comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq ornatam reliquit. que ab
isto sic spoliata atq direpta est
non ut ab toste aliquo. qui tamẽ
in bello religionem et consuetu¬
dinis ura contineret. sed ut a
barbaris predombus uexata eẽ
uideatur. Pugna erat equestris
agathodi regis in tabulis picta.
templi parietes uestiebant᷑. nich̾
erat ea pictura nobiliꝰ nchil sira¬
cusis qd̾ magis uisendũ putaret᷑.
Has tabulas .M. marcellus cũ
omm uictoria illa sua ꝓfana fe¬
cisset. camen religione impeditꝰ
non actigit. Iste cum illa iã ꝓpt
diuturnam pacem fidelitatemq
populi sira cusam sacra religio¬
saq cepisset. omnel eas tabulas
ab stulit. parietes quoꝵ ornatꝰ
tot secula manserant. tot bella
effugerant nudos ac de formatos
reliquit. Et marcellus qui sira¬
cusas cepisset duo templa se ro¬
me dedicaturũ uouerat. iẜ id qd̾
erat edificaturꝰ Hiis rebus or¬
nare quas ceꝑat noluit. uerres
qui non honori neq uirtuti quẽ
admodum ile s ueneri ⁊ cupi¬

Expanded text:
atque ornatam reliquit; quae ab atque ornatam reliquit; quae ab isto sic spoliata atque direpta est non ut ab hoste aliquo, qui tamen in bello religionem et consuetudinis iura retineret, sed ut a barbaris praedonibus vexata esse videatur. pugna erat equestris Agathocli regis in tabulis picta ptempli parietes vestiebantur. nihil erat ea pictura nobilius, nihil Syracusis quod magis visendum putaretur. has tabulas M. Marcellus, cum omnia victoria illa sua profana fecisset, tamen religione impeditus non attigit; iste, cum illa propter diuturnam pacem fidelitatemque populi Syracusani sacra religiosaque accepisset, omnis eas tabulas abstulit, parietes quorum ornatus tot saecula manserant, tot bella effugerant, nudos ac deformatos reliquit. et Marcellus qui, si Syracusas cepisset, duo templa se Romae dedicaturum voverat, is id quod erat aedificaturus iis rebus ornare quas ceperat noluit: Verres qui non Honori neque virtuti, quem ad modum ille, sed Veneri et Cupi
Abbreviated transcription (Latin):
esse. multa romã deportare. que
ornamento uebis esse possent. Hu¬
maintatis. non plane expoliare
urben presertim quã cõseruare uo¬
luisset. In hac particione ornatꝰ
non plus uictoria marcelli pͦ. t.
ad petiuit quã humanitatis sira¬
cusanis reseruauit. Romã que
ad portata st̃ ad edem honoris
⁊ pirtutis. itemq aliis in locis ui¬
demꝰ. nichil in edibus nichil in
ortis posuit. nichil in suburba¬
no putauit si urbis ornamenta
domũ suam non contulisset. Domũ
suam oruamento urbi futuram.
Siracusis autem ꝑmulta atq
egregia reliquit deũ uero nullũ
uiolauit. nullũ actigit. Conferte
uerrem non ut hoĩem cũ homine
comꝑetis. ne qua tali uiro mor¬
tuo fiat iniuria. s ut pacem cũ
bello leges cum ui. forũ ⁊ iuris
dictionem cum ferro ⁊ armis. ad¬
uentũ ⁊ comitatum cũ ex̾citu et
uictoria conferatis. Edis miner¬
ue est insula de qua ante dixi quã
marcellus non actigit. quã plenã

Expanded text:
esse multa Romam deportare quae esse multa Romam deportare quae ornamento urbi esse possent, humanitatis non plane exspoliare urbem, praesertim quam conservare voluisset. in hac partitione ornatus non plus victoria Marcelli populo Romano adpetivit quam humanitas Syracusanis reservavit. Romam quae adportata sunt, ad aedem honoris et virtutis itemque aliis in locis videmus. nihil in aedibus, nihil in hortis posuit, nihil in suburbano; putavit, si urbis ornamenta domum suam non contulisset, domum suam ornamento urbi futuram. Syracusis autem permulta atque egregia reliquit; deum vero nullum violavit, nullum attigit. conferte Verrem, non ut hominem cum homine comparetis, ne qua tali viro mortuo fiat iniuria, sed ut pacem cum bello, leges cum vi, forum et iuris dictionem cum ferro et armis, adventum et comitatum cum exercitu et victoria conferatis. aedis Minervae est in Insula, de qua ante dixi; quam Marcellus non attigit, quam plenam
Abbreviated transcription (Latin):
uebs. que qd̾ in ea parte fortune
fanũ antiquũ fuit ticha nominata
est. In qua grinasiũ amplissimũ ẽ
et complures edes sacre. Coliturq
ea pars ⁊ habitat᷑ frequentissime̾
Quarta autem est que quia postre¬
ma coedificata est. meapolis noĩa¬
tur. Quã ad sũmam theatrũ ma¬
ximũ. preterea suc̃ duo templa st̃
egregia. cereris unũ. alterũ libere.
signũq apollinis. qui tentes
uocatur pulcherrimũ et maximũ
qd̾ iste si portare potuisset nõ du¬
bitasset auferre. Nunc ad mar¬
cellum reu̾tar. ne Hec a me sine
causa cõmemorata esse uideant᷑
Qui cum iam p̾clatam urbem ui
copiisq cepisset non putauit ad
pulcritudinem ex qua presertim
periculi nichil ostenderetur dose
et extinguere. Itaq edificiis pu¬
blicis omnibus priuatis. sacris
ꝓfanis sic peꝑcit. quasi ad ea de¬
fendenda cum ex̾citu non oppu¬
gnanda uenisset. In ornatu urbis
habuit yictorie racionem. Habu¬
it humanitatis. uictorie putabit

Expanded text:
urbs quae, quod in ea parte Fortunae urbs quae, quod in ea parte Fortunae fanum antiquum fuit, Tycha nominata est; in qua gymnasium amplissimum est et complures aedes sacrae, coliturque ea pars et habitatur frequentissime. quarta autem est quae, quia postrema coaedificata est, Neapolis nominatur; quam ad summam theatrum maximum, praeterea duo templa sunt egregia, Cereris unum, alterum Liberae, signumque Apollinis, qui Temenites vocatur, pulcherrimum et maximum; quod iste si portare potuisset, non dubitasset auferre. nunc ad Marcellum revertar, ne haec a me sine causa commemorata esse videantur. qui cum tam praeclaram urbem vi copiisque cepisset, non putavit ad pulchritudinem, ex qua praesertim periculi nihil ostenderetur, delere et exstinguere. itaque aedificiis omnibus, publicis privatis, sacris profanis, sic pepercit quasi ad ea defendenda cum exercitu, non oppugnanda venisset. in ornatu urbis habuit victoriae rationem, habuit humanitatis; victoriae putabat
Abbreviated transcription (Latin):
tur et continetur. Ea tanta est
urbs ut ex quatuor uibis ma¬
ximis constare dicatur. quaꝵr
una est ea quã dixi insula q̃
duobus portibus cincta in utros¬
q portus hostiũ aditũq ꝓiecta
est. In qua domus est que hiero¬
nis regis fuit qua pretores uti
solent. In ea sunt edes sacre com¬
plures. s due que longe ceteris
ante cellant diane ⁊ altera que
fuit ante istiꝰ aduentũ ornatissiã
miuerue. In hac insula extrema.
est fons aque dulcis. cui nomen
arctula est incredibili magnitudine
pleuissimꝰ pilciũ qui fluctu totꝰ
operiretur inli minucione ac mo¬
le lapidum disuractus esset a mari.
Altera autem est urbs siracusis cui
nomen achradina est. in qua fo¬
rũ maximũ. pulcherrime porticꝰ
ornatissimũ prytaniũ. amplissima
est curia. templũq egreguis io¬
uis olimpii cet̾e̾q urbis partes.
que una uia lata perpetua mł¬
tilq trauluersis diuile priuatis
edificiis continentur. Tercia est

