comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut si at ferro interfectus ille et tu monicꝰ ei cum.
glodio cruento conp̾hensus m illo ip̃o loco et nemo p̾t̾
ibi uisus ẽ et cã nemini et tu ne semꝑ andax ꝗdem
quid ẽ ꝙ defacinore dubͥtare possumꝯ ¶Ex consẽ¬
taneis et ecia prccurrẽtibꝰ et repugnãtili ut .l. trassꝯ
adolescẽs. non si opimiũ defendisti carbo. id circo
te isti bonũ ciueni putabant. Si mulasse te et aliquid
quesisse ꝑspicuũ ẽ ꝙ tibi garchi mortẽ sepe incon¬
cionibꝯ deplorasti ꝙafricani nescis. sociꝯ finsti ꝗdẽ
Ex causis autẽ reꝵ sic auariciã si collere uulltis mat̾
eiꝯ est tollenda luxuries. Ex hus autẽ que sunt orta
de causis si errarii copiis et ad belli adiumenta et
adornamẽta pacis utimur uectigalibꝰ seruiamus/
Maiora autem et minora et prĩa conparabimussi
¶Ex minore hic praue consuetudĩs cã hiuꝯ mortẽ
cã fert familiariter: ꝗd si ip̃e amasset quid hic nͥi
faciet pacri: Ex pari est eiusdẽ et eripere et cõtra

Expanded text:
si et ferro interfectus ille et tu inimicus eius cum gladio cruento comprehensus in illo ipso loco et nemo praeter te ibi visus est et causa nemini et tu semper audax, quid est quod de facinore dubitare possimus?" Ex consentaneis et ex praecurrentibus et ex repugnantibus, ut olim Crassus adulescens: "non si Opimium defendisti, Carbo, idcirco te isti bonum civem putabunt: simulasse te et aliquid quaesisse perspicuum est, quod Ti. Gracchi mortem saepe in contionibus deplorasti, quod P. Africani necis socius fuisti, quod eam Ex causis autem rerum sic: "avaritiam si tollere vultis, mater eius est tollenda, luxuries." Ex eis autem, quae sunt orta de causis: "si aerari copiis et ad belli adiumenta et ad ornamenta pacis utimur, vectigalibus serviamus." Maiora autem et minora et paria comparabimus siex minore: hic parvae consuetudinis causa huius mortem tam fert familiariter: quid si ipse amasset? Quid hic mihi faciet patri? Ex pari: "est eiusdem et eripere et contra
Abbreviated transcription (Latin):
apio quos agemꝰ or̃one molienda u amor odiũ
iracundia miudia mise ricordia spes letitia tior mo¬
lescia sencidono amorẽ conciliari s iduelle uideam
qd sit utile ip̃is apud quos agas defend̾e si ã ꝓ boi
uiris aut certe pro ꝗ illis boni atq utiles sinti labo¬
rare Namiq hec res amorẽ magis cociliat illa mo¬
stitutis defensi caritatẽ plꝰ quã proficit si ponatin.
ses ucilitatis futuxe ꝙͣ preteritibeneficii cõmemoraᷤ¬
cesnichil ad utilitatẽ suam xetulissẽ at inchil orõ
fecisse cã sua. Inudentiue eĩ comodis hõmũ ip̃oꝵ stu¬
Dus autẽ coꝵ cexte moderatis fauetur: uidendumq

Expanded text:
apud quos agemus oratione molienda, amor, odium, apud quos agemus oratione molienda, amor, odium, iracundia, invidia, misericordia, spes, laetitia, timor, molestia: sentimus amorem conciliari, si id velle videare, quae sit utile ipsis, apud quos agas, defenderes aut pro viris aut certe pro eis, qui illis boni atque utiles sint, laborare, namque haec res amorem magis conciliat, illa virtutis defensio caritatem; plusque proficit, si proponitur spes utilitatis futurae quam praeteriti benefici commemoratces nihil ad utilitatem suam rettulisse ac nihil omnino fecisse causa sua; invidetur enim commodis hominum ipsorum, studiis a
Abbreviated transcription (Latin):
mines tibi ciuem improbũ deffendẽdi ignoscẽdũ
propt̾ necessitudiñe arbitrarẽt᷑ serpere occlute ce¬
pisti inchil tum aliis suspicantib. me uero ĩa ꝑtime¬
scente ut illã non norbani sedicionẽ s ꝑ .R. iracun
deres. deinde qui locus ate pretermissꝰ ẽ ĩ cepio¬
nem : ut tu illa oĩa odio. inuidia misericordia mis¬
cuisti. Neq hoc solũ in defensione s ecia ĩ stauro cet̾is¬
q meis testib quoꝵ testimonia nõ refellendo s ad
eundẽ impotũ ppłi cofugiendo refutasti q̃ cũ abste m̃
comemorat᷑ equidẽ milla precepta de siderabã ip̃a
eciã que nos sequi in dicedo queq maxi ͤ
ro dnentes oũone flectendas proficere possemus.
ne aut iexisione aut odio digm putaremun es aut
tragedias aganio ñ nugis : aut conuellore adouan
co que uon possint comoueri ¶Nam quonia hee
fere max ᷤ sunt inudiciu aĩs at qui cunq illi erunt

Expanded text:
mines tibi civem improbum defendenti ignoscendum mines tibi civem improbum defendenti ignoscendum propter necessitudinem arbitrarentur, serpere occulte coepisti, nihil dum aliis suspicantibus, me vero iam pertimescente, ut illam non Norbani seditionem, sed populi Romaderes. Deinde qui locus a te praetermissus est in Caepionem? Ut tu illa omnia odio, invidia, misericordia miscuisti! Neque haec solum in defensione, sed etiam in Scauro ceterisque meis testibus, quorum testimonia non refellendo, sed ad eundem impetum populi confugiendo refutasti; quae cum abs te modo commemorarentur, equidem nulla praecepta desiderabam; ipsam etiam, quae nos sequi in dicendo quaeque maxime eorum mentis oratione flectendas proficere possimus, ne aut inrisione aut odio digni putemur, si aut tragoedias agamus ea, quae non possint commoveri. Nam quoniam haec vere maxime sunt in iudicum animis ut quicumque illi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rib ut reb gestis concederent si uisto dolore me ẽẽ
sent oĩa me semꝑ pro amicoꝵ periculis nichil pro
me unꝙͣ ip̃o dep̾catu ¶Sit in illa ip̃a defensioe asq
ca ꝙ eẽ in arte põitũ uidebatur ut de lege aquula
dicerẽ ut quid eẽt iimiere maiestatẽ explicaren
enim cum illa causa tractanda et ut acexrimꝯĩ cepi¬
oms inuidia renouanda et in meis morib erga m̃os
necessarios declaxandis mansuctissimis uiderer:
ita magis affectis aĩs iudicũq doctꝰ tua sulpicii tũ
ẽ a nb accusacõ uicta. ¶ Ninc sulpitiꝯ uere hercłe
inquit antoni ista cõmemoras nam ego nthil nũꝙͣ
uidi ꝙ tam emanib elaberetur ꝙͣ mͥ tron ẽ elapsailla
tua ip̃a ¶ Eum eĩ queadmodũ dixisti ego nõ iudici¬
um s incendiũ tradidisse ꝙ tuũ principiũ diiĩmor
dr̃e quã tibi pͥmũ munistiad te audiendũ uiam. Ecce
autẽ cũ nichil aliud profecisse arbritrarer insiut ho¬

Expanded text:
ribus, ut rebus gestis, si iusto, si pio dolore me esse ribus, ut rebus gestis, si iusto, si pio dolore me esse ssent omnia me semper pro amicorum periculis, nihil umquam pro me ipso deprecatum. Sic in  esse in arte positum videbatur, ut de lege Appuleia dicerem, ut quid esset minuere maiestatem explicarem, est a me illa causa tractata, ut et acerrimus in Caepionis invidia renovanda et in meis moribus erga meos necessarios declarandis mansuetissimus viderer: ita magis adfectis animis iudicum quam doctis, tua, Sulpici, est a nobis tum accusatio victa.' Hic Sulpicius, 'vere hercle,' inquit 'Antoni, ista commemoras; nam ego nihil umquam vidi, quod tam e manibus elaberetur, quam mihi tum est elapsa illa ipsa causa. Cum enim, quem ad modum dixisti, tibi ego non iudicium, sed incendium tradidissem, quod tuum principium, di immortdicere! Quam tibi primum munisti ad te audiendum viam. Ecce autem, cum te nihil aliud profecisse arbitrarer, nisi ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
concessum nullã illa cã iustiorẽ fiusse ¶Tum omnẽ ꝯra¬
cionẽ traduxi et conuerti ĩ increpandã cepionis fu¬
gam in deplorandũ interitũ exexcitus sic et corum
dolorẽ qui lugebant suos orone refricabam et aĩos
equitũ romanoꝵ ap̃d quos tũ iudices cã agebatur
atq cepioĩs odiũ quo erant ip̃i propt̃ iudicia abalie¬
natiꝰ renouabã. ꝙ ubi sensi me ipossessioe udicii ac
de fensioĩs mee constitisse ꝙ et populi beniuolencia¬
uł calamitate ciuitatis uel luctu ac desiderio pro¬
pinquoꝵ uł odio propio in cepionẽ ad cani nostram
tatis ac mansuctudĩs cepi me ꝑro meo sodali ꝗ mͥĩ
liberum locuni more maioꝵ ẽẽ deberet et pio m̃a
õi fama prope fortumsq decernere nichilmadist
qua si ꝗ sepe alienissimis a me s amens tame ciuibus
daluti extimarer fuisse sodali mes auxiliũ fxite nõ
potiussem. petebã aidicibꝰ ut id etati mee ut hono¬

Expanded text:
concessum, nullam illa causa iustiorem fuisse. Tum omnem oraconcessum, nullam illa causa iustiorem fuisse. Tum omnem orationem traduxi et converti in increpandam Caepionis fugam, in deplorandum interitum exercitus: sic et eorum dolorem, qui lugebant suos, oratione refricabam et animos equitum Romanorum, apud quos tum iudices causa agebatur, ad Q. Caepionis odium, a quo erant ipsi propter iudicia abalienati, renovabam. Quod ubi sensi me in possessionem iudici ac defensionis meae constitisse, quod et populi benvel calamitate civitatis vel luctu ac desiderio propinquorum vel odio proprio in Caepionem ad causam nostram itatis et mansuetudinis coepi: me pro meo sodali, qui mihi in liberum loco more maiorum esse deberet, et pro mea omni fama prope fortunisque decernere; nihil mihi aquam si is, qui saepe alienissimis a me, sed meis tamen civibus saluti existimarer fuisse, sodali meo auxilium ferre non potuissem. Petebam a iudicibus ut illud aetati meae, ut hono
Abbreviated transcription (Latin):
taniet.E didum cũ intertede uellẽt rogacoi
neno poterat negare Accedabat ut hit tuad¬
olosten prore.p. queri suma cũ dignitate exi¬
stimarere. Ego homo censoriꝯ ux satis honeste
uiderex sediciosum ciuem et in hoĩs cõ sulatis
cabinitate trudelẽ posse deffende / Euandop¬
tnu cruues uidices bonoꝵ uiroꝵ plenũ foru
uix ut tenus michi quedã uenia daretur excu¬
fuiss ¶Hic ego quid me artẽ aliquã adhibuisse
quid fecexim naxrabo si placuerit uos meã deͤ¬
tensionẽ in aliquo artis loco reponetis ¶om̃
Eti si omnes moleste semꝑ sediciones fuissẽt iu¬
stas tamẽ fuisse. non multas et prope necessariaᷤᷤ
scitis tociens consularẽ potestatẽ minu neq ꝓ¬
uocacionẽ prõnam illã ciuitatis ac iudicẽ liber¬
tatis. ꝓ.r. Daxi sine nobiliũ discensiõe potui¬
sse At si ille sediciones saluti huic cuutati fu¬
ẽẽt ut iure incitatꝰ uid̾etur id ꝙ docebam sepe esse

Expanded text:
tam et T. Didium, cum intercedere vellent rogationi, tam et T. Didium, cum intercedere vellent rogationi, nemo poterat negare. Accedebat ut haec tu adulescens pro re publica queri summa cum dignitate existimarere; ego, homo censorius, vix satis honeste viderer seditiosum civem et in hominis consularis calamitate crudelem posse defendere. Erant optimi cives iudices, bonorum virorum plenum forum, vix ut mihi tenuis quaedam venia daretur excufuisset. Hic ego quid dicam me artem aliquam adhibuisse? Quid fecerim, narrabo; si placuerit, vos meam defensionem in aliquo artis loco reponetis. Omnietsi omnes semper molestae seditiones fuissent, iustas tamen fuisse non nullas et prope necessarias. scitis totiens consularem potestatem minui neque provocationem, patronam illam civitatis ac vindicem libertatissse; ac, si illae seditiones saluti huic civitati fussum esset ut iure incitatus videretur, id quod docebam saepe esse
Abbreviated transcription (Latin):
la crimis suis aduiuaret. cũq ego illum crebo appess¬
ans collegam ei suũ comendarẽ atq ip̃m aduocatũ
ad comunẽ impacoꝵ fortiniã defendẽdã uocare
imploracõ quibꝯ oĩbꝯ uerbis q̃ ame tum sunt habi¬
ta si dolor abfuiss meꝯ non modo non miserabilis
s eciam irridenda fuiss or̃o mca ¶Quãobr̃e uos
ut in dicendo retisçi ut dolere ut flere possitis ꝙͣ¬
ꝙͣ te quidẽ ꝗd ego hoc doceam qui iactusando
sodali meo tontũ incendiũ non or̃one solũ s ẽt̃
multo magis ui et dolore et ardore aĩ cõcitaras
ut ego adid restringendũ uix conarer acted̾e¬
¶ habueras eĩ cu oĩa in cã superiora uim fuxta¬
lapida coñe erudelitatẽ tribuniciã cipionis graui
misexabiliq casu mindicium uocabas. dcinde un
pipẽ ctise nanatꝯ et ciuitatis .M. omiliũ lepidũ
ꝑcussimi eẽ costabatrui pulsum e templo .ł. doc¬

Expanded text:
lacrimis suis adiuvaret. Cumque ego illum crebro appelllacrimis suis adiuvaret. Cumque ego illum crebro appellans collegam ei suum commendarem, atque ipsum advocatum ad communem imperatorum fortunam defendendam invocarem, imploratio; quibus omnibus verbis, quae a me tum sunt habita, si dolor afuisset meus, non modo non miserabilis, sed etiam inridenda fuisset oratio mea. Quam ob rem hoc us magister, ut in dicendo irasci, ut dolere, ut flere possitis. Quamquam te quidem quid hoc doceam, qui in accusando sodali meo tantum incendium non oratione solum, sed etiam multo magis vi et dolore et ardore animi concitaras, ut ego ad id restinguendum vix conarer accedere? Habueras enim tu omnia in causa superiora: vim, fugalapidationem, crudelitatem tribuniciam in Caepionis gravi micipem et senatus et civitatis, M. Aemilium, lapide percussum esse constabat; vi pulsum e templo L. Cot
Abbreviated transcription (Latin):
dam afflatu quasi furoris ¶Quare nolite existimãr̃
me ip̃m qui non herouu ueteros casus fictos q luc¬
tus uelim imitari atq adumbrare /dicendo neq actor
sum aliene ꝑsone s auctor mee. cum mͥ N. aquiliꝯ
incuutate uetinendꝯ eẽt que in illa causa poranda
fecerun sine magno dolore fecisse. Quẽ cum ego cõ¬
sulem fuisse imperatorẽ ornatũ asenatu ouantẽ ĩ capi¬
coliũ ascendisse meminisse. hunc cum dexelictũ de¬
bilitatũ mexentẽ in sumum discrimẽ adductũ uid̾e
non priꝯ sum conatꝰ misericordĩa aliis comouere
ꝙͣ misericordiã sũ ip̃e captus ¶ Sensi equidẽ tamen¬
magnope moueri iudicices cũ excitaui mestũ ac sor¬
didacum senẽ et cũ ista feci que tu crasse laudesnon
arte de qua q̈d loquar nescio s motu magno aĩ ac do¬
lore ut discind̾e tunicam ut cicatrices õnd̾e cũ
.g. mariꝯ mexore oracionis mee pñs ac sedẽs mltũ

Expanded text:
dam adflatu quasi furoris. Qua re nolite existimare dam adflatu quasi furoris. Qua re nolite existimare me ipsum, qui non heroum veteres casus fictosque luctus velim imitari atque adumbrare dicendo neque actor sim alienae personae, sed auctor meae, cum mihi M'. Aquilius in civitate retinendus esset, qufecerim, sine magno dolore fecisse. Quem enim ego consulem fuisse, Imperatorem ornatum a Senatu, ovantem in Capitolium ascendisse meminissem; hunc cum afflitum, debilitatum, maerentem, in summum discrimen adductum viderem, non potius sum conatus, misericordiam aliis commovere, quam misericordia sum ipse captus. Sensi equidem tummagnopere moveri iudices, cum excitavi maestum, ac sorditatum senem: et cum ista feci, quae tu Crasse laudas, non arte de qua quid loquar, nescio, sed motu magno animi, ac dolore: ut discin derem tunicam, ut cicatrices ostenderem. Cum C. Marius maerorem orationis meae praesens, ac sedens multis
Abbreviated transcription (Latin):
reb ad ducti eciam cũ alienissimos deffendimꝰ tñ eos
Sed ut dixi ne hoc in nobis mirum ẽẽ uideatur ꝗd põt
esse tam fictum quam uersꝰ quã scena qͣ fabule tũ ĩ
hoc genere sepe ip̃e uidi ut exper sona michi ard̾e
octuli hominis hystorionis uiderentur ¶Spondalulla
dicentis segegrare abste ausus aut sine illo soldom̃a
ingredi neq paternũ aspectũ es uexitus. Nunꝙͣ illũ
aspectũ dicebat ꝗu michi talamon iratus fuerere
luctu filii uideretur . utilem in flexa admirabilẽ sonũ
uoce cum etate exacta indigerẽ liberũ lacerasti orba
Quod si ille hystrio cotidie cum ageret tũ recte
sine dolore non poterat. Quid pacuuiu putatis i
scribendo lem aĩo ac xemisso fuisse fieri nillo modo
potuit: Sepe eĩ audiui poetam bonũ neminẽ idq
a democrito et placone inscriptis relictũ esse dicũt¬
Sine inflamacione aĩor existere posse et sine quo¬

Expanded text:
rebus adducti, etiam cum alienissimos defendimus, tamen eos rebus adducti, etiam cum alienissimos defendimus, tamen eos sed, ut dixi, ne hoc in nobis mirum esse videatur, quid potest esse tam fictum quam versus, quam scaena, quam fabulae? Tamen in hoc genere saepe ipse vidi, ut ex persona mihi ardere oculi hominis histrionis viderentur †spondalli illa dicentis: segregare abs te ausu's ausus es aingredi? neque paternum aspectum es veritus? Numquam illum aspectum dicebat, quin mihi Telamo iratus furere luctu fili videretur; at idem inflexa ad miserabilem sonum voce, cum aetate exacta indigem liberum lacerasti, orbaquae si ille histrio, cotidie cum ageret, tamen recte agere sine dolore non poterat, quid Pacuvium putatis in scribendo leni animo ac remisso fuisse? Fieri nullo modo potuit. Saepe enim audivi poetam bonum neminem—id quod a Democrito et Platone in scriptis relictum esse dicunt—sine inflammatione animorum exsistere posse et sine quo
Abbreviated transcription (Latin):
onderis ¶ Ut eĩ nulla materies tam facilis ad exardes¬
cendũ ẽ que insi admoto igne iguenẽ concipere possit
sic nulla mens ẽ tam ad conp̾hendẽdũ uimi oratoris
paxata q̃ possĩt incendi /nisi ip̃e inflamatꝰ ad eã et ar¬
dens accessexit / at nehoc forte magnũ ac mixabile
ẽẽ uideatur hommẽ tociens irasci tociens dolere to¬
ciens sĩ motu cuĩ concitari presextĩ in ueb alienis magͥ¬
nichil ut opꝰ sit simul actione et fallaciis ip̃a eĩ nat᷑a
or̃onis eiꝯ q suscipitur ad alioꝵ aĩos ꝑ mouendos ora¬
torẽ ip̃m magis eciam ꝙͣ quemꝙͣ eoꝵꝵ qui audiunt ꝑ¬
mouet ¶Et ne hoc in causis in udicus in amicoru
ꝑiculis in concursu hominũ in cuutate in foro accidere
miremur. ¶ Tum igitur nõ solũ ingenii nostri existinacõ
posse facere qd̾ pauci ne id quidẽ negligendũ ẽ. Sed
alia sunt maiora multo fides. officiũ diligencia quibus

Expanded text:
ostenderis; ut enim nulla materies tam facilis ad exardesostenderis; ut enim nulla materies tam facilis ad exardescendum est, quae nisi admoto igni ignem concipere possit, sic nulla mens est tam ad comprehendendam vim oratoris parata, quae possit incendi, nisi ipse inflammatus ad eam et ardens accesserit. Ac, ne hoc forte magnum ac mirabile esse videatur hominem totiens irasci, totiens dolere, totiens omni motu animi concitari, praesertim in rebus alienis, magnihil ut opus sit simulatione et fallaciis; ipsa enim natura orationis eius, quae suscipitur ad aliorum animos permovendos, oratorem ipsum magis etiam quam quemquam eorum qui audiunt permovet. Et ne hoc in causis, in iudiciis, in amicorum periculis, in concursu hominum, in civitate, in foro accidere miremur, cum agitur non solum ingeni nostri existimatio,posse facere, quod pauci, ne id quidem neglegendum est;—sed alia sunt maiora multo, fides, officium, diligentia, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quos orator adhibere uult indici in ip̃o oratore mp̾ssi
ẽẽ atq mixti uideantur ¶ Quod fictus aliquis dolor
accipiendꝰ eẽt et si in eiꝯmõi gen̾e orõnis inchil eẽt
inde falsum atq imitatione simulatũ. maior ars aliqͥ
forsicã eẽt reꝗrenda. Nunc ego ꝗd tibi crasse ꝗd ce¬
teris accidat nescio. De me autẽ cã nulla est cux apd
homines prudetissimos atq amicissimos menciar non
me hercłẽ unꝙͣ apud iuidiçes dolorẽ aut misericor¬
diam aut inuidiam. aut odiũ dicendo excitare uo¬
lui qn ip̃e in comouendis iuditibꝰ hus ip̃s sensib ad
quos illos deducere uellẽ promonerer. lleq ẽ eĩ
facile ꝑ ficere ut irascatur ei cui tu uel iudex si tu
ip̃e id dolent̾ ferre uideare neq ut oderit illũ ꝙ
tu uelis nisi te ip̃m flagrantẽ odio ante uiderit neq
admii sericordia adducetur ms̃ tu ei signa doloris
tui uerbis sententus uoce uultu conlacriacõer demiq

Expanded text:
quos orator adhibere volet iudici, in ipso oratore impressi quos orator adhibere volet iudici, in ipso oratore impressi esse atque inusti videbuntur. Quod si fictus aliqui dolor suscipiendus esset et si in eius modi genere orationis nihil esset nisi falsum atque imitatione simulatum, maior ars aliqua forsitan esset requirenda: nunc ego, quid tibi, Crasse, quid ceteris accidat, nescio; de me autem causa nulla est cur apud homines prudentissimos atque amicissimos mentiar: non me hercule umquam apud iudices aut dolorem aut misericordiam aut invidiam aut odium dicendo excitare volui quin ipse in commovendis iudicibus eis ipsis sensibus, ad quos illos adducere vellem, permoverer; neque est enim facile perficere ut irascatur ei, cui tu velis, iudex, si tu ipse id lente ferre videare; neque ut oderit eum, quem tu velis, nisi te ipsum flagrantem odio ante viderit; neque ad misericordiam adducetur, nisi tu ei signa doloris tui verbis, sententiis, voce, vultu, conlacrimatione denique
Abbreviated transcription (Latin):
Smn ẽ integer quietusq uidex plus est operis. Sunt eĩ
oia dicendo excitanda nchil adiuuante nat᷑a sed tac̃ã
uimhabet illa que recte abono poeta dcã est flexaĩa
aut stantẽ inclinare s ẽt aduersantẽ ac repugnatẽ
ut imperator fortis et potẽs ac bonꝰ capere possit
hec ẽ eĩ illa que me ludens crassus modo flagitabat
que ame diuinitus tractare solere diceret et ĩ cam
Caꝗlii norbani non millisq aliis quasi preclare acta
laudaret. Quaxe me hercule ego crasse cũ ate tractã¬
tur in cãis horrẽ soleo. tanta uis animi tantꝰ impecꝯ
tantꝯ dolor oculis uultu gestu digito deniq isto tuo sig¬
futoq puerili ut m̾ͥ nõ solum tu ncend̾e iudicem sedip̃e
uidearisincensus. Neq fieri põt uti doleat is ꝗaudit
aut odexit ut iuideat. ut pertimescat aliquid ut affe
ctet in misexicordiã deducatur nisi omnes illi motus

Expanded text:
sin est integer quietusque iudex, plus est operis; sunt enim sin est integer quietusque iudex, plus est operis; sunt enim omnia dicendo excitanda, nihil adiuvante natura. Sed tantam vim habet illa, quae recte a bono poeta dicta est flexanimaut stantem inclinare, sed etiam adversantem ac repugnantem, ut imperator fortis ac bonus, capere possit. Haec sunt illa, quae me ludens Crassus modo flagitabat, cum a me divinitus tractari solere diceret et in causa M'. Aquili Gaique Norbani non nullisque aliis quasi praeclare acta laudaret, quae me hercule ego, Crasse, cum a te tractantur in causis, horrere soleo: tanta vis animi, tantus impetus, tantus dolor oculis, vultu, gestu, digito denique isto tuo sigfucoque puerili, ut mihi non solum tu incendere iudicem, sed ipse ardere videaris. Neque fieri potest ut doleat is, qui audit, ut oderit, ut invideat, ut pertimescat aliquid, ut ad fletum misericordiamque deducatur, nisi omnes illi motus,
Abbreviated transcription (Latin):
udeant aut saluũ uelint aut metudnt aut spernant aut¬
ut cupiant aut abhoreant aut letentur aut mereant at̃
misexeantur aut punire uelint aut ad eos motus dedu¬
cant si qui finitimi sunt et si sunt de propmꝗs ac talib
aminu ꝑmocionib. ¶Atq illud aptandũ ẽ oratori ut
aliquam ꝑmocionẽ aĩoꝵ sua sponte ip̃i ad cãm uidices
lius est eĩ cuxrentẽ ut aiunt incitare qua comouere
languentẽ ¶ Sm id aut non exit aut exit obscuriꝯ sĩc̃
medico diligenti priꝯꝙͣ conetur egro adhibere medici¬
natura corporis. cognoscenda est: sic equidẽ quod agg̾¬
dior in antipiti cã et graui ad aĩos iudicum ꝑtractadoᷤ
omni mente mea cogitacione curaq uersor ut odorẽ
quã sagacissime possim quid senciant quid existiment
quid expectent / quid uelint / quo duci or̃ones facilime
posse uideantur. si sedant et ut ante dixi sua sponte¬
ũ quo ipellimꝰ ĩcunbunt atq perpendũt accipio qd̾
datur et ad id unde aliquis flatus õnditur uela do.

Expanded text:
deant aut salvum velint aut metuant aut sperent aut cupiant aut abhorreant aut laetentur aut maereant aut misereantur aut poenire velint aut ad eos motus deducantur, si qui finitimi sunt et de propinquis ac talibus animi permotionibus. Atque illud optandum est oratori, ut aliquam permotionem animorum sua sponte ipsi adferant ad causlius est enim currentem, ut aiunt, incitare quam commovere languentem; sin id aut non erit aut erit obscurius, sicut medico diligenti, priusquam conetur aegro adhibere medicinatura corporis cognoscenda est, sic equidem cum adgredior in ancipiti causa et gravi ad animos iudicum pertractandos, omni mente in ea cogitatione curaque versor, ut odorer, quam sagacissime possim, quid sentiant, quid existiment, quid exspectent, quid velint, quo deduci oratione facillime posse videantur. Si se dant et, ut ante dixi, sua sponte, quo impellimus, inclinant atque propendent, accipio quod datur et ad id, unde aliquis flatus ostenditur, vela do;
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi rõne et ui cõtinet᷑ certe fere ac diffinita
sunt que plerũq ut anto dixi laudari magis ꝙͣ
Itaq inbuendꝯ ẽ is qui iocose uolet dicere qiͣ nã᷑
quadã apta ad hec genera et morib ut ad ciuꝰq
modi genꝯ ridiculi uultus ecĩa accomodetur qui
quidẽ quoseuerior ẽ et teistior ut inte crasse h
illa q̃ dicuntur serioua uideri solent.Sed iã tu
anconi ꝙ hoc diuersorio sermonis mei libent̾ ac¬
quieturũ te ẽẽ dixisti taꝙͣ inpontinũ diuerteris
neq ad amenũ neq ad salubrẽ locũ censeo ut
satis diu te putes xequienisse et iter xeliquu

Expanded text:
verbi ratione et vi continentur, certa fere ac definita verbi ratione et vi continentur, certa fere ac definita sunt; quae plerumque, ut ante dixi, laudari magis quam Itaque imbuendus est is, qui iocose volet dicere, quasi natura quadam apta ad haec genera et moribus, ut ad cuiusque modi genus ridiculi vultus etiam accommodetur; qui quidem quo severior est et tristior, ut in te, Crasse, hoc illa, quae dicuntur, salsiora videri solent. Sed iam tu, Antoni, qui hoc deversorio sermonis mei libenter acquieturum te esse dixisti, tamquam in Pomptinum deverteris, neque amoenum neque salubrem locum, censeo, ut satis diu te putes requiesse et iter reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
describunt᷑ hominũ mores et ita effinguntur ut
aut xe narrata aliqua quales sunt intelligãt᷑ aut
imitacione breui niuecta in alico in signu aꝑiat᷑
quodã acumine mouet᷑. Sed ut ĩ illo supiori gen̾e
uł naxracõis uł imitacionis uitanda et mimoxũ
et ethologoꝵ siłitudo sic in hoc scurilis oratoris
dicaçitas magnopere fugienda ẽ ¶Qiuid igitur
distigemo a crasso a catullo ac acetis familiarez¬
nostrũ grauiũ aut uargulã amicũ icum. Nõ meher¬
cule in mentẽ michi quid uenit sunci eĩ dicates.
grauio quidẽ nemodicacor. hiuiꝯ opmor primũ
ne quociẽscuq potuerit dictũ dici nocẽ habeamus
tum questor propexãs mõ breuit̾ hͦ ille non accu¬
sabis ꝑpusillũ rogabo ridicule s se debat uidexl.
aurifeꝵ breuior ip̃e quã testis eciam. omns ẽ risus
inudicem conuersꝰ uisum ẽ totũ ẽẽ escinale ridicu¬
lum. Ergo hec sunt que cadere possunt. Colligũt᷑¬

Expanded text:
describuntur hominum mores et ita effinguntur, ut describuntur hominum mores et ita effinguntur, ut aut re narrata aliqua quales sint intellegantur aut imitatione breviter iniecta in aliquo insigni ad ur; sed ut in illo superiore genere vel narrationis vel imitationis vitanda est mimorum et ethologorum similitudo, sic in hoc scurrilis oratori dicacitas magno opere fugienda est. Qui igitur distinguemus a Crasso, a Catulo, a ceteris familiarevestrum Granium aut Vargulam amicum meum? Non me hercule in mentem mihi quidem venit: sunt enim dicaces; Granio quidem nemo dicacior. Hoc, opinor, primum, ne, quotienscumque potuerit dictum dici, necesse habeamus Tum quaesitor properans "modo breviter." Hic ille "non accusabis: perpusillum rogabo." Ridicule. Sed sedebat iudex L. Aurifex brevior ipse quam testis etiam: omnis est risus in iudicem conversus; visum est totum scurrile ridiculum. Ergo haec, quae cadere possunt i
Abbreviated transcription (Latin):
genus hoc quã siti facetũ quã sitelegans ꝙͣ oratoriu
pergedũ siue fingendũ. Est eĩ hec huiꝯgeuexis litꝯ
ut ita fta demostres ut mores eiꝰ dequomiarres
uti sermo aut uultus omnis exprinatire ut hus ꝗ
ꝗaudiunt tum geri illa fieri uideantur ¶ In rẽ e
idẽ uidiculũ ꝙ exquadã deprauata mitatoe sũmi
solet ut idẽ crassꝯ ꝑtuam nobilitatẽ ꝑ ur̃a fami¬
liam quid aliud fuit in quo cõtĩo rideret isiilla uu¬
ltus et uocis inutacõ per tuas statuas uero cum
dixit extenso brachio paulũ ecĩa de gestu addi
ita ẽ toto hoc ip̃o genexe ridiculũ ut cautissime trat¬
cio sicut obscentatis orator subrripiat oꝑtet muta¬
cione ut is qui audiet cogitet plura qua uideat
prestet idem ingenuitatem et ruborẽ suũ uerboꝵ
turpitudinẽ et reꝵ obscenitatẽ uitanda ergo hec
duo genera sunt ciꝯ ridiculi ꝙ in re positum est
que sunt propia perpetuaꝵ facecidꝵ in quibꝯ

Expanded text:
genus hoc quam sit facetum, quam elegans, quam oratorium, genus hoc quam sit facetum, quam elegans, quam oratorium, pergendum, sive fingas. Est autem huius generis virtus, ut ita facta demonstres, ut mores eius, de quo narres, ut sermo, ut vultus omnes exprimantur, ut eis, qui audiunt, tum geri illa fierique videantur. In re est item ridiculum, quod ex quadam depravata imitatione sumi solet, ut idem Crassus: "per tuam nobilitatem, per vestram familiam!" Quid aliud fuit, in quo contio rideret, nisi illa vultus et vocis imitatio? "Per tuas statuas!" vero cum dixit et extento bracchio paulum etiam de gestu addidita est totum hoc ipso genere ridiculum, ut cautissime tractio, sicut obscenitas. Orator surripiat oportet imitationem, ut is, qui audiet, cogitet plura quam videat; praestet idem ingenuitatem et ruborem suum verborum turpitudine et rerum obscenitate vitanda. Ergo haec duo genera sunt eius ridiculi, quod in re positum est, quae sunt propria perpetuarum facetiarum, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inuita hominũ neq caxoꝵ neq calamitosoꝵ neq eoꝵ
qui ob facinꝯ ad sulpiciũ rapiendi uidentur eaq belle
agitari uidentur eciam deformitatis et corporis uicio¬
rum satis bella materies ad iocandũ¶Sed querimus
idem quod ẽ inceteris reb maxime querẽdit ẽ quateꝰ
in quo non illud percipitur neꝗd in sulse s ecĩa si per¬
ridicule possis uitandu ẽ oratori utrũq ne aut scuri¬
lis locus sit aut mimicꝰ. Que cuiꝯ modi sint faciluis
iam intelligemꝰ cũ ad ip̃a ridiculoꝵ gen̾a deueneremꝰ
¶Duo sunt ei genera faceciaꝵ quoꝵr alteꝵ uetractat᷑
altexũ dico ¶ Resi qñ quid taꝙͣ alique fabelle narrat᷑
ut olim tu crasse in meminiũ comedisse eum la cextum
largi ẽẽt cum eo taͣratine de anicula risatus salsa ar
tamen ate ip̃o ficta. naxracio ad didisti calau̾sulã. Tota
tarratina tũ oĩb in parictib inseriptas fuisse literas

Expanded text:
in vita hominum neque carorum neque calamitosorum neque eorum, in vita hominum neque carorum neque calamitosorum neque eorum, qui ob facinus ad supplicium rapiendi videntur; eaque belle agitata ridentur. Est etiam deformitatis et corporis vitiorum satis bella materies ad iocandum; sed quaerimus idem, quod in ceteris rebus maxime quaerendum est, quatenus; in quo non modo illud praecipitur, ne quid insulse, sed etiam, si quid perridicule possis, vitandum est oratori utrumque, ne aut scurrilis iocus sit aut mimicus. Quae cuius modi sint facilius iam intellegemus, cum ad ipsa ridiculorum genera venerimus. Duo sunt enim genera facetiarum, quorum alterum re tractatur, alterum dicto: re, si quando quid tamquam aliqua fabella narratur, ut olim tu, Crasse, in Memmium, comedisse eum lacertum Largi, cum esset cum eo Tarracinae de amicula rixatus: salsa, ac tamen a te ipso ficta tota narratio; addidisti clausulam: tota Tarracina tum omnibus in parietibus inscriptas fuisse litteras
Abbreviated transcription (Latin):
risum uł ꝙ ip̃a ilaritas beniuolencĩa conciliat ei ꝑ quẽ
excitatꝰ ẽ uel ꝙ admirãtur omnes acumẽ uno sẽpe in
uerbo positum maxt ͤ rñdentis non nunꝙͣ eciam lacessẽ¬
tis ꝑt ꝙ frangit aduer sariũ ꝙ impedit ꝙ eleuat quod
ẽẽ significat ꝙ eruditum̃ ꝙ uebanũ ¶ Maxime quidẽ
tristiciã at seueritatẽ mifigat ac uelaxat. Odiosasq
res sepe quas argunietis dilui non facile ẽ ioco risuq
dissoluit. ¶Quatenꝯ eĩ sint ridicula tractanda oraco¬
ri per quã diligent̾ uidendũ ẽ ꝙ in quarto loco que¬
rendi ꝙ propo sueramꝰ. Llam nec insignis probitas
et scelexe iuncta nec rursꝰ miseria in signis agitanda
uidetur facmiorosos maiore quadã ui qua uidiculi uu¬
maxmie caritatihominũ ne temere ieos dicas quidi¬
liguntur. hec igit᷑ adhibenda ẽ primũ in iocando moda
rem materies omins ridiculoꝵ ẽ in hiis uiciis q̃ sũt

Expanded text:
risum; vel quod ipsa hilaritas benevolentiam conciliat ei, per quem risum; vel quod ipsa hilaritas benevolentiam conciliat ei, per quem excitata est; vel quod admirantur omnes acumen uno saepe in verbo positum maxime respondentis, non numquam etiam lacessentis; vel quod frangit adversarium, quod impedit, quod elevat, quod em significat, quod eruditum, quod urbanum, maxime quod tristitiam ac severitatem mitigat et relaxat odiosasque res saepe, quas argumentis dilui non facile est, ioco risuque dissolvit. Quatenus autem sint ridicula tractanda oratori, perquam diligenter videndum est, quod in quarto loco quaerendi posueramus. Nam nec insignis improbitas et scelere iuncta nec rursus miseria insignis agitata ridetur: facinerosos enim maiore quadam vi quam ridiculi vumaxime est caritati hominum, ne temere in eos dicas, qui diliguntur. Haec igitur adhibenda est primum in iocando moderrem materies omnis ridiculorum est in eis vitiis, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Equi inꝗt iuliꝯ non minꝯ libexale hospicui me¬
um dices namte in uiam simul ac ꝑ paulu
gustaris extrudã et eiciam / ac nediuciꝰ uos
demorer de oĩ isto genere ꝗd senciã per breuit̾ exponã.
De uisu quinq sunt que queratur. unũ ꝗd sit alterũ
unde sit. Tterciũ si ne oratoris risum uelle mouere.
Quartꝰ quantus. quintũ que sint genera ridiculi. atq
illud prmmiũ quid sĩt ip̃e risus quo pacto cõcitetur ubi
sit: quo modo existat atq ita repente erumpat ut eũ
cupientes non teneamꝯ et quomodo sił latera os uenas
uultum oculos occupet uiderit democitꝰ. Neq eĩ adhꝰ
sermo hic ꝓtinet et si pertineret nescire me tñ id non
putarẽt qd̾ ip̃i illi quidẽ scirent qui policexẽt᷑. locꝰ eni¬
proxi ͤ queritur turpitudie et deformitate quadam
continctur: hec eĩ ridentur uł sola uł maxime q̃ notãt
et signant tuxpitudinẽ aliquam non tirepit̾. Est eĩ ut
ad illum tertium ueniam ẽ plane otatoris mouere

Expanded text:
quit Iulius 'non nimis liberale hospitium mum dices; nam te in viam, simul ac perpaulum gustaris, extrudam et eiciam. Ac ne diutius vos demorer, de omni isto genere quid sentiam perbreviter exponam. De risu quinque sunt, quae quaerantur: unum, quid sit; alterum, unde sit; tertium, sitne oratoris risum velle movere; quartum, quatenus; quintum, quae sint genera ridiculi. Atque illud primum, quid sit ipse risus, quo pacto concitetur, ubi sit, quo modo exsistat atque ita repente erumpat, ut eum cupientes tenere nequeamus, et quo modo simul latera, os, venas, oculos, vultum occupet, viderit Democritus; neque enim ad hunc sermonem hoc pertinet, et, si pertineret, nescire me tamen id non puderet, quod ne illi quidem scirent, qui pollicerentur. Locproxime quaeritur—turpitudine et deformitate quadam continetur; haec enim ridentur vel sola vel maxime, quae notant et designant turpitudinem aliquam non turpiter. Est autem, ut ad illud tertium veniam, est plane oratoris movere
Abbreviated transcription (Latin):
aut incomoda sunt in aliconidite uno aut plurib ea tu
aduersarus expeobando non intelligas te in uidites inpe¬
hi : medioces pectatũ est. Ouid eĩ tũ poraltero dicas
litem tuam facias. aut lesus efecare iracundia cãm re¬
linquas: nichil ne noccas. ¶ Inquo ego nõ qͦ libenter
male audĩa s qr cãm nõ libent̾ relinquo miniũ paciẽs
et lentus extimor. uerũ te ip̃m sulpicu obipregabã ꝙ me
ꝯratorẽ peteres non aduersariũ. ex quo ecĩa illud asse¬
quor ut si quis michi male dicat petulans ut plane in¬
sanus ẽẽ uideatur. in ip̃is autẽ argumẽtis si quid po¬
suexis uuit aperte falsum aut ei ꝙ dixexis dicturus ue
sis ꝯͣeiu aut gen̾e ip̃o remotũ ab usu iudicioꝵ omins

Expanded text:
aut incommoda sunt in aliquo iudice uno aut pluribus, ea tu in aut incommoda sunt in aliquo iudice uno aut pluribus, ea tu in adversariis exprobrando non intellegas te in iudices invehi, mediocrene peccatum est? Quid, si, cum pro altero dicas, litem tuam facias aut laesus efferare iracundia, causam relinquas, nihilne noceas? In quo ego, non quo libenter male audiam, sed quia causam non libenter relinquo, nimium patiens et lentus existimor; ut, cum te ipsum, Sulpici, obiurgabam, quod ministratorem peteres, non adversarium; ex quo etiam illud adsequor, ut, si quis mihi male dicat, petulans aut plane insanus esse videatur. In ipsis autem argumentis si quid posueris aut aperte falsum aut ei, quod dixeris dicturusve sis, contrarium aut genere ipso remotum ab usu iudiciorum ac f
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Occidit ille adnexsariũ ne imo uero auunt se et
cum ꝙ̃ defendit. hoc crassꝰ nõ putat insi porfidia
accid̾e posse. Ego autẽ sepissime uideo in causis
aliꝗd mali fac̾e homines minime malos. Quid illud
ꝙ supea dixi solexe me ced̾e et ut plamꝯ dicã fuge
ea que ecĩã ualde causam moam premerent cũ
id nõ faciunt alii uersantur q in hostĩi castris ac
sua presidia diuttunt mediocrit̾ ne cansis nocẽt
cũ duit aduersarioꝵ adiumeta confirnant aut
ca que sanare nequeunt exulterant. Quid cu
per sonaꝵ quas defendunt rõno nõ habent siqͣ
sunt in his miudiosa nõ mitigat extenuando s
laudando et efferendo nuidiosiores facunt.
Qinitũ ẽ in eo tandẽ mali. Quid si in homines ca¬
ros udicib q dicendis iocundos sine ułła premu¬
nicione or̃ois acerbiꝰ et cõtumelio siꝯ ĩ uehare:
non ne ate uidices abalienes. ¶ Qiuid si qua uica

Expanded text:
r: "occidit." "Adversariumne?" "Immo vero" aiunt "se et r: "occidit." "Adversariumne?" "Immo vero" aiunt "se et eum, quem defendit." Hoc Crassus non putat nisi perfidia accidere posse; ego autem saepissime video in causis aliquid mali facere homines minime malos. Quid, illud, quod supra dixi, solere me cedere et, ut planius dicam, fugere ea, quae valde causam meam premerent, cum id non faciunt alii versanturque in hostium castris ac sua praesidia dimittunt, mediocriterne causis nocent, cum aut adversariorum adiumenta confirmant aut ea, quae sanare nequeunt, exulcerant? Quid, cum personarum, quas defendunt, rationem non habent, si, quae sunt in eis invidiosa, non mitigant extenuando, sed laudando et efferendo invidiosiora faciunt, quantum est in eo tandem mali? Quid, si in homines caros iudicibusque iucundos sine ulla praemunitione orationis acerbius et contumeliosius invehare, nonne a te iudices abalienes? Quid, si, quae vitia
Abbreviated transcription (Latin):
meniiisse noluit ꝙͣ ꝙ semel cuidiss uidisset ue memi¬
sse. ¶Ted neq propt̾ hoc thenostodis responsũ mõo¬
ria nobis optanda non est. neq illa mea caucio et tĩ¬
miditas in causis propt̾ prestatẽ proudẽciã grassi
negligenda ẽ ¶Ut̾q eĩ istoꝵ nõ michi attulit aliquã
s suam significduut facultatẽ. Et eĩ ꝑmlta sd̃ ⁊̃ cous¬
iu onũ ꝑarte or̃ois tixcuspicienda ne ꝗd offendas neq.
ixrios sepe aĩs testis aut nõ ledit aut̃ nnꝯ ledit nisi
lacessatur. Orat reus urgent aduocati ut in uehamur
ut maledicaonꝯ demq ut niterogemꝯ. Non moueor nõ
optempero nõ satis facio neq tamẽ mi illã assequor lau¬
dem. homines ẽĩ imꝑiti faciliꝯ ꝙ stulte dixeris rep̾h¬
end̾e qũa ꝙ sapient̾ tractauexis laudare possunt
hoc ꝙͣtum sit mali patet siue iratum siue stultũ siue
non comittit iõ nõ multi et sepe comittunt quoqdẽ
aliquo aut responso. aut rogatii sermo isle sequit᷑¬

Expanded text:
semel audisset vidissetve meminisse. Sed neque propter hoc Themistocli responsum memoriae nobis opera danda non est neque illa mea cautio et timiditas in causis propter praestantem prudentiam Crassi neglegenda est; uterque enim istorum non mihi attulit aliquam, sed suam significavit facultatem. Etenim permulta sunt in causin omni parte orationis circumspicienda, ne quid offendas, ne quo inruas: saepe aliqui testis aut non laedit aut minus laedit, nisi lacessatur; orat reus, urgent advocati, ut invehamur, ut male dicamus, denique ut interrogemus: non moveor, non obtempero, non satis facio; neque tamen ullam adsequor laudem; homines enim imperiti facilius quod stulte dixeris reprehendere quam quod sapienter tacueris laudare possunt. Hic quantum fit mali, si iratum, si non stultum, si non non committit, ideo non multi et saepe committunt. Quo quialiquo aut responso aut rogato sermo ille sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
de se conietturã ciuꝯ tanta uis ingemi ẽ ut nemine
nisi consulto putet ꝙ contra se ip̃m sĩt dicere. Sed ego
non de prestanti quadã et exinua s prope de uulgari
et cõi lingua disputo ¶Apud grecos fertur incredibili
quadã magnitudĩe cosiliĩ atq ingenii athemensis ille fui¬
sse Tenostodes: ad quẽ quidã doctus homo atq in
primis exuditꝰ accessisse dititur ei q artẽ memorie q̃
cũ peniiũ proferebator policitũ ẽẽ traditurũ. Cum ille
quesisset quid nam illa ars effic̾e poss dixisse illũ do¬
ct orẽ ut oĩa meminiss. ei thennostodẽ respodisse gra¬
cuis sibi illum ẽẽ fc̃urũ si se obluusci que uellet ꝙͣ si me¬
ninisse docusset. uides ne que uis ĩ hoĩe acerrii m¬

Expanded text:
de se coniecturam; cuius tanta vis ingeni est, ut neminem de se coniecturam; cuius tanta vis ingeni est, ut neminem nisi consulto putet, quod contra se ipsum sit, dicere; sed ego non de praestanti quadam et eximia, sed prope de vulgari et communi vi nunc disputo. Ita apud Graecos fertur incredibili quadam magnitudine consili atque ingeni Atheniensis ille fuisse Themistocles; ad quem quidam doctus homo atque in primis eruditus accessisse dicitur eique artem memoriae, quae tum primum proferebatur, pollicitus esse se traditurum; cum ille quaesisset quidnam illa ars efficere posset, dixisse illum doctorem, ut omnia meminisset; et ei Themistoclem respondisse gratius sibi illum esse facturum, si se oblivisci quae vellet quam si meminisse docuisset. Videsne quae vis in homine acerrimi i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ obesset ei pro quo diceres id q memoria teneo qd̾
mͥ sermo cũ hoc crasso multis audientib eẽt institutꝰ
crassꝯ q pluximis uerbis eloquencĩa laudaret tuã dixisse
me tum ceteris tuis laudib hanc eẽ uł maxinã ꝙ nõ
eciam ꝙ non opꝰ eẽt nõ diceres tũ illũm respod̾e meni¬
ni ceteia inte sũme ẽẽ laudanda. Allud uero improbi
ẽẽ hominis et perfidiosi dic̾e ꝙ alienũ ẽẽt et nocet ei
pro quo quisq diceret. Quare nõ ũbi eum disertum
q id nõ faceret uidexi s improbũ qui facexet. Llunc
ũ tibi uidetur Antoni Demõstres uelii quare tu hoc ita
magnũ putes nnithil in cã mali facere ut nichil in oracor̃
diuinitate quadã loqui s de extertitacõis et consue¬
tudĩs mee mediocritate crassi quidẽ responsum excelłẽt
ciuꝯdã ẽ ingenii ac singulaxis cui ꝙ portenti simile eẽ ui¬
sum ẽ posse aliquẽ iuennri oratorẽ qui aliquid mali fa¬
ceret dicendo obeẽt q ei quẽ defenderet ¶Facit ẽ

Expanded text:
 obesset ei, pro quo diceres; idque memoria teneo, cum mihi sermo cum hoc Crasso, multis audientibus, esset institutus Crassusque plurimis verbis eloquentiam laudaret tuam, dixisse me cum ceteris tuis laudibus hanc esse vel maximam quod non etiam quod non opus esset non diceres; tum illum mihi respondere memini, cetera in te summe esse laudanda, illud vero improbi esse hominis et perfidiosi, dicere quod alienum esset et noceret ei, pro quo quisque diceret; qua re non sibi eum disertum, qui id non faceret, videri, sed improbum, qui faceret. Nunc, si tibi videtur, Antoni, demonstres velim, qua re tu hoc ita magnum putes nihil in causa mali facere, ut nihil tibi in oratore divinitate quadam loqui, sed de exercitationis et consuetudinis meae mediocritate. Crassi quidem responsum excellentis cuiusdam est ingeni ac singularis; cui quidem portenti simile esse visum est posse aliquem inveniri oratorem, qui aliquid mali faceret dicendo obessetque ei, quem defenderet; facit enim
Abbreviated transcription (Latin):
aut loto non nunꝙͣ oĩo nichil respondeã ꝙ forsitan aliꝗs
uire irriserit quis eĩ ẽ qui facere non possit.. Sed tanẽ
ego de mea nunc non dealiena facultate dispire ꝯficeor¬
q me si qua prematat res uehementiꝰ ita ced̾e solere ut
non modo nõ abiecto sed ne ueiecto quidẽ scuto fugere
uidear. sed adhibere quandã indicendo spẽ atq pompa
et pugne similẽ fugaon. consisto uero in eo presidio sic ut
non fugiendi hostis sed capiendi loci cã accesisse uidear
¶Altexum ẽ illud ꝙ ego maxime oratori cauendũ et
prouidendũ puto ꝙq solititare me sũme solet. Non
tam ut prosim causis elaborare soleo ꝙͣ ut ne quid ob¬
sim non ꝗn euitandũ sit in utroq s tñ multo ẽ turpiꝰ
oratori notiusse uideri cause ꝙͣ non profuisse ¶Sed ꝗd
hoc loco uos inter uos catulle: An hec ut sunt cotẽpneda
concẽpnimꝮ ¶Almime inquit ille. Sed cesar de isto

Expanded text:
aut loco non numquam omnino nihil respondeam, quod forsitan aliquis aut loco non numquam omnino nihil respondeam, quod forsitan aliquis iure inriserit; quis enim est, qui id facere non possit? sed tamen ego de mea nunc, non de aliorum facultate disputo confiteorque me, si quae premat res vehementius, ita cedere solere, ut non modo non abiecto, sed ne reiecto quidem scuto fugere videar, sed adhibere quandam in dicendo speciem atque pompam et pugnae similem fugam; consistere vero in meo praesidio sic, ut non fugiendi hostis, sed capiendi loci causa cessisse videar; alterum est illud, quod ego maxime oratori cavendum et providendum puto quodque me sollicitare summe solet: non tam ut prosim causis, elaborare soleo, quam ut ne quid obsim; non quin enitendum sit in utroque, sed tamen multo est turpius oratori nocuisse videri causae quam non profuisse. Sed quid hoc loco vos inter vos, Catule? An haec, ut sunt contemnenda, contemnitis?' 'Minime,' inquit ille 'sed Caesar de isto
Abbreviated transcription (Latin):
rõ hec ẽẽ indicendo solet ut boĩ ꝙ habeam id amp¬
lectar exornẽ exaggerẽ ibi comorare ibi habitẽ. ibi
heream. amalo ante uicioq cãẽ ita uecedã nõ ut me
de fug̾e appareat. s ut totum bono illo ornando et au¬
gendo dissimulatũ ante obruat᷑ et si cã ẽ in argumẽt
fixmissima queq maxime tueor siue plura sunt siue
aliquod uiñi. sin autẽ in cociliatione dut in promo¬
cione ca est ad eam mepotissimũ partẽq maxime
comoue aĩos hominũ põt cõfero ¶Sũma demq huia
generis ẽ hec ut si in refellendo aduersario firmior
ẽẽ o rõ ꝙͣ in confirmandis nostris reb põt oĩa ĩ illũ
tela conferam. Si nr̃a probari faciliꝰ ꝙͣ illa redargui
possut. ab duc̾e duos acontraria defensione et ad no¬
strã conor deducere ¶Duo demq illa q̃ facilima
uidentur qm̃ que difficiliora sunt non possunt pro
meo uixe sunmo unũ ut molesto aut difsicili aaegumẽto

Expanded text:
o haec esse in dicendo solet, ut, boni quod habeam, id amplectar, exornem, exaggerem, ibi commorer, ibi habitem, ibi haeream; a malo autem vitioque causae ita recedam, non ut me id fugere appareat, sed ut totum bono illo ornando et augendo dissimulatum obruatur; et, si causa est in argumentis, firmissima quaeque maxime tueor, sive plura sunt sive aliquod unum; sin autem in conciliatione aut in permotione causa est, ad eam me potissimum partem, quae maxime movere animos hominum potest, confero. Summa denique huius generis haec est, ut si in refellendo adversario firmior esse oratio quam in confirmandis nostris rebus potest, omnia in illum tela conferam; si nostra probari facilius, quam illa redargui possunt, abducere animos a contraria defensione et ad nostram conor deducere. Duo denique illa, quae facillima videntur, quoniam quae difficiliora sunt, non possum, mihi pro meo iure sumo: unum, ut molesto aut difficili argumento
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eo studio magis ip̃e laborat nõ explicare nobis totũ
genꝰ quid sit et unde dicatur preserti cũ tanta
uimi et utilitatẽ sał et urbamtatis fateatur. Quid
si inquit iuliꝯ assentior antonio dicenti nullã ẽẽ dxtẽ
sał hic ꝙ sulpiciꝯ xeticuiss quasi uero niquit crassꝰ¬

Expanded text:
in eo studio magis ipse elaborat, non explicare nobis totum in eo studio magis ipse elaborat, non explicare nobis totum genus hoc iocandi quale sit et unde ducatur; praesertim cum tantam vim et utilitatem salis et urbanitatis esse fateatur?' 'Quid, si' inquit Iulius 'adsentior Antonio dicenti nullam esse artem salis?' Hic cum Sulpicius reticuisset, 'quasi vero