comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixerimus. diligiter inquirens significamus. sicut deduco & diduco : Nani deduco est prose¬
quor & diduco diuido. ueliuolum duas ressignificat. & quo uelis uolatur ut hoc loco : & quod
uelis uolat ut ennius. naues ueliuolas. qui & proprie dixit. & est ista reciproca translatio
nauium. & auium: legimus enim & uelorum pandimus alas & contrade apibus Nare per
estatem liquidam. cum natatus nauium sit. alȩ uero auium. & sciendum est eẽ reci procas
trans lationes: eẽ & partis unius. Iatentes: aut in longum expositas. aut proprium epithe¬
ton est terrarum. Nam cum cetera elementa mobilia sint : sola terra stabilis est unde &
bruta dicitur. latos populos. Cum populos numero plurali dicimus. urbes significamus.

Expanded text:
dixerimus, ‘diligenter inquirens’ significamus, sicut ‘deduco’ et ‘diduco’; nam ‘deduco’ est ‘prosedixerimus, ‘diligenter inquirens’ significamus, sicut ‘deduco’ et ‘diduco’; nam ‘deduco’ est ‘prosequor’, ‘diduco’ vero ‘divido’. VELIVOLVM duas res significat, et quod velis volatur, ut hoc loco, et quod velis volat, ut Ennius «naves velivolas», qui et proprie dixit. Et est ista reciproca translatio navium et avium. Legimus enim «et velorum pandimus alas» et contra de apibus «nare per aestatem liquidam», cum natatus navium sit, alae vero avium. Et sciendum est esse reciprocas translationes, esse et partis unius. IACENTES aut in longum expositas, aut proprium epitheton est terrarum; nam, cum cetera elementa mobilia sint, sola terra stabilis est, unde et bruta dicitur. LATOS POPVLOS cum ‘populos’ numero plurali dicimus, urbes significamus;
Abbreviated transcription (Latin):
coniugii. id curo haec poeta premisit. Sane illud animaduertendum : quod peritissime dixit tris¬
tioren uenerem fuisse cum ioue. ex quo significat exitum uxoris. in felicem futurum. Nam se utiq
dido interemit. quod autem mercurium facit a ioue defluentem. ad occa sum descendere. idẽ
ad inma terrarum : ostendit amititias quidem fore. sed minime duiturno tempore permane¬
re: Illud & iã mathematici dicunt uenerem in uirginem positã. misericordẽ feminam nasc
tq ideo uirgilius fingit in habitu uirginis uenaticis uenerem occurisse filio : quod & mise¬
ricordem postea reginam probauit aeneas. & inuenatione cum ea permatus est. Aethere
summo qui siunus est. & proprium aetheri epitheton dedit. quia omibus superior est : Des
piciens deorsum aspiciens. sicut aspiciens. sursum aspiciens Notandum sane quia si dispiciens

Expanded text:
coniugii, idcirco haec poeta praemisit. sane et illud animadvertendum quod peritissime dixit trisconiugii, idcirco haec poeta praemisit. sane et illud animadvertendum quod peritissime dixit tristiorem Venerem fuisse cum Iove, ex quo significat exitum uxoris infelicem futurum; nam se utique Dido interemit. quod autem Mercurium facit a Iove defluentem ad occasum descendere, id est ad ima terrarum, ostendit amicitias quidem fore, sed minime diuturno tempore permanere. illud etiam mathematici dicunt, Venere in Virgine posita misericordem feminam nasci: atque ideo Vergilius fingit in habitu virginis venatricis Venerem occurrisse filio, quod et misericordem postea reginam probavit Aeneas et in venatione cum ea permixtus est. aethere summo qui summus est; et pPICIENS deorsum aspiciens, sicut ‘suspiciens’ ‘sursum aspiciens’. notandum sane quia, si ‘dispiciens’
Abbreviated transcription (Latin):
bantur ut est manesq uocabat. haectoris ad tumulum & ẽ figura ab eo quod precedit. id quod sequitur.
quia post facta sepulcra manes uocantur. Precipuae preter om̃s quasi plus. Oronti pro orontis ut immitis
achilli. Secum. propter socios ut supra diximus. Spem uultu finllat. finis uel fabularum. uel dici. Se¬
quitur namq paulo post. Aeneas per noctem pluruna uoluens & sciendum  uirgilium non semperdice¬
re prtun uel occa sumi diei. sed aut intellectui relinquere. ut hoc loco aut negotiis tempora significare. Est autem
poetica callopistia non omĩa ex primere. Unde uit horatius in arte poetica : Nec uerbum uerbo curabis reddere
det̾ ordinasse uirgilus. Nam ioue in altitudine siu posito. cum uenere. significatur quod per mulierem
aliquam felicitas possit euenire: Ergo quonum aeneis in partem regni admittetur adidone ꝑocrasionẽ

Expanded text:
bantur, ut est «manesque vocabat Hectoreum ad tumulum». Et est figura, ab eo quod praecedit id quod sequitur, bantur, ut est «manesque vocabat Hectoreum ad tumulum». Et est figura, ab eo quod praecedit id quod sequitur, quia post facta sepulcra manes vocantur. PRAECIPVE praeter omnes, quasi pius. ORONTI pro ‘Orontis’, ut «inmitis Achilli». SECVM propter socios, ut supra «spem vultu simulat». FINIS vel fabularum vel diei; sequitur namque paulo post «Aeneas per noctem plurima volvens». Et sciendum est Vergilium non semper dicere ortum vel occasum diei, sed aut intellectui relinquere, ut hoc loco, aut negotiis tempora significare. Est autem poetica callopistia non omnia exprimere; unde ait Horatidetur ordinasse Vergilius; nam Iove in altitudine sua posito cum Venere significatur quod per mulierem aliqua felicitas possit evenire. ergo quoniam Aeneas in partem regni admittetur a Didone per occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
terentius. Plenus rimarum sum & impleor illa re ut hoc loco ut alibi Plenamq: sagatis thicicis &
uiuenalis. lecticam. adbonis. Plena ipso ferinȩ. feras dicimus quod ontĩmi corpore feruntur. uit quod natu¬
rali utuntur libertate. & pro desiderio suo ferunt᷑: Postquam exempta fanies caute in mesticia cibisfa¬
mem. exẽptam dicit id est effugatam non ad flucntiam quȩsitam. Acensaeq remotae : Iuia apud maiores
ipsas apponebant mensas pro discis: Unde est mensae grata scđae : duas enim habebant mensas. onam
carnis. alteram pomorum. A missos non reuera. sed ut illo tempore putabant. ex audnt uocatos aut sub au¬
dimus deos & quasi conquestio est. quod non flectantur precibis. autcerte hoc dicit non solum perisse eos.
sed nec sepulturam habere ad quam uocentur. Nouinius enim quod mortuorum umbrae. ad sepulchra uaca¬

Expanded text:
et Terentius «plenus rimarum sum» et ‘impleor illa re’, ut hoc loco ut alibi «plenamque sagittis threiciis» et et Terentius «plenus rimarum sum» et ‘impleor illa re’, ut hoc loco ut alibi «plenamque sagittis threiciis» et Iuvenalis «lectica Mathonis plena ipso». FERINAE ‘feras’ dicimus aut quod omni corpore feruntur aut quod naturali utuntur libertate et pro desiderio suo feruntur. POSTQVAM EXEMPTA FAMES caute in maestitia cibis famem exemptam dicit, id est fugatam, non affluentiam quaesitam. MENSAEQVE REMOTAE quia apud maiores ipsas apponebant mensas pro discis; unde est «et mensae grata secundae». Duas enim habebant mensas: unam carnis, alteram pomorum. AMISSOS non re vera, sed ut illo tempore putabant. EXAVDIRE VOCATOS aut subaudimus ‘deos’, et quasi conquestio est, quod non flectantur precibus, aut certe hoc dicit, non solum perisse eos, sed nec sepulturam habere ad quam vocentur. Novimus enim quod mortuorum umbrae ad sepulcra voca
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis dicer&. par eẽt genituuis. ut anguis pinguis. ueribus. ecce nomen de his qui innunero singulari in de¬
dinabilia sunt. ut ueru. genu. cornu: trementia. Palpitantia. adhuc aena locant. quibus utebantur. non
ad elixandas carnes. sed ad se lauandos. Feroicis enim temporibus carne non uescebantur elua. huic autẽ
nomini maiores aspirationem dabant. Nam haenea dicebant. sunc idem postquam se lauerunt. uictu cibo. un¬
d& & conuictores dicimus. ut horatuis Numquam sim tibi in aecaenes conuictor. Nam conuuiae a conuiuio
dicuntur. fusi. solisemius sermo est. Significat enim& discumbentes. ut hoc loco & fugatos & occisos. Im¬
plentur. impleor duos casus regit. Dicimus enim & impleor illius rei. ut cicero squaloris plemis ac pulueris:

Expanded text:
‘sanguis’ diceret, par esset genetivus, ut ‘anguis’, ‘pinguis’. VERIBVS ecce nomen de his quae in numero singulari inde‘sanguis’ diceret, par esset genetivus, ut ‘anguis’, ‘pinguis’. VERIBVS ecce nomen de his quae in numero singulari indeclinabilia sunt, ut ‘veru’ ‘cornu’ ‘genu’. TREMENTIA palpitantia adhuc. AËNA LOCANT quibus utebantur non ad elixandas carnes, sed ad se lavandos. Heroicis enim temporibus carne non vescebantur elixa. Huic autem nomini maiores aspirationem dabant; nam ‘ahena’ dicebant. TVNC id est postquam se laverunt. VICTV cibo, unde et ‘convictores’ dicimus, ut Horatius «nunc quia sim tibi Maecenas convictor»; nam ‘convivae’ a convivio dicuntur. FVSI polysemus sermo est. Significat enim et ‘discumbentes’, ut hoc loco, et ‘fugatos’ et ‘occisos’. IMPLENTVR ‘impleor’ duos casus regit; dicimus enim et ‘impleor illius rei’, ut Cicero «squaloris plenus ac pulveris»,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt studio se parant. ut alibi accigunt operi. accintos enim industrios dicinius. ut horatius. altius at nunc p̃cinc
tis. Sicut contra neglegentes discintos uocimus. ut discinctos mulciber a fros. Dapib: q futuris. ambitiose:
dixit. quid sunt cerui. dapes futurae. Tergora. Tergus tergoris. unde & tercora coruni significat. Tergũ
uero tergi. ut templum templi: dorsum significat ut salustius. Scilic& quia tergis abstinetur. Tergusuero¬
tergora. Uiscera uudant. uiscera non tantum in testina dicimus. sed quicquid sub corio est. Ut in albano. lati¬
nis uisceratio dabatur id est caro. Est autem nominatiuus singularis. hoc uscus huius uisceris. ut lucretuis¬
uiscus gigni sanguenq ertari. Sanguert: autem id eo dixit. quia sanguis facit. ut carinen. carminis si enim

Expanded text:
gunt studiose parant, ut alibi "accingunt operi" ; accinctos enim industrios dicimus, ut Horatius "altius ac nos praecinctgunt studiose parant, ut alibi "accingunt operi" ; accinctos enim industrios dicimus, ut Horatius "altius ac nos praecinctis unum" , sicut econtra neclegentes discinctos vocamus, ut "discinctos Mulciber Afros" . dapibusque futuris ambitiose dixit quod sunt cervi dapes futurae. Ad v. 211 Tergora tergus tergoris, unde et 'tergora', corium significat, tergum vero tergi, ut templum templi, dorsum significat, ut Sallustius "scilicet quia tergis abstinetur" . set. viscera nudant 'viscera' non tantum intestina dicimus, sed quicquid sub corio est, ut "in Albano Latinis visceratio dabatur" , id est caro. est autem nominativus hoc viscus huius «viscus gigni sanguenque creari». ‘Sanguen’ autem ideo dixit, quia ‘sanguinis’ facit, ut ‘carmen carminis’; si enim
Abbreviated transcription (Latin):
casibus uel personis ea dem perianeant. aduerbia sine dubio sunt. Nulla enim hoc: alia parsorationis
admitit. Notandum sane . quod eac particulȩ plerumq suam naturam habent. non sillabarum. Nam cũ
te . & m&. longae sint : tutema dactilus inuenitur. Nec possumus harum partium naturam discutere.
quia sub regulis non sunt: Uocerefert. Pleonasios qui fit quotiens addintur super flua. ut alibi. uocẽq
his auribus ausi Terentius hisoculis egom& uidi : curis cura dicta eo quod cor urat. Deniq paulopꝰ
ait. Premit altum corde dolorem, Aeger aeger est tristis & male ualens egrotus autem suie egrotans:
quod precedit. id quod sequitur. Nanispemleticia sequitur. Spes uero in uultu non uiditur: sed leticia. Ffaet autem fi¬
gura uersa uice fit. ut intelligamus ab eo quod sequitur. id quod precedit. ut mertaeq expertent premia palmȩ

Expanded text:
casibus vel personis eadem permaneant, adverbia sine dubio sunt, nulla enim hoc alia pars orationis casibus vel personis eadem permaneant, adverbia sine dubio sunt, nulla enim hoc alia pars orationis admittit. notandum sane quod hae particulae plerumque suam naturam habent, non syllabarum. nam cum 'te' et 'met' longae sint, 'tutemet' dactylus invenitur, nec possumus harum partium naturam discutere, quia sub regulis non sunt. Ad v. 208 Voce refert pleonasmos est, qui fit quotiens adduntur superflua, ut alibi "vocemque his auribus hausi" . Terentius "his oculis egomet vidi" . curis cura dicta ab eo quod cor urat. denique paulo post ait 'premit altum corde dolorem'. aeger 'aeger' est et tristis et male valens, aegrotus autem sive aegrotans tquod praecedit id quod sequitur, nam spem laetitia sequitur: spes vero in vultu non videtur, sed laetitia. haec autem figura et versa vice fit, ut intellegamus ab eo quod sequitur id quod praecedit, ut "meritaeque expectent praemia palmae"
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuarios casus. Argumentum a compensatione: sed es quietas. habuit enim sedes & in trahc̃ia & ui
creta: sed non quietas. Illis fas est resurgere regna troiae. figura & iam ante dicta. qua per con¬
trarium aliquid intelligimus: Sicendo enim illic fasꝰ ostendit. alibi nefas. ut occurrer& cogita¬
tioni sociorum: ne fatigati tot malis. quascumq requirent sedes. quod &iã in .u. factum est na¬
uibus icensis. Durate. duri estote. ad sustinendos labores: Sicͭ oratius. uix durare possunt
te. ut ego m&. quispiam. tute & similia : ornatus causa poni. Sunt aut̃s aduerbia:
Quicquid enim ab illis septem recesserit partibus: ad uerbium sit necesse est:. Item quemad¬
modum probamus ad uerbia cẽ quia dicimus docte facio. docte feci. docte fecisti: & mu

