comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tico repleuit. cuius monitis atq responsis. pacẽ retinẽ an bellũ gerere
ctis instructus. sed du contentionis uicio nimius agit᷑. & adu̾su om̃e
qđ quisq dixerat ire obuius delectatur. iactatione ingenii male fortis
heresim ex contentione gn̾auit. asserens solũ corpus nõ etiã aĩa a dño
in dispensatioe susceptu. In quo cu euidentibꝰ euangłii testimoniis ur¬
geretur. quibꝰ ip̃e dñs & saluator hr̃e se aiã ꝓfitetur. & ponẽ eã quãdo
uult. & iteꝵ assumẽ eam. quãq turbatã & tristẽ dicit esse usq ad mor¬
aĩa. sed non ex ea parte qua rationabilis ẽ. s exea solũ qua uiuificat
corpus. Ad supplemẽtu uero rationabłis partis. ip̃m uerbũ di fuisse per
Que assertio primo in urbe roma a damaso & petro alexa
drmo epõ concilio congregato. tali sententia depulsa ẽ. ut decernerent¬

Expanded text:
tico replevit, cujus monitis atque responsis pacem retinere, an bellum gerere, tico replevit, cujus monitis atque responsis pacem retinere, an bellum gerere, sane in caeteris instructus, sed dum contentionis vitio nimius agitur, et adversum omne quod quisque dixerat, ire obvius delectatur, jactatione ingenii malefortis haeresim ex contentione generavit, asserens solum corpus, non etiam animam a Domino in Dispensatione susceptum. In quo cum evidentibus Evangelii testimoniis urgeretur quibus ipse Dominus et Salvator habere se animam profitetur, et ponere eam quando vult, et iterum assumere eam: quamque turbatam et tristem dicit esse usque ad moridem habuisse animam, sed non ex ea parte quae rationabilis est, sed ex ea solum qua vivificat corpus. Ad supplementum vero rationabilis partis, ipsum Verbum Dei fuisse perhibebat. Quae assertio primo in urbe Roma  Al. Romana a Damaso et Petro Alexandrino Episcopo concilio congregato tali sententia depulsa est, ut decernerent
Abbreviated transcription (Latin):
cura sũmoq studio pulsis hẽticis. eccłias catholicis tradẽ. idq ea mode¬
ratiõe agere. ut ultione contẽpta. tantũ catholicis de eccłiaꝵ restitutione
consuleret. qͦ fides recta absq p̃dicatõis impedim̃to ꝓficeret. Cõmunẽ se
prebere erga sacerdotes dei. fide. religione & munificẽtia. cunctis animũ
regiũ exhibere. Accessu facilis. & absq imꝑiali fastu ad colloquiũ se hu¬
milibꝰ prebere. Hortatu eiꝰ & largitionibꝰ eccłie pluribꝰ locis ornate. satii
magnificeq constructe. Prestare młta poscentibꝰ. sed frequentius ultro
e. Idoloꝵ cultus qui constantini institutiõe & deinceps negli
& destrui ceptus fuerat. codem imꝑante collapsus ẽ. N quibꝰ intãtu
deo carus fuit. ut speciale ei munus contulerit diuina ꝓuidentia. Et
enim in thebaide partibus monachu quendã iohannẽ noĩe spũ ꝓphe¬

Expanded text:
cura summoque studio pulsis haereticis, Ecclesias catholicis tradere: idque ea modecura summoque studio pulsis haereticis, Ecclesias catholicis tradere: idque ea moderatione agere, ut ultione contemta, tantum catholicis de Ecclesiarum restitutione consuleret, quo fides recta absque praedicationis impedimento proficeret: communem se praebere erga sacerdotes Dei: fide, religione, et munificentia cunctis regium animum exhibere: accessu facilis et absque imperiali fastu ad colloquium se humilibus praebere: hortatu ejus et largitionibus, Ecclesiae plurimis locis ornatae satis magnificeque constructae: praestare multa poscentibus, sed frequentius ultro offerre. Idolorum cultus, qui Constantini institutione et deinceps negligi et destrui coeptus fuerat, eodem imperante collapsus est. Pro quibus in tantum Deo charus fuit, ut speciale ei munus contulerit divina providentia. Et enim in Thebaidos partibus monachum quendam Joannem nomine, spiritu prophe
Abbreviated transcription (Latin):
Er idem tempus subreptione quada demonis: turpis macula religi
orta. quida ex militaribꝰ uir impetu fuisset ppłi furentis extinctus. re¬
pentini nuntii atrocitate succensus. ad ludos circenses iniutari ppłm.
eiq ex impuso circũ fundi milites. atq obtruncare passim quisq oc¬
currisset gladio iubet. & uindictã dare nõ crimini s furori. Ob hoc
cum a sacerdotibus italie argueret᷑. agnouit delictũ. culpãq cũ lacri¬
mis ꝓfessus. publicã penitentia in conspectu totius eccłie exegit. & in
hoc sibi tempus ascriptũ absq regali fastigio patienter impleuit. Quib
om̃ibus illud q mirabilr adiecit. leges sanxit in posterũ. ut sententie
principu suꝑ animaduersionẽ ꝓlate. in diem tricesimũ ab executoribꝰ
differentur. quo locus mĩe. uł si res tulisset. penitẽtie nõ ꝑiret
Gitur ad orientez regressus. ibiq ut ab exordio principatus sui. summa

Expanded text:
er idem tempus subreptione quadam daemonis, turpis macula religioorta, quidam ex militaribus vir impetu fuisset populi furentis extinctus, repentini nuntii atrocitate succensus, ad ludos Circenses invitari populum eique ex improviso circumfundi milites, atque obtruncari passim, ut quisque occurrisset, gladio jubet, et vindictam dari non crimini, sed furori. Ob hoc cum a sacerdotibus Italiae argueretur, agnovit delictum, culpamque cum lachrymis professus, publicam poenitentiam in conspectu totius Ecclesiae exegit: et in hoc sibi tempus adscriptum, absque regali fastigio patienter implevit. Quibus omnibus istud quoque mirabiliter adjecit: Lege sanxit in posterum, 289 ut sententiae Principum super animadversione prolatae in diem tricesimum ab executoribus differentur: quo locus misericordiae, vel si res tulisset poenitentiae non periretgitur ad Orientem regressus, ibique, ut ab exordio principatus sui, summa
Abbreviated transcription (Latin):
uste ultio diuina cõmota sit: ꝓ uindicta ioħis qui uocat᷑ baptista
Quẽ puniuit herodes uirũ ualde bonũ: qui p̃cipiebat iudeis uirtu¬
ti oꝑam dare: iustitiam inter se inuicẽ custodire: & in deu seruare
pietatẽ: ꝑ baptismu in unũ coire. Hoc enim pacto baptismũ accep¬
tabile fore. si non solum ad abluenda pct̾a sumat᷑. uerũ & ad castiõ¬
niam corporis atq ad aĩe iustitiã purificationẽ q seruet᷑: oĩumq
parit̾ uirtutũ uelut signaculũ & custodia quedã fidelis habxat᷑. Que
eum ab eo p̃cepta huiuscemodi docerent᷑. atq ad audiendũ eum per¬
plurima młtitudo concurrẽt: ueritus herodes ne forte doctrine ei
ac monitis obedur in om̃ibꝰ plebs eẽt parata melius credidit priuᷤ¬
ꝗͣ noui aliquid fieret anticipare hoĩez nece: ꝙͣ postmodũ turbatis
rebus seram penitudinẽ gerere. Ex sola igitur suspitĩe herodis ũ¬
ctus in castellũ macheronta adducit᷑ ioħesꝰ ibi q capiteᷤ truncatur

Expanded text:
iuste ultio divina commota sit pro vindicta Iohannis, qui vocabatur baptista, quem punivit Herodes, virum valde bonum, qui precipiebat Iudeis virtuti operam dare, iusticiam inter se invicem custodire et in Deum servare pietatem, per baptismum in unum coire. Hoc enim pacto baptismum acceptabilem fore, si non solum ad abluenda peccata sumatur, verum et ad castimoniam corporis atque ad animae iusticiam purificationemque servetur omniumque pariter virtutum velud signaculum et custodia quaedam fidelis habeatur. Quae cum ab eo per precepta huiuscemodi docerentur, atque ad audiendum eum perplurima multitudo concurreret, veritus Herodes, ne forte doctrinae eiac monitis obedire in omnibus plebs esset parata –, melius credidit, priusquam novi aliquid fieret, anticipari hominem nece quam postmodum turbatis rebus seram penitudinem gerere. Ea sola igitur suspicione Herodis vinctus in castellum Macherunta abducitur Iohannes ibique obtruncatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabiliora ꝑignẽ facta collegimꝰ: ac sicut conueniebat ex more condi¬
dimꝰ. Quo in loco etiam nũc prestante dñõ sollẽnes agimꝰ celebresq
conuentꝰ: maxĩe quidẽ in die passionis eiꝰ. Sed & cum eo eoꝵ memo¬

Expanded text:
probabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut conveniebat ex more, condiprobabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut conveniebat ex more, condidimus. Quo in loco etiam nunc praestante Domino solemnes agimus celebresque conventus; maxime quidem in die passionis ejus. Sed cum eorum memo
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ: & ꝑ mortẽ premia ĩmortalitatis indeptus. satis agere cepit
uias eius ad sepulturã nrĩs desiderantibꝰ nemo concedẽt. In¬
gabat᷑ ergo niceta herodis pat̾: frat̾ autẽ Dalce adire iudicẽ: & petere
ab eo ne humandu concedẽt corpus: ne forte inquit relinquẽtes illu
qui crucifixus ẽ christiani hunc colere incipiant. Iudeis maxime ista
machinantibꝰ : qui & nr̃os intentis oculis obseruabant. ne eum flãmis
adhuc ardentibus raperẽt. Ignorantes miserrimi: quia neq christu
aliquando possumꝰ derelinq̃re: qui mortẽ ꝓ totius mũdi salute sustini¬
it. neq aliũ quẽquã colere qui ueru deu & qui solus colendus sit¬
nouerimꝰ. Martyres u̾o̾ tanꝗͣ discipłos dni diligamꝰ & uenerem̃: quasi
integrã fidem magr̃o seruantes & dño: quoꝵ nos qͦ in fide & ꝑseuerã¬
a caritatis optamus ẽẽ participes. Ubi autẽ uidit centurio t
nos postmodu ambusta ossa p̃ciosissimis gẽmis cariora & omi auro

Expanded text:
natus est, et per mortem praemia immortalitatis indeptus, satis agere coepit ut reliquias ejus ad sepulturam nostris desiderantibus non concederet. Instigabatur ergo Niceta Herodis pater, frater autem Dalcae, adire judicem, ut peteret ab eo ne humandum concederet corpus; ne forte, inquit, relinquentes illum qui crucifixus est, Christiani hunc dolere incipiant; Judaeis maxime ista machinantibus, qui et nostros in tantis oculis observarunt, ne eum flammis adhuc ardentibus raperent, ignorantes miserrimi quia neque Christum aliquando possumus derelinquere, qui mortem pro totius mundi salute sustinuit, neque alium quemquam colere, quippe qui verum Deum, et qui solus colendus sitnoverimus; martyres vero tanquam discipulos Domini diligamus et veneremur, quasi integre fidem magistro servantes et Domino, quorum nos quoque in fide et perseverantia charitatis optamus esse participes. Ubi autem vidit centurio tanos postmodum ambusta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni auro
Abbreviated transcription (Latin):
cuiuslibet facinoris reu: sed tantũ ꝓ noĩe christiani ꝙ hoc se uocabło con¬
fessus ẽ nuncupari. ad mortẽ duci hoĩe p̃cepisti: Non sunt hec digna
pio imꝑatori: nec sapientissimo puero filio eiꝰ neq sacͦsenatui que agiꝰ¬
o orbiti. At ille mihil aliud inquirens: ait ad luciu. Dideris mihi &
tu christianꝰ eẽ. Cũq lucius respondisset hoc plane su: etiam ip̃m̃ or
dñis absolutu. ad bonũ & optimũ patrem & regem oĩ deu r̾miitis.
ed & tertius quidã pari modo libertate usus: pari quoq sententia pu¬

Expanded text:
cujuslibet facinoris reum, sed tantum pro nomine Christiano, quod hoc se vocabulo concujuslibet facinoris reum, sed tantum pro nomine Christiano, quod hoc se vocabulo confessus est nuncupari, ad mortem hominem duci praecepisti? Non sunt haec digna pio imperatore, nec sapientissimo puero filio ejus, neque sacro senatu quae agis, Urbici. At ille nihil aliud inquirens, ait ad Lucium: Videris mihi et tu Christianus esse. Cumque Lucius respondisset: Hoc plane sum, etiam ipsum ducdominis absolutum ad bonum et optimum Patrem, et Regem omnium Dominum remittis. Sed et tertius quidam, pari modo libertate usus, pari quoque sententia pu
Abbreviated transcription (Latin):
dam: huic persuadet: ut ꝑ contaret᷑ a ptholomeo si christianꝰ esset. Hoc¬
tantũ ptholomeus tanꝗͣ amator ueritatis: ne quaꝗͣ głiam sue ꝓfessi¬
ons occultans: ꝑ contanti christianu se ẽeᷤ confessus ẽ. Hunc ꝯtinuo
centurio in uincla coniecit: & ml̃to tpr̃e squalore carceris maceratu.
ad ultimũ urbitio iudici obtulit. Aqͦ simili modo hoc solũ int̾roga¬
tus ẽ ptolomeus si esset christianus. Qui rursu tanti boni sibi cõscius.
diuina religionẽ pretulit: & de christi magisterio ac totius boni institu¬
tiombꝰ publica confessione testatus ẽ. Qui enim negat qł est: sine dubio
culpabile iudicat ẽẽ qđ negat. Continuo igit᷑ post confessionẽ: ab orbi¬
tio iubetur duci ad mortẽ. Lucius autẽ quidã christianꝰ uir: uidẽs tam
temere datã sententiã: ait ad urbitiu. Quid queso cause ẽ: ꝙ neq adil¬
terũ neq corruptorẽ aut homicidã uł latronẽ raptorẽq: aut alterius

Expanded text:
anus esset. Hoc Ptolomaeus tanquam amator veritatis, nequaquam gloriam suae professionis occultans, percontanti Christianum se esse confessus est. Hunc continuo centurio in vincula conjecit, et multo tempore squalore carceris maceratum ad ultimum Urbicio judici obtulit. A quo simili modo hoc solum interrogatus est si esset Christianus; qui rursum tanti boni sibi conscius, divinam religionem prae se tulit, et de Christi magisterio ac totius boni institutionibus publica confessione testatus est. Qui enim negat quod est sine dubio culpabile judicat esse quod negat. Continuo ergo post confessionem ab Urbicio duci jubetur. Lucius autem quidam Christianus vir, videns tam temere latam sententiam, ait ad Urbicium: Quid, quaeso, causae est, quod neque adulterum, neque corruptorem, aut homicidam, vel latronem, raptoremve, aut alterius
Abbreviated transcription (Latin):
que uiderũt. Flãma & eni ĩ modũ camere curuata specie quasi ueli
nauis uento sinuati supra corpus martyris stetit. Qd corpus ĩ medio
positu. non erat ut caro ardens: sed tanꝗͣ si aurũ aut argentũ ĩforna¬
nstri igni corpus non posse consumi: iussert ꝓpius acceder̃ confectorẽ:
& corpus cui ignis cesserat : mucrone transfodere. Quo facto: tam
largus ꝓfusus est sanguis: ut restingueret rogu. Ppłs aute miraculi

Expanded text:
ed flamma in modum camerae curvata, specie quasi veli navis vento sinuati, supra corpus martyris stetit. Quod corpus in medio positum, non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornanistri, corpus igni non posse consumi, jusserunt propius accedere confectores et corpus, cui ignis cesserat, mucrone transfodere. Quo facto, tam largus profusus est sanguis, ut restingueret rogum. Populus autem cum miraculi
Abbreviated transcription (Latin):
policarpus : se ẽe confitet᷑. Ergo inꝗt habeto etatis tue reuerentiã: &
parce ultime senectuti tue. Iura fortunã cesaris gerens de prioribꝰ peĩtu¬
dinẽ. & conclama etiã tii. tolle sacrilegos. Tu policarpus toruo uultu
ad ppłm qui in stadio residebat aspiciens: eleuata ad celu dextera: cũ
genitu ꝓclamauit & dixit. Tolle sacrilegos. Sed insistente ꝓconsule &
dicente. iura fortunã cesaris & dic inchristũ cõuitia: & dimitto te. Poli¬
carpus ad hec. Octoginta inꝗt & sex annis seruio ei & mhil me lesit
unꝗͣ: quomͦ possu maledicẽ & blasphema̾e regẽ meũ qui salutẽ mihi
dedit : Cũq rursus uehemẽtius urgeretꝰ ut fortunã cesaris iuraret.
si hanc inꝗt iactantiã queris ut ego fortimã cesaris iurẽ. & qui sim igͦ¬
rare te simulas: cũ oĩ lib̾tate audi a me quia christianꝰ su. Si uõ etia¬

Expanded text:
e confitetur. Ergo, inquit, habeto aetatis tuae reverentiam, et parcens ultimae senectuti tuae, jura fortunam Caesaris gerens de prioribus poenitudinem, et conclama sacrilegos. Tunc Polycarpus torvo vultu ad populum qui in stadio residebat aspiciens, elevata ad coelum dextera, cum gemitu proclamavit, et dixit: Tolle sacrilegos. Sed insistente proconsule, et dicente: Jura fortunam Caesaris, et dic in Christum convicia, et ego dimitto te. Polycarpus ad haec dixit: Octoginta et sex annis servio ei, et nihil me laesit unquam: quomodo possum blasphemare Regem meum, qui salutem mihi dedit? Cumque rursus vehementius urgeretur, ut fortunam Caesaris juraret, ait: Si hanc jactantiam quaeritis, ut ego fortunam Caesaris jurem, et quis sim ignorare te simulas, cum omni libertate audi a me, quia Christianus sum. Repleba
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ eccłie epĩ: cuius eruditione & grã quã habebat in u̾bo di fruebant
non hi ppłi solum qͦs regendos acceꝑat: sed & procul positi quibꝰ ꝑ eplas
Et alia ad Athenienses in qua ad euangelii credulitatẽ inuitat & cõcitat
segniores. Simul & arguit quosdã uelut pene ꝓlapsos a fide: cum ep̃s
eoꝵ publius fuisset martyrio consumatꝰ. Sed & quadrati qui publioi
martyri successerat in sacerdotio meminit simul & memorat: ꝙ labae
eius & industria rediuiuus quidã in eis calor fidei reparatꝰ sit. Et illud
in eadem designat epła. ꝙ dionysius ariopagites qui ab apło paulo in¬

Expanded text:
 episcopi, cujus eruditione et gratia, quam habebat in verbo Dei, fruebantur non hi populi tantum, quos regendos acceperat, sed et procul positi, quibus per epistolas es epistola, in qua ad Evangelii credulitatem eos invitat, et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pene prolapsos a fide, cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consummatus. Sed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, quod labore ejus ac industria redivivus quidam in eis calor fidei reparatus sit. Et illud in eadem designat epistola, quod Dionysius Areopagites, qui ab apostolo Paulo in
Abbreviated transcription (Latin):
christiani colunt expellitis & deturbatis: usq ad mortẽ cultores illius
obseruantie ꝑseqñtes. Suꝑ quibus plurimi ex ꝓuintiis iudices : etiam
uenerabłi patri nr̃o scripserant. Quibꝰ rescriptũ ẽ ab eo: ut nihil oĩo¬
molestie huiuscemoĩ hõibꝰ gn̾arent: msi forte arguerent᷑ aliqͥd aduersũ
romaĩ regni statũ moliri. S & mihi ipĩ dehis ꝗͣ plurimi retulerũt
Quibꝰ ego paternã secutus sententiã: parimͦ de ratione rescͥsi. ꝙ siquis
ꝑsistit huiuscemoĩ hõibꝰ absq ullo crimĩe mouere negotia. ille quidẽ
qui delatus ꝓ hoc noie fuerit absoluat᷑. etiã si ꝓbat᷑ id esse ꝙ ei obicitur
christianꝰ. Is autez qui crimen obtendit reus pene ipiũs qua obiecit¬
existat. ꝓposita ephȩsi publice inconuentu asie:¬

Expanded text:
Christiani colunt, expellitis et deturbatis, usque ad mortem cultores illius Christiani colunt, expellitis et deturbatis, usque ad mortem cultores illius observantiae persequentes: super quibus plurimi ex provinciis judices etiam venerabili patri nostro scripserant. Quibus rescriptum ab eo, ut nihil molestiae hujuscemodi hominibus generarent, nisi forte arguerentur, aliquid adversum Romani regni statum moliri. Sed et mihi ipsi de his quamplurimi retulerunt, is. Sed paternam ego secutus sententiam pari moderatione statuo, quod, si quis persistit huiuscemodi hominibus absque ullo crimine movere negotia, itte quidem, qui delatus pro hoc nomine fuerit, absolvatur, etiamsi probetur id esse, quod ei obicitur, Christianus. Is auteexistat. » Proposita Ephesi publice in conventu Asi
Abbreviated transcription (Latin):
maximꝰ tribunitie potestatis quiudecies. consul tertio.: umusis simł ple¬
bibus asie salutẽ. Ego quidẽ non ambigo ȩtiã ipsis diis cure eẽ. nequis
noxius lateat. Multo eniz magis ip̃is conuenit punire eos qui sibi im¬
molare nolunt: ꝗͣ uobis. Sed uos confirmatis eoꝵ quos ꝑsequimĩ sentẽ¬
tiam quam de uob̾ habent: dicentes uos impios & sine do eẽ. Onde &
optabilius habent & aĩas ponẽ ꝓd̾o suo & mortẽ libent̾ ampledti: qͣ
uobis talibꝰ acquiescẽ: & in ur̃e religiõis iura concedẽ. De motibꝰ aute
terre qui uel facti sunt uł etiã nunc fiunt. absurdũ non erit merorẽ
urm̃ iusta cõmonitione solari. Qm̃ quide comperi ꝙ in huiuscemodi
rebus ad illoꝵ inuidia cõmunes casus transfertis: in quo illi quidem¬
maiorẽ fidutia accipiunt apud deu. Nos autẽ in oĩ tpr̃e qͦ de talibꝰ
igratis: ceteros quide deos negligitis: cultũ uo̾ immortalis deĩ quem

Expanded text:
maximus, tribunitiae potestatis quindecies, consul tercio, universis simul plebibus Asiae salutem. Ego quidem non ambigo etiam noxius lateat; multo enim magis ipsis convenit punire eos, qui sibi immolare nolunt, quam vobis. Sed vos confirmatis eorum quos persequimini sententiam, quam de vobis habent dicentes vos impios, et sine deo esse. Unde et optabilius habent animam ponere pro Deo suo, et mortem libenter ampvobis talibus acquiescere et in vestre religionis iura concedere. 26 De motibus autem terre qui olim facti sunt vel etiam nunc fiunt, absurdum non erit merorem vestrum iusta commonitione solari, quoniam quidem comperi quod in huiusmodi rebus ad illorum invidiam comajorem fiduciam accipiunt apud Deum. Vos autem in omni tempore, quo de talibus ignoratis, caeteros quidem deos negligitis, cultum vero immortalis Dei, quem
Abbreviated transcription (Latin):
erunt ab ip̃o ꝙ ioħes apłs discipłs dnĩ apud ephesu: cu balneas lauã¬
di grã fuisset ingressus & uidisset ibi cherinthu: exilusset continuo
& discessisset non lotus dicens. Fugiamꝰ hinc: ne & balnee ip̃e cor¬
ruant in quibꝰ cherinthus lauat ueritatis mimicus. Ide etiã policar¬
pus martioni aliquãdo cu occurrisset dicenti sibi agnosce nos. respõ¬
dit: agnosco. Agnosco pͥmogenitũ sathane. Tanta tũc apłi atq eoꝵ
discipłi mreligione cautela utebant᷑: ut ne uerbi quidẽ cõmunionẽ
cu aliquo eoꝵ qui a ueritate deuiauerant habẽ paterent᷑. Sicut &¬

Expanded text:
erunt ab ipso, quod Joannes discipulus Domini, apud Ephesum cum balneas lavandi gratia fuisset ingressus, et vidisset ibi Cerinthum; exsiluisset continuo, et discessisset non lotus, dicens: Fugiamus hinc, ne et balneae ipsae corruant, in quibus Cerinthus lavat veritatis inimicus. Idem etiam Polycarpus Marcioni aliquando cum occurrisset, dicenti sibi: Agnoscis nos, respondit: Agnosco, agnosco primogenitum Satanae. Tanta tunc apostoli, atque eorum discipuli in religione cautela utebantur, ut ne verbi quidem communionem cum aliquo eorum, qui a veritate deviaverant, habere paterentur. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
pulis ligna uel de balneis uł de publicis quibusq locis & sarmenta
conggantibꝰ: precipue iudeis ardentius in hec ex more feruentibꝰ cũ
oĩ uelocitate extructus ẽ rogus. Tum depositis senior indum̃tis: ac
Zona resoluta/ calciamẽta qͦ pedibus tẽtabat educͬe: que nũꝗͣ nisi a
religiosis quibusq fide & deuotione semetipõs iniucẽ p̃ueniẽtibꝰ resol¬
sent rogo impositu etiã clauis affigere ait. Sinite me: qui enĩ de¬
dit mͥ ignis ferre suppliciũ: dabit ut & sine clauoꝵ affixione flãmas
ĩmobilr ꝑferam. Tum illi omissis clauis: uinculis usi sunt solis. Quibꝰ
post tergu manibꝰ reuinctis: uelut electus aries & ex magno grege as¬
sumptus: acceptabile holocaustu oĩpotenti oblatus ẽ deo:has preces¬

Expanded text:
pulis ligna, vel de balneis, vel de publicis quibusque locis, et sarmenta congregantibus, praecipue Judaeis ardentius ad haec ex more ferventibus, cum omni velocitate exstructus est rogus. Tunc depositis senior indumentis, ac zona resoluta, calceamenta quoque de pedibus tentabat educere, quae nunquam nisi a religiosis quibusque, fide et devotione semetipsos invicem praevenientibus, resolent rogo impositum, etiam clavis affigere, ait: Sinite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferam. Tunc illi omissis clavis, solis usi sunt vinculis, quibus post tergum manibus revinctis, velut electus aries, et ex magno grege assumptus, acceptabile holocaustum omnipotenti oblatus est Deo. Or
Abbreviated transcription (Latin):
locu Zizanioꝵ mͦ pura uerbi deĩ semina maculantibꝰ: & areas apłice
doctrine adulterina admixtione fedantibꝰ ex oĩ parte sacerdotes dñi
uelut uigilantes agricole: excutere eoꝵ & expurgare mala semĩa nitebã¬
F & tanꝗ solliciti pastores insidiantes lupos gregibꝰ christi: clamoribꝰ
simul iniectatõibꝰq repellẽ: cõmonendo frẽs instruẽdo scribẽdo etiam
longe positis. ipõs qͦ interdu sicubi corã dep̃hendissent cõminꝰ ꝑurgẽ¬
do: & uerboꝵ lucta ac disputationũ certamĩe ꝓsternẽdo. Alii etiã po¬
steris consulentes: questiones eoꝵ & ꝑuersas obiectiones: editis cõmen¬

Expanded text:
locum zizaniorum modo pura verbi Dei semina maculantibus et areas apostolicae doctrinae adulterina admistione polluentibus, ex omni parte sacerdotes Domini, velut vigilantes agricolae, excutere et expurgare eorum mala semina nitebantur et tanquam solliciti pastores insidiantes lupos gregibus Christi clamoribus simul insectationibusque repellere, commonendo fratres, instruendo, scribendo etiam longe positis, ipsos, sicubi coram deprehendissent, in communi perurgendo et verborum luctamine ac disputationum certamine prosternendo, alii etiam posteris consulendo, quaestiones eorum et perversas obiectiones editis commen
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã ꝓconsul maximo stupore miraret᷑. Misso igit᷑ curione ad ppłm
iubet uoce maxiã ꝓtestari. policarpũ tertio confessu christianũ se esse
Quo audito uniu̾sa młtitudo tã gentiliũ ꝗͣ iudeoꝵ smirnensiũ ciuita¬
tis: cum ingenti furore acclamabant. Hic est totius asie doctor & pr̃
christianoꝵ nrõꝵ autẽ subuersor deoꝵ. Ipẽ ẽ qͥ multos docet ne ĩmo¬

Expanded text:
stantiam proconsul maximo stupore miraretur. Misso igitur curione ad populum, jubet voce magna protestari Polycarpum tertio confessum Christianum se esse. Quo audito, universa multitudo, tam gentilium quam Judaeorum Smyrnensis civitatis, cum ingenti furore acclamabat: Hic est totius Asiae doctor, et pater Christianorum, nostrorum autem subversor deorum. Ipse est qui multos docet ne immo
Abbreviated transcription (Latin):
ui ꝑ sistente. omẽ iaculum missu ab hostibus frustraretur. frãcto
aduersarioꝵ aĩo. seu potius diuinitus depulso arbogaste duce. ne¬
quicqͣ deo aduerso fortiter faciente. eugenius ante theodosii pedes
finis fuit. Tum uero religioso principi gloriosior uictoria de frus¬
tratis opinionibus paganoꝵ ꝗͣ de tyranni interitu fuit. quibꝰ spes
uana & falsa diuinano minus in interitu contulit pene: ꝗͣ pudo

Expanded text:
vi persistente vento, omne jaculum missum ab hostibus frustraretur  Al. perfrustaretur, fracto vi persistente vento, omne jaculum missum ab hostibus frustraretur  Al. perfrustaretur, fracto adversariorum animo, seu potius divinitus repulso, Arbogasto duce nequicquam, Deo adverso, fortiter faciente, Eugenius ante Theodosii pedes,finis fuit. Tum vero religioso Principi gloriosior victoria de frustratis opinionibus Paganorum, quam de Tyranni interitu fuit: quibus spes vana et falsa divinatio minus in interitu contulit poenae, quam pudo
Abbreviated transcription (Latin):
currit auxilia. & prostratus in conspectu dei omĩpotentis inquit. Ds
tu nosti: quia in nomĩe christi filii tui ultionis iuste prelia ista suscepi.
Si secus. in me uindica. Si uero cũ causa ꝓbabili. & in te confisus huc
ueni. porrige dexterã tuis ne forte dicant gentes ubi ẽ đs eoꝵ. Quã
supplicationẽ pii principis certi a deo ẽe susceptã hii qui aderant duceᷤᷤ
animant᷑ ad cedem. & precipue bacurius uir. fide pietate uirtute ani
orporis insignis. & qui comes eẽ & socius theodosii merereti
proximos quosq cum tot telis gladio passim sternit. agnina hostiũ
conferta & constipata perrumpit. iter ꝑ milia ruentiũ ad impium
tyrannũ ruptis agminibꝰ & aceruati fusis stragibus agit. Uix for¬
impatoris precem quam deo fuderat. uentus ita uehemẽs
ortus ẽ. ut tela hostiũ in eos qui iecerant retorq̃ret. Cumq magna

Expanded text:
vertit auxilia, et prostratus in conspectu Dei: Tu, inquit, omnipotens vertit auxilia, et prostratus in conspectu Dei: Tu, inquit, omnipotens Deus, nosti quia in nomine Christi Filii tui ultionis justae, ut puto, praelia ista suscepi: si secus, in me vindica. Si vero cum caussa probabili, et in te confisus, huc veni, porrige dexteram tuis, Ne forte dicant Gentes, ubi est Deus eorum ? Quam supplicationem pii Principis, certi a Deo esse susceptam, hi qui aderant duces, animantur ad caedem: et praecipue Bacurius, vir fide, pietate, virtute et animi et corporis insignis, et qui comes esse et socius Theodosii mereretur, proximos quosque conto, telis, gladio passim sternit, agmina hostium conferta 306 et constipata perrumpit. Iter per millia ruentium ad ipsum Tyrannum, ruptis agminibus, et acervatim fusis stragibus, agit. Vix forpost illam Imperatoris precem quam Deo fuderat, ventus ita vehemens exortus est, ut tela hostium in eos qui jecerant, retorqueret. Cumque magna
Abbreviated transcription (Latin):
sumpserant.Sed ubi uere religionis fretus auxilio & theodosius
alpiu fauces cepit urgere. primo illi quibꝰ ne quicꝗͣ litate tot uicti¬
me. de fallacie conscienti a trepidi demoĩs infugam uersi. post etia
sceleris reus. cum potuisset euadere. eruditus ad modu uir. mereri
mortem ꝓ errore iustius ꝗͣ pro crimine iudicauit. Ceteri
struũt atiem. & collocatis in suꝑiori iugo insidiis. ipsi pugnã ĩ des¬
censu montis expectant. Gerum ubi ad primos uentu ẽ. & ilico se
legitimo principi tradiderunt. cum ceteris imis uallibꝰ dep̃hensis.
conflictus acerrimus geritur. Stetit aliquãdiu anceps uictoria. fun¬
debantur auxilia barb̾aroꝵ. & terga iam hostibꝰ dabant. Sed fiebat
Hoc ut theodosius uinceretur: sed ne per barbaros uincere uideretur.
Tum ille ut conuersas suoꝵ aties uidit. stans inedita rupe. unde & cõ¬
spicẽ & conspici ab utroq posset exercitii. proiectis armis ad solita re

Expanded text:
sumpserat. Sed ubi verae religionis fretus auxilio Theodosius, alpium fauces coepit urgere, primi illi, quibus nequicquam litatae sunt tot victimae, de fallaciae conscientia trepidi daemones, in fugam versi. Post etiam sceleris reus, cum potuisset evadere eruditus admodum vir, mereri se mortem pro errore justius, quam pro crimine judicavit. Caeteri vero instruunt aciem, et collocatis in superiori jugo insidiis, ipsi pugnam in descensu montis exspectant. Verum ubi ad primos ventum est, et illico se legitimo Principi tradiderunt: cum caeteris imis vallibus deprehensis conflictus acerrimus geritur. Stetit aliquandiu anceps victoria: fundebantur auxilia Barbarorum, et terga jam hostibus dabant. Sed fiebat hoc non ut Theodosius vinceretur, sed ne per Barbaros vincere videretur. Tum ille ut conversas suorum acies vidit, stans in edita rupe, unde et conspicere et conspici ab utroque posset exercitu, projectis armis, ad solida se
Abbreviated transcription (Latin):
Eitur p̃paratur ad bellu. non tam armoꝵ telorũq ꝗͣ ieiunioꝵ oratio¬
nu subsidiis. nec tam excubiaꝵ uigiliis ꝗͣ obsecrationũ pernoctatione
munitꝰ. Circuibat cum sacerdotibis & ppło omnia orationũ loca.
ante martyrum & apłoꝵ thecas iacebat cilitio prostratus. & auxi¬
lia sibi fida sc̃oru intercessione poscebat. At pagani qui errores su-¬
os nouis semper erroribus animant. in nouare sacrificia. & romam
funestis uictimis cruentare. Inspice̾ exta pecudũ: & ex fibraꝵ p̃scien¬
tia secuturã eugenio uictoriã nuntiare. suꝑstitiosius hec agẽte. & cũ
oĩ animositate flauiano tunc prefecto: cuius assertionibus: magna eĩ
erat eius in sapientia pre rogatiua. eugeniũ uictorẽ fore ꝓ certo pre

Expanded text:
itur praeparatur ad bellum non tam armorum telorumque, quam jejuniorum orationumque subsidiis: nec tam excubiarum vigiliis, quam obsecrationum pernoctatione munitus circumibat, cum sacerdotibus et populo omnia orationum loca, ante Martyrum et Apostolorum thecas jacebat cilicio prostratus, et auxilia sibi fida sanctorum intercessione poscebat. At Pagani, qui errores suos novis semper erroribus animant, innovare sacrificia, et Romam funestis victimis cruentare, inspicere exta pecudum, et ex fibrarum praescientia securam Eugenio victoriam nuntiare. Superstitiosius haec agente, et cum omni animositate, Flaviano tunc Praefecto, cujus assertionibus 305 magna enim erat ejus in sapientia praerogativa Eugenium victorem for
Abbreviated transcription (Latin):
res gesta exponit̃. sacerdotes mittẽ exorat᷑. qui ceptũ erga se dei munus
implerent. Quibꝰ ille cũ oĩ gaudio & honore transmissis. młto ãplius
ex hoc letatus ẽ. ꝗͣ si incognitas romano imꝑio gentes & regna ignota
ui cisset. Hec nobis ita gesta fidelissimꝰ uir bacarius gentis ipiurᷤ rex
& apud nos domesticoꝵ comes. cui sũma erat cura & religionis & ue¬
ritatis exposuit. cũ nobiscũ palestini tũc limitis dux in hirłrmis satis
unanimiter degeret. Sed ad ceptũ redeamꝰ.¬

Expanded text:
res gesta exponitur: sacerdotes mittere oratur, qui caeptum erga se Dei munus res gesta exponitur: sacerdotes mittere oratur, qui caeptum erga se Dei munus explerent. Quibus ille cum omni gaudio et honore transmissis, multo amplius ex hoc laetatus est, quam si incognitas Romano imperio gentes et regna ignota junxisset. Haec nobis ita gesta, fidelissimus vir Bacurius, gentis ipsius rex, et apud nos Domesticorum Comes cui summa erat cura et religionis et veritatis exposuit, cum nobiscum Palaestini tunc limitis Dux, in Jerosolymis satis unanimiter degeret. Sed ad coeptum redeam
Abbreviated transcription (Latin):
mortales ex ip̃a oꝑa cessarent. captiua sola in or̃one ꝑnoctansꝰ. man.¬
rex. uidet colũna quã tot machine & tot ppłi mouere nõ quiuerãt.
erectam. & suꝑ basim suã librate suspensa. nec tamẽ suꝑpositã sed
quantũ unius pedis spatio in aere pendentẽ. Tum uõ om̃s ppłi cõtu¬
entes & magficantes deu. uerã ẽẽ regis fidẽ. & captiue religionẽ pñ¬
tis miraculi testimoĩo ꝑhibebãt. Et ecce mirantib adhuc & stupẽtibꝰ
cunctis. in oculis eoꝵ sensim suꝑ basim suã nullo ꝯtĩgente colũna de¬
posita sũma cũ libratione consedit. Post hoc reliquus nuͣs colũnaꝵ tã
ta facilitate suspensus ẽ. ut om̃s que suꝑfuerãt ip̃a die locarent᷑. Postea
uero ꝗͣ eccłia magͥfice ꝯstructa ẽ. & ppłi fidem dei maiore ardore sitiebãt.
captiue monitis ad imꝑatorẽ constaniiũ totius gentis legatio mittit᷑.

Expanded text:
mortales et ipsa opera cessarent, captiva sola in oratione pernoctans manmortales et ipsa opera cessarent, captiva sola in oratione pernoctans manrex, videt columnam, quam tot machinae ac tot populi movere non quiverant, erectam, et supra basim suam librate suspensam, nec tamen superpositam, sed quantum unius pedis spatio in aere pendentem. Tunc vero omnes populi contuentes et magnificantes Deum, veram esse regis fidem, et captivae religionem praesentis miraculi testimonio perhibebant. Et ecce mirantibus adhuc et stupentibus cunctis, in oculis eorum sensim supra basim suam, nullo contingente, columna deposita, summa cum libratione consedit. Post hota facilitate suspensus est, ut omnes quae superfuerant, ipsa die locarentur. Postea vero quam Ecclesia magnifice constructa est, et populi fidem Dei majore ardore sitiebant, captivae 236 monitis ad Imperatorem Constantinum totius gentis legatio mittitur:
Abbreviated transcription (Latin):
poscit. nec se ultra aliũ deu ꝗͣ christũ ueneraturũ ẽe confirmat.
Ad est captiua. edocet đm christu. supplicandi ritũ uenerandiq mo
eccł̃ia monet. formãq describit. Igitur rex totuis gentis ppło ꝯuocato
rem abinitio que erga se ac regina gesta fuerat exponit. fidẽq edocet
& non du mitiatus in sacris. fit sue gentis apłs. Credũt uiri per regem.
femine ꝑ reginã. Cunctisq idẽ uolentibꝰ eccłia extruit᷑ instant᷑. & ele
õib machinis. & boum homiinũq uiribꝰ. cũ media iã i obliquu
fuisset erecta. & pars reliqua nullis machinis erigeret᷑. repetitis scđo
& tertio ac sepius uiribꝰ. ne loco quidẽ moueri attritis oĩbꝰ potuit. Ad
erat totius ppłi. regis anositas hebescebat. quid fieri deber
om̃s simul latebat. Sed cũ interuentu noctis õs abscessissent. cũctiq

Expanded text:
oscit: neque Al. nec se ultra alium Deum quam Christum veneraturum esse confirmat. oscit: neque Al. nec se ultra alium Deum quam Christum veneraturum esse confirmat. Adest captiva, edocet Deum Christum: supplicandi ritum Al. ritus venEcclesiam monet, formamque describit. Igitur rex, totius gentis populo convocato, rem ab initio quae erga se ac reginam gesta fuerat, exponit, fidemque edocet, et nondum initiatus in sacris, fit suae gentis Apostolus. Credunt viri per regem, feminae per reginam: cunctisque idem volentibus Ecclesia exstruitur instanter: et omnibus machinis, et boum hominumque viribus, cum media jam in obliquum fuisset erecta, et pars reliqua nullis machinis erigeretur, repetitis secundo et tertio ac saepius viribus, ne loco quidem moveri attritis omnibus potuit. Admiratio erat totius populi, regis animositas hebescebat: quid fieri deberet, omnes simul latebat. Sed cum interventu noctis omnes abscessissent, cunctique
Abbreviated transcription (Latin):
respuit. ieiunio quasi cibo pascit᷑. Hoc solũ ei muneris dabimꝰ si eu
qui me illa muocante sanauit christũ deũ colamꝰ. Ad hoc tunc rex
segnior fuit. & interim distulit. sepius licet ab uxore cõmonitꝰ. donec
accidit quadã die uenante eo in siluis cũ comitibꝰ suis. obscurari dẽ¬
sissimis tenebris diem. & ꝑ tetre noctis orrorẽ luce subducta cecis
iter gressibus denegari. Alius alio diu̾si ex comitibꝰ oberrãt. ip̃e so¬
lus densissima obscuritate circũdatꝰ. quid age̾t: quo se uertet nescie¬
bat. cum repente anxios salutis desꝑatione aĩos cogitatio talis ascẽ
se de his tenebris liberet. ut ipm ex hoc omissis oĩb coleret. Ilico ut hec
non dũ uerbo sed sola mente deuotat. reddita mũdo dies: regem ad
urbem ꝑducit incolumem. Quiq regine rem ꝓtinus ut gesta est
pandit. euocari iã iamq captiuã. & colendi ritũ ut sibi tradat ex

Expanded text:
respuit, jejunio quasi cibo pascitur: hoc solum ei muneris dabimus, si eum, respuit, jejunio quasi cibo pascitur: hoc solum ei muneris dabimus, si eum, qui me, illa invocante, sanavit, Christum Deum colamus. Ad hoc tunc rex segnior fuit, et interim distulit, saepius licet ab uxore commonitus, donec accidit quadam die venante eo in silvis cum comitibus suis, obscurari densissimis tenebris diem, et per tetrae noctis horrorem luce subducta, caecis iter gressibus denegari. Alius alio diversi ex comitibus oberrant, ipse solus densissima obscuritate circumdatus, quid ageret, quo se verteret nesciebat: cum repente anxios salutis desperatione animos cogitatio talis ascendse de his tenebris liberet, ut ipsum ex hoc omissis omnibus coleret. Illico ut haec nondum verbo, sed sola mente devoverat, reddita mundo dies, regem ad urbem perducit incolumem. Quique reginae rem protinus ut gesta est pandit. Evocari jam jamque captivam, et colendi ritum ut sibi tradat, exp
Abbreviated transcription (Latin):
tur. deu tamẽ suũ christu quẽ colebat. dare ei desꝑata ab homũbus
ad plures. factiq fama magͥfici. usq ad aures regine ꝑ labi
Que dolore quodaz grauissimo corporis afflicta: in desꝑatiõe maxĩa
erat. Rogat ad se captiuã deduci. Illa ire abnuit. ne p̃sumeret ãplius
aliquid. quã sexus sinere uideret᷑. Ipã se regina deferri ad captiue cel¬
lula iubet. Quã similr̾ supra ciliciu suũ positã. inuocato christi noĩe
sue sciret esse incolumitatis & uite. cõmonet inuocandũ. Ipm̃ nãq ẽẽ
qui & regibꝰ regna distribuat. & mortalibꝰ uitã. At illa cu letiua do¬
mũ regressa mauto ꝑ contanti. causam tam subite sanitatis aperuit.
Qui q cum ꝓ salute coniugis letus mulieri munera deferri iuberet.
illa. hoꝵ inquit orex nihil captiua dignatꝰ. Aurũ despicit. argentu

Expanded text:
tur, Deum tamen suum Christum quem colebat, dare ei desperatam ab hominibus tur, Deum tamen suum Christum quem colebat, dare ei desperatam ab hominibus ad plures, factique fama magnifici usque ad aures reginae perlabitur. Quae dolore quodam gravissimo corporis afflicta, in desperatione maxima erat. Rogat ad se captivam deduci. Illa ire abnuit, ne praesumere amplius aliquid quam sexus sineret, videretur. Ipsam se regina 234 deferri ad captivae cellulam jubet. Quam similiter supra cilicium suum positam, invocato Christi nomine, suae sciret esse incolumitatis et vitae, commonet invocandum. Ipsum namque esse, qui et regibus regna distribuat, et mortalibus vitam. At illa cum laetitia domum regressa, marito percontanti caussam tam subitae sanitatis aperuit, quique cum pro salute conjugis laetus, et mulieri munera deferri juberet, illa: Horum, inquit, o rex, nihil captiva dignatur: aurum despicit, argentum
Abbreviated transcription (Latin):
ac pudica duceret uitã. totisq diebꝰ ac noctibꝰ obsecrationes dõ ꝑuigileᷤᷤ
exhiberet. in admiratione ẽe ip̃a rei nouitas barbaris cepit. & quid hoc
sibi uelit curiosius ꝑquirebant. Illa ut res erat. simplicit̾ christũ se deu
hoc ritu colere fatebat᷑. Nihil ex hoc amplius barbari. p̃ter nouitatẽ noĩs
mirabant᷑. Nerũ ut fieri solet. ipã ꝑseuerantia curiositatẽ quandã muli¬
erculis inferebat. siquid emolum̃ti ex tanta deuotiõe caꝑet᷑. Moris apđ̃
eos esse dr̃. ut si paruulus egrotet. circũferat᷑ a matre ꝑ singłas domos.
quo scilicet siqui experti aliquid remedii nouerint. conferant laboranti.
Cũq młr quedã paruulũ suũ ꝑ om̃s circũtulisset ex more. nec aliquid
remedii cunctas domus lustrando cepisset. ueĩt etiam ad captiuã. ut
siquid sciret ostenderet. Illa se humaĩ quidẽ remedii nihil scire testa¬

Expanded text:
satis ac pudicam duceret vitam, totisque diebus ac noctibus obsecrationes Deo pervigiles satis ac pudicam duceret vitam, totisque diebus ac noctibus obsecrationes Deo pervigiles exhiberet, in admiratione esse ipsa rei novitas Barbaris caepit, et quid hoc sibi velit, curiosius perquirebant. Illa, ut res erat. simpliciter Christum se Deum hoc ritu colere fatebatur. Nihil ex hoc amplius Barbari praeter novitatem nominis mirabantur. Verum ut fieri solet ipsa perseverantia curiositatem quandam mulierculis inferebat, si quid emolumenti ex tanta devotione caperetur. Moris apud eos esse dicitur, ut si parvulus aegrotet, circumferatur a matre per singulas domos, quo scilicet si quis experti aliquid remedii noverit, conferat laboranti. Cumque mulier quaedam parvulum suum per omnes circumtulisset ex more, nec aliquid remedii, cunctas domos lustrando, caepisset, venit etiam ad captivam, ut si quid sciret, ostenderet. Illa se humani quidem remedii nihil scire testa
Abbreviated transcription (Latin):
considerãs. in concilio sacerdotũ ait. Et quẽ aliu ĩueniemꝰ uiru talem
in quo sit spũs dei in ip̃o sicut inte. qui hec ita possit implere: Et tradi¬
to ei sacerdotio. redire eũ cum dnĩ gr̃ã unde uenerat iubet. Quiq cũ
ep̃s perrexisset ad indiã. tanta ei data ẽẽ adeo u̾tutũ grã dr̃. ut signa
ꝑ eum apłica fierent. & infinitꝰ nũs barbaroꝵ conu̾teret᷑ ad fidẽ. Ex que¬
in indie partibꝰ & ppłi christianoꝵ & eccłie facte sunt. & sacerdotiũ ce¬
pit. Que nos ita gesta nõ opimone uulgi. sed ip̃o edisio tyri pbro post¬
modũ fcõ. qui frumẽtii comes prius fuerat referente cogͦuimꝰ.¬
Er idem tp̃s etia hiberoꝵ gens que sub axe pontico iacet. uerbi dĩ fede¬
ra. & fidem futuri suscepit regni. Sed huius tanti boni prestitit causã
mulier quedã captiua. que apud eos reꝑta. cum fidelẽ satis & sobriam

Expanded text:
considerans, in concilio sacerdotum ait: Et quem alium inveniemus virum talem, considerans, in concilio sacerdotum ait: Et quem alium inveniemus virum talem, in quo sit spiritus Dei in ipso sicut in te, qui haec ita possit implere? Et tradito ei sacerdotio, redire eum cum Domini gratia, unde venerat, jubet. Quique cum Episcopus perrexisset ad Indiam, tanta ei data esse a Deo virtutum gratia dicitur, ut signa per eum Apostolica fierent, et infinitus numerus Barbarorum converteretin Indiae partibus et populi Christianorum et Ecclesiae factae sunt, et Sacerdotium caepit. Quae nos ita gesta, non opinione vulgi, sed ipso Edesio Tyri presbytero postmodum facto, qui Frumentii comes prius fuerat, referente cognovimer idem tempus etiam Iberorum gens, quae sub axe Pontico jacet, verbi Dei foedera, et fidem futuri susceperat regni. Sed hujus tanti boni praestitit caussam mulier quaedam captiva, quae apud eos reperta, cum fidelem et sobriam
Abbreviated transcription (Latin):
deo mentẽ eiꝰ & aĩos instigante. require̾ sollicitius cepit. siqui inter ne¬
gociatores romanos chrisfiani eẽnt. & ipsis potestatẽ maximã dare
ac monere. ut conuenticula ꝑ loca singula facerent. atq romano ritu
orationis causa confluerent. Sed & ipse multo magis eadem facere
& ita ceteros cohortari fauore. & beneficiis inuitare. prestare ꝗdquid
oportunũ fuisset: loca edificiis aliaq necessaria p̃bere. & oĩmodo gesti¬
re. ut christianoꝵ imbi semen exurgẽt. Sed cũ adoleuisset regius puer
re dñicu. Igit rem omnẽ ut gesta est exponit. Epm̃ admonet. ut ꝓuide¬
at uirũ aliquẽ dignũ. quẽ congregatis iam płimis christianis & eccłiis
onstructis in barbarico solo epm̃ mittat. Tum uõ athanasiu
nuper sacerdotiũ susceꝑat. attentius & ꝓpensius frumẽtii dicta gestaq

Expanded text:
Deo mentem ejus et animos instigante 232 requirere sollicitius coepit, si qui inter neDeo mentem ejus et animos instigante 232 requirere sollicitius coepit, si qui inter negociatores Romanos Christiani essent, et ipsis potestatem maximam dare, ac monere, ut conventicula per loca singula facerent, ad quae Romano ritu orationis caussa confluerent. Sed et ipse multo magis eadem facere, et ita caeteros cohortari, favore et beneficiis invitare, praestare quicquid opportunum fuisset, loca aedificiis, aliaque necessaria praebere, et omnimodo gestire, ut Christianorum inibi semen exsurgeret. Sed cum regius puer re Dominicum. Igitur rem omnem, ut gesta est exponit Episcopo, ac monet, ut provideat virum aliquem dignum, quem, congregatis jam plurimis Christianis, et Ecclesiis constructis in Barbarico solo, Episcopum mittat. Tum vero Athanasius  nam is nuper sacerdotium susceperat attentius et propensius Frumentii dicta gestaque
Abbreviated transcription (Latin):
inuenti fuerint uigulent᷑. Inuaditur nauis philosophi: cuncti cum
ip̃o pariter perimunt. Pueruli reperti sub arbore meditantes. & lecti¬
ones suas parantes. barbaroꝵ miseratione seruati ducunt ad regem
horum ille alterũ .i. edisiu sibi pincernã fecit. Fumẽtio uõ quẽ qi
ꝑspicacem dep̃henderat & prudentẽ.rationes suas scriniaq cõmisit.
x quo & in honore magno apud regem habiti sunt & in amore. At¬
uero moriens rex. uxorẽ cu paruo filio regni reliquit heredẽ. adolescẽ¬
tibus autẽ quid uellent agendi dedit liberam facultatẽ. Quos tamẽ
regina suppliciter exorat. tanꝗͣ que nihil haberet in toto regno fideliꝰ
ut secum usq quo adolesceret filius. regendi regni sollicitudinẽ partirẽ¬
tur. & precipue frumentiu. cuius prudentia ad moderandũ sufficẽt
regnũ. Nam alius fidem purã & sobriã mentẽ simplicit᷑ ex hibebat.

Expanded text:
inventi fuerint jugulentur. Invaditur navis philosophi: cuncti cum inventi fuerint jugulentur. Invaditur navis philosophi: cuncti cum ipso pariter perimuntur. Pueruli reperti sub arbore meditantes, et lectiones suas parantes, Barbarorum miseratione servati, ducuntur ad regem. Horum ille alterum, id est, Edesium sibi pincernam fecit. Frumentio vero, quem quasi perspicacem deprehenderat et prudentem, rationes suas scriniaque commisit. Ex quo et in honore magno apud regem habiti, et in amore. Aero moriens rex, uxorem cum parvulo filio regni dereliquit haeredem: adolescentibus autem quid vellent, agendi dedit liberam facultatem. Quos tamen regina suppliciter exorat, tanquam quae nihil haberet in toto regno fidelius, ut secum, usquequo adolesceret filius, regendi regni sollicitudinem partirentur: et praecipue Frumentium, cujus prudentia ad moderandum sufficeret regnum. Nam alius fidem puram, et sobriam mentem simpliciter exhibebat.
Abbreviated transcription (Latin):
Nea diuisione orbis terre que ad p̃dicandu uerbũ dĩ sorte ꝑ aplos
celebrata ẽ. cum alie aliis ꝓuintie obuenissent. thome parthia & ma¬
theo ethiopia. eiq adherens citerior india bartholomeo dr̃ sorte decreta.
Inter quã parthiamq. media. sed longo interior tractu. india ulteĩor
iacet: multis uariisq linguis & gentibus habitata. Quã uelut longe
emotã. nullus apłice p̃dicatõis uomer impresserat. Que t
constantini. tali quada ex causa semina fidei pͥma suscepit. Aetro¬
dorus quidã pħus. inspiciendoꝵ locoꝵ & orbis ꝑscrutandi grã. ulteri¬
orem dr̃ indiam penetrasse. Cuius exemplo inuitatꝰ etiã meropius qui¬
dam tyrius pħũs simili ex causa adire indiam uoluit. hñs secũ duos
os. quos liberalibꝰ litteris utpote ꝓpinqͦs instituebat. Quoꝵi
qui erat iunior edisius. alt̾ frumẽtius uocabat᷑. Igitur ꝑuisis & ĩ no¬

Expanded text:
ione orbis terrae, quae ad praedicandum verbum Dei sorte per Apostolos celebrata est, cum aliae aliis provinciae obvenissent, Thomae Parthia, et Matthaeo Aethiopia, eique adhaerens citerior India Bartholomaeo dicitur sorte decreta. Inter quam Parthiamque media, sed longo Al. longe interior tractu, India ulterior jacet, multis variisque linguis et gentibus habitata, quam velut longe remotam, nullus Apostolicae praedicationis vomer 231 impresserat, quae tamen temporibus Constantini tali quadam ex caussa semina fidei prima suscepit. Metrodorus quidam philosophus, inspiciendorum locorum, et orbis perscrutandi gratia, ulteriorem dicitur Indiam penetrasse. Cujus exemplo etiam invitatus Meropius quidam Tyrius philosophus simili ex caussa adire Indiam voluit, liabens secum duos puerulos, quos liberalibus litteris utpote propinquos instituebat. Quorum unus qui erat junior Edesius, alter Frumentius vocabatur. Igitur pervisis, et in no