comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quit defunctus sũ. Mi uir uxor ait ꝗd
tibi aduersi euenit: solare & ad cenam
ueni. At ille cũ ingemitu ꝑ seueraret
neq cibũ uellet sumere. Tandẽ instã¬
tius meroris causã ꝑcunctãti mulieri
an ne scis respondit que noua hodie
audiui quenã mi uir uxor ait. Mor¬
tuus est Rolanolus qui solus tuehatur
xp̃ianos. Solata est mulier insulsa ui
ri stultitrã & irox tandẽ ad cenã potuit
illũ ꝑducere :¬
Ubiunxit alter similis fabellã stul¬
titie. Quidã inquit uicinus meꝰ¬
homo simplex audiebat quẽpiã ex huius¬
modi cantoribus: qui in fine sermonis ad
alliciendã audientiũ plebẽ prędixit se po¬
stridie mortẽ hectoris recitaturũ: hic nb¬
ster anteꝙͣ cantor abiret precio redemit
ne tã cito hectorẽ uirũ bello utile intet¬
ficeret. Ille uero mortẽ postero die distu¬
lit alter uero sȩpius preciũ dedit sequẽ
sitũ in eo cũ uir simplex uxorẽ cũ

Expanded text:
quit “defunctus sum!”. “Mi vir” uxot ait, “quid quit “defunctus sum!”. “Mi vir” uxot ait, “quid tibi adversi evenit? Solare, atque ad coenam veni”. At ille cum in gemitu perseveraret neque cibum vellet sumere, tandem instantius maeroris causam percontanti mulieri “An nescis” respondit “quae nova hodie audivi?”. “Quaenam, vir?” uxor inquit. “Mortuus est Rolandus, qui solus tuebatur Christianos”. Solata est mulier insulsam maestitiam viri, et vix tandem ad coenam potuit illum perducereubiunxit alter similis fabellam stultitiae: “Quidam” inquit “vicinus meuhomo simplex, audiebat quempiam ex eiusmodi cantoribus, qui in fine sermonis ad illiciendam audientium plebem, praedixit se postridie Mortem Hectoris recitaturum. Hic noster, antequam cantor abiret, pretio redemit ne tam cito Hectorem virum bello utilem interficeret. Ille Mortem postero die distulit. Alter vero saepius pretium dedit sequentsitum. In eo cum vir simplex uxorem cum
Abbreviated transcription (Latin):
quid auolactius loquens ĩ pala¬
tio pontificis gestu iocoq dissolutiori
uteretur. Quĩd agis inquit socius
quida. stultus quidẽ diceris. Tum
ille & hoc inquit ꝑ magni lucri lo¬
co ponerẽ. Non enim alio pacto carus
possũ esse his qui nunc regnãt cũ stul¬
torũ hoc tp̃s existat atq ũ soli potiãt᷑
Iriacus Anconitanus homo uer¬
bosus & nimiũs loquax deplora¬
bat aliquando astantibus nobis casũ
atq euersionẽ imperii romani ĩq ca
re uehementius angiuidebat᷑. Tũ anto
luscus uir doctissius qui incetu aderat¬
ridens homĩs stultã curã hic ꝑsimilis ẽ
inquit uiro Florentino qui die festo cũ
audisset unũ ex grege cantorũ qui ge¬
sta heroũ ad plebẽ decantant recitantẽ
mortẽ Rolandli. qui septĩgentis iã fer¬
prelio occubuerat. cepit acriter flere
atq inde cũ uxor domũ reuersũ mestũ
ac gementẽ uidisset rogassetq quid nã¬
ei accidisset noui heu mea uxor in¬

Expanded text:
quid audacius loquens in palaquid audacius loquens in palatio Pontificis gestu iocoque dissolutiori uteretur “Quid ais?” inquit socius quidam “Stultus quidem diceris”. Tum ille: “Hoc” inquit “permagni lucri loco ponerem. Non enim alio pacto possum carus esse his qui nunc regnant, cum stultorum hoc tempus existat, atque hi soli potiantur iriacus Anconitanus, homo verbosus et nimium loquax, deplorabat aliquando, astantibus nobis, casum atque eversionem Imperii Romani, inque ea re vehementius angi videbatur. Tum Antonius Luscus, vir doctissimus, qui in coetu aderatridens hominis stultam curam: “Hic persimilis est” inquit “viro Mediolanensi, qui, die festo, cum audisset unum e grege cantorum qui gesta heroum ad plebem decantant recitantem mortem Rolandi, qui septingentis iam ferelio occubuit, coepit acriter flere, atque inde, cum uxor domum reversum maestum ac gementem vidisset rogassetque quidnam accidisset novi, “Heu! mea uxor” in
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ celebratũ cst in quo pacẽ ꝑpe¬
tuã oium animantiũ inter se firmart
ita ut omni sabbato timore nulli ab
altero insidie aut iniuriȩ ficri am¬
plius nequeãt sed pace & cõtordia dẽs
fruantur. Licet abire unicuiq uel so¬
li quo uelit et̃ secure. Descendite ig
& hũc festũ agamus diẽ. Nota trulpĩs
falaria. gallus inꝗt bonũ affers nũ¬
ciũ. & mihi gratũ. Et simul colum
altius pretendẽs. prospecturoq lon¬
gius et admiranti: similis inpedes se
exexit. Tũ quid nã aspicis uulpes cñ
dixisset. duos inquit magno cursu
ore patulo aduentantes canes. Tũ tre¬
mebunda uulpes ualete inquit mihi
fuga expedit ante ꝙͣ illi adueniãt &
simul cępit abire. hic gallus quonam
fugis: aut quid times ait. Si quidẽ
pace consecuta: nihil est timendũ: du¬
hito inquit. an canes isti audicrint
decretũ pacis hoc pacto dolo illusus
est dolus

Expanded text:
concilium celebratum est, in quo pacem perpeconcilium celebratum est, in quo pacem perpetuam omnium animantium inter se firmarunt, ita ut omni sublato timore, nulli ab altero insidiae aut iniuriae fieri amplius queant, sed pace et concordia omnes fruantur. Licet abire unicuique, vel soli, quo velit, secure. Descendite igitur, et hunc festum agamus diem”. Agnita vulpis fallacia gallus, “Bonum” inquit “affers nuncium et mihi gratum” et simul collum altius protendens, prospecturoque longius et admiranti similis, in pedes se erexit. “Tu quidnam aspicis?” vulpes cum dixisset, “Duos” inquit “magno cursu, ore patulo adventantes canes”. Tum tremebunda vulpes: “Valete” inquit “mihi fuga expedit, antequam illi adveniant” et simul coepit abire. Hic gallus: “Quoram fugis, aut quid times?” ait “Siquidem pace constituta, nihil est timendum”. “Dubito” inquit vulpes “en canes isti audierunt decretum pacis”. Hoc pacto dolo illusus est dolus.
Abbreviated transcription (Latin):
parẽ fuisse contẽderet ex uerbis ad uẽ¬
ba deueniũt ac magnũ capillorũq cet¬
tamen. Primo uitini deinde et mari¬
ti concurrerũt discidii causã ignoran¬
tes. Utraq sibi uerborũ contumeliã illa¬
tã asserente: Unis suȩ ciriusq uxoris ca¬
acta res est odonet concurrentiũ inter¬
uentus pręliũ diremit uiri dissensio¬
nis caulã ignorantes inimicitiã seruãt
in caueis mõre romano. Pãnus est apuol
quẽdã obrẽ indiscussa nundũ durisus
sed occulte a mulieribus de diuidendo
piendas gallinas que gallo duce
arborẽ excelsiorẽ quo sibi additus nõ
erat ascenderant: ad gallũ blande acces¬
sit quẽ comiter cũ salutasset. Qrud ĩ
excelso agis inquit nunꝗd nõ audisti
noua hec recentia tã salutaria nobis.
Nequaꝙͣ gallus cum respondisset. Atqꝗ
prenunciã huc accessi ait ad comuni¬
candũ tecũ alacritatẽ animaltũ oĩu

Expanded text:
parem fuisse contenderet. Ex verbis ad verparem fuisse contenderet. Ex verbis ad verbera devenerunt, ac unguium capillorumque certamen. Primo vicini, inde etiam mariti concurrunt, dissidii causam ignorantes, utraque sibi verborum contumeliam illatam asserente. Viris suae cuiusque uxoris caacta res est, donec concurrentium interventus praelium diremit. Viri, dissensionis causam ignorantes, inimicitiam servant reclusi in caveis, more Romano. Pannus est apud quemdam ob rem indiscussam nondum divisus, sed occulte a mulieribus de dividendo piendas gallinas, quae, gallo duce, arborem excellentiorem quo sibi aditus non erat, ascenderant, ad gallum blande accessit, quem comiter cum salutasset: “Quid in excelso agis?” inquit “Numquid non audisti nova haec recentia tam salutaria nobis?”. “Nequaquam” gallus cum respondisset “atqui praenuncia”, “Huc accessi” ait “ad communicandum tecum alacritatem. Animalium omnium
Abbreviated transcription (Latin):
asserens esse mũdũ hunc ꝙͣ coles conua¬
les montes planitie culta atq inculta lo¬
ca nemora & siluas que oĩa eo loci spatio
pro uino cũ quidã puetũ cũ uase ma¬
nisculo destinasset sumpto in manihus
uase atq ad nares admoto hohe inꝗt
uas istud admodũ fetet nunꝙͣ in hoc
uinũ meũ infundã. Uade atq ad eũ
qui te misit istud reporta:
ui diuersa etate & forma iuerũt¬
uoluptatis ac premii causa ls pulcri¬
orẽ cͥum bis cognouisset alterã semel
tantũ attigit. Tum ne se spretã puta¬
ret tũ ut iterũ rediret cũ locia. Abe¬
untibus telã lineã dono dedit non
discernens quanta esset futura cuiꝰq¬
portio in diuisione clancrila contentio
orta est inter feminas altera duas ꝑtes
secundũ opus exactũ altera medictatẽ
secundũ ꝑsonas postulante. diuerse utrĩq
uarieq rationes afferebantur: cũ una
maiorẽ se labore perpessã esse reliqua

Expanded text:
asserens mundum hunc quam colles, convalasserens mundum hunc quam colles, convalles, montes, planitiem, culta atque inculta loca, nemora et sylvas, quae omnia eo loci spatio pro vino cum quidam puerum cum vase maiusculo destinasset, sumpto in manibus vase atque ad nares admoto, “Ohe!” inquit “vas istud admodum foetet. Nunquam in hoc vinum meum infundam: vade atque ad eum qui te misit istud reporta”.vi, diversa aetate et forma, iveruntvoluptatis ac praemii causa. Is cum pulchriorem bis cognovisset, alteram semel tamen attigit, tum ne se spretam putaret, tum ut iterum rediret cum socia. Abeuntibus telam lineam dono dedit, non discernens quanta esset futura cuiqportio. In divisione, clancula contentio orta est inter feminas, altera duas partes, secundum opus exactum, altera medietatem secundum personas postulante. Diversae utrimque variaeque rationes afferebantur, cum una maiorem se laborem perpessam esse, reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ciosis lapidibus ponũt: hic quidam
recte inquit. Rodulfus ex Cameri¬
no ducis audeganensis cũ ad regnũ
ne apolitanũ proficisceretur stultiã mõ¬
fus in castra uenisset ostendit ei dux
preciosã ad modũ suppellectilẽ inter¬
q cȩtera margaritas. Cafiros/. carbõ¬
culos & ceterõs lapides. qui magno
in pretio habentur his conspectis q̃¬
sunt Rodulfus quãto lapides illi ex¬
timarentur quid ue utilitatis aferũt
Magnũ quid extimari. Dux respon¬
decẽ florenorũ precii qui mihi anu¬
atĩ ducentos redũt. Ac deinde cum
ducẽ hoc admirantẽ ad molendinũ
quod construi fecerat duxisset duos mo¬
lares lapides ciostendit dicens illos ceͣ
qui suorũ preciosorũ lapidũ utilitatẽ
uirtutẽ superarẽt
le ipse cuidã Camarinensi, qui ui¬
sendi causa orhẽ peregrare cupi¬
ebat russit maceratã usq õpidũ pro¬
ficilci quod ille cũ effecisset orbe iqt
terrarũ uniuersũ conspexisti nihil aliud

Expanded text:
tiosis lapidibus ponunt. Hic quidam: tiosis lapidibus ponunt. Hic quidam: “Recte” inquit “Redolphus ex Camerino ducis Andegavensis, cum ad Regnum Neapolitanum proficisceretur, stultitiam mondum in castra venisset, ostendit ei dux pretiosam admodum suppellectilem, interque caetera margaritas, saphiros, carbunculos et caeteros lapides, magno qui in pretio habentur. His conspectis, quaesivit Redolphus quanto lapides illi existimarentur et quid utilitatis afferrent. Magnum quid aestimari dux respondecem florenorum qui mihi annuatim ducentos reddunt” ac deinde cum ducem haec admirantem ad molendinum quod ipse construi fecerat duxisset, duos molares lapides ei ostendit, dicens illos esse, qui suorum pretiosorum utilitatem virtutemque superarent ipse cuidam Cameriensi, qui visendi causa orbem peragrare cupiebat, iussit usque Maceratam oppidum proficisci. Quod ille cum effecisset, “Orbem” inquit terrarum universum conspexisti” nihil esse aliud
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietate deterreri eũ posse Ille aũt
uiso ebrio rogat patrẽ ubi nã est illd
uinum quo ĩste ebrius factus est u̾t¬
& ego et̃ illius uini dulcedinẽ degu¬
stẽ: nõ ebrii turpitudine absterritus:
sed uini cupiditate cõmotus:¬
nobilẽ atq admodũ dissolutũ cũ obpro¬
brio ceteris ex ea familia esset ad se
uocauit semel simonceculus cogna¬
tus eius senex magne auctoritatis
atq ad modũ prudẽns. Et cũ ratioibę
multis adolescentẽ ad meliore uitamꝰ
hortatus esset detestans uicia uirtu¬
tes uero colaudans postꝙͣ tandemt
perotauit. Simon inquit ille com¬
posite atq ornate admodũ sicut uirũ
centies pulcriores orationes in hanc
sententia audiui & tamen nihil eoru
que dicebantur nunꝗͣ face̾ uolui. Ni¬
hil amplius superiori exemplo ꝙͣ
hic uerbis profuit:
ctorũ uirorũ reprehenoentium
manẽ eorũ curã. qui multũ studii
operisq in querẽdis emendisq pre¬

Expanded text:
ebrietate deterreri eum posse. Ille autem, ebrietate deterreri eum posse. Ille autem, viso ebrio: “Rogo, pater” inquit “ubi est id vinum, quo iste ebrius factus est, ut ego etiam eius vini dulcedinem degustem?” non ebrii turpitudine absterritus, sed vini cupiditate commotunobilem atque admodum dissolutum, cum opprobrio caeteris ex ea familia esset, ad se vocavit semel Simon Caeculus, cognatus eius, senex magnae auctoritatis atque admodum prudens; et cum rationibus multis adolescentem ad meliorem vitam hortatus esset, detestans vitia, virtutes vero collaudans, postquam tandem peroravit: “Simon” inquit ille “composite atque ornate admodum, sicuti virum centies iam pulchriores orationes in hanc sententiam audivi, et tamen nihil eorum quae dicebantur unquam facere volui”. Nihil amplius superior exemplo quam hic verbis profuit. ctorum virorum reprehendentium inanem eorum curam, qui multum studii operaeque in quaerendis emendisque pre
Abbreviated transcription (Latin):
soldis nũc postqͣ introiit domũ ĩnu¬
tata sententia duos amplius requirit.
Fya uir inquit tam ꝑua res impedit
ratiȩ sepius ad mensã familię̧
accedebat dũ comederẽt. degustans uii¬
num ansatis aquatũ esset. Simulabat
auit se id agere ut bono uiro uteren¬
tut. hoc cũ anmaduertissẽt non ilłi
tandẽ comunicato consilio recentem
aliquando ur inã pro uino in mensa
iuspicababant᷑. Accessit ille more suo &
Cũ urinã hibisset. nausans & semieru¬
ctans magno cũ clamore abscessit mi¬
natus multa illis qui hoc comenti essẽt.
Illi ueto risu cenã tinierũt hoc eius rei
machinator mihi postmodũ retulit młto
cũ risu:
Ater cũ filii ebrietatẽ sepius neꝗc¬
ꝙͣ redarguisset conspecto semel in
ebrio detectis uetecundis turpiter la¬
cente. Pueris quoq qui multi cir¬
cunstabãt ridentibus atq illudentibo
tiliũ ad tã uerecundũ spectaculũ uocã¬
uit existimans hoc exemplo eũ ab

Expanded text:
solidis, nunc, postquam introiit domum, musolidis, nunc, postquam introiit domum, mutata est sententia, duos amplius requirit”. “Eia” inquit vir “tam parva res impedit ritiae saepe mensam familiae accedebat dum comederet, degustans vinum an satis aquatum esset: simulabat autem se id agere ut bono vino uterentur. Hoc cum animadvertissent nonnulli, tandem communicato consilio recentem quandoque urinam pro vino in mensa suspicabantur. Accessit ille more suo et cum urinam bibisset, nauseans ac semieructans, magno clamore abscessit, minatus multa illis qui haec conati essent. Illi vero risu coenam finierunt. Hoc eius rei machinator mihi postmodum retulit multo cum risu. ater, cum filii ebrietatem saepius nequicquam redarguisset, conspecto semel in via ebrio, erectis verendis turpiter iacente, pueris quoque permultis qui circumstabant ridentibus atque illudentibus, filium ad tam verecundum spectaculum vocavit, existimans hoc exemplo ab
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ ansetẽ deferebat uenalẽ cõ¬
ipicata muliet que sibi faceta uideha¬
tur ridendi homĩs gratia rogauit
quanti anserẽ faceret. At ilie quod
mulier. Sed domũ ingredere. & de pre¬
cio conueniemus. Ingressus domũ cũ
perstaret in sentẽtia mulier pretio an¬
nuit. Uerũ cũ superiores partes egisset
petito ansere Rusticus se negauit ula¬
turũ. Non enĩ se mulierẽ subãgitasse
sed se compressũ ab ea fore dixit. Igit᷑
re integratã pugna munete sessoris fĩ¬
gitur adulescens Iterũ ex conuento mu¬
lier cum anserẽ postulasset renuit ado¬
lescens pari ratione illã secũ esse asse¬
rens nõ enĩ se pretiũ accepisse sed re¬
pulisse illatã iniuriã nã se prius a mu¬
liere subactũ. Cũ longior progredere¬
tur contentio supueniẽs uir sciscita¬
batui quenã hȩc sit controuersia: Cu¬
piebã inquit uxor tibi cenã opiperam
parate nisi hic maledictus impedi¬
ret. conuenit enĩ mecum inuiginti

Expanded text:
tiae anserem deferebat venalem, conspicata mulier, quae sibi faceta videbatur, ridendi hominis gratia rogavit quanti anserem faceret. At ille, “Quomulier “sed domum ingredere et de pretio conveniemus”. Ingressus domum, cum perstaret in sententia, mulier pretio annuit. Verum cum superiores partes egisset, petito ansere, rusticus se negat daturum: non enim se mulierem subagitasse, sed se ab ea compressum dixit. Igitur, reintegrata pugna, munere sessoris fungitur adolescens. Iterum ex conventu mulier cum anserem postulasset, renuit adolescens, pari ratione se cum illa esse asserens: non enim se pretium accepisse, sed repulisse iniuriam illatam; nam se prius a muliere subactum. Cum longior progrederetur contentio superveniens vir sciscitait “utar hac nocte parva, quae tibi mipiebam” inquit uxor “tibi coenam opiparem parare, nisi hic maledictus impediret: convenerat enim mecum in viginti
Abbreviated transcription (Latin):
taretur. Qui cũ id se nescire respondis¬
set. atqui inquit stultitiã pontificis ri¬
toribus ii duo Abbates ordinis san¬
cti benedicti erant concilii constanti¬
ensis dicta. qui cũ ad petrũ de luna
antea apud hispanos & gallos pontifi¬
cẽ nomĩe concilii uenissent atq is illis
conspectis duos coruos se adixissẽt mi¬
nime mirũ uideri debere alter respon¬
dit si corui ad eiectũ cadauer accede¬
rent exprobrans ei qui a concilio dam¬
natus pro cadauere hẽ ret᷑ ÷

Expanded text:
ridere. Qui cum id se nescire respondisridere. Qui cum id se nescire respondisset, “Atqui” inquit “stultitiam Pontificis ritoribus hi duo abbates ordini S. Benedicti erant Concilii Constantiensis dicta. Qui cum ad Petrum de Luna, antea apud Hispanos et Gallos Pontificem, nomine Concilii venissent, atque is, illis conspectis, duos corvos se adire dixisset, minime mirum videri debere alter respondit si corvi ad eiectum cadaver accederent: exprobrans ei quod a Concilio damnatus pro cadavere haberetur.
Abbreviated transcription (Latin):
iam etate confecta stipẽ in elimosinã pe¬
tens bene facite aiebat eiquę peccatũ
reliquit & artẽ meretricĩa Increpita
ab homine note quod menolicaret. Qd¬
requirit. Nccessitate ergo nõ uolũtate
pontifice Martino sermo de facetiis
incidlisset. Retulit ille fuisse doctorẽ bo¬
noniensẽ. Qui cũ ab legato. quid instã¬
tiuus peteret fatuus ac demens ab eo¬
appellatus est. hoc audito quando inꝗt¬
me de mentẽ esse cognoiristi: Ad hȩc le¬
gatus cũ id tp̃ris dixisset nõ recte inꝗt
altet arbitraris: Tunc enim fatuus fui
Cũ te ignarũ legũ doctorẽ iuris ciuilis
feci: Erãt enĩ doctor legatus. et parũ
doctus hoc dicto ignorantiã legati ostẽ
ni curuspiã dictũ retulit Cum
cardinali neapolitano hoĩ stolido atq
indocto redeunti a pontifice romanus ci¬
uis obinasset. Cardinalis uero qui mos
suus etat continuo rideret petiuit a so¬
cio quã nã ob causa Cardinalẽ ridere pu

Expanded text:
iam aetate confecta, stipem in eleemosynam peiam aetate confecta, stipem in eleemosynam petens, “Benefacite” aiebat “ei quae peccatum reliquit et artem meretriciam”. Increpata ad homine noto quod mendicaret, “Qrequirit”. “Necessitate ergo, non voluntate” Pontifice Martino, et sermo de facetiis incidisset, retulit ille fuisse doctorem Bononiensem, qui, cum a legato quid instantius peteret, fatuus ac demens appellatus est. Hoc audito, “Quando” inqu“me dementem esse cognovisti?”. Ad haec legatus cum id temporis dixisset, “Non recte” inquit alter “arbitraris: tunc enim fatuus fui, cum te ignarum legum doctorem iuris civilis feci”. Erat enim doctor legatus, et parum doctus: hoc dicto ignorantiam legati ostendni cuiuspiam dictum retulit. “Cum cardinali Neapolitano, homini stolido atque indocto, redeunti a Pontifice Romanus civis obviasset, cardinalis vero, quia mos suus erat, continuo rideret, petivit a socio quamnam ob causam cardinalem putaret
Abbreviated transcription (Latin):
uiro ad respondendũ propto quidã iut
ganolũ hoc idẽ incetu hominũ obiecit
extollens prudentiã suã. Racellũ uoͬ
despiciens. Tũ Racellus hoc tibi inquit
facillime concedo cito enĩ res magni
precii & bone dari pigneri possũt. At
tu uoͣ ita nequã uillis & abiectȩ con¬
ditionis es ut si quis te ꝑ omnes fori
tabernas & cauponas circunferret ne¬
mo te ereo quidẽ numo uelet accipere
hoc dicto & circunstantibus risũ mouit¬
& dicacitatẽ homĩs dicacitatẽ cõpressit:¬
cus ut desisteret a fenore & aĩȩ
suȩ saluti consulens & corporis quie¬
ti pluribusq suadebat uerbis ut se
ab ea molestia simul & infamia uitȩ
uendicaret. Tũ ille ut suades inꝗt
hanc artẽ desinã. Nã noĩa mea ita
male respondet ut necesse sit uel inuito¬
mihi hoc exercitrũ relinqueͣ nõ consci¬
entia peci sed timore amittendi parta
fenus relicturũ professus :
lis fuit hic contribulus meus ant
ꝑuetule & nomẽ tetulit meretrici que

Expanded text:
o ad respondendum, quidam inter iurgandum hoc idem in coetu hominum obiecit, extollens prudentiam suam, Razellum vero despiciens. Tum Razellus “Hoc tibi” inquit “facillime concedo: cito enim res magni pretii et bonae dari pignori possunt. At vero tu ita nequam, vilis et abiectae conditionis es, ut, si quis te per omnes fori tabernas et cauponas circumferret, nemo te nec pro aereo quidem nummo vellet accipere”. Hoc dicto, et circumstantibus risum movit, et dicacitatem hominis dicacitate compressitcus ut desisteret a foenore, et animae suae saluti consulens, et corporis quieti, pluribusque suadebat verbis ut se ab ea molestia simul et infamia vitae vindicaret. Tum ille, “Ut suades” inquit “hanc artem desinam. Nam nomina mea ita iam male respondent, ut recesse sit vel invito hoc exercitium relinqui”, non conscientia peccati, sed timore amittendi parta se foenus relicturum professus. 9lis hic fuit” contribulus meus ait “pervetulae” et nomen retulit “meretrici quae
Abbreviated transcription (Latin):
duce młi posteriore hucrunt lege lancitũ
est capitale est. Si quis de agenda pace
uerba fecisset. Bernardus maneti ciuis
facetissimus erat inforo ueteri nescio ꝗd
empturus accessit ad eum quidã frater
ex iis mẽdicis circũforaneis: qui in tri¬
uiis adstantes aliquid sibi a transeuntibus
dari in necessarios usus petunt ac quip¬
piam petiturus primis uerbis pax tibi
inquit. Tũ bernardus quid tu pacẽ no¬
minasti anne scis capitale esse si quis
de pace loquatur: abeo inquit ne ꝗs me¬
hurus culpe astine putet. hoc dicto re¬
cedens a nehulonis illius molestia se
exemit :

Expanded text:
duce Mediolani posteriore habuerunt, sancitum duce Mediolani posteriore habuerunt, sancitum est capitale esse si quis de agenda pace verba fecisset. Bernardus Manecti, civis facetissimus, erat in foro veteri, nescio quid empturus. Accessit ad eum Frater quidam ex his mendicis circumforaneis, qui in triviis astantes aliquid sibi a transeuntibus dari in necessarios usus petunt, ac quippiam petiturus primis verbis, “Pax tibi” inquit. Tum Bernardus: “Quid tu pacem nominasti? An nescis capitale esse, si quis de pace loquatur? Abeo” inquit “ne quis me culpae affinem putet”. Hoc dicto recedens, a nebulonis illius molestia se exemit. 4
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Hoc adeo nõnullos: qui id igno¬
rabant cõmouit ut paulo post id u̾e¬
rũ esse experiront᷑:
post modũ retulit profecta est ali¬
quando ad confitẽdũ peccata sua ꝓut fit
in tp̃iȩ quadragesiȩ. Cũ interloquendũ
se uiro suo non seruasse fidẽ respondis
set. Confessor qui frater erat: libidĩe
incensus protento palio Priapũ erectũ
in manu adolescentulȩ posuit suadens
ut sui misereretur. Illarubore ꝑfusa abi¬
ens matri quȩ haud procul erat rogã¬
ti quidnã tantus rubot sibi uellet co
quenã causa esser cur cũ coitus
uoluptatis ita particeps esset femina.
sicut & uir tamen homines cicius
appeterent. sequerenturq mulieres
ꝙͣ ille uiros: Tum illa sũma cũ ratioẽ
hoc institutũ est inquit ut nos potius
requiramur a uiris. Constat cũ para¬
tas: ac promptas nos ad concubitũ sẽ¬
terentur a nobis cũ essent imparati.
Scita facetaq tesponsio:
Ello quod primũ florentim cũ¬

Expanded text:
rent. Hoc dicto adeo nonnullos qui id ignorent. Hoc dicto adeo nonnullos qui id ignorabant commovit, ut paulo post id verum esse experirentur.postmodum retulit, profecta est aliquando ad confitendum peccata sua, prout fit tempore quadragesimae. Cum inter loquendum se viro non servasse fidem diceret, statim confessor, qui Frater erat, libidine incensus, protento pallio, priapum erectum in manu adolescentulae posuit, suadens ut sui misereretur. Illa rubore perfusa abiens, matri, quae haud procul erat, roganti quidnam sibi tantus rubor sibi vellet, naquaenam causa esset, cur, cum in coitu voluptatis ita particeps esset femina sicut vir, tamen homines citius appeterent sequerenturque mulieres quam illae viros, tum illa: “Summa cum ratione hoc institutum est” inquit “ut potius nos requiramur a viris. Constat enim paratas ac promptas nos ad concubitum semterentur a nobis, cum essent imparati”. Scita facetaque responsio. ello, quod primum Florentini cu
Abbreviated transcription (Latin):
copia inesset optabat Uiri ꝑmulti se ab
illo tali suꝑlectile superari sentiebant ꝗ
omnes in adolescentulã conuersi graui¬
ter illius stultitiã increpabant alius t¬
obiurgatis aut quid me reprehenditis
inquit. Aselus noster quẽ ruri nuper
conspexi bestia est & adeo extenso bra¬
chio ob longũ membrũ hẽt. hic uir me¬
us qui hom̃o est nõ ht̃ eius medietatẽ
Credit simplex puela hominibus lõ¬
ꝯius ꝙͣ beluis eiusmodi membrũ ĩ esse.
sideratus ad populũ aggrauãs mł¬
tis uerbis ac detestans adulterium.
Dixitq inter cȩtera adeo esse grauer
peccatũ ut malet decẽ uirgines cogno¬
icere ꝙͣ unicã mulierẽ nup̾tã. hoc &
Lter Paulus noĩe quẽ ipse noui
cũ sctiȩ urhe campaniȩ in quadã
contione luxuria de testaretur nõnul¬
los adeo lasciuos atq intẽꝑantes dicebat
ut ad eliciendã maiorẽ ex coitu uolu¬
ptatt̃ natibus uxoris puluinũ subice¬

Expanded text:
copia inesset optabant. Viri permulti se ab copia inesset optabant. Viri permulti se ab illo tali suppellectili superari sentiebant, qui omnes in adolescentulam conversi graviter illius stultitiam increpabantobiurgatis? Aut quid me reprehenditis?” inquit “Asellus noster, quem ruri nuper conspexi, bestia est, et adeo” extenso brachio “oblongum membrum habet: hic vir meus, qui homo est, non habet eius medietatem”. Credidit simplex puella hominibus longius quam bestiis eiusmodi membrum inesse desideratus ad populum, aggravans multis verbis ac detestans adulterium, dixitque inter caetera adeo esse grave peccatum, ut mallet decem virgines cognoscere quam unicam mulierem nuptam. Hoc et lter, Paulus nomine quem ipse novi, cum Seciae urbe Campaniae in quadam concione luxuriam detestaretur, nonnullos adeo lascivos atque intemperatos dicebat, ut ad eliciendam maiorem ex coitu voluptatem, natibus uxoris pulvinum subiice
Abbreviated transcription (Latin):
repletur domus. Cum nõ nuptã sed suf¬
fotatã adolescentulã egregiã forma di¬
cerent. Superuenit postmodũ uir tu¬
ius gratia conuriiũ parabatur: et cũ
omnes uultu merenti aftlictoq conspi¬
ceret miratus rei nouitatẽ quidnã noui
accidisset. Nullus erat qui causã dolo¬
ris auderet palam facere. Unus tandẽ
liberior ait dixisse puellã mancũ esse¬
illum in uirili sexu. Tũ iuuenis alacer
nequaꝙͣ inquit hȩc erit causa que aut
nos conturbet aut conuruiũ disturbet
cito hoc purgabitur crimẽ. Cum in mẽ¬
sa omnes sederent uiri pariter ac mulie¬
res sumptis iã fere cibis surgens adole¬
scens patres inquit sentio me culpari
in ea re cuius nos testes esse an uera sit
apo uestibus enĩ curtis tunc utebatur
ac supra mensã posito omnes ad rei no¬
uitatẽ magnitudinẽq conuertit & an
culpandus aut reiciendus est quesurit
maior mulierũ pats ut uiris sius talis

Expanded text:
impletur domus, cum non nuptam, sed sufimpletur domus, cum non nuptam, sed suffocatam adolescentulam egregiam forma dicerent. Supervenit postmodum vir, cuius gratia convivium parabatur, et cum omnes vultu maerenti atque afflicto conspiceret, miratus rei novitatem, quidnam novi accidisset rogabat. Nullus erat qui causam doloris audebat fateri: unus tandem liberior ait dixisse puellam mancum esseillum in virili sexu. Tum iuvenis alacer: “Nequaquam” inquit “erit haec causa quae aut vos conturbet, aut convivium disperdat. Cito hoc purgabitur crimen”. Cum in mensa omnes sederent viri pariter ac mulieres, sumptis iam fere cibis, surgens adolescens: “Patres” inquit “sentio me culpari in ea re, cuius vos testes esse an vera sit apo vestibus enim curtis tunc utebatur, ac supra mensam posito, omnes ad rei novitatem magnitudinemque convertit et an culpandus aut reiiciendus esset quaesivit. Maior mulierum pars ut viris suis talis
Abbreviated transcription (Latin):
to tpͣre quo illa norecte ualeret ne
coitu fatigaretur. Tũ mulier licet moͣ
inualida: atq infirma extrti quin
cõmode posse resupina iacere. Dan¬
da est ergo iuris oꝑa ne hoc uenię ge¬
nus ab uxoribus implorẽt cũ rite̾
gnis duxit uxorẽ filiã uerii de
pagiis equitis florentini inter ceteros¬
suȩ etatis egregii ac pręstantis uiri.
Sost aliquotddies ut moris est adolescẽ¬
tula ad patrẽ reuertitur non alacris auit
iocunda ut cȩtere assolent. sed mesta. ac
uultu languida intuens terrã. Ad uocatai
cubiculo clanculũ rogat mater nunꝗd
res sint satis saluȩ ut uultris flens iu¬
uencula respondit non enĩ me uiro di¬
sponsastis ait sedei cui uirilia desunt.
Nihil enĩ aut parum habet eius partis
propter quã tiunt matrimonia. Dolens
admodũ fortunã filie mater rẽ cũ uerio
comunicat deinde re ut fit inter consã¬
ꝯuineos mulieresq quȩ ad conuruiũ
aderant uulgata mestitia doloreq ois

Expanded text:
pto tempore quo illa non valeret, ne pto tempore quo illa non valeret, ne coitu fatigaretur. Tum mulier, licet morinvalida atque infirma extiti, quin commode possem resupina iacere”. Danda est igitur viris opera ne hoc veniae genus ab uxoribus implorent, cum rite ngnis duxit uxorem filiam Nerii de Paciis, equitis Florentini, inter caeterossuae aetatis egregii ac praestantis viri. Post aliquot dies, ut moris est, adolescentula ad patrem revertitur, non alacris aut iocunda, ut caeterae assolent, sed maesta ac vultu languido, intuens terram. Advocatam in cubiculo clanculum rogat mater numquid res sint satis salvae. “Ut vultis” flens iuvencula respondit. “Non enim me viro desponsastis” ait “sed ei cui virilia desunt: nihil enim aut parum habet eius partis, propter quam fiunt matrimonia”. Dolens admodum fortunam filiae, mater rem cum viro communicat. Deinde re, ut fit, inter consanguineos mulieresque quae ad convivium aderant vulgata, maestitia doloreque omnis
Abbreviated transcription (Latin):
re ergo sinihil hẽs lacrimas ait. ob hac
ipsar cauiã respondit quoniã nihil
est mihi alter nihil sibi esse causę cur
ploraret intelligebat. Alter nihil sibi
reliquũ supesse a ludo plorabat:
quando erat annonȩ caritas ae¬
cessit pauper luschus ad forũ queda
sextaria frumenti ut dicebat emptu¬
rus. Rogauit hunc inforo perconta
tẽ precium quidã alter quanti sex¬
tariũ frumenti uenderetur. homis
oculo inquit constat delignãs huono
uerbis annonȩ caritatẽ. hõc audiens
Scitulus. qui aderat puer cur tu ergo
ait tã grande saculũ portasti cũ non
amplius ꝙͣ unicũ sextariũ possis emeͣ:¬
Onsolabatur uxorẽ uir. quȩ ad¬
uersa ualitudine diẽ sirũ obibat
memorans omnia boni mariti officia
sibi in uita prestitisse ueniãq postulans
si quid nunꝙͣ aduersus eã iniq egisset:
neq inter cȩtera se ait anrisisse nunꝙͣ
quin debitũ thoro preberet eo exce¬

Expanded text:
re ergo si nihil habes, ploras?” ait. “Ob hanc re ergo si nihil habes, ploras?” ait. “Ob hanc ipsam causam” respondit “quoniam nihil est mihi”. Alter nihil causae esse cur ploraret intelligebat; alter nihil sibi reliquum superesse a ludo plorabat. quando erat annonae caritas, accessit pauper luscus ad forum, quaedam sextaria frumenti, ut dicebat, empturus. Rogavit hunc in foro percontantem pretium quidam alter superveniens quanti sextarium frumenti venderetur. “Hominis oculo” inquit “constat” designans his verbis annonae caritatem. Hoc audiens scitulus qui aderat puer: “Cur tu ergo” ait “tam grandem sacculum portasti, cum non amplius quam unum sextarium possis emeonsolabatur uxorem vir, quae adversa valetudine diem suum obibat, memorans omnia bona mariti officia sibi in vita praestitisse, veniamque postulans, si quid unquam adversus eam inique egisset; neque, inter caetera, se ait omisisse unquam quin debitum thoro praeberet, eo exce
Abbreviated transcription (Latin):
dã prout consueuerut. Fratres mei:
inquit Anno preterito cum hoc in loco uo¬
bis astantibus uerba facere de sanctitate
uita & miraculis huius sancti nostri ni¬
hil pretermisi eorũ quȩ de illo uel audiui
riel scripta in sacris libris reperiuntur q̃
omnia uos credo memoria tenere. Post¬
cis facto. dicite confiteor & reliqua q̃
sequunt᷑ atq ita abiit :¬
Usticus cũ casteneã arborem ad
quidã homo petfacetus qui inter loquẽ¬
dum daturũ se illi normã dixit qua
men & in futurũ poterit prodesse. Tu
Minatius fac semꝑ inquit ne sis celerior
in descensu ꝙͣ in ascensu sed ea qua a¬
scendis tarditate descendas. hoc pa
mulos ro uestes insuper ad talos e
Senus enim erat lusisset flens ad ho¬
stiolũ tabernȩ cinuspiã sedebat uidens
merentẽ flentẽq amicus quidnã est
tibi inquit nihul Minatius ait cur
na ergo sinihil hẽs ploras: hoc solũ qu
nihił hẽo inquit ad miratus ille qua¬

Expanded text:
aedam prout consueverat, “Fratres mei”, aedam prout consueverat, “Fratres mei”, inquit “anno praeterito, cum hoc in loco, vobis astantibus, verba facerem de sanctitate, vita et miraculis huius Sancti nostri, nihil praetermisi eorum quae de illo vel audivi, vel in Sacris Libris scripta reperiuntur, quae omnia vos credo memoria tenere. Postcis facto, dicite “Confiteor” et reliqua quae sequuntur”. Et ita abiitm ad quidam, homo perfacetus, qui inter loquendum daturum se illi normam dixit, quamen in futurum poterit prodesse”. Tum Minacius: “Fac semper ne sis celerior in descensu quam in ascensu: sed ea, qua ascendis, tarditate descendas. Hoc pacmmulos et vestes insuper ad taxillos lusisset egenus enim erat, flens ad ostiolum tabernae cuiusdam sedebat. Videns maerentem flentemque amicus, “Quidnam est tibi?” inquit. “Nihil” Minacius ait. “Cur nam ergo, si nihil habes, ploras?”. “Hoc solum quod nihil habeo” inquit. Admiratus ille: “Qua
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ ille numis suis insidias parari. Ma¬
lens igitur uitȩ ꝙͣ pecuniis parcere uerũ
est inquit quod dicis mi domine. Sed
destina mecũ domũ satelites tuos ego
hostes illos ac rebelles tibi statĩ comphen¬
sos dabo. Missos itaq lictores domũ ad¬
ad archulã in qua pecunia erat secũ du¬
xit eaq aperta: capite hos inquit e ue¬
stigio hi sunt enĩ nõ solũ dni sed mei qͦ
hostes accerrimi ac rebelles. Quibus de¬
latis ad tirãnum homo penã omnem
Ppidũ est in montibus nostris in¬
quo multi ex uariis locis ad diem
festum erat enim cęlebritas sancti Ste¬
phani conuenerant.Religiosus quidam
habiturus erat de more sermonẽ ad po¬
pulũ. Cũ hora esset diei tarda sacerdo¬
tes aut̃ exurirent uererenturq lon¬
ꝯitudinẽ sermonis ascendenti sugge¬
stũ religioso unus & itẽ alter ut paucis
loqueretur in aurẽ ortati sunt. Ille se
exorari tacile passus ac prelocutus q̃¬

Expanded text:
tandem ille nummis suis insidias parari. Matandem ille nummis suis insidias parari. Malens igitur vitae quam pecuniis parcere, “Verum est” inquit “quod dicis, mi Domine; sed destina mecum satellites tuos: ego hostes illos ac rebelles tibi statim comprehensos dabo”. Missos itaque lictores domum ad arculam in qua pecunia erat secum duxit, eaque aperta, “Capite hos” inquit “e vestigio. Hi sunt enim non solum Domini, sed mei quoque hostes acerrimi ac rebelles”. Quibus delatis ad tyrannum, homo poenam omnem ppidum est in nostris montibus, inquo multi ex variis locis ad diem festum convenerant. Erat enim celebritas S. Stephani. Religiosus quidam habiturus erat de more sermonem ad populum. Cum hora esset diei tarda, sacerdotes autem esurirent vererenturque longitudinem sermonis, ascendenti suggestum religioso unus et item alter ut paucis loqueretur in aurem hortati sunt. Ille se exorari facile passus, ac praelocutus qu
Abbreviated transcription (Latin):
o pater inquit si noices qua prudẽtia
catulus fuit non mirareris si sepultutã
inter homines meruit. Euit enĩ plusq
ingenio humano tũ in uita: tũ precipue
in morte. Quidnã hoc est ait ẽpͣus. Te¬
stamẽtũ inquit sacerdos in fine urtȩ
condens sciensq egestatẽ tuã tibi quĩ¬
quaginta aureos ex testamento reliquit
quos mecũ detuli. Tũ ep̃us & testamẽ¬
tũ & sepulturã comprobãs accepta pecu
nia sacerdotẽ abioluit:
Ipiceno in oppido cingulo audut
hoc tirãnus loci atq ad eripiendos nu¬
criminis. qua illi peccunias aufferet uo¬
cato ad se uiro dixit illũ crimine lese
maiestatis reũ teneri. Cũ nihil contra
eius statũ aut dignitatẽ ab se factũ con¬
tenderet. ꝑstaba tyrãnus asserens illum
capite esse mulctandũ . homo insons ꝗd¬
nã tandẽ egisset cũ postularet hostes in¬
quit meos ac rebelles. qui contra me cõ¬
spirarũt domi absconsos habuisti. Sẽsit

Expanded text:
“O Pater” inquit “si nosceres qua prudentia “O Pater” inquit “si nosceres qua prudentia caniculus fuit, non mirareris si sepulturam inter homines meruit: fuit enim plus quam ingenio humano, tum in vita, tum praecipue in morte”. “Quidnam hoc est?” ait episcopus. “Testamentum” inquit sacerdos “in fine vitae condens, sciensque egestatem tuam, tibi quinquaginta aureos ex testamento reliquit, quos mecum detuli”. Tum episcopus testamentum et sepulturam comprobans, accepta pecunia, sacerdotem absolvit. Piceno in oppido Cingulo. Audivit hoc tyrannus loci, atque ad eripiendos nucriminis, qua illi pecunias auferret: vocato ad se viro, dixit illum crimine laesae maiestatis reum teneri. Cum nihil contra eius statum aut dignitatem a se factum contenderet, perstabat tyrannus, asserens illum capite esse mulctandum. Homo inscius quidnam tandem egisset cum postularet, “Hostes” inquit “meos ac rebelles, qui contra me conspirarunt, domi absconditos tenuisti”. Sensit
Abbreviated transcription (Latin):
Contulit Bomfacius se perusiũ secrindo
sui pontificatus anno aderant secum aũt
fr̃es & affines ex ea domo ꝑmulti qui
ad eum ut fit confluxerãt honorem ac
lucri cupiditate. Ingresso Bonifacio ur¬
bẽ sequebatur turba primorũ inter quos
fratres erant & cȩteri ex familia. Quidã
cupidiores noscendorũ hominũ quere¬
bant quinã essent qui sequerentur di¬
cebat unus & itẽ alter. hicͥ est andreas
tomatellus. De inde iohanes thomacellus
complures deinde tomacellos nomina¬
tim recensendo. Tum quidã facetus ho
ex eo tot tomacelli prodierunt:¬
Rat sacerdos in tuscia quidam tu¬
sticanus sed admodũ opulentus.
Hic caniculũ sibi carissimũ cũ mortuus
esset sepeliurt in cimitorio. Sensit hoc
cp̃us & in eius pecimniã animũ incendẽs
sacerdotẽ ueluti maxĩ crimĩs reum ad
se puniẽdũ uocauit. Sacerdos qui ani¬
mũ ep̃i satis neuerat quinquaginta
ad carceres sacerdotẽ duci. hic uir sagax

Expanded text:
Contulit Bonifacius se Perusium secundo Contulit Bonifacius se Perusium secundo sui pontificatus anno. Aderant autem secum fratres et affines ex ea domo permulti, qui ad eum, ut fit, confluxerant bonorum ac lucri cupiditate. Ingresso Bonifacio urbem sequebatur turba primorum, inter quos fratres erant et caeteri ex ea familia. Quidam cupidiores noscendorum hominum, quaerebant quinam essent qui sequerentur. Dicebat unus, item alter: “Hic est Andreas Tomacellus”, deinde: “Hic Ioannes Tomacellus”, tum plures deinde Tomacellos nominatim recensendo. Tum quidam facetus, “H” inquit, “ex quo tot Tomacelli prodieruntrat sacerdos rusticanus in Tuscia admodum opulentus. Hic caniculum sibi carum, cum mortuus esset, sepelivit in caemiterio. Sensit hoc episcopus et in eius pecuniam animum intendens sacerdotem veluti maximi criminis reum ad se puniendum vocat. Sacerdos, qui animum episcopi satis noverat, quinquaginta ad carceres sacerdotem duci. Hic vir sagax,
Abbreviated transcription (Latin):
tes lineos pannos. Ad unã earũ accedens
piscis cibi ut aiunt causa mulierẽ mani
comprchedit ad se trahere conatus. Illa
reluctans & erat aqua modira: magno
clamore auxiliũ cęterarũ implorauit.
Accurrentes quinq numeto monstrum
neq enim in aquã egredi poterat fusti¬
bus ac lapidibus perimũt. quod in littus
abstractũ haud paruũ terrorẽ aspicien¬
tibus prebuit. Erat corpus magnitudo pa¬
ulo longior: ampliorq forma hõminis:
hanc ligneam ad nos ferrariã usq dela¬
tam conspexi. Cibi gratia mulierem cõ¬
prehensã argumento fuere. Pueri non nł¬
li qui cum diuersis tp̃ribus ad litus la¬
uandi causa accessisiẽt nusꝙͣ postea com¬
perti sunt quos post modũ ab eo monstro
fuit neapolitanus ex fanilia toma¬
cellorũ. Appellantur autẽ uulgari ser¬
mone tomacelli cibus factus ex iccore
suillo admodũ contrito atq in modum
pilȩ inuoluto intei iore pinguedine porci.

Expanded text:
tes lineos pannos. Ad unam earum accedens tes lineos pannos. Ad unam earum accedens piscis, ut aiunt, cibi causa, mulierem manibus apprehendens ad se trahere conatus est: illa reluctans erat enim aqua modica, magno clamore auxilium caeterarum imploravit. Accurrentibus quinque numero, monstrum neque enim in aquam regredi poterat fustibus ac lapidibus perimunt: quod in littus abstractum, haud parvum terrorem aspicientibus praebuit. Erat corporis magnitudo paulo longior ampliorque forma hominis. Hanc ligneam ad nos Ferrariam usque delatam conspexi. Cibi gratia mulierem comprehensam argumento fuere pueri nonnulli, qui cum diversis temporibus ad littus lavandi causa accessissent, nusquam postea comperti sunt, quos postmodum ab eo monstro fuit Neapolitanus ex familia Tomacellorum. Appellantur autem vulgari sermone “tomacelli” cibus factus ex iecore suillo admodum contrito, atque in modum pili involuto interiore pinguedine porci.
Abbreviated transcription (Latin):
tam diu suggens quoad lac inerat ube¬
ribus. Deinde boue relicta ad siluas ui¬
cinas auffugit. ubera postmodũ & ea cru¬
rum pars quã serpens cauda tetigerat
ueluti adusta nigraq diutius ꝑ manse¬
runt.hoc pastores nam in armento bos
erat se uidisse affirmarũt houẽ qͦ uitu¬
lum postea peperisse idq ex luteris fer
nostrȩ etatis priaceps mihi quoq
ridribusq cruribus uplicatis ita tame
ut essent coniuncta. hoc monstrũ quidã
Lrariã imaginẽ marini monstri nu¬
per in littore dalmatico inuenti. Corpo¬
recerat humano umbilicotenus deinceps
upiscis ita ut inferior pars que in piscem
idesinebatur esset bi furcata barba erat
promissa duobus tanꝙͣ cornibus supra
auriculas eminentibus mãmis ore lato
manibus quatuor tantũ digitos haben¬
tibus amanibus usq ad ascellam usq ad
immũ uentr̃e ale pisciũ protendebantur
quibus ad nabat. Captũ hoc pacto ferebãt
erant complures femine iuxta litus lauã¬

Expanded text:
tamdiu sugens quoad lac inerat ubetamdiu sugens quoad lac inerat uberibus: deinde bove relicta ad sylvas vicinas aufugit. Ubera postmodum et ea crurium pars quam serpens cauda tetigerat veluti adusta nigraque diutius permanserunt. Hoc pastores nam in armento bos erat se vidisse affirmarunt, bovem quoque vitulum postea peperisse; idque ex litteris Ferrnostri temporis princeps, mihi quoque rioribusque cruribus duplicatis, ita tamen ut essent coniuncta. Hoc monstrum quidam rariam imaginem marini monstri nuper in littore Dalmatico inventi. Corpore erat humano umbilico tenus, deinceps piscis, ita ut inferior pars quae in piscem desinebat esset bifurcata, barba erat profusa, duobus tanquam cornibus super auriculas eminentibus, grossioribus mammis, ore lato, manibus quatuor tantum digitos habentibus, a manibus usque ad ascellam atque ad imum ventrem alae piscium protendebantur, quibus natabat. Captum hoc pacto ferebant. Erant complures feminae iuxta littus lavan
Abbreviated transcription (Latin):
sius admodũ aduersã. Tũ Nicolaus uir
doctissimus: sed ingenio inconstanti &
procaei lingua. Nullus est omniũ qui
uiuant inquit cui magis ꝙͣ mihi for¬
tuna fuerit inmica. Nam cũ hoc tpre
sit stultię regnũ uideãq omnes fere
amentes: atq insanos. Angelotũ quoq
nominans inter eos add amplas digni¬
tates atq officia extoli ego solus relictꝰ
sũ ex omni dementiũ numero cui ni¬
hil conceditut. hoc mihi solũ accidit
malignitate fortunȩ :
Honstra hoc anno plura diuersis
Iin locis naͣ edidit. In agro senega¬
lensi inpiceno bos quedã sẽr pentemꝰ
peperit mirȩ magnitudĩs capite erat:
grosiori ꝙͣ sit uituli collo oblongo ad mẽ¬
suta ulne. corpore cani similis caudȩ¬
terete ac longiore. hunc editũ eñ bos
conuersa respexisset magnoq mugriu
edito exterrita auffugere uellet erectꝰ
serpens subitoq posterioribus eruribus
cauda tircundatis ad ubera os admouit

Expanded text:
suis admodum adversam. Tum Nicolaus, vir suis admodum adversam. Tum Nicolaus, vir doctissimus, sed ingenio inconstanti et procaci lingua, “Nullus est omnium qui vivant” inquit “cui magis quam mihi Fortuna fuerit inimica. Nam cum hoc tempore sit Stultitiae regnum videamque omnes fere amentes atque insanos Angelottum quoque novimus inter eos ad amplas dignitates atque officia extolli, ego solus relictus sum ex omnium dementium numero, cui nihil conceditur: hoc mihi solius accidit malignitate Fortunae”. 31. De prodigio Monstra hoc anno plura diversis in locis natura edidit. In agro Senogalliensi, in Piceno, bos quemdam serpentem peperit mirae magnitudinis. Capite erat grossiori quam sit vituli, collo longo ad mensuram ulnae, corpore cani similis terete et longiore. Hunc editum cum bos conversa respexisset, magnoque mugitu edito exterrita aufugere vellet, erectus serpens subito posterioribus cruris cauda circumdatis ad ubera os admovit,
Abbreviated transcription (Latin):
quit. Cũ cȩteri aliarũ rerũ libertatẽ q̃¬
rerent ille pretulit licentia futuendi :
Igis mondus quoq imperator ciudã
corã eo conquerẽti tonstantie libet¬
tatẽ in concilio non esse. Atqui inquit nͥ
hic sũma esset libertas tu tam minime
libete loquereris libere enĩ loqui magͤ
libertatis est signum. ĩt
a pontifice e ugenio cardinalis.
Quidã laurentius sacerdos urbanus do¬
mũ tediit hilaris & plaudens totusq in
risũe letitia estusus. Cũ rogaret uicini
quidna sibi obtigisset noui q tã letus
atq alacris esset bene inquit estima¬
gna in ipe sum postꝙͣ dementes atohd
insani cardinales fieri cęperũt prqpediẽ
Cũ Angelotus amentior me sit cardina
dicebat plurimũ stultis & insipientibus
fauere. Nam cũ essemus cũ plures ua¬
riis de rehus ut fit in palatio confabulã¬
tes quidã iniquitatẽ fortune maxime
accusabant. Querebantur q eã rebus

Expanded text:
quit. Cum caeteri aliarum rerum libertatem ququit. Cum caeteri aliarum rerum libertatem quaererent, ille prigismundus quoque Imperator cuidam coram eo querenti Constantiae libertatem non esse, “Atqui” inquit “nisi hic summa esset libertas, tu tam libere minime loquereris”. Libere enim loqui magnae libertatis est signum. 29. a Pontifice Eugenio cardinalis, quidam Laurentius sacerdos urbanus domum rediit hilaris, applaudens, totusque in risum ac laetitiam effusus. Cum rogarent vicini quidnam sibi obtigisset novi, quod tam laetus et alacris esset: “Bene” inquit “est; magna in spe sum, posteaquam dementes et insani cardinales fieri coeperunt, prope diem cum Angelottus amentior me sit cardinalm, quem dicebat plurimum stultis et insipientibus favere. Nam cum essemus complures, variis de rebus, ut fit, in palatio confabulantes, quidam iniquitatem Fortunae maxime accusabant, querebanturque eam rebus