comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ̃ cũ dem̃ ꝯsenuit repastiãdũ ẽ. Ea cut õ senec̾tus
cũ luł egaruit situ. & in tcra plrrimũ añoꝵ: ułita ctẽsatũ
est ut gracilis ⁊ tant similis harũdo ꝓteãt. Sed illud d
ĩ t̾ra: quid aut tollendũ sit cuit relinq̃ndũ. Tollenabilius
tũ briguit hibꝰno frigore fodiendũ. Quotiens ꝙ uinea
xibus ixima ẽ: & stabiliendis uineis hablis. Tum ĩ repasti¬
nato moꝵ polita celerit᷑ emiccit: & post ꝗnqueniũ cela
more salicis recreat᷑: neq in pallu formata fere usq in
altum tessionẽ ꝑennat: ea pulsam tram & resolutã desi¬
derat. Sabulone limurdũ: uł Refactũ tofu nõ xespuit
opacco. O septentrionali cibo letat᷑. Spossu reformidat.¬

Expanded text:
epastinandum est. Ea est autem senectus, cum vel exaruit situ et inertia plurium annorum, vel ita densatum est, ut gracilis et cannae similis harundo prodeat. Sed illud de in terra quid aut tollendum sit aut relinquendum; tolerabilius  compescitur,cum obriguit hiberno frigore. Fodiendum quotiens et vineta; ribus proxima est, et ideo stabiliendis vineis habilis. Tum in repastinato nux posita celeriter emicat, et post quinquennium caesa more salicis 6 recreatur, atque 7 in palum formata fere usque in alteram caesionem perennat. Ea pullam terram et resolutam desiderat; sabulonem umidum vel refractum tofum non respuit; opaco et septentrionali clivo laetatur;spissum solum et
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua tha ut Aeris repugnit ũtia tempestiuitas euis in
rcinũ uer disfertir: neq dutus ⁊̃ uineis relinquẽttus est
ree soli uires absemat d bumã  ordimaria senumna
festes que erto celerius liban st consortio uuuuir isticum altĩto
faciluns qualestunt. At m senim ario licot trimã dtq et qua¬

Expanded text:
aliqua terrae vel aeris repugnat iniuria, tempestivitas eius in proximum ver differtur. Neque diutius in vineis relinquendus est, ne soli 3 vires absumat et ordinaria semina infestet: quae quanto celerius liberata sunt consortio viviradicum, tanto facilius convalescunt. At in seminario licet trimam atque
Abbreviated transcription (Latin):
tilus detrahit  & ĩ media spacia int̾ordinoꝵ ꝯfertur: suꝑ¬
uacuia nobis uidetar. quia ia p̃lit cuitũnalis udla queatio: q̃ es nu¬
dabit sũmas &ad inferioris ꝑueĩt radiculas: tñ imisit hibnas
ibres. Nũs aũt fosfionis aut ide deo& eẽ: ꝗ pͥmi ãm. aut una
minus: nãutiq freq̃nt̾ solũ excendũ : dũ ia intrem̃to suo uites
tumbrẽ. ne paciant᷑ hbam subcreste. ẜ ampinatio nisi eade
onerar. Sedd cum añicula es mẽsiũ sex aduinderua ꝑducta¬

Expanded text:
rahitur, et in media spatia interordiniorum confertur, supervacua nobis videtur, quia iam praecessit autumnalis ablaqueatio, quae et nudavit summas et ad inferiores radiculas transmisit hibernos imbres. Numerus autem fossionis aut idem debet esse qui primi anni, aut una minus; nam utique frequenter solum exercendum est, dum id incremento suo vites inumbrent, nec patiantur herbam subcrescere. Pampinationis eadem onerari. Sed cum annicula mensiumque sex ad vindemia
Abbreviated transcription (Latin):
eo ueltmus adminiculo uti: quad ego sepe teci. Sed si eo ꝓpositũ ẽ
utiq recidece: ut bimo posi utanuir : cũ ad unũ pampinũ iagre¬
degeris & si ip̃e excesserit pedalẽ longitudine ddecacuminare
ꝯuenit :ut int̾ iuce̾ potius ꝯfirmetur e sit robustior

Expanded text:
eo velimus anniculo uti, quod ego saepe eo velimus anniculo uti, quod ego saepe t bimo potius utamur, cum ad unum pampinum iam redegeris et is ipse excesserit pedalem longitudinem, decacuminare conveniet, ut in cervicem potius confirmetur et sit robustior
Abbreviated transcription (Latin):
Pampinari cũ es eoloco unde nepote a demeris ꝯfesti galeu fũdit¬
quo enato mulluis telinqutꝰ ctulus s̃ ip̃aõ matiꝰa: ꝗ sequẽti cnno cũ
Mnis aut̃ si ampinatioruis ea est tempestiuitis dũ adeo tenei R
palmites: ut leui tracta digiti decutiant᷑. dlam si uehetus
ĩduruerĩt. aut muore nixn ꝯualleadi st̾. aut falce depueãdiq qł
utrũq uitãdũ ẽ. altu qđ lacerat matrẽ si reuellere conenis:
ĩngxiũ napo eis citirenus plaga consistit qua uestigũ ferit acies
Ed estriuis caloribus uuiners penitus impisu & lattus ma¬
rescit: ita ut nominimã ꝑtam de sp̃o mattis corpore re¬
cos. Neq ideo si iam caulibus iturcis filcem falcẽ adiibere nete
est. id paulũ ab ipẽ matre retidendũ ẽ & nelut resetes reu¬
quẽdi st̾: qui telerius excipiant ũuria etatenus que nascuntur
a latere palonites: ultͣ eũ nõ ꝑpit uaporis uiolentia. Inmalleolo
similis ratio ẽ sampinandi. & in longitadinẽ eligẽdti matia si

Expanded text:
festim alterum funditquo enato, nullus relinquitur oculus in ipsa materia qui sequenti anno cum mpinationis ea 7 est tempestivitas, dum adeo teneri palmites sunt, ut levi tactu digiti decutiantur.Nam si vehementius induru- erunt,aut maiore nisu convellendi sunt aut falce deputandi, quod utrumque vitandum est: alterum, quia lacerat matrem, si revellere coneris; i noxium est. Neque enim eatenus plaga constitit qua vestigium fecit aciesestivis caloribus falce vulnus penitus impressum latius inarescit ita ut non minimam partem de ipso matris corpore necet.Atque ideo si iam caulibus duris falcem adhiberi necesse est, paulum ab ipsa matre reddendum est, et velut reseces relinquendi sunt, qui caloris excipiant iniuriam eatenus qua nascuntur a latere palmites; ultra enim non serpit vaporis violentia. In malleolo similis ratio est pampinandi et in longitudinem eliciendi materiam, si
Abbreviated transcription (Latin):
nãli ẽ cutũnalis. quo tpre diuina quadam lege & et̾na fruitũ
cũ fronde scirges deponũt: hoc face̾ siue uiuiradicẽ suie
malledu ꝯstieueris censto. Q uõ malleolus reletãdui est
An iua ueterẽ opinionẽ daumabit usus nõ eẽ ferofrã¬
gendos añiculos malledos. cũ refornudẽ qdđ Rustͣ uirgili
e Dac̾na dtlonesqs os catones timuerũt ꝙ nõ solu ĩ ea ena¬
rabant. quod pͥmi ami capillam̃ta senñ intictia butiebante
ded &s post bieniũ cũ iuuiradix decidena ecut someo qa

Expanded text:
naturalis est autumnalis, quo tempore divina quadam lege et aeterna fructum naturalis est autumnalis, quo tempore divina quadam lege et aeterna fructum cum fronde stirpes deponunt. Hoc facere, sive viviradicem sive malleolum conseveris, ceam illam veterem opinionem damnavit usus non esse ferro tangendos 5 anniculos malleolos quoniam reformident. Quod frustra Vergilius et Saserna Stolonesque et Catones timuerunt; qui non solum in eo errabant, quod primi anni capil- lamenta seminum intacta patiebantur, sed et post bi
Abbreviated transcription (Latin):
Utandi aũt duo st̃ t̾pẽa meluis aut̃ ut ait mago uernũ
anteꝙͣ surculus ꝓgermin&: cũ inmoris plenus facler
plagã gileue & equide accipit: nec falai repugnat: hũc au̾̃t
secuti st celsus &s atticus nobis neq angusta pͥutatione cernẽda
semina uident᷑. nisi admoũ ĩualida st̾: neq uti uorno reci¬
denda: sed pͥmo qđ anno quo sunt pãcta frequentib fossioĩbr
oib mẽsibuis dum frondes ac pempinationib aduiuanda st̾: nec
ĩpampinatione ĩ sũꝑiore ꝑte omꝑit libanda censemꝰ atq ĩ
iugum imponẽda: ea ei leuis e ritia sine cicatrice uinea est
q̃ se pͥmi añ fagello sup uigũ extulit. Quod̾ tñ apuo pautos
agricolas  raro ꝯtingit. Ideoq p̾ddicti auctores pͥmitias uitis
resetare ꝯsue Ded nec utiq u̾no omibr regcordi melior pu¬
tatio ẽ: Na ribi celũ prigidũ est : ea sine dubio eligenda ẽ
ubi uo aprica locai sunt molesq hiemes optima & maxime

Expanded text:
utandi autem duo sunt tempora:9 melius autem, ut ait Mago, vernum, antequam surculus progerminet, quoniam umoris plenus facilem plagam et levem et aequalem accipit, nec falci repugnat. Hunc autem secuti sunt Celsus et Atticus. Nobis neque angusta putatione coercenda semina videntur, nisi si admodum invalida sunt; neque utique verno recidenda. Sed primo quidem anno, quo sunt posita, frequentibus fossionibus omnibus mensibus dum frondent ac pampinationibus adiuvanda sunt, ut pampinator in superiore parte omiserat, liberanda censemus, atque ita in iugum imponenda. Ea enim levis et recta sine cicatrice vinea est quae se primi anni flagello supra iugum extulit, quod tamen apud paucos agricolas et raro contingit; ideoque praedicti auctores primitias vitis resecare censuerunt. Sed nec utique verna omnibus regionibus melior putatio est: nam ubi caelum frigidum est, ea sine dubio eligenda est; ubi vero aprica loca sunt, mollesque hiemes, optima et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Notatũ eeł ame plerũq teperã uineã melus conicuo mo¬
radicem agãt harundines binas singisis uitigo aspli du¬
aut si rȩcionis ꝯditio ꝑnetit de ueterio prius hasuidin
it nectantur singale tran suse ꝓtice in uñ ꝑtemi ordiniu aet
genus ĩugis catoriũ ueãt rustici: Plurimũ id refert t qđ
paulus infra suationt̃ uitis prepers fampinis stcites app̃hẽtit
sustineat subnixus cãtetio Itiq iugũ intͣ quartũ pedẽ ꝯucĩt
alleuari dũ se unea corolorgs ĩ fedatione que tidmont

Expanded text:
me plerumque teneram vineam melius adminiculo moradicem agant, harundines binas singulis vitibus applicabimus,aut si regionis conditio permittit, de vepribus hastilia, quibus adnectantur singulae transversae perticae in unam partem ordinis—quod genus iugi cantherium vocant rustici. Plurimum id refert esse quod paulum infra curvationem vitis prorepens pampinus statim apprehendat, sustineat subnixuscantherio. Idque iugum intra quartum pedem convenit adlevari, dum se vinea corroboret. Impedationem dein
Abbreviated transcription (Latin):
pingui tta singulis bradiis licebit: bina iumgete flageu
net tñ oñerosuis onerare : ꝙ ut ima uitis ãto ẜuiat palmitibi
nisi si accm̃o minia ubtas plinais postulabit: Ia eñ ogue¬
magis ꝙ̃ uinee figura obtinẽ: q̃ sup lñt moũs matetiis dis¬
tenditꝰ. net debenius ꝯmte᷑: ut brachia pleuiora trũto sĩt
Uerũ assidue cũ mõ lateribus eoꝵ flagęlla lit̾uit stimute
amputanda erũt suꝑiora duram̃ta: ne iugum excedãt : sed
nouellis palmis semꝑ uitis renouetar: q̃ si satis excreuerãt

Expanded text:
pingui terra singulis bracchiis licebit bina iniungere flagella, pingui terra singulis bracchiis licebit bina iniungere flagella, nec tamen numerosius onerare, quam ut una vitis octo serviat palmitibus, nisi si admodum materiis distenditur. Nec debemus committere, ut bracchia pleniora trunco sint; verum adsidue, cum modo a lateribus eorum flagella licuerit summittere, amputanda erunt superiora duramenta, ne iugum excedant; sed novellis palmis semper vitis renovetur. Quae si satis excreverint,
Abbreviated transcription (Latin):
putrestere aut uentis ferisq uastetim urx̃ deciimamĩ atqr
semitas palmites intrinsecus plectendi sunt: ne p̃tereũtus
i tursu ledantir: S hic quidẽ ratione tem pestuia uitis ꝓdicit᷑
ad iugum. Nam que uł infirma uł brecus ẽ ad duas gẽmas
retidenda ẽ quo uehem̃tiorẽ fundat materiã: q̃ ꝓtinus enaicet
nõ alia ẽ pictatio ꝙ̃ ut figuretur quẽ ad moue supꝰ instittũ dite̾
neue suꝑuagetur: sed ut caput trũti pedali fere spacio sit
infecius iugo: quat̾nis braͥĩs que dintim̃ta quitam uocat:
diuidatur in totidem ꝑtis: het bracdna sat ecit: interius sin¬
gulis palmitibus in fructu submitti. donet uinea uisti sint
quot palmites relinqui debeĩt inc̾tu est. Nam loti leticia
plures exilitas pauciores desiderat: diquidem luxuriosa uitis
nisi fructu compestit male deflorescit: & ĩ mat̾iam stõdeq
etfiidit᷑ infirma rursus cum onerata ẽ adffigitr. Itaq

Expanded text:
putrescere aut ventis ferisve vastentur. Iuxta decumanum atque putrescere aut ventis ferisve vastentur. Iuxta decumanum atque semitas palmites intrinsecus flectendi sunt, ne praetereuntium incursu laedantur. Et hac quidem ratione tempestiva vitis perducitur ad iugum. Nam quae vel infirma vel brevis est, ad duas gemmas recidenda est, quo vehementiorem fundat materiam quae protinus emicet on alia est putatio quam ut figuretur quemadmodum supra institui dicere, neve supervagetur; sed ut caput trunci pedali fere spatio sit inferius iugo, quaternisque bracchiis, quae duramenta quidam vocant, dividatur in totidem partes. Haec bracchia sat erit interim2 singulis palmitibus in fructum summitti, donec vineae iusti sint quot palmites relinqui debeant incertum est. Nam loci laetitia plures, exilitas pauciores desiderat; siquidem luxuriosa vitis, nisi fructu compescitur, male deflorescit et in materiam frondemque effunditur; infirma rursus, cum onerata est, affligitur. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
at si cuntda ꝯpetãt uoto iista ẽ altittido uinee pedui
ꝗnq nec tñ duliũ ꝗn tanto melioris sapotis pbeat iustur
gerit ꝑ quã uelut quedo itine sine ftegu aapo mmpedti¬
m̃to facilius trematris alimẽta mẽt exađ sunñ pue
bentid nodis & ir̃o fluxu tursu prei himotis uelit
salubris retardante euar cũ ad simnũ giliu restuũti
s tenta ei capistro confrigit ne fetu grauarto sub sidat
curuetuarq Rus e eo lotõ quod grimũ uigo ligatũ ẽbrachia
rursusq curuatura uincta uinculũ mat̾ias expͥmit: ꝗdã
eã ꝑte: quã nos p̃cipitamus supꝰ uigũ porigũt g crebris
uiminibus ĩ necis ꝯtino quos ego minime ꝓdandos puto
nã dependentibus ralmitib. neq pluuie: neq pruine gra¬
dines ue tancũ nocet: ꝙ̃tũ religatis s qͣr tempestatib oppoitis
Idem tñ palmiter priũ /ꝙ fructus nitescant uariantih̃ aduut
Ratbis uuis religari tiedent. quo minus roxibus queãt

Expanded text:
At si cuncta competunt voto, iusta est altitudo vineae pedum quinque; nec tamen dubium, quin tanto melioris saporis praebeat mustum, gerit, per quam velut quodam itinere sine flexu atque impedimento facilius terrae matris abentibus nodis, et ipso flexu cursum terreni umoris veluti salebris retardante. Quare cum ad summum palum recta vitis extenta est, capistro constringitur, ne fetu gravata subsidat curveturque. Tum ex eo loco quod proximum iugo ligatum est, bracchia rursus curvatura iuxta vinculum materiam exprimit. Quidam eam partem, quam nos praecipitamus, supra iugum porrigunt et crebris viminibus innexis continent; quos ego minime probandos puto. Nam dependentibus palmitibus neque pluviae neque pruinae grandinesve tantum nocentIdem tamen palmites priusquam fructus mitescant, variantibus adhuc et acerbis uvis, religari debent, quo minus roribus queant
Abbreviated transcription (Latin):
ut diuint praedicta ratione rep etna opfer : si quibusdam
secretis corꝑis in archano acq in aꝑto sacra illa spiritus ele¬
m̃ta cũ terenis pͥmõddiis misceto iatq hoc aĩantis machme spe¬
cimẽ effrĩgergs. hac lege pecudes ⁊uirguta ꝓꝑgenuit: hȩc
uitiũ gna figurauit: ꝗo eadem ip̃a mut̾ ac pentꝰ pͥmũ radices
uelut fundam̃ta quedam iecit ut his qĩ pedidus insistero
trũcum dem̃ suꝑposuit uelut quãda statunã corꝑis s hñtiss
mox nimus diffudit qi braciiis cũ caules sitimpmos elecuit
uelut palmas eoꝵ: q̃ alios fuctus dorauit auos trodie sora
li nd ip̃a membra genitalia conteptuatq fetu grauila. sed
tanꝙ̃ tegmina & umbracula eoꝵo que tructib uioua se legerioro
umbre: silicgs nõ uindenus laborauiniꝰ: quid eego E curꝙ̃ies nõ¬

Expanded text:
ut divina praedita ratione rerum aeternaopifex, quasi quibusdam secretis corporis in arcano atque operto sacra illa spiritus elementa cum terrenis primordiis misceret, atque hanc2animantismachinae speciem effingeret. Hac lege pecudes ac virgulta progenuit; hac vitium genera figuravit, quibus eadem ipsa mater ac parens primum radices velut qunt.Truncum deinde superposuit velut quandam staturam corporis et habitus; mox ramis diffudit quasi brachiis; tum caules et pampinos elicuit velut palmas, eorumque alios fructu donavit, alios fronde sola a diximus, si non ipsa membra genitalia conceptu atque fetu gravida sed tamquam tegmina et umbracula eorum, quae fructibus vidua sunt, legerimus, umbrae scilicet non vindemiae laboraverimus.Quid ergo est? Cur
Abbreviated transcription (Latin):
ut scabea atq recorida efficiat᷑. Ea poro siue malleolo seu
uiiuradices deposuimus: optinũ ẽ ab initio sic formare: ut
frequẽti pampinatione suꝑuaua detrabant net patiamur
plusg̃ in imã matiar uires &s eeme alinintũ confere: pͥmo
tñ biui pampini submittunt᷑. ut alt̾ subsitio sit: si alt̾ for.

Expanded text:
ut scabra atque retorrida efficiant. Ea porro, sive malleolos 3 seu viviradices deposuimus, optimum est ab initio sic formare, ut frequenti pampinatione supervacua detrahamus; 4 nec patiamur plus quam 5 in unam materiam vires et omne alimentum conferre. Primo tamen bini pampini summittuntur, ut sit alter subsi
Abbreviated transcription (Latin):
uela malȩ nara ueta ꝯtorta deorsum spectãtia uetidito no¬
uella & faucdiaria pctu sumittito trathia tenera e crrida
pusdeo ãrida. q ueti falte amputato. Un gues testatimꝰ anorines
erestato. In quͦ actuor ferme pedes suy rmaz ute elatũ corote
brachas composito. quoꝵ singula spctant si neula dstus utre

Expanded text:
vetera, male nata, contorta, deorsum spectantia decidito; novella et fructuaria recta summittito. Bracchia tenera et viridia servato; arida et vetera falce amputato. Ungues custodum annotinos resecato. In quattuor ferme pedes supra terram vitem elatam totidem bracchiis componito, quorum singula spectent decussati
Abbreviated transcription (Latin):
auspitari pueationẽ oĩ tñ eꝗnoctiales pluue p̃cersecĩt e ser¬
meta uistam maturritate ceꝑint. Nam siccitas iustã matcixitatẽ¬
fagidus & pruinos. Ineniis uiolentiã denũtiat in idus febr̃ hãc
curã diferem: atq id licedit fice: si erit exiguus possessimis med
nã ubi xiris uastitas elactionẽ nobis tpris negit ualetissm
ma meridiano agi ĩpositos uitis aquiloni ꝑ uer q dutũnũ de¬
putari ꝯuect: nec dubiũ ꝗn sit hoꝵo uirgultoꝵ na talis: ut
ꝙ̃to maturius detonsa sit plus materie q̃to seciuis plus fractus af¬
ferant: quãtoq ig uinit᷑ hot opus obibit tria p̃tipue custodiat
p̃mũ ut sꝓ̃maxime sructui ꝯsulat: dem̃ ut in anu sequente
ꝙ̃ letissimas ia huinc eligat matias: Tum e ut ꝙ̃ longissima pẽ¬
nitatẽ stripẽ acquirat. Nam quicꝗd ox his onetit᷑ mignũ df̃fert

Expanded text:
auspicari putationem: cum tamen aequinoctiales pluviae praecesserint et sarauspicari putationem: cum tamen aequinoctiales pluviae praecesserint et sarmenta iustam maturitatem ceperint; nam siccitas seriorem putatgidus et pruinosus hiemis violentiam denuntiat, in Idus Febr. hanc curam differemus. Atque id licebit facere si erit exiguus possessionis modus. Nam ubi ruris vastitas electionem nobis temporis negat, valentissimam ites, aquiloni per ver et autumnum deputari conveniet. Nec dubium quin sit horum virgultorum natura talis ut quanto maturius detonsa sint, plus materiae, quanto serius, plus fructus adferant. Quandoque igitur vinitor hoc opus obibit, tria praecipue custodiat: primum ut quam maxime fructui consulat; deinde ut in annum sequentem quam laetissimas iam hinc eligat 5 materias; tum etiam, ut quam longissimam perennitatem stirpi adquirat. Nam quicquid ex his omittitur, magnum adfert
Abbreviated transcription (Latin):
añ ꝙ̃ ꝯualestant. Alt̾a eego uinea fructuosius potius surculus in¬
serenda ecit. atta fanditus ex tirpanda Q reẜnda: si mo soli bo¬
nitas suadebit: ꝯuitio cuiꝰ ꝯsenuit nullo mõ restitue̾tia cẽsemus
loti poro uitia sunt: que fere ad intninenes umeta ꝓbucũt ma¬
cies & stilitas t̾re salse uł amare uligo pteps & p̃rupta positto
nimiũ opaca & soli au̾sa uallis: pͥarenosus g̃ tossds : Q plus iusto
ieutnus sabulo. neo minus t̾reno carẽs. ic nũda glarea: usiq ͣ
ỹcepimus. Illa rursus mali gmͣs umeta: que ꝙ̃uis robusta sint¬
ꝑꝑ st̾ilitatẽ fructu carẽt iut diximꝰ. ut emeddatt᷑ ĩitione fudta
de qua suo loto diserems: cũ ad cũ disputatiẽ ꝑuenerims
Unc quia paro uidenur de putatione uinetuo
loccti: maxime neceslarĩa ꝑtem ꝓpositi oꝑis diligentius ꝓse¬
quenure. Pacet g simitis ac temꝑitti pͥmittit ũea regione
quã colimus celi olementia facta umtania secãdũ Idus oddode

Expanded text:
ante quam convalescant. Altera ergo vinea fructuosis potius surculis inserenda erit, altera funditus exstirpanda et reserenda, si modo soli bonitas suadebit. Cuius cum vitio consenuit, nullo modo restituendam censemus. Loci porro vitia sunt, quae fere ad internecionem vineta perducunt, macies et sterilitas terrae, salsa vel amara uligo, praeceps et praerupta positio, nimium opaca et soli aversa vallis, harenosus etiam tofus, vel plus iusto ieiunus sabulo, nec minus terreno carens ac nuda glarea, et siqua praecepimus. Illa rursus mali generis vineta, quae quamvis robusta sint,propter sterilitatem fructu carent, ut diximus, emcndantur insitione facta, de qua suo loco disseremus cum ad eam disputationem pervencrimus. Nunc quia1 parum videmur de putatione vinearum locuti, maxime necessariam partem propositi operis diligentius persequemur. Placet ergo,2 si mitis ac temperata permittit in ea regione, quam colimus, caeli clementia facta vindemia secundum Idus Octobris
Abbreviated transcription (Latin):
Tnos ig publi magno aĩo uineas ponamus ac maiore
studio colamꝰ. quaꝵo ꝯsitionis sola uid ꝯmodissima racio
ẽ: quã priore tradidimꝰ epordio ut fadea in pastinato tota uitis
strode media fere ꝑte sulti ꝓstͥnat᷑ & ad frondem euis
abiio ura rata materies etigattr : calamoq ad plicetur Id

Expanded text:
tur, Publi,4 magno animo vineas ponamus, ac maiore studio colamus. Quarum consitionis sola illa commodissima ratio est, quam priore tradidimus exordio, ut facta in pastinato scrobe vitis a media fere parte sulci prosternatur, et ad frontem eius a
Abbreviated transcription (Latin):
euis & bono cultore nũd nõ cũ migno fenore etng̃ retodisse
Ie q nõ solum ratione. sed & exemplo nobis idem gretinus
deelanat eo libro quẽ deuineis scriꝑsit cũ refort ex pr̃e
suo sepe se audire soltũ paridiũ queda uetetẽsem uicenũ
ducs filias & uineis ꝯpieum lcũsse fundus cuiꝰ ꝑte trias nu:¬
benti maioni filie ĩdotem dedisse. at nihilominins eque maigͥs
freratui gduaibus ꝑtibus eiusdem hindi ꝑciꝑe solitu ninort
dem̃ filiam nuptũ collocasse ĩ dnuidia ꝑte reliqui agri nec
sic es pͥstno reditu de craxisse: quod quiđ ꝯiũcit nisi m&iss
silicet. postea culcã eẽ etias illas funddi ꝑtem ꝙ̃ antea umiu sã.

Expanded text:
cum magno faenore gratiam reddidisse. Idque non solum ratione sed etiam exemplo nobis idem Graecinus declarat eo libro, quem de vineis scripsit,cum refert ex patre, suo saepe se audire solitum, Paridium quendam Veterensem vicinum suum duas filias et vineis consitum habuisse fundum; cuius dotem, ac nihilo minus aeque magnos fructus ex duabus partibus eiusdem fundi percipere solitum; minorem deinde filiam nuptum collocasse in dimidia parte reliqui agri, nec sic ex pristino reditu detraxisse. Quod quid convincit? Melius scilicet postea cultam esse tertiam illam fundi partem quam antea universam.
Abbreviated transcription (Latin):
Oc ge ꝯsumato si ẽ inemps ĩea regione placida pares
uitis relinquẽta ẽ si uiolentior hĩc facere nõ ꝓhibo añ
idirs decebris p̃diti lacustuli coequãdi st̾.Si uõ g̃ p̃gelda fri¬
dius colemibini stcoris atq in luis p̃parate ueteris urine senos
sextarios ãceꝙ̃ uite̾ obruas radicibus suꝑfimdas. Ded ablaqueare
om̃ib autũnis epoetetit. p̃moquĩ quenio dum uitis ꝯualescat. Ubi¬
uõ uitis trũcus adoleũt. fere triẽuio int̾nittendus ẽ eues cꝑis
labor. Nam s minas fero crura uitiũ ledunt᷑ nec tã celeritꝰ

Expanded text:
consummato, si est hiems in ea regione placida, patens vitis relinquenda est; sin violentior hoc facere nos pro- hibet, ante Idus Decembris praedicti lacusculi coaequandi sunt. Si vero etiam prdius, columbini stercoris, aut in hunc usum praeparatae veteris urinae senos sextarios, antequam vitem adobruas, radicibus superfundes. Sed ablaqueare omnibus autumnis oportebit primo quinquennio, dum vitis convalescat: ubi vero truncus adoleverit, fere triennio intermittendus est eius operis labor. Nam et minus ferro crur
Abbreviated transcription (Latin):
que nili mauti eligunt᷑. 4 ĩ sũmu rerciũtur quãtulamquã
ꝑtem adobruea st. reuiuistũt. o uitius semma ita ꝑurunt
ut scabea atq recorida efficiat᷑. Ea poro siue malleolo seu
uiiuradices deposuimus. optimũ ẽ ab initio sit formare: ut
frequeti pampinatione suꝑuaua detrahant nec patiam

Expanded text:
 eliguntur et in summum reiciuntur, quantulacumque parte adobruta sunt, reviviscunt, et vitium semina ita perurunt, ut scabra atque retorrida efficiant. Ea porro, sive malleolos 3 seu viviradices deposuimus, optimum est ab initio sic formare, ut frequenti pampinatione supervacua detrahamus; 4 nec patiamur
Abbreviated transcription (Latin):
de uinetis ĩ uineas transfergnus. Aacigis tñ ex frigido
potiusꝙ̃ frigore. ed & qualitas soli plurinũ iuuat ut ex
macco. aut medioter tritusducat ĩ melius. Nam qd assuetũ
ẽ. pingru nullo mõ manẽ tere pieit. uis saexius stcores aeqr
hec de cura elligendi malleoli gñatum p̃tepimi. Nũt illua ꝓprie
specidlr ut nõ sou es facũdirsima uite : sed & uitis ꝑte
feracissima semma eligant᷑ Feracissima aut semina sirit
nõ rit ueteres auctores crediderũt . egtrema ꝑsẽ: qđ capłit
eo quoq fallunt᷑ agricolce: sed erroris est tausa pͥma spẽs &ẜ
tilitate̾ sed lorii opoetimitate: qr reliquas trũci ꝑtẽs iauno
oĩis ꝑs alem̃tus. quod asolo mistrat tñsonrit᷑ ctum adubtiũ¬

Expanded text:
de vineis in vineas transferemus. Magis tamen ex frigido de vineis in vineas transferemus. Magis tamen ex frigido potius quam frigore. Sed et qualitas soli plurimum iuvat, ut ex macro aut mediocri transducatur in melius. Nam quod adsuetum est pingui, nullo modo maciem terrae patitur, nisi saepius stercores. Atque haec de cura eligendi malleoli praecepimus; nunc illud proprie specialiter,ut non solum fecundissima vite, sed et vitis parte feracissima semina eligantur. Feracissima autem semina sunt, non ut veteres auctores crediderunt,4 extrema pars eius,5 quodeo quoque falluntur agricolae. Sed erroris est causa prima species tilitate, sed loci opportunitate, quia reliquas trunci partes umor omnis et alimentum quod a solo ministratur, transcurrit, dum ad ulti
Abbreviated transcription (Latin):
paxi ratione uelut dympranitaꝵo equar ita ferorssioro a-¬
mineaꝵ sem̃b eletis large. uindaune spem capranius ntqs
est ꝙ ep̃ris tarditas quẽꝙ̃ detreat. Nam quitꝗd more ẽ in
exploratione surculi absumit᷑: Cetu cum fecdinditas uitis ꝯꝑybata
menimeris ame duo iugera umnearo intͣ ipus biẽuii es una
proque uite: quã in cerẽtino tuo possides ĩsicrone facta garra
taq: quẽ na ig existimas uitiũ nũ int tantũdem tpr̃is intͣ¬
seri posse duoꝵ iugerũ malleolis cũ sint ip̃a duo iugera. ius
uitis ꝑgenies: Quar si ut oixi laborẽ q curã uelims adhilere
facile p̃dicta ritione tam teraces aurinei gnĩs cuneas ꝯsti¬
tuemus: quã biturigi aut basillici tm̃ rectulerit: utĩ iñsse¬
aut aeris qualitas repugnat: autͣ si eç artore in uigum
defertur. Itaq de trigidis in frigitas de calitis incalida similia

Expanded text:
nicarum equarum, ita feracissimarum Anicarum equarum, ita feracissimarum Aminearum seminibus electis largae vindemiae spem capiamus. Neque est quod temporis tarditas quemquam deterreat; nam quidquid morae est, in exploratione surculi absumitur. Ceterum cum fecunditas vitis comprobata memineris, a me duo iugera vinearum intra tempus biennii ex una praecoque vite, quam in Ceretano tmmata. Quemnam igitur existimas vitium numerum intra tantundem temporis interseri posse duorum iugerum malleolis, cum sint ipsa duo iugera unius vitis progenies? Quare si, ut dixi, laborem et curam velimus adhibere, facile praedicta ratione tam feraces Aminei generis vineas constituemus, quam Biturici aut Basilici: tantum rettulerit,ut in transfeaut aeris qualitas repugnat, aut etiam si ex arbore in iugum defertur. Itaque de frigidis in frigida, de calidis in similia,
Abbreviated transcription (Latin):
ti ẽ uerũ eẽ nos dotuit exꝑim̃tu cũ eĩ ardeatino agro quẽ
ꝑgiilis aũt singule demas amphoras ꝑequarent nec in¬
credibilis deb& ĩ amineis hec uideri fecuntias tm quẽ
fudirse. si faecunditas amineis detussos: quas plerũq rolas
antiqui nouerãt nisi si purtamꝰ ea quẽ nuꝑ at mo pales
longinquis regionibus adcertita notici̾e ur̃e st̾ teadita bitu¬
riti guĩs ac oassillici umeata. tas coluisse cũ uetustissimas
quesq uiens adluie egistimemꝰ anuneas. Siꝗs ergo tuis
qualis peulo añ possedisse me rettuli amineas płurib uindennii
yploratas noto s: ut exhis maleolos fena cipfimos elligat.
poslos his parit̾ gñosas uincas & uberes effice. miln eũ dubũ
dubiũ est ꝗn ipã nã sobdem matri siuulẽ eẽ uouit. Uude
Q pastor ule in butolinis ait. Dit canibus catulos fruies fit
rip uictoriaꝵ ꝯcipuĩt ꝓpaga sobdlẽ gnosi armẽti: nos ꝙͦ¬

Expanded text:
tum etiam verum esse nos docuit experimentum, cum et in Ardeatino agro, quemtum etiam verum esse nos docuit experimentum, cum et in Ardeatino agro, quempergulis autem singulae denas amphoras peraequarent. Nec incredibilis debet in Amineis haec videri fecunditas.Nam quefudisse, si fecunditas Amineis defuisset, quas plerumque solas antiqui noverant? Nisi si putamus ea quae nuper ac modo plane longinquis regionibus arcessitanotitiae nostrae sunt tradita, Biturici generis aut Basilici vineta eos coluisse, cum vetustissimas quasque vineas adhuc existimemus Amineas. Si quis ergo tales, quales paulo ante possedisse me rettuli, Amineas pluribus vindemiis exploratas notet, ut ex his malleolos feracissimos eligat, possit is pariter generosas vineas et uberes efficere. Nihil enim dubium est quin ipsa natura subolem matri similem esse voluerit. Unde etiam pastor ille in Bucolicis ait, Sic canibus catulos similes, siarum victoriarum concipiunt propagata subole generosi armenti.Nos
Abbreviated transcription (Latin):
pecimꝰ iam̃ plantã frontisq hortos mura q craceo : ins tñ exẽ¬
elis ninure ad monemur / cure mõtaliũ obsequẽtiisiã ee Ita¬
lic̃. que pene totius orbis feuges udhidito studio cdonoro ferẽ
didicerit. quomines adduditemᷤ de eo sructu. qui uelut indigent
Deirrentini & albami atꝑ cetubiꝰ agri uitegs oiuis: quas t̾ͥra
sostis nõ nobrlitate. umii crincipes eẽ Recunoites ab his for¬
sitomm desideret᷑. See & ha id aiuari põt culeoris indeistria
nã sicut paulo añ rectuli benignissima reg oc̃us parens nã
quasq geneis atq t̾ras ita nuimeribus ꝓpẽuis dicauit: ut tñ
Qĩ uitibus pedlẽt legem puasse: ut p̃uis eaꝵ genus aliquod
p̃tipue fecundum ee uoluit terꝙͣ bituricuno cuit uasilitimt
nõ tñ sic amieũ sterile reddictergͣ  : ut ex niuitis milib
eius ne paucissime quidẽ uites fecimde tanꝙ̃ in gtalias hoib
albane llle sorores pepiri possint. Id aũt cũ sit uerissimiule:

Expanded text:
eam plantam, florentisque hortos myrrha et croco.His tamen exemplis nimi- rum admonemur, curae mortalium obsequentissimam esse Italiam, quae paene totius orbis fruges adhibito studio colonorum ferre didicerit; quo minus addubitemus de eo fructu, qui velut indigena Albani, atque Caecubi agri vites omnium, quas terra sustinet, nobilitate vini principes esse. Fecunditas ab his forsitan desideretur; sed et haec adiuvari potest cultoris industria. Nam si, ut 6 paulo ante rettuli, benignissima rerum omnium parens natura quasque gentis atque terras ita muneribus propriis ditavit, ut tamen in vitibus praedictam legem servasse? Ut quamvis earum genus aliquod praecipue fecundum esse voluerit, tamquam Bituricum aut Basilicum,7 non tamen sic Amineum sterile reddiderit ut ex multis milibus eius ne paucissimae quidem vites fecundae, tamquam in Italicis hominibus Albanae illae sorores, reperiri possint. Id autem cum sit verisimile,
Abbreviated transcription (Latin):
saro q̃ nascit᷑ mat̾ia noua res erãt. Atq ita cũ suo capullo
sarm̃tũ dep̃sserũt.¶Ded Iullius aeticus ptorto capite. & recur¬
uato ne pasti effugiat ydictũ semen dem̾sit: Pastinũ uotĩt
agricolae feram̃tu bifurcum : quo semina sangemt᷑. Uñ
Crepasimari dicte̾ st uineae uet̾es: q̃ refodiebant᷑: hec
eĩz ꝓpria appellatio restibilis uinet erat. Nũt antiquitatis
inprudens ꝯ suetado. ꝑꝗd emoti soli uineis p̃paratar:

Expanded text:
nascitur materia nova, raserunt, atque ita cum suo capitulo sarmentum depresserunt. Sed Iulius Atticus praetorto capite et recurvato, ne pastinum 5 effugiat, praedictum semen demersit. Pastinum autem vocant agricolae ferramentum bifurcum, quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt vineae veteres quae refodiebantur, haec enim propria appellatio restibilis vineti erat; nunc antiquitatis imprudens consuetudo quicquid emoti soli vineis praeparatur,
Abbreviated transcription (Latin):
fecia: q̃ in amicos ꝯtulerũt lenitate destriuit. An ne ista¬
P. diliune miremur aberos suos: nõ nulli nuptiis uotisq
ꝯsitos auare nutriũt: nec disciplinis aue cetis corꝑis extolut
ĩstrum̃tis: quid iis colligit scilico plerũq siłi gne peccari
Sab agricoles: qui pulcherime positas uinetus oñ ꝙ̃ pridestãt¬
uaris es causis destitũt. alii sumptũ añus refligientes. Nhũc
ꝓnũ recditum ctissimũ estimantes impendere mibul qi pane fũt᷑
necesse uineas face̾. quos moꝵ auaricia desererẽ nõnulli magͣ

Expanded text:
ficia quae in amicos contulerunt, levitate destruunt. Ac ne ista, Silvine, miremur, liberos suos nonnulli nuptiis votisque quaesitos avare nutriunt, nec disciplinis aut ceteris corporis excolunt instrumentis. Quid his colligitur? Scilicet plerumque simili genere peccari etiam ab agricolis, qui pulcherrime positas vineas, antequam pubescantvariis ex causis destituunt: alii sumptum annuum refugientes, et hunc primum reditum certissimum existimantes, impendere nihil; quasi plane fuerit necess
Abbreviated transcription (Latin):
uue sine dispendio differunt᷑. nec ꝑit̾ uetus atq tempestiuus
frucdis pcipitari uindeniã: cogitq pluras oꝑas quãtotũq p̃tio
conduceꝰ. Iam 4 ullud magne docts ẽ pesse gustu cuiꝰq gm̃s
nõ nuxtu sed uere mexũ condere: ac seꝑati reporlere. siue
ẽ ille brturicus: sere basillinis: sea spinosus que gña cũ sit
dislusa st̾ qr nihil int̾uenit diu̾se nature quod repugno.

Expanded text:
ntur; nec pariter vetus atque tempestivus fructus praecipiat vindemiam, cogitque pluris operas quandocumque pretio conducere. Iam et illud magnae dotis est, posse gustum cuiusque generis non mixtum sed vere merum condere, ac separatim reponere, sive est ille Bituricus seu Basilicus seu Spionicus. Quae genera cum sic diffusa s
Abbreviated transcription (Latin):
stitiumꝰ utilissima ẽ gniu dispositio: quã si tñ obtine᷑ nõ postis.
Secũda ẽ ratio ut duse note nõ alias conseris uitis ꝙ que
saporẽ ꝯsimilẽ fructũq matireitatis euisciem p̃beãt. poss ia
si te cura pomoꝵ tangat ultimis ordinibus ĩ ea fine uinẽti ꝗ̃
subiaco septentrionibus ne cũ increuerĩt obumorẽt cicum̃a
ficoro pomorput & maloꝵs depangere: qua uł inseras int̾poeto
bienii spacio: iot si gn̾osa sint adulta trisferas : hec depo¬
sitione uineaꝵ suꝑẽst ꝑs antiquissima ut p̃cipimꝰ Ñ cultus

Expanded text:
 utilissima est generum dispositio; quam si tamen obtinere non possis, secunda est ratio, ut diversae notae non alias conseras vites quam quae saporem consimilem fructumque maturitatis eiusdem praebeant. Potes etiam, si te cura pomorum tangit, ultimis ordinibus in ea vineti fine qua subiacet septentrionibus, ne cum increverint obumbrent, cacumina ficorum pirorumve et malorum depangere, quae vel inseras interposito biennii spatio, vel si generosa sint, adulta transferas. Hactenus de positione vinearum. Superest pars antiquissima, ut praecipiamus etiam cultus
Abbreviated transcription (Latin):
talis putatio: ut es p̃tepto ucta auctoꝵo uitis ad imã uirgula
tio nõ debes secũdũ articulũ fieri: ne refornude oculus: sed me¬
dio fere intnodio ea plaga cdliqua falce fit: ne si tñsusa
fec̾it ticatrix celestem suꝑtidentẽ aquã ꝯtineat. sed nec ad
eã ꝑtẽ qua ẽ gẽma : Uerũ ad postiorẽ declinat᷑ ut int̾dũ poti
deuega quã in gernime dealacrimes: nãq deflue̾s humo

Expanded text:
epto veterum auctorum vitis ad unam virgulam tio non debet secundum articulum fieri, ne reformidet oculus; sed medio fere internodio ea plaga obliqua falce fit, ne, si transversa fuerit cicatrix, caelestem superincidentem 5 aquam contineat. Sed nec ad eam partem, qua est gemma, verum ad posteriorem declinatur, ut in terram potius devexa quam in germen delacr
Abbreviated transcription (Latin):
lectant: impensius ea quę ꝓpruis gn̾ib disccingunt᷑ ꝙ̃ que possi ue¬
lut abiecta & quedã acuo confiisa st̃: dem̃ quod uł alierssimus¬

Expanded text:
lectant impensius ea, quae propriis generibus distinguuntur, quam quae passim velectant impensius ea, quae propriis generibus distinguuntur, quam quae passim velut abiecta et quodam acervo confusa sunt: deinde quod
Abbreviated transcription (Latin):
etatis spacio ꝑseuenĩdu sed ut magnus nus ꝑ aliquot cmos deside¬
ratur. neq eẽ om̃e tp̃us ꝑmittit eius rei iudiccũ : nã uites q̃ pp
similitudinẽ coloris aut trũci flagelloꝵ uenut dinosci nequeũt:
maturo feuctu fouisq declarant᷑: qua tñ diligentia nisi ꝑ
ip̃s premfamilie eshberi pesse nõ atfremtueris. Nã creddidisse
uillici uł &umitoris sotordi ẽ : cũ qđ longe sit facilius
adiñc ꝓpaucisimis agritolis contigerĩt: ut ĩ grurini scrpe
careant. ꝙuis color uue pessit uł alibi imptudecissimo depbedi.
Illa tñ unũ mͥ ratio suppetit telerime quod possumꝰ efficiẽtu sit̃
uetane uinee: ut separe surculop cuuꝰq gm̃ii ꝑ singulos ortos
hil dubito eus poro faciende rei nõs utilitas mulcis dectiusig
compellare pot. Ꝙ ut albroris incipiam pͥmũ quoa ad om̃o rõs
uite nõ solum agritdatiouis: sed cuiꝰq discisime: prudentẽ de¬

Expanded text:
aetatis spatio perseverandum sit, ut magnus numerus per aliquot annos discernatur. Neque enim omne tempus permittit eius rei iudicium; nam vites, quae propter similitudinem coloris aut trunci flagellorumve uvae dinosci nequeunt, maturo fructu foliisque declarantur. Quam tamen diligentiam nisi per ipsum patrem familiae exhiberi posse non adfirmaverim; nam credidisse vilico vel etiam vinitori, socordia est, cum, quod longe sit facilius, adhuc perpaucissimis agricolis contigerit ut nigri vini stirpe careant, quamvis color uvae possit vel ab imprudentissimo deprehendi. Illa tamen una mihi ratio suppetit, celerrime qveteranae vineae, ut separatim surculis 3 cuiusque generis singulos hortos hil dubito. Eius porro faciendae rei nos utilitas multis de causis compellere potest: et ut a levioribus incipiam, primum, quod ad omnem rationem vitae non solum agricolationis sed cuiusque disciplinae prudentem de
Abbreviated transcription (Latin):
libero petis palmitib uł gn̾is alui uł flaue̾tis ac rictili uł pur¬
pureo nitore mitãtib undiq u̾sicolorib ponis grauidus
cõlocꝵs aucũnus. Sed hec ꝙuis plurimũ delectant utilitas
tñ uincit uoluptatẽ. Nam & rat̾familie libentuis ad spẽ¬
ctaculũ rei sue p̃to ẽ ea lucultntior descendit: & qđ de sacro
num̃e porta dicit. & quocũq deus circũ caput egit honestũ:

Expanded text:
Libero fetis palmitibus vel generis albi vel flaventis ac rutili vel purpureo nitore micantis,undiqueversicoloribuspomis gravidus collucet Autumnus. Sed haec quamvis plurimum delectenttamen vincit voluptatem. Nam et pater familiae libentius ad spectaculum rei suae, quanto est ea luculentior, descendit; et, quod de sacro numine poeta dicit, Et quocumque deus circum caput egit honestum,
Abbreviated transcription (Latin):
dtiombus fructu taper gonus fuit᷑ pͥmũ nȩgligentie uinde¬
miatoris allatã subeat: neq eĩ subeat singulis iotide antisti
dem̃ s̃ quap uitiũ maturitas competit cũ diu̾se note: si melio¬
ris gustus ad deteriore corumpit  confususq ĩ unũ multare
sapor uetustatis impatiens fit. atq ideo necitas cogit agxicolam
nuisti ãmonã exꝑiri tũ plurimũ p̃tio accedat: si Rentidio uł ĩ
ãnu ul yr estate ete dicferi possit. Iamilla gnũ seꝑatio sũmã
ꝯmoditatẽ ht̃: quod uinitor ciuq facilius suã putatõe redciog
tuiꝰ sit: cuiꝰ note sit ertus: quẽ deputat. Idoꝵ ĩ consemintis umeis

Expanded text:
t ut neglegentiae vindemiatorum aleam subeat; neque enim singulis totidem antistitores Deinde etiam quarum vitium maturitas competit, cum diversae notae sint, melioris gustus ab deteriore corrumpitur,confususque in unum multarum sapor vetustatis impatiens fit. Atque ideo necessitas cogit agricolam musti annonam experiri,cum plurimum pretio accedat si venditio vel in annum vel in aestatem certe differri possit. Iam illa generum separatio summam commoditatem habet, quod vinitor cuique facilius suam putationem reddet, cum scit cuius notae sit hortus quem deputat: idque in consemineis vineis
Abbreviated transcription (Latin):
giue supposita libella alterutrũ oñtit: nec patit᷑ exactore opis
decipi sit ꝑmẽsu Ø. libratũ opuis ĩ similitudine ueruacti sẽmꝑ
ꝓced̾et tantũq spacii linea ponota ictupant᷑: quãtu s fusus sultꝰ
lbertadinis ac latitudinis ootmno atq id genus ỹparandi soli ꝓla-¬
tissimũ ẽ. Saquit᷑ opus uinee ꝯpende: que ui uere uł aui¬
tuno tempestiue deponit᷑. Uere melius si aut pluuius aut frigidus
status celi. aut ager pingius aut campestris g uliginosa planities.
Rursus autũno si suta: si calida ẽ aeris qualitas : si Exilis atq
aritus campus: si mater pruptusue callis uerneq positionis : dies
tere quadraginta st̃ ad idus februrre usq ad egnoctiũ. Ruirsus¬

Expanded text:
gulae superposita libella alterutrum ostendit nec patitur exactorem operis gulae superposita libella alterutrum ostendit nec patitur exactorem operis decipi. Sic permensum et perlibratum opus in similitudinem vervacti semper procedit; tantumque spatii linea promota occupatur quantum effosus sulcus longitudinis ac latitudinis obtinet. Atque id genus praeparandi soli probatissimum est. Sequitur opus vineae conserendae, quae vel vere vel autumno tempestive deponitur: vere melius, si aut pluvius aut frigidus status caeli est, aut ager pinguis, aut campestris et uliginosa planities; rursus autumno, si sicca, si calida est aeris qualitas, si exilis atque aridus campus, si macer praeruptusve collis. Vernaeque positionis dies fere quadraginta sunt ab Idibus Februariis usque in
Abbreviated transcription (Latin):
liuic oꝑi esigento: qi quaudam machinã ꝯmẽtĩ maioris nr̃i regu¬
lam fabrictuerũt: in cuiꝰ latere uirgula ꝓminẽs ad eãde altitudie
qua depͥmi sulcũ opaetos: ꝯtĩeit sũma ripe ꝑte̾. It genus mẽ¬
sure ciconiã uocãt rustici. se ea quoq sũmã fraude recepit
cum plurinũ interest. utrũi eã gnã an roctã ponas. Nos Irab
hinc machine quasdas ꝑtis adiecimus: que ꝯtendentiũ litẽ dispri¬
tationẽq doremerẽ. Nam duas regulas eius latitudinis pastira¬
supposite uasi ad ꝑpendiculum normata infister: dem̃ trasuse
positũ orgauũ cũ in sultum denussum ẽ. litẽ demĩ q ꝯductoris
lme iniuria deducit. Nam stella quã diximꝰ grece lr̃e faltas fatilẽ
obtine̾ ꝑit ime fosse. solu metit᷑ atq pibrat: quia fue ꝓnũi
siue resupinũ ẽ politione machine dep̃bendit᷑ quippe p̃diate uip¬

Expanded text:
huic operi exigendo quasi quandam machinam commenti maiores nostri reguhuic operi exigendo quasi quandam machinam commenti maiores nostri regulam fabricaverunt, in cuius latere virgula prominens ad eam altitudinem, qua deprimi sulcum oportet, contingit su recipit, quoniam plurimum interest utrum eam pronam an rectam ponas. Nos itaque huic machinae quasdam partes adiecimus, quae contendentium litem disputationemque dirimerent. Nam duas regulas eius latitudinis, qua pastinasuppositae basi ad perpendiculum normata insisteret; deinde tranompositum organum cum in sulcum demissum est, litem domini et conductoris sine iniuria dobtinere, pariter imae fossae solum metitur atque perlibrat, quia sive pronum seu resupinum est, positione machinae deprehenditur; quippe praedictae vir
Abbreviated transcription (Latin):
pende̾: nisi si tñ staturigo palustris obuia fit siut ĩ agro
Rauãnate: plusꝙ̃ sexquidem ꝓhibẽ in fode. Primũ cũt
p̃dicti oꝑis exordiũ s̃: ut nõ hui ipr̃is pleriq faciũe agitolae
paulates sulcum exaltare : &ita secũdo uł tiio gradu ꝑutire
ad destinatã pastinationis altitudinẽ. Seci ꝓtinꝰ equałi linea
posita rectis lateribus ꝓpetuã fossa educe & post rͥguũ motã
humũ compone᷑: atq in tm̃ depͥmere: tonec altitudĩs mesurã
datã oepit. tus ꝑ onẽ spacũ gra dus eqaałe mouẽda linea
ẽ. obtinẽtlũq ut eade latitudo ĩ imo retdat᷑: qͣ cepta ẽ in sũmo
opus ẽ cũit ꝑito & uigilante es actore qui ripã erigi iubeat
acati p̃tepi priore libro cũ ariubi rationẽ traderẽ monerẽ. Ne¬
cubi stãns omittant᷑. & quod est dur̃a sũmis gretis obtegantᵗ. S

Expanded text:
pendere; nisi si tamen scaturigo palustris obvia sit,sicut in agro pendere; nisi si tamen scaturigo palustris obvia sit,sicut in agro Ravennate, plus quam sesquipedem prohibeat infodere. Primum autem praedicti operis exosulcum paulatim exaltare et ita secundo vel tertio gradu pervenire ad destinatam pastinationis altitudinem; sed protinus aequaliter linea posita rectis lateribus perpetuam fossam educere et post tergum motam humum componere, atque in tantum deprimere, donec altitudinis mensuram datam ceperit.Tum per omne spatium gradus aequaliter movenda linea est; obtinendumque ut eadem latitudo in imo reddatur quae coepta est in summo. Opus est autem perito ac vigilante exactore, qui ripam erigi iubeat,itti, sicut praecepi priore libro, cum arandi rationem traderem, monendo necubi scamna omittantur, et quod est durum summis glaebis obtegatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ac pͥmũ ut ammẽ siue aroustuꝵ: sine siluestrẽ locu uineis
destinauerimꝰ grm̃s frutes atq arber erui & sumoueri dele
ne postea fosserẽ moret᷑: neue iam pastinatũ solu iace̾tib mol¬
libiisꝰ impͥmatur & exportãtiũ ramos atq trũcos ingressu ꝓcul¬
cȩtur. Neq eĩ paro refert iuspensissimũ es pastinatu q i
crem̃ta duritia stua reuerberet. sea tenero uelut ĩ nutricio
sini recipiat & ad celestes aimittat imbres: eosq ale̾ctis
semib dispensi: at suis oĩb ꝑtibus acd edutanda ple nouã
ꝯsoiees campestris locus alte dẽos pedes & semiosem fodiẽttus ẽ
acliuis regio tres pruptio uo̾ callis uł ĩ quatruor pedes u̾tẽdus
ꝗn cũ asuꝑiore ꝑte ĩ inferiorẽ decrahet᷑ lamꝰ uix iustũ pasti.¬
nationi pbes regestus ac nisi multo etctiorẽ ripam ꝙ̃ in plano
fet̾is rursus depssis uallibus neinus alte duob pedibus deponi
uineã nõ places tiam p̃stat nõ ꝯsere. q̃ ĩ sũma era fus¬

Expanded text:
arbustum sive silvestrem locum vineis destinaverimus, omnis frutex atque arbor erui et summoveri debet, ne postea fossorem moretur, neve iam pastinatum solum iacentibus molibus imprimaturet exportantium ramos atque truncos ingressu proculcetur. Neque enim parum refert suspensissimum esse pastinatum etdat, nec incrementa duritia sua reverberet, sed tenero velut in nutritio sinu recipiat, et caelestes admittat imbres eosque alendis seminibus dispenset, ac suis omnibus partibus ad educandam prolem novam conspiret. Campestris locus alte duos pedes et semissem infodiendus est, acclivis regio tres; praeruptior vero collis vel in quattuor pedes vertendus, quia cum a superiore parte in inferiorem detrahitur humus, vix iustum pastinationi praebet regestum, nisi multo editiorem ripam quam in plano feceris. Rursus depressis vallibus minus alte duobus pedibus deponi vineam non placet. Nam praestat non conserere quam in summa terra sus
Abbreviated transcription (Latin):
titir &̃ trigeminẽ qui ẽ paulo minor dodeante maior utiq se¬
mitede isq nõ adeo trigemiinus ẽ dictas. quod oim̃o triũ oculi
e icũ fere cerca plagam: qua matri abscissum ẽ polenus sit gnmũ
Sed quot his secepns quib ẽ frequẽs ĩ ip̃o capite tres deincepse
articilos totidemq gẽmis ht̃. duꝑ ceta uud quod que siu̾e mal¬
leoum siue uiuiradice serente ꝓmoueo ne semina heireseãt

Expanded text:
ngior utique semipede. Isque non ab eo trigemmis dictus est quod omnino trium oculorum est, cum fere circa plagam, qua matri abscisus est, plenus sit germinum; sed quod his exceptis quibus est frequens in ipso capite tres deinceps articulos totidemque gemmas habet. Super cetera illud quoque sive malleolum sive viviradicem seren
Abbreviated transcription (Latin):
mitede : isq nõ abeo trigeminus e dic̃tuis. quotdͥ dim̃o triũ oculuo
ẽ cũ fere cirta plagam: qua matri abscissum ẽ pleuus sit gminĩo.
Sed quod his sxceptis quib ẽ frequẽs ĩ ip̃o capite tres demñceps
articulos totidemq gẽmis ht̃. duꝑ teta ilud quod que siue mal¬
leolum suie uiuiradice serente ꝓmoueo: ne seminꝗ sgirescãt¬

Expanded text:
st quod omnino trium oculorum est, cum fere circa plagam, qua matri abscisus est, plenus sit germinum; sed quod his exceptis quibus est frequens in ipso capite tres deinceps articulos totidemque gemmas habet. Super cetera illud quoque sive malleolum sive viviradicem serentem praemoneo, ne semina