comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressiõ ¶ Puer apuritate uocatussquia purus ẽ
uatus est nobis pro aetate ut octo ennis decennis unde est illuo słam pueri leiugũ teneracer¬
dum lam hieremias longe pueritiae excessisset anno. ¶ Puella ist pariula quas. pulla ¶Pupilla¬
nem dictiũ asi in oculis hoc est a parentibus orbi Iħi autem uere pupilli dicuntur quorum p¬
rentes ante decesserunt squãm ab his nomen acciperent sceteri orbi uocantur. OOrphani¬
idem qui et pupilli Tillũd enim gricũ pomen est hoc latinum Nnam et in psalmo ubi legitur
non cupati Iquod haecloca in primum lapuginem ducunt Quidam autem pubertatem exan
ΓCertissimũ autem puberem essełqui et ex habitu conparis pubertatem ostendit & genera¬
re lam possit ¶Ouerperae sunt squae annis puerilibus pariunt sunde et horatius lauda¬

Expanded text:
bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressio. Puer a puritate vocatus, quia purus est, bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressio. Puer a puritate vocatus, quia purus est, natus est nobis.' Pro aetate, ut octoennis, decennis. Unde est illud: Iam puerile iugum tenera cerdum iam Ieremias longe pueritiae excessisset annos. Puella est parvula, quasi pulla. Uet oculis, id est a parentibus orbi, hi autem vere pupilli dicuntur, quorum parentes ante decesserunt quam ab his nomen acciperent. Caeteri orbi vocantur. Orphani iidem qui et pupilli. Illud enim Graecum nomen est, hoc Latinum. Nam in Psalmo ubi saepe legitur: nuncupati, haec loca tunc primam lanuginem ducunt. Quidam autem ex acertissimum autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem ostendit et generare iam possit. Puerperae sunt, quae annis puerilibus pariunt. Unde et HoratiusC. 4, 5, 23: Lauda
Abbreviated transcription (Latin):
uit sq̃uae est declinatio ꝗiuuentute in senectutẽ pondum senectus secsiam nondum iuuentus
squio sepioris aetas est squam greci presbiten uocant Iniam senẽs apud grecos non praesbiter sed¬
ondicitur squãe aetas qquin quagesimo anno incipiens septua gesimo terminatur Fexta as
est seiectus quae pullo annorum tempore terminatur futur Ised postquinq illas actates quantum¬
in ꝙ uit ae est senectuti deputatur ¶Señium autem pars est ultima sepectitis dicta squod sit
terininus sextae aetati sIn h̃is igtur VI spatiis philo sophi uitam desgripserunt huma pam siñ
ibus mutatur et uirrit el adterminum mortis peruenit Pergamus ergo breuiter ꝑ pra¬
dictos gradus aetatum s aethimologias corum in homine demonstrantes In fans dicitur homo
primae aetatis dictus autẽ infanssquod adhuc fari pescit id est loqui non potests. Nondum enĩ

Expanded text:
avitas, quae est declinatio a iuventute in senectutem; nondum senectus sed iam nondum iuventus, avitas, quae est declinatio a iuventute in senectutem; nondum senectus sed iam nondum iuventus, quia senioris aetas estgeron dicitur, que etas a quinquagesimo anno incitas senectus, quae nullo annorum tempore finitur, sed post illas quinque aetates, quantum vitae est, senectuti deputatur. Senium autem pars est ultima senectutis dicta, quod sit terminquibus mutatur et currit et ad mortis terminum pervenit. Pergamus ergo breviter per praedictos gradus aetatum, etymologias eorum in homine demonstrantes. Infans dicitur homo primae aetatis; dictus autem infans quia adhuc fari nescit, id est loqui non potest. Nondum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ICuius parsmude cum inualuit occupat similitudinem sexus sIn corpore uostro quaed ame
unturar isimatis causa factasunt ut iuscera Quaedam utilitatis et decoris ut sensus in facie
V in corporemanus ac pedes uorum membrorum et utilitas magnaest et sprcuesleer¬
tisn corpo it indum ⁊ antum decoris ut mãmillae iniuris et in ut roq sexu umbilicus Quans a
& ingustum pectus ad concipiendos autem & portandos fortuss renes elatera dilarata. Quod ad
rads actatis sunt sexsinfantia sp̃ueritia sAdulescentias iuuentus grauitas sitq̃ senectus
TGrima aetis in fantia est puer nascentis adlucem quae porrigitur inseptem annis SSecunda
Tertia adidescentia ad gignendum adultas quae porrigitur usq ad cexti octo annossQ uarta iiuꝗd¬
tus firmissima aetatum omniumsfiniens inquin quagesimo anno ¶Quinta saetas sepiorisidest go¬

Expanded text:
cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera: quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus ac pedes: quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam et angustum pectus; ad concipiendos autem fetus et portandos renes et latera dilatata. Quoniam tatis sex sunt: infantia, pueritia, adolescentia, iuventus, gravitas atque senectus. Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. Secunda Tertia adolescentia ad gignendum adulta, quae porrigitur usque ad viginti octo annos. Quarta iuventus firmissima aetatum omnium, finiens in quinquagesimo anno. Quinta aetas senioris, id est gr
Abbreviated transcription (Latin):
Primum autem aiunt cor hominis fingis quod in eo sit uita omnis et sapientia De inde quadra
gesimodie totum opus ex pleri squod ab ortionibus ut ferunt collecti est Ali fetus a capite
exerdium sumere dicunt sunde et in auium fetu primum oculos in ouis fingi uidemus
n In fante pascitur s conatinetq cum dicius quia et cum. editur sequitur. Nasci autem patribua
similes aiunt ssi piternum semen ualidius sit matribus simatris hacratione similes exprimi
uultussquĩ autem utriusq est parentis figurã reddunt aequaliter mixto patero melsemoq
semine corcipiuntur Iauorum pro auorumq similes fieris quia sicut interra multa semina
Scculta sic ei in hominibus semina caclantur nobis figuras parentum reddituras Expaterno
autem semine puellas pasci sexmaterno pueros: quia omnis partus constat dupliẽ semine

