comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Certũ inpicłm se cõmittere. Quẽ ad modũ aut
accusator cũ ab aliis culpã dimouebit. deffenso¬
ris locis utetur. sic his locis qͥ accusacori dati st̃.
utetur reus: cũ in alios ab se crimẽ uolet trans¬
ferre. Expersona aũ cõiectura capietur si
hec res que personis attribute sunt diligent̾ cõ¬
sidabuntur. Quas om̃s in primo libro exposu
ut si dicamꝰ id circo aliquẽ caldũ uocari. qđ
temiario & ixpentino cõsilio sit. Aut si ea re hoĩbus
grecos impicis uerba dedisse. qđ clodius aut ce¬
ciliꝰ. aut mucꝰ uocarentur. Et de natura licet ali¬
quãtũ duc̾e suspiciõis. Oĩa eiũ hec uerba .uir. an
mulier. huiꝰ an illiꝰ ciuitatis sic: quibus sit maio¬
ioc turã faciendã pertinebũt. Ex uictu multe ⁊
cõtrahuntur suspiciones: cũ quẽ ad modũ. E apud
quos E aquibus educatꝰ. Eerudicus ẽ querit᷑. E qͥbꝰ¬
cũ uiuat. qua rõne uite. qͦ more domestico uiuas.

Expanded text:
certum in periculum se committere. quemadmodum autem certum in periculum se committere. quemadmodum autem accusator, cum ab aliis culpam demovebit, defensoris locis utetur, sic iis locis, qui accusatori dati sunt, utetur reus, cum in alios ab se crimen volet transferre. Ex persona autem coniectura capietur, si eae res, quae personis adtributae sunt, diligenter considera- buntur, quas omnes in primo libro exposuiut si dicamus idcirco aliquem Cal- dum vocari, quod temerario et repentino consilio sit; aut si ea re hominibus Graecis inperitis verba dederit, quod Clodius aut Caecilius aut Mutius vocaretur. et de natura licet aliquantum ducere suspicionis. omnia enim haec, vir an mulier, huius an illius civitatis sit, quibus sit maioiecturam faciendam pertinebunt. et ex victu multae trahuntur suspiciones, cum, quemad- modum et apud quos et a quibus educatus et eruditus sit, quaeritur, et quibuscum vivat, qua ratione vitae, quo more domestico vivat.
Abbreviated transcription (Latin):
quidã miciꝰ & trãquilliꝰ traducat᷑. & or̃o iũc ad an¬
imũ eiꝰ qui audiet.&. ad aĩ quendã intiniũ sensũ
accõmodetur. Rõcinaciõis aũ suspiciões infirm¬
abit. si aut cõmodũ nullũ ẽẽ dicat: aut paruum.
aut aliis magis eẽ aut nihilo sibi maiꝰ ꝗͣ aliis: aut
ĩ cõuiodũ sibi maiꝰ ꝗͣ. cõmodũ dicet. ut nequaqͣ
fuerit illiꝰ cõmodi qđ expecitũ dicatur magnitudo.
aut cũ eo incõmodo qđ acciđit. aut cũ illo piculo
qđ subeatur cõpanda. Qui om̃s loci siłr in ĩꝯmodi
quoq uitacione trac tabiunitur. Sin accusator di¬
xerit eum id secutũ eẽ. qđ ei uisum sic cõmodũ.
sa fuerit opinione demõstrandũ. cũ erit desteͬso¬
ri neminẽ tante ẽe̾ stulticie: qui tali uire possit
ueritatẽ ignorare. đ si hoc cõcedat᷑. illud non
concessũ ⁊. nec dubitasse quiđ hũc quid eiꝰ iu¬
ris ẽẽt. sed qđ falsum fuerit sine ulla dubitacõe¬
bitauerit. sũme fuisse amẽcie dubia spe inpulsũ.

Expanded text:
d animum eius, qui audiet, et ad animi quendam intumum sensum accommodetur. ratiocina- tionis autem suspiciones infirmabit, si aut commodum nullum esse aut parvum aut aliis maius esse aut nihilo sibi maius quam aliis aut incommodum sibi maius quam commodum dicet, ut nequaquam fuerit illius commodi, quod expetitum dicatur, magnitudo aut cum eo incom- modo, quod acciderit, aut cum illo periculo, quod subea- tur, comparanda; qui omnes loci similiter in incommodi quoque vitatione tractabuntur. sin accusator dixerit eum id esse secutum, quod ei visum sit commodum, sa fuerit opinione, demonstrandum erit defensori neminem tantae esse stultitiae, qui tali in re possit veritatem ignorare. quodsi hoc concedatur, illud non concessum iri: ne dubitasse quidem, quid eius iuris esset, et id, quod falsum fuerit, sine ulla dubitbitarit, summae fuisse amentiae dubia spe inpulsum
Abbreviated transcription (Latin):
pocius ꝗͣ illo: cur ab hoc pocius ꝗͣ ab alio: cur
nlło adiutore: aut cur hoc. cur nemo sit cõscius.
aut cur sit. aut cur hic sit. cur hoc añ factũ sit.
cur hoc añ factum nõ sit. cur hoc inip̃o negocio
cur hoc post negociũ: aut cur factũ deindustria.
aut rem ip̃am cõsequutũ sit. Constet ue or̃o: auc
cũ re aut ip̃a secũ. hoc huiꝰ ne rei sit signũ. an illiꝰ.
an ꝙ huiꝰ E illius. ⁊ utriꝰ pocuis. qđ factũ sit.
qđ nõ oportuerit. aut nõ factũ qđ oportuerit.¬

Expanded text:
potius quam illo; cur ab hoc potius quam ab illo; cur potius quam illo; cur ab hoc potius quam ab illo; cur nullo adiutore aut cur hoc; cur nemo sit conscius aut cur sit aut cur hic sit; cur hoc ante fac- tum sit; cur hoc ante factum non sit; cur hoc in ipso negotio, cur hoc post negotium, an factum de industria an rem ipsam consecutum sit; constetne oratio aut cum re aut ipsa secum; hoc huiusne rei sit signum an illius, an et huius et illius et utrius potius; quid fac- tum sit, quod non oportuerit, aut non factu
Abbreviated transcription (Latin):
se e̾e intelligimꝰ. Hec que negociis & illa q̃ ꝑsonis
sunt attributa. Hic neq facile est. neq neces¬
sariũ est distinguere. ut insupioribꝰ partibusa
quo pacto quidq accusatorẽ ꝙ quo iͦ deffensor ẽ
tractare oporteat. Nõ est necessariũ ꝓpt̾ea q. cã
posita: quid inquãq cõueniat. res ip̃a docebiti
eos qui nõ oĩa hic se inuenturos putabunt. sed¬
munẽ mediocrẽ intelligẽciã cõferẽt. Nõ facile
aui qr E infuncũ est. tot derebus utrãq ĩ parcẽ
singillatĩ de una quaq explicare. et alias alit̾
hec inutrãq parcẽ cause solent cõuenire. Qͣre
cõsid̾are hec que exposuimꝰ oporcebit. faciliꝰ au
adinuentionẽ aĩmus incidet si gesti negocii et
suam & aduersarii narracionem sepe ⁊ diligent̾
procractabit. E quid queq pars suspiciois habe¬
bit: eliciẽs consiđabit. Quare: quo cõsilio qua
spe perficiendi. quidq factum sit. loc. cur modo

Expanded text:
se esse intellegimus haec, quae negotiis, et illa, quae personis se esse intellegimus haec, quae negotiis, et illa, quae personis sunt adtributa. Hic non facile est neque necessarium est distinguere, ut in superioribus partibus, quo pacto quicque accu- satorem et quomodo defensorem tractare oporteat. non est necessarium, propterea quod causa posita, quid in quamque conveniat, res ipsa docebit eos, qui non omnia hic se inventuros putabunt, smune mediocrem intellegentiam conferent; non facile autem, quod et infinitum est tot de rebus utram- que in partem singillatim de una quaque explicare et alias aliter haec in utramque partem causae solent convenire. quare considerare haec, quae exposuimus, oportebit. facilius autem ad inventionem animus in- cidet, si gesti negotii et suam et adversarii narrationem saepe et diligenter pertractabit et, quod quaeque pars suspicionis habebit, eliciens considerabit, quare, quo consilio, qua spe perficiundi quicque factum sit; hoc cur modo
Abbreviated transcription (Latin):
facti suspicione uingunt᷑. Maxĩe eiũ queri opor¬
tet in hac cõsticucione pͥmũ pot̾it ne tale aliqͥd
fieri. de iude E quo ab alio potuerit. deuide fa¬
cultas de qua añ diximꝰ. De iũ nũ id facuiꝰ sit
qđ peuitere fuerit necesse. Itẽ qđ spẽ celandi
pars ad consiliũ ꝑtinet. qđ ꝓsonis attributũ est.
ut in ea causa qͣm exposumꝰ: añ rem erit. qđ in
itiu̾e se tã familiarit̾ applicuerit. qđ sermonis ⁊¬
causam quesierit. qđ simł deu̾terit. deiũ cena
rit. In re nox. somnꝰ. pꝰ rẽ. qđ solus exiret: qđ
illũ tam familiarẽ cõmitatũ tã equo aĩo reli
querit. qđ cruentũ gladiũ habuerit. hoꝵ pars¬
diligent rõ faciẽdi esse habita. E. excogitata
tur nũ quo alio mͦ cõmodiꝰ potuerit fieri a for¬
tuna ãministrari. Nã sepe si pecunie. si adium¬
enta. si adiutores desint. facultas fuisse faciẽdi.
inuidetur. Hec mͦ si diligent̾ attendamꝰ. ap̾ta int̾

Expanded text:
facti suspicione iunguntur. maxime enim quaerere oporfacti suspicione iunguntur. maxime enim quaerere oportet in hac constitutione, primum po- tueritne aliquid fieri; deinde ecquo ab alio potuerit; deinde facultas, de qua ante diximus; deinde utrum id facinus sit, quod paenitere fuerit necesse, quod spem celandi orum pars ad consilium pertinet, quod personis adtributum est, ut in ea causa, quam exposuimus: ante rem, quod in itinere se tam familiariter adplicaverit, quod sermonis causam quaesierit, quod simul deverterit, deinde cena- rit. in re nox, somnus. post rem, quod solus exierit, quod illum tam familiarem tam aequo animo reli- querit, quod cruentum gladium habuerit. rdiligenter ratio faciendi esse habita et excogitata,tur, num quo alio modo commodius potuerit fieri vel a fortuna administrari. nam saepe, si pecuniae, adiumenta, adiutores desint, facultas fuisse faciundi non videtur. hoc modo si diligenter attendamus, apta inter
Abbreviated transcription (Latin):
leant diligent̾ cõsiderabitur qͦ in gn̾e euentus
qͦ cõsid̾andus erit. hoc ẽ qđ ex quãq re soleat
euenire magnope cõsid̾audũ est. Ut metus. le¬
ticia. titubacio. auaricia. Quarta au pars erat
ex his negociis quas dicebamꝰ eͥe̾ attributas cõ¬
secucio. In ea querũtur ea q̃ gestũ negociũ con¬
festim aut ex int̾uallo consequut᷑. In qua uide¬
bimꝰ ⁊ͥ q̃ cõsuetudo sic. ⁊ q̃ lex. & que actio. et¬
qđ eiꝰ rei. artificiũ sit: aut usus. aut excitacio
hõim/ aut probacio aut offensio. ex qͥbus nõ¬
nũꝗͣ elicitur aliqͥd suspicionis. Sunt autẽ et¬
alie suspiciones que ꝯnuuit̾ ex negociorũ. et
ex ꝑsonarũ attribucionibus sũuiunt᷑. Nã ꝙ
ex fortuna & ex natura. ⁊ ex iuictu. studio. fa¬
tis. casu. oronibus cõsilio. ꝙ ex habitu animi.
aut corporis pleraq perunẽt ad easdẽ res. que
rẽ credibilẽ aut incredibile fac̾e possunt. & cũ

Expanded text:
leant, diligenter considerabitur. quo in genere eventus leant, diligenter considerabitur. quo in genere eventus quoque videndus erit, hoc est, quid ex quaque re soleat evenire, magno opere consi- derandum est, ut metus, laetitia, titubatio, audaccebamus esse adtributas, consecutio. in ea quaeruntur ea, quae gestum negotium confestim aut intervallo con- sequuntur. in quo videbimus, ecqua consuetudo sit, ecqua lex, ecqua pactio, ecquod eius rei artificium aut usus aut exercitatio, hominum aut adprobatio aut offensio; ex quibus nonnumquam elicitur aliquid suspicionis. Sunt autem aliae suspiciones, quae communiter et ex negotiorum et ex personarum adtributionibus su- muntur. nam et ex fortuna et ex natura et ex victu, studio, factis, casu, orationibus, consilio et ex habitu animi aut corporis pleraque pertinent ad easdem res, quae rem credibilem aut incredibilem facere pos- sunt et cum
Abbreviated transcription (Latin):
spes ꝑficiẽdi nata .s. faciẽdi facultas q̃sita uide¬
atur. Qd in ip̃a re gerẽda: qͥd pꝰea cõsecutũ sit.
Deinde ip̃iꝰ est uegocii gestio ꝑtractanda. Nã
hoc genus carũ rerũ que negocio sũt attribute
scđo in loco: nob̾ est expositũ. Hoc gͦ in gn̾e spec¬
tabitur. locus. tp̃s. occasio. facultas. quoꝵ unius
cuiꝰq uis diligent̾ in cõfirmaciõis p̃ceptis ꝯfirma¬
ca est. Quare ne aut hic nõ amonuisse: aut
ne oadẽ iterũ dixisse iudeam̃. breuit demõstr¬
abimus qͥd quaq in parte cõsidari oporteat.
In loco gͥ oportunitas. in tp̃e longinqͥtas. ĩ occa¬
sione cõmoditas. ad faciẽdũ idonea. ĩ faculta
facilius fit: aut sine quibꝰ oĩno cõfici nõ p̃t.
considanda est. De inde uidendũ est: quid
adiunctum sit negocio. hoc ẽ quid maiꝰ quid
minꝰ: quid eque magnũ sit. qͥd simile: ex qͥbꝰ
cõiectura quedã dicitur. Si quẽ admodũ. res
maiores minores eq̃ magne sinulesq agi so¬

Expanded text:
sita vi- deatur; quid in ipsa re gerenda, quid postea conse- cutum sit. Deinde ipsius est negotii gestio pertrac- tanda. nam hoc genus earum rerum, quae negotio sunt adtributae, secundo in loco nobis est expositum. hoc ergo in genere spectabitur locus, tempus, occasio, facultas; quorum unius cuiusque vis diligenter in con- firmationis praeceptis explicata est. quare, ne aut hic non admonuisse aut ne eadem iterum dixisse videamur, breviter iniciemus, quid quaque in parte considerari oporteat. in loco igitur opportunitas, in tempore longinquitas, in occasione commoditas ad faciendum idonea, in facultatfacilius fit aut quibus sine omnino confici non potest, consideranda est. De- inde videndum est, quid adiunctum sit negotio, hoc est, quid maius, quid minus, quid aeque magnum sit, quid simile; ex quibus coniectura quaedam ducitur, si, quemadmodum res maiores, minores, aeque magnae, similes agi so
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cõsidanda. Deffensor aĩͥi excontrario pͥmuni
impulsionẽ auc nullã. fuisse dicet: aut si fuisse
cõcedet extenuabit. & pariilã quãdã fuisse de¬
mõstrabit. aut nõ ex ea solere eiꝰ modi facla na¬
sai. docebit. Quo erit in loco demõstrandũ que uis
ẜ natura sit eiꝰ affec houis qua impulsus aliqͥd reꝰ
cõmisisse dicetur. in quo &. exempla & silicudines
erũt proferende. E ipsa diligent uatura ciꝰ affe

