comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quo plures in scholis finguntur affectus quos non ut aduocati
sed ut passi subimus cumꝰ et̃ hoc genus simulacri litium solcat
cum ius mortis a senatu quidam uel ob aliquã magnam
infelicitatem uel et penitentiã petunt ĩ quibus non solum cã¬
tare quod uitiũ ꝑuasit aut lasciuire. Sed ne argumentari
quid̃ nisi mixtis et quid ita ut ip̃a probatione magie emi¬
neant affectibus decet. Nam qui intermutere in agendo
dolorem põt uidetur posse et̃ deponẽ. Nescio tñ anꝰ inuug
de quo loquimur detoris custodia maxime circa cos cõ¬
tra quos dicimus exanimanda sit. Nam sine dubio in
omnibus statim accusationibus hoc agendũ est ne ad eas
libent᷑ descendisse uideamur. Ideoq miho illud cassis se¬
ueri nõ mediocrit᷑ displicet. dii boni uiuo: et quo me ui¬
uere uiuet: aspernantem reũ uideo. Non enim iux̃ ex
causa uel necessaria uideri potest postulasse eum sed qua¬

Expanded text:
quo plures in schola finguntur adfectus, quos non ut advocati, quo plures in schola finguntur adfectus, quos non ut advocati, sed ut passi subimus. cum etiam hoc genus simulari litium soleat, cum ius mortis a senatu quidam ob aliquam magnam infelicitatem vel etiam paenitentiam petunt, in quibus non solum cantare, quod vitium pervasit, aut lascivire, sed ne argumentari quidem nisi mixtis, et quidem ita ut ipsa probatione magis emineant, adfectibus decet. nam qui intermittere in agendo dolorem potest, videtur posse etiam deponere. nescio tamen an huius, de quo loquimur, decoris custodia maxime circa eos, contra quos dicimus, examinanda sit. nam sine dubio in omnibus statim accusationibus hoc agendum est, ne ad eas libenter descendisse videamur. ideoque mihi illud Cassii Severi non mediocriter displicet: di boni, vico; et, quo me vivere iuvet, Asprenatem reum video. non enim iusta ex causa vel necessaria videri potest postulasse eum, sed qua
Abbreviated transcription (Latin):
securitate lax abit : Age si de morte filii sui uel siuria
quȩ morte sit grauior dicendum patri fuerit aut ĩ
narrando gratiam illam expositionis quȩ continget ex
sermone puro atque dilucido queret : breuit᷑ atq signi¬
ficant᷑ ordinem rei pertulisse contentus: aut argumen¬
ta deducet in digitos: et propositiomm ac partitionũ
captabit leporemꝰ ⁊ et ut plerunq ĩ hoc genere moris
est intentione omni remissa loquetur: quo fugerit interĩ
dolor ille: ubi lacrime substiterint: unde se ĩmediũ
tam secura obseruatio artiũ miserit : non ab exordio usq
ad ultimã uocem continuus quidam gemitus et idem
tristitię uultus seruabitur: siquid uolet dolorem suũ
etiam in audientes transfundere. quem si usquam remiserit
in aĩum uidicantiũ non reducet. Q uod precipue declamã¬
tibus neque enim me penitet adhoc quoq opus meũ et curã
susceptorum semel adolescentiũ respicere. custodiendum ẽ

Expanded text:
securitate laxabit? age , si de morte filii sui vel iniuria, securitate laxabit? age , si de morte filii sui vel iniuria, quae morte sit gravior, dicendum patri fuerit, aut in narrando gratiam illam expositionis, quae continget ex sermone puro atque dilucido, quaeret, breviter ac significanter ordinem rei protulisse contentus, aut argumenta diducet in digitos et propositionum ac partitionum captabit leporem et, ut plerumque in hoc genere moris est, intentione omni remissa loquetur? quo fugerit interim dolor ille? ubi lacrimae substiterint? unde se in medium tam secura observatio artium miserit? non ab exordio usque ad ultimam vocem continues quidam gemitus et idem tristitiae vultus servabitur, si quidem volet dolorem suum etiam in audientes transfundere? quem si usquam remiserit, in animum iudicantium non reducet. quod praecipue declamantibus neque enim me paenitet ad hoc quoque opus meum et curam susceptorum semel adolescentium respicere custodiendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
q dicentem : non ꝑdant. Hȩc oĩa necessariũ ꝑiclitanti soli¬
citudinis colorem petendumq ẽt ĩnocentibus misericor¬
diȩ auxilium: moueatur ne quisquã eius fortuna quem
tumidum ac sui iactantem et ambitiosum institorem elo¬
quentię in ancipiti sorte uideat. Non ĩmo oderit reum
uerba aucupantem et anxium de fama ingenii et cui eẽ disto
uacet. Quod mire. M. celius in defensione causę qua reus
de ui fuit comprehendisse mihi uidet᷑. ne cui uestrum
atq ẽt̃ omniũ q ad rem agendam assunt meus aut uultus
molestior. aut uox ĩmoderatior a liqua aut denique qđ
nimiũ est iactatior gestus fuisse iudeatur. atqꝗ sunt
quedam actiones in satisfactione de precatione confessio¬
ne posite. sententiolis ne flendum erit epiphonemata aut
enthy memata ex orabunt: non quicquid meris adiici¬
etur affectibus om̃is eorũ diluet uires et miserationẽ

Expanded text:
que dicentem? non perdant haec omnia necessarium periclitanti sollique dicentem? non perdant haec omnia necessarium periclitanti sollicitudinis colorem, petendumque etiam innocentibus misericordiae auxilium? moveaturne quisquam eius fortuna, quem tumidum ac sui iactantem et ambitiosum institorem eloquentiae in ancipiti sorte videat? non immo oderit reum verba aucupantem et anxium de fama ingenii, et cui esse diserto vacet? quod mire M. Caelius in defensione causae, qua reus de vi fuit, comprehendisse videtur mihi: ne cui vestrum atque etiam omnium, qui ad rem agendam adsunt, meus aut vultus molestior aut vox immoderatior aliqua aut denique, quod minimum est, iactantior gestus fuisse videatur. atqui sunt quaedam actiones in satisfactione, deprecatione, confessione positae: sententiolisne flendum erit? epiphonemata aut enthymemata exorabunt? non , quidquid meris adiicietur adfectibus, omnes eorum diluet vires et miserationem
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ. atq suam quicq formam et propriũ quendam
modum eloquentiȩ poscit. Cum et in ceteris actibus uice
non idem in foro curia. campo. theatro domi. facere conue¬
niat et pleraq quę natura nõ sunt rephendenda atq ideo
interim sunt necessaria alibi ꝗͥ mos ꝑmiserit turpia habeã¬
tur. Illud iam diximus quanto plus nitoris et cultus de¬
monstratur materiȩ ut ad delectationem audientiũ com¬
positȩ ꝗͣ quȩ sunt in actu et contentione suasorie iudici¬
alesq ꝑmittant. hoc adhuc adiiciendũ aliquas ẽt quę
sunt egrtoie dicendi uirtutes quo minus deceant effici
conditione causarũ. an quisquam tulerit reum in discri¬
men capitis precipue quis apud uctorem et principem
prose ip̃ẽ dicatfrequenti trãslatione fictis aut repetitis
ex uetustate uerbis cõpositione quȩ sit maxime a uulgari
usu remota decurrentibus ꝑiodis ꝗ̃ letissimis locis sententiis¬

Expanded text:
plurimum, ac suam quidque formam et proprium quendam plurimum, ac suam quidque formam et proprium quendam modum eloquentiae poscit: cum etiam in ceteris actibus vitae non idem in foro, curia, campo, theatro, domi facere conveniat; et pleraque, quae natura non sunt reprehendenda atque adeo interim sunt necessaria, alibi quam mos permiserit turpia habeantur. illud iam diximus, quanto plus nitoris et cultus demonstrativae materiae, ut ad delectationem audientium compositae, quam, quae sunt in actu et contentione, suasoriae iudicialesque permittant. hoc adhuc adiiciendum aliquas etiam, quae sunt egregiae dicendi virtutes, quo minus deceant, effici condicione causarum. An quisquam tulerit reum in discrimine capitis, praecipueque si apud victorem et principem pro se ipse dicat, frequenti translatione, fictis aut repetitis ex vetustate verbis, composition quae sit maxime a vulgari usu remote, decurrentibus periodis, quam laetissimis locis sententiis
Abbreviated transcription (Latin):
pro capite sollicitudo deceat et cura et om̃s ad amplifican¬
dam orationem quasi machine ita ĩ parius rebus iudiaie ꝙ
uana sint eadem Rideaturq merito apud disceptatorem
de re leuissima sedens dicturus utatur illa ciceronis confessi¬
one non modo se aĩo commoueri sed et̃ corpore ipõ perhores cẽ
quis uero nesciat quanto aliud dicendi genus poscat grauitas
senatoria. aliud aura popularis. cum etiam singulis iudicã¬
tibus non idem apud graues uiros ꝙ leuiores non idem ap̃
eruditum qđ militarem ac rusticũ deceat. Sitq nõ nunꝗͣ
summittenda et contrahenda oratio ne uidex eam uel in¬
telligere uel capere nõ possit tempus quoq ac locus egent
obseruatione propria Nam et tempus tum letũ tum triste
tum liberũ: tum angustũ est atq ad hec omnia componẽdus
orator. et loco publico priuatoq celebri an setreto aliena
ciuitate an tua. In castris denique an foro dicas interest

Expanded text:
pro capite sollicitudo deceat et cura et omnes ad amplificanpro capite sollicitudo deceat et cura et omnes ad amplificandam orationem quasi machinae, ita in parvis rebus iudiciisque vana sint eadem, rideaturque merito, qui apud disceptatorem de re levissima sedens dicturus utatur illa Ciceronis confessione, non modo se animo commoveri, sed etiam corpore ipso perhorrescere. quis vero nesciat, quanto aliud dicendi genus poscat gravitas senatoria, aliud aura popularis? cum etiam singulis iudicantibus non idem apud graves viros quod leviores, non idem apud eruditum quod militarem ac rusticum deceat, sitque nonnunquam summittenda et contrahenda oratio, ne iudex eam vel intelligere vel capere non possit. tempus quoque ac locus egent observatione propria. nam et tempus tum triste, tum laetum, tum liberum, tum angustum est, atque ad haec omnia componendus orator; et loco publico privatone, celebri an secreto, aliena civitate an tua, in castris denique an foro dicas, interest
Abbreviated transcription (Latin):
quot in causa totidem in prosopopeia sunt uarietates. sed
hoc ẽt̃ plures ꝙ in his puerorum feminaꝵ populorũ multaꝵ
etiam rer assimilamus affectus quibus omnibus debet᷑
suus decor. Eadem in iis pro quibus agemus obẜuanda sũt
A liter enim pro alio sepe dicendum est ut quisque honestus
humilis inuidiosus fauorabilis erit adiecta propositoꝵ
quoq et ante acte uite differentia. locundissima uero ĩ ora¬
tore humanitas facilitas moderatio beniuolentia. Sed
illa quoq diuersa bonum uirũ detent: malos odisse. publi¬
ca uite cõmoueri ultum ire scelera et ĩiurias. omnia ut
in uitio dixi honesta. nec tm̃ quis et pro quo: sed et̃ apud
quem dicas inter est. facit enu et fortuna discrimen et
potestas. nec eadem apud principem madgr̃atũ senatorẽ
priuatum tm liberum ratio est. Net eodem sono publica
iudicia et arbitrorũ disceptationes agunt᷑ nam ut orãtem

Expanded text:
quot in causa totidem in prosopopoeia sunt varietates, sed quot in causa totidem in prosopopoeia sunt varietates, sed hoc etiam plures, quod in his puerorum, feminarum, populorum, mutarum etiam rerum assimulamus adfectus, quibus omnibus debetur suus decor. eadem in iis, pro quibus agemus, observanda sunt; aliter enim pro alio saepe dicendum est, ut quisque honestus, humilis, invidiosus, favorabilis erit, adiecta propositorum quoque et anteactae vitae differentia. iucundissima vero in oratore humanitas, facilitas, moderatio, benivolentia. sed illa quoque diversa bonum virum decent: malos odisse, publica vice commoveri, ultum ire scelera et iniurias, et omnia, ut initio dixi, honesta. nec tantum, quis et pro quo sed etiam apud quem dicas, interest. facit enim et fortuna discrimen et potestas, nec eadem apud principem, magistratum, senatorem, privatum, tantum liberum ratio est, nec eodem sono publica iudicia et arbitrorum disceptationes aguntur. nam ut orantem
Abbreviated transcription (Latin):
te ut idem cęsar de illo dixerit. arrogantia est. Maior
ĩ personis obseruatio est apud tragicas comicosq multis
enim utimur et uariis eadem et eorum qui orationes aliis
scribebant. fuit ratio et declamantiũ est. Non enim semꝑ
ut ad uocati sed plerũq ut litigatores dicimus uerũ etĩa
in iis causis quibus aduocamus eadem differentia diligẽt᷑
est custodienda. utimur enim fictione personarũ et uelut
ore alieno loquim. dandiq sunt us quibus uocem accõmo¬
damus sui mores. Alitͣ enim .P. clodius. alit appius cecꝰ.
alit cecilianus ille alitͣ terentianus pat̾ fingitur. Quid
aspius lictore uerris: ut ad eas tantum dabis quid fortius
illo : cuius inter ip̃a uerberum supplicia una uox audiebat᷑
Cuus romanus sum. ꝗ̃ digne milonis in peroratione ipã
uoces eo uiro qui pro re.p seditiosum ciuem totiens compe¬
scuisset. quiq insidias uirtute suꝑasset deniq nõ modo

Expanded text:
te, ut idem Caesar de illo dixerit, arrogantia est. maior te, ut idem Caesar de illo dixerit, arrogantia est. maior in personis observatio est apud tragicos comicosque, multis enim utuntur et variis. eadem et eorum, qui orationes aliis scribebant, fuit ratio et declamantium est; non enim semper ut advocati sed plerumque ut litigatores dicimus. verum etiam in iis causis, quibus advocamur, eadem differentia diligenter est custodienda. utimur enim fictione personarum et velut ore alieno loquimur, dandique sunt iis, quibus vocem accommodamus, sui mores. aliter enim P. Clodius, aliter Appius Caecus, aliter Caecilianus ille, aliter Terentianus pater fingitur. quid asperius lictore Verris: ut adeas, tantum dabis? quid fortius illo, cuius inter ipsa verberum supplicia una vox audiebatur: ciuis Romanus sum? quam dignae Milonis in peroratione ipsa voces eo viro, qui pro re publica seditiosum civem totiens compescuisset quique insidias virtute superasset? denique non modo
Abbreviated transcription (Latin):
ministrationi rei .p. dederit a qua longissime isti ꝗ
philosophi uocantur recesserũt. omnia quȩ ad efficien¬
dum cratione quod proposuerit uilent libent᷑ ad hibebit
cum prius quid honestũ sit efficere in aĩõ suo constituerit
Est quod piunceps deteat aliis non concesseris Imperato¬
rum ac triumphaliũ seperata est aliqua ex parte ratio
eloquentiȩ. Sicut pompeius abunde disitus reꝵ suaꝵ
narrator. Et hic qui bello cuuili se interfecit cato elo¬
quens senator fuit .Idem dictum sepe ĩ alio liberũ in
alio furiosum in alio suꝑbum est Uerba aduersus aga¬
mennonem a thersite habita rident᷑. At illa diomedi
alii ue cui par magnum aium ferre prese uidebunt᷑
Ego te inquit consuleta putem. L. Crassus philippo cũ eu me
non putes senatorem. uox honestissime libertatis. non tñ
feres quencunq dicentem. Negat se magni facere aliq
poetarũ utrum cesar ater an albus homo sit: insania. uer¬

Expanded text:
ministrationi rei publicae dediderit, a qua longissime isti, qui ministrationi rei publicae dediderit, a qua longissime isti, qui philosophi vocantur, recesserunt, omnia, quae ad efficiendum oratione quod proposuerit valent, libenter adhibebit, cum prius quid honestum sit efficere in animo suo constituerit. est quod principes deceat, aliis non concesseris. imperatorum ac triumphalium separata est aliqua ex parte ratio eloquentiae, sicut Pompeius abunde disertus rerum suarum narrator, et hic, qui bello civili se interfecit, Cato eloquens senator fuit. idem dictum saepe in alio liberum, in alio furiosum, in alio superbum est. verba adversus Agamemnonem a Thersite habita ridentur; da illa Diomedi aliive cui pari: magnum animum ferre prae se videbuntur. ego te consulem putem, inquit L. Crassus Philippo, cum non putes senatorem? uox honestissimae libertatis; non tamen ferres quemcumque dicentem. negat se magni facere aliquis poetarum, utrum Caesar ater an albus homo sit, insania; ver
Abbreviated transcription (Latin):
et pene periclitantia ferunt᷑. At in usdem siccum et
licitum et contradtum dicendi propositum pleranq affecta¬
tione ipa seueritatis inuisum est. Quando et morũ seni¬
lis auctoritas ĩ matura ĩ adolescentibus creditur : simpli¬
ciora militares detent. Philosiphiã ex professo ut quidã
faciunt ostentantibus parum decori sunt pleriꝗ oratiois
ornatus maximeq ex affectibus quos illi uitia dicunt
uerba quoq ex quisitiora et compositio numerosa tali
proposito diuersa non enim solum illa letiora qualia a
Cicerone dicunt᷑. Saxa atq solitudines uoce rndent
sed et illa quanꝗ̃ plena sanguinis. uos enim iam abbani
tumuli atq luci uos inꝗͣ imploro atq testor. uosq alba¬
noꝵ obrute are sacroꝵ populi romani socie et equa les
non conueniãt barbe illi atq tristitiȩ. At uir cuulis
uereq sapiens qui se non ociosis disputationibus sed ad¬

Expanded text:
et paene periclitantia feruntur. at in iisdem siccum et et paene periclitantia feruntur. at in iisdem siccum et sollicitum et contractum dicendi propositum plerumque adfectatione ipsa severitatis invisum est, quando etiam morum senilis auctoritas immatura in adolescentibus creditur. simpliciora militares decent. philosophiam ex professo, ut quidam faciunt, ostentantibus parum decori sunt plerique orationis ornatus maximeque ex adfectibus, quos illi vitia dicunt. verba quoque exquisitiora et compositio numerosa tali proposito diversa. non enim sola illa laetiora, qualia a Cicerone dicuntur, saxa atque solitudines voci respondent; sed etiam illa, quanquam plena sanguinis, vos enim iam, Albani tumuli atque luci, vos, inquam, imploro atque testor, mosque, Albanorum obrutae arae, sacrorum populi Romani sociae et aequales, non conveniant barbae illi atque tristitiae. at vir civilis vereque sapiens, qui se non otiosis disputationibus, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
reprehendes uideas aũt rixatores quosdam neque iu¬
dicum reuerentia neque agendi more ac modo contineri¬
ex quo ipo mentis habitu manifestum sit tam in suspiciẽ¬
dis q̃ in agendis causis nihil pensi hr̃e. profert enim mo¬
res plerunq oratio et animi secreta detegit. nec sine
causa greti prodiderũt ut uiuat quenq ẽt dicere: hu¬
miliora illa uitia sũmissa adulatio: affectata scurrilitas
in rebus ac uerbis parũ modestis ac pudicis uilis pu¬
dor. In omni negocio neglecta auctoritas. quę fere
accidunt is qui nimiũ aut blandi eẽ aut ridiculi uolũt
pm̃ et̃ eloquentię genus alios aliud decet. Nam neq
tam plenum et erectũ et audax et precultũ senibus cõ¬
uenerit ꝗͣ pressum et mite et limatum et quale intelligi
uult cicero cum dicet orationẽ suam cepisse canes cere
sieut uestibus quoque non purpura cocro ꝗ fulgentib
illa etas satis apta sit. In iuiuenibus etiam uberiora paulo

Expanded text:
reprehendendus. videas autem rixatores quosdam neque iureprehendendus. videas autem rixatores quosdam neque iudicum reverentia neque agendi more ac modo contineri, quo ipso mentis habitu manifestum sit, tam in suscipiendis quam in agendis causis nihil pensi habere. profert enim mores plerumque oratio et animi secret detegit. nec sine causa Graeci prodiderunt, ut vivat, quemque etiam dicere. humiliora illa vitia: summissa adulatio, adfectata scurrilitas, in rebus ac verbis parum modestis ac pudicis vilis pudor, in omni negotio neglecta auctoritas; quae fere accidunt iis, qui nimium aut blandi esse aut ridiculi volunt. ipsum etiam eloquentiae genus alios aliud decet. nam neque tam plenum et erectum et audax et praecultum senibus convenerit quam pressum et mite et limatum et quale intelligi vult Cicero, cum dicit, orationem suam coepisse canescere; sicut vestibus quoque non purpura coccoque fulgentibus illa aetas satis apta sit. in iuvenibus etiam uberiora paulo
Abbreviated transcription (Latin):
dicere arrogantes et illi qui se iudicasse de causa nec alit᷑
affuturos fuisse proponũt. nam et ĩuiti iudices audiunt pre¬
sumentem partes suas nec oratori contingere intͣ aduersa¬
rios quod pythagore inter discipulos cõtigit potest ipse di¬
xit. sed istud magis minus ue uitiosum est proꝑsonis dicẽ¬
tium. Defenditur enim aliquatenus etate dignitate aucto¬
ritate. Que tñ uix ĩ ullo tanta fuerĩt ut non hoc affirma¬
tionis genus temperandum sit aliqua moderatione. sicut oiã
inquibus patronus argumentũ ex se ip̃o petet. quod fuis¬
set tumidius si criminis loco negasset cicero equitis romani
ẽẽ filium se defendente. At ilłe fecit hoc ẽt fauorabile. cõ¬
iungendo cum iudicibus dignitatem suam. Equitis aũt
Romani eẽ filium criminis loco poni ab accusatoribus ne¬
que his iudicantibus oportuit nec defendentibus nobis
I mpudens. tumultuosa: iracunda: atio omnibus indecora
sed ut quisque etatt dignitate. usu. pretedit magis in ea

Expanded text:
dicere? arrogantes et illi, qui se iudicasse de causa nec aliter adfuturos fuisse proponunt. nam et inviti iudices audiunt praesumentem partes suas, nec hoc oratori contingere inter aduersarios quod Pythagorae inter discipulos potest ipse dixit. sed istud magis minusve vitiosum est pro personis dicentium. defenditur enim aliquatenus aetate, dignitate, auctoritate; quae tamen vix in ullo tanta fuerint, ut non hoc adfirmationis genus temperandum sit aliqua moderatione sicut omnia, in quibus patronus argumentum ex se ipso pete. quid fuisset tumidius, si accipiendum criminis loco negasset Cicero equitis Romani esse filium, se defendente? at ille fecit hoc etiam fauorabile coniungendo cum iudicibus dignitatem suam: equilis autenm Romani esse filium, criminis loco poni ab accusatoribus, neque vobis iudicantibus oportuit neque defendentibus nobis. impudens , tumultuosa, iracunda actio omnibus indecora, sed ut quisque aetate, dignitate, usu praecedit, magis in ea
Abbreviated transcription (Latin):
dauit ut nccessitatem id faciendi oñderet. inuidiamq om¬
nem ĩ eum regerẽt ꝗ hoc se coegisset Et. M. tullius sepe
dicit de oppressa coniuratione catilinȩ. Sed modo id uir¬
tuti senatus. modo prouidentie deoꝵ ĩ mortaliũ assignat
plerunque contra inimicos optrectatores plus uendicat
sibi. Erant enim tuenda cum obiicerent᷑. In carminibus ut
pepercisset quę non desierũt carpere maligni. Cedant arma
toge concedat laurea linguę Et fortunatam natam me cõ¬
sule romam et iouem illum aquo conciliũ deoꝵ aduocat᷑
ꝙ mineruã quȩ eum om̃s artes edocuit. Quȩ̨ sibi ille secut᷑
quedam grecorum exempla permis erat. uerũ eloquentiȩ
ut indecora iactatio sic non nunquã concedenda fiducia
est Nam quis reprehendat hȩc: quid putem contemptũ¬
ne me non uideo nec ĩuita nec ingratia nec ĩ rebus gestis
nec ĩ hac mea mediocritate ingenii quid despicere possit

Expanded text:
davit, ut necessitatem id faciendi ostenderet invidiamque omdavit, ut necessitatem id faciendi ostenderet invidiamque omnem in eum regereret, qui hoc se coegisset. et M. Tullius saepe dicit de oppressa coniuratione Catilinae; sed modo id virtuti senatus, modo providentiae deorum immortalium adsignat. plerumque contra inimicos atque obtrectatores plus vindicat sibi. erant enim illa tuenda, cum obiicerentur. in carminibus utinam pepercisset, quae non desierunt carpere maligni: cedant arma togae, concedat laurea linguae; et O fortunatam natam me consule Romam; et Iovem illum, a quo in concilium deorum advocatur; et Minervam , quae artes eum edocuit; quae sibi ille secutus quaedam Graecorum exempla permiserat. verum eloquentiae ut indecora iactatio, ita nonnunquam concedenda fiducia est. nam quis reprehendat haec: quid putem? contemptumne me? non video nec in vita nec in gratia nec in rebus gestis nec in hac mea mediocritate ingenii, quid despicere possit
Abbreviated transcription (Latin):
subsidium mihi diligentia comparaui. gum et̃ contra .Q
Cecilium de accusatore in uerrem constituendo quã uis mul¬
tum eẽt in hoc quoq momenti uter ad agendum magis
idoneus ueniret dicendi tam̃ facultatem magis illi
detraxit. ꝗͣ arrogauit sibi. seq non consecutũ sed oiã fe¬
cisse ut posset eam conseq dixit. In epistolis aliqñ famili¬
de eloquentia sua dicit. et aperte tñ gloriari nescio an sit
magis tolerabile uel ipã uitii huius simplicitate ꝙ̃ illa iac¬
tatione ꝑuersa. Si abundans opibus pauꝑem se neget no¬
bilis obscurum. et potens infirmũ et disertus imperitũ plane
& infantem uocet ambitiosissimũ gloriandi genus est etiã
deridere. ab aliis ergo laudemur. Nam ip̃os ut demosthenẽ
ait erubescere etiam cum ab aliis laudabimur decet. neq
hoc dico nõ aliqñ de rebus a se gestis oratori eẽ dicendum
sicut eidem demostheni pro ctesiphõte. Quod tam̃ ita emẽ¬

Expanded text:
subsidium mihi diligentia comparavi . quin etiam contra Q. subsidium mihi diligentia comparavi . quin etiam contra Q. Caecilium de accusatore in Verrem constituendo, quamvis multum esset in hoc quoque momenti, uter ad agendum magis idoneus veniret, dicendi tamen facultatem magis illi detraxit quam adrogauit sibi, seque non consecutum, sed omnia fecisse, ut posset eam consequi, dixit. in epistolis aliquando famili persona verum de eloquentia sua dicit. et aperte tamen gloriari nescio an sit magis tolerabile vel ipsa vitii huius simplicitate, quam illa iactatio perversa, si abundans opibus pauperem se neget, nobilis obscurum et potens infirmum et disertus imperitum plane et infantem vocet. ambitiosissimum gloriandi genus est etiam deridere. ab aliis ergo laudemur; nam ipsos, ut Demosthenes ait, erubescere, etiam cum ab alis laudabimur, decet. neque hoc dico, non aliquando de rebus a se gestis oratori esse dicendum, sicut eidem Demostheni pro Ctesiphonte; quod tamen ita emen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ minores ceteros facere inde inuident humiliores. hoc ui¬
tium est eorum qui nec cedere uolunt nec possunt contendere:
Rident supiores improbant boni plerunque uero deprehen¬
das arrogantium fallacem opinionem. Sed in ueris quoq
sufficit conscientia. Reprehensus est ĩ hac parte non medio¬
criter cicero quanquã is quiđd reꝵ a se gestarũ maior qͣ
eloquentię fuit in orationibus utiq iactator: ac plurimũq
illud quoq non sine aliqua ratione facit. aut enim tuebat᷑
eos quibus erat usus adiutoribus in opprimenda coniuratio¬
ne: aut respondebat inuidiȩ. Cui tamen non fuit par
seruate patrie penam passus exilium ut illoꝵ quę egerat
consul frequens cõmemoratio possit iuideri non gloriȩ mag̃
ꝗ̃ defensioni data. Eloquentiã quid̃ cum plenissimam diuer¬
se partis aduocatis concederet. sibi nunquã in agendo ĩ¬
quod sentio q̃ sit exiguum et quia ingenio minus possu

Expanded text:
quam minores ceteros facere. inde invident humiliores, hoc viquam minores ceteros facere. inde invident humiliores, hoc vitium est eorum, qui nec cedere volunt nec possunt contendere rident superiores, improbant boni. plerumque vere deprehendas arrogantium falsum de se opinionem; sed in veris quoque sufficit conscientia. reprehensus est in hac parte non mediocriter Cicero, quanquam is quidem rerum a se gestarum maior quam eloquentiae fuit in orationibus utique iactator. et plerumque illud quoque non sine aliqua ratione fecit. aut enim tuebatur eos, quibus erat adiutoribus usus in opprimenda coniuratione, aut respondebat invidiae cui tamen non fuit par, servatae patriae poenam passus exilium, ut illorum, quae egerat in consulatu, frequens commemoratio possit videri non gloriae magis quam defensioni data. eloquentiam quidem, cum plenissimam diversae partis advocatis concederet, sibi nunquam in agendo imin me, quod sentio quam sit exiguum, et, quo ingenio minus possum,
Abbreviated transcription (Latin):
idem fere ut dixi ĩ omni genẽ causaꝵ et proderit et dece
ac dicere honeste ꝯtraq neminem unquam ullo ĩ loco
tu.piter. minora uero queq sunt ex mediis plura sũt
talia ut aliis sint concedenda aliis non sint: aut pro
ꝑsona tempore loco causa magis ac minus uel ex cusata
debeant uideri ued reprehendenda. Cum dicamus autem
de rebus aut alienis aut nr̃is diuidenda est ratio eorum dũ
sciamus pleraq neutro loco conuenire. In primis igitur oĩs¬
siu uitiosa iactatio est. eloquentiȩ tamen in oratore p̃cipue
Affertq audientibus non fastidiũ modo sed plerũq etiam odiũ
habet enim mens nr̃a natura sublime quiddam et erectum &
impatiens supioris. Ideoq abiedtos aut summittentes se libent᷑
alleuamus. ꝗa hoc facere tanq̃ maiores uidemur: et quotiẽs
discessit emulatio: succedit humanitas At qui se supra modũ
ex tollit premere ac dispicere creditur. nec tam se maiorem

Expanded text:
idem fere, ut dixi, in omni genere causarum et proderit et decebidem fere, ut dixi, in omni genere causarum et proderit et decebac dicere honeste, contraque neminem unquam ullo in loco turpiter. minora vero quaeque sunt ex mediis plerumque sunt talia, ut aliis sint concedenda, aliis non sint, aut pro persona, tempore, loco, causa magis ac minus vel excusata debeant videri vel reprehendenda. cum dicamus autem de rebus aut alienis aut nostris, dividenda ratio est eorum, dum sciamus pleraque neutro loco convenire. in primis igitur omnis vitiosa iactatio est, eloquentiae tamen in oratore praecipue, adfertque audientibus non fastidium modo, sed plerumque etiam odium. habet enim mens nostra sublime quiddam et erectum et impatiens superioris; ideoque abiectos aut summittentes se libenter allevamus, quia hoc facere tanquam maiores videmur; et quotiens discessit aemulatio, succedit humanitas. at qui se supra modum extollit, premere ac despicere creditur, nec tam se maiorem
Abbreviated transcription (Latin):
seruandum. Cum interĩ ꝑsuadere deforme sit. Non fuit
hoc utile absolutioni. sed quod est maius homini fuit. et nos
secundum cõmunem potius loquendi consuetudinom ꝗ̃ ipãm
ueritatis regulam diuisione hac utimur. ut ab eo quod de¬
ceat utilitatem seperemus nisi forte prior ille africanus
qui patria cedere ꝗͣ cum tr.pł. humillimo contendere ĩ
nocentia sua maluit inutiliter sibi uidetũ consuluisse
A ut .p. Rutilius uel cum illo pene Soeratico genere defen¬
sionis est usus. uel cum reuocante eum .p. syla manere ĩ gei¬
lio maluit quid sibi maxime conduceret nesciebat. hi
uero parua illa quȩ abiestissimus quisq aĩus utilia credit
si cum uirtute conferantur despicienda iudicauerunt
Ideoq perpetua seculoꝵ admiratione celebrant᷑ neq noᷤ
sumus tam humiles ut que laudamus in utilia creda¬
mus sed qualecunq discrimen raro admodũ eueniet

Expanded text:
servandum, cum interim persuadere deforme sit. non fuit servandum, cum interim persuadere deforme sit. non fuit hoc utile absolutioni, sed, quod est maius, homini fuit. et nos secundum communem potius loquendi consuetudinem quam ipsam veritatis regulam divisione hac utimur, ut ab eo, quod deceat, utilitatem separemus; nisi forte prior ille Africanus, qui patria cedere quam cum tribuno plebis humillimo contendere de innocentia sua maluit, inutiliter sibi videtur consuluisse; aut P. Rutilius, vel cum illo paene Socratico genere defensionis est usus, vel cum revocante eum P. Sulla manere in exilio maluit, quid sibi maxime conduceret, nesciebat. hi vero parva illa, quae abiectissimus quisque animus utilia credit, si cum virtute conferantur despicienda iudicaverunt, ideoque perpetua saeculorum admiratione celebrantur. neque nos simus tam humiles, ut quae laudamus inutilia credamus. sed hoc qualecunque discrimen raro admodum eveniet:
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt. quotiens autem pugnabunt ipsam utilitatem uin¬
cet quod decet. Nam quis nescit nihil magis profutuꝵ
ad absolutionem socrati fuisse q̃ si ẽẽt usus illo iudiciali
genere cdefensionis et oratione sũmissa conciliasset iudicũ
a iõs sibi. crimenq ipm̃ sollicite redargiusset. uerum id
minime cum decebat. Ideoq sic egit ut ꝗ penã suam
honoribus summis eẽt estimaturus. Maluit enim uir
sapientissimus quod suꝑeẽt ex uita sibi perire ꝙͣ quod p̃teris¬
set. et quando ab hominibus siu temporis parum intellige¬
batur posterorũ se iudiciis reseruauit breui detrimento
iam ultime senectutis euũ seculorũ omniũ consecutus Itaq
quãuis lysias qui tum in dicendo prestantissimus habetat᷑
defensionẽ illi scriptã optulisset uti ea noluit. Cum bona
quidem sed parum sibi conuenientem iudicasset quo uel
solo patet non ꝑsuadendi sed bene dicendi finem ĩ oratore

Expanded text:
nt. quotiens autem pugnabunt, ipsam utilitatem vinnt. quotiens autem pugnabunt, ipsam utilitatem vincet quod decet. nam quis nescit, nihil magis profuturum ad absolutionem Socrati fuisse, quam si esset usus illo iudiciali genere defensionis et oratione summissa conciliasset iudicum animos sibi crimenque ipsum sollicite redarguisset? verum id eum minime decebat; ideoque sic egit, ut qui poenam suam honoribus summis esset aestimaturus. maluit enim vir sapientissimus, quod superesset ex vita, sibi perire, quam quod praeterisset. et quando ab hominibus sui temporis parum intelligebatur, posteriorum se iudiciis reservavit, brevi detrimento iam ultimae senectutis aevum saeculorum omnium consecutus. itaque quamvis Lysias, qui tum in dicendo praestantissimus habebatur, defensionem illi scriptam obtulisset, uti ea noluit, cum bonam quidem, sed parum sibi convenientem iudicavisset. quo vel solo patet non persuadendi sed bene dicendi finem in oratore
Abbreviated transcription (Latin):
narrando argum̃ tando tractabimus neque decurrẽtis
contexto nitore circuitus ubi diuidenda erit causa
et ĩ partes suas digerenda neque humile atq quotidia¬
num sermonis genus et compositione ip̃a dissolutum epilo¬
gis dabimus: nec iocis lacrimas ubi opus erit miseratio¬
ne siccabimus: nam ornatus omnis non tam sua qͣ rei cui
adhibetur conditione constat. nec plus refert quid dicas q̃
quo loco. Sed totũ hoc apte dicere non elocutionis tantũ
genere constat: sed est cum ĩuentione cõmune. Nam si
tantum hũt et̃ uerba mom̃tum quanto res ipẽ magis :
Quarum quȩ esset obseruatio suis locis subinde subiiciemꝰ
Illud est diligentius docendũ eum demũ dicere apte ꝗ
non solum qd expediat sed et̃ quid deceat inspexerit
nec me fugit plerunq hec eẽ coniuncta. Nam quod de¬
ceat fere prodest neque alio magis animi iudicum con¬
ciliari aut si res incontrariũ tulit alienari solent. Ali¬

Expanded text:
narrando, argumentando tractabimus neque decurrentes narrando, argumentando tractabimus neque decurrentes contexto nitore circuitus, ubi dividenda erit causa et in partes suas digerenda, neque humile atque cotidianum sermonis genus et compositione ipsa dissolutum epilogis dabimus, nec iocis lacrimas, ubi opus erit miseratione, siccabimus. nam ornatus omnis non tam sua quam rei, cui adhibetur, condicione constat; nec plus refert, quid dicas quam quo loco. sed totum hoc apte dicere non elocutionis tantum genere constat, sed est cum inventione commune. nam si tantum habent etiam verba momentum, quanto res ipsae magis? quarum quae esset observatio, suis locis subinde subiecimus. illud est diligentius docendum, eum demum dicere apte, qui non solum quid expediat, sed etiam quid deceat inspexerit. nec me fugit, plerumque haec esse coniuncta. nam quod decet, fere prodest, neque alio magis animi iudicum conciliari aut, si res in contrarium tulit, alienari solent. ali
Abbreviated transcription (Latin):
cogitari potiusset augustius femines deceat. hũc locum
cicero breuit᷑ in tertio de oratore libro prestringit nec tñ
uideri põt quicquã omisisse dicendo non omni cause nec
auditori nec personȩ nec tempori cogruere orationis unũ
genus. nec fere pluribus ĩ oratorȩ eadem sed illic. L. cras¬
sus cum apud summos oratores hominesq eruditissimd̾
dicat satis habet partẽ hanc uelut uelut notare ĩter
agnoscentes Et hic curro alloquens brutũ testatur eẽ
hec ei nota.Ideo breuius a se dici quanꝗͣ sit fusus locus trac¬
tetur ꝙ a philosophis latius nos institutionem professi nõ
solum scientibus ista sed et̃ dĩscentibus tradimus. Ideoq
paulo pluribus uerbis debet haberi uenia. Quare notum
sit nobis añ oĩa quid conciliando: docendo mouendo:
iudici conueniat. quid quaq parte orationis petamus
ita nec uetera nec translata aut ficta uerba incipiendo.

Expanded text:
cogitari potest augustius, feminas deceat. hunc locum cogitari potest augustius, feminas deceat. hunc locum Cicero breviter in tertio de Oratore libro perstringit, neque tamen videri potest quidquam omisisse dicendo, non omni causae neque auditori neque personae neque tempori congruere orationis unum genus. nec fere pluribus in Oratore eadem. sed illic L. Crassus, cum apud summos oratores hominesque eruditissimos dicat, satis habet partem hanc velut notare inter agnoscentes; et hic Cicero adloquens Brutum testatur esse haec ei nota ideoque brevius a se dici, quanquam sit fusus locus tracteturque a philosophis latius. nos institutionem professi non solum scientibus ista, sed etiam discentibus tradimus, ideoque paulo pluribus verbis debet haberi venia. quare notum sit nobis ante omnia, quid conciliando, docendo, movendo iudici conveniat, quid quaque parte orationis petamus. ita nec vetera aut translata aut ficta verba in incipiendo,
Abbreviated transcription (Latin):
ARATA SICUT SUPERIONE
libro continctur facultate scribendi cogitandiq
et ex tempore etiam cum res poscet orandi pro¬
xima est cura ut dicamus apte quã iurtutem
quartam clocutionis cuero demonstrat. Queq est meo qđ
iudicio maxime necessaria. Nam cum sit ornatus oratioĩs
uarius et multiplex conueniatq alius alii nisi fuerit accõ¬
modatus rebus atq ꝑsonis non modo non illustrabit eam
sed et̃ destruet et uim rerũ in contrariũ uertet. Quid enĩ
prodest et̃ uerba &ȩ latina et significantia et nitida figu¬
ris et̃ numeris q elaborata nisi cum iis in quȩ udicem dũci
formariq uolumus consentiant. Si genus sublime dicendi
paruis in causis paruum limatum q grandibus letum
tristibus: lene asperis. minax supplicibus. summissum coci¬
tatis. trux atq uiolentũ iocundis adhibeamus ut monilib
et margaritis ac ueste longa que sunt ornamenta feminaꝵ
deformentur uiri nec habitus triumphalis quo nihil ex¬

Expanded text:
arata, sicut superior libro continetur, facultate scribendi cogitandique et ex tempore etiam, cum res poscet, orandi, proxima est cura, ut dicamus apte; quam virtutem quartam elocutionis Cicero demonstrat, quaeque est meo quidem iudicio maxime necessaria. nam cum sit ornatus orationis varius et multiplex conveniatque alius alii, nisi fuerit accommodatus rebus atque personis, non modo non illustrabit eam, sed etiam destruet et vim rerum in contrarium vertet. quid enim prodest, esse verba et Latina et significantia et nitida, figuris etiam numerisque elaborata, nisi cum iis, in quae iudicem duci formarique volumus, consentiant, si genus sublime dicendi parvis in causis, parvum limatumque grandibus, laetum tristibus, lene asperis, minax supplicibus, summissum concitatis, trux atque violentum iucundis adhibeamus? ut monilibus et margaritis ac veste longa, quae sunt ornamenta feminarum, deformentur viri, nec habitus triumphalis, quo nihil ex
Abbreviated transcription (Latin):
nem in hoc loco uesimus. Nam si parti utri libet omnino
alteram detrahas natura et sine doctrina multũ uale¬
bit doctrina nulla ecͣ sine naturi poterit sin ex pari
coeant ĩ mediocribus ꝗdem utris que mauis adhuc nature
credam et̃ momẽtum. Consumatos aũt plus doctrine debere
ꝗͣ nature putabo. Sicut terrȩ nullã fertilitatẽ habenti
nihil optimus agricola profuerit. e terra uberi utile ali¬
quid et̃ nullo colente nascetur. At in solo fecundo plus
cultor ꝗͣ ipã perse bonitas sibi efficiet Et si praxiteles
signũ aliquod ex molari lapide conatus eẽt exculpere
pariũ marmor mallem rude At si illud idem artifex
expolisset plus ĩ manibus fusset ꝗͣ in marmore. Deniq
natura materia doctrinȩ est. hȩc fingit illa fingitur
N ihil ars sine materia. materie et sine arte pretiũ est
Ans suma: materia optima melior

Expanded text:
oc loco quaestionem velimus. nam si parti utrilibet omnino oc loco quaestionem velimus. nam si parti utrilibet omnino alteram detrahas, natura etiam sine doctrina multum valebit, doctrina nulla esse sine natura poterit. sin ex pari coeant, in mediocribus quidem utrisque maius adhuc credam naturae esse momentum, consummatos autem plus doctrinae debere quam naturae putabo; sicut terrae nullam fertilitatem habenti nihil optimus agricola profuerit, e terra uberi utile aliquid etiam nullo colente nascetur, at in solo fecundo plus cultor quam ipsa per se bonitas soli efficiet. et , si Praxiteles signum aliquod ex molari lapide conatus esset exsculpere, Parium marmor mallem rude; at si illud idem artifex expolisset, plus in manibus fuisset quam in marmore. denique natura materia doctrinae est; haec fingit, illa fingitur. nihil ars sine materia, materiae etiam sine arte pretium est, ars summa materia optima melior
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex illis ceteris artibus multũ assumere. Nam et potest
aliquando ipa res per se inspectione eẽ contenta. Erit
enim rhetorice in oratore et̃ tacente et si desierit agere
uel proposito uel aliquo casu impeditus nõ magis desinet
ec̃ orator ꝗͣ medicus ꝗ curandi fecerit finem Nam est
aliꝗs ac nescio an maximus et ex secretis studiis fructꝰ
ac tum pura uoluptas luterarum cũ ab actu i opere retes¬
serũt. et concemplatione sui fruuntur. Sed effectiue
quoq aliquid simile scriptis orationibus uel historis
quod ip̃m opus in parte oratoria merito ponimus con¬
sequetur. Si tñ una ex tribus artibus hm̃da sit ꝗa ma¬
ximus eius usus actu continet᷑ atq est in eo frequen¬
tissina dicatur actiua uel ad ministratiua. nam et hoc
lO queri et natura ne plus ad eloquentiã conferat
an doctrina. Quod ad propositũ quidem nr̃i operis
nubl pertinet. Nec enim consumatus orator nisi &utroq

Expanded text:
etiam ex illis ceteris artibus multum assumere. nam et potest etiam ex illis ceteris artibus multum assumere. nam et potest aliquando ipsa res per se inspectione esse contenta. erit enim rhetorice in oratore etiam tacente, et si desierit agere vel proposito vel aliquo casu impeditus, non magis desinet esse orator quam medicus, qui curandi fecerit finem. nam est aliquis, ac nescio an maximus, etiam ex secretis studiis fructus ac tum pura voluptas litterarum, cum ab actu, id est opera, recesserunt et contemplatione sui fruuntur. sed effectivae quoque aliquid simile scriptis orationibus vel historiis, quod ipsum opus in parte oratoria merito ponimus, consequetur. si tamen una ex tribus artibus habenda sit, quia maxime eius usus actu continetur atque est in eo frequentissima, dicatur activa vel administrativa, nam et hoc m, naturane plus ad eloquentiam conferat an doctrina. quod ad propositum quidem operis nostri nihil pertinet neque enim consummatus orator nisi ex utroque
Abbreviated transcription (Latin):
omittenda sunt qua in re alius se in artificialiter alius
artificialit᷑ gerat. in ea eẽ artem: et ĩ eo quod qui didice¬
rit melius faciat ꝗ̃ ꝗ non didicerit ẽẽ artem Atꝗ nõ
solum doctus indoctũ sed et̃ doctior doctu in rhetoriaes
opere suꝑabit. Nec eẽnt eius alitͣ tam multa precepta
tamq magni ꝗ docerẽt. Idq cum omnibus confitendum
est tum nobis precipue ꝗ ratione dicendi a bono uiro
UM sint aũt artiũ aliȩ posite in inspectione i. cogni
Sed ip̃o rei cuius cuius studiũ habet intellectu contenta. q̃
actu ꝑficit᷑ nihilq post actũ oꝑis relinquit ꝗ practice
dicitur qualis est saltatio. Aliȩ in effectu quȩ oꝑis qđ
oculis subiicit᷑ consumationẽ non finẽ accipiunt quam
poeticen appellamus. qualis est pictura fere iudicandu
est. Rhetorica in actu consistere hoc enim quod est officii
sui ꝑfiat: atq ita ab hominibus dictũ est Mihi aũt uidetͣ

Expanded text:
omittenda sunt, qua in re alius se inartificialiter alius omittenda sunt, qua in re alius se inartificialiter alius artificialiter gerat, in ea esse artem, et in eo quod, qui didicerit, melius faciat quam qui non didicerit, esse artem. atqui non solum doctus indoctum, sed etiam doctior doctum in rhetorices opere superabit, neque essent aliter eius tam multa praecepta tamque magni, qui docerent; idque cum omnibus confitendum est, tum nobis praecipue, qui rationem dicendi a bono viro um sint autem artium aliae positae in inspectione, id est csed ipso rei, cuius studium habet, intellectu contenta, quaactu perficitur nihilque post actum operis relinquit, quae πρακτική dicitur, qualis saltatio est; aliae in effectu, quae operis, quod oculis subiicitur, consummatione finem accipiunt, quam ποητικήν appellamus, qualis est pictura: fere iudicandum est, rhetoricen in actu consistere; hoc enim, quod est officii sui, perficit. atque ita ab omnibus dictum est. mihi autem videtur
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uerisimilia. Scit aũt eẽ uerisimilia quȩ dicit.
Adiiciũt his ꝗ contra sentiũt ꝙ sepe quȩ in aliis litibus
impugnarũt actores causaꝵ eadem ĩ aliis defendãt.
Q uod non artis. sed hominis est uitiũ. Naec sunt p̃cipua
quȩ contra rhetoricem dicant᷑. Alia et minora et tñ
ex his fontibus deniuata. Confirmat᷑ aũt eam eẽ artẽ
breuit᷑. Nam siue ut cleanthes uoluit ars est potestas
uia .i. ordine efficiens ee certã uiam atq ordinem in
benedicendo nemo dubitauerit: siue ille ab omnibus
fere probatus finis obseruat᷑: artẽ constare ex p̃ceptioĩb
consentientibus et coexcitatis ad finẽ utilt̃ uitȩ iam
ostendimus nill non horũ in rhetorite eẽ. Quid quod
& inspectione et exercitatione ut artes cetere constat
N et potest ans non eẽ si est ars dialectice quod fere con¬
stat cum ab ea spetie magis ꝗͣ genere differat. Sed nec illa

Expanded text:
semper verisimilia? scit autem esse verisimilia quae dicit. semper verisimilia? scit autem esse verisimilia quae dicit. adiiciunt his, qui contra sentiunt, quod saepe, quae in allis litibus impugnarunt actores causarum, eadem in aliis defendant. quod non artis sed hominis est vitium. haec sunt praecipua, quae contra rhetoricen dicantur; alia et minora et tamen ex his fontibus derivata. confirmatur autem esse artem eam breviter. nam sive, ut Cleanthes voluit, ars est potestas via, id est ordine, efficiens, esse certe viam atque ordinem in bene dicendo nemo dubitaverit; sive ille ab omnibus fere probatus finis observatur, artem constare ex perceptionibus consentientibus et coexercitatis ad fine utilem vitae, iam ostendemus nihil non horum in rhetorice inesse. quid quod et inspectione et exercitatione ut artes ceterae constat? nec potest ars non esse, si est ars dialectice, quod fere constat, cum ab ea specie magis quam genere differat. sed nec illa
Abbreviated transcription (Latin):
scientia contineri ꝗa et apud eos dicat ꝗ nesciant et ipẽ
dicat aliqñ quȩ nesciat. Ex his alterũ id est ansciat iudex
de quo dicatur nihil ad oratonis artem. alteri respondendũ
Aus earũ ueꝵ est que sciunt᷑ &hetonice est ars beneditẽdi
bent aũt dicere scit orator. sed nescit an uerũ sit quod dicit
N e ii quiđ qui ignem aut aquã aut quatuor elementa aut
corpora in sec abilia eẽ ex quibus res om̃s imitiũ duxent
tradunt nec ꝗ interualla syderũ et mensuras solis ac
terrȩ colligũt. disciplinã tam̃ suam artem uocant. quod¬
si ratio efficit ut hec non opinari sed ꝑꝑ uim probationũ
scire uideantur: eadem ratio idem prestare oratori põt
sed an causa uera sit nescit. ne medicus quiđ an doso¬
rem capitis habeat ꝗ hoc se pati dicet curabit tamen
tanꝗͥ id uerũ sit et erit ars medicina. Quid ꝙ rheto¬
ricȩ non utiq propositum habet semꝑ uera dicendi: sed

Expanded text:
scientia contineri, quia et apud eos dicat, qui nesciant, et ipse scientia contineri, quia et apud eos dicat, qui nesciant, et ipse dicat aliquando, quod nesciat. ex his alterum, id est, an sciat index, de quo dicatur, nihil ad oratoris artem; alteri respondendum, Ars earum rerum est, quae sciuntur. rhetorice ars est bene dicendi, bene autem dicere scit orator. sed nescit, an verum sit quod dicit. ne hi quidem, qui ignem aut aquam aut quattuor elementa aut corpora insecabilia esse, ex quibus res omnes initium duxerint, tradunt, nec qui intervalla siderum et mensuras solis ac terrae colligunt; disciplinam tamen suam artem vocant. quodsi ratio efficit, ut haec non opinari sed propter vim probationum scire videantur, eadem ratio idem praestare oratori potest. sed an causa vera sit, nescit. ne medicus quidem, an dolorem capitis habeat, qui hoc se pati dicet; curabit tamen, tamquam id verum sit, et erit ars medicina. quid quod rhetorice non utique propositum habet semper vera dicendi, sed