comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dur eius triplicem. Testius uero duplicem. atque in eo siter¬
narius binario. uelsi senarius quaternario. uel nouenarius
senario compar&ur. uelomnes triplices superiores. siduplicib:
numeris consequentibus opponantur. Emiholia id est sesqualtera
proportio nasc&ur .IIi. enimhabent intrase .ii. & eorũ mediã
pastem id est unum sex quoq continent interse .iiii. &eorum
medi&atem id est .ii. & iiiii. intrase senarium claudunt. &eius
mediam pastem id est .iii. eodemque modo inc&eris: dicendum
uero siquis secundamspeciem suꝑ particul aris numeri conside¬
raredesider&. id est ses qui tertiam. qualirationerepperiat.
ac difinitio quidem huius conparationis talis est. ses qui tertius est
quiminori comparatus hab& cum semel &eius tertiam partem.
sed hi inueniuntur. si omnibus aquater narionumero continuatim
quadruplis constitutis a ternarionumero triplices conparentur.

Expanded text:
dus ejus triplicem, tertius vero duplicem, atque in eo si terdus ejus triplicem, tertius vero duplicem, atque in eo si ternarius binario, vel si senarius quaternario, vel novenarius senario comparetur, vel omnes triplices superiores si duplicibus numeris consequentibus opponantur, hemiolia, id est sesquialtera proportio nascetur, tres enim habent intra se duo, et eorum mediam partem, id est 1, sex quoque continent intra se 4, et eorum medietatem, id est 2, et novem intra se senarium claudunt, et ejus mediam partem, id est 3, eodemque modo in caeteris. Dicendum vero si quis secundam speciem superparticularis numeri considerare desideret, id est sesquitertiam, quali ratione reperiat. Ac definitio quidem hujus comparationis talis est. Sesquitertius est, qui minori comparatus, habet eum semel et ejus tertiam partem; sed hi inveniuntur si, omnibus a quaternario numero continuatim quadruplis constitutis, a ternario numero triplices comparentur,
Abbreviated transcription (Latin):
minibus in infinitum ductis in infinitum quoq suꝑpasticulari um
forma ꝓgreditur . & maiores quidem numeri hoc modouocantur.
Minores uero qui habentur toti &eorum aliqua pars unus sub¬
ses qualter. alter subses quitertius. alius subses qui quartus.
alius uero subses qui quintus. atq idem secundum maiorem nor¬
mam multitudinem que protenditur. uoco autem maiores
uumeros duces. minores comites. suꝑpasticularium quoque in¬
finita estmultitudo ob eamrem quod eiusdem species intermi¬
nabili progressione funguntur. Namque sesqualter ha¬
bebit quidem duces omnes postternarium numerum natura¬
liter triplices comites uero omnes postbinarium numerum¬
naturaliter pares hoc modo ut primus primo. secundus secun¬
do tertius tertio conpar&ur . & de inceps. discribantur enim
longissimi uersus triplicium naturalis numeri. atque dupli¬
cium. & sit hocmodo.
Primus igitur uersus contin& numerum naturalem. sec un¬

Expanded text:
minibus in infinitum duciis, in infinitum quoque superparticularium minibus in infinitum duciis, in infinitum quoque superparticularium forma progreditur. Et majores quidem numeri hoc modo vocantur, minores vero qui habentur toti et eorum aliqua pars, unus subsesquialter, alter subsesquitertius, alius subsesquiquartus, alius vero subsesquiquintus, atque idem secundum majorum normam multitudinemque protenditur. Voco autem majores numeros duces, minores comites. Superparticularium quoque infinita est multitudo, ob eam rem quod ejusdem species interminabili progressione funguntur. Namque sesquialter habebit quidem duces omnes post ternarium numerum naturaliter triplices. Comites vero, omnes post binarium naturaliter pares, hoc modo, ut primus primo, secundus secundo, tertius tertio comparetur, et deinceps. Describantur enim longissimi versus triplicium naturalis numeri atque duplicium, et sit hoc modo: Primus igitur versus continet numerum naturalem, secun
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius multiplicationis nomine u nominus intermissionis
uocabulo ꝓcreantur. Namduplus iinum intermitat. triplus. u
quadruplus : iii: qui quu plus : iiii: & deinceps ad eundem ordinem
sequentia est. Et om̃s quidem dupli. secundum proprias sequen¬
tias parium numerorum paressunt. Tripliuero unus semper
par terminus inpar alius inuenitur. quadrupliuero rursus
semꝑparem custodiunt quantitatem. Constituuntur que
a quartonumero uno exprioribus ꝑordinem positis paribus
intermisso primo paribinario. Posthunc .viii. intermisso sena¬
rio. posthunc .xii. transmisso denario. atq: hoc idem in c&eris
quinquupliuero ꝓpositio secundum triplicis similitudinem
alternatim paribus. atq in paribus positis ordinatur. XXIIII
DESUPER PARTICULARI EIUSQ SPECIEBUS
CARUAIQ GENERATIONIBUS
siuero tertiam partem uocatur ses quitertius. siuero quartam
ses qui quartus. & siquintam uocatur ses qui quintus atq his no¬

Expanded text:
ipsius multiplicitatis nomine uno minus intermissionis ipsius multiplicitatis nomine uno minus intermissionis vocabulo procreantur. Nam duplus unum intermittit, triplus 2, quadruplus 3, quincuplus 4. Et deinceps ad eumdem ordinem sequentia est. Et omnes quidem dupli secundum proprias sequentias parium numerorum pares sunt. Tripli vero, unus semper par terminus, impar alius invenitur. Quadrupli vero, rursus semper parem custodiunt quantitatem. Constituunturque a quarto numero, uno ex prioribus per ordinem positis paribus intermisso, primo pari binario, post hunc 8 intermisso senario, post hunc 12 transmisso denario. Atque hoc idem in caeteris. Quincupli vero propositio, secundum triplicis similitudinem, alternatim paribus atque imparibus positis, ordinatur. CAPUT XXIV. De superparticulari, ejusque speciebus, earumque generationibus. si vero tertiam partem, vocatur sesquitertius, si vero quartam, vocatur sesquiquartus, et si quintam, vocatur sesquiquintus. Atque his no
Abbreviated transcription (Latin):
sunt .uii. & iiii. & post hos .uiiii. qui tertunumeri. Id est terna¬
rii triplus est. atque hocidem in infinitum siquis faciat. sine
ulla offensione procedit. quad ruplorum uero generatio incipit.
siquis tres numeros intermittat. postunum quippe & duo. &iii. suN¬
iiii. qui primi. id est unius quadruplus est. Rursus suntermisero
quinarium senarium & septinarium octinarius mihi quartus
occurrit. tribus scilic& intermissis. quibinarii id est. secundi nu¬
meri quadruplus est. atuero si post .uiii. tres terminos inter¬
misero id est uiiii. uel x. uel xi. duodenarius quis equitur ter¬
narii numeri quadruplus est. Atq hocidem in infinitum progres¬
sis necesseest euenire semꝑ que una termi
missione sicrescat adiectio ordinatas te multi plicts nu¬
meri uices inuenire miraberis. si eram .iiii. intermit tas
quin quuplus inuenitur. siu. sexcuplus. si ui. septuplus: sẽpq

