comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si responderit in uerbo semꝑ erat. oppone¬
tur ei. Non gͦ nicħ. s magnũ aliquid erat
omĩa si qͥde. quȩ in uerbo dĩ subsistunt. ue¬
re et naturalit᷑ subsistunt. in ordine̾ pri¬
mordialiũ causarũ ẽnumerabit᷑. qđ nicħ
putabatur: et de quo omĩa facta credunt᷑
Si uͦ extra ubũ ꝑ se putauerit nicħ. duo pn¬
cipia sibi inuicẽ adũsa.sicut unꝰ manic¬
heorũ estimabitur fingere. Nulti siqui¬
dem scłariũ̃ phylosophoꝵ informẽ ma¬
teriẽ coet̾nam d̾o ẽẽ putauerunt. de qua
omnia oꝑa sua fecit. Quã materie̾ ꝓpte¬
rea nicħ dicebat. quia pͥusquã formas. ⁊
species acciꝑet. ĩ nullo apparebat ac ue

Expanded text:
Si responderit, in Verbo semper erat, opponeSi responderit, in Verbo semper erat, opponetur ei, non ergo nihil, sed magnum aliquid erat; omnia siquidem, quae in Verbo Dei subsistunt, vere et naturaliter subsistunt, et in ordine primordialium causarum connumeratur, quod nihil putabatur, et de quo omnia facta creduntur. Si vero extra Verbum per se putaverit nihil, duo principia sibi invicem adversa, sicut unus Manichaeorum, aestimabitur fingere. Multi siquidem secularium philosophorum informem materiam coaeternam Deo esse putaverunt, de qua omnia opera sua fecit; quam materiam propterea nihil dicebant, quia, priusquam formas et species a Deo acciperet, in nullo apparebat, ac
Abbreviated transcription (Latin):
ta ñ de nichilo facta. s expͥmordialibus
causis ꝓcedere fateor quas pͥmordiales
causas simul. et semel in di uerbo factas
nullus si deliũ dubitat. audiens ꝓphetã
dicentẽ dno. omnia in sapientia fecisti
frontẽq sc̃ȩ scripturȩ aspicieus qua scͥ¬
tuum ẽ in pͥncipio fecit d̾s cęłu et t̾ram
Uod R estat gͥ. ut quȩramus de ipsis p̾ inoe ͥmoa¬
mordialibus causis utrũ in ubodi denin ion¬
chido sint factȩ an semꝑ in eo erant. et
si semꝑ in eo erant non erat quando ñ
eranti sicut illud uerbum in quo erãt.
non erat. quando non erat. Et si semꝑ
in eo erant. quomͦ in ipso de nichilo fac¬
te sunt: Non enĩ rationi conuenit ea que
semꝑ erant de nichilo fieri in choasse. Et si
quis dixerit. illud nicħ de quo facte st̃ semꝑ
erat. et semꝑ de eo facte sunt. queret᷑ ab eo
ubi semꝑ erat illud nicħ. utrũ in ubo di. ĩ
quo om̃ia subsistunt. an ꝑ se extra uerbũ

Expanded text:
enta non de nihilo facta, sed ex primordialibus enta non de nihilo facta, sed ex primordialibus causis procedere fateor. Quas primordiales causas simul et semel in Verbo Dei factas nullus fidelium dubitat, audiens prophetam dicentem Deo: Omnia in sapientia fecisti, frontemque sacrae Scripturae aspiciens, qua scriptum est: In principio fecit Deus caelum et terram. MAG. Restat ergo, ut quaeramus de ipsis primordia libus causis, utrum in Verbo Dei de nihilo sunt factae, an semper in eo erant? Et semper in eo erant, non erat, quando non erant, sicut illud Verbum, in quo erant, non erat, quando non erant. Et si semper in eo Verbo erant, quomodo in ipso de nihilo factae sunt? Non enim rationi convenit, ea, quae semper erant, de nihilo fieri inchoasse. Et si quis dixerit, illud nihil, de quo factae sunt, semper erat, et semper de eo factae sunt, quaeretur ab illo, ubi semper erat illud nihil? Utrum in Verbo Dei, in quo omnia subsistunt, an per se extra Verbum?
Abbreviated transcription (Latin):
quam fierent instituit. alit̃ enim causa
n est. et si ita est qua ratione dicitur nic¬
hilum non uideo. Prius siquide dixerim
eam eẽ omnia quã nicħ. In causa namq
omnia quorũ causa ẽ causalit᷑ et pͥmor¬
dia lit᷑ subsistunt. P .D. Eogor fateri iiͦiͬ.
mundi elem̃ta ĩ pͥmordia libꝰ causis sub¬
sistere: Non enĩ quorunda. s unuis aliter
omniũ uisibiliũ. et inuisibiliũ cause sunt
et nicħ in ordine naturarũ omniũ sensu
seu ratione. seu intellectu ꝑ cipit᷑. qͦd non
abeis procedat. et ĩ eis causalit᷑ subsistat
niũ extremũ optinent locũ. de aliqͦ esse
ñ autẽ de nichilo. PO.Non negabo Ex
qualitatibꝰ et quantitatibꝰ simpliciũ. et
inuisibiliũ corpoꝵ. sensibusq in compre¬
hensibiliũ efficiunt᷑. quȩ ꝓpterea elem̃ta
uocant᷑. quoniã ex illorum concursu oĩa
corꝑa componi naturarũ inqͥsitores auint
et in ea solui. et in eis saluari. eatholica qͦq

Expanded text:
quam fierent, constituit. Aliter enim causa quam fierent, constituit. Aliter enim causa non est. Et si ita est, qua ratione dicitur nihil, non video. Prius siquidem dixerim eam omnia esse, quam nihil. In causa namque omnia, quorum causa est, causaliter et primordialiter subsistunt. DISC. Cogor fateri, quattuor mundi  sed universaliter omnium visibilium et invisibilium causae sunt, et nihil in ordine naturalium omnium sensu, seu ratione, seu intellectu percipitur, quod non ab eis procedat, et in eis causaliter subsistatnium extremum obtinent locum, de aliquo esse, non autem de nihilo. DISC. Non negabo. Ex qualitatibus enim et quantitatibus simplicium et invisibilium corporum, sensibusque incomprehensibilium efficiuntur, quae propterea elementa vocantur, quoniam ex illorum concursu omnia corpora componi naturarum inquisitores aiunt, et in ea solvi, et in eis salvari. Catholica quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
euntes in formẽ efficiunt materiem.
quȩ adiectis formis coloribusq in corꝑ eis
corꝑalibus corpora nascuntur Corpora .ti.¬
non de nichilo. s de aliquo fiunt. Non en
quis dixerit pͣdictas eorum occasiones nicł
ẽẽ. hoc ẽ quantitates. et qualitates. formaᷤ.
uł species. colores. in terualla. longitu di¬
nem. latitudine̾. altitudinẽ: et cũ his loca
et temꝑa. Quȩ si abstraxeris. corpora non
erunti si coniunxeris. moxefficiunt᷑ siue
catholica. ut sunt quatuor mundi max¬
ima corpora siue ꝓpͥa. specialissimisq re¬
bus distributa. Quȩ cuncta. ex quatuor
simplicibꝰ elem̃tis componi non negabis
ut opinor. quoniã in ea resoluunt᷑. Y D. Non
negabo. s illa elementa ꝑ se simplicia.
suaq impositione omnium corporum
effectiua. de nichilo ẽẽ facta dixerim.Y
M Quid gͦ dicturus es de causis pͥmor¬
pat̾ omnia fecit. aut extra uerbum causa
quȩda ponetur quȩ nichil dicitur de
qua ds omnia fecit. et in qua omĩa pͥus¬

