comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it tamdiu regno potireur quamdiu illam habuiss&e intactam. Postea & scilla aminoe cõ¬
tempta dolore in auẽ conuersaẽ a nisus extinctus deorum miseratione in auis mutatꝰ
formam. Quae auesliodie ut ipse ingeorgicis doc e. flagrant inter se magna discordia¬
podo ergo uirgilius poearum more miscuit fabulas e nomen posuit ꝓ nomine : ut dicerae
illã nisi. ꝓforci siout alibi domitus pollucis habenis cillarus. cum oastor equorũ domitonr
teroꝓteron. ut quasi utriusq fabule uideatur facere comemorationẽ. ut ita intelligamus
uid loquar sciltam nisi. aut quam fama sequtaẽ. Candida suce inctam latrantibus inguire a¬
nstris. dulichias uerasse rates. aut certe autbis accipiamus. Quid loquar aut scillam nisi.
e quam fama sequtaẽ. Yt ẽ illud in primo non ignara mali miseris succurrere d. dulichias
euertit. Quod probus uult hac ratione defendere. diens uerasse uenire ab eo quod est

Expanded text:
ut tamdiu regno potiretur, quamdiu illam habuisset intactam. Postea et Scylla, a Minoe conut tamdiu regno potiretur, quamdiu illam habuisset intactam. Postea et Scylla, a Minoe contempta, dolore in auem conuersa est et Nisus extinctus deorum miseratione in auis mutatus est formam; quae auesmodo ergo Vergilius aut poetarum more miscuit fabulas et nomen posuit pro nomine, ut diceret 'Scyllam Nisi' pro 'Phorci' — sicut alibi domitus Pollucis habenis Cyllarus , cum Castor equorum domitor e sit hysteroproteron, ut quasi utriusque fabulae videatur facere commemorationem, ut intellegamus 'quid loquar Scyllam Nisi, aut quam fama secuta est, candida succinctam latrantibus inguina monstris, Dulichias vexasse rates': aut certe 'aut' bis accipiamus 'quid loquar aut Scyllam Nisi, aut quam fama secuta est', ut est illud in primo non ignara mali miseris succurrere disco . Ad v.sed evertit. quod Probus vult hac ratione defendere, dicens 'vexasse' venire ab eo, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
Snde ẽ illud infine ubigallus loquitur. ibo &chalcidico quae sunt michi condita uersu carmi¬
hicẽ. Si tugrineum laudaueris nemus. i nullo setantum apollo iactauit. Quid loquar: aut
Quam cumamar& glaucus deus marinus. dum ipse a marteur acrroe. & eam contempner&:
illa irata fontẽ in quose soilla solebat abluere infeoit uenenis. Inquẽ oum descendissae ꝑuella.
media sui parte inferas mutataẽ. hanc postea glaucus fecit deam marinã. quae olas semuliai
e socios euertisse narratur. altera uͦ scilla fuit nisimegarensuim regisfilia : Contra quos¬
dum deuictis iam atheniensibus pugnar& minos ꝓpter filii androgei interitum. quẽ atheni¬
enses & megarenses dolo nec auerant. amatus a soilla ẽ nisi filia. Quae ut hosti poss&e placore
domam purpureã parenti ab soisam ei obtulit : Quam nisus itab abuerat conseoratam

Expanded text:
unde est illud in fine, ubi Gallus loquitur ibo et Chalcidico quae sunt mihi condita versu carmiunde est illud in fine, ubi Gallus loquitur ibo et Chalcidico quae sunt mihi condita versu carmihic est: si tu Gryneum laudaveris nemus, in nullo se tantum Apollo iactabit. quo se plus iactequam cum amaret Glaucus, deus marinus, dum ipse amaretur a Circe et eam contemneret, illa irata fontem, in quo se Scylla solebat abluere, infecit venenis: in quem cum descendisset puella, media sui parte in feras mutata est. hanc postea Glaucus fecit deam marinam, quae classem Vlixis et socios evertisse narratur. quidam Scdum deuictis iam Atheniensibus pugnaret Minos propter filii Androgei interitum, quem Athenienses et Megarenses dolo necauerant, amatus est a Scylla, Nisi filia. Quae ut hosti posset placere, comam purpuream parenti abscisam ei obtulit, quam Nisus ita habuerat consecratam,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad corthinia. Namapud gnoson imperabat minos eius maritus : Unde illuo taurum non uult
accep̃tis auenere hyppomenes uicit atalantẽ puellam sciriam cursu potentẽ quae multos sponso
superatos occiderat:. Quod plenius in aeneidos tertio libro memorauimus faediontiadas. elimene
ut in decimo in populos. Ubi & iam plenius haneditimꝰ eade fabulam. Mira aut ẽ eanentis laus ut
quasi non factam rem cantare. sy pse eam cantando face nseon re uideatur Amare corticis: a libi ait
Raptus de subere cortet: Quod magis sequi debemus utuuan masoulino utamur P messi ad flu¬
mina gallum. Elicon monsẽ bociecie. quae aediaonia dr̃. dehoc plurima eadunt flumina inter
quae &iam & ꝑ messus. uixta quẽ dicit ambulantẽ gallum ab una musa ad c&̧ eras esse deduetum &
Etcum de pomorum arboris ouiusdã contenderent numero stetit gła mopso. cuius rei dolore olial¬
cas interut. hoc aut euforionis continent carmina. quae gallus transculit in sermonẽ latinum

Expanded text:
ad Gortynia', nam apud Gnoson imperabat Minos, eius maritus. unde illuc taurum non vult vacceptis a Venere, Hippomenes vicit Atalanten, puellam Sciriam, cursu potentem, quae multos sponsos superatos occiderat: quod plenius in Aeneidos tertio libro memoravimus, ubi etiam de ipsis malut in decimo, in populos; ubi etiam plenius hanc diximus fabulam. mira autem est canentis laus, ut quasi non factam rem cantare, sed ipse eam cantando facere videatur. sane raptus de subere cortex : quod magis sequi debemus, ut masculino utamur. et est epitheton naturale. Ad v. 64 permessi ad flumina gallum Helicon mons est Boeotiae, quae et Aonia dicitur. de hoc plurima cadunt flumina, inter quae etiam Permessus, iuxta quem dicit ambulantem Gallum ab una musa ad ceteras esse deductum et  certamen. Et cum de pomorum cuiusdam arboris contenderent numero, stetit gchas interiit. hoc autem Euphorionis continent carmina, quae Gallus transtulit in sermonem latinum:
Abbreviated transcription (Latin):
uiderdã accersira. ꝓfectus athenas dum adducit puellam. eam uiciauit initinere. & ei lingam
ne facinus indicar& ab scidit. Illa tamen reminueste suo cruore descriptam misit sorori. Qua
cognita ꝓͦne itum filium interemit. & patri epulandum apposuit. Postea om̃s in aues mutati sunt.
Aut quia hoc procne fecit. s ab utitur nomine. aut illi inputat ꝓpter quam factum ẽ. Eurotas
fluuius laconum qui ab apolline suas
edoea lauros. quibus eius plene sunt ripe: Et inuito ꝓ¬

Expanded text:
uidendam accersiret, profectus Athenas, dum abducit puellam, eam uitiauit in itinere et ei linguam, ne facinus indicaret, abscidit. Illa tamen rem, in ueste suo cruore descriptam, misit sorori; qua cognita Progne Ityn filium interemit et patri epulandum apposuit. Postea omnes in aues mutati sunt: atqui hoc Procne fecit; sed aut abutitur nomine aut illi inputat, propter quam factum fluuius est Laconicae qui ab Apolline suas edocet laurus, quibus eius plenae sunt ripae. CASTO
Abbreviated transcription (Latin):
ct̃ marimam dicat. sicut &iam in iouem. Nani conuttium est. quod eumi saturnum dlicito hoc est necentum:
uu merimauingitũ at nec uino aspicit: net iuppiter. Nusquam tuta fides. hoc est nec apud rem. nec apud¬
nomineni. ⁊erentius: Quid credas. aut oui credas. &e declamauit per cortrarium nam om̃is fides aita

Expanded text:
esse maximam dicat, sicut etiam in Iovem; nam convicium est, quod eum Saturnium dicit, hoc est nocentem. esse maximam dicat, sicut etiam in Iovem; nam convicium est, quod eum Saturnium dicit, hoc est nocentem. Aut certe iungitur, ut ‘nec Iuno aspicit nec Iuppiter’. Nhominem: Terentius "quid credas, aut cui credas?" et declamavit per contrarium: nam omnis fides tuta
Abbreviated transcription (Latin):
fugientom. Iamdudum. ab initio orationis. Auersa irata. uđ duia solo firos oculos a. t : lum¬
inuectio quȩ semꝑ statu car&. Nec tibi duia parens. Non est solam aenean obiecta uituperatio
dicit generis nec dandanus auctor perfide. a mantum uerbo eum increpat. Sic supra. dissimu¬
larae aiam desperasti perfide. Caucasus mons scithiae in hospitalis. hyrcanȩ tigris a rabicae
ambarchania silua est arabiae. Et notandum relictis mediss comparataonibus. eũ augnĩtast¬
cisse. Nam post deos. non homines sed sara intulit. quid dissimulo tacitȩ occurrit questin¬
nequis eus nimiam iracundiam reprehendera dicens. a eneam posse mitigari forsitan
uum. ut miserere animi non indigna ferentis. Luȩ quibus anteferam. Amphiboloia es ꝗđ
prius. quid posterius dicam. nec marima uno. Aut unonem maledictum est. ut eã non

Expanded text:
fugientem». IAMDVDVM ab initio orationis. AVERSA irata: ut «diva solo fixos oculos aversa tefugientem». IAMDVDVM ab initio orationis. AVERSA irata: ut «diva solo fixos oculos aversa teinvectio, quae semper statu caret. NEC TIBI DIVA PARENS non est sola in Aenean vituperatio, dicit «generis nec Dardanus auctor». PERFIDE amantum verbo eum increpat; sic supra «dissimulare etiam sperasti, perfide?». CAVCASVS mons Scythiae inhospitalis. HYRCANAEQVE TIGRES Arabicae; nam Hyrcania silva est Arabiae. Et notandum relictis mediis conparationibus eum augmenta fecisse; nam post deos non homines sed saxa intulit. QVID DISSIMVLO? tacitae quaestioquis eius nimiam iracundiam reprehenderet, dicens Aeneam posse mitigari forsitan tivum, ut «miserere animi non digna ferentis». QVAE QVIBVS ANTEFERAM amphibolia: ‘quid prius, quid posterius dicam?’. NEC MAXIMA IVNO aut in Iunonem male dictum est, ut eam non
Abbreviated transcription (Latin):
Setl hoc dicit fas est &iamnos extera querere regna. Nox operit teras. aut ueri simile ideo
tempus posuit. Quotiens autem hoc est perunam quamq: noctem. In somnis more suo pro mn
somnus. Turbida. Terribilis quod & umbrae conuenit. & parctis auctoritati. Puer ascaniꝰ
Amor ascanii scilicae admon&. Quem. longe repetiit. & ad ascanium retulit. & lic& excuserꝰ¬
soliiecophanes e Interpres diuum. ermes expressit uerbum de uerbo. Ab ioso id est magno u
supra ipse deum tibi me claro dimatit olimpo: Vtrumq: caput : ieum & tuum. aut iouis aut me¬
curii. aut meum & ascanii. celeres mandata per auras. ut supra celeres defer mea dicta ꝑ ausꝰ.
Manifesto in lumine. a ut claro aut innimbo cuius est iumen mais Sic lucanus. Postquam seli¬
mine uero impleuit. Auribus hausi accepi. & est pleonasmos, Serrior ut italiam fequimꝰ

Expanded text:
Sed hoc dicit: ‘fas est etiam nos extera regna requirere’. NOX OPERIT TERRAS a verisimili, ideo Sed hoc dicit: ‘fas est etiam nos extera regna requirere’. NOX OPERIT TERRAS a verisimili, ideo tempus posuit. QVOTIENS autem hoc est, per unamquamque noctem. IN SOMNIS more suo pro ‘in somniis’. TVRBIDA terribilis, quod et umbrae convenit et parentis auctoritati. ME PVER ASCANIVS amor Ascanii scilicet admonet. QVEM longe repetiit, et ad Ascanium rettulit; et, licet excuseest. INTERPRES DIVVM Ἑρμῆς expressit verbum de verbo. AB IPSO id est ‘magno’, ut supra «ipse deum tibi me claro dimittit Olympo». VTRVMQVE CAPVT meum et tuum, aut Iovis et Mercurii, aut meum et Ascanii. CELERES MANDATA PER AVRAS ut supra «celeres defer mea dicta per auras». MANIFESTO IN LVMINE aut ‘claro’, aut in nimbo, cuius maius est lumen; sic Lucanus «postquam se lumine vero implevit». HIS AVRIBVS HAVSI accepi; et est pleonasmos. SEQVOR ut «Italiam sequimur
Abbreviated transcription (Latin):
mane cum ei genus & casus additur: nomen est. & dum mane nouum dum gramina canent.
supra legimiis hos cape fatorum comites. Item. diuersas querere terra sauguriis agimire.
d: Recidiua. Post casum restituta : Orineus apollo. clazomene ciuitas est asiae. Unde horanꝰ
Diues agebat claome is. Iuxta hanc nemus est grineum. ubi apallo colitur. Inde ergo nunc epi¬
thieton dedit. lic& in delo acceperit oraculum litiae sortes. Nechinc accepit responsum. sed sic
dixit litiae. acsi dicer& apollineȩ. hic amor hec patria est. eo inquit desiderio per uoluntatem
deorum iterum circa italiam teneor. quo possem circa troiam. & ad illud spectat quod drxit.
Troia perundosum peteretur classibus aequor. & nos fas. Nobis fas dicimus. Sed hoc loco ñ efi¬
ungenda elocutio nesit uitum. Nam legimus fas mchi graiorum. saerata resoluere iura

Expanded text:
‘mane’, cum ei et genus et casus addiitur, nomen est, ut «dum mane novum, dum gramina canent». ‘mane’, cum ei et genus et casus addiitur, nomen est, ut «dum mane novum, dum gramina canent». supra legimus «hos cape fatorum comites», item «diversas quaerere terras auguriis agimur divum». RECIDIVA post casum restituta. GRYNAEVS APOLLO Clazomenae civitas est Asiae; unde Horatius «dives agebat Clazomenis». Iuxta hanc nemus est Gryneum, ubi Apollo colitur. Inde ergo nunc epitheton dedit, licet in Delo acceperit oraculum. LYCIAE SORTES nec hinc accepit responsum, sed sic dixit ‘Lyciae’ ac si diceret Apollineae. HIC AMOR, HAEC PATRIA EST eo, inquit, desiderio per voluntatem deorum circa Italiam teneor quo possem circa Troiam. Et ad illud spectat quod dixit «Troia per undosum peteretur classibus aequor». ET NOS FAS ‘nobis fas’ dicimus, sed hoc loco non est iungenda elocutio, ne sit vitium; nam legimus «fas mihi Graiorum sacrata resolvere iura».
Abbreviated transcription (Latin):
a salustio simul ponuntur. ꝓre pauca loquar. remoto ingrati crimine: descendit ad causam. Nqq
ego hanc aprofectionem subaudis. Nam posteriori non potest iuingi. ne sit confessio. Pretendite¬
das probat non eẽ matrimonium. Aut haec in foede raueni. aut matrimonii. aut iungendum est supe¬
riori aut certe ad posteriora pertin&. & hoc dicit. Nonad haec ueni ut hic morarer. ficut & nc̃
probat. me si fata meis paterentur ducere uitam. & dixit ini. quȩ merumq uocant terrae. Ergo
ueni consensi. hor est. non haec consensi foedera ut cum uellem discere non licer&e. Meis auspi¬
cus Argumentum a neressitate . & auspiciis ideo : quia maiores om̃ia auspicato gerebant. Ergo
auspiciis dispositionibis: Sponte mea. Aaodo nomen est. Nim & genus & casum hab&: Sic &

Expanded text:
a Sallustio, simul ponuntur. PRO RE PAVCA LOQVAR remoto ingrati crimine descendit ad causam. NEQVE a Sallustio, simul ponuntur. PRO RE PAVCA LOQVAR remoto ingrati crimine descendit ad causam. NEQVE EGO HANC ‘profectionem’ subaudis; nam posteriori non potest iungi, ne sit confessio. PRAETENDI TAEDAS probat non esse matrimonium. AVT HAEC IN FOEDERA VENI aut matrimonii, et iungendum est superiori, aut certe ad posteriora pertinet et hoc dicit ‘non ad hoc veni, ut hic morarer’, sicut et nunc probat «me si fata meis paterentur ducere vitam», et dixit in primo «quae me cumque vocant terrae». Ergo ‘veni’ ‘consensi’, hoc est ‘non ad haec consensi foedera, ut cum vellem discedere, non liceret’. MEIS AVSPICIIS argumentatur a necessitate. Et ‘auspiciis’ ideo, quia maiores omnia auspicato gerebant; ergo ‘auspiciis’ ‘dispositionibus’. SPONTE MEA modo nomen est; nam et genus et casum habet. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
xpurgat. obietta remouens. a se crien in grani. & ueniali utiturstatu. profectio¬
neinsuam retorquens in uoluntatem decrum. Hab& &iam finem : Nom purgnt
ob iettam fugam nomine perfectionis. Promeritam. Prestitise. bene gessisse. Et
st sermo de his qui per contrarium magis lucent. Terentius Ita me uelim a mes
promerentem pater idest bene agentẽ. & congruit ut bene prest&: qui bene ait ut alibi.
Iuid commerui. aut quid peccaui pater. idest quid male egi. Memmisse pigebit elussae. Memini & illiꝰ
rei dicimus. ut hoc loco. & memmi illam rem. ut numeros memini nisi uerba tenerem. dum memorips
mei. de futuro dixit. & congrue non pig&. ad futurum spectat. pud& ad preteritum. & lic& pene
una sit significatio. tamen plicimus pig& me illud facere. pud& fecisse. Vnde interdum precipue

Expanded text:
et purgat obiecta, removens a se crimen ingrati, et veniali utitur statu, profectioet purgat obiecta, removens a se crimen ingrati, et veniali utitur statu, profectionem suam retorquens in voluntatem deorum. Habet etiam finem; nam purgat obiectam fugam nomine profectionis. PROMERITAM praestitisse, bene gessisse; et est sermo de his qui per contrarium magis lucent: Terentius «ita me velim ames promerentem pater», id est bene agentem. Et congruit, ut praestet qui bene agit; contra alibi «quid commerui aut peccavi, pater?» id est quid male egi? MEMINISSE PIGEBIT ELISSAE ‘memini’ et ‘illius rei’ dicimus, ut hoc loco, et ‘memini illam rem’, ut «numeros memini, si verba tenerem». DVM MEMOR IPSE MEI de futuro dixit et congrue; nam ‘piget’ ad futurum spectat, ‘pudet’ ad praeteritum. Et licet paene una sit significatio, tamen dicimus ‘piget me illud facere’, ‘pudet fecisse’; unde interdum, praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. quam ille nominat profectionem. Amor autem ex filii desiderio conprobatur. Si
quis michi Bene iterat michi & scđm uis loquitur. nam ubi non est austum matrimo¬
nium. liberi matrem setuntur: ore referet. aut sic ditit quasi a matrix. ut supra de
a scanio. infandum si fallere possit amorem. aut illud dicit optarem filium. similem
uultui. non moribus tais. Iouis monitis. Bene prescribit ne eid& impietatem. Sane
& haet monita dicimus. ut carmentis nimphae monita. Et deus auetor apollo. & hos
monitus. ut persius & hos pueris monitus patres infundere lyppos. Immota teneb at
lumina Phisicum enim est. ut qualitatem animi. ex oculorum aut corporis sta¬
bilitate. aut mobilitate noscamus. Ergo modo uult ostendere a eneam a proposito
non et̃ deuiaturum. Ego te quȩ plurima fando controuersia est. plena in qua

Expanded text:
dicit, quam ille nominat profectionem. Amor autem ex filii desiderio conprobatur. SI dicit, quam ille nominat profectionem. Amor autem ex filii desiderio conprobatur. SI QVIS MIHI bene iterat ‘mihi’. Et secundum ius loquitur; nam ubi non est iustum matrimonium, liberi matrem sequuntur. QVI TE TAMEN ORE REFERRET aut sic dixit quasi amatrix, ut supra de Ascanio «infandum si fallere possit amorem», aut illud dicit ‘optarem filium similem vultui, non moribus tuis’. IOVIS MONITIS bene praescribit, ne ei det impietatem. Sane et ‘haec monita’ dicimus, ut «Carmentis nymphae monita et deus auctor Apollo», et ‘hos monitus’, ut Persius «hos pueris monitus patres infundere lippos». IMMOTA TENEBAT LVMINA physicum enim est ut qualitatem animi ex oculorum aut corporis stabilitate aut mobilitate noscamus. Ergo modo vult ostendere Aenean a proposito non esse deviaturum. EGO TE QVAE PLVRIMA FANDO controversia est plena, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ne dubio. hospes aeneas & hospes fuerat. & maritus. Sed modo maritum se negat. ħ ospi¬
tem confitetur. Vnde hoc dicit dido. cui me deseris hospes. Im̃ hoc solum nomen restit
de conuige. hoc est. suꝑ est Alii restat intelligunt. resistit. id est contrarium tibi est . I lõ
nulli dicunt hoc nomen solum qm̃ superest ut coniugem dicam. Dicitur autem m¬
genti affectu hos uerius pronuntiasse. cum priuatim pacis presentibus recitare auguito.
qam recito uit uoce optima primam libros. tercim. & quartumͦ Saltem. Uel hoc est ser
motractus a captuui. qui cum teneretur ab hostibus dicebant sublatis omnibus Salutẽ
concede. Inde per sineresin. hic natus est sermo: ut incontemptu rerum multarum pecitũ¬
ri aliquid. saltem dicamus. anto sigam soboles & amatoriȩ & amarȩ. Nam haec fugam

Expanded text:
ne dubio. HOSPES Aeneas et hospes fuerat et maritus, sed modo maritum se negat, hospine dubio. HOSPES Aeneas et hospes fuerat et maritus, sed modo maritum se negat, hospitem confitetur; unde nunc Dido hoc dicit ‘cui me deseris hospes, quoniam hoc solum nomen restat de coniuge’, hoc est ‘superest’. Alii ‘restat’ intellegunt ‘resistit’, id est ‘contrarium tibi est’. Non nulli dicunt ‘hoc solum nomen quoniam superest, ut te coniugem dicam’. Dicitur autem ingenti adfectu hos versus pronuntiasse, cum privatim paucis praesentibus recitaret Augusto; nam recitavit voce optima primum libros tertium et quartum. SALTEM ‘vel hoc’. Est autem sermo tractus a captivis, qui cum tenerentur ab hostibus dicebant ‘sublatis omnibus, salutem concede’. Inde per synaeresin hic natus est sermo, ut in contemptu rerum multarum petituri aliquid ‘saltem’ dicamus. ANTE FVGAM SVBOLES et amatorie et amare; nam haec fugam
Abbreviated transcription (Latin):
ait supra . dum pelago deseuit hienips. & a quosus orion. Ergo aut pro tempore: aut quo sidere
terram uertere mecenas. aut reuera sidere propter orionem. crudelis &iam in te: odio
mei. Siclucanus de cesare. Seuitia est uoluisse moueri. domosq ignotas. Acsidicer&. Car¬
thago iam tibi nota est : lic& & hic aliena sint arua. Troia antiqua .m Si deẽ: Et quasi ꝑ
interrogationem legendum. Mane fugis. Adhuc aperte non uult impetrare beneficia.
sicut paulopost rata. Nichil ipsareliqui. Non pudorem. Non regnum. Honinceptos hime¬
neos. qui nouitate sunt dulces. Dulcem meum. Tegit rem in honestam. Sic terentius. Sed ut¬
ibi morigera fuit in rebus om̃bus. Tiranni. Nichil intererat apud maiores inter regem. &
tirannium. Ut pars michi pacis dextram tetigisse tiranni. Fama prior. quȩ melior suit si¬

Expanded text:
ait supra «dum pelago desaevit hiemps et aquosus Orion». Ergo aut ‘tempore’, ut «quo sidere ait supra «dum pelago desaevit hiemps et aquosus Orion». Ergo aut ‘tempore’, ut «quo sidere terram vertere, Maecenas», aut re vera ‘sidere’ propter Orionem. CRVDELIS etiam in te odio mei; sic Lucanus de Caesare «saevitia est voluisse mori». DOMOSQVE IGNOTAS ac si diceret ‘Carthago iam tibi nota est, licet et hic aliena sint arva’. TROIA ANTIQVA MANERET ‘si’ deest; et quasi per interrogationem intellegendum. MENE FVGIS adhuc aperte non vult inputare beneficia, sicut paulo post irata. NIHIL IPSA RELIQVI non pudorem, non regnum. INCEPTOS HYMENAEOS qui novitate sunt dulces. DVLCE MEVM tegit rem inhonestam; sic Terentius «seu tibi morigera fuit in rebus omnibus». TYRANNI nihil intererat apud maiores inter regem et tyrannum, ut «pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni». FAMA PRIOR quae melior fuit si
Abbreviated transcription (Latin):
Inops animi: Dine animo sine consilio: Eachatur. furit more bacchantũ
& bene uno sermone preocupauit futuram comparationem łnias. Baccha. Nam sicut a bacha¬
baches sic & tioneo thiades. dicuntur: Cominotis autem sacris ideo dirit : quia in sacrorum renoua¬
tione commouebantur simulachra. Vnde horatius. Non egote candidebas sareu. inuitum quatiam.
orgia apud grecos dici iacra omĩa. Sicut apud latinos cerimoniae dicuntur. Sed iamabu-¬
lus romanus exclusit causa turpitudinis: Cyteron autem mons est : ex quoclamor ueluti nu¬
mins bacchas uocabat: Dissimulare &iam Satis artificiosa allocutio. Nam& sibi consu¬
lit sub facie utilitaris aeneȩ. Dissimulare autem ideo: acsi dicerae. ita rempudendã cogit̾a
ut eam fateri nolis. Supra enimdu erat. quȩ rebus ut causa nouandis dissimulent. Data dex¬
teia. Foedus annatiarum. hiberno sidere. non hieme. sed hiemali sidere : aut propter quod

Expanded text:
INOPS ANIMI sine animo, sine consilio. BACCHATVR furit more Bacchantum. INOPS ANIMI sine animo, sine consilio. BACCHATVR furit more Bacchantum. Et bene uno sermone praeoccupavit futuram comparationemBacchae, sic et a Thyoneo, Thyiades dicuntur. 'commotis' autem 'sacris' ideo dixit, quia in sacrorum renovatione commovebantur simulacra: unde Horatius "non ego te candide Bassareu invitum quatiam" orgia apud Graecos dici sacra omnia, sicut apud Latinos caeremoniae dicuntur. sed iam abulus Romanus exclusit causa turpitudinis. CITHAERON autem mons est, ex quo clamor veluti numinis Bacchas vocabat. DISSIMVLARE ETIAM satis artificiosa allocutio; nam et sibi consulit sub facie utilitatis Aeneae. ‘Dissimulare’ autem ideo, ac si diceret ‘ita rem pudendam cogitas ut eam fateri nolis’; supra enim dixerat «quae rebus sit causa novandis dissimulent». DATA DEXTERA foedus amicitiarum. HIBERNO SIDERE non hieme sed hiemali sidere, aut propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
& per hoc ostenditur cogitasse eum &iam amorem. sed pretulisse uoluntate
deorum. Taciti. Sine strepitu celantes consilia: Arma parent. contra impetũ
iratȩ foite reginae. Quando. Non est temporis. sed significat siquidem . & est
coniunctio ratiotinantis : Sane quando breuis est naturaliter. Sic serinus
Quando flagella ligas ita liga. Uirgilius usurpat. Siquando tibrim. uicia que
tibridis est. Quis rebus deiter modus. Quis sit optimus rebus euentus. lea : Ale¬
cres. festini. Faces sunt. Frequentatuum est ut ii georgicis. matris precepta
facessit. Alias discedit. signififat. Vt terentius. haet hinc facossat tu molestꝰ
ne sias p̃sensit. Acsi dicer&. antequam ille moliretur: & nimia in hoc uis ama¬
tis ea primitur. Omia tuta. de est & iam. & est eraggeratio. Cadem fa ma
quae & hiarbȩ nuntiauerat. cursumq parari. Nauigati onem ut ni teneant eurs

Expanded text:
Et per hoc ostenditur cogitasse eum etiam amorem sed praetulisse voluntatem Et per hoc ostenditur cogitasse eum etiam amorem sed praetulisse voluntatem deorum. TACITI sine strepitu celantes consilia. ARMA PARENT contra impetum iratae forte reginae. QVANDO non est temporis, sed significat ‘siquidem’ et est coniunctio ratiocinantis. Sane ‘quando’ ‘do’ brevis est naturaliter; sic Serenus «quando flagella ligas ita liga». Vergilius usurpat «si quando Thybrim vicinaque Thybridis arva». QVIS REBVS DEXTER MODVS qui sit optimus rebus eventus. LAETI alacres, festini. FACESSVNT frequentativum est, ut in Georgicis «matris praecepta facessit». Alias ‘discedit’ significat, ut Terentius «haec hinc facessat, tu molestus ne sies». PRAESENSIT ac si diceret ‘antequam ille moliretur’. Et nimia in hoc vis amantis exprimitur. OMNIA TVTA deest ‘etiam’; et est exaggeratio. EADEM FAMA quae et Iarbae nuntiaverat. CVRSVMQVE PARARI navigationem, ut «ni teneant cursus».
Abbreviated transcription (Latin):
plurali numero ostendit. Surgentem. crescentem. Ut surgentem in cornua ceriuĩ.
ore. Oratione. Morta les uisus. aut oculis se aeneȩ sustulit. aut humanam reliqui
esfegiem quam sũpserat ut ab aenea poss& uideri : quod melius estꝰ. Medio sermone
at qui exsecutus est. omĩa quȩ iuppiter dixerat: Sed sermo est consertio orations.
& confabulatio duorum. uel plurium. Medius ergo sermo est : cum persona
cum qua quis loquitur non respond&. Ut nunc fecit aeneas. Arrecteq horrore:
c: Subaudis sunt. dulcisq relinqueret alinus est quam quam & ne uideatur
ingratus deorum excusat᷑ imperio. Sic ipse inui : Sed meiussa deum.: Ambire
Blanditiis circum uenire. & ambio illam rem dicimus. Ut neu conubus ambit
latinum. Exordia . Orationem. Sed ex ordium in duo diuiditur. in principui.
& orationem. sicut in rethoricis legimus. Alternanti. uaria mente tractano

Expanded text:
Ad v. 274 Surgentem crescentem, ut "surgentem in cornua cervum" Ad v. 274 Surgentem crescentem, ut "surgentem in cornua cervum"  ore oratione. Ad v. 277 Mortales visus aut oculis se Aeneae sustulit: aut humanam reliquit effigiem, quam sumpserat, ut ab Aenea posset videri: quod melius est. medio sermone atqui exsecutus est omnia quae Iuppiter dixerat; sed sermo est consertio orationis et confabulatio duorum vel plurium: medius ergo est sermo, cum persona, cum qua quis loquCOMAE subaudis ‘sunt’. DVLCESQVE RELINQVERE TERRAS minus est ‘quamquam’. Et, ne videatur ingratus, deorum excusatur imperio; sic ipse in sexto «sed me iussa deum». AMBIRE blanditiis circumvenire. Et ‘ambio illam rem’ dicimus, ut «neu conubiis ambire Latinum». EXORDIA orationem. Sed exordium in duo dividitur, in principium et orationem, sicut in rhetoricis legimus. ALTERNANTI varia mente tractanti.
Abbreviated transcription (Latin):
habitum futurae orationis ostendit. et notandum non eum. tantum nuntii sed&iam
caduceatoris. id est oratoris officio fungi. Nam & persuad& & nuntiat. Ut oruis it¬
uxori seruiens. horatius. Utorius amnis ipse. Dat dictis auctoritatem. Ut quȩ phoebo
pater omnipotens : claro demittit olimpo. olimpus quasi olo lampus dictus est : sue no
sit macedoniae. qui dicitur eẽ diuersorium deorum: siue caelum. Unde addidt
claro. ut plemirium undosum: Accentus sane grecus tunc potest eẽ : si sit greca
declinatio. ut olimpos. olimpon. Nam latine olimpi. Torqu& Regit sustin& ut
cunta tuo quibella pater sub numine torques. Numine autem est : aut nutu. ai
potestate. haec quȩ dicturus est. Nam supra dicta ex se dixerat. Teris. ꝑ neguui¬
gentiam tempora consumis. Salustuis. Ibi triennio frusta trito. Debentur. Honesi¬

Expanded text:
habitum futurae orationis ostendit. Et notandum non eum tantum nuntii sed etiam habitum futurae orationis ostendit. Et notandum non eum tantum nuntii sed etiam caduceatoris, id est oratoris, officio fungi; nam et persuadet et nuntiat. VXORIVS uxori serviens, Horatius «uxorius amnis». IPSE dat dictis auctoritatem, ut «quae Phoebo pater omnipotens». CLARO DEMITTIT OLYMPO Olympus quasi ὁλολαμπὴς dictus est sive mons sit Macedoniae, qui dicitur esse diversorium deorum, sive caelum; unde addidit ‘claro’, ut «Plemyrium undosum». Accentus sane Graecus tunc potest esse si sit Graeca declinatio, ut ‘Olympos Olympon’. Nam Latina ‘Olympi’. TORQVET regit, sustinet, ut «cuncta tuo qui bella, pater, sub numine torques». NVMINE autem est aut ‘nutu’ aut ‘potestate’. HAEC quae dicturus est; nam supra dicta ex se dixerat. TERIS per neglegentiam tempora consumis. Sallustius «ibi triennio frustra trito». SVRGENTEM cres
Abbreviated transcription (Latin):
eredidit carmini si mergum diceret. ut a libi ciconiam. perperifra sin posuuit. can¬
dida alis. longis inuisa colubris. Sic est & stesta cum ardente uider& scintillar
oleum: litus a renosum ac libiȩ. Bene a renosum addidit. nam in libi& erat. ea
non in arenosa. Mauretania enim aspera & sluestris est: materno ab auo
Per maiam athlantis filiam. Magalia afrorum casas & mapalia idem sn¬
ficant. magalia ma producit maꝯpalia uero corripit: ut & raris habio
ina palia tectis. Iaspide fulua ꝓuiridi ut flaoaq caput nectentur olua
dicit & iam plinius innaturali historia multa eẽ iaspidum genera. in quibus & iam fulus
cominemorat. ensiserat. prouagina posuit. & multiia spidem uolunt ad gratiamotũ¬
nere. lena. Genus uestis est. est autem proprie toga duplex amictus auguralis: Inuadit.

Expanded text:
credidit carmini, si mergum diceret. Vt alibi ciconiam per periphrasin posuit, «cancredidit carmini, si mergum diceret. Vt alibi ciconiam per periphrasin posuit, «candida venit avis longis invisa colubris»; sic est et «testa cum ardente viderent scintillare oleum». LITVS HARENOSVM AD LIBYAE bene ‘harenosum’ addidit; nam in Libya erat, sed non in harenosa. Mauritania enim aspera et silvestris est. MATERNO AB AVO per Maiam, Atlantis filiam. MAGALIA Afrorum casas. Et ‘mapalia’ idem significant; sed ‘magalia’ ‘ma’ producit, ‘mapalia’ vero corripit, ut «et raris habitata mapalia tectis». IASPIDE FVLVA pro ‘viridi’, ut «fulvaque caput nectentur oliva». Dicit etiam Plinius in Naturali Historia multa esse iaspidum genera, in quibus etiam fulvum commemorat. ENSIS ERAT pro ‘vagina’ posuit. Et multi iaspidem volunt ad gratiam pertinere. LAENA genus vestis. Est autem proprie toga duplex, amictus auguralis. INVADIT
Abbreviated transcription (Latin):
priro diximus. peritꝰ astro logiȩ fuit. Nam & herculem docuit. Sane lat̃
telamon dr̃: sic̃ nilus melo : fulcit sustin& nam altꝰ ẽnimis. Nix muis fac̃
Sed uerbũ ningit nõ hinc uenit sed ub eo qđ est hȩc ningis.  & hȩningues. Lucre¬
cius. Albas effundere ningues. Ningit aut̃ pͥma ꝑsona car&e. & scđa qc nõ ẽ in nr̃o
arbitrio. Precipitant. ut nox humida cęlo precipitat. Senis aut ꝓpt̾ aetatẽ
aut allusit ad mues: ut gelidus canis cum montibus humor liquitur. Parib:
alis. leni uolatu. ut dixit & in cęlum paribus se sustulit alis. Cillenius
aut ab auia. unde paulopost cillennia proles. aut achillene archa¬
diȩ monte. ubi dicitur eẽ nutritur toto corpore. Uno impetu excuss
dic lucanus. nec si e tellure cadauer. Paulatim per membra leuat.
terraq repulsum est. erectumq semel. Aui surilis. Incongruum eroho

Expanded text:
primo diximus, peritus astrologiae fuit; nam et Herculem docuit. Sane Latine primo diximus, peritus astrologiae fuit; nam et Herculem docuit. Sane Latine ‘Telamo’ dicitur, sicut Nilus Melo. FVLCIT sustinet; nam altus est nimis. NIX ‘nivis’ facit; sed verbum ‘ninguit’ non hinc venit, sed ab eo quod est ‘haec ninguis’ et ‘hae ningues’; Lucretius «albas effundere ningues». ‘Ninguit’ autem prima persona caret et secunda, quia non est in nostro arbitrio. PRAECIPITANT ut «nox umida caelo praecipitat». SENIS aut propter aetatem aut adlusit ad nives, ut «gelidus canis cum montibus umor liquitur». PARIBVS ALIS leni volatu, ut «dixit et in caelum paribus se sustulit alis». CYLLENIVS aut ab avia, unde paulo post «Cyllenia proles», aut a Cyllene, Arcadiae monte, ubi dicitur esse nutritus. TOTO CORPORE uno impetu excussus. Sic Lucanus «nec se tellure cadaver paulatim per membra levat terraque repulsum est erectumque semel». AVI SIMILIS incongruum heroo
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim perfetiales bella indicebantur. ita paxper caduceatores fiebat
erasnc autem grece dicitur. anotuo epan niac. latine interpres animes.
ꝑro umbris scđm poeticũ morem. animae enim in cȩlosunt. ut uisa hinc
cȩlo facies de lapsa parentis. huius autem rei ratio: alteruis est scientiae.
Lumina morte resignat. claudit. perturbat Est & aliud quod fisici
dicunt. Pupillas quas in oculis uidemus. morituros ante triduum non
habere. Quib: non uisis est sumina desperatio: Hoc ergo dicit. Resignat hoc
est aufert signa luminis: tranat. transuolatꝰ. ut nare per aestatem liqͥ¬
dam. Suspexeris agmen  apicem. & latera. Bene ei quȩ sunt hominis
dat. Nam rex fuit. Qui cum audiss& oraculo. cauendum ẽẽ a iouis
filio. & timore nullum susciper&. a perseo in montem conuersus est.
uiso gorgonis capite. eo quod illum noluit suscipere. Ut autem in

Expanded text:
sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. Ἑρμῆς autem Graece dicitur ἀπὸ τῆϛ ἑρμηνείας, Latine interpres. ANIMAS pro ‘umbras’ secundum poeticum morem. Animae enim in caelo sunt, ut «visa dehinc caelo facies delapsa parentis». huius autem rei ratio alterius est scientiae. LVMINA MORTE RESIGNAT claudit, perturbat. Est et aliud quod physici dicunt, pupillas, quas in oculis videmus, morituros ante triduum non habere; quibus non visis est summa desperatio. Hoc ergo dicit ‘resignat’, hoc est ‘aufert signa luminibus’. TRANAT transvolat, ut «nare per aestatem liquidam suspexeris agmen». APICEM ET LATERA bene ei quae sunt hominis dat; nam rex fuit qui, cum audisset oraculo cavendum esse a Iovis filio et timore nullum susciperet, a Perseo in montem conversus est viso Gorgonis capite, eo quod illum noluit suscipere. Vt autem in
Abbreviated transcription (Latin):
quasi prescius. Beolem ausoniam. ut iui: Nuncagse dai dotram ple
quȩ deinde sequitur gloria. haec summa est. Idest mei preceoti col¬
lectio : Iuuenalis: in summa non maurus erat: neq sarmata. Parere
parabat. Non respond& quasi numen inferus. sed dictis optemper&
odario nectit. Rercurius ideo dicitur. habere pinna s. quia cicius ab
omnibus planetis in ortum suum recurrit. Unde & uelox & errans
nducitur. ut quos ignes cȩli cillenius erret in orbes. uirgam capit adest
caduceum. quod primo apollo habuit. & donauit mercurio. lyra sibi
tradita. Sichoratius. Fra ternaq humerum lira. huus autem iurgae
haet ratio est Mercurius & orationis deus dicitur. & interpres deorũ.
nde uirga serpentes diuidit idest uenena. Nam bellantes interpretum
oratione sedantur. Vnde scđm liuium legatipacis caduceatores dicurt᷑

Expanded text:
quasi praescius. PROLEM AVSONIAM ut in sexto «nunc age Dardaniam prolem quasi praescius. PROLEM AVSONIAM ut in sexto «nunc age Dardaniam prolem quae deinde sequatur gloria». HAEC SVMMA EST id est ‘mei praecepti collectio’. Iuvenalis «in summa, non Maurus erat neque Sarmata». PARERE PARABAT non respondet quasi numen inferius, sed dictis obtemperat. TALARIA NECTIT Mercurius ideo dicitur habere pennas, quia citius ab omnibus planetis in ortum suum recurrit; unde et velox et errans inducitur, ut «quos ignis caeli Cyllenius erret in orbes». TVM VIRGAM CAPIT id est caduceum, quod primo Apollo habuit et donavit Mercurio, lyra sibi tradita; sic Horatius «fraternaque umerum lyra». Huius autem virgae haec ratio est. Mercurius et orationis deus dicitur et interpres deorum; unde virga serpentes dividit, id est venena. Nam bellantes interpretum oratione sedantur. Vnde secundum Livium legati pacis ‘caduceatores’ dicuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
phitrione: Uxor tua non puerosed peste grauida est Belloq fre¬
mentem. Exceptis temporibus. quibus a latino regebatur. Ut longa
populos in pace gerebat. nam alias. bellicosa fuit italia : Pder&
Modo protender& id est propagar&e ꝓ pago aut̃ sigrnꝰ signific & P
breuis est. Ut sit romana potens itala iurtute propago. Se deas
a rificant & decipere: ut unius ob iram prodimur. & est infinitum. haec
ietis polisemos supersua laude prosua laude. Et gretum est schema. dic
dere etea scanione. Propter illud quod frequenter diximus. ipn imperuũ
deberi Ideo autem hoc asserit poeta. ut laudando uilum. cesarem laud&
qula ab eo originem ducit. ut uilus a magno dimissum nomen nulorande¬
qus iiuid& arces Honestior el ocutio est. si addamus quam rem maudem᷑
nt siber pampinieas iniudit collibus umbras. Inmica gedardꝓneo cupat

Expanded text:
phitryone «uxor tua non puero, sed peste gravida est». BELLOQVE FREphitryone «uxor tua non puero, sed peste gravida est». BELLOQVE FREMENTEM exceptis temporibus quibus a Latino regebatur, ut «longa populos in pace regebat»; nam alias bellicosa fuit Italia. PRODERET modo ‘protenderet’, hoc est ‘propagaret’. ‘Propago’ autem si genus significet, ‘pro’ brevis est, ut «sit Romana potens Itala virtute propago»; si de asignificat et decipere, ut «unius ob iram prodimur». Et est in infinitum haec glossula polysemos. SVPER SVA LAVDE pro sua laude. Et Graecum est schema; sic exercet. ASCANIONE propter illud quod frequenter diximus, ipsi imperium deberi. Ideo autem hoc adserit poeta, ut laudando Iulum Caesarem laudet, quia ab eo originem ducit, ut «Iulius a magno demissum nomen Iulo». ROMANAS INVIDET ARCES honestior elocutio est si addamus quam rem invidemus, ut «Liber pampineas invidit collibus umbras». INIMICA IN GENTE praeoccupat
Abbreviated transcription (Latin):
pitheton perpetuum. net ad presons negotum pertinens: Grauimq: .i. Pis
uindicat armis. alii dicunt bis. semel a diomedis. singulari certam ine
ii quo a diomede pereussus est saxo. Iuuenalis. uel quo tytides. percusst
pondere coxam aeneȩ. & item in ercidio sicut legimus. descende
abducente deo: alii dicunt propter diomedis & achillis certamina
singularia: Sed quando cum achille dimicauit: a neptuno libera¬
tere nimphas. Potest &iam alter sensus eẽ : Nam troia antea ab hereu¬
le. qui & ipse grecus fuit. capta est ut intelligamusiam tunc aencã
natum fuisse: Nec enim multum tempus mmterfuit. cum constae
priamotunc ab hertule imperium traditum. Grauidam imperiis
Vnde multi imperatores possent crearit ut hino populum late
regem. Ideo autern grauida ab latiuo uingitur. quia & iam grauis
ilia re dicimus. unde est origo huus sermonis : Sic plautus in am¬

Expanded text:
A epitheton perpetuum, nec ad praesens negotium pertinens. GRAIVMQVE IDEO BIS A epitheton perpetuum, nec ad praesens negotium pertinens. GRAIVMQVE IDEO BIS VINDICAT ARMIS alii dicunt ‘bis’ semel a Diomedis singulari certamine, in quo a Diomede percussus est saxo - Iuvenalis «vel quo Tydides percussit pondere coxam Aeneae» - et item in excidio, sicut legimus «descendo ac ducente deo». Alii dicunt propter Diomedis et Achillis certamina singularia. Sed quando cum Achille dimicavit, a Neptuno liberatere nymphas». Potest etiam alter sensus esse; nam Troia antea ab Hercule, qui et ipse Graecus fuit, capta est, ut intellegamus iam tunc Aeneam natum fuisse; nec enim multum tempus interfuit, cum constet Priamo tunc ab Hercule imperium traditum. GRAVIDAM IMPERIIS unde multi imperatores possent creari, ut «hinc populum late regem». Ideo autem ‘gravida’ ablativo iungitur quia etiam ‘gravis illa re’ dicimus, unde est huius origo sermonis; sic Plautus in Am
Abbreviated transcription (Latin):
potitur. Stupro fruitur. Nam proprie raptus est. illicitus coitus. Nec enim hic
rapuerat. Templis quippe tuis. F acsi dicer&. Non mirum si haec patimur colen¬
te. Sic supra adrisionem dictum. Iuppiter omnipotens. acsi dicerae. łues
qui potes omĩa: Fouemus mnanem. aut quia frustra credimus mundi eẽ sec¬
torem. aut quia me tuum filium eẽ confido. fouenus autem quasi per se n
firmam. Oc ulosq ad m .tor. Ut inde pellat aeneam. nec uideatur eẽ
contrarium. quod turbantur om̃ia ioue africam respiciente . Nam utrũq
a turpi liberat fama: Soca tephiros. aut quibus aeneas nauig&. Unde est
net tẽ ⁊ephiros audis spirare secundos. aut qui uehant merturium
ut uentosq u. secabat: Iten Rapido pariter cum flamine portant. tiria car¬
thagiee pro carthagini. & pro aduerbio in loco: de loco posuit. Sic horati.
Rome tibur amemꝰ uentosus tibure romam protiburi. Expectat morat᷑

Expanded text:
POTITVR stupro fruitur; nam proprie raptus est inlicitus coitus. Nec enim hic POTITVR stupro fruitur; nam proprie raptus est inlicitus coitus. Nec enim hic rapuerat. TEMPLIS QVIPPE TVIS FERIMVS ac si diceret ‘non mirum si haec patimur te colentes. sic supra ad inrisionem dictum 'Iuppiter omnipotens', ac si diceret: tu es, qui potest omnia? fovemus inanem aut quia frustra te credimus mundi esse rectorem: aut quia me tuum filium efirmam. OCVLOSQVE AD MOENIA TORSIT REGIA ut inde pellat Aenean. Nec videatur esse contrarium quod turbantur omnia Iove Africam respiciente; nam utrumque a turpi liberat fama. VOCA ZEPHYROS aut quibus Aeneas naviget, unde est «nec zephyros audis spirare secundos», aut qui vehant Mercurium, ut «ventosque secabat», item «rapido pariter cum flamine portant». TYRIA CARTHAGINE pro ‘Carthagini’; et, pro adverbio in loco, de loco posuit; sic Horatius «Roma Tibur amem, ventosus Tibure Romam» pro ‘Tiburi’. EXPECTAT moratur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facis : ceciq ignes: Nonquia non uidentur. sed quorum origo non
fulm̃. Innubibus erant. ac si dicer&. Non ex te fuint. Si enim errant
tuo non reguntur imperio. Iuuenalis. Non uentorum rabie sed iratꝰ¬
cadat in terras. Et .l. femna. Inuidia a seru. &iam incipit spetialis
conquestio. est autem ordo: femina errans quȩ in nr̃is finibus urbẽ
posuit. Pretio. ut ostendat eam nec meruisse por grãm. nec inuasisse
loci leges dedimus. aut quam tributariam fecimus aut cui id co concessimus cuittat
Sominum ut superius. liceat frigio seriuire marito. est autem de ure quasiperꝰ
coemptionem : Paris similis paridi . in uiria a persona & bone pari qua siqui fusi¬
lit pactam :. Sic iuuenalis. & caluo seruirae roma neronis demi uiro comitatit
Ut ouerae frigiae. neq enim. f Mlo conia mitra. lidia. Niam utebantur & frriges
& lidi mitra. hoc est in curuo pilleo. De quo pendebat & iam buccarum tegimen
Crinem madentem subnirus. crinem imnguentatusn subnitum habens. Rapto

Expanded text:
caecique ignes non quia non videntur, sed quorum origo non fulmen. in nubibus ac si diceret, non ex te fiunt; si enim errant, tuo non reguntur imperio. Iuvenalis "non quasi fortcet ignis». FEMINA invidia a sexu. Et iam incipit specialis conquestio. Est autem ordo: femina errans, quae in nostris finibus urbem posuit. PRETIO ut ostendat eam nec meruisse per gratiam nec invasisse LOCI LEGES DEDIMVS aut quam tributariam fecimus, aut cui ideo concessimus civitateDOMINVM ut superius «liceat Phrygio servire marito». Est autem de iure, quasi per coëmptionem. PARIS similis Paridi, iniuria a persona. Et bene ‘Paris’ quasi qui sustulit pactam. Sic Iuvenalis «et calvo serviret Roma Neroni». SEMIVIRO COMITATV ut «o vere Phrygiae! Neque enim Phryges». MAEONIA MITRA Lydia; nam utebantur et Phryges et Lydi mitra, hoc est incurvo pilleo, de quo pendebat etiam buccarum tegimen. CRINEMQVE MADENTEM SVBNIXVS crinem unguentatum subnixum habens. RAPTO
Abbreviated transcription (Latin):
nauis. E tlio& sit catalogꝰ inqͦ enumerantꝰ hi qͥuener̃ decuscia. in uenit tam̃ aliquã uarietatẽ qd hos nauib uenisse cõme

Expanded text:
navis. et licet sit catalogus in quo enumerantur hi qui venerunt de Tuscia, invenit tamen aliquam varietatem, quod hos navibus venisse comnavis. et licet sit catalogus in quo enumerantur hi qui venerunt de Tuscia, invenit tamen aliquam varietatem, quod hos navibus venisse com
Abbreviated transcription (Latin):
sece ponit excepto uno inloco. ut haud pculhinc tarcho & thirren tuta tenebant. qđ metrieausa fecit. Libera fatas
rempta sutali ncesstato quapugnare ñpoterant ꝓpt ilud ext̃ nos optite duces Primatenet. More uriforesinpͥncipis elti
partib fuise depictos: Sane notat᷑ꝰ acrecicis uirgilius hoc loco : que ad modũ dix̃. sic eito potiuisse naues aeneȩ fieri qđ exxeusat¬
pietura. quã solã mutatã debemꝰ accipere. Gratissima. Propt̃ iline facta nauigia. E uentꝰ belliuarios. Lic& babers fortissimũ
milrẽ. cogitabat tm̃ incertabellorũ. Noctist̃. Aut ꝑquȩ nox decurrit aut que intuentes nautȩ it ꝑ agunt noctibrꝰ. Iammꝰ.
iãq hoscursu i ã p̃tĩt illos : Pandite nunc eliconadeȩ. Parnassus monsthessaliȩ iuxtaboe otiã qui in duo fingit᷑ iuga cithero¬

Expanded text:
graece ponit, excepto uno in loco, ut «haud procul hinc Tarcho et Tyrrheni»: quod metri causa fecit. LIBERA FATIS graece ponit, excepto uno in loco, ut «haud procul hinc Tarcho et Tyrrheni»: quod metri causa fecit. LIBERA FATIS exempta fatali necessitate, qua pugnare non poterant propter illud «externos optate duces». PRIMA TENET more viri fortis in principiis est: partibus fuisse depictos. sane notatur a criticis Vergilius hoc loco, quemadmodum sic cito dixit potuisse naves Aeneae fieri: quod expictura, quam solam mutatam debemus accipere. GRATISSIMA propter illinc facta navigia. EVENTVS BELLI VARIOS licet haberet fortissimum militem, cogitabat tamen incerta bellorum. NOCTIS ITER aut per quae nox decurrit: aut quae intuentes nautae iter peragunt noctibus. IAM modo, ut «iamque hos cursu, iam praeterit illos». PANDITE NVNC HELICONA DEAE Parnasus mons Thessaliae iuxta Boeotiam, qui in duo finditur iuga, Cithaero
Abbreviated transcription (Latin):
abeuandro ad petenda auxiliadũ int̾suos& turnũ bella gerebant᷑: Rẽ enĩ ante omissã breuit᷑ exequit᷑: Iuidpetat. Scilice
timorẽ. Neforte possit collectis auxilis inregna remeare. aqͥb fuerat ante depulsus. Violentaq ꝑ .t. suꝑba. ut quo silli¬
bello ꝓfugos egere suꝑbo. humanisquȩsit fiducia reb F iduciãrerũ inclucit latent᷑ nolte putare firã eẽ. O stabilẽ felicitatẽ
agnaẽ enĩ rerũ uarietas. Inuicẽ accipietis auxilia Ad monet in miscetq p̃ces Parti rogat. parti ad monet. hoc olatiũ essȩ
atꝗ humane tutissimu si t mictua dent᷑ aucilis ł inpsps positi ȩciãsubiecta considerent. Et ẽ supioris uersus ex p̃sio. Nã edocs
quae petero s qđ eũ sollicitabat. Ad monet ũ t causa mezentu. ł quia instabilis ẽ & uaga fotuna.: Tharcan. Hoc nom̃ ubiq¬

Expanded text:
ab Euandro ad petenda auxilia, dum inter suos et Turnum bella gerebantur: rem enim ante omissam breviter exequitur. QVID PETAT scilicet ab Euandro ad petenda auxilia, dum inter suos et Turnum bella gerebantur: rem enim ante omissam breviter exequitur. QVID PETAT scilicet timorem, ne forte possit collectis auxiliis in regna remeare, a quibus fuerat ante depulsus. VIOLENTAQVE PECTORA TVRNI sbello profugos egere superbo». HVMANIS QVAE SIT FIDVCIA REBVS latenter hoc dicit: nolite putare fixam esse et stabilem felicitatem, magna est enim rerum varietas: invicem accipietis auxilia. ADMONET INMISCETQVE PRECES partim rogat, partim admonet hoc solacium esse tur auxilia, vel in prosperis positi etiam subiecta considerent. et est superioris versus expressio: nam edocet, quae peterent et quod eum sollicitabat. 'admonet' vero vel causa Mezentii,
Abbreviated transcription (Latin):
illidebebat᷑ imperiũ. caput detectꝰ. Sine galea quasi ñpugnaturus. Nã audierat. ceteraparee puer bello. Erat aut̃ int̃duces quasi
terebintus nigriũ lignũ. H abens folia inbuxipeciem. R ecult autẽ cõparationẽ ad eandidũ uultũ qͥerat crinib emnetus
geris Nut uulñ ꝓ sagitta posuit. Vt in seqͥtꝰ infesto uulnere psrrꝰ aut acerrimȩ ee p̃ssit in euitabiles sagittas dieĩ eũiuulneta
eẽ atuscis conditã uiso falconis augurio quitusca lingua capis dr̃. Vnd ẽ cãpania nominata: Iuscos aut̃ omẽmpene italiã subiugasse
manifestũ ẽ. Certamina belli contulerant. Noete int̾ ueniente ꝑeger . Et ẽ explanatio rerũ quas ȩneas gessit pꝰquã ẽ ꝓfectur

Expanded text:
illi debebatur imperium. Ad v. 133 Caput detectus sine galea, quasi non pugnaturus; nam audierat "cetera parce puer bello" . erat autem inter duces quasi illi debebatur imperium. Ad v. 133 Caput detectus sine galea, quasi non pugnaturus; nam audierat "cetera parce puer bello" . erat autem inter duces quasi terebinthus, nigrum lignum habens, folia in buxi speciem. Retulit autem comparationem ad candidum vultum, qui erat crinibus cinctusNERA DIRIGERE aut vulnus pro sagitta posuit, ut «insequitur infesto vulnere Pyrrhus»: aut acerrime expressit inevitabiles sagittas, dicens eum vulnera, eam a Tuscis conditam viso falconis augurio, qui Tusca lingua capys dicitur, unde est Campania nominata. Tuscos autem omnem paene Italiam subiugasse manifestum est. CONTVLERANT nocte interveniente peregerunt. Et est explanatio rerum, quas Aeneas gessit postquam est profectus