comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gro candidoq colore. Nam elbum: nec
album nec nigrum est. Cercius locus
uitium quȩ sola fecunditate cõmendant᷑.
habundantia copiosa multumq uini
fluens uiticina: uuas grandes magis
quam multas habet. nom̃ autẽ inde
hoc sumens qͦd multum uini fluat.
Syriaca. uł quia de sẏria allata. uł quia
nigra est. Multa enim genera uitium
sunt: quȩ tam̃ mutatione loci et qͣlitatẽ
& nom̃ amittunt. Uitibꝰ int̾ cȩtera magiꝰ
ista conueniunt. ob laqueatio. putatio.
ꝓpaginatio. fossio. O blaqueare ẽ: circa
aliqui ex codicare appellant. Putare est.
uirgam ex uitȩ suꝑuacuam resecare.
cuiꝰ flagellis luxuriat. Putare enĩ dr̃ pur¬
gare. id ÷ amputare. Craducare: transdu¬
cere. P ropaginare uͦ. flagellũ uitis terrȩ
sub mersum sternere. & qͣsi porro pange¬
re. Hinc ꝓpagines a ꝓpaginare & ꝓtencłe
dictȩ. Fodere uͦ ẽ. foueam facere. qͦsi fouere.¬
De arboribꝰ. ui

Expanded text:
grum candidumque colore. Nam helvum nec grum candidumque colore. Nam helvum nec album nec nigrum est. Tertius locus vitium quae sola fecunditate conmendantur, abundantia copiosa multumque vini fluens. ‡Viticionia‡ uvas grandes magis quam multas habet; nomen autem inde hoc sumens quod multum vini fluat. Syriaca, vel quia de Syria adlata vel quia nigra est. Multa autem genera vitium sunt quae tamen mutatione loci et qualitatem et nomen amittunt. Vitibus inter cetera magis ista conveniunt, oblaqueatio, putatio, propaginatio, fossio. Oblaqueare est circa aliqui excodicare appellant. Putare est virgam ex vite supervacuam resecare, cuius flagellis luxuriat; putare enim dicitur purgare, id est amputare. Traducere, transducere. Propaginare vero, flagellum vitis terrae submersum sternere et quasi porro pangere. Hinc propagines, a propagare et protendere dictae. Fodere vero est foveam facere, quasi fovere.De arboribu
Abbreviated transcription (Latin):
uiis & uentis & maxime apibꝰ infestant᷑.
quarum dep̃datione apianȩ cognomina¬
tȩ sunt. Balanite a magnitudine nomen
sumpserunt. B alanin enĩ g̃ce. grande uo¬
catur. Biturica a regione nom̃ fortita est:
turbines & pluuias & calores fortissime
sustinens: nec in macra t̾ra deficiens. Huiꝰ
meriti & basilisca ẽ. Argitis grecula ui¬
tis. generis albi. fertilis. bassam materiã
& breuem & latum folium mittens. cuiꝰ
fructum nisi pͥmo tempore colligas. aut
ad t̾ram decidit: aut humore putrescit.
Inerticula nigra ẽ quam greci amaracios
uocant. boni uini & leuis: a quo & nom̃
traxit quod iners intemptandis neruis
habeatur. quanuis gustu ñ sit habilis
Mareoticȩ a regione egypti mareotis diecde.
unde priꝰ uenerunt. Sunt enĩ albȩ & nigͤ.
Elbolȩ. quas quidam uarias appellant. neq
purpureȩ neq nigrȩ. ab ello colore ita di¬
cte. subalbi tam̃ musti. Elbum ẽ enĩ ni¬

Expanded text:
viis et ventis et maxime apibus infestantur; viis et ventis et maxime apibus infestantur; quarum depraedatione apianae cognominatae sunt. Balanitae a magnitudine nomen sumpserunt; βάλανοι enim Graece glandes vocantur. Biturica a regione nomen sortita est, turbines et pluvias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens. Huius meriti et basilisca est. Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam et brevem et latum folium mittens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, aut ad terram decidit aut humore putrescit. Inerticula nigra est, quam Graeci amaracion vocant, boni vini et levis; a quo etiam nomen traxit, quod iners in tentandis nervis habeatur, quamvis gustu non sit hebes. Mareoticae a regione Aegypti Mareotis dictae, unde prius venerunt; sunt enim et albae et nigrae. Helvolae, quas quidam varias appellant, neque purpureae neque nigrae, ab helvo colore ita dictae, subalbi tamen musti. Helvum est enim ni
Abbreviated transcription (Latin):
& ante om̃s sole coquant᷑. Has g̃ci lagioꝰ¬
clicunt. qͦd currant ad maturitatẽ uelocit᷑
ueliti lepus. Purpureȩ acolore dicuntur.
Unciariȩ a magnitudine. dactili alongitu¬
dine. stephanitȩ a rotunditate. rodiȩ &. libi¬
cȩ a regionib nuncupatȩ st̃: cerauniȩ uͦ
qͦd rubeant uelut ignis. Genera autẽ uuarũ
quȩ uino deseruiunt plurima. ex quib
aminea dicta. quasi sine minio: id ẽ sine
rubore. Album enĩ uinum reddit. quȩ cũ
sit uniꝰ nominis: non unã speciem tenet.
Amineȩ duȩ geminȩ. ab eo dictȩ qͦd dupliceᷤ
uuas mittunt. Aminea lagana. quia plꝰ
om̃ib lanescit lanuigine. Rubiliana dicta.
quia eiꝰ materia rubet. Fecinea. minuti
acini & durȩ cutis uuas habet. nobilitate
amineam sequitur. fecunditate precedit.
quam ꝓ inde fecineam uocant. qͦd plus
quã cȩterȩ feces afferat. Apiane uinum
dulce faciunt. quas nisi cito colligas plu¬

Expanded text:
et ante omnes sole coquantur. Has Graeci lageoet ante omnes sole coquantur. Has Graeci lageodicunt, quod currant ad maturitatem velociter ut lepus. Purpureae a colore dicuntur; unciariae a magnitudine; dactyli a longitudine; stephanitae a rotunditate. Rhodiae et Libycae a regionibus nuncupatae sunt; Cerauniae vero quod rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino deserviunt plurima. Ex quibus aminea dicta, quasi sine mineo, id est sine rubore; album enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit: amineae duae geminae, ab eo dictae quod duplices uvas mittant; aminea lanata, quia plus omnibus lanescit lanugine. Rubelliana dicta quia eius materia rubet. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam vocant quod plus quam ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, plu
Abbreviated transcription (Latin):
& suspendere solent arborib. quo admi¬
niculo freti palmites uentos ac turbines
continere queant: & sine lapsu ꝑiculoꝵ
fructus suos sustineant: ac sese uaga ꝓce¬
ritate diffundant. Cormbi sunt anuli.
qui ꝓxima quȩq ligant & comp̃hen¬
dunt: ne longius laxati palmites uen¬
toꝵ flatib dissipentur. Uue dicte qͦd
intrinsecꝰ humore sint plenȩ. suciq &
pinguedinis.Nam humidum ẽ quod
exteriꝰ humorẽ habet. uuidũ qͦd interiꝰ.
Acina. botrus. Racemꝰ ÷ botrionis pars:
& botrio grecum ẽ. Suburbanȩ uuȩ quȩ¬
dam dicuntur: quia fructus earum ad
escam ueluti homum in urbib uendit᷑.
Comm̃dat enim eas & species & saporis
iocunditas. Ex quib sunt precoque du¬
racinȩ purpureȩ. dactili. rodiȩ. libicȩ.
cerauniȩ. stephanite. tripediane: uncia¬
riȩ. cidoniȩ. Durabiles autẽ ꝑtotam
hiemem. uenincule. & numisiane.
Precoquȩ uocate: qͦd cito maturescunt.

