comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rere in cęlo saturni sydꝰ. et martis
complurimũ dieb lrx. iouis .xxx¬
ui : aut cũ mininũ denis detractiᷤ
cũ minimũ .lii: mercurii xiii. aut
Si quide eaꝵ simihtudine̾ tra¬
hunt. in quaꝵ aera uenere sube
tremȩq orbitȩ atram in obscurita¬
tẽ. Suus quid̾e cuiq color÷ Sat᷑¬
no candidus. ioui clarus. marti ig.
blandus. soli cum orit᷑ ardens. p̾tea
illustrante eas. mͦ raritas ut fugis¬
se miremur plenilunio abscondden¬
te. aut cum solis supͣue dictaꝵ ta¬
dii uisus ꝑstrinxere nr̃os: et ipsa
autt̃ luna in gruentiũ solis radioꝵ
haud dubie differentias sentit he¬
betante cet̾os inflexos mundi con¬
uexitate eos p̾ter quam ubi recti
tro semina in ambit᷑ orbe. Implet᷑
autẽ in aduerzo. Rursꝰ minuens eas¬
dem estĩgies parib edit int̾uallis
simili ratione: qua suꝑ solem tͥa s¬
autumno in centrum incedens t̾rȩ
ei bruma octaua in parte capͥcorni:

Expanded text:
rere in crere in ccum plurimum diebus CLXX; Jovis XXXVI aut cum minimum denis detractis cum minimum LII; Mercurii XIII autsiquidem earum similitudinem trahunt, in quarum aëra venere subeutremaeque orbitae atram in obscuritatem. suus quidem cuique color est: Saturno candidus, Iovi clarus, Marti igneblandus, soli, cum oritur, ardens, postea inlustrante eas, modo raritas, ut fugisse miremur, plenilunio abscondente aut cum solis suprave dictarum radii visus praestrinxere nostros. et ipsa autem luna ingruentium solis radiorum haut dubie differentias sentit, hebetante cetero inflexos mundi convexitate eos praeterquam ubi recti tro seminani ambitur orbe, inpletur autem in adverso , rursusque minuens easdem effigies paribus edit intervallis, simili ratione qua super solem tria sautumno, in centrum incidens terraeei bruma, octava in parte capricorni,
Abbreviated transcription (Latin):
druplicato. banta ÷ naturę uarie¬
tas: s ratio euidens. Ilamq in ua¬
porem solis nitunt᷑: etiam descen¬
dunt egre. Multa ꝓmi amplius cir¬
ca hȩc possunt. secreta naturȩ. le¬
gisq quib ipsa seruiet. Exempli
grã in martis sẏdere: cuiꝰ ÷ man¬
me in obseruabilis cursꝰ. nunqͣm
id stationem fac̾e iouis. sydere tri¬
quetro raro admodum. ix. partib
discreto. Qui numerus serangulas
mundi efficit formas. Nec erortus
nͥ in duob signis tantum cancri
et leonis si mul edere. Mercurii
uͦ sydus exortus uesꝑtinos in piscib
quario rarissimos in leone retro¬
gradum. in tauro et ingeminis ñ
fieri. In cancro uͦ : ñ citra uicesimã
quintã partem. Lunã bis coitum cũ
sole in nullo alio signo fac̾e quam
geminis: ñ coire aliquando in sa¬
gitario tantũ. Nouissimã uͦ pͥmãq
eadem die uł nocte nullo alio in si¬
paucis mortalium contigit: et m̾
fama cernendi lynceo. Non conpa¬

Expanded text:
druplicato. tanta est naturae variedruplicato. tanta est naturae varietas, sed ratio evidens. nam quae in vaporem solis nituntur, etiam descendunt aegre. Multa promi amplius circa haec possunt secreta naturae legesque, quibus ipsa serviat, exempli gratia in Martis sidere, cuius est maxime inobservabilis cursus, numquam id stationem facere Iovis sidere triquetro, raro admodum LX partibus discreto, qui numerus sexangulas mundi efficit formas, nec exortus nisi in duobus signis tantum, cancri et leonis, simul edere, Mercurii vero sidus exortus vespertinos in piscibusquario, rarissimos in leone, retrogradum in tauro et geminis non fieri, in cancro vero non citra vicesimam quintam partem, lunam bis coitum cum sole in nullo alio signo facere quam geminis, non coire aliquando in sagittario tantum, novissimam vero primamque eadem die vel nocte nullo alio in siid quoque paucis mortalium contigit, et inde fama cernendi Lynceo—, non conpa
Abbreviated transcription (Latin):
hĩc et ratio motuũ conuersa intelli¬
git᷑. Suꝑiores en̾i celerrime ferun¬
tur in occasu uesꝑtino: heȩ tardis¬
sime. Illȩ a t̾ra altissime abiunt.
cũ tardissime mouent᷑: heç cũ ocis¬
no minuere celeritatẽ incipiunt :
her uͦ augere. Ilȩ ret᷑ cursũ aguts
a statione matutina usq ad uesꝑ¬
tinã. Ueneris a uesꝑtina : usq ad
matutinam. Incipit autẽ ab exoitu
matutino latitudinẽ scandere. et¬
altitudinẽ uͦ ac folem insequi ad sta¬
tionem matutinã. Scissima in oc¬
casu matutino: et altisima. Degre¬
di aut̾ latitudine᷑ motuinq minui¬
ire. simulq altitudinem degͥdi a
statione uesꝑtina. Merturii rursꝰ
stella utͦq mͦ scandere. ab exortu
tͥduo ꝓpe immobilis. Mox ab altitu¬
dine descendit retͦq gradit᷑ ab oc¬
casu uesꝑtino usq ad exortum ma
dunt. Ueneris quindecies plrib
subit. Rursꝰ saturni et iouis dupla¬
to deg̾diuntur. Martis etiam qua¬

Expanded text:
74 Hinc et ratio motuum conversa intelle74 Hinc et ratio motuum conversa intellegitur. superiores enim celerrime feruntur in occasu vespertino, hae tardissime; illae a terra altissime absunt, cum tardissime moventur, hae, cum ocino minuere celeritatem incipiunt, hae vero augere; illae retro cursum agunt a statione matutina usque ad vespertinam, Veneris a vespertina usque ad matutinam. incipit autem ab exortu matutino latitudinem scandere, altitudinem vero ac solem insequi a statione matutina, ocissima in occasu matutino et altissima, degredi autem latitudine motumque minuire simulque altitudine degredi ab statione vespertina, Mercurii rursus stella utroque modo scandere ab exortu driduo prope inmobilis. mox ab altitudine descendit retroque graditur ab occasu vespertino usque ad exortum matdunt. Veneris quindecies pluribus subit, rursus Saturni et Iovis duplicato degrediuntur, Martis etiam qua
Abbreviated transcription (Latin):
gis in uesꝑtino occasu accidunt
Hec ÷ suꝑioꝵ stellaꝵ ratio difficili¬
& reliquarum: et a nullo ante
partib. mercurii xx. a sole absce¬
dant. sepe qtra eas ad solem reci.¬
pcent. Conuersas hñt utręq ab¬
sidas. ut infra solem sitȩ. tantũq
airculis eaꝵ sub t̾ra ÷: quantũ su¬
ꝑne p̾dictaꝵ. Et ido ñ possunt ab¬
ce amplius. qm̾ curuatura absi.
du ibi ñ h̃t longitudine maiorem.
Gͦ itͥq simili ratione modũ statu¬
unt ab sidum suaꝵ margines ac
spatia longitudinis latitudinum
euagatione pensant. At enĩ cur n̾
niunt: immo uͦ s ratio canonicos
fallit. Namq apparet absidas qͦ
eaꝵ moueri: qd nunqͣm transeañ
solem. Itaq cũ in partẽ ipsam eiꝰ in¬
cidere margines alterutro lat̾e: tũ
et stellȩ ad longissima sua int̾ual¬
la ꝑuenire intelliguntur. Cũ citra
fuere margines. totidem partib
et ipsȩ otius redire cogunt᷑. cũ sit
illa semꝑ utͥusq extremitas sum ma.

