comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cillis tius. Riirsum. ancille aĩe peccatoꝵ sunt.
ut in nauim. Miles captriruis ad ductus est: ⁊ an¬
cille eiꝰ minabant᷑ gementes. Parꝑ. xp̃c est si¬
ue popłs fidelism apło. ꝓpter nos paciꝑ factus
est tum eẽt diues. Etm. Et inpsalt. Iste pauꝑ
clamauit ⁊ dñs exandiit eum. Pauꝑes sc̃ĩ qui
humiles spũ st̃. ħt in eungłio. Beati paupes
spũ Et in psal̃t. Non spreuit neq despexit dep̃
uirtutib uacui. Nt ẽx illud in apocalips. Diciꝰ
qͥa diues sum ⁊ ditatꝰ. ⁊ nescis. qͥa tues patiꝑ⁊
m̃ dicꝰ᷑. In ops popłs gentiũ humilis. ut inpsalt᷑.
Suscitans at̾ra in opem. Et alibi. Eripiens in opẽ
de manu fortioꝵ et᷑. hoc est depotestate diabħ.
Mancipium est qͥcqͥd manu capi aut subdi pot̾.
ut homo equus ouis. hec enim antinalia statĩ
ut nata st̃ mancipiũ eẽ putant᷑. Nam in ea¬
que in bestiarum nu̾o sunt. tẽ uident᷑ mah¬
cipiũ cẽ. qnͣdo capi siue domari ceperit̃. Inge¬

Expanded text:
cillis tuis . Rursum ancillae, animae peccatorum sunt, ut in Nahum: Miles captivus adductus est: et ancillae ejus minabantur gementes. . Pauper per factus est, cum esset dives . Et in psalmo: Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum . Pauperes, sancti, qui humiles spiritu sunt, ut in Evangelio: Beati pauperes spiritu . Et in Psalterio: Non sprevit neque despexit preces virtutibus vacuquia dives sum et ditatus: et nescis, quia tu es pauper et mendicus . Inops, populus gentium humilis, ut in Psalterio: Suscitans a terra inopem . Et alibi: Eripiens inopem de manu fortioris , hoc est, de potestate diaboli. Mancipium est, quidquid manu capi aut subdi potest, ut homo, equus, ovis. Haec enim animalia statim ut nati sunt, mancipium esse putantur. Nam et eaquae in bestiarum numero sunt, tunc videntur mancipium esse, quando capi sive domari coeperint. Inge
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ subtiłr examinare. In censũ odoriferum cdepig¬
mentis est suauis: ad ustoͬq carbonibꝰ ꝯcrematãt.
carissimũ fumũ porrigit ad suꝑna.⁊ od orantes se
delec tabile iocunditate ꝑmulcet. Sic beatoꝵ oratio.
igne caritatis incensa. diuinis ꝯspectibꝰ ingerit᷑:
q̃mͣ magis humilitatis ⁊ cõpunctionis pondere sub¬
leuatur. Uirtutibꝰ enĩ dñs nr̃: tanqmͣ bonis de¬
lectat᷑ odorib. Nam orationem scãm uelud odo¬
rem suauissinrĩ suscipere dnm: ⁊ in apocalipsi
legit᷑ ubi dictum est. stetit angłs raxta arã tem

Expanded text:
 subtiliter examinare. Incensum odoriferum de pigmentis est suavis adustio, quae carbonibus concremata charissimum fumum porrigit ad superna, et odorantes se delectabili jucunditate permulcet, sic beatorum oratio, igne charitatis incensa, divinis conspectibus ingeritur, quae magis humilitatis et compunctionis pondere sublevatur. Virtutibus enim Dominus noster tanquam bonis delectatur odoribus: nam orationem sanctam, velut odorem suavissimum, suscipere Dominum, et in Apocalypsi leg
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ languorem infirmam. Ponite inquit re-¬
sinam ad dolorem eiꝰ : s forte sanet᷑. Odor uo¬
catus ab erechimiama greta lingua uocata : qd̾
sit odorabile. Nam thimo dr̃ flos: qui odorem
refert. De qito uirgiliꝰ. Redolentq thimo. Incẽ¬
sum dictũ: qͥa igne ꝯsũmat᷑ dũ offert᷑ Sig̾̃c
enĩ in censum orationis ptiritatẽ. uñ dr̃ in psal
t a romata. stacten ⁊ onicha: galbanen boni odo¬
ris. xtͣus lucidissimũ. E quale ponderis ert
omt̃a. faciesq thimiama cõpositum. oꝑe
unguentarii mixtum diligent̃ ⁊ purũ. Thi¬
miana cõposittn exaromatibꝰ facimꝰ: cũ in al¬
tare bomi odoris uirtutũ multplicitate redole¬
mrus. Qđua mixtum ⁊ purũ fit : qͥa quantũ
uirtꝰ uirtuti iungitur. tantũ incensũ boni
oꝑis sinceriꝰ ex̾ibetur. Aromata ergo in pul¬
uerem redigẽ est: iͥtutes recogitando treie.¬
s

Expanded text:
catorum languore infirmam: Ponite, inquit, recatorum languore infirmam: Ponite, inquit, resinam ad dolorem ejus, si forte sanetur . Odor vocatus ab aere: thymiama, Graeca lingua vocatum, quod sit odorabile: nam thymum dicitur flos qui odorem refert, de quo Virgilius: Redolentque thymo. Incensum dictum, quia igne consumitur, dum offertur: significat enim inci aromata stacten et onycha galbanen boni odoris et tus lucidissimum aequalis ponderis erunt omnia faciesque thymiama conpositum opere unguentarii mixtum diligenter et purum miama compositum ex aromatibus facimus, cum in altari boni operis virtutum multiplicitate redolemus: quod mistum et purum fit: quia quantum virtus virtuti jungitur, tantum incensum boni operis sincerius exhibetur. Aromata ergo in pulverem redigere, est virtutes recogitando teres
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab actione recta. excors uatat. Claudꝰ est qui
quo oꝑis gressus tendat iudet. s eum infirmi¬
tas mentis bene agere ñ sinit. Et in bonã par¬
tẽ in eungłio accipit᷑. Et pauꝑes ac debiles in¬
troduc huc. Lippꝰ est quem t̾rena cupiditas
deprimens. mentis ocłos ad celestra contemplã¬
da eleuare ñ sinit. Confractis testicłis est: qui
iuiriles oĩosensus aduersus uicia ñ habet. Pon¬
derosus est: quẽ praua cogitatio indesinenter
grauat in mente. Scabiẽ in corꝑe ht̃: quem
lrxuria carnis deuastat in mente. Impetigiẽ
ht̃ : cuiꝰ auaricia dñat᷑ in corde. Alĩ hanc in pe¬
tiginẽ: conciliabula hereticoꝵ intellexerunt.
Abstractus est: qui peccatis ꝓpriis exigentibꝰ axͥ
in eitngłio: Non egent sani mectico s male ha¬
bentes. Resina celestis medicina est: ut ieremias.
Nũqͥd non est resina in galaat. hoc est in eccłia:
aut medicꝰ non est ibi. Etem ibi. ꝓpt̃ aiam pec¬

Expanded text:
qui ab actione recta exsors vacat. Claudus est, qui, qui ab actione recta exsors vacat. Claudus est, qui, quo operis gressus tendat, videt: sed eum infirmitas mentis bene agere non sinit. Et in bonam partem in Evangelio accipitur: Et pauperes ac debiles introduc huc . Lippus est, quem terrena cupiditas deprimens, mentis oculos ad coelestia contemplanda elevare non sinit. Confractis testiculis est, qui virides sensus adversus vitia non habet. Ponderosus est, quem prava cogitatio indesinenter gravat in mente. Scabiem in corpore habet, quem luxuria carnis devastat in mente. Impetiginem habet, cui avaritia dominatur in corde. Alii hanc impetiginem conciliabula haereticorum intellexerunt. Abstractus est, qui, peccatis propriis exigentibus, a us, ut in Evangelio: Non egent sani medico, sed male hahentes . Resina, coelestis medicina est, ut Jeremias dicit: Nunquid non est resina in Galaad, hoc est, in Ecclesia, aut medicus non est ibi? Item ibi propter animam pec
Abbreviated transcription (Latin):
trius eius inuenient illam. Fluxꝰ sanguinis ẽ
cens. Loquere ad aaron: ⁊ ad filios eius. homo de
semine ur̃o ꝑfamilias qui habuerit macłam. ñ
accedet ad altare: nec offe̾rt panes deo suo. Si ce¬
cus fuerit: si claud̾. si torto naso. si fracta ma¬
nu. si glippꝰ. si lippis ocłis. si inpetiginẽ habens in
corꝑe. si ugem scabiem. uel ponderos.:⁊ Cet̾a..
Eccus dr᷑: qui suꝑna luce priuatꝰ quo gressus oꝑiᷤ
tendat omnino nescit. De hac cecitater ꝑ mala¬
malum est: Et in bonam partem accipit᷑ : ut
dem deo cantat. Surdus: que contempnit au¬
dire uerbum dĩ. Aurem abscisam ht̃ ÷ qui obe¬
dientiã in dei p̃ceptis non exhibet. Lippis ocli
est: qui ingenũ quidem intelligentie habet
s hunc sollicitudo scłi. suꝑna contemplare ñ si¬
nit. Corto naso est: qui ad discretionẽ boni ac ma¬
h. idoneus ñ est. Linguã abscisam ht̃: qui fidẽ
rectã minine ꝯfitetur. Manũ fractam habet:

Expanded text:
truis ejus invenient illam . Fluxus sanguinis, est truis ejus invenient illam . Fluxus sanguinis, est cens: Loquere ad Aaron et ad filios ejus: Homo de semine restro per familias qui habuerit maculam, non accedat ad altare, nec offerat panes Deo suo, si caecus fuerit, si claudus, si torto naso, si fracta manu, si gibbus, si lippus oculis, si impetiginem habens in corpore, si jugem scabiem, vel ponderosus, etc. Caecus dicitur, qui superna luce privatus, quo gressum operis tendat, omnino nescit. De hac caecitate per Malamalum est? Et in bonam partem accipitur, ut dem Deo cantat: surdus, qui contemnit audire verbum Dei. Aurem abscisam habet, qui obedientiam in Dei praeceptis non exhibet. Lippus oculis est, qui ingenium quidem intelligentiae habet: sed hunc sollicitudo saeculi superna contemplari non sinit. Torto naso est, qui ad discretionem boni ac mali idoneus non est. Linguam abscisam habet, qui fidem rectam minime confitetur. Manum fractam habet,
Abbreviated transcription (Latin):
Locutꝰ est dñs ad moysen & aaron dicens. Homo
incuiꝰ carne ⁊ cute ortus fuerit diuersus color si¬
ue postula. aut qiͣ lucens quippiã .i. plaga lepͣ.
Ad diicat᷑ ad aaron sacerdotem. tiel ad unũ que¬
libet filioꝵ eiꝰ. Qui cũ uiderit leprã incute & pi¬
los in album colorem mutatos. lepra est: ⁊ ad ar
tici de in sarnatione saluatoris. uel de scĩs apłis
praita sentientes. Lepsi toto in corꝑeidem qui ⁊
supͣ blasphemiam suam in omnem scͥpturarũ
seriem ꝑmiscentes. Lepra tu mens. in flata suꝑ¬
bia. lepra humilis simulatio cordis. uel latens
blasphemia. Lepͣ rubens iracundia cordis: lepra
alba est hypocrisis. Lepͣ in domo: infidelitas to¬
ta in plebe. Lepra in uestimento. significat uicia
cordis : lepra in carne. uua pect̾a sunt in anima.
seminis in moderata est locitio. nocturna pollucio.
peccatoꝵ occulta cogitatio est. Mulier mẽstrua.
aia est inmund̾ cogitationibꝰ polluta: ut in ibere¬
mia dr. Om̃s querentes cã non deficient in mes¬

Expanded text:
Locutus est Dominus ad Moysen et Aaron, dicens: Homo in cujus carne et cute ortus fuerit diversus color, sive pustula, aut quasi lucens quidpiam, id est, plaga leprae, adducetur ad Aaron sacerdotem, vel ad unumlibet filiorum ejus: qui cum viderit lepram in cute, et pilos in album colorem mutatos, lepra est: et ad artici de incarnatione Salvatoris, vel de sanctis Apostolis prava sentientes. Leprosi toto in corpore, id est, qui et supra blasphemiam suam in omnem scripturarum seriem permiscentes: lepra tumens, inflata superbia: lepra humilis, simulatio cordis, vel latens blasphemia: lepra rubens iracundia cordis: lepra alba est hypocrisis. Lepra in domo infidelitas est tota in plebe. Lepra in vestimento significat vitia carnis. Lepra in carne viva, peccata sunt in anima. seminis, immoderata est locutio: nocturna pollutio, peccatorum occulta cogitatio est. Mulier menstrua, anima est immundis cogitationibus polluta, ut in Jeremia dicitur: Omnes quaerentes eam non deficient: in mens
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. timotho modicũ uinũ ꝓdesse dixit. Langor
est uicioꝵ morb ut in erodo legit᷑. Si obseruaueri¬
tis p̃cepta mea : omnẽ languorem qmͣ induxi suꝑ
egyptum non inducã suꝑ te. Infirmitas signifi¬
cat impossibilitatẽ mentis ut̃ est illud in apło. Qͥ
nifirmus est: olera manducet. febris est carnalis
cupiditas. in saciabilr̃ ardens: sicut in euñgłio so¬
crum petri figuralr̾ febricitantẽ dicit. Paraliticꝰ
significat aĩam uiciis dissolutã atq in grabato¬
carnis sue languore peccatoꝵ depssam: ut in eimn¬
głio legit᷑. Ecce paraliticꝰ ingrabato portabat᷑ a un᷑:
Ydropicꝰ: significat auarũ hoiẽm. Quia sicut hy¬
dropieꝰ quanto plus bibit tanto plus sitit: sic
auarꝰ quanto plus de peccunia congregat. tanto
plus auaricie estib anhelat. Lepͣ est doctrina
hereticoꝵ falsa atq uaria uel iudeoꝵ infideli-¬

