comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& duos fr̃s iacobum zebedei & ioħem frem̃
eiꝰ. cũ uidisset in nauicula cum patre Zebedeo
texentes retia. uocans eos. de piscatoribꝰ pisci¬
um piscatores reddidit hominum. scilicet ut
ꝑ p̃dicationis rete cunctos credentes de ꝓfun¬
do scłi huiꝰ extraherent. Post hos piscatores:
sequit᷑. Ꝙ mittã uenatores & uenabuntur
eos demontib & collibꝰ. & de cauernis petra¬
rum. Qd̃ specialit ad conuersionẽ ꝑtinet geu¬

Expanded text:
 fratres Jacobum Zebedaei, et Joannem fratrem ejus, dum vidisset in navicula cum patre Zebedaeo texentes retia, provocans eos, de piscatoribus piscium piscatores 58 reddidit hominum, scilicet, ut praedicationis reti cunctos credentes de profundo saeculi hujus extraherent. Post hos piscatores sequitur: Et mittam venatores et venabuntur eos de montibus, et de collibus, et de cavernis petrarum ; quod specialiter ad conversionem pertinet gen
Abbreviated transcription (Latin):
inter disciplinas ma¬
thematicas ideo pͥmã eẽ
uoluerunt: qm̃ ipsa ut sit nulla alia in¬
diger disciplina. Musica autẽ & geome¬
tria & astronomia quȩ secuntur. ut sint
atq subsistant istiꝰ egent auxilio

Expanded text:
inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit, nulla alia indicat disciplina. Musica autem et geometria et astronomia quae sequuntur, ut sint atque subsistant, istius egent auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ioħe attestante apło. quia sic̃ oleũ naturali
pondere suꝑfertͣ om̃i liquori: ita in pͥncipio
suꝑ ferebat᷑ sp̃s sc̃s aqͥs. Unde & dñs oleo exulta¬
ioħes apłs spm̃ scm̃ unctionẽ uocat dicens.
Et uos inqͥt unctionẽ quã accepistis ab eo
ꝑ maneat in uob̃. Ꝙ necesse non habetis ut
aliquis doceat uos: s sicut unctio eiꝰ docet

Expanded text:
dicitur, Joanne testante apostolo, quia sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exsultam unctionem vocat, dicens: Et vos, inquit, unctionem, quam accepistis ab eo, permaneat in vobis; et necesse non habetis, ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet
Abbreviated transcription (Latin):
empora autẽ: mom̃tis. horis. dieb. m̃sib.
annis. lustris. scłis. ȩtatib diuiduntur.
Mom̃tũ ẽ. minimũ atq angustissimũ tempꝰ.
a motu syderũ dictũ. Est enĩ extremitaᷤ horȩ
inbreuib int̾uallis. cũ aliqͥd sͥ cedit atq succedit.
Hora grecũ nom̃ ẽ: & tam̃ latinũ sonat. Hora
enĩ finis ÷ temporis. sic̃ & ora sines st̃ maris.
fluuioꝵ. uestimentoꝵ¬

Expanded text:
empora autem momentis, horis atque diebus, mensibus, annis, lustris, seculis et etatibus dividuntur. Momentum est minimum atque tempus angustissimum, a motu syderum dictum. Est etiam extremitas hore in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat: hora enim finis est temporis, sicut et, horae sunt fines maris, fluviorum, vestimento
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ diminutiuum soccelli: appellati inde
qd̃ soccũ habeant in quo pars plantȩ inicit᷑.
Caligulȩ: calige. uł acallo pedum dictȩ:
uł quia ligantur. Nam socci non ligant᷑.
s tantum intromittant᷑. Cerui socci st̃
sine solo. lingulati. qͦs nos foliatos uocamꝰ.
Clauati socci dicti. quasi calibati: eo quod
minutis clauis id ÷ acutis solo caligis uin¬
uantur. Perones & culpones. rustica calci¬
amenta sunt. Barea calciamenta mulierũ
sunt. Corrigiȩ acoriis uocantur. uł acolli¬
gatione: quasi colligie.

Expanded text:
cuius diminutivum socelli, appellati inde cuius diminutivum socelli, appellati inde quod soccum habeant, in quo pars plante iniicitur. Caligule, calige, vel a callo pedum dicte, vel quia ligantur: nam socci non ligantur, sed tantum intromittuntur. Cernui socci sunt sine solo. Lingulati quos nos foliatos vocamus. Clavati dicti, quasi calibminutis clavis, id est acutis, sola caligis vinciantur. Perones et sculponeae rustica calciamenta sunt. Baxea calciamenta mulierum sunt. Corrigiae a coriis vocantur, vel a conligatione, quasi colligiae.
Abbreviated transcription (Latin):
s tale ẽ ut & indextro & in leuo conueniat
pede. B axea calciamentũ comedoꝵ erat
sicut tragedoꝵ coturni. qͦs qͥdam etiam ca¬
lones appellant: eoqͦd ex salice fuerint. Nam
greci ut diximꝰ. lignum cala uocabant. Ta¬
lares calcei socci sunt: qui & inde nominati
uidentur: qͦd ea sigura sint ut contingant
talum. sic̃ sotulares qd̃ subtalis sunt: quasi
subtalares. Obstringilli sunt qui ꝑ plantas¬
consuti sunt: & ex suꝑiori parte corrigium
trahitur ut constringant᷑. unde & nominan¬
tur. Osas puto abos pͥmũ factas. & qͦnus
nunc ex alio genere: nom̃ tam̃ pͥstinũ retinent.
Mullei similes sunt coto cotunoꝵ. solea
alta: suꝑiori autẽ parte cũ osseis uł eneis
malleolis. ad qͦs lora deligabiantur. Dicti
sunt autẽ acolore rubro. qualis ẽ mullipis¬
cis. Soles  sunt quibꝰ tantum pectum plan¬
tȩ teguntur. dictȩ asolo pedum. Item soleȩ
materiales. ex materia corio intexta. Socci.

Expanded text:
sed tale est, ut et in dextro et in levo conveniat sed tale est, ut et in dextro et in levo conveniat pede. Braxea calciamenta comedorum erant, sicut tragedorum coturni, quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent. Nam Greci ut diximus, lignum cala vocabant. Talares calcei socci sunt, qui et inde nominati videntur, quod ea figura sint ut contingant talum; sicut sotulares, quod sub talis sunt, quasi subtalares. Obstriconsuti sunt, et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. Osas puto ab os primum factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli piscis. Soleae sunt quibus tantum pete teguntur, dicte a solo pedum. Item solee materiales ex materiali corio intexta. Socci
Abbreviated transcription (Latin):
sine quo consui calciamenta non possunt:
quas greci calopodas dicunt. Hebant autẽ
priꝰ ex salice tantum. Hinc & calciamenta
dicta. qͦd incalo id ÷ in ligno fiant: uł quod
calcentur. Crepidas greci ante reꝑtas usi st̃.
Est autẽ genꝰ singularis formȩ. & idem utri¬
q aptũ pedi uł dextro uł sinstro. Crepidas
autẽ dictas qͦd cũ sono stringant᷑. siue apedũ
crepitu in ambulando. Calceis reges uteban¬
tur. & cesares forma eoꝵ. Patricios calceos¬
romulus repꝑit quatuor corrigiarum. as¬
sutaq luna. His soli patriciis utebant᷑. Lu¬
na autẽ meis nonsyderis formã s notã cente¬
narii numeri significabat. qͦd inicio patricii
senatores centũ fuerint. O creȩ tibialia calci¬
amenta sunt: dicta qͦd crura tegant. Cotur¬
ni sunt quib calciabant᷑ tragedi qui in the¬
atro ducendi erant. & alta intonantiq uoce
carmina cantaturi. Est enĩ calciamentum
in modum crepidarum. qͦeroes utebantur.

Expanded text:
sine quo consui calceamenta non possunt, quos Graeci calopodas dicunt. Fiebant autem prius ex salice tantum; hinc et caldicta, quod in calo id est in ligno fiant, vel quod calcentur. Crepidis Greci ante repertis usi sunt. Est autem genus singularis forme et idem utrique aptum pedi, vel dextro, vel sinistro. Crepidas autem dictas, quod cum sono stringantur sive a pedum crepitu in ambulando. Calceis reges utebantur et Cesares forma eoRomulos repperit quattuor corrigiarum, adsutaque luna: hos soli patricii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio patricii senatores centum fuerint. Ocreae tibialia calciamenta sunt, dicta quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant et alta intonantiqucarmina cantaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum quo heroes utebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinens ad neruos & pulsus: cui
dant᷑ species cythararum diu̾sarũ. tẏm-¬
panũ qͦ. cymbalum. sistrum. acitabula
ȩnea & argentea. uł alia quȩ metallico ri¬
gore ꝑcussa reddunt cũ suauitate tinni-¬
tum: & cȩt̾a huiꝰ modi. Cytharȩ ac psal¬
terii reꝑtor tubal ut p̃dictum est ꝑhibe¬
tur. Iuxta aut̃ opinionẽ grecoꝵ. cytha¬
rȩ usus reꝑtus fuisse ab apolline credit᷑.
torma eytharȩ initio similis fuisse tradi¬
tur pectori humano. qͥa uti uox epecto¬
re. ita ex ipsa cantꝰ ederetur. appellata¬
q eadẽ de carisa. Nam pectus doricalin¬
gua cy tharam uocari. Paulatim autem

Expanded text:
tinens ad nervos et pulsum, cui dantur species cithararum diversarum, tympanum quoque, cymbalum, sistrum, acetabula aenea et argentea, vel alia quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum et cetera huiuscemodi. Citharae ac psalterii repertor Tubal, ut praedictum est, perhibetur. Iuxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem
Abbreviated transcription (Latin):
geminȩ secuntur. quȩ multũ auro
decorem tribuant. uenustate coloꝵ. Primor¬
dia earum arupe caucaso. Fabulȩ ferunt
ꝓmetheum pͥmũ fragm̃tũ saxi eiꝰ in clusisse¬
ferro. ac digito circundasse. hisq iniciis cepis¬
se anulum atq geminiã. Genera geminarũ
innumerabilla esse traduntur equib nos
eam tantum quȩ pͥncipalia sunt siue no¬
tissima annotabimꝰ. G eminȩ autẽ uocatȩ. qd
instar gũmi trans luceant. Preciosi lapides
ideo dicti sunt: quia care ualent. siue ut au
lib discerni possint: seu quia rari sint. Omẽ
enĩ qͦd rarum ẽ: magnũ & p̾ciosum uocatur.
Sicut & in samuhelis uolumine legitur:
& sermo dnĩ p̾ciosuis erat in isrł: hoc ẽ rarꝰ¬

Expanded text:
gemmae sequuntur, quae multum auro decorem tribuunt venustate colorum. Primordia earum a rupe Caucasi. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi ejus inclusisseferro, ac digito circumdedisse iisque coepisse annulum atque gemmas. 2. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus 264 nos ea tantum quae principalia sunt, sive notissima, annotabimus. 3. Gemmae vocatae, quod instar gumi transluceant. 4. Pretiosi lapides ideo dicti suvilibus discerni possint sive quia rari sunt; omne enim quod rarum est magnum et pretiosum vocatur, sicut in Samuelis volumine legitur ‘et sermo Domini pretiosus erat in Israel’, idest rar
Abbreviated transcription (Latin):
acteus circulus est¬
uia quȩ in sphera uidet᷑. a candore
dicta qͥa alba ÷: quam aliqͥ dicunt uiã
eẽ qua circuit sol: & ex splendoris ipsiꝰ
transitu ita lucere

Expanded text:
acteus circulus st, quae in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu ita lucere.
Abbreviated transcription (Latin):
& rethoricam uarro in nouẽ discipli¬
narũ libris tali similitudine desiniuit. Di¬
alectica & rethorica est: qd̾ inmanu homi¬
nis pugnꝰ astrictus. & palma distensa. Illa
si quidẽ ad difserendas res acutior. rethorica
ad illa quȩ nititur docenda facundior. Illa
ad scolas ñ nunꝗͣ uenit. ista iugit̃ ꝓcedit in
forum. Illa reqͥrit rarissimoᷤ studiosos. hȩc¬
& freqͣnt̃ & popłos. Solent autẽ phylosophi
anteqͣ ad isagogen ueniant exponendam

Expanded text:
 rethoricam Varro in nouem Disciplinarum libris tali similitudine definiuit: 'Dialectica et rethorica est quod in manu hominis pugnus astrictus et palma distensa,' illasiquidem ad disserendas res acutior, rethorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnunquam uenit, ista iugiter procedit in forum. Illa req frequenter et populos. Solent autem Philosophi antequam ad isagogen veniant exponendam,
Abbreviated transcription (Latin):
ecuntur arystotilis cathegoriȩ
quȩ latine p̾dicam̃ta dicuntur.
quib ꝑuarias significationẽ omĩs ser¬
mo conclus ÷. Instrum̃ta cathegoriarũ
st̃ tͥa. id ÷ pͥma ẽ quiuoca. sccła uniuoca t̾cia
de nominatiua. E quiuoea st̃. qͦndo mul¬
tarũ rerũ nom̃ unũ ÷: s ñ eadẽ diffinitio:
ut leo. Nam qͥntũ ad nom̃ ꝑtinet. & uerꝰ
& pictꝰ. & cȩlestis leo dr̃: qͥntũ ad diffini¬
tionẽ ꝑtinet alit̃ uerꝰ diffinit᷑. alit̃ pictꝰ
alit̾ cȩlestis. Unuoca st̃: qͥndo duarum
aut plurium rerũ unũ nom̃ ẽ & diffini¬
tio. ut uestis. Nam & birrus & tunica &
Ergo ħ uniuocũ ĩ gn̾ib eẽ intelligit᷑. qr ⁊ nom̃ & diffinitio¬
nẽ dant forimꝰ suiꝰ. De nominatiua id ÷ diriuatiua dicu̾̃t᷑ qͣcq ab¬
ꝰ aliqͦ solo differentiȩ casu scd̃m nom̃ habent appel¬
lationẽ: ut abonitate bonꝰ. amalitia malꝰ
Cathegoriarũ autẽ species decem sunt:
id ÷ͥ substantia. qͣntitas. qualitas. relatio.

Expanded text:
untur Aristotelis categorie que latine predicamenta dicuntur, quibus per varias significationes omnis sermo conclusus est. Instrumenta categoriarum sunt tria: id est prima equivoca, secunda univoca, tertia denominativa. Etarum rerum nomen unum est, sed non eadem definitio, ut leo. Nam quantum ad nomen pertinet, et verus, et pictus, et coelestis leo dicitur. Quantum ad definitionem, aliter uerus definitur, aliter pictus, aliter caelestis. Vniuocum est quando duarum aut plurium rerum unum nomen est et definitio ut « uestis ». Nam et byrrhus et tunica et nomen et definitionem dat formis suis. Denominativa, id est derivativa, dicuntur quaecumque ab aliquo solo differentiae casu secundum nomen habent appellationem, ut a bonitate bonus, et a malitia malus. Categoriarum autem species decem sunt, id est substantia, quantitas, qualitas, relatio,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ ducitur: cuiꝰ om̃is diu̾sitas popłoꝵ
in testimoniũ scĩtatis ꝑungitur quȩ ꝑ illã
uiuu̾sitatem oꝑũ figurabatur: ut sacri
chrismatis unctione delibuti om̃s scĩficaren¬
tur. atq scĩficati indĩ gram p̃pararentur.

Expanded text:
ur, cujus omnis diversitas populorum in testimonio sanctitatis perungitur, quae per illam universitatem operum figurabatur, ut sacri chrismatis unctione delibuti omnes sanctificentur, atque santificati in Dei gloriam praeparentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nutraq autẽ lingua diu̾soꝵ quidẽ sunt
de astronomia sc̃pta uolumina. Int̾ qͦs
tam̃ ptͥblomeus rex alexandriȩ apud gre¬
cõs p̃cipuus habetur. Hic etiam & cano¬
nes instituit. quib cursꝰ astrorum inue¬
niatur
De differentia astronomiȩ & astro

Expanded text:
utraque autem lingua diversorum quidem sunt de astronomia scripta volumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astrorum inveniatur. § 27 De differentia Astronomiae et Astro
Abbreviated transcription (Latin):
consideratur conditione. natura: &
uita. Conditione: si liber. non seruus.
Nam sepe seruus metu dominantis.
testimoniũ suppͥmit ueritatis. Natura:
integer actu. Nam si uita bona defuerit:
fide carebit. Non enĩ potest iusticia cũ
scelerato habere societatẽ. Duo sunt aut̃
genera testium. aut dicendo id qͦd uide¬
runt. aut ꝓferendo id qͦd audierunt.
Duob autẽ modis testes delinqunt.
cum aut falsa ꝓmunt. aut uera silentio
obnoxius. Primũ deo. quẽ peierando con¬
tempnit. Dequent̃ iudici. quem mentien¬
do fallit. Postremo in nocenti: que falso
testimonio ledit.

Expanded text:
consideratur condicione, natura et consideratur condicione, natura et vita. Condicione, si liber, non servus. Nam saepe servus metu dominantis testimonium subprimit veritatis. Natura, integer actu. Nam si vita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest iustitia cum scelerato habere societatem. Duo sunt autem genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod audierunt. Duobus autem modis testes delinqcum aut falsa promunt, aut vera silentio obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; sequenter judici, quem mentiendo fallit: postremo innocenti, quem falso testimonio laedit.
Abbreviated transcription (Latin):
disceptent. Lis acontentione limitis priꝰ
nomen sumpsit. de qua uirgiliꝰ. Limes
erat positus litem ut discerneret agri.
Causa aut argumento aut ꝓbatione con¬
stat. Argumentũ ñ ꝗͣ testibꝰ. nunquam
tabulis dat ꝓbationẽ. s sola in uestiga¬
tione inuenit ueritatẽ. Unde & dictum
argumentũ. id ÷ argutũ inuentum.
Probatio autẽ: testib & fide tabularũ
constat. In omẽ autẽ iudiciũ sex ꝑsonȩ
queruntur. iudex. accusator. reris. et
testes tres. Iudex dictus. quasi ius dicenꝰ
popło. siue qͦd iure disceptet. Iure autem
disceptare ẽ: iuste iudicare. Non ẽ autẽ
iudex: si m eo ñ ẽ iusticia. Accusator uo¬
catur qͥsi ad causator. quia ad causam
uocat eum quẽ appellat. Reus are qua
petitur nuncupatꝰ. quia quanuis sce¬
leris conscius ñ sit: reus tam̃ dui in iudi
suꝑstites dicebantur. eo qͦd suꝑstatum
causȩ ꝓferebantur: nunc parte ablata
nominis cestes uocantur. Cestis autẽ

Expanded text:
disceptent. Lis a contentione limitis prius disceptent. Lis a contentione limitis prius nomen sumpsit. De qua Vergilius Aen. 12, 898: Limes erat positus, litem ut discerneret agri. Causa aut argumento aut probatione constat. Argumentum numquam testibus, numquam tabulis dat probationem, sed sola investigatione invenit veritatem; unde et dictum argumentum, id est argutum inventum. Probatio autem testibus et fide tabularum constat. In omne autem iudicium sex personae quaeruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex dictus quasi ius dicens populo, sive quod iure disceptet. Iure autem disceptare est iuste iudicare: non est autem iudex si non est in eo iustitia. Accusator vocatus quasi adcausator, quia ad causam vocat eum quem appellat. Reus a re, qua petitur, nuncupatus, quia, quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, qusuperstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc parte ablata nominis, testes vocari. Testis autem
Abbreviated transcription (Latin):
fando dictus. Qui locꝰ & ꝓ rostra uoca¬
tur. abeo qͦd ex bello punico captis nauib:
carthaginensium rostra ablata sunt & in
foro romano p̃fixa: ut eẽt. huiꝰ insigne uicto¬
riȩ. Constat autẽ forus causa. lege. & iudi¬
eio. Causa uocata: a casu quo euenit. Est¬
enĩ mat̾ia & origo negocii. necdum discussi¬
onis examine patefacta: quȩ dum ꝓponit᷑
causa ẽ : dum discutitur iudiciũ ẽ: dumfi¬
nitur iusticia ẽ. Uocatur autẽ iudicium
quasi utris dictio. & iusticia quasi iuris
status. Iudicium autẽ. priꝰ in quisitio uoca¬
batur. Unde & actores iudicioꝵ & p̃positoꝰ.
questores uł quesitores uocamꝰ. Negocium
multa significat. mͦ actum rei alieuiꝰ. cui
contrarium sͥ otium: mͦ actionem causȩ.
qd̃ ÷ iurgium litis. Et dictum negotiũ
quasi nec otium. id ÷ͥ sinȩ otio. Negociũ
autẽ in causis negociatio in cõmereris
dr̃. ubi aliquid datur ut maiora lucren¬
tur. Iurgium dictum quasi uiris garri¬
um: eoqd̃ hi qui causam dicunt uire

Expanded text:
dedit. Qui locus et Prorostra vocatur ab eo quod ex bello Punico captis navibus Carthaginensium rostra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut esset huius insigne victoriae. Constat autem forus causa, lege et iudice. Causa vocata a casu quo evenit. Estenim materia et origo negotii, necdum discussionis examine patefacta; quae dum praeponitur causa est, dum discutitur iudicium est, dum finitur, iustitia. Vocatum autem iudicium quasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitores vocamus. Negotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio. Negotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure
Abbreviated transcription (Latin):
a queatoꝵ pugna erat. fugientes in
ludo homines in iecto laqueo impeditos
consequutosq ꝓstrare. annctos umbone
pelliceo.¬

Expanded text:
aqueatorum pugna erat, fugientes in ludo homines, iniecto laqueo impeditos consecutosque prostrare, amictos umbone pelliceo.
Abbreviated transcription (Latin):
No meo & dĩ seruo braulioni ep̃o:
ysidorꝰ. Tue sc̃ĩtatis epłȩ me inurbe
toletana inuenerunt. Nam ꝑ motꝰ fuerã
causa concilii. s ꝗͣuiꝰ iussio pͥncipis initi¬
nere positum remeare me ad monuisset:
ego tam̃ quia ꝓpinquior erã p̾sentiȩ ipsiꝰ
quã eg̃ssionis. malui potiꝰ cursũ itineris
ñ int̾clud̾e. Ueni ad p̾sentiã pͥncipis. ĩnueni
p̃sentẽ diaconũ tuũ. ꝑ eũ eloqͥa tua suscipi¬
ens amplexꝰ sũ & legi. & de salute tua dõ
grãs egi: desiderio om̃i desiderans ꝗͣuis de¬
ñ confundit ꝑ caritatẽ quȩ diffusa
est in cordib nr̃is. Codicẽ ethimologiaꝵ
cũ aliis codicib de itinere transmisi &
natũ concilii locũ ꝑuenisse. De constituendo
aũ ep̃o t̾raconensi ñ eam quã petitis sensi
sententiã regis. s tam̃ & ipse ad huc ubi certiꝰ
conu̾tat animũ: illi manet incertũ. Peto
mea: & reiniitant᷑ facinora. Itẽ manu sua.

Expanded text:
no meo et Dei servo Braulioni episcopo Isidorus. 1. Tuae sanctitatis epistolae me in urbe Toletana invenerunt. Nam permotus fueram causa concilii. Sed quamvis jussio principis in itinere positum remeare me admonuisset, ego tamen, quia propinquior eram praesentiae ipsius quam regressioni, malui potius cursum itineris non intercludere. Veni ad praesentiam principis, inveni praesentem diaconum tuum, per eum eloquia tua suscipiens, amplexus sum, et legi, et de salute tua Deo gratias egi; desiderio omni desiderans, quamvis denon confunditur per charitatem, quae diffusa est in cordibus nostris. 2. Codicem Etymologiarum cum aliis Codicibus de itinere transmisi, enatum concilii locum 581 pervenissem. De constituendo autem episcopo Tarraconensi non eam quam petisti sensi sententiam regis; sed tamen et ipse adhuc ubi certius convertat animum, illi manet incertum. Peto mea, et remittantur facinora. Item manu sua.
Abbreviated transcription (Latin):
lingua transformatio dr̃. qͥ fit in
uno u̾bo ꝓpt̃ metri necessitatẽ & licentiam
scisio depͥncipio. ut tẽpno ꝓcontẽpno. Sin¬
cope abscisio de medio. ut forsan ꝓforsitan.
A pocope: abscisio de fine. ut sat ꝓsatis. Ecta¬
ꝓalia litt̾a. ut impete ꝓ impetũ. & olli ꝓ illi
Metathesis transpositio litt̾ȩ. ut timbre ꝓ
latinã & ꝑfectã eloquutionẽ. metaphasmꝰ
ẽ: qͥ in uno sermone sit ratione uitiosus. Int̾¬

Expanded text:
ine Transformatio dicitur, qui fit in uno verbo propter metri necessitatem, et licentiam scissio de principio, ut temno pro contemno. Syncope, abscissio de medio, ut forsan pro forsitan. Apocope, abscissio de fine, ut sat pro satis. 4. Ectapro alia littera, ut 'inpete' pro 'impetu', 'olli' pro 'illi'. Metathesis transpositio litterae, ut 'ThymbreLatinam et perfectam elocutionem, metaplasmum esse, qui in uno sermone fit oratione vitiosus. It
Abbreviated transcription (Latin):
co reꝑtore uitis fertur inuentꝰ. quo
homines moti uino inniterentur. Dicut
autẽ a baco baculus. ita abaculo bacillum
ꝑ diminutionẽ. Fustes. qͦd p̃sixi in t̾ram stent:
qͦs palos xustici uocant. qͥbꝰ iuuenes ꝓcri¬
minibꝰ feriunt᷑. Uectes dicti qͦd manib
uectentur. unde & ostia saxaq euellunt᷑.¬
Forfices scdm ethimologiã si a filo dicunt᷑
F. ponitur ut forfices quȩ sunt sarcoꝵ
si a pilo .p. ut forpices quȩ st̃ tonsoꝵ. si ab
accipiendo .c: ut forcipes. eoqͦd formũ ca¬
piant: quȩ sunt fabroꝵ. Formum enim
dixerunt antiqui calidum. unde & for¬
positos. Calamistrum acus ÷ quȩ cale¬
facta & ad hibita calefacit & in torquet
capillos. unde & calamistrati appellan¬
tur qui comã torquent. Clairis dicta.
qͦd claudat & aꝑiat. Cathena autẽ : qd̾
capiendo teneat. Horologium dictum.
qͦdibi horas legamꝰ. id ÷ colligamꝰ. Est eñi
in solariis positum. ubi aclauo ꝑlineas
currit umbra: ut quancunq diei horã
ostendat.

Expanded text:
co repertore vitis fertur inventus, quo homines moti vino inniterentur. Sicut autem a Bacco baculus, ita a baculo bacillum per diminutionem. Fustes, quod praefixi in terram stent, quos palos rustici vocant; quibus iuvenes pro criminvectentur, unde ostia saxaque evelluntForfices: secundum etymologiam, si a filo dicuntur, F ponitur, ut forfices quae sunt sartorum; si a pilo, P, ut forpices quae sunt tonsorum; si ab accipiendo, C, ut forcipes, eo quod formum capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et forpositos. Calamistrum est acus quae calefacta et adhibita calefacit, et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. 5. Clavis dicta quod claudat, et apertat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologium, od ibi horas legamus, id est colligamus; est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas currit umbra, ut quamcumque diei horam ostendat.
Abbreviated transcription (Latin):
etes uocatȩ. siue aretinendis pis¬
cib siue arestib quib tenduntur
¶Minbutẽ rete simplagium dr̃:a plagiᷤ.
Nam ꝓprie diciplagas funes illos quib
retia tenduntur circa imã & sumã partẽ.
Funda genꝰ ÷ piscatorie retis. dicta ab eo qͦd
infundũ mittatur. Idem etiam aiactan
tea iacclator eras. Tragum genus retis.
ab eo qͦd trahitur nuncupatũ. Ipsa ÷ & uer¬
riculum. uerrere eni trahere ẽ. Idẽ & sage¬
na. Nassagenus retis. Cassa genꝰ uenatoriȩ
retis: qd̃ capiat. Hinc ẽ qͦd & in cassum dici¬
mus id ÷ sine causa. qͣsi sine cassibꝰ. sine
quibꝰ uenatio in anis ẽ. Canopiũ rete qͦ
culices excluduntur in modũ tentorii. qͦ
magis alexandrini utuntur. quia ibi ex
nilo culices copiosi nascuntur. uncle &
canõpium dr̃. natri canopia ȩgyptus est.

Expanded text:
etes vocatae sive a retinendis piscibus, sive a restibus quibus tenduntur. Minus autem rete synplagium dicitur a plagis; nam proprie plagas dici funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Idem etiam a iactantea iaculator eras. Tragum genus retis ab eo, quod trahitur, nuncupatum. Ipsa est et verticulum, vertere enim trahere est: idem et sagena. Nassa genus retis. Cassis genus venatorie retis, quod capiat. Hinc est quod incassum dicimus, id est sine causa, quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. Conopium rete quo culices excluduntur, in modum tentorii, quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur, unde et conopea dicitur; nam conopea egyptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
a corrũpendo dictꝰ. Unde qͥ rapto potit᷑. stu¬
pro fruitur. Homicidii uocabulũ: compo¬
sitũ ÷ ex homine & cede. Qui enĩ cedẽ in ho¬
mine fecisse comꝑtꝰ erat: homi cidã uet̾es

Expanded text:
a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stua conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, hom
Abbreviated transcription (Latin):
rit uł expugnauerit. Uis publica ẽ. si quis
ciuem ante popłm uł iudicem uł regem
appellantẽ necauerit. aut torserit. siue uer¬
berauerit. uł uinxerit. Dolus est mentis
calliditas: ab eo qd deludat. Aliud enĩ agit.
aliud simulat. Petͦmꝰ alit̾ existimat dicens.
Qͥd ÷ iudices dolꝰ Nimirum ubi aliquid
factũ ẽ. qd̾ legi dolet. Habetis dolũ. accipite
nẽ malũ. Calumnia ÷ uirgium alienȩ litis.
acaluendo id ÷ decipiendo dicta. Falsitas ap
pellata. afando aliud quã uerũ ẽ. In iuria
ẽ. in iusticia. Hinc apud cõmicos inuiria ẽ:
qͥa audet aliqͥs contͣ ordinẽ iuris. Seditio dr̃
dissensio ciuium. qd̾ seorsũ alii ad alios eunt
Nã hi maxime turbatione rerum & tumul¬
sin uocant. Sacͥlegiũ ꝓpͥȩ ÷ sacrarum rerũ
furtum. Postea & in ydoloꝵ cultu hesit hoc
nom̃. Adulteriũ ÷ illusio aheni conrugii. qd̾
qͥa alteriꝰ thorum cõma culauit adulterii
nom̃ accepit. Stuprũ raptꝰ ꝓpͥe ÷ ulicitꝰ coitꝰ.

Expanded text:
rit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem ante populum vel iudicem vel regem appellantem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. pellata a fando aliud quam verum est. 10. Injuria est injustitia; hinc est apud Comicos injurius qua audet aliquis contra ordinem iuris. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumulgaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus,
Abbreviated transcription (Latin):
rimen acarendo nom̃. ut furtũ. falsi¬
Itas. & cȩcã quȩ ñ occidunt s infamant.
Facinus dictũ a faciendo malũ: qd̾ noceat
alt̾ĩ. Flagitiũ a flagitando corruptelam libi¬
dinis. qͥa noceat sibi. Hȩx sunt duo genera
omniłi peccatoꝵ. Uis ÷ uirtꝰ potestatis. ꝑ
quã causa siueres uł aufertur uł extorque¬
tur. Uis pͥuata ẽ : si qͥsq ante iudicium

Expanded text:
rimen a carendo nomen: ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: in hoc iudicio reus. si ante moriat᷑
in uirgines sacratas uł ꝓpinquas sanguine:
constitutũ ẽ. Qui enĩ talib miscent᷑: incesti
id ÷ incasti habent᷑. Maiestatis reatu tenent᷑
hiqͥ regiã maiestatẽ leserunt. uł uiolauert̃:
uł qͥrem publicam ꝓdiderunt. uł cũ hostib
consenserunt. Piaculũ dictũ. ꝓ eo qd̃ expia¬
ari potest: cõmissa st̃ enĩ quȩ erant quoqͦ
or dine expianda
De pęnis in lege conscͥptis.

Expanded text:
cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, cepit. In hoc iudicio reus si ante moriatur, in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est. Qui enim talibus miscuntur incesti, id est incasti habentur. Maiestatis reatu tenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; commissa sunt enim quae erant quoquo ordine expianda. De poenis in legibus consti
Abbreviated transcription (Latin):
re. Io est: ebib̾e & eluere. Furtum ẽ. rei alie¬
nȩ clandestina contrectatio. a furuo id÷
fusco uocatũ: qͥa in obscuro fit. Furtũ autẽ
capitale crim̃ apud maiores fuit. ante pȩnã
qua drupli. ꝑuasio ẽ: rei alienȩ manifesta
p̃sumptio. Furtũ autẽ earum rerũ fit quȩ
deloco in locũ tranfferri posst̃. ꝑuasio autẽ
& earum quȩ tranfferunt᷑. & earũ quȩ immo¬
bilia st̃. Inficiatio ẽ: negatio debitȩ rei. cũ
acreditore deposcit᷑. Idẽ & abiuratio. id ĩ rei
creditȩ abnegatio. Ambitus iudiciũ in eũ
ẽ: qͥ largiorẽ honorẽ capit & ambit. amis¬
surus dignitatẽ quã munere inuadit. Pe¬
ciuatꝰ iudictũ in eos dat᷑ qͥ fraudẽ in erra¬
rios faciunt. pecuniamq publicã inter¬
uertunt. Nã apecunia: peculatũ ÷ dictũ
iudiciũ. Non autẽ sic iudicat᷑ furtũ rei
publice. sic̃ rei pͥuate. Nã ule sic iudicat᷑
ut sacͥlegus. qͥa fur ÷ sacroꝵ. Repetunda¬
rum iudicio accusat᷑. qͥ pecunias a sociis

Expanded text:
re, id est, ebihere, et eluere. 19. Furtum est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscura fit. Furtum autem capitale crimen apud majores fuit ante poenam quadrupli. 20. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum rerum fit, quae de loco in locum transferri possunt, pervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis
Abbreviated transcription (Latin):
ut bene sit uob̃. Et ñ audierunt. nec in¬
clinauerunt aurem suã. s abierunt in uo¬
luntatib & in prauitatibꝰ cordis sui. In qͦ
sententia sub audiendũ ẽ. & ñ p̃cepi eis de
u̾bo holocaustomatũ. qͥsi illa ꝑse ipsa dilige¬
rem: s ut eoꝵ fidei obȩdientiam approba¬
rem. Iterum ipse qui supra. Seribam eis mul¬
tiplices leges meas. quȩ uelut alienȩ com¬
putatȩ sunt. Hostias afferent. immolabt̃
carnes & comedent. & cdnis suscipiet eas

Expanded text:
 nec inclinaverunt aurem suam, sed abierunt in voluptatibus, et pravitate cordis sui mali. » In qua sententia subaudiendum est: Non praecepi eis de verbo holocaustomatum, quasi illa per seipsa diligerem, sed ut eorum fidei obedientiam approbarem . 5. Item ipse qui supra: Scribam, inquit, multiplices leges meas, quae velut alienae computatae sunt. Hostias afferent, immolabunt carnes, et comedent, et Dominus non suscipiet eas.
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicaueritis orationẽ non exaudiã.
Manꝰ eni ur̃ȩ sanguine plene st̃. Item ipse
de iudeoꝵ sacrificiis. Facta funt mͥ morti¬
cina eoꝵ qͥsi stertꝰ in medio platearum.
Quȩ st̃ hȩc morticina. nͥ uet̾is legis sacͥfi¬
cia: Quȩ qm̃ iam remota st̃: uelut abiecta
stercora reputant᷑. Unde & idem ꝓpħa ali¬
as de ipsis eoꝵ sacrificiis sic dicit. Qui immo¬
lat bouem. quasi qui int̾ficit uirum. Qui
mactat pecus. quasi qui excerebrat canem.
Qui offert oblationem. quasi qui sanguinẽ
suillum offerat. Qui recordatur thuris: qͣsi
qui benedicit idolum. Item hieremias de

Expanded text:
multiplicaveritis orationem, non exaudiam. Manus enim vestrae sanguine plenae sunt » 2. Item ipse de Judaeorum sacrificiis: Facta sunt morticinia eorum quasi stercus in medio platearum . Quae sunt haec morticinia, nisi veteris legis sacrificia, quae, quoniam jam remota sunt, velut abjecta stercora reputantur? Unde et idem propheta alias de ipsis eorum sacrificiis sic dicit: Qui immolat bovem, quasi qui interficiat virum; qui mactat pecus, quasi qui excerebret canem; qui 100 offert oblationem, quasi qui sanguinem suillum offerat; qui recordatur thuris, quasi qui benedicat idolo . 3. Item Jeremias de
Abbreviated transcription (Latin):
umerus circularis stellarum ẽ: ꝑ
quẽ cognoscitur in quanto tempore
circulum suum una quȩq stella ꝑcurrat.
siue ꝑ longitudinẽ. siue ꝑlatitudinẽ. Nã
luna decem & octo annis fert᷑ ex plere cir¬
culum suũ. Mercuriꝰ annis uigiiti. Luci¬
fer annis nouẽ.Sol annis decẽ & nouem. Ues¬
per quindecim. Fȩtontes .xii. Saturnꝰ triginta.
Quib ꝑ actis: ad reuersionẽ circuli sui hisdẽ
signis & partib reuertunt᷑. Quȩdã sy dera
radiis solis p̃pedita anomala fiunt. aut re¬
trograda. aut stationaria: iuxta qd poeta
meminit dicens. Sol tempora druidit eui.
immutat noctẽ. radiisq potentib astra
ire uetat: cursusq uagos ratione morat᷑.¬
De stellarum planetis .xlu.

Expanded text:
umerus circularis stellarum est, per quem cognosci dicitur in quanto tempore circulum suum unaquaeque stella percurrat, sive per longitudinem, sive per latitudinem. 2. Nam luna octo annis fertur explere circulum suum, Mercurius annis viginti, Lucfer annis novem, sol annis decem et novem, Pyrois quindecim, Phaeton duodecim, Saturnus triginta. Quibus peractis ad reversionem circuli sui iisdem signis et partibus revertuntur. 3. Quaedam sidera radiis solis ptrograda, aut stationaria, iuxta quod et poeta meminit dicensLucan. 10, 201: Sol tempora dividit aevi: mutat nocte diem, radiisque potentibus astra ire vetat, cursusque vagos ratione moratDe stellis planetis. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
menta p̾stare. s qͣndo aliqͥd specialit᷑ ꝓ¬
bant: ad rethores. poetas. iurispetitosq
ꝑtinent. quando uͦ generalit̃ disputant:
ad phẏlosophos attinere manifestũ est.
Mirabile plane genus oꝑis. inunũ potu¬
isse colligi. quicqͥd mobilitas ac uarietas
humanȩ mentis insensib exquirendis
ꝑdiu̾sas causas poterat inuenire: conclu¬
sit liberum ac uoluntarrũ intellectũ. Nã
quoc̃q se u̾terit. qͦscũq cogitationes intra

Expanded text:
menta praestare; sed quando aliquid specialiter promenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diuersas causas poterat inuenire, – conclusit liberum ac uoluntarium intellectum; nam quocumque se uerterit, quascumque cogitationes intrau
Abbreviated transcription (Latin):
t̃cio ȩtate. qͣrto fortuna. qͥnto arte. sexto usu
septimo necessitate. octauo concursione
fortutoꝵ. Testimoniũ omẽ ÷: qd̾ ab ali¬
qua ext̾nare sumit᷑ ad faciendã fidem. ꝑ.¬
sona ñ qͥliscũq ÷ quȩ testimonii pond̾ꝰ ht̃
ad faciendã fidem. s moꝵ ꝓbitate debet
eẽ laudabilis. Naturȩ auctoritas ẽ: quȩ
maxime uirtute consistit. Testimonia
multa st̃ quȩ afferant auctoritatẽ. id ÷
ingeniũ. opes. ȩtas. fortuna. ars. usus.
necessitas. & concursio rerũ fortuitarum.
Adictis factisq maioꝵ petit᷑ fides. cum
pͥscoꝵ dicta factaq memorant᷑. Atorm̃tiᷤ
fides ꝓ̾be̾tur. post quȩ nem̃o creditur
uelle mentiri. Ea uͦ que tractant᷑ intem¬
pore. quia suis nominib plana st̃: diffi¬
nitione ũ indigent. Memoriȩ qͦ con¬
denaũ est topica. oratorib dialecticis. po¬
etis. & iurisperitis communit̃ qͥdem argu¬

Expanded text:
tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est, quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est, quae maxima uirtute consistit. Testimonia multa sunt quae afferant auctoritatem, id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur uelle mentiri. Ea uero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitione non indigent. Memoriae quoque condendum est, topica oratoribus, dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argu
Abbreviated transcription (Latin):
cicero. Is gͥ non mͦ de tali ꝑiculo lib̾atꝰ.s
honore amplissimo ditatꝰ: domite int̾fice¬
re uoluisset. Aconiugatis argumentũ est.
cũ ꝓbabilit̾ ostendit᷑ qͥd sit ex requaq
iuga mittant. Acausis argum̃tũ ẽ: qͥndo
consuetudinẽ communi res quȩ tractat᷑¬
nichil ueritꝰ sum dudũ abste cauere. nefa¬
ceres qd̾ uulgꝰ seruioꝵ solet: dolis ut me de¬
one argumentũ ẽ: qͣndo ꝑcollationẽ ꝑsona¬
rutulos iuuisse nefandũ ẽ. Item argum̃ta¬
quȩ ducunt᷑ extrin secꝰ. quȩ greci tecnos.
id ÷ artis ex ꝑͥtes uõcant: ut ẽ testimoniũ. Tes¬
timoniũ uͦ constat ex re: ac diuidit᷑ quinq
modis. Primo ex ꝑsona. scd̾o ex nature au¬
ctoritate. t̃cio ex temporib auctoritatũ. qͦrto¬
ex dictis factisq maioꝵ. qͥnto ex tormentis.
Terciꝰ gͦ suꝑior modꝰ qͥ ÷ ex temporib inocto
species diriuat᷑. Primũ ingenio. scło opib.

Expanded text:
Cicero: 'Is igitur non modo tali periculo liberatus, sed Cicero: 'Is igitur non modo tali periculo liberatus, sed honore amplissimo ditatus, domi te interficere uoluisset.' A coniugatis argumentum est cum contropabiliter ostenditur, quid sit ex re quaque iuga mittant. A causis argumentum est, quando consuetudine communi res quaeque tractatunnihil veritus sum dudum abs te cavere, ne faceres quod vulgus servorum solet, dolis ut me deone argumentum est, quando per conlationem personaRutulos iuvisse nefandum est? Item argumque ducuntur extrinsecus, que Greci tegnos, id est artis expertes vocant, ut est testimonium. Testimonium vero constat ex re, ac dividitur quinque modis; primo ex persona, secundo ex nature auctoritate, tex dictis factisque maiorum, quinto ex tormentis. Tertius ergo superior modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio, secunda opibus,
Abbreviated transcription (Latin):
fide  facit. ut ñ sic frigiꝰ penetrat lace¬
demona pastor. Asimili argumentũ
torserit in rutulos steterintq in corpore
graun yliacis campis. A differentia ar-¬
gumentũ ÷ qͣndo ꝑdiffẽntiã aliqͣ separan¬
tur. ut uirgiliꝰ. Non dyomedis equos
nec currũ cernis achyllis. A contrariis
argumentũ dr̃. quando res discrepantes
sibimet opponunt᷑ ut urrgiliꝰ. Mortali¬
ne manu factȩ immortale carine fas ha¬
beant. certꝰq in certa ꝑicula lustret ene¬
as. A con sequentib argum̃tũ dr̃. qͥndo
positã rem in euitabilit̾ aliqͥd conseqͥt᷑.
ut uirgiliꝰ. Non ea uis animo. nec tanta
suꝑbia uictis. Ab antecedentib argum̃¬
tum ÷: quando aliqͣ ex his quȩ priꝰ gesta
st̃ comꝓbant᷑. ut cicero ꝓmilone. Cum
ñ dubitauerit aꝑire qͥd cogita uerit. uos
potestis dubitare quid fecerit: Arepug¬
nantib argumentũ ẽ: qͣndo illud qd̾ obi¬
citur aliqua contrarietate destruit᷑. ut

Expanded text:
ies facit: 'At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor.' A simili argumentum torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis.' A differentia argumentum est, quando per differentiam aliqua separantur – Vergilius: 'Non Diomedis equos nec currum cernis Achillis.' A contrariis argumentum dicitur, quando res discrepantes sibimet opponuntur – Vergilius: 'Mortaline manu factae immortale carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustret Aeneas?' A consequentibus argumentum est, quando positam rem aliquid ineuitabiliter consequitur – Vergilius: 'Non ea uis animo, nec tanta superbia uictis.' Ab antecedentibus argumentum est, quando aliqua ex his quae prius gesta sunt comprobantur – Cicero pro Milone: 'Cum non dubitauerit aperire quid cogitauerit, uos potestis dubitare quid fecerit?' A repugnantibus argumentum est quando illud, quod obicitur, aliqua contrarietate destruitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& uepribꝰ. ad gram̃ noui transire testam̃ti.
& ĩzuriam corporis.sꝑ nouam grãm laua¬
chri spũalis ad ipscendam diis ꝑ isaiam
annuntiat dicens. Ne memineritis prioꝵ
& antiqua ñ intu eamini. Ecce noua fa¬
ciam quȩ ñ orientur. & cognoscetis ea. Q
ut ostenderet que eeñt ipsa noua: adiecit.
Faciam indeserto uiam. & flumina in loco
in aquoso: ad aquare genꝰ meũ electum.
& plebem meã quã acquisiui. Quid ergo
indicabat nͥ baptismatis purificationem
futuram: Inqͦ tam̃ ñ uetusta circuncisio
significaret in heremo cessasse cireuineisio¬
nem quȩ megypto exercebat᷑. & adño sal¬
uatore ꝑcordis circuncisionẽ credentes¬

Expanded text:
et vepribus, ad gratiam Novi transire Testamenti,et injuriam corporis, sed per novam gratiam lavacri spiritualis adipiscendam, Dominus per Isaiam annuntiat, dicens: Ne memineritis priorum, et antiqua ne intueamini. Ecce nova faciam, quae nunc orientur, et cognoscetis ea; et ut ostenderet quae essent ipsa nova, subjecit: Faciam in deserto viam, et flumina in loco inaquoso, adaquare genus meum electum, et plebem meam, quam acquisivi . 5. Quid ergo hoc indicabat, nisi baptismatis purificationem futuram? in qua non jam vetusta circumcisione significaret in eremo cessasse circumcisionem, quae in Aegypto exercebatur, et a Domino Salvatore cordis circumcisione postmo
Abbreviated transcription (Latin):
am tibi post popłi ꝑpetuam captione .xiii¬
tiuitatẽ. post urbis ȩternam ruinam. de¬
hinc caruales iudeoꝵ obseruantias et
celebrationes euacuiatas enuntiabo. Ac¬
cĩpe gͦ causam pͥmum circuncisionis.
Quiã ex semine abrahȩ scdm carnem¬
xp̃c futurꝰ erat. in quo cunctarũ genti
um benedictio fuerat repronissa. & ab
abraham usq ad xp̃m̃ multa erant scła
post futura: p̃uidens ds̃ ne genus abra¬
hȩ reliquis gentibꝰ misceretur. & pau¬
latim ꝓpagatio eiꝰ fieret in certa. popłm
iudaicũ circuncisionis signo notauit.
ut uiuentes int̾ ȩgyptios atq assyri¬
os. int̾ babylonios siue caldeos. hoc
signaculo ab eis uł acȩt̾is gentib distin¬

Expanded text:
am tibi post populi perpetuam captivitatem, post urbis aeternam ruinam, carnales Judaeorum observantias et celebrationes evacuatas enuntiabo. Accipe ergo primum causam circumcisionis. Quia enim ex semine Abrahae secundum carnem futurus erat fuerat benedictio repromissa, et ab Abraham usque ad Christum multa erant saecula post futura, praevidens Deus ne genus Abraham reliquis gentibus misceretur, et paulatim propago ejus fieret incerta, populum Judaicum circumcisionis signo notavit, ut viventes inter Aegyptios atque Assyrios, inter Babylonios, sive Chaldaeos, hoc signaculo ab iis, vel a caeteris gentibus nati
Abbreviated transcription (Latin):
Ducis ꝑquadrũ. Sexies seni faciunt xxx¬
Ui. Coniungis extrema illa pͥma. Sex ad du¬
odecim. simul efficrunt.xuiii. Partiris. tri¬
cies sexies ꝑdecꝰ octꝰ: efficit dipondiꝰ. Hos un¬
gis cum sũma minore. id ÷ sexies: erunt
octo suꝑant sex duab monadib. id ÷ t̃cia
monadibꝰ t̃cia participꝰatione. Qua parte
gͦ suꝑat eadẽ suꝑatur. S hȩc ratio quẽad¬
modũ in mundo ⁊ ex uolubilitate circu¬
loꝵ ata & in micro cõmos in tantũ ꝓpt̃ uocẽ
ualet: ut sine ipsiꝰ ꝑfectione etiam homo
symphoniis carens ñ consistat. Ciusdem
musicȩ ꝑ fectione etiã metra consistunt
in arsis & thesis: id ⁊ eleuatione & positione.

Expanded text:
ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt erant VI duabus monadibus, id est, tertia monadibus, tertia portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. 2. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est, ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non consistat. Ejusdem musicae perfectione etiam metra consistunt, in arsi, et thesi, id est, elevatione et positione.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. & a sui freqͤntatione uocabu¬
lum indidit. Unꝰ agreco nom̃ trahit. Gre¬
ci enĩ unũ enadicunt. Sic duo. & tres:
qͦs illi dia & tria appellant. Quatuor uͦ
a sigura qͥdrata nom̃ sumpserunt. Quinq
autẽ ñ sccdm natutã s scdm placitũ uolun
tatis uocabulũ acceperunt ab eo qͥ nume¬
ris nomina indidit. S ex autẽ & septem.
agreco. ueniunt. In muttis enĩ nominib
quȩ ingreco aspitationẽ habent. nos ꝓ
da septem sicut ꝓ herpillo herba serpillũ.
Octo uͦ ꝑ translationẽ sic̃ illi ogda: & nos
ita. Illi nia: nos nouem. Illi deca: nos decẽ.
Dicti autẽ decem agreca ͤ chẏmologia. eoqd̾
ligent & coniungant infra iacentes nume¬
ros. Nam desmos. coniungere uł ligare
apud eos dr̃. Porro uiginti dicti. qͦta sint de¬
cem bis geniti: U. ꝓ.u. litt̾a posita. Crignita.
qd̾ at̃nario denario gignant᷑. Sicusq ad no¬
naguita. Centũ uͦ uocati a cantu. qd̃ ÷ circu¬
lum. Ducenti: aduocentũ. Sic & reliqͣ. usq

Expanded text:
et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus ex Graeco nomen trahit. Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo, tria, quos illi δύο et τρία appellant. 2. Quatuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem tatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro pro ἑπτά septem, sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque