comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩtemplo olimpio. Spes aũt cedũ sunt guinq
qͦr ea sunt uocabula. pignastilos .i. crebris colup
Ergo pignostilos est cuius intercolupnio nour uniu¬
mus et dimidiate colupnae cassitudo ĩ terponi
pot quem admo est diui lulii et ĩ casans foro
ueners et sique alie sic sunt composite patẽpil rahe

Expanded text:
ex templo Olympio. Species autem aedium sunt quinque, ex templo Olympio. Species autem aedium sunt quinque, quarum ea sunt vocabula: pycnostylos, id est crebrisErgo pycnostylos est, cuius intercolumnio unius et dimidiatae columnae crassitudo interponi potest, quemadmodum est divi Iulii et in Caesaris foro Veneris et si quae aliae sic sunt compositae. ite
Abbreviated transcription (Latin):
collocat ut ĩ fronte et postico sint colupne octont
.laterib cũ angularib gunĩq dene. sint aũt panets
celle contra guaternas colupnas mediamnas ĩfrõte
et postico. ita duoꝵ intercolupnioꝵ et ime crass¬
tudins colupne spaciũ erit a panetiq circa ao
extremos ordmes colupnar h exemplar rome nũ
est sed magnesie diane hermogenis a labarinthi et
Apollinis a me neste facta. dipteros aũt octostilos cly
nao et postico. S airça aedem duplices hẽt ordines
crlupnaꝵ uui est edis quirmi dorica et ephesi diane
ionica a tresifrone cẽstituta hipetros uo decastilos
est ĩ ꝓnas et postico religua oĩa eaide hñt que diẜ¬
teros sed interiore parte colupnas ĩ altitudines
duplics reniotas a ꝑietib ad circuihõe ut portice
ꝑisilior mediũ aũt subdiuo est. sine tedto aditꝰ
ualuar ex utraq ꝑte ĩ ꝓnao et postico hͦ item
exemplar rome non est. Sed athenis octastilos

Expanded text:
conlocatur, ut in fronte et postico sint columnae octonae, in lateribus cum angularibus quinae denae. sint autem parietes cellae contra quaternas columnas medianas in fronte et postico. ita duorum intercolumniorum et imae crassitudinis columnae spatium erit ab parietibus circa ad extremos ordines columnarum. huius exemplar Romae non est, sed Magnesiae Dianae Hermogenis Alabandei et Apollinis a Menesthe facta. Dipteros autem octastylos et pronao et postico, sed circa aedem duplices habet ordines columnarum, uti est aedis Quirini dorica et Ephesi Dianae ionica a Chersiphrone constituta. Hypaethros vero decastylos est in pronao et postico. reliqua omnia eadem habet quae dipteros, sed interiore parte columnas in altitudine duplices, remotas a parietibus ad circumitionem ut porticus peristyliorum. medium autem sub divo est sine tecto. aditus valvarum ex utraque parte in pronao et postico. huius item exemplar Romae non est, sed Athenis octastylos
Abbreviated transcription (Latin):
nd inueniet. S locus erit cdiectitius adimum
aut ꝑlatum tunc hie locus fodiat exinanatũq
et palis saligntis aut oleagintis robusteis ustilatis
cõ figat. Pligaq marrhyinis adigat ꝙ̃ crebetri me¬
solidissimis funcamenta implcant᷑. Extructis aũt.
fumda mẽts ad libramẽtum stlobate sumt collo cande
supta stlolabatas colupne cdisponende queadm̃o sup̃

Expanded text:
non invenietur, sed locus erit congesticius ad imum non invenietur, sed locus erit congesticius ad imum aut paluster, tunc is locus fodiatur exinaniaturque et palis alneis aut oleagineis aut robusteis ustilatis configatur, sublicaque machinis adigatur quam creberrimesolidissimis fundamenta impleantur. extructis autem fundamentis ad libramentum stylobatae sunt conlocandi. Supra stylobatas columnae disponendae, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
erm ꝑ seq̃ iise cuuis sinõ blandiniur uoluptati pro¬
bortione et moduloꝵ a diectioib uti q̃d falłr fepacione
ad augeat᷑ uastus et ĩnefustus cõspicientid̃ remitet aspiat
De adiectione quȩ adicit ĩ mediis colupnis que
apua graecos entasis appellat. ex tremo libro ert
formata rõ eius quẽ admõ mollis et cduenient
efficrat᷑ subscritta. Fundaciõrs eoꝵ otiũ fodiantur
siqueat ĩueniri a solido ẽt ĩsolidũ q̃ tum ex ampli¬
tudĩe opis pro rone iilẽb̃i extruat que structuri
totum solũ q̃ solidissima supraꝙ terrã parietes
extruant sub colupnas dimidio ertissiores q̃ co¬
lupno sunt future ut firmiora sint ĩ feriora supiõib
que estrereobates appellant. Nam exapiunt onera
spiraꝵq proiecture nõ ꝓcedant ex solidum. lo¬
ltem supra parietes ad emnde madũ crassitudo ser¬
uanda est/ interuala aũt ed cameranda. aut soli¬
danda festucatoib uti destint̾ant᷑ : sur aũt silidũ

Expanded text:
r visus, cuius si non blandimur voluptati proportione et modulorum adiectionibus, uti quod fallitur temperatione adaugeatur, vastus et invenustus conspicientibus remittetur aspectus. de adiectione, quae adicitur in mediis columnis, quae apud Graecos e/ntasis appellatur, in extremo libro erit forma et ratio eius, quemadmodum mollis et conveniens efficiatur, subscripta. Fundationes eorum operum fodit in solido, quantum ex amplitudine operis pro ratione videbitur, extruaturque structura totum solum quam solidissima. supraque terram parietes extruantur sub columnas dimidio crassiores quam columnae sunt futurae, uti firmiora sint inferiora superioribus; quae stereobates appellantur, nam excipiunt onera. spirarumque proiecturae non procedant extra solidum; item supra parietis ad eundem modum crassitudo servanda est. intervalla autem concamaranda aut solidanda festucationibus, uti distineantur. Sin autem solidum
Abbreviated transcription (Latin):
eas bestiolas que sunt nocents leco que ex his genetio
opera cõstituũt ꝑ manẽt ad eternam duiturnitate
ltem cedris et iuni perus easdẽ hñt uirtubes et ut¬
litares. S gũe adm̃o ex cupressu pinu resina ex ce
aũt eius sunt sumilis cup̃ssine folature materies
uena directa ephesi in ede simalarũ diame et sacu¬
naria et ĩ cceteris nobilib fanis pꝑ eternitabem sunt
facta tascuntaũt hee arbores maxĩe grete el
affrise et nd̃ nullis siriȩ regionibus. Larisuero qͥ
nõ est notus nisi his municipalib gui sunit risante
flum̃is qudu et liutera maris. Adriani nd solũ a suco
ue hementi a maritate acharie aut tinea nõ nodeł
nisi uti saxũ ĩ fornace ad calcem coquendã aliis
Lignis utatur. nec tñ tuo flama recipit nec car
humore aũt et terreno est spisse solidata ño ħt
spacia foraminũ qua possit ignis penetrare/ rei¬

Expanded text:
eas bestiolas, quae sunt nocentes. ideoque quae ex his generibus eas bestiolas, quae sunt nocentes. ideoque quae ex his generibus opera constituuntur, permanent ad aeternam diuturnitatem. Item cedrus et iuniperus easdem habent virtutes et utilitates; sed quemadmodum ex cupressu et pinu resina, ex ceautem eius sunt similes cupresseae foliaturae; materies vena directa. Ephesi in aede simulacrum Dianae ex ea, lacunaria et ibi et in ceteris nobilibus fanis propter aeternitatem sunt facta. nascuntur autem eae arbores maxime Cretae et Africae et nonnullis Syriae regionibus. Larix vero, qui non est notus nisi îs municipalibus, qui sunt circa ripam fluminis Padi et litora maris Hadriani, non solum ab suci vehementi amaritate ab carie aut tinea non nocetunisi uti saxum in fornace ad calcem coquendam aliis lignis uratur; nec tamen tunc flammam recipit nec carbumore autem et terreno est spisse solidata, non habet spatia foraminum, qua possit ignis penetrare, rei
Abbreviated transcription (Latin):
ea ĩ huore obruta permanet ad diuturintatem
Estaũt maxĩu id considerã rauene q̃d ibi om̃ĩa
opera et publica et priuata subfundamenta eiusds
generis heant palos. Ulmus nõ et fraxinus maxĩos
hñr humores minimũq aeris et ignis t̾rem tẽ ꝑata
e mixtione ꝯ ꝑatesunt. ĩ oꝑib cum fabricant lente
et ab pondẽ humoris nõ hñt rigorem et celeriter pã¬
dant simul aũt uetustate sunt aride fadte aũt ĩ agro
p̃sahi ꝑ fc̃o ꝙẽ eis liquor extant / emorumt. fumt durio¬
res et ĩ cd̃missuris et coagmẽtatoĩb ab lenituame
firmas recipiunt cathenationes Item carpinus
qd̃ est mĩma ignis et trem nxtione aerisaũt hn
moris suma continet tempatura nõ est fragilis s
hẽt unlissima tractabilitatem. Itaq graeci qđ ex ea
ma iuga iumẽtis coꝑant. qd apudeos iuga ria¬
rys. noctant item riga eõs appellant tõ mĩnus est
inest pemrus ĩ corporibi eat het amart saponenuo¬
pꝑ acritudinem nd patit penerrare carĩe neque

Expanded text:
 umore obruta permanet ad diuturnitatem. Est autem maxime id considerare Ravennae, quod ibi omnia opera et publica et privata sub fundamentis eius generis habeant palos. ulmus vero et fraxinus maximos habent umores minimumque aeris et ignis, terreni temperate. ea e mixtione comparatae, sunt in operibus, cum fabricantur, lentae et ab pondere umoris non habent rigorem et celeriter pandant; simul autem vetustate sunt aridae factae aut in agro perfecto qui est eis liquor stantes emoriuntur, fiunt duriores et in commissuris et coagmentationibus ab lentitudine firmas recipiunt catenationes. Item carpinus, quod est minima ignis et terreni mixtione, aeris autem et umoris summa continetur temperatura, non est fragilis, sed habet utilissimam tractabilitatem. itaque Graeci, quod ex ea materia iuga iumentis comparant, quod apud eos iuga zuga/ vocitantur, item zugi/hn eam appellant. non minus est inest penitus in corporibus earum, habet amarum sapore acritudinem non patitur penetrare cariem neque
Abbreviated transcription (Latin):
demetiat ĩ ꝑtes xuii et unius partie altiudo epns tili fiat
lisi axx ad xxi. prdes diuidat᷑ altiubo ĩ partisxii. et
semissem et eius ima pars epistiliũ ĩ altitudine fat
itꝭ si a xxi pedib adxxx dñudar i ꝓtesxii et eius
ima pars altitudo fiat. Item ratã partem ad enndem¬
modum ex altitudine colupnar ex pedienoe sunt
altitudines epistilioꝵ. quo alcius .i. scandit oculispẽz
nõ facile ꝑ secat aeris crepritatem dilapsa itaq

Expanded text:
 tredecim, et unius partis altitudo epistylii fiat; item si XX ad XXV pedes, dividatur altitudo in partes XII et semissem, et eius una pars epistylium in altitudine fiat; item si ab XXV pedibus ad XXX, dividatur in partes XII, et eius una pars altitudo fiat. item si quae amodum ex altitudine columnarum expediendae sunt altitudines epistyliorum. Quo altius enim scandit oculi species, non facile persecat aeris crebritatem; dilapsa itaq
Abbreviated transcription (Latin):
aede qͥritaq cellam cum laaam̃to liberã mom̃ hec
añt utͣ goplicant᷑. pseudo dipłis ediũ dispositioni
quare mẽt acuta magnaq solertia effedtus opimn
he mogenis fecisse religuissq fontes inide posser
possent haurire discipli naꝵ roñes E dibarcosula
colupnȩ sie sunt faciende uti crassitudĩes car im
sint ꝓtes octaue aos altitudines ltem ĩ diastilo dime¬
hendi est altituduo colupnȩ ĩ parts octo et dimiliu¬
unus partis colupnȩ crassitudo collocetur : sissilo
altitudo diuidãr ĩ nouem et diunidiam ꝑtem ex eis
unã ad crassitudmem colupnȩ detne. Item ĩ picnostlo
dnudenca est altitudo ĩ decem et ina enis pars fan¬

Expanded text:
lam cum laxamento liberam moram. haec autem ut explicantur in pseudodipteris aedium dispositionibus! quare videtur acuta magnaque sollertia effectus operum Hermogenes fecisse reliquisseque fontes, unde posteri possent haurire disciplinarum rationes. Aedibus as earum sint partis octavae ad altitudines. item in diastylo dimetienda est altitudo columnae in partes octo et dimidiaunius partis columnae crassitudo conlocetur. in systylo altitudo dividatur in novem et dimidiam partem, et ex eis una ad crassitudinem columnae detur. item in pycnostylo dividenda est altitudo in partes decem, et eius una pars fa
Abbreviated transcription (Latin):
h exemplar ĩ cantis erit eces cum hebit ĩ fronte
onitas panetum qui cella circũcludut et ĩ terantas
mediõ colũpnas dua supra que fastigiũ si metria
ea collocatum quȩ ĩ hoc libro fiũt ꝑ scripta. Huiꝰ
aũt exemplar erit ad tres fortunas extrib quod
est proue portam collinam ꝓstlos omia hẽt que¬
admodũ ĩ antis. Colũpmas aut contra antas an¬
gulares duas sup̃ quę epistilia quẽ ad modũ it ĩantis
et dext᷑ ac simstra ĩ uersuris singla huuis exẽplarẽ
⁊insula tyberiaina in ede louizet fauni. Ampri¬
prossilos oĩa hẽt ea que prostilos preterea que ut̃
posticio ad eũde modũ colũpnas et fastigium
ꝑ ipteros aũt erit quȩ hebit infronte et postico se¬
nas colupnas i laterib cũ angularib undenas ita
ut sint hee colupne collocate ut infercolupnii la¬
titudims ĩteruallũ sit a parietib circũ ad extre¬
mos ordines colupnar hẽ atq cmbulationẽ cͥca
cellam edis guẽcilmõ est ĩ porticu metelli louis

Expanded text:
 In antis erit aedes, cum habebit in fronte antas parietum, qui cellam circumcludunt, et inter antas in medio columnas duas supraque fastigium symmetria ea conlocatum, quae in hoc libro fuerit perscripta. huius autem exemplar erit ad Tres Fortunas extribus quod est proxime portam Collinam. Prostylos omnia habet quemadmodum in antis, columnas autem contra antas angulares duas supraque epistylia, quemadmodum et in antis, et dextra ac sinistra in versuris singula. huius exemplar est in insula Tiberina in aede Iovis et Fauni. amphiprostylos omnia habet ea, quae prostylos, praetereaque habet in postico ad eundem modum columnas et fastigium. Peripteros autem erit, quae habebit in fronte et postico senas columnas, in lateribus cum angularibus undenas. ita autem sint hae columnae conlocatae, ut intercolumnii latitudinis intervallum sit a parietibus circum ad extremos ordines columnarum, habeatque ambulationem circa cellam aedis, quemadmodum est sine p
Abbreviated transcription (Latin):
corpis sextios altituas terminauit eñ ꝑ fectũ eosti¬
tuerumt. cubitũq̃e aĩaduterunt ex̃ sex palmis costate
digitisq xxiiii. exeo ẽt̃ mđr ciuitates graecorum fecis¬
ł quemaa modũ cubitus est sex palmor ĩ dragma
qua nũo utẽnt ereos signatos uti asses ex quo sex
quos obolos cippellant guadrantesq obulor q̃ alii
et ĩ denario de nos eris constituerunt et ea reꝯpoitio
nõisad hodiernũ diem denariũ retim ẽsiqo pars quata
ꝑ sec̾tos et Sec et decem uirosq ĩ unũ ediecerunt
et fecerunt ꝑ fectis siũ nũ decussis sexis. ttunꝰ
aũt rei auctores ĩ uenerut pedem ecubito enim
hẽat pes sexdecim ligites et tolidẽ asses erahuis
denari. Ergo si cõuenit ex carticłis hois nuiiĩuẽ

Expanded text:
 sexies altitudines terminavit eum perfectum constituerunt, cubitumque animadverterunt ex sex palmis constare digitisque XXIIII. ex eo etiam videntur civitates Graecorum fecisse, quemadmodum cubitus est sex palmorum, in drachma, qua nummo uterentur, aereos signatos uti asses ex aequo sex, quos obolos appellant, quadrantesque obolorum, quaetiquum numerum et in denario denos aeris constituerunt, et ea re compositio nominis ad hodiernum diem denarium retinet. etiamque quartaperfectos, et sex et decem, utrosque in unum coiecerunt et fecerunt perfectissimum decusis sexis. huius autem rei auctorem invenerunt pedem. e cubito enim habeat pes sedecim digitos et totidem asses aeracius denarius. Ergo si convenit ex articulis
Abbreviated transcription (Latin):
sem tabesen guem dimeron đnt guattuor ꝗntariu
quẽ pentemetro dicunt quinq ꝑfectum sex cum
ad supplectionẽ crescat sup̃ sex cuecto asse effptũ
cũ fẽã sunt octo qd̃ ẽ tertia aducta fertiariũ aũt
qui epitridos dr/ dimidia adiecta. cũ fc̃a sunt noue

Expanded text:
em quem di/moiron dicunt quattuor, quintarium quem penta/moiron dicunt quinque, perfectum sex. cum ad duplicationem crescat, supra sex adiecto asse e/fekton; cum facta sunt octo, quod est tertia adiecta, tertiarium alterum, qui epi/tritos dicitur; dimidia adiecta cum facta sunt nove
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fectionib singłoꝵ membroꝵ ad uniusam fiqute
penem heãnt cõmẽsus exadhionem. lq̃r cũ ĩoib
palmũ pedem cubitu et eas distribuerunt ĩ ꝑfedũ
tuerunt nũm qui decem đr naq ex manibus di¬
gitor nũi ab palmo pes est ĩ uentus. Si aũt ĩ utrisq
pa mis ex cnrticlis a nã decem sunt ꝑfecti ẽt plato¬

Expanded text:
ingulorum membrorum ad universam figurae speciem habeant commensus exactionem. igitur cum in omnibus palmum, pedem, cubitum, et eas distribuerunt in perfectum tuerunt numerum qui decem dicitur; namque ex manibus digitorum numero ab palmo pes est inventus. si autem in utrisque palmis ex articulis ab natura decem sunt perfecti, etiam Plato
Abbreviated transcription (Latin):
ĩquas ĩduct sucula hñs lengitudie foramniu tum
Latituanẽ dimudiũ forciminis. Erassitudo briccile
quȩ affigit uocitat᷑ canillũ ser qũe admño nõ nulli
Loculamẽtũ securi cladis cardi nib fixã fommĩs
idest altituao foram̃is.S. succule longitido foramnig¬
oa auif. Si erassitudo succule foraminũ ix. epitoxidos
cit raminisxU. : crassitudo foramis::łatitũdos:
colomelle et basis ĩ solo foraminig uii. lattudo
ĩpłiside. qua statut colomella foramũs s  grassi¬
tudo . f.l. colũelle longitudo aid cardie foraniũ
AI .: latitudo foraminis. s crassitudo et ⁊ͣ eius
caprioli tres. quoꝵ lõgitido fonmũu ix lantudo
adimidiũ foramĩs:: crassitudo .b. cardinis lõgi¬
tuamis foraminis :: columelle capitis lo gitudo
situdo l posterier minor colũpna que gratedi

Expanded text:
in quas inditur sucula, habentes longitudinem foraminum trium, in quas inditur sucula, habentes longitudinem foraminum trium, latitudinem dimidium foraminis. crassitudo bucculae, quae adfigitur vocitatur scamillum seu, quemadmodum nonnulli, loculamentum securiclatis cardinibus fixa, foraminis I, altitudo foraminis S ̄. suculae longitudo foraminum ::, crassitudo suculae foraminis VIIII. Epitoxidos raminum XVI, crassitudo foraminis , altitudo S÷. columellae basis in solo foraminum VIII, latitudo in plinthide, in qua statuitur columella, foraminis , crassitudo FZ, columellae longitudo ad cardinem foraminum XII, latitudo foraminis S÷, crastres, quorum longitudo foraminum VIIII, latitudo dimidium foraminis, crassitudo Z. cardines longitudinis foraminis; columellae capitis longitudo ISK; situdo I. Posterior minor columna, quae graece
Abbreviated transcription (Latin):
balistaꝵ rões quib simetriis coꝑari tossint ex ponã
posita sagitte longitudinc quã id organũ mittere
debet eiusq none ꝓtis sit foraminis ĩ capłis mag.¬
tudo ꝓ quas tendunt necui torti qui brachia cõtinẽt¬
foraminis et eius dodrantis. en extremis foraminib
rinius et eius parastatice dextra ac smistra preter car¬
dies alte foraminie quatuor. crasse foraminũgnũ
cardinis forminis dimidia parastatica ad foram̃e
meridianã parastaticã. lte foramis.S.t. latitiuo
parastados medius unius foraminis ctenis t̃.u.
crassitudo foraminis unius ĩ teruallũ ubi sagifta
collocat ĩ media parastade foram̃is ꝑtis qrte aĩguli
quatuor qui sunt circa ĩ laterib et frontib laminis
ferreis aut salis aereis et clauis cosigant᷑ canaliculi
ami ategulaꝵ quas nd̃ nulli bucculas appellant que dh̃e

Expanded text:
ballistarum rationes, quibus symmetriis comparari possint, exponam. ballistarum rationes, quibus symmetriis comparari possint, exponam. m sumuntur ex proposita sagittae longitudine, quam id organum mittere debet, eiusque nonae partis fit foraminis in capitulis magnitudo, per quae tenduntur nervi torti, qui bracchia continenius et eius dodrantis, in extremis foraminis unius et eius S. parastaticae dextra ac sinistra praeter cardines altae foraminum IIII, crassae foraminum† quinum; cardines foraminis dimidia. a parastatica ad foramen medianam parastaticam item foraminis . latitudo parastados mediae unius foraminis et eius ⟨T⟩K, crassitudo foraminis unius. Intervallum, ubi sagitta conlocatur in media parastade, foraminis partis quartae. anguli quattuor, qui sunt circa, in lateribus et frontibus lamnis ferreis aut stylis aereis et clavis configantur. canaliculi, II. regularum, quas nonnulli bucculas appellant, quae dextra
Abbreviated transcription (Latin):
ab obstantia cũ etciderit ĩuas ereũ sonitũ sig ficet
Ita nauis cum huit impetũ cuit remoꝵ aut uẽtoꝵ
flatu pinne que erunt ĩ rotis tangentes aquã ad¬
uersum uehementi retrorsus ĩpulsu coarte uer¬
sabunt rotais. haeiaũt ĩ uoluendo seagent/ axem
axis nõ tunpanũ cuius dens citũ actus singl̃is u̾¬
sationib singules secũ di timpani dentes impelledo
modicas effiçit arcinators. ita cũ. ccco. a penis
rote fuerint uersate semes timpanũ arcũ actum
impellet dente qui est ad latus fixus plani tumpomi
aentem. lgit᷑ crecuitio timpani plani quo tienscũq
ad formmnẽ ꝑ ducet talculos enntret ꝑ camaliculu
lta et sonitu et nũo iaicibit miliaria spatia naui¬
gationis. Que pacatis et smne metu tprib ad utilitatẽ
et orlectationem parandam quẽadm̃o debeant fieri
ꝑegi esse futuꝵ: Nunc uõ que ad presidia ꝑ icl̃iet
necessitatem salutis sunt ĩuenta .i. scorpionum et

Expanded text:
ab obstantia cum ceciderit in vas aereum, sonitu significet. ab obstantia cum ceciderit in vas aereum, sonitu significet. Ita navis cum habuerit impetum aut remorum aut ventorum flatu, pinnae, quae erunt in rotis, tangentes aquam adversam vehementi retrorsus inpulsu coactae versabunt rotas; eae autem involvendo se agent axem, axis vero tympanum, cuius dens circumactus singulis versationibus singulos secundi tympani dentes inpellendo modicas efficiet circumitiones. ita cum CCCC ab pinnis rotae fuerint versatae, semel tympanum circumactum inpellet dente, qui est ad latus fixus, plani tympani dentem. igitur circumitio tympani plani quotienscumque ad foramen perducet calculos, emittet per canaliculum. ita et sonitu et numero indicabit miliaria spatia navigationis. Quae pacatis et sine metu temporibus ad utilitatem et delectationem paranda, quemadmodum debeant fieri, peregi esse futurum. Nunc vero quae ad praesidia periculi et necessitatem salutis sunt inventa, id est scorpionum et
Abbreviated transcription (Latin):
milia exisse monebunt. Nus uero calculoꝵ ex imo
ronẽ efficiũt᷑. ⁊tamq trahicit ꝑ latera parietũ perie¬
chim cixis hũs exͦ nauc̃ ꝓminẽtia capita ĩqua ĩ¬
cludmntꝰ rote diametrũ pedũ quaternũ et sextãte
hñtes arça frontes affixas pinas aquã tãgentes
ltem medius axis ĩ media naui tmpanũ cũ imo
denticło ex tanti ex suam rotunditatez ad eñ locũ
collocat᷑. Loculam̃tũ hñs ĩclusum ĩse tmpanum
q̃đ est ĩaxe ĩclusimꝰ. Preterea ad latus aiffixũ extãter
ex rotundationẽ alteꝵ dentem imũ ĩ suꝑ ĩ altero lo¬
dentes qui sunt plam trmpam singlis uersationib
snglor impellendo dentes ĩ orbem plenũ tmpanũ
uerset. in plano aut tmpao foramina fiant in
quib foraminib collocabunt calculi totundi in
theca eius timpani siue loculam̃tum est unũ fora¬
men ex cauetur hñs canaliculũ qua calculu libat

Expanded text:
milia exisse monebunt. numerus vero calculorum ex imo milia exisse monebunt. numerus vero calculorum ex imo ratione eadem efficiuntur. namque traicitur per latera parietum axis habens extra navem prominentia capita, in quae includuntur rotae diametro pedum quaternûm, extantes habentes circa frontes adfixas pinnas aquam tangentes. item medius axis in media navi habet tympanum cum uno denticulo extanti extra suam rotunditatem. ad eum locum conlocatur loculamentum habens inclusum in se tympanum, quod est in axe inclusum, praeterea ad latus adfixum extantem extra rotunditatem alterum dentem unum. Insuper in altero lodentes, qui sunt plani tympani, singulis versationibus singulos dens inpellendo in orbem planum tympanum verset. in plano autem tympano foramina fiant, in quibus foraminibus conlocabuntur calculi rotundi. in theca eius tympani, sive loculamentum est, unum foramen excavetur habens canaliculum, qua calculus liberatus
Abbreviated transcription (Latin):
alteꝵ lo culamentu collocet couenientib dẽtib
denticło qui ĩ secũdi timpani latere fuerit fixus ieoq
rem nihil impedit et ĩ hns foraminib dib calculi
rotundi collocent inq eius timpanit ta theca siue
id loculamentũ est fiat foranne unic hens camali¬
culum qua calculi qui ĩ eo timpomo ĩ positi fuerĩt
cum ad eũ locum uenerint in rede capsum et uas
e neũ qd erit suppositũ singli cade̾ possint. Ita cũ
rota progrediens secio agat tmpanu unũ et dẽti¬
culum eiusi singlis usationib timpam superioris de-¬
ticulos ĩ pulsu cogat preterire efficiet cũ ccce unũ
u sctum fuerit superius timpanũ semel arcũ agitur
Et denticulus qui est ad latus eius fixus uũ hẽt dẽ¬
ticulum timpam plmi producati Cum ergo. eece.
uersationib ii timpani semel superius uersabit
brogressus efficiet spatia pedũ milia ꝗnq ⁊ passus
pomille exeo quot calculi deciderint sonando singła

Expanded text:
altero loculamento conlocetur, convenientibus dentibus altero loculamento conlocetur, convenientibus dentibus denticulo, qui in secundi tympani latere fuerit fixus, in eorem nihil inpedit. et in his foraminibus omnibus calculi rotundi conlocentur, inque eius tympani theca, sive id loculamentum est, fiat foramen unum habens canaliculum, qua calculi, qui in eo tympano inpositi fuerint, cum ad eum locum venerint, in raedae capsum et vas aeneum, quod erit suppositum, singuli cadere possint. Ita cum rota progrediens secum agat tympanum imum et denticulum eius singulis versationibus tympani superioris denticulos inpulsu cogat praeterire, efficiet, ut, cum CCCC imum versatum fuerit, superius tympanum semel circumagatur et denticulus, qui est ad latus eius fixus, unum denticulum tympani plani producat. cum ergo CCCC versationibus imi tympani semel superius versabitur, progressus efficiet spatia pedum milia quinque id est passus mille. ex eo quot calculi deciderint, sonando singula
Abbreviated transcription (Latin):
rib traditam qua ĩ uia reda sedenti uł mari na¬
iugantes scire possumꝰ quot milia nũo itmeris se¬
ce̾rimus. haec aũt erit sic rote que erunt ĩ reda
suit late ꝓmediũ dicimetrui pedem quaternũ t sex¬
tantis uticum finitũ locum heat inse rota ab eoq
ĩcipiat ꝓgrediens ĩ solo uie facereluersatione per¬
ueniendo ad eam uersatione a qua ceperit ũ sari¬
spatii certum modum heãt ꝑactum pedes ꝯxii s. his
ita p̃paratis time ĩ rote modiolo ĩpartem ĩ feriorez
timponũ stabiliter ĩcludat᷑ hñs extra frontem sue
rotimoationis ex tante dͥenticłu unũ insuꝑ cuite
ad capsum rede loculamẽtum firmiter figatut
hnis timpanũ uersatilẽ ĩ cultro colloeatum et ĩaxi¬
gulo cõclusum in ciuus timpam fronte denticuli
ꝓficiant aqͣlĩ diuisi nũo quadrĩgenti eduemẽtis
aenticio timpani iserioris. Praeterea superioritim¬
pano ad latus figcitur alter dentiđs prominens ex

Expanded text:
ribus traditam, qua in via raeda sedentes vel mari naribus traditam, qua in via raeda sedentes vel mari navigantes scire possimus, quot milia numero itineris fecerimus. hoc autem erit sic. rotae, quae erunt in raeda, sint latae per medium diametrum pedum quaternûm et sextantes, ut, cum finitum locum habeat in se rota ab eoque incipiat progrediens in solo viae facere versationem, perveniendo ad eam finitionem, a qua coeperit versari, certum modum spatii habeat peractum pedes XII S. His ita praeparatis tunc in rotae modiolo ad partem interiorem tympanum stabiliter includatur habens extra frontem suae rotundationis extantem denticulum unum. insuper autem ad capsum raedae loculamentum firmiter figatur habens tympanum versatile in cultro conlocatum et in axiculo conclusum, in cuius tympani fronte denticuli perficiantur aequaliter divisi numero quadringenti convenientes denticulo tympani inferioris. praeterea superiori tympano ad latus figatur alter denticulus prominens ext
Abbreviated transcription (Latin):
pulsus celeritate ctobturantes foramina cibalis
superiora aera qui est ibi clausus pressionib coactui
sistulas cogunt ꝑ guas ĩ ligna cõcurrit et ꝑeius
ceriuces i archam. Motione uo uectiũ uehemẽtio¬
res sp̃s freguens copressus epitomoꝵ aꝑturis
iFluit et replet anime canales. ltaq cum pine
manb tacte ꝓtellunt et reducunt cõtmẽterre¬
glas alterius obturant forumina. Alteri a teriẽdo
e musicis artib multiplicib moduloꝵ uarietatib
sonantis excitant uoces. Quantu potui inti ut ob-¬
scnra res perscripturam diluade ꝓ mĩptiaret cõtedi
S haec nõ est faicilis ratio neq om̃ib expedita ad
intelligendũ preter eos qui ĩ his generib hñt exe̾¬
citatione. Qdͥ si paꝵ ĩ tellexerit ex scriptis cũ ita
rem cognoscet profecto ĩ ueniet cutiose et subfiłt
om̃a ordinata Transfert nunc cogitatio scrip¬
ture ad roñez ĩutilem sed sum̃a solertia a maio¬

Expanded text:
pulsus crebritate et obturantes foramina cymbalis pulsus crebritate et obturantes foramina cymbalis superiora, aera, qui est ibi inclusus, pressionibus coactum in fistulas cogunt, per quas in pnigea concurrit et per eius cervices in arcam. motione vero vectium vehementiore spiritus frequens compressus epitoniorum aperturis influit et replet animae canales. Itaque cum pinnae manibus tactae propellunt et reducunt continenter regulas alternis obturando foramina alternis aperiundo, e musicis artibus multiplicibus modulorum varietatibus sonantes excitant voces. Quantum potui niti, ut obscura res per scripturam dilucide pronuntiaretur, contendi, sed haec non est facilis ratio neque omnibus expedita ad intellegendum praeter eos, qui in his generibus habent exercitationem. quodsi qui parum intellexerit ex scriptis, cum ipsam rem cognoscet, profecto inveniet curiose et subtiliter omnia ordinata. Transfertur nunc cogitatio scripturae ad rationem non inutilem sed summa sollertia a maio
Abbreviated transcription (Latin):
pmax dt. Inter tabula et canona regłe sunt ĩter¬
posit ad ennde modũ foraite exoleo subarte ut fcc¬
liter impellant et tursus ĩ trorsus reducant que ob¬
lurant ea foramĩa plitides q appellant. guaꝵe itus
et reditusalias obturat alias operit tenebrationes
atte regle hñt sttrea coragia fixa et iicta cũ pĩmis
quaꝵ pimnaꝵ tactus motiones efficit reglaꝵ. cõtimẽt
supra tabulam foramina que ex canalib hñt egressu
orgomoꝵ. E mocdiolis cũt fistule sunt cdtm̃ẽtes cõ¬
uintbo ligneis c̾uicib pertmẽtosq ad nares que sumnt
ĩarcula ĩ quib asse sunt extorno subacti et ibi collo
obturantes foramina rursus redire. Ita cum uectes
extollunt anchones deducunt fundos modioloꝵ
ad imiũ delfimq qui sunt ĩuerticłis ĩ clusi calcãt
ĩ eos cibaliare implent spatia modioloꝵ atq
ancones extollentes fundos intra modiolos uehem̃ti

Expanded text:
pi/nac dicitur. inter tabulam et canona regulae sunt interpi/nac dicitur. inter tabulam et canona regulae sunt interpositae ad eundem modum foratae et oleo subactae, ut faciliter inpellantur et rursus introrsus reducantur, quae obturant ea foramina plinthidesque appellantur. quarum itus et reditus alias obturat alias aperit terebrationes. Haec regulae habent ferrea choragia fixa et iuncta cum pinnis, quarum pinnarum tactus motiones efficit regularum continenter. supra tabulam foraminaque, per quae ex canalibus habent egressum organorum. e modiolis autem fiiunctae pnigeos cervicibus pertinentesque ad nares, quae sunt in arcula. in quibus asses sunt ex torno subacti et ibi conlocobturantes foramina rursus redire. Ita cum vectes extolluntur, ancones deducunt fundos modiolorum ad imum delphinique, qui sunt in verticulis inclusi, calantes in eos cymbala, aere implent spatia modiolorum, atque ancones extollentes fundos intra modiolos vehementi
Abbreviated transcription (Latin):
plamtia foramina arciter digitoꝵ triniẽ quib fora¬
minib proxĩe ĩ uerticulis colloctiti erei del plimi pẽ
dentia hñt cathens cnnbala exere ilra fonimina¬
nium modioy. caleata s ira arã ꝗ loci aqua substimet inest
tnb ̃ id grnus uti ĩ fumdibulũ ĩ uersum q̃ suꝑ taxilli alti
entiler digitoꝵ trmũ suppositi libũt spaitiũ unũ una¬
nuqu inter labra phigeos et are fundũ. Supra cũt e̾uicula
eius coagmentata artula substinet ⁊caput machine
quę grece caño musicus appellat. In cuius longita¬
dine si canales te trachordos ẽ fiunt quatuor si
exachordos sex si octo cordos octo. Singło aũt cama¬
lib singla pitoma sunt ĩclusa manubriis ferreis
collocata. Que manubria eũ torquent ex artha
patfaciũt nares ĩ canales. Ex cana libaũt eamõ
hẽt orlinata in trãsuerso foramina respondentia
nario gue sunt ĩ tabula sum̃a que tabula gnaece

Expanded text:
planitia foramina circiter digitorum ternûm. quibus foraplanitia foramina circiter digitorum ternûm. quibus foraminibus prdentia habent catenis cymbala ex ore infra foramina modiolorum calata. Intra aram, quo loci aqua sustinetur, inest pnigeus uti infundibulum inversum, quem subter taxilli alti circiter digitorum ternûm suppositi librant spatium imum ima inter labra pnigeos et arae fundum. supra autem cerviculam eius coagmentata arcula sustinet caput machinae, qui graece kanw\n mousiko/s appellatur. in cuius longitudine canales, si tetrachordos est, fiunt quattuor, si hexachordos, sex, si octo chordos, octo. Singulis autem canalibus singula epitonia sunt inclusa, manubriis ferreis conligata. quae manubria, cum torquentur, ex arca patefaciunt nares in canales. ex canalibus autem canon habet ordinata in transverso foramina respondentia naribus, quae sunt in tabula summa, quae tabula graece
Abbreviated transcription (Latin):
bate. libentiaq et ec̃d mouent ea sigilla. cceteraq qui
delectanonib oculoꝵ ex auriũ usu sensus eblandiãt
equib que maxĩe utilia et necãa iudiccuu elegi. Et
ĩ priore uolannit de horologiis. hoc de ex pressionib aque
dicenaũ putaui. Religua guend sunt ad nc̃citatem seq
ad delitiaꝵ uoluptatem qui cupidiores erũt eius subnli-¬
ittis ex ip̃uis hac sibi comẽtariis poberunt ĩ uenire.
De ioraulicis aũt quas hñt rõcinationes ꝗ̃ breuissimi ꝓxĩeq¬
potero attigẽ et scriptura cõsequi nd pretermutam
De materia co patta basi cerea ĩ ea ee ere fabricata col¬
loccitur. supra basim ergunt regl̃e dextra ae simstra
scalari forma cõparte quibiĩ cluadunt erei moduli. fu:¬
dulis ambulatilib extorno subtiliter subactis hñtib
fixos ĩ medio ferreos ancones et uerticulis cum uecti¬
bus counctos pellib qr lanatis ĩ uolutos. ltem ĩ suma

Expanded text:
batae bibentiaque et eadem moventia se sigilla ceteraque, quae batae bibentiaque et eadem moventia se sigilla ceteraque, quae delectationibus oculorum et aurium usu sensus eblandiantur. E quibus quae maxime utilia et necessaria iudicavi selegi, et in priore volumine de horologiis, in hoc de expressionibus aquae dicendum putavi. reliqua, quae non sunt ad necessitatem sed ad deliciarum voluptatem, qui cupidiores erunt eius subtilitatis, ex ipsius Ctesibii commentariis poterunt invenire. De hydraulis autem, quas hpotero et scriptura consequi, non praetermittam. de materia compacta basi, ara in ea ex aere fabricata conlocatur. supra basim eriguntur regulae dextra ac sinistra scalari forma compactae, quibus includuntur aerei modioli, fundulis ambulatilibus ex torno subtiliter subactis habentibus fixos in medio ferreos ancones et verticulis cum vectibus coniunctos, pellibusque lanatis involutis. item in summa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quo catino fiant asses ĩsuperiorib narib fistularim
honis aque eã cogat eleuure. In suꝑ fistula que huba
at edagmentata ĩ altitudmo sit erecta. Modioli aũt
b̃t ĩfra nares ienores fistulage asses ̃ te positos supͣ
fonamina eoꝵ que sunt i fundis ita de suꝑmis ĩ mo¬
diols emboli maseli torno politi et oleo fubacti ꝯclusiq
regłis et uect̾ib cõmolũt᷑: qui erit aer ibi cũ agna
assib obtutantib foramĩa cogent et ex trũdent iflalo
pressionib ꝑ fistulaꝵ nares agua ĩcatinũ equo reo¬
piens penula spus exptimĩt ꝓ fistulã ĩ alitudmnem et
ita ex interiori loco castello collocato ad faliendum
aqua subministrat.i fec in haec sola rõ et hee sibi fert
ex quisita. sed ẽt̃ plures t uariis generib ab eo liquore
pressionb coacto sp̃us efferre a nã mutatos effectus
ostendant. Uti merulaꝵ que motu noces atq ãgn¬

Expanded text:
in quo catino fiunt asses in superioribus naribus fistularum in quo catino fiunt asses in superioribus naribus fistularum tionis aquae eam cogat elevari. insuper fistula, quae tuba dicitur, coagmentata in altitudine fit erecta. modioli autem habent infra nares inferiores fistularum asses interpositos supra foramina eorum, quae sunt in fundis. Ita de supernis in modiolis emboli masculi torno politi et oleo subacti conclusique regulis et vectibus cum molientur qui erit aer ibi cum aqua, assibus obturantibus foramina cogent et trudent inflando pressionibus per fistularum nares aquam in catinum, e quo recipiens paenula spiritu exprimit per fistulam in altitudinem, et ita ex inferiore loco castello conlocato ad saliendum aqua subministratur. Nec tamen haec sola ratio Ctesibii fertur exquisita, sed etiam plures et variis generibus ab eo liquore pressionibus coactae spiritus efferre ab natura mutuatos effectus ostenduntur, uti merularum quae motu voces atque acro
Abbreviated transcription (Latin):
uersatiões. Trectiocũt eiusad ĩclinatioen sigerit collo¬
canda uti queaamo pictagoric̃i tgonũ ortogoniũ describĩ
sie id hoãt restosum id̾ uti diuidat᷑ longitudo ĩpartis .u
eax triũ extollat᷑ caput coclee ita etit ad ꝓ põ dicilũ¬
puld adimas naris spatũ eaꝵ podes iiiᵒ. Quã rone aũt¬
no porteat id esse in ex tremo libro eiuis forma dͥescpta
est. in ip̃o tpre que de mã fiant organa ad hauriẽ dã
aquã quib tõnib ꝑficiat quibusq reb motus recipiẽ¬
tia pstant u satiambi ad ifuntas ut ti latat s ut esent
notiora q̃ aptissime potui ꝓ scripta sunt t̃illo tempore
Iinsequit nũc de tesibice machina que ĩ altitudmne aguã¬
edunt mõstrare. Ea fit ex ere cuiuis in radicib modioli
suĩt gemelli pculiẽ duistantesa hñts fistulas futcille¬
s figura simiłt coberentss ĩ mediũ catinũ es entrẽt

Expanded text:
versationes. Erectio autem eius ad inclinationem sic erit conloversationes. Erectio autem eius ad inclinationem sic erit conlocanda, uti, qsic id habeat responsum, id est uti dividatur longitudo in partes V, earum trium extollatur caput cocleae; ita erit ab perpendiculo ad imas naris spatium earum partium IIII. qua ratione autem oporteat id esse, in extremo libro eius forma descripta est in ipso tempore. Quae de materia fiunt organa ad hauriendam aquam, quibus rationibus perficiantur quibusque rebus motus recipientia praestent versationibus infinitas utilitates, ut essent notiora, quam apertissime potui, perscripta sunt in illo tempore. Insequitur nunc de Ctesibica machina, quae in altitudeducit, monstrare. ea fit ex aere. cuius in radicibus modioli fiunt gemelli paulum distantes, habentes fistulas furcillae figura similiter cohaerentes, in medium catinum concurrentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgua pͥma pars est eius fixa eo modo q̃ tum ꝓgredit
obliq spatiũ et ꝑ octo pmicta tantundem et lengitudie
procedit ad octauũ punctũ. Fade roñe ꝓ om̃e spatiu
longitudinis et totunditatis singulis decusationibus
obliq fixe regle ꝑ octo crassituamis diuifiones ĩ nolu¬
tas facĩt canales Et uistã coclos nalemq imitatiõc¬
multa ꝑ id uestigiũ alie suꝑalias figunt uncte pice liꝗda¬
t et ex aggerant ad io uti longitudimis octeiua pars fiat
sum̃a crassitudo supra eas carcũdant᷑ et figiti tabule
que protegant eam ĩ uolutionẽ tunc he tabuli pice
saturant et lamunis ferrer colligant ut ab a quaui ne
dissoluant capita tigni fetrei. Rextra aũt ac simstra
coclea ligna collocant. capitib utraq ꝑte hẽntia trãs¬
uersaria edfixa. in his foramina ferrea sunt ĩ clusa ĩq
ea ĩducunt stili et ita coclee homib calcantib faciunt

Expanded text:
in qua prima pars est eius fixa. eo modo quantum progreditur in qua prima pars est eius fixa. eo modo quantum progreditur oblique spatium et per octo puncta, tantundem et longitudine procedit ad octavum punctum. eadem ratione per omne spatium longitudinis et rotunditatis singulis decusationibus oblique fixae regulae per octo crassitudinis divisiones involutos faciunt canales et iustam cocleae naturalemque imitationem. Ita per id vestigium aliae super alias figuntur unctae pice liquida, et exaggerantur ad id, uti longitudinis octava pars fiat summa crassitudo. supra eas circumdantur et figuntur tabulae, quae pertegant eam involutionem. tunc eae tabulae pice saturantur et lamminis ferreis conligantur, ut ab aquae vi ne dissolvantur. capita tigni ferrea. dextra autem ac sinistra cocleam tigna conlocantur in capitibus utraque parte habentia transversaria confixa. in his foramina ferrea sunt inclusa inque ea inducuntur styli, et ita cocleae hominibus calcantibus faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
desocto eque linee ita collocent ut plamo poito tigno
utriusq capitis ad libellam lmee ĩter se respõetant
Etꝗͣ magna pars sit octaue aircinatiõis tigni tã magna
spatia decidant ⁊ longitudine. Item tigi plano collo cato
lmeȩ a capite ad alteꝵ caput ꝑducant ad libellam cõ¬
uenientes sic et ĩ rotundatione et i longitudie eqͥlia
spatia fient. ita q̃d loci describunt linee que sunt ĩ lõgi¬
tudinc spec̾tantes facient decusatioes et ĩ decusationib
finita pumcta. hisita emendate descriptis simit sali¬
gnea tenuis ut deuictice stcta regłaq uncta liqnida
piçe figit ĩ primo decusis pũcto deinde trabiat obliq
aa ĩ sequẽtes longitudĩes et circuitiones decusis itemes
ordine ꝓ grediens singla puncta pretereũdo et circum
uoluendo /collocat ĩ sraglis decusationib et ita ꝓuenit
et figit ad eã linea recedẽs a primo ĩoctauũ poctũ

Expanded text:
rtes octo, eaeque lineae ita conlocentur, ut plano posito tigno rtes octo, eaeque lineae ita conlocentur, ut plano posito tigno utriusque capitis ad libellam lineae inter se respondeant, et quam magna pars sit octava circinationis tigni, tam magna spatia decidantur in longitudinem. item tigno plano conlocato lineae ab capite ad alterum caput perducantur ad libellam convenientes. sic et in rotundatione et in longitudine aequalia spatia fient. ita quo loci describuntur lineae, quae sunt in longitudinem spectantes, facient decusationes et in decusationibus finita puncta. His ita emendate descriptis sumitur salignea tenuis aut de vitice secta regula, quae uncta liquida pice figitur in primo decusis puncto. deinde traicitur oblique ad insequentis longitudinis et circumitionis decusis, item ex ordine progrediens singula puncta praetereundo et circum involvendo conlocatur in singulis decusationibus, et ita pervenit et figitur ad eam lineam recedens a primo in octavum punctum,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑaꝵ calcatura ip̃ius fluminis ⁊̃ pulsu uͥiate prestant
qd opus est ad usum. Eadem rõne et̃ usant hy draule
ĩquib eaidẽ sunt oĩa preter ꝙ̃ q̃d ĩ imo capite axis hẽt¬
timpanũ dentatũ et ĩclusum. lq cũt ad ꝑ pẽdiculum
eacollocatum ĩ cultrum u̾sat. cũ rota pariter ẜ id timpa
Ita dentes timpani eius qđ est s ĩaxe ĩcdusum ĩ pelledo
dentes timpani plane cogunt fieri molaꝵ circi natiõez
ãqua macchina ĩ pendens ĩfumbuliẽ subministrat
mdis irumtũ. Et eadẽ uersatione subigit farma
Estaũt ẽt cocleȩ rõ. quȩͣ magnã iñ haurit aque. sea
no tã alte tolit ꝗͣ rota / eiusaũt rõ sie expelitur tignũ
simut cuiustigni ꝗ̃ta ratur pedũ longitudo tanta digi¬
toꝵ expedi rassitudo id ad arcinũ rotdat̃ ĩ capitib
circino diuident carcuitiões eoꝵ tetñtib ctoctantib ĩ pe¬

Expanded text:
operarum calcatura ipsius fluminis inpulsu versatae praestant, operarum calcatura ipsius fluminis inpulsu versatae praestant, quod opus est ad usum. Eadem ratione etiam versantur hydraletae, in quibus eadem sunt omnia, praeterquam quod in uno capite axis tympanum dentatum est inclusum. id autem ad perpendiculum conlocatum in cultrum versatur cum rota pariter. secundum iduo continetur ita dentes tympani eius, quod est in axe inclusum, inpellendo dentes tympani plani cogunt fieri molarum circinationem. in qua machina inpendens infundibulum subministrat molis frumentum et eadem versatione subigitur farina. Est autem etiam cocleae ratio, quae magnam vim haurit aquae, sed non tam alte tollit quam rota. eius autem ratio sic expeditur. tignum sumitur, cuius tigni quanta paratur pedum longitudo, tanta digitorum expeditur crassitudo. id ad circinum rotundatur. in capitibus circino dividentur circumitiones eorum tetrantibus et octantibus in pa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuoluendo efferet situlos ut altitudie que opus fũt
cduenire possit. eircũ extremũ latus rote figent mo¬
choli quadrati pice Et çera solidati. ltemi cũ rota a cal¬
cantib uersabt̃ modioli pleni ad simiu et latirursus
ad miũ reu̾tentes ĩfundent ĩ castellũ ip̃i ꝑse q̃d exhu¬
lerint. Sin aũt magis altis locis erit prebendũ ĩ eiꝰde
rote axe ĩ uoluta duplex ferrea cathena dͥimissaiq ad
imũ libram̃tũ collo cabr᷑ hñs situlos pendentis ereosd̃¬
gialif. hta uersatio rote cathenã ĩ ꝗxemĩ uoluendo
efferet situlos ĩ simĩu qui suꝑ axem ĩ uehunt cogẽt
ĩ uerti et ĩfundẽ ĩ castellũ aquę qđ extulerũt. Fiunt
ẽt ĩ fluminib rote eisdẽ tõnib quib supra scriptum
est arca eaꝵ̧ frontef affigant penne que cũ peutiũt
ab mipetu flum̃is cogunt ꝓ gredientesiuersari rotam
E ita modiolis haurients et ĩIumũ referentes frã

Expanded text:
e, ut ad altitudinem, quae opus fuerit, convenire possit. circum extremum latus rotae figentur modioli quadrati pice et cera solidati. ita cum rota a calcantibus versabitur, modioli pleni ad summum elati rursus ad imum revertentes infundent in castellum ipsi per se quod extulerint. Sin autem magis altis locis erit praebendum, in eiusdem rotae axe involuta duplex ferrea catena demissaque ad imum libramentum conlocabitur, habens situlos pendentes aereos congiales. ita versatio rotae catenam in axem involvendo efferet situlos in summum, qui cum super axem pervehuntur, cogentur inverti et infundere in castellum aquae quod extulerint. Fiuriptum est. circa earum frontes adfiguntur pinnae, quae, cum percutiuntur ab impetu fluminis, cogunt progredientes versari rotam, et ita modiolis haurientes et in summum referentes sine
Abbreviated transcription (Latin):
locis aptas et generũ discriiib nor lie nas heant
dignitates Tricliniis hibernis nõ est utilis ĩ cõposi¬
tione nec melophia nec camerar coronatio ope
subtilis ornatus ꝙ ea et abiquis fumo et ab lu¬
miniẽ ccebris fulignnb corrũpintt. n his no
supra podia abaci ex atramto suent subigieno
et poliena eineis siliceis seat miniaceis ĩter.¬
positis ex plicate camere et pure polite Etia
ꝑaum̃tor end erit displicens siqui animas¬
uertere uolunt graecoꝵ ad hiber naclor usum
minime sumptuosus et utilis est apparatue fode
em̃ inser libram̃tũ tricanii altitudo arciter
pedũ binũ et solo festucato ĩduat aut rudus
aut testaceu pauimẽtum ita fustigatu ut ĩ ca¬
nau hecunt nati nares: demide cdgeti et spissi
calcatis carbonib iduat᷑ et sabulone et calce et
fauilla mixta materies crassitudnie semiboedali
as regla. et libella sim̃o libram̃to cote de ssamato

Expanded text:
locis aptas et generum discriminibus non alienas habeant locis aptas et generum discriminibus non alienas habeant dignitates. tricliniis hibernis non est utilis compositione nec megalographia nec camerarum coronario opere subtilis ornatus, quod ea et ab ignis fumo et ab luminum crebris fuliginibus corrumpuntur. in his vero supra podia abaci ex atramento sunt subigendi et poliendi cuneis silaceis seu miniaceis interpositis, et explicandae camerae pure politae. etiam pavimentorum non erit displicens, si qui animadvertere voluerit Graecorum hibernaculorum usum, minime sumptuosus et utilis apparatus. Foditur enim infra libramentum triclinii altitudo circiter pedum binûm, et solo festucato inducitur aut rudus aut testaceum pavimentum ita fastigatum, ut in canali habeat nares. deinde congestis et spisse calcatis carbonibus inducitur e sabulone et calce et favilla mixta materies crassitudine semipedali. ad regulam et libellam summo libramento cote despumato
Abbreviated transcription (Latin):
Sin aũt locus nõ patiet᷑ structimã fieri. canalos
fiant et nares exeat ad locum patentem denide
tegule bi pedalos ex uina parte supra marginem
canales imponant ex altera parte besalib pile
substruant/ iquid duar teglar anguli sedere
possint. Et ita apariete he distent ut ne plus patrãt
palmũ. Deme ĩ suꝑ erede camate segule ab imo ad
sinnu ad parietem figant . guaꝵ ĩteriores partes
curiosius picent̾ ut ad se respuaꝵe liquorem. It
iomo ⁊ ĩ sum̃o supra camerã : heañt stramãta tu
dut calte et ex laqua liquida de albent᷑/. uti trul¬
recipe nec sostiere insi cahe sbiecta utrasq res
inter se cdglutinet et cogat. quo coire netrul¬
lissatione inducta ꝑ harenata testa dirigat
et cetera oĩa ut supra scripta sunt ĩ tectoriara¬
tionib ꝓficiunt. Ip̃iaũt politionib eoꝵ ot̾ natus
proprrios edebent here ad decoris rones uti et ex

Expanded text:
Sin autem locus non patietur structuram fieri, canales Sin autem locus non patietur structuram fieri, canales fiant et nares exeant ad locum patentem. deinde tegulae bipedales ex una parte supra marginem canalis inponantur, ex altera parte besalibus laterculis pilae substruantur, in quibus duarum tegularum anguli sedere possint, et ita a pariete eae distent, ut ne plus pateant palmum. deinde insuper erectae mammatae tegulae ab imo ad summum ad parietem figantur, quarum interiores partes curiosius picentur, ut ab se respuant liquorem; item in imo et in summo supra camaram habeant spiramenta. tum autem calce ex aqua liquida dealbentur, uti trulrecipere nec sustinere, nisi calx subiecta utrasque res inter se conglutinet et cogat coire. trullissatione inducta pro harenato testa dirigatur, et cetera omnia, uti supra scripta sunt in tectorii rationibus, perficiantur. Ipsi autem politionibus eorum ornatus proprios debent habere ad decoris rationes, uti et ex