Expanded text:
gis in vespertino occasu acciduntgis in vespertino occasu accidunthaec est superiorum stellarum ratio; difficilior reliquarum et a nullo ante partibus, Mercurii XX ab sole abscedant, saepe citra eas ad solem reciprocent. conversas habent utraeque apsidas ut infra solem sitae, tantumque circulis earum subter est quantum superne praedictarum, et ideo non possunt abesse ampliudum ibi non habet longitudinem maiorem. ergo utrique simili ratione modum statuunt apsidum suarum margines, ac spatia longitudinis latitudinum evagatione pensant. at enim cur nonniunt? immo vero, sed ratio canonicos fallit. namque apparet apsidas quoque earum moveri, quod numquam transeant solem. itaque cum in partem ipsam eicidere margines alterutro latere, tum et stellae ad longissima sua intervalla pervenire intelleguntur. cum citra fuere margines, totidem partibus et ipsae ocius redire coguntur, cum sit illa semper utrique extremitas summa.
Abbreviated transcription (Latin):
motũ augeri quamdiu in uicino
sint t̾rȩ : cũ abscedant in algtudi¬
exortib matutinis etiam ñc̃ auge¬
Quȩ cum ita sint: manifestũ erit ab
exortu matutino latitudinis scandi:
incipiant partius adici motꝰ. In sta¬
tionib uͦ pͥmis et altitudin̾e subi¬
re : qm̾̃ tum pͥmum incipiant detͣ¬
Hi numeri. stelleq retͦire. Cui rei
ratio pͥuatim reddenda ÷. ꝑcussȩ
in qua diximꝰ parte t̾angulo solis
radio. inhibent᷑ rectũ ag̾e cursum
Idoq existunant᷑ stare: unde et no¬
men accepit statio. ꝓg̾dit᷑ deinde
eiꝰdem radii uiolentia: et retͦire
le aduerso : cũ in summas absidas
ex pellunt᷑ minimeq cernunt᷑: qui
altissunȩ ab sunt et minimo ferun
cam̃ ante stationes scđas. augente
cum altitudo descendit᷑ suꝑuenien¬
te ab alio latere radio. eademq ui
rursus ad t̾ras depͥmente substu¬
erit in cȩlum. E pͥore triquetro
tantum int̾ ÷ subeant raduĩ: an
suꝑueniant. Multoq eadem ma¬

Expanded text:
motum augeri, quamdiu in vicino motum augeri, quamdiu in vicino sint terrae; cum abscedant in altitudiexortibus matutinis etiamnum augeuae cum ita sint, manifestum erit ab exortu matutino latitudines scandi, incipiat parcius adici motus, in stationibus vero primis et altitudinem subiri, quoniam tum primum incipiant detrahi numeri stellaeque retroire. cuius rei ratio privatim reddenda est. percussae in qua diximus parte et triangulo solis radio inhibentur rectum agere cursumeoque existimantur stare, unde et nomen accepit statio. progreditur deinde eiusdem radii violentia et retroire le adverso cum in summas apsidas expelluntur minimaeque cernuntur, quoniam altissime absunt, et minimo ferunttamen ante stationes secundas augente, cum et altitudo descenditur , superveniente ab alio latere radio eademque vi rursus ad terras deprimente, qua sustulerat in caelum e priore triquetro. tantum interest, subeant radii an superveniant , multoque eadem ma
Abbreviated transcription (Latin):
Luna qͦ ꝑ totam latitudinẽ eius ua¬
gatur: s omnino n excedens eam.
Ab his merturii stella laxissime.
ut tam̃ e duodenis partib. tot en̾i
sunt latitudinis. ñ amplius octo.¬
nas ꝑerret. Neq has equalit̾ s duas
medio eius: et supra . iiiiͦ infra ii
Sol deinde medio fertur. int̾ duas
partes fleruoso draconum meatu
inȩqualis. Martis stella inͦi medis
Iouis mediã et suꝑ eam nͦ. Satutn
duab ut sol. Hȩc erit latitudinũ
ratio ad austrum descendentiũ: aut
ad aquilonẽ subeuntium tac con¬
stare et t̾tiam illan a t̾ra subeunti¬
ũ in cȩłu et parit̾̃ scandi. eamq erx
stimauere pleriq falso. Qui ut coar¬
guant᷑ aꝑienda ÷ subtilitas ĩmensa:
et om̃is eas complexa causas. Con¬
uenit stellas in occasu uesꝑtino
ꝓximas e̾e t̾rȩ. et altitudine et lati¬
tudine: exortusq matitunos initio¬
mices cususq fieri stationisꝰ in me¬
diis latitudinum articulis. quȩ uo¬
cant egliptica. ꝑ inde confessũ ÷

Expanded text:
ue per totam latitudinem eius vagatur, sed omnino non excedens eum. ab his Mercurii stella laxissime, ut tamen e duodenis partibus—tot enim sunt latitudinis—non amplius octonas pererret, neque has aequaliter, sed duas in medio eius et supra quattuor, infra duas. sol deinde medio fertur inter duas partes flexuoso draconum meatu inaequalis , Martis stella quattuor mediis, lovis media et super eam duabus, Saturni duabus ut sol. haec erit latitudinum ratio ad austrum descendentium aut ad aquilonem subeuntium . hac constare et tertiam illam a terra subeuntium in caelum, et pariter scandi eam quoque existimavere plerique falso. qui ut coarguantur, aperienda est subtilitas inmensa et omnes eas covenit stellas in occasu vespertino proximas esse terrae et altitudine et latitudine, exortusque matutinos ne initio cuiusque fieri, stationes in mediis latitudinum articulis, quae vocant ecliptica. perinde confessum est
Abbreviated transcription (Latin):
in solem refringi Coloꝵq uarietatẽ
mixtura nubium igniu̾ aeris fieri.
Certe nͥ sole adu̾so non fiunt. Nec unꝗͣ.
nͥ dimidia circuli forma nec noctu.
quanuis arntotiles ꝓdat aliquando
insum. Qd̃ tam̃ fatet᷑ idem non nͥ tͥce
sima luna posse. fĩnunt aut̾e hyeme
maxime ab equinoctio autum nali die
de crescente. Quo risꝰ crescente ab equi¬
ctio uerno ũ existunt: nec circa sol¬
stitium longissimis dieb. Bruma uͦ
id÷ breuissimis dieb frequentes.
Ideni sublimes humili sole: humilesq
ridie exiles : uerum ambitꝰ maioris.
Estateꝰ ꝑ meridiem ñ cernunt᷑. pͥost
autumin equinoctiũ : quacumnq hora.
tera eiꝰdem nat᷑e ñ multis lubia ẽe uideo
randinem conglatiatol x¬
ymbre gigni. et niuem eode humo¬
ir mollius coacto. Pruinam antẽ ex
Idiu sepius quam nocti. et multo ce¬
lerius resolui quã uiues. Nebulas nec
estate nec iaximo frigore enstere.
Rores neq gelu neq ardorib neq

