comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tauerat: & destaieno lium fecerat. feruido quodam & pe¬
tulanti & furioso genere dicendi: quod quia multis gratũ
erat & ꝓbabatur: ascendiss& ad honores: nisi in facinoe
manifesto depraehensus: poenas legibus & iudicio dedisset:
Fodem tempore .C.li. caepasi fratres fuerunt: qui multa oꝑa
ignoti homines & repenuni quaestores caeleriter facti sũt.
opidano quodam & in condito gnẽ dicenci. Addamus huc
& nequem uocalem praeterisse uideamur c. cons. conium
calidianum qui nullo acumine: cam tamen uerboꝵ copiã
si quam habebat. praebebat paulo cum multa concursatiõe
magnoq clamore: qđ iedem faciebat. Qarrius qui fuit
Mcrassi quasi secundaꝵ. Is omnibus exemplo deb& esse
¶ qͣtum ĩ hac urbe polleat multoꝵ obedire tempori. multoꝵq
uel honori uel piculo seruire. his enim rebus imsimoloco na¬
tus & honores & pecuniam & granam consequitus & in

Expanded text:
taverat et de Staieno Aelium fecerat, fervido quodam et petaverat et de Staieno Aelium fecerat, fervido quodam et petulanti et furioso genere dicendi; quod quia multis gratum erat et probabatur, ascendisset ad honores, nisi in facinore manifesto deprehensus poenas legibus et iudicio dedisset. eodem tempore C. L. Caepasii fratres fuerunt, qui multa opera, ignoti homines et repentini, quae— stores celeriter facti sunt, oppidano quodam et incondito genere dicendi. Addamus huc etiam, ne quem vocalem praeterisse videamur, C. Cosconium Calidianum, qui nullo acumine eam tamen verborum copiam, si quam habebat, praebebat populo cum multa concursatione magnoque clamore. Quod idem faciebat Q. Arrius, qui fuit M. Crassi quasi secundarum. Is omnibus exemplo debet esse quantum in hac urbe polleat multorum oboedire tempori multorumque vel honori vel periculo servire. His enim rebus infimo loco natus et honores et pecuniam et gratiam consecutus etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
antẽ aqualis. E pompeius uir ad omnia sum̃a natus
maiorem dicendi głiam habuiss&: nisi eum maioris
głiae capiditas ad bellicas laudes abstraxiss&. erat oratio¬
ne sans amplus. rem prudenter iidebat. actio uoͣ eius
habebat & ĩuoce magnum splendorem & ĩ motu sũmã
dignitatem. Noster iter aequalis . D. sillanus iuictricus
tuus. studii ille quidem bab̾uit nõ multum: sed acumi¬
nis & orauionis satis. &pompeuis. a. f. qui bithinicus di¬
ctus est biennio ꝗͣ nos fortasse maior sum̃o stadio dicẽ¬
di: multaq doctrina: in credibili labore atq industria:
qđ scire possum: Fuit enim mecum & cum. M.pisone
cum amicitia tum studuis exercitationibusq cõtunctus.
Huius actio non sans comendabat orationem. In hac enim sa¬
tis erat copiae. in illa autem leporis paꝵ. Erat euis aequalis
r& adolescens est mortuus. is tamen ad dicendum ueniebat
magis audacter ꝗͣ parate. Et .C. staienus qui se ipse adop¬

Expanded text:
autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas laudes abstraxisset. Erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem. Noster item aequalis D. Silanus vitricus tuus studi ille quidem habuit non multum sed acuminis et orationis satis. Q. Pompeius A. F., qui Bithynicus dictus est, biennio quam nos fortasse maior, summo studio discendi multaque doctrina, incredibili labore atque industria; quod scire possum: fuit enim mecum et cum M. Pisone cum amicitia tum studiis exercitationibusque coniunctus. Huius actio non satis commendabat orationem; in hac enim satis erat copiae, in illa autem leporis parum. Erat eius aequalias diceret, adulescens est mortuus—is tamen ad dicendum veniebat magis audacter quam parate—; et C. Staienus, qui se ipse adop
Abbreviated transcription (Latin):
dum diligenussimus. huius si uita si mores: si uultus: de¬
niꝙ non omnem comendatonem ingenii euerter&: ma¬
ius nom en in patronis fuiss&. non erat abundans: non ĩ¬
ops: tamen ualde nitens: non plane horrida orano. uox
gestus: & omnis actio sinelepore. At in ĩueniendis compo¬
nendisq rebus mira accurano: ut non facile ĩ nullo dili¬
gentiorem maioremq cognouerim: sed eam ut ntius uteaͬ¬
toriam ꝗͣ oratoriam diceres. hic si &̃ in publicis causis ꝓ¬
babatur : tamen ĩ priuats illustriorem optinebat. Locum.
C. deinde piso statarius & sermonis plenus orator minime
ille quidem tardus in ex cogitando: uerũ tamen uultu
& simulatione multo &̃ acunor ꝗͣ erat uidebatur. Nã
eius aequalem. Mgabrionem bene institutum aut sce-¬
uolae diligentia socors ipsius natura negligensq tarda¬
uerat. Enam L.torquauis elegans in dicendo. ⁊̃ existimã¬
do admodum prudens toto gene᷑ purbanus. Meus

Expanded text:
dum diligentissimus. Huius si vita, si mores, si vultus dedum diligentissimus. Huius si vita, si mores, si vultus denique non omnem commendationem ingeni everteret, maius nomen in patronis fuisset. Non erat abundans, non inops tamen; non valde nitens, non plane horrida oratio; vox gestus et omnis actio sine lepore; at in inveniendis componendisque rebus mira accuratio, ut non facile in ullo diligentiorem maioremque cognoverim, sed eam ut citius veteratoriam quam oratoriam diceres. Hic etsi etiam in publicis causis probabatur, tamen in privatis inlustriorem obtinebat locum. C. deinde Piso statarius et sermonis plenus orator, minime ille quidem tardus in excogitando, verum tamen vultu et simulatione multo etiam acutior quam erat videbatur. Nam eius aequalem M'. Glabrionem bene institutum avi Scaevolae diligentia socors ipsius natura neglegensque tardaverat. Etiam L. Torquatus elegans in dicendo, in existimando admodum prudens, toto genere perurbanus. Meus
Abbreviated transcription (Latin):
ac stultiuas quae deuorandae nobis sunt non ferebat.
iracundusq respuebat siue morose ut putabatur si¬
ue ingenio liberoq stastidio. Is cum faus floruiss& ado¬
lescens minor haberi est coeptus postea. deinde ex uir¬
ginum iudicio magnam laudem est adeptus: & ex eo
tempore quasi reuocatus incursum tenuit locum tandiu
ꝗͣ ferre potuit laborem. Postea ꝗͣtum detraxit ex studio
tantum amisit ex głia. P. murena medioeri ĩgenio sed
magno studio reꝵ ueteraꝵ literaꝵ & studiosus & non
imperitus: multae industriae & magni laboris fuit.C.
censorinus graecis literis sans doctus: quod ꝓposuerat
explicans ex pedite: nõ in uenustus actor: sed iners &
inimicus fori. L. turius paruo ingenio: sed multo labo¬
re: quo quomodo poterat saepe dicebat. Itaꝙ & pau¬
ce sententiae centuriae ad consulatum defuerũt. Can
cer auctoritate semper eguit: sed fuit patronus ꝓpe mo¬

