comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subtecto potiꝰ oꝑaretur quã in agro
equẽo michi tẽꝑare quo minus
unũ exemplũ antiquitatis afferam.
erquo intellegi possit apud popłm
etlam deculturis agendi morẽ fuis¬
se qualit̃ defendi soliti sint illi ihiri
ci furtꝰ cressimꝰ eseruitute libatus.
cũ inparuo ad modũ agello: largiores
nulto fouctus ꝑciperet᷑ quã examplis¬
funis uicinitas in inuidia magna erat.
ceu fruges alienas pelliceret ueneficus
Quã obrem abspurio albino curuli die
dicta metuens dampnationẽ. cũ uisuf¬
fragͥũ tribus oporteret ire. instrun¬
tũ rusfaicũ om̃e inforũ adtulit. et ad¬
duxte filã ualidam. atq ut ait piso
bũ curitã ac uestitã. ferranat ggle¬
po slera. grauos ligo  nos. uomeres
ponderosos. bues saturos. portia dir̃
ueneficia mea qui rites bȩc funt. nec
possũ uob̾ ostendere. aut in forũ ac duc¬
te lucubrationes. uigiliasq et suddores
Sniũ sententus ab solutꝰ itaq est. Pro¬

Expanded text:
sub tecto potius operaretur quam in agro. sub tecto potius operaretur quam in agro. 41 Nequeo mihi temperare, quo minus unum exemplum antiquitatis adferam, ex quo intellegi possit, apud populum etiam de culturis agendi morem fuisse qualiterque defendi soliti sint illi viri. C. Furius Cresimus e servitute liberatus, cum in parvo admodum agello largiores multo fructus perciperet, quam ex amplissimis vicinitas, in invidia erat magna, ceu fruges alienas perliceret veneficiis. 42 quamobrem ab Spurio Albino curuli aedile die dicta metuens damnationem, cum in suffragium tribus oporteret ire, instrumentum rusticum omne in forum attulit et adduxit familiam suam validam atque, ut ait Piso, bene curatam ac vestitam, ferramenta egregie facta, graves ligones, vomeres ponderosos, boves saturos. 43 postea dixit: Veneficia mea, Quirites, haec sunt, nec possum vobis ostendere aut in forum adducere lucubrationes meas vigiliasque et sudores. omnium sententiis absolutus itaque est. pro
Abbreviated transcription (Latin):
expedit si cõputetur impendiũ oꝑe. nec
temere oluiã. uec quasdã terras diligenter
colere sicut insicilia tradunt. Itaq deci
tur agri exoraculo scilicet malis bonis s̃
defeudendi equũ est ab auis qui p̃ceptis
sus ꝓsperere uite. Namq cũ dicerent
mał. iuitellegere uoluere uilissimos. Sũ
mũ puidentie illoꝵ fuit. ut qua mi¬
ninũ esse. Impedi p̃cipiebant eñi ista
qui truumphales denas argenti libras in
supellec tile crimini dabant. qui mortuo
uilico reliquere uictorias et reuerti in
rura sua postulabant. quorũ herendia co¬
lenda suscipiebat res . p. exercitq diuceluãt.
senatie illi uilicante. Indie illa reliqua
emoracula. nequã agricolam eẽ. qͥsqiis
emeret. qd p̃stare eiꝰ fundiis posset. illa¬
lũ patre familias. quis quis int̾ diu face¬
ret qͦd noctu posset nͥ intẽpestate geli
peiorẽ qui ꝓfessis diebus ageret qd feri¬
atis deberet. pessimũ qui sereno die

Expanded text:
expedit, si conputetur inpendium operae, nec expedit, si conputetur inpendium operae, nec temere olivam, nec quasdam terras diligenter colere, sicut in Sicilia tradunt, itaque decitur agri? ex oraculo scilicet: malis bonis. Sed defendi aequum est abavos, qui praeceptis suis prospexere vitae. namque cum dicerent malis, intellegermumque providentiae illorum fuit, ut quam minimum esset inpendii. praecipiebant enim ista, qui triumphales denas argenti libras in supellectile crimini dabant, qui mortuo vilico relinquere victorias et reverti in rura sua postulabant, quorum heredia colenda suscipiebat res p., exercitusque ducebant senatu illis vilicante. 40 inde illa reliqua oracula: nequam agricolam esse quisquis emeret quod praestare ei fundus posset; malum patrem familias quisquis interdiu faceret, quod noctu posset, nisi in tempestate caeli; peiorem qui profestis diebus ageret, quod feriatis deberet; pessimum qui sereno die
Abbreviated transcription (Latin):
publici status magno censuit. hoc exordio
p̃cepta pandere ingressus. ut tam̃ appa¬
reat assiduitatẽ desid̾atã abeo. dehinc pe¬
ritia uilicorum in cura habenda ẽ. multa.¬
Que dehis cato p̃cepit. nob̃ satis sit dixisse.
Qũa ꝑximũ dño corde eẽ. debere. itam̃
senet ip̃i ñ uideri coli rura ergastulis
pessimũ est. ⁊ quic qͥd agitur adesꝑantibꝰ¬
ꝑ temerarium uideatut. unã uecẽ anti¬
quorũ potusse et fortassis incredibi
lem: penitꝰ estunet᷑ nichil minus expedi¬
re quã agrũ optime colere. L. tariꝰ
rufus. in fima nataliũ humilitate
consulatum. militare industria meritꝰ
tractionẽ beredis ex ausit. agros iupice¬
no coemendo. colendoq in głam. Iut̃netio¬
nẽ gͦ fam̃q censemꝰ ummo hercules modum
udicem terum om̃iũ utilissimum. Bene
colere necessarium est optimȩ dãnosũ. p̃ter¬
quã sobole suo colono. aut pascendis. alioqͥ
colente dño io aliquas messes colligere ñ

Expanded text:
publici status Mago censuit, hoc exordio publici status Mago censuit, hoc exordio praecepta pandere ingressus, ut tamen appareat adsiduitatem desideratam ab eo. 36 Dehinc peritia vilicorum in cura habenda est, multaque de his Cato praecepit. nobis satis sit dixisse, quam proximum domino corde esse debere et tamen sibimet ipsi non videri. coli rura ab ergastulis pessumum est, ut quidquid agitur a desperantibus. temerarium Videatur unam vocem antiquorum posuisse, et fortassis incredibile , ni penitus aestimetur, nihil minus expedire, quam agrum optime colere. L. Tarius Rufus infima natalium humilitate consulatum militari industria meritus, tractationem heredis exhausit agros in Piceno coemendo colendoque in gloriam. internicionem ergo famemque censemus? immo, Hercules, modum iudicem rerum omnium utilissimum. bene colere necessarium est, optime damnosum, praeterquam subole sua colono aut pascendis alioqui colente. domino aliquas messes colligere non
Abbreviated transcription (Latin):
de dixiose possimꝰ uideri. &̃. nc̃: tñ traditas
notas subsignabimꝰ. catonis maxime uerbs.
E bulũ uł prunꝰ siluestris. uł rubus bulbꝰ
minutus. trifoliũ herba pratensis. quercus
siluestris. pirus. malus. frum̃tali solo notȩ.
Item nigra terra. et cinerei coloris. Om̃is
creta quoquet. nisi ꝑmacra. Sabulũ etiam
nͥ id ꝑtinue ẽ: et multo campestribus magis
quã cliuosis respondent eadem. Modũ agri
impriis seruandũ antiqui putauere. quip¬
pe ita censebant. satiꝰ minꝰ ẽẽ. serere.
et meliꝰ arare. Qua insententia et uir¬
gil iũ fuisse uideo. uerũq confitentibus
latifundiũ ꝑdere italiã. lam uͦ et ꝓuincias
sex dñi semis seni africȩ possidebant cum
int̃̾fecit eos nero pͥnceps ñ fraudando mag¬
nitudine hac q sua. Eñi. pompeio qͥ nũquã
agrũ mercatus est cont̾minũ. Agro empto
domũ uendendã inclem̃ter atq ñ exutilitate

Expanded text:
de dixisse possumus videri, etiamnum tamen traditas de dixisse possumus videri, etiamnum tamen traditas notas subsignabimus Catonis maxime verbis: ebulum vel prunus silvestris vel rubus, bulbus minutus, trifolium, herba pratensis, quercus, silvestris pirus malusque frumentarii soli notae, item nigra terra et cinerei coloris. omnis creta coquet, nisi permacra, sabulumque, nisi id etiam pertenue est, et multo campestribus magis quam clivosis respondent eadem. 35 Modum agri in primis servandum antiqui putavere, quippe ita censebant, satius esse minus serere et melius arare; qua in sententia et Vergilium fuisse video. verumque confitentibus latifundia perdidere Italiam, iam vero et provincias — sex domini semissem Africae possidebant, cum interfecit eos Nero princeps —, non fraudando magnitudine hac quoque sua Cn. Pompeio, qui numquam agrum mercatus est conterminum. agro empto domum vendendam inclementer atque non ex utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
ualidũ. ut nauigiorũ euectꝰ uł itinerũ.
tũ bñ edificatꝰ ⁊cultus. Inquo falli ple
deserto agro. Itaq cato debono dño meliꝰ
emi. Nec temere contempnendã alienã
disciplinã. agroq ut hõi quã uis questuo¬
sus sit si tam̃ et sumptuosus ñ multũ¬
siꝑ eẽ. Ille inagro questuosissunã uidicat
intẽ. ñ frustra. qm̃ añ omĩa deimpensa ra¬
tione cauit ꝓrimne ortos riguos. Nlec io fal¬
so. si sub oppido sint. et prata antiqui para¬
ta dixere. Idemq cato int̾rogatꝰ quis esset
certissimꝰ questiis. respondit. Si bñ pascas.
qui ꝓximus sit. At bñ sũma om̃iũ in hoc
spectando fuit. ut fructus his maxime
ꝓbaretur quiquã minime impendio cũ¬
staturus eẽt. Hoc ex locorũ occasione alit̃
alibi decernitur. eodemq ꝑtinet. qd̃ agri¬
colam uendacẽ ẽẽ oportere dixit. Fundũ
in ad olescentia conserendũ. ñ nͥ consitio
ita ut uillarũ tutela ñ sit oneri. Eum

Expanded text:
validum, ut navigiorum evectus vel itinerum, validum, ut navigiorum evectus vel itinerum, ut bene aedificatus et cultus. in quo falli plerdeserto agro. itaque Cato, de bono domino melius emi, nec temere contemnendam alienam disciplinam, agroque ut homini, quamvis quaestuosus sit, si tamen et sumptuosus, non multuam iudicat vitem, non frustra, quoniam ante omnia de inpensae ratione cavit; proxime hortos irriguos, nec id falso, si sub oppido sint; et prata antiqui parata dixere, idemque Cato interrogatus , quis esset certissimus quaestus, respondit: si bene pascas; qui proximus: si sat bene. summa omnium in hoc spectando fuit, ut fructus is maxime probaretur, qui quam minimo inpendio constaturus esset. hoc ex locorum occasione aliter alibi decernitur. eodemque pertinet , quod agricolam vendacem esse oportere dixit, fundum in adulescenita, ut villarum tutela non sit oneri. eum
Abbreviated transcription (Latin):
Tet muilites strenuissimi ex agricolis
gignuntur. minimeq male cogitãtes
Prediũ necupide emas. in re rustica
oꝑi ne parcas. in agro em̃do minime. qͥd
male emptũ ẽ. semꝑ penitet. Agrũ pa¬
raturos añ om̃ia intueri oportet aquã
uim aut uicinũ. Singula magnas int̾p¬
tationes habent. Nedubiꝰ cato. in coñ¬
minis hoc ampliꝰ estimari ubet. quo pac¬
to iubeant. In bono eñĩ inqͥt religione
bene nitenti. atiliꝰ regulus ille punico
bello bis consul. aiebat. neq fecundissi¬
mis locis insalubrẽ agrũ parandum.
neq effetis salubrimũ. Salubritas loci
ñ semꝑ in colarũ colore detegit᷑. qm̃ assu¬
eti etiam inpestilentib durant. ł ret̾ea
sunt quędã partibus anni salubria. Ni¬
chil aũt salutare ẽ. nͥ quo toto anno salu¬
hre. Malus ẽ. ager: cũquo dñs luctat᷑.
Cato int̃ pͥma spectari iubet ut solum
sua uirtute aleat qua dictũ ẽ. positione
ut oꝑariorũ copia dictũ ꝓpe sit. oppidũq

Expanded text:
milites strenuissimi ex agricolis gignuntur minimeque male cogitantes. — Praedium ne cupide emas. in re rustica operae ne parcas, in agro emendo minime. quod male emptum est, semper paenitet. agrum paraturos ante omnia intueri oportet aquam, viam, vicinum. singula magnas interpretationes habent nec dubias. 27 Cato in conterminis hoc amplius aestimari iubet, quo pacto niteant. in bona enim, inquit, regione bene nitent. Atilius Regulus ille Punico bello bis consul aiebat neque fecundissimis locis insalubrem agrum parandum neque effetis saluberrimum. salubritas loci non semper incolarum colore detegitur, quoniam adsueti etiam in pestilentibus durant. praeterea sunt quaedam partibus anni salubria, nihil autem salutare est, nisi quod toto anno salubre. malus est ager, cum quo dominus luctatur. 28 Cato inter prima spectari iubet, ut solum sua virtute valeat qua dictum est positione, ut operariorum copia prope sit oppidumque
Abbreviated transcription (Latin):
et hodie sacra prisca atq nataliũ pul¬
te fritilla conficiuntur: uidet᷑q tam
plus ignotȩ greciȩ fuisse quã italiȩ
polenta. Tritici semine auidiꝰ nullũ¬
est. nec qͦd plus alim̃ti trabat.
iLiginẽ ꝓpriȩ dixerĩ
Itritici delicias. Candorẽ i sine uir¬
tute ⁊ sine pondere. conueniens hu¬
midis tractibus quales italiȩ surt
et galliȩ comate. S et transalpes in
allobrogũ tm̃ memorũq agro ꝑtinax.
Inceteris ibi partibꝰ biennio intriti¬
cũ transit. Remediũ. ut grauissima
queq grana eiꝰ serantur.

