comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aquo peonia herba phibet᷑ mnuenta. ut ho¬
merus dicit. Hanc quidã glesidc̃ uocant.
quod dulcis saporis sit. uel pentorobinã. a nu¬
mero granoꝵ. uelut alii dactilos addigito¬
rum similitudinẽ. Nascit᷑ insiluis. Boglosus
a grecis dicta eoquod folia asprima ad mo¬
dum linguę bouis habeat. Quȩ mirũ in mo¬
ddũ ob saꝑientiã nutriendã uino infunden¬
da aucteribus memorat᷑ conuiuii qͦq hilari¬
tatẽ prebere fert᷑. ꝑ olere etiã sumit᷑. Agno¬
glosus id est agni lingua quȩ a romanis
plantago dicit᷑. qͦd planta ciꝰ cito adhereat
terre. ħanc multi ꝓ olere uescuntꝰ Erpillos
qui apud nos scrpillos uocat᷑. ꝓ eo qͦd radi¬
ces illiꝰ longe serpant. eadẽ et matris amimi¬
la ꝓpter quod menstrua moueat. Aristolo¬
tiã dicit᷑ quod mulicribꝰ fecis optima sit. Nã
suꝑsessa post partũ matricẽ beneficio uapo¬
ris expurgat. Huiꝰ herbȩ genera st̃ dcio Qua¬

Expanded text:
a quo Paeonia herba perhibetur inventa, ut Hoa quo Paeonia herba perhibetur inventa, ut Homerus dicit. Hanc quidam glycysiden vocant, quod dulcis saporis sit, vel pentorobon a numero granorum, vel, ut alii, dactylosam a digitorum similitudine. Nascitur in silvis. 49. Buglossos a Graecis dicta, eo quod folia asperrima ad modum 357 linguae bovis habeat. Quae mirum in modum ob sapientiam nutriendam vino infundenda a veteribus memoratur. Convivii quoque hilaritatem praebere fertur. Pro olere etiam sumitur. 50. Arnoglossos, id est, agni lingua, quae a Romanis plantago dicitur, quod planta ejus cito adhaereat terrae. Hanc multi pro olere vescuntur. Herpyllos, quae apud nos serpillus vocatur, pro eo quod radices ipsius longe serpant. Eadem et matris animula, propter quod menstrua moveat. Aristolochia dicitur quod mulieribus fetis optima sit. Nam supersessa post partum matricem beneficio vaporis expurgat. Huius herbae genera sunt duo; qua
Abbreviated transcription (Latin):
lactis. dcinde usu diriuato laser nominatũ
est. Hoc et aquibusdam oppiũ armaicũ ap¬
pellat᷑ qm̃ et apud cirinas nascit᷑ Aloen he¬
ba amarissimi sucus. Penaces herba fragͣ̃n
tis odoris tirso ferulȩ similis. ex quo ꝑfluit
sucus qͥ opopanacis dicit᷑ croceus et pinguis.
ba nomen accepit. ꝓpter quã apud uirgi¬
lium cerua uulnerata salt̾ ꝑagrat. dicteos.
Tancȩ enĩ potentiȩ est. ut ferrum a corpore
expellat. sagitas excutiat. Unde et eiꝰ pabu¬
la ferȩ ꝑcussȩ sagittas acorpore inherentes ei-¬
tiunt Hanc quidã latinoꝵ pulciũ martis
dicunt. ꝓpter belli tela excutienda. Man

Expanded text:
lactis, deinde usu derivante laser nominatum lactis, deinde usu derivante laser nominatum est. Hoc et a quibusdam opium Cyrenaicum appellatur, quoniam et apud Cyrenas nascitur. Aloe herba amarissimi sucus. Panaces herba fragrantis odoris, thyrso ferulae similis, ex qua profluit succus, qui opopanace dicitur, croceus et pinguis, ba nomen accepit, propter quam apud Virgilium cerva vulnerata saltus peragrat Dyctaeos. Tantae enim potentiae est, ut ferrum a corpore expellat, sagittas excutiat; unde et ejus pabulo ferae percussae sagittas a corpore inhaerentes ejiciunt. Hanc quidam Latinorum poleium Martis dicunt propter belli tela excutienda. 30.
Abbreviated transcription (Latin):
boribus reptando adhereat. De qua girgilnis.
ederam aiunt uocatã. qͦd edis ꝓptir lactis a
macon cbrietatis est si qui potus edera corone¬
tur. Elleborum memorant greci circa elle¬
borum quendam fluuiũ plurimũ gigni. at¬
q inde agrecis appellari. Hunc romani alio
nomine ueratrũ dicunt. ꝓ eo qͦd sũptũ motã
mentẽ insanitatẽ reducit. Duo sunt aũt qe¬
nera album et nigrum. Acone portus ẽ bichi¬
nię. qui ꝓuentu maloꝵ graminũ usq adeo
celebris est. ut norias herbas aconita illinc
nomincmꝰ. Nã terica uenena eosunt dicta
quod ex arboribus caxeis exprimunt᷑. mari¬
me apud cantabriã. Euforuiũ dictũ qͦd eiꝰ
sucus oculoꝵ acuat uisum. cuiꝰ uistanta est
ut duris caribus suꝑadiecta citiꝰ coqui com¬
pellat. Nascit᷑ in multis locis. sed plurimam
mauritania. Laser herba nascit᷑ in monte
oscobagi. ubi et ganges fluuiꝰ orit᷑. cuiꝰ sucus
dictus primũ lacsir. qm̃ manat in modũ

Expanded text:
boribus reptando adhaereat. De qua Vergilius boribus reptando adhaereat. De qua Vergilius Hederam aiunt vocatam, quod haedis supra lactis abmacon ebrietatis est, si quis potus tur. Elleborum memorant in Graecia circa Elleborum quendam fluvium plurimum gigni, atque inde a Graecis appellari. Hunc Romani alio nomine veratrum dicunt pro eo quod sumptum motam mentem in sanitatem reducit. Duo sunt autem genera: album et nigrum. Acone portus est Bithyniae qui proventu malorum graminum usque adeo celebris est ut noxias herbas aconita illinc nominemus. Nam toxica venena eo dicta quod ex arboribus taxeis exprimitur, maxime apud Cantabriam. Euphorbium dictum quod eius sucus oculorum acuat visum. Cuius vis tanta est ut duris carnibus superadiecta citius coqui conpellat. Nascitur in multis locis, sed plurima in Mauretania. Laser herba nascitur in monte Oscobagi, ubi et Ganges fluvius oritur; cuius sucus dictus primum lacsir, quoniam manat in modum
Abbreviated transcription (Latin):
florem purpureũ. Traxit aũt nomen apuero
quodam nobili. qui insaltibus inter purpure¬
osflores repertus est interfectꝰ. deditq nomen
herbe ꝓuerilis funeris casus Est aũt radice et
flore uolui similis. pueros apubertate retinens.
Narcisus herba fabulose ĩpositũ nom̃ habet
a quodam puero. cuiꝰ mẽbra in hunc florem
transierunt: qui et nom̃ narcisi in appellati¬
one custodit. et decus pulchritudinis in cando¬
re retinet folioꝵs. Rosa abspetie floris nun¬
cuꝑata. quod rutilanti colore rubcat. Lilia
lactei floris herba. Vnde et nuncupata quasi
liclia. cuiꝰ dum candor sit in foliis auri tamen
spetis intus esfulget Uiola ꝓpter uĩ odons no¬
men accepit Huiꝰ genera sunt tria. purpure¬
um. album. mellinũ. Acantus herba egẏptia.
semꝑ frondens. spinis plena. flexibili uirgulto.
in cuiꝰ imitatione arte uestis ornat᷑ quȩ acanti¬
na dicit᷑. et acantis dicta. Edera dicta qͦd ar¬

Expanded text:
florem purpureum. Traxit autem nomen a puero florem purpureum. Traxit autem nomen a puero quodam nobili qui in saltibus inter purpureos flores repertus est interfectus; deditque nomen herbae puerilis funeris casus. Est autem radice et flore bulbi similis, pueros a pubertate retinens. Narcissus herba fabulose inpositum nomen habet a quodam puero cuius membra in hunc florem transierunt, qui et nomen Narcissi in appellatione custodit et decus pulchritudinis in candore retinet foliorum. Rosa ab specie floris nuncupata, quod rutilanti colore rubeat. Lilia lactei floris herba, unde et nuncupatur, quasi liclia; cuius dum candor sit in foliis, auri tamen species intus effulgit. Viola propter vim odoris nomen accepit. Huius genera sunt tria: purpureum, album, melinum. Acanthus herba Aegyptia semper frondens, spinis plena, flexibili virgulto; in cuius imitatione arte vestis ornatur, quae acanthina dicitur; et acanthis dicta. Hedera dicta quod ar
Abbreviated transcription (Latin):
iolentissima est. Species eiꝰ foliis gladioli similibꝰ.
radicibus aromatica. odoris boni s coꝵ folus
cundi ꝓpter quod et aromatica est. Meum.
nascit᷑. quã quod in arabia. fuluũ multiflorũ.
purpureũ. tenue. odoris rosci. cũ manu frica¬
tur. gustu multũ incendit linguã atq mor¬
crum grece flos nuncupat᷑. Timũ appellatũ
quod flos eiꝰ odorem refert. Dequo oirgiliꝰ. He¬
dolentq timo fragrantia mella Epitimũ gre
cum nomen est quod latine dicitꝰ flos timĩ Nã
flos grecc timũ uocat᷑. Est aũt flos timbre simi¬
Elis Sansuicus quã latini amaracũ uocant. cuiꝰ
nominis usum uirgiliꝰ etiam aduenerem refe
rans amplectit᷑ umbra. Apta est aũt hec her¬
ba unguentis unde et nomen traxit amara¬
cus apuero cuiꝰdã regis. qui casu lapsus dum
ferret unguenta. nouũ et gratissimũ ex confu¬
sione odorem creauit. lacinctꝰ herba. ẽ habens

Expanded text:
violentissima est: species ejus foliis gladioli similibus, violentissima est: species ejus foliis gladioli similibus, radice aromatica, odoris boni. 10. Acorum foliis odoris jucundi, propter quod et aromatica est. Meu . nascitur quam quod in Arabia, fulvum, multiflorum, purpureum, tenue odoris rosei, cum manu fricatur, gustu multum incendit linguam, atque morenim Graece flos nuncupatur. 12. Thymum appellatum, quod flos ejus odorem refert. De quo Virgilius: Redolentque thymo fragrantia mellLatine dicitur flos thymi; nam flos Graece θύμον vocatur: est autem flos thymbrae similis. Sampsuchus, quem Latini amaracum vocant. Cuius nominis usum Vergilius etiam ad Venerem referrans amplectitur umbra. Apta est autem haec herba unguentis: unde et nomen traxit amaracus a puero cuiusdam regis, qui casu lapsus, dum ferret unguenta, novum et gratissimum ex confusione odorem creavit. Hyacinthus herba est habens
Abbreviated transcription (Latin):
apud grecos igris dicitꝰ. lumperus aũt alia
parua. alia magna est¶ Ebenꝰ in india et
ithiopia nascit᷑. qui cesus durescit in lapidẽ.
cuiꝰ lignum nigrum est. et cortęx leuis ut
lauri. sed indicũm maculosum est in paruu¬
lis distinctionibus albis ac fuluis. E thiopi¬
cum uero quod prestantiꝰ accipitur in nul¬
lo .ẽ. maculatũ. sed est nigrum. lene et corne¬
um. Est aut̃ mareotica palus in india. un¬
de ebenus uenit. Lucanus Ebenꝰ mareoti¬
ca inquit. Ebenus aũt crepondiis illigatur.
ut infantem uisa nigra non t̾reant. Plata¬
nus alatitudine folioꝵs dicta. uel quod ip¬
sa arbor patula sit et ampla. Nam pla¬
tos greci latum dicunt. Exx pressit huiꝰ ar¬
horis scriptura et nomen et formam dicers
autem tenerrimis foliis. ac mollibus. et uiti¬
um similis: Quercus siue quernꝰ quod ea so¬
liti erant dn gentiũ quęrentibꝰ responsa p̃ci¬
nere Arbor multũ annosa sicut legit᷑ de qͦr¬

Expanded text:
apud Graecos ignis dicitur. Jupinerus autem alia apud Graecos ignis dicitur. Jupinerus autem alia parva, alia magna est. 36. Ebenus in India et Aethiopia nascitur, quae caesa durescit in lapidem. Cujus lignum nigrum est, et cortex levis, ut lauri, sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis. Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est 336 maculatum, sed est nigrum, leve et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis illigatur, ut infantem visu nigra non terreant. 37. Platanus, a latitudine foliorum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit, et ampla. Nam πλάτύς Graeci latum vocant. Expressit huius arboris Scriptura et nomen et formam dicens autem tenerissimis foliis ac mollibus et vitium similis. Quercus, sive quernus, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus responsa praecanere, arbor multum annosa; sicut legitur de quer
Abbreviated transcription (Latin):
Huꝰ ligni resina cedria dicitꝰ que in c̃sor¬
nandis libris adeo est utilis ut ꝑlinitĩ exea
nic tincas patiant᷑ nec tempore c̃senescant.
pascit᷑ increta africa atq siria C iparissus
qdee dicitꝰ᷑ quod caput eiꝰ arotunditate ina
amen erigitꝰ. Unde et cono uocat᷑ id est alta
ditas eiꝰ talis est ut conum imitet᷑ unde et
aomferȩ ciparissi dicunt᷑. Huiꝰ lignũ cedro pe¬
ne aximam habet uirtutẽ. Templorũ qͦq
trabibus aptũ impenetrabili soliditate nun¬
quam oneri cedit. sed ea qua iñ principio
fuerit firmitate ꝑseuerat. Antiqui cipres¬
si ramos ꝓpe rogum constituere solebant ut
odorem cacdaucrum dum urerent᷑. oppͥme¬
unt iocunditate odoris siuis luniperus grece
dicta. siue quod ab amplo in angustũ finit
ut ignis siue quod conceptũ diu teneat ig¬
nem. adeo ut si prunȩ ex eiꝰ cinere fuerint
opertȩ usq ad annũ ꝑueniant. Piro enim

Expanded text:
Huius ligni resina cedria dicitur, quae in conserHuius ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in acumen erigitur. Unde et κῶνος vocatur, id est alta ditas ejus talis est, ut conum imitetur. Unde et coniferae cyparissi dicuntur. Hujus lignum cedro pene proximam habet virtutem. Templorum quoque trabibus aptum, impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent jucunditate odoris sui. 35. Juniperus Graece dicta, sive quod ab amplo in angustam finiat, ut ignis sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex ejus cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim
Abbreviated transcription (Latin):
am pitm. aliam greci peucen uocant quã
nos piceam dicimus. eo qͦd desudet picẽ. Pa
et specie differunt. In germaniȩ aũt insu¬
lis huiꝰ arboris lacrima electũ gignit Gre¬
ta enim defluens celi rigore uel cẽpore in
soliditatem durescit. et gẽmam facit. de qua¬
litate sua et nomen accipiens idest sucinũ.
eo quod sucussit arboris. Pinus credit᷑ pro¬
desse cunctis quȩ sub ea seruant᷑ sicut ficus
nocere omĩbus Abies dicta. quod pre ate¬
ris arboribus longe eat et in excelsũ ꝓmine¬
at. Cuius natura exꝑs est terrem humors
quia exea nauesfiunt. Hanc quidã galli¬
cum uocant ꝓpter candorem. Est autẽ
humor ardentis. cuiꝰ folia ad cipressi simi¬
litudinem respondent. Lignũ uͦ iocundi
odoris est. et diũ durans. nec a tinea unꝙͣ
exterminat᷑. De qua persius. Et cedro
digna loquutus est. scilicet ꝓpter durabilẽ
ꝑpetuitatem Unde et in templis ꝓpterdi¬
uturnitatẽ ex hoc ligno lacunaria funt.

Expanded text:
am πίτυν, aliam Graeci πεύκην vocant, quam am πίτυν, aliam Graeci πεύκην vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem. Est autem humor ardentis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, nec a tinea umquam exterminatur. De qua Persius 1, 42: Et cedro digna locutus; scilicet propter durabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tales primi ructabant gutture glandẽ. Priꝰ
enim quam frumenti u̾sus esset. antiqui ho¬
mines glande uixerunt/ Suberies arbor ex
qua ualidissimus corter natatoriꝰ exthit᷑.
et ideo appellata suberies. eo qͦd fructꝰ aiꝰ sues
edunt Porcorum enim sunt alimenta ñ ho¬
minũ. Et dicta suberies quasi subedies. ꝑ¬
guset esculus arbores glandifere. ideo uoci¬
te credunt᷑ quod earũm fructibus oli homi¬
nes uixerint. cibũq sũpserint escãq habue¬
rint. Nam esculus ab esca dicta. Fagusue¬
ro agreco uocabulum traxit. ł agĩ aũt gr¬
ce comedere dicitꝰ¶ Sililicon quam latimco¬
ruptȩ siliquam uocant. ideo agreus ale
nomen accepit . eo quod ligri eiꝰ fructꝰ sic
ce. Huiꝰ arboris pomo sucus expressus acatus
a grecis dicit᷑. Pistatia. quod cortex pomi
eius nardi pistici odorem referatt Pmꝰ arbor
picea abacumine folioꝵ uocatã. Pinũ em̃
antiqui acutũ nominabant. Pinũ aũt ali¬

Expanded text:
tales primi ructabant gutture glandem. Prius tales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod earum fructibus olim homines vixerunt cibumque sumpserunt escamque habuerunt. Nam esculus ab esca dicta; fagus vero a Graeco vocabulum traxit: φαγεῖν autem Graece comedere dicitur. Xyliglycon, quam Latini corrupte siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni eius fructus sit ce. Huius arboris pomo sucus expressus acacia a Graecis dicitur. Pistacia, quod cortex pomi eius nardi pistici odorum ruferat. Pinus arbor picea ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem ali
Abbreviated transcription (Latin):
mollica mala dict̃a. sed cũ adicctione t̾rarũ.
in quibus antea nata sunt. ut ꝑsica. pumi¬
ca. matiana. cidonia. et cetera. A migdala
grecum nomen. quȩ latine nux longa uoca¬
tur. Hanc alii nucidã uocant. quasi minorẽ
ma siluis induet inflorẽ. Cunctis enĩ arbori¬
bus prior se flore conuestit. et ad inferenda po¬
ma arbusta sequentia preuemi: Auellanę
ab auellano campaniȩ oppido ubi abundant
cognominatȩ sunt. Heȩ agrecis ponticȩ ap¬
pellantur eo qͦd circa ponticum mare abun¬
dent. Castaneam latini agreco appellant
uocabulo. Hanc enim greci castanã uocant.
propter quod fructus eius gemini inmodũ
testiculorũ intra folliculũ reconditi st̃. qui
dum eitiunt᷑ quasi castrantur. Hȩc arbor
simul ut excisa fuerit tanquã silua expul¬
lulare consueuit Ilex. abelecto uocata. Hu¬
ius enim arboris fructũ homines pͥmũ ad
uittum sibi elegerunt. Unde et poeta Mor¬

Expanded text:
mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum mollia mala dicta, sed cum adiectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, et cetera. Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur. Hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem ma silvis induet florem. Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc enim Graeci καστανίαν vocant, propter quod fructus eius gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mor
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ mora siluestris fructꝰ afferens quib
in deserto pastorum fames ac penuria con¬
fouet᷑. Huiꝰ folia suꝑiactata serpenti fert᷑ in¬
terimis Sicomoris sicut et morus greca nomi¬
na sunt. Dictus aũt si comorus eõ qͦd sit folia
similis moro. Hanc latini celsam appellant
ab alticudine. quia non est breuis ut morus.
¶Fux appellata quod umbra uel stillicidiũ
folioꝵ eiꝰ ꝓrimis arboribus noceat. Hanc alio
nomine latini iuglandem uocant. quasi iõ¬
uis glandem. Euit enĩ hȩc arbor consecrata
ioui. Cuiꝰ pomũ tantam uim habeteut mis¬
sum inter suspectos herbarũ uel fungoꝵ
cibos. quicquid mneis uirulentũ est exsudet.
rapiat atq extinguat. Nuces aũt generali¬
ter dicuntur omĩa poma tecta corio durio¬
ri: ut pincę. nuces auellanȩ. glandes. casta¬
neç amigdalȩ. Hiñc et nuclei dicti. quod
sint duro corio tecti At contra poma omĩa

Expanded text:
Est enim mora silvestris, fructus adferens, quibus Est enim mora silvestris, fructus adferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Huius folia superiactata serpenti, fertur interemi eum. Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt. Dictus autem sycomorus eo quod sit folia similis moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum eius proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glandes, castaneae, amygdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ccum. atq altero maturescente. alter oborit᷑.
Hinc et caricȩ acopiã nominatȩ Ficus egỹp¬
tia fecundior fert᷑ cuiꝰ lignũ in aquã missũ
ilico mergit᷑ et cũ in limo aliquãdiu iacue¬
rit. deinde in suꝑficiem sustollit᷑ uersa uice
naturȩ: quando madefactũ debuit humo¬
ris pondere residere Antea adlete ficis ale¬
bantur priꝰquam cospitagoras exercitat᷑os
ad carnis usum qui forcior cibus est transtu¬
lisset. A senibus in cibo sepiꝰ sũpta ficus. ru¬
gas corum fert᷑ distendere Tauros qͦq fero¬
cissimos ad fici arborem colligatos repen¬
te mansuescere dicunt. Caprĩticus appel¬
lata eoquod parietes quibus innascitꝰ car¬
pit. humpit enim et ꝓdit ex latebris quibꝰ
concepta est Alii caprificũ putant dictũ.
quod ficus arbor eiꝰ remedio fecunaetꝰ. Mo¬
rus agrecis uocata. quã latini rubũ appel¬
lant. eo qͦd fructus uel uirgulta eiꝰ rubent.

Expanded text:
ctum, atque altero maturescente alter oboritur. ctum, atque altero maturescente alter oboritur. Hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum in limo aliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet.
Abbreviated transcription (Latin):
spinosa. fructu similitudine maloꝵ. sed pau¬
lo breuiori. Unde et appellata eoguod pilu¬
lȩ formulam habeant eiꝰ poma Pirus uoca¬
ta uidet᷑. quod in ignis spetiẽ deformata ẽ
Nam hoc genus pomi ab amplo incipit et
in angustũ funt. sicut ignis. Pirus aũt ar¬
bor. fructus eiꝰ pira est. Cuiꝰ multȩ speties ex
quibus crustumia sunt pira exparte ruben¬
tia. ab oppido crustumio nominata. Poma
piri iumentis ĩposita. ud si pauca. uehem̃¬
ter onerosa esse dicunt᷑ Cerasus. aceraso
urbe ponti uocata. Nam lucullus cũ cera¬
sum ciuitatẽ ponti delesset. hoc genꝰ pomi
inde aduexit. et a ciuitate cerasiũ appellauit.
Arbor aũt cerasus. pomũ cerasiũ dicit᷑. Hoc
ȩtiam et ance lucullum erat in italia. sed du¬
rum. unde et cornũ appellatũ est. Est aũt
bello cormis Ficiis latine afecunditãte uo¬
catur. Feratior est crim arboribus ceteris. Nã
terq quaterq ꝑ singulos annos generat fru¬

Expanded text:
spinosa, fructu similitudine malorum, sed pauspinosa, fructu similitudine malorum, sed paulo breviori; unde et appellata, quod pilulae formulam habeant eius poma. Prius vocata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi ab amplo incipit et in angustum finit, sicut ignis. Pirus autem arbor, fructus eius pira est. Cuius multae species, ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma piri iumentis inposita, vel si pauca, vehementer onerosa esse dicuntur. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde advexit et a civitate cerasium appellavit. Arbor autem cerasus, pomum cerasium dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum; unde et cornum appellatum est. Est autem bello cornus. Ficus Latine a fecunditate vocatur; feracior est enim arboribus ceteris. Nam terque quaterque per singulos annos generat fru
Abbreviated transcription (Latin):
r. quasi fouere Le arBorisus. ui.
rborum nomen siue herbarũ ab ar¬
uis inflexum credit᷑. eo quod terris
s r̃s radicibus adherent Utraq aũt ideo si¬
b pene similia sunt quia ex uno alterũ
gigritur. Nam dum sementẽ in terrã iece¬
ris herba priꝰ orit᷑ dehinc confota surgit
in arborem. et infra paruũ tempꝰ quã her¬
bam uideras. arbustã suspicis Arbusta ar¬
bor nouella et cenera. in qua insertio fieri
pocest Et dicta arbusta quasi arboris asta.
Alii arbustũ locum inquo arbores sunt
uolunt acciꝑe. sic̃ salictũ sic et inrectũ. ubi
uirgultȩ nouellȩ et uirentes Arbor autẽ
et fructifera et sterilis Arbos aũt ñ nisi fru¬
ctifera. Genere aũt feminino arbores dici¬
mus. Poma uero neutro. Frucex breuis est
appellatus quod terram fronde tegat. Cu¬
ius plurale nomen frutecta. AArbor alta est.
silua uero spissũ nemꝰ et breue. Silua dic¬
ta quasi xilua quod ibi ligna cedantͫ. Nã

Expanded text:
re, quasi fovere. De arboribus . re, quasi fovere. De arboribus . Arborum nomen, sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, et infra parvum tempus quam herbam videras arbustam suspicis. Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae novellae et virentes. Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructifera. Genere autem feminino arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva vero spissum nemus et breve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam
Abbreviated transcription (Latin):
sola greca nomina scribunt᷑. nam cũ u¬
sticia sonũ .⁊. littera exprimat. tamen
quia latinum . ẽ. ꝑ t. scribendũ. ẽ. sic mili¬
tia. malitia. nequitia. et cetera similia. In
dubiis quoq uerbis consuetudo uetcrum
erat. ut cum eadem lictera aliũ intellec¬
tum correpta. alium ꝓducta haberet. lõ¬
ge sillabe apicem apponebant. ot puta põ¬
pulus arborem significaret an hominum
multitudinem: apice distinguebat᷑. Sic et
ubi littere consonantes geminabant᷑. siciliq
suꝑponebant. ut c̾ella. sẽrra. asseres. Ueteres en
non duplicabant litteras. sed supra sicilicos a

Expanded text:
sola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iusola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, tamen, quia Latinum est, per T scribendum est. Sic 'militia', 'malitia', 'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serra', 'asseres'. Veteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos a
Abbreviated transcription (Latin):
cum .a. scribendum. Que conunctio sinc
a. Quid ꝑ .d. litteram scribendũ. cũ ꝓno¬
men est. Per .t. cum uerbum. cuiꝰ positio
est prima. Queo quis quit. et in cõpositi¬
one nequeo nequis nequit. Quod quan¬
do ꝓ nomen est .ꝑ .d. scribendum. quando
numerus. ꝑ .t. quia totidem ꝑ .t. scribit᷑
Quotidie ꝑq scribendum ñ ꝑ .c. ut sit qͦt
diebus .h. littera cõmunionem habet cũ
s. littera. itaq apud antiquos. honos la¬
bos. arbos. dicebat᷑. nunc honor. labor. ar¬
bor.Sat ꝑ .t. scribi oportet. quia integrũ
eius facit satis. Sed ꝑ .d. oportet scribi ap̃
antiquos enim sed sedum dicebat᷑ nos fina¬
les duas litteras abscidimus. Tantus sicut
et quantus in medio .n. habebunt. quã et
tam. Unde et quantitas. quantus et tantꝰ.
Uȩ interiectio cum .a. scribenda. Ge c̃iun¬
ctio sine .a. ꝓ p̃c quia grecum est ꝑar scri¬
bendum. ita et xrism̾a. O et ⁊ litteris

Expanded text:
cum A scribendum; 'que' coniunctio sine cum A scribendum; 'que' coniunctio sine A. 'Quid' per D litteram scribitur, cum pronomen est; per T, cum verbum: cuius positio est prima 'queo, quis, quit', et in conpositione 'nequeo, nequis, nequit'. 'Quod' quando pronomen est, per D est scribendum; quando numerus, per T, quia 'totidem' per T scribitur. 'Quotidie' per Q scribendum, non per C, ut sit 'quot diebus'. R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut et 'quamtus' in medio M habebant. 'Quam' enim et 'tam', unde et 'quamtitas', 'quamtus', 'tamtus'. 'Vae' interiectio cum A scribendum; 've' coniunctio sine A. Xp̃s, quia Graecum est, per X scribendum. Ita et 'Xrisma'. Y et Z litteris
Abbreviated transcription (Latin):
Uarro tradit cesarem ꝑ .i. eiꝰmodi uerba e¬
nunciare solitum esse et scribere. Inde ꝓp¬
ter auctoritatem tanti uiri consuctudi¬
nem factam. ut maximus. optimus. pes¬
simus scribat᷑. Nalo ꝑ unum .l. scribendũ.
quia est magis uolo. Malle ꝑ duo .Il. qͥa
est magis uelle. Polo quoq ꝑ umũ .l. nol
le et uelle ꝑ duo. Nolo enim ne uolo ẽ. Nal¬
le ne uelle.: Ossi uultũ aut ossum significat:
ꝑ .o. solum scribendum ẽ Si ꝑsonam . h. p̃po¬
henda est. Ora finium: ꝑ .o. ħora dierũ ꝑh
scribendum. Onus si de onere uenit .o. so¬
lum scribendum. Si de honore: cũ aspirã¬
tione. Prepositio et prȩterea ꝑ dẏptongũ
scribendum. Pene uero quod est c̃inctio
ꝑ .e. poena quod est suppliciũ ꝑ oc .Q lit¬
t̾cra tunc recte ponit᷑. cum illi statĩ .s. lic¬
tera subsequit᷑. et alia quelibet una plu¬
resue uocales uingunt᷑. ita ut una sillaba
fiat. Cetera ꝑ .c. scribunt᷑. Quȩ ꝓnomen

Expanded text:
Varro tradit Caesarem per I eiusmodi verba eVarro tradit Caesarem per I eiusmodi verba enuntiare solitum esse et scribere. Inde propter auctoritatem tanti viri consuetudinem factam, ut 'maximus', 'optimus', 'pessimus' scribatur. 'Malo' per unum L scribendum, quia est 'magis volo'. 'Malle' per duo LL, quia est 'magis velle'. 'Nolo' quoque per unum L; et 'nolle' per duo. 'Nolo' enim 'nevolo' est; 'nolle', 'nevelle'. 'Os' si vultum aut ossum significat per O solam scribendum est; si personam, H praeponenda est. 'Ora' finium per O; 'hora' dierum per H scribendum. 'Onus' si de onere venit, O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, per E; 'poena', quod est supplicium, per OE. Q littera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑmittit. Nunquam enĩ tres uocales
inuna sillaba scribunt᷑. Sed .i. littera inter
duas uocales constituta ꝓ duplici habet᷑.
ld ꝓnomen neutri generis ꝑ .d. scribit᷑ ab co
quod est is ea id. quia facit idem. Quod si
uerbum est terciȩ ꝑsone. ꝑ .t. notabit᷑ ab
eo quod est eo is it. quia facit itur .ħ. litte¬
ram antiqui preponebant quotiens .a. se¬
quebatur. ut kaput. kanna. Halamꝰ. Nunc
autem kartago et halendę ꝑ candem tan¬
tum scribuntur. Omĩa aũt greca nomina
qualicũq sequente uocali ꝑ .ħ. sunt scriben¬
da. Lętus ꝑ dẏptungũ scribit᷑. quia leticia
a lacitudine uocata est. Cuiͦ e contrario
est tristicia quȩ angustiam facit . L. autẽ
littera. interdũ ꝓ .d̾. littera utim᷑. ut latũ
prodatũ. et calamitate ꝓͣdamitate. A ca¬
dendo enim nomen sumpsit calamitas. Ma¬
ximus enim an maxumus et si qua simi¬
lia sunt qualiter scribi debeant. quesitũ . ẽ.

Expanded text:
non permittit. Numquam enim tres vocales non permittit. Numquam enim tres vocales in una syllaba scribuntur. Sed I littera inter duas vocales constituta pro duplici habetur. 'Id' pronomen neutri generis per D scribitur, ab eo quod est 'is, ea, id', quia facit 'idem'. Quod si verbum est tertiae personae, per T notabitur, ab eo quod est 'eo, is, it', quia facit 'itur'. K litteram antiqui praeponebant quotiens A sequebatur, ut 'kaput', 'kanna', 'kalamus'. Nunc autem 'Karthago' et 'kalendae' per eandem tantum scribuntur. Omnia autem Graeca nomina qualicumque sequente vocali per K sunt scribenda. 'Laetus' per dipthonga scribitur, quia laetitia a latitudine vocata est, cuius e contrario est tristitia, quae angustiam facit. L autem litteram interdum pro D littera utimur, ut 'latum' pro 'datum' et 'calamitatem' pro 'cadamitatem'; a cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 'Maxumus' an 'maximus', et si qua similia sunt qualiter scribi debeant quaesitum est.
Abbreviated transcription (Latin):
quod est animal ꝑ .e. solũ scribendũ. Aquus
quod est iustus ꝑ ȩ dẏptongũ scribendũ. Eix¬
sul addito s. debet scribi quia exsul dicit᷑ qͥ
ertra solum est Exultat melius sine .s. littera
tribitur. Nam cum ipsa x exc. et .s. constat.
quo modo cum inea sit rursus ei addit᷑ alia:
Nequor ꝑ dẏptongum scribendum. quia ab
aqua ẽ. nomen factũ. Forsitan ꝑ .n. scriben¬
dum infine. quia integrum eiꝰ. ẽ. forte si tan¬
dem. Fedus quod est deformis ꝑ .e. solũ scri¬
bendum. Foedus quod est pactum ꝑͣoe dỹp¬
tongũ scribendũ. Formosus sine .n. scribit᷑.
ꝑ g. scribendum. quia facit generatꝰ. N. quȩ
aspirationis littera est. in latmo tantũ uo¬
ratur aũt et consonantibus. sed in grecis et
hebreis nominibus. Heus aũt et heu int̾iec¬
tiones ꝑ h. scribendę .I. litteram inter du¬
ds uocales constitutam bisscribi quidã exi¬
stimabant. ut in troua. et manã. Hoc ratio

Expanded text:
quod est animal, per E solam scribendum. 'Aequus', quod est animal, per E solam scribendum. 'Aequus', quod est iustus, per AE dipthonga scribendum. 'Exsul' addito S debet scribi, quia exsul dicitur qui extra solum est. 'Exultat' melius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum in ea sit, rursus ei additur alia? 'Aequor' per dipthonga scribendum, quia ab aqua est nomen factum. 'Forsitan' per N scribendum in fine, quia integrum eius est 'si forte tandem'. 'Fedus', quod est deformis, per E solam scribendum est: 'foedus' quod est pactum, cum O et E dipthonga scribendum. 'Formosus' sine N scribitur, per G scribendum, quia facit generatus. H, quae aspirationis littera est, in Latino tantum voratur autem et consonantHebraeis nominibus. Heus autem, et heu interjectiones per h scribendae. 11. I litteram inter duas vocales constitutam his scribi quidam existimabant, ut in 'Troia' et 'Maia'. Hoc ratio
Abbreviated transcription (Latin):
rthographia grece. latine recta scriptu¬
ra interpretat᷑ Ortho enim recte. gra¬
fia scriptura dicit᷑. Hȩc disciplina docet quẽ¬
adinodum scribere debeamus. Nam sicut
ars tractat de partium declinatione: ita or¬
thografia de scribendi peritia. ut puta. Ad. cũ
est prepositio: d. litteram. Cum est c̃iunctio:¬
t. litteram accipit. Haud. quando aduerbiũ¬
est negandi : d. littera terminat᷑. et aspiratᷤ in
capite. Quando aũt comunctio est. ꝑt. litte¬
ram sine aspiratione scribit᷑. Apud p̃positio
Per .d. scribit᷑ sicut apud patrem. Qm̃ uete¬
res sepe ad ꝓ apud usi sunt. duabus ex eis me
iis litteris subtractis. interdum aũt aliȩ lit¬
tre in locum aliarum litterarũ rite ponunt᷑.
S. et p. litteris quedam cognatio est. Nam ꝓ
lationem habent. Nam dũ dicimꝰ centũ et
recentos post ea diciiis quadringentos g
onentes ꝓc .C. et q similiter cognatio est.
erit: ꝑq. Dicimus enim quũ lego. Deus ꝑe.

Expanded text:
rthographia Graece, Latine recta scriptura interpretatur. Orto enim recte, graphia scriptura dicitur. Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est praepositio, D litteram; cum est ct literam accipit. Haud quando est adverbium negandi, d litera terminatur et aspiratur in capite; quando autem coniunctio est, per t literam sine aspiratione scribitur. Apud prepositio per d scribitur, sicut apud patrem, quoniam veteres sepe apudiis litteris subtractis. Interdum autem aliae litterae in locum aliarum litterarum rite ponuntur. B et P litteris quaedam cognatio est. Nam pro ndam cognationem habent. Nam dum dicimus 'centum', et 'trecentos', postea dicimus 'quadringentos', G ponentes pro C. C et Q similiter cognatio est. fuerit, per Q. Dicimus enim 'quum lego'. 'Deus' per E
Abbreviated transcription (Latin):
ctus et amnis fluenta decertant. Hhenꝰ a
rodani socictate fert᷑ uocatꝰ. qm̃ cũ codc̃ ex
una ꝓuincia orit᷑. Est aũt germaniȩ fluuniꝰ.
inter tres curope maximos fluuios cõputa¬
tus. qui a iugo alpiũ usq in occeam ꝓfim¬
da cursus suos dirigit. Iberus amnis qͥ qͦn¬
dam totiꝰ hispanię nomen dedit. Mineus
fluuiꝰ gallicis nomen a colore pigmenti sũp¬
sit qui mneo plurimus inuenitur. Duriꝰ a
grecis quasi doricus. Tagũ fluuiũ cartago
hispanię nuncupauit. ex qua ortus ꝓcẽ¬
dit fluuiꝰ arenis auriferis copiosus. et ob
hoc ceteris fluuiis hispaniarũ prelatꝰ. Be¬
tis fluuns qui et beticȩ ꝓuincie nomen
crinem redimite corona. aurea qͥ ntidis
uellera tinguis aqͥs. Eo quod ibi lanȩ pul¬
chro colore tinguant᷑. Betis aũt dictꝰ eo
quod humili solo decurrat. Bitine enĩ
greci humile uel mersũ uocant. Quedã
aũt flumina in diluuio soluta mole ter¬

Expanded text:
ctus et amnis fluenta decertant. Rhenus a ctus et amnis fluenta decertant. Rhenus a Rhodani societate fertur vocatus, quoniam cum eodem ex una provincia oritur. Est autem Germaniae fluvius inter tres Europae maximos fluvios conputatus, qui a iugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totius Hispaniae nomen dedit. Mineus fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitur. Durius a Graecis, quasi Doricus. Tagum fluvium Cartago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus procedit; fluvius harenis auriferis copiosus, et ob hoc ceteris fluviis Hispaniarum praelatus. Baetus fluvius, qui et Baeticae provinciae nomen crinem redimite corona, aurea qui nitidis vellera tingis aquis; eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictus eo quod humili solo decurrat: †bitin† enim Graeci humile vel mersum vocant. Quaedam autem flumina in diluvio soluta mole ter
Abbreviated transcription (Latin):
albanoꝵ dicit᷑ appellatꝰ qui in hunc fluui¬
um cecidit. et de exitu suo nom̃ dedit. Nã
antea albula antiquũ nomen acolore ha¬
buit quod nuibus albus sit. Ipse est aũt
cibris qui et tiberis. sed ciberis in quotidia¬
no sermone. tibris in uersu dicit᷑. Danubius
germaniȩ fluuiꝰ uocari fert᷑ aniuiũ copia qͥ¬
bus magis auget᷑. Iste est qui in europa plus
omĩbꝰ habet fãmam. Idem et ister. quia dum
per innumeras uadit gt̃s mutat et nom̃. et
maiores sibi ãbiendo colligit uires. Orit᷑ ag̾¬
manicis iugis et occidentalibꝰ partibus barba¬
rorum. ꝑgens contra orientẽ. sexaginta in se
fluuios recipit. septem hostiis inpontũ influ¬
it. ẜhodanus gallię fluuiꝰ ab oppido rho¬
do cognominatꝰ quẽ coloni rodioꝵ uocaue¬
runt᷑. qui rabicĩo concitus cursu tirrem egͦ¬
ris freta scindens. ñ modicũ sepe nauigan¬
tium facit periculũ. dum inter se maris flu¬

Expanded text:
Albanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluviAlbanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluvium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis; sed Tiberis in quotidianoo sermone, Tibris in versu dicitur. Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus barbarorum, pergens contra orientem: sexaginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pontum influit. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris flu
Abbreviated transcription (Latin):
Aexuosus. et nunquã currat rectus. De qͦ
Tanus fuit rex aquo tanais fert᷑ fluuiꝰ nun¬
cupatus. qui ex rifeis silins ueniens. dirimit
curopam ab asia. inter duas mundi par¬
tes mediꝰ currens. atq in pontũ fluens. In a¬
chuis achaie amnis argolicos irrigans cãpos.¬
quem rex inachus a se nominauit. qui exor¬
dium argiuę genti primus dedit. Ibi eteri¬
mantꝰ ab crimanto monte demissus. Padꝰ
italie fluuius aiuigis alpium fusus ex tribꝰ
fontibus orit᷑. ex quibus um uocabulũ. ẽ. pa¬
dus. qui diffusus in modũ stagni amnẽ simi
digerit. a quo et spadus. ẽ nuncupatꝰ. Hic
a grecis heridanus cognominatꝰ ab herida¬
no solis filio quem fetontẽ dicunt. qui ful¬
mine ꝑcussus in eodẽ fluuio deiectꝰ est et
extinctꝰ. Auget᷑ aũt exortu canis liquescen¬
tibus inuibus. et cũ accessione triginta flu¬
minum circa rauennã in adriatĩcũ mare
defert᷑. Tiberis italiȩ fluinꝰ a tiberino rege

Expanded text:
flexuosus et nunquam currat rectus. De quoflexuosus et nunquam currat rectus. De quoTanus fuit rex Scytharum primus, a quo Tanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens, dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens, atque in Pontum fluens. 25. Inachus Achaiae amnis, Argolicos irrigans caquem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae gentis primus dedit. Ibi et Erymanthus ab Erymantho monte demissus. Padus Italiae fluvius a iugis Alpium fusus ex tribus fontibus oritur; ex quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni amnem sinu digerit; a quo et Padus est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognominatus, ab Eridano Solis filio, quem Phaethontem dicunt; qui fulmine percussus in eodem fluvio deiectus est et extinctus. Augetur autem exortu Canis liquescentibus nivibus, et cum accessione triginta fluminum circa Ravennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvius a Tiberino rege
Abbreviated transcription (Latin):
sub lybano monte. et diuidit iudeã t ara¬
biam. Qui ꝑ multos circuitus iuxta icri¬
cho in mare mortuũ influit. Eusis causase¬
is montibus fusus cũ pluribus aliis in cusi¬
num se p̾cipitat mare. unde et nuncupa¬
tir. Cignus amnis cilicie e tauro monte
progrediens. miram aquarũ habens suaui¬
tatem. Et quia quicqͥd candidum est cig¬
num gentili lingua siri dicunt. Inde et ãm¬
te quando niues soluunt᷑ tumescit. reliqͥs
anni temporibus tenuis est et quietꝰ. Ilas
Nuinus asiȩ. Pactolus fluuiꝰ asie arenas au¬
reas trahens. De quo uirgilius. Pactolusq
irrigat auro. Quem ꝓ aurato fluore ali¬
ter crisorciã uocant. Ermꝰ fluuiꝰ asie qui
smirneos secat campos. et ipse fluctibꝰ aure¬
iset arenis plenus. aquo et smirna uoca¬
ta est. Mcander amnis asic flexuosus qͥ
recurrentibus ripis inter asiam et ioniã
precipitat᷑ in sinum qui miletũ diuidit
et prienam. Ncander aũt uocatus qͦd sit

Expanded text:
sub Libano monte, et dividit Iudaeam et Arasub Libano monte, et dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Eusinum se praecipitat mare; unde et nuncupatur. Cydnus amnis Ciliciae e Tauro monte progrediens, miram aquarum habens suavitatem, et quia quidquid candidum est, 'cydnum' gentili lingua Syri dicunt. Unde et amte quando nives solvuntur; reliquis anni temporibus tenuis est, et quietus. 21. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, arenas aureas trahens. De quo Virgilius: Pactolusque irrigat auro: quem pro aurato fluore alii Chrysorhoam vocant. 22. Hermus fluvius Asiae, qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et arenis plenus, a quo Smyrna vocata est. 23. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui, recurrentibus ripis 138 inter Cariam et Ioniam, praecipitatur in sinum qui Miletum dividit et Prienen. Maeander autem vocatus, quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
rint. Ex hoc amne quidam cignũ cilitie
fluiium deriuari existimant. Nraxis am¬
nis armeniȩ. qui ab uno monte cũ eufrate
diuersa specie orit᷑ dictus qͦd rapacitate cũ¬
cta ꝓsterint Vnde et cũ alexander cũ t̾us¬
gredi uellet ponte fabricato. tanta in mun¬
dauit. ut pontem dirueret. Hic breuibus
interuallis ab eufratis ortu caput tollit ac
deinde caspium fert᷑ in mare. Eluuius sirie
qui uocat᷑ oriens. iuxta antiochie muros
decurrens. quia solis ortu oriens. ñ lonꝗe ab
urbe mare condit᷑ quem de originis suȩ tra¬
ctu orientẽ ueteres latini appellauere Cu¬
ius fluentis ex ipso impetu trigidioribuset ce¬
phiris assidue ibi spirantibꝰ tota ciuitasino¬
mentis pene omĩbus refrigerat᷑. lordanis
iudee fluuius aduobus fontibus nominatꝰ
quorum alter uocat᷑ ior. alter dan. Lis qͥ
procul ase distantibus in unũ aliicũ fedc̃ra¬
tis iordanis deinceps appellatꝰ. Nascit᷑ añt

Expanded text:
rint. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae rint. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existimant. 16. Araxis amnis Armeniae, qui ab uno monte cum Euphrate diversa specie oritur, dictus quod rapacitate cuncta prosternat. Unde et cum Alexander eum transgredi vellet, ponte fabricato, tanta vi inundavit, ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde Caspium fertur in mare. Fluvius Syriae qui vocatur Orontes iuxta Antiochiae muros decurrens, qui a solis ortu oriens non longe ab urbe mari conditur, quem de originis suae tractu Orontem veteres Latine appellavere. Cuius fluentis ex ipso impetu frigidioribus, et zephyris assidue ibi spirantibus tota civitas momentis prope omnibus refrigeratur. Iordanis Iudaeae fluvius, a duobus fontibus nominatus, quorum alter vocatur Ior, alter Dan. His igitur procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Iordanis deinceps appellatur. Nascitur autem
Abbreviated transcription (Latin):
liquor fontis est. et dicͣtus latex qͦd in uenis
terrȩ lateat. Gutta est quę stat. stilla quȩ ca¬
dit. hinc stillicidium quasi stilla cadens. Sti¬
ria enim grecum est. id est gutta. Inde fit di¬
minutiuũ. ut dicamus stilła. Dum aũt stat
aut pendet de tectis uel arboribus. quasi glu¬
tinosa gutta est. Dum ceciderit stilla est. Spu¬
ma dicta ab eo quod spuat᷑ Sordes enĩ st̃ un¬
darum. Unde et mustũ et ea quȩ coquunt᷑
spuma purgant᷑. Hinc et sputum. e  lumi
cursus. aflucndo ꝑpetim dictus. Roprie
autem flumen ipsa aqua. fluuiꝰ cursus aquȩ.
Prior aũt flumen quã fluuiꝰ. id est prior aqͣ
Torrens est aqua ueniens cũ impctu. Dictꝰ
autem torrens quia pluuia crescit. siccita¬
te torrescit id est arescit. de quo pacuuiꝰ. Hlã
meo uapore torrens torret. Cui greci abhi¬
eme nomen dederunt. nos ab estãte. Illi a
tempore quo succrescit. nos a tẽpore qͦ siccat᷑.

Expanded text:
liquor fontis est. Et dictus latex, quod in venis liquor fontis est. Et dictus latex, quod in venis terrae lateat. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim Graecum est, id est gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus stilla: dum autem stat, aut pendet de tectis vel arboribus, quasi glutinosa gutta est; dum ceciderit, stilla est. Spuma dicta est ab eo quod spuatur; sordes enim sunt undarum; unde et mustum et ea quae coquuntur spuma purgantur. Hinc et sputum. De flumicursus, a fluendo perpetim dictus. Proprie autem flumen ipsa aqua, fluvius cursus aquae. Prius autem flumen quam fluvius, id est prior aqua Torrens est aqua veniens cum impetu. Dictus autem torrens quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius 13: Flammeo vapore torrens torret. Cui Graeci ab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a tempore quo succrescit, nos a tempore quo siccatur.