comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cientẽ trans actiannifinẽ futuriq pͥncipia : quidam
autumant i anuarium nuncupatũ ex cõꝙlimes & iariua
sit anni. Edicauit februo id ÷ plutoni quilustratiomi
potens credebat Iustrariq eomenseciuitatem necesre
erat quostatuit ut iusta duis manib: soluerentꝰ sed hanc
in strandi consu&ũdinem benemutauit xp̃iana religio
cũinmense eodem diȩ sede mariae plebs uniuersa cu
sacerdotib acministris homnis modula deuotis ꝑacde
sias ꝑq congrua urbis loca ꝓcedit datasq a ponti fice cunc¬
ticxreas inmanib: gestant ardentes: & auge sienbona con¬
su&udine idipsum inc&eris quoq cius dembeata matris
& ꝑp&uae uirginis festiuitatib: ageredi dicit: Nonutiq: in

Expanded text:
cientem transacti anni finem, futurique principia. Quidam autumant Januarium nuncupatum ex eo quod limes et janua sit anni. Secundum dicavit Februo, id est, Plutoni, qui lustrationum potens credebatur, lustrarique eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut jura diis manibus solverentur. Sed hanc lustrandi consuetudinem bene mutavit Christiana religio, cum in mense eodem die sanctae Mariae plebs universa, cum sacerdotibus ac ministris, hymnis modulatae vocis per ecclesias, perque congrua urbis loca, procedit, datosque a pontifice cuncti cereos in manibus gestant ardentes, et augescente bona consuetudine, id ipsum in caeteris quoque ejusdem beatae matris et perpetuae virginis festivitatibus agere didicit, non utique in
Abbreviated transcription (Latin):
incedens terrae. octauis in pastib ari&is aclibrae : bis ꝑmu¬
tatis spatus inactũ dieibruma octaua in pasteca pricorni
nocus uero soltitio totidemin pastibi cancriinae qualita¬
tis causa obliquitas signiferi: Cumpars aequa mundi suꝑ sub
tͥq: terra somnibi siat momentis. sed qie fecta in exostusuo
consusgint signa longorae tractutenentlucem. qua eueso
obliqua ociore tsanserunt spatio. sed ehippocrates arcia¬
ter antonino fegi scribens ꝑ annis patia qualit ad pcauen¬
das in bscillitatss seobseruare deber& itahiꝰ: Ituq ex¬
qui sunt dies .xc. hoctepus agit homines fleuma ex quo

Expanded text:
incidens terrae octavis in partibus arietis ac librae, bis permutatis spatiis, in auctum diei bruma, octava in parte capricorni, noctis vero solstitio, totidem in partibus cancri. inaequalitatis causa obliquitas est signiferi, terque terras omnibus fiat momentis. Sed quae recta in exortu suo consurgunt signa, longiore tractu tenent lucem; quae vero obliqua, ocyore transeunt spacio. » Sed et Hippocrates ἀρχίατρος Antigono regi scribens, per anni spacium qualiter ad praecavendas imbecillitates se observare deberet, ita dicit: « Itaque exqui sunt dies XC. Hoc tempus auget hominis phlegma, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
pascalibaptitandihoraa cumnullus canalis nulla sit sistula
neca qua omnino uicina fonis exsese repl&ur. paucisq qui fue¬
rant consec artis cum de duc toriũ nullũ habeat ut uenera
aqua exsese discedit Tuncesgo subscae memoriae paparos¬
simousq adlucem aqua ñ ueniente nõ seorati qba ptizandi¬
diekłdarũ maiarũ fons sacerlor a conpecenti sepl&us est :
euidenti es gomiraculo claruit occidentalũ pastiũ suisseer

Expanded text:
paschali, baptizandi hora, cum nullus canalis, nulla sit fistula, paschali, baptizandi hora, cum nullus canalis, nulla sit fistula, nec aqua omnino vicina, fons ex sese repletur, paucisque qui fuerint consecratis, cum deductorium nullum habeat, ut venerat aqua, ex sese discedit. Tunc ergo sub sanctae memoriae papa Zosimo usque ad lucem aqua non veniente, non consecrati qdie kalendas Maii fons sacer hora competenti repletus est. Evidenti ergo miraculo claruit Occidentalium partium fuisse er
Abbreviated transcription (Latin):
ras quas angelo dictarte ꝑosperat ut nenorem incurrerent in sol¬
leminitates paschalas ratione scirentq lunã pͥmimensis inan noco¬
moni &embolismo : legimus eodem fesefente er rillo quia si non
scripsiss& si nodurnicena crelũ luna rem pͥmimensds sufsicer &:
cidus lapidis sileis in ꝑsidae adexemplũ rationis paschalis : cuius
candor interior cũluna pͥmimensis crescit e& decsescit. legius¬
item seribente scõ paschassino lillubeo antestte adbea tirsimũ pa¬
pamleonem qr tempose ⁊ osimi papae cues s&xultimus cifcul
decennouennalis annus & declinafent qͥdã decimo ł dar̃ ma ia¬
bolis mo cõmune tenentes annuq: ee t paschalis obserua ꝑiaeue¬
rita s multiplicimiraculo suꝑ ineuistiis daruerit. Quidam
inquid uilissima possessio meltinas appellatur in montib: ar¬
dius & siluis densisimis consutiri illic ꝑpasucatq: uiliopese¬
in constructa aecclesiae incuius baptisterio noete sacrosca

Expanded text:
ras, quas angelo dictante perceperat, ut non errorem incurrerent in soras, quas angelo dictante perceperat, ut non errorem incurrerent in solemnitatis paschalis ratione, scirentque lunam primi mensis in anno communi et embolismo. Legimus, eodem referente Cyrillo, quia scripsisset synodus Nicaena cyclum lunarem primi mensis, sufficeret cyclus lapidis Silenitis in Perside ad exemplum rationis paschalis, cujus candor interior cum luna pitem, scribente sancto Paschasino Lilybaei antistite ad beatissimum papam Leonem, quia tempore Zosimi papae cum esset ultimus circuli decennovenalis annus, et declinarent quidam decimo Calendarum Maiabolismo communem tenentes annum, quae esset paschalis observantiae veritas multiplici miraculo supernae virtutis claruerit. « Quaedam, inquit, vilissima possessio Melthinas appellatur, in montibus arduis ac siluis densissimis constituta; illic perparua atque uili opera constructa ecclesia est, in cuius ba
Abbreviated transcription (Latin):
nulli fideliũ fas. quideni nũ quid eredendũ ÷ qr illã quanos iii
non a pre noua muidimus luna nemo uiderit deillis coc xvii ponti¬
sicib quinnicenoceilio fesidebant: Nemo deminorũ co&iigrat¬
diũ quillorũ consilus aderunt ac statutis & ñ potius intellegen¬
dum qulam cũ luna an nullius paschalem a pdienon a prł incipe¬
resignabant aliud mauis periculũ ꝑ hocdeclinauerint neuidebi¬
c& sialit discernefent indissolubilis ile cõmonium anorum &ombolis¬
morum status soluer&ur que inuio labiliter obseruandũ diuinaele¬
gis auetoritate hebreis tradentib: agnouerant : sed &specialib:
diuinae auctoritatis indicus obseruan tiã lunarem quã tenemus
defendimus : legimus namq: scribente beato cirillo alexandriae
aepis copo qr pachomius monachus insignis a postolicae gratiae fun¬
datorq a egi pi coenobiorũ ediderit ad monasteriaq: fegebat litte¬

Expanded text:
nulli fidelium fas est. Quid enim? numquid credendum est quia illam quam nos IV nulli fidelium fas est. Quid enim? numquid credendum est quia illam quam nos IV Nonas Aprilis novam vidimus lunam, nemo viderit de illis CCCVIII pontificibus qui in Nicaeno concilio residebant, nemo de minorum coetu graduum, qui illorum consiliis aderant et statutis, et non potius intelligendum, quia cum lunam anni illius paschalem a pridie Nonas Aprilis incipere signabant, aliud majus periculum per hoc declinaverint, ne videlicet si aliter decernerent, indissolubilis ille communium annorum et embolismorum status solveretur, quem inviolabiliter observandum divinae legis auctoritate Hebraeis tradentibus agnoverant? Sed et specialiter divinae auctoritatis indiciis observantiam lunarem quam tenemus defendimus. Legimus namque, scribente beato Cyrillo Alexandriae episcopo, quia Pachomius monachus insignis factis apostolicae gratiae, fundatorque Aegypti coenobiorum, ediderit ad monasteria quae regebat litte
Abbreviated transcription (Latin):
illã mane simul &uespere cesii motuiudelic& accensionis cisca
meridiem fact&. Quod siqui grauius huic insistons quae stioni di¬
xerit se nouã lunã eo anno q saltus in sefendus ÷ hoc tulti mocisuli
decen nouen nalis biduo pus quã prima cane rocur multis cinestibus
uidis se id e qua stononarũ a priliũ die cũ eius demanni xiii luna pas¬
chalis incisculo memorato xvhł oarũ maiarũ sitad notata. Id eoq
nͥnin pridienonas a prłcẽ pͥma ualeat rationomq a nobis huius cau¬
sacepegerit hic nra pussillitas ne suifrtogillitate deficiat ad pater¬
nae diuinae a uotoritatis auxiliũ concuntet: Pates nae& it aucto¬
ritatis subsidiũ fulcimur dunicenae synodi scita secta mur. quae
xiiiimas festi paschalis lunas tã sisma stabilitate pfixit : ut decenno¬
pͥma nulli calculantũ indublest. Id eoq hancaliter definife

Expanded text:
illa mane simul et vespere cerni, motu videlicet ascensionis circa illa mane simul et vespere cerni, motu videlicet ascensionis circa meridiem facto. Quod si qui gravius huic insistens quaestioni, dixerit se novam lunam eo anno quo saltus inserendus est, hoc est, ultimo circuli decennovenalis biduo priusquam prima caneretur multis cum testibus vidisse, id est, quarto Nonarum Aprilium die, cum ejusdem anni XIV luna paschalis in circulo memorato XV Calendarum Maiarum sit adnotata, ideoque non nisi pridie Nonas Apriles esse prima valeat, rationemque a nobis hujus causae exegerit, hic nostra pusillitas, ne sui fragilitate deficiat, ad paternae, imo divinae auctoritatis auxilium concurrat. Paternae etenim auctoritatis subsidio fulcimur, dum Nicaenae synodi scita sectamur, quae quartas decimas festi paschalis lunas tam firma stabilitate praefixit, ut decennoprimam nulli calculantium in dubio est. Ideoque hanc aliter definire
Abbreviated transcription (Latin):
sicut lux .vii dierũ : Verũ quia sicut soriptũ ÷ aluna signũ diei
festi & quomodo prima lunae lux auespera mundũ in radiauit:
taomnis dies festus in lege auespera initiariinuespesto ꝑficide¬
bero pͥcipitur congruentius aas lunaris aues ꝑtinahora qua¬
aliunde noua conputabitur: eandemq: aatem quã uespere in¬
choat sequentem usqi seruabit aduesper&, & siquidemea
paulo ante uespera accendi a sole contigerit : en ox soleo cei¬
quã uespera uiderit. sed tricesima potius opostel aestimarđ
ccn: si xxinhoras po occa sũ solis accensa suppleuerit allatũ
quã occidente sole habuerat nepͥ ma cditionis ordoturbaur
usq adaliu eius occasũ focinere debi&łã diatem Nec miruli¬
na cum tothoris nouat ansegerit mani festa in caelo monseru¬
Re: Cum aliquoties ecit sextu ł septima paccensionem pareat
hora sepenaq euenit marime posituea in ariedeun eadẽ q de

Expanded text:
sicut lux VII dierum. Verum quia, sicut scriptum est, a luna signum diei sicut lux VII dierum. Verum quia, sicut scriptum est, a luna signum diei festi, et quo modo prima lunae lux a vespera mundum irradiavit, ita omnis dies festus in lege a vespera initiari, in vesperam perfici debere praecipitur, congruentius aetas lunaris a aliunde nova computabitur, eandemque etatem, quam vespere inchoat, sequentem usque servabit ad vesperam. Et siquidem eam paulo ante vesperam accendi a sole contigerit, mox sole occiquam vesperam viderit, sed tricesimam potius oportet aestimare. Etiam si XXIII horas post occasum solis accensa suppleverit, illam tamen quam occidente sole habuerat, ne primae conditionis ordo turbetur, usque ad alium ejus occasum retinere debebit aetatem. Nec mirum lunam cum tot horas nova transegerit manifestam in coelo monstrari cum aliquoties etiam sexta vel septima post accensionem appareat hora. Saepe namque evenit, maxime posita ea in Ariete, una eademque die
Abbreviated transcription (Latin):
explicans boris. sicut econtrasol qͥ mane primoostus : Teste
genesis scriptura amia neusq ad mane diemc pleuitunũ: quid
enimrationis ÷ lunae mũtionẽ meridianiscputari abhoris Cũ
nec in posita t c̃in caelo nec st egtessa suꝑtenr : sed nec ulla legir
sollemnia meridianis. sed omniaues ꝑtinis incipiant simul & con¬
sumentꝰ in horis nisi fostequadã peccans adauraꝓ meridiem inore¬
patus ad ño & depara dis÷ gaudus pulsus ad rememoratione cae¬
lestis uitae quã scłi huius erũna mutauimus mutatiolunaris quȩ
tementis decrimentisq ꝑenniibi labores nostiesimitatur : Inca
specialiter quaexula recaepimus debuithoranotari ut exips
lunaris hora mutationis cotidie uersiculiillius ad monefemur
qr stultus uduna mutatur : Nam supiens cũ sole ꝑmanebit. suspi¬
ra femus qr a dillam ardentius uitam pace a & esnabeatissima
quando erit luxlunae sicut lux solis & luxsolis septempliter

