comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
transacta die. nocturno facto
regi silentio. sompnii tp̃c ad¬
guinis horriusti. missi sumꝰ
a xp̃o iħu domino nr̃o. dare
tibi sanitatis recuperande
consilium. Audi ergo mo¬
uita nr̃a. ⁊ fac omnia que¬
cumq indicabimus tibi.
Siluester ep̃x ciuitatis rome.
ad montem syracte ꝑ secu¬
tiones tuas fugiens. in ca¬
uernis petrarum cum suis
cłicis  tebram fouet. Hũc
cum ad te ad duxcris. ip̃e tͥ
in qua dum te ttio mẽserit.
omnis te ualitudo ista dese¬
rit lepre. Qd̃ dum factum
fuerit. hanc uicissitudinem
tuo saluatori cõpensa. ut
romanu eccłie restaurentur.
Tu autem te ip̃m in hac pã¬
te purifica. ut relicta omni
suꝑstitione idolorum. deũ
a sompno. statim conuocat
cos qui obẜuabant palatiũ.
et secundum tenorẽ sompnii
sui misit ad montem syracte.
ubi sanctus siluester in cuiꝰ¬
dum xp̃iani agro ꝑsecutiõis
causa. cum suis cłicis recept᷑.
lectionib ⁊ orationib insi¬
stebat. At ubi amilitib se
circum datum uidit. credidit

Expanded text:
Transacta die, nocturno regi facto silentio, somni tempus adguinis horruisti, missi sumus a Christo Jesu Domino dare tibi sanitatis recuperandae consilium. Audi ergo monita nostra, et fac omnia quaecunque indicabimus tibi. Silvester episcopus civitatis Romanae ad montem Soractem persecutiones tuas fugiens in caverniclericis latebram fovet. Hunc cum ad te adduxeris, iste tibi in quam dum te tertio merseris, omnis te valetudo ista deseret leprae. Quod dum factum fuerit, hanc vicissituo Salvatori compensa, ut tuo jussu ecclesiae restaurentur. Te autem ipsum in hac parte purifica, ut relicta omni stitione idolorum, Deum a somno statim convocat eos qui observabant palatium, et secundum tenorem somni sui misit ad montem Soractem, ubi sanctus Silvester in cujusdam Christiani agro persecutionis causa cum suis clericis receptus, lectionibus et orationibus insistebat. At ubi a militibus se conventum vidit, credidit
Abbreviated transcription (Latin):
uincat ergo nos pietas in
isto congressu. Bene ergo¬
omnium ad u̾santium po¬
terimus ẽẽ uictores si aso¬
la pietate uincamur. Omĩ¬
tatis. Cumq ad istam cõ

Expanded text:
Vincat ergo nos pietas in isto congressu. Bene enim adversantium omnium poterimus esse victores si a sola pietate vincamur. Omnitat
Abbreviated transcription (Latin):
hac etiam die sacrificium
guinis. ab ip̃o domino ce¬
lebrationis sumpsit initi¬
um. Bac die in toto orbe
sanctum chrisma conficit᷑.
hac ctiam die penitentib.
ꝑ indulgentiã subuenitur.
S scordes. ad concordiam
redeunt. Pacificantur irati.
dant in dingentiam princi¬
pes criminosis. eruis
malis in dulgent comini.
Iudices etiarti latronib⁊
rartunt: parescunt carceres.¬
Et in toto orbe hac die ab
letitiam festiuitatis exeũt.
qui se clauserant ꝓaustita
acquieuit omnis illa con¬
tradictio. quam greci xͥani¬
ssumm et cati unĩ apposui¬
sse memorati sunt dicerte.
Uere aplica sedes hec ape¬
tro didicit. quod nulla po¬
ssit ratione conuina. Ue¬

Expanded text:
hoc enim die sacrificium guinis ab ipso Domino celebrationis sumpsit initium. Hac die in toto orbe sacrum chrisma conficitur. hac etiam die poenitentibus per indulgentiam subvenitur; discordes ad concordiam hac die redeunt, pacificantur irati; dant indulgentiam principes criminosis; servis malis indulgent domini; judices etiam latronibus parcunt, patescunt carceres in toto orbe. Hac die ad laetitiam festivitatis exeunt qui se clauserunt, propter conquievit omnis contradictio, quam Graeci Christianissimi et docti viri opposuisse memorati sunt, dicentes: Vere apostolica sedes hoc a Petro didicit, quod nulla potest ratione convinci.
Abbreviated transcription (Latin):
Sit omnib notum. nos
ita xp̃i cultores effectos.
ut intra palatium nr̃m.
templũ huius nominis cõ¬
struamus. in quo ppłs xͥanͦ.¬

Expanded text:
Sit omnibus notum, nos ita Christi cultores effectos, ut intra palatium nostrum templum ejus nomini construamus, in quo p
Abbreviated transcription (Latin):
omnis dñicus dies resur¬
rectionis ẽẽ creditur głia
decoratus: omnis qui cum¬
ante cedit dies sabbati. se¬
pulture ẽ ieumnio manci¬
pandus. ut merito gaute¬
at de resurrecuione. qui de¬
morte plorauĩt. P̾lorare ãt
compati dixerim. saluo eo ꝙ
passio dñi gaudii uri siti
summa. Accepta ergo ahic

Expanded text:
omnis Dominicus dies resurrectionis creditur gloria decoratus, omnis qui antecedit eum, dies Sabbati sepulturae jejunio mancipandus est, ut merito gauat de resurrectione, qui demorte ploraverit. Plorare autem compati dixerim, salvo eo quod passio Domini gaudii nostri sit summa. Accepta igitur Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
baros superasse. si a crudelita¬
te uincamur. Nam uicisse
extrancas nationes. bellato
rum. In illis aut̃ preliis
fortiores ex titimus illis.

Expanded text:
baros superasse, si a crudelitate vincamur? Nam vicisse extraneas nationes virtus esrum. In illis ergo preliis fortiores nos extitimus illis.
Abbreviated transcription (Latin):
ad regem. Cui cum nuntia¬
et duob diaconib ingres¬
sus dieit. Par tibi ⁊ uicto¬
ria decelo ministrentur. Quẽ
cum rex alacri animo. et
uultu p lacidissimo susce¬
pisset. omnia illo que fca¬
sunt. que dicta. que etiã
reuelata. secundum textũ
superius comphensum ex¬
posuit. Post finem uero
narrationis sue ꝑ contaba¬
tur. qui isti dii ẽẽnt petru
et paulus qui illum uisi¬
tassent. ⁊ ob quam causaz
salutis sue euis latebram
decexissent. Siluester respon¬
tem consequantur. sum hec
et hus similia augusto di¬
re cepit augustus. utrum¬
nam istos apłos hr̃et aliqua
ymago ex pressos: ut ex pic¬
tura disceret hos eẽ quos re¬
uelatio docuerat. Tunc sc̃s
siluester misso diacone ima¬
ginem apłorum afferri pre¬
cepit. qͣuam imperator aspi¬
ciens. ingenti clamore cepͣ.
dicere. ipõs eẽ quos uiderat.
nec tebere iam diffem cp̃m
ostensionem piscine quam
istos ꝓmisisse sue salutis.
memorabat. Tunc sanctus

Expanded text:
ui nuntiaet duobus diaconibus ingressus dixit: Pax tibi et victoriae de coelo ministrentur. Quem cum rex alacri animo et vultu placidissimo suscepisset, omnia quae illi facta, quae dicta sunt, quae etiam relata secundum textum superius comprehensum exposuit. Post finem vero narrationis suae, percontabatur qui isti essent dii Petrus et Paulus qui illum visitarent, ob quam causam salutis suae ejus latebram detexissent. Sylvester respontem consequantur. Cumque haec et his similia Augusto dire coepit Augustus utrumnam istos haberet aliqua imago expressos, ut ex pictura disceret hos esse quos revelatio docuisset. Tunc sanctus Silvester misso diacone imaginem apostolorum exhiberi praecepit, quam imperator aspiciens ingenti clamore coepit dicere ipsos esse quos viderat, nec debere jam differre episcopum ostensionem piscinae, quam istos promisisse suae saluti memorabat. » Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
ne pontifici contulit. in toto
orbe romano sacerdotes ita
hunc caput laĩnt. si cut oẽs¬
in quocumq die loco fui̾t
fabricata eccłia. consecratioĩs¬
sue hanc uirtutẽ optineat.

Expanded text:
e pontifici contulit, ut in toto orbe Romano sacerdotes ita hunc caput habeant sicut iin quocunque loco fuerit fabricata ecclesia, consecrationis hanc virtutem obtineat:
Abbreviated transcription (Latin):
bole. ut absconderes lignũ.
nisi ut iterum uincẽris. li¬
cit te maria que genuit tri¬
umphatorem. que sine un¬
mutatione uirginitatis edi¬
dit eum qui crucifixus uin¬
ceret te et mortuus subiu¬
garet. Ninceris hoche. ut
mulier tuas in sidias de p̃¬
hendat. Illa quasi sancta
dominum gestauit. ego
crucem eius inuestigabo.
Illa generatum docuit. ego
crucifixum. Illa fecit ut
deus inter homines uide̾¬
tur. ego ad omnium reme¬
dium pect̃orum. diuinũ
de ruinis eleuabo uexillũ.

Expanded text:
bole, ut absconderes lignum; bole, ut absconderes lignum; nisi ut iterum vincereris? Vicit te Maria, quae genuit triumphatorem, quae sine imminutione virginitatis, edidit eum, qui crucifixus vinceret te, et mortuus subjugaret. Vinceris et hodie, ut mulier tuas insidias deprehendat. Illa quasi sancta Dominum gestavit, ego crucem ejus investigabo: illa generatum docuit, ego resuscitatum: illa fecit ut Deus inter homines videretur, ego ad nostrorum remedium peccatorum divinum de ruinis elevabo vexillum.
Abbreviated transcription (Latin):
non ignorauit illum. qui
uulnera curauit alatroni¬
bus uulnerati. Bona sta¬
bularia. que maluit esti
destercore leuauit ad regnũ.
secundum qd̃ scriptum ẽ.
quia suscitat de terra in opẽ.
et de stercore erigit pauꝑẽ.
uenie ergo helena. cpito
reuisere loca sancta. infu¬
dit ei sp̃c. ut lignum cru¬
cis requireret. Accessit
ad golgothan. ⁊ ait. Ecce
locus pugne. ubi est uicto¬
ria. Quero uexillum salu¬
tis. et non inuenio. Ego
inquit in regnis. ⁊ crux do¬
mini impuluere. Ego in
aureis et in ruinis xp̃i tri¬
umphus. Ille ad huc la¬
tet. et latet palma uite eter¬
ne. Q uo mõ me redemptã
arbitror. si redemptio ip̃a
non cernitur. llideo qd̃ ege¬
ris dyabole. ut gladius qͦ
ꝑemptus es obstrucretur
Sed ysaac obstructos ab ali¬
enigenis puteos cruderauit.
nec latere aquam passus
est. Tollatur igitur ruina.
ut uita appareat. Promat᷑
gladius. quo ueri golye
caput est amputatum. apt¬
riatur humus. ut salus
fulgeat. Quid egisti dya¬

Expanded text:
non ignoravit illum, qui non ignoravit illum, qui vulnera curavit a latronibus vulnerati . Bona stabularia, quae maluit aestimde stercore levavit ad regnum, secundum quod scriptum est: Quia suscitat de terra inopem, et de stercore erigit pauperem . 43. Venit ergo Helena, coepit revisere loca sancta, infudit ei Spiritus ut lignum crucis requireret, accessit ad Golgotha, et ait: Ecce locus pugnae, ubi est victoria? Quaero vexillum salutis, et non invenio. Ego, inquit, in regnis, et crux Domini in pulvere? ego in aureis, et in ruinis Christi triumphus? ille adhuc latet, et latet palma vitae aeternae? Quomodo me redemptam arbitror, si redemptio ipsa non cernitur? 44. Video quid egeris, diabole, ut gladius quo peremptus es, obstrueretur. Sed Isaac obstructos ab alienigenis puteos eruderavit, nec latere aquam passus est . Tollatur igitur ruina, ut vita appareat: promatur gladius, quo veri Goliae caput est amputatum : aperiatur humus, ut salus fulgeat . Quid egisti, dia
Abbreviated transcription (Latin):
Ematis gratia multimis
constituto omnia peccata
dimiserit. tamen qd̃ pri¬
mus imperatorum credi¬
dit et post hereditatem fi¬
dei principib tereliquid.
magni meriti locum ieppe¬
rit. Cuius temporibus. cõ¬
pletum est illud ꝓpheticũ.
In illo die crit qd̃ super
frenum equi. sanctum do¬
mino omnipotenti. Quod
illa sancte memorie hele¬
na mater cius. infuso si
tus constantinus tali pa¬
rente. que imperanti filio
diuini muneris quesiuit
auxilium qz̃ inter p̃lia
quoq rutus assisteret. ⁊
periculum non umeret.
Magna femina. que mul¬
to amplius in uenit qd̃
imperatori conferret. quã
qd ab imperatore accipet.
Anxia mater pro filio cui
regnum orbis romani ce¬
sserat. festinauit iheroso li¬
mam. et scrutata est locũ
dominice passionis. Stabi¬
lariam hanc primo fuisse
asserunt. sed coniunctam
constantino seniori. qui
postea regnum acceptus
est. Bona stabularia. que
tam diligenter presepe do¬
mini requisiuit. Dona sta¬
bularia. que stabularium

Expanded text:
matis gratia in ultimis constituto omnia peccata dimiserit, tamen quod primus imperatorum credidit, et post se haereditatem fidei principibus dereliquit, magni meriti locum reperit. Cujus temporibus completum est illud propheticum: In illo die erit, quod super frenum equi, sanctum Domino omnipotenti . Quod illa sanctae memoriae Helena mater ejus infuso sibi Beatus Constantinus tali parente, quae imperanti filio divini muneris quaesivit auxilium, quo inter praelia quoque tutus assisteret, et periculum non timeret. Magna femina, quae multo amplius invenit quod imperatori conferret, quam quod ab imperatore acciperet. Anxia mater pro filio, cui regnum orbis Romani cesserat, festinavit Hierosolymam, et scrutata est locum Dominicae passionis. 42. Stabulariam hanc primo fuisse asserunt, sic cognitam Constantio seniori, qui postea regnum adeptus est. Bona stabularia, quae tam diligenter praesepe Domini requisivit. Bona stabularia, quae stabularium
Abbreviated transcription (Latin):
et nullus recipiebat u̾bũ
salutis. Accidit autem ut
sanctus uiuenalis ex afri¬
ca somam ꝑgeret. pbr̃.
arte medicus. Et dum ad
quandam matronam phi
suam. que xp̃ianitatis ex¬
crcebat opuscula. Et cum¬
uirum sanctum. misit nã¬

Expanded text:
 nullius recipiebat uerbum salutis. Accidit, ut sanctus Iuuenalis ex Africa Romam pergeret presbyter, arte medicus. Et dum ad quamdam matronam Philsuam. Quae Christianitatis exercebat opuscula, et uirum sanctum, cepit exq
Abbreviated transcription (Latin):
autem ad urbem Romã.
petierunt pontificem. ut
cis ordinatum daret Iuue¬
nalem ep̃m. Qd̃ cum deo
fauente inpletum c̃ẽt. ue¬
nerunt inciuitatem suam
Narniam cum iuuenale
ep̃o consecrato tunc cepit
sanctus iuuenalis claro sẽ¬
mone ex ortari populum.
ut conuerterentur ab ydoł.
et xp̃i efficerentur cultores.
et facto ibi oraculo in ho
misteria celebrabat. et mł¬
nit ad taurum eneum ubi
templum erat. liberi patris.
sontinuo exiit de templo
immolans. et tenuit eum.
et ntebatur ei de ydo lothi
to mos immittere. Produc
strictis dentibus tenuit ui¬
ip̃i intromisit inguiture.
et inciso gurgulione. squa
clamare. Ocultor dei uiui
libera me. et hec dicens cx¬
pirauit. ulidentes hoc ppłi
ammirati sunt. et credentes
.baptizati sunt. Post mul¬

Expanded text:
pariter ad urbem Romam uenerunt ad pontificem, ut eis ordinandum donaret Iuuenalem episcopum. Quod dum Deo fauente impletum esset, uenerunt in ciuitatem suam Narniam cum consecrato Iuuenale episcopo. Tunc cepit sanctus Iuuenalis claro sermone exhortari populum, ut conuerterentur ab idolis et Christi efficerentur cultores. Et facto ibi oraculo in honmysteria celebrabat, mnit ad tau- um ereum, ubi templum erat Liberi Patris. Continuo exiuit de templo immolans, et tenuit eum, et nitebatur eidem idolotitum in os mittere: produxistrictis dentibus, tenuit uii in- tromisit in gutture: et inciso gurgulione, cepitclamare: «O cultor Dei, libera me!», et hæc dicens expirauit. Videntes hoc populi admirati sunt, et crediderunt, et baptizati sunt eodem
Abbreviated transcription (Latin):
ts et annorum uiginti
ago octoginta et unum
annum ctatis. quem incã¬
cere et iunculis compleui.
et postquam int̾rogauit
etiam theodolum. et incon¬
fessione manentem inue¬
nit. iussit furnum incen¬
di fortiter. et beatum ale¬
xandrum atq cuentium
ligaros in medio p̃cipitari.
txodolus sponte in flãmis
ꝑsilut. de cantans cum ip¬
sis. et pariter gr̃as agens.
Igne nos ex aminasti. et ñ
est inuenta in nobis inni¬
quitas. Qd̾ cum nuntiatũ
ẽẽt aureliano impio. fecit
bertissimum alexandrum
punctis creberrimis ꝑ tota
pungi menbra. donec de¬
ficeret. Huius modi fine
uir sanctus martirium su¬
um compleuit. sancti aũt
duo pbr̃ gladio consuma¬
ti sunt. Quorum corpora
seuera femina religiosa col¬
legit. et bratum alexandrũ
e: euentium in uno sepul¬
chro. sanctum uero theodo¬
lum separatim in alio po¬
suit. uia numentana inp̃¬
dio suo. quinto nonas.

Expanded text:
tus, et annorum viginti tus, et annorum viginti ago octogesimum et unum aetatis, quem in carcere et vinculis complevi. Et postquam interrogavit etiam Theodulum, et in confessione manentem invenit, jussit furnum incendi fortiter, et beatum Alexandrum atque Eventium ligatos in medium praecipitari. heodulus sponte in flammas prosiluit, decantans cum ipsis et pariter gratias agens: Igne nos examinasti, et non est inventa in nobis iniquitas . Quod cum nuntiatum impio Aureliano esset, fecit beatissimum Alexandrum punctis creberrimis per tota pungi membra, donec deficeret. Hujusmodi fine vir sanctus martyrium suum complevit. Sancti autem duo presbyteri gladio consummati sunt. Quorum corpora Severa femina religiosa collegit, et beatum Alexandrum atque Eventium in uno sepulcro, sanctum vero Theodulum separatim in alio posuit via Numentana, in praedio suo, V Nonas
Abbreviated transcription (Latin):
autem sanata est filia ip̃iꝰ
quirini balbina nomine.
et ip̃e quirinus conu̾sus
baptismi gr̃am desiderauit.
postq liberationem ⁊ bap¬
tiçationem eorum quos
iunculis artatos incarcẽ
quirinus ip̃e teruerat. in¬
ter quos duos quoq sanc
rant. post ita omnia. et
si qua ab eo uenerabilitẽ
miti. principe ad huc tra¬
iano. si quidem adrianus
mundo imperabat. ex hi¬
bitus est simul cum ip̃is
beatis duob pbr̃is. Pri¬
moq in cquulcum leua¬
tus et tortus. ungulis
atq lampadib attractus¬
est grauissimis. Cumq
nullas daret uoces. dixit
aurelianus. Quare taces.
Beatus alexander respon¬
dit. Quia tp̃re orationis
xp̃ianus homo cum deo
eposito aũt alexandro.
iussit impius iudex ap¬
plicari cuentium ⁊ theo¬
dolum. Et int̾rogauit be¬
atum alexandrum. Qui
sunt isti. Sanctus alexan¬
sancti. ambo pbri. Sunc
conu̾sus ad beatum euenti¬
sactus es xp̃ianus. Cui bea¬
rus euentius. Ante annos
sepiuaginta. Nam anno¬
rur undecim sum baptiza¬

Expanded text:
am sanata est filia ipsius Quirini, Balbina nomine, et ipse Quirinus conversus baptismi gratiam desideravit, postque liberationem et baptizationem eorum, quos vinculis arctatos in carcere Quirinus ipse tenuerat, inter quos duos quoque sancrant; post ista omnia, et si qua sunt alia venerabiliter iterum, principe adhuc Trajano siquidem Adrianus nondum imperabat, exhibitus est simul cum ipsis beatis duobus presbyteris; primoque in equuleum levatus, et tortus ungulis, atque lampadibus attractatus gravissime fuit. Cumque nullas daret voces, dixit ei Aurelianus: Quare taces? Sanctus Alexander respondit: Quia tempore orationis Christianus homo cum Deo eposito autem Alexandro, jussit impius judex applicari Eventium et Theodulum, et interrogavit beatum Alexandrum: Qui sunt isti? Beatus Alexansancti, ambo presbyteri. Tunc conversus ad beatum Eventifactus es Christianus? Cui beatus Eventius: Ante annos septuaginta et annorum undecim sum baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
alia species nominatim. pꝰ
consecrationẽ corpus signi¬
ficatur. Ip̃e dicit sanguinẽ
suum. ante consecrationẽ
aliud dicitur: post conse¬
crationẽ sanguis xp̃i nun¬
sermo sonat. affectus senti
tus. ante uerba sacra¬
mentoꝵ. ubi accessit con¬
secratio. de pane fit caro xp̃i.¬

Expanded text:
alia species nominatur; post alia species nominatur; post consecrationem corpus Christi significatur. Ipse suum. Ante consecrationem aliud dicitur; post consecrationem sanguis nunsermo sonat affectus sentiest ante uerba sacramentorum. Vbi accesserit consecratio, de pane fit corp
Abbreviated transcription (Latin):
pis: xp̃i sermone conficit᷑.
Quod si tantum ualuit
sermo helye. ut ignem
de celo deponeret. non ua¬
lebit xp̃i sermo ut species
mutet elementoꝵ. De to¬
tius munli operibus le¬
gisti. quia ip̃e dixit et fac¬
ta sunt. ip̃e mandauit et
creata sunt. Sermo igit᷑
qui potuit ex nichilo face¬
re qd̾ non erat. non potu¬
it ea que sunt in id mu¬
tare quod non erant: Nõ
utamur exemplis: incar
quid nature usus per sen¬
sit. cum dñs ihc ex maria
nasceretur: Si orcdinẽ que
rimus. uiro mixta femina
generare consucuerat. Li¬
quet igitur quod preter
nature orclinem uirgo ge¬
nerauit. Et hoc ꝙ conficim
corpus: ex uirgine est. Qͥd
hic queris nature orclinẽ
in xp̃i corpore. cum preter
naturam sit ip̃e dominus
ih̾c partus ex uirgine: ue
ra utiq caro xp̃i: que cruci¬
fixa. que sepulta est. Ue¬
re ergo illius carnis sacra¬
mentum est. Ip̃e clamat do
minus noster ihc: hoc est
corpus meum. Ante bene¬
dictionem uerboꝵ celestiũ:

Expanded text:
pis, Christi sermone conficitur. pis, Christi sermone conficitur. Quod si tantum valuit sermo Eliae, ut ignem de coelo deponeret, non valebit Christi sermo, ut species mutetur elementorum? De totius mundi operibus legisti: Quia ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit et creata sunt. Sermo ergo Christi, qui potuit de nihilo facere quod non erat, non potest ea quae sunt in id mutare quod non erant? Non utamur exemplis, incarnquid naturae usus praecessit cum Jesus Dominus ex Maria nasrimus, viro mixta femina generare consueverat. Liquet igitur, quod praeter naturae ordinem virgo generavit. Et hoc, quod conficimus, corpus ex Virgine est. Quid hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore, quum praeter naturam sit ipse Dominus Jesus partus exra autem caro Christi, quae crucifixa, quae sepulta est, vere illius carnis sacramminus Jesus clamat: Hoc est corpus meum . Ante benedictionem verborum coelestium,
Abbreviated transcription (Latin):
tetigit moyses petram: et
aqua de petra fluxit. Nũ
quid non preter naturam
operata est gratia: ut aquã
uomeret petra quam non
habebat natura:
Arath flu¬
uius amarissimus
erat: ut sitiens populus bi¬
bere non posset. Moyses
misit lignum inaquam. ⁊
amaritudinẽ suam aquare
natura deposuit: quam
infusa subito gratia tempe¬
rauit. Sub helyseo propha
uni ex filiis propharum ex
cussum est ferrum de securi:
⁊ statim immersum est. Ro¬
gauit helyseum: qui amise¬
rat ferrum. Misit etiam
helyseus lignum inaquã.
⁊ ferrum natauit. Utiq etiã
hoc pret̃ naturã factũ cogno¬
uimꝰ. Grauior ẽ enĩ ferri spe¬
cies: quã aquar liquor.
Aduertimus igitur maio
turam: et adhuc tamen pro¬
phetice benedictionis nume¬
ramus gratiam. Qd̃ si tan¬
tum ualuit humana bene¬
dictio ut naturam conuer¬
teret. quid dicimus de ip̃a
consecratione diuina. ubi
ip̃a uerba domini saluato¬
ris oꝑantur.Nam sacra¬
mentum istud quod acci

Expanded text:
tetigit Moyses petram, et tetigit Moyses petram, et aqua de pequid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat natura? Marath fluvius amarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit, quam infusa subito gratia temperavit. Sub Helisaeo propheta uni ex filiis prophcussum est ferrum de securi, et statim mersum est. Rogavit Elisaeum, qui amiserat ferrum: misit etiam Elisaeus lignum in aquam, et ferrum natavit . Utique et hoc praeter naturam factum cognoscimus; gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor. 52. Advertimus igitur majorturam, et adhuc tamen propheticae benedictionis numeramus gratiam? Quod si tantum valuit humana benedictio, ut naturam converteret ; quid dicimus de ipsa consecratione divina, ubi verba ipsa Domini Salvatoris operantur? Nam sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
hoc non esse. quod natura
formauit. sed quod bene¬
dictio consecrauit: maio¬
remq uim esse beneclictio¬
nis quam nature. quia be¬
neclictione etiam natura¬
gam tenebat moyses. pro¬
iecit eam: ⁊ facta est serpẽs.
Rursus apprehenclit caudã
serpentis: et inuirge natu¬
ram reuertitur. uides ergo¬
prophetica grã bis mutatã
naturam esse. et serpentis
et uirge. Currebant egĩp¬
ti flumina puro meatu
aquarum. subito de fonti¬
um uenis sanguis cepit
erumpere: non erat potus
in fluiiis.Rursus ad
prophete preces cruor flu¬
natura remeauit. circum¬
clusus undiq erat popu¬
lusꝰ ebreoꝵ. huic egyptiis
uallatus. inde mari con¬
clusus. Uirgam leuauit
moyses separauit se aqua.
et in muroꝵ speciem se con¬
gelauit. atq inter undas
uia peclestris appaiuit. Ior¬
danis retrorsum conuersus:
contra naturam in sui fon¬
tis reuertitur exordium.
Nonne claret naturam. uł
maritimoꝵ fluctuum. uel
Sitiebat populus patrum.

Expanded text:
hoc non esse quod natura hoc non esse quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae; quia benedictione etiam ipsa nagam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis, et in virgae naturam revertitur . Vides prophetica gratia bis mutatam esse naturam, et serpentis, et virgae? Currebant Aegypti flumina puro aquarum meatu, subito de fontium venis sanguis coepit erumpere: non erat potus in fluviis. Rursus ad prophetae preces cruor cesnatura remeavit. Circumclusus erat undique populus Hebraeorum, hinc Aegyptiis vallatus, inde mari conclusus. Virgam levavit Moyses, separavit se aqua, et in murorum specie congelavit, atque inter undas via pedestris apparuit. Jordanis retrorsum conversus, contra naturam in sui fontis convertitur exordium. Nonne claret naturam vel maritimorum fluctuum, vel Sitiebat populus patrum,
Abbreviated transcription (Latin):
prantior sit panis angłoꝵ.
an caro xp̃i : que utiq est
corpus uite. Manna illud
de celo. hoc super celum. Il¬
lud celi: hoc domini celoꝵ.
Illud corruptioni obnoxi¬
um si in diem alcerum ser¬
uaretur. hoc alienum ab
q religiose gustauerit:
corruptionem sentire nõ
poterit. Illis aqua de pe¬
tra fluxit: tibi sanguis ex
xp̃o. Illos ad horam satia¬
uit aqua: te sangius di¬
luit ineternum. Iudeu̾s
bibit ⁊ sitit: tu cum bibe¬
ris sitire non poteris. Et
illud inumbra: hoc inue¬
ritate. Si illud quod mi¬
raris umbra est: quantũ
istud est cuius umbram
miraris : Aucli quia um¬
bra est: que apud patres
facta est. Bibebant in¬
citum est deo. Nam pro¬
strati sunt in deserto. Hec
ra nostri. Cognouisti
potiora . Potior est enim¬
lux caam umbra. ueri¬
tas quam figura: corpꝰ
auctoris quam manna
de celo. Forte dicis. aliud
uideo. Quomodo tu mi¬
chi asseris. quod corpus
xp̃i accipiam : Et hoc no¬
bis superest ut probemus.
Quantis igitur utimur
exemplis. ut probemus

Expanded text:
antior sit panis angelorum an caro Christi que utique corpus est uite. Manna illud e celo, hoc supra celum. Illud celi, hoc domini celorum. Illud corruptioni obnoxium si in alterum diem seruaretur, hoc alienum ab que religiose gustauerit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo. Illos ad horam satiauit aqua, te sanguis diluit in eternum. Iudeus bibit et sitit, tu cum biberis sitire non pillud in umbra; hoc in veritate. Si illud quod miraris umbra est, quantum istud est, cujus et umbra miraris? Audi quia umbra est, quae apud veteres facta est. Bibebant, inuit, beneplacitum est Deo. Nam prostrati sunt in deserto: » et nostri. Cognovisti praestantiora. Potior est lux quam umbra, veritas quam figura; corpus auctoris, quam manna de coelo. Forte dicas, aliud video, quomodo tu mihi asseris quod corpus Christi accipiam? Et hoc nobis adhuc superest, ut probemus. Quantis igitur utimar exemplis ut probemus
Abbreviated transcription (Latin):
lariter ad mittemus. Decen̾s
auctoritate sedis apłice. ac
sacri approbutione ꝯ cilii. cũ
tuo et aliorum fr̃um nr̃orũ
consilio que statuenda fue¬
rint statuentes. Alioqum cũ
scandalum eccłie non debra¬
mus ult̾ius sustinere. qui de
arta domini cizania debertiꝰ
et paleas essufflare. dissimu¬
lare non poterimius. quin ĩ
ip̃o ꝯcilio si desuper datum
fuerit in hoc neg̃õ de fr̃um no¬
strorum ꝯcilio ꝓcedamus.
est: ⁊ habitauit in nobis. pp̃
iuxta ꝯmunem usum loq̃n¬
di.multis modis accipitur
u̾bum. Est enim u̾bum ꝙ
corde concipitur. Uerbum ꝙ
ore ꝓfertur: ⁊ u̾bum ꝙ cala¬
mo scribitur. corde concipit̃
intellectus. ore ꝓfertur sonu
calamo scribitur signum.
Intellectus in mente. sonꝰ
inaere: signum no margine.
Quia uero sp̃c est Rui uiui¬
de carnalib ad sp̃ualia tran
manum transit ꝓlatum:
u̾bum diuinum ꝑmanet
natum. De illo dicit poeta.
reuocabile u̾bum. De isto

Expanded text:
lariter admittemus; de caeteris lariter admittemus; de caeteris auctoritate sedis apostolicae ac sacri approbatione concilii, cum tuo et aliorum fratrum nostrorum consilio quae statuenda fuerint statuentes. Alioquin cum scandalum Ecclesiae non debeamus ulterius sustinere, qui de area Domini zizania debemus et paleas exsufflare, dissimulare non poterimus quin in ipso concilio, si desuper datum fuerit, in hoc negotio de fratrum nostrorum consilio procedamus.et habitavit in nobis Joan. I . Juxta communem sensum loquendi, multis modis accipitur verbum. Est enim verbum quod corde concipitur, verbum quod ore profertur, verbum quod calamo scribitur. Corde concipitur intellectus, ore profertur sonus, calamo scribitur signum. Intellectus in mente, sonus in aere, signum est in imagine. Quia vero « spiritus est qui vivide carnalibmanum transit prolatum; verbum divinum permanet natum. De illo dicit poeta: revocabile verbum. HO
Abbreviated transcription (Latin):
tib synodalem ꝯuentionẽ
fieri dispensare. et nr̃a sic
scĩtate faciente. scissima que
a put uos est eccłia. non ad
conuentum tardabit. licet
aut̃ sicut ex predictis apparet
eccłia romana. non tam cõ¬
stitutione si⁊ nodochica q̃m
diuina. capud ⁊ mater õium
eccłiarum existat. et nec pro
disparitate rituum nec dos¬
matum diu̾sitate differre
debueris quin nob̾ sicut tuo
capiti secundum antiquum
et canonicum statum beni¬
gnius et de uotius obedires.
cum certa non sint ꝓdubiis
relinquenda. nos tñ ꝓmul¬
tis necessitatib eccłiasticis
disposuimus auctore dño ge¬
nerale ꝯuocare ꝯcilium. et
synodalem celebrare ꝯuentũ.
ad quem si uocatus a nobis
iuxta ip̃ius imꝑatoris pro¬
missionem occurreris. cum
hec sint dogmata que nr̃is
litt̾is requisiuimus. ut filic
menbrum ad caput. ⁊ ad ma¬
trem filia reu̾tatur. eccłie ro¬
mane reuerentiã. ⁊ o bediẽtiã
debitam impensurus. te sic̃

Expanded text:
tibus synodalem conventionem tibus synodalem conventionem fieri dispensare, et nostra sic ctitate faciente, sanctissima quae apud vos est Ecclesia non ad conventum tardabit. Licet autem, sicut ex praedictis apparet, Ecclesia Romana non tam constitutione synodica quam divina caput et mater omnium Ecclesiarum existat, et ideo nec pro disparitate rituum nec dogmatum diversitate differre debueris quin nobis, sicut tuo capiti, secundum antiquum et canonicum statum benignius et devotius obedires, cum certa non sint pro dubiis relinquenda: nos tamen pro multis necessitatibus ecclesiasticis disposuimus, auctore Domino, generale convocare concilium et synodalem celebrare conventum: ad quem si vocatus a nobis juxta ipsius imperatoris promissionem occurreris, cum haec sint dogmata quae nostris litteris requisivimus, ut scilicet membrum ad caput et ad matrem filia revertatur, Ecclesiae Romanae reverentiam et obedientiam debitam impensurus, te sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tã conec introducã illũ
indomum matris mee. ni¬
ch̾ominus tamen eccłia ma¬
ter est generalis. que nouo
semꝑ fetu fecunda. concipit
parit. et nutrit. Concipit
cathecizando quos instruit.
parit baptizando quos ab¬
luit. mtrit cõmunicando
quos reficit. De qua ꝓpħa di¬
cit inpsalmo. Habitare fac̃
sterileni matrem filiorum
letantem. Et alius in quit¬
tuos et uide. omnes isti con¬
gregati sunt uenerunt tibi.
filu tui de longe uenient. ⁊
filie tue de latere ꝯsurgent.
Gaudemus autẽ non modi¬
cum. et utinam inte. ac fr̃
te nr̃um gaudium implea¬
tur. qd̃ apłatus nr̃i sollici¬
tudinem super unione lati¬
norum ⁊ grecorum eccłie ꝯ¬
mendasti. ꝓ diuino zelo et
igrito ꝓposito que nos ex p̃¬
ssisti habere in tuarum serie
litt̾atum. Suꝑ quib etiam
impialis nob̾ celsitudo re¬
scripsit. qd̃ ut u̾bis cuis uta¬
mur. nr̃e sc̃itatis ẽ secund̃
precedentes synodales ope¬
rationes. ꝓ requisitis dogma¬

Expanded text:
tam, donec introducam illum tam, donec introducam illum in domum matris meae nihilominus tamen Ecclesia mater est generalis, quae novo semper foetu fecunda concipit, parit et nutrit; concipit catechizando quos instruit; parit baptizando quos abluit; nutrit communicando quos reficit. De qua Propheta dicit in Psalmo: Habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . Et alius item Prvide omnes isti congregati sunt, venere tibi; filii tui de longe venient, et filiae tuae de latere consurgent. Gaudemus autem non modicum, et utinam in te ac super te nostrum gaudium impleatur, quod apostolatus nostri sollicitudinem super unione Latinorum et Graecorum Ecclesiae commendasti, pro divino zelo et ignito proposito quae nos expressisti habere in tuarum serie litterarum. super qua etiam imperialis nobis celsitudo rescripsit, quod, ut verbis ejus utamur, nostrae sanctitatis est secundum praecedentes synodales operationes pro requisitis dogma
Abbreviated transcription (Latin):
dat. licet autẽ ex p̃missis in¬
telligatur. ⁊ huic in quisi¬
tioni responsum. cum eccͣa
romana mater dicatur non
ratione tp̃ris. s ratione po¬
cius dignitatis. Nam et si
secundum dignit andreas
prius uenerit ad fidem quã
petrus. ⁊ p̃latus ẽ tam̃ petr̃
andice. cum et in apłorum
cathalogo semꝑ primus
quasi precipius premittat᷑.
non qd̃ petrus sit prior tp̃r
s potior dignitate. Ad omẽz
tam̃ dubietatem tollendã
tua fr̃nitas debet distingue̾.
secundum diu̾sas nomĩs
rationes. inter romanam
et ierosolimitanã eccłias.
qd̃ illa dicenda sit mater
fidei. qm̃ ab ea sacramẽta
fidei processerunt. Ista uõ
dicenda sit mater fidelium.
qm̃ priuilio dignitatis u¬
niuersis fidelib est p̃lata.
Sicut etiam synagoga di
cessit ab ip̃a. iuxta ꝙ cadẽ
dicit in canticis. filii ma¬
tris mee pugnauerunt ad¬
u̾sũ me. rursumq pau¬
lulum cum ꝑ transissemi
inueni quem diligit aĩa
mea. tenui cum nec duit¬

Expanded text:
dat. Licet autem ex praemissis indat. Licet autem ex praemissis intelligatur et huic inquisitioni resRomana mater dicatur, non ratione temporis, sed ratione potius dignitatis nam etsi secundum Joannem Andraeas prius venerit ad fidem quam Petrus, praelatus est tamen Petrus Andraeae, cum et in apostolorum catalogo semper primus quasi praecipuus praemittatur; non quod Petrus sit prior tempore, sed potior dignitate, ad omnem tamen dubietatem tollendam tua fraternitas debet distinguere secundum diversas nominis rationes inter Romanam et Jerosolymitanam Ecclesias, quod illa dicenda sit mater fidei, quoniam ab ea sacramenta fidei processerunt; ista vero dicenda sit mater fidelium, quoniam privilegio dignitatis universis fidelibus est praelata. Sicut enim Synagoga diccessit ab ipsa; juxta quod eadem dicit in Canticis: Filii matris meae pugnavere adversum me ; rursumque: Paululum cum pertransissem, inveni quem diligit anima mea; tenui eum, nec dimit
Abbreviated transcription (Latin):
ticulares eccłie. de quibus
apłs ait. Instãtia mea co¬
tidiana. sollicitudo omniũ
eccłiarum. Ex omnib una¬
consistit. tanquam ex pãti¬
cularib gen̾alis. et una p̃¬
minet omnib. qm̃ cũ unũ
sit corpus eccͤ de quo dicit
apłs. omnes unum corpus
sumus in xp̃o. illa uelut ca¬
put ceteris menbris excellit.
Quesiuisti etiam ⁊ te asscrui¬
sti non modicum dubitare
cupiens ad discere cam. quã
acceptabis sine contradictõe
rationem habentem. cum da¬
uid de iersm dicat in psalmiᷤ.
te in qua xp̃c dignatus est
ꝯu̾sari. predicare. parit̾. et
tocere. ac nr̃am oꝑari salutẽ
in ea nr̃e ponẽs fidei fundamẽ¬
merito nuncupari. cum exea
datrina ꝓcesẜit salutaris. cũ
mater omnium eccłiarum.
eccłia romana dicatur. que
aierosolumitana eccłia ortho¬
doxe fidei sa cramenta recepit.
cum apłs etiam inquiens
se usq ad illiricum euange¬
lium predicasse. qd quasi
a ierłm incepit euident̃ ostẽ¬

Expanded text:
ticulares Ecclesiae, de quibus ticulares Ecclesiae, de quibus Apostolus ait: Instantia mea quotidiana, sollicitudo omnium Eccconsistit, tanquam ex particularibus generalis; et una praeeminet omnibus; quoniam, cum unum sit corpus Ecclesiae, de quo dicit Apostolus: Omnes unum corpus sumus in Christo , illa, velut caput, caeteris membris excellit. Quaesivisti etiam, et te asseruisti non modicum dubitare, cupiens addiscere causam, quam acceptabis sine contradictione rationem habentem, cum David de Jerusalem dicat in psalmis mte in qua Christus dignatus est conversari, praedicare pariter et docere, ac nostram operari salutem, in ea nostrae ponens fidei fundamenmerito nuncupari, cum ex ea doctrina processerit Salvatoris, cur mater omnium Ecclesiarum Ecclesia Romana dicatur, quae a Jerosolymitana Ecclesia orthodoxae fidei sacramenta recepit, cum Apostolus etiam inquiens se usque ad Illyricum Evangelium praedicasse, quod quasi a Jerusalem incoepit evidenter osten
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃moni. s rei sit sermo sub¬
iectus. Dicitur enim uniuẽ¬
salis eccłia que te uniu̾sis
constat eccłiis. que greco uo¬
cabulo catholica nominat᷑.
et secundum hanc exceptio¬
nem uocabuli. eccłia roma¬
na non est uniu̾salis eccłia.
set pars uniu̾salis eccłie. pͥ¬
ma uidelicet et precipua ue¬
luti capud in corpore qm̃ ĩ
ea plenitudo potestatis existit.
ad ceteras aut̃. pars aliqua i¬
plenitudinis deriuatur. Et
dicitur uniu̾salis eccłia illa
que sub se continet eccłias
uniusas. et secundum hanc
nominis ratione romana
cupatur. qm̃ ip̃a sola singła¬
ris priuiłio dignitatis cet̾is
est prelata. sicut et deus uni¬
u̾salis dominus applłatur.
non quasi iam diuisus in
sp̃es. aut specialissimas aut
ctiam sub alt̾nas. s qm̃ uni¬
u̾sa sub eius dñio ꝯtinent᷑.
Est enim una generalis ecc̃a
de qua ueritas in quit ad pe¬
trum. Tu es petrus ⁊ super
hanc petram edificabo eccͣa
mcam. Et sunt multe par¬

Expanded text:
sermoni sed rei sit sermo subsermoni sed rei sit sermo subjectus. Dicitur enim universalis Ecclesia quae de universis constat Ecclesiis, quae Graeco vocabulo catholica nominatur. Et secundum hanc acceptionem vocabuli Ecclesia Romana non est universalis Ecclesia, sed pars universalis Ecclesiae, prima videlicet et praecipua, veluti caput in corpore; quoniam in ea plenitudo potestatis existit, ad caeteros autem pars aliqua plenitudinis derivatur. Et dicitur universalis Ecclesia illa una quae sub se continet Ecclesias universas. Et secundum hanc nominis rationem Romana cupatur, quoniam ipsa sola singularis privilegio dignitatis caeteris est praelata; sicut et Deus universalis Dominus appellatur, non quasi jam divisus in species specialissimas, aut etiam subalternas, sed quoniam universa sub ejus dominio continentur. Est enim una generalis Ecclesia, de qua Veritas inquit ad Petrum: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Et sunt multae par
Abbreviated transcription (Latin):
Ocus enim suꝑbis resistit.
humilib autẽ dat gr̃am. E
quia ꝑ hec et alia sicut cre¬
dimus que tua non debet
fr̃nitas ignorare. apłice se¬
dis magisterium recogno¬
scens. cam suꝑ quib dam
dubitationum articulis ꝯ¬
sulere de creuisti. qd utiq
gratum gerimus et acceptũ.
et tuam ex inde prudentiã
ꝯmendamus. non qd̃ cxisti¬
memus nos quasi sufficiẽ
qui linguas infantium fa¬
cit dissertas. et aperit ora
mutorum. Quesisti enim
dubitans et ad discere uo¬
lens. qua ratione romanã
eccłiam unam et uniu̾salẽ
in nr̃is lict̾is uocauerimus.
uelut in quasdam species
spccialissimas iam diuisã.
cum et unus pastor. et unr̃
ouile. licet sub uno pastoꝵ
principe xp̃o plures sint cõ¬
stituti pastores. Nos autẽ
in quisitioni tue talit̾ res¬
pondemus. qd̾ eccłia dua¬
bus ex causis uniu̾salis
uocatur. Intelligentia nã¬
q dictorũ ex cãis est assu¬
menda dicendi. cũ non res¬

Expanded text:
Deus enim superbis resistiDeus enim superbis resistihumilibus autem dat gratiam . Sed quia per haec et alia, sicut credimus, quae tua non debet fraternitas ignorare, apostolicae sedis magisterium recognoscens, eam super quibusdam dubitationum articulis consulere decrevisti; quod utique gratum gerimus et acceptum, et tuam exinde prudentiam commendamus; non quod extimemus nos quasi sufficientqui linguas infantium facit disertas, et aperit ora mutorum. Quaesivisti enim dubitans, et addiscere volens, qua ratione Romanam Ecclesiam unam et universalem in nostris litteris vocaremus, velut in quasdam species specialissimas jam divisam, cum et unus sit pastor et unum ovile, licet sub uno pastorum principe Christo plures sint constituti pastores. Nos autem inquisitioni tuae taliter respondemus, quod Ecclesia duabus ex causis universalis vocatur. Intelligentia namque dictorum ex causis est assumenda dicendi, cum non res
Abbreviated transcription (Latin):
firmi. ut in eo intelligatũ
cẽ completum qd̾ dominus
dixerat. Qui credit in me
opera que ego facio ⁊ ip̃e faciet. ⁊ maiora hoꝵi
faciet. hec autẽ non id cĩco
licet in digni successimus
in apłatus officio. ex tra nos
ambulare uelimus in ma¬
gnis. aut suꝑ nos in mira¬
bilib exaltare. cum a dño
dictum ẽẽ nou̾imus. oĩs
qui se humiliat ex altabit̃.
et qui se exaltat humilia¬
bitur. Unde cum int̾ disci¬
pulos eius questio de ma¬
ioritate fuisset ex orta. res¬
pondit. Qui maior ẽ inter
uos erit omnium seruus.
et qui precessor est tanquã
ministrator. sc ip̃m in exẽ¬
plo ꝓponens. quia filius
hominis non uenit mini¬
strari s ministrare. ꝓꝑter
ꝙ ⁊ ip̃e petrus aiebat. non
quasi dominantes in cle¬
ro. s forma gregi facti cx
animo. Nam et alia dicit
scriptura. quanto maior es
humilia te inomnib. et
iterum. principem ce consti¬
tuerunt noli extolli. esto ĩ
illis quasi unus exillis.

Expanded text:
firmi; ut in eo intelligatur firmi; ut in eo intelligatur esse completum quod Dominus dixerat: Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet. Haec autem non idcirco licet indigni, successimus in apostolatus officio, extra nos ambulare velimus in magnis aut super nos in mirabilibus exaltare, cum a Domino dictum esse noverimus: Omnis qui se humiliat exaltabitur, et qui se exaltat humiliabitur . Unde cum inter discipulos ejus quaestio de majoritate fuisset exorta, respondit: Qui major est inter vos, erit omnium servus; et qui praecessor, tanquam ministrator ; seipsum in exemplo proponens, quia Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare . Propter quod et ipse Petrus aiebat: Non quasi dominantes in clero, sed forma gregis facti ex animo . Nam et alia dicit Scriptura: Quanto major es, humilia te in omnibus . Et iterum: Principem te constituere; noli extolli; esto in illis quasi unus ex illis .
Abbreviated transcription (Latin):
fieret cõ quisitio. utrum o¬
porteret circumadi fideles.
et legem mosaycam obẜua¬
ri. petrus principali fretus
auccoritate respondit. Quid
temptatis deum imponere iu¬
gum super ceruicem discipu¬
lorum. qd̾ neq patres nr̃i ne¬
q nos portare potiumus. Cuiꝰ
sententiam sub secutus. apłi¬
cum suꝑ ip̃a questioe decre¬
tum iacob ꝓmulgauit. pa¬
ulus etiam postquam abiit
in arabiam. et iterum rediit
in damascum. de inde post
tres annos uenit ierłimam ut
petrum uideret. cum eo euan¬
głium ꝙ gentib predicaue¬
rat collaturus ne forte inua¬
cuum curreret. aut etiam cu¬
currisset. Cui ctiam singłaris
apłatus priuiłium recogno¬
scens. antonomasice scribit
de illo. Qui operatus ẽ petro
in apłatu. operatus est ⁊ mͥ
int̃ gentes. Ut aut̃ quẽ dñs
ceteris p̃fecit priuiłio digni¬
tatis. precet̾is quoq iũtutiꝰ
priuiłio de coraret. tantam
ei contulit potestatẽ. qd ad
umbrã cuis sana bantur ĩ¬

Expanded text:
fieret conquisitio utrum ofieret conquisitio utrum oporteret circumcidi fideles et legem Mosaicam observari, Petrus principali fretus auctoritate respondit: Quid tentatis Deum, imponere jugum super cervicem discipulorum, quod neque potres nostri neque nos portare potuimus?. Cujus sententiam subsecutus, apostolicum super ipsa quaestione decretum Jacobus promulgavit. Paulus etiam postquam abiit in Arabiam et iterum rediit in Damascum, deinde post tres annos venit Jerosolymam, ut Petrum videret, cum eo Evangelium quod in gentibus praedicaverat collaturus, ne forte in vacuum curreret aut etiam cucurrisset, cum etiam singularis apostolatus privilegium recognoscens, antonomastice scribit de illo: Qui operatus est Petro in apostolatum, operatus est et mihi inter gentes. Ut autem quem Dominus caeteris praefecit privilegio dignitatis, prae caeteris quoque virtutis privilegio decoraret, tantam ei contulit potestatem, quod ad umbram ejus sanabantur in
Abbreviated transcription (Latin):
dre successor reliquid. totã
ineo transferens plenitudi¬
nem potestatis. Pro patre si¬
quidem nati sunt ei filii. qͦs
ne cum ꝑnauim petri eccłia
figuretur. tunc petrus iuxra
preceptum dominicum na
uim duxit in altum laxãs
predicationis retia in captu¬
ram. cum ibi posuit eccłie
principatum. ubi uigebat
singularis potentie altitudo.
et imperialis monarchia re¬
sidebat. cui fere singule na¬
tiones sicut flumina mari
tributa soluebãt cẽtis tẽ¬
porib constituta. ⁊p̃e quidẽ
primus iudeos. ip̃e quoq pͥ¬
mus gentiles post ascensio¬
nem xp̃i conu̾tit ad ficem.
ut super utrosq fideles se pͥ¬
matum accepisse monstͣret.
sum ip̃o die pentecostes ad
u̾bum ex ortationis ip̃ius
cutiter tria milia iudeoꝵ bap¬
tismi receperint sacramentũ.
ac de inde cornelium centuri¬
onem. ⁊ suos quasi pͥmitias
gentium ad reuelationem
anglicam baptizarit. Cum
autẽ inter apłos ad consulta¬
tionem cred entium magna

Expanded text:
drae successori reliquit, totam drae successori reliquit, totam in eo transferens plenitudinem potestatis. Pro patre siquidem nati sunt ei filii, quos ne cum per navem Petri Ecclesia figuretur, tunc Petrus juxta praeceptum Dominicum navim duxit in altum, laxans praedicationis retia in capturam, cum ibi posuit Ecclesiae principatum ubi vigebat saecularis potentiae altitudo et imperialis monarchia residebat, cui fere singulae nationes, sicut flumina mari, tributa solvebant certis temporibus constituta. Ipse quidem primus Judaeos, ipse quoque primus gentiles post Ascensionem Christi convertit ad fidem, ut super utrosque fideles se primatum accepisse monstraret, cum ipso die Pentecostes ad verbum exhortationis ipsius circiter tria millia Judaeorum baptismi receperint sacramentum, ac deinde Cornelium centurionem et suos quasi primitias gentium ad revelationem angelicam baptizarit. Cum autem inter apostolos ad consultationem credentium magna
Abbreviated transcription (Latin):
ram decelo submitti quod
omnia quadrupedia ⁊ sc̃pen¬
tia t̾re ac celi uolatilia conti¬
nebat. Et cum facta ẽẽt uox
macta et manduca. respon¬
dit. ab sit domine quia nũ¬
quam inmunda ⁊ ꝯmunia
manducaui. ⁊ uox ad eum
est facta scđo. Quod õs pu¬
rificauit tu ꝯmune ne dixe¬
ris. ꝑ qd̾ innuitur manife¬
ste. qd̾ petrus prelatus fuit
ppłis uniu̾sis. cum uas il¬
lud orbem. et uniu̾sitas cõ¬
tentorum inco. uniu̾sas si¬
gnificet tam udeorũ quã
gentium nationes. Qui licet
post modum ex reuelatiõe
diuina ab anticchia fuerit
translatus ad urbem. non
tam̃ concessum sibi pͥmatũ
deseruit. s secum pocius ca¬
thedre transtulit principatũ.
cum dominus nullatenus¬
eum minorare uoluit. q̃m
rome p̃uideãt martyro co¬
ronandum. Sane cum ip̃e
post modum. immo dñs
pocius qui se in co pati asse¬
ruit. uenio dicens ad eum
romam iterum crucifigi. Lo¬
manam eccłiam suo sanguiẽ
consetrasset. primatũ cathe¬

Expanded text:
ram de coelo submitti, quod ram de coelo submitti, quod omnia quadrupedia et serpentia terrae ac coeli volatilia continebat. Et cum facta esset vox macta, et manduca, respondit: Absit, Domine, quia nunquam immunda et communia manducavi. Et vox ad eum est facta secundo: Quod Deus purificavit, tu commune ne dixeris. Per quod innuitur manifeste quod Petrus praelatus fuerit populis universis; cum vas illud orbem, et universitas contentorum in eo universas significet tam Judaeorum quam gentium nationes. Qui licet podivina ab Antiochia fuerit translatus ad Urbem, non tamen concessum sibi primatum deseruit, sed secum potius cathedrae transtulit principatum, cum Dominus eum nullatenus minorare voluerit quem Romae praeviderat martyrio coronandum. Sane cum ipse postmodum imo Dominus potius, qui se in eo pati asseruit, Venio, dicens ad eum, Romam iterum crucifigi  Romanam Ecclesiam suo sanguine consecrasset, primatum cathe
Abbreviated transcription (Latin):
post ascensionẽ dñi petrus
uelut successor eius regere
cepit eccłiam. ad ꝯplendum
duodenarium discipulorũ
numerum. loco iude p̃uari¬
catoris ex u̾bis ꝓpłx alium ĩ¬
stituens et faciens sub rogai.
et recepto paraclito. discipu¬
los non musto repletos. set
sp̃c sancti gr̃a illustratos. ex
u̾bis iohelis aꝑtius compro¬
bauit. hic penitentiam age̾
iussit. ⁊ baptiz ari credentes.
hic discipulos curando clau¬
dum. primus fuit miracu¬
lum oꝑatus. et in aniam ⁊
saphiam uxorẽ eius tamq̃
primus ⁊ p̃cipuus int̾ eos.
quia mentiti fuerant sp̃ui scõ
mortis sententiam ꝓmulga¬
uit. hic symoniace pestis ra¬
dicem. contra pͥmitiuani sẽ¬
tentiam pullulantẽ apłica
falce succidit. solus in symo¬
nem magum snĩam dãpna¬
tionis ꝓmulgans. licet nõ
ei soli s omnib ꝯmuniter
peccuniam obtulisset. Ip̃e
pret̾a cum in eum mentis
cecidisset excessus. uidit ce¬
lum aꝑtum. et descendens
uas quoddam linteum ma¬
gnum quattuor inicuis intẽ¬

Expanded text:
post Ascensionem Domini Petrus, velut successor ipsius, regere coepit Ecclesiam, ad complendum duodenarium discipulorum numerum loco Judae praevaricatoris ex verbis Prophetae alium instituens et faciens subrogari, et recepto Paracleto, discipulos non musto repletos, sed Spiritus sancti gratia illustratos, ex verbis Joelis apertius comprobavit. Hic poenitentiam agere jussit, et baptizari credentes. Hic inter discipulos, curando claudum, primus fuit miraculum operatus; et in Ananiam et Saphiram uxorem ipsius, tanquam primus et praecipuus inter eos, quia mentiti fuerant Spiritui sancto, mortis sententiam promulgavit. Hic Simoniacae pestis radicem contra primitivam Ecclesiam pullulantem apostolica falce succidit, solus in Simonem magum sententiam damnationis promulgans, licet non ei soli sed omnibus communiter pecuniam obtulisset. Ipse praeterea, cum in eum mentis cecidisset excessus, vidit coelum apertum, et descendens vas quoddam, velut linteum magnum, quatuor initiis in ter