comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ futio  faligine sapor olei cõtũpit᷑ ꝑꝑ q̃ł tõcular debe a meridia.
na ꝑte illustari: ne ncce hc̃amꝰ igaes iucnãq adhilẽ cũ p̃mẽt᷑ olea
Cortinale ubi defrutũ fis : ñ angastũ ñ obscutũ sit : ut sñ ĩ cõmodo m̃i-¬
ster: ꝗ lapam decoq̃t u̾erlari possit. fumariũ qͦ.. quo matia si nõ sit
iã pͥdem cesa:festinato siccet᷑ ĩ ꝑte rasicȩ uullȩ. fieri p̃t iuctui rustias
balneis. Nã eas qͦ refert eẽ ĩ ꝗb familia : si tm̃ feriis lauet᷑ Neq .n.ar.¬
poris robor ꝯuenut freqns usus eaꝵ Apothecȩ reete suꝑponẽt iislocisi uñ

Expanded text:
 quod torcular debet a meridiana parte inlustrari, ne necesse habeamus ignes lucernamque adhibere, cum premetur olea. Cortinale, ubi defrutum fiat, nec angustum nec obscurum sit, ut sine incommodo minister, qui sapam decoquet, versari possit. Fumarium quoque, quo materia, si non sit iam pridem caesa, festinato siccetur, in parte rusticae villae fieri potest iunctum rusticis balneis.Nam eas quoque refert esse, in quibus familia, sed tamen feriis, lavetur; neque enim corporis robori convenit frequens
Abbreviated transcription (Latin):
syͥros echausta humo editos ad sualos fuidtus recipaut. Si nos ĩ nr̃is regio¬
nih quȩ reduꝰdãt algine magis ilã postionẽ pẽsilis hor ei s ꝗ hũc curã pa-¬
ium̃toꝵ g parietũ ꝓbamꝰ . cũ : ut ittali: sic emunita sola & lata hõrtoꝵ
ꝓhibẽ curgulioñe : qd̃ genꝰ exiti cũ ĩ cidit. m̃łti opiuat᷑ arceri posse:
si exesȩ fruges ĩ horreo uẽtilẽt᷑. e qͣiͣ refrigeret᷑. Idãt falsi est¬

Expanded text:
siros, exhausta humus editos a se fructus recipit. Sed nos in nostris regionibus, quae redundant uligine, magis illam positionem pensilis horrei et hanc curam pavimentorum et parietum probamus, quoniam, ut rettuli, sic emunita sola et latera horreorum prohibent curculionem. Quod genus exitii cum incidit, multi opinantur arceri posse, si exesae fruges in horreo ventilentur et quasi refrigerentur. Id autem falsis
Abbreviated transcription (Latin):
oleariã : tortularia : cellã iuinariã : defrutania foenilia: paleaia
& apothetas: E horrea : ut ex iis: quę st ĩ plano custodiã recipiãt
frum̃ta foenũ frondes: pales cȩtaq pabula. S granaria: ut dixi:
scalis aleait᷑: q modicis fenestelis a ꝗlõib i spirẽt᷑. Nã en çȩli porio mere
frigida e minie humida ẽ : q̃ utraq ꝑẽnitatẽ ꝯditis fram̃tis afferũt.

Expanded text:
oleariam, torculariarn, cellam vinariam, defrutariam, faenilia paleariaque et apothecas et horrea, ut ex iis, quae sunt in plano, custodiam recipiantfrumenta, faenum, frondes, paleae ceteraque pabula. Sed granaria, ut dixi, scalis adeantur et modicis fenestellis aquilonibus inspirentur. Nam ea caeli positio maxime frigida et minime umid
Abbreviated transcription (Latin):
e assduo maceriri lipre. ut siq̃ intiesta sit strimãtis. a paleis spͥmapł
graminũ seĩa inf̾eant. ne ĩ agrũ ex portata segetes hetbidas reddãt
regũt: nec aresce᷑ aut solis incursu patũtꝰ exuri. Arca si cõpenit
ita ꝯstituẽda ẽ: ut uł a dño uł certe a ꝓcuratore despici possi
eas optiã ẽ silice ꝯstrata: ꝗ q celeriter frum̃ta detu̾ntur: nec ce¬
dẽte solo płsib ungulaꝵ tribulaꝵo: E cad̃ euẽtilata mũdiom st̃.
lapillisq caraẽ s glebulis: quis ꝑ triturã fere tẽtena remittit arta.

Expanded text:
erari liquore, ut, si qua interiecta sint stramentis aut paleis spinarum vel graminum semina, intereant nec in agrum exportata segetes herbidas reddant. positis virgis tegunt nec arescere solis incursu patiuntur vel exuri. Area, si comperit, ita constituenda est, ut vel a domino vel certe a procuratore despici possit, eaque optima est silice constrata, quod et celeriter frumenta deteruntur, non cedente solo pulsibus ungularum tribularumque, et eadem eventilata mundiora sunt lapillis
Abbreviated transcription (Latin):
agricolatiõe paftoralis scĩa. Nec ea tñ simplex. Quippe aliud exigit
eꝗnũ. aliud bubului arm̃tie aliud pecus ouillũ: & ĩ eo ip̃o disiłe roẽi:
postilat tarẽtinũ ab hirtũ: aliud capͥnũ : a id ip̃m ałr cunat᷑ mutilũ e
raripili ałr cõnutũ  setosũ. quale ẽ ĩ cilicia. Porculatoris & sb̃al¬
ci diu̾sa ꝓfessio diu̾sȩ pastiones: ñ eũde glabrȩ sues densȩq eglista¬
tũ ns eãdẽ educatiões. cultũ ue quȩxt̃. & ut a pecorib recem qͦꝵ
⁊ parte auiñ cohortaliũ q apiu cum poĩta T. quis tãti stadi fuit:
ut suꝑ ista: quȩ enũauimꝰ tot noscere spẽs insitionũ : tot putatio¬
nũ itot pomoꝵ oleꝵq cultus exꝰcere: tot gn̾ib ficoꝵ sicut rosaris
genistȩq e har̃bines : ꝗiis tenuẽ nł ominꝰ aliquã esibeñt si dustnia.
Post hac̃ tã mł̃taꝵ tãq młtipliciũ reꝵ p̃dicatiõe nõ me p̃t̾it: si qͣ¬

Expanded text:
agricolatione pastoralis scientia? Nec ea tamen simplex, quippe aliud exigit equinum atque aliud bubulum armentum, aliud pecus ovillum, et in eo ipso dissimilem rationem postulat Tarentinum atque hirtum; aliud caprinum, et id ipsum aliter curatur mutilum et raripilum, aliter cornutum et saetosum, quale est in Cilicia. Porculatoris vero et subulci diversa professio, diversae pastiones, nec eundem glabrae sues densaeque caeli statum nec eandem educationem cultumve quaerunt. Et ut a pecoribus recedam, quorum in parte avium cohortalium et apium cura posita est, quis tanti studii fuit, ut super ista, quae enumeravimus, tot nosset species insitionum, tot putationum, tot pomorum holerumque cultus exerceret, tot generibus ficorum sicut rosariisgenistaeque et harundines, quamvis tenuem nihilo minus aliquam desiderant industriam. Post hanc tam multarum tamque m
Abbreviated transcription (Latin):
ex ripa. s hauo paululũ sbmota a littore. Nã p̃stat a mari logo
potius ĩfualo ꝗ̃ breui refugisser ꝗa media R spacia grauioris halit.
cabrib noxiũ uinꝰ erustat: q ĩ festis aculcis armata gignit aũa¬
la :q̃ in nos densissimis agm̃ib inuolãt :tũ q̃ nãtiũ spẽtiũni pestes
hyderna desttutas uligine cȩno e ferm̃tata colluue uenenatus emit

