comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lte ẽt istaꝵ arboꝵ me manu sunt sate Tum lixa¬
ndrũ ĩtuẽtẽ purpuram eius et nitonem cõp̾is
ornatum ꝙ persicũ multo auro multis ꝗ gem̾is
fortuna coniunta est. hac ig fortuna frui luet
senib nec etas impcdi quo minus et cetetetaꝵ
rex et imprimis agri colendi studia tencam¬
us usq ad ultimum tempus senectutis Ał qd¬
e ualeriu corurnu accepimus usq ad cen¬
tessimu annuꝰ  perduxisie cũ esset iam acta¬

Expanded text:
 mea manu sunt satae. tum Lysandrum, intuentem purpuram eius et nitorem corporis ornatumque Persicum multo auro multisque gemmisiam virtuti tuae fortuna coniuncta est! hac igitur fortuna frui licet senibus, nec aetas impedit quo minus et ceterarum rerum et in primis agri colendi studia teneamus usque ad ultimum tempus senectutis. M. quidem Valerium Corvinum accepimus ad centesimum annum perduxisse, cum esset a
Abbreviated transcription (Latin):
stimem. S ut tum ad senem senex de sene¬
ctute: sic in hoc libro ad amicum amicissimꝰ
seripsi de amititia. Him est Cato locutꝰ u
quo erat nemo ferr senior illis temporibiis
Nemo prudentior. Munc lelius et sapiens
sic enim ist habitus et amicicie gloria recę.¬
llens de amicicia loquitur. Tu Aithice ueli

Expanded text:
stimem. sed ut tum ad senem senex de senectute, sic hoc libro ad amicum amicissimus scripsi de amicitia. tum est Cato locutus, quo erat nemo fere senior temporibus illis, nemo prudentior; nunc Laelius et sapiens, sic enim est habitus, et amicitiae gloria excellens de amicitia loquetur. tu velim a me
Abbreviated transcription (Latin):
illi non perse quantur suis argumentis. p¬¬
artim fugiendas ẽẽ nimias amicitias nec
ẽe ne sit unum sollicitum esse propluri¬
bus satis superq ẽẽ sibi suarum curam ꝓ
cuiq rex alienis nimis implicari molestũ
ẽe comodissimuꝰ eẽ ꝙ laxissimas haben¬
as habere amiticie quas abi ducas cũm
uelis uł remictas. Uput enim adbte̾ ui¬

Expanded text:
illi non persequantur argutiis—partim fugiendas esse nimias amicitias, ne necesse sit unum sollicitum esse pro pluribus; satis superque esse sibi suarum cuique rerum; alienis nimis implicari molestum esse; commodissimum esse quam laxissimas habenas habere amicitiae, quas vel adducas cum velis vel remittas; caput enim esse
Abbreviated transcription (Latin):
magni iur ingenii ĩprimisq clariꝰ gloriari
solebat. se sine ullo munere adẽptũ eẽ oĩa q̃
haberentur ãplissima. Dicebat idem coita curio.
Nobis licet qͣ ĩ ħ quodã mõ gloriari. Nã pro
amplitudine honoꝵ. quos cũctis suffragiis
adepti sumus nrõ quidẽ anno. ꝙ ꝯtĩgit eoꝵ
nemini quos mõ noĩaui. sane exigius sũp¬
tus ediliratis fuit. Atq et̃ ille ĩpense melio¬
res. miii. Naualia. portus. aquaꝵ ductus. oĩa¬

Expanded text:
magno vir ingenio in primisque clarus, gloriari magno vir ingenio in primisque clarus, gloriari solebat se sine ullo munere adeptum esse omnia, quae haberentur amplissima. Dicebat idem Cotta, Curio. Nobis quoque licet in hoc quodam modo gloriari; nam pro amplitudine honorum, quos cunctis suffragiis adepti sumus nostro quidem anno, quod contigit eorum nemini, quos modo nominavi, sane exiguus sumptus aedilitatis fuit. Atque etiam illae impensae meliores, muri, navalia, portus, aquarum ductus omnia
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ .p. lentulus me ꝯsule uicit suꝑiores hunc
ẽ scaurus iutatus. Magnificẽtissima uͦ nri
pompeii munera scdõ ꝯsulatu. In quib om̃ib
quid michi placeat uides. Uitanda tũ ẽ suspi
tio auaritie. Nam marco hoĩ diuitissimo edi¬
litans p̃termisso repulsam attullit ꝯsulatus.
Quare ẽr si postuletur applło bonis uiris si
nõ desiderãtib at nĩ approbantib faciẽdũ ẽ.
Modo pro facultatib nos ipĩ ut fecimus. er
si qñ aliqua res maior atq melior populari
largitoẽ acquiritur. Ut horesti nuꝑ prãdia ĩ
semins decuiue magno honori fuerũt. Ne
Marco quidẽ seio uitio datũ ẽ qd̾ ĩtaritate¬
se.⁊ deuerere inuidia nec turpi iactura qũ
erat edilus. maxima liberauit. Sed honori
sũmo nuꝑ nr̃o miloni fuit. qui gladiatorib
igitur largitionis ẽ si aut necoesse ẽ aut
unle. In his aut̃ ipĩs medio critatis ⁊egula
optima ẽ. lucius quidẽ phylipus. Q. fabii fili¬

Expanded text:
autem P. Lentulus me consule vicit superiores; hunc autem P. Lentulus me consule vicit superiores; hunc est Scaurus imitatus; magnificentissima vero nostri Pompei munera secundo consulatu; in quibus omnibus quid mihi placeat, vides. Vitanda tamen suspicio est avaritiae. Mamerco, homini divitissimo. Quare et, si postulatur a populo, bonis viris si non desiderantibus, at tamen approbantibus faciundum est, modo pro facultatibus, nos ipsi ut fecimus, et, si quando aliqua res maior atque utilior populari largitione acquiritur, ut Oresti nuper prandia in semitis decumae nomine magno honori fuerunt. Ne M. quidem Seio vitio datum est, quod in caritatese et inveterata invidia nec turpi iactura, quando erat aedilis, nec maxima liberavit. Sed honori summo nuper nostro Miloni fuit, qui gladiatoribusigitur largitionis est, si aut necesse est aut utile. In his autem ipsis mediocritatis regula optima est. L. quidem Philippus Q. f.,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. si emere aque sextariũ mina cogerent᷑.
Sed cũ attẽderĩt ueniã necessitati dari ĩ his
ĩ manib iacturis ĩfinitisq sũptib nichil
nos magnope nurari cũ p̃ẜtĩ nec necessitati
subueniatur. nec dignitas augeat᷑. Ipãq illa
delecratio multitudinis ad breue exignũq ips̃
tans. Bene et̃ colligit᷑ ħ pueris ⁊ muliercuł¬
ẜis ẜuoꝵ similib liberis eẽ grata. Graui uͦ
hoĩ ⁊ ei que fiunt iuditio certo ponderanti ꝓ¬
bari posse nullo mõ. Ꝙ ꝙͣ intelligo ĩ nr̃a ciui¬
rate iiueterasse iam bonis tpr̃ib ut splẽdor
e dilitatũ ab optimis uiris postuletur. Itaq ⁊ publi
Crassus. tũ cognomine diues tũ copus functꝰ est
edilitio maximo munere. ⁊ paulo post lucius Cra¬
ssus. cũ oĩum hõium moderatissimo mutõ magͥfi¬
centissima edilitate fuc̾tus ẽ. Deinde .C. claudi
ac.p. filius multi post lucilli orm̃siꝰ sillanꝰ. Dẽs̃

Expanded text:
tur, si emere aquae sextarium cogerentur mina,tur, si emere aquae sextarium cogerentur mina,sed cum attenderint, veniam necessitati dare, in his immanibus iacturis infinitisque sumptibus nihil nos magnopere mirari, cum praesertim neque necessitati subveniatur nec dignitas augeatur ipsaque illa delectatio multitudinis ad breve exiguumque temptatis. Bene etiam colligit, haec pueris et muliercuum simillimis liberis esse grata, gravi vero homini et ea, quae fiunt, iudicio certo ponderanti probari posse nullo modo. Quamquam intellego in nostra civitate inveterasse iam bonis temporibus, ut splendor aedilitatum ab optimis viris postuletur. Itaque et P. Crassus cum cognomine dives, tum copiis functus est aedilicio maximo munere, et paulo post L. Crassus cum omnium hominum moderatissimo Q. Mucio magnificentissima aedilitate functus est, deinde C. Claudius App. f., multi post, Luculli, Hortensius, Silanus; omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Muino duo st̃ gn̾a largoꝵ. quoꝵ alteri ꝓdi¬
gi alteri liberales. prodigi qui epulis ⁊ ui¬
scerationib ⁊ gladiatoꝵ munerib luduoꝵ uena¬
tionũq apartu pecunias profundũt ĩ eas res.
Quaꝵ memoriã aut breuẽ aut nullã oĩo st̃ re¬
licturi. Liberales aut̃ qui sius facultanb aut cap¬
tos a p̃donib redimũt. aut es alienũ suscipiũt
amicoꝵ cã. aut in filiaꝵ collocatione adiuuãt.
aut opitulant᷑ inre q̃renda uel augẽda. Itaq¬
miror ꝙͣ ĩ mente uenerit teo frasto ĩ eo libro
quẽ de diuitus scripsit. in quo multa p̃clare
illud abẜde. Est eĩ multus ĩ laudanda magͥfi
tus liberalitatis. cuiꝰ pauca exẽpla posui multo
maior uidetur ⁊ certior. Mto aristotillex gra¬
uius ⁊ uerius nos rep̃hendit. qui has pecu¬
naꝵ effusiones nõ amiramur. que fiũt ad mł¬
nitudinẽ delimẽdã. At hi qui ab hoste obsidẽ¬

Expanded text:
Omnino duo sunt genera largorum, quorum alteri prodiOmnino duo sunt genera largorum, quorum alteri prodigi, alteri liberales: prodigi, qui epulis et viscerationibus et gladiatorum muneribus, ludorum venationumque apparatu pecunias profundunt in eas res, quarum memoriam aut brevem aut nullam omnino sint relicturi, liberales autem, qui suis facultatibus aut captos a praedonibus redimunt aut aes alienum suscipiunt amicorum aut in filiarum collocatione adiuvant aut opitulantur in re vel quaerenda vel augenda. Itaqumiror, quid in mentem venerit Theophrasto in eo libro, quem de divitiis scripsit; in quo multa praeclare, illud absurde: est enim multus in laudanda magnifitus liberalitatis, cuius pauca exempla posui, multo et maior videtur et certior. Quanto Aristoteles gravius et verius nos reprehendit! qui has pecuniarum effusiones non admiremur, quae fiunt ad multitudinem deliniendam. Ait enim, qui ab hoste obsiden
Abbreviated transcription (Latin):
ses. An tu id agis ut macedones nõ te re¬
tionẽ corruptellã ẽẽ dixit. Fit eĩ deterior
qui accipit atq ad idem semꝑ expectãdũ
partior ħ ille filio sed p̃ceptum putemus
oĩb. Ꝙͣ obrẽ id quidẽ nõ dubiũ ẽ. qu illa
benignitas q̃ ꝯstat ex oꝑa ⁊ industria ⁊ ho¬
nestior sit et lacius pateat. ⁊ possit ꝓdesse
plurib. Non nũꝙͣ tñ ẽ largiendũ. nec hec
benignitas genus oĩõ repudiãdũ. ⁊ sepe
et moderate. Multi eĩ patrimonia effunderunt
incõsulte largiendo. Quid at̃ ẽ stultiꝰ ꝙͣ quod¬
libenter facias curare ut id diuciꝰ facere nõ pos
ꝙͣta odia eoꝵ quib ademerũt. Ꝙ̃ obrẽ nec ita
claudenda res est familiaris ut eã benigͥtas a¬
perire nõ possit. nec resanda ut oĩb pateat.
Modus adhibeat᷑ isq ad facultates referatur.
omĩno memenisse debemꝰ id qd̾ a nris hõib se¬
eẽ modus. cũ. ⁊ idem qui ꝯsueuerũt. ⁊ idẽ illud

Expanded text:
ses? An tu id agis, ut Macedones non te reses? An tu id agis, ut Macedones non te retionem corruptelam dixit esse; fit enim deterior, qui accipit, atque ad idem semper exspectandum paratior. Hoc ille filio, sed praeceptum putemus omnibus. Quam ob rem id quidem non dubium est, quin illa benignitas, quae constet ex opera et industria, et honestior sit et latius pateat et possit prodesse pluribus; non numquam tamen est largiendum, nec hoc benignitatis genus omnino repudiandum est et saepe  sed diligenter atque moderate; multi enim patrimonia effuderunt incolibenter facias, curare ut id diutius facere non posquanta odia eorum quibus ademerunt. Quamobrem nec ita claudenda est res familiaris, ut eam benignitas aperire non possit; nec ita reseranda, ut omnibus pateat. Modus adhibeatur, isque ad facultates referatur. Omnino meminisse debemus id quod a nostris hominibus saequi consuerunt, et idem illud
Abbreviated transcription (Latin):
Ed expositis adoloscentiũ officiis que
ualeãt ad głia adipiscendã. de ĩceps
de benificienta ac deliberalitate dioẽdũ est.
Cuius rõ ẽ duplex. Nã aut̃ oꝑa benigne fit
indigentib aut pecunia. Facilior ẽ hec poste¬
rior locupleti p̃ẜtim. s illa launor ac splẽ¬
didior ⁊ forti uiro claroq dignior. Ꝙͣ ꝙͣ
eĩ in utroq ẽ gratificãdi liberalis uolũtas¬
tñ altera exarcha. altera ex uirtute depͥmit᷑.
Largitio que fit ex ze fanuliari fontẽ ipm̃
benignitatis exaurit. Ita de benigrutate boni¬
gnitas tollit᷑. Qua quo ĩ plures usus sis eo
et industria benifici ⁊ liberales erũt. pͥmuni
quo plurib profuerĩt eo plures ad benigne
faciẽdũ adiutores habebunt. Deinde ꝯsue¬
tudine bñficientie paratiores erũt ⁊ tãꝙ̃
philippus accusat. quod largitione beniuo¬
lentiam macedonũ ꝯsecrenir. Quod te ma¬
lum ĩquit roĩs ĩ istam spem ĩduxit ut eos tͥ
fideles fore pusares quos pecuma corͣupis¬

Expanded text:
ed expositis adulescentium officiis, quae valeant ad gloriam adipiscendam, deinceps de beneficentia ac de liberalitate dicendum est; cuius est ratio duplex; nam aut opera benigne fit indigentibus aut pecunia. Facilior est haec posterior, locupleti praesertim, sed illa lautior ac splendidior et viro forti claroque dignior. Quamquam enim in utroque inest gratificandi liberalis voluntastamen altera ex area, altera ex virtute depromitur, largitioque, quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit. Ita benignitate benignitas tollitur; qua quo in plures usus sis, eo et industria, benefici et liberales erunt, primum, quo pluribus profuerint, eo plures ad benigne faciendum adiutores habebunt, dein consuetudine beneficentiae paratiores erunt et tamquam Philippus accusat, quod largitione benivolentiam Macedonum consectetur:Quae te, malum! inquit, ratio in istam spem induxit, ut eos tibi fideles putares fore, quos pecunia corrupis
Abbreviated transcription (Latin):
liã colocaret. Ego uero ĩquit malo uirũ qui
pecunia egeat ꝙͣ pecuniã q̃ uiro.Sed coru̾pti
mores de pratianq st admiratione diuitraꝵ.
Quaꝵ magnitudo ꝙ ad unũ quẽq nrm ꝑtinet.
illũ fortasse adiuuat ꝗ ht. Nec id qd̾ sẽꝑ. Sed
facit iuuare. Potẽtior sane fit. honestior uero.
Q uomodo qd̾ si ẽt bonus erit uir ne ĩpediant
diuirie quo minus iuuetur mõ ne adiuuẽt.
Sitq om̃e iuditiũ nũꝙͣ locuplex sed qualis ꝗsq
ne quid ꝯtra eqtatẽ ꝯtendas. nequid ꝓ iniu¬

Expanded text:
liam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum, qui liam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum, qui pecunia egeat, quam pecuniam, quae viro. Sed corrupti mores depravatique sunt admiratione divitiarum; quarum magnitudo quid ad unum quemque nostrum pertinet? Illum fortasse adiuvat, qui habet. Ne id quidem semper; sed fac iuvare; utentior sane sit, honestior vero quo modo? Quodsi etiam bonus erit vir, ne impediant divitiae, quo minus iuvetur, modo ne adiuvent, sitque omne iudine quid contra aequitatem contendas, ne quid pro iniu
Abbreviated transcription (Latin):
beneficium se dedisse arbitrãtur cũ ip̃i aliquod
lari aut expectari aliquid suspicantur. Patroci¬
nio uero se usos aut clientes applłaĩ mortis
instar putant. At uero ille tenuis. cũq ꝗd
factũ sit se spectatũ nõ fortunã putat. Nec
mõ illi ꝗ ẽ meritus. sed etiã illis ã quib expec¬
tat. eget eĩ multis gratũ se uideri studet. Nec uͦ
uerbis auger suũ munus. si quo forte fuugi
forte in liberis eiꝰ remanet grã. Sin autẽ ĩopem
probũ tnĩ ⁊ modestũ. omẽs eĩ nõ probi humiles.
que magna ĩ ppło multitudo ẽ p̃sidiũ sibi para¬
tũ putãt ⁊ uident. Ꝙͣ ob rẽ melius apud bonos
ꝙͣ apud fortunatos bnficiũ colloari puto. Dãda
tñ oĩo oꝑa ẽ ut onui gni satsfacere possimus.
Sed si res in ꝯtentionẽ uenerit. ni mirum
temistocles ẽ auctor adhñd̾. Qui cũ ꝯsuleret᷑
utrũ bono uiro pauꝑi an miꝰ probato diuint fi¬

Expanded text:
beneficium se dedisse arbitrantur, cum ipsi quamvisbeneficium se dedisse arbitrantur, cum ipsi quamvislari aut exspectari aliquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenuis, cum, quicquid factum sit, se spectatum, non fortunam putet, non modo illi, qui est meritus, sed etiam illis, a quibus exspectat eget enim multis, gratum se videri studet neque vero verbis auget suum munus, si quo forte fungitforte, in liberis eius manet gratia; sin autem inopem, probum tamen et modestum, omnes non improbi humiles, quae magna in populo multitudo est, praesidium sibi paratum vident. Quam ob rem melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto. Danda omnino opera est, ut omni generi satis facere possimus; sed si res in contentionem veniet, nimirum Themistocles est auctor adhibendus; qui cum consuleretur, utrum bono viro pauperi an minus probato diviti fi
Abbreviated transcription (Latin):
offendant. Sepe eĩ aut eos ledunt quos nõ debẽt¬
aut eos quos nõ expedit. Si ĩprudentes negli¬
genne ẽ. si scientes temeriratis.
Tendũ ẽ enã excusatione aduersus eos
re id qd̾ feceris necesse fuerit nec ałi facere¬
potueris. Ceteris q opib ⁊ officiis erit id qd̾
colocandis mores hoũm nõ fortumã seꝗ.
honesta orõ ẽ. Set quis ẽ tandẽ ꝗ ĩ opis et
optimi iuri caẽ nõ anteponat in opa dãda
grãm fortunan ⁊ potentis. Aquo eĩ expe¬
dinor ⁊ celerior zemuneratio fore uidetur
in eo ẽ uoluntas nr̃a propensior. Sed aĩaduertendũ
ẽ diligentius q̃ nã reꝵ sit. Ni miꝵ eĩ ĩops ille
si bonus ẽ uir. et̃ si referẽ grãm nõ possit. habere
certe põr. Comode aũt quicũq dixit pecuniam
qui habeat nõ redidisse. et qui rediderit nõ hr̃e
grãm at̃ et qui ⁊ediderit hr̃e. et qui habeat re¬
tulisse. Atqui se lacupletes honoratos beatos pritãt.
hine obligari quidem bnfitio uolũt. Ꝙ n etiã

Expanded text:
e enim aut eos laedunt, quos non deb, quos non expedit; si imprudentes, neglegentiae est, si scientes, temeritatis. Utendum etiam est excusatione adversus eosre id, quod feceris, necesse fuerit nec aliterpotueris, ceterisque aperis et officiis erit id, quollocandis mores hominum, non fortunam sequi. Honesta oratio est; sed quis est tandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et celerior remuneratio fore videtur, fere est voluntas nostra propensior. Sed animadvertendum est diligentius, quae natura rerum sit. Nimirum enim inops ille, si bonus est vir, etiamsi referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem, quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddidisse, qui reddiderit, non habere, gratiam autem et, qui rettulerit, habere et, qui habeat, rettulisse. At qui se locupletes, honoratos, beatos putant, ii ne obligari quidem beneficio volunt; quin etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mũtur aliis ꝯdonãtur pecunie. Deinde e¬
quitatẽ q̃ tollitur oĩs. si habere suũ cuiq nõ¬
licet. Id eĩ ẽ propriũ ut supra dixi ciuitatis
dia. atq in hac puitie rei.p. Ne illã ꝗdẽ ꝯse
immicus ẽ. Cui data ẽ er̃ disimulat se accipe¬
uoluisse. Et maxime ĩ pecuniis creditis ocultat suũ
gaudiũ. ne uideatur nõ fuisse soluẽdo. at uõ ille ꝙ
ste adeptũ ẽ. id circo plus et̃ ualet. Nõ eĩ nũo hec
iudicãtur s pandere. Ꝙ̾ at̃ ht equitatẽ ut agrũ
multis aĩis aut et̃ seculis añ possessũ. qui nullũ¬

Expanded text:
muntur, aliis condomantur pecuniae; deinde aequitatem, quae tollitur omnis, si habere suum cuique nonlicet. Id enim, et proprium, ut supra dixi, civitatisdia. Atque in hac pernicie Reipublicae neinimicus; cui data est, etiam si dissimulat se accipevoluisse, et maxime in pecuniis creditis, occultat suum gaudium, ne videatur non fuisse solvendo. At vero ille qui ste ademptum est, idcirco plus etiam valent; non enim numero haec iudicantur, sed pondere. Quam autem habet aequitatem, ut agrum multis annis aut et
Abbreviated transcription (Latin):
atq copias ad opes ad potẽtiã quib ⁊ se possĩt
iuuare ⁊ suos. ꝯdũcat id nͨ ne de quo deliberãt.
que deliberatio oĩs in rõe utilitatis cadit. Ter.¬
tiũ dubitãdi gẽnus ẽ cũ pugnare uidenr
cũ honesto id qd̾ iuidetur eẽ utile.cũ eũ utili

Expanded text:
atque copias, ad opes, ad potentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubitandi genus est, cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum enim utili
Abbreviated transcription (Latin):
libero dignius de qua qm̃ ĩ catone maiore
satis multa diximus illa assumes q̃ ad hũc
locũ ꝑtinebũt.Si ab his ꝑtib que st̾ honestatis
quẽ admodũ offitia ducerẽt᷑ satis expoĩtũ uidet᷑.
Oꝵ at̃ ipõꝵ q̃ honesta st̃ pot̃ incidere sepe
ꝯtentio ⁊ ꝯꝑatio de duob honestis utrũ
honestius ꝗ locus ẽ a panetio p̃termissus. Nã
cũ oĩb honestas manet a partib quatuor qͣꝵ
Una sit cognitionis. altera cõĩtatis. tertia ma¬
gnanimitatis. quarta moderatoĩs hec ĩdeligẽ¬
do offĩo sepe inter se ꝯparẽtur nec eẽ est ¶Pla¬
cet igͥ aptiora eẽ nate̾ ea offitia q̃ ex coĩtate

Expanded text:
libero dignius; de qua quoniam in Catone Maiore libero dignius; de qua quoniam in Catone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae ad hunc locum pertinebunt. Sed ab iis partibus, quae sunt honestatis, quem ad modum officia duceorum, quae honesta sunt, potest incidere saepe contentio et comparatio, de duobus honestis utrum honestius, qui locus a Panaetio est praetermissus. Nam cum omnis honestas manet a partibus quattuor, quarum una sit cognitionis, altera communitatis, tertia magnanimitatis, quarta moderationis, haec in deligendo officio saepe inter se comparentur necesse est. Placet igitur aptiora esse naturae ea officia, quae ex communitate
Abbreviated transcription (Latin):
Nec eĩ ꝗcꝙͣ ingenium hr̃e põt officina. mim¬
meq artes he probãde que ministre sũt uolup¬
tatũ. Cetarii. lanii fartores pistores. ut ait terẽ¬
tius. Adele huc si placet ynguẽtarios. saltatoe̾s
totũ q ludũ talariũ. Cuib aut̃ artib prudẽtia
maior inest. aut nõ mediccris utilitas q̃ritur
ut medicina. ut architectura ut doctrina ⁊eꝵ
honestaꝵ. He st̾ his quoꝵ ordini ꝯueniunt
honeste. M ercatura aũt si tenius est sordida
putãda ẽ. Sui magna ⁊ copiosa multa undiq
apportãs multisq sine uanitate ĩpartiẽs nõ
est admodũ uituꝑanda. Atq ⁊̃ si satiata q̃stu
uel ꝯtẽta potius ut sepe ex alto ĩportũ ex ip̃o
portu se i agros posessionesq ꝯtulit uidetur
iure optimo posse laudari. Omi̾u̾ at̃ reꝵ ex
quib aliꝗd acqritur nichil ẽ agricultura me¬
lius nichil uberius nichil dultius. nichil hoĩe

Expanded text:
nec enim quicquam ingenuum habere potest officina. Minnec enim quicquam ingenuum habere potest officina. Minimeque artes eae probandae, quae ministrae sunt voluptatum: Cetárii, lanií, coqui, fartóres, piscatóres, ut ait Terentius; adde hue, si placet, unguentarios, saltatores totumque ludum talarium. Quibus autem artibus aut prudentia maior inest aut non mediocris utilitas quaeritur, ut medicina, ut architectura, ut doctrina rerum honestarum, eae sunt iis, quorum ordini conveniunt, honestae. Mercatura autem, si tenuis est. sordida putanda est; sin magna et copiosa, multa undique apportans multisque sine vanitate impertiens, non est admodum vituperanda, atque etiam, si satiata quaestu vel contenta potius, ut saepe ex alto in portum, ex ipso portu se in agros possessionesque contulit, videtur iure optimo posse laudari. Omnium autem rerum, ex quibus aliquid acquiritur, nihil est agri cultura melius, nihil uberius, nihil dulcius, nihil homine
Abbreviated transcription (Latin):
hac licentiã assequabantur. Cinicorus
noͣ ⁊itio. tota ẽ eicienda. Est eĩ inimica
uerecũdie sine qua nichil rectũ ẽẽ pot̃
nichil honestũ. Eos aut quoꝵ uita ꝑspec¬
ta in reb honestis atq magnis ẽ bene
de ze pu. sentientes ac bene meriros
aut merentes aliquo honore aut ĩꝑio afec¬
tos obẜuare. ⁊ colore debemus. Tribue¬
re et̾ multũ senectuti. Cedere his ꝗ ma¬
gistratũ habebunt habere delectũ ciuis et
peregrini in ip̃oq peregrino priuatum¬
Am de artifitiis ⁊ questib ꝗ liberales hñdi
qui sordidi sũt hec fere accepimus. Primũ
ĩprobant᷑ hi questus qui in odia hoĩu incurrũt
ut portitoꝵ ut feneratoꝵ. Illiberales at ⁊ sordi¬
artes emũtur. Est eĩ ĩ illis ip̃a merces autora¬
mentũ ẜuitutis. Sordidi ⁊̃ putãdi ꝗ mercãtur
a mercatorib qd̾ statĩ uendãt. Nichil eĩ ꝓfitiũt
uanitate. Opificesq oẽs ĩ sordida arte ue̾sãt᷑.

Expanded text:
hanc licentiam assequebantur. Cynicorum hanc licentiam assequebantur. Cynicorum vero ratio tota est eicienda; est enim inimica verecundiae, sine qua nihil rectum esse potest, nihil honestum. Eos autem, quorum vita perspecta in rebus honestis atque magnis est, bene de re publica sentientes ac bene meritos aut merentes sic ut aliquo honore aut imperio affectos observare et colere debemus, tribuere etiam multum senectuti, cedere iis, qui magistratum habebunt, habere dilectum civis et peregrini in ipsoque peregrino, privatimIam de artificiis et quaestibus, qui liberales habendi, qui sordidi sint, haec fere accepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui in odia hominum incurrunt, ut portitorum, ut faeneratorum. Illiberales autem et sordiartes emuntur; est enim in illis ipsa merces auctoramentum servitutis. Sordidi etiam putandi, qui mercantur a mercatoribus, quod statim vendant; nihil enim proficiant, rpius vanitate. Opificesque omnes in sordida arte versantur;
Abbreviated transcription (Latin):
quid eoꝵ apte fiat quid ab offiõ nãq discre¬
pet. Quo ingne̾ nõ ẽ ĩ comodũ quale ꝗd¬
qi eoꝵ sit ex aliis iudicare ut si quid dedeceat
in illos uitemus ip̃i. Fit eĩ nescio quomͦ
ut magis ĩ alii cernamus ꝙͣ in nobis met
ipĩs si quid delinꝗtur. Itaq facillime corri
causa magistri.
Ec uoͣ alienũ ẽ ad ea elligenda que
dubitationẽ afferũt adhibere doctos
hoiẽs uł et usu ꝑitos et quid de his uno
quoq gnẽ̾ offitii placeat ex quirere. maio᷑
et hi qui signa fabricantur ⁊ ueri poete
hiq ⁊ secũ et cũ aliis quid ĩ eo peccatũ
sunt exqrũt. Sic alioꝵ iuditio ꝑ multa
nobis ⁊ faciẽda ⁊ nõ faciẽda ⁊ mutãda
tur institutisq tuulib de his nichil est
ꝙͣ hoc errore duci opporret ut si quid socra¬
tes aut aristippus ꝯtra morẽ ꝯsuetudinẽ¬
q ciulẽ fecerĩt et locun ue sint idẽ sibi ar¬
bitretur licere. Magnis illi diuinis bonis

Expanded text:
quid eorum apte fiat, quid ab officio naturaque discrequid eorum apte fiat, quid ab officio naturaque discrepet. Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliis iudicare, ut, si quid dedeceat in illis, vitemus ipsi; fit enim nescio quo modo, ut magis in aliis cernamus quam in nobismet ipsis, si quid delinquitur. Itaque facillime corrigcausa magistri. Nec vero alienum est ad ea eligenda, quae dubitationem afferunt, adhibere doctos homines vel etiam usu peritos et, quid iis de quoque officii genere placeat, exquirere. Maior et ii, qui signa fabricantur, et vero etiaiique et secum et ab aliis, quid in eo peccatum sit, exquirunt, sic aliorum iudicio permulta ntur institutisque civilibus, de iis nihil est quam hoc errore duci oportet, ut, si quid Socrates aut Aristippus contra rnorem consuetudinemque civilem fecerint locutive sint, idem sibi arbitretur licere; magnis illi et divinis bonis
Abbreviated transcription (Latin):
aliud attentius cogitet nõ zeprehendatur.
at hoc idem si in ꝯuiuio faciat inhumanus
uideatur inscitia tpris. Sed ea que multum
ab humanitate discrepãt. ut si quis ĩ foro
cantetr aut si qua ẽ alia magna puersitas
facile apparet nec magnope ad monitionẽ
et p̃cepta desiderat. Que at parua uidentur
eẽ delicta neq a multis intelligi possũt ab
his ẽ diligentius declinãdũ. Ut ĩfidibus
aur tibis ꝙͣuis paulũ discrepẽt tu id asciẽte
a ĩaduerti solet. Sic uiuendũ ẽ in uita ne
forte discrepet ꝗd uł mlto et̃ magis qͦ maiõ
et melior actionum ꝙͣ sonoꝵ ꝯcentus est.
Itaq ut infidib musicoꝵ aures uel mininu
sentiunt sic nos si acres ac diligentes eẽ
uolumus aĩadu̾soresq uitioꝵ magna
sepe intelligemus ex ꝑuis. Ex oculoꝵ obi
ex mestitia ex hilaritate ex zisu ex locutoẽ¬
ex zeticenna ex ꝯtentione uocis ex sũmissi¬
one ex ceteris similib facile iudicabinus.

Expanded text:
aliud attentius cogitet, non reprehendatur, aliud attentius cogitet, non reprehendatur, at hoc idem si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab humanitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut si qua est alia magna perversitas, facile apparet nec magnopere admonitionem et praecepta desiderat; quae autem parva videntur esse delicta neque a multis intellegi possunt, ab iis est diligentius declinandum. Ut in fidibus aut tibiis, quamvis paulum discrepent, tamen id a sciente animadverti solet, sic videndum est in vita ne forte quid diserepet, vel multo etiam magis, quo maior et melior actionum quam sonorum concentus est. Itaque, ut in fidibus musicorum aures vel minima sentiunt, sic nos, si acres ac diligentes esse volumus animadversoresque vitiorum, magna saepe intiliis, ex moestitia, ex hilaritate, ex ex reticentia, ex contentione vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudicabimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sit oportunitatis ydoneoꝵ ad augẽdũ tẽporu.
Sed por̃ ẽẽ eadẽ prudentie diffinitio de qua pͥn¬
cipio diximus. Hoc aũt loco de moderatione
et tẽpantia ⁊ haꝵ siłib urtutib querimus.
Itaq que erant prudentie propͥa suo loco dic¬
ta sunt. Que aũt haꝵ urtutũ de quib iã dudũ
loqmur que ꝑtiuẽt ad uerecũdiã et ad earũ ap¬
probanonẽ quib cũ uiuimus nũc dicẽda sũt.
¶Alis ẽ igitur ordo actionũ adhibendus ut
quẽ admodũ ĩ or̃one ꝯstãti sic ĩ uita sint
transiret. dixissetq sophocles o puerum
pulcrũ pericle ait eĩ p̃torẽ sophocle de¬
cet nõ solũ manus sed etiã oculos absti¬
nẽtes habere. Atq hoc idem Sophocles si
in athletaꝵ probatione dixisset iusta rep̾hẽ¬
sione caruisset. Tanta nis ẽ loci ac tpr̃is
ut si quis cũ cãm sit acturus in itinere aut
in ambulatione secũ ip̃e meditetur aut siꝗd

Expanded text:
sit opportunitatis idoneorum ad agendum temporum. sit opportunitatis idoneorum ad agendum temporum. Sed potest eadem esse prudentiae definitio, de qua principio diximus; hoc autem loco de moderatione et temperantia et harum similibus virtutibus quaerimus. Itaque, quae erant prudentiae propria, suo loco dicta sunt; quae autem harum virtutum, de quibus iam diu loquimur, quae pertinent ad verecundiam et ad eorum approbationem, quibuscum vivimus, nunc dicenda sunt. Talis est igitur ordo actionum adhibendus, ut, quem ad modum in oratione constanti, sic in vita omnia praeteriret dixissetque Sophocles: O puerum pulchrum, Pericle! At enim praetorem, Sophocle, decet non solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in athletarum probatione dixisset, iusta reprehensione caruisset. Tanta vis est et loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit acturus, in itinere aut in ambulatione secum ipse meditetur, aut si quid
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ optimus. decus ipm tenere de quo añ dixi¬
mus. nec ꝓgredi longius. Hoꝵ at̃ triũ p̃stan¬
tissimũ appetitũ optempare roĩ. De inceps
de ordine reꝵ ⁊ de oportunitate tẽpoꝵ dicen¬
dum ẽ. Hec aut scientia ꝯtiuetur ea quã
greci cutasian noĩant. Non hec quã ĩterpetra¬
mur modestiã quo inuerbo modus ĩ est. Sed
illa ẽ cutasia in qua intelligit᷑ ordinis ꝯẜuatio.
Itaq eandẽ nos modestiã apellemus sic diffi¬
nitur astoycis ut modestia sit scienna eaꝵ
reꝵ que agentur aut dicẽtur loco suo collo¬
candaꝵ. Ita iudetur eadem ius ordinis ⁊ col¬
locationis fore. Nam ⁊ ordinẽ sic diffiniunt
ꝯpositionẽ reꝵ aptis ⁊ accomodans locis
locũ ar̃ actionis oportunitatẽ tprĩs ẽẽ dicũt.
Tẽpus aũt̃ actionis oportunũ grece cucheria
latineq appellantur octaxio. Sic fit ut mode
stia hec quã interpetramur ita ut dixi scĩa

Expanded text:
est optimus decus ipsum tenere, de quo ante dixiest optimus decus ipsum tenere, de quo ante diximus, nec progredi longius. Horum tamen trium praestantissimum est appetitum optemperare rationi. Deinceps de ordine rerum et de opportunitate temporum dicendum est. Haec autem scientia continentur ea, quam Graeci eutaci/an nominant, non hanc, quam interpretamur modestiam, quo in verbo modus inest, sed illa est eutaci/a, in qua intellegitur ordinis conservatio. Itaque, ut eandem nos modestiam appellemus, sic definitur a Stoicis, ut modestia sit scientia rerum earum, quae agentur aut dicentur, loco suo collocandarum. Ita videtur eadem vis ordinis et collocationis fore; nam et ordinem sic definiunt: compositionem rerum aptis et accommodatis locis; locum autem actionis opportunitatem temporis esse dicunt; tempus autem actionis opportunum Graece eukairi/a Laut dixi, scientia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Et ut in ceteris hñda rõ nõ sua solum
sed et̃ alioꝵ sic in domo clari hoĩs in quã
et hospites multi recipiẽdi st̃ et admittẽ
xitatis. Aliter ampla domus dedecori sepe
dñõ fit si ẽ ĩ ea solitudo. Et maxime si ali¬
quando alio dño solita ẽ frequentari. Odio
suptu ⁊ magnificençea prodeas. Quo ĩ gne
multũ mali et̃ in exẽplo ẽ. Studiose eĩ ple¬
riq p̃ẜtĩ in hac ꝑte facta pͥncipũ umitãtur.
uocandus Eademq mediocritas ad omẽm
usum cultũq uite referẽda ẽ. S hec hactenꝰ.
N oĩ at̃ actione suscipiẽda tria st̾ tenẽ¬
da. primũ ut appetitus ⁊ oi obtẽꝑet
quo nichil ẽ ad officia ꝯẜuãda accomodatꝰ.
deinde ut aĩaduertatur qͣta illa res sit quã
efficere uelimus ne ue maior neue minoᷤ
cura . ⁊ opa suscipiatur ꝙͣ cã postulet. Tertiũ
ẽ ut caueamus ut ea que ꝑtinẽt ad liberalem
spem̃ et dignitatẽ moderata sint. Modus aũt

Expanded text:
est, et, ut in ceteris habenda ratio non sua solum, est, et, ut in ceteris habenda ratio non sua solum, sed etiam aliorum, sic in domo clari hominis, in quam et hospites multi recipiendi et admittenda hoxitatis; aliter ampla domus dedecori saepe domino fit, si est in ea solitudo, et maxime, si aliquando alio domino solita est frequentari. Odiossumptu et magnificentia prodeas; quo in genere multum mali etiam in exemplo est. Studiose enim plerique praesertim in hanc partem facta principum imitantur, vocandus. Eademque mediocritas ad omnem usum cultumque vitae transferenda est. Sed haec hactenus. In omni autem actione suscipienda tria sunt tenenda, primum ut appetitus rationi pareat, quo nihil est ad officia conservanda accommodatius, deinde ut animadvertatur, quanta illa res sit, quam efficere velimus, ut neve maior neve minor cura et opera suscipiatur, quam causa postulet. Tertium st, ut caveamus, ut ea, quae pertinent ad liberalem speciem et dignitatem, moderata sint. Modus autem
Abbreviated transcription (Latin):
re falsa p̃stĩ ⁊ cũ rrisione audientum imu¬
tari militem gloriosum.
certe dicendũ et̃ est qualẽ hoĩs hono¬
rati et prĩcipis domũ placeat eẽ cuiꝰ finis
et usus ad quẽ accomodanda ẽ edificãdi des¬
criptio ⁊ tñ adhibenda comoditatis digͥtatis¬
q diligentia. G. N. octanio qui pͥmus ex
illa familia ꝯsul factus ẽ honori fuisse
accepimus ꝙ p̾clarã hedifitasset ĩ palatio
et plenã dignitatis domũ q̃ cũ uulgo ui¬
seretur suffragata dnõ nouo boni ad cõ¬
sulendũ putabat᷑. Hac̃ Scaurus demolitꝰ
accessionẽ adiunxit edibus. Itaq ille ĩ
suã domũ ꝯsulatũ primus attulit. Hic sũ¬
mi ⁊ clarissimi uiri filiqiiin domũ mł¬
tiplicatã nõ repulsã solũ retałir. s igno¬
miniã et̃ et calamitatẽ. Ornãda ẽ eĩ
dignitas domo nõ ex domo tota querẽda.¬
Nec domo dñs. sed domino domꝰ honestãda

Expanded text:
re falsa praesertim et cum irrisione audientium imire falsa praesertim et cum irrisione audientium imitari militem gloriosum. certe, dicendum est etiam, qualem hominis honorati et principis domum placeat esse, cuius finis est usus, ad quem accommodanda est aedificandi descriptio et tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domum; quae cum vulgo viseretur, suffragata domino, novo homini, ad consulatum putabatur; hanc Scaurus demolitus accessionem adiunxit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignominiam etiam et calamitatem. Ornanda enim est dignitas domo, non ex domo tota quaerenda,nec domo dominus, sed domino domus honestanda
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nũꝙͣ inaidunt necessarie in quib utẽ¬
dũ ẽ fortasse et uoas ꝯtẽtione maiore et
u̾boꝵ grauitate acriore. Id agẽdũ et̃ ẽ ut
ea facere ne uideamur irati.Sed ut ad urẽdũ
et secandũ sic ad hoc genus castigãdi raro
inuitiq ueniemus. Nec unꝙͣ nisi necessaiõ
si nulla repietur alia medicina. Sed tnĩ
ira procul absit. cũ qua nichil recte fieri ni¬
chil ꝯsiderate põt. Magna at̃ ꝑte clem̃ti
castigatoẽ licet uti grauitate tñ adiuc̃ta ut
seueritas adhibeatur et ꝯtumellia repellatur
significãdũ ẽ ip̃i id cã qui obiurgetur ẽẽ suscep¬
tũ. Rectũ ẽ aut̃ et̃ ĩ illis ꝯtentionib que cũ
inimicissimis fiunt. et̃ si nobis indigna au¬
diamus tñ grauitatẽ retinere iracũdiã pel¬
lere. Que eĩ cũ aliqua ꝑturbatione fiunt.
ea nec ꝯstanter fieri post̾ neqz his qui ad¬
sunt probari ¶de forme et̃ ẽ de se ip̃o ꝑdica¬

Expanded text:
non numquam incidunt necessariae, in quibus utennon numquam incidunt necessariae, in quibus utendum est fortasse et vocis contentione maiore et verborum gravitate acriore, id agendum etiam, ut ea facere videamur irati. Sed, ut ad urendum et secandum, sic ad hoc genus castigandi raro invitique veniemus nec umquam nisi necessario, si nulla reperietur alia medicina; sed tamen ira procul absit,cum qua nihil recte fieri, nihil considerate potest. Magnam autem partem clementi castigatione licet uti, gravitate tamen adiuncta, ut severitas adhibeaturetcontumelia repellatur,significandum est, ipsius id causa, qui obiurgetur, esse susceptum. Rectum est autem etiam in illis contentionibus, quae cum inimicissimis fiunt, etiamsi nobis indigna audiamus, tamen gravitatem retinere, iracundiam pellere. Quae enim cum aliqua perturbatione fiunt, ea nec constanter fieri possunt neque iis, qui adsunt, probari. Deforme etiam est de se ipsum praedica
Abbreviated transcription (Latin):
solet euenire cũ studiose de absentib detrahẽ¬
di cã. aut ꝑ ridiculũ aut seuere maledice ꝯ¬
tumelioseq dicitur. habentur at̃ plerũq ser¬
mones aut de domesticis negotiis aut de re
puͣ. aut de artiũ studiis atq doctrina. Danda
igit᷑ oꝑa ẽ ut ẽt si aberrare ad alia cepit ad hec
reuocetur oro. Sed ut cũq res aderũt ne¬
q eĩ hisdẽ de reb nec oĩ tprẽ nec silr delecta¬
mur aiadu̾tẽdũ ẽ et̃ quatenus ẜmo delec¬
tacionẽ heãt et ut incipiendi ratio fuerit
ita sit desinẽdi modus.
Ed quomo ĩ oĩ uita rectissime p̃cipitur
ut ꝑturbationes fugiamus idest motus
aĩ nimios rõi nõ obtẽpãtes.Sic eiꝰ modi mo¬
tib ẜmo debet uacare. ne aut ita existat aut
cupiditas aliqua aut pigritia aut ignauia aut
tale aliqd appareat. Maximeq curãdũ ẽ ut
eos quib cũ ẜmone ꝯferimus ⁊ uereri et
diligere uideamur ¶Obiurgationes enã

Expanded text:
solet evenire, cum studiose de absentibus detrahensolet evenire, cum studiose de absentibus detrahendi causa aut per ridiculum aut severe maledice contumelioseque dicitur. Habentur autem plerumque sermones aut de domesticis negotiis aut de re publica aut de artium studiis atque doctrina. Danda igitur opera est, ut, etiamsi aberrare ad alia coeperit, ad haec revocetur oratio, sed utcumque aderunt; neque enim isdem de rebus nec omni tempore nec similiter delectamur. Animadvertendum est etiam, quatenus sermo delectationem habeat, et, ut incipiendi ratio fuerit, ita sit desinendi modus. Sed quo modo in omni vita rectissime praecipitur, ut perturbationes fugiamus, id est motus animi nimios rationi non optemperantes, sic eius modi motibus sermo debet vacare, ne aut ira exsistat aut cupiditas aliqua aut pigritia aut ignavia aut tale aliquid appareat, maximeque curandum est, ut eos, quibuscum sermonem conferemus, et vereri et diligere videamur. Obiurgationes etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cũ indicem uocẽ hẽmꝰ. In uoce aũt duo
imitatio p̃sse loquentiũ ⁊ leniter nichil fuit ĩ
Catulis ut eos ex quisito iuditio putares uti li
time lingua latina putabantur. Sonus erat
aut putridũ sine ꝯtentione uox nec languẽs
nec canora. uberior oro. L. Crassi nec minus
faceta. Sed bñ loquendi de catulis opinio non
minor. Sale uoͣ ⁊ faceciis Cesar Catuli prĩs fr̃
uicit os. Ut in illo ip̃o forẽsi gne̾ dicẽdi ꝯtẽtio¬
nes alioꝵ ẜmone uinceret. In oĩb igit᷑ his e¬
laborãdũ ẽ si in oĩ re quid deceat exqrimꝰ. Sit
ergo hic ẜmo in quo socratici maxime excel¬
lunt lenis minimeq ꝑtinax iusit ĩ eo lepos
nec uo̾ tam ꝙͣ ĩ possessionẽ suã uenerit exclu¬
dat alios. Sed cũ zeliꝗs in zeb tũ ĩẜmone coĩ
uicissitudinẽ nõ unꝙͣ putet ac uideat ĩ pͥmis
Si iocosis leporẽ. In pͥmisq prouideat ne ẜmo
uitiũ aliqd̾ ĩdicet eẽ in morib qd̾ maxĩe tu

Expanded text:
s indicem vocem habeamus, in voce autem duo imitatio presse loquentium et leniter. Nihil fuit in Catulis, ut eos exquisite iudicio putares uti litutem optime uti lingua Latina putabantur; sonus erat aut putidum, sine contentione vox nec languens nec canora. Uberior oratio L. Crassi nec minus faceta, sed bene loquendi de Catulis opinio non minor. Sale vero et facetiis Caesar, Catuli patris frater, vicit omnes, ut in illo ipso forensi genere dicendi contentiones aliorum sermone vinceret. In omnibus igitur his elaborandum est, si in omni re quid deceat exquirimus. Sit ergo hic sermo, in quo Socratici maxime excellunt, lenis minimeque pertinax, insit in eo lepos; nec vero, tamquam in possessionem suam venerit, excludat alios, sed cum reliquis in rebus, tum in sermone communi vicissitudinem non iniquam putet; ac videat in primis, si iocosis, leporem inprimis provideat, ne sermo vitium aliquod indicet inesse in moribus; quod maxime tum
Abbreviated transcription (Latin):
let tũ audire tũ dicere. Gͤ. om̃e offitiũ qd̾
ad ꝯiũctionẽ hoĩum ⁊ ad societatẽ tuẽdã ualet.
añponẽdũ ẽ illi officio qd̾ cognitione ⁊ scĩa
ꝯtinetur. Illud forsitan querẽdũ sit nũ ħ coĩtas
que maxĩe ẽ apta natẽ sit etiã moderationi
modestieq semp aũponẽda. Non plicet. Sũt
eĩ q̃dã partĩ ita foeda parñita flaginosa
ut ea ne ꝯẜuande qdẽ patrie cã sapiẽs factu¬
tus sit. Ea possidomus collegit ꝑ multa. S
ita tet᷑ quedã ita obscena ut dictũ qͦr iide¬
antur turpia. hec igit᷑ nõ suscipiet ⁊ ei pu.¬

Expanded text:
dicere. Ergo omne officium, quod ad coniunctionem hominum et ad societatem tuendam valet, anteponendum est illi officio, quod cognitione et scientia continetur. Illud forsitan quaerendum sit, num haec communitas, quae maxime est apta naturae, sit etiam moderationi modestiaeque semper anteponenda. Non placet; sunt enim quaedam partim ita foeda, partim ita flagitiosa, ut ea ne conservandae quidem patriae causa sapiens facturus sit. Ea Posidonius collegit permulta, sed ita taetra quaedam, ita obscena, ut dictu quoque videantur turpia. Haec igitur non suscipiet rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
eque oẽs egent. s tñ si cui ħ suppetũt᷑ ad¬
iuuãt aliꝙͣtũ. cũ ad cetera. tũ ad amictias
ꝯꝑandas. Sed cũ amicicia alio libͦ dictũ ẽ
reb maiorib ad ministrãdis adiuuat plurimũ. Sũ¬
ma igitur ⁊ ꝑftã gloria ꝯstat ex trib his. Si diligit
multitudo. Si fidem ht̃. Si cũ admiratione quadã
honore dignos putat. hec at̃ si ẽ simpliciter bre¬
niterq dicendũ. quib reb pariũtur a singlis. eisdẽ
fere amultitudine. S alius qͦ quidã aditi ad mł¬
titudinẽ ut ĩ uniuersoꝵ aiõs tamꝙͣ influere pos¬
simus. Ac primũ de illis trib q̃ añ dixi beniuo¬
lentie p̾cepta uideamus. Que quidẽ capit᷑ bñfi¬
tiis maxime. Secũdo aut̃ loco uolũtate bñfina
beniuolentia mouetur. etiam si res forte non
suppent. Uehement̾ aũt amor multitudinis ꝯmo¬
uenir ip̃a fama ⁊ opinione liberalitatis benesicẽne

Expanded text:
aeque omnes egent, sed tamen, si cui haec suppetunt, adaeque omnes egent, sed tamen, si cui haec suppetunt, adiuvant aliquantum cum ad cetera, tum ad amicitias comparandas. Sed de amicitia alio libro dictum est, rebus maioribus administrandis adiuvat plurimum. Summa igitur et perfecta gloria constat ex tribus his: si diligit multitudo, si fidem habet, si cum admiratione quadam honore dignos putat. Haec autem, si est simpliciter breviterque dicendum, quibus rebus pariuntur a singulis, eisdem fere a multitudine. Sed est alius quoque quidam aditus ad multitudinem, ut in universorum animos tamquam influere possimus. Ac primum de illis tribus, quae ante dixi, benivolentiae praecepta videamus; quae quidem capitur beneficiis maxime, secundo autem loco voluntate benefica benivolentia movetur, etiamsi res forte non suppetit; vehementer autem amor multitudinis commovetur ipsa fama et opinione liberalitatis, beneficentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ba fuerat. in hac fuit qͤstor urbanus. Ex qͥͦ
debet intelligi talib premiis propositis nũ¬
ꝙͣ defutura bella ciuilia. Itaq parietes urbis¬
mõ stant ⁊ manẽt. hiq ip̃i iam extrema
scelera metuentes. Rem uͦ pu. penitus ami¬
simus. atq ĩ has clades incidimus. redeũdũ
ẽ eĩ ad propositũ dũ metui ꝙͣ cari ẽẽ ⁊ dili
cidere potuere. ꝗd debent putare singli. Ꝙ
pisci cũ honore ⁊ fide caritatẽ. Sed ea nõ
pariter om̃s egemus. Nam ad cuiq uitam
institutã accomodandũ ẽ a multis ne opus
sit: ansans sit a paucis diligi. Certũ igit᷑
ħ sit idq ⁊ pͥmũ ⁊ maxime necm̃ famili¬
aritates hr̃e fidas amantiũ nos amicoꝵ
⁊ nrã mirãtiũ. hec eĩ ẽ una res prorsus ut
nõ multũ differat inter sũmos ⁊ mediocres
uiros. eaq utrisq ẽ propemodũ ꝯꝑãda ho.¬
nore ⁊ głia ⁊ beniuolentia ciuiũ fortasse nõ

Expanded text:
ba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo ba fuerat, in hac fuit quaestor urbanus. Ex quo debet intellegi talibus praemiis propositis numquam defutura bella civilia. Itaque parietes modo urbis stant et manent, iique ipsi iam extrema scelera metuentes, rem vero publicam penitus amisimus. Atque in has clades incidimus redeundum est enim ad propositum, dum metui quam carl esse et diligcidere potuerunt, quid debent putare singuli? Qpisci cum honore et fide caritatem. Sed ea non pariter omnes egemus; nam ad cuiusque vitam institutam accommodandum est, a multisne opus sit an satis sit a paucis diligi. Certum igitur hoc sit, idque et primum et maxime necessarium, familiaritates habere fidas amantium nos amicorum et nostra mirantium; haec enim una res prorsus, ut non multum differat inter summos et mediocris viros, aeque utrisque est propemodum comparanda. Honore et gloria et benivolentia civium fortasse non
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Desitũ ẽ eĩ uideri ꝗꝙͣ ĩ socios iniquũ.
cũ extitisser inciues tanta crudelitas G in
illo secuta ẽ honesta causa. Est eĩ ausus dice̾
hasta posita cũ bona ĩ foro uẽderet. ⁊ bonoꝵ
sed uniuersas prouĩtias regionesq uno ca¬
lamitatis iure ꝯphenderet. Itaq uexatis
si imꝑii portari ĩ triũpho maxiliã uidimus
et ex ea urbe triũphari sine qua nũꝙͣ nri ĩꝑa¬
tores trãsalpinis bellis triũpharũt. Multa p̾te¬
rea ꝯmemorarẽ nefaria ĩ socios si hoc uno ꝗc¬
ꝙͣ sol uidisset indigniꝰ. Iure igit᷑ plectimur.
Nisi eĩ multoꝵ ĩpunita scelera tulissemus.
rei familiaris ad paucos cupiditatũ ad multos
ĩprobos uenit hrͣditas. Nec uoͦ unꝙͣ belloꝵ ci¬
uiliũ semen ⁊ cã deerit. dũ hoiẽs ꝑditi ha
.i. sexto trĩcessimo ano post asceleratiore hasta
non recessit. Alter aũt qui ĩ illa dictatura scĩ¬

Expanded text:
mus; desitum est enim videri quicquam in socios iniquum, mus; desitum est enim videri quicquam in socios iniquum, cum exstitisset in cives tanta crudelitas. Ergo in illo secuta est honestam causam non honesta vichasta posita, cum bona in foro venderet, et bonorum sed universas quoque provincias regionesque uno calamitatis iure comprehenderet. Itaque vexatis si imperii portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea urbe triutores ex Transalpinis bellis triumpharunt. Multa praeterea commemorarem nefaria in socios, si hoc uno quicquam sol vidisset indignius, lure igitur plectimur. Nisi enim multorum impunita scelera tulissemus, rei familiaris ad paucos, cupiditatum ad multos improbos venit hereditas. Nec vero umquam bellorum civilium semen et causa deerit, dum homines perditi hasidem sexto tricesimo anno post a sceleratiore hasta non recessit; alter autem, qui in illa dictatura scri
Abbreviated transcription (Latin):
xander nõ a paucis ut hic nr̃. sed quẽ uniuer¬
sa agͥ gentinoꝵ multitudo ĩpetũ fecit. Quid ma¬
cedones nõne demetriũ zelinquere. uniuesi¬
q se ad pyrrũ ꝯtulerũt. Quid lacedemonios
iniuste ĩꝑantes. nõne zepente om̃es fere soii
deseruerũt. spectatoresqr se occiosos p̃buere leu¬
trice calamiratis. Externa libentius ĩ talize ꝙͣ
neficiis tenebatur nõ iniuriis. bella aut ꝓ sociis
aut de ĩꝑio gerebantur. Exitus erãt belloꝵ
aut mites aut necessarii. Regũ ppłoꝵ. nationũ
portus erat et refugiũ senatus. Nrĩ aũt magi¬
stratus ĩꝑatoresq ex hac una re maximam
laudẽ caꝑe studebant. si prouĩtias. si socios eqi¬
tate ⁊ fide defendissẽt. Itaq illud patrociniũ
orbis terẽ uerius qui ĩꝑiũ poterat noĩari. Sẽsim
hanc ꝯsuetudinẽ ⁊ disciplinã iam an̾a minue¬
bamus. post uo̾ sille uictoriã penitus amissi¬

Expanded text:
xander, non a paucis, ut hic noster, sed in quem univerxander, non a paucis, ut hic noster, sed in quem universa Agrigentinorum multitudo impetum fecit. Quid? Macedones nonne Demetrium reliquerunt universique se ad Pyrrhum contulerunt? Quid? Lacedaemonios iniuste imperantes nonne repente omnes fere socii deseruerunt spectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis? Externa libentius in tali re quam puli Romani beneficiis tenebatur, non iniuriis, bella aut pro sociis aut de imperio gerebantur, exitus erant bellorum aut mites aut necessarii, regum, populorum, nationum portus erat et refugium senatus, nostri autem magistratus imperatoresque ex hac una re maximam laudem capere studebant, si provincias, si socios aequitate et fide defendissent; itaque illud patrocinium orbis terrae verius quam imperium poterat nominari. Sensim hanc consuetudinem et disciplinam iam antea minuebamus, post vero Sullae victoriam penitus amisi