comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃c aduersus carnem: ⁊ sangnis oꝑationẽ carnalẽ.
Unde ꝓpħa dicit in psalmo. Libera me de sangui¬
nibꝰ d̾s ds salutis mee. Item caro ⁊ sanguis inglu
sanguine coctum: s ⁊ multi temporis aliquid coc¬
tum uocat᷑. Assum. qd̃ ardeat qͣsi arsum. Elixum.
eo ꝗd in aqua sola decoqͥt᷑. Lixa enĩ aqua d̾r. ab
eo q̃d sit soluta. Unde ⁊ solutio libidinis luxus.
⁊ menbra loco mota luxa dicunt᷑. Preceptũ ⁊nãq
ita in lege est. de agni carnibꝰ in pascha ues.ud.¬
cencdis. Non comẽdetis ex ea crudum qͥd. nec coctũ
aqua. s assum t̾m igne. Quid crude agni carnes. nͥ
inconsid̾atam ac sine reu̾entia cogitaciones reiectam
illius humanitatẽ sigc̃ant. Om̃e enĩ qd subtilit̾
cogrtamꝰ. qͣsi mente coquimꝰ. S agni caro nec
cruda edencla est. nec aqua cocta. qr redemptor
ñr nec purꝰ homo estimandꝰ est. neq ꝑ humanam
sapĩam. qͣlit̾ incarnari ds potuit cogitandꝰ. Om̃is

Expanded text:
tus adversus carnem ; et sanguis operationem carnalem. Unde Propheta dicit in psalmo: Libera me de sanguinibus, Deus, Deus salutis meae . Item caro et sanguis ingluvsanguine coctum. Sed et multi temporis aliquid coctum vocatur. Assum, quod ardeat, ut arsum. Elixum, quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Praeceptum namque ita est in lege de agni carnibus in Pascha vescendis: Non comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua, sed assum tantum igni . Quid crudae agni carnes, nisi inconsideratam ac sine reverentia cogitationis rejectam illius humanitatem significant? Omne enim, quod subtiliter cogitamus, quasi mente coquimus. Sed agni caro nec cruda edenda est, nec aqua cocta, quia Redemptor noster nec purus homo aestimandus est, neque per humanam sapientiam, qualiter incarnari Deus potuit, cogitandus. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Crescendo enĩ excedit. Farina ⁊ furfures affirre
Dicte. cuiꝰ st̃ purgam̾ta. Amolum flos farine te¬
nuissimũ. p̾ leiutate de mola egestum. unde ⁊
appellatum qͣsi amola. Ferm̃tum fides intelli¬
git᷑ in eu̾ngłio. uͥ scͥptum ẽ. mulier accepto fer¬
mento misit in farina sata tria. Item fermentũ
corruptionẽ mentis sig̾cat ꝑ pecc̃m: ut in exodo.
Om̃is inqͥt qui comed̾it ferm̃tatum. ꝑibit anima
eiꝰ. F arina multitudo fideliu̾ ut in eungłio. Mri¬
lier accepto ferm̃to misit in farinã sata tria:
qd̃ est tͥnitatis inist̾ium. Farina opus bonũ ł ma

Expanded text:
crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cujus sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum prae levitate de mola egestum; unde et appellatum, quasi a mola. Fermentum fides intelligitur in Evangelio, ubi scriptum est: Mulier accepto fermento misit in farinae sata tria . Item fermentum corruptionem mentis signat per peccatum, ut in Exodo: Omnis inquit, qui comedit fermentatum, peribit anima ejus . Farina, multitudo fidelium, ut in Evangelio: Mulier, accepto fermento, misit in farinae tria sata ; quod est Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aspersa sumunt᷑. Crusta: suꝑficies panis. ip̃a
⁊ fragnenta: qi diuidunt᷑ ut fracta. De placentis
in teremia mentio fit. uͥ increpat᷑ popłs qd̾ pla¬
centas siue cauones regine celi coxerint. qd̃ he
in heresi excoquentes p̃parant. ñ deo s malignis
sp̃itibꝰ illud offerunt: ut in psalmo sc̃ptum est.
Mictit cristallum suum sicut crustã panis. Cristal
li substantia obstinatis pecc̃oribꝰ m̾ito cõparat᷑:
qui algore ꝑfidie constricti. ꝑ dies singłos congele¬
scunt: hos qͦ dñs ueluti frusta panis emittit.
qͣndo conu̾sos sua facit p̾dicare magnabia: unde
popłs esuriens celesti pane uescat᷑. Frusta enĩ par¬
tes dicimꝰ corporis alicuiꝰ. Sigc̃ant qͥppe doctͥne
diu̾sa dona que ex peccõribꝰ in sc̾is suis dñs sepiꝰ de
monstrare dignatꝰ est. Ferm̾atum a feruore nun¬
cupatum. qd̵ plus una hora ñ potest contineri.

Expanded text:
enim aspersa sumuntur. Crusta est superficies panis, ipsa enim aspersa sumuntur. Crusta est superficies panis, ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. De placentis in Jeremia mentio fit, ubi increpatur populus, quod placentas sive focacios reginae coeli coxerint: quod hain haeresi excoquentes praeparant, non Deo, sed malignis spiritibus offerunt illud. Et in psalmo scriptum: Mittit crystallum su substantia. Cui obstinati peccatores merito comparantur, qui algore perfidiae constricti, per dies singulos congelescunt. Hos quoque Dominus velut frusta panis emittit, quando 496 conversos sua facit praedicare magnalia, unde populus esuriens coelesti pane vescatur. Frusta enim partes dicimus corporis alicujus. Significant quippe doctrinae diversa domonstrare dignatus est. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus una hora non potest contineri;
Abbreviated transcription (Latin):
anima offert munꝰ sacͥficium deo: similago sit mu¬
satus: ip̃e est ⁊ focatiꝰ. Subcinericiꝰ humilitatis
oblationẽ sigc̃at : ut in genesi festinant̾ ait.
Consperge tres mensuras similaginis: ⁊ fac subci¬
nericiũ panem. Et in aliam partẽ. factꝰ ẽ effraim
sicut subcinericꝰ: qui ñ reuersat᷑. Clibanitiꝰ in testo
coctꝰ. De clibanicio pane: in leuitico scͥptum est.
Cum aũt obtuleris sacrificiũ coctum inclibano
de simila. panes scilicet abẜq fermento consper¬
sos oleo: ⁊ lagana azima oleolita. Recte gͦ sac̾¬
ficium in hoc loco ut denuntiaret natiuitatẽ
⁊ dei genitrix desuꝑ uite panem d̃m uidelicet
u̾bum in suo utero ignemq suscepit: p̾sentie¬
lagana. Qnͣtum enĩ panes a laganis ad nutͥendũ
habent. uerbi gr̃a sapientie secularis. qd̾ conuie¬
nit accidere. Placente st̃ que fiunt de farre.
qͣs alii liba dicunt: eo qd̾ libeant ⁊ placeant.
Otilcia st̃ gen̾a pistorii oꝑis. a sapore dicta: melle

Expanded text:
anima offert munus sacrificium Deo, similago sit musatus; ipse est focacius. Subcineritius humilitatis oblationem significat, ut in Genesi: Festinanter, ait, consperge tres mensuras similaginis, et fac subcineritium panem . Et in aliam partem: Factus est Ephraim, sicut subcineritius, qui reversatur . Clibanicius in testa coctus. De clibanicio pane in Levitico scriptum est: Cum autem obtuleris sacrificium coctum in clibano, de simila panes scilicet absque fermento, conspersos oleo, et lagana azyma oleo lita . Recte ergo sacrificium in hoc loco, ut denuntiaret nativitatem t Dei genitrix desuper vitae panem, Deum videlicet Verbum, in suo utero, ignemque suscepit praesentilagana. Quantum enim panes a laganis ad nutriendum habent, verbi gratia, sapientiae saecularis, quod convenit accipere. Placentae sunt, quae fiunt de farre, quas alii liba dicunt eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle
Abbreviated transcription (Latin):
unde ⁊ a grecis creas uocant᷑. Caro sacram̃tum cor¬
poris dñi : in eungłio. Qui manducat carnẽ me¬
am. ⁊ bibit sanguinẽ meum. Carnes. historie legis
ut qͣdam uolunt in exodo. Ad uesꝑum uescemini
carnibꝰ. ⁊ mane satabimini panibꝰ: hoc ẽ sp̃itali ci¬

Expanded text:
unde et a Graecis creas vocatur. Caro sacramentum corporis Domini in Evangelio: Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem . Carnes historia legis ut quidam volunt in Exodo: Ad vesperum vescemini carnibus, et mane saturabimini panibus , hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe d̾r. Pulmentũ enĩ legit᷑ ysaac patͥarcha ex¬
petiisse ab esau filio suo: qd tn iacob bene ex¬
pleuit. Quia ysaac inde bene refectꝰ. benedictio¬
nẽ ꝓ eo plenã illi rependit. q̃d sig̾at remoran¬
te pͥori popło inext̾iori exercitacione: popłs
gentiũ deo patͥ bone uoluntatis ⁊ innocentie
simul offerens et̃niam benedictionis gr̃am ac¬
cipere ꝓmeruit. Sacietas aũt ⁊ sat᷑itas: sibi
diffirunt. Nam sacietas ⁊ ex uno cibo dici po¬
test. ꝓ eo qd satis sit: satitas aũt a satura no¬
men accepit. qd ẽ uario alim̾toꝵ apparatu cõ¬

Expanded text:
proprie dicitur. Pulmentum enim legitur Isaac patriarcha exproprie dicitur. Pulmentum enim legitur Isaac patriarcha expetivisse ab Esau filio suo, quod tamen Jacob bene explevit; quia Isaac inde bene refectus benedictionem pro eo plenam illi rependit: quod significat: remorante priori populo in exteriori exercitatione, populus gentium Deo Patri bonae voluntatis et innocentiae pulmentum offerens aeternae benedictionis grcitur. Satietas autem et saturitas sibi differunt: nam satietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu co
Abbreviated transcription (Latin):
que t̾ra ⁊ mari uescendi causa exqͥrunt᷑. Dapes
aũt regum sunt: epule pͥuatoꝵ. Delicie nun¬
cupate. qd his delectent᷑ homines: easq suauit̾
appetant. Eprile aũt qͣndo in bonam partẽ sig¬
nificationẽ ducunt. sp̃itale gaudium scoꝵ. in bo¬
nis uͥtutũ ⁊ sapientie expͥmunt: unde apłs ait.
Et enĩ pascha nr̃m immolatꝰ ẽ xp̃c. Itaq epule¬
mur. Nou infermento uẽci. neq in fermento ma¬
licie ⁊ neqͥtie.⁊ cet̾: hoc ẽ leticiam habentes
renouationis. facta uet̾a fugiamꝰ: ĩmundiciã
omnẽ abicientes a nob̾. que ẽ corruptio. Quia
sic̃ fermentũ totam massam corrũpit: ita ⁊
mala uita totum hominẽ. Similit̾ aũt dabes
⁊ delicie. sp̃itales delicias bonoꝵ actuum ⁊ sacre
scientie sigc̃ant: que pascunt aĩam. Econt᷑rio aũ
qͣndo abaitit᷑ homo t̾renis deliciis ⁊ corporali ci
mentũ uocat᷑ a pulte. Siue enĩ sola pultis.
siue qͥd aliud eiꝰ ꝑmixtione sumat᷑: pulmentũ

Expanded text:
e terra et mari vescendi causa exquiruntur. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae, quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Epulae autem quando in bonam partem significationem ducunt, spiritale gaudium sanctorum in bonis virtutum Itaque epulemur non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, etc. , hoc est, laetitiam habentes renovationis facta vetera fugiamus, immunditiam omnem abjicientes a nobis, quae est corruptio: quia sicut fermentum totam massam corrumpit , ita et mala vita totum hominem. Similiter autem dapes et deliciae spiritales delicias bonorum actuum et sacrae scientiae significant, quae pascunt animam. Econtrario vero quando abutitur homo terrenis deliciis, et corporali cibmentum vocatur a pulte, sive enim sola pultis, sive quid aliud ejus permistione sumatur: pulmentum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inbonam partẽ ⁊ in malam accipit᷑. In bonam
ait in eungłio. Ego sum panis uiuus. qͥ de celo des¬
cendi. Et item. Panis quẽ ego dabo: caro mea ẽ ꝓ
mundi uita. fidem sig̾c̃at panis: ut in eringłio.
Quis inqͣd ur̃m habebit amicũ. ⁊ ibit ad illũ me¬
dia nocte ⁊ dicet illi. amice cõmoda mͥ tres panes:
Item panis caritas intelligit᷑: unde in etingłio dñ̾s
ait. Quis ur̃m patrẽ petit panẽ. nunqͥd lapidem
dabit illiͦ Rursum panes decem plenitudinẽ om̃i¬
um scõꝵ decalogum seruantes intelligunt᷑: ⁊ panes
duodecim qui aiensam ꝓpositionis ꝑ singła sabbata
mutabant᷑. duodecim apłoꝵ obtinent sacram̃tum.
In contͣriam uͦ parte̾ panis ponit᷑: uͥ doctͥnam he

Expanded text:
et in bonam partem, et in malam accipitur. In bonamet in bonam partem, et in malam accipitur. In bonamait in Evangelio: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Et item: Panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita . Fidem significat panis, ut in Evangelio: Quis, inquit, vestrum habebit amicum, et ibit ad illum nocte, et dicet illi: Amice, commodpanis charitas intelligitur, unde in Evangelio Dominus ait: Quis vestrum patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? Rursum panes, decem plenitudines omnium sanctorum decalogum servantes intelliguntur: et panes duodecim, qui super mensam propositionis per singula sabbata mutabantur , duodecim apostolorum obtinent sacramentum. I
Abbreviated transcription (Latin):
głica parabola scͥptum ẽ: Rex seruis suis ait. Di¬
cite inuitatis. Ecce prandiũ meu̾ paraui. tauri
mei ⁊ altilia occisa: ⁊ om̃ia parata st̃. Cenam aũ
finem mundi intelligere possumꝰ: ribi dñs uni¬
cuiq reddet scdm oꝑa sua. Unde in euͣngłica
parabola dignis in coniuuio recumbentibꝰ. ille
qui ñ habuit uestẽ nutptialẽ ꝓiectꝰ.ẽ. de consor¬
tio alioꝵ: in penam sͥ condignã. Quia recumben¬
tibꝰ electis inqͥete suꝑna. soli repbi ꝓicient᷑ in te¬
nebras ext̾iores. ubi erit fletꝰ.⁊ stridor dentium.
Danis dictꝰ qđ cum om̃i cibo apponat᷑: ł qd om̃e
animal eum appetat. Pan enĩ grece: om̃e d̃r. Si¬
bariꝰ est qui ad cibum seruis dat᷑. ñ ad delicias:
fermentaciꝰ. fermentis confectus. Azimꝰ ñ fermen¬
tatꝰ. Nam arimꝰ est : sine fermento sincerus. Acu¬
amus leuit̾ fermentatꝰ: qͣsi acroaraimꝰ. Panis aũt:

Expanded text:
gelica parabola scriptum est: Rex servis suis ait: Digelica parabola scriptum est: Rex servis suis ait: Dicite invitatis: Ecce prandium meum paravi, tauri et altilia sunt occisa, et omnia parata sunt . Coenam autem finem mundi intelligere possumus, ubi Dominus unicuique reddet opera sua; unde in Evangelica parabola, dignis in convivio recumbentibus, ille, qui non habuit vestem nuptialem, projectus est de consortio aliorum in poenam sibi condignam: quia recumbentibus electis in quiete superna soli reprobi projicientur in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium. Panis dictus, quod in omni cibo apponatur, vel quod omne animal eum appetat. Pan enim Graece omne dicitur. Cibarius est, qui ad cibum servis datur, non ad delicias. Fermentatius panis, fermentis confectus: azymus, non fermentatus. Nam azymos est, sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Panis autem
Abbreviated transcription (Latin):
filios nr̃os. Erapula ẽ inmodata uoracitas. qͣsi cru¬
da epula: cuiꝰ crudelitate grauat᷑ cor. ⁊ stomacus
ẽ: s t̃m id ẽ. salutis. qͣntũ sustentacioni nat᷑eq
sufficiat. Erapula auͣt iuxta allegoriã ł tropolo¬
giam in contͣriam partẽ magis qͣm bonã accipit᷑.
qr ad uitium magis refert᷑ qͣm ad uirtutes. Hinc
dñs in euͣngłio discipłis ait. Attendite aũt uob̃
ne forte grauent᷑ corda ur̃a in crapula ⁊ ebrieta¬
te. ⁊ crris huiꝰ uite: ⁊ sr̃ueniet repente srꝑ uos
dies illa. ⁊ rełq. Prandium. ab apparatu edendi
dictum. Propͥe aũt uet̾es prandium uocabant
om̃ium militum cibum. ante prignã: unde ẽ
illud ducis alloqͥum. Prandeamꝰ tanqͣm apud
inferos cenaturi. Cenam uocari auint: a cõmu¬
nione uescentiũ. Cenon qͥppe. greci cõmune di
parit̾ conueniant. & pud uet̾es enĩ solitũ erat.
in ꝓpatulo uesci ⁊ cõmiit̾ epulari: ne sin gła¬
ritas luxuriam gigneret. Est aut cena uesꝑtinꝰ

Expanded text:
logiarum: Crapula est immoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor, et stomacus tantum id salutis est, quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Crapula autem juxta allegoriam vel tropologiam in contrariam partem magis quam bonam accipitur, quia ad vitium magis refertur quam ad virtutes. Hinc Dominus in Evangelio discipulis ait: Attendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula et ebrietate et curis hujus vitae, et superveniat repente super vos dies illa, etc. . Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis alloquium: Prandeamus, tanquam apud inferos coenaturi. Coenam vocari aiunt a communione vescentium. Coinon quippe Graeci cpariter conveniant: apud veteres enim solitum erat in propatulo vesci et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem coena vesper
Abbreviated transcription (Latin):
est in euingłio. Saciauit dñs qͥnq milia ho¬
minũ. Et ꝓpħa. Saciabor inqͣd: dum mani¬
festabit᷑ gła tua. In cont᷑riã aũt partẽ sacie¬
tas ponit᷑. dum scͥpt᷑a dicit de impiis. saciabun¬
tur penis suis. hoc ẽ habundabunt tormentis
fut᷑is. Similit̾ ⁊ sat᷑itas: in bonam ⁊ incontͣ¬
riam partẽ posita reꝑit᷑. In bonam: ubi
ꝓpħa dicit. Cdent paupes ⁊ sat᷑abunt᷑. Et¬

Expanded text:
est in Evangelio: Satiavit Dominus quinque millia hominum . Et Propheta, Satiabor, inquit, dum manifestabitur gloria tua . In contrariam autem partem satietas ponitur, dum Scriptura dicit de impiis: Satiabuntur poenis suis, hoc est, abundabunt tormentis futuris. Similiter et saturitas in bonam et in contrariam partem reposita reperitur. In bonam, ubi heta dicit: Edent pauperes et saturabunt
Abbreviated transcription (Latin):
n deliciosum. Unde dicit apłs. habentes aũt uictũ
⁊ uestitum. siue ut in aliis exemplaribꝰ legimꝰ:
habentes alimenta ⁊ oꝑimenta. his contenti simꝰ.
Ac si diceret. Sufficit illa habere que ad usum
nob̃ sunt necessaria: hec enĩ effruem᷑ sola. Cet̾a
tͦ etiã si cumulata fuerint. aliis relinqͥmꝰ. in mo¬
dum habentes aut̃ alimenta ⁊ oꝑim̾̃ta: his
contenti simꝰ. Oꝑimenta inqͥens ñ uestuñta:
ut in qͥbꝰdam latinis exemplaribꝰ ñ ꝓpͥe continen
gła blandiant᷑. Opulentia ab ope dicta ẽ: qͣm
si discutias inuenias eam tenere modũ. Nam
quom opitulat᷑ qd nimiũ ẽ : cum incõmodiꝰ sit
sepe qͣm parum. Opulentie aũt nom̃ n solum
ad corporales res. s etiã ad sp̃ĩtales ꝑtinet. qr opes

Expanded text:
tolus: Habentes autem victum et vestitum, sive, ut in aliis exemplaribus legimus, Habentes alimenta et operimenta his contenti simus . Ac si diceret: Sufficit illa habere, quae ad usum sunt nobis necessaria. Haec enim fruemur sola; caetera vero si cumulata fuerint, aliis relinquamus in modum. Habentes autem alimenta et operimenta, et his contenti simus: operimenta, inquiens, non vestimenta, ut in quibusdam Latingloria blandiantur. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum: nam quomodo opitulatur, quod nimium est: cum incommodius sit, quam parum? Opulentiae autem nomen non solum ad corporales res, sed etiam ad spiritales pertinet; quia opes
Abbreviated transcription (Latin):
rimus declalus. mensam ⁊ sellã fecit.
Coqͥne apparatũ apitiꝰ qͥdam pͥmꝰ com¬
posuit: qui in eo assumptis bonis.
morte uoluntaria periit. Et merito q his qͥ gu¬
le atq edacitati seruit. ⁊ aĩam ⁊ corpꝰ int̾ficit.
ab esu ⁊ comesu. mense factum uocabłm. Nul¬
luim enĩ aliũ habet usum. Coquere gͦ sig̾cat
u̾bum dñi subtilit̾. in corde debere meditari:
hoc est mente decoquere. cuiꝰ uerbi frequenta¬
tio in libro leuitici reꝑitur. Comed̾e enĩ mistice

Expanded text:
rimus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus composuit, qui in eo assumptis bonis morte voluntaria periit, et merito, quia is qui gulae atque edacitati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum: nullum enim alium habet usum. Coquere ergo significat verbum Domini subtiliter in corde debere meditari, hoc est, quasi mente decoquere: cujus verbi frequentatio in libro Levitici reperitur. Comedere enim mystice
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicare ꝑ om̃s gentes. egiptũ iudelicet ⁊ philisti¬
potestatis : ollam qͦq succensã .i. iuidaicã plebẽ
igne carnaliũ desid̾ioꝵ ardentẽ. Aspicit ⁊ duos
cophinos ficoꝵ: in p̃figatione duoꝵ popłoꝵ. Des¬
cendit in domũ figuli: ⁊ udit demunitionem
uasis pͥoris ⁊ noui instaurationẽ. ad designan¬
dum defectũ pͥoris popłi: ⁊ successionẽ futuri.
Sumit etiã calicẽ supplicii. atq uniũsis gentibꝰ¬

Expanded text:
per omnes gentes, Aegyptum videlicet et Palaestipotestatis. Ollam quoque succensam, id est, Judaicam plebem igne carnalium desideriorum ardentem. Aspicit et duos cophinos ficorum in praefiguratione duorum pocendit et in domum figuli, et videt diminutionem vasis prioris, et novi instaurationem ad designandum defectum prioris populi, et successionem futuri. Sumit etiam calicem supplicii, atque universis gentib
Abbreviated transcription (Latin):
apłs scͥpsit epłas.iii. qͣrũ pͥma officiũ caritatis cõ¬
Denotat etiã seductores. ab ereticis admonet declinan¬
dum. Terciũ aũ gaio scͥpsit: in qͣ collaudat eũ in stu
dam diotrepis ⁊ demetrio testimoniũ ꝑhibet ueritatis.
Iude epła increpat blasphemantes in xp̃o. ⁊ qͦsclam
am sempit̾nis ardoribꝰ traditi st̃: ꝓ qͥbꝰ admonet acłam
ut eos argue̾t. ⁊ ad penitentiã cohortet᷑. Actuũ apłoꝵ
ystoria nascentis ecłe fidẽ opꝰq desc̾bit: cuiꝰ qͥdẽ iuicas
scͥptor ⁊ eungłista est. Continet aũt ea qͦ in nidea ł in

Expanded text:
as tres: quarum prima officium charitatis comdenotat etiam seductores, et ab haereticis admonet declinandum. Tertiam autem Gaio scripsit, in qua collaudat eum in studdam Diotrepis, et Demetrio testimonium perhibet veritatis. Judae Epistola increpat blasphemantes in Christo et quosdam am sempiternis ardoribus traditi sunt, pro quibus admonet Ecclesiam, ut eos arguat et ad poenitentiam cohortetur. Actuum apostolorum historia nascentis Ecclesiae fidem opusque describit, cujus quidem scriptor Lucas Evangelista est: continet autem ea quae in Jud
Abbreviated transcription (Latin):
seriam suã dolentes. felicitatẽ laudant eoꝵ qͥ hiuꝰ mĩi
pleto captiuitatis temꝑe imꝑante ꝙro rege ꝑsarum
in ierłm suisse reñsum. ac sub zorobabel. ⁊ iħu. ⁊ io¬
sedech filios sac̃dotis siue neenia muros ierłm tẽ¬
plum ⁊ altare renouatũ. Ius qͦ sac̃dotũ restitutũ.
⁊ sc̃e religionis cultũ młtisq oꝑib gentiũ pͥncipũq
ꝑsarũ munib adornatũ. Machabeoꝵ libri licet ñ
habeant᷑ in canone ebreoꝵ. tam̃ ab eccła int̾ diuinoꝵ
uoluminũ hystorias annum̾ant᷑. Prenotant aũt p̃¬
ua int̃ ebreoꝵ duces gentesq ꝑlarũ. pugnãq sabba¬
toꝵ. ⁊ nobiles machabei tͥumphos. fedꝰ qͦ amicitiaꝵ
sit. una est tam̃ qͣm ex uno eodemiq ore tͥntatis
ꝓcessit. Hec st̃ enĩ .iiͦii. flumina de uno paradisi
fonte manantia. qͦ qͦdruplicit uno ore decurrunt.
ac ꝑ totũ mundũ celesti p̃dicatione ministrantes

Expanded text:
seriam suam dolentes, felicitatem laudent eorum qui hujus mseriam suam dolentes, felicitatem laudent eorum qui hujus mpleto captivitatis tempore, imperante Cyro rege Persarum, in Jerusalem fuisse reversum, ac sub Zorobabel et Jesu et Josedech, Filio sacerdotis, sive Neemia, muros Jerusalem, templum et altare novatum, jus quoque sacerdotum restitutum; et sanctae religionis cultum, multisque operibus gentium principumque Persarum muneribus adornatum. Machabaeorum libri licet non habeantur in canone Hebraeorum: tamen ab Ecclesia inter divinorum voluminum historias annumerantur. Praenotant autem praelia inter Hebraeorum duces, gentesque Persarum, pugnamque sabbatorum, et nobiles Machabaeorum triumphos, foedus quoque amicitiarum sit, una est tamen, 214 quia ex uno eodemque ore Divinitatis processit. Haec sunt enim quatuor flumina, de uno paradisi fonte manantia, quae quadrupli ac per totum mundum coelestis ministrantes
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥncipio uoluminis sui demonstrat odium uide¬
or in esau. ⁊ dilectionẽ iunioris popłi in iacob. In
seq̃ntibꝰ aũt uetes iudee uictimas reꝓbat: ⁊ sacͥfici¬
um tͣnsferre ad gentes. in fine uͦ aduentũ dñi anñ¬
tiat. Diem qͦ iudicii iustoꝵ. que p̃mia ⁊ impioꝵ
penas. ioh̃em etiã p̃dicat añ pͥmũ aduentũ dñi¬
mittendũ. int̾ ħ ñ nulla mortalia ⁊ disciplinis
congruentia explicat. in qͥbꝰ corripit popłm siue
sac̾dotes despicientes nom̃ dei atq eiꝰ sacram̃ta pol¬
lutis oblationibꝰ ⁊ sacͥficiis iuolantes. p̃monet etiã ep̃oᷤ
doctos ⁊ sine macła ẽẽ debere. ⁊ cuntã sine ꝑsona¬
rum acceptione popłos ueritatẽ instruere. discor¬
des qͦ arguit. decmas ⁊ pͥmicias reddendas popłis
eccłe p̃cipit. oburgat ⁊ eos qͥ conuiges suas despici¬
unt. ⁊ aliarũ amore initunt᷑. similit ⁊ illos qͥ mi¬

Expanded text:
in principio voluminis sui demonstrat odium Judaein principio voluminis sui demonstrat odium Judaeorum in Esau et dilectionem junioris populi in Jacob. In sequentibus autem veteres Judaeae victimas reprobat, et sacrificium transferri ad Gentes, in fine vero adventum Domini annuntiat. Diem quoque judicii, justorumque praemia, et impiorum poenas, Joannem etiam praedicat ante adventum priInter haec nonnulla moralia et disciplinis congruentia explicat, in quibus corripit populum, sive sacerdotes despicientes nomen Domini, atque ejus sacramenta pollutis oblationibus et sacrificiis 213 violantes. Praemonet etiam episcopos doctos, et sine macula esse debere, et citra perum sine acceptione populos veritatem instruere: discordes quoque arguit, decimas et primitias reddendas populis Ecclesiae praecipit: objurgat et eos qui conjuges suas despiciunt, et aliarum amore nituntur: similiter et illos qui, mi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ supplicia ascͥbunt᷑. Uidet ⁊ qͣdrigas .iiͫͬ. uno p̃¬
dicationis eungłice iugo currentes. Post hec aspi¬
cit equos missos ad p̾dicationẽ mundi. Pͥmum ru¬
fum mr̃ii passione: scd̾̃m nigrũ squabore penitentie.
t̃tium album candore baptismi. Ceruit qͦ ⁊ tubas
paxillũ figͣalit̃ xp̃m infixũ cordibꝰ popłoꝵ descͥbit.
⁊ pastoꝵ antixp̃i opꝰ ad intentionẽ in sinistris ha¬
bentẽ. equũ qͦ in figͣam plebis hereticoꝵ ⁊ ascenso¬
rẽ eiꝰ diabolũ. p̃dicat etiã fontẽ in domũ ueri da¬
uid patentẽ in lauatro regen̾ationis. Alia queũq
scͥpsit aut de aduentu dñi narrant. aut cde pas¬
fione eiꝰ ⁊ de scłi fine. ⁊ de iudicio suo. ꝓpħauit aũt
annis duobꝰ darii regis medoꝵ. isdem temꝑibꝰ qͥbꝰ¬
aggeus anno septuagesimo dissolutionẽ templi ⁊
captiuitatis popłi. Malachias qͥ int̾p̾tat᷑ angłs dñi

Expanded text:
et supplicia ascribuntur. Videt et quadrigas quatuor uno pret supplicia ascribuntur. Videt et quadrigas quatuor uno praedicationis Evangelicae jugo currentes. Post haec aspicit equos missos ad praedicationem mundi. Primum rufum martyrii passione. Secundum nigrum squalore poenitentiae. Tertium album candore baptismi. Quartum varium varipaxillum figuraliter Christum infixum cordibus populorum describit, et pasto ascensorem ejus diabolum: praedicat etiam fontem in domo veri David patentem in lavacro regenerationis. Alia, quaecunque scripsit, aut de adventu Domini narrant, aut de passione ejus, et de saeculi fine, et de judicio suo. Prophetavit autem annis duobus Darii regis Medosimo dissolutionis templi et captivitatis populi. Malachias, qui interpretatur, Angelus Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
mensibꝰ. ⁊achariam uaticinio suo p̾cedens. Cacha¬
rias qͥ nominat᷑ memoria dñi. pꝰqͣm iram dñi in
patribꝰ ꝓpħauit. uidet ⁊ iurum sedentẽ sr̃ equum
rufũ in fig᷑a corꝑis xp̃i roseũ languine passiouis
sue merita popłi gentiũ significantẽ. Aspicit ⁊ .iiͦiͦi
cornua siue fabros in fig᷑a gentiũ qͦm iudã ⁊ isrł dis¬
ꝑgentes. graui pondere dep̃sserunt. Intuet᷑ similit̃
⁊ iħm sordibꝰ carnis ⁊ mortalitate uestitũ. ꝑ figu¬
ram sacerdotis qͥb ablatis: indutũ inmortalitate
.i. septiformis sp̃c plenitudinẽ. int̃ hec intuet᷑ ⁊ tur¬
rem ⁊ ticionem extinctũ .i. diabolũ. candelabrũ uide¬
bri positas duoꝵ testam̃toꝵ typũ figͣantes. Assumit
qͦq idẽ duas uirgas funicłi ⁊ decoris: in typo iude¬
oꝵ ⁊ gentiũ. Aspicit deinde duas mulieres .i. iudeoꝵ
doctnam. Massam qͦ plumbi qd̾ ẽ pondꝰ peccati gra¬
uissimũ siue uolum̃ uolans in qͦ peccata hominũ

Expanded text:
mensibus Zachariam vaticinio suo praecedens. Zacharias, qui nominatur, memoria Domini, postquam iram Domini in patribus prophetavit: vidit et virum sedentem super equum rufum in figura corporis Christi roseum sanguinem passionis sive merita populi gentium significantem. Aspicit et quatuor cornua sive fabros in figura gentium, quae Judam et Israel dispergentes gravi pondere depresserunt. Intuetur similiter et Jesum sordibus carnis et mortalitate vestitum per figuram sacerdotis: quibus ablatis, indutum immortalitate s plenitudinem. Inter haec intuetur et turrim et titionem exstinctum, id est, diabolum, candelabrum videbri positas, duorum testamentorum typum figurantes. Assumit quoque idem duas virgas funiculi et decoris in typo Judaeorum et gentium. Aspicit deinde duas mulieres, id est, Judoctrinam. Massam quoque plumbi, quod est pondus peccati gravissimum, sive volumen volans, in quo peccata hominum
Abbreviated transcription (Latin):
inuisi sũt: Niniuẽ qͦ gentiũ sig̃x speciẽ. Ionas sͦi in hoc lo¬
co uideoꝵ. Nam qͦmadmodũ ninuitaꝵ sałꝰ ad emulationẽ
ꝓuocauit ionã. ita redẽptio gentiũ scandalũ excicit udeor.
Merito ⁊ contͣ orientẽ ciuitatis sedisse legit᷑ edere sub ui
bra. ita eadẽ plebs separans se ad salutẽ eccłe dolore tabi¬

Expanded text:
onas vero in hoc loco Judaeorum. 69. Nam quemadmodum Ninivitarum salus ad aemulationem provocavit Jonam, ita redemptio gentium scandalum exstitit Judaeorum. Merito et contra Orientem civitatis sedisse legitur sub umbra hederae, quia eadem plebs separans se a salute Ecclesiae, dolore tabi
Abbreviated transcription (Latin):
gura describens. Pͥmum itaq scelus. qr om̃s in adã
peccauer̃t: scd̃m qr insitã nat᷑e legem. inmenores
rationis ñ intellexer̃t. Terciũ qͦq eoꝵ qͥr date legi ñ
obedier̃t. Qrͣtum in expiabile eoꝵ qͥ in xp̃o ñ credide¬
runt. ꝓ qͥbꝰ sceleribꝰ uitonat dñs. se ignẽ .i. sententiã
et̃n iudicii in lat᷑um: Hic aut̃ aduentũ xp̃i sub

Expanded text:
ura describens. Primum itaque scelus, quia omnes in Adam peccaverunt. Secundum, quia insitam naturae legem immemores rationis 208 non intellexerunt. Tertium quoque eorum qui datae legi non obedierunt. Quartum inexpiabile eorum qui in Christo non crediderunt, pro quibus sceleribus intonat Dominus ignem, id est, sententiam eterni judici
Abbreviated transcription (Latin):
des ẽẽ se mentient᷑: ⁊ supͣtextu ueritatis. mendatium
colunt. Historialit̃ iudeos in xp̃m temꝑe ultimo cre
dituros ꝓnuntiauit: t̾cium qͦq resurrectionis dñice¬

Expanded text:
des esse mentiuntur, et sub praetextu veritatis mendacium des esse mentiuntur, et sub praetextu veritatis mendacium colunt. Hic historialiter Judaeos in Christo ultimo tempore credituros pronuntiavit. Tertium quoque resurrectionis domi
Abbreviated transcription (Latin):
ũsum. Hic aũt tͥcesimo ⁊ qͥnto etatis sue anno. ⁊ cap¬
tiuitatis qͥnto. in caldea exultans ꝓpħauit: ibiq ua¬
ticiniũ suũ consũmauit. Daniel int̃p̃tat᷑ iudicium dei.
Quiq etiã de xp̃o cunctis manifestior est ꝓpħis. qͥ nõ
solum p̃dicauit ut cet̾i. s etiã ⁊ tempꝰ incarnationis ⁊
passionis ꝑ ordinẽ. regũ ⁊ numer̃ diffint amioꝵ. ita ut
ñ potiꝰ iudeat᷑ fut᷑a p̃dicere. s qͣsi tͣnsacta narrare. Hic
aũt.iiii. regnoꝵ cernit freqͤntiꝰ uisiones. eoꝵq diffe¬
rentiã sub diũsis imaginibꝰ ꝓmittit. De antixp̃o qͦq
de die iudicii ⁊ regno scõꝵ. in fine aũt uoluminis ꝓphe¬
tie sue susanne ystoriam .⁊ belis. draconisq fabłam
ponit. Hic aũt lib̾ apd̃ ebreos: ebraicis qͥdem lict̃is
s caidaica lingͣ scͥptꝰ est. ꝓpħauit aũt iubabilone: q̃n¬
dior reliqͥs in sengentiis. ⁊ operosior intellectu. Iste ad
tate participes facti sunt idoloꝵ. ꝑsamariã añt coꝵ

Expanded text:
etatis suae anno, et captivitatis quinto in Chaldaea exsulans prophetavit, ibique vaticinium suum consummavit. Daniel interpretatur, judicium Dei, quique etiam de Christo cunctis manifestior est prophetis: quia non solum praedicavit, ut caeteri, sed etiam et tempus incarnationis et passionis per ordinem regum et numerum diffinivit annorum, ita ut non potius videatur futura praedicare, sed quasi transacta narrare. Hic autem quatuor regnorum cernit frequentius visiones, eorumque differentiam sub diversis imaginibus promittit. De Antichristo qude die judicii, regno sanctorum. In fine autem voluminis prophetiae suae, Susannae historiam et Belis Draconisque fabulam ponit. Hic autem liber apud Hebraeos Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaica lingua scriptus est. Prophetavit autem in Babylonedior reliquis in sententiis, et operosior intellectu. Iste ad itate, participes facti sunt idolorum. 63. Per Samariam
Abbreviated transcription (Latin):
adq specłatoribꝰ p̃cipit ne reticeant maliciam. Qtͣuor
etiã ultionũ penas peccatoribꝰ p̃dicat. aĩasq redire
ad corꝑa sua ꝓpħat. Ostendit qͦq unũ qͦmq ꝓ se ra

Expanded text:
atque speculatoribus praecipit ne reticeant malitiam. Quatuor atque speculatoribus praecipit ne reticeant malitiam. Quatuor etiam ultionum poenas peccatoribus praedicat, animasque redire ad corpora sua prophetat. Ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
malia in similitudine.iiͦiͬi. euingłioꝵ. ⁊ rotas se inui¬
cem continentes. In tipo duoꝵ testam̃toꝵ. uidet au
.i. diuinitatis fulgore rutilantẽ. Comedit q̃q diui
Dehĩc accepit lat̾em. in qͦ obsesse ierłm pict᷑a descri¬
lat̾e xp̃i formata. misteria descͥbunt᷑. Capit etiã ⁊ hic
ꝓpħa somniũ sinistri lat̾is intipum mortis peecatoꝵ.
qͥ ad leuam positi et̾na supplicia sustinebunt: ac de¬
mum a sinistro in dextro dormire iubet᷑. ꝓpt̃ spem
eoꝵ qͥ ꝓ emendatione eoꝵ resurrectionis głam obtine¬
bunt. Aspicit int̾ea ⁊ luas uirgas sibimet copulan¬
tes. in similitudinẽ circũcisionis. ⁊ gentiũ. siue aqͥ¬
lam sub nabugodonosor uolantẽ xp̃i figam magnis
alis ⁊ uoluchri celeritate. totiꝰ mundi imꝑiũ occu¬
pantẽ. Plangit p̃t̾ea sub sp̃e pͥncipis ciri. beatitudinẽ
tione deplorat. Adultimũ arundinẽ. ł funicłm ge¬

Expanded text:
malia in similitudine quatuor Evangeliorum, et rotas se invimalia in similitudine quatuor Evangeliorum, et rotas se invicem continentes in typo duorum testamentorum: videt aurest, divinitatis fulgore rutilantem. Comedit quoque libDehinc accepit laterem, in quo obsessae Jerusalem pictura descriti formata, mysteria describuntur. Capit etiam et hic propheta somnum sinistri lateris in typum mortis peccatorum, qui ad laevam positi aeterna supplicia sustinebunt. Ac demum a sinistro in dextro dormire jubetur propter spem eorum qui pro emendatione morum resurrectionis gloriam obtinebunt. Aspicit in terra et duas virgas sibimet copulantes in similitudinem circumcisionis et gentium, sive aquilam sub Nabuchodonosor volantem, Christi figuram, magnis alis et volucri celeritate totius mundi imperium occupantem. Plangit praeterea sub specie principis Tyri beatitudinem tione deplorat. Ad ultimum, arundinem vel funiculum ge
Abbreviated transcription (Latin):
celeritate discurrer̃t. tegentes faciem ⁊ pedes sedentis
in throno dei .i. occultantes ea siue q̃ an scłm fuer̃t
exordia. siue q̃ pꝰ tͣnsactam huiꝰ mundi figͤam fut᷑a st̃.
Hic tam̃ pꝰ uisionem iude ⁊ ierłm aduersus cet̾as¬
gentes q̃ in circuitu eiꝰ sunt ꝓpħie conũtit sermonẽ:
⁊ iuxta qͣlitatẽ locoꝵ ⁊ uite diũsitatẽ. q̃ eẽnt eis ma¬
porngit: accipit ⁊ lumbare sub exemplo popłi iu
flumina gentium. Ostendit ⁊ calicẽ aureũ babilonis:
ꝑ qͣm inebriatꝰ est mundꝰ. Letiferũ idolatrie uas iu
bet᷑ ꝓicere in eufraten: uocabuli lapidi alligatũ. ad
demonstrandũ int̾itum babilonis. ł figalit̃ tociꝰ mundi.
Increpat etiã hic delinq̃ntes. ⁊ ad conũsationẽ ꝓuocat:
adultimũ plangit ruinam ierłm. templiq excidium.
sub iosia. ⁊ heliachim. ⁊ ioachim. ⁊ sederbia: sub qͦ¬
pło fuit. Erechiel qͥ int̃pretat᷑ fortitudo dei: hic figͣans
tropice xp̃m. stat iuxͣ fluiũ chobar. scilicet ut p̾clari

Expanded text:
celeritate discurrunt, tegentes faciem et pedes sedentis in throno Dei, id est, occultantes ea, sive quae ante saeculi fuerunt exordia, sive quae post transactam hujus mundi figuram futura sunt. 43. Hic tamen post visionem Judae et Jerusalem adversus cae in cicuitu ejus sunt, prophetiae convertit sermonem, et juxta qualitatem locorum, et vitae diversitatem, quae essent eis maporrigit. Accipit et lumbare sub exemplo populi Juflumina gentium. Ostendit et calicem aureum Babylonis, per quem inebriatus est mundus lethifero idololatriae haubetur projicere in Euphratem volumen lapidi alligatum ad demonstrandum interitum Babylonis, vel figuraliter totius mundi: increpat etiam hic delinquentes, et ad conversionem provocat: ad ultimum plangit ruinam Jerusalem, templique excidium, sub Josia et Eliachim, et Joachim, et Sedechia quo pulo fuit. Ezechiel, qui interpretatur fortitudo Dei, figurans tropice Christum, stat juxta fluvium Thobar scilicet, et praeclara
Abbreviated transcription (Latin):
popłi. i. corã eccła fuerat habitꝰ. Hic enĩ ꝓpt̃ nimiã
sensꝰ similitudinẽ. ⁊ eloqͥi parilitatẽ. saiomonis ti¬
tulo p̃notat᷑: constat aũt hunc librum sub iħu
filio sirach editum fuisse. ⁊ int̃ reliqͦs scãꝵ scͥptura¬
labia eiꝰ pͤgauit. ut cliguꝰ efficeret᷑ sc̃i sp̃c ꝓpħia. spe¬

Expanded text:
pter nimiam sensus similitudinem et eloquii parilitatem Salomonis titulo praenotatur. Constat autem hunc librum sub Jesu filio Sirach editum fuisse, et inter reliquos sanctarum Scripturalabia ejus purgavit, ut dignus efficeretur sancti Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ethicam i. moralem: pꝰ hec phisicam. q̃ qͣlitatẽ nat᷑e
comp̃hendit. adultimũ theoriam .i. contẽplatiuam.¬
In ꝓuerbiis enĩ moralia docens. ꝑ cõmunẽ q̃ndam
loq̃ndi usum. altiorem inteuigentiã edidit: conũsa¬
tionẽq mandatoꝵ. ⁊ doctrine celestis institutionẽ
suecinctis u̾bis breuibꝰq sententiis coaptauit. Sunt
aut̃ ꝓu̾bia sub ubis aluis. res alias explicantia q̃ alit̾
ꝗͣ dicunꝰ intelligunt᷑ plus in uirtute sententiaꝵ
stes rerũ naturã discunens cunda in mundo cadu¬
ca ⁊ uana e̾e rep̃hendit. rerũq omiũ fragilitate
conspecta. renuntiari mundo admonuit. In can¬
ticis aut̃ canticoꝵ suꝑgress nisibilia contemplansea
celestitun excitans. ꝑueniendum ad consortiũ dei
ꝓuocat. Iilud uͦ ñ est omittendũ: qd̾̃ a doctoribꝰ
nr̃is tradit᷑ apd̾ ebreos hanc fuisse obseruationẽ.
ne cuiꝗͣ hunc librum legere ꝑmit̾tent. nͥ uiro iam

Expanded text:
ethicam, id est, moralem; post haec physicam, quae qualitatem naturae ethicam, id est, moralem; post haec physicam, quae qualitatem naturae compIn Proverbiis enim moralia docens, per communem quemdam loquendi usum altiorem intelligentiam edidit, conservationemque mandatorum, et doctrinae coelestis institutionem succinctis verbis, brevibus sententiis coaptat. Sunt autem Proverbia sub verbis aliis res alias explicantia, quae aliter quam dicuntur, intelliguntur: plus in virtute sententiarum, stes rerum naturam discutiens, cuncta in mundo caduca et vana esse reprehendit, rerum omnium fragilitate conspecta renuntiari mundo admonuit. In Canticis autem canticorum supergressus visibilia, atque contemplans ea coelestium excitans perveniendum ad consortium Dei provocat. Illud vero non est omittendum, quod a doctoribus nostris traditur, apud Hebraeos hanc fuisse observationem, ne cuiquam hunc librum legere permitterent, nisi viro jam
Abbreviated transcription (Latin):
Aspic̃ p̃cea figͣam antixp̃i habentẽ capita regni septẽ
⁊ cornuia potestatis. ⁊ numerũ nominis. Narrat int̃ hec
cantic̃ testam̃ti nouũ. specłat᷑q angłos gestantes pateras.
Cernitq similit̃ int̾itum bestie. ⁊ beattudinẽ eoꝵ qui
uestimenta sui corꝑis ħ est absq carnis uoluptate
seruauer̃t. exseqͥt᷑ deinde ⁊ int̾itum meretͥris babilo¬
morat resurrectionẽ mortuoꝵ. celiq nouitatẽ ⁊ t̃re.
descͥptionẽ q ierłm. flum̃ etiã baptisii. mundũ. ⁊ lig

Expanded text:
Conspicit praeterea figuram antichristi, habentem capita regni septem, Conspicit praeterea figuram antichristi, habentem capita regni septem, et cornua potestatis, et numerum hominis. Narrat inter haec Canticum testamenti novum, speculaturque Angelos gestantes stateras, cernitque similiter interitum bestiae, et beatitudinem eorum vestimenta sui corporis, hoc est, absque carnis voluptate munda servaverunt. Exsequitur deinde interitum meretricis Babylomorat resurrectionem mortuorum, coelique novitatem, et terrae, descriptionemque Jerusalem, flumen etiam baptismi mundum, l
Abbreviated transcription (Latin):
ecłiis aspic̃ filiũ hominis sedentẽ in chrono. ⁊ xxͥ iͦii
seniores. ⁊ iiii. aĩalia ꝓcedentia añ thronũ. in dext̾a
qͦ sedentis librũ .uii. sigillis signatũ. in qͦ beuũ ⁊
egestas. mors. clamor int̾fectoꝵ. finis qͦ iundi notat᷑.
Seribit deinde duodena milia seruoꝵ dei que signant᷑
in frontibꝰ. uͥ .uii. angłi tubis canunt. seqͦnte grandine
⁊ igne cũ sanguine in t̾ram. Terxia qͦ pars t̾re ibi igne
cõburit᷑. t̃cia pars maris sanguis efficit᷑. astraq ip̃a ruti¬
lantia. t̾tiam fulgoris partẽ amittunt. ibi de putei fu¬
mo locuste ꝓducunt᷑ demonioꝵ. accipientes potestatẽ ie¬
dendi eos qͥ ñ sunt agni cruore signati. Pretea comedit
etingłista librũ testam̃ti oris p̃dicatione suauissimũ
⁊ oꝑis difficuitate amarũ. metit᷑ celeste tẽplũ. descͥbit
uerba. xxiiii. senioꝵ. ⁊ arcã testam̃ti ac mulierẽ amictã
sole. pugnãq michaelis cum dracone. rumãq draconis.

Expanded text:
ominis sedentem in throno, et 24 seniores, et quatuor animalia procidentia ante thronum: in dextera quoque sedentis librum septem sigillis signatum, in quo bellum et egestas, mors, clamor interfectorum, finis quoque mundi notatur. Scribit deinde duodena millia servorum Dei, qui signantur in frontibus: ibi septem Angeli tubis canunt, sequente grandine et igne cum sanguine in terram: tertia quoque pars terrae ibi igne comburitur: tertia pars maris sanguis efficitur: astraque ipsa rutilantia tertiam fulgoris partem amittunt: ibi de putei fumo locustae producuntur daemoniorum, accipientes potestatem laedendi eos qui non sunt agni cruore signati. Praeterea comedit Evangelista librum testamenti, oris praedicatione suavissimum, et operis difficultate amarum: metitur coeleste templum: describitque verba 24 seniorum, et arcam testamenti, ac mulierem amictam sole, pugnamque Michaelis cum dracone, ruinam draconis.
Abbreviated transcription (Latin):
onem moab. ⁊ ext̃mniũ damasci. egipti cõmotionẽ.
⁊ solitudinẽ maris deserti. obsidionẽ qͦq edom:
fugam ⁊ int̾itum arabie. excidium uallis syon:
In ruine babilonie. confusio totiꝰ mundi. suꝑbiaq
arguit᷑. ⁊ finis monstrat᷑. In uastatione moab: er¬
ror scientie scłaris in silentiũ luctumq mutat᷑.
In eũsione egipti: totiꝰ mundi idolatrie destruunt᷑.
templiq dñi edificatio p̃dicat᷑. In contͥcione phi¬
listiim: luctꝰ eoꝵ monstrat᷑ qͥ abitiunt ugũ xp̃i
⁊ eleuant se contͣ scientiam dei. Porro ꝑ damascũ:
⁊ que illi uent᷑a st̃ ostendunt᷑. ꝑidumeã orit᷑ sol ui¬
sticie gentium: ⁊ tenebre ueniunt popłi iudeoꝵ.

Expanded text:
onem Moab, exterminium Damasci, Aegypti commotionem, et solitudinem maris deserti, obsidionem quoque Edom, fugam et interitum Arabiae, excidium vallis Sion, in ruina Babyloniae confusio totius mundi, superbiaque arguitur, et finis monstratur: in vastatione Moab error scientiae saecularis in silentium luctumque mutatur: in eversione Aegypti totius mundi idololatriae destruuntur, templique Domini aedificatio praedicatur: in contritione Philistiim luctus eorum monstratur, qui abjiciunt jugum Christi, et elevant se contra scientiam Dei. Porro per Damascum et quae illi ventura sunt, ostenduntur. Per Idumaeam oritur sol justitiae gent
Abbreviated transcription (Latin):
consũmatione mundi. ꝓpħauit aũt annoꝵ ferme
lxx. sub regibꝰ. iiͦiͬi. uide. ordine atq genere sibi¬
met suocedentibꝰ .i. otia. ioatham. achaz. ad ultimũ
ezechia. sub qͦ magna pars uoluminis eiꝰ usq ad
dñi. simplex loquendo. ⁊ ad intelligendũ facił. qui
in om̃ibꝰ dictis ⁊ passionibꝰ suis. redemptoris nr̃i mia¬
ginẽ p̃tulit. Hic pꝰqͣm in cipo xp̃i regna destruxit di¬

Expanded text:
consummatione mundi. Prophetavit autem annis ferme LXX, sub regibus quatuor Judae, ordine atque genere sibimet 204 succedentibus, id est, Ozia, Joathan, Achaz, ad ultimum Ezechia, sub quo pars magna voluminis ejus usque ad ta excelsus Domini, simplex loquendo, et ad intelligendum facilis, qui in omnibus dictis et passionibus suis, Redemptoris nostri imagine
Abbreviated transcription (Latin):
doct̾na castigat. Apd galathas ꝑ gr̃am fidei exclu¬
dit oꝑa legis. Ephesios magnificat in fide qͣm ac¬
ceꝑunt. Laudat colosenses. ꝓ eo qd̃ in fide steter̃t.
Philipenses euͣngłm custodisse gratulat᷑. Tessalo¬
nitenses in pͥma epła fide creuisse ⁊ oꝑibꝰ. In scd̾a
ꝑsecutiones tolerasse fortit̾ głat᷑. Instruit ꝑ timo¬
theũ ⁊ titum ecłas. Philemonẽ de emendato ser¬
uo onesimo rogat. adultimũ ebreos qͥ in xp̃o cre¬
did̾unt. ⁊ pꝰmodũ ꝑsecutionibꝰ iudaicis. t̾rita fide
recesserant. confortatiatq ad gr̃am eungłii re

Expanded text:
doctrina castigat: apud Galatas per gratiam fidei excludoctrina castigat: apud Galatas per gratiam fidei excludit opera legis: Ephesios magnificat in fide, quam acceperunt: laudat Colossenses: pro eo quod in fide steterunt; Philippenses, Evangelium custodisse gratulatur: Thessalonicenses in prima epistola fide crevisse et operibus, in secunda persecutiones tolerasse fortiter gloriatur. Instruit per Timotheum et Titum Ecclesias: Philemonem de emendato servo Onesimo rogat. Ad ultimum Hebraeos, qui in Christo crediderunt, et postmodum persecutionibus Judaicis territi a fide recesserant, confor
Abbreviated transcription (Latin):
gientis leonis statĩ in pͥncipio sui dunne potesta¬
tis fortitudinẽ intonat. Tertiꝰ uictimã sac̃dotis pre
mutens. qͣsi uituli mortẽ insinuat. Qxͣtꝰ more aqͥle
adsectans celũ ⁊ tr̃am auidꝰ tͣnsuolat: atq natiui¬
S ex his tria illa aĩalia qͥ int̾ra gradiunt᷑. actualẽ
poralit gessit. Qͣtum anunal contẽplationis acie. cele¬
stia inspicit: ⁊ paulatĩ oꝑum płima diuinitatis sacra¬
menta digessit. Ex his pͥmꝰ ⁊ ultimꝰ ea p̃dicatier̃t que
⁊ ore xp̃i audier̃t. ł que ab illo facta ł gesta iuder̃t. Re¬
in italia. t̾ciꝰ lucas in achaia. ultimꝰ ioħes in asia. ex
paulꝰ .xiiͦii. p̃dicationis sue p̃strinxit stilo. ex qͥb aliqͣs
ꝓpt̃ tipũ septiformis eccłẽ. uii. scͥpsit eccłiis. conser¬
thios. ad galatas. ad ephesios. ad philipenses. ad
uͦ pꝰmodũ singłaribꝰ edidit ꝑsonis. ut rursꝰ ulũ
septenariũ numer̃ ad sacram̃tũ unitatis conũte
mane plebis fidem collaudat Corinthios gemina

Expanded text:
gientis leonis statim in principio sui divinae potestatis fortitudinem intonat. Tertius, scilicemittens, quasi vituli mortem insinuat. Quartus more aquilae assectans coelum et terram avidus transvolat, atque nativiSed ex his tria illa animalia, quae in terra gradiuntur, actualem poraliter gessit. Quartum animal contemplationis acie coelestia inspicit, et paulatim operum plurima divinitatis Sacramenta digessit. Ex his primus et ultimus ea praedicaverunt, quae ex ore Christi audierunt: vel quae ab illo facta vel gesta viderunt, rein Italia, tertius Lucas in Achaia: ultimus Joannes in Asia: ex tolis praedicationis suae perstrinxit stylum. Ex quibus aliquas propter typum septiformis Ecclesiae septem scripsit Ecclesiis, conserthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad vero postmodum singularibus edidit personis, ut rursus illum septenarium numerum ad Sacramentum unitatis converterImprimis Romanae plebis fidem collaudat: Corinthios gemina
Abbreviated transcription (Latin):
les qmĩrntĩ aꝰ uis pedes adnũtiantis pacẽ. ⁊dẽ aduentũ sauatoris pro¬
gsie mu.iii site gẽhielamat. Abacue ãplexans siue luctator fortis in pͥn¬
gia acimbns  m qꝗ ueipio uoluminis sui descͥbit diabolum cũ m̃bris
qui est collis ierłm. nͨ ñ aliarũ gentiũ eũsionẽ p̃dicat:
sacramentis heretici arguunt᷑. Hic t̾cium diẽ resur¬
dum sub uno iugo dñi seruit᷑um anñtiat. ꝓphauit q¬
sub iosia ut ierennias. Aggeus qͥ int̾ytat᷑ souẽpnis hic
inuaticii sui textu templũ dñi instaurandũ p̾cepit.
Contcionẽ p̃dicat gentiũ. ł cõmotionẽ totiꝰ mundi p̃¬
dicit. ac sub figͣa zorobabel xp̃i aduentũ uaticinat᷑.¬

Expanded text:
s interitum pedes annuntiantis pacem, id est, adventum Salvatoris proclamat. Abacuc, amplexans, sive luctator fortis, in principio voluminis sui describit diabolum cum membris qui est collis Jerusalem, nec non aliarum gentium eversionem praedicat, sacramentis haeretici arguuntur. Hic tertium diem resur serviturum annuntiat. Prophetavit sub Josia, ut Jeremias. Aggaeus, qui interpretatur, solemnis. Hic in vaticinii sui textu templum Domini instaurandum praecepit, contritionem praedicat gentium, vel commotionem totius mundi praedicit, ac sub figura Zorobabel Christi adventum vaticinat
Abbreviated transcription (Latin):
acab. ⁊ sac̾dotes baal int̾ficiendos. qͥ ⁊ ꝑcussit
ioram regẽ isrł: ⁊ achaziam regẽ nida. ⁊ ie¬
zabel impiissimã reginã. de palatio in iezrad
patũ qͦm dñs ac redẽptor nr̃ destinauit. ut
in sacrilegia ciuitate que ꝓpħas ⁊ ip̃m d̃m
habuerat destrueret. templũq subu̾teret: nec¬
ñ ⁊ impiã sinagoga que sanguinẽ sc̃oꝵ semꝑ
siciebat de regni culmine p̃cipitaret. ac rectores ĩp̃iꝰ
int̃ficẽt: Nabuchodonosor int̃p̃tat᷑ ꝓphetia lagun¬
cłe anguste. siue ꝓphetans istiꝰmodi signũ. pro
sumnio scilicet futuroꝵ qd̃ uidisse narrat᷑. ⁊ da¬
niel int̾p̃tatꝰ ẽ siue sessio in agnicioe agustie pro
his qͥ in captiuitatẽ ab eo dicti sunt. tipũ tenet¬
diaboli qͥ hereticoꝵ plebem erroris captiuitate
de uicta ab iherłm hoc ẽ ab eccłia in babiboniã
.i. ignorantie c̃fusionẽ ad duxit. Princeps cocoꝵ

Expanded text:
erdotes Baal interficiendos. Qui et percussit erdotes Baal interficiendos. Qui et percussit Joram regem Israel, et Ochoziam regem Juda, et Jezabel impiissimam reginam de palatio in Jezrahel patum, quem Dominus ac Redemptor noster destinavit ut in sacrilega civitate, quae prophetas et ipsum Domnaniter habuerat, destrueret templumque subverteret, necnon et impiam synagogam quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de regni culmine praecipitaret ac rectores illius it’. N 3 NABUCODONOSOR interpretatur prophetia laguncule anguste, sive prophetans huius signum, pro somnio scilicet futurorum quod vidisse narratur et Daniel interpretatus est, sive sessio in agnitionem angustie pro his qui in captivitatem ab eo ducti sunt. N 4 Nerroris captivitate devictam ab Hierusalem, hoc est, ab Ecclesia in Babyloniam, id est, ignorantiae confusionem abduxit. Princeps coquor