comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
definiuit dñs dicens: maiorem hac di¬
lectionem nemo habet ut anima suam
ponat quis ꝓ amicis suis. Quia gͦ suꝑiꝰ
uixerat. hoc est mandatum meum ut di¬
ligatis inuicem sicut dilexi uos. quib
uerbis addidit quod nunc audistis ma¬
iorem hac dilectionem nemo
habet ut animam suam ponat quis
ꝓ amicis suis: fit ex hoc consequens qđ
idem iste euangłista ioħes in epła sua ait.
ut quẽ admodũ.xͦ pro nobis animam
suam posuit. sic & nos debeamus ani
mas ꝓfr̃ib ponere: diligentes utiq in¬
uicem sicut ipse nos dilexit. qui ꝓ nobis
animam suam posuit: Nimirum hoc
est quod legitur in ꝓuerbiis salomonis.
Si sederis cenare ad mensam potentis:
considerans intellige quȩ apponunt᷑ tͥ:¬
& sic mitte manum tuam. sciens qm̃
talia oportet te p̾parare. Nam quȩ est
mensa potentis: nisi unde sumitur cor
sedere: nisi humiliter accedere Et qͥd
est considerare & intelligere quȩ appo¬
nantur tibi: nisi digne tantam grãm
cogitare: Et quid est sic mittere manũ

Expanded text:
dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, Ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuimas ponere ; diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpsedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum,
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. sed odit animam suam. Hoc
gͦ preceptum dñi teneamus. ut nos
inuicem diligamꝰ: & quicquid aliud
precepit faciemus. qm̃ quicqͥd est ali¬
ud hic habemus. Discernitur quippe
ista dilectio ab ea dilectione qua se
in uicem diligunt homines. sicut ho¬
mines. Nam ut discerneretur. adiun-¬
ctum est: sicut dilexi uos. Ut quid
nr̃am discernamus a cȩteris: qui ñ¬
adhuc se inuicem diligunt. quia nec
diligunt. Qui autem se ꝓpter haben¬
dum dm̃ diligunt: ipsi se diligunt.
Ergo se ut diligant. dm̃ diligunt. Non
est hȩc dilectio in om̃ib hominibus.
Pauci se ꝓpterea diligunt: ut sit ds̃ oĩa

Expanded text:
diligit, sed odit animam suam . Hoc diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: quoniam quidquid est aliud hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab illa dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines: nam ut discerneretur, adjunctum est, sicut dilexi vos. Utquid enostram discernamus a caeteris, qui nhoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ut alia non inquiram᷑: Tria certe cõ¬
mendat apłs dicens.Manent autem
fides. spes. caritas: tria hȩc. Mlaior aut̃ẽ
horum: caritas. Et si in caritate hoc
est indilectione concludunt᷑ duo illa
p̾cepta. maior tamen dicta est esse non
sola. De fide gͥ nobis quam multa man¬
data sunt. quam multa de spe: quis
potest cuncta colligere quis enumeran-¬
do sufficere. Sed intueamur quod ait
idem apłs: plenitudo legis est caritas.
Ubi gͦ caritas est: quid ẽ qđ possit deeẽ:¬
qui non credit. Frustra quidem. sed ta¬
men potest sꝑare ueniam qui non di¬
ligit: nemo autem potest desꝑare qui
oiligit. Itaq ubi dilectio est ꝑximi:.
ibi necessario fides & spes. Et ubi dilec¬
tio ꝓximi: ibi necessario etiam dilecꝰ¬
tio đi. Qui enim non diligit dm̃. qͦmͦ
diligit ꝓximum tanquam se ipsum:
quandoquidem non diligit & seipsũ:.
Est quippe impius & iniquus. Qui au¬
tem diligit iniquitatem: non plane

Expanded text:
ut alia non requiramus? Tria certe comut alia non requiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum charitas . Et si in charitate, hoc est in dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesqui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane
Abbreviated transcription (Latin):
oc est p̾ceptum meum ut
diligatis inuicem: sicut di¬
lexi uos. Siue dicat᷑ p̾ceptũ
siue mandatum: ex uno
greco utrumq interpretat᷑. quod est
entolẽ. Iam uero istam sententiam &
antea dixerat: de qua me uobis ut po¬
tui disputasse meminisse debetis. Ibi enĩ
sic ait. Mandatum nouum do uobis
ut diligatis inuicem sicut dilexi uos:
ut & uos diligatis inuicem. Huius itaq
mandati repeticio commendatio est: ni¬
si quod ibi mandatum inquit nouum
do uobis: hic autem. hoc est inquit man¬
datum meum. Ibi tanquam non fuerit
ante tale mandatum: hic tanquã non
sit aliud eius mandatum. Sed ibi di¬
ctum est nouum ne inuetustate nr̃a
ꝑ seueremus: hic dictum est meũ ne con¬
tempnendum putemus. Quod autem
hic ita dixit hoc est mandatum meum
uelut non sit aliud: quid putamus
fr̃s mei: Numqͥdnam solum eiꝰ de
ista dilectione mandatum est qua di¬
ligimus inuicem : Nonne est & ali¬
ud maius ut diligamus dm̃: Aut uͦ
de sola nobis d̾̃s dilectione mandauit.

Expanded text:
eceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua dligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione mandavit,
Abbreviated transcription (Latin):
quia cum p̃dicatores scĩ de cęlesti patria
loquuntur. non tantum ualent aꝑire
uerbo. quantum possunt ardere desiderio.
Ea eoꝵ gͦ lingua quasi quȩdam ad nos scin¬
tillȩ ueniunt: quia de cęlesti patria in eoꝵ
uoce uix tenue aliquid cognoscitur. quod
tamen ab eis non tenuiter amatur. Neq
enim cęlestem głam. aut tantum uide¬
re sufficiunt. quantum est: aut tantum
loqui p̾ualent quantum uident. Candeis
gͦ es scintillas ꝓicit: quando uix tenui¬
ter predicator loqui sufficit: hoc unde
ipse fortiter ignescit. Diuina autem pie¬
tate agit᷑. ut ex ipsis scintillis tenuissimis
audientis animus inflammetur: quia
sunt quidam qui dum parua audiunt.
maiori desiderio replentur. & in de ꝑfecꝰ¬
te in di amore ardent. unde uix tenuis¬
simas uerboꝵ scintillas acceꝑint. Uerbũ
quippe p̾dicationis semen in corde audi-¬
entis est: & auditor bonus inde profert
post modum magnam messem scientiȩ.

Expanded text:
Quia cum praedicatores sancti de coelesti patria Quia cum praedicatores sancti de coelesti patria loquuntur, non tantum valent aperire verbo, quantum possunt ardere desiderio. Ex eorum ergo lingua, quasi quaedam ad nos scintillae veniunt, quia de coelesti patria in eorum voce vix tenue aliquid cognoscitur, quod tamen ab eis non tenuiter amatur. Neque enim coelestem gloriam aut tantum videre sufficiunt quantum est, aut tantum loqui praevalent quantum vident. Candens ergo aes scintillas projicit, quando vix tenuiter praedicator loqui sufficit hoc unde ipse fortiter ignescit. Divina autem pietate agitur, ut ex ipsis scintillis tenuissimis audientis animus inflammetur. Quia sunt quidam, qui dum parva audiunt majore desiderio replentur, et inde perfecte in Dei amore ardent, unde vix tenuissimas verborum scintillas acceperint. Verbum quippe praedicationis, semen in corde audientis est. Et auditor bonus inde profert postmodum magnam messem scientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut iuxta litteram inueniunt imitant᷑.
modo quedam quȩ iuixta historiam imi-¬
tanda non sunt spũaliter intelligunt
& ad ꝓuectum tendunt. Quid gͦ aliud
p̃dicatores sc̃i in suo oꝑe: nisi in pede
ungłam findunt: De quib adhuc
aꝑte subditur. Et scintille quasi aspectͦ
exis candentis. Eris metallum ualde
sonoꝵ est : & recte uoces p̾dicantium exi
comꝑant᷑: quia in omnẽ terram exiuit
sonus eoꝵ. & in fines orbis terrȩ uerba
eoꝵ. Bene autem es candens dicitur: qͥa
uita p̾̃dicantium sonat & ardet. Ardet
enim desiderio: sonat uerbo. Aes gͦ can¬
dens est: p̃dicatio accensa. Sed de can¬
denti ȩre scintille ꝓdeunt: quia de eoꝵ
exhortationib uerba flammantia ad
aures audientium ꝓcedunt. Recte au-¬
tem p̃dicatoꝵ uerba scintillȩ appellata
sunt: quia eos quos in corde tetigerint.
accendunt. Considerandum quoq est.
quod scintille subtiles ualde & tenues st̃:

Expanded text:
sicut juxta litteram inveniunt, imitantur, sicut juxta litteram inveniunt, imitantur, modo quaedam quae juxta historiam imitanda non sunt, spiritaliter intelligunt, et ad profectum tendunt. Quid aliud praedicatores sancti in suo opere, nisi in pede ungulam findunt, de quibus adhuc aperte subditur: « Et scintillae quasi aspectus aeris candentis. » Aeris metallum valde sonorum est. Et recte voces praedicantium aeri comparantur, quia « in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Bene autem aes candens dicitur, quia vita praedicantium sonat et ardet. Ardet enim desiderio, sonat verbo. Aes ergo candens est praedicatio accensa. Sed de candente aere scintillae prodeunt, quia de eorum exhortationibus verba flammantia ad aures audientium procedunt. Recte autem praedicatorum verba scintillae appellatae sunt, quia eos quos in corde tetigerint, incendunt. Considerandum quoque est quod scintillae subtiles valde et tenues sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
turabis. os boui trituranti. In scĩs gͦ
p̾dicatorib planta pedis est uituli. sci¬
licet mature. incedens & fortis & diui¬
sa: quia unusquisq p̃dicator. & uene¬
rationem habet in maturitate. & fortitu¬
dinem in oꝑe. & diuisionem ungule in
discretione. Non enim facile p̾dicatio eiꝰ
accipitur : si leuis in morib eẽ uideatur.
Et nulla erit maturitatis ostensio:
si contra aduersa omnia non ad fuerit
oꝑis fortitudo. Hirtutis autem meritũ.
ipsa fortitudo oꝑis amittit: si discreta
in intellectu non fuerit. Ecce sacram
scripturam legimus: si omnia ad litte¬
ram sentiamus. uirtutem discretionis
amĩsimus. Si omĩa ad sp̃ualem allego¬
riam ducimus: similiter indiscretionis
stulticia ligamur. Legunt enim sacra elo¬
quia p̾dicatores scĩ: & aliquando in histo¬
ria litteram suscipiunt. aliquando uero
ꝑ significationem littere sp̃m requirunt.
Et modo bona facta patrum p̾cedentium.

Expanded text:
turabis os bovi trituranti . In sanctis ergo turabis os bovi trituranti . In sanctis ergo praedicatoribus planta pedis est vituli, scilicet et mature incedens et fortis et divisa. Quia unusquisque praedicator et venerationem habet in maturitate, et fortitudinem in opere, et divisionem ungulae in discretione. Non enim facile praedicatio ejus accipitur, si levis in moribus esse videatur. Et nulla erit maturitatis ostensio, si contra adversa omnia non adfuerit operis fortitudo. Virtutis autem meritum ipsa fortitudo operis admittit, si discreta in inteScripturam legimus: si omnia ad litteram sentiamus, virtutem discretionis amisimus; si omnia ad spiritalem allegoriam ducimus, simistultitia ligamur, legunt enim sacra eloquia praedicatores sancti et aliquando in historia litteram suscipiunt, aliquando vero per significationem litterae spiritum requirunt, et modo bona facta patrum praecedentium,
Abbreviated transcription (Latin):
euangłistarum. atq om̃ium ꝑfectoꝵ
oꝑa. ad sequendam iniquitat᷑e non st̃
retorta. Hi autẽ pedes rectos non habeit:
qui ad mala mundi quȩ reliquerint re¬
flectuntur. De quib scriptum est. Canis
reuersus ad uomitum suum: & sus lo-¬
ta in uolutabro luti. Dolebat de quib¬
dam doctor egregius. quod pedum recꝰ¬
titudinem retro detorserant: quibus
ꝑ increpationem dicebat. Quomodo con¬
uertimini iterum ad infirma & egena
elementa: quib denuo seruire uultis:
timeo uos. ne forte si ne causa laboraue¬
rim in uobis. Qui alios ammonet di¬
cens. Propter quod remissas manus.
& soluta genua erigite: & gressus rec¬
tos facite pedib ur̃is. Ut uero in eisdẽ
sc̃is p̾dicatorib uitȩ grauitas fortitudo
atq discretio monstraret᷑: recte subiun
gitur. Et planta pedis eoꝵ: planta pedis
uituli. Quia enim p̃dicatores sc̃i boum
nomine designentur: docet paulus apłs
legis testimonium exponens. non op

Expanded text:
evangelistarum atque omnium perfectorum evangelistarum atque omnium perfectorum opera ad sequendam iniquitatem non sunt retorta. Hi autem pedes rectos non habent, qui ad mala mundi quae reliquerunt reflectuntur. De quibus scriptum est: Canis reversus ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti . Dolebat de quibusdam doctor egregius, quod pedum rectitudinem retro retorserant, quibus per increpationem dicebat: Quomodo convertimini iterum ad infirma et egena elementa, quibus denuoTimeo vos, ne forte sine causa laboraverim in vobis . Qui alios admonet, dicens: Propter quod remissas manus, et soluta genua erigite, et gressus rectos facite pedibus vestris . Ut vero in eisdem sanctis praedicatoribus vitae gravitas, fortitudo, atque discretio monstraretur, recte subjugitur: « Et planta pedis eorum quasi planta pedis vituli. » Quia enim praedicatores sancti boum nomine designantur, docet Paulus apostolus, legis testimonium exponens: « Non
Abbreviated transcription (Latin):
in uno inueneris hoc in om̃ib simul
quatuor recognosces. Et quatuor penne
uni: quia di omnipotentis filiũ dñm¬
dicant: & ad diuinitatem eiꝰ mentis
ocłos leuantes penna contemplationis
uolant. Euanglistarum gͦ facies ad
humanitatẽ ꝑtinet. penna ad diuinitatẽ: qͥa
in eo quẽ corporeũ aspiciunt. quasi faciem
intendunt. S dũ hunc eẽ incircũscͥptum
atq incorporeũ ex diuinitate amiuntiant:
ꝑ contemplationis pennam quasi in ae¬
rem leuant᷑. Quia itaq & una ẽ fides
incarnationis eiꝰ in omĩb & par con¬
templatio diuinitatis eiꝰ in singłis:
recte nunc dicit᷑. Quatuor facies uni:
& quatuor penne uni. Sed quȩ uirtꝰ
ẽẽt: si fidem atq contemplationẽ dñi
habentes p̾dicatores illius. sc̃a oꝑa non
haberent  Sequit᷑. Et pedes eoꝵ pedes
recti. Quid ꝑ pedes: nisi gressus actuũ
designant᷑  Quatuor gͦ animalium:
pedes recti eẽ descͥbuntur: quia scõꝵ

Expanded text:
in uno inveneris, hoc in omnibus simul in uno inveneris, hoc in omnibus simul quatuor recognosces. Et quatuor pennae uni, quia Dei omnipotentis Filium Domaedicant, et ad divinitatem ejus mentis oculos levantes, penna contemplationis volant. Evangelistarum ergo facies ad humanitatem Domini pertinet, penna ad divinitatem: quia in eo quem corporeum aspiciunt quasi faciem intendunt. Sed dum hunc esse incircumscriptum atque incorporeum ex divinitate annuntiant, per contemplationis pennam, quasi in aera levantur. Quia itaque et una est fides incarnationis ejus in omnibus et par contemplatio divinitatis ejus in singulis, recte nunc dicitur, quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. Sed quae virtus esset, si fidem atque contemplationem Domini habentes praedicatores illius sancta opera non haberent? Sequitur: « Et pedes eorum pedes recti. » Quid designantur? Quatuor ergo animalium pedes recti esse describuntur, quia sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
cã Quatuor ani-¬
dentur: subtili
narratione descͥ-¬
buntur cum dicit᷑.
Quatuor facies uni.
& quatuor penne uni. Quid ꝑ faciem:
nisi noticia: Et quid ꝑ pennam: nisi uo-¬
latus exprimitur: Per faciem quippe
unus quisq cognoscitur: ꝑ pennam uͦ.
in altum auium corꝑa subleuantur.¬
facies itaq ad fidem ꝑtinet: penna ad
contemplationem. ꝑ fidem namq ab omi¬
potente d̾̃o cognoscimur: sicut ipse de
suis ouib dicit. Ego sum pastor bonus.
& cognosco meas. & cognoscunt me meȩ.
Qui rursus ait. Ego scio quos elegerim.
ꝑ contemplationem uero quia suꝑ nos¬
m& ipsos tollimur : quasi in aerem le¬
uamur. Quatuor gͦ facies uni sunt:
quia si requiras quid matħs de incar¬
natione dñi sentiat: hoc nimirum sen-¬
tit quod marcus. lucas. & ioħs. Si
queras qͥd ioħs sentiat: hoc ꝓcul
dubio qͦd lucas marcus. & matheus. Si queras
gͦ facies uni sunt: quia noticia fidi
qua cognoscuntur a do: ipsa est in uno
que ẽ simul in quatuor. Quicquid enĩ

Expanded text:
a quatuor anidentur subtili narratione describuntur, cum dicitur: « Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. » Quid per faciem, nisi notitia, et quid per pennam nisi volatus exprimitur? Per faciem quippe unusquisque cognoscitur, per pennam vero in altum avium corpora sublevanturFacies itaque ad fidem pertinet. Penna ad contemplationem. Per fidem namque ab omnipotente Deo cognoscimur. Sicut ipse de suis ovibus dicit: « Ego sum pastor bonus, et cognosco oves meas, et cognoscunt me meae. » Qui rursus ait: « Ego scio quos elegerim. » Per contemplationem vero quia super nosmetipsos tollimur quasi in aere elevamur. Quatuor ergo facies uni sunt. Quia si requiras quid Matthaeus de incarnatione Domini sentiat, hoc nimirum sentit quod Marcus, Lucas et Joannes. Si quaeras quid Joannes sentiat, hoc procul dubio quod Lucas, Marcus et Matthaeus. Si requiras ergo facies uni sunt, quia notitia fidei qua cognoscuntur a Dquae est simul in quatuor. Quidquid enim
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. Sit ꝑ de excusabile qđ ꝑ te inge¬
rimus: sit ꝑͣte impetrabile quod fida
mente poscimꝰ. Accipe quod offerimus.
tribue quod rogamꝰ: & excusa quod
timemus. Sc̃a maria succurre miseris.
iuua pusillanimes refoue flebiles ora
ꝓ popło. interueni pro clero intercede
ꝓ deuoto femineo sexu: sentiant om̃s
tuum iuuamen. quicumq cȩlebrant
tuam cominemorationem. Assiste parata
uotis poscentium: & repende om̃ibus op¬
tatum effectum. Sit tͥ studiũ assidue
orare ꝓpopło di. quȩ meriuisti benedic̃¬
ta p̾tiũ ferre mundi: prestante dĩ & ho¬

Expanded text:
tionis. Sit per te excusabile quod per te ingetionis. Sit per te excusabile quod per te ingerimus: fiat impetrabile quod fida mente poscimus. Accipe quod offerimus, redona quod rogamus; excusa quod timemus. Sancta Maria, succurre miseris, juva pusillanimes, refove flebiles, ora pro populo, interveni pro clero inpro devoto femineo sexu. Sentiant omnes tuum juvamen, quicumque celebrant tuam commemorationem. Assiste parata votis poscentium, et repende omnibus optatum effectum. Sit tibi studium assidue orare pro populo Dei, quae meruisti benedicta pretium ferre mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
neant genitalia tua. Et illa dixit. Ec¬
ce ancilla dñi: fiat mͥ scdm uerbũ tuũ.
Ofelix obȩdientia. o insignis gr̃a. quȩ
dum humiliter fidem dedit: celi in se
opificem corporauit. Impleuit in eam
oñs. qd dudũ p̃dixerat. obȩdientiam
malle quã sacrificiũ: & scientiam
dĩ plusquã holocausta. Hȩc fuit uera
obȩdientia. om̃ĩ sacrificio gratior:.
hec uoluntas cunctis hostiis acceptior.
Hinc ꝓmeruit głam: quã ipsa post¬
ra gr̃arũ & laudum preconia impen¬
dere: quȩ singłari assensu tuo mundo
succurristi ꝑdito: Quas tͥ laudes fragi¬
litas humani generis ꝑsoluat: qđ solo¬
tuo comertio recuꝑandi aditum inue¬
nit : Accipe itaq quascumq exiles. &¬
quascumq meritis tuis impares gr̃ar̃u
actiones: & cũ susceꝑis uota: culpas nr̃as
orando excusa. Ad mitte piissima p̾ces¬
nr̃as intra sacrarium tuȩ exauditionis:¬
& reporta nobis antidotum reconcilia¬

Expanded text:
nent genitalia tua. At illa dixit: Ecnent genitalia tua. At illa dixit: Ecce ancilla Domini: fiat mihi secundum verbum tuum. O felix obedientia, o insignis gratia, quae dum fidem humiliter dedit, coeli in se opificem corporavit! Implevit in ea Dominus, quod dudum praedixerat: Obedientiam malo quam sacrificium, et scientiam Dei plus quam holocausta . Haec fuit vera obedientia omni sacrificio gratior, haec voluntas cunctis hostiis acceptior; hinc promeruit gloriam, quam ipsa postra gratiarum ac laudum praeconia impendere, quae singulari tuo assensu mundo succurristi perdito? Quas tibi laudes fragilitas humani generis tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles, quascunque meritis tuis impares gratiarum actiones: et cum susceperis vota, culpas nostras orando excusa. Admitte nostras preces intra sacrarium exauditionis, reporta nobis antidotum reconcilia
Abbreviated transcription (Latin):
capitur: intra unius corpusculi mem¬
bra suscipitur. Hec est illa nouitas iere-¬
miȩ ꝓph̃e uaticinio prenuntiata: faci¬
et inquit dñs nouum suꝑ terram. femi¬
na circumdabit uirum. Ofemina suꝑ õs
feminas benedicta: quȩ uirum omĩno
non nouit. & uirum suo utero circũde¬
dit. Circumdat uirum maria angło
fidem dando: quia eua ꝑdidit uirum
terret᷑ uirgo nouitate uerboꝵ. Ad qũa
angłs. quod suꝑus ꝓtulimꝰ dixit. Ne
timeas maria. inuenisti grãm apud
dñm. Ne inquit a conspectu meo mat̾
dñi mei terrearis: ego conceptionis tuȩ
minister adueni. nõn ut uirginitatẽ
amittas interueni. Ipse me misit ad te:
qui est nasciturꝰ ex te. Concipies enim
& paries filium: non cuiuslib& me¬
riti hominẽ sed totius scłi saluatorẽ.
es uirgo. & ecce concipies in utero. non
tum. Efficieris grauida: & eris mat̾
intacta. Senties pondera uentins:
& pudorem non senties castitatis. In¬
tumescant ubera tua: & intacta ma¬

Expanded text:
capitur, intra unius corpusculi memcapitur, intra unius corpusculi membra suscipitur. Haec est illa novitas Jeremiae prophetae vaticinio praenuntiata: Faciet, inquit, Dominus novum super terram; femina circumdabit virum . O femina super feminas benedicta, quae virum omnino non novit, et virum suo utero circumdedit! Circumdat virum Maria angelo fidem dando; quia Eva perdidit virum terretur Virgo novitate verborum. Ad quam angelus, ut superius protulimus, dixit: Ne timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Dominum. Ne, inquit, a conspectu meo, Mater Domini mei, terrearis: ego conceptionis tuae minister adveni, non ut virginitatem amitteres interveni; ipse me misit ad te, qui est nasciturus ex te. Concipies enim et paries filium; non cujuslibet meriti hominem, sed totius saeculi Salvatorem. es Virgo, tu ecce concipies in utero, non tum. Efficieris gravida, et eris mater semper intacta. Senties pondera ventris, et pudorem non perdes castitatis. Intumescent ubera tua, et intacta ma
Abbreviated transcription (Latin):
quit ancilla dñi: fiat mͥ scd̾m uerbũ
tuum. Nec mora reuertit᷑ nuncius: &
uirginalem thalamum ingredit᷑ xp̃c.
Efficitur subito pregnans beata di ge¬
nitͥx : & cuncta ꝑ scła p̾dicat᷑. Hinc felix
concepit mox ad credulitatem uerbi:
uirilis ignara consortii. Impletur uterꝰ:
nullo humano amplexu pollutus. Exul¬
gͦ illa uirginitas: & głosa fecunditas.
Exultat maria & matre se lȩta mirat᷑
nec quia peꝑit innupta terretur sed qͥa
genuerat cum exultatione miratur.
Gaudeamꝰ gͦ & nos fr̃s km̃i in die tan¬
te uirginis quȩ dum desponsaretur fa-¬
bro: cęli nupsit architecto. Promittitur
enim ei filius: ꝑuisitationẽ scĩ sp̃s. Hȩc
illa audiens gaudet: cupitq efficimat̃.
Quid gͥ mirum si sine corruptione nascit᷑:
qui de scĩficatione concipitur: Non enĩ
decebat ut ille qui nobis afferebat salu¬
tem: matri p̃riꝑet indegritatis dignita-¬
tem. Lam qui terra mari celoq nori

Expanded text:
quit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum quit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum . Nec mora, revertitur nuntius, et virginalem thalamum ingreditur Christus. Efficitur subito praegnans beata Dei genitrix, et cuncta per saecula praedicatur hinc felix. Concepit mox ad credulitatem verbi, virilis ignara consortii: impletur uterus nullo humano pollutus amplexu. Exsergo illa virginitas, et gloriosa fecunditas. Exsultat Maria, et matrem se laeta miratur, nec quia peperit innupta, terretur; sed quia genuerit, cum exsultatione miratur. Gaudeamus ergo et nos, fratres, in die tantae Virginis, quae dum desponsaretur fabro, coeli nupsit architecto. Promittitur enim ei filius per visitationem sancti Spiritus. Haec illa audiens gaudet, cupitque effici mater. Quid igitur mirum, si sine corruptione nascitur, qui de sanctificatione concipitur: non enim decebat ut ille qui nobis afferebat salutem, matri praeriperet integritatis dignitatem. Nam qui terra, mari coeloque non
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ eternalis ingressum. regem głȩ confes¬
sus aꝑuit. Aut quomͦ non pateret ei por¬
ta illa uitalis: qui plenitudine sc̃i sp̃s re-¬
pletus. in patre filioq d̃ĩ inscrutabile-
unicȩ maiestatis asseruit sacramentum:
edocens & ostendens quȩ esset in uno eo¬
demq filio. & susceptȩ carnis ratio & na¬
turalis priuilegium ditatis: Audierat
ꝓfecto saluatorem ipsũ dixisse: ego &

Expanded text:
tae aeternalis ingressum, regem gloriae confestae aeternalis ingressum, regem gloriae confessus aperuit. Aut quomodo ei non pateret porta illa vitalis, qui plenitudine sancti Spiritus repletus, in Patre Filioque Dei inscrutabile unicae majestatis asseruit sacramentum, edocens et ostendens quae esset in uno eodemque Filio Dei et susceptae carnis ratio, et naturalis privilegium deitatis? Audierat profecto Salvatore
Abbreviated transcription (Latin):
Nstitutio festiuitatis hodiernȩ a senioribus
nr̃is cathedre nomen accepit: ideo quod pͥm
suscepisse referat᷑. Recte gͦ eccl̃iȩ ꝑ orbem se¬
dis illius natalem colunt: quã apłs pro
earum salute suscepit. dicente dño. Tu es
petrꝰ: & suꝑ hanc petram ȩdificabo ȩccle¬
siam meam. Suꝑ hanc inquit pet̾ram.
id ẽ suꝑ dñm saluatorem qui fideli confesso¬
ri suo participium nominis sui donauit.
Et porte inferi non p̃ualebunt aduersus
eam. Portȩ inferi tormenta & blanduñta
sunt ꝑsecutoꝵ: quȩ a stabilitate fidei ali¬
quos deterrendo. introitum ȩterne mortis
aꝑiunt. Multȩ itaq sunt porte inferi:
sed harum eccl̃iȩ quȩ suꝑ petram fundata
est nulla preualet. Merito itaq cunctis
eccłiis honorandus: qui caput ȩccłȩ. qui
firmissimȩ petre soliditatem secutus. ini¬
micosꝓꝑiauctoritate sc̃i sp̃s confudit: &
infatigatȩ patientiȩ fortitudine trium¬
phauit. Nec inferni ut dictum est adũ
suf eum porta preualuit: qui sibi por¬

Expanded text:
nstitutio festivitatis hodiernae, a senioribus nostris Cathedrae nomen accepit, ideo quod primsuscepisse referatur. Recte ergo ecclesiae per orbem sedis illius natalem colunt, quam apostolus pro earum salute suscepit, dicente Domino: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Super hanc inquit petram, id est, super Dominum Salvatorem, qui fideli confessori suo participium sui nominis donavit. Et portae inferi non praevalebunt adversus eam. Portae inferi tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae a stabilitate fidei aliquos deterrendo, introitum aeternae mortis aperiunt. Multae itaque sunt portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet. Merito itaque cunctis Ecclesiis honorandus, qui caput Ecclesiae, et qui firmissimae petrae soliditatem secutus, inimicos Christi auctoritate sancti Spiritus confudit, et infatigatae patientiae fortitudine triumphavit, nec inferni ut dictum est porta adversus eum praevaluit, qui sibi por
Abbreviated transcription (Latin):
alus tuta gregis cȩles¬
tis est cura pastoris.
qui descendit inclina¬
tis cęlis. errantes requi¬
tis. quas disꝑsas fece¬
ris. Collegit eas ꝑdeserta. curans mor¬
borum uulnera. alligans amoris sui
dulci catena: & confractis ossib adhi
mortuos: amor utiq erat gregis tanti
cura pastoris. Adhuc curat gregem:
ꝑ.ꝓpriam passionem. Leuat eas in cru
Commendat eas patͥ: commendat ꝙ¬
petro pastori. Patri commendat passurꝰ:
petro commendat ad cȩlestia rediturꝰ.¬
cum ouib patri commendabat. Profu¬
it gemina commendatio: ubi erat una
ꝓtectio. Pater petrum tuetur de cȩlo:
& xp̃c petrum uisitat in pretorio. Lisi
enim uisitaretur: non lacrimaret᷑. &
uulnera non delerentur: nisi lacrimiᷤ
rigarentur. Instat ascensio: ex igitur

Expanded text:
alus tota gregis coelestis est cura pastoris, qui descendit inclinatis coelis, ut jacentes eris, quas dispersas feceris. Colligit eas a morbo, curans vulnera, alligans amoris sui dulci catena, confractis ossibus adhimortuos. Amor erat gregis tanti cura pastoris. Adhuc curat gregem per propriam passionem; levat eas in crucCommendat Patri, commendat et Petro. Patri commendat passurus, Petro commendat ad coelestia rediturPatri cum caeteris commendabat . Profuit gemina commendatio, ubi erat una protectio. Pater Petrum tuetur de coelo, et Christus Petrum visitat in praetorio: nisi enim visitaretur, non lacrymaretur, et vulnera non delerentur, nisi fletibus rigarentur. Instat ascensio, exigitur
Abbreviated transcription (Latin):
rib uel dȩmonib sanitati redditis. de¬
moratus ibi aliud triduum. cunctis
rite compositis. & eccłiam xp̃i consti-¬
tuens & uale dicens eis. lao diciam
proficiscitur multum desiderabilis. Post
hȩc autẽ petrus romam ueniens. multas
turbas popłoꝵ ad fidem dñĩ nr̃i ũu¬

Expanded text:
nibus vel languoribus, sanitati redditis, denibus vel languoribus, sanitati redditis, demoratus est ibi aliud triduum, cunctisque rite compositis, et Ecclesiam Christi constituens, et valedicens eis, Laodiceam proficiscitur multum desiderabilis. Post haec autem Petrus Romam veniens, multas turbas populorum ad fidem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
do cotidie ad audiendũ uerbum illuc
conueniens credebat sane doctrinȩ qͤ
omĩum est efficatia sanitatũ. Tunc ac¬
cedens faustimnus: ꝓcidit ad pedes petͥ
dicens. Semina uerbi tui quȩ ager mẽ¬
tis meȩ accepit. iam nata sunt atq ad
fecundam maturitatem ꝓfecta: repone
me in horreo dominico. faciens me mẽ¬
se diuine participem. Tunc petrꝰ cum
omni a lacritate app̃hendens manum
eiꝰ tradidit eum clementi & fr̃ib suis
dicens. Sicut patri filios restituit ds:
ita te patrem filii restituunt d̾o. In dixit
autẽ ieiunium omi plebi & ueniente
die dominica baptirauit eum: & in
medio popłi ex conuersione eiꝰ sumens
materiam om̃s causas eiꝰ exposuit. ita
ut om̃ĩs ciuitas quasi angłm eũ aspi¬
ceret: & non minorem ei grãm quam
apło exhiberet. Postera autẽ die petrus
qui eum sequebant᷑ ordinato ep̃o. aliis
etiam p̾sbiteris. baptirzatis quoq plu¬
rimis. & om̃ib qui erant uexati languo¬

Expanded text:
do quotidie ad audiendum verbum illuc do quotidie ad audiendum verbum illuc conveniens, credebat sanae doctrinae, quae omnium est efficacia sanitatum. Tunc accedens Faustinus, procidit ad pedes Petri, dicens: Semina verbi tui quae ager mentis meae accepit, jam nata sunt, atque ad fecundam maturitatem provecta: repone me in horreo Dominico, faciens me mensae divinae participem. Tunc Petrus cum omni alacritate apprehendens manum ejus, tradidit eum Clementi et fratribus suis, dicens: Sicut patri filios restituit Deus, ita te Patrem filii restituunt Deo. Indixit autem jejunium omni plebi, et veniente die Dominica baptizavit eum, atque in medio populi ex conversione ejus sumens materiam, omnes causas ejus exposuit, ita ut omnis civitas quasi angelum aspiceret, et non minorem ei gratiam quam apostolo exhiberet. Postera autem die Petrus qui eum sequebantur ordinato episcopo, aliis etiam presbyteris, baptizatis quoque plurimis, et omnibus qui erant vexati daemo
Abbreviated transcription (Latin):
saluari. Cumq omĩs multitudo infir-¬
mantium una uoce clamaret. hunc ue¬
rum dm̃ quem petrus annuntiat: su-¬
bito immensum lumen gr̃ȩ d̃ĩ in medio
plebis apparuit. & cȩperunt paralitici
currere ad pedes petri sani: ceci recepto
uisu clamare. claudi restaurato gressu
grãs agere: languentes recepta sanita¬
te gaudere. nonnulli etiam solo flatu
uiuentes iam & sine sensu & sine uo¬
ce recuꝑati sunt: om̃s quoq lunatici
& demoniis pleni liberati sunt. Tantã
itaq sc̃s sp̃s in illa die gr̃e suȩ uirtutẽ
ostendit: ut om̃s aminimo usq ad ma¬
ximum una uoce confiterent᷑ dm̃. Ꝙ
intra septem dies plusquã decẽ milia
hominũ credentes d̃o baptirati sunt.
& scificatione consecrati: ita ut omni
a uiditatis desiderio theophilus qui
tentib. domus suȩ in gentem basili¬
cam nomine ȩccłiȩ consecraret. Inqua
basilica petro apło ab omi popło con¬
stituta est cathedra: & omĩs multitu¬

Expanded text:
salvari. Cumque omnis multitudo infirsalvari. Cumque omnis multitudo infirmantium una voce clamaret hunc verum Deum quem Petrus annuntiat, subito immensum lumen gratiae Dei in medio plebis apparuit, et coeperunt paralytici currere ad pedes Petri sani, caeci recepto visu clamare, claudi restaurato gressu gratias agere, languentes recepta sanitate gaudere, nonnulli etiam solo flatu viventes, jam sine sensu et sine voce, recuperati sunt, omnes quoque lunatici et daemoniis pleni liberati sunt. Tantam ritus sanctus in illa die gratiae suae virtutem ostendit, ut omnes a minimo usque ad maximum una voce confiterentur Deum. Et intra septem dies plusquam X millia hominum credentes Deo, baptizati sunt, et sanctificatione consecrati, ita ut omni aviditatis desiderio Theophilus, qui blimior, domus suae ingentem basilicam ecclesiae nomine consecraret. In qua basilica Petro apostolo ab omni populo constituta est cathedra, et omnis multitu
Abbreviated transcription (Latin):
his similia ꝓ sequentes: offerunt ei uexatos
dinem agere de his quȩ de eo male sensis-¬
sent ꝑsymonẽ. uerum etiã tam integram
fide exhibere đo. ut om̃s diu̾sas egritu¬
dines patientes crederent ꝑ eum posse sal¬
uari: ex pandit manꝰ suas ad cęlum. &
cum lacrimis orationem effundens:
grasq do referens dixit. B̾enedico te
pater predicande: qui omne uerbum
& ꝓmissionem filii tui ad implere dig¬
naris ut cognoscat omnis creatura.
quia tu solus ds es in cęlo & in terra.
Hec & his similia dicens: ascendit ine¬
minentiori loco. & iussit ante se poni
omnẽ egrotantium multitudinẽ. qͦs
om̃s hac uoce alloquit᷑. Similem uobis
hominẽ me eẽ uidentes. nolite putare
quia ame possitis recuꝑare salutẽ ur̃am:
sed ꝑeũ qui de cęlo descendens. ostendit
sibi credentib integram animȩ & cor-¬
poris medicinã. Unde ur̃a fides testem
habeat hunc omnem popłm: quia ex
ut sciant etiam se ipsos ab ipso posse

Expanded text:
his similia prosequentes, offerunt ei vexatos his similia prosequentes, offerunt ei vexatos ntiam agere de his quae de Deo male sensissent per Simonem, verum etiam tam integram fidem exhibere Deo, ut omnes diversas aegritudines patientes, crederent per eum posse salvari, expandit manus suas ad coelum, et cum lacrymis orationem effundens, gratiasque referens Deo, dicebat: Benedico te, Pater praedicande, qui omne verbum et promissum Filii tui adimplere dignaris, ut agnoscat omnis creatura quia tu solus es Deus in coelo et in terra. Haec et his similia dicens, ascendit in eminentiorem locum, et jussit ante se poni omnium aegrotantium multitudinem, quos omnes hac voce alloquitur: Similem vobis hominem me esse videntes, nolite putare quod a me possitis recuperare salutem, sed per eum qui de coelo descendens, ostendit sibi credentibus integram animae et corporis medicinam; unde vestra fides testem habeat hunc omnem populum, quia eut sciant etiam semetipsos ab ipso posse
Abbreviated transcription (Latin):
natalem cathedrȩ colimꝰ. episcopatum
etiam petͥ apłi ueneramur. Tamen cum
frequenter intra quadraginta dies eue¬
nerit: facere eam nobis debet sc̃oꝵ die¬
rum reuerentia gratiorem. Et bene na¬
talem cathedrȩ in ipsa ieiunioꝵ initia
nobis ds̃ p̾stitit: ut dies quȩ erat prius
in temꝑantiȩ. ñc̃ sit sobrietatis. quȩ
erat gulȩ. sit abstinentiȩ quȩ erat peccati.
sit scĩtatis. Huius autẽ sollempnii religio.
sic eccłiis introducta est. Cum enim ꝑ¬
transiret apłs disseminans uerbũ uitȩ.
& iaciens fundamentũ eccł̃iȩ. cũ appro¬
pinquaret antiochiam: cȩpit ꝑͥnicetam
& aquilam tota ciuitas audire. quia
petrus aduentaret. Om̃s autem popłi
antiochiȩ ciuitatis. audientes petrum
uenire antiochiam occurrerunt ei: &
penȩ om̃s maiores natu ac nobiles. ci
ti sunt. nudis pedib pęnitentiam agẽ¬
tes. quod contra predicationẽ eius ꝑ¬
magum symonẽ consensissent. Hec &

Expanded text:
natalem Cathedrae colimus, episcopatum natalem Cathedrae colimus, episcopatum etiam Petri apostoli veneramur. Tamen cum frequenter intra Quadragesimae dies evenerit, facere eam nobis debet sanctorum dierum reverentia gratiorem. Et bene natalem Cathedrae inter ipsa jejuniorum initia nobis Deus praestitit, ut dies quae erat prius intemperantiae, nunc sit sobrietatis; quae erat gulae, sit abstinentiae; quae erat peccati, sit sanctitatis. Hujus autem solemnii religio sic Ecclesiis introducta est: Cum enim pertransiret apostolus disseminans verbum vitae, et jaciens fundamentum Ecclesiae, cum appropinquaret Antiochiae, coepit per Niciam Nicetam et Aquilam tota civitas audire quia Petrus adventaret. Omnis autem populus Antiochiae civitatis audientes Petrum advenire Antiochiam, occurrerunt ei, et pene omnes majores natu ac nobiles cineti sunt, nudis pedibus poenitentiam agentes, qui contra praedicationem ejus cum Simone Mago consensissent. Haec et
Abbreviated transcription (Latin):
uni cõmendat᷑: qđ om̃ib intimetur.
Petro enim ido hoc singłariter credit᷑:
quia cunctis ȩccłiȩ rectorib petͥ forma
p̃ponit᷑. Manet gͦ petͥ priuilegium:¬
ubicũq ex ipsius fertur ȩquitate ui¬
dicium. Nec nimia est uel seueritas
uel remissio ubi nichil erit ligatum
nichil solutum: nisi quod beatus ponti¬
rit. Petrũ itaq ut diximus fundamen¬
tum ȩccłiȩ nominauit dñs: & id̃o digne
hoc fundamentũ generalis ȩccł̃ia colit.
supra quod edificii celsitudo consurgit.
Unde conuenienter psalmus dicit. Exr¬
altent eũ in ęccłia plebis: & in cathedra
senioꝵ laudent eũ. Dignum gͦ ẽ ut funda¬
mentum hoc in ȩccłia honoret᷑: ꝑ quod ad
cȩlum conscendit᷑. Quod natalis gͦ cathe¬
orȩ hodie colit᷑: sacerdotale officium hono¬
ratur. Quȩ etiã tanto necesse ẽ plus ha-¬
beat in ȩccłia dignitatis: quanto sacer¬
dotale officium plus honoris. Dies gͦ hȩc

Expanded text:
uni commendatur, quod omnibus intimetur. uni commendatur, quod omnibus intimetur. Petro enim ideo hoc singulariter creditur, quia cunctis Ecclesiae rectoribus Petri forma praeponitur. Manet ergo Petri priubicunque ex ipsius fertur aequitate judicium, nec nimia est vel severitas, vel remissio, ubi nihil erit ligatum, nihil solutum, nisi quod B. P. Petrum itaque ut diximus fundamentum Ecclesiae nominavit Dominus, et ideo digne hoc fundamentum generalis Ecclesia colit, supra quod aedificii sui celsitudo consurgit. Unde convenienter Psalmista dicit: Exaltent eum in ecclesia plebis, et in cathedra seniorum laudent eum . Dignum ergo est, ut fundamentum hoc in Ecclesia honoratur per quod ad coelum conscenditur. Quod natalis ergo Cathedrae hodie colitur, sacerdotale officium honoratur. Quae etiam tanto necesse est plus habeat in Ecclesia dignitatis, quanto sacerdotale officium plus honoris. Dies ergo hae
Abbreviated transcription (Latin):
fessores suos in cęlestia ꝓuehit: ita ne¬
gatores suos ad inferna demergit.
Propter qd dicit᷑ beatissimo petro: tͥ
dabo claues regni cęloꝵ. Et quodcũq
ligaueris suꝑ terram. erit ligatum &
incęlis: & quod cumq solueris super
derram. erit solutum & in cęlis. Oi nes¬
timabilis & in mensa potestas: homi¬
nem in terra positũ tenere cȩlum. Ecce
nunc ad nutum petͥ: diuini claustra¬
regni patescunt. Accepit enim a xp̃o
claues regni cȩloꝵ: ut solutis uincłis
delictoꝵ. aꝑiret credentib cȩlum. Oqu̾a
uicina & ꝓfunda remedia. Iuxta se ha¬
bet mundus dei regnum: si currat ad
petrum. Posuit ad uicem suã in scło cȩ¬
lestis regni clauicularium petrũ: ne
difficilem sibi ad cęlum quispiam exi-¬
stimaret ascensum. Transiuit quidem¬
& in alios apłos uis istius potestatis: &
ad om̃s eccłiȩ principes decreti huiꝰ con¬
stitutio commeauit. Sed non frustra

Expanded text:
fessores suos in coelestia provehit, ita nefessores suos in coelestia provehit, ita negatores ad inferna demergit. Propter quod dicitur beatissimo Petro: Tibi dabo claves regni coelorum, et quogaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis . O inestimabilis et immensa bonitas, hominem in terra positum, tenere coelum! Ecce nunc ad nutum Petri divini regni claustra patescunt. Accepit enim a Christo claves regni coelorum, ut solutis vinculis delictorum, aperiret credentibus coelum. O quam vicina et profunda remedia. Juxta se habet mundus Dei regnum, si currat ad Petrum. Posuit ad vicem suam in saeculo coelestis regni clavicularium Petrum, ne difficilem sibi ad coelum quispiam existimaret ascensum. Transivit quidem etiam in alios apostolos, jus istius potestatis, et ad omnes Ecclesiae principes decreti hujus constitutio commeavit, sed non frustra
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Beatꝰ itaq petrꝰ apłici ordiniᷤᷤ pͥncepᷤ.
primꝰ dñi confessor factus. petra ȩccłiȩ.
ponitur: a dño audire meruit. Et ego
dico tͥ. id est sicut pater m̃s tͥ manifes¬
tauit diuinitatem meã. ita & ego no¬
tam tibi facio excellentiã tuã. quia
du es petrꝰ. Id est cum ego sim iniuola¬
bilis petra. ego lapis angłaris. qui fa¬
cio utraq unum. ego fundamentum
preter qđ nemo potest aliud ponere. ta¬
men tu quoq petra es. quia mea uirtu¬
te solidaris : ut quȩ mͥ potestate sunt ꝓ-¬
pria. sint tͥ mecum participatione c̃õ-¬
munia. Suꝑ hanc petram ȩdificabo
eccłiam meam: & portȩ inferi non pre-¬
ualebunt aduersus eam. Suꝑ hanc in¬
quit fortitudinem ȩternum instruam
templum: & ȩccłiȩ meȩ cȩlo inserenda
sublimitas. ex huius fid̃ĩ firmitate con¬
surget. Hanc confessionẽ portȩ inferi ñ
tenebunt: mortis uincula non ligab̾t.
Nox enim ista uox uite est: & sieut con¬

Expanded text:
simus itaque Petrus apostolici ordinis princeps, primus Domini confessor factus, petra Eccleclesiponitur, cum a Domino audire meruit: Et ego dico tibi , id est, sicut Pater meus tibi manifestavit divinitatem meam, ita et ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu es Petrus , id est cum ego sim inviolabilis petra, ego lapis angularis, qui facio utraque unum. Ego fundamentum praeter quod nemo potest aliud ponere, tamen tu quoque petra es, quia mea virtute solidaris, ut quae mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione commmunia. Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Super hanc, inquit, fortitudinem, aeternum instruam templum, et Ecclesiae meae coelo inserenda sublimitas, ex hujus fidei firmitate consurget. Hanc confessionem portae inferi non tenebunt, mortis vincula non ligabunt: vox enim ista vox vitae est, et sicut con
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ dulcedo. & non te diligo: Quod
interrogor ate: gr̃as ago dñe. Cũ eñĩ
amo te: amor ate. Si non p̃cessisset di¬
lectus tuus: non sequeret᷑ amor m̃s.
celi. quia cęli enarrant głam di. Amat
de terra stillicidiis sanguinis tui de la-¬
tere stillantis animata. Amant te ui-¬
uificati: amant te mortui suscitati.
Quid tͥ dñe retͥbuam: Curasti uulne¬
ait oues meas. Quod ꝓfiteris in amore:
hoc ostende in grege. Et tu ouis eras¬
te ouib meis uicarium curatorem.
pascua in ligno uiuenti: in cruce ñ
marcessenti. Plantauit uulnerata

Expanded text:
rnae dulcedo, et non te diligo? Quod interrogor a te, gratias tibi ago. Dum enim amo te, amor a te. Si non praecessisset dilectus tuus, non sequeretur amor meus. coeli, quia coeli enarrant gloriam Dei , amat te terra stillicidiis sanguinis tui de latere stillantis infusa, amant te vivificati, amant mortui suscitati. Quid tibi retribuam? Curasti vulneergo oves meas ; quod profiteris in amore, demonstra de grege. Et tu ovis eraste ovibus meis vicarium curatorem. pascua in ligno viventi, in cruce non marcescenti. Plantavit vulnerata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicue inconsequentib ponitur. Sur¬
get enim gens contra gentem. & regnu
contra regnum: erunt pestilentiȩ &
fames. & terre motus ꝑ loca. Hȩc om̃ia
initia sunt dolorum. Non ambigo &
hȩc quidem iuxta litteram futura quȩ
scͥpta sunt: sed mͥ uidetur regnum con¬
tra regnum & pestilentia eoꝵ quoꝵ ser¬
mo eoꝵ serpit ut cancer. & fames audi¬
endi uerbi di: & commotio unuiersȩ
terrȩ. & a uera fide seꝑatio in hereticis
magis intelligi: qui contra se inuicem
dimicantes eccłiȩ uictoriam faciunt.
ut quasi conceptus quidam aduentus
antixp̃i non partus intelligatur. Tunc
tradent uos intribulatione & occident
signatur: non quo eo tempore apłi in cor¬
pore repperiendi sint. Et qͣm abunda¬
uit iniquitas: refrigescet caritas mul¬
multoꝵ. Multi enim uocati: pauci autẽ
electi. Nam & in apłis & similib eoꝵ:
ꝑ mansura est caritas. De qua scͥptum ẽ.
Aqua multa: non poterit extinguere

Expanded text:
perspicue in consequentibus ponitur. Consurperspicue in consequentibus ponitur. Consurget enim gens contra gentem, et regnum contra regnum, et erunt pestilentiae et fames, et terraemotus per loca. Haec autem omnia initia sunt dolorum. Non ambigo et haec quidem juxta litteram futura quae scripta sunt: sed mihi videtur regnum contra regnum, et pestilentia eorum, quorum sermo serpit ut cancer , et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, in haereticis magis intelligi, qui contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. ut quasi conceptus quidam adventus Antichristi, non partus intelligatur. Tunc tradent vos in tribulationem, et occident signatur, non quo eo tempore apostoli in corpore reperiendi sint. Et quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas mulmultorum. Multi enim vocati, pauci vero electi. Nam in apostolis et similibus eorum permansura est charitas, de qua scriptum est: Aquae multae non poterunt exstinguere
Abbreviated transcription (Latin):
nascebatur. Et accedunt
ad eum discipłi secreto.
qui mysteria & futuroꝵ
reuelationem nosse cupiebant. Et int̾¬
rogant tria: quo tempore hierłm des-¬
truenda. quo uenturus xp̃c: quo con¬
summatio scłi sit futura. Multi enĩ
uenient in nomine meo dicentes ego
sum xp̃c: & multos seducent. Quoꝵ
unus est symon samaritanus. quem
in actib apłoꝵ legimus: qui se magña
cȩtera in suis uoluminib scripta di¬
mittens: ego sum sermo di. ego sũ spe¬
ciosus. ego parachytus. ego omp̃s: ego oĩa
autem antixp̃i multi sunt. Ego reor õs
heresi archas antixp̃os esse: & sub nomi¬
ne xp̃i ea docere quȩ contraria acp̃o st̃.
Nec mirum si aliquos abhis uideamus¬
secun se duci: cum dñs dixerit. & mul¬
tos seducent. Audituri enim estis prelia.
& opiniones p̾lioꝵ: uidete ne turbemini.
Oportet enim hȩc fieri: sed nondum ẽ
finis. Cum gͥ hȩc fieri uiderimus. ñ
putemus diem instare iudicii: sed in
tempus aliud reseruari. Cuius signũ

Expanded text:
nascebatur, et accedunt ad eum 193 discipuli secreto, qui mysteria et futurorum revelationem nosse cupiebant, et interrogant tria: Quo tempore Jerusalem destruenda sit; quo venturus Christus; quo consummatio saeculi futura sit. Multi enim venient in nomine meo, dicentes: Ego sum Christus, et multos seducent. Quorum unus est Simon Samaritanus, quem in Actibus apostolorum legimus, qui se magnam ter  Al. et caetera in suis voluminibus scripta dimittens: Ego sum sermo Dei, ego sum speciosus, ego paracletus, ego omnipotens, ego omnia autem Antichristi multi sunt . Ego reor omnes haeresiarchas, Antichristos esse, et sub nomine Christi ea docere, quae contraria sunt Christo. Nec mirum si aliquos ab his videamus seduci, cum Dominus dixerit: Et multos seducent. Audituri enim estis praelia, et opiniones praeliorum: videte ne turbemini. Oportet enim haec fieri; sed nondum est finis. Cum haec igitur fieri viderimus, non putemus diem instare judicii, sed in tempus illud reservari, cujus signum