Expanded text:
ex ripa, sed haud paulum summota a litore. Nam praestat a mari longo potius intervallo quam brevi refugisse, quia media sunt spatia gravioris halituscaloribus noxium virus eructat et infestis aculeis armata gignit animalia, quae in nos densissimis examinibus involant, tum etiam nantium serpentiumque pestes hiberna destitutas uligine, caeno et fermentata colluvie venenatas emit
Abbreviated transcription (Latin):
uita m uirtates abditas õndit : ꝗ̃ mor retractñtib faciliꝰ appara.
inspectiõis qͦ uelut formula nobis a maiorib tnadita ẽ agn p̃guus
ac leti de cuiꝰ qualitate dicemꝰ suo loco : cũ de gñib tr̃ȩ. disserenꝰ. n
ueniu̾sum tñ qͣi testificãdũ: at sepiꝰ prȩdicãdũ hẽo qd pͥmo iã pu-¬
nico bello dux ĩ cliti ͫ ᷤM. Reg̃ulus aitiliꝰ dixisse memorat᷑ fũdum
sicuti ne ficrũdi ͫ qđ soli cũ sit ĩ salubris : tta ñ effocti:si uł salubeo¬

Expanded text:
ue virtutes abditas ostendit, quae mox retractantibus facilius apparent. Inspectionis quoque velut formula nobis a maioribus tradita est agri pinguis ac laeti, de cuius qualitate dicemus suo loco, cum de generibus terrae disseremus. In universum tamen quasi testificandum atque saepius praedicandum habeo, quod primo iam Punico bello dux inclitissimus M.Atilius Regulus dixisse memoratur: fundum sicuti ne fecundissimi quidem soli, cum sit insalubris, ita nec effeti, si vel saluber
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯceptꝰ affluxent fundam̃ta conuellat .: De Aqua cãp u¬
S lt añ uł intra uillã at extͥnsecus ĩductus fons ꝑẽnis: lignatio pabulũy
uicinũ. Si decrit fiuiẽs uonda putealis quegat᷑ in uitino quȩ ñ sit
haustis ꝓfundi non amari saporis aut salsi. hȩȩ qͥ si deficiẽ & spel ar¬
chior aquȩ manãtis coegent: uaste cistas hõĩb pistine q retoribus
instruãt᷑. quȩ tñ pluuulis aqua salebritati corporis ẽ actomodati
Sed ea sic hẽt᷑ eximia: si fictilib cubis ĩ ꝯrectã cistnã deducet᷑. huic
ꝓtĩa fluens aqͣ e mõtib oriũla : q̃ ꝑ sara p̃ceps deuoluit᷑ : ut ẽ in
suarteno cãpaniȩ. Tertia putealis collina : uł q̃ nõ ĩ fina uale reꝑit᷑.
Hic idem tã humor ꝗͣuis nocẽtis nẽ tprib tñ hyemis edomitꝰ imbrilb
miescit. Ex qͦ cȩlestis aqua mar̃ salubris intelłt: ꝙ ẽ uenenati iqͥns¬

Expanded text:
ceptus adfluxerit, fundamenta convellat. Sit autem vel intra villam vel extrinsecus inductus fons perennis, lignatio pabulumque vicinum. Si deerit fluens unda, putealis quaeratur in vicino, quae non sit us profundi, non amari saporis aut salsi. Haec quoque si deficiet et spes artior aquae manantis coegerit, vastae cisternae hominibus piscinaeque pecori struantur;quae tamen pluvialis aqua salubritati corporis est accommodatissima, sed ea sic habetur eximia, si fictilibus tubis in contectam cisternam deducitur.Huic proxima fluens aqua, quae montibus oriunda per saxa praeceps devolvitur, ut est in Gaurano Campaniae;tertia putealis collina vel quae non infima valle reperitur; Hic idem tamen umor, quamvis nocentis naturae, temporibus hiemis edomitus imbribus mitescit; ex quo caelestis aqua maxime salubris intellegitur, q
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtoꝵq qualripedũ culta E dumeta pascẽtiũ. Sed hȩc poitio: quã
desidetamꝰ dificilis e rara paucis ꝯuingit. ꝓxĩa ẽ euic: quȩ plima
ea his ħt. Tolerabilis: quȩ nõ paucissima. Portus ꝗđ cato cẽsebat :¬
in em̃do agro p̃cipue duo ẽẽ ꝯsiderãda. salubritatt̃ cęli e ubtatem/
loci: qͦꝵ si altu decẽt. ac nłominus ꝗs uellȩ ĩ colet. mẽtt ẽẽ captũ :¬
ar eũ ad agnatos. E genles educe̾dũ Nẽrẽm .n. sanũ debere facẽ sup̃tus in
culiura sterilis soli iñ rursus pestilem. &ppe ꝗͣuis feraciͫ piguiq

Expanded text:
e quadrupedum culta et dumeta pascentium. Sed haec positio, quam desideramus, difficilis et rara paucis contingit; proxima est huic, quae plurima ex his habet; tolerabilis, quae non paucissima. Porcius quidem Cato censebat inspiciendo agro 1 praecipue duo esse consideranda, salubritatem caeli et ubertatem loci; quorum si alterum deesset ac nihilo minus quis vellet incolere mente esse captum atque eum ad agnatos et gentiles deducendum. Neminem enim sanum debere facere sumptus in cultura sterilis soli, nec rursus pestilenti quamvis feracissimo pinguique
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑꝑ ĩiurias uicinoꝵt sedes sias ꝓfigẽnit. nisi ałr existinamꝰ diusui ortẽ
gẽres uniu̾sas petisse relicto pr̃ĩo solo. acheos dico  biberos : albanos qͦ
net minꝰ siculos & ut pͥmerdia nr̃a ꝯtingñ pelasgos aborigines arcudas
ꝗ̃ ꝗa malos uicinos ftrͣe nõ potuerãt. Ac ne tm̃ de pũ calamitatibus
loquar pͥuatos qͦ memoria trdidit & in regiõib gegiȩ e ĩ hac ip̃a hes¬
peria de testabiles fiusse uicinos: nisi si dutolycus ile ciuiꝗ̃ potiut tole

Expanded text:
 iniuriam vicinorum sedes suas profugerint. Nisi aliter existimamus diversum orbem gentes universas petisse relicto patrio solo, Achaeos dico et Hiberos, Albanos quoque nec minus Siculos et, ut primordia nostra contingam, Pelasgos, Aborigines, Arcadas, quam quia malos vicinos ferre non potuerant. Ac ne tantum de publicis calamitatibus loquar, privatos quoque memoria tradidit et in regionibus Graeciae et in hac ipsa Hesperia detestabiles fuisse vicinos, nisi Autolycus ille cuiquam potuit tol
Abbreviated transcription (Latin):
Q uir eruditi ͤ ut mta fert op̃io. traditũ uetꝰ p̃ceptũ nũis signauit.
Eppe acunissimã gente poenos dixisse ꝯucãt. imbetilliorẽ agñ ꝗͣ agͥto¬
lã eẽ debere. qm̃cũ sit collictãdus cũ eo. si fundus prȩualeat allidi dñs.¬
N ec dubiũ. ꝗn minus reddat laxus ager nõ reste cult iꝗͣ angush eximie
deoq post reges exastos liciniana illa septena iugera: quģ plebis trba¬

Expanded text:
 vir eruditissimus, ut mea fert opinio, traditum vetus praeceptum numeris signavit, quippe acutissimam gentem Poenos dixisse convenit imbecilliorem agrum quam agricolam esse debere, quoniam, cum sit conluctandum cum eo, si fundus praevaleat, adlidi dominum.Nec dubium quin minus reddat laxus ager non recte cultus quam angustus eximie. Ideoque post reges exactos Liciniana illa septena iugera, quae plebis tribu
Abbreviated transcription (Latin):
discipulus Aristoteles cũ Theophinsto. Siculi qͦ nõ mediocri cura
& aitalus. Athens uõ scriptoꝵ freq̃ntiã peperũt. Eque probatisial au-¬
ctones chereas Aristandros amphilochos Enphromꝰ crestus Eu-¬
pbrontis. Nõ ut ml̃ti putãt ampbipolites: ꝗ e ip̃e laudabilis
het᷑ agricola s ĩdigena soli attici. Insulȩ qͦ curã istã celebrauer̃t : ut
testis ẽ Rholius epigenes: chius agathodes: Euagon ꝗ anaxipolis
nasseas Antigonꝰ cymeus ꝑgameus Apolloniꝰ: Dion colophoniꝰ hegesias
matonites Nã ꝗdem Diophanes Bythiniꝰ uticẽ sem totũ Dionysiũ poeai
magonis int̾pretem ꝑ młta difusum uoliua sex epitomis circũ scripit.
q alii tñ obscuriores. qͦꝵ pr̃ĩas nõ accepinꝰ. aliq̃s stipẽdiũ nr̃o stidio
ꝯtulerũt. hi st̾ Androcion. e schrion Aristomenesi athonagoras
enates, Eladis, Dionysius: Euphiton Euphorion. Nec minore fide ꝓ

