comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fessionem uerecundia non repres sit : ostendit uulnus reme
postulauit: & ipsa religionis & fideiplena confessio est : siuis ne
aute ndñi : non quasi piedatis incredulus dubitauit : sed quasi c̃ luuie
conscius non p̃sumpsit : & extendens manum tetigit illumdia
uolo mundare & confestimle praidiscefsit abillo NTiho
diumest in teropus dĩ atq p̃ceptum : quicc in p̃cepto ẽ apũs : dens
drxit: & factaesunt: uides igitun quod dubitteri nonpotest: quia
ħ potestas est: Siergo uoluntts eius potestas est : quiunius uoluntans
andi: & iubendi auctoritatem : operandi testimonium non refugit
penuimdicit ꝓpter fotinum: imperat: ꝓpter arrium tangit : ꝓpt̃
icheum: & lex quidem tangil epsos prohib&: sed quidñs legis est ñ
uitur legi: sedlegem facit: nonergo ideo tetigit quia sine tactumun
non poterat sed utprobar& quia subiectus nonerat legi : nec c̃tagium¬

Expanded text:
confessionem verecundia non repressit, ostendit vulnus, remedium confessionem verecundia non repressit, ostendit vulnus, remedium postulavit. Et ipsa religionis et fidei plena confessio est. Si vis inquit, untate autem Domini non quasi pietatis incredulus dubitavit, sed quasi colluvionis suae conscius non praesumpsit. Et extendens manum, tetigit illum dicens: Volo, mundare. Et confestim lepra discessit ab illo. Nihil medium est inter opus Dei atque praeceptum, quia in praecepto est opus. Denique dixit, et facta sunt.  potestas est. Si ergo voluntas ejus potestas est, qui unius voluntatissanandi, et jubendi auctoritatem, operandi testimonium non refugit. Volo enim dicit propter Photinum, imperat propter Arium, tangit propter Manichaeum. Et lex quidem tangi leprosos prohibet; sed qui Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundare non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi, nec contagium tim
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o inheserint poenitus reces¬
surisur¬
Seimedunie senart ee hanc cundon nones se lectionem quã mar
de mareus binos denauiculis piscatores primo p&rum & and
deindefilios S ebedei adño narrant esseuocatos : Nonenim eosi
nunc adño uocatos sedtantum p&ro fuis sep̃ dictum quodos
piscatos: undedatur intellegi eos ad capturtĩ piscium exmoros
isso: ut posteafier& quod matheus & marcus narrant : quo
binos uocauit : tuncenim non subductis ad terram n auibus q
cura redeundi: seditceum secutisunt tamquã uocantem
bentem ut sequaerentur: Et factumest cumenam
tendatur non unum populum specialis alicuus cuuntas
sumens non exlege sed supradegem gratiam iudicabat : quep
maculam pos sit absoluere uerum ut in dño porostatis auctorita
in illo fidei constantia declaratur: ille in faciem procidit quod lut¬
tis ẽ &pudoris : ut unus quis que desuae uitȩ maculis erubesiat u

Expanded text:
nhaeserint penitus recessuri sunSciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos. Non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum quod homines piscatos. Unde datur intelligi eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc enim non subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem ut sequerentur. Et factum est, cum esostendatur non unum populum specialis alicujus civitatis, sed sumens, non ex lege, sed supra legem esse gratiam judicabat, quae leprosi maculam possit abluere. Verum ut in Domino potestatis auctoritas, ita in illo fidei constantia declaratur. Ille in faciem procidit, quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae vitae maculis erubescat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ctis nacubus adlitus ꝑduxit : significat inbonis & spiritlibus uiris.
seopor tere hanc uoluntatem ut peccatis turbarũ commoti: quo
securius tranquilliusq uiuant: munus etclesiasticum deseraN:
ilium animosq fragilium c̃solando erigit : nequis uel dosuae
entia culpe tromens: uelde aliorum innocentia stupens. scĩtatis
formid& ad gredi: quod autem sequitur: ex hoc enim lam ho¬
eidñs : quid haec capturit piscium signific& : quod uidelic& ipse sicut
unc ꝑ r&icpisces sic aliquando ꝑuerba sit capturos. homines: totusq
ehuius ordo quid inecdesia cuĩus ipse typumten& cotidie geratur
endat : quod uero subiungitur: & subductis ad terram nauibus
etis ꝯmnibus secuti sunt eum Notest significarefinẽ tem

Expanded text:
subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris non subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris non esse oportere hanc voluntatem. ut peccatis turbarum commoti, quod quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant.Dominus timorem carnalium, animosque fragilium consolando erigit, ne quis vel de suae conscientia culpae tremens, vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi. Quod autem sequitur: Ex hoc jam homineonit enim ei Dominus quid haec captura piscium significet, quod videlicet ipse sicut nunc per retia pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines: totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur, Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eum. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
l&e merguntur hoc est in submersione premuntur : nonenim submer sa
porupericulosa &erunt homines scipsos amantes el c&era: Nam
ginaues est : homines in saeculum: ex quo elatiperfidem fuerant moiũ
itata relabi: quales & ipsep&rus ad huc in in firmitate positus. hoc
demonstrat: unde sequitur: quod cum uider& simonp&rus ꝓcidit
enuc iħudicens: ex iame qui ahomopeccator sum dñe:
uia carnades quiq in ecclesia : regimens pirittlium in quib maxi¬
e me xp̃iporsona emin&: a sequodam modo. repellunt: Nonenĩ
oce lingue dicunt bonis ministris dĩ uteos aserepellant: seduoce
rum & actuum suorum suadent ase recedi neperbonos regantur:
uchementius quodeferunt eis honorẽ : & tamen factissuis ase se¬
e ammonent : ut honorificentiameorum significauerit p&rusca.
ad pedes dñi : mores autem in eo quodait: ex iamednẽ quia homopeo

