comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ b̾uit amonit ḋ doloris tͥrore
dieceris G uideo plane s pł desi¬
derosar expediare equidẽ s magna
res ẽ aĩoq mͥ opꝰ ẽ nõ repugnante.
rõ est que ea me cõducet sequar.
M pmũ igd in becillitate młtoru
⁊ de uariis disciplinis pħoꝵ loquar
socraticus anstiphus nõ dubitauit.
sũmũ malũ dolorem dicẽ Uemde
adhanc eneruatã mliebreq sen¬
tenciam satis docile se epicurus
p̃buit hunc post rhodius. ieromiiꝰ
dolore uacare sũmũ bonũ dixit tan¬
tũ in dolore duxit mali Cet̾i p̃ter ze¬
none aristonẽ pyrone idem fere

Expanded text:
m breviter admonitus de doloris terrore deieceris? Video plane, sed plus desidero. Experiar equidem; sed magna res est, animoque mihi opus est non repugnante. rationem, quo ea me cumque ducet, sequar. Primum igitur de inbecillitate multorum et de variis disciplinis philosophoruSocraticus Aristippus non dubitavit summum malum dolorem dicere. deinde ad hanc enervatam muliebremque sententiam satis docilem se Epicurus praebuit. hunc post Rhodius Hieronymus dolore vacare summum bonum dixit: tantum in dolore duxit mali. ceteri praeter Zenonem, Aristonem, Pyrrhonem idem fere
Abbreviated transcription (Latin):
metu ub̾ent᷑ ex ea disputacione
que mͥ nupħita ẽ in tusculano ma¬
gna udcat᷑ mortis effecta ꝯtẽpcio.
que nõ minimũ ualet ad aĩnium
metu libandũ. Nã qui id qd̾ iuitari
nõ pot̾ metuit. is uiueaĩo quieto
qd̾ intare nullo mõ potumꝰ nͥ in¬
hil oĩno scribe̾mꝰ. Et emĩ st̃orões
q̃s nos multitudis uidicio ꝓbari
uolebamꝰ. poplaris ẽ em̃ illa facł¬
cas ⁊ effectus eloqu̾cie ẽ audienti¬
um aꝓbatio S si repiebant non
nuilli qui nicħ laudarent nisi qd
se maitari posse confidẽnt q̃ q spe¬
qui id sequi ꝓfecebant᷑ ignotum
qui iant ꝯti cuetẽ pene abipõ fero
populo quo utebam᷑ antea. nũc
minime nos posse uti uideam
Est enĩ philosophia pautis oten¬
ta iudicib mltitudinẽ consulto
ip̃a fugiens. eiq ip̃a ⁊ suspecta.
ĩuisa. ut uł siquis uinu̾sa uelit
ui tupare. scd̃c id ppło face̾ possit
uel si meã qmͣ nos maxiẽ seqmͣ

Expanded text:
mur. velut ex ea disputatione, quae mihi nuper habita est in Tusculano, magna videbatur mortis effecta contemptio, quae non minimum valet ad animum metu liberandum. nam qui id quod vitari non potest metuit, is vivere animo quieto quod vitare nullo modo potuimus, nisi nihil omnino scriberemus. etenim si orationes, quas nos multitudinis iudicio probari volebamus popularis est enim illa facultas, et effectus eloquentiae est audientium adprobatio—sed si reperiebantur non nulli, qui nihil laudarent nisi quod se imitari posse confiderent, quemque spequi id sequi se profitebantur, ignotum, qui iam conticuerunt paene ab ipso foro populo, quo utebamur antea, nunc minime nos uti posse videamus? est enim philosophia paucis contenta iudicibus, multitudinem consulto ipsa fugiens eique ipsi et suspecta et invisa, ut, vel si quis universam velit vituperare, secundo id populo facere possit, vel s
Abbreviated transcription (Latin):
m eae arbitror philophari. Nã ꝗd
possũ p̃etim nichil agens agere
suit aut pleraq aut om̃a. nã nec
pauca nisi e multis eligi possut
nec qui panca ꝓcepit nõ idẽ reliqͣ
eodẽ studio ꝑsequet᷑ S t̾n in uita
occupata. atq ut neoptolemi tum
erat nlitari. pauca ista multũ sepe
ꝓsunt ⁊ fert fructus. S nõ tãtos

Expanded text:
m esse arbitror philosophari—nam quid possum, praesertim nihil agens, ageresint aut pleraque aut omnia. nam nec pauca nisi e multis eligi possunt nec, qui pauca perceperit, non idem reliqua eodem studio persequetur. sed tamen in vita occupata atque, ut Neoptolemi tum erat, militari pauca ipsa multum saepe prosunt et ferunt fructus, si non tantos
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ achademieq consuetudo d̾
omib reb in contrias ꝑtes dis¬
serendi nõ obeam c̃am solu pla¬
ea max dicendi ex̾citatio qua pem¬
ceps usus ẽ aristociles demde eũ
qui secuti sunt. Nr̃a aut̃ memoria
pbilo quẽ nos frequent̾ audiui¬
nᷤ instituit. alio tempe rechoꝵ
pio nobis in eo ꝯsũpsimꝰ. ita ꝙ
alante meridiẽ dictõi oꝑani de¬
isemꝰ. sicut p̾die feceramꝰ. pt me¬
diem inachademuã descendĩ¬
nqua disputacc̃e. ħitã nõ qĩ nar¬
tantes expomm s exeisdem uere
uerbis ut actũ disputatũq e Est
igit᷑ ambłantib ad hunc modum
ẜmo ille nobis institut᷑. ⁊ atan quo¬
dam ĩductus exordio. Dici nõ pot̾
qm sim hesterna disputaccẽ tua de¬
lectatus. uł pocius aduitus. Et si eĩ
m̾ sũ consdus. nũꝙͣ mee niimis i¬
te cupidũ fuisse tn int̾dũ obicieba

Expanded text:
ticorum Academiaeque consuetudo de ticorum Academiaeque consuetudo de omnibus rebus in contrarias partis disserendi non ob eam causam solum plaea maxuma dicendi exercitatio. qua princeps usus est Aristoteles, deinde eum qui secuti sunt. nostra autem memoria Philo, quem nos frequenter audivimus, instituit alio tempore rhetorum temporis nobis, in eo consumpsimus. itaque cum ante meridiem dictioni operam dedissemus, sicut pridie feceramus, post meridiem in Academiam descendimus. in qua disputationem habitam non quasi narrantes exponimus, sed eisdem fere verbis, ut actum disputatumque est. Est igitur ambulantibus ad hunc modum sermo ille nobis institutus et a tali quodam ductus exordio: Dici non potest, quam sim hesterna disputatione tua delectatus vel potius adiutus. etsi enim mihi sum conscius numquam me nimis vitae c
Abbreviated transcription (Latin):
St eos si possumis¬
excitemꝰ qui lib̾alit̾ cruditi ad¬
hibita ⁊̃ disserendi elegancia rõ
ne iua philosophant᷑. Est enĩ qd̾¬
dam genꝰ eoꝵ qui se pħos appella¬
ri uolunt quoꝵ dicunt᷑ esse la¬
tim sane multi libri quos nõ s¬
tempno equidẽ. qui ppe quos nũ¬
quã legerim. S qr ꝓfitentent᷑ ipĩ
illi qui eos scriburit. se neq distĩc¬
te. neq distribute. n eleganter.
neq ornate scribere lectionẽ srae
ulla delectacõne negligo. Quid cĩ
dicant ⁊ quid senciant hii qui sũt
cur legendi sint. nsi ip̃i quidem
ut platonẽ cetõsq socͣticos ⁊ d̾m¬
ceps eos qui ab hiis ꝓfecti sũt le¬
gẽ omes ⁊̃ qui illa aut nõ aꝓpbãt
aut nõ studiosissime ꝯsectantur.
c̃picurant ⁊ medrodor nõ fere p̃¬
ter suos quisꝙͣ inmanꝰ sumit sic
hos latinos hii soli legunt. qui illa
rette dici putant. Nob̾aut uidetͣ
si id ip̃i minus consequi possimiꝰ
idcuco muinꝰ id itã faciend̃ eẽ sen¬

Expanded text:
 eos, si possumusexcitemus, qui liberaliter eruditi adhibita etiam disserendi elegantia ratione et via philosophantur. est enim quoddam genus eorum qui se philosophos appellari volunt, quorum dicuntur esse Latini sane multi libri; quos non contemno equidem, quippe quos numquam legerim; sed quia profitentur ipsi illi, qui eos scribunt, se neque distincte neque distribute neque eleganter neque ornate scribere, lectionem sine ulla delectatione neglego. quid enim dicant et quid sentiant i qui sunt cur legendi sint nisi ipsi inter sut Platonem reliquosque Socraticos et deinceps eos, qui ab his profecti sunt, legunt omnes, etiam qui illa aut non adprobant aut non studiosissime consectantur, Epicurum autem et Metrodorum non fere praeter suos quisquam in manus sumit, sic hos Latinos i soli legunt, qui illa recte dici putant. nobis autem vidsi id ipsi minus consequi possumus, idcirco minus id ita faciendum esse sen
Abbreviated transcription (Latin):
nit res hr̃e narrationẽ. ut breuis
ciamꝰ cognoscendũ est. Rem b̃ni¬
t̃ narrare potimꝰ. si inde incipiemᷤ¬
narrare nñ ncc̃e erit. ⁊ si nõ abul¬
timo micio repetere uolemꝰ. et si
sũmatĩ. nõ particulati narrabim.
⁊ si nõ adextremũ. s usq eo quo op
erit ꝑ seq̃mur. et si tñsicionib nult
utemur. et si nõ d̾ errabimꝰ ab eo ꝙ
cepimꝰ ex ponẽ. et si exitus rerum
ita ponemꝰ. ut añ quoq que fcã sũt
sciri possint. tam ⁊ si nos reticiũmͦ
qd̾ genus. si dicam me exꝓuintia
redisse. ꝓfectum qͦ in ꝓuinciã ĩtel¬
ligitur.⁊ oĩno nõ mõ id qd̾ obest. s¬

Expanded text:
nit habere narrationem, ut brevis, ciamus, cognoscendum est. Rem breviter narrare potnarrare unde necesse erit; et si non ab ultimo initio repetere uolemus; et si summatim, non particulariter, narrabimus; et si non ad extremum, sed usque eo, quo opus erit, persequemur; et si transitionibus nullis utemur, et si non deerrabimus ab eo, quod coeperimus exponere; et si exitus rerum ita ponemus, ut ante quoque quae facta sint, scire possint, tametsi nos reticuerimus: quod genus, si dicam me ex provincia redisse, profectum quoque in provinciam intellegatur. Et omnino non modo id, quod obest, s
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ucrisimilis narracio erit sint mo
ut opinio. ut natura postulat dice¬
aut tempis parum fuisse. aut õrz
nullã. a locũ ydoncũ nõ fuisse .a
hoĩnes ip̃os nõ face̾. aut pati ñ po¬
tuisse. Si uã res erit. nchominb

Expanded text:
risimilis narratio erit, si, ut morum, ut oppinio, ut natura postulat, diceaut temporis parum fuisse, aut causam nullam, aut locum ydoneum non fuisse, aut homines ipsos facere aut pati non potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ semel dixiiꝰ. demceps dicani
hoc mõ. Athenis megarũ uesꝑi ad¬
ucnit simo. ubi aduenit megarũ
insidias fecit uirgim. Insidias pꝰꝙͣ
fecit ñ in loco attulit. Nem di
Re.
debuntur. Hic erit considerandũ
ne quid ꝑturbate. nequid ꝯtorte
camꝰ. ncꝙ̃ inaliã rem tnscamus
ne ab ultimo repetamꝰ. ne longep¬
seq̃mur. nc quid ꝙ adrem ꝑtineat
p̃tẽamꝰ. ⁊ si ꝑsequimͦ ea que debre¬
uitate p̃cepta sunt. Niã quo b̾mio¬

Expanded text:
supra diximus, deinceps dicamus, hoc modo: Athenis Megaram vesperi advenit Simo: Ubi advenit Megaram, insidias fecit virgini: Insidias postquam fecit, vim in loco adtulit. CAPUT 15 Rem debuntur: hic erit considerandum, ne quid perturbate, ‹ne quid contorte,› uam in aliam rem transeamus; ne ab ultimo repetamus; ne longe persequamur; ne quid, quod ad rem pertineat, praetereamus; et si sequemur ea, quae de brevitate praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
fieri pot᷑. uelut argum̃ta comedia¬
ꝵ Ilud genus narrationis qd̃ in
ꝑsonis positũ ẽ. debet hr̃e ẜmonis
festiuitatẽ. Anmnoꝵ dissimilitudinẽ.
gͣuitatẽ leuitatẽ. sꝑem. metũ. suspi¬
cionẽ. desideriũ. dissimulaccẽm. mi

Expanded text:
fieri potuit, velut argumenta comoediafieri potuit, velut argumenta comoediarum. Illud genus narrationis, quod in personis positum est, debet habere sermonis festivitatem animorum dissimilitudinem, gravitatem lenitatem, spem metum, suspicionem desiderium, dissi
Abbreviated transcription (Latin):
aut nimiũ longũ estant qo ex ipsa
nõ natũ uid̾r. ut ꝓpͥe cohereat cũ nar¬
racione ⁊ qd̃ neq beniuolũ. neq do¬
cilem. neq attentũ facit anditorez
De exordio satis dc̃m est. ueniceps
ad narracionẽ uenianus.¬
Arracionũ tria sunt gencra.
unũ quo exponemus rem gestami
⁊ unũ qd̃q trahenꝰ adutilitatem
nr̃am uincendi causa. qd̾ ꝑtinet ad
eas cansas dequibꝰ iudiciũ futur
est. ¶Aicerum genus est. narracio¬
nis. qd̃ int̾curri̾t nõ nũꝙͣ aut tidei.
aut cͥminacionis aut tͣnũcionis. at
causa. Tertiũ genus est. id ꝙ causa
res narraciones in causis tracta¬
genera. unũ qd̾ in negociis. Alterũ
qd̃ inꝑsonis positũ ẽ. Id qd̾ in nego¬
cioꝵ expositione positum est tres ht̃
ꝑtes. fabuła. ystoriã. argumentu
Ifabula est que neq ueras. neq ueĩ
dis tradite sunt. ¶ꝓstoria est gesta
res. s ab etatis nr̃e memoria remo¬
ta. Argumentũ ẽ ficta res que tñ

Expanded text:
ngum est; et quod non ex ipsa causa natum videatur, ut proprie cohaereat cum narratione; et quod neque benivolum neque docilem neque adtentum facit auditorem. De exordio satis erit dictum: deinceps ad narrationem transarrationum tria sunt genera. Unum est, cum exponimus rem gestam et unum quidque trahimus ad utilitatem nostram vincendi causa, quod pertinet ad eas causas, de quibus iudicium futurum est. Alterum genus est narrationis, quod intercurrit nonnumquam ‹aut› fidei aut criminationis aut transitionis aut causa. Tertium genus est id, quod a cres narrationes in causis tractagenera: unum quod in negotiis, alterum quod in personis positum est. Id, quod in negotiorum expositione positum est, tres habet partes: fabulam, historiam, argumentum. Fabula est, quae neque veras neque veri dis traditae sunt. Historia est gesta res, sed ab aetatis nostrae memoria remota. Argumentum est ficta res, quae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ in quo ĩꝑiũ suũ fortua cõ¬
sumit equo płacidoq ão accipi¬
mꝰ ⁊ scimꝰ mortẽ malũ nõ eẽ ob
hoc ne miuriam quidẽ multo fa¬
na dolores ignonimas locor ꝯ
mutaciones orbitates discidia
nõ mergunt ne dũ ad singulorũ
impulsus mereat. et si fortune ĩ¬
uirias mod̾ate fert qnͣto magis
hominũ potenciũ quos scit fortu¬
ne manus esse Omĩa itaq sic pa¬
tit᷑ ut yems rigorem ⁊ intẽpan¬
ciã celi ut feruores morbosq et
cet̾a sorte accidencia. ne dũ qͦ tã
bene indicat. ut illũ qcqmͣ putet
ꝯsilio fecisse. q ĩ uno sapiente est
alioꝵ oĩum nõ ꝯsilia s frandes. ⁊
insidic ⁊ motus. nõr in conditi s̃

Expanded text:
o imperium suum fortuna consumit, aequo placidoque animo accipimus et scimus mortem malum non esse, ob hoc ne iniuriam quidem, multo faet dolores, ignominias, locorum commutationes, orbitates, discidia, non mergunt, nedum ut ad singulorum impulsus maereat. Et si fortunae iniurias moderate fert, quanto magis hominum potentium quos scit fortunae manus esse! Omnia itaque sic patitur ut hiemis rigorem et intemperantiam caeli, ut fervores morbosque et cetera forte accidentia, nec de quoquam tam bene iudicat, ut illum quicquam putet consilio fecisse, quod in uno sapiente est. Aliorum omnium non consilia, sed fraudes et insidiae et motus animorum inconditi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qꝰ sapienti iniuria nõ pot̾ fi.nec
sit loco muneris. et maĩ nichil
us d qmͣ dare. nichil aũt het
q᷑ ad se tͣnferri sapiens gauisurꝰ
sit. siõ pot̾ ergo quisqͣ aut nocẽ
sapienti aut ꝓdesse.qm̃ diuina
nec iuuari desidrant nec ledi
possunt. Sa piens aut̃ uicinꝰ ꝓxi¬
talitate ĩmuł deo ad illa nitens
pgensq excelsa ordinata ⁊ n¬
treproa equali et ꝯcordi cursu
fluencia secura benigna bonopu¬
blico uata et s̃bi et aliis saluta¬
ria nichil humile ⁊cupiscet mcͥ
flebit qui rõm ĩuixus ꝑ huma¬
nos casus diuino incedet nĩo. ñ
ht̃ ubi accipiat in uiriã ab hõĩe
mẽ tm̃ dice̾ putas nec a fortũa
quidẽ que quociẽs cũ u̾tute ꝯq̃s¬
sa est nũquã par recessit. ¶Sii¬

Expanded text:
 sapienti iniuria non potest fierisit loco muneris, et malus nihil ius debet quam dare, nihil autem habet quod ad se transferri sapiens gavisurus sit. Non potest ergo quisquam aut nocere sapienti aut prodesse, quoniam divina nec iuvari desiderant nec laedi possunt, sapiens autem vicinus proxitalitate similis deo. Ad illa nitens pergensque excelsa, ordinata, intrepida, aequali et concordi cursu fluentia, secura, benigna, bono publico nata, et sibi et aliis salutaria nihil humile concupiscet, nihil flebit. Qui rationi innixus per humanos casus divino incedit animo, non habet ubi accipiat iniuriam—ab homine me tantum dicere putas ? Ne a fortuna quidem, quae quotiens cum virtute congressa est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cum ipsa res aĩmũ auditoris ali
nat a nob̾. aut cũ aimꝰ auditoris
ꝑsuasus esse uidetur. ab hiis qui. añ
ꝯdixerunt. Aut cũ defessus est eos
andiendo. qui ante dixerunt Si cã
placere nob ip̃is que facta dicantũ
ab atũsariis.⁊ esse ndigna. aut ne¬
saria. Demide cũ di rem anxerimꝰ¬

Expanded text:
est cum ipsa res animum auditoris a nobis alienat, aut cum animus auditoris persuasus esse uidetur ab hiis qui ante contradixerunt, aut cum defessi sunt eos audiendo qui ante dixerunt. 14. placere nobis iab adversario et esse indigna aut nefaria, deinde quum diu rem auxerim
Abbreviated transcription (Latin):
miẜmi alit̾ ac pati fuerimꝰ. nos esse
dicturos. nos nõ eodem mõ. ut cetĩ
solcant uerba facturos. quid alii so¬
um hoc int̾ est. Pncipiũ eiusmõĩda
esse. ut statim aptis rõnib quib p̃¬
sc̃psimꝰ. aut bemuolũ aut attentum
aut docilem fatiamꝰ auditorem. at in¬
sinuatio eusmõi d esse. ut occulte
ꝑ dissimłacionẽ eadẽ illa omĩa ꝯficiamꝰ
ut ad candem ꝯmoditatẽ indicendi
opere uenire possimus. uerũ hec tres
ntilitates tã ⁊ si intota orõne sunt o¬
pande. hoc est ut audicores se se ꝑpetu¬
o nobis attentos. dociles beniuolos
p̃beant. tñ id ꝑ epordiũ cause maxie
ꝯꝑandum ẽ. Nunc ne qnͣdo ucioso ex¬
ordio ut anuir. que nitia uitanda sint.
docebo In exordienda causa ẜuandum
est lems sit ẜmo. ⁊ usitata uerborum
consuctudo. ut nõ apata uideat᷑ oracio¬
sum exordium est. qd̾ nichil

Expanded text:
mus› aliter ac parati fuerimus, nos esse dicturos, nos non eodem modo, ut ceteri soleant, verba facturos; quid alii soum hoc interest. Principium eius modi debet esse, ut statim apertis rationibus, quibus praescripsimus, aut benivolum aut attentum aut docilem faciamus auditorem: at insinuatio eiusmodi debet esse, ut occulte per dissimulationem eadem illa omnia conficiamus, ut ad eandem commoditatem in dicendi opere venire possimus. Verum hae tres utilitates tametsi in tota oratione sunt conparandae, hoc est, ut auditores sese perpetuo nobis adtentos, dociles, benivolos praebeant, tamen id per exordium causae maxime conparandum est. Nunc, ne quando vitioso exordio utamur, quae vitia vitanda sint, docebo. Exordienda causa servandum est, ut lenis sit sermo et usitata verborum consuetudo, ut non adparata videatur orasum exordium est, quod in pl
Abbreviated transcription (Latin):
tus quis mecu. que deceptus dolo
ꝓmiẜit. Que quidẽ pleraꝙ uire p̃¬
torio libanͣtur. nõ nulla legibus.
Existunt eciam sepe in iirie calũp¬
nia quadã. ⁊ mnus callida. s ma¬
litiosa uiris int̾p̃tacione ex quo
illud sũmũ ius sũma iniuria fcm̃
inducie facte. nocte populabatur
agros qd̾ dieꝵ essã pacte/ nõ nocti¬
si uerũ est . q. fabuĩ labeone̾m. seu
p̃ter auditum. arbitrũ nolams.
et ncapolitanis defmibo asenatu
datum. cum ad locum ueniss. cum
quid agenͣt. nc appeteͣnt. atq ut
regͣdi qmͣ ꝓ gͣdi mallent. id cũ ut̾¬
dio relictum ꝙ erat. ppło .R. ad iu¬
dicauit. decipe hoc quidẽ ẽ iõ iu¬
dicare. Quo cuta moĩ rẽ ẽ fugien¬
da talis sollertia. ¶s ũt aũt qued̃

Expanded text:
tus quis metu, quae deceptus dolo promiserit? quae quidem pleraque iure praetorio liberantur, non nulla legibus. Exsistunt etiam saepe iniuriae calumnia quadam et nimis callida, sed malitiosa iuris interpretatione. Ex quo illud Summum ius summa iniuria factuindutiae factae, noctu populabatur agros, quod dierum essent pactae, non noctisi verum est Q. Fabium Labeonem seu eter auditum arbitrum Nolanis et Neapolitanis de finibus a senatu datum, cum ad locum venisset, cum quid agerent, ne appetenter, atque ut regredi quam progredi mallent. Id cum utrdio relictum quod erat, populo Romano adiudicavit. Decipere hoc quidem est, non iudicare. Quocirca in omni est re fugienda talis sollertia. Sunt autem quaed
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Itaq cũ benigne acceptũ est
bñficiũ. qui dedit gr̃am quidẽ iã
recepit. mercedẽ ñ dũ. debeo itaq
ꝙ extͣ bñficiũ ẽ ip̃m quidẽ bñ acci¬
piendo psolu. Quid gͦ mas retu
cie excquo. post deinde alit̾ bũfm̃
alit̾ creditũ soluit᷑. Nõ ẽ ergo ꝙ ex¬
pectes. ut solucionẽ tibi ostendã.
Res int̾ aiõs gent᷑. Qd̾ dico nõ in¬
mͥ ⁊ cegitaueris plures eẽ res qͣ
u̾ba. ingens copia ẽ reꝵ sine nõie
quas nõ ꝓpriis appellationib no¬
tamꝰ. S alienis ꝯmodatisq pedẽ
⁊ nr̃m dicimꝰ ⁊ lecti. ⁊ ueli. ⁊ carmi¬
nis canem ⁊uenaticũ. ⁊ marinu
⁊ sidus. qr nõ sufficimꝰ ut singulis
singula assignemꝰ quotiẽs opus ẽ
mutuam̃. fortitudo ẽ iurtus picła

Expanded text:
sunt. Itaque cum benigne acceptum est beneficium, qui dedit, gratiam quidem iam recepit, mercedem nondum ; debeo itaque, quod extra beneficium est, ipsum quidem bene accipiendo persolvi. " Quid ergo tiae, ex aequo. Post deinde aliter beneficium, aliter creditum solvitur ; non est, quod expectes, ut solutionem tibi ostendam ; res inter animos geritur. Quod dico, non vimihi et cogitaveris plures esse res quam verba. Ingens copia est rerum sine nomine, quas non propriis appellationibus notamus, sed alienis commodatisque. Pedem et nostrum dicimus et lecti et veli et carminis, canem et venaticum et marinum et sidus ; quia non sufficimus, ut singulis singula adsignemus, quotiens opus est, mu
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̾turam usq ꝑductus. sic hͣ gra¬
tũ est. si d̾ est ꝯsulatus ne is quidẽ
saciat. si mꝰ ẽ ultra sc cupiditas poͣ¬
rigit ⁊ facilitatẽ suã nõ intelligit. qr
ñ unde uen̾at respicit. s quo ten¬
dat Omĩb hiis uehem̃ti ⁊ in por¬
cumꝰ malũ inuidia. que nos ĩ qe¬

Expanded text:
turam usque perductus ; nec haec grata est, si deest consulatus ; ne hic quidem satiat, si unus est. Ultra se cupiditas porrigit et felicitatem suam non intellegit, quia non, unde venerit, respicit, sed quo tendat. Omnibus his vehementius et importunius malum est invidia, quae nos inq
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ. amplexare. gaude nõ ꝙ acci¬
pias. s ꝙ reddas. debiturq sis̃. Nõ
adibis iam magne rei piculũ ut
casus mgratũ te fate̾ possit. Nullas
tibi ꝓponam dif̃cultates. ne de¬
spondeas aĩo. ne labore ac longe
ẜuitutis exspectacione deficias.
aõ differo te. de p̃sentib fiat. Nũ¬
qmͣ eris gͣtus nisi statim es oͥd
ergo faties: nõ arma sum̃da sunt.
⁊ fortasse erunt.ñ maria emecien¬
da. fortasse ⁊̃ uentis mmantibus
solues. uis rechoe̾ bñficiu. Bemg¬
neaccipe Retulisti gr̾am nõ ut
somisse ce putes. s ut securior de

Expanded text:
ficium, amplexare, gaude, non quod accipias, sed quod reddas debiturusque sis ; non adibis tam magnae rei periculum, ut casus ingratum facere te possit. Nullas tibi proponam difficultates, ne despondeas animum, ne laborum ac longae servitutis expectatione deficias ; non differo te, de praesentibus fiat. Numquam eris gratus, nisi statim es. Quid ergo facies ? Non arma sumenda sunt : at fortasse erunt. Non maria emetienda : fortasse etiam ventis minantibus solves. Vis reddere beneficium ? Benigne accipe ; rettulisti gratiam, non ut solvis
Abbreviated transcription (Latin):
accepit recdoere. a cõsuctudie q̃da
que dicimꝰ ab horrent. dem̃ alia uia
adosuetudinẽ redeunt. Negamꝰ in¬
iuriam accipe sapientẽ t̾n qui illu
pugno ꝑcusserit. muiriaꝵ dãrnabi
rem aliquã stulto sb̾ripuit. furtꝰ
dẽpuabimꝰ insanire omẽs dicimꝰ.
nec tn om̃es curamꝰ elleboro hirõ
ip̃is quos uocamꝰ ms mos. ⁊ suffia¬
qͥui ⁊ iunsdictionẽ ꝯmittimꝰ. Si diti¬
mꝰ cũ qui bñficiũ bono aiõ accep̃.
gr̃am retulisse. inchilominꝰ illu
inere alieno remnqmꝰ gr̃am relatu¬
rũ etiã cũ retulit. Exortatio est ila
ciamꝰ aĩo bono mͥ donata sũt ⁊ fa¬
me defensa detͣcte sordes. redditus

Expanded text:
accepit, reddere. A consuetudine quaedam, quae dicimus, abhorrent, deinde alia via ad consuetudinem redeunt. Negamus iniuriam accipere sapientem, tamen, qui illum pugno percusserit, iniuriarum damnabitrem aliquam stulto surripuit, furti condemnabimus ; insanire omnes dicimus, nec omnes curamus elleboro ; his ipsis, quos vocamus insanos, et suffragium et iuris dictionem committimus. Sic dicius eum, qui beneficium bono animo accipit, gratiam rettulisse, nihilo minus illum in aere alieno relinquimus gratiam relaturum, etiam cum rettulit. Exhortatio est illaciamus animo. " Bona mihi donata sunt et fama defensa, detractae sordes, spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
lendoꝵ excipiendoꝵ ꝓuocandorũ.
dicimꝰ cũ ⁊ gladiatore fortẽ uirum
⁊ ẜnũ neqͣ. quẽ i ꝯtẽptu mortis te¬
meritas impulit. parsimonia est
scĩa uitandi sũptꝰ supuatuos. ãars
re familan mod̾ate utendi. partissi¬
ti.Cũ int̃mitũ int̾ sit. int̾ modum
⁊ angustias ħ alia sũt nat᷑a. s effic̃
ĩ opia ẜmonis ut hũc ⁊ illũ parcũ
uocemꝰ. ut ille fortis dicat᷑ cũ rõe
fortuita dispitiẽs. ⁊ hic sme rõneĩ
picula excurrens. sic bñficiũ ẽ et
intelliges nichil me ꝙ opinio tua
refugiat dicẽ Ini bñficio ꝙ attio p¬
ficit relata gra ẽ. si illud beniuole

Expanded text:
lendorum, excipiendorum, provocandorum ; dicimus tamen et gladiatorem fortem virum et servum nequam, quem in contemptum mortis temeritas impulit. Parsimonia est scientia vitandi sumptus supervacuos aut ars re familiari moderate utendi ; parcissiti, cum infinitum intersit inet angustias. Haec alia sunt natura, sed efficit inopia sermonis, ut et hunc et illum parcum vocemus, ut et ille fortis dicatur cum ratione fortuita despiciens et hic sine ratione in pericula excurrens. Sic beneficium est et intellegis nihil me, quod opinio tua refugiat, dicere. Illi beneficio, quod actio perficit, relata gratia est, si illud benevole
Abbreviated transcription (Latin):
officii p̾s ẽ s ꝑfecti accessio. facit
fidias statuas. aliꝰ ẽ t̾ructus artis
aliꝰ artificis. artis ẽ fecisse ꝙ uoluit
artificis fecisse cũ fructu. ꝑfecit opꝰ
suũ tĩdias. ⁊ si ñ uendidit. criplex
illi fructus ẽ opis sui. imiꝰ ꝯscic̃tie.
hũc absoluto ope ꝑcipit. Alt̾ fame
t̾ciꝰ utilitatis. quẽ allatura ẽ. aut
gr̃a aut uenditio.aut aliquaꝯmo¬
ditas. Sic bñficii fructus. pͥmus

Expanded text:
 sed perfecti accessio. Facit Phidias statuam ; alius est fructus artis, alius artificii : artis est fecisse, quod voluit, artificii fecisse cum fructu ; perfecit opus suum Phidias, etiam si non vendidit. Triplex illi fructus est operis sui: unus conscientiae ; hunc absoluto opere percipit; alter famae ; tertius utilitatis, quem allatura est aut gratia aut venditio aut aliqua commoditas. Sic bene ficii fructus primus
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid pilam scire. bñ ac diligen¬
t excipe. S nõ dr bonus lusor nͥ
qui apte ⁊ expedite remsit qm̃
ẽ quare qr huiꝰ rei luis incorpis
motu ẽ.⁊ magilitate nõ in aĩo.
explicari itaq totũ debet. de quo
oculis indicat᷑. siec tñ iõ bonum
lusorẽ dicam. qui pilã ut oꝑtebit.
excepit. si ꝑ ip̃m mora quo minꝰ
remittendi. nolo diuciꝰ hoc refellẽ
cxistimem ita cẽ. desit aliquid lu
effecit. bñficiũ mͥ dedit. accepi ñ
alit̾ ꝙͣ ip̃c accipi uoluit. iam ht̃ ꝙ¬

Expanded text:
aliquid pilam scite ac diligenter excipere, sed non dicitur bonus lusor, nisi qui apte et expedite remisit quam est ; quare ? Quia huius rei laus in corporis motu est et in agilitate, non in animo ; explicari itaque totum debet, de quo oculis iudicatur. Nec tamen ideo non bonum lusorem dicam, qui pilam, ut oportebat, excepit, si per ipsum mora, quominusremittendo" Nolo diutius hoc refellere ; existimemus ita esse, desit aliquid luseffecit. Beneficium mihi dedit ; accepi non aliter, quam ipse accipi voluit : iam ha
Abbreviated transcription (Latin):
tarc̾. qd̾ accipiebam eo aiõ accepi
quo dabat᷑. Reddidi. alioqu pessi¬
in optime rei ꝯdicio ẽ. ut gratus
sim ad fortumã mittor. Si illa m¬
uita responde̾ nõ possũ. sufficiat

Expanded text:
 accipiebam, eo animo accepi, quo dabatur : reddidi. Alioqui pessima optimae rei condicio est : ut gratus sim, ad fortunam mittor ! Si illa invita respondere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte spectaueris. Uide ꝙͣ iniqui sũt
diumnoꝵ mumneꝵ estimatores. Et
quidã ꝓfessi sapienciã querunt ꝙ
nõ magnitudie corpm equemꝰ ele¬
fantes. uelocitate ceruos lenitate
anes ĩpetu tauros. ꝙ solida sit cutis
belius. decentior dãmis. densior ur¬
sis. mollior fibris ꝙ sagatitate nos
nariũ canes iucant ꝙ acic lumiꝰ
a quile spacio etatis corui multa
aĩalia mndi felitate. Et cũ queda
ne coire quidẽ m id nata paciatur.
iit uelocitatẽ corpor ⁊ uires erduisis¬
ac dissidentib boms hoĩem ñ cẽ
ꝯpositũ in uriam uocant.⁊ ne¬
gligentes nt̃i dos ꝙ ñ bonauali¬
tudo etiã iũciis in expugnabilis¬

Expanded text:
parte spectaveris. Vide, quam iniqui sint parte spectaveris. Vide, quam iniqui sint divinorum munerum aestimatores et quidem professi sapientiam. Queruntur, quod non magnitudine corporum aequemus elephantos, velocitate cervos, levitate aves, impetu tauros ; quod solida sit cutis beluis, decentior dammis, densior ursis, mollior fibris; quod sagacitate nos narium canes vincant, quod acie luminum aquilae, spatio aetatis corvi, multa animalia nandi facilitate. Et cum quaedam ne coire quidem in idem natura patiatur, ut velocitatem corporum et vires, ex diversac dissidentibus bonis hominem non esse compositum iniuriam vocant et neclegentes nostri deos, quod non bona valetudo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣ om̃es sͥ fanet. qnͣto ẽ simpliꝰ. qͣ
to prudentiꝰ bñficiũ acceptu aug̃ẽ
scire neminẽ tanti abalio qnͣti ase
ipõ estimari. Plus accipe debiu. S
illi facile nõ fint plus dare. ĩ mul¬
tos dundenda libalitas erat. hoc
gͣte excipiendo cuotemꝰ parũ fecit.
s sepiꝰ facict. Illũ mͥ p̃tulit ⁊ me mł¬
tis. ille mͥ nõ ẽ par uirtutib nec of¬
ficiis. s huĩt suã uenerẽ. querendo
nõ efficiã ut maiorib dignus sim.
s ut datis indignꝰ. plura ilł hoĩb
turpissimis data sũt. Quid adrem.
qmͣ raro fortuna iudicat. Cotidie
querim̃ malos ẽẽ felices. Sc̃pe q̃
agellos pessimi ciꝰͦq tͣnsierat opti¬
moꝵ uroꝵ segctẽ grando ꝑcussit.
fert sortem suã quisq ut in ceteris
reb. ita ĩ amicitiis. Nullũ ẽ tample¬
nũ bñficiũ ꝙ nõ uellicare malig¬
nitas possit. Nullũ tã angustũ ꝙ ñ
bonꝰ int̾pres extendat. Nunqͣ d̾erũt
cause querendi. si b̃nficia a detĩore

Expanded text:
 omnes sibi favet. Quanto est simplicius, quanto prudentius beneficium acceptum augere, scire neminem tanti ab alio, quanti a se ipso aestimari ! " Plus accipere debui, sed illi facile non fuit plus dare ; in multos dividenda liberalitas erat ; hoc grate excipiendo evocemus ; parum fecit, sed saepius faciet ; illum mihi praetulit, et me multis; ille non est mihi par virtutibus nec officiis, sed habuit suam Venerem ; querendo non efficiam, ut maioribus dignus sim, sed ut datis indignus. Plura illis hominibus turpissimis data sunt ; quid ad rem ? Quam raro fortuna iudicat ! Cotidie querimur malos esse felices ; saepe, quae agellos pessimi cuiusque transierat, optimorum virorum segetem grando percussit ; fert sortem suam quisque ut in ceteris rebus ita in amicitiis." Nullum est tam plenum beneficium, quod non vellicare malignitas possit, nullum tam angustum, quod non bonus interpres extendat. Numquam deerunt causae querendi, si beneficia a deteriore
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria credidi. et qr loqñdu
aliqd d̾ maginis bñficiis erat cĩ
d̾ minutis loqueremur. ⁊ qr inde
manat eciã mc̾ta hꝰ detesta bilis
uicii audacia. Cu enĩ respondebii
gͣte ꝙ munꝰ existimabit magui
aut reddendũ. qui sũma benefica
spuit.: cui salutẽ. cui spm̃ debebit
qui uitam accepisse se adiis neuii
qmͣ cottidie ab illis petit Q uicua
gͥratos eẽ docet ⁊ hoinũ cãm agit

Expanded text:
necessaria credidi, et quia loquendum necessaria credidi, et quia loquendum aliquid de maximis beneficiis erat, cum de minutis loqueremur, et quia inde manat etiam in cetera huius detestabilis vitii audacia. Cui enim respondebit grate, quod munus existimabit aut magnum aut reddendum, qui summa beneficia spernit ? Cui salutem, cui spiritum debebit, qui vitam accepisse se a dis negat, quam cotidie ab illis petit ? Quicumque ergo gratos esse docet, et hominum causam agit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ agẽ gr̃as. ꝙ nos mhoc pulch̾rimo
donncilio uolucrũt scd̾a sortiri.
ꝙ t̾reis p̾fecerũt. Aliquis ea aĩa¬
lia ꝯpat nob̾. quoꝵ potestas penes
nos ẽ. Quicqd nobis negatum ẽ
dari nõ potuit. ꝓinde quisqs es ĩ¬
iquus estimator sortis hũane cogi¬
t i qnͣta nobis tribuerit parẽs nr̃
qnͣto ualenciora aĩalia subingu
miserimꝰ. qnͣto ualentiora ꝯ sequa¬
mͣ. qm nichil sit mortale ñ sub
iectin nro positũ. tot uirtutos ac¬
cepimꝰ. tot artes. aĩmũ demq cui
nichil nõ codem quo incendit
momĩto puũ ẽ. siderib uclociorẽ
quoꝵ post multa scła futuros cur¬
sus añcedit. Tantũ demq frugu.
malles. ex oñb singula excerpae
que cibi dari uelles. Benc estĩata
nature indulgencia ꝯfitears ne¬
cesse in deliciis te illi fiusse itaẽ
Carissimos nos hucrũt dii ĩmor¬
tales. habentq. ⁊ qd̾ maximũ tr¬
bui bonis potuit ab ip̃is ꝓrimos
collocinerunt. Magna accepimus
maiora nõ cepimiꝰ Hec mi ubals

Expanded text:
 agere gratias, quod nos in hoc pulcherrimo domicilio voluerunt secundas sortiri, quod terrenis praefecerunt ! Aliquis ea animalia comparat nobis, quorum potestas penes nos est ? Quidquid nobis negatum est, dari non potuit. Proinde, quisquis es iniquus aestimator sortis humanae, cogita, quanta nobis tribuerit parens noster, quanto valentiora animalia sub iugum miserimus, quanto velociora consequamur, quam nihil sit mortale non sub ictu nostro positum. Tot virtutes accepimus, tot artes, animum denique, cui nihil non eodem, quo intendit, momento pervium est, sideribus velociorem, quorum post multa saecula futuros cursus antecedit ; tantum deinde frugum, malles, ex omnibus singula excerpas, quae tibi dari velles ; bene aestimata naturae indulgentia confitearis necesse est in deliciis te illi fuisse. Ita est : carissimos nos habuerunt di immortales habentque, et, qui maximus tribui honos potuit, ab ipsis proximos collocaverunt. Magna accepimus, maiora non cepimus. Haec, mi Liberalis,
Abbreviated transcription (Latin):
rantem. pñceps iam ciuitatis et
ri dicens. Astudiis sese abductu
nichil t̃m inse ꝯiestũ esse. qnͣtum
ꝑdidiss relicta eloqñcia. at illi int̾
Nõ patit᷑ auiditas quẽꝙͣ eẽ gͣtum.
nũꝙͣ enĩ imꝓbe spei q dat᷑ satis ẽ.
Et maiora cupimꝰ quomaiora ue

Expanded text:
rantem, princeps iam civitatis et rantem, princeps iam civitatis et solebat queri dicens a studiis se abductum ; nihil tantum in se congestum esse, quantum perdidisset relicta eloquentia. At illi interNon patitur aviditas quemquam esse gratum ; numquam enim improbae spei, quod datur, satis est, et maiora c
Abbreviated transcription (Latin):
Fidendũ est nũc. qd maxĩe faci¬
at nĩgratos. aut nimiu sii
supectos cc̃. ⁊ insitum mortalib
niciũ.se suaq mirandi. aut auidi¬
tas. aut in uidia. incipiamꝰ ap̾mo.
Nemo inbengnus ẽ sui uidex. Iñ
ẽ ut omĩa merusse se existimet¬
⁊ in solutũ accipiat. nec satis suo p̃¬
ciose estimatũ putet. hac mͥ dedit.
S ꝙͣ sero. s post qtͦ labores. qnͣto
ꝯsequi plura potuissem. si illũ ãu
illũ. Aut me cole maluissẽ. Nõ hoc
spaueram. in turbã diectus sũ. tam
exigno digñ me iudican honestus
pretiri fuit. G.lentulus agur di¬
uiciaꝵ maximũ exẽplũ anteqͣ illũ
lib̾ti paupem face̾nt hic qͣter mi¬
lies sext̾ciũ suũ uidit. ꝓp̾e dixi. incͥ¬
fuit stilis. tam pusilliꝙͣ aĩ. cũ ess
auarissimꝰ nũmos citiꝰ emittebat.
ꝙ u̾ba. tanta illi in opia erat ẜmo¬
nis. hic t̾n omĩa incremĩta sua di¬
uo aug̃ detẽt adquẽ adtulerat pau¬
ꝑtatem sub onere nobilitatis labo¬

Expanded text:
idendum est nunc, quid maxime faciat ingratos. Facit aut nimius sui suspectus et insitum mortalitati vitium se suaque mirandi aut aviditas aut invidia. Incipiamus a primo. Nemo non benignus est sui iudex. Inde est, ut omnia meruisse se existimet et in solutum accipiat nec satis suo pretio se aestimatum putet. " Hoc mihi dedit, sed quam sero, sed post quot labores ! Quanto consequi plura potuissem, si illum aut illum aut me colere maluissem ! Non hoc speraveram; in turbam coniectus sum. Tam exiguo dignum me iudicavit ? Honestius praeteriri fuit." Cn. Lentulus augur, divitiarum maximum exemplum, antequam illum libertini pauperem facerent, hic, qui quater milies sestertium suum vidit proprie dixi ; nfuit sterilis, tam pusilli quam animi. Cum esset avarissimus, nummos citius emittebat quam verba : tanta illi inopia erat sermonis. Hic cum omnia incrementa sua divo Augusto deberet, ad quem attulerat paupertatem sub onere nobilitatis labo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deoꝵ. quib nulliꝰ rei indigenti¬
ly põitis exͣ desid̾riũ referre nich¬
ominꝰ gr̃am possimiꝰ. Nõ est ꝙ ꝗr
qm extusacionẽ mentis ingrate
ab infirmitate atq inopia petat.
ligatus es.si uis cũ quolibet pa¬
ria fecisti. qm̃ qui libent̾ bñficuĩ
accipit. reddidit. Hoc ex paradoxis
stoite secte mimme mirabile ut
mea fert opmio. ut in credibile ẽ
cũ qui libent̾ accipit bñficiũ red¬
didisse. Nã cũ omĩa adaĩmũ refe¬
ramꝰ. fecit quisq qnͣtũ uoluit. Et
cũ pietas. fides.iusticia. oĩs ḋmq
u̾tus intͣ se ꝑfecta sit. ⁊̃ si illi ma¬
nũ excere nõ licuit. gratus qͦ hõ
suit quisq ꝯsequit᷑. capit opis sui
fructu. qui bñficiũ dat ꝗd ꝓpont.¬

Expanded text:
digentibus, positis extra desiderium, referre nihilo minus gratiam possumus. Non est, quod quisquam excusationem mentis ingratae ab infirmitate atque inopia petat eligatus es, si vis, cum quolibet paria fecisti, quoniam, qui libenter beneficium accipit, reddidit. Hoc ex paradoxis Stoicae sectae minime mirabile, ut mea fert opinio, aut incredibile est eum, qui libenter accipit, beneficium reddidisse. Nam eum omnia ad animum referamus, fecit quisque, quantum voluit ; et cum pietas, fides, iustitia, omnis denique virtus intra se perfecta sit, etiam si illi manum exserere non licuit, gratus quoque homo suit, quisque consequitur, capit operis sui fructum. Qui beneficium dat,
Abbreviated transcription (Latin):
si auarꝰ. nõ ħt. Iste quẽ tu felicem¬
ãmurantib credis sepe dolet sepe
suspirat. Multi illum comitant᷑.
tasse te illa pdidissi pecu¬
niã ꝑdidi. ote felicem. si cũ illa
tanto malo matĩa subducta est.¬

Expanded text:
si avarus, non habet. Iste, quem tu felicem credis, sepe dolet, sepe suspirat. 'Multi illum comitantur'. tasse te illa perdidisset. TI. Pecudidi. SEC. O te felicem! Si cum illa tamen, cum materia subducta est
Abbreviated transcription (Latin):
senti dehonestate de lib̾atũ uirtute
cũ incolumitati uideb̾r osule̾ uere
potimꝰ dice̾. nos honestatis ronem
tempe possimꝰ adipisci. Qua mre ul
concedere alti. uł ad condictionẽ alti¬
us descendere. ł in p̾scientia qescere.
atq aliud tempꝰ expectare oportebit.¬
tendat᷑. digna ne cã uidcat᷑ caque ad
utilitatẽ ꝑtinebit quare aut d mag¬
nificentia ã de honestate qdd̃a de ro
si adipisci aut effuge̾ uelimꝰ. aliq̃ res
nobis sit nobis nccͣia. hoc ẽ que sit
adunctio. ut ꝓuide uti quoq rese¬
rit labor eius ⁊ gͣuissimã quaq ca̃
uehementissime necessariam iudi¬
cenius.Affectio est qued̾a extempe
aut ex negocioꝵ euentu. aut ãmĩstͣ¬
cione aut hominũ studio ꝯmuta¬
cio rerum. ut nõ tales quales ante
habite sint. aut plerumq haberi so¬
leant habende uideant᷑ esse. ut ẽ ad
hostes transire turpe uideatur esse.
At nõ illo animo quo ulixes tñsiit.

Expanded text:
entia de honestate delibatum, virtute entia de honestate delibatum, virtute cum inco- lumitati videbimur consulere, vere poterimus dicere nos honestatis rationtempore possumus adipisci. qua in re vel concedere alteri vel ad condicionem alterius descendere vel in praesentia quiescere atque aliud tem- pus exspectare oportebit,tendatur, di- gnane causa videatur ea, quae ad utilitatem pertine- bit, quare de magnificentia aut de honestate quiddam derogsi adi- pisci aut effugere velimus, aliqua res nobis sit ne- cessaria, hoc est, quae sit adiunctio, ut proinde, uti quaeque res erit, elaboremus et gravissimam quamque causam vehementissime necessariam iudicemus. Affectio est quaedam ex tempore aut ex nego- tiorum eventu aut administratione aut hominum studio commutatio rerum, ut non tales, quales ante ha- bitae sint aut plerumque haberi soleant, habendae videantur esse; ut ad hostes transire turpe videatur esse, at non illo animo, quo Ulixes transiit;
Abbreviated transcription (Latin):
pias milła esse rem ꝙͣ face̾ ncc̃e sit. nͥ¬
p̾t ħ aut̃ esse inuemies multas res
netitatis ad qͣs simił adiũctio ñ ac¬
cedit. qd̃ genꝰ. ut homĩes mortales
uct̾e est intire sine adiũctione. ut
cibo utant᷑ ñ nccẽ est nisi cũ illa ex¬
cepcione ex̃ ꝙͣ si uoluit fame perire.
modi sit erit ꝯsidrandũ. ⁊ iam omĩ
tempe id ytmebit ut iut adirẽscate¬
hoc mõ exponenda neceisitudo sit.
Necesse esse hoc faciamꝰ si honeste
uolumꝰ niuere. aut ad incolumita¬
tẽ hoc mõ.Necesse est si incolumes
uolumꝰ esse. aut ad ꝯmoditatẽ hoc
mõ. necesse est si sine momodo uo¬
lumꝰ uiue̾. Ac sũma quidẽ necessitu¬
do uidetur esse honestatis huic ꝓxi¬
ma mncolumitatis. t̾cia ac leuissima
ꝯmoditatis. que cũ hiis nũquã po
nestas incolumitati. tñ utri potisi¬
mũ ꝯsulendũ sit delib̾etur. Cuiꝰ rei
dari posse. Nã qua nirc fĩ potit. uͭ cũ¬

Expanded text:
perias nullam esse rem, quam facere necesse sit, nperias nullam esse rem, quam facere necesse sit, npariter autem esse multas res necessitatis, ad quas similis adiunctio non accedit; quod genus ut homines mortales necesse est interire, sine ad- iunctione; ut cibo utantur, non necesse est nisi cum illa exceptione extra quam si nolint fame perire. modi sit, erit considerandum. nam omni tempore id pertinebit, ut aut ad honestatehoc modo expo- nenda necessitudo sit: necesse est, si honeste volu- mus vivere; aut ad incolumitatem, hoc modo: ne- cesse est, si incolumes volumus esse; aut ad commoditatem, hoc modo: necesse est, si sine incommodo volumus vivere. ac summa quidem necessitudo vi- detur esse honestatis; huic proxima incolumitatis; tertia ac levissima commoditatis; quae cum his num- quam potnestas incolumitati, tamen, utri potissimum consu- lendum sit, deliberetur. cuius rei dari posse. na
Abbreviated transcription (Latin):
cessitudines cũ indicendi rõnes ĩci¬
dent recte necessitudines appellabỹ¬
tur. Sin alique res incident difficiłs
esse quasdam cũ adiũctione necessi¬
tudines. quasd̾a simplites ⁊ ab solu¬
tas. Nã alit̾ dicẽ solemꝰͦ. ncc̃c ẽ cassi¬
lienses se dedẽ hannibali. Alit̾ aut̾e
ẽ hec. nͥ si malt̾ fame pire. si enĩ id
malt̾ nõ est necc̃e. Hoc inferius ñ itẽ
dere siue famẽ ꝑreti atq ita peturr.
necesse ẽ cassilinũ uenire ĩ hannidat
potestatẽ. Quid igͥ effice̾ pot̾ hec ne¬
cessitudinis distributio. ꝓre dicã płi¬
niũ cũ locus is necessitudis ind br̃
incurrẽ NIã cũ simplex erit necessi¬
tudo nicħ erit ꝙ multa dicamꝰ cũ eã
nulla rõne lenire possimꝰ Cum aut̃
ita neçẽ ut aliquid effugẽ. a ͭ adipisci
uelimꝰ cũ adiũctio illa quidheat uti¬
litatis. aut qd̃ honestatis erit ꝯsid̾rã¬
dũ. Nam si uelis attendẽ ita tñ ut id
q̃ras qd̾ ꝯueniat adusũ ciuitatis re

Expanded text:
cessitudines cum in di- cendi rationes incident, recte necessitudines appella- buntur; sin aliquae res accident difficiles, esse quasdam cum adiunctione necessitudines, quasdam simplices et ab- solutas. nam aliter dicere solemus: necesse est Casilinenses se dedere Hannibali; aliter autemest haec: nisi si malunt fame perire; si enim id malunt, non est necesse; hoc inferius non itemdere sive famem perpeti atque ita perire, necesse est Casilinum venire in Hannibalis potestatem. quid igcessitudinis distri- butio? prope dicam plurimum, cum locus necessi- tudinis videbitur incurrere. nam cum simplex erit necessitudo, nihil erit quod multa dicamus, cum eam nulla ratione lenire possimus; cum autem ita necesse erit, si aliquid effugere aut adipisci velimus, tum adiunctio illa quid habeat utilitatis aut quid honestatis, erit considerandum. nam si velis attendere, ita tamen, ut id quaeras, quod conveniat ad usum civitatis, re-
Abbreviated transcription (Latin):
datio. Memoria est firma animi re¬
rũ ⁊ uerboꝵ ⁊ disposicionis perceptio.
Pronũciacio est uocis. nultus. s est.
moderacio. cũ uenustate/ ħ̾ omĩa tri¬
b reb assequi potimꝰ. arte imitaci¬
one. Exertitacionc. Ars ẽ ꝑceptio
que dat certam uiam rõnemq di¬
cendi. Imitatio est q̃ impelluur
cũ diligenti rõne ut aliquoꝵ simles
indicendo ualcamꝰ esse. Exercitacio
est assiduus usus ꝯsuetudoq diten¬
di. Qñi igit᷑ demonstratũ est quas
causas oratorẽ recipere. qͣsq res hr̃e
ꝯueniat. nũc quẽ adinodũ possit o¬
oratio ad rõnem oratoris officii. uł

Expanded text:
datio. Memoria est firma animi redatio. Memoria est firma animi rerum et verborum et dispositionis perceptio. Pronuntiatio est vocis, vultus, gestus moderatio cum venustate. Haec omnia tribus rebus adsequi poterimus: arte, imitatione, exercitatione. Ars est praeceptio, quae dat certam viam rationemque dicendi. Imitatio est, qua inpellimur cum diligenti ratione ut aliquorum similes in dicendo valeamus esse. Exercitatio est adsiduus usus consuetudoque dicendi. Quoniam ergo demonstratum est, quas causas oratorem recipere quasque res habere conveniat, nunc, quemadmodum possit oratio ad rationem oratoris offici
Abbreviated transcription (Latin):
intelligas hanc orõnem p̃ceptio¬
ms̃ adexertitatione accomodari
de oratoris officio q ẽ¬
reb posse dicẽ que res ad
usum cuulem morib acle¬
gib ostitute sũt. cũ assensione au¬
ditoꝵ auo adcius fieri poterit. Tna
geuera sunt causaꝵ que recipered
oratr. demonstratuiũ. delib̾atiuũ.
uiditiale Bemõstratum̃ est qd̾ tͥ
buit᷑ in alicuiꝰ certe ꝑsone laudem .ł
uituꝑationẽ. ¶Delib̾atinũ est in cõ¬
sultacione. qd habet in se suasionez
ꝗ dissuasionem. ¶Iuditiale ẽ qd po
sitũ est in ꝯtrou̾sia. et qd̾ ħtactusacio¬
ne aut petitionẽ cũ defensione/ Nũc
quas res oratorez habere oꝑteat do¬
cebimꝰ. peinde quomõ has causas
am. ꝓnuntiacionem. ¶ Inuentio ẽ
ex cogitacio rerũ ueraꝵ aut uerisiliũ
que causam ꝓbabilem reddant. Dis¬
positio ẽ ordo ⁊ distributio rerũ que
demonstiat quid quib locis collocã¬
et sentenciaꝵ adinuencionẽ accomo¬

Expanded text:
intellegas hanc rationem praeceptiointellegas hanc rationem praeceptionis ad exercitationem adcommodari 2 Oratoris officium erebus posse dicere, quae res ad usum civilem moribus et legibus constitutae sunt, cum adsensione auditorum, quoad eius fieri poterit. Tria genera sunt causarum, quae recipere debet orator: demonstrativum, deliberativum, iudiciale. Demonstrativum est, quod buivituperationem. Deliberativum est positum in consultatione, quod habet in se suasionem et dissuasionem. Iudiciale est, quod situm est in controversia et quod habet accusationem aut petitionem cum defensione. Nunc quas res oratorem habere oporteat, docebimus, deinde quo modo has causas am, pronuntiationem. Inventio est excogitatio rerum verarum aut veri similium, quae causam probabilem reddant. Dispositio est ordo et distributio rerum, quae demonstrat, quid quibus locis sit conlocanet sententiarum ad inventionem adcommo
Abbreviated transcription (Latin):
tua gaiherenni uoluntas ꝯmouit.
ut derõne dicendi conscriberemus.
ne aut tua causa noluisse aut fugi¬
sse nos laborem putares ⁊ eo studi¬
osius hoc negociũ suscepimꝰ qd̾ teñ
sinc cansa uelle cognosce̾ rethoricã
intlłigebam. Nõ enĩ mse parumi
fructus habet copia dicendi et cõ¬
moditatis orõnis. si recta intelli¬
gentia ⁊ ocfinita añm mod̾racioẽ
gubnetur. Quas obres illa que gre¬
ci scriptores mannis arrogantie can¬
sa sibi assũpẜunt. reliquimꝰ. Nã illi
ne parum multa scisse uiderentur
ca cõquisierunt que nichil attine¬
bant. utars difficilior cognitu pu¬
taretur. Nos aut̃ ca que uideban¬
tur ad rõnem dicendi ꝑtinere sup̃¬
simꝰ./ nõ enĩ spe questus. aut głia
ꝯmoti. uemmꝰ adscribendum quẽ¬
admodũ cetĩ. s ut industria nr̃a
tue morẽ geramus uoluntati. Nũc
nc miniu longa sumat᷑ oratio. de
re dicere incipiemus. S si te illud
inũ monuerimꝰ artem sine assidu¬
itate dicendi nõ multũ innare. ut

Expanded text:
 Gai Herenni, voluntas commovit, ut de ratione dicendi conscriberemus, ne aut tua causa noluisse aut fugisse nos laborem putares. Et eo studiosius hoc negotium suscepimus, quod te non sine causa velle cognoscere rhetoricam intellegebamus: non enim in se parum fructus habet copia dicendi et commoditas orationis, si recta intellegentia et definita animi moderatione gubernetur. Quas ob res illa, quae Graeci scriptores inanis adrogantiae causa sibi adsumpserunt, reliquimus. Nam illi, ne parum multa scisse viderentur, ea conquisierunt, quae nihil adtinebant, ut ars difficilior cognitu putaretur, nos autem ea, quae videbantur ad rationem dicendi pertinere, sumpsimus. Non enim spe quaestus aut gloria commoti venimus ad scribendum, quemadmodum ceteri, sed ut industria nostra tuae morem geramus voluntati. Nunc, ne nimium longa sumatur oratio, de re dicere incipiemus, sed si te unum illud monuerimus, artem sine adsiduitate dicendi non multum iuvare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis dignũ sit ꝯsi derandum est.
Et ñ quid s quo quidq aĩo. qui cum
cos sumi oportẽ arbitͣmur. e laudes
aut̃ ⁊ uituꝑationes exhiis locis su¬
ment᷑ qui loci psonis sũt attributi.
tͣctare quis uolet. parciat᷑ ĩ anmũ
⁊ corpꝰ ⁊ in ex̃neis res licebit. Animi
affmitas. genus.amici. patria. potẽ
esse intlłigunt᷑. atq in hiis id qd̾i
omĩa ualet ualere oportebit. Contͣ¬
ria qͦ que ⁊ qualia sint intlsigantũ
uidere aut̃ in laudando ⁊ uitupan¬
do oportebit. Nõ tam q̃ incorpore
aut in ex̃neis reb habui̾t is dque
b. Nam fortunã quidẽ ⁊ laudare stul¬
ticia est. ⁊ uitupart supbia est. aĩ ant̃
qlaus honesta ⁊ uituꝑatio uehemẽs
c̃. Nunc qm̃ om̃e in cause genus
rite satis dictum uidetur. Qrͣ qm̃

Expanded text:
sonis dignum sit, considerandum est et non quid, sed quo quidque animo, quicum, cos sumi oportere arbitramur. Laudes autem et vituperationes ex iis locis sumentur, qui loci personis sunt adtributi, tractare qui volet, partiatur in animum et corpus et extraneas res licebit. animi adfinitas, genus, amici, patria, poten- nere intellegentur. atque in his id, quod in omnia, valere oportebit; con- traria quoque, quae et qualia sint, intellegentur. vi- dere autem in laudando et in vituperando oportebit non tam, quae in corpore aut in extraneis rebus ha- buerit is, de quo it. nam fortunam quidem et laudare stultitia et vituperare superbia est, animi autem et laus ho- nesta et vituperatio vehemens est. Nunc quoniam omne in causae genus ricae, satis dictum videtur. quare,