comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerũt. hec Cicero. Neuiꝰ uõ pomponiꝰq iocos non raro
dicteria noĩant. Marcus etiã Cato ille censoriꝰ argute iccari
solitus est. hor nos ab inuidia muniret auctoritas. etia si
nr̃is cauillaremur. at cũ ueterib dicta referamꝰ. ip̃a utiq
auctoꝵ dignitate defendim᷑. Si ergo probatis inuentu
agite. quođ cuiq de dictis talib in mentẽ ueniet. uicissi
memoriã nr̃am excitando referamꝰ. Placuit uniu̾sis le¬
titie excogitata sobrietas. & ut p̾textatis incipiendo aucto¬
ritatẽ de exemplo p̾beret. hortati sunt. Tm ille dictu uolo ho¬
stis referre s uicti. & cuiꝰ memoria instaurat romanoꝵ trium¬
phos. Hanibal chartaginẽsis apud regẽ Antiochũ ꝓfugus face¬
tissime cauillatus est ea cauillatio huiuscemoi̾ fuit. Ostendebat
Antiochus in campo copias ingentes. quas bellũ ppło ro. facturus

Expanded text:
voluerunt." Haec Cicero. Novius vero Pomponiusque iocos non raro voluerunt." Haec Cicero. Novius vero Pomponiusque iocos non raro dicteria nominant. Marcus etiam Cato ille Censorius argute iocari solitus est. Horum nos ab invidia muniret auctoritas, etiam si nostris cavillaremur, at cum veteribus dicta referamus, ipsa utique auctorum dignitate defendimur. Si ergo probatis inventum, agite quod cuique de dictis talibus in mentem veniet vicissim memoriam nostram excitando referamus.» Placuit universis laetitiae excogitata sobrietas, et ut Praetextatus incipiendo auctoritatem de exemplo praeberet hortati sunt. Tum ille: «dictum volo hostis referre, sed victi et cuius memoria instaurat Romanorum triumphos. Hannibal Carthaginiensis apud regem Antiochum profugus facetissime cavillatus est. Ea cavillatio huiuscemodi fuit. Ostendebat Antiochus in campo copias ingentes quas bellum populo Romano facturus
Abbreviated transcription (Latin):
in ea re ualuerit. quis ignorat. qui uł liberti euis libros quos is
de iocis patroni composuit. quos quidã ip̃ius putant esse legere
curauit quis itẽ nescit ꝯsularem eu scurra ab inimicis appel¬
lari solitũ. ꝙ in orõne etia sua Uatinius posuit. Atq ego in lon¬
gum esset. referrẽ mͥ quib cansis cũ nocẽtissimos reos tueret᷑
uictoriã iocis adeptus sit. Ut ecce pro. L. Nacco quẽ repetundaꝵ
reꝵ ioci oportunitate de maĩfestissimis crimĩb exemit. Is iocus
in orone non extat. mͥ ex libro fufii uinaculi notus est. & inter
alia eius dicta celebrat᷑. S in hoc u̾bo non casu incidi. uolens
feci. Iocus eĩ hoc genꝰ ueteres nr̃i dicta dicebant. Testis ide Ci¬
cero qui ĩ libro epłaꝵ ad Corneliũ nepotẽ secũdo sic ait. Itaq
nr̃i cum oĩa que dixissemꝰ dicta essent. que facete & breui¬
ter & acute locuti essemus. ea ꝓprio nor̃e appellari dicteria

Expanded text:
in ea re valuerit quis ignorat qui vel liberti eius libros quos is in ea re valuerit quis ignorat qui vel liberti eius libros quos is de iocis patroni composuit quos quidam ipsius putant esse legere curavit? Quis item nescit consularem eum scurram ab inimicis appellari solitum? Quod in oratione etiam sua Vatinius posuit. Atque ego, ni longum esset, referrem in quibus causis, cum nocentissimos reos tueretur, victoriam iocis adeptus sit, ut ecce pro Flacco, quem repetundarum reum ioci opportunitate de manifestissimis criminibus exemit. Is iocus in oratione non extat, mihi ex libro Furii Bibaculi notus est et inter alia eius dicta celebratur. Sed in hoc verbum non casu incidi, volens feci. Iocos enim hoc genus veteres nostri dicta dicebant. Testis idem Cicero qui in libro epistularum ad Cornelium Nepotem secundo sic ait: "itaque nostri, cum omnia quae dixissemus dicta essent, quae facete et breviter et acute locuti essemus, ea proprio nomine appellari dicta
Abbreviated transcription (Latin):
saturnalib optimo dieꝵ ut ait ueronẽsis poeta nec uoluptacs
nobis ut stoicis. tanꝗͣ hostis repudianda ẽ. Nec ut epicureri sum¬
mu bonii in uoluptãte ponendũ. Excogitemꝰ alacritatẽ lascuna
carentẽ Et in fallor inueni. ut iocos ueteꝵ ac nobiliñ niroꝵ
educamatos ex multis uigis libris relatione mutua ꝓferamꝰ.
Hec nobis sit litterata lecitia & docta cauillatio incem plani pe¬
dis & sabulonis impudica &e pretexta u̾ba iacientis. At pudorẽ
ac modestiã uersus imitata hec res & cura & studio digna uete¬
rib uisa est. Etiã pͥmis aĩaduerto duos quos eloqñtissimos anti¬
qua etas tulit. Conicũ plautũ & oratorẽ tulliu eos ambos etiam
ad locoꝵ uenustatẽ ceteris p̾stitisse plautus quidẽ ea re clarus
fuit. ut post mortẽ eius comedie que incerte ferebant᷑ plau¬
tine tam̃ esse de iocoꝵ copia noscerent᷑. Cicero autẽ quantu

Expanded text:
"Saturnalibus optimo dierum", ut ait Veronensis poeta, nec voluptas "Saturnalibus optimo dierum", ut ait Veronensis poeta, nec voluptas nobis ut Stoicis tamquam hostis repudianda est nec ut Epicureis summum bonum in voluptate ponendum, excogitemus alacritatem lascivia carentem —et, ni fallor, inveni, ut iocos veterum ac nobilium virorum edecumatos ex multiiugis libris relatione mutua proferamus. Haec nobis sit litterata laetitia et docta cavillatio vicem planipedis et subulonis impudica et praetextata verba iacientis ad pudorem ac modestiam versus imitata. Haec res et cura et studio digna veteribus visa est. Et iam primum animadverto duos quos eloquentissimos antiqua aetas tulit, comicum Plautum et oratorem Tullium, eos ambos etiam ad iocorum venustatem ceteris praestitisse. Plautus quidem ea re clarus fuit ut post mortem eius comoediae, quae incertae ferebantur, Plautinae tamen esse de iocorum copia noscerentur. Cicero autem quantum
Abbreviated transcription (Latin):
BOna u̾ba queso p̾textatus ait circa reuentia tantũ socratice
maiestatis. Na reliquis qui ĩ illo fuere symphosio hec lumĩa ꝗs
nõ p̃ponenda consentiat: s quorsu tibi Auiene hoc tendit exem¬
plum: Qia sub illoꝵ inquit suꝑcilio nõ defũit qui psaltri¬
am ĩtromitti peteret. ut puella ex industria sũp̃ naturã mol¬
lior canora dulcediẽ & saltationis lubrico exceret in lecebris
philosophãtes. Illic hoc fieri temꝑtatũ est ut agathonis uictoria
celebraret᷑. Nos honorẽ dei cuiꝰ hoc festu est nullo admixta uo¬
luptatis augemꝰ. Neq ego sum nescuis: uos nec tristitiã nec mi¬
bilu uultu in bonis duce̾ nec crassu illũ quẽ Cicero auctore
lucilio semel in uita risisse scrbit. magnoꝑe mirari. ADhec cũ
p̾textatus dicẽt ludicras uoluptates nec sũis penatib adsueras
nec ante cetu ta serium ꝓducondas excepit Symmachus. ꝗa

