comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tractis moitui : pauci debilitati reꝑtisiuiui : Veruntam̃ necilla cassatas quae uiro huic ab ipsoutitadicã angelo cdii sunt effata. Nã ueniens omnẽ donũ
suã in colum̃ repperit tantũ funera ꝓpinquorũ quẽ in alis domibus effecta fuerant lam̃ tabat : Protex q̃ eũ in medio iniquor dexteradni cũdomosua sal¬
uatusq est apericulis mortis acuelut memorat loth quod da insodomis At ingalliis mas siliensimn ꝓuntiã morb s ae penominat᷑ inuasit : Ande¬
giuos nãnetios atq caeno manni cos ualida famis ob pressit : initia seni haecdo lor̃ uixta illud quod dns ait ineuangelio : Er pestilentie et fames eitre

Expanded text:
tracti sunt mortui, pauci debilitate reperti sunt vivi. Verumtamen nec illa cassata sunt, quae viro huic ab ipso, ut ita dicam, angelo Domini sunt effata. Nam veniens, omnem domum tracti sunt mortui, pauci debilitate reperti sunt vivi. Verumtamen nec illa cassata sunt, quae viro huic ab ipso, ut ita dicam, angelo Domini sunt effata. Nam veniens, omnem domum suam incolomem repperit, tantum funera propinquorum, quae in aliis domibus effecta fuerant, lamentabat, protexitque eum in medium iniquorum dextera Domini cum domo sua, salvatusque est a periculis mortis ac velut memoratus Loth quondam in Sodomis. At in Galliis Masiliensim provintiam morbus saepe nominatus invasit. Andecavos, Namneticos atque Cenomanicos valida famis oppressit. Initia sunt enim haec dolorum iuxta illud quod Dominus ait in euangelio: Erunt pestilentiae et fames et
Abbreviated transcription (Latin):
tã deꝑsonali quã desonitu ruinae. haebes effectus ruit interrã et factus ẽ uelut mortuus Eleuansq: iterũ urillemanũ cũ sudario quasisuꝑaliã me¬
dietatẽ urb̵ ad p̃hensus est̃ duobus socus quicũ eoerant . atq obsecratꝰ t̃ribilibus sa cram̃tis ut indulgeret medietatiurb̵ nerueret mitigat᷑q a fu¬
rore sustinuit manu suã atq eleuans hominẽ qui corruerat intra ait: Vade ad domũ tuã netimeas filiieni tui cũixore etomni domutua salus
necquic quã exeisperut : Custodiuit enĩte oratio assidua etelrmosine quas cotidie eercesin pauperes : Et haecdicens discesser a boculis euis necei
apparuer ultra Il leuit̃ regressus inurbe repperit urbis medietatẽ dirutã atq subuersa cũ hominib pecorib q ẽ quib non nulli aruinis deincepsex¬

Expanded text:
tam de persona viri, quam de sonitu ruinae hebes effectus, ruit in terram et factus est velut mortuus. Elevansque iterum vir ille manum cum sudario, quasi super aliam metam de persona viri, quam de sonitu ruinae hebes effectus, ruit in terram et factus est velut mortuus. Elevansque iterum vir ille manum cum sudario, quasi super aliam medietatem urbis, apprehensus est a duobus sociis qui cum eo erant, atque obsecratus terribilibus sacramentis, ut indulgeret medietati urbrore, sustenuit manum suam, atque elevans hominem, qui corruerat in terram, ait: 'Vade ad domum tuam. Ne timeas! Filii enim tui cum uxore et omni domo tua salvi sunt, nec quisquam ex eis periit; costodivit enim te oratio assidua et elymosinae, quas cotidiae exercis in pauperes'. Et haec dicens, discesserunt ab oculis eius nec ei apparuerunt ultra. Ille autem regressus in urbe, repperit urbis medietatem dirutam atque subversam cum hominibus pecoribusque, ex quibus nonnulli a ruinis deinceps ex
Abbreviated transcription (Latin):
non potuisent egenũ am quocibũ capore possit E gressus foris porta ũmox inrueret repperit uiriui inuestealba cũ diobus alis ftante quẽ aspiciensqua¬
silot hille antiqua memoratus instoria terrore suffusus aut : Et forsitan peregrinus ẽ dominus meus dignetur accederea d dominũ seruisiu
etsumptoepulo quiescite in stratu mane aut̃ ꝑficisciminiuiã quã uolueritis Cur ille quierat semor tenens sudariũ in manusua ait : Nonpote¬
teraso homodi cu sunene uro hanc urbẽ saluare nesubuerteretur eteleuans manũ et excus sit sudariũ quod tenehat suꝑmedietatẽ urbis et statĩ
corruer omiiaedificia uel quodcũq: ibistructũ fuit : Ibiq appressis senescũ in fantibus uiricũmuli erib: atq: ut̃q sexus interiit Quo dillecernens

Expanded text:
non potuisset egenum, cum quo cybum capere possit, egressus foris portam, cum nox inrueret, repperit virum in veste alba cum duobus aliis stantem, quem aspiciens, quanon potuisset egenum, cum quo cybum capere possit, egressus foris portam, cum nox inrueret, repperit virum in veste alba cum duobus aliis stantem, quem aspiciens, quasi Loth ille antiqua memoratus historia, terrore suffusus, ait: 'Et forsitan peregrinus est dominus meus, dignetur accedere ad domum servi sui, et sumpto aepulo, quiescite in strato; mane autem proficiscimini viam, quam volueritis'. Cui ille, qui erat senior, tenens sudarium in manu sua, ait: 'Non poteras, o homo Dei, cum Simeone vestro hanc urbem salvare, ne subverteretur?' Et elevans manum, excussit sudarium quod tenebat super medietatem urbis, et statim conruerunt omnia aedificia vel quodcumque ibi structum fuit; ibique obpressi sunt senes cum infantibus, vi
Abbreviated transcription (Latin):
suellinis inmixtis sub positis ardentib facib succendere nisi s : Secd nequaquã abigne apparatis incendi comprehendit. Sicq uidentes magno¬
liadirecesserãbeã Audita aut̃ quidã eps istius memorati sacerdotis abductionẽ direx p̃ciuĩ ꝑ homines suas ad regẽꝑsarũ quod ille susceptũ
relaxauit a seruitutis uinculo epm̃ istũ Ex his ergo discetdens regionib gallias est adgresus ut aliquid consolationis a deuots acciperet qui nob̵
ut prefati sumus superius haecretulit : Homo erat in antiochia ualde deuotꝰ in elrmosinis coniugẽ adiberos habens : Necunquã eii nomniuuita
sua dispraetirut postquã quidã ꝓpriũ habere coepit. quodsine pupere ȩpulũ praclidas sec : ł licunade cũcirtiis set urbẽ usquea duesperũ etreperir

Expanded text:
suellinis inmixtis, subpositis ardentibus facibus, succendere nisi sunt; sed nequaquam ab igne apparatum incendii conpraehendit, sicque videntes magnasuellinis inmixtis, subpositis ardentibus facibus, succendere nisi sunt; sed nequaquam ab igne apparatum incendii conpraehendit, sicque videntes magnalia Dei, recesserunt ab ea. Audita autem quidam episcopus istius memorati sacerdotes abductionem, direxit pretium per homines suos ad regem Persarum. Quod ille susceptum, relaxavit a servitutis vincolum episcopum istum. Ex his ergo discedens regionibus, Gallias est adgreut praefati sumus superius, haec retulit. Homo erat in Antiochia valde devotus in eleemosynis, conjugem ac liberos habens; nec unquam ei in omni vita sua dies praeteriit, postquam quiddam proprium habere coepit, quod sine paupere epulum praelibasset. Hic una die cum circumisset urbem usque ad vesperum, et reperire
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃ quistatima dargento ratinsimurbe quanunc strate burgũ uocant deduetusexilio condempnatus est : Incuius locoromulfus filius iupiducis
iãpres biterio honore predtꝰ epscopus subro gatꝰẽ sprphano abbatis officio quibas ilioe scirenigi prert romoto multaeni auri argen¬
tiq: in hiuusepis copi ragestũ pondera sunt reꝑta : Quae aut̃ deillamiquitatis malitia erant regalibusthes auris sunt in lata que aut̃ detribu¬
tisutreliqua ratione ȩcdesie inuentes birdicta: Annogit᷑xii childeberthi gundi chriniaut xxxregũ qudẽ ep̃s detrasnuris¬
partibus adturomeã urbẽ aduent nomine simon hienob̵ euersionẽ anthiochie urb̵ enuntiauit adserens sedearmenia in persida captiuatis
fuisse rexeni ꝑsarũ inrupto armeniorũ t̃mino pradasegit eclesi sq: ignis suecendit edhunc sacerdotẽ cũpopulos uo ut doxamꝰ captiuum abdix̃

Expanded text:
verunt. Qui statim ad Argentoratinsim urbem, quam nunc Strateburgum vocant, deductus, exilio condemnatus est. In cuius locum Romulfus, filius Lupi ducis, verunt. Qui statim ad Argentoratinsim urbem, quam nunc Strateburgum vocant, deductus, exilio condemnatus est. In cuius locum Romulfus, filius Lupi ducis, iam presbiterii honore praeditus, episcopus subrogatus est, Epifanio abbatis officio, qui basilicae sancti Remegii praeerat, remoto. Multa enim auri argentique in huius episcopi regestum pondera sunt reperta. Quae autem de illa iniquitatis militia erant, regalibus thesauris sunt inlata; quae autem de tributis aut reliqua ratione eclesiae inventa sunt, inibi de transmarinis partibus ad Toronicam urbem advenit nomine Symon. Hic nobis eversionem Anthiociae urbis enuntiavit, adserens se de Arminia in Persida captivatum fuisse. Rex enim Persarum, inrupto Arminiorum termino, praedas egit eclesiasque igne succendit et hunc sacerdotem cum populo suo, ut diximus, captivum abdu
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotẽdii contuentes fuissẽ satellitẽ suspirantes delis triduani temporis spatiũ dep̃cant᷑ trac tndi sclicet ut forsitan resipis censeridius
ullũ modũ reperire passet ꝑ quẽse abhis noxis quae ei obiciebunt᷑ excus areualeret sed inluicescente diȩc̃tia conuenientes mec desiã in troga¬
epscipo suliqud exicisatines saberet ediceret A tl le confuistusat ad sententiãdindũs ipcupabile tiemnorimm Nãegonouime obierinenma¬
iestatisreu eẽ mortis quisepercontra iti litatẽ huusregis matris qeus ali acꝑmtuc onsilu multa fuisse gesta cermina qubus omulligilliaru
loca depopulate sunt : H acepi audientes acdlam̃tantes fratris ob probriũ obtenta uta ipsu a bordine sacerdotali lettis canonu sanctionbius reno¬

Expanded text:
sacerdotem Domini contuentes fuisse satellitem, suspirantes de his triduani temporis spatium deprecantur tractandi, scilicet ut forsitan resipiscens Egidius sacerdotem Domini contuentes fuisse satellitem, suspirantes de his triduani temporis spatium deprecantur tractandi, scilicet ut forsitan resipiscens Egidius ullum modum repperire possit, per quem se ab his noxis, quae ei obiciebantur, excusare valeret. Sed inluciscente die tertia, convenientes in eclesia, interrogaepiscopo, si aliquid excusationis haberet, ediceret. At ille confusus ait: 'Ad sententiam dandam super culpabilem ne moremini; nam ego novi, me ob crimen maiestatis reum esse mortis, qui semper contra utilitatem huius regis matrisque eius abii, ac per meum consilium multa fuisse gesta certamina, quibus nonnulla Galliarum loca depopulata sunt'. Haec episcopi audientes ac lamentantes fratres obproprium, obtenta vita, ipsum ab ordine sacerdotali, lectis canonum sanctionibus, remo
Abbreviated transcription (Latin):
sis alt̃ catiodiutius traheret᷑ ad fuit etabba eprphanius basilicȩ sc̃i remigii dicens quod duomilia aureorũ speciesq multas ꝓconseruandafio¬
ohilperici amicitia accepisset Adstiter q̃ etia edegati quicũeodẽ ad memoratũr egẽ fuerantdicentes quia nob̵ relictis soluscũ eodẽ dicius culi¬
atus ẽ dequbis uerb̃ mulil intelleximꝰ nisupradieti excidi ꝓsecutionẽ in posterũ cognos centes : Haec conegante abbaquifuerat sẽp̃ inhis c̃silu
artanis particeps locu hominẽ: d nominat ubi et quiaureos quos diximꝰ detulis et etqualit dexcidio regionis acregisgunthc hrãni c̃uenti
fuerat utgestũẽ exoidine enarrauit que etil le coniunct᷑ deincepse confessus : Haecaudientes epis copi qui euocatisuerant etinitiantis ma

Expanded text:
usis altercatio diutius traheretusis altercatio diutius traheretChilperici amicitia accepisset. Adsteteruntque etiam et legati, qui cum eodem ad memoratum regem fuerant, dicentes, quia: 'Nobis relictis, solus cum eodem diutius collocutus est; de quibus verbis nihil intelleximus, nisi supradicti excidii prosecutionem in posterum cognuscentes'. Haec eo negante, abba, qui fuerat semper in his consiliorum archanis particeps, locum hominemque denominat, ubi et qui aureos, quos diximus, detulisset, et qualiter de excidio regionis ac regis Gunthchramni conventum fuerat, ut gestum est, ex ordine denarravit. Quae et ille convictus deinceps est confessus. Haec audientes episcopi, qui evocati fuerant, et in tantis malis
Abbreviated transcription (Latin):
thi acchilpericiregis in quibus tenebat᷑ in sertũ ut eiectogunthichra noregi hiduo reges intse eius regnũ urbes que diuiderent Sednegauit
haecrex cu suo factũ c̃silio diodicens qr tucõmis sisti patruos meos utint᷑ illos bellũ ciule consurgerit undefactũ ẽ ut commotus exercitus hituri¬
cas urbem pagũ questã pensum uel mediola nensẽ castrũ ad tererent aci que depopularent in quobello multi int̃emptis : Quorũ utputo anime
er̃ diiudicio detius manibus requirendȩ haec episcopus negare ñ potuit scripta enĩ sta in regestũchilpericiregis in unũ scriniorũ parit sreꝑta
attunc a deũ puener̃ quando inter empto chilperico thesaurieius decalensiparisi acȩ urbisuilla ablatia deundẽ delatis : Cũq dehiũ cemodica¬

Expanded text:
rti ac Chilperici regis, in quibus tenebatur insertum, ut ejecto Guntchramno rege, hi duo reges inter se ejus regnum urbesque dividerent: sed negavit rti ac Chilperici regis, in quibus tenebatur insertum, ut ejecto Guntchramno rege, hi duo reges inter se ejus regnum urbesque dividerent: sed negavit haec rex cum suo factum consilio, dicens: Quid tu commisisti patruos meos, ut inter illos bellum civile consurgeret? Unde factum est ut commotus exercitus Biturigas urbem, pagumque Stampensem, vel Mediolanense castrum attererent atque depopularentur: in quo bello multi interempti sunt, quorum, ut puto, animae erunt Dei judicio de tuis manibus requirendae? Haec episcopus negare non potuit. Scripta enim ista in regesto Chilperireperta ac tunc ad eum pervenerunt, quando, interempto Chilperico, thesauri eius de Calensi Parisiacae urbis villa ablati ad eundem dilati sunt. Cumque de huiuscemodi ca
Abbreviated transcription (Latin):
tuncreferenderius fuerat cuius sibisibs criptio meditata tenebat ac fuit ngat sub scripsis se confictaenum erat manus euis in huius precepti¬
onis sorpta Inhancigt cuusa primiẽps fallex reꝑtusest Posthec epstle platesint in quibus multa depperis orunichuastenebantr¬
cisa non fuerit. culms quuiterris est editus non arescit : Vnde prorsus manifestũ ẽ ideohae scripiti ut superita abrune childe filiuseius obiprimeret᷑¬
Negauit se episcopus hasepistolas uelnissȩ su o nomine uelsuscepisse arescripto chilperici sed puer eius familiaris ad fiut quihec notariũ titulis ꝑ
thomoscarthar.ũ. ep̃ hen satenebat undeñ dubiui fuit residentibus iuec ab eodẽ directa : Deinde plate sunt pactiones quasi ex nominechildebe¬

Expanded text:
tunc refrendarius fuerat, cuius ibi subscriptio meditata tenebatur, adfuit, negat se subscripsisse. Conficta enim erat manus eius in huius praeceptitunc refrendarius fuerat, cuius ibi subscriptio meditata tenebatur, adfuit, negat se subscripsisse. Conficta enim erat manus eius in huius praeceptionis scripta. In hac igitur causa primum episcopus fallax repertus est. Post haec epistulaincisa  c. excisa non fuerit, culmus qui terris est editus non arescit. Unde prorsus manifestum est ideo haec scripta, ut superata Brunechilde filius ejus opprimeretNegavit se episcopus has epistolas vel misisse suo nomine, vel suscepisse a rescripto Chilperici. Sed puer ejus familiaris adfuit, qui haec notarum titulis per tomos chartarum comprehensa tenebat: unde non dubium fuit residentibus, haec ab eodem 513 directa. Deinde prolatae sunt pactiones quasi ex nomine Childebe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpostio prima haee fuit Dic mihicepiscope quidtibi uisum fuit utrelictorge incuus urbe epscoipaleonis fruebaris chil perici tere¬
gis anicitias subderes. qui semꝑ inumicus domino nrtõ regefiuisse ꝓbet᷑ quipatrẽ eus interfecit matrẽ exlio condepnauit ragnuq ꝑuasit
et ulisurbibis quasutdhamnꝰ inquo paruasionisordinesuio domno sibiugut tuiabeode possesionuꝰ fiscilũ predianer usti Aiecaleres¬
pondit. quod fuerim anicus regis chilperici negare non potero
non tam̃ contrautilitate regis chil deberthi haec amititia pullauit
Nilla suero quas menoras ꝑistiusregis cartiusemeru : Tunc ꝓferens eas den in publico negat rex sehec largitũ fuisse : Requisitusq octo qui

Expanded text:
propositio prima haec fuit: Dic mihi, o episcope, quid tibi visum fuit, ut relicto rege, in cujus urbe episcopatus honore fruebaris, Chilperici te repropositio prima haec fuit: Dic mihi, o episcope, quid tibi visum fuit, ut relicto rege, in cujus urbe episcopatus honore fruebaris, Chilperici te regiis amicitiis subderes, qui semper inimicus domino nostro regi fuisse probatur, qui patrem ejus interfecit, matrem exsilio condemnavit, regnumque pervasit, et in his urbibus, quas, ut diximus, iniquo pervasionis ordine suo subjugavit, tu ab eodem possessionum fiscalium praedia meruisti? Ad haec ille respondit: Quod fuerim amicus regis Chilperici, negare non poteronon tamen contra utilitatem regis Childeberthi haec amicitia pullulavit. Villas vero, quas memoras, per istius regis chartas emerui'. Tunc proferens easdem in publico, negat rex se haec largitum fuisse; requesitusque Otto, qui
Abbreviated transcription (Latin):
defessus acd dacitu: Ibique subcustodia degens rexepiscoporũ artes siri ad eus examinatione p̃cepit sclicet ut in m itiom̃ sisoctaui
apiduri duinensinirben adeẽdeberent : Tincabalis suterdotibus increpatis curhomine absq audientia aburberapi etincuis tohiare¬
trud̃i p̃cepisset ꝑiisit eũ a durbẽ suã redire drigens epistolas it supra diximis adomines regnisui ponti fices ut mediomense nono ad
cuiscuen dũ inurbe supradeta ades̃ deberent Prantens pliuȩ ulide aque innense rgor into lerabilis dissditȩ lutoui e aonnes
sinare exatdboites sel paeptioni regie obs stre ne quuerunt: Denq conienientes ꝑtractuatisint usq mettensimurbem ibiqietpne¬
fatus egedius adfut toierex menicis eus sibi regionsq prodtorẽ ec̃pmintians emodũ eduice adugotiũ dirigit ꝓsequendũcaui

Expanded text:
defessus, adducitur; ibique sub custodia degens, rex episcopos arcessiri ad ejus examinationem praecepit, scilicet ut in initio mensis octavi defessus, adducitur; ibique sub custodia degens, rex episcopos arcessiri ad ejus examinationem praecepit, scilicet ut in initio mensis octavi apud Viridunensem urbem adesse deberent. Tunc ab aliis sacerdotibus increpitus, cur hominem absque audientia ab urbe rapi et in custodiam retrudi praecepisset, permisit eum ad urbem suam redire, dirigens epistolas, ut supra diximus, ad omnes regni sui pontifices, ut medio mense nono ad discutiendum in urbe supradicta adesse deberent. Erant autem pluviae validae, aquae immensae, rigor intolerabilis, dissolutae luto viae, amnes littora excedentes: sed praeceptioni regiae obsistere nequiverunt. Denique 512 convenientes, pertracti sunt usque Mettensem urbem: ibique et praefatus Egidius adfuit. Tunc rex inimicum eum sibi regionisque proditorem esse pronuntians, Ennodium ex duce
Abbreviated transcription (Latin):
Alios manibus incisis relinquunt non nullis nares auresq amputatatis acridiculũ laxauer : Pleriq: tam̃ exuinc tissuppliciorũ genera
metuentes ꝓpriis se confodere mucronib: Non nulli etiã int̾supplicia defecer̃ utregis ultio patraretur
Sunni grsilus uero iterũtorm̃tis addicit᷑ ac cotidie uirgis. loris que ģdit᷑ et tomputres centibus uul neribus cu primũ decurrente
pure coepis sent ipsa uulnera claudi iterũ renouabat᷑ ad poenã in his torm̃tis nonsolũ demorte chilperici regis : Ueruetiã diuersa
scelera seud nissis se c̃ fessus est int̃quas c̃fessiones addidit etiã egediũ rem̃sim epm̃ sotiũ fuisse in illo rauhingi ursionis acberthefredi
consilo adinterficierdũchlde berthũ ragem nemora raptur ep̃s etad ne tensimurbem cumes set ualde abegretatione longinqua

Expanded text:
alios manibus incisis relinquunt, nonnullos auribus naribusque amputatis ad ridiculum laxaverunt. Plerique tamen ex vinctis, suppliciorum genera alios manibus incisis relinquunt, nonnullos auribus naribusque amputatis ad ridiculum laxaverunt. Plerique tamen ex vinctis, suppliciorum genera metuentes, propriis se confodere mucronibus; nonnulli etiam inter supplicia defecerunt, ut regis ultio patraretur. XIX. Sunnigisilus vero iterum tormentis addicitur, ac quotidie virgis lorisque caeditur; et computrescentibus vulneribus, cum primum decurrente pure coepissent ipsa vulnera claudi, iterum renovabantur ad poenam. In his tormentis, non solum de morte Chilperici regis, verum etiam diversa scelera se admisisse confessus est: inter quas confessiones addidit etiam Egidium Rhemensem episcopum socium fuisse in illo Rauchingi, Ursionis ac Berthefredi consilio ad interficiendum Childebertum regem. Nec mora rapitur episcopus, et ad Mettensem urbem, cum esset valde ab aegrotatione longinqua
Abbreviated transcription (Latin):
ebeppolinũ intfectũ etexeratũ fiuisse conlisũ : Ante hos uerodes cũrex moratoriũ domus ariligensis in gredetur uiderpuer
eius hominẽ ignotũ emines ad stante dixerq̃ adeũ quisestu etundeuens aut quod est opustuũ nonenĩ a nob̵ agnosceris : Illo quoque
respondente quia de uob̵ sũ dicto citius eiectus extraoratoriũ int̃rogat᷑ nec inora confitet᷑ dicens ac fredegunde regina setrans mis su
adint̃ ficiendũ rege : Dixitq Duo decimiuri sumus abea transimissi sexhicuenimꝰ aliuero sexsuassi onas remanser ad decipiendũ filiũ
regis etego cumlo cũ prestulans ut regẽ childeberthuĩ inoratorio ꝑcutere destinare timore ꝑt̃ritus non deliberaui implere quo duolu¬
Haec cũdxisset confestim seius datus suppliciis diuersos nominat socios quibus ꝑloca singula in quisitis alios carceribus mancipiant:

Expanded text:
nventum fuisset, abscedere iussi sunt. Ante hos vero dies cum rex in oraturium domus Mariligensis ingrederetur, viderunt pueri nventum fuisset, abscedere iussi sunt. Ante hos vero dies cum rex in oraturium domus Mariligensis ingrederetur, viderunt pueri eius hominem ignotum eminus adstantem dixeruntque ad eum: 'Quis es tu et unde venis, aut quod est opus tuum? Non enim a nobis agnusceris'. Illo quoque respondente, quia: 'De vobis sum', dicto citius eiectus extra oraturium, interrogatur. Nec mora, confitetur, dicens a Fredegunde regina se transmissum ad interficiendum regem, dixitque: 'Duodecim viri sumus ab ea transmissi, sex hic venimus, alii vero sex Sessionas remanserunt ad decipiendum filium regis. Et ego cum locum praestulans, ut regem Childeberthum in oraturio Haec cum dixisset, confestim saevis datus suppliciis, diversos nominat socios; quibus per loca singula inquisitis, alios carceribus mancipant,
Abbreviated transcription (Latin):
ad gunth chrãnũ regẽ accesser dicentes quia ebracharius dux acuilicarius comes accepta pecinia auuaraco exercitũ perire fecissent
quadecausa ebracharius p̃sentat᷑ multũ conuitiis actus arege a p̃sentia eius discedere iussus ẽ iuilichario comite perfugas latitante :
eius fuisset nuntiatus unde factue ut egrediens decauil lonno quasiparisius actederecipiens us que adtminos senoniceurbis ace¬
deret sedcui audis set conualu isse puerũ dentinere est regressus: Dedcu eũ fredegundis mateiuis disperatu uidisset multũ pecumiȩ
adbasilica scĩmartini uouit etic puermelius agere iuisus est sedetui a rocũ nuntios dirigit ut qui ad huc captiui inbrit tanis dexer¬
citugunth chrãni regis retinebantur ꝓ huiuis uita ab soluerent᷑ quod itauua racus impleuit Vnde manifestatũ ẽ hnuus mulieris ciudi¬

Expanded text:
a Gunthchramnum regem accesserunt, dicentes, quia Ebracharius dux ac Wiliacharius comes, accepta pecunia a Waroco, exercitum perire fecissent. a Gunthchramnum regem accesserunt, dicentes, quia Ebracharius dux ac Wiliacharius comes, accepta pecunia a Waroco, exercitum perire fecissent. Qua de causa Ebracharius praesentatus, multum convitiis actus a rege, a praesentia eius discedere iussus est, Wiliachario comite per fugas latitante. ejus fuisset nuntiatus: unde factum est, ut egrediens de Caderet. Sed cum audisset convaluisse puerum, de itenere est regressus. Sed cum eum Fredegundis, mater eius, disperatum vidisset, multum pecuniae ad basilicam sancti Martini vovit, et sic puer melius agere visus est. Sed et Warocum nuntios dirigit, ut, qui adhuc captivi in Brittaniis de exercitu Gunthchramni regis retenebantur, pro huius vita absolverent
Abbreviated transcription (Latin):
illorepererat uinculis alligat resistent̃ int̃fecit non nullis quicũ caballis torrentẽ transmere uoluer : ab ipsius torrentis in petu in
marideiectis demersisunt posteamulti a coniuge uua roci cucereis et tabulis quasi liberi etadͥꝓpria sunt regressi : Hxercitus uero ipse
qui prius transierat metuens ꝑuiã illã quauenerat regredi Nefortemala quae fecerat paret᷑ ad andecauã urbe dirigit meduanetor¬
rentis ex petens potẽ sed parua quae prius transitmanus adipsũ quẽ in p̃sentisumus pontẽ spoliati. cesi eta domne ledecus s redacti
ꝑturonicũ uero transeuntes p̃das agentes multos expoliauer inopinantes eni reppererant in colas loci: Multi tam̃ de hocexercitu

Expanded text:
illo repperierat, vinculis alligat, resistentes interfecit, nonnullis, qui cum caballis torrentem transmeare voluerunt, ab ipsius torrentis impetu in illo repperierat, vinculis alligat, resistentes interfecit, nonnullis, qui cum caballis torrentem transmeare voluerunt, ab ipsius torrentis impetu in mari deiectis. Dimissi sunt postea multi a coniuge Waroci cum cereis et tabulis quasi liberi et ad propria sunt regressi. Exercitus vero ipsius, qui prius transierat, metuens per viam illam qua venerat regredi, ne forte mala quae fecerat pateretur, ad Andigavam urbem dirigit, Meduanae torrentis expetens pontem. Sed parva quae prius transiit manus ad ipsum, quem praefati sumus, pontem spoliati, caesi et ad omne dedecus sunt redacti. Per Toronicum vero transeuntes, praedas agentes, multos expoliaverunt; inopinantes enim repperierant incolas loci. Multi tamen de hoc exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitate brittanorũ positi graui iugo subditr sumus: Paceigit᷑ aelebrata inter uuarocũ atq: brachariũ dx̃iuiarocus disceditenino
etrenuntiate : quia omnia quaeius serit rex sponte implere curabo quodut plenius credere debeatis nepotẽ neũ obsidẽ tribuã etitafec̃
Cessatũq ẽ abello uerũ tam multitudomagna sicut derega li exer citu. ita et debrit tanis caesa est : Egrediente aut̃ exercitu abrittan¬
nis ac transeuntilius amnem : robustiorib: inferiores et pauperes quicũ hiserant simul transire non potuer̃ cũq: inlit illud iuicinoniaȩ
amnis restitis sent uuaro cus oblitus sacra m̃ti atq: obsidũ quosdederat misit cainonẽ filiũ suuĩ cũ exercitu a dp̃hensisuiris quosinlitore

Expanded text:
tivitate Britannorum positi, gravi jugo subditi sumus. Pace igitur celebrata inter Warochum atque Ebracharium, dixit Warochus: Discedite nunc tivitate Britannorum positi, gravi jugo subditi sumus. Pace igitur celebrata inter Warochum atque Ebracharium, dixit Warochus: Discedite nunc et renuntiate, quia ocessatumque est a bello. Verumtamen multitudo magna, sicut de regali exercitu, ita et de Brittanis caesa est. Egrediente autem exercitu a Brittaniis ac transeuntibus amnem robustiores, inferiores et pauperes, qui cum his erant, simul transire non potuerunt. Cumque in litus illud Vicinoniae amnis restitissent, Warocus, oblitus sacramenti atque obsedum, quos dederat, misit Canaonem filium suum cum exercitu, adpraehensisque viris, quos in litore
Abbreviated transcription (Latin):
repugnaret in ruentibus supeũ uua ro co cũ supradictisint̃fecer̃eu : Incluserat en ẽosint̃angustas iuiarũ atq: paludes in quib: magis lito ni
quã gladio trucidatis : Pbracharius uero usq uene tos urbemactessit miscrat eni adeũ biuã episcopus regalis dericossuos cuc ribus etsali
quieos usq a durbẽ deduxer ferebant etiã quidĩe otẽpore quoduuiara cus in in sulis fugere cupienscũ nauib: oneratis auro argentoq:uea
qua contr utilitate gunthc hrã ni ragis cẽuenturi : Quorecendente etregalis ep̃s cũ cdericis etpagen sibus urbissuȩ similia sacrim̃¬
tadedit dicens quia nos nihil dominibus nostris regibus culpabiles sumus necumquã comtra utilitatẽ eorũ suꝑbi extitimus sed in cap¬

Expanded text:
repugnaret, irruentibus super eum Warocho cum supradictis, interfecerunt eum: incluserat enim eos inter angustias viarum atque paludes, in quibus magis luto necti, repugnaret, irruentibus super eum Warocho cum supradictis, interfecerunt eum: incluserat enim eos inter angustias viarum atque paludes, in quibus magis luto necti, quam gladio trucidati sunt. Ebracharius vero usque Venetos urbem accessit: miserat enim ad eum obviam episcopus regalis clericos suos cum 494 cruciqui eos usque ad urbem deduxerunt. Ferebant etiam quidam eo tempore, quod Warochus in insulas fugere cupiens cum navibus oneratis auro, argentoque et nquam contra utilitatem Guntchramni regis esse venturum. Quo recedente, et regalis episcopus cum clericis et pagensibus urbis suae, similia sacramenta dedit, dicens: Quia nihil nos dominis nostris regibus culpabiles sumus, nec unquam contra utilitatem eorum superbi exstitimus, sed in cap
Abbreviated transcription (Latin):
laces sunt uerũ ꝑuã qua abier̃ incendia homicidia spolia acmulta scȩlerȩ gerunt Interea uener ã diuicins¬
niã amnem quotrans missi aduldã fluuiũ ꝑuener ibiq dissipatis iucinitatis casis pontes desuꝑ statuer: sicq exerutꝰ omnis transiuit
Conunctus enĩ fuerat extẽpore beppolino presbitero cuidã dicens sicͥutus me fueris egote usq: uua rocũ ducã a cdirit tanos tibi inumi
collec tas ostenda Fredegundiseni cu audis set quodin hoc ꝓcinctu beppolinus a biret quia euam exanterieritepore inuisuserat . haioco¬
sinos saxones uixtaritũ brit tanorũ tonsos atq cultu uestim̃ti compositos in solatiũ uuiaroci abirep̃cepit Atueniente aut beppolino u¬
iorimanu necadeu accedere uoluit donec interemptũ audiret Dieaut̃ tertia cũia quicũerant int̃ficerentur autque ipse sauciatꝰ la

Expanded text:
lacessunt. Verum per via, qua abierunt, incendia, homicidia, spolia ac multa scelera egerunt. Interea venerunt ad Vicinolacessunt. Verum per via, qua abierunt, incendia, homicidia, spolia ac multa scelera egerunt. Interea venerunt ad Vicinoniam amnem, quo transmissi, ad Uldam fluvium pervenerunt; ibique dissipatis vicinitatis casis, pontes desuper statuunt, sicque exercitus omnis transivit. Coniunctus enim fuerat eo tempore Beppoleno presbiter quidam, dicens: 'Si secutus me fueris, ego te usque Warocum ducam ac Brittanos tibi in unum collectos ostendam'. Fredegundis enim cum audisset, quod in hoc procincto Beppolenus abiret, quia ei iam ex anteriore tempore invisus erat, Baiocassinos Saxones, iuxta ritum Brittanorum tonsos atque cultu vestimenti conpositos, in solatium Waroci abire praecepit. Adveniente autem Beppoleno majori manu, nec ad eum accedere voluit, donec interemptum audiret. Die autem tertio cum jam qui cum eo erant interficerentur, atque ipse sauciatus lancea
Abbreviated transcription (Latin):
et ad ec̃cessit Multu enĩ ia exactores huius tributi expoliatierant eo quod ꝑ lngũ tẽpus et suc cedendũ generationes acdiusis in multis
partibus ipsis possessionibus colligi ux poterat hoctributũ quodhicdo inspirante it ap̃cepit em̃ dari ut quo d suꝑ hac fis codebet᷑ nec exu¬
tores dãpna ꝑcuterent nec ec desie cultores tardatis officio aliqua reuocaret. Pum haec agerentur edrĩ tanis cireaurbis nam¬
ietica utiq: etrodonicã ualda saeuirent gunth chrã nus rex exercitũ contraeos commoueriiuis sit in quorũ capite
beppolenũ etebrachariũ duces delegit. Sed ebre charius suspectus quo d suuctoriã cũ beppoleno patrarit᷑¬
ipseducatũ eius ad quireret inimitias cũeodẽ conectit aꝑuiã. tota. seblas phemiis conuiciis atq malecdiction

Expanded text:
pietate concessit. Multum enim iam exactores huius tributi expoliati erant, eo quod per longum tempus et succedentum generationes, ac divisis in multis pietate concessit. Multum enim iam exactores huius tributi expoliati erant, eo quod per longum tempus et succedentum generationes, ac divisis in multis partibus ipsis possessionibus, colligi vix poterat hoc tributum; quod hic, Deo inspirante, ita praecipit emendare, ut, quod super haec fisco debitur, nec exactore damna percuterent nec eclesiae cultorem tarditas de officio aliqua revocaret. In confinio vero termini Arverni, Ganeticam utique et Rhedonicam, valde saevirent, Guntchramnus rex exercitum contra eos commoveri jussit; in quorum capite Beppolenum et Ebracharium duces delegit. Sed Ebripse ducatum eius adquireret, inimicitias cum eodem conectit, ac per viam totam se blasphemiis, convitiis atque maledictionibus
Abbreviated transcription (Latin):
cũnri bene ingenui generatione fuerint quiapud uos fuerunt interempti p̃sertim et grippho ad stabat qui eo tẽpore legatꝰ cũ
eisde fuerat missus qui int̃ fecti sunt acdicehat quia praefectus urbis illius cũ col lectis duobus actribus hominũ milibus ini¬
it suꝑnos inter imitq: sotios meos in quo excidio etego ipse interiera : sime uirilit̃ defendere nequiuis sem: accedens aut̃ adlocuin
homine s agnoscere potero dequibus sumperator uester utdicitis nrõ cũd nõ pacem custo diredeliberat ultione exigere debet et sic datori
placito ut posteos idimperatorẽ dirigeret ipsos abscedere iubet Ixsupradicta uero urbe aruernica childeberthis rexomnet
butũ tam̃ ecdesis quã monasterus uel reliquis dericis quiad ecdesiã ꝑtinere uidebant᷑ aut quicuq: ecdesiae officiu excolebat largas

Expanded text:
cum nostri bene ingenui generatione fuerint, qui apud vos fuerunt interempti'. Praesertim et Gripo adstabat, qui eo tempore legatus cum cum nostri bene ingenui generatione fuerint, qui apud vos fuerunt interempti'. Praesertim et Gripo adstabat, qui eo tempore legatus cum eisdem fuerat missus qui interfecti sunt, ac dicebat, quia: 'Praefectus urbis illius cum collectis duobus aut tribus hominum milibus inruit super nos, interimitque socios meos; in quo excidio et ego ipse interieram, si me viriliter defendere nequivissim. Accedens autem ad locum, homines agnoscere potero; de quibus, si imperator vester, ut dicitis, nostro cum domino pacem custodire deliberat, ultionem exegere debet'. Et sic dato rex placito, ut post eos ad imperatorem dirigeret, ipsos abscidere iubet. His autem diebus Ctributum tam eclesiis quam monasteriis vel reliquis clericis, qui ad eclesiam pertinere videbantur, aut quicumque eclesiae officium excolebat, larga
Abbreviated transcription (Latin):
gratulent᷑ Pacifie hae gunthc hrã nusrex uerbasuscepit nisit que cos ad nepotensuii childeberthũ regẽ Dũ aut̃ haec narrita
in loco com memorarentur uenerunt alii qui mortuũ a ptͣhchariũ regẽ nuntiantes. paulũq in loco eius substitũ eius modi
uerba quae supradiximus deferentes. Childebert husrex placitũcũe isdẽ ponens ut qiđ ei in posterũ õueniret enuntiar et¬
eosalbscedere uissit Mauricius aut carthaginensi sillos quilegatos childeberthirogis anno superiorinterenerant
quo facilius sopito scandalo nulla occasio interipsos inimicitiae oriretur Sed rex childeberthus deferens homine siuincta s acci
pere ait incertu apud hapud nos habetur utrũ hisunt homicidȩ illȩ quos ad ducis analii et fortassis serui cuiuscũq habent᷑

Expanded text:
gratulentur'. Pacifice haec Gunthchramnus rex verba suscepit misitque eos ad nepotem suum Childeberthum regem. Dum autem, haec narrata, gratulentur'. Pacifice haec Gunthchramnus rex verba suscepit misitque eos ad nepotem suum Childeberthum regem. Dum autem, haec narrata, in loco commorarentur, venerunt alii, qui mortuum Aptacharium regem nuntiantes Paulumque in locum eius substitutum, eiusmodi verba, quae supraeos abscedere jussit. IV. Mauricius autem Carthaginenses illos, qui legatos Childeberti regis anno superiore interemerant, quo facilius sopito scandalo, nulla occasio inter ipsos inimicitiae orirpere, ait: 'Incertum apud nos habetur, utrum hi sint homicidae illi, quos adducitis, an alii, et fortassis servi cuiuscumque habentur,
Abbreviated transcription (Latin):
etsicregredientes ita fame conficiebant᷑ ut prius etarma. etuestim̃ta ad oemendũ uictũ demerent quã locũ genitale c̃tingerent
At apta chrarius longo bardorũ rex. legatione ad gunt hichranũ regẽ cum huius cemodi uerbis dirẽ Nospiis semerex subiectiatq:
fidedes uo gentiq uraẽ sicut patribus uestris fuimus eẽ desideramꝰ nec discedimꝰ asa cram̃to quod p̃cessores nri uris deces soribus iurauer̃
Nuncaut̃ desifate a ꝑ secutione nra et sit nox pax ett an cordia utubineces sariũ fuerit contra in imicos auxiliũ praebeamus et uestra
scilicet nastraq: gente saluata acnos pacificos cognos centes terreant᷑ magis aduersari quuin circuitu ohstrepunt quã denostrediscnda

Expanded text:
Et sic regredientes, ita fame conficiebantur, ut prius et arma et vestimenta ad coemendum victum demerent, quam locum genetale contingerent. Et sic regredientes, ita fame conficiebantur, ut prius et arma et vestimenta ad coemendum victum demerent, quam locum genetale contingerent. At Aptacharius Langobardorum rex legationem ad Gunthchramnum regem cum huiuscemodi verbis direxit: 'Nos, piissimi rex, subiecti atque fidelis vobis gentique vestrae, sicut patribus vestris fuimus, esse desideramus; nec discedimus a sacramento, quod praecessoris nostri vestris decessoribus iuraverunt. Nunc autem desistite a persecutione nostra, et sit nobis pax et concordia, ut, ubi necessarium fuerit, contra inimicos auxilium praebeamus, ut, vestra scilicet nostraque gente salvata ac nos pacificos cognuscentes, terreantur magis adversarii, qui in circuitu obstrepunt, quam de nostra discordia
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ ex hisuenis se contemplatisunt. Credimus aut̃ cũ tredeci ducibus leuam italie ingresos quinque
castel lacepit quibus etiã sacramĩta exegit Morbusetũ dissenteriae grauit̃ exercitũ a ficiebat eoqđ
aeres in congrui in sueti quȩlis hominibus essent Ex quopleriq: interier Cõmotu aut̃ uento et dataplu¬
uia cu paulisꝑ. refrigescere aercoepit in infirmitate salubritatẽ cantulit Quid plura pertres feremen ses italia ꝑuagantes
cũnilil ꝑficerent neque sedemmicis ulciscipossent eo quod se in locis comunis sent firmissismis neque rege capere dequo ultiofierei
qui sein fraticinensis munerat muros in firmatus ut diximus aerũ in tẽperantia exercitus ac fame ad tritus redire adꝓpria destinaut
Subdensetiã illud accepta sa cram̃ta. regis ditiomibus quod pat̃ eiuis prius habuerat dequibus locis et cuptiuos etalias abdixer ep̃das

Expanded text:
nullum ex his venisse contemplati sunt. Chedinus autem cum tredecim ducibus levam Italiae ingressus est, quinque nullum ex his venisse contemplati sunt. Chedinus autem cum tredecim ducibus levam Italiae ingressus est, quinque castella coepit, quibus etiam sacramenta exegit. Morbus etiam desenteriae graviter exercitum adficiebat, eo quod aeris incongrue insuetique his hominibus essent, ex quo plerique interierunt. Commoto autem vento et data pluvia cum paulisper refrigiscere aer coepit, in infirmitate salubritatem contulit. Quid plura? Per tres fere menses Italiam pervagantes, cum nihil proficerent neque se de inimicis ulcisci possint, eo quod se in locis communissint firmissimis, neque regem capere, de quo ultio fieret, qui se infra Ticinensis munsubdens etiam illud, accepta sacramenta, regis ditionibus, quod pater eius prius habuerat, de quibus locis et captivos et alias abduxere praedas.
Abbreviated transcription (Latin):
cuidiuinitas obtinere uctoriã prestat . undein telledat᷑ hoc signũ sibi langobardi prȩparauisse Tunc paucitranseuntes c̃imalango¬
bardu hunc decertantes prostrauerẽuĩ Etecte omnis exercitus lango bardã in fugõ uersus preterut hi quoq tran seuntes flum̃ nul¬
lũ dehis repperunt nisitantũ recognoscentes apparatu c astrorũ. ubiuel focos habuerant ueltentoria fixerant Cũq nullũ dehis dep̃¬
hendis sent ad castrasua regressi sunt ibiq: adeosimperatoris legatiuener̃ nunti antes adesse exercitũ in solatio eorũ dicentesq quia¬
post triduũ cu eisdẽ uenimus et hoc uob erit signũ cũiuideritis uillehuuis quae in monte sitaẽ domus incendio concremari et fumũ ncen¬
dii adȩ losus que ustolli noueritis noscumex erutu quẽpol licimus adec̃ sedexpectantes unxta placitũ dies sec¬

Expanded text:
cui Divinitas obtenere victuriam praestit'. Unde intellegi datur, hoc signum sibi Langobardi praeparavisse. Tunc pauci transeuntes, contra Langocui Divinitas obtenere victuriam praestit'. Unde intellegi datur, hoc signum sibi Langobardi praeparavisse. Tunc pauci transeuntes, contra Langobardum hunc decertantes, prostraverunt eum; et ecce! omnis exercitus Langobardorum in fugam versus praeteriit. Hi quoque transeuntes flumen, nullum de his repperiunt, nisi tantum recognuscentes apparatum castrorum, ubi vel focos habuerunt vel tenturia fixerant. Cumque nullum de his depraehendissent, ad castra sua regressi sunt; ibiq"Post triduum cum eisdem veniemus. Et hoc vobis erit signum: cum videritis villae huius, quae in monte sita est, domus incendio concremari et fumum incendii ad caelos usque sustolli, noveritis, nos cum exercitu, que
Abbreviated transcription (Latin):
posuer: Oloaut dix adbelicionẽ huius urbis castrorũ ncã pissitũ caminis in portunȩ actedens iaculo subpapila sauciatus ecidit etmortiuis ẽ
Hiaut̃ cũegres si fuissent in prȩda ut ali quidiuctus ad qui rerent alangobardis inruentibus passimꝑloca prosternebant᷑ Erat
aut̃ stagnũ quoddã in ipso medio lanensis urbisterriturio quod ceres eũ uocitant ex quo paruus quidẽ fluuius sed ꝓfundus egredit᷑
suꝑhui : laciltus langobardos residere audierant ad quẽ cũ adopinquassent prius quã flumen qđ dxmꝰ transirent adlattore illo
unus lango bardorũ stans lorica ꝓtectus etgalea contũ manu gestans uocẽ dedit contra francorũ eertitũ dicens hodie apparebit

Expanded text:
posuerunt. Olo autem dux ad Bilitionem huius urbis castrum, in campis situm Caninis, inportunae accedens, iaculo sub papilla sauciatus, cecidit et mortuus est. posuerunt. Olo autem dux ad Bilitionem huius urbis castrum, in campis situm Caninis, inportunae accedens, iaculo sub papilla sauciatus, cecidit et mortuus est. Hi autem cum egressi fuissent in praeda, ut aliquid victus adquirerent, a Langobardis inruentibus passim per loca prosternebantur. Erat autem stagnum quoddam in ipso Mediolanensis urbis territurio, quod Ceresium vocitant, ex quo parvus quidem fluvius, sed profundus egreditur. Super huius laci litus Langobardos resedere audierant. Ad quem cum adpropinquassent, priusquam flumen, quod diximus, transirent, a litore illo unus Langobardorum stans, lorica protectus et galea, contum manu gestans, vocem dedit contra Francorum exercitum , dicens: 'Hodie apparebit,
Abbreviated transcription (Latin):
AVI promulgaret tunc abm peratore muneratus cum pace regrosus est Haec agri pphonechildeberto regeredata c̃sestimnex orcitũ
initalia domoueri uibet acuginti dices ad langobar dorũgentẽ debellandã degit quorũ nomina nom putauile tioiexordine neces¬
sarioinserenda Aud o ualdus uerodix ciũuunthirione cõmola cãpanie pupolo cũ ad me toisemurbem que ei initinere sitaerat acces¬
sisset tantis preds tantiq omcida acedos ꝑpetraut ud ostemꝓprie regioniputaretur inferre. Sed ali quoq dices similit̃ cũfa¬
langis sius fitere. itautprius regionẽppriã autpo pulũ cõmanentẽ adficerent quã quid daiuctoriȩ deminicagente patrarent Adꝓpin¬
quantes aut̃ adterminũ italiȩ audoualdus cu seaducibus dextrãpetit adq ad me diolanensim urbẽa duenit ibiq eminus in cãpestriȩ caftra

Expanded text:
um promulgaret. Tunc ab imperatore muneratus, cum pace regressus est. Haec a Gripone Childebertho rege relata, confestim exercitum in Italiam commovere iubet ac viginti duces ad Langobardorum gentem debellandam dirigit. Quorum nomina non putavi lectioni ex ordine necessarium inserenda. Audovaldus vero dux cum Vinthrione, commoto Campaniae populo, cum ad Mettensim urbem, qui ei in itenere sita erat, accessisset, tantas praedas tantaque homicidia ac caedes perpetravit, ut hostem propriae regione putaretur inferre. Sed et alii quoque duces similiter cum falangis suis fecere, ita ut prius regionem propriam aut populum commanentem adficerent quam quiddam victuriae de inimica gente patrarent. Adpropinquantes autem ad terminum Italiae, Audovaldus cum sex ducibus dextram petiit atque ad Mediolanensim urbem advenit; ibique eminus in campestria castra
Abbreviated transcription (French):
ftfactuoete crtipulatisauno mist puerosutdetribentes pullulã cũ torocus adscrent Il la quogue repugnante etuolente
ineus mansonetdledueta dumen alapiscģdunt sanguinsundo emnirũ meatibus decurrente ꝓfundit̃ lndefaetũs utipsequoa
stratiscdacis antedieti hocriuo cruentare turquã etipsepugnis colaphis alusq ictibus uerberatũ ulna siscepit et ftatimop¬
uocisenit ente conturrit famuliq uacũ inter ficere uellent exdlamaut il ledicens Nefaciatis que soegoenimpet cauio
iun cufaitatis inferre conatussũ Nã haec quipud citiã studiut conseruare omunonon pereat Haceditens spñe aliu
eicduit queest sita abeo loto quesimilia x ibique basiliet sc̃imnartelli ingressa ragisprosftrata pedibis cunctaque ꝓtulet

Expanded text:
Et facta nocte crapulatus a vino misit pueros, ut detrahentes puellulam, eam toro ejus ascirent. Illa quoque repugnante, et violenter Et facta nocte crapulatus a vino misit pueros, ut detrahentes puellulam, eam toro ejus ascirent. Illa quoque repugnante, et violenter in ejus mansionem deducta, dum eam alapis caedunt, sanguinis unda ex narium meatibus decurrente perfunditur. Unde factum est ut ipse quoque stratus ducis antedicti hoc rivo cruentaretur, 451 quam et ipse pugnis, colaphis, aliisque ictibus verberatam in ulnam suscepit, et statim opoces emittente, concurrunt famuli. Quam cum interficere vellent, exclamavit ille, dicens: 'Ne faciatis, quaeso. Ego enim peccavi, qui vim castitati inferre conatus sum. Nam haec, qui pudicitiam studuit conservare, omnino non pereat'. Haec dicens, spirituadiit, quae est sita ab eo loco quasi milia XXXV, ibique basilica sancti Marcelli ingressa, regis prostrata pedibus, cuncta quae pertulerat
Abbreviated transcription (Latin):
tesua idẽ panimae remedio cogitabat adiutor existerẽ. Sitam̃ utadipsã accedens quae consilio habito fieri deterneb
scriptura conecteret: Accessi fateor uidi hominẽ tim̃te clñ quicũme benigne excepiset notaru uocat et abitoud
mectũ consilio quaedã et elesiȩ turonicȩ uelbas iliȩ sc̃i martimi quedã ca nomannice et los iȩ delegaut ac post pauos:
suitanea agritidine fatigata mugruit asetulo Multas ꝑcartho las liberos derelinquens soptiagessinoutarbin
uite anno relinquens filiã unicã quã in canthna regis cuusdã filius matrimonio copulauit
nalo quoque dux dun conugem in aliauilla peregxer aendiutilitate dirigit in anore puelle cuius cliu ngenu rut

Expanded text:
tate sua, id est pro animae remedio cogitabat, adjutor existerem; sic tamen ut ad ipsam accedens, quae consilio habito fieri decernebat, tate sua, id est pro animae remedio cogitabat, adjutor existerem; sic tamen ut ad ipsam accedens, quae consilio habito fieri decernebat, scriptura connecteret. Accessi, fateor, vidi hominem timentem Deum: quae cum me benigne excepisset, notarium vocat, et habito, ut dixi, mecum consilio, quaedam ecclesiae Turonicae et basilicae sancti Martini, quaedam Cenomannicae ecclesiae delegavit; ac post paucos menses, subitanea aegritudine fatigata, migravit a saeculo, multos per chartulas liberos derelinquens, septuagesimo, ut arbitror, vitae anno, relinquens filiam unicam, quam in Cantia regis cujusdam filius matrimonio copulavit. Amalo quoque dux dum conjugem in aliam villam pro exercenda utilitate dirigit, in amorem puellulae cujusdam ingenuae ruit.
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat᷑ quodimnulier quedã cuius filius quart a notibo grauabat᷑ etinstractu anxius decubabat acces sit intertur haspopuli
usque adtergu ragis abrutisq lã regalis indum̃tis fimbriis ina qua posuit filio que bibendũ dedit statimq restincta febis
sanatus est Quod non habet᷑ amedubiũ cũego ipse scepus laruas inergia famulante nom̃eus inuo cante scaudiera acrim¬
ꝓpriorũ gesta uirtute ipsius discernente fatere
ꝓpriorĩ gestauirtute ipsius discernente fatere Anno quoque quarto decimo childeberthiregis ingober
regina charibertin quondua relita nigraut aseculo mulier ualde cauta acuitȩ religiose p̃dicta uigilus etoritio
atqidemosins nonignaua. Quaetredo ꝑ prouidentiã di cõmonita adimeusq nuntios dirigens utinhis quaedeno lum¬

Expanded text:
ferebatur, quod mulier quaedam, cuius filius quartano tibo gravabatur et in strato anxius decubabat, accessit inter turbas populi ferebatur, quod mulier quaedam, cuius filius quartano tibo gravabatur et in strato anxius decubabat, accessit inter turbas populi usque ad tergum regis, abruptisque clam regalis indumenti fimbriis, in aqua posuit filioque bibendum dedit; statimque, restincta febre, sanatus est. Quod non habetur a me dubium, cum ego ipse saepius larvas inergia famulante nomen eius invocantes audieram ac crimpropriorum gesta, virtute ipsius discernente, faterercitu, ut olim simile non recolatur. Anno quoque quarto decimo Childeberthi regis Ingoberga regina, Chariberthi quondam relicta, migravit a saeculo, mulier valde cauta ac vitae relegiosae praedita, vigiliis et oratioemosynis non ignava; quae, credo, per providentiam Dei commonita, ad me usque nuntios dirigens, ut in his quae de volun