comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbore exeadem iuuenescente. iterũq et
quotiens opus sit ut ȩuis eadem oliueta
constent. Inseritur aũt oleaster cala¬
mo in oculatione. Olea uͥ quercus effos¬
sa sit male ponitur. qm̃ uermes qui rau¬
ce uocant᷑ in radice quercus nascuntur
et transeunt. Non intumare taleas aut sic¬
care priꝰquã serant᷑ utiliꝰ comꝑtũ. Uetus
oliuetũ ab equinoctio uerno intra uergi¬
liarũ exortũ int̾radi alt̾ras annis melius
inuentũ. Itẽ muscũ radici. Circũfodi aũ
om̃ib annis asolsticio duũ cubitoꝵ scrobe
pedali altitudine. st̃corari tercio anuo.
Alacro idem amigdalas ab occasu arctͣ
tiuda ab occasu uergiliarũ ad brumam.
Reliqua geña media hieme aboccasu sa¬
gute sub solariũ aut septentrionis spectã¬
cia. Laurũ aboccasu aquile ad occasũ
te fieri decreuere. Est ⁊ alia hora circa
canis ortus paucioribus nota. qm̃ ñ om̃ib
locis parit̃ utilis intellegetur. S haud

Expanded text:
arbore ex eadem iuvenescente iterumque et arbore ex eadem iuvenescente iterumque et quotiens opus sit, ut aevis eadem oliveta constent. inseritur autem oleaster calamo et inoculatione. 130 Olea, ubi quercus effossa est, male ponitur, quoniam vermes, qui raucae vocantur, in radice quercus nascuntur et transeunt. non infumare taleas aut siccare prius, quam serantur, utilius conpertum. vetus olivetum ab aequinoctio verno intra vergiliarum exortum interradi alternis annis melius inventum, item muscum radi, circumfodi autem omnibus annis a solstitio II cubitorum scrobe pedali altitudine, stercorari tertio anno. 131 Mago idem amygdalas ab occasu arcturi tunda ab occasu vergiliarum ad brumam, reliqua genera media hieme ab occasu sagittae, subsolanum aut septentrionis spectantia, laurum ab occasu aquilae ad occasum te fieri decrevere. est et alia hora circa canis ortus, paucioribus nota, quoniam non omnibus locis pariter utilis intellegitur, sed haud
Abbreviated transcription (Latin):
recte putabis. Id hoc mͦ putato. Qua locꝰ
aratoq bene. enodatoq stirpesq leues
facito circũ. oleas aũt ablaqueato et ster¬
cus adicito. Qui oliuetũ sepissime et al¬
tissume miscebit. is tenuissimas radices
exarabit. Radices susũ abigunt. crassi¬
ores fient. et eo inradices uires olee abi¬
bunt. Quȩ genera olearũ. uł inquo
genere t̾̃rȩ iuberet seri spectare qͦ oliue¬
ta. dixiinꝰ inracione olei. Macro in colle
et siccis ⁊ argilla. int̃ autũnũ ⁊ brumã
seri ussit. Incrasso aũt. humido aut sub¬
riguo seri ad brumã. qͦd p̃cepisse eũ affri¬
ce intellegitur. Italie quidem nẽ uere
maxime seri. s et autũno si libeat. Post
ȩquinoctiũ quadraginta diebus ad uergi¬
liarũ occalũ. xiiii. soli dies sunt quibus
seri noceat. A frice peculiare qd̃ in oleastro
est in serit quadã ȩt̾̃nitate cũ senescant. ꝓ¬
xima ad optione iurga emissa. atq ita alia

Expanded text:
recte putabis. id hoc modo putato: qua locus recte putabis. id hoc modo putato: qua locus aratoque bene enodatoque stirpisque leves facito. — Circum oleas autumnitate ablaqueato et stercus addito. — Qui oletum saepissime et altissime miscebit, is tenuissimas radices exarabit. si male arabit, radices susum abibunt, crassiores fient et eo in radices vires oleae abibunt. 128 Quae genera olearum et in quo genere terrae iuberet seri quoque spectare oliveta, diximus in ratione olei. Mago in colle et siccis et argilla inter autumnum et brumam seri iussit, in crasso aut umido aut subriguo solo a messe ad brumam. quod praecepisse eum Africae intellegitur. Italia quidem nunc vere maxime serit. sed si et autumno libeat, post aequinoctium XL diebus ad vergiliarum occasum IIII soli dies sunt, quibus seri noceat. 129 Africae peculiare, quod in oleastro eas inserit quadam aeternitate, cum senescant, proxima adoptione virga emissa atque ita alia
Abbreviated transcription (Latin):
robur planta capiat. De cultura
ue custodienda inolearũ olea fiuoꝰ.
cura cato iudicauerit. ipsiꝰ uerbis opti¬
me p̃cipiemꝰ. Taleas oleagineas quas in
scrobe satura seris tripedaneas facito.
diligent̃q tractato. ne liber laboret.
Cũ dolabis aut secabis quas insemina¬
rio saturi seris pedales facito eas. Sic
in serito. Locus bipedalio sub actus sit.
beneq gluitus. Cũ taleã demittis. pede
taliã obpͥmito. Si parũ descendat. malleo
aut mateola adicito. cauetoq ne librum
scindas. Cũ adicis palo priꝰ locũ ne feceris
trime sunt. tũ deniq curȩ st̃ uͥ liber se uer¬
tet. Si in scrobibꝰ aut in suleis seras. ternas
taleas ponito. easq diuariͣtoq suꝑͣ terram.
ne plus quatuor digitos trauerso semine.¬
am oportet. ⁊ radices quã plurimas cum
terra ferre ob ubi radices bene ope¬
rueris calcare bene nequid noceat.
Siquis querat qͦd tempus olee serende
uernũ incipito putare. Exeo die. dies xl

Expanded text:
robur planta capiat. xxix 125 robur planta capiat. xxix 125 Quae custodienda in olearum ra Cato iudicaverit, ipsius verbis optime praecipiemus: Taleas oleagineas, quas in scrobe saturus eris, tripedaneas facito, diligenterque tractato, ne liber laboret, cum dolabis aut secabis. quas in seminario saturus eris, pedales facito. eas sic inserito: locus bipalio subactus sit beneque gluttus. cum taleam demittes, pede taleam opprimito. si parum descendet, malleo aut mateola adigito, cavetoque, ne librum scindas, cum adiges. palo prius locum ne feceris, trimae sunt, tum denique maturae sunt, ubi liber sese vertet. Si in scrobibus aut in sulcis seres, ternas taleas ponito easque divaricato, supra terram ne plus IIII digitos transvorsos emineam oportet et radices quam plurimas cum terra ferre, ubi radices bene operueris, calcare bene, ne quid noceat. si quis quaeret, quod tempus oleae serendae equinoctium vernum incipito putare. ex eo die dies XL
Abbreviated transcription (Latin):
nio suo excogitauit. ac defractos serere
ramos docuit. cũ pali defixi radices cepis¬
sent. Multa sic ferunt᷑. In pͥmisq ficus
oĩb aliis modis nascens p̃terquã tale.
Optime quidem si uastatiore ramo pali
mͦ ex acuto adicatur alte exiguo super
terrã relicto capite eoq ipsa harena
cooꝑto. Ramo serunt᷑ ⁊punica. palis la¬
xato priꝰ meatu. Item mirtus. Om̃iũ ho¬
rũ longitudinẽ triũ pedũ. crassitudi¬
nẽ minus brachiali. cortice diligenter
seruato. trunco ex acuto. Myrtus etale¬
is seritur. morus talea tantum. qm̃ in
ulmo eã inseri religio fulgurũ ꝓhibet.
Qua ꝓpt̾ detalearũ satu nc̃ dicendũẽ.
Seruandũ in eo añ omĩa. ut talee ex
feracib fiant arboribus ne curuȩ. ne¬
ue scabrȩ aut bifurce ne tenuores qͣm
ut manũ inpleant. ne minores pedalibꝰ.
ut in libato cortice. atq ut sectura infe¬
rior ponat᷑ semꝑ ⁊ quod erit abradice.
accumulet᷑q germinacio terra. donec

Expanded text:
nio suo excogitavit ac defractos serere nio suo excogitavit ac defractos serere ramos docuit, cum pali defixi radices cepissent. multa sic seruntur inprimisque ficus omnibus aliis modis nascens praeterquam talea, optime quidem, si vastiore ramo pali modo exacuto adigatur alte, exiguo super terram relicto capite eoque ipso harena cooperto. ramo seruntur et punica, palis laxato prius meatu, item myrtus, omnium horum longitudine III pedum, crassitudine minus bracchiali, cortice diligenter servato, trunco exacuto. Myrtus et taleis seritur, morus talea tantum, quoniam in ulmo eam inseri religio fulgurum prohibet. quapropter de talearum satu nunc dicendum est. servandum in eo ante omnia, ut taleae ex feracibus fiant arboribus , ne curvae neve scabrae aut bifurcae, ne tenuiores quam ut manum impleant, ne minores pedalibus, ut inlibato cortice atqrior ponatur semper et quod fuerit ab radice, adcumuleturque germinatio terra, donec
Abbreviated transcription (Latin):
in mitibus tantũ et desertis locis ꝓue¬
niunt. Capacissima in sitorũ om̃iũ dici¬
T platanꝰ. postea robur. berũ utraq
Ssapores corrũpũt:. Quedã enim
genere inseruntur. ut ficꝰ. ut punice.
uitis ñ recipit emplastra. nec quibus
tenuus aut caducus rimosusq ẽ. cortex.
neq in oculacione siccȩ aut humoris exi¬
gui. Fertilissima om̃iũ in occulacio. postȩa
remplastracio. S utraq infir missima:
et que cortice nituntur. tantũ uł leui
aura occissi ÷ me deplantant᷑. Inserere
fir missimũ: et fecundiꝰ quã serere.
on est omittenda & taler.¬
Uraritas uniꝰ exempłi. Coresliꝰ eques
romanus. ateste genitus ui seuit castane¬
am suo met ipsã surculo ineopolitano agio.
Sic facta ẽ. castanea quȩ abeo nom̃ accepit.
int̾ laudatas. Postea heres eidem libertꝰ
corellianã iterũ inseuit. Hȩc ẽ. inter
eas differencia. Illa copiosior. hec terre¬
iana melior. Reliqua geña casus inge¬

Expanded text:
inmitibus tantum et desertis locis proveinmitibus tantum et desertis locis proveniunt. capacissima insitorum omnium ducitur platanus, postea robur, verum utraque sapores corrumpit. quaedam omni genere inseruntur, ut ficus, ut punicae. vitis non recipit emplastra, nec quibus tennis aut caducus rimosusque cortex, neque inoculationem siccae aut umoris exigui. fertilissima omnium inoculatio , postea emplastratio, sed utraque infirmissima; et quae cortice tantum nituntur, vel levi aura ocissime deplantantur . inserere firmissimum et fecundius quam serere.Non est omittenda raritas unius exempli. Corellius eques Romanus Ateste genitus insevit castaneam suomet ipsam surculo in Neapolitano agro. sic facta est castanea, quae ab eo nomen accepit inter laudatas. postea Tereus eiusdem libertus Corellianam iterum insevit. haec est inter eas differentia: illa copiosior, haec Tereiana melior. Reliqua genera casus inge
Abbreviated transcription (Latin):
unitas. hec humorẽ ñ afflatũ recipiens.
Nichillominꝰ tam̃ et luto munire ⁊ uin¬
culo meliꝰ. Hoc genꝰ ñ pridem reꝑtũ uo¬
lunt qui nouis moribꝰ fauent. S eciã ap̃
ueteres grecos inuenit᷑ ⁊ apud catonem.
qui oleam ficũq sic inseri iussit m̃sura eẽ
p̃finita scđ̾m reliquã diligenciã suã cor¬
ticis scalpro excidi quatuor digitorum lon¬
gitudine & triũ latitudine. atq ita coalig¬
mentari ⁊ illa sua intrita obliti. E adem
racione ⁊ in malo quidã biuic generi mis¬
cuere fissurã in uitibus exempta cortici
thesella alatere plano adigendo. Lot mo¬
dis insitã arborẽ uidimꝰ tuxta tiburtes
thulias om̃i genere poniorũ onustã. alio ra¬
mo nucibus. alio bacis. aliunde uite. piris.
ficis. punicis. maloꝵq genibꝰ. S huic bre¬
ius fuit uita. Nec tam̃ om̃ia exꝑim̃tis
ad sequi mat ur̃a possumꝰ. Quedã erum
nasci nisi sponte nullomodo queunt: eaq

Expanded text:
unitas, nec umorem nec adflatum recipiens; unitas, nec umorem nec adflatum recipiens; nihilominus tamen et luto munire et vinculo melius. 119 hoc genus non pridem repertum volunt qui novis moribus favent, sed iam et apud veteres Graecos invenitur et apud Catonem, qui oleam ficumque sic inseri iussit, mensura etiam praefinita secundum reliquam diligentiam suam: cortices scalpro excidi quattuor digitorum longitudine et trium latitudine atque ita coagmentari et ilia sua intrita oblini, eadem ratione ut in malo. quidam huic generi miscuere fissuram in vitibus, exempta cortici tessella latere plano adigendo . tot modis insitam arborem vidimus iuxta Tiburtes tullios omni genere pomorum onustam, alio ramo nucibus, alio bacis, aliunde vite, piris, ficis, punicis malorumque generibus. sed huic brevis fuit vita. nec tamen omnia experimentis adsequi in natura possumus. quaedam enim nasci nisi sponte nullo modo queunt, eaque
Abbreviated transcription (Latin):
rentur aciȩ adduabus partibus ut iñ
pociꝰ distillaret mucor qui maxime iti¬
tes infestat. Drm̃ cũ eualuissent flagelli
pedes binos: uinculũ insiti incideret᷑
ub̃tate crassitudine ꝑmissa. Uitibus
inserendis tempiis debere ab equinoctio
autũno ad germinacionis in icia. Sati¬
ue plantę siluestriũ radicibus inserunt᷑.
natura siccioribus si satiuȩ siluestribus
inserantur degen̾ant inferitate. reliqͣ
cȩlo constant. Aptissima in sitis sicertas.
Uuiꝰ enĩ remediũ appositis fictilibꝰ uasis
modicus humor ꝑcinerẽ distillat. In ocu¬
lacio rores amat leues. de emplastracione¬
I uideri potest. Crasso aũt maxime cor¬
uce conuenit. sicut est. ficis gͦ amputatis
om̃ibꝰ ramis ne sucũ auocent nitidissima
ta sȩ utula ita nedescendat ultra corti¬
cẽ ferrũ inpͥnatur. exalia cortex par
cũ sius gerininis mãmas sic cõpage densa¬
ta ut cicatrici locus ñsit. ⁊statĩ fiat

Expanded text:
rentur . . . . acie a duabus partibus, ut inde rentur . . . . acie a duabus partibus, ut inde potius destillaret mucor, qui maxime vites infestat; dein cum evaluissent flagella pedes binos, vinculum insiti incideretur, ubertati crassitudine permissa. 117 vitibus inserendis tempus dedere ab aequinoctio autumno ad germinationis initia. sativae plantae silvestrium radicibus inseruntur natura siccioribus; si sativae silvestribus inserantur, degenerant in feritatem. reliqua caelo constant. aptissima insitis siccitas; huius enim remedium: adpositis fictilibus vasis modicus umor per cinerem destillat. inoculatio rores amat lenes. xxvi 118 Emplastratio e videri potest, crasso autem maxime cortici convenit, sicut est ficis. ergo amputatis omnibus ramis, ne sucum avocent, nitidissima ta scutula ita, ne descendat ulta corticem ferrum, inprimitur ex alia cortex par cum sui germinis mamma, sic conpage densata, ut cicatrici locus non sit et statim fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtendere insitionẽ. Qd si longiꝰ adferã¬
tur. pomoꝵ calami rapo infixo optime
custodire sucũ arbitrant᷑ seruari int̃
duos umbrices uxta rnios uł piscinas utr̃iq
terrã obstructos. uiti nͦ in scrobibus siccis
stram̃to oꝑtos ac dem̃ terra obrutos ut cacu¬
Ato uitem tribus modis inserit. Presectam
findi iubet ꝑmedullã. ineã surculos exacu¬
tos ut dictũ ẽ. addi medullas iunci. alt̃os
int̾ se uites contingant utriꝰq in obliquum
latere contrario adrasa tunctis medullis¬
collocari colligari. Terciũ genꝰ est terebra¬
re uitem in obliquũ ad medullam. calamoq
ad dere longos pedes bunos. atq ita liga¬
tũ insitũ intritaq illitũ oꝑire t̃ra cala
lica uteretur. terebraq excauaret. Nec
urit. qm̃ ad ustio omĩs hebetat. atq ut
gẽmascere incipiens ligatur calamus:
nec plusquã bmis ab insito em̃ineret ocu¬
lis ulmi uimine alligato bina circunda¬

Expanded text:
protendere insitiones. quod si longius adferanprotendere insitiones. quod si longius adferantur pomorum calami, rapo infixos optime custodire sucum arbitrantur, servari inter duos imbrices iuxta rivos vel piscinas utrimque terra obstructos, vitium vero in scrobibus siccis stramento opertos ac deinde terra obrutos, ut cacuto vitem tribus modis inserit: praesectam findi iubet per medullam, in eam surculos exacutos, ut dictum est, addi, medullas iungi. altero, si inter se vites contingant, utriusque in obliquum latere contrario adraso iunctis medullis colligari. tertium genus est terebrare vitem in obliquum ad medullam calamosque addere longos pedes binos atque ita ligatum insitum intritaque inlitum operire terra calamlica uteretur terebra, quae excavat nec urit — quoniam adustio omnis hebetat —, atque ut gemmascere incipiens eligeretur calamus, nec plus quam binis ab insito emineret oculis, ulmi . . . vimine alligato . . . . bina circumda
Abbreviated transcription (Latin):
ad lentorẽ subigi iubet. idq int̃poni et
circũlini exhis quȩ cõm̃tatꝰ ẽ. facile ap¬
paret illa etate int̾ lignũ ⁊ corticẽ. nec
alio mͦ in serere solitos aut ultra latitu¬
dinẽ duũ digitorũ calamos dimittere.
Inseri aũ p̃cipit pira ac mala ꝑuer. Et
stro.mirũ qd ñ c̃tẽptꝰ insitũ munisse ut
dictũ ẽ. ut cespite abimbre frigoribusq
ꝓtexisse ac mollib bifidoꝵ uiminũ fasces
lingua bubula. herbe id̾ genꝰ ẽ. insuper
obtegi iubet eãq illigari oꝑtã stram̃tis.
Nc̃ abunde arbitrantur paleato luto
farcire libro duos digitos in sitos exstan
te ueruo iuserentes tempus urget in¬
citantibꝰ segẽmis p̃t̃quã in olea. cuiꝰ diu¬
tissime oculi parturiunt. muumũq
suci habet subcortice. qͥnimiꝰ insitis no¬
cet. Punica uͦ et ficũ quãq alia sicca sĩt.
recrastinare minime utile. Pirũ uł flo¬
rentẽ inserere licet & inmanĩ qͦ mẽse

Expanded text:
ad lentorem subigi iubet idque interponi et ad lentorem subigi iubet idque interponi et circumlini. ex iis, quae commentatus est, facile apparet illa aetate inter lignum et corticem nec alio modo inserere solitos aut ultra latitudinem II digitorum calamos demittere. inseri autem praecipit pira ac mala per ver estro. mirum quod non contentus insitum munisse, ut dictum est, et caespite ab imbre frigoribusque protexisse ac mollibus bifidorum viminum fasciis, lingua bubula — herbae id genus est — insuper optegi iubet eamque inligari opertam stramentis. nunc abunde arbitrantur paleato luto sarcire et libro II digitos insito exstante. 113 verno inserentes tempus urguet, incitantibus se gemmis praeterquam in olea, cuius diutissime oculi parturiunt, minimumque suci habet sub cortice, qui nimius insitis nocet. punica vero et ficum quaeque alia sicca sunt recrastinare minime utile. 114 pirum vel florentem inserere licet et in Maium quoque mensem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma laxeq capiat aut neparum
et expͥmat. aut cõp̃ssũ necet. Hoc ma¬
xime p̃cauendũ imp̃uali de accipi¬
entis trunco in media fissura relinquãt
quidã uestigio fissurȩ falc̃e in truncis
facto salice p̃ligãt marginẽ ipsũ postea
cines find̃unt. cotusete uincilo ibra¬
tẽ dehiscendi. Quedã in plantario insi¬
ta eodẽ die transferuntur. si crassior
truncus inserat᷑ uit̃ corticem et lignum
inseri meliꝰ cuneo optime osseo cortice rũ¬
patur laxato. Cerasi libro dent᷑o findũt᷑.
Hec sole & post brumã inseriuit᷑. Dempto
libro. habent ueluti lanuginẽ. Quȩ si cõ¬
p̃hendit insitũ. putre facto in colume
cuneo ad actũ utilissime adstringitur.
Inserere aptissimũ quã ꝓximũ t̃re pacia¬
tur. nudoꝵ trunciq racio ominere cala¬
mis e digitoꝵ longitudine ñ amplius
debent. Cato. argille uł cretȩ harenam
fimũq bubulũ admiscet. atq ita usq

Expanded text:
rima laxeque capiat, aut ne parum rima laxeque capiat, aut ne parum et exprimat aut conpressum necet; 109 hoc maxime cavendum in praevalide accipientis trunco. ut media fissura relinquatur, quidam vestigio fissurae falce in truncis facto salice praeligant marginem ipsum, postea cuneo findunt continente vinculo libertatem dehiscendi. — quaedam in plantario insita eodem die transferuntur. — si crassior truncus inseratur, inter corticem et lignum inseri melius, cuneo optime osseo, cortex ne rumpatur, laxato. 110 cerasi libro dempto finduntur. hae solae et post brumam inseruntur. dempto libro habent veluti lanuginem, quae si conprehendit insitum, putrefacit. vinculum cuneo adacto utilissime adstringitur. inserere aptissimum, quam proxime terrae patiatur nodorum truncique ratio. 111 eminere calami VI digitorum longitudine non amplius debent. Cato argillae vel cretae harenam fimumque bubulum admiscet atque ita usque
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ se fundat. Ante omia gẽ mã¬
tes nitere conueniet nichil usquã
ulcerosum aucbore torridũ. spei fauet
medulla calami cõmissure in matre
ligni corticis quȩ iungat᷑. Id eñĩ sacius
quã foris corticis ęquari calami ex acu¬
tio medullã ne nudet. tenui tamen
fistula detegat fastigacio leui descen¬
dat cũ eo. tribus ñ ampliore digitis.
Qͦd facillime contingit tinctũ aqua
radentibus nec ex equat᷑ in uento. ne
cortex aligno decidat alterutri calamꝰ
ad corticẽ usq suũ depͥmatur neluxet᷑
dũ repͥmit᷑. neue cortex replicetur
in rugas. Idõ lacͥmantes calamos inseri
ñ oportet ñ hercule magis quã aridos.
quia illo mͦ la bat humore nimio cor¬
tex. Hoc uitali defectu ñ humescit:
neq ñ corporat. Id &̃. religionis seruãt.
ut luna crescente calamꝰ utraq depͥma¬
tͣ manu: ⁊ alioqͥn in hoc oꝑe due simul¬
traria ex diuerso nehiscat nimium

Expanded text:
latitudinem se fundat. ante omnia gemmanlatitudinem se fundat. ante omnia gemmantes nitere conveniet ; nihil usquam ulcerosum aut retorridum spei favet. medulla calami commissurae in matre ligni corticisque iungatur, id enim satius quam foris cortici aequari. calami exacutio medullam ne nudet, tamen tenui fistula detegat. fastigatio levi descendat cuneo tribus non ampliore digitis, quod facillime contingit tinctum aqua radentibus. ne exacuatur in vento, ne cortex a ligno decedat alterutri. calamus ad corticem usque suum deprimatur. ne luxetur, dum deprimitur, neve cortex replicetur in rugas. ideo lacrimantes calamos inseri non oportet, non, Hercules, magis quam aridos, quia illo modo labat umore nimio cortex, hoc vitali defectu non umescit neque concorporatur . id etiam religionis servant, ut luna crescente, ut calamus utraque deprimatur manu. et alioqtraria ex diverso. ne hiscat nimium
Abbreviated transcription (Latin):
Ido illinc surculi petuntur. Oleis cir¬
ca medias sucus iñ ⁊ surculis cacumi¬
na siciunt. Facillime coalescunt qͥbus
cadẽ. corticis nat᷑a. queq parit᷑ floren¬
chd et uisdem horȩ gignacionẽ sucoꝵq
societatẽ habent lenta res. quociens
humidis repugnant sicca. mollibꝰ cor¬
ticũ duri. Relige ⁊ obseruacione. fissu¬
ra in nodo fiat. Repucliat qͥppe ad ue¬
nã in hospitalis duricia ut in parte
nitidissima ne longior multo tribus
digitis. ue obliqua. ne translucens. uir¬
giliꝰ ecacumine inseri uetat. certũq ẽ.
ab humeris arborũ orientẽ estinũ spectã¬
tibus surculos petendos et eferacibus
et egermine nouello nͥ uetuste arbori in¬
serantur. Id eñi robustiores ẽẽ. debent.
p̃terea ut p̃gnantes hoc ẽ. germinacio¬
ne turgentes. &. qui parere illo sꝑa¬
uerint anno. buni utiq. nec tenuiores
digito minimo. Inserunt᷑ aũt ⁊ inuer¬
si.cũ id agitur ut minor altitudo in

Expanded text:
ideo illinc surculi petuntur. oleis cirideo illinc surculi petuntur. oleis circa media sucus, inde et surculi; cacumina sitiunt. 104 facillime coalescunt quibus eadem corticis natura quaeque pariter florentia eiusdem horae cognationem sucorumque societatem habent. lenta res, quotiens umidis repugnant sicca, mollibus corticum duri. reliqua observatio, ne fissura in nodo fiat — repudiat quippe advenam inhospitalis duritia —, ut in parte nitidissima, ne longior multo tribus digitis, ne obliqua, ne tralucens. Vergilius e cacumine inseri vetat, ceitumque est ab umeris arborum orientem aestivum spectantibus surculos petendos, et e feracibus et e germine novello, nisi vetustae arbori inserantur: ii enim robustiores esse debent. praeterea ut praegnates, hoc est germinatione turgentes et qui parere illo speraverint anno, bimi utique nec tenuiores digito minimo. inseruntur autem et inversi, cum id agitur, ut minor altitudo in
Abbreviated transcription (Latin):
numerosior ad hc̃ modũ agricola
sedulus. casã sepis munim̃to cingens
quo minꝰ putrescerent sudes: linen
subdidit ex edera. At ille iuiuaci mor¬
su app̃hense suã ex alieno fecere uitã.
apparuitq truncũ ẽẽ. ꝓterra. Aufert᷑
gͦ serra equalit̃ suꝑficies. leuigat᷑ falce
truncus. Racio postea duplex expͥma
int̾ cortic̃e lignũq inserendi. Tine¬
bant pͥsci truncũ findere. mox infora¬
re. aut si medio ipsiqi in eo medulle ca¬
lamũ impͥmebant unũ inserentes. neq
eñi plures capiebat medulla subtilior.
Postea racio uł senos adici mortalitati
eorũ & num̾o ꝑmedia trunco lenit̃
fisso. cuneoq tenui fissurã custodiente.
donec cuspidatĩ decisus descendat in rimã
calamꝰ. Mlulta in hoc seruanda. Primũ
om̃iũ que paciat᷑ coitũ talem arbor. &
cuiꝰ arboris uariȩ qͦ & ñ iscłe ipartibꝰ.
Sub ẽ. om̃ib suçcꝰ uitibus ficisq media
sicciore et esũma parte conceptus.

Expanded text:
numerosior, ad hunc modum: agricola numerosior, ad hunc modum: agricola sedulus casam saepis munimento cingens, quo minus putrescerent sudes, limen subdidit ex hedera. at illae vivaci morsu adprehensae suam ex aliena fecere vitam, apparuitque truncum esse pro terra. aufertur ergo serra aequaliter superficies, levigatur falce truncus. ratio postea duplex, et prima inter corticem lignumque inserendi. timebant prisci truncum findere, mox inforare ausi medio ipsique in eo medullae calamum imprimebant, unum inserentes , neque enim plures capiebat medulla. subtilior postea ratio vel senos addi, mortalitati eorum et numero, per media trunco leniter fisso cuneoque tenui fissuram custodiente , donec cuspidatim decisus descendat in rimam calamus . Multa in hoc servanda: primum omnium, quae patiatur coitum talem arbor et cuius arboris. varie quoque et non isdem in partibus subest omnibus sucus. vitibus ficisque media sicciora et e summa p
Abbreviated transcription (Latin):
ne. tradt̃ fece uini aut eparietibus
lat̾e tuso mise. Alii hisdem modis ros¬
uarinũ seritur. & ramo qm̃ neutri sem̃
rhododendrũ ꝓpagine et semine. Quos¬
emine qͦ inserere natura docuit. raptĩ
auiũ fame deuorato. solidoq ⁊ alui tepore
malido cũ fecundo fimi medicamine abiec¬
to in mollibus arborũ lecticis & uentis se¬
pe translato in aliquas corticũ rimas. uñ
udimꝰ cerasũ insalice. platanũ in lauro.
laurũ inceraso. & bacas simul discolores.
radunt ⁊ monedulam condentẽ semina
inthesauros cauernarũ eiꝰdẽ rei p̾bere
causas. Hinc nata in oculacio. sutoriȩ
simili fistula aꝑiendi in arbore oculum
cortice exciso. sem̃q in cludendi eodem
fistula sublatũ ex alia. Inficis hoc et ma¬
lis hec fuit inoculacio antiqua uirgiliana
querit sinũ in nodo germine expul¬
si corticis. gẽmãq ex alia arbore in¬
cludit. et hac tenꝰ natura ipsa decuit.
causus magister alius et pene ne arboꝵ¬

Expanded text:
ne; tradunt faece vini aut e parietibus ne; tradunt faece vini aut e parietibus latere tuso mire ali. iisdem modis rosmarinum seritur et ramo, quoniam neutri semen, rhododendrum propagine et semine. Sque inserere natura docuit raptim avium fame devorato solidoque et alvi tepore madido cum fecundo fimi medicamine abiecto in mollibus arborum lecticis et ventis saepe translato in aliquas corticum rimas, unde vidimus cerasum in salice, platanum in lauru, laurum in ceraso et bacas simul discolores. tradunt et monedulam condentem semina in thensauros cavernarum eiusdem rei praebere causas. Hinc nata inoculatio sutoriae simili fistula ape-100 riendi in arbore oculum cortice exciso semenque includendi eadem fistula sublatum ex alia. in ficis et malis haec fuit inoculatio antiqua. Vergiliana quaerit sinum in nodo germine expulsi corticis gemmamque ex alia arbore includit. Et hactenus natura ipsa docuit, sus, magister alius et paene
Abbreviated transcription (Latin):
docuit ac uiridẽ radicẽ. E odem aũt nat᷑a
ẽ. ederis. Cato ꝓpagari p̃t̃ uitẽ tradit ficũ.
oleam. punica maloꝵ geña omĩa laurꝰ. pru¬
nũ. myrtus. nuces. ab ellanas. & p̃nestinas.
Iplatanũ. Propaginũ duo gen̾a ramo ab
arbore dep̃sso inscrobem quatuor pedũ
qͦ ⁊pꝰ bienniũ amputato flexu plantaq
translata pꝰ trimatũ. Quasi longuis ferre
libeat. in qualis statĩ aut uasis fic tilibꝰ
afodere ꝓpagines aptissimũ. ut in his tͣns¬
ferantur. alterũ genꝰ luxuriosũ in ipsa
arbore radices sollicitando traiectis ꝑua
sa fictilia uł qualos ramis t̾raq circũ¬
pactis. atq hoc blandim̃to impetratis
radicibus int̾ poma ipsa & cacumina.
In sũma et eñi cacumina hoc mͦ petun¬
tur audaci ingenio arborẽ aliã longe
atellure faciendi eodem quo supͣ bienni
spacio abscisa ꝓpagine. et cũ quał illis
abina herba ꝓpagine seritur ci auulsio¬

Expanded text:
docuit ac viviradicem. eadem autem natura docuit ac viviradicem. eadem autem natura et hederis. Cato propagari praeter vitem tradit ficum, oleam, punicam, malorum genera omnia, laurus , pruna, myrtum, nuces abellanas et Praenestinas, platanum . Propaginum duo genera: ramo ab arbore depresso in scrobem IIII pedum quoquo et post biennium amputato flexu plantaque translata post trimatum, quas si longius ferre libeat, in qualis statim aut vasis fictilibus defodere propagines aptissimum, ut in his transferantur. alterum genus luxuriosius, in ipsa arbore radices sollicitando traiectis per vasa fictilia vel qualos ramis terraque circumfartis , atque hoc blandimento inpetratis radicibus inter poma ipsa et cin summa etenim cacumina hoc modo petuntur audaci ingenio arborem aliam longe a tellure faciendi — eodem quo supra biennii spatio abscisa propagine et cum quasillis abina herba propagine seritur et avolsio
Abbreviated transcription (Latin):
suã totas excidere nichil ẽ. fidiꝰ agricolis quã
castȩ rei potencia multo iã ut prestet la¬
uedã aũt natura tarde cuescant.
crescunt. ⁊impͥmis semine tantũ nas¬
cencia & longo euo durancia. Atqͣ etto
occidunt uelocia st̃. ut ficꝰ. punica. prunꝰ.
malꝰ. pinꝰ. trtꝰ. salix. & tam̃ añ cędunt
diuiciis. Intrimatu enĩ fere incipit:
ostendens stantẽ. Ex his lentissima est
pirus. occissima om̃iũ ꝙypirus. et pseu¬
do capiriꝰ frutex. Protinꝰ enĩ floret. sem̃q
ꝓfert. Omĩa uͦ celeriꝰ ad olescunt stoloni¬
bus ablatis. unãq instirpẽ redactis alim̃¬
tis. Eadem natura:iꝓpagines docuit.
Rubi nãq curuati gracilitate et simul
ꝓceritate nimia defigunt rursus in t̾rã
capita. iterũq nascunt᷑ ex sese repleturi
omĩa ni resistat cult᷑a. prorsus ut possint
uideri homines t̾re causa geniti. Ita pes¬
suna atq exeerauda res: ꝓpaginẽ tamen

Expanded text:
suam, totas excidere. nihil est foedius agricolis quam suam, totas excidere. nihil est foedius agricolis quam gestae rei poenitentia, multo iam ut praestet laaedam autem natura tarde crescunt, et in primis semine tantum nascentia et longo aevo durantia. at quae cito occidunt, velocia sunt, ut ficus, punica, prunus, malus, pirus, myrtus, salix, et tamen antecedunt divitiis. in trimatu enim ferre incipiunt, ostendentes et ante. ex his lentissima est pirus, ocissima omnium cypirus et pseudocypirus frutex. protinus enim floret semenque perfert. omnia vero celerius adolescunt stolonibus ablatis unamque in stirpem redactis alimentis. Eadem natura et propagines docuit. rubi namque curvati gracilitate et simul proceritate nimia defigunt rursus in terram capita iterumque nascuntur ex sese repleturi omnia, ni resistat cultura, prorsus ut possint videri homines terrae causa geniti. ita pessima atque execranda res propaginem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Stillicidũ breius diffinicio ẽ om̃iũ quȩ ꝓ¬
iectu frondis ita defendunt᷑ ut ꝑipsas ñ
defluant imibres stilla seua est.
Fago pluramũ int̾ erit hac inqͥsicione
Itrra inqua seremꝰ in quantũ arbores
quasq alat. Iam ꝑse colles minora quert̃
conlucit. Olea tam̃ maximo int̾uallo. de
qua catonis italica sentencia ẽ. in xxu
pedibꝰ plurimũ xxx. seri. S hoc uari¬
atur locoꝵ natura. Non alia maior in be¬
tica arbor. In africa uͦ fides penes auc tores
erit. Miliarias uocari multas narrant apon¬
dere olei qd̾ ferant annuo ꝓuentu. Idõ lxxu
pedes mago int̾uallo dedit undiq aut in
macro solo ac duro atq uentoso cũ minimũ
XLU.Detica quidem uberrimas messes in¬
ter oleas metit. Illã inscienciã pudendã ẽẽ
cũ uehi ⁊ adultas int̃ luctare iusto plus.
et in senectã p̃cipitare̾. aut ut plerũq ip¬
sis qui posuere Crarguentibus imꝑiciã

Expanded text:
Stilicidii brevis defiuitio est: omnium, quae proStilicidii brevis defiuitio est: omnium, quae proiectu frondis ita defenduntur, ut per ipsas non defluant imbres, stilla saeva est.ergo plurimum intererit hac in quaestione, terra, in qua seremus, in quantum arbores quasque alat. iam per se colles minora quaerunconducit, oleam tamen maximo intervallo, de qua Catonis Italica sententia est in XXV pedibus, plurimum XXX seri. sed hoc variatur locorum natura. non alia maior in Baetica arbor, in Africa vero — fides penes auctores erit — miliarias vocari multas narrant a pondere olei, quod ferant annuo proventu. ideo LXXV pedes Mago intervallo dedit undique aut in macro solo ac duro atque ventoso, cum minimum, XLV. 94 Baetica quidem uberrimas messes inter oleas metit. illam inscientiam pudendam esse conveniet adultas interlucare iusto plus et in senectam praecipitare aut, ut plerumque ipsis, qui posuere, coarguentibus imperitiam
Abbreviated transcription (Latin):
tillicidia pinꝰ quercus. ilicis pondero¬
sissima. nullũ cup̃ssi umbra minima
et inse conuoluta. ficorũ leuis quã uis
sparsa. idõq inter uineas seri ñ uetan¬
tur. Ulinoꝵ lenis. &̃. nutriens quecũq
opacat. At tico hȩc qͦ uidet᷑ egrauissimis.
Nec dubito siemutantur in ramos c̃stric¬
te quidẽ ulliꝰ noxiã eẽ. ñ arbitroꝵ cicun¬
da ⁊ platani. quãquã crassa. licet grami¬
na credere ñ soli alia letiꝰ oꝑienti torus
popło nulla ludentib foliis. pinguis alno.
s pascens sata. Uitis sibi sufficit mobili fo¬
lio. iactatuq crebro solem umbrã tẽꝑans
eodem graui ꝓtegens in imbre. Omĩũ
fere leuis umbra quorũ pediculi longi.
Non fastidienda hȩc qͦ sciencia. atꝙ ñ in
altũ hisponenda. quando satis quibꝰq uin¬
bra aut nutrix aut nouerca ẽ. Iuglan¬
dũ quidem pinorũq i picearũ & abietis.
quecũq attĩgere ñ dubie ẽ. uenenum.

Expanded text:
tilicidia pintilicidia pinsissima, nullum cupressi, umbra minima et in se convoluta. ficorum levis, quamvis sparsa, ideoque inter vineas seri non vetentur. ulmorum lenis, etiam nutriens, quacumque opacat. Attico haec quoque videtur e gravissimis, nec dubito, si emittantur in ramos; constrictae quidem illius noxiam esse non arbitror. iucunda et platani, quamquam crassa. licet gramini credere non sub alia laetius operienti toros. populo nulla ludentibus foliis, pinguis alno, sed pascens sata. vitis sibi sufficit, mobili folio iactatuque crebro solem umbra temperans, eodem gravi protegens in imbre. omnium fere levis umbra, quorum pediculi longi. non fastidienda haec quoque scientia atque non in ultimis ponenda, quando satis quibusbra aut nutrix aut noverca est. iuglandum quidem pinorumque et picearum et abietis quaecumque attingere non dubie venenum.
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ pomũ uermiculacioni obnoxiũ quo ui¬
tio carent reliqua poma similit̾ sata. Radi¬
cũ eiꝰ magnã ad hibendã curã ut exemptas
appareat ñ euulsas. Qͥs dubitet qua ratione
⁊ reliqua confesse omittimꝰ. sicuti terram
circa radices festugato spissandã. qͦd cato
primũ in ea re eẽ. censet. P lagã qͦ atrunco
Quidã punicas & mirtos ⁊ lauros den¬
siores seri uisserunt. impedibus tamen
nouenis. Oalos ampliꝰ paulo uł n agis
etiam piros. magisq amigdaias :⁊ i ficꝰ
qm̃ obtime diuidicauit ramo: ũ ar ipbi¬
tudinis racio locorũq et umorȩ uiqͥ
arboris. qm̃ has qͦ obseruari oportet.
Breues st̃ qũã ius magnarũ arbor um
ramos in orbem cirepaet. ut in malis
pirisq. eadẽ enormes cerasis. lauris.¬
amquedã umnbrarũ ꝓprietas. uiglandũ.
grauis ⁊ noxia &̃. capiti humano oĩbꝰq
iuxta satis. Necat gramina et pinus
s uentis utraq resistit. qm̃ & ꝓtecta ui¬

Expanded text:
aditur pomum neque vermiculationi obnoxium, quo viaditur pomum neque vermiculationi obnoxium, quo vitio carent et reliqua poma similiter sata. radicum filis magnam adhibendam curam, ut exemptas appareat, non evolsas, quis dubitet? qua ratione et reliqua confessa omittimus, sicuti terram circa radices festuca cospissandam, quod Cato primum in ea re esse censet, plagam quoque a trunco quidam punicas et myrtos et lauros densiores seri iusserunt, in pedibus tamen novenis, malos amplius paulo, vel magis etiam piros magisque amygdalas et ficos. quamquam optime diiudicabit ramorum amplitudinis ratio locorumque; et umbrae cuiusque arboris, quoniam has quoque observari oportet. breves sunt quamvis magnarum arborum, cum ramos in orbem circinant, ut in malis pirisque; eaedem enormes cerasis, lauris.quaedam umbrarum proprietas: iuglandum gravis et noxia, etiam capiti humano omnibusque iuxta satis. necat gramina et pinus, sed ventis utraque resistit, quoniam et protecta vi
Abbreviated transcription (Latin):
poris opponi id quidem in horã diei quintã
uł octauã spectare maluerim. Neq latet
non neglegendũ ne radices mora in arescãt.
neue septentͥonibus aut abea parte celi usq¬
ad exortũ brumale uento flante effodi¬
antur arbores. ant certe ñ aduerse his uẽ¬
tis radices p̃beant᷑es. ꝓpt̃ qͦd emoriunt᷑. igna¬
ris causȩ agricolis. Cato om̃s uentos ⁊ iim¬
brẽ qͦ in tota translacione dãpnat. Et ad
hȩc ꝓderit quã plurimũ terrȩ inqua ui¬
xerint radicibus coherere. ac totas cespi¬
te circũligari. cũ obid cato in corbibus
transferri iubeat. Proculdubio utilissime
quidem sũmã. t̾rã contentꝰ ẽ. subdi. Qui¬
dã punicis malis substrato lapide ñ rũpi
pomũ in arboribꝰ tradt̃: radices inflexas po¬
ni meliꝰ. arborẽ ita locari ut media sit to¬
tius scrobis necessariũ. ficus insirilia bul¬
borũ hoc genꝰ eẽ. ratur. Occissime ferre tͣ¬

Expanded text:
poris opponi. id quidem in horam diei quintam poris opponi. id quidem in horam diei quintam vel octavam spectare maluerim. aeque latet non neglegendum, ne radices mora inarescant neve a septentad exortum brumalem vento flante effodiantur arbores, aut certe non adversae his ventis radices praebeantur, propter quod emoriuntur ignaris causae agricolis. 86 Cato omnes ventos et imbrem quoque in tota translatione damnat. et ad haec proderit quam plurimum terrae, in qua vixerint, radicibus cohaerere ac totas cum caespite circumligari, cum ob id Cato in corbibus transferri iubeat, procul dubio utilissime. qui quidem summam terram contentus est subdi. quidam punicis malis substrato lapide non rumpi pomum in arboribus tradunt. radices inflexas poni melius; arborem ipsam ita locari, ut media sit totius scrobis, necessarium. 87 ficus si in scilla — bulborum hoc genus est — seratur, ocissime ferre tr
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc nsimilia quat̃nos pedes oportenͣt
dimitti ceteris altitudinis pedes ternis ef
cursor imꝑatoris ad t̾rorẽ p̃nestinorũ pre¬
aliqui lapides rotundos subici malunt.
qui et c̃tineant hoimorẽ &. transmittant.
Non itẽ planos facere ⁊ at̾reno arcere
radicẽ ex istimantes glarea substrata int̾̃
utr̃aq sentenciã fuerit. Arborẽ nec mi¬
norẽ bima nec maiorẽ trima transferre
quidã p̃cipiunt. Ali cũ manũ cõpleat.
rassiorẽ quinq digitis ñ omisisset.
si abstineret meridianã cęli partẽ
re in cortice. ut translatis demet as
nis oppositȩ solibꝰ finderent᷑ & algerẽt
pridiarȩ aquilonibus qd̾ ediuerso affec¬
t etiã quidẽm in uite ficoq ꝑmutantes
incontrarium. Densiores enĩ folio ita fieri.
magisq ꝓtegere fruclũ ⁊minꝰ amitt̾e. fi¬
cũ ue sic &̃. scansilem fieri. Pleriq id de¬
mum cauent. ut plaga deputati cacuminis
meridiem spectet. ignari fissuraͥs nimii ua¬

Expanded text:
haec et similia quaternos pedes oporteat haec et similia quaternos pedes oporteat demitti. ceteris altitudinis pedes terni suffCursor imperator, ad terrorem Praenestinorum praealiqui lapides rotundos subici malunt , qui et contineant umorem et transmittant, non idem planos facere et a terreno arcere radicem existimantes. glarea substrata inter utramque sententiam fuerit. Arborem nec minorem bima nec maiorem trima transferre quidam praecipiunt, alii cum manum conpleat, Cato crassiorem v digitis. non omisisset idem, si attineret, meridianam caeli partem signare in cortice, ut translatae isdem et dianis oppositae solibus finderentur et algerent meridianae aquilonibus. quod e diverso adfectant etiam quidam in vite ficoque, permutantes in contrarium. densiores enim folio ita fieri magisque protegere fructum et minus amittere , ficumque sic etiam scansilem fieri. plerique id demum cavent, ut plaga deputati cacuminis meridiem spectet, ignari fissuris nimii va
Abbreviated transcription (Latin):
te obducantur. Mago añ an
bet ut solem pluuiasq cõbibant. aut si
dicio largita ñsit ignes in medios fieri ante
menses duos. nec nͥ post imbres inhis seri al¬
titudinẽ eoꝵ in argilloso aut duro solo tri¬
um cubitorũ ẽẽ. in quã quȩ partẽ pruiis
palmo ampluis & ubiq camninata focsura
ore comp̃ssiores sint. Nigra uͦ t̾ra duo cu¬
bita et palmũ. quadratis angulis. Cadem
m̃sura greci auctores consenciunt ñ alcio¬
res quino semipede ẽẽ. debere. nec latiores
duobus pedibus. nusquã uͦ semis qui pe¬
dem minus altos. qͣm in humido solo ad
uicina queq ꝑueniat. Cato. si locus aquo¬
sus sit latus pedes ternos infaucibus imiꝰq
palmũ ⁊pedem altitudine quatuor pedũ
eos lapide consterni. aut si ñ sit ꝑticis
salignis uiridibus. Si ne que he sint sar¬
m̃tis. tta ut in altitudine semipede traha¬
tuR. Nob̃ aduiuendũ uidetur exp̃dicta
arborũ natura ut altiꝰ demittantur aquȩ
sũma tellure gaudent tãquã frax inꝰ. olea.

Expanded text:
i caespite obducantur. Mago ante annum iubet, ut solem pluviasque conbibant, aut, si id condicio largita non sit, ignes in mediis fieri ante menses duos, nec nisi post imbres in his seri, altitudinem eorum in argilloso aut duro solo trium cubitorum esse in quamque partem, ipalmo amplius, iubetque caminata fossura ore conpressiore esse, in nigra vero terra duo cubita et palmum quadratis angulis eadem mensura. Graeci auctores consentiunt non altiores quino semipede esse debere nec latiores II pedibus, nusquam vero semisquipede minus altos. quoniam in umido solo ad vicina aquae perveniatur, Cato, si locus aquosus sit, latos pedes ternos in faucibus imosque palmum et pedem, altitudine IIII pedum, eos lapide consterni aut, si non sit, perticis salignis viridibus, si neque hae sint, sarmentis, ita ut in altitudinem semipes tur. nobis adiciendum videtur ex praedicta arborum natura, ut altius demittantur ea, quae summa tellure gaudent, tamquam fraxinus, olea.
Abbreviated transcription (Latin):
ecup̃sso femina. mas enĩ ut diximꝰ non
gignit: pilulȩ collectȩ quibus docui m̃¬
sibus sicantur solȩ. rupteq emittunt
sem̃ formicis mire expetitũ. ampliato
eciã miraculo tanbuliani malis cibo
densum. terraq cribris suꝑ cernitur.
pollicis crassitudine. contra immane põ¬
dus attollere se ñ ualet torqueturq sub
terra. obhoc et partitur uestigiis leuit̃
ligatur asolis occasu in trinis diebus ut
equalit̃ bibat donec erumpant. differũt᷑¬
M

Expanded text:
e cupresso femina — mas enim, ut diximus, non e cupresso femina — mas enim, ut diximus, non gignit — pilulae collectae quibus docui mensibus siccantur sole, ruptaeque emittunt semen formicis mire expetitum, ampliato etiam miraculo tantuli animalis cibo densum, terraque cribris superincernitur pollicis crassitudine. 74 contra maius pondus attollere se non valet torqueturque sub terra. ob hoc et pavitur vestigiis. leniter rigatur a solis occasu in trinis diebus, ut aequaliter bibat, donec erumpant. differuntum
Abbreviated transcription (Latin):
limũ t̃rȩ inquã tranfferenda  sint.
gallinacei generis. quã minime rime
ne penetrans sol exurat fibras. sesqui
sepiusq herbas e uelli. Pret̾ea semina ip̃¬
sa fructificancia subputare ac falcẽ pa¬
ti consuescere. Cato. ⁊furcis crates impo¬
ni iubet altitudine hominis ad solem re¬
cipiendum. atq integi culmo ad frigora
arcenda. Sic pirorũ malorũq semina
nutriri. sic pineas nuces. sic cup̃ssos se¬
mine satas. &. ipsas minimis id granis
constat ut uix ꝑspici quedã possint.
Non omittendũ nature miraculũ eciã
paruo gigni arbores tauto maiore tri¬
tici ⁊ hordei grano. neqͥs fabã reputet.
Quid simile origuu suȩ habent malorũ
pirorũq semina. his pͥncipiis respuen¬
tẽ secures mat̾iem nasci in domitã. põ¬
deribus in m̃sis ꝑ̾da arboris uelis turrib
murisq impellendis arietis. Hȩc ẽ. nat᷑a
eius. hȩc potencia. Suꝑ oĩa erit elacri¬
ma nasci aliqͥd ut suo loco dicemꝰ. Ergo

Expanded text:
limum terrae ei, in quam transferendae sint, gallinacei generis, quam minime rimosum, ne penetrans sol exurat fibras. 70 insaepius herbasque evelli, praeterea semina ipsa fruticantia supputare ac falcem pati consuescere. 71 Cato et furcis crates inponi iubet altitudine hominis ad solem recipiendum atque integi culmo ad frigora arcenda. sic pirorum malorumque semina nutriri, sic pineas nuces, sic cupressos semine satas et ipsas. 72 minimis id granis constat, vix ut perspici quaedam possint, non omittendo naturae miraculo e tam parvo gigni arbores, tanto maiore tritici et hordei grano, ne quis fabam reputet. quid simile origini suae habent malorum pirorumque semina? his principiis respuentem securis materiem nasci, indomita ponderibus inmensis prela, arbores velis, turribus murisque inpellendis arietes! haec est naturae vis, haec potentia. super omnia erit e lacrima nasci aliquid, ut suo loco dicemus. 73 Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ex loci nat᷑a sumuntur. Ar idiores seren¬
das in campestrib conuenit. Popłs ⁊ fra¬
xinꝰ quia festinaciꝰ germinant disponi
qͦ maturiꝰ conuenit. Hoc ẽ. ab idibꝰ febro¬
ariis plantis et ipsas nascentͤis in dispo¬
nendis arborib arbustisq ac uineis qͥs¬
uncalis ordinũ racio uulgata ⁊ necessa¬
ria. ñ ꝑflatũ mͦ utilis. uerũ ⁊ aspec tu
grataq qͣm intueare in ordinẽ seporri

Expanded text:
ex loci natura sumuntur. 78 rariores serenex loci natura sumuntur. 78 rariores serendas in campestribus convenit. populos et fraxinos, quia festinantius germinant, disponi quoque maturius convenit, hoc est ab idibus Februariis, plantis et ipsas nascentes. in disponendis arboribus arbustisque ac vineis quincuncialis ordinum rato vulgata et necessaria, non perflatu modo utilis, verum et aspectu grata, quoquo modo intueare, in ordin
Abbreviated transcription (Latin):
Et zidifa grano serunt᷑.
a mense. tuberes meliꝰ inserunt᷑ in pru¬
no siluestri ⁊ malo cͥtoneo. Incalabria ea
spina ẽ. siluestris quãcũq optime et ii cas
lantas ex seminario rendis seminariis¬
tranfferre alio: pͥusquã suo loco ponã¬
tur oꝑose p̃cipi arbitror: licet translaci¬
one folia laciora fieri spondenit. Ulinoꝵ
da ẽ. circa marcias Ralendas. cũ flaues¬
cere incipit. Dem biduo in umbra sic¬
cata. serena. deusa uire facto t̾ra suꝑ mi¬
nutatĩ cribrata crassitudine quȩ icu¬
p̃ssis pluuie si ñ adiuuent rigandũ defe¬
rende ex arearũ uenis. pꝰ annũ in ulma¬
ria int̾uallo pedali in quãq partẽ. Mla
ritas ulmos autunno serere utiliꝰ. quia ca¬
rentes semine ñ ut eplantis serunt᷑. In ar¬
bustũ qͥnquennes sub urbe tranferunt᷑.
aut ut quibꝰ dã placet quȩ uicenũ pedũ¬
triũ altitudine. et eo ampliꝰ circa positas
pedes sterni. undiq e solido ad aggerãt᷑.
arulas id uocant incãpania. int̾ualla

Expanded text:
et zizipha grano seruntur Aprili mense. tubures melius inseruntur in pruno silvestri et malo cotoneo et in calabrice. ea est spina silvestris; quaecumque optime et myxas lantas ex seminario transferre in aliud, priusquam suo loco ponantur, operose praecipi arbitror, licet translatione folia latiora fieri spondeant. xv 76da est circa Martias kalendas, cum flavescere incipit. dein, biduo in umbra siccata, serenda densa in refracto, terra super minuta incribrata crassitudine, qua in cupressis. pluviae si non adiuvent, rigandum. differendae ex arearum venis post annum in ulmaria intervallo pedali in quamque partem. 77 Atinias ulmos autumno serere utilius, quia carentes semine plantis seruntur. in arbustum quinquennes sub urbe transferunt aut, ut quibusdam placet, quae vicenum peduri latitudine et eo amplius circa positas pedes terni undique e solido adaggerantur. arulas id vocant in Campania. intervalla
Abbreviated transcription (Latin):
chil eẽ. utiliꝰ lupini segete. pͥquã siliquȩ
aratro uł bidentib uerse. manipulis ue
desectȩ. circa radices arborũ ac uitium
obrutis. ⁊ uͥ ñ sit pecꝰ. culmo ip̃o uł etiam
filicȩ stcorare arbitrant᷑. Cato. Stereꝰ uñ
fiat. Stram̃ta. lupinũ. paleas. fabalia ac
frondis lignea. quernea. ex segete euellito.
ebulũ. cicutã. et circũsalicta. herbã acłã.
tidã. Uinea si macrauerit. sarm̃ta sua cõbu¬
rito. ⁊itidẽ in aratro. idẽq uͥ sat᷑us eris

Expanded text:
hil esse utilius lupini segete, priusquam siliquetur, hil esse utilius lupini segete, priusquam siliquetur, aratro vel bidentibus versa manipulisve desectae circa radices arborum ac vitium obrutis. et ubi non sit pecus, culmo ipso vel etiam felice stercorare arbitrantur. Cato: Stercus unde facias, stramenta, lupinum , paleas, fabalia ac frondis iligneam quernea m. ex segete evellito ebulum, cicutam et circum salicta herbam altam ndem putidam. -Vinea si macra erit, sarmenta sua comburito et indidem inarato. idemque: Ubi saturus eris