comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis obstringadiuuat᷑ itaq iuris perpetui enfite utici
patrimonialis iuris reipublicae uagas acternasq calunias et
nullo temporum finecondus as certis ee designatis terminis li

Expanded text:
caritatis obstringat. Iuvat itaque iuris perpetui enfyteutici patrimonialis, iuris rei publicae vagas aeternasque calumnias et nullo temporum fine conclusas certis et designatis terminis li
Abbreviated transcription (Latin):
quietos esse non permittunt. Calum niatores etiam sunt
qui fals a deferentes contracuius cumque in nocentis personã
principum animos a diracundiam commouere presumunt.
qui omnes in fames effecti in exilio detrudentur

Expanded text:
quietos esse non permittunt. Calumniatores etiam sunt, qui falsa deferentes contra cuiuscumque innocentis personam principum animos ad iracundiam commovere praesumunt. Qui omnes infames effecti in exsilio detrudentur
Abbreviated transcription (Latin):
nee eaocisiue facultatem quaesine filis recessit consangu¬
peiscqps qui legiames unc tradere morsineulla dilatione
precq̃timus etmaritum proponereminime pro hibemos
siquas sibi coñpetere p̃taueritactionis XX

Expanded text:
e uxoris suae facultatem, quae sine filiis recessit, consanguineis eius qui legitimi sunt tradere mox sine ulla dilatione praecipimus et maritum proponere minime prohibemus, si quas sibi conpetere putaverit actiones
Abbreviated transcription (Latin):
cũq an non aegenus alteri cõmo dauerit. Nonplus ab eo propter
usurã quã tertiã partẽ accipiat id ẽ. ut superduos modios qui acce¬
pit tertiã reddat. quod si conuentus fuerit illequi com modat
et promaiore usuranoluerit debitũ suũ adiectũ tertiũ modio ad ebi¬
tore recipere.: etiã debitũ perdat: quã rem adsolas fruges preci¬
pimus pertinere. pãquando pecuni ã fuerit commodata . nisi unã
tantũ centesimã acreditorib: exiginon iubemus. Dat uiii k̃ noub¬
Siquis plus quã legitima centesima continet hoc ẽ tressiliquas
in anno persol dum amplius a debitori suboccasione necessitatis acci¬
pere uel auferre presumpserit posidatalegẽ sineulla delatione
ea quae amplius accepit constrictus qua drupli poena restituat
cauero quae an telegẽ talirationedata sunt induplũ uolumus re¬
formari

Expanded text:
 oleum, vel quodcumque annonae genus alteri commodaverit, non plus ab eo propter usuram quam tertiam partem accipiat, id est ut super duos modios qui accepit tertium reddat. Quod si conventus fuerit ille qui commodat et pro maiore usura noluerit debitum suum adiecto tertio modio a debitore recipere, etiam debitum perdat. Quam rem ad solas fruges praecipimus pertinere: nam quando pecunia fuerit commodata, nisi unam tantum centesimam a creditoribus exigi non iubemus. 386 Oquis plus quam legitima centesima continet, hoc est tres siliquas in anno per solidum, amplius a debitore sub occasione necessitatis accipere vel auferre praesumpserit, post datam legem sine ulla dilatione ea, quae amplius accepit, constrictus quadrupli poena restituat. Ea vero, quae ante legem tali ratione data sunt, in duplum volumus reformari
Abbreviated transcription (Latin):
dant matriquoq: et auiae sitamencuriales maritos ha¬
buerint quartã portionem hereditatis defuncti filii uel nepo¬
tes quae eis ad quaes ita est lexista acuria non iubet auferri.
Nã siquis curiales quẽ libet extraneũ sed tamen curialem scri¬
bat heredẽ et ipsequartã quia portio curiae ipsius . ẽ. non re¬
fundat. curialis etiã silegiti mos filios non habuerit et habue¬
rit naturales si uoluerit eoscuriae iungere et heredes scribere
uel donationẽ in eos propriã conferre substantiã faciendi ha¬
beat potes tatẽ. filia quoq naturalis sicuriali nupta fuerit
licet ei proprias et donare etrelinquere facultates ea conditio¬
ne ut patrẽ matrẽ ue uel quib: actio dein officiosotes tamento
conpetit nullatenus praetermittat. sed eis legib: debitã
uel donationis uel mortis tempore hocest quartã portionẽ

Expanded text:
dant. Matri quoque vel aviae, si tamen curiales maritos hadant. Matri quoque vel aviae, si tamen curiales maritos habuerint, quartam portionem hereditatis defuncti filii vel nepotis, quae eis adquisita est, lex ista a curia non iubet auferri. Nam si quis curialis quemlibet extraneum et tamen curialem scribat heredem, et ipse quartam, quia portio curiae ipsius est, non refundat. Curialis etiam si legitimos filios non habuerit et habuerit naturales, si voluerit eos curiae iungere, et heredes scribere vel donatione in eos propriam conferre substantiam faciendi habeat potestatem. Filia quoque naturalis si curiali nupta fuerit, licet ei proprias et donare et relinquere facultates, ea condicione ut patrem matremve vel quibus actio de inofficioso testamento conpetit nullatenus praetermittat, sed eis legibus debitam vel donationis vel mortis tempore, hoc est quartam, portionem
Abbreviated transcription (Latin):
neptis sicuri ali ipsius ciuitatis in matrimonio iuncta fuerit
auo pro auo intestatis in integra hereditate succedit. et sites¬
tatus fuerit haspersonas relinquat heredes quartã portio¬
nẽcuria e refundere non coguntur quodsi filia neptis auo
proneptis apatre auo uel proauo uel inminori aetate uel
uiduae relinquantur heredes postea quã ad annos puber¬
tatis accesserint triennio expectentur : ut sicuriali eius
ciuitatis nupserint inte grã hereditatẽ sicut eis uel debita. ẽ
uel dimissa sinealiqua imminutione possideant. si uero eis
nupserint quicuria e nihil debent quartã partẽ heredita¬
tis adiemortis auctoris curiaecũ fructib sine dissimulatio¬
nerestituant. et sisine maritis uoluerint perdurarequar¬
tã similit̃ curiaecũ fructib reddantur. quodsirem relictã
a parentib: tenere maluerint sacramento praelato dequan¬
tite hereditatis quartẽ partem curiae in precio moxrefun¬

