comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea defuncto ap̃mediola
ferebantur. Dissensio grauis ⁊
ꝑiculosa seditio urbi ꝓpͥe mat᷑¬
um parabat exitiũ. si pars utͣq
cũ diũsum uellet. nequaqͣm
quod ꝓposuerat optineret. Am¬
brosius tunc cõsularis eiꝰdem
ꝓuintie fasces gerebat. Iscum
ꝑniciem ciuitati uidet impen¬
dere: ꝓloco atq offitio suo con¬
festim eccłiam seditionem po¬
płi mitigat᷑us ingreditur. Cũ¬
ꝙ inibi multa scdm leges ⁊ pub¬
licam disciplinã ꝓ quiete ⁊ tͣn¬
quillitate ꝑ orass. pugnantis
int̾ se & dissidentis ppłi subito
clamor ⁊ uox una consurgit.
ambrosium ep̃m postulanteᷤ.
Baptizari hunc ꝓtinus clama¬
nt. erat enim cathecuminus.
ambrosius sͥ daretur sac̃dos.
Obluctante illo ⁊ plurimum
resistente. a dimꝑatorẽ relatũ
ppłi desid̾ium omni mat᷑itate
iubetur impłi. Dei eñi ait ẽẽ qd̾
discordantis ppłi fidem ⁊ ani¬
mos dissidentes: cõuersio subi¬
tauiunum consensum atq in
unam sententiã reuocarit.

Expanded text:
nterea defuncto apud Mediolferebantur. Dissensio gravis et periculosa seditio urbi propriae maturum parabat exitium, si pars utraque cum diversum vellet, nequaquam quod proposuerat, obtineret. Ambrosius tunc Consularis ejusdem provinciae fasces gerebat. Is cum perniciem civitati videret impendere, pro loco atque officio suo, confestim Ecclesiam, seditionem populi mitigaturus, ingreditur. Cumque inibi multa secundum leges et publicam disciplinam pro quiete et tranquillitate perorasset, pugnantis inter se et dissidentis populi subito clamor et vox una consurgit, Ambrosium Episcopum postulantes, baptizari hunc 284 protinus clamant erat enim catechumenus Ambrosius sibi daretur sacerdos. Obluctante illo et plurimum resistente, ad Imperatorem relatum populi desiderium, omni maturitate jubetur impleri. Dei enim, ait, esse, quod discordantem populi fidem, et animos dissidentes conversio subita in unum consensum atque in unam sententiam revocaret.
Abbreviated transcription (Latin):
lias ⁊ paulus inapiliote: alius
paulus infocis: pemen ⁊ ioseph
inpispiri: qui appellatur mon̾
anthonii. S ⁊ alios quam plu¬
res huius cemodi uiros. in egip¬
ti partib habitare fideli com¬
ꝑimꝰ auditu: ut uere compłet᷑
apłi dictum. qr uͥ habundauit
abuit aũ ꝑidem tempus uiiii

Expanded text:
lias et Paulus in Apeliote, alius lias et Paulus in Apeliote, alius Paulus in Focis, Poemen et Joseph 279 in Pispiri, qui appellabatur mons Antonii. Sed et alios quamplures hujuscemodi viros in Aegypti partibus habitare, fideli comperimus auditu, ut vere compleretur Apostoli dictum: Quia ubi abundavit Habuit a
Abbreviated transcription (Latin):
sonans. in illis magissermoĩb
qui de ore ipsuis ꝓferebantur
agnouimus. Hunc ⁊̃ beatus
anthonius cum fidei athana¬
sii testimoniũ lat᷑us. adu̾sum
arrianos deghebaide alexandri¬
am descendiss. magnificis con¬
solatus est u̾bis. Hicħ te inqͥt
offendĩt odidime: quod carna¬
lib oculis uidis orbatus. De st̃
eñi tͥ illi oculi: quos mures ⁊ muᷤ¬
ce ⁊ lacerte hñt: s letare quod
habes ocułis quos angelihabeñ.
⁊ quib ds uidetur. ꝑ quos tibi
magnũ scientie lumen accen
lorebat gͥ uiu Sditur.
egyptus ea tempestate ñ
solum eraditionis in xp̃iana
philosophia uiris: uerum ⁊ qui
signa ⁊ ꝓ digia apłica. simplici-¬
tate ute ⁊ cordis sinc̾itate facie¬
bant. Ex quib int̾im quos ipsi
uidimus. ⁊ quoꝵ benedici mani¬
b meruimus: hi sc̃. Macharius
desuꝑiori ħemo. aliusq macha¬
rius deint̾iori. ysidorus inscichi¬
is. panib incellulis: moyses ⁊
beniamin unttͥa: schirion ⁊ he¬

Expanded text:
sonans, in illis magis sermonibus, sonans, in illis magis sermonibus, qui de ore ipsius proferebantur, agnovimus. Hunc etiam beatus Antonius cum fidei Athanasii testimonium laturus, adversum Arianos de Thebaide Alexandriam descendisset, magnificis consolatus est verbis: Nihil te, inquit, offendat, o Didyme, quod carnalibus oculis videris orbatus. Desunt enim tibi oculi illi, quos mures, et muscae, et lacertae habent. Sed laetare, quia habes oculos quos Angeli habent, et quibus Deus videtur, per quos tibi magnum scientiae lumen accenlorebat igitur Aegyptus ea tempestate, non solum eruditis in Christiana philosophia viris, verum etiam signa et prodigia Apostolica simplicitate vitae, et cordis sinceritate faciebant. Ex quibus interim quos ipsi vidimus et quorum benedici manibus meruimus, hi sunt, Macarius de superiori eremo, alius Macarius de inferiori, Isidorus in Scyti, Pambus in Cellulis, Moyses et Beniamin in Nitria, Scyrion et He
Abbreviated transcription (Latin):
decur. Ita breui deo dicente. in
tantam diuinaꝵ humanaꝵq
rerum eruditionẽ acscientiam
uenit: ut scole eccłiastice doctor
exisf̾et. athanasio ep̃o cet̾isq sa¬
pientib in eccłia dĩ uiris ad mo¬
dum ꝓbatus. S ⁊ incẽt̾is siue dia¬
letice siue geometͥce. astronomie
qͦ uel arithinetice disciplinis.
ita eẽt paratus. ut nullus unꝙͣ
pbilosophoꝵ aliqua ex hisara¬
bus ꝓponens obtiñe eum uel
conclude quiu̾it. s statim ut
responsiones eius acciꝑet. magiᷤᷤ¬
trum eũ ⁊̃ illius de qua ꝓposuis¬
s credet discipline. Huius ali¬
quanti dicta uł cõmuntt̃ dis¬
putata uł ꝓponentib responsa.
adhibitis notariis descͥpsere: q̃
⁊̃ nunc inmagna admiratione
habent᷑. Dos tam̃ qui ⁊ uiue uo¬
cis eius exparte aliqua fiumuᷤ
auditores. ⁊ ea que ñ nullis di¬
cente eo descͥpta legimus. lon¬
ge maiorẽ gratiã.⁊ diuinũ nes¬
cio quid acsupͣ humanã uocẽ

Expanded text:
deretur. Ita brevi, Deo docente, in deretur. Ita brevi, Deo docente, in tantam divinarum humanarumque rerum eruditionem ac scientiam venit, ut scholae Ecclesiasticae Doctor existeret, Athanasio Episcopo, caeterisque sapientibus in Ecclesia viris Dei admodum probatus: sed et in caeteris, sive Dialecticae, sive Geometriae, Astronomiae quoque, vel Arithmeticae disciplinis ita esset paratus, ut nullus unquam philosophorum aliqua ex his artibus proponens, obtinere eum, vel concludere quiverit, sed statim ut responsiones ejus acciperet, 278 magistrum eum etiam illius de qua proposuisset, crederet disciplinae. Hujus aliquanti dicta, vel communiter disputata, vel proponentibus responsa, adhibitis notariis descripsere: quae etiam nunc in magna admiratione habentur. Nos tamen qui et vivae vocis ejus ex parte aliqua fuimus auditores, et ea quae a nonnullis dicente eo descripta legimus, longe majorem gratiam et divinum nescio quid, ac supra humanam vocem
Abbreviated transcription (Latin):
mentia. luminib orbatus. ma¬
iore desidio scientie ueri lumi¬
nis inflãmatur. Nec desꝑatio¬
nem cupita adipiscendi pas¬
sus ẽ: cum audiss scͥptum in
euangelio. qd ap̃ hõies impoᷤᷤ¬
na pollicitatione confusus. in¬
desinenter dñm p̃cabatur: ñ
ut oculoꝵ carnalium uisum.
sut illuminationẽ cordis acci¬
ꝑet. Miscebat tam̃ p̃cib studia
ac laborem: ⁊ uges continuataᷤ¬
q uigilias. non ad legendum
s ad audiendum adbibebat:
ut quod aliis uisus: hoc illi con¬
ferret auditus. Cuuͦ post lucu¬
brationis laborem. ut fieri so¬
let somnus legentib adueniss:
didimus silentium illud ñ ad qͥe¬
tem uł otium datũ ducens. tan¬
quã mundũ animal ruminañ.
cibum quẽ ceꝑit ex integro re¬
uocabat: ⁊ ea que dũdum ꝑ¬
currentib aliis ex libroꝵ lecti¬
one cognouerat. memoria ⁊
animo retexebat: ut ñ tam au¬
disse que lecta fuerant. quam
descͥpsise ea m̃tis sue paginis ui¬

Expanded text:
menta, luminibus orbatus, mamenta, luminibus orbatus, majore desiderio scientiae veri luminis inflammatur: nec desperationem cupita adipiscendi passus est, cum audisset scriptum in Evangelio: Quod apna pollicitatione confisus indesinenter Dominum deprecabatur, non ut oculorum carnalium visum, sed ut illuminationem cordis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac laborem, et juges continuatasque vigilias, non ad legendum, sed ad audiendum adhibebat, ut quod aliis visus, hoc illi conferret auditus. Cum vero post lucubrationis laborem somnus ut fieri solet legentibus advenisset, Didymus silentium illud non ad quietem, vel ocium datum ducens, tanquam mundum animal ruminans cibum quem caeperat, ex integro revocabat, et ea quae dudum, percurrentibus aliis, ex librorum lectione cognoverat, memoria et animo retexebat, ut non tam audisse, quae lecta fuerant, quam descripsisse ea mentis suae paginis vi
Abbreviated transcription (Latin):
pnati: ep̃i in exilium trusi: pƀri.
diacones extͣ xp̃iani nõis habi¬
tacła relegati: bestiis alii: alii
⁊ ignib traditi. Nlumquid põt
uerior ẽẽ fides que aurib capit᷑.
qͣm que ocłis ꝑuidetur: Ap̃me
certum est: quod qui xp̃o recte
credunt. ista ñ faciunt. Et ita
maiore de decore de formatꝰ est¬
qm̃ ꝑurgebat necessitas rei pub¬
lice consulendi: compulsus est
ad quiesc̾e ut abepiscopis quos
in exilium truserat sac̃dotium
sum̃et. Quo suscepto. ⁊ gentis
ferocissime pacem tenuit: ⁊ fi¬
dei catholice custodiuit inteme¬
rata consortia. uii
doctoris terra ꝑfidie caligo suf¬
fundet: uelut lampadam qͣn¬
dam diuina luce fulgentem
didimum dñs ostendit. De
cuius uita atq institutis qm̃
ad ecełie głiam dei muñe cõ¬
cessus credit᷑. licet intrans cur¬
su necessario tam̃ cõmemoran¬
da nobis pauca uidentur. Is nã¬
ꝙ in parua etate cum ad huc
⁊ prima litt̾aꝵ ignoraret ele¬

Expanded text:
muati, Episcopi in exilium trusi, Presbyteri, muati, Episcopi in exilium trusi, Presbyteri, diaconi extra Christiani nominis habitacula relegati, bestiis alii, alii etiam ignibus traditi. Nunquid potest verior esse fides quae auribus capitur, quam quae oculis pervidetur? Apud me certum est, quod qui Christo recte credunt, ista non faciunt. Et ita majore dedecore deformatus quoniam perurgebat necessitas Reipublicae consulendi compulsus est adquiescere, ut ab Episcopis quos in exilium truserat, sacerdotium sumeret. Quo suscepto, et gentis ferocissimae pacem tenuit, et fidei catholicae custodivit intemerata consortia. CAPUdoctoris tetra perfidiae caligo suffunderet, velut lampadem quandam divina luce fulgentem 277 Didymum Dominus accendit. De cujus vita atque institutis, quoniam ad Ecclesiae gloriam Dei munere concessus creditur, licet in transcursu, necessario tamen commemoranda nobis pauca videntur. Is namque in parva aetate, cum adhuc etiam prima litterarum ignoraret ele
Abbreviated transcription (Latin):
no. sine ulla dilatione iubetur
ĩpleri aducib nr̃is: qui ibi nfe¬
liciter pugnau̾ant. Captus
moyses adsac̾dotium suscipi¬
endum: alexandriam exmore
deducit᷑. Ad est lucius: cui ordi¬
nandi deferebatur officium.
Quo uiso moyses. p̃sentib duci¬
b qui ꝑurgebant ⁊ ppłis ait. Ego
quidem me ñ ẽẽ dignũ tanto sa¬
cerdotio iudico. Ueruntamen si
aliqͣin me licet indigno diuinadiᷤ¬
pensatio putat᷑ explenda: dm
nr̃m celi ac t̾re dñm testor. qd
lucius scõꝵ sanguine pollutaᷤᷤ
⁊ cruentas suꝑ me ñ inttiet ma¬
nus. Cumq lucius tam gͣui no¬
ta inustum seuid̾et in oculis
plurimoꝵ: quare in qͥt omoy¬
ses tam facile condempnas eũ.
cuius fidem ignoras: Aut sitͥ
aliquis de me aliter indicauit.
audi fidem meam: ⁊ tͥ ipsi ma¬
gis quam alii crede. Tum ille.
Desine inquit oluci. dolosis
tus me qͦ imaginib aggredi:
bene mͥnota ẽ fides tua quam
ꝓtestant᷑ serui dei ꝑmetalladã¬

Expanded text:
no, sine ulla dilatione jubetur no, sine ulla dilatione jubetur impleri a ducibus nostris, qui ibi infoeliciter 276 pugnaverant. Captus Moyses ad sacerdotium suscipiendum, Alexandriam ex more deducitur. Adest Lucius, cui ordinandi deferebatur officium. Quo viso, Moyses praesentibus ducibus qui perurgebant, et populis, ait: Ego quidem me, non esse dignum tanto sacerdotio judico: verumtamen si aliqua in me, licet indigno, divina dispensatio putatur explenda, Deum nostrum caeli ac terrae Dominum testor, quod Lucius Sanctorum sanguine pollutas et cruentas super me non injiciet manus. Cumque Lucius tam gravi nota inustum se videret in oculis plurimorum: Quare, inquit, Moyses, tam facile condemnas eum, cujus fidem ignoras? Aut si tibi aliquis de me aliter indicavit, audi fidem meam, et tibi ipse magis quam aliis crede. Tunc ille: Desine, inquit, o Luci, dolosis tuis me quoque imaginibus adgredi. Bene mihi nota est fides tua, quam protestantur servi Dei per metalla da
Abbreviated transcription (Latin):
eridem tempꝰ eccłia ue¬
lut ꝑsecutionis igne cõ¬
fante: purior auri metallore¬
fulgebat. Non eñi inu̾bis uniꝰ¬
cuiusq fides s in exiliis ⁊ carce¬
rib ꝓbabatur: qr ñ honori erat
catholicum ẽẽ s pene. p̃cipue
ap̃alexandriã. ubi nec sepeli¬
endis quide corporib mortuo¬
rũ lib̾a facultas fidelib erat.
Que dũ lucius omni arrogan¬
tia ⁊ seuitia gereret: mauuuia
sarracenoꝵ gentis regina. ue¬
hem̃ti bello palestini ⁊ arabi¬
cilimitis oppida atq urbesqͣ¬
tere: uicinasq simul ꝓuintiaᷤ̃
b bellis romanũ attriuiss ex̃¬
citum.⁊ plurimis ꝑ emptis re¬
liquos uertiss infugam: ora¬
ta pace ñ alit̃ se amplexuram
ꝓmittit nͥ moyses quidã noĩe
monachus genti sue ordina¬
retur ep̃c: qui in ħemo partib suiꝰ
ꝓpinqua. uitam solitariam
ducens. m̾itis ⁊ uirtutib ac sig¬
nis que faciebat deus ꝑ illũ
magnifice in notuerat. ẜ eti¬
cio eius pͥncipi indicata roma¬

Expanded text:
er idem tempus Ecclesia velut persecutionis igne conflante, purior auri metallo refulgebat. Non enim in verbis uniuscujusque fides, sed in exiliis et carceribus probabatur: quia non honori erat catholicum esse, sed poenae: praecipue apud Alexandriam, ubi ne sepeliendis quidem corporibus mortuorum libera facultas fidelibus erat. Quae dum Lucius omni arrogantia et saevitia gereret, Mauvia Sarracenorum gentis Regina, vehementi bello Palaestini et Arabici limitis oppida atque urbes quatere, vicinasque simul vastare bus bellis Romanum attrivisset exercitum, et plurimis peremptis, reliquos vertisset in fugam, orata pacem, non aliter se amplexuram promittit, nisi Moyses quidam nomine, monachus, genti suae ordinaretur Episcopus. Qui in eremo partibus suis propinqua vitam solitariam ducens, meritis et virtutibus ac signis quae faciebat Deus per illum, magnifice innotuerat. Petitio ejus Principi indicata Roma
Abbreviated transcription (Latin):
iubet. ⁊ undictã dare ñ crimi¬
ni s furori. Ob hoc cum asac̃¬
dotib italie argueret᷑. agnouit
delictum: culpamꝙ cum lacͥ¬
mis ꝑfessus. publicã penitentiã
inconspectu totius eccłie exegit:
⁊ ad hoc sͥ tempus asscͥptum
absq regali fastigio pacient̃
impleuit. Quib oĩb illud qͦ
mirabilit̾ adiecit: leges sanxit
inpꝰterum. ut sententie pͥncipũ
suꝑ animadũsione ꝓlate. indi¬
em tͥcesimũ ab execitorib differ¬
rentur: qͦ locus miscł̃ie uł si res

Expanded text:
iubet et vindictam dare non crimiiubet et vindictam dare non crimini sed furori. Ob hoc cum a sacerdotibus Ytalie redargueretur, agnovit delictum, culpamque cum lacrymis professus, publicam poenitentiam in conspectu totius Ecclesiae egit, et in hoc sibi tempus adscriptum absque regali fastigio patienter implevit. Quibus omnibus illud quoque mirabiliter adjecit; lege sanxit in posterum, ut sententiae principum super animadversione prolatae in diem vigesimum ab exsecutoribus differrentur, quo locus mis
Abbreviated transcription (Latin):
datis litt̾is impium ꝓtestatur in¬
ceptũ: fidem dei impugnari.
⁊ statuta catholice eccłie sub¬
rui ⁊ int̾ hec appropinquare
italiam cepit. Quo iustina cõꝑto.
hoste simul atq impietatis cõ¬
scientia ꝑurgente: infugã u̾sa
cum filio. exilia que dei sacer¬
ffuit cam̃ theodosius ꝓpt̃
regni fidem bonitatis atq
beneficioꝵ gͣciani memor: ⁊ inuin¬
dictam totius uirib orientis in¬
surgens. ultꝰ est sanguinẽ iustũ:
ualentinianoq impia inter ħ
matre defuncta. fidẽ catholicã
qͣm ipsa uiolau̾at ⁊ regnũ tiran¬
nide depulsa restituit: atq ip¬
sepostea quam romam illustͥ
tͥumpho inuectꝰ est. ad pͥa reg¬
eridem dempꝰ. surreptio¬
ne quadam demonis. tur¬
pis macła religioso pͥncipi in
thessalonicam seditione exorta.
quidã exmilitarib uir impetu
sus ad ludos circenses inuttari
di milttes atq obtruncare pas¬
sim ite quisq occurriss gladio

Expanded text:
datis litteris impium protestatur indatis litteris impium protestatur incoeptum, fidem Dei impugnari, et statuta catholicae Ecclesiae subrui, et inter haec appropinquare Italiae coepit. Quo Justina comperto, hoste simul atque impietatis conscientia perurgente, in fugam versa cum filio, exilia quae Dei sacerfuit tamen Theodosius propter regni fidem, bonitatisque ac beneficiorum Gratiani memor, et in vindictam, totis viribus Orientis insurgens, ultus est sanguinem justum. Valentiniani quoque impia inter haec mater defuncta, fidem catholicam, quam ipsa violaverat, et regnum tyrannide depulsa, restituit. Atque ipse posteaquam Romam illustri triumpho invectus est, ad proprer idem tempus subreptione quadam daemonis, turpis macula religioso principi inuThessalonicam, seditione exorta, quidam ex militantibus suis vir impetu sus, ad ludos Circencenses invitadi milites, atque obtruncari passim, prout quisque occurrisset, gladio
Abbreviated transcription (Latin):
nitim dictanda adu̾sum fidelem
patrum imꝑialia decreta man¬
dant᷑. beniuolo tc̃memorie scͥniiᷤᷤ
p̃sidente. S ille cui ab incunabu¬
lis sacra fides ⁊ uenerabilis fuit:
abnegat se impia posse ũ̾ba ꝓfer¬
re. ⁊ contͣ deum loqui. Tum ue¬
ro ne inceptũ regine frustrari
uid̾etur: celsior ei honor ꝓmit¬
titur si impłet iniuncta. Ille qͥ
nobilior infide ẽẽ quã in hono¬
rib cuꝑet. quid mͥ ait ꝓimpieca¬
tis mercede altiorẽ ꝑmittitis gͣ¬
dum: Hunc ipsum q̃m habeo
tollite: tantũ mͥ conscientia fi¬
dei duret illesa. Hec dicens: an¬
te pedes impia p̃cipientiũ cingu-¬
lumiecit. Ambrosius uͦ adu̾sꝰ
regine furorẽ ñ se manu defen¬
sabat aut telo: s ieiuniis cõtinu¬
atisq uigiliis subaltare positu̾.
ꝑ obsecrationes defensorẽ ÷ͥ at¬
in longũ diuersis machinis ⁊
oppugnationib nequicqͣm ius¬
tina moliretur: maximus qui
se exiiere tyranni infamia. ⁊ le¬
gictimũ pͥncipẽ gestiret ostend̾e.

Expanded text:
im dictanda adversum fidem patrum Imperialia decreta mandantur Benevolo, tunc memoriae scriniis praesidenti. Sed ille cui ab incunabulis sacra fides, et venerabilis fuit, abnegat se impia verba posse proferre, et contra Deum loqui. Tum vero ne incoeptum reginae frustrari videretur, celsior ei honor promittitur, si impleret injuncta. Illo qui nobilior in fide esse quam in honoribus cuperet: Quid mihi, ait, pro impietatis mercede altiorem promittitis gradum? Hunc ipsum, quem habeo tollite: tantum mihi conscientia fidei duret illaesa. Haec dicens, ante pedes impia praecipientium cingulum jecit. Ambrosius vero adversum Reginae furorem, non se manu defensabat, aut telo, sed jejuniis continuatisque vigiliis sub altari positus: per obsecrationes defensorem sibi atin longum diversis machinis et oppugnationibus nequam Justina moliretur, Maximus, qui se exuere tyranni infamia, et legitimum principem gestiret ostendere,
Abbreviated transcription (Latin):
cis arbitͥs subcauato sacͣrii pariete
tioni postere conseruauit: quib
consurgerent.S post occasũ se¬
rapis qui nunꝙͣ uix̃at. que iã altiꝰ
demonis stare delubra potuert̃:
Parũ dix̃im si om̃s que erant alex¬
and̾e ꝑsingulas pene colũpnaᷤ
cuiuscũq demonis edicule. in¬
fule cecidunt: s ꝑcunctas egyp¬
ti urbes. ꝑ castella. ꝑuicos. ꝑom
nerus. ꝑripas fluminis. ꝑh̾e
busta repꝑiripotuert: instan¬
tia unus cuiusq ep̃i subritta
⁊ ad solum deducta sunt: ita ut
uiste fuerat demonib deputa

Expanded text:
cis arbitris sub cavato sacrarii pariete ras generationi posterae conservavit: quibus consurgerent. Sed post occasum 302 Serapis, qui numquam vixerat, quae jam alterius daemonis stare delubra potuerunt? Parum dixerim, si omnes quae erant Alexandriae per singulas pene columnas cujuscumque daemonis aediculae infultae ceciderunt. Sed per cunctas Aegypti urbes, per castella, per vicos, per omne rus, per ripas fluminis, pebusta reperiri potuerunt, instantia uniuscujusque Episcopi subruta, et ad solum deducta sunt, ita ut juste fuerat daemonibus deputa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ ferens ursinus quidam eiꝰde
eccłie diaconus. utantũ furoriᷤ
erupit: ut ꝑsuasio quodam satiᷤᷤ
imꝑito ⁊ agresti ep̃o. collecta tur
inbasilica que siciniana appel¬
latur. ep̃m se fieri extorq̃ret. le¬
gib ⁊ ordine ⁊ traditione ꝑuer¬
sis. Quo exfcõtanta seditio. Im
mo uͦ tanta bella orta sunt alt̃¬
utrũ defendentib ppłis: ut re¬
plerentur humanosanguine
or̃onum loca. Que res factione
maximini p̾fecti seui hominis.
ad inuidiam boni ⁊ innocentis
u̾sa est sac̃dotis: ita ut causa cłi¬

Expanded text:
sibi non ferens Ursinus quidam ejusdem sibi non ferens Ursinus quidam ejusdem Ecclesiae diaconus intantum furoris erupit, ut persuaso quodam satis imperito et agresti Episcopo, collecta turbin Basilica quae Sicinini appellatur, Episcopum se fieri extorqueret legibus et ordine et traditione perversis. Quo ex facto tanta seditio, imo vero tanta bella coorta sunt, alterutrum defendentibus populis, ut replerentur humano sanguine orationum loca. Quae res factione Maximini Praefecti saevi hominis, ad invidiam boni et innocentis versa est sacerdotis, ita ut caussa
Abbreviated transcription (Latin):
etate.⁊ corpore inualidus erat.
successorem sͥ ipse elegit: quo
eccłiam eccłiam gub̾nante. debi¬
litatis ⁊ senectutis otio frueret᷑.
Extant qͦ utͥusq ingenii moni¬
menta magnifica tractatuum.
quos ex tempore in eccłiis decla¬
mabant: ex quib nos denas fer¬
me singuloꝵ oratiunculas tͣns¬
fudimus in latinũ: basilii p̾̃t̾ea
instituta monachoꝵ: optantes
sipotuerimꝰ ⁊ dei fauor adiuu̾it.
eoꝵ plura transferre. fuerunt
p̾t̃ea sr̃ẽs duo basilio. gregorius
⁊ petrus: quoꝵ alter inũbo doc¬
tͥne. alt̃ in oꝑib fidei fidei frẽm
tta exequabant: ut uterq uel
basilium uel gregorium red¬
deret. Extant ⁊̃ ipsius g̾gorii
iunioris. aliquot opuscula lu¬
culentia. S de his satis dictum
hocciduis uͦ partib. xi.¬
ualentinianus fide religionis
illesus: uẽt̾e romani imꝑii cen¬
sura rempublicam guberna
successionẽ sac̃dotium murbe
roma susceꝑat. Quem p̾latum

Expanded text:
aetate et corpore invalidus erat, aetate et corpore invalidus erat, successorem sibi ipse delegit, quo Ecclesiam gubernante, debilitatis et senectutis otio frueretur. Exstant quoque utriusque ingenii monimenta magnifica Tractatuum, quos ex tempore in Ecclesiis declamabant. Ex quibus nos denas ferme singulorum Oratiunculas transfudimus in Latinum. Basilii praeterea Instituta monachorum, optantes, si poterimus, et Dei favor adjuverit, eorum plura transferre. Fuerunt praeterea fratres duo Basilio, Gregorius et Petrus. Quorum alter in verbo doctrinae, alter in operibus fidei fratrem ita exaequabat, ut uterque vel Basilium, vel Gregorium redderet. Exstant etiam ipsius Gregorii junioris aliqua Opuscula luculenta. Sed de his satis dictum. In Occiduis vero partibus Valentinianus fide religionis illaesus, veteri Romani imperii censura rempublicam gubernabsuccessionem sacerdotium in urbe Roma 283 susceperat. Quem praelatum
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾irent. Sic accidit ut cũ omẽs
liususq ad uite exitum intema¬
to cõmunionis sacͣmento in eccła
ꝑduraret. Gregorius uͦ ap̃nazan¬
ron oppidum in locopatͥs ep̃c sub¬
rogatus. ħeticoꝵ turbinẽ fideli¬
tertulit. Redlita uͦ pace. constan¬
tinopolim adeccłam docendam
uenire exoratus. ñ ab nuit. Ubi
breui tp̃re tantũ ademendandũ
ppłm uetustis ħeticoꝵ infectũ
quidẽ ũbis plura tñ doc̾et exẽpł:
nec uident ab eo discipuli aliqͥd
imꝑari: qd ñ pͥus ipse feciss. S uͥ
głiam subsecitta in uidia est: ob¬
niti quidã ⁊ p̃scͥptionib minuᷤ
saniᷤꝰ itti ceꝑunt. ut ipso apͥa re
surraritm ⁊ subdente sentiens ru¬
audebat. Absit inqͥtꝰ uͭmei cã. aliqͣ
simultas insac̾dotib dei oriat᷑.
Si ꝓpt̾ me est ista tempestas. tolli
te ⁊ mittite me inmare: ⁊ desinz
auob̾ quassatio. Tunc regressus
ineccłia sua: quod suꝑ fuit uite
tempꝰ exegit. Et qm̾iã fessa simł

Expanded text:
interirent. Sic accidit, ut cum omnes interirent. Sic accidit, ut cum omnes lius usque ad vitae exitum intemerato communionis sacramento in Ecclesia perduraret. Gregorius vero apud Nazianzon oppidum in locum patris Episcopus subrogatus haereticorum turbinem fideliter tulit. Reddita vero pace, Constantinopolim ad Ecclesiam docendam venire exoratus, non abnuit. Ubi brevi tempore tantum ad emendandum populum vetustis haereticorum 282 quidem verbis, plura tamen doceret exemplis: nec viderent ab eo discipulis aliquid imperari, quod non prius ipse fecisset. Sed ubi gloriam subsecuta invidia est, obniti quidam, et proscriptionibus minus sanis uti coepere, ut ipso ad propria remsurrari tantum, et sub dente sentiens audebat: Absit, inquit, ut mei caussa aliqua simultas in Dei sacerdotibus oriatur. Si propter me est ista tempte, et mittite me in mare, et desinet a vobis quassatio. Tum regressus, in ecclesia sua quod superfuit vitae tempus exegit. Et quoniam fessa jam
Abbreviated transcription (Latin):
ittͦq diu̾sa gr̃a. unum opus ꝑ¬
fectionis explebat. Igitur basiliꝰ
ñ multo post cesaree cappadotie
ep̃c. cum aualente in exilium
nal p̃fecti. t̾rorib ut illi moris
est potestati ⁊ minis maximis
agicepit: ⁊ nisi p̃ceptis pͥncipis
obediret int̾itum sibi iamiãq
sꝑaret impende. Tumille intre¬
pidus ⁊ absq ulla animi ꝑt᷑ba¬
tione: hec sͥ minitanti p̃fecto res¬
pondisse fertur. Atq utinam
aliquidmͥ ẽẽt digni muñis qd̃
offerrem huic: qui maturiꝰ basi¬
lium de nõdo follis huius absol¬
ueret. Cumq daretur ei nox que
erat media ad spacium deliban¬
di: respondisse ꝑhibetur. E go
crastino ipse ero qui nunc: tu te
utinam ñ mutares. Et illa qͥde
nocte uxor imꝑatoris uelut tor¬
torib tradita cruciatur.: filius
uͦ qui eis erat unicus extinctus.
pat̾ne impietatis creditur ex sol¬
uisse supplicia. Ita ante lucem
missi qui rogarent basiliũ ut p̃

Expanded text:
utroque diversa gratia unum opus putroque diversa gratia unum opus perfectionis explebat. Igitur Basilius non multo post Caesareae Cappadociae Episcopus, cum a Valente in exilium nal praefecti, terroribusque ut illi moris est potestati et minis maximis agi coepit: et nisi praeceptis principis obediret, interitum sibi lamiamque speraret impendere. Tunc ille intrepidus et absque ulla animi perturbatione haec sibi minitanti praefecto respondisse fertur: Atque utinam aliquid mihi esset digni muneris quod offerrem huic, qui maturius Basilium de nodo follis hujus absolveret. Cumque daretur ei nox, querat media, ad spacium deliberandi, respondisse denuo perhibetur: Ego crastino ipse ero qui nunc: tu te utinam non mutares. Et illa quidem nocte uxor imperatoris velut tortoribus tradita cruciatur: filius vero qui eis erat unicus, extinctus paternae impietatis creditur exsolvisse supplicia. Ita ante lucem missi, qui rogarent Basilium, ut pr
Abbreviated transcription (Latin):
iac̾e. aut inter saxa disꝑgere:
s bonam t̾ram cordis sui uigi
cultu ⁊ ex̾citiis indesinentib ex¬
colebat: ⁊ multo amplius hic
insemetipso. quã ille incet̾is ꝓ¬
ficiebat. Susciꝑe ille que inxe¬
nuntiantes scło deferebant ad
pedes suos. diuidẽ ut quisꝙ egu¬
iss curam gerebat: iste nicħ haben¬
di ⁊ omnia possidendi contentꝰ
sacram̃to. erga solas sapientie
diuitias auarus et multum cu¬
pidus inherebat. Ille coire plu¬
res inunum. ⁊ sui inuicem in ne¬
cessariis hr̃e sollicitudinẽ doce¬
bat: hic sui exemplo quod erat
absolutus ⁊ lib̾ acunctis. sermo¬
ne apłico p̾dicabat. Ego autẽ
misericorditer condolere.⁊ ade¬
licto reuocare: bic ꝑdiuini eloqͥs
gr̃am delinq̃ndi incitam̃ta pre¬
uenire: nec sinere labi eum qͥ
difficult̃ esig̾etur elisus. Ille in
fide purus: hic in p̾dicatione
libior. Ille deo humilis: hic etiã
hõib erat. Ille arrogantes contem¬
ptir. hic rõne uincebat. Sic in

Expanded text:
jacere, aut inter saxa dispergere, jacere, aut inter saxa dispergere, sed bonam terram cordis sui jugi cultu et exercitiis indesinentibus excolebat. Et multo amplius hic in semetipso, quam ille in caeteris proficiebat. Suscipere ille, quae renuntiantes seculo deferebant ad pedes suos, et dividere ut quisque eguisset, curam gerebat. Iste nihil habendi, et omnia possidendi contentus sacramento, erga solas sapientiae divitias avarus et multum cupidus inhaerebat. Ille coire plures in unum, et sui invicem in necessariis habere sollicitudinem docebat. Hic sui exemplo quod erat absolutus et liber, cunctis sermone Apostolico praedicabat: Ego autem misericorditer condolere, et a delicto revocare: hic per divini eloquii gratiam delinquendi incitamenta praevenire, nec sinere labi eum, qui difficulter erigeretur elisus. Ille in fide purus, hic in praedicatione liberior. 281 Ille Deo humilis, hic etiam hominibus erat. Ille arrogantes contemtu, hic ratione vincebat. Sic in
Abbreviated transcription (Latin):
ditos inuasis fictilib ꝑ quire¬
bant. Uerũ cum iã ipsi suffici¬
enter instructi. diuina dispensa¬
tione ad imbuendos ppłos conuo¬
carentur.⁊ alius alio itin̾e. ad idẽ
tamen opus ut̾q traħetur: basi¬
lius pontiurbes ⁊ rura cͥcuiens. de¬
sides gentis illius animos ⁊ paꝵ
despe fict᷑a sollicitos stimulare
uerb̃ ⁊ p̃dicatione succende. cal¬
lumq ab bis longe negligentie
cepit ab solũe: subiitq in abiec¬
tis animũ rerum scłarium curiᷤ.
suimet noticiam reciꝑet: inunũ
coire: monast̾ĩa construere. psal¬
mis ⁊ hymnis ⁊ orationib docu¬
it uacare: pauꝑũ curam gerere.
eisq babitacula honesta ⁊ que
ad uictũ necessaria sunt p̃b̃e:
uirgines instrũe: pudicã castã¬
q uitã oĩb pene desidabilem
fac̃e. Ita breui ꝑmitata ẽ totiuᷤᷤ
ꝓuintie facies: ut inarido ⁊ squa¬
lenti campouidet᷑ seges fecunda.
ac leta uinea surrexisse.x
regorius uͦ bonũ semenñ
paciebat᷑ aut suꝑ spinas

Expanded text:
ditos in vasis fictilibus perquirebant. 280 Verum cum jam ipsi sufficienter instructi Divina dispensatione ad imbuendos populos vocarentur, et alius alio itinere, ad idem tamen opus uterque traheretur, Basilius Ponti urbes et rura circumiens, desides gentis illius animos et parum de spe futura sollicitos stimulare verbis, et praedicatione succendere, callumque ab his longae negligentiae caepit abolere, subegitque, abjectis inanium rerum et secularium curis, suimet notitiam recipere, in unum coire, monasteria construere, psalmis, et hymnis, et orationibus docuit vacare, pauperum coram gerere, eisque habitacula honesta, et quae ad victum necessaria sunt, praebere, virgines instituere, pudicam castamque vitam omnibus pene desiderabilem facere. Ita brevi permutata est totius provinciae facies, ut in arido et squalenti campo videretur seges foecunda, ac laeta vinea surrexisse. Gregorius vero bonum semen non patiebatur, aut super spinas
Abbreviated transcription (Latin):
sirie ante ide tempus appolli¬
naris ep̃c. uir sane incet̃is in¬
structus: s dum contentioni
uitio nimius agitur. ⁊ adu̾sum
omne quod quisq dix̾at. ire
obuius delectatur iactatiõe
ingenii. male fortis heresim
ex contentione geñauit: asse¬
rens solum corpus ñ ⁊ animã
a dño indispensatione suscep¬
tam. In quo cũ euidentib euan¬
głii testimoniis urgeret᷑. quib
ipse dñs ⁊ saluator hr̃e se ani¬
mã ꝑfitet᷑.⁊ pon̾e eã quando
uult. ⁊ itum assum̃e eam: ꝙͣ

Expanded text:
Syriae ante idem tempus ApolliSyriae ante idem tempus Apollinaris Episcopus, vir sane in caeteris instructus, sed dum contentionis vitio nimius agitur, et adversum omne quod quisque dixerat, ire obvius delectatur, jactatione ingenii malefortis haeresim ex contentione generavit, asserens solum corpus, non etiam animam a Domino in Dispensatione susceptum. In quo cum evidentibus Evangelii testimoniis urgeretur quibus ipse Dominus et Salvator habere se animam profitetur, et ponere eam quando vult, et iterum assumere ea
Abbreviated transcription (Latin):
oitur ad orientẽ regressus. ibiq
ut abexordio pͥncipatus sui sũ¬
ma cura summoq studio pul¬
sis ħeticis. eccłias catholicis tra¬
de atq ea moderatione agere.
ut ultione contempta tantum
catbolicos de eccłiaꝵ restititio¬
ne consułet. quo fides recta abᷤ¬
q p̾dicationis impedim̾̃to ꝓfi¬
c̃et: cõmunem se preb̾e erga sa¬
c̃dotes dei: fidei religione ⁊ mu¬
nificentia cunctis regium ani¬
mum ex hib̾e: accessus facilis.
⁊ absꝙ imꝑiali fastu ad collo¬
quium se humilib p̾bere. hor¬
tatu eius ⁊ largitionib. eccłie
plurimis locis ornate satis in¬
magnificeq constructe: p̾sta¬
re multa poscentib. s freq̃n¬
tius ultro offerre. idoloꝵ cul¬
tus qui constantini institu¬
tione ⁊ deinceps negligi ⁊des¬
trui ceptus fuerat. eodẽ imꝑan¬
te collapsus est. ꝓ quib intan-¬
tum deo carus fuit: ut specia¬
le ei munꝰ contułit diuina ꝑ¬
sis pacem retiñe. anbellum ge¬
rere eẽt melius. sciscitabatur.

Expanded text:
itur ad Orientem regressus, ibique, ut ab exordio principatus sui, summa cura summoque studio pulsis haereticis, Ecclesias catholicis tradere: idque ea moderatione agere, ut ultione contemta, tantum catholicis de Ecclesiarum restitutione consuleret, quo fides recta absque praedicationis impedimento proficeret: communem se praebere erga sacerdotes Dei: fide, religione, et munificentia cunctis regium animum exhibere: accessu facilis et absque imperiali fastu ad colloquium se humilibus praebere: hortatu ejus et largitionibus, Ecclesiae plurimis locis ornatae satis magnificeque constructae: praestare multa poscentibus, sed frequentius ultro offerre. Idolorum cultus, qui Constantini institutione et deinceps negligi et destrui coeptus fuerat, eodem imperante collapsus est. Pro quibus in tantum Deo charus fuit, ut speciale ei munus contulerit divina psis pacem retinere, an bellum gerere, esset melius, sciscitabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
conq̃ri: unde ad olescentulus
ꝓcontumelie inuidia qͣm fal-¬
so conflau̾at mat̾ accensus. ar¬
matoꝵ globum ad eccłiam mit¬
tit: confringi ianuas. oppugna¬
re scã scõꝵ. sacerdotẽ ꝑ trahi.
atq inexilium agi ꝑtinus iu¬
bet. S tanta fuit ꝑseũantia

Expanded text:
conqueri. Unde adolescentulus pro contumeliae invidia, quam falso conflaverat mater, accensus, armatorum globum ad Ecclesiam mittit: confringi januas, oppugnari sancta, Sacerdotem pertrahi, atque in exilium agi, protinus jubet. Sed tanta fuit perseverantia
Abbreviated transcription (Latin):
S neutͣ harũ infecundior cap¬
padotia fuit: immo aliquid
letius gregoriũ nob̾ cum basili
lii pinguedinis adsistentes dex
bant. Unde dignũ puto de biᷤᷤ
pauca supͣ repetere. Ambo no¬
biles: ambo athenis eruditi:
ambo college: ambo deaudi-¬
torio digressi ad ꝓfitendam re¬
thoricam rogabantur. Quõd
opus magnifice quidẽ imple¬
bat basiluis. gregorius uͦ mag¬
nificentius contẽpnebat. Qui¬
q cum se totus dei seruitio man¬
cipass: tantũ decollege amore
p̃sumpsit. ut sedentem basili¬
um dedoctoris cathedra depo¬
ñet: ac secum admonast̾ium
manu iniecta ꝑduc̾et. Ibiq
ꝑannos ut auint tredecim. õĩbꝰ
grecoꝵ scłariũ libris remotis.
solis diuine scͥpt᷑e uolumini¬
b oꝑam dabant: eaꝵq intel¬
ligentiã ñ ex ꝓͥa p̾sumptione.
e s ex maioꝵ scriptis ⁊ auctori¬
tate seq̃bantur: quos ⁊ ipsos ex

Expanded text:
 neutra harum infoecundior Cappadocia fuit, imo aliquid laetius Gregorium nobis cum Basiliolii pinguedinis, assistentes dextbant. Unde dignum puto de his pauca supra repetere. Ambo nobiles, ambo Athenis eruditi, ambo collegae, ambo de auditorio digressi ad profitendam Rhetoricam rogabantur. Quod opus magnifice quidem implebat Basilius, Gregorius vero magnificentius contemnebat. Quique cum se totum Dei servitio mancipasset, tantum de collegae amore praesumsit, ut sedentem Basilium, de doctoris cathedra deponeret, ac secum ad monasterium manu injecta perduceret, ibique per annos ut aiunt tredecim, omnibus Graecorum saecularium libris remotis, solis divinae Scripturae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam, non ex propria praesumtione, sed ex majorum scriptis et auctoritate sequebantur: quos
Abbreviated transcription (Latin):
a men amen dico uob: non ẽ seruus ma¬
ior dũo suo. neq apłs maior eo qͥ misit
illum. Si hec scitis: beati eritis si fec̾itis
ea. Non de omnib uob dico. E go scio:
quos ab eleg̾im. S ut adimpleatur scͥp¬
tura. qͥ manducat mecum panem leua¬
bit contra me calcaneum suum. Anmo¬
do dico uob priusquam fiat: ut cum fac¬

Expanded text:
servus major Domino suo: neque Apostolus major eo qui misit eum. Si hec scitis beati eritis: si feceritis ea. Non de omnibus vobis dico. Ego enim scio quos elegerim: sed ut impleatur scriptura. Qui manducat mecum panem: levabit contra me calcaneum suum. Amodo dico vobis: antequam fiat: ut creda
Abbreviated transcription (Latin):
patria sua. Inu̾itate dico uob. mul¬
te uidue erant in diebus elye in isrł.
quando clausum ẽ cęlum annis tribꝰ
& mensibus sex: cum facta ẽẽt fa-¬
mes magna in omni t̾ra. ⁊ ad nullã
illarum missus ẽ helẏas: nisi insa-¬
repta sẏdonie ad mulierem uiduam.¬

Expanded text:
rint. In veritate dico vobis, multae viduae erant in diebus Eliae in Israel, quando clausum est coelum annis tribus et mensibus sex, cum facta esset fames magna in omni terra, et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sarepta S
Abbreviated transcription (Latin):
uos seducat. M ulti enim uenient in no¬
mine meo. dicentes quia ego sum: & mul¬
tos seducent. Cum audieritis autem bel¬
ia.⁊ opimiones bellorum: ne timueritis.
O portet enim fieri: s nondum finis. E xsur¬
get aut̃ gens suꝑ gentem: & regnumad¬
uersus regnum. Et erunt t̾re motus
ꝑ loca: & fames. Initium dolorum hec.
idete aut̃: uosmet ipsos. c̃ radent enĩ
uos inconciliis.⁊ insinagogis uapilabiti.
Et ante p̃sides & reges stabitis ꝓpt̾ mne in

Expanded text:
s seducat multi enim venient in nomine meo dicentes quia ego sum et multos seducent cum audieritis autem bella et opiniones bellorum ne timueritis oportet enim fieri sed nondum finis exsurget autem gens super gentem et regnum super regnper loca et fames. Initium dolorum hec. Videte autem vosmetipsos. Tradent enim vos in conciliis et in synagogis vapulabitis: et ante Presi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit animam suam saluam facere:
ꝑdet eam. Qui autẽ ꝑdiderit animam
suam ꝓpt̾ me & euangelium: saluam eã
fatiet. Quid enim ꝓderit homini si lucret᷑
mundum totum.⁊ detrimentum faciat
anime sue: Aut quam dabit homo cõ¬
confessus fuerit & uerba mea. in gen̾atio¬
ne ista adultera ⁊ peccatrice: & filiis ho¬
minis confitebitur eum. cum uen̾it in gła¬

Expanded text:
uoluerit animam suam saluam facere, perdet eam: qui autem perdiderit animam suam propter me et euangelium, saluam eam faciet. quid enim proderit homini, si lucretur mundum totum, detrimentum faciat animae suae? aut quid dabit homo comconfusus fuerit et mea uerba in generatione ista adultera et peccatrice, et filius hominis confundetur eum, cum uenerit in g
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem aut castellum intrau̾itis. int̾ro¬
gate quis in ea dignus sit: & ibi manete.
donec exeatis. Intrantes aut̃ in domum.
& siquidem fuerit domus digna: ueniet
pax ur̃a suꝑ eam. Si aut̃ non fu̾it digna:
pax ur̃a ad uos rentetur. Et quicumq
non feceꝑit uos: nec audierit sermones ur̃oᷤ.

Expanded text:
tellum intraueritis, interrogate, quis in ea dignus sit, et ibi manete, donec exeatis. intrantes autem in domum quidem fuerit domus digna, ueniat pax uestra super eam: sin autem non fuerit digna, pax uestra ad uos reuertetur. et quicumque non receperit u
Abbreviated transcription (Latin):
s nondum finis est. Consurget etum geus in
gentem: & regnum in regnum. Et erunt pe¬
tilentie. ⁊ faines: & tre motus ꝑ loca. hec
ineum. Et tunc scandalisabuntur multi.
& inuicem tradent.⁊ odio habebunt. inui¬
cem. Et multi pseudo ꝓpħe surgent. ⁊& se¬
ducent multos. Et quoniam abundalut
iniquitas: refrigescet hearitas multorum.

Expanded text:
m gens in gentem, et regnum in regnum, et erunt pestilentiae, et fames, et terraemotus per loca. Haec meum.et tunc scandalisabuntur multi et inuicem tradent et odio habe bunt inuicem. et multi pseudoprophetae exsurgent et seducent multos. et quoniam abundabit iniquitas, perfrigescet caritas multorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsorum. Non ita ẽ aut̃ in uob: s qui¬
cumq uoluerit fieri maior. erit ur minist:
& quicumq uoluerit in uob primus ẽẽ
erit omnnium seruus. Nam ⁊ filius ho¬
minis non uenit ut ministretur ei: seo
ut ministraret. ⁊ daret animam suam
redemptionem ꝓ multis. In nł iacobi.¬

Expanded text:
: sed quicumque uoluerit fieri maior, erit uester minister, et quicumque uoluerit in uobis primus esse, erit omnium seruus. nam et filius hominis non uenit, ut ministraretur ei, sed ut ministraret et daret animam suam redemptionem pro multis. Et ali
Abbreviated transcription (Latin):
pilli capitis ur̃i: omnes numati sunt. No¬
ute gͦ timere. M ultis passeribus. pluris
estis. Dico aut̃ uobis. Omnis quicumq
confessus fuerit in me: coram hominib.
& filius hominis confitebitur in illo corã
angłis dei. & aut̃ negauit me coram ho¬
⁊iminibus: de negibitur coram angłis đi.¬

Expanded text:
unt nolite ergo timere multis passeribus pluris estis dico autem vobis omnis quicumque confessus fuerit in me coram hominibus et Filius hominis confitebitur in illo coram angelis Dei qui autem negaverit me coram hominibus denegabitur coram angelis
Abbreviated transcription (Latin):
illum. Si hec scitis: beati eritis si fec̾itis
ea. Non de omnib uob dico. E go scio:
quos ab eleg̾im. S ut adimpleatur scͥp¬
tura. qͥ manducat mecum panem leua¬
bit contra me calcaneum suum. Anmo¬
do dico uob priusquam fiat: ut cum fac¬

Expanded text:
illum. Si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim, sed ut impleatur Scriptura: Qui manducat mecum panem, levabit contra me calcaneum suum . Amodo dico vobis priusquam fiat: ut creda
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Etͦ quidam surgentes. falsum tẽ¬
timonium ferebant adu̾sus eun: dicẽ¬
tes. Qͥuoniam nos audiuimus eum
dicentem. Eͥgo dissoluam templuni
hoc manufactum.⁊ post triduum ali¬
ud non manufactum hedificabo. C t¬

Expanded text:
« Et quidam surgentes, falsum testimonium ferebant adversus eum, dicentes: Quoniam nos audivimus eum dicentem: Ego dissolvam templum hoc manufactum, et post triduum aliud non manufactum, aedificabo. »
Abbreviated transcription (Latin):
done suꝑ nudo. Et tenuer eum. At il¬
le rerecta sindone: nudus ꝓfugit abei.
Et adduxer̃ iħm ad suminum sacdotẽ:
& conueniunt omnes sac̾dotes. ⁊ seri¬
be. & scniores. Petrus aut̃ alonge secut
ẽ cum : usq intro matrium summi sa¬
cerdotis. Et sedebat cum minstris: &
calefatiebat se ad ignem. Sͦ unimmi ũ sa¬
cerdotes. ⁊ omne conciliũ querebant ad

Expanded text:
nt eum at ille reiecta sindone nudus profugit ab eis et adduxerunt Iesum ad summum sacerdotem et conveniunt omnes sacerdotes et scribae et seniores Petrus autem a longe secutus est eum usque intro in atrium summi sacerdotis et sedebat cum ministris et calefaciebat se ad ignem summi vero sacerdotes et omne
Abbreviated transcription (Latin):
te uidue erant in diebus elye in isrł.
quando clausum ẽ cęlum annis tribꝰ
& mensibus sex: cum facta ẽẽt fa-¬
mes magna in omni t̾ra. ⁊ ad nullã
illarum missus ẽ helẏas: nisi insa-¬
repta sẏdonie ad mulierem uiduam.¬

Expanded text:
tae viauae erant in diebus Eliae in Israel, quando clausum est coelum annis tribus et mensibus sex, cum facta esset fames magna in omni terra; et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sareptam S
Abbreviated transcription (Latin):
dat uob̃ panẽ de celo u̾um. Panis enĩdi
ẽ : qui descendit de celo. ⁊ dat uitã mũ¬
do. Dixerunt gͦ ad eum. Domine: semꝑ
da nob panem hunc. Dixit aut̃ eis iħs.
Ego sum panis uitę. Qui uenit ad me nõ
esuriet: & qui eredit in me non sitiet um¬

Expanded text:
 panem de caelo verum panis enim Dei est qui descendit de caelo et dat vitam mundo dixerunt ergo ad eum Domine semper da nobis panem hunc dixit autem eis Iesus ego sum panis vitae qui veniet ad me non esuriet et qui credit in me non sitiet um
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuit mathat. qui fuit leui: qͥ fuit
melchi. Qui fuit iamne: qͥ fuit iosepli.
Qui fuit matatie: qͥ fuit amos. Qui fu¬
it naum: qui fuit esli. Qui fuit nag¬
ge : qui fuit maath. Qui fuit matha¬
tie: qui fuit semei. Qui fuit ioseph.
qui fuit ioda. Qui fuit iohanna: qͥ
fuit resa. qui fuit zorobabel: qui
fuit salathiel. Qui fuit neri: qͥ fuit
melchi. Qui fuit addi: qui fuit cosã.

Expanded text:
 qui fuit Melchi qui fuit Iannae qui fuit Ioseph qui fuit Matthathiae qui fuit Amos qui fuit Naum qui fuit Esli qui fuit Naggae qui fuit Maath qui fuit Matthathiae qui fuit Semei qui fuit Iosech qui fuit Ioda qui fuit Iohanna qui fuit Resa qui fuit Zorobabel qui fuit Salathihel qui fuit Neri qui fuit Melchi qu
Abbreviated transcription (Latin):
uit nob̾. Iħs aut̃ ibat cum illis. Et
cum iam non longe esset a domo:
misit ad eum centurio amicos dices.
Domine noli uexari : non enim dignꝰ
sum ut sub tectum meum intres. Prop¬
ter quod ⁊ me ipsum non sum dignũ
arbitratus. ut uenirem ad te: sed dic
uerbo. ⁊ sanabitur puer meus. Aam¬

Expanded text:
. Iesus autem ibat cum illis. et cum iam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: domine, noli uexari; non enim dignus sum, ut sub tectum meum intres, propter quod et me ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad te; sed dic uerbo et sanabitur puer meus. s
Abbreviated transcription (Latin):
naason. Qui fuit aminadab: qui
fuit aram. Qui fuit esrom: qui fu¬
it phares. Qui fuit iudę: qͥ fuit ia¬
cob. Qui fuit isaac: qͥ fuit habraam.
Q fuit thare: qui fuit nachor. qui fu¬
it serug: qui fuit ragau. &ͥ fuit pha¬
lec: qui fuit eber. Q fuit sale: qui
fuit cainan. Q fuit arfaxad: qui
fuit sem. Q fuit noę: qͥ fuit lamech.
Q fuit matussalem: qͥ fuit enoch. Q
fuit iareth: qui fuit maleleel. q ui

Expanded text:
on, qui fuit Aminadab, qui fuit Aram, qui fuit Esron, qui fuit Phares, qui fuit Judae, qui fuit Jacob, qui fuit Isaac, qui fuit Abrahae, qui fuit Thare, qui fuit Nachor, qui fuit Sarug, qui fuit Ragau, qui fuit Phaleg, qui fuit Heber, qui fuit Sale, qui fuit Cainan, qui fuit Arphaxad, qui fuit Sem, qui fuit Noe, qui fuit Lamech, qui fuit Mathusale, qui fuit Henoch, qui fuit Jared, qui fuit Malal
Abbreviated transcription (Latin):
cata sua. Uidens aut̃ multos phari¬
seorum ⁊ saduceorum. uenientes ad
babtismum suum: dixit eis. P roge¬
mes inꝑarum. quis demonstrauit
uoł fugere a uentura ira ÷ Facite gͦ¬

Expanded text:
at: « Videns, » inquit, « multos Pharisaeorum et Sadducaeorum venientes ad baptismum suum, dixit eis: Progenies viperarum, quis demonstravit vobis fugere a ventura ira? » Ac
Abbreviated transcription (Latin):
dos si potest fieri etiam electos. uos
gͦ uidete. Eece p̃dixi uob omnia.
Sed in illis diebus post tribulatio.¬
nem illam. sol contenebrabit᷑:
⁊ luna non dabit splendorem suũ.
R stelle cęli erunt decidentes: &
uirtutes quę sunt in cęlis moue¬
buntur. E tune uidebunt filrum
hominis uenientẽ in nubibus: cũ

Expanded text:
dos si potest fieri: etiam electos. Vos ergo videte. Ecce predixi vobis omnia. Sed in illis diebus post tribulationem illam: Sol contenebrabitur, et luna non dabit splendorem suum. Et stelle celi erunt decidentes: et virtutes que sunt in celis movebuntur. Et tunc videbunt filium hominis venientem i
Abbreviated transcription (Latin):
ait plimꝰ in libro natinalis histo ͤ
uellio affirmante filius sint celi enmq
dicit lutri edificii exemplo ab midmmibus
sumpto inuẽtorem Nond em̃ constniaerãt
architecti palacia ex quo pacet eum iudusts¬
Pum et antiquissimũ fuisse hominẽ et nñto
celi .i. claritatis filiũ/ nperant ex filus
ut huuc libro in ͦ fiat fimis ettitanũ .iiiͦ. s¬

Expanded text:
ait Plinius in libro Naturalis hystorie, Gellio affirmante, filius fuit Celi eumque dicit lutei edificii, exemplo ab irundinibus sumpto, inventorem. Nondum enim construxerant architecti palatia, ex quo patet eum industruosum et antiquum fuisse hominem, et merito Celi, id est claritatis, filium. Supererant ex filiisut huic libro III fiat finis, et Tytanum quarto s
Abbreviated transcription (Latin):
auers ⁊cꝰ. Omꝰ erat spc̃s in qua maerrꝙ
paterꝙ cognosa possunt nomen quoꝙ
raxit ab illis ⁊cͣ Ex quo insuper ouidius
fabusam recitat talem Q cum yda mõte
fugie in quo fuerat altus aenlicco bagans in
canam usq deuenisset sontem limpidimi uidit
quem salmatis nymplia incolebat Que cum
er soimosissimũ iuderet euestigio amauit
Et blandis bribis in suam pr sinãm cralpere
conata est. Tandem cum eicondaretur ado¬
le tentulus asꝑnaretur ꝙ im̃phe uerba ꝑu̾
et amplepus Illa silaco ntesso post ne pre¬
mpbam quidus fontem mtrauit cid sabma¬
cis bidens abuctis iustibus confestim et ipã
ex amlebus efficitur unus et sãn est Et
sic qui mastulus merauãt fontem mastri¬
lus illlem exui ͭ et femina et depcatus est
ut qui in ca balucarentur imposteꝵ hp̃d
candem ig̾unuã reportarẽt qdobtentĩe
fauente ptibus beraꝵ pentem l Ennosio

Expanded text:
n qua materque paterque Cognosci possent: nomen quoque traxit ab illis etc. Ex quo insuper Ovidius fabulam recitat talem. Quod cum Yda monte Frigie, in quo fuerat altus, derelicto, vagans in Cariam usque devenisset, fontem limpidum vidit quem Salmacis nynpha incolebat. Que cum eum formosissimum vidisset, evestigio amavit, et blandis verbis in suam sententiam trahere conata est. Tandem cum verecundaretur adolescentulus, aspernareturque nynphe verbaque pariter et amplexus, illa, simulato recessu, post veprenynpham nudus fontem intravit. Quod Salmacis videns, abiectis vestibus, confestim et ipsa ex ambobus efficeretur unus, et factum est, et sic qui masculus intraverat fontem, masculus illum exivit et femina, et deprecatus est ut qui in eo balnearentur in posterum hanc eandem ignominiam reportarent, quod obtentum est favente