comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quas antenuptias optulisti p̃ses ꝓuintie
rccuꝑare te ñdubitabit certum ẽ em̃ datur̃
gesta sunt. fructum calliditatis obtinere
nonpossunt. cum nobis huusmõi com̃¬
ta displiccant. ymaginarios a nuntios
.i. repudia nullius ẽe mom̃ti: suĩ nuptiis
fingant se renuntiasse siũsponsalib ⁊̃ ue
terib uiris anctorib placuit.
matris non ẽ.
consensit m̃imo. cum marito cõcordante
uxorefilia familias ratam sihr̃i uolun¬
tatem: diuus marcus pat̾ nr̃ religiosissi¬
mus imꝑator constituit. nisi magna ⁊
iusta cã intraueniente hoc pat̾ fec̾it. iiu¬
tam aut admaritum redire nulla uiris
p̃cipit constitutio emancipate uõ filie
pat̾ diuortium in arbitrio suo non ht̃.
mp̃. ꝯst. U xor que inmilitiam ꝓfecto
marito post int̾uentum annore quattu¬
or nullum sospitatis eius potuit hrẽm
ditium. atq ideo demptus alt̾ius cogita¬
uit. nec tñ añ nupsit. qũa libello duce̾
suꝑ hoc suo uoto conuenit. nuidet̃ nup¬

Expanded text:
quas ante nuptias obtulisti, praeses provinciae recipere te non dubitabit. Certum est enim daturum gesta sunt, fructum calliditatis obtinere non possint, cum nobis huiusmodi commenta displiceant. Imaginarios enim nuntios id est repudia nullius esse momenti, sive nuptiis fingant se renuntiasse sive sponsalibus, etiam veteribus iuris auctoribus placuit. matris non est.consensit matrimonio, cum marito concordante uxore filia familias ratam non haberi voluntatem divus Marcus pater noster religiosissimus imperator constituit, nisi magna et iusta causa interveniente hoc pater fecerit. Invitam autem ad maritum redire nulla iuris praecepit constitutio. Emancipatae vero filiae pater divortium in arbitrio suo non habetm. Vxor, quae in militiam profecto marito post interventum annorum quattuor nullum sospitatis eius potuit habere indicium atque ideo de nuptiis alterius cogitavit nec tamen ante nupsit, quam libello ducem super hoc suo voto convenit, non videtur nup
Abbreviated transcription (Latin):
siquid̃ res existimata fu̾i̾t exẽpto cõ¬
petit accio. si uõhoc ñ factum ẽ. siꝗdẽ
tona fide ead̾res in dotẽ data ẽ: nulla
manto cõpetit accio. doloaũt dantis
int̃põito: dedolo actio adnͣsus eũm
Locum habebit. nisi amuliere dolus
int̃ põĩtus sit. tunc N nefamosa actio
Sadũsuscam detur. infactũ actio ꝯpecit.
stituenda portione dotis date subiectaẽ.
cõditioq euis exstiti̾t. ht exea actioẽm in
duins ꝑ sõam utilit̾ concepta cõmissaq ẽ.
scđm quod sipolla soror tua derestitu¬
enda sibi parte dotis ht̃ actiõem eo quod
mat̃ ur̃a donandi aĩo passa ẽ partemdi¬
midiam dotis post obitum matris filiã
scipulari metuere ñ deb doli exceptic̃em.
quod matri sueque pactum intposiut
hrs exminore qua dindia porctione
extitit nisi liquido ꝓbatum fui̾t matrẽ
eius mutasse dotis pacti uoluntatem.
contñt᷑amq cẽ uoluisse filiam suam
ꝓportiõe hereditatis p̃legationib ma¬

Expanded text:
si quidem res aestimata fuerit, ex empto competit actio. Sin vero hoc non factum est, si quidem bona fide eadem res in dotem data est, nulla marito competit actio: dolo autem dantis interposito de dolo actio adversus eum locum habebit, nisi a muliere dolus interpositus sit: tunc enim, ne famosa actio adversus eam detur, in factum actio competit.stituenda portione dotis datae subiecta est condicioque eius extitit, habet ex ea actionem, in cuius personam utiliter concepta commissaque est. Secundum quod si Polla soror tua de restituenda sibi parte dotis habet actionem eo, quod mater vestra donandi animo passa est partem dimidiam dotis post obitum matris filiam stipulari, metuere non debet doli exceptionem, quod matri suae quae pactum interposuit heres ex minore quam dimidia portione extitit, nisi liquido probatum fuerit matrem eius mutasse dotis pacti voluntatem contentamque esse voluisse filiam suam pro portione hereditatis praelegationibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
dentium cautum ẽ. quod non contrariũ
hinc legimucmatur.⁊ in hoc insua mane¬
at firmitate ⁊ exstipulatu actioniaggre¬
gitur. licet inre uxoria tractatum ẽ. Que
omina inbis tantum m̃o dotib locũ hr̃e
censemus que poschanc legem date fuũnt.
uspromisse. udiam sine scriptara habite q̃¬
strum̃ta enim iamconfecta uirib carere ñ
patimur si suum expectare eũtum. de pa¬

Expanded text:
dentium cautum est, quod non contrarium huic legi inveniatur, et hoc in sua maneat firmitate et ex stipulatu actioni adgregetur, licet in re uxoria tractatum est. Quae omnia in his tantummodo dotibus locum habere censemus, quae post hanc legem datae fuerint vel promissae vel etiam sine scriptis habitae: instrumenta enim iam confecta viribus suis carere non patimur, sed suum expectare eventum. D.
Abbreviated transcription (Latin):
cius muniantur.necessarium ẽ.Nn hac
parte mulierib subuenire. hoc tantũmõ
adito ut fundum dotalem ñ solum ypo¬
trece titulo dare nec consentiente muliẽ
maritus possit. snec alien̾are. ne fragilita¬
e nature sue trrepentinam deducatar
inopiam. licet enim anastasiana lex de
consentientib mulicrib uł suo uiri renũ¬
tiantib loquitur leꝗ tñeam in telligi
riti ẽsinfundo aũt in extimato quod et
totalis ꝓpͥenumcupatur. maneat uis in¬
tactum. exlege quid̃ uilia imꝑfectum ex
nr̃a aũt auctoritate plenum atq in õib
t̃ris effusum. ⁊ nontm̃ initalico solo ⁊ so¬
aut rcpudio m̃mn fuit dissolutum. or̃a ui¬
raqueexthcotosiana uł nr̃a legedesccat̃
inmutuata custodiantur. ¶ Simili mõ
ea queanastasiana lege ꝓhis queboa
grã seꝑantur enũata sunt. firma illibata
ꝙ ꝑmaneant. ⁊gn̾alit̃ quicquid sacra¬
tissimis constitutionib uellibris pra¬

Expanded text:
eius minuantur, necessarium est et in hac eius minuantur, necessarium est et in hac parte mulieribus subvenire hoc tantummodo addito, ut fundum dotalem non solum hypothecae titulo dare nec consentiente muliere maritus possit, sed nec alienare, ne fragilitate naturae suae in repentinam deducatur inopiam. Licet enim Anastasiana lex de consentientibus mulieribus vel suo iuri renuntiantibus loquitur, tamen eam intellegi riti est: in fundo autem inaestimato, qui et dotalis proprie nuncupatur, maneat ius intactum, ex lege quidem Iulia imperfectum, ex nostra autem auctoritate plenum atque in omnibus terris effusum et non tantum Italicis et soautem repudio matrimonium fuerit dissolutum, omnia iura, quae ex Theodosiana vel nostra lege descendunt, immutilata custodiantur. Simili modo ea, quae Anastasianae legi pro his quae bona gratia separantur enumerata sunt, firma illibataque permaneant. Et generaliter quidquid sacratissimis constitutionibus vel libris pr
Abbreviated transcription (Latin):
eius petrbatur. si quid reiuxorie fũat actioñ
poterat: olus pat sine consensu filie sue
agere. ⁊ si nec dum actiõe mota abhac lu¬
e fuãt subtractus. ⁊ silis contestata ẽet ad
filiam qi ꝓprium patrimoͬnum dos reũte¬
batur. quod ñcrat instipulatu actioẽ. ibi
cram ⁊ solus actiõem habebat consensu fi¬
lie ñ cxpectato. et sidecedebat ad suos ħe¬
des transmitebat. si reluxorie iuis in ex
stipulatu actioẽ transponere. satis numa¬
num satis pium satis utile matͥmoniẽ.¬
¶ Et cumlex uilia fundi dotalis italici alie¬
natioẽm prohibebat ficri amarito ñ consen¬
tiente mulicre. y po̾trocam aũt nec simuli¬
er conscrtietat. int̾rogati sumus si opõtet
huiusmõi sanciõm nonsuꝑ italicis tantũ¬
mõ fundis si ꝓ omiub locum hr̃e. plac
itaq nobis eand̃ obseruatiocm non tr̃a
lege donammus. sufficiens ht̃ remediũ
mulier. ⁊si maritus fundum alicnare.
uolũt. si ne consensu mulieris ypotrece

Expanded text:
e petebatur, si quidem rei uxoriae fuerat actio, non poterat solus pater sine consensu filiae suae agere: et si necdum actione mota ab hac luce fuerat subtractus et si lis contestata esset, ad filiam quasi proprium patrimonium dos revertebatur. Quod non erat in ex stipulatu actione: ibi enim et solus exactionem habebat consensu filiae non expectato et, si decedebat, ad suos heredes transmittebat. sed rei uxoriae ius et in ex stipulatu actionem transponere satis humanum, satis pium, satis utile matrimoniis est. Et cum lex Iulia fundi dotalis Italici alienationem prohibebat fieri a marito non consentiente muliere, hypothecam autem nec si mulier consentiebat, interrogati sumus, si oportet huiusmodi sanctionem non super Italicis tantummodo fundis, sed pro omnibus locum habere. Placet itaque nobis eandem observationem non tantum lege donavimus, sufficiens habet remedium mulier, et si maritus fundum alienare voluerit. Sed ne ex consensu mulieris hypothecae
Abbreviated transcription (Latin):
exstipulatu actio inhis casib quos e¬
cessarium ẽ insequenti tctatu ea ex poe¬
re. que uł coia sunt utruisq actionis
que insolamꝰ exstipulatu actioẽm col¬
ligi oportet. Uł ꝓpria qurd̃ rei uxoĩe¬

Expanded text:
ex stipulatu actio in his casibus quos eex stipulatu actio in his casibus quos enecessarium est in sequenti tractatu ea exponere, quae vel communia sunt utriusque actionis, quae in solam ex stipulatu actionem colligi oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
damus actiomi. ut simatrimonium fu̾it
dissolutum nullo pacto ad ibito intm̃
quid̃ maritus condẽpnetur tnquantum
facere põt. Quia hoc elequissimum ẽ. ⁊re
dotis cel ebretur ñ annua bima. trimadie.
endis. ꝙ cc̃e utriusq fcĩat actiõis  Sin
aũt suꝑ sełit res mobiles uel semouẽtes
uł incorꝑales post annale tp̃c restituere
uscet᷑as res statim post dissolutũ mm̃:
extra immobiles sunt usq ad t̾tiã par¬
tem centesime: ex boã fide introducen¬
das maritus p̃stet. fructib immobiliũ
rerum partimulicris extp̃e dissoluti
matrimonii p̃standis. similiq mõ pen¬
sionib. usuecturis nauium. siũ uim̃to¬
annoãrum alus que sunt eis sumlia
partimulieris restituendis ¶gitur inꝯ
sequenti capło sua exstipulatu actio u¬
tatur natura. ut simutier amarito fũit
srs institata ⁊ logis falcidie ratio emier¬
scrit. ⁊ dotis debitum uiceat ei sicuti alia
debita ex suba mariti sibi detrahere. et
sic quartam partem deducere. ¶Cũq

Expanded text:
damus actioni, ut, si matrimonium fuerit dissolutum nullo pacto adhibito, in tantum quidem maritus condemnetur, in quantum facere potest, quia hoc aequissimum est et dotis celebretur non annua bima trima die, endis, quod commune utriusque fuerat actionis. Sin autem supersederit res mobiles vel se moventes vel incorporales post annale tempus restituere vel ceteras res statim post dissolutum matriextra immobiles sunt, usque ad tertiam partem centesimae ex bona fidei introducendas maritus praestet: fructibus videlicet immobilium rerum parti mulieris ex tempore dissoluti matrimonii praestandis, similique modo pensionibus vel vecturis navium sive iumentoannonarum et aliis quae sunt eis similia parti mulieris restituendis. Igitur et in sequenti capitulo sua ex stipulatu actio utatur natura, ut, si mulier a marito fuerit heres instituta et legis Falcidiae ratio emerserit, etiam dotis debitum liceat ei sicuti alia debita ex substantia mariti subtrahere et sic quartam partem deducere. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
sciendum itaq ẽ edict᷑um p̃toris ꝙ de al¬
terutro introductum ẽ. inexstipulatu
acticẽ cessare. ut uxor amarito relicta ac¬
cipiat. ⁊dotem consequatur: nisi sp̃alit̃
ꝓdote ci maritus ead̃ reliquid cum ma

Expanded text:
Sciendum itaque est edictum praetoris, quod de alSciendum itaque est edictum praetoris, quod de alterutro introductum est, in ex stipulatu actione cessare, ut uxor et a marito relicta accipiat et dotem consequatur, nisi specialiter pro dote ei maritus ea dereliquit, cum ma
Abbreviated transcription (Latin):
tantummõ dotib que instrum̃tis recep¬
tesunt. suchil enim ꝓhib.⁊ si sinescpͣtis.
dos usdetur ꝓͣmittatur. uel suscipiatur.
simili mõ intelligi factam stipulatiõco
⁊ ypothecam exutͣq parte: qͣi fuit scͥp¬
ta. Et natura quid exstipulatu actiõis
hoc intelligatr. remuxore ĩposterum ceᷤ¬
sante. ¶s ⁊ si ñ ignoramus exstipulatu
actioẽm stricto ure ẽe uallat᷑am. ⁊on
Dxbona fice descentere tñ quia nouam
naturam de dotestipulatio sibi inueñ:
Lacomo detur eianatura reiuxorie.⁊̃ boẽ
fideibenefitium.⁊ om̃s qurõ euentus qͦs
dos exstipulatu actione h̃t mancat ꝓsin
natura exercens. ¶ Siquid aut̃ optiiũ
exreiuxorie actionẽ inuenimus: hoc inp̃¬
senti sp̃alit ad dimus. ut sit ⁊ noua ista ex
stipulatu quam cõposinmus ⁊ nõꝓpria
t̃m sictiam ueteris actionis pulcritudine
decorata ¶primumitaq quid naturale
sit exstipulatu actionis expõatur. ⁊ ita
siquid exactiõe reiux orie sr̃uem̃t ad dat᷑.

Expanded text:
 dotibus, quae instrumentis receptae sunt: nihil enim prohibet, etsi sine scriptis dos vel detur vel promittatur vel suscipiatur, simili modo intellegi factam stipulationem et hypothecam ex utraque parte, quasi fuerit scripta. et natura quidem ex stipulatu actionis haec intellegatur, re uxoria in posterum cessante. Sed etsi non ignoramus ex stipulatu actionem stricto iure esse vallatam et non ex bona fide descendere, tamen, quia novam naturam de dote stipulatio sibi invenit, accommodetur ei a natura rei uxoriae etiam bonae fidei beneficium. Et omnes quidem eventus, quos dos ex stipulatu habet, maneat pro sui natura exercens: si quid autem optimum ex rei uxoriae actione invenimus, hoc in praesenti specialiter ei addimus, ut sit et nova ista ex stipulatu quam composuimus et non propria tantum, sed etiam veteris actionis pulchritudine decorata. Primum itaque quid naturale sit ex stipulatu actionis, exponatur, et ita, si quid ex actione rei uxoriae supervenerit, addatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tio nonẽ intelligi camfuisse ad ditã: mul¬
tomagis ⁊ sitnutilis ẽ ualidã eam effici
et ut plemͣius dotib subuematur quẽ ad¬
modum ⁊inadministratiõe pupillaritio
rerum ⁊ tnaliis multis uiris articulis ta¬
citas y pothecas inẽe accipimus. ita ⁊ in
huuismõi actione damus exutroq lãtẽ
ypothecam. sine ex parte mariti ꝓrestitu¬
tioẽ dotis. sine exparte mulieris ꝓipsa
dote p̃standa. uel reb dotalib euucͣtis.
siue ip̃e principales ꝑsone dotes decłint.
ꝑsone. ⁊ dos siũ ad uenticia siũ ꝓfectitia
sit. scdm uetens uiris noĩatiõem. Ita enĩ
Dimꝑitia hõtum ⁊ rusticitas nichileis
⁊possit afferre p̾uiditium. cum nos ill̃
⁊ignorantib ⁊ nescientib in hoc casu no¬
stram induximus ꝓuitentiatn. si enim
⁊stipulationes ypothece in ẽe dotib ĩ¬
tanguntur. ⁊mutiles scipulatiões cm̃¬

Expanded text:
tio non est, intellegi eam fuisse adhibitam, multo magis etiam, si inutilis est, validam eam effici. Et ut plenius dotibus subveniatur, quemadmodum in administratione pupillarium rerum et in aliis multis iuris articulis tacitas hypothecas inesse accipimus, ita et in huiusmodi actione damus ex utroque latere hypothecam, sive ex parte mariti pro restitutione dotis sive ex parte mulieris pro ipsa dote praestanda vel rebus dotalibus evictis, sive ipsae principales personae dotes dederint os sive adventicia sive profecticia sit secundum veteris iuris nominationem. Ita enim et imperitia hominum et rusticitas nihil eis possit adferre praeiudicium, cum nos illis et ignorantibus et nescientibus in hoc casu nostram induximus providentiam. si enim et stipulationes et hypothecae inesse dotibus intelleguntur et inutiles stipulationes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hoc cedat doãtori. s insuum lucrum
hoc maritus comũtat. firmumq ⁊ in re¬
uocabile hãt. msidonator ⁊ hoc sibi red¬
di huiusmõi casũ fu̾it stipulatus. ne
inp̃fatocasu simile anterioriuitium
oriatur S̃m aũt minor quantitas sit ł
ita res gesta sit ut monum̃toꝵ exomĩ
parte nulla sit utilitas. ⁊ tunc dõatio
ad utͣmq ꝑsonam ualeat. ⁊ maritus eã¬
sibi lucretur msi ⁊ hic dõãtor eam stipu

Expanded text:
non hoc cedat donatori, sed in suum lucrum non hoc cedat donatori, sed in suum lucrum hoc maritus convertat firmumque et irrevocabile habeat, nisi donator et hic sibi reddi huiusmodi casum fuerit stipulatus, ne et in praefato casu simile anteriori vitium oriatur. Sin autem minor quantitas sit vel ita res gesta sit, ut monumentorum ex omni parte nulla sit utilitas, et tunc donatio ad utramque personam valeat et maritus casum lucretur, nisi et hic donator eum s
Abbreviated transcription (Latin):
omnib casib nullis monum̃tis remin¬
digere. sanomni ꝑ sonaratas ẽc huius¬
modi doationes.⁊ mulierẽ dotem suam
ip̃am se cum fortuitus casus hoc lucrũ
ei addiderit ⁊ firmĩt hoc ap̃eam ꝑ ianẽ.
nisi ip̃e qui abinitio dotem decdit sibida¬
rihuiusmõi casum stipulatus ẽ. tunc ⁊¬
enun cum neq ab titio suspitio aliqua
uberoram canturrit si sibi õem rem ille
quidotem decdit pepigerit. huiusmõĩ hr̃e¬
tractatus locum non põt.atquã inom̃ĩb
Sanis casib in quib ip̃e non ẽ stipulatuᷤ.
tristitie sue mulier hoc ꝓpͥum ht̃ solatiũ¬
ñ hãt. ꝓalio ante nuptias dõationẽ nup¬
ture delit mulieri.Mecessaria monum̃ta
adhibu̾it cum excedat summam legiti¬
inam donatio. uł ñ minor mat̃ familiaᷤᷤ
nupturasit. ñ solum ad eam cui ante nup¬
tias dõatio datur monum̃ta sua hãnt
firmitatẽ sictiam illum ꝓquo dedit. ut
si lucrum ei exdotalib pactis accesserit

Expanded text:
omnibus casibus nullis monumentis rem inomnibus casibus nullis monumentis rem indigere, sed in omni persona ratas esse huiusmodi donationes et mulierem dotem suam ipsam habere, cum fortuitus casus hoc lucrum ei addiderit, et firmiter hoc apud eam permanere, nisi ipse, qui ab initio dotem dederit, sibi dari huiusmodi casum stipulatus est: tunc etenim, cum neque ab initio suspicio aliqua liberorum concurrit, sed sibi omnem rem ille qui dotem dedit pepigerit, huiusmodi tractatus habere locum non potest. Atqui in aliis omnibus casibus, in quibus ipse non stipulatus est, tristitiae suae mulier hoc proprium habeat solaciuhabeat pro alio ante nuptias donationem nupturae dedit mulieri et necessaria monumenta adhibuerit, cum excedat summam legitimam donatio, vel non minor mater familias nuptura sit, non solum ad eam, cui ante nuptias donatio datur, monumenta suam habeant firmitatem, sed etiam ad illum pro quo dedit, ut, si lucrum ei ex dotalibus pactis accesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
exalio quoc̃q tp̃e maĩore ułminore intͤ¬
ductasit: eamulicrib exeo oppõatur ex
quo possint actioes mouẽre. idẽ opulẽtiᷤ
quid maritis constitutis post dissolutũ
infortumum illatum ẽẽ clarũerit. cum
constante etiam min̾io possemulieres c̃ẽ
maritorum parum idoneors bõa ypothe¬
cas suas exercere iam nr̃a legehumanitatiᷤᷤ
intuitu diffinitum ẽ. ficti diuortii falsa
dissimulatic̃ẽ in huiusmõĩ cã quam ñra
lex amplexa ẽ scipitus eruenda.
dabant. siũmatres. stñ anicegnati uł ext̃¬
nͣei xecte quid̾ eas mariti siñ monum̃toꝵ
db serrtice sulcip erant. cumaũt mulier
redibiticẽm cans stipulabatur. ⁊ huiꝰmoĩ
fortuitus casus cuenisf. ip̃a muliex ut po¬
te ase ñ facta dp̃atione ꝑꝑ hoc quod monu¬
m̃ta de crant necc̃itatem habebat actioẽs
huiusmõĩcasus ad eum qui dotẽ dedit
ꝑcessice̾m trans ferre. uł ip̃as res reddere.
er indotata Sanccimus itaq tnhuimõi

Expanded text:
ex alio quocumque tempore maiore vel minore introducta, ea mulieribus ex eo opponatur, ex quo possint actiones movere, id est opulentis quidem maritis constitutis post dissolutum infortunium illatum esse claruerit, cum constante etiam matrimonio posse mulieres contra maritorum parum idoneorum bona hypothecas suas exercere iam nostra lege humanitatis intuitu definitum est: ficti divortii falsa simulatione in huiusmodi causa, quam nostra lex amplexa est, stirpitus eruenda. dabant sive matres sive alii cognati vel extranei, recte quidem eas mariti sine monumentorum observatione suscipiebant: cum autem mulier redhibitionem casus stipulabatur et huiusmodi fortuitus casus evenisset, ipsa mulier utpote a se non facta donatione propter hoc, quod monumenta deerant, necessitatem habebat actiones huiusmodi casus ad eum qui dotem dedit per cessionem transferre vel ipsas res reddere: er indotata. Sancimus itaque in huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ minimamaggredimur. s⁊ inomni pe¬
ne corpore uiris effusam tamsuꝑ rei u¬
xorie actione. quam exstipulatu. caruo
cõiones ⁊ differentias resecantes.⁊ inuũ
tramitem exstipulatu actiõis. totum rai
uxorie uis ꝙ dignum ẽe ualere censemꝰ
cõcludentes. ¶ Rei uxorie itaq actione
sublata sanccimus om̃s dõtes ꝑexstipu¬
latu acticẽm exigi. siue scripta fuĩt stipu¬
latio. siuc ñ. ut intelligaturre ip̃a stipn¬
latio c̃c subsecuta eodemq mo.⁊ si mutili¬
teͣr facta ẽ stipulatio. adinatieram eamͣ
magis quã euanescere oportet. sicm̃ cũ
nma ininstrum̃tostipulatio ualida ĩ ue¬
niatur. ⁊aliis inutilib suam noscitur
ptãre fortitũdinẽ Q uare ñexnr̃a lege

Expanded text:
n minimam adgredimur, sed in omni paene corpore iuris effusam, tam super rei uxoriae actione quam ex stipulatu, earum communiones et differentias resecantes et in unum tramitem ex stipulatu actionis totum rei uxoriae ius, quod dignum esse valere censemus, concludentes. Rei uxoriae itaque actione sublata sancimus omnes dotes per ex stipulatu actionem exigi, sive scripta fuerit stipulatio sive non, ut intellegatur re ipsa stipulatio esse subsecuta. Eodemque modo et si inutiliter facta est stipulatio: adiuvari enim eam magis quam evanescere oportet. si enim, cum una in instrumento stipulatio valida inveniatur, et aliis inutilibus suam noscitur praestare fortitudinem, quare non
Abbreviated transcription (Latin):
datam dotem aliunde ꝓbanti post diuõ¬
tium quondam uxori scdm bõam fidẽ re¬
Ititui debere constet. ammissis ⁊ instrum̃tis.
sine dubiocet᷑a probationum inditia uiẽ
ꝓclita non hantur irrita.
sufructu uxori tue doauit. ꝓpͥetatẽq tͥ ĩ
usum fructum dedit: uxore tua reb bua¬
nis inm̃im̃io exempta funidum apud te
remansisse scm placitunt uos fidem nõ
ambigitur. ¶ Nã si acccpͤturascertum ꝗd

Expanded text:
datam dotem aliunde probanti post divortium quondam uxoris secundum bonam fidem restitui debere constet, amissis etiam instrumentis sine dubio cetera probationum indicia iure prodita non habentur irrita. su fructu uxori tuae donavit tibique in usum fructum dedit, uxore tua rebus humanis in matrimonio exempta fundum apud te remansisse secundum placiti inter vos fidem non ambigitur. nam si acceptura certum quid
Abbreviated transcription (Latin):
oop̃. g̃or. Qum asocero tuo ꝓuixõe
dos tibi daretur. si ea instipnlatione de¬
ducta non ẽ sub tp̃e datignis. si postea
socer tuus tecum pacicendo. si id ñex
uoluntate fiue sue fecit. c̃ocliticẽm eiꝰ
leclere ñ poͣtuit. Quantoq N sola dedo¬
te exꝑiens id pactum ñ debere ad sui
sica que indotem data sunt. ut eam
sequantur ul ad se ꝑtineant: inm̃m̃o
defuncta filia scipulata sit:durante ma¬
trimonio filia decedente: actiõem exsti¬
pulatu tudi quesitam equissimum et̃¬

Expanded text:
o. Cum a socero tuo pro uxore dos tibi daretur, si ea in stipulationem deducta non est sub tempore dationis, sed postea, socer tuus tecum paciscendo, si id non ex voluntate filiae suae fecit, condicionem eius laedere non potuit. quandoque enim sola de dote experiens id pactum non debere ad sui sed ea, quae in dotem data sunt, ut eam sequerentur vel ad se pertineant in matrimonio defuncta filia, stipulata sit, durante matrimonio filia decedente actionem ex stipulatu videri quaesitam aequissimum e
Abbreviated transcription (Latin):
daa. Cum patrẽ ꝓfila dotem tibi dã¬
tem si post suam mortem inmñuo con sti¬
tuta reb humanis eadem exi mat̃ partẽ
dimidiam dotis amie reddi pactum ꝓpo¬
nas. post uõ testam̃to facto cum aliis etrã
amiam h̾rdem scripsisse. nec anuamꝗcq̃
exscipulatu petere uelle sancxisse. siquidẽ
anc sibi recddi sccłm frd̃ pactistipulatam
Ainum nõ ꝓbetur: ex alieno pacto nec ꝓrsꝰ
ei ulla competit actio. siuõ exũboꝵ con¬
ceptic̃e quesiuit sibi obligati õem actibi

Expanded text:
. Cum patrem pro filia dotem tibi dantem, si post suam mortem in matrimonio constituta rebus humanis eadem eximatur, partem dimidiam dotis Ammiae reddi pactum proponas, post vero testamento facto cum aliis etiam Ammiam heredem scripsisse nec Ammiam quicquam ex stipulatu petere velle sanxisse, si quidem hanc sibi reddi secundum fidem pacti stipulatam Ammiam non probetur, ex alieno pacto nec prorsus ei ulla competit actio. Si vero ex verborum conceptione sibi quaesivit obligationem ac tibi
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃.dio. Hereditas extrãneis testam̃to
datur. ¶ Cumigitura firmes dotali iñstru¬
m̃to pactum int̾positum cẽ m̃cetestam̃ti ut
post mortem mulicris boã eius adt̾e ꝑti¬
nerent. que dotis titulo tibi ñ sunt obli¬
gata. intelligis tenulia raticẽ possecon¬
uenire ħrdes seu successores eius. ut tibi
restituantur que nullom̃o debaitur
defuncta dos penes maritum mancret. ꝓfec¬
cãm dotis inquẽ casum patrisoli repetitio
competit. pacto posse ficri anctoritate uuͣ¬
d.aa. Pat̾ ꝓfilia dotem datam genero
ea prius inmmio defuncta nepotib pactꝰ
restitm. licet is actioẽm ad quirere non

Expanded text:
dio. Hereditas extraneis testamento datur. cum igitur adfirmes dotali instrumento pactum interpositum esse vice testamenti, ut post mortem mulieris bona eius ad te pertinerent, quae dotis titulo tibi non sunt obligata, intellegis te nulla actione posse convenire heredes seu successores eius, ut tibi restituantur, quae nullo modo debenturdefuncta dos penes maritum remaneret, profecrem causam dotis, in quem casum patri soli repetitio competit, pacto posse fieri auctoritate iu pro filia dotem datam genero ea prius in matrimonio defuncta nepotibus pactus restitui, licet his actionem quaerere non
Abbreviated transcription (Latin):
d.a. Nuia tũa eor que profilia tnͣa ĩ
dotem decdit. ⁊ si uerboꝵ obligatio ñ int̃¬
cesserit actioẽm exfideconuntiõis adte
liłos extitisti transmittere potuit. nec
qͣum eatem c̃a ẽ patris ⁊ m̃atris pãcisc̃e¬
tium. quippematris pactum actionem
p̃scriptis uerbis constituit. patris. dotiᷤᷤ
tione simpliciminime credit᷑ ĩnouare.
d.ã. Quotĩensres existimate indotẽ
stituerentur. ⁊ iuire existimate sunt: re¬
tinebit eas si pecumam tibi offerat.

Expanded text:
. Avia tua eorum, quae pro filia tua in dotem dedit, etsi verborum obligatio non intercessit, actionem ex fide conventionis ad te, si heres extitisti, transmittere potuit. nec enim eadem causa est patris et matris paciscentium, quippe matris pactum actionem praescriptis verbis constituit, patris dotis actione simplici minime creditur innovare. ae. Quotiens res aestimatae in dotem stituerentur et iure aestimatae sunt, retinebit eas, si pecuniam tibi offerat.
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. Sicum ea que tibi m̃nͣo copula¬
ta sit nubet. is cuius meministi dotẽ tibi
ñ ad dita quantitate s⁊ quodcumq ar¬
bitratus fuim:. ꝓ ea daturum serite ꝓ¬
misit: ⁊nt̃põite stipulationis fid̃e nõ
exib⁊. competentib actionib usus: ad
ꝓmissi emolum̃tum iureuiditiore ꝑue¬

Expanded text:
dio. Si, cum ea quae tibi matrimonio copulata est nuberet, is cuius meministi dotem tibi non addita quantitate, sed quodcumque arbitratus fuisset pro ea daturum se rite promisit et interpositae stipulationis fidem non exhibet, competentibus actionibus usus ad repromissi emolum
Abbreviated transcription (Latin):
cnp.uał. Susum fructum maritus
õium rerum decedens uxori reliquerit
caq in sccłas nuptias consortiumq ꝯ¬
uenerit: usum fructum quẽ expriore
marito consecuta fuit amittat. atq eũ
filiis. exeodie qua nupserit mature re¬
stituat. ¶ Quod silibos expͥore m̾m̾io
adhuc natos in becillitas habebat in¬
fantie. nec muniat tutoris auxilium.
ac ꝑ huiusmoi occasiõem mat̃ querelicta
fuant usurpau̾ĩt. omnia cum legitime
repetantur. cumcõpeteñtib fructib ad
liquidum deducta raticẽ restitir.Hec
de usu fructu quẽ uir extremam ꝯstituẽs
sufructu uõ rtrum antenuptias doãtar̃
ea seruari que anteriores decreuer sancci

Expanded text:
p. Si usum fructum maritus rerum suarum decedens uxori reliquerit eaque in secundas nuptias consortiumque convenerit, usum fructum, quem ex priore marito consecuta fuerit, amittat atque eum filiis ex die quo nupserit mature restituat. Quod si liberos ex priore matrimonio adhuc imbecillitas habebit infantiae nec muniet tutoris auxilium ac per huiusmodi occasionem mater quae relicta fuerant usurpaverit, omnia, cum legitime repetantur, cum competentibus fructibus ad liquidum deducta ratione restituet. Haec de usu fructu, quem vir extremam constituensu fructu vero rerum ante nuptias donatarum ea servari quae anteriores consti
Abbreviated transcription (Latin):
ttectuximus hoc adũsus mulicres ꝯu̾tat᷑
immo magis in huiusmõĩ dotib q̃ ab
si exp̃ssim extrancus sibi dotem redor ꝓas¬
tus fuit. uł stipulatus. cum donasse magi
mulicriquamsibi aliquodius seruasse extͣ¬
ncus ñscipulando uidctur. ¶Extraneum
aut intelligimus cc̃m eitra parentẽ ꝑ uilẽ
sexum asceclentẽ. ⁊ imp̃otestatẽ dotan dã
ꝑsõam hñtem. parentiemm tacitamex

Expanded text:
troduximus, hoc adversus mulieres convertatur. troduximus, hoc adversus mulieres convertatur. immo magis in huiusmodi dotibus, quae si expressim extraneus sibi dotem reddi pactus fuerit vel stipulatus, cum donasse magis mulieri quam sibi aliquid ius servasse extraneus non stipulando videtur. Extraneum autem intellegimus omnem citra parentem per virilem sexum adscendentem et in potestate dotandam personam habentem: parenti enim tacitam ex
Abbreviated transcription (Latin):
si intestatus pat̾ familias decesserit. ⁊ testa¬
m̃to facto q̃n hoc testator dixi̾t. que oĩa
extipulata actio areiuxorie actiõe accep̃.
accectit ei ⁊ alia sp̃es areiuixonie actic̃e. siq̃n
renim exfneus dotcdabat nulla stipu¬
latioẽ uł pacto ꝓrestitutioẽ eius in sua ꝑ¬
sona facto. quis quis is fũit mulierhabe¬
bat rei uxorie actiõtm quod antea inexsti¬
pulatic̃e non erat. Stipulatice autẽ uł pac¬
to int̃põitõ scipulator usis qui pacisciba¬
tur habebat uł exstipulatu uł p̃scriptis ũ¬
bis ciuulẽ acticẽm. ¶ Inp̾senti aut̃e nõsic
c̃e uolumus. si siñspaliter extrancus dotẽ
dando in suam ꝑsoãm dotem scipulatus ẽ.
us pactum fecĩt. tunc p̃sumatur mulierẽ
ip̃amscipulatioem ficisse. tit ei dos exbuiꝰ¬
modi casu accedat. neq enim in hac specie
uolumus uderi extraneum tacitam sti¬
pulaticem fecisse. Ne quod ꝓmulierib in¬

Expanded text:
si intestatus pater familias decesserit, et testasi intestatus pater familias decesserit, et testamento facto, quando hoc testator dixerit. quae omnia ex stipulatu actio a rei uxoriae actione accipit. Accedit ei et alia species a rei uxoriae actione. si quando etenim extraneus dotem dabat nulla stipulatione vel pacto pro restitutione eius in suam personam facto, quisquis is fuerat, mulier habebat rei uxoriae actionem: quod antea in ex stipulatu actione non erat. stipulatione autem vel pacto interposito stipulator vel is qui paciscebatur habebat vel ex stipulatu vel praescriptis verbis civilem actionem. In praesenti autem non sic esse volumus, sed si non specialiter extraneus dotem dando in suam personam dotem stipulatus est vel pactum fecerit, tunc praesumatur mulier ipsa stipulationem fecisse, ut ei dos ex huiusmodi casu accedat. Neque enim in hac specie volumus videri extraneum tacitam stipulationem fecisse, ne, quod pro mulieribus in
Abbreviated transcription (Latin):
uitelicet defensionis: insp̃ẽ inqua dotẽ
sue uxoris ułcuistem nũrus infamilie er¬
ciscum de uditio p̃cipuam fitius defũcti
detrahit. scdm ꝓpriam nat᷑uram exstipu¬
latu actionis coheredib suis prestanda.
Uideamus igitur quali increm̃to eide u
xorie rei actione accecͥente. formare decet
exstipulatu actioẽm. ¶ cumq uiris c̃ti
nndubitati ẽ. si pattns ꝑuirilem sexum
ascendens. dote ꝓ fiuia uł nepte p̾stita emã¬
cipauit eam. uł ip̃e decesserit. in rei uxorie
actice dotemõimodo admuliere ꝑtinere.
⁊ si fũit exħrdata. quod ñ erat in exstipła¬
tu actiõe. ibiemm uelud alie actioes: ⁊nõs
bxdes hec actio diuidebatur. equissimum
nobis uistim ẽ incxstipulatu actiõe mulie¬
rem dotem suam p̃cipuam acciꝑe. ⁊ si ex ħe
Quo anobis recepto ⁊ alie multe sp̃es ꝓm¬
p̃tum accipiant exitum. cum dos possit
⁊ de inoffiteo actiõem excludere. maxĩme
sisufficit ad quartam ⁊ incollatiõem ferri.

Expanded text:
idelicet defensionis in specie, in qua dotem suae uxoris vel nurus in familiae herciscundae iudicio praecipuam filius defuncti detrahit, secundum propriam naturam ex stipulatu actionis coheredibus suis praestanda. Videamus igitur, quali incremento ei de rei uxoriae actione accedente formare decet ex stipulatu actionem. cumque iuris certi et indubitati est, si parens per virilem sexum adscendens dote pro filia vel nepte praestita emancipaverit eam vel ipse decesserit, in rei uxoriae actione dotem omnimodo ad mulierem pertinere, etsi fuerit exheredata quod non erat in ex stipulatu actione: ibi etenim velut aliae actiones in omnes heredes actio dividebatur, aequissimum nobis visum est et in ex stipulatu actione mulierem dotem suam praecipuam accipere, etsi emanQuo a nobis recepto et aliae multae species promptum accipiunt exitum, cum dos possit et de inofficioso actionem excludere, maxime si sufficit ad quartam, et in collationem ferri,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ utilit impensum ẽ obseruari. uel si non
int̾ceclat mulieris uobuntas: utilit̾ tam̃
res gestaẽ. negotiors gestors adũsus eã
linquatur. ⁊ sit õium retentionum expe
Illo ꝓculdubio mexstipulatu actiõe ser¬
uando. ut si decesscrit mulier constante
ex quib dam pactionib. fiadħrdes muli¬
eris exstipulatu actio scđm suinaturam
tͣnsmittatur. siue exp̃ssa fu̾it. siue ex hac
lege mẽe intellegatur. ¶cumaũt inexac¬
tione dotis exstipulatu quid acticẽnatu¬
ralit̃ restituticem dotis apãte maritiuxo
rie aũt annua. bua. trima dis inhis
que pondere nũo m̃sura ueconsistunt ex
malo uͣsatus suam diminuit sub̾am: ĩ
hac parte rudcm figuram exstipulatu

Expanded text:
quod utiliter impensum est observari: vel si non quod utiliter impensum est observari: vel si non intercedat mulieris voluntas, utiliter tamen res gesta est, negotiorum gestorum adversus eam linquatur, ut sit omnium retentionum expedIllo procul dubio in ex stipulatu actione servando, ut, si decesserit mulier constante ex quibusdam pactionibus, sed ad heredes mulieris ex stipulatu actio secundum sui naturam transmittatur, sive expressa fuerit sive ex hac lege inesse intellegatur. Cum autem in exactione dotis ex stipulatu quidem actio naturaliter restitutionem dotis a parte mariti uxoriae autem annua bima trima die in his quae pondere numero mensura consistunt examalo suam deminuit substantiam, in hac parte rudem figuram ex stipulatu
Abbreviated transcription (Latin):
ifesdissimum ẽ testatoramqui non hocad¬
didit uoluisseeam utrumq ꝯsequi.  ca¬
neat exstipulatu actionis ius ad successoes
⁊ sin mori transinissionis incorruptũ. ¶ta¬
ceat mearetentionum ũbositas. quid esũof
ẽinducait obmores retentioẽm alio auxilio
exconstitutionib introdũcto. Uł exquac̃a
obres doãtas retentio introducatur: cuo
sit dõatori facultas ꝑacticẽm inrem dirẽc
cessaria ẽ. cum pateat ominb maritis rer̃
amotarũm inditium. ¶ Sileat᷑ oblib̾os
tatur. sieuariumgtnus curp maritic̃c
tentione c̃c eas uti. cumiam ⁊̃ imꝑialib
constitutionib statutum sit. si culpa mu¬
factas retentio satis ẽe nobis uidetur ido¬
nea. cumenm nccessaric quid̃ expense
dotis minuunt quantitatẽ. utiles autẽ ex¬
pense ñ alit̃ in rei uxorie actiõẽ detinebant᷑.
nisi exuoluntate mulieris. ñ. ab reẽsiquid
uoluntas mulieris int̾cedat: mandatiac¬
tioem a nr̃a auctoritate marito cͣcuxorẽ
indulgeri. quatenus possint ꝑhanc hoc

Expanded text:
ifestissimum est testatorem, qui non hoc addidit, voluisse eam utrumque consequi. Maneat ex stipulatu actionis ius ad successores et sine mora transmissionis incorruptum. Taceat in ea retentionum verbositas. quid enim opus est inducere ob mores retentionem alio auxilio ex constitutionibus introducto? Vel ex qua causa ob res donatas retentio introducatur, cum sit donatori facultas per actionem in rem directcessaria est, cum pateat omnibus maritis rerum amotarum iudicium. Sileat ob liberostatur. Ne varium genus culpae mariti ctentione contra eas uti, cum iam etiam imperialibus constitutionibus statutum sit, si culpa mufactas retentio satis esse nobis videtur idonea. cum enim necessariae quidem expensae dotis minuunt quantitates, utiles autem expensae non aliter in rei uxoriae actione detinebantur nisi ex voluntate mulieris, non ab re est, si quidem voluntas mulieris intercedat, mandati actionem a nostra auctoritate marito contra uxorem indulgeri, quatenus possit per hanc hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mobilib uł immobilib ꝓ iam facta diui¬
sione oĩa ꝓcedere. licentia minime denegã¬
da marito qn uoluit dotem peterent isꝗ
deb putet sibi licentiam ẽe redditus uł
pensiones ułusurãs ułalias accessiones
soluenti dotis solutioẽm ꝓtelare. s suie
antebicnnium siũ postea uoluit dotemr
pars mariti peterequeat: ⁊ scłm eam exi¬

Expanded text:
mobilibus vel immobilibus, pro iam facta divimobilibus vel immobilibus, pro iam facta divisione omnia procedere. licentia minime deneganda marito quando voluerit dotem petere, ne is qui debet putet sibi licentiam esse reditus vel pensiones vel usuras vel alias accessiones solventi dotis solutionem protelare: sed sive ante biennium sive postea voluerit dotem pars mariti petere, queat et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uł predium uł certum redoitum. uł ecles.
ułpanes ciuules spopõdit. uł ꝓmisit. si ex
tp̃e matrimonii biennuum transactũ sit.
illico reddituum uł pensionum. nec non
panis ciilis questum eum pr̃are. ⁊̃ si non
fuint adhucres principales Eite. Et si to¬
ta dos mauro sit itidẽ post bicium usu¬
ras usq ad t̾tiam partem centesime prãri.
sin aũt alieres p̃ter tmmobiles uł aurũ
fuĩnt indotem. sĩ in argento. siũ inmuli
ebrib ornam̃tis. siũ inueste. siũ malus
quib cumiq siquid̃ extimate fu̾int:sumi¬
li mõ post biennium ⁊carum usuras ex
t̃tia parte currere ¶extimatiõe earum
quia ⁊ hoc aꝑtius dectarare oportet eam
telligenda: que ꝓsingulis sp̃eb facta ẽ.
losum ⁊ ꝑminiam subtilitatem ꝑnitiosũ
ẽssinaũt minime res mobiles fu̾int estina¬
te: eam post biennuum obseruari q̃ leges
postlitem cõntestatam ab omnib huius¬
moĩ reb defimuntss in uõ res ꝑmixte fu¬
erint ⁊partim mauro. partim maliis reb

Expanded text:
 praedia vel certum reditum vel aedes vel panes civiles spopondit vel promisit, si ex tempore matrimonii biennium transactum sit, ilico redituum vel pensionum nec non panis civilis quaestum eum praestare, etiamsi non fuerint adhuc res principales traditae: et si tota dos in auro sit, itidem post biennium usuras usque ad tertiam partem centesimae praestari. Sin autem aliae res praeter immobiles vel aurum fuerint in dote, sitis sive in veste sive in aliis quibuscumque, si quidem aestimatae fuerint, simili modo post biennium et earum usuras ex tertia parte currere: aestimatione earum, quia et hoc apertius declarare oportet, ea intellegenda, quae pro singulis speciebus facta est losum et per nimiam subtilitatem perniciosum est. Sin autem minime res mobiles fuerint aestimatae, ea post biennium observari, quae leges post litem contestatam pro omnibus huiusmodi rebus definiunt. Sin vero res permixtae fuerint et partim in auro partim in aliis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
riorib nuptiis ꝓgenitis: qui partem
minimam habiturus ẽ reliquerit
Maxima iniquitas exhac sanctione cẽ
genitores efficiebatur. lib̃i ⁊emm sciẽtes
qu̾ õimodo aliquid sibi agentoribus
sius q̃ nolentib relin quedum ẽ: ⁊ tm̃
quantum sccłs maritus uł nou̾ca accepe¬
rit. cumomiru licentia ⁊ lascupa suos ge¬
nitores inuĩtiis afficiebant. ¶ Qua ꝓpt̃
sanccimus ingratos reuã uberos neq ħ̃
bñfitium quod diualis constitutio leõiᷤᷤ
auguste memorie eis p̃stitit imposteruo

Expanded text:
rioribus nuptiis progenitis qui partem minimam habiturus est reliquerit, maxima iniquitas ex hac sanctione contra genitores efficiebatur. Liberi etenim scientes, quod omnimodo aliquid sibi a genitoribus suis et nolentibus relinquendum est, et tantum, quantum secundus maritus vel noverca acceperit, cum omni licentia et lascivia suos genitores iniuriis adficiebant. Quapropter sancimus ingratos re vera liberos neque hoc beneficium, quod divalis constitutio Leonis Augustae memoriae eis praestitit, in poster
Abbreviated transcription (Latin):
maritifructus dotis totins c̃e quos ip̃e ꝑce¬
pit uel siuxori caꝑe dõationis cã ꝑmisit.
eum inquantum locupletior factaẽ posse
agere ꝓanifestissum uiris c̃.
int̃ positum. Ut si matrimonium int̾ quin¬
quennũ forte tp̃a quoquo mõ ẽct dissolutũ
sp̃es estimate dotis date. p̃tus quib exti¬
matesunt reddentur: manifestum ẽ non
p̃tia spẽrum dari. s ipsas spẽs debere restitu¬
I. cummnplacito sp̃c̃rum reddendarum id¬
dirco p̃tiors nom̃ i deatur ad nexum: ne
si sp̃es aliqua diminuta fuiss ant ꝑdita
alio p̃tio quãquo taxata fuãt posceret᷑.¬

Expanded text:
ro fructus dotis totius esse, quos ipse cepit, vel, si uxori capere donationis causa permisit, eum in quantum locupletior facta est posse agere manifestissimi iuris est.  quinquennii forte tempora quoquo modo esset dissolutum, species aestimatae doti datae pretiis quibus aestimatae sunt redderentur, manifestum est non pretia specierum dari, sed ipsas species debere restitui, cum in placito specierum reddendarum idcirco pretiorum nomen videatur adnexum, ne, si species aliqua deminuta fuisset aut perdita, alio pretio quam quo taxata fuerat posceret
Abbreviated transcription (Latin):
Hãt aũt filius uł filiauł mpotestate cõ¬
stitutus uel forte emancipatus res ma¬
t̃nas uł exalio mõ tales quead quisiti¬
onẽ effugunt. quarum usus fructus
solus apud patre reman⁊. ułquocumq
mõ potãt quas damactiões c̃c patrẽhr̃e.
dubitabatur ap̃ ueteres utrum neuide¬
atur pat̾ exip̃o debito: dotis uł añ imp¬
tias doãtionis fecisse ꝓmissicẽm uł dona¬
tiõem ut sese ab huuismõi nexu liberet.¬
lib̾alitas aũt̃ pat̃na dotem us ante nup¬
tias dõaticẽm dare sugessit. ⁊ intali du¬
bitatiõe ppulta pars legis lators sese
oiusit. Ialio ⁊̃ increm̃to huuismõĩ que¬
stioni addito. sifortedixĩt unstrum̃to
dotali exreb pat̾nis. ułmat̃nis dotẽ. uel
antenuptias donatiõem dare. utrum ꝓli
midia parte uidetur doãtio. uł ꝓmissio
factaẽe: añ ꝓrata portiõe utruisq sube.¬
Utramq gͥ dubitatiõem c̃to fim tradẽtes.
Tanccimus. siquid̾ nichil addendum
existimauĩt. si simplicit̃ dotẽ. uł ante

Expanded text:
estate constitutus vel forte emancipatus res maternas vel ex alio modo tales, quae adquisitionem effugiunt, quarum usus fructus solus apud patrem remanet, vel quocumque modo poterat quasdam actionem contra patrem habere, dubitabatur apud veteres, utrumne videatur pater ex ipso debito dotis vel ante nuptias donationis fecisse promissionem vel dationem, ut sese ab huiusmodi nexu liberetliberalitas autem paterna dotem vel ante nuptias donationem dare suggessit. Et in tali dubitatione multa pars legislatorum sese divisit, alio etiam incremento huiusmodi quaestioni addito, si forte dixerit in instrumento dotali ex rebus paternis et maternis dotem vel ante nuptias donationem dare, utrum pro dimidia parte videtur datio vel promissio facta esse, an pro rata portione utriusque subur dubitationem certo fini tradentes sancimus, si quidem nihil addendum existimaverit, sed simpliciter dotem vel ante
Abbreviated transcription (Latin):
tiaticẽm admonentib uolente ad ẽp̃ti¬
oc̃m acceclere ꝙ distrahentis ñ fuit: ñ recte
is cc̃ quẽ p̃ces funditis cõꝑanit. ułalio
mõ mala fide contraxit. tamfurdũ ut̃m
constiturum ꝓ bantib. quam fractus qͦs
cum mala fite ꝑcepisse fu̾it ꝓbatũ. aditus

Expanded text:
tiationem admonentibus volentem ad emptitiationem admonentibus volentem ad emptionem accedere, quod distrahentis non fuerit, non recte is contra quem preces funditis comparavit vel alio modo mala fide contraxit, tam fundum vestrum constitutum probantibus quam fructus, quos eum mala fide percepisse fuerit probatum, aditus
Abbreviated transcription (Latin):
po.aa. Cumamatre domum fili sciẽ¬
uendicantẽ simatri ñ successit. nuilla
te exceptione tueripotes. e uod sinẽ¬
ditricis opͥtm⁊ hectitatem. dolimali ex¬
ceptiõẽ ꝓqua portiõe ad eum Reditas
uenit uti nõ ꝓhiberis.¬
Fõ.ãa. Nuotiens duob iiolidum R̃¬
dium unre cstrahitur. manifestuntĩ c̃
mmio et potioras ⁊i igitur antecedenti
tp̃e te pofsefsicem qmisse ac p̃tum ex sol¬
uissẽ apud p̃sitem ꝓuintie ꝓbaueris. op¬
tentu ñdatoꝵs instram̃toꝵ expesli te de¬
possõne ñpatietur Erit sane marbitͥo tuo
p̃tium quod dethisti cumusur is reciꝑe. ita
tñ ut ꝑceptor fructuum. ⁊ sũptuum rõ
hãtun Cum ⁊ si exc̃a donationis utriq do¬
minium reiuendicetis: eumcui priori poᷤᷤ¬
sessio soli tradita ẽ. Hr̃ipotiorẽconuenit.
truxit. hanc uobis cõem uitis feci̾t ratio.
cuis portioẽm abeo qui boã fide possidẽs
eclificauit siuelis uẽdicare: sũptus offerre
debes. ne doli malipossis excepticẽ sũmonĩ.¬

Expanded text:
. Cum a matre domum filii te scvindicantem, si matri non successit, nulla te exceptione tueri potes. Quod si venditricis obtinet hereditatem, doli mali exceptione, pro qua portione ad eum hereditas pertinet, uti non prohiberis. Quotiens duobus in solidum praedium iure distrahitur, manifesti iuris eminio esse potiorem. Si igitur antecedenti tempore possessionem emisse ac pretium exsolvisse apud praesidem provinciae probaveris, obtentu non datorum instrumentorum expelli te possessione non patietur. Erit sane in arbitrio tuo pretium quod dedisti cum usuris recipere, ita tamen, ut perceptorum fructuum et sumptuum ratio habeatur: cum et si ex causa donationis utrique dominium rei vindicetis, eum, cui priori possessio soli tradita est, haberi potiorem convenit. truxit, hanc vobis communem iuris fecit ratio. Cuius portionem ab eo, qui bona fide possidens aedificavit, si velis vindicare, sumptus offerre debes, ne doli mali possis exceptione submo
Abbreviated transcription (Latin):
tie cũ pensionib quas ꝑcepit: ant ꝑciꝑe
poterat. ⁊ cumomini cã dam᷑p̃ni dati. resti¬
tui iubebit. Eius aũt quod impẽctit rõcm
bsi nonposse mĩto rescriptum ẽ scummale
fide  pofsessores: eus quodinrem alienam
impendunt. fieoꝵe negotium gerentes qͦꝵ
res ẽ nullamn hãnt repetitioẽm. nisi neces¬
sarios suptus feciͣnt sinant utiles. ucẽtia

Expanded text:
ciae cum pensionibus quas percepit aut percipere poterat et omni causa damni dati restitui iubebit. Eius autem quod impendit rationem haberi non posse merito rescriptum est, cum malae fidei possessores eius quod in rem alienam impendunt, non eorum negotium gerentes quorum res est, nullam habeant repetitionem, nisi necessarios sumptus fecerint: sin autem utiles, licentia
Abbreviated transcription (Latin):
daa. Qetum ẽ m̃alefidei possessores
om̃s fraictus solere cum ip̃a re p̃stare.
Rona fide nõ extantes. post litis autẽ
contestatioẽm umũsos.
furtum ablatum. alii exnuua iuixta cã
ditraxerunt. uẽdicanti tibi dñium sol¬
diendi p̃tium nulla necc̃tas trrogetur.
fitentes atio uiris querere ꝓhib cdñĩ.
id circco cum. ⁊ issucapiocessi. intentio
dñii ñ absumitur. un hoc casu post li¬
nuimo recĩso. citrabñfitium actionis
resissorie directa ꝑman⁊ integͥ uẽdicat᷑o.¬

Expanded text:
. Certum est mala fide possessores omnes fructus solere cum ipsa re praestare, bona fide vero extantes, post litis autem contestationem universos.  aut per furtum ablatum alii ex nulla justa causa distraxerunt, vindicanti tibi dominum, solvendi pretium nulla necessitas irrogetur.ssidentes ratio iuris quaerere prohibet dominium. Idcirco cum etiam usucapio cesset, intentio dominii non absumitur: unde hoc casu postliminio reverso citra beneficium actionis rescissoriae directa permanet integra vindicatio
Abbreviated transcription (Latin):
mp. añt E ipatrituo tisus fructus lega¬
tus ẽ: defuncto eo nichil adte ꝑtim. cã
morte eius cui frãt legatus usus fruct᷑.
u auomo ad quisitus ad ꝓpͥetatẽ regrecdi
solᵃ. Usufructuatio aut̃ suꝑstite licet dñs
ꝓpͥetatis reb humanis eximatur ius ut̃ẽ¬
di fruendi nontollitur.
tulam lesicẽm exusu ꝓpͥetati ad ferat. necꝰ
int̃ ẽ. siue extest̃o. sine exuoluntario con¬
tractu usus fractus constitutus ẽ.¬

Expanded text:
. Si patri tuo usus fructus legatus est, defuncto eo nihil ad te pertinet, cum morte eius, cui fuerat legatus usus fructus vel alio modo adquisitus, ad proprietatem regredi solet. Usufructuario autem superstite licet dominus proprietatis rebus humanis eximatur , ius utendi fruendi non tollitur. nullam laesionem ex usu proprietati adferat. Nec interest, sive ex testamento sive ex voluntario contractu usus fructus constitutus e
Abbreviated transcription (Latin):
enum bona fide possessum exre eus ꝗ eũ
posfidet: uł ex oꝑil serin ad quiri domi¬
num ułobligatiõem plãcuit. Quare tu
quoq sibona fide possedisti eonõ seraũ
⁊ exnũmis tius mancipia cotpe cõꝑau.¬
b tius ¶ancipium aut alienũ mala
fide possidenti nichil põt ad quirere. siꝗ
ñ ancillarum partus.⁊ animaliũ fetus.
quã uicinus imposuit accessisse dñio tu¬

Expanded text:
um bona fide possessum ex re eius qui eum possidet vel ex operis servi adquiri dominium vel obligationem placuit. Quare tu quoque si bona fide possedisti eundem servum et ex nummis tuis mancipia eo tempobus tuis Mancipium autem alienum mala fide possidenti nihil potest adquirere, sed eras eius nec non ancillarum partum et animalium fetus quam vicinus imposuit, accessisse dominio tu