comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut maciȩ ordines &inter ualla cus todiant: Nihil magis ꝓdertꝰ
constat inpugna : quam ut cadsiduo exercitio milites maciȩ
dispositos ordines seruent: Nec ubi contraequã expedit
aut conglobent: agmen. aut laxent : Nam & constipati ꝑdiuã
spatia pugnandi & sibi inuicẽ impedim tosunt & pocriores
atq inter lucentes. aditum ꝑrumpendi hostib prȩstant
Necesse ẽ aut stactim m&u uniuersa confundi si intercisa
aciȩ addiicantium terga hostis accesserit. Producendeno
trones sunt semꝑ ad campum & scđm matriculȩ ordñe
macien dirigendi. Itec ut primo simplex extensa sit aces
ne quossinus pie pas habcat curua turaes ut ȩ quali leg¬
amo quȩ spatio miles dist& anlu tirtunc pcipiendus
ut subito duplicent aciem: ita ut in ipso imp&u. esre ad
quem respondere solent ordo seru&ur: Testio p̃cipiendũ
ut quadratẽc aciem. repente constituantur. Quofasto
intrigonum. quem cuneum uocant acies ipsam utanda ẽ:
Quȩ ordinatio plurimũ prodesse consueuit inbello : iub&ur

Expanded text:
 ACIE ORDINES ET INTERVALLA CVSTODIANT Nihil magis prodesse constat in pugna quam ut assiduo exercitio milites in acie dispositos ordines servent, necubi contra quam expedit aut conglobent agmen aut laxent. Nam ut constipati perdunt spatia pugnandi et sibi invicem impedimento sunt, ita rariores atque interlucentes aditum perrumpendi hostibus praestant; necesse est autem statim metu universa confundi si intercisa acie ad dimicantium terga hostis accesserit. Producendi ergo tirones sunt semper ad campum et secundum matriculae ordinem in aciem dirigendi, ita ut primo simplex extensa sit acies, ne quos sinus, ne quas habeat curvaturas, ut aequali legitimoque spatio miles distet a milite. Tunc praecipiendum ut subito duplicent aciem, ita ut in ipso impetu is ad quem respondere solent ordo servetur. Tertio praecipiendum ut quadratam aciem repente constituant, quo facto in trigonum, quem cuneum vocant, acies ipsa mutanda est; quae ordinatio plurimum prodesse consuevit in bello. Iubetur
Abbreviated transcription (Latin):
hecipit capitulatio: LIBER SECUNDUS
In quod genera. diuidatur res militaris¬
II. Quid inter legiones. & auxilia inter sit¬
III Quȩ causa exauriri fecerit legioner¬
IIII Suo tenas legiones antiqui adbellũ duxer̃
XUuẽ admodum legio constituatur¬
UI Quod cohoster inuna sint legione
UIII Nomina eorũ quianti quos ordines ducebant¬
uimi D eofficio p̃felti legionis
De officio p̃felti castr orum¬
xi De officio p̃fecti fabrorum¬
XII Deofficio tribuni militum¬
xIII. D ecenturiis atq uexillis¬

Expanded text:
CIPIVNT CAPITVLA LIBRI SECVNDI I In quot genera dividatur res militarisII Quid inter legiones et auxilia intersitIII Quae causa exhauriri fecerit legionesIIII Quotenas legiones antiqui ad bellum duxerintV Quemadmodum legio constituaturVI Quot cohortes in una sint legione,VIII Nomina eorum qui antiquos ordines duxeruntVIIII De officio praefecti legionisX De officio praefecti castrorumXI De officio praefecti fabrorumXII De officio tribuni militumXIII De centuriis atque uexillis
Abbreviated transcription (Latin):
mis sibilib &ic̃ palos ipsos ꝓculferire meditant᷑ ut & ars dirigen¬
di &dextere uistus possit ad crescere: sagit taru uero uel fun¬
ditores iscopas hoc ẽ fruticũ uel strocminũ fasces ꝓsigno ponebant
Itec ut sexcentis pedib remouerentur. a signo ut sagittis uelceste
lcepidib ex fustibalo destinatis signũ sȩpius tangerentur. Propt̃¬
uea sine trepidatione in aciȩ faciȩ faciebant. conludentes in cãpo
feceraent sẽꝑ ad suescendũ ẽ &icẽ ut semel tantũ funda circa ca¬
put rot&ur cũ exea emittitur saxum sed & manu sola om̃s mi¬
lites meditabantur librirlia saxa iastare: Quti usus paratior cre¬
ditur quic ñ desiderat fundam mis sibilic quoq uel plumbatar
iug ꝑp&uo quȩ exercitio dirigere cogebantur. usq adhȩc ut tẽpo¬
rehiemis d&egulis uel scindulis quȩsi de essent ceste decannis
ulua uel culmo & posticus tegerent᷑ cedȩquites & quȩdã uelut

Expanded text:
Missibilibus etiam palos ipsos procul ferire meditentur, ut et ars dirigenMissibilibus etiam palos ipsos procul ferire meditentur, ut et ars dirigendi et dexterae virtus possit adcrescere. Sagittarii vero vel funditores scopas, hoc est fruticum vel straminum fasces, pro signo ponebant, ita ut sexcentis pedibus removerentur a signo, ut sagittis vel certe lapidibus ex fustibalo destinatis signum saepius tangerent. Propterea sine trepidatione in acie faciebant quod ludentes in campo fecerant semper. Adsuescendum est etiam ut semel tantum funda circa caput rotetur cum ex ea mittitur saxum. Sed et manu sola omnes milites meditabantur libralia saxa iactare, qui usus paratior creditur, quia non desiderat fundam. Missibilia quoque vel plumbatas iugi perpetuoque exercitio dirigere cogebantur, usque adeo ut tempore hiemis de tegulis vel scindulis, quae si deessent certe de cannis ulva vel culmo, et porticus tegerentur ad equites et quaedam velut
Abbreviated transcription (Latin):
Neq em̃ longitudo &ccts: aut annorũ numerus astem han bellica
traedit. sed postquã ita uolueris stipendia iexercitatos. miles sẽꝑẽ
trro armaturaẽ quȩ festis dieb. exhib&ur. Idcirco ñ tantũ armatu¬
re qui sub cãpi dostores̃ cottidiana meditatione discebant: Nam¬
& uelocitas usuipso ad quiritur corporis. & sciend a a feriendi
hostem seq protegendi. p̃sestim sigladus cõminus dimic&ur.
Illud uero maus ẽ ut seruare ordines discunt & uexillũ suũ intan¬
tis ꝑmixtionib: in ipsa ꝓlusione comitantur. Nec int̃dostos aliquis
error existit. qđ multitudinissit tanta confusio: Ad palũ quoq uel
sudib exerceri ꝑ cõmodũ ẽ cũ latera uel pedes aut caput p&ere
Punsuim cȩsim quȩ condiscant: s altos quoq &istos facere pariter
ad suaescunt : iniurgore trepidantes inclypeũ. Rursusq subsidere
Nunc gestiendo ꝓuolare cũ saltu nunc cedentes interga resilere:

Expanded text:
neque enim longitudo aetatis aut annorum numerus artem bellicam neque enim longitudo aetatis aut annorum numerus artem bellicam tradit, sed post quanta volueris stipendia inexercitatus miles semper est tiro. Armaturam quae festis diebus exhibetur in circo non tantum armaturae qui sub campidoctore sunt sedet velocitas usu ipso adquiritur corporis et scientia feriendi hostem seque protegendi, praesertim si gladiis comminus dimicetur; illud vero maius est, quod servare ordines discunt et vexillum suum in tantis permixtionibus in ipsa prolusione comitantur nec inter doctos aliquis error existit, cum multitudinis sit tanta confusio. Ad palum quoque vel sudibus exerceri percommodum est, cum latera vel pedes aut caput petere punctim caesimque condiscant.Saltus quoque et ictus facere pariter adsuescant, insurgere tripudiantes in clipeum rursusque subsidere, nunc gestiendo provolare cum saltu, nunc cedentes in terga resilire.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ anima aduestitur. quia hoc eximpenrtoris legib fieri necesie ẽ
Ciue ergo adiugilias uel agrarias faciendas. siue adopus aliqđ
uel ad decussionẽ cãpi exeunt milites. tubicine uocante operantur
& rursus tubicine ad monte cessant. Cũaut mouentur signa ut iã
morce figenda s̃ cornicines canunt qđ ideo inomnib exercitus & ꝓces¬
sionib custocdit᷑. Ut impsa pugna facilur obtemper& milites: siue eos
pugnare siue stare siue sequi uel redire pcȩperint duces: siqui¬
dem ratio manfestasit semꝑ inotio debere fieri. qđ necer sario faci¬
endo uide&xur in proelio: de ercitxtioxe mmlnuoo xxi¬
egionis ordinatione digesta. ad exercitiũ reuestimur. Vnde sic̃
iã distũ ẽ. exercitus nom̃ accepit iuniores quidem & nouimi¬
lites mane acpost meridiȩ adomne genus exercebant᷑ apino en
Ieceres aut̃ &eruditi sine int̃missione semel indiẽ exercebant̃ apmis

Expanded text:
liter animadvertitur, quia hoc ex imperatoris legibus fieri necesse est. liter animadvertitur, quia hoc ex imperatoris legibus fieri necesse est. Sive ergo ad vigilias vel ad agrarias faciendas sive ad opus aliquod vel ad decursionem campi exeunt milites, tubicine vocante operantur et rursus tubicine admonente cessant. Cum autem moventur signa aut iam mota figenda sunt, cornicines canunt. Quod ideo in omnibus exercitiis et processionibus custoditur ut in ipsa pugna facilius obtemperent milites, sive eos pugnare sive stare sive sequi vel redire praeceperint duces, siquidem ratio manifesta sit semper in otio debere fieri quod necessario faciendum videtur in proelio. XXIII DE EXERCITATIONE MILITVM Legionis ordinatione digesta ad exercitium revertimur, unde, sicut iam dictum est, exercitus nomen accepit.Iuniores quidem et novi milites mane ac post meridiem ad omne genus exercebantur armorum, veteres autem et eruditi sine intermissione semel in die exercebantur armis;
Abbreviated transcription (Latin):
torio adhonestũ. qua estuosũq militię ꝑuenit finem ita legionarii
equites cohostes suas. contubermii ad festione. uenerantur.
Cum naturr nliter ȩquites apeditib. soleant discrepare. ꝑ hanc
ergo contestationẽ in legionib &omniũ cohostiũ & ȩquitũ pe¬
ditumq seruatur una concordia. QUIDINTER TUBICINES
ET CORNICINES ETCIASSICUM INTER SIT IXXI¬
ab& pre&̧er ea legio tubicines & cornicines bucinatores: Tubicina
Fadbellũ uocat milites. &rursũ receptui canit cornicines. quo
tiens canunt ñ milites sed signa ad eorũ obtemperant nutum:¬
Quotiens mouendar̃ signa cornicines canunt: quotiens aut̃ pug¬
natur & tubicines & cornicines. parit̃ canunt: classicũ. Item ap¬
pellatur qđ bucinatores ꝑcornũ dicunt: hoc insigne uid&ur impe¬
mi quia clas sicũ canitur imperatore p̃sente uelcũ inmilitẽ capita¬

Expanded text:
torio ad honestum quaestuosumque militiae pervenit finem. Ita legionarii torio ad honestum quaestuosumque militiae pervenit finem. Ita legionarii equites cohortes suas contubernii affectione venerantur, cum naturaliter equites a peditibus soleant discrepare. Per hanc ergo contextionem in legionibus et omnium cohortium et equitum peditumque servatur una concordia. XXII QVID INTER TVBICINES ET CORNICINES ET CLASSICVM INTERSIT Habet praeterea legio tubicines cornicines bucinatores. Tubicen ad bellum vocat milites et rursum receptui canit. Cornicines quotitiens canunt, non milites sed signa ad eorum obtemperant nutumquotiens movenda sunt signa, cornicines canunt; quotiens autem pugnatur, et tubicines et cornicines pariter canunt. Classicum item appellatur quod bucinatores per cornum dicunt. Hoc insigne videtur imperii, quia classicum canitur imperatore praesente vel cum in militem capita
Abbreviated transcription (Latin):
signiferos ut nunc dicant. in cophino seruabat᷑ &ideo signiferi
ñsolũ fideles sed &iã litterati homines elegebantur qui &
Mlecioxe itafieri promorioxes utper omues
cohostes. trarseapt. Quipro mouentur
ontantũ humano consilio sed &icẽ diuinitatis instinstu.
legiones aromanis arbitror. constitutas: Inquib decẽ
cohostes itasunt ordinate: ut omniũ unũ corpus. una uideat
ẽẽ coniunstio. Nãquasi in orbem. quendã ꝑdiuersas cohostes
& diuersas scolas milites ꝓmouentur. Itaut exprima
cohoste ad gracdũ quẽpiã ꝓmotus ucedat ad decimã cohostẽ
& rursus abea. crescentib stipendiis. cũ maiore gradu ꝑ alias
recurrit adprimã Ideo primi pilicenturio post quã in orbẽ
om̃s cohostes ꝑdiuersas adminis tracuerit scolas: in prima
cohoste imiss adhanc ꝑuenit palmã inqua exomni legione infinita
cõmoda cbnsequatur: sicut primis crinius in officio p̃feltorũ prȩ¬

Expanded text:
signiferos, ut nunc dicunt, in cophino servabatur; et ideo signiferi signiferos, ut nunc dicunt, in cophino servabatur; et ideo signiferi non solum fideles sed etiam litterati homines eligebantur, qui eLEGIONE ITA FIERI PROMOTIONES VT PER OMNES COHORTES TRANSEANT QVI PROMOVENTVR Non tantum humano consilio sed etiam Divinitatis instinctu legiones a Romanis arbitror constitutas, in quibus decem cohortes ita sunt ordinatae ut omnium unum corpus, una videatur esse coniunctio. Nam quasi in orbem quendam per diversas cohortes et diversas scolas milites promoventur, ita ut ex prima cohorte ad gradum quempiam promotus vadat ad decimam cohortem et rursus ab ea crescentibus stipendiis cum maiore gradu per alias recurrat ad primam. Ideo primi pili centurio, postquam in orbem omnes cohortes per diversas administraverit scolas, in prima cohorte ad hanc pervenit palmam in qua ex omni legione infinita commoda consequatur, sicut primiscrinius in officio praefectorum prae
Abbreviated transcription (Latin):
absumi. Pleriq enĩ homines & p̃cipuȩ pecuperes. tantũ ȩrogant
quantũ babere potuerint: sepotio aut̃ sta pecuniȩ primũ ipsis
contubernalib: doc&ur accõmoda. Nã cumpublica. sustent&
annona exomnib: donatiuis aug&ur. eorũ ꝓmedi&ate. castren¬
se peculiũ miles deinde qui suptos sucis. scit aput signa depositos
deserendo nihil cogitat. magis diligit signa ꝓ illis in aciȩ fostius
demicat mure humani ingenui ut ꝓillis habeat maximã curt̃
in quib suã uident: uident positã. ẽẽ substarłiam Deniq decẽ
follas hoc ẽ decem sacci ꝑ cohostes singulas. ponebantur. in qui¬
bus hȩcratio condilatur : Addebatur &iã saccus. undecimus
inquẽ totalegio. pasticulã aliquã conferebat sepulturȩ. scilic&
causa: ut siquis excontubernalib: defecisr& de illo undecimo
sacco adsepulturaẽ ipsius ꝓmer&ur expensa. Hȩc ratio aput

Expanded text:
absumi; plerique enim homines et praecipue pauperes tantum erogant absumi; plerique enim homines et praecipue pauperes tantum erogant quantum habere potuerint. Sepositio autem ista pecuniae primum ipsis contubernalibus docetur accommoda; nam cum publica sustententur annona, ex omnibus donativis augetur eorum pro medietate castrense peculium. Miles deinde qui sumptus suos scit apud signa depositos de deserendo nil cogitat, magis diligit signa, pro illis in acie fortius dimicat, more humani ingenii, ut pro illis habeat maximam curam in quibus suam videt positam esse substantiam. Denique decem folles, hoc est decem sacci, per cohortes singulas ponebantur in quibus haec ratio condebatur. Addebatur etiam saccus undecimus in quem tota legio particulam aliquam conferebat, sepulturae scilicet causa, ut si quis ex contubernalibus defecisset de illo undecimo sacco ad sepulturam ipsius promeretur expensa. Haec ratio apud
Abbreviated transcription (Latin):
instituti deputabantur obsequiis nec priuata eisdem nego¬
tia mandabantur: si quidem in congruum uider&ur impera¬
toris militẽ. quiuestem & annona publica pascebatur utilita¬
tib uacare priuatis. ad obsequia tam̃ iuditiũ uel tribunor̃
nec non &iã principaliũ deputcbantur. milites qui uocabant᷑
accensi hoc ẽ postea additi quã fuiss& legio compl&a
quos nunc suꝑ numerarios uocant. fasciculariã tam̃ idẽ
lignũ. foenũ aquã stramen &ic̃ legitimi milites in castra
postabant munifices enim. ab eo appellantur qđ hȩc numera
faciunt: doxxtiui pasteco dicidia. degeet aper
Sicpa mlites. sequest rare seruaꝵ dum. xxiiii¬
llũd uero ab antiquis diuinitus institutũ ẽ: ut exdonatiuo
qđ milites consecuntur. dimidia pars sequestrar&ur apud
signa & bidem ipsis militib. seruar&ur nepluxũ aut inanũ rerum
conparactionẽ ab ipsis militib seruar&ur. contubernalib possit¬

Expanded text:
instituti deputabantur obsequiis nec privata eisdem negoinstituti deputabantur obsequiis nec privata eisdem negotia mandabantur, siquidem incongruum videretur imperatoris militem qui veste et annona publica pascebatur utilitatibus vacare privatis. Ad obsequia tamen iudicum vel tribunorum nec non etiam principalium deputabantur milites qui vocabantur accensi, hoc est postea additi quam fuisset legio completa, quos nunc supernumerarios vocant. Fasciculariam tamen, id est lignum foenum aquam stramen, etiam legitimi milites in castra portabant; munifices enim ab eo appellantur quod haec munera faciunt. XX DONATIVI PARTEM DIMIDIAM DEBENT APVD SIGNA MILITES SEQVESTRARE SERVANDAM Illud vero ab antiquis divinitus institutum est, ut ex donativo quod milites consequuntur dimidia pars sequestraretur apud signa comparationem, ab ipsis militibus contubernalibus poss
Abbreviated transcription (Latin):
ed q̃m inlegionib plures scolȩ sunt quilit teratos milites quȩ r̃
abhis qui trrones ꝓbant: In omnib: quidem stature magni¬
tudinis corporis robur a la critatẽ animi conuenit explorari:
ed in quib:dam notarũ peritia. calculandi computandiq usus
elegitur. Totius enĩ legionis. ratiosiue obsequiorũ. siue milita¬
riũ munerũ siue pecuniȩ cottidiȩ adscribitur: hastis maiore
ꝓpe diligentia. quã res annonaria uelciuilis polipticis. ad no¬
tatur: Cottidianas &iã in pace uigilias item excubitũ. siue
agrarias. de omnib centuriis & contuberniis uicissim milites
faciunt: ut nequis contra iustitiã pregrau&ur: Aut alicui
prȩst&ur immunitas pomina eorũ quiuices succs fecer̃ bre¬
uib inseruntur: quandoquis cõmeatũ acceperit uel quod
dierũ ad notatur in breuibus: Tunc enĩ difficile cõmeatus
dabatur nisi causis iustissimis ccđꝓbatis: nec aliquib milites

Expanded text:
uoniam in legionibus plures scholae sunt quae litteratos milites quaerunt, uoniam in legionibus plures scholae sunt quae litteratos milites quaerunt, ab his qui tirones probant in omnibus quidem staturae magnitudinem, corporis robur, alacritatem animi convenit explorari, sed in quibusdam notarum peritia, calculandi computandique usus eligitur. Totius enim legionis ratio, sive obsequiorum sive militarium munerum sive pecuniae, cotidie adscribitur actis maiore prope diligentia quam res annonaria vel civilis polyptychis adnotatur. Cotidianas etiam in pace vigilias, item excubitum sive agrarias, de omnibus centuriis et contuberniis vicissim milites faciunt, et ne quis contra iustitiam praegravetur aut alicui praestetur immunitas, nomina eorum qui vices suas fecerunt brevibus inseruntur. Quando quis commeatum acceperit vel quot dierum adnotatur in brevibus. Tunc enim difficile commeatus dabatur nisi causis iustissimis adprobatis, nec aliquibus milites
Abbreviated transcription (Latin):
lica superari barbaros cupit: ut diuinitatis nutu dispositione
imperaetoris inuisti reparentur: Extsronib legiones uotis
omnib p&at: introc breue aut̃ spatiũ tẽporis iuniores dili¬
gent̃ elesti. & exercitati cottidiȩ ñ solũ mane: sed &ic̃ post
meridiȩ̃ omni armorũ disciplina uel aste uellandi u&eros
illos milites qui orbem trxrũ integrũ subeger̃ facile quo ȩqua¬
bunt Nec moueat qđ olim ẽ. consu&udo mutua: sed nocuit
sedhuius felicitatis ac ꝓuusionis ẽ. ꝑ enni tastua. Vt ꝓsclute
reipublicȩ & noua excogit& & antiqua restitu&. Omne
opus difficile uid&ur. antequã temptes c&erũ. siexerci¬
tati & prudentes uiri dilestui p̃ponantur cęlerit̃ manus
belli laꝑta poterit codgregari. & diligent̃ institui. quid¬
uis enĩ efficit sollestia si conp&entes. ñ denegentur expensȩ
prerer corpoyis RobUR ΟTAũ uEL COMΡUTD

Expanded text:
lica superari barbaros cupit, ut Divinitatis nutu, dispositione lica superari barbaros cupit, ut Divinitatis nutu, dispositione imperatoris invicti reparentur ex tironibus legiones votis omnibus petat. Intra breve autem spatium temporis iuniores diligenter electi et exercitati cotidie non solum mane sed etiam post meridiem omni armorum disciplina vel arte bellandi veteres illos milites qui orbem terrarum integrum subegerunt facile coaequabunt. Nec moveat quod olim est consuetudo mutata quae viguit; sed huius felicitatis ac provisionis est perennitas tua ut pro salute rei publicae et nova excogitet et antiqua restituat. Omne opus difficile videtur antequam temptes; ceterum si exercitati et prudentes viri dilectui praeponantur, celeriter manus bellis apta poterit adgregari et diligenter institui. Quidvis enim efficit sollertia si competentes non denegentur expensae. PRAETER CORPORIS ROBVR NOTARVM VEL COMPVTANDI
Abbreviated transcription (Latin):
armatura : Cum funditorib sagit tariis. & ȩ quiub fugientes
sequȩbatur in imicos: ac dispositione. atq cautela sine pericu¬
lo legio uincebat. aut superata seruabatur in colomis. quia
legionis ius est facile. nec fugere nec sequi: NOMINA Mili¬
lum. etcradus Iscutis eorũ. Auersis. Scrisexda
edne milites aliquando intumultu p̾lu a suis contuberna¬
lib aberrarent. diuersis cohostib diuersa inscutis signa
pingebant ut ipsi nominant dignata. sicut &ĩc̃ nunc moris ẽ
fieri pr&erea in auerso scuto unius cuiusq militis. lit teris
eraet nom̃ ad scriptum addito & exqua ẽ&. cohoste qua ue
centuric Exhiis gitur appar& legionẽ bene institutã : qua¬
si munitissimã ẽẽ. ciui tatem. quȩ om̃a p̃lic necessaria: secu
ubiq postar& nec m&uer&. Repentinũ hostiũ suꝑuentũ
quȩ &iã in mediis cãpis subito fossas eualloq munir&: quȩ

Expanded text:
armatura cum funditoribus sagittariis et equitibus fugientes armatura cum funditoribus sagittariis et equitibus fugientes sequebatur inimicos. Hac dispositione atque cautela sine periculo legio vincebat aut superata servabatur incolumis, quia legionis ius est facile nec fugere nec sequi. XVIII NOMINA MILITVM ET GRADVS IN SCVTIS EORVM AVERSIS SCRIBENDA Sed ne milites aliquando in tumultu proelii a suis contubernalibus aberrarent, diversis cohortibus diversa in scutis signa pingebant, ut ipsi nominant, digmata, sicut etiam nunc moris est fieri. Praeterea in averso scuto uniuscuiusque militis litteris erat nomen adscriptum, addito ex qua esset cohorte quave centuria. Ex his igitur apparet legionem bene institutam quasi munitissimam esse civitatem, quae omnia proelio necessaria secum ubique portaret nec metueret repentinum hostium superventum, quae etiam in mediis campis subito fossa se valloque muniret, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Centuriones uero habebant cata frastas & scuta & galleas ferre¬
as sed trans uersis & argentatis christis. ut celerius agnoscent̃
asuis. Tomanssa pucna crauẽ armatuna stane procnuro
llud aũt sciendũ ẽ & modis omnib r&inendũ. Commis sobello
prima ac secunda acies stabat immota Triarii quoq reside¬
bant ferentari aut armature. sculcatores sagit tarii. fundi¬
tores hoc ẽ. leuis armatura aduersarios ꝓuocabant. Ante aciem
p̃cidentes sihostes fogare potueroent sequębantur: sieorũ uistute
aut multitudine p̃mebantur. reuestebantur ad suos. & post eos
stabant: Excipiebant aut̃ p̃liũ gracuis armatura. & tẽ quã
murus ut itacdicã ferreus stabat & non solũ missibilib sed&ic̃
gladius cõminus dimicabant: & si hostis fugassent: ñ sequȩbat᷑
grcius armaturo ne aciem suã ordinationẽq turbar& &cc
disꝑsos recurrentes hostes in compositos. obprimerent. sedleuir

Expanded text:
Centuriones vero habebant catafractas et scuta et galeas ferreCenturiones vero habebant catafractas et scuta et galeas ferreas, sed transversis et argentatis cristis, ut celerius agnoscerentur a suis. XVII COMMISSA PVGNA GRAVEM ARMATVRAM STARE PRO MVRO Illud autem sciendum est et modis omnibus retinendum: commisso bello prima ac secunda acies stabat immota, triarii quoque residebant; ferentarii autem armaturae exculcatores sagittarii funditores, hoc est levis armatura, adversarios provocabant ante aciem praecedentes. Si hostes fugare potuerant, sequebantur; si eorum virtute aut multitudine premebantur, revertebantur ad suos et post eos stabant. Excipiebat autem proelium gravis armatura et tamquam murus ut ita dicam ferreus stabat, et non solum missibilibus sed etiam gladiis comminus dimicabant. Et si hostes fugassent, non sequebatur gravis armatura, ne aciem suam ordinationemque turbaret et ad dispersos recurrentes hostes incompositos opprimerent, sed levis
Abbreviated transcription (Latin):
Eyaent funditores. quiad fundas uel fustibalos. lccpides iaciebant
Eyoent tragularii : quiad manu balistas uel arcubalistas diri¬
gebant sagit tas: secunda acies similiter armabatur: in qua¬
consistentes milites. ad stati uocabant᷑: sed insecunda acies
dextro cornu. cohors sexta ponebatur. cui iungebatur
Septima ostaua cohors mediã aciem tenebat. ña comitante
Decima cohors in secunda acie sinistru seꝑ obtin& cornũ¬
QUEM ADMODUM TRIARII UEL TENIUNIONIS. ARMINIUR.
ost om̃s aut̃ acies triarii cũ scut̃is catafrastis. & galeis ocreati
cũ gladis semispatiis plubatis binis missbilib locabuntur
quigenu pasito s obsidebant : ut si prima acies. uincer&ur abhis
quacsi deintegro reparata pugna possit reparari uistoria. Om̃s
ante signa uel signiferi. quãuis pedites loricas minores accipi¬
ebant. & galeas ad terrorẽ hostium ursinis pellib teltas:

Expanded text:
erant funditores, qui ad fundas vel fustibalos lapides iaciebant; erant funditores, qui ad fundas vel fustibalos lapides iaciebant; erant tragularii, qui ad manuballistas vel arcuballistas dirigebant sagittas. consistentes milites hastati vocabantur. Sed in secunda acie dextro cornu cohors sexta ponebatur, cui iungebatur septima; octava cohors mediam aciem tenebat nona comitante; decima cohors in secunda acie sinistrum semper obtinet cornuQVEMADMODVM TRIARII VEL CENTVRIONES ARMENTVR Post omnes autem acies triarii cum scutis catafractis et galeis ocreati cum gladiis semispathiis plumbatis et binis missibilibus locabantur, qui genu posito subsidebant ut si primae acies vincerentur ab his quasi de integro reparata pugna posset sperari victoria. Omnes antesignani vel signiferi, quamvis pedites, loricas minores accipiebant et galeas ad terrorem hostium ursinis pellibus tectas.
Abbreviated transcription (Latin):
uis armatura quichabebant cassides cata frastas. ocreas scuta
gladios maiores: quas spatas uocant & alios minores quo se¬
mispatia nominantur: Plum batas quinas positas inscutis. quas
primo imp&u iaciunt. Item bina mis sibilia unũ maius ferro tri¬
angulo unciarũ nouem hastili pedũ quinq semis. qđ pilũ uocabam
Nunc spiculũ pr adcuius istũ exercebantur. Prȩcipuȩ milites
qđ aste & uistute direstũ & scutatos pedites & loricatos ȩquites
sȩpe tuens uerberat: Aliutdminus ferro unciarũ quinq hastli
acies principũ secunda hastatorũ armis telib doc&ur instrust
Posthos eraent ferentarii & leuis armatura. quos nunc exculca
tores & armaturaes dicimus scutati qui plumbatis gladus & mis¬
sibilib accinsti: sicut nunc ꝓpe om̃s milites uidentur armatiena n
Item sagittarii cũ cassidib cate frastis & gladiis sagittis. & arcub

Expanded text:
vis armatura, quia habebant cassides catafractas ocreas scuta vis armatura, quia habebant cassides catafractas ocreas scuta gladios maiores, quos spathas vocant, et alios minores, quos semispathia nominant, plumbatas quinas positas in scutis, quas primo impetu iaciunt, item bina missibilia, unum maius ferro triangulo unciarum novem, hastili pedum quinque semis, quod pilum vocabant, nunc spiculum dicitur, ad cuius ictum exercebantur praecipue milites, quod arte et virtute directum et scutatos pedites et loricatos equites saepe transverberat, aliud minus ferro unciarum quinque, hastili acies principum, secunda hastatorum armis talibus, docetur instructa. Post hos erant ferentarii et levis atores et armaturas dicimus, scutati, plumbatis gladiis et missibilibus accincti, sicut nunc prope omnes milites videntur armati. Erant item sagittarii cum cassidibus catafractis et gladiis sagittis et arcubus;
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ enĩ terroris hostib armorũ splendor inpostat Quis cre¬
dat militẽ bellicosum: cuius desimulatione situ a crobigine arma
foederantur. Nsolũ aut̃ ęquites. sed&iã ipsos ȩquos adsiduę
laborare conuenit Edomari. itcq ad decurionẽ & sanitatis
exerciationis: tẽ hominũ quã ȩ̨quorũ ꝑtin& cura. Quemn¬
Adooodum. Lecioꝵũ. ACIeS INSTRUNUTUR
Iunc qualit̾ instruendasit acies: si pugna immineat declar&ur
Uunius legionis exemplo. qđ si usus exegerit traens ferripossit
ad plures: equites locantur in cornib: acies peditũ Aprima co¬
hoste incipit ordinari in corne dextro: huic cohors secunda con¬
iuagitur: Testia cohors in media aciȩ collocatur. huic adnestit
Q uastac: quintauero cohors: sixustrũ suscepit cornu: sed ante signa
& circa signa nec non &iã in prima aciȩ demicantes. principes
uocabantur. hoc ẽ ordinarii. Exeriq principales. hȩc erat gra¬

Expanded text:
rimum enim terroris hostibus armorum splendor importat. Quis crerimum enim terroris hostibus armorum splendor importat. Quis credat militem bellicosum cuius dissimulatione situ ac rubigine arma foedantur? Non solum autem equites sed etiam ipsos equos assiduo labore convenit edomari. Itaque ad decurionem et sanitatis et exercitationis tam hominum quam equorum pertinet cura. XV QVEMADMODVM LEGIONVM ACIES INSTRVANTVR Nunc qualiter instruenda sit acies si pugna immineat declaretur unius legionis exemplo, quod si usus exegerit transferri possit ad plures.Equites locantur in cornibus.Acies peditum a prima cohorte incipit ordinari in cornu dextro; huic cohors secunda coniungitur; tertia cohors in media acie collocatur; huic adnectitur quarta; quinta vero cohors sinistrum suscipit cornum. Sed ante signa et circa signa nec non etiam in prima acie dimicantes principes vocabantur, hoc est ordinarii ceterique principales. Haec erat gra
Abbreviated transcription (Latin):
centurio elegendũ ẽ magniͥs uirib: procera statura: quihas¬
tas uel missibilia perite iaculaur. & fostiter. quidimicare gla¬
dio. & scutũ rotare. dostissim enouerit quiomnẽ astem didi¬
cerit armature. uigilians. subrius agilus magis ad facienda.
quȩ ei imperantur: quã cdloquendũ paratus. contubernales
suos addisciplinã r&ineat. ad armorũ exercitũ cogat: ut bene
uestiti. calciati sint. Vt arma omniũ deficentur acsplendeant
s imiliter elegendus ẽ decurio. quiturme equitum p̃ponatur:
nprimis habili corpore. ut loricatus. & armis circumdatus
omnib: cum summa admiratione. equum. possit ascendere.
equitare fostissime. Conto scienter uti. sagittas dostissime
mit ter&ur malessuos id ẽ subcurasua ȩquites possitos erudire
aedom̃a quȩ equestris pugna deposcit. eosdem cogere loricassuas
uel cata frastas. contos & cassides frequent̃ tergere. curare. plu¬

Expanded text:
centurio eligendus est magnis viribus, procera statura, qui hascenturio eligendus est magnis viribus, procera statura, qui hastas vel missibilia perite iaculetur et fortiter, qui dimicare gladio et scutum rotare doctissime noverit, qui omnem artem didicerit armaturae, vigilans sobrius agilis, magis ad facienda quae ei imperantur quam ad loquendum paratus, contubernales suos ad disciplinam retineat, ad armorum exercitium cogat, ut bene vestiti et calciati sint, ut arma omnium defricentur ac splendeant, similiter eligendus est decurio qui turmae equitum praeponatur imprimis habili corpore, ut loricatus et armis circumdatus omnibus cum summa admiratione equum possit ascendere, equitare fortissime, conto scienter uti, sagittas doctissime mittere, turmales suos, id est sub cura sua equites positos, erudire ad omnia quae equestris pugna deposcit, eosdemque cogere loricas suas vel catafractas, contos et cassides frequenter tergere et curare. Plu
Abbreviated transcription (Latin):
intuentes uellegentes milites in quanto uis tumultu a contuber¬
nalib suis. aberrare ñpossint: centuriones insuꝑ qui nunc cente¬
cristis. ut facilius. noscerentur singulas iusserunt gubernare
centurias quatenus nullus error exsister& quͣcentt̃milites
sequȩrentur : Non solum uexillũ suũ sed &iã centurionẽ. qui
signum habebat ingalea: rursus ipsecenturiȩ. in contubernia
diuisȩ sunt. Vt decem militib sub uno pampilione. degentib
unus quasi prȩ ess& decanus. quicaput contubernii nominatur
Contuberniũ aũt manipulus uocabatur ab eo qđ coniunstis manib
pariter demicabant: D&urmis equitũ legionariorũ quẽ ad mo¬
dum inter pedites centuria uel manipulus appellatur. Ita ut int̃
ȩquites turma. dr̃ & hab& una turma ȩquites xxxii. huic qui
centurione: subuno uexillo gubernantur. Similit̃ xxxii. ȩqui¬
tes ab uno decurione subuno uexillo reguntur: Preer ea sic̃

Expanded text:
intuentes vel legentes milites in quantovis tumultu a contuberintuentes vel legentes milites in quantovis tumultu a contubernalibus suis aberrare non possent. Centuriones insuper, qui nunc centecristis, ut facilius noscerentur, singulas iusserunt gubernare centurias, quatenus nullus error existeret cum centeni milites sequerentur non solum vexillum suum sed etiam centurionem, qui signum habebat in galea. Rursus ipsae centuriae in contubernia divisae sunt, ut decem militibus sub uno papilione degentibus unus quasi praeesset decanus, qui caput contubernii nominatur. Contubernium autem manipulus vocabatur ab eo quod coniunctis manibus pariter dimicabant. XIIII DE TVRMIS EQVITVM LEGIONARIORVM Quemadmoduequites turma dicitur et habet una turma equites XXXII. Huic qui centurione sub uno vexillo gubernantur; similiter triginta duo equites ab uno decurione sub uno vexillo reguntur. Praeterea sicut
Abbreviated transcription (Latin):
bantur: Tanta aut̃ seruabantur exercendi milites cura
ut ñ solũ tribuni uel p̃positi contubernales sibi creditos: sub
oculissuis iuberent cottidiȩ meditari : sed &iã ipsi armoꝵ̃
aste ꝑfesti: c&eros adimitationẽ ꝓprio cohosterentur exem¬
iplo Tribuni aut̃ sollicitudo: tribuni lacudatur industria
Cum miles uestenitidus armis bene munitus ac fulgensex¬
ercitii iussu & disciplina eruditus incȩdit: DecexTVr¬
Is ATQue uexillis. pedituooa¬
minum signũ totius legionisrem aquila: quã aquil fer
postut draccones &iã ꝑ singulas cohostes. ad raconaris fe¬
runtus adproeliũ : sed antiqui quia sciebant in aciȩ comirsa
bello cęlerit ordines aciesquȩ turbari atq confundi: ne
hoc possit aecidere c̃ohostes incenturias diuiserua : & sigulis
centuriis. singula uexilb& constituerunt. Ita ut ex quã cohoste
uel quota cẽ : centuria in illo uexillo litteris. ẽ&. adscriptam qđ

Expanded text:
bantur. Tanta autem servabatur exercendi militis cura bantur. Tanta autem servabatur exercendi militis cura ut non solum tribuni vel praepositi contubernales sibi creditos sub oculis suis iuberent cotidie meditari sed etiam ipsi armorum arte perfecti ceteros ad imitationem proprio hortarentur exemplo. Tribuni autem sollicitudo, tribuni laudatur industria, cum miles veste nitidus, armis bene munitus ac fulgens, exercitii usu et disciplina eruditus incedit. XIII DE CENTVRIIS ATQVE VEXILLIS PEDITVM Primum signum totius legionis est aquila, quam aquilifer portat. Dracones etiam per singulas cohortes a draconariis feruntur ad proelium. Sed antiqui, quia sciebant in acie commisso bello celeriter ordines aciesque turbari atque confundi, ne hoc posset accidere, cohortes in centurias diviserunt et singulis centuriis singula vexilla constituerunt, ita ut ex qua cohorte vel quota esset centuria in illo vexillo litteris esset adscriptum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui arma uehicula c& eracq genera tormentorũ. uel noua fa¬
cer& uelquas sate repartcrent: Habebant &ic̃ fabricas scuta¬
rias. lucarias. arcuarias. inquib sagitte missibilia. cassides.
om̃aq armorũ genera formabantur. Hȩc enĩ erat cura p̃ci¬
pua ut quicquid exercitui nec essariũ uidebatur nũquã de¬
ess& in castris usq eo ut &iã cunicularios haberent. quiad
morem bessorũ ducto sub terris cuniculo murosq intraefunda¬
menta. ꝑfossis in ꝓbisi emergerent adurbes hostium. capien¬
das horũ iudex proprius erat p̃festus fabrum.
DEOIfiCiIO. TRIBUXI Miliuoo.
ecem cohoslas habere diximus legionẽ sed prima erat
miliaria inqua censu genere lit teris forma iustute pollen¬
tes milites mit tebantur. Huic tribunus p̃erat armatorũ
scientia uistute corporis morũ honestate p̃cipuus Reliq co¬
hostes ꝓut principi placuiss& a tribunis uel a prepositis rege¬

Expanded text:
qui arma vehicula ceteraque genera tormentorum vel nova faqui arma vehicula ceteraque genera tormentorum vel nova facerent vel quassata repararent. Habebat etiam fabricas scutarias loricarias arcuarias, in quibus sagittae missibilia cassides omniaque armorum genera formabantur. Haec enim erat cura praecipua, ut quicquid exercitui necessarium videbatur numquam deesset in castris, usque eo ut etiam cunicularios haberent qui ad morem Bessorum ducto sub terris cuniculo murisque intra fundamenta perfossis inprovisi emergerent ad urbes hostium capiendas. Horum iudex proprius erat praefectus fabrorum. XII DE OFFICIO TRIBVNI MILITVM Decem cohortes habere diximus legionem, sed prima erat miliaria, in qua censu genere litteris forma virtute pollentes milites mittebantur. Huic tribunus praeerat armorum scientia, virtute corporis, morum honestate praecipuus. Reliquae cohortes prout principi placuisset a tribunis vel a praepositis rege
Abbreviated transcription (Latin):
fosse estimatio ꝑtinebat. Tabernacula uel cȩse militũ cũ in¬
pedim̃tis omnib: notu ipsius curaebantur: Pr&̧er ea egri. contu¬
bernales & medici aquib: curabantur: Expense &iã adeius in¬
dustriã ꝑtinebant: uehiculas agmari nec non &iã ferram̃ta. quib
materies secatur uelceditur. quib.q aperiuntur fossȩ contessitur
uallũ aquȩ dostus item ligna uel istramina ari&is onagri
ballistȩ c&eraq genera torm̃torũ nede essent. aliquando ꝓcuroo¬
bat. His post longã ꝓbatẽq militiã. peritis simus omniũ legebatur
ut reste docer& alios qđ ipse cum laude fecirs&
deosfino pręfecri. Fabrorum. xi¬
Iab& pr&er ea. legio fabros tignarios istrustores carpentari¬
los ferrarios pistores reliquosq astȩfices adhibernorũ ȩdifia
fabricanda ad machinas. turres ligneas. eeeraq quib. uel expug¬
nantur aduersariorũ ciuitates. uel defenduntur ꝓpriȩ p̃parectos

Expanded text:
fossae aestimatio pertinebat. Tabernacula vel casae militum cum imfossae aestimatio pertinebat. Tabernacula vel casae militum cum impedimentis omnibus nutu ipsius curabantur. Praeterea aegri contubernales et medici a quibus curabantur, expensae etiam, ad eius industriam pertinebant. Vehicula sagmarii nec non etiam ferramenta quibus materies secatur vel caeditur quibusque aperiuntur fossae, contexitur vallum, aquae ductus, item ligna vel stramina, arietes onagri ballistae ceteraque genera tormentorum ne deessent aliquando procurabat. Is post longam probatamque militiam peritissimus omnium legebatur ut recte doceret alios quod ipse cum laude fecisset. XI DE OFFICIO PRAEFECTI FABRORVM Habebat praeterea legio fabros tignarios structores carpentarios ferrarios pictores reliquosque artifices ad hibernorum aedificia fabricanda, ad machinas turres ligneas ceteraque quibus vel expugnantur adversariorum civitates vel defenduntur propriae praeparatos,
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis dignitatẽ: qui absente legatio tãquã uicarius ipsius potestu¬
tem maximã r&inebat: tribuni uelcenturiones c&eriq mlitdes
p̃cepit̃c seruabant: uigiliarũ siue ꝓfestionis tessera. ab eodem
p&ebatur: similes crimen aliqđ admisiss&: austoritate p̃festi legi¬
onis a tribuno deputabatur ad poena : Arma omnium
militum item ęqui uestes arinona ad curẽ ipsius ꝑtinebat
disciplinȩ se ueritas exercitid̃ ñ solum peditum sedeuã
equitum legionariorum: Preceptos eius cottidiȩ curabat᷑
pse autẽ custos diligens sobriur legionẽ sibi creditã adudus
operib: ad omnẽ deuotionẽ ad formahit industriã sciens a dp¬
festi laudem subiessati undare iustutẽ. de offitio pra¬
FECTI CASTRORUM
put &ia castrorũ p̃festus : lic& inferior dignitate. occupatus
Tam̃ non mediocrib causis adquẽ castrorũ positio ualli &

Expanded text:
ordinis dignitatem, qui absente legato tamquam vicarius ipsius potestaordinis dignitatem, qui absente legato tamquam vicarius ipsius potestatem maximam retinebat. Tribuni vel centuriones ceterique milites eius praecepta servabant; vigiliarum sive profectionis tessera ab eodem petebatur; si miles crimen aliquod admisisset, auctoritate praefecti legionis a tribuno deputabatur ad poenam; arma omnium militum, item equi vestes annona, ad curam ipsius pertinebant; disciplinae severitas, exercitatio non solum peditum sed etiam equitum legionariorum praecepto eius cotidie curabatur. Ipse autem iustus diligens sobrius legionem sibi creditam assiduis operibus ad omnem devotionem, ad omnem formabat industriam, sciens adaudem subiectorum redundare virtutem. X DE OFFICIO PRAEFECTI CASTRORVM Erat etiam castrorum praefectus, licet inferior dignitate, occupatus tamen non mediocribus causis, ad quem castrorum positio, valli et
Abbreviated transcription (Latin):
quib: magna utilitastis & magnus honor ẽ. au&erib cons¬
titutus ut c&eri milites ex tota legione omni labore ac de¬
uotione contender& ad tanta p̾mia ꝑuenire Eroent &iũ
centuriones qui singulas centurias curoebant. qui nunc cente¬
narii nominantur: Eraent decani denis militib p̃positi qui
Nunc caput contubermii uocantur: secunda cohors habe¬
bat centuriones quinq similit̃ testia. quasta usq ad decima
cohostem In totã aut̃ legionẽ epaent centuriones quinqua¬
ginta quinquȩ: deofitio. prȩfecti lecionis
edlegati imperactoris ex consulib ad exercitds mitte¬
bantur: quib legiones & auxilia uniuersa. obtẽpera¬
bant in ordinatione pacis uel necessitate bellorũ. inquo
locum nunc inlustres uiros constat magis tros militũ substitutos
A quib: nontantũ binȩ legiones sed&ciã plures numneri gubernant
Proprius aut̃ uidex erat p̃festus legionis habens comitiuȩ primi

Expanded text:
quibus magnae utilitates et magnus honor est a veteribus consquibus magnae utilitates et magnus honor est a veteribus constitutus, ut ceteri milites ex tota legione omni labore ac devotione contenderent ad tanta praemia pervenire. Erant etiam centuriones qui singulas centurias curabant, qui nunc centenarii nominantur. Erant decani, denis militibus praepositi, qui nunc caput contubernii vocantur. Secunda cohors habebat centuriones quinque; similiter tertia, quarta, usque ad decimam cohortem. In tota autem legione erant centuriones quinquaginta quinque. VIIII DE OFFICIO PRAEFECTI LEGIONIS Sed legati imperatoris ex consulibus ad exercitus mittebantur, quibus legiones et auxilia universa obtemperabant in ordinatione pacis vel necessitate bellorum; in quorum locum nunc illustres viros constat magistros militum substitutos, a quibus non tantum binae legiones sed etiam plures numeri gubernantur. Proprius autem iudex erat praefectus legionis, habens comitivae primi
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitatib pręstant: Tor quati duplares. tor quati
simplares. torques aureus solidus ustutis p̾mium fuit.
Quem qui meruiss& prȩer laudem interdum duplas con¬
sequȩbatur annonas: Duplares sinqui plares: duplares
duas senqui plares utium semis consequȩbatur annenã: Can¬
dedati duplares: candedati simplares: hisunt milttes prin¬
cpales quipriulegiis muniuntur. Reliqui munifices appellant᷑
legionis ꝓmouer&ur: Centurio primi pili qui non solũ
aquile prȩerat: uerũ &iã quat tuor centurias hoc est
cccc. milites. in prima aciȩ gubernabat. Hic tc̃equã caput
totius legionis merita consequȩbatur & cõmoda: Item pri¬
mus hastatus duas centurias idest. cc homines ducebat
inaciȩ: secunda quam nunc ducenariũ uocant Princeps
gubernabat: adquem in legione. ꝓpe om̃a quȩ ordinanda
sunt ꝑtinent. Item secundus astatus centuriã semis idest

Expanded text:
in civitatibus praestant. Torquati duplares, torquati in civitatibus praestant. Torquati duplares, torquati simplares: torquis aureus solidus virtutis praemium fuit, quem qui meruisset praeter laudem interdum duplas consequebatur annonas. Duplares, sesquiplares: duplares duas, sesquiplares unam semis consequebantur annonam.Candidati duplares, candidati simplares.Hi sunt milites principales, qui privilegiis muniuntur. Reliqui munifices appellantur, legionis promoveretur centurio primi pili, qui non solum aquilae praeerat verum etiam quattuor centurias, hoc est quadringentos milites, in prima acie gubernabat. Hic tamquam caput totius legionis merita consequebatur et commoda. Item primus hastatus duas centurias, id est ducentos homines, ducebat in acie secunda, quem nunc ducenarium vocant. Princeps nquaginta homines, gubernabat; ad quem in legione prope omnia quae ordinanda sunt pertinent. Item secundus hastatus centuriam semis, id es
Abbreviated transcription (Latin):
tudine p̃peritis: Hii tc̃c̃quã adoptati eorũ atq uicarit solent
uniuersa curtere: signiferi: quisgapostant: quos nunc
dracconarios uacant lesserarii: qui tessera ꝑ contuber¬
nia militũ uuntiant Tessera aut̃. dr̃. p̃ceptũ ducis. quo
uel adaliqđ opus. uel adbellũ mou&ur exercitus. Cam¬
pigeni hoc .ẽ. ante signã. Ideo sic nominati quia eorũ opera
atq uistute. exercitũ genus crescit : In campo m&atores
quip̃cedentes locũ eligunt: castris beneficiarii. ab eo ap¬
pellati qđ ꝓmouentur beneficio tribunorũ : Librarii
ab eoqđ in libros referant rationes ad milites ꝑtinentes.
Tubicines. cornicenes. & bucinatores. qui tuba uel aere
cornuo uelbucina cõmittere p̃lium solent. armature du¬
plares quicbinas consecuntur annonas. simplccres
quiec singulas mensores. qui in castris ad podismũ. de me¬
tiuntur loca. in quib tentoria milites figant. uel hospitia

Expanded text:
tudine praepeditis hi tamquam adoptati eorum atque vicarii solent tudine praepeditis hi tamquam adoptati eorum atque vicarii solent universa curare. Signiferi qui signa portant, quos nunc draconarios vocant.Tesserarii qui tesseram per contubernia militum nuntiant; tessera autem dicitur praeceptum ducis quo vel ad aliquod opus vel ad bellum movetur exercitus. Campigenii, hoc est antesignani, ideo sic nominati quia eorum opera atque virtute exercitui genius crescit in campo.Metatores qui praecedentes locum eligunt castris. Beneficiarii ab eo appellati quod promoventur beneficio tribunorum.Librarii ab eo quod in libros referant rationes ad milites pertinentes. Tubicines cornicines et bucinatores qui tuba vel aere curvo vel bucina committere proelium solent.Armaturae duplares qui binas consequuntur annonas, simplares qui singulas. Mensores qui in castris ad podismum demetiuntur loca in quibus tentoria milites figant vel hospitia
Abbreviated transcription (Latin):
LXUI. & ipsa bonos consueuit accipere bellatores quia
in secunda aciȩ sinistrum possid& cornũ. His decim cohor¬
inuna legione eẽ ñ deb&. Maior aut̃ interdumꝰ. ẽẽ con¬
sueuit: si non tantũ unã hostem sed &iam alias miliarias
fuerit. iussa suscipere Romina ercradus prrag¬
cipiorum lecioris.co¬
ntiqua ordinatione legionis exposita principaliũ mi¬
litum &ut ꝓprio uerbo utar. principior̃ nomina Ac
dignitates scđm p̃sentes matriculas indicabo. Tribunus maio
ꝑ epłam sacrem imperatoris iuditio distinatur. Minor
tribunus ꝑuenit. ut exlabore tribunus aut̃ uocatur extribu
quia prȩ ẽ militib quos ex tribu primus romulus legit¬
Ordinarii dicuntur qui in proelio quia primisunt ordines
dicunt. Augustales appellantur quiabaugusto ordina¬
ris iunstisunt flacuiales item tc̃quã secundi augustedes
adiuo ues pasiono sunt legionib additi aquilifero: qui
Optiones ab adoptando appellati. qđ ante cȩdentib egri¬

Expanded text:
x; et ipsa bonos consuevit accipere bellatores, quia in secunda acie sinistrum possidet cornum. His decem cohorin una legione esse non debet; maior autem interdum esse consuevit si non tantum unam cohortem sed etiam alias miliarias fuerit iussa suscipere. VII NOMINA ET GRADVS PRINCIPIORVM LEGIONIS Antiqua ordinatione legionis exposita principalium militum et ut proprio verbo utar principiorum nomina ac dignitates secundum praesentes matriculas indicabo.Tribunus maior per epistolam sacram imperatoris iudicio destinatur; minor tribunus pervenit ex labore. Tribunus autem vocatur ex tribu, quia praeest militibus, quos ex tribu primus Romulus legit.Ordinarii dicuntur qui in proelio quia primi sunt ordines ducunt. Augustales appellantur qui ab Augusto ordinariis iuncti sunt. Flaviales item, tamquam secundi Augustales, a divo Vespasiano sunt legionibus additi.Aquiliferi qui Optiones ab adoptando appellati, quod antecedentibus aegri
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ rẽm publicam: cuius imperator militari aste ꝑceptan
quantos uoluerit faciat exercitos bellicosos. Queco adcno¬
dum. lecio cONgrituNtuR U¬
Ligenter igitur lestis iuniorib: animis corporibus. quȩ
prestantio: ad ditir &iã exercitiis cottidianis : quat tuor
uel &amplius. mensuum iussu auspicus quȩ in uistis simi princi¬
pis legio formatur Nc̃c uisturis incute punstis milites scripti.
cũ matriculis inseruntur. iuraere solent &ideo mile tacra¬

Expanded text:
esse rem publicam cuius imperator militari arte percepta esse rem publicam cuius imperator militari arte percepta quantos voluerit facit exercitus bellicosos. V QVEMADMODVM LEGIO CONSTITVATVR Diligenter igitur lectis iunioribus animis corporibusque praestantibus, additis etiam exercitiis cotidianis quattuor vel eo amplius mensum, iussu auspiciisque invictissimi principis legio formatur. Nam victuris in cute punctis milites scripti, cum matriculis inseruntur, iurare solent, et ideo militiae sacra