Expanded text:
PER VARIOS CASVS argumentum a conpensatione. SEDES QVIETAS non vacat quod adiecit ‘quietas’. Habuit enim sedes et in Thracia et in PER VARIOS CASVS argumentum a conpensatione. SEDES QVIETAS non vacat quod adiecit ‘quietas’. Habuit enim sedes et in Thracia et in Creta, sed non quietas. ILLIC FAS REGNA RESVRGERE TROIAE figura etiam ante dicta, qua per contrarium aliquid intellegimus. Dicendo enim ‘illic fas’ ostendit alibi nefas, ut occurreret cogitationi sociorum, ne fatigati tot malis quascumque requirerent sedes; quod etiam in quinto factum est navibus incensis. DVRATE duri estote ad sustinendos labores. Sic Horatius «vix durare possunt ‘te’, ut ‘egomet’, ‘quispiam’, ‘tute’, et similia ornatus causa poni. Sunt autem adverbia. Quicquid enim ab illis septem recesserit partibus adverbium sit necesse est. Item quemadmodum probamus adverbia esse, quia dicimus ‘docte facio’, ‘docte feci’, ‘docte fecisti’, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
tempnere. pro contemnere. fonsan. forsan foitansis. forsitan. forte fors unum significant sed prometri
uariet ratione ponuntur. olim modo futuri temporis est s meminisse. memini. & genituum regit. & ac¬
cusatiuum dicimus enim memuni malorum. & memini mala: & iusta ratione. Nam memoriae ob
cendiorum. & obliuiscor inurias tuas clodia. Sic tulluis cicero. Iuuabit futuri temporis est. huius
autem uerbi preteritum perfectum anomaglum est. Nam cum primae coniugationis uerba tẽ¬
pore perfecto. aut in ui. exeant ut ama Et ui. aut in ui. solutam ut tonui. hoc uerbum neq:
iuuaui facit. neq uiuiui. sed uiui. ut lucanus. Iuuit suptam ducem. uiuit dimissa potestas.

Expanded text:
‘temnere’ pro ‘contemnere’. FORSAN ‘forsan’ ‘fortassis’ ‘forsitan’ ‘forte’ ‘fors’ unum significant, sed varie pro ‘temnere’ pro ‘contemnere’. FORSAN ‘forsan’ ‘fortassis’ ‘forsitan’ ‘forte’ ‘fors’ unum significant, sed varie pro metri ratione ponuntur. OLIM modo temporis futuri est. MEMINISSE ‘memini’ et genetivum regit et accusativum; dicimus enim et ‘memini malorum’ et ‘memini mala’. Et iusta ratione; nam memoriae obltque incendiorum» et «obliviscor iniurias tuas, Clodia». Sic Tullius Cicero. IVVABIT futuri temporis est. Huius autem verbi praeteritum perfectum anomalum est. Nam cum primae coniugationis verba tempore perfecto aut in ‘avi’ exeant, ut ‘amavi’, aut in ‘ui’ solutam, ut ‘tonui’, hoc verbum neque ‘iuvavi’ facit neque ‘iuvui’, sed ‘iuvi’, ut Lucanus «iuvit sumpta ducem, iuvit dimissa potestas».
Abbreviated transcription (Latin):
tia facilius tolerent. & bene grauiora dicit eẽ transicta. ut ostendat futura et̃ leuiora. hisquoq si lic&
sicut & grauioribus. Scilleam rabiem: Exempla pro negotiorum qualitate summere debenius ut hoc
loco in anarinis periculis. ponit per actȩ tempestatis erempla: penitusq sonantes. id est ualde. Aut ualde sonan
c liclopea saxa. aut quȩ ciclops in ulixen. iecit. aut certe siciliam dicit. in qua ciclopes habitauerunt ut
ipse. Centum alii curua. hęc habitant ad littora uulgo. Possumus tamen & ethnam accipere. Nam
& ipse intercio ait. Nocte illa tecti siluis inmania monstra. Perferimus Mestumq tunorem. quod mo lesto
& sollicitos faciat. ut mors pallida & tristis senertus. mittite. omitate. & est tropus apheresis. quomodo

Expanded text:
tia facilius tolerent. Et bene graviora dicit esse transacta, ut ostendat futura esse leviora. HIS QVOQVE scilicet tia facilius tolerent. Et bene graviora dicit esse transacta, ut ostendat futura esse leviora. HIS QVOQVE scilicet sicut et gravioribus. SCYLLAEAM RABIEM exempla pro negotiorum qualitate sumere debemus, ut hoc loco in marinis periculis ponit peractae tempestatis exempla. PENITVSQVE SONANTES id est valde. Et aut ‘valde sonantCYCLOPEA SAXA aut quae Cyclops in Vlixen iecit, aut certe Siciliam dicit, in qua Cyclopes habitaverunt, ut ipse «centum alii curva haec habitant ad litora vulgo». Possumus tamen et Aetnam accipere; nam et ipse in tertio ait «nocte illa tecti silvis inmania monstra perferimus». MAESTVMQVE TIMOREM quod maestos et sollicitos faciat, ut «mors pallida» et «tristis senectus». MITTITE omittite. Et est tropus aphaeresis, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
bere passiuam ut uapulo. & contra declinationem passiuam actiuam habere significationem. ut loquor
haec ergo caute ab illis segreganda sunt uerbis: Uina bonusq d.c.o. a. ordo est. Deide uina partitur quȩ
acestes dedit. Trinacrio. Grecum est propter tria acra. id est promunctoria. lilibeum. pachinum pelorum
Latine autem triq: tradicitur hacrosuir fortis semideus plus homine habens ut ait esiodus. O socu Or¬
do est. Osocii reuocate animos. Bene autem socios dixit: ut se cis exequar& s ignari. pro immemores. & achiro¬
logia. Ignarus eium est qui ignorat. In menior qui oblitus est: Ante malorum. Efen est . ut alibi caeli subt̃
laberctia signa. Opassi grauiora. aite magna utitur. Uult enm eos meminisse grauissimorum : ut p̃sen¬

Expanded text:
bere passivam, ut ‘vapulo’, et contra declinationem passivam activam habere significationem, ut ‘loquor’. bere passivam, ut ‘vapulo’, et contra declinationem passivam activam habere significationem, ut ‘loquor’. Haec ergo caute ab illis segreganda sunt verbis. VINA BONVS QVAE DEINDE CADIS ONERARAT ACESTES ordo est ‘deinde vina partitur quae Acestes dedit’. TRINACRIO Graecum est propter tria ἄκρα, id est promunturia, Lilybaeum, Pachynum, Pelorum. Latine autem ‘Triquetra’ dicitur. HEROS vir fortis, semideus, plus ab homine habens, ut ait Hesiodus. O SOCII ordo est ‘o socii, revocate animos’. Bene autem socios dixit, ut se eis exaequaret. IGNARI pro ‘inmemores’. Et est acyrologia; ‘ignarus’ enim est qui ignorat, ‘inmemor’ qui oblitus est. ANTE MALORVM ὑφέν est, ut alibi «caeli subter labentia signa». O PASSI GRAVIORA arte magna utitur. Vult enim eos meminisse graviorum, ut praesen
Abbreviated transcription (Latin):
lutera sequatur. hinc. prodcinde. Abutiturenim ad uerbus more suo. Cartitur. Sa lustius ugtt ꝓuintias
interse partuierant siam & partio & partior dicimus. & dt uerbum de his. quae cum utramiq recipiant declinano¬
nem. Pro nr̃a uoluntate actiuae tamen sunt declinationis ut punio. punior fabrico fabricot. lauo Iauor. quamꝙ¬
ꝓbis temptauerit facere differentian. inter actiuam passiuamq significationem. ut dicamus asterum. & ton
tleor ab altero. Sed hoc in aliis uerbis dicere non possimus. ut fabrico fabricor. pasco. pascor. Nam leginus florẽ
de pasta salicti & pascuntur uero dumos. Sunt autem alia uerba quae acaiuȩ significationis declinationisq
sunt. ut cedo: Sunt quae passiuae ut cedor. inucnimus tamen actiuam declinationem. significatunem ha¬

Expanded text:
littera sequatur. HINC pro ‘inde’; abutitur enim adverbiis more suo. PARTITVR Sallustius ait «provincias littera sequatur. HINC pro ‘inde’; abutitur enim adverbiis more suo. PARTITVR Sallustius ait «provincias inter se partiverant»; nam et ‘partio’ et ‘partior’ dicimus. Et est verbum de his quae, cum utramque recipiant declinationem pro nostra voluntate, activae tamen sunt significationis, ut ‘punio’ ‘punior’, ‘fabrico’ ‘fabricor’, ‘lavo’ ‘lavor’. Quamquam temptaverit Probus facere differentiam inter activam passivamque significationem, ut dicamus ‘tondeo alterum’, ‘tondeor ab altero’; sed hoc in aliis verbis dicere non possumus, ut ‘fabrico’ ‘fabricor’, ‘pasco’ ‘pascor’; nam legimus «florem depasta salicti» et «pascuntur vero dumos». Sunt autem alia verba quae activae significationis declinationisque sunt, ut ‘caedo’; sunt quae passivae, ut ‘caedor’. Invenimus tamen, activam declinationem significationem ha
Abbreviated transcription (Latin):
pro cornuum atboreorum. meluis tamen est ut cum sub audias tum uulgus. Bene uulcus
ductoribus int̃ emptis a lisca perturbat circumagit Insequitur frondea profrondosa
posuit. Plerumq enim dum uarutati declinationis student poitae. mutant proprietatem
Nam frondeum est totum de frondibus. ut thorus frondosus uero est locus licoe enim ha¬
bund& frondibus non tamen est de frondibus totus. ut saxeus & sarosis quam scptem: Bene definunt
numerum. Nec essitatis enim est haec uenatio non uoluptatis. in qua plura requiruntur. Uietor hos loco ꝓ¬
positi ef fector ut est: atq rotis insistere uictors fundat humiper humum & est aduerbialiter positum.
ut humi nitensid est per humum. Cum nauibus. Cacefanton. in sermone. quod fit si cum particulam .N.

Expanded text:
pro ‘cornuum arboreorum’. Melius tamen est ut ‘cum’ subaudias. TVM VVLGVS bene ‘vulgus’, pro ‘cornuum arboreorum’. Melius tamen est ut ‘cum’ subaudias. TVM VVLGVS bene ‘vulgus’, ductoribus interemptis. MISCET perturbat, circumagit, insequitur. FRONDEA pro ‘frondosa’ posuit. Plerumque enim dum varietati declinationis student poetae mutant proprietatem. Nam ‘frondeum’ est totum de frondibus, ut torus, ‘frondosus’ vero est lucus; licet enim abundet frondibus, non tamen est de frondibus totus; ut ‘saxosus’, ‘saxeus’. QVAM SEPTEM bene definit numerum; necessitatis enim est haec venatio, non voluptatis, in qua plura requiruntur. VICTOR hoc loco ‘propositi effector’, ut est «rotis insistere victor». FVNDAT HVMI per humum. Et est adverbialiter positum, ut «humi nitens», id est ‘per humum’. CVM NAVIBVS cacenphaton in sermone, quod fit si ‘cum’ particulam n
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. ordinata multido. ut esł ambulantis exertitus: Neq enim in unolo costans. agmen
uocatur. aut si inuentum fuerit. usurpatum est.Unde bene adiecit longum. ut incedent
ostender&e significationem. Constitit. Con scđmnnaturam breuis cst semper. excepto cum .s.
litera uel .F. sequitur. Tunc enim tantum producitur. sicut in sillaba ut insula infula : cor¬
ripuit. aut de pharetra corripuit. ut est corripit hic subita trepidus formidine ferrum.
aut. ab achathe. ut cum sec utum eẽ persilentium intellegamus ut hocloco niim premissus acha¬
te s. ad forae. Item nunc rtpeto anchises fatorum archana reliquit. Gerebat. aut tunc. Aut
quae gerere consueuerat. cornibus arborcis. aut sub audicum. ut illo loco atq ixionii uento
rota constitit orbis. id est cum uento. aut certe scđm supra dictam figuram cornibus arboris

Expanded text:
dicitur ordinata multitudo, ut est ambulantis exercitus; neque enim in uno loco stans ‘agmen’ dicitur ordinata multitudo, ut est ambulantis exercitus; neque enim in uno loco stans ‘agmen’ vocatur, aut, si inventum fuerit, usurpatum est. Vnde bene adiecit ‘longum’, ut incedentum ostenderet significationem. CONSTITIT ‘con’ secundum naturam brevis est semper, excepto cum s littera vel f sequitur; tunc enim tantum producitur, sicut ‘in’ syllaba, ut ‘insula’, ‘infula’. CORRIPVIT aut de pharetra ‘corripuit’, ut est «corripit hic subita trepidus formidine ferrum», aut ab Achate, ut eum secutum esse per silentium intellegamus, ut illo loco «ni iam praemissus Achates adforet», item «nunc repeto, Anchises fatorum arcana reliquit». GEREBAT aut tunc, aut quae gerere consueverat. CORNIBVS ARBOREIS aut subaudi ‘cum’, ut illo loco «atque Ixionii vento rota constitit orbis», id est cum vento; aut certe secundum supra dictam figuram ‘cornibus arboreis’
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq omia nascebantur. ut ipse . om̃is omia fer& tellus : Tota. Inter totum aet om̃e. hoc inter est :
qđ tutum dicinius unuis corporis plenitudinem. om̃e de uniuersis dicimus. ut pita totum auditoriũ
hab&. scolasticos. hoc est plenum auditorium scolasticis. Om̃e auditorium hab& scolasticos. id est omnia
auditoria. Usurpant tamen poctȩ . & ista confundunt : ut hoc loco tota pro om̃ibus posuit. & contra¬
om̃ epro toto posuit. ut est. om̃emq: reuertiper troiam Etatius Et totos in poenam ordire nepotes.
Ia est om̃s. Pleriq deruiationem dicunt. ab eo quod est. tot. totiis. ut ab eo. quod est quot. quotus
S ed illud notandum quia in deruiatione mutat plerumq natura. Nam cum naturaliter tot. bre¬
uis sit : totus producitur. Quot uero scđm origineni suam breuis reman& : Agmen. agmen ꝓprie

Expanded text:
ubique omnia nascebantur ut ipse «omnis feret omnia telluubique omnia nascebantur ut ipse «omnis feret omnia telluquod 'totum' dicimus unius corporis plenitudinem, 'omne' de universis dicimus, ut puta 'totum auditorium habet scolasticos', hoc est plenum est auditorium scolasticis; 'omne auditorium habet scolasticos', id est omnia auditoria. usurpant tamen poetae et ista confundunt, ut hoc loco 'tota' pro omnibus posuit, et contra pro tota 'oid est omnes. Plerique derivationem dicunt ab eo quod est ‘tot’ ‘totus’, ut ab eo quod est ‘quot’ ‘quotus’. Sed illud notandum, quia in derivatione mutat plerumque naturam; nam, cum ‘tot’ naturaliter brevis sit, ‘totus’ producitur, ‘quotus’ vero secundum originem suam brevis remanet. AGMEN ‘agmen’ proprie
Abbreviated transcription (Latin):
si ulla. uacat ergo qua. Item in lucilio. & quem pamphilum queris. quem uacat. Nam de uno loquebat᷑
Biremes. naues habentes. remorumordinem gemminum. ut alibi. triplici pubes quam dardana uer¬
su impellunt. In pupibus arma caici. quia nauigantum militum mos est a pupib arma religare. ut¬
alibi. pacem orare. manu prefigere pupibus arina. Errantes. pascentes: Ut alibi. Millȩ meae siculis er
rant in inontibus agnae. Reuera enim dum pascuntur uagantur .& in .uii. de ceruo errabat in silius.¬
ceruos. cerui dicti sunt. ANOT ONΗ ΕΡΑTC Ν. id est a cornibus Sciendum tamen est &iam latina nomi¬
na grecam plerumq & himologiam recipere. Sed cerui non sunt in prouincia pro consulari: ad quam
uenit aeneas. Aut fictum ergo est scđm poceticum moreni aut obhoc dictum quia heroicis tempor ibus

Expanded text:
‘si ulla’; vacat ergo ‘qua’. Item in Lucilio «et quem Pamphilum quaeris» ‘quem’ vacat; nam de uno loquebatur. ‘si ulla’; vacat ergo ‘qua’. Item in Lucilio «et quem Pamphilum quaeris» ‘quem’ vacat; nam de uno loquebatur. BIREMES naves habentes remorum ordinem geminum, ut alibi «triplici pubes quam Dardana versu impellunt». IN Palibi "pacem orare manu, praefigere puppibus arma" rant in montibus agnae»; re vera enim dum pascuntur vagantur. Et in septimo de cervo «errabat silvisCERVOS cervi dicti sunt ἀπὸ τῶν κεράτων, id est a cornibus. Sciendum autem est etiam Latina nomina Graecam plerumque etymologiam recipere. Sed cervi non sunt in provincia proconsulari, ad quam venit Aeneas. Aut fictum ergo est secundum poeticum morem, aut ob hoc dictum, quia heroicis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
speculationem significamus. generis est feminini: ut sperula misenus ab alta spetulum autem in quonos
intuemur generis est neutri: Ut uuenalis. Speculum ciuilis sarcina belli. late petit in quantum po¬
test. Pelago impelagus ut inferr&q: dõs latio. Anthea siquem. aut ordo est. Ascendit scopulũ
requisiturus anthea capin: caicumsiquem uideat: & usus hoc genere elocutionis. Iuo & terentiꝰ
qui dixit. qđ pleriq om̃s facunt ad ulescentuli atqui nichiltam contrariums om̃s enim generale est :
pleriq speriale: Ordo ergo est quod om̃s facuint adolescentuli. ut animum ad aliquod studium un¬
gant : pleriq equos alere. pleriq canes. aut certe quem uacat ut superius diximus. istas particulas frequen
ter uaccare. ut ipse uirgilius. rhebe .dii. ressiqua dui. mortalibus ulla est. Nemo dicit siqua ulla. sed¬

Expanded text:
speculationem significamus, generis est feminini, ut "specula Misenus ab alta" . speculum autem, in quo nos speculationem significamus, generis est feminini, ut "specula Misenus ab alta" . speculum autem, in quo nos intuemur, generis est neutri, ut Iuvenalis "speculum civilis sarcina belli" . Ad v. 181 Late petit in quantum potest. pelago in pelagus, ut "inferretque deos Latio" . anthea si quem aut ordo est 'ascendit scopulum requisiturus Anthea Capyn Caicum, si quem videat'. et usus est hoc genere elocutionis, quo et Terentius, qui dixit "quod plerique omnes faciunt adulescentuli" . atqui nihil tam contrarium; omnes enim generale est, plerique speciale: ordo ergo est, quod omnes faciunt adulescentuli, ut animum ad aliquod studium adiungant, plerique equos alere, plerique canes. aut certe 'quem' vacat, ut superius diximus istas frequenter vacare particulas, ut ipse Vergilius "Rhebe diu, res si qua diu mortalibus ulla est" . nemo
Abbreviated transcription (Latin):
contrariȩ istoro proteron ẽẽ : qđ falsum est. nam hodie que sic cari antefruges &
sic frangi uidemus & quia apud muores nrõs molarum usus non eret frumenta
torrebant & ea inpilas missa pinsebant. & hoc erat genus molendi. unde & pinsores dicti sunt : qui nuncpis¬
tores uocantur. ꝓ P insere aut̃ dicipersius probat. ut a tergo quem nulla ciconia pinsit. Aeneas merita persona¬
rum uilibus officiis intereẽ non debent : quod bene seruat ubiq uirgilius. ut hoc loco. Item in ui. Cum di¬
uersis officiis troianos dicere occupatos: ait. At pius aeneas. artes quibus altus a pollo presid& Nisi cũ
causa pietatis in teruenit ad sepeliendum socios. miscendo se operi alios ortaretur. Net non aeneas opera¬
inter talia primus. ortatur socios parib:q accingitur armis. Scopulum. id est spoculam & quando

Expanded text:
hic hysteroproteron esse. Quod falsum est; nam et hodie siccari ante fruges et hic hysteroproteron esse. Quod falsum est; nam et hodie siccari ante fruges et sic frangi videmus. Et quia apud maiores nostros molarum usus non erat, frumenta torrebant et ea in pilas missa pinsebant; et hoc erat genus molendi. Vnde et ‘pinsores’ dicti sunt qui nunc ‘pistores’ vocantur. ‘Pinsere’ autem dici Persius probat, ut «a tergo quem nulla ciconia pinsit». AENEAS merita personarum vilibus officiis interesse non debent - quod bene servat ubique Vergilius, ut hoc loco; item in sexto, cum diversis officiis Troianos diceret occupatos, ait «at pius Aeneas arces quibus altus Apollo» - nisi cum causa pietatis intervenit, ut ad sepeliendum socium de Aenea diinter talia primus hortatur socios, paribusque accing
Abbreviated transcription (Latin):
gonerale est. Dicimus enim fessus animo. ut ter fessus ualle resedit. & fessus corpore hoc¬
est magis proprium. & fessus rerum a fortuna uenientium ut hoc loco Epiteta enin nũ¬
quam uacant. sedꝰ aut ad agmentum. aut ad liminutionem. aut ad discretionẽ
poni solent. fruges. fruges goneraliter om̃s dicuntur: & errant qui discernunto
frumenta afrugibus. Nam cicero ait olei & frugum minutarum cum de legumi¬
nibus dicer&. ut ostenderae frumenta &iam fruges uocari: fruguni attem nom̃
tractum est a Frumine. idest eminonte sub menio guituris parte. Receptas libera¬
Multi istero proteron putant : non recipientes superiora. quia dixit undis cererem
et̃ corruptam. quam ncresse fuerat ante siccari. qui tamen &iam contra hoc: illo se
tuentur exomplo nunc torreta igni fruges. nunc frangite saxo & uolunt &iam

Expanded text:
generale est; dicimus enim fessus animo, ut «ter fessus valle resedit», et ‘fessus corpore’, qgenerale est; dicimus enim fessus animo, ut «ter fessus valle resedit», et ‘fessus corpore’, quod magis est proprium, et ‘fessus rerum a fortuna venientium’, ut hoc loco. Epitheta enim numquam vacant, sed aut ad augmentum aut ad diminutionem aut ad discretionem poni solent. frvges generaliter fruges omnes dicuntur, et errant qui discernunt frumenta a frugibus. Nam Cicero ait «olei et frugum minutarum», cum de leguminibus diceret, ut ostenderet etiam frumenta ‘fruges’ vocari. Frugum autem nomen tractum est a frumine, id est gutturis parte. RECEPTAS liberaNGERE SAXO multi hysteroproteron putant, non respicientes superiora, quia dixit undis Cererem esse corruptam, quam necesse fuerat ante siccari. Qui tamen etiam contra hoc illo se tuentur exemplo «nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo» et volunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
phanen greti apparere : Nam cum mutationẽ uerbum signific&: ab latiuo usus est. Sed hoc sol¬
uit: autꝰ antiqua cutum cominones prepositiones licentia : ut est conditus in nubem contr
& nota conduntur in aluo. Item sȩua sedens super arma. & gemina super arbore sidunt .si¬
cero: Quod ille in capte ab hostium duce acceperat. Item& si fortes: fueritis in eo quem nemo
sit ausus defendere. aut rapuit ruptim. fecit flam mam in fomite. idest celeriter. Cor¬
ruptam undis aqua. emollitam : cerealiaq arma. fugiens uilia. ad generalitatem tran¬
siit propter carminis dignitatem. & rem uilem auxit honestate sermonis. ut alibine
lucomam diceroe ait. testam ardentem uiderent. scintillare oleum. & sciendum est ui¬
dice euphonia dicere cerealia. uel ceriala: tifoea. uel tiphoia. cesareanus. uel cesari¬
anus In his ergo licentia deruiationis est : fessi rorum. hoc est penuria fatigati. & fessꝰ

Expanded text:
phanes est; nam cum mutationem verbum significet, ablativo usus est. Sed hoc solvit aut antiqua circa communes praepositiones licentia, ut est «conditus in nubem», contra «et nota conduntur in alvo», item «saeva sedens super arma» et «geminae super arbore sidunt». Cicero «quod ille in capite ab hostium duce acceperat», item «et si fortes fueritis in eo, quem nemo sit ausus defendere». Aut ‘rapuit’ raptim fecit flammam in fomite, id est celeriter. CORRVPTAM VNDIS aqua emollitam. CEREALIAQVE ARMA fugiens vilia ad generalitatem transiit propter carminis dignitatem et rem vilem auxit honestate sermonis, ut alibi, ne lucernam diceret, ait «testa cum ardente viderent scintillare oleum». Et sciendum est iudice euphonia dici ‘Cerealia’ vel ‘Cerialia’, ‘Typhoea’ vel ‘Typhoia’, ‘Caesareanus’ vel ‘Caesarianus’. In his ergo licentia derivationis est. FESSI RERVM hoc est penuria fatigati. Et fessus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quidem significat: sed in aliis. & pro quidem tantum ponitur. ut tulluis. equidem ego. ceteras tempestates.
ltem. persius. Non equidem hoc dubites. amborum foedere coetu: Consentire dies. certos. aut ueloces. aut fi¬
deles: utrumq enim hoc loco significat. Aliquando & firmos ut salustius. apud latere bertos locauerat

Expanded text:
‘ego quidem’ significat, sed in aliis et pro ‘quidem’ tantum ponitur, ut Tullius «equidem ego ceteras tempestates». ‘ego quidem’ significat, sed in aliis et pro ‘quidem’ tantum ponitur, ut Tullius «equidem ego ceteras tempestates». Item Persius «non equidem hoc dubites amborum foedere certo consentire dies». CERTOS aut ‘veloces’, aut ‘fideles’; utrumque enim hoc loco significat. Aliquando et ‘firmos’, ut Sallustius «apud latera certos locaverat».
Abbreviated transcription (Latin):
imposuit. in quo matri fererat templum: qđ aeneȩ ascribit poeta dicens : tum uicina astris. ericino in uertice sedes
urã est: Multi antiptosin uolunt. ut sit ꝓurbs. Sed sic intelligamus : quam nichil hominus sequit᷑ & sil empsisfit
regnis considere . uultis urbem quam statuo : ur̃a est. ut ẽ etu&e ille argos aga memnoniasq micenas. ipsũq
eaciden. subaudis ille. Alter enim pirshum uicit. alter micenas. Item non ignara mali miscris succurere disco
Agetur. regetus. noto conpulsus eodem. aut quo uisuento. aut reuera notho. qui de sirabus carthaginem duc
Supra enim ilioneus in uada cȩta tulit penitus.q p .a. eodem .o. naturaliter longa est. Sed si corripiat᷑
metri est. ut steteruntq: comȩ. Ad forae. adueniat temporis futuriest : Equidem. equidem in omĩ uirgilo

Expanded text:
inposuit, in quo matris fecerat templum, quod Aeneae adscribit poeta dicens «tum vicina astris Erycino in vertice sedes inposuit, in quo matris fecerat templum, quod Aeneae adscribit poeta dicens «tum vicina astris Erycino in vertice sedes VESTRA EST multi antiptosin volunt, ut sit pro ‘urbs’. Sed si sic intellegamus, ‘quam’ nihilominus sequitur et syllepsis fit regnis considere? Vultis urbem quam statuo? Vestra est’, ut est «eruet ille Argos Agamemnoniasque Mycenas ipsumque Aeaciden» - subaudis ‘ille’. Alter enim Pyrrhum vicit, alter Mycenas. Item «non ignara mali miseris succurrere disco». AGETVR regetur. NOTO COMPVLSVS EODEM aut quovis vento, aut re vera Noto, qui de syrtibus Carthaginem ducit; supra enim Ilioneus «in vada caeca tulit penitusque procacibus austris». ‘Eodem’ ‘o’ naturaliter longa est, sed si corripiatur metri est, ut «steteruntque comae». ADFORET adveniat; temporis est futuri. EQVIDEM in omni Vergilio
Abbreviated transcription (Latin):
tio ad olescentem adeo nobilem. aut non adeo ut tudicis obtusa uero stulta. id est crudclia : Nec tam aduersus
.e.t .s. i. a.u fabula quidem hoc hab& : atreum & thienten. germanoscum in disiensionem sibi nocere non
possent in simulatam gratiã redisse . quia occasione thiestes cum fr̃is uxore concubuit : atreus uero ei
filium. epulandum apposuit. quẽ sol ne pollueretur. aufugit. Sed ueritatis hȩc est. atreum apud micenas pri¬
mum solis ec lipsin inuenisse. cui muidens frater. ex urbe discessit. tempore quo eius probata sunt dicta:. Seu uos hes¬
periam magnam. M EFa ait enim est e aaac appellata est : quia a tarento usq: ad cumas ort̃is cuitates greci con¬
diderunt: Siuie ericis fines. erix ueneris & butȩ filius fuit : qui occisus ab mercule monti ex sepultura sua nomen

Expanded text:
tio «adulescentem adeo nobilem», aut ‘non adeo’, ut tu dicis. ‘Obtusa’ vero ‘stulta’, id est crudelia. NEC TAM AVERSVS EQtio «adulescentem adeo nobilem», aut ‘non adeo’, ut tu dicis. ‘Obtusa’ vero ‘stulta’, id est crudelia. NEC TAM AVERSVS EQVOS TYRIA SOL IVNGIT AB VRBE fabula quidem hoc habet: Atreum et Thyestem germanos, cum in dissensione sibi nocere non possent, in simulatam gratiam redisse. Qua occasione Thyestes cum fratris uxore concubuit. Atreus vero ei filium epulandum adposuit. Quae Sol ne pollueretur aufugit. Sed veritatis hoc est: Atreum apud Mycenas primum solis eclipsin invenisse, cui invidens frater ex urbe discessit tempore quo eius probata sunt dicta. SEV VOS HESPERIAM MAGNAM μεγάλη enim Ἑλλὰϛ appellata est, quia a Tarento usque ad Cumas omnes civitates Graeci condiderunt. SIVE ERYCIS FINES Eryx Veneris et Butae filius fuit, qui occisus ab Hercule monti ex sepultura sua nomen
Abbreviated transcription (Latin):
excludite: Quod autem fit propter hiatum. aut ꝓpter suauitatem. ut a silice in nuda. conifaa reliquid p
enira Resdura ac si dicer& Est quidam & duo formidat uicinos barbaros & fratris aduentum quȩ
propter nouitatem personarum generaliter dicens reliquit. Et regni nouitas quȩ semper habet timo
Moliri Bene non facere moliri : ut terroris sit non crudelitatis. quis genus aeneadum. Satis propere drxit
en eadas. quamquam ab ilioneo audierit. rex erat aeneas nobis. Nec hȩc in opere. in emendato mirandȩ
sunt: ł roiae nesciat urbem. Aut ilium dicit quod in troia est. aut troiae urbem. ut urbem pataui. orb ẽ
butroti. Incendia belli idest um. Semper enim diluuio. & incendio comparat bellũ : ut in segetem ueluti

Expanded text:
‘excludite’: quod fit aut propter hiatum aut propter suavitatem, ut «a, silice in nuda conixa reliquit» pro ‘excludite’: quod fit aut propter hiatum aut propter suavitatem, ut «a, silice in nuda conixa reliquit» pro ‘enixa’. RES DVRA ac si diceret ‘est quiddam’. Et duo formidat: vicinos barbaros et fratris adventum, quae propter novitatem personarum generaliter dicens reliquit. ET REGNI NOVITAS quae semper habet timorem. MOLIRI bene non ‘facere’, sed ‘moliri’, ut terroris sit, non crudelitatis. QVIS GENVS AENEADVM satis propere dixit ‘Aeneadas’, quamquam ab Ilioneo audierit «rex erat Aeneas nobis»; nec haec in opere inemendato miranda sunt. TROIAE NESCIAT VRBEM aut Ilium dicit, quod in Troia est, aut ‘Troiae urbem’, ut «urbem Patavi», «urbem Buthroti». INCENDIA BELLI id est vim; semper enim diluvio et incendio conparat bellum, ut «in segetem veluti
Abbreviated transcription (Latin):
sentiebant bene ore : quia & armis possumus fremere :. Tunc breuiter dido at qui nonbre¬
uiter loquitur. Sed breue & longum. paruum & magnum perfectum nichil habent: sed per
comparationem intelleguntus : ut supra depro uintia. Est locus orbis. ut drcimus comparatione :¬
tem hoc locobreuit̃. idẽ minus quam ilioneus. & notandum reg̃iim breuilo quium eẽ. ut mul¬
tis in uirgilio locis probatur. feminarum uerecundiam : unde utrumq dedit didoni. Uultu
dimissa. Nota figura est ut occulos suffusa nitentes. soluite corde metum .t. sicut supra
iouis oratio. partim obiecta purgat. partim petita promittit. Sciendum sane: quia eũ
petuntus. promituntur aliqua. auali dissimis inchoandum est. ut hoc loco & esigen
argumentia necessario. Se cludite curas. iteratio est . ad augmentum beriuiolentiȩ. Sec ludite uero pro

Expanded text:
sentiebant. Et bene ‘ore’, quia et armis possumus fremere. TVM BREVITER DIDO atqui non bresentiebant. Et bene ‘ore’, quia et armis possumus fremere. TVM BREVITER DIDO atqui non breviter loquitur. Sed ‘breve’ et ‘longum’, ‘parvum’ et ‘magnum’ perfectum nihil habent, sed per conparationem intelleguntur, ut supra de provincia «est locus» orbis, ut diximus, conparatione. Item hoc loco ‘breviter’, id est minus quam Ilioneus. Et notandum regum esse breviloquium, et, ut multis in Vergilio locis probatur, feminarum verecundiam. Vnde utrumque dedit Didoni. VVLTVM DEMISSA nota figura est, ut «oculos suffusa nitentes». SOLVITE CORDE METVM TEVCRI sicut supra Iovis oratio, partim obiecta purgat, partim petita promittit. Sciendum sane quia cum petuntur vel promittuntur aliqua a validissimis inchoandum est, ut hoc loco. Et est genus argumenti a necessario. SECLVDITE CVRAS iteratio est ad augmentum benivolentiae. ‘Secludite’ vero pro
Abbreviated transcription (Latin):
pressa edidit acesten.qui ex matris nomine ciuitatem troianis condidit: quȩ hodie se. gesta nominat᷑.
uassatam uentis lusta peticio. Subducere in terram frahere. Deducere autem: in mare mittere.
ut deducunt socii naues. aptare. aptas legere. Stringere remos. Aut defpondare. aut agricolȩ
stringunt frondes. aut fractos stringere remos id est ligare. Sociis & regere coepto silemsis ꝑnu¬
meros ut hic illius aria. hic currus fuit. Sin absup̃ta salus. hoc est si periit aeneas. qui troianorũ
salus est: nec spesiam restat uili Bene de ascanio spemdicit ꝓpter aetatem. Sedesq paratas. ꝓpt̃
acestis cognationem. Regem. Aut qui nunc rex est. aut qui &iam noster futurus est. Talib ilioneis.
ut sub audis loquebatur. aut exposterioribus fremebat intellegis. Ore ftemebant. hoc est con¬

Expanded text:
pressa edidit Acesten, qui ex matris nomine civitatem Troianis condidit quae hodie Segesta nominatur. pressa edidit Acesten, qui ex matris nomine civitatem Troianis condidit quae hodie Segesta nominatur. QVASSATAM VENTIS iusta petitio. SVBDVCERE in terram trahere. ‘Deducere’ autem in mare mittere, ut «deducunt socii naves». APTARE aptas eligere. STRINstringunt frondes" , aut 'fractos stringere remosmeros, ut «hic illius arma, hic currus fuit». SIN ABSVMPTA SALVS hoc est, si periit Aeneas, qui Troianorum salus est. NEC SPES IAM RESTAT IVLI bene de Ascanio ‘spem’ dicit propter aetatem. SEDESQVE PARATAS propter Acestis cognationem. REGEM aut qui nunc rex est, aut qui etiam noster futurus est. TALIBVS ILIONEVS aut subaudis ‘loquebatur’, aut ex posterioribus ‘fremebat’ intellegis. ORE FREMEBANT hoc est con
Abbreviated transcription (Latin):
prest&: officio necte .c.p.p. nec tibi parum uideatur. prima beneficia prestiffisse : cum possis mnaio¬
ra recipere: Nam peniteat. parum uideatur ẽ. ut in eaut ontimoru menon. Aut enim quantũ hic operi
fiat. penit&. hoc est parum uidetur ł roianoq: a sanguine .c.a. cum laomedon promissam mu¬
rorum mercedem neptuno. & appollini de negass&: neptunus iratus troiae. inmisit coetos quod eã
uastarte : Unde apollo consultus. cum & ipse irasceretur: contraria respondit dicens. obiciendas puel¬
las nobiles beluȩ quod cumfier& : timens ppotes quidã nobilis filiȩ. egeste cum laomedontis regis
esiona iam eẽt oita seditione. religata. impositã eã naui misit quo fors tuliss&e. haec ad siciliam delata:
a criniso fluuio. quem crinisum iurgilius. poetica licentia uocat. conuersum in ursum. uel canem. con¬

Expanded text:
praestet. OFFICIO NEC TE CERTASSE PRIOREM PAENITEAT ‘nec tibi parum videatur prima beneficia praestitisse, cum possis maiopraestet. OFFICIO NEC TE CERTASSE PRIOREM PAENITEAT ‘nec tibi parum videatur prima beneficia praestitisse, cum possis maiora recipere’. Nam ‘paeniteat’ ‘parum videatur’ est, ut in Heauton Timorumeno «at enim quantum hic operis fiat paenitet», hoc est parum videtur. TROIANOQVE A SANGVINE CLARVS ACESTES cum Laomedon promissam murorum mercedem Neptuno et Apollini denegasset, Neptunus iratus Troiae inmisit cetos quod eam vastaret. Vnde Apollo consultus, cum et ipse irasceretur, contraria respondit dicens, obiciendas puellas nobiles beluae. Quod cum fieret timens Hippotes quidam nobilis filiae Egestae, cum Laomedontis regis Hesiona iam esset orta seditione religata, inpositam eam navi misit quo fors tulisset. Haec ad Siciliam delata a Crimiso fluvio, quem Crinisum Vergilius poetica licentia vocat, converso in ursum vel canem con
Abbreviated transcription (Latin):
lestium deseruit pede poena claudo: Nec pietate fuit. Alultum inter est. inter iusticiã & pietatẽ.
Nam pietas pats uisticiȩ est. sicut seueritasȩ nunc ergo hoc dicit. qua parte sit ustus. id est pe¬
tate. Et bene duo laudat in aenea. pietatem quam a didone inpetrare contendit. & urtutẽ
quam uult timeri. Bellomaior & armis Non est iteratio: Nam bellum & consilium habet:
arma tantum in actu ipso sunt: Si uescitur aura. uescor illa re. ut alibi Clescitur aeneas
simul a troiana uiuentus. perpetui tergo bouis & lustralibus extis. Nec nos decipiat qđ
plinius dicit: ut elocutiones exsimilibus formemus. Nam ecce commedo illam remdicunus: nec
tamen uescor illam rem. & ipse enim dicit non usquequaq hoc eẽ faciendum. Non metus. hoc lo¬
co distinguendum est. Cuius autem rei exequentibus ꝓbat Nam uult ea non timere. ne inaniter

Expanded text:
lestum deseruit pede Poena claudo». NEC PIETATE FVIT multum interest inter iustitiam et pietatem; lestum deseruit pede Poena claudo». NEC PIETATE FVIT multum interest inter iustitiam et pietatem; nam pietas pars iustitiae est, sicut severitas. Nunc ergo hoc dicit, qua parte sit iustus, id est pietate. Et bene duo laudat in Aenea: pietatem, quam a Didone inpetrare contendit, et virtutem, quam vult timeri. BELLO MAIOR ET ARMIS non est iteratio; nam ‘bellum’ et consilium habet, ‘arma’ tantum in actu ipso sunt. SI VESCITVR AVRA ‘vescor illa re’, ut alibi «vescitur Aeneas simul et Troiana iuventus perpetui tergo bovis et lustralibus extis». Nec nos decipiat quod dicit Plinius, ut elocutiones ex similibus formemus; nam ecce ‘comedo illam rem’ dicimus, nec tamen ‘vescor illam rem’. Et ipse enim dicit non usquequaque hoc esse faciendum. NON METVS hoc loco distinguendum est. Cuius autem rei ex sequentibus probat; nam vult eam non timere ne inaniter