comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uantitatis. & quulitatis nouit uasfabri¬
ire. It ads̃ omp̃s ante quam mundum
caret. ante quã mundicreaturas in pro¬
cias species formuret : in eius sapientia
onsolum quę uiuunt. sed etiã quȩ uita
irent uiuebant. Sed ne aestima res om¬
eicreaturã in hoc scło uitam habere.
el illuminutã eẽ: recte subditur
uita erat lux hominum.

Expanded text:
quantitatis et qualitatis novit vas fabriquantitatis et qualitatis novit vas fabricare. Ita Deus omnipotens antequam mundum crearet, antequam mundi creaturas in proprias species formaret, in ejus sapientia non solum quae vivunt, sed etiam quae vita carent, vivebant. Sed ne aestimares omnem creaturam in hoc saeculo vitam habere et illuminatam esse, recte subditur: « Et vita erat lux hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
non fecisset
em necessariam euangelista subiuncxit
dicens.
uod factum ÷ inpso uita erat.
ui uersiculus ita distinguendusnest: ut
primum dicamus. quod factum ẽ. dem¬
ic inferamus. impsouita erat. Et est sen¬
sus. Qđ factum : ab illo in tempore appa¬
uit. siue uiuens siue uita carens. in ip
ꝑuita erat. Id÷ incius a terna sapientia.
Fiammlla quȩ non uiuunt. ante quam
carent᷑ uiuebant. scilicet ante initium
undi: qr ut postea fierent dispositum
uerat. Ac ꝑ hoc quasi factum erat. qr
mius creatura in ipso filio dĩ: imaginata
tt. Qđ ut mani festius possit intelligi:
rbigratia. Faber lignurius ꝑgit in sil¬
um. inspicit arborem cogitat ex illa
icere arcam. uel quod libet uas: Et cum
rbor maneat adhuc non cȩsa: iam in eiꝰ
ipientia quante longitudinis & latitu¬
inis futura sit considerat᷑. Cuius fabrica
peuis arte ex eo uiuere conꝓbatͥ. cũ tamen
x se non uiuut: quia si aut uestustute.
ut igne consumptu fuerit. iterum eiusdẽ

Expanded text:
non fecisset, rem necessariam evangelista subjunxit, dicens: « Quod factum est. In ipso vita erat. » Qui versiculus ita distinguendus est, ut primum dicamus, « Quod factum est; » deinde inferamus, « in ipso vita erat. » Et est sensus: Quod factum est ab illo, in tempore apparuit, sive vivens, sive vita carens; in ipso vita erat, id est in ejus aeterna sapientia etiam illa quae non vivunt, antequam crearentur, vivebant, scilicet ante initium mundi, quia ut postea fierent dispositum erat, ac per hoc quasi factum erat, quia omnis creatura in ipso Filio Dei imaginata erat. Quod ut manifestius possit intelligi, s, verbi gratia: Faber lignarius pergit in silvam, inspicit arborem, cogitat ex illa facere arcam vel quodlibet vas; et cum arbor maneat adhuc non scissa, jam in ejus sapientia quantae longitudinis et latitudinis futura sit consideratur; cujus fabrica in ejus arte ex eo vivere comprobatur, cum tamen ex se non vivat, quasi aut vetustate aut igne consumpta fuerit, iterum ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
s facere debeamꝰ. quanto magiscũ nati¬
utate dnĩ acsaluatoris nr̃i. uł annua fes¬
uitate colimꝰ. uł frequentiori deuotione
ccolimus. inquã specialit̃ angelica ex or¬
atione docem᷑. uitã ei bone uoluntatis
fferre : inquaciues patriae caelestis eidẽ
onȩ nr̃ȩ uoluntati consortium suę pacis
mittunt: in quo ipsi quoq eundẽ hr̃¬
um angelici concentus dõ dicere solemꝰ.
ntas: terrestrib: cum cȩlestibus. Nectan¬
um ista sollempnitas. sed & omnis nr̃a cõ¬
uersatio. sit suꝑnoꝵ ciuium apta con¬
ortio Meditmur interim inuia. qđ
abere desidenmus in patria. Concor de
li mundissime bcatoꝵẽ sp̃ituũ. cuitunc
dona. quib infuturo uocare cupimus.
&iam in p̃senti sectemur. Discamuscũ apło
dicere. Nr̃a autem conuersatio. incęlis est.
ut hoc quoq qd sequit᷑ cum fidutia possimꝰ
addere. Unde &iam saluatorem ex pec¬

Expanded text:
acere debeamus, quanto magis cum nativitatem Domini ac Salvatoris nostri, vel annua festivitate colimus, vel frequentiori devotione recolimus, in qua specialiter angelica exhortatione docemur dona ei bonae voluntatis offerre, in qua cives patriae coelestis eidem bonae voluntati nostrae consortium suae pacis promittunt, in qua ipsi quoque eumdem hymnum angelici concentus Deo dicere solemus.itas, sit terrestribus cum coelestibus nec tantum ista solemnitas, sed et omnis nostra conversatio sit supernorum civium apta consortio. Meditemur interim in via quod habere desideramus in patria, concordemuilli mundissimae beatorum spirituum, cui tunc dona, quibus in futuro vacare cupimus, etiam in praesenti sectemur, discamus cum Apostolo dicere: Nostra conversatio in coelis est , ut hoc quoque, quod sequitur, cum fiducia possimus addere: Unde etiam Salvatorem exspec
Abbreviated transcription (Latin):
lucis. Dicit namq de illius natiuitate ꝓpheta
Ex ortum ÷ in tenebris lumen rectis corde.
Et quasi quereremꝰ quod cẽt̃ lumen de quodice¬
r&: continuo subiungit. Misericors & mi¬
serator. & iustus dñs. Cũ ergo miscricors. &
iustus conditor acredemptor generis huma¬
dignatus est : decebat omnimodis. ut ipsam
xium inqua natus ÷ regione daritas lucis
nouae cõpleret. Apparensergo cũ daritate :¬
quid angłs pastorib dicat audiamus.
Nolitimere. Eccc enimeuuangelizo uobis gau¬
dium magnũ. qđ erit omni populo.

Expanded text:
lucis. Dicit namque de illius nativitate Propheta: lucis. Dicit namque de illius nativitate Propheta: Exortum est in tenebris lumen rectis corde . Et quasi quaereremus quod esset lumen de quo diceret, continuo subdit: Misericors, et miserator et justus Dominus . Cum ergo misericors et justus Conditor ac Redemptor generis humadignatus est, decebat omnimodis ut ipsam etiam in qua natus est regionem claritas lucis novae compleret. Apparens ergo cum claritate quid angelus pastoribus dicat audiamus: Nolite timere. Ecce enim evangelizo vobis gaudiu
Abbreviated transcription (Latin):
ti pastores. id ÷ predicatores scĩ muterent᷑
qui ad ouile dominicum. uidelic& scam̃ eccłam
populus credentium cogerent. quoꝵ primo
hoc ÷ beato petro apło. cum se dnm tertio a¬
mare ꝓfiteret : ide dñsac princeps pastorum
ad conꝓbandum eundẽ amorẽ. p̃cepit dicens.
Pasce ouesmeas. Quia nimirũ ille conditorem
ꝑfecte diligit. qui& ꝓximis curã puri amo¬
ris impendit.
Quid ÷ quod apparente angło pastorib diuinȩ
quoq claritas cossplendor circum dedit. quod
numquã in tota testamenti ueteris seriȩ repe¬
rimus. cumtã innumeris uocib angłi. ꝓphe¬
tis. aciustis apparuerint: nusquã eos fulgo¬
re diuinȩ lucis homines circum de disse legimꝰ
nisi qđ hoc priuilegium recte his temporib
dignitati seruatũ est : cũ enĩ uera lux mun¬
dinascebat᷑ inmundo: dignũ ꝓfecto fuit.
ut preco natiuitatis illius. &iam corpora les
hominum uisus nouitate celestis ꝑ funderet

Expanded text:
ti pastores, id est, praedicatores sancti, mitterentur, ti pastores, id est, praedicatores sancti, mitterentur, qui ad ovile dominicum, videlicet, sanctam Ecclesiam, populos credentium cogerent: quorum primo, hoc est, beato Petro, cum se Dominum amare profiteretur, idem Dominus ac princeps pastorum ad comprobandum eumdem amorem praecepit, dicens: Pasce oves meas . Quia nimirum solus ille conditorem perfecte diligit, qui et proximis curam puri amoris impendit. Quid est quod, apparente angelo, divinae quoque claritatis eos splendor circumdedit, quod nunquam in tota Testamenti Veteris serie reperimus, cum tam innumeris vicibus angeli prophetis et justis apparuerunt, nusquam eos fulgore divinae lucis homines circumdedisse legimus, nisi quod hoc privilegium recte hujus temporis dignitati servatum est? Cum enim vera lux mundi nascebatur in mundo, dignum profecto fuit ut praeco nativitatis illius etiam corporales hominum visus novitate coelestis perfunderet
Abbreviated transcription (Latin):
b uerum demagis. die scõ epiphaniae
ipso ad quem uenere dño ꝓpitiante pleni¬
saudicmus. Interim depastorib qui primi
d eum uenientes. prioris populi fideles de¬
gnant : quȩ sint gestu uedeamus. Sequitͥ.
pastores erant inregione cadem : uigi lan
s& custodientes uigilias noctis supra
egem suum. Et ecce angłs dñĩ stetit iux
illos & claritas dĩ circũ fulsit illos.
perte aut̃ satis hoc suꝑnaẽ. prouidentia dis¬
ositum. ut nascente dño pastores inuicima
ciuitatis ciusdẽ iugilarent. suosq greges ati¬
more nocturno uigilando ꝓtegerent. Opor¬
tebatnamq. ut cũ magnꝰ pastor ouium. hoc ÷
animarum nutritror fidelium inmundo ẽ natꝰ:
testimoniũ eiꝰ natiuitati uigilantes supͣ gregem
suum pastores darent. Ipse ÷ enim quiait. Oues
meae uocẽ meã audiunt. & ego cognosco eas.
& secunt᷑me : & ego uitã xernamdo eis. Nã
& futurũ iã tunc erat. ut ꝑ orbẽ unuersũ elec¬

Expanded text:
 Verum de magis die sancto Epiphaniae  Verum de magis die sancto Epiphaniae ipso ad quem venere, Domino propitiante, plenius audiemus, interim de pastoribus, qui primi ad eum venientes prioris populi fideles designant, quae sint gesta videamus. Sequitur: Et pastores erant in regione eadem vigilantes, et custodieegem suum. Et ecce, angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Domini circumfulsit illos. Apte autem satis hoc superna est providentia dispositum, ut, nascente Domino, pastores in vicinia civitatis ejusdem vigilarent, suosque greges a timore nocturno vigilando protegerent. Oportebat namque ut cum magnus pastor ovium, hoc est, animarum nutritor fidelium in mundo natus est, testimonium ejus nativitati vigilantes super gregem suum pastores darent. Ipse est enim qui ait: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis . Nam et futurum jam tunc erat, ut per orbem universum elec
Abbreviated transcription (Latin):
edderet pedes nrõs inuiam pacis dirigeret.
incta corporis nr̃i membra. diuinis mancipa¬
et obsequiis. Ille quem celum & celiceloꝵ
ioncapiunt: parui ꝓsepis angustia continetur
it amplitudinẽ nob̵ suꝑnarum sediũ tribueret
em natus elegit. ubi animalia solent aduescen¬
lum uenire Insinua uit enim. iam tunc quia
⁊ deles om̃s in sacro scĩ altaris mensa eiusdem
o sequentes. in terne suauitatis. soleat grã
im iudeoꝵ. qui iugum legis portare. & ei
sueuerat uerba ruminare. In asino aut̃.
opulum ex primit gentiũ. qui sordibus ido
ersi & possessorem a quo creatist cognoue¬
unt. & cęlestibus cius querebant alimonis
d ꝑp&uam cresceresalutẽ. Quorum pri¬
ntia sconsecratas accipimus. inpastoribus illis
ierito uenenaendis. quinatum eum primi
nglo nunciante uidere & p̃dicare meruer̃:
inmagis quiadeiꝰ sacra cunubula deori¬
ite cũ munerib & p̃cib stella duceuenerunt.

Expanded text:
redderet, pedes nostros in viam pacis dirigeret, redderet, pedes nostros in viam pacis dirigeret, cuncta corporis nostri membra divinis manciparet obsequiis. Ille quem coelum et coeli coelorum non capiunt, parvi praesepis angustia continetur, ut amplitudinem nobis supernarum sedium tribueret.dem elegit, ubi animalia solent ad vescendum convenire. Insinuavit enim jam tunc, quia fideles omnes in sacrosancta altaris mensa ejusdem obsequentes internae suavitatis soleat gratia lum Judaeorum, qui jugum legis portare, et ejus consueverat verba ruminare; in asino autem exprimit populum gentium, qui sordibus idolversi, et possessorem a quo creati sunt cognoverunt, et coelestibus ejus quaerebant alimoniis ad perpetuam crescere salutem. Quorum primitias ei consecratas accipimus in pastoribus illis merito venerandis qui natum eum primi, angelo nuntiante, videre et praedicare meruerunt; et in magis qui ad ejus cunabula de Oriente cum muneribus et precibus, stella duce, venerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
postes tatem filios dĩfieri. In quib filus ipseu
uire primatum tenet. qr & ante quam nas¬
tur in carne: dĩfilius absq initio natus ea¬
terat. Descendit aut̃ ad terras factus est nr
in p̃sepio : quia nonerat ei locus indiuero
risnrĩ dignatio: hic ex totis medullis cor
un cuiq nrm̃ cum ꝓpheta dicendum est.
Quid retribuam dño. ꝓ omnib: quȩ retribu
mihi : ille enim cui ueraciter canimus. A¬
nus dñs & laudabilis nimis : & magnitu¬
ut nosrenascendo de pariuilis magnos. ha
depeccatorib facera iustos. Qui ad dex
patris sed et incelo loco agebat indiuen
ut nob̵ copiam felicium mansiorum. ind
patrissuidonaret. Qui omnemcreatui
multifarus induit ornatib: qui in suas
lumine sicut uestimento : ipse in ad sum¬
ne nrẽ fragilitatis ex iguis contegit᷑ par
omnia facta s̃ manus. pedesq suos. imin
tum corpus quod induit cunis in uolu

Expanded text:
potestatem filios Dei fieri. In quibus filiis ipse potestatem filios Dei fieri. In quibus filiis ipse jure primatum tenet, qui et antequam nasceretur in carne Dei Filius, absque initio natus exstiterat. Descendit autem ad terras, factus est noeum in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio. nostri dignatio, hic ex totis medullis cordis unicuique nostrum cum propheta dicendum: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? . Ille enim cui veraciter canimus: Magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnituut nos renascendo de parvulis magnos, hoc est, de peccatoribus faceret justos. Qui ad dextram Patris sedet in coelo, loco egebat in diversorio, ut nobis copiam felicium mansionum in domo Patris sui donaret. Qui omnem creaturmultifariis induit ornatibus, qui in sua lumine sicut vestimento , ipse in assumptione nostrae fragilitatis exiguis contegitur pannis, omnia facta sunt, manus pedesque suos, imo totum corpus quod induit, cunis involvi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Induit enim carnẽ. ut nosurtute sps̃
indueret. Descendit ecelo ad terras. ut nos
de terris elaiaret adcelum. Soluit tributũ
cȩsari : ut nob̵ ꝑ p&uȩ libertatis grãm dona¬
ret. Seruiuit dĩfilius in homine regi. quidiui¬
ne seruitutis ignorabat obsequium: ut nobis
ꝑ hoc &iã humilitatis formam tribueret.
In sinuat uidelic& quantũ ꝑ caritatem serui¬
re debeamꝰ inuicẽ : cũ ipse ñ despexerit ei.
quiuere caritatis erat nescius inpendere serui
uerba docturus. Subditi inquit estote omni¬
sis. Factum ẽ aut̃ inquit cumeent̃ ibi. impleo
sunt dies ut pareret: & peperit filium suum
primogenitum.
Srimogenitũ uocat dnm̃. non quia credena
sit beatã dĩ genitricem alios post eum filiosi
perisse. quam ꝑpetua castitate una cumuir
suo ioseph constat. eẽ memorabilẽ : sed obid
recte primogenitum appellat: quia sicue
hannes ait. Quot qđ eum recepert̃ : dedie

Expanded text:
tur. Induit enim carnem, ut nos virtute spiritus tur. Induit enim carnem, ut nos virtute spiritus indueret; descendit de coelo ad terras, ut nos de terris elevaret ad coelum: solvit tributum Caesari, ut nobis perpetuae libertatis gratiam donaret; servivit Dei Filius in homine regi, qui divinae servitutis ignorabat obsequium, ut nobis per hoc etiam humilitatis formam tribueret, insinuans, videlicet, quantum per charitatem servire debeamus invicem, cum ipse non despexerit ei qui verae charitatis erat nescius impendere servitat verbo docturus: Subditi, inquit, estote omnicum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret. Et peperit filium suum primogenitum. Primogenitum vocat Dominum, non quia credendum sit beatam Dei Genitricem alios post eum peperisse filios, quam perpetua castitate una cum viro suo Joseph constat esse memorabilem, sed ob id eum recte primogenitum appellat, quia, sicut Joannes ait: Quotquot autem eum receperunt, dedit eis
Abbreviated transcription (Latin):
inmicos insidiantes facilius natiuitatis eiꝰ consc̃u
ł ministri deuitarent. Preuidebat quippe quod
cum mox natum herodes ꝑsequi. adq. ad mortẽ
querere inciperet : & ꝓpterea sic natiuitatis eius
mysterium uoluit inciuitate dauid ꝑagi. ut
parentes eius nonibi domum. non possessionem
haberent. sed tantum modo tempore natiuita¬
tis eius ipsius illo nouitu aduentarent. hospites
manerent : statimq cõpleta eadem tͣiuitate.
ac declaratis signis celestibq. ei testimonium da
re decebat. egrptũ cũ ipso secederent. Sic
& enimfactum est ut ñsolũ eũ dũ quereret
hero des minime repperir&. sed nec ullam cog¬
natos eius uex andi occasionem haberet. cuius
parentes quicent explorareñ poterat. Nec
p̃tereunda silentio max ima conditoris. & re¬
demptoris nrĩ dignatio. Qui ñ solum in car¬
nali ꝓ nob. sed eo tempore uoluit in carnari.
quoꝵ mox natus ꝓfesione census ad scribere¬

Expanded text:
inimicos insidiantes facilius nativitatis ejus conscii inimicos insidiantes facilius nativitatis ejus conscii vel ministri devitarent. Praevidebat quippe quod eum mox natum Herodes persequi atque ad mortem quaerere inciperet; et propterea sic nativitatis ejus mysterium voluit in civitate David peragi, ut parentes ejus non ibi domum, non possessionem haberent, sed tantummodo tempore nativitatis ipsius illo novitii adventarent, hospites manerent, statimque, completa eadem nativitate, ac declaratis signis coelestibus quae ei testimonium da Aegyptum cum ipso secederent. Sic etenim factum est ut non solum eum dum quaereret Herodes, minime reperiret, sed nec ullam cognatos ejus vexandi occasionem haberet, cujus parentes qui essent explorare non poterat. Nec praetereunda silentio maxima Conditoris et Redemptoris nostri dignatio, qui non solum incarnari pro nobis, sed et eo tempore voluit incarnari, quo mox natus professione census ascribere
Abbreviated transcription (Latin):
Egressaẽ. ergo uirga deradice iesse. & nara¬
renus deradice eius ascendit. qr intemerata
uirgo maria destirpe đd orta est. Decuius
carne dñs deciuitate nazareth: ueritatem
carnis sine in quinamento carnis ad sumpsit.
Qđ uero in bethleem eet nasciturus. hoc quoq.
propheticis designat᷑ occulis. cum dicitur.
la esinmilib: iuda. Ex te enĩ egredietur.
qui sit dominator in isrł. Quibene in bech¬
regi stemmatis quia dauid in de fuit. sed
& ꝓpt̃ nomen ipsum: qr bethlcem domꝰ
panis maer p̃tatur. Ipse namq ait. Egosumpa¬
nisuuius. quidecglo descendi. Quiergo propt̃¬
ca deceo adic tas desendit ait nob̾ uitȩ celestis
alimoniam donaret. nosq aeterne dulcedinis
munere satiaret: merito loc̃ in quonascit᷑. do¬
amus panis uocat᷑. Est & alia ratio superne dis
positionis. quadñs nr̃ ñ in ea qua conceptuserat
ciuitate sedinalia nasceret᷑. ut uidelic& ex hoc

Expanded text:
Egressa est ergo virga de radice Jesse, et NazaEgressa est ergo virga de radice Jesse, et Nazaraeus de radice ejus ascendit, quia intemerata virgo Maria de stirpe David orta est, de cujus carne Dominus in civitate Nazareth veritatem carnis sine inquinamento carnis assumpsit. Quod vero in Bethlehem esset nasciturus, hoc quoque propheticis designatur oraculis, cum dicitur: la es in millibus Juda, ex te enim egredietur qui sit dominator in Israel . Qui bene in Bethregii stemmatis, quia David inde fuit, sed et propter nomen ipsum, quia Bethlehem domus panis interpretatur. Ipse namque ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Quia ergo propterea de coelo ad terram descendit, ut nobis vitae coelestis alimoniam donaret, nosque aeternae dulcedinis munere satiaret, merito locus in quo nascitur domus panis vocatur. Est et alia ratio supernae dispositionis, qua Dominus noster non in ea qua conceptus erat civitate, sed in alia nasceretur, ut, videlicet, ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
acclaritatẽ in nob suȩ reformaret imiginis
quȩ uocat᷑ bethleem: eo qđ eet̃ dedomo
& familia dauid. ut ꝓfiteret᷑ cum maria
desponsata sibi uxore pregnante.
Diuitus constat. eẽ p̾curatum ut ad suam
quisq. ciuitatẽ ꝑgens. ibicensũ ꝓficeretur.
quatenus hoc edicto generali parentes nr̃i
saluatoris denazareth inbethleem uenire
contingeret. sicq ad complenda uatinia
ꝓphetarum. utraq ciuitas in carnationiseiꝰ
insigniret᷑ archanis. On auidelic& concep¬
tionis. altera natiuitatis honore p̃fulgens
Egrediet᷑ uirga dera dice iesse. & nazcireus
deradice eius ascendet. Interp̃tat᷑ aut̃ na¬
zareus: flos. siue mundus. Quo uocabulo
in carnatus ꝓ nob̾ dĩ filius recte potuit cogno¬
minari. qr & ipse mundam uitiis omnib na¬
turam suscepit homines. & in secredentibus
cunctis fons spũ alium fructuumorigoq
ꝓcessit. Quib recte acbeate uiuendi. &
monstrauit exempla. & dona concessit.

Expanded text:
et claritatem in nobis suae reformaret imaginis. et claritatem in nobis suae reformaret imaginis. omo et familia David, ut profiteretur cum Maria desponsata sibi uxore praegnante. Divinitus constat esse procuratum, ut ad suam quisque civitatem pergens ibi censum profiteretur, quatenus hoc edicto generali parentes nostri Salvatoris de Nazareth in Bethlehem venire contingeret, sicque ad complenda vaticinia prophetarum utra civitas incarnationis ejus insigniretur arcanis; una, videlicet, conceptionis, altera nativitatis honore praefulgens.Egredietur virga de radice Jesse, et Nazaraeus de radice ejus ascendet . Interpretatur autem Nazaraeus flos sive mundus. Quo vocabulo incarnatus pro nobis Dei Filius recte potuit cognominari, quia et ipse mundam vitiis omnibus naturam suscepit hominis, et in se credentibus cunctis fons spiritualium fructuum origoque processit, quibus recte ac beate vivendi et monstravit exempla, et dona concessit.
Abbreviated transcription (Latin):
nem continenset nom̃ : qđ nosquoq spũ¬
aliter oportet imitari. Soliumꝰ enim re¬
gi nr̃o denarium : cum decẽ p̃ceptalegis
llius implere sagitamus. In quo uidelicet
denario nomen eiusdẽ regis nr̃ĩ scriptum
gestamꝰ : cum incunctis actib nr̃is memine
unseruare curamus. Imaginem quoq. eiꝰ
neodẽ denario. bone nr̃e conuersationis
primere debemus. Illã utiq quam ip¬
edocuit dicens. Scĩ estote qr & ego sc̃ssũ¬
ins ds̃ ur̃t. Hȩc ÷ namq imagodĩ ad quã
nprimo homine conditi sumus: ut uide¬
icet participatione diuinȩ sc̃ĩtatis ꝑ petuo
cĩ essemus. Hinc & enimpsalmista ait.
gnatum ÷ suꝑnos lumen uultus tuidñẽ.¬
qr hoclumer diuini uultus homo peccan¬
o amnsit: placuit dõ humani uultus
abitũ mearte nascendo ad sumere utnos
doceret in spũ debere renasci: placuit insi¬
militudine carnispeccati sine peccato a pra¬
rere. ut nos emundaret ab omni peccato.

Expanded text:
nem continens et nomen. Quod nos quoque spirnem continens et nomen. Quod nos quoque spiritualiter oportet imitari; solvimus enim regi nostro denarium, cum decem praecepta legis illius implere satagimus. In quo, videlicet, denario nomen ejusdem regis nostri conscriptum gestamus, cum in cunctis actibus nostris meminerconservare curamus. Imaginem quoque ejus in eodem denario bonae nostrae conversationis exprimere debemus, illam utique, quam ipse docuit, dicens: Sancti estote, quia et ego ss vester . Haec est namque imago Dei, ad quam in primo homine conditi sumus, ut, videlicet, participatione divinae sanctitatis perpetuo sancti essemus. Hinc etenim Psalmista ait: Signatum est super nos lumen vultus tui hoc lumen divini vultus homo peccando amisit, placuit Deo humani vultus habitum in carne nascendo assumere, quo nos doceret in spiritu debere renasci: placuit in similitudine carnis peccati sine peccato apparere, ut nos emundaret ab omni peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑. caelestis
o peta regis manifeste designat. qui ad hoc
nimirum apparuit in mundo. ut decunctis
ꝑarbemnationib electos inunitatẽ fider
suç colligeret. ac nomina eoꝵ̃ sicut ipse
ꝓmisit mȩternũ scriberet incelo. H oc quo¬
q. qđ ad edictum augusti ibant omnes ut
ꝓfiterent᷑ singuli in suam ciuitatem : innr̃ĩ
regis est nob seruitio spulites agendũ.
rã quippe ciuitas ecła scã est. quȩ partim
id huc peregrinat᷑ ad nõ interris: partim
am cumdño regnat incęlis. It p̾ finẽ huius
cli ꝑfecta ineternũ tota cũ illo regnabit.
ihanc ergo ciuitatem debemꝰ om̃s ire : nul¬
lũ atam salubri itinere oportet ex cusari
mnesnos necesse est. to regi debitũ im
pendere censum. hoc ÷ & inunitate nunc
ecłȩ p̃ sentis iussis ob temperare diuinis: &
ad ingressum patriȩ cȩlestis infatigabili bo¬
norumoperũ cursu ꝓperare. Dabat᷑ aut̃
in ꝓfessione census denarius. quidecemnum¬
morum in sepondus habebat. cȩsaris imagi¬

Expanded text:
ratur, coelestis opera regis manifeste designat; qui ad hoc nimirum apparuit in mundo, ut de cunctis per orbem nationibus electos in unitatem fidei suae colligeret, ac nomina eorum, sicut ipse promisit, in aeternum scriberet in coelo. Hoc quoque quod ad edictum Augusti ibant omnes, ut profiterentur, singuli in suam civitatem, in nostri regis est nobis servitio spiritualiter agendum. Nostra quippe civitas sancta Ecclesia est, quae partim adhuc peregrinatur a Domino in terris, partim jam cum Domino regnat in coelis, et post finem hujus saeculi perfecta, in aeternum tota cum illo regnabit. In hanc ergo civitatem debemus omnes ire, nullum a tam salubri itinere oportet excusari. Omnes nos necesse est nato regi debitum pendere censum, hoc est, et in unitate nunc Ecclesiae praesentis jussis obtemperare divinis, et ad ingressum patriae coelestis infatigabili bonorum operum cursu properare. Dabatur autem in professione census denarius, qui decem nummorum in se pondus habebat, Caesaris imagi
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ mentib puritatem bone uoluntatis
meẽ considerant. Illos sccum post. absolu¬
ionem carnis ad contemplatione uere pa¬
is subuchere laetant: quos incarne com¬
norantes omã quȩ agunt. aut locunt᷑.
eradice boneuoluntis proferre conspici¬
nt. Talesnamq & si infirmitas forte
nterni tamen arbitris occulos. integritas
quã corde tenent bone uoluntatis excusat.
na aut̃ uoluntas : diligere conditorẽnrm
a toto corde. tota anima. tota uirtute.

Expanded text:
quorum mentibus puritatem bonae voluntatis inesse considerant. Illos secum post absolutionem carnis ad contemplationem verae pacis subvehere laetantur, quos in carne commorantes omnia quae agunt aut loquuntur de radice bonae voluntatis proferre conspiciunt. Tales namque et si infirmitas forte interni tamen arbitri oculos integritas, quam corde tenent, bonae voluntatis excusat. Bona autem voluntas est Conditorem nostrum ex toto corde, tota anima, tota vir
Abbreviated transcription (Latin):
bonitate & sc̃ĩtate.
Et hoc uob signum. Inuenietis infantem pan¬
nisinuolutũ. & positum in p̃sepio.
Nocnos signum nati in carne saluatoris. semꝑ
animo retinere condec&: ut semꝑ ei beneficus
grãs rependere bene uiuendo discamꝰ. qr ita
uoluit habitũ nr̃ẽ fragilitatis ad sumere :
ut paupertatis quoq generalis statum
refugeret: Est & enimꝰ ad sumpte infir¬
tatis indicium : qđ infans & pannis in uol
tus: paupertatis. quod non in strato sedin
sepio positus inuemit᷑. Misericordius er
dnĩ in eternum cantemꝰ: qui ut nos in por¬
tuobeati uiuamus: ipse abiectionis ac mor¬
litatis nr̃ȩ socius fieri non abnuit. Adn¬
ciante aut̃ angło unogaudium dominia
natiuitatis. repente multitudo militiȩ a¬
tis ad fuit. que eidẽ nato dño obseo¬
um suȩ deuotionis redderet. Et quemi
cęlo semꝑ glorificare consueuerat: nunq
lita bymnorũ laude apparente in terraa
cęles ciues instituunt. qualit̃ huius sacras¬
sime sollempnitatis gaudia celebrare:

Expanded text:
t sanctitate . Et hoc vobis signum: invenietis infantem pannis involutum, et positum in praesepio. Hoc nobis signum nati in carne Salvatoris semper animo retinere condecet, ut semper ejus beneficiis gratias rependere bene vivendo discamus, quia ita voluit habitum nostrae fragilitatis assumere, ut paupertatis quoque generalis statum non refugeret. Est enim indicium assumptae infirmitatis, quod infans et pannis involutus est; et paupertatis, quod non in stratu, sed in praesepio, positus invenitur. Misericordias ergo Domini in aeternum cantemus, quia ut nos perpetuo beate vivamus, ipse abjectionis ac mortalitatis nostrae socius fieri non abnuit. Annuntiante autem angelo uno gaudium dominicae nativitatis, repente multitudo militiae coelestis adfuit, quae eidem nato Domino obsequium suae devotionis redderet: et quem in coelo semper glorificare consueverat, nunc solita hymnorum laude apparente  Al., appcoeli cives instituunt qualiter hujus sacratissimae solemnitatis gaudia celebrare,
Abbreviated transcription (Latin):
sisdõ cantant : qr iamuenisse tempuse
exulitnt. quo mundus abiectisdiis qu
hominib factis. conditorem suum quich
celis cognosceret. Pacemoptant homi
qr quos ab iectos prius ab aterna felicita
merito peccati despexerant : iamnunc rt¬
mente dño ineiusdem suꝑnę habitationi
gaudium sccũ futuros intellegunt. Po
hominib mundant. quos in celesti ier¬
lem. hoc ÷ in iusione perpouȩ pacis socs
habere desiderant. ut ipsos quoq hom¬
nes ammoneant. ꝑ obseruantiã pacisa

Expanded text:
sis Deo cantant, quia jam venisse tempus illud exsultant, quo mundus, abjectis diis, qui ab hominibus facti sunt, Conditorem suum, qui est in coelis, cognosceret. Pacem optant hominibus, quia quos ejectos prius ab aeterna felicitate merito peccati despexerant, jam nunc redimente Domino in ejusdem supernae habitationis gaudiis secum futuros intelligunt. Pacem hominibus mandant, quos in coelesti Jerusalem, hoc est, in visione perpetuae pacis, socios habere desiderant, ut ipsos quoque homines admoneant per observantiam pacis
Abbreviated transcription (Latin):
donatur. Qđ erit omni populo. Nonom¬
ni populo iudeoꝵ̃: neq. omnipopulo gentiũ
sed omni populo credentium. Qui uel deuide¬
is ł degentib: orbis totius. ad unamx pĩ con¬
fessionem ad gregatus : ab una eadẽ mysterio¬
rum xp̃i ꝑceptione xpĩ anus uocat᷑. De quo
dicit ꝓpheta. Populus qui ambulabat intene¬
bris: uidit lucem magnã.
inciuitate dauid.
Benedixit. hodic nat̾ est. Nondixit hac nocte.
quia uidelic& cum lucȩ cęlesti apparuit: quia
diem natũ euangeli z abat his quiuigilias noc¬
tis agebant. illum uidelicet. dequa psalmis¬
ta p̃cipit dicens. Bene nunciate diem. ex die
salutare eius. Salutaris quippe dĩ. id ÷ dñsihs.
omã tempore non localiter. lumen delumi¬
ne ds̃uerus dedõuero natus est. Quia igit᷑
habitantib nob in regione umbre mortis. lux
orta ÷ uita. apte nuncius ortus eiusdem dic̃.
quia natus ÷ uobis hodie saluator: ut hoc quoq
uerbo ad moniti semꝑ recordemur. quia nox

Expanded text:
donatur. Quod erit omni populo. Non omni populo Judaeorum, neque omni populo gentium, sed omni populo credentium, qui vel de Judaeis vel de gentibus orbis totius ad unam Christi confessionem aggregatur, ab una eademque mysteriorum Christi perceptione Christianus vocatur, de quo dicit Propheta: Populus qui ambulabat in tenebcivitate David. Bene dixit Hodie natus est. Non dixit, Hac nocte, quia, videlicet, cum luce coelesti apparuit, qui diem natum evangelizabat his qui vigilias noctis agebant, illum, videlicet, de quo Psalmista praecinit, dicens: Bene nuntiate diem ex die salutare ejus . Salutaris quippe Dei, id est, Dominuomnia tempora non localiter lumen de lumine, Deus verus de Deo vero natus est. Quia ergo habitantibus nobis in regione umbrae mortis lux orta est vitae, apte nuntius ortus ejusdem dicit Quia natus est nobis hodie Salvator, ut, hoc quoque verbo admoniti, semper recordemur quia nox
Abbreviated transcription (Latin):
scitate parentes ornaret. & p̃dicatione multos in¬
fideles conuerteret. Iterum uob loquor quȩ estis
uiduę: custoditẽ uiduitatem. Non estote uerbo¬
sȩ. sed cd̃nsilentio ex spectate dnm̃ : qui pupillum
& uiduã suscipit. Sed tamenbonam uiduam.¬
sed illa quȩ in onctione est in humilitate inelemo¬
non maledicte. non iurate : non estote promte ad
loquendum. Forte dicitis in portunum cẽ : qđ ista
iubet: quã illũ quidetrait. Ego dico: quiagnos¬
cit emend&. qui in se non recognoscit: audiat¬
& teneat. ut alus ꝓsalute dicere possit. Nunciã
aduos loquor poenitentes : qui poenitentiã inecła
accepistis & agitis. ꝑ seuerate infletu. & in con¬
tione temporalesres: sed ȩternã beatitudinem¬
& remissionem peccatorum. Qui sicorit: ipse
dolet & plangit. Noncadunt ad terrã lacri
me ur̃e : quia uerax ẽ. ille. qui ꝑ prophetã dicit.
Posusti lacrimas meas in conspectutuo. Uos modo

Expanded text:
sanctitatem parentis ornaret et praedicatione multos insanctitatem parentis ornaret et praedicatione multos infideles converteret. Iterum vobis loquor quae estis viduae, custodite viduitatem, non estote verbosae, sed cum silentio exspectate Dominum, qui pupillum et viduam suscipiet. Sed bona vidua illa quae in oratione est, et humilitate, in eleemonon maledicite, non jurate, non estote promptae ad loquendum. Forte dicitis importunum esse quod ista jubet quam illum qui detrahit. Ego dico, qui agnoscit, emendet; qui in se non recognoscit, gaudeat, et teneat, ut aliis pro salute dicere possit. Nunc jam ad vos loquor, poenitentes, qui poenitentiam in ecclesia accepistis et agitis, perseverate in fletu, in comtione temporalem rem, sed aeternam beatitudinem, remissionem peccatorum: qui sic orat, ipse docte plangit. Non cadant ad terram ivestrae; quia verax est ille cui propheta dixit: Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo . Vos modo
Abbreviated transcription (Latin):
pietate. Agat gratias. qr tanta felicitate in te¬
gritatem portat. Latet̃. qr secuturus ẽ agͥnum
quocũq ierit. sitam̃ more eiꝰ sicut legimus mapo¬
cal ypsin mendatium non inueniat᷑. Oret ꝑseue¬
ranter : ut non illi. qualiscumq delectatio scłi.
aut inudia diuboli. tantum donum collat.
t ant̃a claritate innubilet : tantum nuorem insus¬
cet. Teneat fortiter: non perda rem inrepatabilem.
Nonuno momento delectationis: amutat gram̃
corporis. Nontra at tupitudinem anime : ꝑ pul¬
dritudinẽ forme corrupt. non illum concupiscen¬
tia n uincat. Sime audicrit. ꝑ manebit ua. Qđ¬
si non audierit : amisurus ÷ quod numquam repa¬
ratura. Iterum aduos sermomihi est: qui coniũ¬
ges habetis. & moneo ut caste habcatis. Nam eli¬
sabeth quȩ longeuis temporibus caste cummarito
uixerat. & ambo fidelesante dm̃ fuerunt : me¬
ruit iam demortuo semine habere filium. qui&

Expanded text:
pietate, agat gratias quia tantam felicitatem in intepietate, agat gratias quia tantam felicitatem in integritate portat, laetetur quia secuturus est Agnum quocunque ierit: si tamen in ore ejus, sicut legimus in Apocalypsi, mendacium non inveniatur, oret pro perseverantia, ut non illi qualiscunque delectatio saeculi, aut invidia diaboli, tantum donum tollat, tantam claritatem innubilet, tantum nitorem infuscet, teneat fortiter, non perdat rem irreparabilem, non uno momento delectationis amittat gratiam corporis: non contrahat turpitudinem animae per pulchritudinem formae corruptae; non illum concupiscentia vincat. Si me audierit, permanet; quod si non audierit, amissurus est quod nunquam reparaturus. Iterum ad vos mihi sermo est. Qui conjuges habetis, moneo ut caste habeatis. Nam Elisabeth, quae longaevis temporibus caste cum marito vixerat, et ambo fideles ante Deum fuerant, meruit jam de mortuo semine habere filium, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
sit nob̵ in memoria: qđ iam deleta sunt peccata
nr̃a. Non perdamus p̃mium sanguinis xp̃i.¬
nec maculemus stolã anime ꝑ miquitatẽ aut
rapinã : aut concupiscentiam : Iaciumus: iam
erectisumus. Vulnencti fueramus: iam sumus
sanati. Nonerit excusatio qualiscumq diabo¬
lus ad malum potest inuitare : non potest trahere.
Delectationem infert. non potestatem. Consilium
ingerit. non conflictũ. Nuncergo ꝓpt̃ partũ
beate mariȩ sit mihi sermo aduirgines. siue ad
uiros. siue ad feminas. siue aduiduas. siue ad po¬
tentes. siue ad pauperes. siue ad seruos. Nonenĩ
ẽ. apud dm̃ : nsimeritorum discretio. Audite me
itaq quicumq dono xp̃i. in corpore uirgines estis:
genent liter loquor ad oms. Audite uiri. quicũq
se agnoscit eẽ qđ dico. studeat utet incorde sit uir¬
go. Sicgaudeat delucro corporis: ut non habeat
damnũ anime: gaudeat tam̃ : detam p̃tioso
dono xp̃ĩ. Gaudeat cum humilitate : fleat cũ

Expanded text:
sit nobis in memoria quod jam deleta sunt peccata sit nobis in memoria quod jam deleta sunt peccata nostra. Non perdamus pnec maculemus stolam animae per iniquitatem, aut rapinam, aut concupiscentiam. Jacuimus, jam erecti sumus; vulnerati fueramus, jam sumus sanati: non erit excusatio. Qualescunque diabolus ad malum potest invitare, non potest trahere; delectationem infert, non potestatem; consilium ingerit, non conflictum. Nunc ergo propter partum beatae Mariae, sit mihi sermo ad virgines, sive ad viros, sive ad feminas, sive ad viduas, sive potentes, sive pauperes, sive servos, non est apud Deum nisi meritorum discretio. Audite me itaque quicunque dono Christi in corpore virgines estis, generaliter loquor ad omnes. Audite me itaque quicunque se agnoscit esse quod dico, studeat ut et corde sit virgo: sic gaudeat de lucro corporis, ut non habeat damnum animae: gaudeat tamen de tam pretioso dono Christi, gaudeat cum humilitate, fleat cum
Abbreviated transcription (Latin):
est: monimentum urm̃ non accipiet obliuio¬
nem. Et dicet᷑ deuobis. Eecc populus ms̃
quemad quisiui sanguine meo: saturauit me
uotis. impleuit me odoramentis. Ego erocis
quasi dñs: & ipsierunt mihi inpopulum. &
non erit ineis ultra captiuitas. aut desolatio.
angłi quicustodes uite nr̃e st̃. Ante conspectũ
diuine maiestatis ea obtulerit᷑. Sialiquid of¬
ferimus homini terreno & morituro. & tamen
speramus nos ab illo multum recepturos & ad¬
iuuandos. sidõ aliquid demorib nris offeramus.
quantũ recipiemus: Nunc itaq exultemus
in dño. gaud eamuscum fletu: memoressimus
dignationis diuinȩ. & captiuitatis nr̃e. Quẽ cũq.
potentia eleuat : ueniat illinmentẽ humilitas
xp̃i. ut non dirigat᷑ adillum sententia ista.
Quid superbis terta & cinis: quando uidemus
quemcumq miserum atq egenũ : ueniat nob
inmente misericordia dĩ. Quando captiuum :
ueniat nob̵ inmente. redemptio dĩ nr̃i. Quan¬
do peccatum qđ cumq delectat aut subripit.

Expanded text:
 monumentum vestrum non accipiet oblivionem : et dicetur de vobis, Ecce populus meus quem acquisivi sanguine meo; saturavit me votis, implevit me odoramentis: ego ero eis quasi Dominus, et ipsi erunt mihi in populum, et non erit ultra in eis captivitas aut desolatio. Angeli qui custodes vitae nostrae sunt, ante conspectum divinae majestatis obtulerint. Si aliquid offerimus homini terreno et morituro, et tamen speramus nos ab illo multum recepturos et adjuvandos: si Deo aliquid de nostris moribus offeramus, quantum recipiemin Domino, gaudeamus cum fletu, memores simus dignationis divinae et captivitatis nostrae. Quemcumque potentia elevat, veniat illi in mentem humilitas Christi; ut non dirigatur ad illum sententia ista, Quid superbis, terra et cinis ? Quando videmus quemcumque miserum aut egenum, veniat nobis in mentem misericordia Dei; quando captivum, veniat nobis in mentem redemptio Domini nostri. Quando peccatum quodcumque delectat aut subrepit,
Abbreviated transcription (Latin):
pectant. qui se ad eius uoluntatẽ celestem
in terris uitã egisse meminert̃. Dat aut̃ &iã
fragilib nob acminꝰ ꝑfectis magnã spem
rens mox ore consono militiȩ celestis bonȩ
nrẽ uoluntati dona suae ꝑpacuȩ pacisꝓmi¬

Expanded text:
e ad ejus voluntatem coelestem in terris vitam egisse meminerunt. Dat autem etiam fragilibus nobis ac minus perfectis magnam spem rens, mox ore consono militiae coelestis bonae nostrae voluntati dona suae perpetuae pacis
Abbreviated transcription (Latin):
trario dicit᷑ desperatio ciuus nulla ẽ. ꝓgredien¬
di facultas. qr dum quisq peccatũ amat.
futurã glam nonsperat. Ille enĩ fiduciuliter
expectat: qui eius mandata fideliter seruat.
Se ita enĩ nrecte dicit̾ spes. ubi filii dĩ merebun¬
tur ec̃. & heredes. heredes quidẽ dĩ coheredes
aut̃ xp̃i. Ubicum apparuerit. similes cieri¬
mus qm̃ uidebimus eum sicuti est ubi & pec¬
cata nob donabunt᷑. & uita a terna presta¬
bitur. Vbi splendorei solis  & consortium
obtinebimus angłoꝵ.
Et aduentum gloriȩ magnidĩ
Nocandũ : qđ in hacbreui apistola. dnm̃ihm̃¬

Expanded text:
trario dicitur desperatio, cui nulla est progredientrario dicitur desperatio, cui nulla est progrediendi facultas, quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Ille enim fiducialiter exspectat, qui ejus mandata fideliter servat. Beata enim recte dicitur spes, ubi filii Dei merebimur esse, et haeredes, haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi. Ubi cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Ubi peccata nobis donantur, et vita aeterna praestabitur. Ubi splendorem solis et consortium obtinebimus angelorum. Et adventum gloriae magni Dei. Notandum quod in hac brevi Epistola Domi
Abbreviated transcription (Latin):
estia. &terna
concupiscite. quia carnis desideria aduersus
conuersationem scãm. & contrasuam metipsam.
militant Animam.
Sobriȩ Sobriç dicit̾: id÷ cauit. sapienter
considenxte. & temperanter. Ponens ante
occulos illud qđ dñsait. Ad tendite negrauen¬
tur corda ura incrapulu & ebrietate: & cu¬
rishuius scłi.¬
t iuste.
uste id ÷ recte. & x quanimiter. Hincenim io¬
hannes ait. Scitis enim qr ds̃iustus est. & om¬
nis qui facit iusticiam. ex ipsonatus ÷. Dicta
aut̃ iusticia. quasiiuris status. Cuius partes st̃.
timere dm̃. uenerari religionẽ. habere humani
da est. Pieta enim pars ÷ iusticiae: quae ꝓproͥae
ut ait augustinus. dĩ cultus intelligit᷑. Iusti¬
cia enĩ ÷ ȩquitas. ł reccitudo. quȩ unicuiq sua
tribuit.
Expectantes beatam spem.
Spes ÷ bonoꝵ̃ operum. expectatio futurorũ.
quȩ ex primit humilitatis affectũ. & sedulȩ
seruitutis obsequidm. Spes aut̃ uocata qđ
sit pes ꝓ grediendi. quasi est pes. Unde econ¬

Expanded text:
et aeterna concupiscite, quia carnis desideria adversus conversationem sanctam, et contra suammetipsam militant animam Sobrie. Sobrie dicit, hoc est, caute, sapienter, considerate, et temperate, ponens ante oculos illud quod Dominus ait: Attendite ne graventur corda vestra in crapula, et ebrietate, et curis hujus st juste. Juste, id est, recte et aequanimiter, hinc enim Joannes ait: Scitis, quia Deus justus est, et omnis qui facit justitiam, ex ipso natus est . Dicta autem justitia, quasi juris status, cujus partes sunt, timere Deum, venerare religionem, habere humanitda est. Pietas enim pars est justitiae, quae proprie, ut ait Augustinus, Dei cultus intelligitur. Justitia enim est, aequitas vel rectitudo, quae unicuique sua tribuit. Exspectantibus beatam spem. Spes est bonorum exspectatio futurorum, quservitutis obsequium. Spes autem vocata quod sit pes progrediendi quasi est pes. Unde econ
Abbreviated transcription (Latin):
dealiis dixi : me non inspexi. Ego erã miserior
& alios miseros aestimabam. Et ideo nunc suf¬
ficit quod peccaui in lingua mea : a modo em̃¬
dare delibero. Ecce qui haec facit : offert uotũ
Si quiscrudelem se sentit: misericordiam animi
at. Siquis seniori suo peccauit: ueniã petat.
Et sulle non scierit petere : ille tamen dimittat.

Expanded text:
de aliis dixi, me non inspexi; ego eram miserior, de aliis dixi, me non inspexi; ego eram miserior, et alios miseros existimabam: et ideo nunc sufficit quod peccavit lingua mea, amodo emendare delibero. Ecce qui haec facit, offert votum. Si quis crudelem se sentit, misericordiam animi etatem voveat Deo. Si quis seniori suo peccavit, veniam petat; et si ille non sapuerit petere, ille tamen dimittat.
Abbreviated transcription (Latin):
mea conuersurũ:
Can he fecent: &x iste obtulit uotum. Ittrũ sim
undia tenet᷑ frĩs. & felicitati illius. aut actione
pidspere. nondelectat᷑ quod ÷ peccatum usq
ad mortem : ꝓmutat & ipse in corde suo medi¬
taturũ potius actus bonos quã liuorẽ eundẽ
habiturum. Et cum hȩc fecerit : & ipse obtu¬
lit uotum. Si qui suero conscius ẽ. de homicȩdi¬
o. indicat sibi ipse incorde suo poenitentiã. &
uindicet inse ipso mala sua. & statuet sibi ante
ueneno quãmate effusio sanguinis proximi
sauciauit: cruciet ꝑ abstinentiã & humilitatẽ
Et cum municare nullatenus p̃sumat. ut nondu¬
pliciter se in felix damnet . dum in corde cri¬
minumꝰ errorib: pleno. sacratissimũ corpus dñi
periculose p̃ sumit accipere. Sed siquis talẽ
agnoscit. & hȩc fecerit : & ipse offert uotum.
Siquis forte alios detraere semꝑ consueuit. &
alioꝵ̃ actiones obloqui. nec sua respicere : uo¬
ueat hodie dõ incorde suo & dicat. Huc usq

Expanded text:
mea conversurum. Cum haec fecerit, et iste obtulit votum. Iterum si quis invidia tenetur fratris, et felicitate illius aut actione prospera non delectatur, quod est peccatum usque ad mortem; promittat et ipse in corde suo, imitaturum se potius actus bonos, quam livorem ejusdem habiturum: et cum haec fecerit, et ipse obtulit votum. Si quis vero sibi conscius est de homicidio, indicat sibi ipse in corde suo poenitentiam, et vindicet in se ipso mala sua, et statuat sibi ante veneno, quem ante effusio sanguinis proximi sauciavit, cruciet per abstinentiam et humilitatem: et communicare nullatenus praesumat; ut non dupliciter se infelix damnet, dum in corde criminum horroribus pleno sacratissimum corpus Domini periculose praesumit accipere. Quod si quis se talem agnoscit, et haec fecerit; et ipse offert votum. Si quis forte, ut assolet, detrahere semper consuevit, et aliorum actiones obloqui, nec suas respicere; voveat hodie Deo in corde suo, et dicat: Huc usque
Abbreviated transcription (Latin):
racliticę. de inde cunctis gentibus ad se con¬
fluentib ianuam lucis aperuit: ac pacis ae¬
ternae gaudia p̃dicauit. Nec p̃t̃ eundũ ÷¬
qđ eiusdem pacis terrȩ serenitas. nato regi
caelesti. non solum testimonii gratiȩ ꝑhibuit.
sed & obsequiũ impendit. qr p̃dicatorib
uerbi illius pera grandiorbem facultatem
tribuit. & ubicumq uellent euangłii gra¬
ciam p̃buit disseminandi : qđ fieriminime
posset sinon uno totus orbis rege& retur
imperio. Sed & ipsa cotius orb descriptio.
quȩ a terreno rege facta memorat᷑.: eaelestis

Expanded text:
raeliticae, deinde cunctis gentibus ad se conraeliticae, deinde cunctis gentibus ad se confluentibus, januam lucis aperuit, et pacis aeternae gaudia praedicavit. Nec praetereundum quod ejusdem pacis terrena  Al., terrenae serenitas nato regi coelesti, non solum testimonium gratiae perhibuit, sed et obsequium impendit, quia praedicatoribus verbi illius peragrandi orbem facultatem tribuit, et ubicunque vellent Evangelii gratiam disseminandi. Quod fieri minime posset, si non uno totus orbis regeretur imperio. Sed et ipsa totius orbis descriptio, quae a terreno rege facta memoratur, coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
pax nr̃ã. qui fecit utraq unum. Idẽ qui.
de angłis & hominibus unam dĩ donũ pius
mediator : & reconciliator instituit. Pacis
p̃missa prophecia dicebat. Multiplica¬
bit̃ eiuis imperium : & pacis nonerit finis
Unde beneidem ꝓpheta alias cum incarna¬
tionis illius acnr̃ȩ redemptionis sacramen¬
ta mrstico sermone describeret dicens
Eterit in nouissimis diebus p̃paratus monsdo¬
mus dñi inuertice montium. & eleuabit᷑ suꝑ
colles & fluentadeum oms̃ gentes: Sereni¬
tatẽ quoq. pacisquetunt eẽt̃ futura : mani¬
feste designauit subiciens. Et conflabunt
gladios suos in uomeres. & lanceassuas infal¬
ces. ÷ Non leuabit gens contragentem gla¬
dium : nec ex ercebunt᷑ ultra ad płoelium.¬
Propt̃ quod : & mox exortando sub iungit.
Domus iacob uenite & ambulemus in lumi¬
ne dñi. Premisit tempora pacis. & sic ap¬
parens incarne ipse auctor pacis & temporũ
conditor : primo domui ia cob. id ÷ plebiis¬

Expanded text:
pax nostra, qui fecit utraque unum , id est, qui pax nostra, qui fecit utraque unum , id est, qui de angelis et hominibus unam Dei domum pius mediator et reconciliator instituit. Pacis praemissa propheta  Al., prophetia dicebat: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Unde bene idem propheta alias cum incarnationem illius ac nostrae redemptionis sacramenta mystico sermone descripsisset, dicens: Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes: serenitatem quoque pacis, quae tunc esset futura, manifeste designavit, subjiciens: Et conflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladiumopter quod et mox exhortando subjunxit: Domus Jacob, venite, et ambulemus in lumine Domini. Praemisit ergo tempora pacis, et sic apparens in carne ipse auctor pacis et temporum conditor, primo domui Jacob, id est, plebi Is