Expanded text:
neptis, si curiali ipsius civitatis in matrimonio iuncta fuerit, neptis, si curiali ipsius civitatis in matrimonio iuncta fuerit, avo proavo intestatis in integra hereditate succedit. Et si testatus fuerit et has personas relinquat heredes, quartam portionem curiae refundere non coguntur. Quod si filia neptis aut proneptis a patre avo vel proavo vel in minore aetate vel viduae relinquantur heredes, posteaquam ad annos pubertatis accesserint triennio expectentur, ut, si curiali eius civitatis nupserint, integram hereditatem, sicut eis vel debita est vel demissa, sine aliqua inminutione possideant. Si vero ei nupserint, qui curiae nihil debebat, quartam partem hereditatis a die mortis auctoris curiae cum fructibus sine dissimulatione restituant. Et si sine maritis voluerint perdurare, quartam similiter curiae cum fructibus reddant. Quod si rem relictam a parentibus tenere maluerint, sacramento praebito de quantitate hereditatis quartam partem curiae in pretio mox refun
Abbreviated transcription (Latin):
tatebabereuo luerit proquarta illa qua curia deputatur pre¬
ciũ quantũ uoluerit dare non differat agridomus uel quicquid
latere non potest cõmuni a estimatione taxentur depresidio
uero aut quicquid latere potest heres scriptus curi ac prae¬
beat sacramenta secundum fidem preciũ soluturus quod si
non erut probatisomnib trespartes here set quartacuria
uindicabit. Decautionibus uero quac testaturi curialido¬
bentur. similiratione diuisisetiã quae testator curiales debu¬
is seconuincitur trespartes heres et quartam curia credito¬
ribus sinedi latione dissoluat. pactiones quae inter heredẽ
et curiã dehereditatis diuisione factae fuerint firmae per¬
maneant filii uero et ne potes et pronepotes qui auis et pro¬
auis peruirilem gradũ successerint seu scripti heredes sint :¬
seu ab intestato succedant. seu curialessint siue acuria libe¬
ri dehereditate sibi debita uel dimissa quartã partẽ curiae
nomine paenitus non amittant filia etiã curiales. neptis pro¬

Expanded text:
tatem habere voluerit, pro quarta illa, quae curiae deputatur, pretium quantum valuerit dare non differat. Agri domus vel quidquid latere non potest communi aestimatione taxentur. De residuo vero aut quidquid latere potest heres scriptus curiae praebeat sacramenta secundum fidem pretium soluturus. Quod si noluerit, prolatis omnibus tres partes heres et quartam curia vindicabit. De cautionibus vero, quae testatori curialibentur, simili ratione divisis etiam, quae testator curialis debuisse convincitur, tres partes heres et quartam curia creditoribus sine dilatione dissolvat. Pactiones, quae inter heredem et curiam de hereditatis divisione factae fuerint, firmae permaneant. Filii vero nepotes et pronepotes, qui avis et proavis per virilem gradum successerint, seu scripti heredes sint seu ab intestato succedant, sive curiales sint sive a curia liberi, de hereditate sibi debita vel demissa quartam partem curiae nomine penitus non amittant. Filia etiam curialis, neptis, pro
Abbreviated transcription (Latin):
Hait̃ Siuir uxore sũprestite moriatur : fructus quos
stante coniugio constat : pensis nullã postea a cõmunib: filiis
seu ab heredib: materrepetendi habeat facultatẽ quod et si
uxor uiuo marito decesserit maritum precipit eadẽ lege
constringi ut et ipse afiliis uel heredib: uxoris deipsis fruc¬
tib qui in commune expensi sunt paenitus nihil requirat

Expanded text:
IO Si vir uxore superstite moriatur, fructus, quos stante coniugio constat expensos, nullam postea a communibus filiis seu ab heredibus mater repetendi habeat facultatem. Quod et si uxor vivo marito decesserit, maritum praecipit eadem lege constringi, ut et ipse a filiis vel heredibus uxoris de ipsis fructibus, qui in commune expensi sunt, penitus nihil requirat
Abbreviated transcription (Latin):
tes tib: primũ proquare eos rogauerit uenire euident̃ explanet :
ut quia tes tamentum non fecit illi apud gesta de functi publicent
et adligent uoluntatẽ. siquis autẽ facto legitimo testamento
aliud postea facere uoluerit testamentum : Non aliter quod
prius factũ ẽ reddatur infirmum Nisi sequens testamentum omi
fuerit firmitate conscriptũ et legitimotestamentũ numero
roboratum nãsi inperfecta fuerit forsitan deficientes se

Expanded text:
testibus, primum pro qua re eos venire rogaverit evidenter explanet, ut, quia testamentum non fecit, illi apud gesta defuncti publicent et allegent voluntatem. Si quis autem facto legitimo testamento aliud postea facere voluerit testamentum, non aliter quod prius factum est reddatur infirmum, nisi sequens testamentum omni fuerit firmitate conscriptum et legitimo testium numero roboratum. Nam si inperfecta fuerit forsitan deficientis se
Abbreviated transcription (Latin):
Cuctores seditionis et tumultis uel concitatorespo¬
puli proqualitate dignitatis aut in cruce tolluntur : aut bestiis obiciuNt
aut in in sula religantur istant tunđ STΝ Quiterminos ef fodiunt
ul ex arant arbores uetermin ales euertunt si quidẽ idserui suasponte fecerii
in metallũ dam nantur humiliores inopus publicũ honestiores in insulã amis¬
satertia parte bonorũ religantur aut exsularecoguntur istaint̃ pinđ¬
I. Eiues romani qui seiudai corituuel seruos suos circũcidi paciuntꝰ bonis suis
ademptis in in sulã perpetuo relegantur medici capite pununtur ista in t̃ p̃ñ
Iudaei si alieni nationis comparatos seruos suos circũ ciderint: aut deportantur¬

Expanded text:
uctores seditionis et tumultus uel concitatores populi pro qualitate dignitatis aut in crucem tolluntur aut bestiis obiciuntur aut in insulam deportantur. Qui terminos effodiunt uel exarant arboresue terminales euertunt, si quidem id serui sua sponte fecerint, in metallum damnantur: humiliores in opus publicum, honestiores in insulam amissa tertia parte bonorum relegantur aut exulare coguntur. Ciues Romani, qui se iudaico ritu uel seruos suos circumcidi patiuntur, bonis ademptis in insulam pJudaei, si alienae nationis comparatos servos circumciderint, aut deportantur
Abbreviated transcription (Latin):
ex istaliberat matris a poena illa quae fuerat intheo dosia¬
ni codicis corpore constituta quod si non prouidis sent filiis

Expanded text:
Lex ista liberat matres a poena illa, quae fuerat in Theodosiani codicis corpore constituta, ut, si non providissent filiis
Abbreviated transcription (Latin):
Ipclsca bociubet non deberc iudices prouinciarum adsertiona
nopellemiium adsuã iniuriã reuo care quiaho nec nouum
net alienum aiudicib es secog noscitur etideo hoc iubet utlicer
liigat oriuitiatã causam appellationis remeddio sub leuare
boes dã specialiter praeceperunt ut appellator nec in carte¬
rem nec inquacumq custodia redigatur sed ada gendum

Expanded text:
ista hoc jubet, non debere jndices provinciarum assertiones appellantium ad suam injuriam revocare, quia hoc nec novum nec alienum a iudiciis esse cognoscitur; et ideo hoc iubet, ut liceat litigatori vitiatam causam appellationis remedio sublevare. Hoc etiam specialiter praeceperunt, ut appellator nec in carcerem nec in quamcumque custodiam redigatur, sed ad agendum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit obseruare utside prioreuxore filii aut filiae fuerint. ex
quib: aliqui moriantur etin suã portionem locũ patris facian
post illius obitum fratrib et sororib uel qui supererunt deip¬
so coniugio portiorelicta proficiat Nec poterit perpatriam
potestatẽ ad alias transire personas. Dat x R iuł rauñ dd¬
otissimum ualde est hasfaculta cesquas tẽporenuptia¬
rum mulieres amaritis accipiunt. suo dominio uindicare.
et simaritos mori contigerit qui tamen filios derelinquat

Expanded text:
oluit observare, ut, si de priore uxore filii aut filiae fuerint, ex quibus aliqui moriantur et in suam portionem locum patri faciant, post illius obitum fratribus sororibusve, qui supererunt de ipso coniugio, portio relicta proficiat, nec poterit per patriam potestatem ad alias transire personas. 412 Iun. 22. Imotissimum valde est has facultates, quas tempore nubtiarum mulieres a maritis accipiunt, suo dominio vindicare: et si maritos mori contigerit, qui tamen filios derelinqua
Abbreviated transcription (Latin):
manente nullã habeat licentiã euagandi aut cui iunctus
fuerit deseren duingenua idẽq: mulier si contubernium co

Expanded text:
manente nullam habeat licentiam evagandi aut, cui iunctus fuerit, deserendi. Ingenua idemque mulier si contubernium co
Abbreviated transcription (Latin):
samater qui ei quartã dereb suis portionẽ filius nondimisit : quod¬
si filius fecerit testamentũ sitamen filius fratres consanguinei agna¬
ti id ẽ uno patrenati aut eorũ filii ꝑuirilem sexũ non esse probantur
pã simater ut superius dictũ .ẽ. promanifestisinimiciti is suis pre¬
termissa docebitur inuita ad quiescat laesi filii uoluntatem

Expanded text:
quartam de rebus suis portionem filius non dimisit, quod filius fecerat testamentum: si tamen filio fratres consanguinei agnati, id est uno patre nati, aut eorum filii per virilem sexum non esse probantur. Nam si mater, ut superius dictum est, pro manifestis inimicitiis suis praetermissa docebitur, invita acquiescat laesi filii voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
tepatrisi resedebunt quod si filius uel filia uiuo patre haben¬
tes filios moriantur. pat̾ resne potum sicut filiorum
iure usufructuario retinebit. si ue rohii qui moriuntur
emancipatus uel em ancipata moriatur in portionibus corũ
in in tegrum filii sui sine ulla aui potestate succedant.¬
A DEUOXIS QuAEPILIIS FaMiliaS eXMΛTΙ¬
MONIO AD QUIRUNTUR
Sicut̃ id quod auusuł auia mat̾nane potib pronepotib posi¬
tis inpatris potes tatedonauerint. patriñ ad quiritꝰ. it aut quic¬
quid in aritus uxoriuluxor marito in patrispotestate positis
don auerint aut testamento dimi serint id ad patris dominiun
minimeptinebit sed hoc sibi filii ad in tegrum uindicabunt¬
IDeaccusationibus et inscriptionibus.¬

Expanded text:
te patria residebunt. Quod si filius vel filia vivo patre habentes filios moriantur, pater res nepotum sicut filiorum iure usufructuario retinebit. Si vero hi qui moriuntur emancipatus vel emancipata moriatur, in portionibus eorum in integrum filii sui sine ulla avi potestate succedant. DE BONIS, QVAE FILIISFAMILIAS EX MATRIMONIO ADQVIRVNTVRtio. Sicut id, quod avus vel avia materna nepotibus pronepotibus positis in patris potestate donaverint, patri non adquiritur, ita et quidquid maritus uxori vel uxor marito in patris potestate positis donaverint aut testamento dimiserint, id ad patris dominium minime pertinebit, sed hoc sibi filii ad integrum vindicabuntDE ACCVSATIONIBVS ET INSCRIBTIONIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
et priuatũ possessorẽ derepetitione aliqua fuerit orta contentiosi
priuatusi fiscorepetat. quattuor menses a drespondendũ auctorfis¬
calis habebir inducias. si uero fiscus aliquida possessore crediderit ex¬
petendũ sex mensuum ad respondendũ dilationon negetꝰ dũmodo
ad prestandas inducias iustaratione cognoscatur

Expanded text:
et privatum possessorem de repetitione aliqua fuerit orta contentio, si privatus fiscum repetat, quattuor menses ad respondendum actor fiscalis habebit indutias: si vero fiscus aliquid a possessore crediderit repetendum, sex mensuum ad respondendum dilatio non negetur, dummodo ad praestandas indutias iusta ratio cognoscatur.
Abbreviated transcription (Latin):
IN Tp̃ Placuit uolunta tẽ defunctorum earationeserua¬
riuesi deficiens quis non fecerit testamentum non potest qui¬
cũ que properfectom uti quod inperfecto residet nec admit¬
tit hanctestificationem principis clementia si fortedicat ali¬
quis audiui morientem uelleut principi uel etiam his personis
qua e potestate adiunctaes unt uel cuiuscum que potestatis
talit̃ deputatum hancuocẽ admitti non patitur. et sicutile¬
gitimas scripturas uel in suã personam uel in quascũq alias
potestates siue in priuattis ualeremandauit itamperfectam
et subtali testificationem prolatã penitus ualere non uoluit

Expanded text:
ntatem defunctorum ea ratione servari, ut, si deficiens quis non perfecerit testamentum, non potest quicumque pro perfecto uti quod inperfectum resedit. Nec admittit hanc testificationem principis clementia, si forte dicat aliquis: audivi morientem velle, ut principi vel etiam his personis, quae potestati adiunctae sunt, vel cuiuscumque potenti sit taliter deputatum: hanc vocem admitti non patitur. Et sicuti legitimas scripturas vel in suam personam vel in quascumque alias potestates sive in privatos valere mandavit, ita inperfectam et sub tali testificatione prolatam penitus valere non voluit
Abbreviated transcription (Latin):
numerus impedit uoluntati sicquic quid supra fuerit non noce
testamento quia et lexipsa constituit quod superflua iurs impe¬
direnon debeant hocetiã obseruandum uttestator signandum
testib: offerat testamentũ pecideo habeaturin firmum si alicu
de subscriptoribus testator aliquid legati nomine derelinquit
Iestamenta omnia ud reliquas scripturas apud censuales in
urbem romae uoluit publicari hoc ẽ ut inreliquis regionib
apud curiae uiros testamenta uel quaccũq scripturae actis fir¬
marisolent gestorem allẽgationem muniantur siuero mor¬
tuorũ uoluntates actis reseratae non fuerint nihilualebunt

Expanded text:
numerus inpedit voluntati, sic, quidquid supra fuerit, non noceat testamentum: quia et lex ipsa constituit, quod superflua iuri inpedire non debeant. Hoc etiam observandum, ut testator signandum testibus offerat testamentum, nec ideo habeatur infirmum, si alicui de subscriptoribus testator aliquid legati nomine derelinquitestamenta omnia vel reliquas scripturas apud censuales in urbem Romam voluit publicari, hoc est, ut in reliquis regionibus apud curiae viros testamenta vel quaecumque scripturae actis firmari solent, gestorum allegatione muniantur. Si vero mortuorum voluntates actis reseratae non fuerint, nihil valebunt
Abbreviated transcription (Latin):
VTERP̃ Siquis condito testamento decennio suprestis fue¬
rit et suã non renouauerit uoluntatem quod antedecennium
conss. INXP Siquis perscripturã condiderit testam̃tum
et post modum sinescriptura hoc est pernuncupationẽ suam
iterandã crediderit uoluntatẽ uel si co dicellis quod .ẽ. fidei cõmis¬
sopotes tatem heredisuo commiserit ut exqua uoluerit testa¬
tori ordinatione succedat. tunc in primordio ad eundehere¬
ditatq̃s suã publicare non desinat uoluntatem utrum extesta

Expanded text:
tio. Si quis condito testamento decennio superstes fuerit et suam non mutaverit voluntatem, quod ante decennium o. Si quis per scripturam condiderit testamentum et postmodum sine scriptura, hoc est per nuncupationem suam iterandam crediderit voluntatem, vel si codicillis, quod est fideicommissum, potestatem heredi suo commiserit, ut ex qua voluerit testatoris ordinatione succedat: tunc in primordio adeundae hereditatis suam publicare non desinat voluntatem, utrum ex testa
Abbreviated transcription (Latin):
gerint habeant potestatem: sane deomnib: rebus uxoris
quat ad proprictatem mariti qͥuo liber titulo uel nomine

Expanded text:
gerint habeant potestatem. Sane de omnibus rebus uxoris, quae ad proprietatem mariti quolibet titulo vel nomine
Abbreviated transcription (Latin):
apsecutione reiquae addicta ẽ. ñ excludit. S Emancipati liberi p̃teriti
si uelint miscerise pat̃ nae hereditati etcũ his quiin potestateremanserunt
cõmunis patris diuiderehereditatẽ antequã bonorũ possessionẽ petant
deconferendo cauere cũ satisdatione debebunt quodsi satisdare non pos¬
sunt statĩ ex fidebonorũ confusionẽ excepto peculio castrense facereco¬

Expanded text:
secutionem non excludit. Emancipati liberi praeteriti si uelint miscere se paternae hereditati et cum his qui in potestate remanserunt communis patris diuidere hereditatem, antequam bonorum possessionem petant, de conferendo cauere cum satisdatione debebunt. Quod si satisdare non possunt, statim ex fide bonorum confusionem excepto peculio castrensi facere co
Abbreviated transcription (Latin):
turus deomnib: que tẽporemortis suae paterreliquerit consequa¬
consuł. INTEΡł Ntraquinq annos a diemortis de func¬
tuqiuicũ que in officio sum dicerenoluerit. testamentũ inchoanda
actionis licentiã senouerit habicurũ quo ceporis spaciti etiã filii

Expanded text:
turus de omnibus, quae tempore mortis suae pater reliquerit, consequao. Intra quinque annos a die mortis defuncti quicumque inofficiosum dicere voluerit testamentum, incoandae actionis licentiam se noverit habiturum. Quod temporis spatium etiam f
Abbreviated transcription (Latin):
IVTP Obseruare iudices specialiter debent ut in omnibꝰ
causis sententia quae deliberata fuerit constitutis pariter
partibus recitetur ut abhis aquib: causa dicta est ad integr

Expanded text:
io. Observare iudices specialiter debent, ut in omnibus causis sententia, quae deliberata fuerit, constitutis pariter partibus recitetur, ut ab his, a quibus causa dicta est, ad integr
Abbreviated transcription (Latin):
ciet non festinet intraquat tuormenses inquib: tam̃ iude x
ad audiendas reliquas causas uacare dinoscitur. ut actionẽ

Expanded text:
ci, et non festinet intra quattuor menses, in quibus tamen iudex ad audiendas reliquas causas vacare dinoscitur, actione
Abbreviated transcription (Latin):
Q uotiens paterfilius pertes tamentũ defacultatib: a sedimissis
quartãdari precperit portionẽ et hocinnum mo fieri bonorum
uirorum arbitrio erediderit commit tendum seu hoctes tamentui
seudonatione conscripserit. Nullã contrapatris uoluntatẽ filius
habeat actionem dũmodũ quartã portionis suae quã erat habi

Expanded text:
Quotiens pater filiis per testamentum de facultatibus a se dimissis quartam dari praeceperit portionem et hoc in nummo fieri bonorum virorum arbitrio crediderit committendum, seu hoc testamento seu donatione conscripserit, nullam contra patris voluntatem filius habeat actionem, dummodo quartam portionis suae, quam erat habi
Abbreviated transcription (Latin):
perhibitũ õmnes iudices indubitanter accipiant nec alius audi¬
atur cũ testimonium ep̃i aqualibet parte fuerit repromissum.
illud ẽ. enĩ ueritatis auctoritate firmatũ illud in corruptum
quod a sacro scõhomine constientiã mentis inlibatae protule¬
rit. hoc nos edicto salubri aliquando censuimus hocperpetu
lege firmamus maliciosa litiũ semina conprimentes ut miseri

Expanded text:
perhibitum omnes iudices indubitanter accipiant, nec alius audiatur, cum testimonium episcopi a qualibet parte fuerit repromissum. Illud est enim veritatis auctoritate firmatum, illud incorruptum, quod a sacrosancto homine conscientia mentis illibatae protulerit. Hoc nos edicto salubri aliquando censuimus, hoc perpetua lege firmamus malitiosa litium semina comprimentes; ut miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ad suũ nihiltrans mittit heredẽ. nisi tantũ sumptuũ uł expensarum
repetitione quã auctorẽ suũ in suscepta causa fecisse probauerit lis
uero ad mandatorẽ redit si p̃sentes procurator uincatꝰ autiuncat:
in dominũ uł domino non in procuratorẽ uł in procuratori actioeri

Expanded text:
ad suum nihil transmittit heredem, nisi tantum sumptuum vel expensarum repetitionem, quam auctorem suum in suscepta causa fecisse probaverit, lis vero ad mandatorem redit. Si praesentis procurator vincatur aut vincat, in dominum vel domino, non in procuratorem vel procuratori actio tri
Abbreviated transcription (Latin):
acsaltuum licentia denegetur illud specialiter obseruandum
ut nullus curialis de extraneis ciuitatib: agros aut loca supra
scripta sub qualibet conditione suscipiant. ne sub hac occasio¬
ne seruitia curi ae debita noninpendant. VII¬
DEACT ORIBUS PROCURATORIBUS ETCON¬
DUCTORIBUS REIPRIUAMOS
m̃p constantinus aug ad phrlippum uicarium urbis.

Expanded text:
ac saltuum licentia denegetur: illo specialiter observandum, ut nullus curialis vel de extraneis civitatibus agros ac loca supra scripta sub qualibet conductione suscipiat, ne sub hac occasione servitia curiae debita non inpendant. DE ACTORIBUS ET PROCURATORIBUS ET CONDUCTORIBUS REI PRIVATAE. Imp. Constantinus A. ad Philippum Vicarium Urbis.
Abbreviated transcription (Latin):
Quicum que ab actore dominico uel a procuratore fuerit
alicuius in iuriae in proluitate uexatus de eorum calum¬
nias uel de predationib: ad principem conuolare debebit:
quaeres si potuerit ad probare eos qui circa prouinciales
talia facere ausi sunt. placuit incendio concremare quia
grauiorem poena principes constitui uoluerunt in eosqui
sui iurissunt: suad ebet custodiremandata.

Expanded text:
Quicumque ab actore dominico vel procuratore fuerit alicuius iniuriae inprobitate vexatus, de eorum calumniis vel depraedationibus ad principem convolare debebit. Quae res si potuerit adprobari, eos, qui circa provinciales talia facere ausi sunt, placuit incendio concremari, quia graviorem poenam principes constitui voluerunt in eos, qui sui iuris sunt et sua debent custodire mandata.
Abbreviated transcription (Latin):
Dat̃ xi k̃ aug̃ ualentiniano et ualente aug̃ consułs.
IN TER PRACTATIO
ulianum principẽ bene acsalubriter statuis secertissimum
est ut actores domus dominicae nullis necessitatib: turbareNt
ut fatigarentur in iuriisquȩ eis frequen terrectores prouincia¬
rũ persuggessionis principalium facere consuissent cui facti
constitutionem in tantũ rationabilẽ et necessariam iudica¬
mus ut firma permanere iubeamus

Expanded text:
diolano Valentiniano et Valente AA. conss. Interpretatio. Iulianum principem bene ac salubriter statuisse certissimum est, ut actores domus dominicae nullis necessitatibus turbarentur aut fatigarentur iniuriis, quas eis frequenter rectores provinciarum per suggestiones principalium facere consuessent. Cuius facti constitutionem in tantum rationabilem et necessariam iudicamus, ut firmam permanere iubeamus
Abbreviated transcription (Latin):
aut uiuotes tatore de fecerit aut conditiopossibilis subqua
beres institutus ẽ impleta non fuerit isquites camentũ fecit
intestatus mori uidetur quia testamentum quod prius fece¬
rat testamento posteriori rescissũ ẽ et quod posterius factum

Expanded text:
aut uiuo testatore defecerit, aut condicio possibilis, sub qua s est, impleta non fuerit, is, qui testamentum fecit, intestatus mori uidetur, quia testamentum, quod prius fecerat, testamento posteriore rescissum est et, quod posterius factum
Abbreviated transcription (Latin):
INtegri restitutio dicitur siquandoresquaelibet aut cau¬
saquae perierat in priorẽ statũ reparatur. uel idquod ali¬
rum caus a euel res in integrũ reuocentur. qui aut pertimorem
potestatis alicuius compulsi sunt aut fraude uel errore decepti
sunt aut per captiuitatẽ uel quãcũq: in iustã necessitatẽ subs¬
tantiã suam aut statũ in genuitatis perdi disse noscuntur aut
siqui proneces sitate longinquae peregrinationis absesitant
uel adrestaurandae ea quae indam nis minorũ gestaesse
decernenda id eoq causa cognita decernitur. InT̃p¬

Expanded text:
Integra restitutio dicitur, si quando res quaelibet aut causa, quae perierat, in priorem statum reparatur, vel id quod alirum causae vel res in integrum revocentur, qui aut per timorem potestatis alicuius conpulsi sunt, aut fraude vel errore decepti sunt, aut per captivitatem vel quamcunque iniustam necessitatem substantiam suam aut statum ingenuitatis perdidisse noscuntur; aut si qui pro necessitate longae peregrinationis absentant, vel restauranda ea, quae in dampnis minorum gesta esse decernenda: ideoque causa cognita decernitur. Int
Abbreviated transcription (Latin):
dereuocanda re uel causa integri restitutionis
beneficiũ petit᷑. aut in remaut in persona agendũ ẽ id ẽ ut

Expanded text:
de revocanda re vel causa integrae restitutionis beneficium petitur, aut in rem aut in personam agendum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
XI  Si colonirtialiente ad alios dominos forte con¬
fugerint: primũ ẽ qut fugitiuos suos decuius reexisse nos¬
cuntur momenti bene ficio possessor sine dilatione recipiat
et sic deeorum origine audiatur pecrequiratur iniudiciũ

Expanded text:
 Si coloni rei alienae ad alios dominos forte confugerint, primum est, ut fugitivos suos, de cuius re exisse noscuntur, momenti beneficio possessor sine dilatione recipiat et sic de eorum origine audiatur, nec requiratur in iudici
Abbreviated transcription (Latin):
puniantur. Nec sententiam iudicisqus damnatus .e qua¬
libet appellatione suspendat . etsi fortasse homicidia abu¬
traquepar te commissa fuerint in illum uindicentur quiut
alium percedem expelleret uiolenter ingressus est
Siquis aduers arium suum ita apudiudicem crediderit ac¬
cus andum ut seadserat uiolentiã pertulisse ad probationẽ

Expanded text:
puniatur, nec sententiam judicis qui damnatus est, qualibet appellatione suspendat: et si fortasse homicidia ab utraque parte commissa fuerint, in illum vindicetur, qui ut alium per caedem expelleret, violenter ingressus est. Si quis adversarium suum ita apud judicem crediderit accusandum, ut se asserat violentiam pertulisse, ad probatione
Abbreviated transcription (Latin):
qui plublicum seruicium debet neccurialis uel collegiatus
clericus eẽ. presumat. Clericos quoq: precepit ut negotia¬
tiones nullatenus exercere praesumatt. quod si fecerint
uelut alii negotiatores aiudicib emendentur. Decorpo¬
ralib nãq publicis nullũ fieri defensorem ecclesiae. lex
ista constituit. quod siquis excuria ad qui euerit ut fiat defen¬
sor ecclesiae. Nouerit ressuas omnes curiae aut illi corpori

Expanded text:
qui publicum servitium debet, nec curialis vel collegiatus clericus esse praesumat. Clericos quoque praecipit, ut negotiationes nullatenus exercere praesumant: quod si fecerint, velut alii negotiatores a iudicibus emendentur. De corporibus namque publicis nullum fieri defensorem ecclesiae lex ista constituit. Quod si quis ex curia adquieverit, ut fiat defensor ecclesiae, noverit res suas omnes curiae aut illi corpori
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ sibi dederint reuocet᷑ ad fiscum autetiam si filios habuerit̃
non persub positã aut peraliã persona aut percommendatitiam

Expanded text:
tiarum sibi dederint, revocetur ad fiscum: aut etiamsi filios habuerint, non per subpositam aut per aliam personam aut per commenticiam
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis delitigatoribus ab hacluce discesserit heredieius non ex
die qua ille defunctus .ẽ. sed ex quo hereditatẽ acceperit aitionis
tempora quae auctori adlitẽ constituta fuerant renouentur
ltatamen ut fraustẽpori ex quo res est possessa nonfiat. sed sciat
ẽ rem tenere qui petitur. quod si heres in annis minorib: constitii¬
tus tutori uel curatori eeo tẽpora subputentꝰ ex quo prominore

Expanded text:
Si quis de litigatoribus ab hac luce discesserit, heredi eius non ex die, qua ille defunctus est, sed ex quo hereditatem acceperit, actionis tempora, quae auctori ad litem constituta fuerant, renoventur: ita tamen, ut fraus tempori, ex quo res est possessa, non fiat, sed sciat se rem tenere, qui petitur. Quod si heres sit in annis minoribus constitutus, tutori vel curatori ex eo tempora subputentur, ex qu
Abbreviated transcription (Latin):
tatem eius probare iubeat᷑ quia hoc inomnib: causis stãtum ẽ
ut scriptura prolator ad firmet. Namsiis qui scripturã

Expanded text:
rae leges dicunt, quia hoc in omnibus causis statutum est, ut scripturam prolator affirmet: nam si is qui scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
libet demomento uideatur aliquid iudicatũ quodineffec¬
tum sit sine dubio deducendũ nec possit appellatione suspendi
iubet tamen restituto momento causã proprietatis ex in¬
tegro debere cognosci. DE POSSESSIONEANCO

Expanded text:
libet de momento videatur aliquid iudicatum, quod in effectum sit sine dubio deducendum, nec possit appellatione suspendi. Iubet tamen, restituto momento causam proprietatis ex integro debere cognosci. DE POSSESSIONE
Abbreviated transcription (Latin):
etiã paludes suo studio diriuauerit et adusum fertilitatis
adduxerit similiter hoc isqui excoluit sinecensu perpetuo

Expanded text:
etiam paludes suo studio derivaverit et ad usum fertilitatis adduxerit, similiter hoc is qui excoluit sine censu perpetuo
Abbreviated transcription (Latin):
tribunietiã militũ et p̃fecti classiũ alarũ ue ut sincaliquo in pedim̃co legis
iliae pereos militarede Ictũ coherceri possit. INT P¬
pellantẽ utad principis p̃sentiã ducatur ingenuũ hominẽ uelciuẽ roma¬
nũ factũ torserit occiderit uel occidiius serit uel in uinculis publicis ad strin¬
xerit ul flagellis caederit autdã nare pre esumpserit proquare humilio¬

Expanded text:
tribuni etiam militum et praefecti classium alarumue, ut sine aliquo impedimento legis tribuni etiam militum et praefecti classium alarumue, ut sine aliquo impedimento legis Iuliae per eos militare delictum coerceri possit. pellantem, ut ad principis praesentiam ducatur, ingenuum hominem vel civem Romanum factum torserit; occiderit, vel occidi jusserit, vel in vinculis puhlicis astrinxerit, vel flagellis caeciderit, aut damnare praesumpserit. Pro qua re humilio
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis utuntur miliciãq confingunt quoquẽ tereant uel concuciant
humiliores capite puniantur honestiores in in sulã deportantur istant᷑
S Siquis deuidicis amicitus et familiaritate mentientes euentu s ententia¬
rũ eius uendunt quid ue obtentu nominis eius agunt conuicti promodo
delicti autreligantur aut capite puniuntur. istamnt̃ r̃ inđ: XXUIII
Adleceauliã deuipuslicaet priuata.
Legeiulia deui publica dãnatur quialiqua potes tato pͣditus ciue ro ma¬
nũ ante ad populũ nunc imperatorem appellantẽ negauerit negariue
iusserit torserit uerberauerit condem nauerit inui publica uincula
duciius serit cuius reipoena inhumiliores capite in honestiores in insulae
deportatio neco hercetur. hac lege excipiuntur qui artẽludricam
faciunt iudicatietiã et confessi et quiideo in carcereduci iubentur quad
iusdicenti non obtẽperauerint. quidue contra disciplinã pulilicã fecerint

Expanded text:
ordinis utuntur militiamque confingunt, quo quem terreant uel concutiant, humiliores capite puniuntur, honestiores deportantur. Si qui de iudicis amicitiis uel familiaritate mentientes euentus sententiarum eius uendunt, quidue obtentu nominis eius agunt, conuicti pro modo delicti aut relegantur aut capite puniuntur. Ad legem Iuliam de ui publica et priuata Lege Iulia de ui publica damnatur, qui aliqua potestate praeditur ciuem Romanum antea ad populum, nunc imperatorem appellantem necauerit necariue iusserit, torserit uerberauerit condemnauerit inue publica uincula duci iusserit. Cuius rei poena in humiliores capitis in honestiores insulae deportatione coercetur. Hac lege excipiuntur, qui artem ludicram faciunt, iudicati etiam et confessi et qui ideo in carcerem duci iubentur, quod ius dicenti non obtemperauerint quidue contra disciplinam publicam fecerint:
Abbreviated transcription (Latin):
quicũ armatis hominib: possessionẽ domo. uilla uel a groq: deiecerit
expugnauerit obsederit clauserit idue ut fieret homines cõmodauerit

Expanded text:
qui quem armatis hominibus possessione domo uilla agroue deiecerit expugnauerit obsederit clauserit, idue ut fieret homines commodauerit
Abbreviated transcription (Latin):
obseruare sumptus et expensas lites apetitore recipiat et
liber abscedat: saluatamen in tegritate negotii illius petito

Expanded text:
observare, sumptus et expensas litis a petitore recipiat et liber abscedat, salva tamen integritate negotii illius petito
Abbreviated transcription (Latin):
uic̃ conss IXT P Quicũq hostiũ terrore conpulsusdum
mortẽtimet exciperead de predandum secũ hostib fortasse
coniun xerit non propter hocuocetur ad crimen quod procon¬
seruandã uitã fecit inuitus. sane siquid apud eũ dep̃dare sederit
etresiduũ inuenitꝰ quod euident̃ agnoscitur hoc solũ reddere
domino sine calumnia conpellatur. EXPLICIT LIBER XU¬

Expanded text:
io. Quicumque hostium terrore compulsus, dum mortem timet excipere, ad depraedandum se cum hostibus fortasse coniunxerit, non propter hoc vocetur ad crimen, quod pro conservanda vita fecit invitus. Sane si quid apud eum de praeda resederit et residuum invenitur, quod evidenter agnoscitur, hoc solum reddere domino sine calumnia compellatur. QVOD AR
Abbreviated transcription (Latin):
in fieginoconss : Seruum domini delatorem iubrmui
inexemplum omniũm proditorum uerissim ae sententiae
subiug arietiam si obieetã probauerit. Haec leuintepr

Expanded text:
i Lydiae. Servum domini delatorem iubemus in exemplum omnium proditorum severissimae sententiae subiugari, etiamsi obiecta probaverit. Dat. VI
Abbreviated transcription (Latin):
possessionẽ quãiã habemus retinere uolumus qualeniẽ uti possidetis
dereb solietutrũ uidere mobile et in priore quidẽ ispotior ẽ. qui red¬
diti in t̃dicti tẽpore necui necclã nec p̃cario ab aduersario possedit
in altero uero potior ẽ. qui maiore parte anniretrorsũ numerati
necui nec dx nec p̃cario possedit. INTERPRT

Expanded text:
possessionem quam iam habemus retinere uolumus, quale est VTI POSSIDETIS de rebus soli et VTRVBI de re mobili. Et in priore quidem is potior est, qui redditi interdicti tempore nec ui nec clam nec precario ab aduersario possedit: in altero uero potior est qui maiore parte anni retrorsum numerati nec ui nec clam nec precario possedit. Vt int
Abbreviated transcription (Latin):
lueserit pietate sed se obsequiũ utdecuit prestitisse sic testamen¬
tũ matris in quo pretermissi fuerint non ualebit. Nãsimat̃ contra
testamentum filii quodin officiosõ dixerit agat debet diligent
diis uel publicae uel secretae eũ ledere fortasse tẽptauerit Ne
forsitan consiliũ aduersus filiũ inimicissuis quodimpiũ ẽ. auxiliũ¬
que prestiterit quod si factũ non fuerit pocest remouere p̃termis

Expanded text:
laeserint pietatem, sed se obsequium, ut decuit, praestitisse: sic testamentum matris in quo praetermissi fuerint, non valebit. Nam si mater contra testamentum filii, quod inofficiosum dixerit, agat, debet diligentdiis vel publice vel secrete eum laedere fortasse tentaverit: ne forsitan consilium adversus filium inimicis suis, quod impium est, auxiliumque praestiterit. Quod si factum non fuerit, potest removere praetermis
Abbreviated transcription (Latin):
lus probet in huius modi scripturas ut permetum autper
Fraudem sub positae personae aut uiolenter extoras

Expanded text:
lus probet huiusmodi scripturas aut per metum aut per fraudem suppositae personae aut violenter extortas
Abbreviated transcription (Latin):
mordatur intestatus etrelinquat exfilia nepores et filios
Nocidimittat sed statrem et sororem su prestites dere¬
bis qulacotrespar tes hereditatis auimaternis siue ne po¬
tes uel neptes exfilia uindicabunt quartam fraen pa
soror aniidefuncti iuxta legis huius ordinem consequent᷑
fiue no mulier id c̃ paterna uel materna aiua sntestatamo¬
poature trelinquat filios et exmortuo filio uel filtatne¬
noces dequaliter depatris uel matris portione nepotes ul
neo toonis duũ perdant quã patrus etamitis ex aui ac pucts¬
nae bonis auunculis et materteris exauiaem aternaebins
si cua i udeaiu materm conquirunt pasi patruus etamit
uel a uunculus et matortera fortas sedefuerint ad fer¬
tres uel sorores auiarũ tresuncias it ad nepotes nouem
perueniant nã in aui paterni hereditatem ne potes ul neptes
ex filiomor tuo depatris portione nihil perdunt. si uero
auus uel auia nepotes acneptes ex filia intestamentosuo p̃¬
terierint aut non probatis causis exheredauerint. actio

Expanded text:
linquat ex filia nepotes et filios non dimittat, sed fratrem et sororem superstites derelinquat, tres partes hereditatis avi materni sibi nepotes vel neptes ex filia vindicabunt, quartam frater vel soror avi defuncti iuxta legis huius ordinem consequentur. Si vero mulier, id est paterna vel materna avia intestata moriatur et relinquat filios et ex mortuo filio vel filia nepotes, aequaliter de patris vel matris portione nepotes vel neptes tertiam perdunt, quam patruis et amitis ex aviae paternae bonis, avunculis et materteris ex aviae maternae bonis, sicut et de avi materni conquirunt. Nam si patruus et amita vel avunculus et matertera fortasse defuerint, ad fratres vel sorores aviarum tres unciae et ad nepotes novem perveniant: nam in avi paterni hereditate nepotes vel neptes ex filio mortuo de patris sui portione nihil perdunt. Si vero avus vel avia nepotes ac neptes ex filia in testamento suo praeterierint aut non probatis causis exheredaverint, actio
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃ conss̃. IIΡH aeclex similis est superiori sed
hoc amplius habet quod docem profilia ingenerũ facta
uel quic quidipsa filia accepit tempore nuptiarum post

Expanded text:
atio. Haec lex similis est superiori, sed hoc amplius habet, quod dotem pro filia in generum factam vel quidquid ipsa filia accepit tempore nubtiarum, post
Abbreviated transcription (Latin):
legatasit &e singuli hancipsam rẽp̃sumere uellant aequales
singuli derelagata capiunt portiones perdã nationẽ istoordine
legatũ dimittitur : ut testator intestamento scribat . tuheres

Expanded text:
legata sit, et singuli hanc ipsam rem praesumere uelint, aequales singuli de re legata capiunt portiones. Per damnationem isto ordine legatum dimittitur, ut testator in testamento scribat: tu heres
Abbreviated transcription (Latin):
betur agnata ut germanosuo defuncto ab intestato ei agnatis
iure succedat. reliquae feminae hoc .ẽ. amita id ẽ patris
soror uel fratris filia nec in capiendis hereditatib: propinquo¬
rum legiti maesunt nec masculis propinquis agnationis iume
succedunt. ipsarũ uero hereditates ad masculos propinquos ag

Expanded text:
betur agnata, ut germano suo defuncto ab intestato ei agnationis iure succedat. Reliquae feminae, hoc est amita, id est, patris soror, uel fratris filia, nec in capiendis hereditatibus, propinquorum legitimae sunt, nec masculis propinquis agnationis iure succedunt. Ipsarum uero hereditates ad masculos propinquos ag
Abbreviated transcription (Latin):
rũ manumissi inueniuntur .V. Quoties numerus seruorũ propter
legẽ fufiã caniniã in eundus .ẽ. fugitiui quoque quorũ semperpos¬
Legem fufia caniniam cauetur ut certus seruorum numerustes

Expanded text:
ue confirmantur. Quotiens numerus seruorum propter legem Fufiam Caniniam ineundus est, fugitiui quoque, quorum semper posLege Fufia Caninia cauetur, ut certus seruorum numerus tes
Abbreviated transcription (Latin):
nib: causis generalit̃ profuturã a nemine temerari posse
credamustamennequos sacrilega temeritas ad subreptio

Expanded text:
nibus causis generaliter profuturam a nemine temerari posse credamus, tamen, ne quos sacrilega temeritas ad subreptio
Abbreviated transcription (Latin):
tunc euident̃ agnoscitur quae sui iuriss int in potestate. itaq
dominorum sunt serui quã potestatt̃ omnes gentes heberecer¬
tum est sed dis tringendi inseruis dominis prosuapotestate
permictitur : occidendi tantũ seruos suos dominilicentia
non habebunt nisi forte seruus dũ proculpae modo caedit᷑
casu forsitan moriatur nãsi seruus dignũ morti crimen

Expanded text:
tunc euidenter agnoscitur quae sui iuris sint. In potestate itaque dominorum sunt serui; quam potestatem omnes gentes habere certum est. Sed distringendi in seruos dominis pro sua potestate permittitur; occidendi tamen seruos suos domini licentiam non habebunt, nisi forte seruus, dum pro culpae modo caeditur, casu forsitan moriatur. Nam si seruus dignum morte crimen
Abbreviated transcription (Latin):
ces  sit si tam̃ ea aduersarius ingresssis suo  istant̃ noninđ¬
enaui uideiectus hocinterdicto expeririñ potest. sedutilis eiactio dereb:
recuperandis exemplũ deui bonorũ raptorũ datur: id quae in eodicendũ ẽ
qui carruca aute quodeicitꝰ quib: nona bductis inuriarũ actiodat᷑ int pr
Vi deiectus uidetur et quiin p̃dio uiretinetur et quinui a territus est ne

Expanded text:
cessit, si tamen eam aduersarius ingressus sit. De naui ui deiectus hoc interdicto experiri non potest: sed utilis ei actio de rebus recuperandis exemplo ui bonorum raptorum datur. Idemque in eo dicendum est, qui carruca aut equo deicitur: quibus non abductis iniuriarum actio datur. Vi deiectus uidetur et qui in praedio ui retinetur et qui in uia territus est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
DEUSC CAPIONE. Possessionẽ ad quirimus et ani
nudo animo possumus sicut in saltib: hibernis aestiuisq contingit.

Expanded text:
De usucapione Possessionem adquirimus et animnudo animo possumus, sicut in saltibus hibernis aestiuisque contingit.
Abbreviated transcription (Latin):
aaa adernegio pp̃o. Dat̃ uii iđ decb constantinp̃ arcadio
Ng̃ ÷ et bautone uic̃ conss. INTERP̃
Ocad ul terio uxorum maritis pertormenta familiae
utriusque hoc ẽ suacuxoris quaerere permittuntur. si tamep

Expanded text:
id. Decemb. Constantinopoli Arcadio A. I et Bautone v. c. conss. Interpretatio. De adulterio uxorum mariti per tormenta familiae utriusque, hoc est suae et uxoris quaerere permittuntur, si tame
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ista int̃ non inđ S In aduersa corporis ualitudinẽ mente
captus eodẽ tẽpore testamentũ facere non potest. istaint̃ ñ ind¬
Prodigus recepta uitae sanitatẽ ad bonos mores reuersus et testa¬
mento facere potest et ad testamento sollemnia ad hiberi potest¬
ista int̃ñinđ V Exhisqui ad testamentũ ad hibent. siquis int qui
latinae nesciant uel non intelligant. si tamen senͣtiunt cuius reuint᷑

Expanded text:
nocere non possunt. In aduersa corporis ualetudine mente captus eodem tempore testamentum facere non potest. Prodigus recepta uitae sanitate ad bonos mores reuersus et testamentum facere potest et ad testamenti sollemnia adhiberi potest. Ex his, qui ad testamentum adhibentur, si qui sint qui Latine nesciant uel non intellegant, si tamen sentiant, cui rei int
Abbreviated transcription (Latin):
trans ferri patri quo łibet ordinenon licebit. sane siquid ex¬
traneorum donatione uel munerefiliis in familia positis fa¬
cultates accesserint. uel alii parentes quã qui supra nomi¬
nati sunt contulerint id totum patribus adquiratur. ut

Expanded text:
transferre patri quolibet ordine non licebit. Sane si quid extraneorum donatione vel munere filiis in familia positis facultates accesserit vel alii parentes, quam qui supra nominati sunt, contulerint, id totum patribus adquiratur, ut