comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lare oiatellecou plurale. bene ergo unxit. Ingente enimplurales sunt ut alibi Ipse ditissins
tesrũ plioenicum. Non enim unus est ager phoenicum item salustius Romani generis diser¬
costintus ÷ dune queritur curdiomedem fortissimum direrit Cum post achillem & aiacem
qus sutertuos onde & salustius ait Fimum grecorum achillem. Multi dicunt ideo fontsimũ
quior iurta le s terai & uenerem uulnerauit at martem. alii ad gentem refersint
uaoal achilles hesinlus scuti uac gneus diomedes danaus: multi ad eicusationemaenoȩ
uolunt fortissinum dictum a quo cun conut et̃ percussum: tpude. uoriiuuis gotoui at si¬
enim latine dicera: õtidida debuit poniere. Om̃ia enim patronomica. quae uidesextunt apud lati¬
nos: prunae sunt declinationis. Ut sacuus ubi a eacidȩ telo iacae hector: An unam hanc quasi

Expanded text:
lare, intellectu plurale. Bene ergo iunxit. In gente enim plures sunt, ut alibi ipse «ditissimus lare, intellectu plurale. Bene ergo iunxit. In gente enim plures sunt, ut alibi ipse «ditissimus agri Phoenicum»; non enim unus est ager Phoenicum. Item Sallustius «Romani generis disertissimus». Sane quaeritur cur Diomedem fortissimum dixerit, cum post Achillem et Aiacem ipse sit tertius, unde et Sallustius ait "primum Graecorum Achillem" . multi dicunt ideo fortissimum, quia iuxta Homerum et Venerem vulneravit et Martem. alii ad gentem referunt, quod Achilles Thessalus fuit, Aiax Graecus, Diomedes Danaus. multi ad excusationem Aeneae volunt fortissienim Latine diceret, ‘o Tydida’ debuit ponere. Omnia enim patronymica quae in ‘des’ exeunt apud Latinos primae sunt declinationis, ut «saevus ubi Aeacidae telo iacet Hector». ANIMAM HANC quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ad urbem imperatores erant : Oterq: quaterq: id est sepuis : finitus numerus pro infinito quis
& quibus unum significat: Scđm artem enim sic dicimus. ab eoenim quod est aqui  inb:
miut. ab eo qđ est a quo in his mittit : sed a tercia declinatione in usu sunt datiuus & ab¬
latiuus plurales licae antiqui om̃ibus usi sunt casibis. Deruq: cato in originibus ait. Siques
sunt ppłi. & declinauit quesquium ut pupes pupium : on oenibus altis propter pergama
quae altissima fuerant . ex quibus om̃ia alta aedifficia pergama uocantur. sicut aeschilus
dixit. Oppetere ore terram petere id est mori Possurus autem sicuti hoc sermone & ut
exspirat. & animum ex spirat fortissimȩ gentis at quimartibus legimus. superlatuiim
casum non nisi genitiuo plurali iungi : constat quidem. sed gens nomen est enuncutione singi¬

Expanded text:
ad urbem imperatores erant». O TERQVE QVATERQVE id est saepius, finitus numerus pro infinito. QVISad urbem imperatores erant». O TERQVE QVATERQVE id est saepius, finitus numerus pro infinito. QVIS quibus significat: secundum artem enim sic dicimus. ab eo enim quod est 'a qui' in 'bus' mittit, ab eo quod est 'a quo' in 'is' mittit, sed a tertia declinatione in usu sunt dativus et ablativus plurales, licet antiqui omnibus usi sint casibus. denique Cato in originibus ait "si ques sunt populi" . et declinavit 'ques quium', ut 'puppes puppium'. moenibus altis propter Pergama, quae altissima fuerunt, ex quibus omnia alta aedificia pergama vocantur, sicut Aeschylus dicit. Ad v. 96 Oppetere ore terram petere, id est mori. possumus autem sic uti hoc sermone, ut ‘expirat’ et ‘animam expirat’. FORTISSIME GENTIS atqui in artibus legimus superlativum gradum non nisi genetivo plurali iungi. Constat quidem, sed ‘gens’ nomen est enuntiatione singu
Abbreviated transcription (Latin):
locus manu designatus in aere : post quem factum ilico captantur auguria uenee : Seruauit
dignitatem ⁊ΟΓΙΡΕΠΟΝ ut aeneam ultimum territum dicit frigore timore. Et est
retiproca translatio. Nam&e timor profrigore & frigus pro timore ponitur. ut in terentio
xorem tuam pauitare aiunt. nontimore : sed laborare frigoribus. Utrumq enĩ in unumeritũ
rat. ingemit non propter mortem ingemit : Eequitur enim oterq quaterq: beati sed ꝓpt̃
mortis genus. Graue onim est scđm homerum perire naufragio quia ignea est anima &¬
& extingu uidetur in mari. id est elemento contrario. Duplices duas scđm morem anti¬
quum. Nam duplices duas dicebant ut hoc loco et binos duos & utrosq pro utrumq ut ci¬
cero. Binos habebam ubeo promi ut rosq: ltem sa iustius cumde duobus loqueretur. hii utriq

Expanded text:
locus manu designatus in aëre, post quem factum ilico captantur auguria. AENEAE servavit locus manu designatus in aëre, post quem factum ilico captantur auguria. AENEAE servavit τὸ πρέπον, ut Aeneam ultimum territum dicat. FRIGORE timore. Et est reciproca translatio; nam et timor pro frigore et frigus pro timore ponitur, ut in Terentio «uxorem tuam pavitare aiunt» non ‘timere’, sed ‘laborare frigoribus’; utrumque enim in unum exitum rat». INGEMIT non propter mortem ‘ingemit’ - sequitur enim «o terque quaterque beati» - sed propter mortis genus. Grave enim est secundum Homerum perire naufragio, quia anima ignea est et extingui videtur in mari, id est elemento contrario. DVPLICES duas, secundum morem antiquum. Nam ‘duplices’ ‘duas’ dicebant, ut hoc loco, et ‘binos’ ‘duos’, et ‘utrosque’ pro ‘utrumque’, ut Cicero «binos habebam, iubeo promi utrosque», item Sallustius, cum de duobus loqueretur, «hi utrique
Abbreviated transcription (Latin):
nt. paulo post. onum quem omiserat redidit ut stridenis aquilone procella uel proceilis procella
est uis uenti. cum pluuia. Dicta procella ab eo qđ omĩa percellat In sequiturdamorq uirum quia p̃¬
cesserat uentorum sonus. Quem & ipsum clamorem possuitius dicere: Stridorq rudentum propriae.
Nam in funib: stridorem. Teucrorum exoculis. Numquaenim totum caelum nubibus tegitus. sed illa
pars contra quam flauerint uenti. qđ autem duit dicm eripi : ad uidentũ oculos retulit non
tempus inuasit. Nam in cubare propriae dicitur. peruim rem alienam tenere : Poli axes id est
extrem&e partes caeli. aethor. aet horem hoc loco pro aere posuit : Nubes enim unde & fulmina
aeris siont non aetheris. et frequenter uirgilius duo ista confundit. Intentant minantur.
Omĩa autem ad superiora retulit . ex templo ilico. Et est augurum sermo Templo enim dicitur