Expanded text:
tur et continetur. ea tanta est tur et continetur. ea tanta est urbs ut ex quattuor urbibus maximis constare dicatur; quarum una est ea quam dixi Insula, duobus portibus cincta in utriusque portus ostium aditumque proiecta est; in qua domus est quae Hieronis regis fuit, qua praetores uti solent. in ea sunt aedes sacrae complures, sed duae quae longe ceteris antecellant, Dianae, et altera, quae fuit ante istius adventum ornatissima, Minervae. in hac insula extrema est fons aquae dulcis, cui nomen Arethusa est, incredibili magnitudine, plenissimus piscium, qui fluctu totus operiretur nisi munitione ac mole lapidum diiunctus esset a mari. altera autem est urbs Syracusis, cui nomen Achradina est; in qua forum maximum, pulcherrimae porticus, ornatissimum prytanium, amplissima est curia templumque egregium Iovis Olympii ceteraeque urbis partes, quae una via lata perpetua multisque transversis divisae privatis aedificiis continentur. Tertia est
Abbreviated transcription (Latin):
est. id aduentu uerris siculoꝵ
innocenciũ sanguine tedi¬
dasse. Portũ siracusanoꝵ qui
tum in nr̃is classibus et carta¬
gimensiũ cdausus fuisset. eũ
isto pretore cilicũ mioparom p̃¬
dombusq patuisse. Micto ad¬
hibitam uim ingenius. matres
familias uiolatas. Que cum
In urbe capta cõmissa non
sunt neq odio hostili. neq licẽ¬
cia militari. neq more belli. ne¬
q iurc uictorie. mitto inquam
cta sunt. ea que cõiutcta cum
illis rebus sunt de quibus an¬
tea dixit cognoscite/ Urbe
syracusas maximã esse grecaꝵ
pulcherria omniũ sẽpe au¬
distis. est iud̾. ita ut d̾r. Nam
et situ est cõmuni totũ ex ommi
aditu uel terra uł mari p̃claro
ad aspectum. ⁊ portus habet
ꝓpe in edificatione aspectuq ur¬
bis indusos. qui cũ diu̾sos int
se aditus habeant in exitu cõ¬
iungunt᷑ et confluũt. Eorũ
cõuinctione pars oppidi que
appellat᷑ insula maci disiũcta
angusto ponte rursus adumei¬

Expanded text:
est, id adventu Verris Siculorum est, id adventu Verris Siculorum innocentium sanguine redundasse, portum Syracusanorum, qui tum et nostris classibus et Carthaginiensium clausus fuisset, eum isto praetore Cilicum myoparoni praedonibusque patuisse; mitto adhibitam vim ingenuis, matres familias violatas, quae tum in urbe capta commissa non sunt neque odio hostili neque licentia militari neque more belli neque iure victoriae; mitto, inquam, cta sunt; ea quae coniuncta cum illis rebus sunt de quibus antea dixi cognoscite. Vrbem Syracusas maximam esse Graecarum, pulcherrimam omnium saepe audistis. est, iudices, ita ut dicitur. nam et situ est cum munito tum ex omni aditu vel terra vel mari praeclaro ad aspectum, et portus habet prope in aedificatione amplexuque urbis inclusos; qui cum diversos inter se aditus habeant, in exitu coniunguntur et confluunt. Eorum coniunctione pars oppidi quae appellatur Insula, mari disiuncta angusto, ponte rursus adiungi
Abbreviated transcription (Latin):
ascita ato accersa coluerunt¬
que sacra ut erant rouera.
sic appellati greca uoluerunt.¬
neglegentes ac dissoluti si cu¬
pianius esse : qui possum ꝰ. Um¬
us eciam urbis ominũ pulcher¬
rnne atq ornatissiure siracu¬
sarum direptionem cõ memo¬
rabo. et in mediũ ꝑferam ud̾
ut aliquando totam᷑ huiꝰ geue¬
ris orationem concludam atq
diffimam. Nemo fere ur̃m̃ est
qͥn quẽ ad modum capte sint a
M. marcello siracuse sepe audi¬
etit nõ nũq eciam in amalib
legerit. conferte hanc patem cũ
illo bello. Hruꝰ pretoris aduetũ
cum illius imꝑatoris uictoria.
huiꝰ cohortem impuram cum
illiꝰ imꝑatoris ex̾citu inuicto.
Huiꝰ libidines. cum ilius con¬
tinencia. ab illo qui cepit con¬
ditas. ab hoc qui conscitutas
accepit captas dicetis siracu¬
sas. Ac iam illa omitto que
disperss a me multis in loçis
dicentur ac dicta sunt. for
siracusanoꝵ quod in introitu
marcelli purum cede seruatũ

Expanded text:
adscita atque arcessita coluerunt,adscita atque arcessita coluerunt,—quae sacra, ut erant re vera, sic appellari Graeca voluerunt,—neglegentes ac dissoluti si cupiamus esse, qui possumus? Vnius etiam urbis omnium pulcherrimae atque ornatissimae, Syracusarum, direptionem commemorabo et in medium proferam, iudices, ut aliquando totam huius generis orationem concludam atque definiam. nemo fere vestrum est quin quem ad modum captae sint a M. Marcello Syracusae saepe audierit, non numquam etiam in annalibus legerit. conferte hanc pacem cum illo bello, huius praetoris adventum cum illius imperatoris victoria, huius cohortem impuram cum illius exercitu invicto, huius libidines cum illius continentia: ab illo qui cepit conditas, ab hoc qui constitutas accepit captas dicetis Syracusas. ac iam illa omitto quae disperse a me multis in locis dicentur ac dicta sunt, forum Syracusanorum, quod introitu Marcelli purum a caede servatum
Abbreviated transcription (Latin):
uerum illud maximũ tanta re¬
ligione obstricta tota ꝓuincia
est. tanta suꝑstitio ex istiꝰ facto
mentes oĩum siculoꝵ occupa¬
uit. ut quecũq accidant pub¬
uce priuatimq in cõmodã ꝓpt̾
eam causam sceleris istius eue¬
mre uideant᷑. Audistis centu¬
ripinos. aginenses. catinen¬
ses. et nenses. Herbitenses. cõ¬
pluresq alios publice dicere.
que solitudo in agris esset. q̃¬
uastitas. que fuga aratoꝵr. qͣ
deserta. q inculta. q uelicta oĩa
ea tam et si multis istius et ua¬
riis muiris acciderant. tamẽ
Hec una causa in opimone si¬
culoꝵ plurimũ ualet. ꝙ cere¬
re uiolata omnes cultus fructꝰ¬
q cereris in hiis locis interis¬
se arbitrantur. Medemim re
uobis est religio neq aliena.
Quod si esset. si suscipere cam
uolletis tñ in eo qui uiolasset san¬
ctire uos uelle oporteret. Nũc
u̾o in cõmuni oĩum gencium
religione. inq hiis sacris que ma¬
iores nri ab exteris nationb

Expanded text:
verum illud maximum: tanta reverum illud maximum: tanta religione obstricta tota provincia est, tanta superstitio ex istius facto mentis omnium Siculorum occupavit ut quaecumque accidant publice privatimque incommoda propter eam causam sceleris istius evenire videantur. Audistis Centuripinos, Agyrinensis, Catinensis, Aetnensis, Herbitensis complurisque alios publice dicere quae solitudo esset in agris, quae vastitas, quae fuga aratorum, quam deserta, quam inculta, quam relicta omnia. ea tametsi multis istius et variis iniuriis acciderunt, tamen haec una causa in opinione Siculorum plurimum valet, quod Cerere violata omnis cultus fructusque Cereris in iis locis interisse arbitrantur. medemini rec externa vobis est religio neque aliena; quodsi esset, si suscipere eam nolletis, tamen in eo qui violasset sancire vos velle oporteret. nunc vero in communi omnium gentium religione, inque iis sacris quae maiores nostri ab exteris nationibus
Abbreviated transcription (Latin):
q tu naturã et moribus. neq
tam illi hostes hominibus. qͣ
cu diis ĩ mortalibus. Que de¬
precatio est g ei reliqua qui in¬
dignitate seruos. temerit ate fu¬
gitiuos scelere barbaros. cru¬
delitate hostes uicerit. Audi¬
stis theodorum et numenium
et in casionem legatos Hennẽ¬
sis publice dicere. se se a suis
ciuibus habere mandata ut ad
uerrem adirent. ⁊ eum simula¬
crum tereris et uictorie repo¬
scerent. id si impetrassent. tũ
ut morem ueterem hemĩesiũ
conẜuarent publice in eũ iam¬
et si uexasset sialiam. tamen
quoniam hec a maioribus in¬
stituta accepissent. testimonium
ne qd̾ dicerent. Sinautẽ ea nõ
reddidisset. tum et mindicio ad¬
essent. tui ut de eius inuiriis
iudices docerent s maximie de
religione quererent. Quas il¬
lor querimonas nolite ꝑ deos
ĩmortales aspernari. nosite cõ¬
inurie socioꝵ. agit᷑ ius legum.
agit᷑ existimatio ueritasq in¬
dicioꝵ que sunt oiã ꝑ magnã.

Expanded text:
quam tu natura et moribus, neque quam tu natura et moribus, neque tam illi hostes hominibus quam tu dis immortalibus. quae deprecatio est igitur ei reliqua qui indignitate servos, temeritate fugitivos, scelere barbaros, crudelitate hostes vicerit? Audistis Theodorum et Numenium et Nicasionem, legatos Hennensis, publice dicere sese a suis civibus haec habere mandata, ut ad Verrem adirent et eum simulacrum Cereris et victoriae reposcerent; id si impetrassent, tum ut morem veterem Hennensium conservarent, publice in eum, tametsi vexasset Siciliam, tamen, quoniam haec a maioribus instituta accepissent, testimonium ne quod dicerent; sin autem ea non reddidisset, tum ut in iudicio adessent, tum ut de eius iniuriis iudices docerent, sed maxime de religione quererentur. quas illorum querimonias nolite, per deos immortalis, aspernari, nolite coniniuriae sociorum, agitur vis legum, agitur existimatio veritasque iudiciorum. quae sunt omnia permagna,
Abbreviated transcription (Latin):
mi supplicio expiari uolebant.
oiã se çetera pati ac negligere
dicebant. Hic dolor erat tautus
ut uerres alter orcus uenisse
hennẽ ⁊ non ꝓserpinã asportas¬
se s ipsam arripuisse cererem
uideretur. Et enĩ urbs illa non
urbs bidetur. s fauũ cereris eẽ
Habitare apud se se cererem hen¬
uenles arbitrant᷑: ut michi nõ
ciues illiꝰ ciuitatis. s omnes sac̃¬
dotes omnes acole atq antisti¬
tes cereris esse uideant᷑. Hẽna
tu simulacrũ cereris tollere au¬
debas. Henna cu de manu ce̾ris
uictoriam eripe et deam dee det᷑¬
here conatus es: Quorr nichul
uiolare nichil actingere ausi st̃.
in quib erant om̃a que sceleri
ꝓpiora sũt ꝙͣ religioni. te muer̾t
em̃ ꝑ. pupillo p. rutilio cons. il
lum locũ serui fugitim barbari
hostes. s neq tam serui illi do¬
minoꝵ q tu libidinũ. neq tam
fugitiui illi a dominis : qͣr tu
abiure ⁊ ab legibus. neq tam
barbari lingũe et natione ali

Expanded text:
mi supplicio expiari volebant; mi supplicio expiari volebant; omnia se cetera pati ac neglegere dicebant. hic dolor erat tantus ut Verres alter Orcus venisse Hennam et non Proserpinam asportasse sed ipsam abripuisse Cererem videretur. etenim urbs illa non urbs videtur, sed fanum Cereris esse; habitare apud sese Cererem Hennenses arbitrantur, ut mihi non cives illius civitatis, sed omnes sacerdotes, omnes accolae atque antistites Cereris esse videantur. Henna tu simulacrum Cereris tollere audebas, Henna tu de manu Cereris victoriam eripere et deam deae detrahere conatus es? quorum nihil violare, nihil attingere ausi sunt in quibus erant omnia quae sceleri propiora sunt quam religioni. tenuerunt enim P. Popilio P. Rupilio consulibus illum locum servi, fugitivi, barbari, hostes; sed neque tam servi illi dominorum quam tu libidinum, neque tam fugitivi illi ab dominis quam tu ab iure et ab legibus, neque tam barbari lingua et natione illi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Insistebat in manu tereris de¬
xtra grande simulacrũ pulcher¬
rimũ factum uictorie. Hoc iste
ex signo cereris aduellendũ aspor¬
tandumq curauit. Qui tandem
istius anmꝰ est nũc in recordati¬
one scelerũ suoꝵ. cum ego ipse
in cõmemoracione eorum nõ so¬
lum animo cõmouear. uerũ eciã
corpore phorrestani. Uennt emĩ
michi faui. loci. religionis illiꝰ
m mentem. uersant᷑ ante oculos
oiã. dies ille cum ego henina mn
uenissem presto michi sacerdo¬
tes cereris cũ infulis ac berbe¬
nis fuerunt contio conuentul¬
q ciiiũ in quo ego cũ loquerer
tanti gemitus fletusq fiebant
ut acerbissimꝰ tota uebe luctꝰ
uersari uideretur. Non illi de¬
cumaꝵ imperia non bonorum
direptiones non inqua iudicia.
non importunas istiꝰ libidines.
non uim. non contumelias. qui¬
bus uexati oppressiq erant con¬
que rebant᷑ cereris munen. sa¬
croꝵ uetustatem fam religionẽ
istius scelatissimi atq audaassi¬

Expanded text:
tur. insistebat in manu Cereris detur. insistebat in manu Cereris dextra grande simulacrum pulcherrime factum victoriae; hoc iste e signo Cereris avellendum asportandumque curavit. qui tandem istius animus est nunc in recordatione scelerum suorum, cum ego ipse in commemoratione eorum non solum animo commovear verum etiam corpore perhorrescam? venit enim mihi fani, loci, religionis illius in mentem; versantur ante oculos omnia, dies ille quo, cum ego Hennam venissem, praesto mihi sacerdotes Cereris cum infulis ac verbenis fuerunt, contio conventusque civium, in quo ego cum loquerer tanti gemitus fletusque fiebant ut acerbissimus tota urbe luctus versari videretur. non illi decumarum imperia, non bonorum direptiones, non iniqua iudicia, non importunas istius libidines, non vim, non contumelias quibus vexati oppressique erant conquerebantur; Cereris numen, sacrorum vetustatem, fani religionem istius sceleratissimi atque audacissi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficisci uiderent᷑. ¶on obtundã
diutius. Et enĩ iam dudum ue¬
reor. ne oratio mea aliena ab iudi¬
cioꝵ ratione. et a cotidiana dicẽ¬
di consuetudine esse uideatur. Hoc
dico. Hanc ipãm cererem antiqs¬
sima religiosissimã. principem
oĩu sacroꝵ que apud omnes gen¬
tes nationesq fuint a S. uerre
ex suis templis ac sedibus essẽ
sublatam. qui accessistis henniã
uidistis simulachrũ cereris e mat¬
more et in alt̾o templo libere.
Siuit ea ꝑ ampla atq p̃dara.
s non ita antiqua ex ere fuit.
Quedam modica amplitudine ac
singulati opere cum facibus per¬
autiquũ. oiniũ illoꝵ que sunt
in eo fano multo antiqui ssimum
id sustulit ac tamen eo contẽt
non fuit. An te edem cereris
in aꝑto ac ꝓpatulo ioco signa
duo sunt cereris unũ. alterũ tri¬
prolemi pulcherrima ac ꝑ ampla.
Pulcritudo ꝑiculo. amplitudo
saluti fuit ꝙ eorũ demolicio at¬
q asportatio ꝑ difficilis uideba¬

Expanded text:
proficisci viderentur. non obtundam proficisci viderentur. non obtundam diutius; etenim iam dudum vereor ne oratio mea aliena ab iudiciorum ratione et a cotidiana dicendi consuetudine esse videatur. hoc dico, hanc ipsam Cererem antiquissimam, religiosissimam, principem omnium sacrorum quae apud omnis gentis nationesque fiunt, a C. Verre ex suis templis ac sedibus esse sublatam. qui accessistis Hennam, vidistis simulacrum Cereris e marmore et in altero templo Liberae. sunt ea perampla atque praeclara, sed non ita antiqua. ex aere fuit quoddam modica amplitudine ac singulari opere cum facibus perantiquum, omnium illorum quae sunt in eo fano multo antiquissimum; id sustulit. ac tamen eo contentus non fuit. ante aedem Cereris in aperto ac propatulo loco signa duo sunt, Cereris unum, alterum Triptolemi, pulcherrima ac perampla. pulchritudo periculo, amplitudo saluti fuit, quod eorum demolitio atque asportatio perdifficilis videba
Abbreviated transcription (Latin):
xiliũ eiꝰ oblatũ est. ut hec insu¬
ia ab ea non solum diligi. s eciã
ncoli custodiriq uideatut. Nec
solura siculi uerũ eciã cetere gen¬
tes nationesq Henensem cererẽ
maxime colunt. Et enĩ si ache¬
mensũ sacra sũma cupiditate
expetunt᷑ ad quos teres in illo
errore uenisse dicitur. frugesq
attulisse. quantam esse teligionẽ
cõueint eoꝵ apud quos eam na¬
tam esse et fruges muenisse cõ¬
stat: Itaq apͥud patres nr̃os
atroci ac difficili rei p. tempore
cũ tiberio gracco ottiso magno¬
rum ꝑiculoꝵ metus exostentis
protendẽtur p. nuicio .l. calpur¬
nio cons. aditũ est ad libros si¬
billinos. ex quibus muentũ est
cererem antiquissimã placari
oportere. Tum ex amplissimo
collegio detẽuirali sacerdotes pͥ
nam ꝓfecti sunt. Tanta enĩ erat
auctoritas ⁊ uetustas illiꝰ religio¬
uis. ut cum illuc irent. non ad
edem cereris. s ad ipãm cererẽ

Expanded text:
xilium eius oblatum est, ut haec insuxilium eius oblatum est, ut haec insula ab ea non solum diligi sed etiam incoli custodirique videatur. nec solum Siculi, verum etiam ceterae gentes nationesque Hennensem Cererem maxime colunt. etenim si Atheniensium sacra summa cupiditate expetuntur, ad quos Ceres in illo errore venisse dicitur frugesque attulisse, quantam esse religionem convenit eorum apud quos eam natam esse et fruges invenisse constat? itaque apud patres nostros atroci ac difficili rei publicae tempore, cum Tiberio Graccho occiso magnorum periculorum metus ex ostentis portenderetur, P. Mucio L. Calpurnio consulibus aditum est ad libros Sibyllinos; ex quibus inventum est Cererem antiquissimam placari oportere. tum ex amplissimo collegio decemvirali sacerdotes popnam profecti sunt. tanta enim erat auctoritas et vetustas illius religionis ut, cum illuc irent, non ad aedem Cereris sed ad ipsam Cererem
Abbreviated transcription (Latin):
tota uo ab omni aditu circũcisa
atq directa est. Quam circa
lacus luciq st̃ plurnin acq la¬
tissam. Flores omm tempore ãm
locus ut ipse raptũ illũ uirginis
quem iam a pueris accepimꝰ. de¬
darare uideatut. Et em̃ prope ẽ
spelunca quedam conu̾sa ad a¬
q̃uilonem infinita alcitudine.
qua ditem patrem ferunt repẽ¬
te cũ curru ex titisse. ab reptãq
ex eo loço uirgmem secum aspor¬
tasse ⁊ subito non longe a sira¬
cusis penetrasse subterras. la¬
cũq in eo loco repente extitisse.
Ubi usq ad h. tempus siracusam
festos dies anmuersarios agunt
celeberrimo uirorũ mulierũq cc̃¬
uentu. Propt huiꝰ opimionis ue¬
tustatem ꝙ horum in hus locis
uestigia ac ꝓpe incunabula repe¬
riũtut deoꝵ mira quedam tota si¬
cilia primiatim ac publice reli¬
gio est cereris henensis. Et eñ
multa sepe prodigia uim eiꝰ mu¬
menq declarant᷑. multis sepe
in difficillimis rebus presens au¬

Expanded text:
tota vero ab omni aditu circumcisa tota vero ab omni aditu circumcisa atque directa est; quam circa lacus lucique sunt plurimi atque laetissimi flores omni tempore anni, locus ut ipse raptum illum virginis, quem iam a pueris accepimus, declarare videatur. etenim prope est spelunca quaedam conversa ad aquilonem infinita altitudine, qua ditem patrem ferunt repente cum curru exstitisse abreptamque ex eo loco virginem secum asportasse et subito non longe a Syracusis penetrasse sub terras, lacumque in eo loco repente exstitisse, ubi usque ad hoc tempus Syracusani festos dies anniversarios agunt celeberrimo virorum mulierumque conventu. propter huius opinionis vetustatem, quod horum in his locis vestigia ac prope incunabula reperiuntur deorum, mira quaedam tota Sicilia privatim ac publice religio est Cereris Hennensis. etenim multa saepe prodigia vim eius numenque declarant; multis saepe in difficillimis rebus praesens au
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudo me breuiter preste in¬
gere atrocitatem criminis non
sͤmit. uetus est hec opimio ud̾
que constat ex antiquissimis gre¬
coꝵ litteris ac munumentis: in¬
sulam siciliam totam esse cereri
et libere consecratam. Hoc cum
cetere gentes sic arbitrentut
tum ipsis siculis ita ꝑsuasum ẽ.
Ut in animis eoꝵ insitũ atq in¬
natũ esse uideat᷑. Nam et natas
esse has in hiis loçis deas et
fruges in ea t̾ra pͥmũ reꝑtas
esse arbitrant᷑. ⁊ raptam esse li¬
beram quã eandem proserpinã
uocant ex henensium ne more
qui locus ꝙ in media est insula
situs umbilicus sicilie noĩatur.
Quã cũ inuestigare et ꝯquirẽ
ceres uellet dicitur inflãmasse
tedas hiis ignibus qui ex ethiie
uertice erumpunt quas sibi cum
ipsa preferret. om̃em orbem pa¬
grasse terrar/ Hemia autes
ubi ea que dico gesta esse menĩo¬
rantur est loco ꝑͦ excelso atq e¬
dico quo in sũmo est equata a¬
gri plaincies ⁊ aque pennes.

Expanded text:
magnitudo me breviter perstrinmagnitudo me breviter perstringere atrocitatem criminis non sinit. vetus est haec opinio, iudices, quae constat ex antiquissimis Graecorum litteris ac monumentis, insulam Siciliam totam esse Cereri et Liberae consecratam. hoc cum ceterae gentes sic arbitrantur, tum ipsis Siculis ita persuasum est ut in animis eorum insitum atque innatum esse videatur. nam et natas esse has in his locis deas et fruges in ea terra primum repertas esse arbitrantur, et raptam esse Liberam, quam eandem Proserpinam vocant, ex Hennensium nemore, qui locus, quod in media est insula situs, umbilicus Siciliae nominatur. quam cum investigare et conquirere Ceres vellet, dicitur inflammasse taedas iis ignibus qui ex Aetnae vertice erumpunt; quas sibi cum ipsa praeferret, orbem omnem peragrasse terrarum. Henna autem, ubi ea quae dico gesta esse memorantur, est loco perexcelso atque edito, quo in summo est aequata agri planities et aquae perennes,
Abbreviated transcription (Latin):
sit relictũ. Hic nũc iste reus
uit ego accusator aut h. iudiciũ
appellabit᷑. Criminibus em̃
coarguitur. aut suspicionibus
in iudiciũ uocat᷑ Dii ablati.
fana uexata. nudate urbes repe¬
riũt. Earum auteni rerũ nullã
sibi iste neq inficiandi ratione̾
neq defendendi facultatẽ reli¬
quit. ominibus in rebus coargu¬
itur a me conuinat᷑. a testibꝰ
urgetur. confessione sua mani¬
festius in male ficiis tenet et
manet eciam. et tacita facta
mecum sua recognoscit. S¬
mium mͥ diu uideor in uno gn̾e
uersari criminã. seccio uid oc¬
currendum esse sacietati auriũ
ammoꝵq uestrorum. Qũaobrẽ
multa pretermittam ad ea autẽ
que dicturus sum reficite uos
queso iud̃. ꝑ deos ĩmortales cos
ipõs de quoꝵ religione iam diu
dicimus. dum id eius facinus cõ¬
memoro et ꝓ fero quo ꝓiunçia
tota cõmot̾a est. de quo si paulo
alciuis ordiri ac repete̾ memoriã
religionis uidebor ignoscite. rei

Expanded text:
sit relictum. hic nunc iste reus sit relictum. hic nunc iste reus aut ego accusator aut hoc iudicium appellabitur? criminibus enim coarguitur aut suspicionibus in iudicium vocatur! di ablati, fana vexata, nudatae urbes reperiuntur; earum autem rerum nullam sibi iste neque infitiandi rationem neque defendendi facultatem reliquit; omnibus in rebus coarguitur a me, convincitur a testibus, urgetur confessione sua, manifestis in maleficiis tenetur,—et manet etiam ac tacitus facta mecum sua recognoscit! nimium mihi diu videor in uno genere versari criminum; sentio, iudices, occurrendum esse satietati aurium animorumque vestrorum. quam ob rem multa praetermittam; ad ea autem quae dicturus sum reficite vos, quaeso, iudices, per deos immortalis,—eos ipsos de quorum religione iam diu dicimus,—dum id eius facinus commemoro et profero quo provincia tota commota est. de quo si paulo altius ordiri ac repetere memoriam religionis videbor, ignoscite: rei
Abbreviated transcription (Latin):
primo delectatũ esse munere. post
ubi audisset unde essent statim
certos hoĩes in quinque remis mi¬
sisse. qui eos dentes reponerent.
Itaq in hiis scpͥtum licteris pu¬
nicis fuit. regem masiuissam
rat p̃terea magna uis eboris.
multa ornamenta in quibus ebur¬
uee uictorie antiquo oꝑe ac sũ¬
ma arte ꝑfecte. Hec iste oiã ne
multes morer uno impetu ato
uno nũcio ꝑ seruos uenerios qͣs
eius rei causa miserat tollenda
acq asportanda curauit. ꝓdi
ĩmortales. quem ego hoiẽm
accuso : quem legibus aut uidi¬
ciali iure ꝑsequor : de quo uos
sentenciam ꝑ tabellam feretis.
Dicunt legati melitenses pub¬
uce spoliatum templum esse iu¬
nomis. nichil istum in religiosis¬
simo fano reliquisse. quẽ t locũ
classes hostiũ sepe accesserint.
ubi pirate fere quot amus hic¬
mare soleant. qd̾ neq predo
uiolant aute. neq unꝙͣ hostis
attingerit. id ab uno isto sic
spoliatum esse. ut nichil oĩno

Expanded text:
primo delectatum esse munere; post, primo delectatum esse munere; post, ubi audisset unde essent, statim certos homines in quinqueremi misisse ui eos dentis reponerent. itaque in iis scriptum litteris Punicis fuit regem Masinissam rat praeterea magna vis eboris, multa ornamenta, in quibus eburneae victoriae antiquo opere ac summa arte perfectae. haec iste omnia, ne multis morer, uno impetu atque uno nuntio per servos Venerios, quos eius rei causa miserat, tollenda atque asportanda curavit. pro di immortales! quem ego hominem accuso? quem legibus aut iudiciali iure persequor? de quo vos sententiam per tabellam feretis? dicunt legati Melitenses publice spoliatum templum esse Iunonis, nihil istum in religiosissimo fano reliquisse; quem in locum classes hostium saepe accesserint, ubi piratae fere quotannis hiemare soleant, quod neque praedo violarit ante neque umquam hostis attigerit, id ab uno isto sic spoliatum esse ut nihil omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ essẽ uiolata. Quid ergo hoc
solum audicione expetere cepit.
cum id ipse non uidisset Immo
uo alia compluta ex quibus eli¬
gam spoliationẽ nobilissum at¬
q antiquissum fam. de qua pͥ¬
ore actione testes dicere audistis
Nunc eadem illa queso audite
et diligent̾ sicut ad huc fecistis
actendite. Insula est melita
uid̾. sacis lato a sicilia mari pi¬
tulosoq disiũcta in qua est eo¬
dem noĩe oppidum quo iste
nũꝙͣ accessit. ꝙ tñ isti textri¬
nũ ꝑ triemmũ ad muliebrẽ ue¬
stem conficiendam fuit Ab eo
oppido non longe in ꝓmonto¬
rio fanũ est unonis antiquũ¬
qd̾ tanta religione semper fuit.
ut non modo illis punicis bel¬
lis que in hiis fere locis naua¬
li copia gesta atq u̾sata sunt. s
ditũ est classe quondam masiuis¬
se regis ad eũ locũ appulsa. pre¬
fectum regiũ dentes eburueos
incredibiliꝰ magnitudine e fano
sustulisse et eos in affricam por¬
tasse. masiuisseq donasse regẽ

Expanded text:
tium esse violata. quid ergo? hoc tium esse violata. quid ergo? hoc solum auditione expetere coepit, cum id ipse non vidisset? immo vero alia complura; ex quibus eligam spoliationem nobilissimi atque antiquissimi fani, de qua priore actione testis dicere audistis. nunc eadem illa, quaeso, audite et diligenter, sicut adhuc fecistis, attendite. Insula est Melita, iudices, satis lato a Sicilia mari periculosoque diiuncta; in qua est eodem nomine oppidum, quo iste numquam accessit, quod tamen isti textrinum per triennium ad muliebrem vestem conficiendam fuit. ab eo oppido non longe in promunturio fanum est Iunonis antiquud tanta religione semper fuit ut non modo illis Punicis bellis quae in his fere locis navali copia gesta atque versata sunt, sedditum est, classe quondam Masinissae regis ad eum locum adpulsa praefectum regium dentis eburneos incredibili magnitudine e fano sustulisse et eos in Africam portasse Masinissaeque donasse. Regem
Abbreviated transcription (Latin):
um aut hoĩem auxilio futurũ
putas: eo ne tu ẜuos ad spoli¬
andum fanũ ĩmicte̾ ausus es.
cum liberos adire ue ornandi qͥdẽ
causa fas erat. Hus ne re¬
bus manꝰ affecre non dubita¬
sti a quibus eciam oculos co¬
Hibere te religionũ uira coge¬
bant : Tametsi ne oculus quidẽ
captus in hanc fraudem tam
sccłatam ac tam ne fariam de ci¬
disti. Nam id concupisti qd̾ nũ¬
quã uideras. id nũꝙͣ adamasti
qd̾ antea non aspexeras. aurib
tu tantam cupiditatem cõ cepisti
Ut eam non metus. non religio
non deoꝵ ius. non hominũ exi¬
stimatio contine̾t. At ex bono
uiro credo audieras et bono au¬
ctore. Qui id potes. qui ne ex
uito quidem audire potueris
Qualem porro feminam fuisse
putastis id̾ quam pudicam que
cũ uerre loqueret᷑. quam religio¬
sam que sacrarii spoliandi ratio¬
nem ostenderet. An mimine mi¬
rũ que sacra ꝑsũma castimo¬
mam uiroꝵ ac mulieꝵ fiant.
eadem ꝑ istius stuprũ ac flagi¬

Expanded text:
um aut hominem auxilio futurum um aut hominem auxilio futurum putas? Eone tu servos ad spoliandum fanum immittere ausus es quo liberos adire ne ornandi quidem causa fas erat? iisne rebus manus adferre non dubitasti a quibus etiam oculos cohibere te religionum iura cogebant? tametsi ne oculis quidem captus in hanc fraudem tam sceleratam ac tam nefariam decidisti; nam id concupisti quod numquam videras, id, inquam, adamasti quod antea non aspexeras; auribus tu tantam cupiditatem concepisti ut eam non metus, non religio, non deorum vis, non hominum existimatio contineret. at ex bono viro, credo, audieras et bono auctore. qui id potes, qui ne ex viro quidem audire potueris?qualem porro illam feminam fuisse putatis, iudices, quam pudicam, quae cum Verre loqueretur, quam religiosam, quae sacrari spoliandi rationem ostenderet? ac minime mirum, quae sacra per summam castimoniam virorum ac mulierum fiant, eadem per istius stuprum ac flagi
Abbreviated transcription (Latin):
maiores suos deferunt oĩbus a¬
cerbum indignũ luctuosum de¬
niq uidebatur: Cum iste ꝑ motꝰ
illa atrocitate negocii. ut ab se
sceleris illius susꝑicio dimoue̾¬
tur dat Hospiti suo ciida nego¬
ciũ. ut aliquem reꝑiret quẽ illus
fecilse insimularet᷑. daretq ope¬
ram ut is eo crimine dampnare¬
tur ne ipse esset in crimine res
non ꝓ crastinatur. Nam iste ca¬
tiua ꝓfectus esset serui cuius¬
dam nomen deferuut. Is accusa¬
tup. ficti testes in eum dantur
rem cunctus senatus catinẽsiũ
legibus iudicabat. sacerdotes uo¬
cantur ex hiis queritur secreto
in curia quid esse factũ acbitra¬
rent᷑. quẽ ad modum signũ esset
ablatum. Eespondent᷑ illi pͣtoris
in eo loco ẜuos esse uisos. res q̃
esset iam antea non obscura
sacerdotum testimomo ꝑspicu¬
a esse cepit. Itur in consilium.
uos hunc omnibus sentenciis
condeipnare possitis. Quid eĩ
postulas uerres: Quid speras.
quid spectas. quem tibi aut de¬

Expanded text:
magistratus suos deferunt. omnibus amagistratus suos deferunt. omnibus acerbum, indignum, luctuosum denique videbatur. tum iste permotus illa atrocitate negoti, ut ab se sceleris illius suspicio demoveretur, dat hospiti suo cuidam negotium ut aliquem reperiret quem illud fecisse insimularet, daretque operam ut is eo crimine damnaretur, ne ipse esset in crimine. res non procrastinatur. nam cum iste Catina profectus esset, servi cuiusdam nomen defertur; is accusatur, ficti testes in eum dantur. rem cunctus senatus Catinensium legibus iudicabat. Sacerdotes vocantur; ex iis quaeritur secreto in curia quid esse factum arbitrarentur, quem ad modum signum esset ablatum. respondent illae praetoris in eo loco servos esse visos. res, quae esset iam antea non obscura, sacerdotum testimonio perspicua esse coepit. Itur in consilium; ius vos hunc omnibus sententiis condemnare possitis. Qquid enim postulas, Verres? quid speras, quid exspectas, quem tibi aut de
Abbreviated transcription (Latin):
lunt uicerit. Nam qr q̃ plura
essent intelligebat. edcirco
existimabat ẽa non ad hoĩm
luxuriem s ad ornatũ fanori
atq oppidor esse facta ut po¬
steris urĩs monumenta reli¬
giosa esse uideant. Audite
eciam singularem eiꝰ ud̾. cu¬
piditatem ad aciam. amenciã.
in hus presertim sacris pollu¬
endis. que non modo mamb
attingi s ne cogitaciom quidẽ
uiolari fas fuit᷑. Sacrarium
cereris est apud catmenses ea¬
dem religione qua rome. qua
in ceteris locis. qua ꝓpe in to¬
to orbe t̾raꝵ. in eo sacrario in¬
timo signũ fuit cereris ꝑ anti¬
quũ qd̾ uiri non modo cuiꝰ moĩ
esset s ne esse quidẽ sciebant. Adi¬
tus enĩ in id sacrariũ non est ui¬
ris. sacra ꝑ mulieres ac uirgi¬
nes confici solent. Hoc signus
noctu clam istus serui ex illo
religiosissimo atq antiquissiõ
loco sustulerunt. Post tridie
sacerdotis cereris atq illiꝰ fam
antistite maiores natu ꝓbate
ac nobiles mulieres rem ad

Expanded text:
lunt vicerit. nam quia quam pulchra lunt vicerit. nam quia quam pulchra essent intellegebat, idcirco existimabat ea non ad hominum luxuriem, sed ad ornatum fanorum atque oppidorum esse facta, †ut posteris nostris monumenta religiosa esse videantur. audite etiam singularem eius, iudices, cupiditatem, audaciam, amentiam, in iis praesertim sacris polluendis quae non modo manibus attingi, sed ne cogitatione quidem violari fas fuit. sacrarium Cereris est apud Catinensis eadem religione qua Romae, qua in ceteris locis, qua prope in toto orbe terrarum. in eo sacrario intimo signum fuit Cereris perantiquum, quod viri non modo cuius modi esset sed ne esse quidem sciebant; aditus enim in id sacrarium non est viris; sacra per mulieres ac virgines confici solent. hoc signum noctu clam istius servi ex illo religiosissimo atque antiquissimo loco sustulerunt. postridie sacerdotes Cereris atque illius fani antistitae, maiores natu, probatae ac nobiles mulieres, rem ad
Abbreviated transcription (Latin):
tas oꝑe corithio. Hidriasq
grandissimas in gene acq in
eadem arte ꝑfectas idem ille sci¬
pio uit ominbus rebus p̃cellẽ¬
tissimꝰ posuerat et suũ nomẽ
scripserat. Quid iam de isto plu¬
ra dicam aut querar. Omina
illa iid̾. abstulit. nichil in re¬
ligiosissimo fano preter uestigia
uiolate religionis nomenq ꝑ.
stipionis reliquit hostiũ spo¬
lia. munumenta impatorum
decoꝵ atq ornamenta fano¬
p. post hec has preclatis no¬
minibus amissis. in instru¬
mento atq in suppellectile
uerris nomĩabũtur. Tu uideli¬
cet solus uasis cornthis dele¬
ctaris. tu illius eris temꝑati¬
onem. tu operũ limamentã so¬
lertissime ꝑspicis. Hec scipio
ille non intelligebat homo
doctissimꝰ atq humanissimꝰ.
tu sine alla bona arte. sine hu¬
manitate sine ingemo. sine
litteris intelligis et iudicas,
Side ne illẽ non solũ tꝑancia
s eciam intelligencia te atq
istos qui se elegantes diçi uo¬

Expanded text:
tas opere Corinthio, hydriasque tas opere Corinthio, hydriasque grandis simili in genere atque eadem arte perfectas idem ille Scipio, vir omnibus rebus praecellentissimus, posuerat et suum nomen inscripserat. quid iam de isto plura dicam aut querar? omnia illa, iudices, abstulit, nihil in religiosissimo fano praeter vestigia violatae religionis nomenque P. Scipionis reliquit; hostium spolia, monumenta imperatorum, decora atque ornamenta fanorum posthac his praeclaris nominibus amissis in instrumento atque in supellectile Verris nominabuntur. tu videlicet solus vasis Corinthiis delectaris, tu illius aeris temperationem, tu operum liniamenta sollertissime perspicis! haec Scipio ille non intellegebat, homo doctissimus atque humanissimus: tu sine ulla bona arte, sine humanitate, sine ingenio, sine litteris, intellegis et iudicas! vide ne ille non solum temperantia sed etiam intellegentia te atque istos qui se elegantis dici vo
Abbreviated transcription (Latin):
chrisas. ⁊ aninis qui ꝑ alyrio¬
rum agros fluit. Is apud illos
habetur deus. et religione ma¬
xima colit᷑. Fanũ eius est in
agro propter ipsam uiam. qua
ad foꝵ itur ennã in eo chrise si¬
mulachrũ est preclate factum
e marinore. Id iste poscere asso¬
rinos proptꝰ singularem eius
fairi religionem non ausus est
depolemo dat et hieroni ne¬
gociũ. Illi noctu facta manu
armatãq uemiunt. fores edis
effringunt. editui custodes¬
q mature sencũt. signũ qd̾
erat uotũ uicinitati bucina
datur. Hoiẽs ex agris concurrũt
eicit᷑ fugaturq depolenus.
neq quicquã et fano chrise
preter unũ ꝑ ꝑuulum signũ
ex ere desideratum est/.Ma¬
tris magne fanũ apud eguinos
est. Iam enĩ non modo breuit᷑¬
michi de unoquoq dicendum.
s et p̃t̾eunda uident᷑ esse per¬
multa ut ad maiora istius et
illustriora in hoc genere fur¬
ta ⁊ scelera uemamꝰ. In hoc fa¬
no loricas geleasq eneas cela¬

Expanded text:
Chrysas est amnis qui per AssorinoChrysas est amnis qui per Assorinorum agros fluit; is apud illos habetur deus et religione maxima colitur. Fanum eius est in agro, propter ipsam viam qua Assoro itur Hennam; in eo Chrysae simulacrum est praeclare factum e marmore. id iste poscere Assorinos propter singularem eius fani religionem non ausus est; Tlepolemo dat et Hieroni negotium. illi noctu facta manu armataque veniunt, foris aedis effringunt; aeditumi custodesque mature sentiunt; signum quod erat notum vicinitati bucina datur; homines ex agris concurrunt; eicitur fugaturque Tlepolemus, neque quicquam ex fano Chrysae praeter unum perparvulum signum ex aere desideratum est. Matris magnae fanum apud Enguinos est,—iam enim mihi non modo breviter de uno quoque dicendum, sed etiam praetereunda videntur esse permulta, ut ad maiora istius et inlustriora in hoc genere furta et scelera veniamus: in hoc fano loricas galeasque aeneas, caela
Abbreviated transcription (Latin):
rexerit. telũq qd̾ cuiq sors of¬
ferebat arripuerit. Itaq breui
tempore ad fanũ ex urbe tota
concurrit᷑. Hora ampliꝰ iam in de¬
moliendo signo ꝑmulti hoĩẽs mo¬
uebant᷑. Illud int̾ea nulla lababat
ex parte. cũ alii uectibus subiectis
conarent᷑ cõmouere. alii delega¬
tum omnibus membris rape ad
se fumbus. ac repente agrigen¬
tim concurrunt. fit magna lapi¬
datio. dant se se in fugam. istiꝰ
preclari imꝑatoris nocturm mi¬
utes. duo tãme sigilla ꝑ ꝑuula
collunt ne omnino uianes ad
istum predonem religionũ r̾u̾tã¬
tur. Nũꝙͣ tam male̾ est siculis
qͥn aliquid facere et cõmode dicãt
uelut in hac re. Aiebant in labo¬
res Herculis nõ minus hunc ĩ¬
mainssimũ uerrem. ꝙͣ illũ apꝵ
erimanthũ referri oporte̾ Hãc
uirtutem agrigentinoꝵ imita¬
ti sunt aserim postea uiri for¬
tes et fideles. s nequaquã ex tã
aupla neq tam ex nobili ciuitate

Expanded text:
rexerit, telumque quod cuique fors ofrexerit, telumque quod cuique fors offerebat arripuerit. itaque brevi tempore ad fanum ex urbe tota concurritur. Horam amplius iam in demoliendo signo permulti homines moliebantur; illud interea nulla lababat ex parte, cum alii vectibus subiectis conarentur commovere, alii deligatum omnibus membris rapere ad se funibus. ac repente Agrigentini concurrunt; fit magna lapidatio; dant sese in fugam istius praeclari imperatoris nocturni milites. duo tamen sigilla perparvula tollunt, ne omnino inanes ad istum praedonem religionum revertantur. numquam tam male est Siculis quin aliquid facete et commode dicant, velut in hac re aiebant in labores Herculis non minus hunc immanissimum verrem quam illum aprum Erymanthium referri oportere. hanc virtutem Agrigentinorum imitati sunt Assorini postea, viri fortes et fideles, sed nequaquam ex tam ampla neque tam ex nobili civitate.
Abbreviated transcription (Latin):
cile dixermi quicquã me uidisse
pulchrius tametsi non tam mł¬
tum in istis rebus intelligo ꝙͣ mł
qd̾ in precibus et gratulationib
non solum id ueue̾rari uerũ et
osculari solent. Ad Hoc tẽplũ
cum esset iste agrigenti duce ti¬
marchide repente nocte intem¬
pesta seruoꝵ armatoꝵ fit cõcur¬
suis acq impetus. clamor a uigi¬
libus famq custodibus tolliturꝰ.
qui primo cũ obsistere ac defen¬
dere conarent᷑ male multaci da¬
uis ac fustibus repellunt. Cost¬
ea cõuulsis repagulis effractisq
ualius demoliri signũ ac uectib
labefactare conant Intea ex da¬
more fana tota urbe ꝑcrebuit
expugnare deos patrios nõ hosti¬
um aduentu neq opmato neq
repentino p̾donũ impetu s ex do¬
mo atos ex cohorte pretoris. ac
manũ fugitiuoꝵ instructam at¬
macamq uenisse. Nemo agrigẽ¬
ti neq etate tam affecta. neq
uiribus tam infirmꝰ fuit. qͥ nõ
illa nocte eo nũtio excitatꝰ sur¬

Expanded text:
cile dixerim quicquam me vidisse cile dixerim quicquam me vidisse pulchrius—tametsi non tam multum in istis rebus intellego quam muius, quod in precibus et gratulationibus non solum id venerari verum etiam osculari solent. ad hoc templum, cum esset iste Agrigenti, duce Timarchide repente nocte intempesta servorum armatorum fit concursus atque impetus. clamor a vigilibus fanique custodibus tollitur; qui primo cum obsistere ac defendere conarentur, male mulcati clavis ac fustibus repelluntur. postea convulsis repagulis ecfractisque valvis demoliri signum ac vectibus labefactare conantur. interea ex clamore fama tota urbe percrebruit expugnari deos patrios, non hostium adventu necopinato neque repentino praedonum impetu, sed ex domo atque ex cohorte praetoria manum fugitivorum instructam armatamque venisse. nemo Agrigenti neque aetate tam adfecta neque viribus tam infirmis fuit qui non illa nocte eo nuntio excitatus sur
Abbreviated transcription (Latin):
esculapi religiosissimo fano sũstu¬
listi: Quidquid uid̾. cũ iste clam
fecisset. cũ ad suũ scelus istud fur¬
tũq nefariũ quosdam Hoĩes im¬
probos duces atq aduitores ad¬
Hibuisset. uehementer cõ mota
ciuitas est. Uno em̃ tempore ag¬
gentim beneficiũ africam reli¬
gionem domesticam. or namẽtũ
uebis. iudiciũ uictorie testimo¬
mum societatis requirebant.
Itaq ab hiis qui principes in
ea ciuitate erant precipitur et
negociũ datur questoribus et edi¬
libus. ut noctu uigilias agerent
ad edes sacras. Et enĩ istĩ agri¬
genti credo propt̾ multitudme
illoꝵ hominũ atq u̾tutem. et
sti ꝑmulti in illo oppido cõiũtis¬
simo animo cũ ipsis agrigẽta¬
nis uiuũt ac negotiant᷑. Non
audebat palam post̾e̾ aut tollere
que placebant. Herculis tem¬
plum᷑ apud agrigentmos nõ lon¬
ge a foro sane scm apud illos et
religiosum. ibi est ex ere simula¬
crum ipius herculis quo nõ fa¬

Expanded text:
Aesculapi religiosissimo fano sustuAesculapi religiosissimo fano sustulisti? quod quidem, iudices, cum iste clam fecisset, cum ad suum scelus illud furtumque nefarium quosdam homines improbos duces atque adiutores adhibuisset, vehementer commota civitas est. Vno enim tempore Agrigentini beneficium Africani, religionem domesticam, ornamentum urbis, indicium victoriae, testimonium societatis requirebant. itaque ab iis qui principes in ea civitate erant praecipitur et negotium datur quaestoribus et aedilibus ut noctu vigilias agerent ad aedis sacras. etenim iste Agrigenti—credo propter multitudinem illorum hominum atque virtutem, etsti, permulti in illo oppido coniunctissimo animo cum ipsis Agrigentinis vivunt ac negotiantur —non audebat palam poscere aut tollere quae placebant. Herculis templum est apud Agrigentinos non longe a foro, sane sanctum apud illos et religiosum. ibi est ex aere simulacrum ipsius Herculis, quo non fa