Expanded text:
apostolus Timotheo modicum vinum prodesse dixit . Languor apostolus Timotheo modicum vinum prodesse dixit . Languor est vitiorum morbus, ut in Exodo legitur: Si observaveritis praecepta mea, omnem languorem, quem induxi super Aegyptum, non inducam super te . Infirmitas significat impossibilitatem mentis, ut est illud in Apostolo: Qui infirmus est, olera manducet . Febris est carnalis cupiditas, insatiabiliter ardens, sicut in Evangelio socrum Petri figuraliter febricitantem dicit. Paralyticus significat animam vitiis dissolutam, atque in carnis suae languore peccatorum depressam: ut in Evangelio dicitur: Ecce paralyticus in grabato portabatur a quatuor . Hydropicus significat avarum hominem: quia sicut hydropicus quanto plus bibit, tanto plus sitit: sic avarus quanto plus de pecunia congregat, tanto plus avaritiae aestibus anhelat. Lepra est doctrina haereticorum falsa atque varia, vel Judaeorum infidelit
Abbreviated transcription (Latin):
nascunt᷑: quas greci ꝯxea uocant. Ex flegmnate uͦ
leriꝰ int̃ficit: ut pleuresis frenexis. Q enim acu¬
tum apud grecos: ⁊ uelocem significat. Eronia ẽ
febris afertiore dicta: est enim habundantta calo¬
ris. Frenesis appellata siue ab impedimento m̃tis.
qͥa greci mentem frenas uocant: seu qd̃ dentib
in frendant. Medicine curatõ sꝑnenda non est: qͥaet
in scõs uiros ea uti legimꝰ ⁊tneccłiastico de ea ita
scͥptũ est. Honora medicum. ꝓpt̾ necessitatẽ: denĩ
illum creauit altissimꝰ. Adõ est enĩ om̃ĩs medela
Qm̃ altissimus creauit de t̾ra medicinam : ⁊ tur
prudens non abhorrebit illam. S ammissis his
que scłartum litt̾̃arum scͥptores de morb̃ ⁊ de me¬
dicina arte scõscͥpsere. ea hic cõmemorare suffictat
que in diuinis libris legimꝰ. Quia ⁊ in lege de ua¬
riis morboꝵ generib narratur. & ꝓpħa psaias me¬
dicina arte subuenit erechie regi iuda. & paulus

Expanded text:
nascuntur, quas Graeci ὀξέα vocant. Ex phlegmate vero nascuntur, quas Graeci ὀξέα vocant. Ex phlegmate vero lerius interficit, ut pleurisis, phrenesis. Ὀξὺ enim acutum apud Graecos et velocem significat. Χρονία est Febris a ferris. Phrenesis appellata, sive ab impedimento mentis: quia Graeci mentem phrenas vocant. seu quod dentibus infrendant. Medicinae curatio spernenda non est, quia et sanctos viros ea uti legimus, et in Ecclesiastico de ea ita scriptum est: Honora medicum propter necessitatem: etenim illum creavit Altissimus. A Deo est enim omnis medela: quoniam Altissimus creavit de terra medicinam, et vir prudens non abhorrebit illam . Sed omissis his quae saecularium litterarum scriptores de morbis et de medicina arte conscripsere: ea hic commemorare sufficiat, quae in divinis libris legimus: quia et in lege de variis morborum generibus narratur: et propheta Isaias medicina arte subvenit Ezechiae regi Juda . Et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
gruat. non ꝑclucit ad sanitatem. Morbi om̃s
ex quatuor nascunt᷑ humorib .i. exsanguine
⁊ felle. melancolia ⁊ flecinate. Ex ipsis enim re-¬
gunt᷑ sani: ex ipsis ledunt᷑ infirmi. Sicut aũ¬
quatuor sunt elementa: sic ⁊ quatrior humores:
⁊unꝰqͥsq humor sutĩ elementum imitatur. San¬
gius aerem. colera ignem. melancolia t̾ram. flec¬
nominata est. hoc est fellis effusio. Greqt
enĩ fel colon dicunt. Melancolia dicta: ẽõ qd̾
exnigri sanguinis fece ad mixta abundantia
fellis. Greci enĩ melan ingrum uocant: fel añ
colena appellant. Sanguuis latine uocatꝰ quod
gius: dulces ⁊ blandist. F legma autẽ dixerunt
qd̃ sit frigida. breqi enĩ rigorem. flegmonem¬
Appellant. Ex his quattior htimoribꝰ ut diximuᷤ:¬
regunt᷑ sani: ex ipsis ledunt᷑ infirmi. Dũ enĩ
ampliꝰ extra cursum nat᷑e creuerint: egritudines
faciunt. Ex sanguine aut̃ ⁊ felle acute passiones

Expanded text:
ongruat, non perducit ad sanitatem. Morbi omnes ongruat, non perducit ad sanitatem. Morbi omnes ex quatuor nascuntur humoribus, id est, ex sanguine et felle, melancholia et phlegmate: ex ipsis enim reguntur sani, ex ipsis laeduntur infirmi. Dum quatuor sunt elementa, sic et quatuor humores: et unusquisque humor suum elementum imitatur: sanguis aerem: cholera ignem: melancholia terram: phlegnominata est, hoc est, fellis effusio: Graeci enim fel cholen dicunt. Melancholia dicta eo, quod sit ex nigri sanguinis fece, admista abundantia fellis: Graeci enim melan nigrum vocant, fel autem cholen appellant. Sanguis Latine vocatus, quod guis, dulces et blandi sunt. 7. Phlegma autem dixerunt, quod sit frigidum. Graeci enim rigorem φappellant. Ex his quatuor humoribus reguntur sani, ex his laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverint, aegritudines faciunt. 8. Ex sanguine autem et felle acutae passiones
Abbreviated transcription (Latin):
sanum corpus aduersus ext̃nos ictos. casusq
seruat᷑. Nomen autẽ medicine. a modo .i. tẽꝑ
amento: impositum estimat᷑. Nam nimia.
młtum ostristat᷑ nat᷑a: mediocrit̾ aut̃ gaudet
Uñ ⁊ qͥ pigm̃ta & antidota satis assidue bibe
rint: uerantur. In moderatio enĩ omĩs: nõ
lo. hanc filiꝰ eius escolapiꝰ laude uel oꝑe am¬
pliauit.S postqmͣ fulminis ⁊ scolapiꝰ int̾iit.
int̃. dicta fertur medendi cura. ⁊ ars simul
usq ad tempus artaxersis regis ꝑsarum Eunc
eam reuocauiit in lucem ippocras asclepio
patre genitꝰ. in insula coo. Sanitas est integͥtas
corꝑis ⁊ temꝑantra. ex calido ⁊ humido: qd̾ est
sangius. Uñ ⁊ sanitas dicta est: qiͣ sanguiniᷤᷤ
status. Morb generali uocabło om̃s passiones
corꝑis continẽtur. qd̃ iñ uẽtes morbũ nomi¬
nauer̃t̃: ut ipsa appellatione mortis ium que
exeonascit᷑ de monstrarent. bit̾. sanitatẽ aut̃¬
⁊ morbum media est curatio: que nisi morbo ⁊¬

Expanded text:
sanum corpus adversus externos ictus, casusque servatur. Nomen autem medicinae a modo, id est, temperamento impositum aestimatur. Nam in ea multum contristatur natura, mediocriter autem gaudet: unde et qui pigmenta rint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non slo. Hanc filius eius Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura, et ars simul uingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum: tunc eam revocavit in lucem Ypocras Asclepio patre genitus in insula Choo. Sanitas est integritas corporis, et temperantia ex calido et humido, quod est sanguis: unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur: quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim, quae ex eo nascitur, demonstrarent. Inter sanitatem autem et morbum media est curatio, quae nisi morbo c
Abbreviated transcription (Latin):
edicina est
que torꝑis uel tuet᷑. uł restaurat salutẽ.
cuiꝰ mat̾ia u̾sat᷑ in morbis uel uulneri¬
bus. Ad hanc itaq ꝑtinent non ea tantũ q̃
ars eoꝵ exhibet. qui pprie medici noĩantia:
s etiam cybꝰ ⁊ potur. tͥegien & tegumen
Defensio deniq omĩs atq municio. qua

