comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lium remediorum: quȩ ars medicoꝵ con-¬
demnat. siue inprecantationibus siue in
caracteribus. uel in quibuscũq rebus sus¬
pendendis atq ligandis. in quibus omĩbꝰ
ars demonum . ẽ. Ex quadam pestifera soci¬
etate hominum. et angłorum maloꝵ ex¬
orta. Unde cuncta uitanda sunt axpĩa¬
no. et omi penitus execratione repudian¬
da atq dãnanda Nuguria aũt auium
friges primi inuenerunt. Prestigiũ uero.
coercurius primus dicit᷑ inuenisse. Diccũ
autem prestigium qͦd prestingat aciẽ ocu¬
lorum. A ruspicine artem primus etruscis
tradidisse dic̃itur quidam stages. Hic ex
horis aruspicinam dictauit. et post ea ñ ap¬
paruit. Nam dicitur fabulose arante qͦ¬
dam rustic̃o subito hunc ex glebis exiluis¬
se et aruspicinam dictasse quadiẽ et mor¬
tuus est. quos libros Romani extusca lin
agani ex pagis athemensium dicti. uͥ
exorti sunt. Ibi enim in locis aggresti¬

Expanded text:
lium remediorum, quae ars medicorum conlium remediorum, quae ars medicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscumque rebus suspendendis atque ligandis. In quibus omnibus ars daemonum est ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt a Christiano, et omni penitus execratione repudianda atque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt. Praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae artem primus Etruscis tradidisse dicitur quidam Tages. Hic ex †oris† aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico, subito hunc ex glebis exiluisse et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Tupaganis. 1. Pagani ex pagis Atheniensium dicti ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agresti
Abbreviated transcription (Latin):
onis genus. constellationes latini u̾ocant. id
est notationes siderum. qͦmͦ se habeanti cum
quisq nascit᷑. Primum aũt idem stellarũ
inter pretes magi nuncupabant᷑. sicut de iis
legitur qui in exangłio natũ xp̃m annun¬
ciauerunt. post ea hoc nomine soli mathe
matici cuiꝰ artis scientia usq ad &angłium
fuit concessa. ut. xp̃o edito nemo exinde na¬
tiuitatem alicuiꝰ de cęlo interpretaretꝰ . Ho¬
roscopi dicti. quod horas natiuitatis homi¬
num speculantur. dissimiliet diuerso fato.
Sortilogi sunt. qui sub nomine ficte religi¬
onis ꝑquasdam quas scõꝵ sortes uocant. dun¬
nationis scientiã ꝓfitent᷑. aut quarũcũq sc̃¬
pturarum inspectiõne futura ꝓmit̾tunt.
Salisatores uocati sunt. quia dum eismẽ¬
broꝵ quȩcũq partes salierint. aliqͥd sibi ex¬
inde ꝓsꝑum seu triste significare predict̃.
Adhȩ omĩa ꝑtinent et ligature execrabi¬

Expanded text:
onis genus, constellationes Latini vocant, id onis genus, constellationes Latini vocant, id est, notationes siderum quomodo se habeant, cum quis nascitur. Primum autem iidem stellarum interpretes, magi nuncupantur: sicut de his legitur, qui in Evangelio natum Christum annuntiaverunt. Postea hoc nomine soli Matmatici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcumque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecumque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. Ad haec omnia pertinent et ligaturae execrabi
Abbreviated transcription (Latin):
tura predicunt. Augures sunt qui uolatꝰ aui¬
um et uoces intendũnt. aliaq signa rerũ uel
Idemiet auspices. Nam auspicia sunt q̃ iter
facientes obseruant. Dicta sunt aũt auspicia
quasi aunũm spicia. et auguria quasi auiũ
garria. hoc est auiũ uoces et linguas. Itẽ au¬
gurium quasi auigerium. qͦd ãues gert̃. Duo
sunt genera auspicioꝵ. unum adoculos al¬
terum ad aures ꝑtinens. Ad oculosscilicet
uolatus. ad aures uox auiũ P hitõnisse apsn¬
tio apolline dictę qͦd is auctor fuerit diumnan¬
di ł A strologi dicti eo qͦd in astris auguriant᷑.
Genediatici appellati. ꝓpter nataliũ c̃side¬
rationes dierũ. Geneses enim hominũ ꝑ duo¬
decim cęli sig̃na describunt. srderumq cur¬
su nascentium. mores. actus cuenta p̃dicare
conant᷑. Id est. quis. quali signo fucrit natus.
aut quẽ effectũ habeat uitȩ qui nascit᷑. Ii sunt
qui uulgo mathematici uocant᷑. cuiꝰ suꝑstiti¬

Expanded text:
tura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avitura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel , ferunt. Sunt etiam et auspices. Nam auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia. Et auguria, quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguas. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens: ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythones a Pythio Apolline dicti, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris augurantur. Genethliaci appellati sunt, propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim coeli signa describunt, siderumque cursu, nascentium mores, actus et eventa praedicare conantur, id est, quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo Mathematici vocantur. Cujus superstiti
Abbreviated transcription (Latin):
tu ab aqua dicti. Est enim idromantia in
aquic inspectione umbras demonũ euoca
r  imagines ud ludificationes eoꝵ uidere.
biq. ab eis aliqua audire. ubi adhibito san¬
guinc etiam inftros ꝑhibent᷑ sciscitari. Qͦa
qtiun diuinationis aꝑsis fert᷑ allatũ. Uarro
dicit diumationis quatuor esse genera. Terrã.
aquam. acrem et ignem. Hinc geomantiã.
te enim se plenos assimulant. et astutia qͦ¬
dam fraudulenta hominibus futura c̃iec¬
tant. Duo sunt aũt genera diuinationis ars
et furor  Incantatores dicti st̃. qui artẽ uerbis
ꝑagunt. Arioli uocati ꝓpt̃ qͦd circa aras ido¬
lorum nefarias p̃ces emictunt et funesta sacͥfi¬
cia offerunt. iisq celebritatib demonũ respon¬
sa accipiunt. A ruspices nuncupati. quasi hora¬
rum inspectatores. Dies enim et horas in agen¬
dis negociis oꝑibusq custodiunt. et qͥd ꝑ singu¬
la tempora obseruare debeat homo intendunt.
Ii ȩtiam exta pecudum inspic̾umt. et exeis fu¬

Expanded text:
tii ab aqua dicti: est enim hydromantia in tii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, inferos perhibentur sciscitari. CAus divinationis a Persis fertur allatum. Varro autem dicit divinationis quatuor esse genera: terram, aquam, aerem, et ignem. Hinc geomantiam, ti enim plenos se esse assimulant, et astutia quadam fraudulenta hominibus futura conjectant. Duo autem sunt genera divinationis: ars et furor. Incantatores vero dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati sunt propterea quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati sunt, quasi horarum inspectdis negotiis operibusque custodiunt: et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis fu
Abbreviated transcription (Latin):
nues excire figuras. atq sepulchrales scite in¬
cantare fauillas. uita itidẽ spoliare alios ars
nexia nouit. Uagi sunt qui uulgo malefici
ob faciñoꝵ magnitudinem nuncupant᷑. He
lementa concutiũnt. turbant mentes homi¬
num: ac sine ullo uenem haustul uiolentia
tantum carminis interimunt. Unde et luca
nus¶ Mens hausti nulla same polluta uene¬
ni incantata perit. Demonibus enĩ accitis
audent uentilare. ut quisq suos ꝑimat ma¬
lis artibus inimicos. Ii ęciã sanguine utuntꝰ
et uictimis et sepe contingunt corpora mor¬
cuoꝵ. Nigromantii sunt quoꝵ p̃cantatiomi¬
buis uident᷑ resuscitati mortui diũmare. et
ad interrogata respondere. Higro enĩ grece
mortuus. mantia dunnatio nuncupat᷑. Ad
quos suscitandos cadaueri sanguis adicit᷑. nã
amare demones sanguinẽ dicunt. Ideoq qͦti¬
ens ngromantia fit. cruor aqua miscct᷑. ut
caler sanguinis facilius ꝓuocentꝰ Idroman¬

Expanded text:
nues excire figuras, atque sepulchrales scite innues excire figuras, atque sepulchrales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur. Hi et elementa concutiunt, turbant mentes hominum, ac sine ullo veneni haustu violentia tantum carminis innus: Mens hausti nulla sanie polluta veneni, incantata perit. Daemonibus enim accitis audent ventilare, ut quisquis suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur, et victimis saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt quorum praecationibus videntur resuscitati mortui divinare et ad interrogata respondere. Necros enim, Graece mortuus, mantia divinatio nuncupatur. Ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicuntur: ideoque quoties Necromantia fit, cruor aquae miscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydroman
Abbreviated transcription (Latin):
nis resisterent. uerdentes uirgas in drachones.
uit in bestias. Legitur et dc sacrificio qͦd arhu¬
des deo suo licco ĩmolabat. ex quo qͥcũq su¬
merent in bestiarũ formas conuertebant᷑.
hinc apparet in totũ non esse dubiũ qͦd no¬
bilis ille pocta scribit de quadam femina q̃
carminibus ꝓmittit soluere mentes quas
uelit. ast aliis duras ĩmittere curas. sistere Mͣ
fluminis et uertere sidera retro nocturnosq
ciet manessmugire uidebis sub pedibus t̾rã
et descendere montibus ornos. Quid plura:
Si credere fas ẽ. de phitonissa. ut ꝓpħe samnu¬
elis aminã de inferni abditis euocant et ini¬
norum presentaret conspectibus. si tamen am¬
mam ꝓphetȩ fuisse credamus et ñ aliquã fan¬
tasinaticam illusionẽ. sathanę fallacia factam.
Prudentiiis quoq de mercurio sic ait. Tradit᷑
ituocasse animas. ast alias dãnasse neci. Et pꝰ
paululum adiecit. Murmure nã magico te¬

Expanded text:
nis resisterent, vertentes virgas in dracones, nis resisterent, vertentes virgas in dracones, vit in bestias. Legitur et de sacrificio quod Arcades deo suo Lycaeo immolabant, ex quo quicumque sumerent in bestiarum formas convertebantur. Hinc apparet non esse in toto dubium, quod nobilis ille poeta scribit de quadam femina, quae carminibus promittit solvere mentes quas velit, ast aliis duras inmittere curas; sistere aquam fluminis, et vertere sidera retro; nocturnosque ciet manes; mugire videbis sub pedibus terram, et descendere montibus ornos.' Quid plura, si credere fas est, de Pythonissa, ut prophetae Samuelis animam de inferni abditis evocaret, et vivorum praesentaret conspectibus; si tamen animam prophetae fuisse credamus, et non aliquam phantasmaticam inlusionem Satanae fallacia factam? Prudentius quoque de Mercurio sic ait1 con. Symrevocasse animas, ast alios damnasse neci. Et post paululum adiecit: Murmure nam magico te
Abbreviated transcription (Latin):
probantur. Cclebrior aũt inter ceteras ac no
norum excitit. quẽ ninus rex assiriorum
prelio interfecit. De quo aristotiles scribit qͦd
uicies centum milia uersuum ab ip̃so condi¬
ta indiciis uoluminũ eiꝰ declarent᷑. Hanc artẽ
mnulta post scła democritus ampliauit. quan¬
do et ip̃pocrates medicinę discipliña efflorint.
Apud assirios aũt magicę artes copiõse sc̃. te¬
stante lucano quis noscere fibiꝗ facta queat.
quis ꝓdat aues. quis fulgura celiseruet. et assi¬
ria scrutet᷑ sẏdera cura. Itaq hȩc uanitas ma¬
gicarum artiũm ex traditione angłoꝵ ma¬
lorum in toto terrarum orbe plurimis scłs
ualuit ꝑ quandam scientũ futuroꝵ et infer¬
norum et uocationes coꝵ. inuenta sunt a¬
ruspicia. augurationes. et ipsa quę dicunt᷑
oracula. et nigromantia. Nec mirũ de ma¬
gorum prestigiis. quoꝵ intantũ ꝓdiere ma¬
leficiorum artes. ut etiã moysi similliiis sig¬

Expanded text:
probantur, celebrior autem inter caeteras ac nobprobantur, celebrior autem inter caeteras ac nobnorum, quem Ninus rex Assyriorum praelio intvicies centum millia versuum ab ipso condita indiciis voluminum ejus declarentur. Hanc artem post multa saecula Democritus ampliavit, quando et Hippocrates medicinae disciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes copiosae sunt, testante Lucano: . . . . . Quis noscere fibra Fata queat? quis prodat aves aut fulgura coeli Servet et Assyria scrutetur sidera cura. Itaque haec vanitas magicarum artium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe plurimis saeculis valuit. Per quamdam scientiam futurorum et infernorum evocationes. Eorum inventa sunt aruspicia, auguratioracula, et necromantia: nec mirum, de magorum praestigiis: quorum intantum prodiere maleficiorum artes, ut etiam Moysi simillimis sig
Abbreviated transcription (Latin):
genita. quȩ ante troiana bella uaticinata ẽ.
Cuiꝰ plurimos uersus oꝑi suo homerus in se¬
ruit. Quarta cimeria in italia. Quita cri¬
trea nomine. erofila. inbabilone orta. quę
grecis ilium petentibus uaticinata ẽ. troiã
esse periturã. et homerũ mendatia scriptu¬
rum. Dicta aũt eritrea. quia in eadem insu¬
la eiꝰ inuenta st̃ carmina. Sęxta sanna. quȩ
fomonotȩ dicta ẽ. asamo insula unde fuit cog¬
nominata. Septima cumana nomine am̃al¬
tea. quȩ nouem libros attulit tarquino pͥs¬
co. in quibus erant decreta romana c̃scrip
cumana acuitate cumas quȩ. ẽ. in cãpania.
cuius sepulchrum insicilia adhuc manet. Oc¬
taua ellespontia. inagro troiano nata. que scri¬
bitur salonis et ciri fuisse temporibus. Nona
frigia. quę uaticinata est anchirȩ. Decimati¬
burtim nomine albunea. quarũ omĩum car¬
mina efferunt᷑. in quibus de deo et de xp̃o. et
gentibus multa scripsisse manifestissime com

Expanded text:
genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia; quinta Erythraea nomine Herophila in Babylone orta, quae Graecis Ilium petentibus vaticinata est perituram esse Troiam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cumana, nomine Amalthea, quae novem libros adtulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscriptCumana a civitate Cumas, quae est in Campania, cuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae, decima Tiburtina, nomine Albunea. Quarum omnium carmina efferuntur, in quibus de Deo et de Christo et gentibus multa scr
Abbreviated transcription (Latin):
autem poetȩ in eo est: ut ea quȩ uere gesta st̃
in alias spcties obliquis figurationibus cũ de¬
core aliquo conuersa transducat. Vnde et
lucanus ideo in numero poctarũ ñ ponit᷑. qͥa
uidetur tres historias cõposuisse ñ poeinas Ap̾
poctas aũt tres caracteres esse dicendi. unũ
inquo tantũ pocta loquitur. ut est in libris
uirgilii georgic̃oꝵ. alium draginaticũ in qͦ
nusquam pocta loquit᷑. ut ẽ. incomediis et
tragediis. tercium mixtum ut est in enei¬
greci mentem nuncupant. quasi dĩ mentẽ.
Proinde igitur quia diumã uoluntatẽ ho¬
minibus interpretari solebant. sibille no¬
minatę sunt. Sicut enĩ omĩs uir ꝓpħars
uel uaces dicitur uel ꝓpheta: ita omis fe¬
mina ꝓpħans sibilla uocatur quod nom̃
ex officio ñ ex ꝓprictate uocabulr ẽ. Decem
autem sibille adoctissumis auctoribus fuisse
tradunt᷑. Quarum prima de persis fuit. scda
libica. tercia delfica in templo delfi apollims

Expanded text:
autem poetae in eo est ut ea, quae vere gesta sunt, autem poetae in eo est ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducant. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: tertium mixtum, ut est in AeneiGraeci mentem nuncupant, quasi dei mentem. Proinde igitur, quia divinam voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt. Sicut enim omnis vir prophetans vel vates dicitur vel propheta, ita omnis femina prophetans Sibylla vocatur. Quod nomen ex officio, non ex proprietate vocabuli est. Decem autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur. Quarum prima de Persis fuit; secunda Libyssa; tertia Delphica in templo Delphii Apollinis
Abbreviated transcription (Latin):
argumenta ex rebus luctuosis sunt scomico¬
rum ex rebus letis. Duo sunt aũt genera
comicoꝵ. id est ueteres et noui. Ueteres qͥ et
ioco ridiculares extiterunt. ut plautꝰ. ac¬
tius. terentius. Noui: qui et satirici. a qͥbꝰ
generaliter uitia carpunt᷑. ut flaccus. per¬
sius. iuuenalis uel alii. H enim uniuerso¬
rum delicta corripiunt. nec uctabat᷑ cis
pessimum quẽq describere: nec cuilibet poc¬
cata moresq reprehendere. unde et nudi
pinguntur eo quod ꝑ eos uitia singula de¬
nudentur. Satirici aũt dicti siue qͦd ple¬
ni sint om̃i facundia siuc a saturitate et
copia. De pluribus enim simul rebus loquũ¬
turssiue ab illa lance quȩ diuersis frugũ
uel pomorum generibus referta ad cẽpla gen¬
tilium solebat deferri. aut asatiris nom̃ trac¬
tum. qui multa habent ea quę ꝑ uiolentiã
dicuntur. Quidam aũt poctę theologi dicti
sunt. qm̃ de diis carmina faciebant¶ Officiũ

Expanded text:
argumenta ex rebus luctuosis sunt: comicoargumenta ex rebus luctuosis sunt: comicorum ex rebus laetis. Duo sunt autem genera comicorum, id est, veteres et novi. Veteres, qui et ioco ridiculares extiterunt, ut Plautus, Accius, Terentius. Novi, qui et Satirici, a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Iuvenalis vel alii. Hi enim universorum delicta corripiunt, nec vitabatur eis pessimum quemque describere, nec cuilibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur. Saturici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, sive a saturitate et copia: de pluribus enim simul rebus loquuntur; seu ab illa lance quae diversis frugum el pomorum generibus ad templa gentilium solebat deferri; aut a satyris nomen tractum, qui inulta habent ea quae per vinolentiam dicuntur. Quidam autem poetae Theologici dicti sunt, quoniam de diis carmina faciebant. Officium
Abbreviated transcription (Latin):
a uehendis carminibus id est flectendis. hoc est
modulandis. Et ꝓinde poetȩ. latine uates. Olĩ
scripta coꝵ uaticinia dicebant᷑. quod ui qua¬
dam et quasi uesania inscribendo cõmoueren¬
tur. uel quod modis uerba connecterent. uie
re antiquis ꝓuincire ponentibus. etiã ꝑfuro¬
rem diuini codem erant nomine. quia et ipsi
quoq pleraq uersibus efferebant. Liricipoe
di dicti. quõ in initio canentibus p̃miũ erat
hircus. quẽ greci tragos uocant. Unde et oratiꝰ.¬
Carmine qui tragico uilẽ certauit obhircũ.
Iam dchinc sequentes tragici multũ honorẽ
adepti sunt. excellentes in argumentis fabu¬
larum. ad ucritatis imaginem fictis. Comedi
appellati siue aloco. quia cirtũ pagos age¬
bant quos greci comas uocant. siue acomẽsa¬
tione. Solebant enim post cibum homines
ad cos audiendos uenire Sed comedi priua¬
toꝵ hominũ predicant acta stragici uero
res publicas et regũ historias. Itẽ tragicoꝵ

Expanded text:
a viendis carminibus, id est, flectendis, hoc est, a viendis carminibus, id est, flectendis, hoc est, modulandis; et proinde poetae Latine vates olim, et scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur, vel quod modis verba connecterent; viere enim antiquis pro vincire ponebant. Etiam per furorem divini eodem erant nomine, quia et ipsi quoque pleraque versibus efferebant. 4. Lyrici di dicuntur eo quod initia canentibus premium erat hircus, quem Greci tragos vocant». Unde et OratiCarmine qui tragico vilem certavit ob hircum. Iam dehinc sequentes tragici multum honorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. Comoedi appellati sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci κώμας vocant, sive a comisatione. Solebant enim post cibum homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum praedicant acta; tragici vero res publicas et regum historias. Item tragicorum
Abbreviated transcription (Latin):
tur epicurus obseruatur. et ut carnis restitu¬
tio negetur de uana omĩum philosophoꝵ sco¬
la sumitur. et ubi materia cũ deo ęquat᷑ de¬
nonis disciplina est. et ubi quid de igneo dco
legitur. eraditus interuerit. Eadem mat̾ia
apud hereticos et philosophos uolutat᷑. idem
retractatus implicatur.
Cũ primũ homines exuta feritate rati¬
onem uite habere cepissent. seq ac deos suos
nosse. cultũ modicum. ac sermonẽ necessari-¬
um. cõmenti sibi utriusq magnificentiã ad
religionem deoꝵ suoꝵ excogitauert̃. Igitur
ut templa illis domibus pulchriora: et s̃imula¬
chra corporibus ampliora faciebant. ita loqͥo
ȩtiam quasi augustiore honorandos putauert᷑.
laudesq eoꝵ et uerbis illustrioribus et iõcun¬
dioribus numeris extulerunt. Ia genus quia
forma quadam efficitur quȩ poctes dicitur.
poema uocitatum. ẽ. eiꝰq fictores poetȩ. Uates
a uimentis appellatos. uarro auctor est. uel

