comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾nigãta fisco ideo numande¬
cies centen.a dotis noĩe iuissit
qd̾ de ea ꝑte p̾stitisse dotis usu¬
cumã obtulit et eamcũ accipe
noliniss obsignauit ac de posuit er
codic Ro ñ hebitur usurar. s sip̾¬

Expanded text:
blicata, de fisco ideo numerari decies centena dotis nomine iussit, quod ea patrem praestitisse dotis usucuniam optulit et eam, cum accipere noluisset, obsignavit ac deposuit: ex eo die ratio non habebitur usurarum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ deir siemptor auẽditore nouãdi ani¬
mo itastipłatus ẽ fcm̃ tradendi stipłatꝰ
ĩtelligiturq nõ est ĩnsile plus uelitorẽ
nem tradi. pot diciptus quoq reoem
ꝯmicti icti stiploc. et enĩ ancilla tra¬
dita ptum postea eclitum ĩ bonis su¬
is reus stipulãdi hr̃c potuiss. ¶ Siͦ
post cctami ẽptionem añ int̾poĩtum¬
num uẽdicori acqutum ẽ. ꝙ exstipu¬
latu seq nõ potit. iudicio empti.

Expanded text:
: uerum si emptor a uenditore nouandi animo ita stipulatus est, factum tradendi stipulatus intellegitur, quia non est uerisimile plus uenditorem nem tradi" potest dici partus quoque rationem committi incerti stipulatione: etenim ancilla tradita partum postea editum in bonis suis reus stipulandi habere potuisset. Si post contractam emptionem anvum venditori adquisitum est, quod ex stipulatu consequi non poterit, iudicio empti c
Abbreviated transcription (Latin):
poris cctus. ¶Papm. circa
tutele restitutionẽ ꝓ fauore
pupilloꝵ lacior interptatio
tc̃a est. nẽo enĩ ambiget hodie
siuc udex accipiatur ĩ diem
sm̃e suuiẽ sine indice tutela res¬
tituatur ĩcumdiem quo res¬
cituit usuras prari. planc

Expanded text:
ca tutelae restitutionem pro favore pupillorum latior interpretatio facta est: nemo enim ambigit hodie, sive iudex accipiatur, in diem sententiae, sive sine iudice tutela restituatur, in eum diem quo restituit usuras praestari. plane
Abbreviated transcription (Latin):
nauit pecuniã publicã busur¬
is solitis fuit. alitẽ ꝯsuetudo ie¬
gionis ut intracta tẽpa ñ illati
usuus grauiores iaigenturꝰ
dimi debitores cessauert ioluẽ¬
dis usuris. ꝗdã plus ituleriit.
et sic effectum ẽ. ut om̃e qd us¬
rum noĩe ꝯpetebat etiam ꝓhi
is ꝗ cessau̾ant inusuris iupplo¬
atur. quesitum est an illud ꝙ.
amplius ex dsuetudine penẽ
noĩ aqbusdam eractum est

Expanded text:
avit pecuniam publicam sub usuris solitis: fuit autem consuetudo, ut intra certa tempora non inlatis usuris graviores infligerentur: quidam debitores cessaverunt in solvendis usuris, quidam plus intulerunt et sic effectum est, ut omne quod usurarum nomine competebat etiam pro his, qui cessaverant in usuris, suppleatur. quaesitum est, an illud, quod amplius ex consuetudine poenae nomine a quibusdam exactum est
Abbreviated transcription (Latin):
Et et si meputẽ ꝑ Ompon
tibi aut ticio ꝓmisisse cum aut
neutrum factumsit. aut ticu
psona instipulatione ꝯprehe¬
sci non sit et ticio solũo repete
aticio poto. ¶Cumit̾ igitur
ectipe deberem fundum liberũ
perrorem tradidi ic̾ti ꝯdicam
ut iter michi ꝯcedatur. ¶Tpm̃¬
picetur trancactionem factam
uel abeo cuius hrs est. uel abeo
cuius ꝓcurator est. quasi extrãs¬
actione dedit que facta nones
an locus sit repetitiomi. et ait re¬
peti posse. E x falsaemi causa
dacum est. Idem ꝓuto dñdum
et si transactio secuta non fuerit.
pꝑ quamdatum est.s. et si rͣcioli¬
ta sit transactio. idem erit dñd̃.
Si post rem iudicatam ꝗs trãs¬
egerit et soluerit repet̾e poterit
idcuto qr placint tranactionẽ
nullius ẽẽ momenti. hoc enĩ
carincausam iudicati quodo
obtalem transactionem solu¬
tumest potest. Quid ergo si appel¬
lacum sit uel hoc ip̃m m̃c̾tum
sit an iudicatum sit uel an snĩa
ualeat. et magis est ut transac
locum ẽẽ credendumest.cum

Expanded text:
ed et si me putem tibi aut Titio promississe, cum aut neutrum factum sit aut Titii persona in stipulatione comprehensa non sit, et Titio soluero, repetere a Titio potero. Cum iter excipere deberem, fundum liberum per errorem tradidi: incerti condicam, ut iter mihi concedatur. 23 Upicetur transactionem factam uel ab eo cui heres est uel ab eo cui procurator est et quasi ex transactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni. et ait repeti posse: ex falsa enim causa datum est. idem puto dicendum et si transactio secuta non fuerit, propter quam datum est: sed et si resoluta sit transactio, idem erit dicendum. Si post rem iudicatam quis transegerit et soluerit, repetere poterit idcirco, quia placuit transactionem nullius esse momenti: hoc enim sari in causam iudicati, quod ob talem transactionem solutum est, potest. quid ergo si appellatum sit uel hoc ipsum incertum sit, an iudicatum sit uel an sententia ualeat? magis est, ut transactlocum esse credendum est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipecuniam misitis ꝓcuratorẽius
mutuam dederit fidenssorem¬
q acceꝑit exemplo eo quo si pu
pilli tutor aut curator uuienis
pecuniam alterutrius eoꝵ cre

Expanded text:
pecuniam militis procurator eius mutuam dedit fideiussoremque accepit, exemplo eo quo si tutor pupilli aut curator iuuenis pecuniam alterutrius eorum cre
Abbreviated transcription (Latin):
agere cum magistro nauis debere. ut
ceteroꝵ uectoꝵ mces retineat. donec por¬
tonem  dampm prestetinimo et si nõ¬
retineat mces magister ultro ex loci¬
tohiturus est actionem cum uecto¬
rib. qd enim siuectores sint ꝗ nullas
to aget sicut uectores ꝗloca ĩ nauem
et emmest ꝯmnune detrimẽtum fierieo
sunt ut m̾ces suas saluas h̃rent. Si ⁊¬
Euatis m̃cib detior fc̃a sit naius aut
si qdem exarmauit nlla facienda est co

Expanded text:
agere cum magistro nauis debere, ut ceterorum uectorum merces retineat, donec portionem damni praestent. immo etsi retineat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas to aget, sicut uectores, qui loca in nauem enim est commune detrimentum fieri eosunt, ut merces suas saluas haberent.Si conseruatis mercibus deterior facta sit nauis aut si quid exarmauerit, nulla facienda est co
Abbreviated transcription (Latin):
Ec qcqͣmface quotamq̃sq portio¬
nem in nauem h̾at eumq q pre¬
titit societatis iudicio acctis ue¬
cuturum. UIpm.¬
Itñ plures ꝑse nauem extcanti
ꝑportiomib ex̾cicionis ꝯuenui¬
tur nec enĩ muicem sui magiti
uidebuntur. S si plures exteãt
unimi autem de numero suo m¬
gistrum fecerint huius nomine
insolid potunt ꝯueniri. s: siser¬
us plurium nauem extoat uo¬
luntate eoꝵ idem placuit qdl
plurib ex̾citorib plane siunl
exomimbꝰ uoluntate exturt inso¬
lid̃ ille tenebitur. et ideo puto
et in supiore casu insolid̾ omno
teneri. ¶ Siẜins sit quanem
exͣcuit uolũtate dominet alie¬
natus fũit inchilominus sql
eum alien auit tenebitur pnrde
et si decesẜit ẜuus tenebitur na
et magro defuncto tenebituril¬
¶Hec actiones ppetuo et hrorr̃¬

Expanded text:
ec quicquam facere, quotam quisque portionem in nave habeat, eumque qui praestiterit societatis iudicio a ceteris consecuturum. Vlpmen plures per se nauem exerceant, pro portionibus exercitionis conueniuntur: neque enim inuicem sui magistri uidebuntur.Sed si plures exerceant, unum autem de numero suo magistrum fecerint, huius nomine in solidum poterunt conueniri.Sed si seruus plurium nauem exerceat uoluntate eorum, idem placuit quod in pluribus exercitoribus. plane si unius ex omnibus uoluntate exercuit, in solidum ille tenebitur, et ideo puto et in superiore casu in solidum omnes teneri.Si seruus sit, qui nauem exercuit uoluntate domini, et alienatus fuerit, nihilo minus is qui eum alienauit tenebitur. proinde et si decesserit seruus, tenebitur: nam et magistro defuncto tenebitur.Hae actiones perpetuo et her
Abbreviated transcription (Latin):
nemerogatam esse. Ita illud exigendu¬
ior pecuma cclita fu̾it quam ad eami¬
etiam illud estimand̾ estan meo loco
pecuma cͥlitasit ĩ quo id ppꝙ credebat
ꝯparipotuerit. ꝗd emm in qd si ad uelũ
emendum meius modi insula pecunt¬
am ꝗs cͣclidit ĩqua omnino uelum ꝯꝑa¬
ri nõ potest et ĩsumma aliquam diligẽ¬
ciam meam rem creclitorẽ debere presta¬
re. ¶ Ead fere dicenda ait. et si de instito¬
ria actione queratur. Namtunc quoq
tõnemcinemende ẜ uus sit p̾positus
et suffic̾e si in hoc crelid̾it etiam nõ illd̃
exigend̾ ut ip̃e curam suscipiat in hãc
ut si louande naius gra rodiam¬
cia iactus mercium fcũs est de
omnuum ꝯtributione sarciciatur qd̃
amussarium m̃cium domini si m̃ces
uehendas  locau̾at ex locato cum ma¬

Expanded text:
nem erogatam esse, ita illud exigenduior pecunia credita fuetiam illud aestimandum, an in eo loco pecunia credita sit, in quo id, proptcomparari potuerit: quid enim, inquit, si ad uelum emendum in eiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino uelum comparari non potest? et in summa aliquam diligentiam in ea creditorem debere praestare. Eadem fere dicenda ait et si de institoria actione qurationem, cui emendae seruus sit praepositus, et sufficere, si in hoc crediderit, non etiam illud exigendum, ut ipse curam suscipiat, an in hanc ut, si leuandae nauis gratia iactus mercium factus est, omnium contributione sarciatur quod pamissarum mercium domini, si merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um ma
Abbreviated transcription (Latin):
tone que michi uel nire ciuili
uelbonorario ꝯpetit nan et cui¬
nis ali nõ obstabit hoc edc̃m qͦ
nius cum magr̃o ag̾e possit
hoc enim elicto nõ transfertura
actio s adicitur. ¶Si unus ex
hus excitorib cum̃ magr̃o na¬
iis ꝯtraxit ag̾e cum alus excito
Iruus ñ ex uoluntate domini
nauem excũit sisciente eo qͣsi tri¬
butoria. si ignorante de peculio
actio dabitur. ¶Siꝯmunis ser¬
uus uoluntate dommoꝵ exte¬
ac nauem in singłos daridebe¬
bit ĩsolid actio.A ffric̃.¬

Expanded text:
iure ciuili uel honorario competit: nam et cuiuis alii non obstat hoc edictum, quo minus cum magistro agere possit: hoc enim edicto non transfertur actio, sed adicitur.Si unus ex his exercitoribus cum magistro nauis contraxerit, agere cum aliis exercitoruus non uoluntate domini nauem exercuerit, si sciente eo, quasi tributoria, si ignorante, de peculio actio dabitur.Si communis seruus uoluntate dominorum exerceat nauem, in singulos dari debebit in solidum actio. 7 African
Abbreviated transcription (Latin):
R. clitore utilit actuꝵ sicum pe¬
u fuiss ut refici debet: et enim nõ
o: creditorem ad hoc astringu
ut ipe reficiende nauis curam
iuscipiat. et negocium dominiᷤ
gerat. qd̾ certe future sit si neces
seht ꝓbare pecuniam ĩ refectiõ¬

Expanded text:
reditorem utiliter acturum, si, cum pesa fuisset, ut refici deberet: etenim ut non oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis curam suscipiat et negotium domini gerat quod certe futurum sit, si necesse habeat probare pecuniam in refectio
Abbreviated transcription (Latin):
te eius ex̃ceat. Ideo autem si ex uolũta¬
te eius insolidum tenetur qħet ĩpotes¬
tateexcitorem que ad sumimam rem pu¬
bͥicam nauium ex̾cicium ꝑtinebat. ¶ In¬
stitor nõ idem usus est. ea ꝑꝑ intributũ
gocietur. S si sciente dum taxat nõ etiã
uolente cum magistro cͣctum sit utre
qi inuolentem dabimus actionem ĩso¬
lidum anuero exemplotributorie da¬
bnnus. In re igitur dubia melius est
ubis eclicti ẜuire et neq scienciam so¬
lam et ndam pr̃is domni ne in naui¬
bus honare ne ĩpeculiarib m̃tib uo¬
luntatem extende ad solidam obligatõ¬
nemet ita uidetur et pompon̾. signific¬
re sisit ĩ aliena potestate si ꝗdem uolun¬
tate gerat in solidum eum obligari si
minus ĩpeculium sit. In põtestate .N. a
accipiemus utriusꝙ sexus uel filios
uel fisi filias uel suos ueł ẜuas si tñs
uus peculiaris uolente filio famiłeti
amciius peculio erat. uel ẜuus uica¬
rius eius nauem exercuit. p̃r dominus¬

Expanded text:
eo autem ex uoluntate in solidum tenentur qui habent in potestate exercitorem, quia ad summam rem publicam nauium exercitio pertinet. at institorum non idem usus est: ea propter in tributum gotiatur. sed si sciente dumtaxat, non etiam uolente cum magistro contractum sit, utrum quasi in uolentem damus actionem in solidum an uero exemplo tributoriae dabimus? in re igitur dubia melius est uerbis edicti seruire et neque scientiam solam et nudam patris dominiue in nauibus onerare neque in peculiaribus mercibus uoluntatem extendere ad solidi obligationem. et ita uidetur et Pomponius significare, si sit in aliena potestate, si quidem uoluntate gerat, in solidum eum obligari, si minus, in peculium.In potestate autem accipiemus utriusque sexus uel filios uel filias uel seruos uel seruas.Si tamen seruus peculiaris uolente filio familias in cuius peculio erat, uel seruo uicarius eius nauem exercuit, pater dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Domin uel patris exerteat inso¬
udum tenebuntur et preterelsos
filius siet ip̃e uoluntatem. acdom¬
modauit isolidert obligatus
Qmquam autem ersicummies¬
tro eius gestum sit dum taxitp
citore sit cctum pr dominus nei
solid̾ tenebitur. hec actioerpso¬
na magr̃i dabitur ĩexercitoren¬
et ideo sicum altutro eorum ac¬
tumest cum alto agi nõ potest
S et si qd sit solutum si ꝗdemi
magistro ip̃o iure minuitur ob
nem siue magistri nommne soli
minuetur obligatio qͣm et Alus
ꝓme soluendo me liberauit. ii¬
¶ Si plures nauem exteant cumq¬
libet eoꝵ insolid agi potit Odrx¬

Expanded text:
domini vel patris exerceant, in solidum tenebuntur et praeterea et filius, si et ipse voluntatem accommodavit, in solidum erit obligatus. Quamquam autem, si cum magistro eius gestum sit, dumtaxat pcitore sit contractum, pater dominusve in solidum tenebitur. Haec actio ex persona magistri in exercitoreet ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem a magistro, ipso iure minuitur oblnem, siue magistri nomine soluerit, minuetur obligatio, quoniam et alius pro me soluendo me liberat.Si plures nauem exerceant, cum quolibet eorum in solidum agi pot
Abbreviated transcription (Latin):
dare scione uectores recipiant et sic
ut c̾ta regione et c̃todie marinegocie¬
ad boña i biles sunt Item q̃dam flu¬
iuii caꝑaces ad mare nõ sufficiẽtes ¶
plures sint magistrino diuisis offici¬
is ꝗd cumq cum umo gestum fu̾it ob¬
ligauit excitorem sidiuisis ut alt lo¬
cando alf exigendo ꝓcuius ꝙ officio
obrigabitur excitor. S et sic ꝓposu¬
it ut płmq faciũt nealt sine altero ꝗd
gerat ꝗ ꝯtraxit cum uno sibi ĩputabͭ.¬
¶Oxertitorem autem eum ad quẽ
cobuentiones et relitus omnes ꝑ¬
ueniunt siue is dominus naius sit
siue adomino nauem ꝑ adusionez¬

Expanded text:
dare scio, ne uectores recipiant, et sic, dare scio, ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotiead onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes.Si plures sint magistri non diuisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem: si diuisis, ut alter locando, alter exigendo, pro cuiuobligabitur exercitor.Sed et si sic praeposuit, ut plerique faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno sibi imputabit.Exercitorem autem eum dicimus, ad quem obuentiones et reditus omnes perueniunt, siue is dominus nauis sit siue a domino nauem per auersione
Abbreviated transcription (Latin):
tauit uoluntatem teneri extitorem ĩ pu¬
tatuꝵ sibi curtalem p̾posuit. ꝙ si abmi¬
gtio dsiliumceꝑit fraudandi crelitoris
et hoc sp̃alit̾ nõ expressit qd ad nauis
causam acceꝑis ꝯtra ee qmͣ distincto¬
nem pedius ꝓbat. ¶ Et i ĩprecus re¬
rum emptaꝵ se fefeilit magist̾ excito¬
ris erit dampnum. nõ creditoris. u¬
¶S si ab alio mutuatus libauit eum
ꝗ ĩ naius refectionẽ credid̾at puto ⁊̃
huic dandã actionẽ quasi ĩnauemcre
ui ad hoc solum ut uecturas exigat ñ
ut locet ꝙ forte ip̃e locau̾at nõ tene¬
bitur extitor si magist locau̾at uel
si adlocandum tm̃ nõ ad exigendũ
idem erit dndum ante si ad hoc ut uec¬
torib loc nõ ut m̃tib nauem prestet
Potra mod̾ eggressus nõ obligaũ. ex̃¬
citorem. s et si ut c̾tis m̃tib eam loc
ppositus ẽ puta legumini canabe il¬
le marmorib uelalia mat̾ia locau̾it
dñdumerit nõtem. quedamenĩ
naues honorare quedam ut ip̃idi¬

Expanded text:
tauit uoluntatem, teneri exercitorem imputaturum sibi, cur talem praeposuerit: quod si ab initio consilium cepit fraudandi creditoris et hoc specialiter non expresserit, quod ad nauis causam accipit, contra esse: quam distinctionem Pedius probat.Sed et si in pretiis rerum emptarum fefellit magister, exercitoris erit damnum, non creditoris.Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, qui in nauis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in nauem creui ad hoc solum, ut uecturas exigat, non ut locet quod forte ipse locauerat, non tenebitur exercitor, si magister locauerit: uel si ad locandum tantum, non ad exigendum, idem erit dicendum: aut si ad hoc, ut uectoribus locet, non ut mercibus nauem praestet, uel contra, modum egressus non obligabit exercitorem: sed et si ut certis mercibus eam locet, praepositus est, puta legumini, cannabae, ille marmoribus uel alia materia locauit, dicendum erit non teneri. quaedam enim naues onerariae, quaedam ut ipsi di
Abbreviated transcription (Latin):
tem refert ꝗ ex̾cet masculus sit an muli
autem sinauemeycent exigemius auc¬
toritatem tucoris. ¶Est au nobis ełc¬
tio utr ex̾citorem an magistir ꝯuemre
uelimus. ¶Sz et utra excenti nauemi
adu̾sus eos ꝗcum magistro ꝯtraxer̃t
actionem nõ polliceturqr no eodema
auxilio indigebat. s aut ex locato cum
magistro si incede oꝑam ei exibet. aut si
gratuitam mandati agere potest.solent
plurisꝙ prefecti ꝑꝑ ministium anno¬
ne Item ĩꝓuincus presides ꝓuicia¬
rumextra ordinemeos iuuare excctur¬
magrorum. ¶Siis q nauem ex̾cuit. ĩ
aliena potestate erit. euis q uolu̾tate na¬
uem extũit. qd̾ cum magistro eius gestũ
erit meum cuius potestate erit is q̃ nauẽ
exercũit. datur iudicumlis autem dat

Expanded text:
tem refert, qui exercet masculus sit an mulieautem si nauem exerceat, exigemus tutoris auctoritatem.Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum conuenire uelimus.Sed ex contrario exercenti nauem aduersus eos, qui cum magistro contraxerunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ex locato cum magistro, si mercede operam ei exhibet, aut si gratuitam, mandati agere potest. solent plane praefecti propter ministerium annonae, item in prouinciis praesides prouinciarum extra ordinem eos iuuare ex cmagistrorum.Si is, qui nauem exercuerit, in aliena potestate erit eiusque uoluntate nauem exercuerit, quod cum magistro eius gestum erit, in eum, in cuius potestate is erit qui nauem exercuerit, iudi
Abbreviated transcription (Latin):
na potestate st̃et cum familia
mutauerint. ¶E mancipato fi¬
no ⁊ cetis ꝑsonis capitis dimin¬
utio mamifeste accedit. cum eni¬
ancipari nemo possit nisi ĩyma¬
ginariam ẜuilem crͣm reductus
aliteratq cumẜuus manimᷤᷤ¬
¶Missione ciuitatis dimimutio
capitis fit ut aqua ⁊ ignis int̾¬
dictõne. ¶Qui deficiunt capi¬
te miniuitur. defic̾e autem
io sunt desistunt. et hostium nu¬
senatus hostes ĩdicauit uel re
legati utiq usq adeo ut ciuita¬
tem amictant. ¶ unc respici¬
end̾ est que iuracapitis diminu¬
tione ꝑeant.⁊ primo de ea capitis
diminutione que salua cin¬
tate accidit ꝑ quampublica ia
nõ intũti ꝯstat. nam manere i

Expanded text:
amiliam mutauerint. ‹E›mancipato filio et ceteris personis capitis minutio manifesto accidit, cum emancipari nemo possit nisi in imaginariam seruilem causam deductus: aliter atque cum seruus manumitmissione ciuitatis fit capitis minutio, ut in aqua et igni interdictione. Qui deficiunt, capite minuuntur deficere autem io sunt, desistunt et in hostium nusenatus hostes iudicauit uel lege lata: utique usque eo, ut ciuitatem amittant. Nunc respiciendum, quae capitis deminutione pereant: et primo de ea capitis deminutione, quae salua ciuitate accidit, per quam publica iura non interuerti constat: nam manere ma
Abbreviated transcription (Latin):
Di seliti optusit cum rem non
possid̾et ꝯdempnatur nisiem
dentissimeis ꝓb̾onibꝰ possit ostẽ¬
de actorem ab mimcio litis ab¬
scireeum nõ posside actor ꝗdẽ
isto modo nõ est deceptus. ⁊ qͥse
b̾rditatis petitõm obtulit. exdo¬
li clausula tencatur existima
ri .s. oportebit qnͣti enis int̾fu¬
it non decipi. ¶Ddest̃.

Expanded text:
i se liti optulit, cum rem non possideret, condemnatur, nisi si euidentissimis probationibus possit ostendere actorem ab initio litis scire eum non possidere: quippe isto modo non est deceptus et qui se hereditatis petitioni optulit ex doli clausula tenetur: aestimari scilicet oportebit, quanti eius interfuit non decipi. 46 Modest
Abbreviated transcription (Latin):
em ĩponere ne liceat ei alci
on debebat altius extollit
ia sua ut iamego non uide
ninib tuis obstaturꝰ siedi¬
ero frustra intendesins m
nesse ita eclificatum hre ĩ¬

Expanded text:
em imponere, ne liceat e‹i› altruitutem non debebat, altius extulerit aedificia sua, ut iam ego non uidear luminibus tuis obstaturus, si aedificauero, frustra intendes ius mihi non esse ita aedificatum habere i
Abbreviated transcription (Latin):
ad heredem hec pena trãsmictat᷑
⁊ scribit iuł non solum ip̃i dene¬
gari actionem s ⁊̃ h̃rdi eius.i
IIllud quoꝙ non sine ratione
scribit nõ solum inhus actioi¬
bo pati eumi penam edciquas
tunt hũit cum incidit medic¬
tum U̾msi que postea ei acqui¬
runtur. ¶Exhac causa solu¬
tum repeti nõ posse iuł putat
suꝑest enim natural causaq̃¬

Expanded text:
ad heredem haec poena transmittatur? ad heredem haec poena transmittatur? et scribit Iulianus non solum ipsi denegari actionem, sed etiam heredi eius. Illud quoque non sine ratione scribit non solum in his actionibus pati eum poenam edicti, quas tunc habuit cum incideret in edictum, uerum si quae postea ei adquirentur. Ex hac causa solutum repeti non posse Iulianus putat: superesse enim naturalem causa
Abbreviated transcription (Latin):
quis eodem ilire udatur et putat
pomp̃.me solumutiq sihoc ei
specialit̾ mandani uł ratum
habii. ¶ Si tñ tutor ułcura¬
torfuriosi postulau̾it uł adoles¬
centis ip̃e hoc eclicto cohercet.
Item adu̾sus ꝓcuratorem id
obsuandum est si mrem suar
postulante qui ab eo lesus est
s omni qui qnͣdoꝙ expitur.
Siis ꝓ quo spopondisti impe¬
traintꝰ ne aliquis debitor ipur
adu̾sus eum except̾one uta¬
tur demde tu ĩnegocio ĩquo
spopondisti uelis exdeptone¬
uti nec tenet ip̃m hoc oportet in
petrare ⁊ siint̾dum paciaris in¬
iuriam si soluendo debitor nõ
sit. s situ incidisti medcm. Reuᷤ
quidemutetur exdeptone mi¬
cio tu non utaris nec pena tua
ad reum ꝓmictendi ꝑtinebit.
a ideo mãdati actionem nõ ha¬
bebis. ¶Si filius meus ĩmagi
tratu in hoc edictum incid̾it an
mhus actioniboquas exꝑsonͣ
eius ĩtendo huic edc̃o locus sit
⁊ nõ puto ne mea condo det̾ior
fiat. ¶quod aũt ait pretor ut is
eodem iure utatur antetiami

Expanded text:
quis eodem iure utatur: et putat Pomponius me solum, utique si hoc ei specialiter mandaui uel ratum habui. si tamen tutor uel curator furiosi postulauerit uel adulescentis, ipse hoc edicto coercetur. item aduersus procuratorem id obseruandum est, si in rem suam postulante qui ab eo laesus est, sed omni, qui quandoque experitur. Si is pro quo spopondisti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondistiuti: nec te nec ipsum oportet hoc impetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si solvendo debitor non sit. sed si tu incidisti in edictum, reus quidem utetur exceptione, tu non utaris: nec poena tua ad reum promittendi pertinebit: et ideo mandati actionem non habebis. Si filius meus in magitratu in hoc edictum incidit, an in his actionibus, quas ex persona eius intendo, hoc edicto locus sit? et non puto, ne mea condicio deterior fiat. Quod autem ait praetor, ut is eodem iure utatur, an etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tis puiri. Namsi accessoris
ĩprudencia ius alit̾ dictũ sit ꝙͣ
oportuit. ñ debet hoc magr̃atu
uit ut uterctur licet non sit usꝰ
hoc eclicto puniatur. Si ꝓcura¬
tor meus postulaunt q̃ritur

Expanded text:
tis puniri: nam si adsessoris imprudentia ius aliter dictum sit quam oportuit, non debet hoc magistratuit ut uteretur licet usus non sit, hoc edicto puniatur. Si procurator meus postulauit, quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
Ec cuntatis actor negociũ pu
rem eũdez ꝙ posẜorem fũdi de¬
fendebat ⁊ iudicui noĩe eius ac¬
cipiebat postulabat auendito¬
re fundi ut ab eo defende̾tur. uẽ¬
ditor desiderabat cam̃ sibi ratã
rem ẽptore hituꝵꝵ puto eum
uenditori de rato satis dareqr si
torez rursus defendere. Dem.¬

Expanded text:
ec ciuitatis actor negotium pubrem eundemque possessorem fundi defendebat et iudicium nomine eius accipiebat, postulabat a uenditore fundi, ut ab eo defenderetur: uenditor desider‹a›bat caueri sibi ratam rem emptorem habiturum: puto eum uenditori de rato satisdare deberetorem rursus defendere.
Abbreviated transcription (Latin):
bitratulitem  defendere is ꝗ ac¬
torem frustrando efficiat ne
ad exitũ ꝯtrou̾sia declucatur.¬
Ad duas res petendas ꝓcur¬
tordatus siuna rem petat ex¬
cep̃tione nõ excluditur ⁊ remĩ
iudicium declucit. S Anis. De

Expanded text:
bitratu litem defendere is, qui actorem frustrando efficiat, ne ad exitum controuersia deducatur.Ad duas res petendas procurator datus si unam rem petat, exceptione non excluditur et rem in iudicium deducit. QUOD
Abbreviated transcription (Latin):
non possideam. Idem et si armario tuoul
nauitabulam meã ausamue cypho iũ¬
xis uel emplemata phyale uel purpu¬
ram uestimento intinxis aut brachium
statue co adunaius. ¶Item municipes a¬
ad exibend̾ ꝯuemiri possunt qr facultas ẽ¬
eis restituendi. Namiet si possid̾e usucaꝑe.
eos possedstat.Idem et incollegus cetisq
corꝑibo dicendum erit. ¶Siqs non pos¬
sideat litis ꝯtestate temꝑe postea Ante sen¬
tenciam posside ceꝑit oporte diciputam
deb̾e ꝯdempnari nisi restituat. ¶Siꝗs cũ
iudicu accepti temꝑe possid̾et postea au¬
tem sine dolo ma. possid̾e desierit absol¬
uieum oportet qmuis sit inqꝗt. pompo.
ꝙ ei imputetur cur nõ statim restituit.
S passus ẽ secum litem ꝯtestari. ¶Idez
scribit. siꝗs litis ꝯtestate tꝑr possedist de¬
inde desierit possidere. moxcepit siue exer¬
demcã siue ex alia ꝯdempnarieum opor¬
t̾e nisirestituat. ¶ Ibidem non male põpõ.
debat. neq dolo. ma. fecit quominus pos¬

Expanded text:
non possideas. Idem et si armario uel naui tabulam meam uel ansam scypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadunaueris. Item municipes ad exhibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit. Si quis non possideat litis contestatae tempore, sed postea ante sententiam possidere coeperit, oportere dici putamus debere condemnari, nisi restituat. Si quis, cum iudicii accepti tempore possideret, postea sine dolo malo possidere desierit, absolui eum oportet: quamuis sit, inquit Pomponius, quod ei imputetur, cur non statim restituit, sed passus est secum litem contestari. Idem scribit, si quis litis contestatae tempore possederit, deinde desierit possidere, mox coeperit siue ex eadem causa siue ex alia, condemnari eum oportere, nisi restituat. Ibidem non male Pomponiudebat neque dolo malo fecerat quo minus pos
Abbreviated transcription (Latin):
Minum precliorum iure legati
potest ꝯstitui ususfructus ut
heros iubeatur alicuidare usu
fructum. dareautem intelligi¬
tursundux̾it infundum lega¬
tariumeum uepaciatur uti tr¬
iii.et sine testamento autenisi
uelit qs usumfructum ꝯstitũe
pactionibꝰstipulationib id ef¬
ficerepotest. constituitur. autẽ

Expanded text:
ium praediorum iure legati potest constitui usus fructus, ut heres iubeatur dare alicui usum fructum. dare autem intellegitur, si induxerit in fundum legatarium eumue patiatur uti frui. et sine testamento autem si quis uelit usum fructum constituere, pactionibus et stipulationibus id efficere potest.Const
Abbreviated transcription (Latin):
cia utriq ꝙ ꝯsumptum ẽ dece¬
dere ait utiꝙ nõ nichil restitu¬
end̾. de illo dubitat. utre totum
an ꝑtemdicat restituendami
pͥuto tũ residuum m integrũ
nõ ẽẽ restituendum. s ꝑtem
eius dimidiam.¶Quod aũ
qs exhrditate erogau̾it utru
totum decedat anu̾o ꝓratar
pr̃imonii eius ut puta penu
h̾rditariam ebibit. utiꝵ prdita
ti toti expensum feratur ana

Expanded text:
ia utrique quod consumptum est decedere: ait utique nonnihil restituendum, de illo dubitat, utrum totum an partem restituendam dicat: puto tamen residuum integrum non esse restituendum, sed partem eius dimidiam.Quod autem quis ex hereditate erogauit, utrum totum decedat an uero pro rata patrimonii eius? ut puta penum hereditarium ebibit: utrum totum hereditati expensum feratur an
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmodate uł deposite sunt nul¬
rum ad nos ꝑtin equum ẽ eas
restitili. ¶ Quodsi ꝓemptore uͣsũ¬
capio abh̃rde ĩpletasit. ñ ueni ⁊
inp̾rditatis petitione. qr h̃rs id
petitor eam uendicare potest. nͨ
ulla exceptio datur posẜori. in
¶Ueniunt ⁊ heeres inũrditatis
petitionem in qbo posfor retentẽ¬
nemh̾uit ñetiam petitionem.
ueluti si uirau̾at defunctus pe¬
bitur hoc nomme Idemꝙ ert
⁊ ⁊ ĩpredone. licet bic ꝑꝑculpam
ñteneaturqz nec hicd has
res tenere. ¶Seruitutes ĩpeti¬
tione h̃rditatis ñ uenire ego di¬
dicicum nichil eo nomine pos¬
sit restitui sicut est incorporib¬
⁊ infructibs si nõ paciatur ire
agere ꝓpria actione ꝯuemiet᷑.¬
Ditatem etiam ea que hrditatis
causa ꝯpata sunt. ut puta man¬
cipiapecoraq ⁊siqua  alia que¬

Expanded text:
modatae vel depositae sunt, nulrum ad nos pertinet, aequum est eas restitui. Quod si pro emptore usucapio ab herede impleta sit, non veniet in hereditatis petitione: quia heres, id est petitor, eam vindicare potest nec ulVeniunt et hae res in hereditatis petitionem, in quibus possessor retentionem habuit, non etiam petitionem: veluti si iuraverat defunctus pebitur hoc nomine. idemque erit et in praedone, licet hic propter culpam non teneatur: quia nec hic debet has res retinere. Seruitutes in restitutionem hereditatis non uenire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corporibus et fructibus, sed si non patiatur ire et agere, propria actione conuenietditatem etiam ea, quae hereditatis causa comparata sunt, ut puta mancipia pecoraque et si qua alia, qu
Abbreviated transcription (Latin):
xo. dig̃.scribit etiam si aꝑte uẽditor pro¬
nũciat ꝑ se hr̃dem ꝙ suum nõfi quo
mimis h̾re liceat posse defendi exemp¬
tenisibidem ait idem ẽe dicendum et si

Expanded text:
 scribit, etiamsi aperte uenditor pronuntiet per se heredemque suum non ‹fi›eri, quo minus habere liceat, posse defendi ex empteneri. ibidem ait idem esse dicendum et si
Abbreviated transcription (Latin):
.rim p̾stab̾ michisi u̾o nõ id actum sit
ut ĩtegrũ p̾stares dolũ malũ dũtarat
pͥstare te debe̾. labeo ꝯtra putat et illd
solum obẜuand̃ ut nisi ĩ ꝯtrariũ id ac¬
tum sit. omni mõ ĩtegrũ p̾stari debeat.
et estum qd̃ et in locatis dolus p̾stãdũs
sab̃ rendisse mucius refert. Si it̾ tibi
uẽdido. ata demũ auctorẽ me lauoare

Expanded text:
abis mihi: si vero non id actum sit, ut integrum praestes, dolum malum dumtaxat praestare te debere. Labeo contra putat et illud solum observandum, ut, nisi in contrarium id actum sit, omnimodo integrum praestari debeat: et est verum. quod et in locatis doliis praestandum Sabinum respondisse Minicius refert. Si tibi iter vendidero, ita demum auctorem me laudare
Abbreviated transcription (Latin):
m̃o tenebor itm̃is noĩe que utriusqi
rei qiͣ unus uẽlitor obligatus sum.i
¶ Si tił famil rẽ uẽlidit michi et tradide¬
rit. sic̃ pat famił tenebitur¶ Si dolo ma.
aliꝗd fecit uẽditor inre uẽclita exẽpto
eo noĩe actio ẽptori ꝯpetit. nam et dolũ
tori p̾starioporteat. S uẽlitor sciẽsS

Expanded text:
bor itineris nomine, quia utriusque rei quasi unus uenditor obligatus sum. Si filius familias rem uendiderit mihi et tradiderit, sic ut pater familias tenebitur. Si dolo malo aliquid fecit uenditor in re uendita, ex empto eo nomine actio emptori competit: nam et dolum tori, praestari oporteat. Si uenditor sciens
Abbreviated transcription (Latin):
tio et uẽclitio fca ut ueracius scrib̾.
S si aream tibi uenclidi cto p̾cio et tra¬
didiita ut ĩsula edificata ꝑtẽ dimdiã
michi retradas ũmẽ et ut edifices ag̾e
me posse ex uẽclito. et ut edificatã mi¬
chi retradas qͣm diu enĩ aliqd ex reuẽ¬
dita apud te suꝑ ẽẽt. ex uẽdito me b̾re
actõne ꝯstat. ¶ Silocum icpulcri eiꝰ¬
enus. et ꝓprius eũ locum añqmͣ mortu¬
us ibi ĩferatur eclificatũ auẽclitore f¬
fu̾it. pot̾is ad eũ reu̾ti. ¶Siuas aliq
mͥ uendid̾is et dixis ctam m̃surã cape
ulctum pondus hr̃e exẽpto tecum ag¬
am si mins p̾stes. S siuas michi uen¬

Expanded text:
tio et uenditio facta, ut et Neratius scripsit. Sed si aream tibi uendidi certo pretio et tradidi, ita ut insula aedificata partem dimidiam mihi retradas, uerum est et ut aedifices agere me posse ex uendito et ut aedificatam mihi ‹r›etrad‹a›s: quamdiu enim aliquid ex re uendita apud te superesset, ex uendito me habere actionem constat. Si locum sepulchri emeris et propius eum locum, antequam mortuus ibi inferatur, aedificatum a uenditore fuerit, poteris ad eum reuerti. Si uas aliquod mihi uendideris et dixeris certam mensuram capere uel certum pondus habere, ex empto tecum agam, si minus praes
Abbreviated transcription (Latin):
distracta fuit qm lex distrabi ñ
ꝓhibet. uendit᷑o ꝗdem ualet ue¬
rũptñ signͣde dampnũ pupilli
uł adolescẽtis u̾satur etiam su
collusio nõ int̾cessit distractõ¬

Expanded text:
distracta fuerit, quam lex distrahi non prohibet, uenditio quidem ualet, uerumtamen si grande damnum pupilli uel adulescentis uersatur, etiam si collusio non intercessit, distract
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo uideatur ẽptio ꝑficiꝙ̃ simi¬
lit̾ si licet q̃ritur. et dehus qͥ numo
ꝯstant si pronũo corpoꝵ p̾ciun fu¬
erit statutũ. sab̾ et cassius tũc ꝓti¬
ciẽptionẽ eristimãt. cũ Cum an¬
sa uesint qr uẽchitio qi subhac
ꝯdit̾oe indetur fi̾. ut ĩ singlas
metrecas an ĩsinglos modios q
quas ne ad m̃sus eris an ĩsigi¬
et si grex uement si qd uniu̾sal¬

Expanded text:
quando uideatur emptio perfici. quod similiter scilicet quaeritur et de his quae numero constant, si pro numero corporum pretium fuerit statutum.Sabinus et Cassius tunc perfici emptionem existimant, cum adsaue sint, quia uenditio quasi sub hac condicione uidetur fieri, ut in singulos metretas aut in singulos modios quos quasue admensus eris, aut in singuet si grex uenierit, si quidem uniuersal
Abbreviated transcription (Latin):
no oleo argẽto omĩa ea ẜuãtur
q̃ incet̾is ut simul atq de p̾cio cõ¬
uenit uideatur ꝑfc̃a uẽditio mo¬
do ut etiam si de p̾cio dueiit. non
tam̃ alit̾ indeatur ꝑ fc̃a uẽdicio
qmͣsi ad msa et appensa ad num̃¬
ata ue sint nãsi om̃e uinũ ulo
leumul frum̃tũ uł argẽtu qnti¬
iuris ẽ ꝙ incetis reb ꝙ siumin¬

Expanded text:
no oleo argento, modo ea seruantur quae in ceteris, ut simul atque de pretio conuenerit, uideatur perfecta uenditio, modo ut, etiamsi de pretio conuenerit, non tamen aliter uideatur perfecta uenditio, quam si admensa adpensa adnumerataue sint. nam si omne uinum uel oleum uel frumentum uel argentum quantuiuris e
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ius duximus futuras res eñ casus
furtiuũ ẽẽ ꝙ uenit ad epta ꝑte obligõ
ꝯtrahitur.si ẽptor solus scit. nõ obliga¬
bitur uẽclitor nec cñ ex uẽdito qcqͣm
seꝗgur. nisi ultro ꝙ ꝯuenit prestet.
Quia si uẽditorsitẽptor ignorait. u¬
p. scribit. ¶ Reisue tũc ẽptio ualzcũ
ab inicio id agatur ut possonẽ ein at qͣ¬

Expanded text:
muis dixerimus futuras res emi posse:furtiuum esse quod uenit, a neutra parte obligatio contrahitur: si emptor solus scit, non obligabitur uenditor nec tamen ex uendito quicquam consequitur, nisi ultro quod conuenerit praestet: quod si uenditor scit, emptor ignorauit, uue scribit.Rei suae emptio tunc ualet, cum ab initio ‹id› agatur, ut possessionem emat, q
Abbreviated transcription (Latin):
eius qr p̾sentẽ ueclidit eptor quo
ꝙ q p̃sẽtem emt recte negocium
gere ĩtelligitur. Si res uelitap
furtũ ꝑierit. prius animadute
uen̾at. Nnichil appareat ꝯ uese¬
s talcustodia desidanda ẽ auen¬
ditore qualẽ bonus patͥ fam̃ su¬
is reb adhibet qm si pstitit er
tñ rẽ ꝑdidit securus eedr uttis

Expanded text:
eius, quia praesentem uendit: emptor quoque, qui praesentem emit, recte negotium gerere intellegitur.Si r‹e›s uendita per furtum perierit, prius animaduertconuenerat: si nihil appareat conuenisse, talis custodia desideranda est a uenditor‹e›, qualem bonus pater familias suis rebus adhibet: quam si praestiterit et tamen rem perdidit, securus es
Abbreviated transcription (Latin):
Uitabnas argentarias ulcetos que
ĩ solo publicosũt ueclidit nõ solu̾ si
uẽdidit. cũ iste tab̾ne publice sunt. qͣ¬
aumima uł stillicidia uti nũc sũt ut
ita sint nec adicitur que flumina us
stillicidia primũ spectari or ꝗd actu
sit sud nõ appareat tũc accipitur ꝙ ul¬
I mẽptione fundi dictũ Pulus.
sticum debi. qm̃ uenditor ĩtellex̾it nͨ
refert qnͣtisit accessio sũplus mea sit
qmsit ĩ ip̃a recui accedat an minus
plerasq enĩres aliqñ ꝓp accessones
emimus sicuti cũ domꝰ pṗ marmoraet
statuas tabulas pyctas ematur oĩ¬
umrerum quas ꝗsꝗs h̾re uł posside
uł ꝓseꝗ potest ueclito recte sit qͣs u̾o
natura uelgentiun ius ul mores ci¬
uitatis dm̃cio exuẽunt earũ nullai

Expanded text:
ui tabernas argentarias uel ceteras quae in solo publico sunt uendit, non solum, sed ius uendit, cum istae tabernae publicae sunt, qua'flumina stillicidia uti nunc sunt, ut ita s‹i›nt', nec additur, quae flumina uel stillicidia, primum ‹s›pectari oportet, quid acti sit: si non id appareat, tunc id accipiin emptione fundi dictum sit accStichum deberi quem uenditor intellexerit. nec refert, quanti sit accessio, siue plus in ea sit quam in ipsa re cui accedat an minus: plerasque enim res aliquando propter accessiones emimus, sicuti cum domus propter marmora et statuas et tabulas p‹i›ctas ematur.Omnium rerum, quas quis habere uel possidere uel persequi potest, uenditio recte fit: quas uero natura uel gentium ius uel mores ciuitatis commercio exuerunt, earum nulla
Abbreviated transcription (Latin):
mandati iudicio qm̃ꝙ soluit. ¶Manda¬
to tuo fideuissi m .x. et ea ꝓcuratori c̃li¬
toris soluisi uerus ꝓcurator fuit tm
statim madati agam ꝙ siꝓcurator nõ
ẽ repetam abeo. ¶Non omĩa que ĩpen¬
surus ñfu̾nit noradato ĩ putabit. uelu¬
ti qd̃ spoliatus sit alatronib. aut nau¬
ras furtũ tibi feciss nerx. ait mãdati
actoe te ꝯsecuture ut ẜuus tibi noxe dẽ¬
datur sitñ sine culpatua id accidit. ꝙ si
eoscissem talẽ ẽc euum nec p̾dixissem
ut possis p̾cau̾e̾ tũc qnͣtitua int̾sit. tm̃¬

Expanded text:
mandati iudicio, quam quod soluerit. Mandatu tuo fideiussi decem et procuratori creditoris solui: si uerus procurator fuit, statim mandati agam: quod si procurator non est, repetam ab eo. Non omnia, quae inpensurus non fuit mandator, imputabit, ueluti quod spoliatus sit a latronibus aut nauras, furtum tibi fecisset, Neratius ait mandati actione te consecuturum, ut seruus tibi noxae dedatur, si tamen sine culpa tua id acciderit: quod si ego scissem talem esse seruum nec praedixissem, ut possis praecauere, tunc quanti tua intersit
Abbreviated transcription (Latin):
libet. seq eam pecumã ꝙͣ is debuerit
solutuꝵ mãdati actoe tenebitur. mi
Siẜ nũ ea lege tibitradido. ut eum pꝰ
mortẽ meã manumict̾es ꝯsistit obli¬
gato põt autẽ et ĩmea quoꝙ ꝑsona
agendicausa int̾uenire ueluti si pe¬
Qui ma̾datũ suscepit. si pot id exple¬
re deserere ꝓmissũ offin ñ debet. alio¬
qn qnͣti madatoris int̾st dãpnabi¬
turediu̾o intelligit explere se id offm̃
nõ posse. id ip̃m cũprimũ pot̾it d mã¬
datori renuciare. ut is siuelit altius
oꝑa utatur ꝙ si cũ possit renũciareces¬
saunit qntimandatoris int̾sit teneb̾r.
si aliqua ex causa ñpotit renũciare se¬
cur erit. ¶ Mortuo quoꝙ eius cuimã¬
datum ẽsus ĩtegro ad huc mãdato
decesẜit soluitur mãdatũ. et ob id hrs
eius licet executus fint mãdatũ non
bat madati actoem. ¶ Impẽcdia mã

Expanded text:
liber‹et,› seque eam pecuniam, quam is debuerit, soluturum, mandati actione tenetur. Si seruum ea lege tibi tradidero, ut eum post mortem meam manumitteres, constitit obligatio: potest autem et in mea quoque persona agendi causa interuenire, ueluti si paQui mandatum suscepit, si potest id explere, deserere promissum officium non debet, alioquin quanti mandatoris intersit damnabitur: si uero intellegit explere se id officium non posse, id ipsum cum primum poterit debet mandatori nuntiare, ut is si uelit alterius opera utatur: quod si, c‹um› possit nuntiare, cessauerit, quanti mandatoris intersit tenebitur: si aliqua ex causa non poterit nuntiare, securus erit. Morte quoque eius cui mandatum e‹s›t, si is integro adhuc mandato decesserit, soluitur mandatum et ob id heres eius, licet exsecutus fuerit mandatum, non habet mandati a
Abbreviated transcription (Latin):
Onenim neggligentib subuemi¬
tur s ex nec̾citate reꝵ ĩpeditis. to¬
tumqo istud arbitrio pretoris tẽ¬
ꝑabitur .i. ut ita demum restitu¬
at siñ neggligentia s tẽporis an¬
gustia non potunt litem ꝯtesta¬

Expanded text:
on enim neglegentibus subvenitur, sed necessitate rerum impeditis. totumque istud arbitrio praetoris temperabitur, id est ut ita demum restituat, si non neglegentia, sed temporis angustia non potuerunt litem contesta
Abbreviated transcription (Latin):
detulit. S nec iusurand̾ declũ¬
pnia referenti de fertur.qr noi
est ferendus actor si ꝯdoneqm
ip̃e detulit decalumpniauelit
sibi uirari. ¶ Non semꝑ autem
ꝯsonans ẽ ꝑ omina referri aua¬
iurand̾ tale quale defertur for¬
sitan ex diu̾sitate reꝵe uel psona¬
rum ꝗbodam enim gentibq̃

Expanded text:
detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur, quia non est ferendus actor, si condicionis quam ipse detulit de calumnia uelit sibi iurari. Non semper autem consonans est per omnia referri iusiurandum quale defertur, forsitan ex diuersitate rerum uel personarum quibusdam emergentib
Abbreviated transcription (Latin):
Tam ꝑsonis non dab̾r ut puta
liberis uellibertis ad u̾sus pen¬
tes pr̃onos uecum sit famosa.
s nec humili adu̾sus eum qui
dignitate excell debet dari ut
puta plebeio ad u̾sus dsularem
p̾cepte auctoritatis. uel lircu¬
rioso atq ꝓcligo aut ał nliad¬
u̾sus hominem iute emendatõ

Expanded text:
dam personis non dabitur, ut puta liberis uel libertis aduersus parentes patronosue, cum sit famosa. sed nec humili aduersus eum qui dignitate excellet debe‹t› dari: puta plebeio aduersus consularem receptae auctoritatis, uel luxurioso atque prodigo aut alias uili aduersus hominem uitae em
Abbreviated transcription (Latin):
tis uerbis actione agi. uelsi is
soluendo non sit cum̃ticio de do¬
lo. que distinctio uera ẽẽ uidet᷑.¬
¶ Et situͣ ẜuum pignoraticium
et sis absolucus de dolo teñs
si apꝑuerit eum ẽẽ pignorida¬
tum. ¶Hec de dolo actio noxi¬
ł erit. Idem̃ labeo quoq. li .xxx
qua dolus ꝯmissus est ex quar
de peculio daretur actio et nũc
impeculio dandam siuero eas
sit exqua noxalis est pc quoꝙ
noxale futurum. ¶Merito ca¬
cause cognitionem pretor ĩẜuit

Expanded text:
tis uerbis actione agi, uel si is soluendo non sit, cum Titio de dolo. quae distinctio uera esse uidetur. Et si seruum pigneratum et sis absolutus: de dolo teneris, si apparuerit esse eum pigneri datum. Haec de dolo actio noxalis erit: ideo Labeo quoque libro quam dolus commissus est, ex qua de peculio daretur actio, et nunc in peculio dandam: sin vero ea sit, ex qua noxalis, hoc quoque noxale futurum. Merito causae cognitionem praetor inseruit:
Abbreviated transcription (Latin):
Iammuito dommo de mollitur
et eoloco balneas extruxit. preter
naturale ius quo suꝑficies ad
cominum soli ꝑtinet etiam dãp¬
uidati nomine actom subicitur.
est et postea Ab alio ictus decessit.
quero ancum utroq de octisole¬
ge acqlia agi possit. rndi occidis
inss tracta indelicet int pretatio¬
ne uocis acedendo. et acede rurs
acqlia lege tem̃ existimandisunt.
non solum ꝗita uuln̾assent ut ⁊¬
festimita priuarent. s etiam hu
quoꝵ ex uulne ctumẽẽt aliquẽ¬
eor uita extessiurr. Igitursiꝗss
uo mortif̾in uulnus influxit eũ¬
demꝙ alius ex int̾uallo ita ꝑcus¬
sit ut maturius int̾fic̾etur. qmͣ
expriore uulne moriturus fuit¬
ulerat. statuend̃ est utreq enũ
lege acqlia  tem̃. Idq est ꝯseq̃ns
auctoritate ueteꝵ ꝙ cum aplu

Expanded text:
inuito domino demolit et eo loco balneas exstruxit, praeter naturale ius, quod superficies ad dominum soli pertinet, etiam damni dati nomine action‹i› subicitur. est et postea ab alio ictus decessit: quaero, an cum utroque de occiso lege Aquilia agi possit. respondit: occidisse uisset, tracta uidelicet interpretatione uocis a caedendo et a caede. rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum qui ita uulnerassent, ut confestim uita priuarent, sed etiam hi, quorum ex uulnere certum esset aliquem uita excessurum. igitur si quis seruo mortiferum uulnus inflixerit eundemque alius ex interuallo ita percusserit, ut maturius interficeretur, quam ex priore uulnere moriturus fuerat, statuendum est utrumque eorum lege Aquilia teneri. Idque est consequens auctoritati ue
Abbreviated transcription (Latin):
tabit qnͣt manno ꝓximo homo
plurimi fuerit repetitis ex die uul¬
neris trecentis. sexaginta .u. die¬¬
boet postior m id tenebitur. qnͣ¬
ti boms plurimi uenire pot̾it mã¬
no ꝓrimo quo uita excessit ĩ quo
precium quoq h̾rditatis erit. eiꝰ¬
demergo s in octisi nomine alius
niniorem alius minore mestĩa¬
tionem pr̾ab. nec mirũ cum ut᷑¬

Expanded text:
to in anno proximo homo plurimi fuerit repetitis ex die uulneris trecentum sexaginta quinque diebus, posterior in id tenebitur, quanti homo plurimi uenire poterit in anno proximo, quo uita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cum ute
Abbreviated transcription (Latin):
bustam ignoraremus. nua sab̾
asius nichilominus uenisse ꝙ̃¬
is. aea maneat pecuniãq solu
xici posse anunts si ꝑs domus
Nanet et neracius ait inhac qde
nultu int̾ ẽe quarta ꝑs domus¬

Expanded text:
combustam ignoraremus. Nerva Sabinus Cassius nihil venisse, quamvis area maneat, pecuniamque solutam condici posse aiunt. sed si pars domus maneret, Neratius ait hac quaestione multum interesse, quanta
Abbreviated transcription (Latin):
ne libetur. Sin autẽ uẽclicor ꝗdẽ
sceb at domur ẽẽ exustã emptor
intẽ ignorabat. nlłam ueditd̃em
tra sitotadomus añ uẽlitiõe
crustasit si uo qnͣtacũq psedifi
a maneat. et stare uẽclitdem et uẽ¬
ditorẽ eptoriꝙ int̾ est restitue. Si¬
miliquoq modo ex diu̾so trac
uelitori si nõ dep̾hẽsũ est soluiuił
liolutursit nõ repeti. ꝙ si utq scie

Expanded text:
ur. Sin autem uenditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam uenditionem stare, si tota domus ante uenditionem exusta sit: si uero quantacumque pars aedificii remaneat, et stare uenditionem et uenditorem emptori quod interest restituere. Simili quoque modo ex diuerso tractuenditori, si non depensum est, solui uel si solutum sit, non repeti. Quod si uterque sci
Abbreviated transcription (Latin):
fr. tñpsonam donuim expectar
quti ⁊ frui possit. ¶ Item siexdie
ususfr̃. legetur dies eius nõ dũ
ceclit. nisicum dies uenit. posse
enimusumfr̾. ex die legari⁊ in

Expanded text:
rsonam domini exspectari, qui uti et frui possit. Item si ex die usus fructus legetur, dies eius nondum cedet, nisi cum dies uenit: posse enim usum fructum ex die legari
Abbreviated transcription (Latin):
euis hridebet. Et idco abcoqde
mine isolidum dampiit¬
ti ꝓmicti debet sicut uicaru noa
norale iudicium in solid̾ pati.
Quia ꝓpignorecas sinõ defendd¬
tur.actor abducit uel possidet.
nistrationem peculuet darect
de negare potest tam ẜuo firrio¬
qd̾ ita ded̾it dñs ut eo uestimẽ
to ẜuumi ꝑpetuo uti uellet eoq
nomine et tradet neqs aliuse
ut̾etur. Idq abeo cius usus ga
custodiretur. S qd uestĩtim̃s¬
no dños ita dedit utend̾ ut nõ
temꝑib eo utetur ueluticum
sequeretur uelcum sibi cenant
Isemel ex eacausa .i. qd̾ dolo ttc̃

Expanded text:
eri debet et ideo ab eo qui de nomine in solidum damni infecti promitti debet, sicut vicarii nomine noxale iudicium in solidum pati, quia pro pignore ea, si non defendantur, actor abducit vel possidet. nistrationem peculii et dare et denegare potest tam servo furiod ita dederit dominus, ut eo uestitu seruum perpetuo uti uellet eoque nomine ei traderet, en quis alius eo uteretur idque ab eo eius usus gratia custodiretur. sed quod uestimentum seruo dominus ita dedit utendum, ut non temporibus eo uteretur, veluti cum sequeretur eum sive cenanti i semel ex ea causa, id est quod dolo fec