Expanded text:
edicina est oris vel tuetur vel restaurat salutem: cuius materia versatur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio denique omnis atque munitio, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ dñs. Estote inqͥd simplices sic̃ columbe.
hec enĩ auis corporalit᷑ ipso felle caret: habens
tantũ innocentiã ⁊ amorẽ: Sp̃c sc̃s inde nomĩe
nem linguarũ. gr̃am apłis dedit: ut idonei effi¬
cerent᷑ fideliũ eruditione popłoꝵ. Qd̃ uͦ supͣ sin¬
gulos sedisse memorat᷑. id cause ut intelligat᷑ ꝑ
plures ñ fuisse diuisus. s mansisse in singłis totꝰ
sicut fere ignibꝰ mos est. hanc enĩ habet nat᷑am
ignis accensus. ut qͣnti ad eum qͣnti ad cͥmen
sue lucis imꝑtiat: tantis mysteriũ sui mun̾is
tribuat. ⁊ ipse insua nich ilominꝰ integritate ꝑma¬
neat. Sp̃c sc̃s nomine aque appellat᷑. in euͣngłio
dño clamante ⁊ dicente. Siqͥs sicit. ueniat ad me

Expanded text:
10, 16: 'Estote,' inquit, 'simplices sicut columbae.' Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine m linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditione populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causae est ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad crinem suae lucis impertiat, tantis mysterium sui muneris tribuat, et ipse in sua nihilominus integritate permaneat. Spiritus sanctus nomine aquae appellatur in Evangelio, Domino clamante et dice
Abbreviated transcription (Latin):
qr caro. Uitis: qͥa ex sanguine ipsiꝰ redempti sumꝰ.
fios: qr electꝰ. Uia: qr ꝑ ip̃m ad dñm imus: ho-¬
stium: qr ꝑ ip̃m ad d̾m ingredin᷑. Alos. qr for¬
tis. Petra: qͥa firmitas est credentiũ. Lapis an¬
głaris: ł qr duos parietes ediuerso idest de cir-¬
cumcisione ⁊ p̾pucio. in unam fabricã eccłie iun-¬
git ł qr pacẽ angłis ⁊ hominibꝰ fac̃ in se. lapis¬
offensionis: qr ueniens humilis offender̃t
in eum increduli. ⁊ factꝰ est petra scandali.
fundam̃tũ aũt ideo uocat᷑: qr fides ieo fun¬
data est. uel qͥa suꝑ eũ catholica eccłia construe¬
ta est. Agnꝰ d̾r ꝓpter innocenciã. Quis. ꝓpt̾ man

Expanded text:
quia caro. Vitis, quia ex sanguine ipsius redemquia caro. Vitis, quia ex sanguine ipsius redemFlos, quia electus. Via, quia per ipsum ad Deum imus. Ostium, quia per ipsum ad Deum ingredimur. Mons, quia fortis. Petra, quia firmitas est credentium. Lapis angularis, quia duos parietes e diverso, id est, de circumcisione et praeputio in unam fabricam Ecclesiae jungit; vel quod pacem angelis et hominibus facit. Lapisoffensionis, quod veniens humilis offenderunt in eum increduli, et factus est petra scandali. Fundamentum autem ideo vocatur, quia fides in eo fundata est, vel quia supra eum catholica Ecclesia constructa est
Abbreviated transcription (Latin):
lux: qd̃ ad ueritatem contemplandam. cordis
ocłos reserat. Sol.qr illustrat. Oriens. qr lumi¬
nis fons. ⁊ qd̃ oriri nos faciat ad uitã et̾nam.
fons. qr rerum origo. ł qd̾ satiat sicientes. Ip se
quoq.a. ⁊cu. qd̾ initium ⁊ finis. Paraclitꝰ id
est aduocatꝰ. qd̃ ꝓ nob̾ int̾cedat apd̾ patrẽ. ⁊
ad culpas nr̃as remouendas curam gerit. Spon¬
sus: qd̃ de celo descendens. adhesit eccłie. ut eẽnt
magni consilii angłs d̾r. legit᷑ dũ sit d̾s ⁊ dñs
angłoꝵ. Missus d̾r: qͥa uerbũ caro fc̃m est.
homo d̾r. qd̃ incarnatꝰ est. Mediator: qͥa de¬
uelauit. Sac̃dos: qd̃ ꝓ nob̃ hostiam se obtulit.
Pastor: qr custos est̾. Magister: qͥa ostensor.
Nazareus uͦ a loco. nazareus a merito. id est
sc̃s siue mundꝰ qr peccatũ ñ fecit. Siqͥdẽ ⁊
aliis inferiorib reb nominũ speties ad se tra¬
hit xp̃c: ut faciliꝰ intelligat᷑. Dicit᷑ aũt panis:

Expanded text:
Lux, quia ad virtutem contemplandam cordis Lux, quia ad virtutem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia illustrator. Oriens, quia luminis fons, et quod oriri nos faciat ad vitam aeternam. Fons, quia rerum origo est, vel quia satiat sitientes. Ipse quoque A et Ω, quia initium et finis. Paracletus, id est, advocatus, quia pro nobis intercedit apud Patrem, et ad culpas nostras removendas curam gerit. Sponsus, quia de coelo descendens adhaesit Ecclesiae, ut essent magni consilii angelus legitur, dum sit Deus et Dominus angelorum. Missus dicitur, quia Verbum caro factum est. Homo dvelavit. Sacerdos, quod pro nobis hostiam se obtulit. Pastor, quia custos est. Magister, quod ostensor. Nazarenus vero a loco. Nazareus, a merito, id est, sanctus sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intelligatur. Dicitur autem panis,
Abbreviated transcription (Latin):
ultra qd̾ queramꝰ ñ habemꝰ. Os dei est. qͥa uer¬
bum est eiꝰ. Nam sic̃ ꝓ uerbis que ꝑ lingͤm fiũt.
sepe dicimꝰ illa ł illa lingua. ita ꝓdei uerbo po
nit᷑.os qͥa mos est. ut ore uerba forment᷑. Uer¬
siue uissit. Ueritas. qr ñ fallit. s tͥbuit. qd̾ ꝓmisit.
uita: qr om̃ia iuuificat. Imago d̃rꝓpt̾ parem
similitudinẽ patͥs. figura. qd̃ suscipiens formã
serui. ꝑ oꝑum uirtutũq similitudinẽ. patͥs in se
imaginẽ. atq inm̃sam magnitudinẽ designauit.
Manꝰ dei est: qd̃ om̃ia ꝑ ipsum fc̃a st̃. hinc ⁊ dex¬
tera ꝓpt̾ effectum oꝑis totiꝰ creat᷑e que ꝑ ipsum
formata est. Brachium qd̃ ab ipso om̃ia conti¬
nent᷑. Uirtꝰ. qd̃ omnẽ patͥs potestatẽ in semetip¬
so habeat: ⁊ omĩa potest. Sapientia qd̃ ipse reue¬
let misteria sciencie. ⁊ archana sapientie. Splen¬
dor: ꝓpt̾ qd̃ manifestat lumen qd̃ illummat.

Expanded text:
ultra quod quaeramus non habemus. Os Dei est, quia verultra quod quaeramus non habemus. Os Dei est, quia verbum eius est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, aepe dicimus illa et illa lingua, ita et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. Versive jussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promittit. Vita, quia omnia vivificat. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura, quia suscipiens formam servi, per operum virtutumque similitudinem, Patris in se imaginem atque immensam magnitudinem designManus Dei est, quod omnia per ipsum facta sunt. Hinc et dextera, propter effectum operis totius creaturae quae per ipsum formata est. Brachium, quod ab ipso omnia continentur. Virtus, quod omnem Patris potestatem in semetipso habeat, et omnia potest. Sapientia, quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Splendor, propter quod manifestat. Lumen, quia illuminat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃c uͦ ebraice messias d̃r. Iħc ebreum. grece soter.
latine salutaris. uel saluator int̾pretat᷑. ꝓ eo qd̃
cunctis gentibꝰ salutifer uenit. Eimanuel ex
ebreo. inlatinũ significat nob̾cum d̾s: scilicet qd̃
ꝑ uirginẽ natꝰ d̾s hominibꝰ in carne mortali ap
am. Dñs ꝓpt̾ seriuentem sibi creat᷑am. D̾s aũt
⁊ homo. qͥa uerbum ⁊ caro. Unigenitꝰ aũt uocat᷑
ꝑ diuinitatis excellentiã. qͥa est sine fr̃ib. pͥmo¬
genitꝰ ꝑ susceptionẽ hominis. in qua adoptionẽ
gĩe. fr̃s habere dignatꝰ est: qͥb eet pͥmogenitꝰ.
Omousion: patͥ ab unitate substantie appellat᷑.
Substantia enĩ uel essentia: grece usia d̾r. Omo¬
unũ utrũq eñ coniunctũ: sonat una substan¬
tia. Principiũ eo qd̃ ab ip̃o sc̃ om̃ĩa:. ⁊ qͥa ante
eum nichil est. finis ł qr dignatꝰ est in fine scłoꝵ
humilit̾ in carne nasci. ⁊ mori. uel qͥa qͥcqͥd agi¬
mus. ad illum referimꝰ. ⁊ cũ ad eum ꝑuenerimꝰ.

Expanded text:
 Hebraice Messias dicitur. Jesus Hebraeum, Graece soter, Latine salutaris, vel salvator interpretatur, pro eo quod cunctis gentibus salutifer venit. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat nobiscum Deus, scilicet quod per Virginem natus Deus hominibus in carne mortali appam; Dominus, propter servientem sibi creaturam: Deus autem et homo, quia Verbum et caro. Unigenitus autem vocatur per divinitatis excellentiam, quia sine fratribus: primogenitus, per susceptionem hominisdignatus est, quibus esset primogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur, substantia enim vel essentia Graece usia dicitur. Omoynum, utrumque enim conjunctum sonat una substantia. Principium, eo quod ab ipso sunt omnia, et quia ante eum nihil est. Finis, quia dignatus est in fine saeculorum humiliter in carne nasci et mori; vel quia quidquid agimus ad illum referimus, et cum ad eum pervenerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
did i tanqͣm sana alba. ⁊ tanqͣm nix. Antiqͥtas
⁊ inmortalitas. maiestatis in capite candor osten
oues ad dext̾am fut᷑as. instar lane. ⁊ ꝓpt̾ dealbatoꝵ
innumerabilẽ tͣbam. ⁊ electoꝵ ecelo datoꝵ in¬
star nuus effulgent. Oculi xp̃i p̃cepta sunt
euͣngłica. unde ingenesi legit᷑. Pulchriores st̃
ocłi eiꝰ uino. hoc est uẽtis legis doctͥnis. Item
ocłi xp̃i sc̃i doctores sunt. ꝑ qͦs eccłia uidet. que
recta sunt: ut est illud in cantica canticoꝵ.
Oculi eiꝰ sicut columbe suꝑ riuulos aqͣrum.
Qui bene columbe ꝓpt̾ simplicitatẽ. ⁊ riuulis aqͣ¬
rum ꝓpt̾ carismata diuina cõparant᷑. Dentes xp̃i
apłi sunt ⁊ p̾dicatores noui testam̃ti. Unde scͥptũ
est. Dentes eiꝰ lacte candidiores. qͥ p̾cidunt ab erro¬
rib homines. ⁊ eos qͣsi comedendo in xp̃i corpꝰ
tͣnsferunt. Nomine aũt lactis doctͥna legis signi¬
ficat᷑. Lingua xp̃i eungłicus sermo est. Lingua

Expanded text:
didi tanquam lana alba et tanquam nix . Antiquitas didi tanquam lana alba et tanquam nix . Antiquitas et immortalitas majestatis in capitis candore osteoves ad dexteram futuras instar lanae, et propter dealbatorum innumerabilem turbam et electorum e coelo datorum, instar nivis effulgent. Oculi Christi praecepta sunt evangelica; unde in Genesi legitur: Pulchriores sunt oculi ejus vino , hoc est, veteris legis doctrinis. Item oculi Christi doctores sunt, per quos Ecclesia videt quae recta sunt, ut est illud in Cantico canticorum: Oculi ejus, sicut columbae super rivulos aquarum . Qui bene, columbae, propter simplicitatem, et rivulis aquarum, propter charismata divina, comparantur. Dentes Chrii sunt et praedicatores Novi Testamenti; unde scriptum est: Dentes ejus lacte candidiores . Qui praecidunt ab erroribus homines, et eos quasi comedendo in Christi corpus transferunt. Nomine autem lactis doctrina legis significatur. Lingua Christi evangelicus sermo est: Lingua
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ad qͥd dicat᷑. ea que ꝓpt̾ formam serui dicta st̃.
uolunt tͣnsferre ad formam deĩ. Et rursus ea
que dicta sunt ut ad se inuicẽ ꝑsone referant᷑.
uolunt nõia ẽẽ nat᷑e atq substantie: ⁊ faciunt
errorem in fide. Sic enĩ dei filio coniuncta est
humana nat᷑a. ut ex duabꝰ substantiis fieret
bit᷑. Si enĩ cognouissent: nũqͣm dñm głe cru¬
cifixissent. filium enĩ dei crucifixũ fatem᷑. ñ
ex uirtute diuinitatis. s ex infirmitate huma¬
nitatis: ñ ex sue nat᷑e ꝑmansione. s ex nr̃a sus¬
ceptione. Inueniunt᷑ gͦ menbra corporalia. ip¬
so filio dei ascribi: nec ñ ⁊ habitꝰ corporis. de qͦ
iam supͣ aliqͣ posuimꝰ. ⁊ adhuc alia subiciemꝰ.
Nam capd̃ xp̃i d̾s ẽẽ. in apło legit᷑ ⁊ caput ec¬
clesie xp̃c. ut est illud. Nam capd̾ mulieris: uir.
dit. Capilli namq xp̃i candidi multitudi¬
nem siors dealbatoꝵ in apocalipli expmunit.
uͥ scͥptum est. Caput aũt eiꝰ ⁊ capilli: erant can¬

Expanded text:
a quippe, quae propter formam serui dicta sunt. uolunt transferre ad formam dei et rursus. quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei filio coniuncta est humana natura, ut ex duabus subsbitur: Si enim cognovissent, nunquam Deum gloriae crucifixissent . Filium enim Dei crucifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis: non ex suae naturae permansione, sed ex nostrae susceptione. Inveniuntur ergo membra corporalia ipso Filio Dei ascribi, necnon et habitus corporis, de quo jam supra aliqua posuimus, et adhuc alia subjiciemus. Nam caput Christi Deus esse in Apostolo legitur, et caput Ecclesiae Christus, ut est illud: Nam caput mulieris est vir: dit. Capilli namque Christi candidi multitudinem sanctorum dealbatorum in Apocalypsi exprimunt, ubi scriptum est: Caput autem ejus et capilli erant can
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ enĩ ñ est corpꝰ. ⁊ tam̃ est: uidet᷑ restare ut sp̃c
sit. Intelligunt enĩ ñ nulli tͥnitatẽ significari.
A dando enĩ. donũ est nuncupatũ. Notissimũ¬
mortuis. ascendit in celum. dedisse sp̃m sc̃m. qͦ
credentes impleti linguis omniũ gentiũ loque¬
bant᷑. In tantum enĩ donũ dei est. in qͣntũ dat᷑
eis. qͥ ꝑ cum diligunt d̾m. Aput se aũt d̾s est:
Nam ⁊ ꝓphetias qͦb uult imꝑtit: ⁊ peccata qͥbꝰ
uult dimitit. Nam peccata nr̃a sine sp̃u sc̃o

Expanded text:
od enim non est corpus, et tamen est, videtur restare, ut spiritus sit. Intelligunt ergo ibi nonnulli Trinitatem significari ;A dando enim donum est nuncupatum. Notissimumortuis ascendit in coelum, dedisse Spiritum sanctum: quo credentes impleti, linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est: Nam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam peccata sine Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
est immolatꝰ. leo: ꝓ regno ⁊ fortitudine. Serpens:
ꝓ morte ⁊ sapientia. Ioem ⁊ uermis. qr resur¬
rexit. Aqͥla: ꝓpt̾ qd post resurrectionẽ ad astra
remeauit. Nec mirũ si uilibꝰ significationib
figurat᷑. qͥ usq ad nr̃arũ passionũ. seu carnis
contumelias. descendisse cognoscit᷑: qͥ dum sit
dei patͥs coeternꝰ ante scła filiꝰ. postqͣm uenit
plenitudo tẽporis. ꝓpt̾ salutẽ nr̃am formã
serui accepit. ⁊ fact᷑us est filiꝰ dei. filiꝰ hominis.
Unde qͥdam de illo inscͥpturis scd̾m formã dei:
quedã scd̃m formã serui dicunt᷑. Quoꝵ exempli
gratia duo quedam cõmemorant᷑. ut singłi ad
singła referant᷑. Scd̃m formã enĩ dei: de ipso d̾r.
Ego ⁊ pat̾ unũ sumꝰ. Scd̾m formã serui d̾r. pater

Expanded text:
et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit; Aquila, propter quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Qui dum sit Dei Patris coaeternus ante saecula Filius, postquam venit plenitudo temporis, propter salutem nostram formam servi acUnde quaedam de illo in Scripturis secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi dicuntur. Quorum exempli gratia duo quaedam commemorantur, ut singula ad singula referantur. Secundum formam enim Dei de seipso dicit: Ego et Pater u
Abbreviated transcription (Latin):
onachus greca ethimologia uocat᷑:
eo qd̾ sit singłaris. Monas enĩ gre¬
&e singłaritas dr. Ergo si solitariꝰ
int̾pretat᷑ uocabłm monachi. qͥd facit in tͦba
qͥ solus est: Pltira sunt enĩ geña monachoꝵ.
Cenobite qͦs nos in cõmune uiuentes possu¬
niꝰ appellare. C enobiũ enĩ płimoꝵ est. Anacho¬
rite st̃: qͥ ꝓpt̾ cenobialẽ uitam deserta petunt.
⁊ sou habitant ꝑ deserta: ⁊ ab eo qd̾ ꝓcul ab ho¬
minib recesserunt. tali nomine nuncupant᷑. S
anachorite. helyam. ⁊ iohem. cenobite apłos
imitant᷑. Heremite hi sunt qͥ ⁊ auachorite.
ab hominũ conspectu remoti. heremũ ⁊ deser¬
tas soutudines apperentes. Nam heremũ dr
qͣsi remotũ. Abba aũt sirum nom̃. significat
in latinũ pat̾: qd̾ paulꝰ romanis scribens expo¬
suit dicens. in q̃ clamamꝰ abba pat̾. Duabꝰ
usus linguis. dicit enĩsiro noĩe patrẽ. ⁊ ruroꝰ¬

Expanded text:
Monachus Graeca etymologia vocatus, eo quod sit singularis, monas enim Graece singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi: quid facit in turba, qui solus est? Plura sunt enim genera monachorum. Coenobitae, quos nos in communi viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. Anachoritae sunt, qui propter coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per deserta: et ab eo, quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine nuncupantur. Sed anachoritae Heliam et Joannem, coenobitae apostolos imitantur. Eremitae ii sunt qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. Abba autem, syrum nomen, significat in latinum pater. Quod Paulus Romanis scribens exposuit dicens: In quo clamamus, abba Pater : duabus usus linguis. Dicit enim abba Syro nomine patrem, et rur
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe. cuiꝰ igintatis in fide uera ab ipso usq in
finẽ conseruat᷑. Maria. illuminatx siue stella ma¬
ris int̾pretat᷑. Genuit enĩ lum̃ mundo. Sermone
enĩ siro. maria dña nuncupat᷑. ⁊ pulchre qr
desponsata xp̃o. uirgo ꝑseuerat. Magi figͣa¬
uert̃ gentiũ popłos. uicẽ fidei cognit᷑oi: indi¬
cantes sacram̃toꝵ numero. xp̃m ꝑ thura ẽẽ¬
dm̃. ꝑ mirra hominẽ passũ. ꝑ aurũ regẽ om̃i¬
um scłoꝵ. Herodes qͥ infantibꝰ necẽ obtulit. dia
runt. Muti qͥ in eungło curant᷑. significant
eos qͥ fidem xp̃i confitent᷑. Coci: siguificant eos
qͥ ñ intellexerunt fidẽ qͣm crediderunt. Surdi:
significant eos qͥ ñ obediunt p̃ceptis dei. Claudi:
qͥ non recte in seuita mandatoꝵ dei gradientes.
implere p̃cepta salutaria negligunt. homo
prudens qͥ edificauit domũ suã supͣ petram.
significat doctorẽ fidelẽ qͥ in xp̃o doctͥne sue ac¬

Expanded text:
Ecclesiae, cujus virginitas in fide vera ab ipso usque in Ecclesiae, cujus virginitas in fide vera ab ipso usque in e et Maria illuminatrix sive stella maris interpretatur quia genuit lumen mundi. Sermone autem siro Maria domina nuncupatur et pulcre, quia desponsata Christo, virgo perseverat. Magi figuraverunt gentium populos, lucem fidei cognituros, indicantes sacramentorum numero, Christum peDeum, per myrrham hominem passum, per aurum regem omnium saeculorum. Herodes, qui infantibus necem intulit, diabrunt. Muti qui in Evangelio curantur, significant eos qui fidem Christi confitentur. Caeci significant eos qui non intellexerunt fidem quam crediderunt. Surdi significant eos qui non obediunt praeceptis Dei. Claudi, qui non recte in semita mandatorum Dei gradientes, implere praecepta salutaria negligunt. Homo prudens, qui aedificavit domum suam supra petram, significat doctorem fidelem, qui in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ tͥnitatẽ in .lxxii. deducit᷑. Idarco aut̃
mutunt᷑ bini ꝓpt̾ p̃dicandũ dei amorẽ ⁊ ꝑximi:
ł nisteriũ gemiini testam̃ti. Lacharias ut supͣ
dictũ est: int̾pretat᷑ memoria dm̃i. Elisabeth
dei mei satͣitas. ł dei mei uiram̃tũ int̾pretat᷑.
Flisabeth tipũ tenet uet̾is legis siue ꝓphetie.
dit: sic uetꝰ sac̾dotiũ sub tipo sac̃dotiũ xp̃i. ⁊
gr̃am noui testam̃ti exp̃ssit. Et sic̃ elisabeth
marie salutacionẽ audiens. q̃ndo infans in
ut̾o eiꝰ exultauit: sp̃u sc̃o repleta beatam
⁊ benedictã ẽẽ matrẽ dñi p̃dicauit. sic sp̃c
in licta adueniente xp̃o letatꝰ est. ⁊ tota seri¬
e uet̾is testam̃ti sp̃uscõ feta benedictã ac sa¬
lubrẽ saluatoris incarnationẽ unu̾so mun¬
do p̃conata est. Iohes formã habuit legis qͥ¬
tp̃m anũtiauit: ⁊ remissionẽ peccatoꝵ ꝑ laua¬
chri grãm p̃dicauit. Ioseph sponsus marie qͥ cũ¬
stos eiꝰ u̾ͥginitatis fuit. significat tp̃m sponsum

