comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
afferendi. qnĩ negassent campani ali¬
cam confici sine eo metallo posse.
In eodem repꝑitur et sulphur emicat¬
q fontes arau oculoꝵ claritati. et
uulnerum medicinȩ dentiũq firm¬
tati. Alica adulterina fit maxime qͥd̾¬
e rea quȩ in africa degenerat. lati¬
ores eius spice nigrioresq et breui saͥ
dimidia nudi mensura pꝰteaq gyp¬
si pars quarta insꝑgitur. atq ut co¬
hesit farinario cribro subcernunt.
quȩ in eo remansit exceptitia appellt
et grandissima est. rursusq transit
artiore cernitur et secundaria uocat.
Item crebraria quȩ simili modo in
t̾tio remansit cribro angustissimo et
didissima et grandissima eligunit
grana ac semicocta in ollis p᷑ter are¬
faciunt sole adinitiũ rursusq leuit
asꝑsa molis frangunt. Ex rea plilcti
quam e tritico fit gracum. quamuis
id alice uitiũ sit. Candorem aut̃e et
ꝓcreta lactis incocti onfert.
quippe ex qua temptatus sit etuã pa¬

Expanded text:
adserendi, quoniam negassent Campani aliadserendi, quoniam negassent Campani alicam confici sine eo metallo posse. — In eodem reperitur et sulpur, emicantque fontes Araxi oculorum claritati et volnerum medicinae dentiumque firmitati.e zea, quae in Africa degenerat. latiores eius spicae nigrioresque et brevi stidimidia nudi mensura, posteaque gypsi pars quarta inspergitur atque, ut cohaesit, farinario cribro subcernunt. quae in eo remansit, excepticia appellatur et grandissima est. rursus, quae transit, artiore cernitur et secundaria vocatur, item cribraria, quae simili modo in tertio remansit cribro angustissimo et didissima et grandissima eligunt grana ac semicocta in ollis postea arefaciunt sole ad dimidium rursusque leviter adspersa molis frangunt. ex zea pulchrius quam e tritico fit tragum, quamvis id alicae vitium sit. candorem autem ei pro creta lactis incocti mixtura axime honos fabae, quippe ex qua temptatus sit etiam pa
Abbreviated transcription (Latin):
pars eus quȩ leborie uocantur. quẽ
phlecreum g̾ci appellant. finiunt᷑ le¬
uiora uia ab utroq latere. consulariq
apud colis et quȩ acumis capuã du¬
cit. Alica fit ex rea quã semen appel¬
lauimus. tunditur granũ eius in pi¬
la lignea. uel lapidis duritia conte.¬
rat mobilus. Notum est pilo uinc¬
toꝵ penali oꝑa primori inest pyxis
ferrea excussis. in tunicis. It̾um hisd̾e
ãmamentis nudata concidit᷑ medulla.
Ita fiunt alicȩ tria gen̾a. mininuꝰ ae
secundarium. Grandissimũ uͦ apbert¬
ma appellant. ñdlum habent cando¬
rem suũ quo p̃cellunt. Iam tam̃ ale¬
xandrine p̃feruntur. Postea mirũ ai¬
ctu ammiscetur creta quȩ transit in
corpus coloremq et teueritatẽ asftert.
Inuenitur hec inter puteolos et neapo
lim mn  echleucogeo appellato. euitq
diui augusti decretum quo anno ad
ducenta milia neapolitanis ꝓ eo nu¬
merari uissit e fisco suo colomam ele¬
ducens capuam. adiecitq causam

Expanded text:
pars eius, quae Leboriae vocantur, quem pars eius, quae Leboriae vocantur, quem Phlegraeum Graeci appellant. finiuntur Leboriae via ab utroque latere consulari , quae a Puteolis et quae a Cumis Capuam ducit. <2> Alica fit e zea, quam semen appellavimus. tunditur granum eius in pila lignea, ne lapidis duritia conterat, mobili, ut notum est, pilo vinctorum poenali opera. primori inest pyxis ferrea. excussis inde tunicis iterum isdem armamentis nudata conciditur medulla. ita fiunt alicae tria genera: minimum ac secundarium, grandissimum vero aphaerema appellant. nondum habent candorem suum, quo praecellunt, iam tamen Alexandrinae praeferuntur. postea, mirum dictu, admiscetur creta, quae transit in corpus coloremque et teneritatem adfert. invenitur haec inter Puteolos et Neapolim in colle Leucogaeo appellato, extatque divi Augusti decretum, quo annua ducena milia Neapolitanis pro eo numerari iussit e fisco suo, coloniam deducens Capuam, adiecitque causam
Abbreviated transcription (Latin):
am scripsit. magna ob id concertati¬
one eruditoꝵ aniuuersus potte
illius sit certumq fit atei capitonis
sententia costũ panem lautiorib
quoquere solitos pistoresq tantum
eos qui far pisebant. nominatos neo
coccos habebant inseruitiis eosq ex
macello conducebant. Cribroꝵ ge.¬
nera galliȩ setis equorum inuenere
p̃stantissime saluberrima quȩ pal¬
ma frugum indubitata italia con
plurib locis sicut ueronensi pisario¬
q agro. in campania tam̃ laudatissi¬
ma. Campus est subiacens montib
dicatur. puluerea summa. inferior
bibula et punicis uice. fistulas quoq
montium culpa in bonũ cedit. Cre
ꝓpt̾ facilitatem culture. eadem acce¬
ptũ humorem nullis fontib reddit
getes quȩ int̾quieuere. fundunt rosã
odoratiorem satiuã adeo t̾ra ñ cessat.
parere. Unde uulgo dictum plus
apud campanos unguenti quã apud
cet̾os olei fieri. Quantum autẽ uniu̾¬
sas t̾ras campus antecedit. tantũ ipsũ

Expanded text:
am inscripsit, magna ob id concertatiam inscripsit, magna ob id concertatione eruditorum, an is versus poetae sit illius, 108 certumque fit Atei Capitonis sententia cocos tum panem lautioribus coquere solitos, pistoresque tantum eos, qui far pisebant, nominatos. nec cocos vero habebant in servitiis, eosque ex macello conducebant. cribrorum genera Galliae saetis equorum invenere,praestantissimae saluberrimaeque, quae palma frugum indubitata Italiae conpluribus locis, sicut Veronensi Pisanoque agro, in Campania tamen laudatissima. campus est subiacens montibusdicatur, pulverea summa, inferior bibula et pumicis fistulans vice. Montium quoque culpa in bonum cedit, crebpropter facilitatem culturae. Eadem acceptum humorem nullis fontibus redditgetes, quae interquievere, fundunt rosam, odoratiorem sativa. adeo terra non cessat parere, unde volgo dictum, plus apud Campanos unguenti quam apud ceteros olei fieri. quantum autem universas terras campus Campanus antecedit, tantum ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur palamq nat᷑am ÷ acore fer
anis ipsius uaria gen̾a ꝑsequi suꝑua¬
gani alia a festinatione ut sceptrice
nec non a quoquendi ratione furnacei
uł arcopticei aut in clibanis cocti non
pridem etiam e parthis inuecto quẽ
aquaticum uocant qm̃ aqua trabit᷑ ad
tenue̾ et spongiosam matate alii par¬
thicum. Sunma laus siliginis bonitate
et cribi tenuitate constat. quida ex ouis
aut lacte subigunt butyro uͦ gentes
etiam pacatȩ ad oꝑis pistorii gen̾a tran¬
seunte cura durat sua. piceno in pa¬
nis inuentione gr̃a ex alicȩ materia
cũ nouem dieb macerato decino ad
spetie̾ tracte subigi tunc uue passe su¬
co pꝰtea in furnis ollis inditumq rũ
pantur ibi toirent. neq ÷ ex eo cibus
nisi madefacto qd̾ fit lacte maxime
condita suꝑ .d lxxx. Ipsi panem fa¬
ciebant quirites mulierumq id opꝰ
maxine erat sicut etiam nunc in
plurimis gentium artoptasiam plau¬
tus appellat in fabula quã aurulari¬

