comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rea illũ celo prĩ uurilia abscidisse falce. Qd
illi a ioue fcũm dicũt alii. In de quidã eu
regͦꝰ pulsũ stribũt a ioue. Alii ũo apud ĩfe¬
ros religatũ. Sũt ĩsuper qui illũ senẽ me¬
stũ sordidum capite obuolutũ ĩertẽ segnẽ¬
q ⁊ armatũ falce describant Cor celi ter¬
req dcũs sit filius. ronẽ oñdit lactãciꝰ ubi
ĩ libro diuinaꝵ ĩstitucionũ ĩ testẽ Minutiũ
felicẽ inducẽs ait. Saturnũ cũ fugatuᷤ eẽt
a filio ĩ ytaliãq ueiss celi filiũ dcum ꝙ sol¬
camus hos quorũ urtutẽ mirem̃. ⁊ ut eo
qui repẽtine aduenerĩt de celo cecidisse dicẽ
nominemꝰ. Sũt hec quidẽ similia ueri nõ
tam̃ uera. qui a cõstat ⁊̃ cũ regnaret ita
ẽẽ hitu. potuit sic argum̃tari saturnũ cũ
potẽtissimꝰ rex eet ad retinẽdã parẽtũ suoꝵ
mẽoriã noĩa eoꝵ celi terreq ĩdidisse cu

Expanded text:
rea illum Celo patri virilia abscidisse falce. Quod rea illum Celo patri virilia abscidisse falce. Quod illi a Iove factum dicunt alii. Inde quidam eum regno pulsum scribunt a Iove. Alii vero apud Inferos religatum. Sunt insuper qui illum senem, mestum, sordidum, capite obvolutum, inertem, segnemque et armatum falce describant. Cur Celi Terreque dictus sit filius, rationem ostendit Lactantius, ubi in libro Divinarum institutionum, in testem Minutium Felicem inducens, ait: Saturnum, cum fugatus esset a filio in Ytaliamque venisset, Celi filium dictum, quod soleamus hos, quorum virtutem miremur, aut eos, qui repentine advenerint, de Celo cecidisse dicere; nominemus. sunt haec quidem similia ueri, non tamen uera, quia constat etiam tum cum regnaret ita esse habitum. potuit sic argumentari, Saturnum, cum potentissimus rex esset, ad retinendam parentum suorum memoriam nomina eorum caelo terraeque indidisse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
oculos ĩpingã quorsũ euasurꝰ sim aduertẽ
possim.Spero tñ is qui luridas ditis domos
⁊ terribiles etern. ⁊ fuligine ꝑuas feãs nc¬
tor euacu. auit ĩ optatũ exitũ aperiet equor
imensũ. De Saturno undecimo celi filio. qͥ¬
decem genuit filios scilicet. primũ. Cronim¬
secũdũ. Uestam.iii. Cererem .iiii. Glauca.
u. plutonẽ.ui. chyronem .uii. picum .uiii.
Iunonem .uiiii. Neptũnũ.x. Iouẽ terciũ.
Sane de Iunone. Neptumno ⁊ Ioue. nõ in
e libro sed ĩ sequentib quĩq libris scrib.
Aturnus celi ⁊ ueste fuit filius ut ĩ libro
diuinarũ ĩstitucionũ scribit lactantuiᷤ
aͣnͣ alia ueteres opim sororẽ suã sacro
iũxere cõnubio. eiq ex ea susceptos plures
ascripsere filios. Quos aliqui ferũt deuorasse
om̃es ⁊ euestigio enomisse. Nõ nulli serua¬
tũ iouẽ opis fraude ⁊ illi loco eius addit la¬
pidẽ pn̾tatũ qĩ illũ peperiss opis. uolũt p̾te¬

Expanded text:
oculos inpingam, quorsum evasurus sim, advertere oculos inpingam, quorsum evasurus sim, advertere possim. Spero tamen is, qui luridas Ditis domos et terribiles eterna fuligine pervias factas victor evacuavit, in optatum exitum aperiet equor immensum. CAP. I. De Saturno XI Celi filio, qui X genuit filios, scilicet primum Cronim, II Vestam, III Cererem, IIII Glaucam, V Plutonem, VI Chyronem, VII Picum, VIII Iunonem, VIIII Neptunum, X Iovem tertium. Sane de Iunone, Neptuno et Iove non in hoc libro, sed in sequentibus quinque libris scribitur. Saturnus Celi et Veste fuit filius, ut in libro Divinarum institutionum scribit Lactantius. Cui ante alia veteres Opim sororem suam sacro vinxere connubio, eique ex ea susceptos plures ascripsere filios. Quos aliqui ferunt devorasse omnes, et evestigio evomisse. Nonnulli servatum Iovem Opis fraude, et illi, loco eius, addit lapidem presentatum, quasi illum peperisset Opis. Volunt prete
Abbreviated transcription (Latin):
testẽt᷑ ueterũ. Etruscũ scilic ⁊ egipti acũ. Cretẽ¬
sẽ atq lemniatũ ex his qui erroꝵ ⁊ tircũ uo¬
lucionũ plenior fuit nõ dubitẽ quĩ faciliꝰ ĩtrã¬
ti atqr progredienti p̾stiterit exitũ ꝙͣ p̾st ature
sint ĩ felices grandeui senis cuiꝰ sermonẽ ĩtra¬
turi sumus ambages. Aã cũ ĩ eũ fere oĩs ue¬
tusti erroris ĩcdlinetũr ⁊ gẽtilitatis ĩsania nõ
erit leue adexitũ deduxisse diuersitates opi¬
nãtuĩ ac dissonãcias errantiũ ⁊ ãtiqͦꝵ rela¬
tioẽs ãbiguas ⁊ ĩ ꝓpoitũ pulsũ ⁊c deuium
exule atq agricolam reuorisse regẽ. Nõ gͦ
absq horrore quodã cecemi litora prolemqr
relinqͦ ĩter asperos scopulos ⁊ profundoᷤ ad
ĩferos usq hyatus aquarũq uertigines plu¬
rim as directurus fragilis nauigii prora.
⁊ potissime cũ nõdũ satis ⁊ sipfuscũ aerem

Expanded text:
testentur veterum, Etruscum scilicet, et Egyptiacum, Cretentestentur veterum, Etruscum scilicet, et Egyptiacum, Cretensem, atque Lemniacum, ex his qui errorum et circumvolutionum plenior fuit, non dubitem quin facilius intranti atque progredienti prestiterit exitum, quam prestature sint infelices grandevi senis, cuius sermonem intraturi sumus, ambages. Nam, cum in eum fere omnis vetusti erroris inclinetur et gentilitatis insania, non erit leve ad exitum deduxisse diversitates opinantium, ac dissonantias errantium, et antiquorum relationes ambiguas, et in propositum pulsum, ac devium exulem, atque agricolam revocasse regem. Non ergo absque horrore quodam Occeani litora prolemque relinquo, inter asperos scopulos et profundos ad inferos usque hyatus aquarumque vertigines plurimas directurus fragilis navigii proram, et potissime cum nondum satis, etiam si per fuscum aerem
Abbreviated transcription (Latin):
no minime timuerã timere cepi ne ĩ ãtiquuĩ
chaos omĩa uerterẽt᷑. nec quid agerẽ stabat
cõsiliũ. bandẽ dũ sic ĩpendulo ẽem. ⁊ ecce ex
orientali occeano qĩ sese ab ĩferis ĩ altũ efferẽs
tardum atq nubilum sydus uisũ ẽ stigia ue¬
latũ caligine. quod dũ nebulis ĩmixtũ ĩ tue¬
rer memor p̾ceptorũ uener abilis andalo odi¬
osũ atq nocuũ saturni astrũ fore cognoni. cuiꝰ
dũ pnitiosos mores ĩmẽtẽ reducerẽ cessit illi¬
co repentine mutatioĩs pauor ⁊ admiratio.⁊
qͣĩ eo apparẽte suaꝵ miseriaꝵ a noua reru ĩ¬
mut. acioe p̾monitꝰ cũ ex celi filiis s cepti opi
ordinẽ ẽet extremus ad explicandã eiꝰ splendi¬
dã prolẽ nõ uno quidẽ uolumĩe p̾grãdis ꝗdẽ
ẽ. s sex istis sequentib ꝓxĩo enocatũ me no¬
ui.Sane cũ laberitos quatuor fuisse hystorie