Expanded text:
et hodie sacra prisca atque natalium pulet hodie sacra prisca atque natalium pulte fitilla conficiuntur, videturque tam puls ignota Graeciae fuisse quam Italiae polenta. est nec quod plus alimenti trahat. siliginem proprie dixerim tritici delicias candore sive virtute sive pondere. conveniens umidis tractibus, quales Italiae sunt et Galliae Comatae, sed trans Alpes in Allobrogum tantum Remorumque agro pertinax, in ceteris ibi partibus biennio in triticum transit. remedium, ut gravissima quaeque grana eius serantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Cincinator uiator ad tulit dictaturã et qui¬
dem ut traditur manus nodo plenosq nun¬
tia morum. Uela corpus inquit. ut ꝑferã
senatus popłiq roniani mandata. Tales
tũ etiam uiatores erant. qd̾ ipsũ nomen
inditũ est subin et exagris senatũ ducesq
accersientibus. At ñe eadem illa uincti¬
pedes. dampnate manꝰ in scriptiq uultus
exercent. ñtã surda tellure quȩ parens
appellatur. coliq dicitur &. ip̃a. honore his
absũpto. ut ñ inuite ea ⁊ in digne credat᷑:
id fieri. S nos miramur ergastulorũ ñ eadẽ
emolum̃ta ẽẽ. quȩ fuerunt imꝑatorum.
it etiam apud exteros. Si quid̃e ⁊ reges
fecere. iherophylometor. attalus. ar chelaus.
et duces xenopbon. & puenꝰ. ꝙ etiã mago.
cui quidem tantũ honorẽ senatꝰ nr̃ attri
buit cartagine capta. ut cũ regulus affri¬
ce biblyothecas donaret. unũ eiꝰ duo detri¬
gita uolumina censeret in latinã linguã

Expanded text:
Cincinnato viator attulit dictaturam et quiCincinnato viator attulit dictaturam et quidem, ut traditur, nudo, plenoque nuntius morarum: Vela corpus, inquit, ut perferam senatus populique Romani mandata. tales tum etiam viatores erant, quod ipsum nomen inditum est subinde ex agris senatum ducesque arcessentibus. at nunc eadem illa pedes, damnatae manus inscriptique vultus exercent, non tam surda tellure, quae parens appellatur colique dicitur et ipso honore his absumpto, ut non invita ea et indignante credatur id fieri. et nos miramur ergastulorum non eadem emolumenta esse, quae fuerint imperatorum! it etiam apud exteros, siquidem et reges fecere, Hiero, Philometor, Attalus, Archelaus, et duces, Xenophon et Poenus etiam Mago, cui quidem tantum honorem senatus noster habuit Carthagine capta, ut, cum regulis Africae bibliothecas donaret, unius eius duodetriginta volumina censeret in Latinam linguam
Abbreviated transcription (Latin):
polline. oleo. aut cũiuisci par pondene
icatrices nigras: seuũ asiuinũ reducit
di colorẽ . pel iituli extenuat cale factũ.
Medici iudicunt murrã et iel ⁊erocuemu
ensaq pixide conclunt. iAliqͥ  fore ers

Expanded text:
polline et oleo aut cum visci pari pondere icatrices nigras sebum asininum reducit ad colorem, fel vituli extenuat calefactum. medii adiciunt murram et mel et crocum aereaque pyxide condunt; aliqui et florem aeris
Abbreviated transcription (Latin):
uł sipellicula exeo collo indita galli inte¬
ruit. Similia in felle mustele boues in
eipro contͣ tormina homiiũ exerem̃tie
sibi mederi ñ suꝑ pedes boũ si priꝰ cornua
ĩa pice liquida ꝑunguant᷑. De luporũ¬
si capti uniꝰ pedibus infractis cultroq
ad apto. paulatĩ sanguis circa fines agri
spargatur atq ipse defodiatur in eo lo¬
co ex quo ceꝑit trahi. aut si uomerẽ quo
pͥmus sulcus eo anno in agro ductus sit
excussũ aratro. focus larũ quo familia
eo agro qũã du idfiat. Hinc deinde prȩ¬
uertei᷑ ad animalia sui generis. que aut
placida ñ sunt: aut fera. Sũma medi

Expanded text:
vel si pellicula ex eo collo induta galli inievel si pellicula ex eo collo induta galli inierint ; similiter in felle mustelae; boves in Cypro contra tormina hominum excrementis sibi mederi; non supteri pedes bourn, si prius cornua ima pice liquida perunguantur; lsi capti unius pedibus infractis cultroque adacto paulatim sanguis circa fines agri spargatur atque ipse defodiatur in eo loco, ex quo coeperit trahi; aut si vomerem, quo primus sulcus eo anno in agro ductus sit, excussum aratro focus Larum, quo familia eo agro, quam diu id fiat. Hinc deinde praevertemur ad animalia sui generis, quae aut placida non sunt aut fera. C. PLI
Abbreviated transcription (Latin):
solet plerũq ut siquis collectũ repo¬
nor singult᷑ remediũeẽ. recordan¬
tibus qͦnã loco id roposuerentor
Lecur mpe eqͥne ungule simile esse.
sub equite sequantur. Golis suum
discordia est ⁊u im quandã in eẽ. in in¬
cendiis si fum ali quid egerat᷑. estabul
faciliꝰ ex trahi. nec reciumere oues by¬
uesq. Hircoꝵ carnes uirus ñ reciꝑx.
sipanẽ ordeaciũ eo die quo int̃ficiant᷑
ederint. laser. ue dilutũ biberint.
Hullas uero teredinẽ sentire luna decres¬
cente induratas. adeoq nichil omissũ est
ut leporẽ tardũ celerius pinguescere reꝑi¬
anus. Animaliũ uͦ medicinas si sanguis ꝓ¬
fluat uim̃tis. suillũ funũ exumo infunden¬
dũ. Boũ aũt̃ morbis seuũ. sulphur ui¬
no danda aut uulpis adipẽ.
arnẽ caballinã discoctã. potu suũ mor¬
bis mederi. Om̃iũ uero quadrupedũ
morb̾ capra solidã cũ corio & rana rubeta
Sallinaceos ñ attingi auulpi I discoctas.¬
bus qui iecur anunalis eiꝰ aridũ ederint.

Expanded text:
solet plerumque, si quis collectum reponat, singultus remedium esse recordantibus , quonam loco id reposuerint; iocur luporum equinae ungulae simile esse sub equite sequantur; talis suum discordiae vim quandam inesse; in incendiis, si fimi aliquid egeratur e stabulis, facilius extrahi nec recurrere oves bovesque; hircorum carnes virus non resipere, si panem hordeacium eo die, quo interficiantur, ederint laserve dilutum biberint, nullas vero teredinem sentire luna decrescente induratas sale. adeoque nihil omissum est, ut leporem surdum celerius pinguescere reperiamus, animalium vero medicinas : si sanguis profluat iumentis, suillum fimum ex vino infundendum , boum autem morbis sebum, sulpur vino danda aut vulpis adipem; carnem caballinam discoctam potu suum morbis mederi, omnium vero quadripedum morbis capram solidam cum corio et ranam rubetaallinaceos non attingi a vulpibus, qui iocur animalis eius aridum ederint,
Abbreviated transcription (Latin):
eutes quidem eorsũ maxiuui. equis quoq
ad alligati. infatigabilem cur sum presta¬
eporũ coagulo ube illito sistitur infan¬
tium̃ alius. Iecur asini admixta mo¬
diee panace instillatũ mos. comitialib
morbis & aliis infantes tuetur. hoc qua¬
asinina miecta. in pauidos infantes fac̃.
Eontes qrii eqius primũ cadunt. face¬
lem dentitionẽ p̃stant ad alligartam
Runtibus si qicatius si terra ni qtange rr¬

Expanded text:
entes quidem eorum maximi equis quoque entes quidem eorum maximi equis quoque adalligati infatigabilem cursum praestaeporum coagulo ubere inlito sistitur infantium alvus. iocur asini admixta modice panace instillatum in os a comitialibus morbis et aliis infantes tuetur; hoc asini iniecta inpavidos infantes facit. dentes, qui equis primum cadunt, facilem dentitionem praestant adalilgati infantibus; efficacius, si terram non attiger
Abbreviated transcription (Latin):
Siluestriũ caprarũ sanguis cũ palma mari¬
na pilos detrahit. cet̾arũ uͦ fel callũ uulua¬
rũ emollit. in sꝑsũ. & apurgacione conceptꝰ
facitsS ie qͦ psilotri uuis esficit᷑. ẜuulsis pił.
triduo seruat᷑ illitũ. Ad profluuia.¬
Profliuiũ quã ius inm̃sũ urma capre pota
sisti obstetrices promittunt. isi fimũ illinat᷑.
aqua partu edito inueterata potuq sũpta
inuino. scd̃as pellit. Hedorũ pilis suffiri iua¬
uas itile putant. einꝑfluuia sanguinis co¬
agulũ uiui aut iosciami semine imponi.¬
boue a ⁊ siluestre nigro si sanguine rici¬
ni lunbi ꝑunguantur.  mulieri tedũ
ueneris fieri dicit osthanes. Idem aiuoris po¬
tu hirei urine admixto ꝓpt̃ fistidñi uardo.
Nfantibus nichil butiro utiliꝰ ꝑse .&.
cũ melle pͥuatĩ .&. indeutitione gniguias
s. ad oris ulcera. Uens lupi ad assigatus. in¬
fantiim panores ꝓ hibet. dentitientiq iuor¬

Expanded text:
silvestrium caprarum sanguis cum palma marisilvestrium caprarum sanguis cum palma marina pilos detrahit ; ceterarum vero fel callum vulvarum emollit inspersum et a purgatione conceptus facit. sic quoque psilotri vitriduo servatur inlitum. profluvium quamvis inmensum urinae caprae potu sisti obstetrices promittunt et si fimum inlinatur . qua partus editur, inveterata potuque sumpta in vino secundas pellit. haedorum pilis suffiri vulvas utile putant et in profluvio sanguinis coagulum bibi aut cum hyoscyami semine inponi.bove silvestri nigro si sanguine ricini lumbi perungantveneris fieri dicit Osthanes, idem amoris potu hirci urinae admixto propter fastidium nardo. nfantibus nihil butyro utilius per se et cum melle, privatim et in dentitione et ad gingivas et ad oris ulcera. dens lupi adalligatus infantium pavores prohibet dentiendique mor
Abbreviated transcription (Latin):
uas repͥmi. partu aduiuari. Conceptꝰ uͦ.
uaccini lactis potu. Ad sderilitatẽ muł.
Sterilitatẽ obpartus uexationẽ fieri certũẽ.
Hanc em̃ dari. olimpias thebana affirmat
felle taurino & ad ipe serpentiũ et erugne
addito melle medicatis locis ante coitus.
gacionibus fuerit sub coitu asꝑsũ uuluȩ. eti¬
am duritiam uentris emollit. et ꝓfluuiũ mi¬
nuit umbilico ꝑuncto. atq in totũ uulue
ꝓdest. Modũ statuunt. fellis pondere dena
rii ob t̃ciã admirto amygdaleo oleo. quan¬
tũ satis eẽ. appareat. Hec inuellere imponunt.
Masculini fel uituli cũ mellis dimidio tri¬
cia in assatã edant circa conceptũ ma¬
resparituras ꝓmittunt. Ad om̃ia uitia¬
U edulla uituli in uino ex aqia decocta cũ
seuo. exulceracionibus uuluarũ impo¬
si ta ꝓddest. Itẽ ad eps uulpiũ. excrem̃tũꝙ fe¬
lium. hoc cũ resina et rosaceo impositũ. Capͥ¬
no cornu suffiri uuluã utilissimũ pputant.

Expanded text:
vas reprimi, partus adiuvari, conceptus vero vas reprimi, partus adiuvari, conceptus vero vaccini lactis potu. sterilitatem a partus vexatione fieri certum est. hanc emendari Olympias Thebana adfirmat felle tauri et adipe serpentium et aerugine ac melle medicatis locis ante coitus. onibus sub coitu adspersum vulvae etiam duritias veteres emollit et profluvium minuit umbilico peruncto atque in totum vulvae prodest. modum statuunt fellis pondere $X$, opii tertiam, admixto amygdalino oleo, quantum satis esse appareat; haec in vellere inponunt. masculi fel vituli cum mellis dimidio triia inassatam edant circa conceptum, marem parituras promittunt. medulla vitmedulla vituli in vino et aqua decocta cum sebo exulcerationibus vulvarum inposita prodest, item adips vulpium excrementumque felium, hoc cum resina et rosaceo inpositum. caprino cornu suffiri vulvam utilissimum putant.
Abbreviated transcription (Latin):
uuluarũ emollit: ꝑse uͦ recens ueluti inue¬
teratũ exaqua illitũ. psilotri iĩ optinet.
Ciusdem anialis lien inueteratus exaqua
illitus. mãmis habundantiã facit: uuluas
suffitu corrigit. Ungule asinine suffitȩ par¬
tũ mat᷑ant. ut uł abortꝰ euocet᷑. Nec alter
ad hibet᷑. qm̃ uiuentẽ partũ necant. biꝰdẽ
aĩalis funum si recens imponatur: ꝓfluiga
sanguinis mire sedare dicitur. nec ñ enisdẽ¬
⁊cinis fimi. qui & uulue ꝓdest impositus.
Equi spuma illita ꝑ dies quadraginta. pͥꝰ¬
quã nascant᷑ pili. restingunt᷑. Ite cornus
ceriuni decocti. Meliꝰ si recencia sint cor
nua. Lacte ȩquino iuuant᷑ iuluȩ collutȩ.
Quodsi mortiuis partꝰ sentiat᷑. licene qua
educi potꝰ efficit. Itẽ ungula ᷤᷤ Dsuffitũ
aut fimũ aridum. Uuluas ꝓcedentes buti¬
rũ infusũ siftit. Induratã iiluã aꝑit fel
bubulũ. rosaceo admixto foris uellere cum
resina terebintina imposito. Aiunt et
suffitu funiNemari boue ꝑcedentes uul¬

Expanded text:
ulvarum emollit. per se vero recens vel inveteratum ex aqua inlitum psilotri vim optinet. 251 eiusdem animalis lien inveteratus ex aqua inlitus mammis abundantiam facit, vulvas suffitu corrigit. ungulae asininae suffito partum maturat, ut vel abortus evocetur, nec aliter adhibetur, quoniam viventem partum necat. eiusdem animalis fimum si recens inponatur, profluvia sanguinis mire sedare dicitur, nec non et cinis eiusdem fimi, qui et vulvae prodest inpositus. equi spuma inlita per dies XL, priusquam primum nascantur, pili restinguntur, item cornus cervini decocto nua. lacte equino iuvantur vulvae collutae. quod si mortuus partus sentiatur, lichen equae e dulci potus eicit, item ungula suffitu aut fimum aridum. vulvas procidentes butyrum infusum sistit. induratam vulvam aperit fel bubulum rosaceo admixto, foris vellere cum resina terebinthina inposito. 253 aiunt et suffitu fimi e mare bove procidentes vul
Abbreviated transcription (Latin):
ulierũ purgaciones aduiuat fel tau¬
ruiũ lana sucida adpositũ. Ołim¬
pres thebana addidit hy sopũ et intri
corruis ceruini cinis potus. Ite iuiluio la¬
borantes. Iulitũ qͦ et fel taurinũ cum
olo ed positis obolis binis. Uiilias et
pilo cerumo suffire ꝓdest. Gradiuas
ceruas eũ senserint ie grauidas lapiltũ
deuorare. Que in exerem̃tis reptũ ant
ne partus ad alligatũ. Inueniuntur
ꝑiqũe itilia grauidis parturientib q
Nũ depumnice quȩ uacarũ utero sini¬
limꝰ inuenitur: diximꝰ iunatura boni
Iupi ad eps illitꝰ iuiluas mollt. dolores era¬
rũ iecur. Carnes lipi edisse paritu¬
ris ꝓdest. aut suncipientb parturire
sit uixta qui ederit. Adeo ut ettã cont᷑
mulieribus. Uuluas ad iuuat pulmo aridus potꝰ.
ꝓfluuia iecur cũ samia terra ex aqua potũ.
sed̾as coagulũ. Cauentur pͥdiana balnea. ant᷑.¬

Expanded text:
ulierum purgationes adiuvat fel tauri in lana sucida adpositum — Olympias Thebana addit oesypum et nitrum —, cornus cervini cinis potus, item vulva laborantes inlitus quoque et fel taurinum cum opio adpositum obolis binis. vulvas et pilint se gravidas, lapillum devorare, quem in excrementis repertum aut re partus adalligatum. 247 inveniuntur erquam utilia gravidis parturientibusque. nam de pumice, qui in vaccarum utero simili modo invenitur, diximus in natura boum. lupi adips inlitus vulvas mollit, dolores earum iocur, carnes vero lupi edisse parituris prodest aut si incipientibus parturire sit iuxta qui ederit, adeo ut etiam contramulieribus. vulvas adiuvat pulmo aridus potus, profluvia iocur cum Samia terra ex aqua potum, secundas coagulum — caventur pridiana balnea
Abbreviated transcription (Latin):
luuno posito. sornnĩ alici dicut sul
da dores inhibet coruus capͥni cuus emyr¬
oitus stimulat fel et cohercendoe¬
seuũ asiunũ anseris masculi adie. pmito
ilitũ Iitẽ ẽ cortu equi uirgilio quoq rescrp¬
tũ iurus. e testiculi equini aridi ut poto¬
ni uider possint dext̃ ue asini testis topio¬
no potus potione uł ad alligatꝰ brachiq̃
eiusdem a coitu spuma collecta rosen e¬
no & iclusa argento ut osthanes tradit.

Expanded text:
no posito somnum allici dicunt. — Sudores inhibet cornus caprini cinis e myroitus stimulat fel aprunsebum asininum anseris masculi adipe admixto inlitum; item a coitu equi Vergilio quoque descriptum virus et testiculi equini aridi, ut potioni interi possint, dexterve asini testis in vino potus portioneve adalligatus bracchiali; eiusdem a coitu spuma conlecta russeo panno et inclusa argento, ut Osthanes tradit.
Abbreviated transcription (Latin):
Cerbrtũ capre. magi ꝑanusũ aureũ
iosu iufantium morbos ⁊caipnoñ semũ.
m oiuietos in santes ad alligapo ẜ anto
pno audoenebro le porũ punctgei¬
quie. faciles dentitiones faciunt

Expanded text:
 anulum aureum rosque infantium morbos. caprinum fimum inquietos infantes adalligatum panno ino aut cerebro leporum perunctae gingivae faciles dentitiones faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
mulso ad uiuant᷑ partꝰ mulierum. ꝑse
uͦ potũ deficientia uba puerꝑarũ repla
Cadem circũlita. sanguine feminȩ siuis
minus crescent. Si dolent. lactis asinini
potu mulcentur. Quod addito melle sũptũ.
& purgaciones eorũ ad iuuat. Sanat & uul¬
uarũ exulcerationes eiꝰdem animalis seuũ

Expanded text:
mulso adiuvantur partus mulierum; per se vero potum deficientia bera puerperarum replet. eadem circumlita sanguine feminae suis minus crescunt. si doleant, lactis asinini potu mulcentur, quod addito melle sumptum et purgationes earum adiuvat. sanat et vulvarum exulcerationes eiusdem animalis s
Abbreviated transcription (Latin):
et explent᷑. butiro. Cormis ceruini cinere uł
medulla cerui. felle taurmo cũ cipͥno. aut si¬
nitur uulueribus ferro factis. phagedenis
et fistulis mittuntur fel tauri cũ succo por
Naut lacte mulierũ. uł sangius aridus cũ
cotiledone herba. Ad carcitomata¬
aremoniata curat coagulũ leporis cũ
pari pondere capparis. asꝑsũ uit lo.
pelle penna illitũ. asini uulgarĩi cinis.
a pue serpunt ulcera. inspsus. Ad ulcera.
sangius equi ad rodit carnes stypticani.¬

Expanded text:
et explentur butyro, cornus cervini cinere vel et explentur butyro, cornus cervini cinere vel medulla cervi, felle taurino cum cyprino oleo anuntur vulneribus ferro factis. phagedaenis et fistulis inmittitur fel tauri cum suco porri aut lacte mulierum vel sanguis aridus cum cotyledone herba. 242 carcinomata curat coagulum leporis cum pari pondere capparis adspersum vino, el pinna inlitum, asini ungularum cinis ea quae serpunt ulcera inspersus. sangu
Abbreviated transcription (Latin):
strigaria approbare uellet. Proximã suillo
to. Itẽ leporis. huius qͥ. dem .. pilorũ
cinis illitus. E fficatioruis emaribus aceto
admixto.&. in lana ad om̃e ꝓfluuiũ impo¬
sito. Similit̃ exequino capite et feminũ.
aut fimi uitulorũ cinis illitus ex aceto.
Itẽ capͥni cornus. uł ami exaceto. Hirci¬
nini uero iocineris dissecti. sanies effica¬
cior. et qnis utriq ex uino potus. uł uari¬
uns ex aceto illitus. hircini ꝙͦ utris uiuac.¬
rii dũ tarat cinis cũ pari pondere resiue.
Quogenere sistitur sanguis. et uulnꝰ glutina¬
tur. Hedinũ qͦ coagulum eraceto et feminũ
euis combustorũ cinis similit̃ pollere tradunt᷑.¬
lcera sanat in tibiis cruribusq ursinꝰ ad¬
eps. admixta rubrica. Que uero serpunt.
Fel apͥnũ cũ resina et cerusa. maxillarũ apri
uł suũ cinis. fimũ suũ illitũ siccũ. Itẽ capͥnũ
exaceto. subferne factũ. Cetera purgantur

Expanded text:
se trigario adprobare vellet. proximam suillo se trigario adprobare vellet. proximam suillo to, item leporis, huius quidem et pilorum cinis inlitus — efficacior vis e maribus aceto admixto et in lana ad omne profluvium inposito —, similiter ex equino, capitis et feminum aut fimi vitulorum cinis inlitus ex aceto, item caprini cornus vel fimi ex aceto. hircini vero iocineris dissecti sanies efficacior, et cinis utriusque ex vino potus vel naribus ex aceto irii dumtaxat, cinis cum pari pondere resinae, quo genere sistitur sanguis et vulnus glutinatur. haedinum quoque coagulum ex aceto et feminum eius combustorum cinis similiter pollere traduntlcera sanat in tibiis cruribusque ursinus adips admixta rubrica; quae vero serpant, fel aprunum cum resina et cerussa, maxillarum apri vel suum cinis, fimum suum inlitum siccum, item caprinum ex aceto subactum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ fimũ si ne cicatrice sanari dicitur.¬
Lutinũ p̃stantissimũ fit ex auribus tau¬
rorũ & geni talibus. Nec quicquã effica¬
tius ꝓdest ambustis. Sed ad ulteratus nichil
aque quibus suis pellibus inueteratis calcia¬
mentisq & tiam decoctis. Rhodiacũ fide¬
lissimũ. eoq pictores & medici utuntur.
Id qͦ qͦ candidiꝰ. eo ꝓbatuis. Nigrũ et ligno¬
eruorũ doloribus fimũ capͥ Ineratoꝵ.¬
nũ decoctũ maceto cũ melle utilissimũ
putant. uł putrescente ueruo pasmata
et ꝑciissi uitiata fimo aprino curant uere
collecto &. are facto. Siccat quadrigas ar¬
gentis tractos rotat uł iuilneratos. et quo¬
quomodo sanguine contuso. uł si recens illi¬
niatur. Sunt qui id coxisse aceto utilius
putent.quin et inpotũ farinã eam ruptis
conuulneratisq et euersos. exaceto saluta¬
rẽ ꝓmittunt. Reuerentiores cinerẽ eius
ex aqua bibunt: feruntq et neronẽ pͥncip̃e
hac potione recreari solitũ. eũsie quoq

Expanded text:
 fimum. sine cicatrice sanare diciturestantissimum fit ex auribus taurorum et genitalibus, nec quicquam efficacius prodest ambustis, sed adulteratur nihil aeque, quibusvis pellibus inveteratis calciamentisque etiam decoctis. Rhodiacum fidelissimum, eoque pictores et medici utuntur; id quoque quo candidius, eo probatius; nigrum et lignoervorum doloribus fimum caprinum decoctum in aceto cum melle utilissimum putant vel putrescente nervo. spasmata et percussu vitiata fimo apruno curant vere collecto et arefacto; sic et quadrigas agentes tractos rotave vulneratos et quoquo modo sanguine contuso, vel si recens inlinatur. sunt qui incoxisse aceto utilius putent. quin et in potu farinam eam ruptis convulsisque, eversis ex aceto salutarem promittunt. reverentiores cinerem eex aqua bibunt, feruntque et Neronem principem hac potione recreari solitum, cum sic quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Scabuem hõis asine medullȩ marimȩ
abolent. Urine eiꝰcłe cũ suo luto illito.
beitirũ ẽ. quod intumentis ꝓficit cuui
anũ scabies sanatur abubulo sanguine
recenti utrũq cũ in arescat illito. et
postero die abluto cinere lixiuo. e dsyt¬
pine et similia corpori extrahuntur.

Expanded text:
Scabiem hominis asininae medullae maxime abolent et urina eiusdem cum suo luto inlita, butyrum etiam, quod in iumentis proficit cum  scabies sanatur bubulo sanguine recenti iterumque, cum inarescat, inlito et postero die abluto cinere lixivo. pinae et similia corpori extrahuntu
Abbreviated transcription (Latin):
mulcerũ gen̾e coris bubiili cinis cĩnnei¬
Caro intuuli. recentͥa uuliera ñ pati¬
tur in tumescere. funũ bubulũ eu mel¬
emenũ ulituli cinis sordida ulcera. et
que cacobȩte uocant lacte mulierus ca¬
ecentes plagas ferro illatas gliitinũ tau¬
rinũ lique factũ tercio die solutas.

Expanded text:
ulcu genere, corii bubuli cinis cum mearo vituli recentia vulnera non patitur intumescere, fimum bubulum cum melvitulini cinis sordida ulcera et quae cacoëthe vocant et lacte mulieris saecentes plagas ferro inlatas glutinum taurinum liquefactum, tertio die solutum.
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ uitulint̃i. Perris spuma recens cũ
aceto fimũ caprinũ cũ melle. Ad tumores.¬
Bubula caro. imposita tumorẽ. Ad duri¬
tũ tritũq cũ oleo. duritias corporum
inhis que rumꝑe opus ẽ: ꝓplurimũ
ꝓficit. fimũ bubulũ incinere cale fac¬
tũ. aut capͥnũ inuino uł aceto decoctũ.
nfurunculis seuũ bubulũ cũ sale. aut
in ambustis. ursimis ad eps cũ lilii radicib.
Aprinũ aut suillũ fuũ inueteratũ peta¬
rum inhis epenecillis dectoriis cinis cum
adipe tritus & alii bubuli cinis cũ adipe

Expanded text:
item vitulinum, verris spuma recens cum item vitulinum, verris spuma recens cum aceto, fimum caprinum cum melle, bubula caro inposita; ad tumoretum tritumque cum oleo. duritias corporum in iis, quae rumpeproficit fimum bubulum in cinere calefactum aut caprinum in vino vel aceto decoctum; in furunculis sebum bubulum cum sale aut, in ambustis ursinus adips cum lilii radicibus, aprunum aut suillum fimum inveteratum, saetarum ex his e penicillis tectoriis cinis cum adipe tritus, tali bubuli cinis cum ce
Abbreviated transcription (Latin):
paulatĩ data impotus. efficatiꝰ quȩ in¬
aruerit cũ uesica sua. fimi taurini ma¬
loquor. quidã bolbiton uocant. Quis
coclearioꝵ trium in mulsi emine bouiᷤᷤ
femine in mulieribus & exaltero sexu
iniuni quod ueluti misteriũ occultar̃t
magi. fimũ uituli masculi illitũ. fimi
uitulimi cinis cũ semine staphilini eqͣ
potione exuino.sanguis capͥnꝰ cũ me¬
dulla. Efficatiorẽ putant hiorũ. utiq
si lentisco pascantur. Ad ignem sacrum.
gni sacro ursinus ad eps illintur. maxime
quiest adrenes. Uitulmũ fimũ recens uel
bubulũ. caseus cap̃us succus cũ porro. ram̃¬
ta pellis ceriune deiecta pumice exaceto
trita. Ad Ruberem cum prurigine.
ungule cinis. Ad eruptiones pituite
Fruptionibus pituiteet papillas.¬
asminifimi cinis cũ butiro. papulis ni¬
gris caseus caprini sucus exmelle et ace¬
to inbalneis oleo remoto. Adpusula¬
Iusulis siuilli fimi cinis aqua illitꝰ. uł cor¬
uratis. recens fimũ apͥnũ. uł suillum.

Expanded text:
ulatim data in potu, efficacius quae inaruerit cum vesica sua, fimi taurini maloquor—, quod bolbiton vocant, cinis coclearium III in mulsi hemina , bovis feminae in mulieribus, ex altero sexu in viris, quod veluti mysterium occultarunt Magi, fimum vituli masculi inlitum, fimi vitulini cinis cum semine staphylini aequa portione ex vino, sanguis caprinus cum medulla. efficaciorem putant hirci, utique si lentisco pascatur. Igni sacro gni sacro ursinus adips inlinitur, maxime qui est ad renes, vitulinum fimum recens vel bubulum, caseus caprinus siccus cum porro, ramenta pellis cervinae delecta pumice ex aceto trita; rubori prurigine ungulae cinis; eruptioeruptionibus pituitae asinini fimi cinis cum butyro; papulis nigris caseus caprinus siccus ex melle et aceto in balneis, oleo remoto; pusulus suilli fimi cinis aqua inlitus vel coruxatis recens fimum aprunum vel suillum,
Abbreviated transcription (Latin):
litũ qͦ cũ crocco & porri suco uellere ad po¬
sitũ abortꝰ mortuos expellit. Si uulue lepoꝵ
incibis sumantur: mares concipi putant. Hoc
et testiculis eoꝵ: & coagulũ ꝓficit. Ad partũ¬
onceptũ leporis ut̃o exemptũ reiterandũ.¬
Lusq parere desierint restibilem fecundita
t̃s uirgini notĩe grana fimi ut stent ꝑpetuo
mamimȩ. Coagulo qͦ. Obhid cũ melle illini¬
uit sanguinẽ. ubi eiulsos pilos renasci no¬
lunt. Ad inflatioNem uuluarũ.
oleo illini ꝓdest. E fficatiꝰ sistit farina ari¬

Expanded text:
 cum croco et porri suco; in vellere adpositum abortus mortuos expellit. si vulva leporum in cibis sumatur, mares concipi putant; hoc et testiculis eorum et coagulo profici; conceptum leporis utero exemptum iis, quis parere desierint, restibilem fecunditattem virgini VIIII grana fimi, ut stent perpetuo mammae. coagulum quoque ob id cum melle inlinunt, sanguinem ubi evolsos pilos renasci nolunt. inflationi vulvae oleo inlini
Abbreviated transcription (Latin):
quã artissime iungi opor tet. ut¬
capitibus sublatis arent. Sic minime colla
contundunt. Si int̾ arbores uitesq are¬
tur. fistellis capistrati ne germinũ tene¬
ra p̃cerpant. Sericulã insitiuã pende
qua intcidant᷑ radices. Hoc meliꝰ quã
conuelli aratro. bouesq luctari. in arando
isum ꝑagi nec strigare in actu fpe
Iustũ &t pscindi sulco dodrantali iuge¬
rũ uno die iterari. es qui iugerun
silit facilitas soli. siminꝰ ꝓscindi semissẽ.
iterari assem. qñ ⁊ aĩaliũ labori nat᷑a
leges statuit. Om̃e ariuũ rectis sulcis
mox et obliquis subigi debet. Incollib

Expanded text:
quam artissime iungi oportet, utcapitibus sublatis arent—sic minime colla contundunt —; si inter arbores vitesque aretur, fiscellis capistrari, ne germinum tenera praecerpant; securiculam in stiva pendere, qua intercidantur radices—hoc melius quam convelli aratro bovesque luctari —; in arando versum peragi nec strigare in actu spiritus. iustum est proscindi sulco dodrantali iugerum uno die, iterari sesquiiugerum, si sit facilitas soli; si minus, proscindi semissem, iterari assem, quando et animalium labori natura leges statuit. omne arvum rectis sulcis, mox et obliquis subigi debet. in collib
Abbreviated transcription (Latin):
le. quȩ aliȩ oceani fabulose narrate. pro¬
fecto conueniet ñposse oĩa gn̾a ric̃õtẽplaci¬
onẽ uniu̾sã uocari. At hercule in tanto
enare oceano quęq nascunt᷑. certa st̃ notio¬
raq qͦd mirem᷑. quȩ ꝓfundo natura mersit.
t abeluis ordiamur.: arbores pysgtheres.
ballanȩ. pristices. tritones. nereides. ele¬
phanti. homines qui marini uocantur.
rotae. orcȩ. arietes musculi. ⁊ alii pisciũ
forma arietes delphini. celebresq homi¬
nes hum̾o uituli. luxuriȩ uͦ testudines
et medices febri. quoꝵ gn̾a lustras misqͣm
mari accepimus. Mergi tantũ mari¬
na ducentes. iã canicule drinonesi cor¬
nutȩ gladii serrȩ cõmunesq t̾rȩ. mari
cae. Peculiaris aũ maris ⁊ accipiens. ⁊ au¬
rata. asellus. acarnea. phiaea. lophilla
anguilla. araneus. bocatia. bacchuis. ba¬
¶acꝰ belone. quos aculeatos uocams.

Expanded text:
rofecto convieniet non posse omnia genera in contemplationem universam vocari. at, Hercules, in tanto mari oceanoque qulae nascuntur certa sunt, notioraque, quod miremur, quae profundo natura mersit. Ut a beluis ordiamur, arbores, physeteres, ballaenae, pistrices, Tritones, Nereides, elephanti, homines qui marini vocantur, rotae, orcae, arietes, musculi et alii piscium forma arietes, delphini celebresque Homero vituli, luxuriae vero testudines et medicis fibri—quorum generis lutras nusquam mari accepimus mergi, tantum marina dicentes—, iam caniculae, drinones, cornutae, gladii, serrae, communesque terrae, mari, cae. Peculiares autem maris acipenser, aurata, asellus, acharne, aphye, alopex, anguilla, araneus, boca, batia, bacchus, batrachus, belonae, quos aculeatos vocamus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd grauũ capit inserito.&. circũcapita ad¬
dito stercus. paleas uinaceas. aliquid he¬
runce. Ubi uinea frondere cȩperit pã¬
piuatio. uineas nouellas alligato crebro ne
caulus p̃fringat᷑. &. que iã imꝑticã ibit
eiꝰ pãpinos teneros alligato leuit̃ porrigoq¬
Quȩ ubi recte steterinit. ubi uua uallaria
fieri ceperit. uites subligato. Pitis insi¬
tio una ẽ. ꝑuer. altera cũ uua floret. Ea
optima ẽ. N ineã ueterẽ si in aliũ locum
transferre uoles dũ taxat. brachiũ crassũ¬
lucebit. pͥmũ deputato binas gẽmas nec
ponito inscrobe aut insulco. oꝑitoq & bñ
occultato. ẜ odemq mͦ uineã statuito. alli¬
gato. laxatoq uti fuerit. crebroq fodito.¬
Ocinũ qͦd in uinea seri iubet. antiqui ap¬
pellabant pabulũ umbre paciens quod
celerrimȩ proueniat. De putacione ar

Expanded text:
—quod granum capit ni serito—, et circum capita ad—quod granum capit ni serito—, et circum capita addito stercus, paleas, vinaceas, aliquid horumce. ubi vinea frondere coeperit, pampinato. vineas novellas alligato crebro, ne caulis praefringatur, et quae iam in perticam ibit, eius pampinos teneros alligato leviter porrigitoque , uti recte stent. ubi uva varia fieri coeperit, vites subligato.... <21> Vitis insitio una est per ver, altera cum uva floret; ea optima est.—Vineam veterem si in alium locum transferre voles, dulicebit. 2 Primum deputato, binas gemmas ne ponito in scrobe aut in sulco operitoque et bene occulcato, eodemque modo vineam statuito, alligato flexatoque, uti fuerit, crebroq—Ocinum, quod in vinea seri iubet, antiqui appellabant pabulum umbrae patiens, quod celerrime proveniat. <22> Sequitur ar
Abbreviated transcription (Latin):
ro rigescente. ut nͥ ferro detrahi ñpossit.
Pedam̃tũ quidã int̾ duas uites utiliꝰ pu¬
taut statui. et faciliꝰ ablaqueant᷑ ita. me¬
liꝰqͣ ẽ. uni uge uineȩ si tñ ⁊⁊ ip̃i iugo sint
ures. nec fiatui infesta regio. Inquadriꝑ¬
tita quã ꝓximũ onerari ad miniculũ eẽ
debet. ne tñ impedim̃tũ sentiat ablaque¬
acio cubito ab eẽ. ñ ampliꝰ. Ablaqueari
aũt pͥquã putari iubent. Cato de om̃i
cultura uitiũ ita p̃cipit. Quã altissimã
uineã facito alligatoq recte dũ ne nimi¬
um constringas. Hoc mͦ eã curato. Ca
incipito. ultra citraq sulcos ꝑpetuas du¬
cito. uites teneras quã pͥmũ ꝓpagato. ue
rit deicito. biennioq pꝰ p̾cidito. Uitẽ no¬
uellã resecari tũ erit tempꝰ. uͥ ualebit.
Si uinea ab uite cauata erit. sulcꝰ int¬
ponito. ibiq uiuã radicẽ serito: umbrã
asulcis remoueto. crebroq fodito.
nuinea uet̾i serito occinũ. si macra erit¬

Expanded text:
ro, rigescente, ut nisi ferro detrahi non possit. ro, rigescente, ut nisi ferro detrahi non possit. 194 pedamentum quidam inter II vites utilius putant statui, et facilius ablaqueantur ita, meliusque est uniiugae vineae, si tamen et ipsi iugo sint vires nec flatu infesta regio. in quadripertita quam proximum oneri adminiculum esse debet, ne tamen inpedimentum sentiat ablaqueatio, cubito abesse non amplius, ablaqueari autem prius quam putari iubent. 195 Cato de omni cultura vitium ita praecipit: Quam altissimam vineam facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. hoc modo eam curato: capincipito, ultro citroque sulcos perpetuos ducito. vites teneras quam primum propagato, rit, deicito biennioque post praecidito. vitem novellam resecari tum erit tempus, ubi valebit. si vinea ab vite calvata erit, sulcos interponito ibique vivam radicem serito. umbram a sulcis removeto, crebroque fodito. in vinea vetere serito ocinum, si macra erit
Abbreviated transcription (Latin):
oculos lacͥma distillante. Nã gelu fragiles
fieri qͥs nescit: Oꝑperarũ ista cõputacio
est. Inlati fundis ñ legituna nature festi¬
nacio. Quo maturiꝰ putantur aptis diebꝰ.
eoplus mat̾iȩ fundunt. quo seriꝰ eo fructũ
uberiorem. Quare macras priꝰ conuenit
putare: ualidas nouissime. Plagã omẽm
obliquã fieri ut facile decidant imbres:
et ad t̾rã uerti. quã leuissina cicatricȩ
acie falcis ex acta plagaq conuelata. Recidi
aũt semꝑ int̃ duas gẽmas nesit uulnꝰ ocuł
inrecisa parte. Nigiã eẽ. eã existimant. et
donec ad sincera ueniatur recidendã. qm̃
euiciosa mat̾ia utilis ñ exeat. Si macra ui
tis idoneos palmites ñ habeat. ad t̾rã reci¬
di eã. nouosq elici itilissimũ. Inpãpinatio¬
ne ñ his detrahere pãpinos quicum una sit̃.
id enĩ uuas supplantat. p̃t quã in nouella
uinea. Inutiles iudicant᷑ inlat̾e nati ñ
aboculo. Quippe &ẽ uua que nascat᷑ edu¬

Expanded text:
oculos lacrima destillante. nam gelu fragiles oculos lacrima destillante. nam gelu fragiles fieri quis nescit? operarum ista conputatio est in latifundis, non legitima naturae festinatio. quo maturius putantur aptis diebus, eo plus materiae fundunt; quo serius, eo fructum uberiorem. quare macras prius conveniet putare, validas novissime, plagam omnem obliquam fieri, ut facile decidant imbres, et ad terram verti quam levissima cicatrice acie falcis exacuta plagaque conlevata, recidi autem semper inter II gemmas, ne sit vulnus oculis in recisa parte. nigram esse eam existimant et, donec ad sincera veniatur, recidendam, quoniam e vitioso materia utilis tis idoneos palmites non habeat, ad terram recidi eam novosque elici utilissimum, in pampinatione non hos detrahere pampinos, qui cum uva sint; id enim et uvas supplantat praeterquam in novella vinea. inutiles iudicantur in latere nati, non ab oculo, quippe etiam uva, quae nascatur e du
Abbreviated transcription (Latin):
iusto sepiꝰ fodiant᷑ in tm̃ tenerescere aci¬
nos. ut rũpant᷑. Quȩ fodiunt᷑ añ feruen¬
tes horas diei fodiendas conuenit. sicuti
lutũ. neq arare neq fodere. Fossione pul¬
uerẽ excitatũ cont̾ soles nebulasq ꝓdesse.
Pampinatio uerna in c̃fosso est abidibus
maias intra dies decẽ. utiq añqũa flore¬
re incipiat. et ea infra iugũ debere fie¬
ri. Desequente. uariant sentenciȩ. Aliqͥ
tate. S dehis. catonis p̃cepta decernent.
Nãq et putacionũ tradenda racio est.¬
Motinus hanc auindemia uͥ celi tepor
indulget. adoruintur. S in hoc fieri nũ¬
quã debet racione nature añ exortũ aqui¬
le. ut in syderum causis docebimꝰ ꝑrimo
uolumine. immo uͦ fauonio. qm̃ auceps
culpa sit p̃proꝑe festinacionis. si saucias
recenti medicine mordeat quȩdã hiemis
ruminatio. Certũ ẽ. gẽmas earũ frigore
bebetari. plagasq findi. &. cęli uitio exuri

Expanded text:
iusto saepius fodiatur, in tantum tenerescere aciiusto saepius fodiatur, in tantum tenerescere acinos, ut rumpantur. quae fodiantur, ante ferventes horas diei fodiendas convenit , sicuti lutum neque arare neque fodere, fossione pulverem excitatum contra soles nebulasque prodesse. <18> Pampinatio verna in confesso est ab idibus Maiis, intra dies X, utique antequam florere incipiat, et eam infra iugum debere fieri. de sequente variant sententiae. cum detate. sed de his Catonis praecepta decernent. namque et putationum tradenda ratio est.otinus hanc a vindemia, ubi caeli tepor indulget , adoriuntur. sed et in hoc fieri numquam debet ratione naturae ante exortum aquilae, ut in siderum causis docebimus proximo volumine, immo vero favonio, quo- niam anceps culpa sit praeproperae festinationis. si saucias recenti medicina mordeat quaedam hiemis ruminatio, certum est gemmas earum frigore hebetari plagasque findi et caeli vitio exuri