Expanded text:
Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadraPrimum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadragesimo die totum corpus expleri, quod ex abortionibus, ut ferunt, collectum est. Alii fetus a capite exordium sumere dicunt, unde et in avium fetibus primum oculos fingi in ovis videmus. cum infante nascitur continetque eum; dictus, quia et cum editur sequitur. Nasci autem patribus similes aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequaliter mixto paterno maternoque semine concipiuntur. Avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine,
Abbreviated transcription (Latin):
Iunaenim grete mene dicitur¶ Haec & muli ebria puncupatur Itam mulier solum animal mex¬
struale est scuius cruoris contactu fruges nongerminant Apescunt Inusta moriunturher¬
baes Amittunt arbores fetis ferrum rubigo corripit INi grescunt aerassiqui canes inde ederint
in rabiem efferuntur Igluttinum affalti quod nec ferro snec aquis dissoluitur scruore ipso pollu
dispergitur post plurimos autem dies mepstruossIdeo semen nonesse generabile quia iam non
estmenstrualis sanguis a quoperfusus inrigeturs t epue semen locis muliebribus non ad haeret
abitur enim nechabet uim ad haerendi Isimiliter et crassum sium non habet gignendi qui am¬
ebri sanguini semiscere non potest I propt̃ nimiã sui spissitudinemłhinc et steriles maresuel
feminas fierisuel ꝑpimiam seminis uelsanguinis crassitudinem suel propt̃ nimiã raritatem

Expanded text:
luna enim Graece μήνη dicitur. Haec et muliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menluna enim Graece μήνη dicitur. Haec et muliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies menstruos ideo semen non esse germinabile, quia iam non est menstrualis sanguis, a quo perfusum inrigetur. Tenue semen locis muliebribus non adhaerere; labitur enim nec habet vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, quia muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles mares vel feminas fieri; vel per nimiam seminis vel sanguinis crassitudinem, vel propter nimiam raritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
exea foetus procedit ¶lesiea dicta quod sicut uas aqua sta derembus urma colletta com¬
pletur
& humore distenditur sc̃uius usus inuolucribus pon habetur CVrina autem dictassiue quod urat
ssiue quod ex renibus egrediturs cuius inditio & salus et aegritudo futura m̃onstraturs qui hum̃or
uulgo locium dicitursquod eo lota id est munda uestimenta efficiantur Sem̃eꝵ est quod iaetũ
sumstur ¶aut aterra saut abhĩms̃ adgignendũ uel fruetus uel fetus est enim liquor excibi
&corporis de coctione factus ac diffusussperuenas at q mmedulossqui inde desuditur in modum sento
nae coꝵ crescits in renibus eiectusq percontus et in utero muliris susceptus caloresquod ad modum
iscerum sel mepstrualis sanguis inrigatione formatur in corpore ¶Mensirua superuacuus
mulierum sangius dicta autem mexstrua acircuitu lunaris luminis quo solet hoc uanuire profluusũ

Expanded text:
ex ea fetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, ita de renibus urina collecta comex ea fetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, ita de renibus urina collecta completur, et humore distenditur, cujus usus in volucribus non habetur. 138. Urina autem dicta, sive quod urat, sive quod ex renibus egeritur; cujus indicio, et salus, et aegritudo futura monstratur. Qui humor vulgo lotium dicitur, quod eo lota, id est, munda vestimenta efficiantur. 23 139. Semen est quod jactum sumitur, aut a terra, aut ab utero ad gignendum, vel fructus, vel fetus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus, ac diffusus per venas atque medullas, qui inde desudatus nae concrescit in renibus, eiectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus calore quodammodo viscerum et menstrualis sanguinis inrigatione formatur in corpore. Menstrua supervacuus mulierum sanguis. Dicta autem menstrua a circuitu lunaris luminis, quo solet hoc venire profluvium;
Abbreviated transcription (Latin):
xtrin secusspertinetq apectore adingiunem set dictus uenter quod pertotum corpus uitae adi¬
menta trcens matat Uluus est quae cibum recipit set purgari soleqsalustius simulans sibi
aluum purgeris et uocata aliius quod ab luatur id est purgeturs Exipsoenim sordes stercorũ
lefluunt ¶Vterum sole mulieres habent Nn quo concipiunt ad similitudinem cxuliculis tam
auctores uterum pro utroq libet sexus uentrem plerumq ponunt ł nec poetae tantum sede
ceteri Iuo catus autem uterus quod duplex sitset ab utraq. diuidit se induas partesquae indiu¬
um proprie porci est fħinc aduentrem trans latio atrix dicitur quod pecus bieo
generetur semen enim receptum confoueđ confotum corporat Corporatũ in membra
distinguit CVulua uocatas quasi ualua id est iocnua uentris liel quod semen recipiat suel qđ

Expanded text:
extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguina. Et dictus venter, quod per totum corpus vitae aliextrinsecus, pertinetque a pectore ad inguina. Et dictus venter, quod per totum corpus vitae alimenta transmittat. 133. Alvus est, quae cibum recipit, et purgari solet. Sallustius: Simulans sibi alvum purgari. Et vocatur alvus, quod abluatur, id est, purgetur. Exdefluunt. Uterum solae mulieres habent, in quo concipiunt, ad similitudinem cauliculi. Tamen auctores uterum pro utriusque libet sexus ventre plerumque ponunt, nec poetae tantummodo, sed et ceteri. Vocatus autem uterus, quod duplex sit et ab utraque in duas se dividat partes, quae in divm proprie porci est, hinc ad ventrem translatio. Matrix dicitur, quod fetus in ea generetur, semen enim receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit. 137. Vulva vocata, quasi valva, id est, janua ventris, vel quod semen recipiat, vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
nstantibus integrum est animal ¶Fel appellatum quod sit folliculus gestinis humorem
qui uocaturbilis OStomadius os uocatur seo quod ostium uentris sit I & ipse cibum excipiat atq. ft̃m
intestina transmittat ñ testina dicuntur eo quod corporis interiore parte cohibenturs quacidara
longis pexibus incirculorum modum ordinata sunt sut susceptas aescas paulatim degerant &l
super ad ditiscibis non impediantur¶ Omentum. mem branum quod continet intestinorum. oment
aiorem partem squod ei tina uoi uocant greci ¶ Sisceptum intestinums quod discerni
uentrem s& cetera intestina apul monibus a corde¶ Caecum intestinũ quod fit sine foramine
t exitu squod greci ΠΑΟ ΝΕΝtiICOΝ dicunt Neiuna tenue intestinum sunde et iei unium
enter autem et aluusset uterus interse differunt ¶Venter est qui acceptos cibos degerte noo dect

Expanded text:
constantibus integrum est animal. Fel appellatum, quod sit folliculum gestans humorem, constantibus integrum est animal. Fel appellatum, quod sit folliculum gestans humorem, qui vocatur bilis. Stomachus Graece os vocatur, eo quod ostium ventris sit, et ipse cibum excipiat atque in intestina transmittat. Intestina dicuntur, eo quod corporis interiore parte cohibentur; quae idcirco longis nexibus in circulorum ordinata sunt modo, ut susceptas escas paulatim digerant, et superadditis cibis non inpajorem partem; quod epitolin Graeci vocant. Disseptum intestinum quod discernit ventrem et caetera intestina a pulmone, vel a corde. Caecum intestinum, quod sit sine foramine et exitu, quod Graeci tisonenteron vocant. Jejunium tenue intestinum, unde et jejunum dicitur. Venter autem et alvus et uterus inter se
Abbreviated transcription (Latin):
ierem admittit et recipit saquo mouentur pulmones et palpitant et aperiendo seut fl
capiant sstr̃ingendo ut eiciants̃ est enim organium corporis ¶ecur nomen habet eo quodibi
ignis habeat sedem sq̃ui incerebro sub uolat Iinde adoculos ceterosq sensus e& membra diffundatur¬
ses calore suo adsesucum excibo tractum uertit in sangiuinẽ squem adusum pascendi putriendi q
singulis membris praebet NIñ iecore autem persistit uoluptas & concupiscentia siuxta eosquidephi¬
sicis disputant ¶Fi brae sunt iecoris extremitates sicut et extremae partes foliorũ in intibis ssiue
uasi linguae eminentes PDictas autem fibras quod apud gentiles in sacris ad focbi aras fereban¬
ab ariolis quibus oblatis atq. succensis responsa acciperent Eplendictũ a supplemento ex coni¬
raria parte iecoris neuacua existeret squem quidam etiam̃ risus causa factum existimant
splene ridemussfelle irascimur : corde sapimus lecore amamus squibus quattuor lementis

Expanded text:
erem admittit et rejicit, a quo moventur pulmones, et palpitant, et aperiendo se, ut flatum capiant, et stringendo, ut ejiciant. Est enim organum corporis. 125. Jecur, nomen habet eo quod ignis et calore suo ad se sucum ex cibo tractum vertit in sanguinem, quem ad usum pascendi nutriendique singulis membris praebet. In iecore autem consistit voluptas et concupiscentia iuxta eos qui de physicis disputant. Fibrae iecoris sunt extremitates, sicut et extremae partes foliorum in intibis, sive quasi linguae eminentes. Dictas autem fibras quod apud gentiles in sacris ad Phoebi aras ferebanab ariolis, quibus oblatis atque subcensis responsa acciperent. Splen dictum a supplemento ex contraria parte iecoris, ne vacua existeret: quem quidam etiam risus causa factum existimant. Nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, iecore amamus. Quibus quattuor elementis
Abbreviated transcription (Latin):
medis socios in uolucres fuisse conuersossnon fabuloso mendatio sed historica ad firmatione confirmant
Iet quidam ad serunt strigas ex hominibus fieri Iad multa enim latrocinia figurae scelatorum muta¬
tur selsiue magicis cantibus siue herbirum uenefitio totis corporibus inferas transeunt  Si quidem &
naturam pleraq mutationem accipiunt s & corrupta indiuersas species transformantur  Sicut de
uitulorum carnibus putridis apesIsicut de equis scarabei demulis locustae decancris scorpiones. Ouidius
Cancaualitorti sidemas brachia cancri scorpio ex hibit caudaq minabitur unca¬
UNCI PIT LIBER DUODECINUS:

Expanded text:
medis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. medis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. Sed et quidam adserunt Strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum beneficio, totis corporibus in feras transeunt. 3. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur, sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius: Concava littorei si demas brachia cancri, Scorpius exibit, caudaque minabitur unca. LIBER DUODECIMUS
Abbreviated transcription (Latin):
tur occidisse¶ Centauri autem species uocabulum indidits id est hominẽ equomixtum. quos
quidam dicunt fuisse equites thessalorum dicunt ssed proeo quod discurrentes in bellos uelut unũ
ous equorum & hominum uiderentur  In decenti uros fictos adseruerunt Porrominotauri
nomen sumpsisse extauro & homine squalem bestiam dicunt fabulose in laberinto inlusam fuisse
media hominis specie smedia asini essedicatur sicut & ypocentauris quod equorum hominumq
ineis patura copiuneta fuisse putatursT II CBETRANS FORMATIS
cribuntur autem et quaedĩ monstruosie hominum trans formationes et cõmutitiones in bestiis
sicut deilla maga famosissima circe squae socios quoq ulixis mutasse fertur in bestiass e dearda¬
dibus qui sorte duet transnatibant quoddam stagnũ ħtq ibi conuertebantur in lupossNam & di¬

Expanded text:
dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. autem vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur. § 4 De transformatis. Scribuntur autem et quaedam monstruosae hominum transformationes et commutationes in bestiis, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutasse fertur in bestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Dio
Abbreviated transcription (Latin):
nouem capitibus quaelatine sscedra dicitur. quod uno cieso tria caprta ex crescebant: Sed constat
ram locum fuisse euomentem aquass uastantem uicinam ciuitatem Nin quo unomeatu clauso. multi
erum pebunt : quod hercules uidens loca ipsa exussit & sic aquae cliusit meatus INam indra ab aqua dica est
is mentionem facit ambrosius insimilitudinẽ heresium dicenss heresisenim udit quaedem hidra fibo¬
larum uul neribus suis creuit s& dum siepe reciditur pullulauit signi debita incendioq peritura  inguađ
crmeram triformem bestiam oreleo sextremis partibus dracos media capreas quam quidam phisiologi
non animalssed ciliciae montem eẽ aiunt Quibusdam locis leones et capreis nutrientem  quibusdimꝰ
ardentem squibusdam plenum serpentibus Ihunc beloro phontis habitalem fecitsunde ermeram

Expanded text:
novem capitibus, quae Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed constat novem capitibus, quae Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed constat hydram locum fuisse evomentem aquas, vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit meatus; nam hydra ab aqua dicta estHuius mentionem facit Ambrosius in similitudinem haeresium, dicensDe fid. 1, 4: 'Haeresis enim velut quaedam hydra fabularum vulneribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram
Abbreviated transcription (Latin):
habentes alis & ungulas quarũ una uoce Altera tibiis Tertia liracanebat squae in lectos pauigpo¬
tes sub cantu inuaufragio trahebant ¶ecundum ueritatem autem meritrices fuerunt quae trapse¬
untes q̃m ducebant adegestitem Ihis fabulae fictae sunt inferre paufragia Alas autem habuisse &
ungulas qui a amor & uolat & uulnerat Nquãe inde influctibus commorasse dicuntur ł quia fluctus
uenerem creauerunt Scillam quoq ferunt feminã capitibus succinctã caninis eum latratibus magnuis
Propter fretũ siculi maris siñ quo nauigantes uerticibus in se concurrentiũ undarũ exterriti latra
estimant iundas quas sorbentis aestus uorago coplidit ingunt & monstra quaedam in rationabiliũ
animantium Tut cerberum infernorũ canem tria ca Epita habentem Isignificantes pereum tres
tes per quas mors deuorat hominem Eid est in faintiã fiuuentutem sel sepectutemsquem quidem ideo
ceruerum putant dictum quasi cereburo sid est carnem uorans Dicunt & lirdrã serpentem c

Expanded text:
habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navigantes sub cantu in naufragia trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes, quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat; atque in fluctibus commorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis cum latratibus, magnis propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrare existimant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Fingunt et monstra quaedam irrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem: significantes per eum tres aetates, per quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juventutem, senectutem; quem quidem ideo dictum Cerberum putant quasi κρεοβόρος, id est carnem vorans. Dicunt et Hydram serpentem cum
Abbreviated transcription (Latin):
quarta pars untiaeest s&stateris medietas draginas appedens duas Vndecum in lit teris
diuinis legitur sidus untia est ł Cum uero ingentilium quarta pars untia eest Vinciahe dncu¬
ta quod uniuersitatem minorum ponderum sua unitate unciat idc̃omplectaturs. Cons
autemdraginis octo idest scripulis xxiiii. ł quod pro indelegitimum pondus habetur
q̃uianumerus scripulorum eius horas diei noctisq metitur .I Vel quod libram efficit du¬
decies cõputata¶ Libra duo decimundis. perficitur s& in dehabetur perfecti ponderis genus libra¬
ia toc constat unciis quod mensibus annus. Picta autem libra qđ fit libera &cuncta
intrase pondera praȩdicta concludat ¶ Mina in ponderibus centũ dragiis appenditur mi
& est nomengrecun¶ Talentũ autem summũ pondus esse perhibecur in grecis .¶Nam
est calco minus snihiltalento mauisscuius uariũ apud diuersas gentes pondus habetur:¬

Expanded text:
quarta pars unciae est et stateris medietas, dragmas adpendens duas. Unde cum in litteris quarta pars unciae est et stateris medietas, dragmas adpendens duas. Unde cum in litteris divinis legatur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. Uncia dicta quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est conplectat. Constat autem dragmis octo, id est scripulis viginti quattuor. Quod proinde legitimum pondus habetur, quia numerus scripulorum eius horas diei noctisque metitur, vel quia libram efficit duodecies conputatus. Libra duodecim unciis perficitur; et inde habetur perfecti ponderis genus quia tot constat unciis quot mensibus annus. Dicta autem libra quod sit libera, et cuncta intrat est nomen grecum. Talentum summum esse pondus perhibetur in Grecis; nam nihil est calco minus, nihil talento maius; cuius varium apud diversas gentes pondus habetur
Abbreviated transcription (Latin):
o unum nomis masunus argenteus erat hoc enim ab assiris coepit. TDicunt autem uidȩ
quod abraham interram chanaan primus iunc aduexerat formam ¶Solidum apud lati¬
nos alio nomine sextula dicitur squod ex his sexuntia compleaturs Hunc ut diximus
uilgũs aureum solidum uocat .¶ Cuius tertiam partem ad eodixerunt Trem is seme
solum faciat termissus ¶Sextulabis ad sumptã duellam facit terposita staterem reddit.
tater aute inedietas untiae est appendens aureos cres: Vnde & uocatus stater quodtri
solidis stashaec & semi untia quia semis hab& deuntia fhaec & semissis quia ponderisse.¬
nis estsquasi semis assis ¶ Qua drantẽ hebrei similiter codrantem uocanq &uocatur¬
dras quoduntia e quartam parcem appendeaSicel quilatine seridne siclus corruptȩ
appellatur sebreum nomen est habens apud eos untiȩ pondus sapud latinos autẽ & grecos

Expanded text:
o unum nomisma unus argenteus erat. Hoc enim ab Assyriis coepit. Dicunt enim Judaei o unum nomisma unus argenteus erat. Hoc enim ab Assyriis coepit. Dicunt enim Judaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexit formam. Solidus apud Latinos alio nomine Sextula dicitur, quod iis sex uncia compleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocat, cujus tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. 15. Sextula bis assumpta duellam facit, ter posita staterem reddit. 16. Stater autem medietas unciae est, appendens aureos tres, unde et vocatur stater, quod tribus solidis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia. Hic et semissis, quia ponderis semis estquadrans quod unciae quartam partem adpendeat. Sicel, qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, Hebraeum nomen est, habens apud eos unciae pondus. Apud Latinos autem et Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
& lapis calculis qui ad eo minimus est ut sine molestia suicalcetur ¶Si liqua uigesima quarta silio¬
pars solidiest sab arbore cuius sempri b ł uocabulum tenens. CCeratim obolipars media est ha
bens siliquam unam & semis shunc latinitas semi obolum uocat¶ Ceratimautẽ grece latine
siliqua cornuum interpretatur Obolus siliquis tribus appenditurs habens ceratim duos cal oboli¬
sagitta ¶Scripuluis sex siliquarũ pondere constat shic apud grecos ras mauocatur ¶Drag¬
na octauapars untiȩ est & denarii pondus argenti tribus constans scripulissid est deci¬
& oc tosiliquis ¶ Denarium autẽ dictusquia prodecfm̃ nummis imputatui. CSolidum nun.¬
upations qui anihil illi deesse uidetur CSalidum enim ueteres integrũ diebant & totum
Ipsequoq nomisinauocatur pro eo qđ nominibus principũ effigieq signe curt : Abinitio ue¬

Expanded text:
et lapis calculus, qui adeo minimus est ut sine molestia sui calcetur. Siliqua vicesima quarta et lapis calculus, qui adeo minimus est ut sine molestia sui calcetur. Siliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore, cuius semen est, vocabulum tenens. Ceratin oboli pars media est, bens siliquam unam semis. Hunc Latinitas semiobolum vocat; ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum interpretatur. Obolus siliquis tribus adpenditur, habens ceratin duos, calcpit, hoc est sagitta. Scripulus sex siliquarum pondere constat. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scra octava pars unciae est, et denarii, pondus argenti 299 tribus constans scripulis, id est, XVIII siliquis. Denarius autem a dando dictus, quia pro decem nummis imputatur. 14. Solidus nuncupatur, quia nihil illi deesse videtur. Solidum enim veteres integrum dicebant et totum. Ipse quoque nomisma vocatur, pro eo quod nominibus principum effigiisque signetur. Ab initio ver
Abbreviated transcription (Latin):
P riinus fidon argiuis ponderum rationem ingrecia constituitłe lic& alii antiquiores exstite
hinc &pensum łs Abusiut autem pondus librauna est uinde etiam diporidius dictus est Iquasi
duo pondera quod nom̃ inusu ad huc retine tur ¶Trutina est gempa ponderum lances ȩ quali
e anine pendenis ficta propter talenta s&centenaria appendendas sicut monetana pro
parua modicaq pecunia. Ihec &isoneta uocata IIdem & staterã nomen exnumero ha¬
bens quod diabus lancibus & un o in medio filo libratasae quali terst& ¶Campana aregi¬
one italiae ñ om̃ accepit ubi primum eũis usus repertus est. I ec̃ duas lances non hab&ꝰ sel
uirga est signata libris &im cis csuago pondere men surata¶ Examen filium inedium quo i¬
ponderi certus est mmodus nominibus proprus designatus ¶Calcus est ininima pars ponderis qͥuar caltue
a pars oboli constans lentis geminis granis Tappellatur autem calcus quod sit pariuulus si

Expanded text:
Primus Phidon Argivus ponderum rationem in Graecia constituit, et licet alii antiquiores exstitehinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondium dictum est, quasi duo pondera: quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina est gemina ponderum lances aequali examine pendens, facta propter talenta et centenaria appendenda, sicut momentana pro parva modicaque pecunia. Haec et moneta vocata, eadem et statera, nomen ex numero habens, quod duabus lancibus et uno in medio stylo librata aequaliter one Italiae nomen accepit, ubi primum ejus usus repertus est. Haec duas lances non habet; sed virga est signata libris et unciis, et vago pondere mensurata. 298 7. Unicuique ponderi certus est modus, nominibus propriis designatus. 8. Chalcus minima pars ponderis, quarta a pars oboli est, constans lentis geminis granis. Appellatur autem calcus quod sit parvulus; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
terȩ ¶ latinumin fine atiunctum significat unciam NR. Lauta grecum permedun surla la¬
tinum adiectum significat libra H. Cappa grecum circa finem cornuum adunctofre
latinum significatciatum aR D. Si uero olatinum habuerit adiunctum emina demonstat
quam greci coty lenuocantsꝑ. Exgrecum si acceperit iunctum. elatinum significat sexta¬
umfd. Sio latinim adiunc tum indicat acstabulums quo dgreci ofica son uocant
¶SC grecum super posito ¶  latino significat mina ETLLatinum infinȩ haben lau¬
ta grecum significat talentums TOgrecum indextero brachio superior ¶O lutera

Expanded text:
tterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum significat libram. Kv. Kappa Graecum circa finem cornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indicat acitabulum, quod Graeci oxifalon vocant. . My Graecum superposito N Latinum significat mina. TΛ. T Latinum in fine habens Labda Graecum significat talentum. Xo. Chi Graecum in dextro brachio superiori O littera
Abbreviated transcription (Latin):
que ignota sunt & inde errorem legentibus faciunł qua proptor formas eorum o
caracteres ut aue teribus signata sunt subiciamus E. littera significat dimidium
obolum E Virgula aequaliter iaciens & porrec ta simpliciter significat obolum
¶Cemina uirgula duo obolisunt ¶ Tlatinum significat obolostres ¶Flatinum significat
obolos quattuor ¶E. latinum demonstrat obolos quinq ¶ Oboli uerosex propterea capac¬
terem nonhiaberit Teo quod in una dragma sex ueniunts quodest pondus denaruargenti ¶lit
tera sgnificat siliquas octosidest tremissem ¶ N. latinum fignificat nortisina grecum id
ł solidum Q B. Iota aduncta beta significat dimidium soliduS Virgulae diae eiun
ingulo ileua indexteram sediuidentes significant dhiugniał quam etiam olcep appellant
E latinum achiune tagimma greco significat semuneiam ¶ O. Camma autem grecȩ lo¬

Expanded text:
que ignota sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et que ignota sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus denarii argenti. H Eta littera significat siliquas octo, id est tremissem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est solidum. IB. Iota adiuncta Beta significat dimidium solidum. < Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant dragmam, quam etiam olcen appellant. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma Graeco significat semiunciam. Γo Gamma autem Graecae li
Abbreviated transcription (Latin):
ens urnastres COrna mensura est quamquidam quartarium dicunt P rõ prie aute
urna uasestquae pro condendis de functorum cineribus ad hiberi solet .¶ Dequopeta
caelotegitur qui non hab& uria ¶Medimna mensura est quinq modiorum¶ Meo¬
naautem latina lingua uocatur sidest dimidia eo quođ quinque modiis metiatur.
squi est dimidius numerus aperfecto denario CArtaba mensura est apud aegyotios
sextariorum septua ginta duorum s composita exnumerospropter septuaginta & du¬
asgentes uellinguas quȩ orbem impleuerunt ¶ Comor quindecim modiorumonus
appendit ¶Corus triginta modiorum mensura completur THic ex hebraico sermi¬
ne descendit squĩ uocaturꝰ corã similitudine collis ¶Coria enim hebraie colles appel¬
lantuncoaceruati enim modu triginta in starcollis uidecollis uidentur  asonus
meli efficiunt BESIG NIS PONDERUM Pon deris signa pleris¬

Expanded text:
ens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem ens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adhiberi solet. De quo poetaLucan. 7, 819: Caelo tegitur qui non habet urnam. Medimna mensura est quinque modiorum. Medimna autem Latina lingua vocatur, id est dimidia, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextariorum septuaginta duorum, conposita ex numero propter septuaginta et duas gentes vel linguas quae orbem inpleverunt. Gomor quindecim modiorum onus adpendet. Corus triginta modiorum mensura inpletur. Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur 'cor' a similitudine collis: 'corea' enim Hebraice colles appellantur. Coacervati enim modii triginta instar collis videntur, et onus cameli efficiunt. § 27 De signis. Ponderis signa pleris
Abbreviated transcription (Latin):
Moduisenim amodo dictus hinc & modica sidest moderata ¶Modicisenim modus nomꝰ
iposuit. ¶ Nam modica proparuis abusiue non propriedicimu¶ ¶ Satum genus est.¬
surae iux tamorem prouinciȩ palestinȩ. I Vnum & dimedium modium capiens ꝑuius nom̃
cebreo sermone tractum est ¶Satum enim apud eos nominatur sumptio siue leuatiõ
quod quimetitur eandem mensuram sumat acleuet Est & aliud satum mensura sex tari sat¬
orum uiginti duorum capax uasimodius. ẜ atus uocatur ebreica linguã abolearia
molasquae apud eos bata nominaturs capiens quinquaginta sextarias quac᷑ sura una
mole uice proteritur  nfora uocã quod hinc & inde leueturi H aec grece afigura sui. amptata
licitur s quod eius ansȩ geminatȩ uideantur aures imitaris recipit autem uini uel aqui
pedem quadratum ¶frumenti uero modios italiccostres ¶Cadus greca anfora est conti¬

Expanded text:
Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id est, moderata: modicis enim modius nomen Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id est, moderata: modicis enim modius nomen imposuit: nam modica pro parvis abusive non proprie dicimus. In Smensurae iuxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens. Cuius nomen ex Hebraeo sermone tractum est; 'satum' enim apud eos nominatur sumptio sive levatio, eo quod qui metitur eandem mensuram sumat ac levet. Est et alium satum, mensura sextariorum viginti duorum capax quasi modius. Batus vocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae 'beth' apud eos vel 'bata' nominatur, capiens quinquaginta sextaria; quae mensura una molae vice proteritur. Amphora vocata quod hinc et inde levetur. Haec Graece a figura sui dicta dicitur, quod eius ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est contin
Abbreviated transcription (Latin):
eu mne sace rstia Nodius dictus abeo quod sit suomodo per fectus ¶ Est autẽ mensuara
opera fecit idestinateriam in formes angelos iucẽs calos superiores terram aq aerem¶Se¬
cund adie firmamentum solum. CTertia die quattuor mari a senina fationessatq planta¬
a Quar todie tria solem & lunam &stellas ¶ Qumta die tria piscłs &reptiliasaqua¬
rum & uolatilia ¶ Sexta die quartuor sbestias pecudes reptilia terrae s& hominam ¶ Et
cta suntomnia uigintiduo genera in dieb: s&iuiginti duae generationes sunt ab ad an
us que a dia cobsexcuius semine nascitur gens omnis istabel s&iiginti duo libriueteris tes
tamenti usq addester. I&iuginti duo litterarũ sunt elementas quibus constat diuinȩ legis
octrina Nis igitur exemplis modius uiginti duorum sex tariorum amoysȩ secunc
sacrȩ legis mensuram effectis est & quam uis diuersȩ gentes huic mensurȩ ponduss uel adi¬
iant ignorantes suel detrahant apud ebreos constitutione diuinastaliratione ser ua

Expanded text:
enarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mensura opera fecit: id est materiam informem, angelos, lucem, caelos superiores, terram, aquam atque aerem. Secunda die firmamentum solum. Tertia die quattuor: maria, semina, sationes atque plantaria. Quarta die tria: solem, lunam et stellas. Quinta die tria: pisces et reptilia aquarum et volatilia. Sexta die quattuor: bestias, pecudes, reptilia terrae et hominem. Et facta sunt omnia viginti duo genera in diebus sex. Et viginti duae generationes sunt ab Adam usque ad Iacob, ex cuius semine nascitur omnis gens Israel; et vigtamenti usque ad Esther: et viginti duo litterarum sunt elementa, quibus constat divinae legis doctrina. His igitur exemplis modius viginti duorum sextariorum a Moyse secundum sacrae legis mensuram effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae pondus vel adjiciant ignoranter, vel detrahant: apud Hebraeos constitutione divina tali ratione servatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sumior sterior qemruns nan ntrettun en est doquodcentum librarũ ponderissit quod
nisuimest res aliqua mo dosuo uel tempore circum in scripta haec aut corporis
est autemn poris corperis ut hominion lignorum & columnarum longitudo al re¬
Uustasi gedososemistum pro prian su orbis habere mensurom q uod geo metrici
cper scrictari uderdeen goris ut men sura hiorarum esdierum dSannorumsendeõ net¬

Expanded text:
onstat. Centenarium numeri nomen est eo quod centum librarum ponderis sit. Quod suris. Mensura est res aliqua modo suo vel tempore circumscripta; haec autem aut corporis est aut temporis. Corporis est, ut hominum, lignorum et columnarum longitudo et brevitas. Sed et solem istum propriam sui orbis habere mensuram, quod geometrici perscrutare audent. Temporis, ut mensura horarum et dierum et annorum
Abbreviated transcription (Latin):
panar ¶ Oxiflis fitqianqui tregnie addunur aldeclins  estabulas quartup uden
unidicit Sextarus duarun librarum est ÷ quibus aqsumptis nomina tur bilibros calsã
Sdise sextum congum reddit . s Nam congius sex mecitur sextariis A quo & extercuo¬
menescierum conq ongum autem a congiendo idest per augmentum erts cendo uo caturas
Vndepostea petumia bene ficiigratia dari coeptascongiarium appella tum ost unus qis¬
que enm sunt mpori simperatorssauorem populi captins adicielut ut larero remdettie

Expanded text:
si quinque dragmae adduntur ad decem. Acitabulus quarta pars ium facit. Sextarius duarum librarum est. Qui bis adsumtus nominatur bilibris; adsumtuAdice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextarii nomen dederunt. Congium autem a congiendo, id est per augmentum crescendo, vocatur. Unde et postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur
Abbreviated transcription (Latin):
quia abra ham decaldeis fuit s quo dsi hoc recipituri quomodo indani helo hebrei pueri lin
que & in litterarum sono ¶ Quidam autem arbitrantur linguam ipsam esse caldex¬
siue grecam siue latinam siueceterarum gentium aut audiendo potest tenere saut legendo ex¬
ieceptore accipere E Cum autem omnium linguarum scientia difficilissit : Cui quam
primunt. Iste deteriors quipro priaȩcaret linguȩ potitia. ¶ Cuius odi autem lingua locu
id putandus ests nisi animalium brutorum deterior Illa enim propriȩ uocis lamorpini¬

Expanded text:
quia Abraham de Chaldeis fuit; quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraeipueri linquia Abraham de Chaldeis fuit; quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraeipueri linque et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam ipsam esse Chaldsive Graecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo execeptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquamprimunt: iste deterior, qui propriae caret linguae notitia. Cujusmodi autem lingua locud putandus est nisi animalium brutorum deterior? Illa enim propriae vocis clamor
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt  & sunt in obseruatione grecae linguae eius modi certa discriminas sermo enim eorum ita est
dispertits Latinas autem linguas quattuor esse quidam dixeruntdidest pris camslatinam froma¬
nam nixtam ¶Prisca est quam uetus tissimi italiae subiano & saturno sunt usi incondita sUt sela¬
bent carmina sabinorum ELatina quam sublatino & regibusstusci &ceteri iplatio sunt locutis &¬
ua fuerunt duo decim tabulȩ scriptae ¶ Romana quae postreges exactossã populo romano
lserunt AA lixta quȩ post imperium latius promotum s simulcum moribus i promanam ciuitat
gentes inguitureslinguam & uerba conlidunt sicut hebrei &siri ¶ Omnes mediterraneȩ gentes
inpalatosermones feriunt ssicut greci &asiani. COmnes occidentis gentes uerba indentibus fran¬
guntssicut itali & his panisfirus & caldeus uicinus hebreorum est in sermone consonans ipple

Expanded text:
dixerunt † et sunt in obseruatione Graecae linguae eiusmodi, certa discrimina; sermo enim eorum ita est dixerunt † et sunt in obseruatione Graecae linguae eiusmodi, certa discrimina; sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quattutor esse quidam dixerunt, id est, priscam, Latinam, Romanam et mixtam: prisca est, quam uetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum; Latina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, qua fuerunt duodecim tabulae scriptae. 7. Romana, quae post reges exactos a populo Romano uderunt; mixta, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam ciuitatgentes in gutture linguam et verba conlidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in ple
Abbreviated transcription (Latin):
Delinguis centium.
in guarum diuer sitas exorta est inaedifitione turris post diluuiuon ¶ Nam prius quam superbia
turris illius ipachuer sos signorum sonos humanam diuideret socic tatem FDna ominium nationũ
lingua fuit quat hebrta uocatur .s Quam patriar chȩ &prophetȩ usi sunt ponsolum iuserno¬
nde plures gentes quam linguȩs quia exuna multe sunt gentes exortȩd Lingue aute mudeto ÷ esti
horsaco er ouembi dugysi. fin gooñ fiunt gonere locution sillo quo is qui efficits perul quo d esfi¬
cetu quosunatur s Sĩcut osdici solet̃ prouerbis smanus proluteris ¶Tres sint autem linguaera
fuilun itium lin guarum cognition ecessaria est lit adalteram recũrratur sdum siquam dubitatio¬
nem nominis uelinter pretationis sermo unius linguȩ attule licgiu reeax aute selungua irietas¬
qua onmes utionur: s S ecunda at ticã uidelicet athenienss qua usisint onpnes grecut a ue tores.
tia doricã quam habent aegyptu & syri& Quartaionica &Quinta colica quaeolienses locutos

Expanded text:
De linguis gentium. 1. Linguarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium; 396 nam prius quam superbia turris illius in diversos signorum sonos humanam divideret societatem, una omnium nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur, qua patriarchae et prophetae usi sunt, non solum in sermonde plures gentes quam linguae; quia ex una lingua multae sunt gentes exortae. Linguae autem dictae in hoc loco pro verbis quae per linguam fiunt, genere locutionis illo quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur; sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguae sarum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur dum siquam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae adtulerit. Graeca autem lingua inter cquam omnes utuntur; secunda Attica, uidelicet Atheniensis, quam usi sunt omnes Graeci auctores; tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri; quarta Ionica, quinta Aeolica † quas αἰολιστί locutos
Abbreviated transcription (Latin):
primum hominem loquens uel ad prophetas sueldum corporaliter sonuit uoxdicentis di tues
filius meus dilectus T Obi a quibusdam creditur illa lingua una & sola quae fuit ante quã
esset linguarum diuersitas In diuersis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis
ds̃ loquatur quasi homines ituntur ut abeis intelligatur Uoquitur autem ds hominibur
nomper substantiam iniui sibilem sserper ertaturam corporalem per quametane cr homus

Expanded text:
primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: 'Tu es Filius meus dilectus'; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis Deus loquatur quam ipsi homines utuntur, ut ab eis intellegatur. Loquitur autem Deus hominibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporale
Abbreviated transcription (Latin):
siuie itu aibin eun dopassim cum animalibus. Amde e&ipcubi dicuntur ab ireubando hoc est̃stru¬
prerdosa po enim itprobi ex ustunt etiam mulieribus f&earum ꝑagunt concubitur squos doemo¬
I Delinguis gentium

Expanded text:
sive Inui ab ineundo passim cum animalibus. Unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est stusive Inui ab ineundo passim cum animalibus. Unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est stuprando. Saepe enim inprobi existunt etiam mulieribus, et earum De linguis gentium
Abbreviated transcription (Latin):
aerios &caelo dignos p̃repter sipientiuam & fortitudinen ¶ Denates gentiles dicebant omnes deos
quo sdomi colebant epenates dicti quodessent in penetra bilibus id est ip secrecisshi di quo modouo¬
cabantur ael que scormina habuerunt ignorantur T Manes deos mor tuorum dicunt quorum po¬
cestantm iuete lunan anerram adserunt . A quibus & mane dictum existimant: quos putant abȩ¬
ro quim anosidenst rariis est seđm anes dictos siue quia late manant per aurass uel quia mitesunt
humaum ban os ittario nomine hoc appellantur ¶Apuleius autem ait eos c̃ata antifrasin dicinta
ner hor est nutes acmo destosseum sint ierribiles &irim a nessũt parcas ut eumenides T aruas ex
miibus factos demones a iint squimerĩ mali fuerint qũarum patura essedicitur᷑ terrere
uidos so iꝑ angilis garrire tenebrons ¶ł amias quas fabulas tra cdai anfates cebr appeantar¬
mare solitas Palaniando specia liter dic̃tas. EPilos qui grece pañitȩslatine incubi appellantur

Expanded text:
aerios, et coelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. 99. Penates gentiles dicebant omnes deos quos domi colebant. Et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est, in secretis. Hi dii qui vocabantur, vel quae notestatem inter lunam et terram asserunt: a quibus et mane dictum existimant, quos putant ab aere, qui manus, id est, rarus est: manes dictos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appenes, hoc est mites ac modestos, cum sint terribiles et inmanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, qui meriti mali fuerint. Quarum natura esse dicitur terrere parvulos et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur,