comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hec maria pͥmȩ om̃ium poͥtuisse gre¬
gis dictę a frutice pineo. nuncebus¬
sus uocat᷑. utraq ciuitate federata
angusto freto int̾fluente patent
.xiui. Adsunt ab dianiam ꝑ conti¬
daliaris duas et sucronem uersꝰ co¬
lubraria baltares funda bellicosas
gͥti cumnasias dixere: maior .c. p.
⁊ longitudine. cirtuitu uͦ . cccc lxxu
oppida ht̃ ciuium romanoꝵ. palinã
et polentiã. latina ciuiũ. et tucinet
federatum. hoc chorum fuit ab ea .xxx.
Distat minor longitudine.xl. circu¬
itũ ql ciuitates. ht̃ labone̾ sanis¬
tram. magone̾. Amaiore .xii. in al¬
tum ab ÷ capraria insidiosa nau¬
fragiis. et e regione palmȩ urbis
menariȩ acti quadra sparua hannii¬
bał : eb̾ si t̾ras serpentes fugat. co¬
lubrari& parat. id̾o infesta omnib
nͥ ebusi̾tanam t̾ram inferentib g̾ti
ofiusam dixere nec cuniculose bus
gignit. populantis baliarium mes¬
ses: sunt aliç uiginti ferme. paru&

Expanded text:
haec maria primae omnium Pityussae Graehaec maria primae omnium Pityussae Graecis dictae a frutice pineo; nunc Ebusus vocatur utraque , civitate foederata, angusto freto interfluente. patent XLVI, absunt ab Dianio DCC stBaliares duae et Sucronem versus Colubraria. Baliares funda bellicosas Graeci Gymnasias dixere. maior C p. est longitudine, circuitu vero CCCCLXXV. oppida habet civium Romanorum Palmam et Pollentiam, Latina Guium et Tucim, et foederatum Bocchorum fuit. ab ea XXX distat minor, longitudine XL, circuitu CL. civitates habet Iamonem, Saniseram, Magonem. a maiore XII in altum abest Capraria, insidiosa naufragiis, et e regione Palmae urbis Menariae ac Tiquadra et parva Hannibalis. Ebusi terra serpentes fugat, Colubrariae parit, ideo infesta omnibus nisi Ebusitanam terrain inferentibus; Graeci Ophiussam dixere. nec cuniculos Ebusus gignit, populantes Baliarium messes. Sunt aliae viginti ferme parvae
Abbreviated transcription (Latin):
thenius. et phocensium sinꝰ. iubonen¬
ses locus clam peticci oppidũ teme a
a gͥcis etͣ emesse dictũ. et h̾rotoni¬
ensium terina. sinus quȩ gens terinꝰ.
oppidum consentia. intus in pen insu
ualentiam appellamꝰ. portus herctilis.
metaurus amnis. cauroentũ oppidu.
tum. ac duo adu̾sa ꝓmuntoria exita¬
lia.cenus sicilia peloꝵ .xii. stadioꝵ
int̾uallo unde regium xliii. Inde.
lero cc̃c .in. Et includit᷑ europe
sinus pͥmus in eo maria nuncupant᷑.
uñ irrumpit atlanticũ ab ałiis ma¬
gnum. qua intrat possimui  ͣ gͥcis. a
nobis gaditanũ fretum. cũ intrauit
nar bonensem ꝓuintiã. hinc ligu¬
sticum ab eo ad siciliam insulam cu¬
scam qd̃ ex gͥcis alii notiũ alii tirenũ.
e nrĩs plurimi inferum uocant.
Uitra siciliam qd̾ ⁊ ad sellentinos
ausoniu̾ polibius appellat. eratho¬
stenes autẽ int̾ ostium occeani et
sardiniȩ quicqͥd ÷ sardoum inde ad
siciliam tyrrennũ. ad hȩc retanus¬
que sicułu. ab ea creticum. Insuls ꝑ

Expanded text:
Phocensium et sinus Vibonensis, locus Clampetiae, oppidum Tempsa, a Graecis Temese dictum, et Crotoniensium Terina sinusque ingens Terinaeus. oppidum Consentia intus. in paeninsulValentiam appellamus, portus Herculis, Metaurus amnis, Tauroentum oppidum, tum ac duo adversa promunturia , ex Italia Caenus, e Sicilia Pelorum, XII stadiorum intervallo, unde Regium XCIV. inde Silero CCCIII. Et includitur Europae sinus primus. in eo maria nuncupantur: unde inrumpit, Atlanticum, ab aliis Magnum; qua intrat, Porthmos a Graecis, a nobis Gaditanum fretum; cum intravit, Narbonensem provinciam; hinc Ligusticum; ab eo ad Siciliam insulam Tuscum, quod ex Graecis alii Notium, alii Tyrrenum, e nostris plurimi Inferum vocant. ultra Siciliam quod est ad sallentinos, Ausonium Polybius appellat, Eratosthenes autem inter ostium oceani et Sardiniam quicquid est Sardoum , inde ad Siciliam Tyrrenum, ab hac Cretam usque Siculum, ab ea Creticum. Insulae per
Abbreviated transcription (Latin):
da oppidum contestaniȩ finis dppiciu
editania ameno p̾tendentes stagno.
ad celtiberos recedens ualentia colo¬
nia .iii.p. a mari remota. flum̃ turi
um tantũ de mamaris saguntũ ciui¬
um romanoꝵ oppidum. fide nobile
flum̃. udiua regio ilergaonum hibe¬
rus amnis nauigabilis commertio di¬
ues. oitus in cantabris aut ꝓcul oppi¬
do iulio bricaber. ccccl .p. fluens na
appellauere hiberiam. regio cessetania
flum subicolonia tarraco scipionũ
quo dicet᷑ oidine intus recedentes ta¬
dice pẏrenei ausetani. itani. lacetani.
ꝑq pyreneum ceretani. dem uasco¬
nes. in ora autẽ colonia barcinea
ꝑe geminũ hoc uet̾um incolaꝵ et
grecoꝵ qui phocensium fuere sobo¬
tur insignia p̾ter supradicta t̾raco¬
nedis certant ppłi. xliii. quoꝵ cele
et qui augustani ac detani geru¬
denses. gessorienses. teariq uilienses
fusa oppidum ubi antea uocabat᷑
salduuia regionis redetaniȩ rere¬

Expanded text:
dam oppidum, Contestaniae finis. regio dam oppidum, Contestaniae finis. regio Edetania, amoeno praetendente se stagno, ad Celtiberos recedens. Valentia colonia III p. a mari remota, flumen Turium, et tantundem a mari Saguntum civiuflumen Udiva. 21 regio Ilergaonum, Hiberus amnis, navigabili commercio dives, ortus in Cantabris haut procul oppido Iuliobrica, per CCCCL p. fluens, navappellavere Hiberiam. regio Cessetania, flumen Subi, colonia Tarracon, Scipionum quo dicetur ordine intus recedentes radice Pyrenaei Ausetani Fitani, Iacetani perque Pyrenaeum Ceretani, dein Vascones. in ora autem colonia Barcino cae, geminum hoc veterum incolarum et Graecorum, qui Phocaeensium fuere subotur insignia praeter supra dicta. Tarracone disceptant populi XLII, quorum celebet qui Augustani, Edetani, Gerundenses, Iessonienses, Teari qui Iulienses; fusa, ubi oppidum antea vocabatur Salduba, regionis Edetaniae, reci
Abbreviated transcription (Latin):
iteriores hispanie sicut compluri¬
mum ꝓuintiaꝵ aliquantũ uetus for.¬
ma mutata ⁊: ut pote cũ pompeius
magnus tropheis statuebat in pẏre
uniuersa ꝓuintia diuidit᷑ in conuentꝰ
UII. cartaginensem. t̾raconensẽ. cesar
crensem. bracarũ: accedunt insulȩ
quaꝵ mentiõe seposita ciuitates pro¬
uintia ipsa p̾ter contͥbutas aliis. ec¬
xcini. continet. Oppida . clxxxiiii. In
his colonias .xii. oppida ciuium roma¬
noꝵ .xiii. latinoꝵ uet̾um . xuiii. fede¬
ratoꝵ unum. stipendiaria .cxxxu.
pͥmi norabas tuli pꝰt eos. quo da
ordine intus recedentes mente samo¬
re tani et ad tagum carpentani. nix¬
ta eos uaccei. uetones. et celtibera
arebaci oppida ore ꝓxima urti adscri¬
ptumq bęticȩ barea regio maui¬
ream mauritaniȩ urbem. clxxxuiip.
traiectus reliqua mora flumenta ad¬
er coloniam in mundi silici uñ ilicita.¬
nus sinus in eam tont̾bͣunt᷑ sitania
mox latinoꝵ lucentiũ dianiũ sti¬
pendiarium sucro fluuius. et quon¬

Expanded text:
iterioris Hispaniae sicut conplurium provinciarum aliquantum vetus forma mutata est, utpote cum Pompeius Magnus tropaeis suis, quae statuebat in Pyrenauniversa provincia dividitur in conventus VII, Carthaginiensem, Tarraconensem , Caesarcensem , Bracarum. accedunt insulae, quarum mentione seposita civitates provincia ipsa praeter contributas aliis CCXCIII continet, oppida CLXXVIIII, in iis colonias XII, oppida civium Romanorum XIII, Latinorum veterum XVIII, foederatorum unum, stipendiaria CXXXV. Primi in ora Bastuli, post eos quo dicetur ordine intus recedentes Mentesani, Oretani et ad Tagum Carpetani, iuxta eos Vaccaei, Vettones et Celtiberi Arevaci. oppida orae proxima Vrci adscriptumque Baeticae Baria, regio Bastiream Mauretaniae urbem CLXXXXVII p. traiectus. reliqua in ora flumen Tader, colonia inmunis Ilici, unde Ilicitanus sinus. in eam contribuuntur Icositani. mox Latinorum Lucentum, Dianium stipendiarium, Sucro fluvius et quon
Abbreviated transcription (Latin):
sitq et ignem habuit Non pꝰtea con¬
cepit: fulmem ÷ Distat a prestere
quo flamina abigni. Hic late fun¬
ditur flatu. illud conglobat᷑ impe¬
tu. uercex aute̾ remeando distat a
turbine: quo stridor a fragore. ꝓcel¬
la latitudine ab utroq disiecta nu¬
be: uerius quam rupta fit. et caligo
beluȩ similis nube dira nauigantib
Uocatur et columna conspissatꝰ aerer
humor. rigensq ipse se sustinet. Ex
eodem genere et. in longum uelu¬
ti fistula nubes aquam trahit.
Seme et estate rara fulmina
contrariis decausis: qm̃ hyeme den¬
satus aer nubium crassiore corio spis¬
sat᷑. Omĩsq t̾raꝵ exalatio rigens ac
gelida. quicquid accepit ignei uapo¬
ris extinguit. Quȩ ratio immunem
scitiam et circa rigentia a fulminũ
casu p̾stat. et diuerso nimiꝰ artlor
egyptum. Siquidem calidi sicciq ha¬
briora fulmina corruptis in utͦq
temꝑe estatis hyemisq causis. Qua
ratione crebra in italia . quia mobi¬

Expanded text:
sitque et ignem habuit, non postea consitque et ignem habuit, non postea concepit, fulmen est. distat a prestere quo flamma ab igni. hic late funditur flatu, illud conglobatur impetu. vertex autem remeando distat a turbine et quo stridor a fragore, procella latitudine ab utroque, disiecta nube verius quam rupta. fit et caligo beluae similis in nube, dira navigantibus. vocatur et columna, cum spissatus umor rigensque ipse se sustinet, ex eodem genere et aulon, cum veluti fistula nubes aquam trahit. Hieme et aestate rara fulmina contrariis de causis, quoniam hieme densatus aër nubium crassiore corio spissatur, omnisque terrarum exhalatio rigens ac gelida quicquid accipit ignei vaporis exstinguit. quae ratio inmunem Scythiam et circa rigentia a fulminum casu praestat, e diverso nimius ardor Aegyptum, siquidem calidi siccique habriora fulmina, corruptis in utroque tempore aestatis hiemisque causis, qua ratione crebra in Italia, quia mobi
Abbreviated transcription (Latin):
gora edunt. Maiores uͦ illati pon¬
dere incursuq: si late siccam rupe¬
re nubem ꝓcellam gignunt. quȩ uo¬
catur a gretis. egnephias. tIS
in uͦ dep̾sso sinu arcius rotati
effregerunt. sine ignt hoc ÷ sine
fulmine u̾ticem faciunt. qui tẏphon
uocatur id ÷ uibratus egnephias. Befert h
secũm aliquid abruptum e nube ge¬
lida conuoluens uersansq et rumna
suam illo pondere aggͣuans. ac locũ
ex loco mutans rapida uertigine
p̾cipua nauigantiu̾ pestͥes. ñ an¬
tennas mͦ uerum ipsa uauigia con¬
corta frangens. tenui remedio aceti
cussus. correpta secum in cęlum re¬
fert sorbetq in excelsum. xl uiii¬
d̾ si maioreᷤ dop̾ssȩ nubes eruꝑerĩt
Cperus o minus lato quã ꝓcella.
nec imne fragore turbinem uocant.
ꝓxima queq ꝓst̾nentem. Idem ar¬
dentior accensusq dum furit pre¬
ster uotat᷑. amburens contacta pa¬
riter et ꝓterens.IIII¬
un fit autem aquilonius tẏpbon

Expanded text:
gura edunt. maiore vero inlati pongura edunt. maiore vero inlati pondere incursuque, si late siccam rupere nubem, procellam gignunt, quae vocatur a Graecis ecnephias; sin vero depresso sinu artius rotati effregerunt, sine igni, hoc est sine fulmine, verticem faciunt, qui typhon vocatur, id est vibratus ecnephias . defert hic secum aliquid abruptum e nube gelida, convolvens versansque et ruinam suam illo pondere adgravans ac locum ex loco mutans rapida vertigine, praecipua navigantium pestis, non antemnas modo, verum ipsa navigia contorta frangens, tenui remedio aceti cussus correpta secum in caelum refert sorbetque in excelsum. quod si maiore depressae nubis eruperit specu, sed minus lato quam procella, nec sine fragore, turbinem vocant, proxima quaeque prosternentem. idem ardentior accensusque, dum furit, prester vocatur, amburens contacta pariter et proterens. non fit autem aquilonius typhon,
Abbreviated transcription (Latin):
u aquilo uehementior. Et ab ortu
flantes diuturniores sunt ab occasu
flantib. Septentriones imparifere
desinunt numero. Quȩ obseruatio et
mnatiis multis rerũ naturȩ partib
ualet. Mares itaq existimant᷑ impa¬
res numero. Sol et auget et compmit
flatus. Auget exoriens. occidens com¬
pͥmit: meridianus estiuis temꝑib.
Itaq medio diei aut noctis plerumq
sopiuntur: quia aut nimio frigore
aut estu ioluunt᷑. et ymbrib uenti
sopiunt᷑. Expectant᷑ aut̃ maxime.
un̾ nubes discussȩ adaꝑuere cęlum
Omniũ quidem si libeat obseruate
minimos ambitus. redire easdem ui¬
ces quadriennio exacto eudoxos pu¬
tat. ñ uentoꝵ mͦ uerum et reliquaꝵ
tempestatũ magna ex parte. Et ÷
ri anno. caniculari ortu. De gene
lante t̾ra ut dictum ÷ cooiti. ruroꝰq
deiecti. int̾im obducta nimium cu¬
te multiformes existunt. Uagi qͥppr
et ruentes torrentium mͦ ut aliquibꝰ
plac̾e ostendimus: conitrua et ful¬

Expanded text:
u aquilo vehementior, et ab ortu u aquilo vehementior, et ab ortu flantes diuturniores sunt ab occasu flantibus. septentriones inpari fere desinunt numero, quae observatio et in aliis multis rerum naturae partibus valet; mares itaque existimantur inpares numeri. sol et auget et conprimit flatus: auget exoriens, occidens, conprimit meridianus aestivis temporibus. itaque medio diei aut noctis plerumque sopiuntur, quia aut nimio frigore aut aestu solvuntur. et imbribus venti sopiuntur. exspectantur autem maxime unde nubes discussae adaperuere caelum. omnium quidem — si libeat observare minimos ambitus — redire easdem vices quadriennio exacto Eudoxus putat, non ventorum modo, verum et reliquarum tempestatum magna ex parte. et est rio anno caniculae ortu. de generlante terra, ut dictum est, coorti rursusque deiecti, interim 111 obducta nubium cute, multiformes exsistunt. vagi quippe et ruentes torrentium modo, ut aliquis placere ostendimus, 112 tonitrua et ful
Abbreviated transcription (Latin):
gis siccus. fõitassis quia humidꝰ frigi¬
dior ÷: minus esuriente eo spirante
credunt᷑ animantes. Et hesiȩ noctu
desinunt ͤ  et a t̾tia diei oriuntur hora
In ispania et asia ab oriente flatus:
eoꝵ. In ponte ab aquilone. Reliquis
in partib a meridie. Spirant autẽ et
a bruma: cum uocant᷑ orinthiȩ. S
leniores et paucis dieb ꝑ mutant
et duo nat᷑am cũ sit auster africȩ se¬
renus. aquilo nubilus. Sm̃s uenti
uicib suis spirant. maiore ex parte
aut ut contrarius desinenti incipi¬
ant. cum ꝑximi cadentib surgunt.
A leuo latere in dextrum ut sol ambi¬
unt. De ratione eoꝵ menstrua : ii.
maxime luna decernit. Hisdem aut̃
uentis in contͣrium nauigat᷑ ꝓlatis
pedib. ut noctu plerumq ad u̾sa ue¬
la concurrant. Austro maioris flu¬
ctus edunt᷑ quã aquilone: qm̃ ille
inferqus ex imo maris spirat: hic
summo. Id̾oq pꝰt austros norii p̾ci.¬
pue t̾rȩmotus. Noctu auster int̾di¬

Expanded text:
gis siccus, fortassis quia umidus frigigis siccus, fortassis quia umidus frigidior est. minus esurire eo spirante creduntur animantes. etesiae noctu desinunt fere et a tertia diei oriuntur. in Hispania et Asia ab oriente flatus est eorum, in Ponto ab aquilone, reliquis in partibus a meridie. spirant autem et a bruma, cum vocantur ornithiae, sed leniores et paucis diebus. permutant et duo naturam cum situ: auster Africae serenus, aquilo nubilus. omnes venti vicibus suis spirant, maiore ex parte autem ut contrarius desinenti incipiat. cum proximi cadentibus surgunt, a laevo latere in dextrum ut sol ambiunt. de ratione eorum menstrua quarta maxime luna decernit. isdem autem ventis in contrarium navigatur prolatis pedibus, ut noctu plerumque adversa vela concurrant. austro maiores fluctus eduntur quam aquilone, quoniam ille inferus ex imo mari spirat, hic summo. ideoque post austros noxii praecipue terrae motus. noctu auster, interdi
Abbreviated transcription (Latin):
quõs ꝑdromos appellant. Post bidu
sias appellant. Mollire eos creditur
solis uapor geminatus ardore sydis
Nec ulli uentoꝵ magis stati sunt dies
ante equi noctium autumni. Cũ hoc
chorus incipit. Chorus autumni. As
hiuic ÷ contͣrius uulturnus. Pt id
giliaꝵ occasus hẏemem inchoat. Qd̾
tempus in.iiiͦ idus uouemb̾s incid̾e
consueuit. Hic ÷ aquilonis hyb̃̾ni.
Multumq estiuo illi dissim ilis. cuiꝰ¬
aut̃ .un. dieb totidemq p̾tea ster¬
nit᷑ mare alcionũ fęcurȩ. amn̾ nom̃
dies traxere. Reliquum tempꝰ hyemat
Nec tam̃ scuitia tempestatũ cludit
ꝑiri maria. Nunc idem auaritia co¬
git. Uentoꝵ etiam frigidissimi st̃
midi. africus et p̃cipue auster. Italię
importat et chorus. Estuosus auster.
Tepidi: uulturnus et fauonius. Id̾e subsolano
sicciores. Et in totum om̃s a seꝑten¬
tͥone et occidente sicciores: quã a me¬
ridie et oriente. Salub̾rimus autẽ
omium aquilo: noxius auster et ma¬

Expanded text:
quos prodromos appellant. post biduuquos prodromos appellant. post biduusias appellant. mollire eos creditur solis vapor geminatus ardore sideris, nec ulli ventorum magis stati sunt. postante aequinoctium autumni. cum hoc corns incipit. corns autumnat; huic est contrarius vulturnus . post idgiliarum occasus hiemem inchoat, quod tempus in III idus Novembres incidere consuevit; hoc est aquilonis hiberni multumque aestivo illi dissimilis, cuiautem VII diebus totidemque post eam sternitur mare alcyonum feturae, unde nomen ii dies traxere. reliquum tempus hiemat. nec tamen saevitia tempestatum concludperiri maria; nunc idem avaritia cogit. Ventorum frigidissimi sunt midi Africus et praecipue auster Italiae. inportat et corus. aestuosus auster, tepidi vulturnus et favonius. iidem subsolano sicciores, et in totum omnes a septentrione et occidente sicciores quam a meridie et oriente. saluberrimus autem omnium aquilo, noxius auster et ma
Abbreviated transcription (Latin):
ream et mnt̾ eurũ. nothumq curo no¬
cũ. Sunt en̾i quida peculiares qͥbq
gentib uenti: ñ ultra certũ ꝓceden¬
tes tractum. Ut atheniensib scyron
paulo ab argeste deflerus. reliquȩ
gͥtiȩ ignotus. Aliubi elatus: idem
et eosdem alii alit̾. Item in narbo¬
nensi ꝓuintia clarissimꝰ uentoꝵ ÷
liquis partib cęli ignotus ÷ s
ne uiennã quidem eiusd̾e ꝓuintię
urbẽ attingens. Paucis ante limi
penetrare negat fabianus. Quo fit
manifesta lex naturȩ uentis etiam
et temꝑe et fine dicto. Uer gͦ aꝑit
ordine seruantib. Fauoniũ quidã
ad .iiii. kł martii celidoniã uocant
ab hirundinis uisu. Nonnulli uͦ orni¬
brumã ab aduentu auium flante
ꝑ dies .uiiii. fãuonio contrarꝰ ÷ quẽ
subsolanũ appellauimꝰ. Data ÷ autẽ ex¬
ortus uergiliaꝵ in totidem partib
tauri. sex dieb ante maias idus.
qd̾ tempus austͥnum ÷. Huic uento
septentͥon e contrario. ardentissi

Expanded text:
 et inter eurum notumque eurono et inter eurum notumque euronotum. sunt etiam quidam peculiares quibusque gentibus venti, non ultra certum procedentes tractum, ut Atheniensibus sciron, paulo ab argeste deflexus, reliquae Graeciae ignotus. aliubi flatus idem Oet eosdem alii aliter. item in Narbonensi provincia clarissimus ventorum est liquis partibus caeli ignotus est, sed ne Viennam quidem eiusdem provinciae urbem attingens: paucis ante milibpenetrare negat Fabianus. quo fit manifesta lex naturae, ventis etiam et tempore et fine dicto. Ver ergo apeordinem servantibus. favonium quidam a. d. VIII kalendas Martias chelidonian vocant ab hirundinis visu, nonnulli vero ornibrumam ab adventu avium flantem per dies VIIII. favonio contrarius est quem subsolanum appellavimus. dat aestatem exortus vergiliarum in totidem partibus tauri VI diebus ante Maias idus, quod tempus austrinum est, huic vento septentrione contrario. ardentissim
Abbreviated transcription (Latin):
lucri ñ scientiȩ grã: nec reputat ceca
mens et tantũ auariȩͣ intenta it ipsũ
scientia posse tutius fieri. Quappt̾ scru¬
pulosius quam instituto fortassis con
res nominat. hebecius mor iudicatũ ÷
Ratione secuta ȩtas octo addidit: ni¬
mis subtili atq concisa. ꝓximis int̾
utraq media placuit. ad breue. ex nu¬
merosa additis ini. Sunt gͦ bini
in quatuor celi partib. Ab ouente.
equinoctiali subsolanus: ab ouiente.
brumali uulturuꝰ. Inum apheliothen:
bunc gͥti eurũ appellant Ameridic
auster: et ab occasu brumali africus.
Nothum et liba n nominant. Ab occa¬
su equi noctiali fauonius: ab occa¬
su solstitiali chorus. rephirũ et at¬
gestem uocant. A septentonib sep¬
his int̾iecerat. Traciam media regi¬
one int̾ septentͥonẽ et occasum sol¬
stitialem. Itemq calcian media int̾
regione: int̾ ortũ brumałe et meri¬
nomine et̃ nũc addidere int̾ bo¬

Expanded text:
lucri, non scientiae, gratia. nec reputat caeca lucri, non scientiae, gratia. nec reputat caeca mens et tantum avaritiae intenta id ipsum scientia posse tutius fieri. quapropter scrupulosius, quam instituto fortassis convres nominat — hebeti, ut mox iudicatum est, ratione; secuta aetas octo addidit nimis subtili atque concisa. proximis inter utramque media placuit, ad brevem ex numerosa additis quattuor. sunt ergo bini in quattuor caeli partibus, ab oriente aequinoctiali subsolanus, ab oriente brumali vulturnus. illum apelioten, hunc Graeci eurum appellant. a meridie auster et ab occasu brumali Africus; notum et Liba nominant. ab occasu aequinoctiali favonius, ab occasu solstitiali corus; zephyrum et argesten vocant. a septentrionibus sephis interiecerat, thrascian media regione inter septentrionem et occasum solstitialem, itemque caecian media interregione inter ortum brumalem et merinomie etiamnum addidere inter bo
Abbreviated transcription (Latin):
tantes quos ñ tractꝰ aliquis uerum
t̾rȩ sentiunt. qui ñ aura. ñ ꝓcella .s
⁊ ille generalis rerum naturȩ sꝑ̃s. huc
illucs canquã in ut̾o aliquo uagus.
siue disparili errantiũ sẏderum ittu
ppͥ onb siue ab illis celo alfixis ca¬
dunt. palam ⁊ illos qͦ legem habere
natuiȩ. ñ ignot̾a etiam si ñdum ꝑco¬
ueteres ꝑdidere has obseruationes.
quo magis miror orbe discordi. et in
regna hoc ÷ in menbra diuiso tot ui¬
rio curȩ fuisse tam ardua int̾uentu
int̾ bella p̾sertim et infida hospicia
piratis etiam om̃ium mortaliũ hostib
transitus fame tenentib ut hõdie
quȩdam in suo quisq tractu ex eoꝵ
dente ꝓuentu rerum artiũq pͥncipe
omnino nichil addisci noua inuentio¬
ne. ĩmo ne ueterũ quidem inuenta
ꝑdisci. Non erant maiora p̾mia in mul¬
tos disꝑsa fortunȩ magitudine et ista
plures sine p̃mio alio quã posteros ui¬
uandi eruerunt. Mores hominum

Expanded text:
rantes, quos non tractus aliquis, verum rantes, quos non tractus aliquis, verum terrae sentiunt, qui non aura, non procella, sed, est ille generabilis rerum naturae spiritus huc illuc tamquam in utero aliquo vagus, sive disparili errantium siderum ictu rpropioribus sive ab illis caelo adfixis cadunt, palam est illos quoque legem habere naturae non ignotam, etiamsi nondum eteres prodidere de his observationes. quo magis miror orbe discordi et in regna, hoc est in membra, diviso tot viris curae fuisse tam ardua inventu, inter bella praesertim et infida hospitia, piratis etiam, omnium mortalium hostibus, transituros fama terrentibus, ut hodie qudente proventu rerum artiumque principe, omnino nihil addisci nova inquisitione, immo ne veterum quidem inventa perdisci. 118 non erant maiora praemia, in multos dispersa fortunae magnitudine, et ista plures sine praemio alio quam posteros iuvandi eruerunt. namque mores hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ant ratione naturȩ. His ꝑcuti mon¬
tes. his maria. om̃sq alios irritos
itisq derausis et ex suis uenire syde¬
rib. Simili mͦ uł uentos uł potius
flatus posse et arido siccoq anhelitu
t̾re gigni non negauim: posse et aqͥs
nib. ac niuib et mari uidemꝰ equide
tranquillo et alios quos uocant alta¬
nos et e t̾ra consurgͥe. Qui cum e ma¬
uertices et complexa subito aut con¬
fracta in humeros iuga concaut. ual¬
lium sinus scindentes inęqualitate
id̾o resultantem aera.
quȩ causa etiam uoces multis in lo
in delinatia. ore uasto. p̃ceps biatu.
in quẽ deiecto leui ponde quamuis
tranquillo die turbinis similis emi
in cyrenaica ꝓuintia rupes quęd̾a
anstro tradit᷑ sacra quã ꝓfanum sit
attrectari hominis manu confestĩ au¬
itro uoluente harenas. In domib etiã
multis manufacta inchisa opacitate
conceptacula aures suas hñt adeo.
causa ñ des s plurimũ int̾÷ flatꝰ
sit an uentus. illos status atq ꝑspi¬

Expanded text:
ant ratione naturae; his percuti montes, his maria omnesque alios irritos tisque de causis et ex suis venire sideribus. Simili modo ventos vel potius flatus posse et arido siccoque anhelitu terrae gigni non negaverim, posse et aquisnibus ac nivibus et e mari videmus, et quidem tranquillo, et alios, quos vocant altanos, e terra consurgere. qui, cum e mavertices et conflexa cubito aut confracta in umeros iuga, concavi vallium sinus, scindentes inaequalitate ideo resultantem aëra — quae causa etiam voces multis in locin Dalmatia ore vasto, praeceps hiatu, in quem deiecto levi pondere quamvis tranquillo die turbini similis emiin Cyrenaica provincia rupes quaedam austro traditur sacra, quam profanum sit attrectari hominis manu, confestim austro volvente harenas. in domibus etiam multis madefacta inclusa opacitate conceptacula auras suas habent. adeo causa non deest. Sed plurimum interest, flatus sit an ventus. illos statos atque perspi
Abbreviated transcription (Latin):
ioniũ in pͥma parte. int̾ius adnaticũ
N iupum uocant. Insulȩ in ausonio
Imari p̃ter iam dictas memoratis di¬
gnȩ nulle in ionio pauȩ. calabro
litore ante brundisiũ quaꝵ obiectu
potus effict᷑ contra apusum it̃ dio¬
media conspicua monum̃to diomcdis
doso mari estuarisq tenui alueo
int̾cusantib clare ante ostia tima¬
iii. calidoꝵ fontium cum ȩstu maris
pullariȩ et absurtides. grais dict&
a fratre mediȩ ibi int̾fecto. nunc¬
absortiũ uixta eas electridas uoca¬
uere. in quib ꝓueniret sucinium. qd̾
eaꝵ designent autd umqͣm constite¬
rit. contra iadebesilissaei eq ⁊ appel¬
latȩ contra liburnos creteȩ aliquod
brattiasa. cuium romanoꝵ. et cũ op¬
pido faria. ab his leuco petra. ȩlena
chamus auctor ÷ . xu. ab ea .ui. ela¬
pithes inionio aute maria aborigo
m.m. ꝓpe sasonis piratica statione.

Expanded text:
Ionium in prima parte, interius Hadriaticum, Ionium in prima parte, interius Hadriaticum, quod Superum vocant. Insulae in Ausonio mari praeter iam dictas memoratu dignae nullae, in Ionio paucae Calabro litore ante Brundisium, quarum obiectu portus efficitur, contra Apulum litus Diomedia, conspicua monumento Diomedis, doso mari aestuariisque tenui alveo intercursantibus. clarae ante ostia Timavi calidorum fontium cum aestu marisPullariae et Absyrtides Grais dictae a fratre Medeae ibi interfecto. 152 iuxta eas Electridas vocavere in quibus proveniret sucinum, quod earum designent haut umquam constiterit. contra Iader est Lissa et quae appellata est, contra Liburnos Crateae aliquot Brattia, Issa civium Romanorum et cum oppido Pharia. ab Issa Corcyra Melaena machus auctor est. XV ab ea VII Elaphites, in Ionio autem mari ab Orico MM p. Sasonis, piratica statione
Abbreviated transcription (Latin):
lapianos. breucosq ppłorum. hec capi¬
ca p̾terea ariates azaliammantes
belgites. cartari. cornacates. erauisci.
hertuniates. late uiti oseriantes. uar.¬
ciani. mons claudius. cuius in fronte
nicaium maxima. p̾t̾ea amnes memo¬
randi colapis in sauũ influens. iuxta
cunctius in sauum sirmio oppido in¬
fluuis. ubi ciuitas sirmiensiũ et aman
Innoniȩ iungit᷑ ꝓuintia quȩ męsia
appellat᷑ ad pontum usq. cũ danubio
decurrens. incipit a confluente supra
dicta in ea dartlanice legerit triballi
t machimoesi traces pontoq contor¬
mini scitȩ. flumina carȩ dardanis.
mareus pinguis thimacus ex rodepeo¬
escus ex hȩmo utusasia musieterus
m̃ illyrici latitudo. quam maxima ÷
cec xxu. colligit longitudo. a flumine
arsia ad filum̃ dirinum .dxxx a dri¬
nio ad ꝓmunturiũ acroceraniũ .clrio.
agrippa ꝓdidit. uniu̾sum autẽ sinũ ita¬
siȩ et ylliici ambitus xiĩi. x¬
n eo duo maria quo distinximꝰ fine

Expanded text:
lapianos Breucosque. populorum haec capilapianos Breucosque. populorum haec capita; praeterea Arviates, Azali, Amanti ni, Belgites, Catari, Cornacates, Eravisci, Hercuniates, Latovici, Oseriates, Varciani. mons Claudius, cuius in fronte nicarum maxima. praeterea amnes memorandi: Colapis in Saum influens iuxta Scuntius in Saum .... Sirmio oppido influit, ubi civitas sirmiensium et Amantannoniae iungitur provincia quae Moesia appellatur, ad Pontum usque cum Danuvio decurrens. incipit a confluente supra dicto. in ea Dardani, Celegeri, Triballi, Timachi, Moesi, Thraces Pontoque contermini Scythae . flumina clara e Dardanis Margus, Pingus, Timachus, ex Rhodescus, ex Haemo Utus, Asamus, Ieterus. 150 Illyrici latitudo qua maxima est CCCXXV p. colligit, longitudo a flumine Arsia ad flumen Drinium DXXX. a Drinio ad promunturium Acroceraunium CLXXV Agrippa prodidit , universum autem sinum Italiae et Illyrici ambitu |XVII|. in eo duo maria quo distinximus fine,
Abbreviated transcription (Latin):
amantes. et bullones. At in hora
oppidũ oricum a colchis conditũ in
initiũ epiri. montes a crocera uni
quib hunc europȩ det̾minans si¬
nũ. oncum a salientino italię pro¬
munturio distat lxxx. a tergo car.¬
noꝵ et iapucłu qua se effeit magnꝰ st
etis iungunt᷑ norici. oppida eoꝵ
Uirunũ. celeia. teurnia. aguitum
dii sabaria. et oppido scarabantia ui¬
lia habitantur. N X UIII¬
nae claudiitra pannoniȩ qua mite¬
scentia alpium iuga. ꝑ mediũ ylliricũ
a icptentrione ad meridiem uersa. mol¬
Ii in dextra ac leua deuexitate consi¬
dunt.q̃ pars ad mare adriaticum spe.¬
ctat appellat᷑ dalmatiȩ. et ẏlliricum supͣ
dictum ad septentͥones pannonia uer¬
git. finitur inde danubio in ea coloniȩ
emona sciscia. amnes clari. et nauiga¬
biles in danubiũ defluunt. dause. nori¬
cis uolentior saus ex alpib carnicis pla¬
cidior. cx. int̾uallo draus ꝑ serretes.
serapillos. iasos. sandirates. saus ꝑ co¬

Expanded text:
Amantes et Buliones. at in ora Amantes et Buliones. at in ora oppidum Oricum, a Colchis conditum. inde initium Epiri, montes Acroceraunia, quibus hunc Europae determinavimus sinum. Oricum a Sallentino italiae promunturio distaf LXXX. A tergo Carnorum et lapudum, qua se fert magnus Hister, Raetis iunguntur Norici. oppida eorum Virunum, Celeia, Teurnia, Aguntum, di Savaria et oppido Scarabantia Iulia habitantur. Inde glandifera Pannoniae, qua mitescentia alpium iuga per medium Illyricum a septentrione ad meridiem versa molli in dextra ac laeva devexitate considunt . quae pars ad mare Hadriaticum spectat, appellatur Delmatia et Illyricum supra dictum; ad septentriones Pannonia vergit. finitur inde Danuvio. in ea coloniae Emona, Siscia. amnes clari et navigabiles in Danuvium defluunt Draus e Noricis violentior, Saus ex Alpibus Carnicis placidior, CXX intervallo: Draus per Serretes, Serapillos , Iasos, Andizetes, Saus per Co
Abbreviated transcription (Latin):
in ea uira uirib descriptis inde eu¬
rias. ccc lxii. delmate. xxui. deuri
uentus a salona.lxxu.p. apposita
cognominis sui fluuii camari. xxp
M. uarro. lxxxuiiii. ciuitates eo uen¬
tur cernaurni. de curiis dausi ersi
.xiuii. desitiates. xuiii. tdocleates.
.xxxiii. deretini .xiii. deremiste. xxx
dindari.xxxiii. glinditiones .xliii.
toresq quondam italiȩ. uardȩ ñ
ab÷ esidaurum colonia. oppida
ctũ ÷. a colchis conditũ. amnis di¬
rino suꝑscum oppiđu ciuium. &¬
scodra a mari.xuiiii. Pret̾ea mul¬
toꝵ g̾ciş oppidoꝵ deficiens memo
nomen in hora nimpheũ ꝓmuntu¬
dissaretȩ. montes candaur& a dẏr¬
rachio.lxxxuiiii. In hora uͦ denda
ciuiũ romanoꝵ. epidamnũ colonia
ꝓpt̾ inauspicatum nom̾ a romanis
dirrachium appellata. Nlum̃ adus.
a quib d̾a eas nominatũ. appollonia
quondani corinthioꝵ colonia. iniꝑ:
a mari recedens. cuius in finib ce¬
lebre nimpheũ accolunt. barbari.

Expanded text:
in eam iura viribus discriptis in decuin eam iura viribus discriptis in decurias CCCXLII Delmatae, XXV Deuri, ventus a Salona LXXXV p., adposita cognominis sui fluvio a mari XX p. M. Varro LXXXVIIII civitates eo ventur Cerauni decuriis XXIIII, Daversi XVII, Desitiates CIII, Docleatae XXXIII, Deretini XIIII, Deraemistae XXX, Dindari XXXIII, Glinditiones XLIIII, toresque quondam Italiae Vardaei non abest Epidaurum colonia. ab Epidctum est, a Colchis conditum, amnis Drino superque eum oppidum civium Scodra ab mari XVIII, praeterea multorum Graeciae oppidorum deficiens memornomen. in ora Nymphaeum promuntuDassaretae, montes Candaviae a Dyrrachio LXXVIII p., in ora vero Denda civium Romanorum, Epidamnum colonia, propter inauspicatum nomen a Romanis Dyrrachium appellata, flumen Aous, a quibusdam Aeas nominatum, Apollonia, quondam Corinthiorum colonia, IIII p. a mari recedens, cuius in finibus celebre Nymphaeum accolunt barbari
Abbreviated transcription (Latin):
quib lacenienses stultinos burni¬
stas olbonenses nominare nonpigeat:
Ius italicum hñt eo conuentu alutę
flanates. a quib sinus nominat᷑. lop¬
si. barbari. immunesq asseriates. et
in exulis fertinates currittȩ insulis
cet̾o ꝑ oram oppida sꝰ ͥ ͤ actio. aluona.
flamona. tarsatica. senia. lopsica. ortho¬
plima. regium agiruntũ. corͥnium. eno¬
na ciuitas pasini. flumen telaułu. qd̾ fi¬
nit᷑ iapudie insulȩ eius sinus. cũ oppi¬
dis p̾ter suꝑͣsignificatas. absortium. ar¬
bere. xigissa portu nota rursus in con¬
tinents. colonia iader quȩ apu̾la
clx ab ⁊ inde .xxx. colentum insula
xiii ostium tittyi fluuius xui
scardana amne. cc.xii. passu a mari
dem tariotaꝵ antiqua regio et ca¬
stellum tariona. ꝓmunturiũ dione¬
dis. uł ut alii pen insula hyllis cir¬
cuitu .c. traguriũ ciuium romanoꝵ
marmore notũ siculi. in quẽ locum
diuus clauclus ueteranos misit
salona colonia abiader. ccii. petunt

Expanded text:
quibus Lacinienses, Stulpinos, Burniquibus Lacinienses, Stulpinos, Burnistas, Olbonenses nominare non pigeat. ius Italicum habent ex eo conventu Alutae, Flanates, a quibus sinus nominatur, Lopsi, Varvarini inmunesque Asseriates, et ex insulis Fertinates, Curictae. 140 cetero per oram oppida a Nesactio Alvona, Flanona, Tarsatica, Senia, Lopsica, Ortoplinia, Vegium, Argyruntum, Corinium, Aenona, civitas Pasini, flumen Telavium, quo finitur Iapudia. insulae eius sinus cum oppidis praeter supra significatas Absortium, Arba, Crexi, Gissa, Portunata. rursus in continente colonia Iader, quae a Pola CLX abest, inde XXX Colentum insula, XLIII ostium Titii fluminis. xxiScardona in amne eoXII passuum a mari. dein Tariotarum antiqua regio et castellum Tariona, promunturium Diomedis vel, ut alii, paeninsula Hyllis circuitu C???, Tragurium civium Romanorum, marmore notum, Siculi, in quem locum Divus Claudius veteranos misit, Salona colonia ab IaderCXII. petunt
Abbreviated transcription (Latin):
cinates. licates. cattenates. ambison¬
tes. rugusci. suanetes. allucones. bri¬
onti. brodionti. nemaloni. edemnates.
esubiani. ueamini. galli treti. ulacti
ecdini. uergunni. eguituri. nemeturi.
natelli. nerusi. uelauri. suctri. ñ sunt
adiecte castianȩ ciuitatis.xu. quȩ ñ
fuerant hostiles. Item attribute mu¬
nicipus lege pompeia. Hȩc ÷ italia
diĩs sacra hȩe gentes eius. hec oppida
ppłorum. suꝑ hȩc italiȩ q. l emilio pau¬
lo .c. attilio consule regulo nuntiato
gallico tumultu. sola sine ext̾nis eul¬
lis auxiliis atq etiam tunc sine trans¬
padanis equitum . xxx. peditum. dec
armauit metalloꝵ om̃ium fertilitate.
nullis eedit t̾ris s int̾dictũ id uet̾e
consulto patrum italiȩ parci iubentiũ
gitur usq ad flumen titũ. pars eius
fuere mentores. h maniem chȩlee xlu¬
diui et quos callimachus palicetios
appellant. nunc totũ uno nomine
ylliricũ uocat᷑ generatim. ppłoꝵ pau¬
pudes. et liburnoꝵ ciuitates .xiiii. ex

Expanded text:
CINATES · LICATES · CATENATES · AMBISONTES · RVGVSCI · SVANETES · CALVCONES · BRIONTI · BRODIONTI · NEMALONI · EDENATES · VESVBIANI · VEAMINI · GALLITAE · TRIVLLATI · ECDINI · VERGVNNI · EGVI · TVRI · NEMATVRI. ORATELLI · NERUSI · VELAVNI · SVETRI. Non sunt adiectae Cottianae civitates XV, quae non fuerant hostiles, item adtributae municipiis lege Pompeia. Haec est Italia diis sacra, hae gentes eius, haec oppida populorum. super haec Italia, quae L. Aemilio Paulo C. Atilio Regulo cos. nuntiato Gallico tumultu sola sine externis ullis auxiliis atque etiam tune sine Transpadanis equitum armavit, metallorum omnium fertilitate nullis cedit terris; sed interdictum id vetere consulto patrum Italiae parci iubentium.gitur usque ad flumen Titium. pars eius fuere Mentores, Himani, Encheleae, Bulini et quos Callimachus Peucetios appellat, nunc totum uno nomine Illyricum vocatur generatim. populorum paupudes et Liburnorum civitates XIIII, ex
Abbreviated transcription (Latin):
aliis temꝑib. ab origine. pelesgi.
ultra cerce̾os uolsci. osci. ausondes.
uñ nomen latii ꝓcessit ad lirim am¬
nem. In pͥncipio ⁊ ostia colonia.
ab romano rege deducta oppidum
laurentũ locus solis indigetis am¬
nis nimitius ardea adea ꝑsei ma.¬
tre conditiꝗde iñ quondam afrodi¬
siũ antiũ colonia astura flum̃. et
insula fluuius nimpheus clostra
ut creditur homero. et nunc pla ier¬
ne mirũ ÷ qd̃ ac dere tradere
hominũ noticie possumus. theophras¬
tus qui pͥmus ext̾noꝵ aliqua de
romanis diligentius scripsit. Nam
theopompus ante quẽ nemo m̃ti¬
onẽ hũit. urbem dũtartat agalłis
captam dixit. clitargus ab eo ꝑn¬
mus legationem tantũ ad alexan¬
drũ missam. hic iam plus quã et
fama certeioꝵ insulȩ et mensuraꝰ
posuit. stadia. lxxx. in eo uolumine
qd̾ scripsit nicodero. atheniensium
magistratus qui fuit urbis nĩȩ.
ccccxlanno: quicqͥd ÷ gͦ t̾rar p̾ter

Expanded text:
aliis temporibus, Aborigines , Pelasgi, aliis temporibus, Aborigines , Pelasgi, ultra Cerceios Volsci, Osci, Ausones, unde nomen Lati processit ad Lirim amnem. in principio est Ostia colonia ab Romano rege deducta, oppidum Laurentum, lucus Iovis Indigetis, amnis Numicius, Ardea a Danaë Persei matre condita. 57 dein quondam Aphrodisium, Antium colonia, Astura flumen et insula, fluvius Nymphaeus, Clostraut creditur Homero, et nunc planitie. mirum est quod hac de re tradere hominum notitiae possumus. Theophrastus, qui primus externorum aliqua de Romanis diligentius scripsit — nam Theopompus, ante quem nemo mentionem habuit, urbem dumtaxat a Gallis captam dixit, Clitarchus, ab eo proximus, legationem tantum ad Alexandrum missam — 58 hic iam plus quam ex fama Cerceiorum insulae et mensuram posuit stadia LXXX in eo volumine, quod scripsit Nicodoro Atheniensium magistratu, qui fuit urbis nostrae CCCCXL anno. quicquid ergo terrar
Abbreviated transcription (Latin):
ptu dierum. si ñ adiuuent ymbres
s tiberis ꝓpt̾ asꝑa et confragosa. nec
sic quidem p̃t̾ quã trabib uerius
quam ratib longe ieabilis fertur
tẽ agrũ agrustumino deiũ fidenate
latinumq auaticano dirimens. s
intra arentinũ glanim duob. et .x.¬
fluuiis actus p̾cipuus autẽ nare
et antene qui et ipsi nauigabilis
latium includita tergo. nec minꝰ
tamen aquis ac tot fontib in ur¬
bem ꝑductis. et ideo quamlibet ma¬
gnaꝵ nauium ex italo mari capar
rerũ in toto oibe nascentium mer
nis accolitur aspiciturq uillis null¬
lisq fluuioꝵ minus licet inclusis
utͥmq lat̾ib nec tam̾ ipse depugnat
ipsa urbe stagnantib. quin immno
uates intelligit᷑ potius ac minutos
auctus semꝑ religiosus uerꝰ ꝙͣ seuus
atium antiquum at tiberi cerceios
seruatum ÷ m̾ .p .i. longitudinẽ cã
tenuis pͥmordio imꝑ̃ .ii. fure radi¬
ces colonis sepe mutatis. tenuere ali

Expanded text:
ptu dierum, si non adiuvent imbres. ptu dierum, si non adiuvent imbres. sed Tiberis propter aspera et confragosa ne sic quidem, praeterquam trabibus verius quam ratibus, longe meabilis fertur,tem agrum a Crustumino, dein Fidenatem Latinumque a Vaticano dirimens. 54 sed infra Arretium Clanim duobus et fluviis auctus, praecipuis autem Nare et Aniene, qui et ipse navigabilis Latium includit a tergo, nec minus tamen aquis ac tot fontibus in urbem perductis, et ideo quamlibet magnarum navium ex Italo maria capax, rerum in toto orbe nascentium mercnes accolitur aspiciturque villis. nullique fluviorum minus licet inclusis utrimque lateribus, nec tamen ipse depugnat,ipsa urbe stagnantibus. quin immo vates intellegitur potius ac monitor, auctu semper religiosus verius quam saevus. Latium antiquum a Tiberi Cerceios servatum est m. p. L longitudine: tam tenues primordio imperi fuere radices. colonis saepe mutatis tenuere alii
Abbreviated transcription (Latin):
torib dictum alsium. P regneti.¬
beris amuis a macra .cc lxxxiiii.
Intus coloniȩ falisca argis orta. ut
auctor ÷ coto quȩ cognominant᷑
etruscoꝵ iucus: coloniȩ. rusella na
senienses. tritina de cet̾o arentini ue¬
tere sarentini fidentiore sarentini
iuliensis amitinenses aquasenses co¬
gnomine taurini. blerani cortorien¬
ses capinates clusini noui clusinini
ueteres. fluentini. ꝑ fluenti aro ad¬
positi. fesule. ferentinum. fescennia.
hortanum. herbanum. nepei nou̾e pa¬
gi. p̾fectura. claudia. foro. clodi .pi¬
storium. ꝑ usia fuanenses saturni¬
ni qui ante urini. Uocant᷑ sub̾tani
t̾rani cognomine. etrusci. Uolsienses
in eadem parte oppidoꝵ uet̾um no¬
minaret inentagri crustumino caletnnꝰ.
Spellatus et prius albule media fere
lengitudine a penini finib. arenti¬
noꝵ ꝑfluum tenuis pͥmo nec nͥ pi¬
scinis corriuatus. emissusq naui¬
gabilis sicuti tymia et glanis in¬
fluentes in cum nouoꝵ ita conce¬

Expanded text:
toribus dictum, Alsium, Fregenae, Titoribus dictum, Alsium, Fregenae, Tiberis amnis a Macra CCLXXXIIII p. intus coloniae Falisca, Argis orta, ut auctor est Cato, quae cognominatur Etruscorum, Lucus Feroniae, Rusellana, Seniensis, Sutrina. 52 de cetero Arretini Veteres, Arretini Fidentiores, Arretini Iulienses, Amitinenses, Aquenses cognomine Taurini, Blerani, Cortonenses, Capenates, Clusini Novi, Clusini Veteres, Florentini praefluenti Arno adpositi, Faesulae, Ferentinum, Fescennia, Hortanum, Herbanum , Nepet, Novem Pagi, Praefectura Claudia Foroclodi, Pistorium, Perusia, Suanenses, Saturnini qui ante Aurini vocabantur, Subertani, tani cognomine Etrusci, Volsinienses. in eadem parte oppidorum veterum nomina retinent agri Crustuminus, Caletranbris appellatus et prius Albula, e media fere longitudine Appennini finibus Arretinorum profluit, tenuis primo nec nisi piscinis corrivatus emissusque navigabilis, sicuti Tinia et Clanis influentes in eum, novenorum ita conce
Abbreviated transcription (Latin):
cifera oppidum. genua flurius. ferior
poitus delphini. tigurtiac. regestati gul
ꝑpetuis iugis ab alꝑib tendens ad
sicułu fretum. ab alt̾o eius lat̾e ad pa
foro fului qd̾ ualentinũ augusta ba¬
ciennoꝵ alba pompeia hasta aquis
amnes uarum et macra .cc̃xi.
Id nectit᷑ in septima in qua ȩtruria
⁊ ab amne macra ipsa mutatis se
gem tyrenni mox a sacrifico ritu
lingua gͥcoꝵ tusci sunt cognomi¬
nat᷑i. Pmum etrurię oppidum lu¬
na portu nobile: colonia luca a ma¬
ri recendens. ꝓpiorq pise int̾ am¬
nes auserem ⁊ arnumoite. apelo¬
pepisisq siue atenutanis gͥca gen¬
te. uada uola t̾rana fluuius cȩcina.
populonium etruscoꝵ quoncła hoc
tantum in littore. Hinc amnis
pile mox umbrona uigioꝵ capaxet
ab eo tractus umbriȩ portusq tela¬
mo cosa uoltientium appło romano
deducta. grauisce castrum nouũ pyr¬
gecȩ retanus amnis et ipsum cerem
tus imꝑ̾. iiiͬiͬ. agilla apellagis condi¬

Expanded text:
cifera, oppidum Genua, fluvius Fertor, cifera, oppidum Genua, fluvius Fertor, portus Delphini, Tigulia intus, Segesta Tiguliperpetuis iugis ab Alpibus tendens ad Siculum fretum. 49 ab altero eius latere ad PadForo Fulvi quod Valentinum, Augusta Bagiennorum, Alba Pompeia, Hasta, Aquisamnes Varum et Macram CCXI p. 50 Adnectitur septima, in qua Etruria est ab amne Macra, ipsa mutatis saege Tyrrheni, mox a sacrifico ritu lingua Graecorum Tusci sunt cognominati. primum Etruriae oppidum Luna, portu nobile, colonia Luca a mari recedens propiorque Pisae inter amnes Auserem et Arnum, ortae a Pelopidis sive a Teutanis, Graeca gente. vada Volaterrana, fluvius Caecina, Populonium,d Etruscorum quondam hoc tantum in litore. 51 hinc amnes Prile, mox Umbro, navigiorum capax, et ab eo tractus Umbriae portusque Telamo, Cosa Volcientium a populo Romano deducta, Graviscae, Castrum Novum, Pyrgi, Caeretanus amnis et ipsum Caere intus m. p. VII, Agylla a Pelasgis condi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eius urbos ᷤ enumerabimꝰ. qua re¬
in re p̃fari necessarium ÷ auctorẽ noᷤ
diuũ augustum secutores. discriptio¬
nẽq ab eo factam. italie totius
in regiones xi.s ordine eo qui li¬
toꝵ tractu feret urbium quide uici
parte digestionem in litt̾as eiuidem
noᷤ sequuturos. coloniaꝵ mentio¬
ne signata. quas ille in co ꝓdidit
numero nec sitis ongenisq ꝑ sequi
facile ⁊ in gaunis ligurib ut ce¬
r. omittantur agro trities dato.
git᷑ ab amne uaronice a masilien¬
sib conditum auuius pado alpes
tioꝵ ciuitatis gemellino portus her¬
culi. meneci ligustinagabgurum
celeb̾rimi ultra alpes saluideceates
mox ubi citra uenem ÷ turris otiba¬
giensi. stati. ellibim. bellim. aielli eu¬
buriates casmonates uł iciates et qͦr
oppida in ora ꝓxime dicemꝰ. flumen
ruta uba oppidum albũ mitimiliũ
flumen merula. oppidu album. ingau¬
nũ. portus uadoꝵ. sabatiũ flum̃. por¬

Expanded text:
tum eius urbesque enumerabimus, qua tum eius urbesque enumerabimus, qua in re praefari necessarium est auctorem nos Divum Augustum secuturos discriptionemque ab eo factam Italiae totius in regiones XI, sed ordine eo, qui litorum tractu fiet; urbium quidem viciparte digestionem in litteras eiusdem nos secuturos, coloniarum mentione signata, quas ille in eo prodidit numero. nec situs originesque persequi facile est, Ingaunis Liguribus — ut ceteri omittantur — agro tricies dato. Igitur ab amne Varo Nicaea a Massiliensibus conditum , fluvius Palo, Alpes tiorum civitatis Cemenelo, portus Herculis Monoeci, Ligustina ora. Ligurum celeberrimi ultra Alpes Sallui, Deciates, Oxubi, citra Veneni, Turri, Soti, Bagienni, Statielli, Binbelli, Maielli, Caburriates, Casmonates, Velleiates et quorum oppida in ora proxime dicemus. 48 flumen Rutuba, oppidum Album Intimilium, flumen Merula, oppidum Album Ingaunum, portus Vadorum Sabatium, flumen Por
Abbreviated transcription (Latin):
me: ubi a medio excursu cynthos
uocatur. ꝑ sinus lunatos duȩ cornuȩ¬
mittens. leuco petra dextra lacini
oppidũ in numero eius situm a quo
ueluti ceruicis incipit flexus. decies
centena et uiginti milia passuum.
multoq amplioi mensura fieret la¬
ciniũ usq nitalis obliquitas in latꝰ
inferũ et suꝑum. amnosq uarũ atq
arsiam mediã atq ferme circa urb̾ẽ
romam ab ostio alt̾ni amnis. in
adriaticũ mare influentes ad tibe¬
rina ostia. cxxxui. et paulominus
a castra noux adriatici maris alpi¬
ni. At tuscũ ęquor aił ullo in lo¬
co.cc. latitudinẽ excedens uniuer¬
se autẽ ambitus ã uarua clarsiura
.xxxuiii. efficit. Ali est a circũdatis
t̾ris histria ac liburnia quib locis
.c. milia ab epyro et yllirico. qͥnqͣ¬
ginta ab affrica minꝰ . cc. ut auctor
incedit ꝑ maria cęli regione. ad me¬
ridiem quidem s siqui diligenti
subtilitate exigat int̾ sextam horã
pͥmamq brumalem. Uunc ambi¬

Expanded text:
mae, ubi a medio excursu Cocynthos mae, ubi a medio excursu Cocynthos vocatur, per sinus lunatos duo cornua emittens, Leucopetram dextra, Lacinioppidum, in umero eius situm, a quo veluti cervicis incipit flexus, decies centena et viginti milia passuum, multoque amplior mensura fieret Lacinium usque, ni talis obliquitas in latusInferum et Superum amnesque Varum atque Arsiam, media autem ferme circa urbem Romam ab ostio Aterni amnis in Hadriaticum mare influentis ad Tiberina ostia CXXXVI, et paulo minus a Castro Novo Hadriatici maris Alsium ad Tuscum aequor, haud ullo in loco CC latitudinem excedens. universae autem ambitus a Varo ad ArsiamXX, XLVIIII p. efficit. abest a circumdatis t milia, ab Epiro et Illyrico quinquaginta, ab Africa minus ducenta, ut auctor incedit per maria caeli regione ad meridiem quidem, sed, si quis id diligenti subtilitate exigat, inter sextam horam primamque brumalem. Nunc ambi
Abbreviated transcription (Latin):
homini daret breuit̾q una cun¬
ctaꝵ gentium in toto oibe patͥa
fieret. Sed quid agam: tanta
tas tenet urbs roma. uł sola in ea
quo tandem narrari debet oꝑe.
qualit̾ campaniȩ ora ꝑ se felixq¬
.IIII. ac beata amęnitas ut palam
sit uno in loco gaudentis opꝰ eẽ
tam fertilis campi. tam aprici collos.
tam innoxii saltus. tam opaca nemo¬
ra. tam munfica siluaꝵ gen̾a. tot
montiũ ad flatus. tanta frugum et
ris colla. tot lacus. tot amniũ fon¬
tiumq ubertas totã eam ꝑfundens.
in maria ꝓcurrens. neq ingenia
ritusq ac uiros et lingua manuq
suꝑatas commemoro gentes. ipse
de ea iudicauere gracinemus ins
głam sui effusissimũ. quotã partem
ex ea apellando gͥciam magnã ni.¬
mirũ id qd̾ cęli in mentione fecimꝰ
hȩc qͦ in parte faciendum ut notas
tantum quo se meminerint ad singła
toto orbe disserta festinari. Est gͦ
folio maxime querno assimilata.
multo ꝓceritate amplior quam lati

Expanded text:
homini daret breviterque una cunhomini daret breviterque una cunctarum gentium in toto orbe patria fieret. 40 sed quid agam? tanta tas tenet. urbs Roma vel sola in ea,quo tandem narrari debet opere? qualiter Campaniae ora per se felixque illa ac beata amoenitas, ut palam sit uno in loco gaudentis opus esse tam fertiles campi, tam aprici colles, tam innoxii saltus, tam opaca nemora, tam munifica silvarum genera, tot montium adflatus, tanta frugum vitris colla, tot lacus, tot amnium fontiumque ubertas totam eam perfundens, in maria procurrens! neque ingenia ritusque ac viros et lingua manuque superatas commemoro gentes. ipsi de ea iudicavere Grai, genus in gloriam sui effusissimum, quotam partem ex ea appellando Graeciam Magnam! nimirum id, quod in caeli mentione fecimus, hac quoque in parte faciendum est, ut ntantum quaeso meminerint ad singula toto orbe edissertanda festinari. Est ergo folio maxime querno adsimulata, multo proceritate amplior quam latit