comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nrem actionem pati Sorius.
nõ ꝯpellimur qr lcet alicuidi¬
cere se non possideita .s. ut si pos¬
sit adusarius dunce rem ab
adu̾sario possideri tranfferat
ad se posẜonem ꝑ ndicem li¬
cet suam esse non approbaue¬
rit.ł Aꝓpm̃. De publiciana ĩ rẽ¬
quodtraditur ex iusta
causa nõ a domino et ñ¬
dumusucaptum petat dabo
iudicium. Mito pretorait. ñdũ
usucaptum ẽ nasi usucaptũẽ
h̾t ciuilem actonem nec deside¬
rat bonorariam. ¶Szcurtradi¬
tiomis duntaxat ⁊ usucapio¬
ins fecit mentionem. cumsa¬
t multe sunt iur̃ ꝑtes qͥbo domi¬
mumꝗs nantiscetur ut puta
legatum.⁊ P Auł.

Expanded text:
rem actionem pati non compellimur, quia licet alicui dicere se non possidere, ita ut, si possit adversarius convincere rem ab adversario possideri, transferat ad se possessionem per iudicem, licet suam esse non adprobaverit. II DE PVBLICIANA IN REquod traditur ex iusta causa non a domino et nondum usucaptum petet, iudicium dabo". Merito praetor ait "nondum usucaptum": nam si usucaptum est, habet civilem actionem nec desiderat honorariam. Sed cur traditionis dumtaxat et usucapionis fecit mentionem, cum satis multae sunt iuris partes, quibus dominium quis nancisceretur? ut puta legatum Pau
Abbreviated transcription (Latin):
post litem ꝯtestatam mortuus
sit fructus quo ad iuxerit. exti¬
marioporteqͣ pauł ait. ita id uer
ẽẽputosi non prius is bomo
meam ualitudinem incid̾it

Expanded text:
post litem contestatam mortuus sit, fructus quoad is vixerit aestimari oportet. Paulus. ita id verum esse puto, si non prius is homo in eam valetudinem inciderit
Abbreviated transcription (Latin):
debuit tem̃e apretore decerni si
sit cuul uel honor aria qua possit
exꝑiri: usq Adeo ut et pedius li¬
bro .uiii. scribitetiam si interdic¬
tum sic quo ꝗs exꝑiriuelexcep¬
tio qua se tueri possit cessare hoc

Expanded text:
debuit a praetore decerni, si sit civilis vel honoraria, qua possit experiri: usque adeo, ut et Pedius libro octavo scribit, etiamsi interdictum sit quo quis experiri, vel exceptio qua se tueri possit, ce
Abbreviated transcription (Latin):
modo acꝗsitumsit alcius tollipotest.
lemorenim co fco fit ruitus cumq¬
ex alio ex altocadat. leuius et int̾¬
dum nec directum pueniret ad lo¬
cum fuientemntius dimicti ñ¬
potestqr fit grauior ẜuitus. Idẽ
est ꝓstulicidio flumeneadem cũ
retroduci potest stillicidium qr m
nr̃o magis incipiet cade ꝓcluci nõ
potestine alio loco cadat stillicidiũ
qmͣ in quo positaẽ fuitus leuius
emifacere potimus. atrius ñ. et
omnino sciend̾ est meliorem inci
n ꝯdonem fĩ posse detiorem nõ pos¬

Expanded text:
modo adquisitum sit, altius tolli potest: modo adquisitum sit, altius tolli potest: leuior enim fit eo facto seruitus, cum quod ex alto, cadet lenius et interdum direptum nec perueniat ad locum seruientem: inferius demitti npotest, quia fit grauior seruitus, id est pro stillicidio flumen. eadem causa retro duci potest stillicidium, quia in nostro magis incipiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini condicionem fieri posse, deteriorem non pos
Abbreviated transcription (Latin):
unt posẜone retinentur. Namsi
forte exelib meis medes tuas tig
bendi ꝯsuctudinem. Idem euem¬
et et si meuianum intuum mmis¬
sumhũo aut stillicidium ĩtuũ
ꝓiecero. qr intuo aliqd utor et sic
quasi fc̃o quodam possideo. ¶Si
domos mea alcior area tua esset
tuq michipaream tuam indo¬
mum meamire ag̾e ꝯcessisti. nec ex
plano aditus ad domun meam
p aream tuamess ulgradus uldi¬
uos ꝓpius iamiam meam iurci
moliar ¶Si sublatumsit elitici¬
umexquo stillicidium cadet. mei¬
dem sp̃c et qualitate reponatur u¬
tilitas erigit.ut idem intelligatur
Nam alioqnuqd̾ strictius intpre¬
tetur. iliud eit qd sequenti loco po¬
nitur. et ideo sublato edificio ii
ficii. ¶Si fuitus stillicidu impoi¬
ta sit nõnlcet dño ẜuientis aree
ibidem ecliticare ub cassitarẽ cepis¬
set stillicidium. ¶i autem ex te¬
gla cassitait stulicidium. postea
ex stabulato ul alia matia cassita¬
re non potit. ¶ Si stillicidium quoqͣ

Expanded text:
unt, possessione retinentur. nam si forte ex aedibus meis in aedes tuas tignbendi consuetudinem. idem eveniet et si menianum in tuum immissum habuero aut stillicidium in tuum proiecero, quia in tuo aliquid utor et si quasi facto quodam possideo. Si domo mea altior area tua esset tuque mihi per aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex plano aditus ad domum meam per aream tuam esset, vel gradus vel clivos propius ianuam meam iure moliar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod sequenti loco ponitur: et ideo sublato aedificio usus ficii. Si servitus stillicidii imposita sit, non licet domino servientis areae ibi aedificare, ubi cassitare coepisset stillicidium. Si antea ex tegula cassitaverit stillicidium, postea ex tabulato uel ex alia materia cassitare non potest. Stillicidium quoquo
Abbreviated transcription (Latin):
scapha cum ꝑte m̃cium salua
ẽ nauis ꝑierit ratio haberi nõ
debet eoꝵ ꝗ in naue ꝑdiderimt.
qr iactus intributum nauesal¬
uauenit. ¶S si nauis que ĩtem¬
pestate iactum̃cium unius mcr¬
toris leuata ẽ malio loco subm̾¬
sa est et aliquoꝵ m̃cator m̃ces
puriatores excͣcte sunt datai
cuius merces ĩ nauigatione le¬
uande nauis causa iacte sunt
abhus ꝗ postea suas ꝑurmato¬
ꝗ ita ẜuauerunt ĩ uicem rone
Hri nõ deb̾ẽ ab eo ꝗ m nauigato
ne iactum fecit si quedamerb¬
is mertibꝰ ꝑurinatores extra¬
te sunt eoꝵ enim nces nõ poi¬
sunt uideri ẜuande naiuis car¬
sa iacte eẽ que ꝑut. ¶Cumall
tem iactus de naue fcus est
ue. tunc ei uo ꝯfentur. si it̾e as pgus¬

Expanded text:
scapha cum parte mercium salua est, nauis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in naue perdiderunt, quia iactus in tributum naue salua uenit. Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data cuius merces in nauigatione leuandae nauis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatoest, nauis periit, ratio haberi non debet eorum, qui in naue perdiderunt, quia iactus in tributum naue salua uenit. Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data cuius merces in nauigatione le
Abbreviated transcription (Latin):
h̾nt ut eas ꝓdelicto h̾ant ꝗ ppe si mue¬
ñint eas ab̾laturi et si suspicati fu̾nt i
quem locum iactesunt reꝗsituriut
p̾ide sint ac siꝗs hoñe pressus ĩuiã
rem abiecit mnoxcumalus reu̾surꝰ
Aut eamdem referret. Dem.

