comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s& splendore acceptonites cat. & est ycissi aluminis similis. uene¬
ficus resistens omnibus. specialit̃ magorum.: Batracites similis est
testae lamminos aescis sibilis: Calactites colore cireneus. gustu
suauis. s& ideo uocatus. quod quiddam deselacteum adtritus dimittat.
bsius lapis. niger est: trans lucidus & uitrihabens similitudinem. ponitꝰ.
inspeculis pari&um propt̃ imaginum umbras r&dendas. gemmas¬
faciunt multi ex eo. nascitur in india & insamo italiae .: mitridas
lapis eufratres solere percussus coloribus micaturiariis: &itis
lapides repperiuntur innidis aquilarum. aiunt binos inuenire.
marẽ est & feminam nec sine his parere aquilas horum masculus
duros similis gallae subrutilis. femineus uero pusillus ac mollis
alligati partus celeritatem faciunt &iam a quibus aliquid uuluae
excidunt nisicito parturientibus auferantur.: fingites cappa¬

Expanded text:
sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, venesed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt: nascitur in India et in Samnio Italiae. Mithridax lapis Euphratis sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac mollis. Alligati partus celeritatem faciunt, etiam aliquibus aliquid vulvae excidunt, niso cito parturientibus auferantur. Phengites Cappa
Abbreviated transcription (Latin):
dies adsumuntur : sacos enim grece arca dicitur. fagos. comedere.
Hascitur aut̃ introade. fissilique uena scinditur. sunt & eius dem
generis in oriente saxa. quae&iam uiuentibus alligata erodunt
corpora mitioris aut seruandis corporibus nec ad sumentis.
&̾ matites appellatus. eo quod cis teresolutus. in colorem ueniat
sanguinis. est aut̃ ammodum liuidus. est & ferrõginus. nascitur
inultima aegypti babylonia. &ispania andromatus colore
niger. ponderi & duritia in signis. unde & nomen traxit prae¬
cipuus repperitur in africa. trahere aut̃ in seargentum uel
aes dicitur. quique ad tritus ut ematites in colorem redigitur
sanguinis. Iscistos inuenitur in ultima spania croco similis. cum leui fulgore
facile friauilis: amianthos appellatus a u&eribus: eoquod si exipso
uestis fuerit contexta ignȩ resistat. & igne inposita. non ardeat.

Expanded text:
dies absumuntur; σάρξ enim Graece caro dicitur,a φαγεῖν comedere. dies absumuntur; σάρξ enim Graece caro dicitur,a φαγεῖν comedere. Nascitur autem in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum vel aes dicitur, quique adtritus, ut haematites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat,
Abbreviated transcription (Latin):
in frigia colore pallidus mediocrit᷑ grauis estaut̃ gleba pumicosa.
uritur anteainno perfusus. flatus que follibus doneo rubis cat
acrursus dulceuinum extingutur. ternis eiucibus: tinguendis
uestibus: tantum utilis. sirius lapis asiria ubi repperitur appel¬
latus. hic integer. fluctuari traditur. comminutus. mergi
Arabicus similis est eboris. sine ullamacula: hic defricatus adcutem:
sucum emittit crocosimilem: Iudaicus lapis albus est. atque
inscematae glandis scripturis sub inuicem modulatus. quas greci
grammas appellant. Samius: a samo insula. ubi repperitur uocatus
& est grauis & candidus. poliendi aurum utilis: mem fitis uocatus
a loco aegypti & est gemmantis naturae hictritus. atque in his
qua eurenda sunt & secanda ex ac&o in linitus. ita obtstu psscere
facit corpus. ut non sentiat cruciatum: Sarco fagus lapisdictus
eoquod corpora de functorum condita in eo in fra quadraginta

Expanded text:
in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus flatusque follibus donec rubescat, ac rursus dulce vino extinguitur ternis vicibus, tinguendis vestibus tantum utilis. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatus; hic integer fluctuari traditur, comminutus mergi. Arabicus similis est eboris sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem sucum dimittit croco similem. Iudaicus lapis albus est atque in schemate glandis, scripturis subinvicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς vocant. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus: et est gravis et candidus, poliendo auro utilis. Memphitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sarcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraginta
Abbreviated transcription (Latin):
sub diuo sic ardentem. ut eam nulla tempestas. nullus imber ex
tinguen&. I peritis persicus lapis. puluus aeris similans qualitatem.
cuius plurimus ignis. siquidem facile scĩ stillas e mittit. hic tenen¬
tis manum siuehementius p̃matur adurit. propter quod abigne
nomen accepit: Est alius piritis uulgaris. quemuiuum lapidem
appellant. qui ferro uellapide percussus. scintillas emittit :q̃: excipi¬
untur fulgore uel aliis fungis. uel folus.. et celerius p̃b&
ignem. hunc uulgus focarem p&ram uocat. Selinitis quilatine
lunaris in ter praatur. eo quodinteriorem eius candorem cum luna
cres cere at quedeficere aiunt. gignitur inpersida: Dionisius lapir
fuscus & rubentibus nocissparsus. uocatur aut̃ ita quia sia que mixet
conteratur. uinum fraglat. & qđ inillo mirum ẽ ebrietati resistit.
lracius niger & sonorus. nascitur in flumine cuius nomenẽ pontus
in equicia : Frigius lapis ex loco traxit uocabulum. nascituremim

Expanded text:
sub divo sic ardentem ut eam nulla tesub divo sic ardentem ut eam nulla testingueret. 5. Pyrites Persicus lapis, fulvus, aeris simulans qualitcuius plurimus ignis, siquidem facile scintillas emittit: hic tenentis manum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit, quae excipiuntur sulpure vel aliis fungis vel foliis, et dicto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine cuius nomen est Pontus in Equitia. Phrygius lapis ex loco traxit vocabulum; nascitur enim
Abbreviated transcription (Latin):
cum lapide. ferrum cursu de super mouebatur. Un defactum est.
ut in quodam templo. simulacrum e ferro penderae inaere uider&ur.
est aut̃ quippe & alius m a& hiopia magnes. qui ferrum non ambigit.
respuit que. omnis aut̃ magnes tantomelior est quanto magis
ceruleus est. Cagates lapis. primus inuentus est insicilia. gagatis
fluminis fluo rereiectus. unde & nominatus. lic& inbrittania sit
plurimus. est aut̃ niger planus. leuis & ardens igni ad motus. fictilia
ex eo scripta non delentur. incensus serpentes fugat. Demoniacos.
prodit. uirginitatem deprehendit. mirum quia accenditur aqua.
oleo restringitur. Asbeston arcadiae lapis. ferrei coloris. abigne
nomen sortitus. eoquod accensus semel. numquam ex tinguitur.
Dequo lapide m& anicum aliquid ars humana mo litaest. quod
gentiles captis acrilegio mirarentur. Denique intemplo quodã
fuis seueneris fanum. ibique candelabrum & in eo lucernam

Expanded text:
cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est cum lapide ferrum cursim desuper movebatur. Unde factum est ut in quodam templo simulacrum e ferro pendere in aere videretur. Est quippe et alius in Aethiopia magnes qui ferrum omne abigit respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est quanto magis caeruleus est. Gagates lapis primum inventus est in Sicilia, Gagatis fluminis fluore reiectus; unde et nominatus, licet in Brittania sit plurimus. Est autem niger, planus, levis et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur; incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit; mirumque, accenditur aqua, oleo restinguitur. Asbestos Arcadiae lapis ferrei coloris, ab igne nomen sortitus eo quod accensus semel numquam extinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris fanum, ibique candelabrum et in eo lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
erumpit. Natura eius mirum aliquid facit. post quam enĩ arserit
aquis incenditur. quibus sol& ignis ex tingui. oleo ex tinguitur quosola
ignis accendi. lisus eius structuris fabricae necessarius. nam lapis
lapidi non potest adherere fortius. nisi calce coniunctus. calcis elapide
abariditate dicta non abherendo in fabricis. ut quidam uolunt.
huius probatio simanu in pressa stridat. aut sunuestem candidam
sparsanihil sordis relinquat .
idemmagnes pascer&. postea & passim inuentus ẽ aut̃ colore ferrugi¬
neus: Se& probatur cum ferro adiunctus. eius fecerit raptum nam adeo
adp̃ hend& ferrum. ut catenam faciat anulorum. unde & eum uulgus
ferrum uiuum appellat. liquo rem quoque uitri ut ferrum trahere
creditur. cuius tantauis est ut refert beatissimus agustinus. quod si
quidam eundem magne tem lapidem tenuerit subuase argenteo.
ferrumq superargentum posuerit. Deinde suber mouente manu

Expanded text:
em. Natura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, em. Natura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potest adhaerere fortius, nisi ad sit calce conjunctus. Calx e lapide ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat. idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut refert beatissimus AugustinusCiv. 21, 4, quod quidam eundem magneten lapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu
Abbreviated transcription (Latin):
Calculus est lapillus teriae admixtus. r&undus at que durissimus
& ommpuritate lenissimus. dictus aut̃ calculus quod sme molesha
breuitate suicale&ur cuius contrarius est. Seru pus. lapillus
minutus &asper qui si inciderit incalciamentum. noc& & molestia
est animo. unde & animi molestiam scripulum dicimus: hine & serip¬
asaxa idest aspera. Cufis nomenaccepit quod ferrum ad ici¬
dendum acuat. cutis enim greco sermone incisio nominatur. exhis
aliae a quariae sunt. alia eoleo indigent. in acuendo. s& oleum lene
aquae aciem acerrimam r&dunt. Pumex uocatur. eoquod
spumae densitate coner&us fiat. & est aridus candore paruuis. tanta¬
que naturam refrigerandi habens. ut inuasemissus. musta deferuere
desinant. Rudos astifices appellant lapides contusos. & calce ahmyxto
om nium aut̃ optimum lapide speculari. est enim signis aedificiori¬
& coronis gratissimus, Calcis uiuadicta quia dumsit tactu frigida

Expanded text:
Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque durissimus, Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus quod sine molestia brevitate sui calcetur: cuius contrarius est scrupus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum, nocet et molestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa, id est aspera. Cotis nomen accepit quod ferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; aquae aciem acerrimam reddunt. Pumex vocatur eo quod spumae densitate concretus fiat; et est aridus, candore parvus, tantamque naturam refrigerandi habens ut in vas missus musta fervere desinant. Rudus artifices appellant laomnium autem optimum de lapide speculari. Calx viva dic lorum mundum est. Calx viva dicta, quia dum sit tactu frigida,
Abbreviated transcription (Latin):
constrictae iustutus est. ut in leonum & ursorum oraspassum. tantã
ium habeat adstringendum: ut non ualeant mordere.
I. DELAPIDIBUS AULCARIBUS
apis ateria tamquam densior. &iam uulgo discernitur. lapis aut̃
dictus qđ ledat pedem. lapis mollis est & sparsus: saxa: erint & amon¬
tibus ex ciduntur: P&ra grecum est. Silex est durus lapis. eoqđ
ex siliat ignis ab eo dictus:: Scopulus a saxo eminenti quasi abspe
grece. speluncȩ latine : est aut̃ rupis cauata. CRepido extremi¬
tas saxiabrupta. unde & crepido uocata. quod sit abrupta saxi
saxa inmaredictae a cauando quasi cau᷑tae: Murices. p&rie
in litore similis muricis uiuis. acutissimae & nauibus perniciosae
Icox. saxum est qui humanae uocis sonum captans. &iam uerba
loquentium imitatur. Icon. aut̃ grece. latinae imago uocatur¬
eoqued aduocem respondens. alieri efficitur. imago sermonis. lic& hoo
quidem & locorum natura euenit. acplerumque conuallium

Expanded text:
constrictae virtutis est, ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam constrictae virtutis est, ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat ad stringendum, ut non valeant mordere. CAPUT III. De lapidibus vulgaribus. 1. Lapis a terra tanquam densior, etiam vulgo discernitur. Lapis autem dictus, quod laedat pedem. Lapis mobilis est, et sparsus. Saxa haerent et a montibus exciduntur. Petra Graecum est. Silex est durus lapis, eo quod exsiliat ignis, ab eo α Graece, speluncae Latine. Est autem rupis cavata. Crepido extremitas saxi abrupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti saxi saxa in mari, dictae a cavendo, quasi cautae. Murices petrae in litore similes muricis vivis, acutissimae et navibus perniciosae. Icon saxum est, qui humanae vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatureo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium.
Abbreviated transcription (Latin):
de quoquidã ait. Rusticus es nescis quo greconomine dicar. spuma
uocor nitri grecus es a fronitru. Colligitur aut̃ in asia. in speluncis
distillans. De hinc siccatur solebptimum putatur. siminime fuerit
pondero sum. & maximae friabi lecolore pene purpureo.: Cal cantũ
dictum quia calcitis est timum. idest flos unde & apud latinos eris
flos appellatur. Eit aut̃ nunc multis in regionibus olim inspaniae
puteis uel stagnis. id genus aquae habentibus. quando coquebant.
& inpis cinas lineas fundebant appendentes super ereas retes lapillis
ex tentas. quibus limi in similitudinem. uitreis acinis adherebant.
sicque eiectum siccabatur. diebus triginta. fit aut̃ nunc a libi in spe¬
luncis quod liquide collectum de inde fusum. inquosdam botros
solidatur. Eit & in scrobibus cauatis. quorum elateribus decadentes
guttae coalescunt. fit & salis modo. exfra glantissimo sole: adeoautem

Expanded text:
de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureo. 9. Chalcantum dictum, quia Chalcitidis est thymum, id est, flos, unde et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis, vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant, et in piscinas ligneas fundebant, appendentes super eas restes, lapillis extentas, quibus limus in similitudinem vitrei acin adhaerebat, sicque ejectum siccabatur diebus XXX. 250 10. Fit autem nunc alibi in speluncis, quod liquide collectum, dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quarum de lateribus decidentes guttae coalescunt; fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem
Abbreviated transcription (Latin):
& hna est purpureus: Item in eadem sicilia in pacino u adeo splendi¬
dus & lucidus ut imagines reddat. In cappadocia crucinus effoditu
salis natura necessaria est ad omnem escam. pulmentis enim¬
facit. ex eo quippe omnis uictus delec¬
tatio & summa hilaritas: hinc & salus. nomen accepisse putatur
nihil enim utilius sale & sole. Denique cornea uidemus corpora
nauticorum quinȩtiam pecudes. armenta & iumenta. sale
maxime prouocantur adpastum: multum largiores lacte.
multoque gratiores casei dote.. Corpora &iam sal adstringit.
siccat & alligat. defuncta &iam aputrescendi labeuindicat.
ut durent: Nitrum a loco sumssit uocabulum. nascitur enim
in oppido uel regione aegypti nitria ex quo & medicinae
funt. & sordes corporum. uestium que lauantur. huius natura
non multum a pale distat. hab& enim uir tutem salis. & similiter oritur
canes centibus siccitate litoribus. A fronitr̃u grece latinae spumanitriẽ

Expanded text:
Aetna est, purpureus; item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendiAetna est, purpureus; item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus et lucidus ut imagines reddat; in Cappadocia crocinus effoditur. Salis natura necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enifacit. Ex eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus nomen accepisse putatur; nihil enim utilius sale et sole: denique cornea videmus corpora nauticorum. Quin etiam pecudes, armenta et iumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte multoque gratiores casei dote. Corpora etiam sal adstringit, siccat et alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat ut durent. Nitrum a loco sumpsit vocabulum; nascitur enim in oppido vel regione Aegypti Nitria, ex quo et medicinae fiunt et sordes corporum vestiumque lavantur. Huius natura non multum a sale distat; habet enim virtutem salis et similiter oritur canescen
Abbreviated transcription (Latin):
uocatũ ex estimant: Nama quis maris sponte ginitur : spuma in ex¬
tremis litorib uel scopulis derelicta & sole decocta. St̃ & lacus.
& flumina & putei. equibus hauritur. dehinc insalinis. ingestu ssole
siccatur. sed& flumina densantur in sale. amne reliquo subgelu
fluente. a libi quoque d&ractis arenis colligitur. crescens cum
lunae noctibus. nam incirinea ammoniacus  sub arenis inuenitur
sunt & montes natun salis. in quibus ferroceditur ut lapis. renas cens
maius. tantae alicubi duritiae. ut muros domusq massis salis
faciant. sicut in arabia. innatura quoque salis differentiae: nam
alibi suauis. alibi salsissimus. commune sal inigne crepitat. traga¬
seum. nec crepitat in igne nec exilit. Agrigentinum siciliae. flammis
patiens in aqua exilit᷑. inigneflu&. contranaturam: sunt & colorũ
differentiae: Nemfiticus. rufus est in parte quadam siciliae. Uibi

Expanded text:
vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma in exvocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis litoribus vel scopulis derelicta et sole decocta. Sunt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis arenis colligitur, crescens cum luna noctibus; nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis invenitur. Sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissimum: commune sal in igne crepitat; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
aptu. Sulfuris tantauis ẽ. ut morbos comitiales dep̃hendat
nitore suo. in positus ignibus ardescens. incaliceuini prunaque¬
Situmen iniudeae lacuas faltite
emergit. cuius glebas supernatantes nautae sca fis ad propin¬
quantes colligunt.: Insiria autt̃. limus ẽ passim a terra ex tuans.
spis satura aut̃ utraq & dehisitate coeunt. & utra que greci spissa¬
as falton appellant. natura eius ardens. & igniam cognata & neq
aqua neque ferro rumpitur. nisi solis mulieribus inqui namentis.
utilis ad conpages nauium. Alumen uocatum alumine quod
lumen coloribus prestat tinguendis. estaut̃ salsugo terrae.
efficiturque hieme. ex aqua & limo & estiuis solibus maturatur.
huus species duaesunt. liquidum & spissum. Salquidã dictũ putax
qđ inigne exiliat. fugit enĩ ignemdum sit igneũ. s& naturam sequitur.
quiaignis & aqua. semper int̃se in imica sunt. Aliisal asalo & sole

Expanded text:
aptum. Sulphuris tanta vis est ut morbos comitiales deprehendat aptum. Sulphuris tanta vis est ut morbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. In calice vini prunaqBitumen in Iudaeae lacu Asphaltite emergit, cuius glebas supernatantes nautae scaphis adpropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim aestuans a terra. Spissantur autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci πισσάσφαλτον appellant. Natura eius ardens et ignium cognata, et neque aqua neque ferro rumpitur, nisi solis muliebribus inquinamentis: utilis ad conpages navium. Alumen vocatum a lumine, quod lumen coloribus praestat tinguendis. Est autem salsugo terrae, efficiturque hieme ex aqua et limo, et aestivis solibus maturatur. Huius species duae sunt: liquidum et spissum. Sal quidam dictum putant quod in igne exiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneum, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole
Abbreviated transcription (Latin):
r&dat. terra samiasamo insuladicta. glutinosa. & candida & linguae
lenis. medicamentis & uas culis necessaria. puluis puteo lanus. inputeo¬
lanis Italiae colligitur collibus. obponitur que ad sustinen da
maria fluctusque frangendos. nam mersus aquis protinus. lapis
fit. undis que eottidie fortior effectus. insaxum mutatur. sicut
argilla igne in lapidem uestitur. : Sulfur uocatum. quiaigne accen¬
ditur. ur enim ignis est. Namius eius. & aquis feruentibus sentitur.
nequealia res facilius accenditur: Nascitur insulis eolus. in ter
siciliam &ita aliam. quas ardere dicunt. Inuenitur & in alus locis
effos sum. huius genera. quattuor. uniam. quod foditur trans¬
luc&que & uir&. quo solo ex omnib generibus. medici utunt᷑.
Alterum quod appellant glebam. usibus tantum fullonum fami¬
liare tertium liquor est. usus eius adlanas sulfindas. quõ candorem
molliciemq prestat. Quartũ adlicinam maxime conficienda

Expanded text:
reddat. 7 Terra Samia a Samo insula dicta, candida, et levis, et linguae reddat. 7 Terra Samia a Samo insula dicta, candida, et levis, et linguae glutinosa, medicamentis et vasculis necessaria. 8. Pulvis Puteolanus in Puteolanis Italiae colligitur collibus, opponiturque ad sustinenda maria, fluctusque frangendos. Nam mersus aquis protinus lapis fit, undisque quotidie fortior effectus in saxum mutatur, sicut argilla igne in lapidem vertitur. 9. Sulphur vocatum, quia igne accenditur: Ur enineque alia res facilius accenditur. Nascitur in insulis Aeoliis inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur et in aliis locis effossum. Huius genera quattuor. Vivum, quod foditur, translucetque et viret, quem solum ex omnibus generibus medici utuntur. Alterum, quod appellant glebam, usibus tantum fullonum familiare. Tertium liquor est; usus eius ad lanas suffiendas, quoniam candorem mollitiemque praestat. Quartum ad lychnia maxime conficienda
Abbreviated transcription (Latin):
I. DEPULUERIBUS. ET GLEBIS TERRAO
ulius dictus quodiuuenti pellatur. tollitur enim eius flatu.
Cenum. est uorago luti. cinis ex incendio dicitur. abeo enim fit.
Fauilla quod perignem effectasit. Nam fos ignis est. Cleba quod sit
globus. pulueris enim collectione conpingitur. & in uno glome
ad unatur: terra aut̃ ligata : Glebaest: soluta puluis. labina eo qđ
ambulantib lapsum inferat dicta perdiriuationem alabe.
utum. uocatum quidam peranti frasn putant. quod ñ sit mundũ
Namomne lotum mundum ẽ: Uolutabra appellata quodibi
apri uolutentur. uligo sordes limae uel aquae sunt. Sabulũ
leuissimum terrae genus.: ARgilla. ab argis uocata apud quos
primum ex eauasa confecta sunt. Cr&a ab insula cr&a ubi¬
melior est. E R&&a cimolia. candida est. acimea italue in sula
dicta
quarum altera uestrmentorum pr&iosos colores emollit& & contristatos
sulfore quodamnitore ex hilarit. alteragem mis nitorem prestat.
Cnda argentaria & ipsa candida. appellata eo quod nitorem argento

Expanded text:
 De pulveribus et glebis terrae. Pulvis dictus quodvi venti pellatur. Tollitur enim eius flatu Caenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur; ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit; nam φῶς ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione conpingitur et in uno glomere adunatur. Terra autem ligata gleba est, soluta pulvis. Labina, eo quod ambulantibus lapsum inferat, dicta per derivationem a labe. Lutum vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit mundum; nam omne lotum mundum est. Volutabra appellata quod ibi apri volutentur. Uligo sordes limi vel aquae sunt. Sabulum levissimum terrae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt. Creta ab insula Crmelior est, nomen traxit. Creta Cimolia candida est: a Cimaea Italiae insula dicta, quarum altera vestimentorum pretiosos colores emolliens, contristatos sulphure, quodam nitore exhilarat; altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida appell
Abbreviated transcription (Latin):
itu dicta . semita aut̃ hominum est. calles ferarum & pecodum
Callis est iter pecodum inter montes angustum & tritum acallo
pedum uocatum siuecallo pecodum perduratum.: Tramites sunt
trans uersa in agris itinera siuerecta iadicta qđ trans mitat.
Siuortia sunt flexus uiarum. hoc ẽ uias indiuersa tendentes
Idem. Diuerticula sunt hoc ẽ diuersae ac diuisae uiae. siue
semitae trans uersae quaesunt alterae uiae: Biuium quia
duplex ẽ uia. Conp&a quia plures inea conp&unt uiae quasi
triuiae quatriuiae. Ambitus inter uicinorum aedificia locus
duorumpedum & semi pedes ad circum eundi facultatem relic¬
tus. & ambulando dictus Orb&a uestigium carri. aborre
rotae dicta. Porro actus quo pecus agisol&. Cliuosum it̃
flexuo sum. uestigia sunt pedum signa. primis plantis ex pressa.
uocita quod his uiae praecurrentium uestigentur. idest agnos cantur

Expanded text:
itu dicta. Semita autem hominum est, callis ferarum et pecudum. itu dicta. Semita autem hominum est, callis ferarum et pecudum. 10. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicti quod transmittant. 11. Divortia sunt flexus viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. Eadem diverticula sunt, hoc est, diversae ac divisae viae, 244 sive semitae transversae, quae sunt a latere viae. 12. Bivium, quia duplex est via. Compita, quia plures in ea competunt viae, quasi triviae, quatriviae. Ambitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis, ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. 13. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus quo pecus agi solet. Clivosum, iter flexuosum. Vesvocata quod his viae praecurrentium investigentur, id est agnoscantur
Abbreviated transcription (Latin):
haec aut acdmare aut adoppida pertin&. priuataẽ quae uicino municipio
dataest. Strata dieta quasi uulgi pedibus tritu lucro&ius. strataq
iam uulgi pedibus d&rita uiarum. ipsa est. & dilapidata. rõ lapi¬
dibus strata . primiaut̃ penidicuntur lapidibus uia strauis se.
postea romani eas per omnem peneorbem disposuerunt p̃pt̃
rectitudinem itinerum & neplebs ess& otiosa. Ager est media
stratae. eminentia. coaggeratis. lapidibus. strata ab agerȩ. tõ
coaceruatione dicta quã historici uiam militarem dicunt. ut qualis
sepe uiae de praehen sus inagere serpens: Iter uelitus ẽ uia quairi
abhomine quaqua uersum potest. Iteraut̃ &itiner diuersam signi¬
ficationem habent. It̃ enim est locus transitu facilis. unde& appel¬
lamus & titum. Itiner aut̃ est itus longaeuiae. & ipselabor ambu¬
landi ut quo uelis peruenias. Semita itineris dimidium ẽ sasemi

Expanded text:
Haec aut ad mare, aut ad oppida pertinet. Privata est, quae vicino municipio Haec aut ad mare, aut ad oppida pertinet. Privata est, quae vicino municipio data est. 6. Strata dicta, quasi vulgi pedibus trita. Lucretius: Strataque jam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et delapidata, id est, lapidibus strata. Primi autem Poeni dicuntur lapidibus vias stravisse, 243 postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt propter rectitudinem itinerum, et ne plebs esset otiosa. 7. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est, coacervatione dicta, quam historici viam militarem dicunt, ut: Qualis saepe viae deprensus in aggere serpens. 8. Iter, vel itus est via qua iri ab homine quaqua versum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim locus est transitu facilis, unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi, ut quo velis pervenias. 9. Semita itineris dimidium est, a semi
Abbreviated transcription (Latin):
ducentorum iugerum quiapud antiquos a: iugeribus uocabatu
S& post eaduplicata ẽ nomenque pristinum r&inuit. innumero¬
enim centuriae multiplicatesunt nomen mutare non potueri
greci. stadia. qalli leucas aegyptus ignes. persae parasangas.
sunt aut̃ proꝓprio quaeq spatio. Milliarium. mille passibus
terminatur. & dictum milliariũ quasimille adium. habens
pedes quinquemilia. leuua finitur passibus millequingentis
Stadium octaua pars miliarnest constans passibus centum
uiginti qum que hunc primum erculem statuns se dicunt.
eumque eospatio d&erminasse. quod ipse subuno sp̃u confe¬
ciss& acpro in de stadium appellass& qũo infinem respiras ẽ
simulq & st&is s&. Uia est quapotest ire ueiculum. & inadicta uei¬
culorum incursu. Nam duos actus capit propt̃ euntium & uenientiũ
ueiculorum incursu. Omnis aut̃ uia. aut publica ẽ aut priuata
publica ẽ quaem solo publico ẽ. quae iter actus populo pat&.

Expanded text:
ducentorum iugerum, qui apud antiquos a centum iugeribus vocabatur, ducentorum iugerum, qui apud antiquos a centum iugeribus vocabatur, sed postea duplicata eenim centuriae multiplicatae sunt, nomen mutare non potuerunGraeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio. Miliarium mille passibus terminatur; et dictum miliarium quasi mille adium, habens pedes quinque milia. Leuga finitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars miliarii est, constans passibus centum viginti quinque. Hunc primum Herculem statuisse dicunt, eumque eo spatio dcisset, ac proinde stadium appellasse, quod in fine respirasset, simulque stetisset. 4. Via est qua potest ire vehiculum, et via dicta a vehiculorum incursu. Nam duos actus capit propter euntium et venientium vehiculorum occursum. 5. Omnis autem via, aut publica est, aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter actus populo patet.
Abbreviated transcription (Latin):
Indeuncia habens digitos tres palmus aut̃ quattuor digitos
hab&. pes. sedecimpas sus : pedes quipꝰque ꝑtica passus duos
idest pedes decim: Pestica aut̃ aportando dicta quasi portica. omnes
enm praecedentes men surae incorpore sunt ut palmus. pes. passus
& reliqua. solapertica postatur. est enim decimpedum ad instar calami
in exechielo templum men surantis. Actus minimus est latitudine
ctus duplicatus iugerum facit ab eo quodest iunctum iugeri nomen
accepit. iugerum aut̃ constat longitudine ꝓedum ducentorum
est quod inarando extat quod defossum est lira. Galli cand&um
appellant mareis urbanis spatium. centũ pedum. quasicent&um
in agrestibus aut̃ pedes centum quinquaginta quadratorum iustũ
cand&&um uocant. : Porro stadiales ager hab& passus cxxu tõ
pedes dcxxU cuius mensura octies conputata miliarium facit.
qui con stat quinquemilia pedibus.: Centurio aut̃ ager est

Expanded text:
Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos habet, pes sedecim, passus pedes quinque, perticas passus duos, id est pedes decem. Pertica autem a portando dicta, quasi portica. Omnes enim praecedentes mensurae in corpore sunt, ut palmus, pes, passus, et reliqua; sola pertica portatur. Est enim decem pedum ad instar calami in Ezechielo templum mensurantis. Actus minimus est, latitudineActus duplicatus iugerum facit; ab eo quod est iunctum iugeri nomen accepit. Iugerum autem constat longitudine pedum ducentorum est quod in arando extat; quod defossum est, lira. Galli candetum appellant in areis urbanis spatium centum pedum, quasi centetum. In agrestibus autem pedes centum quinquaginta quadratum iustum candetum vocant. Porro stadialis ager habet passus CXXV, id est pedes DCXXV; cuius mensura octies conputata, miliarium facit, qui constat quinque milia pedibus. Centuria autem ager est
Abbreviated transcription (Latin):
dirigitur . qui pro eo qđ formam .x. faciat. decumanus est appel¬
latus. ager enim bis diuisus. figuram dinariinumeri effecit.
Arca ab arcendo uocata. fines enim agri custodit. eosq adire
prohib& .: Trifinium dictum. eoqđ trium possessionum finis
ad stringit. hinc & quadri finium quod quattuor.: Reliqui
limites angustiores. & inter se distant in paribus interuallis.
& nominibus designatis: DEMENSURIS. AGRORUM.
En sura est quid quid pondere. capacitate. Longitu dine. altitu¬
dine. latitudine. animoque finitur: Maiores itaque orbem
in partibus. partes. in proum cus. pro uincias. in regionibus.
regiones in locis. loca. interritoriis. terr&loria. In agris. agras
incenturiis. centurias. iniugeribus. iugera. Inclimmatibus.
de inclimmata. in actus perticas. passus gradus. cubitos. pedes
palmos. uncias. & digitos diuiderunt: tanta enim fuit eorũ
sollertia : Digitus est pars minima agrestium mensurarũ.

Expanded text:
dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat decumanus est appeldirigitur, qui pro eo quod formam X faciat decumanus est appellatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Arca ab arcendo vocata: fines enim agri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui limites angustiores et inter se distant inparibus intervallis et nominibus designatis. De mensuris agrorum . Mensura est quidquid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine, animoque finitur. Maiores itaque orbem in partibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum.
Abbreviated transcription (Latin):
caripos sunt: Pales dues dicta ea palepastoralidea qđ paleam
idest pabula nutriantium mentorum. DeFIMBUS. ACRO RUMn
ines dicti eo quod agri funiculis sint diuisi. mensurarum enĩ lineae.
interrarum partitione tenduitur. ut dimensiones a equitas tene¬
atur. Limites appellati antiquo uerbo trans uersi. Nanttrans uersa
omnia antiqui lima dicebant . a quo & limina ostiorũ perquas foris
uel intus itur. & limites qđ pereos in agros foris eatur. hinc & limus.
uocabulum accepit cingulum. quoserui publici cingebantur. obliqua
purpura : Terminidicti. qđ terrae mensuras destingunt. at quede¬
clarant. his enim testimonia finium in telleguntur. & agrorum
ntentio & cestamen aufertur. limites maximi. inagris duo sunt.
cardo & decumanus. cardo quia septem trione directus a cardine
caeliest. Nam sine dubio caelum uestitur. in septentriona le orbe:
ecumanus ẽ quiaboriente in occidentem pertrans uersum

Expanded text:
cari possunt. 18. Paludes dictae a Pale pastorali dea, cari possunt. 18. Paludes dictae a Pale pastorali dea, id est pabula, nutriant iumentorum. De finibus agrorum . Fines dicti eo quod agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur, et agrorum intentio et certamen aufertur. Limites maximi in agris duo sunt: cardo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine dubio caelum vertitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum
Abbreviated transcription (Latin):
semel cum fructu erunt & semel uacua. Squa lidus ager quasi
ex colidus. qđ iam acultura exierit. sicut ex consul. qđ acon solatu
discesserit: Uliginosus ager est. semper uuidus Nam umidus
dicitur quia liquando siccatur. uligo enim umor terrae est
naturalis. ab eanumquam recedens: Subsiciua sunt propriȩ
quaes utor demateria precidens quasi suꝑuacua abicit. inde
& subsiciba agri quos inpertica diuisos recusant quasi steriles
uel palustres. Item subsic. iua que indiuisura agri. non efficiunt
centuriam idest iugeraducenta: A rea dicitur tabularum
aequalitas. dicta aut̃ area aplaniciae at quȩ aequalitate.¬
unde & ara. alnaream uocatam dicunt quod protiturandis
frugibus eradatur. uel quod non triturentur in ea nisiarida.
PRx tum est aut̃ cuius fenicopia armenta tuentur. cui u&eres
romani nomen indiderunt. ab eo quod protinus sit paratus. Nec
magnum laborẽ t culturae desider&: prata aut̃ esse quae se¬

Expanded text:
semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus, quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae est naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autunde et ara. Alii aream vocatam dicunt, quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea, nisi arida. 17. Pratum est cujus foeni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem sunt, quae se
Abbreviated transcription (Latin):
at florus quod sunt ortiapibus congruentes & floribus quod &iam
uirgilius in quattuor libros georgicorum secutus ẽ: Rura u&eres
incultos agros dicebant. rõ siluas & pascua. agrum uero quicolebat᷑.
Namrus ẽ quomel. quolac. quo pecus haberi potest. Vnde & rusticus
nominatur haec agrestium primae totiosa felicitas Seges ager est
in quo seritur. unde & uirgilius illa seges demum uotis respondit
auari agriculae. Con spascuus agerdictus quia diuisorib agrorum
relictus est ad pascendum communit̃ uicinis. Alluuius ager est
quẽ paulatim fluuius in agrum r&dit. Arcifinius ager dictus ẽ
quia certis linearũ mensuris non contin&ur. s& arc&ur fines eius
obiectufluminũ montium arborum. unde & in his agris nihil sub¬
siciborum interuenit. Noualis ager est primum proscisus. si ue
qui alternis annis uacat nouandarũ sibi uirium causa. Noualia enĩ

Expanded text:
aut florus, quod sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam aut florus, quod sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Vergilius in quattuor libros Georgicorum secutus est. Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Seges ager est in quo seritur; unde et VergiliusGeorg. 1, 47: Illa seges demum votis respondet avari agricolae. Conpascuus ager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim
Abbreviated transcription (Latin):
littera commnutata .l. pro. .R. magoria tuguria. DeA GRIS
Ager latine appellare dicitur. eoquod meo agatur aliquid. alii
a grum ex greco nominari manifestius credunt. Un de &iulla
grececora gros dicitur: Uilla auallo. tõ aggere terrae nun¬
cupata. quod ꝓlimite constitu sol&: Pos sessiones sunt agri
late patentes. publici priuatiq quos inicio non mancipati. one
s& quisque ut potuit occupauit atque possedit unde& nun¬
cupacio. Fundus dictus quodeo fundatur uel stabiliatur
patrimomentum. fundus aut̃. & ur banum aedificium &
rusticum intellegendum. Praedium quod ex omnibus
patrifamilias maxime pre delur. tõ appar& quasi preuidiũ
uel qđ antiqui agros quod bello ceperant ut praedae nomine
habebant.: Omnis aut̃ ager ut uarro doc& qua drifarius
diuiditur. aut enim aruus est ager. tõ. sacio nalis. aut consitus
idest aptus arboribus. aut pascuus. quierbis tantum & animalibus uacat.

Expanded text:
littera commutata L pro R, magalia, magaria. § 13 De agris. littera commutata L pro R, magalia, magaria. § 13 De agris. Ager Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et rusticum intellegendum est. Praedium, quod ex omnibus patrifamilias maxime praevidetur, id est apparet, quasi praevidium; vel quod antiqui agros, quos bello ceperant, ut praedae nomine habebant. Omnis autem ager, ut Varro docet, quadrifarius dividitur: aut enim arvus est ager, id est sationalis; aut consitus, id est aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat;
Abbreviated transcription (Latin):
apud maiores enim potentes. aut submontib aut in montib sepelie¬
bantur in d& ractum ẽ ut suꝑ cadauera. aut piram. iõ fierent. aut
ingentes columnae conlocarentur. DEAEDIFICIIS RUS TCIS
asa esta greste habitaculum. palis at que uirgultis. arundinibus qu e
contex tum. quibus possint homines tueri. aui. frigoris. uel caloris.
imuria. Tugurium casula est. quam faciunt sibi custodes umearũ.
ad tegimen sui. qua si tegurium. siue propter ardorem solis. & radios
declinandos. siue ut inde uel homines. uel bestiolas quae insidi¬
ari solent natis frugibus abigant. hanc rustici. capannam uocant.
quod unum tantum capiat: Tescua quidam putantes setuguria
quidam loca prorupta & aspera. magalia aedificia numidarum
a grestium oblonga. incurus lateribus tecta. quasi nauium
carinae sunt. siue ro tunda inmodum furnorum. & magalia dicta
quasi magaria. quia magar punici nouam uillam dicunt. una

Expanded text:
Apud maiores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepelieApud maiores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur. Inde tractum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes columnae conlocarentur. § 12 De aedificiis rusticis. Casa est agreste habitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris iniuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandos, sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiare solent natis frugibus, abigant. Hunc rustici capannam vocant, quod unum tantum capiat. Tescua quidam putant esse tuguria, quidam loca praerupta et aspera. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sunt, sive rotunda in modum furnorum. Et magalia dicta quasi magaria, quia 'magar' Punici novam villam dicunt, una
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatur. eoqđ mentem moneat ad defuncti memoriam. cum
tamquam mortuus a corde cumaut̃ uideris mon& mentem & admemo¬
riam tereducit ut mortuum recorderis. monumenta itaque & me¬
moriae promentis admonitione dictae. Iumu lus dictus quasi
tumens tellus. sarco fagum grecum ẽ nomen eo quodibi corpora
ad sumantur. sarciaenm grece caro. fagus comedere dicitur
Mausolea sunt sepulera. seumonumenta regum. a mausuleo rege
aegyptiorum dicta. Nam eodefuncto. uxor eius mirae magnitu¬
dinis & pulcritudinis ex truxit sepulcrum. intantum utus que
hodie omnia monumenta pr&iosa ex nomine eius mausulea
nuncupentur. Pira est genus sepulcrorum quadratum &
fastigiatum ultra omnem ex celsitatem quaefieri manu possunt
lin de & mensuram una um brarum egressae. Nullam habere
umbram dicuntur. taleaut̃ aedificio surgunt. utalato incipiant & in
angusto fimantur sicut ignis. pir. enim dicitur ignis hos egyptus hab&

Expanded text:
nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum tamquam mortuus a corde.' Cum autem videris, monet mentem et ad memoriam te reducit ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus quasi tumens tellus. Sarcophagus Graecum est nomen, eo quod ibi corpora absumantur; σάρξ enim Graece caro, φάγεῖν comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extruxit sepulchrum in tantum ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine eius Mausolea nuncupentur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finiantur sicut ignis; πῦρ enim dicitur ignis. Hos Aegyptus habet.