Expanded text:
ac stultitias, quae devorandae nobis sunt, non ferebat ac stultitias, quae devorandae nobis sunt, non ferebat iracundiusque respuebat sive morose, ut putabatur, sive ingenuo liberoque fastidio. Is cum satis floruisset adulescens, minor haberi est coeptus postea. Deinde ex virginum iudicio magnam laudem est adeptus et ex eo tempore quasi revocatus in cursum tenuit locum tam diu quam ferre potuit laborem; postea quantum detraxit ex studio tantum amisit ex gloria. P. Murena mediocri ingenio, sed magno studio rerum veterum, litterarum et studiosus et non imperitus, multae industriae et magni laboris fuit. C. Censorinus Graecis litteris satis doctus, quod proposuerat explicans expedite, non invenustus actor, sed iners et inimicus fori. L. Turius parvo ingenio sed multo labore, quoquo modo poterat, saepe dicebat; itaque ei paucae centuriae ad consulatum defuerunt. C. Macer auctoritate semper eguit, sed fuit patronus propemo
Abbreviated transcription (Latin):
batq in agendo. ut ca quae deerant. non desideraren tur
Ita tanꝗͣ curio copia nõ nulla uerboꝵ nullo alio bono tenuito¬
ratoꝵ locum: sic lentulus caeteraꝵ uirtutum dicendi medio¬
critatem actione occultauit: in qua excellens fuit: neq mł¬
to secus. P. lentuluis cuius & excogitandi & loquendi tardita¬
tem tegebat formae dignitas. corporis motus plenus & ar-¬
tis & uenustatis: uocis & suanitas & magnitudo: sic ĩ hoc
nihil prreter actionem fuit: caętera & minora ꝗͣ in suꝑiore.
M.piso quicquid habuit ex disciplina maximeq ex om̃i¬
bus qui ante fuerunt graecis doctrinis eruditus habuit
a natura. genus quoddam acuminis: quod &̃ arte limaue¬
rat. qđ erat in repraehendis uerbis uersiitus & solers:
sed scẽpe stomachosum: nõnunꝗͣ frigidum interdum etã
facctum. Is laborem quasi cur̃sum forensem diutius nõ
tulit: qđ & corpore erat infirmo: & hominum ineptias

Expanded text:
bat in agendo, ut ea quae deerant non desiderarentur. bat in agendo, ut ea quae deerant non desiderarentur. Ita, tamquam Curio copia non nulla verborum, nullo alio bono, tenuit oratorum locum: sic Lentulus ceterarum virtutum dicendi mediocritatem actione occultavit, in qua excellens fuit. Nec multo secus P. Lentulus, cuius et excogitandi et loquendi tarditatem tegebat formae dignitas, corporis motus plenus et artis et venustatis, vocis et suavitas et magnitudo. Sic in hoc nihil praeter actionem fuit, cetera etiam minora quam in superiore. M. Piso quidquid habuit, habuit ex disciplina maximeque ex omnibus, qui ante fuerunt, Graecis doctrinis eruditus fuit. Habuit a natura genus quoddam acuminis, quod etiam arte limaverat, quod erat in reprehendendis verbis versutum et sollers, sed saepe stomachosum, non numquam frigidum, interdum etiam facetum. Is laborem quasi cursum forensem diutius non tulit, quod et corpore erat infirmo et hominum ineptias
Abbreviated transcription (Latin):
igitur mediocriter a doctrina instructus angustius & a
natura. labore & industria: & quod adhibebat ad obtinẽ¬
das causas: curam &̃ & granam ĩ principibus patronis ali¬
quot annos fuit. In huius oratione sermo latinus erat. uer¬
ba non abiecta: res composite diligenter. nullus flos tam̃
neq sumen ullum animi. magna uocis parua. contentio.
omnia fere ut simiłr atq uno modo dicerentur. Nam huiꝰ
aequalis & inimicus .C fimbria: non ita diu iactare se po¬
tuit : qui omĩa magna uoce dicens: uerboꝵ sane bonoꝵ cu¬
su quodam ĩcitato ita furebat tamen: ut mirarere tam ali¬
as resagere populum. ut ess& sane inter disertos locus.
EN. autem lentulus multo maiorem opinionem dicendi ac¬
none faciebat: ꝗͣ quanta. in eo facultas erat. qui cum es&
uerbis & si fallebat in eo ipso sic interuallis exclamatio¬
nibus. uoce suaui & canora admirando irridebat. cale¬

Expanded text:
igitur mediocriter a doctrina instructus, angustius etiam a igitur mediocriter a doctrina instructus, angustius etiam a natura, labore et industria et quod adhibebat ad obtinendas causas curam etiam et gratiam, in principibus patronis aliquot annos fuit. In huius oratione sermo Latinus erat, verba non abiecta, res compositae diligenter, nullus flos tamen neque lumen ullum, animi magna, vocis parva contentio, omnia fere ut similiter atque uno modo dicerentur. Nam huius aequalis et inimicus C. Fimbria non ita diu iactare se potuit; qui omnia magna voce dicens verborum sane bonorum cursu quodam incitato ita furebat tamen, ut mirarere tam alias res agere populum, ut esset insano inter disertos locos. Cn. autem Lentulus multo maiorem opinionem dicendi actione faciebat quam quanta in eo facultas erat; qui cum esseverbis, etsi fallebat in eo ipso: sic intervallis, exclamationibus, voce suavi et canora, †admirando† inridebat, cale
Abbreviated transcription (Latin):
poteritis: Nos quidem inquit facillime: sed tamen te ãbi¬
tror malle ipsum tacere ꝗͣ ta citurnitatem nostram experiri:
Tum ego uere tibi inꝗͣ brute dicam. nõ me existimaui ⁊̃ hoc
sermone usq ad hanc aetatem esse uentuꝵ. sed ita traxit
ordo etatum orationem. utiam ad minoris etiam puene¬
rim: In terpone igitur inquit̃ si quos uidetur. deinde rede¬
amus ad te & ad hortensium: Imo uõ inꝗͣ ad hortensium.
De me alii dicent. siqui uolent: Minime uoͣ inquit. Nam
& si me facile omni tuo sermone tenuisti: tamen is mibi
longior uidetur qđ ꝓpero audire dete. nec uotam de uir¬
tutibus dicendi tiis: quae cum omnibus tum certe mibi notis¬
sime sunt. ꝗͣ qđ gradus tuos & quasi ꝓcessus dicendi studio
cognosce̾: E eretur inꝗͣ tibi mos. qm̃ me non ingenii p̃dica¬
torem esse iis sed laboris mei: ueꝵ interponam ut placet
alios: & aMcrasso qui fuit aqualis hortensii exordiar. Is

Expanded text:
poteritis? Nos quidem, inquit, facillime; sed tamen te arbipoteritis? Nos quidem, inquit, facillime; sed tamen te arbitror malle ipsum tacere quam taciturnitatem nostram experiri. tum ego: Vere tibi, inquam, Brute, dicam. Non me existimavi in hoc sermone usque ad hanc aetatem esse venturum; sed ita traxit ordo aetatum orationem ut iam ad minores etiam pervenerim. Interpone igitur, inquit, si quos videtur; deinde redeamus ad te et ad Hortensium. Immo vero, inquam, ad Hortensium; de me alii dicent, si qui volent. Minime vero, inquit. Nam etsi me facile omni tuo sermone tenuisti, tamen is mihi longior videtur, quod propero audire de te; nec vero tam de virtutibus dicendi tuis, quae cum omnibus tum certe mihi notissimae sunt, quam quod gradus tuos et quasi processus dicendi studeo cognoscere. geretur, inquam, tibi mos, quoniam me non ingeni praedicatorem esse vis sed laboris mei. Verum interponam, ut placet, alios et a M. Crasso, qui fuit aequalis Hortensi, exordiar. is
Abbreviated transcription (Latin):
dicente in illa causa adolescens cum ess& prin̾ceps fuit. & ĩ eo¬
rum quos ĩ sulpicu aetate posu numeꝵ facile ꝑuenerat. &¬
suram longe praestitit. & me adolescentem nactus octo annis
minorem ꝗͣ erat ipse multos annos instudio eiusdem laudis
exercuit. & tecum simul. ficut ego ꝓ multis sic ille ꝓ ap¬
pio claudio dixit paulo ante mortem. Uides igitur ut ad te
oratorem brute ꝑuenerimus. tam multis inter nostrum tu¬
ũq ininũ dicendi interpositis oratoribus: ex quibus qm̃ in
hoc sermone nostro statui neminem eoꝵ qui uiuerent nomi¬
nare: ne uos curiosius eligeretis ex me quid de quoꝙ udi¬
carem. Fos qui iam sunt mortui nominabo: Tum brutus nõ
est inquit ista causa quam dicis. quam obrem de us qui ui¬
uunt nihil uelis dice᷑: Quaenam igitur inꝗͣ est: Uereri
te inquit arbitror. ne ꝑ nos hic sermo tuus eman&. & u
tibi succenseant quos preterieris: Quid uos inꝗͣ tacere nõ

Expanded text:
dicente in illa causa, adulescens cum esset, princeps fuit et in eodicente in illa causa, adulescens cum esset, princeps fuit et in eorum, quos in Sulpici aetate posui, numerum facile pervenerat et Suram longe praestitit et me adulescentem nactus octo annis minorem quam erat ipse multos annos in studio eiusdem laudis exercuit et tecum simul, sicut ego pro multis, sic ille pro Appio Claudio dixit paulo ante mortem. vides igitur ut ad te oratorem, Brute, pervenerimus tam multis inter nostrum tuumque initium dicendi interpositis oratoribus; ex quibus, quoniam in hoc sermone nostro statui neminem eorum qui viverent nominare, ne vos curiosius eliceretis ex me quid de quoque iudicarem, eos qui iam sunt mortui nominabo. Tum Brutus: Non est, inquit, ista causa quam dicis, quam ob rem de eis qui vivunt nihil velis dicere. Quaenam igitur, inquam, est? Vereri te, inquit, arbitror ne per nos hic sermo tuus emanet et ei tibi suscenseant quos praeterieris. Quid? vos, inquam, tacere non
Abbreviated transcription (Latin):
Qsceuola cons: primum ĩ foro dixit: & apud hos ip¬
sos quidem cons: & cum eoꝵ qui affuerunt tum ip̃oꝵ
consulum qui omnis intelligenna anteibat indicio
discessit ꝓbatus unde uigina annos natus erat eo tẽ¬
pore: Est autem. L. paulo C. marcello consulibus mor¬
tiuis: Ex quo uidemus eum in patronoꝵ numero an
cemus. hoc autem Ioco uoluimus aetatem in di sparẽ ora¬
torum atatem include᷑. Qͣ ꝙͣ id quidem omnibus usu ue¬
nire necesse est fuit. quibus paulo longior uita contigit.
ut et tum multo maioribus natu ꝗͣ essent ipsi. & cum ali¬
quanto minoribus compararentur: ut accius usdem &¬
idibus ait se& paccuuium docuisse fabulam qua illei
suis aequalibis solum. sed & mea cum aetate & cum tua
brute & cum aliquanto superiore cõungitur. Si quidem
& crasso uiuo dicere solebat & magisiam & uigebat.
antonio & cum philippoiam sene ꝓ E. pompeu bonis

Expanded text:
Q. Scaevola consulibus primum in foro dixit et apud hos ipQ. Scaevola consulibus primum in foro dixit et apud hos ipsos quidem consules, et cum eorum qui adfuerunt, tum ipsorum consulum qui omnis intellegentia anteibant, iudicio discessit probatus. Vndeviginti annos natus erat eo tempore, est autem L. Paullo C. Marcello consulibus mortuus: ex quo videmus eum in patronorum numero anncemus; hoc autem loco voluimus aetatem eius in disparem oratorum aetatem includere. Quamquam id quidem omnibus usu venire necesse fuit, quibus paulo longior vita contigit, ut et cum multo maioribus natu quam essent ipsi et cum aliquanto minoribus compararentur. Vt Accius isdem aedilibus ait se et Pacuvium docuisse fabulam, cum ille suis aequalibus solum sed et mea cum aetate et cum tua, Brute, et cum aliquanto superiore coniungitur, si quidem et Crasso vivo dicere solebat et magis iam etiam vigebat cum Antonio et Philippo iam sene pro Cn. Pompei bonis
Abbreviated transcription (Latin):
& magis ꝓbabatur: qđ erat ab oratoribus quaedam ĩ foro
solitudo. Sulpicius occiderat. corta aberat. & curio ui¬
uebat. E reliquis patronis eius aetans nemo praeter carbo¬
nem & pom̾ ponium quoꝵ utrunq facile suꝑabat. In¬
ferioris autem aetatis erat ꝓximus. li. sisenna doctus ⁊¬
uir & studiis oprimis dedits bene laune loquens: gna¬
rus rei pub: non sine facetus: sed neq laboris multi: nec
sans uersatus in cansis. in teritusq inter duas atates bor¬
tensii & sulpicu: nec maioris consequi poterat. & mino¬
ri necesse erat concede. huius omnis facultas ex histora
ipsius ꝑspici potest: Quae cum facile omnis uincat suꝑi¬
oris: tum iudicat tamen ꝗͣtum absit ã sum̃o: qͣꝙ genͦ
hoc scriptionis non dum sit satis latinis literis illustram̃.
Namq hortensu admodum adoles centis ingenium: ut pͥ¬
die signum simul aspectum & ꝓbatum est: is. L. crasso

Expanded text:
etiam magis probabatur, quod erat ab oratoribus quaedam in foro etiam magis probabatur, quod erat ab oratoribus quaedam in foro solitudo. Sulpicius occiderat, Cotta aberat et Curio, vivebat e reliquis patronis eius aetatis nemo praeter Carbonem et Pomponium, quorum utrumque facile superabat. Inferioris autem aetatis erat proximus L. Sisenna, doctus vir et studiis optimis deditus, bene Latine loquens, gnarus rei publicae, non sine facetiis sed neque laboris multi nec satis versatus in causis; interiectusque inter duas aetates Hortensi et Sulpici nec maiorem consequi poterat et minori necesse erat cedere. Huius omnis facultas ex historia ipsius perspici potest, quae cum facile omnis vincat superiores, tum indicat tamen quantum absit a summo quamque genus hoc scriptionis nondum sit satis Latinis litteris inlustratum. Nam Q. Hortensi admodum adulescentis ingenium ut Phidiae signum simul aspectum et probatum est. Is L. Crasso
Abbreviated transcription (Latin):
ad eam de qua aliquantulum sumus loquuti reuertam᷑.
Cõiunctus igitur sulpicii aetati.ẜ. anustius fuit rabula
sane ꝓbabilis: qui multos cum tacuiss& annos neq cõ¬
temni solum: sed irrideriꝰ & solituis ess&. in tribunatu
primum contra.C. iulii illam consulauuis petitioẽm ex¬
tra. ordinariam: ueꝵ causam agens est ꝓbauis. & eo
magis qđ eandem causam cum ager& eius collega ille
ipse sulpicius: hic plura & acunora dicebat. Itaq post
tribunatum primo multae ad eum causae: dende om¬
nes maxime quaecunꝙ erant deferebantur. rem uide¬
bat acute: componebat iligenter: memoria ualebat.
uerbis non ille quidem ornatis utebatur: sed tamen
non abiectis. Expedita autem erat: & ꝑfacile cũrens
oratio: & erat eus quidem tanꝗͣ habinis non in urbanͦ.
actio paululum cum uitio uocis: tum & ineptiis claudica
L.syllae sine iure fuit & sine ulla dignitate res pub. hoc

Expanded text:
ad eam de qua aliquantum sumus locuti revertamur. ad eam de qua aliquantum sumus locuti revertamur. Coniunctus igitur Sulpici aetati P. Antistius fuit, rabula sane probabilis, qui multos cum tacuisset annos neque contemni solum sed inrideri etiam solitus esset, in tribunatu primum contra C. Iuli illam consulatus petitionem extraordinariam veram causam agens est probatus; et eo magis quod eandem causam cum ageret eius conlega ille ipse Sulpicius, hic plura et acutiora dicebat. Itaque post tribunatum primo multae ad eum causae, deinde omnes maximae quaecumque erant deferebantur. Rem videbat acute, componebat diligenter, memoria valebat; verbis non ille quidem ornatis utebatur sed tamen non abiectis; expedita autem erat et perfacile currens oratio; et erat eius quidam tamquam habitus non inurbanus; actio paulum cum vitio vocis tum etiam ineptiis claudicabL. Sullae sine iure fuit et sine ulla dignitate res publica; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tu atꝙ ipso amictu capiebat homines ꝗͣ aut dicendi co¬
pia aut mediocritate prudentiae. Longe autem post
natos homines in ꝓbissimus .C. seruilius glaucia: seđ̾ ꝑ¬
acutus & callidus cum primisq ridiculus: is ex sũmis
& fortuna & uitae sordibus ⁊̃ praetura consul factus es¬
s& : si rationem eius haberi licere iudicatum ess&: nã
& plebem tenebat: & equaestrem ordinem beneficio legis
deuinxerat. Is pnaetor codem die quo saturninus trib
pl. maio & flacco consulibus. publice est interfectus
homo similimus atheniensis hyperboli: cuius im ꝓbitatẽ
ueteres athicoꝵ comediae notauerunt. Quos sex tinus
consequutus homo loquax sane & satis acutus. sed tam
solutus & mollis in gestu: ut saltano quaedam nasceretur.
cui saltanoni ttius nomen ess&. ita cauendum est: ne
quid ĩ agendo dicendone facias cuius imita to rideat᷑.
Sed ad paulo superiorem aetatem reuecti sumus. Nunc

Expanded text:
tu atque ipso amictu capiebat homines quam aut dicendi cotu atque ipso amictu capiebat homines quam aut dicendi copia aut mediocritate prudentiae. Longe autem post natos homines improbissimus C. Servilius Glaucia, sed peracutus et callidus cum primisque ridiculus. Is ex summis et fortunae et vitae sordibus in praetura consul factus esset, si rationem eius haberi licere iudicatum esset. Nam et plebem tenebat et equestrem ordinem beneficio legis devinxerat. Is praetor eodem die quo Saturninus tribunus plebis Mario et Flacco .consulibus publice est interfectus; homo simillimus Atheniensis Hyperboli, cuius improbitatem veteres Atticorum comoediae notaverunt. quos Sex. Titius consecutus est homo loquax sane et satis acutus, sed tam solutus et mollis in gestu ut saltatio quaedam nasceretur cui saltationi Titius nomen esset. Ita cavendum est ne quid in agendo dicendove facias, cuius imitatio rideatur. sed ad paulo superiorem aetatem revecti sumus; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dum granem oratorem ita. dũtaxat cum de repub. dicer&.
.L. autem lucullum & acutum: primũq tuum brute uiris quo¬
ꝙ & publici & priuan sane peritũ. M.lucullum . M. octa¬
uium. En.filios qui tantum auctoritate dicendoq ualuit.
ut legem semproniam frumentariam populi frequentis
suffragus abrogaueit. EN octauium . M. filium M. ca¬
tonem patrem. Q &̃ catulum filium abducamus ex acie
possint collocemus eodem. Q. caepionem referrem nisi
nimis equestri ordini deditus a senatu. dissediss&. EN. cã¬
bonem. M. marium & ex eodem genere complures minime
dignos elegantis cõuentus auribus apuissimos cognoni turbu¬
lentis cognitionibis. Quo ĩgne᷑ ut ĩ his prurbem aetatum
ordinem nuper .L. Quintius fuit aprior & palicanus au¬
ribus imperitoꝵ. & qm̃ huius generis mentio facta. est se¬
ditiosoꝵ omnium post gracchos.L. apulcius satũninᷤ
eloquentissimus uisus est: magis specie tamen & mo¬

Expanded text:
culum, gravem oratorem ita dumtaxat cum de re publica diceret, culum, gravem oratorem ita dumtaxat cum de re publica diceret, L. autem Lucullum etiam acutum, patremque tuum, Brute, iuris quoque et publici et privati sane peritum, M. Lucullum, M. Octavium Cn. F., qui tantum auctoritate dicendoque valuit ut legem Semproniam frumentariam populi frequentis suffragiis abrogaverit, Cn. Octavium M. F., M. Catonem patrem, Q. etiam Catulum filium abducamus ex acie, possint, collocemus. Eodem Q. Caepionem referrem, nisi nimis equestri ordini deditus a senatu dissedisset. Cn. Carbonem M. Marium et ex eodem genere compluris minime dignos elegantis conventus auribus aptissimos cognovi turbulentis contionibus. Quo in genere, ut in his perturbem aetatum ordinem, nuper L. Quinctius fuit; aptior etiam Palicanus auribus imperitorum. Et quoniam huius generis facta mentio est, seditiosorum omnium post Gracchos L. Appuleius Saturninus eloquentissimus visus est; magis specie tamen et mo
Abbreviated transcription (Latin):
piciendas tamen censeo. Sũt ille quidem langui diores ueꝵ
tamen possunt augere & quasi alere id bonum quod ĩ illo
mediceriter fuisse concedimus quod hab& tantam uim: ut
solum sine aluis in curione speciem oratoris aliciuis effece¬
rit. Sed ad instituta redeamus. In eodem igitur nuimeoͣ e¬
usdem aetans . c. carbo fuit illius aeloquentissimi uin filus
non satis acutus orator: sed tamen orator nnmeratus est. E¬
rat ĩuerbis grauitas. & facile dicebat: & auctoritatem na¬
turalem quandam habebat acunor orato. Quarius reb
ĩueniendis: nec minus nerbis ex peditus. Foriis uo actor &
nehemens: & uerbis nec mops nec abiectus. & quem plane
oratorem dicere auderes EN. pomponius lateribus pugnans ĩ¬
citans animos: acer acerbus: criminosus. Multum ab his
aberat .L. fufius. tamen excusatione. M.aquilii diligennae
fructum coeperat. Nam. M. drusum tuum magnũ auũ¬

