comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legib scipioẽm ut eum liceat ante
delib̾ande ⁊ mag̃ pp ext̾neam cãm ueni¬
unt in ꝯsultoem̃ ut si delib̾et belloita
lico sociis ciuitatem oet anñum. In qͥb
cãis rei natura faciet delib̾atioẽm omĩs
orõ ad ip̃am rem accõmodabitur. In
quib ext̾nea cã efficiet delib̾ atioẽm.
amdicent finem sibi ꝯueniet utilita¬
tis ꝓpon̾e ut om̃is ad eam totiꝰ orõis ro

Expanded text:
legibus Scipionem, ut eum liceat ante legibus Scipionem, ut eum liceat ante deliberandae et magis propter extraneam causam veniunt in consultatlico, sociis civitatem det, an non. In quibus causis rei natura faciet deliberationem, omnis oratio ad ipsam rem adcommodabitur; in quibus extranea causa conficiet deliberationem, am dicent, finem sibi conveniet utilitatis proponere, ut omnis eorum ad eam totius orationis
Abbreviated transcription (Latin):
cerͣit̾ ab solutum mittemꝰ ne quid tͥ re¬
tħhice rõis oecere possit. Intẽa prima
queq ⁊ nob̾cum cum uoles ⁊ int̾dum
sine nob̾ legendo ꝯseq̃re ne quid impe¬
diare quin ad hanc utilitatem parit᷑
nob̾cum ꝓgõi posuis. Nc̃ tu fac attñ¬
tum te prebeas. nos ꝓficisci ad institu
ta ꝑgemꝰ. Delib̾ationes pactim sunt
eiꝰmoĩ ut q̃ratur utrũ potiꝰ sit faci¬
endum partim eiꝰmĩ ut quid potis¬
simũ sit faciendum ꝯsideretur. U¬
trum potiꝰ ħ mͦ Lartago tollenda
an relinq̃nda uideatur. Quid potis¬
simũ ħ pacto ut si hannibal ꝯsultet
cum ex italia cartagiẽm acc̾situr. an
in italia ꝑmaneat an domũ redeat an
in egiptum ꝓfectꝰ occupet alexandri¬
am. Item delib̾atiões partim ex se pp̾
se ꝯsultande sunt ut si delib̾ senatꝰ
captiuos ab hostib redimat anñ par¬
tim pp̃ aliqͣm extͣneam cãm ueniunt
in delib̾atioẽm ⁊ ꝯsultatiõem ut si
delib senatꝰ. bello italico soiuat ne

Expanded text:
utum mittemus, ne quid tibi rhetoricae artis deesse possit. Interea prima quaeque et nobiscum, ‹cum› voles, et interdum sine nobis legendo consequere, ne quid inpediare, quin ad hanc utilitatem pariter nobiscum progredi possis. Nunc tu fac attentum te praebeas: nos proficisci ad instituT 2 Deliberationes partim sunt eiusmodi, ut quaeratur, utrum potius faciendum sit; partim eiusmodi, ut, quid potissimum faciendum sit, consideretur. Utrum potius, hoc modo: Kartago tollenda an relinquenda videatur. Quid potissimum, hoc pacto: ut si Hannibal consultet, quom ex Italia Kartaginem arcessatur, an in Italia remaneat, an domum redeat, an in Aegyptum profectus occupet Alexandriam. Item deliberationes partim ipsae propter se consultandae sunt, ut si deliberet senatus, captivos ab hostibus redimat, an non; partim propter aliquam extraneam causam veniunt in deliberationem et consultationem, ut si deliberet senatus bello Italico, solvatne
Abbreviated transcription (Latin):
pium sumatur aũ ab nr̃a aut ab eiꝰ de
quo loqͥmur aũ ab eoꝵ qui audient ꝑso¬
or̃ laude ostñdẽ quał nr̃ ip̃ius aĩmꝰ sit.
Si uituꝑabinꝰ aut m̃ito facere ꝙ ita t᷑¬
etati sim̾ꝰ aũ studio ꝙ utile putemꝰ ẽẽ ab
om̃ib unicam maliciã atq neqͥciã co¬
gnosci aut quia placet ostñdi nob̾ quod
displiceat. ex alioꝵ uituꝑatiõe. Ab eius
ꝑsona oe qͣ loquimur si laudabimꝰ dice¬
niꝰ. Om̃s hoĩes illiꝰ uirtutis p̃dicare oꝑtẽ
ip̃a fcã om̃iũ laudator̃ eloquentiam añ¬
ire. Si uituꝑ abimꝰ ea que uidemꝰ ꝯtͣria
paucis u̾b̃ ꝯmutatis dici posse dicemꝰ ut
ea dicturos aũ siert̃ ignoti ut talẽ uit̃
qui laudetur fuerit aũ sit sꝑare nos
facile hiis quib uelimꝰ huiꝰ fc̃a ꝓba¬
turos. Contraria uituꝑatio. Qñ norint
pauca de nequicia eius dicturos. Ꝙ si
ignorent: petemus ut cognoscant uti
m̃aliciam uitare possint. Qm dissimi¬
les sunt qui audiunt atq ille qui uitu¬

Expanded text:
pium sumitur aut ab nostra aut ab eius, de quo loquemur, aut ab eorum, qui audient, persoorum laude ostendere, qualis ipsius animus sit. Si vituperabimus: aut merito facere, quod ita tractati sumus; aut studio, quod utile putemus esse ab omnibus unicam malitiam atqua nequitiam cognosci; aut quod placeat ostendi, quod nobis placeat, ex aliorum vituperatione. Ab eius persona, de quo loquemur, si laudabimus: vee; ipsa facta omnium laudatorum eloquentiam anteire. Si vituperabimus, ea, quae videmus contrarie paucis verbis commutatis dici posse, dicemus, ca dicturos; aut si erunt ignoti, ut talem virum qui laudatur, fuerit aut sit, sperare nos facile iis, quibus velimus, huius facta probaturos. Contraria vituperatio: quoniam norint, pauca de nequitia eius dicturos; quod si ignorent, petemus, uti gnoscant, uti malitiam vitare possint: quoniam dissimiles sint, qui audiant, atque ille, qui vitu
Abbreviated transcription (Latin):
sub uocabłm recti. hanc honestatis com¬
memoratioẽm dare ñ soleant s qͣmqͣm
ex recco laudabile nascatur tñ indicendo
sensum tͣctandum : ħ ab illo. Neq eni
solum laudis ca rectum sequi ꝯuenit. s
silaus ꝯseqͣr duplicatur recti appetudi uo¬
luptas. Cum gͥ erit demonstͣtum rectũ.
laudabile ẽẽ demonstͣbitur aũ ab idone

Expanded text:
sub vocabulum recti, hanc honestatis commemorationem dare ‹non› soleant; sed quamquam ex recto laudabile nascitur, tamen in dicendo seorsum tractandum est hoc ab illo: neque enim solum laudis causa rectum sequi convenit, sed si laus consequitur, duplicatur rectei adpetendi voluntas. Cum igitur erit demonstratum rectum esse, laudabile esse demonstrabimus aut ab idone
Abbreviated transcription (Latin):
ħ mͦ. Miseri sunt qui uxoreᷤᷤ duct̃ at tu du¬
xisti alt̾am. ltẽ uiciosũ ẽ id quod uul¬
garem ht̃ defensio ẽm hm. lracundia¬
inductus peccauit. aut adolescentia.
au amore huiꝰcenũ enim dep̃cões si ꝓba¬
buntur impune maxĩa peccã dilabñt᷑
Item uitiosum ẽ cum id ꝓ c̾to sumitur ꝗ
int̾ om̃s ñ ꝯstat quod etiam nc̃ in ꝯtrou̾¬
sia ẽ ħ mͦ. Chotu oii quib ÷ potestas mo
xemplo usum tresp̃. ennius indux̃ qͣsi
iuciosum : ꝙ iam qͣsi sero atq acto ne
ueniret. Nam ħ aut ħ fecissem. s metũ
ħ rõ fugit. Item uitiosum ÷ cum id ꝙ in
aꝑto delicto positum ẽ tñ aliqua tegit᷑¬
leui defensione ħmͦ. Cum te expectabãt
om̃s florentissimo in regno reliqui nẽ c̃
desertꝰ es ab om̃ib summo ꝑicło solam
ut restituam paro. Item uitiosum : ꝙ in
aliam partem ac dictum sit pot̾ accipi
idem huiꝰmi. Ut si quis potñs ac factiosꝰ
in ꝯtiõe dix̾it satiꝰ ÷ uti regib qͣm uti mał

Expanded text:
hoc modo: Miseri sunt, si uxores ducunt. At tu duxisti alteram.» Item vitiosum est id, quod vulgarem habet defensionem, hoc modo: «Iracundiadeductus peccavit aut adulescentia aut amore.» Huiuscemodi enim deprecationes si probabuntur, inpune maxima peccata dilabentur. Item vitiosum est, quom id pro certo sumitur quod inter omnes constat, quod etiam nunc in controversia, hoc modo: Ehotu, dii, quibus est potestas motexemplo utentem Chrespontem Ennius induxit, quasi uod iam quasi sero atque acto negveniret, nam hoc aut hoc fecissem; sed me tum haec ratio fugit.» Item vitiosum est, quom id, quod in aperto delicto positum est, tamen aliqua tegitur defensione, hoc modo: Cum te expetebant omnes, florentissimo Regno reliqui: nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ‹ut› restituam paro. Item vitiosum est, quod in aliam partem ac dictum sit potest accipi. Id est huiusmodi, ut si quis ‹potens ac factiosus in contione› dixerit: «Satius est uti regibus, quam uti malis
Abbreviated transcription (Latin):
tiosum ÷ si aũ falsum ẽ aũ rep̃hendatur
aũ siimꝓpriũ ut ñ sit imitandum. aũ
maiꝰ aut minꝰ qͣm respꝰtulabit. Reᷤ iu¬
dicata uitiose ꝓferetur si aũ dissimili
de re ꝓferetur aut de eare qͣ de ꝯtrou̾¬
sia non ÷ aut sumꝓpria aut eiꝰmĩ ut
aũ plures aũ mag̃ idonee res iudicate
ab adu̾sariis ꝓferri possunt. Item uitio¬

Expanded text:
tiosum est, si aut falsum est, ut reprehendatur, tiosum est, si aut falsum est, ut reprehendatur, aut inprobum, ut non sit imitandum, aut maius aut minus, quam res postulat. Res iudicata vitiose proferetur, si aut dissimili de re proferetur, ‹aut› de ea re, qua de controversia non est, aut inproba, aut eiusmodi, ut aut plures aut magis idoneae res iudicatae ab ad
Abbreviated transcription (Latin):
uitiosum ẽ in comꝑandis reb alt̾am rẽ
efferre de re alta mentioẽm non facere
aut negligñtius disputare aut si com
÷ in reb comꝑandis necẽe putari alt̾am
rem uituꝑare cum altãm laudes. Ꝙ
genꝰ siqueratur utrũ maior honor hñ
dat. Non enim necẽẽ ẽ si altos p̃ponas
picius qui intercesserat ne exules quib
cãm dr̃e ñ liciuss reducentur. S idein
pꝰt̾ius ĩmutata uoluntate cum eandẽ
legem ferret aliam sese ferre dicebat
p̃p noĩum commutõem. Nam ñ exu¬
les s ui eiectos reduce se aiebat ꝓ iñqͣsi¬
fuiss in controu̾sia. quo illi nomine a¬
si non om̃s quib ⁊ aqua ⁊ igniᷤ int̾dictũ:
exules appellentur. Uñ illi fortasse ignoᷤ¬
cimꝰ sicum cã fecit nos tm̃ intelligamꝰ.
uiciosum eẽ intende ꝯtrou̾siam p̃p no¬
milib exempł ⁊ amplificõnib ⁊ reb iu¬
dicatis ⁊ cetis reb que ꝑtinent ad exau¬
gendam ⁊ locupletandam argõem.que

Expanded text:
vitiosum est in conparandis rebus alteram rem efferre, de re altera mentionem non facere aut neglegentius disputare: ut si cum est in rebus conparandis necesse putari alteram rem vituperari, cum alteram laudes: quod genus, si quaeratur, utris maior honor habendudat. Non enim necesse est, si alteros praeponas, picius, qui intercesserat, ne exulis, quibus causam dicere non licuisset, reducerentur, idem posterius inmutata voluntate, cum eandem legem ferret, alio se ferre dicebat propter nominum commutationem: nam non exules, sed vi eiectos se reducere aiebat. fuisset in controversia, quo illi nomine quasi non omnes, quibus aqua et igni interdictum est, exules appellentur. Verum illi fortasse ignoscimus, si cum causa fecit; nos tamen intellegamus vitiosum esse intendere controversiam propter nomilibus et exemplis et amplificationibus ‹et rebus iudicatis› et ceteris rebus, quae pertinent ad exaugendam et conlocupletandam argumentatio
Abbreviated transcription (Latin):
qui: ꝓb. sin in u̾ecundum animi inge¬
nium possidet quid eum accusem qui
id parui auditꝰ existimet: Nara ñc ꝯmo
Darõe uidr̃ sibi ostendisse qr̃ ñ accusa¬
ret. Quid pꝰ ear Quid aitꝰ nc̃ ego te ab
sũmo iam detexam exordio: Item uiciosũ
aut homĩes quos illi caros hñt ledãt᷑
aũ aliquo huimĩ uicio ledetur audito¬
ris uoluptas. Item uiciosum ÷ ñ oms reᷤ
andum ẽ ne aut ad rem addatur quicqͣm
aũ quippiam de re detͣbatur aũtota cã¬
quor᷑ ꝯcrou̾sia cum de musica inducta¬
sit disputõ in sapientie roẽm ⁊ uirtutiᷤ
utilitatem ꝯsumitur. Item ꝯsidandum:¬
ne aliud criminatoris orõ ꝯtineat aliud
ti ab reo faciunt augustiis cãe coacti uti
quis cum accusetur ambitu magistto
petisse ab imꝑatorib sepe num̾o dicat
ap̃ excitum seͥ donatum eẽ. ħ si dilignt᷑
in orõe adu̾sariorum obseruauimus:
qui rethicam uituꝑant pp alicuiꝰ orato¬
ris uituꝑandam uitam. ltem uiciosũ ẽ

Expanded text:
dum animi ingenium possidet, Quid autem eum accuses, qui id parvi auditum aestimet? Non incommoda ratione videtur sibi ostendisse, quare non accusaret. Quid postea? Quid ait? Nunc ego te ab summo iam detexam exordio. CAPUT 43 Item aut homines, quos illi caros habent, laedantur aut aliquo eiusmodi vitio laeditur auditoris voluntas. Item vitiosum est non omnis res randum est, ne aut ad rem addatur quid aut quippiam de re detrahatur, aut tota cauquorum controversia de musica inducta disputatione in sapientiae rationem et virtutis utilitatem is criminatio contineat, aliud ti ab reo faciunt angustiis causae coacti; ut si quis, cum accusetur ambitu magistratum petisse, ab imperatoribus saepe numero apud exercitum  donatum esse. Hoc si diligenter in oratione adversariorum observaverimus, qui rhetoricam vituperant propter alicuius oratoris vituperandam vitam. Item vitiosum est
Abbreviated transcription (Latin):
bñt pħi. saxeoq instare globo p̃dicant
uolubili. iõ quia quo saxum impulerit
fors: eo eandẽ fortunam autumant. Ce¬
cam obeam eẽ rem itant quia nicħ c̾nat
quo se se aplicet. Insanã aut̃ eẽ aunt: qr
atrox. incerta. insaciabilisq sit. hrutã
quia. dignũ atq indignũ nequeat int̾ noce̾.
lut horestes mͦ fuit rex factꝰ ẽ mendicꝰ. nar¬

Expanded text:
losophi Saxoque instare in globoso praedicant volubili: Id quo saxum inpulerit Fors, eo cadere Fortunam autumant. Caecam ob eam rem esse iterant, quia nihil cernat, quo sese adplicet; Insanam autem ‹esse› aiunt, quia atrox, incerta instabilisque sit; Brutam, quia dignum atque indignum nequeat internoscere. lut Orestes modo fuit rex, factust mendicus modo. Nau
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio regis pelie ꝑdolum. Nam nũꝗͣ
hera errans in ea medea pedem efferet
domo. Nam hic satis erat dr̃e si id mͦ ꝙ sa
tis eẽt curassent poete. Utinam ne hera
errans in ea efferet pedem domo medea
ad modum expositum ẽ uelut ap̃ plaut̃
nora. Ex eo quid ip̃e facturus sit ñ ex eoꝙ
fieri conuenit utile quid sit. rõcinatur
fugiendus ñ÷. Nam ex eo u̾issima nascit᷑
enim socordiam atq desidiam. Nam hee
rões nisi false eẽnt. expoẽs qqͣ earũ ueras¬

Expanded text:
imperio regis Peliae, per dolum: Nam numquam imperio regis Peliae, per dolum: Nam numquam ‹era› errans mea ‹domo› efferret pedem. Nam hic satis erat dicere, si id modo, quod satis esset, curarent poetae: Utinam ne era errans mea domo efferret pedem. Medea emadmodum expositum est, velut apud Plautum: noxia. Ex eo, quod ipse facturus est, non ex eo, quod fieri convenit, utile quid sit, ratiocinatufugiendus non est: nam ex eo verissima nasciturenim socordiam atque desidiam.» Nam hae rationes nisi falsae essent, expositiones quoque
Abbreviated transcription (Latin):
itumicis aut a nobis occisum eẽ dicemꝰ
potuissẽ uł a familia uł acoheredibꝰ nr̃iᷤ
cum ħ mͦ illor̃ collectioẽm disturbaiumꝰ
nob latiorem locum oefendendi reliq̃
iooneam partem reliquerimus. It̃ uiti
si cum pła sunt. pauciora dicamus ħ mͦ.
& amor inquit quispiã: Quid ambitio:
Quid irreligio: Quid metꝰ mortis: Quid
imꝑii cupiditas: Quid deniq alia mul¬
ta: ltẽ falsa enum̾atio ẽ cum paucio
atq maties ea parit inmnsas cupiditateᷤᷤ
lniñse porro cupiditates. infinite. ĩmo¬
date sunt. hee pariunt auariciã. Aua¬
ricia porro hominem ad quod uis ma¬
leficium impellit. Ergo auaricia indu¬
cti adu̾sarii nr̃i ħ inter se facinꝰ admi¬
serunt. hͥ ꝙ ad extremum diccum ẽ satiꝰ
fuit expon̾e ne henniũ aũ cet̾os poetas
imitemur quib ħ mͦ loqui ꝯcessum ẽ. Uti¬
niam ne innemore pelio securibꝰ cese ce¬
cidissent ab igne ad tram tͣbes ne in nauiᷤ
bant pellem inauratam arietis colchis

Expanded text:
e, dicemus: potuisse vel a familia vel a coheredibus nostris. Cum hoc modo illorum conlectionem disturbaverimus, nobis latiorem locum defendendi reliqueidoneam partem reliquerimus. CAPUT 34 si aut, cum plura sunt, pauciora dicamus, hoc m«Quid amor?» inquiet quispiam, «Quid ambitio? Quid religio? Quid metus mortis? Quid imperii cupiditas? Quid denique alia permulta?» Item falsa enumeratio est, cum paucioratque materies. Ea parit inmensas cupiditates. Inmensae porro cupiditates infinitae, inmoderatae sunt. Haec pariunt ‹avaritiam.› Avaritia porro hominem ad quod vis maleficium impellit. Ergo avaritia inducti adversarii nostri hoc in se facinus admiserunt.» Hic id, quod extremum dictum est, satis fuit exponere, ne Ennium et ceteros poetas imitemur, quibus hoc modo loqui concessum est: Utinam ne in nemore Pelio securibus Caesae accidissent abiegnae ad terram trabes, Neve inde navis bant pellem inauratam arietis Colchis,
Abbreviated transcription (Latin):
e si exemplum subicero intellig̾e dilucide
pot̾is. ħ cognitio uiciosarum argõnum
duplicem utilitatem afferet. nam ⁊ uita¬
re in argoe uitium ammonebit ⁊ ab a¬
liis ñ uitatum ꝯmode rep̃hende doce¬
bit. Qm̃ gͥ ostendimus ꝑfectam ⁊ plenã¬

Expanded text:
nis›i exempla subiecero, intellegere dilucide non poteris. Haec cognitio vitiosarum argumentationum duplicem utilitatem adferet. Nam et vitare in argumentatione vitium admonebit et ab aliis non vitatum commode reprehendere docebit. Quoniam igitur ostendimus perfectam
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum feras bestias uideamꝰ alacres se
rectas ire ut altĩ bestie noceant. ñ incre-¬
dibile putandum ÷ istius qq̃ animum fe¬
rum. crudelem. atq inhumanum cupi-¬
de ad inimici ꝑniciem ꝓfectum p̾sertim
cum in bestiis nullã neq bonã. neq ma
licitꝰ sum cãm me daturũ qua inductus
ulixes accesserit ad maleficium.⁊ si ini¬

Expanded text:
Nam cum feras bestias videamus alacres et Nam cum feras bestias videamus alacres et erectas vadere, ut alteri bestiae noceant, non est incredibile putandum istius quoque animum ferum, crudelem atque inhumanum cupide ad inimici perniciem profectum; praesertim cum in bestiis nullam neque bonam neque malicitus sum me daturum causam, qua inductus Ulixes accesserit ad maleficium, et si ini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfirmatio ẽ ea que pli̾b argc̃is corrob̾at
br̃ expositam roẽm. Exornatio : qͣ utim rei
honestande ⁊ locupletande cã ꝯfirmata.
t̾fec̾at aiacem. lnimicum. N ac̾runum de
medio tolłe uolebat aquo sibi ñ iniuria
sũmum ꝑicłm metuebat. Uidebat illo
ũ machinari. Cui rei mors indigna pala¬
medis cestimonium dat. Gͦ ⁊ met᷑ ꝑicłi hor¬
tabatur eum int̾im̾e a quo supplicium u̾e¬
batur ⁊ ꝯsuetudo peccandi maleficii sus
certo emolum̃to inducti susciꝑe conantur.
Si multos indux̃ in pecc̃m pecunie spes. si ꝯ¬
płes scelere se ꝯtaminauert̃ imꝑii cupidi¬
tate si multi leue ꝯpendium fraude maxi-¬
ma ꝯmutarunt cui mirũ uidebr̃ istum a
maleficio ꝓpt̾ ac̾rimam formidiẽm ñtem¬
ꝑasse : uirum fortissimũ. integ̾rimũ. ini¬
miciciarũ ꝑfreq̃ntissimũ. in uiria lacessi¬
tum. ira excitatum. homo timidus. nociis.
ꝯsciꝰ sui pecc̃i. insidiosus. inimicũ incolu¬
mẽ ẽẽ noluit. cui tandẽ ħ mir̃ uidebr.

Expanded text:
nfirmatio est ea, quae pluribus argumentis conroborat breviter expositam rationem. Exornatio est, qua utimur rei honestandae et conlocupletandae causa, confirmata aterfecerit Aiacen. Inimicum enim acerrimum de medio tollere volebat, a quo sibi non iniuria summum periculum metuebat. Videbat illo um machinari: cui rei mors indigna Palamedi testimonium dat. Ergo et metus periculi hortabatur eum interimere, a quo supplicium verebatur; ‹et› consuetudo peccandi maleficii susccerto emolumento inducti suscipere conantur. Si multos induxit in peccatum pecuniae spes, si conplures scelere se contaminarunt imperii cupiditate, si multi leve conpendium fraude maxima commutarunt, cui mirum videbitur, istum a maleficio propter acerrimam formidinem non temperasse? Virum fortissimum, integerrimum, inimicitiarum persequentissimum, iniuria lacessitum, ira exsuscitatum homo timidus, nocens, conscius sui peccati, insidiosus  inimicum incolumem esse noluit: qui tandem hoc mirum videbitur?
Abbreviated transcription (Latin):
ficandum ⁊ exornandum res uidr̃ eẽ. Si
tum ⁊ exornãtiõe ⁊ ꝯplexioe suꝑsedendũ
ẽ. In om̃i argõe de duab partib pꝰtremiᷤᷤ
ħ qͣm exposui rõ ẽ hñda. ergo amplissima
ta. mediocris sublata aut exornõe aut

Expanded text:
ficandum et exornandum res videtur esse. tum et exornatione et conplexione supersedendum est. In omni argumentatione de duabus partibus postremis haec, quam exposui, ratio est habenda. Ergo amplissima ta; mediocris sublata aut exornatione aut
Abbreviated transcription (Latin):
argões ornate ⁊ ab solute tcͣtare possunꝰ
Nam fere ñ difficile ẽ inuenire quid sit cãe
adium̃to. Difficillimum ẽ uͦ inuentum ex¬
polire. ⁊ expedite ꝓnuntiare. ħ enim reᷤ
facit. ut neq dutius ꝗͣ satis sit in hisdẽ
locis ꝯmoremur nec eosoem idemtidem
transeamꝰ. Itaq hac rõe ⁊ ip̃i meminisse
pot̾imꝰ quid in uno qͦ loco dix̾imꝰ ⁊ auditor
tum totius cãe tum uniꝰcuiꝰq argõis di

Expanded text:
te tractare possimus. Nam fere non difficile invenire, quid sit causae adiumento; difficillimum est inventum expolire et expedite pronuntiare. Haec enim res facit, ut neque diutius, quam satis sit, in eisdem locis commoremur, nec eodem identidem transeamus. Itaque hac ratione et ipsei meminisse poterimus, quid quoque loco dixerimus, et auditor cum totius causae t
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sarioꝵ argões hac p̃ceptione in õi¬
b partib temptare ⁊ aliqua parte labe¬
qua. aut maiore parte ad om̃s ꝯfertur
ħ m exponat om̃s qui in pauꝑtate sunt
malunt maleficio ꝑare diuitias qͣm offõ
pauꝑtatem tueri. Siquis ħ mͦ exposuerit
pot̾ uno aspectu neq p̾t̾iens in amorẽ
incide. Nam cum nemo deuen̾it in amo¬
rem uno aspectu ⁊ cum ille neminem
dix̾it omĩno nicħ differt roͣ id fieri dum
aliqñ fieri. aũ posse fieri intelligatur.
It̃ uitiosa exp̃o ÷ cum om̃s res ostẽnoemꝰ
nos collegisse ⁊ aliqͣm rem idoneam p̃¬

Expanded text:
ationes hac praeceptione in omnibus partibus temptare et ab aliqua parte labequa aut a maiore parte ad omnes conferthoc modo exponat: «Omnes, qui in paupertate sunt, malunt maleficio parare divitias, quam officio paupertatem tueri.» Si qui hoc modo exposuerit  «Nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere.» Nam cum nonnemo devenerit in amorem uno aspectu, et cum ille neminem dixerit, omnino nihil differt raro id fieri, dummodo aliquando fieri aut posse modo fieri intellegatur. Item vitiosa expositio est, cum omnes res ostendemus nos coll
Abbreviated transcription (Latin):
se dicemꝰ ⁊tm ignosci nob̃ pꝰtulabimꝰ. hic
ignoscendi rõ queritur ex hislocis. Si pła
aut maiora officia ꝗ maleficia uidebñr ꝯ¬
stare si qua uirtꝰ aut nobilitas erit in eoqͥ
supplicabit siqua spes erit usui futurũ
sisine supplicio discesserit. si ip̃e suplex.
mansuetus. ⁊ misericors in potestatib o¬
stendecur fuisse. si ea que peccauit ñ odio.
neq crudelitate. s officio ⁊ recto studio cõ¬
si eum missum fec̾imꝰ. si nulla aũ a nrĩs
ciuib aut ab aliqua ciuitate uituꝑatio
cis om̃ib ex ꝯtͣrio utetur is qui ꝯtͣdicet.

Expanded text:
se dicemus: et tamen ignosci nobis postulabimus. Hic se dicemus: et tamen ignosci nobis postulabimus. Hic ignoscendi ratio quaeritur ex his locis: si plura aut maiora officia quam maleficia videbuntur constare; si qua virtus aut nobilitas erit in eo, qui supplicabit; si qua spes erit usui futurum, ‹si› sine supplicio discesserit; si ipse ille supplex mansuetus et misericors in potestatibus ostendetur fuisse; si ea, quae peccavit, non odio neque crudelitate, sed officio et recto studio comsi eum missum fecerimus; si nulla ‹aut› a nostris civibus aut ab aliqua civitate vituperatio cis omnibus ex contrario utetur is, qui contra dicet,
Abbreviated transcription (Latin):
trum data sit oꝑa ut sciretur an ñ. Dein
utrum casu nescierit an culpa. Nam qui
se ꝓpt̾ uinum aut amorem aut iracundi¬
am fugisse rõem dicet. isanimi uitio ui¬
debitur nescisse ñ imprudentia. Qr̃ ñ
imprudentia se defendet s culpa ꝯtami¬
nabitui᷑. Deĩn ꝯiecturali ꝯstitone queret᷑
utrum scierit an ignorau̾it ⁊ ꝯsidabitur
satis ne imprudentia p̾sidii debeat eẽ cũ
fcm̃ ẽẽ ꝯste̾t. Cum in fortunam cã ꝯfere¬
tur ⁊ ea re defensor ignosci reo dicet oꝑte
eadem omĩa uidñr ꝯuidanda que de neceᷤᷤ¬
situdĩe p̾scripta sunt. Etenim om̃s hee .iii.
partes purgõis int̾ se finitime sunt ut
in om̃s eadẽm fete possint accõmodari. lo¬
ci ꝯmunes in hiscaĩs accusatoris ꝯtͣ eum
qui cum se peccasse ꝯficeatur tñ orõe iu¬
dicium ꝯmoretur. Defensoris. de humani
ctarioꝑtere que consulto facta ñ sunt eͥae ͭ
cum fatebimur nos peccasse neq id im¬
prudencer aut fortuitu. aut necãrio fecis¬

Expanded text:
trum data sit opera, ut sciretur, an non; deinde, utrum casu nescierit an culpa. Nam qui se propter vinum aut amorem aut iracundiam fugisse rationem dicet, is animi vitio videbitur nescisse, non inprudentia; quare non inprudentia se defendet, sed culpa contaminabit. Deinde coniecturali constitutione quaeretur, utrum scierit an ignoraverit; et considerabitur satisne inprudentia praesidii debeat esse, cum factum esse constet. Cum in fortunam causa confertur et ea re defensor ignosci reo dicet oportere, eadem omnia videntur consideranda, quae de necessitudine praescripta sunt. Etenim omnes haec tres partes purgationis inter se finitimae sunt, ut in omnes eadem fere possint adcommodari. Loci communis in his causis: accusatoris contra eum, qui cum peccasse confiteatur, tamen oratione iudices demoretur; defensoris, de humanitctari convenire; quae consulto facta non sint, an eacum fatebimur nos peccasse neque id inprudentes, aut fortuito aut necessario fecis
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit ne tr̃ qͣntum reꝰ demonstrabit
is in quem cã ꝯferetur. Et quonãmͦ aut ho¬
neste. aut sine ꝑicło potuerit obsiste̾. Si
maxime ita sit num eare ꝯcedẽ reo ꝯue¬
niat ꝗ alieno inductu fec̾it. Deiñ in ꝯiect᷑a¬
lem trahetur ꝯtrou̾siam ⁊ queretur nũ
ꝯsulto fc̃m sit. Si cã in rem qͣndam ꝯfere¬
tur etiantħ eadem fere ⁊ omĩa que deneceᷤ¬

Expanded text:
rimum, potueritne tantum, quantum reus demonstrabit, is, in quem causa conferetur: et, quone modo aut honeste aut sine periculo potuerit obsisti; si maxime ita sit, num ea re concedi reo conveniat, quod alieno inductu fecerit. Deinde in coniecturalem trahetur controversiam et edisseretur, num consulto factum sit. Si causa in rem quandam conferetur, et haec eadem fere et om
Abbreviated transcription (Latin):
Item uitiosum ÷ falsis acuulgarib diffõ¬
nib uti. false sunt huiusmi ut si quis
dicat iniuriam eẽ nullam nisi que expul¬
satione aut ꝯuitio ꝯstet. uulgares st̃
que nicħ ominꝰ in aliam rem tͣnsferri pos¬
sunt ut siquis dicat quadruplator ut
br̃ scribam capitał ẽ. Est enim imꝓb
pestifer ciuis. Nam nicħomag̃ qͣdrupla¬
toris qͣm furis. qͣm sicarii aut ꝓditoris
quis quẽ furti arguat. ⁊ dicat ita eum
hoĩem eẽ imꝓbum. auar̃. fraudulent̃.
ei rei testimonium eẽ ꝙ sibi furtum fe
istum uob satisfacere ex eo quod ait sen
posse adeẽ ita ut uiratꝰ fuerat. quia si ad
ex̾citum ueniss id̾ ne tͥbuno militũ drẽt:
h iõ uiciosum ẽ quia ñ expedita aũ iudi¬
cata res s impedita ⁊ in simili ꝯtrou̾sĩa
par᷑ expedit᷑ ⁊ quasi tͣnsactum sit relin
ligas tali dari atma q̃lis qui gessit fuit
iubet potiri si studeamus ꝑgamo que
ciosum ẽ ip̃m sͥ in sua orõe dissentire

Expanded text:
Item vitiosum est falsis aut vulgaribus definitionibus uti. Falsae sunt huiusmodi, ‹ut› si quis dicat iniuriam esse nullam, nisi quae ex pulsatione aut convicio constet. Vulgares sunt, quae nihilominus in aliam rem transferri possunt, ut si quis dicat: «Quadruplator, ut breviter scribam, capitalis: est enim inprobus et pestifer civis.» Nam nihilo magis quadruplatoris quam furis, quam sicarii aut proditoris quis quem furti arguat et ita dicat, eum esse hominem inprobum, avarum, fraudulentum: ei rei testimonium esse, quod sibi furtum fecistum vobis satis facere, quod ait se non potuisse adesse ita, ut iuratus fuerat. Quid? Si ad exercitum non venisset, idemne tribuno militum diceret?» Hoc ideo vitiosum est, quia non expedita aut iudicata res, sed inpedita et in simili controversia parum expeditur et, quasi transactum sit, relinlegas: Tali ‹dari arma, qualis qui gessit› fuit, Iubet, potiri si studeamus Pergamum. vitiosum est ipsum sibi in sua oratione dissentire
Abbreviated transcription (Latin):
cia. iccirco ꝙ homines magnis ⁊ multis in¬
ꝯmͦis afflictantur ꝑ̃ꝑ inmensam pecunie
cupiditatem. Nam hic aliis u̾b̾ ꝑ roẽm.
ma rõ ÷ que minꝰ idoneam qͣm respꝰtulat
sueuerunt. Item utile ÷ amicos u̾os hr̃e habeas¬
hñs enim quib cum iocari possis. Nam
in huiꝰmi rõib ñ uniu̾sa. neq ab soluta s
dari. ut facit pacuuiꝰ qui eandem affert
rõem qr̃ ceca eadem. qr̃ bruta fortuna di

Expanded text:
tia, idcirco quod homines magnis et multis incommodis conflictantur propter inmensam pecuniae cupiditatem.» Nam hic aliis verbis idem pema ratio est, quae minus idoneam, quam res postulat, onsuerunt.» Item: «Utile est amicos veros habere: habeas enim quibuscum iocari possis.» Nam in huiusmodi rationibus non universa neque absoluta, sed dari, ut facit Pacuvius, qui eandem adfert rationem, quare caeca, eandem, quare bruta fortuna dic
Abbreviated transcription (Latin):
pena q̃ritur. Cas cãs in quib de ȩquo ⁊ de
iniquo q̃ritur exposuimꝰ. Restat nc̃ u̾de
senatu aut a consilio aliquod p̃mium sepepe¬
titur. Ac neminẽ ꝯuenis arbitrari. nos cum
ali quod eremplũ ponamꝰ ꝙ in senatu agit᷑.
ab iudiciali gñe exemploꝵ recede quicꝗ̃ it
de homine ꝓbando aũ impbando dr. c̃ ao eã
homine statuit᷑. luridiciale ẽ hñdum. Om̃ĩno
de. set̾is aut̃ partib aptas intͣ sẽ om̃s ⁊ aliã
in alia implicitam ͤ udebit. Nc̃ de p̃miis ꝯsi¬
demus.i. uiciniꝰ crassus ꝯsul quosdã incitĩ¬
ore gallia nullo illustri neq c̾to duce neq
cognomine. neq nũo p̃ditoᷤ ut digni eẽnt.
c̃sectatꝰ ẽ ⁊ ꝯfec̃. romã redut tͥumphũ ab se¬
natu pꝰtulat. ħ ⁊ in dep̃cõe nicħ ad nos attim¬
cidat ꝯstitoꝰ aũ pars ꝯstitõnis. simplex erit
in facultateᷤ. Bñficia ex suaui cp̃r. ex animo
eius qui fec̃ ex casu. ꝯsid̾antur ħmͦ. Alagna.¬

Expanded text:
e- retur. eas causas, in quibus de aequo et iniquo quae- ritur, exposuimus. restat nunc, ut de se- natu aut a consilio aliquod praemium saepe petitur. ac neminem conveniet arbitrari nos, cum aliquod exemplum ponamus, quod in senatu agatur, ab iudi- ciali genere exemplorum recedere. quicquid enim de homine probando aut inprobando dicitur, cum ad eam homine statuitur, iudiciale est habendum. omnino dere, ceteris autem partibus aptas inter se omnes et aliam in alia impli- catam videbit. Nunc de praemiis consideremus. L. Licinius Crassus consul quosdam in citeriore Gallia nullo inlustri neque certo duce neque eo nomine neque numero praeditos, uti digni essent, consectatus est et confecit. Ro- mam redit: triumphum ab senatu postulat. hic et in deprecidet constitutio aut pars constitutionis, simplex erit in facultates. Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua
Abbreviated transcription (Latin):
qui peccõꝵ uindex eẽ deb ut ignoscat in¬
petrare. Qrͣ parte eius gn̾is cum cãm ñ in
eo ut dep̾ceris ꝯstitueris uti licebit ut si
non uti dep̃cõne. uti tñ ad hunc modũ. Qdid¬
siiudices hic ꝓ suis bñficiis. ꝓ suo studio. qđ
in uos semꝑ hũit tali suo tpr multoꝵ suoꝵ re¬
cte fc̃oꝵ cã. uni delicto ut ignosc̾etis pꝰtular:

Expanded text:
qui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, imqui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, cum causam non in eo constitueris, uti licebit; ut si non uti deprecatione, uti tamen, ad hunc modum: quodsi, iudices, hic pro suis beneficiis, pro suo studio, quod in vos semper habuit, tali suo tempore multorum suorum recte factorum causa uni delicto ut ignosce- retis postularet,
Abbreviated transcription (Latin):
re adaugenda que uoluntatl ^ fuerit impe¬
dim̃to.⁊ se plusꝗͣ fecerit fac̾e ñ potuisse
⁊ in om̃ib reb uoluntatem spectari oꝑt̾e
ex suo noĩe cominunẽ hominũ infirmita¬
tems d̾ amnari. Deiñ nich ẽ indigniꝰ ꝗͣ eũ qui
culpa caru̾it supplicio ñ carere. Loci aut̃ ꝯ¬
munes accusatoris in ꝯfessiõe ⁊ alt̾ gͣta p̃o¬
testaᷤ peccandi relinquȩtur. si semel institut̃
s in maiore qͣdam accidit. ⁊ de fortune pote¬
state ⁊ hominũ infirmitate ⁊ uti suũ animũ
ñ euentum ꝯsid̾ent. In quib om̃ibꝰ ꝯquestio¬
nem suar̃ erumnat᷑ ⁊ crudelitatis aduersario¬
rum indignationẽ in eẽ oꝑtebit. Ac neminẽ
mirari ꝯueni. si aũ. his aut in aliis exemplꝰ
scripti q ꝯtrou̾siam adiunctam uidebit. qͦ
ẽ om̃ib scripti ꝯtrou̾sia ea que ex scripto
⁊ sententia noĩantur. s quia de ꝯcessione
loq̾bamur in eã p̃cepta dedimꝰ alio aut̃ loco

Expanded text:
re adaugenda, quae voluntati fuerit inpere adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimento; et se plus, quam fecerit, facere non po- tuisse; et in omnibus rebus voluntatem spectari opor- ; suo nomine communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in confessionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- stitutsed vi maiore quadam acciderit, et de for- tunae potestate et hominum infirmitate et, uti suum animum, non eventum considerent. in quibus omnibus conquestionem suarum aerumnarum et crudelitatis ad- versariorum indignationem inesse oportebit. Ac neminem mirari conveniet, si aut in his aut in aliis exemplis scripti quoque controversiam adiunctam videbit. quo est omnibus scripti controversia, ea quae ex scripto et sententia nominatur; sed, quia de concessione loque- bamur, in eam praecepta dedimus, alio autem loco
Abbreviated transcription (Latin):
eam diffinitionẽ adiung̾e. in quib imprudñ
tia uideatur auͭ casus fuisse. aut necessitudo.
prudñtiam. aũ casum. aũ necessitudinẽ. s
inertiam. negligñtiam. fatuitatẽ noiãri oꝑ¬
t̾e. Ac si quã necessitudo turpitudinẽ uide¬
tionem redarguentẽ demonstr̃e quid ius ꝑ¬
peti mori deniq satiꝰ fuisse ꝙͣ eiꝰmõi necessita¬
ti obtemꝑare. Atq tum ex hislocis de quib
in negotiali parte dictum ẽ iuris ⁊ equitatiꝰ
naturam oꝑtebit querere. ⁊ quasi in abso¬
pł uti eor̃ hoĩum oꝑtebit. quibꝰ in simili ex¬
cusatione ñ sit ignotum ⁊ ꝯtñtiõe mag̾ ill
ignoscendum fuisse ⁊ ex delib̾atiõis partib t̾¬
pe aut inutile ẽẽ. ꝯcedieam rem que ab ad
u̾sario cõmissa sit. ꝑ magñ eẽ ⁊ magno fut᷑ũ
detͥm̃to sica res ab his qui pocestatem hñt uin¬
dicandi neglecta sit. Defensor aut̃ ꝯtriis oi¬
bꝰ his partib põtit uti. Mlaxime aut̃ in uo¬
luntate defendenda commemorabr̃ ⁊ in ea

Expanded text:
eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, prudentiam aut casum aut ne- cessitudinem, sed inertiam, neglegentiam, fatuitatem nominari oportere. ac si qua necessitudo turpitudi- nem videtionem redarguentem demonstrare quid- vis perpeti, mori denique satius fuisse quam eius- modi necessitudini optemperare. atque tum ex iis locis, de quibus in negotiali parte dictum est, iuris et aequitatis naturam oportebit quaerere et quasi in absoplis uti oportebit, quibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea
Abbreviated transcription (Latin):
mutile demonstrandum tali de hõie sup
fcã augebit. si nich imprudñt᷑. s om̃ĩa
ex crudelitate ⁊ malicia fc̃a ẽẽ dicet ip̃m
inmisericord ẽ suꝑbum fuisse. ⁊ si pot̾it sẽꝑ¬

Expanded text:
inutile demonstrandum tali de homine supinutile demonstrandum tali de homine supfacta augebit: nihil impru- denter, sed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet; ipsum inmisericordem, superbum fuisse; et, si poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
maioꝵ suoꝵ bñficia si qͣ exstabunt ꝓfer¬
re dem̃ ostñde ñ odio neq crudelitate.
fecisse quod fec̾int. s aut stulticia. aut im¬
pulsu. alicuiꝰ. aut aliqͣ honesta. aũ ꝓbabi¬
lic̃a. Pea polliceri ⁊ ꝯfirmare se ⁊hoc peo¬
cato doctum ⁊ bñficio eorum qui sibi ĩg¬
sui futur᷑. P ea si facultas erit se aũ ꝯsangͥ¬
neum aut maiorib. aut primis amicũ ed̾se
demonstrabit ⁊ amplitudinẽ sue uolunta¬
tis.⁊ nobilitatem gnĩs. ⁊ eoꝵ qui se saluũ
ueluitꝰ dignitat̾e ostñde. ⁊ cet̾a ea que ꝑ
sonis ad honestatem ⁊ amplitudinẽ sunt at¬
tbuta cũ ꝯquestioẽ sine arrogantiã in se eẽ
ullo supplicio dignꝰ ẽẽ uideatur. Deiñ cet̾oᷤ
ꝓferre quib maiora delicta ꝯcessa sunt.
Ac multũ ꝓfici⁊ si se misericodẽ in potestate
ꝓpensum ad ignoscendũ fuisse ostñdet. at¬
q ip̃m illud p̃ecc̃m erit extenuandũ ut ꝙͣ
minimꝰ obfuisse uideatur. et aũ turpe aũ

Expanded text:
maiorum suorum beneficia, si qua exstabunt, proferre; deinde ostendere non odio neque crudelitate fecisse, quod fecerit, sed aut stultitia aut inpulsu alicuius aut aliqua honesta aut probabili causa; postea polliceri et confirmare se et hoc peccato doctum et beneficio eorum, qui sibi igsui futurum; postea, si facultas erit, se aut consanguineum  aut iam a maioribus inprimis amicum esse demonstrabit et amplitudinem suae vo- luntatis, nobilitatem generis, eorum, qui se salvum velint, dignitatem ostendere, et cetera ea, quae per- sonis ad honestatem et amplitudinem sunt adtributa, cum conquestione, sine arrogantia, in se esseullo supplicio dignus esse videatur; deinde ceteros proferre, quibus maiora delicta concessa sint. ac multum proficiet, si se misericordem in potestate, propensum ad igno- scendum fuisse ostendet. atque ipsum illud pecca- tum erit extenuandum, ut quam minimum obfuisse videatur, et aut turpe aut
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰea odium ẽẽ acre susceptũ. aũ illa omĩa
maleficiis eẽ deleta. aũ leuiora bñficia qͣ
maleficia aũ cum bñficiis honoᷤ habitꝰ sit
ꝓ maleficio penas sumi oꝑt̾e. Deniq turpe
ẽẽ aũ inutile ignosci. Deiñ de qͦ ut potestaᷤ

Expanded text:
postea odium esse acre susceptum, aut illa omnia maleficiis esse deleta, aut leviora beneficia quam male- ficia, aut, cum beneficiis honos habitus sit, pro male- ficio poenam sumi oportere. deinde turpe esse aut inutile ignosc
Abbreviated transcription (Latin):
sam lex publicarit. cũq ħ nauis inuitis nau¬
tis ui tempestatis in portum ꝯiecta sit oꝑte¬
at ne eam publicari. hoꝵ triũ gnm iccuro
si quid res ip̃a dabit facultatis ꝯiecturam
induci ab accusatore oꝑtebit. ut id quod uo¬

Expanded text:
sam lex publicarit cumque haec navis invitis nautis vi tempestatis in portum coniecta sit, oporteatne eam publicari? Horum trium generum idcirco si quid res ipsa dabit facultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod vo
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ pars ip̃a inducendĩ ñnũquã ẽ. ⁊ in
senatu aũ in ꝯsilio sepe in om̃i gn̾e tͣctanda
tĩ id quoq p̃cepta ponemus. Nam in sena¬
tu aũ in ꝯsilio de siphace du delib̾atum ẽ
⁊ de quinto mimitorio pullo ap̃. ⁊ opimiũ

Expanded text:
 ipsa inducenda nonnumquam est et in senatu aut in consilio saepe omni in genere tractanda, in id quoque praecepta ponemus. nam in senatu aut in consilio de Syphace diu deliberatum est, et de Q. Numitorio Pullo apud L. Opimium
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinẽ fluminiᷤᷤ scirent fuisse impe¬
dim̃to. tñ qͣuidã capitiᷤ arcessert̃. Intñtio ẽ.
hostie quas debuisti ad sacrificiũ p̃sto ñ fue¬
rt̃. Depulsio ẽ. concessio. rõ. flum̃ enim subito
minis magnitudo oͤstit̾it. supplicio dignꝰne sit.
Hecessitudo aut̃ ĩnfert᷑ cum ui quadã reus id
dios ũ si qua rostrata nauis in portu dephensa
sit: publicet᷑. Cum magna in alto tempestaᷤᷤ
eẽt uis uentoꝵ inuitis nautis in portũ rodi
oꝵ nauẽ coeg̃. Questor nauẽ płi uocat. Na
uis dñs negat nauem oꝑtẽ publicari. Intñtio

Expanded text:
magnitudinem scirent fuisse inpedimento, tamen quidam capitis arcesserunt. intentio est: hostiae, quas debuisti ad sacrificium, praesto non fuerunt. depulsio concessio. ratio: flumen enim subito minis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id,est apud Rhodios, ut si qua rostrata navis in portu deprehensa sit, publicetur. Cum magna in alto tempestas esset, vis ventorum invitis nautis in Rhodiorum por- tum navem coe+git. quaestor navem populi vocat, na- vis dominus negat oportere publicari. intentio
Abbreviated transcription (Latin):
pta sit. An se legib obstructoᷤᷤ in tantis mo¬
lestiis eẽ equũ censeant adu̾sario ᷤ nr̃õs le¬
ges neglig̾e ꝯcedant. Dem̃ it̃ q̃rere ab iudici¬
fecisse dicat exceptionẽ ip̃e in lege assc̾¬
bat passuri ne sint: P̾ea ħ quod faciat
in dignius ⁊ imprudũtius ẽẽ qͣm si asscri-¬
bat. Age porro ꝗ su p̃i uellent iudices aᷤ¬
scribere passurꝰ ne sit płs: Atq ħ ẽẽ indig¬
niꝰ qͣm rem u̾bo ⁊ lit̾is mutare ñ possint ẽã
rem ip̃a ⁊ iudicio maxĩe ꝯmutare. Dem̃ in¬
dignum eẽ delege aliquid derogari aũ le¬
gem abrogari aut aliqua ex parte ꝯmuta

Expanded text:
pta sit; an se legibus obstrictos in tantis molestiis esse aequum censeant, adversarios nostros leges neglegere con- cedant; deinde item quaerere ab iudicintra legem fecisse dicat, exceptionem ipse in lege adscribat, passurine sint; postea hoc, quod faciat, indignius et inpuden- tius esse, quam si adscribat; age porro, quid? si ipsi vellent iudices adscribere, passurusne sit populus? atque hoc esse indignius, quam rem verbo et litteris mutare non possint, eam re ipsa et iudicio maximo commutare; deinde indignum esse de lege aliquid derogari aut legem abrogari aut aliqua ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
rem iudicare. Deiñ ⁊ ip̃is iudicib iudicã¬
di ⁊ cet̾is ciuib uiuendi rões ꝑturbatũ iri
si semel ab legib recessum s Nam ⁊ iudiceᷤᷤ
neq quid sequant᷑ habituros siabeo quod
scriptum sit recedant neq quo pacto ali¬
is impbare possint quod ꝯtͣlegem uidica¬
rint ⁊ cet̾os ciues quid agant ignoraturos
si ex suo quisq ꝯsilio ⁊ ex ea rõe que in m̃tẽ
aut in libidinem uen̾it ñ ex ꝯmuni scripto
ciuitatis unãqͣmq rem ãministrabit. Pea q̃¬
rere ab iudicib ip̃is qr̃ in alienis detin᷑etur

Expanded text:
rem iudicare; deinde et ipsis iudicibus iudicanrem iudicare; deinde et ipsis iudicibus iudicandi et ceteris civibus vivendi rationes perturbatum iri, si semel ab legibus recessum sit; nam et iudices neque, quid sequantur, habituros, si ab eo, quod scriptum sit, recedant, neque, quo pacto aliis probare possint, quod contra legem iudicarint; et ceteros cives, quid agant, ignoraturos, si ex suo quisque consilio et ex ea ratione, quae in mentem aut in libidinem venerit, non ex communi praescripto civitatis unam quamque rem administrabit; postea quaerere ab iudicibus ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
re. Deiñ si in cet̾is legib ꝯueniat hanc eẽ
huiꝰ mõi legem ũ in ẽa ñ oꝑteat. Postremo
si in hac qͥuoq lege oꝑteat hanc quidẽ
cãm accipi minime oꝑt̾e. Prima pars his
fere locis ꝯfirmabr̃ scriptori neq ingeniũ
neq oꝑam neq ullam facultatem defuisse
quo minꝰ aꝑte poss ꝑscribe id quod cogi¬
taret. Non fuisse ei gͣue nec oifficile eam
excipiendum putass. Consuesses eos qui
leges scribant exceptionibꝰ uti. Deiñ oꝑt
recitare leges cum exceptiõibꝰ scriptas:
maxime uide siqua in ea ip̃a lege qua
oe agr̃ sit exceptio aliquo in capite aũ ap̃
eundem legis scriptorem quo mag̃ ꝓ bet᷑
eum fuisse exceptur̃ siquid excipiendum
que in lege scripta ñ sit. Quod sisit insti¬
tutum omĩb daricãm ⁊ potestatẽ peccã¬
di cum intellex̾int uos ex ingenio eiusqͥ
ꝯt᷑ legem fec̾it: ñ ex lege in qua iurati sitis

Expanded text:
re; deinde, si in ceteris legibus conveniat, hanc esse re; deinde, si in ceteris legibus conveniat, hanc esse eiusmodi legem, ut in ea non oporteat; postremo, si in hac quoque lege oporteat, hanc quidem causam accipi minime oportere. Prima pars his fere locis confirmabitur: scriptori neque ingenium neque operam neque ullam faculta- tem defuisse, quo minus aperte posset perscribere id, quod cogitaret; non fuisse ei grave nec difficile eam excipiendum putasset: consuesse eos, qui leges scribant, exceptionibus uti. deinde oportet recitare leges cum exceptionibus scriptas et maxime videre, ecquae in ea ipsa lege, qua de agatur, sit exceptio ali- quo in capite aut apud eundem legis scriptorem, quo magis probetur eum fuisse excepturum, si quid exci- pienduquae in lege scripta non sit. quod si sit institutum, omnibus dari causam et potestatem peccandi, cum intellexerint vos ex ingenio eius, qui contra legem fecerit, non ex lege, in quam iurati sitis,
Abbreviated transcription (Latin):
atur ut abscripto recedatur. Nam ⁊ eos quiali¬
quid scribant ñ existimaturoᷤ id quod scripse¬
rint rat᷑ futur᷑ ⁊ eos qui uidicent c̾tum quid
seqͣnt᷑ nich habituroᷤ. si semel ab scripto rece¬
cłe ꝯsueu̾int. Quod si uoluntaᷤ scriptoris: ser¬
uanda sit se ñ adu̾sarios a uoluntate eiꝰ stare.
Nam multo ꝓpiꝰ accede ad scriptoris uolun¬
tatem eũ qui ex ip̃ius eam lit̾is int̃ptetur
qͣm illũ qui sententiã scriptoriᷤᷤ ñ ip̃ius scri¬
pto spectꝰ quod ille sue uoluntatis qͣsi ima¬
ginẽ reliq̃rit s domesticis suspitionib ꝑ¬
scrutet᷑. Sin cãm affer is qui asentñtia stabit
primũ erit ꝯtͣdicendum qͣm absuroum . li
negare ꝯtͣ legem fecisse. s qr̾ fec̾it cãm ali¬
accusatores iudicib ꝑsuad̾e affinem eẽ alicꝰ
culpe eum qui accusaretur. cãm ꝓferre.
que eum ad peccandum impuliss nc̃ ip̃m
reum cãm afferre qr̃ deliq̃rit. Dein hanc

Expanded text:
atur, ut ab scripto rece- datur. nam et eos, qui aliatur, ut ab scripto rece- datur. nam et eos, qui aliquid scribant, non existi- maturos id, quod scripserint, ratum futurum, et eos, qui iudicent, certum, quod sequantur, nihil habituros, si semel ab scripto recedere consueverint. quodsi voluntas scriptoris conservanda sit, se, non adver- sarios, a voluntate eius stare. nam multo propius accedere ad scriptoris voluntatem eum, qui ex ipsius eam litteris interpretetur, quam illum, qui sententiam scriptoris non ex ipsius scripto spectet, quod ille suae voluntatis quasi imaginem reliquerit, sed domesticis suspicionibus perscrutetur. Sin causam afferet is, qui a sententia stabit, pri- mum erit contra dicendum: quam absurdum non negare contra legem fecisse, sed, quare fecerit, cau- accusatores iudicibus persuadere, ad- finem esse alicuius culpae eum, qui accusaretur, cau- sam proferre, quae eum ad peccandum impulisset;— nunc ipsum reum causam afferre, quare deliquerit. deinde hanc
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriptum ẽ recitando. sepe cũ scripto fa¬
tum ad usarii ꝯflignoo. atq int̾dũ acrit᷑ ad iu¬
dicem ip̃m reu̾tendo. Quo in loco iudici demõ¬
stnͣdum ẽ quid uratꝰ sit. quid sequi debeat
Duab de caĩs udicem dubitare oꝑt̾e si aũ
scriptum sit obscure aũ neg aliquid adũ
ꝯfiteatur tum iudices legi pare᷑ ñ int̃p̃tari
legem oꝑt̾e. ħ loco ꝯfirmato tũ diluere ssu q̃
ꝯtͣdici pot̾int oꝑtebit. Cont᷑ aut̃ dicetur si aũ
ꝓrsus aliud sensisse scriptor ⁊ scripsisse ali¬
ud demonstbit᷑ ut milla de testam̃to ꝗͣ po¬
suimꝰ ꝯtrou̾sia aut cã assumpt̾a inferetur.
q̃mobrem scripto ñ potuerit. aũ ñ oꝑtuerit
ob temꝑari. Si aliud sensisse scriptor aliud
scripsisse dicetur. is qui scripto utet᷑ ħ dicy
Non oꝑt̃ẽ de eiꝰ uoluntate nos arg̃tari qui
ne id face possemꝰ iuidieiũ nob sue reliq̃rit
uoluntatis multa in ꝯmoda ꝯsequi si institu¬

Expanded text:
quod scriptum est, recitando, saepe cum scrip- to factum adversarii confligendo atque interdum acri- ter ad iudicem ipsum revertendo. quo in loco iudici demonstrandum est, quid iuratus sit, quid sequi debeat: duabus de causis iudicem dubitare oportere, si aut scriptum sit obscure aut neget aliquid adverius omnia con- fiteatur, tum iudicem legi parere, non interpretari legem oportere. Hoc loco confirmato tum diluere ea, quae contra dici poterunt, oportebit. contra autem dicetur, si aut pror- sus aliud sensisse scriptor et scripsisse aliud demon- strabitur, ut in illa de testamento, quam posuimus, controversia, aut causa assumptiva inferetur, quamob- rem scripto non potuerit aut non oportuerit optem- perari. Si aliud sensisse scriptor, aliud scripsisse dicetur, is, qui scripto utetur, haec dicet: non oportere de eius voluntate nos argumentari, qui, ne id facere possemus, indicium nobis reliquerit suae voluntatis; multa in- commoda consequi, si institu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmolatione.⁊ ꝑ uim ũ in naui rostt̃a. ⁊ ꝑ casũ¬
ũ in fluminis eurote magnitudĩe. Qrͣ aũ ita
sentñtia inducetur ũ uñ quiddã uoluisse
scriptor demonsttur. auͦ sit uͭ in eiꝰ mõi re uł
tp̃r ħ uoluisse docęt᷑. Ergo is qui scriptũ de¬
fendit his locis plerq omĩb maiore autẽ
parte semꝑ pot̾it uti prim̃ scriptoriᷤᷤ collau¬
datione ⁊ loco ꝯmuni nicħ edᷤ qui iudicent¬

Expanded text:
molatione, et per vim, ut in nave rostrata, et per casum, ut in Eurotae magnitudine. quare aut ita sententia induce- tur, ut unum quiddam voluisse scriptor demonstre- tur, aut sic, ut in eiusmodi re et tempore hoc voluisse doceatur. Ergo is, qui scriptum defendet, his locis plerumque omnibus, maiore autem parte semper poterit uti: pri- mum scriptoris conlaudatione et loco communi, nihil e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in ome fcm̃ idẽ ualeat. s ex quodã fc̃o.
au euentu ad cempꝰ int̾p̃tanda dr̃ apar.
tib iuridiciał assumptẽ maxĩe sustiuet᷑
Nam tum inducr̃ ꝯꝑatio ũ̾ in eũ quicũ lex
pe muros hostes castra ħñt. Tum relationẽ
remõ criminiꝰ ut in eo qui cum lex quͦib di¬
eb in legatione ꝓficisceret᷑ p̾stituerat quia
sumptum qͦstor ñ dedit ꝓfectꝰ ñ ẽ. Tum ꝯceᷤ¬

Expanded text:
ex quodam facto aut eventu ad tempus interpretanda dicitur. ea par- tibus iuridicialis assumptivae maxime sustinetur. nam tum inducitur comparatio, ut in eo, qui, cum lex pe muros hostes castra haberent; tum relatio criremotio criminis, ut in eo, qui, cum lex, quibus diebus in legationem pro- ficisceretur, praestituerat, quia sumptum quaestor non dedit, profectus non est; tum c