Expanded text:
tuntur, palamque est naturam acore fertuntur, palamque est naturam acore feranis ipsius varia genera persequi supervagani, alias a festinatione, ut speustici, nec non a coquendi ratione, ut furnacei vel artopticii aut in clibanis cocti, non pridem etiam e Parthis invecto quem aquaticum vocant, quoniam aqua trahitur ad tenuem et spongiosam inanitatem, alii Parthicum. summa laus siliginis bonitate et cribri tenuitate constat. quidam ex ovis aut lacte subigunt, butyro vero gentes etiam pacatae, ad operis pistorii genera transeunte cura. durat sua Piceno in panis inventione gratia ex alicae materia. eum novem diebus maceratum decumo ad speciem tractae subigunt uvae passae suco, ppantur ibi, torrent. neque est ex eo cibus nisi madefacto, quod fit lacte maxime condita super DLXXX. ipsi panem faciebant Quirites, mulierumque id opus maxime erat, sicut etiam nunc in plurimis gentium. artoptas iam Plautus appellat in fabula, quam Aululari
Abbreviated transcription (Latin):
fit et panis p̾dulcis. Sarmataꝵ quoq
gentes hac maxime pulte aluitur. et
sanguine cruris uenis ammixto. Ethio¬
p̾cipue aquitania utit᷑. s et circũpada¬
na italia addita faba sine qua ponticȩ
gentes nullum panico p̾ferunt cibum.
Cet̾a estuia frumenta rguis magis
etiam quã ymbrib gaudlent. Miliũ
sto subacti in annuum tempus. Simi¬
le fit et tritici ipsius furfurib minimis
et optimis e musto albo triduo macerato
subactis ac sole siccatis inde pastillos
in pane faciendo dilutos cum simili¬
genis eminis feruefaciunt atq ita fa¬
rinȩ miscent. sic optimum pane̾ fieri
arbitrantes greci in binos et semodios
farinȩ satis e̾e beses frumenti constitue¬
re. et hȩc quidem gen̾a undemiis tan¬
carbone usq dum rubeant pꝰte᷑ oꝑi¬
untur in uasis clonec acescant hinc
fermentum diluitur. Cum fieret autẽ
rat duȩ libre in quinq semodios. Nc̃
fermentum fit ex ipsa farina quȩ subi¬

Expanded text:
fit et panis praedulcis. Sarmatarum quoque fit et panis praedulcis. Sarmatarum quoque gentes hac maxime pulte aluntur etsanguine e cruris venis admixto. Aethioecipue Aquitania utitur, sed et circumpadana Italia addita faba, sine qua . . . . Ponticae gentes nullum panico praeferunt cibum. — Cetera aestiva frumenta riguis magis etiam quam imbribus gaudent, milium sto subacti in annuum tempus. simile fit e tritici ipsius furfuribus minutis et optimis e musto albo triduo maceratis, subactis ac sole siccatis. inde pastillos in pane faciendo dilutos cum similagine seminis fervefaciunt atque ita farinae miscent, sic optimum panem fieri arbitrantes. Graeci in binos semodios farinae satis esse bessem fermenti constituere. 103 et haec quidem genera vindemiis tancarbone, usque dum rubeant. postea operiuntur in vasis, donec acescant. hinc fermentum diluitur. cum fieret autem rat II librae in V semodios. 104 nunc fermentum fit ex ipsa farina, quae subi
Abbreviated transcription (Latin):
pisente pilo p̾ferrato. fistula serrata et
stella iitus denticulata ut si interiti pi¬
sant concidantur grana ferrumq fran¬
gat᷑. Maior pars italiȩ riudo utitur
pilo rotis etiam quas aqua uerset
obiter et molat. De ipsa ratione pisen¬
di magonis p̃ponemus sententiam.
Triticum ante ꝑfundi aqua multa
iubet. pꝰtea ualide in sole siccatum pi¬
la repeti. Simili modo hordeum huius
seitarios. xx. spargi duob scxtariis aquȩ.
lentim torrere: prius. dem cum furfurib
leuiter pisi. aut adclito in sextarios
demn confricari. c frigida mergi ut pa
lec fluctuent. it̾umq exporrigi in sole.
que eualiuntur uariam pistrinaꝵ rati¬
onem habent. Acus uocatur cũ ꝑse pi¬
stor spica tantum aurificum ad ufus.
Si uͦ in area teritur cũ stipula palea
in maiore parte t̾rarum acd pabulũ iu¬
mentatu mili et panici et sesime purga¬
menta adpludã uocant. et alibi aliis nõib
gaudet pultemq candidam ex eo facit.

Expanded text:
pisente pilo praeferrato fistula serrata et pisente pilo praeferrato fistula serrata et stella intus denticulata, ut, si intenti pisant, concidantur grana ferrumque frangatur. maior pars Italiae nudo utitur pilo, rotis etiam, quas aqua verset, obiter et mola. de ipsa ratione pisendi Magonis proponemus sententiam: triticum ante perfundi aqua multa iubet, postea evalli, dein sole siccatum in pila repeti, simili modo hordeum. huius sextarios XX spargi II sextariis aquae. lentem torreri prius, dein cum furfuribus leviter pisi aut addito in sextarios dein confricari leae fluctuentur, iterumque exporrigi in sole squae evalluntur, variam pistrinarum rationem habent. acus vocatur, cum per se pisitur spica tantum, aurificum ad usus, si vero in area teritur cum stipula, palea, in maiore terrarum parte ad pabula iumentorum. mili et panici et sesamae purgamenta adpludam vocant et alibi aliis nominibgaudet pultemque candidam ex eo facit.
Abbreviated transcription (Latin):
omnia ab ouiente inuecte orita similia
Tiphe et pisa eiuscdem est generis. ex
phen cum suit degeneres redur ad
frumentum si pistę serantur. nec ꝓti¬
nus s tertio anno. Tritico nichil est
modio si sit aptũ solum quale in by¬
racio africȩ campo centem quinqua¬
geni modii redlantur. Misit ex eo lo
cis minus germina. Ex tantq de ea re
epłe. Misit et neroni similit̾ .ccc.lx.
stipulas ex uno grano. cum centesimo
quidem et leontini siciliȩ campi fun¬
dunt. aliiq et tota bietica et in prĩ¬
mis egyptus fertlnssima tritici gen̾a.
ramosum aut qd̵ centigraniũ uocaqs¬
panicum. Sesima ab indis uenit. Ex ea
Iet oleum faciunt: color eius candidus.
uic simile est in asia
greciaq erisimũ idemq erat nͥ pinguis
ee̾t qd̾ apud nos uocant irionum medi¬
caminib annimerandũ potiꝰ ꝙͣ. frugib¬
orminum grecis dictũ s̾ cimino simi¬
le. seritur cum sesima hȩc et irione. nul

Expanded text:
omnia, ab oriente invectae oryzae similia. omnia, ab oriente invectae oryzae similia. tiphe et ipsa eiusdem est generis, ex phen, cum sint degeneres, redire ad frumentum, si pistae serantur, nec protinus, sed tertio anno. Tritico nihil est fmodio, si sit aptum solum, quale in Byzacio Africae campo, centeni quinquageni modii reddantur. misit ex eo loccis minus germina, exstantque de ea re epistulae. misit et Neroni simililer CCCLX stipulas ex uno grano. cum centesimo quidem et Leontini Siciliae campi fundunt aliique et. tota Baetica et in primis Aegyptus. fertilissima tritici genera ramosum ac quod centigranium vocapanicum. sesama ab Indis venit. ex ea et oleum faciunt; colos eius candidus. huic siGraeciaque erysimum, idemque erat, nisi pinguius esset, quod apud nos vocant irionem, medicaminibus adnumerandum potius quam frugiborminum Graecis dictum , sed cumino simile; seritur cum sesama. hac et irione nullu
Abbreviated transcription (Latin):
dia in modios farinȩ .xl. asses simi¬
sib amplius siligini. castrate dupłũ.
Est et alia distinctio. semel temp̃.l.
pollinatã .xuii. p̃ panis reddere uisa.
xuiii. tertͥ .xuiiii. cum triente et se¬
cundari panis quinasse libras totide̾
cibari et furfurum sextarios sex.
Siligo numquã maturescit parit̾ nec
ulla segetum minus clilation̾e patitͣ
ꝓpt̾ teneritate̾ hisq ut maturuere ꝓ.¬
tinus granũ dimittentib s minus
quam cet̾a frum̾ta in stipula ꝑiclitat᷑.
qm̃ semꝑ rectam ht̃ sꝑicam nec rorem
continet qui rubigine̾ faciat
x africa dulcissimus panis. x xii¬
ipsa spissior quam far et maior spica
eadem. et ponderosior raro modius
grani non .xui. libras implet exterit᷑
in gretia difficulter ob id iumentis
dari ab homero dictam hec enim est
quã oliram uocat eadem in egypto
facilis fertilisq. far sine arista est. itẽ
siligo excepta quȩ laconica appellat᷑.
diciuntur his genera x xiii¬

Expanded text:
dia in modios farinae XL asses, simidia in modios farinae XL asses, simisibus amplius, siligini castratae duplum. est et alia distinctio semel . . . . . pollinatam XVII p. panis reddere, bix XVIII, ter XIX cum triente et secundarii panis quinas selibras, totidem cibarii et furfurum sextarios VI. 91 Siligo numquam maturescit pariter, nec ulla segetum minus dilationem patitur propter teneritatem, iis quae maturuere protinus granum dimittentibus. sed minus quam cetera frumenta in stipula periclitatur, quoniam semper rectam habet spicam nec rorem continet, qui robiginem faciat. 92 Ex arinca dulcissimus panis. ipsa spissior quam far, et maior spica, eadem et ponderosior. raro modius grani non XVI libras implet. exteritur in Graecia difficulter, ob id iumentis dari ab Homero dicta. haec enim est quam olyram vocat. eadem in Aegypto facilis fertilisque. 93 Far sine arista est, item siligo, excepta quae Laconica appellatur. adiciuntur his genera
Abbreviated transcription (Latin):
castratura sȩitarios quinq p̾terea
florssȩ modium. et cibari qd̾ sccłari¬
um uocant. sextarios quatuor. fur¬
furis sçitarios totilem. E pisana aut̃
flignis sertarios quinq cetera paria
sunt dusina arretinaq et iaminum
sertasios siligius asscuiunt in reli¬
quis pares. Si uͦ pollinem facere libe¬
at .iu. pondo panis redeunt et cibai¬
N tna. furfurumq sex modios. Mo¬
le discrimie hoc constat namq sic¬
ca moluntur plus fariȩ redlunt.
qus salsa aqua sparsa candicliorem
medullã. uerum plus retinent in
de pso apparet. Siligineȩ farmiȩ mo¬
cans gallicȩ .x.xii. libras panis reddit.
dliae duab cribue ampluis mar¬
db aiaio pane nam furnaceis binas.
do ftr lendatisima ȩx aftico nistũ
est e modio redire sex modios et pol¬
lmis seitarios quinq ita ut appellant
in tritico quod florem in siligine.
modio similaginis.c xxii. e. floris mõ¬
dio .cxuii. Pretium hiic annona me¬

Expanded text:
castratura sextarios V, 87 praeterea castratura sextarios V, 87 praeterea floris semodium et cibarii, quod secundarium vocant, sextarios IV, furfuris sextarios totidem, e Pisana autem siliginis sextarios V, cetera paria sunt. Clusina Arretinaque etiamnum sextarios siliginis adiciunt, in reliquis pares. si vero pollinem facere libeat, XVI pondo panis redeunt et cibarii III furfurumque semodius. molae discrimine hoc constat. nam quae sicca moluntur, plus farinae reddunt, quae salsa aqua sparsa, candidiorem medullam, verum plus retinent in am nomine ipso apparet. siligineae farinae modius Galliae XX libras panis reddit, Italicae duabus tribusve amplius in artopticio pane. nam furnaceis binas aitico fit, laudatissima ex Africo. iustum est e modiis redire semodios et pollinis sextarios V — ita appellant in tritico quod florem in siligine; modio similaginis p. XXII, e floris modio p. XVI. 90 pretium huic annona me
Abbreviated transcription (Latin):
nere durissimũ far et conra hꝰ ces
firmissimum patitur trigidissimos
locos et minus subactos uł estiuosos
sitientesq. Primus antiquus latio
cibus magno argumento in adoriȩ
donis nͥcuti diximus pulte. autẽ ñ
pane uirisse longo temꝑe romanos
manifestum. qnĩ et pulmentariꝰ ho¬
cdieq dicuntur. et ennus antiquissi¬
musi uates obsidionis famem ȩxpri¬
mens osffam eripusse plorantib libe¬
ns patres cominemorat. et hodie
sacra prisca atq natalium p ultib¬
illa conficiuntur. uideturq tam pliᷤ
ignota greciȩ fuisse quam italiȩ: po¬
lenta. Tritici semine auidius nullũ
est nec qd̃ plus alimenti trahat.
ne untute sine pondere conueni¬
ens humidis tractib quales italiȩ
in triticum transit. remediũ ut gra¬
uissima queq grana eius serantur.
E siligine laudatissimus panis. pi
sceatur rufior illa. at pisina candi¬
dior ponderosiorq cretacea. Iustum
est e grano campaniȩ: quam uocant
quatuor siliginis uel e gregali sine

Expanded text:
genere durissimum far et contra hiemes firmissimum. patitur frigidissimos locos et minus subactos vel aestuosos sitientesque. primus antiquis Latii cibus, magno argumento in adoriae donis, sicuti diximus. pulte autem, non pane, vixisse longo tempore Romanos manifestum, 84 quoniam et pulmentaria hodieque dicuntur et Ennius, antiquissimus vates, obsidionis famem exprimens offam eripuisse plorantibus liberis patres commemorat. et hodie sacra prisca atque natalium pulte fitilla conficiuntur, videturque tam puls ignota Graeciae fuisse quam Italiae polenta. xx 85 Tritici semine avidius nullum est nec quod plus alimenti trahat. ve virtute sive pondere. conveniens umidis tractibus, quales Italiae in triticum transit. remedium, ut gravissima quaeque grana eius serantur. e siligine lautissimus panis pistsceatur. rufior illa, at Pisana candidior ponderosiorque cretacea. iustum est e grano Campanae, quam vocant siliginis vel e gregali sine
Abbreviated transcription (Latin):
sib ab laturusq diei m̃suram. Ex
hoc deinde. rapiendi conuchendiq
fructus alios atq alios. tempus et
p̃parandi se contra seuã feramq
hyemem. decebatq hoc discrimen
indubitatis notis signasse nat᷑am.
Quamobrem eas manib ipsis agrico¬
laꝵ ingessit uertiq ussit ipsa die.¬

Expanded text:
sibus ablaturusque diei mensuram. ex hoc deinde rapiendi convehendique fructus alios atque alios tempus, et praeparandi se contra saevam feramque hiemem, decebatque hoc discrimen indubitatis notis signasse naturam. quam ob rem eas manibus ipsis agricolarum ingessit vertique iussit ipsa die
Abbreviated transcription (Latin):
tota syderalis ratio ꝑfecta. Namq
uirgilius etiam numeros lunȩ dige¬
renda quȩdam putauit de mocrt
secutus ostentationẽ. Nos legum iti¬
litas quȩ in toto oꝑe in hac quoq mo¬
uet parte. Omnia quȩ celintur ca¬
puntur conduntur innocentius de¬
crescente luna quam crescente fiunt.
Stercus nisi detrescente luna ne tanꝗ¬
to maxime aute̾ inter mẽstrua dͥimni¬
diaq st̾corato. Uerres iuuencos are

Expanded text:
tota sideralis ratio perfecta. namque Vergilius etiam in numeros lunae digerenda quaedam putavit Democriti secutus ostentationem; nos legum utilitas, quae in toto opere, in hac quoque movet parte. Omnia, quae caeduntur, carpuntur, tondentur, innocentius decrescente luna quam crescente fiunt. stercus nisi decrescente luna ne tangito, maxime autem intermenstrua dimidiaque stercorato, verres, iuve
Abbreviated transcription (Latin):
uius ac uel inter uepres quoq tra¬
ctabile. galliarum latifundia ma
Italus fentfex dextra una manu se¬
cat. Iustum est una oꝑa in die iuge¬
rum desecar alligariq manipulos

Expanded text:
ius ac vel inter vepres quoque tractabile, Galliarum latifundia maiItalus fenisex dextra una manu secat. 262 iustum est una opera in die iugerum desecari, alligarique manipulos
Abbreviated transcription (Latin):
uoluminib dicetur. eodem et topi¬
ari tum optime scrobes fiunt. t̾ra
in fut᷑um ꝓscinditur. uirgilio maxi¬
me auctore ut glebas sol coquat uti¬
lior sententia. que ñ nͥ temꝑatum so¬
lum medio uere arari iubet. qm̃ in
pigui statim sulcos occupant herbe¬

Expanded text:
voluminibus dicetur, eodem et topiarii. tum optime scrobes fiunt. terra in futurum proscinditur Vergilio maxime auctore, ut glaebas sol coquat. utilior sententia, quae non nisi temperatum solum medio vere arari iubet, quoniam in pingui statim sulcos occupent herb
Abbreviated transcription (Latin):
rum desecari alligariq manipulos
mił .cc. quaterna pondo sectum uer¬
ti ad solem nec nͥ siccum construi
opoitet ni fuerit obseruatum hoc
diligenter et balare matutino ne¬
bulam quandam metas mox sole
accendi et conflagrare certum est.
rursus rigari desecta oportet ut se¬
cetur autumnale fenum qd̃ uocant

Expanded text:
pulos MCC quaterna pondo. sectum verti ad solem nec nisi siccum construi oportet. ni fuerit observatum hoc diligenter, exhalare matutino nebulam quandam metas, mox sole accendi et conflagrare certum est. 263 rursus rigari desecta oportet, ut secetur au
Abbreviated transcription (Latin):
la. oues tondentur. lupinũ stercoran¬
di causa uertitur. t̾ra ꝓscindit᷑. uicia
in pabulum secatur faba metitur
impendii. Hec de se postulat dici re¬
linqui debent in leto solo uł humi¬
ddo uel riguo eaque aqua pliuuia ri¬
gari uia publica utilissimum simul¬
hee herbȩ arari dein gratire sirare
forem ex ferlib atq exp̾sepib
tenũ dilapsum spargere pͥus quam
gratiantur. Nec pͥmo anno rigari
nec pasci ante fȩcunla fenisecia ne
herbe uellantur obtrituq hebetur.
Senescunt prata restituiq debent
faba inbis sata uł rapis uel milio mex
in sequenti anno frumento rursusq
in prata t̾tio relinqui. Pret̾ea quoti¬
ens secta sint sicilire. hoc est que feni¬
segos p̃terierunt secar. Est enim in

Expanded text:
la. oves tondentur, lupinum stercorandi causa vertitur, terra proscinditur, vicia in pabulum secatur, faba metitur,inpendii haec de se postulat dici. relinqui debent in laeto solo vel umido vel riguo, eaque aqua pluvia rigari aut publica. utilissimum, si malae herbae, arare, dein cratire, sarire, florem ex fenilibus atque e praesepibus feno delapsum spargere, priusquam cratiantur , nec primo anno rigari, nec pasci ante secunda fenisecia , ne herbae vellantur obtrituque hebetentur. senescunt prata restituique debent faba in iis sata vel rapis vel milio, mox insequente anno frumento, rursusque inarata tertio relinqui, praeterea quotiens secta sint siciliri, hoc est quae feniseces praeterierun
Abbreviated transcription (Latin):
scte. Secandi tempus cum spica cdeflo¬
rescere ceꝑit atq roborari. sccandum
antequani inarescat. Cato. fenum
el meluis. quędam partes italie. ꝑt
massem secant. fuit hoc quoq ma¬
ious impendi apuel priores ereticis

Expanded text:
secandi tempus, cum spica deflorescere coepit atque roborari. secandum, antequam inarescat. Cato: fenum,cari melius. quaedam partes Italiae post messem secant. 261 Fuit hoc quoque maioris
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ alia. harundines salices genistȩ
serantur cedanturq. Serantur ulmi
populi platani uti dictũ est. Tum et
segetes conuenit purgare. sarire hibͦ
faba uͦ ñ antequam tͥum folioꝵ.
Tunc quoq leui sarculo purgare ue¬
nus quam fodere. florentem utiq xu.

Expanded text:
entur alia, harundines, salices, genistae serantur caedanturque , serantur vero ulmi, populi, platani, uti dictum est.tum et segetes convenit purgare, sarire hiberfaba vero non antequam trium foliorum, tune quoque levi sarculo purgare verius qua
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝵ loco madido tam̃ refossos pedes
duos et semipedentali sesquipetlali
uallo ecͥ debent petdes semitrime pe¬
dib binis a terra putatione coher¬
centur ut se in latudinẽ fundant
ac sine scaliis tondeantur. Salix eni
fecundior quo terre ꝓprior. has qꝙͦ¬
enim omnib annis confo di iubent.
mense aprili hec ÷ unninaliũ cultu¬
ra. ꝑticalis et uirga et talea seritur
fossura eadem. ꝑticas ex ea cedi iustũ
iuminalis uigera sngula sufficiunt
.xxu. uineȩ iugerib. Eiusdem rei cau¬
sa populus alba seritur bipedaneo

Expanded text:
quas serunt loco madido, tamen refosso pedes quas serunt loco madido, tamen refosso pedes II et semipedem, talea sesquipedaliallo esse debent pedes seni. trimae pedibus binis a terra putatione coercentur, ut se in latitudinem fundant ac sine scalis tondeantur. salix enim fecundior, quo terrae propior. has quoque omnibus annis confodi iubent mense Aprili. haec est viminalium cultura. 143 perticalis et virga et talea seritur, fossura eadem. perticas ex ea caedi iustumviminalis iugera singula sufficiunt XXV vineae iugeribus. eiusdem rei causa populus alba seritur bipedaneo
Abbreviated transcription (Latin):
mento triennio commune int̾ duas
matres coalescere. quarto anno ab-¬
scisum totũ adoptantis ee̾ nͥdũ uul.¬
gata ratione aut mͥ certe satis com¬
ꝑta. Cet̾o eadem eadem illa de calidis
frigidisq et humidis aut siccis supra
dicta ratio et scrobes fodere demon¬
strauit. In aquosis enim neq amplos
neq altos fac̾e expedit. et alit̾ in esti¬
uoso et sicco ut quam maxime accipi¬
ant aquam contineantq. hec et ue¬
teres arbores colendi ratio ⁊ feruen¬
tib enim locis adcumulanda estate
radices oꝑiunt᷑ quȩ ne solis ardor ex¬
urat aliubi allaqueant ꝑflatusq ad¬
mittunt. Idem hyeme cumulis a ge¬
lu uindicant. contra illi hyeme oꝑi¬
unt humoremq sitientib querunt
ubicumq circumfodiendi arboris ra¬
tio in circuitu pedes in orbem ternos.
Neq id in pratis qm̃ amore solis hu¬
morisq in sumina tellure oberrant.
runtur ac uineas manine ceduo lig¬
no pͥncipatum in his optinent salices

Expanded text:
mento triennio communem inter duas mento triennio communem inter duas matres coalescere, quarto anno abscisum totum adoptantis esse, nondum vulgata ratione aut mihi certe satis conperta. Cetero eadem frigidisque et umidis aut siccis supra dicta ratio et scrobes fodere monstravit. in aquosis enim neque amplos neque altos facere expediet, aliter in aestuoso et sicco, ut quam maxime accipiant aquam contineantque. haec et veteres arbores colendi ratio est. ferventibus enim locis adcumulant aestate radices operiuntque, ne solis ardor exurat. 140 aliubi ablaqueant perflatusque admittunt. iidem hieme cumulis a gelu vindicant. contra illi hieme aperiunt umoremque sitientibus quaerunt. ubicumque circumfodiendi arbores ratio in circuitum pedes in orbem ternos, neque id in pratis, quoniam amore solis umorisque in summa tellure oberrant.runtur ac vineas maxime, caeduo ligno. Principatum in his optinent salices,
Abbreviated transcription (Latin):
anni habont ubiq ut cerasi et amygda¬
le circa brumam serendi uł inserendi.
oportet. sicta et calida autumno.
Communis quidem italiȩ ratio temꝑa
adhunc modum distribuit. Mora ab
dieb anteroclant. Malis estiuis et coto¬
neis. item sorbus prunis pꝰt mediam
hyeme̾ in idus febr̾. siliquę grece et ꝑ¬
sicis. Ante brumam ꝑ autumnũ nucib
uglandis et pinee et abellanȩ et grecȩ
atq castanee. A. ał martii et idꝰ easdem
salicis et geniste circa martii.Rł. hanc
in siccis semine illam in humidis uiͬga
ne quid sciens quidem p̾teream qd̃ usꝙͣ.
inuen̾im collumelle excogitatu ut af¬
firmat ipse quo uł diuerse insociabi¬
lesq arboꝵ nature copulent᷑ ut fici
atq olee. Iuxta hanc seri ficum uibet
ñ ampliori int̾uallo quam ut contin¬
gi large possit ramo oleȩ quam max
qd̃ euenire trimȩ aut utiq quinquen¬
ni detruncata suꝑficie ipsumq de
quodam ꝓpaginum insitoꝵq temꝑa¬

Expanded text:
anni habent utique, ut cerasi et amygdaanni habent utique, ut cerasi et amygdalae circa brumam serendi vel inserendi.oportet, sicca et calida autumno. <6> communis quidem Italiae ratio tempora ad hunc modum distribuit: moro ab diebus antecedant, malis aestivis et cotoneis, item sorbis, prunis, post mediam hiemem in idus Februarias, siliquae Graecae et persicis ante brumam per autumnum, nucibus iuglandi et pineae et abellanae et Graecae atque castaneae a kal. Martiis ad idus easdem, salici et genistae circa Martias kal. hanc in siccis semine, illam in umidis virga ne quid sciens quidem praeteream, quod usquam invenerim, Columellae excogitata, ut adfirmat ipse, qua vel diversae insociabilesque arborum naturae copulentur, ut fici atque oleae. iuxta hanc seri ficum iubet non ampliore intervallo , quam ut contingi large possit ramo oleae quam maxiquod evenire trimae aut utique quinquenni, detruncata superficie ipsumquoque quodam propaginum insitorumque tempera
Abbreviated transcription (Latin):
canis ortum pauciorib nota qm̃ ñ om¬
nib locis pariter utilis intelligitur. s
haud omittenda nobis non tractꝰ ali¬
cuius rationem uerum naturȩ totius
indagantib. In cyrenaica regione sub
ethesiaꝵ flatu conserunt nec non et in
gretia oleam maxime in laconia cuius
insula et uites tunc serit cet̾i apud gre¬
cos in occulare. et inserere n lubitant s
arbores non serunt plurimumq in eo lo¬
coꝵ natura pollet. Namq in egypto om̃i
serunt mense. et ubicumq ymbres estiui
sunt ut in india et ethiopia. Necessario
p̾t hȩc autumno seruntur arbores. Ergo
tria temꝑa eȩdem germinationis. uer et
tempestiue uti plurimũ inter ÷ conceptꝰ
peculiare utiq ininsitis cum sit mutua
tes germina parturire ideo faciles corti¬
cum eẽ complexus. Qui p̾ferunt autum¬
quondam capiant et ad uer parata ue¬
niant atq ñ ꝓtinus germinatio aufe¬
rat uires. Quęlam tam̾ statutũ tempꝰ

Expanded text:
canis ortus, paucioribus nota, quoniam non omcanis ortus, paucioribus nota, quoniam non omnibus locis pariter utilis intellegitur, sed haud omittenda nobis non tractus alicuius rationem, verum naturae totius indagantibus. 133 in Cyrenaica regione sub etesiarum flatu conserunt, nec non et in Graecia, oleam maxime in Laconia. Coos insula et vites tunc serit, ceteri apud Graecos inoculare et inserere non dubitant, sed arbores non serunt. plurimumque in eo locorum natura pollet; namque in Aegypto omni serunt mense et ubicumque imbres aestivi sunt, ut in India et Aethiopia, necessario post haec autumno seruntur arbores. 134 ergo tria tempora eadem germinationis, ver et tempestive uti plurimum interest conceptus, peculiare utique in insitis, cum sit mutua tes germina parturire, ideo faciles corticum esse conplexus. qui praeferunt autumicem quandam capiant et ad ver parata veniant atque non protinus germinatio auferat vires. quaedam tamen statutum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxima adoptioni uirgȩ missa atq ita
alia arbore ex eaclem uiuescente ite¬
rumq et quotiens opus sit ut ęuis
eadem oliueta constent. Inserit᷑ autẽ
oleast̾ calamo et in oculatione. Slea
ubi quercus effossa sit male ponitur.
qm̃ uermes qui rauce uocant᷑ in radi¬
co quertus nascuntur et transeunt.
quam serant᷑ utilius comꝑtum. Uetus
oliuetũ ab equinoctio uerno intra uer¬
giliaꝵ exortum int̾radi alt̾nis annis
melius inuentũ. Item muscũ radici cir¬
cumfodi autẽ omnib annib a solsti¬
cio duum cubitoꝵ scrobe. pedali alti¬
tudine stercorari tertio anno.
ago idem amygda xxxiii¬
las ab occasu arcturi ad brumã seri
iubet pira ñ eodem temꝑe omnia qm̃
neq floreant eadem oblonga aut ro¬
tuntla ab occasũ uergiliaꝵ ad brumã.
Reliqua gen̾a media hyeme ad occa¬
sum sagitȩ subsolarium aut septen¬
trionis spectantia. Laurum ab occasu
aquile ad occasum sagntȩ. Connȩra

Expanded text:
proxima adoptione virga emissa atque ita proxima adoptione virga emissa atque ita alia arbore ex eadem iuvenescente iterumque et quotiens opus sit, ut aevis eadem oliveta constent. inseritur autem oleaster calamo et inoculatione. 130 Olea, ubi quercus effossa est, male ponitur, quoniam vermes, qui raucae vocantur, in radice quercus nascuntur et transeunt.m serantur, utilius conpertum. vetus olivetum ab aequinoctio verno intra vergiliarum exortum interradi alternis annis melius inventum, item muscum radi, circumfodi autem omnibus annis a solstitio II cubitorum scrobe pedali altitudine, stercorari tertio anno. 131 Mago idem amygdalas ab occasu arcturi ad brumam seri iubet, pira non eodem tempore omnia, quoniam neque floreant eodem, oblonga aut rotunda ab occasu vergiliarum ad brumam, reliqua genera media hieme ab occasu sagittae, subsolanum aut septentrionis spectantia, laurum ab occasu aquilae ad occasum sagittae. conexa
Abbreviated transcription (Latin):
olee serentle. sint agro sicco ꝑ sementẽ
agro leto ꝑ uer. Oliuetum dieb .xu
ante equnoctium uernũ incipito pri¬
tare ex eo dies .xl. recte putabis. Id hoc
modo putato qua lucus recte ferax
erit que arida erunt et si quid uetus
interfregerit inde ea omina eximito.
qui locus ferax non erit id plus concidi
to aratoq bene enodatoq styrpisq
leues facito circum oleas autumnita¬
te ablaqueato et stercus addito qui
oliuetum sepissime. et altissime misce¬
bit is tenuissimas radices exarabit. ra¬
dices susum abibunt crassiores fiunt
et eo in radices uires olee abibunt.
Que gen̾a olearum et in quo gene̾ t̾rȩ
et siccis et argillam et inter autumnũ
et brumam seri uissit in crasso aut
humido aut subricoso a messe ad bru
s et si autumno libeat p̾t equinocti¬
um .xl. dieb ad uergiliaꝵ occasum
.xiiii. soli dies sunt quib seri noceat.
Africe peculiare quod in oleastro ÷ in¬
serit quadam ȩt̾nitate cum senescant

Expanded text:
oleae serendae sit, agro sicco per sementem, oleae serendae sit, agro sicco per sementem, agro laeto per ver. <1> Olivetum diebus xv ante aequinoctium vernum incipito putare. ex eo die dies XL recte putabis. id hoc modo putato: qua locus recte ferax erit, quae arida erunt et si quid ventus interfregerit, inde ea omnia eximito. qua to aratoque bene enodatoque stirpisque leves facito. — Circum oleas autumnitate ablaqueato et stercus addito. — Qui oletum saepissime et altissime miscebit, is tenuissimas radices exarabit. si male arabit, radices susum abibunt, crassiores fient et eo in radices vires oleae abibunt. 128 Quae genera olearum et in quo genere terraet siccis et argilla inter autumnum et brumam seri iussit, in crasso aut umido aut subriguo solo a messe ad brumsed si et autumno libeat, post aequinoctium XL diebus ad vergiliarum occasum IIII soli dies sunt, quibus seri noceat. 129 Africae peculiare, quod in oleastro eas inserit quadam aeternitate, cum senescant,
Abbreviated transcription (Latin):
omnia ut talea ex fericib arborib fi¬
ant arborib nec curuȩ neue scabre
aut bifurte tenuiores quam ut manũ
mmpleant. ne minores peclalib ut illa¬
bato cortice atq ut sectura inferior
ponatur semꝑ. et quod erit ab radice
accumeleturq germinatio terrȩ lonec
robur planta capiat. x xxii
emus. Taleas oleagineas quas in scro¬
be saturꝰ eris tripelaneas facito dili¬
genterq tractatione liber laboret cũ
serto locus bipalio subactus sit be¬
neq gliattus cum taleam dimittis pe¬
de taltam opprumito si parum cdescen¬
dit malleo aut maieola alicito ca¬
utoq ne librum scindas cum adicis
palo prius locum ne feceris quo tale¬
am demittat ita melius uniet talea
nsulcis seres ternas taleas ponito e¬
As diuaricato supra terram ne plus
nr oleam oportet et radices quam
pdrias cum terra ferre. ubi radi¬
tis bene oꝑueris calcare bene. Qb
iorat si quis quxiat quod tempꝰ

Expanded text:
omnia, ut taleae ex feracibus fiomnia, ut taleae ex feracibus fiant arboribus, ne curvae neve scabrae aut bifurcae, ne tenuiores quam ut manum impleant, ne minores pedalibus, ut inlibato cortice atque ut sectura inferior ponatur semper et quod fuerit ab radice, adcumuleturque germinatio terra, donec robur planta capiat. xxix 1emus: Taleas oleagineas, quas in scrobe saturus eris, tripedaneas facito, diligenterque tractato, ne liber laboret, cumserito: locus bipalio subactus sit beneque gluttus. cum taleam demittes, pede taleam opprimito. si parum descendet, malleo aut mateola adigito, cavetoque, ne librum scindas, cum adiges. palo prius locum ne feceris, quo taleam demittas; ita melius vivet. taleae n scrobibus aut in sulcis seres, ternas taleas ponito easque divaricato. supra terram ne plus imere oleam oportet et radices quam plurimas cum terra ferre, ubi radices bene operueris, calcare bene, ne quid noceat. si quis quaeret, quod tempus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tea robur. uerum utraq sapores corili¬
Upit Quedam omñi genere inserunt᷑ it
ficus et punice. Uitis ñ recipit empli¬
stra nec quib tenuis ac caducus ipuo¬
susq cortex. neq moculationem saẜ
aut humoris exigui fertilissima omil¬
um moculatio pꝰtea mectt emplastau
s utraq infirmissima et quȩ cortia
tantum nituntur uel leui aura ocils¬
me deplantant᷑. Inserere firmisiua
et fecunddius quam serere. Non: Scõ
staneam suomet ipsam surculo il
dnrelianam ittrum iniseuit. Hec est
uite eis difterentia. illa copiosior. hec
docuit cũ pali defya radices cȩpisseñ
Multa sie seruntur in pͥmisq ficus
ominib aliis modis nascens p̾ter qmͣ
tile ꝙtime quidem si uastiore ramo
pali modo exacuto adicatur alte exiguo
suꝑ terram relicto capite eoq ipsa hare¬
na cooꝑto Ramo seruntur et punica
religio fulgurum ꝓhibet
Quapter de talearum satu nunc di¬
cendum est. Seruandum in eo ante

Expanded text:
postea robur, verum utraque sapores corrupostea robur, verum utraque sapores corrumpit. quaedam omni genere inseruntur, ut ficus, ut punicae. vitis non recipit emplastra, nec quibus tenuis aut caducus rimosusque cortex, neque inoculationem siccae aut umoris exigui. fertilissima omnium inoculatio, postea emplastratio, sed utraque infirmissima; et quae cortice tantum nituntur, vel levi aura ocissime deplantantur. inserere firmissimum et fecundius quam serere. 122 Non staneam suomet ipsam surculo in Corellianam iterum insevit. haec est inter eas differentia: illa copiosior, haecdocuit, cum pali defixi radices cepissent. multa sic seruntur inprimisque ficus omnibus aliis modis nascens praeterquam talea, optime quidem, si vastiore ramo pali modo exacuto adigatur alte, exiguo super terram relicto capite eoque ipso harena cooperto. ramo seruntur et punica, religio fulgurum prohibet. quapropter de talearum satu nunc dicendum est. servandum in eo ante
Abbreviated transcription (Latin):
auocent nitidissima in parte quaq
p̃cipua certatur hylaritas exemptastẽ
ne ne descendat ultra corticem femĩ
in pͥmitur ex alia cortex parcum sun¬
gen̾is germinis maminas sic compi¬
ge. densata ut cicatrici locus ñ sit et
luis: hoc genus ñ pridem reꝑtum uo¬
lunt qui nouis morib fauent s etam
apud ueteres grecos inuenitur et apud
liquã diligentiam suam corticis scalpro
excidi. quatuor digitoꝵ longitudine it
trium latitudine. atq ita coagmentati
et in malo quidam huic geni misauere
fissuram in uitib exempta cortiei tesla¬
la a latere plano adigendo. Tot modis
msitam arborem uidimus iuta tyrbur
uite piris ficis punicis maloꝵq ge¬
nerib s huic breuis fuit uita. Nec
tamen omnia exꝑimentis assequi nati¬
ram possumus. Quedam eñĩ nasci il p̃m¬
te nullo modo queunt ea quȩ inmt
tantum et desertis locis ꝓueniunt. Gx
cissima insitoꝵ om̃ium ducit᷑ platanis

Expanded text:
avocent, nitidissima in parte quaque avocent, nitidissima in parte quaque praecipua cernatur hilaritas, exempta scutula ita, ne descendat ulta corticem ferrum, inprimitur ex alia cortex par cum sui germinis mamma, sic conpage densata, ut cicatrici locus non sit et s119 hoc genus non pridem repertum volunt qui novis moribus favent, sed iam et apud veteres Graecos invenitur et apud liquam diligentiam suam: cortices scalpro excidi quattuor digitorum longitudine et trium latitudine atque ita coagmentari efissuram in vitibus, exempta cortici tessella latere plano adigendo. 120 tot modis insitam arborem vidimus iuxta Tiburtvite, piris, ficis, punicis malorumque generibus. sed huic brevis fuit vita. nec tamen omnia experimentis adsequi in natura possumus. quaedam enim nasci nisi sponte nullo modo queunt, eaque inmitibus tantum et desertis locis proveniunt. 121 capacissima insitorum omnium ducitur platanus,
Abbreviated transcription (Latin):
ita ligatũ insitum intritaq illitum oꝑi¬
re terra calamis subrectis. Nr̃a ętas cor¬
rexit ut gallica uteretur terebra quȩ
excauat nec urit. qm̃ adustio omnis
hebetat atq ut geminascere incipit
ligatur calamis nec plus quam binis
ab insito emineret oculis ulmi uimine
alligato bina circumdarent᷑ acie a du¬
ab partib ut inde potius distillaret
humor qui maxime uites infestat de¬
in cum eualuissent flagella pedes bi¬
nos uinculum insiti incideret᷑ ub̾ta¬
te crassitudine ꝑmissa. Uitib inse¬
rendis tempus dedere ab ȩquinoctio
autumpno ad germinationis initia.
Satiue plante siluestͥum radicib in¬
seruntur natura sicciorib. Si satiuȩ
Aptissima insitis siccitas. huius etum
remedium appositis fictilib uas mo¬
ditus humor ꝑ cinerem distillat
Inoculatio  res amat lenes. x.x.uiii
maxime cortici conuenit sicut ÷̃ fcs.
G̃ amputatis omnib ramis ne sucũ

Expanded text:
ita ligatum insitum intritaque inlitum operiita ligatum insitum intritaque inlitum operire terra calamis subrectis. 116 nostra aetas correxit, ut Gallica uteretur terebra, quae excavat nec urit — quoniam adustio omnis hebetat —, atque ut gemmascere incipiens eligeretur calamus, nec plus quam binis ab insito emineret oculis, ulmi . . . vimine alligato . . . . bina circumdarentur . . . . acie a duabus partibus, ut inde potius destillaret mucor, qui maxime vites infestat; dein cum evaluissent flagella pedes binos, vinculum insiti incideretur, ubertati crassitudine permissa. 117 vitibus inserendis tempus dedere ab aequinoctio autumno ad germinationis initia. sativae plantae silvestrium radicibus inseruntur natura siccioribus; si sativaeaptissima insitis siccitas; huius enim remedium: adpositis fictilibus vasis modicus umor per cinerem destillat. inoculatio rores amat lenes. xxvi 118maxime cortici convenit, sicut est ficis. ergo amputatis omnibus ramis, ne sucum
Abbreviated transcription (Latin):
calamiscꝰ cligitoꝵ longitudin̾e ñ ampliꝰ
cumlini. Ex his quȩ commentatꝰ ÷ faci¬
le apparet illa etate int̾ lignu̾ et cortice̾
nec alio mͦ inserere solitos aut ultra lati¬
tudinem dium cubitoꝵ calamos demit
tantum luna sitiente hoc ÷ sicca pre¬
terea pꝰt meridiem ac sine uento austro
Mirum qd̃ ñ contentũ insitum munis
minum facos lingua bubula herbe id
genus ÷ insuꝑ obtegi iubet eamq illiga¬
ri oꝑtam stramentis. Nunc abunde ar
inserentes tempus urget incitantib se
geninus p̾terquam imnolea cinus diu¬
tissime oculi parturiunt. minimũq su
sicca sunt recrastinare minime utile.
p̾irum uł florent̾e inserere. licet et in
maium quoq mensẽ ꝓtendere in siti
sucum arbitrantur seruari int̾ duos
ymbrices iuxta riuos uł piscinas u¬
trimq terra obstructos. uitium uͦ
re contrario adrasa iunctis medullis
colligari. Tertium genus ÷ terebrare
mosq addere longos pedes bimos atq

Expanded text:
calami VI digitorum longitudine non amplius calami VI digitorum longitudine non amplius cumlini. ex iis, quae commentatus est, facile apparet illa aetate inter lignum et corticem nec alio modo inserere solitos aut ultra latitudinem II digitorum calamos demitttantum, luna sitiente, hoc est sicca praeterea post meridiem ac sine vento austro. mirum quod non contentus insitum munissminum fasciis, lingua bubula — herbae id genus est—insuper optegi iubet eamque inligari opertam stramentis. nunc abunde arbinserentes tempus urguet, incitantibus se gemmis praeterquam in olea, cuius dintissime oculi parturiunt, minimumque susicca sunt recrastinare minime utile. pirum vel florentem inserere licet et in Maium quoque mensem protendere insitionsucum arbitrantur, servari inter duos imbrices iuxta rivos vel piscinas utrimque terra obstructos, vitium verre contrario adraso iunctis medullis colligari. tertium genus est terebrare mosque addere longos pedes binos atque
Abbreviated transcription (Latin):
inscri ñ opportet ñ hercules magis qmͣ
aridos quia illo modo lauat humore
nimio cortex. hoc uitali defectu ñ hu¬
mescit neq comcorporat. Id etiam religi¬
onis seruant ut luna crescente ut cala¬
mus utraq manu depͥmatur. et alioqui
in hoc oꝑe due simul manus minus
nituntur necessario temꝑaniento. uali¬
dius demissi tardius ferunt fortius du¬
rant. Contraria ex diuerso ne hiscat
miiium pͥma laxeq capiat. aut ne
accipientis trunco in media fissura re¬
linquant quidem uestigio fissurȩ falcẽ
in truncis facto salice p̾ligant margi¬
nẽ ipsum. postea cuneos findunt con¬
tinente uinculo lib̾tatem dehiscendi.
Quȩdam in plantatio insita eodem die
tranferuntur. Si crassior truncus inse¬
ratur inter corticem et lignum inseri
patur laxato. Cerasi libro dempto fin¬
dunt᷑. heȩ sole et pꝰt brumã inserunt᷑.
Dempto libro hñt quasi lanuginem
t̾re patiat᷑ nu̾doꝵ trunciq ratio. emin̾e

Expanded text:
inseri non oportet, non, Hercules, magis quam inseri non oportet, non, Hercules, magis quam aridos, quia illo modo labat umore nimio cortex, hoc vitali defectu non umescit neque concorporatur. 108 id etiam religionis servant, ut luna crescente, ut calamus utraque deprimatur manu. et alioqui hoc in opere duae simul manus minus nituntur, necessario temperamento. validius demissi tardius ferunt, fortius durant, contraria ex diverso. ne hiscat nimium rima laxeque capiat, aut ne accipientis trunco. ut media fissura relinquatur, quidam vestigio fissurae falce in truncis facto salice praeligant marginem ipsum, postea cuneo findunt continente vinculo libertatem dehiscendi. — quaedam in plantario insita eodem die transferuntur. — si crassior truncus inseratur, inter corticem et lignum inseripatur, laxato. cerasi libro dempto finduntur. hae solae et post brumam inseruntur. dempto libro habent veluti lanuginem terrae patiatur nodorum truncique ratio. eminere
Abbreviated transcription (Latin):
nodo fiat. repudiat quippe aduenam
inhospitalis duritia. ut in parte nitidis¬
sima ne longior multo trib digitis
ne obliqua ne tralucens. Uirgilius eca¬
cumine inseri uetat. certumq ÷ ab
humeris arboꝵ orient̾e estiuum spectan¬
tib surculos petendos et e feracib et
e germine nouello nͥ uetuste arbori in¬
serantur. Id enĩ robustiores et̃ debent
p̾terea ut p̾gnantes hoc ÷ germinati¬
one turgentes et qui parere illo sꝑaue
altitudinem se fundat. Ante omnia
geminantes nitere conuentet. nichil
tius quam foris corticis equari calami
exacutio ne medullam nudet tam̾ te¬
nui fistula detegat. fastigio leui clescen¬
dat cunco trib non ampliore digitis.
Qd̾ facillime contingit tinctum a qua
radentib ne exaquetur in uento ne
cortex a ligno decidat alterutri talamus
ad corticem usq suum depͥmatur ne la¬
xetur dum repͥmitur ne ue cortex repli¬
cet᷑ in rugas ileo lacrimantes calamos

Expanded text:
nodo fiat — repudiat quippe advenam nodo fiat — repudiat quippe advenam inhospitalis duritia —, ut in parte nitidissima, ne longior multo tribus digitis, ne obliqua, ne tralucens. 105 Vergilius e cacumine inseri vetat, certumque est ab umeris arborum orientem aestivum spectantibus surculos petendos, et e feracibus et e germine novello, nisi vetustae arbori inserantur; ii enim robustiores esse debent. praeterea ut praegnates, hoc est germinatione turgentes et qui parere illo speravlatitudinem se fundat. ante omnia gemmantes nitere conveniet; nihil utius quam foris cortici aequari. calami executio medullam ne nudet, tamen tenui fistula detegat. fastigatio levi descendat cuneo tribus non ampliore digitis, quod facillime contingit tinctum aqua radentibus. 107 ne exacuatur in vento, ne cortex a ligno decedat alterutri. calamus ad corticem usque suum deprimatur. ne luxetur, dum deprimitur, neve cortex replicetur in rugas. ideo lacrimantes calamos