:
incipere, non a Leda, quae Helenam genuit. Ergo praecepta dat incipere, non a Leda, quae Helenam genuit. Ergo praecepta dat in breuem narrationem, quae in principio narrationis, quae in fine, quae in medio seruare debeamus; atque hoc praeceptum de initio narrationis est, quod ait: 'breuis erit, si unde necesse est, inde initium sumet, non ab ultimo repetetur'. ET, SI CVIVS REI SATIS ERIT SVMMAM DIXISSE, EIVS PARTES NON DICENTVR. Vt puta, cum sufficiat dicere 'occidit', nos dicamus 'et uoluit et potuit et occidit', cum harum partium summa sit ' occidit', et hoc dixisse sufficiat; uerum hoc praeceptum de medio narrationis esse potest. ET SI NON LONGIVS,
Abbreviated transcription (Latin):
ones intelligunt᷑ ł ꝓpositiones criminũ. cũ oratio expo¬
nendiqͦdã modo implicatã secũ hab& intentionẽ. ut
acidisti aut til isti At ubi narratio ÷ post narrationẽ
dñr Sedtam̃ innarratione significant᷑ iudici ñ aꝑte ab
oratore dicunt᷑ IBreuis erit siundenecesse ÷ inde ini
ciũ sumet & ñ abultimorepetet᷑ &sicuiꝰ reisatiserit
sũmã dixsse. eiꝰ partes ñ dicent᷑ Nã sepesatis ÷ qđ facã
sit dicere. ñ ut enarres quẽ ad modũ sit factũ IBreuis
erit. si unde necesse: inde initiũ sum & ñ abultimore¬
pec&. Dix̃ supra narrationẽ oratoriã tres iurtutes
hibere debere. ut breuissit ut aꝑta ut ꝓbabilis Nc̃
doc& breuis narratio quẽ ad modũ eẽpossit & bre¬
uis ꝓqualitate negpcii breuis inqͥt erit siinitium
sumas areb necessari is. nabultimo. At puta snobis
bellũ troranũ narrandũ sit. debemꝰ a raptuhelena&

Expanded text:
ones intelleguntur uel propositiones criminum, cum oratio expoones intelleguntur uel propositiones criminum, cum oratio exponendi quodammodo implicatam secum habet intentionem, ut 'occidisti' aut 'tulisti'. At ubi narratio est, post narrationem dicuntur, sed tamen in narratione significantur iudici, non aperte ab oratore dicunturtium sumetur et non ab ultimo repetetur, et si, cuius rei satis erit summam dixisse, eius partes non dicentur—nam saepe satis est, quid factum sit, dicere, ut ne narres, quemadmo- dum sit factum—, et sE EST, INDE INITIVM SVMET, NON AB VLTIMO REPETETVR. Dixit supra narrationem oratoriam tres uirtutes habere debere, ut breuis sit, ut aperta, ut probabilis; nunc docet breuis narratio quem ad modum esse possit, et breuis pro qualitate negotii. Breuis, inquit, erit si initium sumas a rebus necessariis, non ab ultimo; ut puta, si nobis bellum Troianum narrandum sit, debemus a raptu Helenae
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ continuo dicunt᷑ Vñ idagit in sucortiones
ut udex sciet cusĩ sed it audia grimen amisũ At in
narratione cũ causa om̃is fuert explicata ⁊t̃ crimen
Aut ab accusatore ꝓponit᷑ post nurrationc̃ quasi inten¬
to dutadefensore quasi quȩstio ut puarget᷑ : Sextus rosciꝰ
eccis : decusitor dicit afilio tilliꝰ negit: Hinc eẽ crimina¬
tio potest & defensio In sinuat᷑ iudiciꝑ narrationẽ totũ
negociũ ibi quando quomodo sextꝰ roscius sit occisus
Ncdicat ataq parsnecese: hur singulisabalit̃ int̃uciuq̃
id qđ parti suȩ ꝓd eẽ possit. ñ pugnȩ modo s adiunctiue¬
risimilitudine ut ita narr& quasi & aduersariꝰ eadẽ mͦ
narrare possit Explicito negocio causaq cognita. incipit
aduersariꝰ dicere qđ sȩxtũ rosciũ filiꝰ int̃ẽmit Ithec cri¬
minatio. Siaũt defensor ẽ ꝓponit crimen quasi qstionẽ
Occidissepatrẽ sextꝰ rosciꝰ arguiti& affert anrgumenta
qͥb. hoc possit dissoluere ita indictionibalis crimiati¬

Expanded text:
nationem continuo ducuntur et non id agitur in hac oratione, ut iudex sciat causam, sed ut audiat crimen admissum. At in narratione cum causa omnis fuerit explicata, tunc crimen aut ab accusatore proponitur post narrationem quasi intentio, aut a defensore quasi quaestio, ut purgetur: 'Sextus Roscius occisus est'. Accusator dicit a falio, Tullius negat: hinc esse criminatio potest et defensio. Insinuatur iudici per narrationem totum negotium, ubi, quando, quo modo Sextus Roscius sit occisus singuli subtiliter interiaciunt id quod parti suae prodesse possit, non pugnae modo, sed adiuncta ueri similitudine, ut ita narret quasi et aduersarius eodem modo narrare possit. Explicito negotio causaque cognita incipit aduersarius dicere quod Sextum Roscium filius interemit, et haec est crirninatio. Si autem defensor est, proponit crimen quasi quaestionem, 'occidisse patrem Sextus Roscius arguitur', et adfert argumenta quibus hoc possit dissoluere. Ita in dictionibus aliis criminati
Abbreviated transcription (Latin):
re nihd deb& Ac multos imitatio breuitesa
pit. ut cũ sebreuesputent ee longissimsit t
tem copulatio rationabilis uerborũ plurimorũ.
unã rẽcontin&. Maxime aut̃ si in narratione sit.
cũpmissa uerba t̃tia ꝑsona concludit. Ut a lepido
cũ om̃ib copisitaliapulso segnior neq minꝰgraius
& multiplex cura patres eercebat Hec t̃tia ꝑsona
unã rẽfecit om̃ium suꝑioꝵ Itaq i noratione tot res
r̃ quot er̃ t̃tiȩ ꝑsonȩ. Ergo inhac oratione. ac¬
assi adedes puerũ euocaui. respondit. quȩ siui
dñm. domi negauit eẽ: t̃tia ꝑsona.ẽ. respondit
aigit᷑ una res: ẽ: Fit aut̃ altera cũ ait Domi negaũ
cẽ. Quare cũ sufficer& dominegauit ẽe. habun¬
duuit reb suꝑflius qr dix ante. respondit Itagͦ
multos imitatio breuitatis decipit. Quicũ res
breuissi me dicat̃ : tam̃qr plures quã oport& dicuÑ
incipiunt breues ñẽẽ. Quã obrẽ inquit si breues

Expanded text:
r. ac multos imitatio brevi- tatis decipit, ut, cum se breves putent esse, longissimi sint; cum tem copulatio rationabilis uerborum plurimorum unam res continet, maxime autem si in narratione sit, cum praemissa uerba tertia persona concludit, ut: "M. Lepido cum omnibus copiis Italia pulso segnior neque minus grauis et multiplex cura patres exercebat". Haec tertia persona unam rem fecit omnium superiorum. Itaque in oratione tot res erunt quot erunt tertiae personae. Ergo in hac oratione: 'accessi ad aedes, puerum euocaui, respondit, quaesiui dominum, domi negauit esse', tertia persona est 'respondit'. Iam igitur una res est; fit autem altera, cum ait 'domi negauit esse'. Quare cum sufficeret 'domi negauit esse', abundauit rebus superfluis quia dixit ante 'respondit'. Ita ergo multos imitatio breuitatis decipit, qui cum res breuissime dicant, tamen, quia plures quam oportet dicunt, incipiunt breues non esse. Quamobrem, inquit, si breues
Abbreviated transcription (Latin):
tinȩ ꝓcedit. d si narres quousq narrandũ ÷ ñ &um
illa narrent᷑ quȩ iã intractatus cadunt. Vt pua qͥdam
fortit̃ fecit. petit pcii nomine ereriidimidiũ centra
dicit᷑ Narrandũ ÷ que ad modũ fortit̃ fecerit ñ&iuã
que a d modũ ad ciuitatẽ regressussit & quẽ ad madum

Expanded text:
Id est, si narres quo usque narrandum est, non etiam illa narrentur, quae iam in tractatus cadunt, ut puta: 'quidam fortiter fecit, petit praem ̧ nomine aerarii dimidium; contra dicitur'. Narrandum est quemadmodum fortiter fecerit, non etiam quemadmodum ad ciuitatem regressu