comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥa nota erat qua inspiceret᷑. qͣnti ex mi¬
litib suꝑ eẽnt. qͣntiq in bello decidis¬
sent. Tau. in capite u̾siculi posita: su¬
ꝑstiten designabat. Theta uͦ: ad uniꝰ¬
cuiꝰq defunctionẽ apponebat᷑ ad cap̃.
un ht̃ ꝑ mediũ telũ .i. mortis signum.

Expanded text:
pud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent, quantique in bello cecidissent. Tau nota in capite versiculi posita, superstitem designabat. Thita vero ad uniuscuiusque defuncti nomen apponebatur, unde et habet medium telum, id est mortis signum:
Abbreviated transcription (Latin):
saere s̃er aptare int̃ptes eodẽ sensu. s diũ¬
A sermonib t̾nstuler̃. Antigͣphuo uͦ cũ
pricto y apponitur ubi intͣs lationib
Quisi sensus ħnt᷑. Asteriscus cũ oboelo
ꝓos qͥe aristarchus ittebatur in hiꝰ u̾sibꝰ
qui ñ suoloco positi erant. Paragraphus.
int̃ u̾ sus ponitur ad separandas res a
nes apͥncipiis separat. Amphibolĩ. eirculi
pars inferior cũ ꝑicto. E apponit᷑ his lo¬
cis ubi questio dubia uł obscura solui ñ¬
potest. Antisuna ponit᷑ ad eos uersus qͦꝵ
ordo ꝑmutandus ẽ. I.⁊ inuenitur in an-¬
puncto ꝯ ponitur his locis uͥ in eodem
sensu duplices uersus s̃. ⁊ dubitatur qui
potiꝰ eligendus sit. Dippleꝑsticon siue an-¬

Expanded text:
sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriscus cum obelo; hac proprie Aristarchus utebatur, in his versibus qui non suo loco positi erant. Paragraphus inter versus ponitur, ad separandas res a nes a principiis separat. 10. Cryphia  , circuli pars inferior cum puncto, ponitur in iis locis ubi quaestio dura et obscura aperipotuit. Ͻ Antisimma ponitur ad eos versus quorum ordo permutandus est. Sic et in anpuncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. Han
Abbreviated transcription (Latin):
bãt antiqui quȩ zenodotus effesius nõ
rec̾te adiecerat. aut detraxerat. aut per¬
mutauerat. in his ⁊ nr̃i ea usi sunt. Dip
tistrophus infertur. Adu̾sa cũ obolo ad
ea ponitur quȩ ad aliqͥd respiciunt.

Expanded text:
bant quae Zenodotus Ephesius non recte adjecerat aut detraxerat, aut permutaverat; in iis et nostri ea usi sunt. 16. tistrophe infertur. 18. Aversa cum obelo   ad ea ponitur quae ad aliquid respiciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
exponuntur. ut ubi lector illuminare
huiꝰmodi signũ inuenerit. ad testum
recurrens. eiusdẽ sermonis ł uersiculi
sciat ẽẽ expositionẽ. cuiꝰ similẽ sui pro¬
iacente nota inuenerit. Itẽ in senten

Expanded text:
exponuntur, ut ubi lector in liminari hujusmodi signum invenerit ad textum recurrens ejusdem sermonis vel versiculi, sciat esse expositionem cujus similem superjacentem notam invenerit. CAPUT XXII.
Abbreviated transcription (Latin):
Argentũ uiũi dr̃. qđ excedat materias
cib guitaꝵ congregatione tectis in he¬
iens. sepe etiam instercore uetustissi¬
mo. cloacaꝵ. ł puteoꝵ limo. Fit etiã
exminio imposito concule ferreȩ.
patena testea suꝑposita: cũ circũlito
uasculo cucumdant᷑ carbones. sicq
argentũ uiũu exminio diftillat.

Expanded text:
Argentum vivum dictum, quod excidat materias cibus guttarum concretione tectis inhaerens; saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum, vel puteorum limo. Fit etiam et ex minio imposito conchulae ferreae, patinea testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex minio distillat:
Abbreviated transcription (Latin):
Androdamnatꝰ. lapis colore niger. ponde ⁊
duricia insignis. uñ ⁊ nom̃ traxit. p̃ci¬
puus reꝑit᷑ in affrica. Trahere autẽ inse
argentum. ł es dr̃. quiq atritꝰ. ut ema¬
thites in colorẽ redigit᷑ sanguinis.

Expanded text:
Androdamas colore niger, pondere, et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum, vel aes dicitur, quique attritus, ut Haemathites in colorem redigitur sanguinis.
Abbreviated transcription (Latin):
multa falsa. nulla ẽ in eis canonica ueri¬
tas. q̃ recte a prudentib iudicant᷑ ñ¬
c̃e sc̃oꝵ eoꝵ credenda quibꝰ ascribunt᷑.
Apodanea dicta eccła scĩ michael a pedis
uestigio. ibi imp̃sso.

Expanded text:
multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas; quae recte a prudentibus iudicantur non esse eorum credenda, quibus adscribuntur. APODANEA dicta Ecclesia S. Michaëlis, a pedis vestigio ibi impresso.+
Abbreviated transcription (Latin):
Arcifimiꝰ. ager. dictus. qđ certis lineaꝵ
mensuris continet᷑. s arcent᷑ fines eius
obiectu fluminũ. montiũ. arboꝵ.¬
Archilogiũ. eptametrũ. constat tetrame¬
tro bucolico. ⁊ trib trocheis. ut ÷ hoc.
Linea piscator tibi concidit in ꝓfunda põrti.
Archilocũ constat dimetro. hy ꝑcatalec

Expanded text:
Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arboarchilochio. archilochium constat tetrametro bucolico et tribus trochaeis, ut est hoc: linea, piscator, tibi concidit in profunda ponti. ambicum constat dimetro iambico catalec
Abbreviated transcription (Latin):
ila pͥe dr̃. qđ sit pilis plena. hec &
heta. aferendo ł feriendo dicta. Int̾̃
ultra uistũ spatiũ pilam excipere.
lusuq inire consuerunt: cubitalẽ
iunctis cubitis. pila crura feriunt.

Expanded text:
 quod sit pilis plena. Hec et sphera, a ferendo vel feriendo dicta. Inter ultra iustum spatium pilam excipere, lusumque inire consueverunt. Cubitalem iunctis cubitis, pilam feriunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Philosophia ẽ diuinaꝵ humanarũq
rerum in quantũ homini possibileẽ.
ꝓbabilis scientia. Alit̃. P hilosophia ẽ
ars artium. & disciplina disciplinaꝵ.
Rursus philosophia ẽ meditatio mor¬

Expanded text:
Philosophia est divinarum humanarumque rerum, in quantum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter: Philosophia est ars artium et disciplina disciplinarum. Rursus: Philosophia est meditatio mor
Abbreviated transcription (Latin):
eugis ubi cartago magna ipsa est. ⁊ uera afxi¬
ca initͣ biantium ⁊ numediam sita. Asepteni¬
trione mari. sicło tuncta. ⁊ ameridie: usq ad gecti¬
loꝵ regionem porrecta. cuiꝰ ꝑrima queq frugife¬
ra sunt. ult̾iora autem bestiis ⁊ serpentib plena.
atq onagris magnis in deserto uagantibris.
echulia aut̃ africe pars medit̃¬

Expanded text:
eugis, ubi Carthago magna, ipsa est et vera Africa inter Byzacium, et Numidiam sita, a Septentrione mari Siculo juncta, et a Meridie usque ad Getulorum regionem porrecta, cujus proxima quaeque frugifera sunt, ulteriora autem bestiis et serpentibus plena, atque onagris magnis in deserto vagantibus. Getulia autem Africae pars medit
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾. ⁊ filio ⁊ sp̃m scm̃ demonstrauit dans simboli formã
ꝙͣ tota grecoꝵ ⁊ latinoꝵ confessio in ecłiis p̃dicat. Ter
augͥto edita. q̃ nestoriũ duas ꝑsonas in xp̃o asserentẽ.
iusto anathemate condẽpnauit. ostendens mañe in
donensis . d. c.xxxͣ. sac̃dotũ sub martiano pͥncipe ha¬
bita ẽ: in qͣ euticen constantino politanũ ab̃em uerbi
dei ⁊ carnis unã nat᷑am ꝓñtiantẽ ⁊ eiꝰ defensorẽ dios
colũ qͦndam alexandrinũ ep̃m. ⁊ ip̃m rursꝰ nestori¬
um cum reliqͥs heretias uua patrũ sententia p̃dap̃¬
nauit. p̃dicans eadem sinodꝰ xp̃m dm̃ sic natum
de uirgine ut p eo subtãtiã diuine ⁊ humane
fidei doctnã plenissime p̃dicantes. S ⁊ si qͣ ft̃ con¬
cilia. que sc̃ĩ patres spũ dĩ pleni sanxer̃t̃: pꝰ istoꝵ
iiiͦiͦ. auctoritatẽ. oĩ manent stabilitate quoꝵ gesta

Expanded text:
 Spiritum demonstravit, dans symboli formam quam tota Graecorum et Latinorum confessio in ecclesiis praedicat. TertAugusto edita, quae Nestorium duas personas in Christo adserentem iusto anathemate condemnavit, ostdonensis DCXXX, sacerdotum sub Marciano principe habita est, in qua Eutichem Constantinopolitanum abbatem, Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et ejus defecorum quondam Alexandrinum episcopum, et ipsum rursus. Nestorium cum reliquis haereticis, una Patrum sententia praedamnavit; praedicans eadem synodus Christum Deum sic natum de Virgine ut in eo substantiae et divinae et humanae fidei doctrinam plenissime praedicantes. Sed et si qua sunt concilia, quae sancti Patres spiritu Dei pleni sanxerunt, post istorum quatuor auctoritatem omni manent stabilita vigore: quorum gesta
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nt alio s gaꝰ ̃ lioꝵ: atẽpibꝰ constantini ceꝑunt. In p̃cedentibꝰ namq¬
untꝰ. ꝙꝰ apras Ainnis ꝑsecutione feruente: docendarũ plebiũ. minime¬
us fisi Iiꝰat L labat᷑ facultas. Inde xͥanitas in diũsas hereses scissa¬
eiti i dma simi  ueti imꝑatoris. Ip̃e eñi dedit facultatẽ xͥanis: libere
tner apalitiuns sei s ongregari. Sub hoc etiã sc̃i patres in concilio nicedo¬
e ci fanꝰ fiu ap  ie om̃i orbe t̾rarũ conuenientes. iuxta fidẽ eũnglicã¬

Expanded text:
liorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis persecutione fervente docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissatempore supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facultanis libere congregare. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes, iuxta fidem evangelica
Abbreviated transcription (Latin):
arbor est inputribilis om̃itonat᷑e. odoris tocundi.
aspectus nitidi. serpentes accensa nidore fugans.
insuꝑabilis est. pacientia. fama uirtutum eximia.
p̃sentia cunctis gratissima. bonis. auctoritas ad re¬
uincendos ⁊futandasq eos qͥ ueritatȩ resistunt ꝯstã¬
tissima. qui in hac uita ⁊ in futaͣ singłari p̃ceti̾s scĩs
eminentia fulgẽt. Rempe cedrus xp̃m siue scãm ec¬
cł̃iam mistice significa t. uñ. ⁊ in eccłiastico scͥptum
est: sicut cedrus exaltata sĩ in libano. item cedros
ꝓph̃as atq apłos typice figurat. uñ dr in psalmo:
saciabuntur omĩa ligna siluarum. ⁊ tedri libans
quas plantasti illic passeres nidificabunt. hoc est
etiam demones frigãt uñ scriptum est. in psalmo.
Uex dñi confringentis cedros & confringet dñs¬

Expanded text:
arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans insuperabilis est patientia, fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resistunt constantissima, qui et in hac vita et ieminentia fulgent. Nempe cedrus Christum sive sanctam Ecclesiam mystice significat. Unde in Ecclesiastico scriptum est: Sicut cedrus exaltata sum in Libano . Item cedrus prophetas atque apostolos typice figurat. Unde dicitur in psalmo: Satiabuntur omnia ligna silvarum, et cedri Libani, quas plantasti, illic passeres nidificabunt , hoc est, etiam daemones figurant: unde scriptum est in psalmo: Vox Domini confringentis cedros: et confringet D
Abbreviated transcription (Latin):
tum tabulis ab ignis ⁊ uestitrit eas auroz auri
Autem lamineq marmoriac tabłis st̃ abiegnis
suꝑ posite. Ipse est latitudo caritatis de corde pu¬
ro. ⁊ oscientia bona & fide ñ ficta. que sicut
aurũ aliis p̃ciosiꝰ est. metalłis. ita cet̾is eximior uͥ¬
tutibꝰ in templo dei singłari lucere refulget. Itẽ
in aliam partem inzacharia significatio abiegtis
est ubi dr᷑. ulula abies. qͣ cecidit cedrus. Cedroᷤᷤ
tis cuiꝰ folia ad cup̾ss similitudinẽ respondent.
lignũ uͦ iocundi odoris est. ⁊ dru durans. nec atinea
umqm exfminatur. De quo ꝑsiius ⁊ cedro digna
dlocutꝰ est scilicet ꝑꝑter durabilem ꝑpetuitatem. uñ
⁊ in templis ꝓpt̃ diut᷑nitatẽ ex hoc ligno laquearia
fiunt: huius ligni resina cedria dr̃que in conser¬
uandis libris ad eo est utilis. ut ꝑditi ex ea necti¬
neas pauantur. nec temꝑe ⁊ senescant. Hascitur in
creta affrica atq sẏria: cedrus namq ut diximꝰ.

Expanded text:
tum tabulis abiegnis, vestivit eas auro . Auri tum tabulis abiegnis, vestivit eas auro . Auri autem laminae quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae sicut aurum aliis pretiosius est metallis, ita caeteris eximior virtutibus in templo Dei singulari luce refulget. Item in aliam partem in Zacharia significatio abietis est, ubi dicitur: Ulula, abies, quia cecidit cedrus . Cedrus,tis, cujus folia ad cypressi similitudinem respondent: lignum vero jucundi odoris est, et diu durans, nec a tinea unquam exterminatur, de quo Persius: Et cedro digna locutus, scilicet propter durabilem perpetuitatem. Unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno laquearia fiunt. Hujus ligni resina cedrea dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis, ut perliti ex ea nec tineas patiantur, nec tempore consenescant: nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cedrus namque, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝓdeẽ cunctisq̃ sub ea ꝯsistunt. sic timor ge¬
henñe illis ꝓderit. qui ꝓpt̾ trmorem penarũ
agunt penitentiam peccatoꝵ suoꝵ. E contraria
uera ficus hoc est carnalis luxis nocet omnib
gredo delictorum. in salomone: qui tangit picẽ
in quinabitur ab ea. Abies dicta. qd̃ p̃cet᷑is arbo¬
rib longe eat. ⁊ in excelfum ꝓmineat cuiꝰ nata᷑ ex¬
ꝑs est t̾reni humoris. ac ꝑinde habilis atq leuis.
cde qua uirgilius: ⁊ casus abies uisura marinos.
qͥa ex eo naues fuit̃. hanc quidam gallicũ uocãt
ꝓpt̾ candorem. est autem sine modo. Abies uͦ ꝓpter
altitudinẽ sui ⁊ robur dui durabile mentem elec¬
toꝵ infimaq que desid̃ia sꝑnentem ⁊ celestiu m
contemplationis semꝑ intentam. tirtute qͦ paci¬
entie singłarit᷑ excellentẽ. Non in congrue demõ¬
strat unde in libro regum scriptum est de sabamo¬
niaci templi edificatione ⁊ texit in quit pauũ¬

Expanded text:
tur prodesse cunctis, quae sub ea consistunt: sic timor getur prodesse cunctis, quae sub ea consistunt: sic timor gehennae illis proderit, qui propter timorem poenarum agunt poenitentiam peccatorum suorum. E contrario vero ficgredo delictorum. In Salomone: Qui tangit picem, inquinabitur ab ea . Abies dicta, quod prae caeteris arboribus longe eat et in excelsum promineat: cujus natura expers est terreni humoris, ac perinde habilis atque levis: de qua Virgilius: Et casus abies visura marinos, quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem: est autem sine nodo. Abies vero propter altitudinem sui, et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae singulariter excellentem non incongrue demonstrat. Unde in libro Regum scriptum est de Salomone ac templi aedificatione: Et texit, inquit, pavimen
Abbreviated transcription (Latin):
deuinciunt : uerbũ ubi cũ sũmo studio fuerint
ac labore ꝑ lecta nich aliud nͥ in anem sonũ ⁊ sermo¬
nũ strepitum. suis lectorib tͥbiuĩt. nulla ibi satͣi
tas n̾itatis. nulla tͦticie refectio repꝑitur. studio. si
carum infame ueri ⁊ uͥtutũ peniiria ꝑseuerant.
Pistatia dr̃. qd̾ cortex pomi enuis nardi pistici odo¬
rem referat. de quo in seq̃tib dicemꝰ. pinꝰ arbor pi¬
cea abacumine folioꝵ uocata. pinũ enĩ antiqui
acitũ nõiabant: pinũ aut̃ aliam pitin. aliam gre¬
q pericen uocant. qmͣ nos pic eã dicimꝰ eo qd̾ de¬
sudet picem. Nam ⁊ specie differt̃. Ingermanie
aut̃ insulis heuiꝰ arboris lacͥma electrum gignit.
guita enĩ defluens rigore uel temꝑe in soliditate
durescit. ⁊ gominan facit de qualitate sua ⁊ nom̃
accipiens .i. succinũ eo qdꝰ sucꝰ sit arboris ꝓrmus¬
ore credit᷑ ꝓdesse cunctisq̃ subea seruãt᷑. sicut ficꝰ
piceam significari. qͥa ficut pinus arborib credi¬

Expanded text:
deuinciunt. uerum ubi cum summo studio fuerint ac labore perlecta, nihil aliud nisi inanem sonum et sermonum stas veritatis, nulla justitiae refectio reperitur: studiosi earum in fame veri et virtutum penuria perseverant. Pistacia dicitur, quod cortex pomi ejus nardi pistici odorem referat, de quo in sequentibus dicemus. Pincea ab acumine foliorum vocata. Pinum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem aliam pitin, aliam Graeci πέυκην vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie sibi differunt. In Germaniae autem insulis hujus arboris lacryma electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit, et gemmam facit de qualitate sua nomen accipiens, id est, succinum, eo quod succus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut nux et piceam significari: quia sicut pinus arboribus credi
Abbreviated transcription (Latin):
tate fec tos. Item demonum cybus est. carmina
poetarũ. sclari sapientia. rethicoꝵ pompa ũboꝵ.
hec sua om̃s suauitate delectant ⁊ dum au¬
res uersib dulci modulatione currentib capi¬
unt. animam quoq penetnͣt. ⁊ pectoris int̾nã¬

Expanded text:
tate confectos. Item daemonum cibus est carmina tate confectos. Item daemonum cibus est carmina poetarum, saecularis sapientia, rhetoricorum pompa uerborum. haec sua omnes suauitate delectant et, dum aures uersibus dulci modulatione currentibus Ijapiunt, animam quoque penetrant et pectoris interna
Abbreviated transcription (Latin):
ni corrupte siliqm uocant. ideo agrecis tale no¬
men accepit. eo qd̃ ligni eius fructus sit dulciͤ.
boris pomis succus expressus accatia agrecis dr̃.
Mistice autem siliqua aut uoluptatẽ mundi.
aut sapientiam secłarem figc̃. uñ luxuriosus
filiꝰ in eungłio legitur. dum pasceret portos
⁊ egeret fame. qd̾ concupisceret siliquas. qͣs por¬
ei manducabant. ⁊ nemo illi dabat. Demonum
enĩ cybus est. ebrietas. luxtria. forncatõ. ⁊ uni¬
u̾sa uicia. hec blanda sunt ⁊ lasciua. ⁊ sensus uo¬
luptate de multent: statimq ut apparuerint
Adusum sui ꝓuocant. quibꝰ ideo luxuriosus ad¬
olescens ñ poterat satuirari. quia semp uolup¬
tas famen sui ht̃. tͣnacta non satiat. ⁊ sathanas
cum aliquem sua arte deceꝑit. ⁊ ppriũ ei in¬
posuerit iugum ultra ad uicioꝵ abitnd antiã
ꝓuocare ñ ꝓcurat. sciens eẽ iam mortuũ. sicuti
multos idolatraf. Uidemꝰ panis miseria ⁊ eges¬

Expanded text:
ni corrupte siliquam vocant, ideo a Graecis tale noni corrupte siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni ejus fructus sit dulcis: boris pomis succus expressus acacia dicitur a Graecis. Mystice autem siliqua aut voluptatem mundi, aut sapientiam saecularem significat: unde luxuriosus filius in Evangelio legitur, dum pasceret porcos et egeret fame, quod concupiceret siliquas, quas porci manducabant, et nemo illi dabat. Daemonum enim cibus est ebrietas, luxuria, fornicatio, et universa vitia haec blanda sunt et lascivia, et sensus voluptatem demulcent: statimque ut apparuerunt, ad usum sui provocant: quibus ideo luxuriosus adolescens non poterat saturari: quia semper voluptas famem sui habet, et transacta non satiat: et Satanas cum aliquem sua arte ceperit et proprium ei imposuerit jugum, ultra ad vitiorum abundantiam provocare non procurat, sciens esse jam mortuum: sicuti multos idolatras videmus panis miseria et eges
Abbreviated transcription (Latin):
co appellant uocabło: hauc enĩ greci castaneam
uocant ꝓpt̃ qd̾ fructus eiꝰ genitni in modũ testi¬
culoꝵ intra follicolũ reconditi sunt. qui dũ
bor ꝯtinentium cetum significare potest. qui
ꝑ castitatem corꝑis młtos urtutum fructus affert
lex ab electo uocata: huiꝰ enĩ arboris fructum
hoĩẽs pͥmum adiuctum sib elegerunt. uũ ⁊ pa¬
eta: mortales pͥmi ructabant gititẽ glandem.
Priꝰenĩ qmͣ frum̃ti ustis eẽt. antiqris homines
glande uixerunt. Ilex uͦ nust̾rum tenet crucis
xp̃i. uñ legit᷑ qd̾ habraam habitauerit ad ilicem
manbre. qd̾ in mist̾io p̃figrirabat passionẽ. xp̃i
fasgus ⁊ esculus arbores glandifere ⁊ deo uocate cre¬
duntur. qd̾ fructib earum olim hoĩes tuxerĩt
accibum sumpserint escamq habuerit. Nam
esculus abesca ea dicta. fagus uero. agreco uoca¬
facto ad monemur abstinentie operam clareut
magis studeamis parco uictu ꝯtenti ẽẽ. ꝗͣ car¬
nalib epulis auide incumb̾e. Sili conqͣm lati¬

Expanded text:
pellant vocabulo. Hanc enim Graeci κάστανον vocant, propter quod fructus ejus gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum bor continentium coetum significare potest, qui per castitatem corporis multos virtutum fructus affert. Ilex ab electo vocata: hujus enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt: unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim, quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Ilex vero mysterium tenet crucis Christi. Unde legitur, quod Abraham habitaverit ad ilicem Mambre: quia in mysterio praefigurabat passionem Christi. Fagus et aesculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod fructibus earum olim homines vixerunt ac cibum sumpserunt, escamque habuerunt. Nam aesculus ab esca dicta, fagus vero a Graeco vocafacto admonemur abstinentiae operam dare, ut magis studeamus parco victu contenti esse, quam carnalibus epulis avide incumbere. Xyliglycon quam Lati
Abbreviated transcription (Latin):
exploratores in libro numeri de t̾ra repmissionis
mala punica cum botro parit̃ ⁊ ficis pͥortabant.
⁊exodo in ornamento sacerdotis mala purnica tin¬
tinnabłis aureis coniungi p̃cipie̾ntur. Malũ aut̃

Expanded text:
exploratores in libro Numeri de terra repromissionis exploratores in libro Numeri de terra repromissionis malum Punicum cum botro pariter et ficis portabant. Et in Exodo, In ornamento sacerdotis mala Punica tintinnabulis aureis conjungi praecipiuntur. Malum autem
Abbreviated transcription (Latin):
solent urbiũ cretensiũ matrẽ cidoniam. Ex cuiꝰ po¬
mo cidonitũ ⁊ficit᷑. fitqͦ ex ea ⁊ uinũ quo lan¬
guentiũ desid̾ia fallũtur. nã specie. ⁊ gustu: odo¬
re cuilibet iuini uet̾is ymaginem rep̃sentat. Ma¬
lomelũ adulcedine appellatum. qd̾ fructus eiꝰ
mellis saporem habeat. uel qd̾ in melle seruet᷑.
sa in cantico cauticoꝵ dĩt sic̃ malũ int̾ ligna sil¬
uarũ. sic dilectus m̃s int̃ filias: subumbra illiꝰ ꝗͣ
desiderabam secli ⁊ fructus eiꝰ dulcis gitti meo.
Hoc est sicut malum. uisu. odore ⁊ gustu. ante¬
cedit ligna siluestria. sit xp̃c ante cellit om̃s
Malum puinicum dici eo qd̃ expugnica regione
sit genus eiꝰ tnͣslatum. idẽ ⁊ malum granatũ.
eo qd̃ intͣ corticis rotunditatẽ. granoꝵ contineat
młtitudinem. Malum punicũ. eccłia est. siue uni¬
tas fid̾i ⁊ pacis concordia. ob cuiꝰ figaͣm isrłitici

Expanded text:
solent urbium Cretensium matrem Cydoniam; ex cuius posolent urbium Cretensium matrem Cydoniam; ex cuius pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum quo languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dumellis saporem habeat, vel quod in melle servetur. sa in Cantico canticorum dicit: Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filias: sub umbra illius quem desiderabam sedi: et fructus ejus dulcis gutturi meo ; hoc est, sicut malum visu, odore et gustu antecedit ligna silvestria: sic Christus antecellit omnes Malum Punicum dici eo, quod ex Punica regione sit genus ejus translatum: idem et malumgranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. Mala Punica Ecclesia est sive unitas fidei, et pacis concordia, ob cujus figuram Israelitici
Abbreviated transcription (Latin):
de sponso: come eius sicut elata palmarum
hoĩes. uel elate: obuictoriam. nigre: obpressuras.
Laurꝰ aũbo lauidiis dicta. hec eñĩ cum sau¬
dib uictoꝵ capita coronabantur. Apud an¬
tiquos autem laude a nominabatur. postea.
d. littã sublata. ⁊ sub rogata. R. dicta est. lau¬
rus. ut in auricłisq in inicio audicłe dicte st̃
⁊ medt dies qui nt̃ meridies dr̃. hanc arborẽ
greci dafnem uocant. qd̾ numqmͣ deponat
uiriditatem. Inde illa pociꝰ uictores coro nant᷑.
sola quoq hec ar bor fulgore fulminari muime
creditur. Hec arbor. bene pot̃ significare mr̃m uc
torias ⁊ coronas ĩ marcessibiles. Malus ẽgrecis dicta
qd̃ sit fructus eiꝰ pomoꝵ oĩm recondissimꝰ uñ ⁊
hec sunt uera mala que uehement̃ rotunda sunt.
Mala matiana: a loco uocata. ũn priꝰ aduecta sunt.
nã multe arbores noia ex ꝓtunciis uł curitatibꝰ de
lo queri soleat ostendit. Nala cidonia: nomen sit̾ptit
ab oppido. qd̾ est in ĩsula creta de qua greci dicere

Expanded text:
 « Comae ejus sicut elatae palmarum,homines: vel elatae ob victoriam: nigrae ob pressuras. Laurus a verbo laudis dicta: hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur: postea d littera sublata, et subrogata r dicta est laurus: ut in auriculis, quae in initio audiculae dictae sunt: et medidies, qui nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci daphnem vocant: quod nunquam deponat viriditatem, inde illa potius victores coronabantur: sola quoque haec arbor fulgore fulminari minime creditur. Haec arbor bene potest significare martyrum victorias et coronas immarcescibiles: malum a Graecis dictum, quod sit fructus ejus pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mala, quae vehementer rotunda sunt. Mala Matiana a loco vocata, unde prius advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex provinciis vel civitatibus, de lo quaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpsit ab oppido qui est in insula Creta; de qua Graeci dicere
Abbreviated transcription (Latin):
quia manus uictrieis ornatus est. uel quod
oppansis est ramis in modum palme hoĩs.
est enim arbor in signe uictorie. ꝑteroq ac de¬
coro uirgulto. chiuturnisq uestita frondib ⁊ fo¬
lia sua sine ulla successione conseruans. Hanc
greci fenicem dicunt qd̃ diuduret. ex noie auiͤ
illiꝰ arabie. que multis annis uiuere ꝑhibetur.
Que dum in multis locis nascatur. non in om̃i¬
bus fructus ꝑficit matͣitatem. freq̃ter autẽ
in egypto: syria: fructus aut̃ eiꝰ dactili adigi¬
torum similitudine nuncupati sunt. Palma
enĩ dicta est. qiͣ pacis alma. que premiũ est ĩ
agone uincentib. sicut apłs dicit: nunc tendo
ad palinam suꝑne uocationis. hec suꝑ t̃ras his¬
pida est. ⁊ quibusdam tumorib in equalis. s uͥ
ad suꝑna ꝓcesserit. dulcissimoꝵ fructuũ sua¬
uitate completur. ⁊ q̃i quibusdam radiis or¬
nata distenditur: sic iustoꝵ ⁊uersatio in hoc
mundo duris est laborib plena.s ra suꝑnis

Expanded text:
quia manus victricis ornatus est: vel quod oppansus est ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione conservans. Hanc Graeci Phoenicem dicunt, quod diu durat, ex nomine avis illius Arabicae, quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis locis nascatur, non in omnibus fructus perficit maturitatem: frequenter autem in Aegypto et Syria, fructus autem ejus dactyli a digitorum similitudine nuncupati sunt. Palma enim dicta est, quasi pacis alma, quae praemium est in agone vincentibus, sicut Apostolus dicit: Nunc tendo ad palmam supernae vocationis . Haec super terras hispida est, et quibusdam tumoribus inaequalis: sed ubi ad superna processerit, dulcissimorum fructuum suavitate completur, et quasi quibusdam radiis ornata distenditur: sic justorum conversatio in hoc mundo duris est laboribus plena: sed in supernis
Abbreviated transcription (Latin):
lantur. intimꝰ candor appareate exparte corticẽ
seruat. sicut fuerãt ext̾uis in u̾itate ꝑmaneant.
Uariꝰq uirgarũ color efficit᷑. dũ cortex ex parte
subtͣhit᷑. ⁊ ex parte retinet᷑. Ante ꝯsi derationis enĩ
meȩ ocłos p̃dicantium patrum sententie qiͣ uirge
uarie pomunt᷑. in quibdam pleruinq intellectum
litt̾e fugmiꝰ qiͣ corticẽ resubt᷑hqͥmꝰadũ plerũq intellectũ litt̾e¬
gorie cãdor it̃t̾ior d̾mostͣture dũ corte̾relĩqͥt᷑ ect̾ioriᷤ intel¬
ligentia uirentia exempla monstrantrit. quas be¬
ne tacob in aque canalib posuit. qͥa ⁊ redemptor
nr̃ inlibris eas sacre sentͥentie quibꝰ nos in trinse¬
cus infundimur fixit: aspicientes arietes cũ oui¬
bus cocͤunt. Quia. rationes nr̃i sp̃c in tellectus
dum in earum in dentione defixi sunt. singłis
quib q actionib ꝑ miscentur. uitales fetͦis oꝑ¬
umi ꝓereant. qui aliam exempla p̃cedentium

Expanded text:
liantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem liantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in vivariusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, et ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praedicantium Patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur, in quibus dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem gorice candor interior demonstratur; et cum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus intellectus, dum earum intentione defixi sunt, singulis quibus actionibus permiscentur tales fetus operum procreant, qualia exempla praecedentium
Abbreviated transcription (Latin):
sipabit᷑ capparis. qm̃ ibit homo in domũ et̃nitatis
sue. Tradunt ꝑhec humanoꝵ membroꝵ fi̾ signifi¬
cantiam. Nam in flore amigdalicanos capillos. in ĩ¬
pinguatione locuste. humorẽ pedũ. indisipatiõe
tapparis: concipiscentie frigus ostendit. Que cum
sem in postreme etatis temꝑe accid̾int. tunc necee̾
ne quoq hanc et̾nitatis domũ illã futam t̾ram ac¬
cipimꝰ. de qua scbit᷑. placebo dño in regione itiuoꝵ
Legr᷑ iacob pat̾archa tilisse uirgas populeas i riri¬
des. ⁊ amigdalinas. ⁊ explatanis atq ex parte eas de¬
corti casse ⁊ posuisse in canalib uͥ effundebatur
aqͣ ante oues. ut cũ uenissent greges ad bibendũ co¬
ram se habent urgas. & in aspectu earum cõciꝑ¬
ent. Quid est iurgas urides anrigdalinas. atq ex
riem antiquoꝵ patrum uitas uel ad sententias
iñ exemplum popłis pbe: qͥue nuirũ qa iux¬
ta rationis exam̃ recte sunt. uirge noĩant᷑. Q¬
bus exparte corticẽ subtrahit. ut in his que expo¬

Expanded text:
sipabitur capparis: quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae . Tradunt per haec humanorum membrorum fieri significantiam: nam in flore amygdali canos capillos, in impinguatione locustae humorem pedum, in dissipatione capparis concupiscentiae frigus ostendit: quae cum seni in postremae aetatis tempore acciderunt, tunc necessene quoque hanc aeternitatis domum, illam futuram terram accipimus, de qua scribitur: Placebo Domino in regione vivorum . Legitur Jacob patriarcham tulisse virgas populeas virides, et amygdalinas, et ex platanis atque ex parte eas decorticasse, et posuisse in canalibus, ubi effundebatur aqua ante oves: ut cum venissent greges ad bibendum, coram se haberent virgas, ut in aspectu earum concip. Quid est enim virgas virides, amygdalinas, atque exriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspo
Abbreviated transcription (Latin):
borib prior se flore conuertit: ⁊ adinferenda po¬
ma arbusta sequentia p̃uenit. Nñ ⁊ pͥmicias. eccłi
asq ex iuideis credidit signif̾ de quo salomon ait:
floebit atnigdalũ q̃ fententra ⁊ alit̾ uista allegorĩa in¬

Expanded text:
enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poenim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Unde et primitivam Ecclesiam, quae ex Judaeis credidit, significat: de qua Salomon ait: Florebit amygdalus, quae sententia et aliter juxta allegoriam in
Abbreviated transcription (Latin):
barum uel frangoꝵ cibos qͥtqͥd in eis uirulentum
est exudet rapiat atq extinguat. Nuces aut̃ gn̾a¬
liter dicurt᷑ omĩa poma tecta coris duriore. ut pu¬
nee. tuices auellane glandes. castanee. amigdale:
hinc ruolerclisti. qd̾ suit cduro coreo tecti at cõ¬
tra porna ounã mollia mala dicta. s cũ ad iec toẽ
t̃rarũ in qͥb antea nata sunt. ut ꝑsica punica. ma¬
ciana. cidonia ⁊ cet᷑a. Mistice aut̃ nicis arbor sigt̃ eccli
to cordis gestantem. uñ sponsa dicit in cantico canti
coꝵ. Descendi atdortũ nucum ut uid̾em poma con¬
entias. Alt̾utrum minime uidemꝰ s fracta ꝑ temp¬
tationem testa corꝑis. apparebit int̃ne dulcedinis
gustus: poma ꝯ uallis. Fructus est hurmilitãs. Des
ctus bonos. qui ue ad huc in digeant doctrine ur¬
rigattone. Item nuces incarnationẽ dñi salua
⁊ germinauit nuces. Amigda. la grecũ nomen. q̃
latine mi lõga uocatur. hanc alii nucidam tio¬

Expanded text:
barum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum barum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, elidat, rapiat, atque exstinguat. Nuces autem generaliter dicunt omnia poma tecta corio duriore: ut pineae, nuces, avellanae, glandes, castaneae, amygdalae: hinc et nuclei dicti, quod sunt duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adjectione terrarum in quibus antea nata sunt: ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, etc. Mystice autem nucis arbor significat eto cordis gestantem. Unde sponsa in Cantico canticorum dicit: Descendi ad hortum nucum, ut viderem poma conentias alterutrum minime videamus: sed fracta per tentationem testa corporis, apparebit internae dulcedinis gustus. Poma convallis fructus est humilitatis: descctus bonos: quive adhuc indigeant doctrinae irrigatione. Item nuces incarnationem Domini SalvEt germinavit nuces . Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur: hanc alii nuciclam vo
Abbreviated transcription (Latin):
folia eiꝰ similes moro. hanc latini celsam appellãt
ab altitudine qͥa ñ est breuis ut moras. Ali aũ
dicunt eam ficum eẽ siluestrem. Nñ amos ꝓpħ̃a
ad amasiam ait: non sum ꝓph̃a nec filiꝰ ꝓpħ̃e. s cũ
eẽm armentariꝰ.⁊ ruboꝵ mora stringerem. tulit
me dñs sequentem greges. hoc dicendum est. qd̾
humilẽ pastorem ⁊ rusticũ ad sumpserit dñs ⁊ mi¬
serit ad popłm suũ isrł. ⁊ p̃ceꝑit ei ut egrederet᷑
de t̾ra sua ⁊ samaltã ꝑgeret. Item si comorꝰ uana
scientia. in iheremia: habitabunt dracones hoc est
demones cũ fatus ficariis. Item in bonam partem.
ascendit tacheꝰ in arborem sichomoꝵ: nux appellata.
qd̃ umbra uel stillicidiũ folioꝵ eiꝰ ꝓximis arbor i¬
bus noceat. hanc alio noĩe latini iugulandã dicũt
qiͣ touis glandem. Fuit enĩ hec arbor ꝯsecrata iouicuiꝰ
pomũ tantã uim ht̃. ut missa uiter suspectos her¬

Expanded text:
folia ejus similia moro. Hanc Latini celsam appellant folia ejus similia moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Alii autem dicunt eam ficum esse silvestrem. Unde Amos Propheta ad Amasiam ait: Non sum propheta, nec filius prophetae: sed cum essem armentarius, et ruborum mora stringerem, tulit me Dominus sequentem greges . Hoc dicendum est, quod humilem pastorem et rusticum assumpserit Dominus, et miserit ad populum suum Israel, et praeceperit ei, ut egrederetur de terra sua, et Samariam pergeret. Item sycomorus vana scientia. In Jeremia: Habitabunt dracones, hoc est, daemones, cum fatuis ficariis . Item in bonam partem: Ascendit Zachaeus in arborem sycomorum . Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum ejus arboribus noceat: hanc alio nomine Latini juglandem dicunt, quasi Jovis glandem: fuit enim haec arbor consecrata Jovi, cujus pomum tantam vim habet, ut missum inter suspectos her
Abbreviated transcription (Latin):
glexit. ꝓpter qd̃ ad maledictionem eiꝰ et̃na ari¬
ditate dampnata est. Item ficus prisca lex unde
dr̃ in eungłio. Homo qͥdam plantauit uineam hoc
ficus apellata. eo qd parietes qͥb in nascit᷑ carpit. rũ¬
pit enĩ ⁊ ꝓdit ex latebris quib cõcepta est. Alii ca¬
pri ficum putãt cdictum. qd̾ ficus arbor eius re
bus remedio fecundat᷑. Moras agrecis uocata. qmͣ
latinurabũ appellant. eo qd̾ fructus uel uirgul¬
ta eiꝰ rubent: est enĩ mora siluestris fructus af¬
ferens. quib in deserto pastoꝵ fames ac penuria¬
ꝯfouet᷑. huiꝰ folia suꝑ iacinta serpenti feruntur
int̾imeretũ: rub ergo ut quidã opinantur ma
ni corꝑis rubo saluatorem tanqmͣ rosam emiserit.
aut qd̾ iũ dicimi fulgoris sine sui ad sumptione
flamina ignis de medio rubi. ⁊ uidebat qd̾ rubus
ardere.⁊ non cõburetur. E comoras sicut ⁊ moras
greta noĩa sunt. Dictas autem si comoras eo qd̃ sit̃

Expanded text:
glexit: propter quod ad maledictionem ejus aeterna ariglexit: propter quod ad maledictionem ejus aeterna ariditate damnata est. Item ficus, prisca lex: unde dicitur in Evangelio: Homo quidam plantavit vineam, hocficus appellata eo, quod parietes, quibus innascitur, carpat: rumpit enim et prodit ex latebris, quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum, qus remedio fecundetur. 19. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus ejus velut virgulti rubent. Est enim morus silvestris fructus afferens, quibus in deserto pastoconfovetur: hujus folia superjactata serpenti feruntur interimere eum. Rubus ergo ut quidam opinantur Mani corporis rubo, Salvatorem tanqaut quod uim diuini fulgoris sine sui absumptione flamma ignis de medio rubi et uidarderet et non combureretur . Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt: dicta autem sicomorus eo quod sint
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia intelligi de multis gentibꝰ congregata. siue
diu̾sas in se gr̃as hñs. uñ incanticis canticoꝵ de ea
scͥptũ legitur. emissiones tue paradisus mala gͣua¬
toꝵ cũ fructu pomoꝵ. ficꝰ latine a fecunditate uo¬
catur. feratior enĩ est arborib cet̾̃is. Nam ut̃q qͣt̾q
ꝑ singłos annos generat fruc tum. atq alt̃o matu¬
rescente. alt̾oborit᷑. hinc ⁊ carice a copia noĩate ft̃.
ficus mistice sigẽ sinagogam uideoꝵ. ut est illud ĩ
eungłio: are facta est ꝯtinuo ficulnea. ⁊ ĩ abbacue
ficus in quit ñ afferet fructum iñ erit generat᷑o
ĩ uineis ⁊ cet̾a. Elcus uinea ⁊ oliua. erat sinagogam
iudeoꝵ. qñ dulcedinẽ bone oꝑationis. flagrantiã
feruide dilectionis. pinguedinẽ antmi miscdĩs.
deo deuota ꝓferebat. s hec pꝰ ficus dño ad eam t̃¬
cio ueniente. hoc est in legis latione ꝑmoysen inse¬
dula inerepatione & exhortatione ꝑ ꝓph̃as in ob¬
latione gr̃e ꝑ se ip̃m uͥtutis fructum ferre ne¬

Expanded text:
Ecclesia de multis gentibus congregata sive diversas in se gratias habens: unde in Canticis canticorum de ea scriptum legitur: Emissiones tuae paradisus malorum granatorum cum fructu pomorum . Ficus Latine a fecunditate vocatur: feracior est enim arboribus caeteris: nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur: hinc et caricae a copia nominatae sunt. Ficus mystice significat synagogam Judaeorum, ut est illud in Evangelio: Arefacta est continuo ficulnea . Et in Habacuc: Ficus, inquit, non afferet fructum, et non erit generatio in vineis, etc. Ficus vineae, et oliva erat synagoga Judaeorum, quando dulcedinem bonae operationis, flagrantiam fervidae dilectionis, pinguedinem animi misericordis, Deo devota proferebat: sed haec ficus, Domino ad eam tertio veniente, hoc est, in legislatione per Moysen, in sedula increpatione et exhortatione per Prophetas, in oblatione gratiae per seipsum, virtutis fructum ferre ne
Abbreviated transcription (Latin):
in qua medulla sensus spiritalis condita latet.
Spice inicia fidi uel incͥoͥatõ bonoꝵ oꝑm̃ sicut
intob de hereticis D d̃r ⁊ esurientibꝰ tulerunt
spicas. Stipula: aridi ad fidem. uel in anes. in apło.
ligna. fenũ stipła ⁊ in ꝓpħa: heu mͥ qd̃ factus stĩ
sicut qͥ colligit stipulam in messe. hoc est millũ

Expanded text:
in qua medulla sensus spiritalis condita latet. in qua medulla sensus spiritalis condita latet. Spicae initia fidei, vel inchoatio bonorum operum, sicut in Job de haereticis dicitur: Et esurientibus tuleruntsuos. Stipula aridi ad fidem uel inanes; in apostolo: ligna faenum stipula, et in propheta: heu mihi quia factus sum sicut qui colligit stipulam in messe, hoc est: nullos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aut simls electos sigc̾at. qͥ ꝑtinẽt ad horreũ do¬
muinctũ sic̃ supͣ ostendimꝰ. Silico genꝰ tritie. aseren¬
dũ dictũ. nami in pane species eius p̃cipue est hor¬
deũ dictũ. qd̃ p̃cet̾is generibꝰ frumenti antea fi¬
at aridũ. uel qd̾ spicas eiꝰ ordines habeat. Sigc̃at
aut̃ ordeũ litt̾am legis uet̾is quȩ carnalibꝰ uideiˢ
adalimentũ data est. uñ in eungłio legit᷑. qd̾ ex
quinq panib ordeaceis qͥnq milia hoĩm ddñs
saciaret. Rursũ in genesi scͥptum est de ysaac.
seuit ysaac ⁊ inuenit in illo ante centuplũ ordei.
Arista appellata. qd̾ priꝰ ipsa arescat. Culmꝰ est ipse¬
calamꝰ spice. qͥ a radicib nascitꝰ ⁊ dictus culiiꝰ qͣi ca-¬
lamus. Folliculũ est. theca frumenti in ꝗͣ granũ
seruat᷑ int̾ius. hec suꝑ spicam uallo instructa.
iiuumen p̃tendet neauiũ minoꝵ morsib spica
suis fructib exnatur. aut uestigiis ꝓterat᷑. hec¬

Expanded text:
tinent ad horreum Dominicum, sicut supra ostendimus. Siligo genus tritici, a serendo dictum: nam in pane species ejus praecipua est. Hordeum dictum, quod prae caeteris generibus frumenti antea fiat aridum: vel quod spica ejus ordines habeat. Significat autem hordeum litteram legis veteris, quae carnalibus Judaeis ad alimentum data est: unde in Evangelio legitur, quod ex quinque panibus hordeaceis quinque millia hominum Dominus satiavit . Rursum in Genesi scriptum est de Isaac: Sevit Isaac, et invenit in illo anno centuplum hordei . Arista appellata, quod prius ipsa arescat. Culmcalamus spicae qui a radicibus nascitur: et dictus culmus quasi calamus. Folliculum est theca frumenti in qua granum servatur interius. Haec super spicam vallo instructa munimen praetendit, ne avium minorum morsibus spica suis fructibus exuatur aut vestigiis proteratur. Sti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte scientie ⁊ roborate fidei. ne forte ꝑ inbecil¬
litatẽ infantie.⁊ fidei imꝑitiam. ñ tam erudiret
cognitio lubricas mentes qͣm potiꝰ ad concupiscen¬
tias corꝑales conuert̾et. Om̃s scͥpt᷑as adoctoribꝰ

Expanded text:
perfectae scientiae et roboratae fidei: ne forte per imbecilperfectae scientiae et roboratae fidei: ne forte per imbecillitatem infantiae et fidei imperitiam non tam erudiret cognitio lubricas mentes, quam potius ad concupiscentias corporales converteret. Omnes scripturas
Abbreviated transcription (Latin):
ethicam i. moralem: pꝰ hec phisicam. q̃ qͣlitatẽ nat᷑e
comp̃hendit. adultimũ theoriam .i. contẽplatiuam.
In ꝓuerbiis enĩ moralia docens. ꝑ cõmunẽ q̃ndam
loq̃ndi usum. altiorem inteuigentiã edidit: conũsa¬
tionẽq mandatoꝵ. ⁊ doctrine celestis institutionẽ
suecinctis u̾bis breuibꝰq sententiis coaptauit. Sunt¬
aut̃ ꝓu̾bia sub ubis aluis. res alias explicantia q̃ alit̾
ꝗͣ dicunꝰ intelligunt᷑ plus in uirtute sententiaꝵ
stes rerũ naturã discunens cunda in mundo cadu¬
ca ⁊ uana e̾e rep̃hendit. rerũq omiũ fragilitate
conspecta. renuntiari mundo admonuit. In can¬
ticis aut̃ canticoꝵ suꝑgress nisibilia contemplansea
celestitun excitans. ꝑueniendum ad consortiũ dei
ꝓuocat. Iilud uͦ ñ est omittendũ: qd̾̃ a doctoribꝰ
nr̃is tradit᷑ apd̾ ebreos hanc fuisse obseruationẽ.
ne cuiꝗͣ hunc librum legere ꝑmit̾tent. nͥ uiro iam

Expanded text:
ethicam, id est, moralem; post haec physicam, quae qualitatem naturae ethicam, id est, moralem; post haec physicam, quae qualitatem naturae comprehendit; ad ultimum theoricam, id est, contemplativam. In Proverbiis enim moralia docens, per communem quemdam loquendi usum altiorem intelligentiam edidit, conservationemque mandatorum et doctrinae coelestis institutionem succinctis autem Proverbia sub verbis aliis res alias explicantia, quae aliter quam dicuntur, intelliguntur: plus in virtute sententiarum, stes rerum naturam discutiens, cuncta in mundo caduca et vana esse reprehendit, rerum omnium fragilitate conspecta renuntiari mundo admonuit. In Canticis autem canticorum supergressus visibilia, atque contemplans ea coelestium excitans perveniendum ad consortium Dei provocat. Illud vero non est omittendum, quod a doctoribus nostris traditur, apud Hebraeos hanc fuisse observationem, ne cuiquam hunc librum legere permitterent, nisi viro jam
Abbreviated transcription (Latin):
his aũt qͥ sine tituł st̃. tradicio uet̾un tał est: ut cuiꝰ
auctoris p̃scͥiptio p̃cesserit. ct̃i qͥ sine titulo secunt᷑.
ip̃iꝰ ẽẽ credant᷑. Est aũt hic lib̾ allegorias ac tipicis
sacram̃tis signatꝰ. Spetialit̃ aũt qd̾ natꝰ. qd̾ passus.
qd̃ resurrexit xp̃c: uere hoc om̃e psalmoꝵ resonat¬
organũ. Sciendũ tam̃ qr apd̾ ebreos om̃s psalmi
ꝑmixti fuerint ⁊ mordinati ᷤͦ qͥdeni pͥmum erdras.
inunũ uolũ cogit. ⁊ in ordinem numerũq disposu¬
it. at ꝑ occultũ sacram̃ti misteriũ. alios aliis p̃tulit
ordine. dum posteriores uideant᷑ in tẽpore. Nam
scd̾m ystorie cursum terciꝰ psalmꝰ qͥnqͣgsimo posterior:
s ꝓpt misteriũ in ordine pͥor est. Sic enĩ habent᷑
Inqͥb qͥdem tribꝰ libris: tum generũ disciplinas cõ¬
posuit. qͥb ad rerum scientiam ꝑtienit᷑. In pͥmis nãcy

Expanded text:
his autem, qui sine tituhis autem, qui sine tituauctoris praescriptio praecesserit, caeteri, qui sine titulo sequuntur, ipsius esse credantur. Est autem hic liber allegoricis ac typicis sacramentis signatus; specialiter autem, quod natus, quod passus, quod resurrexit Christus, pene hoc omnium psalmoorganum. Sciendum tamen, quod apud Hebraeos omnes psalmi permixti fuerint et inordinati, quos quidem primus Esdras in unum volumen coegit, et in ordinem numerumque disposuit, ac per occultum sacramenti mysterium aliis alios praetulit ordine, dum posteriores videantur in tempore. Nam secundum historiae cursum tertius psalmus quinquagesimo posterior, sed propter mysterium in ordine prior est. Sic enim habenturIn quibus quidem tribus libris trium generum disciplinas composuit, quibus ad rerum scientiam pervenitur. In primis namque
Abbreviated transcription (Latin):
que in istoria uẽtis testam̃ti in locis suis aut omĩno
omissa sunt: aut fortasse ñ plene digesta. in ista
sũmatim ac breuit̃ expleta sunt: cuiꝰ qͥdem series. a
lat̃e regum siue regnoꝵ ducta ꝓcedit. ꝑueniens ad illud
usq tempꝰ. quo ⁊ regnoꝵ textꝰ finit᷑. Iob lib̾: continet
eiꝰdem sc̃ĩ uri dampna. funesta.ł fiagella. ⁊ contumeli¬
osa consolantiũ dicta. Lam̃ta qͦq eiꝰ in qͥbꝰ totiꝰ mundi
deplorat miseriam: consolationes etiã dei ad eũ ꝑ tur¬
binẽ eiꝰq duplicem bonor in fine remuñationẽ. Hic
coniux uͦ eiꝰ carnaliũ tipum designat: qui intra eccłam
positi uitam sp̃italium moribꝰ sius scandalizant. Ami¬
dogmatũ. Poro heuu qͥ aduersus iob graui exꝓbratio
runt suꝑbie exemplis ostendunt. Lib̾ psalmoꝵ qͣmꝙͣ¬
eman. idithun. ⁊ faii chore. asir. ⁊ abarab. siue er¬
dra. ñ nulli etiã aggei.⁊ zacharie ẽẽ estimant᷑. De

Expanded text:
que in historia Veteris Testamenti in locis suis aut omque in historia Veteris Testamenti in locis suis aut omomissa sunt, aut fortasse non plene digesta, in ista summatim ac breviter expleta sunt. Cujus quidem series a latere regum sive regnorum ducta, perveniens ad illud usque tempus, quo et regnorum textus finitur. Job liber continet ejusdem sancti viri damna, funera, vel flagella, et contumeliosa consolantium dicta, lamenta quoque ejus, in quibus totius mundi deplorat miseriam; consolationes etiam Dei ad eum per turbinem, ejusque duplicem bonorum in fine remunerationem. Hic Conjux vero ejus carnalium typum designat, qui intra Ecclesiam positi, vitam spiritualium moribus suis scandalizant. Amiorum. Porro Eliu, qui adversus Job gravi exprobrationrunt superbiae exemplis ostentant. De PsalEman, Idithun, et filii Chore, Asir et Aahab sive Esdra: nonnulli etiam Aggei, Zachariae esse existimantur. De
Abbreviated transcription (Latin):
in eo scͥpta sunt. At contra latini ꝓ eo qd̾ genꝰ regni
daiud retexerat ortũ: ex eadem ruth moabitide ad corpꝰ
libri ragnoꝵ neratiꝰ eũ ꝑtinere contendunt. Liber re¬
gum ꝗͣqͣm apd̾ latinos ꝓpt ꝓlixitatẽ sui. in iiii.
est uoluminibꝰ. quoꝵ pͥmꝰ samuel scͥpsit. archam
dñi a uides tͣnsisse ad gentes. Heli qͥq sac̃dotiũ mis
tice in samuele fuisse tͣnslatũ: in dauid saulis re¬
gis imꝑium. Malachim uͦ reges ude ⁊ isrłitice
gentis gestaq eoꝵ ꝑ ordinẽ dirigit tempoꝵ: ip̃m
qͦq isrł̃ ob errorem idolatͥe enarrat in assirios tͣns¬
migratũ. ad extremũ edocet uenisse nabugo dono
ebreos sub uniꝰ libri uolumine continet᷑: appellat᷑q
ab eis dabreiamin .i. uerba dierum. Aput nos aũt:
ꝓpt̃ ꝓlixitatẽ sui in duabꝰ decisus est parcibꝰ. hec aũt
istoria ordinẽ geñationũ ⁊ tẽpoꝵ continens: in qua

Expanded text:
in eo scripta sunt: at contra Latini pro eo, quod genus regium in eo scripta sunt: at contra Latini pro eo, quod genus regium David retexit, ortum ex eadem Ruth Moabithide, ad corpus libri Regnorum veracius eum pertinere contendunt. Liber Regum quanquam apud Latinos propter prolixitatem sui in quatuor est voluminibus. Quorum primus Samuel scribit, arcam Domini a Judaeis transisse ad gentes, Heli quoque sacerdotium in Samuel mystice fuisse translatum et in David Saulis regis imperium. 28. Malachim vero reges Judaeae, et Israeliticae gentis, gestaque eorum per ordinem digerit temporum, ipsum quoque Israel ob errorem idololatriae narrat in Assyrios transmigratum; ad extremum edocet venisse NabuchodonosHebraeos sub unius libri volumine continetur, appellaturque ab eis Dibrehaiamin, id est, Verba dierum, apud nos autem propter prolixitatem sui in duabus decisus est partibus. Haec est autem historia ordinem generationum et temporum continens. In qua