comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bominemꝰ qd conseniandum iem.p. natum. in idem uesto udice¬
uomiuq in cundem hunc numer congregast. Suid egrore cuui
unu mero seiungendum non putas. Si qui fuit tias ate tantue
furo nutier iam uestiuis ad arbitrium tium porasser et ci cus¬
lumina niotasset: inculcaris etiam ut. en. pisonem⁊ geuenim. meuo
nominaret. qui in sũma copia optumoꝵ adolescentium⁊ ptero nse¬
tioientia uirtute pietate reliquit neminem. Itemq: antelaterense
hoenrem dles ac noctes de laude. et de re .p. cogitantem deu
pti uudicii extaret. eiusq sceleris in te ip̃m questio sagitaretioriuisse
Sicis famniiaritatem tibi suisse cum. o. maxuno p̃dara defensiom
ficinons tui Nam maximi quidem sũma laus ẽ nihilq mauum
fecit auienum aut sua uirtute. aut illus familiarissimis elarissim¬
uiris. paulis maximis afrcanis. quoꝵ gli̾am huius uirtute renona¬
tum non modo sꝑamus ucrumetiam iam uidemus. Iua frau. ta¬
um maleficium scelus illud te id quod ꝓmulgasses misericordie

Expanded text:
ominem ad conservandam rem publicam natum, in idem Vetti indicium atque in eundem hunc numerum congregasti. quid ergo de me vium numero seiungendum non putasti. sed qui fuit tuus ille tantus furor ut, cum iam Vettius ad arbitrium tuum perorasset et cinominare? inculcarisne ut C. Pisonem, generum meum, nominaret, qui in summa copia optimorum adulescentium pari continentia, virtute, pietate reliquit neminem, itemque M. Laterensem, hominem dies atque noctes de laude et de re publica cogitantem? pti indici exstaret eiusque sceleris in te ipsum quaestio flagitaretur? edices familiaritatem tibi fuisse cum Q. Maximo. praeclara defensio facinoris tui! nam maximi quidem summa laus est sumfecit alienum aut sua virtute aut illis viris clarissimis, Paulis, maximis, Africanis, quorum gloriam huius virtute renovatam non modo speramus, verum etiam iam videmus; tua fraus, tuum maleficium, tuum scelus illud est, te id quod promulgasses misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
stipatum ab his uiris et .p. lentulo consule ac ip̃a res.p. qua niħ
bonoꝵ mentes confirmare: improboꝵ reprimere potestis.Qua
re uos obtestor atq obsecro ut si me saluum ẽẽ uoluistis: eos con¬
seruetis per quos me recuperauistis¬

Expanded text:
stipatum ab his viris et P. Lentulo consule, atque ipsa res publicastipatum ab his viris et P. Lentulo consule, atque ipsa res publicabonorum mentis confirmare, improborum reprimere pore vos obtestor, atque oblecro, ut si me salvum esse voluistis, cos conserveris, per quos me recuperavistis
Abbreviated transcription (Latin):
certe texeram fertuli crudelitatem ininicoꝵ: scelus infidelium fra¬
udem inuidoꝵ Si hoc non est satisq hec omnia uident᷑ deleta
fortunam: qͣ tantam importare meis defensorib et conseruatori¬
bus calamitatem. An ego in hac urbe ẽẽ possum is pulsis qui me
huius urbis compotem fecerunt: Non ero. non potero ẽẽ iudices
Neq hic unqͣ puer. qui his lachrymis qua sit pietate declarat ais¬
so patre suo ꝑꝑ me me ip̃m incolumem undebit: et quotienscum¬
q me uident ingemiscet. et pestem suam ac patris sui sese dicet ui¬
dere. Ego uero hos in omni fortuna quęcunq erit oblata cõple¬
ctar. Ncc me ab his quos meo nomine sordidatos uidetis unq̃ ul¬
la fortuna duellet. Neq eȩ nationes quib me senatus cõmenda¬
uit. quibus de me grͣas egit hunc exulem ꝑꝑ me sine me uidebũt
Sed hec dii ĩmortales qui me suis templis aduenientem recepert

Expanded text:
certe protexeram; pertuli crudelitatem inimicorum, scelus infidelium, fracerte protexeram; pertuli crudelitatem inimicorum, scelus infidelium, fraudem invidorum. si hoc non est satis, quod haec omnia deleta videntur fortunam quam tantam importare meis defensoribus et conservatoribus calamitatem. an ego in hac urbe esse possim, his pulsis qui me huius urbis compotem fecerunt? non ero, non potero esse, iudices; neque hic umquam puer, qui his lacrimis qua sit pietate declarat, amisso patre suo propter me, me ipsum incolumem videbit, nec, quotienscumque me viderit, ingemescet ac pestem suam ac patris sui se dicet videre. ego vero hos in omni fortuna, quaecumque erit oblata, complectar, nec me ab iis quos meo nomine sordidatos videtis umquam ulla fortuna divellet; neque eae nationes quibus me senatus commendavit, quibus de me gratias egit, hunc exsulem propter me sine me videbunt. sed haec di immortales, qui me suis templis advenientem receperunt
Abbreviated transcription (Latin):
or annus idem et uirilem patris et p̃textam ppli udicio togã
dederit. hunc hoc anno in hac toga rogationis iniustissime
subitam acerbitatem pro patre fortissimo. et clarissimo ciued¬
p̃cantem. Atq hic tot et talium ciuium squalor hic luctus
hȩ sordes suscepte sunt ꝑꝑ unum me:quia me defenderunt:
quia casum meum luctumq doluerunt. quia me lugenti patȩ¬
sagitanti senatui poscenti italiȩ uobis omnib orantibus reddidert᷑
Quod tantum est in me scelus: quid tantope deliqui illo illo die cũ
aduos indicia litteras. confessiones. cõmunis exitii detuli: cum panu
uobis: At si scelestum est amare patriam. ꝓtuli poenarum satis. e¬
uersa domis ẽ fortunc uexate dissipati liberi: rapta coniunx fra¬
ter optimus in credibili pietate amore inaudito maximo insqualo¬
re uolutatus. et add pedes mnimicissimoꝵ ego pulsus aris focis di¬
is penatib distractus a meis carui patria. quam uti leuissime dica:

Expanded text:
or annus idem et virilem patris et praetextam populi iudicio togam or annus idem et virilem patris et praetextam populi iudicio togam dederit, hunc hoc anno in hac toga rogationis iniustissimae subitam acerbitatem pro patre fortissimo et clarissimo civi deprecantem. atque hic tot et talium civium squalor, hic luctus, hae sordes susceptae sunt propter unum me, quia me defenderunt, quia meum casum luctumque doluerunt, quia me lugenti patragitanti senatui, poscenti Italiae, vobis omnibus orantibus reddiderunt. quod tantum est in me scelus? quid tanto opere deliqui illo die cum ad vos indicia, litteras, confessiones communis exiti detuli, cum parui vobis? ac si scelestum est amare patriam, pertuli poenarum satis: eversa domus est, fortunae vexatae, dissipati liberi, raptata coniunx, frater optimus, incredibili pietate, amore inaudito, maximo in squalore volutatus est ad pedes inimicissimorum; ego pulsus aris focis deis penatibus, distractus a meis, carui patria, quam, ut levissime dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
busto uitam cius et uirtutem ĩmortalitas excepisse dicitur. minus
estimemus eos qui hanc tantam rem.p.sius consiliis: aut laborib
aut auxerunt: aut defenderunt. aut seruauerunt ẽẽ ĩmortalem
głiam consequuturos. Sed me repente udices de fortissimoꝵ
et clarissimoꝵ ciuium dignitate et gliã dicentem. et plura etiã
dicere parantem. horum aspectus in ip̃o cursu oronis rep̃ssit. Ui¬
deo P. Sextium meȩ salutis. ur̃ę auctoritatis. publicȩ cãę defẽ¬
sorem ꝓpugnatorem auctorem reum. Udeo hunc p̾textatum
eius filium oculis lachrymantib me intuentem. Udeo miloẽ
cte rei.p. extinctorem domestici latrocinii rep̃ssorem cedis quo¬
tidianȩ. defensorem temploꝵ atq tectorum p̃sidium curiae
sordidatum et reum.Uideo. p. lentulum. cuius ego patrem de¬
um atq parentem statuo fortunȩ ac nominis mei. et fratris
rerumq nr̃arum in hoc misero squalore et sordibus: cui supi¬

Expanded text:
busto vitam eius et virtutem immortalitas excepisse dicatur, minus busto vitam eius et virtutem immortalitas excepisse dicatur, minus existimemus eos qui hanc tantam rem publicam suis consiliis aut laboribus aut auxerint aut defenderint aut servarint esse immortalem gloriam consecutos. sed me repente, iudices, de fortissimorum et clarissimorum civium dignitate et gloria dicentem et plura etiam dicere parantem horum aspectus in ipso cursu orationis repressit. video P. Sestium, meae salutis, vestrae auctoritatis, publicae causae defensorem, propugnatorem, actorem, reum; video hunc praetextatum eius filium oculis lacrimantibus me intuentem; video Milonem, tae rei publicae, exstinctorem domestici latrocini, repressorem caedis cotidianae, defensorem templorum atque tectorum, praesidium curiae, sordidatum et reum; video P. Lentulum, cuius ego patrem deum ac parentem statuo fortunae ac nominis mei, fratris liberorumque nostrorum, in hoc misero squalore et sordibus; cui superi
Abbreviated transcription (Latin):
bale. consilio. uirtute. rebus gestis: qui unus cum ppło ro. tot annos
de impio. de głia decertauit. Nunc sui ciues de ciuitate eiecerunt.
Nos etiam hostem literis nrĩs et memoria uidemus ẽẽ celebratum.
Quare imitemur nr̃os brutos. haallas. camillos. decios curios fabri¬
tios. maximos. scipiones.lentulos. emylios. innumerabiles alios.
qui hanc rem.p. stabiliuerunt:quos equidem in deorum ĩmorta¬
liim coetu ac numero repono. Amemus patriam pareamus sena¬
tui. consulamus bonis. pñtes fructus negligamus. posteritati et głig
seruiamus. Id ẽẽ optimum putemus. quod est rectissimum. Spere¬
mus quod uolumus: sed qđ acciderit feramus. cogitemus deniq
corpus uiroꝵ fortium magnoꝵ hominũ ẽẽ mortale. Animi uero
motus et uirtutis głiam sempiternam. Neq hanc opimonem si
in illo sanctissimo hercule consecratam uidemus: cuius corpore cõ¬

Expanded text:
bale consilio, virtute, rebus gestis, qui unus cum tot imperatoribus nostris per tot annos bale consilio, virtute, rebus gestis, qui unus cum tot imperatoribus nostris per tot annos de imperio et de gloria decertavit? hunc sui cives e civitate eiecerunt: nos etiam hostem litteris nostris et memoria videmus esse celebratum. qua re imitemur nostros Brutos, Camillos, Ahalas, Decios, Curios, Fabricios, maximos, Scipiones, Lentulos, Aemilios, innumerabilis alios qui hanc rem publicam stabiliverunt; quos equidem in deorum immortalium coetu ac numero repono. amemus patriam, pareamus senatui, consulamus bonis; praesentis fructus neglegamus, posteritatis gloriae serviamus; id esse optimum putemus quod erit rectissimum; speremus quae volumus, sed quod acciderit feramus; cogitemus denique corpus virorum fortium magnorum hominum esse mortale, animi vero motus et virtutis gloriam sempiternam; neque hanc opinionem si in illo sanctissimo hercule consecratam videmus, cuius corpore am
Abbreviated transcription (Latin):
uatorei patrie non deterruit a re p. defendenda. nec aulciadis ca¬
uatritas qui illam ciuitatem pauloãn seruarat: nec Aristidis fuga
qui unus omniũ iustissimus fuisse traditur: quid nos tandem fa
cere debemius pͥmum in ea ciuitate nati unde orta mihi grauitas
t magnitudo animi uidet᷑. tum in tanta głia insistentes. ut oĩa
humana leiuora uideri debeant: deinde ad eam rem.p. tuenda
aggressi: quȩ tanta dignitate ẽ. ut cam defendentem occidere
non aluid sit q̃ oppugnantem rerum potiri. Homines grȩci qͦs
intea nominaui inque a suis ciuib damnati atq expulsi. tam̃
quia sunt de suis cuub benementi tanta hodie głia sunt non in
grecia solum. sed etiam apud nos et in cęt̾is terris: ut eos a quibꝰ
uu opp̃sũ sunt nemo nominet. Horum calamitates dominationi
uiorũm om̃s anteponant. Ouis carthaginensium pluris fuit ãni¬

Expanded text:
vatorem patriae, non deterruit a re publica defendenda nec Miltiadi cavatorem patriae, non deterruit a re publica defendenda nec Miltiadi calamitas, qui illam civitatem paulo ante servarat, nec Aristidi fuga, qui unus omnium iustissimus fuisse traditur; cere debemus, primum in ea civitate nati unde orta mihi gravitas et magnitudo animi videtur, tum in tanta gloria insistentes ut omnia humana leviora videri debeant, deinde ad eam rem publicam tuendam adgressi quae tanta dignitate est ut eam defendentem occidere optatius sit quam oppugnantem rerum potiri? homines Graeci quos antea nominavi, inique a suis civibus damnati atque expulsi, tamen, quia bene sunt de suis civitatibus meriti, tanta hodie gloria sunt non in Graecia solum sed etiam apud nos atque in ceteris terris, ut eos a quibus illi oppressi sint nemo nominet, horum calamitatem dominationi illorum omnes anteponant. quis Carthaginiensium pluris fuit Hanni
Abbreviated transcription (Latin):
hec legimus neq eos in laude positos uidemus qui incitarunt ali¬
quando ipłi animos ad seditionem: aut qui largitione cecarunt
magnitudine animi consiliis audacium restiterunt i graues. ii du¬
ces. ⁊pncipes bi iustores huius ordinis et dignitatis atq impii sẽ¬
per hiti sunt: e si quos eorum aut iniqui uidiciis quędam ꝓcella¬
ppłmn tam ip̃m erecti sunt atq recreati. aut omnino inuulnerati in¬
uiolitq ureennt. At uero ii qui senatus consilium. qui auctorem
bonoꝵ: qͥui instituta maioꝵ neglexerunt: et imꝑite atq concitate
oultitudimi iocundi ẽẽ uolucrunt. om̃s fere rei p. poenas. aut pre¬
senni inorte aut turpi exilio dependerunt. Ꝙ si apud athemenses
homines grecos longe a nr̃oꝵ hominum grauitate disiunctos non
SSeerant qui rem. p . contra ppłi temeritatem defendent: cum om̃ẽs
quiita fecerunt c̃ ciuitate euicerent᷑. Si themistodem illum conser¬

Expanded text:
haec legimus. neque eos in laude positos videmus qui incitarunt alihaec legimus. neque eos in laude positos videmus qui incitarunt aliquando populi animos ad seditionem, aut qui largitione caecarunt magnitudine animi consiliis audacium restiterunt, hi graves, hi principes, hi duces, hi auctores huius dignitatis atque imperi semper hpopulum tamen ipsum recreati sunt atque revocati, aut omnino invulnerati inviolatique vixerunt. at vero ii qui senatus consilium, qui auctoritatem bonorum, qui instituta maiorum neglexerunt et imperitae aut concitatae multitudini iucundi esse voluerunt, omnes fere rei publicae poenas aut praesenti morte aut turpi exsilio dependerunt. quod si apud Atheniensis, homines Graecos, longe a nostrorum hominum gravitate diiunctos, non deerant qui rem publicam contra populi temeritatem defenderent, cum omnes qui ita fecerant e civitate eicerentur; si Themistoclem illum, conser
Abbreviated transcription (Latin):
matum pͥncipes: auctores et conseruatores ciuitatis. Huic hõi¬
ta ꝓponi picula: multas inferri iniurias. Magnos eẽ expiendos. et
subeundos labores. S mihi omnino ẽ cum uirtute non cum de¬
sidia. cum dignitate non cum uoluptate:cum iis qui se patriȩ.
qui suis ciuib:: qui laudi: qui gliȩ: non qui somno. conuuiis
delectationi natos arbitrant᷑. Nam si qui uoluptatib dicant
et se uitioꝵ illecebris. et cupiditatum lenociniis dediderunt.
missos faciant honores. nec attingantrem.p.patiant᷑ uiros la
sola głia nominari põt expetunt: aliis ocium quȩrere debent
et uoluptates. non sibi. Sudandum est iis pro cõmunib cõmo¬
dis adeunde inimiciciȩ. subeunde sȩpe pro re.p. tempestates. cum
multis udicib improbis nonnunꝗ̃ etiam potentib dimicandum
med auduumus de clarissimoꝵ uiroꝵ consiliis et stĩs hec accepimnꝰ

Expanded text:
matium principes, auctores et conservatores civitatis. huic homimatium principes, auctores et conservatores civitatis. huic homita proponi pericula, multas inferri iniurias, magnos esse experiundos et subeundos labores; sed mihi omnis oratio est cum virtute non cum desidia, cum dignitate non cum voluptate, cum iis qui se patriae, qui suis civibus, qui laudi, qui gloriae, non qui somno et conviviis et delectationi natos arbitrantur. nam si qui voluptatibus ducuntur et se vitiorum inlecebris et cupiditatium lenociniis dediderunt, missos faciant honores, ne attingant rem publicam, patiantursola vere gloria nominari potest, expetunt, aliis otium quaerere debent et voluptates, non sibi. sudandum est iis pro communibus commodis, adeundae inimicitiae, subeundae saepe pro re publica tempestates: cum multis audacibus, improbis, non numquam etiam potentibus dimicandum. haec audivimus de clarissimorum virorum consiliis et factis, haec accepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
hortabor. Hec est una uia mihi credite et laudis et dignitatis:
Nosse descriptionem ciuitatis a maiorib ñĩs sapientissime consti¬
tutam: qui cum regiam potatem non tulissent ita magr̃atus ãnu¬
os creauerunt: ut consilium senatus rei.p. p̃ponerent sempiter¬
num. Diligenter aut in id consilium ab uniu̾so ppło. aditusq in
illum sũmum ordinem õium ciuium industria ac uirtute pate¬
ret. Senatum rei.p. custodem p̃sidem. ꝓpugnatorem collocaue¬
runt. Huius ordinis uti auctoritate magrãtus. et quasi minists
grauissimi consilii eẽ uoluerunt. Senatum aut ip̃m ꝓximorũ or¬
dinum splendore confirmari. plebis libertatem et cõmoda tueri
atq augere uoluerunt. Hȩc qui pro uirili parte defendunt:opti¬
mates sunt:cuiuscunq sint ordinis. Qui aut p̃cipue suis cer¬
uicib tanta munera atq rem.p.sustinent.ii semꝑ hĩti sunt opti¬

Expanded text:
hortabor. haec est una via, mihi credite, et laudis et dignitatis ehortabor. haec est una via, mihi credite, et laudis et dignitatis enosse discriptionem civitatis a maioribus nostris sapientissime constitutam; qui cum regum potestatem non tulissent, ita magistratus annuos creaverunt ut consilium senatus rei publicae praeponerent sempiternum, deligerentur autem in id consilium ab universo populo aditusque in illum summum ordinem omnium civium industriae ac virtuti pateret. senatum rei publicae custodem, praesidem, propugnatorem conlocaverunt; huius ordinis auctoritate uti magistratus et quasi ministros gravissimi consili esse voluerunt; senatum autem ipsum proximorum ordinum splendorem confirmare, plebis libertatem et commoda tueri atque augere voluerunt. haec qui pro virili parte defendunt optimates sunt, cuiuscumque sunt ordinis; qui autem praecipue suis cervicibus tanta munia atque rem publicam sustinent, hi semper habiti sunt opti
Abbreviated transcription (Latin):
cumq itinere toto urbes italiȩ festos dies agerent aduentus mei:
uic multitudine legatorum undiq missoꝵ celebrabant. Ad urbes
accessus incredibili hominũ gratulatione florebat. Reditus erati
tam miseram. atq opp̃ssam fuisse. Habes igitur quod ex me quesisti
qui c̃ent optimates. Non est natio ut dixisti. Et cohortari ausus est¬
in hac causa uos uidices ut aliquando ẽẽtis seueri. aliqñ medicinã
achhiberetis tei ꝑ. non ei ẽ medicina cum sane parti corporis ad¬
medentur rei.p. qui execant pestem aliquam tanꝗͣ strumam ciuita¬
tis. Sed ut extremum aliquid hẽat oratio mea et ut ego añ dicẽ¬
di finem faciam q̃ uos me attente audiendi: concludam illud de
optimatib eorumq pͥncipib ac rei.p. defensorib: uosq adole¬
scentes et qui nobiles estis ad maioꝵ ur̃oꝵ imitationem excitabo
Et qui ingenio ac uirtute nobilitatem potestis consequi ad eam
rationem in qua multi homines et honore et glĩa floruerunt co¬

Expanded text:
ctae itinere toto urbes Italiae festos dies agere adventus mei videbantur, viae multitudine legatorum undique missorum celebrabantur, ad urbem accessus incredibili hominum multitudine et gratulatione florebat, iter a porta, tam miseram atque oppressam fuisse. habes igitur quod ex me quaesisti, qui essent optimates. non est natio, ut dixisti; quod ehac causa vos, iudices, ut aliquando essetis severi, aliquando medicinam adhiberetis rei publicae. non ea est medicina, cum sanae parti corporismedentur rei publicae qui exsecant pestem aliquam tamquam strumam civitatis. sed ut extremum habeat aliquid oratio mea, et ut ego ante dicendi finem faciam quam vos me tam attente audiendi, concludam illud de optimatibus eorumque principibus ac rei publicae defensoribus, vosque, adulescentes, et qui nobiles estis, ad maiorum vestrorum imitationem excitabo, et qui ingenio ac virtute nobilitatem potestis consequi, ad eam rationem in qua multi homines novi et honore et gloria floruerunt co
Abbreviated transcription (Latin):
conarere peruertere: Deinde sanctissimas leges eliam et fufiam
quȩ in graccorum ferocitate et in audacia saturnini et in colluui¬
one drusi. et incontentione sulpicii. et in cruore cinnano. etiam ĩ¬
ter syllana arma uixerunt. solus conculcaris: et pro mhilo puta¬
ris: L. domitium cuius dignitas et splendor pstringebat credo
uatini quem tu ꝑꝑ cõmune oclium in bonos oderis d lentuluous

Expanded text:
conarere pervertere, deinde sanctissimas leges, Aeliam et Fufiam dico, conarere pervertere, deinde sanctissimas leges, Aeliam et Fufiam dico, quae in Gracchorum ferocitate et in audacia Saturnini et in conluvione Drusi et in contentione Sulpici et in cruore Cinnano, etiam inter Sullana arma vixerunt, solus conculcaris ac pro nihilo putaris, oculos Vatini,—quem tu propter commune odium in bonos oderas, in pos
Abbreviated transcription (Latin):
tua relinꝗͣ ad scelera ueniam. uolo uti mihi respondeas cum. M
bibulum consulem non dicam bene de re.p. sentientem. ne tum
homo potens irascare. qui ab eo dissensisti: sed hominem certe mis¬
ꝗͣ progredientem. nihil rei .p. molientem. tm̃ animo ab actionib
tuis dissentientem. cum eum tu consulem in uincula duceres fe
ceris ne potentem continuatis tribunalib per quem consul ppli
num incitato turpissimo miserrimoq spectaculo. non in carce¬
rem sed ad supplicium et ad necem duceretur. Ouȩro num ꝗs
ante te te tam fuerit nefarius qui id fecerit: ut sciamus utrum ue¬
terum facinorum sis imitator an inuentor nouoꝵ. Simulq mi
hi respondeto tu. qui nos qui de cõmuni salute consentimus ty¬
rannos uocas. fueris ne non tribunus.pl. sed intolerandus. ex coe¬
no nescio quo atq ex tenebris tyrannus: qui pͥmum cam rem. p.
quȩ auspiciis inuentis constituta ẽẽt: iisdem auspiciis sublatis

Expanded text:
tua relinquam, ad scelera veniam, volo uti mihi respondeas, cum M. tua relinquam, ad scelera veniam, volo uti mihi respondeas, cum M. Bibulum consulem non dicam bene de re publica sentientem, ne tu mihi homo potens irascare, qui ab eo dissensisti, sed hominem certe nusquam progredientem, nihil in re publica molientem, tantum animo ab actionibus tuis dissentientem,—cum eum tu consulem in vincula duceres erostra pontem continuatis tribunalibus, per quem consul populnum incitata, turpissimo miserrimoque spectaculo non in carcerem, sed ad supplicium et ad necem duceretur? quaero num quis ante te tam fuerit nefarius qui id fecerit, ut sciamus utrum veterum facinorum sis imitator an inventor novorum; ihi respondeto tu, qui nos qui de communi salute consentimus tyrannos vocas, fuerisne non tribunus plebis, sed intolerandus ex caeno nescio qui atque ex tenebris tyrannus, qui primum eam rem publicam quae auspiciis inventis constituta est isdem auspiciis sublatis
Abbreviated transcription (Latin):
contra legem eliam aut fuffiam concilium conuocaret: Quȩro et̃
ilud ex te conatus ne sis uolueris ne. deniq cogitaris est enim res
eiusmoĩ. ut si tibi in mentem modo uenit: nemo sit: qui te ullo cra¬
ciatu eẽ indignum putet cogitaris ne in illo tuo intolerabili non re¬
gno nam cupis id audire sed latrocimo augur fieri. pro. O me¬
tello ut quicunq te aspexisset. duplicem dolorem gemitumq su¬
sciperet. et ex desiderio fortissimi et clarissimi cuis: et ex honore
turpissimi atq improbissimi. Adeo ne non labefactam rem .p. te tri¬
buno neq conquassatam ciuitatem: sed captam hanc urbem atq
euersam putaras ut augurem uatinium ferre possemus. Hoc loco:
quęro. si id quod concupieras augur factus eẽs in qua tum cogita¬
tione nos eẽmus qui te oderamus uix dolorem ferebamus. Illi aut̃
quibus eras in delitiis. uix risum tenebant. Uerumtam̃ ut somnia.

Expanded text:
contra legem Aeliam aut Fufiam concilium advocaret? quaero illud contra legem Aeliam aut Fufiam concilium advocaret? quaero illud etiam ex te, conatusne sis, voluerisne, denique cogitaris,—est enim res eius modi ut, si tibi in mentem modo venit, nemo sit qui te ullo cruciatu esse indignum putet,—cogitarisne in illo tuo intolerabili non regno,—nam cupis id audire,—sed latrocinio augur fieri in Q. Metelli locum, ut, quicumque te aspexisset, duplicem dolorem gemitumque susciperet et ex desiderio clarissimi civis et ex honore turpissimi atque improbissimi? adeone non labefactatam rem publicam te tribuno neque conquassatam civitatem, sed captam hanc urbem atque perversam putaris ut augurem Vatinium ferre possemus? hoc loco quaero, si, id quod concupieras, augur factus esses,—in qua tua cogitatione nos qui te oderamus vix dolorem ferebamus, illi autem quibus eras in deliciis vix risum tenebant: sed
Abbreviated transcription (Latin):
defendat. deinde erumpet enim aliquando ex me uera uox
et dicam sine cunctatione quod sentio si iam uiolentior ali¬
qua in re. C. cȩsar fuisset si eum magnitudo contentionis. stu¬
dium gliȩ p̃stans animus excellens nobilitas aliquo impulis¬
set quod in illo uiro et tum ferendum eẽt: et maximis rebus
quas postea gessit obliterandum: id tu tibi furcifer sumes: et ua¬
timii latronis ac sacrilegi uox audietur: hoc postulantis ut idẽ
sibi concedat᷑ quod cȩsari: Sic enim ex te quęro.tr.pl. fuisti. i¬
seiunge te a consule. collegas habuisti uiros fortis nouem. Uolo
ferre preter unum te: Ouȩ tanta in te fuit audacia: quȩ tan¬
ta uis ut cum tu nouem college sibi timendum ẽẽ dixerunt: id
unus tu emersus e coeno. omnium facile omnium infimus cõ¬
temnendum. despiciendum irridendum putares. Simul eti¬
quicunq seditiosi fuerunt tam audacem audieris fuisse. ut unqͣ

Expanded text:
defendat? deinde,— erumpet enim aliquando ex me vera vox defendat? deinde,— erumpet enim aliquando ex me vera vox et dicam sine cunctatione quod sentio,—si iam violentior aliqua in re C. Caesar fuisset, si eum magnitudo contentionis, studium gloriae, praestans animus, excellens nobilitas aliquo impulisset, quod in illo viro et tum ferendum esset et maximis rebus quas postea gessit oblitterandum, id tu tibi, furcifer, sumes, et Vatini latronis ac sacrilegi vox audietur hoc postulantis, ut idem sibi concedatur quod Caesari? sic enim ex te quaero. tribunus plebis fuisti,—seiunge te a consule: conlegas habuisti viros fortis novem. ex ferre praeter unum te? quae tanta in te fuerit audacia, quae tanta vis ut, quod novem tui conlegae sibi timendum esse duxerint, id unus tu emersus e caeno, omnium facile omnibus rebus infimus contemnendum, despiciendum, inridendum putares? num quque seditiosi fuerunt, tam audacem audieris fuisse ut umquam
Abbreviated transcription (Latin):
conuentu puteolis manus ẽẽ allatas: ad me consulem querelas
is tuis sordidissimisq furtis interrogem quod genus improbit᷑atis
et sceleris in eo magr̃atu p̃termiseris: At tibi iãm inde p̃scribo i¬
ne tuas sordes cum clarissimoꝵ uirorum splendore ꝑmisccas.
Ego te quȩcunq rogabo de te ip̃o rogabo: neq te ex amplissimi
uin dignitate: sed ex tuis tenebris extraham. omniaq mea tȩla
sic in te coniicientur: ut nemo per tuum latus qđ soles dicere sã¬
cietur. in tuis pulmonib ac uisceribus herebunt. Et quoniam
locus unus est. quem tibi cum cȩsare cõmunem ẽẽ dicas. sciungã
te ab illo. non solum rei.p. causa: uerumetiam cȩsaris. ne quai
ex tua summa in dignitate. Labes illius dignitati aspsa uideatur.
Primum quȩro num tu senatui cãm tuam ꝑmittas. quod facit
cȩsar. deinde quȩ sit auctoritas eius qui se alterius facto nõ suo

Expanded text:
conventu Puteolis manus esse adlatas, ad me consulem querelas conventu Puteolis manus esse adlatas, ad me consulem querelas is tuis sordidissimisque furtis interrogem? quaero abs te primum universe quod genus improbitatis et sceleris in eo magistratu praetermiseris? ac tibi iam inde praescribo ne tuas sordis cum clarissimorum virorum splendore permisceas. ego te quaecumque rogabo de te ipso rogabo, neque te ex amplissimi viri dignitate, sed ex tuis tenebris extraham; omniaque mea tela sic in te conicientur ut nemo per tuum latus, quod soles dicere, saucietur; in tuis pulmonibus ac visceribus haerebunt. et quoniamlocus est unus quem tibi cum Caesare communem esse dicas, seiungam te ab illo, non solum rei publicae causa verum etiam Caesaris, ne qua ex tua summa indignitate labes illius dignitati adspersa videatur. primum quaero num tu senatui causam tuam permittas, quod facit Caesar? deinde, quae sit auctoritas eius qui se alterius facto, non suo
Abbreviated transcription (Latin):
deris. aut ita impudent̾ ut manus ate homines uix abstinere possint
aut ita dolenter ut aliqñ ista. quȩ sunt inflata rumpant᷑. tum meo¬
riter respondeto ad ea quȩ de te ip̃o rogaro.Atq illud tenebri¬
cosissimum tempus ineuntis ȩtatis tuȩ patiar latere: liceat impuẽ
per me. parietes in adolescentia ꝑfoderis uicinos compilaris ma¬
trem uerberans. Habeat hoc p̃mium indignitas. ut adolescentiȩ tu¬
pitudo. obscuntate et sordibus tuis obtegatur. Quȩro abste tene¬
ne me sis a me consule puteolos. ut inde aurum exportari argentũ¬
q prohiberes. In eo negocio cum te non custodem ad continendas
sed portitorem ad partiendas merces missum putares. cumq õiũ
domos apothecas nauis furacissime serutarere hominesq nego¬
cia gerentes uidiciis iniquissimis irretires mercatores e naui egre¬
dientes terreres: conscendentes morarere teneas ne memoria tibi in

Expanded text:
deris, aut ita impudenter ut manus a te homines vix abstinere possint, deris, aut ita impudenter ut manus a te homines vix abstinere possint, aut ita dolenter ut aliquando ista quae sunt inflata rumpantur, tum memoriter respondeto ad ea quae te de te ipso rogaro. atque illud tenebricosissimum tempus ineuntis aetatis tuae patiar latere. licet impune per me parietes in adulescentia perfoderis, vicinos compilaris, matrem verberaris: habeat hoc praemi tua indignitas, ut adulescentiae turpitudo obscuritate et sordibus tuis obtegatur. quaesturne sis a me consule Puteolos, ut inde aurum exportari argentumque prohiberes? in eo negotio cum te non custodem ad continendas, sed portitorem ad partiendas mercis missum putares, cumque omnium domos, apothecas, navis furacissime scrutarere, hominesque negoti gerentis iudiciis iniquissimis inretires, mercatores e navi egredientis terreres, conscendentis morarere, teneasne memoria tibi in
Abbreviated transcription (Latin):
uitati non tam tuo. ꝗͣ rei. p. nomine. Atq ut aliquando ad te ueni¬
am de me hoc sit extremum. Quid quisq nr̃m de se ip̃e loquat᷑ nõ
est sane requirendum boni uiri uidicent: id est maximi inomenti
et ponderis. Duo sunt tempora quib nr̃oꝵ ciuium spectentur ĩ¬
dicia de nobis. unum honoris: alterum salutis. Honos talis ppli
ro. uoluntate paucis ẽ delatus ac mihi. Salus tanto studio ciuita¬
tis quanto nemini reddita.De te autem homines quid sentiant ĩ ho¬
nore expti sumus in salute expectamus. Et ut me cum homine uno¬
et arrogantissimo et mihi inimicissimo quero uatini utrum tandem
putes huic ciuitati. huic rei .p. huic urbi. his templis xrario. curię. ui¬
ris his quos uides horum bonis. fortunis. liberis. ciuib exteris deniq
deoium ĩmortalium delubris auspiciis religionib melius fuisse. et p̃¬
stabilius me ciuem in hac ciuitate nasci ante: Cum mihi hec respõ¬

Expanded text:
vitati non tam tuo quam rei publicae nomine. atque ut aliquando ad te venivitati non tam tuo quam rei publicae nomine. atque ut aliquando ad te veniam, de me hoc sit extremum. quid quisque nostrum de se ipse loquatur, non est sane requirendum: boni viri quid dicant, id est maximi momenti et ponderis. duo sunt tempora quibus nostrorum civium spectentur iudicia de nobis, unum honoris, alterum salutis. honos tali populi Romani voluntate paucis est delatus ac mihi, salus tanto studio civitatis nemini reddita. de te autem homines quid sentiant in honore experti sumus, in salute exspectamus. sed tameet adrogantissimo et mihi inimicissimo, quaero, Vatini, utrum tandem putes huic civitati, huic rei publicae, huic urbi, his templis, aerario, curiae, viris his quos vides, horum bonis fortunis liberis, civibus ceteris, denique deorum immortalium delubris auspiciis religionibus melius fuisse et praestabilius me civem in hac civitate nasci an te? Cum mihi hoc respon
Abbreviated transcription (Latin):
mea natura: difficiles aditus grauis uultus supba responsa inso
consilium nemo auxilium requirebat: cuius desiderio ut hȩc mi¬
nima dicam. foium mȩstum muta curia. omnia demiq bonani
artium studia siluerunt. Seodnihil sit factum mea cã. Omnia illa
senatus consulta ppłi iussa italiȩ totius cunctaꝵ societatum. collegi¬
oium omnium decreta de mei rei. p. causa eẽ facta fateamur. Quid
ergo homo impitissime solidȩ laudis. ac uerȩ dignitatis p̃stantius
mihi potuit accidere: quid optabilius ad immortalitatem głiȩ atq
memoriam mei nominis sempitemam ꝗͣ omnis hoc ciues meos
iudicare ciuitatis salutem cum unius mea salute ẽẽ coniuctam:
Quod quidem ego tibi reddo tuum. Nam ut tu me ẽẽ carum
dixisti. senatui. ppłoq ro. non tam mea cã q̃ rei. p. sic ego te quanꝗͣ¬
qui sis omni diritate atq ĩmanitate teterrimus. tam̃ dico ẽẽ ochio ci¬

Expanded text:
mea natura, difficilis aditus, gravis vultus, superba responsa, insomea natura, difficilis aditus, gravis vultus, superba responsa, insonsilium, nemo auxilium requirebat; cuius desiderio, ut haec minima dicam, forum maestum, muta curia, omnia denique bonarum artium studia siluerunt. sed nihil sit factum mea causa: omnia illa senatus consulta, populi iussa, Italiae totius, cunctarum societatum, conlegiorum omnium decreta de me rei publicae causa esse facta fateamur. quid ergo, homo imperitissime solidae laudis ac verae dignitatis, praestantius mihi potuit accidere? quid optabilius ad immortalitatem gloriae atque in memoriam mei nominis sempiternam, quam omnis hoc civis meos iudicare, civitatis salutem cum unius mea salute esse coniunctam? quod quidem ego tibi reddo tuum; nam ut tu me carum esse dixisti senatui populoque Romano non tam mea causa quam rei publicae, sic ego te, quamquam es omni diritate atque immanitate taeterrimus, tamen dico esse odio ci
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentissime post hominũ memoriam consulem factum:i
omniaq ea me prudenter uiuendo consecutum ẽẽ: quȩ tu impu¬
denter uaticinando sꝑare te sȩpe dixisti.Nam ꝙ mihi discessũ
me cum tu cȩterȩq rei.p.pestes armoꝵ causam quȩreretis. et cũ
per meum nom̃ fortunas locupletium diripe sanguinem pͥncipũ
ciuitatis exsorbere: crudelitatem ur̃am odiumq: duiturnum qđ ĩ
bonos iam inueteratum hẽbatis saturare cupetis. scelus et furorẽ
ur̃m cedendo maluisse frangere ꝗͣ resistendo. Quare peto te ut mͥ
ignoscas uatini cum patriȩ peꝑcerim quam seruaram. Etsi egote
feras. deinde eius uiri discessum increpas. quem uides omnium ci¬
uium desiderio ip̃ius deniq rei p. luctu ẽẽ reuocatum. At enim
dixisti non mea sed rei.p. causa. homines de meo reditu laborasse.
quasi uero quisqͣ uir excellenti animo in rem p ingressus optabiliꝰ

Expanded text:
magnificentissime post hominum memoriam consulem factum, magnificentissime post hominum memoriam consulem factum, omniaque ea me pudenter vivendo consecutum esse quae tu impudenter vaticinando sperare te saepe dixisti. nam quod mihi discessum me, cum tu ceteraeque rei publicae pestes armorum causam quaereretis, et cum per meum nomen fortunas locupletium diripere, sanguinem principum civitatis exsorbere, crudelitatem vestram odiumque diuturnum quod in bonos iam inveteratum habebatis saturare cuperetis, scelus et furorem vestrum cedendo maluisse frangere quam resistendo. qua re peto a te ut mihi ignoscas, Vatini, ei cum patriae pepercerim quam servaram, et, si ego te feras. deinde eius viri discessum increpas quem vides omnium civium desiderio, ipsius denique rei publicae luctu esse revocatum. at enim dixisti non mea sed rei publicae causa homines de meo reditu laborasse: quasi vero quisquam vir excellenti animo in rem publicam ingressus optabilius
Abbreviated transcription (Latin):
quod ego simul ac te aspexi priusq̃ loqui coepisti sensi atq pro
instato collo tumidis ceruicib intulisti. Sed quęro a te cur.C. cor
nelium non defenderem: Num legem aliquam cornelius circa au¬
spicia tulerit: num heliam: num fuffiam legem illexerit: num cõ¬
suli uim attulerit: num armatis hominib templum tenuerit: nũ
intercessorem ui deiecerit: num religiones poluerit: erarium ex¬
hauserit: rem. p. compilant. Tua sunt tua sunt hȩc omnia. Cor¬
nelio eiusmõi nihil obiectum ẽ. tu uero cui cornelii defensio dis¬
plicet quam cãm ad patronos tuos aut quod os afferes: quib
iam p̾scribis. quanto illis probro futurum sit si te defenderint.
cum tu mihi cornelii defensionem in maledictis obiiciend am pu¬
taris. Attamen hic uatini mem̃to paulo post istam defensione
meam quam tu bonis uiris displicuisse dicis. me cum uniuersii
ppli ro. summa uoluntate: tum optimi cuiusq singulari studio

Expanded text:
quod ego, simul ac te aspexi, prius quam loqui coepisti, cum ante Gelliquod ego, simul ac te aspexi, prius quam loqui coepisti, cum ante Gelliinflato collo, tumidis cervicibus intulisti, unelium non defenderem: num legem aliquam Cornelius contra auspicia tulerit, num Aeliam, num Fufiam legem neglexerit, num consuli vim attulerit, num armatis hominibus templum tenuerit, num intercessorem vi deiecerit, num religiones polluerit, aerarium exhauserit, rem publicam compilarit? tua sunt, tua sunt haec omnia: Cornelio eius modi nihil obiectum est. plicet, quam causam ad patronos tuos aut quod os adferes? quibus iam praescribis quanto illis probro futurum sit si te defenderint, cum tu mihi Corneli defensionem in maledictis obiciendam putaris. ac tamen hoc, Vatini, memento, paulo post istam defensionem meam, quam tu bonis viris displicuisse dicis, me cum universi populi Romani summa voluntate tum optimi cuiusque singulari studio
Abbreviated transcription (Latin):
Etenim debiusti uatini etiam si falso uenisses insuspicionẽ
p Sextio tam̃ mihi ignoscere: si in tanto homĩs de me opti
mi piculo: et tempori eius et uoluntati parere uoluissem. S
hesterno pro testimonio eẽ mentitum cum affirmares nullum
tibi omnino cum Albinouano sermonem non mõ de Sextio
accusando sed ulla unq̃ de re suisse pauloante imprudens indi¬
casti cum et .T. cdaudium tecum cõmunicasse. et a te consilium
p Sectii accusandi petisse. et albinouanum quem antea uix
tibi notum ẽẽ dixisses domum tuam uenisse multa tecum lo¬
es confessus a te accusatores ẽẽ instructos et subornatos: in al¬
tero inconstantiam tuam cum leuitate tum etiam piurio ĩpli¬
catam refellisti. Nimium es uehemens feroxq natura. Non¬
putas fas eẽ uerbum ex ore exire cuiusꝗͣ quod non iocundũ
et honorisicum ad iures tuas accedat. Uenisti iratus omnibꝰ¬

Expanded text:
etenim debuisti, Vatini, etiam si falso venisses in suspicionem etenim debuisti, Vatini, etiam si falso venisses in suspicionem P. Sestio, tamen mihi ignoscere, si in tanto hominis de me optime meriti periculo et tempori eius et voluntati parere voluissem. sed te hesterno die pro testimonio esse mentitum, cum adfirmares nullum tibi omnino cum Albinovano sermonem non modo de Sestio accusando, sed nulla umquam de re fuisse, paulo ante imprudens indicasti, qui et T. Claudium tecum communicasse et a te consilium P. Sesti accusandi petisse, et Albinovanum, quem antea vix tibi notum esse dixisses, domum tuam venisse, multa tecum loes confessus, a te accusatores esse instructos et subornatos, in altero inconstantiam tuam cum levitate tum etiam periurio implicatam refellisti, cum, putas fas esse verbum ex ore exire cuiusquam quod non iucundum et honorificum ad auris tuas accidat. venisti iratus omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ltua tantum mõ uatini quod indignitas
postularet spectare uoluissem fecissem id
quod his uehementer placebat: ut te i
cuius testimonium propter turpitudĩẽ
uite sordesq domesticas. nulluis mom̃¬
ti putaret᷑ tacitus dimitterem. Nemo
enim horum ita te refutandum ut gra¬
uem aduersarium: aut ita rogandum:
ut religiosum testem arbitrabatur. Sed fui paulo inte intempan¬
tior fortasse qͣ debui. Odio enim tui in quo etsi omnes ꝑꝑ tuu:
in me scelus supare debeo. tam̃ ab omnib pene uincor sic sum in¬
citatus. ut cum te non minus cõtemnerem ꝗͣ odissem: tamen uexa¬
tum potius qͥ despectum uellem dimitere. Quare ne tibi hunc
honorem a me heri forte mirere ꝙ interrogem quem nemo cõ¬
ꝯressu nemo aditu. nemo suffragio. nemo ciuitate nemo luce
ddignum putet: nulla mea ad id causa impuliss. nisi ut et fero¬
citãtem istam tuam comp̾merem: et audaciam frangerem: et
loquacitatem paucissimis interrogationib uretitam retardarẽ.

Expanded text:
 tantum modo, Vatini, quid indignitas postularet spectare voluissem, fecissem id quod his vehementer placebat, ut te, cuius testimonium propter turpitudinem vitae sordisque domesticas nullius momenti putaretur, tacitus dimitterem; nemo enim horum aut ita te refutandum ut gravem adversarium aut ita rogandum ut religiosum testem arbitrabatur. sed fui paulo ante intemperantior fortasse quam debui; odio enim tui, in quo etsi omnis propter tuum in me scelus superare debeo, tamen ab omnibus paene vincor, sic sum incitatus ut, cum te non minus contemnerem quam odissem, tamen vexatum potius quam despectum vellem dimittere. qua re ne tibi hunc honorem a me haberi forte mirere, quod interrogem quem nemo congressu, nemo aditu, nemo suffragio, nemo civitate, nemo luce dignum putet, nulla me causa impulisset nisi ut ferocitatem istam tuam comprimerem et audaciam frangerem et loquacitatem paucis meis interrogationibus inretitam retardarem.
Abbreviated transcription (Latin):
gata ẽ. Proho dii immortales custodes et conseruatores huius
urbis atq impii. quenam illa in re.p. monstra: que scelera uidi¬
sris: Hac in tanta pturbatione ciuitatis ne noctem quidem con¬
sules inter meum casum et suam p̃dam intereẽ passi sunt. Statĩ
me ꝑculso ad meum sanguinem hauriendum et spirante etiam
re. p. ad eius spolia detrahenda aduolarunt. Omitto gratulatio¬
nes epulas partitionem erarii b̃ñficia spe repromissa p̾redam le¬
ticum paucoꝵ in luctu omnium. Uexabatur uxor mea liben ab
res ciebatur bona dmpiebant᷑: eaq ad consules deferebant . do mus
encieatun pdatio consules epulabant.  si meis in cõmodis leta¬
bineb r in bis tanien piculo cõmouerent. S ed ut a mea causai
uamure cedaom teliquas ulluis anni pestes recordamini sic enim fa¬
culime pspitictis quantam uim omnium remedior a magratib¬

Expanded text:
gata est. Pro Dii immortales, custodes et conservatores huius gata est. Pro Dii immortales, custodes et conservatores huius urbis, atque imperii! quaenam illa in republ. monstra, quae scelera vidi hac tanta perturbatione civitatis ne noctem quidem consules inter meum interitum et suam praedam interesse passi sunt: statim me perculso ad meum sanguinem hauriendum, et spirante etiam re publica ad eius spolia detrahenda advolaverunt. omitto gratulationes, epulas, partitionem aerari, beneficia, spem, promissa, praedam, ltiam paucorum in luctu omnium. vexabatur uxor mea, liberi areiciebatur, bona diripiebantur eaque ad consules deferebantur, domus ardebat in Palatio: consules epulabantur. quod si meis incommodis laetabantur, urbis tamen periculo commoverentur. sed ut a mea causa iam recedam, reliquas illius anni pestis recordamini—sic enim facillime perspicietis quantam vim omnium remediorum a magistratib
Abbreviated transcription (Latin):
neo uos adolescentes: atq: meo hoc iure p̃cipio.qui dignitate:. qui
rem.p. qui gliam aspectatis: ne si qua uos aliquando necessitas ad
rem.p. contra improbos ciues defendendam uocabit. segniores si¬
tis: et recordatione mei casus a consiliis fortibus refugiatis. S ut¬
reuertar ad illud quod mihi in hac omni orone est ꝓpositum: oĩ¬
bus malis illo anno scelere consulum rem.p. ẽẽ confectam: pͥmu
illo ip̃o die. qui mihi funestus suit. omnib bonis luctuosus: cum
ego me complexii patrię: conspectuq ur̃o eripussem. et metu ur̃i
piculi non mei furori hominis sceleri ꝑfidie. telis inuiriisq cessis¬
sem. patriamq quȩ mihi erat carissima ꝓp ip̃ius patrię caritate
gerent: nemo ur̃m forum: nemo curiam. nemo lucem aspicere
uellet. illo ip̃o inꝗͣ die: die dico: imo hora. atq etiam puncto tẽ¬
poris codem mihi reiq p.ꝑnicies Gabino et pisoni ꝓuincia ro¬

Expanded text:
neo vos, adulescentes, atque hoc meo iure praecipio, qui dignitatem, qui neo vos, adulescentes, atque hoc meo iure praecipio, qui dignitatem, qui rem publicam, qui gloriam spectatis, ne, si quae vos aliquando necessitas ad rem publicam contra improbos civis defendendam vocabit, segniores sitis et recordatione mei casus a consiliis fortibus refugiatis. revertar ad illud quod mihi in hac omni est oratione propositum, omnibus malis illo anno scelere consulum rem publicam esse confectam, primum illo ipso die, qui mihi funestus fuit, omnibus bonis luctuosus, cum ego me e complexu patriae conspectuque vestro eripuissem, et metu vestri periculi, non mei, furori hominis, sceleri, perfidiae, telis minisque cessissem, patriamque, quae mihi erat carissima, propter ipsius patriae caritatem gerent, nemo vestrum forum, nemo curiam, nemo lucem aspicere vellet: illo, inquam, ipso die—die dico? immo hora atque etiam puncto temporis eodem mihi reique p
Abbreviated transcription (Latin):
de turpitudinis cã mortem in uariis bellis aquissimis animis op¬
petissent: In qua ciuitatem ip̃e meminissem patrem huius. M.
crassi fortissimum uiꝵ. ne uideret uictorem uiuus inimicum:
cadem sibi manu uitam ex hausisse: qua mortẽ sepe hostibus obtu¬
lisset: Flec ego et multa alia cogitans hoc uidebam. si cãm publicã
mea mors peremisset neminem unqͣ fore. qui auderet suscipere
sem: sed etiam si morbo extinctus ẽẽm: fore putabam ut exemplũ
rei .p. conseruandȩ mecum simul int̾iret. Ouis enim unqͣ me a se¬
natu. pploq ro. tanto bonoium omnium studio nunc restituto
partem sua minima inuidia auderet attingere: Seruaui igitur
rem .p. discessu meo uidices: et cȩdem a uobis libersq uñs uastitatẽ
incendia. rapinas meo dolore meoq luctu depuli. et unus rem. p.¬
uobis seruaui: semel glia: iterum erumna mea. Nunc me restitu
quis non intelligit ĩmortalem hanc ciuitatem futuram: Quaẽ mo¬

Expanded text:
dae turpitudinis causa mortem in variis bellis aequissimis animis opdae turpitudinis causa mortem in variis bellis aequissimis animis oppetissent; in qua civitate ipse meminissem patrem huius M. Crassi, fortissimum virum, ne videret victorem vivus inimicum, eadem sibi manu vitam exhausisse qua mortem saepe hostibus obtulisset. haec ego et multa alia cogitans hoc videbam, si causam publicam mea mors peremisset, neminem umquam fore qui auderet suscipere nterissem, sed etiam si morbo exstinctus essem, fore putabam ut exemplum rei publicae conservandae mecum simul interiret. quis enim umquam me a senatu populoque Romano tanto omnium bonorum studio non restituto,publicae partem cum sua minima invidia auderet attingere? servavi igitur rem publicam discessu meo, iudices: caedem a vobis liberisque vestris, vastitatem, incendia, rapinas meo dolore luctuque depuli, et unus rem publicam bis servavi, semel gloria, iterum aerumna mea. quis non intelligit immortalem hanc civitatem futuram. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. ut alii dicerent animos hominũ sensusq morte restingui. a¬
li aũt tum maxime mentes sapientum et fortium uiroꝵ cum cor¬
pore excessissent sentire ac ugere. quoꝵ alterum fugiendum nõ
ẽẽ: carere sensu. alterum uel op̾tandum meliore ẽẽ sensu: Deniq cũ
omnia semꝑ ad clignitatem retulissem: nec sine ea quicꝗͣ expetendũ
ẽẽ homini in uita putassem. mortem quam etiam uirgines atheni¬
enses regis ut opinor frithei filiȩ pro patria contempsisse dicũt.
ego uir consularis tantis rebus gestis timerem: p̃sertim cum eius
eẽm ciuitatis: ex qua.o. mutus solus in castra porsẽnȩ ueniss cũq
interficere ꝓposita sibi morte conatus ẽẽt: ex qua.p. decius pͥmu
pater post aliquot annos patria uirtute p̃ditus filius. se ac uitã
suam instructa acie pro salute ppłi ro. uictoriaq deuouisset: ex
qua innumerabiles alii partim adipiscendȩ laudis partim uitan¬

Expanded text:
fuisse, ut alii dicerent animos hominum sensusque morte restingui, afuisse, ut alii dicerent animos hominum sensusque morte restingui, alii autem tum maxime mentis sapientium ac fortium virorum, cum e corpore excessissent, sentire ac vigere? quorum alterum fugiendum non esse, carere sensu, alterum etiam optandum, meliore esse sensu. denique, cum omnia semper ad dignitatem rettulissem nec sine ea quicquam expetendum esse homini in vita putassem, mortem, quam etiam virgines Athenis, regis, opinor, Erechthei filiae, pro patria contempsisse dicuntur, ego vir consularis tantis rebus gestis timerem? praesertim cum eius essem civitatis ex qua C. Mucius solus in castra Porsennae venisset eumque interficere proposita sibi morte conatus esset; ex qua P. Decius primum pater, post aliquot annos patria virtute praeditus filius se ac vitam suam instructa acie pro salute populi Romani victoriaque devovisset; ex qua innumerabiles alii partim adipiscendae laudis, partim vitan