comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tica distinguntur. serie adicitur fama iulia
ner tobrigae concordias. sulia segi Derestitu¬
itciulian contribute. iulia inucultum acumque
icuriga nunc est laqͣmurga constantiarili¬
astoresibus fortunales &caillensibus enianici
Praeter haco Inceltica acinibro harunda arunci
tur obriga lastigicilpes a sȩpone serippo. Altera
be teriaquam diximus turdulorum : & conuentus
cordubensis hab& oppida non ignobilia urscm
mellariam mirobricamregiones osintradifis ap¬
ponem gadi tani conuentus ciuium romanorum
reginalatinorum regia carina cognomineau-¬
re calia urigia cognominatur a castram iulium.
Item caesaris salturiensis stipendiari abacsaro
gousae. porro longitudinemuniuer samcius
prodidit iñ Agrippa cCxCł xXV.P. Latitudinem
coluii. sedcumtermin kr thaginemus que pro¬
cederent quaeccusa magnos ȩrgores computati¬
onemensurae saepius parit.:Alibimutator pro¬
uintiarum modo alibi itinerum auctisque aut de¬

Expanded text:
tica distinguntur: Seriae adicitur Fama Iulia, tica distinguntur: Seriae adicitur Fama Iulia, Nertobrigae Concordia Iulia, Segidae Restituta lulia, Contributa Iulia Vgultuniae, cum qua et Curiga nunc est, Lacimurgae Constantia lulia, Stere- sibus Fortunales et Callensibus Aeneanici. praeter haec in Celtica Acinippo, Arunda, Arunci, Turobriga, Lastigi, Salpesa , Saepone, Serippo. altera Baeturia, quam diximus Turdulorum et conventus Cordubensis, habet oppida non ignobilia Arsam, Mellariam, Mirobrigam Reginam, Sosintigi, Sisaponem. Gaditani conventus civium Romanorum Regina, Latinorum Laepia Regia, Carisa cognomine Aurelia, Vrgia cognominata Castrum Iulium, item Caesaris Salutariensis; stipendiaria Besaro, do, Vsaepo. Longitudinem universam eius prodidit M. Agrippa CCCCLXXV p., latitudinem CCLVIII, sed cum termini Carthaginem usque procederent: quae causa magnos errores conputatione mensurae saepius parit, alibi mutato provinciarum modo, alibi itinerum, auctisque aut de
Abbreviated transcription (Latin):
neo asitgo quae earsurinas sipngilis fluuius
inbelis quo dictum estordine in rumpens astigi¬
tanam coloniam cepluit cognomine angustam
firmim ab ec nauigabiles huius comũentus sunt:
Roliqua ecolonix. inmunis tucciquac cognomina¬
tur augustio gemella itucique uirtus lulia ant¬
usuquedaritas iulia ursoque genua tirbanorũ¬
inter quae fuit munda cum pompcipfiliã rapta
call& gallucula castragemin allipulami normarru¬
cte sacruna obulculxon gis aborauenti prope
nenobam amnem & ipsumnauigcibilem aut procul
ac colunt alontigi caelil ostigi quae autemregio
ab a& saedfluuium anumtenhi extirra
praedicta beturia cippellatur induas diuisa
partes totidemque gentes celticos quilusitainiamat¬
tingunt: hispalensis conuentus turdulos qui
iusi tuniam & terra conensem accolunt iura
cordubam petunt celticos acltiberis exlusita¬
nia aduenisse manifestum est sucris lingua
oppidorum uoccibulis quȩ cognominibus inbȩc¬

Expanded text:
neo Asido quae Caesarina. 12 Singilis fluvius, neo Asido quae Caesarina. 12 Singilis fluvius, in Baetim quo dictum est ordine inrumpens, Astigitanam coloniam adluit, cognomine Augustam Firmam, ab ea navigabilis. huius conventus sunt reliquae coloniae inmunes Tucci quae cognominatur Augusta Gemella, Ituci quae Virtus Iulia, Ucubi quae Claritas Iulia, Urso quae Genetiva Urbanoruinter quae fuit Munda, cum Pompeio filio rapta; Callet, Callicula, Castra Gemina, Ilipula Minor, Marruca, Sacrana, Obulcula, Oningi, Sabora, Ventippo. Maenubam 5 amnem, et ipsum navigabilem, haut procul accolunt Olontigi, Laelia, Lastigi. Quae autem regio a Baete ad fluvium Anam tendit extra praedicta, Baeturia appellatur, in duas divisa partes totidemque gentes: Celticos, qui Lusitaniam attingunt, Hispalensis conventus, Turdulos, qui Lusitaniam et Tarraconensem accolunt, iura Cordubam petunt. Celticos a Celtiberis ex Lusitania advenisse manifestum est sacris, lingua, oppidorum vocabulis, quae cognominibus in Bae
Abbreviated transcription (Latin):
qut cerscdi sliderri quod lberinis lipidaq
singilic tegua aricildunum aglamin arbe bro¬
docastra uinariacis imbrium iphonoba ilyrico
osca oscuu succclo unditanum tuatiuctu somnia
uastetciniae uergentis admare Conuentus
uero cor dubensis circaflumen ipsum ossigi
quod cognominatur latonium Hittngi quod
prae motum In medi terraneo obulco quod
ponficese appellatur moxripaepora foe¬
deratorum facilimartalium onoba & dextra
cor dubu colonia patriciar cognominaNNde
primum nauigabili baetae oppida carbula
detuma fluuius singilis eodem bactis łatqͤre
incdens oppida hispalensis conuentus celtia
iuchis palicolonia cognomine romuliensis ex ad¬
uerso oppidum oss& quod cognominatur ilico
constantia iurgentium quod iulii genitorbippo
lutere in fusus ađ intera estucriabȩtisoppidã
nabrissu cognomine ueneria & colobana colo¬
niap hasta quae regia dicitur & in mediterra¬

Expanded text:
quae Cerialis, Iliberri quod Florentini, Ilipula quae Cerialis, Iliberri quod Florentini, Ilipula Singili, Ategua, Arialdunum, Agla Minor, Baebro, Castra Vinaria, Cisimbrium, Hippo Nova, Ilurco, Osca, Oscua, Sucaelo, Unditanum, Tucci Vetus, omnia Bastetaniae vergentis ad mare. conventus vero Cordubensis circa flumen ipsum Ossigi quod cognominatur Latonium, Iliturgi quod s, Ucia et XIIII p. remotum in mediterraneo Obulco quod Pontificense appellatur, mox Ripa, Epora foederatorum, Sacili Martialium, Onuba et dextra Corduba colonia Patricia cognomine, inde primum navigabili Baete oppida Carbula, Detumo, fluvius Singilis, eodem Baetis latere incidens. 11 Oppida Hispalensis conventus Celti, ica et a laeva Hispal colonia cognomine Romulensis, ex adverso oppidum Osset quod cognominatur Iulia Constantia, Lucurgentum quod Iuli Genius, Orippoipse a dextro latere infusus. at inter aestuaria Baetis oppida Nabrissa cognomine Veneria et Colobana, coloniae Hasta quae Regia dicitur et in mediterra
Abbreviated transcription (Latin):
peticae finis oram eam uniuersũm originis poei¬
ñ existimauit m̃ agrippaabana autem atlantico
et ano obuers a bcstulorum tur dulorumque est:
uniuer sam his paniam cñ uarro peruenis se
berus & persas & feniccisceltasque & poenos
ndit : Lysu menim liberi patris autlyscamcum
aefectum eius uiniuersae aut quae dehercule
pyrenae uel saturno traduntur fabulosco
primis arbitror baetis interra conensi pro¬
itia nonut aliqui dixere mẽtes oppido sed
guensi exoriens saltu . iuxta quam tador fluui
quicarchaginien ssͦi agrum gifatilocirefugini¬
pionis rogum uersus que Inoccasum occanũ
lunticum prouintiam adoptans petit modi¬
sprimo sed multorum fluminumcupaxi
bus ipse famcim a quas quebaticae Pria¬
im abossigiteima infusus amone oblandus
ueo crebris dextraleucique accolitur oppidis
leberrima i nterhunc & occanioram in me¬
terraneo segide quaeccugurina cognomina¬
rlilias que fidentiax argao que albachõra

Expanded text:
eticae finis. oram eam in universum originis Poenorum existimavit M. Agrippa; ab Ana autem Atlantico oceano obversa Bastulorum Tur- dulorumque est. in universam Hispaniam M. Varro pervenisse Hiberos et Persas et Phoenicas Celtasque et Poenos tradit. lusum enim Liberi patris aut lyssam cupraefectum eius universae. at quae de Hercule ac Pyrene vel Saturno traduntur fabulosa in primis arbitror. Baetis, in Tarraconensis provinciae non, ut aliqui dixere, Mentesa oppido, sed Tugiensi exoriens saltu— iuxta quem Tader fluvius, qui Carthaginiensem agrum rigat —, Ilorci refugit Scipionis rogum versusque in occasum oceanum Atlanticum, provinciam adoptans, petit, modicus primo, sed multorum fluminum capax, quibus ipse famam aquasque aufert. Baeticae primum ab Ossigitania infusus, amoeno blandus alveo, crebris dextra laevaque accolitur oppidis. Celeberrima inter hunc et oceani oram in mediterraneo Segida quae Augurina cognominatur, Vlia quae Fiden- tia, Vrgao quae Alba, Ebora
Abbreviated transcription (Latin):
liscisturum xxii populidiuisi. Inaugusta nos austirica
capitum. Lucensis conuentus populorum est sedecim
praetercelticos & leuamus ignominium acbarba¬
raecippellationis sed liberorum capitum clxuiferme
similimodo braccarum xxiiii. & ciuitates CXC
tum ex quibus practer ipsobraciar suubelacpelensi¬
citra fastidium nominentur.
ongitud ociterioris hispaniat᷑ ad finem castulonis
apyreneo devii. &bra pculo amplius latitudo abterra¬
coneadlitusolur soniscccvii. ł radicibus pyreneiubi
cunectur angusti s interduomuria paulatim de inde
repandens qua contingit ulteriorem hispuniam
tantundem & amplius latitudinem Adici

Expanded text:
iis Asturum XXII populi divisi in Augustanos et Transmoniis Asturum XXII populi divisi in Augustanos et Transmoncapitum. Lucensis conventus populorum est sedecim, praeter Celticos et Lemavos ignobilium ac barbarae appellationis, sed liberorum capitum ferme CLXVI. Simili modo Bracarum XXIIII civitates CCLXXXV capitum, ex quibus praeter ipsos BracarosBibali, Coelernicitra fastidium nominentur . Longitudo citerioris Hispaniae est ad finem Castulonis a Pyrenaeo DCVII p. et ora paulo amplius, latitudo a Tarracone ad litus OiarsonisCCCVII, e radicibus Pyrenaei, ubi cuneatur angustiis inter duo maria; paulatim deinde se pandens, qua contingit ulteriorem Hispaniam, tantundem et amplius latitudini adici
Abbreviated transcription (Latin):
autemceleberrimi ucibanenses. bastatni consu¬
burrenses dicinen sesgelestamill orcitani lamini¬
tuni scniꝰ qui & oritani metestimi qui &bastuli
oretani qui& germani cognominant᷑ caputq celti¬
beria es ego brigenses c&pettims & le ganitago
quib: sabanenses tantũ nominare libeattus mogidi
.iiii. In quib: regisamonenses & regisama iulien ses
incundem conuentũ carietes & uennẽ siusiui tabus
uadunt. Quarũ sunt uel eienses eodem pellẽo deones
celtiberũ iiii. populis. quorum numentini fuereclari
sicut inuaccaeorum xviii. ciuitatib Intercatimen¬
sespalantini lacobrigenses caucenses Nam in can¬
tabrigis uii populis iuliobrica solomemoretur. In
autrigonum .x. ciuitatibus tritium & uirouescaare¬
uacis nomendedit fluuius Horumvi. oppida ragon¬
tia & ibixamaqͣ nomin᷑e ebrocilus in locisusur pant᷑.
Draeterea sego uia & noua augusta tremes ipsaque
cluniacdtiberiae finis ad oceanum reliqua uer¬
gunt uarduliq: ex praedictis & cantabri lunguntur

Expanded text:
autem celeberrimi Alabanenses, Bastitani, Consaburrenses, Dianenses, Egelestani, Ilorcitani, Laminitani, Mentesani qui et Oretani, Mentesani qui et Bastuli, Oretani qui et Germani cognominantur, caputque Celtiberiae Segobrigenses, Carpetaniae Toletani Tago quibus Alabanenses tantum nominare libeat, Turmogidi IIII, ex quibus Segisamonenses et Segisamaiulienses. in eundem conventum Carietes et Vennenses V civitatibus vadunt, quarum sunt Velienses. eodem Pelendones Celtiberum IIII populis, quorum Numantini fuere clari, sicut in Vaccaeorum XVII civitatibus Intercatienses, Palantini, Lacobrigenses, Caucenses. nam in Cantabricis VIIII populis Iuliobriga sola memoretur, in Autrigonum X civitatibus Tritium et Virovesca. Arevacis nomen dedit fluvius Areva. horum VI oppida, Secontia et Vxama, quae nomina crebro aliis in locis usurpantur, praeterea Segovia et Nova Augusta, Termes ipsaque Clunia, Celtiberiae finis. ad oceanum reliqua vergunt Vardulique ex praedictis et Cantabri. Iunguntur
Abbreviated transcription (Latin):
legatus bello socuilideleuit quod nunc inuillam
habiut iuiter diest ibi & tauraniu sunt in oriente¬
scalimireliquiae praetereu auctor est antias orpi¬
dum latinorumupcola scaptum a ẜ tarquinio
rege excuius prceda capitolium infinee houuie¬
.xit Nsur nenti no ad sidarum amnem xxaen p
a ger̾ picentinus fuit tus corum templo sunonis
arque seb a sone condito posignisintus oppidum sa¬
nus brus ciusque hacipit nccibielara incolagrim
mute tione tenuerunt eum pelasgioe notriltalimor¬
de ros idemaie ppellatum sinus praestanus oppidũ
elere quaenune uel apromuntor palin uripaquo

Expanded text:
bello sociali id delevit, quod nunc in villaim abiit. intercidit ibi et Taurania. sunt morientes Casilini reliquiae. praeterea auctor est Antias oppidum latinorum Apiolas captum a L. Tarquinio rege, ex cuius praeda Capitolium is inchoaverit. a Surrentino ad Silerum amnem XXX m. p. ager Picentinus fuit Tuscorum, templo iunonis Argivae ab Iasone condito insignis. intus oppidum Sanus Bruttiusque incipit, nec ibi rara incolarum mutatione. tenuerunt eum Pelasgi, Oenotri, Itali, Mor Posidonia appellatum, sinus Paestanus, oppidum Elea quae nunc Velia, promuntur
Abbreviated transcription (Latin):
apdlissqualent: Veneris tantũ stella excedi eũ bmis
partib: quȩ causa intellegitur efficere. ut quȩdũ anima¬
lia & in desertis mundi nascuntur. Luna quoq ꝑtotã
latitudinem eius uagat᷑. sed omnino non excedens eum:
abhis mercurii stellu laxissime ut timen eduodenis
err& : neq has ȩqualiter: sed duas medio eius & supra
quat tuor infraduus: Soldeinde medio festur inter
duas partes flexuoso draconũ meatu inaequalis mar¬
tis stellu quattuor medias. lous mediũ & suꝑ eã duas:
Satur niduas ut sol: Haecerit latitu dinũ ratio ad aus¬
trũ ratĩo descendentium. aut ad aquilonẽ subeuntiũ
Hac̃ consture & tertiũ illã aterra subeuntiũ incȩlum
& pariter scandi eam quoque existima uere plerique
falso : quiut arguunt᷑ aperienda est subtilitas in mensasi¬
& omnis eas complexa ciusas : Conuenit stellas inocctudin
matitunos Ininico cuiusq fieri. stationes in mediis latitu¬

Expanded text:
a polis squalent. Veneris tantum stella excedit eum binis a polis squalent. Veneris tantum stella excedit eum binis partibus, quae causa intellegitur efficere ut quaedam animalia et in desertis mundi nascantur. luna quoque per totam latitudinem eius vagatur, sed omnino non excedens eum. ab his Mercurii stella erret, neque has aequaliter, sed duas medio ejus et supra quatuor, infra duduas partes flexuoso draconum meatu inaequalis , Martis stella quattuor mediis, lovis media et super eam duabus, Saturni duabus ut sol. haec erit latitudinum ratio ad austrum descendentium aut ad aquilonem subeuntium . hac constare et tertiam illam a terra subeuntium in caelum, et pariter scandi eam quoque existimavere plerique falso. qui ut coarguantur, aperienda est subtilitas inmensa et omnes eas conplexa causas. Convenit stellas in occasu vmatutinos in initio cuiusque fieri, stationes in mediis latitu
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑximȩ . fit ut tardius noueri uideant᷑ cũ altsisi¬
mo ambitu feruntur: non quia accelerent tardentue
naturales motus quicerti acsinguli sunt ullis sed quia
dedictis a summa hapside lincas coartali: necerse
est deci Sum sicut in rotis radies id cmnq motus dias
muor alius nunor centr ppinquitate sentit᷑. Altera
sublinitat ũ causa qm̃i asuocentrohapsidas al tissimuis iubeNł
in aliis signis saturnus in librae parte iucesima Iuppit̃ c̃ancri
quinta decima : mars capricornixevii : sol: arixis xxviii:
Venus p̃scium .XVI. Mercurius uirginis .XV: Luna tauri
iIII. : Tertiu altitudinũ ratioẽeli mensura non circuli
intellegitur. subire eas aut dscendere ꝑ ꝓfundũ aeris
oculis aestimantibus: huic conexa latitudinũ signiferiobli¬
quitatisq causa est. ꝓhunc stellae quaf dicimus ferunt᷑:
nec aliud habitatur interris quã quod illis ub iac& reliqͣ

Expanded text:
atque proximae. sic fit ut tardius moveri videantur, cum altissiatque proximae. sic fit ut tardius moveri videantur, cum altissimo ambitu feruntur, non quia adcelerent tardentve naturales motus, qui certi ac singuli sunt illis, sed quia deductas ab summa apside lineas coartari ad centrum necesse est, sicut in rotis radios, idemque motus alias maior, alias minor centri propinquitate sentitur. altera sublimitatium causa, quoniam a suo centro apsidas altissimas habent in aliis signis, Saturnus in librae parte vicesima, Iuppiter cancri quinta decima,Mars capricorni XXVIII, sol arietis XVIIII, Venus piscium XXVII, Mercurius virginis XV, luna tauri III. tertia altitudinum ratio caeli mensura, non circuli, intellegitur, subire eas aut descendere per profundum aëris oculis aestimantibus. Huic conexa latitudinum signiferi obliquitatisque causa est. per hunc stellae quas diximus feruntur, nec aliud habitatur in terris quam quod illi subiacet, reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
exdem adseptentrionẽ accedunt. ab euntqi ad austrũ.
terrisque ꝓpt ores aut cȩlo repente grnunt᷑ Inqͥb
alter multa quã priores tradituri .: Eatem̃ ea quoq
illorum esse muneris qui primiuias quȩ rendi de¬
monstrauerint: Modo nequis desper& secula ꝓficc¬
re semꝑplurib decausis Haec omnia accidunt:
prima circulorũ quos grȩci hapfidas instellis uo¬
cant: & enim grecis utendũ erit uocabulis sunt aut̃
in sui cuq carũ. aliq quã mundo qm̃ terra uertio¬
b duob quos appellauerunt polos. cent rum caeli
haec constant ratione circini semꝑ indubitata Ergo
ab alio cuiq aentro absides suit ex sũrgunt. Iderq
diuersos habent orbes motusq dissimiles : suõ inte¬
riores hapsidais nec cessẽ c̃ breiuores cẽ Igitura tẽm
centro hapsides altissimȩ sunt saturno inscorpione.
loui inurgine. marti in leone soli ingeminis uencri

Expanded text:
eaedem ad septentrionem accedunt abeuntque ad austrum eaedem ad septentrionem accedunt abeuntque ad austrum terrisque propiores aut caelo repente cernuntur. in quibus aliter multa quam priores tradituri fatemur ea quoque illorum esse muneris qui primi vias quaerendi demonstraverint, modo ne quis desperet saecula proficere semper. pluribus de causis haec omnia accidunt: prima circulorum, quos Graeci ἀψῖδας in stellis vocant; etenim Graecis utendum erit vocabulis . sunt autem hi sui cuique earum aliique quam mundo, quoniam terra a verticibus duobus, quos appellaverunt polos, centrum caeli nhaec constant ratione circini semper indubitata. ergo ab alio cuique centro apsides suae exsurgunt ideoque diversos habent orbes motusque dissimiles, quoniam interiores apsidas necesse est breviores esse. igitur a terrae centro apsides altissimae sunt Saturno in scorpione, Iovi in virgine, Marti in leone, soli in geminis , Veneri
Abbreviated transcription (Latin):
uapit Motus primus & secundus nona genarius
liciusibiir oque exortu. ł adem stationilis senis
nnibus commoratur in signis. Alio qui bimens tris
acm exerȩ utraq statione quater nos menses
uon impleant. bi feriores autem duat occul tantur
nortu ues ꝑtino similiũ modo relictae. quȩ a sole
undem pirtibus faciant exortus matutinos. ad
qts longissimũ distantiae suae m&is solem lisequmn¬
ari adentaeq occasu matutino condunt᷑ ac p̃tere¬
uit. Mex codem inter uallo uespere exoriuntur
se adlquos dexunis ter minos. ibhes r &ro gadiun
adsolem & occasu uespertino delitescunt. Meneris
stellu & stationes dias matutinã uespertinãque ab
utroq exortu facit᷑ long̾issimis distantiȩ fuȩ finib:
Nercurustationis brcuiore momento quã ut dep̃¬
hendi possint. Haec est luminũ occultationũq
ratio ꝑplexior motus multisq: in uoluta miriculis:
si quidem mnagnitudinessuas & colores mutant &

Expanded text:
accepit motus primus et secundus nonagenarius accepit motus primus et secundus nonagenarius dictus ab utroque exortu. eadem stationalis senis mensibus commoratur in signis, alioqui bimenstris, cum ceterae utraque statione quaternos menses non inpleant. inferiores autem duae occultantur in coitu vespertino simili modo, relictaeque a sole totidem in partibus faciunt exortus matutinos, ad quos longissimis distantiae suae metis solem insequuntur adeptaeque occasu matutino conduntur ac praetereunt. mox eodem intervallo vespere exoriuntur usque ad quos diximus terminos. ab his retrogradiuntur ad solem et occasu vespertino delitescunt. Veneris stella et stationes duas, matutinam vespertinamque, ab utroque exortu facit a longissimis distantiae suae finibus, Mercurii stationum breviore momento quam ut deprehendi possint. Haec est luminum occultationumque ratio,per- plexior motu multisque involuta miraculis, siquidem magnitudines suas et colores mutant, et
Abbreviated transcription (Latin):
solis semꝑ occultam eẽ. Quo argumento amplior erranti¬
ion stellarum quam lunae magnitudo colligitur.
quando illȩ & septenis interdum partibus emergant
sed altitudo cogit minores uideri. sicut ad fixas cȩlo
solis fulgore inter diu non cerni cumaeque ac noctu
luceant: idque ma nifestumfiat defectusolis & prae¬
ałisputeis. Eprantiũ autẽ tres quas supra solemcha¬
mus sitas occultantur me antes cumeo : Exoriuntur
uero matutino descente partibus. Numquã ampli
is undenis. postea radiorumeius contactu regunt᷑
& intriqu&ro apartibus centum uginti stationes
nati ias faciunt quȩ & primȩ uocantur: Mox in auer¬
terumq incentum uginti ab alio latere apꝓpinquante
sationes uespertinas quas & sccundis uocant donec isse¬
qutus in puartibus duodens occult& illas quiuesperti
marcasus appellantur. martisstella ꝓpriort &uam
aquidrato sentit radios a hoxx partdi unde & nom̃

Expanded text:
solis semper occultam esse. quo argumento amplior errantsolis semper occultam esse. quo argumento amplior errantium stellarum quam lunae magnitude colligitur, quando illae et a septenis interdum partibus emergant. sed altitudo cogit minores videri, sicut adfixas caelo solis fulgor interdiu non cerni, cum aeque ac noctu luceant idque manifestum fiat defectu solis et praealtis puteis. Errantium autem tres, quas supra solem diximus sitas, occultantur meantes cum eo, exoriuntur vero matutino discedentes pus undenis. postea radiorum eius contactu reguntur et in triquetro a partibus CXX stationes matutinas faciunt, quae est primae vocantur, mox in aiterumque in CXX ab alio latere appropin- quantes stationes vespertinas, quas et secundas vocant, donec assecutus in partibus duodenis occultet illas, qui vespertini occasus appellantur. Martis stella, ut propior, etiam ex quadrato sentit radios, a XC partibus, unde et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nis fieriutriusq sideris defectus sttitutis dielus
horisq subterra. Nec itimencum superne fun
ubique cerni Aliquando propter nubila sepuo
globo terra e obstante conuexitatibus intra duct¬
tos annos hipharcisagacitate comꝑtum est ol
nȩ defectũ aliquando quoto mensea priorefier
solis uero .vIͦI. eundembis in xxx. dieb: suꝑterrasi
cultari sed ab aliis hoccerniquȩq: sunt In hoc mis¬
culomaximeꝰ ira cũ conueniat umbra t̃rȩlunam
hebeturi. Nunc ab occasus parte hoc ei accidere. nun
exortus. Qua namratione cum solis ex ortuumbra illa
hebetatrix sub terra eẽ debeat. semel iam accidere l
in occasuluna deficer&. ut roq suꝑterrã conspicuo sio
Nam ut xvdieb utrũq sidus quȩ reretur. & nõstroeuo
ꝓsiminuatur oecasus
haud dibium est lucere dodhranteͥs semuntius horarum
ab secunda ad icientem usque adplenumorbem detrahen¬
it̾iu indeminutionem intra quattuor decim autẽ partes

Expanded text:
nis fieri utriusque sideris defectus statis diebus nis fieri utriusque sideris defectus statis diebus horisque sub terra nec tamen, cum superne fiant, ubique cerni, aliquando propter nubila, saepius globo terrae obstante convexitatibus mundi. intra ducentos annos Hipparchi sagacitate compertum est et lunae defectum aliquando quinto mense a priore fieri, solis vero septimo, eundem bis in XXX diebus super terras occultari, sed ab aliis hoc cerni, quaeque sunt in hoc miraculo maxime mira, cum conveniat umbra terrae lunam hebetari, nunc ab occasus parte hoc ei accidere, nunc ab exortus, quanam ratione, cum solis exortu umbra illa hebetatrix sub terra esse debeat, semel iam accident ut in occasu luna deficeret utroque super terram conspicuo sidere. nam ut XV diebus utrumque sidus quaereretur, et nostro aevo si minuatur, occasus, haut dubium est; lucere dodrantes semuncias horarum ab secunda adicientem usque ad plenum orbem detrahentemque in deminutionem; intra XIIII autem partes
Abbreviated transcription (Latin):
quio solis : At in lunaȩ ueneficia cirguena
mortalite & obcrepitu dissono Auxianit
quo pauore ignarus caius acque: Nicias
a theniensium imperator ueritus classem
partem seducere opes eorum afflixit. mac
ingenio este caeli interpretes. rerumque nut¬
cit paces : Argumentire pertores quo deos
homines que uicistis. Quis enim haec cer¬
nens statos siderum quoniam Ita appellas
placuit labores. non suae necessi tatimor¬
tales genitos ignoscat: Nunc confessa de
his dembreuiter atque capitulatimattingi
ratione. ad modum necessaris locis strictm
reddita: Nam neque instituti operis talis
argumentio est : neque omnium rerum asfern
possecauscsminus mirum est quam constara
in aliquis efectus .ccxxiͥmensibus redire¬
ł in suos orbes. Certum est solis defectus nonnis
nouissima primaue fieriluna. quoduorant
coitum. Lunae autem nu nsi plena semperq
scitra quam proxime fuerint. Omnib: autiman¬

Expanded text:
quio solis—aut in luna veneficia arguente quio solis—aut in luna veneficia arguente mortalitate et ob id crepitu dissono auxiliante —quo pavore ignarus causae Nicias Atheniensium imperator veritus classem portu educere opes eorum adflixit —: macte ingenio este, caeli interpretes rerumque naturae capaces, argumenti repertores, quo deos hominesque vicistis! quis enim haec cernens et statos siderum quoniam ita appellate placuit labores non suae necessitati mortales genitos ignoscat? Nunc confessa de iisdem breviter atque capitulatim attingam ratione admodum necessariis locis strictimque reddita, nam neque instituti operis talis argumentatio est neque omnium rerum afferri posse causas minus mirum est quam constare in aliquis. Defectus CCXXIII mensibus redire in suos orbes certum est,solis defectus non nisi novissima primave fieri luna, quod vocant coitum, lunae autem non nisi plena, semperque citra quam proxime fuerint; omnibus autem an
Abbreviated transcription (Latin):
Aut noc tiumopacitate terras reficit ex us¬
turus : Haud dubie & sic quoque exurens
quadam in parte itinta magnitudo est. Et ra¬
tionem quidem defectus utriusque primus
romani generis inuulgum extulit sulpicius
gallus qui consulcum .mñ. marcello fuit. sed
cumtribunus militum sollicitudine exercituts
libertito pridiequam perses rex superatus
Apciulo est in contionem abimperuitore
productus ad praedicendam elipsim
mox & composito uolumine
Apud grecos autem inuestigauit pri¬
mus omnium thales milesius olympiadis
xl.uiii. annoquarto praedictosolis
defectu quialxactor ege factus est urbis
conditae anno clixxposteo sutriusque
cus menses gentium diesque & horas ac
situs locorum& uisus populorum com¬
plexus a euo teste. Haud alio modo quam
consiliorum naturae particeps uiri
ingentes. supraque mortulia tantorũ
numinum lege de prehensa & misera
uente quo in mense fuisse si estichori&
pindariuatum sublimiora puilam est deli¬

Expanded text:
aut noctium opacitate terras reficit? exusaut noctium opacitate terras reficit? exusturus haut dubie, et sic quoque exurens quadam in parte. tanta magnitudo est. Et rationem quidem defectus utriusque primus Romani genesis in vulgum extulit Sulpicius Gallus, qui consul cum M. Marcello fuit, sed tum tribunus militum, sollicitudine exercitu liberato pridie quam Perses rex superatus a Paulo est in concionem ab imperatore productus ad praedicendam eclipsim, mox et composito volumine. apud Graecos autem investigavit primus omnium Thales Milesius Olympiadis XLVIII anno quarto praedicto solis defectu, qui Alyatte rege factus est urbis conditae anno CLXX. post eos utriusquechus, menses gentium diesque et horas ac situs locorum et visus populorum complexus, aevo teste baut alio modo quam consiliorum naturae particeps . viri ingentes supraque mortalia, tantorum numinum lege deprehensa et misera vente —quo in metu fuisse Stesichori et Pindari vatum sublimia ora palam est deli
Abbreviated transcription (Latin):
habitantium meridie ad septentrio imbrae
cadant : Ortu uero ad occasum que fierinulla
modo possent : Hisi multoquam terra maior
essor. Nec quod montem idem ixoriens lati¬
tudine ex superat dextraleuaque large
amplectens pracsertim tanto discretus inter¬
ucillo : defectus lunae magnitudinem eius. haud
dubiartitione declarat: sicut terrae paruitatẽ
ipsi definiens. Nam quecum sint tresumbra¬
rum figurae consi&q: si parlum ini sit ma¬
teria lactat umbrae columnac efficieiaci
nec haber& finem: si ueromaior materia
quam lumen turbinis rectiut sit imumeius
Angustissimum & simili modo infinitai longitu¬
do: Siminor materia quam lux m&e existere
effigiem in coatuminis finem desinentem ta¬
lem que cerniumbram de ficiente luna palam
sit iitnulla cimplius relinquatur dubita¬
tio surarimagnitudine terrae. Hic quidẽ
& tacitis naturae ipsius indiciis. Curonim
partitis uicibus annibrum alis abscedit

Expanded text:
habitantium meridie ad septentrionem umbrae habitantium meridie ad septentrionem umbrae cadant, ortu vero ad occasum, quae fieri nullo modo possent, nisi multo quam terra maior esset, nec non quod montem Idam exoriens latitudine exsuperet, dextra laevaque large amplectens, praesertim tanto discretus intervallo. Defectus lunae magnitudinem eius haut dubia ratione declarat, sicut terrae parvitatenm ipse deficiens. namque cum sint tres umbrarum figurae constetque, si par lumini sit materia quae iaciat, umbram columnae effigie iaci nec habere finem, si vero maior materia quam lumen, turbinis recti, ut sit imum eius angustissimum et simili modo infinita longitudo, si minor materia quam lux, metae existere effigiem in cacuminis finem desinentem talemque cerni umbram deficiente luna: palam fit, ut nulla amplius relinquatur dubitatio, superari magnitudinem terrae. id quidem et tacitis naturae ipsius indiciis: cur enim partitis vicibus anni brumalis abscedit
Abbreviated transcription (Latin):
Aetheris : supralunam pura omnia: Ac diutur¬
nae lucis plna. A nobis autemper noc temcer¬
nuntur sidera ut reliqua lũmina & tenebris:
& propter hascausas nocturnotempore
deficit luna. Stutim autem atque non mestrui
sedutrique defectus propter obqͥuitatem
signiferi lunae multiuagos ut dictumestflexus.
non semper inscripulis partium congruente
siderum motu : Haec ratio mortales animo
subducit in caelum: Ac uelut inde contem¬
plantibus trium maximarum naturae par
tium magnitudinem detegit. Non poss& quipno
totus sol ad imiterris intercedente lunatet
mentis a peri&ur. ut non sit necesse amplitu.¬
dinem eius oculorum argumentis atque con¬
iec tura cinimi scrutari In mensam esse
Qui arborum in limitibus porrectarum IN
quodlib& pcis suum milicrium umbrus pari¬
hus iciant interucillis. tamquam totospatio
medias. et quia per aequi noctium omnibus
Sinmoridicna pluga habitantibus simulfiit
auertice. Item quia solstitialem circulum

Expanded text:
aetheris. supra lunam pura omnia ac diuaetheris. supra lunam pura omnia ac diunae lucis plena. a nobis autem per noctem cernuntur sidera, ut reliqua lumina e tenebris, et propter has causas nocturno tempore deficit luna. stati autem atque menstrui non sunt utrique defectus propter obliquitatem signiferi lunaeque multivagos, ut dictum est, flexus, non semper in scripulis partium congruente siderum motu. Haec ratio mortales animos subducit in caelum ac velut inde contemplantibus trium maximarum rtium magnitudinem detegit. non posset quippe totus sol adimi terris intercedente luna, siaperitur, ut non sit necesse amplitudinem ejus oculorum argumentis atque conjectura animi scrutari immensum esse, qui quotlibet passuum milia umbras paribus iaciat intervallis, tamquam toto spatio medius, et quia per aequinoctium omnibus in meridiana plaga habitantibus simul fiat a vertice, item quia circa solstitialem circulum
Abbreviated transcription (Latin):
emlucis auersa illor egirat uncicceperit
rauero haud dubie umore terreno pasci.
admidio orbenumquam maculo socernatur.
c& nondum suppetente ad hauriendum ultra
iauianaculas enimnom aliudes se quamter
rras cum humore sordes. Pefectus autems
s& solis rem intotam contem plationem
urae maximeiram & ostento similem mag¬
ifestum est solem interuentuluna e occulta
bnamque terrae obiectu. ac uices reddi
em solis radios luna interpositusuo aufe
s obduci tenebras .: Rur sumque illiu sumbra
shebetari neque aliudesse noc temquam
acumbram : Figuram autemumbrae
similem metae cie turbinilnuersõ quando mu¬
crone tantum ingruat. neque excedat latitu¬
dinem quoniam nullum alium sidus eodem
modo obscur&ur ert᷑ cilis figura semper᷑ mucro¬
nẽ desiciat: spatioquidem consumiumbras. in¬
diciosen uolucrum praealti uolatus. Orgo
comfinium illis est aeris terminus. initiumq

Expanded text:
omnem lucis aversa illo regerat, unde acceperit. omnem lucis aversa illo regerat, unde acceperit. sidera vero haut dubie umore terreno pasci, quia dimidio orbe numquam maculoso cernatur, scilicet nondum suppetente ad hauriendum ultra iusta vi; masculas enim non aliud esse quam terrae raptas cum umore sordes. defectus autem suos et solis, rem in tota contemplatione naturae maxime miram et ostento similem, mag7 quippe manifestum est solem interventu lunae occultari lunamque terrae obiectu ac vices reddi, eosdem solis radios luna interpositu suo aufes obduci tenebras rursumque illius umbra sidus hebetari. neque aliud esse noctem quam terrae umbram, figuram autem umbrae similem metae ac turbini inverso, quando mucrone tantum ingruat neque lunae excedat altitudinem, quoniam nullum aliud sidus eodem modo obscuretur et talis figura semper mucrone deficiat. 48 spatio quidem consumi umbras indicio sunt volucrum praealti volatus. ergo confinium illis est aeris terminus initiumque
Abbreviated transcription (Latin):
cuedes condere annalibus iuuat. ut scelera
imum nosctntur mundi ipsius ignaris. Proxima
ocardini ideoque minimo ambituuicenis diebus
enisque & tertia diei parte peragit spatia
lemquȩ saturni sidus altissimum xxx.ut dic
estannis : Dein omortita incoctu solibi duo
tar dissime atrice simalucerur sum adeci sdẽ
sexit. Haud scio a nomnium quae incaelo prae¬
i potuerunt incigistra. induodecim mensium
ia oportere diuidi annum . quando ipsum
ens solem redeuntem ad principia consequi
solis fulgore reliqua siderum regi. Si quidẽ
otum mutuata abeoluce fulgere. qualẽ in re
cussa qua uolitare conspicimus. Ideo mollio
& inperfecta ui soluere tantum humorem
que augere quem solis raduas sumcint.
o inaequerli lumine atsumi quiex aduerso de¬
mnplena reliquis diebus tantum ex seterris
indat quantum a sole ipsa concipiat
ituquidem non cerni. quoniam haustum

Expanded text:
et caedes condere annalibus iuvat, ut scelera et caedes condere annalibus iuvat, ut scelera hominum noscantur mundi ipsius ignaris. proxima ergo cardini, ideoque minimo ambitu, vicenis diebus septenisque et tertia diei parte peragit spatia eadem, quae Saturni sidus altissimum XXX, ut dictum est, annis. dein morata in coitu solis biduo, cum tardissime, a tricesima luce rursum ad easdem vices exit, haut scio an omnium, quae in caelo pernosci potuerunt, magistra: in XII mensium spatia oportere dividi annum, quando ipsa totiens solem redeuntem ad principia consequitur ; solis fulgore, ut reliqua siderum, regi, siquidem in totum mutuata ab eo luce fulgere, qualem in reper- cussu aquae volitare conspicimus; ideo molliore et inperfecta vi solvere tantum umorem atque etiam augere, quem solis radii absumant. ideo inaequali lumine adspici, quia, ex adverso demum plena, reliquis diebus tantum ex se terrisostendat, quantum a sole ipsa concipiat; 46 in coitu quidem non cerni, quoniam haustum
Abbreviated transcription (Latin):
sed omnium admirtitionem uincit nouissimun
sidus terris familiarissimum : & in tenebra¬
rum remedium abin cutura repertum lunae
multi formis: haec ambig uatorsit ingenia con¬
templantium & proximumignorare sidus
maxime indignantium crescens semper aut
senescens & modo curuata in cornua fauces
modo aequa portione diuisa modo sinuata i
orbem maculosa eademque subito praenitens.
inmensa orbe pleno acrepente nulla alias
pernox aliassera & parte diei solis lucem adi¬
uans deficiens & indefectu tamen conspicua
qua mensis exitulat& cum laborare noncre¬
ditur. lam uero humilis excelscr & nead quio
unomodo sed alids ad motacaelo. Alias conu¬
gua montibus. Nunc in aqui lonemelata nuns
in austros deiecta: quã singula in eade prehen¬
dit hominum endymion obidamore eius fama
traditu non sumus pes fecto gratiergaeos
aborecuraque lucem nobis aperuert: in hac
emira que miraque humani in genuteste sangui

Expanded text:
Sed omnium admirationem vincit novissimum Sed omnium admirationem vincit novissimum sidus, terris familiarissimum et in tenebrarum remedium ab natura repertum, lunae. multiformisl haec ambigua torsit ingenia contemplantium et proximum ignorare sidus maxime indignantium, crescens semper aut senescens et modo curvata in cornua facie, modo aequa portione divisa, modo sinuata in orbem, maculosa eademque subito praenitens, inmensa orbe pleno ac repente nulla, alias pernox, alias sera et parte diei solis lucem adiuvans, deficiens et in defectu tamen conspicua —quae mensis exitu latet,tum laborare non creditur—, iam vero humilis et excelsa, et ne id quidem uno modo, sed alias admota caelo, alias contigua montibus, nunc in aquilonem elata, nunc in austros deiecta. quae.singula in ea deprehendit hominum primus Endymion; ob id amor eius fama traditur. non sumus profecto grati erga eos qui labore curaque lucem nobis aperuere in hac luce, miraque humani ingeni peste sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
iunonis aliiidis aliimatrideum appella uere.
huius natura cuncta generuntur interris
Nam quae in alterutro quui exortugeanteptis
rore conspergent. non terraemosi complei
impl& uerum animantium quoque omnium
stimulatꝰ: Signiferi autem ambitum peragitri¬
cens & duo dequinquagenis diebus. solenum quã
absistens pcrtibus sex atque .xl. longius ut timȩo
plac& similiratione sed nequaquam magnitu¬
dine aut VI: Proximum illi mercurii sidus aqul¬
dam apƿellatum apollinis inferiore circulo ferue
nouem diebus ociorem ambitum. modo antesalis
exortum modo postocca sum splendens. numqu
ab eo xx duabus partibus remotior. ut cidenas
et sosigenes docent: ideo & peculiaris horum side¬
rum ratio est : neque communis cum supradio
Nam ea & quarta parte cacli a sole abesse &
tertia & aduersa soli sae pecernuntur. maio¬
resque alios hab& cunctai plana conuersionis
ambitus in magnifudiue anniratione dicendis

Expanded text:
lunonis, alii Isidis, alii Matris Deum appellavere. lunonis, alii Isidis, alii Matris Deum appellavere. huius natura cuncta generantur in terris. namque in alterutro exortu genitali rore con- spergens non terrae modo conceptus inplet, verum animantium quoque omnium stimulat. signiferi autem ambitum peragit trecenis et duodequinquagenis diebus, a sole numquam absistens partibus sex atque quadraginta longius, ut Timaeo placet. Simili ratione, sed nequaquam magnitudine aut vi, proximum illi Mercurii sidus, a quibusdam appellatum Apollinis, inferiore circulo fertur VIIII diebus ociore ambitu, modo ante solis exortum, modo post occasum splendens, numquam ab eo XXII parlibus remotior, ut Cidenas et Sosigenes docent. ideo et peculiaris horum siderum ratio est neque communis cum supra dictis. nam ea et quarta parte caeli a sole abesse et tertia, et adversa soli saepe cernuntur, maioresque alios habent cuncta plenae conversionis ambitus in magni anni ratione dicendos.
Abbreviated transcription (Latin):
renimio & rigore sactur ni interiectumambo¬
bus ex utroque temperari iouem sclutaremque
fieri ln desolis meatumes separtium quidem
trecentarum.lx. sed ut obseruatio umbrarum igib¬
eius redeat ad notas. qui nos annis dies adacisupq:
quartam partem diei . Quam obcausam quinto
anno unus intercalarius dies additur ut tempo¬
rumratio facilis itineri comgruat. Infrasolem
ambit ingens sidus appellatum ueneris alterno
meatuuacuum ipsisque cognominibus emulum
solis aclunae praeuenienf Quippe & antematu¬
tinum ex oriens luciferinomen aceipto ut sol
alterdiemque maturans contra abocea sure ful¬
gensnuncupatur uesper: Vt prorogans lucem
uicemuelun ae reddens: quam naturam eius py¬
thagoras scimius primus de prehendit olimpia¬
decirciter: .II. qui fuit urbis romae annus
cxliii ain magnitũdi ne extracuncta alia sidera
est claritatisquidem tantae utunius huius
stella tradiis umbraer ed dantur Itaque &
inmagno nominum ambitus est. Alnenim

Expanded text:
re nimio et rigore Saturni, interiectum ambore nimio et rigore Saturni, interiectum ambobus, ex utroque temperari Iovem salutaremque fieri. deinde solis meatum esse partium quidem trecentarum sexaginta, sed ut observatio umbrarum eius redeat ad notas, quinos annis dies adici superque quartam partem diei. quam ob causam quinto anno unus intercalarius dies additur, ut temporum ratio solis itineri congruat. Infra solem ambit ingens sidus appellatum Veneris, alterno meatu vagum ipsisque cognominibus aemulum solis ac lunae. praeveniens quippe et ante matutinum exoriens luciferi nomen accepit ut sol alter diemque maturans, contra ab occasu refulgens nuncupatur vesper ut prorogans lucem vicemve lunae reddens. quam naturam eius Pythagoras Samius primus deprehendit Olympiade circiter XLII, qui fuit urbis Romae annus CXLII. iam magnitudine extra cuncta alia sidera est, claritatis quidem tantae, ut unius huius stellae radiis umbrae reddantur. itaque et in magno nominum ambitu est. alii enim
Abbreviated transcription (Latin):
Iunc redic tomundi ipsius corpora reliqua iner
calumterrasque tractur summum es se quode
ipeant saturni sidus. ideoquominimuim uideri.
& maximo abirecirculo acte icesimoan no
adi ebreuissima sedissuae principia regredi
certum est. Omnium autemerantium siderum
meatus interquae solis & lunae contrarium mun¬
doagerecursum. id est leuum. Illo semper index¬
tra praecipiti & quamuis assidua conuersione
hnmensae celeritatis at tollantur ad eo rapiant᷑q
in occa sum aduersatamenterrae mutu per suos
quoque passusita fieri ne conlutus aer eadem
in partem a eternam mundiuertigine igna uoglo¬
botorpeat. sed fundatur aduerso siderum uerbe¬
rediscretus & digestus saturniautem sidus gelidae
acrigentis essenaturae multumque exeo ininferi¬
oremiouiscirculum & id eomotuceleriore du̾de¬
niscircumagiannis. Tertium martis quod quidã
herculis uocant Ignea ardentis solis uicinitate
binisfere annis conuerti. Ideo que huius ardo¬

Expanded text:
Nunc relicto mundi ipsius corpore reliqua inter Nunc relicto mundi ipsius corpore reliqua inter caelum terrasque tractentur. summum esse quod vocant Saturni sidus ideoque minimum videri et maximo ambire circulo ac tricesimo anno ad brevissima sedis suae principia regredi certum est, omnium autem errantium siderum meatus, interque ea solis et lunae, contrarium mundo agere cursum, id est laevum, illo semper in dextra praecipiti. et quamvis adsidua conversione immensae celeritatis attollantur ab eo rapianturque in occasum, adverso tamen ire motu per suos quaeque passus. ita fieri, ne convolutus aer eandem in partem aeterna mundi vertigine ignavo globo torpeat, sed fundatur adverso siderum verbere discretus et digestus. Saturni autem sidus gelidae ac rigentis esse naturae, multumque ex eo inferiorem Iovis circulum et ideo motu celeriore duodenis circumagi annis. tertium Martis, quod quidam Herculis vocant, igne ardens solis vicinitate, binis fere annis converti, ideoque huius ardo
Abbreviated transcription (Latin):
pauperibus obscura defectis acprosor te cuiusque
iucentia annumerata mortalibuscum suoquarquȩ
homine ortamoriuntur: Nec aliquem ex tingui.
deciduci significant : non tanta crlo societas nobcũ
est ut nr̃o futomortalis sit. Ibi quoque siderum
fulgor illanimio alimento tractiumori signea ui¬
ut habundantiam reddant : Tum deciderecre¬
duntur a puci nos quoquelumimbus accensis li:¬
quor eolei not amus accedepe. Ceterb aeterna
caelestis est natur a intixentibus mundum intex¬
to que concretis potentia autem adterram magno¬
perreorum pertinens quae proptereffectus
daritatem que & magnitudinem intanta subtili¬
tate nosciporuerunt sicut suode monstrabimus
loco Circulorum quoque cadiratio in terrar
mentione aptius dicitur quando ad eam totõper¬
tinee signiferimodo inuentionibus nondilatis
obliquitatem eius intellexisse hoc est rerum¬
forlis simi fores a peruis se anaximander milesius
deindioneo leostratus & primamariets ac sa¬

Expanded text:
pauperibus, obscura defectis ac pro sorte cuiusque pauperibus, obscura defectis ac pro sorte cuiusque lucentia adnumerata mortalibus, cum suo quaeque homine orta moriuntur nec aliquem exstingui decidua significant. non tanta caelo societas nobiscum est, ut nostro fato mortalis sit ibi quoque siderum fulgor. illa nimio alimento tracti umoris ignea vi abundantiam reddunt, cum decidere creduntur, ut apud nos quoque luminibus accensis liquore olei notamus accidere . ceterum aeterna caelestibus est natura intexen- tibus mundum intextuque concretis, potentia autem ad terram magnopere eorum pertinens, quae propter effectus claritatemque et magnitudinem in tanta subtilitate nosci potuerunt, sicut suo demonstrabimus loco. circulorum quoque caeli ratio in terrae mentione aptius dicetur, quando ad eam tota pertinet, signiferi modo inventoribus non dilatis. obliquitatem eius intellexisse, hoc est rerum fores aperuisse, Anaximander Milesius deinde in eo Cleostratus, et prima arietis ac sa
Abbreviated transcription (Latin):
ese nec ideo proximum illigenitum hominẽ
uluate iuxta beluas ess&. In ꝑfectae uero in
nine natur ae praecipua solactia ned eum quidẽ
seomnia. Namque nec sibi potest mortem con¬
sceresiuelit. quod homuni dedit optimum in
pusuc poenis nec mortales aȩternitate
tam nare aut reuocare defunc tos nec sticer tut qui uixit
nonuꝑerit qui honores gessit nongesserit nullumq
haberrin praeteritaius practer quam obliuioni satq fac&is¬
ut facor & his quoq: argumentis societas haeccũ deo
copuletur ut bis dena uigintinon sint. aut multa simi¬
liter esficere non posse: perquae dedaratur haud
dubiae naturae potentia id que esse quod deum uoce¬
mus in haec diuertisse non fuerint alienumuulga¬
tum propter assiduam quacstionem dedeo
lincredeamus ad reliquanaturac sidera quatas fixa
diximus mundo non illa ut existimatuulgus sin¬
gulis attributa nobis & claradiuitibus minora

Expanded text:
itas esse nec ideo proximum illi genitum hominem, itas esse nec ideo proximum illi genitum hominem, ut vilitate iuxta beluas esset. inperfectae vero in homine naturae praecipua solatia, ne deum quidem posse omnia—namque nec sibi potest mortem consciscere, si velit, quod homini dedit optimum in tantis vitae poenis, nec mortales aeternitate donare aut revocare defunctos nec facere ut qui vixit non vixerit, qui honores gessit non gesserit—nullumque habere in praeterita ius praeterquam oblivionis atque ut facetis quoque argumentis societas haec cum deo copuletur ut bis dena viginti non sint aut multa similiter efficere non 25 posse. per quae declaratur haut dubie naturae potentia idque esse quod deum vocemus. in haec divertisse non fuerit alienum, vulgataiam propter adsiduam quaestionem de deo. Hinc redeamus ad reliqua naturae. sidera, quae adfixa diximus mundo, non illa, ut existimat volgus, singulis attributa nobis et clara divitibus, minora
Abbreviated transcription (Latin):
mec tatio ess& Totoquippemundo& omnibuslo¬
somnib: que horis omnium uocib fortura sola i¬
le sola laudatur. sola airguit᷑ & cum conuitus colitꝰ¬
plibilisq: a plerisq uero & taecaex estimata uaga
iconstans incertauaria in dignorumq failtriaehuic
nna expenso huic ferunt᷑ accepta & intocaratione
ortaliũ sola utramq paginã facit adeoq obnoxie
scendilegib: semelq: in om̃s futuro sunquamdeode¬
to lnreliquum uero otium datũ sedere coepit senten
luuruspicũ prȩdicta atq &iã paruadictu in augu
leium sibi calceum prȩpostere inductũ quodie S¬
uleecerti nec quic quã miserius homine suphius:
uurae benignitas sufficit: Vno quidem uelõ¬
enda cunctis bonis quod degloria depecuni ae¬
bnone suꝑque demorte non cogitant Verum
sdeos agerecuram rerum humanarum credio
isuuit& est. poenas que malificiis aliquando se¬

Expanded text:
coniectatio esset. toto quippe mundo et omnibus loconiectatio esset. toto quippe mundo et omnibus locis omnibusque horis omnium vocibus Fortuna sola i, una cogitatur, sola laudatur, sola arguitur et cum conviciis colit a plerisque vero et caeca existimata, vaga, inconstans, incerta, varia indignorumque fautrix. huic omnia expensa, huic feruntur accepta, et in toto ratione mortalium sola utramque paginam facit, adeoque obnoxinascendi legibus, semelque in omnes futuros umquam deo decretum, in reliquum vero otium datum. sedere coepit sententharuspicum praedicta atque etiam parva dictu in augurstus prodidit laevum sibi calceum praepostere inductum quo die se certi nec quicquam miserius homine aut supernaturae benignitas sufficit, uno quidem vel praeferendo cunctis bonis, quod de gloria, de pecunia, ambitione superque de morte non cogitant. Verum in his deos agere curam rerum humanarum credi ex usu vitae est poenasque maleficiis aliquando sera