comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
batur Presens aut porsualim ciuttcos est si adnarum fuent corriscaidmoti ꝑbigo s ammacapas calas
&duerst genere cencctur u rumpeo Neimitin fertoribus hab& a ciecem aiu fim pauidest u& muros
ciramediamuero partem acipit pontem fetitumd educibus crtalibus septum  deurmine quemisubi to platia
incer auritm enurumq constituunt & ꝑcum in grediantes demachinabellata ẜ inciuiatte mertnscunt & o¬
pant muros insupgiorbus utem tutris illis parebus comttiti & scigirearii colloctintur Qui defensoro¬
excleo centis mis sibilibus scixis qua prosternant qu osta coguits cpitur sinemora Qui de nim auxibis
supest cumbi quidem murorum alatudine sperabant repeste gerta seeispeiant alcior ombostiũ munt¬
uic itm manifesto dis grimins multis occurntur madis. primum siaom fidentia ul uirtusg
militaris eniptiõne factaglobus xgreditur armatorum &ui hosabus pulsis madiunt̃ mentumila

Expanded text:
atur. Praesens autem periculum civitatis est si ad murum fuerit turris admota. atur. Praesens autem periculum civitatis est si ad murum fuerit turris admota. rso genere conatur irrumpere. Nam in inferioribus habet arietem, cuius impetu destruit muros. Circa mediam vero partem accipit pontem factum de duabus trabibus, septumque de vimine, quem subito prolatum, inter turiem murumque constituunt et per eum egredientes de machina bellatores, in civitatem transeunt et occupant muros. In superioribus autem turris illius partibus, contati et sagittarii collocex alto contis missibilibus saxisque prosternant. Quo facto civitas capitur sine mora. Quid enim auxilii superest cum hi qui de murorum altitudine sperabant repente supra se aspiciant altiorem hostium muuic tam manifesto discrimini multis occurritur modis.Primum, si confidentia vel virtus est militaris, eruptione facta globus egreditur armatorum et vi hostibus pulsis machinamentum illud
Abbreviated transcription (Latin):
usculosdicant᷑ aminores ꝓachinas quibus ꝓ tero sdladonest suedatum rfegunt ciuittiis fossetum
peiapadimnento iungatur ad puutih. Noiantur ait iparins beluis musculi. Namque nadmodumilli comi¬
ẽi sint itimen balleris auxduiore adimimiculumq iugi terxibent  iti stemach incbrtusiores uelde pataita turr¬
tignis eidientuilla rum reci untꝰ ustmtin era que pͥmuniunt xxii.dituanibus agibulatoxitus
ur resauit dic atur machinc menta adedificiorams periem ex trabibus tabulatisq uonpletti &e netuntim opus
Hostili donremaur inendio diligents suno  enidis coriis uel centomibus commumiti quibus ꝓmode altiti¬
diis additur letgtudo Nem interdum tretenos pades ꝑ quic drum interdum qua drtagenos rdquin qu¬
mos late sunt ꝓceritti saũt i pstrum ttinui fitit non solum murtis sodacam cur res lapiditis d titudi nesupe¬
int his pluros rote mecb animai artesubduntor quaram lapsa uolubili magnitido eem camplamque¬

Expanded text:
miles, in quibus protecti bellatores, sudatum auferunt civitatis fossatum sine impedimento iungantur ad murum. Vocantur autem a marinis belluis musculi. Nam quemadmodum illi cum minores sint, tamen balenis auxilium adminiculumque exhibent, ita iste machmagnis adventui illarum parant viam itineraque praemuniunt. XVII DE TVRRIBVS AMBVLATORIIS Turres autem dicuntur machinamenta ad aedificiorum speciem ex trabibus tabulatisque compacta et ne tantum opus hostili concremetur incendio diligentissime ex crudis coriis vel centonibus communita, quibus pro modo altitudinis additur latitudo. Nam interdum tricenos pedes per quadrum interdum quadragenos vel quinquagenos latae sunt. Proceritas autem ipsarum tanta fit ut non solum muros sed etiam turres lapideas altitudine superent. His plures rotae mechanica arte subduntur, quarum lapsu volubili magnitudo tam ampla move
Abbreviated transcription (Latin):
Iin aas qi petunt uatres̃ques nunc milatiri barbaricr qu g̃usa ccurbis uocat elignis leiioribis machi¬
sgeim plires stictesutint iũnguntor in ordinem. Subquil is obsi depist it̃ ad sabrumnde murtium penetunt
damenita : plute dicuntut quiaid ẽmilitudinem aliadis cottexuntur euudi ne &cliciis ud corsis ꝓtegintur
ns ꝗritilis qua uminci medio digm capsebus ol ponuntur. In quẽ ũq paraenolueris. admaentur more
tepnti quos obsidentes aplicant muris conemq mantigne ꝓ torti stigntas siuie funds ud mis ab libus distntia¬

Expanded text:
Vineas dixerunt veteres quas nunc militari barbaricoque usu caucias vocant. E lignis levioribus machicum plures factae fuerint, iunguntur in ordinem, sub quibus obsidentes tuti ad subruenda murorum penetrant fundamenta. Plutei dicuntur qui ad similitudinem sque rotulis, quarum una in medio, duae in capitibus apponuntur, in quamcumque partem volueris admoventur more carpenti; quos obsidentes applicant muris, eorumque munitione protecti sagittis sive fundis vel missibilibus defen
Abbreviated transcription (Latin):
r cecetrem situ deceptũq afronte & a rgo condud& dormientibus Noctoc̃diaer scigi s & qu preces sic pot
recirdo & quisequiur quen cumuis intersit potest sabuenire ꝑfreuidem intiã ps frettiione fluuiorum quis tas
illcmnueolem cempttt &l primere qui primaeo ansiuerit dum reliqui alaeto separtantur. Quitut se quitarsiata
uiti neroillos qui ponpotuerun cransire conturbat XXU. decam illis it carisraetio ⁊ quidibus
Uamelos ali quante naciones apudaeceres inacie produxerunt : & ur olliani in africtiũ teteri mut¬
e.hode que preducunt Seaꝰ ocgenus animadium arenis & tolertindaest sit ciptum confuscis etiam mor
gnatur aces hostium seperum punt

Expanded text:
arcet a transitu deceptumque a fronte et a tergo concludit. Dormientibus noctu adversariis et qui praecessit potest regredi et qui sequiillam partem temptat opprimere quae prima transierit dum reliqui alveo separantur; qui autem sequitur festinato itinere illos qui nondum potuerunt transire conturbat. XXIII DE CAMELIS ET CATAFRACTIS EQVITIBVS Camelos aliquantae nationes apud veteres in acie produxerunt et Urcilliani intra Africam vel ceteri Mazices hodieque producunt; sed genus animalium harenis et tolerandae siti aptum confusas etiam in gnatur et acies hostium sepe rumpunt.
Abbreviated transcription (Latin):
abaduer sciriis facet cin pressione ꝓrumpitur & nullã ppstet potest c̃t̃romedũ quicũt numeri indexro ina quim¬

Expanded text:
ab adversariis facta impressione perrumpitur et nullum postea potest esse remedium. Quiab adversariis facta impressione perrumpitur et nullum postea potest esse remedium. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
t dicuiruentum fuerit totũ sustin& bellum in quartciacie ponebatu
UUINTIASINGULOS ORDINIS INLATUM DIBIANT CUQtODER
xqelanato qued iterdebecanttacies infirui: Nunc podis mum mensurcique nsius ordincitionis ex ponas
bsmi aassibus cãpiunt acies mille sescentos sexcigintsex suscipit palites. propteret quicis ingili
pugn aterno soccuptint pedes quo dñ sexaoes inmillepas sibus cmpisolueris ordinare Noueminle
id esin latũ & mille in lengum de cemmiliahomnum tendintxraitus ab hanera tonem siucingintimi liti siueorginta m alica¬
peditum suerintuxtamen sure e podismum sine ali que dibiatione difficulitats potucrincordinari. Nec dox fallitur cusd at
ulocis quantos ia perepossit. armatos dicuintsi anģi stiorlocuis situd multitudo suffiuiat & icminde nouemudamplis
t oes crd narim egnsen im ex pode ueqm fertipugnant qum longius separati. Nam simimũ fuerit aciescenuate cito

Expanded text:
t dicitur ventum fuerit, totum sustinet bellum. In quinta acie ponebantuINTER SINGVLOS ORDINES IN LATVM DEBEAT CVSTODIRI Explanato qualiter debeant acies instrui, nunc podismum mensuramque ipsius ordinationis exponam.In mille passibus campi una acies mille sexcentos sexaginta sex suscipit pedites, propterea quia singuli pugnatores ternos occupant pedes. Quod si sex acies in mille passibus campi volueris ordinare, novem milpedes in latum et mille passus in longum decem milium hominum tenebit exercituspeditum fuerint, iuxta mensurae podismum sine aliqua difficultate poterunt ordinari, nec dux fallitur, cum sciat qui locus quantos capere possit armatos. Dicunt, si angustior locus sit vel multitudo sufficiat, etiam in deno vel amplius acies ordinari. Magis enim expedit ut conferti pugnent quam longius separati; nam si nimium fuerit acies tenuata, cito
Abbreviated transcription (Latin):
tone ab ire compellitur Tum fractilabore acterio plurim deserunt aliquant᷑ ꝓdunt aliquanti segus
quia ad uersi srebus raror̃ fides est ut hudari incipit quicepiosius aduenerit: ad remptin& qu
ipse adeliiuis uel cips comites obtimates quo st̃ uosit Struim amerari ancauti aadeias antir¬
scientes a Alicum uiel austucemet rugnances. que gentes dnlis fontes queueignauasi n nostraua
cuus fidei qucrũq sint iuliũ quos animos illius copie quos habeadioster eercitus que parsibi ma
auctoriã rȩpmittat eiqs modi enimcogntationibus uirtus augetus aut̃ prtingitus des perantibus iu
crescit audacic ado ioneducis & sinihil ipseti mereuideaturꝰ Ccreitanimuss ex in sidus uel oeccisio
quid fortiter fecerit sistibus ad uerseresceperint uienire. Si uel in firmiores autminus armatosas
iicos potueris a meetauendũenĩ est nedubi ttntem formidantem qlie ere crũ ad pugnã publiã
utrũ cirones anueteres in iltes habecis sedutuerante breue tepus in ex pedus
desien¬

Expanded text:
onem abire compellitur. Tum fracti labore ac taedio plurimi deserunt, aliquanti produnt, aliquanti se tradunt, quia adversis rebus rarior fides est et nudari incipit qui copiosus advenerat. Ad rem pertinet qualis ipse adversarius vel eius comites optimatesque sint nosse, utrum temere pugnantes; quae gentes cum his fortes, quae ignavae sint; nostra auxilia cuius fidei quarumque sint virium; quos animos illius copiae, quos habeat noster exercitus; quae pars sibi magis victoriam repromittat. Eiusmodi enim cogitationibus virtus augetur aut frangitur. Desperantibus autem crescit audacia adhortatione ducis, et si nihialiquid fortiter feceris, si hostibus adversae res coeperint evenire, si vel infirmiores aut minus armatos ex inimicis potueris superare. Cavendum enim est ne dubitantem formidantemque exercitum ad publicam pugnam utrum tirones an veteres milites habeas, et utrum ante breve tempus in expeditiodesie
Abbreviated transcription (Latin):
usuconfidentes & munit &ic grauoribus armis conlocntur Hienim aduiaem in
doq repellereuel fugcire
tios ordodisponitur deormaturis uelocis simis descigititiriis iuuenibus debonis ia
siunioribus debis que d aate
uerratis ⁊ uelmatio bcebulis qucis plibates nominantdi miaant quidiebent un
eius arinatura. Sciendue

Expanded text:
usu confidentes et muniti etiam gravioribus armis collocantur; hi enim ad vicem ndoque repellere vel fugare. Tertius ordo disponitur de armaturis velocissimis, de sagittariis iuvenibus, de bonis iis iunioribus, de his qui alacriter verrutis vel mattiobarbulis, quas plumbatas nominant, dimicant, qui dicebantur levis armatura. Sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
imseparntus autelã tuam autpartẽ aliquã urguerecepstrit nis suꝑfluos habe cs quos coroe g lari possis obponerẽ
acpedits siue ae quites decacietuleris dũ cdiuis defendere alicpericulosius denudaris. Quod sib: atoium tibi copiã non sta¬
and& melius est aciem habere breuiorem dum modo in subsidus comloces plurimos Nagpar amedi cs pertes tem pa
poditibus beno armatis debes habere lectis simos de quibuscũ eum facias & sititm crmbo fiuro rupas. Contra cor
uaũt deconititis loricetisq e quitib ad hocreseruatis & lauicr matura peditũ l fostus ehrta nitett conuentt¬

Expanded text:
tium separatus aut alam tuam aut partem aliquam urgere coeperit, nisi superfluos habeas quos contra globum possis opponere, tium separatus aut alam tuam aut partem aliquam urgere coeperit, nisi superfluos habeas quos contra globum possis opponere, sive equites sive pedites de acie tuleris, dum alia vis defendere, alia periculosius denudabis. Quod si bellatorum tibi copia non abundat, melius est aciem habere breviorem, dummodo in subsidiis colloces plurimos. Nam circa medias partes campi ex peditibus bene nua autem de contatis loricatisque equitibus ad hoc reservatis et levi armatura peditum, alas hostium c
Abbreviated transcription (Latin):
edeptimartitio est & eductoritiplurimũ confert ud ectis simos depeditibis equitibus cupiulciriis comitibus
tribuns queuecantibis habert dix postciciem preparaitos alios criai corna alios circarsedum ut srabihofis
uehementer insi stit nerum patur acies ꝓuolent subito & sub plecunt locet ad qit que uirtite min corũ auda ũ¬
r cingant Hoc pprimilcicones inuenerunt imittat isunt ccttigienses Roman psteccubiq serdar tadis poftio
mulla melior inuenitur. Nam direccetacies hoc solũ ageredeb& & potestuchostrepellat aut fudat scuncisse
gendus aut fox fix suꝑ fluos hi beredebebis postciciem dequibus cumeo fonficẽ feccies ducendeu Serta item
habund antibiis ducitur Ncim sidelo cosuo ordincitũ militem trans ferreceperis aniuer sacurba Is. Si lobis bos¬

