comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ercipiendũ puluerẽ. quia usus caniere
ignorabat᷑. Unde oratius Interea suspen¬
sa grauis aulea rumas. Un patinã fecere
trabentia pulueris atri. quãtũ nõ aꝗlo
campanis exeitat oris. Seiendu sane
om̃ia g̾ca nõia in .e. exeuntia eũ deri¬
uatione faciũt i mae. diptongon ꝯuer¬
tere ut aulu. aulaea. Idu idaea. aeth¬
¶ Sponda. antiqui stipadia nõ babebant
s stratis trib lectis epulabant᷑ bnde et
tricliniũ sterm dr̃. Sic cicero. sterui tri¬
clinia.⁊ inforo sterni iubebat. Unde ap¬
paret errare eos. qui tricliniũ dicũt ip̃a
basilicã uł cenationẽ. ¶ Mediamq loca¬
uit. Ipse enĩ apud maiores. dñi fuerat
locus. Ut aꝑte salustiꝰ docet. Sgit᷑ discubu¬
ere. sertorius in ferior in medio. suꝑ eũ
titus fabius hispaniẽsis senator ex pro¬
scͥptis. in sũmo autonuis ⁊ infra seriba
sertorn uirsius. ⁊ alter seriba. niecenas
mimo. medius inter tarquiniũ ⁊ domũ

Expanded text:
excipiendum pulverem, quia usus camerae excipiendum pulverem, quia usus camerae ignorabatur; unde Horatius «interea suspensa gravis aulaea ruinas in patinam fecere, trahentia pulveris atri quantum non Aquilo Campanis excitat oris». Sciendum sane omnia Graeca nomina in η exeuntia, cum derivationem faciunt, η in ae diphthongon convertere, ut αὔλη aulaea, Ἴδη Idaea, Αἴt. sponda antiqui stibadia non habebant, sed stratis tribus lectis epulabantur, unde et triclinium sterni dicitur. sic Cicero "sterni triclinia, et in foro sterni iubebat" . unde apparet errare eos, qui triclinium dicunt ipsam basilicam vel cenationem. mediamque locavit ipse enim apud maiores dlocus, ut aperte Sallustius docet «igitur discubuere: Sertorius inferior in medio, super eum L. Fabius Hispaniensis senator ex proscriptis, in summo Antonius et infra scriba Sertorii Versius, et alter scriba Maecenas in imo medius inter Tarquinium et dominum
Abbreviated transcription (Latin):
taruis fuit. qui casu lapsus dũ ferret un¬
guenta. maiorẽ ex cõfusione odorẽ cre¬
auit. un de optima unguẽta amaracina
dicunt᷑. hic postea ĩ herbã sampsucũ uer¬
sus est. quã nuẽ etiã amaracũ dicũt. n¬
¶amq ibat. Eũ uix uenus ista dixisset.
Sane neq festinantib ꝑsonis. neq mi¬
norib est respondẽdi facultas. Ut hoc loco
cupidimi. Ut in ercurio supͣ. Itẽ ĩ quarto
uł inseptimo furie. ¶ Cũ uenit. aut ꝓ cũ
ueniret. aut cũ sit aduerbiũ tẽporis ꝓ dũ.
nec eni potest ꝯiunctim modi particu
que ideo aulea dieta sũt. qd̾ primũ in
aula attali regis asie. qui populũ romanũ
seͥꝑsit herede̾ ĩ uenta sũt. ⁊deo autẽ etiã
indomib tenebint aulea. Ut unitatio ten¬
torioꝵ fieret. sub quib bellantes semper
habitauere maiores. Unde ⁊ inthalanus
hoc fieri bodieq ꝯspicimus. Uarro tamen
dic̃. Kirro tam̾ uela solere suspendi ad

Expanded text:
tarius fuit, qui casu lapsus dum ferret untarius fuit, qui casu lapsus dum ferret unguenta maiorem ex confusione odorem creavit; unde optima unguenta amaracina dicuntur. Hic postea in herbam sampsuchum versus est, quam nunc etiam ‘amaracum’ dicunt. IAMQVE IBAT cum vix Venus ista dixisset. Sane neque festinantibus personis neque minoribus est respondendi facultas, ut hoc loco Cupidini, ut Mercurio supra, item in quarto, ut in septimo Furiae. CVM VENIT aut pro ‘cum veniret', aut ut 'cum' sit adverbium temporis pro dum; nec enim potest coniunctivi modi particulquae ideo aulaea dicta sunt, quod primum in aula Attali regis Asiae, qui populum Romanum scripsit heredem, inventa sunt. ideo autem etiam in domibus tendebantur aulaea, ut imitatio tentoriorum fieret, sub quibus bellantes semper habitavere maiores: unde et in thalamis hoc fieri hodieque conspicimus. Varro tamendicit vela solere suspendi ad
Abbreviated transcription (Latin):
scessũ cupidinis. aut aduẽtũ aschanu.
¶ueri puer. argumẽtũ a facili ¶ Regales
inter mẽsas. epulas intẽrperãtes. Inquibus
rea est ułrara. ⁊ facilis amoris occasio.
unde est sine cerere ⁊ libero friget uenus.
¶Aaticẽq ly eum. Satex ꝓprie a qua est. ab
eo ꝙ intra terre uenas lateat. s ⁊ uinũ latet
ĩtra uuã. Unde nũc dixit. laticẽ lyeum.
aut ꝓlyeium dixit. figurate ponẽs princi¬
palitatẽ ꝓderiuatione. Oceultũ inspires
ignẽ. de finitio amoris est ignis occultus.
¶Heneno. Uenenũ dictũ qd ꝑuenas eat.y
aret amor. Ut supͣ ꝓ enpidine amorẽ
ponit ¶ Et alas exint. Laus ingens a¬
schanii ꝑtransitũ. siꝗdẽ alis tantũ depo¬
sitis. aschamus fuit. ¶ Placidã ꝑ menbra
quietẽ. aut epitbeton est quietis. aut
ideo placidã dixit ꝗa est quies que potest
etiã somnoꝵ t̾rore turbari¶ Totũ. sub¬
latu ¶Amaracus. Uic puer regius unguẽ¬

Expanded text:
scessum Cupidinis aut adventum Ascanii. scessum Cupidinis aut adventum Ascanii. PVERI PVER argumentum a facili. REGALES INTER MENSAS epulas intemperantes, in quibus castitas rara est et facilis amoris occasio; unde est «sine Cerere et Libero friget Venus». LATICEMQVE LYAEVM ‘latex’ proprie aqua est ab eo, quod intra terrae venas lateat; sed et vinum latet intra uvam, unde nunc dixit ‘laticem’. ‘Lyaeum’ autem pro ‘Lyaeium’ dixit, figurate ponens principalitatem pro derivatione. OCCVLTVM INSPIRES IGNEM definitio amoris est ‘ignis occultus’. VENENO venenum dictum quod per venas eat. PARET AMOR ut supra, pro Cupidine amorem ponit. ET ALAS EXVIT laus ingens Ascanii per transitum, siquidem alis tantum depositis Ascanius fuit. PLACIDAM PER MEMBRA QVIETEM aut epitheton est quietis, aut ideo ‘placidam’ dixit, quia est quies quae potest etiam somniorum terrore turbari. FOTVM sublatum. AMARACVS hic puer regius unguen
Abbreviated transcription (Latin):
Mentẽ. dispositionẽ. consiliũ ¶ Accitu. eno¬
catione. ⁊ ẽ quarte declinatioĩs ¶Arbẽ sidoni¬
am. Quã tenent sidonii. ¶ Mea maxima
cura. ⁊ eneas cura est. s ascanius marima
cui regnũ italie romanaq tellus debentur.
Et ubiq ascanius maxima cura ueneris
introducit᷑. ut ueneris pulcherima cura.
Itẽ hũc tegere ⁊ dire ualeã subducere pugͤ¬
¶ Sopitũ somno. Unũ ꝗdẽ ẽ sopor ⁊ somnus
s modo sopitũ irrigatũ intelligimus.
¶daliũ. Cypri nemꝰ ẽ ĩ quo opidũ brene. ut
paulo post. idalie lucos. Itẽ Ndaliũq nemꝰ.
¶Sacrata sede. uł tẽpli uł oppidi ¶Requa.
qua uacat. ut frequent̾ diximꝰ ¶ odedius
in portunus. Onꝯgruus. ¶Tu faciẽ illuis.
faciẽ ꝓuultu posuit. Nullus enĩ faciem
alteruis põt accipere. s uultũ ꝙ ꝓmentis
qualitate format᷑. Unde infra ait. ⁊ notos
pueri puer indue uultus ¶ Noctẽ nõ am¬

Expanded text:
MENTEM dispositionem, consilium. ACCITV evoMENTEM dispositionem, consilium. ACCITV evocatione. Et est quartae declinationis. VRBEM SIDONIAM quam tenent Sidonii. MEA MAXIMA CVRA et Aeneas cura est, sed Ascanius maxima, «cui regnum Italiae Romanaque tellus debentur»; et ubique Ascanius maxima cura Veneris introducitur, ut «Veneris iustissima cura», item «hunc tegere et dirae valeam subducere pugnae». SOPITVM SOMNO unum quidem est ‘sopor’ et ‘somnus’, sed modo ‘sopitum’ ‘inrigatum’ intellegimus. IDALIVM Cypri nemus est, in quo oppidum breve, ut paulo post «Idaliae lucos», item «Idaliumque nemus». SACRATA SEDE vel templi vel oppidi. NE QVA ‘qua’ vacat, ut frequenter diximus. MEDIVS inportunus, incongruus. TV FACIEM ILLIVS ‘faciem’ pro vultu posuit. Nullus enim faciem alterius potest accipere, sed vultum, qui pro mentis qualitate formatur; unde infra est ‘et notos pueri puer indue vultus’. NOCTEM NON AM
Abbreviated transcription (Latin):
qa me dolentẽ uidisti. Ut doleo illa re.
¶Dhoenissa. de phoenice.¶Ten et. Moratur.¬
¶ Quo se iunonia uertant hospitia. In
quã partẽ. Iunonia autẽ bospitia cartha¬
ginẽ dicit. ubi habitabat iuno. ut hic illius
arma. aut certe hoc ip̃m uereor. qd̾ enee
carthago in hospitio patuit. ut est. timeo
in tantul ꝗdẽ hoc ẽ breui occasione cessibit
aut simplicit̾ intelligendũ est. nõ poterit
intanta reꝵ opportunitate cessare. ut sit
de ꝓu̾bio tractũ. quo dr̃ res incardine ẽ
boc est in articulo. ¶ Quo cirea. qua ꝓpt̾¬
⁊ bene supprimit nom̃ iu nonis. ne euis
frequẽti ꝯmemoratione cupidinẽ t̾reat
Magis enĩ uult eũ ĩtelligere quã audire
uinone aut certe adu̾biũ est. ut sit tuneo
ne se numine dido. aliquã ꝯmutet in
partẽ. ¶ Occũ. Idest cũ officio uenerio.
Nec potest intelligi quẽ admodũ ego.
Aliter amatre encas. aliter amat᷑ adidone

Expanded text:
quia me dolentem vidisti’, ut ‘doleo illa re’. quia me dolentem vidisti’, ut ‘doleo illa re’. PHOENISSA de Phoenice. TENET moratur. QVO SE IVNONIA VERTANT HOSPITIA ‘quo’ ‘in quam partem’. ‘Iunonia’ autem ‘hospitia’ Carthaginem dicit, ubi haarma" : aut certe hoc ipsum vereor, quod Aeneae Carthago in hospitium patuit, ut est "timeo in tantum quidem, hoc est brevi occasione cessabit; aut simpliciter intellegendum est, non poterit in tanta rerum opporde proverbio tractum, quo dicitur ‘res in cardine est’, hoc est in articulo. QVOCIRCA quapropte bene supprimit nomen Iunonis, ne eius frequenti commemoratione Cupidinem terreat; magis enim vult eum intellegere quam audire Iunonem. Aut certe adverbium est, ut sit ‘timeo ne se numine Dido aliquam commutet in partem’. MECVM id est cum officio Venerio; nec potest intellegi ‘quemadmodum ego’; aliter a matre Aeneas, aliter amatur a Didone.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Solus nate. Qui iouis ꝯtẽpnis fulmina
que dus ceteris solent ẽe t̾rori ¶Patris
sũmi. Nũc quid ẽ de ioue ꝓprie dix̃. Scien¬
dum tam̃ ꝓ qualitate reꝵ uł ꝑsonaꝵ sum
putat ẽe quẽ colit ut sũme deũ sci custos
soractis apollo. ¶Typhoea. Oulti typboia
legũt. ut cerealia ⁊ cerialia. Typhoea aũt
dixit. nõ quib typbeus usus est. s quib
⁊ uictoria epitheton posuit. ut scipio
africanꝰ ⁊ metellus cretieus. ¶ Tempnis.
a fferesis est ꝓ cõtempnis. hac autẽ laude
hoc agit. fac̾ile eũ posse iunonẽ ꝯtẽpnere
augnẽtũ. ¶ Tua numina. possibilitatẽ.
Et notandũ unũ deũ plura br̃e numina
tio a qualitate ꝑsone. ut antẽ est quẽad¬
modũ qd̾ inpnuntiatione extenditur
ditur. Sdiũ autẽ .o. in noĩe breue est. in
u̾bo longũ. ut odi. quẽadmodũ liquor.
tibi. greca figura est. mira uõ militi q̃
re. Nr̃o autẽ quo ⁊ ego. aut doluisti id̾o

Expanded text:
SOLVS NATE ‘qui Iovis contemnis fulmina’, SOLVS NATE ‘qui Iovis contemnis fulmina’, quae diis ceteris solent esse terrori. PATRIS SVMMI nunc quidem de Iove proprie dixit. Sciendum tamen pro qualitate rerum putat esse quem colit, ut «summe deum, sancti custos Soractis Apollo». TYPHOEA multi ‘Typhoia’ legunt, ut ‘cerialia’ et ‘cerealia’. ‘Typhoea’ autem dixit non quibus Typhoeus usus est, sed quibus t victoria epitheton posuit, ut Scipio ‘Africanus’ et Metellus ‘Creticus’. TEMNIS aphaeresis est pro ‘contemnis’. Hac autem laude hoc agit, facile eum augmentum. tua numina possibilitatem. et notandum unum deum plura habere numina,tio a qualitate personae. 'ut' autem est quemadmodum, quod in pronuntiatione extenditur,ditur. 'odium' autem 'o' in nomine breve est, in verbo longum, ut 'odi', quemadmodum 'liquor' tibi Graeca figura est, ut Terentius RE ‘nostro’ aut ‘eo quo et ego’, aut ‘doluisti ideo
Abbreviated transcription (Latin):
amore. s hic imitatꝰ ẽ g̾cos ꝗ uno noĩe
utrũq sigͥficãt. Nã amorẽ dixit deũ. s di¬
screuit epitheton. Sane nom̃ hoc ratione
nõ caret. Nã ꝗa turpitudinis ẽ stulta cupi¬
ditas. puer pingit᷑. ut int̾ quas curã cli¬
mene narrabat inanẽ.Sdest amorẽ. Itẽ
ꝗa ĩ ꝑfectus est ĩ amantib ẜmo sieut in
puero. Ut ĩ cipit effari mediaq in uoce
ĩ ip̃a ꝓbat᷑ didone. Nã de ĩteritu cogitat.
cuiꝰ pauloante amore deperibat. Ut non
potui abreptum diuellere corpꝰ. Sagittas
nõ ideo gestare dicit᷑. quia ⁊ ip̃e ĩcerte uelo¬
cesq sũt. ⁊ hec ratio pene in om̃ib alus
numinib ꝓpotestatũ qualitate format᷑..
¶Mate mee uires. Aut ꝗa ueneria uoluptas
exerceri sine amore nõ potest. aut scd̾m sy¬
monidẽ qui dicit cupidinẽ ex uenere tan¬
tũ eẽ ꝓgenitũ. quãꝙͣ alii dicant exip̃a ⁊
marte. Alii exip̃a ⁊ uulcano. alii nõ chai
⁊ prime reꝵ nature eum ẽẽ uelit filiũ

Expanded text:
ecos, qui uno nomine utrumque significant; nam ‘Amorem’ dixit deum, sed discrevit epitheto. Sane numen hoc ratione non caret. Nam, quia turpitudinis est stulta cupiditas, puer pingitur, ut «inter quas curam Clymene narrabat inanem», id est amorem; item quia inperfectus est in amantibus sermo, sicut in puero, ut «incipit effari mediaque in voce in ipsa probatur Didone; nam de eius interitu cogitat cuius paulo ante amore deperibat, ut «non potui abreptum divellere corpus». Sagittas vero ideo gestare dicitur, quia et ipsae incertae velocesque sunt. Et haec ratio paene in omnibus aliis numinibus pro potestatum qualitate formatur. NATE MEAE VIRES aut quia Veneria voluptas exerceri sine amore non potest, aut secundum Simoniden qui dicit, Cupidinem ex Venere tantum esse progenitum; quamquam alii dicant ex ipsa et Marte, alii ex ipsa et Vulcano, alii vero Chai et primae rerum naturae eum esse filium velint.
Abbreviated transcription (Latin):
tant. qd̾ etiã solutio dicenda est. quomodo
dicimꝰ a enea ⁊ aena. hoc autẽ solũ huiꝰ u̾bũ
ĩ latino ĩuenit᷑. ¶ Chesauros boc nomen .n.
nõ b̃t sic̃ atblas. gigas. thoas. abas. pallas.
lic ĩ obliquis ca sibus ĩ uenit᷑. sic̃ nec formosus
ꝗa deriuatũ est aforma. formosus. Ut aspetie
spetiosus. ⁊ ab odio odiosus uł agenere gene¬
rosus. Ut ascelere scelerosus ¶ngnotũ argẽ¬
ti pondus ⁊ auri. aut qd̾ ignorabat dido. aut
certe admagnitudinẽ ꝑtinẽt. Adẽ tantũ ꝙͣtũ
nullus umꝙͣ nosse potuit ¶His ꝯmota. supͣ
dictis om̃ib ¶ Quib autẽ odiũ crudele ty¬
ranni. aut metꝰ acer erat. Oderant lesi. me¬
tuebant ledendi hoc est ꝗ timebant ne lede¬
rerent᷑. Un de est illud in quarto. ⁊ quos sy¬
donia iux aburbe reuelli. ꝗa nõ uolũtate. s
aut odio. aut timore ꝯuenerant ¶Sdium

Expanded text:
atur, solutio dicenda est, quo modo dicimus ‘aena’ et ‘aena’. Hoc autem solum huius modi verbum in Latino invenitur. THESAVROS hoc nomen ‘n’ non habet, sicut ‘Atlas’, ‘gigas’, Thoas’, ‘Abas’, ‘Pallas’, licet in obliquis casibus inveniatur; sicut nec ‘formosus’, quia derivatum est a forma, ut a specie ‘speciosus’, ab odio ‘odiosus’, a genere ‘generosus’, ab scelere ‘scelerosus’. IGNOTVM ARGENTI PONDVS ET AVRI aut quod ignorabat Dido, aut certe ad magnitudinem pertinet, id est tantum quantum nullus umquam novit. HIS COMMOTA supra dictis omnibus. QVIBVS AVT ODIVM CRVDELE TYRANNI AVT METVS ACER ERAT oderant laesi, metuebant laedendi, hoc est qui timebant ne laederentur, unde est illud in quarto «quos Sidonia vix urbe revelli», quia non voluntate, sed aut odio aut timore convenerant. ‘Odivm
Abbreviated transcription (Latin):
scena parietẽ nõ habebat. s defrondib uin¬
bracula querebant. postea tabulata ꝯponere
ceperũt ĩ modũ parietis. ¶Horrenti. horror
plerũq plerũq adodiũ ꝑtinet. plerũq ad
uenerationẽ. Ut hoc loco. sic lucanus arbo¬
rib suus horror in est. ¶Atrũ nemus. Tro¬

Expanded text:
scaena parietem non habuit, sed de frondibus umscaena parietem non habuit, sed de frondibus umbracula quaerebant. Postea tabulata conponere coeperunt in modum parietis. HORRENTI horror plerumque ad odium pertinet, plerumque ad venerationem, ut hoc loco. sic Lucanus "arboribus suus horror inest" 3.413 . atrum nemus tro
Abbreviated transcription (Latin):
¶Locus subaudis quẽ ut suꝑius. urbs antiqua
fuit. Et sciendũ est quia quotiens p̃mitti
est ui carcere locus qd̾ tullianũ appellat᷑. Etoe
ꝓprio iũxit nõ appellatiuo. Tullianũ enĩ pro
priũ est. carcer appellatuũ. Si autẽ utraq no¬
mina appellatiua fuerint. e licent̾ cui uolu¬
mus respondemus. ¶Inq sinꝰ seindit sese
unda reductos. diuidit se unda in sinꝰ redue¬
tos. Ide replicabiles. ¶Gemini. Pares. similes
Inter dũ ⁊ duo sigͥficat. ¶Minant̾. Eminent
ut mineq muroꝵ ingentes.⁊ illa usq mina¬
tur. ¶Subu̾tice. hoc est cirea radices montis.
que adrectã lineã suscipũt cacum̃ Idẽ uerticẽ¬
¶ Tum siluis scena coruscis. Silius coruscis
hoc est siluaꝵ coruscaꝵ Idẽ crispantiũ. ut
Iuuenalis. longa coruseat serraco ueniente
abies. ⁊ posuit septimũ ꝓgenitiuo. Ut supius
pulera ꝓle. ¶Scena In umbratio ⁊ dicta
scena apotesches. apud antiquos enĩ theatrał

Expanded text:
locus subaudis 'quem', ut superius "urbs antiqua fuit" . et sciendum est, quia, quotiens praemittim"est in carcere locus, quod Tullianum appellatur" . ecce proprio iunxit, non appellativoprium est, ‘carcer’ appellativum. Si autem utraque nomina appellativa fuerint, licenter cui volumus respondemus. INQVE SINVS SCINDIT SESE VNDA REDVCTOS dividit se unda in sinus reductos, id est replicabiles. GEMINI pares, similes; interdum et ‘duos’ significat. MINANTVR eminent, ut «minaeque murorum ingentes». Item «illa usque minatur». SVB VERTICE hoc est circa radices montis, quae ad rectam lineam suscipiunt cacumen, id est verticem. TVM SILVIS SCAENA CORVSCIS ‘silvis coruscis’ hoc est silvarum coruscarum, id est crispantium, ut Iuvenalis «longa coruscat serraco veniente abies». Et posuit septimum pro genetivo, ut superius «pulchra prole». ‘Scaena’ inumbratio. Et dicta scaena ἀπὸ τῆϛ σκιᾶϛ. Apud antiquos enim theatralis
Abbreviated transcription (Latin):
cupiens. ¶ At citherea. abinsula que nũo
tantũ płari dicit᷑. ut sũt alta cithera ¶ No¬
uas artes. ars. ⁊ es mae son est. unde sine
epithecomale ponit᷑. ¶ Faciem mutatus.
Nota figua est. Qd̾ autẽ addidit ⁊ ora per¬
isologia est ¶ Furentẽ incedat reginã. In¬
cendat ⁊ furere faciat. ut animũq laban¬
tem ĩpulit. ¶ Domũ tun et ambuguã in
qua babitat mutabilis femina. Ut uari¬
um ⁊ mutabile semꝑ femina. Stẽ uino
in quarto. su spectas habuisse domꝰ catha¬
ginis alte. ¶ Silingues. fallaces. nec enĩ
ad linguã retulit. s admẽtẽ. ¶ Et sb̾noctẽ
cura recursat circa noctẽ.⁊ sciendũ quia
cũ tempꝰ significat᷑. sub. prepositio accusa¬
tiuo coheret. Ut aut ubi sub lucẽ densa
inter nubila sese diuersi rũpent radu..¬

Expanded text:
cupiens. AT CYTHEREA ab insula quae numero cupiens. AT CYTHEREA ab insula quae numero tantum plurali dicitur, ut «sunt alta Cythera». NOVAS ARTES ars τῶν μέσων est, unde sine epitheto male ponitur. FACIEM MVTATVS nota figura est. Quod autem addidit ‘et ora’, perissologia est. FVRENTEM INCENDAT REGINAM incendat et furere faciat, ut «animumque labantem inpulit». DOMVM TIMET AMBIGVAM in qua habitat mutabilis femina, ut «varium et mutabile semper femina»; item Iuno in quarto «suspectas habuisse domos Carthaginis altae». BILINGVES fallaces; nec enim ad linguam rettulit, sed ad mentem. ET SVB NOCTEM CVRA RECVRSAT circa noctem. Et sciendum quia, cum tempus significatur, ‘sub’ praepositio accusativo cohaeret, ut «aut ubi sub lucem densa inter nubila sese diversi rumpunt rad
Abbreviated transcription (Latin):
rea sceptrũ ilione. Bene offert munera
apta ꝑsonis sic̃ etiã latino ĩ septuno ¶Ma¬
xiia nataꝵ pͥami. Quia ante etiã femine
regnabãt p̃ẜ̾tim pͥmogenite. Unde ait ma¬
xima. Nec autẽ uxor polimestoris fuit.
¶odonile. ornamẽtũ gutturis. qd̾ ⁊ segm̃tũ
dicũt ut iuuenalis. segm̃ta ⁊ longos ba¬
bitu silic segm̃tatas uestes dicamus. ut
ip̾e ⁊ segm̃tatis dormisset paruula cunis.¬
¶ Bacatũ. ornatũ margaritis. Dicimꝰ aũt
⁊ hec margarita ⁊ boc margaritũ ⁊ hec
margaris. ꝙ g̾cũ est quomͦ nais. Sane
multi separant gẽmam a margarita. Ut
cicero. Nullã gẽmã aut margaritã. ⁊
gẽmas uolũt dici diu̾ si coloris marga¬
ritas uõ albas. uł gẽmas integras. marga¬
ritas ꝑtusas. ¶ Duplicẽ. aut latã. ut dupli¬
ci aptant᷑ dentilia dorso. Itẽ at duplex agit̃
ꝑlumbos spina. aut certe re uera duplicẽ
gẽmis ⁊ auro. ¶ Hec celerans. celerit̾ face̾

Expanded text:
REA SCEPTRVM bene offert munera REA SCEPTRVM bene offert munera apta personis, sicut etiam Latino in septimo. MAXIMA NATARVM PRIAMI quia ante etiam feminae regnabant, praesertim primogenitae; unde est ‘maxima’. Haec autem uxor Polymestoris fuit. MONILE ornamentum gutturis, quod et ‘segmentum’ dicunt, ut Iuvenalis «segmenta et longos habitus»; licet segmentatas vestes dicamus, ut ipse «et segmentatis dormisset parvula cunis». BACATVM ornatum margaritis. Dicimus autem et ‘haec margarita’ et ‘hoc margaritum’ et ‘haec margaris’, quod Graecum est, quo modo ‘Nais’. Sane multi separant gemmam a margarita, ut Cicero «nullam gemmam aut margaritam», et gemmas volunt dici diversi coloris, margaritas vero albas; vel gemmas integras, margaritas pertusas. DVPLICEM aut latam, ut «duplici aptantur dentalia dorso», item «at duplex agitur per lumbos spina»; aut certe re vera duplicem gemmis et auro. HAEC CELERANS celeriter facere
Abbreviated transcription (Latin):
stis ornat᷑. ¶ Ornatus argure helene. auici¬
nitate dixit arguie ⁊ paulo post micenis
cũ spartana fuerit que ciuitas est ĩ laco¬
nica. Nam leguus me duce dardanus
spartã expugnauit adulter. ⁊ iuude iam om̃
ĩ felicitatis future cũ adultere suscipit mu¬
nera ¶Incõcessosq hy meneos. ⁊ fato ⁊
legibus. Hymeneus ut alu dieunt deus
est nuptiaꝵ. ut alii quidã uiuenis fuit
die nuptiaꝵ opressus riuina est. Und̾ ex
Nã uitari magis debuit nom̃ extincti. s
hoc magis ueritas b̃t. Hymeus quida apd̾
atheus atbenas int̾ bella seuissima uirgineᷤ¬
cant num̃. quasi liberatoris uirginitatiᷤᷤ
Cũ enĩ ĩ raptu sabinaꝵ plebeuis ꝗdã raptã
pulcerimã duceret. ne ei aufferetur ab
aliquo. thalassionis eã ducis nobilis ẽẽ
simulauit cuiꝰ noĩe fuit puelle tuta uir¬
ginitas. ¶ Matris lede mirabile donũ. uł
ꝙ ip̃a filie. uł ꝙ ei iuppit̾ dederat¶ Prete¬

Expanded text:
stis ornatur. ORNATVS ARGIVAE HELENAE a vicistis ornatur. ORNATVS ARGIVAE HELENAE a vicinitate dixit ‘Argivae’. Et paulo post ‘Mycenis’, cum Spartana fuerit, quae civitas est in Laconica; nam legimus «me duce Dardanius Spartam expugnavit adulter». Et vide iam omen infelicitatis futurae, cum adulterae suscipit munera. INCONCESSOSQVE HYMENAEOS et fato et legibus. Hymenaeus autem, ut alii dicunt, deus est nuptiarum, ut alii, quidam iuvenis fuit qui die nuptiarum oppressus ruina est; unde exp autem; nam vitari magis debuit nomen extincti. Sed hoc habet veritas. Hymenaeus quidam apud Athenas inter bella saevissima virgineus quasi liberatoris uirginitatis iCum enim in raptu Sabinarum plebeius quidam raptam pulcherrimam duceret, ne ei auferretur ab aliis, Thalassionis eam ducis nobilis esse simulauit cuius noginitas. MATRIS LEDAE MIRABILE DONVM vel quod ipsa filiae vel quod ei Iuppiter dederat. PRAETE
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ est. nõ ex aebate uelocitate. ⁊ sic
prerapidũ dixit. quo mͦ terentiꝰ. ꝑ pol quã
paucos. hoc est ꝑ quã paucos. pol enĩ ip̃m
ꝑse plenũ est uirantis adu̾biũ eui p̃posi
flãma ⁊ stabat acuta silex. Atẽ plenũ ẽ ut iam
puluere celũ stare uident ⁊ stant ⁊ iunipe
stant manib are. Stẽ placet. Ut stat con¬
ferre manũ enee. ⁊ stat casus renouare
⁊ ilione qd̾ gesserat olim. dt hoc priami
gestam̃ erat. Quẽ admodũ plerũq exlon¬
gitudine ut ex ethiopia est usq hec.¬
¶ Frepta. Laborat hoc ẜmone ꝓbare abenea
nõ eẽ ꝓditam patriã. Si ornatus helene.
quã cũ antenore troiam ꝓdidisse manife¬
stũ est. ex incendio erubuit belloꝵ casu.
nõ ꝓpremio ꝓditionis accepit. ¶ Signis ⁊¬
auro. Signis aureis. Ut molemq ⁊ montis.¬
¶ Pallã rigentẽ. durã ꝓpter auru. sicut ⁊
nouas uestes uidemꝰ. sigͥficat autẽ tunicã¬
palliã. qd̾ scd̾m uarronẽ palla dicta est.

Expanded text:
gendum est, non ex Achatae velocitate. et sic praerapidum dixit, quomodo Terentius "per pol quam paucos" , hoc est perquam paucos; 'pol' enim ipsum per se plenum est iurantis adverbium, cui praepositflamma et "stabat acuta silex" ; item 'plenum est', ut "iam pulvere caelum stare vident" et "stan«stant Manibus arae»; item ‘placet’, ut «stat conferre manum Aeneae» et «stat casus renovare et ‘Ilione quod gesserat olim’, ut «hoc Priami gestamen erat»; quemadmodum plerumque ex longinquitate, ut «ex Aethiopia est usque haec». EREPTA laborat hoc sermone probare ab Aenea non esse proditam patriam, si ornatus Helenae, quam cum Antenore Troiam prodidisse manifestum est, ex incendio eripuit bellorum casu, non pro praemio proditionis accepit. SIGNIS AVROQVE signis aureis, ut «molemque et montes». PALLAM RIGENTEM duram propter aurum, sicut vel novas vestes videmus. Significat autem tunicopallium, quod secundum Varronem ‘palla’ dicta est
Abbreviated transcription (Latin):
ue supra. dicta munera sut multoꝵ dieꝵ
usui sufficientia. Un telligamus antẽ iisła
aliqua etiã adusũ dici ¶Auxii oodo
habundãtia. alibi luxuria. Et notãdum
ꝗa ubiq affluentiã exteris gentib dat
romanis frugalitatẽ qui ⁊ duob tantũ
cibis utebantur. ⁊ inatriis edebant sedẽtes
Uude iuuenalis. quis fercula septẽ secre¬
to cenauit auus. Et birgilus ꝑ petuis so¬
liti patres considere m̃ sis. ¶ Aaborate uestes
Aabore ꝑfecte. Ut laboratas preuiũt ad pec¬
tora ceras. ⁊ est ẜmo inꝯpendiũ coactus
sieut rapuitq in fonute fam fłima. S dest
riptĩ fecit ¶ Ingens argentũ mensis. aut
sub audis exponũt. autꝰ mensas argẽteas
tur armentarui qd ꝓducitur naturaliter
s in deriuatioẽ mutatur. diptongos nãq
est. celataq mauro. ¶ Series. Ordo cone
belum patrẽ didonis. quiq ip̃e assiruis
fuit. Hine est quã belus ⁊ omes ab elo so¬

Expanded text:
ut supra dicta munera sint multorum dierum ut supra dicta munera sint multorum dierum usui sufficientia. Intellegamus autem missa aliqua etiam ad usum diei. LVXV modo ‘abundantia’, alibi ‘luxuria’. Et notandum quia affluentiam ubique exteris gentibus dat, Romanis frugalitatem, qui et duobus tantum cibis utebantur et in atriis edebant sedentes; unde Iuvenalis «quis fercula septem secreto cenavit avus?» et Vergilius «perpetuis soliti patres considere mensis». LABORATAE VESTES labore perfectae, ut «laboratasque premunt ad pectora ceras». Et est sermo in conpendium coactus, sicut «rapuitque in fomite flammam», id est raptim fecit. INGENS ARGENTVM MENSIS aut subaudis ‘exponunt’, aut mensas argenteas tur argentarii, quod producitur naturaliter, sed in derivatione mutatur; diphthongus namque est, ‘caelataque in auro’. SERIES ordo conexBelum, patrem Didonis, qui et ipse Assyrius fuit. Hinc est «quam Belus et omnes a Belo so
Abbreviated transcription (Latin):
quare nõ disco. quia nõ sũ ignara. bis enĩ
ĩtelligimus nõ ut supͣ diximus. sic salustiꝰ
teneor. neq minus grauis ⁊ multiplex
cura ¶ Ondicit honorẽ. Udest iussit fieri
suplicatioẽs. ⁊ bene indic̾. qa troiani in op¬
pinato uenerant. Ferie autẽ legiptime
sũt aut in diete. Indici autẽ dicunt̾. qa
pauꝑtas maioꝵ ex collatione sacrificabat
aut certe debonis dãpnatoꝵ. Unde et
supplicia dicunt᷑ supplicationes. que sũt
de bonis supplicia passoꝵ. Salustius in su¬
ppliciis deoꝵ magnifici hinc etiã sacrũ ⁊
uenerabile ⁊ ex secrandũ intelligimus. ꝗa
sacre res debonis execrandoꝵ fiebant.i
gemiinat. s ratio noĩs ĩ quo est .ii. sic qd̾¬
⁊ in rum mittit genitiuũ płarẽ. nõ ꝑ de¬
clinationẽ. s quia est in nõie .r. ut patrũ.
alituũ nero ubi leginus papenthesis est
ut mulai logut. letitiamq die. Idest diei

Expanded text:
quare ‘non disco’? Quia ‘non sum ignara’. Bis enim quare ‘non disco’? Quia ‘non sum ignara’. Bis enim intellegimus ‘non’, ut supra diximus. Sic Sallustius «segnior neque minus gravis et multiplex cura». INDICIT HONOREM id est iussit fieri supplicationes. Et bene ‘indicit’, quia Troiani inopinato venerant. Et feriae aut legitimae sunt aut indictae. Indici autem dicuntur quia paupertas maiorum ex collatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum; unde et supplicia dicuntur supplicationes, quae sunt de bonis supplicia passorum. Sallustius «in suppliciis deorum magnifici». Hinc etiam sacrum et venerabile et exsecrandum intellegimus, quia sacrae res de bonis exsecrandorum fiebant. geminat, sed ratio nominis in quo est 'u', sicut et in 'rum' mittit genetivum pluralem non per declinationem, sed quia est in nomine 'r', ut patrum. alituum vero ubi legimus, parenthesis est, ut multi legunt, ‘laetitiamque die’, id est ‘diei’,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ priamus dictus est atd zoy ti¬
piatai. Idest emi. ceterũq deliberata
dñr e syona ꝯstat ẽẽ fabulosa. s tencer cũ
troia euersa sine fratre c̾e reuersus qui se
furore p̃p̃ ꝑdita aebillis arma int̾emerat
salamine pulsus sydomiã uenit. ex quo
dido cuncta cognonit. aux autẽ acbillis
patruelis frat̾ fuerat. qũs telamon ⁊ pele¬
us fr̾s fuerũt eaci filii ¶. Nastabat eyprũ.
quã sub actã ꝯcessit teuero. ut inea colloca¬
ret ĩperiũ ¶ Oasus. hoc loco ruine nõ for¬
tune intelligendus est casus ¶ Ip̾e bostis¬
tencros. Troianoꝵ laudis exageratio. qd̾
etiã abhoste laudant᷑ ¶ Ferebat᷑. laudabat.
preferebat. ¶ Deucroꝵ astirpe uolebat. ꝓpt̾
genus maternũ ut sup diximꝰ. ⁊ plus est qd̾
dixit uolebat. quasi mat̾no gaudẽs refuta¬
ret genus paternũ. ¶ Tectis succedite nr̾is
ad ꝯuiuiũ uocat. Nã iam supͣ dixit. urbe do

Expanded text:
unde et Priamus dictus est ἀπὸ τοῦ πρunde et Priamus dictus est ἀπὸ τοῦ πρίασται, id est emi. Ceterum quae de liberata dicuntur Hesiona constat esse fabulosa. Sed Teucer, cum Troia eversa sine fratre esset reversus, qui se furore propter perdita Achillis arma interemerat, Salamine pulsus Sidona venit, ex quo Dido cuncta cognovit. Aiax autem Achillis patruelis frater fuerat, quoniam Telamon et Peleus fratres fuerunt, Aeaci filii. VASTABAT CYPRVM quam subactam concessit Teucro, ut in ea conlocaret imperium. CASVS hoc loco ‘ruinae’, non fortunae intellegendus est ‘casus’. IPSE HOSTIS Troianorum laudis exaggeratio, quod etiam ab hoste laudantur. FEREBAT laudabat, praeferebat. TEVCRORVM A STIRPE VOLEBAT propter genus maternum, ut supra diximus. Et plus est quod dixit ‘volebat’, quasi materno gaudens refutaret genus paternum. TECTIS SVCCEDITE NOSTRIS ad convivium vocat; nam iam supra dixit «urbe, do
Abbreviated transcription (Latin):
ultimã lictera in uicinã mutabat. ꝑ .p.
scdm̃ euphoniã. ꝑ .a. tantũ. p̃positio enĩ
cũ ad cõpositione transierit. aut ium suã
retinet. ut indico. aut mutat ultimã lic¬
terã. Ut sufficio. Aut ꝑdit. Ut coeo. ¶Darda¬
nio anchise. Bene ãchisem addidit. cũ
multis enĩ uenus scubuit. s sciendum
anchisen pastorẽ fuisse. ⁊ cũ co amato
uenerẽ ꝯcubuisse. Unde eneas circa simo¬
in fluuiũ natus est. Dee enĩ uł nymphe
enitunt̃ circa fluuios uł nemora. qd̃ cũ
iactaret anchises afflatus fulmine oeuloq
priuatus est ¶ Teucrũ sydona uenire. hi¬
storia hoc bt. berculẽ eũ colcos iret. ꝑdito
hyla. post ꝑ agratam mysiã nauib troiã
uenisse. a cuiꝰ portu. cũ eum laome don
ateret occisus est. ⁊ eius filia esyona. bel¬
li uire sublata. comiti telamoni tradita
qui pͥmus ascenderat murũ. Und̾ natus¬
atũ. T̃uẽ hercules priamũ ꝗꝗ redemptũ a
auicinis hostib inpat̾no regno locauit.

Expanded text:
teram in vicinam mutabat, per ‘p’, secundum euphoniam per ‘a’ tantum. Praepositio enim cum ad conpositionem transierit aut vim suam retinet, ut ‘indico’, aut mutat ultimam litteram, ut ‘sufficio’, aut perdit, ut ‘coemo’. DARDANIO ANCHISAE bene Anchisen addidit, cum multis enim Venus concubuit. Sed sciendum Anchisen pastorem fuisse et cum eo amato Venerem concubuisse. Vnde Aeneas circa Simoin fluvium natus est; deae enim vel nymphae enituntur circa fluvios vel nemora. Quod cum iactaret Anchises, adflatus est fulmine oculoque privatus. TEVCRVM SIDONA VENIRE historia hoc habet, Herculem cum Colchos iret perdito Hyla post peragratam Mysiam navibus Troiam venisse. A cuius portu cum eum Laomedon arceret, occisus est, et eius filia Hesiona belli iure sublata comiti Telamoni tradita est, qui primus ascenderat murum, unde Teucatum. Tunc Hercules Priamum quoque redemptum a vicinis hostibus in paterno regno locavit;
Abbreviated transcription (Latin):
optes. ¶ Tectũ. ad tectũ. nota figura ¶S
Sulco. fossa. Ciuitas enĩ nõ domus cireũ¬
datur sulco. Ut alibi. Ansim uł tenui uitẽ
cõmittere sulco. ¶ Legũt. eligunt ¶Por¬
tus effodiunt. Idest cothona faciunt.

Expanded text:
optes». TECTO ad tectum, nota figura. optes». TECTO ad tectum, nota figura. SVLCO fossa; civitas enim, non domus circumdatur sulco: ut alibi «ausim vel tenui vitem committere sulco». LEGVNT eligunt. PORTVS EFFODIVNT id est Cothona faciunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tas nardo florente coronas. boc in multis
noĩbus obseruandum est. Ut genus ad
iectione formetur. qua detracta. in neu¬
trũ cadat necesse est. Ut piscinalis locus
piscinalis cella. piscinale. Sagmarius
mulus. sagiaria mula. sagmarium.
arripuerũt neq enĩ uia corripitur¶Q
plurima ceruix. Item cũ sese nur pluri¬
est illud inquarto de athalante. Itẽ Sa¬
lustius. lycie prsidieq agro despectantẽ.
¶Magalia quondã. hoc ad poetam. nec eĩ
nouit hoc eneas. Magalia nero antisticon
est. Nam debint Magaria dicere. quia
magar nõ magal poenorũ lingua uillã
significat. ¶Ardentes. Multi festinantes.
trarium segnem. Idest sine igni. inge¬
nio carentẽ dicimus. Unde ⁊ agreco ue¬
nit catus. Idest ingeniosus. ato toy s¬
ectai ¶Ducere muros. Eredificare.
¶Moliriq arcem. molib factis ostendere.
¶Optare. eligere. ut tuus ot oregina quid

Expanded text:
tas nardo florente coronas" 10.164 . et hoc in multis tas nardo florente coronas" 10.164 . et hoc in multis nominibus observandum est, ut genus ex adiectione formetur: qua detracta in neutrum cedat necesse est, ut piscinalis locus, piscinalis cella, piscinale; sagmarius mulus, sagmaria mula, sagmarium. arripuerunt; nec enim via corripitur. Aplurima cervix" , item "cum se nux pluriest illud in quarto de Atlante. item Sallustius "Lyciae Pisidiaeque agros despectantem" MAGALIA QVONDAM hoc ad poetam; nec enim hoc novit Aeneas. ‘Magalia’ vero antistoechon est; nam debuit ‘magaria’ dicere, quia ‘magar’, non ‘magal’ Poenorum lingua villam significat. ARDENTES multi ‘festinantes’,nam per contrarium ‘segnem’, id est sine igni, ingenio carentem dicimus. Vnde et a Graeco venit ‘catus’, id est ingeniosus ἀπὸ τοῦ καίεσθαι. DVCERE MVROS exaedificare. MOLIRIQVE ARCEM molibus factis extollere. OPTARE eligere, ut «tuus, o regina, quid
Abbreviated transcription (Latin):
pecta  inferior ¶At uenus. ordo est. at
uenus dea . ¶ Obscuro aere. nebula. cuiꝰ
aliquid interponimus. ut alibi. seꝑtem
subiecta trioni. s hoc tolerabile est in
sermone conposito. ceterũ insimplici
nimis est asperũ. qd̾ tam̃ faciebat anti¬
quitas. Ut saro cere cõminuit brum. s
Aut uemendi poscere causas. silicet ne
sepe narrando crebrũ patiatur dolorem
Un de meluis ad eneam refertur medio
sic interfata dolore est ¶Ipsa paphum.
Ciuitatem cypri ¶ Sublimis. diumo in¬
cessu¶Leta. Etce ueneris ꝓpriũ epithe¬
ton ¶Sabeo. arabico. Arabie autẽ tres
sũt. In ferior. petrodos. eudemone. ĩ qua
populi sũt sabei. AtCty CAIBIN
tibus halant. Etce unde supra dixit.
haud equidẽ tali me dignor honore.
sertum ⁊ serta eum niehil adicit̃ dici¬
mus. Ut boc loco. Item alibi. erpressis
serta ꝓeul tantũ capiti delapsa iacebant.
Si autẽ sertos dixero. addo flores. si sertas
addo coronas. ut lucanus. accipiunt ser¬

Expanded text:
pectat inferior. AT VENVS ordo est ‘at pectat inferior. AT VENVS ordo est ‘at Venus dea’. OBSCVRO AËRE nebula, cuius aliquid interponimus, ut alibi «septem subiecta trioni». Sed hoc tolerabile est in sermone composito, ceterum in simplici nimis est asperum; quod tamen faciebat antiquitas, ut «saxo cere comminuit brum». AVT VENIENDI POSCERE CAVSAS scilicet ne saepe narrando crebrum patiatur dolorem. Vnde melius ad Aenean refertur «medio sic interfata dolore est». IPSA PAPHVM civitatem Cypri. SVBLIMIS divino incessu. LAETA ecce proprium Veneris epitheton. SABAEO Arabico. Arabiae autem tres sunt: inferior, petrodes eudemon, in qua populi sunt Sabaei, apud quos ntibus halant ecce unde supra dixit "haud equidem tali me dignor honore" sertum et serta cum nihil adicitur dicimus, ut hoc loco: item alibi expressius "serta procul, tantum capiti delapsa, iacebant" . si autem sertos dixero, addo flores, si sertas, addo coronas, ut Lucanus "accipiunt ser
Abbreviated transcription (Latin):
mititie ntrumq significent. sicut fronto
testatur. Item sunt elocutiones quaru
una pars plena est que si ꝯuertant᷑ hñt
aliquid suꝑfluum. Ut insalustio intugu¬
rio mulieris ancille. bene addidit ancille.
it si dicas intugurio ancille mulieris. eit
suꝑfluum mulieris. Ancilla enĩ et condi¬
tionẽ ostendit ⁊ serum. Item reserat
pretorib Nota solis. hoc suffecerat. Oale
ergo addidit. Ignorabatur aceteris. Quod
si ꝯuertas. nichil suꝑ fluum in uenitur.
¶Talibus ineusat. Ineusare ꝓprie est. su¬
periorẽ arguere. Ut interentio. pater ad
filium. Quid me incusas elitipho. accu¬
sare uero uł parem uł in feriorem. ut in
eodem ad maritũ uxor. me miseram. que
nẽ quã obcausam accuser nescio. ⁊ hoc
proprietatis est. lilcet irsus ista male cor¬
rumpat. Sciendum tam̃ est terentiu
ꝓpter solam ꝓprietatem omĩbus comicis
ẽẽ p̃positum quib est quãtũ ad cetera ex¬

Expanded text:
micitiae utrumque significent, sicut Fronto micitiae utrumque significent, sicut Fronto testatur. Item sunt elocutiones quarum una pars plena est, quae si convertantur, habent aliquid superfluum, ut in Sallustio «in tugurio mulieris ancillae» bene addidit ‘ancillae’; at si dicas ‘in tugurio ancillae mulieris’, erit superfluum ‘mulieris’; ancilla enim et condicionem ostendit et sexum. Item «res erat praetoribus nota solis» hoc suffecerat; male ergo addidit «ignorabatur a ceteris». Quod si convertas, nihil esse superfluum invenitur. TALIBVS INCVSAT ‘incusare’ proprie est superiorem arguere, ut in Terentio pater ad filium «quid me incusas, Clitipho», ‘accusare’ vero vel parem vel superiorem, ut in eodem ad maritum uxor «me miseram, quae nunc quam ob causam accuser nescio». Et hoc proprietatis est, licet usus male ista corrumpat. Sciendum tamen est Terentium propter solam proprietatem omnibus comicis esse praepositum, quibus est quantum ad cetera s
Abbreviated transcription (Latin):
diuine come. ¶ Spirauere. Exalauerũt .¬
¶Nestis defluxit Quia dixit sũꝑra. sims
collecta fiuentes. ¶ Dera. bene uera. de
qua ante dubitabatur. ¶ Matrem agno¬
uit. Nũe m̾atrem cognouit. Nam deam
ẽẽ iam superiis dicerat. ¶ Eugientem.
celeriter ascendentem. ¶ Quid natum
telligimus sepe enm e̾e delusum. aut
certe scõm ip̃in. uergilium qui ait ĩ sed̾o
Cũ mĩchi se nõ ante oeilis tam claram
uidenda optulit. Multi tam̃ uolunt in
hoc ip̃o loco sepe ẽẽ deceptum̃. Ut in ha¬
bitu iii interrogatione tesponsione ꝙ
ꝯuingere dextram. Maior enĩ hec fue¬
rat salutatio enuis rei etion Idẽ cansam
uarro callimachũ secutus exposuit. M¬
serens om̃em eorum honorẽ derteraꝵ
ostitisse uirtute obquã rem hic se uene¬
rabantur corporis parte ¶ Heras audire¬
tiones. bt hoc loco. sut multe unius par¬
tis utriq sufficiente. ut temur amicis
Riduculũ enĩ est si addas mutius cum a¬

Expanded text:
‘divinae comae’. SPIRAVERE exhalaverunt.‘divinae comae’. SPIRAVERE exhalaverunt. DEFLVXIT quia dixit supra «sinus collecta fluentes». VERA bene ‘vera’ de qua ante dubitabatur. MATREM AGNOVIT nunc matrem cognoscit; nam deam esse iam superius dixerat. FVGIENTEM celeriter abscedentem. QVID NATVM tellegimus saepe eum esse delusum; aut certe secundum ipsum Vergilium, qui ait in secundo "cum mihi se non ante oculis tam clara videndam obtulit" . multi tamen volunt in hoc ipso loco saepe eum esse deceptum, ut in habitu, in interrogatione, in responsione, ivngere dextram maiorum enim haec fuerat salutatio, cuius rei αἴτιον , id est causam Varro, Callimachum secutus, exposuit, adserens "omnem eorum honorem dexterarum constitisse virtute" . ob quam rem hac se venerabantur corporis parte. Ad v. 40tiones, ut hoc loco. Sunt multae unius partis utrique sufficientes, ut ‘tenemur amicitiis’, ridiculum enim est si addas ‘mutuis’, cum a
Abbreviated transcription (Latin):
feta tepefacta sub alite saxa¶Capere. elige¬
re. Ut ante locũ capies oculis. ¶ Stridentib
alis. signũ angurii est. ¶ Coctu. dicit
plinus. s in naturali historia. om̃es aues
colli longioris. aut recto ordine uolare
ut pondus capitis precedentis. cauda sustẽ¬
tet unde ⁊ prima plerumq deficiens
relicto loco incipit ẽẽ postrema. Ant
in coctu ut se omẽs in uicem portent.
hoc antẽ uolatu imitantur licteras quas¬
dam. Unde est in lucano. et turbata
perit dispersis lictera pinnis ¶ Cantusq
dedere. Ad ⁊ allusit ad nautas ¶Puppes q
gnificat. Terentius. olepidũ caput. Idest
¶Ostia. proprie ostia dicunt᷑ exitus flumi¬
num. sed modo abusus est. quia ꝑlerũq
ostia pro portu ponitur sũt. ¶ Auertens. se
sub audis. hoc est cũ auerteretur ut cum
ꝓra auertit.¶Rosca. pulchra. ¶ Ambro¬
sie come. aut unguento deoꝵ oblite.
hoc est ambrosia. aut certe abusiue dixit

Expanded text:
«feta tepefacta sub alite saxa». CAPERE elige«feta tepefacta sub alite saxa». CAPERE eligere, ut «ante locum capies oculis». STRIDENTIBVS ALIS signum augurii est. COETV dicit Plinius Secundus in Naturali Historia omnes aves colli longioris aut recto ordine volare, ut pondus capitis praecedentis cauda sustentet - unde et prima plerumque deficiens relicto loco incipit esse postrema - aut in coetu se omnes invicem sustinere. Hoc autem volatu imitantur litteras quasdam, unde et Lucanus «et turbata perit dispersis littera pennis». CANTVSQVE DEDERE adlusit ad nautas. PVPPESQVE gnificat, ut Terentius «o lepidum caput», id est OSTIA proprie ‘ostia’ dicuntur exitus fluminum, sed modo abusus est, quia plerumque ostia ipsa pro portu sunt. AVERTENS ‘se’ subaudis, hoc est cum averteretur, ut «tum prora avertit». ROSEA pulchra. AMBROSIAEQVE COMAE aut unguento deorum oblitae, hoc est ambrosia, aut certe abusive dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯparat. Aquilam. tẽpestati. in augurs
autẽ ꝯsiderande sũt. nõ solũ aues s etiã
nolatus. ut. inprepetib ⁊ cantus ut in
oscin ibus quia nec omẽs nec omibus
dant anguria. uit colunle nõ nisu re¬
gibus dant. quia nũ quã singule uolant
Sient rex nũquã solus incedit. Unde
in .ui. maternas agnouit aues ptrãsitũ
ostendit regis auguriũ. Item tigni nul¬
lis dant nisi nautis sicut ledtũ est in
ornithogonia eignus inaugurus nautis
gratissimus ales. bune opeant semper
quia nũꝙͣ mergitur undis ¶Letandes
post perieulũ. ¶ Aginine. uolatu. irpetu
a mey qutẽ apud uirgiliũ est cmꝰlibet
rei impetus. ut illi agmine certo ⁊ uo¬
Aquila que in tutela nouis est. Quia
dicitur dimicanti ei contra. gigantes
fulmina ministrasse. qd̾ ideo fingitur.
quia ꝑ naturam nimii est caloris.
adeo utetiã ona quibus suꝑsidet possit
coquere nisi ad moueat gagaten lapi¬
dem frigidissimũ. Ut testatur lucanus

Expanded text:
comparat, aquilam tempestati. In auguriis comparat, aquilam tempestati. In auguriis autem considerandae sunt non solum aves sed etiam volatus, ut in praepetibus, et cantus, ut in oscinibus, quia nec omnes nec omnibus dant auguria, ut columbae non nisi regibus dant, quia numquam singulae volant, sicut rex numquam solus incedit; unde in sexto «maternas agnovit aves» per transitum ostendit regis augurium. Item cygni nullis dant nisi nautis, sicut lectum est in Ornithogonia: «cygnus in auguriis nautis gratissimus augur; hunc optant semper, quia numquam mergitur undis». LAETANTES post periculum. AGMINE volatu, impetu. ‘Agmen’ autem apud Vergilium est cuiuslibet rei impetus, ut «illi agmine certo» et «voaquila, quae in tutela Iovis est, quia dicitur dimicanti ei contra Gigantas fulmina ministrasse; quod ideo fingitur, quia per naturam nimii est caloris, adeo ut etiam ova quibus supersidet possit coquere, nisi admoveat gagaten lapidem frigidissimum, ut testatur Lucanus
Abbreviated transcription (Latin):
ras uitalis. quib uiuimus. nichil enĩ
est aliud uita. ꝙͣ reciprocus sp̃s. unde
⁊ iuppiter quo constant omĩa ⁊eye
¶ Carpis. accipis. Ut ⁊ placidã carpebant
menbra quietẽ.¶ Tyriam. cartaginem
acolonis. ¶ Adueneris urbẽ. Usterologia
est. hec tibi sola sit cura. Nam liberate
ꝓprie reduces dñr qui pericula euadũt.
Sic infra. ut reduces illi ludunt. silicet
post periculũ illatum ab aquila ¶ Uersis
uerterũt. aduersus ante aquilo cepit ẽẽ
parentes . hoc ad confirmandũ errorem
enȩe dixit. ne diuinando dea ẽẽ crederet᷑.¬
Mat e est. Idest uanũ auguriũ. ut
dare classib austros. ⁊ ibant obseuri so¬
la sub nocte. ꝓ ip̃is soli ꝑ obscuram noc¬
tem. Aut certe uani parentes. qui res
falsas ⁊ manes docent. ⁊ ꝑ boc decipere
plerũq ostendit anguria. Multi uolũt
ad nimiũ boc amorẽ parentũ referri. q
teneritudine affectus etiã suꝑflua liberos
docent. ¶Sissenos cignos. Cignos nauib

Expanded text:
s carpis quibus vivimus. nihil est enim aliud vita, quam reciprocus spiritus: unde et Iuppiter, quo constant omnia, Ζεὺς  carpis accipis modo, ut "et placidam carpebant membra quietem" . Tyriam Carthaginem a colonis. adveneris urbem hysterologia est, haec tibi sola sit cura, nam liberatae0 Reduces proprie 'reduces' dicuntur qui pericula evadunt: sic infra "ut reduces illi ludunt" , scilicet post periculum inlatum ab aquila. Ad v. 391 Versis verterunt, adversus ante Aquilo coepit esseurium vani docvere parentes hoc ad confirmandum errorem Aeneae dixit, ne divinando dea esse crederetst, id est vanum augurium, ut «dare classibus austros» et «ibant obscuri sola sub nocte» pro ‘ipsi soli per obscuram noctem’; aut certe ‘vani parentes’ qui res falsas et inanes docent, et per hoc decipere plerumque ostendit auguria. Multi volunt ad nimium hoc amorem parentum referri, qui teneritudine adfectus etiam superflua liberos docent. BIS SENOS CYGNOS cygnos navibus
Abbreviated transcription (Latin):
auribus bausit. ¶Quis te nate dea. quis
qualis. admirantis enĩ est. nõ int̾ogantis
Ut quis globus o eiues. nõ enĩ ĩterrogat
ille qui nũtiat. Hoc antẽ dido. ut post
lustius. M are seuũ. In portuosum ¶ Appłi

Expanded text:
ausi" . Ad v. 615 Quis te nate dea quis, qualis; admirantis enim est, non interrogantis, ut "quis globus, o cives!" non enim interrogat ille qui nuntiat. hoc autem Dido, ut post lustius "mare saevum, inportuosum" . i
Abbreviated transcription (Latin):
semina. ⁊ respexit ad suꝑiora. ut edificant.¬
¶ Fidens animi. ut oprestans animi uiuenis
⁊ ẽ nom̃. de sut enĩ eẽ participiũ ꝗa genitõ
casui coberet. ⁊ potest recipere ꝯparatioe.

Expanded text:
semina. Et respexit ad superiora, ut «aedificant»semina. Et respexit ad superiora, ut «aedificant». FIDENS ANIMI ut «o praestans animi iuvenis». Et est nomen; desiit enim esse participium, quia genetivo casui cohaeret et potest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticipiũ est. hoc ẽ hd̾ dii locunt᷑. ut statius
⁊ nocẽ fatã secunt᷑ ¶ Deua. modo ꝯ traria
⁊ sciendũ leuũ cũ de hũanis rebus est ẽẽ
ꝯtrariũ cũ de celestib ꝓsperũ. ut intonuit
leuũ. quia sinstra numi nũ intuentibus
dextra sũt. ¶ gedare. dilacerare. fedũ enĩ tã
apud uirgiliũ ꝙͣ apud salustiũ nõ turpe si¬
gnificat. s erudele ut sanguine fedantẽ
quos ip̾e sacrauerat ignes. Salustiꝰ. fedi ccu¬
li. ¶ Stares. Sistaret legeris. maueres seꝗt᷑¬
nus reuinctũ ut oculos suffusa ¶ Tra hebant
cũ festinatione adducebant. Ut ꝯuentus tra¬
bit in iediũ ⁊ modo trabebant ad desideriũ
ducẽtũ.⁊ sinonis ꝑtinet simulatione¶ Quis
se. quib se. alii. qui se legũt. ¶ Hoc ip̃m ꝑ
.iii. ꝗa usurpatũ est ipsud. ⁊ ẽ naturale
ipsus. ut ipsusq michi dauus. dicimꝰ ergo
ipsus ipsa ipsũ. ut doctus docta doctũ. y
¶Ut strueret. ꝯfirmaret ꝑuiria ⁊ dolorum

Expanded text:
 dii loquuntur’, ut Statius «et vocem fata sequuntur». LAEVA modo ‘contraria’. Et sciendum ‘laevum’, cum de humanis rebus est, esse contrarium, cum de caelestibus, prosperum, ut «intonuit laevum», quia sinistra numinum intuentibus dextra sunt. FOEDARE dilacerare. ‘Foedum’ enim tam apud Vergilium quam apud Sallustium non ‘turpe’ significat, sed ‘crudele’, ut «sanguine foedantem quos ipse sacraverat ignis», Sallustius «foedi oculi». STARES si ‘staret’ legeris, ‘maneres’ seNVS REVINCTVM ut «oculos suffusa». TRAHEBANT cum festinatione adducebant, ut «conventus trahit in medios». Et modo ‘trahebant’ ad desiderium ducentum et Sinonis pertinet simulationem. QVIS SE quibus se. Alii ‘qui se’ legunt. HOC IPSVM per ‘m’, quia usurpatum est ‘ipse’, et est naturale ‘ipsus’, ut «ipsus mihi Davus». Dicimus ergo ‘ipsus ipsa ipsum’, ut ‘doctus docta doctum’. VT STRVERET confirmaret praeiacta dolorum