comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uis. E aũt dux gregis. A lustela dicta quasi mus
ongus. Nã telũ alongitudine dictũ. Hec inge¬
o subdola. in domib uͥ nutrit catulos suos tns¬
It mutatq sedẽ. Serpentes etiã ⁊ mures ꝑsegt̃.
ẽ distans magnitudine quã greci istidas uocant.
altera in domib oberrans. Falso aũt opinant᷑ qui
dicunt mustelã ore conciꝑe. aure effundere partũ.
Esis. Ilustũ ẽ uiñu ex prelo statĩ sublatũ. Dictũ
aũt creditur mustũ. qd̾ inse limũ ⁊ terr̃ã habeat
mixta. Nã mus terra. ũmn ⁊ humus. Cuiꝰ tanta uis
feruoris ẽ: ut uasa qũãuis grandia exeo plena absq

Expanded text:
um claudum. Mustela dicta, quasi mus longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedem. Serpentes etiam et mures persequitur. est distans magnitudine, quod Graeci ἰκτίδας vocant; alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustellam ore concipere, aure effundere partum.sit. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tanta vis fervoris est ut vasa quamvis grandia ex eo repleta absque
Abbreviated transcription (Latin):
tũ amimere. Hoc etiã ⁊ serpentũ dicit᷑. quia con¬
stat ex amphoralis quibdã aureis geminisq
dicamus. ut ipse ⁊ segm̃tatis dormisset paruula
cunis. Plerũq aũt ⁊ ꝓmonile. omĩa ornam̃ta
matronaꝵ significantur. quicꝗd illis munire

Expanded text:
tum a munere. Hoc etiam et serpentum dicitur, quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque dicamus, ut ipse 6, 89: Et segmentatis dormisset parvola cunis. Plerumque autem et per munile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere
Abbreviated transcription (Latin):
pusillũ animal. gretũ illi nom̃ ẽ. quicꝗd uõ exeo tra¬
hit̾ latinũ fit. Alii dicunt mures qd̾ ex humore t̃re
nascant᷑. Nã mus terra un ⁊ humꝰ. Hoc in plenilunio
genus crescit. sicut quedã maritima augent᷑. q̃ rursꝰ
minuente luna deficiunt. Hỹs. Alus.¬
animal ꝑexiguum aranieq formã ht̃. soli fuga dr̃
qd diẽ fugiat. in metallis argentarus plurima ẽ oc¬
cultũ reptans.⁊ ꝓ imprudentia suꝑ sedentib pestẽ

Expanded text:
pusillum animal, Graecum illi nomen est: quidquid vero ex eo trahitur, Latinum fuit. Alii dicunt mures, quod ex humore terrae nascantur. Nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio jecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Lanimal perexiguum, aranei forma, quae solifuga dicitur, quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, occultim reptans, et per inprudentiam supersedentibus pestem
Abbreviated transcription (Latin):
cie.⁊ uir a uirtute. Utͥq enĩ fortitudine ⁊ imbecil¬
litate corpoꝵ separant᷑. S idõ uirtus maxima uiri
mulieris minor: ut patiens uiro eẽt. scilicet ne fe¬
minis repugnantib: libido cogẽt uiros alios appe¬
tere aut in aliũ secũ ꝓruere. Dicit᷑ gͥ mulier scđm
femineũ sexũ. ñ scd̃m corruptionẽ integritatis.⁊
hoc ex lingua sc̃e scͥpͥture. Nam eua statim facta de
latere uiri sui ñdũ contacta auiro mulier appel¬
solita mulieꝵ adhuc fluant: de iuuene parere pot̃.
de sene nullomodo. quãuis adhuc possit ille senior¬

Expanded text:
r. Utrique enim fortitudine et inbecillitate corporum separantur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viri esset; scilicet, ne feminis repugnantibus libido cogeret viros aliud appetere aut in alium sexum proruere. Dicitur igitur mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua sacrae Scripturae. Nam Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, mulier appelsolita mulierum adhuc fluant, de iuuene parere potest, de seniore non potest; quamuis adhuc possit ille senior
Abbreviated transcription (Latin):
habitantur: quia acursu solis longe positi sũt. ni¬
mioq celi rigore uentoꝵq gelidis flatib contabe¬
scunt. Solsticialis uõ circulus qui in oriente inter
septetonalẽ ⁊ estiuũ ẽ collocatus. uł iste qui in oc¬
cidente int estiuũ ⁊australẽ positus ẽ. idõ tẽꝑati
sunt: eo qd̾ ex uno circulo rigorẽ. ex altero calorẽ.
habeant. De quib uirgilius. Has int̾ mecdiũ q̃
duc mortalib egris munere concesse diuũ. S⁊ ꝗ¬
Mundus latine aphylosophys dictus: qd insẽpiter¬
no motu sit. ut celũ. sol. luna. aer. maria. Nulla
enĩ requies eius elem̃tis concessa ẽ. idõq sẽꝑ ĩ motu
ẽ. uñ ⁊ anmalia uaroni uident᷑ elem̃ta. qm ꝑsemet¬

Expanded text:
habitantur, quia a cursu solis longe positi sunt, nihabitantur, quia a cursu solis longe positi sunt, nimioque coeli rigore ventorumque gelidis flatibus contabescunt. 4. Solstitialis vero circulus, qui in Oriente inter septentrionalem et aestivum est collocatus, et iste qui in Occidente inter aestivum et australem est positus, ideo temperati sunt, quod ex uno circulo rigorem, ex altero calorem habeant. De quibus Virgilius: Has inter, mediamque duae mortalibus aegris Munere concessae divum. 18 Mundus Latine a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut caelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies eius elementis concessa est, ideoque semper in motu est. Unde et animalia Varroni videntur elem
Abbreviated transcription (Latin):
In defmnitione aũt circulos aiunt mundi phylo¬
cant. in quib diuiditur orbis terre. Has uirgiliꝰ
in georgicis ostendit dicens. Qumq tenent celum
çone. Et fig̃am eius in modũ dextrensẽ. ut polus
latur. torridus ⁊ in habitabilis. Quartus circulus
ecimermos. tẽꝑatus habitabilis. Minor circulus
antarticus. frigidus in habitabilis. Hoꝵ pͥmꝰ sept̃e¬
trionalis ẽ. Sed̾s solsticialis. Tcuis equinoctialis.
Quartus hyemalis. Quitus australis. Dequib uar¬
ro. ita dicit. At quinq etherius ⁊ onis accingit᷑ orb̃.
Hac uastant imas hyeme mediũ calores. Sic t̃re ex¬
tremus int media que colunt᷑. quã solis ualido nũ¬
in habitabilis ẽ: quia sol ꝑmediũ celũ currens: n¬
miũ his locis facit feruorẽ. ita ut nec fruges ibi na¬
scantur ꝓpter exustam terrã. nec homines ꝓpter
nimiũ ardorẽ ahabitare ꝓbantur. At contra sept̃e¬
tonalis ⁊ australes cirtuli sibi comuncti id circo nõ

Expanded text:
 circulos aiunt philocant, in quibus dividitur orbis terrae. 17 Has Virgilius in Georgicis ostendit, dicens: Quinque tenent coelum zonae. Sed fingamus eas in modum dexterae nostrae, ut pollex torridus inhabitabilis; quartus circulus Chimerinus, temperatus habitabilis; quintus circulus Antarcticus, frigidus inhabitabilis. 2. Horum primus septentrionalis est, secundus solstitialis, tertius aequinoctialis, quartus hiemalis, quintus australis. De quibus Varro dixit: At quinque aetherius zonis accingitur orbis, Ac vastant imas hiemes, mediamque calores: Sic terrae extremas inter mediamque coluntur. Qua solis valido nuninhabitabilis est, quia sol per medium coelum currens nimium istis locis facit fervorem, ita ut nec fruges ibi nascantur propter exustam terram, nec homines propter nimium ardorem habitare permittantur. At contra septentrionalis et australis circuli sibi conjuncti idcirco non
Abbreviated transcription (Latin):
es incalore. Nlepos. fiui filius ẽ. Nepos. ꝗ ex filio¬
nascit᷑. ł natus ẽ. Dictus aũt nepos quasi nat̾ post. pͥ¬
mũ enĩ filius nascit᷑ dem̃ nepos. Gradus enĩ substitutio¬
nis ẽ. Hmc ⁊ posteritas quasi postera etas. Nepos autẽ
utͥusq sexus ẽ. Nam ut neptis dicamꝰ in iure ẽ ꝓpter
discretionẽ successionis admissã. Cic̃. Nepos. luxuri¬

Expanded text:
ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos
Abbreviated transcription (Latin):
trema. minimũ atq angustissimũ tp̃s amotu sy¬
derũ dictũ. Ẽ enĩ extremitas hore in breuib inter¬
uallis. qua aliquaid sibi cedit atq succelit. Mo
m̃tũ dictũ atẽporis breuitate ut quã cito quã
statim saluo negotio reformet᷑. nec in ullã morã
ꝓduci debeat qd̾ repetitur. sicut nec ullũ spacium
ẽ mom̃ti. cuius tã breuis ẽ tpr̃is punctus ut in
aliquã parte nullomodo ꝓducatur .R. Gł. Mo¬

Expanded text:
t minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum. Est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Homentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporis punctus ut in aliquam moram nullo modo producatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quo rapiente uisu: similes gnẽnt. Iñ ẽ qd quidã¬
grauidas mulieres iubent nullos intueri turpis¬
simos animaliũ uultus. ut cenocefalos ⁊ simios.
extremo uoluptatis ẽ ut dum concipiunt talem
sobolẽ creent. Et enĩ anima inusu uenerio formas
exiͥnsecus intus tͣnsmittit. eoꝵq saciata tipis: rap̃¬
spẽs eoꝵ in ꝓͥam qualitatẽ. In animantib uigeri
dicuntur qui ex diuersis nascunt᷑. ut mulus. ex eqͣ
⁊ asmo. burdo: ex equo ⁊ asina. ybride: ex apris
portis. titirus: ex oue ⁊ hyrco. musmo: ex capra
⁊ ariete. Ẽ aũt dux gregis. Mullus. genus piscis.¬
inutilis. S Gł. Mullus uocatur. qd̾ mollis sit atq
tenerrimus. cuius cibo tradunt libidinẽ in hib̃e.
oculoꝵ aũt aciem ebetari. homines uõ quib sepe
pastus ẽ pisce molent. Mullus si fuerit inuino
necatus: qui in biberint: tediũ uini habebunt.

Expanded text:
quo rapiente quo rapiente gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cinocefalos, simias etextremo voluptatis estu dum concipiunt, talem subolem procreent. Etenim anima in usu veneris formas extrinsecas intro transmittit, earumque satiata tipis rappropriam qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino; burdo ex equo et asina; hybridae ex apris et porcis; tityrus ex ove et hirco; musmo ex capra et ariete. Est autem dux gregis. De bestiiste. 25. Mullus vocatus, quod mollis sit, atque tenerrimus, cujus cibo tradunt libidinem inhiberi, oculorum autem aciem hebetari; homines vero, a quibus saepe pastus est, piscem olent. Mullus in vino 80 necatus iis qui inde biberint taedium vini affert.
Abbreviated transcription (Latin):
innormis. immodicus. Mulus. agreco tractum
actus tardas ad molendũ ducat ingirũ molas. In¬
dei asserunt qd̾ hunca nepos esau equaꝵ greges¬
ab asinis indeserto ipse fecerit pͥmus ascendi ut
muloꝵ iñ contra naturã animalia nascerentur.
honagros quoq ad hoc missos ẽẽ ab asinas. ⁊ ipsũ
istiusmodi repperisse concubitũ: ut uelocissimi ex
his asini nascerent᷑. Industria quippe humana:
diuersũ animal in coitũ coegit. Sicq adulterina
cõmixtione genus aliud repperit. Sicut ⁊ iacob
contra naturã coloꝵ simultitudines coloꝵ ꝓcu¬
rauit. Nam tales fetus oues illius concipiebãt q̃les
umbras arietũ desuꝑ descendentiũ in aquaꝵ sp̃e
contẽplabãtur. Deniq ⁊ hoc ipsũ in equaꝵ gregib
fieri fertur. Ut gnõsos obiciant equos uisib con¬
cipientiũ. quo eoꝵ similes concipere ⁊ creare pos¬
sint. Nã ⁊ columbaꝵ dilectores depignis ponũt
pulcherrimas colũbas hisdẽ locis quib ille u̾sãt᷑.

Expanded text:
itur, ut mulus. Mulus a Graeco fictum actus, tardas in gyrum molendo ducat molas. Judaei asserunt quod Ana abnepos Esau equaab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt scͥturaꝵ note apud celeberrimos auctores fuer.
apponunt᷑: nũs uagrati ⁊ sex. que sunt nominib
infra scripte. Asteriscũ. arisfanes repperit. Hec aũt
sermene. a quo astericus ẽ deriuatꝰ. Obolos .i. uirgu¬
la iacens apponit̾ in uerbis uł sententiis suꝑfluc ite¬
ratis. siue in his locis uͥ lectio aliqua falsificata ẽ. ut

Expanded text:
am scripturarum note apud celeberrimos authores fuerunapponuntur numero XXVI que sunt nominibus infrascriptis: asteriscum Ariafanes rsermone, a quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitat
Abbreviated transcription (Latin):
subiectũ ue. inuentorẽ dñantẽue significans. ut
siquis uulcanũ significare uelit ⁊ ignẽ dicat faci¬
pigros faciat. Metonomia. tͣnsnominatio ab alia¬
significatione ad aliã ꝓximitatẽ tͣnslata. fit autẽ
multis. aut enĩ ꝑ id qd̾ continet id qd̾ continet᷑ ostẽ¬
dit. ut theatra plaudunt. prata mugiunt. dũ illic
homines plaudant. hic boues mugiant. Aut contͣ
ꝑ id qõ continet᷑ id qd̃ continet. ut etiã ꝓximꝰ ardet
ocalegon. dũ nõ ille s domus eius arderet. Item

Expanded text:
ubiectumue inuentorem dominantemue, ut siquis Vulcanum significare uelit et ignem dicat: a facipigros facit. de antonomasia. ansignificatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis; aut enim per id quod continet id quod continetur ostendit, ut theatra plaudunt, prata mugiunt, dum illic homines plaudant, hic boves mugiant; aut contra per id quod continetur id quod continet, ut jam proximus ardet Ucalegon, dum non ille, sed domus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ aufert sensũ. egentissima uita et̾nã parit ca¬
pomũ mordens morte incurrit. Tria sunt autẽ
declinetur incertũ ẽ. Na sicut ait cesar ab eo qd ẽ
morior: inparticipio p̃titi tpr̃is intꝰ exire debuit.
nõ participiũ. ut fatiuis. arduus. Conuenient̃ itaq
factũ ẽ. ut quẽad modũ id qd significat nõ potes agẽ¬
do. ita et ipsũ nom̃ ñ posset loquendo declmari. oĩs
aũt mortuus: aut funꝰ aut cadauer. Morsit nõ

Expanded text:
omnium aufert sensum, egestosa vita aeternam parit capomum mordens mortem incurrit. Tria sunt autem declinetur incertum est. Nam sicut ait Caesar, ab eo quod est morior in participio praeteriti temporis in 'tus' exire debuit,  ut fatuus, arduus. Convenienter itaque factum ut quemadmodum id, quod significat, non potest agendo, ita et ipsud nomen non possit loquendo declinari. Omnis autem mortuus aut funus est, aut cadaver. Funus
Abbreviated transcription (Latin):
Molares. ultini dentes. qui concisa apͥorib atq cs̃¬
fracta subiciunt ⁊ molent. atq immassant. un et
quia ẽ quedã pinguis ornatura eius duraq ⁊ asya.
ex quo etiã mole funt. un ⁊ nom̃ traxit. Huiꝰ qͣtuor
sunt gnã. Albus. niger. ꝑmictꝰ. ac fistulatus. ẜ Gł.¬

Expanded text:
ocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molunt, atque immassant, unde et quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera. Ex quo etiam et molae fiunt; unde et nomen traxit. Huius quattuor genera: albus, niger, permixtus ac fistulosus.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicant. Hanc enĩ pͥmũ lanificii usũ monstrasse.
hanc etiã telam ordisse. ⁊ colorasse lanã perhibent.
Oliue quoq hanc dicunt inuentric̃e.⁊ fabrice mul¬
taꝵq artiũ reꝑtricẽ. Idõq illi uulgo artifices suppli¬
cant. s hoc poete fingunt. Non enĩ minerua istaꝵ
artiũ pͥnceps ẽ. s quia sapientia in capite ẽẽ dicit᷑ hoĩs.

Expanded text:
praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. 2. Olivae quoque hanc dicunt inventricem, et fabricae, multarumque artium repertricem. Ideoque illi vulgo opifices supplicant. Sed et hoc poetice fingitur. Non enim Minerva istarum artium princeps est, sed quia sapientia in capite
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in eam artẽ ⁊ rationẽ interpretantur. quia sinc
ratione nichil pot̃ contineri. Que ratio quia ex solo
animo nascitur. animũq putant ẽẽ in capite ⁊ ce¬
rebro: iõ eã dicunt de capite iouis ẽẽ natã. quia
sensus sapientis qui inuenit omĩa: in capite ẽ. In cuiꝰ
pectore idõ caput gorgonis fingitur. qd̾ illi ẽ omĩs
prudentia que confundit alios. ⁊imꝑitos ac saxeos
cõꝓbat. qd̃ ex antiquis imꝑatoꝵ statutis cernimus
inmedio pectore lorice ꝑꝑ insinuandã sapientiã et
iurtutẽ. Hec minerua ⁊ tritonia dicit᷑. Triton enĩ
africe palus ẽ. circa quã fertur uirginali apparuisse
ctate. ꝓpt̃ qd̾ tritonia nuncupata ẽ. un et tanto ꝓ¬
diuis dea credita: quanto minus origo eius innotu¬
it. Pallas aũt dicta ł ab insula pallene intracia in
qua mitrita ẽ. ł apotoi palle intodori.i. ab hostiũ
concursione. ł qd̾ palleantẽ gigantẽ interfecerit.
hĩs. Mmeruã quandã gentiles multis ingenus

Expanded text:
 inde eam artem et rationem interpretantur, quia sine ratione nihil potest contineri. Quae ratio, quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro, ideo eam dicunt de capite Iovis esse natam, quia sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. In cuius pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia, quae confundit alios, et inperitos ac saxeos conprobat: quod et in antiquis Imperatorum statuis cernimus in medvirtutem. Hec Minerva et Tritonia dicitur; Triton enim Africe palus est, circa quam fertur virginali apparuisse etate, pro quo Tritonia nuncupata est; unde et tanto proclivius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Pallas autem dicta, vel ab insula Pallente in Thracia, in qua nutrita est; vel apo tu pallein to dori, id est ab haste concussione, vel quod Pallantem gigantem occiderit.1. Minervam quamdam gentiles multis ingeniis
Abbreviated transcription (Latin):
ca ẽ ꝑitia modulationis sono cantuq consistens.
antiqui uoluerunt uis carminũ ⁊ uocis modulatio
quereret᷑. quoꝵ sonus quia sensibilis ẽ res. ⁊ p̃t̃ fluit
in p̃titũ tp̃s impͥmit᷑q memorie. in apoctis iouis
⁊ memorie filias musas ẽẽ confictũ ẽ. Nisi enĩ ab
homine memoria teneant᷑ soni. ꝑeunt. qr scͥbi nõ

Expanded text:
ca est peritia modulationis sono cantuque consistens. antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio quaereretur. Quarum sonus, quia sensibilis res est, et praeterfluit in praeteritum tempus, inprimiturque memoriae. Inde a poetis Iovis et Memoriae filias Musas esse confictum est. Nisi enim ab homine memoria teneantur soni, pereunt, quia scribi non
Abbreviated transcription (Latin):
post ludos exactos meretrices ibi ꝓstrabantur.
uulgati corporis leuitatẽ lupe nuncupabãtur.
Nã lupe meretrices sunt arapacitate uocate qd̾
adse rapiant miseros ⁊ apprehendant. Lupana¬
ria eñĩ apaganis ꝯstituta sunt ut pudor muli¬
erũ infeliciũ ibi publicaretur.⁊ ludibrio hab̾ent᷑
tã hu qui facerent quã qui paterentur. Lupana

Expanded text:
post ludos exactos meretrices ibi prostrarentur quae propter vulgati corporis levitatem lupae nuncupabantur: nam lupae meretrices sunt a rapacitate vocatae, quod ad se rapiant miseros et adprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur, et ludibrio haberentur tam hi qui facerent quam qui paterentur. De
Abbreviated transcription (Latin):
iapatio eoꝵ deducturus ẽ aduersarius. ut tullius
perunt. quia angyos grece uas dicitur. asserunt .N.
. Metaꝵ appellatione ꝓpͥe t̃minũ ac finẽ mũdi
designare uolunt ab eo qd̃ aliquid ẽ mensus finis
isiue ad testimoniũ orientis occidentisq solis. Me

Expanded text:
ticipatio eorum quae dicturus est adversarius, ut Tullius ticipatio eorum quae dicturus est adversarius, ut Tullius perunt, quia angos, ἄγγος Graece, vas dicitur. Asserunt enim ppe appellatione proprie terminum ac finem mundi designare volunt, ab eo quod aliqui emensus finis est, sive ad testimonium orientis occidentisque solis. De
Abbreviated transcription (Latin):
ima .i. ꝑfectũ sermonẽ. cõnexio ẽ. figura ẽ q̃ fit
ontextus ymonũ ratione uitiosa. Ergo metaplas¬
us ⁊ scema media sunt.⁊ discernuntur peritia.¬
to quedã recti solutiq sermonis in alterã speciẽ
plasmus g̃ca lingua. latine tͣnsformatio dicitur.
qui sit in uno uerbo ꝑꝑ metͥ necessitatẽ ⁊ licentia
poctaꝵ. fit metaplasmus ꝑ cõpositionẽ partiũ di¬
arsaꝵ. meta eni grece dicitur plasmare. fingere.
ꝙ ẽ cõponere. ł tͣnsformare. ⁊ fit hoc decorandi
nari necessitate. Barbarismus in ꝓsa uitiũ. ĩ car¬
nine metaplasmus ẽ. quia sicut inuna parte o¬
ntionis fit metaplasmus. sic barbarismus. sicut
sseos uõ mom̃ serie uerboꝵ. om̃s metaplasmi.
quẽad modũ pedes sepe de capite. sepe de medio.
sepe de fine. siue contrarii sunt: sic ⁊ metaplas¬
nitrit aios iudicũ cũ in res p̃teritas aut futuras
huc modo reuocat m̃tes. ad expectaculũ expugnã¬
it misere ciuitatis. ⁊ uidere uos. Credite incẽdiũ.

Expanded text:
est perfectam sermonum conexionem, figura est quae fit contextu sermonum ratione vitiosa. Ergo metaplasmus et figura media sunt, et discernuntur peritiatio quaedam recti solutique sermonis in alteram speciem plasmus Graeca lingua Latine transformatio dicitur. qui fit in uno uerbo propter metri necessitatem et licentiam poetarum. fit metaplasmus per conpositionem partium diuersarum: meta enim Graece per dicitur; plasmare, fingere; quod est conponere uel transformare. et fit hoc decorandi metri ratio. barbarismus, in prosa uitium, in carmine metaplasmus est; quia sic in una parte orationis fit metaplasmus, sicut barbarismus. sicut phoseos uero in omni serie librorum. omnes metaplasmi, quemadmodum pedes saepe de capite, saepe de medio, saepe de fine sibi contrarii sunt, sic et metaplasmittit animos judicum in res praeteritas, aut futuras, hoc modo: Revocate mentes ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia,
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Itẽ sicut pigrũ frigus. eo qd̃ pigros faciat.⁊ timor
pallidus. eo qd pallidos homines faciat. sicut ⁊ pallida
mors. tristia bella. Itẽ ꝑsubiectũ: dñantẽ significat:
pedũ m̃suris atq spacus t̃miantur. neq ultra dim̃si¬
onẽ tẽpoꝵ constitutã ꝓcedunt. Mensura enĩ. grece me¬

Expanded text:
tos. item sicut pigrum frigus, eo quod pigros faciat; et timor pallidus, eo quod pallidos homines faciat; sicut et pallida mors et tristia bella. item per subiectum dominantem significans, pedum mensuris atque spatiis terminantur, neque ultra dimensionem temporum constitutam procedunt. Mensura enim Graece μέ
Abbreviated transcription (Latin):
Moenia sunt muri ciuitatis. dicta ab eo qd̾ muni¬
ant ciuitatẽ. quasi munim̃ta urbis.i. tutam̃ta.
muniant ⁊ tueantur int̾iora urbis. Moenia aũt
duplice hñt significationẽ. Nam int̾dũ moenia
abusiue dici omĩa hedificia publica ciuitatis.
ꝓͥe aũt moenia sunt tm̃ muri. murus aũt intip¬
lega crassi inforo ꝓiecit matĩas ut eẽnt loca in
quib expectantes insisterent. que ex nõe eus
meniana appellata sunt. hec ⁊ solaria quia ai¬
parent soli. Post hec alii lapide. alii mat̾ia e¬
ficare porticib moenia.⁊ forib. ⁊ domib adiex¬

Expanded text:
Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est tutamenta. muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem; nam interdum moenia abusive dici omnia aedificia publica civitatis, proprie autem moenia sunt tantum muri. Murus autem turlega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiec
Abbreviated transcription (Latin):
ssiduitate᷑ mergendi nom̃ acceper̃t̃. Sepe aũt dimiᷤᷤ
som ꝓfundũ capite: auraꝵ signa sub fluctib colli¬
cunt. ⁊ p̃uidentes equoris tẽpestatẽ cũ clamore ad
itora tendunt. Nam inpelago grauissima ĩa tem
xestas ẽ.: cũ ad litora mergi confugiunt. s Gł. Mer

Expanded text:
assiduitate mergendi nomen hoc haesit. Saepe autem demisso in profundum capite aurarum signa sub fluctibus colligunt, et praevidentes aequoris tempestatem cum clamore ad litora tendunt. Npestatem, cum ad litora mergi confugiunt. poetice
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ monstrat. Latinas litt̃as carm̃tis nimpha pͥ¬
ma italis tradidit. Carm̃tis aũt dicta qr cͥaminib
futura canebat. Ceteꝵ ꝓpͥe uocata niscostrate. A.¬
aũt littera in om̃ib gentib ido pͥor ẽ litt̃aꝵ ꝓ eo
sonis atq discretis. Nam pꝰ quã eas aĩaduerter̃t.
⁊ nomina illis ⁊ figuras imposuerunt. Figuras aũt
partim ex placito. partim ex sono litt̃aꝵ formauer̃.
ut puta.i. ⁊0. quaꝵ uni sicut exilis sontis ita tenuis
uirgula. altius pinguis sonus sicut ⁊ plena fig̾a.
Int figurã litteraꝵ ⁊ apices uetes distinxert̃. Apic̃ẽ
dictũ ꝑꝑ qd̾ longe sit apedib ⁊ in cacumine litt̃e
apponatur. E em̃ linea iacens suꝑ litterã equaliter
ducta. Figura aũt qua tota litt̃a scribitur. Lites.¬

Expanded text:
 attulit. Latinas literas Carmentis nympha primum Italis tradidit. Carmentis autem dicta, eo quod carminibus futura canebat, caeterum proprie vocata est Nicostrata. autem in omnibus gentibus ideo prior est litterarum, pro eo sonis atque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras imposuerunt. Figuras autem partim ex placito, partim ex sono literarum formaverunt, utputa i et o quarum unius sicut exilis sonus est, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Inter figuras literarum et apices, vetdictum pro eo quod longe sit a pedibus, et in cacumine litterarum apponitur. Est enim linea jacens super litteram aequaliter ducta. Figura autem, qua tota littera scribitur.
Abbreviated transcription (Latin):
incondita ut se hñt carmina alioꝵ. Lauma qui
latius ꝓmotũ simul cũ morib ⁊ hominib iro¬
manã ciuitatẽ irrupit. integritar̃ uerbi ꝑ sols¬
mos ⁊ barbarismos corrũpens. Om̃s aũt oricuulẽ
ba indentib frangunt. sit itali ⁊ hyspam ⁊ si
et chalocus uicinus hebreo ẽ in ẜmone comora
inplersq ⁊ litt̃aꝵ sono. Quida aũt arbitͣnt᷑ li

Expanded text:
incondita, ut se habent carmina aliorum. Latina qincondita, ut se habent carmina aliorum. Latina qlatius promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam civitatem irrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientises verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est sermone, consonans in plerisque et litterarum sono. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Linguaꝵ diuersitas erorta ẽ inedificatione uerris
illius indiuersos sigioꝵ sonos humanã diuider
sermonib suis uer etiã in litt̃i sacris. In mitio iũt
quot gentes tot lingue fuerunt. dem̃ plures getes
qũa lingue. quia exuna lingua multe sunt
tes exorte. Lingue aũt dicte in hoc loco ꝓueros¬
cit ꝓ id ꝙ efficitur nõatur. sicut os dici solet ꝓub
sicut manus ꝓlitteris. Tres. sunt aũt lingue
cellunt. His enĩ tͥb linguis suꝑ cruc̃e dñi api
fuit causa eius scͥpta. Uñ ⁊ ꝑꝑ obscuritatẽ scãꝵ s¬
turaꝵ. haꝵ triũ linguaꝵ cognitio necessaria ẽ at
aũt lingua int̃ cet̾as gentiũ clarior habet᷑. E eñ
latinis ⁊ om̃ib linguis sonantior. Cuius uais
auctores. Tertia doricha quã hñt egypti ⁊hn
dixerunt ⁊ sunt iobyuatione g̃ce lingue cius¬
modi certa discrimina. sermo enĩ eoꝵe dispe
titus. Latinas aũt linguas quattuor c̃ẽ quidũdi¬
uetustissimi italie subiano ⁊ saturno lunt un

Expanded text:
 aedificatione turris illius in diversos signorum sonos humanam divisit sermonibus suis, verum etiam in litteris sacris. Initio autem quot gentes, tot linguae fuerunt, deinde plures gentes quam linguae; quia ex una lingua multae sunt gentes exortae. Linguae autem dictae in hoc loco procit per id quod efficitur nominatur; sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguaeexcellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa eius scripta. Unde et propter obscuritatem saturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut autem lingua inter caeteras gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior, cujus varieauctores. Tertia Dorica, quam habent Aegyptii dixerunt, et sunt in observatione Graecae linguae ejusmodi certa discrimina. Sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quatuor esse quidam divetustissimi Italiae sub Jano et Saturno sunt usi,
Abbreviated transcription (Latin):
nare appellatũ: eo qđ aque eius amare sint. Equor
ut uocatur: quia equalit̃ sursũ ẽ. ⁊ quia aque fluc¬
untes uelut montes erigantur. sedatis sursũ tem¬
pstatib ad equantur. Altitudo enĩ maris diuersa
tindiscreta tñ dorsi eius equalitas. Amb̃r exlis
Nut in altitudinẽ fluctus eius tanquã mons aque
uptus insurgat. u impetũ suũ ad lituis uuserit:
in spumas resoluit. repagulis quibdã arencũ ilus re¬
ꝑcussus secũ qd̾ scͥptũ ẽ. aut ñ timebitis me dic̃ dñs
qui posui arenã fines maris. infirmissimo. itaq õĩ¬
ũ uili sablonis puluere uis maris intẽpestate cohi¬
betur. ⁊ uelut hñs quibdã celestis imperii ap̃scpto
fine reuocatur uiolentia eque equoris motus ros
frangitur. atq inse ducti sinus suos scindit᷑. Ceteꝵ
nisi uis statuti celestis in hiberet qd̾ obstaret circum¬
scpͥta enĩ imposito fine maria claudunt᷑. ne suꝑ fu¬
sa terris mundent omĩa. ⁊ destituto aruoꝵ cultu mu¬

Expanded text:
um eo quod aquae eius amarae sint. Aequor autem vocatum quia aequaliter sursum est; et quamvis aquae fluctuantes velut montes erigantur, sedatis rursus tempestatibus adaequantur. Altitudo enim maris diversa est, indiscreta tamen dorsi eius aequalitas. Ideo autem ita ut in altum fluctus eius tamquam mons aquae praeruptus insurgat, ubi impetum suum ad litus inliserit, in spumas resolui repagulis quibusdam harenae humilis repercussum, secundum quod scriptum est: aut non timebitis me, dicit dominus, qui posui harenam fines mari? infirmissimo itaque omnium uilis sablonis puluere uis maris intempesta cohibetur et uelut habenis quibusdam caelestis imperii praescripto sibi fine reuocatur uiolentique aequoris motus in sese frangitur atque in reductos sinus suos scinditur. ceterum nisi uis statuti caelestis inhiberet, quid obstaret quscripta igitur inposito fine manamaria clauduntur, ne superfusa terris mundent omnia et destituto aruorum cultu mu
Abbreviated transcription (Latin):
manu capiuntur. Eis. Manipulus. ducentoꝵ
ẽ militũ. manipuli aũt sunt milites siue qr bellũ
pmo mane incipiebant: suie qd ante quã signa eẽnt
manipulos sibi .i. fasciculos stipule uł herbe alicuiꝰ
ꝓsignis faciebant. aquib mampulares milites cog

Expanded text:
osis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est fasciculos stipulae vel herbae alicuius pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cogn
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplabatur rationẽ astroꝵ ⁊ mutationẽ tẽpoꝵ.
Nã sicut ait quidã medicoꝵ. cũ ip̃oꝵ qualitatib
⁊ nr̃a tempora cominutantur. Hine ẽ qđ medici¬
na scd̾a phylosophya dr. utraq enĩ disciplina:
totũ hominẽ sibi uindicat. Nam sicut ꝑ illã aĩa:
ita ꝑhanc corpus curatur. Uir̃g. Medigna. m̃¬
sura. hỹs. Medigna. m̃sura ẽ quinq modioꝵ.
Medigna aũt latina lingua uocatur .i. dimidia.
eo qd̾ quinq modiis mediatur. qui ẽ dimidius

Expanded text:
astrorum et mutationem temporum. Nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. Hinc est quod Medicina secunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum hominem sibi vindicat. Nam sicut per illam anima, ita per hanc corpus curatur. De urnam. Medimna mensura est quinque modiorum. Medimna autem Latina lingua vocatur, id est dimidia, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius
Abbreviated transcription (Latin):
quidã intestina discordia ⁊ assiduis dissensionib
suoꝵ ꝑmoti. sedes nouas querentes: italiã ꝓfecti
sunt. sedibq ꝓpͥis expulsis: mediolanũ atq ali¬
as urbes condiderunt. Uocatũ aũt mediolanum
ab eo qd ibi sus medio lanea ꝑhibet᷑ inuenta. Me¬

Expanded text:
quidam intestina discordia et assiduis dissensionibus suorum permoti, sedes novas quaerentes Italiam profecti sunt, sedibusque propriis Tuscis expulsis, Mediolanum atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa.
Abbreviated transcription (Latin):
m aerẽ uidetur. Quando aũt uixta eũ ponitur
adamans: non rapit ferrũ. ⁊ si ĩa rapuerat. ut ei
appropinquauerit mox remittit. E quippe ⁊ aliꝰ¬
magnes tanto melio ẽ: quanto magis ceruleus ẽ.¬

Expanded text:
erim dicam. Quando juxta eum ponitur erim dicam. Quando juxta eum ponitur adamas, non rapit ferrum; et si jam rapuerat, ut ei appropinquaverit, mox remittit India mie. Omnis autem magnes tanto melior est quanto magis caeruleus e
Abbreviated transcription (Latin):
indicus quẽ nouimus mirabilẽ ferri ẽẽ raptorẽ.¬
menter inhorrui. quippe cernebã alapide ferreũ
anulũ raptũ atq suspensũ. dem̃ tãquã ferro ꝙ ra¬
puerat uim dedisf suã cõminẽq fecisset. ⁊ idẽ anu¬
lus alteri ad motus ẽẽt. eundẽq suspendit. atq ut
ille prior lapidi sic alter anulus priori aulo co¬
herebat. accessit eodẽ modo t̃tius. accessit ⁊ quartꝰ
iamq sibi ꝑmutua circulis nexis ñ implicatoꝵ in¬
tnsecus. s itͥnsecus adherentiũ quasi catena pepẽ¬
derat anuloꝵ. Ezłs. Magnes. lapis indicus ab¬
cerit raptũ. Nã adeo apprehendit ferrũ: ut cate¬
nã faciat anuloꝵ. Uñ ⁊ eũ uulgus ferrũ uiuũ ap¬
pellat. Liquorẽ quore uitri ut ferrũ trahere cre¬
argenteo ferrũq suꝑ argentũ posuerit. dem̃ sic̃¬
patiente: concitatissimo cursu ac recursu: infra
lapis ab homine. supra ferrũ rapiebatur a lapr¬
tib in solo ⁊ camera ꝓportione magnitudinis po¬

Expanded text:
idem nouimus mirabilem ferri esse raptorementer inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum anulum raptum adque suspensum; deinde tamquam ferro, quod rapuerat, uim dedisset suam communemque fecisset, idem anulus alteri admotus est eundemque suspendit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anulus priori anulo cohaerebat; accessit eodem modo tertius, accessit et quartus; iamque sibi per mutua circulis nexis non inplicatorum intrinsecus, sed extrinsecus adhaerentium quasi catena pependerat anulocerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creargenteo, ferrumque super argentum posuerit, deipatiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapitibus in solo et camera proportione magnitudinis po
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur. s ⁊ ea que alie tropice locutiones ad ea q̃
intelligenda sunt. Propt̃ea figuratis amictib obte
fore: modis quatuor. Ab animali ad animale. ut a¬
ligeros conscendat equos. Metaforice loquens: miscu
nimali ad inanimale: ut pontũ pinus arat. sulcũ
p̃mit alta carina. miscuit usũ terre aquis. dũ arare
⁊ sulcũ p̃mere ad terrã ꝑtineat ñ ad mare. Ab ma¬
nimali ad animale. ut florida iuuentus. miscuit flo¬
res manimales iuuentuti que animã ht. Ab ani¬
mali ad manimale. ut o neptune pater cui tẽpora
cana crepanti cincta salo resonant. Magnus cui ꝑ-¬
pete mento ꝓfluit occeanus. ⁊ flumina cͥnib errãt.
Mentũ enĩ tẽpora ⁊ crines. ñ ad occeanũ ꝑtinent s
ad homines. Sic ⁊ alia reꝵ nõa de alio gne ut aliud.
genis decentissime decoris grã tͣnsferunt᷑. ut oratio
ꝑbrnetur. Metafora aũt aut partis unius. ut fluc¬
tuare segetes. ñ aũt pot̃ dici segetare fluctus. aut

Expanded text:
untur. Sed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea, quae intellegenda sunt, propterea figuratis amictibus obtegphorae modis quattuor: ab animali ad animate, ut: Aligeros conscendit equos. Metaphorice loquens miscuitnimali ad inanimale, ut Pontum pinus arat, sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. Ab inanimali ad animale, ut 'florida iuventus': miscuit flores inanimales iuventuti, quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare fluctus', aut
Abbreviated transcription (Latin):
aregib medo ⁊ ꝑso cognominate. qui eas ꝓuĩci¬
as bellando aggressi sunt. ex quib media ab &¬
casu tͣnsuersa patria regna amplectitur. ascosa
regio minime parturit. Sunt aũt medie due
ior ⁊ minor. Medi. arege suo cognominati
tantur. Namq iason peliaci regis fr̃ aphee fui
thesalia pulsus ẽ cũ media uxore sua cuius fuit
pͥuignus medus rex atheniensiũ qui pꝰ morten
iasonis orientis plagã ꝑdomuit. ibiq mediã
urbẽ condidit. gentẽq medoꝵ nõe suo appella¬
uit. s inuenimus ingenesi qd̃ madai filius iafet¬
auctor gentis medoꝵ fuit. a quo ⁊ cognomina¬

Expanded text:
regibus Medo et Perso cognominatae, qui easdem provincias bellando aggressi sunt. Ex quibus Media ab Occasu transversa Parregio minime parturit. Sunt autem Mediae duae: uit regionem. Medi a rege suo cognominati putantur. Namque Iason, Peliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est cum Medea uxore sua; cuius fuit privignus Medus rex Atheniensium, qui post mortem Iasonis Orientis plagam perdomuit, ibique Mediam urbem condidit, gentemque Medorum nomine suo appellavit. Sed invenimus in Genesi quod Madai auctor gentis Medorum fuit, a quo et cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere. qr cũ asole accipiat lum̃ ⁊ ita nob̃ luõe
Luna amissi ac recepti luminis uicib menstrua
spacia modatur. que idõ obliquo incedit cursu
⁊ñ recto ut sol scilicet. ne incidat incentrũ terre
frequent̃ patiatur eclipsin. uicinus ẽ enĩ eiꝰ cir¬
culus terre: crescens aũt orientẽ cornib spectat.
decrescens occidentẽ. merito quia casura ⁊ amissura
ẽ lum. DE uicitate lune ad terras. Luna
ꝑagit. ista ꝑ.xxx. dies ꝑeurrit. uñ ⁊ antiqui menses
in luna. annos aũt insolis cursũ posuerunt. Itaq
luna ꝑtricenos dies duodenis uicib suũ cursũ ꝑfici¬
ens consumat annũ scđm hebreos aliquib dieb
adiectis scd̃m romanos bisexto. semel inquadrien¬
nio unius diei adiectione celebrato. Cuius etiã aug¬
ꝓuidentie arde om̃e qđ gignitur alitur atq crescit
Nã ⁊ defectũ eius cõpatiuntur elem̃ta.⁊ ꝓcessu eiꝰ

Expanded text:
intelligitur. Quia cum a sole accipiat lumen, et ita nobis lucere intelligitur. Quia cum a sole accipiat lumen, et ita nobis lucere Luna amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. De vicinitate lunae ad terras . Lunaginta dies percurrit. Unde et antiqui menses in lunae, annos autem in solis cursu posuerunt. 2. Itaque luna per tricenos dies duodenis vicibus cursum perficiens, consummat annum secundum Hebraeos, aliquibus diebus adjectis; secundum Romanos, bissexto semel in quadriennio unius diei adjectione celebrato. Cujus etiam augProvidentiae arte, omne quod gignitur, alitur atque crescit. Nam et defectui ejus compatiuntur elementa, et processu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ut animantiũ cerebrũ maritimoꝵ humida siꝗ¬
d̃ẽ pleniores hostree reperiri dicant᷑ multaq a¬
la cũ glob lunaris crescit. De arboꝵ quoq nat̾is
idẽ allegant qui hoc usu ꝓpͥo comperert̃. Uidemꝰ
gͦortũ eius ⁊ defectũ rationis ẽẽ nõ infirmitatis.
uunquã eñi tantã reꝵ mutationẽ daret: nisi p̃stã
ne erortu solere mutari. s id si mutationis lunais
quadã fieret uiolentia ad om̃s eiꝰ ortꝰ intereret᷑ nu¬
Prima figura lune bicornis ẽ ita.
unita iterũ dimidia ex maiore ita.
Sexta iteꝵ sertilis ita.
Septima bicornis ita.
Sipti ma iteꝵ semis. ⁊ uicesima scda semis in suo
int̃ deficientẽ ⁊ nascent̃e luña. E aũt tricesima dies
qua luna ñ lucet. que idõ tunc uideri ñ pot̃: quia
soli ꝯunncta obscuratur. s eodẽ mom̃to renascens:
Lunã ꝑ alios ortus ⁊ occasus ait iginius necesse
ẽ moueri non stare. idq facilius quã de sole licet

Expanded text:
et maritimorum humida. Siquidem pleniores ostreae reperiri feruntur, multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem allegant, qui hoc usu proprio compererunt. Videmus ergo ortum ejus et defectum rationis esse, non infirmitatis. Numquam enim tannae exortu solere mutari, sed si id mutationis lunaris quadam fieret uiolentia, ad omnes eius ortus intexeretur nuPrima figura lunae bicornis est, itaQuinta iterum dimidia ex maiore ita. Sexta iterum sectilis ita. Septima bicornis ita. Septima autem semis et vicesima secunda semis in suo inter deficientem et nascentem lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eodem momento renascens Lunam per alios ortus et occasus, Hyginus ait, necesse est moveri, non stare, idque facilius quam de solis luce
Abbreviated transcription (Latin):
fortissimus. Maximus. aut meritis. aut etate.
aut honore. aut facundia. aut uirtute. aut om̃ib
debeant: quesitũ ẽ. Uaro tradit cesarẽ ꝑ huiusmõi
uerba enunciare solitũ ẽẽ ⁊ scribere. ĩn ꝑꝑ auctorita¬
tẽ tanti uiri consuetudinẽ factã: ut maximus. op¬
timus. pessimus scribatur. Mea cura. mea sollicitu
in campis asiaticis. bicornius. currit quasi sint duo.
redigentes se adum̃ũ. influit in mare cicladũ curr̃
milia octoginta tria. Ess. Meander. amnis asie
flexuosus. qui recurrentib ripis inter kariã ⁊ ioni¬
am p̃cipitatur in sini qui miletũ diuidit ⁊ prie¬
nam. Meander aũt uocatur qd̾ sit flexuosus ⁊ nũꝗͣ

Expanded text:
exequitur. Maximus, aut meritis, aut aetate, aut honore, aut facundia, aut virtute, aut omnibus debeant quaesitum est. Varro tradit Caesarem per I eiusmodi verba enuntiare solitum esse et scribere. Inde propter auctoritatem tanti viri consuetudinem factam, ut 'maximus', 'optimus', 'pessimus' scribatur. 'Malo' per uin campis Asiaticis. Bicornis currit, quasi sint duo. Redigunt se ad unum, et influit in mare Cycladum. Currit myrna vocata est. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui recurrentibus ripis inter Cariam et Ioniam praecipitatur in sinum qui Miletum dividit et Prienam;o Maeander autem vocatus quod sit flexuosus et numquam
Abbreviated transcription (Latin):
sol duodecimã parte spere eius que mennarrabil
habetur regreditur. quo girus solis anni cutuitu c̃¬
pleatur. in xxx. partiunculas quas miras greci uocãt
unã quãq duodec̃ĩ illaꝵ distribuunt portionẽ. ipsi
quoq portiunculã in sicaginta uices conferunt. rur¬
sũ unũqdq de illis seraginta sexagies secant. Hc aũt¬

Expanded text:
sol duodecimam partem sphaerae eius quae seruiens habetur egreditur, quo gyrus solis anni circuitu compleatur, in triginta portiunculas, quas μοίρας Graeci vocant, unamquamque duodecim 69 illarum distribuunt portionem; ipsam quoque portiunculam in sexaginta vices conferunt. Rursus unumquodque de illis sexaginta sexagies secant. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cata: qd̃ emineat in anima. uł qd̾ meminit. ũn
immemores amentes. Qua ꝓpter ñ anima s qd̃
excellit in anima mens uocatur. tãquã caput eus
uł oculus. Uñ ⁊ ipse homo scd̾m ment̃e imago dĩ
dicit᷑. Ita aũt hec omĩa adiuncta sunt anime ut
una res sit. ꝓ efficientiis enĩ causaꝵ. diuersa re
sortita ẽ aĩa. Nam memoria mens ẽ. ũn ⁊ imme¬
mores amentes. Dũ enĩ uiuificat corpus anima
ẽ. dũ uult anima ẽ. dũ scit mens ẽ. dũ recolit:
memoria ẽ. dũ rectũ uidicat ratio ẽ. dũ spirat
sp̃s ẽ. dũ aliquid sentit sensus ẽ. Nã un animꝰ
sensus dicitur ꝓ his que sentit. uñ ⁊ sententia no¬

Expanded text:
cata, quod emineat in anima, vel quod meminit. Unde et inmemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima mens vocatur, tamquam caput eius vel oculus. Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adiuncta sunt animae ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est, unde et inmemores amentes. Dum ergo vivificat corpus, anima est: dum vult, animus est: dum scit, mens est: dum recolit, memoria est: dum rectum iudicat, ratio est: dum spirat, spiritus est: dum aliquid sentit, sensus est. Nam inde animus sensus dicitur pro his quae sentit, unde et sententia no
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ egypti edificauit apafos iouis filius. cũ ĩsed̾a¬
egypto regnaret. Hec ẽ urbs uͥ carta nascitur. ubi ⁊̃
optimi mathematici fuerunt. Nam hane urbem
magicis artib deditã. pͥstim usq ad presens tp̃s ue¬
stigia erroris ostendunt. Memfis. ciuitas egyptioꝵ
ficitur bibula m̃fitis carta papyro. Hĩs. Memfitis.¬
lapis uocatur aloco egypti.⁊ est geminantis nate.
he tritus atq inhis que adurenda sunt ⁊ scd̾o ex
aceto illiitus. ita obstupescere facier. ut ñ sentiat

Expanded text:
tatem Aegypti aedificavit Epaphus Iovis filius, cum in secunda Aegypto regnaret. Haec est urbs ubi charta nascitur, ubi etiam optimi mathematici fuerunt. Nam hanc urbem magicis artibus deditam pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Tanis metropolis Aegypti, ficitur bibula Memphicis charta papyro. Bibulam auttus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque in his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat
Abbreviated transcription (Latin):
sideriis resistentes: ꝑ hoc qd̾ se om̃ipotenti dõ in
corde mactauerunt. etiã pacis tp̃r martires facti
sunt. qui etiã si ꝑsecutionis tp̃r existerent: martire ᷤᷤ¬

Expanded text:
sideriis resistentes per hoc, quod se omnipotenti Deo in sideriis resistentes per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt, qui etiam si persecutionis tempus existeret, martyre
Abbreviated transcription (Latin):
tires greca lingua latine testes dicuntur. ĩ ⁊ te¬
stimonia grece martiria nuncupantur. testes aũt
idõ uocati sunt: quia ꝑꝑ testimoniũ xp̃i passiones
sustinuerunt. ⁊usq ad morte ꝓueritate certauer̃.¬
qd̾ uõ ñ testes quo latine uti possemus s g̃ce mar¬
tires appellamus: familiarius eccłe aurib hoc uer¬
utimur. Martirũ pͥmus in nouo testamento ste¬
fanus fuit. qui hebreo sermone inĩpretatur nor¬
ma. qd̃ pͥor fuerit in martirio ad mmutationẽ fi¬
deliũ. Idẽ aũt ⁊ greco sermone in latinũ uertitur
coronatus. ⁊ hoc ꝓphetice. ut qd̃ sequeret᷑ iure uati¬
cinio quodã futuri pͥus inuocabulo resonaret. Pas¬
sus ẽ enĩ ut qd̃ uocabatur acciperet. Stephanus .n.
corona dr̃. humiliter lapidatus. s subtiliter corona¬
tus. Duo sunt aũt martirii gn̾ã. unũ in aꝑta passi¬
one. alterũ in occulta animi uirtute. Nam multi
hostis insidias tollerantes ⁊ cunctis carnalib de¬

Expanded text:
tyres Graeca lingua, Latine testes dicuntur, unde et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt, quia propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pr non testes quod Latine utique possemus, sed Graece martyres appellamus, familiarius Ecclesiae auribus hoc Grautimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Latinum vertitur coronatus; et hoc prophetice ut, quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur accepit. Stephanus enim corona dicitur; humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. Duo sunt autem martyrii genera, unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus de
Abbreviated transcription (Latin):
sme adiectione in coniugẽ sonat. ⁊ amare marit᷑
quasi mas. E enĩ nom̃ pͥme positionis. qd̾ facit in
diminutione masculus. inderiuatione maritus.
cuilis ⁊ colorib cõmendantur. Marmor. sermo g̃¬
cus ẽ. auiriditate uocatur. ⁊ quãuis postea ⁊ alii
polores mueniantur: nom̃ tam̃ pͥmũ uł pͥstinum
auiriditate tenuerunt. Marmoꝵ colores ⁊gn̾a.
innũabilia sunt. nõ tam̃ om̃ia erupib excidũt᷑.
s multa sub terra sparsa sunt p̃ciosissimi gnis.¬

Expanded text:
sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. culis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea et alii coloris inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi g