comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oulros cslindum genielier. At ephoc nec illa nerosefuerder biesse quis ecosurt
saoleris ÷pusi atoñia ibicesto illo numero cẽnt quȩ uuere in aquis natusa pli¬
uente non possent. nonsiunit ista cura illius hominis. uł illꝙ hominum. sed diuira
omenim ea noȩ capta intro mit tebat. sed uenentia &ingantia ꝓ nitebat
Aahos erũ ual& quod dictũ est utrabunt adtie ponscilic& hominis astu sed
dĩmio otiu tu. Ita sane ut nonillic fuisse credendasint. quȩ sgcucarent. Pre¬
seriꝑonat timẽ onim atq diffintũ est. masculus e semina erant. Ala suant
quippe quȩ dequibq rebuis sine concubitu itanas cuntus. ut postea concum¬
bant & generent sicut muscȩ. Aliauero inquibus nilil sit maris e semine
sicut apes. Eapoao quȩ sic habent secũ ut non habeant fecum. sicut muli&
mulȩ Mirum sifuerunt ibi. ac non potius parentes eoꝵ ibi fuisse sufficer&: etui¬
nũ uidelic& atq a sininũ gen: & siqua ali a sunt quȩ comixtione diuersi geue¬

Expanded text:
randum genus dici; ac per hoc nec illa necesse fuerat ibi esse, quae possunt impleri, nisi ut omnia ibi certo illo numero essent, quae vivere in aquis natura prohibente non possent, non fuit ista cura illius hominis, vel illorum hominum, sed divina. Non enim ea Noe capta intromittebat, sed venientia et intrantia permittebat. Ad hoc enim valet quod dictum est, Intrabunt ad te : non scilicet hominis actu, sed Dei nutu: ita sane, ut non illic fuisse credenda sint, quae sexu carent. Praescriptum est enim, atque definitum, Masculus et femina erunt. Alia sunt quippe quae de quibusque rebus sine concubitu ita nascuntur, ut postea concumbant et generent, sicut muscae; alia uero in quibus nihil sit maris et feminae, sicut apes. Ea porro quae sic habent sexum, ut non habeant fetum, sicut muli et mutae, mirum si fuerunt ibi, ac non potius parentes eorum ibi fuisse suffecerit, equinum uidelicet adque asininum genus; et si qua alia sunt, quae commixtione diuersi gene
Abbreviated transcription (Latin):
orum Mophos ter ducta illa cubita sieri nongenta. & inlantuidine. Cenur
quinquagintae. Si autẽ coptem quodorigenis non inelgant astrixit. Mqr sen
scilic& hominẽ dĩ eruditum sicut scriptumest. omnis apientia esypaioꝵ quigeo¬
mericã dilexerunt geom& ricacubita significare potuisse ubiquantũ soc nr̃a
ualere asseuerent. Quis non uideat quantum perum. capereilla potut magnittu¬
do : am ilad quod disputant tantȩ magnitudinis arcam non potuisse conpingi:
in ep̃tissim e calum nantiur. Cumsciant in men sas urbes fuiss e construstas
Nee adendunt centũ annos quib artailla ẽ fabricata. Nusi fortelapis lapidi
adherere potest sola calce coniuntus ut murus ꝑ totmila ciscum agatur &lis¬
num ligno cementatum. dauis solidatum. gluten uituminis non potestodherere
ut fabric&us arca noncuruis sed rectis lineis longelateq pos rectam quã
nullus inmare mittat conatus hominum. sed leu& unda cumuenerit natur alior¬

Expanded text:
centum quinquaginta. Si autem cogitemus quod Origenes non ineleganter astruxit Moysen scilicet, hominem Dei eruditum sicut scriptum est omni sapientia Aegyptiorum , qui geometricam dilexerunt, geometrica cubita significare voluisse, ubi unum quantum sex nostra valere asseverent, quis non videat quantum rerum capere illa potuit magnitudo? Nam illud quod disputant, tantae magnitudinis arcam non potuisse compingi, ineptissime calumniantur, cum sciant immensas urbes fuisse constructas; nec attendunt centum annos, quibus arca illa est fabricata: nisi forte lapis lapidi adhaerere potest, sola calce conjunctus, ut murus per tot millia circumagatur, et lignum ligno caementatum, clavis solidatum, gluten bituminis non potest adhaerere, ut fabricetur arca, non curvis, sed rectis lineis longe lateque porrecta, quam nullus in mare mittat conatus hominum, sed levet unda, cum venerit naturali or
Abbreviated transcription (Latin):
S ed queritur quẽ ad modum potuerint angeli cumfiliab hominam concumbere undegigan¬
tes nat ec̃ ꝑhibentur. Quod quidẽ homines iustos fuis ec redimus qui potuerunt &iam
angel& nomine nuncupari. Namdehomine iohannȩ scriptũ est. Exc e ego mitto ange¬
lummeum antefaciemtuam quip̃ parabit uiã tuam ꝰ Sed hoc mou& quo modo e hominũ
concubitu natisi nt sigantes uł feminis miscerepotuerint si non homines sed angeli fu¬
erunt̃. Dt̃ tam̃ angelos scõs nullo modo illo tẽpore sic labipotuisse crediderim Nec de
huis dixisse apłm perũ. Sienimdĩ angelis pec tib non ꝑpecit. sed cascerib caliginis
inferi r&rudens tradidit iniudicio puuendo eseruari. Deigantib autẽ id est

Expanded text:
Sed quaeritur quemadmodum potuerint angeli cum filiabus hominum concumbere, unde gigantes nati esse perhibentur: quos quidem homines justos fuisse credimus, qui potuerunt etiam angelorum nomine nuncupari: nam de homine Joanne scriptum est: Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam . Sed hoc monet, quo modo ex hominum concubitu nati sint gigantes, vel feminis misceri potuerint, si non homines, sed angeli fuerunt Dei tamen angelos sanctos nullo modo illo tempore sic labi potuisse crediderim, nec de his dixisse apostolum Petrum: Sic enim Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
ricor diȩ ꝑsp̃m sc̃i ficationis remittendo preerira peccata fecit: tu nob uelut in mun¬
dos re nnuere: Ex cepto quodcar nẽ cumis angui nẽ non comed&is : Idest cũ preo¬
rita peccata eos ad sidẽ recipere nondeb &is. sedipsimore aquȩ ꝑ confessionẽ in coni¬
pestudñ deł ato effundere: autcerde iunterrã abs condere in sua ipia uideł eoaro¬

Expanded text:
ricordiae per Spiritum sanctificationis remittendo praeterita peccata fecit, tu noli velut immunricordiae per Spiritum sanctificationis remittendo praeterita peccata fecit, tu noli velut immundos renuere. Excepto quod carnem cum sanguine non comedetis: id est, cum praeterito peccato eos ad fidem recipere non debetis; sed ipsi more aquae per confessionem in conspectu Domini effundere, aut certe in terra abscondere, in sua videlicet car
Abbreviated transcription (Latin):
tes scilic&. quȩ more in rationabiliũ peco uł animaliũ uessabantus inmundo &
suꝑ om̃s uolucres cali. sapientes utiq mundi quimore auiũ dumde creaturis uł ee¬
Tunc &iam pisces maris manui illoꝵ traditi sunt : quando curiosi quiq: & actiones iđi
sestantes: &aur atenlu inturmos mosau illos quise dofendere nonualebant dũ
epoliabant quasi more pisciũ eos deuorabant : sed postea adp̃dicationẽ apłoꝵ qui
dudũ aliena diripiebant ceperunt &iã & ꝓpria largiri: impl&ũq est illud qued
nr̃is : E om̃ȩ qđ mob&ur &uiuit erit uob in ȩscã. quasi olera uirentia tradidiuobis
omĩo : Id est ut eũ quie circũ cisione est. ita & qui & gentib: pari modo ad sidẽ recipi¬
&ur sicut p&ro dictũ ẽ. susge p&re macta & manduca : Cumq ille renꝰuendo dice¬
r& non se aliquando manqucasse comune & in mundũ distũ ẽ illi quȩ dĩ purifica¬

Expanded text:
tes scilicet, quae more irrationabilium pecorum vel animalium versabantur in mundo: et tes scilicet, quae more irrationabilium pecorum vel animalium versabantur in mundo: et super omnes volucres coeli, sapientes utique mundi, qui more avium dum de creaturis vel ele. Tunc etiam pisces maris manui illorum traditi sunt quando curiosi quique et actiones saeculi sectantes, et qui infirmos quosque et pusillos, qui se defendere non valebant, dum exspoliabant, quasi more piscium eos devorabant; sed postea ad praedicationem apostolorum, qui dudum aliena rapiebant, coeperunt etiam propria largiri. Impletumque est illud quod  vivit, erit vobis in escam, quasi olera virentia tradidi vobis omnia : id est, ut eum qui ex circumcisione est, ita et qui ex gentibus pari modo ad fidem recipietur: sicut et Petro dictum est: Surge, Petre, macta et manduca . Cumque ille renuendo diceret non se aliquando manducasse commune et immundum, dictum est illi: Quod Deus purifica
Abbreviated transcription (Latin):
alus: Mosticinumuũ quod udescumusur hominum nonud¬
mist eoquodionoccisorum sed mostuorum animaliũ morbi¬
ducuroest uecuptu ad salutem corporis cus cuusa sumimus i¬
mentum Illud uero quod inuctibus apłorum precep tumgen
tibus ab upłis est in positum. ut ubstinerent gentes tuntum a for¬
inicutiono & ubimm oluctis & us anguine : Id est need erent
came cuius sanguis nonen & offusus quod ali non sic intellegua ides
unequis homicidiose contumin&. quod quidem uutisto aut alio qu¬
lib& modo numistu tuntũ modo obseruundo nullo modo ẽe poteru
xp̃iuni Quis enimnes ciuł noe & eiusfilios sugnificus sedm̃milro¬
xpm & suos predicutores : qui udõputre bene distionẽ ꝑceperun
incaelestibus in omnibenedictione spirituli: Qui tuncium sunt
aturȩ : & tunc sp̃aliter creuerunt infiliis scis ui delic& discipulis. & copiosam multito¬
dinem c&erq sidelium : & terror ac tremoreoꝵ fuit suꝑ cuncta animalia terrȩ gen¬

Expanded text:
s. Morticinium autem ad escam hominum usui non admisit, eo quod non occisorum, sed mortuorum animalium morbida caro est, nec apta adsalutem corporis, cujus causa sumimus alimentum Illud vero quod in Actibus apostolorum praeceptum ab apostolis gentibus impositum, ut abstinerent gentes tantum a fornicatione, et ab immolatis et a sanguine : id est, non ederent nem cujus sanguis non esset effusus, quod alii non sic intelligunt: id est, ut ne quis homicidio se contaminet, quod quidem aut isto aut alio quolibet modo: nam ista tantummodo observando nullo modo esse poterant Christiani; quis enim nesciat Noe et ejus filios significasse Jesum Christum et suos praedicatores, qui a Deo Patre benedictionem perceperunt in coelestibus, in omni benedictione spiritali? qui tunc jussi sunt aturae; et tunc spiritaliter creverunt in filiis, sanctis videlicet discipulis, et copiosa multitudine caeterorum fidelium; et terror ac tremor eorum fuit super cuncta animalia terrae: gen
Abbreviated transcription (Latin):
morantur. & sȩȩcenti. & sx milia & se agintamilia & sescenta milia & se centies
& quiequid d einceps inmaioribus summis ꝑ eundẽ asticulũ numerus ininfinita inoere¬
menta consurgit : E quod uicesim: & septimus dies mensis comemorantur ad eiusdẽ
quadraturȩ signisi cationẽ ꝑtin& quȩiam in quadratis lignis & posita est. sed hino
euidentius quia nos ad omne op bonũ paratos id est quodammodo conquadratis
erinitas ꝑficit : In memoria quadm̃ recolimus in intellegentia qua cognoscimus inuo¬
luntate quadiligim: Tria enimter & hocter fiunt XXUII. quiest numeri ternari
quadratus: Quod septimo mense arca sedit. hoc est requieuit adillã septimã reou¬
em significatio recurrit. qua ꝑ fecti requiescunt: Ibi quoq: illius quadraturȩ nu¬
merus iteratur Nã uicesima septimadie secundi mensis comendatũ est hoc sacr¬

Expanded text:
ominantur et sescenti et sex milia et sexaginta milia et sescenta milia et sescenties, ominantur et sescenti et sex milia et sexaginta milia et sescenta milia et sescenties, et quicquid deinceps in maioribus summis per eundem articulum numerus in infinita incrementa consurgit. Et quod uicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadratis lignis exposita est. sed hic euidentius, quia nos ad omne opus bonum paratos, id est quodam modo conquadratos trinitas perficit in memoria, qua deum recolimus, in intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter et hoc ter fiunt uiginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacr
Abbreviated transcription (Latin):
ues famorlenterparum quiquaet tuor pastib contin&ur. decom quippes q uarr
due ta quad raginta funt: siue illereatus quiad dies ꝑan& e rerum ꝓfperitate suc
quic ñostes gererum aduersitate contractusst. sacramento bapcisii caelestis abio¬
tur: Quod noe quin gentꝵ erat annꝙ cũ eilocutus est dñs utar tam sibi facera. &ies¬
centos apebat annos. cuminea es t ingressus. Vnde intelligitur ꝑcentũ annos arca
fabricata. Quid aliut luc uidentur centum anni significare. Nusi & atos singulas
scłi inde ista sȩta &as que conpl&is quingentis usq adses centos significatur inman¬
festatione euangelicã eclesiã construiꝰ Eideo quis ibi aduitã consulit. sit uelit qr¬
dratum lignum paratus adomine op bonum & intr& in fabricã scãm. quia a secundȩ
mensis. annis escentesimi quo intratnoȩ in arcã eandẽ senariã &atẽ significat
Duo enĩ menses se a genario numero lauduntur: Asenario aũ numero & sgcaginta come¬

Expanded text:
um orbem terrarum, qui quattuor partibus continetur — decem quippe quater ducta quadraginta fiunt — siue ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitate siue, quod ad noctes ex rerum aduersitate contractus sit, sacramento baptismi caelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est dominus, ut arcam sibi faceret, et sescentos agebat annos, cum in eam esset ingressus — unde intellegitur per centum annos arca fabricata — quid aliud hic uidentur centum anni significare nisi aetates singulas saeculi? unde ista sexta aetas. quae conpletis quingentis usque ad sescentos significatur, in manifestatione euangelica ecclesiam construit; et ideo qui sibi ad uitam consulit, sit uelut quadratum lignum, paratus ad omne opus bonum et intret in fabricam sanctam: quia et secundus mensis anni sescentesimi. quo intrat Noe in arcam. eandem senariam aetatem significat. duo enim menses sexagenario numero concluduntur; a senario autem numero et sexaginta cogn
Abbreviated transcription (Latin):
supra uidualis. Atq ac superior uirginalis. Eideo ascȩ inferio radicta sunt quia
in bac terrena uita est diuersitas gentium. in sunimo autẽ om̃s in unum consuma iuer
& non est ista uori&as quia omnia & in om̃ib xp̃s est. Tam quãnos uno cubitu de¬
Et ilest imcate consumans. Quod pꝰ septẽ dies postquã in enessus estnos inarta
fac umest diluuium quua mspe futuox quads que seramodiȩ senisicataes la

Expanded text:
supra vidualis, atque hac superior virginalis. Et ideo arcae inferiora dicta sunt, quia supra vidualis, atque hac superior virginalis. Et ideo arcae inferiora dicta sunt, quia in hac terrena vita est diversitas gentium, in summo autem omnes in unum consummantur, et non est varietas, quia omnia et in omnibus Christus est, tamquam nos in uno cubitu desuper coelesti unitate consummans. Quod post septem dies, postquam ingressus est Noe in arcam, factum est diluvi
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i muntate collesta sublimatur & ꝑficitur. undedicit inc̃iglio. quimeũ noncongregai
sarait E ꝗd hostum in latere accepit ꝓfesto ilud est uilnus quando latus e rucifis
lancea ꝑforatumest. Ac quippȩ adilluã uenientes inerediuntur. quia indesac idiner¬
ta manarunt quibi credentes inctiantur. Niemoquippe intrat inecłam nsi ꝑsaerline¬
tumꝰ nemissionis peccat& qđ dexp̃i latere aꝑto manaut. Quo d inferora arte bica¬
merata & tricamerata construuntur ut abimo sursum uerius tertia consurgera hiabi¬
tatio. Bica meratã distam: ꝓpt duo generaliominũ cir cũ cisionẽ seiliea a preputuin
quos apłs a alio modo dic̃i uideos &grecos : Tricameratã uero eo quodom̃ gentes de
tribus filis uoȩ post diluuiũ reparates int. Possunt hĩcintelgi & triailla quȩ coniẽ¬
dat apłi sides spes. caritas: Possunt &iam multo conuenientius tres illeubertutes
euangelicȩ tricena. s& agena. centena. ut in infimo habit& pudicitia coniugalis

Expanded text:
unitate collecta sublimatur et perficitur: unde dicit in Evangelio, Qui mecum non congregat spargit . Et quod ostium in latere accepit, profecto illud est vulnus, quando latus Christi lancea perforatum est: hac quippe ad illum venientes ingrediuntur, quia inde sacramenta manarunt, quibus credentes initiantur. Nemo quippe intrat in Ecclesiam, num, quod de Christi latere aperto manavit. Quod inferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur, ut ab imo sursum versus tertia consurgeret habitatio: bicamerata dicta est, propter duo genera hominum, circumcisionem scilicet et praeputium, quos Apostolus alio modo dicit, Judaeos et Graecos ; tricamerata vero, eo quod omnes gentes de tribus filiis Noe post diluvium reparatae sint. Possunt hinc intelligi et tria illa quae commendat Apostolus, fides, spes, charitas. Possunt etiam multo convenientius tres illae ubertates evangelicae, tricena, sexagena, centena: ut in infimo habitet pudicitia conjugalis,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis signific&ur. tolerantia caritatis. Nescandalis elesiam temptantib: siue abeis qui
intus. siue ab eis quiforis sunt cedat fraterna iunctura & soluatur uinculum pacis
Est onimbitumen feruentissimũ. & uolentissimũ gluten. sienisicans dilestionis ardor
ui maenȩ fostitudinis. ad tenendã soci& atem sp̃alem omnia tolerantẽ. Quod cunc ꝓ
maliumn genera in arcadiuduntur sicut & om̃s gentes quas &iã pego demansit

Expanded text:
unitatis significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantibus, sive ab eis qui unitatis significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantibus, sive ab eis qui intus, sive ab eis qui foris sunt, cedat fraterna junctura, et solvatur vinculum pacis. Est enim bitumen ferventissimum et violentissimum gluten, significans dilectionis ardorem, vi magna fortitudinis ad tenendum societatem spiritualem omnia tolerantem. CAPUT XV. Quod cuncta animalium genera in arca clauduntur: sicut omnes gentes, quas etiam Petro demonst
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. Cuius altitudinis mensura est inlatere: Adorso. aduentrem uelut siacentẽ homni
meiaris. supinũ seupnũ. Sexies tantũ loneus acãpite ad pedes quã latus ad etera ini¬
nistram. uł a sistra ind&x terã & decies quã altus aterra. Quod cubitis L. latitudo¬
se &atib om̃ȩ hiuius scl̃i tẽp ex tenditur. inquib omnibixp̃s numquã destitit prȩdicar
inquinq ꝑ proph&iã prȩnuntiatus inse ta ꝑ euangelium diffamatus. Quodeus ai¬
do triginta cubitos surgit. quem numerum decies hali& intrecentis longitudo qui axsi
est altitudo nr̃a. quitriginta annox &atẽ gerens doctrinã euangelicam consecrauit
Contestans legẽ nonse uenisse soluere sed implere : leyis autẽ cor indecẽ preceptis agnos
citur indedecies treceni ascȩ longitudo ꝑficitur. Vnde &ipsenoȩ abadam decim con¬
putatur. Quodbitumine glutinatur ascȩ ligna intrinsecus &e trinsetus ut in conpage

Expanded text:
tudo, cujus altitudinis mensura est in latere a dorso ad ventrem: veluti si jacentem hominem tudo, cujus altitudinis mensura est in latere a dorso ad ventrem: veluti si jacentem hominem metiaris supinum seu pronum, sexies tantum longus est a capite ad pedes quam latus a dextera in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et decies quam altus a terra. Quod cubitis qus saeculi tempus extenditur, in quibus omnibus Christus numquam destitit praedicari; in quinque per prophetiam praenuntiatus, in sexta per euangelium diffamatus. quod eius altitudo triginta cubitis surgit, quem numerum decies habet in trecentis cubitis longitudo: quia Christus est altitudo nostra. qui triginta annorum aetatem gerens doctrinam euangelicam consecrauit contestans legem non se uenisse solvere, scitur: unde decies tricenis arcae longitudo perficitur; unde et ipse Noe ab Adam decimus computatur . Quod bitumine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus : ut in compage
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ natat influctib mundiliuius: & sicut noȩ cunsuis oninibus idest uxore
&silus & nuribus & cumanimalibus quȩ adillũ & dĩ prȩcepto in ascam in gresa
sunt liberar&ur adiluui uastitate: ꝓculdubio figura est peregrinantis in
ioc scło ciuitatisdĩ hoc est eclesiȩ quȩ fit salua ꝑlignũ. in quo pependit me¬
fabricttur. andiq stabile urtã sexe significat ad omne opibonũ parata :
dratũ enim quo cumq inpuleris. stancẽ inuenis. Quodigies longa adlaacudi
suam. & decios ad altitudinẽ suam humanicorporis instar ostendit quia in corp
humano xp̃s apparuit. Nam & mensura ipsa longitudinis & altitudinis & latitio
eius. signisi cant corpus humanum. in cuius ueritate ad homines prenuntiatus est
turus &uenit. Humani quippȩ corporis longitudo a uerticȩ usq aduestigia so isq
tum hab& quã latitudo. quȩ est abuno latere. ad alterũ latus. & decies tantũ quam ai¬

Expanded text:
quae natat in fluctibus mundi hujus; et sic Noe cum suis omnibuquae natat in fluctibus mundi hujus; et sic Noe cum suis omnibuet filiis et nuribus, et cum animalibus, quae ad illum ex dei praecepto in arcam ingressa sunt, liberaretur a diluuii uastitate, procul dubio figura est peregrinantis in hoc saeculo ciuitatis dei, hoc est ecclesiae., quae fit salua per lignum, in quo pependit mefabricatur, undique stabilem vitam sanctorum significat, ad omne opus bonum paratam; quadratum enim quocumque impuleris, stare invenis. Quod sexies longa ad latitudinem suam, et decies ad altitudinem suam, humani corporis instar ostendit: quia in corpore humano Christus apparuit, nam et mensura ipsa longitudinis et altitudinis et latitudinis ejus, significat corpus humanum, in cujus veritate ad homines praenuntiatus est venturus, et venit, humani quippe corporis longitudo a vertice usque ad vestigia, sexies tantum habet, quantum latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus; et decies tamquam alti
Abbreviated transcription (Latin):
Quo reuersȩ sunt aquȩ euntes & rede¬
untes nisi quod om̃s fluu ac riuoꝵ decursus ꝑ occultas terrȩ uenas adma¬
tricẽ ab sssum redeunt iuxta illud salomonis ad locũ unde eeunt flumina
reuestuntur. ut ite x fluant. Sed & hocqueri potest quare colũba ranũ oliuȩ
aduesperum uirentib folus repostauerit in oresuo. Nusi quod mundi crimina di¬
luuio quodã modo &piata effusa insimilitudine diuini muneris gratiam de¬
monstrans. ꝑ oliuȩ ramũ refectionuis acluminis. pacẽ terris redditã nunti a
Ecce ut potium: & ut dñs dedit de arcȩ fabricã iux ta historiã aliqua & pla¬
na re conatisum: Nunc autẽ sp̃alis intellegentiȩ uel a pandanis & quã a tra
& tulit aqua. supracalũ efferat sp̃alis intellegentia
mperat ds̃ ut
arcã faciat noȩ delignis non p̾trescentib. Ita & ȩclesia construitur axp̃o &̧c õ
nib gentib: in sempiternũ uicturis. Arcaenim ista eclesiã demonstrabat

Expanded text:
Quo reversae sunt aquae euntes et redeuntes, nisi quod omnes fluviorum ac rivorum decursus per occultas terrae venas ad matricem abyssum redeunt, juxta illud Salomonis: Ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant . Sed hoc quaeri potest, quare columba ramum olivae ad vesperum virentibus foliis reportaverit in ore suo, nisi quod post mundi crimina diluvio quodammodo expiata effusa similitudine divini muneris gratiam demonstrans, per olivae ramum refectionis ac luminis pacem terris redditam nuntiavit. Ecce ut potuimus, et ut Dominus dedit, de arcae fabrica juxta historiam aliqua explanare conati sumus; nunc autem spiritalis intelligentiae vela pandamus, et quam a terra extulit aqua, super coelum efferat spiritalis intelligentia. Imperat Deus ut arcam faciat Noe de lignis non putrescentibus, ita et Ecclesia construitur a Christo ex omnibus gentibus in aeternum victuris. Arca enim ista Ecclesiam demonstrabat,
Abbreviated transcription (Latin):
septena masculũ & feminã. Nonduo &duo ꝓpt quattuor sed tantum nodo
duo ꝓpt̃ masculũ et feminã. & demundis solũmodo septẽ qui id circo in mo¬
da pari numero posuit. propt̃ genus conseruandum Munda uerompar÷
Noe haber& undohestias dõ imolare & mandis. uł certe ider ulaia¬
erunt muncde quẽ inmunda ꝓpr funt. hesen. aene ⁊n esuon quige numelis

Expanded text:
eptena, masculum et feminam; non duo et duo, propter quatuor, sed tantummodo duo, propter masculum et feminam: et de mundis solummodo septem: qui idcirco immunda pari numero posuit, propter genus conservandum; munda vero impari, ut Noe haberet unde hostias Deo immolaret ex mundis; vel certe plura fuerunt mund
Abbreviated transcription (Latin):
denpsis ꝓigant o soliãs ei potierant. degue eum om̃s grgontes sedoris ruaberenq
tine fuerant quam post diuuium temporibi c&eris quospp̃t eaeoreas placont
camiatorei ut e a isis ostiendencuir  non solum puler tudinesi uerũ quã maguitu¬
dimnes res ostcudinos ebt pbe Non migna pendendas &e sapienti. Sequrtur¬
nct& cuius est deomnib omnino rebus tam fixa sententia quã certa prescienta:
quo d homo spera uerar uł natur aliumcausarũ or dogestabat. Noriuxta id quo
seom̃ps fasturũ eẽ presciuerat. Sedsinon utatur scriptura talib uerbis
nonse quode modo familiarius insinuabet omnigoneri hominũ. quib uult õe
ionsultũ. ut & precoreat suꝑbientes: & e it& neglogentes. & gerceat querentes :¬
& alat intellegentes : quod non facer& si nonseprius inclinare & quodam mode
descender& adiacentes : Videns in quit dr̃ quia mula plicata est malitia hominum
suꝑterrã. & omnis cogitatio cordis illius intenta ẽẽ ad malũ omnitẽpore. penctuit

Expanded text:
de ipsis gigantes nasci potuerunt. Neque enim omnes gigantes, sed magis multi utique tunc fuerunt, quam post diluuium temporibus ceteris. Quos propterea creare placuit Creatori, ut etiam hinc ostenderetur non solum pulchritudines, uerum etiam magnitudines et fortitudines corporum non magni pendendas esse sapienti, qunitet, cujus est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia, quam certa praescientia; dicitur quod homo speraverat, vel naturalium causarum ordo gestabat, non juxta id quod se Omnipotens facturum esse praesciverat. Sed si non utatur Scriptura talibus verbis, non se quodammodo familiarius insinuaret omni generi hominum, quibus vult esse consultum, et puniat superbientes, et excitet negligentes, et exerceat quaerentes, et alat intelligentes; quod non faceret si non prius se inclinaret, et quodammodo descenderet ad jacentes. Videns, inquit, Deus quia multiplicata est malitia hominum super terram et omnis cogitatio cordis illius intenta esset ad malum omni tempore, poenituit
Abbreviated transcription (Latin):
iustos appelatos ał anglos ud ilios di concipis centia lapsos pe¬
lerse potuismuns quami anglos car nẽ nonbabentes usq a dilius pecatum. deses¬
XXxXuiiii dere potuisse. Sequitur
Sp̃u qui ppe dĩ suerant facti angeli & filidi
sed delimando a dinseriora dicuntur homines nomius netur a oon cestli di¬

Expanded text:
ustos appellatos vel angelos vel filios Dei, concupiscentia lapsos peccasse cum feminis, quam angelos carnem non habentes usque ad illud peccatum descendere potuisse. SequiturDei quippe fuerant facti angeli Dei et filii Dei, sed declinando ad inferiora dicuntur homines nomine naturae, non grati
Abbreviated transcription (Latin):
tes corios umerere dicuntur adhiabitaculum primobestus uel anmalibus p¬
oes orbur ael serpentbus deputatas ce. ablis uno cong ua anpiatioe oi
ecia mitioribus anumantib stabula fusse suptionia ueo ne teslso roito¬
& liominb sedem locatã ut pore sicuthonore & sapiontia onnia ante cedit ita
& loco cunstapcellere animalia. & sic quinq mansiones incandemar can¬
oe untellequntur prima ster coraria. Scecunda a potecaria Penia feri¬
animantub : Quarta mansu&is. quinta hominib : Nuoduerods precert
Nce deanimantibus mundis &inmandis bina indicore martã masculin is xeg
efeminimi deuoluerib uxta genussum. & deiumentis ingeneresuo: & gomni

Expanded text:
rimo bestiis, vel animalibus immitioribus, vel serpentibus, deputatas esse. Ab his vero congruam superioribus loca mitioribus animantibus stabula fuisse; super omnia vero in excelso hominibus sedem locatam, ut pote sicut honore et sapientia antecedit, ita et loco cuncta praecelleret animalia; et sic quinque mansiones in ea esse intelliguntur: prima stercorina stercoraria, sanimantibus, quarta mansuetis, quinta hominibus. Quod vero Deus praecipit Noe, de animantibus mundis et immundis bina inducere in arcam, masculini sexus et feminini, de volucribus juxta genus suum, et de jumentis in genere suo, et ex omn
Abbreviated transcription (Latin):
qui primo genitus fuit.: Isahac aũ genuit iacob & nondixit esau qui eius pr¬
mo genitus fuit: Quia scilic& ꝑ illos. ad dauid ꝑuenire non poterat : De inde
sequitus. iacobaũ genuit iudam qui non eius primo genitus fuit: Iudas inquii
genuit fares. sed ante illum iam tres genuerat. Eum itaq tenuit: inordine¬
senerationum: ꝑquẽ ad dauid. atq inde quo intenderat ꝑ uenir& : Ex quo int¬
ligi potest i & eres quoq homines ante diluuium non primo genitos. sedid
seco memosatos. ꝑ quos ordo succedentium generationum ad noxt

Expanded text:
qui primogenitus fuit. Isaac autem genuit Jacob; et non dixit Esau, qui ejus prqui primogenitus fuit. Isaac autem genuit Jacob; et non dixit Esau, qui ejus primogenitus fuit, quia scilicet per illos ad David pervenire non poterat. Deinde sequitur, Jacob autem genuit Judam, qui non ejus primogenitus fuit, Judas, inquit, genuit Phares: sed ante illum jam tres genuerat. Eum itaqgenerationum, per quos ad David, atque inde quo intenderat, perveniret. Ex quo intelligi potest, veteres quoque homines ante diluvium non primogenitos, sed eos fuisse commemoratos, per quos succedentium ordo generationum ad Noe
Abbreviated transcription (Latin):
e mos tuusest dtq ita deinceps quox añ comeiorantur ne slios filusgi
so nuise redientir:. A eꝑ loc nonappar& omuino utgrum quinonunatur gent
ips e suer miprin ogenitas: Im mouero qm̃ credibile nonest petres illos atlateno.
SA aut in pu beres fuisse. aut coniugibus caruise uł foribus: Nec illos eorun
silios primos eis natus fuisse. credibile est : Sedcum sacrȩ scriptor istorio
Adortum uitãq noȩ. cuius tempore diluuium factum est: ꝑ sucessio nesgoneri¬
tionum notatis teporibus intender& ꝑ uenire : easutiq comemorauit non quo
prima suis parentib fuerint : sed quȩ in ppagationis ordinem uenerint Exgli
gratia quo ut idsiat aꝑtius aliquid int̃ ponã. unde nullus ambigat ficripotus¬
se quod dieo. Eua ngelista mattheus generationẽ dñce carnis ꝑ seriẽ paren¬
tum uolens comendare memoriȩ ordinẽ : a patre habrahã atq addauia pr
mitus ut ꝑuenir& intẽdens. Habrahã inquit genuit isahac & nonatis mad

Expanded text:
et mortuus est. Adque ita deinceps, quorum anni commemorantur, nec filios filiasque genuisse reticentur. Ac per hoc non apparet omnino, utrum, qui nominatur genitus, ipse fuerit primogenitus; immo uero, quoniam credibile non est patres illos aetate tam longa aut inpuberes fuisse aut coniugibus caruisse uel fetibus, nec illos eorum filios primos eis natos fuisse credibile est. Sed cum sacrae scriptor historiae ad ortum uitamque Noe, cuius tempore diluuium factum est, per successiones generationum notatis temporibus intenderet peruenire, eas utique commemorauit, non quae primae suis parentibus fuerint, sed quae in propagationis ordinem uenerint. Exempli gratia, quo id fiat apertius, aliquid interponam, unde nullus ambigat fieri potuisse quod dico. Euangelista Matthaeus generationem dominicae carnis per seriem parentum uolens comimitus ut perveniret intendens, Abraham, inquit, genuit Isaac ; et non ait Ismael,
Abbreviated transcription (Latin):
muis. Exx annos uuendo nontransgredi cum e post hiluuium &t̃ quingentos
quosdã xcessisse inueniamus: Sed intellegenduamest hocdm dxissẽ cumcarta
fine quinee morum. anno cõt noȩ idest quad ringentos ostoginta uite amos
asera quos more suo scriptura quingentos uocat nomine totius matimiã panios
tum est diluuium. Aosio: ix anni predicti sunt ficture utȩ hiominã pertaut¬
udicabit sp̃r̃ imns̃ in homines istos in sempiter num. qm̃ caro sunt. Hocest quia
fragilis est in homine condicio : moneos ad o& nos seruabo cruciatos sedluo
illis restituam. quod merentur : Ergo non seueritatẽ ut in nr̃is codicibus legitu
sed dementiã di sonat dum pecetor hic ꝓ suo sedere uisitatur: porrone uide¬
n&ur ineo cẽ crudelis quod peccantib locũ penitentiȩ nondediss &: adiectt
tentiã. Nonipitur humana uita ut multi errant in .cxx. annos contracta ẽ¬

Expanded text:
i annos vivendo non transgredi, cum et post diluvium etiam quingentos quosdam excessisse inveniamus, sed intelligendum est hoc Dominum dixisse, cum circa finem quingentorum annorum esset Noe, id est, quadringentos octoginta vitae annos ageret, quos more suo Scriptura quingentos vocat, nomen totius summae per maximtum est diluvium, ac sic 120 anni praedicti sunt futurae vitae hominum periturtit: Non judicabit spiritus meus homines istos in sempiternum, quoniam caro sunt: hoc est, quia fraillis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro scelere visitatur. Porro, ne videretur in eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedisset, adjecit: itentiam. Non igitur humana vita, ut multi errant, in centum viginti
Abbreviated transcription (Latin):
quando natus ẽ non quidẽ taciti sunt anni patris eius sed iã genuerat alios
&ũtrũ solas cain& abel. Non eiũ quia soli nominati sunt ꝓpt̃ ordin es generati¬
tenũ quas comemora re oportebat. ideo consequens uideri dob& solas

Expanded text:
quando natus est, non quidem taciti sunt anni patris ejus, sed jam genuerat alios: quando natus est, non quidem taciti sunt anni patris ejus, sed jam genuerat alios: et utrum solos Cain et Abel; non enim quia soli nominati sunt, propter ordines generationum quas commemorare oportebat, ideo consequens videri debet solos
Abbreviated transcription (Latin):
nur caman Dic& aliquis acred endumꝰ est. hominem filio sgeneraturũ
nec habentꝙ̃ positum continentiȩ. Centũ &am plius uł certe siđm hobreos non multo
si noauacarent nulil ꝓlis pignere potuis e I e questio duobus modis solutur auteñ
tanto senior fuit ꝓpostione pubertas. quanto uitȩ totius maios annositas. Aut quo d ma¬
gis uideo eẽ credibile. Nonhic primoģenti fili comemo ratisunt : s ed quos saccessionis
ordo poscebat ut ꝑuenir&ur adioȩ. a quo rursus ad habraliam uidem: eõ ꝑuentũ
Acdeinde usq ad cestũ asticulũ temporis. quantũ opostebat signari &iam genera¬
tionib comemoratis cursum gloriosissimȩ ciuitatis in hoc mundo peregrinan¬
tis & suꝑnã patriã requirentis. Quod enim negari non potest : prior omnib cain
x coniunctione maris & feminȩ natus est : buc secutus abel: quẽ maior frater
occidit: Sed quot annoꝵerat adã cumeos genuit non appar&: porro aũ sea

Expanded text:
nuit Cainan. Dicet aliquis, Credendumne est hominem filios generaturum, nec habentem propositum continentiae, centum et amplius, vel certe secundum Hebraeos non multo si non vacarent, nihil prolis gignere potuisse? Haec quaestio duobus modis solvitur: aut enim tanto senior fuit proportione pubertas, quanto vitae totius major annositas; aut quod magis video esse credibile, non hic primogeniti filii commemorati sunt, sed quos successionis ordo poscebat, ut perveniretur ad Noe, a quo rursus ad Abraham videmus esse perventum, ac deinde usque ad certum articulum temporis: quantum oportebat signari, etiam generationibus commemoratis, cursum gloriosissimae civitatis in hoc mundo peregrinantis, et supernam patriam requirentis. Quod enim negari non potest, prior omnibus Cain ex conjunctione maris et feminae natus est; hunc secutus Abel, quem major frater occidit: sed quot annorum erat Adam cum eos genuit non apparet. Porro autem Seth
Abbreviated transcription (Latin):
res gomnib: quas clgeront. Desesto taque bonomagno & bono prorrio. lapsusese sus¬
tus adhonen minium nonbonis ꝓprium selbonis malis q comunȩ. Aesiefili di filia¬
rum honunum a moresant capt. atq ut eis coniugib fruerentur in more socidatis tes¬
rigne de flugxerunt. desestapieate quaminscã soci&ate seruabait. Si cenim corpo¬
ris paleritudo adõ quidem factum sedl tẽporale caruale im fi mumbonum liuius igtus cari¬

Expanded text:
r bonis. Deserto itaque bono magno et bonorum proprio lapsus est factus ad bonum minimum, non bonis proprium, sed bonis malisque commune; ac sic filii Dei filiarum hominum amore sunt capti, adque ut eis coniugibus fruerentur, in mores societatis terrigenae defluxerunt, deserta pietate, quam in sancta societate seruabant. Sic enim corporis pulchritudo, a Deo quidem factum, sed te
Abbreviated transcription (Latin):
esfundeus sanguis eius : ac si aꝑte dicat: quicũq eos tẽporali moste inustȩ multa uerit
ꝑp&ua morte hocẽ damnatione puni&us: ddimaginẽ quippedĩ factus est homo ⁊
Iere cñ a dimaginẽdĩ illi conditisunt qui student cotdie mostificare membrasua. que sunt
suꝑter rt̃ & renouari spã mentis quiscđm dm̃creatus est. quideponunt mendaciũ & lo¬
cumur ueritatẽ ꝓximissuis cũquib sunt inuicẽ membra. Sq̃. Uos aũ cres cite & mubti¬
plicamini & in gredimini su ꝑ terrã & impl&e eã. Ad eosdẽ scõs p̃dicatores uerba exosta¬

Expanded text:
effundetur sanguis ejus? Ac si aperte dicat: Quicumque eos temporali morte injuste mulctaverit, perpetua morte, hoc est, damnatione, punietur. Ad imaginem quippe Dei factus est homo. Vere enim ad imaginem Dei illi conditi sunt, qui student quotidie mortificare membra sua, quae sunt super terram , et renovari spiritu mentis, qui secundum Deum creatus est , qui deponunt mendacium, et loquuntur veritatem proximis suis, cum quibus sunt invicem membra. Sequitur: Vos autem crescite et multiplicamini, et ingredimini super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
penie e deb eathemo. M aledictis enm oninis sicut alibil eptur quis ensapli fee
in homine. Aeplioenec inse ut sitcius alterius cuitatis quȩ non seti faliumcan
delecatur hioc tepore id est mortalis huius sđi. S edinilla in nosaltate bcaccus¬
us sempiterna. ram&ista ꝓpago cuius est pat̃ sali in eageneratione hab& deu¬
cati onis nomen. quȩ sepamaẽ gadã. annumerato adã sepcimus ent̃ ab illo natus
enodi quod int preacur dedicatio sedipseest ille trans latus qmiplacut qo
Einsionina mero in or dinegeneracionum. quo sabatum consecratũest septimo
sculice& abadã. Abipso autẽ patre istarum gencrationũ quȩdiscer nuntur ꝗpre¬
niȩ cam. id est aseh. sȩtus est quotodie factus est homo : & consumauit d oñ
operasua sed hiuius enoh translatio nr̃ȩ dedicationis est p̃sigurata dilato
quȩ quidẽ iam facta est in xp̃o capite nr̃o quisio resurrȩcit ut non moriatur ulbi¬

Expanded text:
ponere debeat homo: Maledictus, enim omnis, sicut alibi legitur, qui spem suam ponit in homine ; ac per hoc nec in se, ut sit civis alterius civitatis, quae non secundum filium Cain dedicatur hoc tempore, id est, mortalis hujus saeculi, sed in illa immortalitate beatitudinis sempiternae. Nam et ista propago, cujus pater Seth, in ea generatione habet dedicationis nomen quae septima est ex Adam, annumerato Adam. Septimus enim ab illo natus est Enoch, quod interpretatur dedicatio; sed ipse est ille translatus, quoniam placuit Deo, et insigni numero in ordine generationum, quo sabbatum consecratum est, septimo scilicet ab Adam. Ab ipso autem patre istarum generationum, quae discernuntur a progenie Cain, id est, a Seth, sextus est, quoto die factus est homo, et consummavit Deus omnia opera sua. Sed hujus Enoch translatio nostrae dedicationis est praefigurata dilatio, quae quidem jam facta est in Christo capite nostro: qui sic resurrexit, ut non moriatur ulte
Abbreviated transcription (Latin):
quam operans tesram. Cuius uistutẽ non accepit. Sapere autem scđm carnem mo
quam ille non intellegens. amisso regno gemit & corporalem mostẽ tremit. Sel
quid ei respondit ds̃. Nequaquã itafi& sed omnis quiocciderit cain. septuplums
modo dicis. Non corporali morte interibit genus impium carnalium uideoꝵ o
cumq eosita ꝑdiderit. septẽ uindictas &̧ soluet. Id est a ufer& abcis septem uino¬
tas. quib alligati sunt ꝓpter reatum occisi xp̃i. hoc toto tẽpore quod septenaru
dierum num ero uolbitus magis. quia interut gens iudea satis appareat fidelib:
xp̃ianis s ed solam dis ꝑsionẽ meruerint iuxta quod ait scriptura. Neoccide
nequando obliuis cantur legistuȩ dispgeillos inuistite tua e

Expanded text:
quam operans terram, cujus virtutem non accepit. Sapere autem secundum carnemquam operans terram, cujus virtutem non accepit. Sapere autem secundum carnem mors est, quam ille non intelligens, amisso regno, gemit et corporalem mortem tremit. Sed quid ei respondit Deus? Nequaquam ita fiet; sed omnis qui occiderit Cain, septuplum puomodo dicis, non corpoquicunque eos ita perdiderit, septem vindictas exsolvet, id est, auferet ab eis septem vindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, hoc toto tempore quod septenario dierum numero volvitur, magis quia non interiit gens Judaea satis appareat fidelibus Christianis, sed solam dispersionem meruerint, juxta quod ait Scriptura: Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. Disperge eos in virtute tua, e
Abbreviated transcription (Latin):
tutedĩ. Hȩc est ergo ustus terrȩilius quam nonostendit impis & imereciali
de nec resurgens eis. a quib: erat crucisieus apparut. tam quã cam operante ter
semens & tremens eris interra. Nunc ecce quis nonuideat quis non agnos ca
into tã terram quacumq disꝑsusest ib populus quo modo situagus ingentib &
sus abͥierus alem. Quo modo gemat merore amissi regni. & tremat timore sub
numerabilib populis xp̃ianis. Ideoq respondit dicens maiorẽ iniquitas mea
& ꝓfugus interra igitur omnis qui inuenerit me occid& me. Vere inde uagus &i
sus gemit. & tremit. &iamne regno terreno ꝑdito ista uisibili moste occidatur
Hanc dicit maiorem causam quã illam quod & terranra nondat uistitẽ suam Ns
ritaliter moriatur carnaliter enim sapit & abs condit a faciȩ dĩ. Id est iratum habero
graue non putat. sed hoc tim& ne inueniatur & occidatur. Carnaliter enim sapit to¬

Expanded text:
tute Dei. Haec est ergo virtus terrae illius, quam non ostendit impiis et incredulis. Unde nec resurgens eis a quibus erat crucifixus apparuit, tanquam Cain operanti terram, criptum est, Gemens et tremens eris in terra. Nunc ecce quis non videat, quis non agnoscat in tota terra, quacunque dispersus est ille populus, quomodo sit vagus in gentibus, et profugus a Jerusalem? quomodo gemat moerore amissi regni, et tremat tremore sub innumerabilibus populis Christianis? Ideoque respondit Cain dicens Major est iniquitas mea, s in terra. Igitur omnis qui invenerit me, occidet me. Vere inde vagus, et profugus gemit et tremit, ne etiam regno terreno perdito, ista visibili morte occidatur. Hanc dicit majorem causam quam illam, quod terra nostra non dat virtutem suam, ne spiritaliter moriatur; carnaliter enim sapit et abscondit se a facie Dei, id est, iratum habere Deum grave non putat; sed hoc timet, ne inveniatur et occidatur; carnaliter enim sapit, tam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui si obtemperas s& caindõ dicente quiesce. subte erit app&itus eius. & tudomina¬
beris illius ad se conuestiss & peccatũ suum. sibi hoc tribuens. & confitens dõ h
sic adiutus indulgentiȩ gratia ipsepeccato suo dominareur nonillo sibido

Expanded text:
Quod si obtemperasset Deo Cain dicenti: Quiesce, sub te erit appetitus tuus, et tu dominaQuod si obtemperasset Deo Cain dicenti: Quiesce, sub te erit appetitus tuus, et tu dominaberis illius, ad se convertisset peccatum suum, sibi hoc tribuens, et confitens Deo; ac sic adjutus indulgentiae gratia ipse peccato suo dominare
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ generationes asseuerant. scđm lucȩ euangelistȩ austoritatẽ. Si cut ergo sepama generatione: ca
peccatũ est dissolutũ. non uindicabit quippȩ .bis dñs inidipsum. & qui semel recepit malasia inuita sua pon
eos dem cruciatus pati&ur in mortẽ. quos est passus inuita. Ita& lamedi peccatũ id est totius mundi atq: san¬
guinis. quieffusus est axp̃i solu&ur aduentu. quitulit peccata mundi quilauit amistũ suum in sanguinȩ uuȩ
& tor cular calcauisolus. &in ascensionesua prebuit miraculum angelis. posut q dñs cain signum ut non eumint
Dixit ds̃ adcam: sirec te offeras & reo tenondiuidas pec casti: utiq quia &si
antea iudei rec te illa fecerunt. in eo tamen infidelitatis rei sunt. qui axp̃o uenien¬
te. iam tẽp: noui testamenti. A tẽpore u&eris testamenti non distuxerunt

Expanded text:
77 generationes asseverant, secundum Lucae evangelistae auctoritatem. Sicut ergo septima generatione Cain 77 generationes asseverant, secundum Lucae evangelistae auctoritatem. Sicut ergo septima generatione Cain peccatum est dissolutum, non vindicavit quippe Dominus bis in idipsum, et qui semel recepit mala sua in vita sua, non eosdem cruciatus patietur in morte, quod est passus in vita; ita et Lamech peccatum, id est, totius mundi, atque sanguinis, qui effusus est, Christi solvetur adventu, qui tulit peccata mundi, qui lavit amictum suum in sanguine uvae, et torcular calcavit solus, et in ascensione sua miraculum praebuit Angelis. Posuitque Dominus in Cain signum, ut non eum intDixit Deus ad Cain, si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. Utique quia etsi Judaei antea recte illa fecerunt, in eo tamen infidelitatis rei sunt, quia, Christo veniente, jam tempus Novi Testamenti a tempore Veteris Testamenti non distinxerunt. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
egerit dicens. transeam: in cãpo. quastũ quodint̃ fecerit. Quintum quod ꝓcacit̃ negaueritnescio. se
penitentia. & dicunt illũ aclementissi modõ ideousq ads eptẽ generationes fuissedilatum ut saltim malis
ipsis & longeue uitȩ merore conpulsus penitentiã agere. & mererour absolui. Non nulli s epte nariũ nume¬
rum plenũ & ꝑ sestum int̃pr&antur. demultis scriptura rumlocis testimonia contra entes & hunc ẽẽ sen¬
sum quẽ supra prestruxim: quod quiint̃ secerit cain. abingentieum & omnia supplicia transeuntẽ libie¬
r&pena. Qm̃ septies uindicabitur decamn. dela mech aũ septuagies septes. tradunt hebrei septua gin¬
ta septẽ animȩ &x la mech progeniȩ reꝓperiri. quȩ diluuio del&esint. & in hoc numero delameli fastã
ẽẽ uindi stã quogen: ipsius us que ad cata clismum. ꝑseberauerit. Ali ab adã usq ad ap̃m setuaginta

Expanded text:
egerit, dicens: Transeamus in campum; quartum, quod occiderit; quintum, quod procaciter negaverit; sextum, egerit, dicens: Transeamus in campum; quartum, quod occiderit; quintum, quod procaciter negaverit; sextum, poenitentiam. Et dicunt illum a clementissimo Deo ideo usque ad generationes septem fuisse dilatum, ut saltem malis ipsis, et longaevae vitae moerore compulsus poenitentiam ageret, et mereretur absolvi. Nonnulli septenarium numerum plenum et perfectum interpretantur, de multis Scripturarum locis testimonia contrahentes; et hunc esse sensum quem supra praestrinximus, quod qui interfecerit Cain, ab ingenti eum omnis supplicii transitorii liberet poena: quoniam septies vindicabitur de Cain, de Lamech autem septuagies septies. Tradunt Hebraei 77 animas ex Lamech progenie reperiri, quae diluvio deletae sunt; et in hoc numero de Lamech factam esse vindictam, quod genus ipsius usque ad cataclysmum perseveraverit: alii ab Adam usque ad Christum
Abbreviated transcription (Latin):
festius fuat cotidians consueudinis ponami gemplum. Lioquitur int̃ uerbera seruus ad dñti. quia incendidonũ
tĩ &anuerrã substuntã dissipaui int̃ficeme: dñsq respondeat Nonuttuuis morieris afiues morte suppli
cu uenlongo cẽpone custodieris adutã. etã infedicit̃ inoduce uerraberis ut quicunq teoceiderit benesi
iseptina generatione damedhi ut feltũcam. Adam quppȩ genut cam. Camgenuit enocli porto enoss
irad. &irad genuit arau̾ied. & manael geuut matus ahied. & matus ahel genut grauelameste
sepami abadam. Non sponte ut in quodã hebraueo uoluminȩ seribitur int focitcun &i pseposta ꝗ e
Qm̃uipoctidi in uilneromeo &iuuenẽ inliuoremeo. Alides ꝓtẽ uindietis cam uaria suficantur. & ptin
eius asserunt fuis epeccatum. quodion seste diuisert secundũ quod inudert fratri Tertium quo ddol

Expanded text:
ifestius fiat, quotidianae consuetudinis ponamus exemplum. Loquitur inter verbera servus ad dominum: Quia incendi domum ifestius fiat, quotidianae consuetudinis ponamus exemplum. Loquitur inter verbera servus ad dominum: Quia incendi domum tuam et universam substantiam dissipavi, interfice me. Dominusque respondeat: Non ut vis morieris, et finies morte supplicia, verum longo tempore custodieris ad vitam, et tam infeliciter in hac luce versaberis, ut quicunque te occiderit, benefiseptima generatione a Lamech interfectum Cain. Adam quippe genuit Cain, Cain genuit Enoch, Enoch genuit Irad, Irad genuit Maviael, Maviael genuit Mathusala, Mathusala genuit Lamech, qui septimus ab Adam, non sponte ut in quodam hebraeo volumine scribitur interfecit Cain: ut ipse posteum occidi in vulnere meo, et juvenem in livore meo. Alii de septem vindictis Cain varia suspicantur, et primum ejus asserunt fuisse peccatum, quod non recte diviserit; secundum, quod inviderit fratri; tertium quod dolose