comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ssumantur qr et adoni ⁊ suorita
iteretur et nichil alufructiuin
nomine suꝑ eet sicut is ciuiusu
fundi legatus est quo minus
cominus agricolendi caus aibi
usetur ꝓhibe nõ potest alioꝗnet
friudominum ꝓhibebit. ita nec
hors ꝗqm facere debet. quominꝰ
is cunisus legatus est utatur q
ꝑsaltuarium uł insulariumcus¬
toclire potest. intest enimeius fine
gociatum esse. ut qcqd eo modo
icꝗsierit ĩ peculio nostro sit.
nsulegato. utile legatum ẽẽ exis¬
timo et eodem modo ꝑsecutionẽ
eis ꝯpetituram quo ꝯpet̾et si fr̾¬
tus quoꝙ legatus esset. Itaq ñ
minus. absente qm presente filio
dibus sabitabit. PAul.¬
Idomus usus legatus sit sñ fruc¬
Itu ꝯmunis refectio ẽ rei insartis
cectis tamb̾rdis qmusuarir in¬
doimus tñ nesifructus h̃rs acci¬
piat ip̃e refice debeat. si uero talis
sit res cuius usus legatus ẽ. ut h¬
hrs fructus reciꝑe nõ possit lega
frinqͥdem ꝓpte possumus utiu
ꝓꝑte non possumus. MArc̃.¬

Expanded text:
uo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine superesset. Sicuti is, cui usus fundi legatus est, quo minus dominus agri colendi causa ibi uersetur, prohibere non potest alioquin et frui dominum prohibebit, ita nec heres quicquam facere debet, quo minus is cui usus legatus est utatur, usaltuarium uel insularium custodire potest: interest enim eius fineostra negotiatum esse, ut quidquid eo modo adquisierit, in peculio nostro sit.usu legato et utile legatum esse existimo et eodem modo persecutionem eius competituram, quo competeret, si fructus quoque legatus esset. itaque non minus absente quam praesente filio dibus habitabit. Pauldomus usus legatus sit sine fructu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. videamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse reficere debeat, si vero talis sit res, cuius usus legatus est, ut heres fructum percipere non possit, legatfrui quidem pro parte possumus, uti pro parte non possumus. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
te prior creclitor uendicet ypo¬
thecaria actione et ille extipiat
sino ꝯuemt ut sibires sit obligi¬
tabic in moclum suprarelatũ
replicabit. ¶ S sicum alio po¬
ẜore creditor secundus agat
recte aget. et ad ndicarieip̃¬
t̾it ypotheca ut tamen prior.
cum eo agendo aufat eirem
ratam possor ꝯdempnatus ee
pͥfatis moclis litis estimatone
ex solint an pude scd̾o creclite¬
riteneatur acsisoluta sit pec¬
na priori ceutoriquertaren
recte puto hꝰ ad mittendlum

Expanded text:
te prior creditor uindicet hypote prior creditor uindicet hypothecaria actione et ille excipiat 'si non conuenit, ut sibi res sit obligata', hic in modum supra relatum replicabit. sed si cum alio possessore creditor secundus agat, recte aget et adiudicari ei poterit hypotheca, ut tamen prior cum eo agendo auferat ei remratam possessor condemnatus ex praefatis modis litis aestimationem exsoluerit, an perinde secundo creditori teneatur, ac si soluta sit pecunia priori creditori, quaeritur. et recte puto hoc admittendum
Abbreviated transcription (Latin):
ut inducta infundum illata iͥ
nata pignori eent et anquam
ĩducat alu rem ypothete nom¬
ne obligaiit tunc deinde eami
fundum ĩdux̾it pociorerit qui
sp̃ałr pure acceꝑitqr non excõ¬
uentione priori obligauit ser
eo ꝙ inducta res ẽ quod potus
scm̃est. ¶Si defutura reconuem¬
at ut ypothece sit sicuti ẽ deptu
hoc queritur an ancilla ꝯuen¬
tionis temꝑe m bomis fu̾it debi¬
toris et ĩ fructibꝰ si ꝯuenit ut.
sint pignorieque queritur an
fundus uł ius utendi fruends
ꝯuentionis tempe fu̾it debito¬
ris. ¶Siꝑatus ẽ postior crechi¬
tor priori crelitori soluere ꝙ ei
debetur uidenclumẽ an ꝯpetit̃
ei ypothecaria actio nolente pri¬
ore creditore pecumam acciꝑe
et dicimus priori creditorim
utilem ẽe actionem cum peus
fiat ne ei pecumas solouitur.
ypothecam accepit sũ posside¬
at eñ et alius uenclicet ypotre¬
caria actione exceptio prior
utił est si non michi ante pig¬
noris ypothete uenomine sit
res obligata sũ alio possiden¬

Expanded text:
ut inducta in fundum illata ibi nata pignori essent, et antequam inducat, alii rem hypothecae nomine obligauerit, tunc deinde eam in fundum induxerit, potior erit, qui specialiter pure accepit, quia non ex conueeo quod inducta res est, quod posterius factum est. Si de futura re convenerit, ut hypothecae sit, sicuti est de partu, hoc quaeritur, an ancilla conventionis tempore in bonis fuit debitoris: et in fructibus, si convenit ut sint pignori, aeque quaeritur, an fundus vel ius utendi fruendi conventionis tempore fuerit debitoris. Si paratus est posterior creditor priori creditori solvere quod ei debetur, videndum est, an competat ei hypothecaria actio nolente priore creditore pecuniam accipere. et dicimus priori creditori inutilem esse actionem, cum per eum fiat, ne ei pecunia solvatur.hypothecam accepit siue possideat eam et alius uindicet hypothecaria actione, exceptio priori utilis est 'si non mihi ante pignori hypothecaeue nomine sit res obligata': siue alio possiden
Abbreviated transcription (Latin):
mitto et si incibania nautarum fu̾it
re non pot̾at. ¶Item siꝗs ĩ m̃ces sibi
obligatas creclid̾it. uł ut salue fiant.
usut naulum exsoluat. potenciorer¬
it a postior sit namet ip̃m naulum po¬
cius ẽ tãtumdem dicetur et si icesi
horreorum uł aree uł uecture unnẽ¬
torum debentur. na ibi et hic potẽ
si res non in totum ex numinis cuius¬
dam ꝯpata ẽerit dcinsus utriusq c̃¬
ditoris .i. et antiqoris et eius cuius
sũ obligau̾mi et ticio specialit̾ fun¬
dumsimdomimumpmeum ꝑuene¬
rit et mox dominiu eius acqͥ siero
putat marcellus xurrere utr̃q c̃li¬
torem ĩpignore non enim multũ
facit ꝙ de suo nummos debitorded̾it.
quippe cum res ex nummimis pignora¬
tis empta non sit pignorata obħ so¬
pignus sp̃aliter res publica accepit.
dicendum ẽ preferrieam fisco debe̾.
si postea fisco debitor obligatus est qr
cus erat ut homo eros pignori locato¬
ri eet donec m̃cedes soluentur. Idẽ
pecumam cretlitam pignori declit

Expanded text:
 et si in cibaria nautarum fuerit re non poterat. Item si quis in merces sibi obligatas crediderit, vel ut salvae fiant vel ut naulum exsolvatur, potentior erit, licet posterior sit: nam et ipsum naulum potentius est. Tantundem dicetur, et si merces horreorum vel areae vel vecturae iumentorum debetensae. quod si re‹s› non in totum ex nummis cuiusdam comparata est, erit concursus utriusque creditoris, id est et antiquioris et eius cuius sum obligauerim et Titio specialiter fundum, si in dominium meum peruenerit, mox dominium eius adquisiero, putat Marcellus concurrere utrumque creditorem et in pignore: non enim multum facit, quod de suo nummos debitor dederit, quippe cum res ex nummis pigneratis empta non sit pignerata ob hoc sopignus specialiter res publica acceperit, dicendum est praeferri eam fisco debere, si postea fisco debitor obligatus est, quia erat, pactus erat, ut homo Eros pignori locatori esset, donec mercedes soluerentur: idepecuniam creditam pignori dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
didit post scd̃m qutrumq fec̃
ipe ypothecam accepit sũ dubi¬
o postior ĩypotheca ẽuer̃ si indi¬
em de ypotheca ꝯuenit dubiũ
nonẽ qupocior sit lz añ diem cũ
llio creclitore pure de eadem.
uenit. ¶Si idem bis .i. añ scd
re pecuma pocior scdo ĩ post̾io¬
retͥcius ẽ. ¶ Sitecum de ypot¬
eca paciscatur debitor demde
id̃ cum alio tua uoluntate se¬
cundus pocior erit. pecuma aũ
soluta so. an rursus teneatur
tibirecte queritur. erit igitur fc̃i
qͥo agitanda qd int̾eos actum
sit. utr̃ ut discedatur abypotbe¬
ca ĩtot prior xessit creclitor alu
obligare ypothecam. an ut or¬
do fũctur. et prior creclitor ẜo
loco ꝯstituatur. LAp̃.

Expanded text:
 utrumque fecit, ipse hypothecam accepit, sine dubio posterior in hypotheca est: unde si in diem de hypotheca conuenit, dubium non est, quin potior sit, licet ante diem cum alio creditore pure de eadem re conuenit. Si idem bis, id est antere pecunia potior est secundo, in posteriore tertius est. Si tecum de hypotheca paciscatur debitor, deinde idem cum alio tua uoluntate, secundus potior erit: pecunia autem soluta secundo an rursus teneatur tibi, recte quaeritur. erit autem facti quaestio agitanda, quid inter eos actum sit, utrum, ut discedatur ab hypotheca in totum, prior concessit creditor alii obligari hypothecam, an ut ordo seruetur et prior creditor secundo loco constituatur. Pap
Abbreviated transcription (Latin):
homo pignoridatus esset quo nond
catore ius pignoris meo resolui nõ
poss pociorem eius cãm hndam. sam¬
plius etiam sub xlitione creclitorem
tio sit que ĩ uito debitore ĩpleri non po¬
sits et sihrs obea legata que sub ali¬
tione data erant de pignore rei sue co¬
ueniss et postea eadem ip̃a pignora ob
pecuniam pignoridedit at postea ꝯdito
legatorum exstitit ħͥ quoq tuendu
eum cuipignus prius datimieet exis¬
timainteticia p̾dium alienum ticio p¬
pignori dedit post meino deide dñar
eius pignoris sca marito suo ĩ dotem
estimatumdedit si ticio soluta sit pecuĩa
non io mag̃ meuio pignus nalesce
placebat tuc en impriore dimilo seq̃
tidfirmatur pignus cumres ĩboniss
debitoris ĩ ueniatur ĩꝓposito autemi
Imaritus emptoris loco ẽ atꝙ ideo qr
neq tunc cum meuio obligareturm
cumticio soluetur ibonis mulieris
fuit nullum tempus inueniri quopis
nus menio mualesce possit hoc tame
ita sibona fide indotem estimatum p̃¬

Expanded text:
homo pignori datus esset, quo nondcatore ius pignoris in eo solvi non posset, potiorem eius causam habendam. Amplius etiam sub condicione creditorem cio sit, quae inuito debitore impleri non possit. Sed et si heres ob ea legata, quae sub condicione data erant, de pignore rei suae conuenisset et postea eadem ipsa pignora ob pecuniam creditam pignori dedit ac post condicio legatorum exstitit, hic quoque tuendum eum, cui prius pignus datum esset, existimauit. Titia praedium alienum Titio pignori dedit, post Maeuio: deinde domina eius pignoris facta marito suo in dotem aestimatum dedit. si Titio soluta sit pecunia, non ideo magis Maeuii pignus conualescere placebat. tunc enim priore dimisso sequentis confirmatur pignus, cum res in bonis debitoris inueniatur: in proposito autem maritus emptoris loco est: atque ideo, quia neque tunc cum Maeuio obligaretur neque cum Titio solueretur in bonis mulieris funus Maevii convalescere possit. haec tamen ita, si bona fide in dotem aestimatum pr
Abbreviated transcription (Latin):
Ocior est ĩpignore qͥ prius credidit pe¬
cumam et accepit ypothecamquam¬
uis cum alio. ante ꝯuenat. ut si ab eo ꝑe¬
cuniam accepit. sit res obligatalz ab
deamus anidem dicendum sit si subꝰ
ditione scipulatione fra ypothecada¬
tant. qua pendente alius credidit pu¬
reet Accepit eandem ypothecam tunc
demde prioris stipusonis existit Aditõ
ut pocior sit ꝗ postea credidiss. ẜ uere¬
or cumhic aliud sit dicendumtcum

Expanded text:
otior est in pignore, qui prius credidit pecuniam et accepit hypothecam, quamuis cum alio ante conuenerat, ut, si ab eo pecuniam acceperit, sit res obligata, licet ab pecuniam. Uideamus, an idem dicendum sit, si sub condicione stipulatione facta hypotheca data sit, qua pendente alius credidit pure et accepit eandem hypothecam, tunc deinde priori‹s› stipulationis exsistat condicio, ut potior sit qui postea credidisset. sed uereor, num hic aliud sit dicendum: cum
Abbreviated transcription (Latin):
tui oportebit. ¶Cum pollidiuls
aꝓpmiqua sua hrs ĩstitutus roga¬
tus fis: filie mulieris qcqd ex
bomis eius ad se ꝑueniss cumc¬
tametatem puella ꝯpleniss rec¬
cituere. id q ubi mater ideo pla¬
cuisse testamẽto ꝯp̾hendiss ue

Expanded text:
tui oportebit.Cum Pollidius tui oportebit.Cum Pollidius a propinqua sua heres institutus rogatus fuisset filiae mulieris quidquid ex bonis eius ad se peruenisset, cum certam aetatem puella complesset, restituere, idque sibi mater ideo placuisse testamento comprehendisse
Abbreviated transcription (Latin):
limo tcmmpe qd̾ ꝯdempnatis p̾s¬
tatur ut usq ad snĩam ꝯmoda fi¬
deiꝯmissarius accipiat: ꝙ dec̾tum
ita accipioportet. si añ iudicis snĩa
mora non int̾uen̾it.tam et si nõ
facile euenire possit. ut nõ prece¬
dẽte morapueniaturad nilicẽ
s puta legix falcidie Roncm int̾¬
uenisse. ¶Ceter si añqmͣ ad iu¬
dicem ꝑuenireturi morah̾rs fu¬
it. exinde fructuũ prandorumi
tonemdare ñ lucs afferre debeat.i¬
¶In bus quoq uidicus q̃ nõ sunt
arbitraria net hone fidei post lit̾
ꝯcest̃.actori cauia pranda est n
pẽ dẽdis mimme ẽ. ¶NLon nunc¬
qm̃ euenit ut qmͣqͣm fructus hr¬
ditatis aut pecume usura noĩa¬
tim relicta nõ sit nchilomimis
debeatur. ut puta siqs rogetur post
mortẽsuam qcqd ex bonĩs superit
ticio restitũe. ut eĩ er que fĩde bõa
diminutast̃ incã fideimissi ñ ꝯp̾¬
hencduntur. si ꝓmodo cetoꝵ quo
bonoꝵ diminuãtur ita qd̃ exfruc¬
tib superit. iure uolu̾tatis resti¬

