comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ enĩ res fac̃ ut neq diutiꝰ qã satis sit ĩ ei sđe locis
cõmorem᷑ nec eodẽ idenidẽ reuoluam̃. Neq
ĩchoatã argum̃tationẽ relinqͣmꝰ. neq ĩ cõmode
adaliã deĩceps trarseamꝰ. Itaq hac ratione ⁊ i psi
meminisse poterimꝰ qͥd quoq loco dixerimus
Auditor cũ totiꝰ causȩ tũ uniꝰcuiꝰq argum̃ti¬
tiones distributionẽ ꝑciꝑe ⁊ meminisse pot̾it.

Expanded text:
 locis commoremur, nec eodem identidem revolvamur, neque incoatam argumentationem relinquamus, neque incommode ad aliam deinceps transeamus. Itaque hac ratione et ipsei meminisse poterimus, quid quoque loco dixerimus, et auditor cum totius causae tum unius cuiusque argumentationis distributionem percipere et meminisse poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
s. ut ̃ om̃s exseies possu ł ac cõmodari : Lo cõmines inhis:
causis Aacusatoris. Etͣ cũ qͥcũ pͣeccasse c̃fit& ur
tam̃ oratione iuđ de mor&: defers. ori s. dehumani¬
tate. misrcđia uolurlatẽ ĩ om̃ib reb spectari
ñoportere .XXI. DE DEPRECA TIONE.¬
e p̃ catione utem᷑. cũ fatebim᷑ nos peccasse:
cũq: Iidĩ prudenTesi aut fortuito. aut necessario.
fecisse dicemꝰ: ⁊̃ tam̃ ignosci nob postulabimus.
hic ignoscendi ratio qͦrit᷑ ex bis locis. sipluraaut
matiora officia q̃a maleficia uidebunt᷑ c̃stare.
Siqͣ uirtꝰ aut nobilitas erit ĩ eo qͥsupplicauit.
siꝗđ speserit usui futurũ. sisine supplicio di¬
scesserit. supse ille supplex mansu& us. ⁊mi¬
sericors. ĩ poteilatib ostend& fuisse. si ea
qͣ peccaũ ñ odio neq crudelitate . ẜ officio.
& recto studio cõmotꝰ fec̃. Si talidecausa aliis
qͦq ignotũ ÷ sinichi labeo ꝑiculi nob futurũ
udebit᷑: si eũ missũ fecerimꝰ. sinulla anr̃is¬

Expanded text:
 ut in omnes eadem fere possint adcommodari. Loci communis in his causis: accusatoris contra eum, qui cum peccasse confiteatur, tamen oratione iudices demoretur; defensoris, de humanitate, misericordia: voluntatem in omnibus rebus spectari non oportere. CAPUT 25 Deprecatione utemur, cum fatebimur nos peccasse neque id inprudentes, aut fortuito aut necessario fecisse dicemus: et tamen ignosci nobis postulabimus. Hic ignoscendi ratio quaeritur ex his locis: si plura aut maiora officia quam maleficia videbuntur constare; si qua virtus aut nobilitas erit in eo, qui supplicabit; si qua spes erit usui futurum, ‹si› sine supplicio discesserit; si ipse ille supplex mansuetus et misericors in potestatibus ostendetur fuisse; si ea, quae peccavit, non odio neque crudelitate, sed officio et recto studio commotus fecit; si tali de causa aliis quoque ignotum est; si nihil ab eo periculi nobis futurum videbitur, si eum missum fecerimus; si nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ũtali ñoporteat. qr eiꝰ crim̃ ñ ꝓbatũẽ ⁊ tanealia
qudepena affici oportere dic̃ quȩ sit aliorũ
criminũ. Vnde cõmutatione penȩ uis accusa¬
tonis tota tollet᷑ E&eris qͦq criminib de¬
pendendis Quȩ ꝓbata dicunt᷑ Conielturali
conftitutione trans lationẽ confirmabit

Expanded text:
tali non oporteat, quia eius crimen non probatum est, ita ne alia quidem poena adfici oportere dicit, quae sit aliorum criminum; unde commutatione poenae uis accusationis tota tolletur. CETERIS QVOQVE CRIMINIBVS DEFENDENDIS. Quae probata dicuntur. CONIECTVRALI CONSTITVTIONE TRANSLATIONEM C
Abbreviated transcription (Latin):
Diuslu aut̃ trans lationis incausapositũ
nobsit huiꝰ modi Cũ ad ui faciendã qͥdã ar¬
nati uenissent. armati contra prȩsto fuer̃
cldo manũ p̃cidit Agitiscuimanꝰ p̃cisa ẽ
muriarũ Postulat is quicũ agicapore ex

Expanded text:
um autem translationis in causa positum no- bis sit huiusmodi: cum ad vim faciendam quidam armati venissent, armati contra praesto fuerungladio manum praecidit. agit is, cui manus praecisa est, iniuriarum. postulat is, quicum agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
niutart & iari N liilliqͥdẽ comunes loci qͥ aut calũniȩ
accusatoꝵ demonstrande. aut midie ciptande aut fico
periculi mogntidine ñ exciuse gnre dacurnt᷑ qͣ re

Expanded text:
 illi quidem communes loci, aut qui calumniae accu- satorum demonstrandae aut misericordiae captandae aut facti periculi magnitudine, non ex cau- sae genere ducuntur. quare
Abbreviated transcription (Latin):
niã sustuleris. Verũ enumeratio duob: modis
st Cũ aut multis reireb exclusis unã q̃reliqͣ:
confirmass ut supͣ i psecicero contrahermagorã
ã aut nullũ cause genꝰẽ. aut iudiciale solũ aut
icmulta enumerauit so exclusis duab rebus.
roliquã t̃ꝗũ confirmauit Nullũ in qͥt causȩ

Expanded text:
niam sustuleris. Verum enumeratio duobus modis niam sustuleris. Verum enumeratio duobus modis fit, cum aut multis rei rebus exconfirmatur, ut supra ipse Cicero contra Hermagoran: 'nam aut nullum causae genus est, aut iudiciale solum, aut Hic multa enumerauit, sed exclusis duabus rebus reliquam tertiam confirmauit. Nullum, inquit, caus
Abbreviated transcription (Latin):
rinis cicero Iut amicos inqͥt confitere sin
cesse ẽ aut in uicos. Sia mici sunt t redis
ratio ẽ inqua plurib reb: expositis. & c&eris in
firmatis. una reliqua necessario confirmat᷑ hoc
pacto Necesseẽ aut inimicitiarũ causa abhẽẽ
occisu. aut metus. aut spei. aut alicuiꝰ a mici
gratia Aut horũ sinihilest ab hoc ñ eẽ occisum
Nã sine causa maleficiũ susceptũ: ñ potest esse
Sineq in imicitie fuer̃ nec mecus ullus nec spes
& morte illiꝰ alicuiꝰ cõmodi. Neq ad amicũ huius
aliquẽ mors illius ꝑtinebat : relinqͥt᷑ gͥ ut ab hoc¬
ñst ocisus ¶ Enumenitio qͦq formadictionis ÷
posita inrationib necessariis. Uerũ inenumera¬
tione multa ponunt᷑. ⁊ exclusis multis unũ qđ
reliquũ ẽ confirmatur. Vt puta. si hoc ñẽ sul¬
lud ⁊ illud nonẽ. Restat gͥ ut istud sit Itainuer¬
rinis. Sineq carbo attigit neq sylla uidit neq
merariũ relatĩ ẽ Restugit᷑ ut tuuerres pecu¬

Expanded text:
rinis Cicero: "aut amicos", inquit, "confiteare Siculos necesse est aut inimicos; si amici sunt, credamuRATIO EST Ifirmatis una reliqua necessario confirmatur, hoc pacto: necesse est aut inimicitiarum causa ab hoc esse occisum aut metus aut spei aut alicuius amici gratia aut, si horum nihil est, ab hoc non esse occisum; nam sine causa maleficium susceptum non potest esse; si neque inimicitiae fuerunt nec metus ullus nec spes ex morte illius alicuius commodi neque ad amicum huius aliquem mors illius pertinebat: relinquitur TVR. Enumeratio quoque forma dictionis est posita in rationibus necessariis: uerum in enumeratione multa ponuntur, et exclusis multis unum quod reliquum est confirmatur, ut puta: 'si hoc non est, si illud et illud non est, restat igitur ut istud sit'. Ita in Verrinis: si "neque Carbo attigit neque Sylla uidit neque in aerarium relatum est", restat igitur ut tu, Verres, pecu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Non faciunt argum̃tũ. sidicas ꝑcussit iurgã
& occidit Sẽꝑitaq ñ res soqualitates rerũ debe¬
mꝰ attendere atq conferre: ut argum̃ta faciamꝰ
rgum̃toꝵ porro. generaduos PROBABILE INECEO¬
SaRiuni Probabileẽ qđ uerisi militudine fidẽ fac̃
ut puta qrinimicꝰ fuit occidit. Verũ deꝓbabili. pꝰ
dicemꝰ Nc̃ aut̃ deargum̃to necessario disputabimꝰ
ecessariũ ẽ inqͥt qđ alit̃ ac distũ. ne ferinec ꝓba¬
ripotest. Necessariũ argum̃tũ ad fidẽ cogit
actrahit. ꝓbabile aut̃ irrepit. atq ꝑsuadet
N ecessariũ porrotaleẽ argum̃tũ: si ea ꝑferas qͦꝵ
talissit natura ut sic fieri necessesit. sidicas
Sinatẽ morietur. Sipeꝑit. cũ uro concubuit
H ec necesse ẽ ut se conseqͥtur. Qđsinecefsehabes
erdere. Necessariũ factũ ẽ argum̃tũ . Illud ta m̃
scire debemꝰ argum̃tũ necessariũ penenẽ. solũq

Expanded text:
num non faciunt argumentum, si dicas ‘percussit uirga num non faciunt argumentum, si dicas ‘percussit uirga et occidit'. Semper itaque non res, sed qualitates rerum debemus adtendere atque conferre, ut argumenta faciamus. Argumentorum porro genera duo, probabile et necessarium. Probabile est quod ueri similitudine fidem facit, ut puta 'quia inimicus fuit, occidit'. Verum de probabili post dicemus, nunc autem de argumento necessario disputabimus. NECESSARIVM EST, lnquit, QVOD ALITER AC DICITVR NEC FIERI NEC PROBARI POTEST: necessarium argumentum ad fidem cogit ac trahit, probabile autem inrepit atque persuadet. Necessarium porro tale est argumentum, si ea proferas quorum talis sit natura ut sic fiert necesse sit, si dicas 'si natus est, morietur; si peperit, cum uiro concubuit'. Haec necesse est ut se consequantur; quod si necesse habet credere, necessarium factum est argumentum. Illud tamen scire debemus, argumentu
Abbreviated transcription (Latin):
iđ decẽ res in qͥb om̃ia q̃ in mundo s c̃cinent᷑
larũ rerũ una substantia ẽ reliq̃ nouẽ qͣlitates
argum̃tũ si eiꝰ qualitatẽ inspiciamꝰ Itaq
omĩa ũba uł nomina habent ressuas. habe
& qualitates. Iuȩ qualitates cũ sibi c̃ueniunt
faciunt argum̃tũ. Cũ ñ conueniunt : non
faciunt argum̃tũ Ut puta ponamꝰ occidit
inimicu Rursus inimicus resẽ Euis reipor¬
ro qualitas. similit̃ asꝑa aq crudelis. Itaq q̃m
utraq sibi hec qualitas c̃uenit. factũ ẽ argum̃tũ
taduȩ similes qualitates cũ fuerint copulatȩ. fa¬
ciunt aliãqualitatẽ iđ occidit qr inimicꝰ fuit
q̃ qualitas est. ut argum̃tũ ꝓbabileeẽ iuideatur
ta sidicas occidit. qr gladio ꝑcussit argum̃tũ est
qr utriusq reiqualitas ẽsimilis. Alio qͥn cũ in eo
qđẽ occidit iã ꝑotasit et res & qualitas rei Dein¬
de ponas uirgã cuiꝰres ⁊ qualitas nota ẽ qm̃si
miles sibi ñ sunt iste qualitates coniuncte in u¬

Expanded text:
 omnia quae in mundo sunt continentur. Harum rerum una substantia est, reliquae nouem qualitates, argumentum si eius qualitatem inspiciamus. Itaque omnia uerba uel nomina habent res suas, habent et qualitates; quae qualitates cum sibi conueniunt faciunt argumentum, cum non conueniunt, non faciunt argumentum; ut puta, ponamus 'occidit'. 'inimicum'. Rursus 'inimicus' res est, eius rei porro qualitas similiter aspera atque crudelis. Itaque quoniam utraque sibi haec qualitas conuenit, factum est argumentum. Ita duae similes qualitates cum sibi fuerint copulatae faciunt aliam qualitatem, id est 'occidit, quia inimicus fuit'; quae qualitas est, ut argumentum probabile esse uideatur. Ita si dicas 'occidit, quia gladio percussit', argumentum est, quia utriusque rei qualitas est similis. Alioqui, cum in eo, quod est occidit, iam nota sit et res et qualitas rei, deinde ponas 'uirgam', cuius res et qualitas nota est; quoniam similes sibi non sunt istae qualitates, coniunctae in u
Abbreviated transcription (Latin):
tq hor om̃iũ partes enumerauit ac tradidit
c̃ itaq dicturus est deargum̃to. Nec nosc fun¬
dat. qđ ꝓargum̃to argum̃ tationẽ ponit
ntiqͥgen ponebant argum̃tationẽ subar¬
gum̃tatione uͦ argum̃tũ ⁊ argum̃ tationẽ
taq hoc uerbo cõmunit̃ utebant᷑ ut pargu¬
m̃to reste argum̃ tatio diceret᷑ Verũ anteq
dicamꝰ q̃ generasint argum̃toꝵ dicam priqd¬

Expanded text:
ium partes enumerauit ac tradidit. Nunc itaque dicturus est de argumento. Nec nos confundat quod pro argumento argumentationem ponit. Antiqui genus ponebant argumentationem, sub argumentatione uero argumentum et argumentationem. Itaque hoc uerbo communiter utebantur, ut pro argumento recte argumentatio diceretur. Verum antequam dicamus quae genera sint argumentorum, dicamus pri
Abbreviated transcription (Latin):
ñeẽ om̃ino necessariũ. ostendit cicero ociã bhond
sariũ argum̃tũ teream illud qđ facile poploridi
orator Hoc necessariũ trib: modis fierido ca
dictionasceret᷑ łieriitaq necessariũ arguñtũ de
aut ꝑ cõplexionẽ aut ꝑenumerationẽ aut ꝑsi pliuis
consideraredebemꝰ factũ ꝑsimplex Sue¬

Expanded text:
se omnino necessarium, ostendit Cicero etiam hoc honecessarium argumentum teneamus illud quod facile populo persuadet orator. Hoc necessarium tribus modis fieri docetdictio nasceretur. Fieri itaque necessarium argumentum docet aut per complexionem aut per enumerationem aut per simplicem considerare debemus factum per simplex: S
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceptũ hab. ut ñ in ꝓfestũ cotidiest. Et hunc ꝓfectu¬
babitũ dixer̃. Ergo ꝓ existimatione maioris ꝑcep¬
tionis. in hominȩ habitũ intelligimꝰ. ut si affectio¬
ne quadã aliquis agat. ut orator inforo ñ ꝑfectꝰ
tam̃ si ineo ꝓgressio ẽ aliqua habit dicet᷑ & certe

Expanded text:
cotidie sit, et hunc profecthabitum dixerunt. Ergo pro existimatione maioris perceptionis in homine habitum intellegimus, ut si adfectione quadam aliquid quis agat: ut orator in foro non perfectus, tamen si in eo progressio est aliqua, habitus dicetur; et certe
Abbreviated transcription (Latin):
id augere qđ c̃uenit docere h mͦ. Vt siqͥs qͥe
arguat hominẽ occidisse. Iardeqã satis idones
argum̃tationes attulerit. augeat peccatũ
dicat nichil ĩ digniꝰ. ẽẽ. qã hominẽ occidẽ
Netũ utrũ ĩ dignũ sit anñ s factũ nesit qͥre

Expanded text:
id augere, quod convenit docere, hoc modo: ut si quis quem arguat hominem occidisse et, antequam satis idoneas argumentationes attulerit, augeat peccatum et dicat nihil indignius esse quam hominem occidere. Non enim, utrum indignum sit an non, sed, factumne sit
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ dederit indẽpnatꝰ. Inens aut̃ qui supserit auda¬
tiã ⁊ crudelitatẽ indignatio. Ab defensoreẽ in eiꝰ
que multus sit audatiã suia questione rẽ ñ ex no

Expanded text:
cium dederit indamnatus; in eius autem, qui sumpserit, audaciam et crudelitatem indignatio. ab defensore, in eius, quem ultus sit, audaciam cum sui conquestione; rem non ex no
Abbreviated transcription (Latin):
Atq uhlocomꝰ caput illud uidet̃ ee. t quaeramꝰ qiđ set
illud qđ si adipisci aut effagere uelimꝰ aliquares nobset
necessaria .h. ẽ q̃sit adiunctio. ut ꝓ inde utiq. qres ert la¬
boremꝰ ⁊ grauissimã quãq causã uehem̃ tissime necessaria
iudicemꝰ affectio e quadã extẽpore. aut ex negotiox euentu
aut administratione aut hominũ studio. comutatiorerũ
ut ñtales quales habita sint aut pleruq. haberi soleant

Expanded text:
hoc loco mihi caput illud vide- tur esse, ut quaeramus, quid sit illud, quod si adi- pisci aut effugere velimus, aliqua res nobis sit ne- cessaria, hoc est, quae sit adiunctio, ut proinde, uti quaeque res erit, elaboremus et gravissimam quamque causam vehementissime necessariam iudicemus. Affectio est quaedam ex tempore aut ex nego- tiorum eventu aut administratione aut hominum studio commutatio rerum, ut non tales, quales ante ha- bitae sint aut plerumque haberi soleant
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ .s ab om̃ib apꝓbatũ. Et de monstrando. difficil
ne ea resꝓferat᷑ in qͣ sit offensũ ut de ipso qͥ iudicarta
ciũ fieri uideat᷑: Oport& aut̃ animadũ tere. necũ dẽ
sint multa iudicata. solitariũ aliqđ. aut rarũ udes
afferat᷑. Nã bisreb auctoritas potest infirmati la

Expanded text:
iudicium, sed ab omnibus adpro- batum; et demonstrando difficiliune ea res proferatur, in qua sit offensum, ut de ipso, qui iudicarit, iudicium fieri videatur. oportet autem animadvertere, ne, cum aliter sint multa iudicata, solitarium aliquid aut rarum iudicatum afferatur. nam sic his rebus auctoritas iudicati ma
Abbreviated transcription (Latin):
clmuinciatio .e. exrerũ & uerboꝵ dignitate uocis &
corpons moderatio. Nimo hiisꝰ reb breuit̃ constiticuis
icii rationes qͥb ostendere possimus genꝰ. & finẽ. &
officiũ huiꝰ artis. aliud in tẽpꝰ differenꝰ. Nã &
multo: uerboꝵ indigent. & ñ tanto pere ad ista de

Expanded text:
ignitate vocis et corporis moderatio. Nunc his rebus breviter constitutis eas rationes, qui- bus ostendere possimus genus et finem et officium huius artis, aliud in tempus differemus; nam et mul- torum verborum indigent et non t
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓbabilis aut necessaria debebit ẽẽ ⁊ eniutbrȩ¬
uit̃ de scribamꝰ argum̃ tatio udet᷑ eẽ inuentũ
aliqͦ exgnẽrẽ aliꝙ aut ꝓbabilit̃ ostondens aut
maxime trastatur indicendo aut ꝑ cõplexionẽ aut

Expanded text:
nficitur, aut probabilis aut necessaria debet esse. Neviter describa- mus, argumentatio videtur esse inventum aliquo ex genere rem aliquam aut probabiliter ostendens aut maxime tractatur in dicendo aut per complexionem aut
Abbreviated transcription (Latin):
partib c̃stat. sea ñ sẽꝑ necesse ÷ uti. Est cũ
cõplexione suꝑ sedendũ. sires breuist. quȩ
facile memoria cõp̃hendat᷑. Est tũ exornatio
p̃t̃ mittenda ÷ siparũ locuples adãplificanđu
⁊exornanđu res uid&᷑ eẽ. Si & breuis erit
argum̃ tatio ⁊res tenuis. authumił t̾ua ex
ornatione Icõplexione suꝑ sedenđu ÷. Nom̃i
argum̃tatiõ deduab pastib postremis ħ qũ
ex posui ratio ÷ habenda Ergo ãplissima ÷ io¬
gum̃tatio qͥnq ꝑtita: breuissima ÷ triꝑtid
mediocris: blata aut exornatione aut um¬
uitiosarũ argum̃tationũ. Vnũ ꝙ ab adũsar

Expanded text:
rtibus constat; sed ea non semper necesse est uti. Est cum conplexione supersedendum est, si res brevis est, ut facile memoria conprehendatur; est cum exornatio praetermittenda est, si parum locuples ad amplificandum et exornandum res videtur esse. Sin et brevis erit argumentatio et res tenuis aut humilis, tum et exornatione et conplexione supersedendum est. In omni argumentatione de duabus partibus postremis haec, quam exposui, ratio est habenda. Ergo amplissima est argumentatio quinquepertita; brevissima est tripertita; mediocris sublata aut exornatione aut coitiosarum argumentatio
Abbreviated transcription (Latin):
rationes sẽꝑ fuisse ĩ telligamꝰ. Xxuiii.
UIERGO pollicitꝰ sum me COMΡLEXIΟ¬
daturũ causa qͣs duetꝰ ulixes accelserit
ad maleficiũ. ⁊ si inimicitiarũ acerrimã rationẽ
⁊ ꝑiculi m&ũ ĩ t̃cessisse de monstraui. ñ est¬

Expanded text:
rationes semper fuisse intellegamus. CAPUT 30 Si ergo pollicitus sum me daturum causam, qua inductus Ulixes accesserit ad maleficium, et si inimicitiarum acerrimam rationem et periculi metum intercessisse demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
ostendi hereditate uenisse. Aut si illud &xtremũ ñ erit
t̃pe c̃cedere. uit si qͥ cũ qͥxeruit adusarii. dut insidias facere

Expanded text:
ostendi hereditate venisse, aut si illud extremum non erit turpe concedere, ut si qui, cum dixerint adversarii: aut insidias facere
Abbreviated transcription (Latin):
QuM aut̃ actio trans lationis aut cõmutationis
indigereuid&ur. qđ ñ aut isagit que oport&. aut
cũeo qͥcũ oport&. aut apud quos. qͣlege. quapȩna. qͦ
crimine qͦtep̃r oport& constitutio trans latiua
apellat᷑. Huiꝰ nob exẽplã ꝑmulta opuss̃ sis ingła
erans lationũ genera queramus:

Expanded text:
CVM AVTEM ACTIO TRANSLATIindigere videtur, quod non aut is agit, quem oportet, aut cum eo, quicum oportet, aut apud quos, qua lege, qua poena, quo crimine, quo tempore oportet, con- stitutio translativa appellatur. eius nobis exempla permulta opus sint, si singula translationum genera quaeramus;
Abbreviated transcription (Latin):
lias Hissingłis supponere exẽpla ⁊ infinitũ ⁊ suꝑ¬
addicendũ una p̃ceptio ẽ Om̃i saut̃ translatio
apud antiqͦs tẽporib cullianis imipsa causarũ astio¬
ne aut ñerat. aut rarior inueniebat᷑ Prȩtores &¬
enĩ qui us dicebant. ⁊ iudices causȩdabant. ⁊ c̃ troũsiȩ
łagendigenꝰ instituta actione formabant Ita sibi p̃¬
scribebat p̃tor qͣ accusator. quareus deber& astione
uti p̃scribendo qd fier& excipiendoq: qͥd ñ fier& tran¬
lationis c̃troũsiã astionib: auferebat Erat p̃tea insti

Expanded text:
is singulis supponere exempla et infinitum et supad dicendum una praeceptio est. Omnis autem translatio apud antiquos temporibus Tullianis in ipsa causarum actione aut non erat aut rarior inueniebatur. Praetores etenim, qui ius dicebant, et iudices causae dabant et controuersiae uel agendi genus instituta actione formabant; ita si praescribebat praetor qua accusator, qua reus deberet actione uti, praescribendo quid fieret excipiendoque quid non fieret, translationis controuersiam actionibus au
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt itacenetͥ negotiũ. Ue nr̃anihil int̃sit
eos alio pastodocere. Qđcũ accidit : om̃ino narra
orationis collocator inqͣres postulat qͦ degnỹe agemꝰ
ũ cũ dedis positione dicemꝰ. Nahoc ad dispositionẽ ꝑ
id qđ̃ adũs arigꝑdest dilucide ⁊ ornate ex ponit᷑
aut id qđ ipsũ adiuuat obscure dr̃ ⁊ negligenter Iuare

Expanded text:
audiunt, ita tenetur negotium, ut nostra nihil intersit eos alio pacto docere. quod cum accidit, omnino narratorationis conlocatur, in qua res postulat; quo de genere agemus tum, cum de dispo- sitione dicemus; nam hoc ad dispositionem peid, quod adversario prodest, dilucide et ornate expo- d ipsum adiuvat, obscure dicitur et neglegenter. qua
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sari debeat dictũ ẽ. uidectiꝰ ut qͣs res debeat hab̃e
elocutio cõmoda ⁊ ꝑfecta. qͣ maxime admodũ orato¬
ris ac cõmodataẽ. tres res in se debet habͥe. Elegantiã.
ilittinttatẽ ⁊ explanationẽ. latinitas ẽ. qͦ sermouem
purũ c̃seruat ab omĩ uitio remotũ. Uitia insermone

Expanded text:
rsari debeat, dictum est, videamus nunc, quas res debeat habere elocutio commoda et perfecta. Quae maxime admodum oratori adcommodata est, tres res in se debet habere: elegantiam, in Latinitatem et explanationem. Latinitas est que sermonem purum conseruat ab omni uicio remotum. Vicia in sermone
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio ne ulli potestate corrigi possit Setꝰ lacꝰ ꝑquẽ c̃sul¬
to idein dustria factũ ee de monstrat᷑ uillud adinngit᷑. uolun¬
dele. nefariũ tirannicũ factũ eẽ dicamꝰ. ꝑiĩ. manũ opulentã.
Hominib: id maleficiũ deqͦagit᷑ atq idaferis ꝗ̃qhominib ⁊ a
barbaris gentib ⁊ĩmanib bestiuis eẽ remotĩ Hȩc er̃ q̃ in paren¬
tes liberos c̃iuges clanguineos supplices crudelit̃ facta
dicent᷑ deincepssiꝗͣ ꝓferant᷑ in maiores natu. inhospites. in
Suicinos. mamicos in eos qͥb cũ uitã egeris. in eosapidqͦs edu¬
catꝰ sis in eos aqb: eruditꝰ inmortuos in miseros ⁊ msidia diguos

Expanded text:
sulto et de industria factum demonstratur et illud adiungitur, vo- lundele, nefarium, tyrannicum factum esse dicamus per vim manum opulentiam; hominibus id maleficium, de quo agatur; atque id a feris quoque hominibus et a bar- baris gentibus et inmanibus bestiis esse remotum. haec erunt, quae in parentes, liberos, coniuges, consangui- neos, supplices crudeliter facta dicentur, et deinceps si qua proferantur in maiores natu, in hospites, in vicinos, in amicos, in eos, quibuscum vitam egeris, in eos, apud quos educatus sis, in eos, ab quibus eruditus, in mortuos, in miseros et misericordia dignos
Abbreviated transcription (Latin):
ad itemestra agam̃ nonẽ maritũ occisi c̃ fessionẽ aidũsa C¬
ri sinedubio ad semclinant: Consideratione n iuris
occidi maritꝰ ab uxore ñ debuit Iã qͥd intͦrouersia sit :
ex iudicatione colligit iđ anreste horestes matrẽ oc

Expanded text:
aemestra Agamemnonem occisum', confessionem aduersarii sine dubio ad se inclinat; consideratione enim iuris occidi maritus ab uxore non debuit. Iam quid in controuersia sit, ex iudicatione colligitur, id est an recte Orestes matrem oc
Abbreviated transcription (Latin):
iudicationis ex positiont. Quȩquẽ ad modĩ hie¬
riꝰ confitet. ad cause nre cõmodũ nosdoca in dliu
deb̾e Et dat exẽplũ. Sidicat accusator maitre outs
abhorestefilio constat Iãcũ ait matrẽ a filio corsti
occisã id qđ aduers arius confitet᷑ ad se inclina
sideratione manguinis ñudet̃ debuissẽ aflie¬

Expanded text:
iudicationis expositione; quae quemadmodum invearius confitetur ad causae nostrae commodum nos docet inclinare debere. Et dat exemplum, si dicat accusator: 'matrem occisam ab Oreste filio constat'. Iam cum ait 'matrem a filio constat occisam', id quod aduersarius confitetur ad se inclinat; consideratione en
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmis exspestarioportere quẽ max ime aultort̃
uelint. hiiqͥeas iniurias passisint. ⁊ quẽ minine
uelint hii qͥ easiniurias fecisse arguant᷑. Ice ꝑsox
negotiũ partit tam̃ tulliꝰ ñcaus ã sqorationẽdua¬
fictionẽ accusator erucus suscepit. aud acie uo¬
tes rosci sibidepoposcer̃ . Crisogonꝰ aut̃ poteru
ut certas animo resceneat audicor Quib dit
arcitionis duȩ partess̃: Vnaq̃ qͥd cũ adũs ariis con¬
ueniat indicat. ⁊ qͥd i nẽ trouersiasit demonstne
lta q̃ dicit̃ distributio headẽ duplex Nã aut ei
mebra contin& q̃ in causas aut eaq̃ ingeniofus
orator Quib dictis intelligat fore ꝑoratũ so¬