Expanded text:
explicans horis, sicut e contrario sol qui mane primo ortus est, teste Genesis Scriptura a mane usque ad mane diem complevit unum. Quid enim rationis est lunae mutationem meridianis computari ab horis, cum nec imposita tunc in coelo, nec sit regressa super terram, sed nec ulla legis solennia meridianis vel pomeridianis, sed omnia vespertinis incipiant simul et consummentur in horis? Nisi forte quia Adam peccans ad auram post meridiem increpatus a Domino, et de paradisi gaudiis est pulsus, ad remunerationem coelestis vitae quam saeculi hujus aerumna mutavimus, mutatio lunaris, quae crementis decrementisque perennibus labores nostros imitatur, in ea specialiter qua exulare coepimus debuit hora notari, ut ex ipsa lunaris hora mutationis quotidie versiculi illius admoneremur, quia stultus ut luna mutatur, nam sapiens cum sole permanebit, suspiraremusque, ad illam ardentius vitam pace aeterna beatissimam, quando erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis septempliciter
Abbreviated transcription (Latin):
siticipsa : qr longa intorientis & occidentis aecdesias girue¬
q: controuersia fecit : Haec & hi lart̃i papa post tor nicenicon¬

Expanded text:
Orientis et Occidentis Ecclesias gravemque controversiam fecit. Haec et Hilarium papam post tot Nicaeni con
Abbreviated transcription (Latin):
editionẽ lxx interpr&ũ qui dicitur habitato autẽ filioni
is rł quãh abitauerunt in aegipto & interra chanaan ipsi
& patres eorũ anni ccccxxx quã neces sariosequendã
&t ipsu ebreica ueritas ostendit que narrat chaath filium
leui quẽ natũ eẽ constat interra channan uixisse an¬
nos cxxxiii & filiũ eius amram patrẽ mosi annos
cxxxuii. &ipsum mosen lxxx fuisse annorũ tempore
egressionis deaegipto quȩ nimirũ horũ sũmã annorũ cons¬
tat cccc &xxx impler e non posse. Adnuit autẽ horũ
trans lationi &a põscũ ait abra hae dictȩ sunt ꝓmisiones
& seminieius non dicitur & seminib: quasi. in multis sed
quasi in uno & seminituo quiest xp̃s hocautẽ dico testamen

Expanded text:
inta interpretum, quae dicit: Habitatio autem filiorum Israel, quam habitaverunt in Aegypto, et in terra Chanaan, ipsi et patres eorum anni 430. Quam necessario sequendam et ipsa Hebraica veritas ostendit, quae narrat Caath filium Levi, quem natum esse constat in terra Chanaan, vixisse annos 133, et filium Amram patrem Moysi annos 137, et ipsum Moysen 80 fuisse annorum tempoegressionis de Aegypto, quia nimirum horum summam annorum constat CCCC et XXX implere non posse. Annuit autem horum translationi et Apostolus cum ait: Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus; non dicit Et seminibus, quasi in multis, sed, quasi in uno, Et semin
Abbreviated transcription (Latin):
Iosue añ xxvi regit populũ isrł ut ioseppus doc&. Nam
scriptura scã quot fuertintur anniducatus illius tac&
quareuero eusebius inchronicis xxvii posuerit in fra
dicemus primo autẽ suiducatus anno iosueprimo men¬
se decima diemensis populũ patefacto iordanis alueo in
terrã reꝓmissionis indux̃. quoui delic& anno ut inchro¬
nicis p̃fati eusebi repperimus principium erat quin¬
qua gossimi primi iubilei secundo hebreos id est ñd
anni erdoit abmitio mundi compl&i singulis iubeleoni
orditib: ꝑ quinquagenos annos deputatis aut u
hanc tẽporis huius eẽ sũmã nr̃a in quisione qua quã in¬
uonire ualuit constat it quȩa milðelui ad diluinum
usq: fuere annĩinde ad abrahã cexei quilxxv esat
annorũ qñ ꝓmissonẽ dĩ decipit promisionis anni eccexox

Expanded text:
osue annis XXVI regit populum Israel, ut Josephus docet; nam Scriptura sancta quot fuerint anni ducatus illius tacet. Quare vero Eusebius in Chronicis XXVII posuerit, infra dicemus. Primo autem sui ducatus anno, Josue, primo mense, decima die mensis, populum, patefacto Jordanis alveo, in terram repromissionis induxit; quo videlicet anno, ut in Chronicis praefati Eusebii reperimus, principium erat quinquagesimi primi jubilaei secundum Hebraeos, id est, MM,D anni erant ab initio mundi completi, singulis jubilaeorum ordinibus per quinquagenos annos deputatis. At vero hanc temporis hujus esse summam nostra inquisitio nequaquam invenire valuit. Constat enim quia M,DCLVI ad diluvium usque fuere anni; inde ad Abraham CCXCII, qui LXXV erat annorum quando promissionem Dei accepit; promissionis anni CCCCXX
Abbreviated transcription (Latin):
MNoses annis xl eductũ ex aegipto regit populũ is rł in
deserto quorũ primo anno tabernaculũ dño cons¬
truit & uiimensib opus ꝑficiens mense primi anni se¬
cundi primadie mensis eex̃. hucusq ut eusebius cõ¬
memorat .v. libri mosi continent gestaannorũ iñ dec
in primo contra appionem grãmaticũ libroita cõmemorat
neque igitur innumera apud nos habeantur uolumina int̃ se
in uicẽ discordantia sed duo tantum & xx s̃ libri quiomni¬
um temporũ seriem continent qui&iuste creduntur diui¬
nitus inspirati exquib quinq s̃t mosi continentes leges ui¬
tae & successionis humane ꝓsapiam usq adipsius mosi ter¬
minũ ꝑtendentes qui paulominus ad trȩamilia annorũ

Expanded text:
Moyses annis XL eductum ex Aegypto regit populum Israel in deserto; quorum primo anno tabernaculum Domino construit, et VII mensibus opus perficiens, mense primo anni secundi, prima die mensis erexit. Hucusque, ut Eusebius commemorat, quinque libri Moysis continent gesta annorum MMM,DCCin primo contra Appionem grammaticum libro ita commemorat: « Neque igitur innumera apud nos habentur volumina inter se invicem discordantia, sed II tantum et XX sunt libri, qui omnium temporum seriem continent, qui et juste creduntur divinitus inspirati. Ex quibus quinque sunt Moysi, continentes leges vitae, et successionis humanae prosapiam, usque ad ipsius Moysi termin
Abbreviated transcription (Latin):
naturalis historie. solauteminquit ipseiiii. disforen¬
tias hab& bis aequata noctediei uerno & autuno in centru

Expanded text:
Naturalis historiae: « Sol autem, inquit, ipse quatuor differentias habet: bis aequata nocte diei, vere et autumno in centru
Abbreviated transcription (Latin):
incedens terrae. octauis in pastib ari&is aclibrae : bis ꝑmu¬
tatis spatus mactũ dieibruma oetaua in pasteca pricorni
nocus uero soltitio totidemin pastibi cancriinae qualtia¬
tis causa obliquitas signiferi : Cumpars aequa mundi suꝑ sub¬
tͥq terra somnibi siat momentis. sed q fecta in exostusuo
consusgint signalongiorae tractutenentlucem. qua e ueso
obliqua ociore tsanserunt spatio. sed & hippocrates arcia¬
ter amonino fegiseribens ꝑ annispatia qualit ad pcauen¬
das in bscillitatss seobseruare debere itadiꝰ: Ituq ex¬
dicumor corporib cfescit : usq: a dequi noctiũ uernũ
qui sunt dies xc. hoctẽpus agrt homines fleuma ex quo

Expanded text:
incidens terrae octavis in partibus arietis ac librae, bis permutatis spatiis, in auctum diei bruma, octava in parte capricorni, noctis vero solstitio, totidem in partibus cancri. inaequalitatis causa obliquitas est signiferi, cum pars aequa mundi super subterque terras omnibus fiat momentis. sed quae recta in exortu suo consurgunt signa longiore tractu tenent lucem; quae vero obliqua, ociore transeunt spatio. xviii 82 Latet bens, per anni spacium qualiter ad praecavendas imbecillitates se observare deberet, ita dicit: « Itaque exias, ex qua die humor corporibus crescit usque ad aequinoctium vernum, qui sunt dies XC. Hoc tempus auget hominis phlegma, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
centem quin quagen & qua ternifiunt iuĩ decexciui: ceddeembolis¬
morũ in disuũ dies exx fiunt iũi xiii. tolleunũ saltus dicm remanbit
iiiĩ xiii uideigitur si hicopus habeat endicas solir sub sidiobis seetili
ut ccdditis uidelic& duob ł trib dieb: lunarem conpens are sufficiat.
ende cado nonutiq: egit qua draentili iuuamine ad equiperandã

Expanded text:
centeni quinquageni et quaterni fiunt MMMDCCCXCIIII. Adde emboliscenteni quinquageni et quaterni fiunt MMMDCCCXCIIII. Adde embolismorum mensium dies CXX, fiunt IIIIMXIIII. Tolle unum saltus diem, remanent IIIIMXIII. Vide igitur si hic opus habeat hendecas solis subsidio bissextili, ut additis videlicet duobus vel tribus diebus, lunarem compensare sufficiat hendecadem. Non utique eg
Abbreviated transcription (Latin):
dant semꝑ idem facerehabebunt: Neq ullu undenoruanno¬
rũ aequalitar locũ inuemi& si autem ł semel xianniaborũ
simulinci piunt simulq dednimoitur semꝑipsum facturis t̃
necerit qn doctonorũ concordiu redifeporsitannorũ. De indenu¬
merus ipsepulsandus uidendũq: qrocto annis olures habent dies
& ceptis bissetis ñ decee xx oeties enim treearteni secageni &i quini sacunt
ii decccxx: alunares anni totidem ui de quot habentdies oeties trecen¬
ten quin quageni & quat̃ ni faciunt ũ dccexxxii. adde xc triũmen¬
suũ embolis morũ dies : funt ũ decccxxii sed duo quiminus habent᷑
inogdo adesolare duo r̃ bis sȩctor̃ sperant cedieetione supplenda:
uideanus & endeca dicutriusq sideris si forte ibi solbis sgatile quierat
auxiliũ utrũq bum ttmpus necesse est una regula conpl&tatur:
undecies tr&caiten sexagens & quini fiunt uũi xv : itemundecies tre¬

Expanded text:
dant, semper idem facere habebunt, neque ullum undenorum annodant, semper idem facere habebunt, neque ullum undenorum annorum aequalitas locum inveniet. Si autem vel semel XI anni amborum simul incipiunt, simulque terminantur, semper ipsum facturi sunt, nec erit quando octonorum concordia redire possit annorum. Deinde numerus ipse pulsandus, videndumque quia octo anni solares habent dies, exceptis bissextis, MMDCCCCXX, octies enim trecenteni sexageni et quini faciunt IIMDCCCCXX. At lunares anni totidem vide quot habeant dies, octies trecenteni quinquageni et quaterni faciunt MMDCCCXXXII, adde XC trium mensium embolismorum dies, fiunt MMDCCCXXII. Sed duo qui minus habentur in ogdoade solari duorum bissextorum superant adjectione supplenda. Videamus et hendecadem utriusque sideris, si forte ibi sol bissextile quaerat auxilium; utrumque enim tempus necesse est una regula complectatur. Undecies treceni sexageni et quini fiunt IIIIMXXV. Item undecies tre
Abbreviated transcription (Latin):
inensis. sed potius aprilis lunae. sicii seꝑee dicendaest: XLai.
deoc doΛde etende exde.
Lexendecadem io ÷ in vii. & in xi distingtur annos eo quod
sub eat : e ut rũ qieorũ insoli toembolismis moseunus cõmunis
pceda t annus łcesteq antiquis uisu ÷ .viii annossola tes totidem
lunarib annis dierũ numero aequari. ꝙyaberuditorib: aeuo
sequente doctorib ex ꝑtũ ÷ nisi annis xi adiectis nequa qua fie¬
riposse: adindiciũ utriusq obseruationis ogdo adib: ÷ &ende¬
cadib totalunaedigestcc̃ uersio : Nam& geci quondã quos
& antiquis simi so manorũ ꝑhibentꝰ imitati cũ adlunaecussui adhuc
annos cõpitusent viii annis cõmunib: pariratio nec fectis : embo¬
Veruecia nc̃ suNt qͥ solis uiuannor. totidemannis lunurib Itẽ¬
q solis xi totidempitant annis lunarib dierũ aequalitute
componi: ubi primo dicendũ ꝙ absq: ullu ctradictione sioe
tonianni utriusq sideris aiquando longtudine concor¬

Expanded text:
 esse dicenda est. CAPUT XLVI. De ogdoade et hendecade. et hendecadem, id est, in VIII et in XI, distinguitur annos, eo quodsubeat, et utrumque eorum solito embolismis more unus communis praecedat annus; vel certe quia antiquis visum est VIII annos solares totidem lunaribus annis dierum numero aequari, quod ab eruditioribus aevo sequente doctoribus expertum est, nisi annis XI adjectis, nequaquam fieri posse, ad indicium utriusque observationis ogdoadibus est et hendecadibus tota lunae digesta conversio. Nam et Graeci quondam, quos et antiquissimi Romanorum perhibentur imitati, cum ad lunae cursum adhuc annos computarent, VIII annis communibus pari ratione confectis, emboVerum etiam nunc sunt qui solis octo annos totidem annis lunaribus, itemque solis XI totidem putant annis lunaribus dierum aequalitate componi. Ubi primo dicendum, quod absque ulla contradictione est: Si octoni anni utriusque sideris aliquando longitudine concor
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ abundat dieb: quod minus ÷ in ogdo adesolis cedimpl& liquidoq
pat& in hor̃ cancordatione tãpor̃ n lp̃iudicare bis sȩtas sod quõ quot
in circulo d&emousinal incurrerbit omnes utroq sidere iixta qđ

Expanded text:
dat diebus, quod minus est in ogdoade solis adimplet. Liquidoque patet in horum concordatione temporum nihil praejudicare bissextos, sed quotquot in circulo decennovenali incurrerint, omnes utroque sideri, juxta q
Abbreviated transcription (Latin):
tur damna supplere : quatenus ad sola secempus lunaris
qͥdem quisolor lunares in legȩ nouerant & obseruabant men¬
ses uxta naturalem lunaecursũ tricenis und& ricenis qidieb
cõmuniũ annorũ menses duodenos explicabant & testio ł
secundo ubi decebat annotertiũ decimũ insineanni mensem
xxx dierũ ad ponebant embolir mõrũ: pont somani quidis¬
pares habent menses nͥ uno quolib& in loco embo lismos com¬
putando int̾ ponere uoluerunt : sed potius ubi lib& medis
runt curantes. ut cuiuscũq: a &utis luna in Nł occurrir set
Ipsa eius dem mensis luna dicer &ur ee putanda ꝙ in nꝰ

Expanded text:
tur damna supplere, quatenus ad solare tempus lunaris quidem, qui solos lunares in lege noverant et observabant menses, juxta naturalem lunae cursum tricenis undetricenisque diebus communium annorum menses duodenos explicabant, et tertio vel secundo ubi decebat anno tertium decimum in fine anni mensem triginta dierum apponebant, embolismum. Porro Romani, qui dispares habent menses, non uno quolibet in loco embolismos computando interponere voluerunt, sed potius ubilibet mediis runt curantes ut cujuscunque aetatis luna in Calendas occurrisset, ipsa ejusdem mensis luna diceretur esse putanda. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
indicus pas checle tũ npus sit obserueri p̃ceptiũ uidelic& ut post aequi noctiũ
seruatione regula est nobis ã tẽpore dominicae rrur rectionis inpositac
uiderdius nonsta timcd fecciendũ paes dhicc ꝓsiliocinus. sed dominicũ dẽ
quo ipsepas che id ÷ trinsitũ demorte ceduitã decorruptione ced in connu¬
tes inipso tcondẽ congnico pas chac sollẽna celebrnus : qđ siquis obiecerit
none quinoctii memonic̃e sed tantũ pͥmimensis & testiae in eo septimante
posuis se legifer̃ scicct quicc & si a e quino otiũ nonunatimnon & pͥmit.
in hoecantu ipso quo d eplem lunio pͥmimensis pcorebe ftcciendũ p̃cipitae
qui nostu tiuoiscensũ plenaricoytetione deꝓnit : qm̃ cebsq: ullcc dubi& co¬
te cons tcetecem q prima tumsito ae quino etioplenũ suũ globũ ostaide¬
lis sacram̃ coꝵ ginerib: eius dẽ paoschaae sollonna colimus : Quotĩrudo
socundo ł ttio ł̃ quasto ł quinto ł soxto ł septino cobhine die idelominicus

Expanded text:
indiciis paschale tempus sit observari praeceptum, videlicet ut post aequinoctium, servatione, regula est nobis a tempore Dominicae resurrectionis imposita, viderimus, non statim ad faciendum Pascha prosiliamus, sed Dominicum diem quo ipse Pascha, id est, transitum de morte ad vitam, de corruptione ad incorruspectantes, in ipso tandem congrua Paschae solemnia celebremus. Quod si quis objecerit, non aequinoctii memoriam, sed tantum primi mensis et tertiae septimanae posuisse legiferum, sciat quia et si aequinoctium nominatum non exprimit, in hoc tamen ipso, quod a plenilunio primnoctii transcensum plenaria ratione depromit: quoniam absque ulla dubietate constat eam cum primo transito aequinoctio plenum suum globum offendeliis sacramentorum generibus, ejusdem Paschae solemnia colimus. Quoties vero secundo, vel tertio, vel quarto, vel quinto, vel sexto, vel septimo abhinc die, idem Dominicus
Abbreviated transcription (Latin):
reeit hoc ÷ xuirquae tunc in dominicadie indẽ inuente si cit ȩ euaon gelisterꝰ
ob seruatione coperimu: habemus ergo solaciũ quor de te fcecepe pasches
pos sumus &iã sidilatio suerit consocuteo propt̃ in cun ntẽ n&ces sitatẽ utsi
xinbimneo pͥmimditis in sabbato eueneritlunet autsimalur uitesecbbectũ dieb
septinanae sequartir acciderit sinedubitatione pas chec celebronus : siue¬

Expanded text:
eptima luna, quae tunc in Dominica die videtur inventa, sicuti et ex Evangeliorum observatione comperimus. Habemus ergo solatium quo recte facere Pascha possimus, etiam si dilatio fuerit consecuta propter incurrentem neceimi mensis in Sabbato evenerit luna, aut si in aliis ante Sabbatum diebus septimanae sequentis acciderit, sine dubitatione Pascha celebremus. Si ve
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ pasdialis obseruantiaecursũ rec toatraomite deflectat. quib: autem
quaotas ue tẽpor̃ pcorticulis idelunde qua d rans ced erescat maiore qusitu
indiger namq cũipsoquadrante & iamcrebrac m olis morũ inter¬
ruptio & saltus quoqi ratione tota discursus lunaris mensura.
Nam quo modo fieriposs& ut ꝑ annos denos & nouenos unune¬
cerseesr& solito dierũ lunce numeronusferri sinꝰ hoc uelo ci¬
tas aliqualuinaris grripaulatim totocisculi decennouẽ nolis te¬
pore ꝓcurar& quo modo contru tarditatẽ cursus solarisag
ꝓbatũ ÷ utunus ꝑ qua drienniũ eiuscursuidies augeatus. Huius
autem uelocitatis & ut ita dicã anticipationis ta mesior donꝰ
facile pat& mensura nequaqualat& : constateni qr deminu¬
uenos annos tota conficitur. hora ꝑannos singulos euno punc¬
do & nona decima paste unius momenti augeur. diesnamq

Expanded text:
ratum paschalis observantiae cursum recto a tramite deflectat. Quibus autem ratum paschalis observantiae cursum recto a tramite deflectat. Quibus autem quantisve temporum particulis idem lunae quadrans accrescat, majore quaesitu indiget; namque cum ipso quadrante etiam crebra embolismorum interruptio, et saltus quoque ratio, ne tota discursus lunaris mensura Nam quomodo fieri posset ut per annos denos et novenos unum necesse esset solito dierum lunae numero auferri, si non hoc velocitas aliqua lunaris gyri paulatim toto circuli decennovenalis tempore procuraret? Quomodo e contra tarditate cursus solaris agi probatum est, ut unus per quadriennium ejus cursui dies augeatur. Hujus autem velocitatis et, ut ita dicam, anticipationis, tametsi ordo non facile patet, mensura nequaquam latet. Constat enim quia diminur denos et novenos annos tota conficitur, hora per annos singulos, et uno puncto, et nona decima parte unius puncti, augetur. Dies namq
Abbreviated transcription (Latin):
ccomodare negaueris sedbis sȩetilanno eius de quantitats mensemluna¬
rẽ februario cuius & antea solebus ceptaueris : sitꝓfecto & quasta decima
lune paschalis eius dẽcenm pridie qua debuercet ceduenat: ideoq paschalis
ratio f acill& & totus a mox cenni cursus titub& statusq ille semꝑ in uio¬
labils circuli decen nouennalis magis magisq turbatus euertatͥ qua seapea¬
t&ut sicutdietantȩ qua drantis ratione quastoanno quebis sextilẽ dicimus
incune eadẽq sec tapalendar̃ martiar linea uerbi gitetico t̃tiã quastõq:
solemus ponere fericc̃. Ita &iã tuncibidelunc̃ uerbigratico ttiã simuldc
quastam computare meminerimus : hac semꝑ industrio ꝑ uigiles utcalunct̃
mensis februari tunc unodiẽ plus quã solebat habere fecerimus In dieb:
ipsã quã &ante consuercot luna seru& a&aten: nam & ideomaxime lunde
que dranton danduͥ monenus nemaior solioo in halendas martias eisterdo

Expanded text:
accommodare negaveris, sed bissextili anno ejusdem quantitatis mensem lunarem Februario, cujus et antea solebas, aptaveris, fit profecto ut et quartadecima luna paschalis ejusdem anni pridie quam debuerat adveniat, ideoque paschalis ratio vacillet, et totus mox anni cursus titubet, statusque ille semper inviolabilis circuli decennovennalis magis magisque turbatus evertatur. Quare oportet ut sicut dictante quadrantis ratione quarto anno, quem bissextilem dicimusin una eademque sexta Calendarum Martiarum linea, verbi gratia, tertiam quartamque solemus ponere feriam, ita etiam tunc ibidem lunam, verbi gratia, tertiam simul ac quartam computare meminerimus: hac semper industria pervigiles, ut cum lunam mensis Februarii tunc uno die plus quam solebat habere fecerimus, in diebuipsam quam et ante consueverat luna servet aetatem. Nam et ideo maxime lunae quadrantem dandum monemus, ne major solito in Calendas Martias existendo,
Abbreviated transcription (Latin):
bis. terminũ diuino cultu honorcondũ &eisacra acsacri¬
sica credebant agendec sed multomiserius dementes. qui ha¬
bentes ꝓmisionẽ regnicaelestir hns potius quae tmi nor̃ ob nox i
adherereperituri quã ado&t nauolunt ꝓpepatre sine fineuistu

Expanded text:
bis, terminum divino cultu honorandum, et ei sacra ac sacribis, terminum divino cultu honorandum, et ei sacra ac sacrificia credebant agenda. Sed multo miserius dementes qui habentes promissionem regni coelestis, his potius quae termino sunt obnoxia adhaerere petituri quam ad aeterna volunt properare, sine fine victu
Abbreviated transcription (Latin):
cere sed & multiplicn eius desenarii numeri ꝑfectionẽ qua &annus
Ib hoc autem bis sextidiem in mense februañ placuit inter ha¬
lare romanis quia hic breuior cereris & & tremus connimensis
erct: ueri deo nondũ &pl&o eo quẽ cedmodũ aegopti& grecide¬
cursutotius anni sui curriculo facere uolebant ne omnino descis¬
scc lege suau&eri initiũ  martimensis a februarii fine
sẽuingerent : Ideo non antes ectũ nł dar̃ martiar̃ diẽ quia deum
tminũ colentes tmin ali sacra qiui cesimo tertio mensis eius dẽ
die semel infaituercnt in aliũ diemmutare prorsus non aude¬
bant: sed his rite celebrectis sic tandene cessarios aliquan dpu ꝑ¬
plur& crescente autenꝑ a&ates scłi peritic unũ que dreen t
in tponebantdiem heumisere desipientes quinescienter eũ cuus
regninoneritfinis quidixit. egosũ principiũ qui& loquor uo¬

Expanded text:
cere, sed et multiplicem ejusdem senarii numeri perfectionem, qua et annus cere, sed et multiplicem ejusdem senarii numeri perfectionem, qua et annus ias intercaletur. Ob hoc autem bissexti diem in mense Februario placuit intercal re Romanis, quia hic brevior caeteris et extremus anni mensis erat. Verum ideo nondum expleto eo, quemadmodum Aegyptii et Graeci decurso totius anni sui curriculo facere volebant, ne omnino discissa lege sua veteri, initium Martii mensis a Februarii fine sejungerent. Ideo non ante sextum Calendarum Martiarum diem, quia Deum Terminum colentes, Terminalia sacra, quae vicesimo tertio mensis ejusdem die semel instituerant, in alium diem mutare prorsus non audebant, sed iis rite celebratis, sic tandem necessarios aliquandiu perplures, crescente autem per aetates saeculi peritia, unum quadrantis interponebant diem. Heu miseri desipientes! qui nescientes eum cujus regni non erit finis, qui dixit: Ego sum principium, quod et loquor vo
Abbreviated transcription (Latin):
tã quã senarius secundiuersus : & funt seies sexageni tricent & lx
ostendithominib: sicannus circuitũ: solis anim aduersus ÷ restant au
IIII ił quadreentes: faciuntunũ dieni quẽ necesse ÷ int̃kalari ecursu
quadricinio qđ bis sȩ̧tũ uocant n&empor̃ ordo turb& : &iamipsos V
des & quadranto si conderemus senarius numrus ingsplurimu ual&
primo quia sicut peri sol& utapast& otũ comput&ur ñ sunt iam die su
sed potius sȩ ut qua dransille accipiat᷑ꝰ ꝓdiȩ indequia inipsis. Nidieb sexitec
pars ÷ mensis ipse auten qua drans uihoras hab& : totus Et die id ÷ cũ
sua nocte gxiii horde s̃ quar pars quar tec qͥt qua dr anrdiei uihor ae
inueniunt᷑ itain annicursu senarius numerus plurimũ ual& ha&
d&antia uctoris &cerpere dictis libuit utdenaturcbirrȩti meaepu¬
sillitatis sensum relegens non solũ hunc ꝑsenas horces cennuatimer&¬

Expanded text:
tanquam senarius secundi versus, et fiunt sexies sexageni, trecenti et ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est; restant aquatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalari equadriennio, quod bissextum vocant, ne temporum ordo turbetur; etiam ipsos V dies et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet, primo, quia, sicut fieri solet, ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque, sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro die; inde quia in ipsis quinque diebus sexta pars mensis est, ipse autem quadrans VI horas habet, totus enim dies, id est, cum sua nocte XXIV horae sunt, quarum pars quarta, qui est quadrans diei, VI horae inveniuntur; ita in anni cursu senarius numerus plurimum valet. » Haec de tanti auctoris excerpere dictis libuit, ut de natura bissexti meae pusillitatis sensum relegens, non solum hunc per senas horas annuatim cres
Abbreviated transcription (Latin):
& toto illo anno qͥb cũq dieb: elitteram uiderir
ascripiũ si ue crescentem seu de crescente in hisdem cae¬
li pastib: lunã noueris eẽ conuersatam: Non it hoc argu¬

Expanded text:
et toto illo anno quibuscunque diebus e litteram videris et toto illo anno quibuscunque diebus e litteram videris adscriptam, sive crescentem, seu decrescentem, in iisdem coeli partibus lunam noveris esse conversatam. Non enim in hoc argu
Abbreviated transcription (Latin):
circuli supra ad notato annorũ numero p̃monstr&:
cumigit̾ anno quolib& diem quemlib& quo in signo ł cu¬
ius mensis inpastib lunam habeat scire uolueris aꝑto
codicenota lit teram quȩ cidem sit pͥposita dier& re
curren saco regularem paginam in qua litterarũ ÷
distineta congeries. eodemq statim anno &xtitulo¬
frontis inuento illam ꝙ quaerebas interam eiusdem diei
inuenier atq ante acr&ro inspiciens qͥ signũ quẽ ue men¬
semeregione habeat ad notabis : ponamus aliqud quo ad
c&ercclector conualescat exemplũ : quaeris ubi sit luna
nalis: a peri codicem quae rediem halendarũ memorata¬
rũ inuenies .e. litteram praeseriptam recurrecdpagi¬
fab&o .e. litteram repperies : circum fer oculos cedlate¬
ra hinc geminorũ &xtrema illinc iuli mensis initia de¬
p̃hendes eẽ notata : & siue eruditus siue simpl&x es lec¬
tor palamte ꝙ cupiebas inuestigasse la& aberis: in suꝑ

Expanded text:
circuli supra adnotato annorum numero praemonstret. circuli supra adnotato annorum numero praemonstret. Cum igitur anno quolibet diem quemlibet quo in signo vel cujus mensis in partibus lunam habeat scire volueris, aperto Codice nota litteram, quae eidem sit praeposita diei, et recurrens ad regularem paginam, in qua litterarum est distincta congeries, eodemqfrontis invento illam, quam quaerebas, literam ejusdem diei invenies, atque ante, ac retro incipiens quod signum, quemve mensem e regione habet adnotabis. Ponamus aliquod, quo ad caetera Lector convalescat exemplum. Quaeris, ubi sit luna nalis. Aperi Codicem, quaere diem Kalendarum memoratarum, invenies E literam praescriptam. Recurrephabeto, e litteram reperies, circumfer oculos ad latera, hinc geminorum extrema, illinc Junii mensis initia deprehendes esse notata. Et sive eruditus, sive simplex es lector, palam te quod cupiebas investigasse laetaberis. Insuper
Abbreviated transcription (Latin):
culandiminus idoneus lunaris tãne circuitus &¬
istit curiosus & huic ad ca pacitatẽ ingenioli sui cõmo¬
damus argumentũ quo id ꝙͥ quaerit inueniat : si qͥdem
totuannalis circuitus seriem q̃ xiimensib: contin&ur
al sab&is distineximus : Itadumtaxat ut pͥmus & secun¬
dus ordo uicenos eoñ septenosdies. testius autẽ und am¬
plius conplectat᷑: illd̃ uidelic& qͥd &estio rep&itis UIII
horis suꝑ fluis aed crescit: & ut dieb: quos signar euole¬
bamus litterae sufficerent. Non singulis hcesdieb sed
alternis ced posuimus : at quideo nonultreo .o. littera alfa¬
b&um tangere opuserat: pͥposuim⁊ eidemoperipagini
regularenquȩ x & uiiii al fab&a huiur nodi adiuersir
litteris inchoantia totidem annor u circulid ecenno ue
ne nominib: signoru ante : Nominib uero mensiũ t¬
r&ro ad notatas : ut qͥ signorũ inperitus ÷ & mensium
tune notitia possit inuenire ꝙ quaerit.x. uero. & uiiii
hab& in latitudinelineurq: ordinẽ decenno uennalis

Expanded text:
culandi minus idoneus lunaris tamen circuitus existit curiosus, et huic ad capacitatem ingenioli sui commodamus argumentum, quo id quod quaerit inveniat: siquidem totam annalis circuitus seriem, quae duodecim alphabetis distinximus; ita duntaxat ut primus et secundus ordo vicenos et septenos dies, tertius autem uno amplius complectatur, illo videlicet qui de tertio repetitis octo horis superfluis abamus litterae sufficerent, non singulis has diebus, sed alternis apposuimus, atque ideo non ultra o litteram alphabetum tangere opus erat. Praeposuimus eidem operi paginam regularem, quae X et IX alphabeta hujusmodi a diversis literis inchoantia, totidem annorum circuli decennovenane, nominibus signorum ante, nominibus vero mensium retro adnotatas, ut qui signorum imperitus est ex mensium tamen notitia possit invenire quod quaerit; X vero et IX habet in latitudine lineas quae ordinem decennovenalis
Abbreviated transcription (Latin):
rec in hunc modum. XIIDeMensis: Roma norũ
quare aute romanitam diuersae longitudinis habe¬
ant menses hȩc ut in disputatione choria p̃t&¬
ta splegimur causa oxtitit: romulus cum in genio
acri quidem sed a gresti statũ ꝓprii ordinar& imperii. initiũ

Expanded text:
ra in hunc modum. CAPUT XII. De mensibus Romanorum. Quare autem Romani tam diversae longitudinis habeant menses, haec, ut in disputatione Hori et Praetextati legimus, causa exstitit. Romulus cum ingenio acri quidem, sed agresti, statum proprii ordinaret imperii, initiu
Abbreviated transcription (Latin):
tat ccc & xxx impler e non posse. Adnuit autẽ horũ
trans lationi &apõscũ ait abrahae dicte sunt ꝓmisiones
& seminieius non dicitur & seminib: quasi. in multis sed
quasi in uno & seminituo quiest xp̃s hocautẽ dico testamen¬

Expanded text:
tat CCCC et XXX implere non posse. Annuit autem horum tat CCCC et XXX implere non posse. Annuit autem horum translationi et Apostolus cum ait: Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus; non dicit Et seminibus, quasi in multis, sed, quasi in uno, Et semini
Abbreviated transcription (Latin):
saac añ lx g̃esau &ia cobpatri archas idumeae &is¬
rahelitice gentis post quorũ ostũ uixit añ exx histẽ¬
porib: primus apud argos regnauit inachus añl cuius
filia io quã aegipti motato nomine i sidem colunt : ñ cexoin
ius temporib: memphis in aegipto ab ape argiuorum
rege condita spasta qq̃ as pasto filio phoronei regis ar
ccccxexx annorũ quib: expl&is eademdie egressus
est omnis exercitus dñi decerra aegipti ut scriptura
testatur exodi quorũ tñ sũmã annorũ chronogra¬
phi a septuagis simo quinto anno natultatis a braham
quando terrã reꝓmisionis intrauit conputant sequentes
& patres eorũ anni ccccxxx quã neces sariosequendã
& ipsu ebreica ueritas ostendit que narrat chaath filium
leui quẽ natũ eẽ constat interra channan uixisse an¬
nos cxxxiii & filiũ eius amram patrẽ mosi annos
cxxxuii &ipsum mosen lxxx fuisseannorũ tempore
egressionis de aegipto quȩnimirũ horũ sũmã annorũ cons¬

Expanded text:
sau et Jacob, patriarchas Idumeae et Israeliticae gentis; post quorum ortum vixit annos CXX. His temporibus primus apud Argos regnavit Inachus annis L; cujus filia Io, quam Aegyptii, mutato nomine, Isidem colunt. A. M. Hebrjus temporibus Memphis in Aegypto ab Ape Argivorum rege condita. Sparta quoque a Sparto filio Phoronei regis ArgCCCCXXX annorum; quibus expletis, eadem die egressus est omnis exercitus Domini de terra Aegypti, ut Scriptura testatur Exodi: quorum tamen summam annorum chronographi a septuagesimo quinto anno nativitatis Abraham, quando terram repromissionis intravit, computant, sequentes et patres eorum anni 430. Quam necessario sequendam et ipsa Hebraica veritas ostendit, quae narrat Caath filium Levi, quem natum esse constat in terra Chanaan, vixisse annos 133, et filium Amram patrem Moysi annos 137, et ipsum Moysen 80 fuisse annorum tempoegressionis de Aegypto, quia nimirum horum summam annorum cons
Abbreviated transcription (Latin):
Moses annis xl eductũ exaegipto regit populũ is rł in
deserto quorũ primo anno tabernaculũ dño cons¬
truit & uiimensib opus ꝑficiens mense primi anni se¬
cundi primadie mensis epex̃. hucusq ut eusebius cõ¬
memorat .v. libri mosi continent gestaannorũ iũ dec
in primocontra appionem grãmaticũ libroita cõmemorat
neque igitur innumera apud nos habeantur uolumina int̃ se
inuicẽ discordantia sedduotantum & xx s̃libri quiomni¬
um temporũ seriem continent qui&iuste creduntur diui¬
nitus inspirati exquib quinq st mosi continentes leges ui¬
tae & successianis humane ꝓsapiam usq adipsius mosi ter¬
minũ ꝑtendentes qui paulominus ad trȩamilia annorũ

Expanded text:
Moyses annis XL eductum ex Aegypto regit populum Israel in deserto; quorum primo anno tabernaculum Domino construit, et VII mensibus opus perficiens, mense primo anni secundi, prima die mensis erexit. Hucusque, ut Eusebius commemorat, quinque libri Moysis continent gesta annorum MMM,DCCin primo contra Appionem grammaticum libro ita commemorat: « Neque igitur innumera apud nos habentur volumina inter se invicem discordantia, sed II tantum et XX sunt libri, qui omnium temporum seriem continent, qui et juste creduntur divinitus inspirati. Ex quibus quinque sunt Moysi, continentes leges vitae, et successionis humanae prosapiam, usque ad ipsius Moysi terminu
Abbreviated transcription (Latin):
nantꝰ in senib:: Item sanguis eos in qͥbi maxime polleͥ fa¬
cithilares lacos misericordes multũ ridentes & loquen¬
tes. Coleru uesdrubea faciunt macilentes multuttẽco¬
medentes ueloces audaces iracundos agles : nigrabils
stabiles graues conpositos morib: dolosasq facii: fleg¬
mata tardos somnolentos obliuioscis generant. Norũ
autem principia temporũ diuerse ponunt diuersũh
sidorus nãq: his paniensi seps. hie mem viiikł decembr¬

Expanded text:
nantur in senibus. Item sanguis eos in quibus maxime pollet fanantur in senibus. Item sanguis eos in quibus maxime pollet facit hilares, laetos, misericordes, multum ridentes et loquentes. Cholera vero rubea facit macilentos, multum tamen comedentes, veloces, audaces, iracundos, agiles. Nigra bilis, stabiles, graves, compositos moribus, dolososque facit. Phlegmata, tardos, somnolentos, obliviosos generant. Horum autem principia temporum diverse ponunt diversi. Isidorus namque Hispaniensis episcopus, hyemem IX Cale
Abbreviated transcription (Latin):
sestꝰ orbis instar adinuicem cuncta concludant᷑ : ꝓbi xq quali¬
tatib disparibiquidem ꝑse: sed al terutra ad inuicem socie¬
tate conexis. ipsa quoq mundielsmenta constat ẽe diftino¬
ta : Terranaq sicca & frigida : aqua frigida eumida : uer
umidus e calidus ignis ÷ calidus & siccus: Id eoq haec aurtũ¬
no illahieme aste ueri : Ille cõparat aestati : sed & homoipse
quia sapientib: mic socosmts ide minor mundus appellatꝰ
Eisdem ꝑomnia qualita tibi hab& temperatũ corpus : Imi¬
tantib nimirũ singulis eius qͥbi constat umarib: modũ tem¬
porũ quib maxime poll&, sanguis si quidem quiue recres¬
citumidus &calidus coloru rubeaq aesta tecalida & sic ea
Coleramgsit q̃ autui nosicca & fridu: flegmataq̃ hie me fri¬
gida suN &umida : & quidem sanguis in insantibi maxi me uigus
In ado liscentib: colerurubea: melan colia intrans gressori
bro÷ fel cũ fece nigri sanguinis ad mixtũ : flegmata domi¬

Expanded text:
sunt, orbis instar ad invicem cuncta concludantur. Quibus aeque qualitatibus disparibus quidem per se, sed alterutra adinvicem societate connexis, ipsa quoque mundi elementa constat esse distincta. Terra namque sicca et frigida, aqua frigida et humida, aer humidus et calidus, ignis est calidus et siccus; ideoque haec autumno, illa hiemi, iste veri, ille comparatur aestati. Sed et homo ipse, qui a sapientibus microcosmos, id est, minor mundus appellatur, iisdem per omnia qualitatibus habet temperatum corpus, imitantibus nimirum singulis iis, quibus constat humoribus, modum temporum quibus maxime pollet. Sanguis siquidem qui vere crescit, humidus et calidus. Cholera rubea, quae aestate, calida et sicca. Cholera nigra, quae autumno, sicca et frigida. Phlegmata, quae hyeme, frigida sunt et humida. Et quidem sanguis in infantibus maxime viget, in adolescentibus cholera rubea, melancholia in transgessoribus id est, fel cum faece nigri sanguinis admixtum, phlegmata domi
Abbreviated transcription (Latin):
autũnũ un sõ ag̃ inhoare decesnunt: hienus uidelice &es
tatis intua ues pestino ł matuti noues giliarũ ostuoccasu que
signantes. Itemueris &autũ ni cũ pliadis media seredieł noc¬
teoriunt &occĩdunt ponentes inges sũ: Deniq &l inlibris

Expanded text:
usti inchoare decernunt, hiemis videlicet et aestatis initia, vespertino vel matutino Vergiliarum ortu occasuque signantes. Item veris et autumni, cum Pleiades media fere die vel nocte oriuntur et occidunt, ponentes ingressum. Denique et in libris