Expanded text:
«Bona verba, quaeso», Praetextatus ait, «circa reverentiam tantum Socraticae «Bona verba, quaeso», Praetextatus ait, «circa reverentiam tantum Socraticae maiestatis. Nam reliquis, qui in illo fuere symposio, haec lumina quis non praeponenda consentiat? Sed quorsum tibi, Aviene, hoc tendit exemplum?» «Quia sub illorum», inquit, «supercilio non defuit qui psaltriam intromitti peteret, ut puella ex industria supra naturam mollior canora dulcedine et saltationis lubrico exerceret inlecebris philosophantes. Illic hoc fieri temptatum est, ut Agathonis victoria celebraretur, nos honorem dei cuius hoc festum est nullo admixtu voluptatis augemus. Neque ego sum nescius vos nec tristitiam nec nubilum vultum in bonis ducere nec Crassum illum quem Cicero auctore Lucilio semel in vita risisse scribit magnopere mirari.» Ad haec cum Praetextatus diceret ludicras voluptates nec suis Penatibus adsuetas nec ante coetum tam serium producendas, excepit Symmachus: «quia
Abbreviated transcription (Latin):
ICUBI. MODESTUS. EDENDI
modus cessare fecit castimoniã fertuloꝵ
& cõuiuialis letitia minusculis poculis orie¬
batur. Auienus ait bene ac sapienter
Maro nr̃ tumultuosu ac sobriu uno
odẽq uersũ descripsit sub paucoꝵ n̾boꝵ
imitatione ꝯuiuiu. Nam ubi sub appa¬
ratu regio pcedere lolet luxus ad strepitũ. postꝗͣ pͥma ĩquit
quies epulis. At cũ heroes castigatis dapib adsidũt nõ reducit
quietẽ. quia nec p̾cessit tumultus. S postꝗͣ exempta fames
epulis. nr̃m hoc ꝯuiuiu quod & herdici seculi pudicitiã & ñi
ꝯduxit elegantiã in quo splendor sobriꝰ & diligens parsimo¬
na. agothonis ꝯuiuio uł post magniloqñtia platonis nõ com¬
ponẽ tantũ. Sed nec p̾ferre dubitaueri. Na ip̃e rex mense
ri qui adestis eminẽtiores estis ad studia uirtutũ ꝗ̃ ut poetis
coneis & Alcibiadi: qui tantũ fũit fõrtis ad crimina. aliisq
quib frequẽs illud ꝯuiuiu fuit. uos quisꝗͣ extimet comparandos

Expanded text:
ic ubi modestus edendi modus cessare fecit castimoniam ferculorum, et convivalis laetitia minusculis poculis oriebatur, Avienus ait, «bene ac sapienter Maro noster tumultuosum et sobrium uno eodemque versu descripsit sub paucorum verborum immutatione convivium. Nam ubi sub apparatu regio procedere solet luxus ad strepitum, "postquam prima" inquit "quies epulis," at cum heroes castigatis dapibus adsidunt, non reducit quietem, quia nec praecessit tumultus, sed "postquam exempta fames epulis." Nostrum hoc convivium, quod et heroici saeculi pudicitiam et nostri conduxit elegantiam, in quo splendor sobrius et diligens parsimonia, Agathonis convivio vel post magniloquentiam Platonis non componere tantum sed nec praeferre dubitaverim. Nam ipse rex mensae ri qui adestis eminentiores estis ad studia virtutum, quam ut poetis comicis et Alcibiadi, qui tantum fuit fortis ad crimina, aliisque quibus frequens illud convivium fuit vos quisquam aestimet comparandos.»
Abbreviated transcription (Latin):
quib italie ꝑtib optima ad uictũ gignant᷑ pisci ti¬
berino palma tribuit his u̾bis in libro reꝵ humanaꝵ
xiͦ. ad uictum optima fert ager campanꝰ frumtu¬
falernus uinũ. cafinas oleũ. tusculanus ficu mel tarentinꝰ.

Expanded text:
quibus Italiae partibus optima ad victum gignantur, pisci Tiquibus Italiae partibus optima ad victum gignantur, pisci Tiberino palmam tribuit his verbis in libro rerum humanarum undecimo: "ad victum optima fert ager Campanus frumentuFalernus vinum, Casinas oleum, Tusculanus ficum, mel Tarentinus,
Abbreviated transcription (Latin):
nũc & maioris ponderis passĩm uidemꝰ &e precia hec
in sana nescimꝰ. Nec cõtenta illa ĩgliuies fuit maris
sui copiis. Nam optanus p̾fectus clastĩs sciens searua
adeo italicis littorib ignotũ Ut neo nom̃ latinum
eins piscis habeamꝰ. ineredibilẽ scaroꝵ multitudĩe
in uariis nauib huc aduectam interhostia oo campa¬
nie littus in mare sparsit. Miroq ac nouo exemplo
pisces in mari tanꝗͣ in terra fruges aliquas semina¬
uit. Idemq tanꝗ̃ sũma in hoc utilitatis publice uer¬
teret᷑. ꝗn quẽnio dedit oꝑam. ut si quis inter alios
pisces scaru forte cepisset. incolumem confestim &
iniuolatũ mari redderet. Quid stupemꝰ captina
illuis seculi gulam seruisse mari cũ in magno uł
dicam maximo apud ꝓdigos honore fuerit etiam
tiberimis lupus & oĩo omnes ex hoc amni pisces.
quod equidẽ cur ita illis uisum sit ignoro. fuisse
autẽ etia M. uarro oñdit. qui enumerans que in

Expanded text:
nunc et maioris ponderis passim videmus et pretia haec nunc et maioris ponderis passim videmus et pretia haec insana nescimus. Nec contenta illa ingluvies fuit maris sui copiis. Nam Optanus praefectus classis, sciens scarum adeo Italicis litoribus ignotum ut nec nomen Latinum eius piscis habeamus, incredibilem scarorum multitudinem vivariis navibus huc advectam inter Hostiam et Campaniae litus in mare sparsit, miroque ac novo exemplo pisces in mari tamquam in terra fruges aliquas seminavit: idemque, tamquam summa in hoc utilitatis publicae verteretur, quinquennio dedit operam ut, si quis inter alios pisces scarum forte cepisset, incolumem confestim et inviolatum illius saeculi gulam servisse mari, cum in magno vel dicam maximo apud prodigos honore fuerit etiam Tiberinus lupus et omnino omnes ex hoc amni pisces? Quod equidem cur ita illis visum sit ignoro; fuisse autem etiam M. Varro ostendit, qui enumerans quae in
Abbreviated transcription (Latin):
cro. aĩaduertam huc piscem a coronatis mimstris
cũ tibicine introferri. S ꝙ ait plinuis de accipense¬
ris squamis. id neꝵ esse maximus reꝵp ñaliu inda¬
gator Nigiduis figulus ostendit. in cuiꝰ libro de ani¬
malib quarto ita positu est. Cur alii pisces squama
secũda. accipenser adu̾sa sit. hic sam monicus qui tur¬
pitudinẽ conuuui pͥncipis sui laudando notat. predes
uenerationẽ qua piscis habebat᷑ ut a coronatis inferet᷑
cũ tibicinis cantu. quasi queda non delitiaꝵ s nnmĩs
pompa. D ut minus miremur accipenserem graui pre¬
cio taxari solitũ. Asinuis celer uir ꝯsulatis ut ide sam mo¬
nicus refert. mullũ unũ seꝑtẽ milib nũmu mertatꝰ
est. In qua re luxuria illius sẽculi eo magis licet exti¬
mare. quod Plinins secudus tẽporib suiꝰ negat facile
mullũ reꝑtu. qui duas pondo libras excoderet. At

