comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alcitudines omium c̃dauiũ quȩ ob longa sucrint sichabere debent racione : uti longicudinis & latitudit
m̃sara cõponat᷑ & exea sũma dimidiũ sumat̃ & quantũ fuerit tantũ alticudims d&ur: Sin auten
exhedrȩ autoeti quadrati suerint latitudinis dimidia addita altiudiaes educatur. pina pochere. ati
xhedit amplis magnicudinib s̃consacuendȩ Oeticoryntdhi tetrastilis. qͥq egpti uocant᷑ : lacitudini a
ꝓtudinis utisupͣ tridinioꝵ symmariȩ scriptes. ita habcint ratione. seq ꝓpt colimarũ intpost¬
ciossoros qsdtuant᷑ Int cory nthios aut̃ & egyptios. hocerit discrimñ: Corinhu simplicos habcant colituas
aut in podio posetas. aut in imo sup̃q habeant epystilia & coronas. aut in ex testino oꝑe aut albario
precerea sup̾coronas curuilacunaria ad circinnũ delubata Incciptus ante sup colũnas er ystilias

Expanded text:
altitudines omnium conclaviorum, quae oblonga fuerint, sic habere debent rationem, uti longitudinis et latitudinis altitudines omnium conclaviorum, quae oblonga fuerint, sic habere debent rationem, uti longitudinis et latitudinis mensura componatur et ex ea summa dimidium sumatur, et quantum fuerit, tantum altitudini detur. sin autem exhedrae aut oeci quadrati fuerint, latitudinis dimidia addita altitudines educantur. pinacothecae uti exhedrae amplis magnitudinibus sunt constituendae. oeci corinthii tetrastylique quique aegyptii vocantur latitudinis et longitudinis, utiiosiores constituantur. Inter corinthios autem et aegyptios hoc erit discrimen. corinthii simplices habent columnas aut in podio positas aut in imo; supraque habent epistylia et coronas aut ex intestino opere aut albario, praeterea supra coronas curva lacunaria ad circinum delumbata. in aegyptiis autem supra columnas epistylia
Abbreviated transcription (Latin):
sinc estitute: Latitudines eoꝵ ad altitudinẽ sidorica er̃ utidorica : si ionica tr̃ ua ionica. ꝑficiant᷑ qua¬
ad modũ d&yromatis in qb quarto libro rationes symm&riarũ s expositȩ. Conpluui lum latũ les¬
tudinis acrui. paemmꝰ quarta: neplus tertia parte relingͣtur Lo ngitudouti actu ꝓrita parte fiat Pen¬
tle dt̃ intraus uersotertia parte longiorasint ꝗ intrors : colunȩ &iuam altȩ ꝗ poiticꝰ lace fuerut Periso¬
inẽ telũna neminꝰ triũ: neplus quattuor colunarũ crassitudine intse distent: Sinaut̃ dorcomore in
pnstibo colunȩ er̃ faciunde: uti in quarto libro dedoricis scripsi ita moduli sumanc & ad cos mnodulos
trigliphoꝵ q rationes disponant᷑: Tnclimoꝵ quanta lacitudo sucrit: bis canta longitudo fieri debebot

Expanded text:
nstituantur. Latitudines ostiorum ad altitudinem; si dorica erunt, uti dorica, si ionica erunt, uti ionica perficiantur, quenstituantur. Latitudines ostiorum ad altitudinem; si dorica erunt, uti dorica, si ionica erunt, uti ionica perficiantur, quemadmodum de thyromatis in quarto libro rationes symmetriarum sunt expositae. Compluvii lumen latum latitudinis atrii ne minus quarta, ne plus tertia parte relinquatur; longitudo, uti atrii pro rata parte fiat. Peristyla autem in transverso tertia parte longiora sint quam introrsus. columnae tam altae quam porticus latae fuerint perisintercolumnia ne minus trium, ne plus quattuor columnarum crassitudine inter se distent. sin autem dorico more in peristylo columnae erunt faciundae, uti in quarto libro de doricis scripsi, ita moduli sumantur, et ad eos modulos triglyphorumque rationes disponantur. Tricliniorum quanta latitudo fuerit, bis tanta longitudo fieri debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ alarũ: Trabes earũ liminares ita alteponant᷑: ut alitudine latitudinib: sint eqͣles: Tabli nun¬
silatitudo atriũ erit pedũ .xx. dempta tertiaciꝰ spacio reliquũ tribuat᷑. Sierit apedib xxx. adxl. ex
atrii latitudine tablino dimidiũ tribuat᷑ Cũ aut̃ abal. adlx. laticudo diuidatur in parces .v. ex hisa¬
tablino c̃sticuãnt᷑: Nonenĩ atria minora admaiora casdẽ poss habere symm&riarũ rationes. Sitis
minorib symma&riis utem᷑ inmaiorib. Neq tablinũ neq alȩ utilitatẽ poter̃ habere. Sinaut̃ inmino
ub utem: uasta & in mania inhis ea er̃ mẽbra Itaq generatĩ magnitudinũ rationes exquisita
utilitati & aspectui c̃scribendes putaui. Altitudo tablini ad trabẽ adiecta latitudinis ioctaua c̃stituatin
Lacunaria eiꝰ tertia latitudinis ad altitudinẽ adiecta extollant᷑. Fauces minorib atriis & iblini latia¬
ne dempta tertia: muorib dimidia c̃stituat᷑. Imagines ita altȩ cũsuis oi namcis adlaticudinẽ¬

Expanded text:
itudinem alarum. trabes earum liminares ita altae ponantur, ut altitudines latitudinibus sint aequales. imaginatitudo atrii erit pedum viginti, dempta tertia eius spatio reliquum tribuatur. si erit ab pedibus XXX ad XL, ex atrii latitudine tablino dimidium tribuatur. cum autem ab XL ad LX, latitudo dividatur in partes quinque, ex hisrum rationes. si enim maiorum symmetriis utemur in minoribus, neque tablina neque alae utilitatem poterunt habere, sin autem minorum in maioribus utemur, vasta et inmania in his ea erunt membra. itaque generatim magnitudinum rationes exquisitas et utilitati et aspectui conscribendas putavi. Altitudo tablini ad trabem adiecta latitudinis octava constituatur. lacunaria eius tertia latitudinis ad altitudinem adiecta extollantur. Fauces minoribus atriis e tablini latitudine dempta tertia, maioribus dimidia constituantur. Latitudines ostio
Abbreviated transcription (Latin):
nes iaferro nitentes sint ꝑ fectȩ. earũe camerarꝰ suꝑiora coagm̃ta exargilla cũ capillo subactali
Incetior aut̃ pars quȩ ad pauintcũ spectat primũ testa cũ calce tulit&ur: deinde oꝑe albario siue tecteuopo¬
at᷑ bȩqre camerȩ incaldariis siduplices factȩ fuerint meliorẽ habebt̃ usũ. Nonenĩ auapore humor
corrũpe pocerit materic̃ etigia y tionis : sed int̃duas cameras uagabit᷑: Magncudins autẽ balnearũ
uident᷑ fieri ꝓ copia hominũ. Sint aut̃ eic̃posiȩ: quanti longitudosucrit teroa dẽpta lacicudo sit rc¬

Expanded text:
ationes in ferro nitentes sint perfectae. earumque camararum superiora coagmenta ex argilla cum capillo subacta liniantur; ationes in ferro nitentes sint perfectae. earumque camararum superiora coagmenta ex argilla cum capillo subacta liniantur; inferior autem pars, quae ad pavimentum spectat, primum testa cum calce trullizetur, deinde opere albario sive tectorio poliatur. eaeque camarae in caldariis si duplices factae fuerint, meliorem habebunt usum; non enim a vapore umor corrumpere poterit materiem contignationis, sed inter duas camaras vagabitur. Magnitudines autem balneorum videntur fieri pro copia hominum sint ita c
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ alueoloꝵ excõmuni hypocausi calfacient᷑. Suspensurȩ caldarioꝵ itas faciendȩ: ut pͥmũ sequi bedalibus
tegolis solus sternat᷑ inclinat᷑ adhypocausun. utipila cũ mittat᷑. ñ possit intro resistere. sed rursꝰ redeat ad prȩ¬
iũ ipsa ꝑse. Itaplãma facilius ꝑuagabit᷑ subsuspensione. Supq. lac̾culis besalib pile struant᷑: itadis
tnpͥipedabes teppalȩ possint supͣ cẽ. collocate. Altitudinẽ aut̃ pilȩ habeant pedes duo hȩquestruant᷑ argilla
cũ capillo subacta : sup̃q õlocent᷑ tegule bipedilos que sustineant pauinitũ. Concamarationes uͦ siex stiruu
facte fuerint er̃ utiliores. Sinant̃ c̃ognattones fuerint figulinũ opus subiciat᷑. Sed hoc ia eri f
siue arcꝰ ttadisponant᷑ : iu tegulȩ sine marginib sedere induab inuehiq possint. & ica totȩ c̃camar¬

Expanded text:
, testudinesque alveolorum ex communi hypocausi calfaciantur. Suspensurae caldariorum ita sunt faciendae, ut primum sesquipedalibus , testudinesque alveolorum ex communi hypocausi calfaciantur. Suspensurae caldariorum ita sunt faciendae, ut primum sesquipedalibus tegulis solum sternatur inclinatum ad hypocausim, uti pila, cum mittatur, non possit intro resistere, sed rursus redeat ad praefurnium ipsa per se; ita flamma facilius pervagabitur sub suspensione. supraque laterculis besalibus pilae struantur ita disti bipedales tegulae possint supra esse conlocatae; altitudinem autem pilae habeant pedes duo. eaeque struantur argilla cum capillo subacta, supraque conlocentur tegulae bipedales, quae sustineant pavimentum. Concamarationes vero si ex structura factae fuerint, erunt utiliores; sin autem contignationes fuerint, figlinum opus subiciatur. sed hoc ita eritsive arcus ita disponantur, uti tegulae sine marginibus sedere in duabus invehique possint, et ita totae concamar
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ h ambulatimes apiuntur. & mensurȩ tributim singulis capitib desgnantur: Ita duas rosceteras hyparae ambula¬
tionos pnstant. Qna in pace salubritatis: alterã inbello salucis Ergohis rationib ambulationũ explicationes ñ solum
schenĩ theatri. sed&iã omĩum deoꝵ tẽplis effectȩ: magias ciuitatib prestare poter̃ utilitates. Q̾m̃hac nob̃¬
& aqlone Ipsaaut̃ caldaria tepidariaq lum̃ habtant aboccidente hibno Siaut̃ natura loci impedierit: utiq ameride
maxime tempꝰ liuandi ameridiano aduesperũ ÷ c̃sticutũ. & itẽ ÷ anim aduertendũ: uticalcaria muliel¬
lia c̃iuncta. & in hisdẽ regionib sint collocata. Sic enĩ effici&dur : uti inuasaria & hypocausis cõmunis sit coꝵ utrisq:
A enea supͣ h pocausim trias c̃ponenda : unũ caldariũ alterũ tepidariũ. tertiũ frigidariũ & ita collocanda : ut e
cepidario incaldariũ quantũ aquȩ calidȩ exierit influat. defrigidario intepidariũ. Ad eundẽ modi

Expanded text:
eae ambulationes aperiuntur et mensurae tributim singulis capitibus designantur. ita duas res egregias hypaethroe ambulationes praestant, unam in pace salubritatis, alteram in bello salutis. ergo his rationibus ambulationum explicationes non solum post scaenam theatri, sed etiam omnium deorum templis effectae magnas civitatibus praestare poterunt utilitates. Quoniam haec noblone. ipsa autem caldaria tepidariaque lumen habeant ab occidente hiberno, si autem natura loci inpedierit, utique a meridie, quod maxime tempus lavandi a meridiano ad vesperum est constitutum. et item est animadvertendum, uti caldaria mulielia coniuncta et in isdem regionibus sint conlocata; sic enim efficietur, ut vasaria et hypocausis communis sit eorum utrisque. aenea supra hypocausim tria sunt componenda, unum caldarium, alterum tepidarium, tertium frigidarium, et ita conlocanda, uti, ex tepidario in caldarium quantum aquae caldae exierit, influat de frigidario in tepidarium ad eundem modum
Abbreviated transcription (Latin):
Anta dicrepantia muent᷑ sipor Ñ t mirandũ sitã in magnitudine terrȩ irmamerabilis sucoꝵ repperiunt᷑ uari&ates. ꝑ
quarl uenas oqueus ꝓcurrens. cincta ꝑuenit adfontiũ egressus. &ita ex codspares uaruq ꝑficiunt᷑ in poriis gnerib fonto

Expanded text:
tanta discrepantia invenitur saporum, non est mirandum, si tanta in magnitudine terrae innumerabiles sucorum reperientur varietates, per tanta discrepantia invenitur saporum, non est mirandum, si tanta in magnitudine terrae innumerabiles sucorum reperientur varietates, per quarum venas aquae vis percurrens tincta pe
Abbreviated transcription (Latin):
regionib &iaq amat ciuitas asroꝵ: cuiꝰ moenia rex iuba duplici muro sepsit. ibiq regã domũ sibi c̃stituit
nilia passuũ. xx Estoppidã isimue. cuiꝰ agroꝵ regiones incredibi lifinitis t̾minatione. Cũ e& eni africa parens & nutr
stiañ. maximȩ serpentiũ: in eiꝰ agris opuidi nulla nascit᷑. & siquando allata ibiponat᷑ stati morit Neq id solũ
&iã tena exhs locis si alio trans lata fucrit. & ibi idgenꝰ terrȩ & iã balearib dr̃ et̃ Sed aliã miraibiliore uirtue eahaba¬
pitiomeo st usus Itiq cocidiano cuictu necesse suerat dephilo logia dispitare. Interi cu eri int nos de aquȩ poastate e
qĩ urtutib sermo: ei posut eẽ inea cra ciꝰmodi fontas. ut quibi ꝓcrearent᷑. uoces ad cantandũ egregias haberent Idõq seꝑ
terreaũ Ineo aut̃ multa generas humoꝵ. utisanguinis. lactis. fudors. urmȩ lacrinarũ . Ergosi in parua particila terron

Expanded text:
etiamque Zama est civitas Afrorum, cuius moenia rex Iuba duplici muro saepsit ibique regiam domum sibi constituit. ab ea milia passus XX est oppidum Ismuc, cuius agrorum regiones incredibili finitae sunt terminatione. cum esset enim Africa parens et nutrix ferarum bestiarum, maxime serpentium, in eius agris oppidi nulla nascitur, et si quando adlata ibi ponatur, statim moritur; neque id solum, sed etiam terra ex his locis si alio translata fuerit, et ibi. id genus terrae etiam Balearibus dicitur esse. sed aliam mirabiliorem virtutem ea habepitio meo est usus. ita cotidiano convictu necesse fuerat de philologia disputare. interim cum esset inter nos de aquae potestate et eius virtutibus sermo, exposuit esse in ea terra eiusmodi fontes, ut, qui ibi procrearentur, voces ad cantandum egregias haberent, ideoque semper terrenum, in eo autem multa genera sunt umorum, uti sanguinis, lactis, sudoris, urinae, lacrimarum. ergo si in parva particula terreni
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ magnitudinẽ iactari: & abhis qͥñmodo archicecturȩ sedomĩno nefabricȩ quidã nocitiã habent. ñ possũ
nlaudare patres familiarũ. eosqui litceraturȩ fiducia ẽfirmati ꝓse ȩdficantes ita iudicant si imꝓitis se cõma¬
tiendii ipsos potiꝰ dignioros et adsua uoluntatt̃ ꝗ adalinã pecuniş c̃sumere sumã Itaꝙ nemoartẽ elle aliã conatꝰ

Expanded text:
disciplinae magnitudinem iactari et ab îs, qui non modo architecturae sed omnino ne fabricae quidem notitiam habent, non possum disciplinae magnitudinem iactari et ab îs, qui non modo architecturae sed omnino ne fabricae quidem notitiam habent, non possum non laudare patres familiarum eos, qui litteraturae fiducia confirmati per se aedificantes ita iudicant: si inperitis sit committendum, ipsos potius digniores esse ad suam voluntatem quam ad alienam pecuniae consumere sum
Abbreviated transcription (Latin):
plerim adid ppositũ c̃tendentes: audacia adhibita cõdiuitus. &iã notitiãs coniecuoi E goaut̃ cesarnon
id ꝓciunã parendã ex arte dedistudũ. sed potiꝰ tenuitaẽ cũbona fama. ꝗabundantã cũ in famti sequdidam
quidita plurib simignotꝰ C& eri architesti rogant &ambiuit ut architectent: mihiautẽ a preceptor
siciũ dantes: ñ accipientus ambiunt᷑. Quid enĩ putemꝰ suspicari qui rog& depatrimonio sumptꝰ faciendos cõmittere
debant architectis: deinde querebant sihoneste essent educati ingenuo pudori. Non audaciȩ ꝓt̾uitatis
ꝓmitaendũ uidicantes Ipsi aut̃ artisices ñ erudiebant : nisi suos liberos aut cognatos & eos uiros bonos institubar
uib tantarũ rerũ side pecuniȩ. sinc dubitatione ꝑmitterent᷑: Cũaut̃ animaduerto ab indoctis & inpitis tantȩ

Expanded text:
plerique ad id propositum contendentes audacia adhibita cum divitiis etiam notitiam sunt consecuti. Ego autem, Caesar, non plerique ad id propositum contendentes audacia adhibita cum divitiis etiam notitiam sunt consecuti. Ego autem, Caesar, non ad pecuniam parandam ex arte dedi studium, sed potius tenuitatem cum bona fama quam abundantiam cum infamia sequendam  mirandum, quid ita pluribus sim ignotus. ceteri architecti rogant et ambiunt, ut architectent; mihi autem a praeceptoficium dantes, non accipientes ambiuntur. quid enim putemus suspicari, qui rogetur de patrimonio sumptus faciendos committere operam tradebant architectis, deinde quaerebant, si honeste essent educati, ingenuo pudori, non audaciae protervitatis permittendum iudicantes. ipsi autem artifices non erudiebant nisi suos liberos aut cognatos et eos viros bonos instituebant, quibus tantarum rerum fidei pecuniae sine dubitatione permitterentur. Cum autem animadverto ab indoctis et inperitis tantae
Abbreviated transcription (Latin):
pbilos ophi dixer̃. ñ minꝰ po&e qui antiquas comedias grece scripser. casdẽ sentias uersib inscena ꝓnuntiauerunc
ut eucdrates chionides aristophanes. maxime &iã cũ his alexis. Quiathenienses ait oportere idõ laudari.
qđ omĩum grecoꝵ leges cogunt parentes aliberis atheniensiũ. nĩ om̃i nisi cos quiliberos artib erudissent
mia enĩ munera fortune cũ dant̃. abea facilit̃ adimunt᷑. Disciplinȩ uͦ c̃iunctȩ cũ iuactȩ cuaniiis nullo
tempr deficiunt. seđ ꝑmanent stabilit̃ adsumũ exitũ uitȩ. Itaqi ego maximas infinitasq parentb ago aiti
et cyelioq doctrinarũ omĩum disciplunia: Cũ ergo & parentiũ cura & p̃ceptoꝵ doctrinis auctas haberẽ copias
discipliiarũ.: philo logis & pbilo thechinis reb cõm̃tanoꝵq scripturis medelectaus. cas possessiones animo

Expanded text:
philosophi dixerunt. non minus poetae, qui antiquas comoedias graece scripserunt, easdem sententias versibus in scaena pronuntiaverunt, philosophi dixerunt. non minus poetae, qui antiquas comoedias graece scripserunt, easdem sententias versibus in scaena pronuntiaverunt, ut Crates, Chionides, Aristophanes, maxime etiam cum his Alexis, qui Athenienses ait oportere ideo laudari, quod omnium Graecorum leges cogunt parentes ali a liberis, Atheniensium non omnes nisi eos, qui liberos artibus erudissent. omnia enim munera fortunae cum dantur, ab ea faciliter adimuntur; disciplinae vero coniunctae cum animis nullo tempore deficiunt, sed permanent stabiliter ad summum exitum vitae. Itaque ego maximas infinitasque parentibus ago ateratura encyclioque doctrinarum omnium disciplina. cum ergo et parentium cura et praeceptorum doctrinis auctas haberem copias disciplinarum, philologis et philotechinis rebus commentariorumque scripturis me delectans eas possessiones animo
Abbreviated transcription (Latin):
&uesticũ & co&era que op̾etit aduictũprestar&. Cũaut̃ eiꝰ comites in patriã reuers uoluissent Nt rogareu
eũ quidnã uell& domũ renuncari: tuncita mandauit dicert. &i mod: possessiones& ui   atica liberi¬
portere parari. quȩ &iã enaufragio una possent enatare. Nãq ea uera p̃sidias uitȩ.
quib neq for¬
tunȩ tẽpestas iniqͣ neq publicarã rerũ mutatio. Nebelli uastatio pocest nocere. Nonminꝰ eã sententiã
nis locis ꝑegrinũ. Neq amissis familiarib & necessaris inope amicoꝵ. sedinomĩ ciuitate eẽ ciuiẽ dificilesq
foitune sine timore posse despicere cas. At qͥ non doc trinarũ sed felicitatis p̃sidiis putar& secẽ uallatũ
labidis itimerib uadentẽ. ñstabili sedinfirma c̃flctari uita. Epicurꝰ uͦ ũ dissimłt̃ ait pauca sapientib for¬
tunã tribuere: quȩ aut̃ maxima cinecessarias: atumi m̃ asq cogitationib gubernari. Haec ita & iamplures

Expanded text:
estitum et cetera, quae opus essent ad victum, praestaret. cum autem eius comites in patriam reverti voluissent interrogarentque eum, quidnam vellet domum renuntiari, tunc ita mandavit dicere: eiusmodi possessiones et viatica liberportere parari, quae etiam e naufragio una possent enatare. Namque ea vera praesidia sunt vitae, quibus neque fortunae tempestas iniqua neque publicarum rerum mutatio neque belli vastatio potest nocere. non minus eam sententiam nis locis peregrinum neque amissis familiaribus et necessariis inopem amicorum, sed in omni civitate esse civem difficilesque fortunae sine timore posse despicere casus; at qui non doctrinarum sed felicitatis praesidiis putaret se esse vallatum, labidis itineribus vadentem non stabili sed in firma conflictari vita. Epicurus vero non dissimiliter ait: pauca sapientibus fortunam tribuere, quae autem maxima et necessaria sunt, animi mentisque cogitationibus gubernari. haec ita etiam plures
Abbreviated transcription (Latin):
aũ inscenis pictis uident᷑ colũnarũ ꝓiecturȩ. multoꝵ esphore. signoꝵ figurȩ ꝓminentes. cũsit tabula sine
dubio adrceulã plana. Similit innauib remi cũsint sub aqͣ diresti: tam̃ ocuł ifrasti uident. & qͣtenꝰ eoꝵ
partes tangunt sũtnã planitẽ liqͥris apparent uas diresti. Cuiꝰ sabaqͣs diminsi: ꝑnature ꝑlucidã rasicarem¬

Expanded text:
etiam in scaenis pictis videntur columnarum proiecturae, mutulorum ecphorae, signorum figurae prominentes, cum sit tabula sine etiam in scaenis pictis videntur columnarum proiecturae, mutulorum ecphorae, signorum figurae prominentes, cum sit tabula sine dubio ad regulam plana. similiter in navibus remi, cum sint sub aqua directi, tamen oculis infracti videntur; et quatenus eorum partes tangunt su
Abbreviated transcription (Latin):
ainclinaciones celi oporteat adgintiũ figimas estituere ȩdificioꝵ qualitates dixi. Itaq ñ singulꝵ gner inȩdisi¬
cisc̃insꝰ symmnariarũ & uniuersos &separatos brtuit̃ explicabo: Pulla architecto maior cura cẽ deb&. misi uta
epoetionib racȩ partis habcant edificia rationũ exactiones Cũgꝰ c̃stituta symm&riarũ ratiosuerit. &emensus
fatiocinationib explicati: tum &iã acuminuis : ꝓpriũ ꝓuidere adnaturã loci aucusũ autspociẽ &adiestionibi¬
aporacuras efficere. cũ desymma ria sit decractũ aut adictũ. uti idiuidiat᷑̃ rectȩ. eẽ. formatũ inaspectuq nihildo¬
sder& : Aliacnĩ admanũ specie et̃ uid&᷑: alia inexcclso. ñ eidẽ inc̃ duso. dissimilis imapto In quib magni iudien:
opa: quidtandẽ st ficiendũ. Nonenĩ ueros uid& habere iis qffe&ꝰ: sedfillit᷑ sepiꝰiudieo abeo mens que ad mad̃

Expanded text:
inclinationes caeli oporteat ad gentium figuras constituere aedificiorum qualitates, dixi; itaque nunc singulorum generum in aedificiis commensus symmetriarum et universos et separatos breviter explicabo. Nulla architecto maior cura esse debet, nisi uti proportionibus ratae partis habeant aedificia rationum exactiones. cum ergo constituta symmetriarum ratio fuerit et commensus ratiocinationibus explicati, tum etiam acuminis est proprium providere ad naturam loci aut usum aut speciem detractionibraturas et efficere, cum de symmetria sit detractum aut adiectum, uti id videatur recte esse formatum in aspectuque nihil desideretur. Alia enim ad manum species esse videtur, alia in excelso, non eadem in concluso, dissimilis in aperto, in quibus magni iudicii est opera, quid tandem sit faciundum. non enim veros videtur habere visus effectus, sed fallitur saepius iudicio ab eo mens. quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
&infriori enundi habere uid& libratã naturali mͦ circumitionẽ ꝗ&iã mathematici ori zonta dicunt Igc̃ cũ ad idhala
atera obliqua unaltitudinc̃ ad sũmũ cardinẽ qͥr post suellas septenerionũ. sine dubitatione animaduertemꝰ ex eo cẽ scomi
trignu mundo. uti oigini quã sabucen grecidicunt Itaq qđ ÷ spatiũ ꝑximũ imo cardine ab ꝙxis linea in meridianis
nib. sub coloco ques nationes. ꝓpt̾ breuititẽ alticudinis admundũ. sonicũ uocis ficiunt tenuc̃ & acuts simi¬
nedio in ordinẽ crescendo ad excremos septencriones subalatudines cęli: nationũ sp̃s sonitꝰ grauiorib: anatu

Expanded text:
et inferior mundi, habere videtur libratam naturali modo circumitionem, quam etiam mathematici ori/zonta dicunt. igitur cum id habemus idianum axem, ab eoque altera obliqua in altitudinem ad summum cardinem, qui est post stellas septentrionum, sine dubitatione animadvertemus ex eo esse schema trigonii mundo, uti organi, quam sambu/kh Graeci dicunt. Itaque quod est spatium proximum imo cardini ab axis linea in meridianis finibus, sub eo loco quae sunt nationes, propter brevitatem altitudinis ad mundum sonitum vocis faciunt tenuem et acutissima medio in ordinem crescendo ad extremos septentriones sub altitudines caeli nationum spiritus sonitibus gravioribus a natu
Abbreviated transcription (Latin):
aemntu lapide marmore quesonare ñposs: tunc exhis hacratione sunt explicanda. Sin aut̃ quȩrit᷑ inq̃cheatro ea
sire factaromȩ ripossumꝰ ostendere. sed initaliȩ regionib & inplurimis grecoꝵ ciuntatib &iãq auotore habemꝰ
luciũ mũmiũ: quidiruto theatro corintnoꝵ ea enea remani deportauit. & de manubiis ad ȩdẽ aine dalicauit
Aasti gtiũ pollartas architeti qui incppidis ñmnagnis cheatra estituet᷑: ꝓpt̃ inopia fietilib dolcs ita sonantib dectis
lici aaccinatione cõpostas ꝓfecer uailissimos efectꝰ. Ipił ut̃ cheaeri ẽfirmatio sic ÷ facienda : ua quã nagu sueaumo:
piti &ros imi. cencro medio collocato cirtũ agit᷑ linea recundationis. ui eaq quat cuor feribant̃ trigona parab

Expanded text:
ex structura caementorum, lapide, marmore, quae sonare non possunt, tunc echeis hae rationes sunt explicandae. Sin autem quaeritur, in quo theatro ea ex structura caementorum, lapide, marmore, quae sonare non possunt, tunc echeis hae rationes sunt explicandae. Sin autem quaeritur, in quo theatro ea sint facta, Romae non possumus ostendere, sed in Italiae regionibus et in pluribus Graecorum civitatibus. etiamque auctorem habemus Lucium Mummium, qui diruto theatro Corinthiorum ea aenea Romam deportavit et de manubiis ad aedem Lunae dedicavit. multi etiam sollertes architecti, qui in oppidis non magnis theatra constituerunt, propter inopiam fictilibus doliis ita sonantibus electis hac ratiocinatione compositis perfecerunt utilissimos effectus. Ipsius autem theatri conformatio sic est facienda, uti, quam magna futura est perimetros imi, centro medi
Abbreviated transcription (Latin):
diatessaron addiatonũ hypaton. Sextis diathessaron ad ꝓs lambano meñ diapison & addiatonũ.
hypaton diapente hab& symphoniarũ cõmunitates Hȩc autẽ si qui uoluerit ad ꝑfictũ facile ꝑducere:
maduertat in extremolibro diagrãma musica ratione designatũ qđ aristoxenis magno
& industria generatim diuisis modulationib c̃stitutũ reliqͥt Deqͦ siquiraciocinationib his attendent
ad naturas uocis & audientiũ delectationes. facilius ualuerit theathroꝵ efficere ꝓfectiones Dic&
aliquis forte multa theatra qt̃ annis remȩ facta eẽ: neq ullã rationẽ harũ rerũ inhis fuisse
Sederrauit meo: qđ omĩa publica ligca teatrha tabulationes habent conplures. quas nec esse ÷ sonar
Nocũ lie& animad uertere Saamabheatro edis: quisupiore tono cũuolant canere auercunt se ad

Expanded text:
diatessaron ad diatonon hypaton, sextis diatessarodiatessaron ad diatonon hypaton, sextis diatessarohypaton diapente habet symphoniarum communitates. Haec autem si qui voluerit ad perfectum facile perducere, animadvertat in extremo libro diagramma musica ratione designatum, quod Aristoxenus magno vigore et industria generatim divisis modulationibus constitutum reliquit, de quo, si qui ratiocinationibus his attenderit, ad naturas vocis et audientium delectationes facilius valuerit theatrorum efficere perfectiones. Dicet aliquis forte multa theatra quotannis Romae facta esse neque ullam rationem harum rerum in his fuisse; sed errabit in eo, quod omnia publica lignea theatra tabulationes habent complures, quas necesse est sonare. hoc vero licet animadvertere etiam ab citharoedis, qui, superiore tono cum volunt canere, avertunt se ad
Abbreviated transcription (Latin):
alatudo diuidat᷑ in partes .ii. utitres efficiant᷑ regiones cellarũ transuersȩ designatȩ. Una armoniȩ:
altera chromatos tertia diatoni. & abimo quȩ erit pͥma eaexarmonia cloc&ur: ita uti inminore theatri
ponant᷑. in scđis abhis diatessaron adchromaticen dic zeugmenu. Int̾ tusdiatessaron ad chromaticen
syn hemmenu. Quartis diathessaron adchromaticen meson Quintis diatessaron adchromaticen hy¬
paten. Sexcis ad partamesen qđ & inchromaticen hy ꝑboleon diapente. & ad chromaticen meson diathes¬
saron habeant c̃sonantiȩ cõmunitatẽ In medio rihil÷ collocandũ: idõ qđ sonitus nulla alia qualitas
inchromatico genere symphoniȩ c̃sonantiã potest habere Insuma uͦ diuisione & regione cellarã
incornib pͥmis ad diatonũ hyꝑboleon fabricata uasa sonitu ponantur: in scđis diathessaron ad

Expanded text:
altitudo dividatur in partes IIII, uti tres efficiantur regiones cellarum transverse designatae, una harmoniae, altitudo dividatur in partes IIII, uti tres efficiantur regiones cellarum transverse designatae, una harmoniae, altera chromatos, tertia diatoni. et ab imo quae erit prima, ea ex harmonia conlocetur, Ita uti in minore theatro tia sonitum ponantur, in secundis ab his diatessaron ad chromaticen diezeugmenon, in tertiis ad chromaticen synhemmenon, quartis diatessaron ad chromaticen meson, quintis diatessaron ad chromaticen hypaton, sextis ad paramesen, quod et ad chromaticen hyperbolaeon diapente et ad chromaticen synhemmenon diatessaron habet consonantiae communitatem. In medio nihil est conlocandum, ideo quod sonitûm nulla alia qualitas in chromatico genere symphoniae consonantiam potest habere. in summa vero divisione et regione cellarum in cornibus primis ad diatonon hyperbolaeon fabricata vasa sonitu ponantur, in secundis diatessaron a
Abbreviated transcription (Latin):
cellas relinquantur aꝑture inferioꝵ gradib. cubilib longe pedes duo alte. semipede. Desigiationes autẽ eop
ib in locis cstituant᷑ sic explicnt᷑. Siñ erit ampla magnitudine theatrũ: media alcitudinis trani
hypboleon sonantia: Incellis q̃s̃ in cornib extremis utraq parte. pͥma c̃locent᷑ scđa ab extremis diatess aron
ad neten sinem menu. Tertia diatessaron ad nechen ad paramefen. Quarta ad nedien sinhemmenu. Quinta dia¬
thesseron ad mesen. Sexa diatessaron ad hẏpaten meson. Inmedio unũ diatessaron adhypaten hẏpaton
ta hac ratiocinatione uox ascena uti abcentro ꝓfusa se circũ agens. tactuq feriens singuloꝵ uasoꝵ caua: extra¬
uerit. auctã claritatẽ exc̃centu c̃ueniente sibi c̃sonantia. Sinaut̃ amplior erit magnitudo theatri. tunc

Expanded text:
cellas relinquantur aperturae inferiorum graduum cubilibus longae pedes duo, altae semipede. Designationes autem eorum, cellas relinquantur aperturae inferiorum graduum cubilibus longae pedes duo, altae semipede. Designationes autem eorum, quibus in locis constituantur, sic explicentur. si non erit ampla magnitudine theatrum, media altitudinis transvhyperbolaeon sonantia in cellis, quae sunt in cornibus extremis, utraque parte prima conlocentur, secunda ab extremis diatessaron ad neten diezeugmenon, tertia diatessaron ad paramesen, quarta ad neten synhemmenon, quinta diatessaron ad mesen, sexta diatessaron ad hypaten meson, in medio unum diatessaron ad hypaten hypaton. Ita hac ratiocinatione vox a scaena uti ab centro profusa se circumagens tactuque feriens singulorum vasorum cava excitaverit auctam claritatem et concentu convenientem sibi consonantiam. sin autem amplior erit magnitudo theatri, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
potast qreteq symphonis dicunt̃ sunt seox. Biachessaron: dupente. diapason. e& ditessaron. Edisdlia¬
alea quos floflens mutiueriet. & ꝑuenerit inquartã tminationẽ appellatar diatesiaron. inquinta diapente. insox
diapasoa. inoctiuã & dimidiã diapason & diatesseron. in nonã & dimidiã diapason diapente. in .xii. disdiapasoa
enenĩ int̃ duo int̾ualla cũ chordirũ sonitꝰ autuocis cantꝰ fictussuerit. Nec inttia aut sȩxta. autseptẽ poss̃ c̃sonaatiȩ sig
seduai supͣ scriptũ cst. Diatessaron &diapente & exoidine addis diapason c̃uenientiȩ exuatura uocis c̃gruentis habatꝰ
nitiones & ei c̃uentꝰ ꝓcreantur ex c̃iunctione sonituũ qui grece ptongidicunt᷑ Ita exhis indagationib:
aicis rationib fiant uasa aerea ꝓratione magnitudinis theatri: eaq ita fabricent᷑. ut cũ tangat᷑ sonitã facere
possint intse diatessaron diapente. ex ordine addis diapason. Postea int̾sedes theatri c̃stitutis cellis ratione music

Expanded text:
potest, graece quae sumfwni/ai dicuntur, sunt sex: diatessaron, diapente, diapason, et disdiatessaron, et disdiaab eaque se flectens mutaverit et pervenerit in quartam terminationem, appellatur diatessaron, in quintam diapente in sextam diapason, in octavam et dimidiam diapason et diatessaron, in nonam et dimidiam diapasis cantus factus fuerit, nec inter tria aut sex aut septem possunt consonantiae fieri, sed, uti supra scriptum est, diatessaron et diapente et ex ordine ad disdiapason convenientiae ex natura vocis congruentis habent finitiones. et ei concentus procreantur ex coniunctione sonituum, qui graece fqo/ggoi dicuntur. Ita ex his indagationibus mathematicis rationibus fiant vasa aerea pro ratione magnitudinis theatri, eaque ita fabricentur, ut, cum tangantur, sonitum facere possint inter se diatessaron, diapente et ex ordine ad disdiapason. postea inter sedes theatri constitutis cellis ratione musica
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia adutilitatẽ intheatri locis effectꝰ. Formarũ aut̃ descriptiones int̾se diserimi nib: hisf e
ta que exquadratis designent᷑ grecoꝵ hab̾eant us: latine raris laterib trigonoꝵ Itabis pseriptionib qui
uoluerit uti: enĩdatas effici& theatroꝵ ꝑfectiones. Post scena porticꝰ s̃ constituendȩ Uticũ imbres repentin
ludos int pellouerint: habeat populus quose recipiat excheatro. choraģaq lagx atocõ habeant ad cõpan¬
dũ. utis porticꝰ pompeiane Itrcq athenis poiticꝰ cumenici patrisq liberi fanĩ. & ex euntib: etheatno sim

Expanded text:
prudentia ad utilitatem in theatris vocis effectus. formarum autem descriptiones inter se discriminibus his eprudentia ad utilitatem in theatris vocis effectus. formarum autem descriptiones inter se discriminibus his et usus, ex quadratis designentur, latina e paribus lateribus trigonorum. ita his praescriptionibus qui voluerit uti, emendatas efficiet theatrorum perfectiones. Post scaenam porticus sunt constituendae, uti, cum imbres repentini ludos interpellaverint, habeat populus, quo se recipiat ex theatro, choragiaque laxamentum habeant ad comparandum. uti sunt porticus Pompeianae, itemque Athenis porticus Eumenicae Patrisque Liberi fanum et exeunti
Abbreviated transcription (Latin):
repalsa resiliens incertas aurib referat sienificationes. Sunt enĩ ñnulli locinaturalit̃ impediontes uocis
motꝰ. uti dissonances ꝗͥ grece dicunt᷑ catictes. circũ sonantes quia pud eos Nominant᷑ periethontes Itẽ rescnant
quidicunt᷑ antechontes c̃sonanteso: qͦs appellant synethontas. Dissonantes s. in qͥb uox pͥma cũ t̃ edeta i.
alcitudinẽ. offensa suꝑiorib solidis coporib repulsaq residens in imo oppͥmit inseiuontis uocis clationem
irxusonantes aut̃ : in quib circũ uagando coacta ex soluens in mediosine excremis casib sonans ibi extis
incerta uerboꝵ signisicatione. Resonantes uͦ: inquib cũ insolido tactu ꝑcussa resiliant. ima gines expͥm̃do
nouissimos casꝰ duplices faciunt auditu. Itẽ c̃sonantes : inquib: ab iinis auxiliata : cũ increm̃eo scandens egr¬
diatur adaures. diserta uerboꝵ claritate. Ita si in locoꝵ electione fuerit diligens animaduersio: Tem̃datꝰ erit

Expanded text:
repulsa resiliens incertas auribus referat significationes. sunt enim nonnulli loci naturaliter inpedientes vocis motus, uti desonantes, qui graece dicuntur kathxou=ntes, circumsonantes, qui apud eos nominantur perihxou=ntes, item resonantes, qui dicuntur anthxou=ntes, consonantesque, quos appellant sunhxou=ntas.altitudinem, offensa superioribus solidis corporibus repulsaque residens in imo opprimit insequentis vocis elationem; circumsonantes autem, in quibus circumvagando coacta exsolvens in medio sine extremis casibus sonans ibi extinguatur incerta verborum significatione; resonantes vero, in quibus, cum in solido tactu percussa resiliat, imagines exprimendo novissimos casus duplices faciat auditu; item consonantes sunt, in quibus ab imis auxiliata cum incremento scandens egrediatur ad aures diserta verborum claritate. ita si in locorum electione fuerit diligens animadversio, emendatus erit
Abbreviated transcription (Latin):
columine scripsi. Doricarũ aut̃ & chorinthnarũ quȩsint ꝓportiones. insequenti explicabo libro
UaNIM AOUENtISSt̃ imperator plures dearchicectura p̃cepta uoluminaq cõm̃tarioꝵ ñ ordinata sed in¬
xepta uti particulas errabundas reliquisse: Digna & utilissimã rẽputaui antea disciplinȩ corpꝰ ad ꝑfectam
Siacionẽ ꝑducere & pͥscriptas insingulis uoluminib singuloꝵ gencrũ qͣlitates explicare. Itaq cesar pͥmo uolu¬
cune it deo ficio cĩ. & qb eruditiũ ẽ reb archietetũ opoiceat aposui: scdo decopis maceriȩ eib ȩdificia estituunt᷑

Expanded text:
volumine scripsi; doricarum autem et corinthiarum quae sint proportiones, insequenti libro explicabo. LIBER volumine scripsi; doricarum autem et corinthiarum quae sint proportiones, insequenti libro explicabo. LIBER animadvertissem, imperator, plures de architectura praecepta voluminaque commentariorum non ordinata sed incepta uti particulas errabundas reliquisse, dignam et utilissimam rem putavi tantae disciplinae corpus ad perfectam ordinationem perducere et praescriptas in singulis voluminibus singulorum generum qualitates explicare. itaque, Caesar, primo volumine tibi de officio eius et quibus eruditum esse rebus architectum oporteat, exposui. secundo
Abbreviated transcription (Latin):
xii. Ido qd eũsteterimꝰ ctra frontes: ab oculo lincȩ duş siextensȩ suerint & unatetigerat ima opis parte
alterasumã. quȩ suimã tetigerit longior si& Ataqͥlongioruis lincȩ insupiorẽ parte ꝓcedit. resupinatã facit
eĩ speciẽ Cũaut̃ utisup᷑ scriptũ ÷ infronte ielmata fuerit: tc̃maspecta udibunẽ et̃ ad ppendiculũ &
normã. Colũnarũ striȩ faciendes xxiii : lta ut ex cauatȩ. uti norma incauostris cũfuerit ciesta cini¬
acta anconib striarũ dextra acsinistra tangat acum̃ quȩ normȩ circũ rotundatione tangendo ꝑuagari
possic Crassicudines siriar̾ faciendȩs quantũ adiectio inmedia colũna exdescriptione inueni&᷑: In simis quȩ
deant. Hacaut̃ quȩ er̃ ẽtra colunas ꝑterebrata sint ad canalẽ quiexcipit ecegalis aꝗ cȩlestẽ: Mediana autẽ

Expanded text:
XII, ideo quod, cum steterimus contra frontes, ab oculo lineae duae si extensae fuerint et una tetigerit imam operis partem, XII, ideo quod, cum steterimus contra frontes, ab oculo lineae duae si extensae fuerint et una tetigerit imam operis partem, altera summam, quae summam tetigerit, longior fiet. ita quo longior visus linea in superiorem partem procedit, resupinatam facit eius speciem. cum autem, uti supra scriptum est, in fronte inclinata fuerint, tunc in aspectu videbuntur esse ad perpendiculum et normam. Columnarum striae faciendae sunt XXIIII ita excavatae, uti norma in cavo striae cum fuerit coniecta, circumacta anconibus angulos striarum dextra ac sinistra tangat cacumenque normae circum rotundationem tangendo pervagari possit. crassitudines striarum faciendae sunt, quantum adiectio in media columna ex descriptione invenietur. In simis, quae deant. haec autem, quae erunt contra columnas, perterebrata sint ad canalem, qui excipit e tegulis aquam caelestem; mediana autem
Abbreviated transcription (Latin):
gres m&o cedr sic: dudenda : uti denticul: altitudinis suȩ dimidiã partẽ habeat infronte. Cauus ant̃ inc̃¬
sectiones huiꝰ frontis etrib duas partes. Huiꝰ cy matiũ. altitudinis & sextã partẽ. corona cũsuo y matio p̃ẽ
simẽ. quantũ media fascia qystili. Proiestura coronȩ cũ denticulo facienda ÷.: qiuantũ ert altitudo a rophoro
ad sũmũ coronȩ cẏmatiũ. & omĩno ons eephore uenustiorẽ habeant speciẽ: quȩ quantũ alcicudine tantudẽ
Uiii. &excis una pars in medio cacumine tẏmpani c̃stituat᷑. dũ ctra epystiluicolĩnarũq h̧ potra.
adypendiculũ repondeant coronȩ quȩ sup̃ aeqͣlit̃ imis p̃t̃ simas s̃ collocandae Insuꝑ coronas simȩ. quas greci
epytidis dicunt faciendes : altiores octiua parte coronarũ altitudinis. Acroteria angularia: tã alta quantã:
npanũ mediũ. mediana altiora octaua parte ꝗ angularia. Mebta omiã quȩ supͣ capitula colũmn.

Expanded text:
r, sic est dividenda, uti denticulus altitudinis suae dimidiam partem habeat in fronte, cavus autem intersectionis huius frontis e tribus duas partes; huius cymatium altitudinis eius sextam partem. corona cum suo cymatio, praeter simam, quantum media fascia epistylii; proiectura coronae cum denticulo facienda est, quantum erit altitudo a zophoro ad summum coronae cymatium; et omnino omnes ecphorae venustiorem habeant speciem, quae quantum altitudinis t in partes novem et ex eis una pars in medio cacumini tympani constituatur, dum contra epistylia columnarumque hypotrachelia ad perpendiculum respondeant. coronaeque supra aequaliter imis praeter simas sunt conlocandae. insuper coronas simae, quas Graeci epaieti/des dicunt, faciendae sunt altiores octava parte coronarum altitudinis. acroteria angularia tam alta, quantum est tympanum medium, mediana altiora octava parte quam angularia. Membra omnia, quae supra capitula columnaru
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ eas iterũ medie dirigant᷑. & ad sũmã quotiens p̃cingunt᷑ altero tanto seꝑ amplisicant᷑: Cuhȩc omĩa sum

Expanded text:
inter eas itinter eas it
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Qđ̃triget aͥ efor mant᷑ colunis &e fistigis & signis reliquisq reģalib reb: comice aut̃ aclisicioꝵ pͥuatoꝵ
ficienda Asprima inima circinacione ut inlatino crginoꝵ iii. Inco quadrator triũ angeli cireinatio nis li
tangunt. & cuiꝰ quadrati lat̾: ꝓximũ scenȩ p̃ciditq curuacura circinnationis. ca regione designatꝰ fiurtio
psaenii & abca regione adertema circinationẽ curiaturȩ paralldos linea dougnat᷑: Inqͣ conistituat᷑ frt¬
centru que orchestre ꝓsecui regione ꝑ allelos linea describit᷑. & que secat circinnationis lineas dextia ac sinistr
incornib hemicidii centra signant᷑. & circuno collo cato indȩxtra ab int̾uallo sinistro circũ agat circinatio ad ps¬
logon appellant. idõ ꝙ eos tragici & comici actores inscena ꝑagunt. Reliqͥ aut̃ artificos.: suas ꝑor chestrã pres
actiones: Itaq exeo scenici & tymelici grece separatĩ nominant᷑. Ciꝰ loci altitudo ñ minꝰ deb& ẽ p

Expanded text:
 regalibus rebus; comicae autem aedificiorum privatorum facienda, quod primum in ima circinatione, ut in latino trigonorum IIII, in eo quadratorum trium anguli circinationis lineam tangunt, et cuius quadrati latus est proximum scaenae praeciditque curvaturam circinationis, ea regione designatur finitio proscaenii. et ab ea regione ad extremam circinationem curvaturae parallelos linea designatur, in qua constituitur frcentrumque orchestrae proscaenii regioni parallelos linea describitur, et qua secat circinationis lineas dextra ac sinistra, in cornibus hemicycli centra signantur. et circino conlocato in dextra ab intervallo sinistro circumagitur circinatio ad plogei=on appellant, ideo quod apud eos tragici et comici actores in scaena peragunt, reliqui autem artifices suas per orchestram praestant actiones; itaque ex eo scaenici et thymelici graece separatim nominantur. eius logei altitudo non minus debet es
Abbreviated transcription (Latin):
alendoq conserunt. Caq ȩdificu minimes materiuanda : ꝓpt̃ incendia. Demagnitudinib aut̃ finitio nullad eb& et
sed facundia ad maximũ nauiũ modũ. uti & simaiores naues sibductȩ fucruit. habeant culaxam̃to ibi colocationẽ

Expanded text:
alendoque conservant. eaque aedificia minime sunt materianda propter incendia. de magnitudinibus autem finitio nulla debet esse, alendoque conservant. eaque aedificia minime sunt materianda propter incendia. de magnitudinibus autem finitio nulla debet esse, sed faciunda ad maximum navium modum, uti, etsi maiores naves subductae fuerint, habeant c
Abbreviated transcription (Latin):
Eu fabee calcats & ꝗd ensissime fuert: cunc cocles. rotis. aympanis collocatis. locꝰ quiea septione finit̾ fuerit exinanias
scedqͣ. &dibi int septiones fundañta fodiant᷑:. Site̾rrena er̃ usq adsolidũ crassiora. quãqui murꝰ sup̾ futurꝰ erit. exinania¬
sicc&qͣ & tc̃ structura ex cenitis calee & harena cõpleat. Sinaut̃ mollis locert: palis ustoilatis. alncis aut oleagineis ẽss
& carbonib cõplcit᷑. quẽ ad modũ intbeachroꝵ & muri fundationib t÷ seriptũ Deinde tẽquadrato saxo murꝰducat᷑: iin¬
turs ꝗ longisimis. utimaximȩ medii lapides coagm̃tis c̃cineant᷑. Tunc quilo cerit int̾murs : reduratione siue structim
coplcat᷑. Ituerie utipossit turris in suꝑ adifican. hispfectis. niaualioꝵ eaert ratio. ut ẽstituant᷑ spestantia moxine
adseptentrionẽ Nãmeridianȩ reciones ꝓpt estus cariem. tinea. teredines. reliꝙͣq bestiarii nocentiũ genera ꝓc reant

Expanded text:
cum ita bene calcatum et quam densissime fuerit, tunc cocleis, rotis, tympanis conlocatis locus, qui ea saeptione finitus fuerit, exinaniatur sicceturque, et ibi inter saeptiones fundamenta fodiantur. si terrena erunt, usque ad solidum, crassiora quam qui murus supra futurus erit, et tunc structura ex caementis calce et harena compleantur. St carbonibus compleantur, quemadmodum in theatrorum et muri fundationibus est scriptum. deinde tunc quadrato saxo murus ducatur iuncturis quam longissimis, uti maxime medii lapides coagmentis contineantur. tunc, qui locus erit inter murum, ruderatione sive structura compleatur. ita erit uti possit turris insuper aedificari. His perfectis navaliorum ea erit ratio, ut constituantur spectantia maxime ad septentrionem; nam meridianae regiones propter aestus cariem, tineam, teredines reliquaque bestiarum nocentium genera procreant
Abbreviated transcription (Latin):
ĩut̃ pellent᷑ offinsionib pͥmȩ redundantes in sequentiũ disturbant designationes: Cadẽ ration
ad circianiũ esficit motioaes: Sedin ȩq̃ circuli planitiȩ in latitudine mou& uox. & inlacitudinc ꝓgreditur
&ultitudiuẽ gradatĩ scandit Igitur ut in aqͣ andarũ desgnationib atr̃ inuoce cũoffeasio nullap̾mnã undã
t̃pellauerit. Ñdisturbat scđam. nec insequetites. sed oms sineresonantia puetiuant adimoꝵ & ac¬

Expanded text:
interpellentur offensionibus, primae redundantes insequentium disturbant designationes. Eadem rationeinterpellentur offensionibus, primae redundantes insequentium disturbant designationes. Eadem ratione vox item ad circinum efficit motiones; sed in aqua circuli planitiae in latitudine moventur, vox et in latitudine progreditur et altitudinem gradatim scandit. igitur ut in aqua undarum designationibus, item in voce cum offensio nulla primam undam interpellaverit, non disturbat secundam nec insequentes, sed omnes sine resonantia perveniunt ad imorum
Abbreviated transcription (Latin):
gradũ &adsũmũ excenta suerit. omiã cacumina graduũ angulosq tangat. ita uox ñ impadi&: Aditꝰ cõplurt¬
& spatiosos oport& dispenere : Nec c̃ĩunctos suꝑiores inferiorib: sed exomib: locis ꝑp&uos & directos. si ne in¬
uersuris ficiendos uticũpopulus dimittat᷑ despectaculis necpͥmat᷑. sed habeat exom̃ib locis ex itꝰ separatos
sine impeditione: Miã diligent̃ ÷ animad uertendũ : nesit locus sirđ. sedie ineo uox ꝗ clarissime uagari
possit: hocuͦ fieri ita potirit . si locꝰ elecł fuerit ubi ñimpediat᷑ resonantia. Voxaut̃ ÷ sp̃s fluens acris
& actꝰ sensibilis eudicu. Camõu& uirculoꝵ rotundationib infinicis: uti sunstantẽ aquã lapide in miss
nascantur innumerabiles undarũ circuli crescentes acentro ꝗ latissimȩ possint & uagantes. nisi angn¬
tia loci intpellauerit. autaliqͣ offensio quȩ ñpatit᷑ designationes car undarũ ad ex it̾ ꝑuetu̾re. Itaq¬

Expanded text:
gradum et ad summum extenta fuerit, omnia cacumina graduum angulosque tangat: ita vox non inpedietur. Aditus complures et spatiosos oportet disponere, nec coniunctos superiores inferioribus, sed ex omnibus locis perpetuos et directos sine inversuris faciendos, uti, cum populus dimittatur de spectaculis, ne comprimatur, sed habeat ex omnibus locis exitus separatos sine inpeditione. Etiam diligenter est animadvertendum, ne sit locus surdus, sed ut in eo vox quam clarissime vagari possit. hoc vero fieri ita poterit, si locus electus fuerit, ubi non inpediatur resonantia. Vox autem est spiritus fluens aeris, e tactu sensibilis auditu. ea movetur circulorum rotundationibus infinitis, uti si in stantem aquam lapide inmisso nascantur innumerabiles undarum circuli crescentes a centro, quam latissime possint, et vagantes, nisi angustia loci interpellaverit aut aliqua offensio, quae non patitur designationes earum undarum ad exitus pervenire. itaq
Abbreviated transcription (Latin):
inuit ecorporb humores. Idõmaximȩ uitandes hisreb uitiosȩ regiones: & eligendȩ salubres
Fundam̃toꝵ aut̃ simiontib fuerie facilior erit ratio. Sed sinecessitas coegerit. inplano aut palustri lo co
ea c̃stitui. solidationes substructionesq itier̃ faciendȩ. Quẽ ad modũ defundationib ediũ sacrarũ int̃ tiolibri¬
iptũ. Insu ꝑsundamta lapidcis & marmoreis copus gradationes: ab substructione fiendebent
tiones ad alaitudines thcatroꝵ prata parte faciendȩ uident̃: Neq altiores qquanta precinctionis iineris sit latia¬
do Sieuĩ excelsiores fuerint: reppellent & eicient in supiorẽ parte uocem: Nec pacient᷑ insedib suisque supra

Expanded text:
e et inminuit e corporibus umores. ideo maxime vitandae sunt his rebus vitiosae regiones et eligendae salubres. e et inminuit e corporibus umores. ideo maxime vitandae sunt his rebus vitiosae regiones et eligendae salubres. Fundamentorum autem, si in montibus fuerint, facilior erit ratio; sed si necessitas coegerit in plano aut palustri loco ea constitui, solidationes substructionesque ita erunt faciendae, quemadmodum de fundationibus aedium sacrarum in tertio libriptum. insuper fundamenta lapideis et marmoreis copiis gradationes ab substructione fieri debent. Praecinctiones ad altitudines theatrorum pro rata parte faciendae videntur, neque altiores quam quanta praecinctionis itineris sit latitudo. si enim excelsiores fuerint, repellent et eicient e superiore parte vocem nec patientur in sedi