Expanded text:
sunt 7 et 8, et post hos 9, qui tertii numeri, id est ternasunt 7 et 8, et post hos 9, qui tertii numeri, id est ternarii triplus est. Atque hoc idem in infinitum si quis faciat, sine ulla offensione procedit. Quadruplorum vero generatio incipit, si quis tres numeros intermittat. Post unum quippe et 2 et 3, sunt 4, qui primi, id est unius, quadruplus est. Rursus si intermisero quinarium, senarium, et septenarium, octonarius mihi quartus occurrit, tribus scilicet intermissis, qui binarii, id est secundi numeri, quadruplus est. At vero si post octo tres terminos intermisero, id est 9 et 10 et 11, duodenarius qui sequitur ternarii numeri quadruplus est. Atque hoc idem in infinitum progressis necesse est evenire, semperque una terminorum intermissione si crescat adjectio, ordinatas te multiplicis numeri vices invenire miraberis. Si enim 4 intermittas, quincuplus invenitur, si quinque sexcuplus, si sex septuplus, semperque
Abbreviated transcription (Latin):
sequentias pares eligas. Omnium ab uno
parium atqin parium sese sequentium. dupliceserun
& huius s peculationis terminus deficit. ponaturenim natu¬
mum sumas parem id est .ii. primi duplus erit. idest unitatis.
si uero sequentem parem. id est .iiii. secundi duplus idestduorũ
si uero tertium parem sumas id est vi. tertunumeri innatura¬
li constitutione duplus est. id est ternarii. siuero. quartum
parem inspicias idest .viiii. quartinumeri id est quaternarii du¬
plus est. Itemque inc&eris in insinitum sumentibus sine aliquo in¬
pedimento ꝓcedit. Triplices autem nascuntur simncadem dispo¬
sitione naturali duosemꝑ intermittantur. Et qui post duos sunt
adnaturalem numerum conparentur. Excepto ternario qui ut
unitatis triplus sit. solumbinarium pragermittit. postunum enim¬
& duo .iii. sunt quitriplus unius est : rursus post .iiii. &u. suNt .ui.
qui secundi numeri. id est duorum triplus est. rursus postan.

Expanded text:
 per suas consequentias pares eligas, omnium ab uno  per suas consequentias pares eligas, omnium ab uno parium atque imparium sese sequentium duplices erunt, et hujus speculationis terminus non deficit. Ponatur enim natumum sumas parem, id est 2, primi duplus erit, id est unitatis. Si vero sequentem parem, id est 4, secundi duplus est, id est duorum. Si vero tertium parem sumas, id est 6, tertii numeri in naturali constitutione duplus est, id est ternarii. Si vero quartum parem inspicias, id est 8, quarti numeri, id est quaternarii duplus est. Idemque in caeteris in infinitum sumentibus, sine aliquo impedimento procedit. Triplices autem nascuntur, si in eadem dispositione naturali duo semper intermittantur, et qui post duo sunt ad naturalem numerum comparentur, excepto ternario, qui ut unitatis triplus sit, solum binarium praetermittit. Post unum et duo, 3 sunt, qui triplus unius est. Rursus post 4 et 5, sunt 6, qui secundi numeri, id est duorum triplus est. Rursus post 6,
Abbreviated transcription (Latin):
sequentiamque ꝓgreditur. contra hunc uero discriminatus
est ille quiuocatur submulti plex. Et haec quoque prima minoris
quantitatis species est. hic autemnumerus huius modiest. qui m
alterius comparatione productus plus quamsemel maioris
Numerat summam sua scilic& quantitate cumeo aequaliter
inchoans aequaliter que d&erminans. idem autem dico Nu¬
merat quod m&itur. sugitur bis solum maiorem numerum
minor numerus maiatur subduplus uocabitur. siuero ter
subiriplus siquater subquadruplus. & fit ꝑhaec in infinitum pro¬
gressio  additaque eos semꝑ sub praepositione nominabis ut
unus duorum sub duplur triam subtriplus .iiii. subquadruplus
appellatur . & consequenter. cum autem natur aliter multipli¬
citas & submulti plicitas infinitasit. eorum quoque species per
ꝓprias generationes in infinita consideratione uersantur:
si enim positis innaturali constitutione numeris singulos

Expanded text:
sequentiamque progreditur. Contra hunc vero discriminatus sequentiamque progreditur. Contra hunc vero discriminatus est ille qui vocatur submultiplex, et haec quoque prima minoris quantitatis species est. Hic autem numerus hujusmodi est, qui in alterius comparatione productus, plus quam semel majoris numerat summam, sua scilicet quantitate cum eo aequaliter inchoans, aequaliterque determinans. Idem autem dico numerat quod metitur. Si igitur bis solum majorem numerum minor numerus metiatur, subduplus vocabitur, si vero ter subtriplus, si quater subquadruplus, et fit per haec in infinitum progressio, additaque eos semper sub propositione nominabis, ut unus duorum subduplus, trium subtriplus, 4 subquadruplus appelletur, et consequenter. Cum autem naturaliter multiplicitas et submultiplicitas infinita sit, eorum quoque species per proprias generationes in infinita consideratione versantur. Si enim positis in naturali constitutione numeris, singulos
Abbreviated transcription (Latin):
nori semꝑopponitur quaeminoris species ita sigillatims peciebus
V. maioris his quae supradictae sunt opponuntur. ut eis dem nominib.
nuncupentur. solatantum prepositione distantes. Dicitur enim
submultipex subsuꝑparticularis. subsuꝑ partiens multiplex.
subsuper particularis & multiplex subpartiens. XXIII¬
ursus multiplex est. prima pars maioris in aequalitatis cunctis
aliis antiquior naturaque praestantior. ut paulo post de¬
monstrabitur. hic autem numerus huius modiest ut conparatus
cum altero illum contraquem conparatus est. habeat plus quam
semel quod primum innaturalis numeri dispositione conueni&
Namque adunum cuncti quis ecuntur omnium ordine multipli¬
cium sequentias uari& atesq: custodiunt. ad primum enim idest
unitatem .ii. duplus .iii. triplus .iiii. quadruplus atq itaordinẽ
ꝓgredientes om̃stexuntur multiplices quantitates. quod autẽ
dictum est. plurquam semel abinario numero principium capit
& in infinitum ꝑternarium quaternarium. & c&erorum ordinẽ

Expanded text:
nori semper opponitur, quae minoris species, ita singillatim specibus quinque majoris his quae supradictae sunt opponuntur, ut eisdem nominibus nusubmultiplex, subsuperparticularis, subsuperpartiens, multiplex subsuperparticularis, multiplex subsuperpartiens. ursus multiplex est prima pars majoris inaequalitatis, cunctis aliis antiquior naturaque praestantior, ut paulo post demonstrabimus. Hic autem numerus hujusmodi est, ut comparatus cum altero, illum contra quem comparatus est, habeat plus quam semel. Quod primum in naturalis numeri dispositione conveniet, namque ad unum cuncti qui sequuntur, omnium ordine multiplicium sequentias varietatesque custodiunt. Ad primum enim, id est unitatem, 2 duplus, 3 triplus, 4 quadruplus, atque ita in ordinem progredientes, omnes texuntur multiplices quantitates. Quod autem dictum est, plus quam semel, id a binario numero principium capit, et in infinitum per ternarium quaternariumque, et caeterorum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
aioris uero in aequalitatis .V. partessunt. estenim una quȩ
Quocatur multiplex. alia suꝑ particularis. tertia superpar¬
tiens quasta multiplex. suꝑ pasticularis. quinta multiplex
suppastiens hisigitur .u. maioris partibus oppositaesunt
aliae quinque partes minoris. quemad modum ipsum maius mi

Expanded text:
ajoris vero inaequalitatis quinque partes sunt. Est enim una quae vocatur multiplex, alia superparticularis, tertia superpartiens, quarta multiplex superparticularis, quinta multiplex superpartiens. His igitur quinque majoris partibus, oppositae sunt aliae quinque partes minoris, quemadmodum ipsum majus mi
Abbreviated transcription (Latin):
ni&. atq. ita incunctis alus eademratio copulationis est
Nhacigitur coniunctione necesseest ut semꝑ quiultimus sit
coniugatorum Numerorum is quasi quod ammodo basissit.
cunctis enim latior inuenitur. Et quiante ipsum numeri con¬
iungantur minores esse necesseest. usquedum adunitates
d& ractio rata ꝑueniat quae puncti quod ammodo &uerti¬
cis obtineat locum. Namque in x. prramide super VI.
ad ditisunt .iii. atq unus quisenarius superat ternariam
quantitatem. Ipsiuero tres unum pluralitate transcenduNt
quiunus extremum terminum progressionis offendit.
Similis quoque ratio inca&eris perspici potest. sieorum
procreationes diligentius uolueris perscrutari. Illȩ uero
quaesunt at&ragono prramides eadem taragonorum
suꝑse conpositione nascuntur. Descriptis enim cunctis
positione praesumam erit mihi potestate. Etuĩ . prra¬
mis ipsaunitas nondum &iam opere atque actu. atsi
huic t&ragonum suꝑponam. Id est .iiii. nasc&ur prramis

Expanded text:
niet, atque ita in cunctis aliis eadem ratio copulationis est. In hac igitur conjunctione necesse est ut semper qui ultimus sit conjugatorum numerorum, is quasi quodammodo basis sit. Cunctis enim latior invenitur; et qui ante ipsum numeri conjunguntur, minores esse necesse est, usque dum ad unitatem detractio rata perveniat, quae puncti quodammodo et verticis obtineat locum. Namque in 10 pyramide super sex additi sunt 3 atque unus, qui senarius superat ternariam quantitatem, ipsi vero tres unum pluralitate transcendunt, qui unus extremum terminum progressionis offendit. Similis quoque ratio in caeteris prospici potest, si eorum procreationes diligentius volueris perscrutari. Illae vero quae sunt a tetragono pyramides, eadem tetragonorum super se compositione nascuntur. Descriptis enim cunctis positione praesumam, erit mihi potestate et vi pyramis ipsa unitas, nondum etiam opere atque actu. At si huic tetragonum superponam, id est 4, nascetur pyramis
Abbreviated transcription (Latin):
prramidis quae ꝑlatera tribus unitatibus concludatur
atque huic si sequentem t&ragonum xUI. suꝑponam tri¬
cenaria mihi prramidis forma producitur . In his quoque
omnibus prramidis toterunt unitates ꝑlatera quantae
in sẽ numerorum adgregatae fuerint quantitates.
Namunitas quae prima prramis est unumsolum idest
seipsum gerit in latere. quinq uero quȩ constant ex uno¬
& quattuor duobus ꝑlatera designatur. &xiiii. quae
extribus numeris conpositis fit ternario numero in late¬
re posito constituitur hanc autem prramidum genera¬
tionem monstrat subiecta descriptio.
Omnis enim multorum angulorum forma. ex suis ge¬
neris figura unitatis suꝑposita ab uno in gredientibus
ad prramidum constituendas figuras usq in infinita ꝓ¬
greditur. Et ex hoc equidem apparere necesseest. tri¬
angulas formas caeterarum figurarum eẽ principiũ
quod omnis prramis a quacum que basi ꝑfecta uł aqua¬
triangulis usque aduerticem contin&ur.

Expanded text:
pyramidis, quae per latera tribus unitatibus concludatur. Atque huic si sequentem tetragonum 16 superponam, tricenaria mihi pyramidis forma producitur. In his quoque omnibus pyramidibus tot erunt unitates per latera quantae in se fuerint numerorum aggregatae quantitates. Nam unitas, quae prima pyramis est, unum solum, id est seipsam, gerit in latere. Quinque vero, quae constant ex 1 et 4, duobus per latera designatur, et 14, quae ex tribus numeris compositis fit, ternario numero in latere posito constituitur. Hanc autem pyramidum generationem monstrat subjecta descriptio: Omnis enim multorum angulorum forma, ex sui generis figura unitati superposita, ab uno ingredientibus ad pyramidum constituendas figuras usque in infinita progreditur. Et ex hoc equidem apparere necesse est triangulas formas caeterarum figurarum esse principium, quod omnis pyramis a quacunque basi profecta, vel a quatriangulis usque ad verticem continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
LICANOS HYPATON
IRITE DIETEUMENON
PARANETE DIEZEUME NON¬
TRITE HY PERBOLAEON¬
NETI HYPERBOLAEON
Dhrpaton additaẽ un acborda quaedicitur pros lamba nomenos ab aliquib aut̃ pros me
nosa mese octaua ẽ resonans cum ea diapason symphoniã eadẽ quae ad licano hypaton reso¬
nat diatesaron ad quartã scilicet quaelicano hypaton ad mesen resonat diapente sympho
niã & c̃ ab ea quinta rursus mese a paremese distat thonum quae eadem mese ad ne cen

