comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s ĩ solo dõ certa ⁊ scã inuenit᷑. Dies tñ dnĩcus nõ
iudeis s xͥanis resurrectõne dñi declaratꝰ ẽ. et¬
e ex illo hr̃e cepit festiuitatẽ suã : Anme qͥppe
õĩum scõꝵ ante resurrectionẽ corꝑis sũt ĩ reqͥe. qͥdẽ
s i eanõ sũt actione. qua corꝑa recepta uegetã¬
tur: Talem qͥppe actionẽ sign̾ficat dies octauus.
qͥ ⁊ pͥmus. qr nõ aufert illam reqͥẽ. s głificat.
Nõ enĩ cũ corꝑe redit difficultas ex corꝑe. qi nec
corruptio: Oꝑtet enĩ corruptibile hoc indui in
scõs patres plenos ꝓpħico spũ octaui sacram̃tũ neqͣqͣm
lateret. quo sign̾ficat᷑ resurrectõ. nã ⁊ ꝓoctaua
psalmuꝰ inscribit᷑. ⁊ octaua die cixcũqidebant᷑
ĩfantes. ⁊ in eccłaste at duoꝵ testam̃toꝵ signifi¬
ĩcationẽ drda illis seprem ⁊ illis octo. reẜuatũ
ẽ tam̃ ⁊ occl̃tatũ. ⁊ solum celebrandũ salb̃m tra¬
ditũ ẽ. qr erat antea reqͥes mortuoꝵ: Resurcectio aũ

Expanded text:
sed in solo deo sancta et certa inuenitur. Dies tamen dominicus non Iudaeis sed Christianis resurrectione domini declaratus est et ex illo habere coepit festiuitatem suam. animae quippe omnium sanctorum ante resurrectionem corporis sunt quidem in requie, sed in ea non sunt actione, qua corpora recepta uegetantur. talem quippe actionem significat dies octauus, qui et primus, quia non aufert illam requiem, sed glorificat. non enim redit cum corpore difficultas ex corpore, quia nec corruptio: Oportet enim corruptibile hoc indui incis sanctos patres plenos prophetico spiritu octaui sacramentum nequaquam lateret, quo significaretur resurrectio — nam et pro octauo psalmus scribitur et octaua die circumcidebantur infantes et in Ecclesiaste ad duorum testamentorum significationem dicitur: Illis septem et illis octo —, reseruatum est tamen et occultatum et solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum, resurrectio autem
Abbreviated transcription (Latin):
alqͥd appetũt etiã ip̃a corꝑa põderibꝰ suis: nͥ
qd̾ aĩe amoribꝰ suis: Ham sic̃ corpꝰ tãdiu nint᷑
nigtur. Sic aẽ ad ea que amãt ꝓpt̾ea nititun¬
tur: ut ꝑueniẽdo reqͥescãt: Et młta qͥp̃de¬
quidem ꝑ corpꝰ delectat. s nõ ẽ in eis et̾na reqͥ¬
es. nec saltem diutna: Et ꝓpt̾ea magis sordi¬
dant ar̃am ⁊ aggrauãt potius: ut sincerum
eiꝰ pondꝰ quo ĩ suꝑna fert᷑ impediãt Cum uͦ
ãa se ip̃a delectatur. nondũ re incõmutab¬
li delectat᷑. ⁊ idõ adhuc̃ suꝑba ẽ. qr se ꝓsũmo

Expanded text:
a corpora ponderibus suis, nisi quod animae amoribus suis. nam sicut corpus tam diu nititur nititur —. sic animae ad ea. quae amant, propterea nituntur, ut perueniendo requiescant. et multa quidem per corpus delectant, sed non est in eis aeterna requies nec saltem diuturna; et propterea magis sordidant animam et grauant potius, ut sincerum eius pondus. quo in superna fertur, impediant. cum uero anima se ipsa delectatur, nondum re incommutabili delectatur et ideo adhuc superba est, quia se pro
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑. ad dispẽsagonẽ sacram̃toꝵ.eloqñtia qͣ¬
dam ẽ doctͥie salutaris. morẽdo affectui dis¬
centiũ accomidata. a uisibilibꝰ ad in uisibilia.
a corꝑalibꝰ ad sp̃itaha. a tẽꝑalibꝰ ad et̾na. Hec
qͥsqͣm nr̃m attñdit. qd̾ eo tp̃r qͦ pascha celebra¬
mꝰ solin ariete ẽ: scut illi applłant quendã
sẏderũ locũ. uͥreuera m̃se nouoꝵ solĩuenit᷑.
S hue illi arietem. siue ahud aliqͥd eandẽ par¬
tẽ celi uocare uoluerit: nos de scpͥturis sc̃s hoc
ddicmꝰ. qd oĩa sydera ds condidit. ⁊ locis celesti¬
bus qͥbus uoluit ordinauit. Que stellis distinc¬
ta ⁊ ordinata ĩ quolibae partes chuidãt. qͥbusi¬
bet uocabulis notent. uͥcumq sol eẽt m̃se no¬
uoꝵ illic eũ reꝑiret hec celebratio. ꝓpt̾ smili¬
tudinẽ sacram̃ti nouãde uite. unde satis supra
disseriiimꝰ: Qd̃ si etiã lecꝰ ille siderũ aries possoe uͦ¬

Expanded text:
cuntur ad dispensationem sacramentorum, eloquentia quaedam est doctrinae salutaris, movendo affectui discentium accomodata, a visibilibus ad invisibilia, a corporalibus ad spiritualia, a temporalibus ad aeterna. Cquisquam nostrum adtendit, quod eo tempore, quo pascha celebramus, sol in ariete est, sicut illi appellant quendam siderum locum, ubi re uera mense nouorum sol inuenitur; sed siue illi arietem siue aliud aliquid eandem partem caeli uocare uoluerint, nos de scripturis sanctis hoc didicimus, quod omnia sidera deus condidit et locis caelestibus, quibus uoluit, ordinauit. quae stellis distincta et ordinata in quaslibet partes diuidant, quibuslibet uocabulis notent, ubicumque sol esset mense nouorum, illic eum reperiret haec celebratio propter similitudinem sacramenti renouanddisseruimus. Quod si etiam locus ille siderum aries vocari
Abbreviated transcription (Latin):
nendi ãam suã. ⁊ it̾um recipiendi eã. ⁊ idõ nõ
faralem s oꝑtimã sacram̃to qd̾ cõm̃dare ĩsti¬
tuerat horã expectabat cũ diceret. nõdũ ueni
hora nĩa: in ãnuersaria passiõis eiꝰ celebratio¬
ne a posteris seruaret᷑: Qd̾ enĩ nũc ut suꝑiꝰ dixi
fide ac spe gerimꝰ. atq ut ad id ꝑueniamꝰ dilec¬
tione satagimꝰ. reqͥes ẽ quedã ab oĩ labore
oĩum molestiaꝵ sc̃a atq ꝓpetua: In eam
nb̃ ex hac uita fit transitꝰ. que dñs nr̃ iħc¬

Expanded text:
nendi animam suam et iterum recipiendi eam et ideo non fatalem sed opportunam sacramento, quod commendare instituerat, horam expectabat, cum diceret: Nondum uenit hora mea, ut in anniuersaria passionis eius celebratione a posteris seruaretur. Quod emm nunc, ut superius dixi, fide ac spe peregrinamur atque, ut ad id perueniamus, dilectione satagimus, requies est quaedam ab omni labore omnium molestiarum sancta atque perpetua. in eam nobis ex hac uita fit transitus, quem dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilem solem fagt oriri suꝑ bonos ⁊ ma¬
los ds. qͥ etiã pluit suꝑ rustos ⁊ ĩustos: Du¬
cuntur aũt sẽꝑ ex rebus uisibilibꝰ inuisibi¬
hũ congrue si mihtudines: Qͥs gͦ ẽ ille stul¬
tus qͥ tanqͣm lima mutat᷑. nͥ adã in qͦ om̃s
peccau̾ũt: anima qͥppe humana recedens
a sole iusticie. ab illa scilic int̾na cõtẽplatione
ĩ comutabilis u̾tatis om̃s uires suas in t̾rena ꝯ¬
uertit. ⁊ eo mag̃ magisq obscurat᷑. ĩ inh̾oribꝰ