Expanded text:
ucitur. Idcirco autem mittuntur bini propter praedicandum Dei amorem et proximi, vel mysterium gemini testamenti. Zacharias, ut supra dictum est, interpretatur memoria Domini. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei juramentum interpretatur. Elisabeth typum tenet veteris legis seu prophetiae; dit; sicut vetus sacerdotium sub typo sacerdotium Christi et gratiam novi testamenti expressit; et sicut Elisabeth Mariae salutationem audiens, quando infans in utero ejus exsultavit, Spiritu sancto repleta, beatam et benedictam esse matrem Domini praedicavit: sic spiritus in littera advenienti Christo laetatus est, et tota series veteris testamenti Spiritu sancto feta benedictam ac salubrem Salvatoris incarnationem universo mundo praeconiata est. Joannes formam habuit legis, q remissionem peccatorum per lavacri gratiam praedicavit. Joseph sponsus, qui custos virginitatis ejus fuit, significat Christum sponsum
Abbreviated transcription (Latin):
strant᷑. Nam fert᷑ in eungło. qđ idem nicho¬
demꝰ uenerit in passione dñi ferens nint᷑un
mirre ⁊ aloes qͣsi libras centum. ut cum ioseph
saluatoris ablherent. mortis eiꝰ ac resurrectionis
memoriam cum aromatibꝰ sacrarũ uirtutũ in cor¬
dis sui recondunt secreto. iuste ⁊ pie uiuendo. ex¬
pectantes diem resurrectionis ⁊ aduentũ głe
magni dei ⁊ saluatoris nr̃i ib̃u xp̃i. qͥ dedit se¬
met ip̃m ꝓ nob̾. ut mundaret sͥ popłm acceptabilẽ.

Expanded text:
strentur. Nam fertur in Evangelio, quod idem Nicostrentur. Nam fertur in Evangelio, quod idem Nicodemus venerit in passione Domini, ferens misturam myrrhae et aloes, quasi libras centum, ut cum Joseph, Salvatoris adhaerent, mortis ejus ac resurrectionis memoriam cum aromatibus sacrarum virtutum in cordis sui recondunt secreto, juste et pie vivendo exspectantes diem resurrectionis, et adventum gloriae magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, qui dedit semetipsum pro nobis, ut mu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est marcꝰ ⁊ lucas. unꝰ ex udeis alt̃ ex na¬
tionibꝰ electꝰ. significant duos ordines p̃dica¬
toꝵ. hoc est unum ex iudeis. alt̾um ex gen¬
tibꝰ ad p̃cdicandũ eungłm in toto mundo
directos. qͥ etiã pͥncipem apłoꝵ. ⁊ magistrũ
gentiũ secuti sunt: udelicet martꝰ petrũ. cui
apłatꝰ delegatꝰ est circũcisionis: ⁊ lucas paulũ
qui doctor ⁊ magister gentiũ fuit. ita ut
utꝙ magistri sui rite secutꝰ uestigia. minis¬
terii sui digne expleret officium. Barnabas fi
gatꝰ est ad p̃dicandum euͣngłm in gentibꝰ ut
illis ꝓpħie donũ reuelaret ⁊ et̃ne consolati¬
onis oportunũ solatiũ dictis ⁊ factis p̃beret.
Nichodemꝰ enĩ qͥ uen̾at ad dñm nocte. ⁊
misteriũ ab eo didicit. scd̃e natiuitatis:
significat eos qͥ deuoto corde ueniunt ad
magistros eccłe. ut discant ab eis ueram
sapientiã. s adhiic in tenebris ignorantie

Expanded text:
hoc est, Marcus et Lucas, unus ex Judaeis, alter ex nahoc est, Marcus et Lucas, unus ex Judaeis, alter ex nationibus electus, significant duos ordines praedicatorum, hoc est, unum ex Judaeis, alterum ex gentibus ad praedicandum Evangelium in toto orbe directos. Qui etiam principem apogentium secuti sunt: videlicet Marcus Petrum, cui apostolatus delegatus est circumcisionis: et Lucas Paulum, qui doctor et magister gentium fuit: ita ut uterque magistri sui rite secutus vestigia, ministerii sui digne expleret officium. Barnabas, figatus est ad praedicandum Evangelium in gentibus, ut illis prophetiae donum revelaret, et aeternae consoli opportunum dictis et factis praeberet. Nicodemus, qui venerat ad Dominum nocte, et mysterium ab eo didicit secundae nativitatis, significat eos, qui devoto corde veniunt ad magistros Ecclesiae, ut discant ab eis veram sapientiam: sed adhuc in tenebris ignorantiae
Abbreviated transcription (Latin):
cedem meã. xxͣx. argenteos p̾cium qd app̃tiatꝰ
sum ab cis. qͥ ꝑ ꝓditionẽ magistri. et̃ne ꝑdi¬
tionis s memoriam adsciuit. Mathias qui
int̃ apłos sine cognomine solꝰ habet᷑ intpre¬
tat᷑ donatꝰ ut sub audiat᷑ ꝓ uda. Iste eñ
in locum eiꝰ electꝰ est ab apłis. cum ꝓ cuobꝰ
sors nitteret᷑. Auit̃ mathias paruus int̃pre¬
saba hoc est filiꝰ qͥetis. de qͥbꝰ duobꝰ arator
in metrico oꝑe suo ita luxit dicens. Constituie¬
re duos ioseph cognomine iustũ mathiamq
dei paruum. qd̾ nom̃ ut aiunt ebreo sermo¬
ne sonat humilemq uocando comꝓbat.
O qͣntum distant bumana suꝑnis iudiciis
paru merito tͣnscendit᷑ il le laude hominũ
qͥ uistꝰ erat duo dena refugent. signa chori
t̾risq iubar iaculat᷑ olimpi. Et notandũ
ti sunt de numero fuisse septuaginta discipłoꝵ
refert. Martus excelsus utiq manlato. ꝓpter¬
eungłm altissimi qd̾ p̃dicauit. Lucas ip̃e con¬
surgens. seu ip̃e eleuans: hi duo eungłiste

Expanded text:
os, pretium, quod appretiatus sum ab eis , quia per proditionem magistri aeternae perditionis sibi memoriam ascivit. Matthias, qui inter apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur, pro Juda. Iste enim in locum ejus electus est ab apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Aliter Matthias parvus interpresaba, hoc est, filius quietis. De quibus duobus Arator in metrico opere suo ita lusit, dicens: Constituere duos, Joseph cognomine Justum, Matthiamque, Dei parvum quod nomen, ut aiunt, Hebraeo sermone sonat, humilemque vocando Comprobat. O quantum distant humana supernis Judiciis! Parvi merito transcenditur ille, Laude hominum qui justus erat. Duodena refulgent Signa chori, terrisque jubar jaculatur Olympi. Et notandum, ti sunt, de numero fuisse septuaginta discipulorum refert. Marcus, excelsus mandato, utum Altissimi, quod praedicavit. Lucas, ipse consurgens, seu ipse elevans. Hi duo Evangelistae,
Abbreviated transcription (Latin):
totum. Non enĩ sic̃ conuenticła hereticoꝵ ali¬
qͥb regionũ partibꝰ coartat᷑. s ꝑ totum t̾rarum
orbem dilatata diffundit᷑. qd̾ etiã apłs apbat
ad romanos dicens. Grãs ago deo mes ꝓ om̃ibꝰ
uob̾. qd̾ fides ur̃a anñtiat᷑ in uniũso mundo.
Hinc ⁊ uniu̾sitas ab uno cognominata est. ꝓpt̃
qd̾ in unitate colligit᷑. Unde dñs in eungło ait.
Qui mecũ ñ colligit. spargit. Cur aut̃ eccła
cum una sit. a ioħe septẽ scribunt᷑: nͥ ut una
catholica septiformi plena sp̃u designet᷑. sic̃ ⁊
de dño nouimꝰ dixisse salomonẽ. sapientia edi¬
ficauit s̾ domũ excidit columnas septẽ. Que
tam̃ septẽ una ẽẽ non ambigit᷑. dicente apło:¬

Expanded text:
totum. Non enim sicut conventicula haereticorum, aliquibus regionum partibus coarctatur: sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus approbat ad Romanos dicens : Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis: quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Hinc et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitate colligitur. Unde Dominus in Evangelio ait: Qui mecum non colligit, spargit . Cur autem, Ecclesia cum una sit, a Joanne septem scribuntur? nisi ut una Catholica septiformi plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Quae tamen septem una esse non ambigit
Abbreviated transcription (Latin):
ut nemo desꝑet de uenia. qr beneplacitũ ẽ
dño suꝑ timentes eum. ⁊ in eos qͥ sꝑant in
misid̾ia eiꝰ. Simon chananens ad distinctio¬
nem simonis petri: de uico galilee chana ubi
aqͣs dñis mutauit in uinum. Ipse enĩ est qͥ
in alio eungłista scribit᷑ delotes. Chana qͥppe
zelum int̃pretat᷑ ostendens qd̾ qͥsqͥs p̃dicatio

Expanded text:
ut nemo desperet de venia: quia beneplacitum est ut nemo desperet de venia: quia beneplacitum est Domino super timentes eum, et in omnes qui sperant in misericordia ejus . Simon Cananaeus ad distinctionem Simonis Petri de vico Galilaeae, Cana: ubi aquas Dominus mutavit in vinum. Ipse enim est, qui in alio Evangelista scribitur zelotes. Cana quippe, zelus, interpretatur: ostendens, quod quisquis p
Abbreviated transcription (Latin):
imponens. Alpheus aũt ebreo sermone. in la¬
tinium expͥmit᷑ millesimꝰ siue doctꝰ. Philippus
os lampadarũ. ł os manuum. Thonas abissꝰ¬
ł genitꝰ. uncle ⁊ grece didimꝰ appellat᷑. Dii am¬
bo p̃dicatoꝵ tipum tenẽt. qͥ abissum scãrum
scͥpturarũ penet᷑ntes. lumen p̃dicationis ꝑ
ora sua ad illuminandas gentes ꝓferunt.
Bartholomeus filiꝰ suspendentis aqͣs. ł fuius
suspendentis me. syrum est ñ ebreum. Iste si¬
militer doctores scõs significat. qui aqͣs hoc
est popłos p̾dicatione sua iuspendẽt. intentio¬
ne ad suꝑnũ patrem cuiꝰ ipsi filii sunt. Mat¬
pellat᷑ leui. ex tribu ex qͣ ortus fuit. In latiuo aũ
ex oꝑe publicam nom̃ accepit. q ex publitanis
fuit electꝰ. ⁊ in apłatum tͣussatus. Hic in eunglis
conscͥptione qͣntum donũ gr̃e pꝰ conũsionem
ꝓmeruit ostendit: exemplis tribuens om̃ib
qͥ penitentiam dignam ꝓ peccatis suis gerũt

Expanded text:
inponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Lainponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latino exprimitur millesimus, sive doctus. Philippus os lampadarum, vel os manuum. Thomas abyssuel geminus, unde et Graece Didymus appellatur. Babo praedicatorum typum tenent, qui abyssum sanctarum Scripturarum penetrantes, lumen praedicationis per ora sua ad illuminandas gentes proferunt. Bartholomaeus, filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me: Syrum est, non Hebraeum. Iste similiter doctores sanctos significat: qui aquas, hoc est populos, praedicatione sua suspendunt intentione ad supernum Patrem, cujus ipsi filii sunt. Matpellatur Levi ex tribu ex qua ortus fuit: in Latino autem ex opere publicani nomen accepit: quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Hic in Evangelii conscriptione quantum donum gratiae post conversionem promeruit, ostendit, exemplum tribuens omnibus qui poenitentiam dignam pro peccatis suis gerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ. uiuentẽ credidit dm. Tunc gͦ intͦiuit
ille aliꝰ discipłs. qͥ uen̾at pͥor ad manuim̃tũ.
qr infine mundi ad fidem dñi nr̃i eciã iudea
colliget᷑. paulo atcestante qͥ ait. donec plenitudo
gentiũ intrauerit. tunc om̃is isrł saluus erit
Iacobꝰ debedei a patre cognominat᷑. qͣm reliuq̃ns
cum ioħe uerũ patrẽ sccutꝰ est. Hi sunt fili
tonitrui. qͥ etiã boanerges ex firmitate ⁊ mag¬
intudine fidei nominati sunt. Hic est iacobꝰ
faiꝰ debedei. fr̃ ioħis. qͥ post ascensionẽ dñi ab
herode manifestat᷑ occisus. Iacobꝰ alphei obdis¬
tinctionẽ pͥoris cognominat᷑. qi sic̃ ille d̾r filiꝰ de¬
bedei. sic iste filiꝰ alphei. Cognom̃tũ gͥ ambo
a patre sumpser̃t. Iste est iacobꝰ minor. qͥ in¬
eungło fr̃ dñi nominat᷑: qr maria uxor alphei.
soror fuit marie mat̾s dñi. qͣm maria elcophe.
ioħ̾s eungłista cognominat a patre siue a gen¬
tilitace familie. aut qͣcunq alia causa ei nom̃

Expanded text:
um, viventem credidit Deum. Tunc ergo introivit et ille alius discipulus, qui venerat prior ad monumentum : quia in fine mundi ad fidem Domini nostri etiam Judaea colligitur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit . Jacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Joanne verum patrem secutus est. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominafilius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobtinctionem prioris cognominatus est, qui dicitur filius Zebedei, sicut iste filius Alphei: cognomentum ergo ambo a patre sumpserEvangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei soror fuit matris Domini, quam Mariam Cleophae Iohannes evangelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacumque alia causa ei nomen
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ⁊ inuenit lintheamina posita. ⁊ ccta q̃ ibi
narrant᷑. Idi gͦ ioħes popłi udaici tipum tenet.
qͥ por ꝑ noticiam legis ad dñm uenit. sic̃ ioħes
ad monum̃tũ. s ñ intrauit: qr legis qͥdem man¬
p̃sentẽ uidit renuit. ⁊ hominẽ ẽẽ dm despexit.
eumq mortalẽ factũ credere noluit. sic̃ pͥor

Expanded text:
vit et invenit linteamina posita, etc. , quae ibi vit et invenit linteamina posita, etc. , quae ibi narrantur. Ibi ergo Joannes populi Judaici typum tenet: qui porro per notitiam legis ad Dominum venit: sicut Joannes ad monumentum: sed non intravit: quia legis quidem manaesentem vidit et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid er