comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentutẽ. senectutẽ. qͦm qͥdam ideo dictum cerberuim
ceso tria capita exerescebant: s constat yorui locum
fuisse euomentẽ aqͣs. Uastantẽ uicinã cuitatẽ in quo
uno meatu clauso młti erũpebant. qd̃ ercules iudens
loca ip̃a exussit: ⁊ sic atq clausit meatꝰ. Nam idra ab
aqͣ dicda ẽ. huiꝰ mentionẽ facit ambrosĩ in similitudinẽ
heresium dicens. Heresis enĩ qͣsi qͦdam ydra fabularũ
uuln̾ibꝰ suis creauitꝰ. ⁊ dum sepe recidit᷑. pullulauit:
igni debita incendioq ꝑit᷑a. fingunt ⁊ cͥmerã t̾formem
bestiam q̃ ore est leo. postrenus partibꝰ draco. media cap̃.
qͣm qͥdam fisiologi ñ animal s tilitie montẽ ẽẽ aiunt.
d occidisse. Centaurꝰ aũt spẽs uocabłm indidit .i. qquo¬
mixtũ qͦs qͥdam fusse eqͥtes tessaloꝵ dicunt s ꝓ co qd dis¬
derent᷑. inde centauros fictos asseuerant. Porro mono¬

Expanded text:
juvenuttem, et senectutem. Quem quidam ideo dictum Cerberum juvenuttem, et senectutem. Quem quidam ideo dictum Cerberum ceso tria capita excrescebant. Sed constat Ydram fuisse locum evomentem aquas vastantes vicinas civitates, in quo uno meatu clauso multi erumpebant. Quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aque clausit meatus. Nam Ydra ab aqua dicta est. Hujus mentionem facit Ambrosius in similitudinem haeresium dicens: Haeresis enim quasi quaedam Hydra fabularum vulneribus suis crevit, et dum saepe recipitur, pullulat igni debita, incendioque peritura. Fingunt et Chimaeram triformem bestiam, quae ore est leo, postremis partibus draco, media capra. Quam quidam physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, dicitur occidisse: Centauris autem species vocabulum indidit, id mistum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod dist hominum viderentur, inde centauros fictos asseverant. Porro Mono
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ocłm qͦm inuicẽ utebant᷑. fuer̃t aũt tres sorores
umꝰ pulchritudinis qͣsi uniꝰ ocłi . q̃ ita spectatores suos
stupestere faciebant: ut uert̾e eos putarent᷑ in lapides.
Sirenas tres fingunt fuisse exparte uͥgines. ⁊ ex parte
uoluchres. habentes alas ⁊ ungulas. qͣsi una uoce. alt̾a
tibiis. t̃uia lira canebat: q̃ ⁊ inlectos nauigantes sub
cantu in naufragia trahebant. sod̾m ueritatẽ aũt mere
morasse dñr: qͥ fluctꝰ uenerẽ creauer̃t. Scillam qͦ fe¬
runt feminani capitibꝰ succinetam cauinis cum latra¬
tibꝰ magnis ꝓpt̃ fretũ siculi maris in qͣ nauigantes uer¬
ticibꝰ in se concͣrentiũ undarũ ext̾riti latrare existimãt
undas qͣs sorbentes estꝰ uorago collidet. finginr n
monstra q̃dam irracionabiliũ aĩantiũ . ut carberum
inferoꝵ cauem. tria capita habentẽ. significantes ꝑ cũ
tres etates ꝑ qͣs mors hominẽ deuorat. ut ẽ. in fantiam.

Expanded text:
unum oculum quo invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unum oculum quo invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufragia trahebant. 31. Secundum veritatem autem meretmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. 32. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti, latrare existimant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. 33. Fingunt et monstra quaedam irrationalium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors hominem devorat, id est, infantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
lumbũ dictum qd̾ e reo primũ pibis fac¬
tis maris altitudo temptata est. huiꝰ duo
genera st̃. nigrũ ⁊ candidum. S meliꝰ can¬
didũ. qd̾ priꝰ in insulis athalantici maris in uẽ¬
tum est. Siquidem ⁊ in lusitania ⁊ ingallatia
gignit᷑. sũma t̾ra arenosa ⁊ coloris nigri ⁊ pon¬
dere grauis int̃ueniũt. Et minuti calculi ma¬
xuine ⁊ torrentib siccatis lauant eas arenas
aurarus. metallis aqua missa calcuht Iigri
⁊ graues. ⁊ dũ aurũ colligitur cũ eo romanent
postea seꝑatt ⁊ flantur ⁊ in plumbum album
resolurint᷑. Inde ⁊ eadem grauitas plumbi que
auri est. Sic et cupiditas mundi ⁊ auaricia pe¬
cuniarũ honerosa est. ⁊ grauissima iniqͥtate
opprimit amatorem ipsius.

Expanded text:
lumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athtum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallecia gignitur, summa terra arenosa et coloris nigri et pondere gravis. Interveniunt et minuti calculi, maxime e torrentibus siccatis; lavant eas arenas,aureis metallis, aqua missa, calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent: postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi, quae auri est. Sic et cupiditas mundi et avaritia pecuniarum onerosa est, et gravissima iniquitate opprimit amatorem ipsius.
Abbreviated transcription (Latin):
simam iuxta ⁊ achariam. in quo misier sedit
suꝑ talentum plumbi. Et egyptii de m̃si sunt
in ꝓfundum. Sicut plumbũ longia singłarũ
disputatõ metalloꝵ. S breuitati studendũ est.
Item stagnũ est simulatio scitatis ut in ꝓpħ̃a:
Om̃s istt ꝯũsi sunt mͥ inscoriã argentum es stag

Expanded text:
simam juxta Zachariam, in quo mulier sedit simam juxta Zachariam, in quo mulier sedit super talentum plumbi, et Aegypti demersi sunt in profundum, sicut plumbum. Longa singulorum disputatio metallorum, sed brevitati studendum est. Item stannum est simulatio sanctitatis, ut in propheta: Omnes isti conversi sunt mihi in scoriam argenti,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ secernens. Mixta enim ⁊ ad ulterata int̾
se ꝑignem metalla dissociat. ⁊ ab auro &ar¬
gento es plumbũq secernit. alia qͦ metalla ab ig¬
ne defendit. ⁊ cum sit nat᷑aͣ aeris ferriq duris¬
sima. si absq stagnũ fuerit urit᷑ ⁊ crematir
Stagnum ullitum aeris uasis saporem facit gͣ¬
tiorem. ⁊ cõpescit uirꝰ eruginis. Specła etiam ex
eo temꝑantur. Cerussa quoq exeo sicut explũ¬
locutionem ⁊ hereticoꝵ simulationẽ significã¬
re potest. Uñ ⁊ in erechiele ubi de tyri negociis
memoratur: ita scͥptum est. Cartaginenses ne-¬
gociatores tui amultitudine cunotaꝵ diui¬
ciarum argento. ferro. stagno. plumboq reple¬
uerunt nundinas tuas. Ergo nundinas tyri
non auro. nec lapide precioio. s argento. ferro
stagno plumboq multiplicãt. Habentes eloqͥ
uenustatem. ⁊ arma ad expugnandũ & in stag¬
no eloquii similitudinem. qd̾ mentitur ar¬
gentum ⁊ Et in plumbo impietatem grauit¬

Expanded text:
 secernens. Mixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumlocutionem et haereticorum simulationem significare potest. Unde et in Ezechiele, ubi de Tyri negotiis memoratur, ita scriptum est: Carthaginenses negotiatores tui a multitudine cunctarum divitiarum argento, ferro, stanno, plumboque repleverunt nundinas tuas . Ergo nundinas Tyri non auro nec lapide pretioso, sed argento, ferro, stanno plumboque multiplicant, habentes eloquii venustatem et arma ad expugnandum, et in stanno eloquii similitudinem, quod mentitur argento, et in plumbo impietatem gravis
Abbreviated transcription (Latin):
non longe a greca appellatione distat.
hoc enĩ illi argirũ uocant. cui mirum Inimo dũ
reddit. Argentum uinũ dictum. qd̾ excidat ma¬
terias in quub inicit᷑. hoc ⁊ liquidũ. quia ꝑ currit.
Inuentt᷑ speciałr in metallis. siue in argentariis for¬
nacib guitarũ ⁊cretione tectis inrherens. Sepeͤti¬
am ⁊ instercore uetutissimo lacarũ uel puteoꝵ li¬
mo. Mistice in argento eloquia diuina stue intel¬
lectus litte̾ uel historie exprimit᷑. Ut est illud.

Expanded text:
non longe a Graeca appellatione distat: hoc enim illi argyrum vocant. Cui mirum in modum ireddat. Argentum vivum dictum, quod excitat materias in quibus injicitur: hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens: saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum, vel puteorum limo. Mystice in argento eloquia divina sive intellectus litterae vel historiae exprimitur, ut est illud
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. Uloquia inq̃t dñi eloquia casta. argentũ
igne eraminatũ t̾re purgatũ septuplũ. Defmit
ꝑ sinrilitudinẽ metalli candidi. qui sunt eloquia
casta. argentũ t̾re ignem examinatũ qd̾ solet eẽ
pririssimũ. qñ frequenti fuerit decoccione mũ¬
datũ. Examinatum qppe uel pͣgatum contͣ illuid
ponitur. qd̾ de peccatorib ait. Labia dolosa in cor¬
de ⁊ corde. Et ut qm płimum distaret. agnoscẽs.
addidit purgatũ septuplum. qui nirierꝰ ad sep¬
tiformem spm̃ uidet᷑ posse respice̾. idest timo¬
rem di. pietatem scientiam. fortitudinẽ. ꝯsiliũ. in¬
telligentiam. Sapiãm ꝑ que uerbũ diuinũ tanqm̃
insuccensis fornacib manens u̾itatis rutila chorus¬
catione resplendet. Item argentum: oris confessio. si
ue mundicia castitatis in exodo: omĩs qui ꝑcipit
corde offert inicia dño aurũ ⁊ argentum ⁊ era¬
mentũ. rursum argentum: popłs udeoꝵ in
teremia: argentum reꝓbum uocate eos qͥa dñs

Expanded text:
ini eloquia casta, argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum ; definivit per similitudinem metalli candidi, quod sint eloquia casta argentum terrae igne examinatum, quod solet esse purissimum, quando frequenti fuerit decoctione mundatum. Examinatum quippe vel purgatum, contra illud ponitur, quod de peccatoribus ait: Labia dolosa in corde et corde. Et ut quamplurimum distaret agnosceres, addidit, purgatum septuplum. Qui numerus ad septiformem Spiritum videtur posse respicere, id est, timorem Dei, pietatem, scientiam, fortitudinem, consilium, intelligentiam, sapientiam; per quae Verbum divinum tanquam in succensis fornacibus manens, veritatis rutila coruscatione resplendet. Veve munditia castitatis. In Exodo: Omnis, qui percipit corde, offerat initia Domino aurum et argentum et aeramentum . Rursum argentum populus Judaeorum in Jeremia: Argentum reprobum vocate eos, quia Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ieunioꝵ necessitate conclusi. creatoris scibdant᷑
imꝑio. Allegoria est enim sic̃ iam sepe dictum
est. qͣndo aliud d̾r. ⁊ aliud sig̾cat᷑. Et q̃m diximꝰ
in hac parte dñm xp̃m loqui. constringe dic̃¬

Expanded text:
jejuniorum necessitate conclusi, Creatoris subdantur jejuniorum necessitate conclusi, Creatoris subdantur imperio. Allegoria est enim, sicut saepe jam dictum est, quando aliud dicitur, et aliud significatur. Et quoniam diximus in hac parte Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec ille eligit cui obediat
nec iste qͥbꝰ
houeribꝰ ingrauet᷑ intelligit.
Prohibet gͦ
huiꝰcemi homines. diabolicis fraudib insideri. ⁊ ui¬
tioꝵ hoñibꝰ ỹgrauari: ne male obediendo. suꝑbie
magis partibꝰ abdicant᷑. Uerum istis talibꝰ qͥd dicit
ẽẽ faciendrim: scilicet qd̾ animalibꝰ in prudentibꝰ.
his enĩ cõꝑationibꝰ: stultos homines u̾icati subi¬
cit in uitos. Nam qd̃ ait in freno: ad equũ ꝑti¬
net. F renum enĩ: a fero recinendum dictum est.
Ferum qͥppe: antiqui caballũ dixerunt. In came:
ad mulum respicit. Ergo hec duo animalia su¬
pͣdicta. habent ista retinacula. ut ad arbitͥum
iubentis incedant: ne suis uoluntatibꝰ efferant᷑.
Maxilla uͦ. adminicła st̃ animaliũ. qͥbꝰ esca
mandit᷑: ut corꝑi uita ꝓcuret᷑. Ip̃is gͦ maxillas
ꝑ figͣam allegoricam dicit᷑. mobedientibꝰ debere
constringi .i. copias uictuales partiꝰ dari: ut

Expanded text:
quia nec ille eligit cui obediat, quia nec ille eligit cui obediat, nec iste quibus oneribus ingravetur intelligit. Prohibet ergo hujuscemodi homines diabolicis fraudibus insideri, et vitiorum oneribus praegravari, ne male obediendo superbiae magis partibus addicantur. Verum istis talibus quid dicit esse faciendum? Scilicet quod animalibus imprudentibus. His enim comparationibus stultos homines veritati subdidit invitos. Nam quod ait, in freno, ad equum pertinet. Frenum enim a fero retinendo dictum est; ferum quippe antiqui caballum dixerunt. In camo ad mulum respicit. Ergo haec duo animalia supradicta cohibent ista retinacula, ut ad arbitrium jubentis incedant, ne suis voluntatibus efferantur. Maxillae vero adminicula sunt animalium, quibus esca manditur, ut corporis vita procuretur. Ipsas ergo maxillas per figuram allegoricam dicit inobedientibus debere constringi, id est copias victuales parcius dari, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ sermo gretꝰ. Frena dicta qd̾ equos fre¬
mere cogant. ł qd hec equi frendant .i. in
pͥmant dentibꝰ. ⁊ obmordeant. unde ⁊ nefrendes
ẽ. Iupati st̃ freni asꝑrimi : dicti aũt lupati a lupi¬
nis dentibꝰ. qͥ in eqͣles sunt. Unde etiã eoꝵ morsꝰ: ue¬
hem̾t᷑ obest camł Abenas ab habendo dictas. qd̾ his
retinacła. a retinendo lora. In his gͦ qͣtuor sp̃ebꝰ.
disciplina designat᷑ insolentiũ ⁊ brutoꝵ homi¬
num: unde psalmista ait. Nolite fieri sic̃ equuiꝰ
⁊ mulꝰ: qͣbꝰ ñ est intellectꝰ. In camo ⁊ freno max¬
illas eoꝵ constringe: qͥñ apꝓximant ad te. hic
iam gen̾alit̾ genꝰ humanũ cõmonet: ne uagis
subdat᷑ erroribꝰ. S ꝑscrutrin᷑: qͣre iste cõparatio¬
nes sint posite. Equꝰ sine discretione. sessoris ser
uit arbitrio: ⁊ aqͦcũq fu̾it ascensꝰ. excͣrit. Mulꝰ
añt patient᷑ accipit sartinas qͥb̃ fu̾it honeratꝰ. ⁊
ꝓ hoc utriq intellectum ñ
habent:

Expanded text:
 sermo. Frena dicta, quod equos fremere cogant, vel quod haec equi frendant, id est, imprimant dentibus et obmordeant. Unde et nefrendes est. Lupata sunt freni asperrimi. Dicti autnis dentibus, qui inaequales sunt, unde etiam eorum morsus vehementer obest. Camus. Habenas ab habendo dictas, qretinacula a retinendo. Lora . . . . In his ergo speciebus disciplina designatur insolentium et brutorum hominum: unde Psalmista ait: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus: in camo et freno maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te . Hinc jam generaliter genus humanum commonet ne vagis subdatur erroribus. Scrutemur quare istae comparationes sint positae. Equus sine discvit arbitrio, et a quocunque fuerit ascensus excurrit. Mulus autem patienter accipit sarcinas quibus fuerit oneratus; et pro hoc utrique intellectum non habent,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbator: ab agendo dẽs. Aurige autẽ du¬
ob colorib sunt: quib spetiẽ ydolatrie
uestiunt. Nam pͣsinꝰ terre. uenetꝰ celo. ⁊
.iiͦʳ. eqͦs uinxisse fertur: sicͥ uirgi¬
lius auctor est dicens. Primꝰ erictomiꝰ currꝰ
minue filius. de caduca in t̾ram libidine
ut fabule ferũt procreatꝰ: portentũ demo¬
nicũ. ĩmo dẏabolus qui pͥmꝰ iunoni currũ
dedicauit. Tali auctore: q̃drige producte st̃.¬

Expanded text:
est, verberator ab agendo dictus. Aurigae autem duest, verberator ab agendo dictus. Aurigae autem duobus coloribus sunt, quibus speciem idololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et quatuor equos junxisse fertur, sicut Virgilius auctor est dicens: Primus Ericthonius currus, e et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, imo diabolus, qui primo Junoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae s
Abbreviated transcription (Latin):
indignatꝰ rex tamꝙͣ pẽnas a flumine exi¬
geret: sagittam in undas misit. Nõ młto
post gͣui ualitudine correptꝰ : lum̃ amisit.
Qui post cecitatẽ uisu recepto: duos oboli¬
scos soli ꝯsecrauit. Oboliscꝰ enĩ sagitta di¬
cit᷑. Qui ideo in medio circo ponit᷑: qr per
mediũ mundum sol currit. medio autẽ
spacio ab utraq meta constitutꝰ oboliscꝰ.
fastigiũ sũmitatẽq celi significat: cũ sol
ab utroq spacio medio horaꝵ discrimine
tnscendit. Sũmo obolisco suꝑpositũ ẽ qd̃¬
dam auratũ in modũ flãme formatũ: qm̃
sol płimũ in se caloris atq ignis ht̃.ui.
qui est in ciuitate: quod ut ibi hoĩes damp¬
nati atq inclusi. ita hic equi cohercent᷑
equites uł pedites. Auriga ꝓpͥe dictꝰ.
ꝙ currũ agat ⁊ regat: siue ꝙ feriat iũ¬
ctos equos. Nam haurit. ferit. ut ⁊ la¬
tus haurit apertũ. Ip̃e est ⁊ agitator .i.

Expanded text:
indignatus rex tanquam poenas a flumine exiindignatus rex tanquam poenas a flumine exigeret, sagittam in undas misit. Non multo post gravi valetudine correptus, lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos obeliscos Soli sacravit. Obeliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio circo ponitur, quia per medium mundum sol currit. 2. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus obeliscus, fastigium summitatemque coeli significat, cum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obelisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se caloris atque ignis habet. qui est in civitate; quod, ut ibi homines damnati atque inclusi, ita hic equi cohercenturequites quod currum agat, et regat, sive quod feriat junctos equos. Nam haurit, FERIT, ut: Latus haurit apertum. 2. Ipse est, et agitator, id
Abbreviated transcription (Latin):
cat.: qd ñ putauerũt sub tecto ꝯsecrandũ quẽ
in aꝑto hñt. Est aut̃ circus om̃e illud spaci¬
um: quod cirtuire equi solent. hunc romani
dcm̃ putant a circuitu equoꝵ eo ꝙ ibi cͥcũ
metas equi currant. Greci u̾o a circe solis
filia. que patri suo hoc genꝰ certamiiis ĩsti¬
tuit. asserunt nũcupatũ: et ab ea circe ap¬
peslatõem argumentant᷑ fuit aut̃ maga
⁊ uenefica: ⁊ sacerdos demonũ. In cuiꝰ habi
tu ⁊ opere magice artes ⁊ cultꝰ ydolatͥe
rnamenta circi sunt: oua. meta. obo¬
liscus. carter. Oua honori pollucis
⁊ castoris ascribunt: qui illos ouo editos
credendo de cigno ioue ñ erubescũt. fingũt
aut̃ cĩtensia roiani ad causas mũdi re¬
ferre: ut sub hac spetie suꝑstitiones uani-¬
tatũ suaꝵ excusent.iiii. De metis.
nari uolunt: ab eo quod alicui emer¬
fert᷑: tali ex causa. Cum quodã tpr̃e
nilus iuolenta inundatõe egyptũ nocuiss:

Expanded text:
cat, quod non putaverint sub tecto consecrandum, quem cat, quod non putaverint sub tecto consecrandum, quem in aperto habent. Est autem circus omne illud spatium quod circuire equi solent. Hunc Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Graeci vero a Circe Solis filia, quae patri suo hoc genus certaminis instituit, adserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga et venefica et satu et opere et magice artes et cultus idolatrie Ornamenta circi sunt oliscus, carcer. Ova honori Pollucis et Castoris adscribunt, qui illos ovo editos credendo de cygno Iove non erubescunt. Fingunt autem Circensia Romani ad causas mundi referre, ut sub hac specie superstitiones vanitatum suarum excusent. De metis . nari volunt, ab eo quod alicui emenfertur tali ex causa. Cum quodam tempore Nilus violenta inundatione Aegypto nocuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
censes sacroꝵ causa ac demoniorũ.
gentiliũ celebratõib instituti st̃. Uñ ⁊ qͥ
eos expectant: demonioꝵ cultib inseruire
agebat᷑. ⁊ utiq ꝯmunis usus reatꝰ ñ erat.
s cũ ad ludos coactꝰ est naturał usus ad
demonioꝵ cultũ tnslatꝰ est. Itaq castori
⁊ polluci deputant᷑ hee species: quib eqͦs
a m̾curio distributos hystorie docent. Sed
⁊ neptunꝰ equestris ludi est quem greci ippon
appeslant. Sed ⁊ matti ⁊ ioui eqͥ st̃ in ludis
consecrati: ⁊ ip̃i q̃drigis p̾sunt. Circenses au¬
tẽ ludi. ideo dicti. ł a circueundo. ł qd̾ uͥ nẽ
mete sunt.olim gladii ponebant᷑. qͦs qͣdri¬
ge circuibant: ⁊ inde dcĩ curcenses ab ensib
circa qͦs curcebant. Siquidem ⁊ in littore
circa ripas fluminũ currus agitantes gla¬
dios in ordine in ripe littore ponebant: ⁊¬
erat artis equũ cura ꝑitula torquere. Inde
consecratꝰ ẽ a paganis. Cuiꝰ edes me¬
dio spacio ⁊ effigies de fastigio edis emi¬

Expanded text:
censes, sacrorum causa deorum ac gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant, demonum cultibus inservire agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus est. 2. Itaque et Castori et Polluci deputantur hae species, quibus equos a Mercurio distributos historiae docent; sed et Neptunus equestris ludi est, quem Graeci ἵππιον appellant; sed et Martis et Iovis in ludisconsecrati, et ipsi quadrigis praesunt. 3. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod ubi nunc metae sunt; olim gladii ponebantur, quos quadrigae circuibant, et inde dicti circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem in littore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae littore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde consecratus est a paganis, cujus aedes medio spatio et effigies de fastigio aedis emi
Abbreviated transcription (Latin):
bipennis dicit᷑ ꝙ ex utͣq parte habeat a¬
cutã aciem: qiͣ duas pennas. Pennũ enim
antiqui acutũ dicebant. Uñ ⁊ auiũ pen¬
ne qiͣ acute: et ecce nom̃ quod reseruauͭ
antiquitatẽ qr uet̾es pennas dicebãt nõ
pinnas. Hec et dolabra quod habeat duo
labra: nã seturis simplex est. Dextralis
dextere habilis. Ascia ab hastulis dcã :¬
quas a ligno eximit. Cuiꝰ diminutiuũ
est asciola. Est aut̃ manubrio breui. et ex
adu̾sa parte referens uł simplicẽ malleum
aut cauatũ. aut bicorne rastrũ. Scalprus
dr᷑ ꝙ scalpturis ⁊ foraminib sit aptꝰ. qͣi
scalpforus: cuiꝰ diminutiuũ scalpellus. Te¬
rebra uocata a u̾me ligni qui uocat᷑ tere¬
bra. quẽ greci teredonam uocant. Hinc dc̃a
terebra ꝙ ut u̾mis terendo forat. qͣi tere¬
fora. uł qiͣ tͣnͣsforans. Taratrũ qiͣ teratrũ.
Scosina dicta: ꝙ herendo scofam faciat.
De inuentione laneficii.

Expanded text:
bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat abipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutum dicebant; unde et avium pinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod ut vermis terendo forat, quasi terefora; vel quasi transforans. Taratrum, quasi teratrum. Scobina dicta quod haerendo scobem faciat. De
Abbreviated transcription (Latin):
stridore. Serre circiniq usum ꝑdices quidã
adolescens inuenit: quẽ puerũ dedalꝰ frat̾
mr̃is sue studiis ꝑdocendũ acceꝑat. Cuius
pu̾i tantũ ingeniũ fertur: ut dũ materie
diuidende cõpendiũ quereret spinã piscis
imitatus e ferro flãmã exasꝑans dentiũ
mordacitate armauit: quã serrã artifices
nũcupant. Pro cuius artis inuentõe: de¬
dalus magister eius inuidie liuore ꝑmo¬
tus. p̾cipitẽ puerũ ex arce deiecit. Dehinc
exulatus cretã abiit. ibiq aliquãdiu fuit
ut ferunt: ⁊ ex creta pẽnis uolauit. et in
ciliciã uenit. Circinꝰ dictꝰ: ꝙ uergendo effi¬
cit citculos. Huius modus duplicata line¬
a fit: que simplex per latitudinẽ extẽsa
fu̾at. Punctus autẽ iñ medio circini cen¬
trum a grecis dicitur: in cuiꝰ medio cũcta
conu̾gunt. Seturis uocat᷑. eo ꝙ ea arbo¬
res succidant᷑ qĩ succuris. Itẽ securis qͣi
semicuris: ex una enim parte acuta est

Expanded text:
stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae, studiis perdocendum acceperat. Cujus pueri tantum ingenium fertur, ut dum materiae dividendae compendium quaereret, spinam piscis imitatus de ferro laminam exasperans dentium mordacitate armaverit, quam serram artifices nuncupant. Pro cujus artis inventione Daedalus magister ejus, invidiae livore permotus, praecipitem puerum ex arce dejecit. Dehinc exsulatus Cretam abiit, ibique aliquandiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pennis volavit, et in Ciliciam ciat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis quasi semicuris; ex una enim parte acuta est,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ inde ea que sũt fcã uidemꝰ. Et materiã
u̾so posite utrosq parietes ꝯtineãt. Aliud
aut̃ sunt tigna aliud trabes. Tigna enim
iuncta. trabem faciunt. Trabes autẽ sunt:
cũ sint dolate. Tolus ꝓprie ẽ ueluti scutũ
breue quod in medio tecto ẽ: in quo trabes
coeunt. Cople uocate. qd̃ copulant in se
luctantes. Luctantes: ꝙ erecti inuicem
se teneant more luctantiũ. Agrantes. asse-¬
res ab asse dcĩ: qr soli ponunt᷑ neq ꝯiũcti.
Scindule eo ꝙ scindant᷑. idest diuidãt᷑.
Epigri ⁊ claui st̃: quib lignũ ligno
adheret. Claui aut̃ dcĩ. qiͣ calibi: q ex
calibe fiunt. idest ferro. Calibs enĩ ferrũ
ẽ. Tabule a uet̾ib tagule uocabant᷑: a te¬
gendo scilicet. Uñ ⁊ tegule. Cõmissura dr᷑
tabularũ ⁊iunctio. Sectio autẽ dcã a sequẽ¬
do ea que ceꝑit. Nan secare. sectari ⁊ sequi
est. Serre autẽ nom̃ de sono fcm ẽ. idest a

Expanded text:
quia inde ea, quae sunt, facta videmus; et materia quia inde ea, quae sunt, facta videmus; et materia erso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta trabem faciunt. Trabes autem sunt quum sunt dolatae. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab
Abbreviated transcription (Latin):
cludit calce uł luto lapides. Martellus.
machina. scale a scandendo. idest ascenden¬
do uocate: herent enim parietib. Scale
autẽ dicũtur aut une sint. aut plures.
qr nũi tantũ pluralis est nom̃: ut litt̾e̾
que epłam significant.xii. De lignariis.
ignarius gn̾alit̾ ligni opifer appel¬
lat᷑. Carpentarius speciale nomen
est. Carpentũ enĩ solũ facit: sicut nauicu¬
larius qr tantũ nauiũ fabricator est ⁊ ar-¬
tifex. Sarcitector dc̃us. ꝙ ex multis hinc ⁊
inde ⁊iunctis tabulis: unũ tecti sarciat cor¬
pus. Idem ⁊ tignarius: qr tectoria lignis in¬
cludit. lignũ uocatũ greca ethimologia: qr
incensũ in lum̃ ꝯũtit᷑. ⁊ in flãmã. Uñ lici¬
niũ dr᷑ ꝙ lum̃ dat. Mat̾i̾a inde dicit᷑ om̃e lig¬
nũ. quod ex ea aliquid efficiat᷑. uł si ad ianu¬
am referas. uł ad statuã mat̾i̾a erit. Ad
aliquid enim mat̾ia semꝑ accipienda est.
sicut elementa mat̾iam rerũ ẽẽ dicimus:

Expanded text:
cludit calce vel luto lapides. Martellus. cludit calce vel luto lapides. Martellus. Machina. Scalae ab scandendo, id est ascendendo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur, aut unae sint aut plures, quia numeri tantum pluralis est nomen, ut littrae quae epistolam significant. § 19 De lignariis. Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignum vocatum Graeca etymologia, quia incensum in lumen convertitur et in flammam. Unuod lumen det. Materia inde dicitur omne lignum quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad ianuam referas vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim materia semper accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
atq iterũ aceto admixto in pastillis di¬
uidit᷑ ⁊ in sole siccatur. hac obseruãtia
si lãminas ereas sarmentis suꝑpositis
parietũ ad normam fieri ⁊ ad ꝑpendicłm:
respondere oportet. Norma dc̃a greco uo¬
cabulo: extͣ quã nichil rectũ fieri potest.
Componit᷑ aut̃ ex trib regulis. ita ut
due sint binoꝵ pedum. t̾cia habeat pedes
duos. uncias decẽ: qͣs eqͣli crassitudine po¬
litas extremis cacuminib sibi iungit. ut
scemã trigoni faciant. id erit norma. Regu¬
la dc̃a ꝙ sit recta qͣiͣ rectula: et impedimen¬
tũ ñ habeat. Perpendiculũ ẽ qd̾ semꝑ appẽ¬
ditur. Deniq in fabrita nisi om̃ia ad ꝑpendi¬
est ut tuncta mendosa instruant᷑. ut aliqͣ
pͣua sint. aliqͣ cubantia. ꝓna ñ nulla. alia
supina: ⁊ ꝓpt̾ hoc uniu̾sa st̃ ꝯstructa. Line¬
a gen̾e suo appellata: qr fit ex lino. Trulle
nom̃ fc̃m. eo ꝙ trudit ⁊ detrudit: idest in¬

Expanded text:
atque iterum aceto admixto in pastillis diatque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas,parietum ad normam fieri et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Conponitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habet pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis cacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta quod sit recta, quasi rectula, et inpedimentum non habeat. Perpendiculum est quod semper adpeditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiest cuncta mendosa instruantur; ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina; et propter hoc universa sunt constructa. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum eo quod trudit et detrudit, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
si exuras ⁊ ꝯteras: adiecto glutino nitorẽ
cis bone igne excoquas: ⁊ aceto acerrimo su-¬
ꝑfuso extinguas madefcã spongia colorẽ
purpureũ reddet: eam ubi ꝯtriu̾is usta e¬
rit. Om̃e aut̃ atram̃tũ sole ꝑficit᷑. Om̃s
colores calcis admixtione corrũpũt᷑. meliñ
dc̃m qd̾ eius metalli ferax sit. una ex cicladi¬
bus insula melos noĩe. Est enim candidum.
nec utunt᷑ eo pictores ꝓpt̾ nimiã pinguedinẽ.
Anulare quod uocant candidũ ẽ. quo muli¬
ebres picture illuminant᷑: fit ⁊ ip̃m ex cre¬
ta admixtis uitreis gemimis. Cerussa fit
hoc mͦ. In uase enĩ aceto acerrimo impleto
sarmenta aminea in eodem uasculo collo¬
cabis: ⁊ suꝑ sarm̃ta tabulas plumbi te¬
nussimas pones: deinde uas diligentissime
claudes ilimesq ne aliqͥd inspiraminis ex-¬
eat. Post dies aũt triginta uas aꝑitur
⁊ ex distillatõe tabulaꝵ innata cerussa ĩ¬
uenit᷑. qd̾ ablatum ⁊ arefactũ teritur:

Expanded text:
si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem cis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveris usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur: omnes colores calcis admixtione conrumpuntur. Melinum dictum quod eius metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eum pictores propter nimiam pinguedinem. Anulare, quod vocant, candidum est, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemmis. Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeat. Post dies autem triginta vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur,
Abbreviated transcription (Latin):
cum in iudicis inuenit᷑ calamis: spuma
adherente limo. Est aut̃ coloris cianei:
mixturam purpure ceruleiq mirabilem
reddens. Est aut̃ alterũ genꝰ in purpureis
officinis. spuma in ereis curtinis inuatans:
quã infectores detrahentes siccant. Atramen-¬
tũ dcm̃. ꝙ sit atrũ. Cuiꝰ species ⁊ picture:
cotidiãno usui necessaria ẽ. Iste int̾ factici¬
os est. Fit enim ⁊ fuligine plurib modis
suꝑ ardentes tedas resina adiecta. lacuscło
edificato que fumũ retineat. Huic pictores
cũ aqͣ admiscunt gluten: ut illustrius re¬
splendeat. Ad festinatõem aut̃ oꝑis eti¬
am sarmentoꝵ ueterũ carbones cũ gluti¬
no triti. inducendis parietib atramenti
speciẽ reddunt. Sunt ⁊ qui uini fecem sic¬
catã excoquant affirmantes si ex bono ui-¬
no fex fu̾it indici speciem. idest atramen¬
tũ p̾bere. S et sarmentũ uue nigre uino
optimo tinctũ postea qmͣ siccitate aruerĩt

Expanded text:
cum in Indicis invenitur calamis, spuma cum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et picturae et quotidiano usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint,
Abbreviated transcription (Latin):
sãdarate simile ẽ: det̾ius iudicat᷑. Est ⁊¬
t̾ciũ genꝰ squamosũ quo miscet᷑ aureꝰ color:
ius earũ ut sãdarate s acrior. Ocra ⁊ ip̃a
in insula rubri maris toparon gignit᷑: uͥ
et sandaraca. Fit quoq ⁊ ocra exusta rubͥ¬
ca in ollis nouis luto circũlitis: que nmͣto
magis in camino arserit. tanto melior fit.
uenetũ ceruleum. temꝑare primũ alexã-¬
dria repꝑit. In italia ex arene pulu̾e et
nitͥ flore idẽ faciunt: s sicipriũ in forna¬
ce adustũ. huic permixtioni addas: uictoria¬
ni similitudo erit. Purpurissũ ex creta ar¬
gentaria cum purpuris parit̾ tinguitur:
bibetq eũ colorẽ celeriꝰ lanis p̾cipuũ. Est
tũ aliud qd̃ adhuc in uase rudib medicam̃¬
tis inebriatũ ꝓximũ ẽ: egesto eo addita cre¬
ta in ius idem. Et quociens id fcm̃ ẽ ele-¬
uatur bonitas p̾ciosissime purpure : causa
ẽ qd̾ scino maxime inficit᷑ rubeaq. Indi¬

Expanded text:
sandaracae simile est deterius iudicatur: est sandaracae simile est deterius iudicatur: est ureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretiosissimae purpurae causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. Indi
Abbreviated transcription (Latin):
nensi. Crisocola colore prassino est: dicta
ꝙ eius uena aurũ habere tͣdit᷑. Hec ⁊ in ar¬
menia nascit᷑: s ex macedonia ꝓbabilis ue¬
nit. fodit᷑ ex metallis ereis: cuius inuẽtio
argentũ atq indicũ ꝓdit. Nam uene eius
cum hiis hñt nature societatẽ. Cipͥa ab in¬
sula cipro. ubi plurima repperit᷑. Sandara¬
ca in insula rubri maris. Toporaton nascit᷑
colore cinnabari. odore sulphureo. Inuenit᷑
aut̃ in aureis ⁊ argentariis metallis. me¬
lior : quo magis rufa quoq magis uirus
redolet. ꝙͣqm ⁊ cerussa si correat᷑ in forna¬
ce sandaricũ facit: unde ⁊ color est flam¬
meus. Quod si torreat᷑ equa parte rubri¬
ca ad mixta: sandicem reddit. Arsenicum
quod latini ob colorẽ auri pigm̃tũ uo¬
cant. colligitur in ponto ex auraria ma¬
teria. ubi ⁊̃ sandarica optimũ ẽ: quod in
aureũ colorẽ transit purũ ⁊ fi̾sile. gra¬
cili uenarũ cursu. Quod u̾o pallidiꝰ aut¬

Expanded text:
nensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta nensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidi
Abbreviated transcription (Latin):
tum: ex quo ⁊ libroꝵ capita scribunt᷑. Ip̃m
est et pheniceũ appellatũ: ita eo ꝙ in siri¬
a colligat᷑ in littorib rubri maris: ubi
fenites inhabitant. Aliud est aut̃ sericum.
aliud siriacũ. Nam sericũ lana ẽ: quam se¬
res mittunt. Siriatũ u̾o pigmentũ qd̃ syri
fenices in rubri maris littorib colligunt.
Est aut̃ ⁊ int̾ facticios. Nam sepe fit aut
sinopide aut sandice mixtũ. Minium greci
pͥmi in ephesioꝵ solo inuenisse traduntur:
huius distillatio argentũ liquidũ gignit.
Minion aut̃ hoc quidã dicunt ẽẽ cinnabarin
Cinnabarin aut̃ a dracone ⁊ barro. idest ele¬
fanto cognominatũ. Aiunt enĩ draconũ ẽẽ
sanguinẽ: dũ implicant elefantos. Ruunt
enim belue ⁊ dracones obruunt᷑: quoꝵ fusꝰ
cruor t̾ram inficit: fit q pigm̃tũ qͥcquid
solo tinxit. Est aut̃ puluis coloris rubri.
Prasin creta uiridis: et si in aliquib terris
ꝓmiscue gen̾et᷑. optima aut̃ in libia cyre¬

Expanded text:
rum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyre
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit lumen atq umbras differentias¬
q coloꝵ. Uñ ⁊ nunc pictores prius umbͣ
quasdã ⁊ lineas fute ymaginis ducunt.
deinde colorib ꝯplent. tenentes ordinem
solis perficiunt᷑. siue ꝙ initio cola¬
bant᷑. ut summe subtilitatis existerent.
Colores aut nascunt᷑ aut fiunt. Nascũt᷑
ut sinopis. rubrica. paritoniũ. melinũ. fre¬
tia. auripigm̃tũ. Cet̾i fingunt᷑ aut arte
in ponto. ẽ inde nom̃ a sinope urbe accepͭ.
Species eius tres: rubra ⁊ minꝰ rubens. et
int̾ has media. Rubrica uocata. ꝙ sit rubͣ.
et sanguineo colori ꝓxima. Hec locis plu
rimis gignit᷑. s optima in ponto: uñ ⁊ pon

Expanded text:
invenit lumen, atque umbras, differentiasinvenit lumen, atque umbras, differentiasque colorum, unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducunt, deinde coloribus complent, tenentes ordinem sole perficiuntur, sive quod initio colabantur, ut summae subtilitatis existerent. Colores autem nascuntur aut fiunt, nascuntur ut sinopis, rubrica, paritonium, melinum, eretria, auripigmentum. Caeteri finguntur aut arte in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; u
Abbreviated transcription (Latin):
pariuilis crustis ac tessellis tinctis
in uarios colores. Tesselli aut̃ sunt a tesse
ris nõiati. idest a quadratis lapillis ꝑ di¬
minutõem uiii. De plastis.
lasticen est parietũ ex gipso effigies:
signaq expͥmere pingiq colorib
terra uł gipso similitudines. Nam imp̾ssa
argillã formã: aliquã face̾ plastis ẽ. Inde
⁊ ꝓchyplastꝰ est dc̃us homo: qui ex limo pͥ
recordationẽ mentẽ reducit. Pictura autẽ
dcã qiͣ fictura. Est enim ymago ficta. nõ
u̾itas. Hec fucata. idest ficto quodã colo¬
coloris excedũt. Et fidem dũ aug̾e ꝯten¬
dũt. ad mendatiũ proueniunt: sicut qui
chimerã tricipitẽ pingũt. ł scillam hoĩem
sursũ. caninis aut̃ capitib cinctam deorsũ.
Picturam aut̃ egyptii excogitau̾unt: pͥmũ
umbra hõis lincis circũducta. atq initio
talis. Secunda singulis colorib: postea di¬
u̾sis. Sicq paulatim ars ip̃a distinxit: et

Expanded text:
parvulis crustis ac tessellis tinctis parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios ris nominati, id est quadratis lapillis per diminutionem. § 15 De plastis. Plastice est parietum ex gypso effigies signaque exprimere pingique coloribus. terra, vel gypso, similitudines. Nam impressa argilla formam aliquam facere plastae est. Unde et protoplastus est dictus homo, qui ex limo prirecordationen mentem reducit. Pictura autem dicta, quasi fictura. Est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est, ficto quodam colotatis studio coloris excedunt, et fidem dum augere contendunt, ad mendacium provehunt, sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. 2. Picturam autem Aegyptu excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et
Abbreviated transcription (Latin):
illud ornamenti. ⁊ decoris causa edificiis
addit᷑: ut tectoꝵ auro distincta laq̃aria¬
⁊ p̾ciosissimi marmoris cruste ⁊ coloꝵ pit¬
aquearia sunt que cameram subregũt
⁊ ornant: que ⁊ lacunaria dicunt᷑ quod
lacus quosdam qͣdratos uł rotũdos ligno uł
gipso uł colorib habeant. pictos: cũ signis
int̾micantib. Principalit̾ aut̃ lacꝰ dr᷑: ut lu
cilius. Resultant edesq lacusq. Cuius di¬
minutio lacunar facit. ut horacius. Neq
aureũ mea renitet in domo lacunar. Inde
fit alia diminutio lacunariũ: ⁊ ꝑ antisti¬
con laqueariũ facit.ui. De crustis.¬
morati parietes crustati dicunt᷑. Qui
aut̃ marmora secandi in crustas excogitaue¬
rĩt. ñ ꝯstat. Fiunt aut̃ arena ⁊ ferro serra¬
q in p̾tenui linea. premente arenas tractu¬
q ip̃o secante: s crassior arena plus erodit
marmoris. Nam tenuis fabricis ⁊ politu¬
ris accõmodata est. uii. De litostrotis.
itostrote st̃ elaborata arte picture:

Expanded text:
illud ornamenti et decoris causa edificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris cruste et colorum picaquearia sunt que cameram et ornant, quae et lacunaria dicuntur, quod lacus quosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. Principaliter autem lacus dcilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facit.morati parietes crustati dicuntur. Quis autem marmora secandi in crustas rationem excogitaverit, non constat. Fiunt autem arena, et ferro, serraque in praetenui linea premente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam tenuis fabricis et polituris accommodata est. CAPUT XIV. De lithostrotis. ithostrota sunt elaborata arte picture
Abbreviated transcription (Latin):
dotale: et in occipitio uitta ꝯstrictũ. Hoc
greci ⁊ nr̃i tiaram uł galeriam uocant.
Machil qd̾ ẽ tunica talaris. tota iacĩctina.
habens ad pedes . lxxii. tintinnabula: totidẽ¬
q int̾mixta ac dependentia mala punica.
Ephoth quod int̾p̾tat᷑ latine suꝑindumẽ¬
tum. Erat enim palliũ suꝑhum̃ale . ex.iiiiͦʳ.
colorib et auro ꝯtextũ: hñs in utroq hu¬
mero lapides duos smaragdinos auro con¬
clusos: in quib sculpta erant noĩa patͥar¬
charum. Logicon qd̾ latine dr᷑ rationale
pannꝰ duplex auro. et .iiiiͦ. textus colorib
hñs magnitudinẽ palmi per qͣdrũ: cui ĩ¬
suꝑhum̃ale ꝯtͣ pectꝰ pontificis ad necteba¬
tur. Petalũ aurea lãmina in fronte pon¬
tificis: que nom̃ dei tetͣgramaton hebrai-¬
cis litt̾is habebat scriptũ. Bradin siue fe¬
minalia .i. brace linee usq ad genua per

Expanded text:
dotale, et in occipitio vitta constrictum: hoc dotale, et in occipitio vitta constrictum: hoc Graeci et nostri tiaram vel galeam vocant. Machin, quod est tunica talaris, tota hyacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula, totidemque intermista ac dependentia mala punica. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale, ex quatuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logion, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quatuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui insuperhumerali contra pectus pontificis annectebatur. Petalum, aurea lamina in fronte pontificis, quae nomen Domini tetragrammaton hebraicis litteris habebat scriptum. Badim sive feminalia, id est, bracae lineae usque ad genua per
Abbreviated transcription (Latin):
multis ingeniis p̾dicant.
Hanc enĩ pͥmam laneficii
usum monstrasse: hanc ⁊̃
telam ordinasse ⁊ colorasse la nas ꝑhibẽt.
Oliue quoq hanc dicunt inuẽtricẽ ⁊ fa¬
brice: multarũ q artiũ reꝑtricẽ. Ideoq il¬
li uulgo opifices supplicant: s hoc poe¬
tice fingitur. Non enim minerua istaꝵ
artiũ pͥnceps ẽ.: s qr sapientia ĩ capite
hõis eẽ dr᷑. et minua de capite iouis na¬
ta fingit᷑. hoc est ingeniũ. Ideoq sensus
sapientis qui inuenit om̃ia in capite est.
lentius est ingenio quo regũt᷑ om̃ia. ⁊ u
niuersa .ii. De ueste sac̾dotali in lege.
mentoꝵ. Poderis est sacerdotalis line¬
a corpori adstricta. et usq ad pedes descendẽs
uñ ⁊ nũcupata. quã uulgo camisiam uocãt.
sabanet cingulũ sac̾dotale rotundũ polimi¬
ta arte ex cocco. purpura. iacinctoq con¬
textũ: ita ut flores atq gemme in eo uide
rentur ẽẽ distincte. Pilleum ẽ ex bisso ro¬
tundũ qiͣ spera media caput tegens sacer¬

Expanded text:
multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam laneficii usum monstrasse. Hanc etiam telam ordisse, et colorasse lanas perhibent: olivae quoque hanc dicunt inventricem, et fabricae, multarumque artium repertricem. Ideo illi vulgo opifices supplicant: sed hoc poetice fingitur. Non enim Minerva istarum artium princeps est: sed quia sapientia in capitehominis, et Minerva de capite Jovis nata fingitur, hoc est, ingenium, ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. lentius est ingenio, quo reguntur universa. CAPUT XXI. De veste sacerdotali in lege. 1. mentorum. Poderis est sacerdotalis linea corpori astricta, et usque ad pedes descendens: unde et nuncupata, quam vulgus camisiam vocat. Abaneth est cingulum sacerdotale, rotundum, polymita arte ex cocco, purpura, hyacinthoque contextum, ita ut flores atque gemmae in eo esse viderentur distinctae. Pileum est ex bysso rotundum, quasi sphaera media, caput tegens sacer