Expanded text:
impletae merguntur, hoc est in submersione premuntur non enim submersae,impletae merguntur, hoc est in submersione premuntur non enim submersae,tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves est, homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur: Quod cum videret Simon Petrus, prociditesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. Quia carnales quique in Ecclesia regimen spiritalium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hoc voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur, et eo vehementius quo deferunt eis honorem, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini, mores autem in eo quod ait: Exi a me, Domine, quia pe
Abbreviated transcription (Latin):
quia nunc ad c̃fessionẽ  fidei &iam cum clectis reprobiton
trant : quacipsam quoque ecclesiam heresibus scindant: lt
autem r&e sed nonlabiturpisces : qui a suosdñs &iã int̃ꝑsequao
ut uenirent & adiuuarent eos Alianauis ut suprã aue
est ecclesia degentibus : quae & ipsa non sufficiont
torinuidea credituros non inuenit: quod ad fidem unto
p̃distinatos nouit a&ernam: quasi alicnauis receptaq
piscibus quae suis corda quoq gentium fidei gratico repla
beno ruptor&e socia nauis aduocatur quo ante iudass
ditor ante simonmagus pisces nequis simi captisunt: an
annanias & saphira fidei r&ẽ sub dole temptabat ingra
ante ut iohannes testatur multidiscipulorũ eius abieri
r&ro & iam̃ noncum illo ambulabant : acde inde barno
&spaulus ad gentium sunt a postolatum segregati : & ues¬
rur̃trelmpleuerunt ambas nauiculus ita ut merger es¬
eINParum impl&io nauiũ : usque in finẽ scđłi crescit sed qa

Expanded text:
quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis ut praediximus est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa non sufficiente una tot in Judaea credituros non invenit, quot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quaerens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet. Et bene rupto rete socia navis advocatur, quoniam ante Judas proditor, ante Simon Magus, pisces nequissimi, capti sunt, ante Ananias et Sapphira fidei rete subdole tentabant ingredi, ante, ut Joannes testatur, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant . Ac deinde Barnabas et Paulus ad gentium sunt apostolatum segregati . Et venerunt et impleverunt ambas naviculas, ita ut mergerentur. Harum impletio navium, usque in finem saeculi crescit. Sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
rbo ad turbas : ut nec terrenaeis p̃cipitant᷑ : nec sic aterrȩnis h
unda saramentorũ recȩdatur. ut eapemĩtus non bitellegant :̃ ud¬
ius in proximis regionibus gentib p̃dicandũ : ut quod dicit itẽ p&idꝰ
ic h altum & laxate r&iccurã in capturt̃: ad remotiores gentes
quibus postea p̃dicatum est ꝑtineat : & respondens si mon di
illi p̃ceptor per totam noctem laborantes nihil corpis
auditorum : doctor in nocte laborat: nisi in uerbo supernegr
laxatafuerint instrumenta disputationũ : frustra uocis su
dicatos laculũmittit : quia fides populorum non sapientiacua
conpositi : sed diune uocationis muner eꝓuenit : & cum hoo
sent concluserunt pisciũ multitudinem copiosam rũre

Expanded text:
rbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in rbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicit item Petro: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum esilli: Praeceptor, per totam noctem laborantes, nihil cepimuauditorum, doctor in nocte laborat; nisi in verbo gratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpe
Abbreviated transcription (Latin):
fluctibus sđic huius ad futureuitae tranquillitatem: quasi ad
tatem litoris uidendo hocest miseri cordit̃ uisitando prouehit:
tores autem descenderant & lauabant recia:¬
tcclesiae doctores : quinos r&efidei conprehensos I& depro¬
eos quoscoeperint infide non amit tant: unde & r&ia quasi re¬
ntia sant uocata sed haecr &ia modolaxantur hicaptura mͦdo
olicantur : qui anon omine temp est habile doctrinȩ: sed nunc
tenda lingua doctori : nunc sium& cura gerenda: A scendens
÷ hiuna nauem quae erat simonis rogauit eum a terra
ucer epusillum & sedens docebat denauicula turbas :¬
auis simonis estecclesi a primituic: dequapaulus ait: quienĩ ope¬
ratus est pecro in apostolatum circũ cisionis : õperatus ẽ & mihi bit̃
es sauit autem loqui dixit adsimonẽ. dũc bialtũ & laxate
tiaurã in capturam : Quod primo rogauit sy monẽ naueni
rareducere pusillum: significat uel temperate utendũ¬

Expanded text:
fluctibus saeculi hujus ad futurae vitae tranquillitatem, quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant et lavabant retiacclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundeos quos ceperint in fide non amittant: unde et retia quasi retinentia sunt vocata. Sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens, docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utend
Abbreviated transcription (Latin):
tio quae cogit in uitos & uelut siserui fugitiui postmultũ temporis
bñm suũ uideant : nihil aliud nisi de uerberibus deprecantur : sic & demones
rnentes dñm interris repente uersari : adiudicandosse uenis secre¬
ant: p̃sentiasaluatoris: tormenta sunt demonum: & increpa¬

Expanded text:
sio, quae cogit invitos. Velut si servi fugitivi post multum temporis sio, quae cogit invitos. Velut si servi fugitivi post multum temporis dominum suum videant, nihil aliud nisi de verberibus deprecantur; sic et daemones, cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salvatoris tormenta sunt daemonum. Ri
Abbreviated transcription (Latin):
onseos sicut potes tatem habens & non sicut scribe: qũo scribe quȩ
legem didicerant p̃cepta populis dabant: Ipse uero quasi auctor
pl&cor que legis uel mutanda uel augendo quaeminis uidebantur
e agen dã subftituit: & insin agoga erat homo habens demo
Penemsynagoga homoerat qui spm̃ inmundũ
ebat.: quia spm Pscm̃ amiserant: introierat enim diabolus unde
exierat: sicut &icm nuncquidã dicunt seuid eos esse & nonsuNTu
sunt synagogasatane : & clamauit uoce magna dicens. sine
indnobis & tibiiħunaarene: Paululum inquit a meuex ando
inesce : cuinulla est cũ nra fraude  soci& cs : & uere : quȩ enin
participatio luciad tenebras : quae cõmunicatioxp̃i adbelicd: ue¬
nistiper derenos sciote quisis sc̃sdĩ Nonuoluntatis ista co
onuoluntatis ista con¬
fessio est quam p̃miũ sequitur c̃fitendi sed necessitatis extor
sed necessitatis extor¬