Expanded text:
habent, ut eas pro derelicto habeant, quippe si inuenerint eas, ablaturos et, si suspicati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisituros: ut perinde sint, ac si quis onere pressus in uiam rem abiecerit mox cum aliis reuersurus, ut eandem auferret.
Abbreviated transcription (Latin):
tencia distingentib nobis de¬
onim secutumẽ anuo alia ex
cusauelutiꝙ alicubu acebant m̃
iangulo aliquo et unda pene¬
tquit tunc enimi ꝯferre debebit.
anexpriori causa colłonis hon
pati nõ debet qr iactus etiambi
s distinctio substilior ad hibẽ¬
daeqd̃ plus sit ĩdampno an m
runt et colło ꝗdem facit .x. damp¬

Expanded text:
tentia distinguentibus nobis, demnum secutum est an uero alia ex causa, ueluti quod alicubi iacebant merces in angulo aliquo et unda penetrauit. tunc enim conferre debebit: an ex priore causa collationis onus pati non debet, quia iactus etiam hused distinctio suptilior adhibenda est, quid plus sit, in damno an in runt et collatio quidem fact
Abbreviated transcription (Latin):
pestate depressa ictu fluminis deustis
armam̃tis et arbore etiam antena hy¬
pone delata est ibiq tumularus orna¬
mentis ad presens  ꝯꝑatis ad hostiam
nauigauit et honus integre ꝑtulit q̃¬
situm est an huquoꝵ honus funit nau¬
te ꝓdampno ꝯferredebeant .R. nõ de

Expanded text:
pestate depressa ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna Hipponem delata est ibique tumultuariis armamentis ad praesens comparatis Ostiam nauigauit et onus integrum pertulit: quaesitum est, an hi, quorum onus fuit, nautae pro damno conferre debeant. re
Abbreviated transcription (Latin):
exegisse. ait eni adiecta cau¬
sa ex legequiritum uendicare
posse. ¶Per hanc autem actio¬
nem non solum singule res uẽ¬
dicadicabuntur. set posse etiam
gregem uendicari pompoñ . li. Ic

Expanded text:
egisse: ait enim adiecta causa ex lege Quiritium vindicare posse. Per hanc autem actionem non solum singulae res vindicabuntur, sed posse etiam gregem vindicari Pompon
Abbreviated transcription (Latin):
naculitem locatione inꝗlino c̾te ꝗnlice¬
retcolono uł inqlmo relinq̃re dlucto¬
nemmuilla dubitatio ẽ de mercelib qͦ
ꝙsicum eo agatur reputatiomis ro
babendaẽ. Eadem intelligimus si
hostia fenestras uemiiũ corruptas.
locator non restituat. ¶Conductor oĩa
sccłm legem ꝯluctionis fac̾e dret ante
om̃ia colonus curare d ut oꝑa rustica
suo quo tp̃rfaciat ne ĩtempestiuacul¬
Ea detiorem fundũ fac̃ preterea uilla¬
rumcuram aged ut eas ĩ ꝯcorrupta
B̾at. culpe autẽ ip̃ius et illdannum̃¬
atur.si ꝑꝑ imimicicias eius uicinus ar¬
bores excidit ip̃e quoq siextid̾it non
solum ex locato tenetur. s etiam lege
aqlia et ex lege .xii. tabularum arboꝵ
furtum cessaꝵet int̾dicto ꝙ ui aut
clanis utiq iudicis q ex locato ni¬
dicat offõ dtinetur ut cet̾as actione

Expanded text:
nquilino: certe quin liceat colono uel inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio est. de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasue nimium corruptas locator non restituat.Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet. et ante omnia colonus curare debet, ut opera rustica suo quoque tempore faciat, ne intempestiua cultura deteriorem fundum faceret. praeterea uillarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat.Culpae autem ipsius et illud adnumeratur, si propter inimicitias eius uicinus arbores exciderit.Ipse quoque si exciderit, non solum ex locato tenetur, sed etiam lege Aquilia et ex lege duodecim tabularum arborum furtim caesarum et interdicto quod ui aut clam: sed utique iudicis, qui ex locato iudicat, officio continetur, ut c
Abbreviated transcription (Latin):
paciatur hrs eius reliquo tempore frui
iłt ex alucto actõ ꝙ si paciatur nec remit¬
tat mercedes ex testamento tenetur.
l mertes ꝓmissa sit generałr Gius.
alieno arbitrio locatio et xluctio ꝯtra¬
hi nonudetur smautem qnͣtiticius
estimau̾it sub hac delitione stare locatõ
et dluctionem ad effectum ꝑuenire
sm autem ille nolu̾it uel non potuit
mercedem diffimretunc ꝓnichilo eẽ
xluctionem qi nulla mcede statuta.¬
¶Qui fundum fruenduł b̾itationem
alicuilocaũsi aliqua ex cã fundumul
edes uendat. curare d ut ap̾emptorẽ
quo eadem pactione et colono frui
et inꝗlmohitare liceat alioqn ꝓhitꝰ¬

Expanded text:
patiatur heres eum reliquo tempore frui, patiatur heres eum reliquo tempore frui, est ex conducto actio: quod si patiatur nec mercedes remittat, ex testamento tenetur. merces promissa sit generaliter alieno arbitrio, locatio et conductio contrahi non uidetur: sin autem quanti Titius aestimauerit, sub hac condicione stare locationet conductionem ad effectum peruenire: sin autem ille uel noluerit uel non potuerit mercedem definire, tunc pro nihilo esse conductionem quasi nulla mercede statuta.Qui fundum fruendum uel habitationem alicui locauit, si aliqua ex causa fundum uel aedes uendat, curare debet, ut apud emptorem quoque eadem pactione et colono frui et inquilino habitare liceat: alioqui
Abbreviated transcription (Latin):
qnquannum pensiomib locatus sit. po¬
test dominus sit deẜuit hĩtationem
uel fundiculturam colonus uel moli
aliquodefficent. uelꝓpagationemq̃
faicent agere sumliter potest. ¶Colo¬
nus siei frui non liceat.tocius qnqmu
nomine statim recte aget. et si reliꝗs
amnis fundo fruipaciatur nec enim
sꝑ libabitur dominus eo qd̃ secundo
nam et ꝗ expulsus aconcluctione in
aliam secolonam ꝯtulit non suffec¬
turus duabrneq ip̃e pensionum noĩe
obligatus erit. et qnͣtum ꝑsingulos ã¬
nos ꝯpendii facturus erat ꝯseqtur. se¬
rerest enim paciencia fruendi que offs¬
ertur eo tempore quofruicolonus alũ
reb alligatus non potestꝙ si pancis
diebo ꝓhibuit deinde penitenciam ag¬
it omia q colono integra sunt acħ
ex obligatione pancor dierum morã
minuẽt. ¶Itemutiliter ex aducto ag
mino ul abextraneo qm̃ dominus pro¬
hibere potest. ¶Qui ĩplures. annos fun¬
dum locau̾at testamento suodampna¬
uit hrdemut xcluctorem lib̾aret.si non

Expanded text:
nquennium pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem uel fundi culturam col‹o›nus uel inquilinaliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest.Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis nus fundi frui patiatur: nec enim semper liberabitur dominus eo quod secundo nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pensionum nomine obligatus erit et quantum per singulos annos compendii facturus erat, consequetur: sera est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis diebus prohibuit, deinde paenitentiam agit omniaque colono in integro sunt, nihil ex obligatione paucorum dierum mora minuet. item utiliter ex conducto agimino vel ab extraneo quem dominus prohibere potest. Qui in plures annos fundum locaverat, testamento suo damnavit heredem, ut conductorem liberaret. si non
Abbreviated transcription (Latin):
factas que diligentisimus ꝗsq ob¬
ẜuatur fuiss. Id̾ scilicet ĩtelligemus
et si dolia uł tignũ trãsportandum
aliqs aluxit idemq etiã ad cet̾as i¬
res trãfferripotest. ¶ Si fullo autẽ
sarcinator uestimenta ꝑdid̾it eo qdi
noĩe  dommno sat̾fecit. nece ẽ domino
uendicationem eoꝵ et oluctionem
Noꝑis duob simul locatis ꝯuent

Expanded text:
facta sunt, quae diligentissimus quisque obseruaturus fuisset. idem scilicet intellegemus et si dolia uel tignum transportandum aliquis conduxerit: idemque etiam ad ceteras res transferri potest.Si fullo aut sarcinator uestimenta perdiderit eoque nomine domino satisfecerit, necesse est domino uindicatione‹em› eorum et condictionem is duobus simul locatis conuen
Abbreviated transcription (Latin):
fore cauend̾ est qd̃ nõ sit ꝓhibitu¬
rus eum frincuiususfr. relictus
est. qm̃duide uire suo ꝓbetur. s¬
⁊ si ip̃i usufructuario questio mo¬
ueatur ntim ususfr̃. eius diffe¬
tur.s cauide restituendo eo qd er
hus fructib ꝑcepturus ẽ in sis¬
tis nõ detur ipe friꝑmictitur.
Sufructarius no Erac̃¬
nm riuũꝑarietibo nõ potesti¬
ponere. ¶Eclificium incoatum
fructuarium ꝯsumare nõ posse
placetetiam sieo loco alit uti nõ
possit. s nec eius quidem usum
fr̾. ẽẽ nisi inꝯstituendo ul legaua

Expanded text:
hibiturus frui eum, cui ususfructus relictus est, quamdiu de iure suo probet. Sed si ipsi usufructuario quaestio moueatur, interim ususfructus eius differtur: sed caueri de restituendo eo, quod ex his fructibus percepturus est, uel si satis non detur, ipse frui permittitur. sufructuarius nouum riuum parietibus non potest inponere. aedificium inchoatum fructuarium consummare non posse placet, etiamsi eo loco aliter uti non possit, sed nec eius quidem usum fructum esse: nisi in constituendo uel lega
Abbreviated transcription (Latin):
ad exemplun uenditionis nisi fũmt
sp̃aliter excepte pot usufructuarius.
xluctorem reppllere. ¶Cese arumdi¬
nis ulyali ꝯpendium si meo quoq
fundi uectigal ẽẽ ꝯsueuitad fructua¬
rium pertinet. INxm.
phibitus aut ui deiectus de restitutõ¬
ne ꝯmnumrere simul occupataꝵ ag
s ⁊ si melio tempe aliquo casunter¬

Expanded text:
ad exemplum uenditionis, nisi fuerint ad exemplum uenditionis, nisi fuerint specialiter exceptae, potest usufructuarius conductorem repellere. Caesae harundinis uel pali compendium, si in eo quoque fundi uectigal esse consueuit, ad fructuarium pertinet. 60 prohibitus aut deiectus de restitutione omnium rerum simul occupatarum agit: sed et si medio tempore aliquo casu inter
Abbreviated transcription (Latin):
Efuncta fructuaria m̃ S Teuola.¬
se decembrio iam omnib fructib
qmhus agris nascuntur menseoc¬
tobrio ꝑcolonos sublatis quesitum
est. utix pensio hrdi fructuarie solui
deberet.qmͣiuis  fructuaria añ kł. mͣ
decessit andundi debeant int hrdẽ
fructuarie⁊ rempublicamcini ꝓprie¬
tas legata ẽ/ Rndi rem publicam cum
colono nullam actionem habere fruc
pͥtur. ¶Semꝓnio. do. lego ex red ictu
fructus oleris et porriẽ que h̾eo m
agro ferrarioꝵ ꝑtem sextam. querr an
hus uerb̾. usus fructu legatus indea¬
tur.rendi nõ usumfr. s ex eo qd̃ redac¬
tum ess ꝑtem legatam. Item quesi
tum ẽ. siususfr. nõ est. an quot annis
ꝑtem sextam redactam legau̾it. Rn¬
di quotannis uideri relictum nisi
ccͣrium sp̃aliter ab hrde ꝓbetur.
Rbores intempestatis nõ ꝑ auł.¬
culpa fructuarui euersas abeo sb̃stitu
iñplacet. ¶ Quicqd infundo nascitur
ul qcqd inde ꝑcipitur ad fructuariũ
ptinet pensiones quoq iam ante lo¬

Expanded text:
efuncta fructuaria mense Decembri iam omnibus fructibus, qui in his agris nascuntur, mense Octobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solui deberet, quamuis fructuaria ante Kalenddecesserit, an diuidi debeat inter heredem fructuariae et rem publicam, cui proprietas legata est. respondi rem publicam quidem cum colono nullam actionem habere, frucpturum. 'Sempronio do lego ex redactu fructuum holeris et porrinae, quae habeo in agro Farrariorum, partem sextam.' quaeritur, an his uerbis usus fructus legatus uideatur. respondi non usum fructum, sed ex eo quod redactum essetum est, si usus fructus non esset, an quotannis partem sextam redactam legaverit. respondi quotannis videri relictum, nisi contrarium specialiter ab herede adprobetur.Arbores ui tempestatis, non culpa fructuarii euersas ab eo substitui non placet. Quidquid in fundo nascitur uel quidquid inde percipitur, ad fructuarium pertinet: pensiones quoque iam antea lo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Iei cius predium nuchis ies¬
At hrs exciti et eam hrditatem
quasituhrs uidearis extitise¬
Dicqd uenditor ẜ uitu Um¬
tis nomine sibi recipe uult no¬
imatim recipi oportet Lami¬
lageneralis receptio qͥb est ru¬
tus utiq sit. ad extraneos ptii
ip̃i nichil ꝓficit uenditoriadu¬
racius dẜuanda nulla menim
huit.qr nemo ip̃e sibi suiture
debetiqum mimo et si debitatie¬
rit ẜ iitus deinde dominiuims
ẜiuentis ꝑuenit ad medseque¬
terdicitur extinginsintutte
ant facultas tributa est hlbos
bo ẜ uitus debetur quatu aice¬
dere ei sit neccessitas nisi mes¬
sione fuitutis nominatimpre¬
finitum sit. qua accedereturet
ideo nec scͥdmriuum nec supra
eum. si forte subterra.aquadu¬
catur. locum religiosumdomin
soli facere potest. ne ẜiitus iter¬
eat ⁊ id uere estsz ⁊ de pressure ul

Expanded text:
 ei, cuius praedium mihi seruiebat, heres exstit‹i› et eam hereditatem quasi tu heres uidearis exstitisid uenditor seruitutis nomine sibi recipere uult, nominatim recipi oportet: nam illa generalis receptio 'quibus est seruitus, utique est‹o›' ad extraneos pertinet, ipsi nihil prospicit uenditori ad iura eius conseruanda: nulla enim habuit, quia nemo ipse sibi seruitutem debet: quin immo et si debita fuit seruitus, deinde dominium rei seruientis peruenit ad me, consequenter dicitur extingui seruitutiant, facultas tributa est his, quibus seruitus debetur, qua tamen accedere eis sit necesse, nisi in cessione seruitutis nominatim praefinitum sit, qua accederetur: et ideo nec secundum riuum nec supra eum si forte sub terra aqua ducatur locum religiosum dominus soli facere potest, ne seruitus intereat: et id uerum est. sed et depressurum uel
Abbreviated transcription (Latin):
intradendo dix̾it fund̾ticio ẜiire cũ
ei non ẜuit esset autem obligatus
uenclitor ticio ad ẜuitutem prestã
daman agere possit ex uendito ut
emptor finitutem impompaciat
possit ticio ruitutem uendere eque
agere ꝑmictend̾. hec ita demum sire¬
cipiende ẜuitutis graid intraditiõe
ex pressumest. Ceteꝵsiꝗs inquit ueri¬
tus nesintus ticio debeatur. Ideo hoc
excepit. non erit exuendito ictio si
binas ht. sp̾es ẜuitutis exprimenda
est ne si generaliter ẜinre dictumer¬
it. aut nichil ualeat. qr mc̾tumsit.
que ẜuitus excepta sit. Aut omnis
eluitus imponi debeat. Unter posi¬
tis quoꝙ aliems edib suitus mipo¬
in potest ueluti ut alcius tollere us
non tollere liceat ułetiam suterde¬
beaturut ita ꝯualescat si medus ecsi¬
b ẜuitus postea imposita fint sici
ti ꝑpliuni predia ẜintus imponi
ctiam diusis tꝑrib potest. qmqmͣ
dici potest sitria predia ꝯtinualam.
etextremum tibitradam. ułtuo ul
meis pretlus ẜuitutem acqripos¬

Expanded text:
in tradendo dixerit fundum Titio seruire, cum ei non seruiret, esset autem obligatus uenditor Titio ad seruitutem praestan- dam, an agere possit ex uendito, ut emptor seruitutem imponi patiatur Titio seruitutem uendere, aeque agere permittendum. haec ita demum, si recipiendae seruitutis gratia id in traditione expressum est: ceterum si quis, inquit, ueritus, ne seruitus Titio debeatur, ideo hoc excepit, non erit ex uendito actio, sibinas habet, species seruitutis exprimenda est, ne, si generaliter seruire dictum erit, aut nihil ualeat, quia incertum sit, quae seruitus excepta sit, aut omnis seruitus imponi debeat. Interpositis quoque alienis aedibus imponi potest, ueluti ut altius tollere uel non tollere liceat uel etiam si iter debeatur, ut ita conualescat, si mediis aedibus seruitus postea imposita fuerit: sicuti per plurium praedia seruitus imponi etiam diuersis temporibus potest. quamquam dici et extremum tibi trad‹a›m, uel tuo uel meis praediis seruitutem adquiri pos
Abbreviated transcription (Latin):
tum alicuicessiss eum plibus
pen̾dem locum. ueliter. uł actum.
cedere posse uer: est quemadm si¬
s uicino suas edes suas feciss
nichilominus alns qbꝰ uellet¬
mento hrdem suum quis dã¬
pnare ne alcius edes suas toll¬
at. neluminib eclium rucmar¬

Expanded text:
tum alicui cessisset, eum pluribus tum alicui cessisset, eum pluribus per eundem locum uel iter uel actum cedere posse uerum est: quemadmodum si quis uicino suas aedes seruas fecisset, nihilo minus aliis quot uelletmento heredem suum quis damnare, ne altius aedes suas tollat, ne luminibus aedium u
Abbreviated transcription (Latin):
omtundus tundot intuendi¬
toquoq fumdo sintutes secun¬
turedificia quoq funlis et fũ¬
mani fundo botriano quenir¬
tinebat legenide dat. nec et eum
us mari qd natura omnib pã
ẜuitus impom priuataralege
non potest.q: tubona fidos cõ¬
tractus legem suari uenditio¬
nis exposcit ꝓsone possidenciũ
aut inius eoꝵ succederecium ꝓ
stipulationis uel uenditionis
legem obligantur Gi ꝯstat in
tuo.agro lãpiclicinas esse mui¬
to tenec priuato nec publico no¬
mine qsquam lapides cede potest
cuud faciendins non estusita.¬
lis ꝯsuetudo m illis lapidicinis
osistat.utsiqs uoluit exhus ce¬
dere non. aliter hoc faciat nisi pͥ¬
us  soltum solacium ꝓh̾̃ domi¬
no prestet.Ita tñ lapidos cedere
debet post qͣm satis faciat dom¬
nout neq usus neccessarius
iapidis incercludatur. neq cõ¬
moclitas reiuire domino adi¬
matur. Noł.¬
Cer nichil ꝓhibet sic ꝯstitiunt si
Quis nice. diudum taxat eat q
facere circa preclia urbana etiã

Expanded text:
undus fundo seruit, uendito quoque fundo seruitutes sequuntur. aedificia quoque fundis et funani fundo Botriano, quem retinebat, legem dederat, ne contra eum uis mari, quod natura omnibus patet, seruitus imponi priuata lege non potest, quia tamen bona fides contractus legem seruari uenditionis exposcit, personae possidentium aut in ius eorum succedentium per stipulationis uel uenditionis legem obligantur.Si constat in tuo agro lapidicinas esse, inuito te nec priuato nec publico nomine quisquam lapidem caedere potest, cui id faciendi ius non est: nisi talis consuetudo in illis lapidicinis consistat, ut si quis uoluerit ex his caedere, non aliter hoc faciat, nisi prius solitum solacium pro hoc domino praestat: ita tamen lapides caedere debet, postquam satisfaciat domino, ut neque usus necessarii lapid‹i›s intercludatur neque commoditas rei iure domino adimatur. er nihil prohibet sic constitui, ut quis interdiu dumtaxat eat: quod fere circa praedia urbana etiam
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑati tradiderimus idemfiet. Sic
tñ ut nouissim a traditio efficiat eti¬
am precedentem tracditionem effici¬
cem. si tũ Altere unius ꝓprie sint edes
Altere ꝯmunes. neutris ẜ unitutemł
acqrere. uel iponere mȩ posse.
necesse ñ h̃t libas tradere quare uel
sius edibdeas fuas facere potest. uel
ditionem plane si ticio ẜuas foredĩ¬

Expanded text:
atim tradiderimus, idem fiet, sic tamen, ut nouissima traditio efficiat etiam praecedentem traditionem efficacem.Si tamen alterae unius propriae sint aedes, alterae communes, neutris seruitutem uel adquirere uel imponere me posse Ponecesse non habet liberas tradere: quare uel suis aedibus eas seruas facere potest uel ditionem. plane si Titio seruas fore di
Abbreviated transcription (Latin):
et cognouit fũdũ auienũ eẽ anpcep¬
toe fructus suos faciat. qr Ro. bõc
uenãtione coniret. Affric̾.¬
enis nõ queritur mora. nantũc
urdi ꝓximo hrditao iuireca ꝯpe¬
cit. Ideoq adcet᷑os quoq de ĩceps
transmittitur. ¶Aiis.
sicut lac. et pilus et lana. Itaq ag
met ecdi. et intuli statim pleno uire
sũt bone fidei posẜoris et fructuaru
ptus uo ancille etiam ĩtructu nõ
absurd̾ eñ uideb̾atur hoĩem ĩ fruc

Expanded text:
et, cognouit fundum alienum esse: an perceptione fructus suos faciat, quaeritur. ruenatione constet. 27 Africeius non quaeritur mora: nam tunc heredi proximo hereditario iure ea compet‹et› ideoque ad ceteros quoque deinceps transmittitur. 28 Gaiusicut lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et uituli statim pleno iure sunt bonae fidei possessoris et fructuarii. Partus uero ancillae in fructu non absurdum enim uidebatu
Abbreviated transcription (Latin):
leuus mancipiueinit et dñs
recuibitoria agat nõ alit ei uẽ¬
nus. Namet si exẽpto dñs agat.
nisi pciũtotũ solu̾it nichil scq¬
tur. ¶Qd sieuus ul filius uẽ¬
didit. redibitoria ĩpecłiũ ꝯpetit.

Expanded text:
uus mancipium emit et dominus redhibitoria agat, non aliter ei uennus: nam et si ex empto dominus agat, nisi pretium totum soluerit, nihil consequitur. Quod si seruus uel filius uendiderit, redhibitoria in peculium competit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit pecłiari andm̃ noĩe enit
et ctum icͥtum ue mãdante
eo em̃it. qr tunc etiam illudes
bonafide eyuĩ cum quo nego
et rursus delictu eiusdemꝙ m¬

Expanded text:
peculiari an domini nomine emerit et certum incertumve mandante eo emerit, quia tunc et illud ex bona fide est servum, cum quo negotet rursus delictum eiusdem,
Abbreviated transcription (Latin):
ditciana aut qrtana febria
Nuuit podogra uexarentur qi¬
ueconmicialem morbum ye¬
ent nec qdem mhus dieb
qb morb uacaret. recte sam
undi potas fuit relibitoria ac¬
tone prestatur nõ uidebitur

Expanded text:
tiana aut quartana febri aut podagra vexarentur quive comitialem morbum haberent, ne quidem his diebus, quibus morbus vacaret, recte saniundi potestas fuit, redhibitoriae actioni praestantur, non videbitur
Abbreviated transcription (Latin):
occasionẽ morti ẽptoris p̾sticit de¬
b̾e eum prareetiam si no adbibu¬
adhibiit s culpa sua si hoc dice¬
mus si añ iudiciũ acceptũ deces¬
sissent. Ceter si post iudicium ac¬
ceptum decessisse ꝓponaturtunc
ĩ arbitritriũ iudicis ueuemiet qͣsi
mortuus sit ut eĩ et pedio uidet᷑
ca q̃cumq post litẽ. con. ꝯtigicr¬

Expanded text:
occasionem morti emptor praestitit, debere eum: etiam si non adhibuadhibuit, sed culpa sua. Sed hoc dicemus, si ante iudicium acceptum decessit: ceterum si post iudicium acceptum decessisse proponatur, tunc in arbitrium iudicis ueniet, qualiter mortuus sit: ut enim et Pedio uidetur, ea, quaecumque post litis contestati
Abbreviated transcription (Latin):
nim sencĩt ĩpediũturq reclibe. ¶ Siuẽ¬
ditori plures hrdes extitint sĩgłis ꝓpor¬
unus aplurib uł plures ab uno uł plu¬
ra mancipia ab uno emanturãise dr̃e¬
reclibend̾. si tñptes epte sũt asingłis recte
dicetur alti ꝗdẽ posse redib̾i cũ alt̾o antẽ
agi qnͣto mĩoris. Item si pluros singli
ptes ab uno emant tuc ꝓꝑte qͥsq eoꝵ¬

Expanded text:
num sentiunt impediunturque redhibere. Si uenditori plures heredes exstiterint, singulis pro porunus a pluribus uel plures ab uno uel plura mancipia ab uno emantur, uerredhibendum: si tamen partes emptae sint a singulis, recte dicetur alteri quidem posse redhiberi, cum altero autem agi quanto minoris. item si plures singuli partes ab uno emant, tunc pro parte
Abbreviated transcription (Latin):
ea deꝑdat. Nam et ymp̃r pi
us antoninus claudio fron¬
tino dep̾cus rer u̾rditariaꝵ
repsit ob id ip̃m peti ab eo hr

Expanded text:
ea deperdat. nam et imperator Titus Antoninus Claudio Frontino de pretiis rerum hereditarium rescripsit ob id ipsum peti ab eo h
Abbreviated transcription (Latin):
Nip̃a res que ad alium ꝑuenit
int̾ut. non ẽẽ locupletiorem di¬
cemus. ¶Si u̾o impecumã
aliam ue remꝯusa sit. nichil¬
aliud amplius querend̾ est qs
exitus sit.S sioninimodo lo¬
cuplex fcũs uideatur licet post

Expanded text:
ipsa res, quae ad alium peruenit, interiit, non esse locupletiorem dicemus: sin uero in pecuniam aliamue rem conuersa sit, nihil amplius quaerendum est, quis exitus sit, sed omnimodo locuples factus uidetur, licet post
Abbreviated transcription (Latin):
tu ignomime causa ab ĩꝑatore
co uecuideea re restituendi po¬
testas fu̾it dimissus erit. ¶E
artis ludicre ꝓnunciandiq
causa inscenam ꝓdierit. ¶Qe
lenocimum feterit. ¶Qui in
iudicio publico. calũpine pre¬
uaricationis. ne cã ꝗd fecisse
iudicatus erit. ¶ Q furti. ui
bonoꝵ raptoꝵ. iniuriarum.
de dolo malo. ⁊ fraudesuo no
mine dampnatus. pactus ue
tutele mandãti de positi suo
nomine nõ ꝯtrario iudiciod
dampnatius erit. ¶Qmieam
q̃ impotestate eius ẽet genero
mortuo cum enim mortuũ
eẽ sciret mntra id tempus qͦ
ei luge uirũ moris est ante

Expanded text:
tu ignominie causa ab imperatore eove, cui de ea re statuendi potestas fuerit, dimissus erit, qui artis ludicre provinciandive causa in scenam prodierit, qui lenocinium fecerit, qui in iudicio publico, calumnie prevaricationisve causa, quid fecisse iudicatus erit, qui furti, vi bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo malo mine damnatus pactusue tutelae, mandati, depositi suo nomine non contrario iudicio damnatus erit: qui eam, quae in potestate eius esset, genero mortuo, cum eum mortuum esse sciret, intra id tempus, quo elugere uirum moris est, ante
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ secutio ꝯcedenda non est clitori
neꝙ utiq sufficiat id ad ꝯpetendã
utilem pignoraticiam actionem eũ¬
dem esse dominum ꝗ etiam pecumiã
debet. S si ꝯueniss depignore ut ex

Expanded text:
secutio concedenda non est creditori, nec utique sufficit ad competendam utilem pigneraticiam actionem eundem esse dominum, qui etiam pecuniam debet. sed si convenisset de pignore, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
gratiam aut sordes magr̃atus iꝰ
nõ dixit. et hoc ꝑs locum h̾ebit. n
nõ et suꝑior secim ue agencli
potestatem ñ faciat. Nam id e¬
git litigator. ne id sccum agat᷑.
dum iudicem corrumꝑit Actõ
exempta sicerit accipiendã side¬
sut agere posse et adicitur smedo

Expanded text:
sordes magistratus ius non dixerit: et haec pars locum habebit, nec non et superior "secumve agendi potestatem non faciat": nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit. Actio exempta sic erit accipienda, si desiit agere posse. Et adicitur: "sine do
Abbreviated transcription (Latin):
id tempus se retulit quo un
elugeretur ꝗ solet elugeri ꝓp
turbationem sangumis. i¬
tempus ꝑtum ecliderit putat
statim posse nupcus se collo¬
care. qd uere puto. ¶ Nonso¬
lent aũt lugeriut neracius
ait. hostes uel ꝑduellionis d¬
dampnatinec suspendiosi n
ꝗ manus sibi intulcrunt nõ
tedio iite s mala ꝯsçia siqua
ergo post hinus exitũ mariti
nuptui se collocau̾it ĩ famia
notabitur. ¶ Notabitur etiã
qenm duxit s siscies ignora¬
cia enimextusatur non uiris
s sci. ¶ Excusatur quissucr¬
ĩcuius potestate crat eam du¬
u̾it ⁊ ip̃e qͣ passus est ducere
notatur utrũq recte. Nami
q̃ obtemꝑauit uenia dignꝰ
est ⁊ q̃ passus ẽ ducere. nõtat᷑¬

Expanded text:
id tempus se rettulit, quo vir elugeretur: qui solet elugeri propter turbationem sanguinis. Ptempus partum ediderit, putat statim posse nuptiis se collocare: quod verum puto. Non solent autem lugeri, ut Neratius ait, hostes vel perduellionis damnati nec suspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taedio vitae, sed mala conscientia: si quis ergo post huiusmodi exitum mariti nuptum se collocaverit, infamia notabitur. Notatur etiam "qui eam duxit", sed si sciens: ignorantia enim excusatur non iuris, sed facti. excusatur qui iuin cuius potestate erat, duxerit, et ipse, qui passus est ducere, notatur, utrumque recte: nam et qui obtempe‹ra›uit, uenia dignus est et qui passus est ducere, nota
Abbreviated transcription (Latin):
Uid tamen dicemus ẽ si ĩ matia
et qualitate ambo errarent ut pu¬
ta siego uẽdere me aurum puta¬
rem et tu em̃e cĩres ẽẽt. ut puta¬
et cobrdes aureolã que aurea
dicebatur p̾cio exꝗsito immibrdi
uẽdidissẽt ea que iuenta ẽe mag¬
na exꝑte enea. uẽditionẽ ẽẽ ꝯstat

Expanded text:
uid tamen dicemus, si in materia et qualitate ambo errarent? ut puta si et ego me vendere aurum putarem et tu emere, cum aes esset? ut puta coheredes viriolam, quae aurea dicebatur, pretio exquisito uni heredi vendidissent eaque inventa esset magna ex parte aenea? venditionem esse constat
Abbreviated transcription (Latin):
deciduntur Entul
uit. ¶ Eunicum quo agetur
iccipe de bemus ip̃mreun nec
frustra aditur oditione delata
usꝗsq ad ius nirand̾ decurrẽs
nemine sibi deferente ius nrã¬
dum hoñibactionum se lib̾a¬
bit. ¶Quacumq autem actõ¬
ne ꝗs ꝯueniatur si uirau̾it ꝓfi¬
ciet eus iurandum siue ĩꝑsõa
siue inrem siue in fcm̃ siue pena¬
liactione uelquaius aliaaga¬
tur siuc de interclicto. ¶S et si
de ditione ꝑsone fu̾it iuratũ
pretor id ius iurandum tuebi¬
tur ut puta detulitibi insiurã¬
dum et iurasti ĩpotestatem me¬
amte nõ ẽẽ cuend̾ erit ius iurã¬
dum. ¶Unde marcellus scri¬
bit etiam de eo iurariposse an p̾g¬
uans sit mulier uel nõ sit. et iu¬
ri uirando standum. deindeq
roportet. si forte quasi pregnã
ure ĩpossonem uolebat. et cũm
entradic̾etur uel i p̃a uirauit
se pregnantemuł ꝯtracam n¬
ratumest. Nam si ip̃a ibit ipos¬
sonemsine metu.siꝯtraeam
nombit quamuis uere pregn

Expanded text:
deciduntur controverit". eum cum quo agetur accipere debemus ipsum reum. nec frustra adicitur "condicione delata"quisque ad iusiurandum decurrens nemine sibi deferente iusiurandum oneribus actionum se liberabit. Quacumque autem actione quis conueniatur, si iurauerit, proficiet ei iusiurandum, siue in personam siue in rem siue in factum siue poenali actione uel quauis alia agatur siue de interdicto. Sed et si de condicione personae fuerit iuratum, praetor iustur: ut puta detuli iusiurandum et iurasti in potestate mea te non esse: tuendum erit iusiurandum. Vnde Marcellus scribit etiam de eo iurari posse, an praegnas sit mulier vel non sit, et iuriiurando standum: denique ri oportere, si forte quasi praegnas ire in possessionem uolebat et, cum ei contradiceretur, uel ipsa iurauit se praegnatem uel contra eam iuratum est: nam si ipsa, ibit in possessionem sine metu, si contra eam, non ibit, quamuis uere praegn
Abbreviated transcription (Latin):
xisti ꝓ eo mancipio ꝙ ĩ naue mortu¬
um est uectura tibi non debetur.
non pot̾it satis erit ꝓnauta. si ꝓbau̾it
ĩpositum ẽẽ mancipium. ¶Siea
ditione nauem ꝯduxistiut mea mͥ¬
ces tue portarentureas ꝙ m̃ces nul
la necessitate nauta coactus ĩnauẽ
det̾iorem cum id sciret te fieri nolle
transtulit et inces tue cumea naue
ꝑierunt in qua nouissime uecte stͥi
habes ex ꝯducto locaticum priore
nauta actionem. paulus mimo
tra si modo ea nauigatione utraq
nains ꝑieritcum id sine dolo et cłpa

Expanded text:
xisti, pro eo mancipio, quod in naue mortuum est, uectura tibi non debetur.Paulus: non poterit, satis erit pro nauta, si probauerit impositum esse mancipium.Si ea condicione nauem conduxisti, ut ea merces tuae portarentur easque merces nulla nauta necessitate coactus in nauem deteriorem, cum id sciret te fieri nolle, transtulit et merces tuae cum ea naue perierunt, in qua nouissime uectae sunt, habes ex conducto locato cum priore nauta actionem.Paulus: immo contra, si modo ea nauigatione utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa
Abbreviated transcription (Latin):
li s ex suo p̾stitit. stipło de eiuctõe
pupillo adu̾sus uenditorẽ ꝯmi¬
titur. ¶Et si ꝓeuictõe fũdi quẽ
emit mulier satis Accepiss. et um¬
dem fund indotem deliss . dem¬
de aliꝗs eũ amarito piudicium
abstuliss. pot̾ młr statim age̾ ad¬
u̾sus fidenssores emptõnis no¬
mine qĩ m ĩorem docte hr̃e cepis¬
s.ułetiam nullã si tm̃ maritu
optuliss qnͣti fundus eet. N

Expanded text:
suo praestiterit, stipulatio de evictione pupillo adversus venditorem committitur. Si pro evictione fundi quem emit mulier satis accepisset et eundem fundum in dotem dedisset, deinde aliquis eum a marito per iudicium abstulisset, potest mulier statim agere adversus fideiussores emptionis nomine, quasi minorem dotem habere coepisset vel etiam nullam, si tantum maritus optulisset, quanti fundus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾rditabis aut si nõ cauit. nõ
debet neggligenciam suam ad
alienam imiuriam referre. nui
¶Cumtransactio ꝑꝑfideiomis¬
sum fc̃a esset et postea eo die¬
fc̾icodicilli reꝑtisunt. quero a

Expanded text:
ditatis, aut si non cavit, non debet neglegentiam suam ad alienam iniuriam referre". Cum transactio propter fideicommissum facta esset et postea codicilli reperti sunt: quaero, a
Abbreviated transcription (Latin):
duumei ꝓrata acc̾sce si plures
qmͣtres de cresc̾e de eadempte
Tlud sciend̾ est si młr p̃gnans
ñ sit extimetur aut p̃gnans ẽe
Untim filium brdemq ee eras¬
se qmqm ignoret se ex asse ũ¬
demẽe. Idemẽ mextraneo si
excerta portõe h̾rs institutus
sit.et ex reliqua  postumi qd̃si
forte institutõ ita factasit. qͦt¬
cumq michi natierunt. et lu¬
cius ticius ꝓuirilib portom¬
bo hrdes michi sumpto hebit
hesitatõnem ñcqd adire ñ pos¬
suam nescit S utilius est posse
eum ꝗ nescit port̾onem si cefa
que oportet eum scire nõ ignor

Expanded text:
iduum ei pro rata adcrescere, si plures quam tres, decrescere de ea parte lud sciendum est, si mulier praegnans non sit, existimetur autem praegnans esse, interim filium heredem esse ex asse, quamquam ignoret se ex asse heredem esse.Idem est in extraneo, si ex certa portione heres institutus sit, ex reliqua postumi. quod si forte ita institutio facta est: 'quotcumque mihi nati erunt et Lucius Titius pro uirilibus portionibus heredes mihi sunto', habebit haesitationem, numquid adire non possuam nescit. sed utilius est posse eum adire qui nescit portionem, si cetera, quae oportet eum scire, non ignor
Abbreviated transcription (Latin):
Utiuim damus recepturi non
eamdem sp̃emqm declimus
alioqn ꝯmodatumerit aut de¬
positum.s idem genus s am
si aliusdgems uelutiutptti¬
tico unnim retipiamus non
erit mutuum. ¶ Mutuidato
ꝯsistit mhus rebo que pondere
minero mensura ue ꝯsistunt.
qmeor datione possums me
ditum ire.qr ingene suo fic¬

Expanded text:
utuum damus recepturi non eandem speciem quam dedimus alioquin commodatum erit aut depositum, sed idem genus: nam si aliud genus, ueluti ut pro tritico uinum recipiamus, non erit mutuum. Mutui datio consistit in his rebus, quae pondere numero mensura consistunt, quoniam eorum datione possumus in creditum ire
Abbreviated transcription (Latin):
marcus fortunato ita repsit. p̾sitẽ
tis qͣs omisisse te longitẽpis int̾¬
uallũ iudicat qeas adebitore tuo
ut gracior apd̾ eum udelicet ẽẽs
petendas nõ putasti. ¶Intacito
fidei dinisso omne emolumẽtum

Expanded text:
Marcus Fortunato ita rescripsit: 'Pratis, quas omisisse te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud eum uidelicet esses, petendas non putasti'.In tacito fideicommisso omne emolumentum
Abbreviated transcription (Latin):
oc senatus ꝯsultum non solum
nec caucio int̾ueniat. uidend̾ est
finito usufr̾. an pecuma quedã¬
ta sit uł cetere res que mabsump¬
tione sunt ꝯdici possunt.s siqd

Expanded text:
oc senatus consultum non solum nec cautio interueniat, uidendum, finito usu fructu an pecunia quae data sit uel ceterae res, quae in absumptione sunt, condici possint. sed
Abbreviated transcription (Latin):
Doptiuu prem quam du m
potestate est in ius uocare non
potest iuire mag̾ patrie potesta¬
tis quam precepto pretoris. ni¬
si sit filius qui castrense hĩnt pe¬
culiumtunc enim causa cogni¬
ta ꝑmictitur. ¶ S naturalez
pentem nequidem̃ dum est ĩad¬
optiua familia mius nocarilicet¬
¶pronum in quid pr̃onam. pr̃oni
hu accipiendi sunt qui exẜ intute
manumisit uel qui collusione
detexit. uel siquis mniudicio ꝓm̃¬
cietur libertus ẽẽ cum alioqum
nõ fuerit. aut si iurem libertũ
meum essequemadmodum ꝑ
contrarium ꝓpr̃ono ñ hebor
si contra me iudicatum est. aut
celsus quidem ait ĩtalilib̾to ius¬
patronatus ad filium meum
non transire menuuosz iuł¬
ccͣscribit. pleriq uliam sentẽ¬
ciam ꝓbant scd̃m quod euemet
ut pronus quidem inius mi¬
prine uocetur filius quasi m¬
uocetur. P Aulus

Expanded text:
doptiuum patrem, quamdiu in potestate est, in ius uocare non potest iure magis potestatis quam praecepto praetoris, nisi sit filius qui castrense habuit peculium: tunc enim causa cognita permittetur. sed naturalem parentem ne quidem dum est in adoptiua familia in ius uocari. 'Patronum', inquit, 'patronam'. patroni hic accipiendi sunt, qui ex seruitute manumiserunt: uel si collusionem detexit: uel sie libertus, cum alioquin non fuerit, aut si iuraui eum libertum meum esse: quemadmodum per contrarium pro patrono non habebor, si contra me iudicatum est aut Celsus quidem ait in tali liberto ius ad filium meum me uiuo non transire: sed Iuscribit. plerique Iuliani sententiam probant. secundum quod eveniet, ut patronus quidem in ius vocetur, filius quasi vocetur. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e adu̾sus cob̾rdes qr nõ alias disce¬
det legatarius aposẜone ꝙͣ uice pig¬
noris erat ꝯsecutus qmͣsi totum lega¬
tum fuiss exsolutum. S et siꝗs ticio
debitum solu̾it ne pignus ueniret n
neꝵ.scribit. familie h̾cisꝯde iuidicio
ueum posse exꝑiri. ¶ Aius.¬

Expanded text:
e aduersus coheredes, quia non alias discederet legatarius a possessione, quam uice pignoris erat consecutus, quam si totum ei legatum fuisset exsolutum. Sed et si quis Titio debitum soluerit, ne pignus ueniret, Neratius scribit familiae erciscundae iudicio eum posse experiri. 19 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ iique nauis piscatoꝵ inciderat
extimarunt. plane siculpa nautarũ
id fcm ess. et lege acqlia agendum.
Sr ubi dampnĩ miuria agitur obre¬
cia non poscium ꝗ ideo capti non sunt
fieri extimationem cum inc̾tum fuit
.incapentur. Idemq iuenatorib et ĩ
aucupibꝰ ꝓband̾. ¶Sinaius altame
ctͣ se uemiẽntemobrinsset aut iguber¬
natorem. Aut inducatorem actionem
Sin antem culꝑa nautaꝵ idfcm sit. ꝓu¬
to. icqliam sufficer. ¶Si fimemꝗs qͦ¬
action. ¶Ex hoc legis acque capite deᷤ
omnib animalib lesis et occisus que
pecudes non sunt. agend̾ est ut puca
decane.S et de.apro et leone cetisꝙ fe¬
ris et auibus idemerit duñdendumͤ
miuria dederint posse acqlia tem. Nã
et cum pecudes aliqs pignori cepiss et
fame eas necass dum non ꝑatitur te
eis cibaria afferre intin actiodanda
est ¶dem sidum pucatat se exlege ca
ꝑe pignus non ex lege ceꝑit. et res tric

Expanded text:
catorum, in quae nauis piscatorum inciderat, aestimaru‹nt› plane si culpa nautarum id factum esset, lege Aquilia agendum. sed ubi damni iniuria agitur ob retia, non piscium, qui ideo capti non sunt, fieri aestimationem, cum incertum fuerit, an caperentur. idemque et in uenatoribus et in aucupibus probandum. Si nacontra se venientem obruisset, aut in gubernatorem aut in ducatorem actionem sin autem culpa nautarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem qactione ex hoc legis capite de omnibus animalibus laesis, quae pecudes non sunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceterisque feris et auibus idem erit dicendum. iniuria dederint, posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori cepisset et fame eas necauisset, dum non patitur te eis cibaria adferre, in factum actio danda est. item si dum putapere pignus, non ex lege ceperit et res tri
Abbreviated transcription (Latin):
bt publicianam. ¶ S ⁊si ꝑmi¬
tatio fc̃a sit eademactio apetit¬
¶ Publiciana actõ ad instarꝓ
prietatis nõ ad instar posyoi
respicit. ¶Sipetenti michirẽ
iusiurandum de tułis. egoqpi
iurauero rem meam esse. ꝯpet
publiciana michi. s adususte
dumtaxat eienim soli noc̾e deb
iusuirandum. ꝗ detulit s si pos¬
ẜori delatum sit nisiurand̾. et
irauit rempetitoris nõesse
cadu̾sus eum solum petentem
exceptione utetur. nõ ut etia¬
h̾at actionem. ¶Impublicm¬
autem actione omnia eadem
erunt que ⁊ mrei uenclicatioe
diximus. ¶Hec aũ actio et u¬
diet honorarus successoribus
ꝯpetit. ¶Si ego nõ emerosisi

Expanded text:
icianam. Sed et si permutatio facta sit, eadem actio competit. Publiciana actio ad instar proprietatis, non ad instar possessionis respicit. Si petenti mihi rem iusiurandum detuleris egoque iurauero rem meam esse, competit Publiciana mihi, sed aduersus te dumtaxat: ei enim soli nocere debet iusiurandum, qui detulit. sed si possessori delatum erit iusiurandum et iurauerit rem petitoris non esse, aduersus eum solum petentem exceptione utetur, non ut et habeat actionem. In Publiciana actione omnia eadem erunt, quae et in rei uindicatione diximus. Haec actio et heredi ‹et› honorariis successoribus competit. Si ego non emero, s
Abbreviated transcription (Latin):
Ratione quidem di marcu
amplius quam semel non ee dã¬
dam instrumentorum dilatio¬
nem ꝯp̾hensum est s utilitatis
litigantium gr̃a causa cgnita
⁊ iterum dilatio tam exeadem
inaxime si aliquid inopinatur
emergat. ¶ Ind̾ uidendum si de¬
functus acceꝑit aliquan dila¬

Expanded text:
quidem diui Marci amplius quam semel non esse dandam instrumentorum dilationem expressum est: sed utilitatis litigantium gratia causa cognita et iterum dilatio tam ex eadem solet, et maxime si aliquid inopinatum emergat. illud uidendum, si defunctus acceperit aliquam dila
Abbreviated transcription (Latin):
Uneus mipensafiet pronus qui
bonorum possonem petit contra
ꝓuenit dat pretor funariam acto¬
nem eqssimumenim uisumest ue¬
tibꝰ musrem qĩde primonus suis.
re debere siue pater mulris est siue
Est. querit suis q̃ dotem dederat pro
multis stipulatus sit. duas ꝑtes
dotis recdo a t̾ciam apud maritum
remanie pactus sit neꝗd maritus ĩ
funus ꝯferret an fuñaria maritus
teneatur et ait si qdem ip̃e stipula¬
tor mlrem fim̾ aunt locum eẽ pacto
et mnucilemeifuñari am fore siu̾o
alius fimauit posse cum maritũ
ꝯuenireqr pacto hox publicum ius
Nic lege dedit ꝓmuliere ut ad ip¬
sum rediret si matrimonio mortua
ert. aut quoq modo soluto matri¬
momo.nñqd hic ĩfunus nõ ꝯfera¬
tur.s:et cumdos morte mlris ad
eumdem puenit. pot dici ꝯferre eũ¬
Si maritus lucretur dotem ꝯuenic¬
turfunaria p̾rautem nõ. S m
cĩ fuit infimus non sufficit ĩ suꝑ¬
lium iprem debere actionendari.¬

Expanded text:
uneris impensam et patronus, qui bonorum possessionem petit contra peruenerit, dat praetor funerariam actionem: aequissimum enim uisum est ueteribus mulieres quasi de patrimoniis suis in funus conferre debere, siue pater mulieris est sius quaerit, si is, qui dotem dederat pro muliere, stipulatus est duas partes dotis reddi, tertiam apud maritum remanere, pactus sit, ne quid maritus in funus conferret, an funeraria maritus teneatur. et ait, si quidem ipse stipulator mulierem funerauit, locum esse pacto et inutilem ei funerariam fore: si uero alius funerauit, posse eum maritum conuenire, quia pacto hoc publicum ius hac lege dederit pro muliere, ut ad ipsum rediret, si in matrimonio mortua esset, aut quoquo modo soluto matrimonio? numquid hic in funus non conferat? sed cum dos morte mulieris ad eum peruenerit, potest dici conferre eum.Si maritus lucratur dotem, conuenietur funeraria, pater autem non. sed in ca fuit, in funus non sufficit, in superfluum in patrem debere actionem dari.