Expanded text:
Sed optima ratio est et ad victoriam plurimum confert ut lectissimos de peditibus et equitibus cum vicariis comitibus Sed optima ratio est et ad victoriam plurimum confert ut lectissimos de peditibus et equitibus cum vicariis comitibus tribunisque vacantibus habeat dux post aciem praeparatos, alios circa cornua alios circa medium, ut sicubi hostis vehementer insistit, ne rumpatur acies, provolent subito et suppleant loca additaque virtute inimicorum audaciam frangant. Hoc primi Lacones invenerunt, imitati sunt Carthaginienses, Romani postea ubique servarunt. Hac dispositione nulla melior invenitur; nam directa acies hoc solum agere debet et potest, ut hostem repellat aut fundat. Si cuneus sit agendus aut forfix, superfluos habere debebis post aciem de quibus cuneum vel forficem facias. Si ducenda sit serra, item ex abundantibus ducitur; nam si de loco suo ordinatum militem transferre coeperis, universa turbabis. Si globus hos
Abbreviated transcription (Latin):
onseruete aciẽpeditum & quitesponuntur in cornibps itt cutlorica om̃s & contatiunati sunt peditibus Saesti cora
at ꝙ expeditis hostium cornuc senꝑfindendt at que turbande scre dixdb a connrt quos gingos. hocẽ glbos
ostium quos equites oportertitpomi Ncim noscio quo ocultt rationoim inopoene diuntaliet conraio sidimiceit
ndius & qui fortiores uicerant ab infriorbus sepcuncntur. Quodsi equit es iopares fuerint mre uerũ udo ds fimi
im suitis leuibus peditos ciabiot ipsum aer citgia lus dm miscend sunt quos explicto sulites nomin eubent quostit q pẽuis
ortis simiae quites hostium a uenerint atimenaduer sũmixtum aginen prees se noniosiunt Tinuiꝰ hocremedium om̃
ices ueteres inuenerunt uttid suescerq fticerent iuuenes currentes aegregiae & in tirbinos aquites singulos ex hispedit es
nlocorent. Cum leuioribus saitis gladis atq mis sibilibus XUII. DESUOSQUS QPACITAS CDALOCANTUR¬

Expanded text:
onstructa acie peditum equites ponuntur in cornibus, ita ut loricati omnes et contati iuncti sint peditibus, sagittarii atque expeditis hostium cornua superfundenda atque turbanda. Scire dux debet contra quos drungos, hoc est globos, hostium quos equites oporteat poni; nam nescioqua occulta ratione, immo paene divina, alii contra alios dimicant melius, et qui fortiores vicerant ab inferioribus saepe vincuntur. Quod si equites impares fuerint, more veterum velocissimi cum scutis levibus pedites ad hoc ipsum exercitati hisdem miscendi sunt, quofortissimi equites hostium venerint, tamen adversum mixtum agmen pares esse non possunt. Unum hoc remedium omnes duces veteres invenerunt, ut assuescere facerent iuvenes currentes egregie et inter binos equites singulos ex his pedites collocarent, cum levioribus scutis, gladiis, atque missilibus. Sed optima ra
Abbreviated transcription (Latin):
pugncitio est quarto similis sed hocunum amplius hab& quod leuem armaturtm & sagitrios anq
mamaciem panit utillis resistentibius nom possit inrumpi Nam side dextro cornusuo illius sinistram.
Sunde quautuntur quid enumero suorum & leur tatt dispertnt & sibene and iauerint qucamuis cum
osuumungo &ibi ꝑ aquitos ꝓbactis. aimos & udo cais simos pedites in apeprelium Reliqua au pcrem exitos
tulongis simis ebadue sarigdum acie renaue &indicet cum porrige quasiueru quamcumsi nistru per
illus & alatoribus &ate gococperis cadges medibio uertis in sugam Aduer scrius aũt̃ necdedexort pertiuas

Expanded text:
depugnatio est quartae similis, sed hoc unum amplius habet, quod levem armaturam et sagittarios ante depugnatio est quartae similis, sed hoc unum amplius habet, quod levem armaturam et sagittarios ante primam aciem ponit, ut illis resistentibus non possit inrumpi. Nam sic de dextro cornu suo illius sinistrum epe similis secundae, qua utuntur qui de numero suorum et de virtute desperant; et si bene ordinaverint, quamvis cumiunge et ibi per equites probatissimos et velocissimos pedites incipe proelium, reliquam autem partem exercitus tui longissime ab adversariorum acie remove et in directum porrige quasi verum; nam cum sinistram partem illius et a lateribus et a tergo coeperis caedere, sine dubio vertis in fugam. Adversarius autem nec de
Abbreviated transcription (Latin):
ad alam bostium dexoram & quantum potes aduer scridextrã paar ꝓpellere & circum irefestinco Tuam aut alo
exeratus pisdem in qua detmores bellatores habere tenosti a sin sertullius longissi mesepara Neoel gladis
gaũt modo unacasu utiliter pugnabitr. Sici duersarius infetior emdextrũ cornũ habuorit & tulons
uore isinistrum Quartade pugnatio eedisest cumolinaiueris aciem. ante qua drmgento suel quinga
passor quã ad hostem ꝑuenics nonspertante eo subico ambcs ala fluicis in atcirete conuenit. Utex utro que carn
in prouisos hostes uertts in fugam & carlerius uiccorim consoqueris Sed hocgenus certimmis
cito super& &exercitios forcis simosq produxento. Tameo periculo sum est qui medem aaciem su
quisi cdimicat nudaro compellitr & inducs partes exercitom separare. & si primoi peto uictus n
eritinimicus hab& occtisionem qua inucdat & diuisci cornuci & mediam auiem destitutcm quintas

Expanded text:
ad alam hostium dextram, et quantum potes adversarii dextram partem pellere et circumire festina; tuam autem aliam exercitus partem, in qua deteriores bellatores habere te nosti, a sinistra illius longissime separa, ne vel gladiis autem modo uno casu utiliter pugnabitur, si adversarius infirmiorem dextrum cornum habuerit et tu longe fortiorem sinistrum. Quarta depugnatio talis est. Cum ordinaveris aciem, ante quadringentos vel quingentos passus quam ad hostem pervenias non sperante eo subito ambas alas tuas incitare te convenit, ut ex utroque cornu inprovisos hostes vertas in fugam et celerius victoriam consequaris. Sed hoc genus certaminis, licet cito superet si exercitatos fortissimosque produxerit, tamen periculosum est, quia mediam aciem suam qui sic dimicat nudare compellitur et in duas partes exercitum separare; et si primo impetu victus non fuerit inimicus, habet occasionem qua invadat et divisa cornua et mediam aciem destitutam. Quinta
Abbreviated transcription (Latin):
&x ium sibiposs̃it :ui diccireuctoriam in numer abilibus hoc accedebllis & prosupetionibis sutt habit ouuir
nie dipartitunt: Naminsi tilicondi cnesortior creditur queqi aduorsa non stangant Pey oreõderesis hetbus
spolicct piat quodipsi dicunt colligiteẽ pum ꝓprior clarore acducuus eult idettur ai fiducicia itaꝓterut

Expanded text:
totam sibi possit vindicare victoriam. Innumerabilibus hoc accidit bellis, et pro superioribus sunt habiti qui totam sibi possit vindicare victoriam. Innumerabilibus hoc accidit bellis, et pro superioribus sunt habiti qui minime desperarunt; nam in simili condicione fortior creditur quem adversa non frangunt. Prior ergo de caesis hostibus spolia capiat, quod ipsi dicunt, colligat campum, prior clamore ac bucinis exultare videatur. Hac fiducia ita pert
Abbreviated transcription (Latin):
l imaieta ipstula bellui is ocoidbune. Sederescente uidact: poesta collect plures milites pnter: pilabe enus lilie
peł sarto s caongerelant Illud ad ditimest uefurditoes cum funis lelis & fundis rotindis labn dibus destinato sindis
isius irgebantur clefent cumipsis turribus affligerent atq macterent quonibil totius inuenitur pregerer
enentibus belus quesim rum pus& acenis̃ petium in lats. dabant cuecum magmem medium pueme sent ora¬
issundiꝗ er mnetonum glabis cum oncegistr is cdis qucu ulnetibus capiebantur in lese Catrobedistos abĩia tuio
nciores hceni lengius & uehementuis spicula dirgunt suꝑposias curriculis cum bonis equis ordinaori
uis presigitur ferrum utin magnis corporilus inaioresint uulneret aduersum defantos plartiee¬
mla & ineehincimentec reculimus utsi quañdo no cessitas̃ postulauerit sgtur quesint ttm in manibus
ns obponend XXUII. Quuidi iigi debeat sicul pans ẽticesit uiltotuse xencirtis

Expanded text:
vel maiora spicula beluas occidebant. Sed crescente auderibus elidebant. Illud additum est, ut funditores cum fustibalis et fundis rotundis lapidibus destinatis Indos per quos regebantur elephanti cum ipsis turribus affligerent atque mactarent, quo nihil tutius invenitur. Praeterea venientibus beluis, quasi inrupissent aciem, spatium milites dabant; quae cum in agmen medium pervenissent is undique armatorum globis cum magistris absque vulneribus capiebantur inlaesae. Carroballistas aliquanto maiores—hae enim longius et vehementius spicula dirigunt—superpositas curriculis cum binis equis vel mulis firmius praefigitur ferrum, ut in magnis corporibus maiora sint vulnera. Adversum elephantos plura exempla et machinamenta rettulimus, ut si quando necessitas postulaverit sciatur quae sint tam immanibus beluis opponenda. XXV QVID FIERI DEBE
Abbreviated transcription (Latin):
ordine circumndata catisractis sagitaru& obtim, milites cums piuilis udlanceis ori¬
entur. Qeios prius astet
uolabant Singuliaut armati in directũ ternos pedes inter se occupaire consueue¬
nt. hocestin millepes sib
millesecenti sexaginte sex podites ordinantur in lotum itinec acios intorluc
spatium sit ar matrantu
Inter ordinenaut & ordineatergo in latũ sexpedes distarẽ uoluerunt uthaberen

Expanded text:
ordine circumdati catafractis sagittarii et optimi milites cum spiculis vel lanceis ordinentur, quos prius hastatos vocabant. Singuli autem armati in directum ternos pedes inter se occupare consuerunt, hoc est, in mille passibus mille sexcenti sexaginta sex pedites ordinantur in longum, ut nec acies interluceat et spatium sit arma tractandi. Inter ordinem autem et ordinem a tergo in latum sex pedes distare voluerunt, ut haberen
Abbreviated transcription (Latin):
odilentium miraculo est nec in merito cumuicine quȩ sando crensium ultra cȩteras sonett
usas gramustraht. caim obimur muratent illic bercule quiescenti dm̃ ius sise esiperem

Expanded text:
ilentium miraculo est, nec inmerito, cum uicinae quae sunt Locrensium ultra ceteras sonent. Causas Granius tradit, cum obmurmurarent illic Herculi quiescenti, deum iussisse ne stre
Abbreviated transcription (Latin):
iniserat orbis oragtllicilitoris nisibrittania insula non qualib& amplitudi¬
ne nomen paene orbis alterius merereur. Octingentłenim & amplius milib
pas suum longa detin& longadetin& Iituiteum incalidonicumusq angulum mn&iam̃
inquoreces su u lixem cdidonere ad pulsum manifesttat i grecislitteris scripitiuotũ:
multis insulis necignobilibus circumdit᷑ Quarum bibermiaei pximat magnitudine inhu¬
mana in colarum ritucis pero alioͥnte pabulosi ut pecu aiis interdum a pcistibas crcan᷑:
ad periculumagat sccias illi nullusanguis aus rare: gens in hospitti & bellitora sanguine

Expanded text:
inis erat orbis ora Gallici litoris, nisi Brittania insula non qualibet amplitudine nomen paene orbis alterius mereretur: octingenta enim et amplius milia passuum longa detinet, ita ut eam in Calidonicum usque angulum metiamur. In quo recessu Vlixem Calidoniae adpulsum manifestat ara Graecis litteris scripta votum. Multis insulis nec ignobilibus circumdatur. Quarum Hibernia ei proximat magnitudine, inhumana incolarum ritu aspero, alias ita pabulosa, ut pecua, nisi interdum a pastibus arceantur, ad periculum agat satias. Illic nullus anguis, avis rara, gens inhospita et bellicosa. Sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
inhis pcinias & initeli gitena mariq inafricioi suacor ittontiprmꝰ Stbs anasi ꝓetenda excipt
Ager creticus obtumus & ferco indenoricus frigidus ctpcrcuis finus tuosuse lum pͥan nonia uiro
fortis & solol&a dem demo aesi ae quais maiores nriiuse cereris hor reum nominabant inquarũ parte
qua ponticct est &cppa r& herba. qua inficitur oleum quod uocant medicum boc adinendum
ex ateitumsi obruere aqua gostias a d& magis nec alio sopitur quã iactupulueris

Expanded text:
terra marique, in Africam mari tantum; si Thracia sit petenda, excipit ager Raeticus optimus et ferax, inde Noricus frigidus et parcius fructuosus, tum Pannonia uiro fortis et solo laeta, deinde Moesiae, quas maiores nostri iure Cereris horreum nominabant. In quarum parte quae Pontica est apparet herba, qua inficitur oleum quod uocant Medicum: hoc ad incendium excitatum si obruere aqua gestias, ardet magis nec alio sopitur quam iactu pulueris
Abbreviated transcription (Latin):
diomeda: non babebant indesic dictȩ sunt  Ittdicus ex cursus ꝑ libur nos quaegens cisicta
est procedit indal matiaepedem. Dad matia in limitem iliricumꝰ in quo sinudardtini
des habent homines extroiana proscipia. in mores barbaros effercti. ad ex altera
perligurũ hercm in narbonen sem ꝓuintiam ꝑgit. in qua focenses quonda infaigito
cimbrico factis manufossis. inuitiuit mare : ꝑuitiosaq ferentis rhodani nauigationem ter¬
pertiuitꝰ quicimnis precipntitus alpibus. primo per eluetios ruit. qlastmost umquosmn a quan
saȩuit & cum serenumest atq i deo intertres euro pa maximos fluuios & hunc computtn lis
quoq sextiliȩ eolou dacruerunt quon danibiberna consule postect ex cultae moenibus quas

Expanded text:
Diomedeae non habebant, inde sic dictae. Italicus excursus per Liburnos, quae gens Asiatica Diomedeae non habebant, inde sic dictae. Italicus excursus per Liburnos, quae gens Asiatica est, procedit in Dalmatiae pedem, Dalmatia in limitem Illyricum, in quo sinu Dardani sedes habent, homines ex Troiana prosapia in mores barbaros efferati. At ex altera parte per Ligurum oram in Narbonensem prouinciam pergit, in qua Phocaenses quondam fugati Cimbrico factis manu fossis inuitauit mare, perniciosamque feruentis Rodani nauigationem temperauit; qui amnis praecipitatus Alpibus primo per Heluetios ruit, occursantium aquarum danus saeuit et cum serenum est, atque ideo inter tres Europae maximos fluuios et hunc computant. Aquae quoque Sextiae illic obclaruerunt, quondam hiberna consulis, postea excultae moenibus; qua
Abbreviated transcription (Latin):
e uiductucertum iterdirigio hicutinsianticur gae ad tardita tem. Hec in meaintibus
iplincest cumfeccum ad est tempus rostros crobes excauant. Dein desur culis inuersum suꝑ¬
iaitis sentꝰ. Sicnidos moliunturꝰ fari accens su: nec fortuituꝰ adeo uitelplagns qlim etenturexitus
uel in gressus aditus quidemittt ad paftsc mortum distinatur qui excipit reuertentes ue
occa siu estutdux & morantes excit& & receptui ꝓondenegetur. Leuature aluum ad uorsi
tibus subuolant quibus proluuies longius auferitur. Iudicant interaduenas quign
gentis alterius inuolant & mpugant. A desa cramomnidiae caelebrant studio en
Aquis imbuunt plumas disq impedioma defacctis confluunt rorulentae: Ittredeme¬
cus sohum grepurificant tunc pinnulis suꝑplaudunt indedisceditur qua si pacta religo
Obhocifedunt diomedis socios aues factos. saneante aduentum atholiducqͥs nom

Expanded text:
e ut ductu certum iter dirigat, hic ut instantia urgeat tarditatem. Haec in meantibus disciplina est. Cum fetificum adest tempus, rostro scrobes excauant, deinde surculis inuersum superexcitarent. Sic nidos moliuntur bifori accessu, nec fortuitu, adeo ut ad plagas caeli metentur exitus uel ingressus; aditus qui dimittit, ad pastus in ortum destinatur, qui excipit reuertentes uersus occasui est, ut lux et morantes excitet et receptui non denegetur. Leuaturae aluum aduersis flatibus subuolant, quibus proluuies longius auferatur. Iudicant inter aduenas: qui Ggentis alterius, inuolant et inpugnant. Aedem sacram omni die celebrant studio eiusmodi: aquis imbuunt plumas alisque inpendio madefactis confluunt rorulentae; ita aedem excusso umore purificant; tunc pinnulis superplaudunt, inde disceditur quasi peracta religione. Ob hoc ferunt Diomedis socios aues factos. Sane ante aduentum Aetoli ducis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
qui medellas adferunt aut soliddant & ssafractu: autabolent: solisagis in sertum uenenim i
&iam ocularias dissipant aegritudines sed qu iocidis medentur & cocor guends uadent furibus ho
quis quis sccrtonento ⁊tiptum negnt lumina a quis a trectett ubi ꝑiuirium non est c̃er
si ꝑͥfidicc abnuit detegiur facmus aecitite : & iceptis oculis tdmis sum fitetur

Expanded text:
qui medelas afferunt aut solidant ossa fracta aut abolent a solifugis insertum uenenum aut etiam ocularias dissipant aegritudines. Sed qui oculis medentur, et coarguendis ualent furibus; nam quisquis sacramento raptum negat, lumina aquis adtrectat; ubi periurium non est, cernit clarius, si perfidia abnuit, detegitur facinus caecitate, et captus oculis admissum fatetur
Abbreviated transcription (Latin):
e mulancur post positis quaera qucis u an t comnia effigiant modum acipitis. nec prius lineus destinant in
nemdreacdito qua nidii psa ut ut dixerim figararum artidus picium ficciant inchocendi. Nusquoq ac¬
plus idesiburberomi princi pumm copłs seinus. Qumuis niul supea doctissimi auctores reliquerinc quodi
otampi ꝓ conium possit susuttir Ac supuacuum penesit ꝓrdegeretr amitem decur sumto: a nedilius Nto
e imenptor susdis simulat sit briginem eius quantt udemus peg sediterabe sede

Expanded text:
emulantur, postpositis quae reliqua sunt, ante omnia effigiant modum capitis, nec prius lineas destinant in membra alia, quam ab ipsa ut ita dixerim figurarum arce auspicium faciant inchoandi, nos quoq id est ab urbe Roma principium capessemus, quamvis nihil super ea doctissimi auctores reliquerint, quod in novum praeconium possit suscitari, ac supervacuum paene sit relegere tramitem decursum tot annalibus. Ne tamen prorsus dissimulata sit, originem eius quanta valemus persequemur fide
Abbreviated transcription (Latin):
niuiderudinit romȩ nocabulum ab erianhe primidae ĩ cumoppidumibro fsendiss& quodex tro. tũenta
Alurt a dhxonit iuuentns latina Seruata q signii.: atone in positprius. nomimi. romam greceu ialentiam
minatcã quiuonar cades quonia hedntasseot in eadsa par to monus deriuatam d tnceps ut tutis sima
urbium as aesuoarentor Hentid idi pla &  noia captae quo sdi mex iahñs in. abate ubn nanc roma est de uom
ꝑ tiberim. Deinde sucidente ibͥma nobilis simaltiptiu arum quȩhis comes erat in temis nadubas. postis ie se derias¬
uxis semoenia : & oppidum abet ił menuocauis sei Agaat sydes stribit fomem nonti ptita m fuis ceur supn
iominus anuncitretur cermoniarum archana sanixerunt. ut hoc pacto notiticm enis aboer& sid

Expanded text:
uideri uelint Romae uocabulum ab Euandro primum datum, cum oppidum ibi offendisset, quod extructum antea Valentiam dixerat inuentus Latina, seruataque significatione inpositi prius nominis, Romam Graece Valentiam nominatam. Quam Arcades quoniam habitassent in excelsa parte montis, deriuatum deinceps, ut tutissima urbium arces uocarentur. Heraclidi placet Troia capta quosdam ex Achiuis in ea loca ubi nunc Roma est deuenisse per Tiberim, deinde suadente Rome nobilissima captiuarum quae his comes erat, incensis nauibus posuisse sedes, instruxisse moenia et oppidum ab ea Romen uocauisse. Agathocles scribit Romen non captiuam fuisse, ut supra quo minus enuntiaretur caerimoniarum arcana sanxerunt, ut hoc pacto notitiam eius aboleret fid
Abbreviated transcription (Latin):
tgi nis ex ꝑtti quos fretũ mediũ asiculiseði abs cidit formice&icm lestIgonib
ihitite. Multti preterea pollentis simis ingenii sedisertata. quȩ pretenre quã
porius exequitutius diximus erum ittdiae longitudo qua tbangusta p̃toria
stus: aga dibus finitur Euro pesinus primus. namsecundus alccimio auspi
in aigro certui nio meitihab&Adhaec italicapado daraest quẽ monsuesu¬
s superantis simus interiuga al piumgremio suo fundit uisendo fonte in ligu¬
in finibus unde seprimũ padus prõauit sumersus que cuniculo rur sus in agro.
nistabefectis niuibus & liquentibus brume pruinis actusq: aquarum acces siore teginta flumi

Expanded text:
Reginis experta, quos fretum medium a Siculis ui abscidit, Formiae etiam Laestrygonibus Reginis experta, quos fretum medium a Siculis ui abscidit, Formiae etiam Laestrygonibus habitatae, multa praeterea pollentissimis ingeniis edissertata, quae praeterire quam inferius exequi tutius duximus. Verum Italiae longitudo, quae ab Augusta Praetoria per ortus a Gadibus finitur Europae sinus primus; nam secundus a Lacinio auspicatus in Acroceraunio metas habet. Ad haec Italia Pado clara est, quem mons Vesulus superantissimus inter iuga Alpium gremio suo fundit, uisendo fonte in Ligurum finibus, unde se primum Padus proruit summersusque cuniculo rursus in agro  ortu canis tabefactis niuibus et liquentibus brumae pruinis auctusque aquarum accessione triginta flumi
Abbreviated transcription (Latin):
ticimanteci atiberisbo stiis usq lirum ã nõꝑtinebat : Vniuersa consurgit aiugis dpium por¬
t a d reginum uerticem & litor abrũtiorum. quo in maria mediaem uersus protenditur
pracedens paulttim se i penninimontis dorso attollit& temit ntertus cum & a dricitio
clattu dine ubilongius cbit. in cornuaduo scinditur. quoꝵ ailterũ ioniũ respectat
oi cilterum siculum. in terquas ꝓminentias non uno marginẽ acces suminsinuti fit
eupit sed lingis piectis sepius acꝓcurrentilus distinctum promantori is pelagus accipit
humi nes eyllȩ matris. ut uetustas fabulatest reginis altus pisitoeuclles syrenũ s axa
enisimus. campenȩ traccus. flegrei campi arcȩdomus tarracina in sila ante cir¬
nfluia uiimensomari : nunc auo nec tento ad di continenti diuersamq: fortunaim.

Expanded text:
antiquum antea a Tiberis ostiis ad usque Lirim amnem pertinebat, uniuersa consurgit a iugis Alpium, porantiquum antea a Tiberis ostiis ad usque Lirim amnem pertinebat, uniuersa consurgit a iugis Alpium, porrecta ad Reginum uerticem et litora Bruttiorum, quo in maria meridiem uersus protenditur. Inde procedens paulatim se Appennini montis dorso attollit, extenta inter Tuscum et Adriaticumquam latitudine. Vbi longius abiit, in cornua duo scinditur, quorum alterum Ionium spectat aequor, alterum Siculum; inter quas prominentias non uno margine accessum insinuati freti recipit, sed linguis proiectis saepius ac procurrentibus distinctum promunturiis pelagus accipit,flumine Scyllae matre, ut uetustas fabulata est, Regini saltus, Paestanae ualles, Sirenum saxa, amoenissimus Campaniae tractus, Phlegraei campi, Circae domus Tarracina insula ante circumflua inmenso mari, nunc aeuo nectente addita continenti diuersamque fortunam a
Abbreviated transcription (Latin):
parere desut anno uii. patrisq indig&is einomen datum Deindeconsti tutadon
ptmni olonga albar fidenearicia nola atyris ab coliensibus Cum ꝗbidem sibrlled
cellumest sedeius querebus romanis quin qua si maoli mpiade inter fuito uus
Pbrum ad cor nelium usq sellam pontifices nostri con sulebant. tancen uepe
in mrcipito lioigni ab sumtus est Nam priores duo tarquinio superbo
us prȩtium offerente quẽ postulabatur ipseexus serat huuis sept
lia ad huc man&s delficam aut sybillam ante troia nobella uatia natt̃boc dis autu
cuius plurimos uersus operisuohomerum in seruis sema nifestatshanchera filen heri
qute alici magnificales biosaimisuros. Imperium maris. multo cnteprȩnuit quã id accide
tacus antm testio fuis se posthas loco : ipsccȩuiseries ꝓbat : Ergo ittdic in qualatiũ

Expanded text:
parere desiit anno septimo. Patris Indigetis ei nomen datum. Deinde constituta ab parere desiit anno septimo. Patris Indigetis ei nomen datum. Deinde constituta ab Ascanio longa Alba, Fidenae, Aricia; Nola a Tyriis, ab Euboensibus Cumae. Ibidem Sibyllae sacellum est, sed eius quae rebus Romanis quinquagesima olympiade interfuit cuiusque librum ad Cornelium usque Sullam pontifices nostri consulebant; tunc enim una cum Capitolio igni absumptus est; nam priores duo, Tarquinio Superbo parcius pretium offerente quam postulabatur, ipsa exusserat. Huius sepulcrum in Sicilia adhuc manet. Delphicam autem Sibyllam ante Troiana bella uaticinatam Bocchus autumat, cuius plurimos uersus operi suo Homerum inseruisse manifestat. Hanc Herophilen Erytquae inter alia magnifica Lesbios amissuros imperium maris multo ante praemonuit quam id accideret. Ita Cumanam tertio fuisse post has loco ipsa aeui series probat. Ergo Italia, in qua Latium
Abbreviated transcription (Latin):
lorumu&erum ꝓpaginem umbrosos se m̃ antonius refertbos eosdem quod tem¬
pore equo secladis imbribus suꝑ fuerint umbrios grecȩ nominatõ ipII inopla
aimes secpogreceꝰ mesapia eda tamoriginem : uer sam post modum: a anap̃i ae labns
quam in exordio oenotrifititer peucetius peu&iam nomina uerat gubdrnat
denea apellatam palinurum. a tubi cinei misenum acqꝗ sobrina: leo utierr in sil
interom̃s ꝑspcue conuenit anutrice ca&eoci&im: ab uxore. luinso eruoai
troie excdium sicuti cosconius ꝑ hib& querto annoextruitum est  necomi
enec̃ estate abilio capto secunda itedicis litoribus ad pulsum ut aminsa tuedi
socus: non cmplius sexcentis untgro leurenti posuis seccstra ubidum sinula
quod secum exsicilicaduexerat didicat ueneri matri qua frutis dicitur. Adions
pedlci dium suscepit tribusq mox annis cumlatinorognat societ potefliuten iur¬
tisiugetibus abeo acceptis quođ fancto sum mam biennio adeptus apud numie

Expanded text:
lorum ueterum propaginem Vmbros esse M. Antonius refert; hos eosdem, quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, Vmbrios Graece nominatos. Liciniano placet a Messapo Graeco Messapiae datam originem, uersam postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater Peucetius Peucetiam nominauerat. A gubernatore Aeneae appellatum Palinurum, a tubicine Misenum, a consobrina Leucosiam insulam inter omnes perspicue conuenit; a nutrice Caietam, ab uxore Lauinium, quod post Troiae excidium, sicuti Cosconius perhibet, quarto anno extructum est. Nec omissum sit Aenean aestate ab Ilio capto secunda Italicis litoribus adpulsum, ut Hemina tradit, sociis non amplius sescentis, in agro Laurenti posuisse castra; ubi dum simulacrum, quod secum ex Sicilia aduexerat, dedicat Veneri matri quae Frutis dicitur, a Diomede Palladium suscepit, tribusque mox annis cum Latino regnat socia potestate, quingentis iugeribus ab eo acceptis; quo defuncto summam biennio adeptus apud Numicium
Abbreviated transcription (Latin):
irespicicimus cidordinem. & temporum uello corum : posts ardimam resuoccint sica
primo quodutraq insula in romꝰanum arbitrtium sedacitis dem temporibus fctt ꝓui

Expanded text:
respiciamus ad ordinem temporum uel locorum, post Sardiniam res uocant Siculae. Primo quod utraque insula in Romanum arbitratum redacta iisdem temporibus facta
Abbreviated transcription (Latin):
ulentia nec cdor frigore mitigatur nec frigus codore dis soluitur Lud co
dĩs montes. duos. naliro dem&neptunium eneptuniospecula est in pelaguftus cũ
uladei aticum Nebrodem dc̃m ae& inulei gregatim ꝑ uegantur indenebro des
uid quid si ciliagignit si uesoli siuehomi nisingenio: proxiinuestibisq obamai
iantur nisi quod fetus terrecenturi pino croco uincitur ¶hic primum inuenta comoe¬
dia hic & cccullatio mimicatꝰ inchencostetit. hi c domo circhimedis qui iuxte siderum
dsciplinamachinarius cominentor fuit hinclaisilla quae xligerepatriam maluit

Expanded text:
uiolentia nec calor frigore mitigatur nec frigus calore dissoluitur. Laudant uiolentia nec calor frigore mitigatur nec frigus calore dissoluitur. Laudant alios montes duos Nebroden et Neptunium. E Neptunio specula est in pelagus Tuscum et Adriaticum. Nebroden dammae et hinnulei gregatim peruagantur: inde Nebrodes. Quidquid Sicilia gignit siue soli siue hominis ingenio, proximum est his quae optima iudicantur, nisi quod fetu terrae Centuripino croco uincitur. Hic primum inuenta comoedia; hic et cauillatio mimica in scaena stetit; hinc domo Archimedes qui iuxta siderum disciplinam machinarius commentor fuit; hinc Lais illa quae eligere patriam maluit
Abbreviated transcription (Latin):
o Si larpte dui cinte trolee: helleosi canus rex nomen dedit eiduetus qumamns¬
sinca liberorummanu postsiculis neptuni fliu fain hanc plurim corintnorũ arge¬
regum
in sium doriensium cretemsium confluxerunt: Interquos &dedalus s cbrice artis magis
principem urbiumsi nt cusas hab& ĩnqua&iam cumbiberno conduntur serena
ulo nondiesolest Adde quodar& husa fons in hacurbe est Ẽ min& montibus & nec &eri
iulcano a& ne sicer est erix ueneri. In a&ne uertichiatus duo sunt : crecegres no¬
nati ꝑ quos eruc tattus erumpit uapor prȩmisso prius fe̾mitu : qui p̾stuantes ccui¬
sium lea debras. longomugitu in trecter reuisceradiu uoluitur: Nerantes eflamarum
abicad tollunt quam interni strepitus cintecedant mirum hoc est nec illudminuse
uodiunlla fer uentis nature ꝑ uiccicie mixtisignibus niues p̃fest & lic & ucstis ex und&
pendus: a pricita nicix ꝑ p& uo brumalem d&in& faciemata in uicte inutroq

Expanded text:
cro. Sicaniae diu ante Troiana bella Sicanus rex nomen dedit, aduectus cum amplissima Hiberorum manu, post Siculus Neptuni filius. In hanc plurimi Corinthiorum Argrum nsium Doriensium Cretensium confluxerunt, inter quos et Daedalus fabricae artis magister. Principem urbium Syracusas habet, in qua etiam cum hiberno conduntur serena, nullo non die sol est. Adde quod Arethusa fons in hac urbe est. Eminet montibus Aetna et Eryce. Vulcano Aetna sacer est, Eryx Veneri. In Aetnae uertice hiatus duo sunt, crateres nominati, per quos eructatus erumpit uapor, praemisso prius fremitu, qui per aestuantes cauernarum latebras longo mugitu intra terrae uiscera diuoluitur, nec ante se flammarum globi attollunt quam interni strepitus antecedant. Mirum hoc est: nec illud minus quod in illa feruentis naturae peruicacia mixtas ignibus niues praefert, et licet uastis exundet incendiis, apicis canitie perpetua brumalem detinet faciem. Ita inuicta in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ XXIiii
Porioalbo
At laria
mp̃ XII.
besippone
hasta
Ligia
mp̃ . XXUII.
ł rippo.
mp̃ XXIIii.
hispali.
Basilippo
mp̃ XXII
ilippa
mp̃ XXiii
ostippo.
mp̃ xiiii.
mp̃ xxiiii

Expanded text:
p. XXIIII Porto Albo Mellaria m. p. XII Besippone Hasta Vgia p. XXVII Orippo m. p. XXIIII Hispali m. Basilippo p. XXIIII Ilipa m. p. XVIII Ostippo m. p. XIIII p. XXIIII
Abbreviated transcription (Latin):
ierson mp̃xii.
fines
durocortoro mp̃ Xii.
per õpendium anem& aco¬
Samarabibras mp̃xvI
caesiro mago
mp̃ XIII.
lita iobrica
mp̃ x Uiii.
Augis tamago
Duronum
mp̃ xii.
uerbiro
Catus iacum
Minatiacum
muenna
mp̃ viii.
uro cortoro
mp̃ x.
Minariacum
mp̃ xi.
Turnacum.
mp̃ XXUII.
A castello colonia

Expanded text:
I Fines Durocortoro m. p. XII. Per conpendium a NemetacoSamarabrivas m. p. XVI.Caesaromago m. p. XIII Litanobriga m. p. XVIII Augustomago Duronum m. p. XII Verbino Catusiacum Minatiacum Muenna m. p. VIII Durocortoro m. p. X. Minariacum m. p. XI Turnacum m. p. XXVII. A Castello Colonia
Abbreviated transcription (Latin):
Nemausum mp̃xv
Ambrussum inp̃xV
foro domiti.n
uraura siuecessȩ rone mpxuii
beterras
mp̃ xii.
Narbone
Slsulis

Expanded text:
Nemausum m. p. XVIIII Ambrussum m. p. XV Foro Domiti Araura sive Cesserone m. p. XVIII Beterras m. p. XII Narbone Salsulis
Abbreviated transcription (Latin):
canalico¬
P ullopice
mp̃ XII.
albinga uno
lucobor maniȩ
costaballonȩ
Albintimilio
lumone
mp̃ x.
alpesumma
cemeleno
Varum flumen
antipoli
adhorrea
ł orumiulii¬

Expanded text:
CanalicoPullopice m. p. XII Albingauno Luco Bormani m. Costa Ballene Albintimilio Lumone m. p. X Alpe Summa Cemenelo Varum flumen Antipoli Ad Horrea Forum Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
uit inceritum cuiuidesi. lerio hiant& cum icx imeliquitur luneris imberoscitatione quadam
nautunt humorteopitum scaoncipiunt grunde q funt delanguimooialitate reddunt hiabitus
rosemꝰ  Nlconsi parum suerẽ quołaciperint caendicont onbiculi Si turbidam aut redore
euem aut rupbo in nublaontur  Ieto nagnis dedo qucndemuri pafus hebent denio quotiens
Sapiint incctucimaeris semen. fitele or margartia Quotiens ues:eresit obscurior. quan¬
nabtiagi betuserit itntum magis ꝓsicit la o. dumꝰ nagnitudo Sitepentem et sere corruscetio
um quoslagi intioribus sdedis ex canqͥuit dics nefuaentur Laordi iolis calore sab si dunt inpra

Expanded text:
uelut maritum, cuius desiderio hiant; et cum maxime liquitur lunaris imber, oscitatione quadam uelut maritum, cuius desiderio hiant; et cum maxime liquitur lunaris imber, oscitatione quadam hauriunt umorem cupitum: sic concipiunt grauidaeque fiunt. De saginae qualitate reddunt habitus unionum; nam si purum fuerit quod acceperint, candicant orbiculi, si turbidum, aut pallore languent aut rufo innubilantur. Ita magis de caelo quam de mari partus habent. Denique quotiens excipiunt matutini aeris semen, fit clarior margarita, quotiens uespere, fit obscurior quantoque magis hauserit, tanto magis proficit lapidum magnitudo. Si repente micauerit coruscatiocumque flagrantioribus radiis excanduit
Abbreviated transcription (Latin):
rerumom ium interdiereo isciuuate &iam colloqui potestas punito denegattur sculaunt
studentumi uorsi uenatibus indilgent ne plebeis agun predos quippecumtrigids aude¬
ohantittincum ⁊e quirantu marie quoq pis ccitionibus inquiatant marinasq̃ testud inesca¬
peie atudent quarum tanta est magnitudo utsu ꝑficei earum domum faciat & numerosa
timliam non co ue ecept&. Maior peeri iisulebi au calore ambiistcest & inuastas de fiat
dicudines Scttus cius iare alluit ꝑuridicolore fruti cosim ieccutiube arborum pletiq:
nccculs adterantur. Cernunt latus serium demontium suorum iugis m irantr
dum &tel grtetic̃ poculorum omnium gemmarum adhibent adparatũ Seccent mar¬
mice testudm̃e⁊ uerri &cte Mitrgtorices legunt plurimtis in cex imcis que concae sunt
nuibus hocgenus lapidum requiritur qua cesto anni tempore luxoricorte conceptu sic untrore

Expanded text:
rerum omnium interdicta ei facultate; etiam conloquii potestas punito denegatur. Culturae rerum omnium interdicta ei facultate; etiam conloquii potestas punito denegatur. Culturae student uniuersi. Venatibus indulgent nec plebeias agunt praedas, quippe cum tigrides aut elephanti tantum requirantur. Maria quoque piscationibus inquietant marinasque testudines capere gaudent, quarum tanta est magnitudo, ut superficies earum domum faciat et numerosam familiam non arte receptet. Maior pars insulae huius calore ambusta est et in uastas deficit solitudines. Latus eius mare adluit peruiridi colore fruticosum, ita ut iubae arborum plerumque gubernaculis atterantur. Cernunt latus Sericum de montium suorum iugis. Mirantur aurum et ad gratiam poculorum omnium gemmarum adhibent apparatum. Secant marmora testudinea uarietate. Margaritas legunt plurimas maximasque. Conchae sunt, in quibus hoc genus lapidum requiritur, quae certo anni tempore luxuriante conceptu sitiunt rorem
Abbreviated transcription (Latin):
eodem semꝑtenore uites nesciunt pomis habundant colunt erculem In regisdectitione non nobla
mentia annis grauem. sed hoc ineo queritur cui liberi mulisunt. Nam qui pater fuẽrit. &ic̃¬
suitts peltetur nonedmittitur ad regendum &si fortedomregnat pignis sistulit: exuitur pats¬
tite Ideoq maxime custoditur nefatherid& tarium segnum deinde &icm si sx maximampe¬
ferat equiittem noluntei cotum biere. quad rãginta ergorectores accipit ne in causis ccipitam
solus iudic& quam qua nsicqoq sidis plicuerit iudicatum ad populum prouocatur atq ittdats
iudicibus Lxxferdur sententia cui neces scrio ad quies citur. Culturȩ simili ac&eris uestaur
syrmate ut esthebitus quol &e umpat sem amiciriuidemus: Quodi &i conipse in peccato aliquo
arguitur morte multatur Non tionen ui tuius quam adtrectetur manu sed consensupullio

Expanded text:
eodem semper tenore. Vites nesciunt; pomis abundant. Colunt Herculem. In regis electione non nobilitas eodem semper tenore. Vites nesciunt; pomis abundant. Colunt Herculem. In regis electione non nobilitas lementia, etiam annis grauem. Sed hoc in eo quaeritur, cui liberi nulli sunt; nam qui pater fuerit, etiamsi uita spectetur, non admittitur ad regendum; et si forte dum regnat pignus sustulit, exuitur potestate; idque eo maxime custoditur, ne fiat hereditarium regnum. Deinde etiamsi rex maximam praeferat aequitatem, nolunt ei totum licere: triginta ergo rectores accipit, ne in causis capitum solus iudicet; quamquam sic quoque si displicuerit iudicatum, ad populum prouocatur atque ita datis iudicibus septuaginta fertur sententia, cui necessario adquiescitur. Cultu rex dissimili a ceteris uestitur syrmate, ut est habitus, quo Liberum patrem amiciri uidemus. Quod si etiam ipse in peccato aliquo arguitur, morte multatur: non tamen ut cuiusquam attrectetur manu, sed consensu publico