comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ aliis qui eandem snĩam non tñ iisdem uerbis ex¬
plicãt: ac finem esse demõstrãt dicere : quȩ oporte¬
at oĩa ad ꝑsuadendũ : satis rñsum ẽ : cũ ꝑsuadere
nõ tm̃ oratoris cẽ conuicimus. Addita sunt his
alia uarie. Qdã n .citca res om̃es ꝗdã circa ciuiles
mõ uersan rhetoricen putauerũt. Quoꝵ uerius
utrum sit: ĩ eo loco qui huiꝰ quȩstonis proprius est:
dicã. Omĩa subiecisse oratori uidetur Aristoteles cũ
dixit uim esse dñdi: qđ in quaq re possit esse ꝑsuasibi¬
le. e Patrocles: ꝗ non ꝗdem adiicit in quaq re
sed nihil excipiendo idem oñdit. Uim.n. uocat inue¬
niendi: qđ sit in or̃one ꝑsuasibile. Q fines ẽ ip̃iso¬
lam compleetuntꝰ inuentionẽ. Qđ uitium fugiẽs
Fudorus : uim putat inueniẽdi & eloquendi cum
ornatu credibilia in om̃i or̃one. Sed cũ eodẽ mõ
credibilia quo ꝑsuasibilia ẽ non orator inueniat:

Expanded text:
et aliis, qui eandem sententiam non iisdem tantum verbis exet aliis, qui eandem sententiam non iisdem tantum verbis explicant ac finem esse demonstrant dicere quae oporteat omnia ad persuadendum, satis responsum est, cum persuadere non tantum oratoralia varie. quidam enim circa res omnes, quidam circa civiles modo versari rhetoricen putaverunt; quorum verius utrum sit, in eo loco, qui huius quaestionis proprius est, dicam. omnia subiecisse oratori videtur Aristoteles, cum dixit vim esse videndi, quid in quaque re possit esse persuasibile. et Patrocles, qui non quidem adiicit in quaque re, sed nihil excipiendo idem ostendit; vim enim vocat inveniendi, quod sit in oratione persuasibile; qui fines et ipsi solam complectuntur inventionem. quod vitium fugiens Theodorus vim putat inveniendi et eloquendi cum ornatu credibilia in omni oratione. sed cum eodem modo credibilia quo persuasibilia etiam non orator inveniat,
Abbreviated transcription (Latin):
siue ut creditũ est aristotelis : in quo ẽ finẽ eẽ
thetorices ducere hõies dñdo in id qđ actor uelit
Sed ne hic qđ satis est cõprehensum. Persuadẽ
n. dicendo uł ducũt in id qđ uolunt: alii quoq ut
meretrices aleatores corruptores. At contra nõ
persuad& semꝑ orator: ut interim non sit ꝓpͥus
hic finis eius. Interim sit cõis cum iis: qui ab
oratore procul absunt. At ꝗ nõ młtum ab hoc fi¬
ne abest apollodorus dicens : Iudicialis or̃ois pͥmũ
ducere in id: qđ uelit. Nã & ip̃e oratorẽ fortune
subiicit: ut si non ꝑsuasenit: nomen suũ retinere
non possit. Quidã recesserũt ab euentu sicut
Aristoteles dicit: Rhetorice ẽuis inueniendi oda
in orõe ꝑsuadibilia. qui finis e illud uitiũ. de qͤ
supta diximꝰ hab&e: & insuꝑ ꝙ nihil nisi inuẽtionem
complectitur.: quȩ sñ elocutione non est oratio.
Hermagorȩ : ꝗ finem eius esse ait persuasibiłt dicere

Expanded text:
sive, ut creditum est, Aristotelis, in quo est, finem esse sive, ut creditum est, Aristotelis, in quo est, finem esse rhetorices ducere homines dicendo in id, quod actor velit. sed ne hoc quidem satis est comprehensum; persuadent enim dicendo vel ducunt in id quod volunt alii quoque, ut meretrices, adulatores, corruptores. at contra non persuadet semper orator; ut interim non sit proprius hic finis eius, interim sit communis cum iis, qui ab oratore procul absunt. atqui non multum ab hoc fine abest Apollodorus, dicens iudicialis orationis primum ducere in id, quod velit; nam et ipse oratorem fortunae subiicit, ut, si non persuaserit, nomen suum retinere non possit. quidam recesserunt ab eventu, sicut Aristoteles dicit: rhetorice est vis inveniendi omnia in oratione persuasibilia. qui finis et illud vitium, de quo supra diximus, habet et insuper quod nihil nisi inventionem complectitur, quae sine elocutione non est oratio. Hermagorae , qui finem eius esse ait persuasibiliter dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
M. Aquilium defendens Antoniꝰ: cum scissa ueste
cicatrices quas is pro pr̃ĩa pectore aduerso suscepis¬
sȩ: oñdit : nõ orois hũit fiduciã sed oculis ppłi Ro
ut ab soluere reum creditum ẽ. Sexuiũ ꝗdem
Galbam miseratione sola : qua nõ mõ suos lideros
puulos in concione ꝓduxerat: sed Galli ẽ Sulpicii
filium suis ip̃e manib circũ tulerat: elapsum ẽẽ
cũ alioꝵ monum̃tis tum Catonis orõe testatũ est
e phyrnẽ non hyperidis actione ꝗ̃ ꝗͣ admirabili s
aspectu corporis : qđ illa spcciosissimũ alioqui dedu¬
Eta nudauerat tunica: putãt periculo liberatam
Quȩ si om̃ia ꝑsuadẽ : non ẽ hic de quo locuti sumus:
idoncus finis. Ideoq diligentiores sunt uisi sibi : qui
cũ de rhetorice idem sentire: existimarũt eam uim
dñdo persuadendi. Quẽ finem Gorgias in eodem :
de quo supra diximꝰ libro uelut coactus a docrate
facit : N quo nõ dissentit Theo dectes: siue ip̃ius id
opus est qđ de rhetorice noie eius inscribitur:

Expanded text:
m Aquilium defendens Antonius, cum scissa veste cicatrices, quas is pro patria pectore adverso suscepisset, ostendit, non orationis habuit fiduciam sed oculis populi Rut absolveret reum, creditum est. servium quidem Galbam miseratione sola, qua non suos modo liberos parvulos in contione produxerat, sed Galli etiam Sulpicii filium suis ipse manibus circumtulerat, elapsum esse, cum aliorum monumentis tum Catonis oratione testatum est. et Phrynen non Hyperidis actione, quanquam admirabili, sed conspectu corporis, quod illa speciosissimum alioqui diducta nudaverat tunica, putant periculo liberatam. quae si omnia persuadent, non est hic, de quo locuti sumus, idoneus finis. ideoque diligentiores sibi sunt visi, qui, cum de rhetorice idem sentirent, existimaverunt eam vim dicendo persuadendi. quem finem Gorgias in eodem, de quo supra diximus, libro, velut coactus a Socrate facit; a quo non dissentit Theodectes, sive ipsius id opus est, quod de rhetorice nomine eius inscribitur,
Abbreviated transcription (Latin):
suetudo pessime dñdi. E maloꝵ excitatio. & quȩ magͦs
q̃. profectus freq̃nter ꝑdidit: ar rogans de se ꝑsuasio
in nascitur. Erit suũ parandȩ facilitatis tp̃us. Nec a
nob negligenter locus iste transibitur. Interi satis eĩt:
si puer omni cura. e sum̃o: q̃tuz illa gtas capit la-¬
bore: aliꝗd ꝓbabile seripserit. In hoc assuescat. Huiꝰres¬
sibi nãm faciat. Ille demũ in id qđ quę rimꝰ. aut ei
proximũ poterit euadere : ꝗ añ disce recte dicere
ꝗ̃ cito. Narra nõib nõ in unłr subiũgit᷑ opus destruẽdi

Expanded text:
suetudo pessime dicendi et malorum exercitatio et, quae magnos suetudo pessime dicendi et malorum exercitatio et, quae magnos quoque profectus frequenter perdidit, arrogans de se persuasio innascitur. erit suum parandae facilitati tempus, nec a nobis negligenter locus iste transibitur. interim satis est, si puer omni cura et summo, quantum illa aetas capit, labore aliquid probabile scripserit; in hoc assuescat, huius srei naturam faciat. ille demum in id, quod quaerimus, aut ei proximum poterit evadere, qui ante discet recte dicere quam cito. narrationibus non inutiliter subiungitur opus des
Abbreviated transcription (Latin):
aũt alia ȩtas emẽdanda ẽ: Eꝙ mõ uiriu & etigẽ¬
dũ e corrigẽdũ opus. Solebã ego dicere pueris aliquid
ausis licentius: aut lȩtiꝰ : laudare illud me : Adhuc uẽ¬
tuꝵ tpũs: quo ide non ꝑmiterẽ. Ita e ingenio gau¬
debat. E iudicio nõ fallebant. Sed ut eo reu̾tar un
digressus sum: narrationes stilo cõponi: ꝗ̃ta marima
possit adhibita diligentia: uolo. Nam ut primo cũ ser¬
mo instituitur: dicere: quę audierit : unle est pueris
ad loquẽdi facultatẽ: ideoq ⁊ retro agere dispositiõe
& a media in utranq ꝑtem discurrere sane mento
memoriam firmẽ: ita cũ iam formã recte loquẽdi
Femendate orõis accipiẽ ex tẽporalis garulitas : nec
ex pectata cogitatio. e uiz surgendi mora. circulatoriȩ
uere iactationis est. Hinc patrẽtu imꝑitoꝵ in ane gau¬
diũ: ipsis uõ cõtempt oꝑis & in uerecũda frons e con¬

Expanded text:
autem alia aetas emendanda est, et pro modo virium et exigenautem alia aetas emendanda est, et pro modo virium et exigendum et corrigendum opus. solebam ego dicere pueris aliquid ausis licentius aut laetius, laudare illud me adhuc, venturum tempus, quo idem non permitterem; ita et ingenio gaudebant et iudicio non fallebantur. sed ut eo revertar, unde sum digressus: narrationes stilo componi quanta maxima possit adhibita diligentia volo. nam ut primo, cum sermo instituitur, dicere quae audierint utile est pueris ad loquendi facultatem, ideoque et retro agere expositionem et a media in utramque partem discurrere sane merito memoriam firment: ita cum iam formam rectae atque emendatae orationis accipient, extemporalis garrulitas nec exspectata cogitatio et vix surgendi mora circulatoriae vere iactationis est. hinc parentium imperitorum inane gaudium, ipsis vero contemptus operis et inverecunda frons et con
Abbreviated transcription (Latin):
nimia iat̾m em̃dationis seueritate deficert. Nã & de¬
sperãt ꝙ dolẽ : q nouissime ocerũt: & qđ maxime
noce dũ oĩã timȩ : nihil conãtur. Qđ ̃ rustias notũ¬
est: qui fondibus teneris nõ putãt adhibendã eẽ
falcem: ꝗa reformidare ferrũ uidẽtur: ac nõ dũ cica¬
tricẽ  pati posse. Iucundus ergo tũ matͤ deb& ẽẽ
prȩceptor: ut remedia:quȩ alioqui ña sũt aspera :¬
leni e molli manu leniantur: Laudare aliqua :
ferre quȩdam: murare ẽ. reddita: cur id fiat rõe
Illuminare interponẽdo aliꝗd sui. Nonnũꝗ̃ hoc qͦ
erit unle totas ipsum dictare materias: quãs s imite¬
tur puer. & int̾im tãꝙͣ suas ame. At si tam negligẽs
ei stilus fuerit: ut em̃dationẽ nõ recipiat: ex ꝑtus
sũ prodesse qͣñs eandẽ materiã rursus a me retracta¬
tã. scribere de integro iuberẽ: posse .n. eũ ad hue
melius: quatenꝰ nullo magis studi& ꝗͣ spe gaudẽ. Alr

Expanded text:
nimia interim emendationis severitate deficere; nam et denimia interim emendationis severitate deficere; nam et desperant et dolent et novissime oderunt et, quod maxime nocet, dum omnia timent, nihil conantur. quod etiam rusticest, qui frondibus teneris non putant adhibendam esse falcem, quia reformidare ferrum videntur et nondum cicatricem pati posse. iucundus ergo tum maxime debet esse praeceptor, ut remedia, quae alioqui natura sunt aspera, molli manu leniantur; laudare aliqua, ferre quaedam, mutare etiam, reddita cur id fiat ratione, illuminare interponendo aliquid sui. nonnunquam hoc quoque erit utile, ipsum totas dictare materias, quas et imitetur puer et interim tanquam suas amet. at si tam negligens ei stilus fuerit, ut emendationem non recipiat; expertus sum prodesse, quotiens eandem materiam rursus a me tractatam scribere de integro iuberem; posse enim adhuc eum melius, quatenus nullo magis studia quam spe gaudent. aliter
Abbreviated transcription (Latin):
inde decoquẽt anni. Multũ rõ limabit. Alꝗd uelut
usu ipso deteret: sit modo: unde excdi possit: & q̃đ
sculpi. frit aũt sinõ ab initio nimiũ tenuem laminã
dutꝰimus: q quã celatura alnor rumpat : qđ me
de his ȩtatib sentiit minus mirabit : ꝗ apud Ciceronẽ
leg&. Uolo .n. se efferat ĩ adulescente foccũditas. Qua¬
ꝑꝑ impͥmis euitandus : q in pueris prȩcipue magister
aridus nonminus: ꝗ teneris adhuc plantis siccũ ꝙ sñ
huore ullo solum. Inde fiũt humiles stati: E uelut
trãm spectantes : qui nihil supͣ quotidianũ ẜmonem:
attollere audeãt: macies illis ꝓ sanitate : q iudicii
loco infirmitas est: E dũ satis putãt uitio carere : in
id ipsum incidũt uitium: ꝙ uirtutib carẽ. Qr̃ mihi
ne maturitas quidẽ ipsa festine: nec musta stati auste¬
ra sint. Sic e annos ferẽ: & uetustate ꝓficiẽ. Ne
illud ꝗđ qđ ad moneamꝰ: indignũ est ingenia pucroꝵ

Expanded text:
inde decoquent anni, multum ratio limabit, aliquid velut inde decoquent anni, multum ratio limabit, aliquid velut usu ipso deteretur, sit modo unde excidi possit et quod exsculpi; erit autem, si non ab initio tenuem nimium laminam duxerimus et quam caelatura altior rumpat. quod me de his aetatibus sentire minus mirabitur, qui apud Ciceronem legerit: volo enim se efferat in adolescente fecunditas. quapropter in primis evitandus et in pueris praecipue magister aridus, non minus quam teneris adhuc plantis siccum et sine humore ullo solum. inde fiunt humiles statim et velut terram spectantes, qui nihil supra cotidianum sermonem attollere audeant. macies illis pro sanitate et iudicii loco infirmitas est, et dum satis putant vitio carere, in id ipsum incidunt vitium, quod virtutibus carent. quare mihi ne maturitas quidem ipsa festinet, nec musta in lacu statim austera sint; sic et annos ferent et vetustate proficient. ne illud quidem quod admoneamus indignum est, ingenia puerorum
Abbreviated transcription (Latin):
ris or̃o ꝑtecta: nec ex igi nec sperari p̃t. Melior tñ¬
est indoles lȩta gñosiq: conatus : q uł pła iusto conci-¬
piẽs int̾im spũs. Nec unꝗ̃ me inhis discentis annis of¬
fendat: si ꝗd suꝑfuerit. Quin ip̃is doctorib hoc ẽt̃
cure uelim: ut teneras ad huc m̃tes more nutricũ
molliꝰ alat : E saciari ueluti quodam iucũ dioris discipłie
lacte patiantur. Frit illud plenius intim corpꝰ qđ
mox adulta ȩtas astringat. Hinc spem roboris
uaciem nãq: e infirmitatẽ in posteꝵ minari sole
protinus om̃ib mẽbris ex pressus infans. Sudeat hȩc
etas plura : e inueniat : q inuẽtis gauieat. Sint
illa lice nõ saiss sicca int̾im ac seuera: facile reme¬
diũ ẽ ubertatis. Sterilia nullo labore uncuntur.
Illa mihi in pueris nã minimũ spei dedent. in qua ĩ¬
genium iudicio prȩsumit. Materiã esse pͥmũ uolo
uł abundantorẽ : atq ulrra : ꝗ̃ oporteat : fusã Młtu

Expanded text:
ris oratio perfecta nec exigi nec sperari potest; melior autris oratio perfecta nec exigi nec sperari potest; melior autem indoles laeta generosique conatus et vel plura iusto concipiens interim spiritus. nec unquam me in his discentis annis offendat, si quid superfuerit. quin ipsis quoque doctoribus hoc esse curae velim, ut teneras adhuc mentes more nutricum mollius alant et satiari velut quodam iucundioris disciplinae lacte patiantur. erit illud plenius interim corpus, quod mox adulta aetas astringat. hinc spes roboris. maciem namque et infirmitatem in posterum minari solet protinus omnibus membris expressus infans. audeat haec aetas plura et inveniat et inventis gaudeat, sint licet illa non satis sicca interim ac severa. facile remedium est ubertati; sterilia nullo labore vincuntur. ilia mihi in pueris natura minimum spei dederit, in qua ingenium iudicio praesumitur. materiam esse primum volo vel abundantiorem atque ultra quam oporteat fusam. multum
Abbreviated transcription (Latin):
Inciam quas pͥmas in docẽdo ꝑtes rhetorẽ putẽ tra¬
dere incipiam: dilatata parumꝑ illa: quę sola uul¬
tris accipimꝰ spẽs fabulã: quȩ u̾satur in tragoediis atqi
caͣminib non a ueritate mõ sed ẽ a forma uerita¬
tis remotam. Argumtũ: qđ falsum: sed uero sile s
comoedię fingũt. Historia: ĩqua ẽ gestę rei expositio.
Grãmancis at̃ poeticas dedimꝰ. Apud rhetorem initiu
sit historia tanto robustior. ꝗ̃to uerior. Sed nãran
di ꝗđ quȩ nob optima rõ uideat᷑ : demõstrabimꝰ: cũ de
iudiciali ꝑte dicemꝰ. Int̾im admonere illud satẽ: ut
sit ea nec arida prorsus: afq ieiuna. Nã ꝗd opus eãt
tantũ studiis laboris impẽdite : si res nudas atq in or-¬
natas indicare sans uideret. Neq rursus sinuosa &
accersins descriptionib : in quas plęriq imitatione poe¬
ncȩ licentiȩ ducũt᷑ lasciua. Uitiũ uirũq penis tamẽ
illud qđ ex inopia: ꝗͣ qđ et copia uenit. Nam ĩ pue¬

Expanded text:
inc iam, quas primas in docendo partes rhetorum putem, tradere incipiam, dilata parumper illa quae sola vultres accepimus species, fabulam, quae versatur in tragoediis atque carminibus, non a veritate modo sed etiam a forma veritatis remota; argumentum, quod falsum sed vero simile comoediae fingunt; historiam, in qua est gestae rei expositio; grammaticis autem poeticas dedimus: apud rhetorem initium sit historica, tanto robustior quanto verior. sed narrandi quidem quae nobis optima ratio videatur, tum demonstrabimus, cum de iudiciali parte dicemus. interim admonere illud satis est, ut sit ea neque arida prorsus atque ieiuna, nam quid opus erat tantum studiis laboris impendere, si res nudas atque inornatas indicare satis videretur? neque rursus sinuosa et arcessitis descriptionibus, in quas plerique imitatione poeticae licentiae ducuntur, lasciviat. vitium utrumque, peius tamen illud, quod ex inopia quam quod ex copia venit. nam in pue
Abbreviated transcription (Latin):
Nic .n ẽ usus lr̃aꝵ : ut custodiãt uoces : E uelut depositũ red¬
dant legentib. Itaq idexpͥmere debẽ : qđ dcũri sumus
Hȩ fere sont em̃date loq̃ndi scribendiq partes. Duas reli-¬
quas sigficanter: ornateq dñdi nõ eꝗdẽ grãmaticis au-¬
fero: Sed cũ mihi offia rhetoris fuꝑsint : maiori oꝑi reser¬
uo. Redit ãt illa cogitatio: qͦsclã fore: ꝗ hes q̃ diximꝰ ꝑua
nimiũ & impedim̃ta qͦ maius aliꝗd agẽtib putẽ. Nec ĩpe¬

Expanded text:
hic enim est usus litterarum, ut custodiant voces et velut depositum redhic enim est usus litterarum, ut custodiant voces et velut depositum reddant legentibus, itaque id exprimere debent quod dicturi sumus. hae fere sunt emendate loquendi scribendique partes; duas reliquas significanter ornateque dicendi non equidem grammaticis aufero, sed cum mihi officia rhetoris supersint, maiori operi reservo. redit autem illa cogitatio, quosdam fore, qui haec quae diximus parva nimium et impedimenta q
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ: quam sentimus efficitur. Net inutiłr Claudus
golica illã ad hos usus d litterã adiecerat. Illud ñc̃
melius: ꝙ cui tribus : quas proposui lr̃is enotamꝰ : In
quo pueris nobis ad pinguẽ sane sonũ quoi utebant᷑:
tm̃ ut ab illo qui distingueret᷑. Quid quę scribunt
aliter q̃ enuntiant. Nam e caius .c. littera lignat:
quę inuersa mulierem dedarat: quia tam Caias eẽ
uocitatas ꝗ̃ caios ẽ ex nupnalib sacris appare. Nec
Encus eam lram in pręnõis nota accipit: qua sonat.
& columna: & consules exempta .n. lr̃a legimus. E. Su-¬
bura cum tribus lr̃is notat᷑. C. tertiam ostendit. AT¬
ta sunt gn̾is huius. Sed het quoq uereor ne modũ tã
parue questionis excessent᷑. Iudiciũ at̃ suũ grãmaticꝰ
intͥponat his om̃ib: Nam hoc ualere płimũ debe. fgo n
qđ consuetudo optinuerit: sic scribendũ ꝗdq iudico quo sonat

Expanded text:
vox, quam sentimus, efficitur. nec inutiliter Claudius vox, quam sentimus, efficitur. nec inutiliter Claudius Aeolicam illam ad hos usus litteram adiecerat. illud nunc melius, quod cui tribus, quas praeposui, litteris enotamus; in quo pueris nobis ad pinguem sane sonum qu et oi utebantur, tantum ut ab illo qui distingueretur. quid ? quae scribuntur aliter quam enuntiantur? nam et Gaius C littera significatur, quae inversa mulierem declarat; quia tam gaias esse vocitatas quam gaios etiam ex nuptialibus sacris apparet. nec Gnaeus eam litteram in praenominis nota accipit, quae sonat; et columnam et consules exempta n littera legimus; et Subura, cum tribus litteris notatur, c tertiam ostendit. multa sunt generis huius; sed haec quoque vereor ne modum tam parvae quaestionis excesserint. iudicium autem suum grammaticus interponat his omnibus; nam hoc valere plurimum debet. ego nisi quod consuetudo obtinuerit sic scribendum quidque iudico, quomodo sonat.
Abbreviated transcription (Latin):
quđ nos gemina dicimꝰ iuissi una dixctũt ẽ optinus
marimus: ut mediũ ÷. lrãm: quȩ ueterib u fuerat
accipent .C. primũ cesaris in seciptione traor frum.
Here nẽ e lr̃a tminamꝰ. At ueteꝵ comicoꝵ adhuc libris
inuenit᷑. heri adme uenit. Qt idem ̃ epistolis Augusti q̃ͣs
sua manu sctipsit. aut em̃dauit d prehendit. Qued
non cato censorius dicam e faciam dice eface s ꝑsit:
s. lr̃a positũ. ibe e quale scriptũ ia multoꝵe libris et
Sed an hoc uoluẽrit auctores nescio. T. liuum ita iis
usum ex pediano comperi. Qui e ip̃e eum seq̃bat᷑
Nee nos ÷ lr̃a finimꝰ. Quid dicam urtices e uorsus
ceteraq ad cundẽ m̃dum: quę p. Scipio African in e.¬
lram ẜam uertisse đt̃: Nostri preceptores ceruũ sec¬
uũq uigo. lr̃is seripserũt: quia subiecta sibi uocalis
in unũ sonũ coalescere e confundi nequirȩ. Nũc .u. ge¬
mina scribunt. ea ratione quã reodidi. Neutro tñ m̃o

Expanded text:
quod nos gemina dicimus iussi, una dixerunt. iam optimus quod nos gemina dicimus iussi, una dixerunt. iam optimus maximus, ut media i litteram, quae veteribus u fuerat, acciperent, Gai primum Caesaris inscriptione traditur factum. here nunc e littera terminamus, at veterum comicorum adhuc libris invenio heri ad me venit; quod idem in epistolis Augusti, quas sua manu scripsit aut emendavit, deprehenditur. quid ? non Cato Censorius dicam etfaciam dicem et faciem scrs littera positum? sibe et quase scriptum in multorum libris est, sed an hoc voluerint auctores, nescio; T. Livium ita his usum ex Pediano comperi, qui et ipse eum sequebatur; haec nos i littera finimus. quid dicam vortices et vorsus ceteraque ad eundem modum, quae primus Scipio Africanus in eam vertisse dicitur? nostri praeceptores seruum ceruumque u et o litteris scripserunt, quia subiecta sibi vocalis in unum sonum coalescere et confundi nequiret; nunc u gemina scribuntur ea ratione, quam reddidi; neutro sane modo
Abbreviated transcription (Latin):
q breiuis nam babe tum in cõmodum ałñ. Nam in iis:
que proximã ab ultma littezã e habebũt : e .i. lõga
terminabunt. illam rõnem sequentes utemur e ge¬
mina: qualia sunt hȩc aurei. argentei. e siłia. soq
sicut ingrecis accidit adiestione .÷. irẽ: quã nõ solũ dnis
casib in parte ultima ascribũt. sed ꝗbdam ẽ ĩ t̾ponũt.
Ut in Auignio: quia etymologia ex diuisione intri
In iis der plutati nũo e utebant his Syllae Galbae
Est inhac quoq ꝑte Lucilii prȩceptum: qđ quia plu¬
tib explicatur uersibus : siquis parum credat: apud p̃s
in nono reꝗrat. Quis ꝙ ciceronis iprib paulũq in¬
fra fere quotiens:s. littera media uocaliũ longaꝵ
uł subiecta longis esse: geminabatur: ut causla cus¬
sus diuissiones quõ  ipsum s uirgiliũ qͦ scripsise
manus coꝵ docie. Nt qui paululum suꝑiores g̃ illud

Expanded text:
quam brevis naturam habet, tum incommodum aliquando. nam in iis, quam brevis naturam habet, tum incommodum aliquando. nam in iis, quae proximam ab ultima litteram e habebunt et i longa terminabuntur, illam rationem sequentes utemur e gemina, qualia sunt haec aurei, argentei et his similia.sicut in Graecis accidit adiectione i litterae, quam non solum dativis casibus in parte ultima ascribunt sed quibusdam etiam interponunt, ut in ΛΗΙΣΤΗΙ quia etymologia ex divisione in triin iisdem plurali numero e utebantur, hi Syllae, Galbae. est in hac quoque parte Lucilii praeceptum, quod quia pluribus explicatur versibus, si quis parum credet, apud ipsum in nono requirat. quid quod Ciceronis temporibus paulumque infra, fere quotiens s littera media vocalium longarum vel subiecta longis esset, geminabatur, ut caussae, cassus, divissiones? quomodo et ipsum et Vergilium quoque scripsisse manus eorum docent. atqui paulum superiores etiam illud,
Abbreviated transcription (Latin):
transeo tp̃ia: ꝗbus e pauciores lr̃ȩ nec siłes his nr̃is
eaꝵ formae fuerũt : &uis qͦ: diuersa : sicut ap̃ gretos
o lrã : quȩ interim longa ac breuis: ut apud nos int̾ii
pro syllaba quam nõie suo exprimit põita est: ut lati
ẽ ẽ ex columna rostrata: quȩ ẽ diulio in foro poĩta. Int̾is
g. qͦ.:ut in puluinari solis: qui colit iux̃ ȩdem quirini ue¬
sperus ꝙ uesperuginẽ accępimꝰ. De mutatione ẽ lr̃a ꝵ
scribebãt sic ẽ loqueb ant Semiuocales geminant diu nõ
fuit uetustissimi moris. Atq e conirario ulq ad acciũ ꝙ ulta
por pestas syllabas geminis ut axi : uocalib serips rũt
Diutꝰ durauit : us ei iungendis cadem ratione: qua gre¬
ci ei uterentur. Sa casibus nũisq discrata ẽ ut
Lucilius prȩcipit. Iam puerei uenere. E. postrentũ
facito atq i. ut puerci plures fiant. Re de inceps
ammendaci furiq addes e cum dare furi iusseis
quid Qđ quiđ cum suꝑuacuũ est : quia .i. tam lõg

Expanded text:
rae nec similes his nostris earum formae fuerunt et vis quoque diversa, sicut apud Graecos o litterae, quae interim longa ac brevis ut apud nos, interim pro syllaba quam nomine suo exprimit posita est; ut Latinestum est etiam ex columna rostrata, quae est Duilio in foro posita; interim g quoque, ut in pulvinari Solis, qui colitur iuxta aedem Quirini, vesperug, quod vesperuginem accipimus. de mutatione etiam littscribebant etiam loquebantur. semivocales geminare diu non fuit usitatissimi moris, atque e contrario usque ad Accium et ultra porrectas syllabas geminis, ut dixi, vocalibus scripserunt. diutius duravit, ut e et i iungendis eadem ratione qua Graeci ει uterentur; ea casibus numerisque discreta est, ut Lucilius praecipit: iam puerei venere, e postremum. facito atque i, Ut pueri plures fiant; ac deinceps idem: mendaci furique addes e, cum dare furi iusseris. quod quidem cum supervacuum est, quia i tam longae
Abbreviated transcription (Latin):
oculos: fructumq nõ ex stirpe aduocationũ: sed ex aĩo suo
q cõtemplatione : ac sciã petꝗ̾ ꝓpetuũ illum nec fartunȩ
subiectũ facile ꝑsuadebit sibi :ut tpr̃a quȩ spectaculis cam¬
potessaris ociosis deniq sermonibus ne dicam somno:
ꝙ conuiuiorum mora conterunt: geometrȩ potuis:
ac musico impendat: ꝗ̃to plus delectationis habiturꝰ
ꝗ̃ ex illis ineruditis uoluptatibus. Dedit hoc .n. hoc
prouidentia hominibus munus: ut honesta magis
iuuare Sed nos heş ipsa dulcedo longius duxit
Hactenus ergo de studiis quibus ante ꝗ̃ maiora ca-¬
piat puer instituendus est. Proximus liber uelut
nouum sume exordium. E ad Rhetoris officia
transibit.

Expanded text:
oculos, fructumque non ex stipe advocationum sed ex animo suo oculos, fructumque non ex stipe advocationum sed ex animo suo et contemplatione ac scientia petet perpetuum illum nec fortunae subiectum, facile persuadebit sibi, ut tempora, quae spectaculis, campo, tesseris, otiosis denique sermonibus, ne dicam somno et conviviorum mora conteruntur, geometrae potius ac musico impendat, quanto plus delectationis habiturus quam ex illis ineruditis voluptatibus. dedit enim hoc providentia hominibus munus, ut honesta magis iuvarent. sed nos haec ipsa dulcedo longius duxit. hactenus ergo de studiis, quibus, antequam maiora capiat, puer instituendus est; proximus liber velut novum sumet exordium et ad rhetoris officia transibit.
Abbreviated transcription (Latin):
ditab tamen tp̃us. loga c̃ .n.quȩ discit ȩtas : & ego nõ
de tardis ingeniis loquor. Deniq cur ĩ his õib : quȩ discẽ¬
da oratori futuro puto eminuit plato : Qui nõ ꝯtentus
disciplinis: quas prestare poterãt Athenȩ nõ pythagoreoꝵ
ad quos in italiam nauigauerat Egypt qͦ. sacerdotes adiit
Difficultatis patrocinia prȩteximꝰ segninie. Nec .n. nob oꝑis
amor est: nec ꝗa sit honesta. atq reri pulcherrima elo¬
quẽtia : petitur ipsa: sed ad uilem usum & sordidũ lucrũ
at cingimur. Dicat̃ sine his in foro multi ꝙ acꝗrãt : dũ
sit locupletior aliꝗs sordide mercis negociator : ꝙ plus uo-¬
ci sue debeat preco. Ne uelim ꝗdem lectorẽ dari mihi
quid studia referãt computaturũ. Qui uõ imaginẽ
ipãm eloq̃ntie diuina quadam mente cõcepit. ꝗq illa
ut ait non ignobilis tragicus reginã reꝵ or̃one ponq añ

Expanded text:
ditabat tamen tempus. longa est enim, quae discit, aetas, et ego non ditabat tamen tempus. longa est enim, quae discit, aetas, et ego non de tardis ingeniis loquor. denique cur in his omnibus, quae discenda oratori futuro puto, eminuit Plato? qui non contentus disciplinis, quas praestare poterant Athenae, non Pythagoreorum, ad quos in Italiam navigaverat, Aegypti quoque sacerdotes adiit difficultatis patrocinia praeteximus segnitiae. neque enim nobis operis amor est, nec, quia sit honesta ac rerum pulcherrima eloquentia, petitur ipsa, sed ad venalem usum et sordidum lucrum accingimur. dicant sine his in foro multi et adquirant, dum sit locupletior aliquis sordidae mercis negotiator et plus voci suae debeat praeco. nec velim quidem lectorem dari mihi quid studia referant computaturum. qui vero imaginem ipsam eloquentiae divina quadam mente conceperit, quique illam ut ait non ignobilis tragicus reginam rerum orationem ponet ante
Abbreviated transcription (Latin):
pliciꝰ docẽtis sequũt᷑: nec quȩ iã egerĩt metiuntur.
Ab est illis ẽ ad huc laboris iudiciũ. Por̃o ut freq̃nter et¬
ꝑti sumꝰ: minꝰ afficit sensus fangatio ꝗ̃ cogitatio. S ne
tpris qđ unꝗ̃ plus eritꝰ: Quia his gtatib om̃is in audic̃¬
do profectus est. Cũ ad stilũ socede cũ gñabit ipse
aliꝗd: atq cõpone: cũ inchoare hȩc studia uł nõ ua-¬
cabit: uł nõ libebit frgo cũ grãmaticus totũ diem
occupare nõ possit: nec debeat: ne distẽtis animum
tedio auertat ꝗb potius studiis hec tprũm uelut suc¬
cisiua donabimꝰ. Nam ne ego ꝯsumi studẽte ĩ his artib
uolo: nec modulet᷑: ut musicis nonis cãtica excipiat: net utiq¬
ad minutissima gtometriȩ oꝑa descẽdat. Nõ comoedũ ÷̃ ꝓnũ¬
tiãdo nõ saltatorẽ in gestu facio: quę si or̃a exigerẽ suppe¬

Expanded text:
plicius docentes sequuntur nec quae iam egerint metiuntur. plicius docentes sequuntur nec quae iam egerint metiuntur. abest illis adhuc etiam laboris iudicium. porro , ut frequenter experti sumus, minus adficit sensus fatigatio quam cogitatio. sed nequam plus erit, quia his aetatibus omnis in audiendo profectus est. cum ad stilum secedet, cum generabit ipse aliquid atque componet, tum inchoare haec studia vel non vacabit vel non libebit. ergo cum grammaticus totum occupare diem non possit nec debeat, ne discentis animum taedio avertat, quibus potius studiis haec temporum velut subsiciva donabimus? nam nec ego consumi studentem in his artibus volo, nec moduletur aut musicis notis cantica excipiat, nec utiqad minutissima usque geometriae opera descendat, non comoedum in pronuntiando nec saltatorem in gestu facio; quae si omnia exigerem, suppe
Abbreviated transcription (Latin):
tes fatigare: adeo facilius est multa facere: ꝗ̃ diu.
Illud quidẽ minime uerẽdũ est: ne laborẽ studior
pueri difficilius toleaẽ. Neq .n. ulla ȩtas minꝰ fangat᷑.
Mirũ sit forsitã: sed exꝑim̃tis deprehendas Nã q docili
qͣuis nłło instante om̃ia fere loqrũtur. At nouitiis
nostris ꝑ quot años ẜmo latinus repugnat. magisscias
siquẽ iam robustũ instituere lr̃is coeꝑis nõ sine cã
dici ttaidouatqͥ̾e ⁊ eos ꝗ ĩ sua ꝗdq arte optime faci-¬
ant: & patientior est labons nã pueris ꝗ̃ iuuenibus
Videl corpora infantiũ nec caus : quo in tram totiẽs
deferũr. tã grauiter affligit: nec ꝑ manus & genua
reptatio nec post breue tp̃us cõtinui lusus & totius
dici discursus: ꝗa pondus illis abẽ: nec se ip̃i grauãt.
Sic ãĩ qͦi credo: ꝗa minore conatu mouẽt. nec suo nixu
studiis ĩ sistũt s formãdos se tm̃m̃o prȩstãt: nõ sili fatigã¬

Expanded text:
tes fatigaret. adeo facilius est multa facere quam diu. tes fatigaret. adeo facilius est multa facere quam diu. illud quidem minime verendum est, ne laborem studiorum pueri difficilius tolerent, neque enim ulla aetas minus fatigatur. mirum sit forsitan, sed experimentis deprehendas. nam et docilioquamvis nullo instante, omnia fere loquuntur; at noviciis nostris per quot annos sermo Latinus repugnat. magis scias, si quem iam robustum instituere litteris coeperis, non sine causa dici παιδομαθεῖς eos, qui in sua quidque arte optime faciant. et patientior est laboris natura pueris quam iuvenibus. videlicdeferuntur, tam graviter adfligit nec illa per manus et genua reptatio nec post breve tempus continui lusus et totius diei discursus, quia pondus illis abest nec sese ipsi gravant: sic animi quoque, credo, quia minore conatu moventur nec suo nisu studiis insistunt, sed formandos se tantummodo praestant, non similiter fatigan
Abbreviated transcription (Latin):
tiamur : cũ prestim reficiat aĩos e repare uarietas
ipsa. Cõtraq sit aliquãto difficiliꝰ in labore uno ꝑseue¬
rare. Ideo ꝗ stilus lectiõe regescit: & ĩpiꝰ lectiõis rediũ
uicib leuatur. Qtũ libȩ muita egerim: quodã tñ mõ
recẽtes sumꝰ ad id : qđ incipimi s nõ obtũoi possit:
si ꝑ totũ diẽ cuiꝰcũq artis unũ magrũm ferat: Muta¬
tione recredbr sicut ĩ cibis: quoꝵ diu̾sitate refiat᷑
stomachus: ꝓ płibus minore fastidio alitur. Aut dicãt
isti mihi: que sit alia rõ discendi Grãmatico solo deser¬
uiamꝰ : de iñ geo metriȩ tm̃: Omittamꝰ int̾im q̃d di¬
dicimꝰ : mox itanscamus ad ausicẽ : Exadãt priora
e cũ latinis studebimus litetis : nõ respiciamus ad gecas
& ut semel finiã: nihil faciamus nisi nouissimũ. Cur
sticis: aliꝗd curȩ corporis: nõ nihil uoluptatib quoti die
damus  Quatũ nos una res quȩ libe nihil ĩt mitten¬

Expanded text:
tiamur? cum praesertim reficiat animos ac reparet varietas tiamur? cum praesertim reficiat animos ac reparet varietas ipsa, contraque sit aliquanto difficilius in labore uno perseverare. ideo et stilus lectione requiescit, et ipsius lectionis taedium vicibus levatur. quamlibet multa egerimus, quodam tamen modo recentes sumus ad id quod incipimus. quis non obtundi potest, si per totum diem cuiuscunque artis unum magistrum ferat? mutatione recreabitur sicut in cibis, quorum diversitate reficitur stomachus et pluribus minore fastidio alitur. aut dicant isti mihi, quae sit alia ratio discendi. grammatico soli deserviamus, deinde geometrae tantum, omittamus interim quod didicimus? mox transeamus ad musicum, excidant priora? et cum Latinis studebimus litteris, non respiciamus ad Graecas, et, ut semel finiam, nihil faciamus nisi novissimum? cur sticis, aliquid curae corporis, nonnihil voluptatibus cotidie damus? quarum nos una res quaelibet nihil intermitten
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑcipi possit̃. Negãt .n. ꝗdam ꝗa confundat᷑ ani-¬
musiac fatigettor disciplinis ĩ diu̾su tendentib: ad quas
nec mẽs nec corpus nec dies ip̃e sufficiat. E si maxie¬
hec panat ȩtas robustior: pueriles annos onerari nõ op̃o¬
teat. S nõ satis ꝑspiciũt ꝗ̃tũ nã humani ingenii ualeat:
quȩ ita ẽ agilis: & uelox: sic ĩ om̃em ꝑtem: ut itadixe¬
nĩ spectat : ut ne possit ꝗđ aliꝗd agere tm̃ unũ in płã
uõ nõ eodem die m̃o sed eodem tp̃ris mom̃to uĩ suã im¬
pendat. An uo eitharedi nõ simł & memoriȩ q sono
uocis e płimis flexib ẜuũt : cũ int̾im alios neruos dex¬
tra ꝑcutiũt : alios leua trahũt cõtinẽ prebͥe: Ne pes qb
agẽdi subita netitate deprehesi : Nõne alia dicimꝰ alia ꝓ¬
uidemus : cum pariter in uẽtio reꝵ electio u̾boꝵ ꝯposi¬
no gestus: ꝓnũrano uultus motꝰ desiderat᷑. Quȩ si uelut
uno cãtu tã diu̾sa parq̃ simł: cũ nõ płimis curis horas pã¬

Expanded text:
ipi possint. negant enim quidam, quia confundatur animus ac fatigetur tot disciplinis in diversum tendentibus, ad quas nec mens nec corpus nec dies ipse sufficiat, et si maxime patiatur hoc aetas robustior, pueriles annos onerari non oporteat. sed non satis perspiciunt, quantum natura humani ingenii valeat; quae ita est agilis ac velox, sic in omnem partem, ut ita dixerim, spectat, ut ne possit quidem aliquid agere tantum unum, in plura vero non eodem die modo, sed eodem temporis momento vim suam intendat. an vero citharoedi non simul et memoriae et sono vocis et plurimis flexibus serviunt, cum interim alios nervos dextra percurrunt, alios laeva trahunt, continent, praebent, ne pes quidem a? quid ? nos agendi subita necessitate deprehensi nonne alia dicimus, alia providemus, cum pariter inventio rerum, electio verboestus, pronuntiatio, vultus, motus desiderentur? quae si velut sub uno conatu tam diversa parent simul, cur non pluribus curis horas par
Abbreviated transcription (Latin):
discernit᷑ int̾im tp̃re. Quȩdã an optineri possit̃ am¬
bigi põt. Net illđ̾ ꝗdẽ ignorare op leges alñ totas
ałn ex ꝑte reprehendi solere: cũ ex rei utriusq nob
claris drõib prȩbeat᷑. Nec me fallit: eas qͦ. leges ẽt :
quȩ nõ imꝑpetuũ rogantuer: Sed de honorib at im-¬
ꝑiis: qualis manilia fuit de qua Ciceronis oro ẽ Sed
de his nihil hoc loco prȩcipi pt̃. Constat .n. propͥa reꝵ:
de ꝗb agitur nõ cõi qualitate. His fere ueteres facul-¬
tatem dicẽdi excuerũt: assumpta tñ a dialesticis
argum̃tandi roe. Nam fictas adimitationẽ foriq
silioꝵq materias ap̃ grȩcos dicere: circa Demetriũm
Phalerea institutum fere ꝯstat: an ab ip̃o id genus
exꝰcitatiõis sit ĩuentũ : ut alio qͦ libro sum ꝯfessũs paꝵ
comꝑi. Sed ne ii ꝗdẽ : ꝙ hoc fortissime affirmãt.: ullo

Expanded text:
discernitur, interim tempore. quaedam an obtineri possint, amdiscernitur, interim tempore. quaedam an obtineri possint, ambigi solet. ne  ex parte reprehendi solere, cum exemplum rei utriusque nobis claris orationibus praebeatur. nec me fallit, eas quoque leges esse, quae non in perpetuum rogentur, sed de honoribus aut imperiis, qualis Manilia fuit, de qua Ciceronis oratio est. sed de his nihil hoc loco praecipi potest; constant enim propria rerum, de quibus agitur, non communi qualitate. his fere veteres facultatem dicendi exercuerunt assumpta tamen a dialecticis argumentandi ratione. nam fictas ad imitationem fori consiliorumque materias apud Graecos dicere circa Demetrium Phalerea institutum fere constat. an ab ipso id genus exercitationis sit inventum, ut alio quoque libro sum confessus, parum comperi; sed ne ii quidem, qui hoc fortissime adfirmant, ullo
Abbreviated transcription (Latin):
iure dubitari pt̃: eius. ꝗ rogat: ut de .p. clodii. ꝗ
non rite creatus tribunꝰ arguebat: aut de iplius
rogationis: qđ est uarium: siue non trino forte
nundino promigato: siue non i doneo die: siue ꝯͣ
intercessiones: aut auspicia aliudue ꝗꝗd legiti¬
me obst&: dicitur. lata esse uł ferri isiue alicui
manẽtium legum repugnare. Sed het adillas
bus est. In uerbis quęrit᷑. an sans significẽ : an
lit in iis aliꝗd ambiguum. In reb an lex sibi ipla
consentiat: an in pretitum referri debeat an in
singłos hoĩes. Maxime uõ cõe est quęrere: an sit
honesta. an utilis. Nec ignoro płes fieri a plexisq:
ꝑtes: sed nos iustum pium: religiosum cȩteraq his
simila honesto complectimur. Iusti tñ spẽs nõ sim¬
płt ex cuti sol&. Nut .n. de re ip̃a q̃ritꝰ iut digna ne poe¬
na uł prȩmio sit: aut de mõ premii poenȩ ue: ꝗ
tã miaior ꝗ̃ minor culpari p̃t. Utilitas qͦ int̾im nã

Expanded text:
iure dubitari potest eius, qui rogat, ut de P. Clodi, qui non rite creatus tribunus arguebatur; aut de ipsius rogationis, quod est varium, sive non trino forte nundino promulgata sive non idoneo die, sive contra intercessionem vel auspicia aliudve quid, quod legitimis obstet, dicitur lata esse vel ferri, sive alicui manentium legum repugnare. sed haec ad illas bus est. in verbis quaeritur, an satis significent, an sit in iis aliquid ambiguum; in rebus, an lex sibi ipsa consentiat, an in praeteritum ferri debeat, an in singulos homines. maxime vero commune est quaerere, an sit honesta, an utilis. nec ignore, plures fieri a plerisque partes; sed nos iustum, pium, religiosum, ceteraque his similia honesto complectimur. iusti tamen species non simiciter excuti solent. aut enim de re ipsa quaeritur, ut dignane poena vel praemio sit, aut de modo praemii poenaeve, qui tam maior quam minor culpari potest. utilitas quoque interim natura
Abbreviated transcription (Latin):
tur: credat. Illa uõ uitiosissima : quȩ iã humanitas uo-¬
cat᷑ : in uicẽ qualiacũq laudandi : eũ ẽ indetora & thȩa¬
tralis e seuere institunis scholis aliena tum studio¬
tum pniciosissima hostis. Suꝑuacua .n. uiđr cura ac
labor parata quicꝗd effudeñt laude. Uultũ ig̃ pre¬
ceptoris intueri tam qui audiũt: debã ꝗͣ ipse: qui
dicit. Ito .n. probanda atq improbanda discernae
Sic stilo facultas cõtinge audinione iudiciũ. At nc̃
pni atq succincti ad om̃em clausulã non assurgũt m̃õi
dmutuũ est E ibi declamaniõis fortuna. Hic̃ tumor e
uanade se ꝑsuasio : usq adeo ut illo cõdiscipłoꝵ tumł¬
tu inflati s paꝵ a prȩceptore laudent᷑ ipsi de illo
male sentiãt. Sed se quoq preceptores modeste ꝓĩ
tente dudiri uelint. Non .ñ. iudicio discipłoꝵ dicẽ
debȩ magister sed discipuli magistni. Ensi fieti

Expanded text:
tur, credat. illa vero vitiosissima, quae iam humanitas votur, credat. illa vero vitiosissima, quae iam humanitas vocatur, invicem qualiacunque laudandi, cum est indecora et theatralis et severe institutis scholis aliena, tum studiorum perniciosissima hostis. supervacua enim videntur cura ac labor, parata, quidquid effuderint, laude. vultum igitur praeceptoris intueri tam, qui audiunt, debent, quam ipse qui dicit; ita enim probanda atque improbanda discernet, si stilo facultas continget, auditione indicium. at nunc proni atque succincti ad omnem clausulam non exsurgunt modo uid mutuum est et ibi declamationis fortuna. hinc tumor et vana de se persuasio usque adeo, ut illo condiscipulorum tumultu inflati, si parum a praeceptore laudentur, ipsi de illo male sentiant. sed se quoque praeceptores intente ac modeste audiri velint; non enim iudicio discipulorum dicere debet magister sed discipulus magistri. quin , si fieri
Abbreviated transcription (Latin):
dictionib nec malignus: nec effusus : ꝗa res altera tedi-¬
um laboris saltera securitatem parit. In emẽdãdo: quȩ
cortigenda erũt non acerbus :minimeq cõtumeliosus. Nã
id quidem multos a propõito studẽdi fugat: ꝙ ꝗdam
sic obiurgãt: qĩ oderĩt. ipse alꝗd ĩmo młta quotidie
dicat: quȩ secũ audita referant. Lice eis satis exẽ-¬
ploꝵ ad imitandũ ex lectiõe suppedite : tñ uiua illa :
ut dt̃ : uox alit plenius: prȩcipueq preceptoris: quẽ
discipł: si mõ recte st̃ instituti: E amãt & uerẽt Mix at
dici p̃t̃: ꝗͣto libẽtiꝰ imitemur eos: ꝗb fauemꝰ. Minime uõ
ꝑmittẽda puenis: ut fit ap̃ plerosq exurgẽdi ex ultãdiq
ĩ laudãdo licc̃tia. Qnꝙ iuuenũ modicũ esse: cum audi¬
ent: testimoniũ deb&e. Ita fie: ut ex iudicio prerepto¬
tis discipłus pẽdeat : atq id se dixisse recte: qđ ab eo ꝓbobi¬

Expanded text:
dictionibus nec malignus nec effusus, quia res altera taedidictionibus nec malignus nec effusus, quia res altera taedium laboris, altera securitatem parit. in emendando, quae corrigenda erunt, non acerbus minimeque contumeliosus; nam id quidem multos a proposito studendi fugat, quod quidam sic obiurgant quasi oderint. ipse aliquid immo multa cotidie dicat, quae secum auditores referant. licet enim satis exemplorum ad imitandum ex lectione suppeditet, tamen viva illa, ut dicitur, vox alit plenius praecipueque eius praeceptoris, quem discipuli, si modo recte sunt instituti, et amant et verentur. vix autem dicttenda pueris, ut fit apud plerosque, adsurgendi exultandique in laudando licentia; quin etiam iuvenum modicum esse, cum audient, testimonium debet. ita fiet, ut ex iudicio praeceptoris discipulus pendeat, atque id se dixisse recte, quod ab eo probabi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ facti ꝑseuerãt. Ideoq magis ad hibẽda tũ cura ẽ:
ut & teneniores años ab in iunia sanctitas docentis custo¬
diat: e ferociores a licentia grauitas deiẽreat. Nec
uõ sanis ẽ sũmã prȩstare abstinẽtia nisi discipłie se¬
ueritate couenientiũ qͦ. ad se mores astrinxerit.
Sumat ig̃ ante oĩa parẽtis erga discipłos suos animũ:
ac succedere se in coꝵ locũ: a ꝗbus sibi liben tradãtur.
ex istime. Ipse nec heat uitia nec ferat. Nõ austeri¬
tas eius tristis: nõ dissoluta sit comitas: ne inde odiu
hĩc contemptus oriat᷑. płimus ei de honesto. ac bonoser¬
mo sit. Nã qđ sepiꝰ monuenit: hoc rarius castigabit.
Minime iracundus: nõ tñ eoꝵ: quȩ em̃dania erunt dis¬
simulator. Simplex in docẽdo patiens laboris : assiduus
potius ꝗ̃ ĩmodicus Interogãtionib libenter rñdeat. Non
intẽrogantes percontet uliro. In laudandis disciploꝵ

Expanded text:
etiam facti perseverant; ideoque maior adhibenda tum cura est, etiam facti perseverant; ideoque maior adhibenda tum cura est, ut et teneriores annos ab iniuria sanctitas docentis custodiat et ferociores a licentia gravitas deterreat. neque vero sat est summam praestare abstinentiam, nisi disciplinae severitate convenientium quoque ad se mores astrinxerit. sumat igitur ante omnia parentis erga discipulos suos animum, ac succedere se in eorum locum, a quibus sibi liberi tradantur, existimet. ipse nec habeat vitia nec ferat. non austeritas eius tristis, non dissoluta sit comitas, ne inde odium hinc contemptus oriatur. plurimus ei de honesto ac bono sermo sit; nam quo saepius monuerit, hoc rarius castigabit. minime iracundus, nec tamen eorum, quae emendanda erunt, dissimulator, simplex in docendo, patiens laboris, assiduus potius quam immodicus. interrogantibus libenter respondeat, non interrogantes percontetur ultro. in laudandis discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑. Neq hãc: ut aliꝗ putabũt: festinationẽ meam
sic ꝗsꝗͣ calumniet᷑: tanꝗ eũ ꝗ sit rhetori ttadicus abdu¬
cendũ protinus a grãm̃aticisꝰ putt̃: Dabũ tur illis tum
qͦ. tempora sua: neq erit uerendũ ne binis prȩceptõi¬
lus oneret᷑ puer. Nõ .n. cresce : sed diuidetꝰ: ꝗ sub
uno miscebatur labor: gerit sui ꝗsq. oꝑil magister :¬
unlior: qđ ad huc optinẽt grȩti ea latinis omissũ est
e fien uidt̃ excusate: quia st̾: ꝗ huic labori successerit.¬
Rgo cũ ad eas in studiis uires ꝑuenerit puer: ut
quȩ prima eẽ prętepta rhetorũ diximꝰ mẽte cõseꝗ
possit: tradẽdus eius anis magistris erit : quoꝵ ĩprimis
ispici mores oportebit. Qđ ego nõ idceͦ potisimũ in hac
parte tractare sũ aggressus : ꝗa nõ in cȩteris q doctorib
ide hoc examinãdũ ꝗ̃ diligentissime putẽ : sicut testa
adhos preceptores tranferũtur ꝙ ap̃ cosiuuenes

Expanded text:
. neque hanc ut aliqui putabunt festinationem meam sic quisquam calumnietur, tanquam eum, qui sit rhetori traditus, abducendum protinus a grammaticis putem. dabuntur et illis tum quoque tempora sua, neque erit verendum, ne binis praeceptoribus oneretur puer. non enim crescet sed dividetur, qui sub uno miscebatur, labor, et erit sui quisque operis magister utilior; quod adhuc obtinent Graeci, a Latinis omissum est, et fieri videtur excusate, quia sunt qui labori istergo cum ad eas in studiis vires pervenerit puer, ut, quae prima esse praecepta rhetorum diximus, mente consequi possit, tradendus eius artis magistris erit; quorum in prinis inspici mores oportebit. quod ego non idcirco potissimum in hac parte tractare sum aggressus, quia non in ceteris quoque doctoribus idem hoc examinandum quam diligentissime putem, sicut testatad hos praeceptores transferuntur et apud eos iuvenes
Abbreviated transcription (Latin):
pheroꝵꝰ sit tradẽdus sic optime finiri credo: cũ poterit.
Sed hoc ip̃m ex suꝑiore penda quęsti me. Nam si grãmati¬
cesmunus usq ad suasorias proroganr : tardius rhetore
opꝰ est. Si rhetor pͥma offia oꝑis sui nõ recusat: a narra¬
tionib statĩ e laudandi uitũperandiq opusculis cuta eius
desiderat᷑. An ignoramꝰ antiꝗs hoc fuisse ad augẽdã e loq̃ntiã
genus excitationis : ut thesis dicerẽ : E cões locos ecȩra ci
tur. Ex quo palam ẽ ꝗ̃ turpiter deferat eam partem rhe.¬
torices institutio : quã e pͥma hũit e diu solam. Qdãt et¬

Expanded text:
ando sit rhetori tradendus, sic optime finiri credo; cum poterit. ando sit rhetori tradendus, sic optime finiri credo; cum poterit. sed hoc ipsum ex superiore pendet quaestione. nam si grammatices munus usque ad suasorias prorogatur, tardius rhetore opus est. at si rhetor prima officia operis sui non recusat, a narrationibus statim et laudandi vituperandique opusculis cura eius desideratur. an ignoramus antiquis hoc fuisse ad augendam eloquentiam genus exercitationis, ut theses dicerent et communes locos et cetera citrsiae continentur? ex quo palam est, quam turpiter deserat eam partem rhetorices institutio, quam et primam habuit et diu solam. quid
Abbreviated transcription (Latin):
dũ demus E grãmatcȩ : quã in latinũ trasteretes
literaturã uocauerunt : fines suos norit prȩstim em̃
ab hac appellationis suȩ pauꝑtate: intra quã primi
illi cõstitere: ꝓuecta. Nam tenuis a fonte assumptis
osam ꝓpe oium maximaꝵ artiũ sciãm ampleza est.
E thetorice: cui nom̃ uis eloq̃ndi dedit: officia sua
nõ detrecte. nec ot cupari gaudeat ꝑtinẽtem ad
se laborem: quȩ dũ oꝑe cedit: iam pene possessio¬
ne depulsa est. Nec inficiabor aliquẽ ex iis: qui
grãmaticen profiteantur: eo usq sciẽ ꝓgredi posse:
ut adhec qͦ tradenda sufficiat. Sed cũ id age: rhe¬
toris officio funget nõ suo. Nos poro quȩrimus qñ
iis: q̃ rhetorice pręcipit. ꝑcipiẽdis puer maturus ẽẽ ui¬
deat᷑. In quo ꝗdẽ nõ id est existimãdũ cuiꝰ ꝓsq sit etais¬
sed ꝗ̃tũ in ftudiis iam effecerit. Et ne diunus disserã qñ

Expanded text:
dum demus. et grammatice quam in Latinum transferentes dum demus. et grammatice quam in Latinum transferentes litteraturam vocaverunt fines suos norit, praesertim tantum ab hac appellationis suae paupertate, intra quam primi illi constitere, provecta; nam tenuis a fonte assumptis osam prope omnium maximarum artium scientiam amplexa sit; et rhetorice, cui nomen vis eloquendi dedit, officia sua non detrectet nec occupari gaudeat pertinentem ad se laborem, quae, dum opere cedit, iam paene possessione depulsa est. neque infitiabor, aliquem ex his, qui grammaticen profiteantur, eo usque scientiae progredi posse, ut ad haec quoque tradenda sufficiat; sed cum id aget, rhetoris officio fungetur non suo. nos porro quaerimus, quando iis, quae rhetorice praecipit, percipiendis puer maturus esse videatur. in quo quidem non id est aestimandum, cuius quisque sit aetatissed quantum in studiis iam effecerit. et ne diutius disseram, qu