comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Accaperp&uam in dño salutem. Satpe quidem tuae
Ascãe fraternitati & absens scribar do & conloquendo
rns suggessi : utpost expositionem actium apłor umb
langelium quoq lucȩ scribere digneris : Quo dipsȩ actes
ueretunda excusatione differre quam facere malius ti
At testansit duas maxime obcausas ad tempta ndũ hocopast
deterrim quia uidelic& & ipsumobus arduum & ascis simo
aldoe its simo antistite ambrosio sitꝰ prax occupatum : Neo te
negotiũ ures tuas excedens suscipere adsin immonec d
fore ab ullo repesi quod a sumo ing enio constar& optime cõ¬
pl&umi& sso laboris supflui post fortis soa tantiuridic¬
ta ueleadem aliter quasi compilator bmdicere : uolqua si
minus doctum infirmiora uelle subicere eq  multũ ti¬
inere neuire prehensionenistudii uasenrũ noua conderopũ¬
nis Dictturq tibi ilud antiqui ptouerbii : bimare quid
pisces quid aquas influmina mittas : larga sedindiguis mu¬
nera fundelocis: Sed huic obiectionrtuȩ breuiter

Expanded text:
Acca, perpetuam in Domino salutem. Saepe quidem tuae sanctae fraternitati et absens scribendo, et colloquendo praesens suggessi, ut post expositionem Actuum apostolorum, in Evangelium quoque Lucae scribere digneris. Quod ipse hactenus verecunda excusatione differre, quam facere maluisti, attestando te duas maxime ob causas a tentando hoc opere deterritum: quia videlicet et ipsum opus arduum, et a sanctissimo ac doctissimo antistite Ambrosio sit praeoccupatum. Nec te negotium vires tuas excedens suscipere ausum, imo nec opus fore ab ullo repeti, quod a summo ingenio constaret optime completum, et esse laboris superflui post fortissima tanti viri dicta, vel eadem aliter quasi compilatorem dicere, vel quasi minus doctum infirmiora velle subjicere. Teque multum timere, ne in reprehensionem studii veterum nova condere puteris, dicaturque tibi illud antiqui proverbii: In mare quid pisces, quid aquas in flumina mittas? Larga sed indiguis munera funde locis. Sed hujus objectioni tuae breviter
Abbreviated transcription (Latin):
uas dies festus a imorũ quaedicitur pascha : itemiohannes cũ
pimo a imorum diẽ idest quinta decimaluna res ager &urait :
ipsi non intrpierunt in p̃toriũ ut non contamin arentur sed
anducarent᷑ pascha : quia uidelic& & paschȩdies in azimis pa¬
bus est celebrari p̃ceptus. & nos quasi paschaꝑ p&uũ facientes
mper ex hoc mundo transire p̃cipimur: uno qui ppedie agnoin¬
uaxp̃s iħs. semel pronobis inplenitudine temporũ passus in
irne : peromine nobis huius saeculi tempus quod septem diebus
gitur in a zimis sinceritatis & ueritatis : precepites se uiuendũ :
iquasi amundana conuersatione secr&um solitudinẽ : iter
ios ammon& subireuirtutum: & quaer ebant principes sa¬
erdotum & scribȩ. quomodo eum interficerent timebant
aec antebidium paschȩ congregatis princi¬
ibus sacerdo Etũl
lo tũ & senioribus populi acscribis in atriũ caiphȩ :¬

Expanded text:
Lucas: Dies festus Azymorum, qui dicitur Pascha. Item Joannes, cum Lucas: Dies festus Azymorum, qui dicitur Pascha. Item Joannes, cum primo Azymorum die, id est quinta decima luna res ageretur, ait: Et non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha . Quia videlicet et paschae dies in azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Una quippe die agno im Quia Christus Jesus semel pro nobis in plenitudine temporum passus in carne, per omne nobis hujus saeculi tempus, quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecipit esse vivendum: m solitudinem inter nos admonet subire virtutum. Et quaerebant principes sacerdotum et scribae, quomodo eum interficerent. Timebant vero plebem. Haec ante biduum Paschae, congregatis principibus sacerdotum, et senioribus populi, ac scribis, in atrium Caiphae, M
Abbreviated transcription (Latin):
cuius sacramentũ uocabuli sublimius exquirens euangels
iobannes ait : sciens iħs quia uenit eius hora ut transeat s
hoc mundo ad patrem ubimanifeste declarat : id eo fose¬
is huius diemper legem misticȩ transitum uocari: quod agñdĩ
upeccata mundi toller& ineo dehocmundo uelipsees s& tran¬
urus uel nos salubritransitu quasi de aegyptica seruitute duc¬
us hocsane iux tau&eris instrumenti lit teram interpashia
us madistat: quodpascha ipsesolus dies appellatur in quo agnꝰ
bidebatur aduesperam : hocest quar tadecimaluna prim̃ m̃sis
inta decima autemluna quođ egressum est deaegrpto succede
festiuntts aimorum: cuius septemdiebus idestusq adiucesimã
imam eiusdem mensis diem aduesperam est statutts ollẽpnitts
rum euangelii scriptura indifferenter & diem agimorũ pro
schai & prodiebus ahimorum pascha poneresol&: dicitenim

Expanded text:
Cujus sacramentum vocabuli, sublimius exquirens evangelista Cujus sacramentum vocabuli, sublimius exquirens evangelista Joannes ait: Sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat ideo festivitatis hujus diem per legem mystice transitum vocari, quod Agnus Dei, qui peccata mundi tolleret, in eo de hoc mundo vel ipse esset transiturus, vel nos salubri transitu, quasi de Aegyptia servitute ducturus. Hoc sane juxta Veteris Testamenti litteram inter Pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quarta decima luna primi mensis. Quinta decima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas Azymorum. Cujus septem diebus, id est usque ad vicesimum primum ejusdem mensis diem, ad vesperam, est statuta solemnitas. Verum Evangelii Scriptura indifferenter et diem azymorum pro pascha, et pro diebus azymorum pascha ponere solet. Dicit enim
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiȩ celsitudinem disperamus : diebus profecto cuncuno
plodocemus qui a fidelibus operis boniformamp̃bemus
gauduspiritalis consolatione respiramus : iuxteceũ qug
ego autem sicut oluic fructiferain domodñ speraui : iriq¬
ri cordicidĩmei id est sicut his qui misericordiȩ  fruc tũa
ualuit bipendit mei autem ad ño miserendumẽe non ants
& ados quoq audiendos omnis populus manicat : cũ ua
cussis operibus tenebrarum uel euictis dĩgratice
lis pres surarum sicut indiue honeste ambulan ro
non hi cõmessationibus & I ebri&atibus nos fili
ascha quod hebraicȩ dicitur phase : non apas sior
plerique arbitrantur sed a transitunominan
Neo quod ex terminatur uidens sanguinẽ in fod
israhe lutrum ꝑ transierit nec percusserites
uelipsedñs prebens auxilium populo suo de super ambula

Expanded text:
misericordiae celsitudine desperamus, diebus profecto cunctis in misericordiae celsitudine desperamus, diebus profecto cunctis in templo docemus, quia fidelibus operis boni formam praebegaudii spiritalis consolatione respiramus. Juxta eum qui dixit: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini, speravi in misericordia Dei mei . Id est, sicut is qui misericordiae fructum, quibus valuit impendit, mei a Domino miserendum esse non ambigo. Et ad nos quoque audiendos omnis populus manicat, cum vel discussis operibus tenebrarum, vel evictis, Dei gratia, nebulis pressurarum, sicut in die honeste ambulantes, non in comssationibus et ebrietatibus nos filiii dicitur Pascha. Pascha, quod Hebraice dicitur phase, non a passione, ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambularit.
Abbreviated transcription (Latin):
lo sr eius seruire desip̃aderat : nec abeius aspectib:
ugñe a &ernum maledictus rd abici nonsolum ab in lecebhs
aeculcribus castigari sed & orare & uigilare & hoc ñcertis
uibus dam diebus sed omni tempore facere deb&. uixta quod
salmus ait. benedicam dñm inomnitemp̃r semper laus eius
noremeo : sicnamq: merebitur habitare indomodñi in sȩ¬
ulum sȩculi laudare illum erat autem diebus docens in
emplo noctibus uero exiens morabatur inmonte quiuo¬
atur oliu&i & omnis populus mane ibat adeũ intẽplo
audire eum : Quae uerbis p̃cipit dñs suis confirmauit exem¬
plis nam quinoranterepentinũ iudicii uniuersalis ad¬
uentũ ante incertum singulorũ nr̃orum exitũ delicus simul
& eos is huius uitae neglectis adiugilandum hortatur &or
commendans & nos quoq cum interprospera sobriȩ & ust
pieconuer samur : inter ad uersa uero numquã dediuina

Expanded text:
o ejus servire desiderat, nec ab ejus aspectibus o ejus servire desiderat, nec ab ejus aspectibus in ignem aeternum maledictus abjici, non solum ab illecebris saecularibus castigari, sed et orare, et vilare, et hoc non certis quibusdam diebus, sed omni tempore facere debet, juxta quod psalmus ait: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Sic namque merebitur habitare in domo Domini, in saeculum saeculi laudare illum. Erat autem diebus docens in templo, noctibus vero exiens morabatur in monte, qui vocatur Oliveti. Et omnis populus manebat ad eum in templo, audire eum. Quae verbis praecipit Dominus, suis confirmat exemplis. Nam qui nos ante repentinum judicii universalis adventum, ante incertum singulorum nostrum exitum, deliciis simul et curis hujus vitae neglectis, ad vigilandum hortatur et ocommendans. Et nos quoque cum inter prospera sobrie, et juste, et pie conversamur, inter adversa vero nunquam de divinae
Abbreviated transcription (Latin):
que uerbi gratia de illius uel illius herbȩ suco auidius sumat:
pasifecerit repentinus ei superueni& interitus qu anto quisq
idio p̃monentis medici mandata seruar&. ne uidelic& u&itũ¬
stando perir& : at nunc animarumsimul & corporũ salua
acdñs iub& ebri&atis herbam & crapule uitandam nec ñ
urarũ sȩculariũ uel ut mortiferos sucos essecauendos : &
anti tamen nos trumhis non solũ saucicri: sed &iam consũmi
intiment: nullacredo aliacaus nisiquia fidemquã medici
dent dictis dñi p̃bere contempnunt: sienim credidis sent.
tedendo utiq timerent. timendo autem in pendens peris¬
lum cauerent sed illi econtra torpendo quã iustedictũ sit
robant filius hommnis ueniens putas inueni& fidẽ int̃ra.
igilate ita ẜique omnitempore orantes ut dignĩha¬
eamini fugere ista omnia quae futura sunt & stare
nte filium hominis: Qui antefilium hominis stare eiq
exta apocalypsiniohannis die noctuq intẽ

Expanded text:
 vobis, ne qui verbi gratia de illius vel illius herbae succo avidius sumat; quod si fecerit, repentinus ei superveniet interitus, quanto quisque studio praemonentis medici mandata servaret, ne, videlicet, vetitum gustando, periret? At nunc animarum simul et corporum Salvator ac Dominus jubet ebrietatis herbam et crapulae vitandam, nec non et curarum saecularium, velut mortiferos succos esse cavendos, et quanti tamen nostrum, his non solum sauciari, sed etiam consumi non timent? Nulla credo alia causa, nisi quia fidem quam medici praebent dictis, Domini praebere contemnunt. Si enim credidissent, credendo utique timerent, timendo autem impendens periculum caverent. Sed illi e contra torpendo, quam juste dictum sit, probant: Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra ? Vigilate itaque omni tempore, orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt, et stare ante Filium hominis. Qui ante Filium hominis stare, eique juxta Apocalypsin Joannis die noctuque in
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi dñi sicut dixerat quia prius quamgallus cant&
ter menegabis & egressus foras fleuit amare :¬
espicientedño : p&rus ad cor reuersus maculũ negationis
poenitentiae lacrimis tergit quia non solũ cumagitur
poenitentia uerum &icim ut agatur : dĩmisericordia ne¬
cessariuest: respicerenamq: eius misereriest undepsal misti
usquequo inquit exaltubitur bnimicus meus suꝑme : respice
& ex audimedñe ds meus: idest misereri & adiuua: quã nociua
sane alloquia ꝑ fidorum : p&rus inter iudȩos uel hominem
senos se negauit quem hiter condiscipulos dĩ filiũ confessus erat
sed nec inatrio caiphae r&entus poterat agerepoenitentiã:¬

Expanded text:
ixerat: Quia prius quam gallus cantet, ter me negabis. Et egressus foras Petrus flevit amare. Respiciente Domino, Petrus ad cor reversus, maculam negationis poenitentiae lacrymis tergit, quia non solum cum agitur poenitentia, verum ut agatur, Dei misericordia necessaria est. Respicere namque ejus, misereri est. Unde Psalmista: Usquequo inquit exaltabitur inimicus meus super me? respice et exaudi me, Domine Deus meus , id est, miserere et adjuva. Quam nociva sane alloquia perfidorum! Petrus inter Judaeos vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos Dei filium confessus erat. Sedne, in atrio Caiphae retentus, poterat agere poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
lus put un uamd& dñm argenteis uendiett quiaptins ciuo
sarcut maginem idest exempla hostis antiqui naꝑtenere
conditor is atquam creatisunt imagine sumunt namsicut
iohannes baptistte quinon papĩ confessione set deꝑ fonsont
eritatis occubuit: ideo ttimen proxp̃o quicproueritate
nar ty rium suscepit: ita econtrario quiac caritatis &uerttatis ura
pernt : xpm̃ utique qui est ueritas & caritas prodit: Maxime cumũ
uis quaerit opor tunitatem ut terbitris absentibus ueritatẽ
mendacio uirtutem crimine mut && uenit autemdies aSimo

Expanded text:
lus pecuniam det, Dominum argenteis vendunt: quia principis saeculi imaginem, id est, exempla hostis antiqui, neglecta conditoris, ad quam creati sunt, imagine sumunt. Nam sicut Joannes Baptista, qui non pro Christi confessione, sed pro defensione veritatis occubuit, ideo tamen pro Christo, quia pro veritate, martyrium suscepit; ita e contrario qui charitatis et veritatis jura spernit, Christum utique, qui est veritas et charitas, prodit: maxime cum noJudae quaerit opportunitatem: ut arbitris absentibus veritatem mendacio, virtutem crimine mutet. » Isido
Abbreviated transcription (Latin):
sñ oliumitite super angelos fuit sedtaen ab cingelr it
semptumosthum anitate minoratus ex qun al mog eisbit¬
euit. Aet postques mortẽ resurgendo cal ouirt hino aniflro
squia sioi.i macostatibus archangel oriom supe nun an iat
siquid̃ sibi ocreose ex hoeblunditur it infiron iu adfiesna caug
soerit angeli confortantis augilio: meminerun uafin& cuos
cur mllio legronum decaelis angelorum aedui quissiucllia. dialẽ
treboperto comodo eum confortatũ quooi teistem ẽ Nansins¬

Expanded text:
nitate super angelos fuit, sed tamen ab angelis, ut scriptum est, humanitate minoratus , ex qua et morti subjacuit. At postquam mortem resurgendo calcavit, humanitatem suam etiam majestatibus archangelorum superposuit. Certe si quid sibi haeresis ex hoc blanditur, ut infirmum affirmet cui opus fuerit angeli confortantis auxilio, meminerit Creatorem andecim millia legionum de coelis angelorum deduceret. Tum deinde necessario eo modo eum confortatum, quo et tristem esse. N
Abbreviated transcription (Latin):
enimerat non intellegentib: iudȩis nama dño eleo tuerat ipsam enĩ cru¬
cemsuã signum habiturus erat : ipsam crucẽ dediabulo superato tãquũ
cropheũ in frontib: fideliũ positurus ut dicet& apłs : mihi autemabsi

Expanded text:
enim erat non intelligentibus Judaeis, nam a Domino electa erat. Ipsam enim cruenim erat non intelligentibus Judaeis, nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus, erat ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apostolus: Mihi aute
Abbreviated transcription (Latin):
quandam factum inciuitatẽ x homicidiũ mis sus incas cerẽ
Aer& iudȩis usq hodie suap&icio quã tanto labore imp&rarunt quia enĩ data sibi
tone proihũ latronem. prosaluatore hter fectorẽ prodctorem uitae elege¬
uit udemptorem : Merito salutem uitamq: ꝑdiderunt & latro cinus seac se¬
nonib: intantum submerserunt ut & patriam regnumq suum quod plus
oris libertaitem recipere non meruerint : Iterum autẽ pilactus locu¬
us ẽ ad illos uolens dimit tere ihm̃ atilli sub clamabant dicentes
rucifige erucifige eum : Quanta ꝑfidorum crudelitas quȩ non so¬
am occidere innocente sed & pessimo genere mortis occidere hoc est
puci figere desiderat: pendentes enĩ in ligno crucifixi clauib: ud lignũ
pedib: manibiq c̃fixi producta morte necabantur : & diuidebat᷑ incruce
unquia longior uita eligebatur : sed qui amors ipsa ꝓtendebatur nedolor
citius finir&ur : uerũ ipsedemor tepessima occidit omnẽ mortẽ: pessima

Expanded text:
amdam factam in civitate et homicidium, missus in carcerem. Haeret Judaeis usque hodie sua petitio, quam tanto labore impetrarunt. Quia enim data sibi optione, pro Jesu latronem, pro salvatore interfectorem, pro datore vitae, elegerunt ademptorem, merito salutem vitamque perdiderunt, et latrociniis se ac seditionibus in tantum submerserunt, ut et patriam regnumque suum, quod plusporis libertatem recipere non meruerint. Iterum autem Pilatus locutus est ad illos, volens dimittere Jesum. At illi subclamabant dicentes: Crucifige, Crucifige eum. Quanta perfidorum crudelitas, quae non solum occidere innocentem, sed crucifigere desiderat. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi producta morte necabantur, et diu videbatur in cruce, non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Verum ipse de morte pessima occidit omnem mortem; pessima
Abbreviated transcription (Latin):
ignem uenimit tere
interrã & quiduolo : nisi ut ardeat: Deillo: ecceuos om̃s
accedentes ignem accincti flaminis. Ambulate in lumine ignisurĩ
& flãmis quas succendistis: Iste su ꝑcredentes incȩnaculo sion
decelo descendens uaris lingius dm̃ laudare dociut. ille trena
materuae caphiae focus in atrio flammis negandidnm̃ tur¬
bis ascendit. hoc moyses Aureũ idoli caputillo: sedechias hiere¬
mue proph&antis scripta consumpsit: Quicũq uitiosim noxiũq
in se extingit incendiũ potest dño cantecre qui a factus sum sicut
uter in pruina iustisicationes tuas non sum oblitus. Atquifla¬
tolus petrus ꝑsecutorũ prunis cilifieri cãpiebit quiatẽ¬
poralis commodi solatiũ ꝑfidorum soci&ue querebat
sed non mora respectus ad nõ: cũ ignẽ eorũ corpore tum
infidelitatẽ corde reliquit. Quem cum uidis set ancillã
quȩ dã sedentem adlumen & eũ fuis set intuitu dix̃ &

Expanded text:
Ignem veni mittere Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? De illo: Ecce vos omnes accendentes ignem accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri et flammis quas succendistis . Iste super credentes in coenaculo Sion de coelo descendens, variis linguis Deum laudare docuit. Ille terrena materia Caiphae fotus in atrio, flammis negandi Dominum turbas accendit. Hoc Moyses aureum idoli caput, illo Sedechias Jeremiae prophetantis scripta consumpsit. Quicunque vitiosum noxiumque in se exstinguit incendium, potest Domino cantare: Quia factus sum sicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . At qui flastolus Petrus persecutorum prunis calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium perfidorum societate quaerebat. Sed non mora, respectus a Domino, cum ignem eorum corpore, tum infidelitatem corde reliquit. Quem cum vidisset ancilla quaedam sedentem ad lumen, et eum fuisset intui
Abbreviated transcription (Latin):
lucẽ mundi armamini intenebris est : cConprependentes
aute ineum duxerunt ad domũ principis sacer dotum
onincipem sacer dotũ caiphan significat quierat¬
⁊ pontifex anni illius sicut iohannes eu angelistatesta¬
tuar: p&erus uero sequebitur. eum alonge. AT erio
alongesequebatur qui iam proximoerat negaturus ieque
euon negareposs& si xp̃oproximus adhesissee uerum hoe
maxima nobis est admiratione uenerandus quod dñm non
preliqun eciam cumtimer& : quodenim tim& natur e ouoa
quod sequitur deuotionis: quod negat obreptionis : quod
pesit e fidei: Aliter quod ad passionem eundem dñm alonigȩ
sequitur p&rus: significabat ecclesiam secuturam quidẽ
hocest imitatur am pꝰcissiones dñi sed longe differentem
ecclesia enim prosepatitur. at ille pro ecclesiã : accenso
autem igni inmedio atrio & circum sedentibus illis
erat pexrus inmedio eorum : Est dilectionis ignis
est & cupiditatis : de hoc dicitur:

Expanded text:
lucem mundi armamini, in tenebris est. Comprehendentes lucem mundi armamini, in tenebris est. Comprehendentes autem eum duxerunt ad domum principis sacerdotum. Principem sacerdotum Caipham significat, qui erat pontifex anni illius, sicut Joannes evangelista testatur. Petrus vero sequebatur a longe. Merito a longe sequebatur, qui jam proximus erat negaturo. Neque enim negare posset, si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus, quod Dominum non reliquit, etiam cum timeret. Quod enim timet, naturae est; quod sequitur, devotionis; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Aliter: quod ad passionem euntem Dominum a longe sequitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est, imitaturam passiones Domini, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur, at ille pro Ecclesia. Accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus illis, erat Petrus in medio eorum. Est dilectionis ignis, est et cupiditatis. De hoc dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
apoibibno turbis que non a nobis proillo barrabtas anebise
npopulis adexrremur non a nobis sed ap̃ side dam pnccip
reque ara sedroma ne mlite manucruci ad figntuira u¬
siuntan gelistui eos mna cime quorum cunc tea fiontiro aoo¬
bartur fangunis eius ostenderemreos dicit eprihoios
saicequo tum e magistratus tomosi & semliore s prapcipo¬
sicudu uenis se saluatorem ut hine concoias &do qui
scut illinonperstͥipsos sedpereos quos mis ea unt arlcor¬
bender idum ap̃m quid aliud qua mipsi insuȩ iussi osx
toslote uenerun sic omnes qui crucisigeni dims lonisxe
uocibus clama uerunt non quidem perscipsoseã sedran
Si ulium est inquit eum cumgladiis & fustibus quaebn
ner ultrose ur̃is tradat manibus & in nocte quasias¬
tantem & tu ur̃os oculos declinantẽ ꝓproditores
mu estigare qui cotidie intemplodoceat. sedideo adueqi
me intenebris congregamini qui a potesta suras quautra

Expanded text:
a tribuno turbisque; non a nobis pro illo Barabbas, sed elia tribuno turbisque; non a nobis pro illo Barabbas, sed eligatur a populis; ad extremum non a nobis, sed a praeside damnetur, neque nostra, sed Romanae militiae manu cruci affigatur: volens evangelista eos maxime quorum cuncta consilio gerebantur sanguinis ejus ostendere reos, dicit principes sacerdotum et magistratus templi et seniores ad comprehendendum venisse Salvatorem, ut hinc conjici daretur quia sicut illi non per seipsos; sed per eos quos miserunt apprehendendum Christum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum eum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen Stultum est inquit eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus; et in nocte quasi latitantem et vestros oculos declinantem per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra qua contra
Abbreviated transcription (Latin):
significat auditum ab lata u& ustater enouatũ: ut sit in nouitate
sp̃s & non inu& ustatelit tere quod cui prestitũ fuerit axp̃o
prestabitur & regnarecum xp̃o: unde bene& malchus quo
nomine seruus ille uocabatur : rex siueregnaturus in t̃ p̃tatur
quod autem seruus inuentus est & hocpertin& ad illũ u&us¬
tatem quae inseruitutẽ generat quod est agar. sed cũ accessiss&
sanitas figuratuest & libertas: Dixit autem iħs ad eos quiue¬
nerant adse principes sacerdotum & magestratus templi&
seniores : uaeritur quomodo iħs principes sacerdotum¬
magistra¬
tus templi & seniores qui ad seuenerint adloqui
dicatur qui apud alios euuangelistas non ipsi uenisse uerum
inatrio caiphȩ expectantes ministros misis seperhibentur :
ue douuia post pontisices pharisei & seniores ita dñi nece ag
peruas se doer discipulum suum non conphendatur: nobs es

Expanded text:
significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus et non in vetustate litterae. Quod cui praestitum fuerit a Christo, praestabitur et regnare cum Christo. Unde bene et Malchus, quo nomine servus ille vecabatur, rex sive regnaturus interpretatur. Quod autem servus inventus est, et hoc pertinet ad illam vetustatem quae in servitutem generat, quod est Agar. Sed cum accessisset sanitas, figurata est et libertas. Dixit autem Jesus ad eos qui venerant ad se principes sacerdotum, et magistratus templi, et seniores. Quaeritur quomodo Jesus principes sacerdotummagistratus templi, et seniores qui ad se venerint alloqui dicatur, qui apud alios evangelistas non ipsi venisse, verum in atrio Caiphae exspectantes, ministros misisse perhibentur. Sed quia pontifices, Pharisaei et seniores ita de Domini necper nos, sed per discipulum suum, non comprehendatur a nobis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
piscitur : qui &iam hostes suos U non patitur uulnerari: illi¬
iustomor tem inferunt illepersecutorum uulnera sanat.
misticȩ docens & ipsos si conuertantur posse sanari quae insuȩ
sunt mortis consencione uulnerati: iuxtu allegoriam. seruus
iste populus est iudaeorum : principibus est sacerdotum. indebito
mancipatus obsequio: ad eo ut illorũ suasu barrabandimitti:
ilim uero quem paulo ante osanna concinentes filium dauid re¬
gemq damabant p&erent crucifigi : qui in dñipassione dex¬
teram auriculam idest spiritalem legis intellegentiã ꝑdidit:
sinistra tantum hocest uilitate littere contentus que uide lic&
iuris p&rigladio deciditur : non quodille sensum intellegendi
audientib: tollut : sed diuino ablatum iudicio neglegentibus
pandant: uerum eudem dextera auris in his quiex eodẽ populo
crederemaluerunt. diuinae dignatione pi&atis pristino est
restitutus officio: aliter auris prodño amputata & adño sanata

Expanded text:
iscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illusto mortem inferunt, ille persecutorum vulnera sanat: mystice docens et ipsos si convertantur posse sanari, qui in suae sunt mortis consensione vulnerati. Juxta allegoriam servus iste populus est Judaeorum, principibus sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut illorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero quem paulo ante hosanna concinentes filium David regemque clamabant, peterent crucifigi. Qui in Domini passione dexteram auriculam, id est, spsinistra tantum hoc est utilitate litterae contentus: quae videlicet auris Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelligendi audientibus tollat, sed divino ablatum judicio negligentibus pandat. Verum eadem dextra auris in his qui ex eodem populo credere maluerunt, divinae dignatione pietatis pristino est restituta officio. Aliter, auris pro Domino amputata et a Domino sanata
Abbreviated transcription (Latin):
eouciftauierant cumes conuitiatos ei quando quidem unus cora¬
locum pduradẽ umer un prosingulari posuisse: sicut inces
cuhebres slegurius pluraliter dictum cluserunt orat encus
cunsonuis damibel significare intellegatur. & pluraltero irr
unum pluralem numerũ prosingulari positum inactio es
mue nuturs nam reges propter herodem principes ꝓpter pl¬
tua nitelloxerunt: quit estimonium eiusdem psalmi aihibute
quid autem usitatius uerbigratia: quamutdicat nliquis su
cimibi insultant : &iam siunus in sulte : respondenelata

Expanded text:
fixi erant cum eo, conviciatos ei. Unus quidem eorulocum, pluralem numerum pro singulari posuisse. Sicut in Epistola Hebraeos legimus pluraliter dictum: clauserunt ora leonum, cum solus Danihel intellegatur, et pluraliter dictum: nerunt in unum, pluralem numerum pro singulari positum in Actibus apostolorum exponitur. nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt qui testimonium eiusdem psalmi adhibueQuid autem usitatius, verbi gratia, quam ut dicat aliquis: Et rustici mihi insultant, etiam si unus insultet? Tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
nemeorum militiȩ estibus anchelare: quo enimeorũ temp¬
tationem inuidens app&it : eo illorum quasi probationem dep̃¬
cans p&it : cum uero prop&rorogans scluator nonut nontẽp¬
t&ur sedutꝰ nondeficiat fides eius obsecrat. hocest ut past lap¬
sumnegationis ad statũ pristinũ poenitendo resurgat: hsinuat
utile scĩsesse temptationum flammis ex aminari ut ueltem¬
tati quia fortes fuerint appareant: uel cognita ꝑ tempta¬
tiones suic hi firmitate fortiores fieri discant: & sic cumpro¬
batifuerint Accipiunt & ipsi coronã uite quã repromis itds
diligentib se: & tu aliquando conuersus c̃firma fr̃s. tuos:
Sicut ipse tuam in quit fidem nesatana temptante deficiat
orando protexit : it a&tu infirmiores quosq fratres exem¬
plo tuae poenitentiae ned euenia forte disperent erigere
e confortare me mento quodidem & postresunr ection¬

Expanded text:
nem eorum, malitiae aestibus anhelare. Quo enim eorum tennem eorum, malitiae aestibus anhelare. Quo enim eorum tentationem invidens appetit, eo illorum quasi probationem deprecans perit. Cum vero pro Petro rogans Salvator non ut non tentetur, sed ut non deficiat fides ejus obsecrat, hoc est, ut post lapsum negationis ad statum pristinum poenitendo resurgat, insinuat utile sanctis esse tentationum flammis examinari, ut vel tentari quia fortes fuerint appareant, vel cognita per tentationes sua infirmitate fortiores discant, et sic, cum probati fuerint, accipiant et ipsi coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos. Sicut ipse tuam inquit fidem, ne Satana tentante deficiat orando protexi, ita et tu infirmiores quosque fratres exemplo tuae poenitentiae, ne de venia forte desperent, erigere et confortare memento. Quod idem et post resurrection
Abbreviated transcription (Latin):
istrareconseruis tunc superdñimensam sublimes uitaeꝑ p&uae
dapibus alantur qui hichitemptationibus in iuste udicati cum
bĩo permanent: illic cumeo suꝑ temptatores su Nos iusti uidicis
ueniant: & quanto huic mundo magnahumilitate dispectis unt
tantotun cacceptis sedib: maioreculmine potestatis ex crescant:
ait autem dñs. simon simon: eccesatanas exp&iuit uos ut cri¬
bar& sicut triticum ego autemrogaui prote ut nondeficiat
fidestua: Negloriarentur undecim cpłi suis ue. uiribus tri¬
buerent  quod solipene in tot milice iudaeorum dicerentur
intemptationibus permansis secun dño: ostendit & eos sinon
uiuantis sedñi essent opitulatione protecti eadem ꝓcella
cimca&eris potuis seconteri: uerum cumsatanas exp&iteos
tempitre & uelut qui triticũ purgat uentilando concutere :
doc& nullius fidem adiabolo nisidõ ꝑmittente temptarȩ: sa¬
tane quippe ad cribandum bonos ex p&ereest ad afflictio¬

Expanded text:
istrare conservis, tunc super Domini mensam sublimes vitae perpetuae dapibus alantur; qui hic in tentationibus injuste judicati cum Domino permanent, illic cum eo super tentatores suos justi judices veniant, et quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc acceptis sedibus majore culmine potestatis excrescant. Ait autem Dominus: Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum. Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua. Ne gloriarentur undecim apostoli, suisve viribus tribuerent quod soli pene inter tot millia Judaeorum dicerentur in tentationibus permansisse cum Domino, ostendit et eos, si non juvantis se Domini essent opitulatione protecti, eadem procella cum caeteris potuisse conteri. Verum cum Satanas expetit eos tentare, et velut qui triticum purgat ventilando concutere, docet nullius fidem a diabolo nisi Deo permittente tentari. Satanae quippe ad cribrandum bonos expetere est, ad afflictio
Abbreviated transcription (Latin):
gnauia docendo cõmuniusse taliq actu agalilea usq ad
adiudȩũ hocest totum a fine usque ad finẽ terrã rȩꝓmissio¬
nis ꝑtransis se: non criminis sed uidiciũ constat esse uir tatis:
potuit namq: aliquis amator dñi sicut & iumfecit eandem
sontentiã laudis locoponere : dicendo auditoribus bonis uos
enlil ea post baptins quodp deatit oatiñe hfincusa¬

Expanded text:
ignavia docendo commovisse, talique actu a Galilaea usque ad ignavia docendo commovisse, talique actu a Galilaea usque ad Judaeam, hoc est totam a fine usque ad finem, terram repromissionis pertransisse, non criminis, sed indicium constat esse virtutis. Potuit namque aliquis amator Domini, sicut etiam fecit, eamdem sententiam laudis loco ponere, dicendo auditoribus bonis: Vos Galilaea post baptismum, quod pra
Abbreviated transcription (Latin):
edditec aesuri quaecȩsaris sunt & quaedĩ sunt dõ: &iam
platum audisse contigerit ideoq causam hanc quasi aꝑtũ
quidorũmendacium nihilipendens solum hoc quod nescie¬
at quaesitu dignũ dixerit: ait autem pylatus ad principes
acerdotum & turbas. nihil inuenio causae in hochomine:
Iocest quod ipsepridie quampater &ur in alia discipulis ait:
uenit enim princeps mundihuius & in menon hab& quie¬
quc̃ : sed quia princeps mundi. hoces ł quod pylatus eũ absoluit :¬
nquonihil cause quam damnar& inuenit: uide quid agant ui¬
ei quin on equitatis amore uerum inuestigare sed inuidiae
stimulo iustumdam pnaresatagunt: atilli inualescebantdi¬
centes commou& populum docens ꝑ uniuersã udeam¬
& incipiens agalileu usque huc Pic accus antiũ serm
magis & eum qui accusatur in noxium  & eos qui accusant
doc& es seperuersos: docuis se enimpopulũ & a pristini tempops

Expanded text:
Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et quae Dei sunt, Deo , etiam Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et quae Dei sunt, Deo , etiam Pilatum audisse contigerit, ideoque causam hanc, quasi apertum invidorum mendacium nihili pendens, solum hoc quod nesciebat quaesitu dignum duxerit. Ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio causae in hoc homine. Hoc est quod ipse pridie quam pateretur inter alia discipulis ait: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Sed quia princeps mundi, hoc est Pilatus, eum absolvit, in quo nihil causae quam damnaret invenit, vide quid agant Judaei, qui non aequitatis amore verum investigare, sed invidiae stimulo justum damnare satagunt. At illi invalescebant dicentes: Commovet populum, docens per universam Judaincipiens a Galilaea usque huc. Hic accusantium sermo magis et eum qui accusatur innoxium, et eos qui. accusant docet esse perversos. Docuisse enim populum, et a pristini temporis
Abbreviated transcription (Latin):
fibus ospugar al post quam flagell auerbit occi sentum ar
tibus duixp erdemanis signficat: nampil atuis somenus critꝰ
cuanane in seq̃ ⁊ omani presidẽmiserant cuicruasigende¬
nimos face recupiunt non ut eorum bino contia sesii scmumi
rguintur impieates udaei quod accusantes saluat oremno¬
en sunso quidem iliquid ueri simile quod ei obicere pos sint bo¬
ueanont & ide osicut marcusdicit conuenientia eorũ testino¬
nianoneraoit: uerum ipse ut nobis pacienti ae pbeat exempio
ut ante uerberatus sic & modo accusatus sil& acr&ic&:
latus autem inter rogauit eumdicens. tues rex iudȩor
illerespondens ait : tudicis : Eodem uerbo p̃sidiquo &
incipibus sacer dotum respond& ut propria sententiu
ndemnentur : & notandum quod duobus dño obieotis uide¬
e& : quia & tributa caesaridare prohiber& : & sexp̃m
egem dicer& : pylatus de uno regni uerbo interrogandũ
dit auit : potuit enimfieri ut & illud dñi iudiciũ quod ait :

Expanded text:
conspuetur. Et postquam flagellaverint, occident eum . Gentibus quippe Romanos significat. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant, cui crucifigendalienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed dementia rguuntur impietatis Judaei, quod accusantes Salvatorem ne falso quidem aliquid verisimile quod ei objicere possint, inveniunt. Et ideo sicut Marcus dicit: convenientia eorum testimonia non erant . Verum ipse ut nobis patientiae praebeat exemplum, sicut ante verberatus, sic et modo accusatus silet ac reticet. Pilatus autem interrogavit eum dicens: Tu es rex Judaeorum? At ille respondens ait: Tu dicis. Eodem verbo praesidi, quo et principibus sacerdotum respondet, ut propria sententia condemnentur. Et notandum quod duobus Domino objectis, videlicet quod et tributa Caesari dare prohiberet, et se Christum regem diceret, Pilatus de uno regni verbo interrogandum putavit. Potuit enim fieri ut illud Domini judicium, quod ait:
Abbreviated transcription (Latin):
& dimittum : anc correptionẽ quapopulosatis facere neusq
ad crucifigendum̃ saluctorẽ sȩuirent sũ moperequaer obant : non
modo eũ obtulis serogitndo sed &iũ diridendo & flagellando ne¬
fandorũ desiderus exhibuisse: & uerba euu angelistȩ iohannes. & ipsa
testatur columna cui alligatur ille qui soluere compeditos sol&
plenadõ membra uerberib: subdidit quaȩ uidelic& columna in
ecclȩsia montis sion posita dominici crucisusq: hodie cernentibus
uestigia certa demonstrat: sedhaec lic& agatpilatus quid ins aci¬
abilis sacrilegorum furor concupiscat adtende: at illi instabt
ues cibus maionis peostulantes ut cruci figer&ur & ini¬

Expanded text:
correptionem qua populo satisfacere, ne usque ad crucifigendum Salvatorem saevirent, summopere quaerebat, non modo eum obtulisse rogitando, sed etiam deridendo et flagellando nefandorum desideriis exhibuisse, et verba evangelistae Joannis, et ipsa testatur columna cui alligatur. Ille qui solvere compeditos solet, plena Deo membra verberibus subdidit. Quae videlicet columna in Ecclesia montis Sion posita dominici cruoris usque hodie cernentibus vestigia certa demonstrat. Sed haec licet agat Pilatus, quid insatiabilis sacrilegorum furor concupiscat, attende. At illi instabant vocibus magnis, postulantes ut crufigeretur, et inv
Abbreviated transcription (Latin):
mundi sit peccata oblaturus: qui enĩ inueste clba spr&us & inlu¬
sus ipse incastic carneẽ passus & sepultus : aliter quod hic alba
iuxtu uero alios euuangelistus purpur ea uel coccinea uestein¬
adornatur ex primit: quae & innocuã eiusdem dñi ac sponsisuũ
mnor tẽ miratĩ: dilectus inquit meus candidus & rubigundus can¬
didus scilic&t actione : rubigundus sanguine : & ipsiuariis membro¬
rũ suorũ flosculis uernans in pace liliagignit: inbello rosas: & facti
sunt amicr herbdes & pilatus in ipsa die . nam antea in imicierant
a dinuicem  ocne fandis simum herõdis & pilatifoedus quod in
eccidendo xpo pepigerunt uetenus eorũ uelut hereditario uiret
succes sores custodiunt quando gentiles & iudȩi sicut genere & reli¬
gione : ita &iã mente dissidentes inxp̃ianis tamenꝑ sequendis xp̃i¬
quae in eis fideꝑimenda consentiunt: pilatus aũt c̃uocatis prin¬

Expanded text:
mundi sit peccata ablaturus. Qui enim in veste alba spretus et illumundi sit peccata ablaturus. Qui enim in veste alba spretus et illusus, ipse in casta carne est passus et sepultus. Aliter: quod hic alba, juxta vero alios evangelistas purpurea vel coccinea veste inadornatur, exprimit. Quae et innocuam ejusdem Domini ac sponsi sui mortem mirata: Dilectus inquit meus, candidus, et rubicundus . Candidus, scilicet actione, rubicundus sanguine. Et ipse variis membrorum suorum flosculis vernans, in pace lilia gignit, in bello rosas. Et facti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die. Nam antea inimici erant ad invicem. Hoc nefandissimum Herodis et Pilati foedus, quod in occidendo Christo pepigerunt, hactenus eorum velut haereditario jure successores custodiunt, quando gentiles et Judei sicut genere et religione, ita etiam mente dissidentes, in Christianis tamen persequendis, Christique in eis fide perimenda consentiunt. Pilatus autem convocatis prin
Abbreviated transcription (Latin):
api opera ineuuañ gelio quoq uider en ont y siatis smurabit¬
iã principes sacerdotum & soribȩ erpoes fort. Stcosot¬
tes cum
lccusantibus se principibus sacerdotũ & scribis dñs apud pilatũ pauca
udheredẽ nullures ponđ : neuidelic& crimen diluens dimitter&
uo inuitus ferebat sententiũ aliqua in parteresponder&: herodẽ
ca erosq uidȩorũ optimates quia contrilegis suaedecr&a in noxiũ
dempnabant indignos ꝑ om̃c suo sermone ducer&: ꝓpt̃ illi cergo quib:
espondere noluit ad hocdataest decigno similitudo ut in suosilentio non
tus sed in nocens haber&ur: ubienĩ tacebat quasiagnꝰ totoprogrege
mmolandus pacientiũ p̃stabat: ubi uero respondebat quasi pastor
onus procreditis sibi ouibus contra luporũ latronũq insidias pugnabat
spreuit autem illũ herodes cũ exercitusuo & inlusit indutũ ueste
uilba & remisit ad pilctum Quodueste alba induitur. in macu¬
latȩ dat indicia pces sionis q̃magnusdĩ in maculatus totius

Expanded text:
 Christi opera in euangelio quoque uidere non possint. Aetiam principes sacerdotum et scribae constanter accusantes eum. Accusantibus se principibus sacerdotum et scribis, Dominus apud Pilatum pauca, apud Herodem nulla respondit, ne videlicet crimen diluens dimitteretqui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderet: Herodem vero caeterosque Judaeorum optimates, quia contra legis suae decreta innoxium condemnabant, indignos per omnia suo sermone duceret. Propter illa ergo, quamvis respondere noluit, ad hoc data est de Agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Ubi enim tacebat, quasi agnus toto pro grege immolandus patientiam praestabat; ubi vero respondebat, quasi pastor bonus, pro creditis sibi ovibus contra luporum latronumque insidias pugnabat. Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo, et illusit indutum veste alba, et remisit ad Pilatum. Quod veste alba induitur, immaculatae dat indicia passionis, quoniam agnus Dei immaculatus totius
Abbreviated transcription (Latin):
dñe cumueneris inregnumtuum : Nuis huius latrendit
num nonmir&ur immo iuuantis cũ dñi gratiãas
digne mereeur ddigna gratiarum actione uenerdur
ineruce daut manus eius pedesq ligauerunt: nihi qur
a poenis liberum nisi cor & lingua remanserat instirant
dõ totum illra obtulit quod inse liberum inuenit uitire¬
ta hoc quod uii fcriptum esti corde oredera adusti¬
tiam ore  confiterour ad salutem: in coreã
fidelium a uu prtres sumiopera mirat¬

Expanded text:
s in regnum tuum. Quis hujus latronis animum non miretur? imo juvantis cum Domini gratia quis digne miretur? digna gratiarum actione veneretur? In cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde autem fidelium tres summopere ma
Abbreviated transcription (Latin):
ntir interalios quidediuersomundi climate conuenerant
uan quihcbittibant iudeam mirantes dixisse referuntur:
onne ecceomnes isti quilocuntur galilȩisunt : & quo modo
os audiuimus unus quisq linguanr̃a inquanatisumus
Pait porus homo nescio quiddicis & continuo adhuc illo
oquente cantauit gallus: Col& scripturia sacra isepie
peritum causarum perstatũ O designare temporũ unde
palrius quimedia nocte negauit ad gallicantũ poenauen te
quieuisam post resurrectionẽ diurna subluce dñm quem ter
pegauerat tertiose amare professus est : quia nimirum quod
bite nebris obliuionis errauit & sperate iamlucis rememoras¬
mone correxi & eius demuerelucis adeptt p̃sentiu pleno totũ
quic quid nutauerat erexit hunc opinor gallum aliquem
doctorum intellegendun quinos i acentes excitans & som¬
nolentos increpans dicat eiugilate iusti & nolite peccare:¬

Expanded text:
entur, inter alios qui de diverso mundi climate convenerant, etiam qui habitabant Judaeam mirantes dixisse referuntur: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galilaei sunt? Et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram in qua nati sumusHomo, nescio quid dicis. Et continuo adhuc illo loquente cantavit gallus. Solet Scriptura sacra saepe meritum causarum, per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit. Qui etiam post resurrectionem, diurna sub luce, Dominum quem ter negaverat, tertio se amare professus est, quia nimirum quod in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione correxquidquid nutaverat erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans, et somnolentos increpans dicat: Evigilate justi, et nolite peccare
Abbreviated transcription (Latin):
c&eri: nam quod hoc nomen hebraicȩ grece & latine scriptum
rat: hocest quodidem apłs subsecutus ad nectit . & omnis lingua
nfiteatur quia iħs xp̃s ingloria est dĩ patris: quantũ uero ad
teram hae tres linguȩ ibi p̃c&eris eminebant haebrea ꝓpt̃
adaeos inlegegloriantes : greca ꝓptergentes sapientes:
itina propter romanos: multis acpene omnibus iamtunc
entibus imperantes: uelint nolint ergo iudei omnemundi
egnum omnis mundana sapientia qmnia diuinȩ legissa¬
ramenta testantur qui aiħs rexiudeorũ est hoc est impe¬
itor credentiũ & confitentiũ dm̃: unuse autem de his
quipendebanti latronibus blasphema ebat eũ dicens.
situes xp̃s saluum factem & ipsum & nos:

Expanded text:
etc. . Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum etc. . Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est quod idem Apostolus subsecutus adnectit: Et omnis lingua confiteatur, quia Jesus Christus in gloria est Dei Patris . Quantum vero ad litteram, hae tres linguae ibi prae caeteris eminebant. Hebraea propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca propter gentium sapientes, Latina propter Romanos multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur, quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est imperator credentium et confitentium Deum. Unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens: Si tu
Abbreviated transcription (Latin):
elic& ac&o dñm potauerunt quemeorum suggestione marti
pturae sibi auctoritate creditũ blasphemantes inrident. mi¬
suero ut pote scripturarum nescii non xp̃odĩ electo sed regi
eorum insultant: erat autem & suꝑscriptio scripta super
im litteris. grecis. & latinis. & hebraicis. hic estrex iudeorũ:
ulchretitulus quixp̃m regemtest&ur . non infra sed supra cruce
onitur quia lic& incruce pronobis hominis infirmitate dolebat:
ercrucẽ tamen. regis maiestate fulgebat: qui apte &ium quia
a simul & sacerdus est cum eximiam patris suȩ carnis hostiam
altaricrucis offerr& regis quoq: qua p̃dictus erat : titulo dig¬
tatemp̃tendit : ut cunctis legere hocest audire & credereuo¬
uibus: in notescat quia suum percrucem non perdiderit sed
nfirmar& potius & corroborar& imperium. unde & aposto
sũ ignominiã crucis descripsiss& adiunxit: propter quod &
sillum exalituuit & donauit illi nomen quod est superomne nom̃

Expanded text:
es Dominum potaverunt, quem eorum suggestione morti pturae sibi auctoritate creditum blasphemantes irrident. Milites vero ut pote Scripturarum nescii, non Christo Dei electo, sed regi Judaeorum insultant. Erat autem et superscriptio scripta super illum litteris Graecis et Latinis et Hebraicis: Hic est rex Judaeorum. Pulchre titulus qui Christum regem testetur, non infra sed supra crucem ponitur, quia licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebat. Qui apte etiam, quia rex simul et sacerdos est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat titulo dignitatem praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus innotescat, quia suum per crucem non perdiderit, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsisset, adjunxit: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
tradis. Tilium inquit hominis tradis quia caro non diuinitas
conp̃ he Inditur: illud tamen plus confutat ingratum quod eũ
tradiderit : quicum eẽ dĩfilius propt̃ nos tamen filius hominis

Expanded text:
tradis. Filium, inquit, hominis tradis, quia caro, non divinitas, tradis. Filium, inquit, hominis tradis, quia caro, non divinitas, comprehenditur. Illud tamen plus confutat ingratum, quod eum tradiderit, qui cum esset Dei Filius, propter nos tamen Filius hominis