comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perot declamatio. sane paulu aliꝗd in clamare ad uo¬
luntatẽ audientiũ debemus. Nam et in iis actionibus quȩ
in aliqua sine dubio ueritate uersant᷑ sed sunt ad populare
aptate delectationẽ quales legimus penagericos totũq hoc de¬
monstratiuum genus ꝑmittitur adhibere plus cultus omnemq
artem quȩ latere plerũq ĩ iudiciis debet non confiteri modo
sed ostentare et hoĩbus in hoc aduocatis. Quare de clamatio
qm̃ est iudicioꝵ consilioꝵ q imago similis eẽ debet ueritati.
qmĩ aũt aliꝗd in se ht̃ epidicticon non nihil sibi nitoris as¬
sumere. quod faciũt actores comici ꝗ nec ita prorsus ut nos
uulgo loꝗmur pronũtiat. quod eẽt sine arte nec tam̃ procul
a natura retedũt. quo uitio periret mitatio. sed morẽ co¬
munis huius sermonis decore quodam scenico exornãt. Sic
quoq aliqua nos ĩ cõmoda ex iis quas finxerimus materis

Expanded text:
paretur declamatio, sane paulum aliquid inclinare ad voparetur declamatio, sane paulum aliquid inclinare ad voluptatem audientium debemus. nam et in iis actionibus, quae in aliqua sine dubio veritate versantur, sed sunt ad popularem aptatae delectationem, quales legimus panegyricos, totumque hoc demonstrativum genus, permittitur adhibere plus cultus omnemque artem, quae latere plerumque in iudiciis debet, non confiteri modo sed ostentare etiam hominibus in hoc advocatis. quare declamatio, quoniam est iudiciorum consiliorumque imago, similis esse debet veritati; quoniam autem aliquid in se habet ἐπιδεικτικόν nonnihil sibi nitoris assumere. quod faciunt actores comici, qui neque ita prorsus, ut nos vulgo loquimur, pronuntiant, quod esset sine arte, neque procul tamen a natura recedunt, quo vitio periret imitatio; sed morem communis huius sermonis decore quodam scenico exornant. sic quoque aliqua nos incommoda ex iis, quas finxerimus, materiis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuidẽt. Nam si foro non preparat aut scenice ostentatio¬
ni aut furiose uociferationi simillimũ est. Quid enim at¬
tinet iudicem preparare qui nullus est : narrare quod om̃s
sciant falsum : probationes adhibere cãe de qua nemo sit
pronũtiaturus : Et hȩc quid ociosa tantũ. Affici uero et ira
uel lucta ꝑ mouere ciuus est ludibrii : nisi quibusdam pugnȩ
suulacris ad uerũ discrimẽ aciemq iustam consuescimus :
N ihil ergo intͣ forense genus dicendi atq hoc declamatoriũ
intererit: si profectus gratia dicimus nihil ũt q adici ad
consuetudinem posset: ut noĩbus uteremur. et ꝑplexe ma¬
gis et longionis aliqñ actus controuersiȩ fingerent᷑ et uba
ĩ usu quotidiano posita minus timeremus et iocos inserere
moris eẽt quȩ nos qualibet ꝑ alia inscholis exercitati si¬
mus tirones in foro inueniũt. Si uero ĩ ostentationẽ com¬

Expanded text:
pervident. nam si foro non praeparat, aut scenicae ostentatiopervident. nam si foro non praeparat, aut scenicae ostentationi aut furiosae vociferationi simillimum est. quid enim attinet iudicem praeparare, qui nullus est; narrare, quod omnes sciant falsum; probationes adhibere causae, de qua nemo sit pronuntiaturus? et haec quidem otiosa tantum; adfici vero et ira vel luctu permovere, cuius est ludibrii, nisi quibusdam pugnae simulacris ad verum discrimen aciemque iustam consuescimus? nihil ergo inter forense genus dicendi atque hoc declamatorium intererit? si profectus gratia dicimus, nihil. utinamque adiici ad consuetudinem posset, ut nominibus uteremur, et perplexae magis et longioris aliquando actus controversiae fingerentur, et verba in usu cotidiano posita minus timeremus, et iocos inserere moris esset; quae nos, quamlibet per alia in scholis exercitati simus, tirones in foro inveniunt. si vero in ostentationem com
Abbreviated transcription (Latin):
gicis nouercas aliaq magis adhuc fabulosa frustra inter
sponsiones et interdicta queremus Quid ergo nunꝗͣ haec
supra fidem et poetica ut uere dixerim themata iuuenibus
ꝑtractare ꝑ mutemus: ut ex patient᷑ et gaudeãt materia
et quasi in corpus eant. erit optimũ. Sed certe sint grandia
et tumida non stulta et et acrioribus oculis intuenti ridi¬
cula ut si iam cedendũ est impleat se declamator aliqñ
dum sciat ut quadrupedes cũ uiridi pabulo distente sũt.
sanguinis de tractione curant᷑: et sic ad cibos uiribus con¬
seruandis idoneos redeũt ita sibi quoq tenuãdos adipes
et quicquid humoris corrupti contraxerit emittendum si
ẽẽ sanus ac robustus uolet. Alioꝗn tumor ille inanis pͤ
cuiusq ueri operis conatu deprehendet᷑. Totũ aut̃ declamũ¬
di opus ꝗ diuersum omnino a forensibus causis existimant
hi profecto ne rationẽ quid qua ista exercitatio ĩuenta sit

Expanded text:
gicis novercas aliaque magis adhuc fabulosa frustra inter gicis novercas aliaque magis adhuc fabulosa frustra inter sponsiones et interdicta quaeremus. quid ergo? nunquam haec supra fidem et poetica, ut vere dixerim, themata iuvenibus tractare permittamus, ut exspatientur et gaudeant materia et quasi in corpus eant? erit optimum; sed certe sint grandia et tumida, non stulta etiam et acrioribus oculis intuenti ridicula: ut, si iam cedendum est, impleat se declamator aliquando, dum sciat, ut quadrupedes, cum viridi pabulo distentae sunt, sanguinis detractione curantur et sic ad cibos viribus conservandis idoneos redeunt, ita sibi quoque tenuandas adipes, et quidquid humoris corrupti contraxerit, emittendum, si esse sanus ac robustus volet. alioqui tumor ille inanis primo cuiusque veri operis conatu deprehendetur. totum autem declamandi opus qui diversum omni modo a forensibus causis existimant, ii profecto ne rationem quidem, qua ista exercitatio inventa sit,
Abbreviated transcription (Latin):
pauca mihi de ipã declamandi racione dicenda sunt. quȩ
quid ut ex omnibus nouissime inuẽta ita et multo est uti¬
lissima. Nam et cũta illa de quibus dixerimus inse fere
continet. et ueritati proximam imagmẽ reddit iõq ita ẽ
celebrata ut plerisque uideret᷑ ad formandã eloquẽtiã uł
sola sufficere. Neq enim uirtus ulla perpetuȩ dum taxat ora¬
tioĩs reptriri potest quȩ non sit cum hac dicendi medita¬
tione coĩs coquid res ista culpa docentiũ recidit. ut intͣ
p̃cipuas quȩ corrũperẽt eloquẽtiã cãs licentia atq insci¬
tia declamãtiũ fuerit sed eo qđ natura bonũ est. bene uti
licet. Sint ergo et ipẽ materiȩ quȩ fingent᷑ ꝙͣ simillime
ueritati. Et declamatio inquantũ maxime potest imi¬
tetur eas actiones in quãtũ exercitationẽ reperta est
Nam magos et pestilentiam et responsa et seueriores tra¬

Expanded text:
pauca mihi de ipsa ratione declamandi dicenda sunt, quae pauca mihi de ipsa ratione declamandi dicenda sunt, quae quidem ut ex omnibus novissime inventa ita multo est utilissima. nam et cuncta illa, de quibus diximus, in se fere continet, et veritati proximam imaginem reddit, ideoque ita est celebrata, ut plerisque videretur ad formandam eloquentiam vel sola sufficere. neque enim virtus ulla perpetuae duntaxat orationis reperiri potest, quae non sit cum hac dicendi meditatione communis. eo quidem res ista culpa docentium reccidit, ut inter praecipuas quae corrumperent eloquentiam causas licentia atque inscitia declamantium fuerit. sed eo, quod natura bonum est, bene uti licet. sint ergo et ipsae materiae, quae fingentur, quam simillimae veritatis, et declamatio, in quantum maxime potest, imitetur eas actiones, in quarum exercitationem reperta est. nam magos et pestilentiam et responsa et saeviores tra
Abbreviated transcription (Latin):
ficietq illum qualis hic fuit luctando pugnãdoq: quorũ
ueroq certamine usdem diebus coronabat᷑ inuictũ ET ꝗto
id magis oratoris futuri magrõ prouidendũ erit. Non eñi
satis est dicere presse tantũ aut subtilit᷑ aut aspere nõ ma¬
gis ꝗ phonasco acutis tantũ aut medis aut grauibus sonĩ
aut hoꝵ et particulis excellere: Nam sicuit Nthara ita
oratio ꝑfecta nõ est nisi ab imo ad summũ omnibus intẽta
LURA de officis docentiũ locutus discipulos ĩ unũ
interĩ moneo ut preceptores suos nõminus ꝗͣ ip̃a studia amẽt
et parentes etͣ non quid corporũ sed mentium credant. mul¬
tum hȩc pietas confert studio. Nam ita et libent᷑ audiẽt¬
N HIS primis oꝑibus quȩ non ipa parua sunt. sed
maiorũ quasi membra atq partes bene instituto ac¬
satis exercĩtato iam fere tempus appetet aggrediendi suaso¬
rias iudicialesq materias quarũ anteꝗͣ uiam ingrediar

Expanded text:
ficietque illum, qualis hic fuit, luctando pugnandoque, quorum ficietque illum, qualis hic fuit, luctando pugnandoque, quorum utroque certamine iisdem diebus coronabatur, invictum. et quanto id magis oratoris futuri magistro providendum erit? non enim satis est dicere presse tantum aut subtiliter aut aspere, non magis quam phonasco acutis tantum aut mediis aut gravibus sonis aut horum etiam particulis excellere. nam sicut cithara ita oratio perfecta non est, nisi ab imo ad summum omnibus intenta lura de officio docentium locutus discipulos id unum interim moneo, ut praeceptores suos non minus quam ipsa studia ament, et parentes esse non quidem corporum sed mentium credant. multum haec pietas conferet studio; nam ita et libenter audien his primis operibus, quae non ipsa parva sunt sed maiorum quasi membra atque partes, bene instituto atque exercitato iam fere tempus appetet aggrediendi suasorias iudicialesque materias; quarum antequam viam ingredior,
Abbreviated transcription (Latin):
ficient. Si uero liberalior materia contigerit et ĩ qua merito
ad sꝑem oratoris simus aggressi nulla discendi uirtus omit¬
tenda est. Nam licet sit aliquã in partẽ pronior ut necesse est
ceteeris tñ non repugnabit. Atq ea cura paria faciet
iis in quibus eminebat. Sicut ille ne ab eodem exemplo re¬
cedamus exercendi corpora ꝑitus non si docendũ. Pancra¬
tiastem susceꝑit pugno ferire ud calce tm̃. aut nexus mõ
atq ĩ his certos aliquos docebit sed oĩa quȩ sunt̾ eius cer¬
taminis. Erit ꝗ ex is aliqua non possit. in id maxime quod
poterit incumbet. Nam sunt hȩc duo uitanda prorsus.
Unũ ne temptes quod efficinon possit. Alterũ ne ab eo qđ
quis optime facit ĩ aliud cui minus est idoneus tranferas.
At si fuerit qui docebit᷑ ille quẽ adolescentis sent̃ uidimꝰ
Ni costratus omnibus ĩ eo docendi partibus similit᷑ uietur es¬

Expanded text:
ficient. si vero liberalior materia contigerit et in qua merito ficient. si vero liberalior materia contigerit et in qua merito ad spem oratoris simus aggressi, nulla dicendi virtus omittenda est. nam licet sit aliquam in partem pronior, ut necesse est, ceteris tamen non repugnabit, atque ea cura paria faciet iis, in quibus eminebat; sicut ille ne ab eodem exemplo recedamus exercendi corpora peritus, non, si docendum pancratiasten susceperit, pugno ferire vel calce tantum aut nexus modo atque in iis certos aliquos docebit, sed omnia quae sunt eius certaminis. erit qui ex his aliqua non possit: in id maxime quod poterit incumbet. nam sunt haec duo vitanda prorsus: unum ne temptes quod effici non possit, alterum ne ab eo, quod quis optime facit, in aliud, ad quod minus est idoneus, transferas. at si fuerit qui docebitur ille, quem adolescentes senem vidimus, Nicostratus, omnibus in eo docendi partibus similiter utetur, ef
Abbreviated transcription (Latin):
si naͣ sufficeret. An siquis ingenio corruptus ac tumidus ut
pleriq sunt inciderit in hoc eũ ire patiemur. Aridum
atq iciunũ non alemus et qĩ uestiemus. Nam si quȩdam
detrahere netessariũ est curnõ sit adiicere concessum. Neq
ego contra naturã pugno. Non enim deserendũ id bonũ siꝗ̃
ingeniũ est existimo. sed augendũ addẽdũq quod cessat
An uero clarissimus ille preceptor Isocrates quem nõ magis¬
liberi benedixisse ꝗͣ discipuli bene docuisse testant᷑ cum de
E phoro atq Theo pompo sic iudicaret ut alteri frenis. alteri cal¬
caribus opus eẽ diceret. aut ĩ illo lentiore tarditatẽ aut ĩ
illo pene p̃cipiti concitationẽ adiuuãdã docendo ex istima¬
uit: cum alterũ alterius natura miscendũ arbitraret᷑. Im¬
beccillis tñ ingeniis sane sic obsequẽdum sit ut tm̃ in id quo
uocat natura ducant᷑. Ita enim quod solum possũt melius ef¬

Expanded text:
si natura sufficeret. an si quis ingenio corruptus ac tumidus, ut si natura sufficeret. an si quis ingenio corruptus ac tumidus, ut plerique sunt, incident, in hoc eum ire patiemur? aridum atque ieiunum non alemus et quasi vestiemus? nam si quaedam detrahere necessarium est, cur non sit adiicere concessum? neque ego contra naturam pugno. non enim deserendum id bonum, si quod ingenitum est, existimo, sed augendum addendumque quod cessat. an vero clarissimus ille praeceptor Isocrates, quem non magislibri bene dixisse quam discipuli bene docuisse testantur, cum de Ephoro atque Theopompo sic iudicaret, ut alteri frenis alteri calcaribus opus esse diceret, aut in illo lentiore tarditatem aut in illo paene praecipiti concitationem adiuvandam docendo existimavit, cum alterum alterius natura miscendum arbitraretur? imbecillis tamen ingeniis sane sic obsequendum sit, ut tantum in id, quo vocat natura, ducantur; ita enim, quod solum possunt, melius ef
Abbreviated transcription (Latin):
gis eualescat. et si indiuersa ducatur nec ĩ iis ꝗbus minus
aptus est satis possit efficere: et ea in quȩ natus Uidetur de¬
serendo faciat infirmiora. Quod mihi libera enim uel cõtra
receptas persuasiones rationẽ sententia est inparte uerũ
uidet᷑. Nam proprietates ingenioꝵ dispicere prorsus neces¬
sarium est. In hns quoq certum studioꝵ facere delectum ne¬
mo dissuaserit. Nanq erit alius historiȩ magis idoneus. ali¬
us compositus ad carmẽ. alius utilis studio iuris ut nõ nłłi
rus fortasse mittẽdi sic discernet hȩc dicendi magister. quo
palestricus ille cursorẽ faciet aut pugilem aut luctatorẽ
aliud ue ꝗd ex iis quȩ sunt sacrorũ certaminũ. Uerum
ei qui foro destinabitur nõ in unã partẽ aliquã sed ĩ omnia
quȩ sunt eius operis et̃ siqua difficiliora discenti uidebũtur
elaborandũ est nam et omnino suꝑuacua erat doctrina

Expanded text:
gis evalescat, et qui in diversa ducatur neque in iis, quibus minus gis evalescat, et qui in diversa ducatur neque in iis, quibus minus aptus est, satis possit efficere et ea, in quae natus videtur, deserendo faciat infirmiora. quod mihi libera enim vel contra receptas persuasiones rationem sequenti sententia est in parte verum videtur. nam proprietates ingeniorum dispicere prorsus necessarium est. in his quoque certum studiorum facere delectum nemo dissuaserit. namque erit alius historiae magis idoneus, alius compositus ad carmen, alius utilis studio iuris, ut nonnulli rus fortasse mittendi. sic discernet haec dicendi magister, quomodo palaestricus ille cursorem faciet aut pugilem aut luctatorem aliudve quid ex iis, quae sunt sacrorum certaminum. verum ei, qui foro destinabitur, non in unam partem aliquam sed in omnia, quae sunt eius operis, etiam si qua difficiliora discenti videbuntur, elaborandum est. nam et omnino supervacua erat doctrina,
Abbreviated transcription (Latin):
incredibilis quedã uarietas. nec pauciores animoꝵ pene
ꝗ̃ corporũ formȩ. Q uod intelligi et̃ ex ipĩs ora tonbus pot̃
ꝗ tantũ interse distant gnͣe dicendi ut nemo sit altensi¬
milis. q̃ uis plurimĩ se ad coꝵ quos probabant imitationẽ
composuerit. Ueile demde pleris q uisum est ita quenque
instituere ut propria naturę bona doctrina fouerẽt et in
id potissimũ ingenia quo tenderet᷑ adiuuarent᷑. Ut siquis
palestre ꝑitus: cũ in aliquod plenũ pueris gỹnasium uene¬
rit: exꝑtus eorũ omnimodo corpus aiumq discernat: cui ꝗsq
certamini preparãdus sit. Ita preceptorem eloquentiȩ cum
sagaciter fuerit intuitus cuius ingeniũ presso limato q
genere dicendi eius acri. graui. dulci: aspero nitido urba¬
no maxime gaudeat. ita se cõmodaturũ singulis ut in eo
quo quisq eminet prouehat᷑ͣ ꝙ et ad uita cura natura ma¬

Expanded text:
incredibilis quaedam varietas nec pauciores animorum paene incredibilis quaedam varietas nec pauciores animorum paene quam corporum formae. quod intelligi etiam ex ipsis oratoribus potest, qui tantum inter se distant genere dicendi, ut nemo sit alteri similis, quamvis plurimi se ad eorum quos probabant imitationem composuerint. utile deinde plerisque visum est ita quemque instituere, ut propria naturae bona doctrina foverent et in id potissimum ingenia, quo tenderent, adiuvarentur; ut si quis palaestrae peritus, cum in aliquod plenum pueris gymnasium venerit, expertus eorum omni modo corpus animumque discernat, cui quisque certamini praeparandus sit, ita praeceptorem eloquentiae, cum sagaciter fuerit intuitus, cuius ingenium presso limatoque genere dicendi, cuius acri, gravi, dulci, aspero, nitido, urbano maxime gaudeat, ita se commodaturum singulis, ut in eo, quo quisque eminet, provehatur; quod et adiuta cura natura ma
Abbreviated transcription (Latin):
tes formam oratiois illam quã mente penitus acceꝑint ex¬
primet Abundabũt aũt̃ copia uerboꝵ optimoꝵ et composi¬
cione ac figuris iam nõ quesitis sed sponte et ex reposito
uelut thesauro se offerentibus Accedit his et iocũda in ẜmo¬
ne bene aquoq dictorũ relatio: et ĩ causis utilis. Nam
et plus auctoritatis afferũt ea q̃ nõ pñtis gratia litis sunt
comꝑata.: et laudem sepe maiorem ꝗͣ si nr̃a sint conciliant
A liq̃n tamen ꝑmittendum quȩ ipi scripserint dicere ut la¬
boris sui fructũ et̃ ex illa que maxime petit᷑ laude pluri¬
mum capiãt. Uerum id quoq tum fieri oportebit cũ aliꝗd
comedius elimauerit. ut eo uelut p̃mio studii sui donet᷑
ac se meruisse ut dicerẽt gaudeant
¶IRT US preteptoris hr̃i solet nec ĩ merito diligent᷑ in
iis quos erudiendos susceꝑit notare discrimina ingenioꝵ
et quo quenq natura maxime ferat scire Nam est in hoc

Expanded text:
tes formam orationis illam, quam mente penitus acceperint, extes formam orationis illam, quam mente penitus acceperint, expriment. abundabunt autem copia verborum optimorum et compositione et figuris iam non quaesitis sed sponte et ex reposito velut thesauro se offerentibus. accedit his et iucunda in sermone bene a quoque dictorum relatio et in causis utilis. nam et plus auctoritatis adferunt ea, quae non praesentis gratia litis sunt comparata, et laudem saepe maiorem quam si nostra sint conciliant. aliquando tamen permittendum quae ipsi scripserint dicere, ut laboris sui fructum etiam ex illa quae maxime petitur laude plurium capiant. verum id quoque tum fieri oportebit, cum aliquid commodius elimaverint, ut eo velut praemio studii sui donentur ac se meruisse ut dicerent gaudeantvirtus praeceptoris haberi solet nec immerito diligenter in iis, quos erudiendos susceperit, notare discrimina ingeniorum et, quo quemque natura maxime ferat, scire. nam est in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et circũ uolare sedem illam precedentes ipẽ docent. Tum
expertas uires libero cȩlo sueq ipõꝵ fiduciȩ ꝑmittũt.¬
LLU D ex consuetudine mutandũ prorsus ex istimo
in his de quibus nũc disserimus ȩtatib. ne oĩa quȩ scrip¬
serint ediscant. et certa ut moris est die dicant. Quod qđ
maxime prẽs exigũt. atq ita demũ studere liberos suos
siqͣ frequentissime declamauerit credũt cum profectus
precipue diligentia constet. Nam ut scribere pueros pluri¬
mumq eẽ in hoc oꝑe plane uelim sic ediscere electos ex ora¬
tionibus uel huistoriis alioue quo gnẽ dignoꝵ ea cura uolu¬
minũ locos multo magis suadeam Nam et exercebitur
acrius memoria aliena complectendo qͣ sua. et qui erũt in
difficiliore huius gnis labore uersati sine molestia q̃ ipĩ cõ¬
posuerĩt iam familiarius animo suo affigẽt et assuescent
optĩs. semꝑq habebunt intra se quod mitent᷑ et non sentiẽ¬

Expanded text:
et circumvolare sedem illam praecedentes ipsae docent, tum et circumvolare sedem illam praecedentes ipsae docent, tum expertas vires libero caelo suaeque ipsorum fiduciae permittunt.llud ex consuetudine mutandum prorsus existimo in iis, de quibus nunc disserimus, aetatibus, ne omnia quae scripserint ediscant et certa, ut moris est, die dicant; quod quidem maxime patres exigunt atque ita demum studere liberos suos, quam frequentissime declamaverint, credunt, cum profectus praecipue diligentia constet. nam ut scribere pueros plurimumque esse in hoc opere plane velim, sic ediscere electos ex orationibus vel historiis aliove quo genere dignorum ea cura voluminum locos, multo magis suadeam. nam et exercebitur acrius memoria aliena complectendo quam sua; et qui erunt in difficiliore huius laboris genere versati, sine molestia quae ipsi composuerint iam familiaria animo suo adfigent, et adsuescent optimis semperque habebunt intra se, quod imitentur; et iam non sentien
Abbreviated transcription (Latin):
nus uitia aꝑte coarguenda sunt. habenda enim ratio gȩtero¬
rum ꝗ recta eẽ quȩ preceptor non emendauerit credent.
U eraq aut̃ ratio miscenda est: et ita tractanda ut res ipse
postul abũt nanq incipientibus danda erit uelut preforma¬
ta materia secundum cuiusq uires. At cum satis composuisse¬
se ad exemplũ uidebunt᷑ breuia quedam demonstranda ue¬
stigia. quȩ ꝑsetuti iam suis uiribus sine adminiculo progͣ̃di
possint Non nũꝗͣ credi sibi eos oportebit. ne mala consuetu¬
dine semꝑ alienum laborẽ sequendi nihil ꝑse conari et q̃rẽ
sciant. ꝙ si satis prudent᷑ dicenda uiderint iam prope con¬
sumata fuerit precipientis oꝑa.siquid errauerit ad huc erũt
ad ducem reducendi. Cui rei simile ꝗddam facientes aues
cernimus. quȩ teneris infirmisq fetibus cibos ore suo colla¬
tos partiunt᷑. At cũ uisi sunt adulti. paululũ egredi ndis

Expanded text:
nus vitia aperte coarguenda sunt. habenda enim ratio ceteronus vitia aperte coarguenda sunt. habenda enim ratio ceterorum, qui recta esse, quae praeceptor non emendaverit, credent. utraque autem ratio miscenda est et ita tractanda, ut ipsae res postulabunt. namque incipientibus danda erit velut praeformata materia secundum cuiusque vires; at cum satis composuisse sese ad exemplum videbuntur, brevia quaedam demonstranda vestigia, quae persecuti iam suis viribus sine adminiculo progredi possint. nonnunquam credi sibi ipsos oportebit, ne mala consuetudine semper alienum laborem sequendi nihil per se conari et quaerere sciant. quodsi satis prudenter dicenda viderint, iam prope consummata fuerit praecipientis opera; at si quid erraverint adhuc, erunt ad ducem reducendi. cui rei simile quiddam facientes aves cernimus, quae teneris infirmisque fetibus cibos ore suo collatos partiuntur; at cum visi sunt adulti, paulum egredi nidis
Abbreviated transcription (Latin):
UIT ẽ in hoc diuersum precipientiũ propositũ ꝙ eoꝵ
quidam materias quas discipulis ad dicendum dabant
non contenti diuisione dirigere latius dicendo ꝑsequebat
nec solum probatioibus implebãt. sed et̃ affectibus. Alii cũ
primas modo lincas duxissent post declamationes ꝗd omisis¬
set quis que tractabãt. Quosdam uero locos nõ minore cura
ꝙͣ cum ad dicendũ ipĩ surgerent ex colebãt. Utile utrũq et
ideo neutrũ ab altero spero. Sed si facere tm̃ alterũ necesse
sit. plus proderit demõstrasse rectam protinus uiã ꝗͣ reuoca¬
re ab errore iam lapsos. Primũ ꝗa emendationẽ auribus mo
accipiũt diuisionẽ uero ad cogitationẽ et̃ et stilũ ꝑferũt
deinde ꝙ libentius precipientem audiũt. ꝗ̃ rephendentem
S iqui uero paulo funt uiuaciores inhns preserti moribus et
irascunt᷑ admonitioni et taciti repugnant. Nec ideo tñ mi¬

Expanded text:
tiam in hoc diversum praecipientium propositum, quod eorum tiam in hoc diversum praecipientium propositum, quod eorum quidam materias, quas discipulis ad dicendum dabant, non contenti divisione dirigere latius dicendo prosequebantur, nec solum probationibus implebant sed etiam adfectibus. alii , cum primas modo lineas duxissent, post declamationes, quid omisisset quisque, tractabant; quosdam vero locos non minore cura, quam cum ad dicendum ipsi surgerent, excolebant. utile utrumque, et ideo neutrum ab altero separo; sed si facere tantum alterum necesse sit, plus proderit demonstrasse rectam protinus viam quam revocare ab errore iam lapsos: primum quia emendationem auribus modo accipiunt, divisionem vero ad cogitationem etiam et stilum perferunt; deinde quod libentius praecipientem audiunt quam reprehendentem. si qui vero paulo sunt vivaciores, in his praesertim moribus, etiam irascuntur admonitioni et taciti repugnant. neque ideo tamen mi
Abbreviated transcription (Latin):
tis huius lasciuiȩ flosculis capti uoluptate quadam praua
deleniant᷑. ut predulce illud genus et puerilibus ingeniis
hoc gratius quo propius est adamẽt. firmis aũt iudiciis iamq
ex era ꝑiculũ poitis suaserĩ et antiquos legere. Ex quibus
si assumat᷑ solida ac uirilis ingenii uis deterso rudis secdi
squalore tum nr̃ hic cultus clarius enitescet. et nouos. ꝗb
et ip̃is multa uirtus ad est. Nec enim nos tarditatis natura dã¬
nauit. sed dicendi mutauimus genus. et ultra nobis ꝗͣ opõ¬
tebat indulsimus. Ita nõtam ingenio illi nos suꝑauerũt ꝗ̃
proposito. Multa ergo licebit eligere. sed curandũ erit
ne iis quibus ꝑmixta sunt inꝗnent᷑. Quosdam uero et
quos totos imitari oporteat et fuisse nuꝑ et nuc̃ eẽ libene
est pronũtiare. Tutius cirta priores mitatio est uel erratur
I deoq hanc nouoꝵ distuli lechonẽ ne imitatio uidicium

Expanded text:
tis huius lateiviae flosculis capti, voluptate quadam prava tis huius lateiviae flosculis capti, voluptate quadam prava deliniantur, ut praedulce illud genus, et puerilibus ingeniis hoc gratius, quo propius est, adament Firmis autem iudiciis, iamque extra periculum positis, suaserim et antiquos legere, ex quibus si assumatur solida ac virilis ingenii vis, deterso rudis saeculi squalore, tum noster hic cultus clarius enitescet: et novos, quibus et ipsis multa virtus adest. Nec enim nos tarditatis natura damnavit: sed dicendi mutatebat indulsimus; ita non tam ingenio illi nos superarunt quam proposito. multa ergo licebit eligere; sed curandum erit, ne iis, quibus permixta sunt, inquinentur. quosdam vero etiam, quos totos imitari oporteat, et fuisse nuper et nunc esse, quidni est pronuntiare. Tutius circa priores vel erratur: ideoque hanc novorum distuli lectionem, ne imitatio iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodatum. Ego optimos quiđd̃ et statim et semꝑ: sed tã
eoꝵ candidissimũ quenq et maxime expositũ uelim ut li¬
uium a pueris magis ꝗ̃ salustiũ: et hic historiȩ maioris est
auctor. ad quem tñ intelligendũ iam profectu opus sit
Cicoo ut mibi quid uidot et iocũdus in cipientibus quoque
et aꝑtus est satis. Nec prodesse em̃ sed et̃ amari põt.: tum
quem admodum Liuius precipit ut quisꝗs erit ciceroni simil¬
limus. Duo aũt gnã maxime cauenda pueris puto. Unũ
ne quis eos antiꝗtatis nimius admirator. ĩ graccoꝵ catonis¬
q et aliorũ similiũ lectione durescere uelit. fient enim orri¬
di atq ieiuni. Nam nec uim eoꝵ adhuc intellectu consequẽt᷑
et elocutione quȩ tũ sine dubio erat optima sed nr̃is tempo¬
ribus aliena contentĩ: quod est pessimũ similes sibi magnis
uiris uidebunt᷑. Alterũ quod huic diuersum est ne recẽ¬

Expanded text:
commodatum. Ego optimos quidem et statim et semper, sed tamen commodatum. Ego optimos quidem et statim et semper, sed tamen eorum candidissimum quemque, et maxime expositum velim: ut Livium a pueris magis, quam Salustium: et hic historiae maioris est author: ad quem tamen intelligendum iam profectu opus sit. Cicero, ut mihi quidem videtur, et iucundus incipientibus quoque, et apertus est satis, nec prodesse tantum, sed etiam amari porest, tum quemadmodum Livius praecepit ut quisque erit Ciceroni simillimus. 5. Duo aurem genera maxime cavenda pueris puto: Unum, nequis eos antiquitatis nimius admirator, in Gracchorum, Catonisque, et aliorum similium lectione durescere velit. Fientenim horridi arque ieiuni. Nam neque vim eorum adhuc inrellectu consequentur: et elocutione, quae tum sine dubio erat optima, sed nostris temporibus aliena, contenti, quod est pessimum; similes sibi magnis viris videbuntur. Alterum quod huic diversum est, nerecen
Abbreviated transcription (Latin):
re quadam comphensione ꝑ om̃s quiđ speties reꝗ quotidie pe¬
ne nascentiũ ire ꝙ possunt: Sicut de re militari ꝗͣꝗ sunt
tradita quędã precepta coĩa magis tn proderit scire qua
ducũ ꝗsq ratione in quali loco tempore sit usus sapienter
aut contra. Nam in omnibus fere minus ualent precepta
ꝗͣ experim̃ta an uero declamabit quiđ preceptor ut sit
exemplo sius auditoribus: non plus contulerit lecti cicero
aut demosthenes: corrigeł palam siquid ĩ declamando
discipulus enarrauerit: non potentius erit emendare
hendi mauult ꝗͣ sua. nec de erãt plura quȩ dicerem. Sed
neminẽ hȩc utilitas fugit Atq ut tam nõ pigeat facere
U O D si potuerit optineri non ita difficilis suꝑerit q̃o
qui legendi sint incipientibus. Nam quidam illos mi
nores ꝗa facilior eoꝵ intellectus uidebat᷑ probauerũt. Alii
floridius gñs ut ad alenda primaꝵ gtatũ ingenia magis ac¬

Expanded text:
re quadam comprehensione per omnes quidem species rerum cotidie paere quadam comprehensione per omnes quidem species rerum cotidie paene nascentium ire qui possunt? sicut de re militari, quanquam sunt tradita quaedam praecepta communia, magis tamen proderit scire, qua ducum quisque ratione, in quali re, tempore, loco sit sapienter usus aut contra. nam in omnibus fere minus valent praecepta quam experimenta. an vero declamabit quidem praeceptor, ut sit exemplo suis auditoribus; non plus contulerint lecti Cicero aut Demosthenes? corrigetur palam, si quid in declamando discipulus erraverit; non potentius erit emendare uisque mavult quam sua. nec deerant plura, quae dicerem; sed neminem haec utilitas fugit, atque utinam tam non pigeat facere uod si potuerit obtineri, non ita difficilis supererit quaestio, qui legendi sint incipientinores, quia facilior eorum intellectus videbatur, probaverunt: alii floridius genus, ut ad alenda primarum aetatum ingenia magis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ra tumida. humilia. sordida. lasciuuia. effeminata sint
nãm enũtiatus nihil hre ex ingenio uidetur. Illa uero q̃
utcũq deflexa sunt tanꝗͣ ex quisitiora miramur. Non alit̾
qͣ distortis et quocũq modo prodigiosis conporibus apud
& musicas comas acu comentibus et nõ suo colore intidis
plus cẽ formne putant q possit tribuere ĩcorrupta natur
ut pulchritudo corporis uenire uideat᷑ ex malis moribus
N ec solum hec ipc̃ dehebit docere preceptor. Sed frequent᷑ inter¬
rogare. et iudiciũ discipuloꝵ experiri sic audientbus socun¬
tas aberit. nec quȩ dicent᷑ suꝑfluent aures simul ad i p¬
ducent᷑: quod ex hoc querit᷑ ut mueniãt ipĩ et intelligant
am quid aliud agimus docendo eos. ꝙ ne semꝑ docendi sint
Hoc diligentis̨ genus ausim dicere plus collaturũ discentib
ꝗͣ om̃s omniũ artes quȩ uiuãt sine dubio multũ. sed latio¬

Expanded text:
ra, tumida, humilia, sordida, lasciva, effeminata sint; ra, tumida, humilia, sordida, lasciva, effeminata sint; naturam enuntiatus nihil habere ex ingenio videtur; illa vero, quae utcunque deflexa sunt, tanquam exquisitiora miramur; non aliter quam distortis et quocunque modo prodigiosis corporibus apud et inustas comas acu comentibus et non suo colore nitidis plus esse formae putant, quam possit tribuere incorrupta natura, ut pulchritudo corporis venire videatur ex malis morum. neque solum haec ipse debebit docere praeceptor sed frequenter interrogare et iudicium discipulorum experiri. sic audientibus securitas aberit nec quae dicentur superfluent aures, simulque ad id perducentur, quod ex hoc quaeritur, ut inveniant ipsi et intelligant. nam quid aliud agimus docendo eos, quam ne semper docendi sint? hoc diligentiae genus ausim dicere plus collaturum discentibus quam omnes omnium artes, quae iuvant sine dubio multum; sed latio
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in proemio conciliandi iudicis ratio quȩ narrãdi lux
brcuitas fides: quod aliqñ consiliũ et ꝗͣ occulta calliditas
Nanq ea sola in hoc ars est quȩ intelligi nisi ab artifice nõ pos¬
sit quanta deiceps in diuidendo prudentia ꝙͣ subtilis et
crebra argum̃tatio. quibus uiribus inspiret. qua iocundita¬
te ꝑmulceat. quanta ĩ maledictis asꝑpitas. in iocis urbani¬
tas. ut deniq dominet᷑ in affectibus atq ĩ pectora irrũpat
animũq uidicũ similem iis quȩ dicit efficiat. tũ in ratione
eloquendi quod uerbum propriũ ornatũ sublime ubi am¬
plificatio laudanda quȩ uirtus ei contraria quid spetiose
translatum: quę figura uerborũ. quȩ leuis et quadrata
uirilis tñ compositio. ne id quid mutile et corruptas aliqñ
et uitiosas orẽs. quas tñ pleriq iudicioꝵ prauitate mirãt᷑
legi palam pueris ostendiq in is ꝗͣ multa ĩpropria: obsci¬

Expanded text:
quae in prooemio conciliandi iudicis ratio: quae narrandi lux, quae in prooemio conciliandi iudicis ratio: quae narrandi lux, brevitas, fides: quod aliquando consilium, et quam occulta calliditas, Namque ea sola in hoc ars est, quae intelligi nisi ab artifice non possit. Quanta deinceps in dividendo prudentia, quam subtilis et creba argumentatio: quibus viribus inspiret, qua iucunditate permulceat, quanta in maledictis asperitas, in iocis urbanitas, ut denique dominetur in affectibus, atque in pectora irrumpat, animumque iudicum similem iis quae dicit, efficiat. Tum in ratione eloquendi, quod verbum proprium, ornatum, sublime: ubi amplificatio laudanda, quae virtus ei contraria, quid speciose translatum, quae figura verborum, quae lenis et quadrata, sed virilis tamen compositio. 2. Nec id quidem inutile, ctiam corruptas aliquando, et vitiosas orationes, quas tamen plerique iudiciorum pravitate mirantur, legi palam pueris, ostendique in his quam multa impropria, obsc
Abbreviated transcription (Latin):
hibet ut facile atq distincte pueri scripta oculis sequãt᷑
et̃ illa quȩ uim cuiusq uerbi si quod minus usitatũ incidat
docet: multum infra rhetoris officiũ estimanda est. At
demonstrare uirtutes uel si qñ ita inaidat. uitia id pro¬
fessionis eius atq promisi quo se magistrũ eloquentiȩ pol¬
licetur: maxime propriũ est. eo quiđ ualidius ꝙ nõ utiq
hũc laborem docentiũ postulo. Ut ad gremiũ reuocatis cu¬
ius quis que eoꝵ uelit libri lectione deseriuant. Nam
mihi cum facilius tum et multo uidetur magis utile fac¬
to silentio unũ aliquem quod ip̃m imꝑari ꝑ uices optimum
est. constituere lectorẽ ut protinus pronutiationi quoq as¬
suescant tum exposita causa ĩ quã scripta leget᷑ oratio. Nam¬
sic clarius quę dicentur intelligi poterũt. nihil ociosum pati
quod q in inuẽtione. quodq in elocutione annotandum erit

Expanded text:
hibetur, ut facile atque distincte pueri scripta oculis sequantur, hibetur, ut facile atque distincte pueri scripta oculis sequantur, etiam illa, quae vim cuiusque verbi, si quod minus usitatum incidat, docet, multum infra rhetoris officium existimanda est. at demonstrare virtutes vel, si quando ita incidat, vitia, id professionis eius atque promissi, quo se magistrum eloquentiae pollicetur, maxime proprium est, eo quidem validius, quod non utique hunc laborem docentium postulo, ut ad gremium revocatis cuius quisque eorum velit libri lectione deserviant. nam mihi cum facilius tum etiam multo videtur magis utile, facto silentio unum aliquem quod ipsum imperari per vices optimum est constituere lectorem, ut protinus pronuntiationi quoque assuescant; tum exposita causa, in quam scripta legetsic clarius quae dicentur, intelligi poterunt nihil otiosum pati, quodque in inventione, quodque in elocutione annotandum erit:
Abbreviated transcription (Latin):
E d de ratione declamãdi post paulũ interim qa p̾ma
rhetorices rudimenta tractamus. nõ omittendã uidet᷑
id quoq ut moneã quantũ sit collaturus ad profectũ di¬
scentium rhetor: si quẽ ad modũ a gra maticis exigit᷑ poe¬
tarũ enarratio: ita ipe quoq historię atq et̃ magis oratio¬
num lectione susceptos a se discipulos instruxerit. Quod
nos in paucis. quoꝵ id ȩtas exigebat et parentes utile ẽẽ
crediderãt seruauimus. Ceterũ sentientibus iam tũ optiã
duȩ res impedim̃to fuerũt ꝙ et longa consuetudo aliter
docendi feterat legem et robusti fere iuuenes nec huc
laborem desiderantes exemplũ nr̃m sequebant᷑ : nec tñ
et siquid noui uel sero inuenissem p̃ciꝑe in posterũ pude¬
ret. Nuc̃ uero scio id fieri apud gręcos sed magis ꝑ aduto¬
res ꝗa nõ uident᷑ tempora suffectura si legentibus singu¬
lis preire semꝑ ipi uelint. Et hercle prelectio q̃ in hoc ad¬

Expanded text:
ed de ratione declamandi post paulum. interim , quia prima rhetorices rudimenta tractamus, non omittendum videtur id quoque, ut moneam, quantum sit collaturus ad profectum discentium rhetor, si, quemadmodum a grammaticis exigitur poetarum enarratio, ita ipse quoque historiae atque etiam magis orationum lectione susceptos a se discipulos instruxerit; quod nos in paucis, quorum id aetas exigebat et parentes utile esse crediderant, servavimus. ceterum sentientibus iam tum optima duae res impedimento fuerunt, quod et longa consuetudo aliter docendi fecerat legem, et robusti fere iuvenes nec hunc laborem desiderantes exemplum nostrum sequebantur. nec tamen, etiamsi quid novi vel sero invenissem, praecipere in posterum puderet. nunc vero scio id fieri apud Graecos sed magis per adiutores, quia non videntur tempora suffectura, si legentibus singulis praeire semper ipsi velint. et hercule praelectio, quae in hoc ad
Abbreviated transcription (Latin):
perti sumas minus afficit sensus fatigatio ꝙͣ cogitatio.
Sed ne temporis quiđ unꝗ̃ plus erit. ꝗa his ȩtatibus omnis
ĩ audiendo profectus est. Cum ad stilum secedet : cũ ge¬
nerabit ipẽ aliꝗd atq componet tũ inchoare hȩc studia
uel nõ uacabit uel nõ libebit. Ergo cum gramaticus totũ¬
diem occupare nõ possit nec debeat ne discentis aium
tedio auertat. quibus potius studiis hȩc tp̃rum uelut sub

Expanded text:
itatio. sed ne temporis quidem unquam plus erit, quia his aetatibus omnis in audiendo profectus est. cum ad stilum secedet, cum generabit ipse aliquid atque componet, tum inchoare haec studia vel non vacabit vel non libebit. ergo cum grammaticus totum occupare diem non possit nec debeat, ne discentis animum taedio avertat, quibus p
Abbreviated transcription (Latin):
omnia sunt quiđ scripta ĩ hoc libro dictaq a socrate: cul
ꝑsona iudet᷑ plato significare quid sentiat. sed alii sunt
euis sermones ad coarguẽdos qui contra disputãt compo¬
siti quos eaetetiroro uocant. Alii ad precipiendũ qui dosua¬
tircicappellant᷑. Socrates aũt aut plato eam quiđ quȩ
tum exercebat᷑ rhetoricem talem putat. Nam et dicit his

Expanded text:
omnia sunt quidem scripta in hoc libro dictaque a Socrate, cuius omnia sunt quidem scripta in hoc libro dictaque a Socrate, cuius persona videtur Plato significare quid sentiat; sed alii sunt eius sermones ad coarguendos, qui contra disputant, compositi, quos ἐλεγκτικούς vocant, alii ad praecipiendum, qui δογματικοί appellantur. Socrates autem seu Plato eam quidem, quae tum exercebatur, rhetoricen talem putat, nam et dicit his
Abbreviated transcription (Latin):
sita. quibus item cũ de materia rhetorices dicendũ erit
respondebimus. Quidam eam neq uim neque scientiam
neque artẽ putauerũt. Sed eritolaus usum dicendi. nam
hoc significat atheneus fallendi artẽ: pleriq aũt dum
pauca ex gorgia platonis a prioribus imꝑite excerpta le¬
gere contenti nec hoc totũ nec alia eius uolumina euoluũt
in maximũ errort̃ inciderũt. Credũtq eum ĩ hac eẽ opini¬
one ut rhetoricẽ non arte sed peritiã quandã gratiȩ ac uo¬
luptatis existimet. et alio loco ciuilitatis particule simula¬
crum et quartam partẽ adulatiõis ꝙ duas partes ciuili¬
tatis corpori assignet medicinã et quam interp̃tantur
exercitatricẽ. duas animo legalem atq iustitiam adula¬
tionẽ aut̃ medicine uocet coquoꝵ artificiũ et exercitra¬
tricis mãgonũ qui colorẽ fuco et uerũ robur inani sagina
metiantur legalis cauillatricẽ: iustitiȩ rhetoricẽ. quȩ

Expanded text:
sita; quibus item, cum de materia rhetorices dicendum erit, sita; quibus item, cum de materia rhetorices dicendum erit, respondebimus. quidam eam neque vim neque scientiam neque artem putaverunt, sed Critolaus usum dicendi nam hoc τριβή significat, Athenaeus fallendi artem. plerique autem, dum pauca ex Gorgia Platonis a prioribus imperite excerpta legere contenti neque hoc totum neque alia eius volumina evolvunt, in maximum errorem inciderunt, creduntque eum in hac esse opinione, ut rhetoricen non artem sed peritiam quandam gratiae ac voluptatis existimet; et alio loco civilitatis particulae simulacrum et quartam partem adulationis, quod duas partes civilitatis corpori adsignet, medicinam et quam interpretantur exercitatricem, duas animo, legalem atque iustitiam; adulationem autem medicinae vocet cocorum artificium, exercitatricis mangonum, qui colorem fuco et verum robur inani sagina mentiantur, legalis cavillatricem, iustitiae rhetoricen. quae
Abbreviated transcription (Latin):
quam nihil putat doctis ꝑsuasurã. Illud de omnibus ꝗ
circa ciuiles demũ questiones oratorẽ iudicãt uersari
dictum sit: excludi ab iis plurima oratoris officia. Illã
certe laudatiuã totam quȩ est rhetorices pars tertia
Cautius cheodorus Gadarcus ut iã ad eos ueniamus qui
artem quiđ etͣ eam sed nõ uirtutẽ putauerũt. ita enim
dicit ut ipĩs eorũ uerbis utar. ꝗ hoc exgreco transtuler̃t
ars inuentrix et iudicatrix et nuntiatrix docente orna¬
tu secundum m̃sionẽ eius quod ĩ quoq pot̃ sumi ꝑ suasibile
in materia ciuili. Itemq cornelius celsus ꝗ finẽ rhetoriceᷤ
ait dicere persuasibilit᷑ in dubia uel ciuili materia. Quib
sunt non dissimiles ꝗ ab aliis traduntͣ qualis est ille us uidẽ¬
di et eloquendi de rebus ciuilibus subiectis sibi cum quadam
ꝑsuasione et quodã corporis habitu et eoꝵ quę dicet pro¬
nuntiatiõe mille alia. sed aut eadem aut ex iisdem compo¬

Expanded text:
quam nihil putat doctis persuasuram. illud de omnibus, qui quam nihil putat doctis persuasuram. illud de omnibus, qui circa civiles demum quaestiones oratorem iudicant versari, dictum sit, excludi ab his plurima oratoris officia, illam certe laudativam totam, quae est rhetorices pars tertia. cautius Theodorus Gadareus, ut iam ad eos veniamus, qui artem quidem esse eam sed non virtutem putaverunt. ita enim dicit ut ipsis eorum verbis utar, qui haec ex Graeco transtulerunt, Ars inventrix et iudicatrix et enuntiatrix decenti ornatu secundum mensionem eius, quod in quoque potest sumi persuasibile, in materia civili. itemque Cornelius Celsus, qui finem rhetorices ait dicere persuasibiliter in dubia civili materia. quibus sunt non dissimiles, qui ab aliis traduntur; qualis est ille, vis videndi et eloquendi de rebus civilibus subiectis sibi cum quadam persuasione et quodam corporis habitu et eorum, quae dicet, pronuntiatione. mille alia, sed aut eadem aut ex eisdem compo
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uitiũ fugiens exdorus uim putat inueniendi et elo¬
quendi cum ornatu credibilia in omni oratione. Sed cum
eodem modo credibilia quo persuasibilia et̃ nõ orator inue¬
niat adiiciendo ĩ omni oratione magis ꝗ suꝑiores concedit
scelera quoq suadentibus puscherrime rei nom̃. Gorgi¬
as a pud platonẽ suadendi se artificem ĩ iudiciis et aliis
cetibus esse ait. de iustis quoq et ĩ iustis tractare: cui so¬
crates persuadendi nõ docendi concedit facultatẽ.Qui uͦ
nõ oĩa subieciebãt oratori solicitius ac uerbosius ut ne¬
cesse erat adhibuerũt discrimina. quorũ fuit ariston cri¬
tolai ꝑ ipatetici discipulus. cuius hic finis est. scientia ui¬
dendi et agendi in questionibus ciuilibus ꝑ orationem
popularis ꝑsuasionis. hc scientiã ꝗa peripateticus est nõ
ut stoici uirtutis loco ponit. popularem autẽ comprehendẽ¬
do persuasionẽ et contumeliosius est aduersus artẽ orandi

Expanded text:
quod vitium fugiens Theodorus vim putat inveniendi et eloquod vitium fugiens Theodorus vim putat inveniendi et eloquendi cum ornatu credibilia in omni oratione. sed cum eodem modo credibilia quo persuasibilia etiam non orator inveniat, adiiciendo in omni oratione magis quam superiores concedit scelera quoque suadentibus pulcherrimae rei nomen. Gorgias apud Platonem suadendi se artificem in iudiciis et aliis coetibus esse ait, de iustis quoque et iniustis tractare; cui Socrates persuadendi, non docendi concedit facultatem. qui vero non omnia subiiciebant oratori, sollicitius ac verbosius, ut necesse erat, adhibuerunt discrimina; quorum fuit Ariston, Critolai Peripatetici discipulus, cuius hic finis est, scientia videndi et agendi in quaestionibus civilibus per orationem popularis persuasionis. hic scientiam, quia Peripateticus est, non, ut Stoici, virtutis loco ponit; popularem autem comprehendendo persuasionem etiam contumeliosus est adversus artem orandi,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ꝙ nihil nisi inuc̃tionem complectit᷑ quȩ sine elocuti¬
one nõ est oratio. Hermagore qui finẽ eius eẽ ait persua¬
dibilit᷑ dicere. et aliis ꝗ eandem sententiã non issdem tñ
uerbis explicant ac finẽ ec̃ demonstrãt dicere quȩ opor¬
teat omnia ad persuadendũ. satis responsum est cum ꝑ¬
suadere non tantũ oratoris eẽ conuicimus. Addita sunt
his alia uarie. quidam enim circares om̃s. quidã circa
cuules modo uersari rhetorict̃ putauerũt. quoꝵ uerius
utrum sit in eo loco qui huiꝰ questiõis proprius est dicam
omnia subiecisse oratori uidet᷑. A ris toteles cum dixit uim
eeͣ dicendi quid in quaq re possit esse persuasibile. et patro¬
cles ꝗ non quiđ̃ adiicit in quaq re sed nihil excipiendo idẽ
oñdit. uim enim uocat inueniendi quod sit ĩ oratione p¬
suasibile. qui fines et ipi solam complectũt᷑ inuẽtionẽ.

Expanded text:
super quod nihil nisi inventionem complectitur, quae sine elocutisuper quod nihil nisi inventionem complectitur, quae sine elocutione non est oratio. Hermagorae , qui finem eius esse ait persuasibiliter dicere, et aliis, qui eandem sententiam non iisdem tantum verbis explicant ac finem esse demonstrant dicere quae oporteat omnia ad persuadendum, satis responsum est, cum persuadere non tantum oratoris esse convicimus. addita sunt his alia varie. quidam enim circa res omnes, quidam circa civiles modo versari rhetoricen putaverunt; quorum verius utrum sit, in eo loco, qui huius quaestionis proprius est, dicam. omnia subiecisse oratori videtur Aristoteles, cum dixit vim esse videndi, quid in quaque re possit esse persuasibile. et Patrocles, qui non quidem adiicit in quaque re, sed nihil excipiendo idem ostendit; vim enim vocat inveniendi, quod sit in oratione persuasibile; qui fines et ipsi solam complectuntur inventionem.
Abbreviated transcription (Latin):
siue ipius .i. opus est quod de rhetorice nomine eius inscri¬
bitur. siue ut creditũ est aristotelis in quo est finẽ eẽ
rhetorices duce  hoĩes dicendo ĩ id quod actor uelit. Sed
ne hͥ quiđ satis est comprehensum persuadent enim dicẽ¬
do uel ducũt ĩ id quod uolunt: alii quoq ut meretrices
aleatores corruptores. At contra non persuadet semper
orator. ut interĩ non sit proprius hnc finis eius: interĩ
sit comunis. cum iis qui ab oratore procul absunt: Atꝗ
nõ multũ ab hoc fine ab est Apolodorus dicens iudicialis
orationis primũ et suꝑoĩa eẽ ꝑsuadere iudici. et senten¬
tiam eius ducere in id quod uelit. Nam et ip̃t oratorem
fortune subiicit ut si non ꝑsuaserit nom̃ suum retinere
non possit. Quidam recesserũt ab euẽtu sicut aristoteles
dicit rhetorice est uis inueniẽdi oiã in or̃one ꝑsuadibilia
Qui finis et illud uitiũ de quo supra diximus habet. et in¬

Expanded text:
sive ipsius id opus est, quod de rhetorice nomine eius inscrisive ipsius id opus est, quod de rhetorice nomine eius inscribitur, sive, ut creditum est, Aristotelis, in quo est, finem esse rhetorices ducere homines dicendo in id, quod actor velit. sed ne hoc quidem satis est comprehensum; persuadent enim dicendo vel ducunt in id quod volunt alii quoque, ut meretrices, adulatores, corruptores. at contra non persuadet semper orator; ut interim non sit proprius hic finis eius, interim sit communis cum iis, qui ab oratore procul absunt. atqui non multum ab hoc fine abest Apollodorus, dicens iudicialis orationis primum et super omnia esse persuadere iudici et sententiam eius ducere in id, quod velit; nam et ipse oratorem fortunae subiicit, ut, si non persuaserit, nomen suum retinere non possit. quidam recesserunt ab eventu, sicut Aristoteles dicit: rhetorice est vis inveniendi omnia in oratione persuasibilia. qui finis et illud vitium, de quo supra diximus, habet et in