Expanded text:
i consideranda: defensor autem ex contrario primum i consideranda: defensor autem ex contrario primum inpulsionem aut nullam fuisse dicet aut, si fuisse concedet, extenuabit et parvulam quandam fuisse demonstrabit aut non ex ea solere huiusmodi facta nasci docebit. quo erit in loco demonstrandum, quae vis et natura sit eius affectionis, qua inpulsus aliquid reus commisisse dicetur; in quo et exempla et similitudines erunt proferundae et ipsa diligenter natura
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ E spe admaleficiũ profectus sic. cõsiderare.
Qͤ aĩo quid quisq faciat. nõ quo casu utat᷑ ad
rem pertinere. In hoc aũ loco capđ illd erit ac¬
cusatori si demõstrare pot̾it. alii nemiui causam
fuisse faciẽdi. Secũdariũ. si tã idoneã nemini⁊¬
sin fusse aluis demõstranda ẽ: aut facultas: aut
uoluntas. Potestas. si aut necesse. auc nõ affuisse
aut cõficere aliqͥd nõ potuisso dicet᷑. Facultas. si
deffuisse alicui demõstrabunt᷑. Uoluntas. si aĩmiꝰ
atalibus factis uacuus. E integer e̾e dicet᷑: Postre¬
no qͣs ad defensionẽ rõnes reo dabimꝰ. hic ac¬
cusator ad alios exculpa exim̃dos abutet᷑. Uerũ
id breui faciendũ est. E in uuũ młta sunt sducẽ¬
da. ut ne alt̾ius deffendendi cã hũc accusare. soa
huiꝰ accusandi causa deffende alterũ uideat᷑. At¬
q accusatori qͥđ hec sunt fere in causa faciẽda¬

Expanded text:
animus et spe ad maleficium profectus sit, con- siderare; animus et spe ad maleficium profectus sit, con- siderare; quo animo quid quisque faciat, non quo casu utatur, ad rem pertinere. Hoc autem loco caput illud erit accusatoris, si de- monstrare poterit alii nemini causam fuisse faciendi; secundarium, si tantams defuisse aliis demonstranda est aut facultas aut voluntas. potestas, si aut nescisse aut non adfuisse aut conficere aliquid non potuisse dicentur. facultas, si tinebunt, defuisse alicui demonstrabuntur. volun- tas, si animus a talibus factis vacuus et integer esse dicetur. postremo, quas ad defensionem rationes reo dabimus, iis accusator ad alios ex culpa eximendos abutetur. verum id brevi faciendum est et in unum multa sunt conducenda, ut ne alterius defendendi causa hunc accusare, sed huius accusandi causa defendere alterum videatur. Atque accusatori quidem haec fere sunt in causa faciend
Abbreviated transcription (Latin):
aut qđ nec malũ est nec bonũ. malũ aut bonũ.
aut qđ malũ aũ bonũ ẽ. nec malum nec bonum.
Hoc incellecto. si qͥs negabit eͣe. ullã pecuniam
fr̃is aut amici uita. aut demiq officio suo anti¬
qͥorẽ aut suauiorẽ. nõ erit hoc accusatori negã¬
dũ. Nã meũ culpa.E. sũmũ odiũ trãsferet᷑. qui
id qđ tã pie & uere dicit᷑ negabit. Uerũ illudi
dicendũ est. illi ita nõ ecͣ uisum. Qđ sumi optebit
ex his que ad ꝑsonã pertinẽt de quo pꝰ dicẽdũ ẽ.
Eucntus aut̃ tũ fallit: cũ alit̾ accidit. atq hi qͥ
arguuntur arbitrati ẽẽ dicunt᷑. Ut si qͥs dicatur.
alium occidisse ac uoluerit. qđ aut siłitudine. aut
suspicione. aut demõstracione falsa deceptꝰ sic.
aut cũ necasse cuius testam̃to nõ sit heres. qđ eo
testam̃to se heredẽ arbitratus sit. Nõ enĩ ex euẽtu
cogitacionẽ expoctari oportere. sed qua cogitatõe

Expanded text:
aut, quod nec malum est nec bonum, malum aut bonum, aut, quod nec malum est nec bonum, malum aut bonum, aut, quod malum aut bonum est, nec malum nec bonum. hoc intellectu si qui negabit esse ullam pecuniam fratris aut amici vita aut denique officio suo antiquiorem aut suaviorem, non hoc erit accusatori negandum. nam in eum culpa et summum odium transferetur, qui id, quod tam vere et pie dicetur, negabit. verum imi oportet ex iis, quae ad personam pertinent, de quo post dicendum est. even- tus autem tum fallit, cum aliter accidit, atque ii, qui arguuntur, arbitrati esse dicuntur: ut, si qui dicatur alium occidisse ac voluerit, quod aut similitudine aut suspicione aut demonstratione falsa deceptus sit; aut eum necasse, cuius testamento non sit heres, quod eo testamento se heredem arbitratus sit. non enim ex eventu cogitationem spectari oportere, sed qua cogi- tatione
Abbreviated transcription (Latin):
accesseric. Cũ aũ nõ impulcione uerũ rõcina¬
cione aliquẽ cõmisisse qͥd dicet. quid cõmodi
sit secutus. aut quid in comodi fugerit demon¬
strabis. & id augebis ꝗͣ maxime pot̾it: ut qͦ ad
fieri possit idonea ꝗͣ maxĩe causa ad peccandũ
hortata uideatur. Si głe causa. quantã głam
cõsequturũ existimarit. Etem si dñaciouis. si pe¬
cunie. si amicicie. si inimiciarũ. E õĩno qͥcqͥd er¬
it qđ causa fuisse dicetur. id sũme auge debe¬
bit. et hoc eũ magnope cõsidare oporcebit. ñ
quid inueritate modo uerũ eciã uehxiẽciꝰ quid
in opinione eiꝰ quẽ arguit. fuerit. Niħ eiũ re¬
fert nõ fuisse/ aut non ẽẽ aliqͥd cõmodi aut
incõmodi. si ostendi potest ei uisum eẽ qͥ arguitur
Nã opinio duplicit̾ fallit hoĩes. cũ aut res ẽ aliꝰ
niodi ac putatur. aut nõ is euentus ẽ: quẽ arbitra¬
ti sunt. Res alius modi ẽ. tũ cũ aut id qđ bonum
ẽ. malũ putant. aut cõtra qđ malũ est. bonum.

Expanded text:
accesserit. Cum autem non inpulsione, verum ratiocinatione aliquem commisisse quid dicet, quid commodi sit secutus aut quid incom- modi fugerit, demonstrabit et id augebit, quam maxime poterit, ut, quod eius fieri possit, idonea quam maxime causa ad peccandum hortata videatur. si gloriae causa, quantam gloriam consecuturam existimarit; item si do- minationis, si pecuniae, si amicitiae, si inimicitiarum, et omnino quicquid erit, quod causae fuisse dicet, id summe augere debebit. et hoc eum magno opere consi- derare oportebit, non quid in veritate modo, verum etiam vehementius, quid in opinione eius, quem arguet, fuerit. nihil enim refert non fuisse aut non esse aliquid commodi aut incommodi, si ostendi potest ei visum esse, qui arguatur. nam opinio dupliciter fallit ho- mines, cum aut res alio modo est, ac putatur, aut non is eventus est, quem arbitrati sunt. res alio modo est tum, cum aut id, quod bonum est, malum putant, aut contra, quod malum est, bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
gu̾a simili implicata cõtrouersia. nłła cũ difficul¬
tate transferent᷑. Post auͣ sepatĩ de reliqͥs dicemus
¶Nũc ad cõiecturalẽ cõstitucionẽ profiascamur.
Cuiꝰ exemplũ sit hoc expositũ. Itu̾e quidã ꝓficis¬
centẽ ad mercatũ q̃ndã.& secũ aliqͣntũ nũmorũ
ferencẽ est cõmitatus. cũ hoc ut fere su uiuia.
sermonẽ cõculit. Ex quo factũ est. ut illd iter fa¬
iniliariꝰ fac̾e uollent. Quare cũ in eandẽ qͣudã¬
tab̾nã diu̾cissent. simł cenare E. in eodẽ loco somi¬
nũ capere uolucrũt. Cenaci discũberẽt ibidẽ. Ca¬
upo aut̃ nã ita dĩ. pꝰ inuentũ cũ in alio maleficio
dep̃hensus ẽe̾t. cũ illũ alt̾um uidelicet qͥ nũmos
hab̾et. aĩaduercisset. noctu pꝰ ꝗͣ illos arcius iã ut¬
fit ex lassicudine dornure seusit. accessit. E alt̾ius
corũ qui sine nũmis erat. gladiũ ppeappositũ eua¬
gina eduxit. E illũ alt̾um occidit. nũmos abstulit.

Expanded text:
a simili implicata controversia nulla cum difficultate transferuntur; post autem separatim de reliquis di- cemus. Nunc ab coniecturali constitutione proficiscamur; cuius exemplum sit hoc expositum: in iti quendam et secum aliquantum nummorum ferentem est comitatus. cum hoc, ut fere fit, in via sermonem contulit; ex quo factum est, ut illud iter familiarius facere vellent. quare cum in eandem tabernam devertissent, simul ce- nare et in eodem loco somnum capere voluerunt. cenati discubuerunt ibidem. copo autem—nam ita dicitur post inventum, cum in alio maleficio deprehensus est —cum illum alterum, videlicet qui nummos haberet, animum advertisset, noctu postquam illos artius iam ut ex lassitudine dormire sensit, accessit et alterius eorum, qui sine nummis erat, gladium propter adposi- tum e vagina eduxit et illum alterum occidit, nummos abstulit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex hoc libro inuenta ip̃a exsuꝑiore aut̃ ex¬
policio inuencoꝵ petatur. Iuarc hec q̃ nũc p̃cipiũt
ad cõfirmaciõis &̃ rep̃heusiõis partes. referre opor¬
tebit. Dĩs & demõstratiua. E delib̾atiua. & iudici¬
alis causa. necesse ẽ iualiqͦ eoꝵ q̃ ante exposua st̃
cõstituciõis ꝯu̾e uno płibus ue u̾setur. Hoc qͣqͣ ita
est. tñ cũ cõmunit᷑ quedã de oĩbus p̃cipi possint.
scperauĩ queq alie sunt: cuiusq gnͣis diu̾se p̃cepcio¬
nes. Aliud enũ laus & uitupacio aliud sentẽcie dic¬
tio. aliud acfusio aut recusacio cõfic̾e debec. Iniu
utile. Naui ceteri ualitatis modo finẽ iusuadẽdo.
eaden ẽe nõ possunt. Noq ũc hoc dicimꝰ nõ casđ
inciđe cõsticuciones. Uerumtũ or̃o quedã ex ipso¬

Expanded text:
iore autem expolitio inventorum petatur. quare haec, quae nunc praecipientur, ad confirmationis et reprehensionis partes referre oportebit. Omnis et demonstrativa et deliberativa et iudicialis causa necesse est in aliquo eorum, quae ante exposita sunt, constitutionis genere uno pluribusve versetur. hoc quamquam ita est, tamen cum communiter quaedam de omnibus praecipi possint, separatim quo- que aliae sunt cuiusque generis diversae praeceptiones. aliud enim laus, aliud vituperatio, aliud sententiae dictio, aliud accusatio aut recusatio conficere debet. in iutile. nam ceteri utilitatis modo finem in suadendo eadem esse non possunt. neque nunc hoc dicimus, non easdem incidere constitutiones, verumtamen or
Abbreviated transcription (Latin):
tum est huiꝰ cõstituciõis. Nã nihil esse factum
cuiꝗͣ probatur. nisi aliqͥd qͣr factũ sit ostẽdat᷑.
Accusator gͦ cũ impulsione aliqͥd esse factũ di¬
cet illũ iinpetũ & quandã cõmocionẽ aĩ affectio¬
nẽ uerbis. & sentenciis amplificare debebit. E ostẽ¬
dere quãta ius sit anioris. quanta aĩ ꝑturbacio.
exiracũdia fiat. aut ex aliqua cã eaꝵ. qͣ impul¬
sum aliquẽ. id fecisse dicet. Hic & exemplorũ
cõmemoracione. qui simili impulsu aliqͥd ꝯmi¬
serint. E similitudinũ collacione. E ip̃i aĩ asfec¬

Expanded text:
tum est huius constitutionis. nam nihil factum tum est huius constitutionis. nam nihil factum esse cuiquam pro- batur, nisi aliquid, quare factum sit, ostenditur. ergo accusator, cum inpulsione aliquid factum esse dicet, illum impetum et quandam commotionem animi affectionemque verbis et sententiis amplificare debebit et ostendere, quanta vis sit amoris, quanta animi per- turbatio ex iracundia fiat aut ex aliqua causa earum, qua inpulsum aliquem id fecisse dicet. hic et exem- plorum commemoratione, qui simili inpulsu aliquid commiserint, et similitudinum conlatione e
Abbreviated transcription (Latin):
iracũdia. egritudo. uiolencia. E õino oĩa ĩqͥbꝰ
ãĩmus ita uidet᷑ affectus. fuisse: ut rẽ ꝓspic̾e
cũ cõsilio ꝙ cura nõ potuerit.E. id qđ fecit. un¬
nacio est diligens & considata faciẽdi aliquid
nõ faciendi excogitacio. Ea dicitur int̾fuisie
tũ cũ aliquid faciendũ aut nõ faciẽdũ cerea
de causa uitasse. Aut secutus ẽẽ aĩmus uidet᷑.¬
ut si amicicie quid causa factũ dicet᷑. si inimi¬
a ulciscendi. si metus. si głe: si pecunie. si demq
ut oĩa generatĩ amplectaniur alicuiꝰ retiuẽ¬
di. augendi. adipiscendi. ue cõmodi aut ꝯtra
rriciendi. diminuẽdi. diuitandi. ue ĩ cõmodi cã.
Nam in hoꝵ genꝰ alterutrũ. illa qͦ incident
ĩ cõmodi suscipitur: aut cõmodũ aliqđ maio¬
ris adipiscendi cõmodi: aut maioris uitãdi
ĩ cõmodi cã p̃titur. Hic locus sicut aliqͦd fundamẽ¬

Expanded text:
iracundia, aegritudo, vinolentia, et omnino omnia in quibus iracundia, aegritudo, vinolentia, et omnino omnia in quibus animus ita videtur affectus fuisse, ut rem perspicere cum consilio et cura non potuerit; et id, quod facit, imnatio est autem diligens et considerata faciendi aliquid aut non faciendi excogitatio. ea dicitur inter- fuisse tum, cum aliquid faciendi aut non faciendi certa de causa vitasse aut secutus esse animus vide- bitur: si amicitiae quid causa factum dicetur, si ini- mici ulciscendi, si metus, si gloriae, si pecuniae, si denique, ut omnia generatim amplectamur, alicuius re- tinendi, augendi adipiscendive commodi aut contra re- iciundi, deminuendi devitandive incommodi causa. nam in horum genus alterutrum illa quoque incident,incommodi suscipitur aut aliquod commodum maioris adipiscendi commodi aut maioris vitandi incommodi praeteritur. Hic locus sicut aliquod fundamen
Abbreviated transcription (Latin):
clamauit. hoĩem ee̾ ocasumi. E cũ quibusdã diu̾¬
soribus illũ qui añ exierat cõsequit᷑. Iuitinere
hõiem cõprehendit. gladiũ eiꝰ euagina eduxit. re¬
perit cruentatũ. homo in urbẽ ab ilł deducitur ac
reus fit. In hac intẽcione est criminis. occidisti. De¬
pulsio ẽ. nõ occidi. Ex quibus cõsticucio ẽ. questio
exponemꝰ locos: quoꝵ. pars aliꝗͣ in oẽm cõiec turalẽ
incidit cõtrou̾siam. hoc au E in horũ locoꝵ expõne.
E incet̾orũ oporiebit attende. nõ om̃is in cẽm cãm
cõuenire. Ut enĩ om̃e nom̃ ex aliqͥbus. nõ ex
õibus litteris scribitur. sic oẽm incausã nou
õis arguinẽtoꝵ copia. sed earũ necessario. pars
aliqua cõueniet. Oĩs gͥ ex causa ex persona
ex facto ip̃o cõiectura capienda est. Causa
distribuitur ĩ impulcionẽ. E in rõcinacionẽ. Ini¬
pulsio est. que sine cogitacione ꝑ quãdã affe¬
ctionẽ aĩ facere aliquid hortatur: ut amor

Expanded text:
em esse occisum et cum quibusdam devorsoribus illum, qui ante exierat, consequitur in itinere. hominem conpre- hendit, gladium eius e vagina educit, reperit cruentum. homo in urbem ab illis deducitur ac reus fit. in hac intentio est criminis: occidisti. depulsio: non occidi. ex quibus constitutio est id est qexponemus locos, quorum pars aliqua in omnem coniecturalem incidit controattendere, non omnes in omnem causam convenire. nam ut omne nomen ex aliquibus, non ex omnibus litteris scribitur, sic omnem in causam non omnis argumentorum copia, sed eorum necessario pars aliqua conveniet. omnis igitur ex causa, ex persona, ex facto ipso coniectura capienda est. Causa tribuitur in inpulsionem et in ratiocinationem. inpulsio est, quae sine cogitatione per quamdam affectionem animi facere aliquid hortatur, ut amor,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ afferecur. et qͦ in loco genꝰ hoc cuiꝰ cã affe¬
ri oportere. huiꝰ facultatis maxĩe indigemꝰ cũ ea
ip̃a argum̃tacio que ꝑ inductionẽ tractat᷑ erit
his locis maxime firnat᷑. Laude eoꝵ qͥ uidica¬
rũt similitudine eiꝰ rei. qͣ de agitur ad eã rem.
ꝗͣ de iudicatũ ẽ. et cõmemorãdo nõ mͦ non esse
rep̃hensum iudiciũ. sed ab oĩbus approbatũ. et
demõstrãdo difficiliꝰ. Et mauis id fuisse iudica

Expanded text:
afferi ipsa argumentatio, quae per inductionem trac- tatur, erit his locis maxime firmatur: laude eorum, qui iudicarunt; similitudine eius rei, qua de agitur, ad eam rem, qua de iudicatum est; et commemorando non modo non esse reprehensum iudicium, sed ab omnibus adpro- batum; et demonstrando difficilius et maius fuisse ad iudica
Abbreviated transcription (Latin):
sepatĩ. tũ id qđ artificiosius ẽ. cũ tuis contrarias
cõnngere. et cũ tuã dixeris argum̃cacõem: tũ
contra eã que afferebantur qͣm ad modũ dilu¬
cris ostende. Ita ꝓbreuẽ cõpacionẽ auditoris
memoria. E de cõfirmacione .C. rep̃honsione redi¬
tegrabitur. Atq hoc aliis acciõis qͦ modis uaria¬
re oporcebit. Nã tũ ex tua ꝑsona enuin̾are pos¬
psonã/ aut rẽ aliquã inducere. & enum̾ationẽ
ei tocã auribuere. Fersonã hoc mͦ. Nũquid si
legis scriptor existat.& querat sic id a uob̾. qͥd
dubitrnis: quid possius dũe cũ uob̾ hoc ꝙ̃ hoc sit
alias sigillatĩ transire oĩus arguiitacioes. alias
ad particiões singła gu̾a referre. alias ab audi¬
tore qͥd desidet querere. alias hoc fat̾e ꝓcõp
Res aut̃ inducetur. si alicui rei hꝰuiodi legi. lo¬
co. urbi monum̃to. or̃o attribuet᷑. ꝑ enum̾ acc̃ẽm
hoc mͦ. Qͥa si leges loqui possent. nõne hec

Expanded text:
separatim, tum, id quod artificiosius est, cum tuis contrarias separatim, tum, id quod artificiosius est, cum tuis contrarias coniungere; et cum tuam dixeris argu- mentationem, tum, contra eam quod adferretur, quem- admodum dilueris, ostendere. ita per brevem conpara- tionem auditoris memoria et de confirmatione et de reprehensione redintegrabitur. atque haec aliis actionis quoque modis variare oportebit. nam tum ex tua per- sona enumerare pospersonam aut rem ali- quam inducere et enumerationem ei totam attribuere. personam hoc modo: nam si legis scriptor exsistat et quaerat sic id a vobis, quid dubitetis: quid possitis dicere, cum vobis hoc et hoc sit alias singillatim transire omnes argumentationes, alias ad partitionis singula genera referre, alias ab auditore, quid desideret, quaerere, alias haec facere per res autem inducetur, si alicui rei huiusmodi, legi, loco, urbi, mo- numento oratio attribuetur per enumerationem, hoc modo: quid? si leges loqui possent, nonne haec
Abbreviated transcription (Latin):
& uitupaciões nõ seperatim placet trac tari.
sed in ip̃is arguintacionibꝰ esse implicitas. Nunc
deconclusione dicemiꝰ.
Onclusio ẽ exitus. & det̾minacio tociꝰ orõ¬
nis. hec habet partes tres. Enum̾acionẽ
Indignacionẽ. Conq̃stionẽ. Enum̾ acio ẽ. ꝑ quam
res dispse: & diffuse dicte: unũ in locũ cogiuitur.
Ereminiscendi causa. unũ sb̾ aspec lum subi¬
ciunt᷑. Hec si semp codẽ inodo tractabit᷑. pspi¬
cue ab oĩbus arcificio quodã tractari intelligei.
Sin uarie fiet. & hãc suspicionẽ &. saciecatẽ uita¬
re pot̾it. Qre tũ oportebit ita fac̾e: ut pleriq
faciunt. ꝓpt̃ facilitatẽ singillatĩ uuã quãq reni
ris in particione. de quibꝰ te pollicaitus sis dictuꝵ.¬
quãq partẽ cõfirmaueris. tũ ab his qͥ audiũt¬
querere qͥd sit qđ sibi uelle debeant. demõstrari.
Hoc mͦ docuimꝰ. hoc illd̃ planũ fecimꝰ. Ita siuił et

Expanded text:
et vituperationes non separatim placet tractari, et vituperationes non separatim placet tractari, sed in ipsis argumentationibus esse inplicatas. Nunc de conclusione dicemus. Conclusio est exitus et determinatio totius orationis. haec habet partes tres: enumerationem, indignationem, conquestionem. Enumeratio est, per quam res disperse et diffuse dictae unum in locum coguntur et reminiscendi causa unum sub aspectum subiciuntur. haec si semper eodem modo tractabitur, perspicue ab omnibus artificio quo- dam tractari intellegetur; sin varie fiet, et hanc suspi- cionem et satietatem vitare poterit. quare tum oporte- bit ita facere, ut plerique faciunt propter facilitatem, singillatim unam quamque rem ris in par- titione, de quibus te pollicitus sis dictuquamque partem confirmaris; tum ab his quaerere, quid sit, quod sibi velle debeant demonstrari, hoc modo: 'docuimus illud, hoc planum fecimus'. Ita simul et
Abbreviated transcription (Latin):
ione aliqͥd dubii nascitur. Id fit : ex ambiouo q
erscipto ⁊ ex sentẽcu ⁊ ex cõtariis legibus. ex
rõcinacone ex diffinicione. Ex ambiguo autẽ
nascitui cõtrouersia: cũ qͥd senserit scriptor
obscurũ est. qđ scriptũ ẽ duas plures ue res
significat: ad hũc modũ. Pater familas cũ filiũ
heredem faceret uasorũ argentoꝵ põdo cẽtũ

Expanded text:
ione aliquid dubii nascitur. id fit ex ambiguo, ex scripto et sententia, ex contrariis legibus, ex ratio- cinatione, ex definitione. Ex ambiguo autem nascitur controversia, cum, quid senserit scriptor, obscurum est, quod scriptum duas pluresve res significat, ad hunc modum: paterfami- lias, cum filium herede
Abbreviated transcription (Latin):
mitur.ĩ quo orant᷑ mͦ illi qͥ audiũt huniili ⁊̃ su¬
pplici or̃one ut misereant᷑.Quintꝰ decimꝰ ꝓ quẽ
nõ nr̃as sed eoꝵ qui cari nob̾ debent ẽe. fortun¬
as cõqueri. nos demõstramꝰ. Sextꝰ decimꝰ ꝑ qui¬

Expanded text:
mitur; in quo orantur modo illi, qui audiunt, hu- mili et sumitur; in quo orantur modo illi, qui audiunt, hu- mili et supplici oratione, ut misereantur. quintus de- cimus, per quem non nostras, sed eorum, qui cari nobis debent esse, fortunas conqueri nos demonstra- mus. sextus decimu
Abbreviated transcription (Latin):
oporiuerit. hoc mͦ. nõ affui. nõ uidi. nõ postremam
inimicoꝵ ĩmanibus mortuꝰ est. Hostili int̾ra tur¬
pit̾ iacuit iusepultꝰ. aferis diu uexatus ẽ. ꝯmuni
qͦ honore inmorte caruit. Nonus. ꝑ quẽ or̃o
ad mutas. E. ex ꝑtes aĩ res refert᷑: ut si ad equiun.
doniũ. uestẽ. sermonẽ alicuiꝰ acõmodes. qͥbꝰ aĩmꝰ.
eorũ qͥ audũit. & aliquẽ dilexerũt uehxĩt̾ ꝯmo
uetur. Decimus ꝑ quẽ. in opia. ĩ firmitas. solicu¬
do dẽmonstrat᷑. Undecimꝰ. ꝓ quẽ. aut liberorũ.
aut parentũ. aut sui corporis sepeliẽdi: aut ali¬
cuiꝰ eiꝰ modi rei cõmẽdacio fit. Duodecimꝰ .p. qͣm
disiunctio deplorat᷑ ab aliqͦ. cũ diducaris ab
eo. qͥ cũ libentissime iuxeris. ut aparente. filio
fr̃ẽ. faniliari. Tercius decimꝰ. per quẽ. cũ indig¬
nacione coquerim᷑. qđ ab ilł a quibꝰ minime cõ¬
aqͥbus indignũ sit. ut seriuis. lib̾tis. clientibꝰ. sup
plicibꝰ. Quartus decimꝰ ẽ. qͥ ꝑ obsetracionẽ su¬

Expanded text:
oportuerit, hoc modo: non affui, non vidi, non postremam inimicorum in manibus mortuus est, hostili in terra turpiter iacuit insepultus, a feris diu vexatus, communi quoque honore in morte caruit. nonus, per quem oratio ad mutas et expertes animi res referetur, ut si ad equum, domum, vestem sermonem alicuius accommodes, quibus animus eorum, qui audiunt et aliquem dilexerunt, vehementer com- movetur. decimus, per quem inopia, infirmitas, soli- tudo demonstratur. undecimus, per quem liberorum aut parentum aut sui corporis sepeliundi aut alicuius eiusmodi rei commendatio fit. duodecimus, per quem disiunctio deploratur ab aliquo, cum diducaris ab eo, quicum libentissime vixeris, ut a parente filio, a fratre familiari. tertius decimus, per quem cum indignatione conquerimur, quod ab iis, a quibus minime cona qui- bis indignum est, ut servis, libertis, clientibus, sup- plicibus. quartus decimus, qui per obsecrationem su
Abbreviated transcription (Latin):
mał. Hic mulier crubuit. Aspasia aũ sermonẽ
cũ ip̃o ⁊ enophonte iustituit. Queso inqͥt ⁊enophõ.
si uicinus tuus equũ meliorẽ ħeat ꝗͣ cuꝰ est. tuũ¬
ne equũ mał au illiꝰ: illiꝰ inqͥt. Qͥd si fundũ me¬
liorem Exat ꝗͣ tu habes. utrũ talẽ tandẽ fundum¬
audire uolebã. egomet dicã ut̾q cogitet. Nã &
tu mulier optimum uirũ mauis łx. et tu ⁊ enophõ.
fec̾itis. ut neq uir melior neq femina lec tior in
tis fit. profecto semp id qđ optimũ putabitis ẽe.
młto maxime requiretis. E ut tu maritꝰ sis ꝗͣ op¬
time mulieris. & hec ꝗͣ optumo uiro nupta sic.¬

Expanded text:
? hic mulier erubuit. Aspasia autem ser- monem cum ipso Xenophonte instituit. quaeso, inquit, Xenophon, si vicinus tuus equum meliorem habeat, quam tuus est, tuumne equum malis an illius? illius, inquit. quid, si fundum meliorem haaudire volueram, egomet dicam, quid uterque cogitet. nam et tu, mulier, optumum virum vis habere et tu, Xenophon, rfeceritis, ut neque uir melior neque femina lectior in terris sit, profecto semper id quod optimum putabitis esse multo maxime requiretis, ut et tu maritus sis quam optimae et haec quam optimo uiro nupta si
Abbreviated transcription (Latin):
obe̾et scribe uolebãt.& si scripi̾ssent cũ eec ĩtellec tũ
repudiatũ iri legẽ intelligebãt. Nemo eiuĩ leges
legum causa saluas esse uult. sed .r.p. Qđ ex legibꝰ
ges seruari oportet. Ad eã causã sqͥpta oĩa int̾p̃tra¬
atq utilitate inc̾pretem᷑. Nã ut ex medicina niħ op¬
te litteras legis pscrutari. E legẽ ut equũ est ex
utilitate .i. p̾. cõsid̾ate. Quid enĩ magis utile fuit
thebanis. ꝗͣ lacedemonios oppͥmi. Quid mag̃ epa¬
minondã thebanoꝵ ĩpatorẽ. ꝗͣ uictorie thebano¬
rũ cõsulere decuit: Quid hunc tanta thebanoꝵ
antiqͥus ħre cõuenit. Scripto uidelicet legis omi¬
sso: scriptoris sencẽtiã. cõsidare debeat. At hoc
qͥđ sacis cõsid̾atũ est nullã ẽẽ legẽ. nisi.i.p. salu

Expanded text:
re volebant, et, si scripsissent, cum esset intellec- tum, repudiatum iri legem intellegebant. nemo enim leges legum causa salvas esse vult, sed rei publicae, quod ges servari oportet, ad eam causam scripta omnia interpretaatque utilitate interpretemur. nam ut ex medicina nihil opte litteras legis perscrutari et legem, ut aequum est, ex utilitate rei publicae considerate. quid magis utile fuit Thebanis quam Lacedaemonios opprimi? cui magis Epaminon- dam, Thebanorum imperatorem, quam victoriae The- banorum consulere decuit? quid hunc tanta Thebano- antiquius habere convenit? scripto videlicet legis omisso scriptoris sententiam considerare debebat. at hoc quidem satis consideratum est, nullam esse legem nisi rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. atq id afcris qͦ hõibus. E barbaris gentibus.
ꝙ immanibꝰ bestiis esse remotũ. Hec erunt qͣ in
parentes. lib̾os. cõuges. cõsanguineos. supplices. cr¬
udelit̾ facta dicent᷑. Et de inceps si q̃ proferent᷑
ĩ maiores natu. in hospites. inuicinos. in anucos. ĩ
eos quibus cũ uitã egeris. in eos apd̃ quos educatꝰ
sis. in eos aquibus eruditus. in mortuos. ĩ miseros.
E ĩ misericordia dignos. ĩ hõies claros. nobiles.
ꝙ honore usos. in eos qͥ neq ledere alt̾m. uec se
deffende potuerũt. ut in pueros. senes. mulieres:
qͥbus ex oĩbus acrit̾ excitata indignacio: sũmũ
iñ eũ qui uiolarit horũ aliqͥd: odiũ ꝯmoui potit
Nonus locus ẽ. porquẽ cũ aliis que constãt ẽc pec¬

Expanded text:
tur; atque id a feris quoque hominibus et a bar- baris gentibus tur; atque id a feris quoque hominibus et a bar- baris gentibus et inmanibus bestiis esse remotum. haec erunt, quae in parentes, liberos, coniuges, consangui- neos, supplices crudeliter facta dicentur, et deinceps si qua proferantur in maiores natu, in hospites, in vicinos, in amicos, in eos, quibuscum vitam egeris, in eos, apud quos educatus sis, in eos, ab quibus eruditus, in mortuos, in miseros et misericordia dignos, in ho- mines claros, nobiles et honore usos, in eos, qui neque laedere alium nec se defendere potuerunt, ut in pueros, senes, mulieres; quibus ex omnibus acriter excitata in- dignatio summum in eum, qui violarit horum aliquid, odium commovere poterit. nonus locus est, per quem cum aliis peccatis,
Abbreviated transcription (Latin):
faciant. et simł ostendimꝰ huic si cõcessum sitx
młtos emulos eiusdẽ audacie futuros. ex qͦ qͥd
mali sit euetiturũ demõstrabimꝰ. Quartus
locus ẽ ꝑquẽ demõstramꝰ młtos alacres expecta¬
re quid statuatur. ubi ex eo qđ uni cõcessum
sit. sibi qͦ tali de re qͥd liceat ĩcellige possint.
Qͥntus locus ẽ. perquẽ ostendimꝰ cet̾as res per¬
peram cõstituas. incellecta u̾itate cõmutatas co¬
rrigi posse. hanc ee̾ rem q̃ si sit semel iudicata.
neq alio cõmutari iudicio. neq potestati corri¬
gi possit. Sextus locus ẽ. per quẽ cõsulto. ẜ de
industria factum ẽẽ demõstratur. E illud adiũ¬
gitur. uolũcario maleficio ueniã dari nõ oport̾e̾.
lous ẽ. perquẽ indignam̃. qđ tetrũ. crudele. ne¬
nũ opulentã. Que res alegibus & ab equali ui¬
re remotissima sic. Oc tauus locus ẽ. ꝑ quem
demõstramꝰ nõ uulgare: neq facitatũ ẽe. nec ab
audacissimis qͥdẽ hõibus id maleficiũ de quo agi¬

Expanded text:
i idem ceteri faciant; et simul ostendimus, huic si concessum sit, multos aemulos eiusdem audaciae futuros; ex quo, quid mali sit eventurum, demonstrabimus. quartus locus est, per quem demonstramus multos alacres exspectare, quid statuatur, ut ex eo, quod uni concessum sit, sibi quo- que tali de re quid liceat, intellegere possint. quintus locus est, per quem ostendimus ceteras res perperam constitutas intellecta veritate commutatas corrigi posse; hanc esse rem, quae si sit semel iudicata, ne- que alio commutari iudicio neque ulla potestate cor- rigi possit. sextus locus est, per quem consulto et de industria factum demonstratur et illud adiungitur, vo- luntario maleficio veniam dari non oportere, lo- cus est, per quem indignamur, quod taetrum, crudele, nenum opulentiam; quae res ab legibus et ab aequabili iure remotissima sit. octavus locus est, per quem de- monstramus non vulgare neque factitatum esse ne ab audacissimis quidem hominibus id maleficium, de quo aga
Abbreviated transcription (Latin):
torũ misericordiã captãs. In hac pͥmũ aĩm audi¬
toris mitẽ. ꝙ. isericordẽ cõsic̾e oportet. qͦ faciliꝰ
cõquestione cõmou̾i posset. Id locis ꝯmunibꝰ efficere
oportebit. per quos fortune uis in ões. S hoĩm ĩ firm¬
De iũ pͥmꝰ locus ẽ. miscđie: per quẽ qͥbꝰ in bonis fuer
unũ qđq deploratur ĩ cõmodũ: ut in morte filii. pu¬
oricie delectacio. amor. spes. solaciũ. educacio .E. si
qͣ sili in gñe quolibet de incõmodo ꝑ ꝯqͣstionẽ dici
potuerunt. Quartus. p quẽ res curpes ꝙ̃. hũiles
E illibales proferent᷑. E indigne etate. gen̾e. fortũa.
pristino honore. bñficiis q̃ passi. ꝓ pessuriue. sine.

Expanded text:
torum misericordiam cap- tans. in hac primum animum auditorum misericordiam cap- tans. in hac primum animum auditoris mitem et misericordem conficere oportet, quo facilius conque- stione commoveri possit. id locis communibus efficere oportebit, per quos fortunae vis in omnes et hominum infirmdeinde primus locus est misericordiae, per quem, quibus in bonis fueriunum quodque deploratur incom- modum, ut in morte filii pueritiae delectatio, amor, spes, solatium, educatio et, si qua simili in genere quo- libet de incommodo per conquestionem dici poterunt. quartus, per quem res turpes et humiles et inliberales proferentur et indigna aetate, genere, fortuna pristina, h
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ est. perinde illi uideat᷑ indignũ. ac si ip̃x int̾¬
fuerit: ac p̾sens uidit. Undecimꝰ locus ẽ. ꝑ queni
ostendimꝰ ab eo factũ. aqͦ minime̾ oportuerit. & a
qͦ si alius fac̾ei. ꝓhiberi cõueniret. Duodeamꝰ locꝰ
est. per quẽ indignauĩ. qđ nob̾ ħ pͥmis acciderit.
neq alicui nũꝗͣ usu uenerit. Tercius decimꝰ locꝰ
ẽ. si cũ iiiuria cõtumelia iuncta demõstrat᷑. per
quẽ locũ in supbiã & arroganciã hodiũ incitatur.
Quartus decimꝰ loꝰ est. per quẽ petimꝰ ab his. qui
audiũt: ut ad suas res. nr̃as inuirias referãt. si ad
pucros ꝓtinebit. de lib̾is suis cogitẽt. Si ad młieres.
de uxoribꝰ. si ad senes de patͥbus. aut parentibꝰ.
Quintꝰ decimꝰ locus ẽ. per quẽ dicimꝰ inimicis qͦ & ho¬
stibus ea q̃ nob̾ accidint iudigna uidi sołe. et in¬
dignacio quid̃ his fere de locis gͣiussime sũmet᷑.
Onquestionis aut̃ huiꝰmodi de rebꝰ partes
petere oporcebit. Conquestio ẽ or̃o audi¬

Expanded text:
ac si ipse interfuerit ac praesens viderit. undecimus locus est, per quem ostendimus ab eo factum, a quo minime oportuerit, et a quo, si alius faceret, prohiberi con- venerit. duodecimus locus est, per quem indignamur, quod nobis hoc primis acciderit neque alicui umquam usu venerit. tertius decimus locus est, si cum iniuria contumelia iuncta demonstratur, per quem locum in superbiam et arrogantiam odium concitatur. quartus decimus locus est, per quem petimus ab iis, qui audiunt, ut ad suas res nostras iniurias referant; si ad pueros pertinebit, de liberis suis cogitent; si ad mulieres, de uxoribus; si ad senes, de patribus aut parentibus. quintus decimus locus est, per quem dicimus inimicis quoque et hostibus ea, quae nobis acciderint, indigna videri solere. Et indignatio quidem his fere de locis gravissime sumetur. conquestionis autem huiusmodi de rebus partes petere oportebit. Conquestio est oratio audi
Abbreviated transcription (Latin):
ssime trãseatur ui memoria nõ or̃o renouata
uideatur. Indignacio ẽ or̃o ꝑ quã ꝯficitur ut
inaliquẽ hoĩem magnũ hodiũ. aut uirẽ grauis
offensio cõcitet᷑. In hoc gn̾e illud primũ ĩcelligi
uolumꝰ. posse õibus ex locis his: quos ĩ cõfirmacio

Expanded text:
ssime transeatur, ut me- moria, non oratio renovata videatur. Indignatio est oratio, per quam conficitur, ut in aliquem hominem magnum odium aut in rem gravis offensio concitetur. in hoc genere illud primum in- tellegi volumus, posse omnibus ex locis iis, quos in confirmandi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd cõmodi ad se puenturũ. Adu̾sum ẽ. qđ
ip̃i cause aliqͣ ex parte officit. Ut si qͥs hostiũ ui.
& copias. E felicitatẽ augeat. cũ ad puguãdũ mili¬
ces adhortetur. Si nõ ad id qđ iusticutũ aꝯmoda¬
bicur. aliꝗͣ pars argum̃taciõis horũ aliquo ĩuicio
Aut si cũ totũ debebit ostende. de parce aliꝗͣ lo
quat᷑ hoc mͦ. Mulierũ gñs auarũ ẽ. Nã euriphi¬
le auro uiri uitã uendidit. Aut si nõ id qđ accu¬
sabitur: deffendet. Ut si quis cũ ambitus accusabit᷑¬
in anu se fortẽ ẽe deffendit. Ut amphion apud
curipedẽ. Itẽ apđ pacuuiũ: qui uitupata inusica
sapĩam laudat. Aut res ex hõis uicio uitup¬
abitur. ut siqͥs doc trinã ex alicuiꝰ docti uicio
rep̃hendat. Aut siquis cũ aliquẽ uolet lau¬
dare. de felicitate eiꝰ. nõ de uirtute dicat: aut
si res cũ re ita copabitur: ut alt̾am seu nõ pucet
laudare: nͥ alterã uituperet. Aut si alterũ¬

Expanded text:
aliquid commodi ad se perventurum. adversarium est, quod aliquid commodi ad se perventurum. adversarium est, quod ipsi causae aliqua ex parte officit, ut si quis hostium vim et copias et felicitatem augeat, cum ad pugnandum milites adhortetur. Si non ad id, quod instituitur, accommodabitur ali- qua pars argumentationis, horum aliquo in vitio ostendere, de parte aliqua lo- quatur, hoc modo: Mulierum genus avarum est; nam Eriphyla auro viri vitam vendidit; aut si non id, quod accusabitur, defendet, ut, si qui, cum ambitus accusa- bitur, manu se fortem esse defendet; aut ut Amphion apud Euripidem, item apud Pacuvium, qui vituperata musica sapientiam laudat; aut si res ex hominis vitio vituperabitur, ut, si qui doctrinam ex alicuius docti vitiis reprehendat; aut si qui, cum aliquem dare, de felicitate eius, non de virtute dicat; aut si rem cum re ita comparabit, ut alteram se non putet laudare, nisi alteram vituperaverit; aut si, cu
Abbreviated transcription (Latin):
quis cũ ulixẽ accuset: in hoc maxĩe ꝯmoret᷑ ĩdi¬
gnũ e̾e̾ ab hoc ignauissimo uirũ fortissimũ aiacẽ
uecatũ. Turpe est. qđ aut eo loco in qͦ dicut̃: aui
eo homine qͥ dicit aut eo ip̃e qͥ dicit̃: aut his qui
audiũt. aut ea re de qua agit᷑ indignũ ꝓpt̾ ĩho¬
uestani rem uidetur. Offensum est. qđ eorum
qͥ audiũt. uoluntatẽ ledit. Ut si qͥs apd̃ eqͥtes .r.
cupidus iudicãdi. scipionis legẽ argeariã la¬
udec. Contrariũ ẽ. qđ cõtra ea dicit᷑. q̃ hii qͥ au¬
diunt fecerũt. Ut si quis apd alexandrũ mace¬
donẽ. Uł contra aliquẽ u rb expugnatorẽ dicei.
niħ c̃e crudeliꝰ. ꝗͣ urbes diruere: cũ ip̃e alexauder
thebas diruisset. Incõstans ẽ. qđ ab eođ de eadẽ
re diuerse dicitur. Ut si qͥs cũ dixerit. qui uirtutẽ
habeat eũ nulliꝰ rei ad bũ iuiuẽdũ indig̾e neget.
postea sine bona ualitudine posse bũ uiuere. aut¬
dicat se amico ad ẽẽ ꝓpt̾ bũiuolenciã sperare tũ

Expanded text:
oc maxime commoretur: indignum esse ab homine ignavissimo virum fortissimum Aiacem ne- catum. turpe est, quod aut eo loco, in quo dicitur, aut eo homine, qui dicit, aut eo tempore, quo dicitur, aut iis, qui audiunt, aut ea re, qua de agitur, indignum propter inhonestam rem videtur. offensum est, quod eorum, qui audiunt, voluntatem laedit: ut, si quis apud equites Romanos cupidos iudicandi Caepionis legem iudiciariam laudet. contrarium est, quod contra dicitur atque ii, qui audiunt, fecerunt: ut si quis apud Alexandrum Macedonem dicens contra aliquem urbis expugnatorem diceret nihil esse crudelius quam urbes diruere, cum ipse Alexander Thebas diruisset. in- constans est, quod ab eodem de eadem re diverse dicitur: ut, si qui, cum dixerit, qui virtutem habeat, eum nullius rei ad bene vivendum indigere, neget postea sine bona valetudine posse bene vivi: aut, se amico adesse propter benivolentiam, sperare autem
Abbreviated transcription (Latin):
stigabo ꝓ cõuierita noxa. aut eadẽ hoc modo.¬
Maximũ malũ est auaricia. młtos enĩ ĩ cõmo¬
dis affecit.: petiuue cupiditas. Aut parum
ydonea. hoc modo. Maximũ bonũ est. auaricia.
Hurime enĩ delec taciones st̃ in amicicia.Au¬
artus modus erat rep̃henciõis ꝑ quã cõtra fir¬
mã argum̃tacõem. eqͣ firma. aut firnuor pone
batur. hix gñs indelibationibꝰ uersabit᷑ maxĩe.

Expanded text:
stigabo pro commerita noxia; aut eadem, hoc modo: malum est avaritia; multos enim magnis incommodis affecit pecuniae cupiditas; aut parum idonea, hoc modo: maximum bonum est amicitia; plurimae enim delectationes sunt in amicitia. Quartus modus erat reprehensionis, per quem contra firmam argumentationem aeque firma aut firmior po- nitur. hoc genus in deli