Expanded text:
in solem refringi, colorumque varietatem in solem refringi, colorumque varietatem mixtura nubium, ignium, aëris fieri. certe nisi sole adverso non fiunt nec umquam nisi dimidia circuli forma nec noctu, quamvis Aristoteles prodat aliquando visum, quod tamen fatetur idem non nisi XXX luna posse fieri. fiunt autem hieme maxime ab aequinoctio autumnali die decrescente. quo rursus crescente ab aequinoctio verno non exsistunt, nec circa solstitium longissimis diebus, bruma vero id est brevissimis  frequenter, iidem sublimes humili sole humilesque ridie exiles, verum ambitus maioris. aestate autem per meridiem non cernuntur, post autumni aequinoctium quacumque horatera eiusdem naturae non multis dubia esse video: grandinem conglaciato imbre gigni et nivem eodem umore mollius coacto, pruinam autem ex rdiu saepius quam noctu, et multo celerius resolvi quam nives; nebulas nec aestate nec maximo frigore exsistere, rores neque gelu neque ardoribus neque
Abbreviated transcription (Latin):
se concurrentia. pulsisq quȩ ab oc
casu erant. Ipsum ard̾e celum nu¬
nime mirũ ÷ sepius iusũ. maiore
secundo anno p̾dixisse celestium litte¬
raꝵ scientiam Quib dieb saxũ casurũ
eẽt ex sole. Idq factum int̾diu in chia.¬
ciȩ parte ad egos flumen. Qui lapis¬
teatur necesse ÷ maioris miraculi
diumitatẽ anaragore fuisse Soluiq
rerum naturę intellectũ et confundi
omnia. si aut ipse sol lapis eẽt ant
unquã lapidem in eo fuisse credatur.
decid̾e tamen crebro ñ erit dubium
in abędi gynnasio. ex ea causa colit̾
hodieq modicus quise s quẽ in me¬
dia t̾raꝵ casurum idem anaxagoras
p̾dixisse narratur. Colitur et cansan
deducta. Ego ipse uidi in uocontioꝵ
agro paulo ante delatum l UIIII¬
rcus uocamus extra miracusu fre.¬
quentes et extra ostentum. Ilam ne
pluuios quid̾e aut serenos dies cum
fide portendunt. Manifestum ÷ radiũ
solis immissũ caue nubi repulsa acie

Expanded text:
se concurrentia, pulsis quse concurrentia, pulsis qucasu erant. ipsum ardere caelum minime mirum est et saepius visum maiore secundo anno praedixisse caelestium litterarum scientia, quibus diebus saxum casurum esset e sole, idque factum interdiu in Thraciae parte ad teatur necesse est, maioris miraculi divinitatem Anaxagorae fuisse solvique rerum naturae intellectum et confundi omnia, si aut ipse sol lapis esse aut umquam lapidem in eo fuisse credatur. decidere tamen crebro non erit dubium. 150 in Abydi gymnasio ex ea causa colitur hodieque modicus quidem, sed quem in media terrarum casurum idem Anaxagoras praedixisse narretur. colitur et Cassanddeducta. ego ipse vidi in Vocontiorum agro paulo ante delatum. lx Arcus vocamus extra miraculum frequentes et extra ostentum. nam ne pluvios quidem aut serenos dies cum fide portendunt. manifestum est radium solis inmissum cavae nubi repulsa acie
Abbreviated transcription (Latin):
conꝑe. Ex his quȩ t̾ra gignunt᷑: lau¬
atant. aut tab̾nacula pellib beluaꝵ
quas uitulos appellant. qm̃ hoc so
In italia int̾ tarracinam et ędem fe:¬
roniȩ turres bellicis temꝑtb desie
in monim̃to ÷ lacte et sangui¬
ne pluusr. m̃. atilio . c portio cons̃s
sent aues. Itemq ferro in lucanis an¬
no antequã .m. crassus in parthis
int̾emptus ÷. Om̃iq cum eo luca
in exercitii erat. Etfigies quȩ pluit
ĩpongiaꝵ ferri similis fuit. haruspi¬
ces p̾monuerunt suꝑna uuln̾a .l. aũt
paulo .c. marcellono cons̃s: lana
pluit circa castellum carisanũ. iux¬
ta qd̃ pꝰt annum titꝰ annius milo
occisus ÷. Eodem causã dicente la¬
terib coctis pluisse: in acta cius
anni relatum ÷ Armoꝵ crepitus et
tubȩ sontis auditos ȩ cęlo. eymbricis
bellis accepimus. Creboq et pͥus
et p̾tea t̾tio uero conos mariĩ a
mamnertinis et tudertib spectata
arma cȩlestia. ab ortu occasuq int̾

Expanded text:
corpore. ex iis, quae terra gignuntur, laucorpore. ex iis, quae terra gignuntur, lautant aut tabernacula pellibus beluarum, quas vitulos appellant, quoniam hoc solin Italia inter Tarracinam et aedem Feroniae turres belli Civilis temporibus desiein monumenta est lacte et sanguine pluisse M' . Acilio C. Porcio cos. sent aves, item ferro in Lucanis anno ante quam M. Crassus a Parthis interemptus est omnesque cum eo Lucain exercitu erat. effigies quo pluit ferri spongiarum similis fuit. haruspices praemonuerunt superna volnera. L. autem Paulo C. Marcello cos. lana pluit circa castellum Carissanum, iuxta quod post annum T. Annius Milo occisus est. eodem causam dicente lateribus coctis pluisse in acta eius anni relatum est. Armorum crepitus et tubae sonitus auditos e caelo Cimbricis bellis accepimus, crebroque et prius et postea. tertio vero consulatu Mari ab Amerinis et Tudertibus spectata arma caelestia ab ortu occasuque inter
Abbreviated transcription (Latin):
partes. Ex quib octo ab exortu si¬
nistras. cotidem e contrario appella¬
uere dextras. Ex his maximȩ dirȩq
septentones ab occasu attingunt
Itaq plurimum refert: unde uene¬
rint fulmina et quo concesserint.
Dꝑtiniũ ÷ in eroitiuas redire partes
do cum a pͥma celi parte uenint et
i eandẽ concesserint summa felicitaᷤ
pitenatt᷑: quale sills dictactori osten¬
tũ datum accepimus. Cet̾a mundi
spit indicent᷑ aut parenti. MNagna
nas obseruationis uanitas. tatta ni¬
nonis ede roniȩ dep̾sensa ÷ scauro
consule qui mox pͥnceps fuit. sloctu
semꝑ extinguit fec̾a illico. Hunc
uidelicet natura tͥbuente honorem.
Cum tot beluȩ uirib p̾stent: omĩia
contrarias incubant partes. Homo
nͥ conl̾itatur in ꝑ cussas non respirat.
suꝑne icti considunt. Sigilans ictꝰ:
coniuentib oculis dormiens paten¬
tib reꝑitur. Hominẽ ita exanitua.
fulminatoꝵ frigidiora sunt reliqͦ

Expanded text:
partes, ex quibus octo ab exortu sipartes, ex quibus octo ab exortu sinistras, totidem e contrario appellavere dextras. ex iseptemtriones ab occasu attingunt. itaque plurimum refert unde venerint fulmina et quo concesserint. optimum est in exortivas redire partes. 144 ideo cum a prima caeli parte venerint et in eandem concesserint, summa felicitas portendetur, quale Sullae dictatori ostentum datum accepimus. cetera ad ipspiti indicentur aut parenti. magna huius observationis vanitas tacta Iunonis aede Romae deprehensa est Scauro consule, qui mox princeps fuit. noctu er exstinguit, cetera ilico, hunc videlicet natura tribuente honorem, cum tot beluae viribus praestent. omnia contrarias incubant partes. homo, nisi convertatur in percussas, non respirat. superne icti considunt. vigilans ictus coniventibus oculis, dormiens patentibus reperitur. hominem ita exanimatufulminatorum frigidiora sunt reliquo
Abbreviated transcription (Latin):
sint factum aut pͥus alia facta quȩ
lateant in numerabilib in utͦq pu¬
blicis pͥuatisq exꝑimentis. Qua mob
rem sint ista ut rerum naturȩ libu
quȩ sunt in his memorabilia ñ omit
lilgetrum pͥus cerni quã tonitru¬
Lum audiri: cũ simul fiunt cer¬
tum ÷. Nec mirũ qm̃ lux sonitu ue¬
locior. Ictũ aute̾ et sonitum congru¬
Iere. ita modulante natura. s so¬
nitũ ꝓfecti e̾ẽ fulminis ñ illati eti¬
am num sꝑm̃ ociore fulmine. Idõ
quati pͥus omne. et adflari: quã
ꝑcuti. Nec quemquã tangi qui pͥor
uiderit fulmen: aut tonitrua audie¬
rit. leua ꝓsꝑa existimant᷑: qm̃ leua
parte mundi ortus ÷. Nec tam ad¬
uentꝰ expectat᷑: quam reditus. Siue
ab icti resilit ignis. siue oꝑe confe¬
cto aut igne consumpto sꝑc̃ remeat.
meridiem. Tertia ad ȩquinoctiałe
occasum. Quarta obtinet qd̵ ÷ reli¬
quum ab occasii ad septentͥo¬
nes. Has it̾um in quat̾nas diuisere

Expanded text:
sint factum aut prius alia facta quae sint factum aut prius alia facta quae lateant, innumerabilibus in utroque publicis privatisque experimentis. quam ob rem sint ista ut rerum naturae libuiquae sunt in his memorabilia non omittemus. Fulgetrum prius cerni quam tonitrua audiri, cum simul fiant, certum est, nec mirum, quoniam lux sonitu velocior, ictum autem et sonitum congruere ita modulante natura, sed sonitum profecti esse fulminis, non inlati, etiamnum spiritum ociorem fulmine, ideo quati prius omne et adflari quam percuti, nec quemquam tangi qui prior viderit fulmen aut tonitrua audierit. laeva prospera existimantur, quoniam laeva parte mundi ortus est. nec tam adventus spectatur quam reditus, sive ab ictu resilit ignis sive opere confecto aut igne consumpto spiritus remeat. meridiem, tertia ad aequinoctialem occasum, quarta obtinet quod est reliquum ab occasu ad septemtriones. has iterum in quaternas divisere
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena rectos. S quia exꝓpͥore mate¬
ria cadunt: id̾o credunt᷑ ex t̾ra ente
quĩ ex repulsu nulla uestigia edunt
Cum sit illa ratio ñ inferi ictus. s
uulsinis opidũ tuscoꝵ opulentissimũ
totũ concrematum ⁊ fulmine. Uocant¬
et familiaria in totã uitam fatidica.
hȩc pͥmo patͥmonio facta ut natali
die. Publica ñ ultra tͥcesimũ annum.
pret̾quã in deductione opidi. luii
Extat annaliu̾ memora sacris quib d̾a
et p̾cationib uł cogi fulmina uł im¬
ꝑetrari. Setus fama itruriȩ ÷ impe¬
tratum. Gulsonius urbem depopu¬
latis agris. subeunte monstro qd uo¬
cauere oltam. euocatũ  a porsenna
suo rege: et ante eum anuma sepius
tũ fulmine loͥcosq et aras et sacra
habemus. int̾quę statores ac tonan
natuis sacra audacis ⁊ crede. Nec mi¬
mis habitis beneficus abrogare ui¬
res: quando in fulgoꝵ quoq int̾¬
p̾tatione eo ꝓficit scientia. ut uent᷑a¬

Expanded text:
terrena, rectos. et quae ex propiore mateterrena, rectos. et quae ex propiore materia cadunt, ideo creduntur e terra exire, quoniam ex repulsu nulla vestigia edunt, cum sit illa ratio non inferi ictus, sed Volsinii, oppidum Tuscorum opulentissimum, totum concrematum est fulmine. et familiaria in totam vitam fatidica, aut primo patrimonio facta aut natali die, publica non ultra tricesimum annum, praeterquam in deductione oppidi. liv 140Exstat annalium memoria sacris quibusdam et precationibus vel cogi fulmina vel impetrari. vetus fama Etruriae est, impetratum Volsinios urbem depopulatis agris subeunte monstro, quod vocavere Oltam, evocatum a Porsina suo rege. et ante eum a Numa saepiutum fulmine. lucosque et aras et sacra habemus interque Statores ac Tonannaturae sacra audacis est credere, nec minus hebetis beneficiis abrogare vires, quando in fulgurum quoque interpretatione eo profecit scientia, ut vent
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. Quȩ sicca ueniunt: ñ ad¬
urunt s dissipant. Que humida :
ñ urunt s infuscant. Tertiũ ÷ qd̾
clarum uocant: mirificȩ maxime
stis. ac ne confuso quidem signo &¬
rȩ. Martia pͥnceps romanoꝵ icta
grauida. partu exanimato. ipsa ꝗtͣ
ullum aliud in commodum uint.
In catisanis ꝓdigiis pompeiano ex
inunicipio .m̾. herennius decurio se¬
reno die fulmine int̾em pͥfus ⁊ bu¬
Shruscoꝵ litt̾e nouem deos einit¬
tere fulmina existimant. eaq ẽe xiͭ.
generum. Iouem eni tͥna iaculari.
Romani duo tantum ex his seruaue
ariora sane eadem decausa. frigibio¬
ris celi e truria erumꝑe Terraqͦ it
bitrãtur quȩ infra appellat᷑ brumali
temꝑe facta seua maxime et execrabiti
cum sint omnia quȩ t̾rena existima q̃
Non illa generalia nec a sỹderib ue¬
nientia: s ex ꝓxima atq turpiore
natura. Argum̾tum euidens qd̵ omĩa
& suꝑiore cȩlo clecidentia obliquos
hnt ictus. Hȩc autem quȩ uocant

Expanded text:
duntur. quae sicca veniunt, non adurunt, sed dissipant; quae umida, non urunt, sed infuscant. tertium est quod clarum vocant, mirificae maxime stis ac ne confuso quidem signo cerae. Marcia, ... princeps Romanorum, icta gravida partu exanimato ipsa citra ullum aliud incommondum vixit. in Catilinianis prodigiis Pompeiano ex municipio M. Herennius decurio sereno die fulmine ictus est. Tuscorum litterae novem deos emittere fulmina existimant, eaque esse undecim generum; Iovem enim trina iaculari. Romani duo tantum ex iis servaverrna Summano, rariora sane eadem de causa frigidioris caeli. Etruria erumpere terra quoque arbitratur, quae infera appellat, brumali tempore facta saeva maxime et exsecrabilia, cum sint omnia, quae terrena existimant, non illa generalia nec a sideribus venientia, sed ex proxima atque turbidiore natura. argumentum evidens, quod omnia superiora e caelo decidentia obliquos habent ictus, haec autem, quae vocant
Abbreviated transcription (Latin):
nitrua edi. Si erumpat ardens
fulmina. si longiore cractu nitat᷑ ful¬
getras. His findi nubem. illis prum¬
pi et ee̾ conitrua: in pactoꝵ ignium
plagas. Id̾oq ꝓtinus coruscare ighe¬
as nubium rimas posse: et repulsu
syderũ dep̾ssum. qui ad t̾ram meaue¬
rit sꝑm nube cohibitum tonarerna¬
tura strangulante sonitui. dum rint᷑
posse: et conflictum nubiũ elidi. et
duoꝵ lapidum scintillantib fulgets.¬

Expanded text:
nitrua edi; si erumpat ardens, nitrua edi; si erumpat ardens, fulmina; si longiore tractu nitatgetras. his findi nubem, illis perrumpi, et esse tonitrua inpactorum ignium plagas, ideoque protinus coruscare igneas nubium rimas. posse et repulsu siderum depressum qui a terra meaverit spiritum nube cohibitum tonare, natura strangulante sonitum, dum rixeturitum accendi. posse et conflictu nubium elidi, ut duorum lapidum, scintillantibus fulget
Abbreviated transcription (Latin):
dine. in duo atq septuaginta si¬
gna. Hoc sunt rerum aut animan¬
tiũ effigies in quas digessere cȩłu
uisu ue. Exempli gr̾a. In cauda tau¬
ri uii quas appellauere uergilias.
in fronte suculas. booten quȩ sequi
existere ymbros uentosq. qm̃ hu
midam a t̾ra alias uͦ ꝓpt̾ uaporem
fumidam exhalari caliginẽ certũ ÷:
nubesq liquore egͥsso in sublimi
aut ex aere coacto in liquoiem gigni.
densitas earum corpusq hauddu¬
bio coniecturs argum̾to. cũ solem ob¬
umbrent ꝑspicuum. Alias etiam uri¬
nantib in quamlibet ꝓfunda aquaꝵ
altitudinem. G̾ ñ eam infitias posse.
in has et ignes suꝑne stellaꝵ decid̾e
quale sereno sepe cernimus quoꝵ ic¬
tu concuti aera uerum ÷ quando
et tela uibrata stridunt x Liii
Ium uͦ in nubẽ ꝑueniunt uapoie
In sonu̾ gigni ut candente ferro in
aquam demerso. et fumiđu uertic̾e
uolui. hinc nasci ꝓcellas. Et si in
nube luctet᷑ flatus aut uapor to¬

Expanded text:
dine in duo atque septuaginta sidine in duo atque septuaginta signa, hoc est rerum aut animantium effigies, in quas digessere caelumvisuve, exempli gratia in cauda tauri septem quas appellavere vergilias, in fronte suculas, booten, quae sequiexsistere imbres ventosque, quoniam umidam a terra, alias vero propter vaporem fumidam exhalari caliginem certum est nubesque liquore egresso in sublime aut ex aëre coacto in liquorem gigni. densitas earum corpusque haut dubio coniectatur argumento, cum solem obumbrent, perspicuum alias etiam urinantibus in quamlibet profundam aquarum altitudinem. Igitur non eam infitias posse in has et ignes superne stellarum decidere, quales sereno saepe cernimus, quorum ictu concuti aëra verum est, quando et tela vibrata stridunt, cum vero in nubem perveniunt, vaporem dissonum gigni, ut candente ferro in aquam demerso, et fumidum verticem volvi. hinc nasci procellas et, si in nube luctetur flatus aut vapor, to
Abbreviated transcription (Latin):
tradit : ac uelut adorare cum st̾nue¬
rit. Canes quidem toto eo spatioin
rabiem agit. Non ÷ dubiums quin
partib qͦ signoꝵ quoꝵdam suauis
in ÷ ut autumnali equinoctio bru
alba. et salices solstitio folia circum¬
agunt. Flores ipso brumali die su¬
spensi in cectis arentis herbȩ pulei
Miretur boc qui n̾ obseruet cotidia¬
no exꝑimento herbam unã quę uoci¬
tur heliotropiũ ab euntẽ solem incue¬
ri semꝑ omnibq houis cũ eo uerti
uł nubilo obumbrante. Iam quid̾a
lunari potestate ostreaꝵ conchilioꝵq
et concaꝵ omium corꝑa aug̾e ac rur¬
sus minui. Quin et soricũ fibras re¬
spond̾e in numero lunȩ exquisiuere
diligentioros. Minimũq animal
formicã sentire uires sẏderis int̾lu¬
nioressantem. Quo turpior homi¬
ni inscitia ÷ fatenti p̾cipue ium̾toꝵ
quoꝵdam in oculis morbos cum lu¬
na increscere ac minui. Patͦtinat᷑ ua¬
stitas rei immensa discreta altitu¬

Expanded text:
tradit ac velut adorare, cum sternuetradit ac velut adorare, cum sternuerit. canes quidem toto eo spatio maxime in rabiem agi non est dubium. partibus quoque signorum quorundam sua vis inest, ut autumnali aequinoctio brumalba et salices solstitio folia circumagunt. floret ipso brumali die suspensi in tectis arentis herba pulei. miretur hoc qui non observet cotidiano experimento, herbam unam, quae vocatur heliotropium, abeuntem solem intueri semper omnibusque horis cum eo verti, vel nubilo obumbrante. iam quidem lunari potestate ostrearum conchyliorumque et concharum omnium corpora augeri ac rursus minui, quin et soricum fibras respondere numero lunae exquisivere diligentiores, minimumque animal, formicam, sentire vires sideris interlunio semper cessantem. quo turpior homini inscitia est fatenti praecipue iumentorum quorundam in oculis morbos cum luna increscere ac minui. patrocinatur vastitas rei, inmensa discreta altitu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ natura temꝑando intelligit᷑ anno:
uis. et ad suam̾ cuiq nat᷑am fertilis.
Alia sunt in liquor̾e soluti humors
ferunda alia concreta in prunas. ant
coacta in niues. aut glaciata in gͣn¬
dinos. Alia flatu temꝑis. alia uaporis:
alia roris. alia rigoris. Nec uͦ hȩc tan¬
ta debent existimari. quanta cernun¬
tur: cum e̾e eoꝵ nullũ minus luna
tam imm̃sȩ altitudinis ratio declaret.
Gͥ in suo queq motu nat᷑am suã erer¬
cent. Qd̾ manifestũ: saturni max¬
me transitus ymbrib faciunt. Nec
lit̾ in suculis sentimus accid̾e. Quas
g̾ci ob id pluuio nomine appellant.
Quin et sua sponte q̃dam statisq
temꝑib ut edoꝵ exortus. Arcturi uͦ
sy dus non sine ferme ꝓcellosa gͣndi
ꝓuaporos quis ignorat: Cuius syd̾is
effectus amplissimi in t̾ra sentiuntur
feruent maria exoriente eo. fluctuañ
in cellis uina. mouentur stagna. Ori¬
gem appellat egyptus feram quã in
exortu eius contra stare et contueri

Expanded text:
 natura temperando intellegitur anno,  natura temperando intellegitur anno, est cuiusque vis et ad suam cuique naturam fertilis. alia sunt in liquorem soluti umoris fecunda, alia concreti in pruinas aut coacti in nives aut glaciati in grandines, alia flatus, teporis alia aut vaporis, alia roris, alia rigoris. nec vero haec tanta debent existimari, quanta cernuntur, cum esse eorum nullum minus luna tam inmensae altitudinis ratio declaret. igitur in suo quaeque motu naturam suam exercent, quod manifestum Saturni maxime transitus imbribus faciunt. nec liter in suculis sentimus accidere, quas Graeci ob id pluvio nomine appellant. quin et sua sponte quaedam statisque temporibus, ut haedorum exortus. arcturi vero sidus non ferme sine procellosa grandiapores quis ignorat? cuius sideris effectus amplissimi in terra sentiuntur: fervent maria exoriente eo, fluctuant in cellis vina, moventur stagna. orygem appellat Aegyptus feram, quam in exortu eius contra stare et contueri
Abbreviated transcription (Latin):
unt in anes: idemq cũ rapina reme¬
ant. Tot animaliũ haustꝰ. sꝑm ẽ su¬
blimi tͣhit. at ille contra nitrgtur
Sic ultro citro rõmeante: natura: ut
tormento aliquo munch celeritate
discordia accendit᷑. Nec stare pugnȩ
licet s assidue rapta conuoluit᷑: et
cuta t̾ram immenso rerum causas
globo tendit. Subinde ꝑ nubes cȩłu
aliud obterens uentoꝵ hoc regnum.
Itaq p̾cipua eoꝵ natura et ferme ibi¬
reliquaᷤ complera causas. qm̃ et comi¬
truũ et fulminum iactus hoꝵ miolen¬
tiȩ pleriq adsignant. Quin et id̾o la¬
pidib pluere int̾im : quia uento sint
rapti et multa similit̾. Quã obrem si¬
mul plura dicenda sunt. xxxix
empestatũ rerumq quasdam statas
Pc̃e causas quasdã uͦ fortuitas aut ad¬
huc rationis imcomptę manifestũ ÷
Quis enĩ ȩstates et hyemes queq in
cemꝑib annua uice intelligunt᷑. s¬
derum motu fieri dubitet: Ut solis¬

Expanded text:
unt inanes iidemque cum rapina remeunt inanes iidemque cum rapina remeant. tot animalium haustus spiritum e sublimi trahit, at ille contra nititur,fundit. 104 sic ultro citro commeante natura ut tormento aliquo mundi celeritate discordia accenditur. nec stare pugnae licet, sed adsidue rapta convolvitur et circa terram inmenso rerum causas globo ostendit, subinde per nubes caelum aliud obtexens. ventorum hoc regnum. itaque praecipua eorum natura ibi et ferme reliquas complexa eas causas, quoniam tonitruum et fulminum iactus horum violentiae plerique adsignant, quin et ideo lapidibus pluere interim, quia vento sint rapti, et multa similiter. quam ob rem simul plura dicenda sunt. xxxix 105 Tempestatum imbriumque quasdam statas esse causas, quasdam vero fortuitas aut adhuc rationis inconpertae, manifestum est. quis enim aestates et hiemes quaeque in temporibus annua vice intelleguntur siderum motu fieri dubitet? ergo ut solis
Abbreviated transcription (Latin):
curtꝰ nuntiȩ. Quaꝵ aduentu fugari
diram illam. ac minace appellatamq
helenã feruntxx
It ob id polluci ac castori id numen
ad signant eosq deos in mariliocant:
hominun qͦ capita. uesꝑtinis magno
p̾sagio cirtumfulgent. omĩa incerta
ratione et in nature maiestate abdita.
morabilia. Namq et hoc celum appella¬
uere maiores: qd̾ alio nomine aera
dum constait infinitũ ex suꝑiore na¬
tura acris infinitum et t̾reni halitꝰ
miscens. utraq sorte confunditur.
ꝓcellȩ. turbines. Hinc plurima mor¬
talium mala : et rerũ naturȩ pugna
secum. Terrena in cȩlum tendentia:
depͥmit syderum uis. Eademq quȩ
sponte ñ subeant ad se thit. Pecidunt
ẏmbres nebulȩ subeunt. siccant᷑ am¬
nes ruunt grandines. torrent radii
et t̾ram in medio undiq impellunt
Idem infracti resiliut: et quȩ potuere.
auferunt secum. Uapor ex alto cadit:
rursusq in altũ redit. Uenti ingru¬

Expanded text:
cursus nuntiantes, quarum adventu fugari cursus nuntiantes, quarum adventu fugari diram illam ac minacem appellatamque Helenam ferunt et ob id Polluci ac Castori id numen assignant eosque in mari invocant. Hominum quoque capita vespertinis magno praesagio circumfulgent. Omratione et in naturae maiestate abdita. morabilia. namque et hoc caelum appellavere maiores quod alio nomine aëra, dum constare, infinitum ex superiore natura aëris, infinitum terreni halitus miscens utraque sorte confunditur. procellae, turbines, hinc plurima mortalium mala et rerum naturae pugna secum. 103 terrena in caelum tendentia deprimit siderum vis eademque quae sponte non subeant ad se trahit. decidunt imbres, nebulae subeunt, siccantur amnes, ruunt grandines. torrent radii et terram in medium undique inpellunt, iidem infracti resiliunt et quae potuere auferunt secum. vapor ex alto cadit rursusque in altum redit. venti ingru
Abbreviated transcription (Latin):
Trinos soles et antiqui sepius uid̾e
sicut spurio postumio. q̃. minutio
et q̃. marco  portio. et m̃. antonio
.p. dola bella: et m̃. lepido lucio plan¬
co consulib. Et nr̃a ȩtas uidit di¬
uo claudio pͥncipe consulatu cius
cornelio orfito collega Plures qͣm
qd̾ pleriq appellauerunt soles noct᷑noᷤ.
Sumen de celo noctu iii. xxxiii¬
sum ⁊.c̃ cecilio. gn̾ papirio. cons̃ et
sepe alias ut diei spẽs nocte luceret.
Ipeus ardens ab occasu x xxiiii¬
ad ortum scintillans transcucurit
pꝰtquã lunȩ magnitudine facta sit
illussise. ceu nubilo die. Pein cũ in
cȩlum se reciꝑet lampade factam: se¬
mel unquam ꝓdit᷑ . gn. octauio .c. scri¬
uenti cooriant᷑. Existunt stellȩ et in
mari t̾risq Nidi nocturnis militũ
uigiliis inherere pilis ꝓ uallo fulgore.
sede mutantes. Graues cũ solitare ue¬
nere. mergentesq nauig̾a. Et si in
carinȩ ima deciderint. exurentes.
Geminȩ autem salutares. et ꝓsperi

Expanded text:
trinos soles et antiqui saepius videre, trinos soles et antiqui saepius videre, sicut Sp. Postumio Q. Mucio et Q. Marcio M. Porcio et M. Antonio P. Dolabella et M. Lepido L. Planco cos., et nostra aetas vidit Divo Claudio principe, consulatu eius Cornelio Orfito collega. plures quaQuod plerique appellaverunt soles nocturnes, lumen de caelo noctu visum est C. Caecilio Cn. Papirio consulibus et saepe alias, ut diei species nocte luceret. Clipeus ardens ab occasu ad ortum scintillans transcucurrit postquam lunae magnitudine facta sit, inluxisse ceu nubilo die, dein, cum in caelum se reciperet, lampadem factam semel umquam proditur Cn. Octavio C. Scriventi cooriantur . Existunt stellae et in mari terrisque. vidi nocturnis militum vigiliis inhsede mutantes, graves, cum solitariae venere, mergentesque navigia et, si in carinae ima deciderint, exurentes; geminae autem salutares et prosperos
Abbreviated transcription (Latin):
biatus qd̾ uocant chasia .x uI¬
it et sanguinea specios: et quo
dlicbil t̾ribilius mortalium timor÷
incendium ad t̾ras cadens indo si
roe pluilippuo gͥ tiam quatert ac qa
ego hec satis temꝑib naturȩ ut
cet̾a arbitror existere ñ ut pleriq
uariis detausis quas ingenioꝵ a.¬
cumen excogitat. quippe ingentiu̾
casura erant illa. raritate autẽ occul
tam ee rationem. Id̾oq ñ sicut ex¬
ceu spicee corone et uersicolores circuli
Qualit̾ augusto cesare in pͥma iuuen¬
ta urbem intrante. pꝰt obitum patͥs
ad nomen ingens cappessencsu sexist̾t
gedem coionȩ circa lunam et circa
nobilia astra cȩloq inherentia
portio .m. acilio.¶C irculus rubri coloris
.i iulio publio rutilio consuł: fiunt
Qualis occiso dictatore cesare. et an¬
coniano bello totius penȩ anni pal
It rursus plures soles simul cernun¬
tur. Ner supra ipsum nec infra se:s
ex obłͥquo. Nunqͣm iuxta nec contͣ
cti in bosforo ꝓduntur: qui ab ma¬
tutino temꝑe durauerunt in occasũ.

Expanded text:
iatus, quod vocant chasma, fit et sanguinea species et, quo nihil terribilius mortalium timori est, incendium ad terras cadens inde, sirex Philippus Graeciam quateret. atque ego haec statis temporibus naturae vi, ut cetera, arbitror existere, non, ut plerique, variis de causis, quas ingeniorum acumen excogitat, quippe ingentium casura erant illa, raritate autem occultam eorum esse rationem ideoque non, sicut exceu speiceae coronae et versicolores circuli, qualiter Augusto Caesare in prima iuventa urbem intrante post obitum patris ad nomen ingens capessendum. existunt eaedem coronae circa lunam et circa nobilia astra caeloque inhaerentiaPorcio M'. Acilio, circulus rubri coloris L. Iulio P. Rutilio cos. xxx Fiunt qualis occiso dictatore Caesare et Antoniano bello totius paene anni palt rursus soles plures simul cernuntur, nec supra ipsum nec infra, sed ex obliquo, numquam iuxta nec contracti in Bosporo produntur, qui ab matutino tempore duraverunt in occasum.
Abbreviated transcription (Latin):
at tiecesse amplitudinẽ eius oculoꝵ
argim̃tis atq comectura anima
scrutart im m̃sum ce: qui arboꝵ
in simitib poretaꝵ in quotlibet
pastuũ miliarũ umbras parib iaci
ment̾uallis. canqͣm coto spacio
medius. Et quia ꝑ equinotiũ oib
iñ meridia plaga habitintib ir¬

Expanded text:
sit necesse amplitudinem eius oculorum sit necesse amplitudinem eius oculorum argumentis atque coniectura animi scrutari: inmenlsum esse, quia arborum in limitibus porrectarum in quotlibet passuum milia umbras paribus iaciat intervallis, tamquam toto spatio medius, et quia per aequinoctium omnibus in meridiana plaga habitantib
Abbreviated transcription (Latin):
lunȩ occultari : lunamq t̾rȩ obiectu
ac uices reddi. eosdem solis radios lu
lunȩ subeunte: repentinas obduci
tenebras. rursũq illius umbra sy
mucrone cantum ingruat. neq ex
cedat latitudine̾ lunȩ. Qm̃ nullum
aliud sẏdus eodem mͦ obscuret᷑. et
talis figura semꝑ mucrone deficiat.
Spatio quide consumi umbras: in¬
dicio sunt uolucrum p̾alti uolatus.
Gͦ confiniũ illis ÷ aeris t̾minꝰ initi¬
A nobis autẽ ꝑ noctẽ cerniunt᷑ sydera:
ut reliqua lumina in tenebris. Et
ꝓpt̾ has causas: nocturno temꝑe de¬
ut dictum ⁊ flexus. ñ semꝑ in scri¬
pulis partiũ congruente s derum
motu. Hȩc ratio mortales animos
subducit in celum. ac uelut iũ con¬
templantib tͥum maximaꝵ rerũ
Naturs partiũ magnitudine deͥgit
Un posset quippe totꝰ Uiniꝰ
col adimi t̃ris inttesente luna. si
t̾ra maior ce̾t quam iuna t̾tia ex
ntroe uastitas solis apiretur ñ sit

Expanded text:
lunae occultari lunamque terrae obiectu lunae occultari lunamque terrae obiectu ac vices reddi, eosdem solis radios luhac subeunte repentinas obduci tenebras rursumque illius umbra sidmucrone tantum ingruat neque lunae excedat altitudinem, quoniam nullum aliud sidus eodem modo obscuretur et talis figura semper mucrone deficiat. spatio quidem consumi umbras indicio sunt volucrum praealti volatus. ergo confinium illis est airis terminus initia nobis autem per noctem cernuntur sidera, ut reliqua lumina e tenebris, et propter has causas nocturno tempore deut dictum est, flexus, non semper in scripulis partium congruente siderum motu. Haec ratio mortales animos subducit in caelum ac velut inde contemplantibus trium maximarum rerum naturae partium magnitudinem detegit. non posset quippe totus sol adimi terris intercedente luna, si terra maior esset quam luna. tertia ex utroque vastitas solis aperietur, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
um spatia orport̾e diuidi annũ. qũ
ipsũ totiens solem redeuntẽ ad pͥn¬
cipia consequit᷑. Solis fulgore: reli¬
qua siderum regi. Si quide in cotũ
mutͥata ab eo luce fulg̾e: qualẽ in
reꝑcussu aquę uolitare conspicimus.
Id̾o molliore et imꝑfecta ui soluere
tantũ humorẽ. atq etiam augere que
solis radũ absumant. Id̾o męquali
lumine adsuims . qui ex adu̾so demũ
plena reliquis dieb tantũ ex se t̾ris
ostendat: quantum a sole ipsa con¬
cipiat. In coitu quidẽ ñ cerni: qm̃
haustum omẽm lucis auersa illo
regirat unde acceꝑit. Sidera uͦ haud
dubie humore t̾reno pasci. qui a
dimidio orbe nunqͣm maculosa cer.¬
uat᷑. Scilicet n̾dum suppetente ad
hauriendu ultra iusta iii. Maculas
eñi ñ aliud ee. quam t̾rȩ raptas cũ¬
cotã contemplation̾e naturȩ maxi¬
me mirã et ostento similem magni¬
tudinũ umbrȩque indices extitere.
Quippe manifestũ ⁊ solem int̾uentu

Expanded text:
um spatia oportere dividi annum, quando um spatia oportere dividi annum, quando ipsa totiens solem redeuntem ad principia consequitur ; solis fulgore, ut reliqua siderum, regi, siquidem in totum mutuata ab eo luce fulgere, qualem in reper- cussu aquae volitare conspicimus; ideo molliore et inperfecta vi solvere tantum umorem atque etiam augere, quem solis radii absumant. ideo inaequali lumine adspici, quia, ex adverso demum plena, reliquis diebus tantum ex se terris ostendat, quantum a sole ipsa concipiat; in coitu quidem non cerni, quoniam haustum omnem lucis aversa illo regerat, unde acceperit. sidera vero haut dubie umore terreno pasci, quia dimidio orbe numquam maculoso cernatur, scilicet nondum suppetente ad hauriendum ultra iusta vi; masculas enim non aliud esse quam terrae raptas cuota contemplatione naturae maxime miram et ostento similem, magnitudinum umbraeque indices exsistere. q
Abbreviated transcription (Latin):
diei solis lucem adiuuans. Deficiens:
et in defectu tam̃ conspicua. Quȩ
mensis eritu latet. cũ laborare ñ
creditur. iam uͦ humilis. et excelsa.
Et ne id quide. uno modo. S alias
ad mota cȩlo. alias contigua montib
Nunc in aquilonẽ elata: nunc in
austros deiecta. Quȩ singła in ea de¬
p̃hendit hominumi pͥmus. endo¬
mion. Ob id amore huiꝰ fama tradi¬
tur. Non sumꝰ ꝓfecto grati gͦ eos qui
labore curaq lucem nobis apperucre
in hac luce Miraq humani inge¬
nii peste. sanguin̾e et cedes conde
annalib iuuat: ut scelera homi¬
nũ uoscant᷑ mundi ipsius ignaris.
ꝓxima gͦ cardini. idoq minimo am¬
biti. uicenis dieb septenisq et t̾tia
diei parte ꝑagit spacia eadem. quȩ
saturni sidus altissimũ .xxx. ut dictũ
annis. Dein morata in coitu solis
rursus ad easdem uices ext. Haud scio
an om̃ium quȩ in cęlo ꝑ̃nosci potu¬
erunt. magistra in duodecimi m̾si¬

Expanded text:
diei solis lucem adiuvans, deficiens diei solis lucem adiuvans, deficiens et in defectu tamen conspicua —quae mensis exitu latet,tum laborare non creditur—, iam vero humilis et excelsa, et ne id quidem uno modo, sed alias admota caelo, alias contigua montibus, nunc in aquilonem elata, nunc in austros deiecta. quae.singula in ea deprehendit hominum primus Endymion; ob id amor eius fama traditur. non sumus profecto grati erga eos qui labore curaque lucem nobis aperuere in hac luce, miraque humani ingeni peste sanguinem et caedes condere annalibus iuvat, ut scelera hominum noscantur mundi ipsius ignaris. proxima ergo cardini, ideoque minimo ambitu, vicenis diebus septenisque et tertia diei parte peragit spatia eadem, quae Saturni sidus altissimum XXX, ut dictum est, annis. dein morata in coitu solisrursum ad easdem vices exit, haut scio an omnium, quae in caelo pernosci potuerunt, magistra: in XII mensi
Abbreviated transcription (Latin):
Signiferi aut̾e ambitum ꝑagit tre¬
cenis et duo de quin quagenis dieb
a sole nunqͣm absistens partib sex
nis. inferioie circulo fert᷑: nouem
dieb ociorem ambitũ. mͦ ante solis
exortũ. mͦ pꝰt occasum splendens:
nunqͣm ab eo .xx. duab partib
remotior. ut cideuas et sosigenes
docent. Iđo et peculiaris hoꝵ syde¬
rũ statio ÷: neq communis cũ supͣ
dictis. Nam ea et quarta parte ge¬
Ni a sole abee et t̾tia et aduersa sohi
sepe cernuntur. maioresq alios nñt
cuncta plenę conuersionis ambitꝰ in
magna anũi ratione dicendos.s
cmnnium admiration̾e uincit nouis¬
mnũ sydus t̾ris familiarissimũ. et
in tenebraꝵ remediũ a natura reꝑ¬
cum lunȩ̃. Multiformi hȩc ambage
torsit ingenia contem plantiũ. et ꝓn¬
tiũ. Crefens semꝑ aut senescens et
Maculosa. eademq subito p̾nitens
umm̾sa orbe pleno. ac repente nul¬
la. Alias ꝑuor. alias sera: s parte

Expanded text:
signiferi autem ambitum peragit tresigniferi autem ambitum peragit trecenis et duodequinquagenis diebus, a sole numquam absistens partibus sexnis, inferiore circulo fertur VIIII diebus ociore ambitu, modo ante solis exortum, modo post occasum splendens, numquam ab eo XXII parlibus remotior, ut Cidenas et Sosigenes docent. ideo et peculiaris horum siderum ratio est neque communis cum supra dictis. nam ea et quarta parte caeli a sole abesse et tertia, et adversa soli saepe cernuntur, maioresque alios habent cuncta plenae conversionis ambitus in magni anni ratione dicendos. Sed omnium admirationem vincit novissimum sidus, terris familiarissimum et in tenebrarum remedium ab natura repertum, lunae. multiformisl haec ambigua torsit ingenia contemplantium et prtium, crescens semper aut senescens et maculosa eademque subito praenitens, inmensa orbe pleno ac repente nulla, alias pernox, alias sera et parte
Abbreviated transcription (Latin):
ĩctũ ambob ex utroq temꝑari iou̾e:
salutaremq fieri dm̃. Inde solis me¬
suꝑq quartam partẽ diei. Quã ob
causam quinto anno unꝰ int̾calarꝰ
ris: alt̾no meatu uagũ. ipsisq co¬
gnominib emulum solis ac lunȩ
Preuenienssec ante matutinũ exorieis.
luciferi nomen accepit: ut sol alt̾.
diemq maturans. Contra ab occa¬
su refulgens nuncupat᷑ uesꝑ: ut
ꝓrogans lucem. uicemue lunę red¬
dens. Quã nat᷑am ciis. pithagoras
samius pͥmus dep̾hendit: olimpia¬
de cirtiter .xxxii. qui fuit urbis
romanȩ annus. x xbi Magnitu¬
dine extra cuncta sidera alia ÷. cla¬
ritatis qͥdem tantȩ : ut uniꝰ huiꝰ stel
in magno uuminũ ambitu ÷. Alii
eñi iunonis. alii isidis: aliĩ matris.
d̾m appellauere. Husus natura cun-¬
Ta generant᷑ in t̾ris. Namq in al.¬
terutro exortu genitali rore consper¬
gens. ñ t̾re mͦ conceptus implet: ue¬
rũ auimantiũ qͦ omĩum stimulat.

Expanded text:
riectum ambobus, ex utroque temperari Iovem riectum ambobus, ex utroque temperari Iovem salutaremque fieri. deinde solis mesuperque quartam partem diei. quam ob causam quinto anno unus intercalarius ris, alterno meatu vagum ipsisque cognominibus aemulum solis ac lunae. praeveniens quippe et ante matutinum exoriens luciferi nomen accepit ut sol alter diemque maturans, contra ab occasu refulgens nuncupatur vesper ut prorogans lucem vicemve lunae reddens. quam naturam eius Pythagoras Samius primus deprehendit Olympiade circiter XLII, qui fuit urbis Romae annus CXLII. iam magnitudine extra cuncta alia sidera est, claritatis quidem tantae, ut unius huius stelin magno nominum ambitu est. alii enim lunonis, alii Isidis, alii Matris Deum appellavere. huius natura cuncta generantur in terris. namque in alterutro exortu genitali rore con- spergens non terrae modo conceptus inplet, verum animantium quoque omnium stimulat.