Expanded text:
tur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur; et ubi materia cum Deo aequatur, Zenonis discilegitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, iidem retractatus implicantur.« Cum primum homines, exuta feritate, rationem vitae habere coepissent, seque ac Deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. 2. Igitur, ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio, etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum, et verbis illustrioribus, et jucundioribus numeris extulerunt. » Id genus, quia forma quadam efficitur, quae poesis dicitur, poema vocitatum est, ejusque fictores poetae. 366 3. Vates a vi mentis appellatos, Varro auctor est; vel
Abbreviated transcription (Latin):
do dcum. non ut inuenerunt exposuert̃. qͥ a
cuanucrunt in cogitationibus sins. dicentese¬
nm se esse sapientes stulti facti sunt. Itẽ pla¬
tonici quidem deum curatorẽ. et arbitrum
et udicem dicunt. Epicurei. ociosum et in¬
exercitatum. De mundo aũt platonici af¬
firmant incorporalem. stoici corporalẽ. Epi¬
curuis athomis. pitagoras ex numeris. era¬
clitus ex igne. Unde et uarro ignem mundi
animũ dicit. proinde qͦd inmundo ignis oĩa
gubernet. sicut animus in nobis. Quã uanis¬
sunc. qui cũ est inquit in nobis ipsi sumꝰ. cũ
exit emorim᷑. Ergo et ignis cũ de mundo ꝑ
fulgura ꝓficiscitur mundus emorit᷑. Ii phi¬
losophos errores etiam et apud eccłiã induxe¬
runt hereses. Inde eonas et formȩ et formȩ nes¬
cio quȩ. Inde apud arrium kinitas nominis.
et apud ualentinum platonicus furor. Inde
marcionis ds̃ melior. de tranguillitate. absto¬
icis enim uenerat. et ut anima interire dica¬

Expanded text:
do Deum, non ut invenerunt, exposuerunt, quia do Deum, non ut invenerunt, exposuerunt, quia evanuerunt in cogitationibus suis. Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item Platonici quidem Deum curatorem et arbitrum et iudicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici adfirmant incorporalem; Stoici corporalem; Epicurus atomis; Pythagoras ex numeris; Heraclitus ex igni. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proinde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. Quam vanissime: 'Qui cum est,' inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab Stoicis enim venerat; et ut anima interire dica
Abbreviated transcription (Latin):
unde et dixit. Non ero post ea quã mortuus fu¬
ero. Gimnosophistȩ nudi ꝑ opacas in die solitu¬
dines ꝑhibent᷑ philosophari. adhibentes tantũ
genitalibus cegmina. Gimno enim ex eo dic¬
tum est quod iuuenes nudi cxercent᷑ in cãpũ
ubi pudenda sola tantũ oꝑiũnt. l et agene¬
rando se cohibent. Iheologi aũt idem sunt
qui et phisici. Dicti aũt theologi. qm inscrip¬
turis siuis de deo dixerunt. quoꝵ uaria c̃stat
opinio. quid deus esset dũ quererent. Quidã
cnim corporeo sensu hunc mundũ uisibilem ex
quatuor edementis deum esse dixerunt. ut dio¬
nisnus stoicus. A lii uero sp̃ũaliter intellexert̃
menttm esse dm̃. ut t̾ales i uli milesius. Qui¬
dam ammum in hominibus cõmanentẽ et lu¬
cidum. ut pitagoras. Quidam deum sine tẽ¬
pore incõmutabilem. ut plato. Quidã men¬
tem solutam: ot cicero. Quidam et sp̃m et
mentem: ut maro. Inuentum enim solũmo¬

Expanded text:
Unde et dixit: 'Non ero, posteaquam mortuus fuUnde et dixit: 'Non ero, posteaquam mortuus fuero.' Gymnosophistae nudi per opacas Indiae solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina. Gymnasium enim ex eo dictum est, quod iuvenes nudi exercerentur in campo, ubi pudenda sola tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem idem sunt qui et Physici. Dicti autem Theologi, quoniam in scriptis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio, quid Deus esset dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. Quidam animum in omnibus commanentem et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam, ut Cicero. Quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummo
Abbreviated transcription (Latin):
ab ĩmundicia impudentię nuncupati. Cont᷑
humanam enim uerecundiam in ꝓpatulo co¬
ire cũ comugibus eis mos erat. censentes licitũ
honestumq esse palam cũ uxore concũbere.
quia coniugium iustum ẽ. publice id predican¬
tes agendum ut canes inuicis uel plattis. Unde¬
t a canibus quoꝵ uitam imitabant᷑ etiã uo¬
cabulum nomenq traxerunt. Epicurei dicci
ab cpicuro quodam philosopho. amatore ua¬
nitatis ñ sapientię. quẽ ctiam ipsi philosophi
porcum nominauerunt. quasi uolutans in
ceno carnali. uoluptatẽ corporis sũmũ bonũ
asserens. Qui ȩtiam dixit nulla diuina ꝓuiden¬
tia instructum esse aut regi mundũ. sed ori¬
ginem rerum athomis id est insecabilibus ac
solidis corporibus assignauit. quoꝵ fortuitis c̃¬
cursionibus uniucrsa nascantur et nata sint.
Asseruit aũt dñi nichil agere. omĩa constare
corporibus. animã nichil aliud esse quã corpꝰ.

Expanded text:
ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho amatore vanitatis, non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quasi volutans in caeno carnali, voluptatem corporis summum bonum adserens; qui etiam dixit nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum. Sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus adsignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Adserunt autem Deum nihil agere; omnia constare corporibus: animam nihil aliud esse quam corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
quã qui aurũ. Qui mergum occiderit ꝗͣ
qui equũ. Non enim animal crimen sed
animus facit. Ii etiam animã perire cũ
corpore dicunt. animũ qͦq uirtucẽ conti¬
nentiȩ esse negant. Affectant głiam ȩternã.
cum se fateant᷑ ñ esse ęternos. Achademici
appellati a uilla platonis achademia athena¬
rum. ubi idem plato docebat. Ii omĩa incer¬
ta opinantur. Sed sicut fatendum est multa
incerta et occulta esse quȩ uoluit ds̃ incelligen¬
tiam hominis excedere. sic tamen plurima esse
quȩ possint et sensus penetratione comp̃hendi.
Hanc sectam arcesilaus cirenaicus philosophꝰ
repperit. cuiꝰ sectator fuit democritus. qui di¬
xit tanquam in puteo alto ita ut nullus fũ¬
dus sit. ita in occulto iacere ueritatẽ. Peripate¬
tici adeambulatione dicti. coquod aristotdes
auctor coꝵ deambulans disputare solitus essct.
Ii dicunt quandam particulam anunȩ esse e¬
ternam. de reliquo magnas mortalem. Cinici

Expanded text:
quam qui aurum; qui mergum occiderit quam quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum. Non enim animal crimen, sed animus facit.' Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, animam quoque. Virtutem continentiae esse negant. Affectant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis Academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur; sed, sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere, sic tamen plurima esse quae possint et sensibus capi et ratione conprehendi. Hanc sectam Arcesilaus Cyrenaicus philosophus repperit; cuius sectator fuit Democritus, qui dixit tamquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cynici
Abbreviated transcription (Latin):
cos ehis appellant᷑. Logici aũt quia in na¬
turis et in moribus rationem adiungunt.
Batio enim grece logos dicitur. Diuisi sunt
autem et ii inheresibus suis. habentes quidã
nomina ex auctoribus sins. ut platonici ẽp̃i¬
curei. pitagorei. Alii a locis conuenticulo¬
rum et stanum suarum. ut peripateti¬
ci. stoici. achademici. Platonici. a platone
philospho dicti. Ii animarum creatorẽ essẽ
dcum. corporum angelos asserunt. et ꝑmul¬
torum annoꝵ circulos indiuersa corpora
redirt animas dicunt. Stoici a loco dicti por¬
appellabant. in qua picta erant gesta sapi¬
entium. acq uiroꝵ forcium historiȩ. In hac
porticu sapientes philosophabant᷑. ex qͦ et
stoici dicti sunt. Grece enim porticus stoa
dicitur. Hanc sectam primus denon insti¬
tuit. Ii negant sine untute effici quẽquã
beatum . Om̃e peccatũ uniforme esse assert̃.
dicentes. sic ille nocens qͥ paleas furauerit

Expanded text:
cos ἤθη appellantur. Logici autem, quia in nacos ἤθη appellantur. Logici autem, quia in natura et in moribus rationem adiungunt. Ratio enim Graece λόγος dicitur. Divisi sunt autem et hi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ex auctoribus, ut Platonici, Epicurei, Pythagorici: alii a locis conventiculorum et stationum suarum, ut Peripatetici, Stoici, Academici. Platonici a Platone philosopho dicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt; per multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti. Porτοὰν appellabant, in qua picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex quo et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zenon instituit. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: 'Sic ille nocens erit qui paleas furaverit
Abbreviated transcription (Latin):
hiloso¬
pħi greca appellatione uõcant᷑ qui la¬
tine amãtores sapientiȩ incer pretant̃ Est¬
enim philosophus qui diuinarũ et humana¬
rum rerum scientiam habet. et omẽm benc
uiuendi tramitem tenet. Nomen philosopho¬
rum primum apitagora fert᷑ exortũ. Ham
dum antea greci uettres sophistas id est sapi¬
entes aut doctores sapientię semetipsos iac¬
tantius nominarent. iste interrogatus qͥd
profiteretur. uerecundo nomine p̃hilosophũ
id est amatorẽ sapientię se esse respondit. qm̃
sapientem ꝓfiteri arrogantissimũ uidebat᷑.
Ita deinceps posteris placuit: ut quamtali¬
bet de rebus ad sapientiam ꝑtinentibꝰ doctͥ¬
na quisq ued sibi uel aliis uideret᷑ excellere:
non nisi philosophus uocaret᷑. Idem aũt
philosophi triplici genere diuidunt᷑. Nam
aut phisici sunt: aut̃ echici. aut logici. Phisi¬
ci dicti. quia de naturis tractant. Natura
quippe grece. phisis uocat᷑. Ethici. quia de
moribus disputant. Mores enim apud gre¬

Expanded text:
hilosophi Graeca appellatione vocantur, qui Latine amatores sapientiae interpretanturenim Philosophus qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet, et omnem bene vivendi tramitem tenet. Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Grae
Abbreviated transcription (Latin):
est: ego illi abnepos aut abneptis. Pat̾s mei
abauus. mͥ atauus c̃: ego illi ad nepos aut ad¬
neptis. Patris mei atauus. mͥ tritauus est: ego
illi trinepos aut trineptis. De patrius.
atris mei fr̃. mͥ pacriuis c̃: ego illi fr̃is filiꝰ
aut filia. Patrui inci pat̃ m̃ pat̾ magnꝰ
est: ẽgo illi filii fais filns aut filia. Patrui
mei auus. mͥ ꝓpatruus est: ẽgo illi filii uel
filie nepos aut neptis. Patrui mei ꝓauus.
m adpatruus est: ego illi nepotis aut nep¬
tis filius aut filia:
Riamitas

Expanded text:
est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego illi adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis. De patruis. Patris mei frater mihi patruus est, ego illi fratris filius, aut filia. Patrui mei pater mihi pater magnus est, ego illi filii fratris filius, aut filia. Patrui mei avus mihi propatruus est, ego illi filii, aut filiae nepos, aut neptis. Patrui mei proavus, mihi adpatruus est, ego illi nepotis, aut neptis filius, aut filia. amitis
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat᷑. Amita ẽ. soror patris. quasi alia
mater. Daterttra.c̃. soror matris. quasi ma¬
ter alcera. Socer est qui filiam dedit Gener
est qui filiã duxit. Gcner est dictus qͦd adscis¬
catur ad augendũ gemis. Socer aũt et socrꝰ.
quod gencrũ ud nũrũ sibi associauit. Uitri¬
cus ẽ. qui uxorẽ ex alio uiro filiũ aut filiã ha¬
bentẽ duxit. Et dictus uitricus quasi nom¬
tricus. qͥd amatre suꝑducat᷑ nouus. Priui¬
gnus est. qui ex alio patre natus ẽ. Et pͥm¬
gnus dici putat᷑ quasi priuigenꝰ. quia priꝰ
genitus. Vnde et uulgo ante nat᷑. Uocabu¬
la agente hȩc uidentur declinata. Genitor
genitrix. agnati. agnatę. cognati cognate.
progenicores. ꝓgenĩtrices. germani gmanę.
uctor mẽi De p̃dictis affinitatibus.
Patris mei pater mͥ auus est: ego illi nepos aut
neptis. Patris mei anus mͥ ꝑ auus. ẽ: ego illiꝓ
nepos aut ꝓneptis. Patris mei ꝓ auus. mͥ abauuꝰ

Expanded text:
monstratur. Amita est soror patris quasi alia monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit. Et dictus vitricus quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est qui ex alio patre natus est; et privignus dici putatur quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo antenatus. Vocabula a gente haec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agnatae, cognati, cognatae, progenitores, progenetrices, germani, germanae. Item de praedictis affinitatibus. Patris mei pater mihi avus est, ego illi nepos, aut neptis. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus
Abbreviated transcription (Latin):
dum habitare fr̃s in unũ. In cõmune. cũ¬
et om̃s homines ex uno patre nati. pari
inter nos germanitate. conungim᷑. scriptu¬
ra loquente. Dicite iis qui oderunt uos. fr̃s
nostri uos estis. Germana ita incelligit᷑ ut
germanus. eadem genitrice manans. Soror
aũt ut fr̃. Nam soror est ex codẽ semine. di¬
cta quod sola cũ frĩbus in sorte agnationis
habeat᷑. Fratres. patrueles dicti. ẽo qͦd patres
eoꝵ germani fratres inter se fuerunt. Con¬
sobrini uero uocati. qui aut ex sorore et fr̃e.
aut ex duabus sororibus sunt nati. quasi c̃¬
sorim. Fratrudes aũt. matertere filii sunt.
Sobrin. consobrinoꝵ filii. Titis. grecũ nom̃
est. Patrinis. fracer patris est. quasi pater aliꝰ.
Unde ex moriente patrepupillũ prior pa¬
truus suscipit. et quasi filiũ lege tuct᷑. Auun¬
culus est matris frater. cinꝰ nomen formam
diminutiui habere uidet᷑. qui ab auo uenire

Expanded text:
dum habitare fratres in unum . Commune, cudum habitare fratres in unum . Commune, cum omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate conjungimur, Scriptura loquente: Dicite iis qui oderunt vos. Fratres nostri vos estis 11. Germana ita intelligitur, ut germanus, eadem genitrice manans. 12. Soror autem, ut frater; nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. 13. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. 14. Consubrini vero vocati, qui, aut ex sorore, et faut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consorini. Fratrueles autem matertere fSobrini consobrinorum filii. Tius Graecum est. Patruus frater patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire
Abbreviated transcription (Latin):
nantes. Uterini uocati quod sint ex diu̾¬
sis patribus et uno utero editi. Nã uterꝰ
tantum mulicris. ẽ. Quatuor aũt modis
in scripturis diuinis fãs dici Natura. Gen¬
te cognatione. affectu. Natura. ut ȩsau
it iacob. Andreas et petrus. iacobus et ioħes.
qui est hebreus. Et apłs. Optabam inquit
sunt cognati mei scłm carnem. qui sunt
israhelite. Porro cognatione fẽs uocant᷑.
qui sunt de una familia. id est patria. qͦs
latim paternitates incerpretant᷑. cũ exu¬
na radice multa generis turba diffundi¬
tur. Et in genesi. dixit abraham ad loth.
Non sit rixa inter me et te. et inter pas¬
tores tuos et pastores meos. quia om̃s fr̃s
nos sumꝰ. Et cerde loth non erat fr̾ abhȩ.
sed filiꝰ frĩs eiꝰ aram. Quarto modo affec¬
tu fãs dicti. qui in duo scinduntꝰ᷑. spũale
et cõmunie. Spũale quo om̃s xpĩani fr̃s
uocamur. ut ecce quã bonũ et quã iocim¬

Expanded text:
nantes. Uterini vocati, quod sint ex divenantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi. Nam uterus tantum mulieris est. Quattuor autem modis in Scripturis divinis fratres dici: natura, gente, cognatione, affectu. Natura, ut Esau et Jacob, Andreas et Petrus, Jacobus et Joannesqui est Hebraeaus . Et Apostolus: Optabam, inquit, sunt cognati mei secundum carnem, qui sunt Israhelitae.' Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est patria; quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa generis turba diffunditur. Et in Genesi dixit AbNon sit rixa inter me, et te, et inter pastores tuos, et pastores meos, quia omnes fratres nos sumus . Et certe Loth non erat frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. 10. Quarto modo affectu fratres dicti, qui in duo scinduntur; spiritale et commune. Spiritale, quo omnes Christiani fratres vocantur, ut: Ecce quam bonum, et quam jucun
Abbreviated transcription (Latin):
idco priꝰ in gente agnoscunt᷑ quia ueniunt
ꝑ uirilis sexus ꝑsonas ueluti frater eodẽ pa¬
tre natus uel fratris filiꝰ nepos. uel exeo itẽ
dicti quia sunt et ipsi ꝓ̃pinquitate cognati¬
oms conuncti. Qui inde post agnatoi ha¬
bent᷑. quia ꝑfeminini sexus ꝑ sonasueniunt.
nec st̃ agnati. sed alias natirali iure cog¬
nati. Prerimꝰ. ꝓpter ꝓximitatẽ sanguinis
appellatus. Consanguiei uocati. eõ qͦd ex
uno sanguine id est ex uno patrissemine
nati sunt. Nam seinen uiri spuma. ẽ. sangui¬
ms. ad instar aquȩ in scopulos collise q̃ spu¬
mam candidam facit. uel sicut uinum ni¬
grum quod in calice agitatum spumã al¬
bentem reddit. Fr̃s dicti. eo qͦd sint ex eodc̃
fructu. id est exeodem semine nati. Germa¬
ni uero de cadem genitrice manantes. ñ
ut multi dicunt de eodem germine qͥ can¬
tum fratres uocantur. Ergo fãs ex eodem
fructu. germani ex eadem̃ genigrice ma¬

Expanded text:
ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius neposve ex eo; item dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali iure cognati. Proximus, propter proximitatem sanguinis appellatus. Consanguinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est ex uno patris semine sati sunt. Nam semen viri spuma est sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem semine nati. Germani vero de eadem genetrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genetrice ma
Abbreviated transcription (Latin):
nepos est qui ex nepote conceptus natusq &st.
Et dictus ꝓnepos. quasi natus porro post Ex
hoc quoq gradui incipit uocari et ꝓgemiesqͣ¬
sĩ porro post geniti. Nam filii et nepotes ñ
sunt ꝓgemes. quia ñ est in eis longa poste¬
ritas. Sicut aũt inferiꝰ longe editi ꝓgemes
dicunt᷑. ita suꝑiꝰ ꝓ aui. atam. qui et ꝓgeni¬
tores appellantur. quasi porro generantes.
Pronepos dictus quasi ꝓpe nepotẽ. Abnepos.
quia seũngit᷑ a nepoce. Est enĩ inter illũ
et nepotem ꝓnepos. Adnepos ab nepotisfliꝰ.
Trinepos adnepotis filiꝰ. quia post nepotẽ
quartus inordine est: quasi tetranepos. Mi¬
nores aũt ñ dicimus nisi quotiens graduũ
deficit nomen. ot puta filiꝰ. nepos. ꝓneposab¬
nepos. adnepos. crinepos. Ubi isti gradusde¬
fecerint. merito iã dicimus minoxes. sic̃ et
maiores dicimus post patris . ai. ꝓ aui ab
quod accedant ꝓ natis dũ dest̃ filii. Qui

Expanded text:
nepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. nepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi quotiens graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maiores dicimus, post patris, avi, proavi, ao, quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nothusdicit᷑. qui de patre nobili et matre
ignobili gignit᷑. sicut ex concubina. E st autẽ
hoc nomen grecum. et inlatinitate deficit Hu
ic contrarius spuriꝰ. qui de matre nobili et pa¬
tre ignobili nascit᷑. Item spuriꝰ patre incerto.
mat̾re uidua genitus. uelut tantũ spurii filiꝰ.
quia muliorem naturã ueteres spuriũ uoca
tris nomine. E osdem et fauonios appellabant.
quia quedam aminalia fauomo spũ hausto
conciꝑe eristimant᷑. Inde et ii qui ñ st̃ de le
gitimo matrimonio. matrẽ potiꝰ quã patrẽ
sequunt᷑. Latine aũt spurii quasi extrapu¬
ritatem. id est quasi ĩmundi. Neposẽ. qͥ ex
filio natus est. Dictus aũt nepos quasi natus
post. Primum enim filiꝰ nascit᷑ deinde nepos
gradus enim substitutionis est. Hinc et poste¬
ritas. quasi postera etas. Nepos aũt utriusq
sexus . c̃. nam ut neptis dicamus iure est
ꝓpter discretionẽ successionis ad missã. Pro¬

Expanded text:
23. Nothus dicitur qui de patre nobili et matre 23. Nothus dicitur qui de patre nobili et matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum, et in Latinitaic contrarius spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius; quia muliebrem naturam veteres spurium vocabtris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Ungitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii, quasi extra puritatem, id est, quasi immundi. 26. Nepos est, qui ex filio natus epost. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
sit liberatus adño. Itẽ liberi dicti qͥa ex libo
sunt matrimonio ortĩ. Nam libertini filii
exlibero et ancilla seruilis c̃ditionis st̃. Sẽꝑ
enim qui nascit᷑ deteriorẽ parentis statũ su¬
mit. Naturales aũt dicunt᷑ ingenuarũ con¬
cubinarum filii. quos sola natura genuit ñ
honestas c̃iugii .Idem et pueri a pube. A dop¬
tiuus filius .c̃. qui aut patre iusto aut auo aut
ꝓauo cuiꝰ potestate ꝑ emancipationẽ. ẽ. tradi¬
tus in alienam potestatẽ. qui utriꝰq fert no¬
men. ot fabiꝰ. emiliꝰ. uel scipio paulinꝰ. Gemi¬
ni sunt ñ duo tantũ simul nati. sed etiã plu¬
res. De geminis aũt uno aborto. alter qͥ le¬
gitimẽ natus fuerit uopiscus nominatur.
Posthumus uocat᷑ eo qͦd post humationẽ
patris nascitur. id est post obitũ. iste et defun
ct nomen accipit. Sic enĩ lex uoluit. ut qͥ pꝰ
defunctũ nascit᷑. defuncti nomine appellet᷑.

Expanded text:
sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Posthumus vocatur eo quod post humationem patris nascicti nomen accipit; sic enim lex voluit ut qui de defuncto nascitur defuncti nomine appelletur. 442