Expanded text:
piciendas tamen censeo. Sunt illae quidem languidiores, verum piciendas tamen censeo. Sunt illae quidem languidiores, verum tamen possunt augere et quasi alere id bonum quod in illo mediocriter fuisse concedimus: quod habet tantam vim ut solum sine aliis in Curione speciem oratoris alicuius effecerit. Sed ad instituta redeamus. In eodem igitur numero eiusdem aetatis C. Carbo fuit illius eloquentissimi viri filius. Non satis acutus orator, sed tamen orator numeratus est. Erat in verbis gravitas et facile dicebat et auctoritatem naturalem quandam habebat oratio. Acutior Q. Varius rebus inveniendis nec minus verbis expeditus; fortis vero actor et vehemens et verbis nec inops nec abiectus et quem plane oratorem dicere auderes, Cn. Pomponius lateribus pugnans, incitans animos, acer acerbus criminosus. Multum ab his aberat L. Fufius, tamen ex accusatione M'. Aquili diligentiae fructum ceperat. Nam M. Drusum tuum magnum avun
Abbreviated transcription (Latin):
praesertim: ut nelegens quidem unꝗͣ senserit. ꝗͣtum flagi¬
tu comisiss& : Quid autem in ꝗͣ brute stultius. ꝗ si ea
ui tu perare uolebat quae uituperauit: non eo tempore ĩ¬
stituere sermonem cum illaꝵ reꝵ iam tempora p̃terissẽt:
Sed ita totus errat. ut in eodem sermone dicat ĩsenatum
se caesare consule non accedere. sed id dicat ipso consule
exiens e senatu. lam qui hac parte animi quae custos est
caeteraꝵ ingenii partium sam debilis ess&: ut ne ĩ scripto
quidem meminiss& quid paulo ante posuiss&. huic mini¬
me miꝵ est ex tempore dicenti solitam effluere: mẽtem.
Itaꝙ cum ei nec officium deess& & flagrar& studio dicẽ¬
di. ꝑ paucae ad eum causae deferebantur. Orator autẽ
uiuis leius ae qualibus ꝓximus optimis numerabatur ꝓp¬
ter uerboꝵ uanitatem ut ante dixi & expeditam ac pro¬
fluentem quodamodo caeleritatem. Itaꝙ eius orationes as¬

Expanded text:
praesertim, ut ne legens quidem umquam senserit quantum flagipraesertim, ut ne legens quidem umquam senserit quantum flagiti commisisset? Quid autem, inquam, Brute, stultius quam, si ea vituperare volebat quae vituperavit, non eo tempore instituere sermonem, cum illarum rerum iam tempora praeterissent? Sed ita totus errat ut in eodem sermone dicat in senatum se Caesare consule non accedere et id dicat ipso consule exiens e senatu. Iam, qui hac parte animi, quae custos est ceterarum ingeni partium, tam debilis esset ut ne in scripto quidem meminisset quid paulo ante posuisset, huic minime mirum est ex tempore dicenti solitam effluere mentem. itaque cum ei nec officium deesset et flagraret studio dicendi, perpaucae ad eum causae deferebantur. Orator autem vivis eius aetatis aequalibus proximus optimis numerabatur propter verborum bonitatem, ut ante dixi, et expeditam ac profluentem quodam modo celeritatem. Itaque eius orationes as
Abbreviated transcription (Latin):
autem ita fuit nulla: ut aliquotiens tria cum ꝓposu¬
iss&: aut quartum adder&: aut tertium quaerer&.
qui ĩ iudicio priuato uel maximo/ cum ego ꝑ titinia
totam causam oblitis est subito. idq uenesicus & cannonib
titinae factum esse dicebat. Magna haec ĩmemoris ĩ ge¬
nii signa. sed nihil turpius: ꝗͣ qđ.& ĩscriptis obliuiscebat᷑
quid paulo ante posuiss&. ut ĩ eolibro ubi se exeuntem e
senatu & cum pansa nostro & curione filio colloquentem
facit. cum senatum cesar consul habuiss&: omĩsq ille ser¬
mo ductus est ꝑconctatione filii quid in senatu ess& ac¬
tum. ĩ quo mulus uerbis cum ĩueheretur in cesarem cuĩo.
disputatio ess& inter eos. ut est consuetudo dialogoꝵ. cũ
sermo ess& instituns senatu misso quem senatumꝰ caesar
consul habuiss& repraehendit eas quas idem caesar anno
post & deinceps reliquis annis administrauiss& ĩgallia:
Tum brutus tantam ne fuisse obliuionem inquit inscripto

Expanded text:
autem ita fuit nulla, ut aliquotiens, tria cum proposuautem ita fuit nulla, ut aliquotiens, tria cum proposuisset, aut quartum adderet aut tertium quaereret; qui in iudicio privato vel maximo, cum ego pro Titinia ret, subito totam causam oblitus est idque veneficiis et cantionibus Titiniae factum esse dicebat. Magna haec immemoris ingeni signa; sed nihil turpius quam quod etiam in scriptis obliviscebatur quid paulo ante posuisset, ut in eo libro, ubi se exeuntem e senatu et cum Pansa nostro et cum Curione filio conloquentem facit cum senatum Caesar consul habuisset omnisque ille sermo ductus est e percontatione fili quid in senatu esset actum. In quo multis verbis cum inveheretur in Caesarem Curio disputatioque esset inter eos, ut est consuetudo dialogorum, cum sermo esset institutus senatu misso, quem senatum Caesar consul habuisset, reprendit eas res quas idem Caesar anno post et deinceps reliquis annis administravisset in Gallia. Tum Brutu
Abbreviated transcription (Latin):
ex illis quinq partibus plane atq omĩno defusse. Itaq
ĩcurione hoc uerissime iudicari potest: nulla re una
magis oratorem comendari ꝗͣ uerboꝵ splendore & copia:
Nam tardus ĩ cogitando: tum ĩ struendo dissipatus fuit.
R eliqua duo sunt agere & meminisse: in utroq cachin¬
nos irridentium cõmouebat. motus erat is quem &.C.
iulius in perpetuum notauit: cum ex eo ĩ utranq par¬
tem toto corpore uaccillantem quaesiuit. Quis loquae¬
tur e luntre: &. EN.sicinius homo impurus: sed ad¬
modum ridiculus: neq aliud in eo oratori simile quicq.¬
s cum tr .pl. curionem & octauium consules ꝓduxissee
curioq multa dixiss&: sedente E. &tauio collega
qui deuinctus erat fascis & mulus medicamentis ꝓpter
dolorem artuum delibutus: nunqͦ inquit octaui col¬
legae tuo gratiam referes: qui nisi se suo more iacta¬
uiss&. hodie te istic muscae comeissent. Memoria ɨ¬

Expanded text:
ex illis quinque partibus plane atque omnino defuisse. itaque ex illis quinque partibus plane atque omnino defuisse. itaque in Curione hoc verissime iudicari potest, nulla re una magis oratorem commendari quam verborum splendore et copia. Nam cum tardus in cogitando tum in struendo dissipatus fuit. Reliqua duo sunt, agere et meminisse: in utroque cachinnos inridentium commovebat. Motus erat is, quem et C. Iulius in perpetuum notavit, cum ex eo in utramque partem toto corpore vacillante quaesivit quis loqueretur e luntre, et Cn. Sicinius homo impurus, sed admodum ridiculus,—neque aliud in eo oratoris simile quicq Curionem et Octavium consules produxisset Curioque multa dixisset sedente Cn. Octavio conlega, qui devinctus erat fasciis et multis medicamentis propter dolorem artuum delibutus, 'numquam,' inquit,' Octavi, conlegae tuo gratiam referes: qui nisi se suo more iactavisset, hodie te istic muscae comedissent.' Memoria
Abbreviated transcription (Latin):
gene honestaꝵ artium tam ĩdoctum: tam rudem. nł¬
lum ille poetam nouerat: nullum legerat oratorem.
nullam memoriam antiquitatis collegerat: non publi¬
cum ius non priuatum & ciuile cognouerat. Q ꝗͣ hic
quidem fuit & ĩ aliis & magnis quidem oratoribus.
quos paꝵ instructos artibus uidimus: ut sulpicium
ut antonium. sed ei tamen unum illud habebant di¬
cendi opus claboratum:. idq cum constar& ex quinq¬
notissimis partibus nemo in aliqua parte caꝵ omnino
nihil poterat : In quancunq enim una plane claude¬
r&. orator esse non poss&. Sed tamen alius in alia ex¬
cellebat: magis reperiebat quid dici opus ess& & quo
modo praeparare & quo locolocari: memoriaq ea cõprae¬
hendebat antonius: excellebat autem actione: erantq
ei quaedam ex his paria cum crasso quaedam &̃ superͣ¬
ora. At crassi magis nitebat oratio: nec uo sulpicio: neq
cottae dice̾ possumus: neq cuiꝗͣ bono oratori rem ullam

Expanded text:
genere honestarum artium tam indoctum, tam rudem. nulgenere honestarum artium tam indoctum, tam rudem. nullum ille poetam noverat, nullum legerat oratorem, nullam memoriam antiquitatis conlegerat; non publicum ius, non privatum et civile cognoverat. Quamquam hoc quidem fuit etiam in aliis et magnis quidem oratoribus, quos parum his instructos artibus vidimus, ut Sulpicium, ut Antonium. Sed ei tamen unum illud habebant dicendi opus elaboratum; idque cum constaret ex quinqnotissimis partibus, nemo in aliqua parte earum omnino nihil poterat: in quacumque enim una plane clauderet, orator esse non posset; sed tamen alius in alia excellebat magis. Reperiebat quid dici opus esset et quo modo praeparari et quo loco locari, memoriaque ea comprendebat Antonius, excellebat autem actione; erantque ei quaedam ex his paria cum Crasso, quaedam etiam superiora; at Crassi magis nitebat oratio. Nec vero Sulpicio neque Cottae dicere possumus neque cuiquam bono oratori rem ullam
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. Et uo bic scipio collega meus mibi sane bene &
loqui uidetur & dicere: Recte inqͣ iudicas brute: & e¬
nim istius genus est ex ipsius sapientiae stirpe generatũ.
Nam & de duobuis auis iam diximus scipione & crasso &
de tribus ꝓauis .Q metello: cuius quatuor filii .P. scipiõe
qui ex dominatu gracchi priuatus in libertatem rẽ pub.
undicauit: Qsceuola augure qui pinssimus iris. idẽ¬
nõmen .P. scipionis qui bis consul fuit qui est corculum
dictus: alterius omnium sapientissimi.c lelii: O gene¬
rosam inquit stirpem & tanqͣ ĩunam arborem plura
genera: sic in istãm domum̃ multoꝵ insitam atq il¬
Tuminatam sapientiam. Similiter igitur suspicor: ut
conferamus parua magnis. Curionis & si pupillus re¬
lictus est patrio fuisse puro sermone assuefactam
domum: & eo magis hõe iudico: qđ neminem ex is
quidem qui aliquo ĩnumero fuerunt cognoui ĩ omĩ

Expanded text:
inquit; et vero hic Scipio, conlega meus, mihi sane bene et inquit; et vero hic Scipio, conlega meus, mihi sane bene et loqui videtur et dicere. Recte, inquam, iudicas, Brute. Etenim istius genus est ex ipsius sapientiae stirpe generatum. Nam et de duobus avis iam diximus, Scipione et Crasso, et de tribus proavis, Q. Metello, cuius quattuor illi filii, P. Scipione, qui ex dominatu Ti. Gracchi privatus in libertatem rem publicam vindicavit, Q. Scaevola augure, qui peritissimus iuris idemstre nomen, P. Scipionis, qui bis consul fuit, qui est Corculum dictus, alterius omnium sapientissimi, C. Laeli.—O generosam, inquit, stirpem et tamquam in unam arborem plura genera, sic in istam domum multorum insitam atque inluminatam sapientiam!— similiter igitur suspicor, ut conferamus parva magnis, Curionis, etsi pupillus relictus est, patrio fuisse institute puro sermone adsuefactam domum; et eo magis hoc iudico quod neminem ex his quidem, qui aliquo in numero fuerunt, cognovi in omni
Abbreviated transcription (Latin):
tur illius aetatis tertius curio: quia. splendidioribus fortas¬
se uerbis utebatur. & quia latine non pessime loquaebat᷑
nsu credo quodam domestico aliquo. Nam literaꝵꝑ as¬
modum nihil sciebat. Sed magni inter est quos quisq au¬
diat quoridie domi quibus cum loquatur a puero quẽ
admodum patres: pedagogi: matres & loquantur. Legi¬
mus epistolas corneliae matris gracchoꝵ. apparet filios
non tam gremio aeducatos ꝗͣ in sermone matris. Auditus
est nobis llue filiae saepe sermo. ergo illam patris elegã¬
tia tuictam uidimus. & filias cius munas ambas quaꝵ
sermo mihi fuit notus. & nepotes licinias quas nos qđẽ
ambas. hanc uoͦ scipionis & tu brate credo aliquando
audisti loquentem: Ego uoͣ ac lubenter quidem inquit bru
& eolubentius. qđ.L. crassi erat filia: Quid crassum in ꝗͣ
illum censes istius licinie filium crassi testamento qui fu¬
it adoptatus : Sũmo iste quidem dicitur ingenio fuisse

Expanded text:
tur illius aetatis tertius Curio, quia splendidioribus fortastur illius aetatis tertius Curio, quia splendidioribus fortasse verbis utebatur et quia Latine non pessime loquebatur, usu, credo, aliquo domestico. Nam litterarum admodum nihil sciebat; sed magni interest quos quisque audiat cotidie domi, quibuscum loquatur a puero, quem ad modum patres, paedagogi, matres etiam loquantur. Legimus epistulas Corneliae matris Gracchorum: apparet filios non tam in gremio educatos quam in sermone matris. Auditus est nobis Laeliae C. F. saepe sermo: ergo illam patris elegantia tinctam vidimus et filias eius Avis ambas, quarum sermo mihi fuit notus, et neptes Licinias, quas nos quidem ambas, hanc vero Scipionis etiam tu, Brute, credo, aliquando audisti loquentem. Ego vero ac libenter quidem, inquit Brutus; et eo libentius, quod L. Crassi erat filia. Quid Crassum, inquam, ilium censes, istius Liciniae filium, Crassi testamento qui fuit adoptatus? Summo iste quidem 30 dicitur ingenio fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
te uidicia fiebant: neq hoc qđ nunc fit ut causae singulae
defenderennir a pluribus quo nihil est uitos. Responde¬
mus us quos non audiuimus in quo primum scepe aliter
est dictum aliter ad nos relatum. Deinde magni ĩter ẽ
nibil uitiosius ꝗͣ cum unum corpus debeat esse defensi ors
nasci de in tegro causam cum sit ab altero ꝑorata. Omni¬
um enim causaꝵ imum est naturale principium: una
poratio. reliquae partes quasi membra suo quaeq loco lo¬
cata. suam & uim & dignitatem tenent. Cum autẽ dif¬
ficile sit in longa orauone non aliquando aliquid ita di¬
cere: ut sibi ipse non cõueniat. quanto diffi cilius caueͣ
nequid dicas qđ non cõueniat eius orationi qui ante te
dixerit. Sed quia & labor multo maior est totam cau¬
sam qͣ partem dice: & quia plures in euntur gratiae. si
uno tempore dicas ꝓ pluribus. id circo hanc consuetudi¬
nem libenter adscuumus. Erant tamen quibus uidere¬

Expanded text:
te iudicia fiebant, neque hoc quod nunc fit, ut causae singulae te iudicia fiebant, neque hoc quod nunc fit, ut causae singulae defenderentur a pluribus, quo nihil est vitiosius. Respondemus eis quos non audivimus: in quo primum saepe aliter est dictum aliter ad nos relatum; deinde magni interest nil vitiosius quam, cum unum corpus debeat esse defensionis, nasci de integro causam, cum sit ab altero perorata. omnium enim causarum unum est naturale principium, una peroratio; reliquae partes quasi membra suo quaeque loco locata suam et vim et dignitatem tenent. Cum autem difficile sit in longa oratione non aliquando aliquid ita dicere ut sibi ipse non conveniat, quanto difficilius cavere, ne quid dicas quod non conveniat eius orationi qui ante te dixerit ? Sed quia et labor multo maior est totam causam quam partem dicere et quia plures ineuntur gratiae si uno tempore dicas pro pluribus, idcirco hanc consuetudinem libenter adscivimus. erant tamen quibus videre
Abbreviated transcription (Latin):
bebat tamen oranones quas alii dicerent. ut.q. metello.f.
ut Qcepione: ut & caepione pompeio rufo. ꝗͣ ꝗͣis etiam
ipse scripsit eas quibus ꝓ se est u̾sus: sed non sine elio. his
enim scripus & ipse intersui. cum essem apud lium ado¬
lescens: eumq audire ꝑstudiose solerem. Cotta autem¬
miror. Cottam autem miror sumum ipsum oratorem
minimeq ineptum elianas oratiunculas uoluisse existiã¬
ri suas. his duobus eiusdem aetatis anumerabatur nemo
tertius. sed mihi placebat pomponius maxime uel mini¬
me displicebat. Locus erat omnino ĩ maximis causis prae¬
ter eos de quibus supra. dixi nemini. ꝓptereaq antoniꝰ
qui maxime expetebatur facilis in causis recipiendis eat.
fastidiosior crassus. sed ramen recipiebat hoꝵ qui neutꝵ
habebat confugiebat ad philippum fere aut ad caesarẽ
cotta. sulpicius expetebantur. Ita. ab his sex patronis
cause illustres agebantur. neq tam multa ꝗͣ nostra. aeta¬

Expanded text:
bebat tamen orationes, quas alii dicerent; ut Q. Metello †F., bebat tamen orationes, quas alii dicerent; ut Q. Metello †F., ut Q. Caepioni, ut Q. Pompeio Rufo, quamquam is etiam ipse scripsit eas, quibus pro se est usus, sed non sine Aelio. his enim scriptis etiam ipse interfui, cum essem apud Aelium adulescens eumque audire perstudiose solerem. Cottam autem miror summum ipsum oratorem minimeque ineptum Aelianas levis oratiunculas voluisse existimari suas. his duobus eiusdem aetatis adnumerabatur nemo tertius, sed mihi placebat Pomponius maxime, vel dicam, minime displicebat. Locus erat omnino in maximis causis praeter eos de quibus supra dixi nemini, propterea quod Antonius, qui maxime expetebatur, facilis in causis recipiendis erat; fastidiosior Crassus, sed tamen recipiebat. Horum qui neutrum habebat, confugiebat ad Philippum fere aut ad Caesarem; †Cotta† Sulpicius expetebantur. Ita ab his sex patronis causae inlustres agebantur; neque tam multa quam nostra aeta
Abbreviated transcription (Latin):
rimo ingenio teo pompi & leuissimo ephori dixisse tra¬
ditum est. alteri se calcaia adhibere: alteri frenos. Sul¬
picu orationes quae feruntur. eas post mortem eius scrip¬
sisse. P. cannutius putatur aequalis meus homo extra no¬
strum ordinem meo iudicio diserussimus. Ip̃ius sulprcĩ
nulla orano est. saepeq ex eo audiui cum scribe᷑ neq con¬
suesse neq posse dicer& cottae ꝓselege uaria. quae ĩscri¬
bitur eam .l. elius scripsit cotte rogat. Fuit is omĩno
uir egregius & eques romanus cum primis honestus idẽq
eruditissimus & graecis literis & latinis: antiquitausq no¬
strae & ĩ inuenns rebus & ĩ actis scriptorũꝙ ueteꝵ litea¬
te peritus:. quam scĩam uarro noster accoeptam ab illo au¬
ctamq ꝑsese uir ĩgenio praestans omniq doctrina. pluri¬
bus & illustrioribus literis explicauit. Sed idem elius stoi
cus uoluit. Orator autem nec̃ studuit unꝗͣ nec fuit. scri¬

Expanded text:
rimo ingenio Theopompi et lenissimo Ephori dixisse trarimo ingenio Theopompi et lenissimo Ephori dixisse traditum est, alteri se calcaria adhibere alteri frenos. sulpici orationes quae feruntur, eas post mortem eius scripsisse P. Cannutius putatur aequalis meus, homo extra nostrum ordinem meo iudicio disertissimus. Ipsius Sulpici nulla oratio est, saepeque ex eo audivi, cum se scribere neque consuesse neque posse diceret. Cottae pro se lege Varia quae inscribitur, eam L. Aelius scripsit Cottae rogatu. Fuit is omnino vir egregius et eques Romanus cum primis honestus idemque eruditissimus et Graecis litteris et Latinis, antiquitatisque nostrae et in inventis rebus et in actis scriptorumque veterum litterate peritus. Quam scientiam Varro noster acceptam ab illo auctamque per sese, vir ingenio praestans omnique doctrina, pluribus et inlustrioribus litteris explicavit. sed idem Aelius Stoicus esse voluit, orator autem nec studuit umquam nec fuit. Scri
Abbreviated transcription (Latin):
ret: tractando tamen impellebat: ut iddem facer& a
se cõmoti qđ a sulpicio concitati. Fuit enim sulpicius
uel maxime quos quidem ego andiuerim grandis &
ut ita dicam tragicus orator. Uox cum magna tumt
suauis & splendida. gestu & motus corporis ita uenu¬
stus : ut tamen ad foꝵ non ad scenam instimtus uidẽt᷑.
incitata & uolubilis nec ea redundans tamen nec cicũ¬
fluens oratio. Crassus hic uolebat imitari. Cotta male¬
bat antonium. Sed abhoc uis aberat antonii. crassi ab
illo lepos: O magnam inquit artem brutus. si quidẽ
istis cum sumĩ essent oratores duae res maxime alter
alteri defuit: atq ĩ us oratoribus illud animaduerten¬
dum est. posse esse sum̃os qui inter se sint dissimiles:
nihil enim tam dissimile ꝗͣ corta sulpicio & uterq⁊
aequalibus suis płimum praestuit. Quare hoc doctois
intelligents uidere quo ferat natura. sua quenq: &
ea duce utentem sic instituere: ut hisocratem ⁊̃ acer¬

Expanded text:
ret, tractando tamen impellebat ut idem facerent a ret, tractando tamen impellebat ut idem facerent a se commoti quod a Sulpicio concitati. fuit enim Sulpicius vel maxime omnium, quos quidem ego audiverim, grandis et, ut ita dicam, tragicus orator. Vox cum magna tum suavis et splendida; gestus et motus corporis ita venustus ut tamen ad forum, non ad scaenam institutus videretur; incitata et volubilis nec ea redundans tamen nec circumfluens oratio. Crassum hic volebat imitari; Cotta malebat Antonium; sed ab hoc vis aberat Antoni, Crassi ab illo lepos. o magnam, inquit, artem! Brutus: si quidem istis, cum summi essent oratores, duae res maximae altera alteri defuit. atque in his oratoribus illud animadvertendum est, posse esse summos, qui inter se sint dissimiles.' Nihil enim tam dissimile quam Cotta Sulpicio, et uterque aequalibus suis plurimum praestitit. Qua re hoc doctoris intellegentis est videre, quo ferat natura sua quemque, et ea duce utentem sic instituere, ut Isocratem in acer
Abbreviated transcription (Latin):
fluxit oratio: cum hos maxime iudicio illoꝵ hominũ
& illiuis cetatis dixissem ꝓbatos: reuertar ad eos ipsos.
tum reliquos ut institui deiceps ꝑsequar. Quoniã
ergo oratoꝵ bonoꝵ  quos enim querimus duo gnaͬ
sunt. unum attenuate praesseq. alteꝵ sublate am¬
pleq dicentium: & si id melius est quod splenduls
& magnisicennus: tamen inbonis omnia quae sunt ui
re laudantur. Sed canenda est praesso illi oratori inopia
& ieiunitas. amplo autem ĩ formatum & corruptum ora¬
tionis genus. Inueniẽbat igitir acute coita. dicebat pu¬
re & solute: & ut ad infirmitatem lateꝵ ꝑscienter. cõ¬
tentionem omnem remiserat: sic ad uiruim imbecillita¬
tem dicendi accomodabat genus: nihil erat in eius ora¬
tione nisi sinceꝵ: nihil nisiꝰ siccum atq sanum. illudq
maximum: quod cum contentione orationis flectere a¬
nimos iudicum uix possoe: nec omnino eo genere dice¬

Expanded text:
fluxit oratio, cum hos maxime iudicio illorum hominum fluxit oratio, cum hos maxime iudicio illorum hominum et illius aetatis dixissem probatos, revertar ad eos ipsos; tum reliquos, ut institui, deinceps persequar. Quoniam ergo oratorum bonorum—hos enim quaerimus—duo genera sunt, unum attenuate presseque, alterum sublate ampleque dicentium; etsi id melius est quod splendidius et magnificentius, tamen in bonis omnia quae summa sunt iure laudantur. sed cavenda est presso illi oratori inopia et ieiunitas, amplo autem inflatum et cor- ruptum orationis genus. Inveniebat igitur acute Cotta, dicebat pure ac solute; et ut ad infirmitatem laterum perscienter contentionem omnem remiserat, sic ad virium imbecillitatem dicendi accommodabat genus. Nihil erat in eius oratione nisi sincerum, nihil nisi siccum atque sanum; illudque maximum, quod cum contentione orationis flectere animos iudicum vix posset nec omnino eo genere dice
Abbreviated transcription (Latin):
audiens: sed uno aspectu & praeteriens de oratore sae¬
pe iudicat. uidet obscitantem indicem. Loquentem cũ
altero: nõnunꝗͣ &̃ circulantem: mittentem ad oras q̃¬
sitorem: ut dimittaͭ rogantem. in telligit oratorem in ea
causa nõ esse qui possit animis iudicum admouere
orationem tanꝗͣ fidibus manum. Idem si praeteries
as pexerit erectos innientes uidices: ut aut doceri de
re: idꝙ etiam uultu ꝓbare uideantur aut ut auem cã¬
tu aliquo sic illos uiderit oratione quasi suspensos
teneri : aut id cum maxime opus est: misericordia
motu animi aliquo ꝑ turbatos esse uehementius: ea
si praeteriens ut dixi aspexerit: si nihil audiuerit.
tamen orator uersari ĩ illo iudicio: & opus oratorium
fieri aut ꝑfectum iam esse ꝓfecto intelliget. Cũ hec
diseruissem: uterq assensus est. Et ego de integro or¬
diens quando iguuir inqͣ a cotta & sulpicio haec om̃is

Expanded text:
audiens, sed uno aspectu et praeteriens de oratore saeaudiens, sed uno aspectu et praeteriens de oratore saepe iudicat. Videt oscitantem iudicem, loquentem cum altero, non numquam etiam circulantem, mittentem ad horas, quaesitorem ut dimittat rogantem: intellegit oratorem in ea causa non adesse, qui possit animis iudicum admovere orationem tamquam fidibus manum. Idem si praeteriens aspexerit erectos intuentis iudices, ut aut doceri de re idque etiam vultu probare videantur, aut ut avem cantu aliquo sic illos viderit oratione quasi suspensos teneri aut, id quod maxime opus est, misericordia odio motu animi aliquo perturbatos esse vehementius: ea si praeteriens, ut dixi, aspexerit, si nihil audiverit, tamen oratorem versari in illo iudicio et opus oratorium fieri aut perfectum iam esse profecto intelleget. cum haec disseruissem, uterque adsensus est; et ego tamquam de integro ordiens: Quando igitur, inquam, a Cotta et Sulpicio haec omnis