comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ alacri sp̃u militiȩ stipen¬
dia roborant᷑. forensis gła accendit᷑.
fido sinu cuncta studia recepta nu¬
triunt᷑. qͥcqͥd animo. qͥcqͥd manu.
qͥcqͥd lingua admirabile ẽ. adcumu¬
lũ laudis ꝑducit᷑. Quȩ cũ sit ꝑfectis¬
sima uͥtus. duram̃tosui c̃firmat.
Cato sextũ ⁊ octogesimũ annũ agens.
dum in r̃p̃. tuenda iuuenili aĩo per¬
stat. ab inimicis capitali cͥmine ao¬
cusatꝰ causã suã egit. Neq aut me¬
moriã eiꝰ qͥsqͣm tardiorẽ. aut firmi¬
tatẽ lateris ulla ex parte quassatã.
aut os hesitatione ĩpeditũ aĩaduer¬
tit. qͥa oĩa ista in suostatu ȩqualiac
ꝑpetua industͥa continebat. Qnetiã
in ipsodutissimȩ acte uitȩ fine di¬
sertissimi oratoris galbȩ acousatiõi
defensionẽ suã ꝓ hispania opposuit.
Idem grecis luteris erudiri
c̃cupiuit. Quã seroinde estimemꝰ qd̾
&̃ latinas pene iã senex didicit: Cũq
eloq̃ntia magnã głam partã hab̾et.

Expanded text:
cuius alacri spiritu militiae stipendia roborantur, forensis gloria accenditur, fido sinu cuncta studia recepta nutriuntur, quidquid animo, quidquid manu, quidquid lingua admirabile est, ad cumulum laudis perducitur? † quae cum sit perfectissima uirtus, duramento sui confirmatur. Cato sextum et octogesimum annum agens, dum in re publica tuenda iuuenili animo perstat, ab inimicis capitali crimine accusatus causam suam egit, neque aut memoriam eius quisquam tardiorem aut firmitatem lateris ulla ex parte quassatam aut os haesitatione inpeditum animaduertit, quia omnia ista in suo statu aequali ac perpetua industria continebat. quin etiam in ipso diutissime actae uitae fine disertissimi oratoris Galbae accusationi defensionem suam pro Hispania opposuit. idem Graecis litteris erudiri concupiuit, quam sero, inde aestimemus, quod etiam Latinas paene iam senex didicit, cumque eloquentia magnam gloriam partam haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
an cõmilitones occurrerent. dino¬
scere ñ sinebat. tardiꝰ ad cassiũ re¬
dit. Quẽ is exceptũ abhostib oĩa¬
q in eoꝵ potestatẽ redisse existimais.
finire uitã ꝓꝑauit. Cũ ⁊ castra ho¬
stiũ inuicẽ capta. ⁊ bruti copiȩ ma¬
gna ex parte incolumes eẽnt. Thi¬
nei uͦ ñ oblitteranda silentio urtꝰ.
qui ocłis paulisꝑ hesit iopinato
iacentis ducis spectaculo attonitꝰ.
Deinde ꝓfusus in lacͥmas. ⁊ sum
prudens inqͥt im̃pr. causa tͥ mor¬
tis fui. tam̃ ne idipsũ impunitũ
sit. accipe me fati tui comitẽ. suꝑ
exanime corpus eiꝰ iugulo suogla¬
diũ capulotenꝰ demisit. ac ꝑmix¬
to utriꝰq sanguine duplex uicti¬
ma iacuit. Pietatis hȩc. erroriꝰᷤ illa.
Ceterũ falsa opinatio nescio
an p̾cipuã iniuriã lartis tolũni
uleientiũ regis penatib intulerit.
Nam cũ in tesserarũ ꝓsꝑo iactu ꝑ
iocũ collusori dixisset occide. et
forte romanoꝵ legati int̃uenissen.

Expanded text:
an conmilitones occurrerent dinoan conmilitones occurrerent dinoscere non sinebat, tardius ad Cassium rediit. quem is exceptum ab hostibus omniaque in eorum potestatem recidisse existimans finire uitam properauit, cum et castra hostium inuicem capta et Bruti copiae magna ex parte incolumes essent. Titini uero non obliteranda silentio uirtus, qui oculis paulisper haesit inopinato iacentis ducis spectaculo attonitus, deinde profusus in lacrimas 'etsi inprudens' inquit, 'imperator, causa tibi mortis fui, tamen, ne id ipsum inpunitum sit, accipe me fati tui comitem', superque exanime corpus eius iugulo suo gladium capulo tenus demisit ac permixto utriusque sanguine duplex uictima iacuit, pietatis haec, erroris illa. Ceterum falsa opinatio nescio an praecipuam iniuriam Lartis Tolumni Veientium regis penatibus intulerit: nam cum in tesserarum prospero iactu per iocum conlusori dixisset 'occide', et forte Romanorum legati interuenissent,
Abbreviated transcription (Latin):
Uemeritati: ꝓximꝰ ẽ error. quẽ
admodũ ad ledendũ par. ita cui
faciliꝰ qͥs ignouerit. qͥa ñ suaspon¬
te s uanis cc̃itatus imaginib cul¬
pe seimplicat. Qui ꝗͣ late inpecto¬
rib hoĩm uagat᷑. si cõplecti coner:
saris domũ suã petens. popłi ma¬
nib discerptꝰ ẽ ꝓ cornelio cinna
in quẽ sȩuire se existimabat. iratꝰ
ei qd̃ cũ affinis eẽt cęsaris adu̾sum
eũ nefarie raptũ. impiã ꝓrostris
orationẽ habuisset. Eoq errore ꝓ¬
pulsus ẽ. ut caput heluii ꝑinde
atq cornelii circa rogũ cȩsaris fixũ
iaculo ferret. officii sui. aliem erro¬
ris piaculum miserabile.
am .c. cassiũ. error a semet ipso pe¬
nas exigere coegit. Int̾ illũ enim
pugnȩ quatuor exercituũ apud
philippos uariũ ipsisq ducib ig¬
notũ euentũ. missus ab eotineiꝰ
centurio nocturno tp̃r ut specu¬
laret᷑ quonã in statu res. mñ. bruti
ẽent. dũ crebros excessus uiȩ petit.
qͥa tenebrarũ obscuritas hostes ne

Expanded text:
emeritati proximus est error, quem ad modum ad laedendum par, ita cui facilius quis ignouerit, quia non sua sponte, sed uanis concitatus imaginibus culpae se inplicat. qui quam late in pectoribus hominum uagetur si conplecti coner, saris domum suam petens populi manibus discerptus est pro Cornelio Cinna, in quem saeuire se existimabat iratus ei, quod, cum adfinis esset Caesaris, aduersus eum nefarie raptum impiam pro rostris orationem habuisset, eoque errore propulsus est, ut caput Helui perinde atque Corneli circa rogum Caesaris fixum iaculo ferret, officii sui, alieni erroris piaculum miserabile! Nam C. Cassium error a semet ipso poenas exigere coegit: inter illum enim pugnae quattuor exercituum apud Philippos uarium ipsisque ducibus ignotum euentum missus ab eo Titinius centurio nocturno tempore, ut specularetur quonam in statu res M. Bruti essent, dum crebros excessus uiae petit, quia tenebrarum obscuritas hostesne
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qualiscũq hoꝵ dissimulatio ꝓ¬
posito illoꝵ longe tolerabilior. qui
dũ eternã memoriã asseq̃rentur
etiã scelerib innotescere ñ dubi¬
tart̃. Quoꝵ ẽ numero nescio an in
pͥmis pausamias debeat referri. Nã
cũ hermoclen ꝑcunctatꝰ eẽt qͦnã mͦ
subito clarus posset euadere. atꝙ
is respondisset. si aliquẽ illustrem
uirũ occidisset. futurũ ut gła eiuᷤ
ad ipsũ redundaret: continuophi¬
lippũ int̾emit. Etqͥdẽ qđ petierat
assecutus ẽ. tam̃ separricidio qm
philippus uirtute notũ posteris
sacrilega. Inuentꝰ ẽ enĩ qui diane¬
ephesiȩ templũ incendere uellet.
ut oꝑe pulcherrimo consumpto.
nom̃ eiꝰꝑ totũ terrarũ orbẽ dissice¬
retur. Quẽ quidẽ m̃tis furorem
eculeo impositꝰ detexit. Acbene
consuluerant ephesii decretome¬
moriã teterrimi hoĩs abolendo. nͥ
theopompi magne facundiȩ inge¬
niũ historiis eũ siis cõp̃hendisset.¬

Expanded text:
sed qualiscumque horum dissimulatio psed qualiscumque horum dissimulatio proposito illorum longe tolerabilior, qui, dum aeternam memoriam adsequerentur, etiam sceleribus innotescere non dubitarunt. Quorum e numero nescio an in primis Pausanias debeat referri: nam cum Hermoclen percontatus esset quonam modo subito clarus posset euadere, atque is respondisset, si aliquem inlustrem uirum occidisset, futurum ut gloria eius ad ipsum redundaret, continuo Philippum interemit, et quidem quod petierat adsecutus est: tam enim se parricidio quam Philippus uirtute notum posteris as sacrilega: inuentus est enim qui DianEphesiae templum incendere uellet, ut opere pulcherrimo consumpto nomen eius per totum terrarum orbem dissiceretur, quem quidem mentis furorem eculeo inpositus detexit. ac bene consuluerant Ephesii decreto memoriam taeterrimi hominis abolendo, nisi Theopompi magnae facundiae ingenium historiis eum suis conprehendisset
Abbreviated transcription (Latin):
xarcho comiti suo ex auctoritate de¬
mochri p̃ceptoris innumerabiles
mundos eẽ referenti. heu me inqͥt
miserũ. qd̾ ne uno qͥdem adhuc sũ
potitꝰ. Angusta homini possessio
głȩ fuit. qui deoꝵ om̃iũ domicilio
flagͣntissime cupiditati similem
aristotilis in capessenda laude sitĩ
subnectam. Is nãq theodecti disci¬
pulo oratorie artis libros qͦs ederet
donauerat. Molesteq postea ferenᷤ
titulũ eoꝵ sic alii cessisse. ꝓpͥo uolu¬
mine qͥbdã reb insistens planius
sibi de his in theodectis lib̾s dictũ
ẽẽ adiecit. Nisi me tantȩ & tã late
patentis scientiȩ uerecundia tene¬
ret. dicerẽ dignũ philosophũ cuiꝰ
stabiliendi mores altioris animi pbi¬
losophotraderetur.
Ceterũ gła ne abhis quidẽ qui c̃tẽp¬
tum eiꝰ introducere conant᷑. negli¬
gitur. Qm̃quidẽ ipsis uoluminib¬
sius noiã sua diligent̃ adiciunt.
ut qđ ꝓfessione eleuant usurpa¬
tione memorie asseqͣntur.

Expanded text:
xarcho comiti suo ex auctoritate Dexarcho comiti suo ex auctoritate Democriti praeceptoris innumerabiles mundos esse referenti 'heu me' inquit 'miserum, quod ne uno quidem adhuc sum potitus!' angusta homini possessio gloriae fuit, quae deorum omnium domicilio flagrantissimae cupiditati similem Aristotelis in capessenda laude sitim subnectam: is namque Theodecti discipulo oratoriae artis libros quos pro suis ederet donauerat, molesteque postea ferens titulum eorum sic alii cessisse, proprio uolumine quibusdam rebus insistens, planius sibi de his in Theodectis libris dictum esse adiecit. nisi me tantae et tam late patentis scientiae uerecundia teneret, dicerem dignum philosophum, cuius stabiliendi mores altioris animi philosopho traderentur. Ceterum gloria ne ab his quidem, qui contemptum eius introducere conantur, neglegitur, quoniam quidem ipsis uoluminibus nomina sua diligenter adiciunt, ut quod professione eleuant usurpatione memoriae adsequantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ his suũ inscribit. Id enĩ demũ
ornam̃ti familiȩ c̃sularib ⁊ sacer¬
dotib ⁊ tͥumpbis celeberrimũ de¬
derat. Cȩterũ sordido studio dedi¬
tũ ingeniũ. qualẽcũq illũ laborẽ
suũ silentio oblitterari noluit. ui¬
delicet phidiȩ secutꝰ exemplũ qui
clẏpeo mineruȩ effigiẽ suã inclu¬
si aliena imitatione capiebatur.
themistoclis ardorẽ eẽt emulatus.
quẽ fert̃ stimulis uirtutũ agitatũ
& ob id noctes inqͥetas exigentẽ. quȩ¬
rentib qͥd ita eo tp̃r inpublico uer¬
saretur. respondisse. quia me tro¬
phea miltiadis de sõpno excitant.
Marathon nimirũ animũ eiꝰ & ar¬
timisiũ. ⁊ salamina naualis gloriȩ
fertilia noĩa illustranda tacitis fa¬
cib incitabant.
dẽ theatrũ petens cũ int̾rogaret᷑
cuiͦ uox auditu illi futura eẽt gra¬
tissima. dix̃. eiꝰ aquo artes meȩ op¬
me canentur. Dulcedinẽ glȩ pene
adiecit głosam. Nam alexandri
pectus insatiabile laudis qui ana-¬

Expanded text:
d enim demum ornamenti familiae consulatibus et sacerdotiis et triumphis celeberrimae deerat. ceterum sordido studio deditum ingenium qualemcumque illum laborem suum silentio obliterari noluit, uidelicet Phidiae secutus exemplum, qui clypeo Mineruae effigiem suam inclusi aliena imitatione capiebatur, Themistoclis ardorem esset aemulatus, quem ferunt stimulis uirtutis agitatum et ob id noctes inquietas exigentem quaerentibus quid ita eo tempore in publico uersaretur respondisse: 'quia me tropaea Miltiadis de somno excitant'. Marathon nimirum animum eius ad Artemisium et Salamina, naualis gloriae fertilia nomina, inlustranda tacitis facibus incitabat. idem theatrum petens cum interrogaretur cuius uox auditu illi futura esset gratissima, dixit 'eius, a quo artes meae optime canentur'. dulcedinem gloriae, paene adieci gloriosam! Nam Alexandri pectus insatiabile laudis, qui Ana
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximȩ õstiterat solutȩ a se legis sue
admonitꝰ. idem inqͥt ego illã sanciã.
Ac ꝓtinꝰ ferro qd̾ habebat destricto
incubuit. Cumq liceret culpã uł
dissimulare uł errore defendere:
penã tñ rep̃sentare maluit. ne qua
fraus iusticiȩ fieret.¬
xl. De fide pubł.

Expanded text:
proxime constiterat, solutae a se legis suae proxime constiterat, solutae a se legis suae admonitus 'idem' inquit 'ego illam sanciam' ac protinus ferro, quod habebat, destricto incubuit, cumque liceret culpam uel dissimulare uel errore defendere, poenam tamen repraesentare maluit, ne qua fraus iustitiae fieret. DE FIDE PVB
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil illis &̃ iusticiȩ exẽplis fortiꝰ.
Taleucus urbelocrensiũ a se
saluberrimis atq utilissimis legib
munita. cũ filiꝰ eius adulteri cͥmine
dampnatꝰ. scđm ius abipsoẽstitutũ
utroq oculo carere deberet. ac tota
ciuitas in honorẽ patͥs necessitatem
penȩ adolescentuloremitteret.ali¬
quandi repugnauit. Ad ultimũ
popłi p̃cib euictus. suopͥus deinde
filii oculo eruto. usũ uidendi utq
reliqͥt. Ita debitũ supplicii modum
legireddidit. eqͥtatis ãmirabili tẽ¬
ꝑam̃to. se int̾ misericordẽ patrẽ &
iustũ legis latorẽ partitus.
Sed aliqͣnto charunide tyrii p̃frac¬
tior & abscisior iusticia. Aduim⁊
cruorẽ usq seditiosas contiones ci¬
uiũ pacauerat. leges cauendo. ut
siqͥs eas cũ ferro intrasset. c̃tinuo
interfice̾t᷑. Int̾iecto deinde tẽpore
e longinquorure gladio cinctus
domũ repetens. subito indicta c̃ti¬
one sic̃ erat in eã ꝓcessit. Ab eoq qͥ

Expanded text:
Nihil illis etiam iustitiae exemplis fortius. Nihil illis etiam iustitiae exemplis fortius. Zaleucus urbe Locrensium a se saluberrimis atque utilissimis legibus munita, cum filius eius adulteri crimine damnatus secundum ius ab ipso constitutum utroque oculo carere deberet, ac tota ciuitas in honorem patris necessitatem poenae adulescentulo remitteret, aliquamdiu repugnauit. ad ultimum populi precibus euictus suo prius, deinde filii oculo eruto usum uidendi utrisque reliquit. ita debitum supplicii modum legi reddidit, aequitatis admirabili temperamento se inter misericordem patrem et iustum legislatorem partitus. Sed aliquanto Charondae Thurii praefractior et abscisior iustitia. ad uim et cruorem usque seditiosas contiones ciuium pacauerat lege cauendo ut, si quis eas cum ferro intrasset, continuo interficeretur. interiecto deinde tempore e longinquo rure gladio cinctus domum repetens, subito indicta contione sic ut erat in eam processit, ab eoque, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Cum saluberrimo c̃silio themisto¬
cles migre athenienses in classem
coegisset. xerxeq rege ⁊ copiis euis
grã pulsis. ruinas pat̾ȩ in pͥstimu.
habitũ reformaret.⁊ opes clandestimᷤ
molitionib ad pͥncipatũ greciȩ ca¬
pessendũ nutͥret. in c̃tione dix̃ ha¬
bere serem delib̾atione sua ꝓuisã.
quã si fortuna ad effectũ ꝑduci passa
ẽẽt. nichil maiꝰ aut potentiꝰ atheni¬
ensi popło futurũ. S eã uulgari ñ
oportere. Postulauitq ut aliqͥs fibi
cui illã tacite exponeret daretur.
Datus ẽ aristides. Is postꝗͣ recogno¬
uit classem illũ lacedemonioꝵ q̃
tota apud gytheũ subducta erat
uelle incendere. ut ea c̃sumpta
dñatio maris ipsis cederet. ꝓcessit
ad ciues. & retulit themistocten ut
utile c̃siliũ ita minime iustũ aĩo
uoluere. E uestigio uniuersa c̃tio
qd̃ ȩquũ ñ uideretur. ne expedire
quidẽ ꝓclamauit. Ac ꝓtinus the¬
mistoclen. incepto iussit desistere.

Expanded text:
cum saluberrimo consilio Themistocum saluberrimo consilio Themistocles migrare Athenienses in classem coegisset Xerxeque rege et copiis eius Graecia pulsis ruinas patriae in pristinum habitum reformaret et opes clandestinis molitionibus ad principatum Graeciae capessendum nutriret, in contione dixit habere se rem deliberatione sua prouisam, quam si fortuna ad effectum perduci passa esset, nihil maius aut potentius Atheniensi populo futurum, sed eam uulgari non oportere, postulauitque ut aliquis sibi, cui illam tacite exponeret, daretur. datus est Aristides. is postquam rem cognouit, classem illum Lacedaemoniorum, quae tota apud Gytheum subducta erat, uelle incendere, ut ea consumpta dominatio maris ipsis cederet, processit ad ciues et retulit Themistoclen ut utile consilium, ita minime iustum animo uoluere. e uestigio uniuersa contio quod aecum non uideretur ne expedire quidem proclamauit ac protinus Themistoclen incepto iussit desistere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ in sulpiciũ rufũ ꝑditũ uoluit.
tribunicio furore eiꝰ sine ullo fmne
uexatus. Ceterũ cũ eũ ꝓscͥptũ ⁊ inui¬
la latentẽ a seruo ꝓditũ cõꝑisset. ma¬
numissũ parricidã. ut fides edicti
sui exstaret p̃cipitari ꝓtinꝰ saxo tar¬
peio. cũ illo scelere parto pilleo isit
Uictor alioqui in solens. hoc imꝑio
iusticiȩ obliti uideamur. pittacus
my tileneus cuiꝰ aut meritis tantũ
ciues debuert̃. aut morib credider̃
ut ei suffragiis tyrannidẽ defer¬
rent. tã diu illud imꝑiũ sustinuit.
ꝗͣ diubellũ de sigeo cũ atheniensi¬
b gerendũ fuit. Postꝗͣ aut̃ pax ui¬
ctoria parta ẽ. ẽtinuo reclamantib
maneret. Atq & cũ recuꝑati agri
dimidia pars consensu om̃iũ offer¬
retur. au̾tit animũ ab eomunere.
deforme iudicans uirtutis glłam.
magnitudine p̃dȩ minuere.
Alteriꝰ nc̃ mͥ prudentia referenda ẽ.
ut alt̾iꝰ representari iusticia possit.

Expanded text:
quam Sulpicium Rufum perditum uoluit, quam Sulpicium Rufum perditum uoluit, tribunicio furore eius sine ullo fine uexatus. ceterum cum eum proscriptum et in uilla latentem a seruo proditum conperisset, manu missum parricidam, ut fides edicti sui constaret, praecipitari protinus saxo Tarpeio cum illo scelere parto pilleo iussit, uictor alioquin insolens, hoc imperiae iustitiae obliti uideamur, Pittacus Mitylenaeus, cuius aut meritis tantum ciues debuerunt aut moribus crediderunt, ut ei suis suffragiis tyrannidem deferrent, tam diu illud imperium sustinuit, quam diu bellum de Sigeo cum Atheniensibus gerendum fuit. postquam autem pax uictoria parta est, continuo reclamantibus maneret. atque etiam cum recuperati agri dimidia pars consensu omnium offerretur, auertit animum ab eo munere deforme iudicans uirtutis gloriam magnitudine praedae minuere. Alterius nunc mihi prudentia referenda est, ut alterius repraesentari iustitia possit.
Abbreviated transcription (Latin):
& gͣuib dñi criminib ꝓmittens.
Erat in eod̾ pectore inimicꝰ ⁊ domi¬
tiꝰ ⁊ dñs. Diu̾sa estimatione nefari¬
um indiciũ ꝑpendens. iusticia ui¬
cit odiũ. Continuo enĩ ⁊ suis auri¬
b obseratis ⁊ indicis ore clauso. du¬
ci eũ ad scaurũ iussit. Accusatorẽ.
&̃ reosuo ne dicã diligendũ certe
laudandũ. Quẽ popłs cũ ꝓpt̃ alias
uirtutes tũ hoc noĩe libentiꝰ & coñs
⁊ censorẽ. ⁊ pontificẽ maximũ fecit.
Nec alit̾ .L. crassus in eod iꝰticiȩ
exꝑim̃to gessit. Cñ. carbonis nom̃
infesto aĩo ut pote inimicissimi sͥ
detulerat. S tñ scriniũ eiꝰ a seruo
allatũ ad se. cõplura continẽs qͥb
facile opprimi posset. ut erat sig¬
natũ cum seruo cathenato ad eũ
remisit. Quo pacto gͥ int̾ amicos ui¬
guisse tẽ iusticiã credimꝰ. cũ inter
accusatores qͦ ⁊ reos tantũ uirium
obtinuisse uideamus:
Iam .L. sylla ñ se tam incolumem

Expanded text:
et grauibus domini criminibus promittens. et grauibus domini criminibus promittens. erat in eodem pectore et inimicus et Domitius et dominus, diuersa aestimatione nefarium indicium perpendens. iustitia uicit odium: continuo enim et suis auribus obseratis et indicis ore clauso duci eum ad Scaurum iussit. accusatorem etiam reo suo, ne dicam diligendum, certe laudandum! quem populus cum propter alias uirtutes tum hoc nomine libentius et consulem et censorem et pontificem maximum fecit. Nec aliter se L. Crassus in eodem iustitiae experimento gessit. Cn. Carbonis nomen infesto animo utpote inimicissimi sibi detulerat, sed tamen scrinium eius a seruo adlatum ad se, conplura continens, quibus facile opprimi posset, ut erat signatum cum seruo catenato ad eum remisit. quo pacto igitur inter amicos uiguisse tunc iustitiam credimus, cum inter accusatores quoque et reos tantum uirium obtinuisse uideamus? Iam L. Sulla non se tam incolumem
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ dictionẽ .in. popiliꝰ remisit.
Magnã laudẽ ⁊ alud collegiũ tribu¬
noꝵ tulit. qđ cũ unꝰ ex eo .l. cotta fi¬
duciasacrosc̃ẽ potestatis creditorib
suis satisfacere nollet. decreuit si
neq solueret pecunã neq daret cũ
quosponsio fieret. se appellantib eũ
creditorib auxiliofuturũ. Iniquũ
ratus maiestatẽ publicã pͥuatȩ ꝑfidi¬
ȩ obtentũ eẽ. Itaq cotta in tͥbunatu
quasi in aliquo sacͤrio latentẽ tribu¬
niciã indeiusticiã extrax̃.
Cuiꝰ ut ad aliũ eque illustrẽ actũ tͣns¬
grediar. en. domitiꝰ tr̃. pł. mñ. scatirũ
pͥncipẽ ciuitatis in iudiciũ popłi de-¬
uocauit. ut si fortuna aspirasset ru¬
inã. sin minꝰ. certe ipsa obtrectatiõe
amplissimi uiri. increm̃tũ clarita¬
tis app̃benderet. Cuiꝰ oppͥm̃di cum
summostudio flagraret. seruus
scauri noctu ad eũ ꝑuenit. instru¬
cturũ se eius accusationẽ multis

Expanded text:
sae dictionem Popilius remisit. sae dictionem Popilius remisit. Magnam laudem et illud collegium tribunorum tulit, quod, cum unus ex eo L. Cotta fiducia sacrosanctae potestatis creditoribus suis satis facere nollet, decreuit, si neque solueret pecuniam neque daret cum quo sponsio fieret, se appellantibus eum creditoribus auxilio futurum, inicum ratum maiestatem publicam priuatae perfidiae obtentu esse. itaque Cottam in tribunatu quasi in aliquo sacrario latentem tribunicia inde iustitia extraxit. Cuius ut ad alium aeque inlustrem actum transgrediar, Cn. Domitius tribunus pl. M. Scaurum principem ciuitatis in iudicium populi deuocauit, ut, si fortuna aspirasset, ruina, sin minus, certe ipsa obtrectatione amplissimi uiri incrementum claritatis adprehenderet. cuius opprimendi cum summo studio flagraret, seruus Scauri noctu ad eum peruenit, instructurum se eius accusationem multis
Abbreviated transcription (Latin):
defenderant. eiꝰ togati ultimũ discri¬
men potestatis insignia retinentis
intueri. Qua iusticia mota contio.
actione hortensiũ desistere coegit.
Nec se eofacto qđ seqͥtur exhibuit.
um .t. gracchus. ⁊g. claudiꝰ
ob minis seuere gestã censurã maiorẽ
partẽ ciuitatis exasꝑassent. diẽ iis
.p. popiliꝰ. tr̃.pl. ꝑduellionis ad popu¬
lũ dix̃. Pret̃ cõmunẽ c̃sternationem
pͥuata &̃ ira accensus. qi necessariũ
eiꝰ rutiliũ ex publico locoparietẽ de¬
moli iusserant. Qͦ in iudicio primȩ
classis ꝑmultȩ centuriȩ claudiũ aꝑte
dampnabant. De gracchi absolutiõe.
uniu̾se consentire uidebant᷑. Qui
clara uoce iurauit. si de collega suo
grauiꝰ eẽt iudicatũ in factis se pari¬
b. eandẽ cũ illo penã exilii subiturũ.
Eaq iusticia tota illa tẽpestas ab u¬
triꝰq fortunis ⁊ capite pulsa ẽ. Clau¬
diũ enĩ popłs absoluit: graccho cau¬

Expanded text:
defenderant, eius togati ultimum discridefenderant, eius togati ultimum discrimen potestatis insignia retinentes intueri. qua iustitia mota contio actione Hortensium desistere coegit: nec se eo facto, quod sequitur, exhibuit. Cum Ti. Gracchus et C. Claudius ob nimis seuere gestam censuram maiorem partem ciuitatis exasperassent, diem iis P. Popilius tribunus pl. perduellionis ad populum dixit, praeter communem consternationem priuata etiam ira accensus, quia necessarium eius Rutilium ex publico loco parietem demoliri iusserant. quo in iudicio primae classis permultae centuriae Claudium aperte damnabant, de Gracchi absolutione uniuersae consentire uidebantur. qui clara uoce iurauit, si de collega suo grauius esset iudicatum, in factis se paribus eandem cum illo poenam exilii subiturum, eaque iustitia tota illa tempestas ab utriusque fortunis et capite depulsa est: Claudium enim populus absoluit, Graccho cau
Abbreviated transcription (Latin):
retuli qd̃ sequit᷑ totũ t̾rarũ orbẽ ma
Thimochares ambraci.nauit.¬
ensis fabricio coñs pollicitꝰ ÷. se pyr¬
rhum ueneno ꝑ filiũ suũ qͥ potiõib
eiꝰ p̃erat necaturũ. Ea res cũ ad sena¬
tũ eẽt delata. missis legatis pyrrhũ
monuit. ut adu̾sus huiꝰ generis insi¬
dias cautiꝰ se gereret. Memor urbẽ a
filio martis conditã. armis bella ñ
uenenis gerere debere. Thimochares
aut̃ nom̃ suppressit. Utroq mͦ ȩqͥtatẽ
amplexus. qͥa nec hostẽ malo exẽplo
tollere. neq eũ qui bene mereri para¬
tus fuerat ꝓdere uoluit.
no sub qͦ duce aciem nrãm apud fer¬
ruginẽ a uolscis inclinatã cũ ceteris
eqͥtib correxerant. diẽ ad popłm .L.
hortensiꝰ collega eoꝵ dixisset. ꝓ rosts
Iurauert̃ in squalore se eẽ. quoad im¬
ꝑator eoꝵ reus ẽẽt futurus. Non susti¬
nuert enĩ egregii iuuenes cuiꝰ arma
tiꝑiculũ uulnerib ⁊ sanguine suo

Expanded text:
retuli , quod sequitur per totum terrarum orbem manauit. retuli , quod sequitur per totum terrarum orbem manauit. Timochares Ambraciensis Fabricio consuli pollicitus est se Pyrrum ueneno per filium suum, qui potionibus eius praeerat, necaturum. ea res cum ad senatum esset delata, missis legatis Pyrrum monuit ut aduersus huius generis insidias cautius se gereret, memor urbem a filio Martis conditam armis bella, non uenenis gerere debere. Timocharis autem nomen suppressit, utroque modo aequitatem amplexus, quia nec hostem malo exemplo tollere neque eum, qui bene mereri paratus fuerat, prodere uoluit. no, sub quo duce aciem nostram apud Verruginem a Volscis inclinatam cum ceteris equitibus correxerant, diem ad populum L. Hortensius collega eorum dixisset, pro rostris iurauerunt in squalore se esse, quoad imperator ipsorum reus esset, futuros: non sustinuerunt enim egregii iuuenes, cuius armati periculum uulneribus et sanguine suo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Adu̾sus quã seuire cupiens. p̃r.
coñs uerba deditionis scripta erat̃
doctus ẽ. faliscos ñ potestati s fidei
se romanoꝵ cõmisisse: omnẽ irã. pla¬
cida m̃te deposuit. parit̃q ⁊ uirib odis
ñ sane facile uinci assuetis & uictoriȩ
obseqͥo quȩ ꝓmptissime licentiã sub¬
ministrat. ne iusticiȩ suȩ deesset ob
dem cũ .p. claudiꝰ came stitu¬
rinos ductu atq auspiciis suis captoᷤ
sub hasta uendidisset. ⁊ si exariũ pe¬
cuma. fines agris auctos aĩaduerte¬
bat. tam̃ qd parũ liquida fide idge¬
stũ ab imꝑatore uidebat᷑. maxima
cura c̃quisitos redemit. iisq habitan¬
di grã locũ in auentino assignauit.
⁊ p̃dia restituit. Pecuniã &̃ ñ ad cu¬
riã s sacraria edificanda. sacͥficiaq
facienda tribuit. Iusticiȩq ꝓmptissi¬
mo tenore effecit. ut exitio suoletari
possent qͥa sicrenatierant. Menibus
nr̃is ⁊ finitimis regionib quȩ adhuc

Expanded text:
est. aduersum quam saeuire cupiens populuest. aduersum quam saeuire cupiens populuconsule uerba deditionis scripta erant, doctus est Faliscos non potestati, sed fidei se Romanorum conmisisse, omnem iram placida mente deposuit pariterque et uiribus odii, non sane facile uinci adsuetis, et uictoriae obsequio, quae promptissime licentiam subministrat, ne iustitiae suae deesset obstitit. Idem, cum P. Claudius Camerinos ductu atque auspiciis suis captos sub hasta uendidisset, etsi aerarium pecunia, fines agris auctos animaduertebat, tamen, quod parum liquida fide id gestum ab imperatore uidebatur, maxima cura conquisitos redemit iisque habitandi gratia locum in Auentino adsignauit et praedia restituit. pecuniam etiam † non ad curiam sed sacraria aedificanda sacrificiaque facienda tribuit iustitiaeque promptissimo tenore effecit ut exitio suo laetari possent, quia sic renati erant. Moenibus nostris et finitimis regionibus quae adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
adire. in quib semꝑȩqui ac ꝓbi facti
respectus religiosa cũ obseruatiõe
uersatur.⁊ ubi studiũ uerecundiȩ.
cupiditas rationi cedit. nichilq u¬
tile qd parũ honestũ uideripossit
ducit᷑. Eius aut̃ p̃cipuũ &ecertissi¬
mũ inter om̃s gentes nr̃a ciuitas
exemplũ est.
Camillo coñs falerios circũ sedente.
magister ludi plurimos ⁊ nobilis¬
simos inde pueros uelut amandi
gr̃a eductos. in castra romanoꝵ ꝑ
duxit. Quib int̾ceptis. ñerat du¬
biũ quin falisci deposita bellige¬
randi ꝑtinacia. tradituri se nr̃o ĩ¬
ꝑatori eẽnt. Ea re senatꝰ censuit ut
pueri uinctũ magistrũ uirgis cȩ¬
dentes. in patriã remitterentur.
Qua iusticia animi eoꝵ st̃ capti. qͦꝵ
menia expugnari ñ poterant. Nã¬
q falisci beneficio magis qm armiᷤᷤ
uicti. portas romanis aꝑuert̃.
Iadem ciuitas aliqͦtiens rebellando
semꝑ q adu̾sis contusa p̃liis. tandẽ
se qͥnto lutatio coñs. dedere coacta

Expanded text:
adire, in quibus semper aequi ac probi facti respectus religiosa cum obseruatione uersatur et ubi studium uerecundiae, cupiditas rationi cedit nihilque utile, quod parum honestum uideri possit, ducitur. eius autem praecipuum et certissimum inter omnes gentes nostra ciuitas exemplum est. Camillo consule Falerios circumsedente magister ludi plurimos et nobilissimos inde pueros uelut ambulandi gratia eductos in castra Romanorum perduxit. quibus interceptis non erat dubium quin Falisci deposita belli gerendi pertinacia tradituri se nostro imperatori essent. ea re senatus censuit ut pueri uinctum magistrum uirgis caedentes in patriam remitterentur. qua iustitia animi eorum sunt capti, quorum moenia expugnari non poterant: namque Falisci beneficio magis quam armis uicti portas Romanis aperuerunt. Eadem ciuitas aliquotiens rebellando semperque aduersis contusa proeliis tandem se Q. Lutatio consuli dedere coacta
Abbreviated transcription (Latin):
memoria feliciꝰ. quȩ tantũ uene¬
rationis in tã paruulo ȩre possi¬
det. Quantũ porro honoris athe¬
nis xenocrati sapientia pariter
ac scĩtate claro tributũ est: Cũ
testimoniũ dicere coactus ad arã
accessisset. ut more eiꝰ ciuitatis
iuraret. oĩa se uere retulisse.
uniu̾si iudices c̃surrexert̃. ꝓcla¬
mart̃q ne iusiurandũ diceret.
Qd̾q sibimet ipsis postmodum
dicendȩ sententie loco remissuri
ñ erant. sinceritati eiꝰ concedendũ

Expanded text:
memoria felicius, quae tantum uenememoria felicius, quae tantum uenerationis in tam paruulo aere possidet. Quantum porro honoris Athenis Xenocrati, sapientia pariter ac sanctitate claro, tributum est! cum testimonium dicere coactus ad aram accessisset, ut more eius ciuitatis iuraret omnia se uere retulisse, uniuersi iudices consurrexerunt proclamaruntque ne ius iurandum diceret, quodque sibimet ipsis postmodum dicendae sententiae loco remissuri non erant, sinceritati eius concedendum
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ impediret. Quẽ abeuntem
ingenti plausu popłs ꝓsecutꝰ. pͥs¬
cũ morẽ iocoꝵ in scenã reuocart̃.
Confessus plus maiestatis se. uni
illi tribuere: ꝗͣ sibi uniu̾sos uin¬
dicare. Quib opib qͥb imꝑiis
qͥb tͥumphis hoc datũ ẽ : Exigu¬
um uiri patͥmoniũ. astricti con¬
tinentia mores. modica clientela.
domꝰ ambitioni clausa. pat̃ni ge-¬
neris una imago. Minime blan¬
da frons. s om̃ib numeris ꝑfecta
uirtus. Quȩ quidẽ effecit. ut qͥs
uelit. sub noĩe catonis definiat.
Dandũ ẽ aliqͥd loci &̃ alienigenis
exemplis. ut domesticis asꝑsa. ip¬
sa uarietate delectent.
Parmodii ⁊ aristogitonis qͥ athe¬
nas tyrannide liberare conatist̃.
Effigies eneas xerses ea urbe deui¬
cta. in regnũ suũ transtulit. Lon¬
go deinde tp̃r interiecto: seleu
cus in pͥstinã sedẽ reportandas
lice inuitassent: sacris etiã pul¬
uinarib collocauert̃. Nichil hac

Expanded text:
dinem impediret. quem abeuntem dinem impediret. quem abeuntem ingenti plausu populus prosecutus priscum morem iocorum in scaenam reuocauit, confessus plus se maiestatis uni illi tribuere quam sibi uniuerso uindicare. quibus opibus, quibus imperiis, quibus triumphis hoc datum est? exiguum uiri patrimonium, astricti continentia mores, modicae clientelae, domus ambitioni clausa, paterni generis una inl. imago, minime blanda frons, sed omnibus numeris perfecta uirtus. quae quidem effecit ut quisquelit, sub nomine Catonis definiat. Dandum est aliquid loci etiam alienigenis exemplis, ut dometicis aspersa ipsa uarietate delectent. Harmodi et Aristogitonis, qui Athenas tyrannide liberare conati sunt, effigies aeneas Xerxes ea urbe deuicta in regnum suum transtulit. longo deinde interiecto tempore Seleucus in pristinam sedem reportandas lice inuitassent, sacris etiam in puluinaribus conlocauerunt. nihil hac
Abbreviated transcription (Latin):
interfici mariũ. quã totã deleue¬
rat. Minturnenses aũt̃ maiesta¬
te illiꝰ capti. cõpressũ iã ⁊ c̃strictũ
dira fati necessitate. incolumen
p̃stitert̃. Nec fuit eis timori asꝑri¬
ma syllȩ uictoria. cũ p̾sertĩ ipse ma¬
riꝰ eos a conseruando mario abster¬
rere posset.
ciũ catonẽ admiratio fortis ac sin¬
cerȩ uitȩ ad eo uenerabilẽ senatui
fecit. ut cũ inuito .g. cęsare coñs
adu̾sus publicanos dicendo in cu¬
riam diẽ abstraheret. ob id iussu
eiꝰ a lictore in carcerẽ duceret᷑. uni¬
uersus senatꝰ illũ sequi ñ dubita¬
ret. Quȩ res. diuini animi ꝑseue¬
rantiã flexit.
Eodem ludos florales qͦs messus
edilis faciebat. spectante. popłs ut
ut mimȩ nudarent᷑. postulare eru¬
buit. Qd cũ ex fauonio amicissi¬
mo sibi una sedente cognosset.
uere uenisti: An ideo tantũ ue¬
neras ut exires: Discessit e theatro.
ne p̃sentia sua spectaculi c̃suetu¬

Expanded text:
interfici Marium, quam totam deleueinterfici Marium, quam totam deleuerat. Minturnenses autem maiestate illius capti conprehensum iam et constrictum dira fati necessitate incolumem praestiterunt. nec fuit eis timori asperrima Sullae uictoria, cum praesertim ipse Marius eos a conseruando Mario absterrere posset. cium Catonem admiratio fortis ac sincerae uitae adeo uenerabilem senatui fecit, ut, cum inuito C. Caesare consule aduersus publicanos dicendo in curia diem traheret et ob id iussu eius a lictore in carcerem duceretur, uniuersus senatus illum sequi non dubitaret. quae res diuini animi perseuerantiam flexit. Eodem ludos Florales, quos Messius aedilis faciebat, spectante populus ut mimae nudarentur postulare erubuit. quod cum ex Fauonio amicissimo sibi una sedente cognosset, vere, venisti? An ideo tantum veneras, ut exires? Ine praesentia sua spectaculi consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
men affricanũ capta. posterius
euersa cornelie genti daret. Qd
damnatione qͥd exilio miseruis:
At qui .p. rutilio conspiratiõe
publicanoꝵ ꝑculso. auctoritatẽ
adimere ñ ualuert̃. Cui asiam
petenti. om̃s ꝓuinciȩ illiꝰ ciuita¬
tes legatos enis secessũ opperien¬
tes. obuiã misert̃. Exulare ali¬
qͥs locohoc. arit triumphare iu¬
stius dixerit:
C. etiã marius in ꝓfundũ ultima¬
rũ miseriarũ abiectus. ex ipso
uitȩ discrimine beneficio ma¬
iestatis emersit. Missus enĩ ad
eũ occidendũ in pͥuata domo
minturnis clausũ. seruus pu¬
blicus natione cimber. & senẽ &
inermẽ & squalore obsitũ. stric¬
tũ gladiũ tenens ad gredi ñ susti¬
nuit. Et claritate uiri obcȩcatꝰ.
abiecto ferro attonitꝰ inde ac tre¬
mens fugit. Cimbrica nimirũ
calamitas ocłos hõis ꝑstrinxit.
deuicteq gentis sue interitꝰ ani¬
mũ cõminuit. etiã dis ĩmortalib
indignũ ratis. ab uno eiꝰ nationis

Expanded text:
men Africanum capta, posterius men Africanum capta, posterius euersa Corneliae genti daret. Quid damnatione, quid exilio miserius? atqui P. Rutilio conspiratione publicanorum perculso auctoritatem adimere non ualuerunt. cui Asiam petenti omnes prouinciae illius ciuitates legatos secessum eius opperientes obuiam miserunt. exulare aliquis † loco hoc aut triumphare iustius dixerit. C. etiam Marius in profundum ultimarum miseriarum abiectus ex ipso uitae discrimine beneficio maiestatis emersit: missus enim ad eum occidendum in priuata domo Minturnis clausum seruus publicus natione Cimber et senem et inermem et squalore obsitum strictum gladium tenens adgredi non sustinuit et claritate uiri obcaecatus abiecto ferro attonitus inde ac tremens fugit. Cimbrica nimirum calamitas oculos hominis praestrinxit, deuictaeque gentis suae interitus animum comminuit, etiam dis inmortalibus indignum ratis ab uno eius nationis
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣnto maiꝰ uidebit᷑. si qͥ cognoᷤ¬
cat lecti illiꝰ frontẽ. macedonicis
triumphis fuisse adornatũ. Qnͣ¬
tũ enĩ paulo tribuert̃. ꝓpt̾ quẽ
gentis suȩ cladiũ indicia. ꝑ ora
uulgi ferre ñ exhorruert̃: Qđ
spectaculũ. funeri. speciẽ alteriꝰ
triumphi adiecit. His enĩ te pau¬
le macedonia urbi nr̃e illustrem
ostendit. Incolumem spoliis suiᷤ
fato functũ umeris.
e filii quidẽ tui scipionis ȩmilia¬
ni quẽ in adoptionẽ dando du¬
arũ familiarũ ornamentũ ẽẽ
uoluisti maiestati parũ honoris
tributũ ẽ. cum eum adolescentẽ
admodũ a lucullo coñs petendi
auxilii gr̃a ex hispania in affri-¬
cam missũ. kartaginenses & ma¬
sinissa rex de pace disceptatorẽ
uelut cons ⁊ imꝑatorẽ habuert̃.
Ignara qͥdẽ fatoꝵ suoꝵ kartago.
Orientis enĩ illud iuuente decꝰ.
deoꝵ atq hoĩm indulgentia ad
excidiũ eiꝰ alebat᷑. ut suꝑiꝰ cogno¬

Expanded text:
aliquanto maius uidebitur, si qui cognosaliquanto maius uidebitur, si qui cognoscat lecti illius frontem Macedonicis triumphis fuisse adornatam: quantum enim Paulo tribuerunt, propter quem gentis suae cladium indicia per ora uulgi ferre non exhorruerunt! quod spectaculum funeri speciem alterius triumphi adiecit: bis enim te, Paule, Macedonia urbi nostrae inlustrem ostendit, incolumem spoliis suis, fato functum umeris. Ne fili quidem tui Scipionis Aemiliani, quem in adoptionem dando duarum familiarum ornamentum esse uoluisti, maiestati parum honoris tributum est, cum eum adulescentem admodum a Lucullo consule petendi auxilii gratia ex Hispania in Africam missum Karthaginienses et Masinissa rex de pace disceptatorem uelut consulem et imperatorem habuerunt. ignara quidem fatorum suorum Karthago: orientis enim illud iuuentae decus deorum atque hominum indulgentia ad excidium eius alebatur, ut superius cogno
Abbreviated transcription (Latin):
inde securũ se nobis spectandũ
p̃bere ne grauetur. Hȩc postqm
domestici scipioni retulert̃. foreᷤ
reserari eosq intromitti iussit.
Qui postes ianuȩ tamqͣ aliquã
religiosissimã arã scm̃q templũ
uenerati. cupide scipionis dex¬
terã app̾hendert̃. ac diu osculati
positis ante uestibulũ domꝰ quȩ
deoꝵ ĩmortaliũ numini ẽsecrari
solent. leti qd̾ scipionẽ uidisse con¬
tigisset. ad lares reuertert̃. Quid
hoc fructu maiestatis excelsius.
qͥd &̃ iocundiꝰ: Hostis irã ad mi¬
ratione sui placauit. spectaculo
p̃sentiȩ suȩ. latronũ gestientes
ocłos uidit. Delapsa cȩlo sidera
hoĩb si se offerrent. ueneratioĩs
ampliꝰ non recipient. Et he qͥdẽ
uiuo scipioni. Illud autẽ. ȩmilio
paulo exanimi ẽtigit. Nam cũ
exequie eiꝰ celebrarent᷑. ac forte
tẽ principes macedoniȩ legatio¬
nis noĩe rome morarent᷑. funebri
sponte sua sese subiecert̃. Quod

Expanded text:
inde securum se † nobis spectandum inde securum se † nobis spectandum praebere ne grauetur. haec postquam domestici Scipioni retulerunt, fores reserari eosque intromitti iussit. qui postes ianuae tamquam aliquam religiosissimam aram sanctumque templum uenerati cupide Scipionis dexteram adprehenderunt ac diu osculati positis ante uestibulum donis, quae deorum inmortalium numini consecrari solent, laeti, quod Scipionem uidisse contigisset, ad † lares reuerterunt. quid hoc fructu maiestatis excelsius, quid etiam iucundius? hostis iram admiratione sui placauit, spectaculo praesentiae suae latronum gestientis oculos uidit. delapsa caelo sidera hominibus si se offerant, uenerationis amplius non recipient. Et haec quidem uiuo Scipioni, illud autem Aemilio Paulo exanimi contigit: nam cum exequiae eius celebrarentur ac forte tunc principes Macedoniae legationis nomine Romae morarentur, funebri lecto sponte sua sese subiecerunt. quod
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidẽ rex anthiocus bello qd̾ cũ
romanis gerebat filiũ eiꝰ amiliti¬
b suis int̾ceptũ honoratissime ex¬
cepit. regiisq munerib donatũ
ultro ⁊ celeriter patri remisit:
quãꝗͣ ab eo tum maxime finib
imꝑii pellebat᷑. S & rex lacessitꝰ
maiestatẽ excellentissimi uiri ue¬
nerari. ꝗͣ dolorẽ suũ ulcisci malu¬
it. Ad eundẽ affricanũ in literni¬
na uilla se continentẽ cõplures
p̃donũ duces uidendũ. eodẽ tp̃r
forte c̃fluxerant. Qͦs cũ ad uim
faciendã uenire existimasset.
p̃sidiũ domesticoꝵ in tecto collo¬
cauit. eratq in his repellendis &
aĩo ⁊ apparatu occupatꝰ. Qd̃ ut
ut p̃dones aĩaduertert̃. dimissis
militib abiectis armis ianuȩ ap¬
ꝓpinqͣnt. & clara uoce nuntiant
scipioni. ñ uitȩ eiꝰ hostes s uirtu¬
tis admiratores uenisse. c̃spectũ
& c̃gressum tanti uiri qͣsi celeste
aliqd̃ beneficiũ expetentes. Pro¬

Expanded text:
si quidem rex Antiochus bello, quod cum si quidem rex Antiochus bello, quod cum Romanis gerebat, filium eius a militibus suis interceptum honoratissime excepit regiisque muneribus donatum ultro et celeriter patri remisit, quamquam ab eo tum maxime finibus imperii pellebatur. sed et rex et lacessitus maiestatem excellentissimi uiri uenerari quam dolorem suum ulcisci maluit. Ad eundem Africanum in Liternina uilla se continentem conplures praedonum duces uidendum eodem tempore forte confluxerunt. quos cum ad uim faciendam uenire existimasset, praesidium domesticorum in tecto conlocauit eratque in his repellendis et animo et apparatu occupatus. quod ut praedones animaduerterunt, dimissis militibus abiectisque armis ianuae adpropinquant et clara uoce nuntiant Scipioni non uitae eius hostes, sed uirtutis admiratores uenisse conspectum et congressum tanti uiri quasi caeleste aliquod beneficium expetentes: pro
Abbreviated transcription (Latin):
st & illa quasi priuata cen¬
sura maiestas claroꝵ uiroꝵ.
sine tribunaliũ fastigio. sine ap¬
paritoꝵ ministerio. potens in
sua amplitudine obtinenda.
Grato enĩ ⁊ iocundo introitu aĩs
hoĩm allabit᷑. admirationis pre¬
texto uelata. Quã recte qͥs dixe¬
rit longũ & beatũ honorẽ eẽ sine
bonore. Nam qͥd plus tribui po¬
tuit cons. ꝗͣ ẽ datum reo metel¬
lo: Qui cũ causã repetundarũ
diceret. tabulȩq eiꝰ ab accusato¬
re expostulatȩ ad nom̃ inspici¬
endum circa uid̃. ferrentur.
totũ consiliũ ab earũ contẽplati¬
one ocłos auertit. ne de aliqua re
quȩ in his relat& erant uideret᷑
dubitasse. Non in tabulis sed in
uita. q̃. metelli argum̃ta sincere
administratȩ ꝓuĩc. legenda sibi
iud̃ credidert. indignũ rati inte¬
gritatẽ tanti iuiri exigua cera ⁊
paucis litteris ꝑpendi. S qͥd mirũ
si debitus honos aciuib metello
tributus ẽ. quẽ suꝑiori affricano
etiã hostisp̃stare ñ dubitauit.

Expanded text:
st et illa quasi priuata censura, maiestas clarorum uirorum, sine tribunalium fastigio, sine apparitorum ministerio potens in sua amplitudine obtinenda: grato enim et iucundo introitu animis hominum adlabitur admirationis praetexto uelata. quam recte quis dixerit longum et beatum honorem esse sine honore. Nam quid plus tribui potuit consuli quam est datum reo Metello? qui cum causam repetundarum diceret tabulaeque eius ab accusatore expostulatae ad nomen inspiciendum circa iudices ferrentur, totum consilium ab earum contemplatione oculos auertit, ne de aliqua re, quae in his relatae erant, uideretur dubitasse. non in tabulis, sed in uita Q. Metelli argumenta sincere administratae prouinciae legenda sibi iudices crediderunt, indignum rati integritatem tanti uiri exigua cera et paucis litteris perpendi. Sed quid mirum, si debitus honos a ciuibus Metello tributus est, quem superiori Africano etiam hostis praestare non dubitauit?
Abbreviated transcription (Latin):
siue illũ ad olescentẽ subiecisset.
siuie ex alio c̃cepisset. Asseuerati¬
one deinde eiꝰ ⁊ iure iurando nil
tale suspicari ꝑsuasus. in locũ de¬
sertũ filio ꝑducto. gladiũ quẽ oc¬
cultũ secũ attulerat tradidit. ac
iugulũ feriendũ p̃buit. Nec ueneno
nec latrone ei ad ꝑagendũ parri¬
cidiũ opus eẽ affirmans. Quo fac¬
to. ñ paulatĩ s magno impetu re¬
cta cogitatio pectus iuuenis occu¬
pauit. Continuoq abiecto gladio.
tu uͦ inqͥt pat̾ uiue. & si tã obseq̃ns
⁊ hoc p̃cari filio ꝑmittas. me qͦ ex
suꝑa. S tantũ queso ne m̃s erga
te amor eoꝵ sit tͥ uilior. qd̾ apeni¬
tentia oritur. Solitudinẽ sangui¬
ne meliorẽ. pacatioresq penatib
siluas. ⁊ alim̃tis blandius ferrũ.
ac mortis oblatȩ ꝗͣ datȩ uite feliciꝰ
beneficiũ. Cõmemoratis patrib
qui iniurias filioꝵ patienter ex¬
cepert̃: referamꝰ eos qui mortes
ȩquo aĩo tolerarunt.¬

Expanded text:
siue illum adulescentem subiecisset siue illum adulescentem subiecisset siue ex alio concepisset. adseueratione deinde eius et iure iurando se nil tale suspicari persuasus in locum desertum filio perducto gladium, quem occultum secum adtulerat, tradidit ac iugulum feriendum praebuit, nec ueneno nec latrone ei ad peragendum parricidium opus esse adfirmans. quo facto non paulatim, sed magno impetu recta cogitatio pectus iuuenis occupauit continuoque abiecto gladio 'tu uero' inquit, 'pater, uiue, et si tam obsequens et hoc precari filio permittas, me quoque exupera. sed tantum quaeso, ne meus erga te amor eo sit tibi uilior, quod a paenitentia oritur'. solitudinem sanguine meliorem pacatioresque penatibus siluas et alimentis blandius ferrum ac mortis oblatae quam datae uitae felicius beneficium! Commemoratis patribus, qui iniurias filiorum patienter exceperunt, referamus eos, qui mortes aequo animo tolerarunt
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ editȩ oratione inseruit. filiũ po¬
tiꝰ in torm̃to animi. ꝗͣ in uolupta¬
tib reponens. Tamen ne naturȩ
ordinẽ confunderet. ñ nepotes sed
filiũ heredẽ reluͥt. moderate usus
affectib suis. Quia ⁊ uiuus morib
eiꝰ uerũ testimoniũ. & mortuus san¬
guim honorẽ debitũ reddidit.
dem fecit clari generis. magnȩq
dignitatis uir fuluiꝰ. s in filio ali¬
qͣntũ tetriore. Nam cũ auxiliũ se¬
natus implorasset. ut suspectus in
parricidio & obid latens ꝑtriũui¬
rũ conq̃reret᷑. ac iussu patrũ. c̃. cõ
ñ quẽ fuerat exꝑtus.
Magnoꝵ uiroꝵ clem̃tib actis. ig¬
noti patͥs nouȩ atq inusitatȩ ra¬
tionis consiliũ adiciã. Qui cũ a
filio insidias necti sibi cõꝑiss nec
inducere in animũ posset ut ue¬
rũ sanguinẽ ad hc̃ sceleris ꝓgres¬
sũ crederet. seductã uxorẽ suppli¬
citer rogauit. ne se ulteriꝰ celaret.

Expanded text:
etiam editae orationi inseruit, filium poetiam editae orationi inseruit, filium potius in tormentis animi quam in uoluptatibus reponens, tamen, ne naturae ordinem confunderet, non nepotes, sed filium heredem reliquit moderate usus adfectibus suis, quia et uiuus moribus eius uerum testimonium et mortuus sanguini honorem debitum reddidit. Idem fecit clari generis magnaeque dignitatis uir Q. Fuluius, sed in filio aliquantum taetriore: nam cum auxilium senatus inplorasset, ut suspectus in parricidio et ob id latens per triumuirum conquireretur ac iussu patrum conscriptnon quem fuerat expertus. Magnorum uirorum clementibus actis ignoti patris nouae atque inusitatae rationis consilium adiciam. qui, cum a filio insidias necti sibi comperisset nec inducere in animum posset ut uerum sanguinem ad hoc sceleris progressum crederet, seductam uxorem suppliciter rogauit ne se ulterius celaret,
Abbreviated transcription (Latin):
gellius om̃ib honorib ad cen¬
suram defunctus. cũ grauissima
crimina de filio. in nouercã cõmis¬
sum stuprũ.⁊ parricidiũ cogita¬
tum ꝓpe modũ explorata hab̾et.
ñ tam̃ ad uindictã continuo ꝓcu¬
currit. S pene uniu̾sosenatu ad¬
hibito in c̃siliũ. expositis suspicio¬
nib. defendendi se adolescenti po¬
testatẽ fecit. inspectaq diligentissi¬
me causa absoluit eũ. cũ c̃silii. tũ
etiã sua sententia. Qd si ĩpetu irȩ
abstractus sȩuire festinasset. ad mi¬
sisset magis scelus ꝗͣ uindicasset.
Q autẽ hortensii qui suis
tp̃rib ornam̃tũ romanȩ eloq̃ntiȩ
fuit. admirabił in filio patientia
extitit. Cũ enĩ eousq impietatẽ eiꝰ
suspectam & nequitiã inuisã ha¬
beret. ut messalã sororis sue filiũ
heredẽ habiturus ambitꝰ reum de-¬
fendens iudicib diceret. si illum
dãpnassent nichil sibi pret̾ osculũ
nepotũ in quib adqͥesceret suꝑfu¬
turũ. Hac scilicet sententia quã

Expanded text:
Gellius omnibus honoribus ad censuram defunctus, cum grauissima crimina de filio, in nouercam conmissum stuprum et parricidium cogitatum, propemodum explorata haberet, non tamen ad uindictam continuo procucurrit, sed paene uniuerso senatu adhibito in consilium expositis suspicionibus defendendi se adulescenti potestatem fecit inspectaque diligentissime causa absoluit eum cum consilii tum etiam sua sententia. quod si impetu irae abstractus saeuire festinasset, admisisset magis scelus quam uindicasset. Q. autem Hortensii, qui suis temporibus ornamentum Romanae eloquentiae fuit, admirabilis in filio patientia extitit: cum enim eo usque inpietatem eius suspectam et nequitiam inuisam haberet, ut Messalam sororis suae filium heredem habiturus, ambitus reum defendens iudicibus diceret, si illum damnassent, nihil sibi praeter osculum nepotum, in quibus adquiesceret, superfuturum, hac scilicet sententia, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ittaci qͦ moderatione pectus in¬
structũ. qui alcheũ poetã ⁊ ama¬
ritudine odii ⁊uirib ingenii ad¬
uersus se ꝑtinacissime usũ tyran¬
nidem a ciuib delatã adeptus.
tantũmͦ qͥd in oppͥmendo poss ad¬
monuit. Huiꝰ uiri m̃tio subicit.
ut de septẽ sapientiũ moderatione
referamus.

Expanded text:
Pittaci quoque moderatione pectus inPittaci quoque moderatione pectus instructum. qui Alcaeum poetam et amaritudine odii et uiribus ingenii aduersus se pertinacissime usum tyrannidem a ciuibus delatam adeptus tantum modo quid in eo opprimendo posset admonuit. Huius uiri mentio subicit ut de septem sapientium moderatione referam.