comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me non omĩa ꝓponebantur. quȩ sequi uelles
nisi ꝙ recte factoꝵ cõtemplator acẽrimus. si
quid secus fieret a spectandi cura pudentes o.¬
culos abstrahebas. Dabit enĩ ueniam demen.¬
tia tua si audatiorem ueritas facit. Existimar
quid de principibus nemini fas est. nam et ĩ
uestibulo suo ingrentẽ repellit obiecta uenera¬
in solem se contẽdentibus euenĩt p̃stricta acie
uidendi facultate caruerũt. Uerũ tu facis priñ¬
cipũ maxime ut patere uideantur quȩ obstrue¬
ta prius fuerant qui tam optas totus uideri ꝙͣ
ceteri reculabant. Non teror obstẽtui est. nec
occultatdis quȩ plerũq extrinsecus latent demo¬
randoq aspictu ostentatio p̃ciosa ꝓhibet᷑ obtutus
hõim benignus receptas. nec intuentẽ iniquũ
fulgur retundit: sed serenũ lumen inuitat. Nũc
deniq intelligimus quȩ desideranda in priori¬
bus fuerunt. postꝗͣ ea quȩ oꝑta in cęteris ueriti

Expanded text:
me, non omnia proponebantur quae sequi velles, me, non omnia proponebantur quae sequi velles, nisi quod recte factorum contemplator acerrimus, si quid secus fieret, a spectandi cura pudentes oculos abstrahebas. Dabit enim veniam clementia tua, si audaciorem veritas facit. Existimare quidem de principibus nemini fas est. Nam et in vestibolo suo inquirentem repellit obiecta venerain solem se contendentibus evenit, praestricta acie videndi facultate caruerunt. Verum tu facis, principum maxime, ut patere videantur quae obstructa prius fuerant, qui tam optas totus videri quam ceteri recusabant. Non terror obtentu est nec occultandis quae plerumque intrinsecus latent demorandoque adspectu ostentatio speciosa perhibetur. Obtutus hominum benignus receptas, nec intuentem iniquus fulgor retundit, sed serenum lumen invitat. Nunc denique intellegimus quae desideranda in prioribus fuerint, postquam ea quae operta in ceteris veriti
Abbreviated transcription (Latin):
lis quod ex se desiderent nõ habent. Prestan¬
tissiriũ principẽ maxime iuiuat hoc ꝙ ĩ annis
primoribus iam sunt ductȩ linee quibus uirtu¬
tũ suarũ effigies posset includi et pater optumus
lideros sibi similes intuentur. quibus ad ꝑficiẽ¬
da quȩ̨ gn̾ata sunt bona nõ segnis uirtutum
opifex disciplina coniũgitur. ut spes x̧quiꝑandi
patris certa sit: quippe indoles siłes: sed sub eo¬
dem ingr̃o discendi fortuna felitior. Ipsũ a tene¬
ro intuentes. In ipsũ oculis ac mente cõuersi ni¬
hil ab eius contemplatione deflectũt exteri mi¬
rentur an diligant. nisi ꝙ necesse est utrũq
ꝑmnixte simul fieri. nã et amor factoꝵ cõmẽ¬
dator ist. unde nascitur admiratio. et tacta cũ
mira sunt amorẽ inuicẽ certant. Ita spectantib
liberis quitꝗd ab eo pulcherime geritur. cũ ꝑꝑ
ipsũ magis placuit. tũ studio unitationis mo¬
lescit. Iam tibi quid in erudiendo Imp: optu¬

Expanded text:
lis quod ex se desiderent non habent: praestanlis quod ex se desiderent non habent: praestantissimum principem hoc maxime iuvat quod in annis primoribus iam sunt ductae lineae quibus virtutum suarum effigies possit includi, et pater optimus, liberos sibi similes intuetur. Quibus ad perficienda quae ingenerata sunt bona non segnis virtutum opifex disciplina coniungitur, ut spes aequiparandi patris certa sit; quippe indoles similis, sed sub eodem magistro discendi fortuna felicior. Ipsum a tenero intuentes, in ipsum oculis ac mente conversi, nihil ab eius contemplatione deflectunt, incerti mirentur an diligant, nisi quod necesse est utrumque permixte simul fieri; nam et amor factorum commendator est, unde nascitur admiratio, et facta cum mira sunt amorem invicem creant. Ita spectantibus liberis, quidquid ab eo pulcherrime geritur, cum propter ipsum magis placuit, tum studio imitationis inolescit. Iam tibi quidem in erudiendo, imperator opti
Abbreviated transcription (Latin):
cris est. quoꝵ in ãnis pubescentibus. nõ erup¬
tudtȩ uirtutĩs tumens germen. nõ flos p̃cursor
indolis bonȩ lȩtior ꝗͣ uber apparet: sed iã fac᷑¬
ta grandifera et contra rationẽ xtatis. maxi
morũq fructuũ matura ꝑceptio: quoꝵ alter
iam obterendis hostibus grauis tẽrorẽ paternũ
quẽ semꝑ barbaria om̃u intremuit deuiare
ad nomẽ suũ cȩpit. Alter ĩam consulatũ iam
uenerationẽ sui sentiens si quid intactũ aut
parens aut frater reseruet. dedarat mox uilto¬
rem futurũ qui aĩo iam uincit etatẽ. Rapitur
quĩppe ad siłitudinẽ suoꝵ excellens quęq natũa
Nec sensim ac lente iuditiũ ꝓmit boni cũ in uo¬
lucra infantię uridũ rumpit ingeniũ Unde
enĩ principis maximi tam infusui in lideros a¬
nimus. nisi ꝗ iam in illis simulachrũ sui cõspi¬
cit: Cõmendet inferioribus suos sola necessi¬
tudo naturȩ: et qualescũq diligant qui in il¬

Expanded text:
cris est, quorum in annis pubescentibus non erupcris est, quorum in annis pubescentibus non erupturae virtutis tumens germen, non flos praecursor indolis bonae laetior quam uberior apparet, sed iam facta grandifera et contra rationem aetatis maximorum quorumque fructuum matura perceptio. Quorum alter iam obterendis hostibus gravis terrorem paternum, quo semper barbaria omnis intremuit, derivare ad nomen suum coepit; alter iam consulatum, iam venerationem sui, iam patrem sentiens, si quid intactum aut parens aut frater reservet, declarat mox victorem futurum, qui animo iam vincit aetatem. Rapitur quippe ad similitudinem suorum excellens quaeque natura, nec sensim ac lente indicium promit boni, cum involucra infantiae vividum rumpit ingenium. Vnde enim principis maximi tam effusus in liberos animus, nisi iam quod in illis simulacrum sui conspicit? Commendet inferioribus suos sola necessitudo naturae, et qualescumque diligant qui in il
Abbreviated transcription (Latin):
Quil oro Constantine maxime pñtem enĩ mihi
alloqui iudeor. qui et si conspectu abes. reuelli
tamen mentibus non potes. Quis inꝗͣ aspirare
laudes tuas audeat xꝗparandi mag̃ spe ꝗͣ grã
non tatencli: Quis tam potens fandi cuius co.¬
tu scupeat aut obteratur magnitudine: aui
splendore adsolefacta tantũ nitoris habeat
ꝗtũ ex rerũ luce collegirit. Cuius cũ diuina
uirtus et eiuis misericordia comes appendixꝙ¬
uictoria urbem Romã non p̃cipitantẽ exceꝑit
sed afflictam at plane iatentẽ extitarit. recre¬
arit. erexerit. Cũq aliȩ felicissimȩ tuȩ prius
ac deiñceps expeditiones nõ minus in sese ope¬
ris amplexe sunt ꝗͣ ex ip̃is faucibus fati Roma
seruata. Quid dignũ magnitudine tua exco¬
gitari ac dici poteit: in ciuus laudibus id maxi¬
mũ non est quod in terrarũ orbe primarũ est
Nobilissimoꝵ quoq cȩsarũ laudes exequi uel¬
le. studiũ quid dulte: sed non et cura medio¬

Expanded text:
Quis, oro, Constantine maxime praesentem enim mihi Quis, oro, Constantine maxime praesentem enim mihi adloqui videor qui, etsi conspectu abes, revelli tamen mentibus non potes, quis, inquam, adspirare laudes tuas audeat aequiparandi magis spe quam gratia non tacendi? Quis tam potens fandi, cuius cotu stupeat aut obteratur magnitudine aut splendore obsolefacta tantum nitoris habeat quantum ex rerum luce collegerit? Cuius cum divina virtus et eius misericordia comes appendixvictoria urbem Romam non praecipitantem exceperit, sed adflictam ac plane iacentem excitarit recrearit erexerit, cumque aliae felicissimae tuae prius ac deinceps expeditiones non minus in sese operis amplexae sint quam ex ipsis faucibus fati Roma servata, quid dignum magnitudine tua excogitari ac dici potest, in cuius laudibus id maximum non est quod in terrarum orbe primarium est? Nobilissimorum quoque Caesarum laudes exsequi velle studium quidem dulce, sed non et cura medio
Abbreviated transcription (Latin):
ampliora sunt merita principũ ꝗͣ optata uotoꝵs
Eat quinĩmo in ĩmensũ felicis cursus imperii
nec humanoꝵ termĩos curent qui semꝑ diuina
meditantur. Certe cupitoꝵ irriti nõ sumus. ꝗ
cũ optemus maxima illud faciamus benignius
ꝗͣ securius. qł propter celestt̃ in illo fauorẽ tã
certa adipiscendi spes est ꝗͣ optandi soluta lib¬
tas has igitut gratulatĩones quȩ pñtibus exci¬
tantur. queq suꝑiorũ mẽoria uigent. aut qͣsi
inposterũ redũdatura cogitatio auida de pasci¬
tur. Quis oĩm queat fragrantissimis audienti¬
um studiis satissacere dicendo. Iam uẽo cum
publicas tantũ utilitates amplecti uelim et
unus quisq priuatim suas cogitet. tremebũda
proferatur oratio. quȩ tatita reputatione uin¬
cenda est. In ip̃is ẽt publicis gestoꝵ ingentiũ
ꝓfessa laudatio augendi cupiditatẽ pre se frĩt
nõ iniuria minuendi metũ facũt quȩ spem
amplifitationis ex magnĩtudine sustulerunt

Expanded text:
Ampliora sunt merita principum quam optata votorum. Eat quin immo in immensum felicis cursus imperii, nec humanorum terminos curent qui semper divina meditantur. Certe cupitorum inriti non sumus qui, cum optemus maxima, id faciamus non benignius quam securius, quod propter caelestem in illos favorem tam certa adipiscendi spes est quam optandi soluta libertas. Has igitur gratulationes, quae praesentibus excitantur quaeque superiorum memoria vigent aut quas in posterum redundaturas cogitatio avida depascitur, quis omnium queat flagrantissimis audientium studiis satisfacere dicendo? Iam vero, cum publicas tantum utilitates amplecti velim et unusquisque privatim suas cogitet, tremebunda proferetur oratio, quae tacita reputatione vincenda est. In ipsis etiam publicis gestorum ingentium professa laudatio augendi cum cupiditatem prae se ferat, non iniuria minuendi metum faciunt quae spem amplificationis ex magnitudine sustulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gentesq popłatus es. tantã cladẽ uastitatẽꝙ ꝑũi¬
re genti ĩtulisti ut post uix ullũ nomẽ hĩtura
sit. Ite nũc oẽs si placeat barbart natiões et exitia
ualet ad laudem iuctoriȩ ꝙ a nobilissis regibo
timetur & colit᷑ Augei tñ głiam uitutis suȩ gau¬

Expanded text:
gentesque populatus es, tantamque cladem vastitatemque perigentesque populatus es, tantamque cladem vastitatemque periurae genti intulisti ut post vix ullum nomen habitura sit. Ite nunc omnes, si placet, barbarae nationes et exitialvaleat ad laudem victoriae quod a nobilissimis regibus timetur et colitur, augeri tamen gloriam virtut
Abbreviated transcription (Latin):
noualibus. dicũtut interdũ flumina resistẽ
sed ipse dies noctibus acgescit. Tu constãtine
solus infatigabilis bellis bella continuas. uicto¬
rias uictoriis cumulasti. quasi p̃terita sint
oblitterata. si desinas. nõ putas te uitisse nisi
uncas Ruꝑat fidẽ gens leuis et lubrica bar¬
baroꝵ et robore atq audatia. lectis erupti¬
onis auctoribus instĩtisse Aheno nũtiabat᷑
illito obiuius affuisti et pñtia tua ne aude
rent transitũ te̾ruisti. Uidebaris rem uotis
tuis fecille contrariã ꝙ inhabita eruptione nõ
erat materia uictoriȩ Sed inopinato cõsilio u¬
sus ab eũdi enĩ simulato metu maioris in suꝑio¬
re limite tumultꝯ occasionẽ stolidis ac feris men¬
tibus attulisti in nr̃a ueniẽdi. relictis in occulto
ducib. ꝗ securos adorirẽtur. Quo cũ uenissent
cõsiliũ tuũ seꝗt̃ fortũa. toto Rheni aluco oppleto
naub deuectus. teͣras eoꝵ ac domos funestas lu¬

Expanded text:
novalibus, dicuntur interdum flumina resistere, novalibus, dicuntur interdum flumina resistere, et ipse dies noctibus acquiescit; tu, Constantine, solus infatigabilis bellis bella continuas, victorias victoriis cumulas. Quasi praeterita sint obliterata si desinas, non putas te vicisse nisi vincas. Ruperat fidem gens levis et lubrica barbarorum et robore atque audacia lectis eruptionis auctoribus, institisse Rheno nuntiabantur. Illico obvius affuisti, et prent transitum, terruisti. Et iam videbaris rem votis tuis fecisse contrariam, quod inhibita eruptione non foret materia victoriae; sed inopinato consilio usus abeundi, simulato enim nuntio maioris in superiore limite tumultus, occasionem stolidis ac feris mentibus obtulisti in nostra veniendi, relictis in occulto ducibus qui securos adorirentur. Quo cum venissent, consilium tuum sequitur fortuna. Toto Rheni alveo oppleto navibus devectus terras eorum ac domos maestas lu
Abbreviated transcription (Latin):
bi reseruauit. Tidi enĩ iam militant. quos exu¬
tos arnus impiis adũsus hostes barbaros rursus
armauit. Iam obliti delitiarũ circi maximi Rom¬
peiani theatri. Et nobiliũ lauacroꝵ Rheno tõ¬
cinia compescunt. Certant deniꝙꝰ cũ uictorĩ¬
bus et ciuilibello uicti hostibus comꝑentur. Nec
tamen id mirũ uideri potest cũ qualẽtũq mi¬
litem fortissimũ facias tuo Imp: exẽplo. Nõ eĩ
fessus preliis. et expletus uictoiis ut nã fert. ocio
in gallias tuas ꝑrexisti ad inferiorẽ germaniȩ
limitem magna .s. intercapedĩne tp̃is at breui
locoꝵ distantia. post annuã expeditionẽ statĩ
dello auspicatus a Tyberi ad Rhenũ. Imo et omẽn
et siłitudo nom̃is sit. et tua Imp: magnĩtudo
animi pollicetur. A tusculo albula ad germa¬
nicũ albũ prolaturus imꝑiũ. Quis nã iste tã
continuus ardor quȩ diuinitas ꝑpetuo uigẽs
motu oĩm rerũ interualla sunt. Cessat terra

Expanded text:
bi reservavit. Tibi enim jam militant, quos exubi reservavit. Tibi enim jam militant, quos exutos armis imperator adversus hostes barbaros rursus armavit. Jam obliti deliciarum circi maximi, et Pompeiani theatri, et nobilium lavacrorum: Rheno cinia compescunt, certant denique cum victoribus ut civili bello victi hostibus comparentur. Nec tamen id mirum videri potest cum qualemcumque militem fortissimum facias tuo, Imperator, exemplo. Non enim fessus praeliis, et expletus victoriis, ut natura fert, in Gallias tuas, perrexisti ad inferiorem Germaniae limitem; magna scilicet intercapedine temporis, ac brevi locorum distantia post annuam expeditionem statim bello auspicatus, a Tiberi ad Rhenum, imo, ut omen et similitudo nominis sit, et tua, Imperator, magnitudo animi pollicetur, a Tusco Albula ad Germanicum Albim prolaturus imperium. XXII. Quisnam iste est tam continuus ardor? quae divinitas perpetuo vigens motu? Omnium rerum intervalla sunt. Cessat terra
Abbreviated transcription (Latin):
retitere. dũ propero facta laudare. Q libet
uerba tua in Senatu habita nobis nota sint. tñ
qualia sint clementie tuę gloriã nũciauit. O
tandẽ fȩlie tiuili Roma uictoria. Irrupit olim
te cinna furiosus et Marius iratus qui nõ
solo se octauiĩ consulis capite saciarũs. Sed lũ¬
minibus cuutatis extinctis: exempla quę nunc
toto serẽnio passa est reliquerunt. Uicit iterum
tibi ante portã colinam Sylla felix sise partius
uindicasset. Eteĩ multis capitibus rostra tom.¬
pleuit. Constantinus uictoriȩ licentiã fine
prelii termĩauit gladios. ne in eorũ quiđ san¬
gunem distringi passus est quos ad suplitiã
poscebat. Deditam sibi idẽ Sylla exarmataq legĩo¬
nẽ nõ uilla publita trucidauit. ꝑtulsũq morien.¬
tiũ gemitu Senatũ monuit ne timeret quod ip¬
se uississet. At iste uictor nõ modo hostuĩ. sed
et uictoriẽ suȩ quitꝗd militũ bello suꝑfuĩt ti¬

Expanded text:
reticere, dum propero facta laudare. Quamlibet reticere, dum propero facta laudare. Quamlibet verba tua in senatu habita nobis nota sint, tamen qualia fuerint, clementiae tuae gloria nuntiavit. O tandem felix civili, Roma, victoria! Irrupit olim te Cinna furiosus, et Marius iratus, qui non solo se Octavii consulis capite satiarunt, sed luminibus civitatis extinctis exempla, quae nunc toto sexennio passa es reliquerunt. Vicit tibi iterum ante portam Collatinam Sylla: felix, si se parcius vindicasset, sed enimvero multis capitibus Rostra complevit. Constantinus victoriae licentiam, fine praelii terminavit: gladios ne in eorum quidem sanguinem distringi passus est quos ad supplicia poscebat. XXI. Deditam sibi idem Sylla exarmatamque legionem in villa publica trucidavit, perculsumque morientium gemitu senatum, monuit ne timeret, quod ipse jussisset. At iste victor non modo hostium, sed etiam victoriae suae, quidquid militum bello superfuit, ti
Abbreviated transcription (Latin):
ut resistires poscere. et queri tam cito accessis¬
se palatiũ et cũ ingressus esses. nõ solũ oculis
sequi sed pene et̃ sacrũ limen irrũpere. Inde
omibus circũ fusis ui cũ excederes operiri pro¬
liberati fuerant obsidere. Gloriatus sit licet
et uere sũmus orator humeris se italiaes ĩ
ris et oculis fe̾re gestiuit. Nec quicꝗͣ aliud ho¬
ipsũ spectare potuerũt. qui tuus esset fulgor
oculoꝵ totiusq corporis circũfusa maiestas.
quȩ oris dignitas. gaudere cucti spectaculoꝵ
mora et fanuliaribus sibi artificibus ob hoc
solũ fauere ꝙ te presente certarent. Nam¬
quid ego de tuis in turia sententiis atq actis lo¬
quar. quibus Senatui auctoritatẽ pristinam
reddidistĩ. salutẽ quã per te recupant non
imputasti. mẽoriam eius in pectore iuo sem¬
pitetnam fore spopondisti. Diterẽ plura de
diuinis orationibus tuis. de odlata potus qͣ
impetrata benignitate. nisi mallẽ dicta reti

Expanded text:
ut resisteres poscere et queri tam cito accessisut resisteres poscere et queri tam cito accessisse palatium et, cum ingressus esses, non solum oculis sequi sed paene etiam sacrum limen inrumpere. Inde omnibus circumfusi viis, dum excederes, opperiri pro obsidione liberati fuerant obsidere. Gloriatus sit licet, et vere, summus orator umeris se Italiae in s, et oculis ferre gestivit. Nec quidquam aliud hoquam te ipsum spectare potuerunt, qui tuus esset fulgor oculorum, quae totius corporis circumfusa maiestas, quae oris dignitas. Gaudere cuncti spectaculorum mora et familiaribus sibi artificibus ob hoc solum favere quod te praesente certarent. Namquid ego de tuis in curia sententiis atque actis loquar, quibus senatui auctoritatem pristinam reddidisti, salutem quam per te receperant non imputasti, memoriam eius in pectore tuo sempiternam fore spopondisti? Dicerem plura de divinis orationibus tuis, de oblata potius quam impetrata benign
Abbreviated transcription (Latin):
hostem i.p. sorbiuisti. Et ne tuũ lateret obseqũ
eructato cadauere ꝓdidisti Reꝑto ig̃r et t̾ru¬
cidato corpore uniuersus ingaudiã et uindic̃
qua suffirũ asta ferebatur caput illud piatũ¬
lare fedari. cũ interim ut sunt ioci triũpha¬
les rideretur gestantis iniuria. cũ alieni capi¬
tis merita pateretur. Sed quid ego huc usq
Iacularia tecta ip̃a ut audio moueri. Et altitu¬
ao culminũ uidebatur attolli quantũq numẽ
tuũ tardo uolumĩt cũrus inucheretur. Tanta
te populi densitas. tanta tetus stipatio ꝓuehe¬
dat simul et detinebat felices qui te propius
aspicerent. Longius positi nominabant. quos
p̃terieras loci qͦuẽ occupauerãt penitebat. Ui¬
cissim om̃es in edito accedere. hĩnc sequi. cer¬
tart ĩ nũabilis multitudo. et impulsu uario
Nuctuare. et tantũ sibi hoim animi post illã
sext̃nũ dadem suꝑesse mẽorabant. ausi et̃ ꝗdã

Expanded text:
hostem rei publicae sorbuisti et, ne tuum lateret obsequium, hostem rei publicae sorbuisti et, ne tuum lateret obsequium, eructato cadavere prodidisti. Reperto igitur et trucidato corpore universus in gaudia et vindictaqua suffixum hasta ferebatur, caput illud piaculare foedari, cum interim, ut sunt ioci triumphales, rideretur gestantis iniuria, cum alieni capitis merita pateretur. Sed quid ego hucusque iocularia? Tecta ipsa, ut audio, commoveri et altitudo culminum videbatur attolli, quacumque numen tuum tardo molimine currus inveheretur: tanta te populi densitas, tanta senatus stipatio provehebat simul et attinebat. Felices, qui te propius adspicerent, longius positi nominabant; quos praeterieras, loci quem occupaverant paenitebat. Vicissim omnes inde dico accedere, hinc sequi; certare innumerabilis multitudo et impulsu vario fluctuare; et tantum ibi hominum animi post illam sexennii cladem superesse mirabantur. Ausi etiam quidam
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ tyberis coreptũ gurgite deuorauit. ne t̃
deforme ꝓdigiũ ueł hane obitus sui relinq̃ret
famam qđ alicuius uiri fortis gladio tiloue
cotidisset. Et alioꝵ quiđ hostui torpora et
arma p̃ceps fluuius uoluertdo deuexit. Illum
autẽ iodẽ quo extinxerat loco tenuit. ne diu
rp. ddubitaret si putaretur aliquo ꝓfugisse cui¬
us mortis ꝓbatio quereretur. Sancte Tybere
quondã hospitis monitor Encae mox Romuli
conseruator expositĩ. Tu nec falsũ Romuli
diu uiuere. nec paricidam urbis passus es
enatare. Tu Romȩ tuȩ altor copiis subuehen¬
dis. tu ur munitor mȩnibus ambiendis. me¬
rito Constantini uictoriȩ princeps esse uolũ¬
isti ut ille hostẽ in te propelleret. tu necares
Neq enĩ semꝑ es rapidus et torrens: sed pro
tempoꝵ ratione mederatus. Tu quietus arma¬
tũ Coditẽ reuexisti. Tibi se placido Cloelia
uirgo cõmisit. At nũc uiolentus ac turbidus

Expanded text:
idem Tiberis correptum gurgite devoravit, ne tam idem Tiberis correptum gurgite devoravit, ne tam deforme prodigium vel hanc obitus sui relinqueret famam, quod alicuius viri fortis gladio telove cecidisset. Et aliorum quidem hostium corpora et arma praeceps fluvius volvendo devexit; illum autem eodem quo exstinxerat loco tenuit, ne diu populus Romanus dubitaret si putaretur aliquo profugisse cuius mortis probatio quaereretur. Sancte Thybri, quondam hospitis monitor Aeneae, mox Romuli conservator expositi, tu nec falsum Romulum diu vivere nec parricidam Vrbis passus es enatare. Tu Romae tuae altor copiis subvehendis, tu munitor moenibus ambiendis, merito Constantini victoriae particeps esse voluisti, ut ille hostem in te propelleret, tu necares. Neque enim semper es rapidus et torrens, sed pro temporum ratione moderatus. Tu quietus armatum Coclitem revexisti, tibi se placido Cloelia virgo commisit; at nunc violentus et turbidus
Abbreviated transcription (Latin):
um palatio emĩgrauerat. cũ uxore at filio⁊
priuatam domũ cõcesserat sponte. ut res est
furqs tẽribilibus agitatus. et nocturnis pul¬
sus ultricibus ut tu iam olim expectatus ha¬
bitator sacris illis ȩdibus ex alatis expiatisq
suctederes. et adeo post uerũ sibi dixerat. et
uenturo tidi tefferat qͣuis in preliũ ingre¬
deretur armatus. cũ ex cedendo palatid iam
se abdicasset imꝑio. Ad primũ igitur aspec¬
tũ maiestatis tuȩ primũq impetũ totius
tui uictoris exercitus. hostes territi fugatiq
et angustiis Moluĩ pontis exdusi exceptis la¬
trociñ illius primis auctoribus qui despata¬
uenia locũ quẽ pugnȩ sumpserant texere cor¬
poribus. ceteri om̃es in fluuiũ adicre p̃cipites
ut tandem aliquod cȩdis compendiũ tessis tu¬
orũ texeris eueniret. cũ impios tyberis habuis¬
set Ipsũ ẽt illũ cũ equo et armis insignibus fru¬
stra conatũ ꝑ abrupta ripe ulterioris euadere

Expanded text:
um palatio emigraverat, cum uxore ac filio in um palatio emigraverat, cum uxore ac filio in privatam domum sponte concesserat, ut res est, somniis terribilibus agitatus et nocturnis pulsus Vltricibus, ut tu iam olim exspectatus habitator sacris illis aedibus diu exalatis expiatisque succederes? et Adeo ipse verum sibi dixerat et venturo tibi cesserat, quamvis in proelium ingrederetur armatus, cum excedendo palatio iam se abdicasset imperio. Ad primum igitur adspectum maiestatis tuae primumque impetum totiens tui victoris exercitus hostes territi fugatique et angustiis Mulvii pontis exclusi, exceptis latrocinii illius primis auctoribus qui desperavenia locum quem pugnae sumpserant texere corporibus, ceteri omnes in fluvium abiere praecipites, ut tandem aliquod caedis compendium fessis tuorum dexteris eveniret. Cum impios Tiberis hausisset, ipsum etiam illum cum equo et armis insignibus frustra conatum per abrupta ripae ulterioris evadere,
Abbreviated transcription (Latin):
cõgesserat. Sed diuina mens. et ip̃ius urb̃
eferna maiestas netario homini erpuere
consiliũ. ut ex inueterato illo tempore. ac
feuissimis latebris subito ꝓrũperet: et cõsup¬
toper desidias senio ĩpsũ diem natalis sui
ultima sua cede signaret. ne septenarium
numerũ illũ sacrũ et religiosũ uel inchoan.¬
do iuolaret. At quomõ instruxit aciem tot
anioꝵ uernula purpuratus. ita prõsus .ne
quis euadere. ne quis ut fit loco motus referre
gradũ et instaurare preliũ posset cũ a fronte
urmis a tergo Tyberi amne p̃meretut. In
quo ille non me Nerculis cogitauit necessita¬
tm resistendi sed ꝓpinquitate refugiendi
nisi forte iãm sentiens diem sibi uenisse fata¬
lem ad solatiũ suȩ mortis uoluit secũ trahẽ
q̃ płimos. ut om̃es essent exitus sui comites ꝗ
scelerũ ꝑticipes extitissent. Quid enĩ aliud spe¬
rasse illũ credendũ est qui iam ante bidu¬

Expanded text:
congesserat. Sed divina mens et ipsius Vrbis congesserat. Sed divina mens et ipsius Vrbis aeterna maiestas nefario homini eripuere consilium, ut ex inveterato illo torpore ac foedissimis latebris subito prorumperet et consumpto per desidias sexennio ipsum diem natalis sui ultima sua caede signaret, ne septenarium illum numerum sacrum et religiosum vel inchoando violaret. At quomodo instruxit aciem tot annorum vernula purpuratus? Ita prorsus ne quis evadere, ne quis, ut fit, loco motus referre gradum et instaurare proelium posset, cum a fronte armis, a tergo Tiberi amne premeretur. In quo ille non mehercule cogitavit necessitatem resistendi sed propinquitatem refugiendi, nisi forte iam sentiens diem sibi venisse fatalem ad solacium suae mortis voluit secum trahere quam plurimos, ut omnes essent exitus sui comites qui scelerum participes exstitissent. Quid enim aliud illum sperasse credendum est, qui iam ante bidu
Abbreviated transcription (Latin):
citus sentiens. inde sine ulla hesitandi mora
qua breuissimũ per eos iter est rapto agnunc
aduolasti. Celeritatẽ illam in re geronda sci¬
pionis et cȩsaris tũc maxĩe cupienti Romȩ
rep̃sentans. Hac est fidutia Imꝑatoris in¬
uicti. et suoꝵ mentibus freti nõ dubitare
ac trahere billũ sed proximũ quodq pugnę
tempus putare uictorian. Non enĩ res erãt
tidi utq maximo cũ Hannibale uictore
ut post res asꝑas locũ tempusq captares sed
urgere te successus tuos et cõtinuare uicto¬
Inan sid primũ subuenire decebat. Sapiẽ¬
tis est enĩ imꝑatoris fractis redus cunctado
cõsulere secundis. non deesse fortunȩ: Itaq
unũ iam illud timebatur ne ille contentus
is uiribus grauiter afflictus et in artum
redactus bõni cõsuleret et debitas .r .p. pe¬
nas obsidione differret. Quippe om̃i africa
quã delere statuerat exhausta. onũbus in¬
sulis exinanitis infiniti temporis annonã

Expanded text:
citus sentiens sine ulla haesitandi mora, citus sentiens sine ulla haesitandi mora, qua brevissimum per Venetos iter est, rapto agmine advolasti, celeritatem illam in re gerenda Scipionis et Caesaris tunc maxime cupienti Romae repraesentans. Haec est fiducia imperatoris invicti et suorum mentibus freti, non dubitare nec trahere bellum, sed proximum quodque pugnae tempus putare victoriam. Non enim res erat tibi ut Q. Maximo cum Hannibale victore, ut post res asperas locum tempusque captares, sed urgere te successus tuos et continuare victorias et quam primum subvenire Vrbi decebat. Sapientis enim est imperatoris fractis rebus cunctando consulere, secundis non deesse Fortunae. Itaque unum iam illud timebatur, ne ille conterritus, his viribus graviter adflictus et in artum redactus, boni consuleret et debitas rei publicae poenas obsidione differret. Quippe omni Africa quam delere statuerat exhausta, omnibus insulis exinanitis, infiniti temporis annonam
Abbreviated transcription (Latin):
temi sed securũ uideri uolebat. Quotĩes mi¬
litis in contionẽ uocabat. se solũ cũ alis imꝑa¬
re alios per limites pro se militare iadabat
fruimini aiebat. dissipate prodigite hec cał
cũ tot diersa tuoꝵ prelia compissetoburut
ire conatus est ad resistendũ. ut padi limite
aut apẽnini ĩugis uttretut. sed luteras cala¬
mitatũ suarũ indices supprimebat Interdũ
et palam usq ad portas ueniretun opte brt
nion ttelligens maiestatẽ illam urbis quȩ pridẽ
ad motos exercitus sollĩc i taueorat Iam flagitiis¬
ipsius deformatam et sedibus sius propulsam
ad tua auxilia transisse. Net ullis p̃miis posso
corrũpi quos tibi p̃ter liberalitite tut et sacra¬
menti fidem tot uictoriarũ gloriȩ dicauissent
Quis enĩ miles qui ductu atq auspitiis tuis to¬
tiens felicissime dimicasset uulnera ili sua
uenderet. belli iam pene confecti sũmam con¬
cederet. At enĩ tu idipsũ de ardore totus exer¬

Expanded text:
tem sed securum videri volebat. Quotiens mitem sed securum videri volebat. Quotiens milites in contionem vocabat, se solum cum illis imperare, alios per limites pro se militare iactabat. «Fruimini», aiebat, «dissipate, prodigite». Haec erat cum tot adversa suorum praelia comperisset, obviam ire conatus est ad resistendum, cum Padi limite, aut Apennini jugis uteretur; sed litteras calamitatum suarum indices supprimebat. Interdum etiam palam, ut usque ad portas veniretur optabat; non intelligens majestatem illam Urbis qua pridem admotos exercitus sollicitaveipsius deformatam et sedibus suis pulsam ad tua auxilia transisse, nec ullis praemiis posse corrumpi quos tibi praeter liberalitatem tuam et sacramenti fidem tot victoriarum gloriae dicavissent. Quis enim miles, qui ductu atque auspiciis tuis totiens felicissime dimicasset, vulnera illi sua venderet, belli iam paene confecti summam concederet? At enim tu id ipsum de ardore totius exer
Abbreviated transcription (Latin):
Sed iam ad potiora redeamus Recuꝑata om̃i
cis padũ Italia. Ipsa iam ate supplites manꝰ
Noma tendebat. cui portentũ ulud in sidẽat
nihil conari ausũ ad tot nũtios suarũ dalius
Quippt ip̃a se uilissimi homĩs obsidebat ignaui
et degeneres ut dictũ est aĩos tumor argu¬
ebat Stultũ et neꝗͣ animal nusꝗͣ extra ꝑietes
egredĩ audebat Ita enĩ aut ꝓdigĩis aut metus
sui p̃sagus mouebatur. Proh pudor intra pa¬
netũ custodias Imp: nõ ille aspitare in cam¬
pum. non exercers armis. nõ puluerẽ pate
astutus quiđ ne uiroꝵ offitia temtantẽ cõ¬
temnerẽt qui uderent de ambulare tantũ
in ilio palatio marmoratis pariẽtibus incedẽ
Nam in salustianos ortos ire ꝑegrinatio et ex¬
peditio putabatut. Et heȩ quidem delitiȩ il¬
lo tempore quo orbem obsedenat semet indu¬
serat turpissimã hanc eius fortĩtudinẽ proti¬
gebant. Non enĩ se imbelle sed beatũ anõ ineu¬

Expanded text:
sed iam ad potiora redeamus. Recuperata omni sed iam ad potiora redeamus. Recuperata omni cis Padum Italia ipsa iam ad te supplices manus Roma tendebat, cui portentum illud insederat nihil conari ausum ad tot nuntios suarum cladium. Quippe ipsa se vilissimi hominis obsidebat ignavia et «degeneres», ut dictum est, «animos timor arguebat». Stultum et nequam animal nusquam extra parietes egredi audebat. Ita enim aut prodigiis aut metus sui praesagiis monebatur. Pro pudor, intra parietum custodias imperator! Non ille adspirare in campum, non exerceri armis, non pulverem pati: astutus quidem, ne virorum officia temptantem contemnerent qui viderent; deambulare et tantum in illo palatio marmoratis parietibus incedere: nam in Sallustianos hortos ire peregrinatio et expeditio putabatur. Et hae quidem deliciae toto illo tempore quo Vrbem obsederat, semet incluserat, turpissimam hanc eius formidinem protegebant. Non enim se imbellem sed beatum, non iner
Abbreviated transcription (Latin):
te ignoscente custodiũt: ut deus ille mundi
treãtor et dñs codẽ fulmĩe suo nũc tristes nũc
letos nũcios mittit. Ita tadẽ sub noĩe tuo tela
inimicos aut supplices tuos pnitie aut cõserua¬
tione discernunt Fripiusti imp: adũ saris tuis
gladios. ne quis intumberet dolore supatus. et
eosdem suis manibus ĩnoxios reddidistĩ: ut
pepteras arma fregisti. Ut enĩ hoim natura
diu parta semꝑ seruanda est si liceat. sit fer¬
rũ ĩuentu facile usu mutabile. ideoꝙ erant
reꝑabilia cõflasti: quod rediuiuũ nõ erat re¬
seruasti. Cui simile ad lȩtitiam fabulȩ feruñt
conuersa esse hũana corpora in fontes aut pe¬
cudes aut aues. Feda et degener talis cõuersiõ
Gladius mutatus in manitas: hoc est quod sẽ¬
curitas post timorẽ. quod umbraculũ post ca¬
lorẽ splendorẽ mutatio ꝑdidit. sed atiẽ retu¬
dit. Studiũ et huãnitas tua hortata est imp
ut hucusq ex ultatio nottra uerbis eluderet

Expanded text:
te ignoscente custodiunt. Vt deus ille mundi te ignoscente custodiunt. Vt deus ille mundi creator et dominus eodem fulmine suo nunc tristes nunc laetos nuntios mittit, ita eadem sub numine tuo tela inimicos aut supplices tuos pernicie aut conservatione discernunt. Eripuisti, imperator, adversariis tuis gladios ne quis incumberet dolore superatus; et eosdem suis manibus innoxios reddidisti, ut epeperceras, arma fregisti. Vita enim hominum diu parta semper servanda est, si liceat: ferrum inventu facile, usu mutabile. Ideo quae erant reparabilia conflasti, quod redivivum non erat reservasti. Quid simile ad laetitiam fabulae ferunt? Conversa esse humana corpora in fontes aut pecudes aut aves: foeda et degener talis conversio. Gladius mutatus in manicas: hoc est quod securitas post timorem, quod umbraculum post calorem. Splendorem mutatio perdidit, sed aciem rettudit. Studium et humanitas tua hortata est, imperator, ut hucusque exsultatio nostra verbis eluderet;
Abbreviated transcription (Latin):
Dpulchẽrimũ et qui om̃ibus subiiti otuł de¬
buisset triũphũ uirtutis et clementię tuȩ Cu¬
ius enĩ potentiȩ fuit hostibus arma diripere
cius hũanitatis deditos ad impunitatẽ suĩ alli¬
gare atq ĩta uintere ut eos ferri illius quod
contra te gesserant quotidie peniteret: gla¬
dius ille quẽ in te distrinxerat hostis infestus
ipse domini sui manus tenuit. et ꝑatus ad ce¬
dem custos factus est ad salutẽ. Magnus poe¬
ta dicitur dũ belloꝵ toto orbt surgentiũ dis¬
hõim uerterentur. At nũt rigidi illi mortite¬
riq mucrones in salutaria uincula curuãtur
et exarmatũ hoĩem nõ interimũt. sed eohertẽt
deditosq hostes glailii sui collapsi obtunsiq tu¬
tantur: qui nil illis prodesse integri acutiq
potuerũt. Oũm ergo armoꝵ mĩsteria ad diũ¬
sos effectus arbitrio tuo seruiunt Imp. tibi uin¬
tunt gladii. tibi seruant: te pugnante feriũt

Expanded text:
O pulcherrimum et qui omnium oculis subici deO pulcherrimum et qui omnium oculis subici debuisset triumphum virtutis et clementiae tuae! Cuius enim potentiae fuit hostibus arma deripere, eius humanitatis deditos ad impunitatem sui adligare atque ita vincire ut eos ferri illius quod contra te gesserant cotidie paeniteret. Gladius ille, quem in te distrinxerat hostis infestus, ipse domini sui manus tenuit, et paratus ad caedem custos factus est ad salutem. Magnus poeta, dum bellorum toto orbe surgentium dishominum verterentur. At nunc rigidi illi mortiferique mucrones in salutaria vincla curvantur, et exarmatum hominem non interimunt sed coercent, deditosque hostes gladii sui conlisi obtunsique tutantur, qui nihil illis prodesse integri acutique potuerunt. Omnium ergo armorum ministeria ad diversos effectus arbitrio tuo serviunt, imperator. Tibi vincunt gladii, tibi servant; te pugnante feriunt,
Abbreviated transcription (Latin):
legatis eoꝵ ac supplicibus recepisses cunctig
se tibi dedissent quos obsudendo seruaueras
ignouistĩ om̃ibus et uitam quã desꝑauerãt
reddidisti. & quid uissisti arma deponere
ut multo tutius iuctoris pietate regerent᷑
ut tamẽ ꝑtinatie sue merita sentirent. cor¬
ripi eos uinciriq uissisti. nõ ad supplitiũ. sed
uitam ne constientię timore iliffugerent
grauiterq delinquerẽt. Conseruariꝗ iterũ
non merenter si seruati nõ fussent. Sed un¬
de tanto hoĩm numero tot uincula que cõ¬
tinere nulitares & paulo ante armatus ma¬
nus possent Stupere milites qui ꝑilutẽdos suste¬
perant. et tustodiȩ curã abnuere. et ꝓrsus ne¬
scire quid faceret Ipsi ẽt qui tibi in consilio e¬
rant ip̃e et p̃fectus herere cũ tu diuino moni¬
tus instinctu de gladiis eor gemina manibus
aptari claustra iussisti. ut seruarent ddeditos
gladĩ sui quos non defenderant repugnãtes

Expanded text:
legatis eorum ac supplicibus recepisses, cunctique legatis eorum ac supplicibus recepisses, cunctique se tibi dedissent quos obsidendo servaveras, ignovisti omnibus et vitam quam desperaverant reddidisti. Et quidem iussisti arma deponere ut multo tutius victoris pietate tegerentur; ut tamen pertinaciae suae merita sentirent, corripi eos vincirique iussisti non ad supplicium sed ad vitam, ne conscientiae timore diffugerent graviterque delinquerent conservarique iterum non mererentur, si servati non fuissent. Sed unde tanto hominum numero tot vincula quae continere militares et paulo ante armatas manus possent? Stupere milites qui perducendos susceperant et custodiae curam abnuere et prorsus nescire quid facerent; ipsi etiam qui tibi in consilio erant, ipse etiam praefectus haerere, cum tu divino monitus instinctu de gladiis eorum gemina manibus aptari claustra iussisti, ut servarent deditos gladii sui quos non defenderant repugnantes.
Abbreviated transcription (Latin):
piculo et ailesset euentui. Ignaua ĩquies sũt hec
exempla: sed tuta. grauiorq metus est pituli
tui q̃ letitia uictorie At non ip̃i te cesis fugatis¬
ꝙ hostibus interfecto ꝙ et̃ ipd eoꝵ duce. cõmites
et tribuni cõrĩpuere lathrymantes. amplexi¬
ꝙ illud tuũ anhelũ pectus: cruentas manus. et
quicꝗd de sanguine ꝓfundę cedis emerserat
hinc atq inde damarũt. Quid egeras imp: in
quȩ nos fata ꝓieceras. nisi te diuina tua urto
undic asset : Quȩ hec est impatiẽtia aue quo
tibi manus nostras. si uersa uice pugnas ipse pro
nobis: Nec ego non diterem Impꝰ neq ab alĩs
dista memorart nisi benefitio tux lenitatis tu¬
tior esset nostra in uerbus ꝗͣ tua in armis auda¬
tia. Noua enĩ quada uarietate naturȩ cõfusoꝵ
uir tutũ tp̃amento ulem es et in prelis ferocissi¬
mis et parta securitate mitissimus. Cũ ent̃ dato
obsessis tempore pȩ nitendi Aqui legia quoq de

Expanded text:
periculo et adesset eventui. Ignava, inquies, sunt haec periculo et adesset eventui. Ignava, inquies, sunt haec exempla, sed tuta; graviorque metus est periculi tui quam laetitia victoriae. An non ipsi te, caesis fugatisque hostibus interfectoque etiam ipso eorum duce, comites et tribuni corripuere lacrimantes, amplexique illud tuum anhelum pectus, cruentas manus et quidquid de sanguine profundae caedis emerserat hinc atque inde clamarunt: «Quid egeras, imperator? In quae nos fata proieceras, nisi te divina virtus tua vindicasset? Quae haec est impatientia? Aut quo tibi manus nostras, si versa vice pugnas ipse pro nobis?» Haec ego non dicerem, imperator, neque ab aliis dicta memorarem, nisi beneficio tuae lenitatis tutior esset nostra in verbis quam tua in armis audacia. Nova enim quadam varietate naturae confusoque virtutum temperamento, idem es et in proeliis ferocissimus et parta securitate mitissimus. Cum enim dato obsessis tempore paenitendi Aquileiam quoque de
Abbreviated transcription (Latin):
sas uniuersa sũmi Imp: offitia cõpleras Cur
ip̃e pugnasti: cut te densissimis globis hostiũ
miscuisti: Cur salutẽ .r.p in ꝑicula tanta mi¬
sisti : an nescire nos putas ꝙ cũ nimio reꝑe¬
ris ardore in media hostiũ tela deueneris: et
nisi uiam tibi cedibus apuisses. spem totius ge¬
neris humani et uota deceꝑas Quid tibi est¬
tu ferebare: toͬrenti similis amni quẽ abrup¬
tȩ radicitus siluę et cõuulsa funditus saxa
cuiusq fato aut uintendũ est aut cadendũ Iu
cuius ex uita oĩm fata pendent ad nullun
discrimen accedas. nec inter tot tela pladiosꝗ
uersert. Quis hoc a te exigit. quis pati possit
ut quicꝙͣ in te belli casibus liceat: Deceat te
Imp hostẽ ferire imo nõ decet laborare Spec¬
tat ex edito monte Xerses nauale tertamen
Augustus aliud agens uicit apud actiũ fuit ẽt
qui sublatus in schalas inuitem nȩxas cõcurren¬
tes eminus uidit exercitus: ut nec interesset

Expanded text:
ras universa, summi imperatoris officia compleveras: cur ras universa, summi imperatoris officia compleveras: cur ipse pugnasti, cur te densissimis hostium globis miscuisti, cur salutem rei publicae in pericula tanta misisti? An nescire nos putas quod, dum nimio raperis ardore, in media hostium tela deveneris et, nisi viam tibi caedibus aperuisses, spem totius generis human et vota deceperas? Totferebare, torrenti similis amni quem abruptae radicitus silvae et convulsa funditus saxa cuiusque fato aut vincendum est aut cadendum: tu, cuius ex vita omnium fata pendent, ad ullum discrimen accedas? Inter tot tela gladiosque versere? Quis hoc a te exigit? Aut quis pati possit ut quidquam in te belli casibus liceat? Deceat te, imperator, hostem ferire? Immo non decet laborare. Spectavit ex edito monte Xerses navale certamen; Augustus aliud agens vicit apud Actium; fuit etiam qui sublatus in scalas invicem nexas concurrentes eminus vidit exercitus, ut nec interesset
Abbreviated transcription (Latin):
in lotis qua lenior amnis et ignari hostes e¬
rant exercitus parte ꝓiecta ancipiti ꝑĩtulo
dausos obsessosq omissa spe more exꝑiri ar¬
mis coegisti: adeoq om̃es qui eruptionẽ temp¬
cauerant tecidisti: et dux ip̃e cũ parte copiarũ
ad accersenda auxilia muris excesserit maio¬
iorem miser adducturus exercitũ ut maiore
comitatu cladis occĩderet. Quo quid̃ tempor
pcipua apparuit tua Imp: cura. simul et ani¬
mi magnitudo. qui redeũti illi minore ex¬
ercitu congredi ꝗͣ obsidionẽ intermittere ma¬
liuisti. ne respirare clausis ut effuge̾ aut ĩnite¬
re tergo liceret. Et primo quiđ ut auilio aciẽ
instruxeras duplitẽ. mox ꝓuso adũsioꝵ nu¬
mero explicari statim infrontẽ ordines. et
extendi latius arma iussisti. ex tuo animo ni
gi posse im̃petũ paucoꝵ. Laudare me existi¬
mas Imp. cuncta quę in illo p̃lio feteris. ego
uero iterũ queror ꝓspexeras om̃ia. disposue¬

Expanded text:
in locis, qua lenior amnis et ignari hostes ein locis, qua lenior amnis et ignari hostes erant, exercitus parte protecta, ancipiti pericolo clausos obsessosque omissa spe morae experiri armis coegisti, adeoque omnes qui eruptionem temptaverant cecidisti, ut ipse dux cum parte copiarum ad arcessenda auxilia muris excesserit, maiorem miser adducturus exercitum ut maiore comitatu cladis occideret. Quo quidem tempore praecipua apparuit tua, imperator, cura simul et animi magnitudo, qui redeunti illi minore exercitu congredi quam obsidionem intermittere maluisti, ne respirare clausis aut effugere aut imminere tergo liceret. Et primo quidem, ut audio, aciem instruxeras duplicem; mox proviso adversarium numero explicari statico in frontem ordines et extendi latius arma iussisti, ex tuo animo nimgi posse impetu pauciorum. Laudare me existimas, imperator, cuncta quae in illo proelio feceris? Ego vero iterum queror. Prospexeras omnia, disposue
Abbreviated transcription (Latin):
padana piuntia uidebatur recepta. sed Roma
Quis enĩ crederet tantis suctessibus tius ullum
obstaculum fore. quo minus omes exercitus se
clementie tuȩ traderent cũ uirtutis exꝑimen¬
tũ nouissent muros inceꝑas: acie pala iuteris
Quis tam demens iudebatur ut aut obsidere au¬
deret. aut congredi psertim tũ tu dies aliquot
Mediolanĩ resiitens tempus sibi om̃ibus tõsulen¬
di ddedisses ut de te sperare. Sed enĩ erumnosa
ula. et pridem media xtate nostra ciuuli san¬
quine maculata Uerona maximo hostiũ ex¬
ertitu tenebitur. ace̾rimis ducibus ꝑtinacdis.
ferabilẽ ueronensiũ calamitatẽ: quos nõ tã
tua ꝗ intestina satellitĩ pressit obsidio. Qppe
Atesis ule saxis asper et gurgitibus uorticosus
immpocu feror oppugnatione ꝓhibebat om̃eme
retro regionẽ in euehendis copiis tutam defen:¬
samq p̾restabat. Quod tamen ne iiũtius hostẽ
uiuaret puidentia tua factũ est cũ suꝑioribus

Expanded text:
padana provincia videbatur recepta, sed Romana. padana provincia videbatur recepta, sed Romana. Quis enim crederet tantis successibus tuis ullum obstaculum fore, quo minus omnes exercitus se clementiae tuae traderent, cum virtutis experimentum novissent? Muros vi ceperas, acie palam viceras. Quis tam demens videbatur, ut aut obsideri auderet, aut congredi? praesertim cum tu, dies aliquot Mediolani residi dedisses, ut de te sperarent? Sed enim aerumnosa illa et iam pridem media aetate nostra civili sanguine maculata Verona maximo hostium exercitu tenebatur, acerrimis ducibus pertinacissserabilem Veronensium calamitatem, quos non tam tua quam intestina satellitum pressit obsidio! Quippe Athesis ille saxis asper et gurgitibus verticosus et impetu ferox oppugnatione prohibebat, omnemque retro regionem invehendis copiis tutam defensamque praestabat. Quod tamen ne diutius hostem iuvaret providentia tua factum est, cum superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
uoto ꝓdigiõ. Iam enĩ non insulto: sed doleo.
Constantinũ tu tantũ sangiũs fundere coegi¬
sti. cui quia salutẽ uestrã a uobis impetrãt
nõ licuit. pene elisplicuit ip̃a uictoria. At nõ
taurinãtibus. neq cx̧teris Italiȩ ciuitatibus
idẽ animus fuit: qui te Imp: exultantes gau¬
dio certatim ad se uocauerunt. Missȩ ab om̃i¬
bus legationes. oblati undiq cõmeatus. ut ap¬
pareret qͣ diu desiderassent. cui se et̃ ꝓmpte
bello adhuc restante cõmitterent. Qui fuit dies
ille quo Mediolanũ ingressus es. Quȩ gratulatio
principũ ciuitatis. qui plausus populi: quȩ secui¬
ritas utuentiũ.: Ie matrũ te uirginũ quȩq
duplici tructu fruebantur.cũ pultherimi im¬
patoris formã uiderent. et licentiã nõ time¬
rent. Ostentare se om̃es et tripudiare sine ul¬
lo de reliquiis belli metu: et auspitiũ uictorie
iuę pro cosumatione metiebantur. Non trans¬

Expanded text:
vote prodigio? jam enim non insulto, sed doleo. vote prodigio? jam enim non insulto, sed doleo. Constantinum tu tantum sanguinis fundere coegisti. Cui, quia salutem vestram a vobis impetrare non licuit, pene displicuit ipsa victoria. At non Taurinatibus, neque caeteris Italiae civitatibus idem animus fuit, qui te, Imperator, exultantes gaudio certatim ad se vocaverunt. Missae ab omnibus legationes, oblati undique commeatus: ut appareret quandiu desiderassent, cui se tam prompte bello adhuc restante committerent. Qui fuit dies ille, quo Mediolanum ingressus? quae gratulatio principum civitatis? qui plausus populi? quae securitas intuentium te matrum, te virginum? quam duplici fructu fruebantur, cum pulcherrimi imperatoris formam viderent, et licentiam non timerent? Ostentare se omnes, et tripudiare, sine ullo de reliquiis belli metu, et auspicium victoriae tuae pro consummatione metiebantur. Non trans
Abbreviated transcription (Latin):
eibi paulo post alia in taurinantibus campis¬
grauior pugna pugnata est Non trepidanti
bus ex uictoria tua rebellibus. sed iratis incẽ¬
sisq ad ulciscendũ animis quos fortunȩ ĩdi¬
natio restringere debuisset. Nec uero temere
ac passim uagis hostibus ut fatile palantes
cecderentur. sedd acie in cunei modũ structa
descendentibus retro in altitudinẽ latebris qͣsi
cũ prima auide cõfligeret reflexa impeditos
certamĩe circuiret. Sed tu id ꝓuidens p̃mi¬
sisti utrinq qui obuiam irent: et simul si ꝗd
insidiarũ lateret excuterent. Ipse confirmato
illo capite. deiectaq atie in fugam uersa tã.¬
to maiore in ꝓcessu stragem edidisti quanto
amplioribus subsidiis inscructa cõstiterat.
Ita usq ad taurinantiũ muros fusi cesiq ob¬
seratasq nacti portas ad incolis et̃ suor corpo
rũ mole clauserunt. Quid tibi aliud sperar̃
potuisti miles infelix turpissimo illi tũc de¬

Expanded text:
tibi paulo post alia in Taurinatibus campistibi paulo post alia in Taurinatibus campis pugna pugnata est, non trepbus ex victoria tua rebellibus, sed iratis incensisque ad ulciscendum animis, quos fortunae inclinatio restringere debuisset: nec vero temere ac passim vagis hostibus, ut facile palantes caederentur; sed acie in cunei modum structa, descendentibus retro in altitudinem lateribus; quae cum prima avide confligeret, reflexa impeditos certamine circuiret. Sed tu id providens, praemissis utrinque qui obviam irent, et simul si quid insidiarum lateret excuterent; ipse obfirmato illo capite, dejectaque acie in fugam versa, tanto majorem in processu stragem edidisti, quanto amplioribus subsidiis instructa constiterat. Ita usque ad Taurinatium muros fusi caesique, obseratasque nacti portas ab incolis, etiam corporum suorum mole clauserunt. VII. Quid tibi aliud sperare potuisti, miles infelix, turpissimo illi tunc de