comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus rebus interdicth
conpetint et sciendum est. ÷¬
derebus hoium inilicta redo¬
unnturaut debus ꝗͥsunt. aliciuiꝰ
aut debus qui nuilliꝰ sunt. quẽ¬
quibu i eribendis es deducen¬
dis mttlicta upetut. que sunt
quouiuis hec sunt aut pubuti
aut ad inuisittem prinent
ut infel dti quor bonorum.
unt ad singlas re ut est int̾dem
stitutoria st̃ tu quedam inter¬
dicta et mixta que ꝓhibitoria
funt et exhibitoria. ¶Intero¬

Expanded text:
de quibus rebus interdicta competunt. et sciendum est inde rebus hominum interdicta redduntur aut de his, quae sunt alicuius, aut de his, quae nullius sunt. ququibus exhibendis ducen‹d›is interdicta competunt. quae sunt alicuius, haec sunt aut publica aut ad uniuersitatem pertinent, ut interdictum quorum bonorum, aut ad singulas res, ut est interdictum stitutoria: sunt tamen quaedam interdicta et mixta, quae et prohibitoria sunt et exhibitoria. Interd
Abbreviated transcription (Latin):
nces maliquam exꝯ sensu ob¬
ligari nectͣio ex uoluntate nr̃a
iidemur lege obligamur. cũ
obtemp.aute: legioue. aliquid
iuire honorario obligamur er
hus que ect̃o ppetuo uł magia¬
tufi precipiuntur ũ fi ꝓhiben

Expanded text:
n aliquam rem.Ex consensu obligari necessario ex uoluntate nostra uidemur.Lege obligamur, cum obtemperantes legibus aliquid s.Iure honorario obligamur ex his, quae edicto perpetuo uel magistratu fieri praecipiuntur uel fie
Abbreviated transcription (Latin):
ttin. ꝓroreiu nonposses reli¬
quaã que ad ꝯsequentiami.
quidena iam statutorum
ca condepna dumreu¬
⁊ puł absoluend debe suplere.¬

Expanded text:
tem praetorem non posse, reliqua autem, quae ad consequentiam quidem iam statutorum ca condemnandum reum vel absolvendum debere supplere,
Abbreviated transcription (Latin):
excusare ignorantiã suam
non pot̾it. ui. ad ñbrarepati¬
entiam. p̾cextu inc̾cluntatis
idcirco em̃i lex ita locuta est.
adult̾u uidomũ dep̾hensũ¬

Expanded text:
excusare ignorantiam suam non potest uel adumbrare patientiam praetextu incredibilitatis: idcirco enim lex ita locuta est 'adulterum in domo deprehensu
Abbreviated transcription (Latin):
Ig nomia missus ad iudi¬
tem sunz remitrẽdus est. nec
recipiendꝰ post̾a uolens mili¬
tarelicet fu̾it.ab solutus. ¶ ad¬
nati int̾ milites non st̃ recip¬
iendi. aou oĩs quilite hũit
ecio militaũit exanͣctorari
ibetur.sr qui eo aĩo militie

Expanded text:
ignominia missus ad iudicem suum remittendus est nec recipiendus postea volens militare, licet fuerit absolutus. Adnati inter milites non sunt recipiendi. Non omnis, qui litem habuit et ideo militaverit, exauctorari iubetur, sed qui eo animo militiae
Abbreviated transcription (Latin):
manini meo an malieno:
ꝯdidister. cũ si.ilius mineo ꝯ¬
didiss fundo. non ał possiderẽ
qua si ip̃ius reiposẜonem su¬
prat̾ram adeptus fuissem.
itarnec alienus locus mean
ꝓpͥam aufert posẜonẽ cum
supratram annifrat̾ram po¬
ssideam nicħ int̾sit. ¶ qitum¬

Expanded text:
in alieno condidissem, cum, si alius in meo condidisset, non alias possiderem, quam si ipsius rei possessionem supra terram adeptus fuisse‹m›. itaque nec alienus locus meam propriam aufert possessionem, cum, supra terram an infra terram possideam, nihil intersit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe sepulcri molati. igi poste¬
¶ Suis qui de miciauit se opus
facturu ꝯfestim opus fecerit
clami fecite non intelligitur
nam sipost tempus indebitur

Expanded text:
etiam sepulchri violati agi posse. Si is, qui denuntiaverit se opus facturum, confestim opus fecerit, clam fecisse non intellegitur: nam si post tempus, videbitur
Abbreviated transcription (Latin):
ue quo ista possit teneri.¬
¶hanc stipłonen placet fi¬
uita demiu tutel.a ꝯnti
fideissoribus diem exiñ
ucipe ced̾e incuratoribus
aliud est. s et meo qui pro
cutore negocia tũe gessit
aliud dicend̾. ita istestip¬
mationes. si quide ꝯstutor

Expanded text:
uoque ista possit teneri.Hanc stipulationem placet finita demum tutela committi et fideiussoribus diem exinde incipere cedere. in curatore aliud est: sed et in eo, qui pro tutore negotia gessit, aliud dicendum est. itaque istae stipulationes
Abbreviated transcription (Latin):
tus ĩ dimitte̾da custodia.
tremũ gradu milinie dat
ntero uei eidatur. nam
cu custõdia siml cũ alto
custode fugiss. At̾i uenia

Expanded text:
tus in dimittenda custodia, tremum gradum militiae datur. interdum uenia datur: nam cum custodia cum altero custode simul fugisset, alteri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sup̃e custos custodiã int̾¬
reus estergo si caũ custo¬
dia de functa dicatur. cest¬
atioibus id ꝓband est. et
sic uenia dabr᷑. ¶Sol pfea
tp̃c cã cognita et militida¬
ri. ad eam requiredã. appli¬
cito ei alio milire ꝙ si fugi¬

Expanded text:
 ipse custos custodiam intreus est: Ergo si casu custodia defuncta dicatur, testationibus id probandum est et sic uenia dabitur.Solet tempus causa cognita militi dari ad eam requirendam, applicito ei alio milite.Quod si fugi
Abbreviated transcription (Latin):
ret peculiu sibi gestum non
esse auescire deb̾et et plorsi¬
¶ Situtor rem pupisi surrip¬
uerit et uendidit usucipionõ
conting̾ pͥus qua res mpota¬
tempupisli prem̾it. namtu¬
tor inrempupisli tunc dñ
locobetur. cumtutelam ad¬
mistrat non cum pupillum
carebit. nec discimł ei qui
eprionis quidẽ tempe putit
tund uendentis ẽẽ. s curtiad¬
scit auenu: ẽẽ usucapio nõ
mea causafit ut usucapet¬

Expanded text:
 peculium sibi concessum non esse aut scire debet et per hoc siest.Si tutor rem pupilli subripuerit et uendiderit, usucapio non contingit, priusquam res in potestatem pupilli redeat: nam tutor in re pupilli tunc domini loco habetur, cum tutelam administrat, non cum pupillum carebit, nec similis est ei, qui emptionis quidem tempore putat fundum uendentis esse, sed cum tradscit alienum esse, usucapio non in ea causa fuerit, ut usucape
Abbreviated transcription (Latin):
iõ uiris est meo quide fundo
deiectus possone pint̾dictũ
recupaix sciens iam alienũ
esse. ¶quicciens enut ab eo:
que p̾torut suspectur br̾de

Expanded text:
iuris est in eo, qui de fundo deiectus possessionem per interdictum reciperauit, sciens iam alienum esse.Qui sciens emit ab eo, quem praetor ut suspectum herede
Abbreviated transcription (Latin):
acqratur. cu sifiuss exẽplo
hr̃ditatis pectulio acꝯsitum
filius nũqm militass. ¶ Si
stipulanti filio spondeat si
quid̾e ex causa castrensis pe
cculii tenebit stipło. cet̾m
ex qualib. aliacansa nonte¬
nebit si pat̾ afilio stipłatur
eatem distĩctio ẜuauibitur.
¶Sifuus peculii ꝙ ad filium
spectat ab extero stipuletur.
aut ptraditionẽ accipiat.
siue distictone causar res
ad filiu ꝑtinebũt. non em̃
ut filmc duplex ius sustinz¬
et pris et filii fam̃i. ita fuus

Expanded text:
retur, cum, si fuisset exemplo hereditatis peculio adquisitum, filius numquam militasset. Si stipulanti filio spondeat, si quidem ex causa peculii castrensis, tenebit stipulatio: ceterum ex qualibet alia causa non tenebit. Si pater a filio stipulatur, eadem distinctio seruabitur. Seruus peculii, quod ad filium spectat, ab extero si stipuletur aut per traditionem accipiat, sine distinctione causarum res ad filium pertinebit: non enim ut filius duplex ius sustinet patris et filii familias
Abbreviated transcription (Latin):
Is qui iureatu decedit. inte¬
gri status deceditertingiͣ
forte quis maiestatis crim̃e
fu̾it reus. na hoc crim̃ insi

Expanded text:
Is, qui in reatu decedit, integri status decedit: extingutate. nisi forte quis maiestatis reus fuit: nam hoc crimin
Abbreviated transcription (Latin):
obstarer exceptio qr rec uidic¬
ata sit int̾ me erte. ¶Randem
cãm facit etiam origo petitio¬
ins.cet̾um si forte petiero fu¬
nd̾ uł boiem mox ala cansa
noua post peticione. michi

Expanded text:
obstaret exceptio 'quod res iudicata sit inter me et te'.Eandem causam facit etiam origo petitionis. ceterum si forte petiero fundum uel hominem, mox alia causa noua post petitionem mihi
Abbreviated transcription (Latin):
obicit exceptionẽ. tolo.m.
auctoris ftm nec sufficiceũ
ostent̾e nirem esse dolum.
aut si. alt̾ruis dicat dolofcm
eius qui exceptionẽ obicir
nire oppoĩtur exceptio n¬

Expanded text:
obicit exceptionem, dolo malo actoris factum, nec sufficiet ei ostendere in re esse dolum: aut si alterius dicat dolo faceius, qui exceptionem obicit, in rem opponitur exceptio: n
Abbreviated transcription (Latin):
fit tam in ꝯͣtibus ꝙͣ intestĩt¬
ilam a est hanc exceptionẽ
exeardẽ causa ꝓpoi̾ta exqua
¶ Sequitur ut uideamus inqͥ¬
bus caĩs locum hat exceptõ
et quibus ꝑsomis obiciatur.
et quid est illud. adnotand̾
dolo quis quera uon inrem

Expanded text:
fit tam in contractibus quam in testest autem hanc exceptionem ex eadem causa propositam, ex qua . Sequitur, ut uideamus, in quibus causis locum habeat exceptio et quibus personis obiciatur. et quidem illud adnotandum dolo quis queratur, non in rem
Abbreviated transcription (Latin):
a usucapione ita fuatur. ut
si ĩ uno mom̃to nouissimi.
diei possessa sir res. mcħomm
exigitur ad expłend̾ ꝯstitutur
ip̃c. ¶ Actestio possonis fit. non

Expanded text:
 usucapione ita seruatur, ut, etiamsi minimo momento nouissimi diei possessa sit res, nihilo exigitur ad explendum constitutum tempus. Accessio possessionis fit non
Abbreviated transcription (Latin):
uentur donaut et quidez
isond̃ non inid ꝙ facere
oditur et si delegante eoq
donatiõer erat accepturus
creditorieius donator pro¬
suur negotumi gerit Al.
Ipr̃ emancipati filii noĩe
tonatois aĩo pecumar fene¬
rant. eamq tilus stipłat᷑
est. ip̃o nire ẽẽ ꝑfectadona¬
tione ambigi non potest
¶Siquis. alique alatruculis
ui hostibus captur eripuit
et aliqd ꝓ eo abeo accipiat
hec tonano irreuocabił est¬

Expanded text:
uenitur, donauit, et quidem in solidum, non in id quod facere oditur et si delegante eo, qui donationem erat accepturus, creditori eius donator prosuum negotium gerit.ii no‹m›ine donationis animo pecuniam faenerauit eamque filius stipulatus e‹s›t, ipso iure perfectam donationem ambigi non potest. Si quis aliquem a latrunculis uel hostibus eripuit et aliquid pro eo ab ipso accipiat, haec donatio inreuocabilis est
Abbreviated transcription (Latin):
ged̾e hac epła manu mea
scͥpta notũ tibi facio. cund̃
lib̾tum intest̾o ex besse s¬
scͥpsit hr̃demsem pnium
extriente. nec peculiũstico
legauit. nec actiões prestari

Expanded text:
dere hac epistula manu mea scripta notum tibi facio'. eundem libertum testamento ex besse scripsit heredem, Sempronium ex triente: nec peculium Sticho legauit nec actiones praestari
Abbreviated transcription (Latin):
consequi q. nos ꝯtingitisiquis
ex mortis causa donatione poir¬
adeat. utiq cessabit hoc inc̾clict̾
Qr portio legis falcidie ap̾hr̃de
ip̃o nire remanet et si corꝑ n̾
ͣres insolid̾̃ translate se. qui uo
excansa p̾ceptionis uitiq teͣnẽ
hox interdicto. s ꝓ eas. ꝓte quã

Expanded text:
nsequi quod nos contingit.Si quis ex mortis causa donatione possideat, utique cessabit interdictum, quia portio legis Falcidiae apud heredem ipso iure remanet, etsi corporaliter res in solidum translatae sunt: Qui uero ex causa praeceptionis, utique tenetur hoc interdicto, se
Abbreviated transcription (Latin):
noi̾e nonex uoluntate hr̃dis
occũpaiut id restigit hrdisẽt¬
e equissimu p̾torim. sum est.
amũquẽq non sibi ip̃i uidic̾e
noĩe possidentur ut ꝑi lẽga¬
anterdictum et hr̃dem hr̃dis

Expanded text:
dis occupauit, id restituat heredi. etenim aequissimum praetori uisum est unumquemque non sibi ipsum ius dicere nomine possidentur, ut perinde legainterdictum et heredem heredis
Abbreviated transcription (Latin):
rebus que aliene inuõa pacris
inueniuntur.¶ & legatum nõ
sit abh̾rde sim̃ pperam traditũ
sit placet alegatario usucapi
quia pro suo possicet¶ Erati.
causis concessa que int̾im
ppei nostra esse existimantes
possidemus constituta est ut
aliquis litium tuns esser. ¶ S
id q. quis cum suumesse ex¬
istimaret possideret usucap¬
et.eti.amisi fl̾a fuerit extima¬
tio.ꝙ itatũ interpretandum
est. ut probabił error possice¬
ntis usucapiom non obster
ueluti siobid aliquid posside¬
ami q. ẜ uum meum. aut eius
cuius in locum bereditario
uire successissem emisse id
Fło exictimem. quam aliem
facti ignorantia tollerabis

Expanded text:
rebus, quae aliena‹e› in bonis patris inueniuntur. Quod legatum non sit, ab herede tamen perperam traditum sit, placet a legatario usucapi, quia pro suo possidet. 5 Neratcausis concessa interime nostra existimantes possideremus, constituta est, ut aliquis litium finis esset. sed id, quod quis, cum suum esse existimaret, possederit, usucapiet, etiamsi falsa fuerit eimen ita interpretandum est, ut probabilis error possidentis usucapioni non obstet, veluti si ob id aliquid possideam, quod servum meum aut eius, cuius in locum hereditario iure successi, emisse id falso existimem, quia in alieni facti ignorantia
Abbreviated transcription (Latin):
corem p̾gnantem repudi.aũat
et aliam dux̾. at pͥor emxafilium
exposuit hic sb̃latus ab alio edu
mortuo pr̃e. test̾oq eius quofilius
N exhr̾datus n hrs institutus est
recitato filius amatre et ab ama
pr̾na agnatus hr̃ditatem pris ab
intestato qi legimno possidet
ꝯitur est. hn qui testõ lib̾tatem
accepunt utrũ libi anẜuisint.ix.

Expanded text:
orem praegnatem repudiaverat et aliam duxerat: prior enixa filium exposuit: hic sublatus ab alio educmortuo patre testamentoque eius, quo filius neque exheredatus neque heres institutus sit, recitato filius et a matre et ab avia paterna adgnitus hereditatem patris ab intestato quasi legitimus possidet. quaesitum est, hi qui testamento libertatem acceperunt utrum liberi an servi
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃a suncsex̃neis ant qui ac¬
post maritu et pr̃e ꝯedit᷑
na post sexagintadies. qua¬
tuor meses ex̃neis dantur
et ip̃i utiles¶siã ex̃ neus
iniritu̾it accationẽ an sr̃¬
ueiente marito ꝑmictat

Expanded text:
cta sunt. Extraneis autem, qui acpost maritum et patrem conceditur: nam post sexaginta dies quattuor menses extraneis dantur et ipsi utiles. Si ante extraneus instituerit accusationem, an superuenient‹i› marito permittatur
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uentus est. et io siacc̃atõe
inftituta.ab solutasic młi
exͣneo acc̾antestũ marito
d puutti restaurare accan¬
oñe si idoueas cãt asleget
allegare possit quibꝰ mped

Expanded text:
uentus est. et ideo et si accusatione instituta absoluta sit mulier extraneo accusante, tamen marito debet permitti restaurare accusationem, si idoneas causas, allegare possit, quibus imped
Abbreviated transcription (Latin):
et si ꝯdepnatus sit qui id fecit
intestabił exlege ẽẽ uiber.
ead̾e pena ex senatusꝯsulto
sine scͥptura s̾notam aliqͦr
ꝓdux̾it / Itẽ quiemendum

Expanded text:
et, si condemnatus sit qui id fecit, intestabilis ex lege esse iubetur. Eadem poena ex senatus consulsine scriptura in notam aliquorum produxerit: item qui emendum
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ducũt. sit ꝯtentio deaque
duplex int̾tlictu utriq ꝯpecit.¬
¶ Labeo putat phoc nt̾tlictu pro¬
hibi ꝙ. nequid in illo funto fa¬
cuit fodiat serat. succidat pucer
edificer. qua exre ea aqua qua
ille ħaimo ꝑfund̾ tum sine ui¬
tio duxit inquinet. iuciet corrũ¬
patur det̾ior uefiat etiar similr
de estiua aqͣ tebe inrdici ait i¬

Expanded text:
aquam ducunt, sit contentio de aquae duplex interdictum utrique competit.Labeo putat per hoc interdictum prohiberi quem, ne quid in illo fundo faciat fodiat serat succidat putet aedificet, quare ex re ea aqua, quam ille hoc anno per fundum tuum sine uitio duxit, inquinetur uitietur corrumpatur deteriorue fiat: et similiter de aestiua aqua debere interdici ait
Abbreviated transcription (Latin):
acaeis. ¶Deampliendt bs¬
mienda penadapnator¬
poͣs i mam dictr sine prin¬
cipali auẽte nicħ est statuend̾¬
¶ Contra indefensos minores
tutore̾ uł curatorem non hr̃e¬

Expanded text:
De amplianda minuenda poena damnatorsententiam dictam sine principali auctoritate nihil est statuendum. Contra indefensos minores tutorem uel curatorem non habe
Abbreviated transcription (Latin):
contractu pr̃no actu est
tũ pupilla tutore auctore eĩ
Stepuata est postea tucores
abstinuer. eam bonis prisꝰ
Dec ita bona defũcti ad substi

Expanded text:
contractu paterno actum est cum pupilla tutore auctore et condemnata est: postea tutores abstinuerunt eam bonis paternis et ita bona defuncti ad substit
Abbreviated transcription (Latin):
hoctaũ existente conditiõe
locus erit exceptõi pacticon¬
uenti uł toli mali.¶modus¬
ã oblig̾ois est. cũ stipłamurꝰ
x. aut hoĩem. nami alt̾uis solu¬
tio totam obligoneni initi¬
nuc uec alt̾u peti pot̾. utiq
qm̃du utrũq est ¶accessio
no mobligone aut psone
uitoticio. ¶ Suita atestiplat
sim si fund̃ non dedis. centũ
ꝯditio non tollat priorem.
anũo tnͣfferat inse et qiͣ na¬
uatio pͥoris fiat. ꝙ mag̾u̾: est.

Expanded text:
hoc casu existente condicione locus erit exceptioni pacti conuenti uel doli mali. Modus obligationis est, cum stipulamur decem aut hominem: nam alterius solutio totam obligationem interemit nec alter peti potest, utique quamdiu utrumque est. Accessio uero in obligatione aut personae soluto Titio. Si ita stipulatus sim: 'si fundum non dederis, centum condicio non tollat priorem? an uero transferat in se et quasi nouatio prioris fiat? quod magis uerum est.
Abbreviated transcription (Latin):
fisci nectigaliu redeptores
amninbus cmilibꝰ ac tutel
excusari placuit. qmͣ eos ꝙ
p̾sentes negociu ex̾cent.
bacationũ pͥmłia nonspe¬
ctant libos uet̾anorum.
Qmi mun̾is .p. natationem
hat ꝑ magr̾atus ex in ꝓuiso
cosiatbes indictas recte recu¬
sat. eas u̾o q̃s exeͣgerũt recu¬
sare debẽt. ¶phiophis qui
se frequentes atq utiles ꝑe
andestudior sectã ꝯtenden¬
tibus p̾bent tutelas. it̾ mim̾a
sordida et corpaua remitti
platuit. non ea qͥ sũptibus
expediunt er em uere philõ¬
sophantes pecti̾a ꝯtepnũt
cuius retinende cupidine
fcͣam adseueratõem detegĩ¬
¶ Qui maxios pͥncipes applła¬
ur et cam ꝓpͥam acturus
rome. p̾fectus est quo adco¬
gnitio fine accipiat ab ho¬
noribus ciulibus et mum̾

Expanded text:
fisci uectigalium redemptores a muneribus ciuilibus ac tutelis excusari placuit, quam eos, qui praesentes negotium exercerent. Uacationum priuilegia non spe‹c›tant liberos ueteranorum. Qui muneris publici uacationem habet, per magistratus ex inprouiso collationes indictas recte recusat: eas uero, quae e lege fiunt, recusare non debet. Phise frequentes atque utiles per eandem studiorum sectam contendentibus praebent, tutelas, item munera sordida corporalia remitti placuit, non ea, quae sumptibus expediuntur: etenim vere philosophantes pecuniam contemnunt, cuius retinendae cupidine fictam adseverationem detegunt. Qui maximos principes appellavit et causam propriam acturus Romam profectus est: quoad cognitio finem accipiat, ab honoribus et civilibus mu
Abbreviated transcription (Latin):
cum patitur eum qui preca¬
riorogait possid̾e rursus:
precario concedere dmpo.¬
⁊ si manente ad huc p̾cario
p̾carin: nam nec mutatur cã
posẜons et non ꝯstitinturi
eo mõ precaruis in longius
tp̃c ꝓfertur:si u̾o pretitadie
rogͣau̾as ꝙ pͥns est ut soluta
iamca precarii non re intege¬
cur s noua ꝯstituatur. ¶Dem.
uł deceseit fĩ. nou posse marcell
ait ut precariu redintegretur
et h um est. ¶Si ꝓcurator meꝰ
me mandante uł ratu hñte
precario rogauit. ego p̾cario
ꝓp̾e hr̃edicor. ¶Is qui rogauit
ut precario infundo moret
tario rogauit desrn̾e ini possi¬
t̾e et incipe p̾cario. n existi¬
mare sibi ip̃m cam possomis
mutare cu uoluntate eius

Expanded text:
cum patitur eum qui precario rogauerit possidere, rursus precario concedere. 5 Po si manente adhuc precario precarium: nam nec mutatur causa possessionis et non constituitur eo modo precarium, sed in longius tempus profertur. si uero praeterita die rogas, propius est, ut soluta iam causa precarii non redintegretur, sed noua constituatur. 6 uel decesserit, fieri non posse Marcellus ait, ut precarium redintegretur, et hoc uerum est.Si procurator meus me mandante uel ratum habente precario rogauerit, ego precario habere proprie dicor.Is qui rogauit, ut precario in fundo moretucario rogauit, desinere ui possidere et incipere precario, neque existimare sibi ipsum causam possessionis mutare, cum uoluntate eius
Abbreviated transcription (Latin):
gaius cesar tunt aduersꝰ
cos quit̾minos statutos
dolo malo peciñaria pena
ꝯstituta est. nam nẜmin¬
os singłos quos eiec̾int lo
pu.dare ibentur. et ens
accionẽ peticionẽ ei qui
nolz este iubetalia quoq
lege agraria quãdiñ ner¬
uatunit cauetur ut siẜuꝰ
fuaue insciente dño .do.
in. fec̾it ei capita le esset.
suffere malũic. ¶ui quor
qui finaliur q̃onum ob
ui aut ex silua cedua no¬
uale aut aliqd eiusmodi
faciũt pena plectendi sũt
ꝓpiona et ꝯdicione et fa¬
ctorum muolenti.a.

Expanded text:
Gaius Caesar tulit, aduersus eos, qui terminos statutos dolo malo, pecuniaria poena constituta est: nam in terminos singulos, quos ei‹e›cerint locpublico dari iubet: et eius actionem petitionem ei qui uolet esse iubet. Alia quoque lege agraria, quam diuus Nerua tulit, cauetur, ut, si seruus seruaue insciente domino dolo malo fecerit, ei capital esse, sufferre maluerit. Hi quoque, qui finalium quaestionuum aut ex silua nouale aut aliquid eiusmodi faciunt, poena plectendi sunt pro persona et condicione et factorum uiolentia.
Abbreviated transcription (Latin):
enus er sp̃em. sp̃e em̃ exinid̾ gn̾e
placet ꝙ est inpeculio legato. et
incario mau̾misso. ¶Siẜuus lega¬
tus lib̾ ẽẽ uissꝰ ẽ. ub̃ est s si prius:
lib̾ esse nisłꝰ postea legatus sit. si:
quidẽ eiudẽs uolũtas sit testatoris
q. a demerit lb̾tatẽ cu placeat ho¬
die et lib̾tatẽ adumposse et łgato
eunced̾e putoꝙ si mobscuro sit

Expanded text:
enus et speciem: speciem enim eximi de genere placet: quod est in peculio legato et vicario manumisso. Si servus legatus liber esse iussus est, liber est. sed si prius liber esse iussus, postea legatus sit, si quidem evidens voluntas sit testatoris, quod ademit libertatem, cum placeat hodie etiam libertatem adimi posse, legato eum cedere puto: quod si in obscuro sit,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi suamau̾ ascͥpsit ꝑude
teneatur ac si ꝯmiliss mie
ge cornelia. et ne uiuis ne¬
tobonoraturplane ꝯstinit¬
ombus pͥncipalibus caueł.
ut sitestator spar subscrip¬
toe sua deciaraiuir. dictasse
cur ab hidibus cuis daretur
icciptoe: testatoris uale. id

Expanded text:
sibi sua manu scripserit, proinde teneatur ac si commisisset in legem Corneliam, et ne uel is ueato honoratur. Plane constitutionibus principalibus cauetur, ut, si testator specialiter subscriptione sua declarauerit dictasse atum ab heredibus suis daretur, scriptionem testatoris ualere
Abbreviated transcription (Latin):
minus nb̃ sit s lib̾tas ei exti¬
di ꝯmissicã p̾stetur. si modo
postea scͥptura manusuare¬
stator test̾o codicił ne scrip¬
ẜit et quatems desola sp̃e fi¬
di ꝯmiste nb̾tatis ħ sen. atuo
ꝯsiulto. ꝯtinebatꝰ. diuꝰ pius

Expanded text:
minus liber sit: sed libertas ei ex fideicommissi causa praestatur: si modo post eam scripturam manu sua testator testamento codicillisue subscripserit. Et quatenus de sola specie fideicommissae libertatis hoc senatus consulto continebatur, diuus Pius
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus maleficia ẜuorum¬
uitel ne cum ples fur¬
tum admittãt eũtunt
dm̃ prĩmoniu sioes det̾e
aut ꝓsinglis estimatões
litis offerre cogatur.da
gͥarbitrin hoc edc̃o ut si
quidẽ uelit derenoxios
ẜuos possit oes dedere q̃
ꝑticipauerut furtum
sione offerrerin offerr¬

Expanded text:
rsus maleficia seruorumicet ne, cum plures furtum admittunt, euertant domini patrimonium, si omnes dedere aut pro singulis aestimationem litis offerre cogatur. datur igitur arbitrium hoc edicto, ut, si quidem uelit dicere noxios seruos, possit omnes dedere, qui participauerunt furtum: tionem offerre, tantum offera
Abbreviated transcription (Latin):
familiar suãhec aut̃ fa¬
cultas dũo tribuit toci¬
ens quociẽs ignorante eo
furtur factum est /cet̾u.
sisciente eo. facultasei
non erit danda.nan et
alio noie et singłoꝵ noi̾e:
ꝯuei̾ri pot̾ noxali iudicio

Expanded text:
utem facultas domino tribuitur totiens, quotiens ignorante eo furtum factum est: ceterum si sciente, facultas ei non erit data: nam et suo nomine et singulorum nomine conueniri potest noxali iudicio,
Abbreviated transcription (Latin):
oplius non peti Hem¬
tum ẽẽ ubum lab̾oita acti¬
piebat si in iiditio petitu
non eet. si am ius eum uo¬
cau̾it et sat̾ uidicio sistẽdi
eptum non fu̾it egoputo
non ꝯmitti stipłone amp¬
nus non peti. hic ẽ ñpecit¬

Expanded text:
plius non peti uerbum Labeo ita accipiebat, si iudicio petitum esset. si autem in ius eum uocauerit et satis iudicio sistendi eptum non fuerit, ego puto non committi stipulationem amplius non peti: hic eni
Abbreviated transcription (Latin):
sui dño dabimnꝰ ĩuiriar
accione  ã metangat
et puls ĩ uriaꝵ in quoq
actioe ergo et infructua¬
rio id̾ dictingi pot̾¶Si fuũ

Expanded text:
ino dabimus iniuriarum actionem. si autem me tangat et pulset, iniuriarum mihi quoque est. ergo et in fructuario idem distingui potest. Si
Abbreviated transcription (Latin):
idq rossidemus ita ¶Dem.¬
pdidimus. ut ignoremus ubĩ
sit. desmimus possid̾e. et ꝑcolo¬
nos et in quilmos aut ẜuos
nr̃os possidemus. s simorian¬
tur aut fur̃e incipiant. aut
alii locẽt intelligiuir nos
recnĩe posẜonẽ. nec int̾colo¬

Expanded text:
d possidemus ita perdiderimus, ut ignoremus, ubi sit, desinimus possidere. Et per colonos et inquilinos aut seruos nostros possidemus: et si moriantur aut furere incipiant aut alii locent, intellegimur nos retinere possessionem. nec inter colo
Abbreviated transcription (Latin):
cũtantã pecin̾a eidem cre¬
ditori debet suo noie solũi
furtum eum fac̾e. ¶Siticiꝰ
alienarem uendidit. et
se. ¶ Si exduobus socus omi
bor unus re pignori acceꝑ¬
it. eaq surrepta sit melasc
eum solũ furti hr̃e accioe
quipignori accepit. soci

Expanded text:
cum tantam pecuniam eidem creditori deberet, suo nomine soluerit, furtum eum facere. Si Titius alienam rem uendidit et ase. Si ex duobus sociis omnium bonorum unus rem pignori acceperit eaque subrepta sit, Mela scripsit eum solum furti habere actionem, qui pignori accepit, socium
Abbreviated transcription (Latin):
et nulla ei repetitio gesta
fu̾at ita et stipłone ꝓceden¬
te ꝯͣ fidem testatoris quar
agnouit uementi ei me¬
rito occurriturCElsus.

Expanded text:
et nulla ei repetitio concessa fuerat, ita et stipulatione procedente contra fidem testatoris, quam adgnovit, venienti ei merito occurretur. Celsus
Abbreviated transcription (Latin):
Ciacu bonis sins traditi¬
ombus fc̃is titio ꝯgnato
ticius añ ip̃a uita decesẜit
ꝓpͥetas ad ea rediret.si post¬
ea supstitib ubis ticu mo¬
rtua fuiss tẽ Adeos bona
ꝑtinerẽt. igitur sisĩgulas

Expanded text:
ia cum bonis suis traditionibus factis Titio cognato Titius ante ipsam uita decessisset, proprietas ad eam rediret, si postea superstitibus liberis Titii mortua fuisset, tunc ad eos bona pertinerent. igitur si
Abbreviated transcription (Latin):
quo tp̃r non est pꝰ mumnim.
Apiratis uł latronibꝰ capti lib̾i
ꝑmanẽt. ¶postlminio redis
se ur cum infines nr̃os intra¬
sociũ uł amicũ uenit statim
post liminio redissens.qr ibi

Expanded text:
quo tempore non est postliminium. A piratis aut latronibus capti liberi permanent. Postliminio redisse videtur, cum in fines nostros intrasocium vel amicum venerit, statim postliminio redisse vi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ D. adic̃ lex actima. ut furtiua¬
res non usucapiatur uisi in:
pot̾ate eius cui surrepta est.
reu̾tatur. sic acceptur est ut
indñi potestatem debeat reu̾¬
.ti. non eius utiqr cuisurrepta
est. gͥ creditori surrepta et ei
cui ꝯmodata est in pot̾atem
dñi redired. ¶abeo quoq
ait sires pecili. aris fui mei sui¬
repta sit ab ex̃neo meignor¬
ante deinde cam nactus est.

Expanded text:
 dicit lex Atinia, ut res furtiva non usucapiatur, nisi in potestatem eius, cui subrepta est, revertatur, sic acceptum est, ut in domini potestatem debeat reverti, non in eius utique, cui subreptum est. igitur creditori subrepta et ei, cui commodata est, in potestatem domini redire debet. Labeo quoque ait, si res peculiaris servi mei subrepta sit me ignorante, deinde eam nanctus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
rem in surripuit. dem̃ candẽ
suoloco reponat. pot̾it usuca¬
pi qĩ inpotestatem mcam
redierit utiq si nescum. nasi
scieus erigims siredissesciã
inicampot̾atem. ¶Item si
camrem quã suus suxripuit¬
michi peculiari noĩe ten̾at
non uidi in pot̾atem mea

Expanded text:
rem mihi subripuerit, deinde eandem loco suo reponat, poterit usucapi, quasi in potestatem meam redierit, utique si nescii: nam si scivi, exigimus, ut redisse sciam in meam potestatem. Item si eam rem, quam servus subripuerit, peculiari nomine teneat, non videri in pot
Abbreviated transcription (Latin):
dedit.non admoito creditore ̃
siste idebitur cupignoris
Aintestato legitimus brs esse
pot̾. cum denire testi faceret
qoem. ab iuio ex nuticus di¬
mdiam ꝑtem hr̃ditasis pe¬
tut nec obtinit. utͣ i illa pe¬
titione etiam ꝑtem sext̾ati
uendicasse. et io siceꝑit ab
eod extestõ eandem portõe
pet̾e. obstabit ei exceptio rei
iudicate latimus largui cũ
ptinebat. et ticium qui contr¬
oũsiam monerat transiget᷑.
traditio reruz hr̃ditariaru
memo hr̃di aticio fc̃a est in
qua traditione etiam fund̃
ei suuz ꝓpriuz quem añ młtos
annos auo eusdẽ memi hrdit
obligau̾it queqr alius postea
moblig̾onem de dux̾at ex ca
pc̃i tradidit. hic ita gestis post̃¬
iorticu creditor uus suu ꝑsecu¬
tus est et obtinuit post hoc ã¬
uidicinz menius hr̃s reperit in
rebus auitis cirograiphur euis¬
denticu añ mł̾tos annos ꝯscr¬
iptu ꝑ ꝙ. appuit eũ fundum
qui ĩ t̾a transactionis uen̾at
etiam auo suo ab eod̾ ticio

Expanded text:
dedit, non admonito creditore cassisse non uidebitur, cum pignoris intestato legitimus heres esse potest, cum de iure testamenti faceret quaestionem, ab uno ex institutis dimidiam partem hereditatis petiit nec optinuit. uidetur in illa petitione etiam partem sextantis uindicasse et ideo, si coeperit ab eodem ex testamento eandem portionem petere, obstabit ei exceptio rei iudicatae.Latinus Largus: cum pertinebat, et Titium, qui controuersiam mouerat, transigeretur, traditio rerum hereditariarum Maeuio heredi a Titio facta est, in qua traditione etiam fundum ei suum proprium, quem ante multos annos auo eiusdem Maeuii heredis obligauerat quemque alii postea in obligationem deduxerat, ex causa pacti tradidit. his gestis posterior Titii creditor ius suum persecutus est et optinuit. post hoc iudicium Maeuius heres repperit in rebus auitis chirographum eiusdem Titii ante multos annos conscriptum, per quod apparuit eum fundum, qui in causam transactionis uenerat, etiam auo suo ab eodem Titio
Abbreviated transcription (Latin):
duobꝰ sepatim agentib alt̾
optuuit ub̾tates competere
placuit itatũ ut offõ iudicis
in dempntati nictoris. futͣi¬
qr mau̾missoris ꝯsulat᷑. ¶ Si de¬
bitor de dĩio rei quã pignori

Expanded text:
duobus separatim agentibus alter optinuit, libertates competere placuit, ita tamen, ut officio iudicis indemnitati uictoris futurique manumissoris consulatur.Si debitor de dominio rei, quam pignori
Abbreviated transcription (Latin):
si alt̾ redd̾e sit patus alt̾ nonsit. an
eiquisuas rones reddid̃int. sino
simł non ał ind̾i alt̾u paruisse
nisi utriusq reliqua ex solu̾it. i
reliquis accipe debemus. sit et ip̃a
uolumina rõnũ reddantur. s et
si ancilla curfilus lib̾aesse uisrasit
et si nullũh̾at lib̾atũerit. uł sihat

Expanded text:
si alter reddere sit paratus, alter non sit, an ei qui suas rationes reddit: si uero simul, non alias uideri alterum paruisse, nisi utriusque reliqua exsoluerit. in reliquis accipere debemus, ut et ipsa uolumina rationum reddantur. Sed et si ancilla cum filiis libera esse iussa sit, et
Abbreviated transcription (French):
ant. at̾i non. quĩmo extinguit᷑
I queri pot̾. et si fabris duobus
ui pictorib si menbrũde pixiss¬
ent. ułfabricassẽt na quid ascͥptũ
sit na uoluntatiserit qo non alti¬

Expanded text:
uit, alteri non: quin immo extinguiturIdem quaeri potest et si fabris duobus uel pictoribus, si membrum depi‹n›xissent uel si fabricassent nauem, quid adscriptum sit: nam uoluntatis erit q
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo int̾clicturerit. dapini
fecticaiu iubebo ¶ hoc intͥlictir
necc̃io ꝓpoitum est. namq sri¬
ora int̾tlicta ad eox ꝑtine̾t qui
acapite ducũt. uł imꝑoita fuitu¬
te ułq putãt impoi̾taz equissi¬
mur iusuz est ei quor qui ex catello
ducit int̾tlictu: dari idẽ exeo
receptaculo quo aquã pli. sus¬
cipit. ¶E astellũ actipe si excast¬
ꝑmuctitur. aquã us ex casteno l
exriuo ui quo alio loco pu. du¬
c̾e. idq apͥncipe xeditur. alii:
nulli competit uis aque dande¬
et datur interd̃ p̃dus interd̃

Expanded text:
faciendo interdictum erit, damni infecti caueri iubebo'.Hoc interdictum necessario propositum est. namque superiora interdicta ad eos pertinent, qui a capite ducunt uel imposita seruitute uel quia putant impositam: aequissimum uisum est ei quoque, qui ex castello ducit, interdictum dari. id est ex eo receptaculo, quod aquam publicam suscipit. castellum accipe.Si ex castautem aquam ex castello uel ex riuo uel ex quo alio loco publico ducere.Idque a principe conceditur: alii nulli competit ius aquae dandae.Et datur interdum praediis, interdum
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsit. plane ei ad quẽ dñium
transit ĩpetrabile est namsido¬
cũit prediis suis aquar debit.
et si noĩe enis fluxiss aquo do¬
muniu:.adse tnͣsir indubitate
impetrat is. aque ducende. nͦ
est boc bũficium s: inuiriasiqs
forte non impetrau̾it. ¶ox mi¬
iusse a debemus in hoc nitlicto
totar ꝯc̾em fimri. ad sign.atois
non eͥ p̾pat hoc inttlictu cãm
ut supiora nttlicta nec ad poss¬

Expanded text:
transit. plane ei, ad quem dominium transit, impetrabile est: nam si docuerit praediis suis aquam debitam, etsi nomine eius fluxisse, a quo dominium ad se transiit, indubitate impetrat ius aquae ducendae, nec est hoc beneficium, sed iniuria, si quis forte non impetrauerit.Meminisse autem debemus in hoc interdicto totam quaestionem finiri adsignationis: non enim praeparat hoc interdictum causam, ut superiora interdicta
Abbreviated transcription (Latin):
iuriar atrocẽ fi.utrũ si cor¬
pi inferatur atrox sit. an
et sinõ corpi ut puta uesti¬
m̃tis stissic comite abdu¬
ecto uł ꝯuicio dc̃o. et ait põp
etiam sine pulsacione po¬
sse diciatrocẽ ĩ iuriã. ꝑsoa
atrocitatẽ faciente. ¶Sr et
si intheatro. uł intoro ced¬
it et uulu̾at ꝙͣ ꝙͣ non atro¬
refert utrũ pr̃i fa. anfilio
fa.tał in uiria fc̃a sitinam
et hec atror extimabitur
offerendus est. qui eum:
flagris rumpat. ¶Siquis
ta femirã ꝙͣ masculũ sm̃
iguͥos sine nb̃tinos impu¬
dicos fac̾e atcẽptau̾it.ĩ in¬
riaꝵ tenebr̾. s et si si pu¬
dicicia acceptata sit miu¬
Stemptari pudiciciadr
pudicus fiat. Ipianus.

Expanded text:
niuriam atrocem fieri, utrum, si corpori inferatur, atrox sit, an et si non corpori, ut puta uestimentis scissis, comite abducto uel conuicio dicto. et ait Pomponius etiam sine pulsatione posse dici atrocem iniuriam, persona atrocitatem faciente.Sed et si in theatro uel in foro caedit et uulnerat, quamquam non atrorefert, utrum patri familias an filio familias iniuria facta sit: nam et haec atrox aestimabitur.offerendus est, qui eum flagris rumpat.Si quis tam feminam quam masculum, siue ingenuos siue libertinos, inpudicos facere adtemptauit, iniuriarum tenebitur. sed et si serui pudicitia adtemptata sit, iniutemptari pudicitia dipudicus fiat. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
raꝑe urͣ quibitat ꝙ m̾cede̾
prohitatde nonsonit. por
em̃ et citra corpis donationẽ
uałe donatio ułuti si do̾ati¬
oms causa cuindebitore:
meo paciscar ne añ c̾tum
tempus abeo petam. ¶Exre¬
bus donatis fructus receptꝰ¬

Expanded text:
etur qui habitat, quod mercedem pro habitatione non soluit. potest enim et citra corporis donationem ualere donatio, ueluti si donationis causa cum debitore meo paciscar, ne ante certum tempus ab eo petam. Ex rebus donatis fructus percept
Abbreviated transcription (Latin):
scit non posse ꝓhib̾e. uł tam se¬
biturus priusꝙͣ faciat ñpossit.
et hoc ita labeonẽ ꝓbare aristo
one fec̾it debebit em̃ et ita
labeo et diez er hora denũcia¬
cione ꝯplecti. et ubi et ꝙ. opꝰ

Expanded text:
scit non posse prohibere: vel tam sehibiturus, prius quam fiat, non possit. et haec ita Labeonem probare Aristo ionem fecerit: debebit enim et ita Labeo et diem et horam denuntiatione conplecti et ubi et quo
Abbreviated transcription (Latin):
filio. eonsentisle aut̾ pr̃
decurionatui filii uidetur
sip̾sens noĩatiomi non q̃di¬
filius gessit. pr̃ut fid̾nissor
prabit gestum aut̾ nire .ꝑ.¬
sic accipe debenius peccũia
erogandam dec̾nere. s et
sicuratores opu. uł cius
tenebitur. ¶s et si successor
et si finus tutore dare nõ
curau̾it. ui minꝰ ydoneos
eleg̾it. nec satis exeg̾it. nł nõ
ydonen acceꝑit. ip̃e quidẽ
qusit obstrictui mlła dubi¬
tatio est pr u̾o ita demuni¬

Expanded text:
filio. consensisse autem pater decurionatui filii videtur, si praesens nominationi non contradifilius gessit, pater ut fideiussor praestabit. Gestum autem in re publica accipere debemus pecuniam erogandam decernere. Sed et si curatores operum vel cuius tenebitur. Sed et si successoreed si filius tutores dare non curaverit vel minus idoneos elegerit nec satis exegerit vel non idoneum acceperit, ipse quidem quin sit obstrictus, nulla dubitatio est: p
Abbreviated transcription (Latin):
aũt natiuitas facit aut ma¬
mimusio aut. adoptioset pe
quidem muncipes appena̾t᷑
dicimus siue cuiꝰq ciuitatis
cuies ur puta campanos pu¬
teolanos Q ex duobus gͥ cã¬
panis pentibus natus est cã¬
panus estis: si ex patͣrecãpac¬
. no matre puteo lana eque
municeps cãpanus estinisi
forte pͥmlio. aniquo mrna
origo censeaturt̾ẽ eñi mr̃¬
ne originis erir minceps.
ut puta aliensibus xessum
est.ut qui mir auensi est sit
eoꝵ muiceps etiam si delphas

Expanded text:
aut natiuitas facit aut manumissio aut adoptio.Et proprie quidem municipes appellantur dicimus suae cuiusque ciuitat‹i›s ciues, ut puta Campanos, Puteolanos.Qui ex duobus igitur Campanis parentibus natus est, Campanus est. sed si ex patre Campano, matre Puteolana, aeque municeps Campanus est, nisi forte priuilegio aliquo materna origo censeatur: tunc enim maternae originis erit municeps. ut puta Iliensibus concessum est, ut qui matre Iliensi est, sit eorum municeps. etiam Delphis
Abbreviated transcription (Latin):
ciendi gius.a ꝓ hr̃de ulucare.
apr̃e ꝓ hr̃de negauit usucare
poseonem penes enui fuisse iu
uopr̃e cui ꝯsequens est. ut filiꝰ
apre hr̃s inctitutus res hr̃dita

Expanded text:
ciendi causa pro herede usucapere a patre pro herede negauit usucaperpossessionem penes eum fuisse uiuo patre. cui consequens est, ut filius a patre heres institutus res heredita
Abbreviated transcription (Latin):
sipr̃ pͥuenit et libellos inse̾¬
ptionũ de posi̾t marito
non ei negligente. nec rer¬
ard̾ãte s act̾atione panteer
ꝓbatõibus insistente. atq¬
in min̾ete. ut faciliꝰ indi¬
cantibus de. adultio ꝓbet᷑.
id̾ erit dicend̾. s quociens¬
et alii qui post maritũ et
ꝓsilu̾nt lege exp̾ssum es.
ut is cuius de eare nocioẽ
deinsto accatore ꝯstituat.

Expanded text:
praevenerit et libellos inscriptionum deposuerit, marito non neglegente nec retardante, sed accusationem parante et probationibus instituente atque muniente, ut facilius iudicantibus de adulterio probetur, idem erit dicendum. Sed et quotiens alii, qui post maritum et prosiliunt, lege expressum est, ut is, cuius de ea re notio est, de iusto accusatore constituat.
Abbreviated transcription (Latin):
pre suorpsit. ¶Quidatopaz
incitate incendiũ fec̾ire.
si hũill ore loco suit bestus
obicisolent. si m aliquo gra¬
du id fec̾int capite pũmnntꝰ
Acc̃te minsusa deportantur¬

Expanded text:
rescripsit. Qui data opera in civitate incendium fecerint, si humiliore loco sint, bestiis obici solent: si in aliquo gradu id fecerint, capite puniuntur aut certe in insulam deportantur
Abbreviated transcription (Latin):
muito ꝓcuratore nondatur.
est errore filumi meur ĩ mea
pot̾ate esse existim.aui. n põ¬
u: drnum nec quicqua alid
exre mea michi queriturt ꝑ
fuur infuga agentemsi n
ab alio possideatur selibum

Expanded text:
uito procuratore non datur,s errore filium meum et in mea potestate esse existimo, neque podominium nec quicquam aliud ex re mea mihi quaeritur. Per servum in fuga agentem, si neque ab alio possideatur neque se liberum
Abbreviated transcription (Latin):
urͣtem uiris c̃ẽ uino uen¬
dito cum uniuse amphore
mui simł essent. s uideam
inquit. ne h ip̃a corpalis tra¬
ditio sit. qr nich int̾est. utrũ
custodia tradatur. meo pu¬
tohanc qoem consist̾e. acti

Expanded text:
dem iuris esse uino uendito, cum uniuersae amphorae uini simul essent. sed uideamus, inquit, ne haec ipsa corporis traditio sit, quia nihil interest, utrum custodia tradatur. in eo puto hanc quaestionem consiste
Abbreviated transcription (Latin):
pietem. edificaret reꝓm¬
it̾e debent. s qm iam in
ĩdem consulebat poste:¬
ne q ob cam rem dediss
cursus repetere. qr stipła¬
tus esset aucino si quid
obcam remq. sibi edufi¬
catum fcin estet sibi dap¬
num datum ẽet idreddi

Expanded text:
em aedificaret, repromittere deberet. sed quoniam iam in .Idem consulebat, possetne, quod ob eam rem dedisset, rursus repetere, quoniam restipulatus esset a uicino, si quid ob eam rem, quod ibi aedificatum esset, sibi damnum datum esset, id reddi,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽt. hitatores ex uicus ce¬
naculis eiigrastent. inci¬
mis ab eo mercedem qua
hitatores non redderent
pet̾e mlt qirum est an rec

Expanded text:
et› habitatores ex uicinis cenaculis emigrassent, uicinus ab eo mercedem, quam habitatores non redderent, petere uult: quaesitum est, an rec
Abbreviated transcription (Latin):
Escripto diuor¶ Ip hat.¬
Fratru ad ruptiliur iupum
ita de claratur ꝯstitutio qua
cautuz est ꝓut qsq de curio
creatus est. ut ita et magr̾atũ
adipiscatur tociens ẜuarid
.quociens ydoneos et sufficiẽ
quida temios et ex austi sũt.
ut non mnͦ ꝑ honoribus par¬
es nonsint. s et uix de suo
uictur sustiñe possĩt. et mu¬
mis utile. et neqͣꝙͣ honectu
est talibus madari magr̃at᷑
rei et sue fortune et splendo¬

Expanded text:
escripto diuorum fratrum ad Rutilium Lupum ita declaratur: 'Constitutio, qua cautum est, prout quisque decurio creatus est, ut ita et magistratum apiscatur, totiens seruari debet, quotiens idoneos et sufficientquidam tenues et exhausti sunt, ut non modo publicis honoribus pares non sint, sed et uix de suo uictum sustinere possint: et minus utile et nequaquam honestum est talibus mandari magistratum, er ei et suae fortunae et splendo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾itim hac᷑ actione non utiq
spectamꝰ rẽ iubois actoris ẽe.
na sine iubonis sit siue nousit.
selitũ exbonis sic. locumhec ac¬
tiohebit. quare sine ꝯmodata

Expanded text:
t. In hac actione non utique exspectatur rem in bonis actoris esse: nam sive in bonis sit sive non sit, si tamen ex bonis sit, locum haec actio habebit. quare sive commodata
Abbreviated transcription (Latin):
misissem ignorant qiͣ aur¬
um essolu̾m non lib̾.bors
nec repetami hoc qĩ indebitũ
solutir ꝙ sisciens fecipetente
tũ aurũ exceptõe sõmonebo
sinon reddas esq accepisti

Expanded text:
misissem, ignoranti quasi aurum aes soluerim, non liberabor: sed nec repetam hoc quasi indebitum solutum, quod sciens feci. petentem tamen te aurum exceptione summouebo, si non reddas aes quod accepisti
Abbreviated transcription (Latin):
ribus obrem non defensam
ꝯuentus sicdemde posteares.
defendent᷑. alt̾ fidnussorũ ob
rem idicatam. ꝯuemiri pot
er sirens ꝓmittendi duobus
hr̃dibus relictis decesẜitalt̾
rem non d̾fendat. alẽ defen:

Expanded text:
ribus ob rem non defensam conventus sit, deinde postea res defendatur, alter fideiussorum ob rem iudicatam conveniri potest. et si reus promittendi duobus heredibus relictis decesserit, alter rem non defendat, alter defen
Abbreviated transcription (Latin):
s hiꝰ aquis qͥ duci noupose han¬
stus fuitus in poi potest. ¶ hoc
ntdicta deaqua. item defon¬
te adeam aqua ꝑtin̾e uidentꝰ
q̃ acapite ducit᷑. non aliunde
harum eĩ aquar etiam sritus
uire cuuli ꝯstitui ꝑot̾ cap̃ aque
illud est. uuide aqͣ nascitur. si
exfonte nascatur ip̃e factus
si ex flume uł lacu prima inci¬
lia uł pͥncipia fossaꝵ quibus
aque ex flinme uł ex lacu in pͥ¬
stinũ riuuz ꝯpelli solent plane
siaqua sutorib manando in
aliquẽ pͥmuz locuz effluere. at¬
qr ibi appere incipit eius ħ cap̃
dicemus ubi pͥmũ emergit
et qualẽcũq sit ꝯstitutu ius
aq̃ dicend̾ est hoc int̾clictum
locumbr̃essr et si nire aqua nõ
debetur alicuisitũ iire sedus
c̾e putau̾it cum non etiam
iire s inft̾o errau̾it dicend̾
est eoq uire ntimur ut int̾cliꝰ¬
cto hoc uti possit suffic̃. ẽsi iure
se duc̾e putauit nec ni neccła
nec precario duxit. ¶Illud qr

Expanded text:
smodi aquis, quae duci non possint, haustus seruitus imponi potest. Haec interdicta de aqua, item de fonte ad eam aquam pertinere uidentur, quae a capite ducitur, non aliunde: harum enim aquarum etiam seruitus iure ciuili constitui potest. Caput aquae illud est, unde aqua nascitur: si ex fonte nascatur, ipse fons: si ex flumine uel lacu, prima incilia uel principia fossarum, quibus ‹a›quae ex flumine uel ex lacu in primum riuum compelli solent. plane si aqua sudoribus manando in aliquem primum locum effluere atque ibi apparere incipit, eius hoc caput dicemus, ubi primum emergit. Et qualiter sit constitutum ius aquae, dicendum est hoc interdictum locum habere. Sed etsi iure aqua non debeture putauit, cum non in iure, sed in facto errauit, dicendum est eoque iure utimur, ut interdicto hoc uti possit: sufficit enim, si iure se ducere putauit nec ui nec clam nec precario duxit. Illud quae
Abbreviated transcription (Latin):
Abibi posse.siuere. sine u¬
ons liue consensu stpro eo
etiam qui uire honorario
obligitus est posse fideuino¬
rem ictipisciend estis pon¬

Expanded text:
oni posse, siue re siue uerbis siue consensu. Pro eo etiam, qui iure honorario obligatus est, posse fideiussorem accipi sciendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
eo nec. iccepi fidenissorẽ. ib¬
copꝰea uolo adice ficeuisso¬
rem si adieco fideuisior ob¬
ligatur et piu refert utrum
pure fideuissorẽ oblige̾.an
exdie uII̾ condiciouen ad¬
hibi. ĩ fideussor tam future
qua precedenti obligoi por
dumꝰ mosit. iliqua uł natu¬
ĩalis futura obligatio. Cul.¬

Expanded text:
eo nec accepi fideiussorem: postea uolo adicere fideiussorem: si adiecero, fideiussor obligatur. Et parui refert, utrum pure fideiussorem obligem an ex die an sub condicione. Adhiberi autem fideiussor tam futurae quam praecedenti obligationi potest, dummodo sit aliqua uel naturalis futura obligatio.
Abbreviated transcription (Latin):
noiẽ non libatur et si quidẽ
iidicati. iccionis acceptut
nonest s tnaitis excitatois
rectiaie dicetur uti eimi
erceptione poste si uo aec¬
reptus fu̾it etiam toiusse
ceslaibit exceptio. ¶atutore¬
ettam qui testo datus est
si fiit fideuistor datus tin.
set si exdelicto oriatur. aẽ¬
tio mag̾ put ius teneri¬

Expanded text:
ure non liberatur. et si quidem iudicati actionis acceptus non est, sed tantum litis exercitationis, rectissime dicetur uti eum exceptione posse: si uero acceptus fuerit etiam totius causae, cessabit exceptio. A tutore, qui testamento datus est, si fuerit fideiussor datus, tenetur. Sed et si ex delicto oriatur actio, mag
Abbreviated transcription (Latin):
app̾bense st̃. sine dubio eius i
quibus potatẽ puenerũt do¬
mini fuit. ¶ Illud uidend̾ est
sb̾lato eo edificio ꝙ ilitore po¬
situr erat cuius ꝯditioi̾s is locꝰ
sit. hoc est utruz maneat eiusc

Expanded text:
sine dubio eius, in cuius potestatem pervenerunt, dominii fiunt. Illud videndum est, sublato aedificio, quod in litore positum erat, cuius condicionis is locus sit, hoc est utrum maneat eius
Abbreviated transcription (Latin):
rum unꝰ ex płibus. anima
płes. et ita demu afficien¬
dos supplicio milites nel¬
eoꝵ quibus custodia eua¬
sit si cuipaeor mimia te¬
culpe meos statuend̾ est.
Csanno quo legato equi¬
aneum qui custodiam
dimisit. aut ita scient hu̾it
lit possit custodiar enater
Inũ. aut desidiam custo

Expanded text:
rum unus ex pluribus an una plures, et ita demum adficiendos supplicio milites, quibus custodiae evaserint, si culpa eorum nimia deculpae in eos statuendum. Saluio quoque legato Aquiin eum, qui custodiam dimisit aut ita sciens habuit, ut possit custodia euadere, uinum aut desidiam custo
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e debearis qui ei ꝓi̾icie:
sillud aquibusda obfuari
solut cum cognoit et
ꝯstitu̾ir. remittat illũcũ
ex causa faciendum est.

Expanded text:
 qui ei prouinciae Illud a quibusdam obseruari solet, ut, cum cognouit et constituit, remittat illum cumquod ex causa faciendum est.