Expanded text:
cro, animadvertam hunc piscem a coronatis ministris cro, animadvertam hunc piscem a coronatis ministris cum tibicine introferri. Sed quod ait Plinius de accipenseris squamis, id verum esse maximus rerum naturalium indagator Nigidius Figulus ostendit, in cuius libro de animalibus quarto ita positum sit: Cur alii pisces squama secunda, accipenser adversa sit. Haec Sammonicus, qui turpitudinem convivii principis sui laudando notat, prodens venerationem qua piscis habebatur, ut a coronatis inferretur cum tibicinis cantu quasi quaedam non deliciarum sed numinis pompa. Sed, ut minus miremur accipenserem gravi pretio taxari solitum, Asinius Celer, vir consularis, ut idem Sammonicus refert, mullum unum septem milibus nummum mercatus est. In qua re luxuriam illius seculi eo magis licet aestimare, quod Plinius Secundus temporibus suis negat facile mullum repertum qui duas pondo libras excederet. At
Abbreviated transcription (Latin):
minu est. Nec inficias eo tẽporib Traiani huc piscem in
magno precio nõ fuisse teste plimo secũdo qui ĩ nat᷑ali
historia cu de hoc pisce loqueret᷑. sic ait. Nullo nunc in
honore est quod equidẽ miror cu sit puus inuentu. S
non dui stetit hec parsimonia. Na temporib seueri pͥn¬
cipis. qui ostendebat duritia moꝵ. Samonicus serenus
uir seculo suo doctus cũ ad pͥncipem suũ scriberet faceretq
de hoc pisce ẜmonem. u̾ba plimii. que suꝑus posui. premi¬
sit. & ita subiecit. Plinuis ut sc̃itis adusq traiani imꝑatoris
uenit etatẽ. Nec dubiui est ꝙ ait nullo honore hũe pisce
teporib fuisse sũis. nerũ ab eo dici. Apud antiquos autẽ
in precio fuisse. Ego testimonis palam facio uł eo ma¬
gis. ꝙ gr̃am enus uideo ad epulas quasi postlimimo re¬
disse. quippe qui dignatione ur̃a cũ intersu ꝯtuuio sa¬

Expanded text:
minum est. Nec infitias eo temporibus Traiani hunc piscem in minum est. Nec infitias eo temporibus Traiani hunc piscem in magno pretio non fuisse, teste Plinio Secundo qui in Naturali historia, cum de hoc pisce loqueretur, sic ait: Nullo nunc in honore est, quod equidem miror, cum sit perrarus inventu. Sed non diu stetit haec parsimonia. Nam temporibus Severi principis, qui ostendabat duritiam morum, Sammonicus Serenus, vir seculo suo doctus, cum ad principem suum scriberet faceretque de hoc pisce sermonem, verba Plinii quae superius posui praemisit et ita subiecit: Plinius, ut scitis, ad usque Traiani imperatoris venit aetatem. Nec dubium est, quod ait nullo honore hunc piscem temporibus suis fuisse, verum ab eo dici. Apud antiquos autem in pretio fuisse ego testimoniis palam facio vel eo magis quod gratiam eius video ad epulas quasi postliminio redisse, quippe qui, dignatione vestra cum intersum convivio sa
Abbreviated transcription (Latin):
bre nomen huiꝰ piscis fuisse. Accipite ut meminerit eius.
Plautus in fabula. que inscribit baccharia ex psona para¬
siti. Quis est mortalis tanta fortuna affectus unqͣ ꝗͣ ego
nũc sum. Cuiꝰ hec uentri portatur pompa: uł muc qui mͥ
in mari accipenser latuit antehac. cuiꝰ ego latus in latebras
reddam meis dentib & manib. Et ne uulior sit testis
poeta accipite adsertore Ciceronẽ. in quo honore fuerit hic
piscis apud .p. Scipionẽ Africanũ illu & numantinu.
hec sunt in dialogo de fato u̾ba Ciceronis. Nam cu es¬
set apud se ad lauermu dcipio. unaq pontus. adlatus
est forte Scipioni ancipenser. qui admodu raro capitur.
Sed est piscis: ut ferunt. ĩ pͥmis nobilis. Cu autẽ Scipio
unũ & alteꝵ ex his qui eu salutatũ uenerant. inuitas¬
set.pluresq etiã innitataris uideret᷑. in aure pontuis
Scipio inquit. uide quid agas. Accipenser iste pancoꝵ ho¬

Expanded text:
bre nomen huius piscis fuisse, abre nomen huius piscis fuisse, aPlautus in fabula quae inscribitur Baccharia ex persona parasiti: Quis est mortalis tanta fortuna adfectus umquam Qua ego nunc sum, cuius haec ventri portatur pompa? Vel nunc, qui mihi in mari accipenser latuit antehac, Cuius ego latus in latebras reddam meis dentibus et manibus. Et, ne vilior sit testis poeta, accipite adsertore Cicerone in quo honore fuit hic piscis apud P. Scipionem Africanum illum et Numantinum. Haec sunt in dialogo de fato verba Ciceronis: Nam cum esset apud se ad Lavernium Scipio unaque Pontius, adlatus est forte Scipioni accipenser, qui admodum raro capitur, sed est piscis, ut ferunt, inprimis nobilis. Cum autem Scipio unum et alterum ex his qui eum salutatum venerant invitavisset, pluresque etiam invitaturus videretur, in aurem Pontius: Scipio, inquit, vide quid agas, accipenser iste paucorum ho
Abbreviated transcription (Latin):
enumerare uelim ꝗͣ multi maginq auctores murenas efreto
siculo nobilitarint. longũ fiet. S dicam quid. M. Uarro in
libro qui inscribit᷑ gallus. de admirandis. dixerit his u̾bis. In
sicilia quoq inquit manu capi murenas flutas. quod he in
sũma aqua pre pinguitudĩe fluitent᷑. Hec uarro. Sed quis
neget indomita apud illos & ut ait Ceciluis uallatã gulã
fuisse: qui ex tam longiquo mari instrum̃ta luxurie comꝑa¬
rent. Nec rarus hic rome piscis. ant ꝑegre accitus erat.
Auctor ẽ plimus. C. Cesarem dictatorem: cu truim phales
cenas populo daret.sex milia murenaꝵ a gauio hirrio ad
pondus accepisse huiꝰ hirrii uilla. ꝗͣuis non ampla aut lata
constat ꝓpter uiuaria que habuit. quadragies sextertin ue¬
nũdatam. Nec accipenser quẽ maria prodigis nutriũt. illuis
seculi delitias euasit. Et ut liqueat secũdo pimico bello cele¬

Expanded text:
enumerare velim quam multi magnique auctores murenas e freto enumerare velim quam multi magnique auctores murenas e freto Siculo nobilitarint, longum fiat; sed dicam quid M. Varro in libro qui inscribitur Gallus de admirandis dixerit his verbis: "in Sicilia quoque", inquit, "Papirius manu capi murenas flutas, quod eae in summa aqua prae pinguedine flutentur." Haec Varro. Sed quis neget indomitam apud illos et, ut ait Caecilius, vallatam gulam fuisse, qui ex tam longinquo mari instrumenta luxuriae conpararent? Nec rarus hic Romae piscis, ut peregre accitus, erat. Auctor est Plinius Caesarem dictatorem cum triumphales cenas populo daret, sex milia murenarum a Gaio Hirrio ad pondus accepisse. Huius Hirrii villam quamvis non amplam aut latam, constat propter vivaria quae habuit quadragies sestertio venum datam. Nec acipenser, quem maria prodigis nutriunt, illius saeculi delicias evasit; et ut liqueat secundo Punico bello cele
Abbreviated transcription (Latin):
id obscure fuit. Quappe collega Domitius in sẽnatu
hoc ei quasi deforme crimen obiecit. Neq id confiteri.
Crassus erubuit. s ultro etiã si diis placet. gloriatus est.
censor piam affectuosamq rem fecisse se iactans. piscinas
autẽ qͣ refertas habuerĩt preciosissĩmis piscib romani illi
nobilissimi pͥncipes. L. philippus & hortensius quos Cice¬
ro piscinarios appellat.etiã illud indiciu ẽ.ꝙ M. Uarro
in libro de agricultura refert. M. Catonẽ qui post utice
periit. cu heres testam̃to Lucilii essẽt relictus. piscess
aute murene ad piscinas nr̃e urbis ab usq freto sĩculo.
quod rhegiu a messana despicit. Illic eĩ optima a pro¬
digis esse credunt᷑ ta h̾culis qͣ anguille. Et utreq ex
illo loco grece plotae uocant᷑. latine flute. ꝙ ĩ sũ mo
supnantes sole torefacte curue seposse. & in aquam
mergere delinũt. Atq ita faciles captu fũint. Et su¬

Expanded text:
id obscurum fuit, quippe collega Domitius in senatu id obscurum fuit, quippe collega Domitius in senatu hoc ei quasi deforme crimen obiecit: neque id confiteri Crassus erubuit, sed ultro etiam, si dis placet, gloriatus est censor, piam affectuosamque rem fecisse se iactitans. Piscinas autem quam refertas habuerint pretiosissimis piscibus Romani illi nobilissimi principes, Lucullus Philippus et Hortensius, quos Cicero piscinarios appellat, etiam illud indicium est, quod M. Varro in libro de agricultura refert M. Catonem qui post Uticae periit, cum heres testamento Luculli esset relictus, pisces autem murenae ad piscinas nostrae urbis ab usque freto Siculo, quod Rhegium a Messana dispescit. Illic enim optimae a prodigis esse creduntur tam, Hercules, quam anguillae, et utraeque ex illo loco Graece πλωταὶ vocantur, Latine flutae, quod in summo supernantes sole torrefactae curvare se posse mergere desinunt atque ita faciles captu fiunt. Et s
Abbreviated transcription (Latin):
defendit. & licinio Crasso Crassi euis qui apud parthos
extinctus est filio. Sed de saltatione ueteꝵ ad prede
marine transire luxum. Licimoꝵ me nom̃ admonuit.
quos murenas cognoĩatos: ꝙ hoc pisce effũsissime delecta¬
ti sint. satis constat. Nuic opĩom. M. Uarro consentit
adserens eodẽ mõ licimos appellatos murenas: quo Ser¬
gius Orata cognoĩatus est. ꝙ ei pisces qui aurate nocãt᷑
carissĩme fuerint. Hic est Sergius Orata qui pͥmus balneas
pensiles habuit. pͥmus ostrearia in baiano locanit. pͥmus
optimũ saporẽ ostreis luciiis adudicauit. Fuit autẽ etate
Lucii Crassi illius diserti. qui ꝗ̃ grauis & seruis hĩtus sĩt.
etiã Cicero docet. Is tam̃ Crassũs uir censoruis. Na cũ CN.
Domitio censor fuit. Cũ sũp̃ ceteros disertus haberet᷑. essẽt¬
q inter cdarissimos ciues pͥnceps. tam̃ Murenã in pisci¬
nam domus sũe mortuã atratus tanqͣ filia luxit. neq

Expanded text:
defendit, et Licinio Crasso, Crassi eius qui apud Parthos defendit, et Licinio Crasso, Crassi eius qui apud Parthos extinctus est filio. Sed de saltatione veterum ad praedae marinae transire luxum Liciniorum me nomen ammonuit: quos Murenas cognominatos, quod hoc pisce effusissime delectati sint, satis constat. Huic opinioni M. Varro consentit adserens eodem modo Licinios appellatos Murenas quo Sergius Orata cognominatus est, quod ei pisces qui auratae vocantur carissimi fuerint. Hic est Sergius Orata qui primus balneas pensiles habuit, primus ostrearia in Baiano locavit, primus optimum saporem ostreis Lucrinis adiudicavit. Fuit autem aetate L. Crassi illius diserti, qui quam gravis et serius habitus sit etiam Cicero docet. Is tamen Crassus, vir censorius, nam cum Cn. Domitio censor fuit, cum supra ceteros disertus haberetur essetque inter clarissimos cives princeps, tamen murenam in piscina domus suae mortuam atratus tamquam filiam luxit. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
straxit: ut libru conscriberet. quo eloqñtiam cu histrio¬
nia comꝑaret. Is eĩ Roscus qui etia Lucio Sylle caris¬
simus fuit. & anulo aureo ab eodẽ dictatore donatus est.
Tanta autẽ fũit gratia. & gloria ut mercedẽ diurnam
de publico mille denarios sine gregalib solus acceꝑit.
Esopu uo ex pari arte ducenties sextertim reliquisse
filio constat. S quid loquor de histrionib: cu Appius Cla¬
uduis uir triumphalis. qui salius adusq senectutẽ fuit. pro
gloria optinuerit. ꝙ inter collegas optime saltitabat. Ac
prius ꝗͣ a laltatione discedo illud adicia uno eodẽq rẽpore.
trib nobilissimis ciib non mõ studiũ saltandi. sed etiam
si diis placet pitiam. qua gloriarent᷑ fuisse. Gabimo cõsula¬
ri Ciceronis inimico. ꝙ ei etiã Cicero nõ dissĩmulanter
obiecit. Et. M. Celio noto in turbas uiro: quẽ ide Cicero