Expanded text:
in primis spectari oportere, quem maxime actorem uelint hi qui eas iniurias passi sint et quem minime uelit is qui eas iniurias fecisse arguatur". Item pronegotium, partitur tamen Tullius non causam, sed orationem, diducfictionem accusator Erucius suscepit, audaciae partes Roscii sibi depoposcerunt, Chrysogonus autem potentia a conficitur, ut certas animo res teneat auditor, quibus dictis artitionis duae partes sunt, una quae quid cum aduersariis conueniat indicat et quid in controuersia sit demonstrat, altera quae dicitur distributio. Haec eadem duplex; nam aut ea membra continet quae in causa sunt, aut ea quae ingenio fingit orator. QVIBVS DICTIS INTE
Abbreviated transcription (Latin):
ne inqͦoffendit᷑ aliũ hominẽ qͥdiligit᷑ inc̃poni opor¬
t& aut pro inqͦo ffendit᷑ aliã rẽq̃ probat᷑ aut ꝓre
hominẽ. autꝓ homine rem. ut habeo qđ odit adid
qđ diligit auditoris animꝰ traducat᷑ adissimula
re id cedefensurũ qđ existimeris defensurus
Deinde cũ iãmitior fact erit auditor ingredipeoi
tẽptĩ indefensionẽ & dicere eaq̃ indignent᷑ ad¬
ũ sarii Tibi qͦq indigna uider: Deinde cũ lenieris
eũqͥ audia demonstrare nihileoꝵ abteꝑtinere cu
negare teqcꝗ deadũ s ariis et̃ dicturu. neq li neq illuo

Expanded text:
ne, in quo offenditur, alium hominem, qui dili- gitur, interponi oporne, in quo offenditur, alium hominem, qui dili- gitur, interponi oportet; aut pro re, in qua offenditur, aliam rem, quae probatur; aut pro re hominem aut pro homine rem, ut ab eo, quod odit, ad id, quod diligit, auditoris animus traducatur; et dissimulare te id defensurum, quod existimeris; deinde, cum iam mi- tior factus erit auditor, ingredi temptim in defen- sionem et dicere ea, quae versarii, tibi quoque indigna videri; deinde, cum lenieris et, demonstrare, nihil eorum ad te pertinere et ne- gare quicquam de adversariis esse dicturum, neque hoc neque illu
Abbreviated transcription (Latin):
& austoritatis expectatiosit ostendetur. sabreb:¬
ipsis sinram causa laudando extollemꝰ adũsariorũ
causã ꝑ contẽptionẽ depͥmemꝰ TAdtentos aut̃ faciemꝰ
si de monstrabimꝰ ea q̃ dicturierimꝰ magna noua
incrediblia ẽe: aut adom̃s. aut ad eosqͥ audent. aut
ad aliqͥs inlustris homines. aut ãdeosin mortales¬
aut ad sũmã reipublicȩ ꝑtinere : a si pollicebimur
nos bieui nram causa de monstraturos. atq expone¬
mꝰ iudicationẽ. aut uidicationes siplure serunt.
lẽ uelis facere simul attentũ facias oport& Nlãis
maxime docilis qui attentissime : paratꝰ audire
Nc̃ insinuationes quẽ ad modũ tractari conuentat
de incepsdicendũ uidet᷑. In sinuationegͥ utendũ ÷
auditoris infestus est: Idaut̃ crib excausif fit
maxine Si aut in ÷ inipsa causa q̃dã qͥitudo aut
abhis qͥ ante dixer̃. iã qddã auditori ꝑsua sũ iuidetur
Sicause turpitudo c̃trah& offensionẽ : autꝑeo homi¬

Expanded text:
 auctoritatis exspectatio sit ostendetur; ab rebus, si nostram causam laudando extollemus, adversariorum causam per contemptionem deprimemus. Attentos autem faciemus, si demonstrabimus ea, quae dicturi erimus, magna, nova, incredibilia esse, aut ad omnes aut ad eos, qui audient, aut ad aliquos inlustres hoaut ad summam reipublicae pertinere: et si pollicemur nos brevi causam nostram demonstraturos, atque exponemus judicationem aut judicationes, si plures fuerint. lem velis facere, simul attentum facias oportet. nam is est maxime docilis, qui attentissime est paratus audire. Nunc insinuationes quemadmodum tractari con- veniat, deinceps dicendum videtur. insinuatione igitur utendum est, , cum animus auditoris infestus est. id autem tribus ex causis fit maxime: si aut inest in ipsa causa quaedam turpitudo aut ab iis, qui ante dixerunt, iam quiddam auditori persuasum videtur Si causae turpitudo contrahit offensionem, aut pro eo homi
Abbreviated transcription (Latin):
titũ ut᷑ causa cadatis. qͥñquẽ ad modũ oporta
egerit Quare iniure plerũq uersant Ibiena¬
exceptiones postulant᷑. ⁊ qdã mͦagendi portestualꝰ
& om̃is conceptio pͥuatoꝵ iudicioꝵ constitutis
nipsis aut̃ iudiciis rarius incidunt: Et tam̃ siqͥuo
incidunt. eiꝰ modis. ut ꝑse minꝰ habeant firma¬
dinis. Confirm̃t᷑ aut̃ assũpta alia aliqͥ cstato
acceptũ. cũ in accusatione alia quȩdã erimiuts¬
tib ⁊ argum̃tis confirmarent parricidu aut̃ ro
solũ fastdeẽt. De fensor in hoc ipso multũ opeta e
diu consistat. cũdeneceparentis nihil demonstraas
indignũ faci nꝰẽ eapoena afficere eũ qͣparre¬

Expanded text:
tutum, ut causa cadat is, qui non quem- admodum oportet egerit. quare in iure plerumque ver- santur. ibi enpostulantur et agendi potestas datur et omnis conceptio privatorum iudi- ciorum constituitur. in ipsis autem iudiciis rarius incidunt et tamen, si quando incidunt, eiusmodi sunt, ut per se minus habeant firmitudinis, confirmentur autem assumpta alia aliqua constiacceptum, in accusatione autem alia quaedam crimina testibus et argumentis confirmaren- tur, parricidii autem mentio solum facta esset, defensor in hoc ipso multum oportet et diu consistat: cum de nece parentis nihil demonstratum esset, indignum facinus esse ea poena afficere reum, qua parr
Abbreviated transcription (Latin):
res uarias ⁊ dispares in tot poȩmatib: &
orationib sparsas ⁊ uage disicctas ita
oligent̃ eligere. ut unũ qđq genꝰ ex¬
eploꝵ sub singulos artis locos subicere posus
ħsple industria solũ fieti possas tarietis
essemꝰ laudandi cũ talẽ laborẽ ñ fugisse.¬
mͦ nc sine sumo artifioio ñ potest
tura notare sepurare: Ei cũ legiul oratio¬
nes bonas aut poemata ꝓbat. oratorese
por tas neq in telligars qͣre cõmoti ꝓbens
ꝓscire ñ possuNꝰ. ubi sit neqdsit nec quomͦ
iom̃i ĩ arte maxim& seribendo redigit
isingulas rationes p̃cȩptiones. necesse ÷ eirei
sũmꝰ artifex sit. ħ gͥ ipsũ maximũ artifi¬
uũ:⁊ ĩ parte sua posse. qaliȩn ais exẽplis
uti ħ illicũ dicutł. migis noua auctoritate dis

Expanded text:
res varias et dispares in tot poematis et orationibus sparsas et vage disiectas ita diligenter eligere, ut unum quodque genus exemplorum sub singulos artis locos subicere possis. Hoc si industria solum fieri posset, tamen essemus laudandi, cum talem laborem non fugissemus; nunc sine summo artificio non potest tura notare et separare? Ceteri, cum legunt orationes bonas aut poemata, probant oratores et poetas neque intellegunt, qua re commoti probent, quod scire non possunt, ubi sit nec quid sit nec quo modo et omnia in arte maxime scribenda redigit in singulas rationes praeceptionis, necesse est eius rei summus artifex sit. Hoc igitur ipsum maximum artificium est in arte sua posse et alienis exemplis Haec illi cum dicunt, magis nos auctoritate ‹s
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ. sic exẽplũ rei c̃firmandȩ causa
neꝙͥ aliud c̃firmare debeat ȩgeat ipsum
c̃firmationis. &eñi necesse ÷ uit se om̃ib
qͥd ipsa auctoritas antiquoꝵ : Nã quo res
ꝓbabilioreffeci hominũ studia ad iitendĩ q¬
alacriora reddit immoerigit om̃iũ
cupiditates ⁊ acuit ĩdustriã cũ spes iniecta ÷
posse imitando gracchi aut crassi c̃ sequi

Expanded text:
testimonium, sic exemplum rei confirmandae causa sne quod aliud confirmare debeat, egeat ‹id› ipsum confirmationis. Etenim necesse est, aut se omnibus Quid? Ipsa auctoritas antiquorum non cum res probabiliores tum hominum studia ad imitandum alacriora reddit? Immo erigit omnium cupiditates et acuit industriam, cum spes iniecta est posse imitando Gracci aut Crassi consequi
Abbreviated transcription (Latin):
uiđ̃ dicomẽ laboꝵ . sindustria curasse. ut disciplinã militarẽ nĩ
inpostremis tetierẽ. Hic siqͥs dixisset utoptime tenerẽ.tã isi uere
dixisset. tam̃ ad rogad tisꝰ eẽt. Nc̃ nadinuidia uitandã ⁊ litudẽ
c̃patandã satis dictũẽ. Itẽ. Utrũ g auscaritie egestatis accessit.

Expanded text:
iudices, dico, me labore et industria curasse, ut disciplinam militarem non in postremis tenerem.» Hic si quis dixisset: «Ut optime tenerem», tametsi vere dixisset, tamen adrogans visus esset. Nunc et ad invidiam vitandam et laudem conparandam satis dictum est. Item: «Utrum
Abbreviated transcription (Latin):
tionis utat᷑ Ergo ꝓbatũ illude trans lationẽ alia
cidit exceptionẽ postulat. ut in hoc iudicio de male¬
ficio ñ fiat p̃iudiciũ. In hoc genere constitutionis p̃¬
ceptahȩc sunt: quȩ utriq partident᷑ ut explicent qͥd
utiq expartib uiris agnoscit᷑ Deqͥb partib inqͣ¬
litate ẽ trastaturꝰ. Deb& etiã trastari qͥd insimilib
reb fiensoleat Aut eñuniure cautũ ẽ. id deqͦq̃rit᷑
aut sol& sic fieri aut ñ sol&. aut adid qđ iniure
solitũ ẽ id qđ simile ẽ applicat᷑ Deinde ꝑ c̃iesturam
tractandũ. utrũ malitia agat᷑ aliud cũ aliud simu¬
l& anstultitia. annecessitate. Locꝰ aut̃ cõmunis
unꝰẽ ẽtra trans lationẽ. fugere iudiciũ ⁊ pȩnã eũ
scilic& qͥtrans latione utat᷑ A trans latione unꝰ
locꝰ cõmunisẽ ꝑturbariomĩa sin eo pacto aga¬
nt᷑ quo oport&. Hes tres constitutiones quȩ
species ñ habent. coniestura. finis trans latio
Trans lationẽ aut̃ intelli gamꝰ forma ee. status.

Expanded text:
tionis utatur. Ergo probatum illud est, translationem alia  is qui praecidit exceptionem postulat, ut in hoc iudicio de maleficio non fiat praeiudicium. In hoc genere constitutionis praecepta haec sunt, quae utrique parti dentur, ut explicent quid utique ex partibus iuris agnoscitur, de quibus partibus in qualitate est tractaturus. Debet etiam tractari quid in similibus rebus fieri soleat. Aut enim in iure cautum est id de quo quaeritur, aut solet sic fieri aut non solet, aut ad id quod in iure solitum est, id quod simile est adplicatur. Deinde per coniecturam tractandum utrum malitia agatur aliud cum aliud simuletur, an stultitia, an necessitate. Locus autem communis unus est contra translationem, fugere iudicium et poenam eum qui translatione utatur. A translatione unus locus communis est, perturbari omnia, si non eo pacto agatur quo oportet. Hae sunt tres constitutiones, quae species non habent: coniectura, finis, translatio. Translationem autem intellegamus formam esse status
Abbreviated transcription (Latin):
spe. np̃t anteq occis homꝰ is ẽ. iste uis. ẽ. incoloco inqͥẽ occisio facta
sdꝰ paculopꝰ inipsomleficid uox illiꝰ ẽ qͥoredebat᷑ etudita. deinde pꝰoc
cisionẽ. istũ multa nocte diriũ resedise estat. postero die titubam̃
imcstant̃ deoccisione filis locutũ. Hȩc p̃rai testimonis. p̃ram
q̃stionib ar gum̃tatis omẽ c̃ꝓbantꝰ. ⁊ ramore popłi quẽ exarguñtis¬

Expanded text:
e, quam occisus homo is est, iste visus est in eo loco, in quo est occisio facta, solus; paulo post in ipso maleficio vox illius, qui occidebatur, audita; deinde post occisionem istum multa nocte domum redisse constat; postero die titubanter et inconstanter de occisione illius locutum; haec partim testimoniis, partim quaestionibus argumentatis om
Abbreviated transcription (Latin):
euentꝰ. accidentia. affectꝰ. casus. potestas
Siaut nescisse aut ñ ad suisse & reliua
Ñsuit necesse facere. & ãsicausa suissae. & si
siuss& causa uendendi ꝓpt aes alienũ ñ tamen

Expanded text:
euentus, accidentia, effectus, casus. POTESTAS, SI AVT NESCISSE AVT NON ADFVISSE et reliqua. Non fuit necesse facere, etiam si causa fuisset; et si fuisset causa uendendi propter aes alienum, non namen
Abbreviated transcription (Latin):
mitas estendit᷑ qͣ oratione habita grauit̃ isertentiose.
delectatio amor spes solaciũ educatio ⁊siqͣsimili in
gnre qͦlibe de mñcõmodo ꝑc̃q̃stionẽ dicipoter Quarꝰ
ȩtate geiere fortuna. pͥstinohonore. benefici is. q̃ pas¬
latĩ ĩ cõmoda ponunt᷑ ut uid eat᷑ hiis qͥ audit uidere. ⁊ re
p̃t̃ spẽ in miseriis demonstrat᷑ eẽ ⁊ cũ aliqđ expectares
ñmͦ id ñ ad eptũ ee issinsũ mas miserias incidisse eptimꝰ¬
siuis libers aut parentib aut aliqͦ qͥ illis carꝰ debent eẽ
insepultꝰ a feras diuuaexitꝰ cõmumi qͥq honore in morte ca
ut si adequũ domũ uestẽ sermonẽ alicuiꝰ ac cõmodes qͥb
animꝰ eoꝵ qͥaudiunt. ⁊ aliquẽ dilexer̃ uehem̃t cõmouet᷑¬
bentisime uxeris. ut iparente filio fr̃e fimiliar

Expanded text:
mitas ostenditur; qua oratione habita graviter et sententiose delectatio, amor, spes, solatium, educatio et, si qua simili in genere quo- libet de incommodo per conquestionem dici poterunt. aetate, genere, fortuna pristina, honore, beneficiis, quae paslatim incom- moda ponuntur, ut videatur is, qui audit, videre et re  spem in miseriis demonstratur esse, et, cum aliquid exspectaret, non modo id non adeptus esse, sed in summas miserias incidisse. septimsuis liberis aut parentibus aut aliquo, qui illis carus debeat esse, insepultus, a feris diu vexatus, communi quoque honore in morte carut si ad equum, domum, vestem sermonem alicuius accommodes, quibus animus eorum, qui audiunt et aliquem dilexeruntlibentissime vixeris, ut a parente filio, a fratre familiar
Abbreviated transcription (Latin):
nibriaccipicausat⁊ in haclegȩ acaipirieã causa quã ipse
afferat opoitere accpide monstrabit ⁊ quẽ ad madũ ei
dicbamꝰ. qͥ abscripto dicera. hoc fore utilissimũ siquđ deeptate

Expanded text:
accipi causam et in hac lege accipi et eam causam, quam ipse afferat, opor- tere accipi demonstrabit. et quemadmodum ei dice- bamus, qui ab scripto diceret, hoc fore utilissimum, si quid de ae
Abbreviated transcription (Latin):
peditare possimꝰ. & id ipsũ Idat᷑
otii libentiꝰ iphilos ophia consumere
c̃ sueuimꝰ. tam̃ tua nos. G. herenni
uoluntas c̃ mouit. ut deratione di¬
cendi cons cribereni. ne aut tua causa
nolu isse. aut fugisse nos laborem
putarłs & eo studiosius hoc nego¬
tiũ suscepimꝰ. qđ.ñ sine causa uelles

Expanded text:
peditare possumus et id ipsum, quod datur otii, libentius in philosophia consumere consuevimus, tamen tua nos, Gai Herenni, voluntas commovit, ut de ratione dicendi conscriberemus, ne aut tua causa noluisse aut fugisse nos laborem putares. Et eo studiosius hoc negotium suscepimus, quod te non sine causa velle
Abbreviated transcription (Latin):
Dat eẽplũ. in qͦ p̃miũ postulat᷑. De eo qͥ triũphui
petit. Post qđ &xẽplũ admon&. neq bic. neq indep¬
catione. nos facta intentione ⁊ depulsione. &
nata questione. aut rationẽ inquirere. aut depulsione
rationis. sed ipsã eẽ iudicationẽ quȩ sit questio
Indep̃catione hõc mͦ. oporteat ne afficipoena hĩ
in homine. in p̃mi genꝰ infacultates. Iuib. singli
partescertas ipse supponit. simulq docuit lad
cõmunes. quoltantũ habemꝰ in his partib. & iIic¬

Expanded text:
Dat exemplum, in quo praemium postulatur, de eo qui triumphum petit; post quod exemplum admonet neque hic neque in deprecatione nos facta intentione et depulsione et nata quaestione aut rationem inquirere aut depulsionem rationis, sed ipsam esse iudicationem, quae sit quaestio. In deprecatione hoc modo 'oporteatne adfici poena', in in hominem, in praemii genus, in facultates, quibus singulis partes certas ipse supponit, simulque docuit locos communes, quos tantum in his partibus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ut seruis libtis dientb: supplicib Quartꝰ decimꝰ
qͥ ꝑ obsecrationc̃ sumt᷑. inquo orant᷑ mͦ. illi qͥ audiunt
snmli i sipplicioratine it misereant᷑ sqt decim ꝑ¬
quẽ ñ nras ł eoꝵ qͥciri noł̵ debent eẽ fortuonas c̃queri
aueoritis plus ꝓfic̃ ad miseđiã cõmouendĩ ꝗ humi¬

Expanded text:
 ut servis, libertis, clientibus, sup- plicibus. quartus decimus, qui per obsecrationem sumitur; in quo orantur modo illi, qui audiunt, hu- mili et supplici oratione, ut misereantur. quied eorum, qui cari nobis debent esse, fortunas conqueri auctoritas est, plus proficit ad misericordiam com
Abbreviated transcription (Latin):
qpuno fefellit Na zeigxis ilico quȩsiuit ab bis qͣsã uirgi¬
nesformosas haberent Illiaũt statĩ hominẽ deduxer̃ in
palestuĩ atq ei pueros ostender multos magna p̃ditos
dignitate . Etenĩ qͦdĩ tẽꝑe crotoniatȩ. multũ om̃ib corpoꝵ

Expanded text:
pinio fefellit. nam Zeuxis ilico quaesivit ab iis, quasnam virgines formosas haberent. illi autem statim hominem deduxerunt in palaestram atque ei pueros ostenderunt multos, magna praeditos dignitate. etenim quodam tempore Crotoniatae multum omnibus corpo
Abbreviated transcription (Latin):
atq obtratatione imnpediri sN su pdocuimꝰ qiđinse tramlatio
continera& soilic& ut aut om̃em acionẽ cõmut&̃ ut aliqͥ ex
ras inuentor ee existimat᷑ Inueniendi duo gm̃ s Vnũ tale
nẽ dedit hermagore. scilic& ut dqđ latuerait in mediũ ꝓtulisse
uidet᷑ Hoc ÷ qđ ait Hon quo ñ usi sint ea ueteres orator essepe¬
mula s q ñ anĩad uerterint artaisscriptores eã suꝑiores. ⁊ ñ reca¬
scriptones int̃ c̃sututiones referrt noluerunt. qd om̃is c̃atitao
Astionẽ estituat᷑ Trans latio aut idiideat᷑ agere. ne alliost S
hermugoras recte hanc int̃ c̃stitutiones posuit Naħ ipsũ qđ

Expanded text:
Et supra docuimus, quid in se translatio contineret, scilicet ut aut omnem actionem commutet aut aliqua ex RAS INVENTOR ESSE EXISTIMATVR. Inueniendi duo genera sunt: unum tale, nem dedit Hermagorae, scilicet ut id quod latuerit, in medium protulisse uideatur. Hoc est, quod ait: NON Qmulti, sed quia non animadverte- runt artis scriptores eam superiores nec rettscriptores inter constitutiones referre noluerunt, quod omnis constitutio actionem constituat, translatio autem id uideatur agere, ne actio sit. Sed Hermagoras recte hanc inter constitutiones posuit; nam hoc ipsum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qulalis p̃artesduas. Qua idcir colocus
uadeate cõmuni. Ut sispicionib crtdi
orere ł ñ oportere. Sed hanc thesin¬
Gao inora c̃ue teneamꝰ. ñ illã quar apud
uodoplios nacuralis. Quiliba aut̃¬

Expanded text:
abet partes duas. Quae idcirco locus neralitate communi, ut 'suspicionibus credi oportere uel non oportere'. Sed hanc ciuilem moralemue teneamus, non illam quae apud philosophos naturalis est. Quilibet aut
Abbreviated transcription (Latin):
duuenda ẽ adformã deliberatiuȩ ut ita
agatͥ quasi suadeat aut dissuadeat oracor fa¬
ciendũ qm̃ aecusatoris pars est utiq: ut dissua¬
deat. Defensor uerohȩc om̃ia contraria astione
conuert& Cũille coniectura usus fuerit con¬
iesturalit̃ respondeat. Itẽ contrafide assumnatis: defensor

Expanded text:
ducenda est ad formam deliberativae, ut ita agatur quasi suadeat aut dissuadeat orator faciendum, quoniam accusatoris pars est utique ut dissuadeat. Defensor uero haec omnia contraria actione conuertet: cum ille coniectura usus fuerit, coniecturaliter respondeat, item contra fidem adsumat argumen
Abbreviated transcription (Latin):
fastũuta p̃teritae Hat ꝑson& at tributa di¬
cunt. Ergo cũ negotiũ factũ dictũ uesit. hab&¬
quatuor at tributa. Continentia cũ negotio
inquit. ingestione negotii. adiuncta negotio Que
gestũ negociũ c̃ecunt᷑ : Exhis duo prima c̃tinentu

Expanded text:
factum, uitae praeteritae: haec personae attributa dicuntur. Ergo cum negotium factum dictumue sit, habet attributa quattuor: continentia cum negotio, inquit, in gestione negotii, adiuncta negotio, quae gestum negotium consequuntur. Ex his duo prima, continent
Abbreviated transcription (Latin):
exfcicto duci oportebit. Qua re nobis& hi ui¬
dent᷑ errare qui hocgenis suspicionũ artificii
ñ putant uidigere: & hi quialit̃ hocdege¬
nere ac deomĩ coniectura p̃cipuendũ putant.
Omĩs enĩ hisdẽ ex locis coniectura sũm̃da

Expanded text:
ex facto duci oportebit. Quare nobis et ii viex facto duci oportebit. Quare nobis et ii videntur errare, qui hoc genus suspicionum artificii non putant indigere, et ii, qui aliter hoc de genere ac de omni coniectura praeci- piundum putant. omnis enim iisdem ex locis con- iectura sumenda
Abbreviated transcription (Latin):
coniecturã ome negocii corpꝰ intrauerit. tum
facilius udebit᷑ ẽp̃ceptio. ut locos omniũ argum̃¬
corũ sequodã mͦ offerentes uidere possimus :
Ex quib ut supͣdiximꝰ modo exsingulis atri¬
butis mͦ ec singulis coniunctis argum̃ta nas¬
centur. q̃ aut ꝓbabilia er̃. aut nẽcessaria ad
eas res qua rẽcredibilẽ aut incredibilem facere
possunt. Quȩ inquit non ꝑ sonã cuiꝰ scilicoe
attributũ. & cũ factis ispicione iungunt᷑
V ñ faciussit. quod pentere fuerit neesse.
An notand& locutio penit& me ñ illius rei.
sed penitae mehane rẽ. Tũ ex singulis tũ
ex coniunctis. aut a causa. aut aꝑsona. aut
a factis. aut ex c̃iunctis argum̃ta certanas¬
Accedunt aut̃ saepe ad c̃iecturã questiones.
testimonia. rumores. Quae contra om̃a
ut̃q similiuia p̃ceptorũ teaquere adsuae causae
cõmodũ debebit. Nã & ex questione suspici¬
onesi & extestimonio & exrumore aliquo
pari ratione ut ex causa. & eꝑsona. &

Expanded text:
corpus intrauerit, tum facilius uidebitur esse perceptio, ut iocos omnium argumentorum sese quodammodo offerentes uidere possimus, ex quibus, ut supra diximus, modo ex singulis attributis, modo ex coniunctis argumenta nascentur, quae aut probabilia erunt aut necessaria. AD EASDEM RES QVAE REM CREDIBILEM AVT INCREDIBILEM FACERE POSSVNT. 'Quae rem', inquit, non personam, cuius scilicet attributum est. ET CVM FACTI SVSPICIONE IVNGVNTVR. M ID FACINVS SIT, QVOD PAENITERE SIT NECESSE. Adnotanda noua locutio: 'paenitet me' non 'illius rei', sed 'paenitet me hanc rem'. TVM EX SINGVLIS, TVM EX CONIVNCTIS. Aut a causa aut a persona aut a factis aut ex coniunctis argumaccedunt autem saepe ad coniecturam quaestiones, testimonia, rumores, quae contra omnia uterque simili via praeceptorum torquere ad suae causae commodum debebit. nam et ex quae- stione suspiciones et ex testimonio et ex rumore aliquo pari ratione ut ex causa et ex persona et
Abbreviated transcription (Latin):
afferre uoluert. a distap̃aepta. iftaomã ꝓmatheriae
genere. facilicognitione r&i nebit. Non enĩ p̃cep¬
tor omã tribue sed ex dictis ad similitudinem
ñ dicta intelligenda suppomit. Non facile aut̃
ideodix̃. ꝙ infinitũ sit illis om̃ib. p̃ceptis exem¬
pla supponere. quo moduauc̃ dicat accisator
quomoda defens&. quomodo mre. quomodo
postrem. ltẽ alia qua multas . Huc accedit
qͣuomaior difficul tassit. ꝗilla omã ꝑ partiũ
id accusatoris & defensoris locos. uersa utilita¬
te tractant᷑. Nec enĩ inutilit̃ c̃uemiunt. Vnde
illud meluis: c̃siderare cuncta. & positothe¬
mate negocii. & suã & aduersarurationẽ
diligent̃ actendere. & sic suspiciones atq argu¬
m̃ta colligere. Quare quid factũ sit. quo consilio.
quaspe ꝑficiendi. cur hoc modo factũ. cur ab hoc
factũ . cur nullo adiutore. cur hoc cur nemo
hoc post negociũ. cur deindustria factum.
aut rẽ ita sit consecutũ. aut constaꝵ oratio uel

Expanded text:
adferre uoluerit ad ista praecepta, ista omnia pro materiae genere facili cognitione retinebit - non enim praeceptor omnia tribuit, sed ex dictis ad similitudinem non dicta intellegenda supponit -, non facile autem ideo quod infinitum sit illis omnibus praeceptis exempla supponere, quomodo ante rem dicat accusator, quomodo defensor, quomodo in re, quomodo post rem, item alia quae multa sunt. Huc accedit, quo maior difficultas sit, quod illa omnia per partium, id est accusatoris et defensoris, locos uersa utilitate tractantur; nec enim inutiliter conueniunt. Vnde melius est considerare cuncta et proposito themate negotii et suam et aduersarii rationem diligenter attendere et sic suspiciones atque argumenta colligere, quare quid factum sit, QVO CONSILIO, QVA SPE PERFICIENDI, cur hoc modo factum, cur ab hoc factum, hoc post negotium, aut rem ita sit consecutum; an constet oratio uel
Abbreviated transcription (Latin):
hominem spectari op ortere. n
placere nobis ipsis quȩ factio
cantur ab ad uersari is. & es se
in digna. Aut mefaRa a.
Deinde cua dix rem auxerimn
nichil simile. anobris factus
os teni demus. Aut ali quorũ
iudiciũ desimili causa Aut de eadem
aut deminore. Aut demaiore ꝓ fe¬
remꝰ. Deĩde ad nr̃am causa pede¬
tẽptĩ accedemꝰ & similitudiñe con¬
feremꝰ. Itẽ. si negabimꝰ nos de aduer¬
sariis aut de aliqͣre dicturos. & tam̃
fecerit fidẽ auditorib neq eñi ñ fa¬
cile scire poterimꝰ qͣm̃ ñ sumꝰ nescu qͥb
reb fides fieri soleat. Ergo si fide faccã
outabimꝰ. ins reb nos ĩ sinuabimꝰ ad causa ꝓͦ¬
autab adũsarii dicto exordiem᷑: & abeo
maximȩ qđ ille nuꝑrime dixerit᷑. du¬
bitatione utem᷑ qͥd potissimũ dicamus.
dut qͣuo loco pͥmũ resp̃deamꝰ cũ affirmationȩ

Expanded text:
hominem spectari oportere; non placere nobis ipsis, quae facta dicantur ab adversariis, et esse indigna aut nefaria; deinde cum diu rem auxerimus, nihil simile a nobis factum ostendemus; aut aliquorum iudicium de simili causa aut de eadem aut de minore aut de maiore proferemus, deinde ad nostram causam pedetemptim accedemus et similitudinem conferemus. Item si negabimus nos de adversariis aut de aliqua re dicturos, et tamen fecerit fidem auditoribus - neque enim non facile scire poterimus, quoniam non sumus nescii, quibus rebus fides fieri soleat - ergo si fidem factam putabimus, his nos rebus insinuabimus ad causaab adversarii dicto exordiemur, et ab eo maxime, quod ille nuperrime dixerit; dubitatione utemur quid potissimum dicamus aut quoi loco primum respondeamus, cum admiratione