Expanded text:
imo tempore quod condemnatis praestatur ut usque ad sententiam commoda fideicommissarius accipiat. quod decretum ita accipi oportet, si ante iudicis sententiam mora non interuenit: tametsi non facile euenire possit, ut mora non praecedente perueniatur ad iudicem: sed puta legis Falcidiae rationem interuenisse. ceterum si ante, quam ad iudicem perueniretur, in mora heres fuit, exinde fructuum praestandortionem dare, non lucrum adferre debeat?In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei, post litem contestatam actori causa praestanda est in pendendis immune es.Nonnumquam euenit, ut, quamquam fructus hereditatis aut pecuniae usura nominatim relicta non sit, nihilo minus debeatur. ut puta si quis rogetur post mortem suam quidquid ex bonis supererit Titio restituere: ut enim ea quae fide bona deminuta sunt in causa fideicommissi non deprehenduntur, si bonorum deminuantur, ita quod ex fructibus supererit iure uoluntatis resti
Abbreviated transcription (Latin):
Ulgo receptumest. ut qmͣius ĩ
p̃son sni actum sit. post lit̾. tñꝰ
cumpetitur tale dari debet. ac pp¬
ea postea cͥaͣptos fructus et ꝓto
eclitos restitin oportet. Lem.¬

Expanded text:
lgo receptum est, ut, quamuis in personam actum sit, post litem tamencum petitur, tale dari debet ac propterea postea capt‹o›s fructus partumque editum restitui oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
tione recissoria que adu̾sus min¬
tem ꝯpetit. eꝗssimum ẽẽ. pompon.
ait.Eius quoqr temꝑis quo abses
defensus nõ ẽfructus eũ pr̃are. er¬
go ⁊ militi debent restitui. et utris¬
q actio eR. ⁊ Affrac̃.

Expanded text:
tione rescissoria, quae aduersus militem competit, aequissimum esse Pomponius ait eius quoque temporis, quo absens defensus non est, fructus eum praestare: ergo et militi debebunt restitui: utrimque actio erit, 29 Afric
Abbreviated transcription (Latin):
datum sit. uelsiꝗs madultiode¬
prehensus redemiit se cessat eni
repetitio. id ꝙ et s.ab. et pegas
rendunt. ¶Item si dedit fur ne
ꝓderetur. qͣm utriusq turpitu¬
do u̾satur cessat repetitio. ¶¬
ciens autem solus accpietis
turpitudo u̾satur celsus airre¬
peti. posse. ueluti si tibi dedeio
ne michi mniuriam facias..¬
¶S qd meretricidatur nõ potes¬

Expanded text:
datum sit, uel si quis in adulterio deprehensus redemerit se: cessat enim repetitio, idque Sabinus et Pegasus responderunt.Item si dederit fur, ne proderetur, quoniam utriusque turpitudo uersatur, cessat repetitio.Quotiens autem solius accipientis turpitudo uersatur, Celsus ait repeti posse: ueluti si tibi dedero, ne mihi iniuriam facias.Sed quod meretrici datur, repeti non potes
Abbreviated transcription (Latin):
S puta deditibi ne sacrilegur
facias ne furtum ne hominem
occidas ĩ qua specie iul. scribt
sitibidedero ne hominemote¬
das ꝯdici posse. Item si tibidedo
ut michi rem reddas de posita

Expanded text:
 puta dedi tibi ne sacrilegium facias, ne furtum, ne hominem occidas. in qua specie Iulianus scribit, si tibi dedero, ne hominem occidas, condici posse: Item si tibi dedero, ut rem mihi reddas depositam
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝯstitutone principum tribu¬
untur. mãdata iurisdone nõ
trasferutur.Que uero iure
magratus conpetont.madari
possũt. s ideo deident᷑ errare ma¬
gr̃atus ꝗ cum publici iudicu ex
Dsulto de legatam ueluti lege ius.
de Adultus. ⁊ si que sunt alie simi¬
les. uurdonem suam mãdant. u¬
Huius rei fortissimũ argum̃tũ¬
est qd̾ lege iuł. diui nomiatim
cauetur. ut is cui ꝯtig̾it ex̾citatõ

Expanded text:
nstitutione principum tribuuntur, mandata iurisdictione non transferuntur: quae uero iure magistratus competunt, mandari possunt. et ideo uidentur errare magistratus, qui cum publici iudicii hatus consulto delegatam, ueluti legis Iuliae de adulteriis et si quae sunt aliae similes, iurisdictionem suam mandant, huius rei fortissimum argumentum, quod lege Iulia de ui nominatim cauetur, ut is, cui optigerit exercitio,
Abbreviated transcription (Latin):
to autem ĩnus ea que pleno gͥge
eclita sunt ad fructuarium pti¬
nere. s postiorem g̾gis casum a no¬
cere debere fructuario. ¶Submic¬
te autem fcĩ est. et iul. ꝓpriedicit
disꝑtire ⁊ diuidere diuisionem ꝙͥ¬

Expanded text:
o autem uerius ea, quae pleno grege edita sunt, ad fructuarium pertinere, sed posteriorem gregis casum nocere debere fructuario. Summittere autem facti est et Iulianus proprie dicit dispertire et diuidere et diuisionem qu
Abbreviated transcription (Latin):
Em que si disceseit fetus ꝑiculum
erit fructuaru nõ ꝓprietaru. et nc̃ce
hdebit alios fetus sub mictere uñ
gnius cassius. li .un.scribit carnẽ
fetus de mortui ad fructuarii
ꝑtinere. ¶ S qd dr debere eum sb
si singłoꝵ capitum nichil supplebi¬
tur. ¶ Itemsi forte eo temꝑe quo
fetus ecliti sunt nichii fuit qd sb̃¬
micte deberet. et nunc ẽ post eclictõ¬
nem utiꝵx ex hus que edentur sb̃

Expanded text:
m quae si decesserit fetus, periculum erit fructuarii, non proprietarii et necesse habebit alios fetus summittere. unde Gaius Cassius libro octauo scribit carnem fetus demortui ad fructuarium pertinere. Sed quod dicitur debere eum sumsi singulorum capitum, nihil supplebit. Item si forte eo tempore, quo fetus editi sunt, nihil fuit quod summitti deberet, nunc et post editionem: utrum ex his quae edentu
Abbreviated transcription (Latin):
empis existimatio fiat quent᷑.
olacet tñ id tempus spectand̾.
quoqres uiqͣm plimi fuiton
qme cum deteriorem remfac¬
imfurdando non libatur.sẽ.
penm moram fur facere uide¬
cr nouissi me dicẽum est eti¬
amfructus mhac actione ue

Expanded text:
emporis aestimatio fiat, quaeritur. placet tamen id tempus spectandum, quo res umquam plurimi fuit, maxime cum deteriorem rem factam fur dando non liberatur: semper enim moram fur facere uidetur.Nouissime dicendum est etiam fructus in hac actione ue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpetit. s utiꝵ tam diu qmͣ diuer¬
tent anu̾o et si desiermt e mie
si nõ obtulit durat ꝯditio erat¬
mationis eius.Corpus emmi
ip̃m prestari non potest. ¶ Siet
causa furtiua res ꝯdicatur. cuisꝰ¬

Expanded text:
competit: sed utrum tamdiu, quamdiu exstent, an uero et si desierint esse si non optulit, durat condictio aestimationis eius: corpus enim ipsum praestari non potest.Si ex causa furtiua res condicatur
Abbreviated transcription (Latin):
fur. siue nec maiifestus sit poc̾it
tus fur ꝯdone tenetur. si de pre¬
hensa non fũit adño posẜoeius.
postea qm dominus posẜonem
apprehendit. et ideo iuł. ut ꝓce¬
dat in fure manifesto tractare
bensum aut occidisseaut fregis¬
seaut effudisse id ꝗd int̾ceꝑat.¬
¶ Ei quoq qui inbonoꝵ raptor
tenetur ꝯdiciposse. iuł. libro .xx.¬

Expanded text:
fur siue nec manifestus sit, poteritus fur condictione tenebitur, si depraehensa non fuerit a domino possessio eius: posteaquam dominus possessionem adpraehendit. et ideo Iulianus, ut procedat in fure manifesto tractare ehensum aut occidisse aut fregisse aut effudisse id quod interceperat.Ei quoque, qui ui bonorum raptorum tenetur, condici posse Iulianus libro
Abbreviated transcription (Latin):
iꝓfure dampmum decisums
ꝯditonem nõ impediri uensi.¬
mum est decisione enim furti.
ꝗdem actio non autem ꝯdits
cifurtum ftmest ht accions
furti et condonem et uenditi¬
tionem h̾t et ad exibend acta:¬
nem. ¶Conditio reiturtur

Expanded text:
fure damnum decisum sit, condictionem non impediri uerissimum est: decisione enim furti quidem actio, non autem condictio qui furtum factum est, habet actionem furti et condictionem et uindicationem, habet et ad exhibendum actionem.C
Abbreviated transcription (Latin):
pictoripollex fint p̾cisus et intraan¬
num quo p̾cideretur finit occisus po¬
se cum acqͥlia age̾ p̾cioq eo extimã¬
do quanti fu̾it priusquam artem
pes eruerentur. rectissime labeosc̾¬
bit. tantiestimand̾ qnͣti mea int̾erati
fraudes ẜuiꝑeum ꝯmissas detegrñ
quanti noxa ip̃ils ẜui ualeat G: et si
bone frugi ẜuus intra annum mu¬
tatis morib occisus sit precium id
estimabitur quãto ualeret prius¬
qua mores mutaret. ¶Insumna
omniaꝯmoda que intra annum.
quo interfectus est pciosiorem ẜ¬
uum facerẽt hoc acçedere adextima

Expanded text:
cisus et intra annum, quo praecideretur, fuerit occisus, posse eum Aquilia agere pretioque eo aestimandum, quanti fuit priusquam artem pes eruerentur, rectissime Labeo scribit tanti aestimandum, quanti mea intererat fraudes serui per eum commissas detegi, non quanti noxa eius serui ualeat.Sed et si bonae frugi seruus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto ualeret, priusquam mores mutaret.In summa omnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est, pretiosiorem seruum facerent, haec accedere ad aestima
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsecutur ꝑꝑ octisionem enim defecit
ꝯdicio Quod si unuo testatore occisus
sit b̃rditatis extimationemcessareq
retrorsum qnͣtiplium fiit inspicitur¬
I demius. scribit estimationem homi

Expanded text:
er occisionem enim defecit condicio: quod si uiuo testatore occisus sit, hereditatis aestimationem cessare, quia retrorsum quanti plurimi fuit inspicitur.Idem Iulianus scribit aestimat
Abbreviated transcription (Latin):
tionem eius d ĩuidenclumeit in
¶Sunfans sitoctisus nonduni
aniculus uemis est sufacere.
bant actione mutextimatore¬
feratur adid terpus quo mfa
sit et lege cornelia agere dons¬
num põsse ꝯstat et si lege acqu
eg̾it p̾uidicium fiericornelier
debet. ¶Pec actio adulius i¬
tentem ꝯpetit. in simplum adi¬
sus negantem induplum. in
fiteatur occidisse. et postea patir
sit ostendere hominem uuum
eẽ iuł. scribit cessare acqliamqͥ¬
uis ꝯfessus sit se cecidisse haocci
solum remicte actori ꝯ fessor am
actionem ne nec̾te h. at doce en
occidisse. Ceter ocosum ẽe bo¬
minem aquocumq oportet.

Expanded text:
tionem eius dicendum est.Si infans sit occisus nondum anniculus, uerius est sufficere hanc actionem, ut aestimatio referatur ad id tempus, quo intra sit, et lege Cornelia agere dominum posse constat: et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corneliae non debet.Haec actio aduersus confitentem competit in simplum, aduersus negantem in duplum.Si confiteatur occidisse et postea paratus sit ostendere hominem uiuus scribit cessare Aquiliam, quamuis confessus sit se occidisse: hoc enim solum remittere actori confessoriam actionem, ne necesse habeat docere eum occidisse: ceterum occisum esse hominem a quocumque oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
Nde ner. scribit. Siẜuus brs insti¬
tutus octisus sit et brditatis extĩ.¬
tionem uenire. ¶Iuł. ait. si ẜuus li¬
ber et h̃rs ee nissus occissus fu̾it neq
substitutum neq limum actione legi
acqlie hrditatis extimationem ꝯ secu¬
ture que s uoꝯpet̾e non potuit. que sẽ¬
tencia uera ẽ precu igitur solum mo

Expanded text:
nde Neratius scribit, si seruus heres institutus occisus sit, etiam hereditatis aestimationem uenire.Iulianus ait, si seruus liber et heres esse iussus occisus fuerit, neque substitutum neque legitimum actione legis Aquiliae hereditatis aestimationem consecuturum, quae seruo competere non potuit: quae sententia uera est. pre
Abbreviated transcription (Latin):
Item ex fto senatus . cõ. pendisse
toricum cta qnͣtitate reciꝑetsu¬
cõe redigi iudo societatis. qmugͥ
filius emacipatus hoc nõ cogatiu
ꝯferre fr̃i in qͥd ĩ potestate manen᷑¬
ti qretsi ĩ potestate man̾et. precpis¬
a ea h̾ret. ¶Idem .R. societatẽ non
posse ultra mortẽporrigret ideo
nec lib̾tatẽ de supp̃mis iudicus
string̾e ꝗs pot̾it uel cognatum
qmͣuis aut sortẽ cum c̾tis usuris
tumerit reciꝑe potest exigẽdoq
priuilegio uretur aut deinceps
ꝓpriam rẽ hebit potest tñ ꝓ socio
ag̾e ad hoc ut ꝯseq̃tur qd sua nt¬
erat fĩge .p. male eũ mag male¬

Expanded text:
Item ex facto consultum respondisse victor cum certa quantitate reciperet, sucommune redigi iudicio societatis, quamvis filius emancipatus haec non cogatur conferre fratri, inquit, in potestate manenti, quia et si in potestate maneret, praecipua ea haberet. Idem respondit societatem posse ultra mortem porrigi, et ideo nec libertatem de supremis iudiciis constringere quis poterit uel cognatum  restituerit, quamuis aut sortem cum certis usuris tum erit, recipere potest exigendoque priuilegio utetur aut deinceps propriam rem habebit, potest tamen pro socio agere ad hoc, ut consequatur quod sua intererat. finge enim malle eum ma
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si ꝗ societate ad emẽdum coierit
dem̃res altius dolo uel culpa
epta nõ sit ꝓsocio eẽ actoem ꝯstat
plane si ꝯdictio sit adiectasime
illum diẽ uenͣit. et dies sine culpa
socu pretierit. cessabit acto ꝓsoco¬
dũ impenia fca sit ꝓsocio ee ac¬
toem ad recipient uiptumcas¬
sius rescribit. ¶ Item mela sci¬
bit siuicim sempedes int se cr¬
se eclificarent ad honautrius
sustinendademq eclificato pe¬
tealt meum ĩmicti nõ ꝑaciue
ꝓsocio agend Idemqoer asel

Expanded text:
i qui societatem ad emendum coierint, deinde res alterius dolo uel culpa empta non sit, pro socio esse actionem constat. plane si condicio sit adiecta 'si intra illum diem ueniret', et dies sine culpa socii praeterierit, cessabit actio pro sociodum inpensa facta sit, pro socio esse actionem ad reciperandum sumptum Cassius scripsit. Item Mela scribit, si vicini semipedes inter se cose aedificarent ad onera utriusque sustinenda, deinde aedificato pariete alter in eum inmitti non patiatur, pro socio agendum. idemque et
Abbreviated transcription (Latin):
doc autem ex furto uel ex alio
maleficio qͥsitũ est ĩ societatẽ non
porte ꝯferre pala est. qr delicto¬
rum turpis acq feda coĩoe. pla¬
ne si i medio collata sũt cõe erit
Iigitur ex ho ꝯuẽtus fuit ꝗ mas.¬
leticiumad misit id ꝙ ꝯtulit. aut

Expanded text:
d autem ex furto uel ex alio maleficio quaesitum est, in societatem non oportere conferri palam est, quia delictorum turpis atque foeda communio est. plane si in medium collata sit, commune erit i igitur ex hoc conventus fuerit qui maleficium admisit, id quod contulit aut
Abbreviated transcription (Latin):
creditorein᷑ ꝗ pignorum ꝯuentio¬
nem. Id bonadebitoris ꝯtulit.
spequoꝙ simile pactum bonor
nire ceta bona titulo pignoris
uendidit s ob eamrem ĩpsonã
nora sua reꝗrit non ꝯpetit. nec
util d.anda ẽ. ne furti rerum mo
ditor furto posẜonem que nõ
fuic apd̃cum. nõ ancit. Ad ex¬
de sineret possid̾e seqtur ergont
scd̃s creclitor posẜores interpel¬
Iare debeat. A¬
de ussor ꝯuentuꝰ offo iudicis
Hsecutus est ut emptionis ti¬
tulo pͥdium creclitoripignori
datum suscipet. nichil ominꝰ
Ati c̃clitori qͥ postea sub eodẽ
pignore ꝯtraxit offende pecu¬
me qmfide ussor dependit cum
usuris meclu tp̃ris facłtas erit
namihuius modi uẽclitõ trãs¬
ferendi pignoris cã nocessitate
iuris fieri solet. DDem.
mentionis uẽclidit. ro c̾litori
non suꝑẽe ius offende peciñe
auenit. si tñ debitor nõ int̾ue¬
niente cͣclitore pignus uendi¬
dit. eius ꝙ p̾cium priori cdito
pis nichilenim int̾ est debit¬

Expanded text:
creditorem, qui pignorum conuentionem ad bona debitoris contulit, ipse quoque simile pactum bonoruiure cetera bona titulo pignoris uendidit. sed ob eam rem in personam nora sua requirit, non competit nec utilis danda est: nec furti rerum mobditor furto possessionem, quae non fuit apud eum, non amisserit. ad exdesineret possidere. sequitur, ut secundus creditor possessores interpellare debeat. deiussor conuentus officio iudicis adsecutus est, ut emptionis titulo praedium creditori pignori datum susciperet: nihilo minus alteri creditori, qui postea sub eodem pignore contraxit, offerendae pecuniae, quam fideiussor dependit, cum usuris medii temporis facultas erit: nam huiusmodi uenditio transferendi pignoris causa necessitate iuris fieri solet. 3 Idemconuentionis uendidit, secundo creditori non superesse ius offe‹r›endae pecuniae conuenit.Si tamen debitor non interueniente creditore pignus uendiderit eiusque pretium priori creditporis: nihil enim interest, debit
Abbreviated transcription (Latin):
tionem aluxiss penssionem toc¬
us anni dederit deinde insula pꝰ
ui. menses corruerit ui icendie
ꝯsumpta sit pensionem residu
temꝑis rectissime mela scripsi
xlucto actione repetiturumi
qĩ indebitum delicturum non
enim ꝑerrorem dedit plus su
sibi incausam decluctionis ꝓso

Expanded text:
tionem conduxisset, pensionem totius anni dederit, deinde insula post sex menses ruerit uel incendio consumpta sit, pensionem residui temporis rectissime Mela scripsit ex conducto actione repetiturum, non quasi indebitum condicturum: non enim per errorem dedit plus, sed ut sibi in causam conductionis pro
Abbreviated transcription (Latin):
¶Cidco pretextu in moris pen¬
ioms locatione factasi null
dolus Adũcau ꝓbaripossit.re¬
andi locatio non potest Auł
aꝓbetur. ꝑinde heturac si in
nom arbitrium ꝯprehensumi
fuss idem ẜuatursi alt̾ius cũ¬
islibet abitrium ꝯp̾hensum
sit. nam fides bona exigit ut at¬
bitrium tale p̾stetur.quale ui¬
robo no ꝯuenit id ꝙ arbitriũ
ad qualitatem oꝑis. non oi ad
progandum tempus.ꝙ legefi¬
nitũm sit ꝑtin nsi id ip̃m lege
est ut irrita sit aꝓpͥbãtio dolo
uctoris fca ut ex locato agi
possit. Si colonus locau̾it fũ¬
dumres postĩoris acluctoris
dño non obliganturs fruct

Expanded text:
ideo praetextu minoris pensionis, locatione facta, si nullus dolus aduersarii probari possit, rescindi locatio non potest. 24 adprobetur, perinde habetur, ac si uiri boni arbitrium, comprehensum fuisset, idemque seruatur, si alterius cuiuslibet arbitrium comprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale uiro bono conuenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit.Si colonus locauerit fundum, res posterioris conductoris domino non obligantur: sed fruct
Abbreviated transcription (Latin):
onec pecuma omnis ꝑsolue¬
turcerta mercede emptor fum¬
quod ꝯrenit fiat s nõ ampli¬
is pͥstãis uẽclitori qm̃ ꝓ porto¬
necius temporis quo pͥctum
iiumerata non esset.ꝑuł.
Ictio. quociens autem faciẽ¬
dum aliꝗd datur locatio est.
CCum mullamelificandam
smo ut sua impensa xluc¬
dromniafaciat ꝓprietatem
odemcor ad metransfert et tñ
lcatio est. locat enim artifex o¬
duam.d moclum em̃ido et uẽ¬
dendo naturalit̾ dcessum et qd̾
pluris sit minoris emeet ꝙ m

Expanded text:
onec pecunia omnis persolueretur, certa mercede emptor funquod conuenit fiat: sed non amplius praestat is uenditori, quam pro portione eius temporis, quo pecunia numerata non esset. 22 Pactio. Quotiens autem faciendum aliquid datur, locatio est. Cum insulam aedificandam loco, ut sua impensa conductor omnia faciat, proprietatem quidem eorum ad me transfert et tamen locatio est: locat enim artifex oQuemadmodum in emendo et uendendo naturaliter concessum est quod pluris
Abbreviated transcription (Latin):
s n hus omnbus utatur que
ꝓponas quo minus locatas op
accepistifid em ꝯtractus in¬
pleri equum est. ¶ Papͦ. saboo.¬
in .R. scripsit dientudo lega¬
tocesar s alarium comitib resi¬
clum locator nõ obligaturd
ductor obligatur uelut cum
emptor fundum uduxit do¬
nec p̾cium eis ioluãt. ¶bol

Expanded text:
sit neque his omnibus utatur, quaon stetisse proponas, quo minus locatas opeaccepisti, fidem contractus impleri aequum est.' Papiniansorum scripsit diem functo legato Caesaris salarium comitibus resiotest.Interdum locator non obligatur, conductor obligatur, ueluti cum emptor fundum conducit, donec pretium ei soluat. 21
Abbreviated transcription (Latin):
medes ꝯtułit et eclium aditum coan¬
gustau̾it dominus inus est ex dlucto
eum temret ad ex hncdum actõnesine
scit siue ignorau̾it officio enim iudi¬
cis ꝯtinetur ut cogat eum aditumi
et facultatem ĩqlino prestare ad ar

Expanded text:
um coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad exhibendum actione, siue scit siue ignorauerit: officio enim iudicis continetur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad ar
Abbreviated transcription (Latin):
locastim quo herba mala nascebatur hic
emm sipeccora uelde mortua sint ułeti¬
am deteriora facta quoint̾ est prestabi¬
tur si scisti siignorasti pensionem non
põtes et ita ẜiuo  labeonisabino placu¬
it. ¶ Illud nob̃ uidendum ẽ siqs funclũ
locauit. q̃ soleat in stri nomine uluctori
prestare que si non p̾stet ex locato tene
aturẽt est epistola neratu ad aristonem¬
mussa dolia utiq colono ee prestanda
et pͥłium et trapeta instructa fimib sed
minus dñm instruere ea deb̾e et p̾lum
uiciatum dũm reficere debere ꝙ siculpa
colom qd eoꝵ corruptumsit ex locato
cumtenfiscos autem qbo ad pͥmẽdã
oleam utimur. fiscos colonum sibi pres¬
tare debere neratius scribit ꝙ si regulis
olea p̾mantur et pͥlum et suctulamet
regulas et timpanum et trocleas qbus
releuatur p̾lum dñm prestare oport̾e.
item aencum tucs oliia calida aqua
lauatur et cet᷑a uasa olearia dũm presta¬

Expanded text:
locasti, in quo herba mala nascebatur: hic enim si pecora vel demortua sunt vel etiam deteriora facta, quod interest praestabitur, si scisti, si ignorasti, pensionem non petes, et ita Servio Labeoni Sabino placuit. Illud nobis videndum est, si quis fundum locaverit, quae soleat instrumenti nomine conductori praestare, quaeque si non praestet, ex locato tenetur. et est epistula Neratii ad Aristonem dolia utique colono esse praestanda et praelum et trapetum instructa funibus, si minus, dominum instruere ea debere: sed et praelum uitiatum dominum reficere debere. quod si culpa coloni quid eorum corruptum sit, ex locato eum teneri. fiscos autem, quibus ad premendam oleam utimur, colonum sibi parare debere Neratius scripsit: quod si regulis olea prematur, et praelum et suculam et regulas et t‹y›mpanum et ‹c›ocleas quibus releuatur praelum dominum parare oportere. item aen‹u›m, in quo olea calda aqua lauatur, ut cetera uasa olearia dominum praesta
Abbreviated transcription (Latin):
donationis dominus obsterilitatem
ãm remiẜit. id erit dicẽdum qi nõ sit
donatio s trasactio. ¶Quid cũ eet si
nouissimus erat ãmis sterilis ĩ quoi
ei remiẜit. inus dicetur et sisuꝑioresi
ub̾es funt et sit locatornõ deb̾e eum
ad ꝯputationẽ uocaritñ. ꝗdã de fruc¬
tuũ exiguitate q̃reretur. nõ eẽ rõnem
eius hndam repto cluui ant̾ xurre
tur. ¶Nouarem desid̾as ut ꝑꝑ uetus¬
tatẽ uineaꝵ remissio tibi detur. ¶tẽ
cum ꝗdea naues missa uecturã qmͣ ꝓi
reco acceꝑat repetetur. rescriptu est
ab aut argusto nõ minito ꝓcurato¬
remcesuris hanc uecturã abeo repe

Expanded text:
donationis dominus ob sterilitatem anni remiserit, idem erit dicendum, quasi non sit donatio, sed transactio. quid tamen, si nouissimus erat annus sterilis, in quo ei remiserit? uerius dicetur et si superiores uberes fuerunt et scit locator, non debere eum ad computationem uocari.Cum quidam de fructuum exiguitate quereretur, non esse rationem eius htur: 'Nouam rem desideras, ut propter uetustatem uinearum remissio tibi detur.' Item cum quidam naue amissa uecturam, quam pro mutua acceperat, repeteretur, rescriptum est ab Antonino Augusto non immerito procuratorem Caesaris ab e
Abbreviated transcription (Latin):
libro .u. dig̃ scribit ut putaticio fun¬
dum locaurisꝙ pupillo h̾rde ĩstitu¬
to decessit. et cum tutor ꝯstituiss ab¬
stine puꝑillũ ab hrditato ego fũdũ
locau plurisdemde pupillus restitu¬
tus ẽ ĩbona pat̾naet cum ex ꝯlucto
nchil amplius eũ ꝯsecuture qmͣ ut
locatione ubetur michienĩ iusta cã
fuit locandi. Nł.¬

Expanded text:
rum scribsit. ut puta Titio fundum locaui isque pupillo herede instituto decessit et, cum tutor constituisset abstinere pupillum hereditate, ego fundum pluris locaui: deinde pupillus restitutus est in bona paterna. ex conducto nihil amplius eum consecuturum, quam ut locatione liberetur: mihi enim iusta causa fuit locandi,
Abbreviated transcription (Latin):
cum tutore ex xlucto tenear ĩd ꝙ
pupilli int̾ fuit. ¶ Siqs dolia iucio¬
ca ignarus locauit demũ umu effu¬
xittenebitur ĩ id ꝙ int̾ẽ. nec ignorã¬
cia enis erit excusata et ita casius si¬

Expanded text:
cum tutore, ex conducto tenear in id quod pupilli interfuit.Si quis dolia uitiosa ignarus locauerit, deinde uinum effluxerit, tenebitur in id quod interest nec ignorantia eius erit excusata: et ita Cassius s
Abbreviated transcription (Latin):
cis qm impecuma soluere pensionis
exceptam pensione smmilimodo et q ex
xlucto agatur idemerit dicẽclum. Si
inqlinus hostium uel quedam res ali¬
a cclificio adiec̾it. que actio locum h̃c
et est ĩnusq. la beo scribit ꝯpete ex al¬
ucto actionem ut ei tolle liceat sic tñ
ut dampni infci caueat. nedum au¬

Expanded text:
tius quam in pecunia solvere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum. Si inquilinus ostium vel quaedam alia aedificio adiecerit, quae actio locum habeat? et est verius Labeo scripsit competere ex conducto actionem, ut ei tollere liceat, sic tamen, ut damni infecti caveat, ne in a
Abbreviated transcription (Latin):
re siuec̾to die ꝯstituatur eadem ꝯdõ¬
ne suspenditur ut existente ꝯditio¬
ne teneatur deficiente utraꝙ actio
deꝑeat. s siis ꝗ pure d et subcond̾o¬
ne ꝯstituat in ꝗd pomp̃. in hunc uti¬
lem actionem eẽ. ¶Si pater ueldo¬
minus ꝯstitũt se solutu ꝙ fuit ĩ pe¬
culio nõ minuetur peculium eo qd̃

Expanded text:
re sive certo die constituatur, eadem condicione suspenditur, ut existente condicione teneatur deficiente utraque actio depereat. Sed is qui pure debet si sub condicione constituat, inquit Pomponius in hunc utilem actionem esse. Si pater vel dominus constituerit se soluturum quod fuit in peculio, non minueretur peculium eo
Abbreviated transcription (Latin):
tor dolum eius sistat.¬
cohercere qui impeclit ali ex¬
quem iudicio sisti fecisse aũt
dolo malo non tm̃ is putat᷑
quisius manibuł ꝑ suos reti¬
nuerit. Uerum qui alios quo¬
ꝙ rogauit ut eum detinerẽt
uel abducerent ne nidicio sis¬
tat siue scienctes siue ignorã¬
tes quid ẽet qd̃ ꝯinicteretur.
Uolum autem malum sicac¬
cipimus ut siquis uenientu
ad iudicim alquid ꝓnũcia¬
uit triste ꝑꝑ quod iste necesse
habuit ad iudicium non uei̾

Expanded text:
tor dolum eius coercere, qui impedit aliquem iudicio sisti. Fecisse autem dolo malo non tantum is putatur, qui suis manibus uel per suos retinuerit, uerum qui alios quoque rogauit ut eum detinerent uel abducerent, ne iudicio sistat, siue scientes siue ignorantes quid esset quod comminisceretur. Dolum autem malum sic accipimus, ut si qui‹s› uenienti ad iudicium aliquid pronuntiauerit triste, propter quod is necesse habuerit ad iudic
Abbreviated transcription (Latin):
cipipot᷑unt. existimandi sunt
lideo si dolo. aut culpa. posẜoris
res petita ꝑierit.u̾iorem putat
põpoñ. tbacu opi monem pritã¬
tis eo usq ronem fructuum un¬
idest ad rei iudicande tempus
ꝙuiliano placet. ¶Hac reone
si nude ꝓprietitis dominus pe¬
cierit. et int̾ moras usuffructus¬
sit amissus exeo temꝑe quo ad
ꝓprietatem ususfrutus usus ẽ¬

Expanded text:
potuerunt aestimandi sunt: et ideo si dolo aut culpa possessoris res petita perierit, ueriorem putat Pomponius Trebatii opinionem putantis eo usque fructuum id est ad rei iudicandae tempus: quod et Iuliano placet. hac ratione si nudae proprietatis dominus petierit et inter moras usus fructus amissus sit, ex eo tempore, quo ad proprietatem usus fructus reuersus e
Abbreviated transcription (Latin):
didit. et maiorẽ pecuĩa ĩ ꝯdõe ee
dixit qmͣdare enussus ẽ erẽp¬
re iussus ẽ qmͣuis uerã pecume
qnͣtitatẽ dixit. tũ si nõ amoue¬
rint alndare iussũ erctonis¬

Expanded text:
diderit et maiorem pecuniam in condicione esse dixerit quam dare ei iussus est, ex empre iussus, quamuis ueram pecuniae quantitatem dixerit, tamen, si non admonuerit alii dare iussum, euict
Abbreviated transcription (Latin):
detur qmꝑ malã cãm h̃uit. qd
ergo sille ꝗdẽ cc̃ quẽ iudicatue
ad iudiciũ ñ affuit. alius. autẽ
affint et cãm egit. qd dicemus
ut puta acceptũ qdẽ cũpupi¬
lo auctore tutore fuit uidic
s abiẽte pupillo tutor cãmeg¬
it et iudicatũ est ꝯtratutorem̃
qͣre nõ dicemus ꝯmicti stipłoe
et em̾actam ẽẽ cãm palamest
et sacis ẽ ab eo curus agendifi

Expanded text:
. quid ergo, si ille quidem contra quem iudicatum est ad iudicium non adfuit, alius autem adfuit et causam egit: quid dicemus? ut puta acceptum quidem cum pupillo tutore auctore fuit iudicium, sed absente pupillo tutor causam egit et iudicatum est contra tutorem: quare non dicemus committi stipulationem? etenim actam esse causam palam est. et satis est ab eo cui ius agendi
Abbreviated transcription (Latin):
Ide ꝯmum ẜuitute qs bene ꝗdem de¬
beri intendit. s aliquo modo litem ꝑ¬
dicdit culpa sua. non est equum ħce
teris dampno ee.s si ꝑcollusionemces¬
sit litem adu̾sarid cetis dandam eẽ¬

Expanded text:
i seruitute quis bene quidem deberi intendit, sed aliquo modo litem perdidit culpa sua, non est aequum hoc ceteris damno esse: sed si per collusionem cessit lite aduersario, ceteris dandam e
Abbreviated transcription (Latin):
nec autem prius iudicium agitaturli
arguenda peniteat tunc ad noxalem cau¬
sam transsirẽctͣ quoq sicum eo qscit.
cum noxe dedicione actum sit. ampli
in dñn detcta noxe deditione danda
actio nõ est. in ip̃o autem iudicio siuo¬
luit et scĩam d̾margũe nõ est ꝓhibẽd.¬
uignorantib. noxale uidicium inquem¬
ius dabitur. ¶ S si ommbo scientib q
to ait̾ lib̾abitur. S si alt scit alt̾ ignorat
qscit de tͣcta noxe delicione tenetur q̃¬

Expanded text:
nec autem prius iudicium agitatur, nec autem prius iudicium agitatur, arguenda paeniteat, tunc ad noxalem causam transire. contra quoque si cum eo qui scit cum noxae deditione actum sit, amplius in dominum detracta noxae deditione danda actio non est: in ipso autem iudicio si uoluerit et scientiam domini arguere, non est prohibendignorantibus, noxale iudicium in quemuis dabitur: sed si omnibus scientibus, to alter liberabitur: sed si alter scit, alter ignorauit, qui scit detracta noxae deditione conuenitur, q
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ ꝙͣuis ꝓbibe nõ potuit qd enimsi ad
libtatem ꝓclamans dommnosciente fa¬
ciataut qͥd siꝯtempnat dominum uel
cumtrãsflumẽ sit ẜuus uidente ꝗdem
s in uito domino noxia noceat. Rectu
ꝓhib̾e potest. et intoto edc̃o intelligen¬
dum est circa scĩe u̾bum. ¶Siextrane¬
us ẜuus sciente me noxiam fec̾it. eum¬
ꝙ redemio noxalis  actiom me dabitur
qr nõ undebitur domino sciente fecisse
cumeo temꝑe dñs non fius. ¶Cumdo
minus obscĩam tencatur an ẜinquo¬
qo nomine danda sit actio uidend esti
nisi forte pretor unam penam adño
exig̾e uolint ergo dolus ẜin ĩpunitus
erit ꝙ est miquumĩmo utroq modo
dũs tenebitur. una autem pena exacta
qm actorelegerit. altera tollitur. ¶Sidẽ
detracta noxẽ delicione qicum sciente.
domino. actsim sit. q̃ noneiat ꝯscius
absolutione fc̃a et finito iuditio ampli
agendo cum noxe dedicione exteptioe
renudicate submonebitur. Quia res ĩ
suꝑius iudicium deducta et funta estido¬

Expanded text:
ibere non potuerit? quid enim si ad libertatem proclamans domino sciente faciat aut qui contemnat dominum? vel cum trans flumen sit servus, vidente quidem, sed invito domino noxiam noceat? rectiuprohibere potest: et hoc in toto edicto intellegendum est circa scientiae verbum. Si extraneus servus sciente me fecerit eumque redemero, noxalis actio in me dabitur, quia non videtur domino sciente fecisse, cum eo tempore dominus non fuerim. Cuminus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur. Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat consciusabsolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summouebitur, quia res in superius iudicium deducta et finita est. do
Abbreviated transcription (Latin):
Isi ꝑqm̃ detior fructuaru ꝯdicio
nonfiat ueluti sitalem ẜintutẽ
uicino ꝯcesẜit. ius sibi nõesse al¬
cius tollere. ULpm̃.

Expanded text:
am deterior fructuarii condicio non fiat, ueluti si talem seruitutem uicino concesserit ius sibi non esse altius tollere.
Abbreviated transcription (Latin):
rupto ut ancilia de uirginata
ułs uo stuprato si actor rerũ
agentis corruptus ẽẽ dicitur
uł eius modi homo ut ñsolũ
tius domus eũsionem ꝑtineat
seiussime debet aĩadũtere. lp̃

Expanded text:
rupto uel ancilla deuirginata uel seruo stuprato, si actor rerum agentis corruptus esse dicetur uel eiusmodi homo, ut non ‹ad› solam tius domus euersionem pertineat: seuerissime debet animaduertere.
Abbreviated transcription (Latin):
Rocuratore cesaris obdebitum fisci¬
le int̾rogante imus ex filus debitoriᷤ
sent eimnex suo penso ꝯueniri non poᷤᷤ¬

Expanded text:
rocuratore Caesaris ob debitum fiscale interrogante unus ex filiis, sent, ex responso suo conueniri non pos
Abbreviated transcription (Latin):
rio mãdati iudicĩo recupare
debet pena aũt qmͣ ex suo de¬
licto pͥstitit recuꝑpare non deb.
Litis impendia bona fide fc̃a
uel ab actoriᷤꝓcuratore. uel a
reo debere ci restitui eqtas su¬
aidet. ¶Si duob mandata s¬
sit ad ministrationegocioru
quor alt debitor sit mandato¬
ns an alt̾ cũ eo recte acturus
sit. et utiq recte. Non enim
ob id minus ꝓcurator intelli¬
giturꝙ is quoq cũquo agi¬
cepit ut alter ab altero pecuni¬
am petat. non undetur mãda¬
tum utrilibet eoꝵ decdisse . SAiꝰ.
cur si no michi mãdatu sit uc
adebitorib pet̾em. actorẽ ita¬
ꝯdicio deterior ꝑ ꝓcuratorem fi

Expanded text:
rio mandati iudicio reciperare debet: poenam autem, quam ex suo delicto praestitit, reciperare non debet. Litis impendia bona fide facta vel ab actoris procuratore vel a rei debere ei restitui aequitas suadet. Si duobus mandata sit administratio negotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus procurator intellegitur, quod is quoque cum quo agi praecepit ut alter ab altero pecuniam petat, non uidetur mandatum utrilibet eorum dedisse. 48 tur "si non mihi mandatum sit, ut a debitoribus peterem" actorem itandicio deterior per procuratorem fi
Abbreviated transcription (Latin):
negocus gerendis. ita et ĩliti¬
bo gestis ex bona fide pronez
redde debet. Ita ꝙ ex lite ꝯsecu¬
curꝰ erit siue principalit̾ ip̃i
rei noĩe siue extriniccus obeã
rem debet mãdati iudicio res¬
titucre. Uiq adeo ut et siꝑ
errorez aũt in iuriam uidicis
ñ debitum diecutus sit. id quo¬
ꝙ redde debet. ¶Item ꝙ obre

Expanded text:
negotiis gerendis, ita et in litibus ex bona fide rationem reddere debet. itaque quod ex lite consecutus erit siue principaliter ipsius rei nomine siue extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere usque adeo, ut et si per errorem aut iniuriam iudicis non debitum consecutus fuerit, id quoque redde
Abbreviated transcription (Latin):
tere ꝓcuratori ⁊ postealite ꝑ¬
age. ¶ Siꝗs obmisit exceptõ¬
ne ꝓcuratoriã. nõ pot̾it exꝑe¬
nitencia eam opponereP Aulꝰ.
bera ad ministratio rei ꝯmissa
ẽ potest exig̾e nouare. et aliud
Ed id quoq ⁊ mãdari uidetur
Andato geñ̾ali nõ dtim̃ etiam
tras actone decidendicãm int̾¬
positam. et ideo sipost ea is ꝗ mã¬
daut tũsactione ratam nõ ha¬
buit. nõ posse eũ reꝑelli ab actio¬
inrem suam datus eẽt aut ob¬
tulisset se liticum sciret cautu
nõ esse omĩb placuit. Idẽ erit
obẜuand̾ ⁊si defensoris loco cũ
detabłis exibẽtlis ꝓcuratoria
exceptio quasi hoc nõ ẽẽt mãda¬
tumei non obstat. MOdest̾
res ad ministrãde madate sũt

Expanded text:
tere procuratori et postea litem peragere. Si quis remisit exceptionem procuratoriam, non poterit ex paenitentia eam opponere. Paulusbera administratio rerum commissa est, potest exigere, novare, aliud et id quoque ei mandari uidetur,andato generali non contineri etiam transactionem decidendi causa interpositam: et ideo si postea is qui mandauit transactionem ratam non habuit, non posse eum rein rem suam datus esset aut optulisset se, cum sciret cautum non esse, omnibus placuit. idem erit observandum et si defensoris loco cum de tabulis exhibendis, procuratoria exceptio, quasi non et hoc esset ei mandatum, non obstat. Modestinres administrandae mandatae sunt