comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alio stilo uti. Credo edepol. magͥ
teudent palami est. Et esto iteꝵ
dii materia: Aut cui taudeui ĩui¬
deat qui uirgilio non inuidetu nͥ
forte sibi fullonum et cauponũ
et lauistirrum. Ceterorum ue qui
quos uolunt laudare intuperant
plansum et taucum murimut ĩ¬
udeam. quibus cum ipso uirgilio
cumq. homero carere me gra¬
tulor. Nomi enim quanti sit apd̃̾
doctos indoctorum laus uł insi mã¬
tuanus florentino ciue michi ca¬
rior est credeudus quod origo per
se ipsam uisi quid aliud accesẜit
non meretur. ꝙͣuis illud non in¬
ficier inter uicinos potissimum
iuidiam regnare. s suspicionẽ
hanc pret̾ multa que diximus
etatum quoq diuersitas nou re¬
cipit quomiam ut elegant̾ cit
ille qui nil melegans ait. cortui
odio carent et inuidia. In rato mͥ
fidem dabis delectari me hominis
nigenio ⁊ stilo. Neq de hoc unqm
me nisi magnifice loqui solitum.¬
¶ Duum est quod scrupulosius ĩ¬
quirentibus aliquando respondi.

Expanded text:
alio stilo uti, credo edepol — magnalio stilo uti, credo edepol — magntenderit, palam est. Et esto iterudii materia? aut cui tandem invideat qui Virgilio non invidet, nisi forte sibi fullonum et cauponum et lanistarum ceterorum ve, qui quos volunt laudare vituperant, plausum et raucum murmur invideam, quibus cum ipso Virgilio cumque Homero carere me gratulor? novi enim quanti sit apud doctos indoctorum laus; 23 vel nisi mantuanus florentino cive michi carior est credendus, quod origo per se ipsam, nisi quid aliud accesserit, non meretur; quamvis illud non infitier, inter vicinos potissimum invidiam regnare; sed suspitionem hanc preter multa que diximus, etatum quoque diversitas non recipit; quoniam, ut eleganter ait ille qui nil inelegans ait, mortui «odio carent et invidia». 24 Iurato michi fidem dabis, delectari me hominis ingenio et stilo, neque de hoc unquam me nisi magnifice loqui solitum. Unum est quod scrupulosius inquirentibus aliquando respondi,
Abbreviated transcription (Latin):
enim pleri q michi odium ut di¬
ri. alii contemptum urci huius
obitere cinus hodie nomine scient̾
abstinui ne illud infamari clami¬
tans cuicta audiens nichil ĩtelli¬
gens. uulgus obstreperet. alii au¬
tem iudiam obiectant. lii sci¬
licet qui michi meo q nominmi ĩ¬
uident. Nam et si magnopere in¬
indiosus non sim tamen qued
aliquando non credidi quodq sero
admodum aduerti c̾te sine ĩui¬
dis non sum. Atqui ante multos
sccipto quolibet sed carmine cid
insignem quenidam uirum is¬
lo conscientie fidens profiten au¬
sus sum me nichil ulli hominũ
nundere. ¶ S esto non sim di¬
gnus cui credatur: Quam tandẽ
ueri faciem habet ut mudeam
illi qui in hiis etatem totam po¬
suit in quibus ego uix adolescẽ¬
cie florem priuicias q posueñ
nnchi iccus atq solacium fuerit
et ingenii rudimentum. Quis hic
precor nundie locus. que ue suspi¬
cio est. ⁊Iam quod inter laudes
dixisti potuisse iltum si uolusser

Expanded text:
enim plerique michi odium, ut dienim plerique michi odium, ut dixi, alii contemptum viri huius obicere, cuius hodie nomine scienter abstinui, ne illud infamari clamitans cunta audiens nichil intelligens vulgus obstreperet; alii autem invidiam obiectant, hi scilicet qui michi meoque nomini invident. 20 Nam etsi magnopere invidiosus non sim, tamen quod aliquando non credidi quodque sero admodum adverti, certe sine invidis non sum. Atqui ante multos scripto quolibet, sed carmine ad insignem quendam virum misso, conscientie fidens profiteri ausus sum me nichil ulli hominum invidere. 21 Sed esto; non sim dignus cui credatur. Quam tandem veri faciem habet ut invideam illi qui in his etatem totam posuit, in quibus ego vix adolescentie florem primitiasque posuerimmichi iocus atque solatium fuerit et ingenii rudimentum? Quis hic, precor, invidie locus, que ve suspitio est? 22 Nam quod inter laudes dixisti, potuisse illum si voluisset
Abbreviated transcription (Latin):
hanc stili enis deserendi tui ad¬
lescens incubueram. tinm eini
ni meis quod in aliorum scrip¬
tis precipueq huius de quo lo¬
quimut uidebam Neq uolubi¬
uores uolgi linguas aut spiritus
molliores meis in rebus speraui
qm in illorum essent: ques uetu¬
stas et prescriptus fauor theatrũ
at concip conpitis urbium cele¬
brassent. Meq non frustra timu¬
isse res iudicat. quando in hus
ipsis pancis que michi inuenilu
ꝑ id tempus elapsa sunt nulgi
lingius assidue laceror indignãs
quodq olim amaueraui posus
cottidie nolens et ingenio irat᷑
meo in porticibus u̾sor. ubiq in¬
doctorum acies. ubiq dametus
meus in t̾ͥuiis solitus stridenti mmi¬
serum stipula disperdere carniẽ.
¶ Sed iam satis multa de re
modica nunqm michi qmͣ serio
agitanda cum hauc ipsam horã
iimime amplius redituram cu¬
ris aliis deberem insi quia excusa¬
cio tua horum accusacioni nescio
quid simile sapere uisa est. Solẽt

Expanded text:
hanc stili eius deserendi, cui adohanc stili eius deserendi, cui adolescens incubueram; timui enim in meis quod in aliorum scriptis, precipueque huius de quo loquimur, videbam, neque volubiliores vulgi linguas aut spiritus molliores meis in rebus speravi, quam in illorum essent, quos vetustas et prescriptus favor theatris ac compitis urbium celebrassent. 18 Meque non frustra timuisse res indicat, quando in his ipsis paucis que michi iuveniliter per id tempus elapsa sunt, vulgi linguis assidue laceror, indignans quodque olim amaveram perosus; quotidie nolens et ingenio iratus meo in porticibus versor, ubique “indoctorum” acies, ubique Dametas meus “in triviis solitus” Stridenti miserum stipula disperdere carmen. 19 Sed iam satis multa de re modica, nunquam michi tam serio agitanda, cum hanc ipsam horam minime amplius redituram curis aliis deberem, nisi quia excusatio tua horum accusationi nescio quid simile sapere visa est. Solent
Abbreviated transcription (Latin):
modo factum sit id quod eos ma¬
rime deleccet. Id si in demosche¬
ne et tullio inqz homero ⁊ uir¬
gilio inter litteratos homiues ⁊
in scolis accidit. quid in hoc nr̃o
inter ydiotas in taberius et in
foro posse putas accidere. ¶ Qd
ad me attinet miror ego illu
et diligo. Non contempuo. Et
id forte meo iure dixerim. si ad
hauc etateni peruenire illi da¬
tum esset. paucos hĩturum qui¬
bus esset amicior qmͣ michi. Ita
dico si quantum delectat inge¬
nio tantum moribus delectaret
sicut ex diuerso nilllos quibus
esset infestior qmͣ hos ineptissi¬
mos laudatores qui omnino qͥd
laudent. quid ue improbent ex
atq cortumpiuit. que ego for¬
sitan insi me meorimi cura uo¬
caret alio pro irili parte ab ħ
ludibrio uendicarem. ¶NIũc
quod unum ic ⁊ at quero ⁊ sto¬
nicitor illius egregiam stili frõ¬
tem mertibus horum luigus
conspui fedariq ubi unum qd
locus n exigit non silebo fuisse
michii non ultunam cansam

Expanded text:
omodo factum sit id quod eos maomodo factum sit id quod eos maxime delectet». 15 Id si in Demosthene et Tullio inque Homero et Virgilio inter literatos homines et in scolis accidit, quid in hoc nostro inter ydiotas in tabernis et in foro posse putas accidere? Quod ad me attinet, miror ego illum et diligo, non contemno. Et id forte meo iure dixerim, si ad hanc etatem pervenire illi datum esset, paucos habiturum quibus esset amicior, quam michi — ita dico si quantum delectat ingenio, tantum moribus delectaret —; 16 sicut ex diverso nullos quibus esset infestior, quam hos ineptissimos laudatores, qui omnino quid laudent quid ve improbent ex atque corrumpunt; que ego forsitan, nisi me meorum cura vocaret alio, pro virili parte ab hoc ludibrio vendicarem. 17 Nunc quod unum restat, queror et stomacor illius egregiam stili frontem inertibus horum linguis conspui fedarique; ubi unum, quod locus exigit, non silebo, fuisse michi non ultimam causam
Abbreviated transcription (Latin):
lniis marime uulgaribus ut sco¬
pulos declinani sed uel casu for¬
tuito factum esse uel similitudi¬
ne ingemorum ut tullio indet
usdẽ uestigiis ab ignorante con¬
cursum. Hoc autem ita esse si ꝙͥ
unqm michi crediturus es crede.
Nichil est uerius. qd̾ si michi nec
pudor ut credi debecit nec mode¬
stiai prestitisset inuenilis amim
tumor prestat. Hodie enm ab hi¬
is curis longe sum. Et postqmͣ
totus inde abii. sublatus q quo
teuebar metus est. et alios om̃s
et huue ante alios tota mente
suscipio Iam qui me alus iudi¬
candum dabam inuic de aliis in
silencio iudicans usrie quidem
in teliquis. Iu hoc ita ut facile sͥ
nulgaris eloquentie palinam
dem. ¶ Mentrtur igitur me
illius famam carpere cũm uiius¬
incoguitum quod illorum aures
cicero in rechoricis notat. Cum ĩ¬
quit legunt oraciones bouas aut
poematu probant oratores et po¬
etas neq intelligunt quare cõ¬
moti probent quod scire nõ pos¬
sunt ubi sic nec quid sit nec qͦ¬

Expanded text:
his maxime vulgaribus ut scohis maxime vulgaribus ut scopulos declinavi, sed vel casu fortuito factum esse, vel similitudine ingeniorum, ut Tullio videtur, iisdem vestigiis ab ignorante concursum. 13 Hoc autem ita esse, siquid unquam michi crediturus es, crede; nichil est verius. Quod si michi nec pudor, ut credi debeat, nec modestia prestitisset, iuvenilis animi tumor prestat. Hodie enim ab his curis longe sum; et postquam totus inde abii sublatusque quo tenebar metus est, et alios omnes et hunc ante alios tota mente suscipio. Iam qui me aliis iudicandum dabam, nunc de aliis in silentio iudicans, varie quidem in reliquis, in hoc ita, ut facile sibi vulgaris eloquentie palmam dem. 14 Mentiuntur igitur me illius famam carpere, cum incognitum quod illorum aures Cicero in Rethoricis notat: «Cum» inquit, «legunt orationes bonas aut poemata, probant oratores et poetas, neque intelligunt quare commoti probent quod scire non possunt ubi sit nec quid sit nec qu
Abbreviated transcription (Latin):
tum trahitur ꝙ a prima etate quo
talium cupidissima esse solet. ego
librorum uana inquisicione delec¬
tatus nunqmͣ librum illius habu¬
erim et ardeutissimius semꝑ ĩ reliqͣs
quor uin pene nulla spes superat
in hoc mo siue difficultate paraibi¬
li nouo quodam nec meo more te¬
puerim. factum fateor. s eo quo
isti uolunt ammo factum nego.
Eidem tunc stilo deditus uulga¬
ti elcquio ingenium exercebam
Nictuil rebar elegancius. Nec dũ
alcus asptrare didicerau. sed ue¬
rebar ne si huius aut alterius dic¬
tis uubuerer ut est etas illa fle¬
ribilis et mimtrre ominum uł
mintus ac nesciens nuitator e¬
uaderem. quod ut erat auimus
aunuis audencior indignabar. tã¬
tum fiducie seu elacionis indue¬
ram ut sine cuiusqmͣ mortalis au¬
eilio in eo genere ad meum et pro
ret. Quod ꝙͣ uere crediderim alii
alterius cimisꝙͣ dicto simile sins
idem forte cum aliquo sit inueu¬
tum non ĩo furtim aut uuitan¬
di proposito. que duo semper in

Expanded text:
tum trahitur quod a prima etate, que tum trahitur quod a prima etate, que talium cupidissima esse solet, ego librorum varia inquisitione delectatus, nunquam librum illius habuerim, et ardentissimus semper in reliquis, quorum pene nulla spes supererat, in hoc uno sine difficultate parabili, novo quodam nec meo more tepuerim. Factum fateor, sed eo quo isti volunt animo factum nego. 11 Eidem tunc stilo deditus, vulgari eloquio ingenium exercebam; nichil rebar elegantius necdum altius aspirare didiceram, sed verebar ne si huius aut alterius dictis imbuerer, ut est etas illa flexibilis et miratrix omnium, vel invitus ac nesciens imitator evaderem. Quod, ut erat animus annis audentior, indignabar, tantumque fidutie seu elationis indueram, ut sine cuiusquam mortalis auxilio in eo genere ad meum et proprer; quod quam vere crediderim alii alterius cuiusquam dicto simile, sive idem forte cum aliquo sit inventum, non id furtim aut imitandi proposito, que duo semper in
Abbreviated transcription (Latin):
simul uno die atq uuo ciuili tur¬
bine patius sinibus pulsus fuit.
quo tempore iiter participes erimp¬
natum mague sere contrahuutur
amiticie. Idq uł marime iit̾ illos
accidit ut quibus esset preter sum¬
lem fortunam studiorum et iuge¬
ui multa similitudo insi ꝙ exilio
rum pietas ab arrepto semel cal¬
le distrah̾et. cum multi qmͣ magni
tam delicati ingeni suit ut ab in¬
tentione amimi leue illos mͣmut
au̾tat. quod hus famul cnis eue¬
ut qui numcns stilum strngunt
quibus preter sentencias. pretet u̾¬
ba unicture ecimu intentis et quic¬
te aute alios et silencio opus est o
diosum ergo simulq ridiculim in¬
telligis odium ncum erga illum
uescio quos firisse cum ut uices odu
matena nuilla sit. emoris autem
plimine. et patriascilicet ⁊ pat̾na
amcicia et ingemum et stilus ⁊
suo genere optimus qui illiam a cõ¬
temptu late prestat ĩnumem ¶Eo
u̾o micn obiecte calumpine pñis
altera fuerat. Cuius in argumien¬

Expanded text:
simul uno die atque uno civili tursimul uno die atque uno civili turbine patriis finibus pulsus fuit. Quo tempore inter participes erumnarum magne sepe contrahuntur amicitie, idque vel maxime inter illos accidit, ut quibus esset preter similem fortunam, studiorum et ingenii multa similitudo, nisi quod exilio,rum pietas ab arrepto semel calle distraheret, cum multi quam magni tam delicati ingenii sint, ut ab intentione animi leve illos murmur avertat; quod his familiarius evenit, qui numeris stilum stringunt, quibus preter sententias preter verba iuncture etiam intentis, et quiete ante alios et silentio opus est. 9 Odiosum ergo simulque ridiculum intelligis odium meum erga illum nescio quos finxisse, cum ut vides, odii materia nulla sit, amoris autem plurime, et patria scilicet et paterna amicitia et ingenium et stilus in suo genere optimus, qui illum a contemptu late prestat immunem. 10 Ea vero michi obiecte calumnie pars altera fuerat, cuius in argumen
Abbreviated transcription (Latin):
num ipse propium querar. aut
tentatio lucrur sperem. sed publi¬
cam sortem fleo. cid obscenas artes
honestarura prenna translata cõ¬
incicus. Et si non sin nescius ꝙ ꝙͣ
niulus. ipsa est preunum. ipsa sͥ
cursus et brautiu ¶ Proide qr
tu michi materiam obtulisti quam
que sitimus sponte non fueram li¬
cet insistere. ut non tantum falso
sicut de se ipso et sencc Quintilia¬
nus ait. sed insidiose autem pemit᷑¬
q maliuole apud multos de me uul¬
gatam opimonem in iudicio uiri
illius apud te uium et per te apd̃
alios expinrgem. dici at emin qui
me ederunt me illum odis se atq cõ¬
tempnere. ut uel sic michi cdia wl¬
ganu conflent quibus acceptis¬
simnus ille est. Nomin nequiue ge¬
nus et iuirabilis ars uocendi. hiis
pro me u̾itas ipsa respondeat In
primis quidem cdn causa prorsus
nulla est egga honnuem minqm
michi nnsi semel idq pr una ꝑueri¬
cie mce parte monstratum. Cum
quo patreq meo ureit. auo minor
patre autem natu maior. cum quo

Expanded text:
num ipse proprium querar aut contrario lucrum sperem, sed publicam sortem fleo, ad obscenas artes honestarum premia translata conspiciens; etsi non sim nescius, quod mulus, ipsa est premium, ipsa sibi cursus et bravium. 6 Proinde quia tu michi materiam obtulisti, quam quesiturus sponte non fueram, libet insistere, ut non tantum “falso”, sicut de se ipso et Seneca Quintilianus ait, sed insidiose etiam penitusque malivole apud multos de me vulgatam opinionem in iudicio viri illius apud te unum et per te apud alios expurgem. Dicunt enim qui me oderunt, me illum odisse atque contemnere, ut vel sic michi odia vulgarium conflent quibus acceptissimus ille est; novum nequitie genus et mirabilis ars nocendi. His pro me veritas ipsa respondeat. 7 In primis quidem odii causa prorsus nulla est erga hominem nunquam michi nisi semel, idque prima pueritie mee parte, monstratum. Cum avo patreque meo vixit, avo minor, patre autem natu maior, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
canca aniuus lie corponbus i cõ¬
uersacione disimiginum ut neq
cu nis neq ego te uideam seuescẽ¬
cet ueq uel semel priusqũi ex
dac uita seu uenius morte disce¬
detius diuis nos uocibus ũucem
compellare pmuctiuuir. Cͣuis eĩ¬

Expanded text:
ic corporibus et conversatione disiungimur, ut neque tu me neque ego te videam senescentem; neque vel semel priusquam ex hac vita seu verius morte discedimus, vivis nos “vocibus” invicem “compellare” permittimur. 2
Abbreviated transcription (Latin):
nobis meriti suit qui amininu
urũi excoluere qm̃ qui corpus qͥs¬
quis utriq iustum precium ponit
intelliget. Et alteru ĩmortale
iinus. alterum caducum ⁊ mor¬
tale fatebitur. Age ergo uon pa¬
qente sed fauente me illam inge¬
uii tui facem que tibi in hoc calle
quo magnis passibus ad clarissi¬
num finem ꝑgis/ ardorem p̾buit
ac lucem celebra et cole uentosisq
di nulgi plansibus agitatam at¬
q ut sic dixetm fatigatam tan¬
dem uens teq seq digis laudibꝰ
ad celum fer. In quibus omima pla¬
cuerunt. uam et ille dignus hoc p̾¬
como et tu ut ais huic officio ob¬
uorius. Ideoq carmen illud tuũ
iandatonum amplector et lauda¬
tum illic uatem et ipse quoq col¬
iaudo. ¶ In excusatoria autem
epła nichil est quo mouear insi
ꝙ patum tibi nunc eciam uotus
sun cui me plane notissimum ar¬
bitrabat. Ergo ego claroriun ho¬
nium laudibus non delecter
mio et glorior. Crede michi uchil

Expanded text:
nobis meriti sint qui animum nobis meriti sint qui animum nostrum excoluere quam qui corpus, quisquis utrique iustum precium ponit, intelliget, et alterum immortale munus, alterum caducum et mortale fatebitur. Age ergo, non patiente sed favente me, illam ingenii tui facem, que tibi in hoc calle, quo magnis passibus ad clarissimum finem pergis, ardorem prebuit ac lucem, celebra et cole, ventosisque diu vulgi plausibus agitatam atque ut sic dixerim fatigatam, tandem veris teque seque dignis laudibus ad celum fer. 4 In quibus omnia placuerunt, nam et ille dignus hoc preconio, et tu, ut ais, huic officio obnoxius; ideoque carmen illud tuum laudatorium amplector et laudatum illic vatem ipse quoque collaudo. In excusatoria autem epystola nichil est quo movear, nisi quod parum tibi nunc etiam notus sim, cui me plane notissimum arbitrabar. Ergo ego clarorum hominum laudibus non delecter, imo et glorier? 5 Crede michi; nichil
Abbreviated transcription (Latin):
labore uel requies. uale. ad iohẽm
li aud q̃ quĩ responsionis e¬
gencia ut que singula in¬
per unia uoce trausegimus. duo
ex oumibus non pretereunda se¬
posin. ad hec breuiter que se odtu¬
leuut dicam. Primum ergo te mͥ
excusas Idq nou ociose ꝙ ui cont̾¬
ranei urĩ popularis quidam qd
ad stilum actiuet qd̃ ad rem haud¬
dubie uobilis poete laudibus wol¬
uultus fuisse undeare atq ita te
puigas quasi ego uel illius uel
ciusquͣi laudes mee laudis de¬
trunentum putem. Itaq quicꝙͥ
de illo predicas totum si p̾ssius
iuspicitim in meaui gloriam u̾ti
ais Inseris nomĩatim hauc hu¬
iis officii tui excuscicionez. ꝙ ille
tibi cidolescentulo pͥmus studio¬
rum dux. et prima fax fuit. Iuste
quidem grate memoriter et ut ꝓ¬
prie dicam pie. ¶ Si eiuiui geui¬
toribus corporum nr̃orum omĩa
s fortungru auctorib multa
debenius quid non ingemorum
parentibus ac formatoribus debe¬
amus. Quanto enii melius de