Expanded text:
no minime timueram, timere cepi, ne in antiquum no minime timueram, timere cepi, ne in antiquum chaos omnia verterentur, nec, quid agerem, stabat consilium. Tandem, dum sic in pendulo essem, et ecce ex orientali Occeano quasi sese ab Inferis in altum efferens, tardum atque nubilum sydus visum est, Stygia velatum caligine. Quod dum nebulis immixtum intuerer, memor preceptorum venerabilis Andalo, odiosum atque nocuum Saturni astrum fore cognovi. Cuius dum perniciosos mores in mentem reducerem, cessit illico repentine mutationis pavor et admiratio, et quasi eo apparente suarum miseriarum a nova rerum immutatione premonitus, cum ex Celi filiis secundum cepti operis ordinem esset extremus, ad explicandam eius splendidam prolem, non uno quidem volumine, pregrandis quidem est, sed sex istis sequentibus proximo evocatum me novi. Sane cum Laberintos quatuor fuisse hystorie
Abbreviated transcription (Latin):
Genealogie deorũ gẽtiliũ secũdũ Iohãne boc¬
catium de certaldo liber oct. auius incipit felicit᷑.
In arbore autem p̾cedenti cuiꝰ in radice Satur¬
nus celi filius ponitur. describitur tã ĩ ramis
ꝙͣ in frondibus pars posteritatis eiusdẽ Sa¬
turni cum reliqua omĩs ĩ sex sequẽtibus de¬
scribatur libris. sub Iunone ⁊ Neptumno
itq Ioue filus eiuis. proem nebulis
e fuscari nebulis
celum ⁊ solis pre¬
cl arum deficere
iubar turbari uẽ¬
tis aera crebras
coruscatiões appe¬
niri audiri silã
mugire soluz et
tumultuari ĩ sũ¬
mũ cete maris ⁊ monstra reliqua efferri. t̾ris¬
qr misceri undas q̃rulis uolucrib taciturnita¬
tẽ imponi. ⁊ ĩ umibras ĩpelli nemorũ ⁊ ĩ latebͣs
silures abire feras. ac omĩ ⁊ repente trist. ũ ce¬
ptũ ẽ. Ego at mirari primo. demũ tã grãdi re¬
rũ pmutaciõe exterritus ĩmediis sperchii fa¬
ucib solis adhuc ĩuẽta prospiciẽs qd̾ in occea¬

Expanded text:
GENEALOGIE DEORUM GENTILIUM SECUNDUM JOHANNEM BOCCACCIUM DE CERTALDO LIBER OCTAVUS INCIPIT FELICITER. In arbore autem precedenti, cuius in radice Saturnus Celi filius ponitur, describitur tam in ramis quam in frondibus pars posteritatis eiusdem Saturni, cum reliqua omnis inquinquesequentibus describitur libris, sub Iunone et Neptuno atque Iove, filiis eius. Prohemium Offuscari nebulis celum, et solis preclarum deficere iubar, turbari ventis aera, crebras coruscationes aperiri, audiri sibila, mugire solum et tumultuari, in summum cete maris et monstra reliqua efferri, terrisque misceri undas, querulis volucribus taciturnitatem imponi, et in umbras impelli nemorum, et in latebras silvestres abire feras, ac omnia repente tristari ceptum est. Ego autem mirari primo, demum, tam grandi rerum permutatione exterritus, in mediis Sperchii faucibus Solis adhuc inventa prospiciens, quod in Occea
Abbreviated transcription (Latin):
multitudie cretẽsiũ totanũq atq filios eiꝰ ex¬
pugnasse parẽtes uĩculis exemisse prĩ regnũ
reddidisse. atq ita ĩ cretã rediisse. Hxc ibi. pro
quib dicit lacta̾cius. liberat᷑ iupp̾r sũmi scele¬
ris crimĩe. ꝙ pr̃em iũxiss cõpedib phibetur.
Si uo eiusdẽ lactancii uelimus opĩonẽ sequi
qui super thebaide staciidicit.saturnũ religatũ
⁊ filio apud ĩferos tũc dicemꝰ ꝙ cũ saturnꝰ ⁊ioue
pulsus ut dicet᷑ ĩ ytaliã abierit. q̃ agretia ĩfe¬
rior ẽ .i. occasui ꝓpĩquior apud ĩferos desce̾disse
uidet᷑ et ibidẽ iõ religatus qr ĩ regnũ redire nẽ¬
quibat. sic ⁊ exules ⁊̃ nõ nũꝙͣ dicimꝰ religatos.
Quod it mestus senex obuolutus capite tã¬
duoq ⁊ sordidus sit atqr orn atus falce. ⁊ planete
⁊ hoĩ cõuenuit oĩ a. Album asar at̾ ĩ suo maiori
ĩtroductorio dicit saturnũ cõplexione frigidũ
eẽ ⁊ sictũ melãconicũ ⁊ fetidi oris q̃ admestũ

Expanded text:
s eius expugnasse, parentes vinculis exemisse, patri regnum reddidisse, atqua ita in Cretam rediisse. Hec ibi. Pro quibus, dicit Lactantius, liberatur Iuppiter summi sceleris crimine, quod, patrem iunxisse compedibus, perhibetur. Si vero eiusdem Lactantii velimus opinionem sequi, qui super Thebaide Statii dicit, Saturnum religatum a filio apud Inferos, tunc dicemus, quod cum Saturnus a Iove pulsus, ut dicetur, in Ytaliam abierit, que a Grecia inferior est, id est occasui propinquior, apud Inferos descendisse videtur, et ibidem ideo religatus, quia in regnum redire nequibat, sic et exules etiam non nunquam dicimus religatos. Quod autem mestus senex obvolutus capite, tardusque et sordidus sit, atque ornatus falce, et planete et homini conveniunt omnia. Albumasar autem, in suo maiori introductorio, dicit Saturnum complexione frigidum esse et siccum, melanconicum et fetidi oris, que ad mestum
Abbreviated transcription (Latin):
auctus uideret᷑. ut .uiͦ. kal. m. atii bis diceretũ.
scilic duob cõtinius dieb ĩ quib ueĩre cõtige¬
ret. ⁊ hic bisextus ẽ. Hũc ãt ãnũ romani a
m̃se martio ĩcepere ob m artis reuerẽꝗ̧ĩ a quo
m̃sis ille denomĩatus ẽ. Alii uo alr. ¶Agnꝰ

Expanded text:
auctus videretur, ut VI Kal. Martii bis diceretur, auctus videretur, ut VI Kal. Martii bis diceretur, scilicet duobus continuis diebus in quibus venire contingeret, et hic bisextus est. Hunc autem annum Romani a mense Martio incepere ob Martis reverentiam, a quo mensis ille denominatus est, alii vero aliter. Magnus
Abbreviated transcription (Latin):
quas ego curiosis exquirẽdas omictã ut bre¬
uitati obsequar oportun a sumẽs tm̃mõ. Est
ig̃ ãnus duplex uertẽs scilic atq magnus.
uertẽtẽ oli egipti hũere bimestre. trimestrc̃
archades. decẽ mĩsuĩ ĩ equaliũ uetẽs hũere ro¬
mani sb̾ romulo regepͥmo. cuinum a põpiliꝰ
ccc liuii. Qui ãtiquissimꝰ hebreorũ fuit annuᷤ
⁊ ab israclitis ĩ hodiernũ usq seruat᷑. Sane
cũ mlt̾as ĩtercalatiões ãnus talis exqͥreret
ne ferie messiũ hyemales ẽẽ cõtĩgerẽt aut
sacra hyem alia efficerẽt estua. S nuõ Iuliꝰ
cesar cõsulatu suo tercio. annũ ad solis cursii
eqͦuit. eũq dierũ. ccclxu. cũ qu adr q̃te cõstituit
eo ꝙ cõperisset hoc ĩ spatio solem fere codi acu
om̃ez circui̾sse. Et qm̃ quadrãtẽ illũ singulis
apponere annis uidebat᷑ difficile. ĩstituit. ut
quarto ãno. annus eet sẽper dieru.ccclxui.
diem illã februario m̃si addẽs hac ĩ forma ne

Expanded text:
quas ego curiosis exquirendas omittam, ut brevitati obsequar, oportuna summens tantummodo. Est igitur annus duplex, vertens scilicet atque magnus; vertentem olim Egyptii habuere bimenstrem, trimestrem Archadas, decem mensium inequalium veteres habuere Romani sub Romulo rege primo, cui Numa Pompilius CCCLIIII, qui antiquissimus Hebreorum fuit annus, et ab Ysraaelitis in hodiernum usque servatur. Sane cum multas intercalationes annus talis exquireret, ne ferie messium hiemales esse contingeret, aut sacra hiemalia efficerentur estiva, Gaius Iulius Cesar, consulatu suo III, annum ad solis cursum equavit, eumque dierum CCCLXV cum quadrante esse constituit, eo quod comperisset hoc in spatio solem fere zodiacum omnem circumisse. Et quoniam quadrantem illum singulis apponere annis videbatur difficile, instituit ut quarto anno annus esset semper dierum CCCLXVI, diem illam Februario mensi addens, hac in forma, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sit hystoriographũ dicũt. et cũ letalẽ mõ¬
bũ arte sua aliquãdiu curass usũ ẽ ami¬
cis eũ ĩmortale creatũ quẽ ueneni uis nõ
occideret. Tandez cũ uuss ĩ mortẽ ob mei̾tũ
uirtutis suc qr iustissimꝰ fuerit hõ ut ĩ ylia¬
de dicit homerus ad perpetuã sui nomĩs
memoriã ab ãtiquis inter astra locatuᷤᷤ
est. De ochyroe filia chyronis. Rubric¬
chyroe filia fuit chyronis ex quadã
nympha caici flumĩs suscepta ut ait
duidiꝰ. Eoce ueit rutilis humeros ꝓtecta ca¬
pillis. Silia centauri quã qͦndã nypha caici.
Flumis ĩ rapidis ripis en ixa uocauit. Ochy¬
roes nõ hoe artes contẽta paternas. Edidici¬
sse fuit fatorum arcana canebat. ⁊c̃. hec es¬

Expanded text:
sit, hystoriographum dicunt, et cum letalem morsit, hystoriographum dicunt, et cum letalem morbum arte sua aliquandiu curasset, visum est amicis eum immortalem creatum, quem veneni vis non occideret. Tandem cum venisset in mortem, ob meritum virtutis sue, quia iustissimus fuerit homo, ut in Yliade dicit Homerus, ad perpetuam sui nominis memoriam ab antiquis inter astra locatus est. CAP. IX. De Ochyroe filia Chyronis. Ochyroe filia fuit Chyronis ex quadam nynpha Cayci fluminis suscepta, ut ait Ovidius: Ecce venit rutilis humeros pillis Filia Centauri, quam quondam nympha Caici Fluminis in rapidi ripis enixa uocauit Ocyroen. Non haec artes contenta paternas Edidicisse fuit; fatorum arcana canebat. Ergo ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenerit phyllare dcũs ẽ filius qiͣ phylli¬
dros.i. aque custos ul amator eo ꝙ ad ir¬
rigatione ortorũ plurima utẽt᷑. Qd̾ ãt in
conceptiõe eius saturnꝰ a cõuge reptꝰ ũtẽt᷑
ĩ equũ dcũm ẽ eo ꝙ cam suã apud turbatã
cõuigẽ iustificanerit dicẽs ꝙ obid aliaru
mulierũ cõcubitũ querẽt si forte filios m a¬
sculos suscipe̾ poss cũ sibi prolez melioris
sexus ex ca conceptã obꝓmissũ tytano fa¬
ctũ ẜuare nõ posset. Et sic obhoc eque ageͣ
fabulã a p̾cedentib causã hu̾isse. Na cu
uidissẽt illũ mortales ut dicit ysidorꝰ hou̾
pariter ⁊ ium̃torũ medicinã ĩuei̾sse hoĩs ⁊
equi filius dcũs ẽ. ⁊ chyron denoĩatꝰ ut ĩte¬
lligeret᷑ qr cyrugiã nõ physicã reperiss qͥ
leui dectaq manu operat᷑. nã chyros grece
manꝰ ẽ Qd̾ a sagitta herculis uulneratus

Expanded text:
invenerit, Phyllare dictus est filius, quasi Phylliinvenerit, Phyllare dictus est filius, quasi Phyllidros, id est aque custos vel amator, eo quod ad irrigationem ortorum plurima uteretur. Quod autem in conceptione eius Saturnus a coniuge repertus verteretur in equum dictum est, eo quod causam suam apud turbatam coniugem iustificaverit, dicens, quod ob id aliarum mulierum concubitum quereret, si forte filios masculos suscipere posset, cum sibi prolem melioris sexus ex ea conceptam ob promissum Tytano factum servare non posset, et sic ob hoc eque agerefabulam a precedentibus causam habuisse. Nam cum vidissent illum mortales, ut dicit Ysidorus, hominum pariter et iumentorum medicinam invenisse, hominis et equi filius dictus est, et Chyron denominatus, ut intelligeretur quia cyrugiam non physicam reperisset, que levi doctaque manu operatur; nam chyros grece manus est. Quod a sagitta Herculis vulneratus
Abbreviated transcription (Latin):
llara ãt ex eo concubitu chyronẽ cepit pe¬
peritq aĩal ab umbilico sup̃ hoĩe abinde
uõ ĩfra equũ. Qui cũ extreuiss ĩ siluas abiit
easq coluit. Huic auit a thethide achillem
puerũ cõm̃datũ quẽ ipe̾ nutrunt ⁊ docuit. et
similr esculapiũ. postremo cũ eũ usitasset
hercules caũ fcũm ẽ ut una sagittaꝵ eius
lerneo ueneno plita suꝑ pede eiꝰ cadẽt. Attĩ
cũ a parẽtib fuiss genitus ĩ mortalis ut
ochyroes filie uaticiniũ ĩpleret᷑ qͦ p̾dixẽat
eũ optaturũ ẽẽ mortale graui uexatus
morbo mori cupiẽs orauit supos ut illi moĩ
cõcederẽt. Quo ꝯcesso ab eisde ĩ celũ trasla¬
t. qm̃ u aluerit auspicio eo cora celestiᷤ ara
appoĩta ẽ.Ex his fictiõib theodõcius ⁊
barl.⁊q̃ sensũ exprimebãt huiꝰ moĩ. chyro¬
nẽ iõ saturi filiu dcũm qr cirea agricultu¬
rã plurimũ ualuerit. ⁊ qr ortorũ ad aqͥciõe

Expanded text:
llara autem ex eo concubitu Chyronem concepit, pellara autem ex eo concubitu Chyronem concepit, peperitque animal, ab umbilico supra hominem, ab inde vero infra equum. Qui cum excrevisset, in silvas abiit, easque coluit. Huic aiunt a Thetide Achillem puerum commendatum, quem ipse nutrivit et docuit, et similiter Esculapium. Postremo cum eum visitasset Hercules, casu factum est, ut una sagittarum eius Lerneo veneno perlita super pedem eius caderet; attamen cum a parentibus fuisset genitus immortalis, ut Ochyroes filie vaticinium impleretur, quo predixerat eum optaturum esse mortalem, gravi vexatus morbo mori cupiens, oravit Superos ut illi mori concederent. Quo concesso, ab eisdem in celum translaatus; et quoniam valuerit auspicio, eo coram celestis ara apposita est. Ex his fictionibus Theodontius et Barlaam sensum exprimebant huiusmodi. Chyronem ideo Saturni filium dictum, quia circa agriculturam plurimum valuerit, et quia ortorum adaquationem
Abbreviated transcription (Latin):
fnerationẽ filiã fuisse plutonis seruiꝰ
affirmat. Theodõcius ãt hãc reuerẽtiã
uccat. dicẽs uenerari deos oportere maiores
⁊t hoies reuereri. Et qm̃ ea que hõĩb exhibet᷑
⁊ nõ diis plutonis fuit filia iõ reuerẽtia nõ
ueneratio appellari. Ex qua ãt ocepta sit ma¬
tre nõ het᷑. cũ proserpinã sterile fuisse om̃es
affirmẽt. hanc honori nuptã paulus ⁊ theo¬
dõciꝰ dicũt ⁊ ex eo pepisse maiestatẽ ut supra
mõstratũ ẽ. Ego ex hoc figm̃to idsencio
qd̾ ĩtueor.diximus supͣ plutonẽ diuiciarum
deũ e quib diuiciis oriri reuerẽtiã satis cern¬
Hyronẽ centaurũ saturni ⁊ phy roem¬
ilare filiũ uoluere. lactãtius tñ dic̃ eũ
ex pelopea ceptũ. cuiꝰ originis talis extat fa¬
bula. Saturnũ scilic uenustate phyllare ca¬
ptũ eã intercepisse. et dũ eius ut ait ẜuius
uteret᷑ ocubitu ĩterueniẽte opi cõiuige ꝯfesti
se uertit ĩ equũ ne cognosceret᷑ ĩ culpa. phy¬

Expanded text:
nerationem filiam fuisse Plutonis Servius affirmat. Theodontius autem hanc Reverentiam vocat, dicens venerari deos oportere, maiores autem homines revereri; et quoniam ea, que hominibus exhibetur et non diis, Plutonis fuit filia, ideo Reverentia non Veneratio appellari. Ex qua autem concepta sit matre non habetur, cum Proserpinam sterilem fuisse omnes affirment. Hanc Honori nuptam Paulus et Theodontius dicunt, et ex eo peperisse Maiestatem, ut supra monstratum est. Ego ex hoc figmento id sentio quod intuor; diximus supra Plutonem divitiarum deum, e quibus divitiis oriri reverentiam satis cernChyronem centaurum Saturni et Phyllare filium voluere. Lactantius tamen dicit eum ex Pelopea conceptum; cuius originis talis extat fabula. Saturnum scilicet venustate Phyllare captum eam intercepisse, et dum eius, ut ait Servius, uteretur concubitu, interveniente Opi coniuge, confestim se vertit in equum, ne cognosceretur in culpa. Phy
Abbreviated transcription (Latin):
tauros. Quorũ hec sũt nomina. Furitiᷤᷤ.
Nessus. Astilus. ophyonides.Grineus.
Rethus. Horneus. lycidas. Medem.
pysenor. baumas. Mermeros. pholus.
Menelas. Abas. Eurmomus.yrcos.
umbrus.Ceneus. Aphydas. Elops. Pa¬
treus. Lycus.Cromis.ditis.phareus.
Byanor. Nedyanus. Lycetus. ypason.
Tereus. Rypheus. Demolion. plageon.
ulon. Ephynous.damus.dorilas.
Cyllauis.yllonome femina. pheotom
bheleboas.prytus. Etodus. Ephydupꝰ.
tlesseus. odites. Stiphelus.Bromius.
Anthim acus. Clymius. pryamus. latreuꝰ.

Expanded text:
tauros, quorum hec sunt nomina: Euritus, Nessus, Astilus, Ophionides, Grineus, Rethus, Orneus, Licidas, Medon, Pysenor, Taumas, Mermeros, Pholus, Menelas, Abas, Eurinomus, Yreos, Ymbrus, Ceneus, Aphydas, Elops, Patreus, Lycus, Cromis, Dictis, Phareus, Byanor, Nedianus, Lycetus, Ypason, Thereus, Rypheus, Demoleon, Plageon, Ylon, Ephynous, Damus Dorilas, Cyllarus, Yllonome femina, Pheo, Tomus, Theleboas, Pyretus, EtNesseus, Odites, Styphelus, Bromus, Anthimacus, Elymus, Pyramus, Latreus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽtẽ. placidi sũ nympha numici. Anne p¬
emne labes anna pena uocor. post ipsũ aũt
omidiũ dicit matrobi ĩ saturnaliorũ libro a¬
prili m̃se publice ⁊ pͥuatĩ sacrificatũ iri ut
annape ⁊ pe̾nare comodi liceat. De Europa

Expanded text:
dicentem: placidi sum nynpha Numici. Amne peremne labens Anna peremna vocor. Post ipsum autem Ovidium dicit Macrobius in Saturnaliorum libro, Aprili mense publice et privatim sacrificatum iri ut annare et perennare comodi liceat. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
dea. dicit theodõtius ĩter pelyã ⁊ filizas a medea
semmatã çinçania ⁊ ob eã puellas ferro ĩsenẽ

Expanded text:
dea. Dicit Theodontius inter Pelyam et filias a Medea seminatam zizaniam, et ob eam puellas ferro in sene
Abbreviated transcription (Latin):
dicã nisi qui a sic oportunũ ẽẽ ratus sũ. mit
qr me ut fit aliqñ intellectus delectatio ĩpe¬
llebat. que prudentiorib nõ nũquã libera¬
lissimũ p̾stitit calamũ. O quid. utibreuia ha¬
bent intelligentiũ exercere ingeniassic ⁊ am¬
pliora minus ĩtelligẽtiũ ꝓuocare. Et idcuro q
plura nouerũt sint memores qm̃ ⁊ ip̃i aliqñ
fuere rudes. Et ob id absq indignatiõe patiãt᷑

Expanded text:
dicam, nisi quia sic oportunum esse ratus sum, aut dicam, nisi quia sic oportunum esse ratus sum, aut quia me, ut fit, aliquando intellectus delectatio impellebat, que prudentioribus non nunquam liberalissimum prestitit calamum. Sed quid? Uti brevia habent intelligentium exercere ingenia, sic et ampliora minus intelligentium provocare; et id circo, qui plura noverunt, sint memores, quoniam et ipsi aliquando fuere rudes, et ob id absque indignatione patiant
Abbreviated transcription (Latin):
res. et ob id satis ratus sũ ea que dẽa sũt sic
sũmotenus tetigisse. Nõ enĩ puero aut ĩerti
nulgo scribimus quĩ imo ut al trũm ẽ docti¬
ssimo regi ⁊ ꝓuectio hõib si aliqñ ex in anibꝰ
tius serenissime princeps  alios uẽturu
opus hae ẽ. pretere ⁊ ut exercea̾tur ingenia
non adeo plene scribend ⁊ sũt omi i. Nam
que labore aliquo quesita sunt place̾ mag̃
õsucuerũt et cũ maiori diligẽtia cõẜuci
ꝙͣ que sponte sua ĩ intellectũ legentis acce¬
dunt. Est ⁊ posteris linquendus dicẽdi seu
scribendi locus ne ĩuidisse futurorũ uide am̃i
ingenus ⁊ arrogãtia quadã ad quã om̃es
aspiramus uideam̃ preatupasse sequẽtiũ
gloriã. Miti ig̃ aĩo ferendũ ẽ qd̾ honestis
agentib causis aut breuiter drũm ẽaut
ca breuitatis omissũ. his autẽ qui mesiqui
erũt dicẽt longiorẽ debito qnͣ̃ fore. nõ ilud

Expanded text:
res, et ob id satis ratus sum ea, que dicta sunt, sic res, et ob id satis ratus sum ea, que dicta sunt, sic summo tenus tetigisse; non enim puero aut inerti vulgo scribimus, quin imo, ut alias dictum est, doctissimo regi et provectis hominibus, si aliquando ex manibus tuis, serenissime princeps, ad alios venturum hoc opus est. Preterea, ut exerceantur ingenia, non adeo plene scribenda sunt omnia, nam, que labore aliquo quesita sunt, placere magis consueverunt, et cum maiori diligentia conservari, quam que sponte sua in intellectum legentis accedunt. Est et posteris linquendus dicendi seu scribendi locus, ne invidisse futurorum videamur ingeniis, et arrogantia quadam ad quam omnes aspiramus videamur preoccupasse sequentium gloriam. Miti igitur animo ferendum est, quod, honestis agentibus causis, aut breviter dictum est, aut causa brevitatis omissum. His autem, qui me, si qui erunt, dicent longiorem debito quandoque fore, non aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis relata suntiqui ⁊ nõ erat unde possem
amplior a destriberemi ex ico uoluisse fabul i
aut hystorias ꝓtelarenel fingere. qd oĩo fugi¬
endũ ẽ sano homini. Quedã uo ⁊̃ ad plenum
scripsisse pnicio indigebat lrulis. ex quibus
si satis intencio sũmit iutiosũ fiusset ĩ lẽgius
ꝓtendisse. Sunt tñ ⁊ mlt̾a q̃ proculdubio lon¬
giorẽ uerborũ copiã tolerassent. s q̃so si cũta
sin amus que dicipotussẽt nt forsã exquisi¬
sset materia. S ea tm̃ que mͥ scribẽti ceturre¬
bat circa longissimas hystorias aut fabulaᷤ
cur ⁊ om̃es singulares tã deorũ ꝙ̃ hoũi actus
cirea mltiplices fictionũ sensus. airca testi¬
moniũ fabulatũ aut hystoriaꝵ ueteru au¬
toritates. arca opinioes pluriũ relationes
cisse existimãt tales: Equidẽ uix unũ suffe¬
cisset seculũ ⁊ tã grande ⁊̃ en asisset uolumc̃
ut solo ĩ tuitu primo terruuisset quoscũq lecto¬

Expanded text:
verbis relata sunt, quia non erat, unde possem verbis relata sunt, quia non erat, unde possem ampliora describere, ni ex meo voluissem fabulas aut hystorias protelare vel fingere, quod omnino fugiendum est sano homini. Quedam vero etiam ad plenum scripsisse paucis indigebat licterulis, ex quibus si satis intentio sumitur, viciosum fuisset in longius protendisse. Sunt tamen et multa, que procul dubio longiorem verborum copiam tolerassent! Sed queso, si cuncta sinamus, que dici potuissent, aut forsan exquisisset materia, sed ea tantum, que michi scribenti occurrebant, circa longissimas hystorias aut fabulas, circa omnes singulares tam deorum quam hominum actus, circa multiplices fictionum sensus, circa testimonium fabularum aut hystoriarum veterum autoritates, circa opiniones plurium relationes, cisse existimant tales? Equidem vix unum suffecisset seculum! Et in tam grande etiam evasisset volumen, ut solo intuitu primo terruisset quoscunque lecto
Abbreviated transcription (Latin):
i melius. Guipia autẽ deorũ gentilui dedeco¬
ra nec dormũtinec sopita sũt qui imo a sacra
xp̃i dectrin ⁊ ĩperpetuũ nõ surrectura sepulta
ingenti dmn iciois mole cõtecta ⁊ oppssa sut.
Nuiꝰ ego molis Iunuo ⁊ si nõ satis pro uiribr.
tñ tã quã xpiaus hõ augere conitus sũ. lau¬
des iñ ⁊ dignas consequi nõ redarguciões ex¬
pectas. uer hos ego piu facio morsus cũ nullo
possint dentio acumine quẽquã lede̾. Hi ergo
si xp̃ĩmi sũt taceat. ⁊ peniteat cos si deorum
gentiliũ obiectioĩ eis ull ⁊ fiut cõpassioscũ ĩter
ilia crimen hoc minime dece at xp̃imii. Bre
Ado magis pfunctoric ꝙͣ longa serie reciti¬
do fabulis itqr hyftorias aut illas enudeãdo
ptr in sea̾. Et sic nõ dubito quĩ sint qui dicant
me ꝙp oportunũ sit sepissime longiorẽ. primis
ut sic ce fatemr necesse ẽ. Suere eni hiũi ficino¬
ris rõnes plurime. Quedã autẽ io paucio suo

Expanded text:
in melius. Turpia autem deorum gentilium dedecoin melius. Turpia autem deorum gentilium dedecora nec dormiunt, nec sopita sunt, quin imo a sacra Christi doctrina in perpetuum non surrectura sepulta, et ingenti damnationis mole contecta et oppressa sunt. Huius ego molis honus, et si non satis, pro viribus tamen tanquam Christianus homo augere conatus sum, laudes indi et dignas consequi, non redargutiones expectans. Verum hos ego parvifacio morsus, cum nullo possint dentis acumine quenquam ledere. Hi ergo, si Christiani sunt, taceant, et peniteat eos, si deorum gentilium abiectioni eis ulla fuit compassio, cum inter alia crimen hoc minime deceat Christianum. Cdo magis perfunctorie quam longa serie recitando fabulas atque hystorias, aut illas enucleando, pertranseam. Et sic non dubito, quin sint, qui dicant me, quam oportunum sit, sepissime longiorem. Primis ut sic esse fatear necesse est. Fuere enim huius facinoris rationes plurime. Quedam autem ideo paucis sub
Abbreviated transcription (Latin):
dine ĩtegro regũ recita̾t᷑ acta. a quib siꝗd huic
operi appoĩtũ est / nouissimꝰ sumpsi. Si ergo hec
querela facienda ẽ de illis ampliorib ⁊ ãtiquis
queraĩt᷑ hostoriographis quoꝵ scripta celeberri¬
ma cũ fama iã diii uniuerso patuere orbi. ex
his si qd̾ hodiũ generari pot in cineres iã qc¬
tos exordiũ sũptũ ẽ. S queso que pietas hec.
ex quo caritatis fomite orit᷑. que huiꝰ pietatis
ca Credo generosi aĩ uideri cupiãt tales ĩ hoc
ꝙ honores regios curẽt oñdatq qui a turbẽt᷑
audiẽtes dedecor⁊. Oꝙͣ paruo tales existimãt
nobilitatẽ mercari que egregis morib iusti¬
tia sanctitate atq scĩa adipiscit᷑. scirẽt isti si no¬
biles essent quia nõ solũ supuacancũ sit s dã¬
nosũ nõ solũ gentilib s i ale meritis quib¬
cũq cõpati. Et io si sapuit seruẽ̾t ha̾c pietate

Expanded text:
dine integro regum recitantur acta, a quibus, si quid huic dine integro regum recitantur acta, a quibus, si quid huic operi appositum est, novissimus sumpsi. Si ergo hec querela facienda est, de illis amplioribus et antiquis querantur hystoriographis, quorum scripta celeberrima cum fama iam diu universo patuere orbi; ex his, si quod odium generari potest in cineres iam quietos, exordium sumptum est. Sed queso, que pietas hec? Ex quo caritatis fomite oritur ? Que huius pietatis causa? Credo generosi animi videri cupiant tales in hoc quod honores regios curent, ostendantque, quia turbentur audientes dedecora. O quam parvo tales existimant nobilitatem mercari, que egregiis moribus, iustitia, sanctitate, atque scientia adipiscitur! Scirent isti, si nobiles essent, quia non solum supervacaneum sit, sed damnosum non solum gentilibus, sed malemeritis quibuscunque compati; et ideo, si sapiunt, servent hunc pietatem
Abbreviated transcription (Latin):
sic sapuit m̃te ut uerba sonãt qͥrul ⁊ nuget
adhuc ĩ nõ nullis error ille ĩfamis quẽ queso
auferat deno ⁊ resoluat ĩ nichilũ. obiectis ãt
rñdisse facillimũ ẽ. agit enĩ temerarie qui in
nimiũ terminos excedit audacie. sic memini
ĩ libro ethycorũ aristotilẽ arbitrari.hos ego ex¬
cessisse nõ reor. Audere quidẽ qd̾ ab oĩ necessita¬
te concessũ ẽ. nõ ẽ temerarie age̾. Nemini ꝓhi¬
bitũ legi seu honesta sint seu ÷ minus hoesta
regum gesta describere. Erat tñ regibus satiꝰ sic
egissenit nil de eis referri posset p̾te honestu.
Ego it dehis nõ ordinato nec ĩ hoc dispoĩto sti¬
lo scripsi. s sũmotenus ⁊ pfũctorie uti nõ nũꝙͣ
ordo assumpti opio exigebat recit auisiqua ĩ¬
serui. S esto fecerim nõ nouũ aut ĩnsitatũ fa¬
cinus feci. stãt tã antiqua ꝙͣ magna illustriũ
scriptorũ uolum in asi quib ⁊stilo celebri ⁊ or¬

Expanded text:
sic sapiunt mente, ut verba sonant querula viget sic sapiunt mente, ut verba sonant querula viget adhuc in non nullis error ille infamis, quem queso auferat Deus et resolvat in nichilum. Obiectis autem respondisse facillimum est. Agit enim temerarie, qui in nimium terminos excedit audacie; sic memini in libro Ethycorum Aristotilem arbitrari. Hos ego excessisse non reor; audere quidem, quod ab omni necessitate concessum est, non est temerarie agere. Nemini prohibitum legi, seu honesta sint, seu etiam minus honesta, regum gesta describere; erat tamen regibus satius sic egisse, ut nil de eis referri posset preter honestum. Ego autem de his non ordinato, nec in hoc disposito stilo scripsi, sed summo tenus et perfunctorie, uti non nunquam ordo assumpti operis exigebat, recitavi, si qua inserui. Sed, esto fecerim, non novum aut inusitatum facinus feci; stant tam antiqua quam magna illustrium scriptorum volumina, in quibus et stilo celebri, et or
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. Qui gͦ pacuĩt᷑ cordonẽ subul⁊ setioq na¬
care. lanistam pecori. sculptorẽ statiuo me eciã
queso uacasse poctis equo animo paciantur.
Dam nose compatimur regib ⁊diis gẽtiliũ.
Runt qui adurato iã caltib tramite ex¬
orbitent ⁊ extra̾suerso psiliãt clamitẽt¬
terebrare busta. et quietoo iã longa pace ci¬
neres ĩ nouũ odiũ suscitare. aut corũ recẽtiori¬
br nebulis ueteres offuscare splendores. nec
nõ ⁊dcorũ semisopita scelera andiec̃tib cuntis
ĩminus oportunã iugiliã excitare. ⁊ sõ titulo
honorabili scilic genea logie deorũ eorũdẽ re¬
citare latrocinia et incestus. longa ẽ querela
hec ⁊ pluriũ m̃brorũ ĩplicita. ⁊ ea mõstrͣite ad¬
uerto quĩ senserĩt isti quid scripserĩ. ⁊ potissime
dũ querũt᷑ qd̾ deorũ gẽtiliũ facinora recitari.
uerũ gentiliũ aũi redolet ista cõquestio. et si

Expanded text:
videtur! Qui ergo patiuntur cerdonensubulesetisque vavidetur! Qui ergo patiuntur cerdonensubulesetisque vacare, lanistam pecori, sculptorem statuis, me etiam queso, vacasse poetis equo animo patiantur. CAP. XI Damnose compatimur regibus et diis gentilium. Erunt qui a durato iam calcibus tramite exorbitent, et ex transverso prosiliant clamitentterebrare busta, et quietos iam longa pace cineres in novum odium suscitare, aut eorum recentioribus nebulis veteres offuscare splendores, nec non et deorum semisopita scelera, audientibus cunctis, in minus oportunam vigiliam excitare, et sub titulo honorabili, scilicet Genealogie deorum, eorundem recitare latrocinia et incestus. Longa est querela hec et plurium membrorum implicita, et ea monstrante, adverto, quoniam senserint isti, quid scripserim, et potissime dum queruntur, quod deorum gentilium facinora recitarim. Verum gentilium animum redolet ista conquestio, et, si
Abbreviated transcription (Latin):
mirabiledcũ cũ nondũ nonisse quib sen qͦt
pedib carmẽ̾ incedeͣt / me ⁊̃ pro uirib renitẽte
ꝙ nõdũ sum poeta fere ⁊ notis om̃ib uocatus
fui. Nec uubito dũ etas ĩhoc aptior erat si eqͦ
genitor tulisset aĩo quĩ inter celebres poctas
unus euasissez. uerĩroũ ĩ lucrosas artes pri¬
mo inde ĩ lucrosam facultatẽ ingeniũ flectc᷑
conat᷑ meũ fcũm ẽ ut nec negociator sim nec
euaderẽ canonista ⁊ ꝑderẽ poetã ẽẽ cõspicuũ.
Cetera p̾terea facultatũ studia ⁊ si placerent
qm̃ nõ sic ĩpellerẽt minime sequutus sũ. uidi
tñ sacra uolumina a quib qm̃ ãnosa etas ⁊
tenuitao ingeni dissuasere destiti. turpissiu
tasse quod minime abitreris posse ꝑfice̾. Et
ĩo cũ existimẽ dei bñ placito me i haic uocatiõe
uoratũ ĩ eadẽ consiste̾ mẽs ẽ. ⁊ qd̾ egeri hictenꝰ
hiᷤ mõstrãtib studus laudare. quer ĩt alii qd̾

Expanded text:
u, cum nondum novissem, quibus seu quot pedibus carmen incederet, me etiam pro viribus renitente, quod non dum sum, poeta fere a notis omnibus vocatus fui. Nec dubito, dum etas in hoc aptior erat, si equo genitor tulisset animo, quin inter celebres poetas unus avasissem, verum dum in lucrosas artes primo, inde in lucrosam facultatem ingenium flectere conatur meum, factum est, ut nec negociator sim, nec evaderem canonista, et perderem poetam esse conspicuum. Cetera preterea facultatem studia, et si placerent, quoniam non sic impellerent, minime secutus sum. Vidi tamen sacra volumina, a quibus, quoniam annosa etas et tenuitas ingenii dissuasere, destiti, turpissimumtasse, quod minime arbitreris posse perficere. Et ideo, cum existimem Dei beneplacito me in hac vocatione vocatum, in eadem consistere mens est, et, quod egerim hactenus, his monstrantibus studiis, laudare. Querant alii, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uener ⁊̃. nec dum fictiones uiderã nõdũ doctões
aliquos airdiuera. uix prim⁊ lr̃aꝵ elem̃ta co¬
gnouerzi. ⁊ ecce ip̃a ĩpellẽte nͣ ⁊ fingendi deside¬
riũ affuit. Et si nullius ẽẽnt momĩti. tñ aliquaᷤᷤ
fictiũculas edidi. Nõ enĩ suppetebãt tenelle et a¬
ti officio tanto uires ingenii. attñ iã fere ma¬
turus etate ⁊ mei iuirio fcũs neĩe ĩpellẽte neĩe
dicẽte imo obsistẽte pr̃e ⁊ studiũ tale damnãte

Expanded text:
veneram, nec dum fictiones videram, non dum doctores veneram, nec dum fictiones videram, non dum doctores aliquos audiveram, vix prima licterarum elementa cognoveram, et ecce, ipsa impellente natura, fingendi desiderium affuit, et si nullius essent momenti, tamen aliquas fictiunculas edidi, non enim suppetebant tenelle etati officio tanto viris ingenii. Attamen iam fere maturus etate et mei iuris factus, nemine impellente, nemine docente, imo obsistente patre et studium tale damnante
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ intrantẽ arismetrica ĩstructũ maximo
mercatori dedit discipulũ. quẽ penes sex ãnis
nil aliud egi ꝙͣ nõ recupaibile tempus ĩ uacuũ
terere. hĩc qm̃ uisũ ẽ aliquib oñdẽtib inrdiciis
me aptiorẽ fore lr̾ax studiis iussit genitor idem
ut pontificũ sanctiõeo diues exiñ futurꝰ auditu¬
rͦ intrare̾ ⁊ sb̾ p̾eptore clarissimo fere tantũdem
tpr̃is ĩ cassum ÷ laborqui. Eastidiebat hec añis
adeo ut ĩ nentrũ horũ officiorũ aut p̾ceptoris doc¬
trin a aut genitoris autoritate qu ⁊ nouis mã¬
datio angebar cõtinue aut ⁊micorũ p̃̾cib seu
obuirgatioĩb ĩclinari posset ĩ taͣtũ illũ ad poe
tiea trahebat affectio. Nec ex nouo sũpto cõsilio
ĩ poesim auis totis tendebat pedib quĩ imo a
uetustissim a disposicione ibat ĩpulsus. Nã sa¬
tis memor sũ nõdũ adseptimũ etatis annũ de¬

Expanded text:
non dum intrantem, arismetrica instructum maximo non dum intrantem, arismetrica instructum maximo mercatori dedit discipulum, quem penes sex annis nil aliud egi, quam non recuperabile tempus in vacuum terere. Hinc quoniam visum est, aliquibus ostendentibus indiciis, me aptiorem fore licterarum studiis, iussit genitor idem, ut pontificum sanctiones, dives exinde futurus, auditurus intrarem, et sub preceptore clarissimo fere tantundem temporis in cassum etiam laboravi. Fastidiebat hec animus adeo, ut in neutrum horum officiorum, aut preceptoris doctrina, aut genitoris autoritate, qua novis mandatis angebar continue, aut amicorum precibus seu obiurgationibus inclinari posseis traebat affectio! Nec ex novo sumpto consilio in poesim animus totis tendebat pedibus, quin imo a vetustissima dispositione ibat impulsus. Nam satis memor sum, non dum ad septimum etatis annum de
Abbreviated transcription (Latin):
bit ab eo ad quod natus c̃ ĩ aliud transitu
attentare.Nõ quidẽ adeo ignarus sũ quĩ no¬
uer̃ liberi arbitru quo om̃es ualemus poten¬
tia possimus nature supare uires. quod egi¬
sse nõ nullos legimus.opus ꝓfecto ĩter rio
cõtinge̾ti a nũandũ.tã grandi ⁊ fere ĩ m̃cibili
necessitate trahimur in quod nascim̃. Et si
ad diuersa gignimur nastim̃ alim̃qr si ea
plene pagamus ĩ que trahimꝰ equidẽ satis ẽ.
neduĩ ĩ ilid trãsitũ fecisse uelimꝰ. qd̾ dum i ̃
dudui frustra tentarẽt aliqui id pdidere qd̾
erat. nec id potuerũt effici quod querebant.
uerũ ad quoscũq actus ña ꝓduxerit alios
me quide experientia teste ad poeticas me¬
dit acion es dispoitũ ex ntero mr̃s eduxit.
⁊ meo udicio ĩ hox natuo sũ. Satio eni memi¬
ni apposuisse pr̃em meũ apueritia mea conat᷑
om̃cs iut negotiator efficerer. meq ⁊dolescẽtiã

Expanded text:
bit ab eo, ad quod natus est, in aliud transitum bit ab eo, ad quod natus est, in aliud transitum attentare? Non quidem adeo ignarus sum, quin noverim liberi arbitrii, quo omnes valemus, potentia possimus nature superare vires; quod egisse non nullos legimus. Opus profecto inter raro contingentia numerandum, tam grandi et fere invincibili necessitate trahimur, in quod nascimur! Et si ad diversa gignimur, nascimur alimurque, si ea plene peragamus in que trahimur, equidem satis est, nedum in aliud transitum fecisse velimus; quod dum iam dudum frustra temptarent aliqui, id perdidere, quod erant, nec id potuerunt effici, quod querebant. Verum ad quoscunque actus natura produxerit alios, me quidem experientia teste ad poeticas meditationes dispositum ex utero matris eduxit t meo iudicio in hoc natus sum. Satis enim memini apposuisse patrem meum a pueritia mea conatus omnes, ut negociator efficerer, meque, adolescentiam
Abbreviated transcription (Latin):
siti ad studia sublimiora cõscendere ĩ theolo¬
giã iugilãtes iremꝰ. ⁊ agricultor absit ex qb
queso fructib tã nobile sequẽteo studiũ nu¬
trirem̾. Si cem̃tariꝰ si lignarius desit. quibus
ĩ tabern aculis ab ymbrib auẽtib afrigorib
ac solis estu ⁊ aliis ĩ comodis assidue sup ĩ¬
minẽtib tutabimꝰ. Si nõ sit lanifex non cer¬
do uñ uestes ⁊ caltiam̃ta sũmemꝰ: Quid enũe
mlta: ut ĩ comodũ humaĩ corporis iter sedif¬
ferẽtia qualitate ⁊ officio mnbra a ña reꝵ appo¬
sita sunt. ut ex hac diuersitate cõsistat uti
melodia ex diuersitate tonorũ. sic ⁊ ut huma¬
nũ genus perseuẽt necesse fuit ad studica i¬
ter se differentia gignẽmur. Et si ab ipsa
na que sic celos sic astrorum orbes ⁊ cursuᷤ
uaria ⁊ agitatione disposuit agente deo
ut nullo labore suo ad officia productos na¬
ria nos uidemus. Quis queso feliciter aude¬

Expanded text:
sit, ad studia sublimiora conscendere, in theolosit, ad studia sublimiora conscendere, in theologiam vigilantes iremus, et agricultor absit, ex quibus, queso, fructibus, tam nobile sequentes studium, nutriremur? Si cementarius, si lignarius desit, quibus in tabernaculis ab ymbribus, a ventis, a frigoribus ac solis estu, et aliis incommodis assidue superimminentibus, tutabimur? Si non sit lanifex, non cerdo, unde vestes et calciamenta sumemus? Quid enumerem multa ? Uti incommodum humani corporis inter se differentia qualitate et officio membra a natura rerum apposita sunt, ut ex hac diversitate consistat, uti melodia ex diversitate tonorum, sic et, ut humanum genus perseveret, necesse fuit ad studia inter se differentia gigneremur. Et si ab ipsa natura, que sic celos, sic astrorum orbes et cursus varia etiam agitatione disposuit, agente Deo, ut nullo labore suo ad officia productos varia nos videmus, quis, queso, feliciter aude
Abbreviated transcription (Latin):
cythausta uariis ex fidib alii ᷤ lentiꝰ aliis uo
ptensius tractis his granẽ acutũ illis tiunitũ
redde̾tib dect⁊ manu plectroq ex tã discoroãti¬
b tonio redoit su auissima remoni ĩ sic ⁊ ña
parẽs cui ĩ exhauste uireo ⁊ perstum ingeniũ
ẽ ꝓtucit hec peritur diuersis officus apta. ut
ex hac officiorũ ĩ cõueniẽtia resultet hum ani
gñis arca quod plurimũ intenta ẽ cõseruatio.
atq ubi ĩ longã cõseruatiõe ir nõ possit noua
productio. aduertẽs quĩ si uni formes ꝓducerẽ¬
t᷑ om̃es ut de reliquis sinã homĩes nulla pos¬
sse̾t ꝓducti nec ⁊̃ ptempusculũ rone cõsistere.
frgo hĩc fit ut discreto nature ordĩe hic ex mõ
⁊ quidã sacerdotio apti aut regimini. ⁊ nõ nlli
theolegi. ex quorui studiis uariio tã ingẽtis ml¬
titudinis hominũ cõseruatio resultet necesse
c̃. Nã si om̃es qm̃ ad unũquẽq spectat si pos¬

Expanded text:
cytharista variis ex fidibus, aliis lentius, aliis vero cytharista variis ex fidibus, aliis lentius, aliis vero protensius tractis, his gravem, acutum illis tinnitum reddentibus, docta manu plectroque ex tam discordantibus tonis reddit suavissimam armoniam, sic et natura parens, cui inexhauste vires et perfectum ingenium est, producit hec peritura diversis officiis apta, ut ex hac officiorum inconvenientia resultet humani generis, circa quod plurimum intenta est, conservatio; atque ubi in longam conservationem iri non possit nova productio, advertens, quoniam, si uniformes producerentur omnes, ut de reliquis sinam, homines nulla possent producti, nec etiam per tempusculum, ratione consistere. Ergo hinc fit, ut discreto nature ordine hic ex mortet quidam sacerdotio apti aut regimini, et non nulltheologi. Ex quorum studiis variis tam ingentis multitudinis hominum conservatio resultet necesse est! Nam si omnes, quoniam ad unumquemque spectat, si pos
Abbreviated transcription (Latin):
nulli uera ẽc̃ que dea sũt nori ingenia.¬
tt quieturos reor quĩ imo arbitror dicẽt lon¬
ge melus fuisse studiis sanctiorib triuisse
tepus ꝙ̃ talia didicisse. Quod siquis neget
non orit equidẽ satis sanus. Nosco qm̃ ĩ pntu
erãt leges cesarum. ⁊ pontificũ canone et
medicina quarũ plurimi sanctissim a eribi¬
trabatur studia eoꝙ ex eis psepe auro auidi
demostratioe rerũ cause ⁊ a falsis disgrega¬
ri uera noscũt᷑ generosis quibtũq ĩgeniis a¬
pprtenda. Erãt ⁊ sacra uolumia aquib ⁊ paru¬
pendere pitura tecem̃ ⁊ dei magnalia declarat.
atq quo tramite celeste regnũ petrim᷑ oñdit᷑. qd̾
studiũ profecto ceteris p̃ponẽdũ ẽ. Er his q̾cũq
sumpsisse forte sanctus egisse me dicerent
obiectores.S.anc si qd̾ tebemus ageremus ões
legũ minister rostra frustra cõscendẽt. attam̃
nõ ateo facile ẽ ut eristimãt aliqui uelle omĩa
que debemꝰ ⁊ longe acriꝰ cõsequi si uelimꝰ. Na ut

Expanded text:
nulli vera esse, que dicta sunt, non tamen quieturos reor, quin imo arbitror dicent longe melius fuisse studiis sanctioribus trivisse tempus, quam talia didicisse. Quod si quis neget, non erit equidem satis sanus! Nosco, quoniam in promptu erant leges Cesarum, et Pontificum canones, et medicina, quorum plurimi sanctissima arbitrantur studia, eo quod ex eis persepe auro avidi demonstratione rerum cause et a falsis disgregari vera noscuntur, generosis quibuscunque ingeniis appetenda. Erant et sacra volumina, a quibus et parvipendere peritura docemur, et Dei magnalia declarantur, atque, quo tramite celeste regnum petamus, ostenditur. Quod studium profecto ceteris preponendum est. Ex his quodcunque sumpsissem, forte sanctius egisse me dicerent obiectores. Sane si, quod debemus, ageremus omnes, legum minister rostra frustra conscenderet! Attamen non adeo facile est, ut existimant aliqui, velle omnia, que debemus, et longe acrius consequi, si velimus. Nam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sse cͥ. Et si nõ multũ a quacũq saltẽ qõ modi¬
ligẽti satis apparet. cũ nõ nũꝙͣ nõ tm ⁊̃d no¬
uos autores diuerteri. s ad glosulis ÷ autoĩs
caretes noĩe recursii hueri. Et edtirco q̃ruli
sic oportunitate uolẽte nõ solũ ĩ auditio ue¬
nõ dubito qmi on̾taciois gr̃a greca en¬
nin a operi meo inseruer̃. Quod satis adue¬
to nõ ex caritatis fomite emissũ qui imo ure¬
dinc luioris ĩpii impellẽte ex adusti cordis i trĩ¬
scco hec emittat᷑ obiectio. Impie fcũm e. Ast ego
profecto nõ cõmoucbor opitulãte deo si mor lo¬
lito humili gradu i iñsum ibo. Dico sonneso
quod possis ex fonte pcipere. erant omeri libri
mͥ ⁊ adhuc sunt ex quib multa operi nr̃o acco¬
moda sumpta sunt. Et ex his satis ꝑcipi pot
plurima apriscis assumpta a quib tĩquam
a riuulis nõ est dubĩ sũmẽ potuisse̾ ⁊ upsi
sepissime. Uerũ usũ ẽ aliqñ sati ex fonte sũmẽ

Expanded text:
 et, si non multum, a quocunque saltem, quod modiligenti satis apparet, cum non nunquam non tantum ad novos autores diverterim, sed ad glosulas etiam autore carentes recursum habuerim. Et id circo queruli, sic oportunitate volente, non solum inauditis venon dubito, quoniam ostentationis gratia Greca carmina operi meo inseruerim. Quod satis adverto non ex caritatis fomite emissum, quin imo, uredine livoris impii jmpellente, ex adusti cordis intrinsico hec emittatur obiectio. Impie factum est, ast ego profecto non commovebor, opitulante Deo, sed more solito humili gradu in responsum ibo. Dico igitur, vulis querere, quod possis ex fonte percipere! Erant Omeri libri michi et adhuc sunt, a quibus multa operi nostro accommoda sumpta sunt. Et ex his satis percipi potest plurima a priscis assumpta, a quibus tanquam a rivulis, non est dubium sumere potuissem, et sumpsi sepissime; verum visum est aliquando, satius ex fonte sumere