Expanded text:
straxit, ut librum conscriberet quo eloquentiam cum histriostraxit, ut librum conscriberet quo eloquentiam cum histrionia conpararet. Is est Roscius qui etiam L. Syllae carissimus fuit et anulo aureo ab eodem dictatore donatus est. Tanta autem fuit gratia et gloria, ut mercedem diurnam de publico mille denarios sine gregalibus solus acceperit. Aesopum vero ex pari arte ducenties sestertium reliquisse filio constat. Sed quid loquor de histrionibus, cum Appius Claudius, vir triumphalis qui Salius ad usque senectutem fuit, pro gloria optinuerit quod inter collegas optime saltitabat? Ac priusquam a saltatione discedo illud adiciam, uno eodemque tempore tribus nobilissimis civibus non modo studium saltandi sed etiam, si dis placet, peritiam qua gloriarentur fuisse, Gavinio consulari, Ciceronis inimico, quod ei etiam Cicero non dissimulanter obiecit, et M. Caelio, noto in turbas viro, quem idem Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
grecos u̾sus agit. iocos dicit. uoces demutat. staticulos
dat. hec Cato. Cui ut udetis & iam cantare. nõ serii
hoĩs uidet᷑ quod apud alios adeo nõ inter turpia nĩa¬
tum est. ut. L. Sylla uir tanti noĩs optime cantassẽ
dicat᷑. Ceteꝵ histriones nõ inter turpes habitos Cicero
testi moiõ est. quẽ nullus ignorat Roscio & Esopo histrio¬
nib ta famibariter usum. ut rel rationesq eoꝵ sua soler¬
tia tueret᷑. quod cu aliis multis. tu ex eplis quoq euis
declarat᷑. Nam illam orõnem quis est qui non legerit.
in qua populũ ro. obuirgat. qđ Roscio gestu agente
tumultuarit: Et certe satis cõstat ꝯtendere eu cu iplo
histrione solitũ. Utru ille sẽpius eandẽ sententiã uariis ge¬
stib efficeret. An ip̃e ꝑ eloquẽtie copiam ẜmone diuerso
pnũtiaret. que res ad hanc artis sue fiduciã Rosciu ab¬

Expanded text:
Graecos versus agit, iocos dicit, voces demutat, staticulos Graecos versus agit, iocos dicit, voces demutat, staticulos dat. Haec Cato, cui, ut videtis, etiam cantare non serii hominis videtur: quod apud alios adeo non inter turpia numeratum est, ut L. Sylla, vir tanti nominis, optime cantasse dicatur. Ceterum histriones non inter turpes habitos Cicero testimonio est, quem nullus ignorat Roscio et Aesopo histrionibus tam familiariter usum, ut res rationesque eorum sua sollertia tueretur: quod cum aliis multis tum ex epistolis quoque eius declaratur. Nam illam orationem quis est qui non legerit, in qua populum Romanum obiurgat quod Roscio gestum agente tumultuarit? Et certe satis constat contendere eum cum ipso histrione solitum, utrum ille saepius eandem sententiam variis gestibus efficeret an ipse per eloquentiae copiam sermone diverso pronuntiaret. Quae res ad hanc artis suae fiduciam Roscium ab
Abbreviated transcription (Latin):
ea liberos suos homines nobiles docere. Sed cu ductꝰ su
in ludum saltatoriũ plus mediustidis in eo ludo uidi pu¬
miseritũ est. puerũ bullatũ pretoris filium nõ minorẽ
annis. xii. Cum crotalis saltare quã saltationẽ impu¬
dicus ẜuulus honeste saltare non posset. Uides quẽad mõ
ĩgemuerit. Africanus ꝙ iudissẽt cu crotalis saltantem
filiũ pretoris idest candidati: quẽ ne tu quidẽ ipes &
pore sẽ suosq ab omĩ probro debuit uindicare. potuei̾t
cohercere. quo minꝰ faceret. qd̾ scilicet turpe non habe¬
bat᷑: Cete ꝵ suꝑius pleramq nobilitatẽ hec propuda
celebrare coquestus est Cato. Sic nimiꝵe. N senato¬
rem nõ ignobilẽ cecilicium spatiatorẽ & fescẽnium
uocant eumq staticulos dare his u̾bis ait. descendit
de cantherio. inde staticulos dare. Ridicularia fundere.
& alibi in eundẽ. pret̾ea cantat ubi collibuit. Interdũ

Expanded text:
ea liberos suos homines nobiles docere: sed cum ductus sum ea liberos suos homines nobiles docere: sed cum ductus sum in ludum saltatorium, plus medius fidius in eo ludo vidi pumiseritum est puerum bullatum, petitoris filium non minorem annis duodecim, cum crotalis saltare quam saltationem inpudicus servulus honeste saltare non posset. Vides quemadmodum ingemuerit Africanus, quod vidisset cum crotalis saltantem filium petitoris, id est candidati, quem ne tum quidem spes et pore se suosque ab omni probro debuit vindicare, potuerit coercere, quo minus faceret quod scilicet turpe non habebatur. Ceterum superius pleramque nobilitatem haec propudia celebrare conquestus est. Sic nimirum M. Cato senatorem non ignobilem Caecilium spatiatorem et Fescenninum vocat, eumque staticulos dare his verbis ait: Descendit de cantherio, inde staticulos dare, ridcularia fundere, et alibi in eundem: Praeterea cantat, ubi collibuit, interdum
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Taceo ꝙ matrone etiã saltationẽ non inho nesta
putabant. s inter probas quoq eaꝵ erat saltandi cura.
dũ mõ nõ curiosa usq ad artis ꝑfectionẽ. Quid eĩ ait Sa¬
lustius: plalere. Ialtare elegantiꝰ ꝗ̃ necesse est. ꝓbe adeo
& ip̃e Semꝑnia rep̾hendit᷑. nõ ꝙ saltare. s ꝙ optime sci¬
erit. Nobiliũ u̾o filios & qđ dictu nefus est. filias quoq
uirgines inter studiosa numerasse saltandi meditati¬
onem. lestis est Scipio Africanꝰ emilianus. qui ĩ orone
ꝯtra legem iudiciatiã tiber gracchi sic ait. docentur
p̾stigias in honestas cũ cynedulis & sambuca psalterioq
euntꝰ ĩ ludũ histrionũ. discunt cantare. que maiores no¬
stri ingenius probro ducier uoluerũt. Funt inq̃ in lu¬
dum saltatoriu inter cynedos uirgines puenq ingenui.
Hec cũ mͥ quisq̃ narrabat. non potera aũim inducere.

Expanded text:
bant. Taceo quod matronae etiam saltationem non inhonestam bant. Taceo quod matronae etiam saltationem non inhonestam putabant: sed inter probas quoque earum erat saltandi cura, dummodo non curiosa usque ad artis perfectionem. Quid enim ait Salustius: Psallere saltare elegantius quam necesse est probae? adeo et ipse Semproniam reprehendit, non quod saltare sed quod optime scierit. Nobilium vero filios et, quod dictu nefas est, filias quoque virgines inter studiosa numerasse saltandi meditationem testis est Scipio Africanus Aemilianus, qui in oratione contra legem iudiciariam Tib. Gracchi sic ait: Docentur praestigias inhonestas: cum cinaedulis et sambuca psalterioque eunt in ludum histrionum, discunt cantare, quae maiores nostri ingenuis probro ducier voluerunt: eunt, inquam, in ludum saltatorium inter cinaedos virgines puerique ingenui. Haec cum mihi quisquam narrabat, non poteram animum inducere
Abbreviated transcription (Latin):
um uł sanguiẽ uł sudore peꝑerunt. quod non insi
uirtutũ faceret ubertas. Sed quod fatendũ est ĩ illa
uirtutum abundantia: uitiis quoq etas illa nõ caruit.
Equib non nulla nr̃o seculo moꝵ sobrietate cõrecta
sunt. Et de luxu quidẽ illius tẽporis arca marinas
copias dicere instituerã. S quia ĩ adsertionẽ nostre
emendationis. alia ex aliis ꝓferenda se sugierũt de pi¬
scib nõ omitto. s diffẽro. dũ de alia lasciuia.: qua mĩc
caremꝰ ad moneo. Dic eĩ hore qui antiquitatẽ nobis
obicis ante cuiꝰ tricliniũ. mo saltatrieẽ uł saltatore
te uidisse memĩsti: At inter illos saltatio certatim
uł ab honestis adpetebat᷑. Ecce eĩ ut ab illo ordiar tẽpo¬
re quod fuit optimis morib inter duo bella punica. in¬
genui quid dicam ingenui filii senatoꝵ ĩ ludũ saltato¬
rium comeabant. Et illic crotalia gestantes saltare disce¬

Expanded text:
um vel sanguine vel sudore pepererunt, quod non nisi um vel sanguine vel sudore pepererunt, quod non nisi virtutum faceret ubertas: sed, quod fatendum est, in illa virtutum abundantia vitiis quoque aetas illa non caruit, e quibus nonnulla nostro seculo morum sobrietate correcta sunt. Et de luxu quidem illius temporis circa marinas copias dicere institueram: sed quia in adsertionem nostrae emendationis alia ex aliis proferenda se suggerunt, de piscibus non omitto, sed differo dum de alia lascivia qua nunc caremus ammoneo. Dic enim, Hore qui antiquitatem nobis obicis, ante cuius triclinium modo saltatricem vel saltatorem te vidisse meministi? At inter illos saltatio certatim vel ab honestis adpetebatur. Ecce enim, ut ab illo ordiar tempore quod fuit optimis moribus, inter duo bella Punica ingenui, quid dicam ingenui, filii senatorum in ludum saltatorium commeabant et illic crotalia gestantes saltare disce
Abbreviated transcription (Latin):
resetate ilła solitos saginari accipiat. aliud quod maiore
ad miratione sit dignu. Cocleas saginatas. ꝙ ides uarro ĩ
eodo libro refert. uerba ip̃a qui uolet legere ubi debeat
querere indicaui. Neq ego mic antiquitati nos p̾ferendos
uł comꝑandos dico. S respondi obuirganti hoto. adserens uti
res habet maiorẽ illis seculis delitiaꝵ curam fuisse ꝗͣ nostro.
Subiecit furius Albinus antiquitatis nõ minus ꝗͣ Cecina
ꝑitus. Miror te inquit Albine nõ rectulisse quanta illis
affiuentia marinaꝵ ꝓcurari solita fuerit copiaꝵ. cuiꝰ rela¬
tu maxima cõuiuioꝵ nr̃oꝵ sobrietatẽ doceres. Et Ce¬
cina ꝓfer inquit ĩ mediũ que de hac quoq ꝑte lectu cõ¬
ꝑisti. Utra omnes eĩ polles memoria uetũstatis. Et fu¬
nius sic ingressus est. Uetustas quidẽ nobis semꝑ si sapi¬
mus adoranda est. Illa quippe secula funt. que lec imꝑi¬

Expanded text:
res aetate illa solitos saginari, accipiat, aliud quod maiore res aetate illa solitos saginari, accipiat, aliud quod maiore ammiratione sit dignum, cochleas saginatas, quod idem Varro in eodem libro refert. Verba ipsa qui volet legere, ubi quaerere debeat indicavi. Neque ego nunc antiquitati nos praeferendos vel conparandos dico, sed respondi obiurganti Horo, adserens, uti res habet, maiorem illis seculis deliciarum curam fuisse quam nostro. Subiecit Furius Albinus, antiquitatis non minus quam Caecina peritus: Miror te, inquit, Albine, non retulisse quanta illa affluentia marinarum procurari solita fuerit copiarum, cuius relatu maximam conviviorum nostrorum sobrietatem doceres. Et Caecina: Profer, inquit, in medium quae de hac quoque parte lectu comperisti: ultra omnes enim polles memoria vetustatis. Et Furius sic ingressus est: Vetustas quidem nobis semper, si sapimus, adoranda est. Illa quippe secula sunt quae hoc imperi
Abbreviated transcription (Latin):
gos ltilia ex farina inuoluta. fice dulas. murices. & pur¬
puras in cena sumina sinciput. aprugnũ. patinã piscu.
putina suminis anates. querquedulas. elixas lepores. Altilia as¬
sa amulũ. panes picentes. Ubi ia luxuria tunc accusaretur.
quando tot reb facta fuit cena pontisicu łp̃a uõ edulium
gña q̃ dictu tuipia: Nam citius insinuatione legis faune
obicit scculo suo ꝙ portum troianũ mensĩs inferant. Quem
illi ideo sic nocabant. quasi aliis inclusis aĩalib granidũ ut
ille troianus equns grauidus armatis fuit. Exigebat hec qͦ
illa gulle ĩtemꝑantia. ut &e lepores saginarent᷑ teste uar¬
rone qui de agricultura libro tertio cu de leporib loque¬
retur sic ait. hocͦ quoq nuꝑ institutũ. Ut lepores saginarẽt᷑
cũ excoptos eleporario quondã in caueis & loco clauso fa¬
ciant pingues. Si cui hoo mirũ uidet᷑ quod ait. uarro. Lepo¬

Expanded text:
gnos, altilia ex farina involuta, ficedulas, murices et purgnos, altilia ex farina involuta, ficedulas, murices et purpuras. In cena sumina, sinciput aprugnum, patinam piscium, patinam suminis, anates, querquedulas elixas, lepores, altilia assa, amulum, panes Picentes. Vbi iam luxuria tunc accusaretur quando tot rebus farta fuit cena pontificum? Ipsa vero edulium genera quam dictu turpia? Nam Titius in suasione legis Fanniae obicit saeculo suo quod porcum Troianum mensis inferant, quem illi ideo sic vocabant, quasi aliis inclusis animalibus gravidum, ut ille Troianus equus gravidus armatis fuit. Exigebat hoc quoque illa gulae intemperantia, ut et lepores saginarentur teste Varrone, qui de agri cultura libro tertio cum de leporibus loqueretur sic ait: "hoc quoque nuper institutum ut saginarentur, cum exceptos e leporario condant in caveis, et loco clauso faciant pingues. Si cui hoc mirum videtur, quod ait Varro lepo
Abbreviated transcription (Latin):
ficis netustissimã cenã. que scripta est in indice quarto
Metelli illuis pontificis maximi in hec u̾ba. Ante diem
nonũ hłas septembres. quo dielentulus flamen martia¬
lis inauguratus ẽ. domus ornata fuit. Triclinia lectis ebur¬
neis strata fuerunt. duob tridiniis pontifices cubuerunt.
quȩ Catullus . M. Emiluis Lepidus. D. Sillamis. C. Cesar
ree sacror p. Sceuola sextus. E. Cornelus p. Uolumimꝰ.
p̃. Albinouaniis & .H. fuluis. Cesar augur. Qui eu inau¬
gurauit in tertio triclino. popilia. ꝑpennia. licinia. arũ¬
fia urgines uestales & ip̃us uxor publicia flaminica.
&. Sem pronia secrus eius. Cena hec fuit. Ante cenam o¬
echĩ noł ostreas crudas qͣntu uellent. peloridas. phodilos.
turdũ aspargos. subtus gallinã altlem. Patina ex ostreaꝵ
pelordũ balanos nigros. balanos albos. ⁊teꝵ spondilo an
gli comaridas. urticas. ficedulas. limbos. capragies aptu¬

Expanded text:
ficis vetustissimam cenam quae scripta est in indice quarto ficis vetustissimam cenam quae scripta est in indice quarto Metelli illius pontificis maximi in haec verba: Ante diem nonum Kalendas Septembres, quo die Lentulus flamen Martialis inauguratus est, domus ornata fuit, triclinia lectis eburneis strata fuerunt, duobus tricliniis pontifices cubuerunt, Q. Catulus, Mam. Aemilius Lepidus, D. Silanus, Caesar, rex sacrorum, P. Scaevola sextus, Q. Cornelius, P. Volumnius, P. Albinovanus et Iulius Caesar augur qui eum inauguravit, in tertio triclinio Popillia, Perpennia Licinia Arruntia virgines Vestales et ipsius uxor Publicia flaminica et Sempronia socrus eius. Cena haec fuit: ante cenam echinos, ostreas crudas quantum vellent, peloridas, sphondylos, turdum asparagos subtus, gallinam altilem, patinam ostrearum peloridum, balanos nigros, balanos albos: iterum sphondylos, glycymaridas, urticas, ficedulas, lumbos capruginos apru
Abbreviated transcription (Latin):
ac muliebri sexu ꝑ uias c tecta oñi insebat᷑. Eu que¬
stor.C. Urbinus aliiq cognita nolũtate eu ad cenã in nta¬
uerant. ultra romanũ ac mortaliu etiã morem curabant.
ex ornatis edib ꝑ aulea ꝙ insigna sc̃enisq ad ostentati¬
onẽ histrionũ fabricatis. Simuł cioco sparsa humus. & alia
dimissu uictorie simulaciu cũ machinato strepitu toni¬
truũ coronã ei imponebat. Tu ueĩenti thure quasi deo sũp¬
plicabat᷑. Toga picta plerũq amiculo erat accumbenti.
maria ex mauritania uoluctũ &. feraꝵ ĩcognita antea
plura genera quib reb aliqͣnta ꝑtem glorie dempserat.
Maximeq apud ueteres &e sanctos uiros suꝑbia illa grania
indigna romano imꝑio extimantes. Hec Salustrus grauissĩ¬
mus aliene luxurie obuirgator & censor. Accipite̾ inter
grauissimas ꝑsonas nõ defuisse luxuriã. Refero eĩ ponti¬

Expanded text:
 muliebre secus, per vias et tecta omnium visebitur. Eum quae muliebre secus, per vias et tecta omnium visebitur. Eum quaestor C. Urbinus aliique cognita voluntate cum ad coenam invitaverunt, ultra Romanum ac mortalium etiam morem curabant exornatis aedibus per aulaea et insignia scenisque ad ostentationem histrionum fabricatis. Simul croco sparsa humus et aliademissum Victoriae simulacrum cum machinato strepitu tonitruum coronam ei imponebat, tum venienti ture quasi deo supplicabatur. Toga picta plerumque amiculo erat accumbenti, maria ex Mauritania volucrum et ferarum incognita antea plura genera. Quis rebus aliquantam partem gloriae dempserat maximeque apud veteres et sanctos viros superba illa, gravia, indigna Romano imperio aestimantes. Haec Sallustius, gravissimus alienae luxuriae obiurgator et censor. Accipite inter gravissimas personas non defuisse luxuriam. Refero enim ponti
Abbreviated transcription (Latin):
qn quagenis. Eece res non admiranda solũ si etia pudenda. ut
oua pauonũ quinis denariis ueneant. que hodie non dica
uilus. s oĩo nec ueneũt. Is hortensius platanos sũas uino ir¬
rigare cõsueuit. adeo ut in quadã actione quã habiit cu Ci¬
cerone susceptã.precario a tullio postulasset ut locũ dicendi
pimutaret secũ abire eĩ in uillã necessario se uelle: ut uino
platanũ quã in tusculano posuerat ip̃e sustũndẽt. S forte
ad notam seculi sui nõ iufficit hortensuis uir. Alioqn ex pro¬
fesso mollis ce in p̾cinctu ponens omnẽ decorẽ. fuit eim
uestitu ad mũdiciem curioso. Et ut bene amictus iret fa
college de in iuriis diẽ dixit. quod sibi in angustis obuius
ostenio sortuito stracturã toge destruxerat.x. capitale pu¬
tauit. Qđ in humero suo locus ruga mutassẽt. Ergo lc pͥ¬
termisso ad uiros uenio triũphales quos uictores gentiu
luxuria uicit. Et ut taceam gurgitẽ a deuorato pat̾moio

Expanded text:
nquagenis. Ecce res non ammiranda solum sed etiam pudenda, ut ova pavonum quinis denariis veneant, quae hodie non dicam vilius, sed omnino nec veneunt. Is Hortensius platanos suas vino irrigare consuevit: adeo ut in quadam actione quam habuit cum Cicerone susceptam precario a Tullio postulasset ut locum dicendi permutaret secum: abire enim in villam necessario se velle, ut vinum platano, quam in Tusculano posuerat, ipse suffunderet. Sed forte ad notam seculi sui non sufficit Hortensius, vir alioquin ex professo mollis et in praecinctu ponens omnem decorum. Fuit enim vestitu ad munditiem curioso, et ut bene amictus iret, facollegae de iniuriis diem dixit, quod sibi in angustiis obvius offensu fortuito structuram togae destruxerat, et capital putavit quod in umero suo locum ruga mutasset. Ergo hoc praetermisso ad viros venio triumphales, quos victores gentium luxuria vicit: et ut taceam Gurgitem a devorato patrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
niligena ⁊ gentis accola nuor po¬
tẽtis ex hoc ordine roãne dispẽsati¬
onis irriteat an tuscũ qͦ tibrim ali¬
qd ex discipłis suis hiusse ꝯsentiat.
Ubiecit Fustachis. nõ solũ horꝰ nost̾¬
qui ĩter graues uirec ornatus. sed
nec ꝗsꝙͣ alius ut estimo tã futilis pos¬
set ẽẽ iudici qui roãni ãni sic ad un¬
guem ut auint emẽtatũ oroinẽ nõ
ꝓbarẽt cui maiorẽ gratiã ⁊ tenax me¬
moria ⁊ luculenta or̃õ referentis ad¬
iecit. Nec miꝵ si hec digeries morsũ
rep̾hnsionis euasit. cui accersita ẽ ab
quib nõ indoctos libros reliꝗt ab e¬
giptiis disciplinis hausit. ita ħ qͦ ex
cade institutõe mutuatus ẽ. ut adi
solis cũsum finiendi ãni tp̃s extẽde¬
ret. Lati uͦ uet̾es incole qr nicħ iã
tñ discẽ ab egipto licebat at quã nlłs
illis ꝯmeatus patebat morẽ grecie
ĩ nũandis m̾siũ dicb secuti sũt. ut

Expanded text:
Niligena et gentis accola numerorum poNiligena et gentis accola numerorum potentis ex hoc ordine Romanae dispensationis inrideat, an Tuscum quoque Tiberim aliquid ex disciplinis suis hausisse consentiat. Subiecit Eustathius: Non solum Horus noster, gravis vir et ornatus, sed nec quisquam alius, ut aestimo, tam futilis posset esse iudicii, qui Romani anni sic ad unguem, ut aiunt, emendatum ordinem non probaret, cui maiorem gratiam et tenax memoria et luculenta oratio referentis adiecit. Nec mirum, si haec digeries morsum reprehensionis evasit, cui accersita est abquibus non indoctos libros reliquit, ab Aegyptiis disciplinis hausit, ita hoc quoque ex eadem institutione mutuatus est, ut ad solis cursum finiendi anni tempus extenderet. Latii vero veteres incolae, quia nihil iam tum discere ab Aegypto licebat, ad quam nullus illis commeatus patebat, morem Graeciae in numerandis diebus secuti sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
instituisse nũdinas ut .uiii. ꝗdẽ di¬
ebus ĩagris rustici opͦ facere̾t. nono
aut die int̾misso rure ad mercatu
leges q accipiẽtas Romã ueĩrẽt. et
ut scita atq ꝯsulta freꝙ̃tioe̾ ppło re¬
ferrẽtũ. q̃ tͥnũdino die ꝓpoĩta asin¬
gulis atq uniu̾sis facile cognoscebã¬
tũ. Uñ ⁊̃ mos tractus ut leges tͥnũ¬
dino die ꝓmłgarẽtũ.Sa re ⁊̃ candi¬
datis nsus fuit ĩ comiciũ nũdinis i¬
ueĩre ⁊ in colle ꝯsistere uñ corã possẽt
tius hui cepta ⁊ pt abolita p̾tqͣ ĩ tri¬
nũdino ⁊̃ ob multitudinẽ plebis fre¬
quẽtes adeẽ ceꝑunt. Est ⁊̃ nũdi¬
na roãnoꝵ dea a nono die nascẽtiũ
nũcupata qui lustricus dr̃. Esti
aut̃ lustͥcus dies quo ĩfantes lustrã¬
tur ⁊ nomen accipiũt. S is marib
nonꝰ octauus ẽ feminis. Plene
ita arbitror ãni ac mensiu ꝯstituti
scire ꝗdẽ uelim nũꝗd sit ꝙ argutꝰ

Expanded text:
instituisse nundinas, ut octo quidem diinstituisse nundinas, ut octo quidem diebus in agris rustici opus facerent, nono autem die intermisso rure ad mercatum legesque accipiendas Romam venirent, et ut scita atque consulta frequentiore populo referrentur, quae trinundino die proposita a singulis atque universis facile noscebantur. Unde etiam mos tractus ut leges trinundino die promulgarentur. Ea re etiam candidatis usus fuit in comitium nundinis venire et in colletius haberi coepta et post abolita, postquam internundino etiam ob multitudinem plebis frequentes adesse coeperunt. Est etiam Nundina Romanorum dea a nono die nascentium nuncupata, qui lustricus dicitur. Est autem dies lustricus quo infantes lustrantur et nomen accipiunt: sed is maribus nonus, octavus est feminis. Plene, ut arbitror, anni ac mensium constitutscire equidem velim, numquid sit quod argutus
Abbreviated transcription (Latin):
nundinas Iouis feĩas eẽ. Si quidẽ
flaminica omĩb nũdmis ĩ regia i¬
Ioui aretẽ soleat ĩmolare. S lege
hortẽsia effectũ ut faste ee̾nt uti ru¬
stici ꝗ nũdinãdi cã ĩ urbẽ ueĩebat
lites ⁊ ponerent. Ne fasto eĩm die
p̃tori fari nõ licebat. Ergo qui feiãs
dicũt a m̃dacio iũdicãtũ patrocimo
uetustatis. Qui ꝯ̃ sentiũt estimatu
etatis q̃ legẽ secuta ẽ uera depromũt.
harũ originẽ ꝗdã Romulo assigͣnt
quẽ coĩcato regno cura dito tatio sa
nas qͦ adiecisse ꝯmemorãt sic̃ duti¬
danus affirmat. S Cassius ser¬
uiui tulliũ fecisse nuidinas dicit ut
ĩ urbẽ ex agris ꝯueirẽt urbanas ⁊¬
rusticasq res ordinatiũ. Gemi¬
nus ait diem nũdinar exactis iã
regib cepisse celebrai. qr pleĩq de
plebe petita Seriui tulli memoria p¬
arentarẽt ei nũdinis. Cui rei ⁊̃ uarro
ꝯsentit. Rutilius sebit roãnos ⁊¬

Expanded text:
nundinas Iovis ferias esse, siquidem nundinas Iovis ferias esse, siquidem flaminica omnibus nundinis in regia Iovi arietem soleat immolare: sed lege Hortensia effectum ut fastae essent, uti rustici, qui nundinandi causa in urbem veniebant, lites conponerent: nefasto enim die praetori fari non licebat. Ergo qui ferias dicunt a mendacio vindicantur patrocinio vetustatis: qui contra sentiunt aestimatu aetatis quae legem secuta est vera depromunt. Harum originem quidam Romulo adsignant, quem communicato regno cum T. Tatio sanas quoque adiecisse commemorant, sicut Tuditanus adfirmat. Sed Cassius Servium Tullium fecisse nundinas dicit, ut in urbem ex agris convenirent urbanas rusticasque res ordinaturi. Geminus ait diem nundinarum exactis iam regibus coepisse celebrari, quia plerique de plebe repetita Servii Tullii memoria parentarent ei nundinis: cui rei etiam Varro consentit. Rutilius scribit Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuatõis an religio ulla sit tradi¬
ta queĩ solet. S nos nicħ suꝑ ea re
ãnaliũ ꝗnto clade̾ illa uastissimã
pugne cãnẽsis fetãm refert añ qͣr̾
tum diez nonas sextiles. Ad rem
sane militarẽ nicħ attine̾ notat ua¬
rro utrũ fastus ł nefastus dies sit.
s ad solas hoc actões respice̾ pͥuatas.
Q aũt nũdmas fei̾as dixi pof argu¬
i. qr Titus de feriis scͥbẽs nũdina¬
ꝵ dies nõ ĩter ferias retulit s tm̃
solẽnes uocauit. Et qd̾ Iulius
modestus affirmat oxssalã auguẽ
ꝯsulẽte põtifices an nũdinaꝵ roan¬
ar nonaꝵq dies fenĩs tenerentur
rñdisse eos nũdinas sibi feĩas nõ
uideri. Et qd̾ Trebatius ĩ libro
religionũ ait. Nũdinis magrãtu
posse manumittẽ. iudiciaq aduce̾.
S ꝯtra Iuliꝰ cesar sextodecimo aus¬
picioꝵ libro nẽgat nũdinis roãnoꝵ¬
uaĩetatis ap̾ Sramũ licinianum
libro ẜo tiligẽs lector ĩueĩet. Ait eĩ

Expanded text:
observationis an religio ulla sit tradiobservationis an religio ulla sit tradita quaeri solet: sed nos nihil super ea re Annalium quinto cladem illam vastissimam pugnae Cannensis factam refert ante diem quartum Nonas Sextiles. Ad rem sane militarem nihil attinere notat Varro, utrum fastus vel nefastus dies sit, sed ad solas hoc actiones respicere privatas. Quod autem nundinas ferias dixi potest argui, quia Titus de feriis scribens nundinarum dies non inter ferias retulit sed tantum sollemnes vocavit: et quod Iulius Modestus adfirmat Messala augure consulente pontifices, an nundinarum Romanarum Nonarumque dies feriis tenerentur, respondisse eos nundinas sibi ferias non videri: et quod Trebatius in libro primo Religionum ait nundinis magistratum posse manu mittere iudiciaque addicere. Sed contra Iulius Caesar sexto decimo Auspiciorum libro negat nundinis concivarietatis apud Granium Licinianum libro secundo diligens lector inveniet. Ait enim