Expanded text:
labore, vel requies. Vale. 15 Ad Iohannem labore, vel requies. Vale. 15 Ad Iohannem haudquaquam responsionis egentia, ut que singula nuper viva voce transegimus. Duo ex omnibus non pretereunda seposui; ad hec breviter que se obtulerint, dicam. Primum ergo te michi excusas, idque non otiose, quod in conterranei nostri — popularis quidem quod ad stilum attinet, quod ad rem hauddubie nobilis poete — laudibus multus fuisse videare; atque ita te purgas quasi ego vel illius vel cuiusquam laudes mee laudis detrimentum putem. 2 Itaque quicquid de illo predicas, totum si pressius inspiciam, in meam gloriam verti ais. Inseris nominatim hanc huius officii tui excusationem, quod ille tibi adolescentulo primus studiorum dux et prima fax fuerit. Iuste quidem, grate memoriter et, ut proprie dicam, pie; si enim genitoribus corporum nostrorum omnia, si fortunarum auctoribus multa debemus, quid non ingeniorum parentibus ac formatoribus debeamus? 3 Quanto enim melius de
Abbreviated transcription (Latin):
Simplicianum bonum dei ẜunu
extitisse. in quo lireit gracia diui-
multa edoctum ꝑiter et exꝑtum
qui uictormo claro primum rec¬
tori urbis rome post ꝑio xpisti
mactiri familianssimus. et ad
u̾am fidem magnus et efficcre
hortator fuit. Qui deinde augu¬
stunm ad se ut dixi pro consilio
uenientem quod utiq magne uͥ¬
tutis opinione non caruit ad hu¬
unlitatem xpĩ et spemi uite me¬
lioris erexit. deiq qui etate ex¬
trema omnibus aliis multis qͥ¬
dem et insiguibus uiris ad ep̃a¬
tum huius iam tunc mague uib
obenutis ambrosii iudicio sit pre¬
latus. Qui ut tanti suffrrigatoris
sententiam honestaret assumptũ
munus pastoralis cure summa e¬
rerit integritate atq exunma sanc¬
titate hec michi hactenus de doc
nouo meo hospite nota sunt. Ce¬
tera nouit ethereus hospes suus.
Et tibi dolore corporis cum animo
decertante intempeste noctis silẽ¬
cio iacens sccipsi difficillimo accu¬
ditu. Quidius dicam. omnia cum

Expanded text:
Simplicianum “bonum Dei servum” Simplicianum “bonum Dei servum” extitisse, in quo “luxit gratia divinamulta edoctum” pariter et “expertum”, qui Victorino, claro primum rethori urbis Rome, post pio Cristi martyri, familiarissimus et ad veram fidem magnus et efficax hortator fuit; 12 qui deinde Augustinum ad se, ut dixi, pro consilio venientem — quod utique magne virtutis opinione non caruit — ad humilitatem Cristi et spem vite melioris erexit; denique qui etate extrema omnibus aliis multis quidem et insignibus viris ad epyscopatum huius iam tunc magne urbis, obeuntis Ambrosii iudicio, sit prelatus; qui ut tanti suffragatoris sententiam honestaret, assumptum munus pastoralis cure summa rexit integritate atque eximia sanctitate. 13 Hec michi hactenus de hoc novo meo hospite nota sunt; cetera novit ethereus hospes suus. Et hec tibi dolore corporis cum animo decertante intempeste noctis silentio iacens scripsi difficillimo accubitu. Quid vis dicam? omnia cum
Abbreviated transcription (Latin):
gloria queritur. quibusq supremũ
pututis opus est maioris poete cõ¬
silio famam factis extendere. que
profecto sine scriptis aut nulla es¬
set aut breuis hic uero de sanctis
qui nou in strepitu popularis au¬
re. sed in domino gloriantur. quo¬
run nomen in libro uite digito dĩ
scciptum mortalium scrptorum
panccuno non eget. Et si omius
calamus iaceat ounius liungua ta¬
ceat omius hominũ fauor ac re¬
cordacio enanescat. ⁊ Iichilouimꝰ
in memoria eteria erit iustus ⁊
tacrepi seruonis augustias sper¬
net celestis glorie magnitudo. ut¬
¶ Equidem simplicianus hospes
meus apud dominum magnus
ualde apud hunc suum historicũ
uuius familicriter et intulte ha¬
ditus limatioris stili operam me¬
rebatur ex quo sibi nł omunio s
legentibus mutandi studium et
deuocionis fecuor accederet. Esto
autem ut scriptor idoneus non de¬
sit ubi tamen rerum u̾itas que¬
retur si ignota donui sue est. Con¬
stat ipsius augustimi testimonio.

Expanded text:
gloria queritur quibusque supremum gloria queritur quibusque supremum “virtutis opus” est, maioris poete consilio, “famam factis extendere”, que profecto sine scriptis aut nulla esset aut brevis; hic vero de sanctis qui non in strepitu popularis aure sed in Domino gloriantur, quorum nomen in libro vite digito Dei scriptum, mortalium scriptorum patrocinio non eget; et si omnis calamus iaceat, omnis lingua taceat, omnis hominum favor ac recordatio evanescat, nichilominus in memoria eterna erit iustus et “terricrepi” sermonis angustias spernet celestis glorie magnitudo. 10 Equidem Simplicianus hospes meus apud Dominum magnus valde, apud hunc suum historicum nimis familiariter et inculte habitus, limatioris stili operam merebatur, ex quo sibi nichil omnino, sed legentibus imitandi studium et devotionis fervor accederet. Esto autem; ut scriptor ydoneus non desit, ubi tamen rerum veritas queretur, si ignota domui sue est? 11 Constat ipsius Augustini testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
num ratus tanti hospitis uitan
nosse. oblatum est mian a mona¬
tis nouumi quoddam scolastui ne¬
scio cuius opusculum siue graui¬
tate sine lepore siue ordine quã¬
uis ut intesligere erat sumptu
ex augustim confessionibus ubi
illi scilicet uni huius mencio in¬
cident. Ceterum nõ ut ibi sed hu¬
nis nom literatoris arbitnio non
caus librum pono. Nam quid ali
mum. sed apud omnia uidentem
longe alia. unde legentis ad me¬
moniam reduit literati cuisda
sed non eque bom uni dictum u¬
num qui aiebat tantam esse glo¬
niam sanctorum quanta esser e¬
loquencia scciptorum. uenenatũ
plane u̾dum licet consonum uł
poete dicto uel historici. flaccus
euim ait. paulum sepulte distat
iuhenie celata untus. Etispus
ait Eorum qui fecere untus tãca
habetur quantum ecm uerbis
potuere extollere predam ĩgeia¬
¶ Sed ulorum eiuidens et uera.
huius autem de qua loquor occulte
deresis suspecta sentencia est ¶ Illi
enum de hus agunt quibus uirtute

Expanded text:
num ratus tanti hospitis vitam num ratus tanti hospitis vitam nosse. Oblatum est michi a monachis novum quoddam scolastici nescio cuius opusculum sine gravitate sine lepore sine ordine, quamvis, ut intelligere erat, sumptum ex Augustini Confessionibus, ubi illi scilicet viri huius mentio inciderat; ceterum non ut ibi, sed huius novi literatoris arbitrio non cans librum pono. Nam quid aliunium, sed apud omnia Videntem longe alia. Unde legentis ad memoriam rediit literati cuiusdam sed non eque boni viri dictum unum, qui aiebat tantam esse gloriam sanctorum quanta esset eloquentia scriptorum. 8 Venenatum plane verbum, licet consonum vel poete dicto vel historici; Flaccus enim ait: Paulum sepulte distat inertie Celata virtus. Crispus ait: «Eorum qui fecere, virtus tanta habetur quantum eam verbis potuere extollere preclara ingenia». Sed illorum evidens et vera, huius autem de quo loquor, occulte heresis suspecta sententia est; 9 illi enim de his agunt quibus virtute
Abbreviated transcription (Latin):
u̾so in tab̃̾nas et in fornti uolgo
solitudo ingens sit. ¶ S hos
nulle passus ita micħui cessisse to¬
tos nouetis ut partem ag̃ ardu¬
us et deusior seps cingant. alt̾am
apectam suapte uatura secretus
et iufrequens et herbosus trames
secet ꝑ quem sepe solus aut uuo
comitatus nemitie obino uullo
aͥ eriguo uie fleru sed apricis et¬
uiubrosis locis eam ac redeami Ita
ut usi me prospectus et strepitus
uicine ubis admoneat siluis in
medus esse michi uidear. hec me
oroitumitas et fuga homimum
ex utbe detraxit. Nec sum ueritus
ne egre feriat ambrosius cum ab
enim augustinus uocat simplici¬
auum patrem in accipienda gm¬
cia ambrosui episcopi. Nec tumu
ue dedecon michi esset ad ulnus do¬
uium pro quieniore uita ꝑgere
ad quem se pro uite consilus per¬
rerisse. idem ipse cõmemorat au¬
gustinus. ¶ Illico crutem ut hic
fuu nichil autiqius habmi qmͣ
ut sancti hunius hustoriam flagi¬
tarem non ultimam oblectacio¬

Expanded text:
verso in tabernas et in forum vulgo, verso in tabernas et in forum vulgo, solitudo ingens sit; 4 sed hos mille passus ita michi cessisse totos noveris, ut partem agger arduus et densior sepes cingant, alteram apertam suapte natura secretus et infrequens et herbosus trames secet, per quem sepe solus aut uno comitatus, nemine obvio, nullo nisi exiguo vie flexu, sed apricis etumbrosis locis eam ac redeam, ita ut, nisi me prospectus et strepitus vicine urbis admoneat, silvis in mediis esse michi videar. 5 Hec me oportunitas et fuga hominum ex urbe detraxit, nec sum veritus ne egre ferret Ambrosius, cum abenim Augustinus vocat Simplicianum: «patrem in accipienda gratia Ambrosii epyscopi» — nec timui ne dedecori michi esset ad illius domum pro quietiore vita pergere, ad quem se pro vite consiliis perrexisse idem ipse commemorat Augustinus. 6 Illico autem ut hic fui, nichil antiquius habui quam ut sancti huius historiam flagitarem, non ultimam oblectatio
Abbreviated transcription (Latin):
sis efficiam necubi magnopere
atuus indigeant. tu uale nosta
menor et ora obsecco ut sic uiuã
qualiter uellem uxisse diui mo¬
deceuibr̃. ⁊d emidem de suo ambrofu
ad simpliciam domũ transitu. Et ob
der de simpliciam iutr aliquid.
Otuit te in adiiracionez
trahere superior data ꝙ ad
nuc touante grauit uello
extra uiuros ietim. qm̃ꝙͣ fien pos¬
sit ut iutra urbem hĩtans extra
mures sccipserim casu aliquo ut
fit ad tempus iugente urbis te¬
dio egressus. S non ita est. Itaq
ut rem uoris scito me ad.iiiͦ no¬
nas nouenbris ex ambrosii do¬
mo ac uicuna ubi michi iam sep¬
tius auus a gebatur. extra an¬
touum cunctatis ambitum ab
cudua scilicet ad arthoam pla¬
gam ad simpliciami c̾austrum
cõnigrasse tantus est amior lib̾¬
tatis et solituduns et quietis.
Et si enui ut res sunt ure hic spe
coudicio noue domus est ut latẽ¬
ti postico salutatorum importu
tat nulle passus et eo amplius
milia intra faltum ubi fere sẽꝑ

Expanded text:
sis efficiam necubi magnopere sis efficiam necubi magnopere armis indigeant. Tu vale, nostri memor, et ora, obsecro, ut sic vivam qualiter vellem vixisse dum moDecembris. 14 Ad eundem, de suo ab Ambrosii ad Simpliciani domum transitu et ob hoc de Simpliciani vita aliquid. 1 Potuit te in admirationem trahere superior data, quid adhuc tonante graviter bello extra muros ierim, quanquam fieri possit ut intra urbem habitans extra muros scripserim casu aliquo, ut fit, ad tempus urgente urbis tedio egressus; sed non ita est. 2 Itaque ut rem noris, scito me ad. III° Nonas Novembris ex Ambrosii domo ac vicinia, ubi michi iam septimus annus agebatur, extra antiquum civitatis ambitum, ab occidua scilicet ad arthoam plagam, ad Simpliciani claustrum commigrasse; tantus est amor libertatis et solitudinis et quietis. 3 Etsi enim, ut res sunt, vix hic speconditio nove domus est, ut latenti “postico” salutatorum importunrat. Mille passus et eo amplius milia intra vallum, ubi, fere semper
Abbreviated transcription (Latin):
sũmunt q aliam ¶ Quid in¬
tendam ides. Nam et ego quid
euim tibi res meas celen quod
non soleo. prope alius rure michi
uideor. Alius in urbibus. Nempe
ibi utitunm sequor. hic exẽpla.
temotus inde sum quo pueĩsse
iam debui uniformitatem dico
notorumq constanciam. quam
quisquis attigerit metam tenet.
et in quem stultorum nauiga¬
cio nou penetrat tutum ac pla¬
cidu ute portum. uel ictor
itq uel ĩuictus ad reliqua in
haic pnte belli hereo et qui gule
sompnoq frenos dedi qui libidi¬
nem non frenaui sed ope diui¬
ni roris extiuxi. leuiora egregiꝰ
domo Et ui eo plus michi uego¬
cii est ꝙ ad cõmunem et mode¬
stum ne dicam phĩcum nestis
mcdum ure dum iicliuare am¬
mum incipio Inualint in me
uetuste consuetuduns ducum
iugum. in quo discuciendo utiq
multus sum. Multum breui tem¬
pore profecisse indeas ira tamen
ut adhuc multum restet. S iam
magis aduerius obsoletẽ pudo
auinius sunt armandi. Et fortas¬

Expanded text:
sumuntque aliam. 11 Quid insumuntque aliam. 11 Quid intendam, vides, nam et ego — quid enim tibi res meas celem, quod non soleo? — prope alius rure michi videor, alius in urbibus; nempe ibi naturam sequor, hic exempla; remotus inde sim quo pervenisse iam debui, uniformitatem dico votorumque constantiam, quam quisquis attigerit, metam tenet, et in quem stultorum navigatio non penetrat, tutum ac placidum vite portum. 12 Vel victor itaque vel invictus ad reliqua, in hac parte belli hereo, et qui gule somnoque frenos dedi, qui libidinem non frenavi, sed ope divini roris extinxi, leviora egrius domo, et in eo plus michi negotii est quod ad comunem et modestum, ne dicam philosophicum, vestis modum vixdum inclinare animum incipio. 13 Invaluit in me vetuste consuetudinis durum iugum, in quo discutiendo utique multus sum multumque brevi tempore profecisse videas; ita tamen ut et multum restet, sed iam magis adversus obsolete pudoreanimus sint armandi, et fortas
Abbreviated transcription (Latin):
attricos liuentesq conspiciens
nuror. Et au ille ego sim tacitus
uestibus et reliquo apparatu olĩ
tã opimonem plene frugalita
tinencie dum id scriberem me fu¬
isse. ¶ Ceterum quod faten opo¬
tet. Et si non ad extreium soli¬
dos. diros tanen ac rigidos affec¬
tus uł frangunt loca uel molli¬
unt. Allexandrum persis. haui¬
balem fregit capua quem roma
non fregerat ut illud ab hoste
enis acertimo elegantꝰ ac pro¬
pe diceretur. Capuam hambali
qumas fuisse. Neq solum uiti
unius uirtus loci mutacione si
sepe tocius gentis robur elan¬
guit. Macedonicum robur debili¬
tauit babilon. Gallicam ferita¬
tem itigauit alỹa. Romana:¬
q untutem fregit hyspana. fre¬
git affcica. non qd̾ ferro hostili.
sed exertitum ignama et disci¬
pline militaris interitu. hic ip¬
se populus tantus et tautarum
opum cuius opus iam pene ps
factus sum. hnud dubie barbatã
habet originiem. ⁊ Iunc quid nõ
tant herbe. arbusta siluestria si

Expanded text:
attritos liventesque conspiciens attritos liventesque conspiciens miror et an ille ego sim, tacitusvestibus et reliquo apparatu olim tamen opinionem plene frugalitattinentie, dum id scriberem, me fuisse. Ceterum quod fateri oportet, etsi non ad extremum solidos, duros tamen ac rigidos affectus vel frangunt loca vel molliunt. Alexandrum Persis, Hanibalem fregit Capua, quem Roma non fregerat, ut illud ab hoste eius acerrimo eleganter ac proprie diceretur: «Capuam Hanibali Cannas fuisse». 9 Neque solum viri unius virtus loci mutatione sed sepe totius gentis robur elanguit: macedonicum robor debilitavit Babilon, gallicam feritatem mitigavit Asia, romanamque virtutem fregit Hispania, fregit Africa, non quidem ferro hostili, sed exercituum ignavia et discipline militaris interitu. 10 Hic ipse populus tantus et tantarum opum, cuius iam pene pars factus sum, hauddubie barbaram habet originem; nunc — quid non tant herbe; arbusta silvestria, si
Abbreviated transcription (Latin):
tis poculis leuiti situn posse uon
putent. Quid ergo horum ne fi¬
en inuct ex niiuiero. Ego u̾o lon¬
ge non posse pati hec qmͣ carcere
hus non posse maluerim. Sunt
quibus delicie bilem excitent.
contimiata uoluptas nauseau
ferat. si gloriari licet apud te ex
hiis me non niuius natura ꝙͣ
studium fecit. ab amus teneris
exquisitas eplas inisi praro lon¬
guas uo mensas et in noctem
tracta cõuima semper ex hortui.
semper q meum fuit. quod ser¬
uus sen sibi flaccus id̾ tribuit.
Cena breuis iuat et prope rinũ
sompnus in ħ̃ba. Semper quod
ut stureas dico uoluptatem ac
duntum delicitis non tam studio
uirtutis cuius amancior fuisse
curerem. qm illarum contemp¬
tu aiq odio et quod secumi ferũt
tedi metu Enisq quam felice
nulgus iudicat inte fastidio a¬
spematus suni. rebellat tũ am¬
mus interdum. Rebellant q ocłi.
Dunum subit emulacio. oculos
lassitudo. eos q in quibus aliqnͣ¬
do michi placui demens ninc
in speculo sepe uaturius iugiliis

Expanded text:
tis poculis leniri sitim posse non putent. Quid ergo? horum ne fieri iuvat ex numero? Ego vero longe non posse pati hec quam carere his non posse maluerim. 5 Sunt quibus delitie bilem excitent, continuata voluptas nauseam ferat; si gloriari licet apud te, ex his me non minus natura quam studium fecit. Ab annis teneris exquisitas epulas nisi perraro, longas vero mensas et in noctem tracta convivia semper exhorrui, semperque meum fuit quod serius sibi Flaccus idem tribuit: Cena brevis iuvat et prope rivum somnus in herba; semper, quod ut stupeas dico, 6 voluptatem ac divitum delitias, non tam studio virtutis, cuius amantior fuisse cuperem, quam illarum contemptu atque odio, et quod secum ferunt, tedii metu, eiusque, quam felicem vulgus iudicat, vite fastidio, aspernatus sum. 7 Rebellat tamen animus interdum rebellantque oculi; animum subit emulatio, oculos lassitudo, eosque in quibus aliquando michi placui demens, nunc in speculo sepe nocturnis vigiliis
Abbreviated transcription (Latin):
ut semel digresses congredi am¬
plius non sinat. Neq u̾o tantũ
oculis sed litenis quoq neget adi¬
tum. Et ad summam bieni ter¬
nitum spacio ita uos separet qiͣ
alt̾ indum alter hiberum seruet
occeanum. ¶ Aninus nobilis¬
sima pars rerum et nature opi¬
ficum excellens nec cogi potest n
teneri. Ille montes et maria trãs¬
uolat carceres aperit repagula
dissicit. uectes frangit. quando et
ubi uoluerit presens est. paruus

Expanded text:
ut semel digressos congredi amplius non sinat; neque vero tantum oculis sed literis quoque neget aditum, et ad summam brevi terrarum spatio ita nos separet quasi alter Indum, alter Hiberum servet Occeanum. Animus, nobilissima pars rerum et nature opificium excellens, nec cogi potest nec teneri; ille montes et maria transvolat, carceres aperit, repagula dissicit, vectes frangit, quando et ubi voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
placeant cui nil penitus preter
honestum placet. s ut tu aliis
placeas quib forte non placu¬
isse sit sacius. Et de te quidem
hactenus. ad me iꝑsu redeo ⁊¬
l̾iure habito haud procul ab
ardue annus ripa et quonam
ron aliter mci te qmͣ tui me so¬
licitum scio qualit michi umc
sit cum audiens puto mirabere.
Scis olim me er omnibus qui
apud ullas gentes quocumq
tempore scripserunt tecum ĩ hoc
ut in multis uuaminẽ singłarit¬
aceronem uirari et amare. Ne
q enim uereor ne paru xpĩa¬
nus sim si ciceronianus fuero.
Nichil ominum contra xpm̃
cicero loquitur: quod certe me¬
uimerim. Et si quid forte contͣ

Expanded text:
placeant, cui nil penitus preter placeant, cui nil penitus preter honestum placet, sed ut tu aliis placeas, quibus forte non placuisse sit satius. Et de te quidem hactenus; ad me ipsum redeo. 7 Rure habito, haud procul ab Ardue amnis ripa, et quoniam non aliter mei te quam tui me solicitum scio, qualiter michi nunc sit, cum audieris, puto, mirabere. Scis olim me ex omnibus, qui apud ullas gentes quocunque tempore scripserint — tecum in hoc ut in multis unanimem — singulariticeronem mirari et amare. 8 Neque enim vereor ne parum cristianus sim, si ciceronianus fuero; nichil enim contra Cristum Cicero loquitur, quod certe meminerim; et siquid forte co
Abbreviated transcription (Latin):
sum non profanis ex toꝵ sacris
sed sacrifitio laudis arar cordis
restituton tuo seruatori omnrũ
adolentes. ¶Tibi uero preterea
panca subimurerim. sepe te mo¬
umi ue corpus tuum uecessariis
satis atritum atterendumq la¬
boribus superuatius premeres.
Ne ingemum ad literas natum
ad arma conuerteres. ubi et peri¬
culi amplius et minus delecta¬
cionis aut glorie est. Quãius ut
uerum tibi preconium nõ subtra¬
hami ure norim cui magis hac
uersabile iugeium sic parit̾ ad
tamen id michi negaueris ip
raueris et si ad omnia possit
ad literas diuersurũ. ¶ At tu qi
consilii mei tuiq corporis ĩme¬
mor et tui desertor ingemi ꝑ estͦ
et glaciem. ꝑ imbres et pulue¬
rem. ꝑ uepres et lubricum assi¬
due uolueris. Nec ancipites ca¬
sus uides. ⁊ec circum fusa discri¬
nma. Oro te opimones homi¬
num pessimas atq falsissimas
auersare et naturam sequere.
Illa te ducet ad cuiui finem. Nũc
aliena sectaris. ⁊ Ion quia tibi hͨ

Expanded text:
sim, non profanis extorum sacris, sim, non profanis extorum sacris, sed sacrificio laudis aram cordis restitutori tuo, servatori omnium adolentes. 4 Tibi vero preterea pauca subiunxerim. Sepe te monui ne corpus tuum necessariis satis attritum atterendumque laboribus, supervacuis premeres; ne ingenium ad literas natum, ad arma converteres, ubi et periculi amplius et minus delectationis aut glorie est; quamvis, ut verum tibi preconium non subtraham, vix norim cui magis hac «versabile ingenium sic pariter adtamen id michi negaveris, ipxaveris, etsi ad omnia possit, ad literas diversurum. At tu quasi consilii mei tuique corporis immemor et tui desertor ingenii, per estus et glaciem, per imbres et pulverem, per vepres et lubricum assidue volveris, nec ancipites casus vides nec circumfusa discrimina. 6 Oro te, opiniones hominum pessimas atque falsissimas aversare et naturam sequere; illa te ducet ad tuum finem; nunc aliena sectaris, non quia tibi hec
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃eq et condicionis admoneat.
Nullius inqmͣ patris pietas tã¬
ta fuit que patris eterm collata
clementie non seueritas m̃io u̾o
ccudelitas uideretur. Hanc ille
demenciam in nobis iugiter ⁊
sepe non sentientibus uobis ex̾¬
cet cuius si int̾missio ulla esset
nos uichil essenius sed tunc con¬
spectus euimet quando graui cui¬
piam presentiq periculo enpi¬
mur. Et ubi nam queso morta¬
libus non graue semꝑ presens¬
q piculum. Nec unqmͣ certe N ec
usqmͣ sine periculo uiuimus. Et¬
si interdum alicubi sine periculi
suspicione unianius par ubiq
piculum. non par metus. mde
fit ut nou semꝑ peticulo lib̾ati
gratias againus ignan scilicet
rerum et ingrati salutis ut mn¬
io ait. ellioquin nmꝙͣ metis. Nũ¬
qmͣ lingua cessaret. nmꝙͣ lingua
Compresso autem metu aliquo
isigni tum deinum grates
agunus cũ uota ꝑsoluimus. ꝓ
hac causa et tu munc in ꝓprĩa
et ego in aniti saiute uoti reus

Expanded text:
nostreque conditionis admoneat. nostreque conditionis admoneat. Nullius unquam patris pietas tanta fuit, que Patris Eterni collata clementie, non severitas, imo vero crudelitas videretur; hanc Ille clementiam in nobis iugiter, et sepe non sentientibus nobis, exercet, cuius si intermissio ulla esset, nos nichil essemus; sed tunc conspectius eminet quando gravi cuipiam presentique periculo eripimur. 2 Et ubinam, queso, mortalibus non grave semper presensque periculum? nec unquam certe, nec usquam sine periculo vivimus; etsi interdum alicubi sine periculi suspitione vivamus, par ubique periculum, non par metus; unde fit ut non semper periculo liberati gratias agamus, “ignari” scilicet “rerum” et “ingrati salutis”, ut Maro ait; alioquin nunquam mens, nunquam lingua cessaret, nunquam Compresso autem metu aliquo insigni, tum demum grates agimus, tum vota persolvimus. Pro hac causa et tu nunc in propria et ego in amici salute voti reus
Abbreviated transcription (Latin):
dument te alpes ab auguribus
que uunc dirimunt ab amico.
et quem impediunt tuehunt᷑ et
contegent donec ueneni fons
ac principium aruerit qd̃ ꝓpe¬
diem uchi futurum spondeo.
Tu queso ne dubites. Sed sine
moram. smne iter elegeris magno
fiat ammo. quicquid fiet. Que
suam spei est aderit deus suꝑbo¬
rum bostis. dux huimlum. deus
iuqiñ ipse aderit et ego pro uiri¬
dus abseus presensq non deero.
pioiide quia facilitatem suml
ac magnitudinem anini tui no¬
u uon iustabo amplius. ue qd
auncicie est diffidencie uideatur.
unum peto memorem te mei nͨ
oblitum tui. deunum ut cesareo
u̾bo utar. Iubeo te bene sperare.
unie et uale. mediolañ .ix. kł.
uilias ⁊id ueriũ morandũ forolimẽ¬
ista in suꝑ de ac̾cimo et ꝓprio quo¬
n̾ atum dam casu suo
me conualescencie tue
pnusquĩ egritudiuis fama per¬
lata est. deo gracias qui minat᷑
cebrius qmͣ ferit. tonatq sepiꝰ
qmͣ fulminat. Et sepe nos contu¬
tit non ut deiciat sed ut firmet

Expanded text:
Diriment te Alpes ab anguibus, Diriment te Alpes ab anguibus, que nunc dirimunt ab amico, et quem impediunt tuebuntur et contegent, donec veneni fons ac principium aruerit, quod propediem michi futurum spondeo. 25 Tu, queso, ne dubites; sed sive moram sive iter elegeris, magno fiat animo quicquid fiet. Que summa spei est, aderit Deus superborum hostis, dux humilium, Deus, inquam, ipse aderit, et ego pro viribus absens presensque non deero. Proinde quia facilitatem simul ac magnitudinem animi tui novi, non instabo amplius, ne quod amicitie est, diffidentie videatur; unum peto, memorem te mei nec oblitum tui; demum, ut Cesareo verbo utar, “iubeo te bene sperare”. Vive et Vale. Mediolani, IX Kal. Iulias. 10 Ad Nerium Morandum Forolivienta insuper de acerrimo et proprio quodam casu suo.me convalescentie tue priusquam egritudinis fama perlata est; Deo gratias, qui minatur crebrius quam ferit tonatque sepius quam fulminat et sepe nos concutit non ut deiciat sed ut firmet
Abbreviated transcription (Latin):
Non egritudo ⁊ion mors Non se¬
pulchrum et resolutum corpus
in cuieres. Ideoq uere auncitie
ĩmorta les sint Est tamen dul
strahi cepinius trim diu uobis
aute hoc tempus erepta est. Iam
michi septinius siue te in hac re¬
gia urbe annus agitur. ¶Age
ergo. Quid cessas expoctatus ex¬
optatus. exortatus aduem. Sic
tamen ut non metu bostium pul¬
sus sed amici tractus desiderio
uideare. uereq ita sit. Pelle mo¬
ram. propera. anchi simul tibiq
morem gesseris. Multisq pre¬
terea quibus pridem carus non¬
dum uotus magnam tui opini¬
onem quam p̾sencia michi ccede
non uniuet p̾misisti. Surge nõ
te desuetudo seguem fecerit. Nil
te terreat qil moretur. Surge
breue est iter. Alterum fiet aut
ego te hic uincam aut tu me hĩe
solutum tecum reuehes. utrum¬
ius accidat. haud irritus fuerit
aduentus tuus Nempe et me re-¬
uiseris. et Italiam ĩuiseris. Et
tantisper uiterea quieueris fru¬
stra inuentos ĩuidia semente.

Expanded text:
non egritudo non mors non senon egritudo non mors non sepulcrum et resolutum corpus in cineres, ideoque vere amicitie immortales sint, est tamen dulcstrahi cepimus, tandiu nobis ante hoc tempus erepta est; iam michi septimus sine te in hac regia urbe annus agitur. Age ergo, quid cessas? expectatus exoptatus exoratus adveni, sic tamen ut non metu hostium pulsus, sed amici tractus desiderio videare, vereque ita sit. Pelle moram, propera; michi simul tibique morem gesseris multisque preterea quibus pridem carus, nondum notus, magnam tui opinionem — quam presentia, michi crede, non minuet — premisisti. 24 Surge; non te desuetudo segnem fecerit, nil te terreat, nil moretur; surge, breve est iter. Alterum fiet: aut ego te hic vinciam aut tu me hinc solutum tecum revehes; utrumvis accidat, haud irritus fuerit adventus tuus, nempe et me reviseris et Italiam inviseris et tantisper interea quieveris, frustra in ventos invidia seviente.
Abbreviated transcription (Latin):
olta fert secum dies. 2Iulla for¬
tuna perpetua est. Multa reme¬
dia uon expectantibus prouen̾e.
rIunqmͣ desperacio sem fuit. un¬
de forte non putas ueniet auri¬
num tibi. ¶ Quod ad me atti¬
uet comuulincare tecum omĩa
propositum est atq in primis
amicitias. Qua in re nulli usꝙͣ
mee sortis hominum cesseru
nel uobilitate uł gracia uł fide
uel numero. Scripsi iam mĩc
magno illi inuico de rebus tuis
Iuterim forte iꝑse adero. psillũ
uenturum credito ambrotiun
Ent in manib. Spero fore ut
uel afflatu ipso serpentum si
put unudie decreuisti habes ĩ
tempestate hac uicimum et pa¬
ratum portum. Scio te magno
mei defiderio teneri. Et si eunu
aminos uirtute comunctes utqz
ait Ierominus xpĩ glutino copu¬
latos nichil sit quod separet nõ
locus non tempus. non obluno.
non tedium non spes nõ metus
Non mindia ⁊ Ion ira. Non odm̃
⁊ion fortuua. Non caicer Nõ ui¬
cula. ⁊ion diuicie. ⁊ ion pauptas.

Expanded text:
Multa fert secum dies, nulla forMulta fert secum dies, nulla fortuna perpetua est, multa remedia non expectantibus provenere, nunquam desperatio sera fuit, unde forte non putas veniet auxilium tibi. 21 Quod ad me attinet, comunicare tecum omnia propositum est atque in primis amicitias; qua in re nulli usquam mee sortis homini cesserim vel nobilitate vel gratia vel fide vel numero. Scripsi iam nunc magno illi amico de rebus tuis Interim forte ipse adero; “Psyllum” venturum credito, “abrotinum” erit in manibus; spero fore ut vel afflatu ipso serpentum sibput invidie decrevisti, habes in tempestate hac vicinum et paratum portum. Scio te magno mei desiderio teneri; etsi enim animos virtute coniunctos utque ait Ieronimus, “Cristi glutino copulatos” nichil sit quod separet, non locus non tempus non oblivio non tedium non spes non metus non invidia non ira non odium non fortuna non carcer non vincula non divitie non paupertas
Abbreviated transcription (Latin):
ignari sumus aute malorũ
o passi gramiora dabit deus
hus quoq finem. Ille unqm
deus qui aliis multis es ua¬
rus fineui dedit. ¶Cura ob¬
secro ue tuis et bonorum oĩ¬
um publicis hostibus captatã
ex te gaudendi prebens materiã.
ne ne illis uacunni locum luiqũs
patriam deserendam putes. ⁊ Iõ
est firim auimi et in solido fun-¬
dati leis aure flatibus ogitani.
Canuensi clade debilitatis animis
Id africani tunc adolescentis uͥ¬
tute discussimi est. Qui stricto gla¬
diꝯ super capita consultautiu
irenirando astriuxit eos neq
pacriam deserturos neq passu¬
ros deseri. ¶Aude uir in primo
fortune muriuure quod adole¬
sceus ini extremo eius uulnere
est ansus. Aude in te ipsum quod
ille in alios. Aude in unum qd̾
ille in plurimos ausus est. Con¬
sternatis affectibus gladium ra¬
cionis intenta. Coge illos muta¬
re consilium. Si consilium abe¬
undi placuit aliquando fluctu¬
antem siste ammum et coge ĩ
meliorem nirare sentenciam.

Expanded text:
ignari sumus ante malorum —, ignari sumus ante malorum —, O passi graviora, dabit deus his quoque finem; ille, inquam, Deus qui aliis multis et variis finem dedit. 19 Cura, obsecro, ne tuis et bonorum omnium publicis hostibus captatam ex te gaudendi prebeas materiam neve illis vacuum locum linquens patriam deserendam putes. Non est firmi animi et in solido fundati levis aure flatibus agitari. Cannensi clade debilitatis animis,Id Africani tunc adolescentis virtute discussum est, qui stricto gladio super capita consultantium iureiurando astrinxit eos neque patriam deserturos neque passuros deseri. 20 Aude vir in primo fortune murmure quod adolescens in extremo eius vulnere est ausus; aude in te ipsum quod ille in alios; aude in unum quod ille in plurimos ausus est. Consternatis affectibus gladium rationis intenta; coge illos mutare consilium, si consilium abeundi placuit; alioquin fluctuantem siste animum et coge in meliorem iurare sententiam.