Expanded text:
nit; paulo post unum quem omiserat reddit, ut «stridens aquilone procella». PROCELLIS procella nit; paulo post unum quem omiserat reddit, ut «stridens aquilone procella». PROCELLIS procella est vis venti cum pluvia, dicta ‘procella’ ab eo, quod omnia percellat. INSEQVITVR CLAMORQVE VIRVM quia praecesserat ventorum sonus, quem et ipsum clamorem possumus dicere. STRIDORQVE RVDENTVM proprie; nam in funibus stridor est. Tpars, contra quam flaverint venti. quod autem dixit diem eripi, ad videntum oculos rettulit, nontempus invasit. nam incubare proprie dicitur per vim rem alienam extremae partes caeli. AETHER aetherem hoc loco pro aëre posuit; nubes enim, unde et fulmina, aëris sunt, non aetheris. Et frequenter Vergilius duo ista confundit. INTENTANT minantur. OMNIA autem ad superiora rettulit. EXTEMPLO ilico. Et est augurum sermo. ‘Templum’ enim dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
a .d. hoc est tu me deum facis. Duplici enim ratione diuinos honores meremur:
Dearum conugio & conuuuuo deorum. Unde & ibucolicis legimus. Nec deus hunc isa¬
dea nec dignata cubili est. haec ubi dicta & auinone & ab aeolo. Cauum Ordo est¬
Conuersa cuspide. cauum montem in latus impulit. Et a libi. in latus inque feri: curiã conpagibus
aluum Contorsit quasi in rem que facile cedit ictui. agmine uel impetu ł multitudine agnien
enim polisemus sermo est. Nams impetum significat : ut illi agmine certo lao coonta petunt. Mulatu din c̃
ut uocat sȩua agmina sororum. & iam incedentem eteratum agmen. uocamus Porta. om̃iseritꝰ¬
dum est: quicquid appellatiuum est turbinis facere. Sed sit nomen proprum. turbonis facitut¬
horatius. Turbonis in armis. eurusq nothusq. Cardin ales quatuor uenti sunt. De quib nunc trespo¬

Expanded text:
 das epulis accumbere divum hoc est, tu me deum facis. duplici enim ratione divinos honores meremur,  das epulis accumbere divum hoc est, tu me deum facis. duplici enim ratione divinos honores meremur, dearum coniugio et convivio deorum. unde et in bucolicis dea nec dignata cubili est». HAEC VBI DICTA et a Iunone et ab Aeolo. CAVVM ordo estconversa cuspide cavum montem in latus inpulit’. Et alibi «in latus inque feri curvam conpagibus alvum contorsit». Quasi in rem quae facile cedit ictui. AGMINE vel impetu vel multitudine. ‘Agmen’ enim polysemus sermo est. Nam impetum significat, ut «illi agmine certo Laocoonta petunt», multitudinem, ut «vocat agmina saeva sororum». Etiam incedentem exercitum ‘agmen’ vocamus. PORTA omnisdum est, quod quando appellativum est 'turbinis' facit, sed si sit nomen proprium, 'Turbonis' facitHoratius «Turbonis in armis». EVRVSQVE NOTVSQVE cardinales quattuor venti sunt, de quibus nunc tres po
Abbreviated transcription (Latin):
de aristeo. & te crudelem nominȩ dicit. Explorare. deliberare. Euperius namq multa
poposcerat uino. hoc ergo dicit tuum est. deliberare quid uelis. michi uissa capessere fas est.
Figura est littotes : quae fit quotiens cumq imus dicimus & plussignificamus. per contrariũ
intelligentes. ut hoc loco nonait. Lic& michi implere quae precipis sed nefas est non imple¬
re. quae uisseris. ltem. Munera nec sperno id est libenter accipio Tu michi quod cũq
hoc .r. Redut adfisicam rationem. Nam motus aeris. id est uinonis. auento sereat.
quib aeolus preest: Dicendo autem quod cumq aut ueretunde ait. ne uideatur arro¬
gans. aut latenter penecatur poeta. Quis enim potest uento s. id .ẽ. rem. inanẽ tenere
siouemq concilias. Istero proteron in sensu est Non aenim iupiter conciliatur a eolo : sed

Expanded text:
de Aristaeo «et te crudelem nomine dicit». EXPLORARE deliberare; superius namque multa de Aristaeo «et te crudelem nomine dicit». EXPLORARE deliberare; superius namque multa poposcerat Iuno. Hoc ergo dicit, ‘tuum est deliberare quid velis’. MIHI IVSSA CAPESSERE FAS EST figura est litotes, quae fit quotienscumque minus dicimus et plus significamus per contrarium intellegentes, ut hoc loco non ait ‘licet mihi implere quae praecipis’, sed ‘nefas est non implere quae iusseris’. Item «munera nec sperno», id est libenter accipio. TV MIHI QVODCVMQVE HOC REGNI rediit ad physicam rationem. Nam motus aëris, id est Iunonis, ventos creat, quibus Aeolus praeest. Dicendo autem ‘quodcumque’ aut verecunde ait, ne videatur adrogans, aut latenter paene iocatur poeta; quis enim potest ventos, id est rem inanem, tenere? iovemque concilias hysteroproteron in sensu. non enim Iuppiter conciliatur Aeolo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
d& ex altero. Meritum enimnisi : ex prestantis descendit beneficio : puilchra prole: Notanda
figura frequenter enim hac utitur. Nam qđ nosper genituum singularem dicimus: anti¬
qui per septomum dicebant. ut hoc loco parentem pulchrã prole. idest pulcrȩ prolis. Et simplicit̃
intelligendum est: Errant namq qui dicunt ideo pulchra dixisse. propt᷑ canacen & maca¬
reum ose inuicem. Tuipissimos fratres. Illienim al terius aeoli fuerant : deolus haeo : sub¬
uidis dixit : qđ ex posteriorib: intelligitur sit supra nouitamus Regina Inferioris ꝑsonae
reuerentia est maiorẽ meritis appellare nomine. contra maioris est minorem. nomine
tantum uocare . qui ordo non nisi per in dignationem corrũpitur. ut in xii. sages uiex¬
tremis rebus turnum non regem uocat. ut ruit quaȩ implorans nomine turnum. & a libi

Expanded text:
det ex altero; meritum enim non nisi ex praestantis descendit beneficio. PVLCHRA PROLE notanda tamen det ex altero; meritum enim non nisi ex praestantis descendit beneficio. PVLCHRA PROLE notanda tamen figura; frequenter enim hac utitur. Nam quod nos per genetivum singularem dicimus antiqui per septimum dicebant, ut hoc loco ‘parentem pulchra prole’, id est pulchrae prolis. Et simpliciter intellegendum est; errant namque qui dicunt ideo ‘pulchra’ dixisse, propter Canacen et Macareum in se invicem turpissimos fratres. Illi enim alterius Aeoli filii fuerunt. AEOLVS HAEC CONTRA subaudis ‘dixit’, quod ex posterioribus intellegitur, ut supra notavimus. REGINA inferioris personae reverentia est maiorem meritis appellare, non nomine; contra maioris est minorem nomine tantum vocare. Qui ordo non nisi per indignationem corrumpitur, ut in duodecimo Sages in extremis rebus Turnum non regem vocat, ut «ruitque inplorans nomine Turnum», et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
sillaba. propter metri neceñitatem. Ipse alio loco longam posuit : ut est aectoris andromahȩ per¬
rł conulia seruas. Item cuiq loci leges dedimus conubia nr̃a. Repulit & ꝑ conubia nr̃a: Et nu¬
madumq petam conubia simplex. Sciẽtdum tamen est quia plerumq in compositione. uel deri¬
uatione principalitatis natura corripitur. Conubio uingam stabili propriamq dicabo. Multa
inunum contulit uersum. qua uino promittit. Dicendo enim conubio ostendit legitimam. di¬
cendo stabili. longam promittit concordiam id est quae diuortio careat. Sicendo propriam :
adulterii remouae suspicionem. Qđ autem adierit dicabo : obsequentem eam fore de monstrat.
Inusuenum est ut dicamus: Sacerdos dicatus est numini: hoo est. ad obsequium datus est : Me¬
ritis prestitisut alibi necte rogina negabo. Promeritam id est prestifisse. & alterũ pen¬

Expanded text:
syllaba propter metri necessitatem. Ipse alio loco longam posuit, ut est «Hectoris Andromache Pyrsyllaba propter metri necessitatem. Ipse alio loco longam posuit, ut est «Hectoris Andromache Pyrrhin conubia servas?», item «cuique loci leges dedimus, conubia nostra reppulit» et «per conubia nostra» et «Nomadumque petam conubia supplex». Sciendum tamen est quia plerumque in compositione vel derivatione principalitatis natura corrumpitur. CONVBIO IVNGAM STABILI PRORPIAMQVE DICABO multa in unum contulit versum quae Iuno promittit: dicendo enim ‘conubio’, nuptam ostendit legitimam; dicendo ‘stabili’, longam promittit concordiam, id est quae divortio careat; dicendo ‘propriam’, adulterii removet suspicionem. Quod autem adiecit ‘dicabo’, obsequentem eam fore demonstrat. In usu enim est ut dicamus, ‘sacerdos dicatus est numini’, hoc est ad obsequium datus est. MERITIS praestitis, ut alibi «nec te regina negabo promeritam», id est praestitisse. Et alterum pen
Abbreviated transcription (Latin):
pollicctur : quia uentorũ rex est : qui motua quȩ creantur. Bene ergo ei iungitur origo uentorum: Sa¬
ne notant urgilium crtaci. quia marito promisit uxorem. quod excusat reigia licentia. ut salustiꝰ.
Denasalii. alii plures habent. Sed reges eo amplius. Prestanti corpore nimphae. Bone eaam istas laudat
ut maiorꝰ inde topeia : pulchritudinis gloria. laud abilius eium et superare laudatos. ut ipse ad
maiorem aeneȩ gloriam. laudat &e turnum: Harum autem .xiiii. nomina ut quidam uolunt in
georgicis inuenimius. Conubio uingam. conubium est iuis legitimi matrimonii & bene conubio
iungam dixit ut hanc ab aliis segregar&. quȩ a regibus sine lege habentur. Solent enimint̃
plures. uni prepipuum dare nomen uxoris & conubio nu. breuem posuit : cum naturalit̃ longa
sit . ñubo enim haba&e originem : longa est. Sed est tropus sistole : qui sit quocienscumq: longa corripit᷑

Expanded text:
pollicetur, quia ventorum rex est, qui aquae motu creantur. bene ergo ei iungitur origo ventorum. sapollicetur, quia ventorum rex est, qui aquae motu creantur. bene ergo ei iungitur origo ventorum. sane notant Vergilium critici, quia marito promittit u«denas alii alii plures habent, sed reges eo amplius». PRAESTANTI CORPORE NYMPHAE bene etiam istas laudat, ut maior sit in Deiopea pulchritudinis gloria. Laudabilius enim est superare laudatos, ut ipse ad maiorem Aeneae gloriam laudat et Turnum. Harum autem quattuordecim nomina, ut quidam volunt, in Georgicis invenimus. CONVBIO IVNGAM conubium est ius legitimi matrimonii. Et bene ‘conubio iungam’ dixit, ut hanc ab aliis segregaret quae a regibus sine lege habentur. Solent enim reges inter plures uni praecipuum dare nomen uxoris. Et ‘conubio’ ‘nu’ brevem posuit, cum naturaliter longa sit. ‘Nubo’ enim, unde habet originem, longa est. Sed est tropus systole, qui fit quotienscumque longa corripitur
Abbreviated transcription (Latin):
um uentis. Suplex sensus est. In cute enim sunicȩ significat. uentis. daniuuis est casus. Si
autem fac septiius efit casus & erit sensus facuim troianis peruentos Sub mersasq
obrue .p. ordo est in sensu confusus ante enim ut obruantur fluctibus & sic sub mer¬
gantur. Tota autem iunonis peticio i soquentibus et planatur. corpora ponto tam
iurorum. quam nauiuim: it ipse alio loco cum de nauib loqueretur et toro descendt¬
corpore pestis. Eciendum sane est hanc artem petitionis. ut minora im petrare cupientes. maiora poscamus Qđ
&iam nunc uino fecit. Scit fatis nam̃q se obstare non posse. Sed hoc agit ut cos arer&e ab italia : Sunt nuichi
bisseptem. Non sine ratione IIIphas dicitur sua potestate rotinere : Ipsa enim est aer. De quo nubes creantur at

Expanded text:
VIM VENTIS duplex sensus est; ‘incute’ enim si ‘inice’ significat, ‘ventis’ dativus est casus; si VIM VENTIS duplex sensus est; ‘incute’ enim si ‘inice’ significat, ‘ventis’ dativus est casus; si autem ‘fac’, septimus casus est, et erit sensus: ‘fac vim Troianis per ventos’. SVBMERSASQVE OBRVE PVPPES ordo est in sensu confusus; ante enim est ut obruantur fluctibus, et sic submerguntur. Tota autem Iunonis petitio in sequentibus explanatur. CORPORA PONTO tam virorum quam navium, ut ipse alio loco cum de navibus loqueretur «et toto descendcorpore pestis». Sciendum sane est artem hanc esse petitionis, ut minora impetrare cupientes maiora poscamus. Quod etiam nunc Iuno facit. Scit namque se fatis obstare non posse, sed hoc agit, ut eos arceat ab Italia. SVNT MIHI BIS SEPTEM non sine ratione Iuno nymphas dicitur sua potestate retinere; ipsa est enim aër, de quo nubes creantur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mare dictum est. uel quod tuseiam aluit. id est tyrreniam. uel a turrenis nautis quise hoc
in mare precipitauerunt. Namq hoc hab&e fabula. Dormientem in lutore libenĩ patrempu
Rogauit: Responderunt illi. Quo uolucris libera it. naxum insulam sibi sacratam. Et cȩ¬
perunt alio loco uela deflectere. Iuam ob rem iratum numen. tigres sibi sacratasuissit
uideri : Iuo terrore : illi se influctus dedere precipites: Nauigat aequor. figura greta est
Nosemm dicimus per equor nauigat. Similiter ceiam alio loco Terra mare. Sidera iuird.
cum latinitas exigat ut addatur prepositio & non uacat. Qđ tirrenum ad didit uidet᷑
enim dicere iam eis italiam eẽ uicinam. Ilium in italiam portans. id est res. ilienses & in ui¬
diose dicit ilium. qua supsam cernat cuttatem. cum trora nos aspexent: uictosq penates
acite oocurrit questioni. Portat quidem & deossed uictos & contempnendos Incute

Expanded text:
mare dictum est vel quod Tusciam adluit, id est Tyrrheniam, vel a Tyrrhenis nautis qui se in mare dictum est vel quod Tusciam adluit, id est Tyrrheniam, vel a Tyrrhenis nautis qui se in hoc mare praecipitaverunt. Namque hoc habet fabula, dormientem in litore Liberum rogauit. Responderunt illi: Quo uolueris. Liber rogauit ut Naxum insulam se transuecperunt alio vela deflectere, quam ob rem iratum numen tigres sibi sacratas iussit videri, quo terrore se illi in fluctus dedere praecipites. NAVIGAT AEQVOR figura Graeca est; nos enim dicimus ‘per aequor navigat’. Similiter etiam alio loco «terram, mare, sidera iuro», cum Latinitas exigat ut addatur praepositio. Et non vacat quod ‘Tyrrhenum’ addidit; videtur enim dicere iam eis Italiam esse vicinam. ILIVM IN ITALIAM PORTANS id est res Ilienses. Et invidiose dicit ‘Ilium’, quasi ipsam cernat civitatem cum Troianos aspexerit. VICTOSQVE PENATES tacite occurrit quaestioni: portat quidem deos, sed victos id est contemnendos. INCVTE
Abbreviated transcription (Latin):
Omẽ enim quod contra inimicos petimus uistum est Modus peticionis est & dissice corpora ponto.
Remuneratio. Sunt michi bissep̃tem prestanti .c. .n. aeole Incute uimuentis. ordo ipse est. Di¬
est. quotiens remota de medio sententia in teger sermo perdurat. Plenum namq est acole. In¬
cute uim uentis. Iten. Aen eas rapidũ ad naues premitat achaten. Celipsis autem est quotiens
remotis interpositis. deest. aliquid. ut est. quos michi non simili poena. de est enim ad fligam.
Duium pater atq hominum rex. Cirtum locutio est. idest perifrasis est. Et mulcere dodit fluctus
& collere uento. Aliud pend& exilio. Nam qui potest mulcore. potest & tollere. Id est erigere intẽ¬
pestatem. Gens. Sermo hic & nationeni significat & familiam Sed nunc ad ut rumq potest
refferri. Nam aut. ad familiam aeneȩ. aut ad troianam gentem referturꝰ. Tirrenũ Tirrenũ

Expanded text:
omne enim quod contra inimicos petimus iustum est. modus petitionis est 'et dissice corpora ponto'. omne enim quod contra inimicos petimus iustum est. modus petitionis est 'et dissice corpora ponto'. remuneratio 'sunt mihi bis septem praestanti c. n.' aeole incute vim ventis ordo ipse est. est quotiens remota de medio sententia integer sermo perdurat; plenum namque est ‘Aeole incute vim ventis’, item «Aeneas rapidum ad naves praemittit Achatem». Ellipsis autem est quotiens remotis interpositis deest aliquid, ut est «quos ego – post mihi non simili poena»; deest enim ‘adfligam’. DIVVM PATER ATQVE HOMINVM REX periphrasis est, id est circumlocutio. ET MVLCERE DEDIT FLVCTVS ET TOLLERE VENTO aliud pendet ex alio; nam qui potest mulcere potest et tollere, id est erigere in tempestatem. GENS sermo hic et nationem significat et familiam, sed nunc ad utrumque potest referri; Nam aut ad familiam Aeneae aut ad Troianam gentem refertur. TYRRHENVM Tyrrhenum
Abbreviated transcription (Latin):
quae fit inter dimicantes. foedus autem dictum: uel afetialib id est sacerdotibus per quosfiunt foederi
chil facit imperio. Hani tolle hoc : & maior est om̃ib dus. si ad euus uoluntatem possunt elenĩta
confundi ut ipse a eolus. michi uissa cipescere fas est. Simud uentorum ostenditur uis. quibus parũ
fuerat montem suꝑ poni. & nisi regem acciperent. qui ipse quoq: alino parer& imperio ad quem¬
Pro apud quem. Ut supra. deole. Rethoricuni est.m om̃i pencione hȩc̃ obseruare ut possit prostare
qui petitur: idest ut sit possibilitas. ut sit resiusta quae petitur ut habent modũ petcitio ut sequat᷑
remuneratio Et sciendum est scđm hunc ordinem. om̃es peticiones formare uirgilium. ut in hoc
loco possibi litas est & mulcere dedit fluctꝰ & tollere uento. usta peticio est. Gens inimica nuichi.

Expanded text:
quae fit inter dimicantes. ‘Foedus’ autem dictum vel a fetialibus, id est sacerdotibus per quos fiunt foedera, quae fit inter dimicantes. ‘Foedus’ autem dictum vel a fetialibus, id est sacerdotibus per quos fiunt foedera, hil facit imperio. nam tolle hoc, et maior est omnibus diis, si ad eius voluntatem possunt elementa confundi: ut ipse "Aeolus mihi iussa capessere fas est" . simul ventorum ostenditur vis, quibus parum fuerat montem superponi, nisi et regem acciperent, qui ipse quoque alieno pareret imperio. AD apud quem, ut supra. AEOLE rhetoricum est in omni petitione haec observare, ut possit praestare qui petitur, id est ut sit possibilitas, ut sit res iusta quae petitur, ut habeat modum petitio, ut sequatur remuneratio. Et sciendum est secundum hunc ordinem omnes petitiones formare Vergilium, ut in hoc loco possibilitas est «et mulcere dedit fluctus et tollere vento’, iusta petitio est «gens inimica mihi»
Abbreviated transcription (Latin):
aere pefuit. ut lucretius in ho caelo qui dicitur aer: ferant. auferant. & est apheresis. Rapidi ud ocesut
supra : Uerrantq. Uerrere est thraere : a rete quod uerriculum dicitur. est autem principalitas uerbi
uerro uerris, Preteritum uersi : unde fit participium uersus hinc uirgilius & uersa puluis in scribit᷑
asta. idẽ. tracta Iđ metuens timens. ergo upitor tim& non sibi sed elementis ne turbentur erup¬
tione uentorum. Ut si bellorum tempore dicas. uirum fortem timert : non sibi sed liberis suis moleq
& montis idest molem montis. & est figura ut una res in duas diudatur. metri causa interposita con¬
iuntione : ut alio loco. pateris. libamus & auro. idest pateris: aureis foedere modo lego Alias face

Expanded text:
aëre posuit, ut Lucretius «in hoc caelo qui dicitur aër». FERANT auferant. Et est aphaeresis. RAPIDI veloces, ut aëre posuit, ut Lucretius «in hoc caelo qui dicitur aër». FERANT auferant. Et est aphaeresis. RAPIDI veloces, ut supra. VERRANTQVE ‘verrere’ est trahere, a rete, quod ‘verriculum’ dicitur. Est autem principalitas verbi ‘verro’ ‘verris’, praeteritum ‘versi’, unde et fit participium ‘versus’; hinc Vergilius «et versa pulvis inscribitur hasta», id est tracta. ID METVENS timens. Ergo Iuppiter timet non sibi, sed elementis, ne turbentur eruptione ventorum, ut si bellorum tempore dicas virum fortem timere non sibi, sed liberis suis. MOLEMQVE ET MONTES id est molem montis. Et est figura, ut una res in duas dividatur, metri causa interposita coniunctione, ut alio loco «pateris libamus et auro», id est pateris aureis. FOEDERE modo lege, alias pace
Abbreviated transcription (Latin):
carceres dicimus numero tantum plurali. Lic& plerimq usurp& poeta ut est: ruuntq effusi cat̾¬
cere currus illi indignantes hic aperte ostendit. quid sit luctantes. Magno cũ murmure mon
non circum montis cliustra . sod cum magno montis murapure fremebant : Et maior sensus: Sic
fremebant: ut aeiam antra possent sonare celsa arce. Scđ m quod superus dixius uenti enimma
deprehendunturex alto. sed̾. nõ otiatur sedcurat. apud antiquos enim sed&. considerat. significa¬
ut ipse alibi quantum ignes animaeq ualent. Et horatius impellunt animae. lintea trachiae :.
Mollit autem ideodinit. ut pertransitum ostendere uitiae natura&e nullaratione mutari sed mi¬
aeri aether. sed hoc loco rite pretermisit aetherem. quia uenti non turbant superiora ut ait
lucanus. Pacem summa tenent. sed aut terras aut maria : aut aeren Nam caelum hoc loco pro

Expanded text:
‘carceres’ dicimus numero tantum plurali, licet singularem plerumque usurpet poeta, ut est «ruuntque effusi car‘carceres’ dicimus numero tantum plurali, licet singularem plerumque usurpet poeta, ut est «ruuntque effusi carcere currus». ILLI INnon circum montis claustra, sed cum magno montis murmure fremebant. et est maior sensus: sic fremebant, ut edeprehenduntur ex alto. SEDET non otiatur, sed curat; apud antiquos enim ‘sedet’ ‘considerat’ significa ἀνέμων, ut ipse alibi «quantum ignes animaeque valent» et Horatius «inpellunt animae lintea Thraciae». ‘Mollit’ autem ideo dixit, ut per transitum ostenderet vitia naturae nulla ratione mutari, sed miaër aether. Sed hoc loco rite praetermisit aetherem, quia venti non turbant superiora, ut ait Lucanus «pacem summa tenent», sed aut terras aut maria aut aërem. Nam ‘caelum’ hoc loco pro
Abbreviated transcription (Latin):
quidem fingunt hunc regem eẽ uenturum:. Sed ut uarro dicit rex fuit insularum. ex quarum
neb iilis & fumo uulcaniae insulae predicens futura flabra uentorum. unde ab imperitis uisus est
uentos sua potestate retinere. hic illic ut superuis hic currus suit . uasto antro. flsica narratione hoc
fingit poeta. Naturale eram est ut loca concaua plȩna sint uentis luctantes: elaborantes egredi: So¬
noras grauessonis. & est tempstatis epitheton. Ordo autem talis est. a eolus. uentos & tempestates sonoras
uasto antro premit. ac uinculis & carcere frenat. Et translatio est per poetieam licentiam facta :
Carcer autem est undecumq prohibemur exire : dictus quasi arcer id est ab arcendo. locum aut̃
in quo scruantur noxii. carcerem dicimus numero tantum singulari Onde uero erũpunt quadrig

Expanded text:
quidem fingunt hunc regem esse ventorum, sed, ut Varro dicit, rex fuit insularum, ex quarum quidem fingunt hunc regem esse ventorum, sed, ut Varro dicit, rex fuit insularum, ex quarum nebulis et fumo Vulcaniae insulae praedicens futura flabra ventorum ab imperitis visus est ventos sua potestate retinere. HIC illic, ut superius «hic currus fuit». VASTO ANTRO physica ratione hoc fingit poeta; naturale enim est ut loca concava plena sint ventis. LVCTANTES elaborantes egredi. SONORAS graves sonis . Et est tempestatis epitheton. Ordo autem talis est, ‘Aeolus ventos et tempestates sonoras vasto antro premit’. AC VINCLIS ET CARCERE FRENAT translatio est per poeticam licentiam facta. Carcer autem est undecumque prohibemur exire, dictus quasi ‘arcer’ ab arcendo. Locum autem in quo servantur noxii ‘carcerem’ dicimus numero tantum singolari, unde vero erumpunt quadrigae,
Abbreviated transcription (Latin):
oluuiae. Nam pluuias dicimus lentas & uiges: loca fȩta nunc plȩna. ut alio loco fȩta armis
tis in antro. Enixam autem eam fuisse lac qđ pueris prebebatur oftendit. ltem fȩtam grauidã.
illo loco ostendit : non insueta graues temptabunt pabula fȩtas. Ergo quia fȩta medius sermo est.
bene hoc loco epitheton discreuit dicensgrauis fȩtas. ut bonum facinus. & malum facinus dicimꝰ
bonum uenenum. & malum uenenum: dustris figura est cȩlebrata apud uirgilium:. & est spettes
progenere: legexat apud ennium furentibussuentis. sed quasi asperum fuit. & posuit auseris. ꝓro
uentis. a eoliam uenit. Nouem insulae quae sunt post fretum. siciliae appellantur aeoliae. ab eolo
rege yppote filio. Lic& habeant & propria nomina. unde & uirgilius ait. a eoliam lipparem. Poetȩ

Expanded text:
pluviae; nam pluvias dicimus lentas et iuges. LOCA FETA nunc ‘plena’, ut alio loco «feta armis»pluviae; nam pluvias dicimus lentas et iuges. LOCA FETA nunc ‘plena’, ut alio loco «feta armis»tis in antro»; enixam autem eam fuisse lac, quod pueris praebebatur, ostendit. Item ‘fetam’ ‘gravidam’ illo loco ostendit, «non insueta graves temptabunt pabula fetas». Ergo, quia ‘feta’ medius sermo est, bene hoc loco epitheto discrevit, dicens ‘graves fetas’, ut ‘bonum facinus’ et ‘malum facinus’ dicimus, ‘bonum venenum’ et ‘malum venenum’. AVSTRIS figura est celebrata apud Vergilium, et est species pro genere. Legerat apud Ennium «furentibus ventis», sed quasi asperum fugit et posuit ‘austris’ pro ‘ventis’. AEOLIAM VENIT novem insulae, quae sunt post fretum Siciliae, appellantur Aeoliae ab Aeolo rege, Hippotae filio, licet habeant et propria nomina. Vnde et Vergilius ait «Aeoliam Liparen». Poetae
Abbreviated transcription (Latin):
te haec elementa paria sunt dixerunt eẽ germana Sed quia uino hoc est aer. subiectus est igt idest
ioui: ure suꝑ posito elemento mariti traditum nomen est. Iouem autem a iouando dixerunt. Nulla
enim ressic foua& om̃ia quemad modum calor. Tot annos. licenter in istis elocutionib & accusatiuo
& ab latiuo utatuir. Dicimus enim & tota nocte legi & totam notem legi. honestior tanien est.:¬
elocutio per accusatiuum: Aut quisquam. Non troranorum sed om̃iũ generaliter. Propter ea
superuis miserat nunc credidit. Nam dicerat superuis haet secum. & modo ait uolutans
idest cogitans. Nimborum. Nimbi: nunc uentos significant. plerumq nubes. uel pluuas.
Ergo prout locus fuerit intellegamus . Proprie tamen. ninibi uocantur repentinae & precipites

Expanded text:
te haec elementa paria sunt, dixerunt esse germana. Sed quoniam Iuno, hoc est aër, subiectus est igni, id est te haec elementa paria sunt, dixerunt esse germana. Sed quoniam Iuno, hoc est aër, subiectus est igni, id est Iovi, iure superposito elemento mariti traditum nomen est. Iovem autem a iuvando dixerunt; nulla enim res sic fovet omnia quemadmodum calor. TOT ANNOS licenter in istis elocutionibus et accusativo et ablativo utimur. Dicimus enim et ‘tota nocte legi’ et ‘totam noctem legi’. Honestior tamen elocutio est per accusativum. ET QVISQVAM non Troianorum, sed omnium generaliter. PRAETEREA superius intermiserat nunc reddidit; nam dixerat superius «haec secum», et modo ait ‘volutans’, id est ‘cogitans’. NIMBORVM ‘nimbi’ nunc ventos significant, plerumque nubes, vel pluvias; ergo prout locus fuerit intellegamus. Proprie tamen ‘nimbi’ vocantur repentinae et praecipites
Abbreviated transcription (Latin):
cum anima fulminis flammas uomentem. ft ut superius pleno nommi adiecit opum id est diuesopũ :
sic hic uerbo. cum enim plenum sit expirat. addidit flanmas. ut alio loco animas ut confiari expirant¬
uł animas. Turbine uolubilitate uentorim. Scopulo. saro eminenti. Scopulus aut̃ aspetulando dictus
est. ãut a tegimento nauium. a fiotoc kΕΠAXIN Contigerunt autem ista. cara cafereum
montem. eub oeae. ast ego. Nunc conparat singula. & ne leue ess& qđ dixerat ego addidit deaꝵ
regina. Sic salustius. uosautem hoc est populus romanus. Incedo : Incedere : proprie est nobilium ꝑsona :
& soror. & comux. fisici. iouem. attherem. id est ignem uolunt intelligi: Iunonem uero aerem. & qm̃ tenuita¬

Expanded text:
cum anima fulminis flammas vomentem. Et ut superius pleno nomini adiecit ‘opum’, id est «dives opum», cum anima fulminis flammas vomentem. Et ut superius pleno nomini adiecit ‘opum’, id est «dives opum», sic hic verbo; cum enim plenum sit ‘exspirantem’, addidit ‘flammas’, ut alio loco ‘animas’, ut «confixi exspirant animas». TVRBINE volubilitate ventorum. SCOPVLO saxo eminenti. ‘Scopulus’ autem aut a speculando dictus est, aut a tegimento navium, ἀπὸ τοῦ σκεπάζειν. Contigerunt autem ista circa Caphereum montem Euboeae. AST EGO nunc comparat singula. Et, ne leve esset quod dixerat ‘ego’, addidit ‘deorum regina’; sic Sallustius «vos autem, hoc est populus Romanus». INCEDO ‘incedere’ proprie est nobilium personarum. ET SOROR ET CONIVNX physici Iovem aetherem, id est ignem volunt intellegi, Iunonem vero aërem, et, quoniam tenuita
Abbreviated transcription (Latin):
machae. idest uxor. ipsa: Bene ipsa. dulcis enim est propria manu. quaesita uindicta
Uiide plus dol& uino alienis. se uirib nta. ut eoli. ł inferorum:. Sicut ipsa. flectere si
nequed superos acheronta mouebo. Rapidum. uelocem : ut est : cum rapidus sol nondũ
hiemem contulit. aequis iam preterit aestas Item rapidiur potentia solis: Iaculata. &¬
oilibris est. & ruscorum lectum iactum fulminum dici manubias. & certa et̃ numina.
possidentia fulminum iactus. ut iouem. uulcanum. mineruam Cauendum ergo est
ne aliis naminib: hoc denius : Enubib : Scđm fisicos qui dicunt conlisione nubium
fulmen citari. Srates. ab usiue naues. Nam propriȩ pates sunt conexae inuicem trabes
Illum autore inscilicae eriminis. ex pirantem flammas. non animã dicit flaminas sed

Expanded text:
mache», id est ‘uxor’. IPSA bene ‘ipsa’; dulcis enim est propria manu quaesita vindicta. mache», id est ‘uxor’. IPSA bene ‘ipsa’; dulcis enim est propria manu quaesita vindicta. Vnde plus dolet Iuno alienis se viribus niti, ut Aeoli vel inferorum, sicut ipsa «flectere si nequeo superos, Acheronta movebo». RAPIDVM velocem, ut est «cum rapidus sol nondum hiemem contingit equis, iam praeterit aestas» item «rapidive potentia solis». IACVLATA in libris Etruscorum lectum est iactus fulminum ‘manubias’ dici et certa esse numina possidentia fulminum iactus, ut Iovem Vulcanum Minervam. Cavendum ergo est ne aliis hoc numinibus demus. E NVBIBVS secundum physicos qui dicunt conlisione nubium fulmen creari. RATES abusive, ‘naves’; nam proprie rates sunt conexae invicem trabes. ILLVM auctorem scilicet criminis. EXSPIRANTEM FLAMMAS non animam dicit ‘flammas’, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui ligna nulitib portant. ET RAaΟΙΠO aia potuit ad illud refertus quod superius dix̃.
nec posse unius. In istissermonibus unius. illus. ipsius: naturaliter media producitur sillabo
Sed cum opus est corripitur. hac excusatione. Nam quotieiss uocalem longam. uocalissetrintur. su
In latino enim sermone cum penultima corripitur. ante penultima hab& accentum Ut
Noxam. pro noxiam Et hoc inter est nõram & noxiam. quod noxia culpa est. nora aut̃
poena: furias amorem ut inbucolicis:. Scuquicumq furor oili. oilei. Et non uacat. Nã
Nam duio aiaces fuerunt. & ambo furuerunt. Sed ira telamomius. hic amore᷑. Est greca
figura. sidicamus aeneas anchisae. & sub audiamus filius. hac autem figura utimus cirta
patres. & cnti mantos. tantum ut iurgilius. deiphoebe. glauci. id est : filia hȩctoris andro¬

Expanded text:
qui ligna militibus portant, et καλοπόδια. POTVIT ad illud refertur quod superius dixit qui ligna militibus portant, et καλοπόδια. POTVIT ad illud refertur quod superius dixit «nec posse». VNIVS OB NOXAM in istis sermonibus ‘unius’ ‘illius’ ‘ipsius’ naturaliter media producitur syllaba, sed cum opus est corripitur hac excusatione: nam quotiens vocalem longain Latino enim sermone cum paenultima corripitur antepaenultima habet accentum, ut ‘Noxam’ pro ‘noxiam’. Et hoc interest inter noxam et noxiam, quod ‘noxia’ culpa est, ‘noxa’ autem poena. FVRIAS amorem, ut in Bucolicis «seu quicumque furor». OILI Oilei. Et non vacat; nam et duo Aiaces fuerunt, et ambo furuerunt, sed ira Telamonius, hic amore. Et est graeca figura, si dicamus ‘Aeneas Anchisae’ et subaudiamus ‘filius’. Hac autem figura utimur circa patres et circa maritos tantum, ut Vergilius «Deiphobe Glauci», id est ‘filia’, et «Hectoris Andro
Abbreviated transcription (Latin):
more suo prepositionem prouincrae. Non enimde italia. sed italia. Iuippe uetor fatis. Reurra
inquit fata me prohibent Ergo uino ignorat um fatorum. Sed hoo non possumus dicere
quia superius lectum est. siqua fata sinant & audierat. hoc ergo est . om̃is res hominum aut
ex nr̃a uoluntate. descendit ut puta sedere. surgere. aut aex fati necessitate. ut nasci. mori
aut ex deorum uolitate ut nauigare. uel honorib: frui : Nunc de nauigatione agitur.
Et bene inuidiose quasi aetiam huius rei potestatem ei possint fata detrahere Est & altersens:
ut sper& se regina contra exulum fata posse aliquid. si minerua numen inferius ualuit
ab astȩ concussione. ł quod pallantem gigantem occiderit: classem ad inuidiam posuit. ut
aut reuera unam nauem significat. Vt horatius meł eitremos numidarum in agrosclasse
relegae Classis enim dicta est. A Not & ħ Ra a CCN id est a lignis. unde calones dicunt᷑

Expanded text:
epositionem provinciae; non enimepositionem provinciae; non eniminquit, fata me prohibent. Ergo Iuno ignorat vim fatorum. Sed hoc non possumus dicere, quia superius lectum est «si qua fata sinant» et «audierat». Hoc ergo est: omnis res hominum aut ex nostra voluntate descendit, ut puta ‘sedere’, ‘surgere’, aut ex fati necessitate, ut ‘nasci’, ‘mori’; aut ex deorum voluntate, ut ‘navigare’, ‘honoribus frui’. Nunc de navigatione agitur; et bene invidiose, quasi etiam huius rei potestatem ei possint fata detrahere. Est et alter latens sensus, ut speret se regina contra exulum fata posse aliquid, si Minervae numen inferius valuit ab hastae concussione, vel quod Pallantem giganta occiderit. Aut re vera ‘unam navem’ significat, ut Horatius «me vel extremos Numidarum in agros classe releget»; classis enim dicta est ἀπὸ τῶν κάλων, id est a lignis, unde et calones dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
montem. Ded interitus senum minus da &. & magis ieos intelligendum est ut sit causa
maioris iracundiae. Sic enim&e uiuuilibro irascitur ubiletum aeneam siculo prospexit ab usq pachi
nosalis. matis. scđm homerum. Sale autem quo utimur singulari numero. tantum dicimus cũ
iocos significamus: Pluralem tantum ponimus numerum. ut lucanus soliti non lusere sales:
inte est. id est quae res inte est. masculini generis est. non ucitrri Et neutra triptota sunt nec
metum: ad utrumq uulnus retulit. Naec secum. Subaudimus locuta est. De est enim: Et
hoc fictum ut supra diximus. Unde enimhoc sc ir& poeta: bene autem in pacientiã doloris ostẽ¬
dit : detrihendo ei solatia. ut in quarto solam inducit didonem. En quid igo mrene. ne: nõ
uacat. Significat enimergo & est conuinctio rationalis. In coepto desistere. Tolerabilius enĩ

Expanded text:
mortem. Sed et interitus senum minus doletur, et ‘magis laetos’ intellegendum est, ut sit causa mortem. Sed et interitus senum minus doletur, et ‘magis laetos’ intellegendum est, ut sit causa or iracundiae. Sic enim salis maris secundum Homerum. salem autem quo utimur singulari numero tantum dicimus; cum iocos significamus pluralem tantum ponimus numerum, ut Lucanus "non soliti lusere sales" t salem, quod in te est" , id est quae res in te est, masculini enim generis est, non neutri: et neutra triptota sunt, nec metum, ad utrumque 'vulnus' rettulit. Ad v. 37 Haec secum subaudimus locuta est, deest enim. et hoc fictum est, ut superius diximus. unde enim hoc scirdit detrahendo ei solatia, ut in quarto solam inducit Didonem «en quid ago?». MENE ‘ne’ non vacat, significat enim ‘ergo’ et est coniunctio rationalis. INCEPTO DESISTERE tolerabilius enim
Abbreviated transcription (Latin):
uinonis odium fatale est: laborat enim uirgilius nichil troranorum meritis. Sed om̃ĩa
futis ascribero. & est alter sensus Nam fatum uoluntatem legimus. ut fatũ uinonis on¬
quae. id est uoluntatem. ut hic intelligamus a gebantus fatis uinonis id est uoluntate: Ma¬
ria om̃ia cirtum . In finem accentum ponimus contra morem latinum: Sed corruptio
hoc facit. Namq prepositio post posita corrupta est sine dubio molis difficultatis. Romanã
condere gentemi latenter ꝯftendit hinc odium uinonis aeneam pertulisse. quod romauili
gentis auctor extabat. uix hoc loco: Morx significat uel statim E conspectu: ut ad huc de sicllu
possent uideri lȩa uela. alacres. & ueloc es ut est. e lectus eois eunis aequis. ttem. &euinas
lotis pabula. idest fatinus cũ intentione. ł reuera loeti quam quam in congruum sit. post anet

Expanded text:
Iunonis odium fatale est. Laborat enim Vergilius nihil Troianorum meritis, sed omnia Iunonis odium fatale est. Laborat enim Vergilius nihil Troianorum meritis, sed omnia fatis adscribere. Est et alter sensus; nam fatum voluntatem legimus, ut «fatis Iunonis iniquae», id est voluntate, ut hic intellegamus, ‘agebantur fatis Iunonis’, id est voluntate. MARIA OMNIA CIRCVM in fine accentum ponimus contra morem Latinum, sed corruptio hoc facit; namque praepositio postposita corrupta est sine dubio. MOLIS difficultatis. ROMANAM CONDERE GENTEM latenter ostendit hinc odium Iunonis Aenean pertulisse, quod Romanae gentis auctor extabat. VIX hoc loco ‘mox’ significat vel ‘statim’. E CONSPECTV SICVLAE TELLVRIS ut adhuc de Sicilia possent videri. LAETI vel ‘alacres’ et ‘veloces’, ut est «et laetus Eois Eurus equis», item «et virgea laetus pabula», id est ‘festinus cum intentione’; vel re vera ‘laeti’, quamquam incongruum sit post Anchisae
Abbreviated transcription (Latin):
sonam referendum est. cum ipsa loquitur. Iuod si nulla persona sit. aa poetam refertus nunc
ergo ueteris ex persona intelligendum:. Sic ipse in alio loco. Mirantur dona aencȩ mirant᷑ uilum.
Flagrantisq di uultus. Partem ad se retulit. Partem ad uriosqui dñ eẽ nesciebant: Saturnia anto
nomasia est non est epitheton: quȩ fit quotiens pro proprio nomine ponitur: qđ potest eẽ cum
uel contra ut uoluentib annis. Significat enim uolubilibus. haclicentia & in hoc nomine us est
ut primam pro principe poner& : ad troiam. ad & apud. accusatiuȩ sunt prepositiones. secł. apud
semper in loco significat. ad. & in loco. & ad locum: ut ad quem uino supplex his uoibus usa est:
Salustius. Urbis ad bellum. persi macedonicum: Sethrattur autem terciȩ declinationis
genitiua acti fatis. Siodio umonis fatigabant quom odo dicit  eti fatis: sed hoc ipslum

Expanded text:
personam referendum est, cum ipsa loquitur; quod si nulla persona sit, ad poetam refertur. Nunc personam referendum est, cum ipsa loquitur; quod si nulla persona sit, ad poetam refertur. Nunc ergo ‘veteris’ ex persona poetae intellegendum. Sic ipse in alio loco «mirantur dona Aeneae, mirantur Iulum flagrantisque dei vultus» partem ad se retnomasia est, non epitheton; quae fit quotiens pro proprio nomine ponitur quod potest esse cum vel contra, ut «volventibus annis»; significat enim ‘volubilibus’. Hac licentia et in hoc nomine usus est, ut ‘primam’ pro ‘principe’ poneret. AD TROIAM ‘ad’ et ‘apud’ accusativae sunt praepositiones, sed ‘apud’ semper ‘in loco’ significat, ‘ad’ et ‘in loco’ et ‘ad locum’, ut «ad quem tum Iuno supplex his vocibus usa esprincipio urbis ad bellum Persi Macedonicum». Detrahitur autem s tertiae declinationis genetivo. ACTI FATIS si odio Iunonis fatigabantur, quo modo dicit ‘acti fatis’? Sed hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. quam tirii condiderunt : olim quandoq: Tria enim tempora significat. Preteritum ut olim arbos nã
& olim quocumq dabunt se tempore uires. Hinc populum late regem A romanis. laudat autem
turum excidio troiae. Ad excidium. nota figura: libiȩ carthaginis & prouinciam prociutate posuit:
Distaautem libia uel quod inde libsflat. hoc est africus uel ut uarro ait quasi & ΠΥI.a. id est egnn
pluuiae. Sic salustius caelo terraq penuria. aquarum uoluere parcas. a filo trarit uoluere: Una
Oauimaus a non lucendo. bellũ. a nulla re bella. Ia metuens id timens. de futuro enim tmor est
ed iumdeo ꝓreteritis  Metuebat ergo carthagini : odium autom habebat: propter causas sequentes &
beide utiran etumplum Conueniunt quibus aut odium crudele tiranni. aut metus acer erat uetens
uesiriuentum ad urgilium pertin&e antiqui. NSi adui nonem referas diugesti . Tunc autom atꝑ

Expanded text:
dicit, quam Tyrii condiderunt. OLIM quandoque. Et tria tempora significat: praetdicit, quam Tyrii condiderunt. OLIM quandoque. Et tria tempora significat: praetc olim quocumque dabunt se tempore vires" . Ad v. 21 Hinc populum late regem a Romanis. laudat autem TVRVM EXCIDIO ad excidium. Nota figura. LIBYAE Carthaginis, et provinciam pro civitate posuit. Dicta autem Libya vel quod inde Libs fiat, hoc est Africus; vel, ut Varro ait, quasi ΑΙΠΙΥΙΑ, id est egens pluviae. Sic Sallustius «caelo terraque penuria aquarum». VOLVERE PARCAS a filo traxit ‘volvere’; una cant, sicut lucus a non lucendo, bellum a nulla re bella. ID METVENS de futuro timor est, odium de praeteritis. Metuebat ergo Carthagini, odium autem habebat propter causas sequentes. Et est de utroque exemplum «conveniunt quibus aut odium crudele tyranni aut metus acer erat». VETERIS BELLI quantum ad Vergilium pertinet, antiqui; si ad Iunonem referas, diu gesti. Tunc autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
rali numero uelimus uti. ad masculinum transeamus necesse est. Ut uiri & mulieres magni ad me ue¬
nerunt:. Sicqua qua uocat. & est ornatus causa positum. utq tandem gentium locorum. & rełi¬
qua ut dixit. quae & prelia uoce diremit. lam tum ex quo consistit. idest atiriis colonis. Tenditq fo¬
u&q figurate. Non iam regnum fou&. sed tendit & fou & ut regnum eẽ possit. duci. ductum iri. infi¬
niti modi a passuio tempus presens. pro futuro posuit. & uerbum pro uerbo ut supra ostensum est:. Audie¬
rat a ioue. afatis: Non enem om̃ia numina habent diuinandi facultatemi Deniq ne ipse quidem ap¬
pollo sua sponte diuinat. ut est quae phebo pater om̃ps. michi ftreb appollo. Predixit & perite audi¬
erat . In ennio enim inducitur. uippiter promitens romanis. excidium cartaginis : Tirias arces Cartaginẽ

Expanded text:
rali numero velimus uti, ad masculinum transeamus necesse est, ut ‘viri et mulieres magni ad me verali numero velimus uti, ad masculinum transeamus necesse est, ut ‘viri et mulieres magni ad me venerunt’. SIQVA ‘qua’ vacat et est ornatus causa positum, ut ‘que’ ‘tandem’ ‘gentium’ ‘locorum’ et reliqua, ut «dixitque et proelia voce diremit». IAM TVM ex quo constituta est a Tyriis colonis. TENDITQVE FOVETQVE figurate dixit. Non iam regnum fovet, sed tendit et fovet, ut regnum esse possit. DVCI ductum iri. Infinitivi modi a passivo tempus praesens pro futuro posuit, verbum pro verbo, ut supra ostensum est. AVDIERAT a Iove aut a Fatis. Non enim omnia numina habent divinandi facultatem. Denique ne ipse quidem Apollo sua sponte divinat, ut est «quae Phoebo pater omnipotens, mihi Phoebus Apollo praedixit». Et perite ‘audierat’; in Ennio enim inducitur «Iuppiter promittens Romanis excidium Carthaginis». TYRIAS ARCES Carthaginem