comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usurpatiue exeunt nomina sola diminutio indicat. Ea autem quae in es.
exeunt longa sunt omnia si ingenituus non crescant. ut claues. ualles: uul-¬
pes. nam si crescunt breuia sunt: ut miles militis. s Quo semita ducit. le
uiaꝵ .s Tutiq receptus: male quidam recessus legunt. nam receptus dicit᷑
quo se totus exercitus recipit. Unde signa receptiu canere dicuntur. n Seu
dextera laeuaq uelis occurrere pugnae: siue ꝑ ualles siue ꝑ montis radices.
incertum est enim qua sit uenturus eneas.s. Arripuitq locum. raptim te.¬
nuit: insedit. proprie. nam insidere est: dolose aliquem expectare. Inde
&̃ insidiae nominate sunt. ⁊ Uelocem interea: licd iterea particula nego¬
cia semꝑ pretentis futura coniungat: tamen abruptus est & iutuꝑabilis
transitus. hab&̃ autem tales transitus. & insuꝑiorib libris a in sequenti.

Expanded text:
usurpative, quando naturaliter exeant nomina, sola diminutio indicat. ea autem quae in 'es' usurpative, quando naturaliter exeant nomina, sola diminutio indicat. ea autem quae in 'es' exeunt, longa sunt omnia, si in genetivo non crescant, ut 'labes' 'valles' 'vulpes': nam si crescant, brevia sunt, ut 'miles militis'. viarum'. tutique receptus male quidam 'recessus' legunt: nam 'receptus' dicitur, quo se tuto exercitus recipit: unde et signa 'receptui canere' dicuntur. Ad v. 528 Sev dextra laevaque velis occurrere pugnae sive per valles, sive per montis raincertum est enim qua sit venturus Aeneas. ARRIPVITQVE LOCVM raptim tenuit. INSEDIT proprie: nam ‘insidere’ est dolose aliquem exspectare: unde et insidiae nominatae sunt. VELOCEM INTEREA licet ‘interea’ particula negotia semper praeteritis futura coniungat, tamen abruptus est et vituperabilis transitus. Habet autem tales transitus et in superioribus libris et in sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
o fama ingens ingentior armis: uir troiane. is Sed nunc: ordo est: sed
nunc mecum partire laborem. nam per parentesim dictum est. n Quando
iste animus: siquidem est magnanima partire. aut ideo quia illa docerat
ł urta paro belli. insidias. Salustius. gens ad furta belli peridonea. s Buuas
fauces: dicuntur itinera inter duos montes locata. angusta & periua: di-¬
raturus est.. Tyburtiq manus: catulus & choras duces. ⁊ & tu concipe
curam: sicut ego. nam non dicit sicut mesappus aut alii: ne ei facere in¬
uinetuia est particula. Unde & conuocari de plurib dicitur. ⁊ Ualles.
metri necessitate compellimur. ut uallis dicamus. Statius. Uallis in
amplexu nemor sed&. nam plenum est ualles sicut nunc uirgilius posu-¬
it . qđ ita esse diminutio indicat: nam uallecula dicitur sicut uulpecula.
facit. horatius. moneat uulpecula rursum. Ergo in es. uel in is. quando

Expanded text:
«o fama ingens, ingentior armis vir Troiane». SED NVNC ordo est ‘sed «o fama ingens, ingentior armis vir Troiane». SED NVNC ordo est ‘sed nunc mecum partire laborem’: nam per parenthesin dictum est ‘quando iste animus est FVRTA PARO BELLI insidias: Sallustius «gens ad furta belli peridonea». BIVIAS FAVCES fauces dicuntur itinera inter duos montes locata, angusta et pervia: diraturus est. TIBVRNIQVE MANVS Catillus et Coras. DVCIS ET TV CONCIPE CVRAM sicut ego: nam non dicit, sicut Messapus aut alii, ne ei facere unctiva particula est: unde et ‘convocari’ de pluribus dicimus. VALLES metri necessitate conpellimur ut ‘vallis’ dicamus: Statius «vallis in amplexu nemorum sedet»: nam plenum est ‘valles’, sicut nunc Vergilius posuit. Quod ita esse diminutfacit: Horatius "moveat vulpecula risum" . ergo in 'es' vel in 'is' quando
Abbreviated transcription (Latin):
paratio homeri est uerbum ad uerbum translata. ⁊ Potitus: uenit ab eo qdđ̃ est
fremit. non alte fremit. aut alte luxuriat. ⁊ Ad terram defluxit: dicẽdo
defliit. artem & quandam moderationem descendendi significauit quae
est etam in adscendendo apud huius rei peritos. Sui merito si qua est fi¬
ducia forti audeo: sed unusꝗsq fortis hab& aliquam confidentiam ex con¬
scientia fortitudinis sue. & ego audere non dubito. forti autem bene doeit¬
nam fortis cõmunis est generis. hic autem hoc uult dicere non con¬
siderandum esse sed robur.u Octurrere turmae: equitatui. nam partẽ
pro toto posuit. i Quas dicere grates: scłm rhetoricam disciplinam.
se uerba inuenire non posse quib euis exprimat laudes cum chocerit
o decus italie. sic alibi. quib celo telaudib equem: cum praemiserit

Expanded text:
IT PRAESEPIA VINCLIS etiam haec comparatio Homeri est, verbum ad verbum translata. POTITVS venit ab eo quod est IT PRAESEPIA VINCLIS etiam haec comparatio Homeri est, verbum ad verbum translata. POTITVS venit ab eo quod est fremit’, non ‘alte fremit’, ut ‘alte luxurians’. AD TERRAM DEFLVXIT dicendo ‘defluxit’ artem et quandam moderationem descendendi significavit, quae est etiam in ascendendo apud huius rei peritos. SVI MERITO SI QVA EST FIDVCIA FORTI si unusquisque fortis habet aliquam confidentiam ex conscientia fortitudinis suae, et ego audere non dubito. ‘Forti’ autem bene dixitnam ‘fortis’ communis est generis. Haec autem hoc vult dicere, non sexum considerandum esse, sed robur. OCCVRRERE TVRMAE equitatui: nam partem pro toto posuit. QVAS DICERE GRATES secundum rhetoricam disciplinam dicit se verba invenire non posse, quibus eius exprimat laudes, cum dixerit ‘o decus Italiae’: sic alibi «quibus caelo te laudibus aequem?» cum praemiserit
Abbreviated transcription (Latin):
gulos ut lauania possit uideri & ut sit maior causa dimicandi: ctum spon¬
se placere contendit. furens amore lauiniae: quam uidebat qđ etiam se-
quens indicat comparatio. nam dicturus est aut ille impastus armentaꝙ
tendit equaꝵ.. Cingitur in prelia.: ut preliari possit. ut sidicas lego in
actuocationem. idest ut aduocatus esse possim.s. laraq adeo: aut uacat adeo
aut certe sic significat ut sit sensus. adeo sic preparatur in praelia: ut iam
uniuersa prater galeam arma portard. n Thoraca inctutus: omnia que m
a. exceunt graca masculina. in obliquis casib .a. proctucunt. thoras thoracis
pinax pinacis: nam feminina corripiuit. ut dimas dimatis: sed ad latinum
non transeunt. fhalanx uero: & aliter exit: & peregrinum est ẽt apud gra¬
cos  Alta decurrens ab arce: illic enira & amata fuerat & lauinia. s Spe iam

Expanded text:
gulos, ut et a Lavinia possit videri, et ut sit maior causa dimicandi, dum spongulos, ut et a Lavinia possit videri, et ut sit maior causa dimicandi, dum sponsae placere cquens indicat comparatio; nam dicturus est «aut ille in pastus armentaque tendit equarum». ‘Cingitur in proelia’ ut proeliari posset, ut si dicas ‘legor in advocationem’, id est ut advocatus esse possim. IAMQVE ADEO aut vacat ‘adeo’: aut certe ‘sic’ significat, ut sit sensus: ‘adeo’, sic praeparatur in proelia, ut iam universa praeter galeam arma portaret. THORACA INDVTVS omnia quae in ‘ax’ exeunt Graeca masculina in obliquis casibus ‘a’ producunt, ut ‘thorax thoracis’, ‘pinax pinacis’: nam feminina corripiunt, ut ‘climax climacis’, sed ad Latinum non transeunt. Phalanx vero et aliter exit, et peregrinum est etiam apud Graecos. ALTA DECVRRENS AVREVS ARCE illic enim et Amata fuerat, et Lavinia. SPE IAM
Abbreviated transcription (Latin):
lium autem tũbae indicant ut ait turba terribilem sonitum protu
lere canioro increpuit.. Uocat labor ultimus omnes: omnes ad laborẽ
ultima necessitas conuocat. nec non ad templum scdm horeꝵ. qui in-¬
ilucit in sum̃a desꝑatione matres ad templa concurrere: ut uidtona que
non potest uirib. possit deor fauoribo conquiri. i subuchitur. proptie.¬
matrone enim pilentis uehebantur ad templa ꝓgentes: ut pilentis ue¬
xit in primo. unde id obmisit hoc loco. s Oculos: sicut oculos suffusa nitẽ¬
tes y De limine: ad praeces festinantium mulieꝵ: ostenditur desiderium.
ad uerbum de homero translata est. Presens belli: idest quae praest oĩbo
bellis: cuius nutu semꝑ bella tractantur. ⁊ frange manu telum: aut tua
manu: aut in eius manu tela confringe. homerus.¬
ipsis portis quasi ad aquas festinabat eneas. Unde est & illud prefodiunt
ides cum mora armatur: & intecto capite cuta artem intendens am̃onens sin¬

Expanded text:
lium autem tubae indicant, ut «at tuba terribilem sonitum procul lium autem tubae indicant, ut «at tuba terribilem sonitum procul aere canoro increpuit». VOCAT LABOR VLTIMVS OMNES omnes ad laborem ultima necessitas convocat. NEC NON AD TEMPLVM secundum Homerum, qui inducit in summa desperatione matres ad templa concurrere, ut victoria, quae non potest viribus, possit deorum favore conquiri. Ad v. 478 Subvehitur propriematronae enim pilentis vehebantur ad templa pergentes, ut "pilentis xit in primo, unde id omisit hoc loco. OCVLOS DEIECTA DECOROS sicut «oculos suffusa nitentes». DE LIMINE ad preces festinantium mulierum ostenditur desiderium. ad verbum de Homero translata est. ‘Praeses’ autem ‘belli’, id est quae praeest omnibus bellis, cuius nutu semper bella tractantur. manu, aut in eius manu tela confringe: Homerusipsis portis, quasi ad quas festinabat Aeneas: unde est et illud «praefodiunt ideo cum mora armatur et intecto capite circa arcem incedens admonet sin
Abbreviated transcription (Latin):
ut antiquus uocatius est: ut hesperidus fluuius regnator aquarum.
I tem socer arma latinus habeto. aut certe nominatiuus est pro uocatiuo.
q̃ꝙ̃ possit etiam nominatuius esse: ut sit mes appus  choras equitem
diffundite pro diffundant. melior tamen est sensus superior. ⁊ Cum
metri necessitas fecit. nam ilico dicimus. ⁊ Magna incepta: quia de pace
cogitabat quae impleri non potuit.i Multaq se incusat: promultum.
a est greca figura. ⁊ Generiq adscuierit urbi: propter urbem. Lucanus
de catone. urbi pater est urbiq maritus. Gener autem ideo dicitur:
quia ad augendum genus adhibetur. s Profodunt alũ portas. idest ante
portas fossas facunt. quae res nimiam indicat desperationem. ⁊ Bello dat
sigtium. idest bucina. bene bello dat. Nara bucina insonans solicitudi.¬
nem ad bella denuntiat. Sic in.iuiͦ. gua bucina signum dira dedit. prẽ¬

Expanded text:
aut antiquus vocativus est, ut «Hesperidum fluvius regnator aquarum», aut antiquus vocativus est, ut «Hesperidum fluvius regnator aquarum», item «socer arma Latinus habeto»: aut certe nominativus est pro vocativo. Quamquam possit etiam nominativus esse, ut sit ‘Messapus et Coras equitem diffundite’ pro ‘diffundant’: melior tamen sensus est superior. CVM metri necessitas fecit; nam ‘ilico’ dicimus. MAGNA INCEPTA quia de pace cogitabat, quae inpleri non potuit. MVLTAQVE SE INCVSAT pro ‘multum’. Et est Graeca figura. GENERVMQVE ADSCIVERIT VRBI propter urbem. Lucanus de Catone «urbi pater est, urbique maritus». Gener autem ideo dicitur, quia ad augendum genus adhibetur. PRAEFODIVNT ALII PORTAS id est ante portas fossas faciunt, quae res nimiam indicat desperationem. BELLO DAT SIGNVM RAVCA CRVENTVM BVCINA bene ‘bello dat’; nam bucina insonans sollicitudinem ad bella denuntiat: sic in septimo «qua bucina signum dira dedit». Proe
Abbreviated transcription (Latin):
oportunitate. i Sedentes: pigri. ut imunisq sedens aliena ad pabu¬
la fucus.n Armari edice: figura est dic ut armentur. edice autem imn.
peratuiuis est plenus. tiam ab omni coniugationum infinito detrata
re. syllaba fit imperatiuus. ut amare. ama. docere doce: legere lege.
audire audi. Cum autem fac uel dic dicimus apocopen uerba pacun-¬¬
tur.s Maniplis: ars quidem exigebat: ut ma. haberaꝰ accentum. longa
quidem est. sed ex muta & liquida: qđ quociens sit etiam a fine sor-¬
titur accentum ut latebrȩ tenebre. tamen in hoc sermone: ut scd̃a
affinis habeat accentum usus obtinuit: maniplis signiferis. quia scdm
antiquum morem: in legione erant triginta: legio autem habebat.x.
cohortes: sexaginta centurias. lic& in his reb accessu temporis ducum
uarietas semꝑ mutauerit militie disciplinam n Equites mesappus in
armis: idest armatum. nam figura est: mesappus autem ut dicer&ꝰ uitiuit

Expanded text:
oportunitate. SEDENTES pigri, ut «inmunisque sedens aliena ad pabula fucus». ARMARI EDICE figura est, dic ut armentur. ‘Edice’ autem plenus est imperativus; nam ab omnium coniugationum infinito detracta ‘re’ ultima sillaba fit imperativus, ut ‘amare ama’, ‘docere doce’, ‘legere lege’, ‘audire audi’. Cum autem ‘fac’ vel ‘dic’ dicimus, apocopen verba patiuntur. MANIPLIS ars quidem exigebat ut ‘ma’ haberet accentum: ‘ni’enim longa quidem est, sed ex muta et liquida: quod quotiens fit, tertia a fine sortitur accentum, ut ‘latebrae’ ‘tenebrae’. Tamen in hoc sermone ut secunda a fine accentum habeat usus obtinuit. maniplis signiferis, qui secundum antiquum morem in legione erant triginta: legio autem habebat decem cohortes, sexaginta centurias, licet in his rebus accessu temporis ducum varietas semper mutaverit militiae disciplinam. Ad v. 464 Equitem messapus armis’, id est armatum; nam figura est. ‘Messapus’ autem ut diceret, vitavit
Abbreviated transcription (Latin):
graecum. aliter nec uersus consistit. Nunꝗ̃ etum ecdipsis fit per .n.
luteram. tamen melius est diomede legatur: ut sit graecus accusa¬
tiuus. Nomina enim graeta in es. exeuntias: quae genitiuum in eos.
mitunt: per plenam elocutionem: cum eundem casum ꝑ syneresm
in us. miserint: accusatuium in .e. mittant necesse est. icleo quia cũ
naturam suam seruant. accusatuuim in uocalem mittunt non in con-¬
sonantem. & deb&ꝰ syneresis pleatudinis seruare rationem. ut ecce cdio-¬
accusatuius ideo in e. excit non in .n. quia cum integrum est hoc nomen
m.eos excit & crescit eius genitiuus. Si enim isosyllabis sit nominatuuis
accusatuim in .n. mittit. nec habet .s. in genituo. ut ł ouxid idto. tou¬

Expanded text:
Graecum, nec versus ratio constitit: numquam enim ecthlipsis fit per ‘n’ Graecum, nec versus ratio constitit: numquam enim ecthlipsis fit per ‘n’ litteram. Tamen melius est ut ‘Diomede’ legamus, ut sit Graecus accusativus. Nomina enim Graeca in ‘ης’ exeuntia, quae genetivum in ‘εος’ mittunt per plenam elocutionem, cum eundem casum per synaeresin in ‘ους’ miserint, accusativum in ‘η’ mittant necesse est, ideo quia cum naturam suam servant, accusativum in vocalem mittunt, non in consonantem, et debet synaeresis plenitudinis servare rationem: ut ecce Διοaccusativus ideo in ‘η’ exit, non in ‘ν’, quia cum integrum est hoc nomen, in ‘εος’ exit et crescit eius genetivus: si enim isosyllabus sit nominativo, accusativum in ‘ν’ mittit nec habet ‘σ’ in genetivo, ut Θουκυδίδης
Abbreviated transcription (Latin):
tris: primus inter sceptriferos. Namq apud maiores omnes duces cum
sceptris ingrediebantur curiam. postea ceperunt tantum ex consu¬
lib: & signum erat eis consules fuisse. ⁊ Aetola ex urbe remissos:
quam condiderunt hi qui de etolia uenerunt in greciae prouincia.
unde diomedes habuit socios: de trib euis ciuitatib quas hab&
aetolia. pleurona: olenon. calidona. Sic ergo aetola docit ex urbe. ut
& tandem euboicis cumanum adlabitur horis. ⁊ & responsa reposcit.
mire ait reposcit: Ante enim rex sol&ꝰ a legatis uniuersa cognoscere
& sic eos presente populo item omnia iubere narrare. Unde est Or
legendum ut sit accusatuuis casus: & amutitur eclipsis: ut multum
ille & terris iadtatus &̾ alto: aut si grecum accusatiuum facere uolue¬
rimus diomede legatur ut possit fieri synalipha. sicut euriale infe
lix quae .t.r.n. Si autem diomeden docerimus: nec latinum est nec

Expanded text:
TRIS primus inter sceptriferos. Namque apud maiores omnes duces cum TRIS primus inter sceptriferos. Namque apud maiores omnes duces cum sceptris ingrediebantur curiam; postea coeperunt tantum ex consulibus, et signum erat eos consules fuisse. AETOLA EX VRBE REMISSOS quam condiderunt hi qui de Aetolia venerunt, Graeciae provincia, unde Diomedes habuit socios de tribus eius civitatibus, quas habet Aetolia, Pleurona, Olenon, Calydona. Sic ergo dixit ‘Aetola ex urbe’, ut «tandem Euboicis Cumarum adlabitur oris». ET RESPONSA REPOSCIT mire ante enim rex solet a legatis universa cognoscere et sic eos praesente populo iterum omnia iubere narrare. Vnde eslegendum, ut sit Latinus accusativus: et admittitur ecthlipsis, ut «multum ille et terris iactatus et alto»: aut si Graecum accusativum facere voluerimus, ‘Diomede’ legamus, et possit fieri synalipha, sicut «Euryale infelix, qua te regione reliqui?». Si autem ‘Diomeden’ dixerimus, nec Latinum est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
falsum est: tantum enm fugerant: sed ium exprunit nuntii ciuius
mors est plus ꝗ̃ hab& ueritas nuntiare. s Ingruere: impetum face̾
reliquisse cõmemorat: dolore nimio: & numinũ uoluntate. o uod
utrumq ideo egit: ne capi possa eneas. s Seua iouis sic numina

Expanded text:
falsum est, tantum enim fugerant; sed vim exprimit nuntii, cuius falsum est, tantum enim fugerant; sed vim exprimit nuntii, cuius mos est plus quam habet veritas nuntiare. INGRVERE impetum facere, reliquisse commemorat, dolore nimio et numinum voluntate; quod utrumque id egit, ne capi posset Aeneas. SAEVA IOVIS SIC NVMINA
Abbreviated transcription (Latin):
lici machinamenti.s Sũmo certamine: in eatremo discrimine. ut
t& sexus tela iaculabantur. ꝯ łraecipites. aut festinde. aut in mor¬
te ruentis. Primaeq mori pro menibus audent: nimii doloris est
ut me primam absumite ferro. ⁊ Saeuissimus impla nuntius: ut
etiam supradocimus nuntus est ꝗ nuntiat. nuntium qui nuntiat᷑.
scđm̃ qđ nunc nec de femina nec de re quae nominatur procedit
nuntius. unde multi uolunt alium nuntium intelligi. accar ue¬
ro postea uenisse. Sed melius est ut nuntius de acta intelligamus.
Nouimus etum poni aliqua in subauditione: quae ex apto dicere nõ
deberus. Ut nec dextrae erranti deus affuit. cum necesse sit. ut
aut uinonem aut alecto intelligamus. ltem salustuis. prima qui sor¬
te uenientes exciper&̃. cum de insidii s loqueretur. quas numeri
pluralis tantum esse plusq̃ manifestum est. ⁊ Deletas uuilscoꝵ acies.

Expanded text:
lici machinamenti. SVMMO CERTAMINE in extremo discrimine, ut lici machinamenti. SVMMO CERTAMINE in extremo discrimine, ut oblitae sexus tela iaculabantur. PRAECIPITES aut festinae, aut in mortem ruentes. PRIMAEQVE MORI PRO MOENIBVS AVDENT nimii doloris est, ut «me primam absumite ferro». SAEVISSIMVS IMPLET NVNTIVS ut etiam supra diximus, ‘nuntius’ est qui nuntiat, ‘nuntium’ quod nuntiatur, secundum quod nunc nec de femina, nec de re quae nuntiatur, procedit ‘nuntius’: unde multi volunt alium nuntium intellegi, Accam vero postea venisse. Sed melius est, ut ‘nuntius’ de Acca dictum intellegamus. Novimus enim poni aliqua in subauditione quae ex aperto dicere non debemus, ut «nec dextrae erranti deus afuit», cum necesse sit ut aut Iunonem, aut Allecto intellegamus: item Sallustius «prima quae forte venientes exciperet», cum de insidiis loqueretur, quas numeri tantum pluralis esse plus quam manifestum est. DELETAS VVLSCORVM ACIES
Abbreviated transcription (Latin):
cipere. s Miseram mortem. quia sequitur a limine in ipso.⁊ Moenibo
in patriis: scilic& ubi se iam tutos esse credebant. ⁊ Aperire uiam.
idest dare aditum. & bono locutus est ambitu. nam cum portis uia
&ꝰ aperitur & clauditur. ⁊ Oriturq miserrima cedes: sic in .iiͦ. ubi
intulit armoꝵ facie: & graiaꝵ errore uibaꝵ.⁊ defendentium: idõ
defendentium & ruerctum: quia ad masculinum retulit. & hide¬
fendentes facit. qđ & de feminino dicimus. Si autem de neutro
loquamur defendentium dicamus necesse est. quia haec defendẽ¬
tia facit ut supra diximus. genituuis pluralis a nominatiuo plura¬
li minor esse non deb&. qđ si forte minorem eum aliquatdo iue¬
tierimus: metri necessitas facit. & incipit etiam pathos e̾e̾ non de¬
clinatio. ⁊ ẜrecipites fossas. in quas quis potest praecipitari. ⁊ Ceca
unrationabilis: quae inclusas portas more arietis ruebat: idest bel¬

Expanded text:
cipere. MISERAM MORTEM quia sequitur ‘limine in ipso’. MOENIBVS cipere. MISERAM MORTEM quia sequitur ‘limine in ipso’. MOENIBVS IN PATRIIS scilicet ubi se iam tutos esse credebant. APERIRE VIAM id est dare aditum. Et bono locutus est ambitu; nam cum portis via et aperitur et clauditur. ORITVRQVE MISERRIMA CAEDES sic in secundo, ubi intulit «armorum facie et Graiarum errore iubarum». DEFENDENTVM ideo ‘defendentum’ et ‘ruentum’, quia ad masculinum retulit, et ‘hi defendentes’ facit, quod et de feminino dicimus: si autem de neutro loquamur, ‘defendentium’ dicamus necesse est, quia ‘haec defendentia’ facit et, ut supra dixi, genetivus pluralis a nominativo plurali minor esse non debet. Quod si forte minorem eum aliquando invenerimus, metri necessitate fit, et incipit iam pathos esse, non declinatio. PRAECIPITES FOSSAS in quas quid potest praecipitari. CAECA inrationabilis, quae in clusas portas more arietis ruebat, id est bel
Abbreviated transcription (Latin):
ca est ista descriptio. s seli stridorem: homerus.
mitur. Statius. cum iam ꝑcussum dociss& exontum. ait nec dum cer¬
ti tacc̃ arcus amintae. ⁊ lgnoto campoꝵ in puluere linquuat: facien¬
te numinis iracundia est relictus: ut nec sepulturam possa mereri. ss¬
Turbati fuguint rutuli. hoc ad camillae ꝑtin& laudem: qua amissa
ĩnutantur fata belloꝵ. ⁊ Acer armis: scilic& fugit tamen.⁊ Desolati¬
que manipli. deserti signiferi. qđ est nimii discriminis. Namq ubiq
dux praecipit: ut frequenter arta sint milites. Sicut in salustio legi¬
mus. M anipli autem dicti sunt signiferi. quia sub romulo pauper
adhuc romanus exercitus hastis foeni manipulos illigabant. & hos
pro signis gerebarit. unde hoc nomen remansit. ⁊ Laxcos artus: non
intentos sed iam solutos. & f emineum clamorem: impacientera.
nam iam docerat matres. ꝑ quod muliebrem damorem poteramus ac-¬

Expanded text:
ca est ista descriptio. TELI STRIDOREM Homerus ἔκca est ista descriptio. TELI STRIDOREM Homerus ἔκmitur: Statius cum iam percussum dixisset extinctum, ait «necdum certi tacet arcus Amyntae». IGNOTO CAMPORVM IN PVLVERE LINQVVNT faciente numinis iracundia est relictus, ut nec sepulturam posset mereri. TVRBATI FVGIVNT RVTVLI hoc ad Camillae pertinet laudem, qua amissa inmutantur fata bellorum. ACER ATINAS licet acer, fugit tamen. DESOLATIQVE MANIPLI deserti signiferi: quod est nimii discriminis; namque hoc ubique dux praecipit, ut frequentes circa se sint milites, sicut in Sallustio legimus. Manipli autem dicti sunt signiferi, quia sub Romulo pauper adhuc Romanus exercitus hastis faeni manipulos inligabant, et hos pro signis gerebant; unde hoc nomen remansit. LAXOS ARCVS non intentos, sed iam solutos. FEMINEVM CLAMOREM impatientem: nam iam dixerat ‘matres’, per quod muliebrem clamorem poteramus ac
Abbreviated transcription (Latin):
custos: ministra.s Conata lacessere teucros: propter illud. bellum impor-¬
tunum .c. cum gente deoꝵ. Coliusse dianam profuit. nõ deam incu-¬
sat: sed fatoꝵ necessitatem. conaraq nec numinis opitulat᷑ ardciliũ.
Sine nomine: sine gloria. s Famam patieris inultae. neci uindicatae
ignominiam substinebis. qđ etiam dido dolaꝰ dicens: & moriemur
res nobiles: aut sub montib: aut in domib sepeliebantur. Unde na-¬¬
tum est. ut suꝑ cadauera aut pyramides fierent aut ingentes collo¬
carentur columnae.  Uana tumentem: plenum
igna camilla praemia: sic in .iiͦ. ꝑ soluant grates dignas & praemia redclãt¬
debita. Item alibi & haec tibi porto dona prius.⁊ Tunc etiam telis mo-¬
uida mortis. qđ autem ait tune etiam ad mobes numerosam perti
certẽ artumq infensa tetendit. Nam hor dubioꝵ casus ex similib
uel sy nonymis comprobantur. & Cohiberent interse capita: homeri¬

Expanded text:
CVSTOS ministra. CONATA LACESSERE TEVCROS propter illud «bellum inporCVSTOS ministra. CONATA LACESSERE TEVCROS propter illud «bellum inportunum cives cum gente deorum. COLVISSE DIANAM PROFVIT non deam incusat, sed fatorum necessitatem, contra quae nec numinis opitulatur auxilium. SINE NOMINE sine gloria, sine fama. AVT FAMAM PATIERIS INVLTAE nec invindicatae ignominiam sustinebis: quod etiam Dido dolet, dicens «moriemur inres nobiles aut sub montibus, aut in montibus sepeliebantur; unde natum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes collocarentur columnae. VANA TVMENTEM plenum. DIGNA CAMILLAdebita», item alibi «et haec tibi porto dona prius». TVNE ETIAM TELIS MORvidet mortis. Quod autem ait ‘tune etiam’ ad Niobes numerosam pertinceret ‘arcumque infensa tetendit’: nam horum dubiorum casus ex similibus vel synonymis conprobantur. COIRENT INTER SE CAPITA Homeri
Abbreviated transcription (Latin):
Occiso pastore lupus: bene pastori reginam comparat. nam reges ipsi
pastores uocantur. homerus mutpo. Nocõp. ⁊ Caudam pauitantem.
timorem indicat pro ipse pauitans.: Turbidus. modo timidus. supra
terribilis. ut uenulo aduersum se turbiodus instat. s Mucro. hinc ap¬
pard mucronem esse cuiuslib& teli acumen. es frigida leto. alii telo
legunt & intelligunt uulnere. s Partiri curas. subaudis consueue¬
rat. ⁊ Haec ita fatur. unum habundat. nam supra ait alloquitur.
Potui. absolute uel pugnare uel iuiuere. & Succedat pugnae: animus
bellatricis ostenditur. quae non se dolaꝰ lucem sed bella deserere. ss¬
Non sponte fluens. non sponte ut supra: portisq ab equo regina sub
discedere: qđ adhuc esse suꝑstites poterant. qđ etiam de turno di¬
turus est. ⁊ Clamor sidera: troianoꝵ scilic&ꝰ qui exultabant. Cru-¬
descit crudelior fit caede multoꝵ. Mulcatam debilitatam. At triuuie

Expanded text:
OCCISO PASTORE LVPVS bene pastori reginam comparat nam reges ipsi OCCISO PASTORE LVPVS bene pastori reginam comparat nam reges ipsi pastores vocantur: Homerus ποιμένα λαῶν. CAVDAM PAVITANTEM quae timorem indicat: pro ‘ipse pavitans’. TVRBIDVS modo timidus, supra terribilis, ut «Venulo adversum se turbidus infert». MVCRO hinc apparet mucronem esse cuiuslibet teli acumen. FRIGIDA LETO alii ‘telo’ legunt et intellegunt ‘vulnere’. PARTIRI CVRAS subaudis ‘consueverat’. HAEC ITA FATVR unum abundat: nam supra ait ‘adloquitur’. POTVI absolute, vel pugnare vel vivere. SVCCEDAT PVGNAE animus bellatricis ostenditur, quae non se dolet lucem, sed bella deserere. NON SPONTE FLVENS non ut supra «portisque ab equo regina sub discedere, quod adhuc esse superstites poterant: quod etiam de Turno dicturus est. CLAMOR Troianorum scilicet, qui exultabant. CRVDESCIT crudelior fit caede multorum. AT TRIVIAE
Abbreviated transcription (Latin):
auras nec sonitus memor. haec est antiqua ledtio. Nam apud maiores
trahebatur interdum a graeco genitiuus singularis. hinc est & paterfa¬
milias & materfamilias : quae duo tantum nomina remanserunt. nã
haec aura huius auras dicimus. nec non huius custodias scdm salustiũ
qui ait. castella custodias thesauroꝵ pro custodie. & ita enĩ etiam A¬
sper intelligit licd alii custodias accusatuim uelint. Sane paterfami.¬
lias quando dicimus familias indedinabile est. Si autem paterfamilie
dicere uoluerimus. Terentius. tu illi pater es: consiliis ego. multi ta
men uolunt. in numero plurali nomen utrũq declinari ut dicamꝰ
hi patres familiae. hor patrum familiaꝵ. s ł apillam exertam: nu-¬
dam. Sane mamilla est omnis eminentia uberis: papilla uͦ illud un¬
Uirginis aud&: sic fuerat consternatus ut etiam uulneratam timer&.

Expanded text:
AVRAS NEC SONITVS MEMOR haec est antiqua lectio; namque apud maiores AVRAS NEC SONITVS MEMOR haec est antiqua lectio; namque apud maiores trahebatur interdum a Graeco genetivus singularis. Hinc est et ‘paterfamilias’ et ‘materfamilias’, quae duo tantum nomina remanserunt: nam nec ‘huius auras’ dicimus, nec ‘huius custodias’ secundum Sallustium, qui ait «castella custodias thesaurorum» pro ‘custodiae’: ita enim etiam Asper intellegit, licet alii ‘custodias’ accusativum velint. Sane ‘paterfamilias’ quando dicimus, ‘familias’ indeclinabile est. Si autem ‘pater familiae’ dicere voluerimus, iam men volunt in numero plurali nomen utrumque declinari, ut dicamus ‘hi patres familiae, horum patrum familiarum’. PAPILLAM EXERTAM nudam. Sane ‘mamilla’ est omnis eminentia uberis, ‘papilla’ vero breve illud, uncere adorti». VIRGINIS AVDET sic fuerat consternatus, ut etiam vulneratam timeret.
Abbreviated transcription (Latin):
tem paulo post comparat lupo: quasi herpinum soranum. ⁊ Pineus
ardor: igtus: periphrasis. i Aceruo: pyra coaceruatione lignoꝵ.. freti
pietate: iste quidem hoc dicit: sed uarro ubiq eapugnator religio¬
nis att. cum quoddam medicamentum describeret. ut solent hirpi¬
ni quam ballaturi ꝑignes medicamento plantas stringunt. ⁊ Multa
prunas: inter prunas. pruna autem ꝗ̃ dui ard& dicitur horatius
pratextamet latum clauum pruneq batillum: cum autem extia¬
eta fuerit carbo nominatur. ⁊ erertuis tamen excodtam atramq red¬
dam ꝗͣ carbo est. nam pruna a perurendo didta est. . Cotiuuas pulse¬
ue tropheum. excuuias occise pulse tropheum & proprie. nam ut
supra adttimus occisis hostib irium phabant depulsis figebant trophea.
artem menti dedit partem uolucres disꝑsit in aurras: bona moderatio
apollinis: inter sacerlotis praeces & uoluntatem sororis.⁊ Nihil ĩp̃a neꝙ

Expanded text:
tem paulo post comparat lupo, quasi Hirpinum Soranum. PINEVS tem paulo post comparat lupo, quasi Hirpinum Soranum. PINEVS ARDOR ignis περίφρασις. ACERVO pyra, coacervatione lignorum. FRETI PIETATE iste quidem hoc dicit; sed Varro, ubique expugnator religionis, ait, cum quoddam medicamentum describeret, «ut solent Hirpini, qui ambulaturi per ignes, medicamento plantas tingunt». MVLTA PRVNA in pruna. ‘Pruna’ autem quamdiu ardet dicitur: Horatius «praetextam et latum clavum prunaeque batillum»: cum autem extincta fuerit, carbo nominatur: Terentius «tam excoctam atque aram reddam, quam carbo est»: nam ‘pruna’ a perurendo dicta est. EXVVIAS PVLSAEVE TROPAEVM exuvias occisae, pulsae tropaeum. Et proprie: nam, ut supra diximus, de occisis hostibus triumphabant, de pulsis figebant tropaea. ARTEM MENTE DEDIT PARTEM VOLVCRES DISPERSIT IN AVRAS bona moderatio Apollinis inter sacerdotis preces et voluntatem sororis. NIHIL non. NEQVE
Abbreviated transcription (Latin):
ses sagutas hycio arcu cdirigebat. qđ ut etiam supradocimus ador
suit pro nominatuio.. Pictus acu tunicas & barbara tegmina craꝵ¬
pictus tunicas pictus crurum barbara tegmina. idest habebat ue¬
stem phrygionis arte ꝑfectam. Sane armoꝵ longa descriptio illuc spe¬
Sat ut in eoꝵ cupidiatem merito camilla uideatur esse suctensa.
S ancti custos soratis apollo: soractis mons est hurpinoꝵ: in flamuua
collocatus. In hoc autem monte cum aliquando diti patri sacrum
psolueretur. nam manibo consecratus est: subito uenientes lupi exta
rapuerunt. quos cum dui sequerentur delati sunt ad quandam
speluncham: halitum ex se pestifer emittentem: adeo ut uixta st̃ã.¬
tes necar&. exinde est orta pestilentia quia fuerant lupos secuti. de
qua responsum est posse eata sedari si lupos imitarentur. idest rap
uocatur. quasi lupi ditis patris. unde memor rei uirgilius aruen¬

Expanded text:
ses sagittas Lycio arcu dirigebat: quod etiam, ut supra diximus, ad oses sagittas Lycio arcu dirigebat: quod etiam, ut supra diximus, ad osuit pro nominativo. Ad v. 777 Pictus acu tunicas et barbara tegmina cr‘pictus tunicas, pictus crurum barbara tegmina’, id est habebat vestem phrygionis arte perfectam. Sane armorum longa descriptio illuc spectat, ut in eorum cupiditatem merito Camilla videatur esse succensa. SANCTI CVSTOS SORACTIS APOLLO Soractis mons est Hirpinorum in Flaminia conlocatus. In hoc autem monte cum aliquando Diti patri sacrum persolveretur - nam manibus consecratus est - subito venientes lupi exta rapuerunt. Quos cum diu sequerentur, delati sunt ad quandam speluncam, halitum ex se pestiferum emittentem, adeo ut iuxta stantes necaret: exinde est orta pestilentia, quia fuerant lupos secuti. De qua responsum est, posse eam sedari, si lupos imitarentur, id est rapvocatur: quasi lupi Ditis patris. Vnde memor rei Vergilius Arrun
Abbreviated transcription (Latin):
ce securim qđ infirmam iutabilem.⁊ Sacer ꝙbelo: nam moniẽ
pro numine qđ in eo colitur posuit. & bona occasio ad mortem
camille: ut sacerdotem maioris numinis conetur occidere. ꝑ qđ
quasi ex audtoratur dianae fauor. interueniente maioris numinis
ira cundia.  Quem pellis aenis inplumam squamis auro conserta
tegebat: catafractum eum fuisse significat. Catafradti autem equi¬
tes dicuntur. qui & ipsi muniti ferro sunt. & equos similiter mu¬
nitos habent. de quib salustius. equis paria ornamenta erant.
qui linteo ferreis laminis in modum plumȩ adnexuerant. nunc au¬
tem pro linteo pellem posuit. & aeneas squamas. ereas laminas in
telligimus. in plumam uero. in similitudinem plumae. ut excisũ
cuboice latus ingens.t. in artrum: in antri similaudinem. Sane
sciendum qđ ipsos equites catafractos dicimus. Salustus. sequebã¬
tur equi catafracti. i Spicula torquebat lycio cortinia corniu: cretẽ¬

Expanded text:
ce securim», id est infirmam, vitabilem. SACER CYBELO nam montem ce securim», id est infirmam, vitabilem. SACER CYBELO nam montem pro numine, quod in eo colitur, posuit. Et bona occasio ad mortem Camillae, ut sacerdotem maioris numinis conetur occidere: per quod quasi exauctoratur Dianae favor, interveniente maioris numinis iracundia. QVEM PELLIS AENIS IN PLVMAM SQVAMIS AVRO CONSERTA TEGEBAT catafractum eum fuisse significat. Catafracti autem equites dicuntur, qui et ipsi ferro muniti sunt, et equos similiter munitos habent: de quibus Sallustius «equis paria operimenta erant, quae lintea ferreis laminis in modum plumae adnexuerant», nunc autem pro linteo ‘pellem’ posuitellegimus. ‘In plumam’ vero est in similitudinem plumae, ut «excisum Euboicae latus ingens rupis in antrum», in antri similitudinem. Sane sciendum quod ipsos equites catafractos dicimus: Sallustius "et sequebantur equites catafracti" . i
Abbreviated transcription (Latin):
ucis exemplum euentumq secuti: & uirtutem & felicitatem .s Meo¬
rens medio tulit agmine uirgo hac aruns subit: ut etiam supra
docimus ita poeta loquitur. ut in aliis locis det suspicionem qđ a¬¬
runs de turni partib fuerit: namq & cum camilla impetum
fecit. & cum ipsa rursus recedit qđ nisi de socio non procedit.
Donatus etiam dicit esse manifestum signum socium fuisse qđ appol¬
linem soradtis inuocat monuis. de quo turno uenisse constat audei¬
lia: lic& possit fieri. ut alteruis loci homo abteruis loci inuocoꝰ nu¬
men.ltem ad argurentum uocat patrias remeabo inglorius urbes.
qđ etiam de hoste procedit. nam suꝑare feminam tiullam constat
esse uirtutem: ut arte pelasga. Circuitum: proprie nam cirtum¬
ire insidiantium est. unde est nec gregib nocturnus obambulat.
Certam hastam: in euitabilem. unde contra & incertam excussit cerui¬

Expanded text:
VCIS EXEMPLVM EVENTVMQVE SECVTI et virtutem, et felicitatem. MAEOVCIS EXEMPLVM EVENTVMQVE SECVTI et virtutem, et felicitatem. MAEORENS MEDIO TVLIT AGMINE VIRGO, HAC ARRVNS SVBIT ut etiam supra diximus, ita poeta loquitur, ut aliquibus locis det suspicionem, quod Arruns de Turni partibus fuerit: namque et in Camillam impetum facit, et cum ipsa rursus recedit: quod nisi de socio non procedit. Donatus etiam dicit, esse manifestum signum socium fuisse, quod Apollinem Soractis invocat montis, de quo Turno auxilia constat venisse: licet possit fieri, ut alterius loci homo alterius loci invocet numen. Item ad argumentum vocat «patrias remeabo inglorius urbes»: quod etiam de hoste procedit, nam superare feminam nullam constat esse virtutem. CIRCVITVM proprie: nam circumire insidiantum est: unde est «nec gregibus nocturnus obambulat». CERTAM HASTAM inevitabilem: unde est e contra «et incertam excussit cervi
Abbreviated transcription (Latin):
dem cõmouentur dolore.i. Atq haec agmina: didticos. idest mulntu¬
dinem tantam. s. lnrita mertia: quae nos ulcisci minime ualent.n At
non in uenerem segnes: latenter hoc dicit: fugitis mulierem quia arma¬
ta est: alias primi adhunc curritis sexum. ⁊ Nocturnaq bella: cortum. Ali-¬
bi. & si quando ad prelia uentum est. ⁊ Curua tibia: sẏmphonia: choꝵ
bachi aut ideo quia apud ueteres ludi theatrales. non erant cusi in hono.¬
re liberi patris.s foxpectate. expedtantib. modum pro modo posuit.
nulum respicit. s Turbidus: terribilis. ⁊ Direptumq ab equo dex¬
tra completitur hostem: De historia tractum est. namq. C. uilusᷤ
caesar: cum dimicardꝰ in gallia: & ab hoste raptus equo eius portare¬
ubi propriam cõmemorat felicitatem.s Exit: euitat: ut atq oculis
uigilatitib exit in .U. ⁊ Utq uolans alte: homerica comparatio.s¬

Expanded text:
dem commoventur dolore. ATQVE HAEC AGMINA δεικτικῶς, id est multitudem commoventur dolore. ATQVE HAEC AGMINA δεικτικῶς, id est multitudinem tantam. INRITA inertia, quae nos ulcisci minime valent. AT NON IN VENEREM SEGNES latenter hoc dicit: fugitis mulierem, quia armata est; alias primi ad hunc curritis sexum. NOCTVRNAQVE BELLA coitum: alibi «et siquando ad proelia ventum est». CVRVA TIBIA symphoniacorum. BACCHI autem ideo, quia apud veteres ludi theatrales non erant, nisi in honorem Liberi patris. EXPECTATE pro ‘expectatis’, modum pro modo posuit. nulum respicit. TVRBIDVS terribilis. DEREPTVMQVE AB EQVO DEXTRA COMPLECTITVR HOSTEM hoc de historia tractum est: namque Gaius Iulius Caesar, cum dimicaret in Gallia et ab hoste raptus equo eius portareubi propriam commemorat felicitatem. EXIT evitat, ut «atque oculis vigilantibus exit» in quinto. VTQVE VOLANS ALTE RAPTVM Homerica comparatio. D
Abbreviated transcription (Latin):
Consequitur p̾ennis: noua laus camillae: siquidem accipiter columbam se¬
quitur. ista hostem praecedit. ipsa etiam auium comparatio sumpta ex
contrario est. nam equus uir accipitur. tamilla comparetur columbae. si¬
T unc cruor & uulse labuntur ab ethere plumae: echassis: idest extessus
Non ullis: idest negligentib: nam litotes figura est. Sult enim dicere nõ
leuiter iuppiter intuebatur ista certamina.ii instigat uocib alas: inci¬
tat & inruit ad reditum primum est enim ut fugere desinant post
ut in hostes impetum faciant. s Nomine quẽq uocans: ꝑ hoc extrema
nam timere compellit. Unde paulo post quae tanta animis ignauia ue¬
nit: s f emina palantes agit. ss O nunꝗͣ dolituri: idest stulti. stultus ẽ
quisꝗs iniuria non mouetur. & bene nunꝗ̃ siquidem antea seuitiam
mezentii pertulerunt: nunc praebent terga mulieri. & ne hinc qua¬

Expanded text:
CONSEQVITVR PENNIS nova laus Camillae, siquidem accipiter columbam seCONSEQVITVR PENNIS nova laus Camillae, siquidem accipiter columbam sequitur, ista hostem praecedit. Ipsa etiam avium comparatio sumpta ex contrario est: nam aequius vir accipitri, Camilla compararetur columbae. TVM CRVOR ET VVLSAE LABVNTVR AB AETHERE PLVMAE ecbasis, id est excursus. NON NVLLIS id est non neglegentibus: nam litotes figura est. Vult enim dicere: non leviter Iuppiter intuebatur ista certamina. INSTIGAT VOCIBVS ALAS incitat et inritat ad reditum: primum enim est, ut fugere desinant, post ut in hostes impetum faciant. NOMINE QVEMQVE VOCANS per hoc extrema nam timere compellit? Vnde paulo post ‘quae tanta animis ignavia venit? Femina palantes agit’. O NVMQVAM DOLITVRI id est stulti: stultus enim est quisquis iniuria non movetur. Et bene ‘numquam’, siquidem antea saevitiam Mezentii pertulerunt nec se ulti sunt, nunc praebent terga mulieri et ne hinc qui
Abbreviated transcription (Latin):
Uane ligus: aut fallax aut inaniter iactans. nam uanos stultos posteriores
cdicere cȩperunt. & ratum est etiam in neotericis. Iuuenalis. sic libitum ua¬
no quos distirocit othoni. ouid autem hoc loco uane signnfic&ꝰ sequentia demõ¬
cat. in georgicis. ut ipse est & inter dura iaccꝰ ꝑnixx infracta saxca cubili.
Transit equum cursu: non hoc incredibile esse uideatur: nisi praemi siss&
in septimo: illa uel intacta segetes ꝑ sum̃a uolanꝰ gramina. nec .c. l.a. ss
A ccipiter sacco sacer ales ab alto: sacerideo quia marti est consecratus. aut a¬
uib excecrabilis: ut auri sacra fames aut qđ uerius est grecum nom̃
expressit. nam it pos auis dicitur hoc est sacer. iepuo enim sacerdos
uotatur. cum autem grece ita dictus sit quae nota est sacroꝵ ꝑitis. ss¬

Expanded text:
VANE LIGVS aut fallax, aut inaniter iactans: nam ‘vanos’ stultos posteriores VANE LIGVS aut fallax, aut inaniter iactans: nam ‘vanos’ stultos posteriores dicere coeperunt. Inde tractum est etiam in neotericis: Iuvenalis «sic libitum vano, qui nos distinxit, Othoni». Quid autem hoc loco ‘vane’ significet, sequentia demipse in georgicis «et inter dura iacet pernix instrato saxa cubili». TRANSIT EQVVM CVRSV nunc hoc incredibile esse videretur, nisi praemisisset in septimo «illa vel intactae segetis per summa volaret gramina nec teneras cursu laesisset aristas». ADVERSA opposita. ACCIPITER SAXO SACER ALES AB ALTO ‘sacer’ ideo, quia Marti est consecratus: aut avibus execrabilis, ut «auri sacra fames»: aut, quod verius est, Graecum nomen expressit: nam ἱέραξ dicitur, hoc est sacer: ἱερεύς enim sacerdos vocatur. Cur autem graece ita dictus sit, ratione non caret, quae nota est sacrorum peritis.
Abbreviated transcription (Latin):
dictis parentib filioꝵ nomina supprimentur: eo sp̃u cognominis: ut
tiosos uocamus. unde in terentio postꝗͣ de demea dixit seruus. astute.
ille iratus ait carnifex quae loquitur. Cicero ita fit ut tua ista racio &¬
stunetur astu tamen hoc consilium necessarium. ⁊ Dimicte fugam: eꝗ
celeritatem cui fidis relinque. s Uentosa ferat cui gloria laudem: haec ue
ra ci antiqua lectio. ut sit sensus pedes congredere. nam agnosces cui
inanis iactantia afferat poenam. nam fraudem ueteres poetiam uocabãt
ut etiam in antiquo cognoscit᷑ uire. si autem laudem legerimus erit sen¬
sus: agnosces cui inanis gloria afferat laudem. uentosa autem gloria est.
etiam illum congressuri putabant. s fura. periua. tunc enim primũ
in bella descenderat.s Fugax: fugiens: nam nomen est pr̃o participio.
non enum fugacem possumus accipe. quem supra legimus bellatorem.

Expanded text:
dictis parentibus filiorum nomina supprimuntur, eos patri cognomines indictis parentibus filiorum nomina supprimuntur, eos patri cognomines intiosos vocamus: unde in Terentio postquam de domino dixit servus «astute», ille iratus ait «carnifex quae loquitur?» Cicero «ita fit ut tua ista ratio existimetur astuta, meum hoc consilium necessarium». DIMITTE FVGAM equi celeritatem, cui fidis, relinque. VENTOSA FERAT CVI GLORIA FRAVDEM haec est vera et antiqua lectio, ut sit sensus: pedes congredere, iam agnosces cui inanis iactantia adferat poenam: nam ‘fraudem’ veteres poenam vocabant, ut etiam in antiquo cognoscitur iure. Si autem ‘laudem’ legerimus, erit sensus: agnosces cui inanis gloria adferat laudem. ‘Ventosa’ autem ‘gloria’ estiam illum congressurum putabat. PVRA PARMA tunc enim primum in bella descenderat. FVGAX fugiens; nam nomen est pro participio: non enim fugacem possumus accipere quem supra legimus bellatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
feloc: cum pasiphen const& ex minoe ante amorem tauri liberos su
scepisse. Terentius. & mulieres post partum uirgines uocat. ⁊ Nom̃
tamen haud leue: irrisio est amaritudinis plena. nam si uoluerimus¬
ut ꝑseueremus in sensu: & ita sit dictum magnam reuera gloriam la¬
turus es ad manes parentum: quem feminea tela suꝑabunt. :: Sedent ᷤ.
equitis. sane cum hoc uicina manu intelligimus esse
Interior: sinisterior: breuiore scilic&ꝰ circulo.s Congeminat: hic distin¬
guentum: nam nemo dicit securĩ uulnus congeminat sed securis.
I ncidit huic: figurate pro ĩ hac incidit figurate. Terentius. ergo in eum
incidit infelra lacum neq mihi amictendi neq retinendi sit .c. s appen¬
nicole bellator filus anni: Quia liguria maior parte sui: in appennino
est constituta: ligures autem omnes fallaces sunt sicut ait cato in scđo
originum libro. filius anni: annus scilic&ꝰ. nam & supra docimus cum

Expanded text:
felix" , cum Pasiphaen consfelix" , cum Pasiphaen consscepisse: Terentius etiam mulierem post partum virginem vocat. NOMEN TAMEN HAVD LEVE e melius est, ut perseveremus in sensu et ita sit dictum: magnam re vera gloriam laturus est ad manes parentum, quem feminea tela superarunt. SEDENTIS equitis. Sane eum ex vicino intellegimus esse. INTERIOR sinisterior, breviore scilicet circulo. CONGEMINAT hic distinguendum: nam nemo dicit ‘securim vulnus congeminat’, sed ‘securis’. INCIDIT HVIC figurate pro ‘in hanc incidit’: Terentius «ego in eum incidi infelix locum, ut neque mihi amittendi, neque retinendi sit copia». APPENNINICOLAE BELLATOR FILIVS AVNI quia Liguria maiore parte sui in Appennino est constituta. Ligures autem omnes fallaces sunt, sicut ait Cato in secundo originum libro. FILIVS AVNI Aunus scilicet: nam, ut supra diximus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
te canenti. Aspera uirgo: epitheton ad officium belli respiciens aliaᷤᷤ
ne. accepit accentũ. nam statuis quia graece declinauit: greeũ accentũ
nam arborem pro hasta posuit.⁊ Suffosso: casuro. nam suffossi equi
dicuntur: quos uulgo incespitatores uocant. alii suffosso legunt: idest
& uult utrũq tanta celeritate e̾eͥ ꝑcussum: ut unum idtum putares.
rusticum telum in modũ pedis recuruum. Salustius. Sparos & lance.¬
as alii preacutas sudes portare.n Uertitur in mediis: idest agiti nam
exceptum: fraude circũuentum. ut enulus exceptum tercon. s ł ra¬
rib armis. usus optinuit ut ĩnuptas. uirgines: nuptas mulieres uocemꝰ.
Nam apud maiores indiscrete uirgo dicebatur & mulier. Utrũq enĩ sexũ
tantum significabat. ut ecce hoc loco dicit armis mulierib cũ camillã
ĩnuptam fuisse manifestum sit. Item in bucolicis legimus. A iungo in¬

Expanded text:
te canenti" . aspera virgo epitheton ad officium belli respiciens, alias te canenti" . aspera virgo epitheton ad officium belli respiciens, alias 'ne' accipit accentum: nam Statius quia Graece declinavit, graecum accentum nam arborem pro hasta posuit. Ad v. 671 Suffuso casuro: nam 'suffusi' equi dicuntur quos vulgo incespitatores vocant. alii 'suffosso' legunt, id est  vult utrumque tanta celeritate esse percussum, ut unum ictum putares: rusticum telum, in modum pedi recurvum: Sallustius «sparos et lanceas, alii praeacutas sudes portare». VERTITVR IN MEDIIS id est agit: nam EXCEPTVM fraude circumventum, ut «aemulus exceptum Triton». TRAribus armis usus obtinuit, ut innuptas 'virgines', nuptas 'mulieres' vocemus: nam apud maiores indiscrete virgo dicebatur et mulier. utrumque enim sexum tantum significabat, ut ecce hoc loco dicit 'armis muliebribus', cum Camillam innuptam fuisse manifestum sit. item in bucolicis legimus "a, virgo in
Abbreviated transcription (Latin):
exrei. quos habuere amazones a tanai flumine incertum ꝗͣ ob causam
digressi.s Thermodontis: plenum est thermodo sed ꝑ sytieresit ther¬
modon facit. Unde don. cutũflexum habebit accentum. Qreca eium no¬
mina necesse est ut cirtũsledtant᷑ quociens fit synecesis excigette me
tri necessitate. Ergo si sit thermodo ordo acutum habebit accentum.
qđ si thermodon fecerit: & in finalem transfertur & mutatur acten¬
tus. nata citũflexcus sit. i Pulsant: ennius ad musas quae pedib pul¬
satis ohmpum.s Bellantur. probellatit. nam solent uerba pro uer¬
bis poni. Unde nunc passiuam declinationẽ sub atiua posuit signifi¬
catione: sicut in georgicis. & placidum paci nutritor oluiam. futu¬
rum tempus a passiuo posuit pro praesenti ab actiuo.nam nutritor ꝓ
tem: hec amazonum fuit regina. cui uidtae: hercules baltheũ sub¬
cum muse utterrogari consueuerint. ut uos o calliope precor aspiri¬

Expanded text:
cyrei, quos habuere Amazones, ab Tanai flumine, incertum quam ob causam, cyrei, quos habuere Amazones, ab Tanai flumine, incertum quam ob causam, digressae». THERMODONTIS plenum est ‘Thermodoon’, sed per synaeresin ‘Thermodon’ fecit: unde ‘don’ circumflexum habebit accentum. Graeca enim nomina necetri necessitate. ergo si sit 'Thermodoon', 'do' acutum habebit accentum: quod si 'Thermodon' fecerit, et in finalem transfertur, et mutatur accentus: nam circumflexus fit. Ad v. 660 Pulsant Ennius ad musas "quae pedibus pulsatis Olympum" . bellantur pro 'bellant': nam solent verba pro verbis poni: unde nunc passivam declinationem sub activa posuit significatione, sicut in georgicis "et placidam paci nutritor olivam" futurum tempus a passivo posuit pro praesenti ab activo: nam 'nutritor' pro  661 Hippolyten haec Amazonum fuit regina, cui victae Hercules balteum sustulcum semper sic musae interrogari consueverint, ut "vos o Calliope, precor, adspira