Expanded text:
et suspendere solent arboribus, quo admiet suspendere solent arboribus, quo adminiculo freti palmites ventos ac turbines contemnere queant et sine lapsu periculorum fructus suos sustineant ac sese vaga proceritate defendant. Corymbi sunt anuli qui proxima quaeque alligant et conprehendunt, ne longius laxati palmites ventorum flatibus dissipentur. Uvae dictae quod intrinsecus humoris sint plenae, sucique et pinguedinis. Nam humidum est quod exterius humorem habet; uvidum quod interius. Acina. Botrus. Racemus est botryonis pars; et botryo Graecum est. Suburbanae uvae quaedam dicuntur quia fructus earum ad escam veluti pomum in urbibus venditur; conmendat enim eas et species et saporis iucunditas; ex quibus sunt praecoquae, duracinae, purpureae, dactyli, Rhodiae, Libycae, cerauniae, stephanitae, tripedaneae, unciariae, Cydonitae. Durabiles autem per totam hiemem vennuculae et Numisianae. Praecoquae vocatae quod cito maturescant
Abbreviated transcription (Latin):
minens utrinq mallei speciem prebet.
Spadones sunt surculi fruge carentes. ex
ipsa appellatione qͦd sint in habiles fru¬
ctu & sterilitate affecti. Sagittã rustiei
uocant nouissimã partem surculi. siue
quia longiꝰ recessit amatre & quasi ꝓsi¬
liit: seu quia acuminis tenuitate teli
speciem p̾ferat. Summitates uitium
& fructicum flagella nuncupantur. eo
qͦd flatu agitentur. Palmes uitis mat̾ĩa
mollis. qui ꝑ nouella brachia emissus
fructum affert.Nam & inde rustici
partem uitis palmitẽ dicunt. Palmes eñi
diriuatiuũ faciat Pampinꝰ ÷ folium. cuiꝰ subsi¬
dio fructus uitis a frigore uł ardore de¬
fenditur. atq aduersꝰ omem iniuriam
munttur. Qui ideo alicubi int̾̃cisus est.
ut n sole᷑ ad maturitatẽ fuctus ad mittat.¬
& umbram faciat. Ꝙ dictus pampinu.
qͦd de palmite pendeat. Caprioli dicti.
quod capiant arbores. Dunt enĩ cincĩn
siue uncinuli quib se uinectere uites

Expanded text:
minens utrimque mallei speciem praebet. minens utrimque mallei speciem praebet. Spadones sunt surculi fruge carentes, ex ipsa appellatione, quod sint inhabiles fructu et sterilitate affecti. Sagittam rustici vocant novissimam partem surculi, sive quia longius recessit a matre et quasi prosilivit, seu quia acuminis tenuitate teli speciem praefert. Summitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo quod flatu agitentur. Palmes vitis materia mollis, qui per novella brachia emissus fructum adfert: nam ideo rustici partem vitis palmitem dicunt. Palmes enim derivativum faciat. Pampinus est folia cuius subsidio vitis a frigore vel ardore defenditur atque adversus omnem iniuriam munitur. Qui ideo alicubi intercisus est, ut et solem ad maturitatem fructus admittat et umbram faciat. Et dictus pampinus quod de palmite pendeat. Capreoli dicti quod capiant arbores. Sunt enim cincinni sive uncinuli quibus se innectere vites
Abbreviated transcription (Latin):
itis dicta. qͦd uim habeat citiꝰ radi¬
candi. Alii putant uites dictas
qͦd inixicẽ se uittis in nectant. uicinisq
arboribꝰ reptando religentur. Est enim
earum natura flexibilis & caduca. quȩ¬
quasi brachiis quibdam quicqͥd comp̃¬
henderint stringant. hisq se erigant &¬
noe instituit. rudi adhuc scło. Apud gre¬
cos autẽ inuentorem uitis liberum pa¬
trem appellari. Unde & eum gentiles post
omniũ nichil gratiꝰ florentiꝰ odore ui¬
tis. Siquidem de flore eaꝵ sucus exp̃ssus
poculi genus conficit: quod & uoluptati
sit & saluti. Labrusca ÷ uitis agrestis.
quȩ in t̾rȩ magmib nascitur. Unde &
labrusca dicta. alabris & extremitatibꝰ
t̃rȩ. Codex dictus quasi caudex. sic enim
uet̾ẽs: & clodum ꝓ claudo dicebant. Sar¬
mentum aserendo dictum. id ÷ quasi se¬
rimentũ. Malleolus ÷ nouellus palmeꝰ
innatus prioris anni flagello. cognoni¬
natusq ob similitudinẽ rei. qͦd in ea par¬
te qua deciditur ex ueteri sarmento pro¬

Expanded text:
itis dicta, quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas, quod invicem se vittis innectant, vicinisque arboribus reptando religentur: est enim earum natura flexibilis, quod, quasi brachiis quibusdam, quidquid comprehenderint, stringant. Labrusca est Noe instituit rudi adhuc saeculo. Apud Graecos autem constat inventorem vitis Liberum appellari: unde et eum gentiles post omnium nihil gratius florentis odore uitis, siquidem de flore earum sucus expressus poculi genus conficit, quod et uoluptati stringunt. Labrusca est vitis agrestis quae in terrae marginibus nascitur: unde et labrusca dicta, a labris et extremitatibus terrae. Codex dictus quasi caudex. Sic enim veteres et clodum pro claudo dicebant. Sarmentum a serendo id est quasi serimentum. Malleolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob similitudinem rei, quod in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento pro
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ autẽ dicte. aui qua seuiunt. Fere appellatȩ.
eo qͦd naturali utantur. libertate. & desid̃io
suo ferantur. Sunt enĩ libere earum uolum

Expanded text:
tando, et vi qua saeviunt. Ferae appellantur eo quod naturali utantur libertate, et desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae eorum volu
Abbreviated transcription (Latin):
luminaria ab eis & deportant᷑. ñ ad
effugandas tenebras dũ sol eodem tẽpore
rutilet s signũ lȩtitiȩ demonstrandum:
ut subts po luminis corporalis illa lux
ostendutur de qua in euangłio legitur.
Exorcistȩ ex greco in latinũ. adiurantes siue
increpantes uocant᷑. Inuocant enĩ suꝑ cate¬
cuminos uł suꝑ eos qͥ habent spm̃ ĩmun¬
dum nom̃ dñi iħ̃u: adiurantes ꝑeũ ut egͤdi¬
atur ab eis. Ostiarii idem &ianitores. qͥ in
uet̾i testam̃to electi st̃ ad custodiam templi.
ut ñ ingrederet᷑ illud immundꝰ in om̃i re.
Dicti autẽ ostiarii qͦd p̃sint ostiis templi. Ip¬
si autẽ tenentes clauẽ omĩa intꝰ extraq
custodiunt: atq int̾ bonos & malos haben¬
tes iudiciũ fideles recipiunt. respuunt in¬
ficleles
De monachis .xiii.

Expanded text:
luminaria ab eis et deportantur, non ad luminaria ab eis et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur de qua in Evangelio legitur Exorcistae ex Graeco in Latino adiurantes sive increpantes vocantur. Invocant enim super cathecumenos, vel super eos qui habent spiritum inmundum, nomen Domini Iesu, adiurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ostiarii idem et ianitores, qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur eum inmundus in omni re. Dicti autem ostiarii, quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos et malos habentes iudicium fideles recipiunt, respuunt infideles. De monachis .
Abbreviated transcription (Latin):
adimpleant. Cantor autẽ uocatꝰ. qͥa uocẽ
modulat᷑ incantu. Huiꝰ duo genera dicun
tur in arte musica. sic̃ ea docti homines la¬
tine dicere potuert̃: p̃centor. & succentor.
Precentor scilicet. qͥ uocẽ p̾mittit inicantu.
succentor autẽ qͥ sub sequit᷑. & canendo res¬
pondet. Concentor autẽ dr̃. quia in cantan¬
do consonat. Qui autẽ ñ consonat: nec con¬
cinit. nec concentor erit. Cantorẽ autẽ &¬
uoce & arte p̾clarum illustremq ẽẽ oportet.
ita ut oblectam̃to dulcedinis animos inci¬
dũ erat cibis abstinebant. pallentia tan¬
tũ legumina causa uocis assiduȩ uteban¬
tur. Unde & cantores apd̃ gentiles fabarii
dicti st̃. Uet̾es lammina pectori imposita
sub ea cantiea exclamare alendis uocib
rationẽ demonstrauert̃. A coliti grece. la
tine ceroferarii dicuntui: adeportandis
cereis qͥndo legendũ ÷ euangłium. aut sa¬
cͥficiũ offerendũ. Tc̃ eñĩ accendunt᷑

Expanded text:
adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce modulatur in cantu. Huius duo genera dictur in arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor: praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu, succentor autem, qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat; qui autem non consonat nec concinit, nec cantor nec concentor erit. § 17. voce et arte praeclarum illustremque esse oportet, ita ut oblectamento dulcedinis animos incidum erat, cibis abstinebant, psallentes tamen, legumine causa vocis assidue utebantur. Unde et cantores apud gentiles fabarii dicti sunt. Veteres, lamina pectori imposita, sub ea cantica exclamantes alendis vocibus rationem demonstravere. Solent autem adeportandis cereis, quando legendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ anomine auctoris uocati. De leui em̃
leuitȩ exorti st̃: a quib in templo dĩ mysti¬
ei sacͣm̃ti ministeria explebant᷑. Higrece di¬
acones. latine ministri dicunt᷑: qͥa sic̃ in sa¬
cerdote consecratio. ita indiacono ministe¬
rii dispensatio habet᷑. Y podiacones gre¬
ce. qͦs nos subdiacone dicimꝰ. qͥideo sic ap¬
pellantur. qͥa subiacent p̾ceptis & officiis le¬
uitarũ. Oblationes enĩ intẽplo dĩ afidelib
ipsi suscipiunt. & leuitis suꝑponendiͣs
altarib deferunt. Hi apd̃ hebreos nathaͥ¬
naei uocant᷑. Lectores alegendo. psal mistȩ¬
a psalmis canendis uocati. Illi enĩ p̾dicant
popłis qͥd sequant᷑. isti canunt ut excitent
ad compunctionẽ animos audientiũ: licet
& qͥdam lectores ita miseranter ꝓnuntient.
ut qͦsdã ad luctũ lamentationẽq cõpellant.
Idem etiã & ꝓnuntiatores uocantur quod
porro annuitiant. Canta eiũ & tam clara
erit eoꝵ uox: uit qͥnuis longe positoꝵ aureᷤ

Expanded text:
mine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diacones, Latine ministri dicuntur, quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et officiis levitarum. Oblationes enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et levitis superponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraeos Nathanei vocantur. Lectores a legendo, psalmista psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad conpunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miseranter pronuntiant, ut quosdam ad luctum lamentationemque conpellant. Idem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro adnuntiant. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis longe positorum aures
Abbreviated transcription (Latin):
ordinant᷑. Pontifex pͥnceps sac̃dotũ ẽ: quasi
uia sequentiũ. Ipse & sũmꝰ sac̃dos. ipse pon¬
tifex maximꝰ nuncupatꝰ. Ipse enĩ efficit sac̃¬
dotes atq leuitas. ipse om̃s ordines ȩccłasti¬
cos disponit. ipse qͦd unꝰqͥsq facere debeat os¬
tendit. Antea aut̃ pontifices. & reges erant.
Nã maioꝵ hȩc erat consuetudo. ut rex eẽt
etiã saẽdos uł pontifex. Unde & romani imꝑ¬
atores. pontifices dicebant᷑. Uates aui m̃tis
appellatos. cuiꝰ significatio multiplex ẽ. Nã
mͦ sac̃dotẽ. mͦ ꝓpħ̾am significat: mͦ poetam.
Antistes sac̃dos dictꝰ ab eo qͦd ante stat. Primꝰ
÷ enĩ in ordine eccłȩ. & supͣ se nullũ habet.
Sacerdos autẽ nom̃ ht̃ cõpositũ ex greco &¬

Expanded text:
itam. Pontifex princeps sacerdotum est, quasi via sequentium. Ipse et summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncupatur. Ipse enim efficit sacerdotes atque levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse quod unusquisque facere debeat ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam maiorum haec erat consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et Romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellatos, cuius significatio multiplex est. Nam modo sacerdotem, modo prophetam significat, modo poetam. Antistes sacerdos dictus ab eo quod ante stat. Primus est enim in ordine Ecclesiae, et supra se nullum habet. Sacerdos autem nomen habet conpositum ex Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uicẽ apłicam. & p̃sidet tam metropo¬
litanis quã cȩt̾is epĩs. Metropolitani am̃¬
sura ciuitatũ uocati.Singłis enĩ ꝓuin¬
ciis p̾minent. quoꝵ auctoritati & doct᷑¬
nȩ cȩt̾i sacerdotes subiecti st̃: sine qͥb ni

Expanded text:
enim vicem apostolicam et presidet tam metropolitanis quam ceteris episcopis; metropolitani a mensura civitatum vocantur, singulis enim provinciis president, quorum auctoritati et doctrine ceteri sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
ad exemplũ septuaginta senioꝵ tanꝗͣ con¬
sacerdotes. ꝓpt̾ sollicitudinẽ pauꝑum hi
in uicis & ullis constituti gub̾nant sibi
cõmissas eccłas. habentes licentiam con¬
stituere lectores. exorcistas. subdiaconos.¬

Expanded text:
exemplum septuaginta seniorum, tanquam consacerdotes propter sollicitudinem pauperum. Hi in villis et vicis constituti gubernant sibi commissas Ecclesias, habentes licentiam constituere lectores, subdiaconos
Abbreviated transcription (Latin):
um flamines dicebant᷑. Hi in capite habe¬
bant pisleum. in qͦ erat breuis uirga de suꝑ
habens lane aliqͥd. qͦd cũ ꝑ ȩstũ ferre ñ possent:
filo tantũ capita religare ceperunt. Nam
nudis penitꝰ eos capitib incedere: nefas
erat. Unde afilo qͦ utebant᷑ flamines dicti
st̃: qͦsi filamines. Uerumfestis dieb silo depo¬
sito pelleum imponebant ꝓ sac̃dotii emi¬
nentia. Prb̃r grece. latine senior int̃preta¬
tur. ñ ꝓ ȩtate uł decrepita senectute. s
ꝓpt̃ honorem uł dignitatẽ quã acceꝑunt
prb̃ri nominant᷑. Ideo autẽ & prb̃ri sac̃do¬
tes uocant᷑. qͥa sacrũ dant sicut᷑ ep̃i : qͥ licet
sint sacerdotes. tam̃ pontificatꝰ apicem ñ
habent. qͥa nec chrismate frontẽ signant.
nec paraclytum spm̃ dant: qͦd solis deberi
ep̃is lectio actuũ apłoꝵ demonstrat. Unde

Expanded text:
um flamines dicebantur. Ii in capite habebant pileum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent: filo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior, interpretatur: non pro aetate vel decrepita senectute: sed propter honorem et dignitatem, quam acceperunt, presbyteri nominantur. Ideo autem et presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Eleros enĩ grece sors. uł hereditas
autẽ clerici nuncupant᷑ om̃s qͥ in eccłã
xp̃i deseruiunt: quoꝵ gradus & nomi¬
na hec st̃. Ostiariꝰ. psalmista. lector. exor
in patriarchis. archiep̃is. metro politaniꝰ.
atq ep̃is. Patriarcha greca lingua summꝰ
patrũ int̾pretatur. quia pͥmũ id ÷ apłicũ
retinet locum. & ideo quia sũmo honore
fungitur tali nomine censetur. sic̃ roma¬
nus. aut antio chenꝰ: & alexandrinꝰ. Sunt¬

Expanded text:
tum. Cleros enim Graece, sors vel haereditas autem clerici nuncupantur omnes, qui in Ecclesia Christi deserviunt. Quorum gradus et nomina haec sunt: ostiarius, psalmista, lector, exorcin patriarchis, archiepiscopis, metropolitanis, atque episcopis. Patriarcha gPatrum interpretatur: quia primum, id est apostolicum retinet locum, et ideo, quia summo honore fungitur, tali nomine censetur, sicut Romanus, Antiochenus et Alexandrinu
Abbreviated transcription (Latin):
ore suscipit. siue quia tunc hic piscis orit᷑.
quo tempore tendere inoccasum pliades
terib uirgis puniceis ꝑpetus aliͥsq dis¬
colorib designatur. dictus amio. quia non
capitur nisi hamo. E chenais paruus. &
semi pecdalis pisciculus. nomen sumpsit
q̃d nauem ad herendo retineat. Ruant licet
uenti seuiant ꝓcellȩ. nauis tameri Quesi da¬
dicata inmari stare uidetur nec recinendo

Expanded text:
ore suscipit, sive quia tunc hic piscis oritur, ore suscipit, sive quia tunc hic piscis oritur, quo tempore tendere in occasum pleiadeteribus virgis puniceis perpetuis, aliisque discoloribus, designatur: dictus hamio, quia non capitur nisi hamo. 34. Echeneis, parvus et semipedalis pisciculus nomen sumpsit, quod navem adhaerendo retineat. Ruant licet venti, et saeviant procellae, navis tamen, quasi radicata in mari stare videtur, nec moveri, no
Abbreviated transcription (Latin):
a colore dicdus. quod sit albtis. Greci enn
album gleucon dicunt. Hic estatȩ raro appa¬
ret uisi tartũ in nubilo. Tumallus e fiore
nomen accepit. tidũ quippe flos appellat
Nam clum sit specie gratus. & sapore iocan¬
dus : tam̃ sicut flos flagrat. & corpore oco¬
res aspirat. Escarꝰ dictus. eoqͦd solus escam
ruminare phibetur. Deniq ali pisces non
ruminant. Eradunt autẽ hunc ingeniosĩ
ẽ. Namq in clusum nassis ñ fronte erua¬
pere. nec infestis iuminib capat inserere.
s a uersum caude ictib crebris laxare fores.
atq ita retrorsum redire. Queni luctatum
eꝰ si forte aliꝰ escarꝰ extrmsecꝰ uideat. apprehen¬
sa mordicus cauda: adiuuare dr̃ nsus ertũ¬
pentis. Sparus a lancea missili nom̃ trarit.
ꝓ eoqͦd eiꝰdem figuiȩ sit. Terrestria enũ prius
inuenta sunt quã marina. Nam sparus:
telum rusticanum. missie ab spargendo dictũ
Australis piscis. siue quia aquarum undã

Expanded text:
a colore dictus, eo quod albus sit Graeci enim a colore dictus, eo quod albus sit Graeci enim album λευκὸν dicunt. Hic aestate raro apparet, nisi tantum in nubilo. 29. Thymallus ex flore nomen accepit. Thymus quippe flos appellatur, nam dum sit specie gratus, et sapore jucundus, tamen sicut flos fragrat, et corpore odores aspirat. 30. Scarus dictus, eo quod solus escam ruminare perhibetur, denique alii pisces non ruminant. Tradunt autem hunc ingeniosum esse. Namque inclusum nassis, non fronte erumpere, nec infestis viminibus caput inserere, sed aversum caudae ictibus crebris laxare fores, atque ita retrorsum redire; quem luctatum ejus si forte alius scarus extrinsecus videat, apprehensa mordicus cauda, adjuvare nisus erumpentis. 31. Sparus a lancea missili traxit nomen, quod ejusdem figurae sit. Terrestria enim prius inventa sunt quam marina; nam sparus est telum rusticanum missile, a spargendo dictum. 32. Australis piscis, sive quia aquarum undam suo
Abbreviated transcription (Latin):
qu̾ȩ greci fagrum. ideo nuncupant. qd̾
duros dentes habeat. ita ut ostreis in ma¬
ri alatur. Dentix. ꝓmultitudine & gran¬
ditate dentium dictus. Lepus asinulitu¬
dine leporini capitis nuncupatꝰ. Lupum
ut dictum ẽ auiditas appellauit. piscem
icaptara ingeniosum. Deniq reti.citcũ¬
datus feitur harenas arare cauda atq tta
conditus transire rete. Mullus uocatus
qͦd mollis sitatq tenerrimꝰ. cuiꝰ cibo tra¬
dunt libidinem in hiberi. oculoꝵ autẽ
aciem hebetari. homines uͦ qui his sepe
pasti funt piscera olent. Mullus iumo
necatuis bi qui inde biberunt teduim u¬
nu habent. Mugilis nom̃ habet. qͥdsit nui¬
tumi agilis Nam ubi dispositas senserttint¬
eatora msidias. confestin recror sims res pete
ita t ransisit rete ut uolare piscem uicdeas.
Melanurꝰ eoqͦd nigram catidã habect co
pennas uigras. & incorꝑe lineas nigras.
Melan enĩ greci nigrum uocant. Glaueas

Expanded text:
quem Graeci φάγρον ideo nuncupant, quod quem Graeci φάγρον ideo nuncupant, quod duros dentes habeat, ita ut ostreis in mari alatur. 23. Dentix, pro multitudine, et granditate dentium dictus. Lepus, a similitudine capitis nuncupatus. 24. Lupum, ut dictum est, aviditas appellavit, piscem in captura ingeniosum; denique reti circumdatus fertur arenas arare cauda, atque ita conditus transire rete. 25. Mullus vocatus, quod mollis sit, atque tenerrimus, cujus cibo tradunt libidinem inhiberi, oculorum autem aciem hebetari; homines vero, a quibus saepe pastus est, piscem olent. Mullus in vino 80 necatus iis qui inde biberint taedium vini affert. 26. Mugilis nomen habet, quod sit multum agilis; nam ubi dispositas senserit piscatorum insidias, confestim retrorsum rediens ita transilit rete, ut volare piscem videas. 27. Melanurus, eo quod nigram caudam habeat, et nigras pennas, et in corpore lineas nigras; μέλαν enim Graeci nigrum vocant. 28. Glaucus
Abbreviated transcription (Latin):
naues ꝑfossas mergit.Serra nuncupata
quia serratam cristam habet. & subt̃na¬
tans nauem secat. Scorpio dictus. quia
ledit dũ manu tollitur. Tradunt decem
caneris cum occimi manipulo alligatis.
om̃s qui ibi sunt scorpiones ad eum locum
congregari. Aranea genus piscis. dictus
quod aure feriat. Habet eñĩ stimulos qͥb
ꝑcutit. Corco drillus a croceo colore dictꝰ
Gignitur in iulo. animal quadrupes in
t̾ra & in aquis ualens. longitudine plerun¬
q uiginiti cubitoꝵ. dentium & unguium
immanitate armatum: tanteq cutis
duricia. ut quanus fortium ictus lapidũ
tergo reꝑcussus non sentiat. Nocte inaqͥs.
die humi quiescit. Qua int̾ra fouet. mas¬
culus & femina uices seruant. Hunc qui¬
dam pisces serratam habentes cristam te
uera uentrium desecantes interimunt.
Solus ex animalib suꝑiorem maxillam
pinato. a prims. dentib. cauda tortuosa.
Die in aquis commoratur. nocte segetes
de pascitur. Hunc nylus gignit. Pagrũ

Expanded text:
naves perfossas mergit. Serra nuncupata, naves perfossas mergit. Serra nuncupata, quia serratam cristam habet, et subternatans navem secat. Scorpio dictus, quia laedit dum manu tollitur. Tradunt decem cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum congregari. Aranea genus piscis, dictus quod aure feriat; habet enim stimulos e quibus percutit. Crocodillus, a croceo colore dictus, gignitur in Nilo, animal quterra et in aquis valens, longitudine plerumque viginti cubitorum, dentium et unguium immanitate armatum, tantaeque cutis duritia, ut quamvis fortium ictus lapidum tergo repercutiat. Nocte in aquis, die humi quiescit. Ova in terra fovet, masculus et femina vices servant. Hunc quidam pisces, serratam hnera ventrium desecantes, interimunt. Solus ex animalibus superiorem maxillam pinato, aprinis dentibus, cauda tortuosa ungulis bifidis. Die in aquis commoratur; nocte segetes depascitur, et hunc Nilus gignit. 22. Pagrum,
Abbreviated transcription (Latin):
certum habent uocabutum qͦd uoces homi¬
num sequantur. uł qͦd ad symphoniam
gregatim conueniunt. Nichil in mari ue¬
locius istis. Nam plerumq salientes naues
transuolant. Quando autẽ p̃ludunt in flu¬
ctib. & undaꝵ se molibꝰ saltu p̃cipitati fe¬
riunt: tempestates significare uidentur.
Hi ꝓprie simones nominantur. Est & del¬
finoꝵ genus in nylo. dorso serrato qui co¬
codrilos tenera uentrium secantes interi¬
munt. Porci marini qui uulgo uocant᷑
siulli: quia dũ escam querunt. more suiꝰ
t̾ram sub aquis fodiunt. Circa guttur
enĩ habent oris officium. & nisi rostrum
harenis immergant: pastum ñ colligunt.
Corui acordis uoce dicti. quia grunniunt
pectore. suaq uoce ꝓditi capiuntur. Cinni
grecum nom̃ habent. Hi ingrediuntur
ueris tempore. intrant dextro latere. leuo
exeunt. Hoc inde creduntur. qͦd dextris
oculis acutiꝰ uideant quam finistris. Gla¬
dius dr̃. eo qͦd rostro mucrinato sit: ob hoc

Expanded text:
certum habent vocabulum, quod voces homicertum habent vocabulum, quod voces hominum sequantur, vel quod ad symphoniam gregatim conveniunt. Nihil in mari velocius istis: nam plerumque salientes naves transvolant. Quando autem praeludunt in fluctibus, et undarum se molibus saltu praecipiti feriunt, tempehi proprie Simones nominantur. Est et Delhinum genus in Nilo dorso serrato, qui crocodilos, tenera ventrium secantes, interimunt. 12. Porci marini, qui vulgo vocantur suilli, qui dum escam quaerunt, more suis terram sub aquis fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et nisi rostrum arenis immergant, pastum non colligunt. 13. Corvi, a cordis voce dicti, quia grunniunt pectore, suaque voce proditi capiuntur. 78 14. Graecum nomen habent. Hi ingrediuntur veris tempore, intrant dextro latere, laevo exeunt. Hoc inde creduntur quod dextris oculis acutius videant quam sinistris. Gladius dicitur eo quod rostro mucronato sit: ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bent. & uarii a uarietate. quos uulgo tru¬
ctas uocant. Afigura. ut orbis quia rotim¬
dus ÷ totusq in capite constant. ut solia.
qͦd sit instar calciamentoꝵ soliis. Asexu.
ut musculus: qͦd sit ballenȩ masculus. eiꝰ
enĩ coitu conciꝑe hȩc belua ꝑhibetur.
Huic & musculi coclearum. quoꝵ lacte
concipiunt ostreȩ. Ballenȩ sunt immensȩ
magnitudinis bestiȩ. ab emittendo & fuin
dendo aquas uocatȩ. Cȩtĩs enim bestiis ma¬
ris. altius iaciunt undas. Balin enĩ grece.
hoc ÷ ab immanitate.Sunt enĩ ingentia ge¬
nera beluarum. & ȩqualia montiũ corpora:
qualis cȩtus excepit ionam. cuiꝰ aluus tan¬
tȩ magnitridinis fuit ut instar obtineret
uentre inferni. E qui marini. qͦd pͥma par¬
te equi sunt: postrema soluunt᷑ in piscem.
Bocas dicunt ẽẽ boues marinos. quasi bo¬
acas. Cerulei a colore nuncupati.¶am cerui
leum ẽ ruride cum nigro: ut ẽ mare. Delfineᷤ

Expanded text:
bent; et varii a varietate, quos vulgo trubent; et varii a varietate, quos vulgo tructas vocant. A figura: ut orbis, quia rotundus est totusque in capite constat; ut solea, quod sit instar calciamentorum soleis. A sexu: ut musculus, quod sit ballenae masculus; eius enim coitu concipere haec bellua perhibetur. Hinc et musculi coclearum, quorum lacte concipiunt ostreae. Ballenae autem sunt inmensae magnitudinis bestidendo aquas vocatae. Caeteris enim bestiis maris altius jaciunt undas. Ballein enim Graece hoc est ob inmanitatem. Sunt enim ingentia genera beluarum et aequalia montium corpora; qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar obtineret vit me de ventre inferni.' Equi marini, quod prima parte equi sunt, postrema solvuntur in piscem. Bocas dicunt esse boves marinos, quasi boacas. Cleum est viride cum nigro, ut est mare. Delfines
Abbreviated transcription (Latin):
fontis homimib ipsi quoq cum eis gregat̃
natando eunt & recedunt. ex pectantes unde
aliquid iactent. quoꝵ p̾sentiam sentiunt.
Pecorib autẽ & bestiis & uolatilibꝰ antea
homines nomina imposuert̃ quã piscibꝰ.
quia priꝰ uisa & cognita sunt. Piscium uͦ
postea paulatim cognitis generib nomina
instituta sunt: aut̃ ex similitudine terres¬
trium animalium. aut ex specie ꝓpria.
siue morib. seu colore. uł figura aut
sexu. Ex similitudine t̃restrium anima¬
lium. ut ranȩ. & uituli. & leones. & ni¬
grimeruli. & pauidiu̾so colore dorso et
collo picti. & turdi albi. uarii. & cȩtã qͣ
sibi iuxta species t̃restrium animalium
nomina uendicauerunt. Ex moribꝰ t̃res¬
trium. ut canes in mari a t̾renis canib
ntineupati quod mordeant: & lupi qͦd
imꝓba uoracitate alios ꝑsequantur. colo¬
re. ut umbrȩ quia colore umbrȩ sunt: &
auratȩ quia in capitȩ suo auri colorem ha¬

Expanded text:
fontis hominibus ipsi quoque cum eis gregatim fontis hominibus ipsi quoque cum eis gregatim natando eunt et redeunt, expectantes, unde aliquid iactent, quorum praesentiam sentiunt.Pecoribus autem et bestiis et volatilibus antea homines nomina inposuerunt quam piscibus, quia prius visa et cognita sunt. Piscium vero postea paulatim cognitis generibus nomina instituta sunt aut ex similitudine terrestrium animalium, aut ex specie propria sive moribus seu colore, vel figura, aut sexu. Ex similitudine terrestrium: ut ranae et vituli et leones et nigri meruli et pavi diverso colore, dorso et collo picti, et turdi albo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt. Ex moribus terrestrium: ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, quod mordeant; et lupi, quod inproba voracitate alios persequantur. A colore: ut umbrae, quia colore umbrae sunt; et auratae, quia in capite auri colorem ha
Abbreviated transcription (Latin):
in quo & generare & partus possint ꝓprios
enutrire. quia teneri fȩcus laborem alienȩ
regionis ferre uix possent. quos illic fouet
aeris magna clementia. Itaq ꝑ acto mune¬
re: om̃s simul eo quo uenerant agmine re¬
uertuntur. Quis piscib hȩc annuntiat lo
dinatione diuina sensib uniu̾soꝵ suum
naturalis disciplinȩ ordinem tribuit. slã¬
pleriq putauerunt ꝓpt̃ea ñ animã uiuam
s reptilia animarũ uiuarũ pisces eẽ appel¬
latos. qͦd eis nulla memoria sit. nec aliqua
uita uelut rationi uicinior. Sed fallit eos
exꝑientia minor. Nam quidã scripserunt
quȩ animaduertere potuerunt in uiuariiꝰ
piscium multa miranda. s nescio si falsa
scripserunt. memoriam tam̃ pisces habere
certissimũ ẽ: quod ipse sum exꝑtus. & expi¬
antur quti possunt & tiolunt. Nam quidam¬
entes eis aliquid iacere. quod sibi us p̾ripiant
confluentes uł uit̃ se diripiant conu̾ertanteᷤ
quo pastii assuefacti deambulantib suꝑ oram

Expanded text:
in quo generare et partus possint omnesque enutrire, quod teneri fetus laborem alienae regionis ferre uix possint, quos illic fouet aeris blanda clementia. itaque peracto munere omnes simul eo quo uenerant agmine reuertuntur. dinatione diuina sensibus uniuersorum suum nimantibus naturalis disciplinae ordinem tribuat, unt propterea non animam uiuam, sed reptilia animarum uiuarum pisces esse appellatos, quod eis memoria nulla sit nec aliqua uita uelut rationi uicinior; sed fallit eos experientia minor. nam quidam scripserunt, quae animaduertere potuerunt in uiuariis piscium, multa miranda. sed etiamsi forte falsa scripserunt, memoriam tamen pisces habere certissimum est. quod ipse sum expertus, et experiantur, qui possunt et uolunt. nam fons quidamper intuentes eis aliquid iacere, quod sibi uel praeripiant confluentes uel inter se diripiant concertantes. quo pastu adsuefacti deambulantibus super oram
Abbreviated transcription (Latin):
dici genera serpentium. eo qͦd suꝑ t̾ram
repant.Sed multomagis om̃e qͦd natat
reptandi habet uł speciem uł naturam.
Nam & si in ꝓfundũ se demerserint. tam̃
qͦd trahunt supra quȩdam dorsa aqͣrũ.
Unde & dauid ait. Hoc mare magnũ et
spatiosum. illic reptilia quoꝵ non ẽ nu
usum & natandi in aquas officium ha¬
beant. Ansier enĩ grece utrumq dr̃.¬
fluuiales. Cam̃ cum in alta aquarum
sunt non ambrlant s natant. nec uesti¬
gio utuntur pedum ad incedendum:

Expanded text:
dici genera serpentum, eo quod super terram repant: sed multo magis omne quod natat, reptandi habet vel speciem, vel naturam. Nam etsi in profundum qui se demerserint, aquamquod trahunt super quaedam dorsa aquarum. Unde et David ait: Hoc mare magnum et susum et natandi in aquis officium habeant. Ἀμφὶ etiam Graece utrumque dicflumine, tamen cum in alto aquarum sunt, nec ambulant, nec natant, nec vestigio utuntur pedis ad incedendum,
Abbreviated transcription (Latin):
a remeauit: idem ꝑ osee ante pre¬
nuntiauit sic. Ego inquit ego capiam
& uadam. tollam & ñ ÷ͥ qui eruat: uadenꝰ
reuertar ad locum meũ. id ÷ ad cȩleste soli¬
um. W infra. Demanu inquit mortis
lib̾abo eos. de morte redinam illos. & ero
mors tua omors: ero morsꝰ tuus o inferne.

Expanded text:
a remeavit, idem per Osee ita ante praenuntiavit: Ego, inquit, ego capiam, et vadam; tollam, et non est qui eruat; vadens revertar ad locum meum; id est, ad coeleste solium. Et infra: De manu, inquit, mortis liberabo eos, de morte redimam illos. Ero mors tua, o mors, ero morsus tuus, inferne
Abbreviated transcription (Latin):
endo. qͦd eo indomita iumenta comp̾hen¬
dantur. Calcaria dicta. quia in calce homi¬
nis ligantur. id ÷ in pedis posteriori parte
adstimulandos equos quibꝰ aut pugnandũ
est aut currendum. ꝓpt̾ pigritiam animaliũ
aut timorem. Nam ex timore stimuli muncupa¬
ti. licet sint & libidinis stimuli. Strigiles nun¬
cupati a tergendo. qͦd his equi asordibꝰ tergan¬
tur. Caracter ẽ ferrum caloratum. quo notȩ
pecudib inuruntur. Caracter autẽ grece:
latine forma dr̃. Cauterium dictum quasi
cauturium. quod urat. & ꝓuida sit in eum
seueraq cautio. ut dum uidetur cutis. quȩ sint
inea uitia refrenentur. Quod interdum ꝓ signo.
interdum ꝓcura adhibetur. ut uis morbi igniꝰ¬

Expanded text:
endo, quod eo indomita iumenta conprehenendo, quod eo indomita iumenta conprehendantur. Calcaria dicta quia in calce hominis ligantur, id est in pedis posteriori parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est, aut currendum, propter pigritiam animalium, aut timorem: nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis stimuli. Strigiles nuncupati sunt a tergendo, quod iis equi a sordibus terguntur. Character est ferrum caloratum, quo note pecudibus inuruntur. Character autem grece, latine forma dcauturium, quod urat et provida sit in eum severaque cautio ut, dum videtur, cuius sit, avaritia refrenetur. Quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis morbi igni
Abbreviated transcription (Latin):
alere ornamenta equoꝵ sunt: & ÷ xui.¬
sermo grecus. Frena dicta qͦd equos fre¬
mere cogant. uł qͦd hȩc equi frendaut id est
imprimant dentibꝰ suis & obmordeant. Un¬
de & nefrendes dicti adhuc lactentes porculi.
qͦd nondum aliquid frendant id ÷ cõminu¬
ant dentibꝰ. Hinc & faba fresa: quȩ moluta
est. Lupati sunt freni asꝑrimi. Dicti autẽ¬
lupati alupinis dentib. qui in equales st̃.
inde etiam eoꝵ morsꝰ uehement̃ obest.
Chamus grecum est. Habenas ab habendo
dictas. quod his equos habeamꝰ id ÷ teneamꝰ.
Unde & equi habilss dicti. Hȩc & retinacula
a retinendo. Lora retinacula. Capistri a ca¬
pite iumentoꝵ dicti. Sella a sedendo. qͦsi
sedda. Antela quasi ante sellam. sicut poste¬
la quasi ante post sellam. Cingilum ho¬
minũ neutri generis ẽ: nam animalium
genere feminino dicimꝰ has cingulas. Sag¬
ma quȩ corrupte uulgo salma dr̃. ab stratu
sagoꝵ uocatur. Unde & caballus sagmariꝰ.¬
& mula sagmaria. Capulum funis acapi¬

Expanded text:
alerae ornamenta equorum sunt, et est Graecus sermo. Frena dicta, quod equos fremere cogant, vel quod haec equi frendant, id est, imprimant dentibus et obmordeant. Unde et nefrendes dicti, adhuc lactentes porculi, quod nondum aliquid frendant, id est, comminuant dentibus. Hinc et faba fresa, quae molita est. Lupata sunt freni aslupata a lupinis dentibus, qui inaequales sunt; unde etiam eorum morsus vehementer obest. Chamus . . . . 3. Habenae, ab habendo dictae, quod iis equos habeamus, hoc est, teneamus, unde et equi habiles dicti. Haec et retinacula a retinendo. Lora . . . . 4. Capistrum, a capite jumentorum dictum. Sella a sedendo, 518 quasi sedda. Antella, quasi ante sellam, sicut et postella, quasi post sellam. Cingulum hominum generis neutri est, nam animalium genere feminino dicimma, quae corrupte vulgo salma dicitur, ab stratu sagorum vocatur: unde et caballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum funis a capi
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat. Miser ꝓpͥe dictus. eo qͦd omnẽ feli¬
citatẽ amiserit. Scdm autẽ ciceronẽ ꝓprie
mortuus. qͥa intusculanis miseros mortu¬
os uocant: ꝓpt̃ qͦd amiserunt uitam. Mi¬
serabilis. quod sit miserie habilis. Mise¬

Expanded text:
sufficiat. 174. Miser proprie, eo quod omnem felisufficiat. 174. Miser proprie, eo quod omnem felicitatem amiserit. Secundum autem Ciceronem, proprie mortuus, qui in Tusculanis miseros mortuos vocat, propter quod jam amiserunt vitam. Miserabilis, quod sit miseriae habilis.
Abbreviated transcription (Latin):
magie. Munificꝰ dr̃. uł qui alicui multa
munera dat: uł qui munꝰ suũ id÷ officiũ¬
qͦd debet adimplet. Sic & munifex quia mu¬
nera fert. Magnanimis. ab eo qͦd sit magni
animi. & nignȩ uirtutis. cui contrariꝰ est
pusillanimis. Magnificꝰ. amagna faciendo
uocabulum traxit. Mansuetꝰ mitis uł do¬
mitꝰ. quasi manu assuetꝰ. Modestus dictus
a modo & temꝑie. nec plus quicquã necesser n ec
minus agens. Mitis lenis &mansuetus.
& cedens sꝓbitatib. &. ad sustinendam in¬
iuriam tacens quasi mutus. Mutꝰ. qͥa uox
eiꝰ ñ ẽ sermo.
nͥ mugitꝰ. Uocalem enĩ spm̃
quasi mugiens emittit.
Memor
uł qui memoriam tenet.
memoria tenetur. Magister.
maior instatione. Nam steron grece statio
dr̃. Minister minor instatione. siue quia
Maximꝰ. aut meritis. aut etate. aut honore.
aut facuncdia. aut uirtute. aut om̃ibꝰ ma¬
gis eximius. Modicꝰ paruus. s abusiue.
Ceterũ rationabilis modatꝰ. amͦ scilicet &
tenꝑamento. Medioeris. qͦd modicũ illi

Expanded text:
a. Munificus dicitur vel quia alicui multa munera dat, vel quia munus suum, id est officiuuod debet, adinplet: sic et munifex, quia munera fert. Magnanimis, ab eo quod sit magni animi et magnae virtutis. Cui contrarius est pusillanimis. Magnificus a magna faciendo vocabulum traxit. Mansuetus, mitis vel domitus, quasi manu adsuetus. Modestus dictus a modo et temperie, nec plus quicquam nec minus agens. Mitis, lenis et mansuetus et cedens inprobitatibus et ad sustinendam iniuriam tacens, quasi mutus. Mutus, quia vox eius non est sermo, nisi mugitus: vocalem enim spiritum quasi mugiens emittit. Memor, vel qui memoria tenet, memoria tenetur. Magister, maior in statione: nam †steron† Graece statio r. Minister, minor in statione, sive quia Maximus, aut meritis, aut aetate, aut honore, aut facundia, aut virtute, aut omnibus magis eximius. 173. Modicus, parvus, sed abusive, caeterum rationabilis. Moderatus, a modo, scilicet, et temperamento. Mediocris, quod modicum illi
Abbreviated transcription (Latin):
ticia ita distinguitur. qͦd mesticia cordis ẽ:
tristicia uultus. Mestũ gͦ uł merentẽ ani¬
mo dicimꝰ. tristem autẽ aspectu. Item mesti¬
cia temporis est. & fit aliquando ex acciden¬
ti dolore. tristicia uͦ uitium naturȩ ꝑ petu¬
um est. Mendicꝰ dr̃ quia minus habet un
de uitã degat. siue quia mos erat apud an¬
tiquos os claudere egenum & manũ exten¬
dere. quasi mani dicere. Mendax qͥa m̃tẽ

Expanded text:
titiam et mestitiam. Mestitia cordis est, tristitia uultus. Mestum ergo uel merentem animo dicimus, tristem aspectu. Item mestitia temporis est, et fit aliquando ex aliquo accidenti dolore, tristitia uero uitium naturae perpetuum esde vitam degat, sive quia mos erat apud antiquos os claudere egenum, et manum extendere, quasi manu dicere. Mendax, quod mentem
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd nichil sit. uetes dictũ ẽẽ uoluerunt. Ne¬
uter neq ille neq iste. quasi diceret nec ut̃.
Nefarius ñ dignus farre. quo pͥmo cibi
genere uita hominum sustentabatur. Alias:
nefarius nec dicendus Nuntius ÷ & qui¬

Expanded text:
quod nihil sit, veteres dictum esse voluerunt. Nequod nihil sit, veteres dictum esse voluerunt. Neuter, neque ille neque iste; quasi diceret ne uterque. Nefarius, non dignus farre, quo primo cibi genere vita hominum sustentabatur. Alias nefarius nec dicendus. Nutritor, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cros faciat. siue a maceratione. Mancus:
manu ancus. Moribundꝰ morienti simi¬
lis. sic̃ uitabundꝰ uiuenti similis. Quan¬
do enĩ dicimꝰ moriturꝰ ẽ: uere moriturꝰ ẽ.
Moribundꝰ autẽ ñ uere. s uere similis mori
entis est. Meretrix dicta. eo qͦd precium
libidinis mereatur. Inde & meritoriȩ tab̾ne
Nam & milites cum stipendia accipiunt.
eo qͦd presidet hisdem uehiculis.
obilis ñ uilis. cuiꝰ & nom̃ & genus
scitur. Nubilis. ad nubendum ha¬
biliq Nemo ab homine tractum. id ÷ ne
homo. quod ÷ ꝓ nullo. Nullus autẽ. qͣsi
medullam eiꝰ ferulȩ quam greci affodelor
uocant. & sic dici apud nos nichilũ qͦmͦ
apud grecos uidecor. Nequã amalo
pleriq distingunt alium ꝑnitiosum.
alrum nugam ex istimantes: ut ait mo¬
natius. Hic ad olescens nequam ñ malus.
id ÷ fugax ñ ꝑniciosꝰ. Alii confundunt.
quasi utrumq unũ idemq significent.
Nequam ex eo qͦd nequaꝗͣ. sit. id÷ ex eo

Expanded text:
cros faciat, sive a maceratione. Mancus, cros faciat, sive a maceratione. Mancus, manu ancus. 182. Moribundus, morienti similis, sicut vitabundus, vitanti similis. Quando enim dicimus, moriturus est, vere moriturus est; moribundentis est. Meretrix dicta eo quod pretium libidinis mereatur. Inde et meritoriae tabernae: nam et milites, cum stipendia accipiunt, eo quod praesidet isdem vehiculis. N Nobilis, non vilis, cuius et nomen et genus scitur. Nubilis, ad nubendum habilis. Nemo ab homine tractum, id est ne homo, quod est pro nullo; nullus autem quasi medullam eius ferulae quam Graeci ἀσφόδελον vocant; et sic dici apud nos nihilum quomodo apud Graecos οὐδὲ γρῦ. Nequam a malo plerique distingunt, alium perniciosum, alium nugam existimantes; ut ait Munatius: 'Hic adulescens nequam, non malus,' id est nugax, non perniciosus. Alii confundunt, quasi utrumque unum idemque significent. Nequam ex eo quod nec quicquam sit, id est ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
tum uł opꝰ ꝑagit. Malus
appellatus
anigro felle. qͦd greci mela
ndicunt.
unde & melancolici appel¬
lantur
homines. qui a conu̾satione
huma¬
na refugiunt. & amicoꝵ caroꝵ suspecti
sunt. Maliciosꝰ deterior malo. qͥa freqͤnt̃
malus. Amalo autẽ peior dr̃. abono det̾i¬
or. Melior dictus quasi mollior. ñ durus
aut ferreus. Nam meliꝰ quasi molliꝰ. Mi¬
nax a facre oculoꝵ qͣndo furiose ardescunt.
ut ampliꝰ uidens ꝑtimescat. A mator: est
monitor. S monitor dr̃ cum p̾nuntiat
bona. minator: cũ nuntrat aduersa. Mul¬
cator eo qͦd blandis uerbis mulceat ad
de clinandum animum. trans latio a
mulso. id ÷ qͦd acceptũ lenire solet fauces
dolentis. aut oppletum sordib stomachũ.
Metatores appellantur qui castra designãt.
ametiendo scilicet. Lucanꝰ. Esꝑios audax
ueniat metator in agros. Mollis. qͦd uigo¬
rem sexꝰ eneruati corporis dedecore & qͣsi
mulier emolliatur. Macer amacie. & ma¬
cies a macia: eoqͦd immoderata libido ma¬

Expanded text:
tum vel opus peragit. Malus appellatus a nigro felle, quod Graeci μέλαν dicunt: unde et melancholici appellantur homines qui et conversationem humanam refugiunt et amicorum carorum suspecti sunt. Malitiosus, deterior malo, quia frequenter malus. A malo autem peior dicitur: a bono deterior. Melior dictus quasi mollior: aut ferreus, nam melius, quasi mollius. Minax, a facie oculorum, quando furiose ardescunt, ut amplius videns pertimescat. Minator est monitor, sed monitor dicitur cum praenuntiat bona, minator cum praenuntiat adversa. 179. Mulcator, eo quod blandis verbis mulceat ad declinandum animum: translatio a mulso, id est, quod acceptum lenire solet fauces dolentis, aut oppletum sordibus stomachum. 180. Metatores appellantur, qui castra designant, a metiendo, scilicet Lucanus: Hesperios audax veniat metator in agros. Mollis, quod vigorem sexus enervato corpore dedecoret, et quasi mulier emolliatur. 181. Macer a Macie; et macies a moechia, eo quod immoderata libido ma