Expanded text:
lichanos meson, trite diezeugmenon, paranete diezeugmenotrite hyperbolaeonete hyperbolaeon. hypaton addita est una chorda, quae dicitur proslambanomenos; ab aliquibus autem prosmelnos a mese octava est, resonans cum ea diapason symphoniam, eademque ad lichanon hypaton resonat diatessaron ad quartam, scilicet quae lichanos hypatniam, estque ab ea quinta chorda. Rursus mese a paramese distat tono; item eadem mese ad neten
Abbreviated transcription (Latin):
meson dehincpar hypate meson atq: hinclinanos meson simpliciter indiatonoqui¬
dam genere diatonos meson inchromatice licathonos meson chromatice ueldia¬
tonos meson chromatice in armonia diatonos meson en armonios uellicanos me son
en armonios hasequitur mese post hanc sunt duotetracorda partim sinẽ me non par¬
timdie teug menon & sinẽ menonẽ quod po st me senponitur. Idẽ trite sinẽ menon ħ¬

Expanded text:
meson; dehinc parhypate meson; atque hic lichanos meson simpliciter. In diatonico quimeson; dehinc parhypate meson; atque hic lichanos meson simpliciter. In diatonico quidem genere, diatonos meson. In chromate, lichanos meson chromaticae, vel diatonos meson chromaticae. In enharmonio diatonos meson enharmonios, vel lichanos meson enharmonios. Has sequitur mese. Post hanc sunt duo tetrachorda partim synemmenon, partim diezeugmenon. Et synemmenon est quod post mesen ponitur, id est trite synemmenon
Abbreviated transcription (Latin):
tractum ẽ aut̃ hocuocabulũ ut diceretur chroma asuꝑficieb quaecum ꝑmutatur in aliũ
transeunt colorẽ. En armoniũ uero quodẽ magis coaptatum est quod cantatur inom¬
nib tetrachordis ꝑdies in et dies in et dithonũ dieris aut̃ ẽ semihonii dimidiũ utntcri
II DEORDINE CORDARUAT NOUINISUSQ INTISUS GERERISUS
uncigitur ordo chordarum disponendus ẽ omnium quaeptria genera uariantur uel
in constanti ordine disponuntur. Primaẽ igitur pros lamba nomenos quae eadem
dicitur pros melo dos. Secunda hypate hypaton tertiapar hypate hypaton: Quar¬
ta uero uniuersaliter quidem licanos appellatur sed si india thono genere abtetur
dicitur licanos hypaton diathonus. Siuero inchromatedicitur diathonos chro¬
matice uellicanos hypaton chromatice siaut̃ in armoniadicitur licanos hr̃pa¬
ton enarmonios ułdiathonos hypaton enar monios. postanc uocaturhy pate

Expanded text:
Tractum est autem hoc vocabulum, ut dTractum est autem hoc vocabulum, ut dtranseunt colorem. Enharmonium vero quod est magis coaptatum, est quod cantatur in omnibus tetrachordis per diesin et diesin et diatonum. Diesis autem est semitonii dimidium, ut siI. De ordine chordarum nominibusque in tribus generibus. Nunc igitur ordo chordarum disponendus est omnium quae per tria genera variantur, vel inconstanti ordine disponuntur. Prima est igitur proslambanomenos, quae eadem dicitur prosmelodos; secunda, hypate hypaton; tertia parhypate hypaton; quarta vero universaliter quidem lichanos appellatur. Sed si in diatono genere aptetur, dicitur lichanos hypaton diatonos. Si vero in chromate, dicitur diatonos chromaticae, vel lichanos hypaton chromaticae. Si autem in enharmonio, dicitur lichanos hypaton enharmonios, vel diatonos hypaton enharmonios. Post hanc vocatur hypate
Abbreviated transcription (Latin):
PARFYPATE HYPATON
LICANOS HY PATON
HY PATE MISON
PARHYPATE MESON
LICANOS MESON
MESE
PARAMESE
TRITE DIETEUMENON
PARANEEE DIELEUMENON
NETE DIEZEUME NON
TRITE HY PERBOLAEON
PARANETE HY PERBOLAEON
is igitur epeditis dicendum degenerib melorum ẽ. Sunt aũt tria diaton chroma
Penarmonion etdiatonum quidem aliquando durius et naturalis chroma uero
iam quasi ab illa naturali intentione discedens et in mollius decidens: en ar monium
uero obtime atq abte coniunctum cum sint igitur quinq tetracorda hypatonmeson
sine menon die teug menon hrꝑbolȩon. in his omnib: secundum diathonũ cantilinae
procedituox perse mithonium tonum & thonum in uno tetrachordo. Rursus in alio se
honum acꝑthonum progrediatur. Chroma aut̃ quod dicitur color quasilã ab huius
modi intentione prima mutatio cantatur. ꝑsemithonium semithoniũ &tria semicho¬
nia totaenim diatersaron consonantia duorum thonorũ ẽ. ac semithonii sed nom pleni

Expanded text:
Parypate hypaton. Lichanos hypaton. Hypate meson. Parypate meson. Lichanos meson. Mese. Paramese. Trite diezeugmenon. Paranete diezeugmenon. Nete diezeugmenon. Trite hyperboleon. Paranete hyperboleonis igitur expeditis, dicendum est de generibus melorum. Sunt autem tria diatonum, chroma, enharmonium, et diatonicum quidem, aliquanto durius et naturalius. Chroma vero est jam quasi ab illa naturali intentione descendens, et in mollius decidens. Enharmonium vero optime atque apte conjunctum. Cum sint igitur quinque tetrachorda, hypaton, meson, synemmenon, diezeugmenon, hyperboleon; in his omnibus secundum diatonum cantilenae procedit vox per semitonium, tonum ac tonum, in uno tetrachordo. Rursus in alio tettonum ac per tonum progrediatur. Chroma autem quod dicmodi intentione prima mutatio, cantatur per semitonium, et semitonium, et tria hemitonia. Tota enim diatesseron consonantia est duorum tonotum ac semitonii, sed non pleni.
Abbreviated transcription (Latin):
QUAESINT INTER UOCES INSINGULIS GENERIBUS PROPORTIONES
ocigitur modo persingula tetra chorda generum proprietater facta partitioẽ. utom¬
nia quidem diathonicigeneris quinq tetrachorda duob thonis acremithonio parciremur
Adiciturq in hoc genere thonus in compositus. Id circo qm̃ integerponitur nec aliqđ
ei aliud interuallum iungitur sed in singulis interuallis in tegri insunt thoni. inchro¬
mate uero semithonio acsemithonio in compositoq triemithonioposita diuisiẽ. Id cir¬
coaut̃ in compositũ hoc triemithoniũ appellamus qm̃ in unum conlatumẽ interuallo
potest enim appellari triemithoniũ indiathono genere semithonium acthonus sed ñ
est in compositum. duob enim id ꝑficitur interuallis. et inenarmonio genere idemest
constatenim exdie si acdiesi et dicthono in composito quod scilicet proptereandem cau¬
sam in conpositum nucupamus qm̃ in uno conlatumẽ. interuallo
edinhis itadis positis constitutisq tetrachordis. synaphe est: quam coniunctionem

Expanded text:
generibus proportiones. Hoc igitur modo per singula tetrachorda in generum proprietates partitio facta est, ut omnia quidem diatonici generis quinque tetrachorda, duobus tonis ac semitonio partiremur. Diciturque in hoc genere tonus incompositus, idcirco quoniam integer ponitur, nec aliquod ei aliud intervallum adjungitur. Sed in singulis intervallis integri insunt toni. In chromate vero semitonio, ac semitonio incompositoque trihemitonio posita divisio est. Idcirco autem incompositum hoc trihemitonium appellavimus, quoniam in uno collocatum est intervallo; potest autem appellari trihemitonium in diatono genere semitonium ac tonus; sed non est incompositum, duobus enim id perficitur intervallis, et in enharmonio genere idem est. Constat autem ex diesi, et diesi, et ditono incomposito, quod scilicet propter eamdem causam incompositum nuncupamus, quoniam in uno collocatum est intervallo. ed in his ita dispositis constitutisque tetrachordis synaphe est. Quam conjunctionem
Abbreviated transcription (Latin):
te trachordum quod ẽ hypate. parhypate lichanos mese. totum hoc medium tetrachor¬
dum meson uocatum ẽ quasi mediarum. uocaturq cum additamento hoc. hypaten me¬
son parhrpate meson. lichanos meson mese. qm̃ uero interhoc meson te trachordũ et in¬
ferius quod ẽ netarum disiunctio ẽ messesscilicet et para meses inferius omne tetrachor¬
dum disiunctarum id est die zeug me nonuocatum ẽ cum additamento scilicet hoc para¬
mese die teugmenon. tritedie zeug menon paranece die zeug menon. necedie zeug¬
menon ut sit discriptio hoc modo¬
dum hocuacatũ ẽ. quod sipara mese dematures cit mese . trite paranete nece. tunc con¬
iuncta id est syne menona crunt tria tetra chorda uocabiturq ultimum tetra¬
chordum syne menon hoc modo

Expanded text:
tetrachordum, quod est hypate, parhypate. Lichanos, mese, totum hoc medium tetrachortetrachordum, quod est hypate, parhypate. Lichanos, mese, totum hoc medium tetrachordum meson vocatum est, quasi mediarum, vocaturque cum additamento hoc hypate meson, parhypate meson, lichanos meson, mese. Quoniam vero inter hoc meson tetrachordum, et inferius, quod est netarum, disjunctio est, meses scilicet et parameses, inferius omne tetrachordum disjunctarum, id est diezeugmenon, vocatum est, cum additamento scilicet hoc: paramese diezeugmenon, trite diezeugmenon, paranete diezeugmenon, nete diezeugmenon, ut sit descriptio hoc mododum hoc vocatum est. Quod si paramese auferatur, et sit mese trite, paranete, nete, tunc conjuncta, id est synemmena, erunt tria tetrachorda, vocabiturque ultimum tetrachordum synemmenon hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
stiacus uero cholofonius decimã ingrauiorem partem coabtabit chorda t imotheus
quidem hrpa ton uocata eiunt quasi maximae magnarum aut gra uissimae grauiũ Aut
& ellenter exellentium. Sed uocataẽ prima inter undecim. hypate hrpaton. secunda
ueropar hypate hrpaton qm̃ iuxtapar hrpate hypa ton conlocataẽ. Tertia quaedu¬
dum in ennea chordo hypar hypate uocabatur licanos hypatonest nuncupata quar¬
ta uero hypate anticum tenuit nomen quinta par hypate sextalichanos anticũ scili¬
cet habens uocabulum septima mese. octaua para mese. non atrite. decima paranete
undecima nece Estigitur unum tetrachordum. hypate hypaton parhypate hrpa¬
ton. lichanos hypaton hypate. Aliud uero hypate parhypate lica nos mese & haec
quidem coniuncta sunt. Tertium uero ẽ para mese. trite paranete nece. Sed qm̃ inter
superius tetrachordum quod ẽ. hrpate hrpaton. parhy pate hypaton. licanos hypaton
hypate et inter infimum quod ẽ para mese. trite paranete nece. fit positione in mediũ

Expanded text:
stiaeus Colophonius decimam in graviorem partem coaptavit chordam, Timotheus quidem hypaton vocatae sunt quasi maximae magnarum et gravissimae gravium, aut excellentes excellentium. Sed vocata est prima inter undecim hypate hypaton. Secunda vero parhypate hypaton, quoniam juxta hypaten hypaton collocata est. Tertia quae dudum in enneachordo parhypate vocabatur, lichanos hypaton est nuncupata. Quarta vero hypate antiquum tenuit nomen. Quinta parhypate. Sexta lichanos antiquum scilicet habens vocabulum. Septima mese. Octava paramese. Nona trite. Decima paranete. Undecima nete. Est igitur unum tetrachordum hypate hypaton, parhypate hypaton, lichanos hypaton, hypate. Aliud vero hypate, parhypate, lichanos, mese, et haec quidem conjuncta sunt. Tertium vero est paramese, trite, paranete, nete. Sed quoniam inter superius tetrachordum, quod est hypate hypaton, parhypate hypaton, lichanos hypaton, hypate meson, et inter infimum, quod est paramese, trite, paranete, fit positione medium
Abbreviated transcription (Latin):
TRITE SYNEMENON
Ced qm̃ in hac ułsuperiore ende cachordi dispositione mese quae propter mediã conloca¬
tionẽ it a uocataẽ nete proxima accedit. et longe abypatis ultimis distat nec propriũ
retinet locum. aliut unũ tetrachordum adiunctum ẽ suꝑneten die zeugmen quae
qm̃ supua debant acumine netas superius conlocatas omne illud tetrachordum
hyper boleon uocatum ẽ hoc modo

Expanded text:
rdum synemmenon hac vel in superiore hendecachordi dispositione mese, quae propter mediam collocationem ita vocata est, nete proxima accedit, et longe ab hypatis ultimis distat, nec proprium distantiae retinet locum, aliud unum tetrachordum adjunctum est, super neten diezeugmenon, quae quoniam supervadebat acumine netas superius collocatas, omne illud tetrachordum hyperboleon vocatum est hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
si quid sit quod crescentes undas possit offendere statim motus ille peruertit᷑
et quasi ad centrum unde prouectus fuerat eisdem undulis rotunda tur Itaggi¬
tur cumaerpulsus fecerit sonum pellitalium proximum et quod am modo ro¬
tundum fluctũ a crisciet. itaq diffunditur et omniũ circum stantiũ simulferit au¬
ditum atq illi ẽ obscurior uox quilongius ste terit qm̃ adeũ debilior pulsi
isigitur ita propositis dicendum uidetur quot generib: omnis cantilena cexatur
Idequib armonicae inuentionis disciplina considerat: Sunt autem hacc. diatho
dis disseremus & quem ad modum actus neruorũ numerus quonunc plurali¬
tatis ẽ usq ꝑuenerit Id autẽ fiet si prius commemoremus quib. ꝓportionib.
his numeriss Diatessaron uero est quae in hac proportione con¬
siftit iut sii Tonus uero ses quioctaua proportione concluditur sed in

Expanded text:
si quid sit, quod crescentes undas possit offundere, statim motus ille revertitur, si quid sit, quod crescentes undas possit offundere, statim motus ille revertitur, et quasi ad centrum, unde profectus fuerat, eisdem undu is rotundatur. Ita igitur cum aer pulsus fecerit sonum, pellit alium proximum, et quodammodo rotundum fluctum aeris ciet. Itaque diffunditur et omnium circumstantium simul ferit auditum, atque illi est obscurior vox, qui longius steterit, quoniam ad eum debilior pulsi  est speculationum. His igitur ita propositis dicendum videtur quot generibus omnis cantilena texatur, de quibus harmonicae inventionis disciplina considerat. Sunt autem haec diatonicdis disseramus, et quemadmodum auctus nervorum numerus, ad id quo nunc pluralitas est, usque pervenerit. Id autem fiet, si prius commemoremus quibus proportionibus his numeris, 2, 3; diatessaron vero est quae in hac proportione consistit, 3, 4; tonus vero sesquioctava proportione concluditur, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
quidem infinita sunt. Consideratione enĩ acceptae nullus modus uel euol¬
uendis sermonib fit uel a cuminib. at tollendis grauitatib q. faxandeno
sedutrisq natura humana fecit ꝓpriũ finẽ Continuae enim uoei t̃minũ
humanus sp̃s fecit ultra quae nulla ratione ualet excedere tantũ eni
uoci natura hominum terminum facit quae acuta torũ uocem grauemq de termi
quantũ uocis eiur naturalis patitur modus xiiii QuISMΟDUSSΙT AVDIEXDi¬
Nunc quis modus audiendint disserimus. tale enim quedã fieri consueuit in uo¬
cib quale cumpaludib uł quietis aquis iactumieminur mergitur saxum. prius
enim in paruirsimum orbem undã colligit. Deinde maiorib orbibus undarum
globor spargit atq eo usque dum de fatigatus motus abelicendis fluctib con¬
quis escat sempq posterior etmaior undula pulsu debiliore diffunditur quod

Expanded text:
quidem infinitae sunt. Consideratione enim accepta, nullus modus vel evolquidem infinitae sunt. Consideratione enim accepta, nullus modus vel evolvendis sermonibus acuminibus attollendis, gravitatibusque relaxandis, sed utrisque natura humana fecit proprium finem. Continue enim voci terminum humanus spiritus fecit, ultra quem nulla ratione valet excedere: tantum enius voci natura hominum terminum facit, que acutam eorum vocem gravemque determinquantum vocis eius naturalis patitur modus. DE MODO AUDIENunc quis modus audiendi sit disseramus. Tale enim quiddam fieri consuevit in vocibus, quale cum paladibus vel quietis aquis jactum eminus mergitur saxum. Prius enim in parvissimum orbem undam colligit, deinde majoribus orbibus undarum globos spargit, atque eo usque dum fatigatus motus ab eliciendis fluctibus conquiescat. Semperque posterior et major undula pulsu debiliore diffunditur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Xuic est quae continua Aut AIAC IΗMATIRI quae dicitur cũ inter uallo
suspensa et c̃tinua quidem e quae loquentes uel prosam orationẽ legente
uerba ꝑcurrimus festinat enim tunc uox nonherere inacutis & grauibus
sonis sed quã uelo cissime uerba ꝑcurrere experiendisq sensib exprimendis¬
q. sermonib c̃tinuae uocis impetus operatur. aia conuat iRiautẽ est
ea quã canendo suspendimus inquan potius sermonib sed modulis inserui¬
mus est quae uox ipsa tardior & ꝓmodulandas uarietates quoddã faciens in t̃¬
uallũ non taciturnitatis sed suspensȩ ac tarde potius cantilenae: His ut albi¬
nus autumat ad dit̃ t̃tia differentia quae medias uoces posset includere¬
cũse scilicet heroum poema legimus Neq c̃tinuccursu ut prosa Neq suspen¬
Sed quae c̃tinua uox est & ea rursus qua decurrimus cantilenã naturalit̃

Expanded text:
εχὴς est, quae continua, aut διαστηματικὴ, quae dicitur cum intervallo εχὴς est, quae continua, aut διαστηματικὴ, quae dicitur cum intervallo suspensa. Et continua quidem est, quia loquentes vel ipsam orationem legentes verba percurrimus. Festinat enim tunc vox non inhaerere in acutis et gravibus sonis, sed quam velocissime verba percurrere, expediendisque sensibus, exprimendisque sermonibus continuae vocis impetus operantur. Diastematice autem est ea quam canendo suspendimus, in qua non potius sermonibus, sed modulis inservimus. Estque vox ipsa tardior, et per modulandas varietates quoddam faciens intervallum, non taciturnitatis, sed suspensae ac tardae potius cantilenae. His ut Albinus autumat additur tertia differentia, quae medias voces possit includere, sed heroum poemata legimus, neque continuo cursu, ut prosam, neque suspenSed quae continua vox est, et ea rursus qua decurrimus cantilenam, naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
q consonantias aure diiudicans. nunc uero in longitudine calamorũ duplicitatem
medictatemq restituens ceterasq: proportiones abtans integerrimã fidẽ diuer¬
sa experientia capiebat. Saepe etiam promensurarum modo crathos aequorum
ponderum acetabulir inmittens. Saepe ipsa quoque acetabula diuersis formata
ponderib uirga uł aerea ferreaue ꝓcutiens nihil sesediuersum in uenisse lacta¬
turẽ Hinc enim ductus longitudinẽ crarsitudinemq chordarũ ut eamina¬
ret ad gressus ẽ. Itaq inuenit regulã dequa posterius loquemur quae &re
uocabulum sumiit non quod ligneasit regula ꝑquã magnitudines cordarum
sonumq metimur sed quod regula quada sit huius modi inrpectiofixa firma¬
q ut nullũ inquirentẽ dubio fallat indicio XII
Sed dehis hac tenus nunc uocum differentis colligimus Omnis uox Aut CnC¬

Expanded text:
que consonantias aure dijudicans; nunc vero in longitudine calamorum duplicitatem que consonantias aure dijudicans; nunc vero in longitudine calamorum duplicitatem medietatemque restituens, caeterasque proportiones aptans, integerrimam fidem diversa experientia capiebat. Saepe et pro mensurarum modo cyathos aequorum ponderum acetabulis immittens; saepe ipsa quoque acetabula diversis formata ponderibus virga, vel aerea, ferreave percutiens, nihil esse diversum invenisse laetatus est. Hinc etiam ductus, longitudinem crassitudinemque chordarum ut examinaret aggressus est. Itaque invenit regulam, de qua posterius loquemur, quae ex re vocabulum sumpsit, non quod regula sit linea, per quam magnitudines chordarum sonumque metimur, sed quod regula quaedam sit hujusmodi inspectio fixa firmaque, ut nullum inquirentem dubio fallat judicio. CAPSed de his hactenus; nunc vocum differentias colligamus. Omnis enim vox aut συν
Abbreviated transcription (Latin):
pente. partim dia tessaron quae est consonantia minimet uocarentur pri¬
muspychagoras hoc modo repperit qua proportione sibimet haec sonorum
concordia iun geretur. et ut sit clariur quod dictum ẽ. Sint uerbigratia
malleorũ quattuor pondera quue subterscriptis numeri contineantur¬
Hincgitur mallei qui xii, etui ponderib uet gebant diapason induplo conci
nentiã psonabant: M alleus ucro xii. ponderum admalleã uiii. et malleus
uiiponderũ admallcũ ui ponderum secundũ epntritam proportionẽ dia
terraron consonantia iungebatur viiii uero ponderum adui etxii aduiii. diapente
conidnantiam ꝑmiscebant vIIii uero aduiii inses quioctaua ꝓportione resonab ant tonũ¬
QUIS MODIS UARIEAPUIACORAPROPORHONESESONANTIAR PPENSESIT
incigitur domumre uersus uaria examinatione ꝓpendit. an in his ꝓportionib ratio
symphoniarum tota consirteret . nunc quidem aequa pondera ner uis abtans eorũ¬

Expanded text:
pente, partim diatessaron, quae est consonantia minima, vocarentur; pripente, partim diatessaron, quae est consonantia minima, vocarentur; primus Pythagoras hoc modo reperit, qua proportione sibimet haec sonorum chorda jungeretur. Et ut sit clarius quod dictum est, sint, verbi gratia, malleorum quatuor pondera, quae subterscriptis numeris contineanturHi igitur mallei, qui 12 et 6 ponderibus vergebant, diapanentiam personabant: malleus vero 12 ponderum, ad malleum 9 et malleus 8 ponderum, ad malleum 6 ponderum, secundum ephitricam proportionem, ad atessaron consonantiam iungebantur. Novem vero ponderum ad 6 et 12 ad 8 diapente consonantiam permiscebant 9 vero ad 8 in sesquioctava proportione resonabant tonuus modis varie a Pythagora proportiones consonantiarum perpensae sint. Hinc igitur domum reversus, varia examinatione perpendit an in his proportionibus ratio symphoniarum tota consisteret. Hunc quidem aequa pondera nervis aptans, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uires efficere atq: ut id apiius conliqueret inutare interse malleos impera uit
Sed sonorum ꝓprictas non in hominum lacertis haerebat sed mutatos malle¬
os comitahatur. ubi idigitur anim aduertit malleorũ pondus examinat & cũ
quinque errent forte mallei duplire ꝑtis pondere. qui sibi secundũ diapa son
consonantiã rerpondebant. Cundem eniã qui duplus ec̃talio. ses qui tertium
alterius conprehendit. Ad quem scilicat diatersaron sonabat. Ad alium uero
quendã quieidem diapentẽ consonantia iungebatur. cundem superioris du¬
plum reperitesso ses qualterũ. duo uero hi ad quos superior duplex sesqui¬
tertius et ses qualter ẽẽ probatus est ad seinuicẽ. ses quioctauam ꝓportionem
ꝑpensis̃ cuscodire. Quintus uero reiectus qui cunccis erat in consonans. cum
igitur ante prthagorã consonantiae musicae. partim diapason. partim dia¬

Expanded text:
vires efficere. Atque ut id apertius colliqueret, mutarent inter se malleos imperavit. vires efficere. Atque ut id apertius colliqueret, mutarent inter se malleos imperavit. Sed sonorum proprietas non in hominum lacertis haerebat, sed mutatos malleos comitabatur. Ubi igitur id animadvertit, malleorum pondus examinat. Et cum quinque essent forte mallei, dupli reperti sunt pondere qui sibi secundum diapason consonantiam respondebant. Eumdem etiam qui duplus esset alio, sesquitertium alterius comprehendit, ad quem scilicet diatessaron sonabat. Ad alium vero quemdam, qui eidem diapente consonantia jungebatur, eumdem superioris duplum reperit esse sesquialterum. Duo vero hi, ad quos superior duplex sesquitertius et sesquialter esse probatus est, ad se invicem sesquioctavam proportionem perpensi sunt custodire. Quintus vero est rejectus, qui cunctis erat inconsonans. Cum igitur ante Pythagoram consonantiae musicae, partim diapason, partim dia
Abbreviated transcription (Latin):
partim etiam extrinsetus accidentib ꝑmutantur. Partim ipris uariantur actati¬
bus nullis etiam deditur instrumentis paene quac sa pemulta uarietas atq in cons¬
tantia nas ceretur. dumnunc quidem si nerbor uelis adspicere uelaer umidior
pulsus obtunderet ulsiccior eitaret ułmagnitudo cordae grauiorẽ red¬
deret sonum uł acumen subtilior tenuar etułalio quod am modo statũ prio¬
ris constantiae ꝑmutaret. et cum idem eẽt inceteris instrumentis. omnia
haec in consultam minimeq extima&t sidei diuq estuans in quirebat quanã ratio¬
ne firmiter et constanter consonantiarũ momenta. cum interca diuino quodã
nutu preteriens sabrorũ officinas pulsus malleos & audit & diuersissonis unã
quodã modo concinentiã ꝑsonare. Itaigitur ad quod diu inquirebat attonitus
accessit adopus. diuq considerans arbi tratus ẽ. diuersitatẽ sonorũ ferientiũ

Expanded text:
partim etiam extrinsecus accidentibus permutantur, partim ipsis variantur aetatipartim etiam extrinsecus accidentibus permutantur, partim ipsis variantur aetatibus, nullis etiam deditus instrumentis, penes quae saepe multa varietas atque inconstantia nasceretur, dum nunc quidem si nervos velis aspicere, vel aer humidior pulsus obtunderet, vel siccior exsiccaret, vel magnitudo chordae graviorem redderet sonum, vel acumen subtilior tenuaret, vel alio quodam modo statum prioris constantiae permutaret. Et cum idem esset in caeteris instrumentis, omnia haec inconsulta minimaeque aestimans fidei, diuque aestuans inquirebat quanam ratione firmiter et constut praeteriens fabrorum officinas pulsos malleos exaudiret, ex diversis sonis unam quodammodo convenientiam personantes. Igitur ad id, quod quaerebat, attonitus accessit ad opus, diuque con
Abbreviated transcription (Latin):
b quarums̃ obtusa iudicia. sed regulis rationeq ꝑinittunt. ut quasi obedicus qui¬
dã famulusq: sit sensus. iud ex uero atq imperans ratio. &am licet omniũ paene arti¬
um. atq: ipsius uitae momenta sensuũ occasione producta sint nullũ tamen in hisiu¬
dicu certum nullaueri est conprehensio si arbitriũ irationis abscedat. Ipse enimsen¬
sus aeq maximis minimisq conrumpitur. nam neque minima sentire propt̃ ipso¬
rum sensibiliũ paruita tem potest. et maiorib sacpe confunditur ut inuocib quas
siminimae sint difficilius capiat auditur. Si sint maxima ipsius sonitus intentio¬
ne surdesat .x. qucan ad modũ pyraconΛs ΡΚΟΡONTIOΝES COU¬
SOXANTIARUM IN UESTICAUORII
accigitur maxime causa fuit currelicto aurium iudicio prtagoras adregula¬
rũ momenta migrauerit. quinullis humanis aurib: credens quae partim natura

Expanded text:
bus, quarum sunt obtusa judicia, sed regulis rationique permittunt, ut quasi obediens quibus, quarum sunt obtusa judicia, sed regulis rationique permittunt, ut quasi obediens quidem famulusque sit sensus, judex vero atque imperans ratio. Nam licet omnium pene artium, atque ipsius vitae momenta, sensuum occasione producta sint, nullum tamen in his judicium certum, nulla veri est comprehensio, si arbitrium rationis abscedat. Ipse enim sensus aeque maximis minimisque corrumpitur. Nam neque minima sentire propter ipsorum sensibilium parvitatem potest, et majoribus saepe confunditur. Ut in vocibus, quae si minimae sint, difficilius captat auditus; si sint maximae, ipsius sonitus intentione surdescit. CAPUT X. Quemadmodum Pythagoras proportiones consonantiarum investigaverit. Haec igitur maxima causa fuit cur, relicto aurium judicio, Pythagoras ad regularum momenta migraverit, qui nullis humanis auribus credens, quae partim natura,
Abbreviated transcription (Latin):
Ced de his ita proponimus ut non omne iudicium sensib demus tamquã a sensuau¬
rium huiusce artis sumatur omne principiũ. Nam sinullus esset auditus.
nulla omnino disputatio de uocib extitisset sed principiũ quod ammodo & qua¬
si ammonitionis uicem tenet auditus. postrema uero ꝑfectio agnitionisq uis
in ratiocinatione c̃sistit. quae cestis regulis sese tenens nulloum quã errore
prolabitur Nã quid diutius dicendũ est deherrore sensuum quando nec
omnis eadem sentiendiuis. nec eidem homini semꝑ aequalis est. frustra autẽ
uario iudicio quisquã cõmittet. quod ueraciter affectet inquirere. Id circo priha¬
gorici medio quodam feruntur itinere. nam nec omne iudicium dedere aurib
et quaedã tamen ab eis non nisi auribus explorantur. Ipsas et enim consonantias au¬
re mentiuntur. Quib uero interse distantus consonantiae difserant. Idiam non auri¬

Expanded text:
Sed de his ita proponimus, ut non omne judicium sensibus demus, quanquam a sensu auSed de his ita proponimus, ut non omne judicium sensibus demus, quanquam a sensu aurium hujusce artis sumatur omne principium. Nam si nullus esset auditus, nulla omnino disputatio de vocibus exstitisset. Sed principium quodammodo, et quasi admonitionis vicem tenet auditus. Postrema ergo perfectio, agnitionisque vis in ratione consistit, quae certis regulis sese tenens nullo unquam errore prolabitur. Nam quid diutius dicendum est de errore sensuum, quando nec omnibus eadem sentiendi vis, nec eidem homini semper aequalis est? Frustra autem vario judicio quisquam committet, quod veraciter affectat inquirere. Idcirco Pythagorici medio quodam feruntur itinere. Nam nec omne judicium dedunt auribus, et quaedam tamen ab eis non nisi auribus explorantur. Ipsas etenim consonantias aure metiuntur. Quibus vero inter se distantiis consonantiae differant, id jam non auri
Abbreviated transcription (Latin):
duplaẽ diapason in consonantiis. Tripla uero diapente acdia pason. qua drupla
autẽbis diapason. et nunc quidẽ uniuers aliter atq indis cretedictũsit. posterius
uero omnis ratio ꝓ portionum lucebit. UIII.
QUIDSIT SOUUS QUIDIXTENUALIUM QuID COUCINENTA
Sonus igitur ẽ uocis casus emmellesiđ aptus melo inunam intensionem. sonũ uero
non generalem nunc uolumus definire. sed eum quigrecedicitur pthongos asi
stantia consonantia seu c̃cinentia est acuti soni grauisq mixtura suauit̃ uniformi¬
terq aurib accedens. Dissonantia uero est duorũ sonorũ sibi & ꝑromixtorũ ad iu¬
rẽ ueniens aspera atq iniucunda ꝑcussio. Nã dũ sibimet misceri uolunt & qđ am¬
modo integer ut̃q nititur ꝑuenire . cũq alt̃ alteri officit ad sensũ insuauit̃ ut̃q
transmittitur. UIIII NONOMUEIUDICIŨDAUDUESSE SCR¬
SIB. SEDAMPLAUSRATIONI EECREDEXDŨ IX QUODESENSUŨFALLauA

Expanded text:
portionibus, diapason in consonantiis. Tripla vero diapente ac diapason; quadrupla portionibus, diapason in consonantiis. Tripla vero diapente ac diapason; quadrupla autem bisdiapason. Et nunc quidem universaliter atque indiscrete dictum sit. Posterius vero omnis ratio proportionum lucebit. CAPUT VIII. Quid sit sonus, quid intervallum, quid concinentia. Sonus igitur est vocis casus, emmeles, id est aptus melo, in unam intensionem. Sonum vero non generalem nunc volumus definire; sed eum qui graece dicitur phthongus,stantia. Consonantia est acuti soni gravisque mixtura, suaviter uniformiterque auribus accidens. Dissonantia vero est duorum sonorum sibimet permixtorum ad aurem veniens aspera atque injocunda percussio. Nam dum sibimet misceri nolunt, et quodammodo integer uterque nititur pervenire, cumque alter alteri officit, ad sensum insuaviter uterque transmittitur. CAPUT IX. Non omne judicium dandum esse sensibus, sed amplius rationi esse credendum, in quo de sensuum fallacia.