comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lacu uidee. nichil mergi potest. qͥcqͥd aninrã ht̃.
In indissiden uocari stagnũ in quo nichil inuatat.
s omĩa mergunt᷑. At contra malee lacũ ꝑ porti¬
damũ om̃ia fluitant. nichil mergit᷑. Marsicde
fons in frigia. saxa gerit. In achaia aqua ꝓfluit
ex saris. stix appellata. qͦd ilico potata interficit.
Celoaniũ stagnũ sicilie. tetro odore abigit ꝑri¬
mantes. fons est in africa cirta templũ amino¬
nis. qͥ humoris uexib humũ stringit. fauillas
etiã in cespitẽ solidat. fons iob in idumea. quat̾
no tenens ex his unũ colorem. in trogoditis lacꝰ
est. ter ui die fit amarus. ⁊ demle totiens dulcis¬
eit fo̾ns siloa ad racdicẽ moutis syon ñ iugib a¬
quis. s incertis horis dieb q ebullit. In iudea
quondã riuus sabbatis om̃ib siccabat᷑. In sardim¬
a fontes calidi. oculis medent᷑. fures arguiut.
Nam eecitate detegit᷑. eoꝵ facinus. In epiro ẽẽ fon¬

Expanded text:
lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater no tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus et deinde totiens dulcis. Fons Siloa ad radicem montis Sion non iugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebullit. In Iudaea quondam rivus sabbatis omnibus siccabatur. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt; nam caecitate detegitur eorum facinus. In Epiro esse fon
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ uulnera curat. In ethiopia lacus est. quo
ꝑfusa corꝑa. uelut oleo iitescunt. ⁊ eine fons in a¬
frica. canor̾s uoces facit. Ex clitorio lacu italie qͥ
biberint. iumi tediũ habent. In chio insula fontẽ
c̃ẽ quo hebetes fiant. In boetia duo fontes alter me¬
moriam. alter obluuonẽ affert. Cidici fons. amorẽ
uenens tollit. Boctii lacus furialis est. de quo qͥ
biberit: ardore libidinis erardescit. In campania
sunt aque. que sterilitatem feminarũ. ⁊ uiroꝵ
insaniam abolere dicunt. In echiopie tonte rubro. qui
biberit lumphaticꝰ fit. Aehtuus fons archaclie. abortꝰ
fieri ñ patit᷑. In sicilia fontes st̃ duo. quoꝵ unus steri¬
lem fecundat. alter fecundã sterilem facit. In thessa¬
lia duo st̃ flumina. ex uno bibentes oues inigras fiec
ex altero albas. ex utroq uarias. Clitumnꝰ lacus
in umbria marimos bories gignit. Reatinis paludis
aquis iuñitoꝵ ungulas incdurari. In asphatite

Expanded text:
oculorum vulnera curat. In Aethiopia lacus est quo oculorum vulnera curat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo nitescunt. Zamae fons in Africa canoras voces facit. Ex Clitorio lacu Italiae qui biberint vini taedium habent. In Chio insula fontem esse quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes; alter memoriam, alter oblivionem adfert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. Boeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae quae sterilitatem feminarum et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte Rubro qui biberit lymphaticus fit. Leinus fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo, quorum unus sterilem fecundat, alter fecundam sterilem facit. In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. In Asphaltite
Abbreviated transcription (Latin):
aua dicta qͦd suꝑfities eiꝰ equalis
sit. hinc ⁊ equor appellatũ. qͥa e¬
qualit̾ sursũ est. Duo aũt ualidis¬
suna uite humane clem̾̃ta ignis ⁊
aqua. Unde grauit̾ damuant᷑. quib ignis ⁊
aqua int̾dicit᷑. Aquarũ clem̾tum ceteris om̃ib
imperat. Aque enĩ celũ temꝑant. terrã fcun
dant. aerem exhalationib suis incorꝑant. scan¬
dunt in sullime. ⁊ elum sibi raudicant. Quro
enĩ mirabiliꝰ aquis inoelo stantib: Parum sit
in tautã ꝑuenisse altitudie̾ rapiunt ⁊ fecum
piscium examina. essuse om̃iũ in terra nascen¬
tium causa fuuit. fruges gignunt. arbores
frutices herbas ꝙ ꝓducunt. sordes dec̾gunt.
peccata abluunt. potũ cunctis animantibr tri¬
buunt. De diuersitate Aquaꝵ. .
QaRue nature diuersitas. mł¬
ta est. Alie enĩ salis. alie iitri.
alie aliuminis. alie sulphuris.
alie bituminis. alie curã mor¬
boꝵ adhibentes. Nam uixta romã. albule a¬
que uuluerib medent᷑. In ttalia fons ciecronis

Expanded text:
Aqua dicta quod superficies eius aequalis sit; hinc et aequor appellatum, quia aequaliter sursum est. Duo autem validissima vitae humanae elementa ignis et aqua; unde graviter damnantur quibus ignis et aqua interdicitur. Aquarum elementum ceteris omnibus imperat. Aquae enim dant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam pervenisse altitudinem; rapiunt et secum piscium examina; effusae omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores, frutices herbasque produnt, sordes detergunt, peccata abluunt, potum cunctis animantibus tribuunt. § 13 De diversitate aquarum. Aquarum naturae diversitas multa est: aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes. Nam iuxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis
Abbreviated transcription (Latin):
imm̃soꝵ hominũ monstra imposibile ẽ. Par¬
thia ab indis finib usq ad mesopotamiã gene¬
ralit̾ nominat᷑. Propt̾ inuictã enĩ uͥtittem par¬
media ⁊ ꝑsida. que regiones inueẽ sibi conun¬
cte. mitiũ ab indo flumine sumunt. sigri elau¬
dunt᷑ locis montuosis. ⁊ asꝑiorib site. habentes flu¬
uios iclaspẽ. ⁊ arbem. Sunt enĩ uit̾ se finib suis
discrete. nomina a ꝓpͥis auctorib ita trahentes. Ara¬
cusia ab oppido suo nuncupata. Parchiam. par¬
thi ab seichia uenientes occupauert᷑. eamq ex
suo nomine uocauer̃t. Huic a meridie rubrũ
mare est. a septentͥone ircanũ salũ. ab occiduo
solis plaga media. Regna u ea decẽ ⁊ octo ft̃
porrecta a caspio littore usq ad t̾ras scit̾arum
Assiria uocata ab assur filiosem. qͥ eam regi¬
onẽ pt᷑ diluuiũ pͥmus incoluit. hec ab ortu
indiam a meridie mediã tangit. ab occiduo
tigrim. a septentͥone montẽ caucasũ. uͥ porte

Expanded text:
immensorum hominum monstra impossibile est. Parimmensorum hominum monstra impossibile est. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopotamiam generaliter nominatur; propter invictam enim virtutem ParMedia et Persida, quae regiones invicem sibi coniunctae initium ab Indo flumine sumunt, Tigri clauduntur, locis montuosis et asperioribus sitae, habentes fluvios Hydaspem et Arbem. Sunt enim inter se finibus suis discretae, nomina a propriis auctoribus ita trahentes. Aracusia ab oppido suo nuncupata. Parthiam Parthi ab Scythia venientes occupaverunt, eamque ex suo nomine vocaverunt. Huius a meridie Rubrum mare est, a septentrione Hyrcanum salum, ab occidui solis plaga Media. Regna in ea decem et octo sunt, porrecta a Caspio litore usque ad terras Scytharum. Assyria vocata ab Assur filio Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam, a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septentrione montem Caucasum, ubi portae
Abbreviated transcription (Latin):
sionis aditꝰ parachsi pateat. Inclia uocata ab
uido flumine. quo ex parte occidentali clau¬
dit᷑. hec a mericliano mari porrecta usq ad ottũ
solis. ⁊ a septentͥone usq ad montẽ caucasum
ꝑuenit. habens gentes multas ⁊ oppicla. insu¬
iam qͦ. tabpbane gẽmis ⁊ elefantis resertam.
cisan ⁊ argieii. auro angentoq frcunclas. utdẽ¬
ꝙͥ arborib folus nungͣm carente. Habet ⁊ flu¬
uios gangen ⁊ nicdan ⁊ ipanem illustrantes
indos. Terra indis fauonii spũ saluberrima.
in amis bis metie fruges. uice hiemis cͥcheuias
patit᷑. siguit aũt tincti colons homines. elefan¬
tos ingentes. monoceron bestiã. psitacũ auem.
lamũ aromaticũ. Mitcit ⁊ ebur. lapides ꝙͦ pre¬
ciosos berillos. crisopassos. ⁊ aclamantẽ carbun¬
culũ ignites margaritas. ⁊ unionis. quib no¬
biliũ feminarũ arcdet ambitio. Ibi ft̃ ⁊ montes
aurei. quos adire ꝓpter dracones ⁊ griphes. ⁊

Expanded text:
sionis aditus Paradisi pateat. India vocata ab sionis aditus Paradisi pateat. India vocata ab Indo flumine, quo ex parte occidentali clauditur. Haec a meridiano mari porrecta usque ad ortum Solis, et a septentrione usque ad montem Caucasum pervenit; habens gentes multas et oppida, insulam quoque Taprobanen gemmis et elephantis refertam, Chrysam et Argyren auro argentoq arborum foliis nunquam carentem. Habet et flavios Gangen et Indum et Hypasin illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima; in anno bis metit fruges, vice hiemis Etesiis potitur; gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, lamum aromaticum, mittit et ebur, lapides quoque pretiosos, berillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites, margaritas et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones et gryphes, et
Abbreviated transcription (Latin):
lis. a meridie oceano. ab occiduo nr̃o mari fi¬
nit᷑. a septentͥone meotidi lacu. ⁊tanai fluiuo
terminat᷑. Habet aut ꝓuincias multas ⁊ regi¬
ones. quarũ breuit̾ nomina ⁊ situs expecdiã.
sũpto untio a parachso. Parachsus. e̾ locus
in orientis partib constitutus. cuiꝰ uocabulũ
ex greco in latinũ uertit᷑ ortus. Porro hebraiee
Quod utrunq iunctũ facit ortum deliciarũ.
Est enĩ genere om̃i ligni. ⁊ pomiferarũ arboꝵ
consitus. habens etiã ⁊ lignũ uite. Non ibi
frigus. ñ estuis. s ꝑpetua aeris temꝑies. E cuiꝰ¬
medio fons ꝓrumpens totũ nemus irrigat.
Diuidit᷑ ꝙ in quattior nascentia flumina. Cuiꝰ
loci pꝰt pecc̃m pͥmi hominis aditꝰ int̾clusus est
septus est enĩ undiq rũphea flãmea .i. muro
arceudis sp̃itib malis sr̃ rumphee fragrantiã
ordinatũ est. ut hoĩes flãme. angłos uͦ malos
angli sũmoueant. necui carni uł sp̃ui tͣnsg̾s¬

Expanded text:
lis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari filis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias multas et regiones, quarum breviter nomina et situs expediam, sumpto initio a Paradiso. Paradisus est locus in orientis partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus: porro Hebraice Quod utrumque iunctum faciest enim omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus, habens etiam lignum vite; non ibi frigus, non estus, sed perpetua aeris temperies; et dimedio fons prorumpens totum nemus irrigat, dividiturque in quatuor nascentia flumina. Cujus loci post peccatum homini aditus interclusus est. Septus est enim undique romphaea flammea, id est muro arcendis spiritibus malis super rompheae flagrantiam ordinatum est, ut homines flammae, angelos vero malos angeli submoveant, ne cui carni vel spiritui transgres
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. qͥa sicut rota est. Un¬
de ⁊ breuis etiã rotella. orbieu¬
lus appellat᷑. Undiq enĩ oceanus cicũfluens
eiꝰ in circulũ ambit fines. Diuisus .ẽ. aũt tri¬
farie. e quib una pars asia. altera europa.
tertia africa. que libia nuncupat᷑. Quas
tres orbis partes. ueteres ñ equalit̾ diuisert᷑.
Nam asia a meridie ꝑ orientẽ usq ad septẽ¬
trionẽ ꝑuenit. Europa uͦ a septentͥone usq
ad occidentẽ. Atq inde africa ab occidentẽ
usꝙ ad meridiem. Uncde euident̾ orbẽ dnm¬
diũ. due tentnt europa ⁊ africa. aliũ uͦ dimi¬
diũ sola asia. S ideo iste due partes facte suit
qͥa uit̾ utranq ab oceano mare magnũ ingir¬
dit᷑. qͦd eas int̾secat. Quappt̾ si in duas partes
orientis ⁊ occidentis orbẽ diuidas. asia eritm¬
est appellata que apud antiquos
imperiũ tenuit orientis. hec in
tertia orbis parte disposita. ab oriente ortu so¬

Expanded text:
dictus, quia sicut rota est; undictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibus una pars Asia, altera Europa, tertia Africa nuncupatur. Quas tres partes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam Asia a meridie per orientem usque ad septentrionem pervenit; Europa vero a septentrione usque ad occidentem; atque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent, Europa et Africa, alium vero dimidium sola Asia; sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes orientis et occidentis orbem dividas, Asia eritest appellata, quae apud antiquos imperium tenuit Orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab Oriente ortu so
Abbreviated transcription (Latin):
De terRa. .i.¬
ERRa est in media mundi re¬
gione posita. om̃ib partib
celi in modũ centri equali interuallo consistens.
Que singulari numero totũ orbem signifi¬
cat. plurali uͦ singulas partes. Cuiꝰ nomina di¬
uersa dat ratio. Nam t̾ra dicta a suꝑiori parte
qua terit᷑. humus uelut ab infcriori humicda
terra. ut sub mari. sellus aũt qͥa fructus eius
tollunus. Hec ⁊ ops dicta. eo qͦd opem fert fru¬
gib. Facdhem ⁊ arua. ab arando ⁊ colendo uoca¬
ta. Propͥe aũt terra ad distinctionẽ aque arida
teiris. Nam ut humida sit. hoc aquarũ af¬
finitate sortit᷑. Cuius motũ alii dicunt uen¬
tum ẽẽ in concauis eiꝰ. qͥ motus eam mouet.
dicunt generalem in t̾ris moueri. ⁊ eas simł
concutere. sicut uas ut dicit lucretiꝰ. Aui
latentes ruine suꝑposita cuncta concutiuił.
Terre qͦ hiatus aut motu aque inferioris
fit. aut crebris tonitrus. aut de concauis
t̾re erũpentib uentis De orbe .ii.¬
RBls. a rotunditate circuli

Expanded text:
De terra. Terra est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida terris; nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in concavis eius, qui motus eam movet. dicunt genetalem in terris moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretius6, 55rumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. § 2 De orbe. Orbis a rotunditate circuli
Abbreviated transcription (Latin):
pitella dicta qͦd sint colũnarũ capita. sicut
Tegule qͦo tegant edes. Q imbrices qd accipi¬
aut imbres. Lateres ⁊ laterculi. qͦd lati form̃t᷑.
curcũactis undiq iiiͦi. tabulis. Canalis. ab eo
qͦd caua sit in modũ canne. Sane caualem
meliꝰ gen̾e feminino qm masculino ꝓferinꝰ.
fistule aquarũ st̃ dicte qͦd aquas fundant

Expanded text:
pitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut pitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut Tegulae, quod tegant aedes; et imbrices, quod accipiant imbres. Lateres et laterculi, quod lati formentur circumactis undique quattuor tabulis. Canalis ab eo quod cava sit in modum cannae. Sane canalem melius genere feminino quam masculino proferimus. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
apd̾ grecos hũt. elaborata arte picture lit̾stota.
paruulis crustis. ac tessellis tinctis in uarios co¬
cedant᷑. Uñ ⁊ pauor. qͥa cedit cor. Ostracus est
pauim̃tũ testaccũ. eo qͦo fractis testis. caloe admix¬
to feriat᷑. Testã enĩ greci ostra dicunt. Cõpluuiũ
dictum qͥa aque ꝑtib que cura ft̃ eo conueni¬
unt. Tessella st̃. a qiuilx domicilia st̾niuitur.¬
a tesseris noĩata .i. qͣdratis lapillis. ꝑ diminiti¬
onẽ. Bases fulture st̃ colũnarũ que a fundam̃¬
to consurg̃t. ⁊ suꝑposite fabrice sustinent pond̾.
Basis aũt nom̃ petre est fortissime. syro sermo¬
ne. Colu̾ne ꝓ longitudine ⁊ rotunditate uo¬
ratio erat. colũuarũ altitudinis. tercia pars
latitudinũ. Genera rotundarũ. iii. Dorice.
diuis ⁊ altitudinis int̾ se distantes. Quintũ
genꝰ est earũ que uocant᷑ attice. qͣdernis au¬
gulis aut ampliꝰ. parib laterũ int̾uallis. Cã¬

Expanded text:
apud Graecos habent elapud Graecos habent elparvulis crustis ac tessellis tinctis in varios coedantur. Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci dictum, quia aque partes que circa sunt eo conveniant. Tessella sunt e quibus domicilia sternua tesseris nominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate voratio erat columnarum altitudinis tertia pars latitudinum dinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Camere st̃ uolumina intͦrsũ respicientia.
appellate a curuo. Camur enĩ grece curuũ
eit. Laquearia st̃ que camerã subtegunt.
⁊ ornant. que ⁊ lacunaria dicunt᷑. Pricipa¬
lit̾ aũt lacus dr̃. ut lucilius. Resultant edes¬
ꝙ lacus q. Ciuꝰ diminutio lacunar facit.
ut oratius. Neꝙ aureũ mea reclimet in do¬
mo lacunar. Inde fit alia diminutio lacu¬
nariũ. ⁊ ꝑ antisticon laqueariũ facit. absi
Dagrooo sermone. latine int̾pr lucida. eo
utrũ absidam uł absidem dice debeamus.¬
hos uerbi genus ambiguũ qͥdam doctoꝵ
pristimant. Testudo est camera templi obli¬
⁊ ham in modũ destudinis ueteres temploꝵ
tecta faciebant. Que ideo sic fiebat: ut celi una¬
ginẽ redileret. qͦd constat ẽẽ conuexũ. Aui
testudinẽ uolunt ẽẽ locũ in ꝑtem atrii. adu̾¬
sum uenientib Arcus dicti qͦd sint arta conclu¬
sione curuati. ip̃i ⁊ fornices. Pauim̃ta. originẽ

Expanded text:
Camerae sunt volumina introrsum respicientia, Camerae sunt volumina introrsum respicientia, appellatae a curvo; καμουρo enim Graece curvum est. Laquearia sunt quae cameram subtegunt et ornant, quae liter autem lacus dicitur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium da Graeco sermone, Latine interpretatur lucida, eo utrum absidam an absidem dicere debemus, verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo est camera templi obliqua: nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, quae ideo sic fiebat, ut coeli imaginem redderet: quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii adversum venientibus. Arcus dicti quod sint arta conclusione curvati; ipsi et fornices. Pavimenta originem
Abbreviated transcription (Latin):
dictam eo qͦd domui luc̃ẽ ministrat. Cõm¬
positũ nom̃ ex greco latino ꝙ sermone fos
enĩ grece lux est. Cardo est locus in qͦ hosti
ianuã regat ac moueat. Unde ⁊ ꝓuerbia¬
le est. in cardine rem ẽe. Limina hostioꝵ
dicta. eo qͦd tͣransu̾se sint ut limes. ⁊ ꝑ ea sic̃
in agro aut iutroeat᷑ aut foras eatur. Postes
eedimꝰ. pͥusqm domũ ingrediam᷑. Postes
co qͦd p̾t hostiũ stent. De partib edifitioꝵ
sit domui. Idem ⁊ cem̃tũ. a oeclendo
ditum. qͦd grasso lapide surgat. Paries nun¬
cupat᷑. qͥa semꝑ duo st̃ pares. uł a latere uł a
fronte. Siue enĩ tetͣgonũ. siue exagonũ sit.
qͥ se conspiciunt ex pari erunt. Altt̾ eiũ stru¬
ctura facta deformis est. Parietinas dicimꝰ
qͣ parietũ rumas. Sunt enĩ parietes stan¬
tes sine tecto. sine habitantib Angulus qͦd
duos parietes in unũ uingat. Culmina di¬
ut nẽ rustica. Hinc tecti sũmitas. culm̃ dr̃.

Expanded text:
dictam eo quod domui lucem minestret, condictam eo quod domui lucem minestret, conpositum nomen ex Graeco Latinoque sermone; φῶς enim Graece lux est. Cardo est locus in quo ostiuianuam regat ac moveat. Unde et proverbiale est: 'In cardine rem esse.' Limina ostiorum dicta eo quod transversa sint ut limes, et per ea sicut in agro aut introeatur aut foris eatur. Postes cedimus prius quam domum ingrediamur; postes eo quod post ostium stent. DE PARTIBUS AEDIFICIORUM . sit domui. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Paries nuncupatus quia semper duo sunt pares, vel a latere vel a fronte. Sive enim tetragonum sive hexagonum sit, qui se conspiciunt ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. Parietinas dicimus quasi parietum ruinas: sunt enim parietes stantes sine tecto, sine habitantibus. Angulus, quod duos parietes in unum coniungat. Culmina diut nunc rusticani. Hinc tecti summitas culmen dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ pͥuate. uł spaciũ adiadens edilȩ publicis.
& uestibulũ dictũ eo qͦd eo uestiunt᷑ fores. aut
qͦd aditũ tecti uestiat. aut ab stando. Porticus.
qͦd transitꝰ sit magis qͣm uͥ standũ sit. qͣi por¬
ta ⁊ porticꝰ. eo qͦd sit aꝑtus. Ianua a iano qͦdã
cat limina Iani. Est aũt pͥmus domꝰ ingress.
cecera intra ranuã hostia uocant᷑. Seneralit̾
hostiũ est ꝑ qͦd ab aliqͦ arcemͦ ingressu. ab ob
Alii auuit hostiũ appellari. qͦd hostem morit᷑
Ibi enĩ nos adu̾sariis obicimꝰ. Hiuc ⁊ hostia
tiberina. qͥa hostib fc̃ opposita. fores ⁊ ualue
claustra st̃. Sed fores dicunt᷑ que foras. ualue
que uit᷑ reuoluunt᷑. ⁊ duplices cõplicabiles ꝙ ft̃.
Sed gen̾alit̾ usus. uocabula ista corrũpit̃
Claustra. ab eo qͦd claudant᷑ dicta. fenestre ft̃
quil pars erterior angusta. ⁊ interior dift¬
sa est. quales in horreis uidemꝰ dicte eo gͦo lud̃
positꝰ hõ: toras uideat. Ali senestira pitast

Expanded text:
ium adiacens aedibus publicis. Et vestibulum dictum eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut ab stando. Porticus, quod transitus sit magis quam ubi standum sit, quasi porta; et porticus, eo quod sit apertus. Ianua a Iano quodam cat limina Iani. Est autem primus domus ingressus; cetera intra ianuam ostia vocantur generaliter. Ostium est per quod ab aliquo aAlii aiunt ostium appellari quia hostem moratur. Ibi enim nos adversariis objicimus, hinc et Ostia Tiberina, 227 quia hostibus sunt opposita. Fores et Valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae quae intus revolvuntur, et duplices conplicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista corrupit. Claustra ab eo quod claudantur dicta. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae eo quod lucem positus homo videt. Alii fenestram putant
Abbreviated transcription (Latin):
murũ. Porta dr̃ qͥa potest uł iportari uł
exportari aliqͥt. Ppͥe aũt porta aut urbis aut
dicti. llic ip̃a spacia angusta que int̾ uicos st̃.
Plates ꝑpetue ac latiores ciuitatũ ft̃. uxta ppͥ
etatẽ ungue grece. a latitudine nuncuꝑateᷤ.
Platos enĩ greci latũ dicunt. Quintane pars
plates qͥnta est. qua carpentũ ꝓgredi porest.
Coace dicte. qͦd his ꝑcolant᷑ aque. Has pͥmum
rome fecisse tarqͥmũ pͥscum. ut quotiens in¬
ciuitatẽ emitcerent᷑. ne maximis ꝓpetius ꝙ
tempestatib planiciẽ uł funclam̃ta urbium
strages aquarũ subũteret. Imbuli. uł qͥa sub
uolumina st̃. uł qͥa sub his ambulat᷑. Sunt
enĩ portici huic iide platearũ. fo̾rus est guer¬
ceuclarũ litiũ locus. a fando dictus. siue a pho¬
roneo rege qͥ pͥmus leges grecis decdit. Hec loca
⁊ ꝓrostra uocant᷑. icło qͦd ex bello punico captis
nauib cartaginiensiũ rostra ablata ft̃. ⁊ in¬

Expanded text:
murum. Porta dicitur qua potest vel inportari vel exportari aliquid. Proprie autem porta aut urbis aut dicti. Viae ipsa spatia angusta quae inter vicos sunt. Plateae perpetuae ac latiores civiietatem linguae Graecae a latitudine nuncupatae; πλατύς enim Graeci latum dicunt. Quintana pars plateae quinta est, qua carpentum progredi potest. Cloacae dictae quod his percolantur aquae. Has primum Romae fecisse Tarquinium Priscum ut, quotiens civitatem emitterentur, me maximis perpetuisque tempestatibus, planiciem vel fundamenta urbium, strages aquarum subverteret. DE FABvolumina sunt, vel quia sub his ambulant. Sunt enim portici hinc inde platearum. Forus est exercendarum litium locus a fando dictus sive a Phoroneo rege, qui primus Graecis legem dedit. Haec loca et prorostra vocantur ideo quod ex bello Punico captis navib
Abbreviated transcription (Latin):
monte parnoso. in cuiꝰ circuitu deucalion tẽ
regno potiebat᷑. Qui tunc ad se ratib confu¬
gientes susceptos. ꝑ gemina parnasi iuga.
fouit ⁊ auiit. A quo ppterea genus hominũ¬
grecoꝵ fabule ex lapidib reparatũ ferunt. ab
eo ꝑꝑter hominũ insitã cordis duriciã. S ⁊
flumina cũ insolitis aucta imbrib. ultra
consuetudinẽ uł diurnitate. uł magnituli¬
ne redundant. multa q ꝓsterut. ⁊ ip̃ã dilu¬
uiũ dicunt᷑. Sciendũ aut flumina cũ supra
modũ crescunt. ũ tantũ ad presens iunferre dã

Expanded text:
monte Parnaso, in cuius circuitu Deucalion tunc monte Parnaso, in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fouit aluitque; a quo propterea genus hominufabulae ex lapidibus reparatum ferunt ab eo propter hominum insitam cordis duritiam. Sed et flumina cum insolitis aucta imbribus ultra consuetudinem, vel diuturnitatem vel magnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum crescunt, non tantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
currat. Bitine enĩ greci. humile uł mersum
uocant. Quecdam aut flumina in diluius
soluta mole terrarũ preclusa st̃. quedam
uͦ que ñ erant. abyssi tunc ruptis meatib
erupert̃: De diluuiis.
NUIUM dictũ qͦd aquarũ
clacde. omĩa que inuindaueriã
deleat. Primũ diluuiũ exticit
sub nos. quando hominũ scelerib offensus
oñipotens. toto orbe contecto. deletis cunctis.
unũ spaciũ celi ac pelagi fuit. Cuiꝰ iudiciũ
actenus uidemꝰ in lapidib. quos in remotis
montib conchis ⁊ ostreis concrecos. sepe etiã
cauatos uisere solemus. Secł̾m diluiuiũ fuit
inachaia. iacob patͥarhe. ⁊ ogigi temꝑib
qͥ eleusine conditor ⁊ rex fuit. nom̃ q loco⁊
tempi dedit. Ĩerciũ diluurũ in thessalica moy¬
cropẽ regnauit. Cuuiͣ temꝑibr aquarũ illumes
maiorẽ partẽ popło̾ꝵ thessalie absumpsit. pau¬
cis ꝑ refugia montiũ liberatis. maxime in

Expanded text:
currat: †bitin† enim Graeci humile vel mersum currat: †bitin† enim Graeci humile vel mersum vocant. Quaedam autem flumina in diluvio soluta mole terrarum praeclusa sunt, quaedam vero, quae non erant, abyssi tunc ruptis meatibus eruperunt. § 22 De diluviis. uvium dictum quod aquarum clade omnia quae inundaverit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moycrope regnauit. cuius temporibus aquarum inluuies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in
Abbreviated transcription (Latin):
ta sciicdens ñ modicũ sepe nauigantiũ facit
ꝑiculũ. dũ int̾ se maris fluctus ⁊ amnis fiuen¬
ta deccrtant. Rhenus. a rocdani societate fert᷑.
uocatus. qm̃ cũ eocdem ex una ꝑuincia oritur.
Est aũt grmanie fluiuꝰ. int̾ tres europe maxi¬
mos fliuos cõputat᷑. qͥ a nigo alpiũ usq ioce¬
am ꝓfuncla. cursus suos dirigit. Iberus amnis
qͥ quonctã totĩ hisꝑanie nom̃ dedit. Mineus
gallicie fluuiꝰ. nom̃ a colore pigm̃ti sumpsit.
qͥ in eo płimus inuentt᷑. Doris a grecis qͣi dori¬
cus. Tagum fluiuũ cartago hispane nuncu¬
pauit. ex qua ortus ꝑcedit. fiuuiꝰ arenis auri¬
feris copiosus. ⁊ ob hoc ceteris fluuiis hispani-¬
arũ prelatus. Setis fluiiꝰ. qͥ ⁊ betier ꝓuincie
nom̃ dedit. De qͦ martialis. Setis olifera crinẽ¬
recdimite corona. Aurea qͥ uitidis uellera tin¬
gus aquis. Lo qͦd ibi lane pulchro colore tin¬
guant᷑. Setis aut̃c dictus. eo qͦd humili solo de¬

Expanded text:
ta scindens, non modicum saepe navigantium facit ta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant. Rhenus a Rhodani societate fertur vocatus, quoniam cum eodem ex una provincia oritur. Est autem Germaniae fluvius inter tres Europae maximos fluvios conputatus, qui a iugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totius Hispaniae nomen dedit. Mineus fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitur. Durius a Graecis, quasi Doricus. Tagum fluvium Cartago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus procedit; fluvius harenis auriferis copiosus, et ob hoc ceteris fluviis Hispaniarum praelatus. Baetus fluvius, qui et Baeticae provinciae nomen dedit. De quo Martialis 12, redimite corona, aurea qui nitidis vellera tingis aquis; eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictus eo quod humili solo de
Abbreviated transcription (Latin):
riuemiã in ariaticũ mare defert᷑. Liberis ita¬
ue suiuuuis. a tiberino rege albanoꝵ dr̃ appellat᷑
qͥ in hune fluuiũ cecidit. ⁊ de exitu suo nomen
decit. Nam antea albula. antiquũ nom̃ a co¬
loe habuit. qͥd niuib albus sit. Ip̃e est aũt
tibris qͥ ⁊ tiberis. s tiberis in cotidiano sermo¬
ne. tibris in uersu dr̃. Danubius germanie
fuui. uocari fert᷑ a niuiũ copia quib magis
auget᷑. Iste est qͥ in europa plus om̃ib hĩ famã
Ieem ⁊ ister qͥa dũ ꝑ inumeras uadit gentes.
mitat ⁊ nom̃. ⁊ maiores sibi ambiendo colli¬
git uires Oritur a germanicis uigis. ⁊ occiden¬
talib partib barbaroꝵ ꝑgens contͣ orientem
xxͣ. in se fiuiuios recipit. septẽ hostiis in pontũ
influit. Rhocdanus gallie fiuuiꝰ. ab oppido ro¬
do cognominat᷑. quẽ coloni rodianũ uocaue¬
it᷑. qͥ rapido concit᷑ cursu. tirrem equoris fre¬

Expanded text:
Ravennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis ItaRavennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvius a Tiberino rege Albanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluvium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis; sed Tiberis in quotidianoo sermone, Tibris in versu dicitur. Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus barbarorum, pergens contra orientem: sexaginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pontum influit. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris fre
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ smirneos fecat campos ⁊ ip̃e fluctib aureis ⁊
arenis plenus. a quo ⁊ sinirma uocata est.
Meander annus asie flexuosus. qͥ recurrentib
ripis. int̾ asiam ⁊ ioniã p̾cipitat᷑ in sinũ qͥ mi¬
letũ diuidit ⁊ pͥenan. Meander aũt uocatus
qͦd sit flexuosus ⁊ ñ qͣm currat rect᷑. De quo om
fuit rex scitarũ pͥmus. a qͦ tanais fert᷑ fuius
nuncupat᷑. qͥ ex rifeis siluis ueniens. dirunit
europam ab asia. int̾ duas mundi partes mre¬
dius currens. atq in pontũ fluens. Inachus
achaie aminis. argolicos irrigans campos. quẽ
rex inachus a se nominauit. qͥ exordiũ argi¬
ue genti pͥmus dedit. Ibi ⁊ erimantꝰ. ab eri¬
manto monte demissus. Paclus italie fluuiꝰ
a iugis alpiũ fusus. ex trib fontib ort᷑. ex
qͥb uni uocabulũ ẽ. padus. qͥ diffusus in
modũ stagni. amnẽ sin digerit. a qͦ ⁊ padus
& extinctus. Auget᷑ auĩt ex ortu canis. liquescen¬

Expanded text:
qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et harenis plenus; a quo et Smyrna vocata est. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui recurrentibus ripis inter Cariam et Ioniam praecipitatur in sinum qui Miletum dividit et Prienam;o Maeander autem vocatus quod sit flexuosus et numquam currat rectus. De quo Ovfuit rex Scytharum primus, a quo Tanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens atque in Pontum fluens. Inachus Achaiae amnis Argolicos inrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae gentis primus dedit. Ibi et Erymanthus ab Erymantho monte demissus. Padus Italiae fluvius a iugis Alpium fusus ex tribus fontibus oritur; ex quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni amnem sinu digerit; a quo et Padus et extinctus. Augetur autem exortu Canis liquescen
Abbreviated transcription (Latin):
lauert̃. Cuiꝰ luentis ex ip̃o impetu frigidiorib
ce. dephiris assidue ibi spirantib tota cuitas no¬
mentis pene om̃ib refrigerat᷑. Iorclanis iuare
sluuius. a duob fontib nominat᷑ quoꝵ ater
uocat᷑ ior. alter dan. His gͥ ꝓcul a se distantib
in unũ alueum federatis. iorctams deinceps ap¬
pellat᷑. Nascit᷑ aut sub ubano monte. ⁊ duudit
iudeam ⁊ arabiam. Qui ꝑ multos circuitus
iuxta iericho in mare mortuũ influit. fusis
causaseis montib fusus cũ plurib aliis. in eu¬
sinũ se precipitat mare. uncde ⁊ nuncupat. sig¬
nus amnis cilicie e tauro monte ꝓgrediens i¬
ram aquarũ habens suauitatẽ. s qͥa qͥeqͥo cau¬
didũ est. cignũ gentili lingia syridicunt. Inde¬
nuis est ⁊ qͥetus. llas fiuuius asie. Pactolus. fu¬
uius asiȩ arenas aureas trahens. De quo uirgi
fauore. alit̾ crisortiã uocant. Ermus fluiuꝰ asie

Expanded text:
lavere. Cuius fluentis ex ipso impetu frigidioribus, lavere. Cuius fluentis ex ipso impetu frigidioribus, et zephyris assidue ibi spirantibus tota civitas momentis prope omnibus refrigeratur. Iordanis Iudaeae fluvius, a duobus fontibus nominatus, quorum alter vocatur Ior, alter Dan. His igitur procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Iordanis deinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Eusinum se praecipitat mare; unde et nuncupatur. Cydnus amnis Ciliciae e Tauro monte progrediens, miram aquarum habens suavitatem, et quia quidquid candidum est, 'cydnum' gentili lingnuis est et quietus. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, harenas aureas trahens: de quo Vergilfluore aliter Chrysorrhoam vocant. Hermus fluvius Asiae
Abbreviated transcription (Latin):
frugib uł ab ub̾tate nom̃ accepit. Nam hebra¬
i eufrata. fertilitas int̾pretat᷑. Mesopotamiã
&eñ in quibdam locis ita irrigat. sicut nlus
menia. qͥ ꝑ diu̾sa euutes longiꝰ diuidut᷑. spa¬
antiqͥssimus. ex quo annis orientis nom̃ acce¬
Araris fiuuiꝰ orientis. de quo uirgiliꝰ. Autt ara¬
rit enĩ ꝑ parthiam ⁊ assiriã. Sactrus fluiuꝰ ori¬
entis. a rege bactro uocat᷑ fert᷑. a quo ⁊ bactriam
⁊ urbs eoꝵ. Coaspis ꝑsarũ fluuiꝰ uocatꝰ eoꝵ un¬
gua. qͦd miram aque dulcedinẽ habeat. adeo
ut ꝑsici reges qmͣdiu int̾ ripas ꝑsicus fluit sibi
ex eo pocula uindicarint. fx hoc amine. qͥdam
cignũ cilicie fluuiũ diriuari existimant. Ara¬
xis amus armeniȩ qͥ ab uno moute cũ eufra¬
uellet. ponte fabricato. tanta ui munclauit
ut pontẽ dirueret. hic breuib int̾uallis ab
eufratis ortu caput tollit. ac deuide caspiũ
muros decurrens. qͥ a solis ortu oriens. quẽ de

Expanded text:
frugibus, vel ab ubertate nomen accepit, nam Hebrafrugibus, vel ab ubertate nomen accepit, nam Hebraice Ephrata fertilitas interpretatur: Mesopotamiam enim in quibusdam locis ita inrigat, sicut Nilus menia, qui per diversa euntes longius dividuntur spaantiquissimus, ex quo amnis orientis nomen acceAraris fluvius orientis. De quo Vergilius Ecl. 1, 63: Aut Araper Parthiam et Assyriam. Bactrus fluvius orientis a rege Bactro vocatus fertur; a quo et Bactriani et urbs eorum. Choaspis Persarum fluvius, vocatus eorum lingua quod miram aquae dulcedinem habeat, adeo ut Persici reges quamdiu inter ripas Persidis fluit, sibi ex eo pocula vindicarunt. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existimant. Araxis amnis Armeniae, qui ab uno monte cum Euphra transgredi vellet ponte fabricato, tanta vi inundavit, ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde Caspium muros decurrens, qui a solis ortu oriens non longe
Abbreviated transcription (Latin):
ayor. Nam antea nilus latine melo dicebat᷑.
Apparet aut̃ in nilidde lacu. de qͦ in meridiem
uersus excipit᷑ egypto. uͥ aqͥlonis flatib reꝑcu¬
ssus. aquis retro luctantib intumescit. ⁊ inun¬
cdationẽ egypti facit. S anges fluuius .c̃. quem
physon sca scͥptura cognominat. ⁊ exiens de pa¬
rachyso. ꝑgit ad indie regiones. Dictus aũt phy¬
son .i. caterua. qͥa decem fluminib magnis sibi
adiunctis implet᷑. ⁊ efficit᷑ uniis. Ganges aut̃
uocat᷑. a rege gangaro indie. fert᷑ aũt uili mͦ
exaltari. ⁊ suꝑ orientis terras erumꝑe. sigris
fluuius mesopotanne de parachyso exoriens. ⁊
ꝑgeus contra assirios. ⁊ pt᷑ multos encuitus. in
mare mortuum influens. Nocatus aũt hoc no¬
mine. ꝓpter uelocitatẽ instar bestie tigͥdis m¬
nia ꝑnicitate currentis. Fusrates fiuuius me¬
sopotamie. de paracdyso exoriens. copiosissimus
gemimis. qͥ ꝑ mediã babiloniã infuit. hic a

Expanded text:
ἰλύν: nam antea Nilus Latine Melo dicebatur. ἰλύν: nam antea Nilus Latine Melo dicebatur. Apparet autem in Nilide lacu, de quo in meridiem versus excipitur Aegypto, ubi Aquilonis flatibus repercussus aquis retroluctantibus intumescit, et inundationem Aegypti facit. Ganges fluvius, quem Phison sancta Scriptura cognominat, exiens de Paradiso pergit ad Indiae regiones. Dictus autem Phison, id est caterva, quia decem fluminibus magnis sibi adiunctis inpletur et efficitur unus: Ganges autem vocatus a rege Gangaro Indiae. Fertur autem Nili modo exaltari, et super Orientis terras erumpere. Tigris fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens et pergens contra Assyrios, et post multos circuitus in mare Mortuum influens. Vocatus autem hoc nomine propter velocitatem, instar bestiae tigris nimia pernicitate currentis. Euphrates fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens, copiosissimus gemmis, qui per mediam Babyloniam influit. Hic a
Abbreviated transcription (Latin):
ab hieme nom̃ declert᷑. nos ab estate. Illi a tem¬
pore qͦ succrescit. nos a temꝑe qͦ siccat᷑. Annis
fluuius. c̾ nemore ac frondib recluitus. ⁊ ex
ip̃a amenitate aminis uocatus. Decursus ppͥe
sinis cursus. siue aquarũ. seu quarũlibet rerũ
Riui dicti qͦd diriuent᷑ ad irrigandũ .i. ad in¬
ducendũ aquas in agris. Nam irtigare indu¬
cere .s̾. Guirges pͥe. locus altus in flumine. Pu-¬
teus. c̃ locuis defossus ex quo haurit᷑ aqua. a
potatione dictus. fons. x̃. caput aque nascentis
qͣi aquas fundens. Quidam aũt fluiuoꝵ ꝓpͥis
ex causis nom̃ acxperunt. ex quib ñ nulli no¬
tandi sc̃. qͥ in hystoriis celebres memorant᷑. Syon
fluuius de paradiso exiens atq uniu̾sam ethy¬
opiã cingens. uocatꝰ hoc nomine. qͦd increm̃to
sue gxundationis t̾ram egypti irriget. Gc̃e enĩ
grece. latine t̾ram significat. hic apud egypti¬
os nilus uocat᷑ ppter luũ quẽ trahit. qͥ efficit

Expanded text:
ab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a temab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a tempore quo succressit, nos a tempore quo siccatur. 3. Amnis, fluvius est nemore ac frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate AMNIS vocatur. 4. Decursus, proprie finis cursus, sive aquarum sit, seu quarumlibet rerum. Rivi dicti quod deriventur ad inrigandum, id est ad inducendum aquas in agris; nam inrigare inducere est. Gurges proprie locus altus in flumine. Puteus est locus defossus ex quo hauritur aqua, a potatione dictus. Fons caput est aquae nascentis, quasi aquas fundens. Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina acceperunt, ex quibus nonnulli notandi sunt qui in historiis celebres memorantur. Geon fluvius de Paradiso exiens atque universam Aethiopiam cingens, vocatus hoc nomine quod incremento suae exundationis terram Aegypti inriget; γῆ enim Graece, Latine terram significat. Hic apud Aegyptios Nilus vocatur propter limum quem trahit, qui efficit
Abbreviated transcription (Latin):
motu .ẽ. Lucretius. Aerias undas .i. motus. ⁊ corpꝰ
illud qͦd refluctuat. Nam nec unda ꝑ se aqua c̃
s aqua in motu quocdã ⁊ agitatione. qi abeun¬
do ⁊ redeuudo uncda uocata est. Latex ꝓpͥe licͣ
fontis. ẽ ⁊ dictus latex qͦd in uenis terre lateat.
Guita est que stat. stilla que cacdit. hinc stilli¬
cidiũ qͣi stilla cadens. Stiria enĩ grecũ est .i.
gutta. Inde fit diminutiuũ. ut dicamꝰ stilla
Dum ait̃t stat aut pendet de tectis uł arborib
qͣi glutinosa gutta est. Dum ceciderit stilla est.
Spuma dicta ab eo spuat᷑ qͦd. Sordes enĩ sunt
uudarũ. Unde ⁊ mustũ. ⁊ ea que coquunt᷑
cursus. a fluendo ꝑpetim dictus.
Proye aũt fiumen ip̃a aqua fluuius cursus
torrens alterũ uiiũ. De quo uirgiliꝰ. Donec
ie flumine uiuo abluero. Lorrens est agua
ueniens cũ impetu. Dictus aũt torrens qͥa plu¬
uia crescit. siccitate torrescit .i. arescit. de qͦ pacu¬

Expanded text:
motu est. Lucretius: Aerias undas, id est, motus, et corpus motu est. Lucretius: Aerias undas, id est, motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo, et redeundo unda vocata. 4. Latex, proprie liquor fontis est. Et dictus latex, quod in venis terrae lateat. 5. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc et stillicidium, quasi stilla cadens; Stiria enim Graecum est, id est, gutta; inde fit diminutivum, ut dicamus stilla; dum autem stat, aut pendet de tectis, vel arboribus, quasi glutinosa, gutta est; dum ceciderit, stilla est. 6. Spuma dicta, eo quod spuatur, sordes enim sunt undarum; unde et mustum et ea quae coquuntur cursus, a fluendo perpetim dictus. Proprie autem flumen ipsa aqua, fluvius cursus torrens, alterum vivum, de quo Virgilius: Donec me flumine vivo, abluero. 2. Torrens est aqua veniens cum impetu. Dictus autem torrens, 133 quia pluvia crescit, siccitate torrescit id est, arescit. De quo Pacu
Abbreviated transcription (Latin):
uetigalia magna prestabat. Aueruꝰ aũt lacus
uocatus. qͦd aues ibi suꝑuolare ñ possent. Nam
autea siluarũ densitate sic ambiebat᷑. ut erha¬
iantes incle ꝑ angustias aque sulphuree. ocdor
grauissimis suꝑuolantes aues halttui suo neca¬
ret. Quam ren augustus cesar intelligens de¬
iectis silius. ex pestilentib amena reddit loca.
Lacus aũt idem ⁊ stagnũ. uͥ iniuensa aqua
conuenit. Nam dictum .ẽ. stagnũ ab eo qͦd illic
aqua stet. nec decurrat De Abisso .xx.¬
BySCUs. ꝓfunditas est aquarũ
impenetrabilis. siue spelunce aqua¬
rum latenciũ. ẜ quib fontes ⁊ flu¬
mina ꝓcedunt. uł que occulte subtereunt. Unde
⁊ abysus dicta. Nam om̃s aque siue torrentes ꝑ oc¬
cuttas uenas admatriõe abyssum reuertunt᷑. fluctꝰ¬
dicti qͦd flatib fiant. Uentoꝵ enĩ impulsu agita
te aque fluctuant. Aqua est statiua ⁊ sine motu
equalis. Unda uͦ eminens liquor ẽ qͥ semꝑ in

Expanded text:
vectigalia magna praestabat. Avernus autem lacus vectigalia magna praestabat. Avernus autem lacus vocatus quod aves ibi supervolare non possent; nam antea silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit loca. Lacus autem idem et stagnus, ubi inmensa aqua convenit. Nam dictus est stagnus ab eo quod illic aqua stet nec decurrat. De abysso . Abyssus profunditas est aquarum inpenetrabilis, sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter eunt, unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes, per occultas dicti, quod flatibus fiant. Ventorum enim impulsu agitatae 132 aquae fluctuant. Aqua est stativa, et sine motu aequalis. 3. Unda vero, eminens liquor, qui semper in
Abbreviated transcription (Latin):
sustinet. nͥ que bitumine illustrat᷑. Lucernam
accensam ferunt suꝑnatare. extincto dem̾gi
lumine. Hoc ⁊ mare saluiarũ dr̃. siue lacus
asfalti .i. bituminis. ⁊ est in uidea inter iericho
cdam herodes in honorem tpberii cesaris con¬
clidit. Est aũt in uidea om̃ib lacis salubrior.
⁊ ad sanitatẽ corꝑum qͦdanimͦ efficatior. cutũit
staclia. Genesar lacus amplissimus in uidea lon
.xͣl. diffundit᷑. Crispantib aquis aurã ñ uen¬
tis s de se ip̃o sibi excreans. Unde ⁊ genesar dr̃
greco uocabulo giͣ generans sibi aurã. Deniq
ꝑ diffustora spacia lacus frequentib auris spi¬
rantib agitat᷑. Unde ⁊ purior haustus eiꝰ. ⁊ ad
potanclũ dulcis ⁊ habił᷑. Benacus lacus italie
in uenecia. de quo fluuius nascit mincius.¬
S
qui lacus mn agnitudine sui. ⁊ empestates muitat᷑
mariuas. Lucrinus ⁊ auernꝰ lacus campanie fc̃.
Lucrimnus aũt dictus qͥa olim ꝓpter copiã pisciũ

Expanded text:
sustinet, nisi quae bitumine inlustratur. Lucernam sustinet, nisi quae bitumine inlustratur. Lucernam accensam ferunt supernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho ndam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit stadia . . . Genesar lacus amplissimus in Iudaea lonquadraginta diffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed de se ipso sibi excreans. Unde et Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; unde et purior haustus eius, et ad potandum dulcis et habilis. Benacus lacus Italiae in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus magnitudine sui tempestates imitatur marinas. Lucrinus et Avernus lacus Campaniae sunt. Lucrinus autem dictus quia olim propter copiam piscium
Abbreviated transcription (Latin):
uł anunalia pedib uadunt. Que uirgiliꝰ
De lacis & ẜtagnis. .xix.
Unt aũt ⁊ quedam maria que non
miscent᷑ occan fluctib aut mari
magno. ⁊ dicuit᷑ lacus ⁊ stagna. Lacus est rercp¬
taculũ in quo aqua retinet᷑. nec miscet᷑ fuctib
ut lacus asfalti. ut lacus benacus. ⁊ larius. ⁊ e¬
tes labunt᷑ in fluuiis. flumina in freta discurrt.
lacus stat in loco nec ꝓfluit. ⁊ dictus lacus qiͣ
aque locus. Lacus asfalti idem ⁊ mare mor¬
tuum uocatũ. ꝓpter qͦd nichil gignit uiuũ.
nichil recipit ex genere uiuentiũ. Nam neq
pisces ht̃. neq assuetas aquis. ⁊ letas mergendi
usu patit᷑ aues. s ⁊ quecunq uiuentia mer¬
genda temptaueris. quacunq arte duersa
statim resiluint. ⁊ qͣius uehem̾ter illisa. con¬
festim eitutiunt᷑. Sed neq uentis mouet᷑ resisteu¬
de turbiuib bitumune. quo aqua om̃is stagnat᷑
neq nauigationis patiens est. qͥa omĩa uita ca¬
rentia in ꝓfundũ mergunt᷑. nec materiã ullam

Expanded text:
unt; quae Virgilius De lacis et stagnis. 1. Sunt et quaedam maria, quae non miscentur Oceani fluctibus, aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. 2. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur, nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, lacus Benacus, et Larius, et caetes labuntur in fluviis, flumina in freta discurrlacus stat in loco nec profluit. Et dictus lacus quasi aquae locus. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet neque adsuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves, sed et quaecumque viventia mergenda temtaveris, quacumque arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer inlisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam
Abbreviated transcription (Latin):
menta. Muniũ aũt dictũ. qͣi manu factũ. sicz
munus. Muri a munitione dicti. qͣiͣ amum¬
ri. qͦd muniant ⁊ tueaut᷑ uiteriora urbis. Me¬
nia ait̾t dupligem hũt significationẽ. Nam

Expanded text:
menta. Munium autem dictum, quasi manu factum: sic et menta. Munium autem dictum, quasi manu factum: sic et munus. Muri a munitione dicti, quasi muniri, eo quod muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent significationem; n