Expanded text:
discipulus Aristoteles cum Theophrasto. Siculi quoque non mediocri cura discipulus Aristoteles cum Theophrasto. Siculi quoque non mediocri cura  Philometor et Attalus. Athenae vero scriptorum frequentiam pepererunt, e qua probatissimi auctores Chaereas, Aristandros, Amphilochus, Euphronius, Chrestus1—Euphroniusnon, ut multi putant, Amphipolites, qui et ipse laudabilis habetur agricola, sed indigena soli Attici. Insulae quoque curam istam celebraverunt, ut testis est Rhodius Epigenes, Chius Agathocles, Evagon et Anaxipolis naseas,Antigonus Cymaeus, Pergamenus Apollonius, Dion Colophonius, Hegesias Maronites. Nam quidem Diophanes Bithynius Uticensem totum Dionysium, Poeni Magonis interpretem, per multa diffusum volumina sex epitomis circumscripsit. Et alii tamen obscuriores, quorum patrias non accepimus, aliquod stipendium nostro studio contulerunt. Hi sunt Androtion, Aeschrion, Aristomenes, Athenagoras, Crates, Dadis,Dionysius, Euphyton, Euphorion. Nec minore fide pro
Abbreviated transcription (Latin):
ligit: ꝙ quȩ rogiones añ ꝑꝑ hyemis assiduã iuolentiã nullã stir pẽ uitis
aut oles depositã custidint potuerũt: Nũc mitigato iã & ĩ tepescẽte
pͥstino frigore largissinis oliutatib liberisꝗ uindemis exubent̃. Sed
hȩc siue falsa seu ua rõ ẽ litteris astrologiȩ cõcedat᷑ Cȩta nõ dissi¬
mulada erũt agroꝵ cultors prȩtepta rustica tõis. quȩ cũ płima tradi¬
loni sicut Tremeiliꝰ ꝗ quȩrẽs id ip̃m tñ excusat: ꝙ italiȩ e aphricȩ solũ
disiplnã ruris nr̃oꝵ tprũm cũ p̾stis discrepãt nõ de tẽret debit̃ a lechõe
discẽtem. Nã młto pli reꝑiuat᷑ ap̃ ueteres : q̃ nobis ꝓbanda sint ꝗ q̃
repudianda. Magna ꝗ ppe grecoꝵ turba ẽ de rusticis reb prȩcipiẽs
cuiꝰ pͥnceps celebẽimꝰ uates nõ minipiũ ꝓfessieni nr̃e ꝯtulit hesiodus
Boctius. Magis dem̃ eã iuuc̃ fontib orti sapiȩ De mocritꝰ abderites
Socratieꝰ xenophon. Tarennus areytas. peripatetio magr̃: ac

Expanded text:
hiemis adsiduam violentiam nullam stirpem vitis aut oleae depositam custodire potuerint, nunc mitigato iamet intepescente pristino frigore largissimis olivitatibus Liberique vindemiis exuberent. Sed haec sive falsa seu vera ratio est, litteris astrologiae concedatur. Cetera non dissimulanda erunt agrorum cultori praecepta rusticationis, quae cum plurima tradiloni, sicut Tremelius, qui querens id ipsum tamen excusat, quod Italiae et Africae solum errere debent a lectione discentem. Nam multo plura reperiuntur apud veteres, quae nobis probanda sint, quam quae repudianda. Magna porro et Graecorum turba est de rusticis rebus praecipiens, cuius princeps celeberrimus vates non minimum professioni nostrae contulit Hesiodus Boeotius. Magis deinde eam iuvere fontibus orti sapientiae Democritus Abderites, Socraticus Xenophon, Tarentinus Archytas, Peripatetici magister ac
Abbreviated transcription (Latin):
sag e potit ⁊uolẽ. Neq n. scire đ uelle ciuiq̃ satisfuent iñ sup̃ti¬
sñ arte: Quia caput ẽ ĩ oĩ negocio nosse ꝗd agẽdũ sit: mar̃ꝙ agͥ.
cultuta : ĩ qua uolutas facultasq citra sciato sȩꝑe magia dominis afte.¬
rũt iasturã : Tu ĩprudẽter stã oꝑa frustrãtur ĩpensas. Itaq dilgẽs
e cõmẽtarios antiqͦꝵ sebulo scrutet : as estims. ꝗd coꝵ ꝗsꝙ scse
rit: ꝗd prȩceꝑit : An uniu̾sa q̃ maiores ꝓdiderũt huiꝰ tpr̃is culturȩ
rñdeunt : an aliqua dissonẽ. Multos .n. iã memorabiles auctores cõꝑi
ꝑsualim h̃r lõgo gui site qualitat̃ eģli statũq mutari. Eortq ꝯsulti

Expanded text:
 et volet. Neque enim scire aut velle cuiquam satis fuerit sine sumptisine arte, quia caput est in omni negotio nosse quid agendum sit, maximeque in agri cultura, in qua voluntas facultasque citra scientiam saepe magnam dominis adferunt iacturam, cum imprudenter facta opera frustrantur impensas. Itaque diligens et commentarios antiquorum sedulo scrutetur atque aestimet, quid erit, quid praeceperit, an universa, quae maiores prodiderunt, huius temporis culturae respondeant an aliqua dissonent. Multos enim iam memorabiles auctores comperi persuasum habere longo aevi situ qualitatem caeli statumque mutari, eorumque consulti
Abbreviated transcription (Latin):
negocia fori ꝯtugat. Nã ꝗ longĩqua ne dicã trasmarina rura mẽeat᷑:
uelit hȩredib pr̃imonio suo : q q̃đ̵ grauꝰ ẽ iuni cedũt serius sus q̃aꝗt¬
E illi tã lõga dño ꝵ distãtia corũpũt᷑: q cõrupti post flagitia.q̃ cõmuõt.
sb̵expestatione successoꝵ rapinis magis: ꝗͣ culturis studẽ¬
CEnseo ig̃ in ꝓpĩquo agrũ mercari: quo & freqnter dñus ueniat. &
freq̃ntius uenturũ se: ꝗͣ uenturus sit denĩtie. Sub hoc .n. metu cͥum
familia uillicꝰ erit ĩ ceficio. &eꝗd uo labit᷑ occasionis : ruri moret᷑ : ꝗ̃
nõ sit mora segnis nͨ umbratilis. Nã diligẽte prẽi familias decꝗ agri
sui ꝑticulas om̃is ⁊ oĩ tprẽ ãñi freq̃ntes circuire. quo prudentiꝰ sca soli

Expanded text:
negotia fori contingat. Nam qui longinqua, ne dicam transmarina rura mercantur, velut heredibus patrimonio suo et,quod gravius est, vivi cedunt servis suis, q illi tam longa dominorum distantia corrumpuntur et corrupti post flagitia, quae commiserunt, sub exspectatione successorum rapinis magis quam culturae studeinquo agrum mercari, quo et frequenter dominus veniat et frequentius venturum se,7 quam sit venturus, denuntiet. Sub hoc enim metu cum familia vilicus erit in officio. Quicquid vero dabitur occasionis, ruri moretur, quae non sit mora segnis nec umbratilis. Nam diligentem patrem familiae decet agri sui particulas omnis et omni tempore anni frequentius circumire, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ eo recte fien pot̾it. Nã illud uetus ẽ catonis agrũ pessime mulstani.¬
cuiꝰ dñus. ꝗd ĩ eo faciẽdũ sit i nõ docet s ardit uilicũ. Quapꝑ uł a ma-¬
iorib traditõ possidcti uł empturo fuandũ prȩcipua cura sit scire: qd̃ mãr
regionis genus probet : ut uł careat inutli uł mercet᷑ laulabilẽ. Ꝙ
li uoto forcit sascrili . agray hebmꝰ salibri cȩlo uber gleda parnt
cãpestri ꝑte alia collib uł ad oriẽtem uł ad meridie molliter deuexis te̾re¬
uacui arborib: ut solis segetib seruiãt : quȩ tñ modicȩ sictis ac p̃ĩ-¬
guib cãpis melius ꝗͣ p̃cipitih locis ꝓueniũt. Iõq g̃ celsiores agi frum̃¬

Expanded text:
in eo recte fieri poterit. Nam illud vetus est Catonis agrum pessime mulcari,cuius dominus quid in eo faciendum sit non docet, sed audit vilicum. Quapropter vel a maioribus traditum possidenti vel empturo fundum praecipua cura sit scire, quod maxime regionis genus probetur, ut vel careat inutili vel mercetur laudabilem. Quod si voto fortuna subscribit,agrum habebimus salubri caelo, uberi glaeba, parte campestri, parte alia collibus vel ad orientem vel ad meridiem molliter devexis; terrevacui arboribus, ut solis segetibus serviant; quae tamen modice siccis ac pinguibus campis melius quam praecipitibus locis proveniunt, ideoque etiam celsiores agri frume
Abbreviated transcription (Latin):
uł illa prestãtis ingenii uiss uł inclitaꝵ artiũ defecent ĩ strum̃tum:
ꝯfestĩ debenꝰ ad ociũ E inertiã deuolus: sed q̃d̾ sapiẽter sꝑauimꝰ. ꝑseue¬
rãter ꝯsectari. Sũmui .n. culmen affectãtes satis honeste uł in ẜo
ofastigio ꝯspiciemur. An latiȩ muse nõ solos adytis suis astiũ. e
Nec brutũ aut cg̨liũ: pollionẽ ue cũ messala. e catulo deteruert
ab eloq̃ntes sudio fluã illa ciceronis. Nã neq ĩp̃e Cicͦ territus
cesserat tonãtib Re mosthem, platomiq. Nec parẽs eloq̃ntiȩ deus ille
mȩoniꝰ uastissimis flum̃ib facũdiȩ suȩ postitatis stuiia restrenxerat.
Ao ne minoris qđ̵ famȩ opifices ꝑ ulla setula uidemꝰ laborẽ suũ desti¬
tuisse: ꝗ protogend. apelẽqs cũ paͬrhasio mirati sẜ. Net pulcheita¬
dinẽ ioius olimpii minerueꝙ phidiaȩ sequẽtis ȩtatis attonitos pi-¬
guit exꝑiri bnaxĩ lisippã. praritelẽ . polyletũ. ꝗd efficerẽ. đ

Expanded text:
instrumentum, confestim debemus ad otium et inertiam devolvi, sed quod sapienter speraverimus,perseveranter consectari. Summum enim columen adfectantes satis honeste vel in secundo fastigio conspiciemur. An Latiae Musae non solos adytis suis Accium et Nec Brutum aut Caelium Pollionemve cum Messala et Calvo deterruere ab eloquentiae studio fulmina illa Ciceronis. Nam neque ipse Cicero territus cesserat tonantibus Demostheni Platonique, nec parens eloquentiae deus ille Maeonius vastissimis fluminibus facundiae suae posteritatis studia restinxerat. Ac ne minoris quidem famae opifices per tot iam saecula videmus laborem suum destituisse, qui Protogenen Apellenque cum Parrhasio mirati sunt, nec pulchritudine Iovis Olympii Minervaeque Phidiacae sequentis aetatis attonitos piguit experiri Bryaxin, Lysippum, Praxitelen, Polyclitum, quid efficere aut
Abbreviated transcription (Latin):
sagacitatt̃ Democti : uł pythagor fuerit ꝯsecutꝰ. s ĩ motib astroꝵ/
uetoꝵꝓ mẽtoris pridẽtiã iuł eudoxi qꝰ pecoris cultu doctnam
chironis ac melampodis ꝙ ĩ agroꝵ soliq molitiõe Friptolemi aut
aũt pigii minerua resagrestis adm̃istar. Nã illud ꝓculũo ẽ.: qđ
pleriq credidert : facillimã eẽ nec ullꝰ acuminis rusticationẽ :
De cuiꝰ uniu̾sitate nł actino pła nũc disserert: cũ ꝗdem cũet¬
ꝑtes eiꝰ destinatis aliqͦt uolum̃ib ex plicãdȩ sit̃: quas ordine suo tũc
demũ ꝑsequar: cũ p̃fatꝰ fuero : q̃ reor ad uniu̾ sas discipliñ mad ꝑtinẽ.:

Expanded text:
Democriti vel Pythagorae fuerit consecutus, et in motibus astrorum ventorumque Metonis providentiam vel Eudoxi et in pecoris cultu doctrinam Chironis ac Melampodis, et in agrorum solique molitione Triptolemi aut aiunt, pingui Minerva res agrestis administrari. Nam illud procul vero est, quod plerique crediderunt, facillimam esse nec ullius acuminis rusticationem. De cuius universitate nihil attinet plura nunc disserere, quoniam1 qutes eius destinatis aliquot voluminibus explicandae sunt, quas ordine suo tunc demum persequar, cum praefatus fuero quae reor ad universam disciplinam maxime
Abbreviated transcription (Latin):
diut̾na ꝑmitteate pace prolatare licuit rem rustidã. Itaq ĩ hoc latio
e sat̾nia tr̃a ubi dii cultus agroꝵ ꝓgeniẽ suã docuerat :ubi nẽ ad astã
locamꝰ: ut nob ex tr̃asmarinis ꝓuĩcis aduehat᷑ frumntũ: ne fame la-¬
boremꝰ : E uieniã cãdimꝰ et insulis eycladib ac regionib betias galli-¬

Expanded text:
diuturna permittente pace prolatare licuit rem rusticam. Itaque in " hoc Latio diuturna permittente pace prolatare licuit rem rusticam. Itaque in " hoc Latio et Saturnia terra," ubi di fructusagrorum progeniem suam docuerant, ibi nunc ad hastam locamus, ut nobis ex transmarinis provinciis advehatur frumentum, ne fame laboremus, et vindemias condimus ex insulis Cycladibus ac regionibus Baeticis Gallia
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃os ducimꝰ fortionratos ꝙ nec oriẽtẽ solẽ uidemꝰ in octidete. Itaq istã
uitã socordẽ ꝑseꝑtꝰ ualiudo. Nã sic iuuenũ corpora fliea e resoluta
R :ut nł mors mutatura uideat᷑. At me hercule uera illa Romuli ꝓ¬
les assidius uenatih i nͨ minꝰ agcestib oꝑib ex̾citata firmissimis p̃ua-¬
luit corꝑih. ac miltia belli om̃es res: quas postulauit fanile susti¬
niut ⁊ durata pacis laborib i semꝑqi rusticã plebẽ prȩposuit urbans
ignauioris hitos. sic eos ꝗ sb unbra ciuitatis intra moenia desides cũ-¬
ctaret᷑ ꝗͣ ꝗ rura colerẽ adm̃i semanẽ ue: oꝑa cobonoꝵ segnioris uisos
urbanȩ res ageret᷑: reliꝗs adm̃istanet᷑ rusticȩ. Ilis .n. tp̃rih: ut ãn ia
studio uetes illi sabmni: quirites. attiuiq romani: ꝗͣ ꝗͣ int̾ ferrũ e
ignes hosticisq ĩ cursionib uastatas fruges : lagiꝰ tñ ꝯdidere ꝗͣ nos ꝗbus

Expanded text:
dentem." Itaque istam vitam socordem persequitur valetudo. Nam sic iuvenum corpora fluxa et resoluta sunt, ut nihil mors mutatura videatur. At mehercules vera illa Romuli proles assiduis venatibus nec minus agrestibus operibus exercitata firmissimis praevaluit corporibus ac militiam belli, cum res postulavit, facile sustinuit durata pacis laboribus semperque rusticam plebem praeposuit urbanaeignaviores habitos, sic eos, qui sub umbra civitatis intra moenia desides cunctarentur, quam qui rura colerent administrarentve opera colonorum,segniores visos. urbanae res agerentur, reliquis administrarentur rusticae. Illis enim temporibus, ut ante iam studio veteres illi Sabini Quirites atavique Romani, quamquam inter ferrum et ignes hosticisque incursionibus vastatas fruges largius tamen condidere quam nos, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tecto loco exꝑte si diuo parietib altis circũsepta : ut illit ꝑ hyemẽ:
he ꝑ estatẽ sñ uiolẽta feraꝵ cõgescãt. Sed ampla stabula sic orbinẽtꝰ¬
ut neqs humor influere possit : E ut ꝗsꝙ ib cõceptꝰ fuerit ꝓͣceleri me
dilabatꝰ ut nec fundam̃ta parietũ corrũpãt᷑ nec ũgulȩ petudum.
Lata bubila ẽt̃ opõitbit. pedes ⁊ͫ uł minimne nouẽ : quȩ m̃lum & ad
ꝓcũbendũ pecori & iugario ad circũeundũ lara m̃isteria p̃beat. Nõ atiꝰ
edita eẽ p̃sepia ꝯuenit : qͣ ut dos a ium̃tũ sñ ĩ cõmodo stans uesci possir.

Expanded text:
tecta loca, ex parte sub divo parietibus altis circumsaepta, ut illic per hiemem, hic per aestatem sine violentia ferarum conquiescant. Sed ampla stabula sic ordinentur, ne quis umor influere possit et ut quisque ibi conceptus fuerit quam celerrime dilabatur, ut nec fundamenta parietum corrumpantur nec ungulae pecudum. Lata bubilia esse oportebit pedes decem vel minime novem, quae mensura et ad ocumbendum pecori et iugario ad circurneundum laxa ministeria praebeat. Non altius edita esse praesaepia conveniet,quam ut bos aut iumentum sine incom
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tot alios romani gñis intucar memorabiles duces hoc sempes
dupliti studio floriusse : uł Afendẽdi : uł colendi patrios quȩ stosq̃ fi¬
isse. Omnes .a. sicut m. ua̾ro iã tp̃rib auoꝵ ꝯq̃stus ẽ : pr̃esfamilsȩ
falce e aratro relietis intra muros cõrepsimꝰ: ꝗ in circis potiꝰ ac
thearis ꝗͣ in segetib ac ĩ uinetis manus monemꝰ: attoninq miram᷑
gestus effeminator: ꝙ a naͣ sexũ iuiris de negatũ muliebri motu m̃tiat᷑.
decipiãtq oculos spestatũ. Mor dẽĩõ ut apti ueniamꝰ ad ganeas qͣndia¬
nã cruditatem lit᷑onias eccoꝗtoꝰ. & exusto sudore sitim quȩximus :

Expanded text:
cum tot alios Romani generis intuear memorabiles duces hoc semper cum tot alios Romani generis intuear memorabiles duces hoc semper duplici studio floruisse vel defendendi vel colendi patrios quaesitosve fiisse. Omnes enim, sicut M. Varro iam temporibus avorum conquestus est, patres familiae falce et aratro relictis intra murum correpsimus et in circis potius ac theatris quam in segetibus ac vinetis manus movemus; attonitique miramur gestus effeminatorum, quod a natura sexum viris denegatum muliebri motu mentiantur decipiantque oculos spectantium. 'Mox deinde, ut apti veniamus ad ganeas, cotidianam cruditatem
Abbreviated transcription (Latin):
iã quotidianũ ildꝰ tributũ: ꝗ uestigalis eõ nõ posit . ignarũ rei: cui
prȩfututꝰ ẽ magistrũ fieri iube. Qus cũ aũaduertã sepe mecum
retrastans ac recogitans ꝗͣ turpi consensu de serta exoleuerit
discipłia runs uereor: ne ꝗbdũ flgitiosa ⁊ quodã mõ pubiba nr̃a
monum̃tis ab monear ap̃ antiqͦs nr̃os fuisse głȩ ourã rustitationis:
et qua Qnnꝰ cĩciũatus obsessi cõsulis s ex̾ citus libator ab aratro
uocat ad distaturã uenerit: ac rursus fascih depoñtis: quos festi¬
nãtius uistor readiderat : ꝗ̃ sup̃serat im ꝑator: ad cosde mios .t iiiͦiͦ¬
iugeꝵ auitus p̃diolũ olim rodierit: ⁊tẽq E fabritiꝰ e Curiꝰ detaꝵ
alter pyrrho finib italis palso lomitis alter sabinis actepta: quȩ
uirit diuidebãtꝰ. captiui agri septẽ iugera nõ minꝰ industric̃ colue¬
rit iꝗ̃ fortiter armis q̃sierat : Et ne sigłos intt̃pestiue nẽ perseq̃r

Expanded text:
ectigali esse non possit,ignarum rei, cui praefuturus est, magistrum fieri iubet. Quae cum animadvertam, saepe mecum retractans ac recogitans, quam turpi consensu deserta exoleverit disciplina ruris, vereor ne flagitiosa et quodam . modo orum admonear apud antiquos nostros fuisse gloriae curam rustica- tionis, ex qua Quinctius Cincinnatus, obsessi consulis et exercitus liberator, ab aratro vocatus ad dictaturam venerit ac rursus fascibus depositis, quos festinantius victor reddiderat quam sumpserat imperator, ad eosdemiiugerum avitum herediolum redierit, itemque C. Fabricius et Curius Dentatus, alter Pyrrho finibus Italiae pulso, domitis alter Sabinis, accepta, quae viritim dividebantur, captivi agri septem iugera non minus industrie coluerit, quam fortiter armis quaesierat; et ne singulos intempestive nunc persequar,
Abbreviated transcription (Latin):
ci studio qđ̵ quis agere uelit. ꝯsultissimũ rectorẽ adhiboat. Demiq
cũ sibi ꝗsq formatorẽ: preteptoẽs iurtutis eͥ coctu sapiẽtum ater¬
ẽ. tã discẽtib egeat. ꝗͣ magñis. Adhuc .n. scholas rhetoꝵe. & ur drei ge¬
ometraꝵ musicoꝵq: uł qđ magis mimãbũ ẽ: ꝯtẽptisimort iutioꝵ offici¬
nas gulosius ꝯditadĩ cibos e luxuriosiꝰ fercula struẽdi capitũꝙ e
capiłoꝵ cõcimnatores nõ solu ẽẽ audni. sed ⁊ ip̃e uidi. Agricoles:¬
onis n doctores: qui se prefitgãt᷑. neq discipulos cognoui. Can¬

Expanded text:
 rectorem adhibeat; denique animi sibi quisque formatorem praeceptoremque virtutis e coetu sapientium arcesest, tam discentibus egeat quam magistris. Adhuc enim scholas rhetorum et, ut dixi, geometrarum musicorumque vel, quod magis mirandum est, contemptissimorum vitiorum officinas, gulosius condiendi cibos et luxuriosius fercula struendi, capitumque et capillorum concinnatores non solum esse audivi, sed et ipse vidi: agricolationis neque doctores, qui se profiterentur, neque discipulos cognovi. C
Abbreviated transcription (Latin):
qrt̃ pͥmus ile mũdi genitor ꝑpetua foccũditate linauit. qͣi quodan
morbo sterilimet affectam. Neqi prudentis est credere telluñt q̃
druinã e ethã iuuetai sortita cp̃is om̃i parẽs dc̃a sit: ꝗa cundi
peptut semꝑ. es de meps parimoa sit : uelis hoĩem cõsenuse. Rec pel
hocrect inte̾ꝑantia coeli nobis ista i s nr̃o potꝰ accib̃ uitio: ꝗ it̃
tasscã pessimo cuiq suoꝵ ueluit cãmnfia noꝵȩ dedimꝰ: quã muorꝵ

Expanded text:
quam primus ille mundi genitor perpetua fecunditate donavit, quasi quodam morbo sterilitate adfectam; neque prudentis est credere Tellurem, quae divinam et aeternam iuventam sortita com- munis omnium parens dicta sit, quia et cuncta peperit semper et deinceps paritura sit, velut hominem consenuisse. Nec post haec reor violentia caeli nobis ista, sed nostro potius accidere vitio, qui rem rusticam pessimo cuique servorum velut carnifici noxae dedimus, quam maiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ge̾ter iũcta sit̃ : an ip̃s sedes custodiş satis tutȩ / munitȩs slat: nũ uillieꝰ
aut alligauerit quẽ pũ dño nesciẽte : ã reuinxerit. Nã utrũq marĩe
ẜure delis: ut & quẽ p̃rfamilas tali poena mł fauerit: uille nisi
enꝰem ꝑmissu compedib nõ eximat q quẽ ip̃e sua spõte uinreret :

Expanded text:
genter vincti sint, an ipsae sedes custodiae satis tutae munitaeque sint, num vilicus genter vincti sint, an ipsae sedes custodiae satis tutae munitaeque sint, num vilicus aut alligaverit quempiam domino nesciente aut revinxerit. Nam utrumque maxime servare debet, ut et quem pater familiae tali poena multaverit, vilicus nisi eiusdem permissu compedibus non eximat et quem ipse sua sponte vinxerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdꝗd etigit nõ culture semł fact᷑. Qppe cũ emẽdat᷑ uł ĩprue̾ta
uł negligẽna iã res ip̃a decoxit: nec ĩ tm̃ poeã etubetat ut q se a¬
missam restituat : &s quȩstuꝰ tp̃ruĩ p̃t̾itoꝵ relarciat. in ccłis ẜuis hȩç
fere p̃cepta suãda st: qus̨ me custodisse nõ poenitẜ. ut rusticos: ꝗ mͦ
nõ ĩ cõmode gessissẽ . sepꝰ ꝗ̃ urbanos familari q allo querer & .n .comi¬
tate dñi leuari ꝑpetuu labort᷑ eoꝵe intelligere. nõ nũꝗͣ q̃ ioca
ret: ⁊ plus ip̃is iocari ꝑmitert᷑. Is̃ ilud sepe facio ut qͣi cũ ꝑitiorib
de aliꝗb oꝑib nouis deliberẽ. ꝓ ꝑ h recognoscã cuiꝰq ĩgeniũ quale
ꝗͣ q sit prudens. Tum ẽ libẽtꝰ eos id opus aggredi uideo : de quo
secũ delib̾atũ e ꝯlilio ip̃oꝵ susceptũ putãt : Nã ila solemnia st om̃ib
cirtũ seripsis : ut ergasteli mãcipia recognoscãt ut ex plont̃ : an dili¬

Expanded text:
d exigit ratio culturae, semel facere, quippe cum emendatur vel imprudentia vel neglegentia, iam res ipsa decoxit nec in tantum postmodo exuberat, ut et se amissam restituat et quaestum temporum praeteritorum resarciat. In ceteris servis haec fere praecepta servanda sunt, quae me custodisse non paenitet, ut rusticos, qui modo non incommode se gessissent, saepius quam urbanos familiarius adloquerer, et cum hac comitate domini levari perpetuum laborem eorum intel- legerem, nonnumquat quasi cum peritioribus de aliquibus operibus novis deliberem et per hoc cognoscam cuiusque ingenium, quale quamque sit prudens. Tum etiam libentius eos id opus adgredi video, de quo secum deliberatum et consilio ipsorum susceptum putant. Nam illa sollemnia sunt omnibus circumspectis,ut ergastuli mancipia recognoscant,ut explorent an dili
Abbreviated transcription (Latin):
pore plauert̃ :insituanꝰ: ne ex eo ꝗde ordine ꝗ uodinas ꝗ dicatas artes
exꝰ muerĩt. Socors ł sorniculosũ genꝰ io nãcipioꝵ ociisi capo circo theatss
ales popinȩ : laparanb ꝯfuetũ nũq̃ nõ easd̃ ineptias sonniãt : quas cũ ĩ
agͥtulturã tr̃astulit: nõ tñ ĩ ip̃o suo. ꝗtũ ĩ uniu̾sa re det̾ͥm̃ti onũs capit.
Eligẽdus t̃ rusticis oꝑih ab ĩfaalt auratꝰ. ⁊ ispest exꝑiñtis. Si tñ is nõ erit:

Expanded text:
pore placuerunt, instituamus, ne ex eo quidem ordine, qui urbanas ac delicatas artes exercuerit. Socors et somniculosum genus id mancipiorum,otiis, campo, circo, theatris, aleae, popinae, lupanaribus consuetum, numquam non easdem ineptias somniat; quas cum in agri culturam transtulit, non tantum in ipso servo quantum in universa re detrimenti dominus capit. Eligendus est rusticis operibus ab infante duratus et inspectus experimentis. Si tamen is non erit,
Abbreviated transcription (Latin):
Sĩ ea regiõe placida patẽs uitis reliquẽda ẽ. Si iuioletior hoc fucẽ
frigom regĩus eꝰ suspesta erũt: aliꝗd fini :uł qd ẽ cõmoliꝰ colũbiu¬
sstoris đ ĩ usu p̃paratȩ uet̾is uriuȩ senos sextarios añ ꝗͣ uitẽ ad ob¬
ruas radicib suꝑfundas: s obliqant oĩb autumnis opõtebit : pͦ ꝗnĩn-¬
nio dũ uitis ꝯualescit. Ubi uoͣ uitis trũcꝰ adoleu̾it fere tͥẽnio ĩ t̾rit¬
tẽlus ẽ eiꝰ oꝑis labor. Nã e minꝰ fer̃o crum uinũ lȩdũt᷑ n tã celeĩ

Expanded text:
in ea regione placida, patens vitis relinquenda est; sin violentior hoc facere frigora regionis eius suspecta erunt, aliquid fimi, vel, si est commodius, columbit in hunc usum praeparatae veteris urinae senos sextarios, antequam vitem adobruas, radicibus superfundes. Sed ablaqueare omnibus autumnis oportebit primo quinquennio, dum vitis convalescat: ubi vero truncus adoleverit, fere triennio intermitte
Abbreviated transcription (Latin):
lut ĩnatõtis radices uitiũ sũmo solo destituit. hoc ãt̃ minꝰ accidit nyẽ satidi
ĩ quã maiort m̃ suma uitis de mitit᷑. Nã ꝙ ĩ ꝓfũdo sciã frigore labomit dnu:
nos qͦ nõ diffitem᷑. S nõ ẽ dupodii ꝓ lodrãtis aleitudo: quȩ istud effict̃ posse:
cũ p̃stm. q̃d paulo añ retulimꝰ dep̃ssior arbustinȩ iutis satio tñ effigi¬
at p̃dcĩ ĩcõmodũ. alt̾u ilłd. ꝙ minori i pe̾sa duos palos uniꝰ scis figd.¬

Expanded text:
ituit? Hoc autem minus accidit nostrae sationi, in qua maiore mensura vitis demittitur. Nam quod in profundo semina frigore laboraredicuntur, nos quoque non diffitemur. Sed non est dupondii et dodrantis altitudo, quae istud efficere possit; cum praesertim, quod paulo ante rettulimus, depressior arbustivae vitis satio tamen effugiat praedictum incommodum. Alterum illud, quod minori impensa 6 duos palos unius seminis flagel
Abbreviated transcription (Latin):
idt̃ Grȩtinꝰ declarat eo libro quẽ de uincis scripsit: cũ refert ex prt̃ suo
sȩpe se audire solitũ paridiũ quẽdã ueterẽse uicinũ duas filias fur
neis ꝯsitũ hu̾isse fundũ: cuiꝰ ꝑtẽ t̾tiã nubẽti maiori filie dedisse ĩ dotez:
ac nłe minꝰ ȩ q̃ magnos fruetꝰ ex duab ꝑtib eib fundi ꝑciꝑe solitum:
minorẽ filiã nup̃tu deiñ collocasse ĩ dimidia ꝑte reliꝗ agri: nͨ sic
ex pͥhiuo redditu detrxisse. E qd̵ ꝯuĩcit : nͥ melius scib poea cłm̃ et̃
teͣti illã fundi ꝑtei ꝗͣ anã uniu̾sã.
uineas ponamꝰ: ac maiont studio colamꝰ. Ꝙ ꝯsiniõis sola illa cõmod
di fere sulci ꝓst̾nat᷑. q ad feõtei eiꝰ ab uno usq resta mafies exigat᷑ꝰ
calenosi appliet᷑. Id .n.p̃ciput obserũdũ ẽ ne sił sit aueo scabis¬

Expanded text:
idem Graecinus declarat eo libro, quem de vineis scripsit,cum refert ex patre, suo saepe se audire solitum, Paridium quendam Veterensem vicinum suum duas filias et vineis consitum habuisse fundum; cuius partem tertiam nubenti maiori filiae dedisse in dotem, ac nihilo minus aeque magnos fructus ex duabus partibus eiusdem fundi percipere solitum; minorem deinde filiam nuptum collocasse in dimidia parte reliqui agri, nec sic ex pristino reditu detraxisse. Quod quid convincit? Melius scilicet tertiam illam fundi partem quam antea universam. vineas ponamus, ac maiore studio colamus. Quarum consitionis sola illa commodifere parte sulci prosternatur, et ad frontem eius ab imo usque recta materies exigatur cal
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pus ꝓpõu. pͥus refellã: si ꝯtẽti bipedanea serobe futur sumꝰ ꝗd ita
cẽsemꝰ altius pastinant tã humili mñ sura uitẽ posituri. Diceꝭ alis ut
sit ĩferior renera sb̾iacẽs tra: quȩ nõ arteat: ñ duritiȩ sua repellat.
at᷑. de pͥmat᷑ strobs ĩ regesto qđ ẽ ferm̃tatũ plus dupõdio semisse. Nã
semꝑ ĩ plino ĩfusius egesta humꝰ durior ẽ ꝗͣ gradus soli crudi.
Nec sane pomo señi post altũ cubi sustͥni desiderat. ueꝵ abũde ẽ semupela

Expanded text:
am, si contenti bipedanea scrobe futuri sumus, quid ita censemus altius pastinare tam humili mensura vitem posituri? Dicet aliquis, " ut sit inferior tenera subiacens terra, quae non arceat, nec duritie sua repellat atur et deprimatur scrobis in regesto, quod est fermentatum plus dupondio semisse; nam semper in plano effosa et regestahumus tumidior est quam gradus soli crudi. Nec sane positio seminum praealt
Abbreviated transcription (Latin):
Sic .n. motũ & iunirabices : e reliqua secã quȩ de posuerimꝰ qualescẽ si¬
mollis at tenera humꝰ ñłłis herbis irrepẽtib humorẽ stupib p̃bucat :
net duritia soli nouellas adhuc platas uelut arcto uĩcło ꝯp̃ssent.
Nus ãt̃ uẽtidi soł bidẽtib ut ueꝵ fatear definiẽdus nõ c̃: oñ gͣto
orebnior sit : plus ꝓdẽt fossionẽ queniat.

Expanded text:
et viviradices et reliqua semina, quae deposuerimus, convalescent, simul ac tenera humus nullis herbis irrepentibus umorem stirpibus praebuerit, nec duritia soli novellas adhuc plantas velut arto vinculo compresserit. Numerus autem vertendi soli bidentibus, ut verum fatear, definiendus non est, cum quanto crebrior sit, plus prodesse fossionem conveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
tenciũt᷑. qͣnlã cuinq ꝑtẽ alobruta st: reuiuiscũt : Eiuitiũ sciã ita ꝑu¬
rũt : ut scabm at netõridi efficiãt. Ea poro siue malleolos seu
uniradices de poĩimꝰ optimũ ẽ ab mitio sic formant : ut frẽqnti pãpi¬
natiõe suꝑuacua detrabat᷑ꝰ. ne patiam᷑ plusꝗͣ in unã mat̾ia. uires ꝓ
om̃e alimñtũ ꝯfere pꝰ tũ bini pãpini sum̃utũ t ut si alter farte dea¬

Expanded text:
obruta sunt, reviviscunt, et vitium semina ita perurunt, ut scabra atque retorrida efficiant. Ea porro, sive malleolos 3 seu viviradices deposuimus, optimum est ab initio sic formare, ut frequenti pampinatione supervacua detrahamus; 4 nec patiamur plus quam 5 in unam materiam vires et om
Abbreviated transcription (Latin):
lacũ. dem̃ ꝓ uicenos ũdiꝙ pedes gram̃ẽ ripȩ uestiãt᷑. sitꝗ post hũc agri
moñ cͣica materiã lapide fabricatã e expolitã tectoris pedilia ĩ qua¬
draisõ cubila q̃ h nihificã aues. eaq ꝯregãt᷑ int̾sitis bureis ã myrteis
fruticib : ꝗ nõ eccebẽ alitudiñe parietũ. Statĩ demñ ꝑpetius caniculus
humi lep̃ssus ꝯstruat ꝓ quẽ quotibie mixti cũ aqua sibi ibecurtãt. Sic

Expanded text:
acum deinde per vicenos undique pedes gramine ripae vestiantur: sintque post hunc agri modum circa maceriam lapide fabricata et expolita tectoriis pedalia in quadratum cubilia, quibus innidificent aves: eaque contegantur intersitis buxeis aut myrteis fruticibus, qui non excedant altitudinem parietum. Statim deinde perpetuus canaliculus humi de-pressus construatur, per q
Abbreviated transcription (Latin):
seuitiȩ mõũ adhibedũ. Nã ñ ad octidionẽ gens stim̃di ẽ: ne apes i¬
entia laborẽt: q̃ cũ fuci aliqua ꝑtẽ cibanoꝵ absunũt : Prciẽdo dicina fi-¬
unt agiliores. Nec runsus miłtitudiẽ p̃lonũ coalesct᷑ patiẽtũ t̃: ne uni¬
u̾sas opes alienas diripiãt. Ergo cũ rixxã fucoꝵ iẜ apili sepiꝰ cõmicti
metis ad aꝑtas alucos aspicies:ut siue semiplen faui sit difftrãt : siueia

Expanded text:
aevitiae modum adhibendum. Nam nec ad occidionem gens interimenda est, ne apes inertia laborent, quae, cum fuci aliquam partem cibariorum absumunt, sarciendo damna fiunt agiliores: nec rursus multitudinem praedonum coalescere patiendum est, ne universas opes alienas diripiant. Ergo cum rixam fucorum et apium saepius committi videris, adapertas alvos inspicies,ut sive semipleni favi sint, differantur: sive iam
Abbreviated transcription (Latin):
lib offerũt᷑ cib matie detoei melis : ut ẽgalla uł arida rosa deftitȩ.
Galbanũ ꝙ̃ : ut eiꝰ odore medict̃t᷑ incẽti ꝯuenit : passoq e d fruto uest
fessas sustinẽ. Optiẽ tñ facit amela rodie : cuiꝰ ẽ fruita luteus pũpurt
flos. Ea cũ uete amineo uino de cocto ex pͥmit᷑ ⁊ ita liquatꝰ etꝰ sucus
at᷑. Higinꝰ ꝗd ĩ eo liͦ quẽ de apib scͥpsit. Anstomachus sꝗt h mo sutior̃dũ¬

Expanded text:
alibus offeruntur cibi, maxime dococti mellis, et cum galla vel arida rosa detriti. Galbanum etiam, ut eius odore medicentur, incendi convenit, passoque et defruto vetere fessas sustinere. Optime tamen facit amelli radix, cuius est frutex luteus purpureus flos: ea cum vetere Amineo vino decocta exprimitur, et ita liquatus eius succus datur. Hyginus quidem in eo libro, quem de apibus scripsit, Aristomaehus, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
noh ue m̃õ postiore mõ port ꝑte castrẽt. Id ꝙ fieri an diei ꝗutã hora
debebit. dem̃ repeti ui post noñã iuł posto dit. Sed quottũq faui st̃ de
mine rariꝰ ꝯtextꝰ sactꝰ ĩu̾sȩ metȩ similis: quaus c̃ cũ uiũ liqt obscuro
loco suspẽdit. ĩ cũ dem̃ carpti ꝯgerã t᷑ faui. s abhidẽia cua ẽi ut seꝑst :
e suco suo mella ct̃rapũt̃. Dem̃ ubi liquatũ⁊ uł in bicdõ alieũ
deflixit ttisfertꝰ ĩuasa fictilia :q̃ paucis dieh aꝑta sit̃ : dũ musteꝰ fuecus¬

Expanded text:
Idque neri ante diei quintam horam debebit, deinde repeti vel post nonam, vel postero mane. Sed quotcunque favi sunt demmine rarius contextus saccus, inversae metae similis, qualis est quo vinum liquatur, obscuro loco suet succo suo mella corrumpunt. Deinde ubi liquatum mel in subiectum alveum fluxit, transfertur in vasa fictilia, quae paucis diebus aperta si
Abbreviated transcription (Latin):
s aproꝵ mõ lautitiis et uoluptatib dñoꝵ ẜuuũt: mõ q̃stui ac red¬
ditib. Sed ꝗ uenationẽ uoluptati suȩ claudĩt cõtcłi st̾ ut cũꝙ
cõpenit ꝓximꝰ ȩdificio loci sihi munire uiuariũ i semꝑo de manu
cibos ẽ aquã p̃bere. Q ũo q̃stũ redditũꝙ desiderat: cũ c̃ uicinũ uile
nemꝰ: id n. reftit nõ ꝓcul ẽt̃ ab ocłis dñ sñ cũttatiõe p̃licis¬

Expanded text:
stui ac reditibus. Sed qui venationem voluptati suae claudunt, contenti sunt, utcunque competit proximus aedificio loci situs, munire viva- rium, semperque de manu cibos et aquam praebere: qui vero quaestum reditumque desiderant, cum est vicinum villae nemus id enim refert non
Abbreviated transcription (Latin):
gine: de qͣ tadicula dilgẽter: ac sȩpiꝰ locuti sumꝰ. Sole ꝙ̃ uinosi splenis
dolor eas ĩ festare. Qđ accidit : cũ sictitas magaa ꝓueĩt : & ut bucolicũ
N loꝗt᷑ poema:. Secata iacẽ pass sua quȩq sb arbort poma. Nã pe:¬
cus exinabile sus dulcedine pabuli ꝯsectãt᷑. suꝑͣ mõ̃ ȩstet splenis
ĩ crem̃to laborãt: cui suctũntur: e fabricẽtur canales tamaricis

Expanded text:
gine: de qua radicula diligenter ac saepius iam locuti sumus. Solet etiam vitiosi splenis dolor eas infestare, quod accidit, cum siccitas magna provenit, et, ut Bucolicum loquitur poema, Strata iacent passim sua quaeque sub arbore poma. Nam pecus inexsatiabile sues, dum dulcedinem pabuli consectantur supra modum, aestate splenis incremento laborant. Cui succurritur, si fabricentur canales tamaricis
Abbreviated transcription (Latin):
me falit Hlipparchi rõ. quȩ doces solltitia/  eꝗnoctia nõ ostauis s pͥmis
ꝑtib signoꝵ ꝯfici. Uer ĩ hic ruris dhiscipłia sequor nc̃ Eudorii E me¬
tonis antiqͦꝵq fat̃ astrologorã: ꝗ sunt aptati pu ͦ sacrificiis. ꝗa
& notior est ista uetꝰ agricolis ꝯcepta op̃io. Nec tñ hippachi senlitas
pĩgiuorib ut aiuĩt rusticoꝵ. lr̃is necia ẽ. Ergo uergiliaꝵ occasu pͦ

Expanded text:
noctia non octavis sed primis partibus signorum confici. Verum in hac ruris disciplina sequor nunc Eudoxi et Metonis antiquorumque fastus astrologorum, qui sunt aptati publicis sacrificiis: quia et notior est ista vetus agricolis concepta opinio; nec tamen Hipparchi subtilitas pingu
Abbreviated transcription (Latin):
Nã se ꝙ̃ remedio lãguẽtib tytisi tũ dem̃ casis at pini  rosmarinus.¬
titꝰ qualitas rtẽ. Grauis & tetri oboris nõ solũ unnttia s e queb
res ꝓhibeãt᷑: si ciuti cãcti mdor cũ ẽ ignib adustus aut odor palustis
E Git᷑ orbinatis sedib alucaria fabricãda st̃.
ꝓ ꝯdicĩẽ regiõis ⁊ siue illa fieraꝵ t̃ Suberis haud dubitater utilisires

Expanded text:
nam sunt etiam remedio languentibus cytisi, tum deinde casiae atque pini et rosmarinus:nam sunt etiam remedio languentibus cytisi, tum deinde casiae atque pini et rosmarinus:titur qualitas terrae. Gravis et tetri odoris non solum virentia sed et quaelibet res prohibeantur, sicuti cancri nidor, cum est ignibus adustus, aut odor palustris Igitur ordinatis sedibus, alvearia 4 fabricanda sunt pro conditione regionis. Sive illa ferax est suberis, haud dubitanter utilissimas
Abbreviated transcription (Latin):
ratorẽ ftaudulete tm̃ : sed g̃ ĩmune segnitie ꝑosa ẽ. Sque.n. dedigna¬
t. si minꝰ pure hita ẽ: ac si traltet᷑ ftauduleter. Sed ubicũ ꝙ fueñt
alueatia: nõ editi e laudãt᷑ muro: ꝗ si metu p̃donũ solimior placueit :
trib elaris abhumo pedib etiguis ĩ ordinẽ fenestellis apib sit ꝑuius.
repletis p̃paratis alucis. ad usũ nouoꝵ etaminũ: nec minꝰ herbis sali¬
tarib. ꝙ siqua sunt alia: quȩ lãguẽtib adhilent. palnaq aesibula
aut ingens oleaster obumbrȩ : Vt cum uere nouo ducaẽ examina reges
Tu pemnis aqua si ẽ facultas inducat᷑: uł extrusta manu det̃. Sine asuc
n fauiin mella sn pulli dezuq figutari queũt. Sue g̃ ut dici p̃t̾filuiẽs ũda
ui ptealis canalib ĩmissa fuerit: uirgis ac lapibid aggenet᷑ a piu causa
Pontib ut crebris possit̃ cõsistere s alis pãdert ad ȩstuũ solẽ li forte
momãtis Spã serit : ã prȩceps neptuno ĩ merserit eurus. Cõseri eiq̃

Expanded text:
etiam immundae segnitiae perosa est. Aeque enim dedignatur, si minus pure habita est, ac si tractetur fraudulenter. Sed ubicumque fuerint alvearia non editissimo claudantur muro. Qui si metu praedonum sublimior placuerit, tribus elatis ab humo pedibus, exiguis in ordinem fenestellis apibus sit pervius: aminum, nec minus herbis salutaribus, et siqua sunt alia, quae languentibus adhibentur. Palmaque vestibulum aut ingens oleaster obumbret, Ut cum prima novi ducent examina reges,Tum perennis aqua, si est facultas, inducatur, vel extracta manu detur, sine qua neque favi neque mella nec pulli denique figurari queunt. Sive igitur, ut dixi, praeterfluens unda vel putealis canalibus immissa fuerit, virgis ac lapidibus aggeretur apium causa, Pontibus ut crebris possint consistere, et alas Pandere ad aestivum solem, si forte morantis Sparserit, aut praeceps Neptuno immerserit Eurus. Conseri deinde