Expanded text:
uisibilem solem oriri facit super bonos et mauisibilem solem oriri facit super bonos et malos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae, ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis ueritatis, omnes uires suas in terrena conuertit et eo magis magi
Abbreviated transcription (Latin):
re scłm. dñm̃ eiꝰ qͣm supplici pietate posset̃
nõ facihꝰ inuenrt̃. ex ip̃is cornibꝰ lune qͣ
a sole au̾sa sũt. siue c̾scentis siue decres¬
centis ꝯiecert̃ eã. uel a sole illustrari.
⁊ qͣntomagis ab eo reced̾et. tantomag̃ ab
ea parte que terris apparce radios eiꝰ exci¬
pere. qͣnto aũt ad eũ magis pꝰ dmidiũ men¬
sem ex alio semicirculo ꝓpĩquaroe: tantõ
magis suꝑiore parte illustratã. ab ea pͣr¬
te quã t̾ris au̾teret. nõ posse exciꝑe radios.
⁊ ꝓpterra uideri decrescere: uelsi haberae suũ
lumen id habere ex una parte ĩ hemisꝑio.
qũa partẽ cũ recedens a sole paulatĩ osten t̾ris
deret. donec totã ostenderet donec quasi
tũ ẽ ⁊ cui uis adu̾tenti facile cognitu: qd̾ lu
neq minuat᷑ nͥ ad solem ex parte aliqua
fuisse ortũ in die nouissim᷑o plangentes
impii dicturi sũt. ⁊ iticie lum̃ nõ luxit nb.
⁊ solnõ ortus ẽ nb̃: Nlam istũ carnis ocłs

Expanded text:
 dominum eius, quem supplici pietate possent, non facilius inuenerunt, ex ipsis cornibus lunae, quae a sole auersa sunt, siue crescentis siue decrescentis coniecerunt uet quanto magis ab eo recederet, tanto magis ab ea parte quae terris apparet, radios ejus excipere; quanto autem ad eum magis post dimidium mensem ex alio semicirculo propinquaret, tanto magis a superiori parte illustratam, ab ea parte, quam terris aduerteret, non posse excipere radios et propterea uideri decrescere, uel, si haberet suum lumen, id habere ex una parte in hemisphaerio, quam partem cum recedens a sole paulatim terris ostenderet, donec totam osttum est, et cuivis advertenti facile cognitum, quod lue minuatur, nisi ad solem ex parte alia prfuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: Et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non ortus est nobis? nam istum carnis oculis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥmã stolã accipiẽtibꝰ reddr̃. ꝑ unã salb
quẽ diẽ dñicũ dicimꝰ figurat᷑. Quere. uͭnͣ.
dies genesim legens. iuenies septimũ si¬
ne uesꝑe. qr reqͥem sine fine significat.
Pͥma gͦ uita nõ fuit sẽpterna peccãti. reqͥes
au̾ ułtima: sẽpit̾na ẽ Ac ꝑ hoc. ⁊ octauus

Expanded text:
 primam stolam accipientibus redditur, per unam sabbati, quem diem dominicum dicimus, figuratur. Quaere septem dies Genesim legens, invenies septimum sine vespera, quia requiem sine fine significat. Prima ergo vita non fuit sempiterna peccanti: requies autem ultima sempiterna est, ac per hoc et octa
Abbreviated transcription (Latin):
ris. sic̃ de orione uł de pliadibꝰ. sic̃ de mõte syna.
de mõte sỹon. sic̃ de fluminibꝰ que uocant᷑ gyon.
phisoñ. tigris. eufrates. sic̃ de ip̃o togens ĩ scĩs
myst̾is nobilitato fluuio iordane: rerũ figurate
ĩsimuandarũ misticas simihtudines dux̃: S qnͣ¬
tũ int̾sit int̾ obẜuatõnes syderũ ad eͤrias qͣlita¬
tes accomodatas. sic̃ agͥcole uł naute obẜuant.
aut ad notandas partes mũdi aliqͦ cursumq ⁊
alicunde dirigendũ: qd̾ gub̾natores nauiũ faci¬
unt. ⁊ hi qͥ per sohtudines arenosas in iteriora
autri. nulla certa semita gradiunt᷑ : aut cũ ab
aliqͥd ĩ doctͥna util sigurate significanbũ. fit
nõ nulloꝵ siderũ ahã cõmeratio. qͣntum gͦ in¬
tersit int̾ has utihtates ⁊ uanitates hõinum
ad hoc obseruãtiũ sidera. ut nec aeris qͣlitates.
nec regõnum uias. nec solis tẽpoꝵ num̾os. nec
spĩtahum siłtudines. s qͣsi fatalia rerũ euenta.

Expanded text:
sicut de Orione uel Pliadibus. sicut de monte Sina, de monte Sion, sicut de fluminibus, qui uocantur Geon, Phison, Tigris, Euphrates, sicut de ipso totiens in sanctis mysteriis nobilitato fluuio Iordane rerum figurate insinuandarum mysticas similitudines duxit. Sed quantum intersit inter obseruationes siderum ad aerias qualitates accommodatas, sicut agricolae uel nautae obseruant. aut ad notandas partes mundi cursumque aliquo et alicunde dirigendum, quod gubernatores nauium faciunt et hi, qui per solitudines arenosas in interiora austri nulla certa semita gradiuntur, aut ad aliquid in doctrina utili figurate significandum si fit nonnullorum siderum aliqua commemoratio —, quantum ergo intersit inter has utilitates et uanitates hominum ad hoc obseruantium sidera, ut nec aeris qualitates nec regionum uias nec solos temporum numeros nec spiritalium similitudines sed quasi fatalia rerum euenta
Abbreviated transcription (Latin):
co applłatur. qd̾ in ebreo eloqͥo lua int̾p̾tari dr̃.
septmo cͥcinitu testam̃ti arce corruer̃t: Qͥd enĩ
nc̃ agit annũqatio regni celoꝵ. qmͣ cͥcumactio
arce significauit. nͥ ut oĩa munim̃ta mortalis
uite. id ẽ oñis spes huiꝰ scħ que resistit spei fu¬
impulsu uiolento illimuri s sponte ceqde¬
runt: Sunt ⁊ aha testimoĩa scͥpͥturaꝵ que nb
inger̃t ꝑ cõmemoratõnẽ lune eccłe significa¬

Expanded text:
latur — quae in hebraeo eloquio luna interpretari dicitur — septimo circumacta testamenti arca corruerunt. quid enim nunc agit annuntiatio regni caelorum, quam circumactio arcae significauit, nisi ut omnia munimenta mortalis uitae, id est omnis spes huius saeculi, quae resistit spei fuimpulsu uiolento illi muri, sed sponte ceciderunt. sunt et alia testimonia scripturarum, quae nobis ingerunt per commemorationem lunae ecc
Abbreviated transcription (Latin):
poris nr̃i. qũa expectãtes  nb metipsis ingeniiᷤᷤ¬
gmꝰ Uñ ẽ ⁊ illud Ope gaudẽtes: in tͥbulatõe
panẽtes Hec gͥ ĩnouatio uite nr̃e. ẽ qͥdam trã¬
situs a morte ad uitã. qͥ sit pͥmo ꝑ sidẽ ut ̃ spẽ
gaudeamꝰ. ⁊ ĩ tribulatõe pagẽtes simꝰ. cũ adhiic
ext̾ior hõ nr̃ corrũpit᷑. ⁊ int̾or renouat᷑ de die

Expanded text:
tantes in nobismet ipsis ingemescimus. unde est illud: Spe gaudentes, in tribulatione patientes. Haec igitur innouatio uitae nostrae est quidam transitus de morte ad uitam, qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhuc exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die
Abbreviated transcription (Latin):
forte alii naturales effectꝰ cͥca motꝰ aeris ⁊ hu¬
moris. ad uariandas tep̃oꝵ qͣhtates insiderũ
ordinatissima ꝯu̾sione notatist̃. de qͥbus dic¬
tũ ẽ dũ ꝯderent᷑. ⁊ sint ĩ signis ⁊ tp̃ibus. et ĩ

Expanded text:
forte alii naturales effectus circa motus aeris et huforte alii naturales effectus circa motus aeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et temporibus e
Abbreviated transcription (Latin):
suscipimꝰ. sic̃ de cet̾a c̾atura. de uentis. de m̃ri.
boribꝰ. de hõibus. ad ẜmonẽ qͥdem multipliqt̾.
parcissime. sic̃ de aqua. de frum̃to. de uino. de
oleo: Iẜuitute aũt uẽt̾is ppłi młta etiã celebra¬
riimꝑata sũt. qͣ nb tantumnͦꝰ inlħgenda tra.
sine cã laborau̾im ĩ ub Eos enĩ culpat. qͥ dict
nõ ꝓficiscar qr posterꝰ dies ẽ. aut qr lima sic fer¬
tur. uł ꝓficiscar ut ꝓspere cedat. qͥa ita se ht̃
positio siderũ: Non agã hoc m̃se cõm̾qum. qr
illa stella mͥ agit mensem. uł agã qr illa suisc¬
pit m̃sem: Nõ plantẽ hoc anno uineã. qr bys¬
sextꝰ ẽ Nõ aũt qͥsqͣm sapiens arbiirat᷑ obserua¬
tores tẽpoꝵ rep̾hendendos. qͥ dict̃ nõ ꝓsiciscar
hodie qr tẽpestas exorta ẽ. aut nõ nauigẽ qd
adhiic sũt yberne reliqͥe. aut tẽpus semmandi
ẽ. qd̾ ymbribꝰ autũnalibꝰ t̾ra sagata ẽ. uł si qui

Expanded text:
suscepimus sicut de cetera creatura, de uentis, de mari, suscepimus sicut de cetera creatura, de uentis, de mari, boribus, de hominibus, ad sermonem quidem multipliciter, parcissime sicut de aqua, de frumento, de uino, de oleo. in seruitute autem ueteris populi multa etiam celebrari imperata sunt, quae nobis tantum modo intellegenda tradusine causa laborauerim in uobis; eos enim culpat, qui dicunt: \'Non proficiscar, quia posterus est aut \'quia luna sic fertur,\' uel: Proficiscar, ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; non agam hoc mense commercium, quia illa stella mihi agit mensem\', uel: Agam, quia suscipit mensem: non plantem hoc anno uineam, quia bissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitratur obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est\', aut: \'Non nauigem, quia adhuc sunt hibernae reliquiae\', aut: \'Tempus seminandi est, quod imbribus autumnalibus terra satiata est\', uel si qui
Abbreviated transcription (Latin):
cõtradicturꝰ ẽ de syderibꝰ ⁊ luminaribꝰ celi ad sa¬
cramenta mistice figuranda simihtudine̾ duce¬
re. ꝯtradicãt ⁊ aures. ne dicaitur nb̃. estote sim¬
plices ut colũbe ꝯtradicãt ⁊ marcͥi. ne dicat᷑ nob̃
astiti ut ẜpentes. ꝯtradicãt᷑ ẏstriones. ne ĩ psal¬
mis cỹtharã noĩemus: Aut qr ex hĩs rebꝰ ad miᷤ¬
teria u̾bi dĩ simihtudinũ signa sumunt᷑. d cãt si
plas. uel auspicia nos captare. uel uenena cõfi¬
cere. uł teathricas affectare luxurias. qd̾ demen¬
tissimũ ẽ chc̾e̾: Nõ gͥ nos de sole ⁊ lima ⁊ annu¬
is menstruisue tp̃ibus. actionũ nr̃aꝵ euenta co¬
nicimꝰ. ne ĩ uite hũane ꝑiclosissimis tẽpestatibꝰ
tanqͣm ÷ scopuhs misere ẜuitiitis illisi. a lib̾o ar¬
bitrio naufragemꝰ. s ad rem sacrate sign̾fican¬
dam słitudines ad hibitas religiosissima deugone

Expanded text:
contradicturus est de sideribus et luminaribus caeli ad sacontradicturus est de sideribus et luminaribus caeli ad sacramenta mystice figuranda similitudines ducere, contradicant et augures, ne dicatur nobis: Estote simplices sicut columbae; contradicant et Marsi, ne dicatur nobis: Astuti ut serpentes; contradicant histriones, ne in psalmis citharam nominemus; aut quia ex his rebus ad mysteria uerbi dei similitudinum signa sumuntur, dicant, si placet, uel auspicia nos captare uel uenena conficere uel theatricas affectare luxurias, quod dementissimum est dicere. Non igitur nos de sole et luna annuis menstruisue temporibus actionum nnicimus, ne in uitae humanae periculosissimis tempestatibus tamquam in scopulos miserae seruitutis illisi a libero arbitrio naufragemus: sed ad rem sacrate significandam similitudines habitas religiosissima deuotione
Abbreviated transcription (Latin):
er̃t c̾ature potiꝰ qm c̾atori. qͥ ẽ bndictꝰ in scła Sic̃
enĩ nõ adoramꝰ peccora. qmuis dictꝰ sit xͦ agnꝰ ce
uitulus: nec feram. qr dictus sit leo de tͥbu iuda.
nec lapides. qr petra eerat .xͦ. nec mõtem syon qr
ĩ ip̃o figurat᷑ eccła : sic nec solẽ nec lunã. qmͣuis
ex ea celesti c̾atura sic̃ ex młta t̾restri. sacram̃to¬
rũ figure ad ĩformatõnes misticas assumant᷑:
Quaꝓpt̾ mathematicoꝵ dehram̃ta cũ detestatio¬
ne ridenda sũt: qͥbus cũ obiecerimꝰ uana com̃ta.
unde hoĩes merrorẽ p̾cipitãt qͦ pͥus p̾cipitat st̃.
garruli ͥ uident᷑ cũ dict̃ nob̃. cur ⁊ uosi solis ⁊
lune cõputatõem pascha celebratis : Quasi nos
ordines syderũ ac uicssitudines tẽpoꝵ a sũmo at¬
atq obtimo dõ ꝯditas arguamꝰ. ⁊ nõ eoꝵ ꝑu̾sita¬
tem que rebꝰ sapientismne ꝯditis ad stuliige uansͦ¬
simas opiniones abiit. t᷑: Nã si mathenaticꝰ nb

Expanded text:
potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. sicut enim non adoramus pecora, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de tribu Iuda, nec lapides, quia petra erat Christus, nec montem Sion, quia in ipso figuratur ecclesia, sic nec solem aut lunam, quamuis ex ea caelesti creatura sicut ex multa terrestri sacramentorum figurae ad informationes mysticas adsumuntur. Quapropter Manichaeorum deliramenta cum detestatione ridenda sunt, quibus cum obiecerimus uana commenta, unde homines in errorem praecipitant, quo prius praecipitati sunt, garruli sibi uidentur, cum dicunt nobis: \'Cur et uos ad solis et lunae computationem pascha celebratis?\' quasi nos ordines siderum aut uicissitudines temporum a summo atque optimo deo conditas arguamus et non eorum peruersitatem, quae rebus sapientissime conditis ad stultitiae suae uanissimas opiniones abutitur. nam si mathematicus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ut iami ĩ ista uita nosreqͥesc̾e̾ existimemꝰ. s ut
õa que bñ oꝑam᷑. nõ hãnt ĩtentionẽ nͥ in futu¬
ram reqͥem sẽprt̾nam: Mem̃to enĩ maxͥme qd̾
iam supra cõmemoraui. qr spẽ salui facti sumus:
Spes aũ que uidet᷑ nõ ẽ spes: ad ip̃m aͣmoris ignẽ

Expanded text:
on ut iam in ista uita nos quiescere existimemus, sed ut omnia, quae bene operamur, non habeant intentionem nisi in futuram requiem sempiternam. memento enim maxime,. quod iam supra commemoraui, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. Ad ipsum autem ignem
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ĩ memoriã reuocari qd̾ natꝰ sit: Ac ꝑ hoc̾ ni¬
chilopꝰ erat. nͥ reuolutũ cdiẽ ãmi qͦ ip̃a res fc̃a est.
festa deuotione signari Sacram̃tũ ẽ aũt ĩ ali¬
qua celebratõe cũ rei geste cõmemoratio ita fit.
ut ahqͥt etiã sigͥficare ĩtlłigatur: qd̾ scẽ accipiẽ¬
dũ ẽ: Eo itaq mͦ agimꝰ pascha: ut nõ solũ qd̾ fac¬

Expanded text:
 memoriam revocari quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, nisi revolutum anni diem, quo ipsa res acta est, festa devotione signari. Sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significari intelligatur, quod sancte accipiendum est. Eo itaque modo agimus Pascha, ut non sol
Abbreviated transcription (Latin):
Lege eugłm Postea qu̾a resurrex̃ dns ⁊ uider̃t
angłm. ꝯterriti. ⁊ const̾nati sunt Qñ dictũ ẽ
alis nohte tim̾e uos: isti timore ꝑculsi sunt. qr¬
fide subleuan nõ sũt Et tam̃ cũ istascirent. ue¬
ner̃t ad ideos: dix̾unt illis ista oĩa: Dix̾ũt iu¬
dei: Damꝰ ub peccunzã: Ergo mali erãt. u̾itatẽ
uen̾unt discpłi eiꝰ: ⁊ subtrax̾unt eũ: D uanitas
uendẽs uanitatẽ uanitati. audituris uanis. ⁊ cre

Expanded text:
eaquam resurrexit Dominus, et viderunt angelum, conterriti et consternati sunt. Quando dictum est aliis, Nolite timere vos, isti timore perculsi, quia fide sublevati non sunt. Et tamen cum ista scirent, venerunt ad Judaeos, dixerunt illis ista omnia. Dixerunt Judaei: Damus vobis pecuniam. Ergo mali erant: veritatem venerunt discipuli ejus, et subtraxerunt eum. O vanitas vendens vanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
impostor. dix̃ discpłis suis: qr resurrecturꝰ erit
occisꝰ: Iube. custodiat᷑ sepłcrũ: ne forte ueniãt
discpłi nocte: ⁊ auferãt eũ: ⁊ fiat error maior
priore: At illis pilatꝰ. hẽtis milites: Ite. custo¬
dite sicut uultis: acceꝑũt milites: posuer̃t ibi:
Mali sunt isti: Ipsi sunt isti. dati ꝓpt̾ sepultu¬

Expanded text:
impostor, dixit discipulis suis quia resurrecturus erit occisus: jube custodiatur sepulcrum, ne forte veniant discipuli e us nocte, et auferant eum, et fiat error major priore. Ait illis Pilatus: Habetis milites, ite, custodite sicut vultis. Acceperunt milites, posuerunt ibi . Mali sunt isti: ipsi sunt dati propter sepultu
Abbreviated transcription (Latin):
te eiꝰ: Quidͤ st hoc dabo malos ꝓsepłtura eiꝰ. ⁊ dyuitẽ
ꝓ morte eiꝰ: Malos pro sepultura. ⁊ diuites ꝓ mor¬
te: Diues ille ab arimathia ioseph. cũ cłñs pͦnde¬
ret incruce intrauit ad pilatũ: ⁊ petiit corpꝰ eiꝰ.
obsecutꝰ ẽ ut sepeliret: Dati sũt ꝓmorte eiꝰ. Se¬

Expanded text:
st hoc, Dabo malos pro sepultura ejus, et divites pro morte ejus? Malos propter sepulturam, divites propter mortem. Dives ille ab Arimathaea Joseph, cum Dominus penderet in cruce, intravit ad Pilatum, et petiit corpus ejus: obsecutus est, ut sepeliret. Dati sunt divites
Abbreviated transcription (Latin):
spẽm. neq decorẽ : Et nõ hũt spẽm. s uultꝰ
eiꝰ abiectꝰ. ⁊ deformis positio. eiꝰ ab õibꝰ hõmibꝰ.
hõ inplaga: In plaga hõ. ante plagã deus.
pꝰ plagã hõ d̾s: hõ in plaga. ⁊ qͥ sçiat ferre
ĩfirmitates: Infirmitates qͦꝵ ÷ Ip̃oꝵ a qͥbꝰ pa¬
cebat᷑ Medicꝰ ferebat infirmitates freneti¬

Expanded text:
neque decorem? Et non habuit speciem: sed vultus ejus abjectus, et deformis positio ejus ab omnibus hominibus. Homo in plaga. In plaga homo, ante plagam Deus, post plagam homo Deus, Homo in plaga, et qui sciat ferre infirmitates. Infirmitates quorum? Ipsorum a quibus patiebatur. Medicus ferebat infirmitates phreneti
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ maiꝰ suꝑ oĩa olera Ueniũt uolatiha
ẽ tanta płcritudo: Hescio de qua radice sur¬
rexit: Et ista płcritudo ⁊̃ magna gła ẽ Qe¬
ramus radicẽ: Conspitꝰ ẽ. hĩiiliatus ẽ. flagel¬
ce hic sp̃ẽs nõ ẽ. s ĩ eccła gła radicis polloe:
Cigo ip̃m describit. sponsũ illũ ꝯtẽptum :
ĩhonoratũ. abiectũ. S mͦ uidere hẽtis arborẽ
que surrex̃ de ista radice. ⁊ impleuit orbẽ t̾ra¬
rũ: Ut radix de t̾ra sicienti Hõ ẽ spẽs illi mͦq

Expanded text:
a: veniunt volatilia haec tanta pulchritudo? De nescio qua radice surrexit: et ista pulchritudo in magna gloria est. Quaeramus radicem. Consputus est, humiliatus est, flagelce hic species non est: sed in Ecclesia gloria radicis pollet. Ergo ipsum describit sponsum, illum contemptum, inhonoratum, abjectum. Sed modo videre habetis arborem, quae surrexit de ista radice, et implevit orbem terrarum. Radix in terra sitienti. 3. Non est speci
Abbreviated transcription (Latin):
monũ nolũt audire ut uiuãt: ⁊ testimoniuo
dormientiũ audiũt ut ꝑeant: S dormiebant¬
custodes. unde scire potuer̃t qͥs illũ tuli̾t de se¬
pulcro: An ingilabas male : o male. de qͦ nõ
sine causa dixit ꝓpħa: Dabo malos ꝓsepłtu.¬
raeiꝰ. O mali. o pessimi. aut uigilabanis ⁊ cus¬
Lodire debustis. aut dorimebatis: ⁊ qͥd sit fac¬
tũ nescitis Impletũ ẽ enĩ qd̾ sp̃ẽ sc̃s młto ante¬

Expanded text:
m nolunt audire, ut vivant; et testimonium dormientium audiunt, ut pereant. Si dormiebancustodes, unde potuerunt scire quis illum tulerit de sepulcro? aut quid vigilabas, male? O male, de quo non sine causa dixit propheta, Dabo malos pro sepultura ejus. O mali, o pessimi: aut vigilabatis, et custodire debuistis; aut dormiebatis, et quid sit factum nescitis. Impletum est enim quod Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam dei Attñdis arborẽ. pulcrã. amenã.
foliis uirentẽ. fructibꝰ opulentã. laudas. delec¬
tat aliqͥd de fructu acciꝑe. sub u̾bra illiꝰ sede¬
re. ⁊ reqͥesc̾e ab estu Laudas totã illã płeritu¬
dinẽ Si radix ostẽdatur tͥ: nllłã płcritudo ĩ
ea ẽ: Holi ꝯtẽpnere qd̾ abiectũ ẽ: Ide ꝓcessit.
qd̾ miraris: Ut radix de t̾ra sicienti: Aiten¬
dite mͦ claritatẽ arboris Creuit eccł̃a. c̾did̾¬
rũt gñs: uicti sũt pͥncipes t̾re sub noĩe xͥ.

Expanded text:
iam Dei. Attendis arborem pulchram, amoenam, foliis virentem, fructibus opulentam, laudas. Delectat aliquid de fructu carpere, sub umbra ejus sedere et requiescere ab aestu: laudas totam illam pulchritudinem. Si radix ostendatur tibi, nulla pulchritudo in ea est. Noli contemnere quod abjectum est: inde processit quod miraris, Ut radix in terra sitienti. Attendite modo claritatem arboris. 2. Crevit Ecclesia, crediderunt gentes, victi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ue ẜ monẽ de uniu̾so symbolo uob̾ debtuo
reddidi : in qͦ simbolo qd̾ audieritis. totũ ÷̃ isto
sermone nr̃o b̾uiter collectũ cognoscets Nec
ut eadẽ u̾ba simboli teneatis ullo mͦ debetis
scrib̾e. s audiendo ꝑdisc̾e̾: Hec cũ didiq̾tis seri¬
bere. s menoria sẽꝑ tenere atq recolere: Qe¬
qͥd enĩ in simbolo audituri estis. ⁊ diuinissa¬
craꝵ scͥpͥturaꝵ htt̾is ꝯtinet᷑ S qd̾ ita collectũ
⁊ ĩ formã qũadam redactũ nõ hcet scͥbi: cõme¬
moratio sit ꝓmissionis dei : uͥ ꝑ ꝓpħam p̾mũ¬
gans testam̃tũ nouũ dixit Hoc ẽ testam̃tũ
qd̾ ordinabo eis pꝰ dies illos diqt dñs. dando le¬
gẽ mãm ĩ m̃te eoꝵ : & in corde eoꝵ scͥbam
eã: huiꝰ reisigͥcande causa. audiendo simbolũ
disct᷑ : ne ĩ tabulis uł in aliqͣ maceria. s ĩ cor¬
de discit᷑ p̾stabit ille qui uos uocauit ad sinĩ
regnũ ⁊ głam. ut eiꝰ gr̃a regen̾atis ub̃. etam

Expanded text:
ermonem de universo Symbolo vobis debitum reddidi, in quo Symbolo quod audieritis, totum in isto sermone nostro breviter collectum agnoscetis. Nec ut eadem verba Symboli teneatis, ullo modo debetis scribere; sed audiendo perdiscere: nec cum didiceritis, scribere; sed memoria semper tenere atque recolere. Quidquid enim in Symbolo audituri estis, in divinis sacrarum Scripturarum litteris continetur. Sed quod ita collectum et in formam quamdam redactum non licet scribi, commemoratio fit promissionis Dei, ubi per pans Testamentum novum dixit: Hoc est Testamentum quod ordinabo eis post dies illos, dicit Dominus, dando legem meam in mente eorum, et in corde eorum scribam eam . Hujus rei significandae causa, audiendo symbolum discitur: nec in tabulis, vel in aliqua materia, sed in corde scribitur. Praestabit ille qui vos vocavit ad suum regnum et gloriam, ut ejus gratia regeneratis vobis, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad dext̾am patͥs. qͥ ẽ brachiũ patͥs. De qͦ
dicit ꝓpħa: Et brachiũ dñs cui reuelatũ est
Inhac forma seru uẽturꝰ ẽ iudicare iiiuos ⁊
mortuos. in qua particeps ẽẽ uoluit mortuoꝵ:
⁊ a patre ⁊ ab ip̃o: Sp̃c patͥs ⁊ filii. ab utrõq
missꝰ: a nullo genitꝰ. Unitas amboꝵ. eqͣlis

Expanded text:
sedet ad dexteram Patris, qui est brachium Patris: de quo dicit propheta, Et brachium Domini cui revelatum est ? In hac forma servi, venturus est judicare vivos et mortuos: in qua particeps esse voluit mortuorum,  a Patre, et ab ipso. Spiritus Patris et Filii ab utroque missus, a nullo genitus: unitas amborum, aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
scsͣ nc sit p᷑at̾. nec fihꝰ s ille pat̾ filii. ille filiꝰ
patͥs. ille sp̃c patͥs. ⁊ filii Credite ut ĩtlłigatis:
hisi enĩ c̾did̾itis : nõ intlłigetis: Ex hac fide
grãm sꝑate. ĩ qua ub or̃a pecc̃a dimittẽtur:
hincem salu eritis nõ ex ub̾ Dei enĩ donũ ẽ:
Post hãc etiã mortẽ qͣ ĩ om̃s ꝑtrãsit. qͦ uet᷑at

Expanded text:
sit nec Pater: sed ille Pater Filii, ille Filius Patris, ille Spiritus Patris et Filii. Credite, ut intelligatis. Nisi enim credideritis, non intelligetis . Ex hac fide gratiam sperate: in qua vobis peccata omnia dimittentur. Hinc enim salvi eritis, non ex vobis: Dei enim donum est. Po
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ oĩpotentẽ. ĩuisibilẽ. immortalẽ. regẽ scłoꝵ.
uisibihũ ⁊ ĩuisibihũ c̾atorem. ⁊ qͥcqͥd ahud digne
auctoribꝰ loquit᷑ Nec ab ista excellentia dĩ fihũ se¬
paretis: Neq enĩ sic ista de patre dicunt᷑. ut ab illo
ahena sint. qͥ dix̃ ego ⁊ pat̾ unũ sumꝰ: Et de quo
apłs ait Qcũ in forma dĩ eẽt. nõ rapinã arbitra¬

Expanded text:
rem omnipotentem, invisibilem, immortalem, regem saeculorum, visibilium et invisibilium creatorem; et quidquid aliud digne auctoritas loquitur. Nec ab ista excellentia Dei Filium separetis. Neque enim sic ista de Patre dicuntur, ut ab illo aliena sint qui dixit, Ego et Pater unum sumus : et de quo Apostolus ait, Qui cum in forma D
Abbreviated transcription (Latin):
lũ au nũcupat᷑ a simłitudine qͣdã trãslato uocabu¬
lo: qr sẏmbolũ int̾ sẽ faqũt m̾catores. qͦ eoꝵ soc¬
etas pacto fidi teneat᷑ Et ur̃a societas ẽ comm̾qũ
pspĩtaliũ. ut similes sitis negonatoribꝰ bonã mar¬
garitã querentꝰ: Hec ẽ karitas que diffundet᷑ in cor¬

Expanded text:
cupatur a similitudine quadam, translato vocabulo; quia symbolum inter se faciunt mercatores, quo eorum societas pacto fidei teneatur. Et vestra societas est commercium spiritualium, ut similes sitis negotiatoribus bonam margaritam quaerentibus . Haec est charitas, quae diffundetur in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtur immortalis. s nõ ẽ uera mortaltas. uͥ tãta
ẽ mutabilitas: ꝑ quã ⁊ defic̾e & ꝓficere potest.
Unde mors eiꝰ ẽ alienari a uita. dĩ ꝑ ignorãtiã qͤ
est in illa. uita uero eiꝰ currere ad fontẽ uite: ut
cui renũciatis u̾bũ aũ di qd̾ ẽ inigentꝰ filus.
cũ patre sẽꝑ ĩ comiutabilit̾ uiuit: nec deficit
qr ꝑmansio nõ minuit᷑. nec ꝓficit qr ꝑfectio nõ
auget᷑. Et etiã ip̃e scłoꝵ uisibiliuĩ ⁊̃ ñiisib hũ

Expanded text:
tur immortalis: sed non est vera immortalitas, ubi tanta est mutabilitas, per quam et deficere et proficere potest. Unde mors ejus est, alienari a vita Dei per ignorantiam quae est in illa: vita vero ejus, currere ad fontem vitae, utcui renuntiatis. Verbum autem Dei quod est unigenitus Filius, cum Patre semper incommutabiliter vivit; nec deficit, quia permansio non minuitur; nec proficit, quia perfectio non augetur. Est etiam ipse saeculorum visibilium et invisi
Abbreviated transcription (Latin):
uia. eoꝵ t̾ra lauacri nriguo sacietur: ⁊ delictoꝵ
st̾litate deposita. incipiãt fructꝰ germinare uir¬
tutũ: Etenĩ celestis mmber ueia pecc̃oꝵ diluit:
iusticie inc̾menta ꝓdiicit: Dec̃utit aridũ ꝯcu¬
piscẽtie płuerẽ: letificat utilẽ castimonie puri¬
tatẽ: Obruit auaricie sordidã fecem: nuitrit e¬

Expanded text:
via, eorum terra lavacri irriguo satietur, et delictvia, eorum terra lavacri irriguo satietur, et delictiant fructus germinare virtutum. Etenim coelestis imber vitia peccatorum diluit, justitiae incrementa producit, decutit aridum concupiscentiae pulverem, laetificat utilem castimoniae puritatem, obruit avaritiae sordidam faecem, nutrit ae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pluuiã. huiꝰ st̾litatem resoluit ĩ partũ: Tanta
enĩ p̾cibꝰ orbem t̾raꝵ imbriũ largitas irrigaui:
ut arida reuiuic̾e̾nt. mortua resurg̾ent. lang¬
uentia sanarent᷑ : ⁊ ita rebꝰ cũctis fontiũ qͥdam
meatꝰ infusꝯ est: ut purificatõne facta ꝑ pluu¬
am. oĩum c̾aturaꝵ uicia lauarent᷑: atq ĩunda¬
tõnis illiꝰ bñficio. tonus mũdi speties ĩnouata
ꝯsurg̾et: Igͥ ⁊ nos eadẽ que helyas obseruantes
ieiunia: adhibitis p̾cibus clausũ celũ nr̃is cõpe¬
tentibꝰ reseramꝰ: qͣtinus illos lauacri salutaris il¬
imber illuminet: Ciausũ eñ illis est celũ: qu̾adiu nõdũ
de celo sp̃c sc̃s adueniẽs : eoꝵ corda uiuificat: Sic
qtatẽ qͦdam mͦ patiunt᷑. qr nõdũ gr̃a baptismatiᷤᷤ
irrigant᷑: Laborant etã fame magna. qm̃ uel¬
ut esurientes. celestia sacram̃ta desd̾ant: Rese¬
remꝰ gͦ illis celũ: ut aduemẽte desuꝑ spĩtali ply¬

Expanded text:
in pluviam, hujus sterilitatem resolvit in partum; tanta enim ejus precibus orbem terrarum imbrium largitas irrigavit, ut arida revirescerent, mortua resurgerent, languentia sanarentur. Et ita rebus cunctis fontium quidam meatus infusus est, ut purificatione facta per pluviam omnium creaturarum vitia lavarentur, atque inundationis illius beneficio totiusur et nos eadem quae Elias observantes jejunia, adhibitis precibus clausum coelum nostris competentibus reseremus; quatenus illos lavacri salutaris imber illuminet. Clausum enim illis est coelum, quamdiu nondum de coelo Spiritus citatem quodammodo patiuntur, quia nondum gratia baptismatis irrigantur. Laborant etiam fame magna, quoniam velut esurientes, coelestia sacramenta desiderant. Reseremus ergo illis coelum, ut adveniente desuper spiritali plu
Abbreviated transcription (Latin):
modũ famłi eiꝰ moyses ⁊ helẏas hũc sacra¬
tissimũ num̾um obseruando gr̃am merue¬
rint. ita ⁊ nos hoc ip̃m tẽpꝰ custodiendo m̾ea¬
mur. sitq similis remun̾atõ ĩ ꝑceptõne p̾mii.
qͦꝵ similis labor ẽ in obseruatõne ieiuni: He¬
lyas enĩ cũ eẽt clausũ hũanis inqͥtatibꝰ celũ.
⁊ nulla mũdanis rebus desuꝑ pluuiaꝵ stillare
ubertas: atq or̃a longe siccitatis scalore langue¬
rent. et eẽt fames magna gen̾i uniu̾so hũano:¬

Expanded text:
oyses et Elias hunc sacratissimum numerum observando, gratiam meruerunt; ita et nos hoc ipsum tempus custodiendo mereamur, sitque similis remuneratio in perceptione praemii, quorum similis labor est in observatione jejunii. Elias enim, cum esset clausum humanis iniquitatibus coelum, et nulla mundanis rebus desuper pluviarum stillaret ubertas, atque omnia longae siccitatis squalore languerent, et esset fames magna universo gen
Abbreviated transcription (Latin):
p̾i̾centiis. hocͤ lũbos accĩctos hr̃e debenius.
⁊ feruere ⁊ lucere ĩ oꝑibꝰ bonis. hoc ẽ lucer¬
nas aroentes hr̃e: Dixit enĩ ip̃e dñs disci¬
pulis suis. alio loco eugłii: Nemo accẽdit
luc̾nã. ⁊ ponit eã sub modio s suꝑ cãdela¬
brũ: ut luceat oĩbus qui in domo sunt
Et ut ostend̾et uncde dicebat: subiescit et
ait. Sic luceat lum̃ ur̃m corã hõibus. ut

Expanded text:
piscentiis, hoc est, lumbos accinctos habere debemus: piscentiis, hoc est, lumbos accinctos habere debemus: et fervere et lucere in operibus bonis, hoc est, lucernas ardentes habere. Dixit enim ipse Dominus discipulis suis alio loco Evangelii: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Et ut ostenderet unde dicebat, subjecit et ait: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iħc ͤ ⁊ uenit ad hoĩes ⁊ absces¬
sit ab hõibus. ⁊ uent᷑us ẽ ad
hoĩes. ⁊ tam̃ hic erat qñ ue¬
nit. nec recessit qñ abcessit. ⁊ ad eos uẽturꝰ
est qͥbus dixit. ecce ego uobiscũ usq ad cõ
ei ultra dñabit᷑ Scd̾m diuinitatẽ aũt qu
equalis est patri. in hoc mũdo erat. ⁊ mũdꝰ
per ip̃m factus ẽ: ⁊ mũdus eũ nõ cognoũ:
De hoc audistis mͦ eũgłium. qd̾ monuerit
nos: cautos nos faciens ⁊ uolẽs eẽ expeditõ
⁊ paratos. ad expectãda nouissima. qͦ sit̃¬
ĩ hoc scło metuẽda Succedet reqͥes que nõ
ht̃ finẽ. bãti qͥ participes fcĩ fuerĩt Frunt
aũt tc̃ securi. qui mͦ nõ sunt nõ securi: Et
iterũ tc̃ timebũt. qui mͦ timere nolunt:
Ad hãc expectationẽ. ⁊ ꝓpt̾ hãc sp̃e: xͥani
mus scłm: Ab amore scłi huiꝰ uocati sumꝰ.
ut aliud seculũ sꝑemꝰ: ⁊ diligamꝰ: In hoc
abstin̾e nos debemꝰ ab omĩbus illicitis cõcu¬

Expanded text:
us et venit ad homines, et abscessit ab hominibus, et venturus est ad homines. Et tamen hic erat quando venit, nec recessit quando abscessit, et ad eos venturus est quibus dixit; Ecce ego vobiscum sum usque adei ultra dominabitur : secundum divinitatem autem, qua aequalis est Patri, in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit . De hoc audistis modo Evangelium, quid monuerit nos, cautos nos faciens, et volens esse expeditos et paratos ad exspectanda novissima: uthoc saeculo metuenda, succedat requies, quae non habet finem. Beati qui participes facti fuerint. Erunt autem tunc securi, qui modo non sunt securi: et iterum tunc timebunt, qui modo timere nolunt. Ad hanc exspectationem et propter hanc spem chrimus saeculum. Ab amore saeculi hujus vocati sumus, ut aliud saeculum speremus et diligamus. In hoc abstinere nos debemus ab omnibus illicitis concu
Abbreviated transcription (Latin):
hec est ista sollempnitas:
hec est diei huius magna et
głosa festiuitas. Aduentum
dei factũ ad homines celebre-¬
mus: ut nos ad dm̃ ꝓficiscam̃.
mimo ut reu̾tamur ad dñ.
Sic enĩ rechus dr. ut uet̾i ho¬
mine deposito. nouo indua-

Expanded text:
ec est ista solemnitas, haec est diei hujus magna et gloriosa festivitas. Adventum Domini factum ad homines celebramus, ut nos ad Deum proficiscamur, imo ut revertamur ad Deum. Sic enim rectius dicitur, ut vetere homine deposito, novo in
Abbreviated transcription (Latin):
set ex uirgine ds mea quam
assũpserat humana natura:
unum eduobꝰ sibi inuicẽ con-¬
trariis existens carne ac spũ.
aliud in dm̃n assumitur: ahud
deitatis grãm p̾stat. O nouã
⁊ madita ꝑmixtio: o mira ⁊
mexquisita compago. Qui
erat fit: ⁊ creator creatur.⁊
qui mim̃sus est capitur. me¬
chante anima deo ⁊ carni: ⁊
ille qui om̃s cliuites faeit.

Expanded text:
set ex uirgine deus in ea quam adsumpserat humana nunum e duobus sibi invicem contrariis existens, carne ac spiritu, aliud in Deum assumitur, aliud deitatis gratia praestat. O nova et inaudita permixtio! O mira et inexquisita compago! Qui erat, fit, et creator creatur; et qui immensus est, capitur mediante anima, Deo et carne; et ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
sus. S quid aunt nobis
i hoc loco calumniosi isti.
qui nobis uelut seuerissimi
quidã discussores chumita-¬
tis ꝓcedunt. accusantes ea
que om̃i uen̾atione chigna
s̃ ⁊ honore: Tenebrosi etiã
in luce. imꝑiti erga sapien
tuus est: creature ingrate
adu̾sus creatorẽ suum. fig¬
menta diaboli: ex ꝓbrando
bñficia sua. Propt̾ea minor
est quia ꝑꝑ te humilis est:

Expanded text:
Sed quid aiunt nobis n hoc loco calumniosi isti, qui nobis velut severissimi quidam discussores divinitatis procedunt, accusantes ea quae omni veneratione digna sunt et honore? tenebrosi etiam in luce, imperiti erga sapienttuus est, creaturae ingratae adversus Creatorem suum, figmenta diaboli, exprobrantes Deo beneficia sua. Propterea minor est, quia propter te humilis est?
Abbreviated transcription (Latin):
ti ipsi uniu̾sa famulantur.
Cũ aũt ioħe concipitur. za¬
charias obiutescit. sollem¬
nis contisceseit sac̾dos. heli¬
sabet mat̾ abscondit᷑. signi¬
ficans post ortũ suum legis
silentiũ. amissionẽ sac̾docii:
latebras sinagoge. Bubium
aũt non est qd̃ ioh̾e natus
phariseis iusticiam legis
abstulerit: qui conceptꝰ
patri abstulit uocis obseqͥũ.
minuit᷑ qd meritis aliqͥd de¬
rogetur: s qm̃ saluatoris
cotidie accumulatur gła: il¬
liꝰ minor fieri uidetur. Lucer¬
na deniq uocatur ioħe: chi¬
cente dño. Ille erat luẽna ar¬
dens. Luc̃ne gͥ obeuratur lu¬
men
qui in dilumo nohe archã
fabricare disposuit. Faber
inquã est: qui ordinauit
moysi tab̾naculum. archã
testam̃ti instituit. templũ
salomonis erexit. Fabrum
dixerim. qui m̃tes rigidaᷤᷤ
expelhit. cogitationes suꝑ-¬
bas recidit: humilia facta
sublimat. Hic aũt̃ faber ei¬
rea arbores curuo utitur fe¬
rram̃to: sicut in eu̾głio le¬

Expanded text:
ti illi universa famulantur. ti illi universa famulantur. Cum autem Joannes concipitur, Zacharias obmutescit, solemnis conticescit sacerdos, Elizabeth mater absconditur, significans post ortum suum Legis silentium, amissionem sacerdotii, latebras Synagogae. Dubium autem non est quod Joannes natus pharisaeis justitiam Legis abstulerit, quod conceptus patri abstulit vocis obsequium.minuitur, quod meritis aliquid derogetur: sed quoniam Salvatoris quotidie accumulatur gloria, illius minor fieri videtur. Lucerna denique vocatur Joannes, dicente Domino: Ille erat lucerna ardens . Lucernae igitur obscuratur lumenqui in diluvio Noe arcam fabricare disposuit. Faber, inquam, est qui ordinavit Moysi tabernaculum, arcam testamenti instituit, templum Salomonis erexit; fabrum dixerim, qui mentes rigidas expolit, cogitationes superbas recidit, humilia facta sublimat. Hic etiam faber circa arbores curvo utitur ferramento, sicut in Evangelio le
Abbreviated transcription (Latin):
rgente.Qͥs enĩ dubitat
de natiuitate dñi smago¬
ge ẽẽ cõuenticula uacuata.
plebes multiplicatas ecclẽ.
⁊ mirũ inmodũ cotidie xͣ¬
ꝑ xͥanos cresc̾e̾. ioħm minui
ꝑ iudeos: Hos diei dm̃iei pl¬
endore fulgere. illos obscu¬
ritate nochũ laborare. Ho¬
x enim suꝑ iudeos quodã¬
mͦ maior incubuit. ex quo
dixerũt de nece saluatoris.
sanguis eiꝰ suꝑ nos ⁊ suꝑ fi¬
lios nr̃os. Maioribꝰ plane
sũt noctium tenebris obs-¬
curati: ex quo conati s̃ diẽ
u̾itatis occid̾e. Hoc aũt quod
dicimꝰ ut ueriꝰ approbare poᷤ¬
simꝰ. utriusq natiuitatem
breuit̾ exponamꝰ. Ecce enĩ
cum nascitur xꝰ exultant
angłi pastores ꝑuigilant.
magi adueniunt. stella p̾-¬
cedit: ⁊ cũcta que s̃ in cęł
t̾risq pulcherrima ipsi dño
deferunt᷑. Neferunt᷑ enĩ
illi. gła ꝑ angłos. elaritas
ꝑ stellã. religio ꝑ magos:
simplicitas ꝑ pastores. Et
qd̃ apud ipsum solum futu¬
ra eẽnt hec oĩa: ideo nascen¬

Expanded text:
rgente. Quis enim dubitat de nativitate Domini Synagogae esse conventicula vacuata, plebes multiplicatas Ecclesiae, et mirum in modum quotidie  suos crescere, Joannem minui per Judaeos? hos diei Dominici splendore fulgere, illos obscuritate noctium laborare? Nox enim super Judaeos quodammodo major incubuit, ex quo dixerunt de nece Salvatoris: Sanguis hujus super nos, et super filios nostros . Majoribus plane sunt noctium tenebris obscurati, ex quo conati sunt diem veritatis occidere. 4. Hoc autem quod dicimus, ut verius approbare possimus, utriusque nativitatem breviter exponamus. Ecce enim cum nascitur Christus, exsultant angeli, pastores pervigilant, Magi adveniunt, stella praecedit; et cuncta quae sunt in coelis terrisque pulcherrima, ipsi Domino deferuntur. Deferuntur enim illi gloria per angelos, claritas per stellam, religio per magos, simplicitas per pastores: et quod apud ipsum solum futura essent haec omnia, ideo nascen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est : qd̃ neq cepit un¬
quã neq aliqñ cessabit.
Insuꝑabile quodclã ac
sñ fine substantie pela¬
gus: nullis t̾niinis limi¬
tibusq enrtũdatum. Om¬
nem suꝑgrediẽs sensum
om̃e tẽpus atq omnẽ

Expanded text:
tem, quod neque coepit unquam, nec aliquando cessabit, insuperabile quoddam ac sine fine essentiae pelagus, nullis terminis limitibusque circumdatum, omnem supergrediens sensum, omne tempus atque omnem
Abbreviated transcription (Latin):
minat omnẽ hominẽ. Igit᷑
dies que lucẽ humano ge¬
neri peꝑit. priꝰ ipsa eiꝰdem
lueis fulgore resplenduit:
⁊ conclusa iam spacia sua
noctiũ tenebris. dñice lucis¬
nitore discussit. Sccupau̾at
enĩ totam diẽ noctium lon¬
gitudo: nisi in ipsa diei bre-¬
uitate dñi refulsisset aduẽtꝰ.
Qui sieut ortu suo humanz
gn̾is peccatoꝵ tenebras dis¬
cutit. ita ⁊ die natiuitatis
suȩ caligiũ tenebras am¬
putauit: ⁊ uo eodẽq ortu
lucẽ parit̾ intulit ⁊ homini¬
bꝰ ⁊ diebꝰ. Unde non est mirũ
si creseit dies: que gemino
fulgoris splendore uestitur.
decrescat. Diximꝰ in suꝑio¬

Expanded text:
minat omnem hominem . Igitudies quae lucem humano generi peperit, prius ipsa eidem lucis fulgore resplenduit, et conclusa jam spatia sua noctium tenebris, dominitore discussit. Occupaverat enim totam diem noctium longitudo, nisi in ipsa diei brevitate Christi refulsisset adventus: qui sicut ortu suo humani generis peccatorum tenebras discussit; ita et die nativitatis suae caliginum tenebras amputavit, et uno eodemque ortu lucem pariter intulit et hominibus et diebus. Unde non est mirum si crescit dies, quae gemino fulgoris splendore vestitur. decrescat. Diximus in superio
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est ipse sermo dei qui ẽ
ante scła. qui est muisibilis.
⁊ incomp̾hensibilis ⁊ incor¬
poreus. qui est mitum abi¬
itio. qui est lux de luce. fõs
uite ⁊ inmortalitatis. figura
uera
uera ⁊ ex pressa substantie di.
signaculum u̾itatis. imiago
iusibilis. dei patris senten¬

Expanded text:
Hoc est ipse Sermo Dei, qui est ante saecula, qui est invisibilis, et incomprehensibilis, et incorporeus: qui est initium ab initio, qui est lux de luce, fons vitae et immortalitatis, figura vera et expressa substantiae Dei, signaculum veritatis, imago invisibilis Dei Patris, et
Abbreviated transcription (Latin):
ptista de dño sal¬
uatore: chcens.
Illum oportet crescere: me
aut minui. Siqͥdẽ hoc pri¬
mũ etiã ipsis temꝑibꝰ appro¬
batur. Ecce enĩ in natiuitate
tiuitate decrescit. Illo orien¬
te lux ꝓficit: hoc nascente
minuit᷑. Ipsa enĩ quodã mͦ
tẽꝑa famulantia partibus
suis. detrim̃tum paciunt᷑
cũ seruus gignitur: cum
aut̃ dñs nascit᷑ consecuntur
augm̃tũ. Profectũ plane fa-¬
eit dies cũ mũdi saluatorori¬
tur: defectũ patitur cũ ulti¬
mus ꝓpħa gn̾atur. Scriptũ
hãnẽ. Atq ideo necesse erat
ut obscuraretur legis obser
uet̾is testam̃ti. cũ noui tes¬
tam̃ti gła succedebat. Ergo ĩ
natiuitate dñi ꝓficit dies.
Nõ mirũ si ꝓficit dies. ĩ qua
nouus iustieie sol coruscat.
hon mirũ si ꝓficit dies: quã
splendissima lux u̾itatis illu¬
minat. Ait enĩ eu̾głista de xͦ¬

Expanded text:
ptista de Domino Salvatore, dicens: Illum oportet crescere, me autem minui . Si quidem hoc primum etiam ipsis temporibus approbatur; ecce enim in nativitate tivitate decrescit: illo oriente lux proficit, hoc nascente minuitur. Ipsa enim quodammodo tempora famulantia partibus suis detrimentum patiuntur, cum servus gignitur: cum autem Dominus nascitur, consequuntur augmentum. Profectum plane facit dies, cum mundi Salvator oritur: defectum patitur, cum ultimus propheta generatur; scriptum annem . Atque ideo necesse erat ut obscuraretur Legis observveteris Testamenti, cum novi Testamenti gratia succedebat. Ergo in nativitate Domini proficit dies. 2. Non mirum si proficit dies, in qua novus justitiae sol coruscat: non mirum si proficit dies, quam splendidissima lux veritatis illuminat: ait enim evangelista de
Abbreviated transcription (Latin):
unuficemur. Cum xͦ gͦ nas-¬
camur. ⁊ cum xͦ cruci affiga-¬
mur. ⁊ consepeliamur ei in
morte: ut cum ipso ȩtiã resu¬
igamus ad uitã. Necesse est
enĩ nos ppeti utilem hanc et
necessariam uicissitudinẽ. ut
sicut ex bonis ad tristiciã de¬
ad meliora reparemur.
ubi enĩ habundauit pecca¬
Ut qd̾ gustus ligni uetiti
condemnauit: x crux gr̃ã
largiori iustificet. Ideo ergo

Expanded text:
ficemur. Cum Christo ergo nascamur, et cum Christo crucifigamur, et consepeliamur ei in mortem, ut cum ipso etiam resurgamus ad vitam. Necesse est enim nos perpeti utilem hanc et necessariam vicissitudinem: ut sicut ex bonis ad tristia dead meliora reparemur. Ubi enim abundavit peccaut quos gustus ligni vetitus condemnavit, Christi crux gratia largiore justificet. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
potes: pecc̃a te dimisert̃ nõ tu illa S unde
scis inqͥt. ne forte ds dimitat mͥs Uerũ diciᷤᷤ
unde scio: Illud scio. hoc nesczo: Nã idõ tͥdo pe¬
nitẽtiam : qi nescio: Nã s scirem nichil tͥ ꝓdeẽ:
nõ tͥ darẽ: Itẽ si scirẽ tͥ ꝓdẽe. nõ tẽ admonerẽ.

Expanded text:
potes; peccata te dimiserunt, non tu illa. Sed unde scis, inquis, ne forte Deus dimittat mihi? Verum dicis. Unde, nescio. Illud scio, hoc nescio. Nam ideo tibi do poenitentiam, quia nescio. Nam si scirem tibi nihil prodesse, non tibi darem. Item si
Abbreviated transcription (Latin):
nostra sicut ⁊ nos dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is.
qñ diẽ fmnierit uitã nõ finit: s transit de ui¬
ta ad uitã. de laboriosa ad qͥetã. de misera
ad bãtam: Siue iste uolu̾tate sua occur¬
rat ad bapusmũ. siue ÷̃ ꝑicło constitutus
baptizetur. ⁊ exeat de hac uita: ad dñm
uadit. ad reqͥẽ uadit: Baptizatꝰ aũt desertor
⁊uiolator tanti sacram̃ti. si agat penitẽtiã
ex toto corde. si agat penitentiã uͥ deus
uidet. qͥ uidit cordauid qnͦ ĩcrepat᷑ a ꝓpheta

Expanded text:
s dimittimus debitoribus nostris ; quando diem finierit, vitam non finit, sed transit de vita in vitam, de laboriosa ad quietam, de misera ad beatam: sive iste voluntate sua currat ad Baptismum, sive in periculo constitutus baptizetur, et exeat de hac vita, ad Dominum vadit, ad requiem vadit. Baptizatus autem desertor et violator tanti Sacramenti, si agat poenitentiam ex toto corde, si agat poenitentiam ubi Deus videt, qui vidit cor David, quando increpatus a propheta,