Expanded text:
docens eos sicut potestatem habens, et non sicut scribae. Quoniam scribae quae per docens eos sicut potestatem habens, et non sicut scribae. Quoniam scribae quae per legem didicerant praecepta, populis dabant. Ipse vero quasi auctor impletorque legis, vel mutando, vel augendo quae minus videbantur, libere agendo substituit. Et in synagn synagoga homo erat qui spiritum immundum habebat, quia Spiritum sanctum amiserat. Introierat enim diabolus unde Christus exierat. Sicut etiam nunc quidam dicunt se Judaeos esse et non sunt, sed sunt synagoga Satanae. Et exclamavit voce magna dicens: Sine, quid nobis et tibi, Jesu Nazarene? Paululum inquit a me vexando quiesce, cui nulla est cum nostra fraude societas. Et vere: Quae enim participatio luci ad tenebras? quae communicatio Christi ad Belial? Venisti perdere nos? scio te quia sis sanctus Dei. Non voluntatis ista coon voluntatis ista confessio est, quam praemium non sequitur confitentis, sed necessitatis extor
Abbreviated transcription (Latin):
me medicine doctrineq suae donafrequentat : docet senonsui
Ne se supralegem : quieandem quo quelegem adimplerei non
soluere uenerit: nec iudaicũ cligeres abbatũ : quo uelignẽ ano¬
dere uelianũ pedemq mouere non liceat : seduerus aobatua a¬
iam que bĩo essere quiem sisalutistudentes ammnarr̃. siboper es¬
uili idest acunctis contineamus inlicitis : &istupeb ant ptot
Inporestatefit: cumeccquae doc& operatur : Niã E quia otasios
sua dictte destruit : contempnitur : cui contrudoctora instiues
apłs ait : Nemo adolescentiã tuã contempnat : singular ittras
dis acprincipaditer solus ex potestate bonalo cutus est: quiaexh
furtidate malenulla cõmisit : exdiuinitatis quippe potentiab
burt id quod nobis ꝑhumanitatis suȩ in nocenticc ministrauit : alĩt
in potestat eerat sermoipsus siueut alius euuangelistadiait : erat

Expanded text:
maxime medicinae doctrinaeque suae dona frequentat, docet se non sub maxime medicinae doctrinaeque suae dona frequentat, docet se non sub lege, sed supra legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non autem solvere venerit, nec Judaicum eligere Sabbatum, quo vel ignem accendere, vel manum pedemque movere non liceat, sed verum Sabbatum dilectamque Domino esse requiem, si, saluti studentes animarum, ab opere servili, id est, a cunctis contineamus illicitis. Et stupebant in docin potestate fit, cum ea quae docet operatur. Nam qui actis ipse sua dicta destruit, contemnitur. Cui contra doctorem instituens Apostolus ait: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Singulariter autem Dominus ac principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit. Ex divinitatis quippe potentia habuit id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Aliter in potestate erat sermo ipsius, sive ut alius evangelista dicit, erat
Abbreviated transcription (Latin):
sednec hoc genusmortis quicruci figendus asđo p̃conabatur olegerat:¬
nonignun a naniareis p̃cipitari non abhiero solimitis lapidari n
interpueros b&bleemitis ab hero deperimi: non alia uel thauolu¬
rido iue consũmari: qđ enĩ tadmorte regiepotestatis in diciu du
sidelumnsseus armar&ureminer& sed solocrucis expe c hett̃ au
illum cuius figura & colerrim o dexteremotu contramaligni
potuisso trpus heberi ut quomodo triumphũ crucis exponoss
plsait: in nomune ibu omnegenuflectatur : cae lostiũ terren¬
& infernorũ hocestenim quod eius dem crucis cacumina caclosta¬
dunt: In ap&unt inferos : cornua terrã tegunt: Et desceno
incaphannaum ciuitatem galileae ibi que doceoat illos sab
nde clementicomdñi saluatoris : nec in dignatione cõmotis
scelere osfensus nec in iuri a uiolatus iuideam deserit : quin& a
nunesanando in fideplebis corda demulc&: Quod autem sabbat

Expanded text:
Sed nec hoc genus mortis, qui crucifigendus a saeculo praeconabatur elegeratSed nec hoc genus mortis, qui crucifigendus a saeculo praeconabatur elegeratNon igitur a Nazaraeis praecipitari, non ab Hierosolymis lapidari, non inter pueros Bethlehemitas ab Herode perimi, non alia, vel altis indicium, quo fidelium frons armaretur, emineret? Sed solum crucis exspectatum est vexillum, cujus figura et celerrimo dexterae motu contra malignipotuisset typus haberi. Ut quomodo triumphum crucis exponens Apostolus, ait: In nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, et terre infernorum . Hoc est enim quod ejusdem crucis cacumina ad coelos tendunt, ima petunt inferos, cornua terram tegunt. Et descendit in Capharnaum civitatem Galilaeae ibique docebat illos Sabbato. Vide clementiam Domini Salvatoris: nec indignatione commotus, nec scelere offensus, nec injuria violatus Judaeam deserit; quin etianunc sanando, in fide plebis corda demulcet. Quod autem Sabbatis
Abbreviated transcription (Latin):
ariã corporis passionem: neccaptũ aiudeis : sed a se oblatum :¬
Cenim quando uult capitur : quando uult labitur: quando uult
ispenditur : quando uult non ten&ur : & duxerunt in quid illũ
ira ut p̃cipitarenteum . ipse autem transiens. ꝑ mediũ illõilib
peior magistro discipulorũ hereditas: diabolus uerbo dñm
temptat : iudei facto: Ille dicit mintete : isticdoriuntur ut
nittant : & quidẽ dñs suꝑciliũ montis p̃cipitandus ascenderat : sed
ꝑmedium illorũ mutata subito uel obstupe facta furentiũ mente
descendit : quos adhuc sanare. quãc ꝑderemalebat: ut cas satauidentes
aecoeptanequitiȩ aposcenda deinceps eius morte desisterent :
paecdũ enĩ uenerat borcepas sionis : quaenon quo lib& sabbata ssed
in parasceuȩ paschȩ futura ex titerat : Nec dumlocũ passionis quinon
inna  ar&b : sed hiero solimis hostiarum sanguine figurabatum adierat:

Expanded text:
tariam corporis passionem nec captum a Iudaeis, sed a se oblatum. etariam corporis passionem nec captum a Iudaeis, sed a se oblatum. etenim quando uult capitur, quando uult labitur, quando uult suspenditur, quando uult non tenetur. et hic in cata, ut praecipitarent eum. Ipse autem transiens per medium illorum ibat. O pejor magistro discipulorum haereditas. Diabolus verbo Dominum tentat, Judaei facto: Ille dicit: Mitte te, isti adoriuntur ut mittant. Et quidem Dominus supercilium montis praecipitandus ascenderat, sed per medium illorum, mutata subito vel obstupefacta furentium mente, descendit, quos adhuc sanare quam perdere malebat, ut cassata videntes suae coepta nequitiae, a poscenda deinceps ejus morte desisterent. Necdum enim venerat hora passionis, quae non quolibet Sabbato, sed in Parasceve Paschae futura exstiterat; necdum locum passionis, qui non in Nazareth, sed Hierosolymis hostiarum sanguine figurabatur adierat.
Abbreviated transcription (Latin):
quia non amar&ur : sed quia ipsase amarinon amar&: ab eo dere¬
xiam : doc toribus scilic& inde obsaluationẽ gentium toto orbidis¬
ersis : sed quod dñs uerbo deuideis hoc ipsideseuidei factotes tantur:
am sequitur: & repl&i sunt omnes isynagoga ira haec au¬
ientes & surrexerunt & eiecerunt illum extracuutatem:
a crilegia quippe iuda eorũ quaemulto antech̃s p̃nuntia uerat
ꝑ ꝓph&am dicens : R&ribuebant mihi mala probonis in euuangło
oc es secompl& : namcumipsep populos beneficia de funder & :
libi iurias inrogabant: Nec mirũ siꝑdiderunt salutem : quie iecer t̃
lesuis finib: salutarem: moralis enimdñs & quid ocuerit exẽplosi
płos suos omnib: oma fieri nec uolentes repudiat nec inuitos alligat.
uec eicientibus reluctatur. nec rogantibus deest: sic geras senos ꝓ̃¬
libi cumuirtutes eius sustiner e non possent : qua silfirmos &n
gratas reliquit: simul intellege non ex necessitate fuisse : seduolun¬

Expanded text:
quia non amaretur, sed quia ipsa se amari non amaret, ab eo derequia non amaretur, sed quia ipsa se amari non amaret, ab eo derelictam, doctoribus scilicet inde ob salvationem gentium toto orbe dispersis. Sed quod Dominus verbo de Judaeis, hoc ipsi de se Judaei facto testantur. Nam sequitur: Et repleti sunt omnes in synagoga ira haec audientes, et surrexerunt, et ejecerunt illum extra civitatem. Sacrilegia quippe Judaeorum, quae multo ante Dominus praenuntiaverat per prophetam, dicens: Retribuebant mihi mala pro bonis , in Evangelio docet esse completa. Nam cum ipse lli iniurias inrogabant. nec mirum si perdiderunt salutem, qui eiecerunt de suis finibus salutarem; moralis enim dominus et qui docuerit exemplo sui apostolos suos omnibus omnia fieri nec uolentes repudiat nec inuitos alligat nec eicientibus reluctatur nec rogantibus deest. sic Gerasenos alibi, cum uirtutes eius sustinere non possent, quasi infirmos et ingratos reliquit. simul intellege non ex necessitate fuisse, sed uolun
Abbreviated transcription (Latin):
unã paritgratic̃ mat̃ infantiãc : scum cagis ulesit intella¬
rdus puer de quodictumest : paruulus natus est nobis fillus
tus estnobis: cuius corpori ꝑbaptismũ totacredentiũ sobol
unatur: & uttuncta hicbaptis miscires sacramentic p̃mot¬
tr̃ inquo abrenuntiare satane : fidem confiteri pcipimur ut
seuraaman ultra diis alienis litaturũ : soliperoma dño
opart& dominici quoq: corporis participationem confirngs¬
imerit igiturna amancuiusdum aquac corpus abluntr sde
pecdis abluitur : id est populus gentiũ iudeis lepra contumate
salialentibus antefertur: merito uduce saraptena idest er̃
ligno crucis reficidesiderans: iudeis famepereuntibus : panese¬
cro sc̃ĩ corporis &uiuificisp̃s unctionerecreatur: Probature
dñs non obsuã bi potentiam ciuibus : sed obeorũ in uidentiamu
tltũ dona negtesse : atq hoc exemplo totã postremo gentẽ n

Expanded text:
atos, in unam parit gratia mater infantiam, seu magis ille sit intelliatos, in unam parit gratia mater infantiam, seu magis ille sit intelligendus puer, de quo dictum est: Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis . Cujus corpori per baptismum tota credentium soboles adunatur. Et ut cuncta hic baptismi scires sacramenta praemonstrata, in quo abrenuntiare Satanae, fidem confiteri praecipimur, negat se Naaman ultra diis alienis litaturum, soli per omnia Dooportet dominici quoque corporis participatione confirmari. Merito igitur Naaman, cujus dum aqua corpus abluitur, fide pectus abluitur, id est, populus gentium, Judaeis lepra contumaciae squalentibus, antefertur. Merito vidua Sareptana, id est, Ecclesia, ligno crucis refici desiderans, Judaeis fame verbi pereuntibus, pane sacrosancti corporis et vivifici Spiritus unctione recreatur. Probaturque Dominus non ob suam impotentiam civibus, sed ob eorum invidentiam virtutum dona negasse, atque hoc exemplo totam postremo gentem, non
Abbreviated transcription (Latin):
ysticum sibi prius quã morir& panẽ factura duo seligna colli¬
gos cuelle ustur: non solo ligni nomine sed &ic̃numoroli¬
rũ signũ rucis exprimens quo nobis ẽpanis uitae pparatus
t& nemotorũ mundatus est nisinadim ansyrus. Quio
tuest hustoria demysterio necesse est paucis intimems
na amaner go iste syrus quiintorp̃tatur decor : populũ dex¬
strat natconum : quondã ꝑfidiȩ scelerũq lepra maculo sor
ꝑ sacramentũ baptismatis ab omnimentis & corporis fedittr¬
gatum: quicapte consiliopuelle : hoc est inspirationis supenis
gratuo quam iud eis conseruare nonualentibus gentesq
ere salutem sperare cõmonitus septies lauari iub&ur que
mirum solum baptis migenus quod exspũscõ regenerat sau
unde ure caro euis post lauacrum uel ut caropueri paris
parus sememoratur : siue quia cunctos in xp̃obapte aus

Expanded text:
mysticum sibi prius quam moreretur panem factura, duo se ligna collimysticum sibi prius quam moreretur panem factura, duo se ligna colligere velle testatur, non solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimens, quo nobis est panis vitae praeparatus et nemo eorum mundatus est, nisi Naaman Syrus. Quia nota est historia, de mysterio necesse est paucis intimemus. Et Naaman ergo iste Syrus, qui interpretatur decor, populum demonstrat nationum, quondam perfidiae scelerumque lepra maculosum, sed per sacramentum baptismatis ab omni mentis et corporis feditate purgatum. Qui captae consilio puellae, hoc est inspirationis supernae gratia, quam Judaeis conservare non valentibus, gentes rapuere, salutem sperare commonitus, septies lavari jubetur. Quia nimirum solum baptismi genus, quod ex Spiritu sancto regenerat, salvat. Unde jure caro ejus post lavacrum, velut caro pueri parvi apparuisse memoratur. Sive quia cunctos in Christo baptiz
Abbreviated transcription (Latin):
ribat: idest uerbo fructus exꝑtedocebat : donec adueniens sermo
ph&icus quae ex siccato uellere isrichelis ut potelaus acaeli
ua fame periclitabatur iniudea pascer&uribi simul& pascera
eceptus idelic& acredentibus & reficiens ipse credentes: unde
haec eadem uiduchis arepta sydoniae dicitur cẽmoratte
ticc: ubirebus superuacuis ad quirendis quasi aucupcondicura
endebatur : ubi dires atis incendiũ : panisque spiritalis antea
bat angustia: ibi farina oleum quae oreproph&icobenedicitur:
ost fructus & hilaritas caritatis: siue gratia corporis donncȩ
chris matis unctio indefectiuo uerbi caelestis muner efecundat᷑:
iuus actenus inuasis: oleum gaudii spirittilis & benedictionis fa¬
na non deficit: c&eris quae non credunt gentibus in opiapanis
umi miseris : &uenatui deditis in utili: Nam& ipsa pulcherrime

Expanded text:
nutribat, id est, verbo fructus experte docebat, donec adveniens sermo nutribat, id est, verbo fructus experte docebat, donec adveniens sermo propheticus, qui, exsiccato vellere Israelis, utpote clausa coeli janua, fame periclitabatur in Judaea, pasceretur ibi simul et pasceret, et receptus videlicet a credentibus, et reficiens ipse credentes. Unde bene haec eadem vidua, in Sarepta Sidoniae dicitur esse morato. abundavit gratia . Ubi rebus supervacuis acquirendis, quasi aucupandi cura impendebatur, ubi dirae sitis incendium panisque spiritalis ante fiebat angustia, ibi farina oleumque ore prophetico benedicitur, id est fructus et hilaritas charitatis, sive gratia corporis dominici et chrismatis unctio, indefectivo verbi coelestis munere fecundabatur. Cujus hactenus in vasis oleum gaudii spiritalis et benedictionis farina non deficit, caeteris quae non credunt gentibus, inopia panis divini miseris, et venatui deditis inutili. Nam et ipsa pulcherrime
Abbreviated transcription (Latin):
.*. fastidiosis ciuibus bene ficisa subtraho proph&aeten¬
mentem nemo est iniudaeccreptus helie dignius hospicio sed extese
tis estuiduac quaesita quae obfideigratiã. at antepph& ee uisi¬
rideber&: & sicut multis ibidem leprosis naaman tantũ syrus
a deuote quaesierat ab eliseo proph&a curaripromerun st
is non alia quã iniuidiȩ ꝑfidieq causa superno muner epriuabit:
rum si facta proph&arum &iã alligoricae discus seris I¬
ues profectodñm in patriesuȩ aqua receptus non est perfidia:
erbiam notas seuidȩorũ: nomine uero capharnaum quȩ ager
solationis biter p̃tatur : gentiũ p̃dicas sescdutẽ : ubimaiora
tidiesigna ꝑ apłos a postolorumq successores : nontã in corporũ
in animarũ sanationepatrantur : Igitur uidua ad quã helias¬
sus est gentium designat ecclesiam: quae a suo dutius c̃ditore
ta populorecte fidei nesciũ quasi pauperẽ filiũ egena stirpe

Expanded text:
 fastidiosis civibus beneficia subtraho, prophepremente, nemo est in Judaea repertus Eliae dignus hospitio, sed exterae gentis est vidua quaesita, quae ob fidei gratiam a tanto propheta visitari deberet, et sicut multis ibidem leprosis Naaman tantum Syrus, quia devote quaesierat, ab Elisaeo propheta curari promeruit, hic et vos non alia quam invidiae perfidiaeque causa, superno munere privabit. Quorum si facta prophetarum, et jam allegorice discusseris, invenies profecto Dominum in patriae suae, a qua receptus non est, perfidia, superbiam notasse Judaeorum. Nomine vero Capharnaum, quae ager consolationis interpretatur, gentium praedicasse salutem, ubi majora quotidie signa per apostolos apostolorumque successores non tam in corporum quam in animarum sanatione patrantur. Igitur vidua ad quam Elias missus est, gentium designat Ecclesiam, quae, a suo diutius conditore deserta, populum rectae fidei nescium, quasi pauperem filium, egena stipe
Abbreviated transcription (Latin):
ugiũ genesaroeh idemdicunt cẽ quod mare galueatu
uel mare tiberiadis : sed maregalilee ab adia cente prou
docũ mart ab iberiadis a proxima cuitate quae olim chennes
uoctio sed abhero de tetarcha instaurata in honore ⁊bemi
cabulo diu as generans sibiaut am̃ dictur: neque erins oistagre¬

Expanded text:
gnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur. Neque enim in stag
Abbreviated transcription (Latin):
uissent numquã dñm glori aetrucifixis sent: quare autem demonia
h̃s seloqui prohibeat psalmista manifestat quiait: peccatoriautẽ
lixitds̃ quare tuenarras iustitias meas: & c&̃ : nequis dũ p̃dicantẽ
uidit: sequatur errantẽ : Im probus enim magister est diabolus:¬
quub falsa ueris sepepinisce : ut spcie ueritatis testimonũ s¬

Expanded text:
vissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Quare autem daemonia vissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Quare autem daemonia Dominus se loqui prohibeat, Psalmista manifedixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? et caetera: ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus enim magister est diabolus,qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium f
Abbreviated transcription (Latin):
olis occubitus passionem mor temq significat illius quid ixits
quamn diu inmundosum lux sũmundi: & sole occidente pluress
oniaci quam anteplures sanantur egroti: quia quitempora¬
ł incarneuiuens paucos uideorum docuit : calcatoregnomer
ominib ꝑ orbẽ gentibus: fideis alutisq donatransmisit:. Cuius
istris quasi uicȩlucis quaep̃ conibus psal mistacanit : ĩtenfacite
qui ascendit suꝑ occasum: super oc casum quippedñs ascendit: quia
nde in passione occubuit: indemaior ẽ suam glorlã resurgendo
anifestauit: exi bant &ium demonia amultis clamantia¬
dicertia qui atues filius dĩ & increpans nonsinebat ealoq
emonia filium dĩ confite¬
uitur : & at testante euuanges¬
uerat : nec temptando ualebat an &dĩ filius ẽ experiri:
imnunc persignorũ potentiam : uel intellexit uel pocius suspi¬
uidit essedampnandum: uereenim de hoc misterio a seculis abscon¬
dita dicit cpłs: quod nemoprincipum huius scłi cognouit. sienĩ cogno¬

Expanded text:
 occubitus passionem mortemque illius significat, qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux mundi sum . Et sole occidente plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti, quia temporaliter in carne vivens, paucos Judaeorum docuit; calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris quasi vitae lucisque praeconibus, Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum quippe Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavit. ExiChristus Filius Dei: et increpans non sinebat ea loqui Daemonia Filium Dei confitebantur, et attestante Evangenoverat, nec tentando valebat an et Dei Filius esset experiri, jam nunc per signorum potentiam vel intellexit vel potius suspipraevidit esse damnandum: vere enim de hoc mysterio a saeculis abscondito dicit Apostolus: Quod nemo principum hujus saeculi cognovit: si enim cogno
Abbreviated transcription (Latin):
odo saluator rogatus : modo ultra curat egrotos: ostor¬
Ise contrapeccatorum quoq: passiones & p̃cibus semꝑ adi¬
refidelium : & ea quae ipseminime inseintellegunt uel intellego¬
dadare uel&iam non intellecta dimittere : lx tecquodpsed nss
postulat: delictiaquis intellegit : ab occultis meis mibid ame dũ¬
& continuo surgens minis trabat illis : Iaturaleost feb¬
citantibus incipientes anitate lassescere : & egrotationis seni
molestiem: uerũ sanitas quaedñi confertur imperio simuls
nt: nec solumipsaredit. sed & tanto robore comitante : ateiscamuo
nbra quae seruierant inmunditiȩ adiniquitatem uit fruetificaren
tti: seruiant iustitiae inuitã a &ernam: cuni solaude inocci

Expanded text:
grotos, ostense contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel etiam non intellecta dimittere. Juxta quod Psalmista postulat: Delicta quis intelligit? ab occultis meis munda me, D continuo surgens, ministrabat illis. Naturale est febricitantibus, incipiente sanitate lassescere, et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit, nec solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis contimembra quae servierant immunditiae ad iniquitatem, ut fructificarent morti, serviant justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
ller oneinbrorũ atque uexatio nonoũ debilitauit : sicut solene
demnonia c&uiam qubusdam membris amputatis aut euuilis
merito protam integra restitutione sanatis  quia deramre¬
tes tam&s sinondum credentes ad imuicẽ dicebant: qui aliri
tate & uir tute imperat spiritibus in mundis Q ea lun
repellero eru demonia & hom nes sc̃i sed in uerbo dĩpou
uipsum aut̃ dĩ uerbum : propriapotestat uirtutes oper
Surgens dutem desynagoga in troiuit indomũ simonss
erus autem symonis tenebatur magnis febribinons
Eiurum ad emonio liberatũ moralit̃ animũ ab inmunducas¬
tione purgatum significare dixerimus : consequenter for
febribus tenta sed adimperium dñi curata : carnem ostenditi
cupiscencie suaeferuore : ꝑ continentiae p̃ceptafrenatan es
autẽ amaritudo & ira & indignatio & damor & blas phas

Expanded text:
illa membrorum atque vexatio non eum debilitavit, sicut solent exire illa membrorum atque vexatio non eum debilitavit, sicut solent exire daemonia etiam quibusdam membris amputatis aut evulsis. Unde merito pro tam integra restitutione sanitatis qui aderant paventes tametsi nondum credentes, adinvicem dicebant: Quia in potestate et virtute imperat spiritibus immundis, et exeunt. Expellere enim daemonia et homines sancti, sed in verbo Dei possunt, ipsum autem Dei Verbum propria potestate virtutes operatur. Surgens autem de synagoga, introivit in domum Simonis. Socrus autem Simonis tenebatur magnis febribus. Si virum a daemonio liberatum moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indig
Abbreviated transcription (Latin):
Iũo inuidia di aboli
rs intrauit in orbemterrarũ: ideo c̃tr
ipsũ mortis auc¬
tẽ primodebuit medicinas alutis operari : Primo lingua serpen¬
a neultrauirus sparger& obludi: ac de indefemina quae prima
duc taest acarnalis concupiscentiae febrecurari: tertio uir qͥmale
adentis dicta coniugis audiuit oberrorissuilepra castigari : ut ipse
pud hunc euuangelis tam eẽ: ordorestaurationis : quifuerat & casus:
cum proieciss& illum demoniũ in medium exiit abillo nihilq
ũ nocuit: Qiuina ꝑmissione liberandus ademone homoꝓicitur
medium: Putuir tutis patefactas aluatoris: plures adfidem
iãq salutis biuit&: sed quoddicitur nihilq illũ nocuit : uidoxur re¬
ugnaremarco quiait : & discerpens cum sp̃s inmundus & exclamans
uo centags cum nte deo nisi intollegamus hocdixis semari
difceo ꝗ setscusn: quollucas dxit ex cumproitis soc illũ inmeda
ut uoel serensat nibilq cum nocuit intellegatur quia iaedo

Expanded text:
iam invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum , ideo contra ipsum mortis auctorem primo debuit medicina salutis operari: primo lingua serpentina, ne ultra virus spargeret occludi; ac deinde femina quae prima seducta est, a carnalis concupiscentiae febre curari; tertio vir, qui male suadentis dicta conjugis audivit, ab erroris sui lepra castigari. Ut ipse apud hunc evangelistam esset ordo restaurationis qui fuerat et casus. Et cum projecisset illum daemonium in medium, exiit ab illo, nihilque illum nocuit. Divina permissione liberandus a daemone homo projicitur in medium, ut virtus patefacta Salvatoris plures ad fidem viamque salutis invitet. Sed quod dicitur, Nihilque illum nocuit, videtur repugnare Marco, qui ait: Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magna exivit ab eo . Nisi intelligamus hoc dixisse Marcum, Discerpens eum, quod Lucas dixit: Et cum projecisset illum in medium, ut quod secutus ait: Nihilq
Abbreviated transcription (Latin):
non demnd iustiraa p̃ sumere. sed &t peccaitores pubsicioio te
peiee penitentes & sua que forte in ciderent elymosins peqato
nobunerte Siedillip̃ceptorem misericordiȩ humibittts cconi¬
sedasciam facta superfluus in gererei. imperaret uel certe
Sidauit llis uosestis quiuistificatis uos coram hominibus er ut¬

Expanded text:
non de sua justitia praesumere, sed et peccatores publicanosque recipere poenitentes, et sua quae forte inciderent eleemosynis peccata redimere; sed illi praeceptorem misericordiae, humilitatis et pased a se jam facta superfluus ingereret. Et ait illis: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
porpius unguã meam quia crucior in hac flamma infius
populus uerba legis inore tenuit quae opere seruar taontt¬
sit: ibiergo amplius ardebit ubis eostendit scire quo d faien
noluit: ab extremo digiti se tangide siderat : qui a&ernis ses¬
felicitatem transitoriã putauit habere: hic & enimpos sunt &ust
bona nec tamen haec in recompensatione recipere quia dumns¬

Expanded text:
inguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis supfelicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
& lingebant ulccraeius. Plenus ulceribus mendicur lapierur
fortas se aliquã excusationẽ diues. silat cerus pauper & ulecrosra
eius tondã noniacus set sire motus fuis set sieius inopia nonet̃ oas
posrtane. ꝑurius nlonge cet̃ diues ab oculis uleeron pauperiot. qola

Expanded text:
et lingebant vulnera ejus. Plenus ulceribus mendicus Lazarus, et lingebant vulnera ejus. Plenus ulceribus mendicus Lazarus, fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus, ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursus si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem
Abbreviated transcription (Latin):
tandum nobis magnopereest in oreueritatis desuperbo
diuite & de humili paupere quantus sit ordo narrationis:
ecceenim dicitur: homoquidam eratdiues : & protinus subiun¬
gitur: & eratquidam mendicus nomine las arus:
Tertem populo plus solent nomina diuitũ quã pauperum
sciri: quides tergo quod dñs depaupere & diuite uerbum
faciens nomen pauperis dicit & nomendiuitis nondicit ÷ : nisi
quod dr̃ humiles nouit atq ad probat: & suꝑbos ignorat : Vnde & quib¬
dam demiraculorum uirtute suꝑbientib in finedicturus ẽ: nesciouos
undesitis. Discedite ame om̃s operarii iniquitatis. At contra moysi dr̃:
nouite ex nomine : ait ergo dediuite: homo quidã: ait depaupereregenꝰ
nomine laearus. ac sia ꝑtedicat: pauperẽ humilem scio : suꝑbum diuitẽ
nescio illũ cognitum ꝑ ad probationem habeo: hunc ꝑ iudicium repro¬
ens saturari demicis quecadebant demensa diuitis sed& canes iuena

Expanded text:
tandum nobis magnopere est, in ore veritatis de superbo tandum nobis magnopere est, in ore veritatis de superbo divite, et de humili paupere, quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives, et protinus subjungitur: Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus de paupere et divite verbum faciens nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit, atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes operarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprocupiens saturari de micis, quae cadebant de mensa divitis, sed et canes veniebant
Abbreviated transcription (Latin):
tatur: ibires iniuste sublata restitutione quadrupli punit
suc autem diuies iste non abstulis se alienare p̃henditur sed
poria non dedisse: nec dicitur quia unum quempiã obp̃ssit
sed quia bi acceptis rebus seextulit: hincergo hinc sum mopere
colligendumest quapoena multandus sit qui aliena diripit : si¬
in infernidampnatione percutitur q̃ui propria non largitur:
& sunt non nulli qui cultum subtilium p̃tiosarumq uostium¬
nonputant es sepeccatum: quod siuidelic& culpanones saue
ne quaquam sermodĩ tam uigilanter exprimerel quod diues
quitor qu&ur apud inferos bysso & purpura indutus fuis sec
nemo quippe uestimentap̃tiosa nisi ad manem gloriã quent :
uidelic& ut honorabilior c&eris es seuideatur: quã culpã pos¬
sumus melius &iam ex diuerso colligere quia si abiectiouilis
indumenti uirtus non ess& euuangelista uigilanter de
iohanne nondicer&: erat indutus pilis camelorum : sed no¬

Expanded text:
tatur, ibi res injuste sublata restitutione quadrupli punitur, tatur, ibi res injuste sublata restitutione quadrupli punitur, hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse; nec dicitur quod ut quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo, hinc summopere colligendum est qua poena multandus sit, qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur, qui propria non largitur. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pnon putant esse peccatum. Quod videlicet si culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret, quod dives, qui torquebatur ad inferos, bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Quam culpam possumus melius ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed no
Abbreviated transcription (Latin):
deilosatis suꝑ quedixerunt: Eomo quid am er erlisose
idnebatur purpura &  Ibysso ec opul ibatio unt
spbendide Purpuram regihabitus os se coloront ir ans
econculis t inctam nemofere qui dubit& nam condluss
ro circumcisa lacrimas purpurei coloris quibus lanatirt¬
tur emittunt brs sumuero genus est quoddam lini nu mer
candidi & mollssimi quod greti papatenubcant ammni¬
enaiengodũs supra facer eamicos demammona ini quiato
quicum ab hac uita defecorimus recipiant nos in adornadde¬
nacuile: quod audientes pharis ei deridebant uerumille as
ꝓposuerat exemplis astruens ostendit ideo diuitom purqto
iremediabiliter apud in ferbs tortum quide paupere lea¬
rum a quo iiuitae tabernacula recipiposs& amicum sibs
core neglexerat: non nulli autemputant p̃cepta u&eris th¬
menti distritioraes sequã noui sed hiinimirũ in prouidaos¬
sideratio nefalluntur in illo enim nontonatia setirapinant¬

Expanded text:
que dixerunt. Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur splendide. Purpuram regii habitus esse colorem, marinis e conchyliis tinctam, nemo fere qui dubitet. Nam conchylia ferro circumcisa lacrymas purpurei coloris, quibus lana tingatur, emittunt. Byssum vero, genus est quoddam lini, nimium candidi et mollissimi, quod Graeci πάπατιν vocant. Admoverat ergo Dominus supra facere amicos de mammona iniquitatis, qui cum ab hac vita defecerimus, recipiant nos in aeterna tabernacula: quod audientes Pharisaei deridebant. Verum ille quae praeposuerat exemplis astruens, ostendit ideo divitem purpuratum, irremediabiliter apud inferos tortum, quia pauperem Lazarum, a quo in vitae tabernacula recipi posset, amicum sibi facere neglexerat. Nonnulli autem putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi, sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina mul
Abbreviated transcription (Latin):
natidus suȩ subplitia infideles imimosunt fide lesguooe
auordie poxtrem udicu superse in requiem adstesdui
quor uripostgaudia contemplari milat inus possum ion¬
adusioest quod conspiciunt quia illuc permeritum sor
adtingunt: ilingua autem amplius arders ostendim od¬

Expanded text:
nationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii, super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
fructus: Dequibus salomon ait. redemptio uume uiu puico¬
price diuitiae eius Arguit ergo pharis seos fraudis naa¬
itiae: qui qm̃ in facultatib suis fideles non fuerunt commuma
conditoris bona priuatum habere malentes necxpm accipere
meruerunt quem publicanus ille cuius paulo antememin s̃
uacheus ut ad quirereposset donidiam partem bonorum suorũ
obtiult Pemosenuus potest duob: dominis serure
uia nonualet simultransitoria. & a &erna diligere . sienĩ
aeternitatẽ diligimus cunctatemporalia inũsu non inaf¬
fectu possidemus. Aut enim unum odi& et alterum dili¬
get. Autuonum. adherebit & alterum contempnet
aec uerba diligenter considerande sunt. Namqui sunt duo

Expanded text:
fructus. De quibus Salomon ait: Redemptio animae viri, propriae divitiae ejus . Arguit ergo Pharisaeos fraudis et avaritiae, qui quoniam in facultatibus suis fideles non fuerunt, communia Conditoris bona privatim habere malentes, nec Christum accipere meruerunt, quem publicanus ille, cujus paulo ante memini, Zachaeus, ut acquirere posset, dimidiam partem bonorum suorum obtulit. Nemo servus potest duobus dominis servire. Quia non valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu, non in affectu possidemus. Aut enim unum odiet, et alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Haec verba diligenter consi
Abbreviated transcription (Latin):
udiathoc aucrus auduat quicensetur uocabulo xp̃i ano¬
A non possesimul mammone hoc ẽ diuittis xp̃oq seruire. Et
tunc non diẽ quihab & diuitias sedquiseruit diuitus. Quienim
diuitiarũm seruus ẽius: diuitias custodit ut seruus Qui autem
seruitutis excussit iugum distribuit eas ut dominus: Sed qiaiser¬
suitmanmone : illutiq seruit quirebus istis terrenis metos

Expanded text:
diat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc est divitiis Christoque serviri. Et tamen non dixit: Qui habet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus. Qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas ut Dominus. Sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae