comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq elariuo ⁊ morũ ⁊̃ gͣuitate tanta honestate
atq uera humilitate spectabiles ut credas
deos pociꝰ ꝙͣ mortales .¶Hi iã p̾sidentis dogma¬
tib pleni abunde aliis ingerunt que nouer̃t
est ⁊ alia multitudo pstrepẽs uariaꝵ quidem
hou̾i specierũ ex qua nõ nulli omĩ abiecta su¬
perbia ugiles mandatis ĩsistunt si forte stu¬
dio queãt ĩ altiorẽ deuenire gradũ. Alii uo
sũt qui fere rerũ principiis auditis elato aĩo
ĩ uestes impatricis uncas ĩitiũt manꝰ ⁊ acri
iuolentia quibdã surreptis pticulis uariis
insigniti titulis quos nõ nũquã ex̃ domũ ue¬
nales cõperiũt nõ alr̾ ꝙͣ si mentẽ om̃ez diui¬
nitatis poeperint fastu quodã inflati ex sa¬
tra se proripũt ede. Quãto tñ cũ detrimento
ĩsipientũ prude̾tes aduertũt. hi ãt aduersus
quascũq bonas artes cõuiratiõe un animi

Expanded text:
atque eloquio et morum etiam gravitate, tanta honestate atque eloquio et morum etiam gravitate, tanta honestate atque vera humilitate spectabiles, ut credas deos potius quam mortales. Hi iam presidentis dogmatibus pleni, abunde aliis ingerunt, que noverunt. Est et alia multitudo perstrepens variarum quidem hominum spetierum, ex qua non nulli, omni abiecta superbia, vigiles mandatis insistunt, si forte studio queant in altiorem devenire gradum. Alii vero sunt, qui, fere rerum principiis auditis, elato animo in vestes imperatricis uncas iniciunt manus, et, acri violentia quibusdam surreptis particulis, et variis insigniti titulis, quos non nunquam venales comperiunt, non aliter quam si mentem omnem divinitatis perceperint, fastu quodam inflati, ex sacra se proripiunt ede, quanto tamen cum detrimento insipientum, prudentes advertunt. Hi autem, adversus quascunque bonas artes coniuratione unanimi
Abbreviated transcription (Latin):
St p̾terea serenissime regu apponãt
ut tu longe melius nosti diuino mu¬
solio ex dei missa gremio phya rerũ magistra
pͥsidet augusta facie ⁊ diuino splendore ꝯspi¬
cua regiis induta uestib ⁊ aurea insignita
coron a. nec alr̾ ꝙͣ mortalui ĩperatrix cũ p̾ma
sinistra libellos dextra regale bauilat scep¬
trũ ⁊ diserto sermone audire uolẽtes qui sĩt
laudabiles houz mores. que nature parẽtis
uires. quid uerũ bonũ ⁊celestia docet achana.
Quã si intres nõ est dubiũ quĩ satrariũ omĩ
reuerẽti a dignissimũ uideas. Et si circũ specteᷤᷤ
quicquid hum an a possũt agere studia. quicqd
ingenia speculari. quicquid cõp̾hende̾ ĩtellectꝰ
uidebis liquido. et adeo miraberis ut tecũ di¬
cas unũ totũ continẽs domũ ẽẽ. imo ip̃a fere
diune m̃tis effigiez. Et ĩter alia sũma uenera¬
cione dignissima sunt ibi post dña celsiori
ĩsede locati homĩes nõ multi tam̃ mites aspcũ

Expanded text:
st preterea, o serenissime regum, ut tu longe melius nosti, divino musolio ex dei missa gremio phylosophia, rerum magistra, presidet augusta facie et divino splendore conspicua, regiis induta vestibus et aurea insignita corona, nec aliter quam mortalium imperatrix, cum premat sinistra libellos, dextra regale baiulat sceptrum, et diserto sermone audire volentes, qui sint laudabiles hominum, mores, que nature parentis vires quid verum bonum et celestia docet arcana. Quam si intres, non est dubium, quin sacrarium omni reverentia dignissimum videas, et, si circumspexeris, quicquid humana possunt agere studia, quicquid ingenia speculari, quicquid comprehendere intellectus, videbis liquido, et adeo miraberis, ut tecum dicas unum totum continens domum esse, imo ipsam fere divine mentis effigiem. Et inter alia, summa veneratione dignissima, sunt ibi post dominam celsiore in sede locati homines, non multi tamen, mites aspectu
Abbreviated transcription (Latin):
aĩab in fundi se nolle uerbis meio satis pre¬
stare fidei. quib satis roboris equis aĩs q̃ uide¬
mꝰ assioue poter ãt p̾stitisse. S adhuc egemuᷤᷤ
nõ pocta dixerit ea ĩ or̃one quã apud sen atũ
hũit ꝓ aulo licinio archiai ĩ fidẽ forsã faciliorẽ
deueniẽt. dicit enĩ sic. Atq sic a sũmis hõibus

Expanded text:
animabus infundi, se nolle verbis meis satis preanimabus infundi, se nolle verbis meis satis prestare fidei, quibus satis roboris equis animis, que videmus assidue, poterant prestitisse, sed adhuc egemus hylosophus non poeta, dixerit ea in oratione, quam apud senatum habuit pro Aulo Licinio Archya, in fidem forsan faciliores devenient. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
mi minꝰ aduertẽter existimãt scilic apoio poiͦ
qd̾ idẽ son at qd̾ fingo fingis. Quĩ imo apoctes
uetustissimũ grecorũ uocabulũ latine sonãs
exquisita loquutio. Nã primi qui hoc ĩflati spũ
ex quisite rudi adhuc seculo cepere loqui ut pu¬
ta carmine. tũc oĩo loquendi genus ĩ cognitũ
ut sonorũ aurib audientiũ ⁊ uide̾t᷑ illd̃ pen¬
satis moder auere tpr̃ib. et ne delectacionem
nimia breuitate sp̃traherẽt aut longitudĩe
plurima luxurias tediũ ude̾t᷑ ĩferre certis m̃¬
suratũ regulis atq ĩtra diffinitũ pedũ ⁊ silla¬
barũ numerũ coertuere.Sane quod ex hoc tñ
accurato dicendi ordine ꝓsilibat nõ dicebat̃
pocsis ãplius s pocma. Et sic ut iã diximꝰ tã
arti ꝙͣ artificiato ab effcũ nomẽ cõsequutũ ẽ.
Inquiẽt forsan isti obuirg atores plucidi. Et
si dixerĩ scĩam hãc ex dei sinui recentib adhu

Expanded text:
mi minus advertenter existimant, scilicet a poio pois, mi minus advertenter existimant, scilicet a poio pois, quod idem sonat, quod fingo fingis, quin imo a poetes; vetustissimum Grecorum vocabulum Latine sonans exquisita locutio. Nam primi, qui, hoc inflati spiritu, exquisite rudi adhuc seculo cepere loqui, ut puta carmine, tunc omnino loquendi genus incognitum, ut sonorum auribus audientium etiam videretur, illud pensatis moderavere temporibus, et, ne delectationem nimia brevitate subtraheret, aut longitudine plurima luxurians tedium videretur inferre, certis mensuratum regulis atque infra diffinitum pedum et sillabarum numerum coercuere. Sane quod ex hoc tam accurato dicendi ordine prosilibat, non dicebatur poesis amplius, sed poema. Et sic, ut iam diximus, tam arti quam artificiato ab effectu nomen consecutum est. Inquient forsan isti obiurgatores perlucidi, et si dixerim scientiam hanc ex dei sinu recentibus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tice p̃cepta atq rethorice quorũ plena noticia
oportuna ẽ. Esto nõ nulli mirabilr̾ mrno ser¬
mone iã scripserĩt.⁊ ꝑ singula poesis officia
pegerit. hĩc ⁊ liber aluĩ aliaꝵ artiũ ⁊ moraliũ
atq ñ aliũ saltẽ nouisse pricipia necesse est.
nec nõ ⁊ uocabulorũ ualere copia. iudisse mo¬
nim̾ta maiorũ ac ⁊̃ meminisse. ⁊ hystorias
natõnũ ⁊ regionũ orbis mariũ fluuorũ et
mõtiũ dispositiones.p̾terea delectabiles na¬
ture artificio solitudines oportunest̃.sic et
trãquillitas ⁊ secularis glorie appetitꝰ.⁊pse¬
pe plurimũ profuit etatio ardor. Nã si defici¬
ant hec nõ nũquã circa excogitata torpescit
ingeniũ. Et qmĩ ex feruore hoc ĩgonioꝵ uircͤ
acuente atq illustrãte nil nisi atificiatum
ꝓcedit ars ut plurimũ uocitata poesis ẽ. Cuiꝰ
quidẽ poesis nomẽ nõ inde exortũ ẽ uñ pluri¬

Expanded text:
tice precepta atque rethorice, quorum plena notitia tice precepta atque rethorice, quorum plena notitia oportuna est, esto non nulli mirabiliter materno sermone iam scripserint et per singula poesis officia peregerint. Hinc et liberalium aliarum artium et moralium atque naturalium saltem novisse principia necesse est; nec non et vocabulorum valere copia, vidisse monimenta maiorum, ac etiam meminisse et hystorias nationum, et regionum orbis, marium, fluviorum et montium dispositiones. Preterea delectabiles nature artificio solitudines oportune sunt, sic et tranquillitas animi et secularis glorie appetitus, et persepe plurimum profuit etatis ardor, nam si deficiant hec, non nunquam circa excogitata torpescit ingenium. Et, quoniam ex fervore hoc, ingeniorum vires acuente atque illustrante, nil nisi artificiatum procedit ars ut plurimum vocitata poesis est. Cuius quidem poesis nomen non inde exortum est, unde pluri
Abbreviated transcription (Latin):
ssimi semper fuere poete. Huiꝰ enĩ feruoris sũt
sublimes effcũs. ut puta mẽtẽ ĩ desideriũ dicẽ¬
di cõpellere.pegrinas ⁊ ĩ auditas iuẽtiones
excogitare. meditatas oroine certo cõponere
ornare cõpoĩtũ ĩusitato quodã uerboru atq
reges armare ĩ bella deduce̾ en aualib classeᷤᷤ
emitte. celũ terras ⁊ equora describe̾. uirgines
sertis ⁊ floribus ĩsignire. actus hoũi ꝓ qualita¬
tib designare. irritare torpẽtes.desides aĩare.
temer arios retrahere.sontes iuncire. ⁊egre¬
gios meritis extollere laudib. ⁊ huiꝰ moĩ plu¬
ra. Siquis ãt ex his quib hic infundit᷑ feruõ
hec minus plenc fecerit uidicio meo laudabi¬
lis pocta nõ ent. Insuper quãtũcũq urgeat ⁊¬
nimos quib ĩfusus ẽ praro ĩpulsus cõmen¬
dabile ꝑficit aliquid si instrum̃ta quib medi¬
tata perfiti cõsuenere defecerĩt. ut puta grama¬

Expanded text:
ssimi semper fuere poete. Huius enim fervoris sunt ssimi semper fuere poete. Huius enim fervoris sunt sublimes effectus, ut puta mentem in desiderium dicendi compellere, peregrinas et inauditas inventiones excogitare, meditatas ordine certo componere, ornare compositum inusitato quodam verborum atquereges armare, in bella deducere, e navalibus classes emittere, celum, terras et equora describere, virgines sertis et floribus insignire, actus hominum pro qualitatibus designare, irritare torpentes, desides animare, temerarios retrahere, sontes vincire, et egregios meritis extollere laudibus, et huiusmodi plura; si quis autem ex his, quibus hic infunditur fervor, hec minus plene fecerit, iudicio meo laudabilis poeta non erit. Insuper, quantumcunque urgeat animos, quibus infusus est, perraro impulsus conmendabile perficit aliquid, si instrumenta, quibus meditata perfici consuevere, defecerint, ut puta gramma
Abbreviated transcription (Latin):
genio ac sũma cũ honestate ⁊ stili atq uerboꝵ
orncitu describere. S quid mlt̾a. Est nõ solum
aliquid s scientia ueneranda poesis. ⁊ ut sepi᷑
ĩ pocdentib uisũ ẽ.⁊ ĩ sequẽtib apparebit. non
futilis s succiplena facultas ẽ.sensus uolẽti¬
b ex fictionib ingenio p̃me̾. Et sic patet ne
longus ꝓtrah amus sermones primo certa¬
minis ingressu duces hos terga dedisse. cos¬
qr modico labore nr̃o a reã liquisse duelli. S
quid poesis sit explicandũ ẽ. ut ip̃i uideant ꝙͣ
stolide opinẽt᷑ illam futile facultatẽ. Quid
R poesis unde dicta. et quod eius offitiu
Pesis enĩ quã negligentes abicũt. ⁊ igͥri.
est feruor quidã exquisite ĩueniendi atq
dicendi seu scribendi quod ĩueneris. Qui ex si¬
nu dei ꝓcedẽs paucis m̃tib ut arbitror ĩ creati¬
one conceditur. Ex quo qm̃ mirabilis sit rari¬

Expanded text:
genio, ac summa cum honestate, et stili atque verborum genio, ac summa cum honestate, et stili atque verborum ornatu describere. Sed quid multa? Est non solum aliquid, sed scientia veneranda poesis, et, ut sepius in precedentibus visum est et in sequentibus apparebit, non futilis, sed succiplena facultas est, sensus volentibus ex fictionibus ingenio premere. Et sic patet, ne longius protrahamus sermones, primo certaminis ingressu, duces hos terga dedisse, eosque modico labore nostro aream liquisse duelli. Sed, quid poesis sit, explicandum est, ut ipsi videant, quam stolide opinentur illam futilem facultatem. CAP. VII Quid sit poesis, unde dicta, et quod eius offitium. Poesis enim, quam negligentes abiciunt et ignari, est fervor quidam exquisite inveniendi atque dicendi, seu scribendi, quod inveneris. Qui, ex sinu dei procedens, paucis mentibus, ut arbitror, in creatione conceditur, ex quo, quoniam mirabilis sit, rari
Abbreviated transcription (Latin):
rĩt priapũ ĩ polẽ nocte tendẽte potiꝰ ꝙͣ spectabi¬
lẽ honestate dianã. aut si pingat apelles
seu noster Ioctus quo suo euo nõ fuit apelles
superior martẽ se ueneri ĩmiscẽtẽ potius ꝙͣ
iouẽ diis ex throno uira p̾bẽtẽ. Has artes
dãnãdas fore dicemuo:stolrdissimũ ẽet fa¬
teri. lastiuic̃̾tiũ quippe ingeniorũ culpa hec ẽ.
Equo mo iã dudũ non nulli fuere poete si taleᷤ
poete uicendi sũt qui seu rõne qͥstuo seu ad gra¬
ti ã populi promerẽdai sic eo exquirẽte seculo ⁊
illecebri suadente lascuua qui honestate omissa
ihas ĩeptias corruere. Que quidẽ dãn ãde dete¬
stande ⁊ abiciende ut latiꝰ post dicet᷑. ob hoc tñ
quorũdã fingẽtiũ scelus nõ c̃ uniuers alis dã¬
n andr poesis a qua tot ibi uirtutes suasiões
⁊ poet. nũ monita atq docum̃ta legimꝰ ab his
quib cure fuit celestes meditatioes sublimi ĩ¬

Expanded text:
rint Pryapum in Yolem nocte tendentem potius quam spectabirint Pryapum in Yolem nocte tendentem potius quam spectabilem honestate Dianam, aut si pingat Apelles, seu noster Ioctus, quo suo evo non fuit Apelles superior, Martem seu Veneri inmiscentem potius quam Iovem diis ex throno iura prebentem, has artes damnandas fore dicemus? Stolidissimum esset fateri! Lascivientium quippe ingeniorum culpa hec est. Equo modo iam dudum non nulli fuere poete, si tales poete dicendi sunt, qui seu ratione questus, seu ad gratiam populi promerendam, sic eo exquirente seculo et illecebri suadente lascivia, qui, honestate omissa, in has ineptias corruere. Que quidem damnande, detestande et abiciende sunt, ut latius post dicetur. Ob hoc tamen quorundam fingentium scelus non est universalis damnanda poesis, a qua tot in virtutes suasiones et poetarum monita atque documenta legimus, ab his, quibus cure fuit celestes meditationes sublimi in
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a tot extãt clara uolumĩ.a. tot memorãda
poemata. tot ĩuẽt⁊ plucida atq pegrina.Omu¬
tescẽt equidẽ si patiet᷑ in anis oñtacioĩs uredo.
S quid omutescẽt dico. mori in allẽt ꝙͣ u̾itatẽ
nedũ extremis labiis s taciturnitate fateri.
Indiuerticulũ aluid irruẽt. ⁊ suo ĩterp̃tantes
iuidicio uicẽt hunc adiectiuũ futile ĩtelligẽ¬
dũ forc damnosũ atq detestabilez. co ꝙ poema¬
ta a poesi ueniẽtia deorũ suorũ cantẽt illecebͣ
⁊ ĩfandri suadeã̾t. Esto possit hec ĩterp̾t acio re¬
probari cũ futile nõ sit quod ẽ illecebris plenũ.
poterat tñ cquo ũo tolerari si quod obea uo¬
lũt posset rõne fateri. cũ confitear ultro non
null a fore poemata id quod asserũt exprimẽ¬
tia. Quã obrẽ uicissẽt si mala species posset de
rogare bono generi. S depcor si praxiteles aut
phrdias sculptura doctissimi ĩpudicũ sculpse¬

Expanded text:
gratia, tot extant clara volumina, tot memoranda gratia, tot extant clara volumina, tot memoranda poemata, tot inventa perlucida atque peregrina ? Omutescent, equidem, si patietur inanis ostentationis uredo. Sed quid ? Omutescent, dico? Mori mallent quam veritatem nedum extremis labiis, sed taciturnitate fateri! In diverticulum aliud irruent, et suo interpretantes iudicio dicent hunc adiectivum futilem intelligendum fore damnosam atque detestabilem, eo quod poemata, a poesi venientia, deorum suorum cantent illecebra et infanda suadeant. Esto possit hec interpretatio reprobari, cum futile non sit, quod est illecebris plenum, poterat tamen equo animo tolerari, si, quod ob eam volunt, posset ratione fateri, cum confitear ultro non nulla fore poemata id, quod asserunt, exprimentia; quam ob rem vicissent, si mala species posset bono derogare generi. Sed deprecor, si Praxitiles aut Phydias, sculptura doctissimi, impudicum sculpse
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ enĩ ẽ ut post hec suo loco mõstrabitur
Nãc ut cetere discipline adeo aquo sapientia
oĩs initiũ hu̾isse ⁊ uti relique ab effcũ nomen
sortita ẽ. ⁊ quo demũ celebre poetarũ nom̃ deri¬
uatũ ⁊ iñ poematũ apoetis. Quib stãtib non
oĩo nichil ut aiebãt uidet̾ ẽe poesis. Que si sci¬
encia ẽ quid ĩquiẽt sopheste clamosi. credo pa¬
ululũ retrahẽt pedẽ. uel potiꝰ ĩ secũd ĩ obiectioĩs
ptẽ ob disgregatiu ã copulã trãsuolãtos ĩqui¬
ent. Si facultas ẽ futilis facultas c̃. Oridicu¬
lũ rancidulũ satiꝰ tacuisse fuerat ꝙͣ uerbis fri¬
uolis ĩ errorẽ se se p̃cipitasse maiorẽ. Non ne
uidẽt ignari ipsũ noĩs huiꝰ facultatis scilicet
significatũ semper aliqualẽ plenitudine̾ de¬
mostrare: S de hoc al. Et queso exprim ãt cle¬
gãtes hi uiri quo ure poesis facultas dicẽda
sit futilis. cũ eius ĩstigaciõe opitulãte diuina

Expanded text:
tissimum enim est, ut post hec suo loco monstrabitur, hanc, ut cetere discipline, a deo, a quo sapientia omnis, initium habuisse; et, uti relique, ab effectu nomen sortita est, a quo demum celebre poetarum nomen derivatum, et inde poematum a poetis. Quibus stantibus, non omnino nichil, ut aiebant, videbitur esse poesis. Que si scientia est, quid inquient sophyste clamosi ? Credo, paululum retrahent pedem, vel potius, in secundam obiectionis partem ob disgregativam copulam transvolantes, inquient: Si facultas est, futilis facultas est. O ridiculum rancidulum, satius tacuisse fuerat, quam verbis frivolis in errorem sese precipitasse maiorem! Nonne vident ignari ipsum nominis huius, facultatis scilicet, significatum semper aliqualem plenitudinem demonstrare? Sed de hoc alias. Et queso exprimant elegantes hi viri, quo iure poesis facultas dicenda sit futilis, cum eius instigatione, opitulante divina
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Si concordia ex litigiis ori at᷑ tãꝙͣ suũ
ĩfortuniũ ĩgemiscit. Amicorũ ĩuidia. la¬
tronũ astuciã. Raptorũ iuolentiã. Affinũ
ĩsidias. tumultus ciuicos socordia uex atᷤ
assidua expauescit. spossem suꝑ add̾e mul¬
ta. que nõ solum diuites hos paupẽs faci¬
unt s egenos. In lubrico poĩta fortune st
bon a nullo certo firmata subsidio / desistãt
ergo ĩ bñmeritos insultũ facere miseri. ui¬

Expanded text:
tur: si concordia ex litigiis oriatur, tanquam suum tur: si concordia ex litigiis oriatur, tanquam suum infortunium ingemiscit. Amicorum invidiam, latronum astutiam, raptorum violentiam, affinium insidias, tumultus civicos, secordia vexatus assidua, expavescit. Possem superaddere multa, que non solum divites hos vere pauperes faciunt, sed egenos. In lubrico posita fortune sunt bona, nullo certo firmata subsidio! Desistant ergo in bene meritos insultum facere miseri,
Abbreviated transcription (Latin):
paupertas eorũ profecto ẽ qui eã tã quã hostẽ
conãtur effugere nõ aduertẽtes dũ maiori
con atu sequũt᷑ diuici as ꝓruãt uere paupta¬
tis ĩ gremiũ. precor quid aluid paupertas ẽ
ꝙ sũma ĩ hundancia angi desiderio congre¬
gandi. Bantalũ ne diuitẽ dicã si cibis cir¬
cũdatus ⁊ poculis fame sitiq pereat:absit
pauperrimus hndus ẽ. S concedamꝰ legistiᷤᷤ
nr̃is opulentiã darii.et quid ex inde uolup¬
tatis possint assũmere uideamꝰ. Si experien¬
tie credimꝰ assidila ardentiq sẽper p̾mũtur
sollicitudine qui diuites nũ cupãtur. Si ap¬
pareat ĩ aere nubecula cõfestim pluui am
suspicat᷑ ⁊ timet anxiꝰ ne nimi a corrũpãtuͣ
sata. Si uentus excitetur ne euellãt᷑ arbusta.
aut edificia impellãt᷑ pauescit. Si suscitetũ
ĩ terris ĩcendiũ ne ĩ suas euolet edes timõe
labascit. Si bellum nascatur arm̃tis gre¬
gibusq suꝑ ĩminere rapinã miser auola¬

Expanded text:
paupertas eorum profecto est, qui eam tanquam hostem conantur effugere, non advertentes, dum maiori conatu sequuntur divitias, proruant huius paupertatis in gremium. Precor, quid aliud paupertas est quam summa in habundantia angi desiderio congregandi ? Tantalum ne divitem dicam, si cibis circumdatus et poculis fame sitique pereat? Absit, pauperrimus habendus est! Sed concedamus legistis nostris opulentiam Darii, et, quid exinde voluptatis possint assumere, videamus. Si experientie credimus, assidua ardentique semper premuntur sollecitudine, qui divites nuncupantur. Si appareat in aere nubecula, confestim pluviam suspicatur, et timet anxius, ne nimia corrumpantur sata; si ventus excitetur, ne evellat arbusta aut edificia impellantur, pavescit; si suscitetur in terris incendium, ne in suas evolet edes, timore labascit; si bellum nascatur, armentis gregibusque superiminere rapinam miser ariola
Abbreviated transcription (Latin):
intraturus ho̾ has aduersus gigan¬
teas moles firmantes autoritate qua pos¬
sunt aut nullã aut futilẽ facultatẽ fore po¬
esim si ꝑconter ante alia quid nã sit poesis
seu circa quod eius uerset᷑ officĩ nil aliud
fecisse reor ꝙͣ ĩscirpo quesisse nodũ. S qm̃
faciendũ ẽ queso ut id apiãt hi facultatũ
omĩu p̾ceptores egregii ut appareat circa
quod nostrũ uelĩt uersari certamẽ. Scio ob¬
stinata frõte nullo ũ quã ꝑfusa rubore ri¬
dentes ĩquient quod paulo ante maledcũz
ẽ. O bone deus assis ⁊ has ridiculas obiec¬
tiones aduerte ⁊ ĩ melus eorũ dirige gre¬
ssus. Dicũt ig̾ damn ãtes poesim eam oĩo
nullã ee. Qd̾ si sic est scire uelim unde iam
dudii tot illustres uiri sibi pocte quesuic nomẽ
unde poematũ mlt̾a uolumĩ a. un̾ nom̃ hoc poc¬
sis ortũ ẽ. si pocsis nichil ẽ: Certe si rñsuri aliqd

Expanded text:
ntraturus homo has adversus giganteas moles, firmantes autoritate, qua possunt, aut nullam aut futilem facultatem fore poesim, si perconter ante alia, quidnam sit poesis, seu circa quod eius versetur officium, nil aliud fecisse reor, quam, in scirpo quesisse nodum. Sed quoniam faciendum est, queso, ut id aperiant hi facultatum omnium preceptores egregii, ut appareat, circa quod nostrum velit versari certamen. Scio, obstinata fronte, nullo unquam perfusa rubore, ridentes inquient, quod paulo ante male dictum est. O bone deus assis, et has ridiculas obiectiones adverte, et in melius eorum dirige gressus! Dicunt igitur, damnantes poesim, eam omnino nullam esse. Quod si sic est, scire velim, unde iam dudum tot illustres viri sibi poete quesivere nomen? Unde poematum multa volumina? Unde nomen hoc poesis exortum est, si po
Abbreviated transcription (Latin):
uete̾s. Dicebãt eĩ ⁊liqui ut cẽsorm̃ i libro quẽ
de natali die scripsit ad cerellũ abhis potis¬
sime qui rituales etruscoꝵ seq̃bãt᷑ hoc mõ
sequẽtis iniciũ. ⁊ sic nõ certo aut determĩato
q̃norũ nũo cõstare uidebat᷑ seculũ. quĩ imo
aliqũ lõgũ ⁊ nõ nũꝙͣ breue cõtige̾. post hec o

Expanded text:
veteres. Dicabant enim aliqui, ut Censorius in libro que veteres. Dicabant enim aliqui, ut Censorius in libro que De natali die scripsit ad Cerellum, ab his potissime, qui rituales Etruscorum sequebantur, hoc modo sequentis initium, et sic non certo aut determinato annorum numero constare videbatur seculum, quin imo aliquando longum et nonnunquam breve contingere. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
ĩo solis diciputo ⁊ cronis qd̃ ẽ tpũs eo ꝙ so¬
lis ꝓgressu ex certa tprĩs dim̃siõe fiãt. Eqͦs
at ⁊ currũ soli parari ab eis ĩofictũ ẽ qr eis
sibi uicissi succedẽtib nox labitur ⁊dics
accedit. ĩ quẽ sol tãꝙͣ ĩ pͥparatũ sͥ uehiculũ
⁊ sucessioe horaꝵ ꝓgredit᷑ i cuiꝰ ꝓgressioi
micio hore diei adueniẽti celi portas .i. lucis
Onas dicit theodotiꝰ plures eẽ sorores
solis ⁊ cronis filias corpib ĩgẽtes et
sb̾ ioius collocatas pedib. dehis ego
nũquã alibi legisse memini nisi forsã has
uelit ĩtelligi secula. cũ eon grece.latine se¬
culu ĩterp̾teti᷑ Si de seculis dixisse uelit. he
profecto certa ⁊ lõga tpr̃is dimsiõe asoliᷤᷤ mo¬
tu cõficiũt᷑. hec supra mostranimꝰ a claudia¬
no ĩ antro eternitatis fuisse destripta. de ꝙͣti¬
tate nõ seculi plurimũ ĩter se discrepauere

Expanded text:
ideo Solis dici puto et Cronis, quod est tempus, eo quod soideo Solis dici puto et Cronis, quod est tempus, eo quod solis progressu ex certa temporis dimensione fiant. Equos autem et currum Soli parari ab eis ideo fictum est, quia eis sibi vicissim succedentibus nox labitur et dies accedit, in quem sol tanquam in preparatum sibi vehiculum a successione horarum progreditur, in cuius progressionis initio, hore diei advenienti celi portas, id est luEonas dicit Theodontius plures esse sorores, Solis et Cronis filias, corporibus ingentes, et sub Jovis collocatas pedibus, De his ego nunquam alibi legisse memini, nisi forsan has velit intelligi secula, cum eon grece, latine seculum interpretetur. Si de seculis dixisse velit, hec profecto certa et longa temporis dimensione a solis motu conficiuntur. Hec supra monstravimus a Claudiano in antro Eternitatis fuisse descripta. De quantitate vero seculi plurimum inter se discrepavere
Abbreviated transcription (Latin):
Socomas ut idez dicit macrobiꝰ ⁊ syris sol
⁊ appellatur a fulgore scilic radioꝵ qͦs uo¬
cat comas aureas solis. Sic ⁊ argitorosuᷤ
ꝙ nascẽs psũmũ orbis ãbitũ ueluti artus
quidã figurat᷑ alba ⁊ argẽte⁊ spetie ex quo
arcu radi ĩ modũ emicãt sagittaꝵ. Imbri¬
citor ꝙ lumẽ eius exoriẽs amabile amicis¬
sima ueneratiõe oculoꝵ sol trus ẽ. quia sic
a physicis extimat᷑. Dicit᷑ ⁊ horus qĩ magnͦ
ul gigas maximꝰ quidẽ ẽ ut ipĩ udere pos¬
sumus. et hoc illi nomez ẽ apud egiptios.
uecatur ĩ super ⁊ aliis noĩb plurib ut per
matrobiũ patet ĩ saturnalioꝵ libro
De horis filiabus solis.⁊ cronis
Oras solis ⁊ cronis diçit theodotiꝰ fu¬
isse filias ⁊ ab codenoiatas eo ꝙ hor
ipse ab egiptiis appellet᷑ has homer᷑
dicit eq̃uos ⁊ curcu ĩ tpre parare soli ⁊ dici
uenire uolẽti celi portas aporire.gilias ego

Expanded text:
Socomas. ut idem dicit Macrobius, a Syris sol Socomas. ut idem dicit Macrobius, a Syris sol etiam appellatur, a fulgore scilicet radiorum, quos vocant comas aureas solis. Sic et Argitorosus, quod nascens per summum orbis ambitum veluti arcus quidam figuratur alba et argentea specie, ex quo arcu radii in modum emicant sagittarum. Imbricitor, quod lumen eius exoriens amabile amicissima veneratione oculorum sol dictus est, quia sic a physicis extimatur. Dicitur et Horus quasi magnus vel gigas, maximus quidam est ut ipsi videre possumus, et hoc illi nomen est apud Egyptios. Vocatur insuper et aliis nominibus pluribus, ut per Macrobium patet in SaDe Horis filiabus Solis et Cronis. Horas Solis et Cronis dicit Theodontius fuisse filias et ab eo denominatas, eo quod Horus ipse ab Egyptiis appellatur. Has Omerus dicit equos et currum in tempore parare Soli, et Diei venire volenti celi portas aperire. Filias ego
Abbreviated transcription (Latin):
litiẽ autiinalis aure. ui frigoris ĩter utrã¬
q tẽperiẽ. Smĩ a hec solis cursus ⁊ rõ dispen
etherei fontẽ ẽe dcũm retulimꝰ. Sol ergo ĩ
ethere qd̾ ĩ aĩali cor cuiꝰ ista nͣa ẽ. ne unꝙͣ
cesset a motu aut breuis eius quocũq caũ
ab agitatiõe cessatio mox aĩal ĩterimat.
hec matrobus. Ex quib s. atis pcipi potest
eũ existimasse sole rerũ oiũi cãm. Ioxiaᷤᷤ
ĩsup eũ appellat ut ait a Iacrobius oeno¬
pides ꝙ ab orcasu ad orientẽ tendẽs tirculũ
facit obliquũ. pheb ⁊̃ nũcupat᷑ ⁊ potissĩe
a poetis. qd̾ aspecie atq nitore dcũm ẽ. Alii
dicũt phebus quia nouus eo ꝙ mane qͦli¬
bet nouus uideat᷑ ⁊boriconte cõsurge̾. Ly
cus ⁊̃ noĩat᷑.⁊ ut aliqui dicũt alycio tẽplo
deli. a lacrobiᷤ oñdit cleantẽ alia rõne re¬
ddẽte dicens. Cleantes lytiũ apollinẽ no¬
minatũ scribit qd̾ ueluti lupi pecora rapi¬
ant ita ip̃e quoq humorẽ rapiat radiis.

Expanded text:
litiem auctumnalis aurae, uim frigoris inter utramque temperiem, omnia haec solis cursus et ratio dispensetherei fontem esse dictum retulimus. Sol ergo in ethere quod in animali cor, cuius ista natura est, ne unquam cesset a motu, aut brevis eius, quocunque casu ab agitatione cessatio mox animal interimat. Hec Macrobius. Ex quibus satis percipi potest eum existimasse solem rerum omnium causam. Loxias insuper eum appellat, ut ait Macrobius, Oenopides, quod ab occasu ad orientem tendens circulum facit obliquum. Phebus etiam nuncupatur et potissime a poetis, quod a specie atque nitore dictum est. Alii dicunt Phebus quia novus, eo quod mane quolibet novus videatur ab orizonte consurur, et ut aliqui dicunt a Lycio templo Dely. Macrobius ostendit Cleantem aliam rationem reddere dicens: Cleantes Lycium Apollinem nuncupatum scribit, quod veluti lupi pecora rapiunt, ita ipse quoque humorem rapiat radiis.
Abbreviated transcription (Latin):
reat sol uocet᷑. Et post pauca sequit᷑ a lens
mũdi appellat᷑. ita ut physici eũ cor celi uoca¬
uerũt. Inde nimiꝵ ꝙ omĩa qͥ statuta ratione
ꝑ celũ ferri uidem᷑ die noctẽq ⁊ migrãtes ĩt̃
utrãq prolixitatio breuitatisq uices ⁊ certi

Expanded text:
reat sol vocetur. Et post pauca sequitur: Mens reat sol vocetur. Et post pauca sequitur: Mens mundi appellatur ita ut physici eum cor celi vocaverunt; inde nimirum quod omnia, que statuta ratione per celum ferri videmus, diem noctemque et migrantes inter utramque prolixitatis brevitatisque vices et ce
Abbreviated transcription (Latin):
ubi de diis talibr de his q̃ ad eũ soluspectare
udẽt᷑ ꝙͣ breuiꝰ fieri poterit exponet᷑. Uocat᷑ ig̃
primo sol eo ꝙ ĩquãtũ planeta solus ẽ ut te¬
stari uidet᷑ macrobiꝰ dicẽs. Nã ⁊ latinis eũ qui
tãtã claritudiez solus obtinuit solẽ uocauit.
Et ĩ thimeo dicit plato uͥ desperis. ut ãt pipõs
octo cirtuitus celeritatis ⁊ tarditatis certa m̃¬
sura ⁊ sit ⁊ noscat᷑ deus ĩ ambitu supͣ terra
syderũ lum̾ accẽdit quẽ nũc solẽ uocam᷑. Insu¬
ꝑ hũc tulliᷤ uͥ de.re.pu. uocat prĩcipẽ atq ducc̃
dicẽs. deinde sb̾ter mediã fere regioe sol ob¬
tinet dux ⁊ priceps ⁊ moderator luminuz re¬
liquorũ mẽs mũdi ⁊ tẽpatio tãta magͥtudĩe
ut cũta sua luce lustret ⁊ cõpleat. sup quib
uerbis sic ait macrobiꝰ sup sõpnio scipionis.
Dux gͦ qr om̃s lumis maiestate p̾cedit. pͥn¬
ceps quia ita eminet ut ꝓpte̾a ꝙtalis appa¬

Expanded text:
ubi de diis talibus; de his que ad eum solum spectare ubi de diis talibus; de his que ad eum solum spectare videntur quam brevius fieri poterit exponetur. Vocatur igitur primo Sol, eo quod inquantum planeta solus est, ut testari videtur Macrobius dicens. Nam et latinus eum, qui tantam claritudinem solus obtinuit, solem vocavit. Et in thimeo dicit Plato ubi de speris: Ut autem per ipsos octo circuitus celeritatis et tarditatis certa mensura et sit et noscatur, deus in ambitu supra terram syderum lumen accendit hunc Tullius ubi de Republica vocat principem atque ducem, dicens: Deinde subter mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et moderatur luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine, ut cuncta sua luce lustret et compleat. Super quibus verbis sic ait Macrobius super Somnio Scipionis: Dux ergo quia omnes luminis maiestate procedit, princeps quia ita eminet, ut propterea quod talis appa
Abbreviated transcription (Latin):
iubeus. eo ꝙ primo mane agẽtib uaporib
a terra surgentib sol oriẽs rubeat. Eous qui
scd̾us ẽ cũ albus effigiet᷑ dicitur splendidus
eo ꝙ exaltatus iã sol dissolutis uaporib splẽ¬
dẽs sit. Ethon at tercius rubens s ĩ croceũ ten¬
dẽs ardes exponitur. Nã soliã celi mediũ te¬
nẽte lux eius corusca ẽ ⁊ cũtis iudet᷑ ferudior
phegon ãt quartꝰ ex croceo colore tendit ĩ ni¬
grũ ⁊ĩterp̾tat᷑ terrã amãs oñdẽs aduespciscẽ¬
te die sole terrã petere .i. occasũ. hos tñ equoᷤ
uidelic. Erithreũ. actheona. Limpos. ⁊ phylo¬
geũ. ꝑ coronã ãt duodecĩ lapidu oñdit al¬
bericus lõgr dicacitate duodeci celi sigͣ ĩtelli¬
gi debere ꝑ q̃ mortaliũ ĩgenia eũ q̃no quoli¬
bet discurrere ĩuenere. His p̾dc̃is supest de
nõĩb soluere globũ. ex quib eo ꝙ nõ nulla
cũ quibdã aliis diis hãt coĩa illis refuatis

Expanded text:
rubeus, eo quod, primo mane agentibus vaporibus rubeus, eo quod, primo mane agentibus vaporibus a terra surgentibus, sol oriens rubeat. Eous, qui secundus est, cum albus effigietur, dicitur splendidus, eo quod exaltatus iam sol dissolutis vaporibus splendens sit. Ethon autem tertius rubens sed in croceum tendens, ardens exponitur; nam, sole iam celi medium tenente, lux eius corusca est et cunctis videtur fervidior. Phegon autem quartus ex croceo colore tendit in nigrum, et interpretatur terram amans, ostendens, advesperescente die, solem terram petere, iVidelicet Eritreum, Actheona, Lampos et Phylegeum. Per coronam autem XII lapidum ostendit Albericus longa dicacitate XII celi signa intelligi debere, per que mortalium ingenia cum anno quolibet discurrere invenere. His predictis superest de nominibus solvere globum. Ex quibus eo quod non nulla cum quibusdam aliis diis habeat communia, illis reservatis
Abbreviated transcription (Latin):
pio pentateuci scribat moyses quos arte sua
ille fecit qui cũta creauit nõdũ isto creato nͦ
eidẽ potestate aliqua attributa. postꝙͣ uͦ cre¬
atus ẽ uolẽte creatore suo motu tpr̃a descrip¬
sit ⁊ describit omĩa. ⁊ horas ⁊ diẽ ⁊ nĩsẽ ⁊an¬
nũ et secula ut ĩ sequẽtib latius appebit. sic
et motu suo qualitates tp̃ꝵ facit esse diuer¬
sas cuidã dans frondes ⁊ flores. ⁊ alteri sege¬
tes. tercie maturos p̾bet fructꝰ. ⁊ frondes ĩcip̃
aufferre. ultime rigorẽ frigoris ⁊ niuis cani¬
tiez. Cuirus at illi t̃ ã lucidus ⁊ pparat᷑ꝰ ĩ defe¬
ssam euis atq perpetu ⁊̃ cũ indeficiẽte lumĩe
circa orbẽ terraꝵ uolubilitatẽ oñdit. Qui ro¬
tarũ quatuor ẽ ut descripta iã quatuor tpr̃a
su a fieri cu ruitiõe designet. Sic ⁊ illi quatuor
eqͥ ut ꝑ eos qualitates diurne circuitioĩs ostẽ¬
dat. Nã pyrous qui primꝰ ẽ pĩgit᷑ ⁊ ĩterp̾tat᷑

Expanded text:
pio Pentateuci scribat Moyses, quos arte sua pio Pentateuci scribat Moyses, quos arte sua ille fecit, qui cuncta creavit, nondum isto creato nec eidem potestate aliqua attributa. Postquam vero creatus est, volente creatore suo motu tempora descripsit et describit omnia et horas et diem et mensem et annum et secula, ut in sequentibus latius apparebit. Sic et motu suo qualitates temporum facit esse diversas, cuidam dans frondes et flores, alteri segetes, tertie maturos prebet fructus, et frondes incipit auferre, ultime rigorem frigoris et nivis caniciem. Currus autem illi tam lucidus apparatus, indefessam eius atque perpetuam cum indeficiente lumine circa orbem terrarum volubilitatem ostendit, qui rotarum quattuor est, ut descripta iam quattuor tempora sua fieri circumitione designet. Sic et illi quattuor equi ut per eos qualitates diurne circumitionis ostendat. Nam Pyrous, qui primus est, pingitur et interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
porib p̾ualet eũ formosissimũ amabilẽ fa
cie alacrẽ atq splendidũ morib ĩsignẽ ⁊
gn̾ositate ꝓducit cõspituũ. Eũ similrꝰ mlt̾i
uocãt noĩb ꝑ que satis apparet desole pla¬
neta nõ de hoĩe ĩtellexisse poetas. Nũc qd
dc̃a uelit explicandũ ẽ. Itũt eũ primo
yperionis natũ. quod ꝯcedendũ ẽ. diximus
ẽiz supra yperionẽ idẽsonare qd̾ sup oĩa et
sic hic pro uero deo accipiet᷑. qui cũ omĩa ex
nichilo creau̾it solus pr̃ solis dici põt cũ ip̾e
solus sit sup omĩa. post hec regia huic tam
splendida ĩo designata ẽ ut ĩtelligamus per
appoĩta ĩ eadẽ opere huiꝰ ex potẽtia attributa
cunta cõsistere eñq oiũ curã gerẽ. Cui inter
alia ꝓpĩquiora cirtũ poĩta sũt tpr̃a ⁊ tp̃ꝵ qua¬
litates ut ĩtelligatur eũ motu suo descripsis¬
se omĩa. esto aliquos ⁊ñ eũ fusse dies ĩprĩci¬

Expanded text:
poribus prevalet, eum forporibus prevalet, eum for atque splendidum, moribus insignem et generositate producit conspicuum. Eum similiter multis vocant nominibus, per que satis apparet de sole planeta, non de homine intellexisse poetas. Nunc quid dicta velint explicandum est. Dicunt eum primo Yperionis natum, quod concedendum est. Diximus enim supra, Yperionem idem sonare quod super omnia, et sic hic pro vero Deo accipietur, qui, cum omnia ex nichilo creaverit, solus pater Solis dici potest, cum ipse solus sit super omnia. Post hec regia huic tam splendida ideo designata est, ut intelligamus per apposita in eadem opere huius ex potentia attributa cuncta consistere, eumque omnium curam gerere. Cui inter alia propinquiora circumposita sunt tempora et temporum qualitates, ut intelligatur eum motu suo descripsisse omnia, esto aliquos ante eum fuisse dies in princi
Abbreviated transcription (Latin):
p.uii. uersus. design ata regia maiest ate cur¬
rũ eius describit dicẽs. Aureus axis erat the¬
mõ aureus aurea sũme. Curuatura rote radi¬
orũ argẽteus ordo. ꝑ uiga crisoliti poĩteq ex
ordic gẽme. Clara repe̾tusso reddebãt lumĩa
phebo. ⁊cͣ. Nec post multũ idẽ describit eqͦs. In¬
terea uolucres pyrous eous ⁊ethon. Solis eqͥ
quartusq flegon hynitib auras. Elãmige¬
ris ĩplet pedib q repagula pulsãt. ⁊c̃. huic
ĩsup regi corona ĩsigne ex duodecĩ lapidibͤ
p̃ciosis ut albericus oñdit ĩponũt. eiq dicũt
aurora ueniẽte abhoris currũ parari ⁊ equis
annecti. hũc p̾terea mlto̾rũ filioꝵ pr̃e uolũt
ex quibz aliquos ueros fuisse possibile ẽ. duz
cũ hoĩc fuisse dicamꝰ. Et nõ nullos ⁊̃ rõne cõ¬
tãte potẽtie ẽ ut pr̾ oĩs mortalis uite hat᷑.
Et ĩter alia ex quada singla̾ri potẽtiadu in
natiuitate aliciuꝰ hoĩs ceteris supcclestib cõ¬

Expanded text:
pillos etc. Designata regia maiestate currum eius describit: Aureus axis erat, themo aureus, aurea summe Curvatura rote, radiorum argenteus ordo, Per iuga crisoliti positeque ex ordine gemme Clara repercusso reddebant lumina Phebo etc. Nec post multum idem describit equos: Interea volucres Pyrous Eous et Ethon, Solis equi, quartusque Phegon hymnitibus auras Flammigeris implent, pedibusque repagula pulsant etc. Huic insuper regi coronam insignem ex duodecim lapidibus preciosis, ut Albericus ostendit, imposuit. Eique dicunt aurora veniente ab horis currum parari et equis adnecti. Hunc preterea moltorum filiorum patrem volunt, ex quibus aliquos veros fuisse possibile est, dum eum hominem fuisse dicamus, et nonnullos etiam ratione contante potentie est, ut pater omnis mortalis vite habeatur; et inter alia ex quadam singulari potentia, dum in nativitate alicuius hominis ceteris supercelestibus cor
Abbreviated transcription (Latin):
Apido ut simonidi poete placet ser¬
uio teste ex uenore solanatus est de
quo cũ alibi plura dicenda uenrint
plini ĩ liꝰ ñał hystorie Gellio affirmã¬
te filiꝰ fuit celi eũq dicit lutei edificii
Exẽplo ab irũdib sũpto ĩuẽtorẽ.Nodu eĩ
costruxerãt architecti palacia. ex qͦ patet
eñ ĩdustriosũ et antiquissiu fuisse hoie ⁊
merito celi .i. claritatis filiũ. E uperãt
ex filiis celi. tytanꝰ. iupp̾r scd̃s. occeañ. ⁊ sat̾nꝰ¬

Expanded text:
pido, ut Symonidi poete placet, Servio teste, ex Venere sola natus est. De quo, cum alibi plura dicenda veniant,Naturalis hystorie, Gellio affirmante, filius fuit Celi eumque dicit lutei edificii, exemplo ab irundinibus sumpto, inventorem. Nondum enim construxerant architecti palatia, ex quo patet eum industruosum et antiquum fuisse hominem, et merito Celi, id est claritatis, filium. Supererant ex filiis Celi, Tytanus, Juppiter secundus, Occeanus et Sat
Abbreviated transcription (Latin):
spatiũ eẽ qd̃ effiueret ĩter unã celebratioẽ
ludorũ seculariũ ⁊ alterã subsequẽtẽ. ex qͦ ⁊
tpris ĩ equalitas seque̾tur ꝑmaxia. postrẽo
mlt̾is recitatis opĩonib dicit cuule roma¬
noꝵ seculũ cẽtũ annis solarib terminari
Qd̾ ego memini sepissĩe a uenerabili an¬
dalo codẽ finiri spatio. Erãt ĩsuꝑ qui uellẽt
idẽ eẽ seculũ ⁊ etate quod nõ ẽ uerum. esto
aliqũ ĩpprie scribãt ueteres seculũ ꝓ etate.
Etas eni si eo mõ sũpserimꝰ quo sc̃oꝵ descri¬
bũt lre̾ ac ⁊̃ poetaꝵ multa ĩ se cõtinet secdã

Expanded text:
d efflueret inter unam celebrationem ludorum secularium et alteram subsequentem, ex quo etiam temporis inequalitas sequeretur permaxima. Postremo. multis recitatis opinionibus, dicit, civile Romanorum seculum centum annis solaribus terminari. Quod ego memini sepissime a venerabili Andalo eodem finiri spatio. Erant insuper qui vellent idem esse seculum et etatem, quod non est verum, esto aliquando improprie scribant veteres seculum pro etate. Etas enim, si eo modo sumpserimus quo sanctorum describunt lictere, ac etiam poetarum, multa in se conti
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ut ĩtelligamꝰ soliꝰ ueri dei ĩpio tpr̃a labi
eiq soli duiturnitatẽ cogͥtã eorũdẽ. ⁊ q̃ ĩ eis
futura sĩt. Nec ab hoc discrepat claudiani de¬
scriptio qui illa dixit ĩ antro eternitatis ma¬
nere cũ ĩ ip̃a trinitate psonaꝵ ⁊ unica deita
te tm̃ cõsistat cternitas.⁊ sic quicꝗd ĩ eterni¬
tate cõsistit ĩ deo sit necesse ẽ. De phaetusa

Expanded text:
Dei imperio tempora labi, eique soli diuturnitatem cognitam eorumdem, et que in eis futura sint. Nec ab hoc discrepat Claudiani descriptio, qui illa dixit in antro Eternitatis manere, cum in ipsa trinitate personarum et unica deitate tantum consistat eternitas, et sic quicquid in eternitate consistit in Deo sit necesse est. CAP. VI. De Phaetusa
Abbreviated transcription (Latin):
filio qui genuit horas quas loco uniꝰ filie pono
Et sic pͥm ⁊ genuit Eonas quas eque loco uniꝰ fi¬
lie scribo. Et sic secũda terciã phetusã. quartam
Dolem. yperionis fuisse filiũ uulgatissĩa¬
i fama ẽ. ex qua tñ mr̃e nõ cõstat. hunc
dicũt nõsolũ prĩ ⁊ fr̾ĩb aduersũ ioue
no fauisse. s ious ꝑtes sequutũ. Quã ob causa
post uictoriã currũ coronã ⁊ aulã ⁊ alia mltã¬
ĩsignia a ioue obtinuisse. q̃ omĩa ĩ seq̃ntibꝰ ple¬
ne explicabũt᷑. Hũc ego credo sius tpr̃ib claͣ¬
ssimũ fuisse hoĩc ⁊ uere magnanimẽ. ⁊ obid
obrẽ adeo illi fuit fama ꝓpitia ut ĩ eũ apoctiᷤ
om̃e decus delatũ sit qd̾ uero soli deferendũ ẽ.
nec alr̃ de eo ꝙͣ de uero sole ut plurimũ loquu¬
ti st̃. Sane qũi hic fere nulla ad hoĩerspetãcia
apponi uidet᷑ de sole plancta loquem. Finxe¬
runt igͣ eũ ante alia rege̾ ⁊ forte fuit. eiq re¬
giam designanere aulaz. de qua ouidiꝰ ĩmaio¬

Expanded text:
filio qui genuit horas, quas loco unius filie pono, et sic prima genuit Eonas, quas eque loco filie unius scribo et sic secunda, III Phetusam, IIII Solem Yperionis fuisse filium vulgatissima fama est, ex qua tamen matre non constat. Hunc dicunt non solum patri et fratribus adversum Jovem non favisse, sed Jovis partes secutum; quam ob causam post insignia a Jove obtinuisse, que omnia insequentibus plene explicabuntur. Hunc ego credo suis temporibus clarissimum fuisse hominem et vere magnanimem, et ob id ob rem adeo illi fuit fama propitia, ut in eum a poetis omne decus delatum sit, quod vero Soli deferendum est, nec aliter de eo quam de vero Sole ut plurimum locuti sunt. Sane quoniam hic fere nulla ad hominem spectantia apponi videntur, de Sole planeta loquemur. Finxerunt igitur eum ante alia regem, et forte fuit, eique regiam designavere aulam. De qua sic Ovi
Abbreviated transcription (Latin):
sexꝰ ei natꝰ eẽt ne quẽ educaret. id ei rei cã fec̃
ut ad suos natos regnũ rediret.Tũ saturno
filius qͥ primꝰ natꝰ ẽ eũ necauerũt. Dem̃ poste¬
riᷤᷤ nati sũt gemini. ipp̃r atq iuno. bũ iuno¬
nẽ saturno ĩ cõspectũ dedere atq ioue clam
abscondũt. dãtq eũ ueste educãdũ celanteᷤᷤ
satũno. Itẽ neptũnũ clã saturno opis pait
eũq clãculo abscõdit. Ad eñdẽ modũ tercio¬
partu opis parit geminos plutonẽ ⁊glaucã¬
pluto latine dcũs ẽ dispiter. alii orcũ uocant.
inĩ postquã resciuit saturno filios ꝓcreatos at¬
qr educatos eẽ clã se seducit secũ filios suos qͥ
tytam uocãt᷑. fre̾mq suũ satũnũ atq opem cõ¬
p̾hendũt. eosq muro circũegit. ⁊ custodiã his

Expanded text:
sexus ei natus esset ne quem educaret. Id eius rei causa fecit sexus ei natus esset ne quem educaret. Id eius rei causa fecit uti ad suos natos regnum rediret. Tum Saturno filius qui primus natus est, eum necaverunt. Deinde posterius nati sunt gemini, Iupiter atque Iuno. Tum Iunonem Saturno in conspectum dedere atque Iovem clam abscondunt dantque eum Veste educandum celantes Saturnum. Item Neptumnum clam Saturno Opis parit eumque clanculo abscondit. Ad eundem modum tertiopartu Opis parit geminos, Plutonem et GlaucaPluto Latine est Dis pater, alii Orcum uocant. n postquam resciuit Saturno filios procreatos atque educatos esse clam se, seducit secum filios suos qui Titani uocantur, fratremque suum Saturnum atque Opem conprehendit eosque muro circumegi
Abbreviated transcription (Latin):
tes eripere mõtes mõtib suꝑ ĩposuisse oͥster¬
nẽtes iter ad illud eos demũ adiis cesos ⁊ ful¬
mĩb ĩterẽptos atq apud ĩferos catenis reli¬
gatos ⁊ morti dãn atos ppetue.ut ĩ .uiͦ. eneidos
satis cõuemiẽter oñdit uirgili. Iatencia
sb̾hac fictiõe ⁊ hystoriã ꝯtinẽt ⁊ moralẽ sẽsũ
ñali mixtũ. Qd̾ adhystoriãptinet ũba de ea q̃
ĩ satra legũt᷑ hystoria apponẽt᷑ adłr̃a. dic̃ eĩ
sic. Ex insaturnus uxorẽ duxit opim trtanꝰ
qui natum aior eiat postulat ut ip̃e regnare̾
ubi uesta mr̃ eorũ ⁊ sorores ceres atq ops su¬
idet saturno utideregͦ nõ cedat frĩ ibi trtã
qui facie deterior ẽẽt ꝙ̃ saturn᷑ idcirco ⁊ ꝙ uide¬
bat mr̃ez atq sororeo suas opãdare ut sat̾nꝰ
regnaret gessit eis ut is regnaret. Itaq pa¬
ctus ẽ cũ saturno uti siquis liberoꝵ uirilis

Expanded text:
tes eripere, montes montibus superimposuisse sibi stertes eripere, montes montibus superimposuisse sibi sternentes iter ad illud, eosque demum a diis cesos et fulminibus interemptos atque apud Inferos catenis religatos et morti damnatos perpetue, ut in VI Eneydos satis convenientes ostendit Virgilius. Latentia sub hac fictione, et hystoriam continent, et moralem sensum naturali mixtum. Quod ad hystoriam pertinet, verba de ea que in sacra leguntur hystoria, apponentur ad licteram. Dicit enim sic. Exin Saturnus uxorem duxit Opim; Tytan, qui maior natu erat, postulat ut ipse regnaret; ubi Vesta mater eorum et sorores Ceres atque Ops suadent Saturno uti de regno non cedat fratri. Ibi Tytan, qui facie deterior esset quam Saturnus, id circo et quod videbat matrem atque sorores suas opera dare ut Saturnus regnaret, concessit eis ut is regnaret. Itaque pactus est cum Saturno, uti si quis liberorum virilis
Abbreviated transcription (Latin):
sarcus.iiiͦ. ceuo .iiiiͦ. ⁊hiphon uł typheus .uͦ.
Encheladus .uiͦ. egeon .uiiͦ. aurora.uiiiͦ. la¬
pethuo.uiiiiꝰ. astreus.xͦ. alous .xiͦ. pallenes
cimuo. locaon. Genuit preterea gigantes
Quorum nomina non habemusR
RE celo etheris ⁊ diei filio satis ĩpoedẽti
uolumĩe dcũ ẽ uerũ cũ eiꝰ explicet᷑ ple
Cauĩt tytanũ eiꝰ ⁊ ueste fuisse filiũ tfeo
logi netẽs. ut ĩhͦ diuinaꝵ ĩstitucionũ testatũ
lactãtiꝰ. Cuiꝰ fuisse ꝯiugẽ t̾ra demogõgoĩs fili ̃
theodõtiᷤꝰ asserit. ex qua plures suscepisse filios
ĩ seqͥntib appebit. Quos om̃s quĩta lunanatoᷤ
indet᷑ uelle uirgili dũ dic̃. T̾ũ lun ascilic quĩ¬
ta ꝑtu terra nefando. Oetũq iapetũq trea. se¬
uũq typhea. Et cõuiratos celũ rescinde̾ fres. ⁊ c̃
de hoc eĩ tytano mltã referũt᷑ fabulosa ĩter q̃
qd̃ potissimũ ẽ auĩt eũ cũ filiis adu̾sus ioue
deosq reliquos bellũ huisse. eioq celũ conã¬

Expanded text:
Ceus IIII Thyphon vel Thypheus, V Encheladus, VI Egeon, VII Aurora, VIII Japethus, VIIII Astreus, X Alous, XI Pallenes, XIIII Lycaon. Genuit preterea gigantes, quorum nomina non habemus. De Celo Etheris et Diei filio satis in precedenti volumine dictum est. Verum cum eius explicetur proles, aiunt Tytanum eius et Veste fuisse filium tDivinarum Institutionum testatur Lactantius. Cuius fuisse coniugem Terram, Demogorgonis filiam, Theodontius asserit, ex qua plures suscepisse filios in sequentibus apparebit, quos omnes quinta luna natos videtur velle Virgilius, dum dicit: Tum luna scilicet quinta partu Terra nephando Oetumque Iapetumque creat sevumque Typhea Et coniuratos celum rescindere fratres etc. De hoc enim Tytano multa referuntur fabulosa, inter que, quod potissimum est, aiunt eum cum filiis adversus Iovem deosque reliquos bellum habuisse eisque celum conan
Abbreviated transcription (Latin):
sq fructii uirtutis. Et ut ĩtelligam᷑ tytanis fi¬
lios fiusse tales. quita luna nãtos dicũt. uetri
eĩ supsticiõe creditũ ẽ quicqͥd quita luna na¬
sceret᷑ sterile atq dãnosũ fore. Nec dubiũ ela¬
tos ẽẽ dãmosos eo ꝙ bellorũ sit sem̃ ꝑ q̃ enacu¬
at᷑ agri colonis ⁊ ciuitates ⁊ desolãtur regna.
Dicũt p̾terea cos huisse cũdiis bellũ quod et
magnanimes hñt ⁊ supbi. Magnanimes eĩ
bonis operib similes diis effici conãt᷑. superbi
ãt se qd̃ minime sũt existimãtes ũbo ⁊ si possẽt
opere ipsũ uerũ deũ calcare satagũt. ex qͦ fit
ut deiciãtur ⁊ redigãt᷑ ĩ nichilũ. Est hic tñ ad¬
uertendũ duplex abhõib bellũ cũ supis hĩtu
quorũ unũ fuit istud qͦ ipp̾r lib̾auit parẽtes
occisis tyt.anis filiis. Aliuidu̾o fuit cũ gigãtes
qui ⁊ tytanis dicũt᷑ filii uoluerũt iomi celũ eri¬

Expanded text:
absque fructu virtutis, et, ut intelligamus Tytanis fiabsque fructu virtutis, et, ut intelligamus Tytanis filios fuisse tales, quinta luna natos dicunt. Veteri enim superstitione creditum est, quicquid quinta nasceretur luna, sterile atque damnosum fore, nec dubium elatos esse damnosos, eo quod bellorum sint semen, per que evacuantur agri colonis et civitates, et desolantur regna. Dicunt preterea eos habuisse cum diis bellum quod et magnanimes habent et superbi; magnanimes enim bonis operibus similes diis effici conantur; superbi autem se quod minime sunt existimantes, verbo et si possent opere ipsum verum deum calcare satagunt, ex quo fit ut deiciantur et redigantur in nichilum. Est hic tamen advertendum duplex ab hominibus bellum cum Superis habitum, quorum unum fuit istud, quo Juppiter liberavit parentes, occisis Tytanis filiis. Aliud vero fuit cum Gigantes, qui et Tytanis dicuntur filii, voluerunt Jovi celum eri