comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus: eo qd̃ in eo egresse de egypto trib dinuan
sos tuo plectro. numeros dicit cordas siue nruos
cithare. Nam citharã diuersis numeris auterib
cordon fecerunt. quidã pentacordon addentes qͣ¬
tuor elem̃tis diumã prudentiã. nõ nulli epticorn
iuxta numerũ sept̃e deoꝵ quoꝵ nõib dies nuncu¬
pant᷑. Alii ennacordon. qui bis septe adiunxeruss

Expanded text:
vocatur, eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumesas tuo plectro. Numeros dicit chordas siue neruos citharae. Nam citharam diuersis numeris a ueteribachordon fecerunt. Quidam pentachordon, addentes quatuor elementis diuinam prouidentiam. Nonnulli heptachordon iuxta numerum septem deorum, quorum nominibus dies nuncupantur. Alii ennachordon, qui his septem adiunxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
nota ẽ que apponit᷑ in uerbis ł sententus suꝑflue
iteratis. siue mnhis locis uͥ lectio aliqua falsitate no¬
tata ẽ. ut quasi sagrta iugulet suꝑuacua atq falsa
confodiat. sagitta eñi grece obolus dicitur. Obolus
suꝑne ad punctus ponit᷑ inhis oe quib dubitatur
appenditur. hñs certatim duos calcos quatuor. Fie¬
bat enĩ olim ex ere ad instar sagitte. un ⁊ nom̃ ag̃tis

Expanded text:
ns, adponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta iugulet supervacua atque falsa confodiat. Sagitta enim Graece ὀβελός dicitur. Obolus superne adpunctus ponitur in hisdem, de quibus dubitatur appenditur, habens cerates duos, calcos quatuor. Fiebat enim olim ex ere ad instar sagitte, unde et nomen a Grecis
Abbreviated transcription (Latin):
Oppidũ quidã ab oppositione muroꝵ dixerũt. Alii
ab opib recondendis eo qđ sit munitũ. Alii eo quod
ibi ineo conuentus habitantiũ op̃e det mutuã contͣ
hostem. Nam pͥmũ homines tanquã nudi ⁊ in er¬
mes. nec contra beluas presidia habebant. nec recep¬
tacula frigoris ⁊ caloris. nec ipsi inter se homines ab
hominib satis erant tuti. Tandẽ naturali solertia
speluncis siluestribq tegum̃tis: tuguria sibi ⁊casas
uirgultis arundinibq conrexerunt. quo eẽt uita tu¬
uor ne his qui nocere possent: aditus eẽt. Hec ẽ ori¬
go oppidoꝵ. que eo qd̃ opem darent. id circo oppida
nominata dixerunt. Oppidũ aũt magnitudine ⁊
menib discrepare auico ⁊ castello ⁊ pago: alii legib¬

Expanded text:
Oppidum quidam ab oppositione murorum dixerunt; alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum; alii quod sibi in eo conventus habitantium opem det mutuam contra hostem. Nam primum homines tamquam nudi et inermes nec contra beluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexerunt, quo esset vita tutior, ne his, qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico et castello et pago. Civit
Abbreviated transcription (Latin):
ut media aut tercia aut quarta. ut uerbi gr̃i
ii. ad.in.iii.ad.iiii.iiii. ad.u. ⁊ cet̾i. Suꝑ pa¬
ens numerus ẽ qui in se inferiorẽ numerũ co
tres aut quatuor aut quinq aut alias. ut nerbis
U.ad .iii. dũ cõparati fuerint. ht̃ inse quinarius
UI. ad quatuor dũ cõparati fuerint. hñt inst. aii
⁊ alias duas partes euis. uini. ad.u. dũ cõparati fu¬
rint. h̃nt inse quinq ⁊ alias tres partes eius. Si¬
suꝑ partiens numerus ẽ. qui continet᷑ in nũo su¬
partienti cũ aliquib partib suis duab aut to

Expanded text:
aut media aut tertia aut quarta aut quinta, ut uerbi gratia aut media aut tertia aut quarta aut quinta, ut uerbi gratia II ad III, III ad IIII, IIII ad V et ceteri. Superpartiens numerus est qui in se inferiorem numerum tott III aut IIII aut V aut alias, ut uerbi gratia V ad III dum comparati fuerint, habet in se quinarius VII ad IIII dum comparati fuerint, habent in se IIII et alias III partes eius; VIIerint, habent in se 4 et alias tres partes ejus. Subsuperpartiens numerus est qui continetur in numero superpartienti cum aliquibus partibus suis duabus, aut tribus,
Abbreviated transcription (Latin):
nũs ẽ qui ht̃ in se minorẽ numerũ. bis aut ter
aut quater aut multipliciter. ut uerbi gr̃a.ii. ad .i.
dũ cõꝑati fuerint duplex ẽ .ii.ad .i. tͥplex .iiii. ad¬
.I. quadruplex. ⁊ reliqui econtra. Submultiplex
numerus ẽ. qui intra multiplicẽ continet᷑. bis aut
ter aut quater. aut multipliciter. ut uerbi gr̃a. unꝰ
aduob bis continet᷑. atͥb ter. a quatuor quãt. a
particularis numerus ẽ cũ fortior continet intra
se inferiorẽ numerũ circa quẽ cõparat᷑ similiter
media pars duoꝵ. quatuor ad.iii.dũ cõparati fue¬
rint continent in se.aii. ⁊abũ unũ qui ẽ tercia pars
triũ. Iterũ quinq ad.iiii.dũ cõparati fuerint hñt
in se quaternariũ numerũ ⁊ aliũ unũ qui quarta
pars eẽ dicit᷑ quaternarii numeri. ⁊ cet̾i talis
Sub suꝑ particularis numerus ẽ minor qui õ¬
tinetur in fortiori numero. cũ alia una parte sus

Expanded text:
numerus est, qui habet in se minorem numerum bis, aut ter, numerus est, qui habet in se minorem numerum bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut verbi gratia II ad unum dum conparati fuerint, duplex est; III ad unum, triplex; IV quadruplex, et reliqui. Econtra submultiplex numerus est, qui intra multiplicem continetur bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut verbi gratia unus a II bis continetparticularis numerus est, dum fortior continet infra se inferiorem numerum, circa quem comparatur similiter media pars est duorum; IIII ad III dum comparati fuerint, continent in se III et alium I, qui est tertia pars trium; iterum V ad IIII dum comparati fuerint, habent in se quaternarium numerum et alium unum, qui quarta pars esse dicitur quaternarii numeri; et ceteri tales. Subsuperparticularis numerus est minor, qui continetur in fortiore numero cum alia una parte sua
Abbreviated transcription (Latin):
Ad aliquid numerus ẽ qui relatiue ad alios cõꝑat᷑.
ut uerbi gr̃ã. iin. ad duos dũ cõꝑatus fuerit duplex
⁊ ceti tales. Equales numeri dicunt᷑ qui scd̾m qͣn¬
titatẽ equales sunt. ut uerbi gr̃ã. duo ad duo. iii.
ad.iii.x. ad.x.c. ad centũ. In equales niũ sũt. qui
ad inuicẽ comparati: inequalitatẽ demonstrãt. ut
ni.ad .ii.iiii.ad.iii.u. ad .iiii.x. ad .uii. ⁊ uniuersa¬
liter maior minori aut minor maiori. huius modi
dũ cõꝑatus fuĩt in equalis dicitur. Maior numer̃
ẽ qui ht̃ inse illũ minorẽ nũm ad quẽ cõꝑatur ⁊ ali¬
quid plus. ut uerbi gr̃a. quinarius numerus t̃nario
numero fortior ẽ. eo qd̾ ht̃ quinarius nũs in se t̾na¬
riũ numerũ ⁊ alias partes eius duas. ⁊ reliqui tales.
Minor nũs ẽ qui continet᷑ amaiori. ad quẽ cõꝑat᷑
cũ aliqua parte.iii. ut t̾narius ad quinariũ. conti¬
netur enĩ ab eo cũ duab partib suis. Multiplex

Expanded text:
Ad aliquid numerus est, qui relative ad alios comparatur, ut, verbi gratia, 4 ad 2, dum comparatus fuerit, duplex  et ceteri. Aequales numeri dicuntur qui secundum quantitatem aequales sunt, ut uerbi gratia II ad II, III ad III, X ad X, C ad C et ceteri. Inaequales numeri sunt qui ad inuicem comparati inaequalitatem demonstrant, ut III ad II, IIII ad III, V ad IIII, X ad VI; et uniuersaliter maior minori aut minor maiori huiusmodi dum comparatus fuerit, inaequalis dicitur. Maior numerus est qui habet in se illum minorem numerum, ad quem comparatur, et aliquid plus, ut uerbi gratia quinarius numerus trinarnumero fortior est, eo quod habet quinarius numerus in se trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium. Continetur enim ab eo cum duabus partibus suis. Multiplex
Abbreviated transcription (Latin):
nũm multipliciter cũ aliqua parde eius. ut uerbi
gr̃a .u. ad .n. dũ comparati fuerint. continent in
se bis buu.iii. ⁊ unã part̃e eius. uiiii. ad .iiii. dũ
cõparati fuerint: continent in se bis quaterm.uii.¬
⁊ unã part̃e. Multiplex suꝑ partitionalis nũs
ẽ qui cdũ ad fortiorẽ sibi cõꝑatus fuit. continet᷑¬
ab eo multipliciter quã aliquib suis partib. u
uerbi gr̃a .iii.ad .uiii. continent᷑ bis cũ duabus
tinetur. Uerbi gr̃a .iii. ad.iiii.u. ad .ui. ⁊reliqui.
Continens numerꝰ ẽ. qui coniunctis monadib
continetur. Uerbi gr̃a. ternarius nũs si inmagni¬
tudine intelligatur .i. linea aut spaciũ. aut solid̃
dicit᷑ continens. similit quat̾narius ⁊ quinarui
nũi. Linealis numerus ẽ. qui inchoans amon
de linealit scribitur usq ad infinitũ. uñ alfa p¬
nitur ꝓdesignatione lineaꝵ. qm̃ hec littera uñ
significat apud grocos. saaa ¶Suꝑficialis nũss
qui non solũ longitudine. s ⁊ latitudine conane

Expanded text:
um multipliciter cum aliqua parte eius, ut uerbi gratia V ad II dum comparati fuerint, continent in se bis bini cum una parte eius; VIIII ad IIII dum comparati fuerint, continent in se bis quaterni et unam partem eus. Submultiplex superparticularis numerus est qui, dum ad fortiorem sibi  aliquibus partibus suis, verbi gratia: III ad VIII continentur bis cum duabus ontinetur. Verbi gratia, III, IV, V, VI, et reliqui. 2. Continens numerus est qui conjunctis monadibus continetur, ut, verbi gratia, ternarius numerus, si in magnitudine intelligatur, linea, aut spatio, aut solido dicitur continens. Similiter quaternarius et quinarius numeri. 3. Linealis numerus est qui inchoans a monde linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alpha ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecos.o Superficialis numerus est, qui non solum longitudine, sed et latitudine continetur,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ umbra ł stillicidiũ folioꝵ eius ꝓmis arborib
noceat. Hane alio nõe latini iuglandẽ uocant
quasi iouis glandẽ. fuit enĩ hec arbor consecrata
ioui. cuius pomũ tant̾a uim ht̃ ut missũ inter
suspectos herbaꝵ ł fungoꝵ cibos quicꝗd in eis
humilentũ ẽ exudet. rapiat atq extinguat. Nuces
aũt gn̾aliter dicunt᷑ om̃ia poma tecta corio durioe.
ut pinee. nuces. auellane. glandes. castanee. amig

Expanded text:
mis arboribus noceat. Hanc alio nomine Latini iuglandem vocant, quasi Iovis glandem; fuit enim haec arbor consecrata Iovi. Cuius pomum tantam vim habet ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, excudat, rapiat atque extinguat. Nuces autem generaliter dicuntur omnia poma tecta corio duriore; ut pineae nuces, Abellanae, glande
Abbreviated transcription (Latin):
putaueris .i. inse nõ dico addito augeri. s quam¬
uib sit magnus ⁊ quãlib in gente multitudine
aontmens. in ipsa ratione atq conscientia nũoꝵ
non solũ duplicari uerũ etiã multiplicari pot̃.
Ituõ suis quisq numerus ꝓp̾etatib terminat᷑
ut nullus eoꝵ par ẽe unicuiq alteri possit. Ergo
dispares inter se atq diuersi sunt. ⁊ singuli
quiq finiti sunt ⁊ om̃s infiniti sunt. Eiẽ. Nũs.¬

Expanded text:
putaueris, idem ipse, non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione adque scientia numerorum non solum duplicari, uerum etiam multiplicari potest. Ita uero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se adque diuersi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infiniti sunt. Itane nu
Abbreviated transcription (Latin):
fectus numerus ẽ. qui suis partib ad impletur. ut
senarius. ht̃ enĩ tres partes. sextã. terciã. dimidiã.
Sexta eius uñu ẽ. tercia. duo. dimidia tres. He par¬
tes insũma dducte.i. unũ ⁊ duo ⁊ tͥa simul eundẽ con¬
sumant ꝑficiuntq senariũ. Sunt aũt ꝑfecti nuĩ
intra denariũ sex. intra centenariũ uigniti octo. intͣ
consideratur aut scd̃m aliquid. Iste diuiditur sic
alii sunt equales alii inequales. s diuidunt᷑ sie
Alii sunt maiores. alui sunt minores. Maiores di¬
ticulares. quinta multiplices suꝑ partientes. Mi

Expanded text:
fectus numerus est, qui suis partibus adinpletur, ut fectus numerus est, qui suis partibus adinpletur, ut senarius; habet enim tres partes, sextam, tertiam, et dimidiam: sexta eius unum est, tertia duo, dimidia tres. Haec partes in summam ductae, id est unum et duo et tria simul eundem consummant perficiuntque senarium. Sunt autem perfecti numeri intra denarium VI, intra centenarium XXVIII, intra consideratur, 2 aut ad aliquid. 1 Iste dividitur sic: alii enim sunt aequales, alii inaequales. 2 Iste dividitur sic: alii sunt maiores, alii sunt minores. Maiores diticularis, quinta multiplex superpatiens. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
solũ monadicũ. ad quindeti uõ si cõparatus fuerit.
scds ẽ ⁊ cõpositus. qm inẽ illi cõis numerus p̃ter mo¬
nadicũ .i. t̾narius numerꝰ qui nouẽ mensura terni
⁊quindecim ter quini. Item pariũ numeroꝵ alii
sunt suꝑflui. alii diminutiui. alii ꝑfecti. Tuper¬
fiui sunt quoꝵ partes simul ducte plenitudiñe suã
excedunt. ut puta duodenarius. ht̃ enĩ partes quĩq.
duodecimã qd ẽ unũ. sextã qd duo. quartã qd tria.
terciã qd̾ quatuor. dimidiã qd̾ sex. Unũ enĩ ⁊ duo
tria ⁊ quatuor ⁊ sex simul ducta sedecim faciunt.
⁊ longe aden duodenario excedunt. sic ⁊ alii similes
plurimi. ut ducde uicesimus. ⁊ multi tales. Dimi¬
nutiui nui sunt. qui partib suis cõputati. minorẽ
sũmã efficiunt. ut puta denarius. cuius partes sũt
tres. decima qd̾ ẽ unũ. quinta qd̃ duo. dimidia qd
quinq. Unũ enĩ ⁊ duo ⁊ quinq simul ducta octona¬
plurimi qui in partes redacti infra consistunt. Per¬

Expanded text:
monadicum: ad quindecim vero si conparatus fuerit, secundus est et compositus, quoniam inest illi communis numerus praeter monadicum, id est ternarius numerus; quia novem mensurat ter terni, et quindecim ter quini. Item parium numerorum alii sunt superflui, alii diminutivi, alii perfecti. Superflui sunt, quorum partes simul ductae plenitudinem suam excedunt, ut puta duodenarius. Habet enim partes quinque: duodecimam, quod est unum; sextam, quod duo; quartam, quod tria; tertiam, quod quattuor; dimidiam, quod sex. Unum enim et duo, et tria, et quattuor, et sex simul ducta XVI faciunt et longe a duodenario excedunt: sic et alii similes plurimi, ut duodevicesimus, et multi tales. Diminutivi numeri sunt, qui partibus suis computati minorem summam efficiunt, utputa denarius, cuius partes sunt tres: decima, quod est unum; quinta, quod duo; dimidia, quod quinque. Unum enim et duo et quinque simul ducta octonaplurimi qui in partes redacti infra consistunt. Per
Abbreviated transcription (Latin):
tione purior longe resultat. Olosirica uestis. tota¬
ex sirico. olon enĩ totũ. Olus ab alendo dictũ. eo qd̾
pͥmũ homines olerib alerentur ante quã fruges
⁊ carnes ederent. Tantũ enĩ pomis arboꝵ ⁊ olerib
alebant᷑ sicut animalia herbis. Olus molle. genus¬

Expanded text:
tione purior longe resultat. quam dulcis ettione purior longe resultat. quam dulcis ete fructu est. Olus ab alendo dictum, eo quod primum homines oleribus alerentur, antequam fruges et carnes ederent. Tantum enim pomis arborum et oleribus alebantur, sicut animalia herbis. Hortus en
Abbreviated transcription (Latin):
auis ẽ quã greti cigñu uocant. olor aũt dictus qd
sit totus plumis albus. nullus meminit cigñu nigr̃u.
Olon enĩ grece totũ dr̃. Cignus aũt acanendo ẽ appel¬
latus. eo qd carminis dulcedinẽ modulatis uocib
fundit. Idõ aũt suauiter eũ canere dicunt: quia col¬
lũ longũ ⁊ inflexuosũ ht̃.⁊ necẽe ẽ eluctantẽ uoc̃e
ꝑ longum ⁊ flexuosũ iter uarias reddere modulati
ones. ferunt in iꝑboreis partib: precinentib citha¬
redis olores plurimos aduolare. apteq ad modum
concinere. Olor aũt latinũ nom̃ ẽ. nã greci cignum
dicunt. Naute uõ sibi hunc ꝓgnosim bonã facere
dicunt. Sicut emilius ht̃. Cignus in auspiciis sẽꝑ¬
letissimus ales. hunc optant naute quia se nõ mer¬
pore nec facile potest aquaꝵ inferiora penetrare.
ceruic̃e extendit ad predam. que quasi p̃uia reliq
corporis escam quã inueniͣt rapit atq eruit de
ꝓfundo. Aode ⁊ illud quia suauior ⁊ magis canor

Expanded text:
avis est, quem Graeci cygnum appellant. Olor autem dictus, quod sit totus plumis albus. Nullus enim meminit cygnum nigrum. ὅλον enim Graece totum dicitur. Cygnus autem a canendo est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere dicunt, quia collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter vaones. Fertur in hyperboreis partibus praecinentibus citharoedis olores plurimos advolare, apteque ad modum concinere. Olores autem Latinum nomen est: nam Graece cygni dicuntur. Nautae vero sibi hunc bonam prognosin facere dicuntletissimus ales. Hunc optant naute, quia se non merpore nec facile potest aquarum inferiora penetrare, ceruicem extendat ad praedam, quae quasi praeuia reliqui corporis escam quam inuenerit rapiat atque eruat de profundo. adde illud, quia suauior et magis canor
Abbreviated transcription (Latin):
in longitudme ⁊ altitudine continet᷑. ut sũt py¬
amides qui in modũ flãme consurgunt ita.
cbus. Ut sunt tessere. ita sphere. quib ẽ equalis
indiq rocunditas ita. Sphericus aũt nũs ẽ
qu acrrculato nũo multiplicatus. a se inchoat ⁊
se conuertitur. ut quinquies quinquagies qn¬

Expanded text:
 latitudine vel altitudine continetur, ut sunt pyramides, qui in modum flammae consurgunt, ita.o Cubus, ut sunt tesserae, ita.o Sphaerae, quibus est aequalis undique rotunditas, ita.o Sphaericus autem numerus est, qui a circulato numero multiplicatus a se inchoat et in se con
Abbreviated transcription (Latin):
chus. greca ethymologia uocatus eo qd̾ sit singula¬
ris. Monos enĩ grece singłarit̃ dicitꝰ. Ergo si solita¬
rius interp̃tatur uocabulũ monachi: quid facit
inturba qui solus ẽ. Sex aũt sunt gn̾a monachoꝵ.
quoꝵ tria optima. reliqua uõ deterrima. atq omi¬
modis euitanda. Primũ genus ẽ cenobitaꝵ .i. in¬

Expanded text:
chus Graeca etymologia vocatus, eo quod sit singularis, monas enim Graece singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi: quid facit in turba, qui solus est? Plura sunt enim genera quorum tria optima, reliqua vero teterrima, atque omnimodis evitanda. Primum genus est 435 coenobitarum, i
Abbreviated transcription (Latin):
te diuisi duodecĩ funt. rursũq in aliã medietatẽ
sex. dem̃ in aliam tres. ⁊ ultra diuisionẽ ñ recipit.
sectio illa. s añ unitate inuenit᷑ terminus quã se¬
care non possis. Impariter impar ẽ qui ab impari
draginta nouẽ. Qui cũ sint impares numeri. ab
imparib etiã partib diuidunt᷑. ut septies septẽ.
Impariũ numeroꝵ alii simplices sunt alii cõpositi.
alii mediocres. Simplices sunt qui nullã aliã par¬
tẽ hñt nͥ solam unitatẽ. ut ternarius. solã tertiã. et
quinarius solã quintã.⁊ septenarius solã septimã.
unitatẽ metiunt᷑. s etiã alieno nũo ꝓcreãtur. ut no¬
⁊ septies terni. terquini.⁊ quinquies quini. Medi¬
ocres numeri sunt qui quodã modo simplices ⁊ incõ¬
positi eẽ uident᷑. alio uõ modo ⁊ cõpositi. ut uerbi grã¬

Expanded text:
isi, faciunt XII, rursumque in aliam medietatem VI, deinde in aliam III; et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus quem secare non possis. 6. Impariter impar est qui ab impari XLIX; qui dum sint impares numeri, ab imparibus etiam partibus dividuntur, ut septies septem, Imparium numerorum alii simplices sunt, alii compositi, alii mediocres. 123 7. Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent nisi solam unitatem, quinarius solam quintam, septenarius solam septenam,  sed etiam alieno numero procreantur, ut noet septies terni, ter quini, et quinquies quini. Mediocres numeri sunt, qui quodammodo simplices et inconpositi esse videntur, alio vero modo et conpositi; ut verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
nouẽ. ⁊ reliqui similes. Par numerus ẽ. qui scd̾m
parem nũm parit diuiditur. quousq ad inuisibilẽ
ꝑueniat unitatẽ. ut puta sexaginta ⁊ quatuor habet
medietatẽ triginta ⁊ duos. hic aũt sedecim. sedetĩ
uõ octo. octonarius quatuor. quat̃narius duo. bina¬
rius unũ. qui singularis in᷑uisibilis ẽ. Pariter ĩpar
ẽ qui inpartes equas recipit sectionẽ. f partes eius
mox indesecabiles ꝑmanent. ut sex. decẽ ⁊ octo. tri¬
ginta. quinquaginta. mox enĩ hunc nũm diuidis¬

Expanded text:
IX et reliqui. Pariter par numerus est, qui secundum parem numerum pariter dividitur, quousque ad indivisibile perveniant unitatem: utputa sexaginta quatuor habet medietatem trigintaduo, hic autem sedecim, sedecim vero octo et octonarius quatuor, quaternarius duos, binarius unum, qui singularis indivisibilis est. Pariter impar est, qui in partes equas recipit sectionem, sed partes eius mox indissecabiles permanent, ut sex decem, octo, triginta, quinquaginta. Mox enim ut hunc numerum di
Abbreviated transcription (Latin):
densitas aeris facit. Uenti enĩ aerẽ conglobant nubẽq
faciunt. un ⁊ ẽ illud. atq in nubẽ cogitur aer. Nubes.
notandũ ex libro iob quia cogit̾ aer iste uisibilis ut
conglobet᷑. conglobatus uõ in nubes uertat᷑. sic enim¬
ipse dicit. subito aer coget̾ innubib. ⁊ uentus tͣnsiens
fugabit cas.⁊ uirgilius. Consurgunt uenti. atq in

Expanded text:
aeris densitas facit. Venti enim aerem conglobant, nubesque faciunt; unde est illud: Atque in nubem cogitur aer. Nubes Notandum est ex libro Job, quod cogitur aer iste visibilis, ut conglobetur; conglobatus autem in nubes vertitur. Sic ipse dicit: Subito aer cogitur in nubibus, et ventus transiens fugabit eas Et Virgilius: Consurgunt venti, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
tas se prebuit. ł scda successit. Occasũ. obitũ. nunc¬
Occasio ẽ cũ rustici actione facta bubus dimissis gͣn¬
des glebas cedunt ac ligonib frangunt. ⁊ dicta oc¬
casio quasi obcecatio qd̾ oꝑiat semina. Occare gͥ ẽ.
oꝑire terra semina uites ł arbores. Occatorẽ. insi¬

Expanded text:
tas se praebuit, vel secunda successit. 400. Inter ObsOccatio est cum rustici satione facta bubus dimissis grandes glebas caedunt ac ligonibus frangunt: et dicta occatio quasi obcaecatio, quod operiat semina. Occare igitur est operire terra semina, vites vel arbores. Runcatio es
Abbreviated transcription (Latin):
im̃ses supputant᷑.⁊ mene grece luna appellat᷑. iccͥco
ntos ipsi dies hłaꝵ ex legali institutione sollemnes.
qui dorso eius in heserit. rursũ ipse qui seruatꝰ fu̾it
onsumit patr̃e. Uñ ⁊ homines qui bona parentũ cõ
do ꝓlireuria ponit᷑. qua certe queq res cõsumũt᷑.¬

Expanded text:
menses supputantur, et Graece μήνη luna appellatur, inde braeos ipsi dies kalendarum ex legali institutione sollemnes, qui dorso eius insiderit; nam rursus ipse qui servatus fuerit consumit patrem: unde homines qui bona parentum per pro luxuria ponitur, qua certe quaeque res consumunt
Abbreviated transcription (Latin):
berent. Testis ẽ brutus qui in his litteris ea que
acturus erat notabat. ignorantib aliis quid sibi
uellent he littere. Cesar quoq augustus adfiliũ.
¶m̃ inquit in nũabilia incidunt assidue q̃ sebi
alterutrũ oporteret ⁊ ẽẽ secreta: habeamus inter
nos notas siuis tales ut cũ aliquid notis se bedu
erit: ꝓunaquaq littera scͥbamus sequentẽ. hocm.
aũt littera: redeundũ erit ad duplex.a.a. Quidĩ
etiã uersis uerbis scͥbunt. PNOTIS DiSItOM

Expanded text:
iberent. 41 Testis est Brutus, qui iis litteris ea quae iberent. 41 Testis est Brutus, qui iis litteris ea quae acturus erat notabat, ignorantibus aliis quid sibi vellent eae litterae. 2. Caesar quoque Augustus ad filium: Cum, inquit, innumerabilia incidunt assidue, quae scribi ad alterutrum oportet, et esse secreta; habeamus ergo inter nos notas, si vis, tales, ut cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem, hoc moautem littera redeundum erit ad duplex AA. Quidam etiam versis verbis scribebant. CAPUT XXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
lũ malũ. Cuius gnĩs plurime consimiles note i
libris antiquis inueniunt᷑. Has iuris notas nom¬
cii imꝑatores a codicib legũ abolendas sanxerunt.
quia multi ꝑ hec callidi ingenio ignorantes deci¬
piebant. atq ita iusserunt scͥbendas in legib
litteras: ut nullos errores nullas ambages effe¬
rant. ad sequenda ⁊ uitanda aꝑte demonstrent.¬
quib militũ nõa continebant᷑. ꝓpͥa nota erat aỹ
ueteres qua inspiceret᷑ quanti ex militib suꝑcãt
quantiq in bello cecidissent.i. tau nota in capi¬
te uersiculi posita: suꝑstitẽ designabat.E. the
uõ ad unius cuiusq defunctionẽ apponebat᷑. ũn
⁊ ht̃ ꝑmediũ telũ .i. mortis sigñu. De qua ꝑsiꝰ ant
Et potis ẽ nigrũ uitio p̃figere tbeta. Cũ aũt puenicã
significare uellent. labda littera usi sunt. sic̃ me¬
te significabant cũ ponebant theta ad caput. In
stipendioꝵ quoq largitionib ꝓpͥe erant note.
inuice scripturis significare uellent: mutue sen¬

Expanded text:
lum malum. 2. Cujus generis plurimae consimiles notae in libris antiquis inveniuntur. Has juris notas novitii imperatores a Codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per has callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita jusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequenda et vitanda aperte demonstrent.militum nomina continebantur, propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent quantique in bello cecidissent. T Tau nota in capite versiculi posita superstitem designabat; Θ Theta vero ad uniuscuiusque defuncti nomen apponebatur. Un de qua Persius ait: Et potis est nigrum vitio praefigere theta. 2. Cum autem impuritiam significare vellent lambda littera usi sunt; sicut mortem significabant cum ponebant theta ad caput. In stipendiorum quoque largitione propriae erant notae. invicem scriptura significare vellent, mutuo scr
Abbreviated transcription (Latin):
ctis diuerso loco positis demonstrat. Ubi enim
in mnitio ꝓnuntiationis necdũ plena pars sensi¬
in ẽ. ⁊ hominẽ respirare oportet: fit coma .i. par¬
ticula sensus. punctũq ad mediã litterã ponit᷑.
Ubi aũt in seq̃ntib iã sententia sensũ prestat.
s adhuc aliquid suꝑẽ de sententie plenitudine
fit cola. imãq litterã puncto notamus. ⁊ uocat᷑¬
plenã sentententie clausulam facimus. fit ꝑiodꝰ.
punctũq ad caput littere ponimꝰ ⁊ uocatur di¬
Icutus accentus ẽ nota ꝑ obliquũ ascendens ĩ dex¬
terã partẽ. Grauis. nota a summo indexterã partẽ
descendens. Circũflexus: nota de acudo et graui

Expanded text:
ctis diverso loco positis demonstratur. 3. Ubi enim in initio pronuntiationis necdum plena pars sensus est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est, particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur, Ubi autem in sequentibus iam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine, fit cola, mediamque litteram puncto notamus; et medplenam sententiae clausulam facimus, fit periodus; punctumque ad caput litterae ponimus, et vocatur dicutus accentus est nota per obliquum ascendens in dexteram partem /, grauis nota a summo in dexteram partem descendens \, circumflexus nota de acuto et graui
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ordine exciꝑet. Rome pͥus tullius tyro ci¬
ceronis lib̾tus commentatus ẽ notas. s tantũ p̃p¬
sitionũ. Post eũ uisamꝰ filarguis ⁊ aquila liberti
metanatis. Alii alias addiderunt. Dem̃ seneca cor¬
tracto om̃iũ digestoq ⁊ aucto nũo opus effecit in
quinq milia. Note aũt dicte eo qd̃ uerba ł sila¬
bas p̃ssis catacterib notent easq ad noticiã leg̃ẽ

Expanded text:
uo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentatus est notas, sed tantum praepositionum. 2. Post eum Vipsanius Philargius, et Aquila libertus Maecenatis 38 alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium, digestoque, et aucto numero, opus effecit in quinque millia. Notae autem dictae, eo quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent, et ad notitiam lege
Abbreviated transcription (Latin):
cũ geminis punctis. Hanc antiqui in his appone¬
bant que zenodotus ephesius ñ recte adiecerat aut
detraxerat aut ꝑmutauerat. in his enĩ sic ea usi st̃.
Diple obolismene. int̃ponit᷑ ad separandos in come¬
diis ł tragediis ꝑiodos. Aduersa. obolismene. quo¬
tiens strofe ⁊ antistrofos infert᷑. Aduersa cũ obolo.
ad ea ponit᷑ que ad aliquid respiciunt. ut nos nec
ros qui troas auiuis obiecit. Diple suꝑne obolan
loco suo monade. significant̃ similem sequentem
quoq ẽẽ. Cerauniũ ponit᷑ quotiens multi uersus
improbant᷑. nec ꝑsingulos obolantur. Cerauniũ
enĩ flumina dr̃. Crisimon. hec sola exuoluntate
unius cuiusq ad aliquid notandũ ponit᷑. Pietro

Expanded text:
cum geminis punctis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad separandos in comoediis vel tragoediis periodos. Aversa ὀβολισμένη, quotiens strophe et antistrophus infertur. Adversa cum obolo ad ea ponitur quae ad aliquid respiciunt, utVirg. Aenros qui Troas Achivis obiecit? Diple superne obolata loco suo monade, significatque similem sequentem quoque esse. Ceraunium ponitur quotiens multi versus inprobantur, nec per singulos obolatur; κεραύνιον enim fulmen dicitur. Chrisimon. Haec sola ex voluntate uniuscuiusque ad aliquid notandum ponitur. Phi et Ro
Abbreviated transcription (Latin):
Ancora suꝑior ponitur uͥ aliqua res magna oĩ¬
no ẽ. Ancora suꝑior ubi aliquid uilissime uel
inconuenientius denunciatũ ẽ. Cronis t̃m in
nota admendas adhibetur.fiunt ⁊ alias notule
libroꝵ ꝓ agnoscendis his que ꝑ extremitates pa¬
ginũ exponunt᷑. ut uͥ lector illiminare huiꝰ mõi
signũ inuenĩt: ad textũ recurrens eiusdẽ sermo¬
nis ł uersiculi sciat ẽẽ expositionẽ cuius smmulẽ

Expanded text:
Anchora superior ponitur ubi aliqua res magna omnino est. Anchora inferior, ubi aliquid vilissime vel inconvenientius denuntiatum est. Coronis nota nota quae ad mendas adhibetur. Fiunt et aliae notulae librorum pro agnoscendis his quae per extremitates paginarum exponuntur, ut, ubi lector in liminare huiusmodi signum invenerit, ad textum recurrens eiusdem sermonis vel versiculi sciat esse expositionem, cuius similem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuit. Antisma ponit᷑ ad eos uersus quoꝵ ordo
ꝑmutandus ẽ. sic ab̾ antiquis aueterib positũ in¬
uenit᷑. Antisma cũ puncto ponit᷑ inbis locis ubi
in eodẽ sensu duplices uersus sunt. ⁊ dubitat᷑ qui
pottus eagendus sit. Diple. siue antilabda. Hãc

Expanded text:
um ordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. Hanc sc
Abbreviated transcription (Latin):
tolli debent anͦ apponi. Limniscus .i. uirgula int̃
gemirros punctos iacms: apponit᷑ in his locis que
sacre scͥpture interpretes eodẽ sensu. s diuersis ser¬
monib eͥnstulerunt. Antigrafus aũt cũ puncto
apponit̾ uͥ intͣnslationib diuersus sensus habet᷑.
Asteriscus cũ obolo. hac nota ꝓpͥe aristarcus utebat᷑
m his uersib qui ñ suo loco positi erant. Paragra¬
fus. int̾ uersus ponit̾ ad separandas res areb. quia
in quo nexa concurrunt. quẽ ad merũ in catalago

Expanded text:
ne apponi. Liminiscus id est virgula inter geminos punctos iacens, apponitur in his locis, que sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriscus cum obelo; hac proprie Aristarchus utebatur, in his versibus qui non suo loco positi erant. Paragraphus inter versus ponitur, ad separandas res a rebus que in contextu concurrunt; quemad
Abbreviated transcription (Latin):
SGł. sorma dicta greco uocabulo. extra quã nicħ
utũ fieri pot̃. Cõponit᷑ aũt ex trib regulis ita ut
die sint binũ peciũ. tercia habeat pecdes suos un¬
cias decẽ. quas equali crossitudine solitu extremis
acuminib sibi iuingit ut scenã trigonis fagat.

Expanded text:
 Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habeat pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis acuminibus sibi jungit, ut schema trigoni faciant.
Abbreviated transcription (Latin):
pupilus nocturnaꝵ tenebraꝵ caligmante nõ sens
orrort̃. quo fuerit nox obscurior: eo contrã nsen
auir̃ ceteraꝵ inoffensos exercet uolatus. Exorto
die ⁊ circũ fuso spierdore. solis: uisus eius er uu
quasi quibdã erret in̾tinebris. Hec ctiã pr tuꝗ

Expanded text:
pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem et quo fuerit nox obscurior eo contra usum auium ceterarum inoffensos exercet uolatus, exorto autem die et circumfuso splendore solis uisus eius hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. quo indicio sui
Abbreviated transcription (Latin):
Smeri disciplinã apud grecos primũ pytagora
antumant conscpͥsisse. ac dem̃ a nicomaco dif¬
sniis ẽẽ dispositã. quã apud latinos pͥmus apule¬
Numero. nũmus nom̃ dedit. ⁊ a sui frequentatiõe
ma appellant. Quatuor uõ afigura quadrata no
supserunt. Quinq aũt nõ scdm naturã s scd̾m
plictũ uoluntatis uocabulũ acceꝑunt. ab eo ꝗ nõa
numeris indidit. Sex aũt ⁊ septẽ agreco ueniunt.
imultis enĩ nominib que in greco aspiratioẽm
int. nos ꝓaspiratione. s. ponimus. Inde ẽ ꝓ hexa
sco uõ ꝑtiis lationẽ sicut illi ⁊ nos ita. illi hena. nos
noũe. illi deca. nos decẽ. Dicti aũt decẽ agreca ethi¬
mologia eo qd̾ ligent ⁊ coniungant infra duc̃etes
nuimeros. Nam desmos coniungere ⁊ ligare apud
tos dicit᷑. Porro uiginti dicti qd̾ sint decẽ bis geni¬
n.u. ꝓ .b. littera posita. Triginta: qd̾ ter denario gi¬
usq ad mille. Mille aũt amultitudine. uñ ⁊ mi¬

Expanded text:
meri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam, quam apud Latinos primus ApuleNumero nummus nomen dedit, et a sui frequentatione τρία appellant. Quattuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro aspiratione S ponimus. Inde est pro ἑξOcto vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a terusque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et mi
Abbreviated transcription (Latin):
estatis tp̃r mnundat quo ꝓpluuiis utunt᷑. Oritur
eñi fluuius idẽ inter austrũ ⁊ ortũ. et tyarũ aũt
siatus azephyri parte.i. ab occiduo flant ⁊ habẽt
certũ tp̃s. Nascunt᷑ aũt mense maio quaꝵ flatꝰ in¬
mitio languens ẽ. s ꝑ dies augescit. Nam fluunt
abhora sexta indecimã. Haꝵ igit̃ flatu resistente
undis appositusq etiã hostiis eius quib in mare
infiuit harenaꝵ cumulis nili fuictus intumesẽt.
acretro reuerti cogunt᷑. sicq aque rũpentes pro¬
pellunt᷑ in austrũ. quib congestus nilus in egyptõ
erũpit. qui estib quoq ethesi is ruptisq arenaꝵ
cumulis rursus in suũ aluieũ redit fluuius. Nilus¬
in kadadita illa precipitat. magnitudine fragoriᷤ¬
sui ita aures accolaꝵ obstruat: ut auditu carere¬

Expanded text:
aestatis tempore inundat, quo pro pluviis utuntur. Oritur aestatis tempore inundat, quo pro pluviis utuntur. Oritur enim fluvius idem inter Austrum et Ortum. Etesiarum autem flatus a Zephyri parte, id est, ab Occiduo flat, et habet certum tempus. Nascuntur enim mense Maio, quarum flatus initio languens est, sed per dies augescit. 2. Nam flant ab hora sexta in decimam. Harum igitur flatu resistente undis, oppositisque etiam ostiis ejus, quibus in mare influit, arenarum cumulis, Nili fluctus intumescunt, ac retro reverti coguntur. Sicque aquae erumpentes propelluntur in Austrum. Quibus congestis, Nilus in Aegyptum erumpit. Quiescentibus quoque Etesiis, ruptisque arenarum cumulis, rursus in suum alveum redit fluvius. CAPUin Cathadupa precipitat, ita magnitudine fragoris accolarum aures obstruat ut auditu care
Abbreviated transcription (Latin):
antis maris rubri uidetur emergere. in loco qui dr̃
mons sylonem poriũ. dem̃ cadit ad occasũ ꝓfuiens
facit insulã nomine meroen in medio sui. Nouissi¬
me in septẽtrionẽ inflexus tẽpestiuis auctus increm̃¬
tis. plana egypti rigat. Hunc aliqui auctores ferũt
haud ꝓcul athlante habere fontẽ.⁊ continuo are¬
nis mergi. Inde int̃iecto breui spacio: uastissimo
lacu exundare. atq hinc occeano tenus orientem
uersus. ꝑ ethiopica deserta ꝓlabi. Rursũq inflexũ
adsimistrã ad egyptũ descendere. Qd̃ quide uerũ est
ẽ huiusmodi fluuiũ magnũ qui tali ortu. taliq
cursu sit.⁊ re uera omĩa nili monstra gignit. quẽ
utiq ꝓpe fontẽ barbari dara nominant. Ceteri uõ
accole nuhul uocant. s hic in regione gentiũ quã¬
libio egrptie uocant. haud ꝓcul ab illo fluuio quẽ
alitore maris rubri ꝓrumpere diximus imm̃so lacy
accepto his assumitur nisi forte occulto meatu in
alueũ eius qui ab oriente descendit erueret. Nilus¬

Expanded text:
entis maris Rubri uidetur emergere in loco, qui dicitur Mossylon emporium, deinde diu ad occasum profluens, faciens insulam nomine Meroen in medio sui, nouissime ad septentrionem inflexus, tempestiuis auctus incrementis plana Aegypti rigat. hunc aliqui auctores ferunt haud procul ab Athlante habere fontem et continuo harenis mergi, inde interiecto breui spatio uastissimo lacu exundare atque hinc oceano tenus orientem uersus per Aethiopica deserta prolabi rursusque inflexum ad sinistram ad Aegyptum descendere. quod quidem uerum est esse huiusmodi fluuium magnum, qui tali ortu talique cursu sit et re uera omnia Nili monstra gignat; quem utique prope fontem barbari Dara nominant, ceteri uero accolae Nuhul uocant; sLibya Aegyptia vocatur, haud procul ab illo fluvio, quem a littore maris Rubri prorumpere diximus, immenso lacu acceptus absumitur: Nisi forte occulto meatu in alveum ejus, qui ab oriente descendit, eructat. Ae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓquunt᷑. siẽ mosẽ
altaris. ut quotiens consentit exercitꝰ. qr uoce
en pot̃ manu ꝓmitrat. Ali i quia uoce nõ posst̃¬
ndiu gladioꝵ salutant. Ennius de quadã ĩpu
comunẽ facit. aliũ tenet. alii nutat. alibi manꝰ ẽ
accupata. alii ꝑuellit pedẽ. alii dat anulũ expectan¬
dialabris. aliũ inuocat. cũ alio cantat. attam̃ aliiꝰ
u digito litteras. Et salomon. terit pede. annuit

Expanded text:
quuntur. Sicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat. Alii, quia voce non possunt, gladiorum motu salutant. Ennius de quadam inpudcommunem facit. Alium tenet, alii adnutat, alibi manus est occupata, alii pervellit pedem, alii dat anulum exspectandum, a labris alium invocat, cum alio cantat; adtamen aliis dat digito litteras. Et Salomon Proverb. 6,
Abbreviated transcription (Latin):
si rõe accipiant. Hỹs. Municipes sunt in eodẽ
munitipio nati. ab officio munerũ dicti. eo quod
publica munia accipiant. munia enĩ officia sũt.
in ⁊ immunes dicunt᷑ qui nullũ gerunt officiũ.
Municipales. originales. ciues.⁊ in locũ officiũ
girentes. Inter municipẽ ⁊ municipalẽ hoc int̾ẽ.
minicipes sunt curialiũ maiores. dicti eo quod
sisa munera accipiant. municipales aũt originis
aues sunt. in locũ officiũ gerentes. Municipia.¬

Expanded text:
 faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerenteMunicipes sunt curialium maiores dicti eo quod fisci munera accipiant; municipales autem originales ciues sunt et in locum officium gerentes. In
Abbreviated transcription (Latin):
riuatione appellati. quos illi neruos uocant. Alii lati¬
ne uocatos neruos putant: eo qd̃ arcuũ coniunctiones
inuicẽ his mhereant.i. ab inherendo. maximaꝵ aũt
uiriũ substantiã neruos facere certissimũ ẽ. Nã qͣntũ
fuerint densiores: tantũ ꝓpensius augescere firmitatẽ.

Expanded text:
rivatione appellati, quos illi νεῦρα vocant. Alii Latine vocatos nervos putant, eo quod artuum conjunctiones invicem his inhaereant; id est, ab inhaerendo. Maximam autem virium substantiam nervos facere certissimum est: nam quanto fuerint densiores, tanto propensius augescere firmitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur tirannus. Isre enĩ por arripuit insueta
in ppłos tyrannidẽ.⁊ ipse aggressus ẽ aduersus dm̃
impietatis edificare turrẽ. Nebula mñ dicta uñ
siue qd uolans sursũ naues faciat. exaltat eñi ualles
humide nebulas ⁊ fiunt nubes m̃ nubila. m̃ nubes.
nebule aũt uma petunt cũ serenitas ẽ. sũmi cũ nubilũ.

Expanded text:
rpretatur tyrannus, quia prior arripuit insuetam in populos tyrannidem et aggressus est adversus Dominum impietatis edificare turrem. N 28 NEMEIN sive quod nubes volare faciat. Exhalant enim valles humidae nebulas, et fiunt nubes, inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt, cum serenitas est: summa, cum nubilum.
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Es. Naum. int̃pretat᷑ germ̃ consolator. In¬
crepat eñi ciuitatẽ sangumũ. ⁊ post euersionẽ uliꝰ
consolator fron dicens. Ecce suꝑ montes pedes euã¬
głizantis ⁊ annunciantis pacẽ. E6ł. Nausia. uomitꝰ.¬
poeticũ ẽ. Nam rectũ ẽ nauta. s causa metri una

Expanded text:
at. Nahum interpretatur germen, sive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion, dicens: Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem . Hic quopoeticum est. Nam dictus est a nauta, sed causa metri a poetis una
Abbreviated transcription (Latin):
amessiũ ꝓuentu uocata. un ⁊ eã ueteres cet̾is orreũ
nuncupabant. Hec ab oriente ortui danubii uigit᷑.
ab euro uõ tracie. ameridie macedonie. Ab occasu
istrie copulatur. Post misiã aũt pannonia ẽ. Nori¬
cas ager frigidus ⁊ partius fructuosus. post quẽ reticꝰ
frigidus ferax qui excipit galliã bellicã. De Gł.¬

Expanded text:
messium proventu vocata. Unde et eam veteres Cereris horreum nuncupabant. Haec autem ab Oriente ostiis Danubii jungitur, ab Euro vero Thraciae, a meridie Macedoniae, ab occasu Istriae copulatur. Post Moesiam autem Pannonia est, inde Noricus ager frigidus et parcius fructuosus, post quem Rheticus frugibus ferax, qui excipit Galliam Bellicam Belg
Abbreviated transcription (Latin):
inscii ac rudes ignari dicunt᷑. Ol fecisie enĩ scisse ue¬
teres dicebant. Terrentiꝰ. ac nõ notis ex m̃sib prus
olfecissent quã ille quicquã ceꝑit. Naruim. rate
pars ꝓpt̃ qd̃ equalĩt sit in longitudine ⁊ rotund¬
tate porrecta columna uocat᷑ extremitas eius pn¬

Expanded text:
s et rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim veteres scisse dicebant. Terentius: « Ac non totis sex mensibus prius olfecisse quam ille quidquam coeperit. » Narium recta pars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius piru
Abbreviated transcription (Latin):
apollinis tẽplo sacrate. quib postea hesiodũ pocta
imposuisse uocabula. Itaq sine musica nulla di
sciplina pot̃ ẽe ꝑfecta. Nichil enĩ sine illa manet.
Ipse mundus quadã armonia sonoꝵ dr̃ ẽẽ cõpost
Ilusica ẽ que affect ꝓuocat in diuersũ habitum
sensũ. inp̃liis quoq tube concentꝰ pugnantes ac¬
cendit.⁊ quanto uehem̃tior fuit clangor. Eto fi
ad certamen animus fortior. siquidẽ ⁊ remiges cit
hortatur. Ad tollerandos quoq labores. musica a
necnon ⁊ serpentes. uolucres atq delphinos ad
audiendũ sue modulationis cantus musica ꝓuo¬
cat. S⁊ et quicꝗd loquimur. ł intͥnsecus uenaꝵ pul¬
sib cõmouet᷑: ꝑ musicos rithinos armonie utuab
armonica. rithinica. metea. Armonica ẽ que decai
incursione uerboꝵ utrũ bene sonet an male cobe¬
reat. Metea ẽ. que m̃surã diuersoꝵ metroꝵ ꝓhib¬

Expanded text:
Apollinis templo dedicarentur. quibus postea dicit Hesiodum poetam imposuisse uocabula. non sciplina potest esse perfecta; nihil enim enim sine illa. Nam et ipse mundus quadam harmonia sonorum fertur esse comMusica movet affectus, provocat in diversum habitum sensus. In preliis quoque tube concentus pugnantes accendit et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Siquidem remiges cantus hortatur, ad tolerandos quoque labores musica annecnon et serpentes, volucres et delphinos, ad auditum sue modulationis musica provocat. Sed et quidquid loquimur, vel intrinsecus venarum pulsibus commovemur, per musicoarmonica – rithmica – metrica. Armonica est scientia incursionem uerborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica e
Abbreviated transcription (Latin):
intione. qua parte gͦ suꝑat: eadẽ suꝑat᷑. Set hec
ntio quẽ ad modũ in mundo ẽ ex uolubilitate cir¬
aloꝵ. ita ⁊ in micro cosmos intantũ partes uocẽ
ualet: ut sine ipsius ꝑfectione etiã homo sympho¬
uis carens ñ constet. Eiusdẽ musice ꝑfectiõe etiã
utra consistunt in arsis ⁊ thesis.i. eleuatione ⁊

Expanded text:
arte ergo superat, eadem superatur. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non constet. Eiusdem musicae perfectione etiam metra consistunt in arsi et thesi, id est elevatione et
Abbreviated transcription (Latin):
habitantur: quia acursu solis longe positi sũt. ni¬
mioq celi rigore uentoꝵq gelidis flatib contabe¬
scunt. Solsticialis uõ circulus qui in oriente inter
septetonalẽ ⁊ estiuũ ẽ collocatus. uł iste qui in oc¬
cidente int estiuũ ⁊australẽ positus ẽ. idõ tẽꝑati
sunt: eo qd̾ ex uno circulo rigorẽ. ex altero calorẽ.
habeant. De quib uirgilius. Has int̾ mecdiũ q̃
duc mortalib egris munere concesse diuũ. S⁊ ꝗ¬
re ꝑusti. Alundus ẽ. celũ. terra. mare. ⁊ que ĩ eis
sunt oꝑa dĩ. de quo dicit᷑. ⁊ mundus ꝑ eũ factꝰ ẽ. hĩs.
Mundus latine aphylosophys dictus: qd insẽpiter¬
no motu sit. ut celũ. sol. luna. aer. maria. Nulla
enĩ requies eius elem̃tis concessa ẽ. idõq sẽꝑ ĩ motu

Expanded text:
habitantur, quia a cursu solis longe positi sunt, nihabitantur, quia a cursu solis longe positi sunt, nimioque coeli rigore ventorumque gelidis flatibus contabescunt. 4. Solstitialis vero circulus, qui in Oriente inter septentrionalem et aestivum est collocatus, et iste qui in Occidente inter aestivum et australem est positus, ideo temperati sunt, quod ex uno circulo rigorem, ex altero calorem habeant. De quibus Virgilius: Has inter, mediamque duae mortalibus aegris Munere concessae divum. 18 us est coelum et terra, mare et quae in eis opera Dei sunt. De quo dicitur: Et mundus per eum factus est . Mundus Latine a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut coelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies ejus elementis concessa est, ideoque semper in motu
Abbreviated transcription (Latin):
dictas anubib. lam ex nubib aque. un deriuatio ẽ.¬
Nam aque motus musicã efficit. Nimphaꝵ apud gẽ¬
tiles uaria sunt uocabula. Nimphas quippe mõtiũ
oreades dicunt. siluaꝵ driades. fontiũ amadriades.
campoꝵ magides. maris naides. Nimphe. hispõsa

Expanded text:
dictas a nubibus, nam ex nubibus aquae. Vnde et diNam aquae motus musicam efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, silvarum Dryades, fontium Hamadryades, camporum Meliades, maris Naides. NAIS idest
Abbreviated transcription (Latin):
corpore motũ facit. et ex motu sonũ. ex quo colli¬
uut uox ħominũ ẽ seu irrationaliũ animantiũ.
nam in aliis abusiue. non ꝓpͥe sonitũ uocẽ uocari.
iuer tube infremuit fractasq a litore uoces. Nã
qpũ ẽ. ut litorei sonent scopoli. ⁊ ad tubẽ terribilẽ
snitũ ꝓcul cre canoro. PXUIS Musice.
sunt puta sex ⁊ decus dipondius uides qd̾ mona¬
quadratũ. sexies seni. faciunt xxxxi. coniunges
itrema illa prima sex ad duodecĩ simul efficiunt¬
nĩc ⁊octo. Partiris tricies sexies ꝑdecus octꝰ effic̃
dipondius. hos iungis cũ sũma minore .i. sexis. e¬

Expanded text:
corpore motum facit, et ex motu sonum, ex quo colliautem vox hominum est, seu irrationabilium animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur, ut: Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Nam proprium est ut littorei resonent scopuli, et: At tuba terribilem sonitum procul aere canoro. Harmonia et decas dipondius, vides quot monaper quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XII, simul efficiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est