comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patria atheniensis an laced aemonius. Cognatione: quibus
maiorbus. quibus consanguineis. Etate: puer an adolescẽs.
natu grandior an senex. fraeterea cõmoda et in cõmodla conside¬
rantur. a natura clata animo an corpori hoc modo. alens. ante¬
becillus. longus an breuis. formosus an deformis. uelor an tar¬
dus sit. acutus. an hebetior. mnemor an obliuiosus. comis offi
ciosus. prudens patiens. an contra haec. Et omnino quae a nata
dantur animo et corpori considerabunt᷑. Et haec in natura consi¬
deranda sunt. Nam quae industria compatant᷑. ad hĩtum per¬
tinent. de quo posterius est dicendum. In uictu considerare
oportet apud quos. et quo more: et cuius arbitratu sit educatus
quos hũerit artium liberalium magr̃os. quos uiuendi p̃cepto¬
res. Quib amicis utatur. quo in negocio. quaestu. artificio sit oc¬
cupatus. quo mõ rem familiarem administret. qua consuetudine

Expanded text:
patria, Atheniensis an Lacedaemonius; co- gnatione, quibus patria, Atheniensis an Lacedaemonius; co- gnatione, quibus maioribus, quibus consanguineis; aetate, puer an adulescens, natu grandior an senex. praeterea commoda et incommoda considerantur ab natura data animo aut corpori, hoc modo: valens an inbecillus, longus an brevis, formonsus an deformis, velox an tardus sit, acutus an hebetior, memor an obli- viosus, comis officiosus an infacetus, pudens, patiens an contra; et omnino quae a natura dantur animo et corpori considerabuntur et haec in natura conside- randa. nam quae industria comparantur, ad habitum pertinent, de quo posterius est dicendum. in victu con- siderare oportet, apud quem et quo more et cuius arbitratu sit educatus, quos habuerit artium liberalium magistros, quos vivendi praeceptores, quibus amicis utatur, quo in negotio, quaestu, artificio sit occupatus, quo modo rem familiarem administret, qua consuetu- dine
Abbreviated transcription (Latin):
dam siluam atq materiam unuiersam ante ꝑmixtam et confu¬
sam exponere omnium argum̃tationum. post aũt tradere quẽ¬
admõm unum quodq causae genus. hinc omnib argum̃tan¬
di rationib tractis confirmari oporteat. Omnis res argum̃¬
tando confirmat᷑ aut ex eo quod psonis: aut ex eo quosnego¬
ciis est attributum.
Cꝑsonis has res attributas ẽẽ putamus. nom̃. naturam
uictum. fortunam. hĩtum. affectionem. studia. consilia:
facta. casus orõnes. Nomen est. quod unicuiq psona datur. quꝰ
suo quaeq proprio. et certo uocabulo appellatur. Naturam ip̃am
diffinire difficile est. partes aũt eius enumerare: cas quarum in¬
digemus ad hanc p̃ceptionem facilius est. Hae aut̃ partim diui¬
no partim mortali ingne̾ uersantur. Mortalium aũt. pars ĩ
hominum. pars inbestiarum genere numerat᷑. Atq hominu
genus in sexu consideratur: uirile. an muliebre sit. et innatio¬
n̾e. patria. cognatione. aetate. Natione. gracus.anbarbarus

Expanded text:
dam silvam atque materiam universam ante permixtim et confuse exponere omnium argumentationum, post autem tradere, quemadmodum unum quodque causae genus hinc omnibus argumen- tandi rationibus tractis confirmari oporteat. Omnes res argumentando confirmantur aut ex eo, quod personis, aut ex eo, quod negotiis est adtributum. Ac personis has res adtributas putamus: nomen, na- turam, victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, casus, orationes. nomen est, quod uni cuique personae datur, quo suo quaeque proprio et certo vocabulo appellatur. naturam ipsam definire difficile est; partes autem eius enumerare eas, quarum indigemus ad hanc praeceptionem, facilius est. eae autem partim divino, partim mortali in genere ver- santur. mortalium autem pars in hominum, pars in bestiarum genere numerantur. atque hominum genus et in sexu consideratur, virile an muliebre sit, et in natione, patria, cognatione, aetate. natione, Graius an barbarus;
Abbreviated transcription (Latin):
tentiae dictio. aliud accusatio. aliud recusatio conficere debet. In
iudiciis quid aquum sit quaeritur. In demostrationibus quid
honestum. In deliberationibus ut nos arbitramur quid hone¬
stum sit. et quid utilẽ. Nam eaeteri utilitatis modo finem in su¬
adendo et in dissuadendo exponi oportere arbitrati sunt. Quoꝵ
igitur generum fines et exitus duersi sunt: eorum p̃cepta eadẽ
esse non possunt. Neq: hoc nunc dicimus non easdem incidẽ
constitutiones. uerumtamen oratio quaedam ex ip̃o fine et ex ge¬
nere causae nascitur quae ꝑtineat ad uita alicuius demonstra¬
tionem aut sententiae dictionem. Quare nunc in exponendiᷤᷤ
controuersiis iniudiciali genere causarum et praceptorum u̾¬
sabimur. Ex quo plaeraq in caetera quoq causar genera sili
implicita controuersia nulla cum difficultate tranferent᷑ post
autem seꝑaratim de reliquis dicemus:

Expanded text:
tentiae dictio, aliud accusatio aut recusatio conficere debet. in tentiae dictio, aliud accusatio aut recusatio conficere debet. in iudiciis, quid aequum sit, quaeritur, in demonstra- tionibus, quid honestum, in deliberationibus, ut nos arbitramur, quid honestum sit et quid utile. nam ceteri utilitatis modo finem in suadendo et in dissuadendo exponi oportere arbitrati sunt. quorum igitur generum fines et exitus diversi sunt, eorum praecepta eadem esse non possunt. neque nunc hoc dicimus, non easdem incidere constitutiones, verumtamen oratio quaedam ex ipso fine et ex genere causae nascitur, quae pertineat ad vitae alicuius demonstrationem aut ad sententiae dictionem. quare nunc in exponendis controversiis in iudiciali genere causarum et praeceptorum versabimur, ex quo pleraque in cetera quoque causarum genera simili implicata controversia nulla cum difficultate transferuntur; post autem separatim de reliquis di- cemus
Abbreviated transcription (Latin):
perse autem de confirmatione et reprehensione nunc certos confirmã¬
cdi et reprahendendi in singula causarum genera locos tradendos ar¬
bitramur. Et quia quo pacto tractari conueniret argumentationes in
libro pnmo non indiligenter expositum est. hic tantum ip̃a inuenta
unam quanq in rem exponentur simpliciter sine ulla exornatiõe
ut ex hoc inuenta ip̃a. ex suꝑiore autem expolitio inuentoꝵ petat᷑.
Quare haec quae nunc praecipientur ad confirmationis et repra¬
hensionis partes referre oportebit:
Alnis et demostratiua. et deliberatiua. et iudicialis cã¬
A
necẽẽ est in aliquo eoium. quae ante exposita sunt cõ¬
stitutionum genere. uno plimbus ue uersetur. Hoc qͣ¬
ꝗ̃ ita est. tamen cum cõmuniter quaedam de omni¬
bus p̃cipi possint: separatim quoq aliae sunt cuiusq generis
diuers & p̃ceptiones. Aliud enim laus uel uituperatio. aliud sen¬

Expanded text:
perse autem de con- firmatione et de reprehensione, nunc certos confir- maperse autem de con- firmatione et de reprehensione, nunc certos confir- mandi et reprehendendi in singula causarum genera locos tradendos arbitramur. et quia, quo pacto trac- tari conveniret argumentationes, in libro primo non indiligenter expositum est, hic tantum ipsa inventa unam quamque in rem exponentur simpliciter sine ulla exornatione, ut ex hoc inventa ipsa, ex superiore autem expolitio inventorum petatur. quare haec, quae nunc praecipientur, ad confirmationis et reprehensionis partes referre oportebit. Omnis et demonstrativa et deliberativa et iudicialis causa necesse est in aliquo eorum, quae ante exposita sunt, constitutionis genere uno pluribusve versetur. hoc quamquam ita est, tamen cum communiter quaedam de omnibus praecipi possint, separatim quo- que aliae sunt cuiusque generis diversae praeceptiones. aliud enim laus, aliud vituperatio, aliud sen
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Non enim parum cognosse: sed in parum cognito stulte et diu ꝑ¬
seuerare turpe est: propterea q alterum cõmuni hominum infirmi¬
tati. alterum singulari uniuscuiusq uicio est attributum. Quare.
nos quidem sine ulla affirmatione simul quaerentes. dubitanter u¬
num quodq dicemus ne dum paruulum hoc consequimur ut sa¬
tis haec cõmode pscripsisse uideamur: illud amutamus. quod maxi¬
ium est. ut ne cui temere: atq arroganter assenserimus. Uerum haoc
quidem nos et in hoc tempore. et inomni uita studiose quoad fa¬
cultas feret consequamur. Nunc autem ne longius oratio progres¬
sa uideatur de reliquis quae pracipienda uidentur ẽẽ dicemus.
Gitur primus liber exposito genere huius artis et offi¬
cio et fine et materia et partibus genera controuersi¬
deinde partes orationis. et ineas omnes omnia prae¬
cepta. Quare cum in eo exeteris de rebus distinctius dictum sit. Dis¬

Expanded text:
mus. non enim parum cognosse, sed in parum cognito stulte et diu pmus. non enim parum cognosse, sed in parum cognito stulte et diu perseverasse turpe est, propterea quod alterum communi hominum infirmitati, alterum singulari cuiusque vitio est adtributum. quare nos quidem sine ulla affirmatione simul quaerentes dubitanter unum quicque dicemus, ne, dum parvulum consequamur, ut satis haec commode perscripsisse vi- deamur, illud amittamus, quod maximum est, ut ne cui rei temere atque arroganter assenserimus. Verum hoc quidem nos et in hoc tempore et in omni vita studiose, quoad facultas feret, consequemur: nunc autem, ne longius oratio progressa videatur, de reliquis, quae praecipienda videntur esse, dicemus. Igitur primus liber, exposito genere huius artis et officio et fine et materia et partibus, genera con- troversideinde partes orationis et in eas omnes omnia praecepta. quare cum in eo ceteris de rebus distinctius dictum sit, dis
Abbreviated transcription (Latin):
se artem non inuenimus. discipulorum autem. atq eorum qui
protinus ab hac sunt disciplina profecti multa de arte p̃cepta re¬
perimus. E x his autem duabus sicuti familiis: quarum altera
cum uersaretur in phĩa. nonnullam rhetoricae quoq artis sibi cu¬
ram afsumebat. altera uero omnis. in dicendi erat studio. et pra
ceptione occupata. Unum quoddam conflatum est genus ao
posterioribus: qui ab utrisq ea. quae cõmode dici uidebantur in
suas artes contulerunt. Quos ip̃os simul atq alios supiores no¬
bis nos omnes quoad facultas tulit proposuimus. et ex nostro
quoq nonnihil in cõmune contulimus. Ꝙ si ea quae inhis lib̾s
exponuntur.: tanto opere eligenda fuerunt quanto electa sunt.: ꝓ¬
fecto neq nos. neq alios industriae nr̃ae poenitebit. Sin autem
temere aliquid alicuius praeterisse: aut non satis eleganter se¬
cuti uidebimur docti ab aliquo facile et libenter sententiam cõmutabi¬

Expanded text:
se artem non in- venimus. discipulorum autem atque eorum, qui se artem non in- venimus. discipulorum autem atque eorum, qui pro- tinus ab hac sunt disciplina profecti, multa de arte praecepta reperimus. ex his duabus diversis sicuti fa- miliis, quarum altera cum versaretur in philosophia, nonnullam rhetoricae quoque artis sibi curam assume- bat, altera vero omnis in dicendi erat studio et prae- ceptione occupata, unum quoddam est conflatum ge- nus a posterioribus, qui ab utrisque ea, quae com- mode dici videbantur, in suas artes contulerunt; quos ipsos simul atque illos superiores nos nobis omnes, quoad facultas tulit, proposuimus et ex nostro quoque nonnihil in commune contulimus. quodsi ea, quae in his libris exponuntur, tanto opere eligenda fuerunt, quanto studio electa sunt, profecto neque nos neque alios industriae nostrae paenitebit. sin autem temere aliquid alicuius praeterisse aut non satis eleganter scuti videbimur, docti ab aliquo facile et libenter senten- tiam commutabi
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit atq enodata diligenter exposuit. Ac tantum inuentorib
ip̃is suauitate et breuitate dicendi praestitit: ut nemo illorum p̃cepti
ex ip̃orum libris cognoscat. Sed omnes. qui quod illi pracipiant
uelĩt intelligere: adhunc quasi ad quencdam multo commodiorẽ
explicatorem reuertantur. Atq hic quidem ip̃e. et sese ip̃m nob
et eos qui ante se fuerant inmedio posuit: ut caeteros et se ip̃m ꝑ se
coguosceremus. Ab hoc autem qui profecti sunt. quanꝗͣ in maxi
mis phĩae partibus opere plurimum consumpserunt. sicut et ip̃e
cuius instituta sequebant᷑ fecerat: tamen permulta nobis praecepta
dicendi reliquerunt. Atq alii quoq alio ex fonte p̃ceptores di
cendi emanauerunt: qui item ꝑmultum ad dicendum si quid as
proficit opitulati sunt. Nam fuit tempore eodem quo aristotelẽ
magnus et nobilis rhetor Isocrates: cuius ip̃ius quam constet es¬

Expanded text:
scripsit at- que enodata diligenter exposuit; ac tantum inventori- bus scripsit at- que enodata diligenter exposuit; ac tantum inventori- bus ipsis suavitate et brevitate dicendi praestitit, ut nemo illorum praecepta ex ipsorum libris cognoscat, sed omnes, qui quod illi praecipiant velint intellegere, ad hunc quasi ad quendam multo commodiorem ex- plicatorem revertantur. atque hic quidem ipse et sese ipsum nobis et eos, qui ante fuerunt, in medio po- suit, ut ceteros et se ipsum per se cognosceremus; ab hoc autem qui profecti sunt, quamquam in maximis philosophiae partibus operae plurimum con- sumpserunt, sicuti ipse, cuius instituta sequebantur, fe- cerat, tamen permulta nobis praecepta dicendi relique- runt. atque alii quoque alio ex fonte praeceptores di- cendi emanaverunt, qui item permultum ad dicendum, si quid ars proficit, opitulati sunt. nam fuit tempore eodem, quo Aristoteles, magnus et nobilis rhetor Iso- crates; cuius ipsius quam constet es
Abbreviated transcription (Latin):
a multis eligere homines cõ modissimum quodq quam se uni a¬
licui certo uellent addiicere: minus in arrogantiam offenderenti¬
et non tanto tempore inuiciis ꝑseuerarent᷑. aliquanto leuius ex
inscientia laborarent. Ac si par in nobis huius artis atq in il¬
lo pieturae scientia fuisset fortasse magis hoc in suo genere opus no¬
strum ꝗ ille in sua nobili pictura eniteret. Ex maiore enim copia
nobis ꝗͣ illi fuit exemplorum eligendi potestas. Ille una ex urbe. ꝯ
ex co numero uirginum quae tum erant eligere potuit. nobis õn¬
um quicunq fuenint ab ultimo principio huius praeceptionis us¬
q ad hoc tempus expositis copiis. quodcunq placeret eligendi po¬
testas fuit. Ac ueteres quidem scriptores artis usq a principe illo
atq inuentore Tisia repetitos unum in locum conluxit aristoteles
et nominatim cuiusq p̃cepta. magna conquisita cura ꝑspicue con¬

Expanded text:
a multis eligere homines commodissimum quodque quam sese uni aa multis eligere homines commodissimum quodque quam sese uni alicui certe vellent addicere, minus in arrogan- tiam offenderent; non tanto opere in vitiis perse- verarent; aliquanto levius ex inscientia laborarent. ac si par in nobis huius artis atque in illo picturae scientia fuisset, fortasse magis hoc in suo genere opus nostrum quam illius in suo pictura nobilis eniteret. ex maiore enim copia nobis quam illi fuit exemplorum eligendi potestas. ille una ex urbe et ex eo numero virginum, quae tum erant, eligere potuit; nobis omnium, quicum- que fuerunt ab ultimo principio huius praeceptionis usque ad hoc tempus, expositis copiis, quodcumque placeret, eligendi potestas fuit. Ac veteres quidem scriptores artis usque a prin- cipe illo atque inventore Tisia repetitos unum in lo- cum conduxit Aristoteles et nominatim cuiusque prae- cepta magna conquisita cura perspicue con
Abbreviated transcription (Latin):
in corpore reperire posse: ideo ꝙ nihil simplici ingenere omni
largiatur si uni cuncta concesserit: aliud alii cõmodi. aliquo in
cõmodo muneratur. Quod quoniam nobis quoq uoluntatis
accidit: ut artem dicendi perscriberemus. non unum aliquod
proposuimus exemplum. cuius omnes partes quocunq eẽnt in
genere exprimendae nobis necessariae uiderentur: sed omnbus
uͦnum in locum coactis scriptoribus. quod quisq cõmodissime p̃¬
cipere uidebatur. excerpsimus. et ex uariis ingeniis excellentissa
quaeq libauimus. Exiis enim qui nomine et memoria digni sut̃
nec mhil optime: nec omnia p̃clarissime quisq̃ nobis dicere uide¬
hatur. Quapꝑ stulticia uisa est. aut a bene inuentis alicuius rece¬
dere. si quo in uicio eius offenderemur: aut ad uicia eius accede
cuius aliquo p̃cepto duceremur. Ꝙ si in caeteris quoq studiis

Expanded text:
in corpore reperire posse ideo, quod nihil simplici in genere omniin corpore reperire posse ideo, quod nihil simplici in genere omnilargiatur, si uni cuncta concesserit, aliud alii commodi aliquo adiuncto incommodo mu- neratur. Quod quoniam nobis quoque voluntatis accidit, ut artem dicendi perscriberemus, non unum aliquod pro- posuimus exemplum, cuius omnes partes, quocumque essent in genere, exprimendae nobis necessarie vi- derentur; sed omnibus unum in locum coactis scripto- ribus, quod quisque commodissime praecipere vide- batur, excerpsimus et ex variis ingeniis excellentis- sima quaeque libavimus. ex iis enim, qui nomine et memoria digni sunt, nec nihil optime nec omnia prae- clarissime quisquam dicere nobis videbatur. quapropter stultitia visa est aut a bene inventis alicuius recedere, si quo in vitio eius offenderemur, aut ad vitia eius quoque accedere, cuius aliquo bene praecepto duceremur. quodsi in ceteris quoque studiis
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus corponim uinbus. et dignitatibus ante steterunt. atq hõe¬
stissimas ex gynnico certamine uictorias domum cum lauden
maxima retulerunt. Cum pueroium igitur formas et corpora
magno is opere miraretur: horum inquiunt illi sorores sunt
apud nos uirgines. Quare. qua sint illae dignitate. potes exi
his suspicari. Praebete igitur mihi quaxeso inͦquit ex istis uir¬
ginibus formosissimas. dum pingo id quod pollicitus sum uo¬
bis ut mutum in simulacrum ex animali exemplo ueritas trã¬
sferatur. Tunc crotoniate publico de consilio. uirgines unum
in locum conduxerunt. et pictori quas uellet eligendi potesta¬
tem dederunt. Ille aũt quinq delegit. quarum nomina multi i¬
poetȩ memoria tra diderunt ꝙ eius ẽẽnt iudicio comprobatae:
qui pulchritudinis hẽre uerissimum iudicium debuisset. Ne¬
q enim putauit omnia quae quaereret ad uenustatem uno se

Expanded text:
omnibus corporum viribus et dignitatibus antisteterunt atque honeomnibus corporum viribus et dignitatibus antisteterunt atque honestissimas ex gymnico certamine victorias domum cum laude maxima rettulerunt. cum puerorum igitur formas et corpora magno hic opere miraretur: Horum, inquiunt illi, sorores sunt apud nos virgines. quare, qua sint illae dignitate, potes ex his suspicari. Praebete igitur mihi, quaeso, inquit, ex istis virgini- bus formonsissimas, dum pingo id, quod pollicitus sum vobis, ut mutum in simulacrum ex animali exemplo veritas transferatur. tum Crotoniatae publico de con- silio virgines unum in locum conduxerunt et pictori quam vellet eligendi potestatem dederunt. ille autem quinque delegit; quarum nomina multi poe+tae memo- riae prodiderunt, quod eius essent iudicio probatae, qui pulchritudinis habere verissimum iudicium de- buisset. neque enim putavit omnia, quae quaereret ad venustatem, uno se
Abbreviated transcription (Latin):
ARotoniate quondam cum florerent omnibus
lebant egregus picturis locupletare uoluer̃t
ltaq heracleontem ⁊euxin qui tu longe cȩ¬
teris excellere pictoribus existimabatur ma¬
ꝯno p̃cio conductum adhibuerunt. Is et cȩteras ꝗͣplures tabulas
pinxit: quarum nonnulla pãs usq ad nostram memoriam propter
fani religionem remansit: et ut excellentem muliebris formae pul¬
chritudinem muta in sese unago contineret helenȩ se pingere si¬
mulacrum uelle dixit. Quod crotonate: qui cum muliebri in cor¬
pore pingendo plurimum aluis praestare sape accepissent libenter
audierunt. putauerunt enim si quo in genere plurimum posset: in
eo magnopere elaborasset. egregium sibi opus illo in fano relicturũ.
Neq tum eos illa opinio fefellit. nam zeuxis illico quaesiuit abus
quasnam uirgines formosas hẽrent. Illi aut statim hominem dedu¬
xenint in palestra. atq ei pueros ostenderunt multos magna pre¬
ditos dignitate. Et enim quodam tempore erotoniate multum

Expanded text:
Romani sunt; 'cum florerent omnibus lebant, egregiis picturis locupletare voluerunt. itaque Heracleoten Zeuxin, qui tum longe ceteris excellere pictoribus existimabatur, magno pretio conductum adhibuerunt. is et ceteras conplures tabulas pinxit, quarum nonnulla pars us- que ad nostram memoriam propter fani religionem remansit, et, ut excellentem muliebris formae pulchri- tudinem muta in se imago contineret, Helenae pingere simulacrum velle dixit; quod Crotoniatae, qui eum mu- liebri in corpore pingendo plurimum aliis praestare saepe accepissent, libenter audierunt. putaverunt enim, si, quo in genere plurimum posset, in eo magno opere elaborasset, egregium sibi opus illo in fano relicturum. neque tum eos illa opinio fefellit. nam Zeuxis ilico quaesivit ab iis, quasnam virgines formosas haberent. illi autem statim hominem deduxerunt in palaestram atque ei pueros ostenderunt multos, magna praeditos dignitate. etenim quodam tempore Crotoniatae multum
Abbreviated transcription (Latin):
debent fortunas si acciderit conqueri nos demostramus. S extusde¬
cunus. per quem animum nr̃m in alios misericordem ẽẽ ostendimꝰ
et tamen amplum et excelsum. et patientem incõmodor eẽ et futu¬
rum ẽẽ si quid acciderit demostramus. Nam sepe uirtus et magni¬
ficentia. in quo grauitas et auctoritas est plus proficit ad misericor¬
diam cõmouendam. ꝗ̃ humilitas et obseeratio. Cõmotis aũt anĩs
diutius in conquestione morari non oportebit. Quemadmõm enim
dixit rhetor apollonius. Lachryma nihil citius arescit. D ed quoni¬
am satis udemur de omnib orationis partibus dixisse: et huiusi
uoluminis magnitudo longius processit: quae secuntur deinceps ĩ
secundo libro dicemus:¬

Expanded text:
debent esse, fortunas conqueri nos demonstra- mus. sextus dedebent esse, fortunas conqueri nos demonstra- mus. sextus decimus, per quem animum nostrum in alios misericordem esse ostendimus et tamen amplum et excelsum et patientem incommodorum esse et fu- turum esse, si quid acciderit, demonstramus. nam saepe virtus et magnificentia, in quo gravitas et auctoritas est, plus proficit ad misericordiam commo- vendam quam humilitas et obsecratio. commotis au- tem animis diutius in conquestione morari non opor- tebit. quemadmodum enim dixit rhetor Apollonius, lacrima nihil citius arescit. Sed quoniam satis, ut videmur, de omnibus orationis partibus diximus et huius voluminis magnitudo lon- gius processit, quae sequuntur deinceps, in secundo libro dicemus
Abbreviated transcription (Latin):
pultus a feris duuexatus. cõmuni quoq honore in morte caru¬
it. Nonus per quem oratio ad mutas et ex ꝑtes animi res referet
ut si ad equum. domum uestem sermonem alicuius accõmodes
quibus animus eorum qui audiunt. et aliquem dilexerunt uaehe¬
menter cõmouetur. Decimus per quem inopia infirmitas solitu¬
do demostratur. Undecimus per quem aut liberorum: aut parẽ¬
tum: aut sui corporis sepelliendi aut alicuius huiusmõi rei comm̃¬
datio sit. Duodecimus per que: disiunctio deploratur ab aliquo
cum diducaris ab eo qui cum libentissime uixeris ut a parente
filio. fratre. familiari. Tertius decimus per quem cum indignati¬
fore putauimus: aut a quib indignum sit: ut a seruis libertis cli¬
entibus supplicibus. Quartusdecimus per obsecrationem sumit᷑ in
quo orantur illi qui audiunt humili et supplici orõne. ut misereãt᷑.
Quintusdecimus per quem non nr̃as: sed eorum qui ẽẽ cari nobis

Expanded text:
pultus, a feris diu vexatus, communi quoque honore in morte carupultus, a feris diu vexatus, communi quoque honore in morte caruit. nonus, per quem oratio ad mutas et expertes animi res referetur, ut si ad equum, domum, vestem sermonem alicuius accommodes, quibus animus eorum, qui audiunt et aliquem dilexerunt, vehementer com- movetur. decimus, per quem inopia, infirmitas, soli- tudo demonstratur. undecimus, per quem liberorum aut parentum aut sui corporis sepeliundi aut alicuius eiusmodi rei commendatio fit. duodecimus, per quem disiunctio deploratur ab aliquo, cum diducaris ab eo, quicum libentissime vixeris, ut a parente filio, a fratre familiari. tertius decimus, per quem cum indignatifore putarimus, aut a qui- bis indignum est, ut servis, libertis, clientibus, sup- plicibus. quartus decimus, qui per obsecrationem sumitur; in quo orantur modo illi, qui audiunt, hu- mili et supplici oratione, ut misereantur. quintus de- cimus, per quem non nostras, sed eorum, qui cari nobis
Abbreviated transcription (Latin):
te. genere fortuna piistino honore beneficiis quæ passi. perpessu¬
riue sint. Quintus per quem omnia ante oculos singillatim in cõ
moda ponuntur: ut uideatur is qui audit uidere: etꝰ re quoq ip̃a
quasi adsit. non uerbis solum ad misericordiam ducatur. Sextũ
per quem praeter spem in miseriis demostratur ẽẽ. et cum aliquid
expectaret non mõ id non adeptum ẽẽ: sed in summas miserias ĩ¬
cidisse. Septimus per quem ad ip̃os qui audiunt. similem casũ
conuertimus. et petimus ut de suis liberis aut parentib: aut aliqͦ
qui illis carus debeat c̃ẽ nos cum uideant recordentur. Octauus
per quem aliquid dicitur ẽẽ factum quod non oportuerit: aut nõ
factum. quod oportuerit hoc mõ. non affui. non uidi non postremã
eius uocem audiui non extremum eius sp̃m excepi. Item inimnico¬
rum in manibus mortuus est. hostili in terra turpiter iacuit inse¬

Expanded text:
te, genere, fortuna pristina, honore, beneficiis, quae passi perpessute, genere, fortuna pristina, honore, beneficiis, quae passi perpessurive sint. quin- tus, per quem omnia ante oculos singillatim incom- moda ponuntur, ut videatur is, qui audit, videre et re quoque ipsa, quasi assit, non verbis solum ad miseri- cordiam ducatur. sextus, per quem praeter spem in miseriis demonstratur esse, et, cum aliquid exspectaret, non modo id non adeptus esse, sed in summas miserias incidisse. septimus, per quem ad ipsos, qui audiunt, similem in causam convertimus et petimus, ut de suis liberis aut parentibus aut aliquo, qui illis carus debeat esse, nos cum videant, recordentur. octavus, per quem aliquid dicitur esse factum, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit, hoc modo: non affui, non vidi, non postremam vocem eius audivi, non extremum spiritum eius excepi. item: inimicorum in manibus mortuus est, hostili in terra turpiter iacuit inse
Abbreviated transcription (Latin):
hac primum animum auditoris mitem et mnisericordem cõ¬
ficere oportet: quo facilius conquestione cõmoueri possit. I loci
cõmunib efficere oportebit. per quos fortunae uis in omnes: et
hominum infirmitas ostenditur: Quaratione h̃ta grauiter et¬
sententiose maxime demititur animus hominum. et ad misericor¬
diam comparatur: cum in aliquo malo insirmitatem suam consid¬
rabit. Deinde pumus locus est misencordiae perquem quibus in
bonis suerint. et nunc quibus in malis sint ostenditur. Secundus
qui in tempora distubuitur per quem quibus in malis fuerint. et
sunt et futuri sint demostratur. Tertius per quem unum quod¬
q deploratur in cõmodum. ut in morte filii puericiae delectatio. a¬
mor spes solatium educatio. et si qua simili ingne̾. quolib de
in cõmodo per conquestionem dici poterunt. Quartus per quẽ
res turpes et humiles et illiberales proferentur: et indignae &ta¬

Expanded text:
hac primum animum auditoris mitem et misericordem conhac primum animum auditoris mitem et misericordem conficere oportet, quo facilius conque- stione commoveri possit. id locis communibus efficere oportebit, per quos fortunae vis in omnes et hominum infirmitas ostenditur; qua oratione habita graviter etsententiose maxime demittitur animus hominum et ad misericordiam conparatur, cum in alieno malo suam infirmitatem considerabit. deinde primus locus est misericordiae, per quem, quibus in bonis fuerint et nunc per quem quibus in malis sint, ostenditur. se- cundus, qui in tempora tribuitur, per quem, quibus in malis fuerint et sint et futuri sint, demonstratur. ter- tius, per quem unum quodque deploratur incom- modum, ut in morte filii pueritiae delectatio, amor, spes, solatium, educatio et, si qua simili in genere quo- libet de incommodo per conquestionem dici poterunt. quartus, per quem res turpes et humiles et inliberales proferentur et indigna aeta
Abbreviated transcription (Latin):
uiderit. U ndecimus est per quem ostendimus ab eo factum a qͦ
minime oportuent: et a quo si alius faceret. prohiberi conueniret
Duodecimus locus est per quem indignamur. ꝙ nobis hoc primũ
acciderit. neq alicui unqͣ usu euenerit. Tertius detimus locus est
si cum iniuria. contumelia iuncta demostratur. per quem locum
in suꝑbiam et arrogantiam odium incitatur. Quartus decimus
locus est. per quem petimus ab iis qui audiunt. ut ad suas res no¬
stras iniurias referant. si ad pueros ꝑtinebit. de liberis suis cogitẽt
si ad mulieres de uxoribus. si ad senes de patribus aut parentib
Quintusdecimus locus est per quem dicimus inimicis quoq et i¬
hostibus ea quæ nobis acciderint indigna uideri solere: et indig̃¬
tio quidem his fere de locis grauissime sumet: Conquestionis a¬
utem his de rebus partes petere oportebit:
Onquestio est oratio auditorum miseri cordiam captans. In

Expanded text:
viderit. undecimus locus est, per quem ostendimus ab eo factum, a quo viderit. undecimus locus est, per quem ostendimus ab eo factum, a quo minime oportuerit, et a quo, si alius faceret, prohiberi con- venerit. duodecimus locus est, per quem indignamur, quod nobis hoc primis acciderit neque alicui umquam usu venerit. tertius decimus locus est, si cum iniuria contumelia iuncta demonstratur, per quem locum in superbiam et arrogantiam odium concitatur. quartus decimus locus est, per quem petimus ab iis, qui audiunt, ut ad suas res nostras iniurias referant; si ad pueros pertinebit, de liberis suis cogitent; si ad mulieres, de uxoribus; si ad senes, de patribus aut parentibus. quintus decimus locus est, per quem dicimus inimicis quoque et hostibus ea, quae nobis acciderint, indigna videri solere. Et indignatio quidem his fere de locis gravissime sumetur. conquestionis autem huiusmodi de rebus partes petere oportebit. Conquestio est oratio auditorum misericordiam cap- tans. in
Abbreviated transcription (Latin):
egeris in eos apud quos educatus sis. in eos a quibus eruditus
in mortuos. in miseros et misericordia dignos. in homines cla¬
ros. nobiles et honore usos in eos qui neq laedere alterum: nec
se defendere potuerunt. ut in pueros. senes. mulieres. Quibus
ex omnibus acriter excitata indignatio sũmum in eum qui ui¬
olarit. horum aliquid odium cõmouere poterit. Nonus locus
est per quem cum aliis peccatis. quae constant ẽẽ peccata. hoc de
quo quaestio est comparatur. et ita per contentionem quanto atro¬
cius et indignius sit illud de quo agitur ostenditur. Decimus lo¬
cus est. per quem omnia quae in negocio gerendo acta sunt: q̃¬
q post negocium consecuta sunt. cum uniuscuiusq indignatio¬
ne et criminatione colligimus. et rem uerbis qͥmaxime ante ocu¬
los eius apud quem dicitur ponimus: ut id quod indignum est
proinde illi uideatur indignum. ac si ip̃e interfuerit. ac presens

Expanded text:
egeris, in eos, apud quos educatus sis, in eos, ab quibus eruditus, egeris, in eos, apud quos educatus sis, in eos, ab quibus eruditus, in mortuos, in miseros et misericordia dignos, in ho- mines claros, nobiles et honore usos, in eos, qui neque laedere alium nec se defendere potuerunt, ut in pueros, senes, mulieres; quibus ex omnibus acriter excitata in- dignatio summum in eum, qui violarit horum aliquid, odium commovere poterit. nonus locus est, per quem cum aliis peccatis, quae constat esse peccata, hoc quo de quaestio est, conparatur, et ita per contentionem, quanto atrocius et indignius sit illud, de quo agitur, ostenditur. decimus locus est, per quem omnia, quae in negotio gerundo acta sunt quaeque post negotium consecuta sunt, cum unius cuiusque indignatione et criminatione colligimus et rem verbis quam maxime ante oculos eius, apud quem dicitur, ponimus, ut id, quod indignum est, proinde illi videatur indignum, ac si ipse interfuerit ac praesens
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ: quae si sit semel iudicata. neq cõmutari iudicio. neq ulla pote¬
state corrigi posse. S extus locus est per quem consulto. et de
industria factum ẽẽ demostratur. et illud adiungitur uoluntaĩo
maleficio ueniam dari non oportere: imprdentiae nonnunquã
concedi conuenire. Septimus locus est per quem indignamur
ꝙ taetrum. crudele. nefarium. tyrannicum factum ẽẽ dicamus ꝑ
uim manum opulentam. Qua res a legibus. et ab equabili uire
remotissima sit. O ctauus locus est per quem demostramus nõ
uulgare. neq factitatum ẽẽ: nec ab audacissimis quidem homĩb¬
et a barbaris gentib. et ĩmanib bestiis ẽẽ remotum. Haec erunt
quae in parentes. liberos. coniuges. consanguineos supplices cru¬
deliter facta dicentur. et deinceps si qua proferentur in maiores
natu. inhospites in uicinos. in amicos in eos quibuscum uitam

Expanded text:
e rem, quae si sit semel iudicata, ne- que alio commutari iudicio neque ulla potee rem, quae si sit semel iudicata, ne- que alio commutari iudicio neque ulla potestate cor- rigi possit. sextus locus est, per quem consulto et de industria factum demonstratur et illud adiungitur, vo- luntario maleficio veniam dari non oportere, inpru- dentiae concedi nonnumquam convenire. septimus lo- cus est, per quem indignamur, quod taetrum, crudele, nefarium, tyrannicum factum esse dicamus per vim manum opulentiam; quae res ab legibus et ab aequabili iure remotissima sit. octavus locus est, per quem de- monstramus non vulgare neque factitatum esse ne ab audacissimis quidem homiet a bar- baris gentibus et inmanibus bestiis esse remotum. haec erunt, quae in parentes, liberos, coniuges, consangui- neos, supplices crudeliter facta dicentur, et deinceps si qua proferantur in maiores natu, in hospites, in vicinos, in amicos, in eos, quibuscum vitam
Abbreviated transcription (Latin):
res: ad quos ꝑtineat cum amplificatione per indignationem ostẽ
ditur aut ad omnes: aut ad maiorem partem. quod atrocissiu
est. aut ad suꝑiores. quales sunt ii. quorum auctoritate indigna¬
tio sumitur: quod indignissimum est: aut ad pares animo. fortu¬
na. corpore:. quod iniquisimum est. an ad inferiores. quod suꝑbis¬
simum est. Terius locus est. per quem quaerimus quidnam sit
euenturum. si idem cxeteri faciant. et simul ostendimus huic si cõ¬
cessum sit: multos amulos eiusdem audaciae futuros. ex quo quid
mali sit euentunim demonstrabimus. Quartus locus est. per quẽ
demostramus. multos alacres expectare quid statuatur: ut ex eo qd̾
uni concessum sit. sibi quoq tali de re. quid liceat intelligere pos¬
sint. Quintus locus est per quem ostendimus caeteras res ꝑperã
constitutas. intellecta u̾itate cõmutatas corrigi posse. hanc rem¬

Expanded text:
res ad quos pertineat, cum amplificatione per indignationem osten- res ad quos pertineat, cum amplificatione per indignationem osten- ditur, aut ad omnes aut ad maiorem partem, quod atrocissimum est; aut ad superiores, quales sunt ii, quorum ex auctoritate indignatio sumitur, quod in- dignissimum est; aut ad pares animo, fortuna, cor- pore, quod iniquissimum est; aut ad inferiores, quod superbissimum est. tertius locus est, per quem quae- rimus, quidnam sit eventurum, si idem ceteri faciant; et simul ostendimus, huic si concessum sit, multos aemulos eiusdem audaciae futuros; ex quo, quid mali sit eventurum, demonstrabimus. quartus locus est, per quem demonstramus multos alacres exspectare, quid statuatur, ut ex eo, quod uni concessum sit, sibi quo- que tali de re quid liceat, intellegere possint. quintus locus est, per quem ostendimus ceteras res perperam constitutas intellecta veritate commutatas corrigi posse; hanc ess
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam tota iterum dici non põt id eligatur quod erit grauissi¬
mum et unumquodq ꝗͣ breuissime transeatur: ut memoriã non o¬
ratio. renouata uideatur:
Ndignatio est oratio per quam conficitur ut in aliquem hoĩe:
magnum odium: aut in rem grauis offensio concitetur. In
hoc gnẽ ulud primum intelligi uolu̾mus posse ommubus ex locis
uis quos in confirmationis p̃ceptis posuimus tractari indignationẽ
Nam ex us rebus. quae ꝑsonis: aut quae negociis sunt aitributae: q̃¬
uis amplificationes. et indignationes nasci possunt. Sed tamen ea
quae separatim de indignatione p̃cipi possunt consideremus. Pn¬
mus locus sumitur ab auctoritate: cum cõmemoramus quantae
bus. ostentis. prodigiis. responsis. similib rebus. Item maiorib
nris. regibus. cuitatib. gentibus. hominibus sapientissimis. sena¬
tui. ppło. legum scriptonbus. Secundus locus est per quem illa

Expanded text:
quoniam tota iterum dici non potest, id eligatur, quod erit gravissiquoniam tota iterum dici non potest, id eligatur, quod erit gravissimum, et unum quidque quam brevissime transeatur, ut me- moria, non oratio renovata videatur. Indignatio est oratio, per quam conficitur, ut in aliquem hominem magnum odium aut in rem gravis offensio concitetur. in hoc genere illud primum in- tellegi volumus, posse omnibus ex locis iis, quos in confirmandi praeceptione posuimus, tractari indigna- tionem. nam ex iis rebus, quae personis aut quae negotiis sunt attributae, quaevis amplificationes et indignationes nasci possunt, sed tamen ea, quae se- paratim de indignatione praecipi possunt, considere- mus. primus locus sumitur ab auctoritate, cum com- memoramus, quantae bus, ostentis, prodigiis, responsis, similibus rebus; item maioribus nostris, regibus, civitatibus, gentibus, hominibus sapientissimis, senatui, populo, legum scripto- ribus. secundus locus est, per quem, illa
Abbreviated transcription (Latin):
nam tum ex tua persona enumerare poteris: ut quid et quodq lo¬
co dixeris ãmoneas. tum uero personam aut rem aliquam inducere
et numerationem ei totam attribuere. P ersonam hoc mõ. Nun¬
quid si legis scriptor existat et quaerat sic a uobis quid dubitetis
quid poscitis me dicere: cum uobis hoc et hoc sit demonstratum
argum̃tationes alias ad partitionis singula genera referre alias
ab auditore quid desideret quaerere alias hace facere per compara¬
tionem suarum et contrariarum argumentationum. R es autem
inducetur si alicui rei huiusmõi. legi. loco. urbi monumento orati
attribuetur per enumerationem hoc mõ. Quid si leges loqui pos¬
sent nonne hec apud uos quaererent᷑. quidnam ampluis desideratiᷤo
iudices. cum uobis hoc et hoc planum factum sit. In hoc quoq ge¬
nere: omnibus eisdem modis uti licebit. C õmune aut̃ praeceptũ
hoc datur ad enumerationem: ut ex una quaq argumentatione:

Expanded text:
nam tum ex tua per- sona enumerare possis, ut, quid et quo quidque lonam tum ex tua per- sona enumerare possis, ut, quid et quo quidque loco dixeris, admoneas; tum vero personam aut rem ali- quam inducere et enumerationem ei totam attribuere. personam hoc modo: nam si legis scriptor exsistat et quaerat sic id a vobis, quid dubitetis: quid possitis dicere, cum vobis hoc et hoc sit demonstratum? es argumentationes, alias ad partitionis singula genera referre, alias ab auditore, quid desideret, quaerere, alias haec facere per comparationem suarum et contrariarum argumentationum. res autem inducetur, si alicui rei huiusmodi, legi, loco, urbi, mo- numento oratio attribuetur per enumerationem, hoc modo: quid? si leges loqui possent, nonne haec apud vos quererentur: quidnam amplius desideratis, iudi- ces, cum vobis hoc et hoc planum factum sit? in hoc quoque genere omnibus isdem modis uti licebit. com- mune autem praeceptum hoc datur ad enumerationem, ut ex una quaque argumentatione,
Abbreviated transcription (Latin):
gilatim unam quanq rem aitingere et ita omnes transire breuiter
argumentationes. tum id quod difficilius est dicere. quas partes po¬
sueris in partitione: de quibus te pollicitus sis dictuum et in memo
riam reducere: quibus rationibus unam quanq partem confirma¬
ris. tum ab iis qui audiunt quaerere quid sit quod sibi uelle debeãt
demonstrari hoc modo. Docuimus hoc. planum illud fecimus. Ita
simul et in memoriam redibit auditor et putabit. nihil. ẽẽ praetͥea
quod debeat desiderare. Atq: in his generib ut ante dictum
est: tum has argumentationes transire separatim: tum id quod ar¬
tificiosius est. cum tuis contrarias coniungere: et cum tuam dixis
argum̃tationem: tum contra eam quod afferebatur quemadmo¬
dum dilueris ostendere: Ita perbreuem comparationem audito¬
ris memoria et de confirmatione et de reprahensione redintegra
bitur. Atq hȩc aliis actionis quoq modis uariare oportebĩt.i

Expanded text:
ngillatim unam quamque rem adtingere et ita omnes transire breviter ngillatim unam quamque rem adtingere et ita omnes transire breviter tum autem, id quod difficilius est, dicere, quas partes exposueris in par- titione, de quibus te pollicitus sis dicturum, et reducere in memoriam, quibus rationibus unam quamque partem confirmaris; tum ab iis, qui audiunt, quaerere, quid sit, quod sibi velle debeant demonstrari, hoc modo: illud docuimus, illud planum fecimus. ita simul et in memoriam redibit auditor et putabit nihil esse praeterea, quod debeat desiderare. atque in his ge- neribus, ut ante dictum est, tum tuas argumentationes transire separatim, tum, id quod artificiosius est, cum tuis contrarias coniungere; argumentationem, tunc contra eam quod afferretur, quemadmodum dilueris, ostensio. Sic per brevem conparationem auditoris memoria et de confirmatione et de reprehebitur. atque haec aliis actionis quoque modis variare oportebit.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid confirmationis aut rep̃hensionis non argumentando sed a¬
ugendo per quandam amplificationem. hanc si quis putarit par¬
tem cẽ orationis: sequatur hermagoram licebit: nam et augendi. et
laudandi et uituꝑanddi p̾cepta a nobis partim data sunt pꝰartim suᷤ
loco dabuntur: Nobis autem non placuit hanc partem in numerũ
reponi: quia de causa digredi nisi per cõmunem locum displicet. qͦ
de genere posterius est dicendum. Laudes autem et uituperatiões
non separatim placet tractari: sed in ip̃is argumentationib ẽẽ un¬
plicitas N unc de conclusione dicemus:
Onclusio est exitus et determinatio totius orationis. hrec
stionem. Enumeratio est per quam res dispersae. et d
bitur ꝓspicue ab omnibus artificio quodam tractari intelligetur
Sin uarie fiet et hanc suspicionem et fastidium uitare poterit.
quare tum oportebit ita facere ut plaeriq faciunt ꝑꝑ facilitatem si¬

Expanded text:
aliquid confirmationis aut re- prehensionis, non argumentando, sed aaliquid confirmationis aut re- prehensionis, non argumentando, sed augendo per quandam amplificationem. hanc si qui partem putabit esse orationis, sequatur licebit. nam et augendi et laudandi et vituperandi praecepta a nobis partim data sunt, partim suo loco dabuntur. nobis autem non placuit hanc partem in numerum reponi, quod de causa digredi nisi per locum communem displicet: quo de genere posterius est dicendum. laudes autem et vituperationes non separatim placet tractari, sed in ipsis argumentationibus esse inplicatas. Nunc de conclusione dicemus. Conclusio est exitus et determinatio totius orationis. haec stionem. Enumeratio est, per quam res disperse et diffbitur, perspicue ab omnibus artificio quo- dam tractari intellegetur; sin varie fiet, et hanc suspi- cionem et satietatem vitare poterit. quare tum oporte- bit ita facere, ut plerique faciunt propter facilitatem, si
Abbreviated transcription (Latin):
stret. A ut si ratio alicuius rei reddetur falsa hoc mõ. Pecunia boã
ne est facinus. uerum in xetate et conducibile: nam ego amicuz
hodie meum non castigabo pro cõmerita noꝵa. A ut eadem hoc
mõ. maximum malum est auaricia. multos enim multis incõmo¬
dis affecit pecuniae cupiditas. Aut parum idonea hoc m̃o. Maxi¬
mum bonum est amicicia. plinimae enim delectationes sunt in ami
Uartus modus erat rep̃hensionis per quem contra firmam argu¬
dicatur aequum eẽ concedimus: sedid quod nos defendimus &quũ
cẽ demonstrabimus: aut cum id quod illi defendant utile ẽẽ fateamũ¬
et quod nos dicamus honestum ẽẽ demostremus. Ac de rep̾hensioẽ
quidem haec existimauimus dicenda eẽ:¬
digressione. ille putat oportere qͥuandam inferri orationem a causa
atqͦ a iudicatione ip̃a remotam. Quae aut sui laudem: aut aduersaru
uitupationem contineat: aut in aliam c̃am deducat. ex qua conficiat

Expanded text:
stret; aut si ratio alicuius rei reddetur falsa, hoc modo: pecunia bonum stret; aut si ratio alicuius rei reddetur falsa, hoc modo: pecunia bonum ne est facinus; verum in aetate utile Et conducibile; nam ego amicum hodie meum Concastigabo pro commerita noxia; aut eadem, hoc modo: malum est avaritia; multos enim magnis incommodis affecit pecuniae cupiditas; aut parum idonea, hoc modo: maximum bonum est amicitia; plurimae enim delectationes sunt in amicitia. Quartus modus erat reprehensionis, per quem contra firmam argudicatur, aequum esse concedimus, sed id, quod nos defendimus, necessarium esse demonstramus; aut cum id, quod illi defendant, utile esse fateamur, quod nos dicamus, honestum esse demonstremus. Ac de reprehensione haec quidem existimavimus esse dicenda. dedigressione ille putat oportere quandam inferri orationem a causa atque a iudicatione ipsa remotam, quae aut sui laudem aut ad- versarii vituperationem contineat aut in aliam causam deducat, ex qua conficiat
Abbreviated transcription (Latin):
pauciora demonstrabit: aut si cum totum debebit ostendere. de
parte aliqua loquatur hoc modo. Mulierum genus auarum ẽ
nam euriphile auro uiri uitam uendidit. Aut si non id quod
accusabitur defendet: ut si quis cum ambitus accusabitur. ma¬
nu se fortem eẽ defendet. ut amphion apud euripidem. item ap̃
pacuuium: qui uitupata musica sapientiam laudat. Aut sii
res ex hominis uicio uituꝑabitur: ut si quis doctrinam ex ali¬
cuius docti uicio rep̃hendat. Aut si quis cum aliquem uolet
laudare: de felicitate eius. non de uirtute dicat. Aut si quis¬
rem cum re ita comparabit: ut alteram se non putet laudare: nisi
alteram uituperet. Aut si alterum ita laudet: ut alterius non faci¬
at mentionem. Aut si cum de certa re quaeretur: de cõmuni insti¬
tuetur oratio. ut si quis cum aliqui deliberent. bellum gerant. an
non pacem laudet omnino non illud bellum inutile esse demõ¬

Expanded text:
pauciora demonstrabit; aut si, cum totum debebit ostendere, de pauciora demonstrabit; aut si, cum totum debebit ostendere, de parte aliqua lo- quatur, hoc modo: Mulierum genus avarum est; nam Eriphyla auro viri vitam vendidit; aut si non id, quod accusabitur, defendet, ut, si qui, cum ambitus accusa- bitur, manu se fortem esse defendet; aut ut Amphion apud Euripidem, item apud Pacuvium, qui vituperata musica sapientiam laudat; aut si res ex hominis vitio vituperabitur, ut, si qui doctrinam ex alicuius docti vitiis reprehendat; aut si qui, cum aliquem volet lau- dare, de felicitate eius, non de virtute dicat; aut si rem cum re ita comparabit, ut alteram se non putet laudare, nisi alteram vituperarit; aut si alteram ita lau- det, ut alterius non faciat mentionem; aut si, cum de certa re quaeretur, de communi instituetur oratio, ut, si quis, cum aliqui deliberent, bellum gerant an non, pacem laudet omnino, non illud bellum inutile esse demon
Abbreviated transcription (Latin):
fensum est. quod eorum qui audiunt uoluntatem laedit. ut si qs
apud equites romanos cupidus iudicandi caepionis legem iu¬
diciariam laudet. Contrarium est quod contra ea dicitur q̃
qui audiunt fecerunt: ut si quis apud alexandrum macedoẽ
contra aliquem urbis expugnatorem diceret nihil ẽẽ crudelius
ꝗ̃ urbes duuere: cum ip̃e alexander thebas diruisset. Incõstãs
est quod ab eodem de eadem re diuerse dicitur. ut si cum ꝗs
dixerit. qui uirtutem kẽat: eum nullius rei. ad bene uiuendu
indigere: neget postea sine bona ualitudine: posse bene uiuere.
aut se amico adeẽ ꝑꝑ beniuolentiam sperare tamen aliquid cõ¬
modi ad se ꝑuenturum. Adueisum est. quod ip̃i causa aliqͣ
ex parte officit. ut si quis hostium uim et copias et felicitatẽ
augeat. cum ad pugnandum milites adhortetur.Di non
ad id quod instituitur ac commodabitur aliqua pars argum̃¬
tationis: horum aliquo in uicio reperietur. Si plura pollicitus

Expanded text:
fensum est, quod eorum, qui audiunt, voluntatem laedit: ut, si quis apud equites Romanos cupidos iudicandi Caepionis legem iudiciariam laudet. contrarium est, quod contra dicitur atque ii, qui audiunt, fecerunt: ut si quis apud Alexandrum Macedonem dicens contra aliquem urbis expugnatorem diceret nihil esse crudelius quam urbes diruere, cum ipse Alexander Thebas diruisset. in- constans est, quod ab eodem de eadem re diverse dicitur: ut, si qui, cum dixerit, qui virtutem habeat, eum nullius rei ad bene vivendum indigere, neget postea sine bona valetudine posse bene vivi: aut, se amico adesse propter benivolentiam, sperare autem aliquid commodi ad se perventurum. adversarium est, quod ipsi causae aliqua ex parte officit, ut si quis hostium vim et copias et felicitatem augeat, cum ad pugnandum milites adhortetur. Si non ad id, quod instituitur, accommodabitur ali- qua pars argumentationis, horum aliquo in vitio re- perietur: si plura pollicitus