comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus ẽ.emmens rotunditas. uñ & fastigiũ templi ro¬
tundũ talus uocat᷑. talus aũt sub crura ẽ. sub talo
pretat᷑ amaritudo ꝓ uiris mortuis. idem & comu¬
tans. mutauit enĩ se in habitu meretͥcis. qͣndo cũ
dine. qm salomon. miris oꝑibꝰ instruxit. et hodie
palmira nuncupat᷑. hebreoq sermone thamar di-¬
cit᷑. que in lingua nr̃a palma sonat. Thamar. a ple-¬

Expanded text:
lus est eminens rotunditas: unde et fastigium templi rotundi tolus vocatur. Talus autem sub crura est, sub talo pretatur amaritudo pro viris mortuis. Eadem et commutans; mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum st, quam et Salomon miris operibus exstruxit, et hodie Palmira nuncupatur; Hebraicoque sermone Thamar dicitur, quae in lingua nostra palmam sonat, usque a
Abbreviated transcription (Latin):
ginta duaꝵ libraꝵ sicut plautꝰ ostendit qͥ ait. duo
talenta ẽẽ centũ quadraginta qͣttuor libras. Est aũt
triplex. idest minor. mediꝰ. summꝰ. minor quinqͣginta.
mediꝰ septuaginta duaꝵ libraꝵ. summꝰ centũ uiginti
constat. Talio. uicissitudo. Talio. similis uindicta.

Expanded text:
LXX duarum librarum, sicut Plautus ostendit, qui ait duo talenta esse centum quadraginta quatuor libras. Est autem triplex, id est, minus, medium, summum; minus quinquaginta; medium septuaginta duarum librarum; summum centum viginti consta
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a in ꝯflictu postrema. hec enĩ aut in exordio m̃tem
ꝓ peccatis ꝓsternit. aut nouissime d̾ uirtutibꝰ deicit᷑.
cia humanã mentẽ ext̃minat. Notandũ u̾o ẽ qd̾ cordis
supbia cũ ext̃ius usq ad corpꝰ extendit᷑. priꝰ ꝓ oculo ᷤ in¬
dicat᷑. Ip̃i qͥppe ꝑfastũ tumoris inflati qͣsi ex sublimi
despiciũt. ⁊ quo se oepͥmũt altiꝰ extollunt. Nisi enĩ suꝑ¬
bia ꝑ oculos q̃si ꝑ qͣsdã se fenestras ostend̾et. neqͣ̃qͣm dõ

Expanded text:
et in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit.  cordis superbia cum exterius usque ad corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt, et quo se deprimunt, altius extollunt. Nisi enim superbia per oculos quasi per quasdam se fenestras ostenderet, nequaquam Deo
Abbreviated transcription (Latin):
papiliones. tentoria. Ess̃:. eabernacula. tentoria st̃
militũ quibꝰ initinere solis ardores tẽpestatesq im¬
briũ. frigorisq in iuriã uitant. dicta aũt taberna¬
cula qd cortine distente funibꝰ tabulis int̾stantib¬
ad p̃bendent᷑ que tentoria sustinerent. eaberne ołi

Expanded text:
I. De tentoriis. Tabernacula tentoria sunt militum, quibus in itinere solis ardores, tempestatemque imbrium, frigorisque injurias vitant. Dicta autem tabernacula, quod cortinae distentae funibus, tabulis interstantibus, appenderentur, quae tentoria sust
Abbreviated transcription (Latin):
gulis. etiã celi partibꝰ ad scribunt᷑. Uer quippe ori¬
enti dat᷑. qr tunc ex t̾ris omĩa oriunt᷑. Estas uero
meridiano. eo qd pars eiꝰ calori flagrantior sit.
hyemps septentrioni. eo qđ frigorib & ꝑpetuo
gelu torreat. Futumpnꝰ occiduo ꝓpt̃ quod graueᷤˢ
morbos h̃t. uñ & tunc omĩs folia arboꝵ defluit.
ut aũt autumpnꝰ habundet morbis. facit hoc cõ¬
siniũ frigoris & caloris & cõpugnantia int̃ se cõ¬
centũ aũt anni unum tẽpus ẽ. nec unꝰ annus
unum tempus ẽ. nec unꝰ mensis unũ tempus ẽ.
nec dies nec. hora. qr. dum. hec omĩa particulis ac¬
cidunt. suis & decidunt quomodo unũ dicendum

Expanded text:
gulis etiam caeli partibus adscribuntur. Ver quippe orienti datur, quia tunc ex terris omnia oriuntur; aestas vero meridiano, eo quod pars eius calore flagrantior sit; hiems septemtrioni, eo quod frigoribus et perpetuo gelu torpet; autumnus occiduo, propter quod graves morbos habet, unde et tunc omnis folia arborum defluit. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloris, et conpugnantia inter se concentum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unum tempus est; nec dies, nec hora, quia, dum haec omnia particulis accedunt suis, et decedunt, quomodo unum dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
uies.ccc. łxu. Esisꝰ. Tempora anni quattuor sunt.
ies. estus. autumpnꝰ. s hiemps. Dicta sunt aũt tẽ¬
pora. a cõmunionis temꝑam̃to. qd inuicem se hu¬
more. siccitate. calore. & frigore. temꝑent. Hec & cur¬
ricula dicunt᷑. qr ñ stant s currunt. Constat aũt
pꝰ factũ mundũ. ex qualitate cursus solis tẽpora
int̃ nos m̃sib fuisse diuisa. Quoꝵ tempoꝵ talem
uet̾ẽs faciunt discretionẽ. ut pͥmo m̃se. uer. nouum
dicat᷑. scd̾o adultũ. tercio p̃ceps. Sic & estas in suis
tribꝰ m̃sib. noua. adulta. & p̃ceps. Sic & autum¬
pnꝰ. nouus. adultꝰ. & p̃ceps. Itẽ hiemps. noua. ad.

Expanded text:
tuor sunt: ver, aestas, autumnus et hiems. Dicta sunt autem tempora a communionis temperamento, quod invicem se humore, siccitate, calore et frigore temperent. Haec et curricula dicuntur, quia non stant, sed currunt. Constat autem post factum mundum ex qualitate cursus solis tempora in ternos menses fuisse divisa. Quorum temporum talem veteres faciunt discretionem, ut primo mense ver novum dicatur, secundo adultum, tertio praeceps. Sic et aestas in suis tribus mensibus, nova, adulta et praeceps. Sic et autumnus, novus, adultus et praeceps. Item hiems, nova, ad
Abbreviated transcription (Latin):
quodãm᷑ nc̃ ex gentilitate retinet᷑. Nam fere aut le¬
giptime erant ap̃ eos. aut indicte. Indicte aũt q pau¬
ꝑtas antiqͣ romanoꝵ ex collatione sacrificabat. aut
certe d̾ bonis dãpnatoꝵ uñ supplicia dicunt᷑ supplica¬
tiones.q̃ fiebant d̾ bonis possessoꝵ. Saera enĩ res de¬

Expanded text:
quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae, aut legitimae erant apud eos, aut indictae. Indictae autem quia paupertas antiqua Romanorum ex collatione sacrificabat, aut certi de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis ex passor
Abbreviated transcription (Latin):
erunt in sinu septẽtͥonis. De quib lucan᷑. fũdit
ab extremos flauos aquilone sueuos. Quoꝵ
fuisse centũ pagos ⁊ płes multi ꝓdider̃. Dicti
aũt sueui putant᷑ amonte sueuo qui ab orta
initiũ germanie facit cuiꝰ loca incoluer̃t. Suf¬

Expanded text:
erunt in fine Septentrionis, de quibus Lucanus: Fundit ab extremo flavos, ab Aquilone Suevos; quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putainitium Germaniae facit, cujus loca incoluerunt; qu
Abbreviated transcription (Latin):
tus. qͥ ex rifeis siluis ueniens. dirimit europã aba¬
sia int̾ duas mundi partes medius currens atq in
uiario tenuisse prata frum̃tariis campis & gleba
uberi. dicta aũt thanathos a morte serpentis. Qui
dam ip̃e nesciat. a portata in t̾ra quoco gentiũ uec¬

Expanded text:
tus, qui ex Riphaeis silvis veniens dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens atque in uario tenui separata, frumentariis campis et gleba uberi. Dicta autem Tanatos a morte serpentum, quos dum ipsa nesciat, asportata inde terra quoquo gentium vec
Abbreviated transcription (Latin):
ess. Talamum. hac ex causa uocatum fuerunt. cũ enĩ
rapte fuissent a romanis sabine ex quibꝰ cũ una ante
alias specie nobilis. cũ magna omniũ admiratione
repararet᷑. talamoni duci eam oraculo responsum
ẽ dari & qm̃ hec nuptie felicit̾ cessarant. institutum
est ut in ominibꝰ nuptiis thalami nom̃ uteretur. aeg¬
giptii quoq lingua sua loca in qͥbꝰ nubentes succe¬
tunica dicta. eo qd ad talos usq descendat. & ad pe¬
des defluat. sicut pectoralis qui apud antiquos bre¬
uis erat. ut tantũ pectus oꝑiret. licet nẽ ꝓfusior est.
Talares. caliculaꝵ socci sunt. qͥ inde nominati uident᷑.
qd̾ ea figura sunt. ut ꝯtingant talũ. sicut subtalares.
ꝙ sub talo sint. quasi subtalares. d̾gł. Talastrus. cola¬

Expanded text:
. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succetunica dicta, eo quod ad talos usque descendat, et ad pedes defluat, sicut pectoralis, quia apud antiquos brevis erat, ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior sit. Talares calcei socci sunt, qui inde nominati videntur, quod ea figura sint, ut contingant talum, sicut subtolares, quod sub talo sunt, quasi subtalares. 8. Obstrigil
Abbreviated transcription (Latin):
guunt. fatuũ quippe existimant qui neq qđ fi
ipse neq qd̃ alii dicunt intellig̃. stultũ uõ ebco¬
rẽ corde. Uñ afranius. Ego inquit me stultũ exi¬
stimo. fatuũ aũt me ẽẽ non opinor.i. obtunsis qͥdẽ
sensib. non tn nullis. Stupidꝰ uõ dict᷑ qͣsi lapideu¬
siue lini. hec scd̾m antiquã orthogͣphiã stippa di¬
cta qd̃ ex ea rime nauiũ stipent᷑. uñ ⁊ stipatores di¬
cuntur quia inuallib eã cõponunt. Elẽ. Stupẽs.¬

Expanded text:
rum fatuum aestimant qui neque quod fatur ipse, neque quod alii dicunt intellegat; stultum uero hebetiore corde. Vnde Afranius: «Ego» inquit «me stultum existimo, fatuum esse non opinor», id est obtunsis quidem sensibus, non tamen nullis. Stupidus uero dictus est qusive lini; hec secundum antiquam orthographiam stippa dicta, quod ex ea rime navium stipentur; unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam componunt. Tomentu
Abbreviated transcription (Latin):
sus solẽ capiat. Sulphur uocatũ quia igne
accenditur. Ur enĩ ignis ẽ. Nam uis eius et
in aquis feruentib sentit᷑. neq alia res faciliꝰ
quatuor. uiuũ qd̃ fodit᷑ tͣnslucetq ⁊ uiret. qͦ solo
ex om̃ib gnib medici utunt᷑. Alterũ qd̾ appellãt
glebã usib tm̃ fullonũ familiare. Terciũ liqͦr ẽ.
Usus eiꝰ ad lanas sulphintas q̃m candorẽ molliciẽq
p̃stat. Quartũ ad licinia maxime conficienda ap¬
tũ. Sulphuris tanta uis ẽ ut morbos comiciales
dep̃hendat nitore suo. Impositũ ignib ardescens
incalice umi primã subditã cirtũferens ex arde¬
scentis reꝓcursu pallorẽ dirũ uelut defunctoꝵ effũ¬

Expanded text:
dem vertitur. Sulpur vocatum quia igne accenditur; πῦρ enim ignis est. Nam vis eius et in aquis ferventibus sentitur, neque alia res facilius  viret, quem solum ex omnibus generibus medici utuntur. Alterum, quod appellant glebam, usibus tantum fullonum familiare. Tertium liquor est; usus eius ad lanas suffiendas, quoniam candorem mollitiemque praestat. Quartum ad lychnia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut morbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. In calice vini prunaque subdita circumferens exardescentis repercussu pallorem dirum velut defunctorum effu
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ se differt̃. Sumimꝰ ipsi. accipimꝰ ab alio. Cũ n
dam᷑. dicendũ ẽ accipe. cũ ꝓmittimꝰ ipsi tollere.
dicendũ ẽ sume. Itẽ sũmimꝰ ꝓ nob̾. accipimus
auolentib. tollimꝰ anolentib. Itẽ auferimus
iure quicꝗd dedimꝰ. assumimꝰ iussu. eripimꝰ ui.

Expanded text:
e. Sumimus ipsi, accipimus ab alio. Cum enim damus dicendum est: accipe; cum permittimus ipsi tollere dicendum est: sume. Item sumimus per nos, accipimus a uolentibus, tollimus a nolentibus. Item auferimus iure quidquid dedimus, adsumimus iussu, eripimus ui.
Abbreviated transcription (Latin):
appellabant. in qua picta erant gesta sapientiũ atq
uiroꝵ fortiũ historie. In hanc porticũ sapientes phy¬
losophabant᷑. ex quo ⁊ stoici philosophi dicti sunt.
Grece enĩ porticus stoa dicit᷑. Hanc sectã pͥmꝰ zenon
instituit. hii negant sine uirtute effici quẽquã bea¬
tũ. Om̃e peccatũ uniforme eẽ asser̃ dicentes sic ille
nocens erit qui palliũ furatꝰ fui̾t quã qui aurũ. qui
mergũ occidint quã qui equũ. Non enĩ animal cri¬
Stola. matronale oꝑim̃tũ quo cooꝑto capite ⁊ scapula
adextro latere in leuũ humerũ mittit᷑. Stola aũt g̃ce
uocat᷑ qd̾ suꝑmittat᷑. idẽ ⁊ ricinũ latino nõe appellatũ¬
poetaestatis in eo ẽ. Caput enĩ mulleris uir ẽ. uñ ⁊ suꝑ
caput mulieris ẽ. Stola. uestim̃tũ. toga. missa g̃ce.¬

Expanded text:
t Poecilenstoam appellabant, in qua picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex qua et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zeno instituit. 9. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: Sic ille nocens erit qui paleas furatus fuerit, quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum; non enim animal criStola matronale operimentum, quod cooperto capite et scapula, a dextro latere in levum humerum mittitur: stola autem grece vocatur, quod superemittatur. Idem et ricinium latino nomine appellatupotestatis in eo est. Caput enim mulieris vir est; inde et super caput mulieris est.
Abbreviated transcription (Latin):
detrudunt᷑. esis. Tartarus. uł qr omĩa illic turbata sũt.
paxuc. id ẽ a tremore frigoris qd̾̃ est algere & rigere. sci¬
licet quia luce soleq caret. nam neq illic uapores sunt
qui ex solis luce gignant᷑. neq flati qͥ eiꝰdem montibus
incitant᷑. s ꝑpetuus stupor. tartaririn enĩ horrore &
tremore apud grecos legit᷑. illic enĩ fletus & stridor
tatiano quodã uocati. qui & engratite dicti quia car¬

Expanded text:
enerit. Tartarus, vel quia omnia illic turbata sunt, rizein, id est, a tremore frigoris, quod est algere et frigere scilicet, quia luce soleque earet: nam neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur; neque flatus, qui ejusdem motibus incitantur: sed perpetuus stupor. Tartarizein enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim fletus est et stridor Tatiano quodam vocati, qui et Encratitae dicti, quia car
Abbreviated transcription (Latin):
USi. Eitatio. idẽ ⁊ ieuiniũ. Statio aũt de militari e¬
xẽplo nom̃ accepit. ꝓeo qđ nulba letitia obueniens
castris stationẽ militũ rescindit. Nã leticia libenti
tristicia sollicittꝰ administrat disciplinã. un ⁊milites
nũquã immemores sacram̃ti magis stationib par̃.
Discernunt aũt quidã int̃ ieiunũ ⁊ stationẽ. Nam
ieiuniũ ẽ indifferent̃ ciꝰlib cliei abstinentia ñ scd̾m

Expanded text:
statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit, pro eo quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiusli
Abbreviated transcription (Latin):
solet extendi. Stadiũ. octaua pars miliarii ẽ cõstãs
passib centũ uigintẽ quinq. Hoc pͥmũ hertułẽ sta¬
tusse dicunt. eũq eo spacio det̃mmnasse qd̾ spse sub
uno spũ confecisset. ac ꝓm̃ stadiũ appellasset. q̃m in
fine respirasset. Stadialis ager ht̃ passus centũ uigĩ
sura octies cõputata. miliariũ facit qđ constat quĩq
folia ht̃ quasi uitis. ⁊ caules rectos mittit. sem̃ in fol¬
liculis iuride hñs in modũ ciceris. trigonũ. asꝑũ.

Expanded text:
mille quingentis. Stadium octava pars miliarii est, constans passibus centum viginti quinque. Hunc primum Herculem statuisse dicunt, eumque eo spatio determinasse quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse quoniam in fine respirasset sura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque vitis agrestis, caules rectos mittit, semen in folliculis viridibus habens in modum ciceris, trigonum, asperum,
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qd̃ om̃is res ad seipsam subsistit. Corpꝰ n
subsistit ⁊ idõ substantia ẽ. Illa uõ accidentia q̃
in subsistente atq subiecto sunt: substantie nõ
sunt. qr nõ subsistunt. s mutant᷑. sicut color
ut quantitas. qualitas. ł figura. De subiecto
igͥ gnã ⁊ species. in subiecto accidentia st̃. Ex
his nouẽ accidentib tͥa intra usiã sunt. Quan¬
titas. qualitas. ⁊ situs. hec enĩ sine usia ẽẽ non
possunt. Extra usiã uõ sunt. locus. tp̃s. ⁊ habitꝰ.
Intra ⁊ extra usiã st̃. relatio. facere. ⁊ pati. hiẽk¬

Expanded text:
ab eo, quod omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur; sicut color ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati.
Abbreviated transcription (Latin):
nita. platea. dicta qͣsi uulgi pedib trita. IuCRE TIUS.
Strata. uia q̃ ia uulgi pedib deita ẽ. ipsa ẽ ⁊ clilapida
ta .i. lapidib stricta. Pmi aũt poeni dicunt᷑ lapidib
uias strauisse. postea romani eas ꝑ om̃em pene orbem
disposuert ꝑꝑ rectitudinẽ itineꝵ.⁊ ne plebs eẽt otiosa.

Expanded text:
trata dicta, quasi vulgi pedibus trita. Lucretius: Strataque jam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et dilapidata, id est lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse, postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt propter rectitudinem itinerum, ne plebs esset otiosa.
Abbreviated transcription (Latin):
Ys̃. Stipendiũ. astipe pendenda nõatũ. Antiqui enĩ
appende pecuniã soliti erant mag̃ quã annuare.¬
ẽ ꝓmissio ł sponsio. uñ ⁊ ꝓmissores stipulatores uo¬
quã iteꝵ iungentes sponsiones suas agnoscebant.
Siue qd̃ stipulũ iuxta paulũ iuridicũ firmũ appel¬
ambit᷑. atq fulcit᷑ ne ponde frugis curuet᷑ q̃ ãbiũt
culmũ. ⁊ dicta stipula quasi usta.⁊ qͣsi iuxta. ⁊ quasi

Expanded text:
. Stipendium a stipe pendenda nominatum. Antiqui enim appendere pecuniam soliti erant magis, quam annumeest promissio, vel sponsio; unde et promissores stipulatores voquam iterum jungentes, sponsiones suas agnoscebant. Sive quod stipulum juxta Paulum juridicum firmum appelambitur, atque fulcitur, ne pondere frugis curvetur, quae ambiunt culmum. Et dicta stipula, quasi usta, et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
asiõe gnãri. Ordo aũt iste septẽ scłariũ discipl¬
reb abduceret.⁊ insuꝑna contẽplatione collocar.¬
Solz aũt queri Utrum sid̾a animam habeans.
sola sint. an habeant rectores quosdã sp̃s suos. isi
habeant utrũ abeis etiã uitaliter spirent᷑ sic̃ aiãnt̃
carnes ꝑ animas animaliũ. an sola sine ulla ꝑmu

Expanded text:
erunt. Ordo autem iste septem saecularium disciplrebus abducerent, et in superna contemplatione conlocars. CAPUT XXVII. Utrum sidera animam habeant. sola sint, an habeant rectores quosdam spiritus suos. Et si habent, utrum ab eis etiam vitaliter inspirentur, sicut animantur canes per anima
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse efficere quomodo se ista res habeat. artifice
dõ condita sy dera. quã quã teneamꝰ auctoritate apłi¬
ea dictũ. alia claritas solis. ⁊ alia claritas lune. ⁊ alia¬

Expanded text:
fortasse sufficere. quoquo modo se ista res habeat, artifice fortasse sufficere. quoquo modo se ista res habeat, artifice deo condita sidera. quamquam teneamus auctoritate apostolica dictum: alia gloria solis et alia gl
Abbreviated transcription (Latin):
planete.i. errantes. que magis mouent᷑ ordinib
cete que aplanetis appellantur uno loco fixe cũ mũ¬
do uoluuntur. Idõ aũt planete .i. errantes dicunt᷑
quia ꝑ totũ mundũ uario motu discurrunt. Par¬
ub aũt diu̾sis inter se mouent᷑ syd̾a. Nã quedã
ꝑius quedã inferius currunt. Uñ ⁊ illa que terris
pinquiora sunt: quasi maiora nob̃ uicent᷑ quã ea
que circa celũ uoluunt̃. Longinquitare enĩ locoꝵ
usus languescit. Hinc accidit ut intuallo longe ĩt
sedistantiũ circuloꝵ alia celerius alia tardius adcurs
uit anomala fiunt. aut retrograda. aut stationaria.
mutat nocte diẽ. radusq ponetͣntib astra ire uetat.
cursusq uagos statiõe morat᷑. Queri aũt solet ut
at beatissimus augustmꝰ utrũ celi luminaria astra
conspicua .i. sol ⁊ luna ⁊ stelle equalit fulgeant. set
aut stellas ł equales soli ł ⁊̃ maiores audent dicere.
s longius positas paruas uicdi. Et nob̾ quidẽ potest

Expanded text:
, id est errantes, quae vagis moventur ordinibus. Caeterae, quae aplanes appellantur, uno loco fixae cum mundo volvuntur. Ideo autem planetae, id est errantes dicuntur, quia per totum mundum vario motu discurrunt. 2. Partibus autem diversis inter se moventur sidera. Nam quaedam superius, quaedam inferius currunt. Unde et illa quae terris propinquiora sunt, quasi majora nobis videntur quam ea quae circum coelum volvuntur. Longinquitate enim locorum visus languescit. Hinc accidit ut intervallo longe inter se distantium circulorum, alia celerius, alia tardius ad cursus aut anomala fiunt, aut retrograda, aut stationaria. Mutat nocte diem, radiisque potentibus astra Ire vetat, cursusque vagos statione moratur. CAPUT XXIII.  etiam solet utrum coeli luminaria ista conspicua, id est sol et luna et stellae, aequaliter fulgeant; sed autem stellas uel aequales soli uel etiam maiores audent dicere, sed longius positas paruas uideri. et nobis quidem potest
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ soł orius sui signa
s uideat᷑. Hinc etiã ⁊ sol appellatus eo qd̾̃ solus ap¬
artat obscuratis cunctis sydib. Nec mirũ hoc de
gle. cũ etiã plena luna ⁊ tota nocte fulgente plenaq
ida aut ferunt᷑ aut mouent᷑. ferunt᷑ que celo fi¬
ixe sunt ⁊ cũ celo uoluunt᷑. Mouent᷑ uõ quedã sicut
planete .i. erratice. que cursu suo uago certam̃ de¬
finitione conficiunt. De uario cursu stellaꝵ.
urdius exorte: citiꝰ ad occasũ ꝑueniunt. Alie pariter
oriunt᷑ ⁊ nõ simul occidt. om̃s aũt suo tpr̃ adcursũ
ꝓͥũ reuertuntur. De stellarum interuallis.
Stelle int̃ se diu̾sis int̃uallis distant atra. ꝑꝑea dispa¬
niclaritate magis minusue oculis apparent. Nam
multe maiores sunt his quas uidemus cõspicuas.
s longius posite parue uidẽt᷑ a nob̾.¬

Expanded text:
 sol ortus sui signa dor videatur. Hinc etiam et sol appellatus, eo quod solus appareat obscuratis cunctis sideribus. Nec mirum hoc de sole, cum etiam plena luna, et tota nocte fulgente, pleraque Sidera aut feruntur, aut moventur. Feruntur, quae caelo fixa sunt et cum caelo volvuntur. Moventur vero quaedam sicut planetae, id est erraticae, quae cursus suos vagos certa tamen definitione conficiunt. De vario cursu stellarumtardius exortae citius ad occasum perveniunt: aliae pariter oriuntur et non simul occidunt: omnes autem suo tempore ad cursum proprium revertuntur. De stellarum intervallis . Stellae inter se diversis intervallis distant a terra, propterea dispari claritate magis minusve nostris oculis apparent. Nam multae maiores sunt his quas videmus conspicuas, sed longius positae parvae videntur a nob
Abbreviated transcription (Latin):
n ambitu septẽ celestiũ orbiũ. pͥmũ in inferioris terre
cutulo luna ẽ constituta. idõ ꝓxima t̃ris posita. ut noc¬
te nob̃ facilius lum̃ exhibeat. Dehine scdo circulo
mercurii stella ẽ locata. solis celeritate par. s ui qͥdã
ut phylosophi dicunt contraria. Tercio circulo lu¬
ciferi circũuectio ẽ. que m̃n agentilib uenꝰ ẽ dicta qd̾
inter quinq stellas plus lucis habeat. Nã ut p̃diximꝰ
circulo solis cursus ẽ collocatus. qui ꝓm̃ quia om̃ib¬

Expanded text:
 septem coelestium orbium, primum in inferioris sphaerae circulo luna est constituta. Ideo proxima terris posita, ut nocte nobis facilius lumen exhibeat. Dehinc secundo 36 circulo Mercurii stella collocata, soli celeritate par, sed vi quadam, ut philosophi dicunt, contraria. Tertio circulo Luciferi circumvectio est, inde a gentilibus Venus ita dicta, quod inter quinque stellas plus lucis habeat. Nam, ut praedixicirculo solis cursus est collocatus, qui proinde, quia omnib
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽm solis accersisse.⁊ ꝑꝑ hoc nom̃ eius pꝰ mortẽ
int̾ sid̾a posuerunt. Sic calisto licaonis regis filiã
u̾sa que g̃ce arctos appellat᷑. pꝰ int̃fectionẽ ipsus
nom̃ eiꝰ iuppĩt cũ filio instellis septẽtonalib tͣnstu¬
lit. eãq arctũ. filiũ aũt eius arctofilax appellũ¬

Expanded text:
tionem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem tionem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, sa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appell
Abbreviated transcription (Latin):
Scorpiũ quoq ⁊ sagittariũ ꝑꝑ fulgura m̃ils ipsirs
appellauerunt. Sagittarius uir equmas crurib de¬
formatus. cuiꝰ sagnta ⁊ arcu adiungit ut ex eoñ
iois nutric̃e. cuius posteriorẽ partẽ corporis n
effigiẽ piscis idõ formauerunt: unt pluuias euiss
tpris designarent. quas solet idẽ m̃sis plerũq in
extremis hab̾e. Porro aquariũ ⁊ piscem ab ĩbrib
tiliũ. qui nõ solũ hos pisces s etiã arietes ⁊ hireos
⁊ tauros ursos ⁊ cancros ⁊ canes ⁊ scorpiones ineti
tͣnstulerunt. Nã ⁊ aquilã ⁊ cignũ ꝑꝑ iouis fabula
inter celi astra eius memorie causa collocauerunt
ꝑseũ quoq ⁊ uxorẽ eius andromediã pꝰ quã st̃ mor¬
tui incelũ ẽẽ receptos credider̃t. ita ut imagines eor
stellis designarent. eoꝵ quod appellare nominib
nõ erubescerunt. Aurigã erictoniũ inceli astra
collocauerunt. eo qd̾ uidissent eũ pͥmũ qͣdrigas
iunxisse. Mirati sunt enĩ ingeniũ eius ad imita¬

Expanded text:
Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cuius sagittam et arcum adiungunt, ut ex eo mensis  cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus ntilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imita
Abbreviated transcription (Latin):
pictus lucentib guttis in modũ stellaꝵ. De quo¬
pore guttis. hic aũt scorpionib ad eo contrarius
dicitur: ut uiso eo pauorẽ his afferat ⁊ corpore.¬
sternit᷑ in agris. ł quia ext̃gi oporteat quicquid sor¬
fimꝰ qd̾ fiat mus .i. stercꝰ qd̾ uulgo letam̃ uocat᷑. eo
qd̾ suo nutm̃to leta faciat germina. reddatq arua¬
ñta agͥculture repperit. pͥmꝰq agros firmauit. hũc
quidã saturnũ putauerunt. ut hoc nõe maior̃e illi

Expanded text:
pictus lucentibpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius dicitur, ut viso eo pavorem his afferat et torporesternitur in agris, vel quia extergi oporteat quod sorfimus quod fiat mus, id est stercus quod vulgo laetamen vocatur, eo quod suo nutrimento laeta faciat gementa agriculturae repperit, primusque agros firmavit. Eundem quidam Saturnum putaverunt ut maiorem illi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hencdit.: sic ab ip̃a sp̃e corpoꝵ usq ad humanã m̃¬
tẽ ꝑueniens. cũ ⁊ ipsã mutabilẽ inueniͣt qd nẽ docta
nc̃ indocta sit constituta: tam̃ int̾ cõmutabilẽ supra
seruitutẽ ⁊ mutabilia intra se cetera ad uniꝰ dĩ laudẽ
atq dilectioẽm cuncta conuertere a quo cuncta ẽẽ co¬
gnoscit. doctus uidi pot̃. ẽẽ aũt sapiens nullo modo.

Expanded text:
ic ab specie corporum usque ad humanam mentem perueniens, cum et ipsam mutabilem inuenerit, quod nunc docta, nunc indocta sit, constituta tamen inter incommutabilem supra se ueritatem et mutabilia infra se cetera ad unius dei laudem atque dilectionem cuncta conuertere, a quo cuncta esse cognoscit,: doctus uideri potest, esse autem sapiens nullo modo.
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ alio loco occasurũ hodie alio occidisse ext̃no
uidemus i dõ quia diu̾sis locis occidit ⁊ ex oritur.
putant eũ philosophi nequaquã cũ mundo fixũ
uolui. s ipsũ ꝑse moueri. Qui postquã ardentẽ
rotã occeano intinxĩt. ꝑ incognitas nob̾ uias ad
locũ uñ exierat regreditur. Expletoq noctis circu¬
lo cursim deloco suo festine erupit. Obliqua em̃ ⁊
fracta linea ꝑ astrũ ꝑgit adboream.⁊ ita ad orientẽ
reu̾titur. Hyemis aũt tp̃r ꝑplagã meridianã currit.
estate ũõ septẽtoni uicinus ẽ. si q̃n ꝑ austrũ currit.

Expanded text:
lem alio loco cras occasurum, alio occidisse hesternum lem alio loco cras occasurum, alio occidisse hesternum videamus, ideo qui diversis locis occidit, et exoritur, putant eum philosophi nequaquam cum mundo fixum volvi, sed ipsum per se moveri. Qui postquam ardentem 29 rotam Oceano tinxerit, per incognitas nobis vias ad locum unde exierat regreditur, expletoque noctis circulo, rursus de loco suo festinus erumpit; obliqua enim et fracta linea per Austrum pergit ad Boream, et ita ad Orientem revertitur. Hiemis autem tempore per plagam meridianam currit. Aestate vero Septentrioni vicinus est. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ circuitũ illuminent᷑. Unde acen dicunt greci.¬
pleriq etiã ferunt sic eregione ex alto fieri solẽ
ut ꝑ angusta puteoꝵ ora aquã que in ꝓfundo ẽ
uideretur refulgere. ẽẽ aũt dicunt᷑ inmeridiano
ex oriente ⁊ meridie ⁊ occidente. mane ⁊ sero post
tergũ ẽ. meridie quoq alatere. At uõ ad septẽtͥo¬
nẽ nũquã ẽ sol. ⁊ idõ umbrã si ad septẽtͥonẽ dirigas.
siue mane siue sero siue meridie. non pot̃ ẽẽ post
ueri nõ cũ mundo u̾ti uno loco manentẽ. Nã si
fixus maneret: necesse erat eodẽ loco occidere ⁊
exoriri. a quo pͥdie fuerat ortus. quẽ ad modũ cet̾a
sidum signa oriunt᷑ ⁊ occidunt. Yret̾ea ⁊ si ita eẽt
consequens erat. dies ⁊ noctes om̃s ẽẽ equales.
⁊ quã spaciosus dies hodiernus eẽt. tã longus suꝑ
ẽẽt futurus. Nox quoq simili ratione semꝑ eqͣlis
ꝑmaneret. S qm̃ inequales dies aspicimus ⁊ so¬

Expanded text:
per circuitum inluminentur, unde et ascii graecper circuitum inluminentur, unde et ascii graecPlerique etiam ferunt sic e regione ex alto ferri solem, ut per angustiam puteorum aquam, quae in profundo est, viderint refulgere. Esse autem dicuntur in meridiano, ex oriente, ex meridiano, ex occidente. mane et sero pos tergum est, meridie quoque a latere, at uero a septentrione numquam est sol et ideo umbra, si contra septentrionem dirigas siue mane siue sero siue meridie, non potest esse pos veri, non cum mundo verti uno loco manentem. Nam si fixus maneret, necesse erat eodem loco occidere et exoriri a quo pridie fuerat exortus, quemadmodum caetera siderum signa oriuntur et occidunt. Praeterea, si ita esset, consequens erat dies et noctes omnes esse aequales, et quam spatioesset futurus. 2. Nox quoque simili ratione semper aequalis permaneret, sed quoniam inaequales dies aspicimus, et so
Abbreviated transcription (Latin):
suis adiungit cursib: eo paulatĩ temperiem
aeris huius reducit ⁊ reuocat auraꝵ dem̃tiãq
minet. ac resoluta sulcis germina reuiuescant ar
que ł in terris sunt ł in aquis gaudent annuis fe¬
tib ut successio ꝓpaget᷑. ut uͥ ad uestibas conu̾sati¬
onis inseptẽtͥone se subrigit spacia diu̾sa ꝓducit.
noctes uõ arctat ⁊ astringit. Itaq cũ magis susuas¬
sẽere facit seru ⁊ tanquã sucos uirides maturescẽ
poma siluaꝵ. Tunc quia flagrantior ẽ. minores
umbras facit in meridiano. qͣm ex alto hunc illu¬
hiemales dies breues s umbras maiores habent.
Estiui dies maiores s⁊ umbras minores habent.
Medio quoq die minor umbra. quia multũ ẽ
inpͥncipio ẽ diei ł fine. ⁊ hoc apud nos in parte.
occidentis. Cet̃um sunt qui dicunt qd̾ ꝑ duos totiꝰ
anni dies sine umbra fuerunt inpartib meridi¬
anis. eo qd̾̃ solẽ habentes suꝑ u̾ticẽ suũ undiq

Expanded text:
suis adiungit cursibus, eo paulatim temperiem suis adiungit cursibus, eo paulatim temperiem aeris huius reducit et reuocat aurarum clementiaminet ac resoluta sulcis semina reuiuescant, inquae uel in terris sunt uel aquis gaudent annuis fetibus successio propagetur. ast ubi ad aestiuas conuersiones in Septentrionem se subrigit, spatia diurna producit, noctes vero arctat et astringit. Itaque quo magis usu ascere facit semina, et tamquam in succos viriles maturescpoma siluarum. tunc quia flagrantior est, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc inluhiemales dies breues, sed umbras maiores habent, aestiui dies maiores, sed umbras minores habent. medio quoque die minor umbra quam uel in principio est diei uel fine, et hoc apud nos in parte occidentis. ceterum sunt qui melius duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus meridianis, eo quod solem habentes super uerticem suum undique
Abbreviated transcription (Latin):
solis igñẽ aqua nutriri. ⁊ ex contrario elem̃to
uirtut᷑ẽ luminis ⁊ uaporis acciꝑe. Uñ ⁊ freq̃nt̃
solẽ uidemus madidũ atq rorantẽ. In qͦ euidẽs
dat indiciũ qd̃ alim̃tũ aquaꝵ ad tẽꝑiem sui
Solem ꝑseip̃m moueri non cũ mundo uerti.
Nam si fixus celo manerer. om̃s dies ⁊ noctes
equales existerent. S qm̃ alio loco cras occasuꝵ
alio occidisse ext̃no uidemꝰ: apparet eũ ꝑ seip̃m
moueri. non cũ mundo uerti. Spaciis enĩ meqͣlib¬
orbes annuos conficit: ꝑꝑ tp̃rũ mutationes. Ori¬
ens diẽ facit. occidens nocte inducit. Nã uadẽs
longius ad meridiẽ hyemẽ facit. ⁊ terra gelascit.¬
gelu stringit᷑. que rigore atq plurima noctis ũ¬
bra t̃ras oꝑit. ac multo prolixiora sunt spacia
noctis quã diei. Hinc causa orit᷑. ut hib̃nis fla¬
tib nimia uis niuiũ pluiuaꝵq fundat᷑. Cũ uõ
ex meridianis decedens partib suꝑ t̾rã redit:
noctis ac diei exequat tpr̃a. ⁊ quo magis mora

Expanded text:
solis ignem aqua nutriri, et ex contrario elemento virtutem luminis, et vaporis accipere; unde frequenter solem videamus madidum, atque rorantem; in quo evidens dat indicium, quod elementum aquarum ad temperiem sui s per seipsum moveri, non cum mundo verti. Nam si fixus coelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent. Sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus; apparet, eum per seipsum moveri non cum mundo verti. Spatiis enimorbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut gelu, stringitur frigore et plurima noctis umbra terras operit, ut multo prolixiora sint noctis spatia quam diei. hinc causa oritur, ut hibernis imperialis nimia uis niuium pluuiarumque fundatur. cum uero ex meridianis decedens partibus super terram redit, noctis ac diei exaequat tempora et quo magis moras
Abbreviated transcription (Latin):
tutꝰ. quia p̃clara om̃ia minedio ẽẽ deb. Porro qͥnto
circulo uesper sydus dr̃ collocatꝰ. quã illi marti assig¬
nant. Serto phetontis stella. quã ioius appellant.
Iam mundi celo.i. inmundi u̾tice stella saturni ẽ po¬
gida saturni sese quo itella receptat. Hec aũt syda¬

Expanded text:
est, quia praeclara omnia in medio esse debent. Porro quinto circulo Pyrois sidus dicitur collocatum, quod illi Marti assignant. Sexto Phaethontis stellam, quam Jovis appellant. Jam summo coelo, id est in mundi vertice, stella Saturni est pogida Saturni sese quo stella receptet. 3. Haec autem sid
Abbreviated transcription (Latin):
tata seminis lapsũ constringit. Strix. animal ĩ africa
erinaciis simile. uocatũ astridore pennaꝵ quas tergo
laxatas emittit. ⁊ canes uulnãt inseq̃ntes. Strix noc¬
turna auis hñs nom̃ de sono uocis. Qñ enĩ clamat strid.
hec auis uulgo amma dicit᷑ ab amando paruulos. un

Expanded text:
 illis sumpserint. Histrix animal in Africa erinacii simile, vocatum ab stridore spinarum, quas tergo laxatas emittit ut canes vulneret insequentes. turna avis, habens nomen de sono vocis; quando enim clamat stridet.Haec avis vulgo amma dicitur, ab amando parvulos; unde
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatẽ sphera agrecis dr̃. sicut ⁊ pile quib ludũ
infantes. Nã phylosophi dicunt celũ insphere
figurã undiq ẽẽ conuexũ om̃ib partib equalẽ
concludentẽ t̃rã inmedio mundi orbe libratã.¬
uirg̃. u̾bi huis ꝓͥetatẽ a ꝓpͥa significatiõe secerñs
dixit. hunc ego si potui tm̃ sꝑare dolorẽ. dũ om̃e
qd̾ exhorret animꝰ rectꝰ timere dicat᷑ quã sꝑare.
ꝓtimere. Qd̃ ⁊ lucanus distinguens ait. Liceat

Expanded text:
bilitate sphaera a Graecis dicitur, sicut et pilae quibus ludunt infantes. Nam philosophi dicunt, coelum in sphaerae figura undique esse convexum, omnibus partibus aequale, concludens terram in media mundi mole librataietatem a propria significatione secernit, dicens : Hunc ego si potui tantum sperare dolorem; dum omne quod exhorret animus rectius timere dicatur  Al. add. pro timere. Quod et Lucanus distinguens ait: Liceat
Abbreviated transcription (Latin):
Splenis ⁊ iecoris uiscera quasi exconturbato san¬
gume uidentur ẽẽ concreta. Iuxta eoꝵ aũt qui
de physica disputant uoluntatẽ: ueneria concu¬
piscentia consistit in iecore. affectus aũt iracũdie
infelle. pauoris incorde. in splene leticie. inpul¬
dictũ a supplem̃to excontraria parte iecoris ne
uacua existeret. Quẽ quidã etiã risus causa factũ
existimant. Nam splene ridemus. felle irascim̃.

Expanded text:
Splenis autem et iecoris uiscera quasi ex conturbato sanguine uidentur esse concreta, iuxta eos autem qui de fisicis disputant. Voluptates ueneriae concupiscentiae consisti dicunt in iecore, affectum autem iracundiae in felle; pauoris in corde; in splene laetitiae. In puldictum a supplemento ex contraria parte iecoris, ne vacua existeret: quem quidam etiam risus causa factum existimant. Nam splene ridemus, felle irascimur,
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to fuit. qui hebreo sermone interpr̃ nor¬
ma qd̃ pͥer fuerit in marurio ad imitationẽ fideliu
Idẽ aũt ⁊ g̃co sermone in latinũ u̾tit᷑ coronatꝰ ⁊ hos
ꝓphetice. ut qd sequeret᷑ in se uaticinio quodã fir
pͥus in uocabulo resonaret. Stephanꝰ enĩ coronadi

Expanded text:
tephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem et Graeco sermone in Latinum vertitur, coronatus: et hoc prophetice: ut quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est eni
Abbreviated transcription (Latin):
in lapsus stellaꝵ cecati m̃tib corruer̃. ita ut ꝑsuꝑ¬
stiones noxias que mathesis dr̃ euentus reꝵ p̃scit
posse conent̾. quos nõ solũ xp̃iane religionis do¬
ctores: set etiã gentiliũ. plato. aristotiles. atq a¬
lii reꝵ ueritate cõmoti concordi sententia dapna

Expanded text:
in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque ali
Abbreviated transcription (Latin):
ut si eregione inraclios eius quis intendat. reꝑos¬
so lumine omẽm subito amittit aspectũ. ac nisi
in cet̾as partes uultũ suũ oculosq conu̾tat. esti¬
mare se nichil uide.⁊ intuendi munere ẽẽ pͥua¬
tũ. Si uõ deflectit obtutũ: integrũ sibi officiũ

Expanded text:
ut qui e regione in radium ejus intendit, repercusso lumine omnem subito amittit aspectum; ac nisi in caeteras partes vultum suum oculosque convertat, aestimat se nihil videre, et tuendi munere esse fraudatum: si vero 63 deflectat obtutum, integrum sibi officium
Abbreviated transcription (Latin):
ra uident᷑. long̃iqͣ talt
aũt locoꝵ usus languescit. Lunã igͥ uidemus
peimã ẽẽ. nec eã mĩnorẽ aspectui nr̃o quã solẽ.
Idoq cũ sol longe suꝑius sit aluna ⁊ tn anobis
maior uidetur: iã si ꝓpe nos accesserit multo

Expanded text:
ra videntur, longinquitate autem locorum visus languescit. Lunam ergo videmus prope nos esse, nec eam majorem aspectui nostro quam solem. Ideoque, cum sol longe superior sit a luna, tamen nobis major videtur: jam, si prope nos accesserit, multo
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ ille. Ienino bis in sabbato.i. quarta ⁊ sexta sab¬
bati. Tprã aũt que legalib ac ꝓpħicis institutiõis
ablatus ẽ sponsus. ł sicut obseruatio quadrages¬
me q̃ in uniu̾so orbe institutiõe apłica obseruat᷑
cirta confiniũ dñice passionis. His certũ genus
quidã adiciunt qua serofagiũ dicunt. abstmnẽtiã
scilicet ciboꝵ humentiũ. uñ ⁊ nom̃ hoc datũ qs

Expanded text:
 'Ieiuno bis in sabbato,' id est quarta et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus ablatus est sponsus; vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo orbe institutione Apostolica observatur circa confinium Dominicae passionis. His tertium genus quidam adiciunt quam Xerophagiam dicunt, abstinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
dũ reuerenter insinuat.⁊ ex qua ortũ sit cogitatione
manifestat. patenter ostendit: quia noc plerũq ex
cogitatiõe suriul ⁊ reuelatiõe gnẽt᷑. Set nimirũ cũ
somnia tot reꝵ qualitatib ducib alt̾nent᷑. tanto
us difficilius credi deb. quanto ⁊ ex quo impulsu
ueniant non elucet. Scĩ aũt uiri inter illusiones
reuelationes. ipsas uisionũ uoces aut imagines
quodã intimo sopore discernunt. ut sciant quid
am sierga hec mens cauta non fuerit: ꝑ deceptorẽ
p̃m multis se uanitatib emerget. Qui nonnũqͣm
solet multa uera p̃dicere. ut adextremũ ualeat.
amimã ex una aliqua falsitate laqueare. Płe. Sũp¬

Expanded text:
dum reverenter, et ex qua ortum sit cogitatione manifestat, patenter ostenditur, quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generetur. Sed nimirum cum somnia tot rerum qualitatibus alternentur tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo impulsu veniant facilius non elucet. Sancti autem viri inter illusiones atque revelationes ipsas visionum voces aut imagines quodam intimo sapore discernunt, ut sciant vel qNam si erga haec mens cauta non fuerit, per deceptorem spiritum multis se vanitatibus immergit, qui nonnunquam solet multa vera praedicere, ut ad extremum valeat animam ex vana aliqua falsitate laqueare: sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ferrea ex laminis ferreis aut ereis concatenata ĩ mo¬
dũ squame piscis. ⁊ ex ipso splendore squamaꝵ simili¬
ebullit. Ysit. Squinũ. melius qd̾ in eufrata nasci¬
tur quã qd̃ in arabia. fulũu. multi florũ. purpureũ
tenet odoris rosei cũ manu confricatũ gustu multũ

Expanded text:
ferrea ex laminis ferreis vel eneis concatenata ad modum squame piscis, et ex ipso splendore squamarum et similium. Squinum melius est quod in Euphrate nascitur quam quod in Arabia, fulvum, multiflorum, purpureum, tenue, odoris rosei cum manu confricatur, gustu multum
Abbreviated transcription (Latin):
Stater ẽ nũmus hñs ut quidã affirmant unciã unã
.i. aureos sex. Alii putant tres. in engłio ꝓ duob di
etas uncie ẽ appendens aureos tres. ĩ ⁊ uocatꝰ ẽ stat̃
qd̾ tͥb solidus stet. Hic ⁊ semuncia quia semis ht̃ de
uncia. Hic ⁊ semissis quia ponderis semis ẽ quasi se¬

Expanded text:
Stater, est nummus habens ut quidam affirmant unciam unam, id est, aureos sex: ut alii putant, tres. In Evangelio enim pro etas uncie est, appendens aureos tres, unde et vocatus stater, quod tribus solidis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia; hic et semissis, quia ponderis semis est, quasi se
Abbreviated transcription (Latin):
idigena hoc uocabulo nuncupasse. Hec aboriente
suuio eufrate. ab occasti mari. no ⁊ egypto t̃minat᷑.
ongens a septẽtone armeniã ⁊ cappadociã. ameridie
sm̃i mebauicũ. Situs ens porrectus in mim̃sã longi¬
udiñẽ. in lato angustior. Ht̃ aũt in se ꝓuincias: cõ

Expanded text:
indigena a suo vocabulo nuncupasse. Haec ab oriente fluvio Euphrate, ab occasu mari nostro et Aegypto terminatur, tangens a septentrione Armeniam et Cappadociam, a meridie sinum Arabicum. Situs eius porrectus in inmensam longitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Stelle astando diere. quia fixe sunt sẽp mcelo
nec cadunt. Nam qd̾ uidemus celo stellas quasi la¬
bi. non sunt stelle s⁊ igniculi abaere lapsi. ⁊ sĩt
dũ uentus altiora petens etheriũ igñe secũ trant
qui tractu suo muitant᷑ stellas cadentes. Nã stele
cade non possunt. inmiobiles em̃ ut p̃dictẽs.¬
se differunt. Nã stella ẽ quelib⁊ singulars. by¬
dera uõ sunt stellis plurimis facta. ut iadas plla
Astra aũt stelle grandes. ut orion. bootes. luctłi
telle nõ habere ꝓpͥũ luma f a sole illumunari

Expanded text:
 stando; quia fixae stant semper in coelo, nec cadunt. Nam quod videmus a coelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi, qui sunt dum ventus altiora petens aetherium ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt. Immobiles enim, ut praedictse differunt. Nam stella est quaelibet singularis. Sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades. Astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haeStellas non habere proprium lumen, sed a sole inluminari
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ ⁊ nouẽ. De eclipsi solis.
olẽ sapientes dicunt altius currẽ. lunã aũt ꝓxi¬
mã ẽẽ terre. Hec ergo dũ deoriũ ad idem signũ uł
uina in eadẽ parte signi ẽ qua sol uehitur. idõq fit
illi ꝓrima ⁊ oppositiõe sui obscuiari ab ocułꝰ nr̃is
lumen eiꝰ uidetur. ueluti si aliquis oculis manũ ex¬
pansã opponat. Quanto magis id fetit: eminus
ille uicd̃i pot̃t. Quanto ap̃t ꝓcul discesserit. eo
magis illi omĩa poterunt apparere. Simili itaq.
ratione cũ adsolis locũ ł uneã luna ꝑueniͣt: tũc
pxima ei ẽẽ uidet᷑ ⁊ racdios eiꝰ ita corã oculis nr̃is ob¬
urare: ut lum̃ non possit eicere. Cũ aũt luna ab eo
loco discesserit: tc̃ sol lum eicit. ⁊ ad oculos nr̃os
t̃nsiminit. Qua ꝑꝑ ita soł obicit᷑ lune̾. sicut lune op¬
ponitur t̃ra. que utͣq lumina cũ ad t̾ras nõ ꝑueni¬
unt: defecisse dicunt᷑. Alii aũt dicunt defectũ sot
fieri si foram̃ illud aeris quo sol radios sundit.

Expanded text:
CAPUT XX. De eclipsi solis. 1. Solem sapientes dicunt altius currere, lunam autem proximam esse terrae. Haec ergo, dum deorsum ad idem signum velunc luna in eadem parte signi est qua sol vehitur, ideoque fit illi proxima, et oppositione sui obscurari ab oculis nostris lumen ejus videtur: veluti si aliquis oculis manum expansam opponat, quanto magis id fecerit, eo minus illa videri poterit; quanto autem procul discesserit, eo magis illi omnia potuerunt apparere. 2. Simili itaque ratione cum ad solis locum vel lineam luna pervenerit, tunc proxima ei esse videtur, et radios ejus ita coram oculis nostris obscurare, ut lumen non possint ejicere. Cum autem luna ab eo loco discesserit, tunc sol lumen ejicit, et ad oculos nostros transmittit. Quapropter ita soli objicitur luna, sicut lunae opponitur terra; quae utraque lumina cum ad terras non perveniunt, defecisse dicuntur. Alii autem dicunt defectum solis fieri, si foramen aeris, quo sol radios fundit,
Abbreviated transcription (Latin):
orbis. girus. Eg. Sphera celi ẽ species quedã in
rotundũ formata. cuius centrũ terra ẽ ex om̃ib par¬
tib equalit̃ conclusa. Hanc spherã nec pͥncipium
habere dicunt nec t̃minũ. idõ qd̾ in rotundũ quasi
circulus. un incipiat ł un desinat nõ facile cõphen¬
datur. quia circuitus pͥntipiũ sensu colligere. ĩ pꝰsi
ceꝑit globus lune ł udesinat m̃strua lunce defec

Expanded text:
is situ. Sphaera caeli est species quaedam in rotundo formata, cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi r, ut unde incipiant, ubi desinant non facile comprehendas; quia circuitus principium sensu colligere impossibiel unde coeperit globus lunae, vel ubi desinat menstrua lunae defec
Abbreviated transcription (Latin):
musicũ qd̾dã obdulcissimũ melodie carm̃ canẽ¬
tia. ita ut ꝑsuã uirtutẽ uocis. aucditus hominum
a longe nauigantiũ mulceant.⁊ ad se trabant ac
nimias uanitates modulatione ꝓlectent. aures¬
illis ac sensũ eoꝵ delinientes in somnũ uertant᷑.
Tunc dem̃ cũ uidint eos graui somno sopitos. in¬
uadunt ⁊dilamant carnes eosz. ac ꝑsuasione
uocis ignaros ⁊ incautos hoĩes decipiunt ⁊ mon¬
bunt in babilone. ⁊ ermacii.:⁊ honocentauri hab¬
tabunt in domib eoꝵ. Unius cuiꝰq aũt naturã
phisiologus disseruit. Sirene. in isaia. demones¬

Expanded text:
musicum quoddam ac dulcissimum melodiae carmen canunt, ita ut per suauitatem uocis auditus hominum a longe nauigantium mulceant et ad se trahant, ac nimia suauitate modulationis prolixae aures ac sensus eorum delinientes in somnum uertunt. Tunc deinde, cum uiderint eos grauissimo somno sopitos, inuadunt eos et dilaniant carnes eorum, ac sic persuasionis uocis ignaros et insipientes homines decipiunt et morbunt in Babylonia, et herinacii et onocentauri habitabunt in domibus eorum. Vnius cuiusque natura Physiologus disseruit: sirenae inquit an