comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ macedonia. funit ꝑmagni. in hispania ⁊ initalia. medioctes. al¬
tenus generis ẽ. ꝙ ingallia nascitur adadpis. qui hoc fere mutant:
ania nascitur. similiꝰ nr̃o lepori ex quadã parte s hi
.cuniculum appellant.l. aelius putabat ab eo dictum leporem ace¬
lernudine. ꝙ leui peseẽt. Ego arbitror agreco uocabulo antico. ꝙ
rra cuniculos ipsis facere solent ubi lateant uagr
omĩum triagenera si possis inleporario habere oportet. duoquidẽ
utq ithabe̾re puto. ⁊ quod inhispania annis itafuistis multis ut
indete cuni culos ꝑle cunctos credam. A pros quidam posse habe
natisunt pingues solẽre fieri. Dis inquã axi. namquẽ fundum
intusculano en̾ut hicuarro. a.m. pupͦione pisone. iudisti adbu¬
cinam in flatam. certo tẽpore apros i caprea comuenire adpabu¬
im. cum exsuꝑiore loco epalestra apris effundi

Expanded text:
et Macedonia fiunt permagni, in Hispania et in Italia mediocres. Alet Macedonia fiunt permagni, in Hispania et in Italia mediocres. Alterius generis est, quod in Gallia nascitur ad Alpis, qui hoc fere mutant, quod in Hispania nascitur, similis nostro lepori ex quadam parte, sed humile, quem cuniculum appellant. L. Aelius putabat ab eo dictum leporem a celeritudine, quod levipes esset. Ego arbitror a Graeco vocabulo antico, quod o, quod sub terra cuniculos ipsi facere solent, ubi lateant in agris. Horum omnium tria genera, si possis, in leporario habere oportet. Duo quidem utique te habere puto, quod in Hispania annis ita fuisti multis, ut inde te cuniculos persecutos credam. Apros quidem posse haberi ris, qui ibi nati sint, pingues solere fieri scis, inquit, Axi. Nam quem fundum in Tusculano emit hic Varro a M. Pupio Pisone, vidisti ad bucinam inflatam certo tempore apros et capreas convenire ad pabulum, cum ex superiore loco e palaestra apris effunder
Abbreviated transcription (Latin):
inuirgultis atq herbis ⁊ arbores patulis ramus. quẽ aquile inpẽ¬
iliant conatus. quis item nescit paucos silepores mares ut feminas
omisent. Urcuitepore fore ut implextur s tanta fexunditas liui
intro muent turgtuor medo dnum intromisit iule porarum ute¬
uis. let repleri. ut enim sepe uihabent catulos recenes. alios
inuentre habere repenuntur. Itaq dehus archelaus scribit. an¬
rum ꝗͣtsit quis uelit serre. inspiecre oportere forau
ꝙ sine dubio: alius alio habet pun hosquoq nuꝑ institutum ut
sagiuarent pleraq cum exciptos eleporitio coneludant ineaue¬
is. ⁊ lococlauso fanant pingues. quorum gͦtriagenera ferrsunt
unum italicum honr̃ni. pedibus pͥmis humilib. postenonbũ
altis suꝑiore parte pulla. uentie albo. aurib longis quilepus¬
.⁊ dicitur cum pregna̾ssit. tam̃ concipere. In gallr a trans alpina

Expanded text:
in virgultis atque herbis, et arbores patulis ramis, quae aquilae impein virgultis atque herbis, et arbores patulis ramis, quae aquilae impediant conatus. Quis item nescit, paucos si lepores, mares ac feminas, intromiserit, brevi tempore fore ut impleatur? Tanta fecunditas huius quadripedis. Quattuor modo enim intromisit in leporarium, brevi solet repleri. Etenim saepe, cum habent catulos recentes, alios in ventre habere reperiuntur. Itaque de iis Archelaus scribit, annorum quot sit qui velit scire, inspicere oportere foramina naturae, quod sine dubio alius alio habet plura. Hos quoque nuper institutum ut saginarent plerumque, cum exceptos e leporario condant in caveis et loco clauso faciant pingues. Quorum ergo tria genera fere sunt: unum Italicum hoc nostrum pedibus primis humilibus, posterioribus altis, superiore parte pulla, ventre albo, auribus longis. Qui lepus dicitur, cum praegnas sit, tamen concipere. In Gallia Transalpina
Abbreviated transcription (Latin):
in eo includuntur. silua ut olim inuuero agelli aut duob si ettum
cxrui aut capree iniugerib multis. Qurntus fluuius lippuus d¬
atur habere intarquiniensi septa iugera quadra giata. in que
sint incluse nonsolum eaque dixi si etiam oues fete. cuam hoc iu¬
ius hnc iustatonensi ⁊ quidam inlocis aluis. Ingallia uõ trans adis¬
na.T. ponpeuis tantum septum uenationis ut cirutẽr. S xx
passim locum inclusum habeat. p̃terea. in eodei consepto hab̾e
solent deanimalib cediana adq aluaria.atq etiam dolia ubi ha¬
beant: Conclusos glites. s orum emium custodia inerem̃tian ⁊ pasti¬
o. aperta. preter quã deapib. Quis enĩ ignorat sipta emacenis ta
eẽ oportere inleporario ut tecterrio tactasint ⁊ sim alata. Altenĩ
nefelis aut melis aliaue quebestia. introne possit. alteium. nelu¬
pus tran silire. ibique ẽẽ latebras. ubilepores inter dius delitiscaat

Expanded text:
in eo includuntur silva, ut olim in iugero agelli aut duobus, sed etiam in eo includuntur silva, ut olim in iugero agelli aut duobus, sed etiam cervi aut capreae in iugeribus multis. Quintus Fulvius Lippinus dicitur habere in Tarquiniensi saepta iugera quadraginta, in quo sunt inclusa non solum ea quae dixi, sed etiam oves ferae, etiam hoc maius hic in Statoniensi et quidam in locis aliis; in Gallia vero transalpina T. Pompeius tantum saeptum venationis, ut circiter ∞∞∞∞ passum locum inclusum habeat. Praeterea in eodem consaepto fere habere solent cocliaria atque alvaria atque etiam dolia, ubi habeant conclusos glires. Sed horum omnium custodia, incrementum et pastio aperta, praeterquam de apibus. Quis enim ignorat saepta e maceriis ita esse oportere in leporario, ut tectorio tacta sint et sint alta? Alterum ne faelis aut maelis aliave quae bestia introire possit, altepus transilire; ibique esse latebras, ubi lepores interdiu delitiscant
Abbreviated transcription (Latin):
sertum rete grandib maculis integitur neeo inuolare a liquana ꝗł¬
possit. neue ea euolare anas. pabulum iisdatur: titticum. hordeũ
uinacei uue. nõ tium quã etiam exa qua gam man.⁊ que dan cuis
modi aquatila. que ieo septo etunt piscme. in eas aquã large in¬
e oportet. ut sẽꝑreceu̾sit. Sunt item non aisiuu
genera. ut querquedule. phalandes. sic ꝑdices. que ut que ar¬
chelaus scribit. uocemaris audita concipiunt. que ut suꝑioresi neq
ꝓpt̃ fecumditatẽ. neq ꝓpt suauitatẽ saginantur. ⁊ sic pascendo
fiunt pingues. ꝙ ad uillaticarum pastionum primum actiam
tiuere sumꝰ ratus. dixis interea redit appius. ⁊ ꝑ cimetatiuos ab illo:
⁊ ille a nobis quio ẽẽ dictum afactum. appius sequitur uquid uetꝰ
ledi generis. ad ficticius aduillam quisolet eẽ ae nemine antidoa
parte quadam leporarium appellatum. nan ueq solum lepore

Expanded text:
tum rete grandibus maculis integitur, ne eo involare aquila tum rete grandibus maculis integitur, ne eo involare aquila possit neve evolare anas. Pabulum iis datur triticum, hordeum, vinacei, non numquam etiam ex aqua cammari et quaedam eius modi aquatilia. Quae in eo saepto erunt piscinae, in eas aquam large influere oportet, ut semper recens sit. Sunt item non dissimilia alia genera, ut querquedulae, phalarides, sic perdices, quae, ut Archelaus scribit, voce maris audita concipiunt. Quae, ut superiores, neque propter fecunditatem neque propter suavitatem saginantur et sic pascendo fiunt pingues. Quod ad villaticarum pastionum primum actum pertinere sum ratus, dixi. XII. Interea redit Appius, et percontati nos ab illo et ille a nobis, quid esset dictum ac factum. Appius, Sequitur, inquit, actus secundi generis adficticius ad villam qui solet esse, ac nomine antico a parte quadam leporarium appellatum. Nam neque solum lepores
Abbreviated transcription (Latin):
quc tens cumq sumpserunt. locus solet purgani. ꝙ irseamant locũ
puruna ueq ipse ullum ubi fucrunt relingunt purum ¶ Qui aut̃ uo¬
liuit greges anatium habere acconstitucte nesso trophion Pri¬
inum locumi euiẽ facultas eligere oportet palustrem. quod eo
maxiine delectantur. sud non potissimum ibi ubi sit naturalis ait
lacus alte stagnum aua ma nu facta piscina. quo gra datim de¬
icendere possuit. septum altum eẽ oportet ubi uersentur ad pe¬
des quindecim. ut uidistis aouillam sit ꝙ uno hostio claudantur.
circum tetum patietem intinsecus crepidolacta inqua scđm parictẽ
sunt tecta eubilia. ante eas uestitulum earum exequatum tectoro
opere testato ineo perpetua canalis. in quã ⁊ cib ponitur inustar
mit titur aqua. sic enim cibum capiunt oms. paret.s tectono leuga¬
tur uesctes aliaue quebeitia introite ao nocendam possit ioꝙ¬

Expanded text:
Quotienscumque sumpserunt, locus solet purgari, quod amant locum Quotienscumque sumpserunt, locus solet purgari, quod amant locum purum neque ipsi ullum, ubi fuerunt, relincunt purum. Qui autem volunt greges anatium habere ac constituere nessotrophion, primum locum, quoi est facultas, eligere oportet palustrem, quod eo maxime delectantur; si id non, potissimum ibi, ubi sit naturalis aut lacus aut stagnum aut manu facta piscina, quo gradatim descendere possint. Saeptum altum esse oportet, ubi versentur, ad pedes quindecim, ut vidistis ad villam Sei, quod uno ostio claudatur. Circum totum parietem intrinsecus crepido lata, in qua secundum parietem sint tecta cubilia, ante ea vestibulum earum exaequatum tectorio opere testaceo. In eo perpetua canalis, in quam et cibus imponitur iis et immittitur aqua; sic enim cibum capiunt. Omnes parietes tectorio levigantur, ne faeles aliave quae bestia introire ad nocendum possit, i
Abbreviated transcription (Latin):
tate peteat. uoraces enim sunt natura. tem porandum is quipto¬
pt̃ cupiditatem sepe in pascendo siradicem prenderunt quamedu¬
cere uelint eterra: oprumpant collum. ꝑinbecillum enĩ idut cap̃
molle. Di hec erba nonẽ: dandum hordeum aut frumtum aliud.
Cumẽ tepus faraginis dandum ut inseni dixi. cũ in cubart lionde¬
deum us intritum inaqua apponendum. Sullis pͥmum biduepo¬
lenta aut hordeum apponitur. trib pximis. nastureium iuride cõ¬
sectum minutatim exaqua inuas aliquod. Cum aut̃ sunt inclu¬
si inharas aũspeluneas utdixi. incii obiciuntuͥs polentam inhor¬
deiceam. aut fatraginẽ lerbam ue teneram aliquã concisam.
Psaginamdum eligunt pullos circiter ses quimense qui sunt ua¬
tu. cus hĩcludant insaginatio. ibiq polentã ⁊ pollinẽ aqua made¬
ficta daut cibum. ut ꝑdehlaturent scđincibum large ut bibant
faciunt porestatem sic curati cireiter duobus mensib funt pingu̾e

Expanded text:
tate pereant; voraces enim sunt natura. Quo temperandum iis, qui protate pereant; voraces enim sunt natura. Quo temperandum iis, qui propter cupiditatem saepe in pascendo, si radicem prenderunt, quam educere velint e terra, abrumpunt collum; perimbecillum enim id, ut caput molle. Si haec herba non est, dandum hordeum aut frumentum aliud. Cum est tempus farraginis, dandum, ut in seri dixi. Cum incubant, hordeum iis intritum in aqua apponendum. Pullis primum biduo polenta aut hordeum apponitur, tribus proximis nasturtium viride consectum minutatim ex aqua in vas aliquod. Cum autem sunt inclusi in haras aut speluncas, ut dixi, viceni, obiciunt iis polentam hordeaceam aut farraginem herbamve teneram aliquam concisam. Ad saginandum eligunt pullos circiter sesquimensem qui sunt nati; eos includunt in saginario ibique polentam et pollinem aqua madeita ut ter die saturent. Secundum cibum large ut bibant faciunt potestatem. Sic curati circiter duobus mensibus fiunt pingues.
Abbreviated transcription (Latin):
le non plus quater manno pariunt. singulis ubi pariant facien dum
aras quadratas cireum binos pedes ⁊ semipedem. eas substernendũ
palea Notandum eirum oua. aliqͦ signo. ꝙ aliena. non excisdirmtndo
nicuandum sup ponunt plerumꝙ nõuem ut underim. quihoc ini¬
nus quuin. quibocplus xxu. incubut tempestatur. dicii. quibo can
.c pidierib ⁊u. sum exeudit qunq dieb primis patiuitur &e cum
matre. deinde cotidie serenum cum est ꝓducunt in pratiꝰ. t̾ta pisci¬
uas aut paludes. usq fatiunt aras supra terram aut suptus inque nõ
inducant plus uicenos pullos. easq cellas ꝓuident: non habeara ui
solo uinorem. ⁊ ut molle habeant substramen epalea aliaue quebe
quẽ ferant fruetum. seruntq his herbam que uocatut heris. ꝙ ea
a qua tacta:etiam cum ẽ anida : fit uti dis. folia eius decerpentes d it̃
nesieo inexcrint ubinascitur: aut obterendo ꝑdant. aut ipsi crudi¬

Expanded text:
lae non plus quam ter in anno pariunt. Singulis, ubi pariant, faciendum lae non plus quam ter in anno pariunt. Singulis, ubi pariant, faciendum haras quadratas circum binos pedes et semipedem; eas substernendum palea. Notandum earum ova aliquo signo, quod aliena non excudunt. Ad incubandum supponunt plerumque novem aut undecim, qui hoc minus, quinque, qui hoc plus, XV. Incubat tempestatibus dies triginta, tepidioribus XXV. Cum excudit, quinque diebus primis patiuntur esse cum matre. Deinde cotidie, serenum cum est, producunt in prata, item piscinas aut paludes, iisque faciunt haras supra terram aut suptus, in quas non inducunt plus vicenos pullos, easque cellas provident ne habeant in solo umorem et ut molle habeant substramen e palea aliave qua rquem ferat fructum, seruntque his herbam, quae vocatur seris, quod ea aqua tacta, etiam cum est arida, fit viridis. Folia eius decerpentes dant, ne, si eo inegerint, ubi nascitur, aut obterendo perdant aut ipsi crudi
Abbreviated transcription (Latin):
postenorib a ui deminuat eadẽratione ut ucesimus dies ⁊ pͥ¬
mussit pari. eodem mo do palumbos farciunt accredunt pu¬
gues Pransunquid axius nunc in illud genus ꝙ nonẽ ulla uilla
acterra coutentum. s requitit piscinas quõuos philo greci
uocatis am phibtum. in quib ubi anseres aluntur nomine
chenoboscion appellatis. horum greges scipio metellus. M. sciui
halient magnos aliquot. merula seuis inquid ita greges cempa¬
rauit. anserum uthos quinq gradus obseruaret quos in gallinu
dixil usunt degenere. defetuia. de oius. depullis. deaseribus desa¬
sagu & Prmum iubebat seruum inlegendo obseruate ut eẽnt ampli
nalbi quoo plerumq pullos similes suifatiunt. ẽ enim alterum ge¬
nus uanun ꝙ fenm uocitur. nec cumus libenter congregaitur. noc
non eque fit man suctus. Anserib admittendum istem pusẽ ap¬
saliunt fere in aqua mungientur in flumen aut piscinam singu¬

Expanded text:
posterioribus ut deminuat eadem ratione, ut vicesimus dies et prposterioribus ut deminuat eadem ratione, ut vicesimus dies et primus sint pares. Eodem modo palumbos farciunt ac reddunt pingues. X. Transi, inquit Axius, nunc in illud genus, quod non est ulla villa ac terra contentum, sed requirit piscinas, quod vos philograeci vocatis amphibium. In quibus ubi anseres aluntur, nomine alieno chenoboscion appellatis. Horum greges Scipio Metellus et M. Seius habent magnos aliquot. Merula, Seius, inquit, ita greges comparavit anserum, ut hos quinque gradus obseruaret, quos in gallinis dixi. Hi sunt de genere, de fetura, de ovis, de pullis, de sagina. Primum iubebat servum in legendo observare ut essent ampli et albi, quod plerumque pullos similes sui faciunt. Est enim alterum genus varium, quod ferum vocatur, nec cum iis libenter congregantur, nec aeque fit mansuetum. Anseribus ad admittendum tempus est apSaliunt fere in aqua, iniguntur in flumen aut piscinam. Singu
Abbreviated transcription (Latin):
angustum ⁊ tenebrosum. ꝙ motus earum ⁊ lux prngutudi
iundicta. ad hane rem eleens maximisi gallitiis. nec continuo hĩ
uas melicas appellant. falso quod amtiqui ut theti
dicebant. sic mnedicam melicam uocabant ncͤprino dicclũtur.
qui exmedica ꝓpt̃ magnitudinem erant alate queq exus grue¬
rate postea ꝓpt̃ similitudinem amplas. Om̃s exiis euulsis ex
alis pinius et ecauda. farciunt turundis hordeaceis partun ad¬
mixtis efarina lolleatia aut semine lini. exaqua dulcibis die
cibundant. obseruantes ex quib dam signis. ut pnorsit coc
beat pedes. rursus eas concludutt. hoc faciut usq addies xxy
tuncdemq pingues funt. quidam i triticeo pane urtnito
inaquã mixto uinolne⁊ odorato fanunt. itaut dieb xx. pin¬
gues reddantn Sunfarciendo ninuo eibo fastidut.
remittendum iudatione ꝓportione acdetem pͥmis ꝓcesset. in

Expanded text:
angustum et tenebricosum, quod motus earum et lux pinguitudinis angustum et tenebricosum, quod motus earum et lux pinguitudinis vindicta, ad hanc rem electis maximis gallinis, nec continuo his, quas Melicas appellant falso, quod antiqui, ut Thetim Thelim dicebant, sic Medicam Melicam vocabant. Hae primo dicebantur, quae ex Medica propter magnitudinem erant allatae quaeque ex iis generatae, postea propter similitudinem amplae omnes. Ex iis evulsis ex alis pinnis et e cauda farciunt turundis hordeaceis partim admixtis farina lolleacia aut semine lini ex aqua dulci. Bis die cibum dant, observantes ex quibusdam signis ut prior sit conbeat pedes, rursus eas concludunt. Hoc faciunt usque ad dies XXV; tunc denique pingues fiunt. Quidam et triticeo pane intrito in aquam, mixto vino bono et odorato, farciunt, ita ut diebus XX pingues reddant ac teneras. Si in farciendo nimio cibo fastidiunt, remittendum in datione pro portione, ac decem primis processit, in
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. dequib iullaticis qui ul iiuium dictum breuitate con
pensabo. Galliue nisticesunt inurbe rare.nre fere mansuete
suit cauea uidentur rome similes facie noulic gallinis uilla¬
ticis uris s afncanis asperctu a fiore incontamuiate. in oruatibu̾
publicis solent ponicum sipt tucis. ac mitulis albis. itẽ aliis id ge¬
nus reb inusitatis. neq fere inuillui. oua acpullos fatiunt. sed
insilius. abhis gallinis. dicitut in sula gillinana appelata.queẽ
in mari tusco scđm italiam contra montes liguscos intimini¬
um album inga uiuim alii abhif uillaticis inuectis ana uti sibi
feris factis ꝓcreatis. Galline affricane.sungrandes. uarie.gib¬
bere. quas mele agridas appellant greci. hee nouissime uittili¬
uium genauium introierint. eculina ppt fastidium hominũ
ueneunt ꝓpt̃ penuriam magnoᷤ. Denib generib. galline sagi¬
uantur in axime uillatice. eas includunt in locum tepidum ⁊

Expanded text:
dunt. De quibus villaticis quoniam vel nimium dictum, brevitate reliqua compensabo. Gallinae rusticae sunt in urbe rarae nec fere nisi mansuetae in cavea videntur Romae, similes facie non his gallinis villaticis nostris, sed Africanis. Aspectu ac facie incontaminatae in ornatibus publicis solent poni cum psittacis ac merulis albis, item aliis id genus rebus inusitatis. Neque fere in villis ova ac pullos faciunt, sed in silvis. Ab his gallinis dicitur insula Gallinaria appellata, quae est in mari Tusco secundum Italiam contra montes Liguscos, Intimilium, Album Ingaunum; alii ab his villaticis invectis a nautis, ibi feris factis procreatis. Gallinae Africanae sunt grandes, variae, gibberae, quas meleagridas appellant Graeci. Haec novissimae in triclinium cenantium introierunt e culina propter fastidium hominum. Veneunt propter penuriam magno. De tribus generibus gallinae saginantur maxime villaticae. Eas includunt in locum tepidum et
Abbreviated transcription (Latin):
betur.nonenim solum augures romani ad auspicia pͥmum pararun
pulloss enam pates familie rure. Scđa que macene aduillã
ureuationis causa luduntur. ⁊ ꝓpt̃ aluana. apes enm subter su¬
tergrundas abinitio uillatice userecto. tercie. piscine dulces fie¬
n depie ⁊eflumiub captos recipere ad sepisces. om̃ib: trb hisge¬
nerib sunt bini gridus. supiors ꝙͦ frugalitas antiqua inferiores qͦs
luxuna postenor adiecit. Prinius enim ille giadus anticus maio¬
rum nim erat. inquoeẽnt auieraria duodum taxat in plano choor̾.
in quapa scelantur galline.⁊ earum fructus erat. oua⁊ pulli. Alter
sublinuis in quoerant columbe intutib aut sum mauilla. contiauẽ
auiana sunt nomine mutato.ꝙ uocantur ornithones. que palamu᷑

Expanded text:
betur; non enim solum augures Romani ad auspicia primum pararunt betur; non enim solum augures Romani ad auspicia primum pararunt pullos, sed etiam patres familiae rure. Secunda, quae macerie ad villam venationis causa cluduntur et propter alvaria; apes enim subter subgrundas ad initio villatico usae tecto. Tertiae piscinae dulces fieri coeptae et e fluminibus captos recepere ad se pisces. Omnibus tribus his generibus sunt bini gradus; superiores, quos frugalitas antiqua, inferiores, quos luxuria posterior adiecit. Primus enim ille gradus anticus maiorum nostrum erat, in quo essent aviaria duo dumtaxat: in plano cohors, in qua pascebantur gallinae, et earum fructus erat ova et pulli; alter sublimis, in quo erant columbae in turribus aut summa villa. Contra nunc aviaria sunt nomine mutato, quod vocantur ornithones, quae palatu
Abbreviated transcription (Latin):
num singula genera: minmum inbinas species oiuidi possunt. inpͥ¬
ma parte. ut sint queterra modo sint que non sunt contente sint. ut
lint pauones. turtures. turdi. altera species sunt quenon sunt contẽ¬
te terra solum si etiam aquã requirunt. ut sunt anseres.quer que¬
dules anates. S alterum genus illud uenancũ: duas habet diu̾¬
sas species. unam iin quaẽ aper. capria. lepis. Alterã itẽ extrauillã
quesunt ut a pes cochlee glires. Tertu generis aquatilis: itẽ speci¬
es due. parti ꝙ habent pisces in aquadulei partim ꝙ in mari¬
na. Dehis sex partib ad hasta triagenera artifticum paranda aucu¬
esuenatores. piscatores. ut abus emenda. quetuorum seruoꝵ
diligentia tuearis infetura ad partus ⁊ nata nutricare sarinis que
in m̾acellum in ꝑuant. neq nonenam quedam ad sumenda in
uillam. sineretib aucupis uenatoris piscatoris. ut glires. codiliaᷤ
galliuas. Earuin rerum cultiua instinita. Inma ea que in uilla ha¬

Expanded text:
um singula genera minimum in binas species dividi possunt: in prima parte ut sint quae terra modo sint contentae, ut sunt pavones turtures turdi; in altera specie sunt quae non sunt contentae terra solum, sed etiam aquam requirunt, ut sunt anseres querquedulae anates. Sic alterum genus illut venaticum duas habet diversas species, unam, in qua est aper caprea lepus; altera item extra villam quae sunt, ut apes cochleae glires. Tertii generis aquatilis item species duae, partim quod habent pisces in aqua dulci, partim quod in marina. De his sex partibus ad ista tria genera item tria genera artificum paranda, aucupes venatores piscatores, aut ab iis emenda quae tuorum servorum diligentia tuearis in fetura ad partus et nata nutricere saginesque, in macellum ut perveniant. Neque non etiam quaedam adsumenda in villam sine retibus aucupis venatoris piscatoris, ut glires cochleas gallinas. Earum rerum cultura instituta prima ea quae in villa ha
Abbreviated transcription (Latin):
brrempestates maleerunt cũ opꝰ fueri non poterit. stereus inster¬
cilinum egento. bubile. ouale coortẽ uillam benepurgato dolia
plunbo uincito uelmatĩe qułneam uri sieca alligato sebenesar¬
seris aut bene alligaueris. ⁊ innmas medicamtum indideris be.¬
neꝙ piccaueris: quoduis dolium uinarium facẽ poteris. medicam̃¬
ium indolium hoc modofacito. cere.p.i. resine.p.i. sulpuris. p.
⁊̃ ⁊ hecomĩa incalicem nouũ indito. eo addito gipsum contraũ.
un crissitudo fiat quasiem plastrum. eodolia saretto ubiscarse¬
nis qui colorẽ eundẽ facias crete crude partes duas calcis tẽiacom.¬
missceto. Indelat̾culos facito quo quito infornacem. eũ eonten¬
to idq inducito. ꝑ imbrem inuillam querito ꝙ fienpositt ne
cessetur. muniditias facito cogitato sinicbil fiet nichilominus

Expanded text:
empestates malae erunt, cum opus fieri non poterit, stercus in stercilinum egerito. Bubile, ovile, cohortem, villam bene purgato. Dolia plumbo vincito vel materie quernea vere sicca alligato. Si bene sarceris aut bene alligaveris et in rimas medicamentum indideris beneque picaveris, quodvis dolium vinarium facere poteris. Medicamentum in dolium hoc modo facito: cerae P. I , resinae P. I , sulpuris P. C ' C '. Haec omnia in calicem novum indito, eo addito gypsum contritum, uti crassitudo fiat quasi emplastrum, eo dolia sarcito. Ubi sarseris, qui colorem eundem facias, cretae crudae partes duas, calcis tertiam conmisceto; inde laterculos facito, coquito in fornace, eum conterito idque inducito. Per imbrem in villa quaerito quid fieri possit. Ne cessetur, munditias facito. Cogitato, si nihil fiet, nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
penduli subtus. mento suppresso. ⁊ exeo enats duob dentib dextra ⁊ sinistra
paulo eminus suberi lorib directis potius quã brocchis. acutis qͦs

Expanded text:
pendulis subtus, mento suppresso et ex eo enatis duobus dentibus dextra et sinistra pendulis subtus, mento suppresso et ex eo enatis duobus dentibus dextra et sinistra paulo eminulis, superioribus directis potius quam brocchis, acutos q
Abbreviated transcription (Latin):
cus pascimus lanare. Canes enim ita custos pecoris. ⁊ eius qui eo comite in¬
dig adse defendendum. in quognere sunt maxiie oues. deide capre. has
enim lipus captaresolet ciuopponimus canes defeniores. Insuillo pecore
tam̃ sunt que se uindicent. sues. uerres. maiales acrefa. ꝓpe enim hec apris ꝗ
insilius sepe dentib canes occiderunt. Quid dicam oepecore maiore. eum
gulis cedendo eum occidiss. ⁊ tapros solere diuersos adsistere clunib cõ¬
die causa paratur ⁊ ꝑtinz adpastorem. Dicam deeo. ad formam artis
expositam in uouẽ partes. Primum etate ilonea parandi. quod catuli ⁊ ueru¬
lineq sibi neq ouib sunt p̾sidio ⁊ feris bestiis non nũquã p̃de facie deb̃
tẽ formonsi magnitudine ampla. oculis nigrantib aut rabis. natibus
congruentib labris subnigris aut rubicundis. neq resimis suꝑiorib nec

Expanded text:
cus pascimus lanare. Canes enim ita custos pecoris eius quod eo comite incus pascimus lanare. Canes enim ita custos pecoris eius quod eo comite indiget ad se defendendum. In quo genere sunt maxime oves, deinde caprae. Has enim lupus captare solet, cui opponimus canes defensores. In suillo pecore tamen sunt quae se vindicent, verres, maiales, scrofae. Prope enim haec apris, qui in silvis saepe dentibus canes occiderunt. Quid dicam de pecore maiore? cumgulis caedendo eum occidisse, et tauros solere diversos adsistere clunibus contodiae causa paratur et pertinet ad pastorem, dicam de eo ad formam artis expositam in novem partes. Primum aetate idonea parandi, quod catuli et vetuli neque sibi neque ovibus sunt praesidio et feris bestiis non numquam praedae. Facie debent esse formosi, magnitudine ampla, oculis nigrantibus aut ravis, naribus congruentibus, labris subnigris aut rubicundis neque resimis superioribus nec
Abbreviated transcription (Latin):
res adfeturã eodem tepore quo e quos ad ducentes ideq ut hieant equas ꝑ
origas curamus. Cum pepererti equa. mulũ aut mulam num cantes
educamus. hisi inpalustrib locis adq uliginosis natihabent ungulas mol¬
les. idem si exactisumt estiuotẽpore in montes: ꝙ sit inagro reatino: duris¬
ant. Hisce enim binis cuniũctis. omĩa uehicula inuis ducuntur. hec me
rettino auctore ꝓbares mͥ inquid. nisi tupse domi equarum greges habere¬
I ac muloꝵ greges uindidisses. hĩnus qui appellatur: ẽ exequo asinda. mi
quã mulus corpere. plerumq rubicondior. aurib ut ei
⁊ caudam similem asini. irem inuentre ẽ: ut equus menses duodecim. hosce
itẽ: ut eculos ⁊ educant ⁊ allum. etatẽ eoꝵ in edentib cognoscuis Relinꝗ¬
tur inquid atticus. dequadripedib ꝙ accanes attinet: maxine ad nos quipe¬

Expanded text:
res ad feturam, eodem tempore quo equos adducentes, itemque ut ineat equas per res ad feturam, eodem tempore quo equos adducentes, itemque ut ineat equas per origas curamus. Cum peperit equa mulum aut mulam, nutricantes educamus. Hi si in palustribus locis atque uliginosis nati, habent ungulas molles; idem si exacti sunt aestivo tempore in montes, quod fit in agro Reatino, duristu delectare queant. Hisce enim binis coniunctis omnia vehicula in viis ducuntur. Haec me Reatino auctore probares, mihi inquit, nisi tu ipse domi equarum greges haberes ac mulorum greges vendidisses. Hinnus qui appellatur, est ex equo et asina, minor quam mulus corpore, plerumque rubicundior, auribus ut equinis, iubam et caudam habet similem asini. Item in ventre est, ut equus, menses duodecim. Hosce item ut eculos et educant et alunt et aetatem eorum ex dentibus cognoscunt. Relinquitur, inquit Atticus, de quadripedibus quod ad canes attinet, quod pertinet maxime ad nos, qui pe
Abbreviated transcription (Latin):
tilis. parnui fructus ir neut̃. Pullum asinum a partu recentẽ. subiciunt
cque. cuius lacte ampliores funt. ꝙ idlacte quã asinum. at alia omĩa
dicunt ẽẽ melius. Preterea educant eum. paleis. feno. hordeo. matri
sub positicie quoque inseruiunt. quo equa administerium lactis. cibũ
pullo p̃bere possit. Hicita eductus. aprimo potest admini. neq enĩ a¬
spernatur ꝓpt̾ consuetudinẽ equinã. h unc minorem si admiseris: ii
se eitius senesit ⁊ que exeo concipiuntur fiunt deteriora. Quinon hab
eum asinum quẽ sub posuerunt eque. ⁊ asinarium ad missarium habe¬
re uolunt: deasinis quẽ amplissimũ formosissimumq possunt eligunt.
quiq seminionatus sit bono. arcadico ut antiqui dicebant. ut nos exꝑti
runt. quos eminius itẽ ut equos. stipulamurq inemendo ac faciius in
accipi endo. idem ꝙ dictumẽ inequis. hospascimus p̃cipue feno atque
hordeo ⁊ id ante ad missuram. ⁊ largius facimus ut cibo suffundamus ui¬

Expanded text:
tilis, partu fructus neuter. Pullum asininum a partu recentem subiciunt equae, cuius lacte ampliore fiunt, quod id lacte quam asininum ad alimonia dicunt esse melius. Praeterea educant eum paleis, faeno, hordeo. Matri suppositiciae quoque inserviunt, quo equa ministerium lactis cibum pullo praebere possit. Hic ita eductus a trimo potest admitti; neque enim aspernatur propter consuetudinem equinam. Hunc minorem si admiseris, et ipse citius senescit, et quae ex eo concipiuntur fiunt deteriora. Qui non habent eum asinum, quem supposuerunt equae, et asinum admissarium habere volunt, de asinis quem amplissimum formosissimumque possunt eligunt, quique seminio natus sit bono, Arcadico, ut antiqui dicebant, ut nos experti liquot venierunt. Quos emimus item ut equos stipulamurque in emendo ac facimus in accipiendo idem, quod dictum est in equis. Hos pascimus praecipue faeno atque hordeo, et id ante admissuram et largius facimus, ut cibo suffundamus vi
Abbreviated transcription (Latin):
uo uinum coctum erit.⁊ comlegetur facito uti seruetur familie pͥmũ
siusq ficito questudeas bene ꝑcoctum siccumq legere. neuinum nom̃ꝑdat.
uinaceos cotidie regentis succernito lector estib subtento ułcribũ illius
rei parato. eos conculcato indolia picata uł inlacum uinarium pilatum
ibene iubeto oblina ꝙ des bubus ꝑhiemem. indidem siuoles lutto pau¬
Indemia facta uasatorcula. cordulas fascinas. subligentur.¬
funis patibula fibulas. iubeto suo ꝗd ꝗd loco condi dolia uinobis in
efac ext̃gantur. puas quescopalas indolia facito habeas illirei q
labra doliotum cͥcum frices. ubierit lectum dies triginta sibene
deacin acta erunt dolia oblinito. siuoles defece demereuinum. tum
erit ei opiimum tempus.¬
pabulum bub alterã ⁊ tẽiam pabuli seictionẽ factto. deinde alias
fruges serito scrobis inueruatio. oleis. ulmis uitibus ficis. simł
cum seniine serito. sient locus siccus. tum olias ꝓsem̃tim serito.

Expanded text:
uom vinum coctum erit et quom legetur, facito uti servetur familiae primum suisque, facitoque studeas bene percoctum siccumque legere, ne vinum nomen perdat. Vinaceos cotidie recentis succernito lecto restibus subtento, vel cribrum illi rei parato. Eos conculcato in dolia picata vel in lacum vinarium picatum. Id bene iubeto oblini, quod des bubus per hiemem. Indidem, si voles, lavito pauindemia facta vasa torcula, corbulas, fiscinas, funis, patibula, fibulas iubeto suo quidquid loco condi. Dolia cum vino bis in die fac extergeantur, privasque scopulas in dolia facito habeas illi rei, qui labra doliorum circumfrices. Ubi erit lectum dies triginta, si bene deacinata erunt, dolia oblinito. Si voles de faece demere vinum, tum erit ei rei optimum tempus.pabulum bubus. Alteram et tertiam pabuli sationem facito. Deinde alias fruges serito. Scrobis in vervacto oleis, ulmis, vitibus, ficis; simul cum semine serito. Si erit locus siccus, tum oleas per sementim serito,
Abbreviated transcription (Latin):
de ⁊ maturum hab. idsem̃ deciprẽso depino quisius anni legere pos¬
sis. ltem quidius anni matiuaẽ. ⁊ tẽpestiua ibidem sunt. nucesbine
in desem̃ sem̃ excidet ⁊ aunicule̾. eae ubi pͥmũ incipiunt hiasceretum
legi oportet. ꝑsem̃tm primũ incipiunt mature ẽẽ. postea usq ad eo
sunt pli̾ nse̾ uii. hornotine nuces iundesunt. ulmus cũ folia cadt̃.
tum itiu tẽpestuiaẽ.¬
& torculatiũ siedificare uoles

Expanded text:
de et maturum habet id semen de cupresso, de pino quidvis annis legere possis, item quidvis anni matura est et tempestiva. Ibidem sunt nuces bimae, inde semen excidet, et anniculae, eae ubi primum incipiunt hiascere, tum legi oportet; per sementim primum incipiunt maturae esse, postea usque adeo sunt plus menses VIII . Hornotinae nuces virides sunt. Ulmus, cum folia cadunt, tum iterum tempestiva est. Torcularium si aedificare voles
Abbreviated transcription (Latin):
leas. ulmos: ficos: poma uttes. piuos. cup̃sos cũ seres. bene cum
radicili eximito cum t̃ra sua quam plurima. cͥcũligatoq uti fer¬
repossis. in aluico aut incorbula ferri iubeto. caueto conuentus
siet aut imberi effodias aup feras. nã idmaxie ciuendũẽ. in scro¬
be dum penes. summã tertan subdito. postea operito terradier¬
b fuu deide eisrato pedibus bene. deuide festucis uectibq calca¬
to quã optime potens ident eirei prunum arbores crassiores digio
uiqus erunt eas p̃cusa serito. oblinitoq fimo summnas. ⁊ folus aligato.
trreus duiito sic. partẽ dimidiam insegetẽ ubi pabulũ seris inuehito
i subi oleuent simul ad laqueato stercusq additoᷤ. terraq stercusq o¬
pento altãni quartã partẽ in pratum reseruato id que cõ maxime
opuserit ubi fanonius flabit uehitoluna silenti
Rbubus frondem

Expanded text:
leas, ulmos, ficos, poma, vites, pinos, cupressos cum seres, bene cum radicibus eximito cum terra sua quam plurima circumligatoque, uti ferre possis; in alveo aut in corbula ferri iubeto. Caveto, quom ventus siet aut imber, effodias aut feras; nam id maxime cavendum est. In scrobe quom pones, summam terram subdito; postea operito terra radicibus fini, deinde calcato pedibus bene, deinde festucis vectibusque calcato quam optime poteris; id erit ei rei primum. Arbores crassiores digitis V quae erunt, eas praecisas serito oblinitoque fimo summas et foliis alligato. Stercus dividito sic. Partem dimidiam in segetem, ubi pabulum seras, invehito, et si ibi olea erit, simul ablaqueato stercuqperito. Alteram quartam partem in pratum reservato idque, quom maxime opus erit, ubi favonius flabit, evehito luna silenti. Bubus frondem
Abbreviated transcription (Latin):
nistram eis cornelius merula Consulari familia ortus. ⁊ fircellius pa¬
uoreatinus. addextram: minittius pica. ⁊.m.peronius passer. Ad
quẽ cum accessisemus: auxius appio subridens. recipis nos inquid i¬
nitium oriitona: ubisedes inter aues: ille egouõ inquid tepreserã
quouis aues hospitales etiam nunc nictor quis mͥ apposiusti. pauei̾
ante dieb inuilla reatina. adlacum uelini eunti decontrouersus in¬
te amnatium ⁊ reati norum. si non hec inquid uilla quã quã edifi¬
catunt maiores nr̃i : ftugalior acmelior ẽ quani tua illa ꝓpolita anre¬
atino. nunc ubiuides eitrum aut aurum num minuum numqẽ ble

Expanded text:
esto. Sedebat ad sinistram ei Cornelius Merula consulari familia ortus et Fircellius Paesto. Sedebat ad sinistram ei Cornelius Merula consulari familia ortus et Fircellius Pavo Reatinus, ad dextram Minucius Pica et M. Petronius Passer. Ad quem cum accessissemus, Axius Appio subridens, Recipis nos, inquit, in tuum ornithona, ubi sedes inter aves? Ille, Ego vero, inquit, te praesertim, quoius aues hospitales etiam nunc ructor, quas mihi apposuisti paucis ante diebus in Villa Reatina ad lacum Velini eunti de controversiis Interamnatium et Reatinorum. Sed non haec, inquit, villa, quam aedificarunt maiores nostri, frugalior ac melior est quam tua illa perpolita in Reatino? Nuncubi hic vides citrum aut aurum? Num minium aut
Abbreviated transcription (Latin):
strotis spectandam: parum putasses. eẽ uituis quoq litteris exor¬
nati. parieres essent. Ego quoq quiornatior ea cẽ post fruetu quod¬
factu ꝙ facete possem hec ad te missi. aecordatus dceare sermones: qͦs
deuilla ꝑfecta habussemus. dequib exponendis: inttium ca pramhĩẽ.
Crimitiis ae dilicus cumsole caldo. ego ⁊ que axius senator trbulissu¬
fragium tulissemus. ⁊ candidatos. cui studebamus uellemus eẽ p̃sto.
Cumdomum rediret axius mͥ dumdinbentur inquid suffragia uispoti¬
us uille publice utamur umbra quã priuati canditati tabella dimi¬
ata. edificemus nobis. opinor in quã nonsolum quod diettur ina¬
lum ꝯsilium consultoriẽ pessimum. s etiambonum conscilium
qui consulit ⁊ qui consulitur bonum habendum. Itaq imus ueni¬
mus inuillam. ibi appum claudium augurem. sedentem inuenimuꝰ
nsul sellus. ut consuli siquid usus poposcis eẽt p̃sto.

Expanded text:
strotis spectandam et parum putasses esse, ni tuis quoque litteris exorstrotis spectandam et parum putasses esse, ni tuis quoque litteris exornati parietes essent, ego quoque, quo ornatior ea esse posset fructu, quod facere possem, haec ad te misi, recordatus de ea re sermones, quos de villa perfecta habuissemus. De quibus exponendis initium capiam hinc. II. Comitiis aediliciis cum sole caldo ego et Q. Axius senator tribulis suffragium tulissemus et candidato, cui studebamus, vellemus esse praesto, cum domum rediret, Axius mihi, Dum diribentur, inquit, suffragia, vis potius villae publicae utamur umbra, quam privati candidati tabella dimidiata aedificemus nobis? Opinor, inquam, non solum, quod dicitur, "malum consilium consultori est pessimum", sed etiam bonum consilium, qui consulit et qui consulitur, bonum habendum. Itaque imus, venimus in villam. Ibi Appium Claudium augurem sedentem invenimus in subselliis, ut consuli, siquid usus poposcisset, esset pra
Abbreviated transcription (Latin):
discreta. ꝙ alteraẽ uillatica pastio. altera agrestis. hec nota ⁊
nobilis ꝙ ⁊ pecuaria appellatur. ⁊ multum homines locuple¬
tes obeam rem. aut conductos aut emptos habent saltus. Al¬
teri. ullatica. ꝙ humilis uidetur.aquib dam adiecta ad agncul¬
turam. cum ẽẽt pastioneq explicata totam separatim ꝙ sciam
abullo  Itaq cõputarẽ ẽẽ rerum rusticarum que constraita sunt
fructus causa magenera. unum dea gneliltura: alterum derepe¬
cuaria. tercium deuilaticis pastionib. te tres libros institui.
Equis. duo seripsi. Primum ad fundaniam uxorem deagrcultu¬
tura. seđin depecuaria aoturrantum iugrum. qui reliquus ẽ
ternus deuillaticis fructib in hoc attte mitto : ꝙ uisussum de¬
bere ꝓura uicinitate ⁊ amore seribere ponssimũ adte. Cumenĩ
uillam haberes opetectorio. ⁊ uitestino. ac pauimentis nobilib litho¬

Expanded text:
discreta, quod altera est villatica pastio, altera agrestis. Haec nota et discreta, quod altera est villatica pastio, altera agrestis. Haec nota et nobilis, quod et pecuaria appellatur, et multum homines locupletes ob eam rem aut conductos aut emptos habent saltus; altera villatica, quod humilis videtur, a quibusdam adiecta ad agri culturam, cum esset pastio, neque explicata tota separatim, quod sicam, ab ullo. Itaque cum putarem esse rerum rusticarum, quae constituta sunt fructus causa, tria genera, unum de agri cultura, alterum de re pecuaria, tertium de villaticis pastionibus, tres libros institui, e quis duo scripsi, primum ad Fundaniam uxorem de agri cultura, secundum de pecuaria ad Turranium Nigrum; qui reliquus est tertius de villaticis fructibus, in hoc ad te mitto, quod visus sum debere pro nostra vicinitate et amore scribere potissimum ad te. Cum enim villam haberes opere tectorio et intestino ac pavimentis nobilibus litho
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam melior. Itaq nonsine causa maiores nr̃i. exurbe in agn
redigebant suos ciuies. ꝙ ⁊ in pace arusticis romanis alebantur.
⁊ inbello. abus alebantur. nec sine causa. terrã eandem appella¬
bant matrẽ ⁊ cerrẽ. ⁊ quieã colerent. piam ⁊ utilem agere uitam
credebant. adq eossolos reliqurif eẽ exstripe saturni regis. Cui
ẽẽ agrum. ꝙ ab agngenere nonaconditore nom̃ eiẽ in positum.
am lingna prisca ⁊ ingrecia eolis boeoti sine ad flatu
dicunt. cuius uestigium inagro sabmio. uiasalaria non longe a
rete : miliarius. duuis appellantur thebe. cum agriculturam
pmo ꝓpt̃ paupertatẽ maxe me indiscretam habebant.ꝙ apastori¬
b quierant orti inedem agro i serebant ⁊ pascebant. que postea
creuernt pecima diui serunt. ac factum ut dicerentur . alii agr¬
cole. alii pastores. que ipsa pars duplexẽ.tam ⁊ si abnullo sat

Expanded text:
sed etiam melior. Itaque non sine causa maiores nostri ex urbe in agros sed etiam melior. Itaque non sine causa maiores nostri ex urbe in agros redigebant suos cives, quod et in pace a rusticis Romanis alebantur et in bello ab his allevabantur. Nec sine causa terram eandem appellabant matrem et Cererem, et qui eam colerent, piam et utilem agere vitam credebant atque eos solos reliquos esse ex stirpe Saturni regis. Cui esse agrum, quod ab agri genere, non a conditore nomen ei est impositum. Nam lingua prisca et in Graecia Aeolis Boeoti sine afflatu vdicunt, cuius vestigium in agro Sabino via Salaria non longe a Reate miliarius clivus cum appellatur tebae. Agri culturam primo propter paupertatem maxbus qui erant orti in eodem agro et serebant et pascebant; quae postea creverunt peculia diviserunt, ac factum ut dicerentur alii agricolae, alii pastores. Quae ipsa pars duplex est, tametsi ab nullo satis
Abbreviated transcription (Latin):
EUi due uite traditesint hominum rustica ⁊ urbana:
quidni pinii dubium nonẽ quin hae nonsolum locodis cre¬
tesint. s etiam tempore diuersam originẽ habeant. Antiquior
enim multorustica. ꝙ fuit tempus cũ rura colerent homines.
neq urbem haberent. ⁊ enĩ uetustissimum oppidum cum sit tra¬
ditum grecum boeotie thebe. ꝙ rex ogygos edificarit. inagroro¬
mano roma quam romulus rex. nãnan hoc. nunc deniq ẽ ut di¬
ci possit. non com enuius scripsit. septingentisunt paulo plus aut
minus anni: augusto augurio postquam inclita condita romaẽ.
circiter duomilia annoꝵ ⁊ centum sunt. ꝙ tepus sireferis ad il¬
lud pͥncipium quo agricolesint cepti. atq uicasis ⁊ tugunus ha¬
norum urbanos agricole prestant. nec mirum ꝙ diuina natura
dedit agros. ars humana. edificauit urbes. cum artes om̃s dicã¬
tur ingrecia intra mille annorum reperte. agri num quã non fuent̃¬
unterris intris quieoli possuit. neq solum antiquior cultura agri.

Expanded text:
um duae vitae traditae sint hominum, rustica et urbana, quidni, Pinni, dubium non est quin hae non solum loco discretae sint, sed etiam tempore diversam originem habeant. Antiquior enim multo rustica, quod fuit tempus, cum rura colerent homines neque urbem haberent. Etenim vetustissimum oppidum cum sit traditum Graecum Boeotiae Thebae, quod rex Ogyges aedificarit, in agro Romano Roma, quam Romulus rex; nam in hoc nunc denique est ut dici possit, non cum Ennius scripsit: septingenti sunt paulo plus aut minus anni, augusto augurio postquam inclita condita Roma estcirciter duo milia annorum et centum sunt. Quod tempus si referas ad illud principium, quo agri coli sunt coepti atque in casis et tuguriis habitanorum urbanos agricolae praestant. Nec mirum, quod divina natura dedit agros, ars humana aedificavit urbes, cum artes omnes dicantur in Graecia intra mille annorum reperte, agri numquam non fuerint in terris qui coli possint. Neque solum antiquior cultura agri,
Abbreviated transcription (Latin):
na memoria gradatim descendisse ad hanc etatẽ. ut scribit dicae archu̾.
⁊ sumnium gradum fuisse naturalem. cum iuuerent homines ex his re¬
bus que inuiolata ultro ferret terra. exacuita in scđ̾am descendisse pa¬
storiciam. efens adq agrestib ut arborib acuirgultis ac decar pendo
glandem. arbustum mora. poma colligerent adusum. sic exanimalib cũ
ꝓpt̃ eaudem utilitatem quepossent siluesttaa dependerent. acconclu¬
derent ⁊ mansuescerent. Inquis primum non sine causa putant oues

Expanded text:
ma memoria gradatim descendisse ad hanc aetatem, ut scribit Dicaearchus, ma memoria gradatim descendisse ad hanc aetatem, ut scribit Dicaearchus, et summum gradum fuisse naturalem, cum viverent homines ex his rebus, quae inviolata ultro ferret terra, ex hac vita in secundam descendisse pastoriciam, e feris atque agrestibus ut arboribus ac virgultis decerpendo glandem, arbutum, mora, poma colligerent ad usum, sic ex animalibus cum propter eandem utilitatem, quae possent, silvestria deprenderent ac concluderent et mansuescerent. In quis primum non sine causa putant oves
Abbreviated transcription (Latin):
Egouõ inquã dicã dunitaxat ꝙ ẽ historicon deduab reb primi queac¬
cepi deorigine. ⁊ dignitate. Detercia parte ubiẽ dearte. scrofa susci¬
piet. ut semis grecis pastorib dicamgrece. ocitep. MOYTI OA ΛON
ME IN M. Nam mis magister clucilii hiprigenentui cuius nobiles pe¬
cuarie inbrut ncus habentur.S hec ita a nobis accipietis inquid sero¬
fa ut uosquiestis epirotici pecuaria thieta e remuneremininos a qui
sitis ꝓferatis inmedium. nemo eium omĩa potest scire¶ Cum accepissẽ
conditionẽ.⁊ mee partes ẽẽnt pͥme: non quonon ego pecu̾arias initaliam
habeam s non om̃s quibabeant citharã sunt eitharoedi. Igitur inquã
⁊ homnes ⁊ pecd̾: cum semꝑ fuisse sit necesse natura siue enim aliquod¬
fuit princi punt generan di anim alium ut putauit hales milesius
⁊ zenociti e us siũe contra pͥncipium hoꝵ extitit nullum. ut credidit
rythagoras sainius ⁊ aristoteles stagentes. necesse ẽ humane utte ad sũ¬

Expanded text:
ero, inquam, dicam dumtaxat quod est historicon, de duabus rebus primis quae accepi, de origine et dignitate, de tertia parte, ubi est de arte, Scrofa suscipiet, ut semigraecis pastoribus dicam graece, ὅς πέρ μου πολλὸν ἀμείνων. Nam is magister C. Lucili Hirri, generi tui, cuius nobiles pecuariae in Bruttiis habentur. Sed haec ita a nobis accipietis, inquit Scrofa, ut vos, qui estis Epirotici pecuariae athletae, remuneremini nos ac quae scitis proferatis in medium; nemo enim omnia potest scire. Cum accepissem condicionem et meae partes essent primae, non quo non ego pecuarias in Italia habeam, sed non omnes qui habent citharam sunt citharoedi: Igitur, inquam, et homines et pecudes cum semper fuisse sit necesse natura — sive enim aliquodfuit principium generandi animalium, ut putavit Thales Milesius et Zeno Citieus, sive contra principium horum extitit nullum, ut credidit Pythagoras Samius et Aristoteles Stagerites — necesse est humanae vitae ab sum
Abbreviated transcription (Latin):
S imii. Sidinnum uas liceto conicere ⁊ iunũ idem utinũuas lcrto coi¬
cere eãrem qiuinã ułsernus uł siber licebit faciat ubiresauuna fac¬
taerit statim ibidem comfumito. mulier adeam remdiumã nead¬
sit. neuentoeat quomodo fiat hocuonim. inanuos singulos uoles¬
silicebit uouere.

Expanded text:
 III, id in unum vas liceto coicere, et vinum item in unum vas liceto coicere. Eam rem divinam vel servus vel liber licebit faciat. Ubi res divina facta erit, statim ibidem consumito. Mulier ad eam rem divinam ne adsit neve videat quo modo fiat. Hoc votum in annos singulos, si voles, licebit vovere.
Abbreviated transcription (Latin):
yediligentius ꝓpagariuoles. maulas ant inqualos ꝑtusos ꝓpa¬
garioporti ⁊ cũ us inserobẽ deferri oporret. marborib uradicesca¬
piant calicẽ ꝑtundito ꝑsundum. ant qualum ramiũ queridicẽ
capereuoles traictto. eum qualũ aut calicem t̃ra inpleto. caleto¬
q bene in arborẽ relinquito ubiita fuerit: ramũ subqualo p̃ciduo
qualũ incidito exina parte ꝑpetuũ siue calix erit conquassatocũ
eo qualo aut calieẽ inserobem ponito. eodẽmodo ui rẽ facuo eum
anno post precidito sentoq eum qualo bocmado ꝙ geuus usppa¬
onum ubtrepiis eni secata cuetoq neseros es pͥusquã sem̃ maturũ

Expanded text:
diligentius propagari voles, in aullas aut in qualos pertusos propagari oportet et cum iis in scrobem deferri oportet. In arboribus, uti radices capiant, calicem pertundito; per fundum aut qualum ramum, quem radicem capere voles, traicito; eum qualum aut calicem terra inpleto calcatoque bene, in arbore relinquito. Ubi bimum fuerit, ramum sub qualo praecidito. Qualum incidito ex ima parte perpetuum, sive calix erit, conquassato. Cum eo qualo aut calice in scrobem ponito. Eodem modo vitem facito, eam anno post praecidito seritoque cum qualo. Hoc modo quod genus vis propaenum, ubi tempus erit, secato c