comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tego. Sic plautus. ego hunc hominem detexam pallio.s At non caede
uri tanta perterrita lausus: subaudis esse. ⁊ Noctũq moramq. bene
addidit moram: ne nodum alium acciperemus. Nam nodus proprie
est densa peditum multitudo: sicut turma equitum ut lectum est:
in disciplina militari. Nodum ergo pro difficultate accipe: que uix
possit ex solui. is Crais imꝑdita corpora teueri: quos graeci ꝑdere ne-¬
quiuerunt. teucros autem accipimus quos secum dircit eneas. Nam
ait quori de numero qui sese in bella sequantur: prestantes uirtu¬
te legit: alias non procedit. nam paulo post erupturus fuit quod ob¬
sidentur in castris. Extremi addensant acies: lucanus ꝗͣtum pe¬
de primo relato constringit giros acies. Denseo aũt scdẽ coniugatio¬
nis est. i Nec turba moueri tela manusq sinit. Lucanus. gladiosq

Expanded text:
‘tego’: sic Plautus «ego hunc hominem hodie texam pallio». AT NON CAEDE ‘tego’: sic Plautus «ego hunc hominem hodie texam pallio». AT NON CAEDE VIRI TANTA PERTERRITA SINIT AGMINA subaudis ‘esse’. NODVMQVE MORAMQVE bene addidit ‘moram’, ne ‘nodum’ aliud acciperemus: nam ‘nodus’ proprie est densa peditum multitudo, sicut ‘turma’ equitum, ut lectum est in disciplina militari. ‘Nodum’ ergo pro difficultate accipe, quae vix possit resolvi. GRAIS INPERDITA CORPORA TEVCRI quos Graeci perdere nequiverunt. Teucros autem accipimus quos secum duxit Aeneas; nam ait «quorum de numero qui sese in bella sequantur praestantes virtute legit». Aliter non procedit: nam paulo post erupturi sunt qui obsidentur in castris. EXTREMI ADDENSENT ACIES Lucanus «quantum pede prima relato constringit gyros acies». ‘Denseo’ autem secundae coniugationis est. NEC TVRBA MOVERI TELA MANVSQVE SINIT Lucanus «gladiosque
Abbreviated transcription (Latin):
tas u Coit omnes uaunum: unanimiter omnes fortiter faciunt u
Sea beli sacer: sed mocdlo inceptiua particula est.tit in salustio sepioli
ꝗet a rina: post scutum se clausit. alibi: a se collegit te artua.s. qila
appar&.nam & ab aliis audita canere potuerat.u Canentia lumina:
aut hẏpallage est pro ipse cauens: aut phẏsicam rem dicit. Dicunt᷑
enim pupillae mortis tempore albescere.  Iniecere manum partae:
iectio dicitur: quociens nulla uidicis audtoritate expectata rem nobis
debitam uindicamus. s Da nunc tybri pater: uicinum inuocat num̃.
cirta cuius npas bella tractantur. sic supra. tu dea tu praesens nr̃os.l.
Tua quaercus: in tuis ripis creata. s audiit: modo exaudiit: & affectũ
deducit. paulo post tantum audiit alcides iuiuenem. ⁊ dum texit.
dum spoliat. Nam tempus praesens est non praeteritum. ab eo qđ est

Expanded text:
as. COIT OMNIS IN VNVM unanimiter omnes fortiter faciunt. as. COIT OMNIS IN VNVM unanimiter omnes fortiter faciunt. Sed bellis acer 'sed' modo inceptiva particula est, ut in Sallustio saepius,  sva colligit arma post scutum se clausit, alibi "et se collegit in arma" . Anam et ab aliis audita cavere potuerat. Ad v. 418 Canentia lumina aut hypallage est pro 'ipse canens': aut physicam rem dixit; dicuntur enim pupillae mortis tempore albescere. Ad v. 419 Iniecere manum parcae iectio dicitur quotiens, nulla iudicis auctoritate expectata, rem nobis debitam vindicamus. DA NVNC THYBRI PATER vicinum invocat numen, circa cuius ripas bella tractantur: sic supra «tu dea, tu praesens nostro succurre labori». TVA QVERCVS in tuis ripis creata. AVDIIT modo exaudiit et ad effectum deduxit, paulo post tantum audiit, ut «audiit Alcides iuvenem». DVM TEXIT dum spoliat; nam tempus praesens est, non praeteritum ab eo quod est
Abbreviated transcription (Latin):
semiani mesq micant oculi lucemq requirunt. quem uersum ita
transtulit ad suum carmen uarro & acenos. ii Tuentes: modo uiden¬
res: alibi defendentes.: Dolor & pudor: sic de mez entio. Estuat in¬
gens uno in corde pudor intetoq insana ludtu.i Eugientem rboe¬
tea preter: preter fugientem. s ł uit ilo: subaudis ad morteru ili.s
Noc spacium fuit tantum: & haec sola mora quominus ilus perird. ꝙ
t eutra. ab eo qđ est inc teutras hius trutre: quomodo eneas enea.
ł gren. ab eo qđ est bic iyres.⁊ optato. idest ex uoto. ł es aestateuot¬
nit uenti frequenter optantur. & quasi contingere udent ex uoio.
ł atenditur una sicut duces diuersis locis cõmissa prelia continuane¬
rarit. n acies uulcana: ideo abusus est quia comparatio ad bellũ ptraa
Nam de igne dicere aciem sans u congruum. ergo acies uulcana ⁊nerũ¬
ꝗnas que late per campos esfunditur. Uictor. au uota pro ceisserĩt

Expanded text:
semianimesque micant oculi lucemque requirunt»: quem versum ita semianimesque micant oculi lucemque requirunt»: quem versum ita transtulit ad suum carmen Varro Atacinus. TVENTES modo videntes, alibi defendentes. DOLOR ET PVDOR sic Mezentio «aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu». FVGIENTEM RHOETEA PRAETER praeterfugientem. FVIT ILO subaudis: ad mortem Ili hoc spatium fuit tantum, et haec sola mora, quo minus Ilus periret. TEVTHRA ab eo quod est ‘hic Teuthras huius Teuthrae’, quomodo ‘Aeneas Aeneae’. TYREN ab eo quod est ‘hic Tyres’. OPTATO id est ex voto: per aestatem enim venti frequenter optantur et quasi contingere videntur ex voto. EXTENDITVR VNA sicut duces diversis locis commissa praelia continuaverant. ACIES VVLCANIA ideo abusus est, quia comparatio ad bellum pertinet: nam de igne aciem dicere satis incongruum est: ergo ‘acies Vulcania’ vis ignis, quae late per campos effunditur. VICTOR cui vota processerunt, v
Abbreviated transcription (Latin):
ceptat est frequenti concussione chiuellit. s Suꝑ occupat: quem nõ
de suꝑ occupat. ideo autem desuꝑ. quia pallas ad euellendam hastam:¬
fuerat inclinatus: Nam pallas ante ruentem dum fuerit: ordo est. nam
eundem pallas ante excipit idest dolo interemit. Ille enim incautus
cis scripsit hanc cõmemorat dicens gretam esse. Rhoetus ergo marru¬
bioꝵ rex fuerat in italia qui anchemolo filio casperiam superdirat
nouertam. hatic priuignus strupauit. quo coguito cum eum pater
persequeretur & ad poenam uocarte̾: fugiens ille se ad turnum cõ¬
tulit.s. Sius etiam suis. lucanus & admissum fratrem lugentib
offert. ⁊ Discrimina differentias. i Tymbre: pro tymber. metri causa
meta plasmum fecit . E uancrius abstulit enfis. possessiuum est mo¬
do non patronomicon. n Semiammesq micant digitai ferrumq setra¬
dant: enniii est ut ostentat in campis caput a ceruice reuulsum:

Expanded text:
ceptat’ est frequenti concussione divellit. SVPER OCCVPAT quem non ceptat’ est frequenti concussione divellit. SVPER OCCVPAT quem non desuper occupat: ideo autem ‘desufuerat inclinatus. Ad v. 385 Nam pallas ante rventem dum furit ordo est: nam eundem Pallas ante excipit, id est dolo interimit; ille enim incautus is scripsit, hanc commemorat, dicens Graecam esse. Rhoetus ergo Marrubiorum rex fuerat in Italia, qui Anchemolo filio Casperiam superduxit novercam: hanc privignus stupravit. Quo cognito cum eum pater persequeretur et ad poenam vocaret, fugiens ille se ad Turnum contulit. SVIS etiam suis: Lucanus «et amissum fratrem lugentibus offert». DISCRIMINA differentias. THYMBRE pro ‘Thymber’, metri causa metaplasmum fecit. EVANDRIVS ABSTVLIT ENSIS possessivum est modo, non patronymicon. SEMIANIMESQVE MICANT DIGITI FERRVMQVE RETRACTANT Ennii est, ut «oscitat in campis caput a cervice revulsum,
Abbreviated transcription (Latin):
certe etiam hoc impossibile si ab hostib obsidentur ut quidam
uolunt intelligentes. & rapit acer totam aciem in teucros scilica
suam quam ducebat certis relictis .i Magna claudit nos obice: modo
usus hab&: ut hic obex dicamus. Unde quidam magno obice legũt.
antiqui etiam haec obex dicebant. scđm quod est magna obice. hinc
est qđ non nulli uitant generis dubietatem. & legunt magni scilicã
maris. Caper tamen in libris dubii generis probat dici: ut hc obex d
haec obex. qđ ut diximus hodie de usu recessit. s Densos prorũpit¬
prorumpit in hostes: ut eos hortaretur exemplo. i fatis iniquis: exitũ
praeoccupauit futurum. & Magno pondere: magni ponderis. ut aere
cauo clipeum pro aeris caui. i Receptat: ideo frequentatuo usus est
quia haerentem hastam ossib auellere facile non poterat. ergo re-¬

Expanded text:
certe etiam hoc inpossibile, si ab hostibus obsidentur, ut quidam certe etiam hoc inpossibile, si ab hostibus obsidentur, ut quidam volunt, intellegentes ‘et rapit acer totam aciem in Teucros’ scilicet suam, quam ducebat, ceteris relictis. MAGNA CLAVDIT NOS OBICE PONTVS modo usus habet, ut ‘hic obex’ dicamus, unde quidam ‘magno obice’ legunt. Antiqui etiam ‘haec obex’ dicebant, secundum quod est ‘magna obice’. Hinc est quod non nulli vitant generis dubietatem et legunt ‘magni’, scilicet ‘maris’. Caper tamen in libris dubii generis probat dici et ‘hic obex’ et ‘haec obex’, quod, ut diximus, hodie de usu recessit. DENSOS PRORVMPIT IN HOSTES ut eos hortaretur exemplo. FATIS INIQVIS exitum praeoccupavit futurum. MAGNO PONDERE magni ponderis, ut «aere cavo clipeum» pro ‘aeris cavi’. RECEPTAT ideo frequentativo usus est, quia haerentem hastam ossibus avellere facile non poterat. Ergo ‘re
Abbreviated transcription (Latin):
noment .s. pluralis es terminatur: ut hi archades: ut delphines delphi¬
nas.i. latio sequaci: pro latinis. alib inuadunt urbem somno uinoq se¬
pultam.i Dimitere quando: siquidem & est romanae militie. nam
in locis impeditis equos comitib dabant: & pedestri certamine con¬
sugebant. ⁊ Quo fugitis: hoc amare dictum est. nam preces sequũ¬
tur. s deuictaq bella: finita exhausta: nam hostis uincit non bellũ.
Fidite pedib: datiuuis est pedib. nam fido tibi dicimus. s hac uos&
pallanta ducem patria alta reposcit: hoc uult patria ut ꝑcedes ho¬
stium reuertamur.  Numina nulla premunt: argumentatur a
facili dicens non contra deos sed contra mortales bella tractamus.
Ecte maris: qđ est efficax infine posuit. nam dicit eos quo fugiant
non habere. cum terra teneatur ab hostib. mare autem pectib
transire non possunt.castra uero ingredi turpissimum sit: aut

Expanded text:
nominativus pluralis ‘es’ terminatur, ut ‘hi Arcades’, ut ‘delphines delphinominativus pluralis ‘es’ terminatur, ut ‘hi Arcades’, ut ‘delphines delphinas’. LATIO SEQVACI pro ‘Latinis’. Alibi «invadunt urbem somno vinoque sepultam». DIMITTERE QVANDO siquidem. Et est Romanae militiae: nam in locis inpeditis equos comitibus dabant et pedestri certamine confligebant. QVO FVGITIS hoc amare dictum est. Et iam preces sequuntur. DEVICTAQVE BELLA finita, exhausta: nam hostis vincitur, non bellum. FIDITE NE PEDIBVS dativus est ‘pedibus’: nam ‘fido tibi’ dicimus. HAC VOS ET PALLANTA DVCEM PATRIA ALTA REPOSCIT hoc vult patria, ut per caedes hostium revertamur. NVMINA NVLLA PREMVNT argumentatur a facili, dicens, non contra deos, sed contra mortales bella tractamus. ECCE MARIS quod est efficax, in fine posuit: nam dicit eos quo fugiant non habere, cum terra teneatur ab hostibus, mare autem pedibus transire non possint. Castra vero ingredi turpissimum est: aut
Abbreviated transcription (Latin):
curib. Ut ecce sabinor pisco de sanguine magnum agmen dageni sa¬
ususs Rigida tenens ea non uibrans & iaciens. ⁊ Boree de gente. Qe¬
prema aut originem ducentes a ⁊eto & calai qui filii boree iymphe
fuerunat: ut de gente de genere accipiamus. autt certe in hyperboreis
montib natos. unde est origo uenu boree. s lsmara thracie cuutas
⁊ monte ismaro s f xpellere tendunt: loco se inunicem mouere conio¬
dunt ⁊ Limine: idest in litore. s Magno aethere: idest aere in magio
nam ueniti in ethere non sunt in aere. sit supra. atq ethera tranant.¬
cum sonitu. pro aere. s Obarxa omnia contra: mari nubes nubibo
uenti uentis: legitur & obnixi ut referatur aduentos. i Heret pe¬
de pes: pro pedi. Nam antiptosis est. & est homeri uersiculus. s archa¬
das: accusatiuus est pluralis: cuius ultima fyllaba ideo breuis est. quia

Expanded text:
Curibus’, ut «ecce Sabinorum prisco de sanguine magnum agmen agens ClaCuribus’, ut «ecce Sabinorum prisco de sanguine magnum agmen agens Clausus». RIGIDA tenens eam, non vibrans et iaciens. BOREAE DE GENTE SVPREMA aut originem ducens a Zetho et Calai, qui filii Boreae et Orithyiae nymphae fuerunt, ut ‘de gente’ de genere accipiamus: aut certe in hyperboreis montibus natos, unde est origo venti Boreae. ISMARA Thraciae civitas a monte Ismaro. EXPELLERE TENDVNT loco se invicem movere contendunt. LIMINE id est litore. MAGNO AETHERE id est aere in magno; nam venti in aethere non sunt, sed in aere: sic supra «atque aethera tranantcum sonitu» pro ‘aerem’. OBNIXA OMNIA CONTRA mare mari, nubes nubibus, venti ventis. Legitur et ‘obnixi’, ut referatur ad ventos. HAERET PEDE PES pro ‘pedi’; nam antiptosis est. Et est Homeri versiculus. ARCADAS accusativus est pluralis, cuius ultima syllaba ideo brevis est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gruficationem ⁊oraitus autem significatio similitudinem haba nõ
passionem. ouando dico moriturus est uere moriturus est. moribun
dus non uere: sed similis morientis est. Unde & salustius docit quasi
uitabunctus. i fratris de corpore rapto: sidicerdꝰ fratrum de corpore
spetiosius ess&. qđ ideo omisit: quia hasta alcanoris tantum uulnera¬
uerat maniua in meonis uero hauserat corpore. s ł emur. femur
dicitius quia ledum est: & declinatur huius femoris: illus uero abla¬
tiuui non inuenitur nominatuuis letus arripit a femine. licaꝰ caper i
libris enudeati sermonis dicat femen. sed non ponat exemplum. ergo
aut hoc femur aut hoc femen: nam femus non dicimus pęnitus.
Hic currib: hoc est tunc & est erdo: tunc fidens primaeuo corpore ad
uenut: lausus curib qui erat de curib uerres romula. aut fidens

Expanded text:
gnificationem. Nominis autem significatio similitudinem habet, non gnificationem. Nominis autem significatio similitudinem habet, non passionem. Quando dico ‘moriturus est’, vere moriturus est; moribundus autem non vere, sed similis morienti est: unde et Sallustius dixit «quasi vitabundus». FRATRIS DE CORPORE RAPTO si diceret ‘fratrum de corpore’, speciosius esset: quod ideo omisit, quia hasta Alcanoris tantum vulneraverat manum, in Maeonis vero haeserat corpore. FEMVR ‘femur’ dicimus, quia legitur ‘huius femoris’; illius vero ablativi non invenitur nominativus «laetus eripit a femine», licet Caper in libris enucleati sermonis dicat ‘femen’ sed non ponat exemplum. Ergo aut ‘hoc femur’, aut ‘hoc femen’: nam ‘femus’ non dicimus penitus. HIC CVRIBVS hoc est ‘tunc’. Et est ordo: tunc fidens primaevo corpore advenit Clausus. Qui Clausus ‘Curibus’, qui erat de Curibus, ut «Verres Romulia»: aut ‘fidens
Abbreviated transcription (Latin):
ionis prohibitionem bellis facit nuimina interesse: non respiciens iouẽ
magis deos hortatum esse in foedera ꝗͣ bellis prohibuisse. nam & paulo
post tam uino ꝗ̃ uiturna bellis intererunt.i. Achaten: omnia nomina
quae in tes. exeunt uocatuum: in a. mitunt: ut achates achata.
campis iliacis in graecoꝵ stetere corporibo: Nullum enim mea dextra
in ritulos sine causa iaculabitur telum: eor quae iam sunt caede
hostium comprobata. s Transuerberat scindit. s T̃ raiecto missa lacer¬
to: quae fuerat missa retro acto lacerto. ss frotinus: iugiter continue.
Tenorem: currendi modum. Moribunda: morienti similis. quod ita e̾eͤ
osa loca ecercitum dudtare. nam uigurtha non uitabat legatum. secl
se euim uitare simulabat. nam quia nomen est: ideo sigaificat siili
a passiuo parricipia a passiuo in chus. exeunt: moribunda similis mon-¬
enti non enum participialiter aliquid siguficat: sed nominis hab& si¬

Expanded text:
Iovis prohibitionem bellis facit numina interesse, non respiciens, Iovem Iovis prohibitionem bellis facit numina interesse, non respiciens, Iovem magis deos hortatum esse in foedera, quam a bellis prohibuisse: nam et paulo post tam Iuno, quam Iuturna bellis intererunt. ACHATEN omnia nomina quae in ‘tes’ exeunt, vocativum in ‘a’ mittunt, ut ‘Achates Achata’,campis Iliacis in Graecorum stetere corporibus: nullum enim dextera mea in Rutulos sine causa iaculabitur telum eorum, quae iam sunt caede hostium comprobata. TRANSVERBERAT scindit. TRAIECTO MISSA LACERTO quae fuerat missa retroacto lacerto. PROTINVS iugiter, continue. TENOREM currendi modum. MORIBVNDA morienti similis. Quod ita esse osa loca exercitum ductare»: nam Iugurtha non vitabat legatum, sed se eum vitare simulabat. Nam quia nomen est, ideo significat similia passivo participia in ‘dus’ exeunt. MORIBVNDA similis morienti: non enim participialiter aliquid significat, sed nominis habet si
Abbreviated transcription (Latin):
berent: propter qđ poeta donem inducit amatorem. Nouimus
autem ꝙdones cretenses dici. Sane qdon quando nomen est propriũ
cy. naturaliter producit. si appellatiuum corripit.q. ut parthus siue
ꝙdon telum imedicabile torsit. tamen statuis etiam in proprio corri¬
puit. ut hec regi promissa cdon lampedebamus: quod fecit abutẽs
serandus. Nam pro nominatiuo uocatiuum posuit. ut contra. Socer
arma latinus habeto. lic illic possit accipi socer arma latinus habeat.
Nam habeto & scdaẽ & terciae ꝑsone est. tamen etiam alibi nominatiuũ
pro uocatiuo posuit. ut corniger hesperidum fluuius regnator aquari.
Stipata cohorᷤᷤ unanimiter ueniens. u Septenaq tela: more suo pro.UII.
ut bina pro duob. ⁊ Deflexit partim stringentia corpus alma uenus.
male ait donatus hoc loco ante dictoꝵ oblitum esse uirgilium qđ post

Expanded text:
berent. Propter quod poeta Cydonem inducit amatorem. Novimus berent. Propter quod poeta Cydonem inducit amatorem. Novimus autem Cydonas Cretenses dici. Sane ‘Cydon’ quando nomen est proprium, ‘Cy’ naturaliter producit; si appellativum, corripit ‘Cy’, ut «Parthus sive Cydon, telum inmedicabile torsit». Tamen Statius etiam in proprio corripuit, ut «haec regi promissa Cydon haec Lampe dabamus»: quod fecit, abutens serandus’; nam pro nominativo vocativum posuit, ut contra «socer arma Latinus habeto»: licet illic possit accipi ‘socer arma Latinus habeat’: nam ‘habeto’ et secunda et tertia persona est. Tamen etiam alibi nominativum pro vocativo posuit, ut «corniger Hesperidum fluvius regnator aquarum». STIPATA COHORS unanimiter veniens. SEPTENAQVE TELA more suo pro ‘septem’, ut ‘bina’ pro duobus. DEFLEXIT PARTIM S. C. ALMA VENVS male ait Donatus, hoc loco ante dictorum oblitum esse Vergilium, quod post
Abbreviated transcription (Latin):
stanet cultoribo agros. s Therone: hoc nomen in pindaro ledtum ẽ tr̃i
Tunicam squalentem: splendentem loricam. s Haurit: ferit modo sigiu¬
ficat. is & tibi phoebe sacrum: omnes qui secto matris uentre procre¬
antur ideo sunt apollini consecrati: quia deus est medicinae: per
quam lucem sortiuntur. Unde esculapus eius fingitur filus: ita
enim eum procreatum supra doximus. Cesarum etiam familia ido
sacra retinebant apollinis: quia qui primus deor familia fuit exc¬
secto matris uentre natus est. unde etiam cesar dictus est. liccꝰ uaria
de ethimologia hiuus nominis ditantur ut docimus supra. s Quod li¬
autem faron legeris figuratum est. nam de nominatiuo transit ad da¬
accipimus. qđ in amores pueroꝵ intemperantes fuerunt. qđ postea
in lacona & in totam graeciam translatum est adeo ut & cicero dicat
in libris de re .p. obprobrio fuisse adulescentib si amatores non ha¬

Expanded text:
stant cultoribus agros». THERONE hoc nomen in Pindaro lectum est tantum. stant cultoribus agros». THERONE hoc nomen in Pindaro lectum est tantum. TVNICAM SQVALENTEM splendentem loricam. HAVRIT ‘ferit’ modo significat. ET TIBI PHOEBE SACRVM omnes qui secto matris ventre procreantur, ideo sunt Apollini consecrati, quia deus est medicinae, per quam lucem sortiuntur: unde Aesculapius eius fingitur filius; ita enim eum procreatum supra diximus. Caesarum etiam familia ideo sacra retinebat Apollinis, quia qui primus de eorum familia fuit, exsecto matris ventre natus est, unde etiam Caesar dictus est: licet varia de etymologia huius nominis dicantur, ut diximus supra. QVOD LIautem 'Pharon' legeris, figuratum est; nam de nominativo transit ad daaccipimus quod in amores puerorum intemperantes fuerunt: quod postea in Laconas et in totam Graeciam translatum est, adeo ut et Cicero dicat in libris de re publica, obprobrio fuisse adulescentibus si amatores non ha
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. ux enam terra ipsa quodãmodo sentiat hostis aduentum
S tatione: stacio est portus temporalis. nam portus est ubi hiematire.
sed modo statio siccum litus significat. hoc enim dicit potiar terra a
nauem frangere non recuso.i Innocue: innocuus est. cui non nocetur.
innoxius qui nouit nocere: sed hoc poete plerunq confundurat. s dor¬
so iniguo : Dorsum est cturior harena quae remeantib fludtib & enim¬
bus densatur & in moctum saci durescit qđ a nautis puluinus uocatur.
inquo: sibi nocenti. i fludtusq fatigat: subaudis eam. nam fludtus uo¬
minatuius est singularis .i. Eponit in undit: ideo in undis non isi¬
undas quia in ipso ioco res agaur. nec est mutatio. ⁊ Dinen pugu. sabut¬
stiuis: pugnam illam pro omni bello futuram. ideo ergo ome quia sicut
nunc: sic ubiq iuncã aneas. ⁊ inuasit agrestes: quia dixit. & latoł ua¬

Expanded text:
dictum est, ut etiam terra ipsa quodam modo sentiat hostis adventum. dictum est, ut etiam terra ipsa quodam modo sentiat hostis adventum. STATIONE statio est portus temporalis; nam portus est ubi hiematur. Sed modo statio siccum litus significat: hoc enim dicit: potiar terra, et navem frangere non recuso. INNOCVAE innocuus est cui non nocetur, innoxius qui non novit nocere; sed hoc poetae plerumque confundunt. DORSO INIQVO dorsum est durior harena, quae remeantibus fluctibus et euntibus densetur et in modum saxi durescit, quod a nautis pulvinus vocatur. INIQVO sibi nocenti. FLVCTVSQVE FATIGAT subaudis ‘eam’: nam ‘fluctus’ nominativus est singularis. EXPONIT IN VNDIS ideo non ‘in undas’, quia in ipso loco res agitur, nec est mutatio. OMEN PVGNAE Sallustius «pugnam illam pro omine bello futuram». Ideo ergo ‘omen’, quia, sicut nunc, sic ubique vincet Aeneas. INVASIT AGRESTES quia dixit «et latos va
Abbreviated transcription (Latin):
optasse. i. Perstringere dextras: fortiter facere. & bene uerbo usus est
rat modo unusquisq facta patrum & laudes. & secutus salustium hoc
dtcit. qui ait hispanor fuisse ut in bella euntib uiuenib parentum
facta memorarentur a matribo. alii distingunt: nunc magna referto
facta. ut duas res res docerit. nunc unusquisq & suor factoꝵ memine¬
rit &̃ laudis parentum. s Uersat quos ducere contra: cogitat quidem
sed non facit: ne duuso exercitui utrobiq uincant᷑ quod sequentia indi¬
carit nam paulo post dicturus est & rapit acer totam aciem in teueros.
Concedere coriuocat . i ẜ ontib. scalis nauum. s Languentis. tranquilli.s
Drtuib: uadis: Perremos: idest scaphis. s nam sperat legitur & spirant.
qđ & melus est: nam dum uada esse non sperat incidit in ea. n lollite:
ferte qđ & ad celeritatem dictum est s findite rostris: militari felle

Expanded text:
optasse. PERFRINGERE DEXTRA fortiter facere. Et bene verbo usus est optasse. PERFRINGERE DEXTRA fortiter facere. Et bene verbo usus est rat modo unusquisque facta patrum et laudes. Et secutus Sallustium hoc dixit, qui ait, Hispanorum fuisse, ut in bella euntibus iuvenibus parentum facta memorarentur a matribus. Alii distinguunt ‘nunc magna referto facta’, ut duas res dixerit: nunc unusquisque et suorum factorum meminerit, et laudis parentum. VERSAT QVOS DVCERE CONTRA cogitat quidem, sed non facit, ne diviso exercitu utrobique vincatur: quod sequentia indicant, nam paulo post dicturus est ontibus’. PONTIBVS scalis navium. LANGVENTIS tranquilli. BREVIBVS vadis. PER REMOS id est scaphis. NON SPIRANT legitur et ‘sperat’, quod et melius est: nam dum vada esse non sperat, incidit in ea. TOLLITE FERTE ad celeritatem nimiam dictum est. FINDITE ROSTRIS militari felle
Abbreviated transcription (Latin):
bona uttertum pessima significant. Nam si de uenere aut ioue fiarit
optima praenuntiant: si de marte aut saturno deteriora. Nam mercu¬
rialis semꝑ talis est qualis ille cui cohȩr&. Unde& minister deor fra¬
gitur. Hinc est qđ modo ait: cometae sanguinei lugubre rubent idest
noccii. i Syrus ardor: syrius stella est in ore canis: quae ut in tercio dixei¬
mus ꝗͣtum in ipsa est pestifera est: sed pro qualitate adiacentium: aut
uincitur aut maiorib utitur uiribo. hinc est qđ cum certo tempore¬
semper oriatur. non semper est noxia. s Leuo: nocio. quod autem
ait contristat lumine cum de stella loqueretur quam armis splen¬
dib comparauit. Bene hoc statuis ad ipsa arma transtulit dicens.
armaq in auro tristitia. s Quod uotis optatis adest: magna ars per¬
suadentis est. ut qđ cupit fieri in preuidicium trahat. sic hoc loco
quia uult turnus ut opterit pugnam eius socii hanc eos semꝑ docit

Expanded text:
bonum, interdum pessima significant. Nam si de Venere aut Iove fiant, bonum, interdum pessima significant. Nam si de Venere aut Iove fiant, optima praenuntiant; si de Marte aut Saturno, deteriora: nam Mercurialis semper talis est, qualis ille cui cohaeret; unde et minister deorum fingitur. Hinc est quod modo ait ‘cometae sanguinei lugubre rubent’, id est noxii. SIRIVS ARDOR Sirius stella est in ore canis, quae, ut in tertio diximus, quantum in ipsa est, pestifera est, sed pro qualitate adiacentium aut vincitur aut maioribus utitur viribus: hinc est quod, cum certo temporesemper oriatur, non semper est noxia. LAEVO noxio quod autem ait ‘contristat lumine’, cum de stella loqueretur, quam armis splendentibus comparavit, bene hoc Statius ad ipsa arma transtulit, dicens «armaque in auro tristia». QVOD VOTIS OPTASTIS ADEST magna ars persuadentis est, ut quod cupit fieri, in praeiudicium trahat. Sic hoc loco quia vult Turnus, ut optent pugnam eius socii, hanc eos semper dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ex sequentib intelligimus enee armoꝵ fieri descriptionem. Nam di-¬
sturus est. At non audaci turno fiducia cessit: ꝗͣuis talia arma conspi-¬
certꝰ. Si tamen primam respicias conneacionem: quasi de turno uidetur
dicere qđ non procedit. apex coni altitudo hoc loco. est autem homeri
& locus &ꝰ comparatio. hoc autem iste uiolentus posuit: qđ ille stella
tantum facit comparationem: hic etiam stellae pestiferae respiciens quas
clades rutulis essciꝰ illaturus aeneas. s Cometae sanguineae lugubre ru-¬
bent: pro lugubriter. cometae autem latinae crinite appellantur. & stoi¬
ci dicunt has stellas esse: ultra. xxexcii. quari nomina est effectus
abienus qui iambis scripsit uirgilii fabulas: memorat plinuis etiam
secłs dicit cometas stellas esse naturales: quae apparent certis temporibo.
item hoc quoq cõmemorat cometas fieri de planetis.U. Unde intertũ

Expanded text:
ex sequentibus intellegimus Aeneae armorum fieri descriptionem; nam dicex sequentibus intellegimus Aeneae armorum fieri descriptionem; nam dicturus est ‘at non audaci Turno fiducia cessit’, quamvis talia arma conspiceret. Si tamen primam respicias conexionem, quasi de Turno videtur dicere: quod non procedit. ‘Apex’ coni altitudo hoc loco. Est autem Homeri et locus et comparatio. Hoc autem iste violentius posuit, quod ille stellae tantum facit comparationem, hic etiam stellae pestiferae, respiciens quas clades Rutulis sit inlaturus Aeneas. COMETAE SANGVINEI LVGVBRE RVBENT pro ‘lugubriter’. Cometae autem latine crinitae appellantur. Et stoici dicunt has stellas esse ultra XXXII. quarum nomina et effectus Avienus, qui iambis scripsit Vergilii fabulas, memorat. Plinius etiam Secundus dicit, cometas stellas esse naturales, quae apparent certis temporibus. Item hoc quoque commemorat, cometas fieri de planetis quinque, unde interdum
Abbreviated transcription (Latin):
nam non crepusculum: sed luc matura describitur. si Reuoluta: aperta
sicut contra inuolutum dicimus esse quod clausum est. s Ruebat autẽ
oriebatur: ut eruit occeano nox. & est in sensu hysteronproteron. pri
enim nooc fugatur: sic dies oritur. Sociis edicit : scđm edicta nymphe.
Signa sequantur: uel tesserȩ uel tubar uel signa militaria. i oualis sb̃
nubib atris: id altis. s. Strimoniae uero grues: a fluiio thraciae strimonie
uicta quem habttant. Haec autem comparatio nõ ad telor pertindꝰ ia¬
ctum: sed ad troiatior clamorem. ss f uguintq nothos: aut quos uis uen¬¬
tos frigidos. Nam etiam grauem significat tempestatem futuram ut in
georgicis legimus. aut illum surgentem uallib iis: aeriae fugere gru¬
es. aut reuera nothos: hori enim calorem fuguint: cum reuertuntur in
thraciam. i Adlabi cdassib equor: cum classib labi. s ardet apex capiti:

Expanded text:
nam non crepusculum, sed lux matura describitur. REVOLVTA aperta, nam non crepusculum, sed lux matura describitur. REVOLVTA aperta, sicut contra involutum dicimus esse quod clausum est. RVEBAT autem oriebatur, ut «et ruit Oceano nox». Et est in sensu hysteroproteron: prius enim nox fugatur, sic dies oritur. SOCIIS EDICIT secundum dicta nymphae. SIGNA SEQVANTVR vel tesserae vel tubarum, vel signa militaria. QVALIS SVB NVBIBVS ATRIS altis modo. STRYMONIAE vero GRVES a fluvio Thraciae Strymone, iuxta quem habitant. Haec autem comparatio non ad telorum pertinet iacum, sed ad Troianorum clamorem. FVGIVNTQVE NOTOS aut quosvis ventos frigidos: nam etiam grues significant tempestatem futuram, ut in georgicis legimus «aut illum surgentem vallibus imis aeriae fugere grues»: aut re vera ‘notos’; horum enim calorem fugiunt cum revertuntur in Thraciam. ADLABI CLASSIBVS AEQVOR cum classibus labi. ARDET APEX CAPITI
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendum est. Nam intelligimus eum equites misisse per terram S
siina lute ingentes aceruos cedis uidebit. tiam male quidam speltabis
leguna. & ad lucem referunt qui non procedit. nullus enum sic loctur
s enea sique dico minime credis. o lux crastina ingeritis ceclis aceruos ui¬
detis ⁊ Naud ignara modi: moderationis quippe quae fuerat cauis i
Inde alie celarant: inde alie nymphe nauium cursus celeriores efficiũt.
sicut fecerat ꝯmodocea s inscuis: reri quas audierat. nam credere eas ap¬
to non poterat. s dinine: augurio promisse iuidtorie. i alma pareuil iaea
deum: alma proprie est tellus ab eo qđ nos alat. abusiue &iam aliis pui¬
A & frena leoties. ideo hoc fingitur qd omnis feritis materaȩ subiacu aste¬
aspice nostras.  Fhrygiboq adsis: ac si diceraꝰ cultorib tuis. s Tantum
effatus. breuiter ut supra ait propter lucem iam maturam: idest plenã

Expanded text:
accipiendum est; nam intellegimus, eum equites misisse per terram. accipiendum est; nam intellegimus, eum equites misisse per terram. stina lux ingentes acervos caedis videbit’: nam male quidam ‘spectabis’ legunt et ad lucem referunt. Quod non procedit; nullus enim sic loquitur: o Aenea, nisi quae dico minime credis, o lux crastina ingentes caedis acervos videbis. HAVD IGNARA MODI moderationis: quippe quae fuerat navis. INDE ALIAE CELERANT inde aliae nymphae navium cursus celeriores efficiunt, sicut fecerat Cymodocea. INSCIVS rerum quas audierat; nam credere ex aperto non poterat. OMINE augurio promissae victoriae. ALMA PARENS IDAEA DEVM alma proprie est tellus ab eo qad frena leones ideo hoc fingitur, quod omnis feritas maternae subiacet adfeaspice nostras». PHRYGIBVSQVE ADSIS ac si diceret, et cultoribus tuis. TANTVM EFFATVS breviter, ut supra ait, propter lucem iam maturam, id est plenam;
Abbreviated transcription (Latin):
mutacio ipsa confugitur. Nam stultissimum est qđ ait quidam.
ideo dodtissima quia ilionei nauis fuit. s Dorso emind̾. & pericia na
croꝵ &ꝰ dicebant. uigilas ne rex iugila. quod uirgilius uire dat euee
quasi & regi & quem ubiq & pontificem a sacroꝵ inducit peritum
Deum geuis. propter diis genite. & geniture deos: ⁊ Pinuis. hoc lo ore
scam quartam dixit delinationem. in bucolicis uixta sodam. ut me¬
nalus argutumq necnus pinosq loquentes semꝑ haboł s Nos sumus.
loquiturꝰ ꝑ diffiniciones. Pexfidus: qui post foedus bella cõmouit.
hic latinus ipsi has sacrilego pendetis sanguine poenas. ⁊ lnuite : ac si
dticers̃ malueramus tibi pocuis seruire ꝗ̃ in nymphari numina cõmu¬
tari. is seq per equor quaerimus: haec nobis uagandi est causa: ut se
uiuenire possimus & Refecit: aut re uacat. aut quia ante in ipsis
forma fuerat nauium. s Dedit esse deas: greta figura: ut donat habere

Expanded text:
mutatio ipsa confingitur: nam stultissimum est, quod ait quidam: mutatio ipsa confingitur: nam stultissimum est, quod ait quidam: ideo ‘doctissima’, quia Ilionei navis fuit. crorum et dicebant ‘vigilasne rex? vigila’. Quod Vergilius iure dat Aeneae, quasi et regi et quem ubique et pontificem et sacrorum inducit peritum. ‘Deum gens’ propter «dis genite» et «geniture deos». PINVS hoc loco secundum quartam dixit declinationem, in bucolicis iuxta secundam, «ut Maenalus argutumque nemus pinosque loquentes semper habet». NOS SVMVS loquitur per definitiones. PERFIDVS qui post foedus bella commovit: hinc Latinus «ipsi has sacrilego pendetis sanguine poenas». INVITAE ac si diceret: malueramus tibi potius servire, quam in nympharum numina commutari. TEQVE PER AEQVOR QVAERIMVS haec nobis vagandi est causa, ut te invenire possimus. REFECIT aut ‘re’ vacat: aut quia ante in ipsis forma fuerat navium. DEDIT ESSE DEAS Graeca figura, ut «donat habere
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ima leitera hominis monstrabatur effigies. s Ter denis: xdex. accipi¬
mus naues fuisse. Non ut quidam uolunt singulos duces tricenas habu¬
isse. nam enumerator militum non conuenit numerus. presertum
cum sequatur subsidio troiae: idest paruo aucilio. Nam apud maio¬
res bella non ambitu sed uirtute constabant. Fhoebe: luna: sicut
sol phoebus. item titan sol & titanis luna. describit autem noctẽ me¬
diam. & dicit finitum diem scdm romanum ritum. nec lunae fit si¬
ne causa cõmemoratio. Nam altter nymphe uideri non poterant.
Clauumq regit: iam ei & in quinto dedit gubernandi periciam. ss.¬
Medio in spacio: inter nauigandum. ⁊ Cybebe alma: mater deum. dtã
rem motu capitis comam rotantes futura praenuntiabant. Lucanuiᷤᷤ
crinemq rotantes sanguinei populis ulularunt tristia galli. Cybebe
autem bachus est. nam mbele anapestus. ut hic mater cultrix ꝙy bele.

Expanded text:
usque ad ima latera hominis monstrabatur effigies. TER DENIS triginta accipiusque ad ima latera hominis monstrabatur effigies. TER DENIS triginta accipiamus naves fuisse, non, ut quidam volunt, singulos duces tricenas habuisse: nam enumeratorum militum non convenit numerus, praesertim cum sequatur ‘subsidio Troiae’, id est parvo auxilio: nam apud maiores bella non ambitu, sed virtute constabant. PHOEBE luna, sicut sol ‘Phoebus’, item ‘Titan’, et ‘Titanis’ luna. Describit autem noctem mediam et dicit finitum diem secundum Romanum ritum. Nec lunae fit sine causa commemoratio: nam aliter nymphae videri non poterant. CLAVVMQVE REGIT iam ei et in quinto dedit gubernandi peritiam. MEDIO IN SPATIO inter navigandum. rem motu capitis comam rotantes, ululatu futura praencrinemque rotantes sanguinei populis ulularunt tristia Galli». ‘Cybebe’ autem bacchius est; nam ‘Cybele’, anapaestus, ut «hic mater cultrix Cybele»,
Abbreviated transcription (Latin):
nibo praeerat. hi autem totius tusciae: duusas habebant quasi prefe¬
duras. Sed omnium populor principatum mantua possidebat. unde
est ipsa caput populis tusco de sanguine uires. roburtonum alii como
Patre benaco uelatus harundine glauta: mincuis in festa ducebat in aequo¬
ra pinu: Benachus lacus est uenetiae: de quo fluuius nascit᷑ mincuis.
ure ergo dux uenenis fluuium proiuncie suae depinit in namquẽ
benaci filium. quia ex ipso hab originem ducit.s. Grauis: fortis. ut¬
ferit ense grauem tymbreus osyrim. is Centenaq arbore: non ait remiᷤᷤ
sed arborib ad exprimendam nauis magnitudinem: quae plures habuit
remor ordines. Unde ait lucanus. & sum̃is longe ferit equora remis.
Marmore : mari. ss Cerula: cerulea freta non cerulea concha. nam uersus
non stat. s hispida: horrida setosa. ss frons hominera prefert: modo frõ¬
tem primam partem hominis intelligere debem: tiam hoc dicit acapite

Expanded text:
nibus praeerat. Hi autem totius Tusciae divisas habebant quasi praefenibus praeerat. Hi autem totius Tusciae divisas habebant quasi praefecturas, sed omnium populorum principatum Mantua possidebat: unde est naco velatus harundine glauca Mincius infesta ducebat in aequoriure ergo dux Venetus fluvium provinciae suae depinxit in navi: quem Benaci filium, quia ex ipso habet originem, dicit. A«ferit ense gravem Thymbraeus Osirim». CENTENAQVE ARBORE non ait remis, sed arboribus, ad exprimendam navis magnitudinem, quae plures habuit remorum ordines: unde ait Lucanus «et summis longe ferit aequora remis». MARMORE mari. CAERVLA ‘caerula freta’, non ‘caerula concha’, nam versus non stat. HISPIDA horrida, saetosa. FRONS HOMINEM PRAEFERT modo frontem primam partem hominis intellegere debemus; nam hoc dicit: a capite
Abbreviated transcription (Latin):
teruas: per naues aequaliter habens cistributas cateruas.  Oguil
iste est ognus quem in bucolicis bianorem dicit. ut natuq sepuldnũ
incipit appatere bianoris hic mantuam dicitur condictisse quaiua
matris nomine appellauit. Nam fuit filius tyberis & mantois tłꝰ¬
resie tebani uatis filie: quae post patris interitum ad traliani nen¬
nit ⁊ Mantois: genitiuus est gretus. nam silatine declinaueris man¬
tonis facit. sicut in plauto legimus iotuis. ⁊ Diues auis: a maiortib. p¬
potens .i. Sedd non genus omnib unum quia & origo mantua nor cłã
tuscis uenit. qui in mantua regnabant & a uenetis. ⁊lam iniuene¬
ca posita est que & gallia cisalpina dicitut.o Gens illi tripled fo¬
puli sub gente quaterm: quia mantua tres habuit trib que in qͣ
ternas curias diuidebantur. & singulis singuli lucomenes impera¬
bant. quos tota in tuscia .xii. fuisse manifestum est. ex quib unus om¬

Expanded text:
TERVAS per naves aequaliter habens distributas catervas. OCNVS TERVAS per naves aequaliter habens distributas catervas. OCNVS iste est Ocnus, quem in Bucolicis Bianorem dicit, ut «namque sepulchrum incipit apparere Bianoris». Hic Mantuam dicitur condidisse, quam a matris nomine appellavit: nam fuit filius Tiberis et Mantus, Tiresiae Thebani vatis filiae, quae post patris interitum ad Italiam venit. MANTVS genetivus Graecus est: nam si latine declinaveris ‘Mantonis’ facit, sicut in Plauto legimus «Ionis». DIVES AVIS maioribus praepotens. SED NON GENVS OMNIBVS VNVM quia origo Mantuanorum et a Tuscis venit, qui in Mantua regnabant, et a Venetis: nam in Venetia posita est, quae et Gallia Cisalpina dicitur. GENS ILLI TRIPLEX POPVLI SVB GENTE QVATERNI quia Mantua tres habuit populi tribus, quae in quaternas curias dividebantur: et singulis singuli lucumones imperabant, quos tota in Tuscia duodecim fuisse manifestum est, ex quibus unus om
Abbreviated transcription (Latin):
est õ cigne &ẽ pheron qđ sic amastis. hoc uobis tantum potest obuici a¬
lui uestrum pro tuum accipiunt & ad solum cignum referunt. ut uos
o caliope precor si pie amauit sccłm asprum crimen erit causa: ut
alibi eiꝰ crumine ab uno disce omnes. ut sit sensus. o phoetontiades
sorores & o cigne causa ur̃m: idest uestre mutationis amor est.
Umdramq soroꝵ : ambitiose dictum pro inter arbores de sororib fadas
& est unima de his que habaꝰ uirgilius inimitabilia & sua propria.
tale est sinii atq alterna uolumina crurum. ltem cum primum sul¬
cos equant sata .i. Musa: carmine: cithara cantilena: ⁊ sanentem se¬
nectam qui canentem senectam mollib transegit in plumis. ii Sidera
uoce sequentem: cum cantu celum petentem. uel qđ est reuera rela¬
tus in sidera sicut uidemus in spera. s Aequales comitatus classe ca¬

Expanded text:
est, o Cycne et Phaethon, quod sic amastis; hoc vobis tantum potest obici. Aest, o Cycne et Phaethon, quod sic amastis; hoc vobis tantum potest obici. Alii ‘vestrum’ pro ‘tuum’ accipiunt, et ad solum Cycnum referunt, ut «vos, o Calliope, precor». Si pie amavit, secundum Asprum ‘crimen’ erit ‘causa’, ut alibi «et crimine ab uno disce omnes», ut sit sensus: o Phaethontiades sorores et o Cycne, causa vestrum, id est vestrae mutationis, amor est. VMBRAMQVE SORORVM ambitiose dictum pro ‘inter arbores de sororibus factas’. Et est unum de his, quae habet Vergilius inimitabilia et sua propria: tale est «sinuatque alterna volumina crurum», item «cum primum sulcos aequant sata». MVSA carmine, cithara, cantilena. CANENTEM SENECTAM qui canentem senectam mollibus transegit in plumis. SIDERA VOCE SEQVENTEM cum cantu caelum petentem: vel quod est re vera relatus in sidera, sicut videmus in sphaera. AEQVALIS COMITATVS CLASSE CA
Abbreviated transcription (Latin):
scit ut siuere eius essa filius petenda prestar&. quod cum sol uirassc
per stygem paludem se esse facturi.petit ille ut eius currus agia¬
ra̾. sol isuirandum negare non potuit. Atceptis itaq currib phe¬
ton cum orbitam solis extessissa. & cepissaꝰ mundus ardere: a ioue
fulminatus in eridanum cecidit. qui & padus uocatur. huius interitũ
fentes sorores fletusa & lampetusa deori miseratione in arbores cõmu¬
tata surit. ut hic dicit in populos & in bucolicis in alnos. fuit ẽt lignꝰ
cinctus nomine amator phetontis qui cum eum fieraꝰ extindum
in auem sui nominis conuersus est. cuius nunc filium cupaonem di¬
cit habere cigni pennas in galea ad forme paternae ĩsigne monstrãdũ
rimen amor uestrum: phetontem amatum a cigno: aut pie aut tur.¬
piter accipiamus necesse est. si turpiter talis est sensus. Enmen nr̃m

Expanded text:
scit, ut si vere esset eius filius, petenda praestaret. Quod cum Sol iurasset scit, ut si vere esset eius filius, petenda praestaret. Quod cum Sol iurasset per Stygem paludem se esse facturum, petit ille ut eius currus agitaret. Sol post iusiurandum negare non potuit. acceptis itaque curribus Phaethon, cum orbitam solis exisset, et coepisset mundus ardere, a Iove fulminatus in Eridanum cecidit, qui et Padus vocatur. Huius interitum flentes sorores, Phaethusa et Lampetusa, deorum miseratione in arbores commutatae sunt, ut hic dicit, in populos, ut in bucolicis, in alnos. Fuit etiam Ligus, Cycnus nomine, amator Phaethontis. Qui cum eum fleret extinctum, in avem sui nominis conversus est. Cuius nunc filium Cupavonem dicit habere cycni pinnas in galea ad formae paternae insigne monstrandum. CRIMEN AMOR VESTRVM Phaethontem amatum a Cycno aut pie aut turpiter, accipiamus necesse est. Si turpiter, talis est sensus: crimen vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
muni odio in mezencium arma com̃ouerunt. Minionis fluuius minio.
Phrygii ueteres: hoc castellum nobilissimum fuit eo tempore quo tusci
piraticam exercuerunt. Nam illic metrapolis fuit.S Intempestaeq graui¬
sce : grauiscanum oppidum. alii intempestum dicunt uentis a tempesta¬
tib carens. quod nulla potest ratione contingere. Intempestas ergo graui¬¬
scas accipiamus pestilentes scm plinium in naturali historia: & catonẽ
in originib ut intempestas intelligas sine temperie idest tranquillitate.
Nam ut ait cato ideo grauiscae dictae sunt qđ grauem aerem substinent.x.
Cupauo: hnc cupao o cupao. & declinatur cupao sicut cicero cato. y Namq
ferunt luctu cygnum phetontis amati: pheton dimenes & solis filius fu¬
it: qui cum dolerdꝰ obiectum sibi ab epapho rege aegiypti qđ essa non
de sole sed de adulterio procreatus duce matre uenit ad solem. & popo¬

Expanded text:
muni odio in Mezentium arma commoverunt. MINIONIS fluvius est Minio. muni odio in Mezentium arma commoverunt. MINIONIS fluvius est Minio. PYRGI VETERES hoc castellum nobilissimum fuit eo tempore quo Tusci piraticam exercuerunt; nam illic metropolis fuit. INTEMPESTAEQVE GRAVISCAE Graviscanum oppidum alii intempestum dicunt ventis et tempestatibus carens: quod nulla potest ratione contingere. Intempestas ergo Graviscas accipimus pestilentes secundum Plinium in naturali historia et Catonem in originibus, ut intempestas intellegas sine temperie, id est tranquillitate: nam ut ait Cato, ideo Graviscae dictae sunt, quod gravem aerem sustinent. CVPAVO o Cupavo: et declinatur ‘Cupavo’, sicut ‘Cicero ‘Cato’. NAMQVE FERVNT LVCTV CYCNVM LVCTV PHAETHONTIS AMATI Phaethon Clymenes et Solis filius fuit. Qui cum doleret obiectum sibi ab Epapho, rege Aegypti, quod esset non de Sole, sed de adulterio procreatus, duce matre venit ad Solem et popo
Abbreviated transcription (Latin):
uium non uidentur sed agnoscuntur audite. Nec parent obtemperãt
procedit. nam quomodo sidera: uel fibrȩ: uel aues: uel fulgura possunt
obtemperare: s Rapit: ratum ducit. n Densos acie: in acie constrictos:
c̃ꝰ coniunctos. s. Alpheae ab origine pisae. Alpheus fluiius est int̾ pisas
heliden ciuitates archadie ubi est templum ioiis ohympici. ex quib
locis uenerunt qui pisas in italia condiderunt: dictas a auitate pristi.¬
na: unde addidit urbs etrusca solo: cum praemisissaꝰ alpheae ab origine
pise. s F ides equo: eques optimus. s Uersicolorib armis: depidtis ꝑ qđ
bellicosus ostenditur.  Tercentum adiiciunt: accedunt & consentiũt.
eius uoluntati. unde ait mens omnib una sequendi idest coniura¬
ti sunt.i. Qui certe domo: ac si dicerdꝰ qui sunt domo carthagine. cere
praest&ꝰ aucilium. nam illi larsum fugientem secuti sunt. h uero cõ-¬

Expanded text:
vium non videntur, sed agnoscuntur auditae. Nec ‘parent’ obtemperant vium non videntur, sed agnoscuntur auditae. Nec ‘parent’ obtemperant procedit. Nam cumodo sidera vel fibrae vel aves vel fulgura possunt obtemperare? RAPIT raptim ducit. DENSOS ACIE in acie constrictos et coniunctos. ALPHEAE AB ORIGINE PISAE Alpheus fluvius est inter Pisas et Elidem, civitates Arcadiae, ubi est templum Iovis Olympici: ex quibus locis venerunt qui Pisas in Italia condiderunt, dictas a civitate pristina, unde addidit ‘urbs Etrusca solo’, cum praemisisset ‘Alpheae ab Origine Pisae’. EQVO FIDENS eques optimus. VERSICOLORIBVS ARMIS depictis: per quod bellicosos ostenditur. TERCENTVM ADICIVNT accedunt et consentiunt eius voluntati: unde ait ‘mens omnibus una sequendi’, id est coniurati sunt. QVI CAERETE DOMO ac si diceret ‘qui sunt domo Carthagine’. Caere praestet auxilium: nam et illi Lausum fugientem secuti sunt, hi vero com
Abbreviated transcription (Latin):
aliis regionib effossis metallis terre sint uacuae: apul iluam hoc esse mi¬
rum qđ sublata renascuntur. & rursum de eisdem locis effodiuntur. Uar¬
ro & aliud dicit nasci quidem illic ferrum sed instrictutatem. ni intpres
& hominum. quib diuinas indicat mentes interpres uocatur: & notantũ
qđ ait iugidius figulus has artes ita inter sese esse coniunctas ut alterũ
sine altero esse non possit. unde his quos perfectos uult probare nirgilius.
omnium diuinancti artium pt᷑estat scietitam: ut hoc loco. item supra hele.¬
autem solus est post uarronem. lic uarro precellat in theologia. hic in cõ¬
munib literis. nam uterq utrũq scripserunt. s fibre: iecoris extremita.¬
tes. ⁊ ẜ arent. autem est. peritissime agnoscitur. quod ad omnia referen¬
dum est: fibras: sidera: uoces auium & fulmina. nam siudentur tan¬
tum accipias cui uis possunt uideri: nec tamen intelligi. item uoces a¬

Expanded text:
aliis regionibus effossis metallis terrae sint vacuae, apud Ilvam hoc esse mialiis regionibus effossis metallis terrae sint vacuae, apud Ilvam hoc esse mirum quod sublata renascuntur et rursum de isdem locis effodiuntur. Varro et aliud dicit, nasci quidem illic ferrum, sed in stricturam non posse coget hominum, quibus divinas indicat mentes, interpres vocatur. Et notandum quod ait Nigidius Figulus, has artes ita inter sese esse coniunctas, ut alterum sine altero esse non possit: unde his quos perfectos vult probare Vergilius, omnium divinandi artium praestat scientiam, ut hoc loco, item supra Heleautem solus est post Varronem, licet Varro praecellat in theologia, hic in communibus litteris: nam uterque utrumque scripserunt. FIBRAE iecoris extremitates. PARENT autem est ‘peritissime agnoscuntur’: quod ad omnia referendum est, fibras, sidera, voces avium et fulmina: nam si ‘videntur’ tantum accipias, cuiuis possunt videri, nec tamen intellegi. Item voces a