comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In arbore signaca desuper ponit in calmi¬
ne. Demogorgon uersa in telũ radice nc
solũ rafra descripte progenei ẜ deorũ
om̃m gentiliũ pater ⁊ in ramis ⁊ fron¬
dibus ab eo descendentibus dest̾bmitur
eius filii et nepotes. de quibris omĩb
hoc in p̾mo libro prout signati sut̃
distinite st̾bunt᷑. Ueꝵ ex eis ether exci¬
pitur solus. de quo et eius amplissima
posteritate in libris sequentib dest̾ betur
Fuñt ergo demegorgom filii. filieq no¬
uem. Quorũ p̾mus. litigrũ. secundus.
Atropos. Sextus polus sen pollus. Sep¬
timꝰ phiton. seu phanetha. Occana
Terra. Nonus. Herebus.
Nmma cũ maies¬
tate tencbrapar¬
bore descpta ueter¬
nosus ille deorũ
onm gentiliũ ꝑ a¬
uus undiq scipatꝰ
nebulis ⁊ caligiẽ
mediis ĩ uiscerib
t̾re ꝑ ambulãti
inͥ comparuit de¬
mogorgon noĩe
rpo horribilis pal¬
lore quodam muscoso ⁊ neglecta lrũdi¬

Expanded text:
In arbore signata desuper ponitur in culmiIn arbore signata desuper ponitur in culmine Demogorgon versa in celum radice, nec solum infra descripte progeniei sed deorum omnium gentilium pater, et in ramis et frondibus ab eo descendentibus describuntur eius filii et nepotes de quibus omnibus hoc in primo libro prout signati sunt distincte scribitur. Verum ex eis Ether solus excipitur, de quo et eius amplissima posteritate in libris sequentibus describetur. Fuerunt ergo Demogorgoni filii filieque VIIII Quorum primus Litigium, secundus Atropos, sextus Polus seu Pollux, septimus Phyton seu Phaneta, ottava Terra, nonus autem Herebus. Summa cum maiestate tenebrarum arbore descripta, veternosus ille deorum omnium gentilium proavus, undique stipatus nebulis et caligine, mediis in visceribus terre perambulanti michi comparuit Demogorgon, nomine ipso horribilis, pallore quodam muscoso et neglecta humidi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ suos soli genealogie cõcesse ꝑͥmatũ
Quen multos hũisse ꝑntes ip̃i testãtͦ
poete/ nũt ilłi ionem prem̃ nuĩc illi¬
ꝓperionem nũt uultanũ artbuẽtes.
Qui autem terram rep om̃i ꝓduit̾̃¬
cem nolue ut Therdontius dicit in¬
nxtam illi duuinã mentẽ demogor¬
gonẽ m̃cupan̾e̾ Quemi ꝑfectõ ego
deoꝵ gentiliũ om̃i prem̃ pndipiũq
existimo cũ nennẽm illi s mͫͫ poeti¬
cas fictiones prom fuisse cõpererim
⁊ eũ etheris non tantũ prem̃ s auũ
extitisse legerĩ. et deoꝵ alioꝵ pluriũ
ex quib qn orti sunt de quibus supͣ
mencio facta est Sit igitur om̃ib
circũspect᷑ ⁊ aliis abscisis tãꝙͣ super¬
plius capitib ⁊ ĩ mẽbra redacas ad¬
menisse itinis pucipiũ rati faciẽtes
demogorgonẽ non reꝵ prem̃ s doꝵ
gentiliũ duce dõ scabrosũ ĩtͣbiiꝰ it̾ ꝑ
terrenaron aut ethnã ĩt̾re uisca̾ descẽ¬
dẽtes ⁊ añalia stigie paludis nada sul¬
Icantes

Expanded text:
e concessere primatum. Quem multos habuisse parentes ipsi testantur poete, nunc illi Iovem patrem, nunc Yperionem nunc Vulcanum attribuentes. Qui autem terram rerum omnium productricem voluere, ut Theodontius dicit, inmixtam illi divinam mentem Demogorgonem nuncupavere. Quem profecto ego deorum gentilium omnium patrem principiumque existimo, cum neminem illi secundum poeticas fictiones patrem fuisse compererim: et cum Etheris non tantum patrem, sed avum extitisse legerim, et deorum aliorum plurium, ex quibus hi orti sunt, de quibus supra mentio facta est. Sic igitur omnibus circumspectis, aliis abscisis tanquam superfluis capitibus et in membra redactis, adinvenisse itineris principium rati, facientes Demogorgonem non rerum patrem sed deorum gentilium, duce deo scabrosum intrabimus iter per Tenaron aut Ethnam in terre viscera descendentes et ante alia Stigie paludis vada sulcantes.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit q̃d oñu reꝵ creandaꝵ inuxta et
confisa macia dicit eĩ sic unus erat to¬
to nẽ nuiltus in orbe. Quem dix̾e̾ chars
rudis indigestaq moles/ Nec quitꝙͣ nͥ
pondus in ers congestaq eodem Non
bene nictaꝵ discordia senuã rer icͣ
hũc seu hanc tã speciosã forma certa
demogorgoni ut si qñ ĩ mẽtẽ illi ueĩssi
creacuras ꝓduce̾ non deesset maͣ quasi
non posset qui potat rebus uariis for¬
mam dare matiam ex qua daret ꝓdu¬
ce̾ ridiculum est. fiam neiem̃ redar¬

Expanded text:
fuit quedam omnium rerum creandarum inmixta et fuit quedam omnium rerum creandarum inmixta et confusa materia. Dicit enim sic: Unus erat toto nature vultus in orbe Quem dixere Chaos, rudis indigestaque moles Nec quicquam nisi pondus iners congestaque eodem Non bene iunctarum discordia semina rerum etc. Hunc seu hanc tam speciosam forma certa Demogorgoni, ut si quando in mentem illi venisset creaturas producere, non deesset materia; quasi non posset qui poterat rebus variis formam dare, materiam ex qua daret producere. Ridiculum est, sed iam neminem redar
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ fis pn̾cipiũ est sequẽtis ⁊ sic
erit durãte tꝑe/ Quo exemplo usus ẽ
eo qd ꝑ illud fuit olim egiptiis añ ꝙͣ
liteas suscepissent consuetudo de st bẽ¬
di anũ Subsequent̾ aũc hoc fi̾ cacite
dicit eo ꝙ non adu̾tentib nobis paulatĩ
labat᷑ cempus/ Nacuram aũt̃ aĩar
circũuolitantiũ plenam ex ꝙ assidue
młtis aiantib aĩas infuuuidat Iõ ance
fores et̾ initatꝭ dest̾bat ut intelliganiꝰ
ꝙ quitꝙͣ intrat ec̾itatꝭ gremm̃ seu
paꝵ mausup seu młtũ naͣ rero agẽte
inttͣ ⁊ sic quasi iaintrix hic est / Et
in aucro nios scellis dundit deũ uer
credo non qr senex sit non enĩ ĩ et̾nĩ
cadit etatis ulla descͣptio ẜ morͣ lm̃
loquit᷑ more qui lougenos ⁊ nuorles se¬
nes dicimꝰ/ Hic nõs scellis dundit ut
incelligainꝰ qr eo agente ⁊ ordinante
ꝑ certũ ⁊ conscitutũ ab eo syderũ motũ
nobis tꝑa distingnant᷑ ut puta ꝑ soł
totius celi circuitũ hẽmus ãnũ sit ꝑ

Expanded text:
nis principium est sequentis, et sic erit durante tempore. Quo exemplo usus est, eo quod per illud fuerit olim Egiptiis, antequam licteras suscepissent, consuetudo describendi annum. Subsequenter autem hoc fieri tacite dicit eo quod non advertentibus nobis paulatim labatur tempus. Naturam autem animarum circumvolantium plenam eo quod assidue multis animantibus animas inft ut intelligamus quod quicquid intrat Eternitatis gremium, seu parum mansurum seu multum, natura rerum agente intrat, et sic quasi ianitrix hic est, et ein antro numeros stellis dividit, Deum verum credo, non quia senex sit, non enim in eternum cadit etatis ulla descriptio, sed mortalium loquitur more, qui longevos etiam immortales senes dicimus. Hic numeros stellis dividit ut intelligamus quia eo agente et ordinante per certum et constitutum ab eo syderum motum nobis tempora distinguantur, ut puta per solis totius celi circuitum habemus annum, sic per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe per panca credo satiꝰ desistendũ
Ast ille in me defixis lũĩbus inquit
Non me la cebat qũ aduersimi mode¬
ratã petitionẽ meam hrẽs quid dice̾s
s non adeo me repelles qu̾ loculus re¬
maneat aliquis in quẽ sugrami. Nõ
equid negabo qd asseris ueꝵ iam
scdõ dixisse uelii quod potes facito
Hanc portiũculam quã huitinde
excepͣsisse pot̾i̾s rex nr̃ exoptat
poteĩsne istud eciam deuegasse S heu
tinco nõ has tͥ torpor ignanus rões
pp̃aret ut laborẽ effugĩas Nil nẽp̃e
trpui ocioso ieni ¶ Et si laborandi
est cum ad laborem nascam᷑ om̃s
cui melius ꝙͣ regi optins potes la¬
borẽ impende̾: surge igit᷑ et inhertiã
hant pelle/ ⁊ ad opus ingẽti accinge̾
aĩo/ ut Regi ꝑit̾ pareas ⁊ tuo noĩ
ad nctitam faimiã uiã facias Geies
ꝑfecto si prudens es ultro eo qͦ ego

Expanded text:
pere perpauca? Credo satius desistendum. pere perpauca? Credo satius desistendum. Ast ille in me defixis luminibus inquit: Non me latebat, quin adversum moderatam petitionem meam haberes, quid diceres; sed non adeo me repelles, quin loculus remaneat aliquis, in quem fugiam. Non equidem negabo, quod asseris verum. Iam secundo dixisse velim: quod potes, facito! Hanc portiunculam, quam hinc inde excerpsisse poteris, rex noster exoptat. Poterisne istud etiam denegasse? Sed heu! Timeo non has tibi torpor ignavus rationes preparet, ut laborem effugias. Nil nempe turpius ocioso iuvene! Et si laborandum est, cum ad laborem nascamur omnes, cui melius quam regi optimo potes laborem impendere? Surge igitur, et inertiam hanc pelle, et ad opus ingenti accingere animo, ut regi pariter pareas et tuo nomini ad inclitam famam viam facias! Venies profecto, si p
Abbreviated transcription (Latin):
cile ¶Eque in eoꝵ dec̾mencũ quoꝵdã
pͥucipiũ decestabile accessit odm̃ nec
alit᷑ ꝙͣ in hostes ab eis aduersus ea cõ¬
spiratum est ⁊ quep hoc deleuerit odiũ
non solũ fabulaꝵ s quaptũq fucplta ͫ¬
si ceta̾ ꝑcepissent nõ eis restauratore
carentib ꝑcepisset labile tempꝰ Cui
et taciti ⁊ adamãtini sũt dentes med¬
libros sid saxa corrodẽtes durissima ⁊
ferrũ ipm domãs cetera. Hoc hercle
cam greca ꝙ̃ latiua mltã pedegit i
puluerẽ. Et si hec ⁊ alia plura passa
sint ⁊ ea porissime que nr̃o labori oꝑ¬
tua essent negari tamẽ nou pt̃ quͣ
multa suꝑsint ẜ nillũ cñ qd ego no¬
uerii in hoc quod optas consẽptum
nãtiones ⁊ noĩa luit illuc dippersa ꝑ
orbem ht̃ enũ liber hic ex hiis ali¬
quid ⁊ aliquid liber alcer/ Que quis
queso ꝑ mimine feu saltem parum
fruteuoso labore uelit exquire ⁊ tot
uoluiã uoluere leg̾e̾ ⁊ hunit inde exter¬

Expanded text:
cile. Eque in eorum detrimentum quorundam cile. Eque in eorum detrimentum quorundam principum detestabile accessit odium, nec aliter quam in hostes ab eis adversus ea conspiratum est. Et quot hoc deleverit odium non solum fabularum, sed quarumcunque facultatsi cetera pepercissent, non eis, restauratore carentibus, pepercisset labile tempus, cui et taciti et adamantini sunt dentes, nelibros, sed saxa conterentes durissima et ferrum ipsum, domans cetera. Hoc hercle tam Greca quam Latina multa redegit in pulverem! Et si hec et alia plura passa sint, et ea potissime, que nostro labori oportuna essent, negari tamen non potest, quin multa supersint, sed nullum tamen, quod ego noverim, in hoc, quod optas, conscriptum. nationes et nomina huc illuc dispersa per orbem. Habet enim liber hic ex his aliquid, et aliquid liber alter. Que quis, queso, pro minime seu saltem parum fructuoso labore velit exquirere et tot volumina volvere, legere, et hinc inde excer
Abbreviated transcription (Latin):
teras reꝑire quod uelles ¶ Pterea ĩ¬
ualescente gloriosissĩo xͥ noĩe emisq
docc̾na sincere ueritatis ꝑlucida letifi
erroris ⁊. potissime gentilien cenebs
amouente at etiam iam diu dechinãte
religionẽ xpĩ mĩciis ac eam in ext¬
mimũ pellentib/ nulli dubitant̃ est
quͥ secũ multos deleuerĩt libros huig
materiei refertissios dnui nõ multos
esse deos nec deoꝵ filios ẜ uinicũ deũ
prem̃ ⁊ filiũ dei unicũ tam uã ꝙͣ pia
predicatiõe mõstrarẽt ¶ Insuꝑ auaric¬
am cui nõ ꝑue sũt uires concedes ha¬
bisse hoste̾ facultas .ir. poetica sciẽtib
nichil afferre lucri certissi ͫ est / ⁊ apud
eã nł ptiesimi est p̃ter quod afferat
aup ex quo consecutũ ut auro nõ affe¬
rentia/ non solũ neglecta s despca acq
deiecca suit ⁊ cum om̃s fere in dicias
totis cendant pedibus uoluã talia in
desnetudinẽ abit᷑ ⁊ sic etiã periere fa¬

Expanded text:
teras reperire, quod velles! Preterea interas reperire, quod velles! Preterea invalescente gloriosissimo Christi nomine, eiusque doctrina sincere veritatis perlucida letiferi erroris et potissime gentilitii tenebras amovente, ac etiam iam diu Grecorum dereligionem Christi nuntiis ac eam in exterminium pellentibus, nulli dubitandum est quin secum multos deleverint libros huius materiei refertissimos, dum non multos esse deos, nec deorum filios, sed unicum Deum patrem et filium Dei unicum tam vera quam pia predicatione monstrarent. Insuper avaritiam, cui non parve sunt vires, concedes habuisse hostem; facultas enim poetica scientibus nil afferre lucri certissimum est, et apud eam nil preciosum est preter quod afferat aurum. Ex quo consecutum ut aurum non afferentia, non solum neglecta, sed despecta atque deiecta sint; et cum omnes fere in divitias totis tendant pedibus, volumina talia in desuetudinem abiere, et sic etiam periere fa
Abbreviated transcription (Latin):
barbaroꝵ remotissinus libris existi¬
mes ex gretis lacnuisqz epus hoc inte¬
grũ perfici posse O boue deus nõ ne
ip̃ẽ dñe uides quia hac ipã cõcessioẽ
maximã partem oꝑi demas S faciams
uti iam dudum nĩ fec̾e pn̾cipes roma¬
nñ impñ diuidẽtes in orientale et occi¬
duũ sunt moustro huit corꝑa duo bar¬
baricũ unũ et grecũ atq latinũ reliq ͫ¬
⁊ ad grecũ lacinũq quos ipẽmet noiãs
librĩ nec istud eciam pot̾it ut qd pos¬
tulas consequat᷑ Antiquã enĩ hanc pes¬
tem mõ stramimꝰ. tu nũt tecũ nolus
quot labentib setilis hostes habut̾ nolu¬
miã confiteberis equiõ qm̃ĩ ⁊ incẽdia
et aquaꝵ dilima ut de particulaibus
taceã bibliothecas assup̃serĩt plimas/
⁊ si non alia peperiss ꝙ̃ alerandrina
quã iam dudũ phularelphus simña cũ
diligen fecerat esset libroꝵ dimimicio
maxĩa tñ ĩ ea tescimonio autiquoꝵ po¬

Expanded text:
barbarorum remotissimis libris, existibarbarorum remotissimis libris, existimes ex Grecis Latinisque opus hoc integrum perfici posse. O bone deus! Nonne ipse, Domnine, vides, quia hac ipsa concessione maximam partem operi demas? Sed faciamus uti iam dudum nostri fecere principes, romanum imperium dividentes in orientale et occiduum; sint monstro huic corpora duo, barbaricum unum et grecum atque latinum reliquum, ad grecum latinumque, quos ipsemet nominas, libri. Nec istud etiam poterit, ut quod postulas consequatur; antiquam enim hanc pestem monstravimus. Tu nunc tecum volve, quot labentibus seculis hostes habuere volumina. Confiteberis equidem, quoniam incendia et aquarum diluvia, ut de particularibus taceam, bibliothecas assumpserint plurimas; et si non alia deperisset quam Alexandrina, quam iam dudum Phyladelphus summa cum diligentia fecerat, esset librorum diminutio maxima, cum in ea testimonio antiquorum po
Abbreviated transcription (Latin):
uetus est illi mos lemiare quoscũq
Et idcirro sane intelligenda atq assu¬
menda iusra ipĩꝰ Edepol facili credi
pt̃ in accessibiles esse eas quas p̃dix¬
eras nationes/ et eoꝵ codices si qͥ sint
dĩo latuus incog̾tos/ uero si qͣ ex gret
que ad latinos ssq deuenerũt sen apᵈ
latinos ipõs quoꝵ lrĩs nõ paro hono¬
ris et głie maioꝵ actulẽ scudia cõꝑi¬
autur et si nõ omĩa q̃ saltem tua c̾ura
hrĩ possunt ista desiderat/ Eya ergo
liberali aĩo bñ de deo sꝑans laborem
subi ⁊ quod potes facito cum ad mi¬
possi le requiru̾nemo Non .n. mͥ uirũ
illũ sublimẽ ⁊⁊ ned apud ciprios s
fania suꝑ echera notũ franciscũ pe¬
trartam dedit fortũa obiuiũ credo sic
uolence deo ut et illi maxĩs occupato
ꝑcẽ ⁊ iuẽtuti tue honestũ laborem
inferrẽ/ ex quo nom̃ẽ tuũ imꝑ. in an¬
ras exire nicipiens niclita elucestat
clans apud nros ¶Tunc ego inꝙͣ Iã

Expanded text:
vetus est illi mos leviare quoscunque, vetus est illi mos leviare quoscunque, et idcirco sane intelligenda atque assumenda iussa ipsius. Edepol facile credi potest inaccessibiles esse eas, quas predixeras, nationes et eorum codices, si qui sunt, omnino Latinis incognitos; verum, si qua ex Grecis, que ad Latinos usque devenerint, seu apud Latinos ipsos, quorum licteris non parum honoris et glorie maiorum attulere studia, comperiuntur, etsi non omnia, que saltem tua cura haberi possint, ista desiderat. Eia ergo, liberali animo, bene de deo sperans, laborem subi, et, quod potes, facito, cum ad impossibile requiratur nemo! Non enim michi virum illum sublimem et, nedum apud Cyprios, sed fama super ethera notum Franciscum Petrarcam dedit fortuna obvium, credo sic volente deo, ut et illi maximis occupato parcerem, et iuventuti tue honestum laborem inferrem, ex quo nomen tuum nuper in auras exire incipiens inclita gloria elucescat clarius apud nostros. Tunc ego inquam: Iam
Abbreviated transcription (Latin):
celũ qd illi tule̾ quͥ ymo et terrã suꝑ
adde̾ cupis/ et maria ac etiã celicolas
ipõs ⁊ cum eis sustẽtatores egregios
mł aliud hoc est insi uelle ut ponde̾ p̃¬
mar et percam ¶ Uerũ si tantũ regi
hoc erat aĩo / erat omis aptũ si int̾
morͣ les ullus est tanto laboi sufficiẽs
uiribus p̃clanssn uiri / francisci pe¬
trarte ciꝰ ego iam dui auditor sũ hõ
qmppe est celesci ingenio p̃ditus et ꝑe¬
mni memoͣ ac eciam facundia adira
cui famuli arissie quarcũq gentiũ his¬
torie sunt sensus fabulaꝵ notissum
maĩfescum est ¶ Taeueram iam cũ sẽ
ille uultu placido et compto ẜmone se¬
cutus est¶ C redõ longe melia ꝙͣ nouerĩ
oa uera esse que narrtis. et difficulta¬
tes uideo Sed queso mi Iohẽs, an pu¬
ces regem nr̃m circũsptione care̾ ocu¬
lacus quippe dũs est ⁊ mitis inger
et regia facilitate laudaᷝ iᷤᷤ et absit
ut quẽꝙͣ ned̾ te p̾mere uelit qu̾ymo

Expanded text:
celum, quod illi tulere, quin imo et terram super celum, quod illi tulere, quin imo et terram super addere cupis et maria, ac etiam celicolas ipsos, et cum eis sustentatores egregios! Nil aliud hoc est, nisi velle, ut pondere premar et peream. Verum si tantum regi hoc erat animo, erat onus aptum, si inter mortales ullus est tanto labori sufficiens, viribus preclarissimi viri Francisci Petrarce, cuius ego iam diu auditor sum. Homo quippe est celesti ingenio preditus et peremni memoria, ac etiam facundia admirabili, cui familiarissime quarumcunque gentium hystorie sunt, sensus fabularum notissimanifestum est. Tacueram iam, cum sic ille vultu placido et comto sermone secutus est: Credo, longe melius quam noverim, ea vera esse, que narras, et difficultates video, sed queso, mi Iohannes, an putes regem nostrum circumspectione carere? Oculatus quippe dominus est, et mitis ingenii, et regia facilitate laudabilis! Et absit, ut quenquan, nedum te, premere velit, quin imo
Abbreviated transcription (Latin):
sonsũ hũtes trmisse temps ⁊ impẽdis¬
se sudores. ⁊ Lon inficiar deleccauit me
diuinũ ingeniũ me q in uotũ impulit
s m̃ dñmõ uires sufficent Sane cuca
hmõi explicacoes longe plus ꝙͣ putes
difficultatis et theologi hoĩs labor est
Nam dato inxͣ uarronis sinam ubi de
Diuinis ⁊ hñanis mltã dest̾̃psit genꝰ
hoc theologie fit qd nnithico seu ut
aliis placet ⁊ forte melius phisicon¬
dicitur ⁊ si plurimiũ ridende felitatis
habeat multũ tamẽ ad illam elicũdã
arcius exquirit Et ob ad miles elegã¬
tissime pensande sũt hoñi uires et
exanianda ingenia. et sic illis quẽi¬
eutia onera ĩponẽda potuit athlas
sustm̾e capite celũ eiq fesso sub one
ailtides potuit p̃stare uice dĩni hoĩes
ambo ⁊ nuccũ fere robur fuit ãbobꝰ
⁊lst ego quid breniosum homũtio
nille iͥ uires ingeniũ cardũ et fluxa
memoͣ et tu meis humeris non dicã

Expanded text:
sensum habentes trivisse tempus et impendissensum habentes trivisse tempus et impendisse sudores! Non inficiar, delectavit me divinum ingenium, meque in votum impulit suum, dummodo vires sufficerent. Sane circa huiusmodi explicationes longe plus quam putes difficultatis et theologi hominis labor est, nam, dato, iuxta Varronis sententiam, ubi de divinis et humanis rebus multa descripsit, genus hoc theologie sit, quod mithicon seu, ut aliis placet et forte melius, physicondicitur, et si plurimum ridende falsitatis habeat, multum tamen ad illam eliciendam artis exquirit. Et ob id, miles elegantissime, pensande sunt hominum vires et examinanda ingenia, et sic illis convenientia onera imponenda. Potuit Athlas sustinere capite celum, eique fesso sub onere Alcides potuit prestare vicem, divini homines ambo, et invictum fere robur fuit ambobus! Ast ego quid? Brevis sum homuntio, nulle michi vires, ingenium tardum, et fluxa memoria; et tu meis humeris, non dicam
Abbreviated transcription (Latin):
gata pedib et ꝓ notis quotũq libu̾̃it
euobet uix cam longos cerrap maris¬
p tractus eciã si ilłi p̃stet᷑ ꝑ maxiã
seculoꝵ ãnositas nedum aliũd agat
folũ potit̾ ꝑagrasse conadã amplius
dent᷑ cui uelis hec omĩa posse cõting̾e̾ ĩ
momẽto loca/ ⁊ diã insuꝑ fauẽte grã
caratcerũ ⁊ ydiomatũ uariaꝵ nationũ
noticia et corã accidenci integͣ pp̃arẽt
uoliũa quis ut me p̃t̾ miserĩ morͣliũ
erit cui suit uires tam solide tã ꝓspi¬
cax ingeniũ tamq tenax memo᷑ ut
omĩa uide̾ q̃at appoĩta et intelligł iusa
et intellt̃a seruare et demũ calamo et
exarare et in opus collcã deduc̾i̾ ¶Ad¬
debas p̃ce̾a ut explicarẽ que subridiclõ
cortice fabulaꝵ abscondissent prudẽ¬
tes uiri qͣ rex intlita arbitret᷑ stolia
crode̾ hoies fere om̃i dogiate erudicos
simplicitꝭ circa dest rendas fabulas
nuełi ueritati ꝯsouas nec p̃ter lrãbem

Expanded text:
gata pedibus, et pro votis, quocumque libuerit, gata pedibus, et pro votis, quocumque libuerit, evolet, vix tam longos terrarum marisque tractus, etiam si illi prestetur permaxima seculorum annositas, nedum aliud agat, solum poterit peragrasse. Concedam amplius; dentur cui velis hec omnia posse contingere in momento loca et, divina insuper favente gratia, caractherum ac ydiomatum variarum nationum notitia, et coram accedenti integra preparentur volumina, quis, ut me pretermiserim, mortalium erit, cui sint vires tam solide, tam perspicax ingenium tamque tenax memoria, ut omnia videre queat apposita, et intelligere visa et intellecta servare, et demum calamo etiam exarare et in opus collecta deducere? Addebas preterea, ut explicarem, quid sub ridiculo cortice fabularum abscondissent prudentes viri, quasi rex inclitus arbitretur stolidum credere, homines fere omni dogmate eruditos simpliciter circa describendas fabulas nulli veritati consonas nec preter licteralem
Abbreviated transcription (Latin):
uirgulta cõuersos legisse memiminus
Quod quid̃ ⁊ uecustissimũ ẽ ⁊ pluriũ
seculoꝵ tempus Nec dubicand insu¬
ꝑ quĩ quecũꝙ hec uignerit sculticia
ibidem ingencia suit dest̾pta noluã
ut maioꝵ diuina nobilitas momiũto
aut p̃minẽtia alia tota in grecia insu¬
lis et litoribus p̃monstratis / eo fuisse
seculo que hec facuitas iuguit. Q ab
aliquo deoro lmõi duxisse originẽ nõ
monscraret Quid igitur dicã quid tue
spectantes tã longe lateq diffusum
malũ tã uetus tõt ꝑseueratũ seculis
tot explicatũ uolĩbus et in tam gͣndi
uiroꝵ mĩo ampliatũ. Credis ne me regꝭ
optata ⁊ posse ꝑfic̾e̾/ Et equid si p̃stet᷑
mõtes faciles tñsitus ⁊ solitudiẽs ĩme
aptũ notũq iter si fliuã uada ⁊ maria
tñquillas midas/ ac tnͣsfretanti emit¬
tat as antro eolus uentos tã ualidos ꝙͣ
secũdos/ et ꝙ mauis est fuit argifõtis
talaria aurra uolucri cuicũq hõi alli¬

Expanded text:
virgulta conversos legisse meminimus. virgulta conversos legisse meminimus. Quod quidem et vetustissimum est et plurium seculorum tempus. Nec dubitandum insuper, quin, quocunque hec viguerit stultitia, ibidem ingentia sint descripta volumina, ut maiorum divina nobilitas monimento aut preminentia alia tota in Grecia insulis et litoribus premonstratis eo fuisse seculo, quo hec fatuitas viguit, qui ab aliquo deorum huius modi duxisse originem non monstraret. Quid igitur dicam, quid tu, spectantes tam longe lateque diffusum malum tam vetus, tot perseveratum seculis, tot explicatum voluminibus et in tam grandi virorum numero ampliatum? Credisne me regis optata posse perficere? Equidem si prestent montes faciles transitus, et solitudines invie apertum notumque iter, si flumina vada et maria tranquillas undas, ac transfretanti emittat ab antro Eolus ventos tam validos quam secundos, et, quod maius est, sint Argiphontis talaria aurea volucri cuicumque homini alli
Abbreviated transcription (Latin):
inqz truces ⁊ omĩs canais ac inuosus
semꝑ rhedopes et scitharũ eciã inculta
Barbaries/ Et cum onentalis occeami
flurtus ⁊ rubri maris infecisset ĩsulas
postremo ad nos usq ytalos declinanit
adeo ut roma rerũ dnã huin calignus
offuscata mibe sit Et ne passim per
regiones om̃s in quib plurinũ hec ĩ¬
scitia pocuit enager ut sacis poces ad¬
uert̾e portuũtula sola fuit orbis inter
triones ⁊ cadentẽ solẽ q̃ deitatis hiõi
non fuit nobilicata ꝑgenie esto nephã¬
de cindelitatis sicuti ⁊ reliq̃ fuit inft̾a
Nec ista euo sue̾ nr̃o Erat forsan ad¬
huc adolescẽs abraam dum apud sytio¬
mos cepit ista ꝓserpere et iusipiẽtũ
hoñn subĩtrare aiõs Heroum camẽ tẽ¬
pestate ferbuit et in maximũ deuenit
decus ⁊ nomẽ et in dies usq suꝑbi
ylionis rume ꝑseueraint. Nam in
troiano bello quosdam deoꝵ filios ceci¬
disse et hecubã in canẽ ⁊ polidorũ in

Expanded text:
nique truces, et omnis Tanais, ac nivosus nique truces, et omnis Tanais, ac nivosus semper Rhodopes et Scitharum etiam inculta barbaries. Et cum orientalis occeani fluctus et Rubri maris infecisset insulas, postremo ad nos usque Ytalos declinavit, adeo ut Roma rerum domina huius caliginis offuscata nube sit. Et ne passim per regiones omnes, in quibus plurimum hec inscitia potuit, evager, ut satis potes advertere, portiuncula sola fuit orbis inter triones et cadentem solem, que deitatis huiusmodi non fuit nobilitata progenie, esto nephande credulitatis sicuti et reliqua fuerit infecta. Nec ista evo fuere nostro. Erat forsan adhuc adolescens Abraham dum apud Sycionios cepit ista proserpere et insipientium hominum subintrare animos; heroum tamen tempestate ferbuit et in maximum devenit decus et nomen, et in dies usque superbi Ylionis ruine perseveravit. Nam in Troiano bello quosdam deorum filios cecidisse et Hecubam in canem et Polidorum in
Abbreviated transcription (Latin):
spontiati meeimi ycarei pomphilii Ci¬
licii ꝓhenicis ⁊ syri atq egipciati lit¬
tora sua contagione infecit Nec aprꝰ
nr̃ĩ Regis insigne decus ab hac labe fu
ñniunis Sic et omem̃ libie atq sirtm̃
et nnimidie orã labefactauit et achlan¬
tiatos octidiuq maris sinꝰ et reniotis¬
simos hesperidũ ortos nec miditãnei
tĩu maris fuit cõtenca litorib qu̾ỹmo
⁊ ad incog̾tas mari nationes etiã pene¬
trauit decide eciam in ꝑniciẽ hãc cũlito¬
ralibus accole omẽs mli fonte carẽtis
et arene libite una cum suis pestib et
autiquissimaꝵ thebaꝵ solitu ᷤ inõ¬
et suꝑiores egiptii acq garamãtes fer¬
iudi et calẽtes munnũ irsuciq ethiopes
et odori arabes ꝑseꝙdites acꝙ garigaiͥ¬
des populi et ingredine insignes indi
Babilones et celsa cancasĩ cacimmã
eiusq tã inferid̃ sole ꝙͣ ingelidas ar¬
thos sabrosa declina caspiũ mare hyrca¬

Expanded text:
spontiaci, Meonii, Ycarei, Pamphylii, Cispontiaci, Meonii, Ycarei, Pamphylii, Cilicii, Phenicis et Syri atque Egyptiaci litora sua contagione infecit. Nec Cyprus nostri regis insigne decus ab hac labe fuit inmunis. Sic et omnem Lybie atque Syrtium et Numidie oram labefactavit et Athlantiacos occiduique occeani sinus et remotissimos Hesperidum ortos. Nec Mediterranei tantum maris fuit contenta litoribus. Quin imo et ad incognitas mari nationes etiam penetravit. Decidere enim in perniciem hanc cum litoralibus accole omnes Nyli fonte carentis, et harene Lybice una cum suis pestibus, et antiquissimarum Thebarum solitudinet superiores Egyptii, atque Garamantes fervidi et calentes nimium irsutique Ethyopes, et odori Arabes Perseque dites atque Gangarides populi et nigredine insignes Yndi, Babilones, et celsa Caucasi cacumina, eiusque tam in fervidum solem quam in gelidas arthos scabrosa decliva, Caspium mare Hyrca
Abbreviated transcription (Latin):
necnõ et insignes atq gloriosos quos det
tui nois citułos langa dicaticate explitũ¬
isset/ eo deuenit ut conatu plurino me
in tuã sentẽtiã deduce conaret᷑ nec uni¬
ca tñi rõne s multis ex quibus fateor
ualide uidebant᷑ quedam uerũ postꝙͣ
tacuit et nͣ rũdendi copia stã est sic
dixi Arbitratus forsan facũde miles
sen rex tuus de proximo nr̃ futurus
prestante deo hanc insamiã ueteꝵ scilit
cupientiũ se hrĩ dino ꝓcreato sanguĩe an¬
gulum t̾re modicũ occupasse ⁊ camꝙͣ
ridiculũ quoddã ut erat ꝑuo ꝑseuerasse
tꝑis tractu et ueluti eciam recentissimũ
opus facile colligi posse actamẽ bona
semꝑ tua pace dicam longe aliter est
Nam ut onutã cicladas ⁊ reliquas egẽ
maris insulas achaiã et illiricã atq
trratiã quas penes fomẽta huiꝰ stulti¬
emicue pluuũ et potissime dũ grecoꝵ
res .pii. floruit Eleusim maris helle¬

Expanded text:
nec non et insignes atque gloriosos quosdam nec non et insignes atque gloriosos quosdam tui nominis titulos longa dicacitate explicuisset, eo devenit ut conatu plurimo me in tuam sententiam ducere niteretur, nec unica tantum ratione sed multis ex quibus, fateor, valide videbantur quedam. Verum postquam tacuit et michi respondendi copia facta est, sic dixi: Arbitraris forsan, facunde miles, seu rex tuus de proximo noster futurus, prestante deo, hanc insaniam veterum scilicet cupientium se haberi divino procreatos sanguine angulum terre modicum occupasse et tanquam ridiculum quoddam, ut erat, parvo perseverasse temporis tractu et veluti etiam recentissimum opus facile colligi posse? Attamen bona semper tua pace dicam: longe aliter est! Nam ut omittam Cicladas et reliquas Egei maris insulas, Achayam et Ylliricum atque Traciam, quas penes fomenta huius stultiemicuere plurimum et potissime dum Grecorum respublica floruit, Eleuxini maris, Helle
Abbreviated transcription (Latin):
domini parme¬
nensis egregii.
militis tui uera
percepi Rex in¬
clite sñmo oꝑe
eupis genealo
illustres quond senserĩt iurret me a¬
celsitudine tua quasi exꝓtissimũ atq
erudicissimũ hoĩem in talib seleccũ
tanco oꝑi auecorem Sane ut omisermi
desiderii tui admirationem. Non enĩ
ꝑuuĩ hoiẽm decet quid regẽ moueat ꝑ¬
strucuri et aduersus eloctionẽ mei quã
sentiam dice p̃c̾mictã ned in sufficiẽ
meam monstrau̾o ꝑ subt᷑ fugia arbit᷑¬
ris impositi laboris omis euit̾e̾ rluce¬
quã ad sencentiã meã cirta impbĩtũ opꝰ
deueĩam libet senissime regũ appone
⁊ si non onñã quedam saltem q̃ int̾ dnm̃
insignẽ militẽ tuũ dum iussa tue celsicu¬
dinis explicaret et me init̾uene uerba
ut eis ꝑ lectis satis de me iudiciũ tuũ
uideas et temeritatẽ meãdum inobẽdi¬
entiã tue marestatis deuenio Cum igit᷑
ille facundo ore sacra tue sublimitatis
studia et opera regalis officii ad mirãdas

Expanded text:
Domnini Parmensis egregii militis tui vera percepi, Rex inclite, summopere cupis genealogillustres quondam senserint vircelsitudine tua quasi expertissimum atque eruditissimum hominem in talibus selectum tanto operi autorem. Sane ut omiserim desiderii tui admirationem non enim parvum hominem decet, quid regem moveat, perscrutari et adversus electionem mei quid sentiam dicere pretermittam, ne dum insufficentiam meam monstravero per subterfugia arbitreris impositi laboris onus evitem, antequam ad sententiam meam circa impositum opus deveniam, libet serenissime regum apponere, etsi non omnia quedam saltem que inter Domninum insignem militem tuum, dum iussa tue celsitudinis explicaret, et me intervenere verba ut eis perlectis satis de me iudicium tuum videas et temeritatem meam, dum in obedientiam tue maiestatis devenio. Cum igitur ille facundo ore sacra tue sublimitatis studia et opera regalis officii admiranda
Abbreviated transcription (Latin):
les sed eos decipi dum creature trea¬
toris accbnũt dignitatẽ nec om̃s uni
s diuersi diuersis eonant᷑ impendẽ
Cui errori cam̃ intulisse philophãtes
⁊ diuersimode sentiẽtes existimo dñ
oscendent prisce ruditati ⁊ post eos
poete quos p̾mo theologisantes ¶Aris¬
totiles dicit ẜm suas credulitates esre
eos deos pͥmos quos ipi arbit᷑banti
rerũ p̾mas fuisse cansas Et hme si
plures ⁊ diuei simode opmiãtes fue̾

Expanded text:
les, sed eos decipi dum creature creales, sed eos decipi dum creature creatoris attribuunt dignitatem nec omnes uni sed diversi diversis conantur impendere. Cui errori causam intulisse phylosophantes et diversimode sentientes existimo, dum ostenderent prisce ruditati et post eos poete, quos primos theologizantes Aristotiles dicit, secundum suas credulitates eos esse deos primos quos ipsi arbitrabantur rerum primas fuisse causas. Et hinc, si plures et divers
Abbreviated transcription (Latin):
timbe presia soluenda sunit
ut recciuis secudo spirate uento eo de¬
uehar quo cupit añĩs. Quod quidem
tũc comperisse reor dieum comperero
quem sibi p̾miũ deum fixisse p̾ores
ut ab eo mitio ꝓpagnus supto debito
possim ordine in postericate ꝓcedere
Conuenerã igit᷑ mecũ om̃s aĩ uires ⁊
esublimi mencis specula omem fere or¬
bis intnebar ambitũ singẽtesq ex tem¬
plo plurmos uidi nec unuꝰ tm̃ religio¬
nis hoĩẽs cuiscũq tñ ueritatis fidẽ dig¬
inssimos testes grauitate asserẽtes sua
deũ unicũ esse quẽ nemouidit umꝙͫ ⁊
hũc berũ esse pn̾cipio fineq carẽtem
potentẽ omĩa reꝵ prem̃ atq creatorẽ
tam patentiũ ꝙͣ non pacenciũ nobis
Qd tum optime credemꝰ et ab ipĩs
puerilibus ãnis crediderĩ semꝑ cepi
mẽte reuolu̾e̾ ueteꝵ ꝙͣpluriũ circa hũc
uarias atq diuersas opiones uisũq
michi est hoc idem fe̾ ipõs crede̾ genci¬

Expanded text:
cimbe proresia solvenda sint, cimbe proresia solvenda sint, ut rectius, secundo spirante vento, eo devehar quo cupit animus. Quod quidem tunc comperisse reor dum eum comperero quem sibi primum deum finxere priores, ut, ab eo initio propaginis sumpto debito, possim ordine in posteritatem procedere. Convenerant igitur mecum omnes animi vires et e sublimi mentis speculo omnem fere orbis intuebar ambitum, surgentesque extemplo plurimos vidi nec unius tantum religionis homines cuiuscunque tamen veritatis fidedignissimos testes, gravitate asserentes sua deum unicum esse quem nemo vidit unquam et hunc verum esse principio fineque carentem, potentem omnia, rerum patrem atque creatorem tam patentium quam non patentium nobis. Quod cum optime crederem et ab ipsis puerilibus annis crediderim, semper cepi mente revolvere veterum quam plurium circa hunc varias atque diversas opiniones. Visumque michi est hoc idem fere ipsos credere genti
Abbreviated transcription (Latin):
aspreta et aculeos odioꝵ m̃brati dis¬
terptũ actritũ et in cuies fe redaccũ
ngens alim coipus deoꝵ ꝓcerũꝙ
gentiliũ mĩt huc mĩc illuc collettuꝰ
et quasi esculapius alt̾ ad instar ypo¬
liti consolidaturꝰ sum Et ideo eũ solũ
cogitans iam sub pondẽ̾ titubẽ mimo
eum pussimũ prem uerũ deũ reꝵq
om̃i opifice et cũcta potentẽ cui morͣ¬
les uiuimꝰ om̃s supplex p̃cor ut gnͣdi
suꝑboq ceptui meo fauens assic. sit
mͣ splendens ⁊ mñobile sidus et naui¬
cule dissuetum mare sulcãtis guber¬
naculũ regat et ut oportiũtas exige¬
ret bentis uela concedat ut eo deue¬
har quo suo nõi sit decus laus honor
et głiã sempiterua decrectantib ãt de¬
lusio ⁊ ignonuã dedecꝰ ⁊ et ̾ia dap̃na ͦ
Quis pͥmus ap̾ gẽtiles deꝰ hĩtus sit.
are magnũ et dissuetũ nani¬
giis intraturus nouũq sũp̃¬
turus iterratus sũ ꝓsptan¬
dum fore solertꝭ quo exlitre̾

Expanded text:
aspreta et aculeos odiorum membratim disaspreta et aculeos odiorum membratim discerptum, attritum, et in cineres fere redactum ingens olim corpus deorum procerumque gentilium nunc huc illuc collecturus et, quasi Esculapius alter, ad instar Ypoliti consolidaturus sum. Et ideo, cum solum cogitans iam sub pondere titubem nimio, eum piissimum patrem, verum Deum rerumque omnium opificem et cuncta potentem, cui mortales vivimus omnes, supplex precor, ut grandi superboque ceptui meo favens assit. Sit michi splendens et inmobile sydus et navicule dissuetum mare sulcantis gubernaculum regat, et, ut oportunitas exiget, ventis vela concedat, ut eo devehar, quo suo nomini sit decus, laus et honor, et gloria sempiterna, detrectantibus autem delusio, ignominia, dedecus, et eterna damnatio! Quis primus apud gentiles deus habitus sit. Mare magnum et dissuetum navigiis intraturus novumque sumpturus iter, ratus sum prospectandum fore solerter quo ex litore
Abbreviated transcription (Latin):
bellos/ Et in pͥmo quibusdam ob̾itoĩb
in poesim / et poetas scis rũdebo In
scdo qui totiꝰ oꝑis erit ultnuꝰ q̃dã q̃ ĩ
me forsan obitiẽt ãmon̾e conabor
Sane ne omiserĩ. nolo mirerꝭ aut
errore meo contigisse putes ueteꝵ
ades ueritati dissona ⁊ inseipã nõ nũꝙͣ
pessime tꝑrib congruenͣ Quequid
et alia si qua sunt a debito uariantia
non est mee mrẽtoĩs redargne᷑ ułali¬
quo mõ corrige̾ nisi ad aliquẽ ordinẽ
sponte sua se sinãt redig̾e̾. sacio n inͥ
erit comꝑta rese̾be̾ ⁊ disputaciões phi¬
losophiantib lingue ¶ Poscremo si
sane mẽtis hoĩẽs tam ex debito ꝙͣ ex
platonis consulto in quibuscũq etiam
minimaꝵ reꝵ pñcipiis diuiuã opem
imp̃cari consuen̾e. ac euis in noie a¬
gendis miciũ dare eos ꝙ illo p̃tmsso¬
corquati sm̃a nullũ rite funde ᷑ exor¬
dnĩ satis aduerc̾e possũ quid inͥ faciẽ¬
dum sit qui initꝰ confragosa netustat᷑

Expanded text:
bellos, et in primo quibusdam obiectionibus bellos, et in primo quibusdam obiectionibus in poesim et poetas factis respondebo; in secundo, qui totius operis erit ultimus, quedam, que in me forsan obicientur, amovere conabor. Sane ne omiserim, nolo mireris aut errore meo contigisse putes veteradeo veritate dissona et in se ipsa non nunquam pessime temporibus congruentia. Que quidem, et alia, si qua sunt a debito variantia, non est mee intentionis redarguere vel aliquo modo corrigere, nisi ad aliquem ordinem sponte sua se sinant redigere; satis enim michi erit comperta rescribere et disputationes phylosophantibus linquere. Postremo, si sane mentis homines tam ex debito quam ex Platonis consulto in quibuscunque etiam minimarum rerum principiis divinam opem imprecari consuevere ac eius in nomine agendis iniTorquati sententia nullum rite fundetur exordium, satis advertere possum, quid michi faciendum sit, qui inter confragosa vetustatis
Abbreviated transcription (Latin):
pultriꝰ exornatũ ex quib p liquido
eos płima mũdana saꝑiã imbutos fu¬
isse qua sepissime carẽt stomacosi re¬
p̃ter arcificiũ fingenciũ poetaꝵ et
futiliũ deoꝵ consang̾tates ⁊ affĩtates
explicitus / naͣlia quedam uidebis cãca
occultata misterio/ ut mirers sic et
ꝓcero gesta mores q nõ ꝑ om̃e t̾uiũ
enagantia. Post het qm̃ in longe ma¬
ius uolinnẽ ꝙͣ existimes ꝑgediet᷑ opꝰ
oportimiũ arbitror / ut facilius ĩueĩas
qᵈ exqre et meluis possis retine̾ q̃
uelis illud in ꝑtes distingne̾ plures
pucipio arborem apponendam censẽo
ciuꝰ in radice pr̃ assit ꝓpagins In
ranus nõ mxͣ degradatoĩs seriem a¬
hanc uideas de quib ⁊ quo ordine in
sequenti libro ꝑquiras Ques lib̾s
eciam debitis comperies distinctos ru¬
bricis amplioi̾ ẜmone pendẽtib qd
unico tm̃i noĩe ꝑ frondes at boris p ͦ
ꝑlegeris/ Demñ duos suꝑaddaml¬

Expanded text:
pulchrius exornatum. Ex quibus patet liquido pulchrius exornatum. Ex quibus patet liquido eos plurima mundana sapientia imbutos fuisse, qua sepissime carent stomachosi repreter artificium fingentium poetarum et futilium deorum consanguinitates et affinitates explicitas, naturalia quedam videbis tanto occultata misterio, ut mireris, sic et procerum gesta moresque non per omne trivium evagantia. Post hec, quoniam in longe maius volumen quam existimes progredietur opus, oportunum arbitror, ut facilius invenias, quod exquires, et melius possis retinere, que velis, illud in partes distinguere plures, us cuiusque principio arborem apponendam censeo, cuius in radice pater assit propaginis, in ramis vero iuxta degradationes seriem ahanc videas, de quibus et quo ordine in sequenti libro perquiras. Quos libros etiam debitis comperies distinctos rubricis ampliori sermone pandentibus, quod unico tantum nomine per frondes arboris primo perlegeris. Demum duos superaddam li
Abbreviated transcription (Latin):
lris suis nõĩbus insig̾tis in uiam umi¬
uerse carnis abiere sensusq ex eis
ix mdiciũ post se liquere nastentiũ
quoꝵ quot funt capita ẜẽ tot m̃ieiũt
mdicia / nec mirabile/ uidemꝰ eĩ diui
noliũs berba ab ipã lucida certa ac
ĩnabili nitate plata etiam si aliꝙͣdo
tecta suit trum siguratõis nelo ĩ tot
unt̾ p̃tationes distrahi quet ad illa
deuene lectões / et ob id in hͦ mapa
nestens accedam Nam et si minꝰ bñ
Dixero faltem ad melia dicend prudẽ¬
ciorẽ altero excicabo/ Et hoc fatigno
Amno qͥ ab autiquis hansisse poto sc̾bã
inde ubi defecerĩt seuninꝰ indicio mõ
plene dixerĩt mẽã apponã sẽtentiã
Et hoc libentissiõ faciã aĩo ut quibus¬
dam ignaris atq fastidiose decestã ͦ
portas / a se ñme nitllcos apprat cos
et si non catholitos tanta fuisse pruden
p̃dictos ut mł artificiosuis qũam inge¬
ni ficcione uelatũ sit / net uerboꝵ cultu

Expanded text:
licteris suis nominibus insignitis, in viam unilicteris suis nominibus insignitis, in viam universe carnis abiere, sensusque ex eis iuxta iudicium post se liquere nascentium, quorum quot sunt capita, fere tot inveniuntur iudicia. Nec mirabile; videmus enim divini voluminis verba ab ipsa lucida, certa, ac immobili veritate prolata, etiam si aliquando tecta sint tenui figurationis velo, in tot interpetrationes distrahi, quot ad illa devenere lectores. Et ob id in hoc minus pavescens accedam, nam, et si minus bene dixero, saltem ad melius dicendum prudentiorem alterum excitabo. Et hoc faciens, primo, que ab antiquis hausisse potero, scribam, inde, ubi defecerint seu minus iudicio meo plane dixerint, meam apponam sententiam; et hoc libentissimo faciam animo, ut quibusdam ignaris atque fastidiose detestantibus poetas, a se minime intellectos, appareat, eos, etsi non catholicos, tanta fuisse prudentia preditos, ut nil artificiosius humani ingenii fictione velatum sit, nec verborum cultu
Abbreviated transcription (Latin):
reliquias colligã quas ꝯperiã/ et colb¬
tas euo duinutas atq semesas ⁊ fe̾
actritas in unũ genealogie corpus qͦ
poto or ᷠ ͤ ut tuo fruaris uoto redigũ
Horresto tamẽ tam gnde opus assimn̾e
et iux credam si resurgat ⁊ ueniat ꝑ¬
methens alt̾ seu is idem qui poetaꝵ
asẜtione prisco ep̃e cõsueuat᷑ hoiẽs ex
luto cõpone ned ego hui oꝑis sun ar¬
tista sufficiens Sane ne rex intlice
nurere impostiñ dixisse uelim Non
exsptes post multũ tꝑis dispendiũ
⁊ longis uigiliis elucubratũ eꝑus cor
doueĩam sic fensus abscondicos sub
duro cortice enneleando ꝓcedã non
cumẽ ad ungnẽ inxͣ intencionẽ fingẽ
fecisse ꝓmittam Quis eñ tempesta¬
te nr̃a antiquoꝵ queat terebrare pc¬
tora ⁊ mẽtes excut̾e̾ in uicã ałiã iã
dui a morli segregatas ⁊ quos hũe¬
re seusꝰ elice ¶ Esfet edepol diemb
potis ꝙ̃ hũanu ueteres quippe relãs

Expanded text:
reliquias colligam, quas comperiam, et collreliquias colligam, quas comperiam, et collectas evo diminutas atque semesas et fere attritas in unum genealogie corpus, quo potero ordine, ut tuo fruaris voto, redigam. Horresco tamentamgrande opus assumere, et vix credam, si resurgat et veniat Prometheus alter seu is idem, qui poetarum assertione prisco tempore consueverat homines ex luto componere, nedum ego, huius operis sit artista sufficiens. Sane ne, rex inclite, mireris in posterum, dixisse velim: Non expectes, post multum temporis dispendium et longis vigiliis elucubratum opus, cordeveniam, sic sensus absconditos sub duro cortice enucleando procedam, non tamen ad unguem iuxta intentionem fingentium fecisse promittam. Quis enim tempestate nostra antiquorum queat terebrare pectora et mentes excutere, in vitam aliam iam diu a mortali segregatas, et, quos habuere, sensus elicere? Esset edepol divinum potius quam humanum! Veteres quippe, relictis
Abbreviated transcription (Latin):
iuet. et multo mag deus ipe nũꝙͣr de¬
serens spantes in se uade igit᷑ m boms
amb uolue ⁊ euolur ⁊ exẽtera libios
calamũ arrpe et dum regi obseq̃ns
tuũ nomẽ in longissiũ deduc enũ/¬
¶ Tũ ego uincor inꝙͣ magꝭ fe̾ lepidicate
me ĩpellis trahis et ut pareã si noli
uelim nccẽ est ¶ Et sit clemẽtissime
Rex ut ad te aliqũ calamũ flectã aliꝙͣ¬
diu altercati sumq dñs tuus et ego
et seu ualeain seu non ualeam adulti ͫ
uictus in tuã sinãm impulsus uemio
quibus tñ uurib tu bides ¶Iussu igᵒ
tuo mõtanis certaldi cocleis ⁊ sterilĩ
solo delictis tenui licet tiba ĩ uertigĩosũ
mare crebris q implicitũ scopulis nouꝰ
et montuosa eciã nemora scrobes et
autra si opus sit pagiauero pedib
ad inferos usq descendo et dedalus alt
fcũs ad echera cũs uolauo undiq ĩ tuũ
desideriũ non alit̾ ꝙͣ si ꝑ uastũ lictus
ingentis naufiugii fragnẽta colligerẽ
spsas ꝓ infĩta fere uolmã deoꝵgentili

Expanded text:
una, et multo magis Deus ipse nunquam deserens sperantes in se. Vade igitur, et bonis avibus volve et revolve et exentera libros, calamum arripe, et, dum regi obsequeris, tuum nomen in longissimum deduc evum! Tum ego: vincor, inquam, magis fere lepiditate me impellis, trahis, et ut paream, si velim nolim, necesse est. Et sic, clementissime rex, ut ad te aliquando calamum flectam, aliquandiu altercati sumus, Domninus tuus et ego, et, seu valeam seu non valeam, ad ultimum victus in tuam sententiam impulsus venio; quibus tamen viribus, tu vides. Iussu igitur tuo, montanis Certaldi cocleis et sterili solo derelictis, tenui licet cimba in vertiginosum mare crebrisque implicitum scopulis novus et montuosa etiam nemora, scrobes et antra, si opus sit, peragravero pedibus, ad inferos usque descendero, et, Dedalus alter factus, ad ethera transvolavero; undique in tuum desiderium, non aliter quam si per vastum litus ingentis naue volumina deorum gentilium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ solitudines theibaddis paulũ scissi ͫ
uirũ homititã agentẽ uitã exquirẽ¬
ter uisum atq ab esd int̾rogatũ rũ¬
disse se morͣlem ⁊ ex accolis heremi
unũ ex hiis quos stolido end̾e lusa gẽ¬
tilitrs fannos satirosꝙ colit alii sil¬
uestres hoiẽs putant appellatꝙ incu¬
bones sen ficarios. Ex quib sic sc̾u ͭ
martiamis ubi de nptiis mercrii et
nua est referũtur longenor chori
qui hitant siluas nemora lucos laco
sontes atq fluios appellant᷑q pones
fane a quibus fana dcã est eo ꝙ soleãt
diuinare. ln om̃s post ꝓlixũ enũ mo¬
ruuit᷑ ut hoiẽs s tñ ut̾ p̃sciendi et
ptãtem hec martianꝰ. hos ant̃ dicit
Instotiles post auoꝵ milia ⁊ nym¬
phas ⁊ satiros ꝑire Non nilli antẽ
gentiliũ int̾ alias stulticias suas in
hanc deuen̾e ut se hor malẽt filios
ꝙͣ honuĩ dici arbitũtes dũ matrũ m̾e¬
prmet᷑ dis ut clare st̾bit omdiꝰ¬
dicens. Acis erat fanno nympha ꝙ

Expanded text:
baidis, Paulum sanctissimum virum heremiticam agentem vitam exquirente, visum, atque ab eodem interrogatum respondisse, se mortalem et ex accolis heremi, unum ex his, quos stolido errore lusa gentilitas Faunos Satyrosque colit. Alii silvestres homines putant appellantque Incubones seu Ficarios. Ex quibus sic scribit Martianus, ubi De nuptiis Mercurii et inuia est, referciunt longaeuorum chori qui habitant siluas, nemora, lucos, lacus, fontes ac fluuios, appellanturque Panesam Fanae, a quibus fana dicta quod soleant diuinare. Hi omnes post prolixum aeuum moriuntur, ut homines, sed tamen et praesciendi et pAristotiles post annorum milia et Nynphas et Satyros perire. Nonnulli autem gentilium inter alias stultias suas in hanc devenere, ut se horum mallent filios quam hominum dici, arbitrantes, dum matrum mereSymetridis, ut clare scribit Ovidius: Acis erat Fauno nynphaque
Abbreviated transcription (Latin):
Celuis. eo ꝙ pr̃ fuit iouis scdĩ cuiꝰ pro¬
les ⁊ si non omĩs nã dardanꝰ ĩ librũ
aliũ hunc sequẽtem res̾uat᷑ in hac
arbore tam in ramis ꝙͣ in frondibꝰ
describitur. prohennium.

Expanded text:
it Jovis secundi, cuius proles et si non omnis, nam Dardanus in librum alium hunc sequentem reservatur, in hac arbore tam in ramis quam frondibus describitur. Prohemium
Abbreviated transcription (Latin):
hũc dicit leontiꝰ apollinẽ noĩatum
quidꝙͣ supͣdixit theodontiꝰ eũq archa¬
dibus imꝑasse eis qr leges dedisse q̃ qm̃
quosdã ex optimatib biderent᷑ offende
orta feditione int̾ archades aristeo
saiuẽte pulsꝰẽ ⁊ loco eius regnauit
arisceꝰ Is añt ad ãdmechũ chesalie
pauit dandem uirib reassimiptis
aristeũ fugauit ⁊ archadũ iteꝵ ob¬
tiuit pñcipatũ. cum abisset aristeꝰ
in ceam insulã ⁊ qm̃ arm̃ta pauiss
Nonui appellatus ẽ ꝙ apud archa¬
des pascor sonat Et hĩc dicit fictiõẽ
traxisse locũ apollinẽ s. ob occisos ci¬
ctopes dinitate spoliatũ admethi reg
armẽta panisse. Ego autẽ nestio qͣnũ
credã potius cũ ⁊ uetustate ⁊ ignana
librarior pado piere cõdites ut subtͣcͣ¬
tum sit posse de ꝙͣpłmnus beritatẽ c̾m¬

Expanded text:
Hunc dicit Leontius Apollinem nominatum, quicquid supra dixerit Theodontius, eumque Arcadibus imperasse, eisque leges dedisse, que quoniam quosdam ex optimatibus viderentur offendere, orta seditione inter Arcades, Aristeo favente, pulsus est, et loco eius regnavit Aristeus. Is autem ad Admethum Thesalie pavit, tandem viribus reassumptis, Aristeum fugavit et Archadum verum obtinuit principatum, cum abiisset Aristeus in Ceam insulam; et quoniam armenta pavisset, Nomius appellatus est, quod apud Arcades pastor sonat. Et hinc dicit fictionem traxisse locum, Apollinem scilicet ob occisos Ciclopes divinitate spoliatum, Admeti regis armenta pavisse. Ego autem nescio quid credam potius, cum et vetustate et ignavia librariorum adeo periere codices, ut subtractum sit, posse de quam plurimis veritatem c