Expanded text:
coeuntes informem efficiunt materiam, quae adjectis formis coloribusque incorporeiscorporalibus corpora nascuntur. DInon de nihilo, sed de aliquo fiunt. Non enim quis dixerit, praedictas eorum occasiones nihil esse, hoc est quantitates et qualitates, formas vel species, colores, intervalla longitudinis, latitudinis, altitudinis, et cum his loca et tempora. Quae si abstraxeris, corpora non erunt; si ea conjunxeris, mox efficiuntur, sive catholica, ut sunt quattuor mundi maxima corpora, sive propria, specialissimisque rebus distributa. Quae cuncta ex quatuor simplicibus elementis componi non negabis, ut opinor, quoniam in ea resolvuntur. DISC. Non negabo, sed illa elementa per se simplicia, suaque compositione omnium corporum effectiva, de nihilo esse facta dixerim. MAG. Quid ergo dicturus es de causis primortheologia reperitur; aut extra Verbum causa quaedam ponetur, quae nihil dicitur, de qua Deus omnia fecit, et in qua omnia, prius
Abbreviated transcription (Latin):
finis om̃iũ numeroꝵ. omniũq: t̾minoꝵ to¬
tum et pars. et omnis quantitas. D. Quis¬
I.M. Dic itaq num omnes numeri qͦs ratio
qnͣtũ uult multiplicare potest causa¬
liter in monade st̃. et ȩtͣnaliter .℥. D. Non
aliter uera docet ratio. In ea enĩ causalit̃
pium.et ibi omnes st̃ in diuiduum sim¬
pliciter. hcͦ ẽ unu̾isalit. et multipliciter
sola ratiõe. ñ autẽ actu. ⁊ operatione. Et¬

Expanded text:
totum, et pars, et omnis quantitas. . Dic itaque. Num omnes numeri, quos ratio, quantum vult, multiplicare potest, causaliter in monade sunt et aeternaliter? DISC. Non aliter vera docet ratio; in ea enim causa, in pium, et ibi omnes unum sunt individuum simpliciter, hoc est, universaliter, et multipliciter sola ratione, non autem actu et operatione,
Abbreviated transcription (Latin):
querẽtes. in tenebris ignorantiȩ. non sinit
errare. inq foueas falsarũ opinionum ca¬
dere. et in eis ꝑire. Nulla enim peior morꝰ
ẽi quã ueritatis ignorantia. nulla uorago
profundior quãm falsa proueris appro¬
bare. quod ꝓpͥum ẽ erroris. Ex his enĩ con¬
stat turpissima. et ab hominabilia mon¬
stra. in humanis cogitationibus fingi.
quas dum carnalis anima ueluti uera ⁊¬
amat. et amati et sequitur. dorsum con

Expanded text:
quaerentes in tenebris ignorantiae non sinit errare, inque foveas falsarum opinionum cadere, et in eis perire. Nulla enim pejor mors est, quam veritatis ignorantia, nulla vorago profundior, quam falsa pro veris approbare, quod proprium est erroris. Ex his enim turpissima et abominabilia monstra in humanis cogitationibus solent fingi, quae dum carnalis anima veluti vera et amat et sequitur, dorsum
Abbreviated transcription (Latin):
soluet᷑ ĩ ea ex qͥbꝰ cõponit᷑. Totꝰ gͥ mundꝰ iste ui¬
sibił corꝑeus cõpositꝰ soluet᷑. sola simplicina¬
t᷑amanente .M. falsis ratiocinatiõibꝰ. huma¬
narũ opinionũ. longe a uitate distantium
qnda me deceptum eẽ. negare ñ possũ. qͥa
deceptꝰ sũ. hiᷤᷤ.n. oĩbꝰ. aut pene õibꝰ rudiꝰ ia̾ as

Expanded text:
 componitur; totus igitur mundus iste visibilis corporeus compositus solvetur, sola simplici natura manente. MAG. Falsis ratiocinationibus humanarum opinionum longe a veritate distantium quondam me deceptum esse negare non possum, quia deceptus sum. His enim omnibus, aut pene omnibus rudis jam as
Abbreviated transcription (Latin):
illa: łM. Formas rerũ incorporeas ee̾ sa¬
pientes dicunt. eande qͦq sententiã de co¬
loribꝰ ꝓferunt. quos incorporeos ee̾ uera
ratione consulta pronunciat᷑. I.d. Quisqͥs
inde dubitat. inter phẏlosophos locum
non habet. I.m. Si gͦ formȩ: atq colores formȩ incor¬
in numero rerum incorꝑalium compuro Re¬
tant᷑ qua ratione sensibus corporeis suc¬
cumbunt. profer si potes. Omne enim
qd̃ sentitur. non alit nisi in forma colora¬
ta sentiri potest. I. D. Formas et colores ꝑ
materia sibi subiecta apparent. Y. M. Ma¬
cionabilius diceres materiẽ informem
in coloribus. ac formis. quã formas. atq
colores in materia sensibiltt᷑ apparere:¬

Expanded text:
AG. Formas rerum incorporeas esse sapientes dicunt. Eandem quoque sententiam de coloribus proferunt; eos enim incorporeos esse vera ratione consulta pronuntiant. DISC. Quisquis inde dubitat, inter philosophos locum non habet. MAG. Si ergo formae atque colores in numero rerum incorporalium computantur, qua ratione sensibus corporeis succumbunt, profer, si potes. Omne enim, quod per oculos sentitur, non aliter nisi in forma colorata sentiri potest. DISC. Formas et colores pemateria sibi subjecta apparent. MAG. Mtiocinabilius diceres, materiam informem in coloribus ac formis, quam formas atque colores in materia, sensibiliter apparere
Abbreviated transcription (Latin):
sus se diffundit ubi sensilibꝰ signis uir¬
tutẽ suã ꝑ genera et species exerit. ita in
tellectuales numeri ex monade se dif¬
fundunt. ut in animo quodam splen¬
descant. deinde ex animo in rationem
pfluentes. aꝑtius se patefaciunt. moxde
ratione in memoriam decurrentes phan¬
tasticas ex ipsius memoriȩ natura exci¬
punt apparitiones. in quibꝰ uirtutes
multipliciũ suarũ formarũ inquisito¬
ribꝰ suis luculent᷑ aꝑuint. de inde ĩ sen¬
sus. postremo in figuras. Num gͥ uideᷤᷤ
tria illa quȩ quȩsieras. quomͦ. ⁊ ubi. et
unde Unde a monade: ubi ĩ intellecto
quom disis gradibꝰ. pͥmũ a semetipsis
in ĩtellectũ. ab intellectu in rationẽ. ex
ratione in memoriã. ex memoria in sen¬
sus corporeos. et si necesse e̾: ꝓptͣ utilita¬
tem discentiũ extremo gradu a sensibꝰ
ad uisibiles figuras descendunt.I.d. lã¬

Expanded text:
sus diffunditur, ubi sensibilibus signis virtutem suam per genera, et specitellectuales numeri ex monade se defundunt, ut in animo quodam modo splendescant; deinde ex animo in rationem profluentes apertius se patefaciunt; mox de ratione in memoriam decurrentes phantasticas ex ipsius memoriae natura accipiunt apparitiones, in quibus virtutes multiplicium suarum formarum inquisitoribus suis luculenter aperiunt, deinde in sensus, postremo in figuras. Num igitur vides tria illa, quae quaesieras, quomodo, et ubi, et unde? Unde quidem? a monade; ubi? in intellectu; quomodo? diversis gradibus, primum a semetipsis, in intellectum, ab intellectu in rationem, ex ratione in memoriam, ex memoria in sensus corporeos, et si necesse est propter utilitatem discentium, extremo gradu a sensibus ad visibiles figuras descendunt. DISC. Pla
Abbreviated transcription (Latin):
multa solent apparere: quȩ non scđm cog¬
nitas. uł in cognitas ipsius leges. s ultra om¬
nem legẽ diuina uoluntate: quȩ nulla le¬
transformatio dni facta est. Non autẽ au¬
diendi sunt hi qui putant eum ad tempꝰ
appareret. et iteru ad sepulcrũ redisse.
Quis gͦ dicturus est qua ratione anima
pore nec in aliqua materia sensili seu
alunde assumpta apparuerit. s qua
Quid dicturus de anima samuel: Siqui¬
đe credendi non sunt. qui dicunt non
ipsum s aliquod figmentũ in similitu¬
dinẽ ipsius apparuisse. in dignum iu¬
dicantes animã scãm in cantationibꝰ phyto¬
nisse ab inferis reuocari non animaduer¬
tentes diuinã prouidentiã non minꝰ ꝑ in¬

Expanded text:
a solent apparere, quae non secundum cognitas vel incognitas ipsius leges, sed ultra omnem legem divina voluntate, quae nulla letransformatio Domini facta est? Non enim audiendi sunt hi, qui putant, eum ad tempus suo corpore appareret, et iterum ad sepulcrum rediisse. Quis ergo dicturus est, qua ratione anima pore, nec in aliqua materia sensibili, seu aliunde assumpta apparuerit, sed quaQuid dicturus es de anima prophetae Samudem credendi non sunt, qui dicunt, non ipsum, sed aliquod figmentum in similitudine ipsius apparuisse, indignum judicantes animam sanctam incantationibus pythonissae ab inferis revocari, non animadvertentes divinam providentiam non minus per im
Abbreviated transcription (Latin):
bitrant᷑. ita ut & facta sitͣ qͥa ẽe ĩchoauere
⁊ et̾na qͥa ñ desinunt subsistere: Herun tn᷑
neq talibꝰ opinionibꝰ qͣs uera deridet rõ
te assentire estimarim. neq tałe etͣnitatẽ
ł ut meliꝰ dicã semi et᷑nitatẽ p̃ dictiᷤᷤ tuis
rõibꝰ suasisse. neq sic et facta simul. et e¬
terna dociusse. S altiori naturarũ ꝯtui¬
tu. ultra humanas opiniones mͦ qͦđa nob̾
adhuc ĩ cognito diuinoꝵ archanoꝵ ab
dita penetrare te sentio uestigia patrũ¬
qͥtalia scrutati st̃. altiꝰ seqnͣdo. Aiunt .ii. nat᷑am

Expanded text:
e inchoavere, et aeterna, quia non desinent subsistere. Veruntamen neque talibus opinionibus, quas vera deridet ratio, te assentire aestimarim, neque talem aeternitatem, vel ut verius dicam, semiaeternitatem praedictis tuis rationibus suasisse, neque sic et facta simul et aeterna docuisse; sed altiori naturarum contuitu ultra humanas opiniones, modo quodam adhuc nobis incognito, divinorum arcanorum adyta penetrare te sentio, vestigia Patrumqui talia scrutati sunt, altius sequendo. 10. Aiunt enim, naturam
Abbreviated transcription (Latin):
numeri ex monade ueluti ex quođa
fonte manantes. instar duoru fluminũ
ex una uena surgentium uidentur¬
profluere. inq duos alueos seg̃gatos
quoru unus ꝑ interiores porosnature. hoc
est ꝑ intellectũ et rationẽ alter uͦ ꝑ exterio¬
res uisibiliũ rerum species decurrit. et ꝑ se¬
sus. donec simul in memoriã confluant. u
qua multiplicit᷑ formant᷑. S quom incor¬

Expanded text:
numeros ex monade veluti ex quodam fonte manantes, instar duorum fluminum ex una vena surgentium profluere, inque duos alveos segregatos, quorum unus per interiores poros naturae, hoc est, per intellectum, et rationem, alter vero per exteriores visibilium rerum species decurrit et per sensus, donec simul in memoriam confluant, in qua multipliciter formantur. 13. Sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. hc̃ enĩ adhuc ĩauditũ ⁊ĩcognitũ ñ sołu mͥ
s et multis. et pene omnibus. Nam si sic ẽ
qͥs nͣ ꝯfestim erumpat in hanc uocem. et ꝓcla¬
met. Ds itaq omnia ẽ et omĩa ds. Eͦd mon¬
struosũ estimabitur etiã his qui putantur
ẽẽ sapientes. multiplicirerũ uisibilũ. et ĩ¬
uisibiliũ uarietate ꝯsiderata. Ds autem u¬

Expanded text:
tum; hoc enim adhuc inauditum et incognitum non solum mihi, sed et multis ac paene omnibus. Nam si sic est, quis non confestim erumpat in hanc vocem et proclamet: Deus itaque omnia est, et omnia Deus! Quod monstrosum aestimabitur etiam his, qui putantur esse sapientes, multiplici rerum visibilium et invisibilium varietate considerata; Deus autem u
Abbreviated transcription (Latin):
omne quod incipit temporalit᷑ esse: nͣ
sinit᷑ semꝑ manere. Necesse quiđe est
ad finem uergere in quo cogit᷑ quod
uelle suadere reditũ ad nichiłu eoꝵ que tẽ¬
poralit ex materia ꝑ generationẽ ĩmundo
fuint. hoc enĩ summũ fieret mału. Soluti

Expanded text:
omne, quod incipit temporaliter esse, non omne, quod incipit temporaliter esse, non sinitur semper permanere. Necesse quidem est ad finem vergere, in quo cogitur, quotimet, me velle suadere reditum ad nihilum eorum, quae temporaliter ex materia per generationem in mundo fiunt; hoc enim summum fieret ma
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum simul ex ore loqͥntis prodeunt. ⁊
tñ ante uenit uox ubum non qͥđe temꝑe
s causa. De uoce enim efficit᷑ uerbũ. de uer¬
bo autẽ nullom uox. Ita reru̾ omniũ infor¬
mitas et formatio. atq ꝑfectio naturali
quada ꝓcessione. et sequentia. non autẽ
temꝑe intͣuallis distinctȩ simul et semel de nic hilo
in essentiã uoluntate creatoris adducte
sunt. hȩc erat mea fides. meaq quantula¬
cũq intelligentia. At nunc alit ate audio.
Quȩ mult᷑u me mouent. et ab hisquȩ hac¬
tenus tenebam firmit ut m uisum ẽ in¬
uitũ reuocant. Presens enim raciotinatio
ut reor nil aliud uidetur uelle suadere.¬
nͥ ea quȩ de nichilo putabã ee̾ facta. &
incipiunt. et num quã desinunt subsis¬
tere: et non erat quando nonerant. qͥ a
semꝑ erant. quȩ uero facta sunt. pͥnci¬
pium facturȩ suȩ acceꝑunt. Inchoaue¬
runt enim ẽẽ. quia erat quando non
erant. et desinent ẽe. qͦd in choauerunt
habere Uera si quidẽ ratiõe consulta

Expanded text:
erbum simul ex ore loquentis prodeunt; et tamen antevenit vox verbum, non quidem tempore, sed causa. De voce enim efficitur verbum, de verbo autem nullo modo vox. Ita rerum omnium informitas et formatio atque perfectio naturali quadam praecessione et sequentia, non autem temporum intervallis, distincte simul et semel de nihilo in essentiam voluntate Creatoris adductae sunt. Et haec erat mea fides, meaque quantulacunque intelligentia. At nunc aliter a te audio, quae multum me movent, et ab his, quae hactenus tenebam, firmiter, uti mihi visum est, invitum revocant. Praesens enim ratiocinatio, ut reor, nil aliud videtur velle suadersi ea, quae de nihilo putabam esse facta, et incipiunt esse, nunquam desinunt subsistere, et non erat, quando non erant, quia semper erant; quae autem facta sunt, principium facturae suae acceperunt. Inchoaverunt enim esse, quia erat, quando non erant; et desinent esse, quia inchoaverunt habere. Vera siquidem ratione consulta
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis minꝰ talia itelligentiũ reꝑcutit᷑ qnͣ ei et̾na
ẽẽ facta. ⁊ facta etͣna suadet᷑. Nã nͣ facile c̾didim
te ꝯsentire hi qͥ uołt ĩtellige multa ex hiᷤᷤ quȩ
facta st. immo pene oĩa semꝑ ꝑmansura. ac ꝑ
hc futa ẽe ȩt̾na. Nerbi gr̃a. Iniu̾sitas ista quȩ
ꝯstat ex celo. ⁊ t̾ra .iiͦII. elemͣtis. ĩ specie̾ orbis ab¬
soluti ꝯglobata mundiq noĩe uocitata.⁊ de
nichilo facta ẽ ut auint.⁊ et̾nalit᷑ ꝑ mansura
sẽꝑ fore.siue uolubile sit siue moueri desi¬
nat. In hͦc nãq sensꝯ eoꝵ uariat᷑ qͥbꝰ da affir-¬
rałe motũ elem̃toꝵ sẽꝑ ñcessat᷑m. Illi qͥ dẽ se¬
qntes. q scͥptũ ẽ. ert oĩa qͥeta ⁊ he de statu mu¬
tabiliũ ĩtelligentes. illi uero ꝯcẽtũ cęli qͥs dor¬
mire faciet. de etͣnomutabiliũ motu dictũ
eẽ accipiẽteᷤᷤ Armonia si qͥde celestiᷤᷤsine motu

Expanded text:
mentis minus talia intelligentium repercutitur, quando ei aeterna mentis minus talia intelligentium repercutitur, quando ei aeterna esse facta, et facta aeterna suadetur. Nam non faculta ex his, quae facta sunt, imo paene omnia semper mansura, ac per hoc futura esse aeterna. Verbi gratia, universitas ista, quae constat ex caelo et terra, quatuor elementis in speciem orbis absoluti conglobata, mundique nomine vocitata, et de nihilo facta est, ut aiunt, et aeternaliter mansura, semper fore, sive volubile sit, sive moveri desinat. In hoc namque sensus eorum variatur, quibusdam affirralem motum elementorum semper non cessaturum. Illi quidem sequentes quod scriptum est: Erunt omnia quieta, et hoc de statu mutabilium intelligentes; illi vero: Concentum caeli quis dormire faciet? de aeterno mutabilium motu dictum esse accipientes. Harmonia siquidem caelestis sine motu
Abbreviated transcription (Latin):
catholica reutunt᷑ Et hoc generalit᷑ de
uniusitate huiꝰ mundi uisibilis intelli¬
git᷑. nec ĩcongrue. Nã qͣm pͥncipiũ essen¬
di accepit ẽẽntie suȩ tͣminũ in euitabilit᷑
accepturus ẽ. Sicut enĩ erat. quando non
erat. ita erit. quando nͣ erit. psalmista tes¬
tante. ẽt̾noq reru conditore: ꝓclamante
Oꝑa manuũ tuarũ sunt cęli.ipsi ꝑibunt
tu autẽ ꝑ. Ipse etiã conditor omnuũ. ce¬
ma spacio. pulcherrimaq sublimitate
syderũ. et purissima subtilitate naturȩ
ra sit. teste scriptura. nuͣ quid putandu
interiores partes. ac multo inferiores
ꝑmansuras . Melioribꝰ enĩ intereuntibꝰ
inferiora ñ interire inpossibile ẽ Et dũ
aufertur quod continet. qđ continetur
manere uera ratio non sinit. Hoc aute
dicimꝰ ad differentiã eorũ quȩ ȩterna
sunt. ab his quȩ facta sunt. Non enim
parua distantia ẽ intͣ ea quȩ nee ĩcipi¬
unt eẽ. nec desinunt. et ea quȩ incho

Expanded text:
Et hoc generaliter de universitate hujus mundi visibilis intelligitur. Nec incongrue. Nam quoniam principium essendi accepit, essentiae suae terminum inevitabiliter accepturus est. Sicut enim erat, quando non erat, ita erit, quando non erit, Psalmista testante aeternum rerum conditorem proclamante: Opera manuum tuarum sunt caeli; ipsi peribunt, tu autema spatio, pulcherrimaque sublimitate siderum, et purissima subtilitate naturae, ra sit, teste Scriptura, nunquid putandum, interiores partes, ac multo inferiores permansuras? Melioribus enim intereuntibus inferiora non interire impossibile est, et dum aufertur, quod continet, quod continetur, manere vera non sinit ratio. Hoc autem dicimus ad differentiam eorum, quae aeterna sunt, ab his, quae sunt facta. Non enim parva distantia est inter ea, quae nec incipiunt esse, nec desinunt, et ea, quae incho
Abbreviated transcription (Latin):
scđm suȩ sanctitatis atq sapientiȩ celsitu-¬
dinẽ ab una eadeq forma quã omĩa ap-¬
forma de se ipsa loquit᷑ in ȩugłio. In domo
pats mei mansiones multȩ sunt. Ipsa ẽ domꝰ¬
pats. Quȩ cũ sit una. eadeq in cõmutabilis
ꝑmaneat. multiplex tñ uidebit᷑. his quibꝰ in se
habitare largiet᷑. Nã unꝰ quisq unigeniti ũbi

Expanded text:
m suae sanctitatis atque sapientiae celsitudinem ab una eademque forma, quam omnia apnamque de seipsa loquitur in Evangelio: In domo Patris mei mansiones multae sunt; seipsam domans, quae cum sit una eademque, incommutabilisque permaneat, multiplex tamen videbitur his, quibus in se habitare largietur. Nam unusquisque, u
Abbreviated transcription (Latin):
adiuina scͥpt᷑a sig̃cari. Nera enĩ dĩ plantatio
ẽ nat᷑a ipsa. quã ad imaginẽ ⁊ similitudi¬
nẽ suã. hcͦ ẽ ad unaginẽ oĩno sibi similem
in deliciis et̃n ȩ felicitatis. ⁊ beatitudine di¬
uine similitudinis. maior. et melior. om̃i
sensili mundo. ñ mole. s dignitate nat᷑ȩ
Cuiꝰ t̾ra fertilis erat corpꝰ ĩmortale ꝑ possibilita

Expanded text:
Vera enim plantatio Dei est natura ipsa, quam ad imaginem et similitudinem suam, hoc est, ad imaginem omnino sibi similem,in deliciis aeternae felicitatis, et beatitudine divinae similitudinis, major et melior omni sensibili mundo non mole, sed dignitate naturae. Cujus terra fertilis erat corpus essentiale, immorta
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ plenitudine. pͥmi hõies uissi stͣ cibum
sumere noluerunt. p̃ponentes ei ꝓhibiti lig¬
ni mortiferũ fructũ. non sołu illi. uerũ etiã
totũ genꝰ ab eis ꝓpagatũ iustissimo diuino
uidicio. ⁊ ex dignitate naturȩ expulsi sunt

Expanded text:
bonorum plenitudine, primi homines jussi sunt cibum sumere noluerunt, praeponentes ei prohibiti ligni mortiferum fructum, non solum illi, verum etiam totum genus ab eis propagatum, justissimo divino judicio et ex
Abbreviated transcription (Latin):
curauimꝰ.alioꝵ uͦ sententiã qualit sapiunt
refellere. seu spernere. seu falsã eẽ ꝓnuncia
re. ad nos nullom ꝑtinet. ad ipsius ꝑadisi ꝯsi¬
dationẽ inseundũ eẽ uideo.D. Transeundu
plane. Recta qͥppe raciocinandi uia tenẽ¬
da ẽ. ut neq in dextrã. neq in sinistrã deui¬
are uideamur. hoc ẽ neq his quos sũme a ne¬
scẽ auctoritatis ẽẽ catholica sanxit eccła de¬
trahamꝰ. neq eos quos simplicit ĩtellexisse cog
nouimꝰ qm̃ int catholice fidi sinceritatẽ con¬
tinent᷑ spernamꝰ. Inus qͥsq enĩ sicut ait apłs
suo sensu habundet. Nr̃m qͥppe sensũ app¬
bare aut eorũ quos cȩteros p̃cellere arbitra¬
mur. alioꝵ uͦ sensum reprobare. aut ꝑicłosis¬
simũ ẽ aut suꝑbissimũ. aut certe ꝯtentiosũ
Ingͣdiam̃ itaq caute humilit modeste sc̃oꝵ¬
patrũ in talinegotio uestigia seqñteᷤᷤ. S ẽs

Expanded text:
curavimus, aliorum vero sententiam, qui aliter sapiunt, refellere, seu spernere, seu falsam esse pronuntiare dum ad nos nullo modo pertinet: ad ipsius paradisi considerationem transeundum esse video. DISC. Transeundum plane. Recte quippe ratiocinandi via tenenda est, ut neque in dexteram, neque in sinistram deviare videamur; hoc est, neque his, quos summae ac sanctae auctoritatis esse Catholica sanxit Ecclesia, detrahamus, neque eos, quos simpliciter intellexisse cogatem continentur, spernamus. Unusquisque enim, ut ait Apostolus, suo sensu abundet. Nostrum quippe sensum approbare, aut eorum, quos ceteros praecellere arbitramur, aliorum vero sensum reprobare, aut periculosissimum est, aut superbissimum, aut certe contentiosum. Ingrediamur itaque caute, humiliter, modeste, sanctoPatrum in tali negotio vestigia sequentes. 16.
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑alibꝰ boniᷤ ĩ quibꝰ ꝯditꝰ erat spoliatꝰ. Ubi dat᷑
ĩtelligi qͦd ħo pͥꝰ in se ipso lapsꝰ ẽ ꝗͣ adiabolo
telligit᷑ deserente:⁊ ĩ iericho he ẽ in he mun¬
tis ueneno corrupta corruisse. aut ipsum
serpente̾ diabołui dico iã de ꝑadisi digni¬
tate cecidisse. uidł angłice nat᷑ȩͣ lapsum ĩ
hoĩem adhuc ñ peccante̾ neq a cel situ di¬
ne diuinȩ imaginis corruentẽ p̃ualuisse
tura. nullis tẽpoꝵ moruł. nullis rerũ sensi¬
biliũ effectibꝰ. ĩ ꝑ adiso in qͦ naturalit ꝯditꝰ¬
ẽ credit᷑ stetisse. s mox de uia u̾itatis deui¬

Expanded text:
naturalibus bonis, in quibus conditus erat, spoliatus. Ubi datur intelligi, quod homo prius in se ipso lapsus est, quam diabolo telligitur, deserente, et in Jericho, hoc est, in hunc muntis veneno corrupta corruisse, aut ipsum serpentem, diabolum dico, jam de paradiso, dignitate videlicet angelicae naturae, lapsum, in homine adhuc non peccante, neque celsitudine divinae imaginis corruente praevaluissetura, nullis temporum morulis, nullis rerum sensibilium effectibus, in paradiso, in quo naturaliter conditus est, stetisse, sed mox de via veritatis devi
Abbreviated transcription (Latin):
utꝰq si simul ꝯditi st̃ ⁊ alt̾ alt̾m ĩ ꝯditiõe ñ
p̃cessit. S si ꝯditio diabłi.ꝯditionẽ hõĩs p̃o¬
cupauit. qͦmͦ ab initio suo diabolꝰ homici¬
da erat . Si u hõis ꝯditio. ꝯditionẽ diabłi añ¬
uenit. qͦmͦ diabłs.ab inicio humͣne ꝯditio¬
nis homicida đr Si aũ relinqͥt᷑. ut ab inicio
utꝰq simul facto et homicida erat diabłs
⁊ ħoerat occisꝰ. qͣle spaciũ dat᷑ hoĩ. in ꝑa¬
diso uixisse. pͥꝰquã a diabolo occidẽtur
hoc etiã ĩ eũgłica ꝑabola manifeste ꝓbat᷑
i̾latnes. Non enĩ ait ħo qͥda erat ĩ irłm. ⁊¬
ĩcid ĩ latͦnes. Nã si ĩ irłm. hoc ẽ ĩ ꝑ adiso hu¬
mana nat᷑a ꝑmanꝰet ꝓfecto ĩ latͦnes di abłm
uidł. satellitesq eiꝰ ñ incurreret. Priꝰ gͦ descen¬

Expanded text:
 et alter alterum in conditione non praecessit? Sed si conditio diaboli conditionem hominis praeoccupavit, quomodo ab initio suo diabolus homicida erat? Si vero hominis conditio conditionem diaboli antevenit, quomodo diabolus ab initio humanae conditionis homicida dicitur? Si autem relinquitur, ut ab initio utriusque simul facto, et homicida erat diabolus, et homo erat occisus: quale spatium datur homini in paradiso vixisse, priusquam a diabolo occideretur? Hoc etiam ex Evangelica parabola manifeste probatur. in latrones. Non enim ait, homo quidam erat iidit in latrones. Nam si in Jerusalem, hoc est, in paradiso humana natura permaneret, profecto in latrones, diabolum videlicet satellitesque ejus, non incurreret. Prius ergo descen
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcrem̃tis senesceret. cuiꝰ a qua formarũ capax
sensꝰ ĩcorruptibił corꝑis sensibiliũ rerũ sine
ulla falsitatis deceptione fantasiis formatus
illuminatꝰ rõ erat. qua rerũ om̃iũ nat᷑as cog¬
nosceret. cuiꝰ ether animꝰ eͥca diuinã nat᷑am et᷑¬
no ⁊ ĩerrabili motuĩmutabili ⁊ mutabili sta
silentio honorificanda. In hocitaq ꝑ adiso
dico. tẽꝑantiã. fortitudinẽ. iusticiã. que spi¬
ritalia. fluenta. ex dina sapĩa quȩ est totiꝰ
uitȩ fons. atq uͥtutis erũpentia. irrigant su¬
ꝑficiẽ. humanȩ nat᷑ȩ pꝰ quide ĩ secretis huma¬
nitatis sensibꝰ ueluti ĩ occultissimiᷤᷤ ĩtelligibił
t̾re poris in ĩuisibiles ututes surgntia.dein d̾
ĩ aꝑtos bonarũ actionũ effectꝰ scatentia. in¬
numerabiles spes uͥtutum ⁊ actionũ ꝓdunt
Ex ipsis enĩ om̃is uirtꝰ. ⁊ actio ꝓgͣdit᷑. ⁊ in ipsaᷤ
reiitit᷑. ipse uͦ ex diuina sapĩa egrediunt᷑ ⁊ in

Expanded text:
incrementis senesceret. Cujus aqua formarum capax sensus incorruptibilis corporis, sensibilium rerum sine ulla falsitatis deceptione phantasiis formatus: illuminatus ratio erat, qua rerum omnium naturas cognosceret: cujus aether, animus, circa divinam naturam aeterno et inerrabili motu immutabili et mutabili statsilentio sunt honorificanda. In hoc itaque paradiso dico, temperantiam, fortitudinem, justitiam. Quae spiritualia fluenta ex divina sapientia, quae est totius vitae fons atque virtutis, erumpentia, irrigant superficiem humanae naturae: prius quidem in secretis humanitatis sinibus, veluti in occultissimis intelligibilis terrae poris, in invisibiles virtutes surgentia, deinde in apertos bonarum actionum effectus scatentia, innumerabiles species virtutum et actionum produnt. Ex ipsis enim omnis virtus et actio progreditur, et in ipsas revertitur: ipsae vero ex divina sapientia egrediuntur, et in
Abbreviated transcription (Latin):
imago di eẽ in homĩe docetur. Ut enĩ ds cõ¬
p̾hensibilis ẽ. đu ex creatura colligit᷑. qͥa ẽ. ⁊ in
quid. quippe suꝑ ẽentiał. ita humane m̃ti
hoc sołu dat᷑ nosse se ẽẽ. qͥd autẽ sit. nullo
m ei concedit᷑.Si enĩ cognosceretur qͥd dam

Expanded text:
imago Dei esse in homine docetur. Ut enim Deus comprehensibilis est, dum ex creatura colligitur quia est, et quid, quippe superessentialis: ita humanae menti hoc solum datur nosse, se esse, quid autem sit, nullo modo ei conceditur; e
Abbreviated transcription (Latin):
oino autẽ eͣ om̃e. qͦd scit se eẽ. uł scit se nesci¬
re se eͣẽ. Si qͥs autẽ tanta ignorantia obrutꝰ
ẽ. ut nec se ipsũ ee sciat. nec scire se ipsũ ẽẽ
sentiat. aut p enitꝰ tałe nͣ eẽ hoĩem.aut oĩ¬
q sit ipse itellectꝰ. ⁊ ipsa rõ. M. Non eras gͦ pͥ¬
quã scires. uł nescires te ẽe:D. Non. Simul
enĩ accepi ẽẽ ⁊ cognoscere me ẽẽ.⁊ ĩtellig̾e
me ignorare qͥ sim.M. Dic mͥ qͣso qndo no¬
ticiam sui accipit ħo. utrũ in illa ꝯditione
ĩ qua om̃s hõies uniu̾salit facti stͣ. ĩ pͥmos¬
dialibꝰ causis. anͣ temꝑa scłaria. an in ipsa ge¬
neratione qua ĩ ordine tẽporũ đo soli cogni¬
to: ⁊ pͣdiffinito in hãc uitã ꝓcedit. B. In utsq
ut arbitror. inuna quiđe gn̾alit in causis
latent᷑. in alt̾a uͦ specialit᷑ in effectibꝰ ma¬
nifeste. Nain illa pͥmordiali. et generali
totius humanȩ nat᷑ȩ conditione nemo se¬
ipsum specialit᷑ cognoscit. neq ꝓpͥam

Expanded text:
ino esse omne, quod scit se esse, vel scit se nescire se esse. Si quis autem tanta ignorantia obrutus est, ut nec seipsum esse sciat, nec nescire seipsum esse sentiat, aut penitus talem non esse: hominem, aut omniquid sit ipse intellectus et ipsa ratio. MAG. Non eras ergo, priusquam scires vel nescires te esse? DISC. Non; simul enim accepi esse, et cognoscere me esse, et intelligere, me ignorare, quid sum. MAG. Dic mihi, quando notitiam sui accipit homo, utrum in illa conditione, in qua omnes homines universaliter facti sunt in primordialibus causis ante tempora secularia, an in ipsa generatione, qua in ordine temporum, Deo soli cognito et praedefinito, in hanc vitam procedit? DISC. In utrisque, ut arbitror: in una quidem generaliter in causis latenter, in altera vero specialiter in effectibus manifeste. Nam in illa primordiali et generali totius humanae naturae conditione nemo seipsum specialiter cognoscit, neque propriam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ nũ ꝗͣ potuit hr̃e. Ai̾ali mors ñ accieret. si
priꝰ ei habitꝰ uite ñ ine̾et. iđoq nullu aĩal
ꝓpͥe dicimꝰ stultũ. prẽt illd. in quo uidmus
posse fieri ratiõĩs habitũ. neq stolidu. nͥ cui
natalit in e̾e ñ pot̃ sentiendi habitudo. D.
bimet adũsantia. simul falsa. aut simul

Expanded text:
ret, si prius ei habitus vitae non inesset. Ideoque nullum animal proprie dicimus stultum, praeter illud, in quo videmus, posse fieri rationis habitum; neque stolidum, nisi cui naturaliter inesse potest sentiendi habitudo. DISbimet adversantia falsa simul
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ noticia ẽ subsistere. p̾sertim cũ omĩa
que cͥca corꝑa sentuint᷑ in corꝑea sunt: Nã ⁊ spẽs
quibꝰ ꝯtinent᷑ in corꝑales sunt. qnͣtitates similĩt
et qualitateꝰ intelligibił nat̾e eẽ nulli sapienti
dubiũ uidet᷑. ⁊ ĩtellectualibꝰ uitalis sub̾ȩ ratiõibꝰ¬

Expanded text:
cum omnia, quae circa corpora sentiuntur, incorporea sint? Nam et species, quibus continentur, incorporales sunt; quantitates similiter et qualitates intelligibilis naturae esse nulli sapienti dubium videtur, et ab intellectualibus vitalis substantiae rationib
Abbreviated transcription (Latin):
uinis oꝑibꝰ ereatur. Et si ita ẽ. non de nichilo
fecit s hominẽ adimaginẽ suã. s dehi. qͣ
añ ipsũ facta sunt. Qđ si quis dixerit. humã
conditũ fuisse. qͥd dicturuserit de meliori
hominis parte.quȩ sine dubio in anima con¬

Expanded text:
ita est, non de nihilo fecit Deus hominem ad imaginem suam, sed de his, quae ante ipsum facta sunt. Quod si quis dixerit, humanuconditum fuisse, quid dicturus erit de meliori hominis factura, quae sine dubio in anima
Abbreviated transcription (Latin):
sa. uł penitꝰ in c̾ dibilia uident᷑. si naturalium
disciplinarũ. qͦs lib̾ales appelłat. oĩno ĩꝑitus ẽ
aut sileat. aut discat. ne in cautus repugnet
his que intellig̾e nonualet.si doctꝰ plane uio¬
bit. ut de una earũ exempłu ꝓferamꝰ. figas
geo metͥcas noni̾se ipsis naturalit᷑ subsistere.
s in rõibꝰ ipsius disciplinȩ. quarũ figure suis

Expanded text:
penitus incredibilia videntur, si omnium naturalium disciplinarum, quas liberales appellant, imperitus est, aut sileat, aut discat, ne incautus repugnet his, quae intelligere non valet; si doctus, plane videbit, ut de una earum exemplum proferamus, figuras geometricas non in seipsis naturaliter subsistere, sed in rationibus ipsius dis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hend̾. ñ sołu melior et suꝑior sit. uerũ &̾ et
ipsa noticia dignitate naturȩ ĩ qͣ est. p̾cedit
eã longe. cuiꝰ noticia ẽ. ac ꝑ hͦc faciliꝰ dixerim
noticiam ĩtelligibiliũ̃ rerũ antiqͥ orẽ eẽ ipsiᷤ
ttelligibilibꝰ reb M. Illud fortassis recte dr̃es
si pͣstantiꝰ sit qd format᷑ illo qͦd format.D. Qre
hc opponis. M. Qͥa noticia artiũ quȩ iͥ aĩa est
ab ipsis artibꝰ formari uidet᷑i s si certissima
rõe sua d̾res ñ noticiã ex artibꝰ. uerũ artes ex
noticia formari. tua forsitan raciotinatiorec

Expanded text:
prehendit, non solum melior et superior sit, verum etiam et ipsa notitia dignitate naturae, in qua est, praecedit eam longe, cujus notitia est. Ac per hoc facilius dixerim, notitiam intelligibilium rerum antiquorem esse ipsis intelligibilibus rebus. MAG. Illud fortassis recte diceres, si praestantius sit, quod formatur, illo, quod format. DISC. Quare hoc opponis? MAG. Quia notitia artium, quae in anima est, ab ipsis artibus formari videtur. Sed si certissima ratione suaderes, non notitiam ex artibus, verum artes ex notitia formari, tua forsitan ratiocinatio rec
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa simplex qͣd̃a nat᷑a. oĩq cõpositiõe ab soluta
ĩ qbꝰda partib ĩ unitatẽ qͣnda copłata c̾denda ẽ:
O. Unũ firmissime teneo simplicẽ uidł aĩam.
oĩq copła partiũ carentẽ eẽ alterũ uͦ oĩno abnuo
hoc ẽ ulla cõpositionẽ differẽtiũ a se ĩuicẽ par¬
tiũ reciꝑe. Tota .n. ĩse ipsa. ubiq ẽ ꝑ totũ. tota si¬
qͥd̃e uita ẽ. totꝰ ĩtellectꝰ. tota r̃o. tota sens tota
mem oria. totacorpꝰ uiuificat. et nutrit. ꝯtin&
auget. tota ĩ totiᷤᷤ sensibꝰ spẽs rerũ sensibiliũ sen¬
tu. tota ipsar̃ rerũ ultͣ omnẽ corꝑeũ sensũ. na

Expanded text:
a omnique compositione absoluta, an quibusdam partibus in unitatem quandam copulata credenda est? MAG. Unum firmissime teneo, simplicem videlicet omnique copula partium carentem esse, alterum vero omnino abnuo, hoc est, ullam compositionem differentium a se invicem partium recipere. Tota enim in seipsa ubique est per totum. Tota siquidem vita est, tota intellectus, tota ratio, tota sensus, tota memoria, tota corpus vivificat, nutrit, continet, auget; tota in totis sensibus species rerum sensibilium sentit; tota ipsarum rerum, ultra omnem corporeum sensum, na
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuenire ñ possũ. Et si aĩa tͣra ei et t̾ra cor¬
pus. qͦm corpus anima uocat᷑ cũ differẽ¬
tia naturali longe a se inuicẽ discrepẽt :
Et si corpꝰ ẽ anima. necessario habebit
uitã. que eã uiuificet. Nulsu siqͥ de corpus ẽ
qͥd uita. et spẽ careat. Alio qnͥ non eritcorpꝰ
ac ꝑ hocerit aĩa aĩę seu uita uite. Sensũ gͥ¬

Expanded text:
invenire non possum. Et si anima terra est, et terra corpus, quomodo corpus anima vocatur, cum differentia naturali longe a se invicem discrepent? Et si corpus est anima, necessario habebit vitam, quae eam vivificet; nullum siquidem corpus est, quod vita et specie careat, alioquin non erit corpus. Ac per hoc erit anima animae, seu vita vitae. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ . u. Alteriꝰ. Quom enĩ uniꝰ nat᷑e erit sp̃es cor¬
ꝑea. ũbi grͣa. cuiꝰda aĩalis seu herbȩ. seu arbo¬
ris ⁊ noticia eius quȩ ĩnat᷑a ĩcorꝑea efficitur
Eade rõe qͦmͦ cuiuspiã disciplinȩ ĩtelligibi¬
l̾ spẽs. ⁊ noticia ipsiꝰ uniꝰ nat̾ȩ possfieri: M. si
gͥ alteriꝰ gn̾is. seu nature st̃. ⁊ ñ eiusde. dic
queso qͥd hoꝵ p̃stantiꝰ ponendũ arbitraris.
Nũ excelsioris nat̾e sunt resꝓpͥis notionib
an ipse notiones rebꝰ. D. Hi sibiles spẽs melioriᷤᷤ ẽẽ

Expanded text:
fiunt? DISC. Alterius. Quomodo enim unius naturae erit species corporea, verbi gratia cujusdam animalis, seu herbae, seu arboris, et notitia ejus, quae in natura incorporea efficitur? Eadem ratione quomodo cujuspiam disciplinae intelligibilis species et notitia ipsius unius naturae possunt fieri? MAG. Si ergo alterius generis seu naturae, et non ejusdem, dic, quaeso, quid horum praestantius ponendum arbitraris, num excelsioris naturae sunt res propriis notionibus, an ipsae notiones rebus? DISC. Visibiles species melioris esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gnͣrationẽ. ĩ effectibꝰ. Ibi om̃i mutabilitate
libera. hc̃ mutabilitati obnoxia. ibi simplex
õibꝰq accidẽtibꝰ absoluta.omne̾ effugͣ ꝯditũ in
tellectũ. he cõposita ex qnͣtitatibꝰ. ⁊ qualitatib
⁊ formiᷤᷤ m̃tiᷤ recipit ĩtuitũ. Una gͥ eadeq ue¬

Expanded text:
per generationem in effectibus. Ibi quidem omni mutabilitate libera, hic mutabilitati obnoxia; ibi simplex omnibusque accidentibus absoluta omnem effugit contuitum et intellectum, hic compositionem quandam ex quantitatib quam mentis recipit intuitum. Una itaque eademque ve
Abbreviated transcription (Latin):
causalit occulte in causiset rationibꝰ habebat
hoc in gn̾a. et spẽs aꝑte ꝓ duceret. Et uid᷑ qͦmͦ
naturałe rerũ ꝯseq̃ntiam. diuinũ nob̃mani¬
festat elo qũ. Producat ĩ qͥt tͣra aĩam uiuentẽ
ĩ gnͣe suo. Primo genꝰ posuit. qm̃ in ipso om̃s sp̃es
et ꝯtinent᷑. et unum sunt. ⁊ ĩ eas diuidit᷑. et mul¬
tiplicat᷑ ꝑ geñales formas specialissimasq qđ
etiã ostendit dicens. iumͣta. et reptilia. et bes¬
tias t̾re. scđm spẽs suas. ac ꝑ hcͦ ĩtelligit᷑. qͦd ars
illa q̃ diuid. gen̾a in sp̃es. et spẽs in genera re
nationib sit facta. s in natura rerum. ab aue¬
tore omniũ artiũ que uere artes sunt ꝯdita
et a sapiẽtibꝰ inuenta. et ad utilitatẽ sollertis
rerũ in daginiꝰ usitata. D. Ex hiᷤᷤ quȩ a te rõabilit᷑¬

Expanded text:
habebat, hoc in genera et species aperte produceret? Et vide, quomodo naturalem rerum consequentiam divinum nobis manifestat eloquium. Producat, inquit, terra animam viventem in genere suo. Primo genus posuit, quoniam in ipso omnes species et continentur et unum sunt, et in eas dividitur et multiplicatbestias terrae secundum species suas. Ac per hoc intelligitur, quod ars illa, quae dividit genera in species, et species in genera resnationibus sit facta, sed in natura rerum, ab auctore omnium artium, quae vere artes sunt, condita, et a sapientibus inventa, et ad utilitatem solerti rerum indagine usitata. 5. DISC. Ex his, quae, ni fal
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad p̾stinam ĩtegritatẽ restituat᷑. in qͣ mag¬
nitudine̾ et pulcͥtudinẽ imaginiᷤᷤ in se condi¬
te purissime ĩtellectura ẽ.⁊ nichil eã latebit
ex his quȩ in se ꝯdita st᷑ diuino lumine ambi¬
ta.⁊ in dm̃ conu̾sa. ĩ qͦ omĩa ꝑspicue contẽpla¬
bitur: hoc uoluit et magnificus boetus in¬
telligiubi ait. Sapiã ẽ rerum quȩ st̃ suiq ĩ¬
mutabiłe sub̃am sortiunt᷑ cõprehensione¬

Expanded text:
integritatem restituatur, in qua magnitudinem et pulchritudinem imaginis in se conditae purissime intellectura est, et nihil eam latebit ex his, quae in se condita sunt, divino lumine ambita, et in Deum conversa, in quo omnia perspicue contemplabitur. An aliud voluit magnificus Boethius intelligi, ubi ait: Sapientia est rerum, quae sunt, suique immutabilem substantiam sortiuntur, comprehensio v
Abbreviated transcription (Latin):
lopostcet̾orũ animaliũ b̃uissima diuisione
facta ꝯditio eiꝰ ad imagine̾ et similitudine
di intͦducit᷑ . D. Una gͥ forma. et int̾ cętera
aĩalia de tra ꝓducitur ac mox ad imaginẽ
di fieri ꝑ hibetur. qđ mĩto me mouet. Si enĩ
suiꝰ formis. ad imaginẽ: ⁊ similitu dinẽ dĩ
fieret. ñ ꝑtͥbaret me fortassis. qđ doces hominẽ
qđe et de t̾ra int᷑ cetera animalia ꝓ duci. et
pꝰmodu adimagine̾ et similitudinẽ đi fabc¬
pret᷑ hominẽ adimaginẽ dĩ creari diuina ꝑhi¬
bet historia. ualde miror. qm int̃ iumͣta. et
reptilia. et bestias t̾re homo a t̾ra producitu
et adimaginẽ dĩ longe et in cõꝑabilit ultra
ceta uniuersa animalia solus format᷑ dicẽte
scͥpt᷑a. faciamꝰ hominẽ adimaginẽ. et simił.¬

Expanded text:
nimalium brevissima divisione facta, conditio ejus ad imaginem et similitudinem Dei introducitur. DISC. Una itaque forma et inter cetera animalia de terra producitur, ac mox ad imaginem Dei fieri perhibetur; quod merito me movet. Si enim  omnibus suis formis ad imaginem et similitudinem Dei fieret, non perturbaret me fortassis quod doces, hominem quidem et de terra inter cetera animalia produci, et postmodum ad imaginem et similitudinem Dei fabpraeter hominem, ad imaginem Dei creari divina perhibet historia, valde miror, quomodo inter jumenta et reptilia et bestias terrae homo a terra producitur, et ad imaginem Dei, longe et incomparabiliter ultra cetera universa animalia, solus formatur, dicente Scriptura: Faciamus hominem ad imaginem et simi
Abbreviated transcription (Latin):
auiũ nat᷑ali similitudine apꝓpin qͣt. uire subfir¬
mamto cȩli uolatilia fieri uissa sunt. hoc ẽ in ui¬
cinia purissimorũ. ac pene incorꝑaliũ elem̃toꝵ
qualitatis. Sub firmam̃to itaq cęli uolatile cre¬
atur. hoc ẽ ꝓpe infra tñ specialiũ corpoꝵ leuis¬
simam exilitatẽ. hȩc de conditione pisciũ. et
uolatiliũ in pͥmordialibꝰ causis dicunt᷑. eoꝵ uͦ¬
in genera et species processio sequit᷑. Creauitq
d̃s cete grandia. et omnẽ animã uiuentẽ: et cẽt¬

Expanded text:
avium, naturali similitudine appropinquat, iure sub firmamento caeli volatilia fieri jussa sunt, hoc est, in vicinia purissimorum ac pene incorporalium elementorum qualitatis. Sub firmamento itaque caeli volatile creatur, hoc est prope, infra tamen spiritualium corporum levissimam exilitatem. Hactenus de conditione piscium et volatilium in primordialibus causis. Eorum vero in genera et species processio sequitur: Creavitque Deus κητῆ grandia, et omnem animam viventem, et re
Abbreviated transcription (Latin):
oiã quȩ ex eis nasci uident᷑ gen̾atĩoĩs suȩ ori-¬
ginẽ sumt̃. Est enĩ gen̾alissima queda. atq com¬
muniꝰ om̃iũ nat᷑a. ab uno om̃ũi pncipio creata
ex queliti ãplissimo fonte ꝑporos occultos corꝑ al
create. ueliti qͥda riuuli diruiant᷑ et ĩ dĩsas for¬
mas singłarũ rerũ eructãt. Predicta siqͥđe uiᷤ. ꝑ
diu̾sa semina. ex archanis nat᷑e ꝓueniẽs. pͥmũq
in ipsis seminibꝰ erũpens. deĩ diũsis humoribꝰ
admixta in spẽs singłas sensibiles ebullit. D. hec

Expanded text:
s suae originem sumunt. Est enim generalissima quaedam atque communis omnium natura, ab uno omnium principio creata, ex qua veluti amplissimo fonte per poros occultos corporales creaturae veluti quidam rivuli derivantur, et in diversas formas singularum rerum eructant. Praedicta siquidem vis per diversa semina ex arcanis naturae proveniens, primumque in ipsis seminibus erumpens, deinde diversis humoribus admixta, in species singulas sensibiles ebullit. DISC
Abbreviated transcription (Latin):
format. et ipse ẽ phantasiarũ pͥmus ordo in
ĩstrum̃tis sensuũ constitutis. in oculis dico
⁊auribꝰ. cęt̾isq sensuũ sedibꝰ. ĩ ipsa yͦ aĩa. qͥnq
numeri cõputant᷑. naturalit insiti occur¬
sores qͥ pͥmi occurrunt phantasiis. easq re¬
cipuint. Post hos ꝓgressores. ac ueluti du¬
ces qͥda ad urbẽ memoriȩ ad quã dđu phan¬
tasie ꝑuenerint. a recordalibꝰ intͦducunt᷑
deiñ rationales ꝑ urb̃e distribuunte ꝓ ut in¬
tellectuales usserint: Turma siquide phan¬
tastica ueniens ꝑ uisum specialit᷑ ĩ memo¬
ria possidet locum. Similit᷑ ꝑ auditũ. cȩte¬
rosq sensus intrantes. suis sedibꝰ in eade ur¬
nalis. post solutionẽ corꝑis. in partibꝰ eius
ꝑ elementa diffusis. aliquid agat occulta
naturali administratione. omniq corpo¬
reo sensu remota.quandoqͥde et in uiuẽti
adhuc corꝑe simulq collecto quantũ sen¬

Expanded text:
formatur, et ipse est phantasiarum primus ordo, in formatur, et ipse est phantasiarum primus ordo, in instrumentis sensuum constitutus, in oculis dico et auribus ceterisque sensuum sedibus. In ipsa vero anima quinque numeri computantur naturaliter insiti: occursores, qui primum occurrunt phantasiis, easque recipiunt; post hos progressores, veluti duces quidam ad urbem memoriae; ad quam dum phantasiae pervenerint, a recordabilibus introducuntur; deinde rationabiles per urbem distribuunt, prout intellectuales jusserint. Turma siquidem phantastica veniens per visum specialiter in memoria possidet locum. Similiter per auditum ceterosque sensus intrantes, suis sedibus in eadem urnalis, post solutionem corporis sui, in partibus ejus per elementa diffusis aliquid agat occulta naturali administratione, omnique corporeo sensu remota, quandoquidem et in vivente adhuc corpore simulque collecto, quantum sen