comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a societas hominũ & communitas euertatur necesse . ẽ: Nãsi¬
biut quis que malit quod adusũ uitae ꝑtineat quã alteri at¬
quirere consensũ .ẽ. non repugnante natura illud natura
non patitur ut aliorũ spoliis nostrasfacultates copia so
uipes augeamus: Neque uero hoc solũ natura idẽ iurẽ genti¬
ũ sed &iã legib populorũ quib: in singulis ciuititib: res p con¬
tinetur eodem modo constitutũ .ẽ. ut non liceatsui commo¬
di causa nocere alteri : Hoc enĩ spectint leges hoc uolunt
in columen. eẽ. ciuiũ coniunctione : quã quidirimunt : eos
morte exilio uinclis dã no cohercent : atque hoc multo ma¬
gis efficit iꝑsanaturaeratio quae . ẽ. lex diuina & humana
cui parere quiuelit omnes autẽ parebunt qui secundũ natu¬
rã uolent uiuere : Nũ quã cõmitt& ut alienũ appetat. & id
quod alteri de traxerit sibi assumat : & enĩ multo magis ẽ se¬

Expanded text:
a: societas hominum et communitas evertatur necesse est, nam, sia: societas hominum et communitas evertatur necesse est, nam, sibi ut quisque malit, quod ad usum vitae pertineat, quam alteri acquirere, concessum est, non repugnante natura. Illud quidem non patitur, ut aliorum spoliis nostras facultates, copias, opes augeamus. 2. Neque vero hoc folum natura, id est, iure gentium, sed et legibus populorum, quibus in singulis civitatibus Resp. continetur, eodem modo constitutum est; ut non liceret sui commodi causa nocerealteri, hoc enim spectant leges, hoc volunt, incolumem esse civium coniunctionem: quam qui dirimunt, eos morte, exilio, vinculis, damno coercent, atque hoc multo magis exigit ipsa naturae ratio, quae est lex divina et humana: cui parere quivelit, omnes autem parebunt, qui secundum naturam volent numquam committet, et alienum appetat, et id, quodalteri detraxerit, sibi assumat. 3. Etenim multo magis est se
Abbreviated transcription (Latin):
quib quic quidhonestũ .ẽ. idemutile uidetur nec utilequic quam
quod non honestũ quã ab his quib: & honestũ aliquid non utile aut
dere sed redeo ad formulã : De trabereigitur alteri aliquid &
hominẽ hominis in cõmodo suum commodũ augere. Magis
est contranaturã quã mors quã pauꝑtas. quã dolor quã coxe¬
ra quaepossunt aut corpori accidere a ureb: & ternis : Nã prin¬
cipio tollit conuictũ humanũ & societatẽ sienĩ sic erimus ad¬
fecti ut propter suũ quis que emolumentũ spoli& aut uiole
alterũ : Dis rũ pineces se .ẽ. eã quae maxime .ẽ. secundũ naturã
humanigeneris societatẽ. ut siunũ quodque membrũ sensũ
hunc haber& ut posseputaret seualere si proximi membri
ualetudinẽ ad setraduxis s& debilitari & interire totũ
corpus necesse eẽt : sic si unus quisq nostrũ ad serapiat cõmo¬
da aliorũ detrahatq: quod cuiq: posset emolumentis ui grati¬

Expanded text:
quibus, quicquid honestum est, idem utile videtur nec utile quicquam, quibus, quicquid honestum est, idem utile videtur nec utile quicquam, quod non honestum, quam ab iis, quibus et honestum aliquid non utile et udere. Sed redeo ad formulam. Detrahere igitur alteri aliquid et hominem hominis incommodo suum commodum augere magis est contra naturam quam mors, quam paupertas, quam dolor, quam cetera, quae possunt aut corpori accidere aut rebus externis. Nam principio tollit convictum humanum et societatem. Si enim sic erimus afecti, ut propter suum alterum: disrumpi necesse est eam, quae maxime est secundum naturam, humani generis societarem. Ut, si unum quodque membrum sensum hunc haberet, ut posse putaret se valere, si proximi membri valetudinem ad se transduxisset, debilitari et interire totum corpus necesse esset: sic, si unusquisque nostrum rapiat ad se commoda aliorum, detrahatque quod cuique posit, emolumenti sui grati
Abbreviated transcription (Latin):
non modo hominẽ sed &iã familia rt̃hominẽ occidere : Nũ igitur
sȩas ytruxit scelere siquityrannũ occidit quãuis familiarẽ
populo quidem romano non uidetur qui ex omnib: praeclaris
factis illud pulcherrimũ existimat : uicit ergo utilitas honesta¬
tẽ : ĩmouero honestas utilitatẽ secuta ẽ : Itaq ut sineullo erro¬
re diiudicare possimus si quando cũ illo quod honestũ inteb¬
legimus. pugnare iduidebitur quod a pellamus utile formu¬
la quaedã constituenda .ẽ. quã sisequemur in cõparatione
rerũ : ab officionũ quã recedemus : Eritautẽ haec formula.
stoicorũ rationidis ciplinaeq maxime consentanea: Quã que¬
demhis libris propterea sequimur quod quã quã &a uete¬
rib: academicis & aperypateticis uestris qui qondamidẽ
crant qui a cademici: quae honesti sunt ante ponunturꝰ uĩs¬
quae uidentur utilia : Iamensplendidius haec ab eis disserentur

Expanded text:
non modo hominem, sed etiam familiarem hominem occidere? Num igitur non modo hominem, sed etiam familiarem hominem occidere? Num igitur se astrinxit scelere, si qui tyrannum occidit quamvis familiarem? Populo quidem Romano non videtur, qui ex omnibus praeclaris factis illud pulcherrimum existimat. Vicit ergo utilitas honestatem? Immo vero honestas utilitatem secuta est. Itaque, ut sine ullo errore diiudicare possimus, si quando cum illo, quod honestum intellegimus, pugnare id videbitur, quod appellamus utile, formula quaedam constituenda est; quam si sequemur in comparatione rerum, ab officio numquam recedemus. Erit autem haec formula Stoicorum rationi disciplinaeque maxime consentanea; quam quidem his libris propterea sequimur, quod, quamquam et a veteribus Academicis et a Peripateticis vestris, qui quondam idem erant, qui Academici, quae honesta sunt, anteponuntur iquae videntur utilia, tamen splendidius haec ab eis disseruntur,
Abbreviated transcription (Latin):
facta progressio : sed haec quidem de his qui conseruatione
officiorũ existiman turboni : Qui autem omnia metiuntur
emolumentis & cõmodis neque ea uolunt praeponderaribo¬
nestate. lisolent in deliberant dobonestũ cum eo quod utile pu¬¬
tant comparare boniuiri non solent : Itaq existimopa naetiũ
cũ dixerint homines solere in hac cõparatione dubitarẽ hoc
ipsũ sensis sequodixerit solere modo non &iã oportere : &enĩ
non modo pluris putarequodutile uideatur : Quã quodbonestũ. ÷
sed &iã haecinterse cõparare & in bis ad dubitare turpissimũ
ẽ. Quidergo ẽ quod non nũquã dubitationẽ afferresoleat :¬
considerandũq uideatur credo siquando dubitatio accidit: quale
sit id dequo consideretur: saepe enĩ tẽporefit ut quod turpe ple¬
rũ q haberi soleat : inueniatur non ẽẽ turpe : Exemplicausa po¬
natur aliquid quod pateat latius . Quod potest mauis scelus quã

Expanded text:
facta progressio. Sed haec quidem de iis, qui conservatione facta progressio. Sed haec quidem de iis, qui conservatione officiorum existimantur boni. Qui autem omnia metiuntur emolumentis et commodis neque ea volunt praeponderari honestate, ii solent in deliberando honestum cum eo, quod utile putant, comparare, boni viri non solent. Itaque existimo Panaetium, cum dixerit homines solere in hac comparatione dubitare, hoc ipsum sensisse, quod dixerit, solere modo, non etiam oportere. Etenim non modo pluris putare, quod utile videatur, quam quod honestum sit, sed etiam haec inter se comparare et in his addubitare turpissimum est. Quid ergo est, quod non numquam dubitationem afferre soleat considerandumque videatur? Credo, si quando dubitatio accidit, quale sit id, de quo consideretur. Saepe enim tempore fit, ut, quod turpe plerumque haberi soleat, inveniatur non esse turpe; exempli causa ponatur aliquid, quod pateat latius: Quod potest maius esse scelus quam
Abbreviated transcription (Latin):
aut duo scipiones fortes uiri cõmemorantur aut cũ fabricius
aut aristides iustus nominatur aut ab illis fortitudinis aut
ab his iustitiae tã quã a sapiente petitur exemplũ Nemo e¬
nĩ horũ sic sapiens ut sapientẽ uolumus intelligi neciiquisa¬
pientes habiti & nominati .m. cato .&.c. lelius sapientes fue¬
runt: neilliquidem septẽ . sed exmediorũ officiorũ frequentia
similitudinẽ quandã gerebant speciemq sapientium : quocir¬
caneid quoduere honestũ est fas .ẽ. cũ utilis repugnantia cõ¬
parari Nec id quod cõ muniter appellamus honestũ quod
colitur abus quibonos seuiros haberiuolunt cume molu¬
mentisumquã ẽ. cõparandũ Tãq: idhonestũ quid in
nr̃am intelligentiã cadit Tuendũ conseruandũq: nobis
ẽ. quã illud quod ꝓpriae dicitur uereq ẽ. honestũ sapi¬
entib: alter enim teneri non potest siqua ad uirtutẽ est

Expanded text:
aut duo Scipiones fortes viri commemorantur, aut cum Fabricius aut duo Scipiones fortes viri commemorantur, aut cum Fabricius aut Aristides iustus nominatur, aut ab illis fortitudinis aut ab hoc iustitiae tamquam a sapiente petitur exemplum; nemo enim horum sic sapiens, ut sapientem volumus intellegi, nec ii, qui sapientes habiti et nominati, M. Cato et C. Laelius, sapientes fuerunt, ne illi quidem septem, sed ex mediorum officiorum frequentia similitudinem quandam gerebant speciemque sapientium. Quocirca nec id, quod vere honestum est, fas est cum utilitatis repugnantia comparari, nec id, quod communiter appellamus honestum, quod colitur ab iis, qui bonos se viros haberi volunt, cum emolumentis umquam est comparandum, tamque id honestum, quod in nostram intellegentiam cadit, tuendum conservandumque nobis est quam illud, quod proprie dicitur vereque est honestum, sapientibus; aliter enim teneri non potest, si qua ad virtutem est
Abbreviated transcription (Latin):
atq ab solutũ .ẽ: Et utidem dicunt omnes numeros hab&
Nec praeter sapientẽ : cadere inquẽ quã potest: cũ autẽ ali¬
quid actũ .ẽ. in quomedia officia cõparant. Id cumulate uide¬
tur . eẽ ꝑfectũ: Propterea quod uolgus quid absit aꝑfecto Ñ
fere intelligit quatenus autẽ intelligit nibil putat᷑ praecer¬
missũ : quod autẽ in poe matis inpicturis usu uenit in aliisq
cõplurib ut delectentur imperiti laudentq: ea quactaudan¬
di nonsint : obeã credo causã quod insit inbis aliquid probi qđ
capiat ignaros quiidem quid in una quaque reuitusit neq¬
ant iudicare : Itaq cũ sint docti aperitis Desistunt facile sen¬
tentia haecigitur officia dequib his libris dixerimus quasi
secunda quaedã honesta eẽ dicunt Non sapientiũ modo pro¬
pria sed cũ omnibominũ genere cõmunia : Itaq lis omnes in
quib: .ẽ. uirtutis indoles cõmouentur Nec uero cũ duo decii

Expanded text:
atque absolutum est et, ut idem dicunt, omnes numeros habet atque absolutum est et, ut idem dicunt, omnes numeros habet nec praeter sapientem cadere in quemquam potest. Cum autem aliquid actum est, in quo media officia compareant, id cumulate videesse perfectum, propterea quod volgus quid absit a perfecto, non fere intellegit; quatenus autem intellegit, nihil putat praetermissum; quod idem in poematis, in picturis usu venit in aliisque compluribus, ut delectentur imperiti laudentque ea, quae laudanda non sint, ob eam, credo, causam, quod insit in iis aliquid probi, capiat ignaros, qui quidem, quid in una quaque re vitii sit, nequeant iudicare; itaque, cum sunt docti a peritis, desistunt facile sententia. Haec igitur officia, de quibus his libris disserimus, quasi secunda quaedam honesta esse dicunt, non sapientium modo propria, sed cum omni hominum genere communia. Itaque iis omnes, in quibus est virtutis indoles, commoventur. Nec vero, cum duo Decii
Abbreviated transcription (Latin):
deliberationẽ introducere in quaqđ utile uideretur cũ eo
quodhonestũ ẽ : cõpararetur : et enĩ quod sum mũ bonum
astoicis dicitur conueni enter naturae uiuere : Idhab& hanc
ut opinior sententiã cũ uirtute congruere semꝑ: Cetera aut¬
tẽ quae secundũ naturã essent Italegere si ea uirtuti non re-¬
pugnarent: quod cũ ita sit putant quidã hanc cõparationẽ
Non recte introductã. Nec omnino de eo genere quiequã prae¬
cipiendũ fuisse. adq. illud quidẽ honestũ quod proprie ue¬
requedicitur . Idinsapientib .ẽ. solis neque auirtute diuelli
ũ quã potest: hͥ is autẽ in quib: sapientia ꝑfecta nonẽ. Ipsũ¬
illud quidẽ ꝑfectũ honestũ: Mullomodo similitudines ho¬
nesti ẽẽ possunt: haec enĩ officia dequib: is libris diputamus:
medias toici appellant : Ea cõmunia sunt. & latepatent que
& ingenu bonitate multias sequuntur : & progressione dis¬
cendi : Illud autẽ officiũ quod rectũ idem appellant ꝑ fectũ

Expanded text:
deliberationem introducere, in qua, quod utile videretur, cum eo, quod honestum est, compararetur. Etenim quod summum bonum a Stoicis dicitur, convenienter naturae vivere, id habet hanc, ut opinor, sententiam: cum virtute congruere semper, cetera autem, quae secundum naturam essent, ita legere, si ea virtuti non repugnarent. Quod cum ita sit, putant quidam hanc comparationem non recte introductam, nec omnino de eo genere quicquam praecipiendum fuisse. Atque illud quidem honestum, quod proprie vereque dicitur, id in sapientibus est solis neque a virtute divelli umquam potest; in iis autem, in quibus sapientia perfecta non est, ipsuillud quidem perfectum honestum nullo modo, similitudines honesti esse possunt. Haec enim officia, de quibus his libris disputamus, media Stoici appellant; ea communia sunt et late patent; quae et ingenii bonitate multi assequuntur et progressione discendi. Illud autem officium, quod rectum idem appellant, perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
os equamurut eã enã sisint alia grauiora atq meliora Tamen nos studia¬
nostri regulame tiamur: neque enimatanet natura repugnar p.nec
quic quã sequi quod asse qui non queas ex cͦuomagis em apete ñ possimꝰ obtin
decorũ illud Ideo quiani hil dec& inuita in ferua utaiunt. Idẽ aduersan

Expanded text:
sequamur, ut, etiamsi sint alia graviora atque meliora, tamen nos studiaregula metiamur; neque enim attinet naturae repugnare nec quicquam sequi, quod assequi non queas. Ex quo magis emergit, quale sit decorum illud, ideo quia nihil decet invita Minerva, ut aiunt, id est adversan
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplatio quenaturte manca quodammodo at que inchoata fit
sinulla actiorerũ consequatur . Ea autẽ actio in hominũ commo¬
distuendis maxime cernitur ꝑtin&igitur ad societatẽ gene¬
ris humani ergo haec cognitioni anteponenda . ẽ. atq id optimus
quisqi reipsa ostendit & iudicat: quis eninẽ : ta cupidus inferspicien¬
da cognoscendaq rerũ natura. utsi ei tractandi contẽplãtiq res

Expanded text:
contemplatioque naturae manca quodam modo atque inchoata sit, si nulla actio rerum consequatur. Ea autem actio in hominum commodis tuendis maxime cernitur; pertinet igitur ad societatem generis humani; ergo haec cognition anteponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupidus in perspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res
Abbreviated transcription (Latin):
re quic quã cuius non possit causam probabilem reddere Haec ẽ
enim fere descriptio officii efficiendũ autem ẽ. ut appecitus ra¬
tioni oboediant. Eam queneq: praȩcurrant nec propter pi¬
gritiã aut ignauiã deserant sintq tranquilliatq: omni aenimi¬
ꝑ turbatione careant ex quo elucebit omnis constantia : omnisq

Expanded text:
re quidquam, cuius non possis causam probabilem reddere. Haecest enim fere descriptio officii. 3. Efficiendum autem est, ut appetitus rationi oboediant, eamque neque praecurrant, nec propter pigritiam aut ignaviam deserant; sintque tranquilli, atque omni perturbatione animi careant, ex quo elucebit omnis constantia omnisq
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ honoris &gloriae sed ut pecuniae non quae rende
solũ ratio est uerum etiã collo candae quae ꝑpetuos sup̃¬
tus suppedit& Nec solũ necessarios sed etiã liberales. sic glo¬
ria & quaerenda & collocanda ratione est quã quã prela¬
re socrates hancuiã adgloriã proximam & quasi cõpendia¬
riã dicebat ẽẽ siquis idager& ut qualis haberi uell& talis
eẽt: quod siqui simulatione & in aniosetentatione & ficto
non modo sermone sed etiã udltustabile segloriã consequi

Expanded text:
cationem honoris et gloriae. Sed ut pecuniae non quaerendae solum ratio est, verum etiam collocandae, quae perpetuos sumptus suppeditet, nec solum necessaries, sed etiam liberales, sic gloria et quaerenda et collocanda ratione est. Quamquam praeclare Socrates hanc viam ad gloriam proximam et quasi compendiariam dicebat esse, si quis id ageret, ut, qualis haberi vellet, talis esset. Quodsi qui simulatione et inani ostentatione et ficto non modo sermone, sed etiam voltu stabilem se gloriam consequi
Abbreviated transcription (Latin):
qua re. suscipienda quidem bella sunt ob eam causam ut sine in¬
iuria in pace uiuatur. parta aut̃ uictoria conseruandihis qui
non crudeles inbello non immanes fuerunt ut maiores Nr̃i tuscu¬
lanos aequos uolscos sabinos hernicos inciuitatẽ &iã accepe¬
runt. At carthaginẽ & numantiã funditus sustulerunt

Expanded text:
Quare suscipienda quidem bella sunt ob eam causam, ut sine inQuare suscipienda quidem bella sunt ob eam causam, ut sine iniuria in pace vivatur, parta autem victoria conservandi ii, qui non crudeles in bello, non immanes fuerunt, ut maiores nostri Tusculanos, Aequos, Volscos, Sabinos, Hernicos in civitatem etiam acceperunt, at Carthaginem et Numantiam funditus sustulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad locũ ueniss& cum utrisq separatim locutum. necupide quid
agerent ne app&enter atq ut regredi quã ꝓgredimalleNT : id cumutriq
fecissent a liquantũ a griinmedio relictũ est Itaq illorũ finsssi cut
ipsidexerant terminauit in medio relictum quod erat populo rom̃
adiudicauit decipere hoc quidem est non iudicare : quo circa in
omni est re fugienda talis sollertia : sunt aut̃ quaedam officia:
&iã aduersus eos seruanda a quibus in iuriã acceperis est eñi ulcis¬
cendi & puniendi modus. atq haudscio ansatis sit eum qui laces¬
sierit in iuriae suae penitere ut & ipse nequid tale post hac &
c&enisint ad in iuriã tardiores : atq in re .p. maxime conser¬
uanda sunt iura belli Namꝰ cum sint duo genera decertandi
unũ ꝑdis ceptationẽ : alterũ ꝑuim : cumq illud ꝓpriũ sit hominis
hoc beluarũ confugiendũ est ad posterius siuti non lic& superiore :

Expanded text:
cum ad locum venisset, cum utrisque separatim locutum, ne cupide quid cum ad locum venisset, cum utrisque separatim locutum, ne cupide quid agerent, ne appetenter, atque ut regredi quam progredi mallent. Id cum utrique fecissent, aliquantum agri in medio relictum est. Itaque illorum finis sic, ut ipsi dixerant, terminavit; in medio relictum quod erat, populo Romano adiudicavit. Decipere hoc quidem est, non iudicare. Quocirca in omni est re fugienda talis sollertia. Sunt autem quaedam officia etiam adversus eos servanda, a quibus iniuriam acceperis. Est enim ulciscendi et puniendi modus; atque haud scio an satis sit eum, qui lacessierit, iniuriae suae paenitere, ut et ipse ne quid tale posthac et ceteri sint ad iniuriam tardiores. Atque in re publica maxime conservanda sunt iura belli. Nam cum sint duo genera decertandi, unum per disceptationem, alterum per vim, cumque illud proprium sit hominis, hoc beluarum, confugiendum est ad posterius, si uti non licet superiore.
Abbreviated transcription (Latin):
ut si constitueris cuipiam te ad uocatũ inrem p̃sentẽ eẽ uenturũ atq
interim grauit̃ aegrotare filius coeperit ñ sit contra officiũ non facere
qđ dixeris Magisq ille cui ꝓmissũ sit ab officio discedat si se defitu¬
tũ cugerat᷑ :iã illis ꝓmissis standũ ñ eẽ quis ñ uid& quae co actus
quis melu deceptus dolo ꝓmiserit : quae quidem pleraq: iure p̃torio
libȩrantur non nulla legib: existunt &iã s. epe iniuriat calumnia
quadam & nimis callida sed malitiosa iuris int̃p̃tatione : Ex quo illud
summũius sunima in iuria factũ est iamtritum sermone ꝓ uerbiũ
quo ingenere &iã in .re.p. multa peccant᷑ : ut ille quicũ triginta
dierum eẽnꝰ cum hoste indutiae factae. noctu populabat᷑ agris:
quod dierũ essent pactae non noctiũ induciae : nenosterquidem ꝓban¬
dus siuerum ẽ q̃ntũ fabium labeonẽ seuquẽ alium : nihilenĩ habeo prȩ¬
ter auditũ arbi trum nolanis & nea politanis definib: a senatu datum :

Expanded text:
ut, si constitueris cuipiam te advocatum in rem praesentem esse venturum atque interim graviter aegrotare filius coeperit, non sit contra officium non facere, quod dixeris, magisque ille, cui promissum sit, ab officio discedat, si se destitutum queratur. Iam illis promissis standum non esse quis non videt, quae coactus quis metu, quae deceptus dolo promiserit? quae quidem pleraque iure praetorio liberantur, non nulla legibus. Exsistunt etiam saepe iniuriae calumnia quadam et nimis callida, sed malitiosa iuris interpretatione. Ex quo illud Summum ius summa iniuria factum est iam tritum sermone proverbium. Quo in genere etiam in re publica multa peccantur, ut ille, qui, cum triginta dierum essent cum hoste indutiae factae, noctu populabatur agros, quod dierum essent pactae, non noctium indutiae. Ne noster quidem probandus, si verum est Q. Fabium Labeonem seu quem alium nihil enim habeo praeter auditum arbitrum Nolanis et Neapolitanis de finibus a senatu datum,
Abbreviated transcription (Latin):
quisq: sentiat non solũ arogantis ẽ sed &uã omnino dis¬
soluti ẽ autẽ quod differatt inhominũratione baben¬
da Inter iustitiã & uerecundiã iustitiae partes suNt
non uiolare homines uerecundiae : non offendere in quo
maxume uis ꝑspicitur decori His igitur expositis. qualȩ
sit id quod decere dicimus intellectũ puto pfficiũ autẽ qđ ab eo
ducitur : Hanc primũ hab& uiã quaȩ deducit ad conuenien¬
tiã conseruationẽq nature Quãsi sequemur ducem : Nũ¬
quã ab errabimus. seque murq & id quod acutũ & ꝑspicax
natura ẽ &idquod ad hominũ consociationem acconda¬
tũ. Et id quodue hemens atq forte : sed maxũma uis deco¬
ri in hac in est parte dequa disputamus Nẽq enim solum
corporis qui ad naturã aptisunt sed multo etia magisa

Expanded text:
quisque sentiat, non solum arrogantis est, sed etiam omnino dissoluti. Est autem, quod differat in hominum ratione habenda inter iustitiam et verecundiam. Iustitiae partes sunt non violare homines, verecundiae non offendere; in quo maxime vis perspicitur decori. His igitur expositis, quale sit id, quod decere dicimus, intellectum puto. Officium autem, quod ab eo ducitur, hanc primum habet viam, quae deducit ad convenientiam conservationemque naturae; quam si sequemur ducem, numquam aberrabimus sequemurque et id, quod acutum et perspicax natura est, et id, quod ad hominum consociationem accotum, et id, quod vehemens atque forte. Sed maxima vis decori in hac inest parte, de qua disputamus; neque enim solum corporis, qui ad naturam apti sunt, sed multo etiam magis
Abbreviated transcription (Latin):
quentia cumula uit bellicã gloriam quod idem fecit timotheus
comonis f: qui cũ belli laude non inferior fuiss& quã pater ad eam
laudẽ doctrinȩ & ingenii gloriã adiecit fit autem interdũ. ut
non nulli omifsa imitatione maiorũ suum quod dam institutum con¬
sequantur maximeq in eo plerũq elaborant. Hii qui magna si¬
bi proponunt obscuresorama iorib: Haec igitur om̃nia cũ quae¬
rimus quid deceat conplecti animo & cogitatione debemus in pri¬
mis autem consituendũ est quos nos & quales ẽẽ uelimus & in quo
des quus apa¬
tribus acce¬
perunt ad¬
dunt ali¬
quã suã
ut hic
idem
a frica¬
genereuitae quaedeliberatio est omnium dificillima In eunte
enim ad olescentia cũ ẽ maxima in becillitas consilu : tum idsibi
quis que genus a etatis degendae constituit : quod maxime adamauit

Expanded text:
quentia cumulavit bellicam gloriam; quod idem fecit Timotheus Cononis filius, qui cum belli laude non inferior fuisset quam pater, ad eam laudem doctrinae et ingenii gloriam adiecit. Fit autem interdum, ut non nulli omissa imitatione maiorum suum quoddam institutum consequantur, maximeque in eo plerumque elaborant ii, qui magna sibi proponunt obscuris orti maioribus. Haec igitur omnia, cum quaerimus, quid deceat, complecti animo et cogitatione debemus; in primis autem constituendum est, quos nos et quales esse velimus et in quo des, quas a patribus acceperunt, addunt aliquam suam, ut hic idem Africagenere vitae; quae deliberatio est omnium difficillima. Ineunte enim adolescentia, cum inest maxima imbecillitas consilii, tum id sibi quisque genus aetatis degendae constituit quod maxime adamavit
Abbreviated transcription (Latin):
ctus nisi his restitissem. Nec rursũ indignis homine docto
uoluptatib: atq: utinã respistetiss& quo coeperat statu
nec in homines non tam cõmutandarũ quã euertendarũ rerũ
cupidos incidiss& : primũ enĩ ut stante repi facere solebamꝰ :
inagendo plusquã in scribendo operae poneremus : deinde
ipsis scriptis. non ea quae nunc sed astiones nr̃as mandaremus
ut saepe fecimus : Cum autẽ respi inqua omnis mea cura cogi¬
tatio : opera poni solebat nulla ess& omnino illȩ scilic&
lut terae contiuerunt forenses & senatoriae nihil autẽ agerẽ

Expanded text:
ctus, nisi iis restitissem, nec rursum indignis homine docto voluptatibus. Atque utinam res publica stetisset, quo coeperat, statu nec in homines non tam commutandarum quam evertendarum rerum cupidos incidisset! Primum enim, ut stante re publica facere solebamus, in agendo plus quam in scribendo operae poneremus, deinde ipsis scriptis non ea, quae nunc, sed actiones nostras mandaremus, ut saepe fecimus. Cum autem res publica, in qua omnis mea cura, cogitatio, opera poni solebat, nulla esset omnino, illae scilicet litterae conticuerunt forenses et senatoriae. Nihil agere
Abbreviated transcription (Latin):
etiã in reb prosperis &aduoluptatẽ nostrã fluentib: suꝑbiã magno¬
pere fasti diũ arrogantiãq fugiamus : nã ut aduersasres sic se¬
cundas immoderate ferreleuitatis ẽ: praeclaraq: ẽ aequabilitas in
omniuita & idẽ semꝑ uultus eadẽq: frons ut desocrate q de .c. lelio
accipimus : philipũ quidẽ macedonũ regem reb gestis &gloria supera¬
tũ a filiofacilitate & humanitate uideo superiorẽ fuisse : itaq: alter

Expanded text:
etiam in rebus prosperis et ad voluntatem nostram fluentibus superbiam magnopere, fastidium arrogantiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre levitatis est, praeclaraque est aequabilitas in omni vita et idem semper vultus eademque frons, ut de Socrate itemque de C. Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum regem, rebus gestis et gloria superatum a filio, facilitate et humanitate video superiorem fuisse; itaque alter
Abbreviated transcription (Latin):
tuli patrirfrater uicit omnes ut in illo ipse forensi genere di-¬
cendi Contentiones aliorũ sermoneuincer&. iomnibus igitir
his elaborandum est si in omnire quid deceat ex quirimus: sit
ergo hic fermo in quosocratici maxime excellunt : Lenis minime¬
q: pertinax in sit in eolepos nec uerotã quam in possessionem su

Expanded text:
tuli patris frater, vicit omnes, ut in illo ipso forensi genere dicendi contentiones aliorum sermone vinceret. In omnibus igitur his elaborandum est, si in omni re quid deceat exquirimus. Sit ergo hic sermo, in quo Socratici maxime excellunt, lenis minimeque pertinax, insit in eo lepos; nec vero, tamquam in possessionem su
Abbreviated transcription (Latin):
stu dia uitaq: omnis inrerũ cognitione uersata est . tamen ab
augendis bominũ utilitatib: & commodis non recesseruntinã
&eru diuer̃ multos quomeliores ciues utilioresq reb: suispub

Expanded text:
studia vitaque omnis in rerum cognitione versata est, tamen ab augendis hominum utilitatibus et commodis non recesserunt; nam et erudiverunt multos, quo meliores cives utilioresque rebus suis pub
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inuentae quae cũ omnib: semꝑ una atq eadẽ uoce loqueren¬
tur Ergo hoc quidem ꝑspicuum est eos adimperandũ deligi
solitos quorũ de iustitia magna. eẽt. opinio multidinis adiunc¬
to uero ut idem etiã prudentes haberentur : Nihilerat quod
bomineshis auctoribs nom posse consequi se arbritrarentur:
Omniigitur ratione colenda & retinenda iustitia est: cũ
ipsa ꝑsese Na aliter iustitia non ess& tũ propter ãplifi

Expanded text:
sunt inventae, quae cum omnibus semper una atque eadem voce loquerentur. Ergo hoc quidem perspicuum est, eos ad imperandum deligi solitos, quorum de iustitia magna esset opinio multitudinis. Adiuncto vero, ut idem etiam prudentes haberentur, nihil erat, quod homines iis auctoribus non posse consequi se arbitrarentur. Omni igitur ratione colenda et retinenda iustitia est cum ipsa per sese nam aliter iustitia non esset, tum propter amplifi
Abbreviated transcription (Latin):
facilebellũ reliquis trader&: Cũ igitur tañtauis iustitiae sit.
ut ea etiã latronũ opesfirm& atq augeat: quantã eius uim in¬
terleges & iudicia & in conscituta rep. foreputimus mihi quidẽ
non apud mnedos solũ ut ait hero dotus sed etiã apud maiores nostros ius¬
tina e fruendie causa uidentur Olimbenemorati reges constiti¬
ti Nã cũ praemeretur inptio multitudo abiisqui maiores opes
habebant ad unũ aliquem confugiebant uirtute praeftantem.
quicũ prohiber& in iuria tenuioris aequitate constituenda
sum mos cũ infirmis pariiure ꝑtinebant Eademq constituen¬
dirũ legũ fuit causa qua eregũ : ius enim semꝑ .ẽ. quaesitũ aequa¬
bile: Neque enim aliter essecius: idsi abuno iusto & bono uiro
consequebantur Erant eo contenti. cũ idminus continger& lezes

Expanded text:
facile bellum reliquis traderet. Cum igitur tanta vis iustitiae sit, ut ea etiam latronum opes firmet atque augeat, quantam eius vim inter leges et iudicia et in constituta re publica fore putamus? Mihi quidem non apud Medos solum, ut ait Herodotus, sed etiam apud maiores nostros iustitiae fruendae causa videntur olim bene morati reges constituti. Nam cum premeretur inops multitudo ab iis, qui maiores opes habebant, ad unum aliquem confugiebant virtute praestantem; qui cum prohiberet iniuria tenuiores, aequitate constituenda summos cum infimis pari iure retinebat. Eademque constituendarum legum fuit causa, quae regum. Ius enim semper est quaesitum aequabile; neque enim aliter esset ius. Id si ab uno iusto et bono viro consequebantur, erant eo contenti; cum id minus contingeret, leges
Abbreviated transcription (Latin):
cũ omnis honestꝰs manec a partib: quattuor quarũ una sit cogni¬
tionis altera cõmunitatis tertia magnanimitatis. quarta

Expanded text:
cum omnis honestas manet a partibus quattuor, quarum una sit cognitionis, altera communitatis, tertia magnanimitatis, quarta
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ror idi inuasit om̃s ꝑ circuitum ciuitatis. & non
sunt ausi ꝑsequi recedentes. Uenit gͦ iacob luce¬
ani que ẽ int̾ra chanaam cognom̃to bethel ipse
& om̃is ppłs cum eo. Edificauitq ibi altare. & ap¬
pellauit nom̃ loci domus dĩ. Ibi enim apparuit
ei ds cum fuge̾t frem̃ suum. Eodem tp̃r mortua est
debbora nutrx rebeccȩ. ⁊ sepulta ad radices
bethel subt̃ quercum. Uocatumq est nom̃ loci
quercus fletus. Apparuit autẽ iterũ ds̃ iacob pꝰ¬
quã reuersus est de mesopotamia syrie bñdir̃q
ei dicens. Non uocaberis ultra iacob. sed isrł erit nõ¬

Expanded text:
civitates et non sunt ausi persequi recedentes venit igitur Iacob Luzam quae est in terra Chanaan cognomento Bethel ipse et omnis populus cum eo aedificavitque ibi altare et appellavit nomen loci Domus Dei ibi enim apparuit ei Deus cum fugeret fratrem suum eodem tempore mortua est Debbora nutrix Rebeccae et sepulta ad radices Bethel subter quercum vocatumque est nomen loci quercus Fletus apparuit autem iterum Deus Iacob postquam reversus est de Mesopotamiam Syriae benedixitque ei dicens non vocaberis ultra Iacob sed Israhel erit no
Abbreviated transcription (Latin):
uite dictu. qi diuinitꝰ accep̃. ut qͥ
ex eomanaucaret. corpꝰ eiꝰ stabili
santate firmaret᷑. nec ulla infir¬
mitate ł etate indetiꝰ ł in occa¬
sum lab̾et᷑.¬

Expanded text:
vitae dictum, quia divinitus accepit, ut qui ex eo manducaret, corpus ejus stabili sanitate firmaretur, nec ulla infirmitate vel aetate in deterius vel in occasum labe
Abbreviated transcription (Latin):
quia aiã q̃ debet in dm̃ ex¬
cdi. si deo deserto ad se conul
fu̾it.⁊ potentia sua sine dõs
uoluit. pena seq̃nte exꝑiena
discit. quid sit int hoñ qđ da¬
ruit.  malũ quo cecidit.⁊ ħo
ei gustasse de ligno.s.b. ⁊ m.¬

Expanded text:
quia anima, quae debet in Deum extendi, si Deo deserto ad se conversa fuerit, et potentia sua sine Deo frui voluerit, poena sequente experiendo discit quid sit inter bonum quod deseruit, et malum quo cecidit: et hoc erit ei gustasse de ligno
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. ut qui ex eiꝰ fruc¬
tu comedet. ꝑpetua soliditate ue¬
firet᷑. nulla infirmitate ł anxie¬
tate. ł senii lassitudine. ł in be¬
cillitate fangandus.

Expanded text:
habebat, ut qui ex ejus fructu comederet, perpetua soliditate vestiretur, nulla infirmitate, vel anxietate, vel senii lassitudine, vel imbecillitate fatigandus.
Abbreviated transcription (Latin):
nie. iubente ipso. sumet ⁊̃ de ligno
ruptionẽ ꝑ custodiã mandatoꝵ dei
lignis concessis manducaret᷑. ab int̾¬
dicto t̃ꝑaret᷑. ꝑ hor eduliũ immor¬
talitatis dona conseruarent. illius

Expanded text:
 jubente ipso, sumeret etiam de ligno ruptionem per observantiam mandatorum Dei lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec
Abbreviated transcription (Latin):
mite in domo loch. hostium inuenire
neq̾unt. q corruptores m̃tũ cẽ uitami
iusti nullum rephensionis aditũ iue¬
niunt.  cussi cecitate qĩ domũ cͥcũeũt.
q imudentes facta. dicta ꝑscrutant᷑.

Expanded text:
viri in domo Lot ostium invenire nequeunt, quia corruptores mentium contra vitam justi nullum accusationis aditum deprehendunt. Percussi caecitate quasi domum circumeunt, qui invidentes facta dictaque perscrutantur.
Abbreviated transcription (Latin):
petit. rebeccea potum tribut qi
Sn adicatori aquã refectionis ure¬
frigu osfert. et notandũ qdđ ui¬
arsiniꝰ ab um̃o inclinans posuit.
qr ilia confessio placita. q̃ abono

Expanded text:
potum tribuit: qpraedicatori aquam refectionis et refrigerii offert. Et notandum quod hydriam ab humero inclinans posuit, quia illa confessio placida est quae a bono
Abbreviated transcription (Latin):
racło signumsit. aliud obsoruare
q̃ ita fiunt ut mira nõ sint. S
a coniectorib suꝑstitiosa uanita¬
te int̃p̃tent᷑. S hoc ipsum quo
mirum aliquid postulet᷑. quo sig¬
nificet᷑ qđ quisq uult nosse
utrũ audiendum sit. ñ parua

Expanded text:
raculo signum sit, aliud ea obseruare, quae ita fiunt, ut mira non sint, sed a coniectoribus superstitiosa uanitate interpretentur. sed hoc ipsum etiam quod mirum aliquid postulatur, quo significetur quod quisque uult nosse, u
Abbreviated transcription (Latin):
luxta pureum.a. ⁊ c̾. Iuxta
fontem stetit. ⁊ ex p̃fira sentenua
q̃ eẽt eligenda ꝓposuit. qr scĩ p̃di¬
catores u̾bi fluenta consid̾ãt. uñ
⁊de quib auditorib fiduciam

Expanded text:
uxta puteum. » Juxta fontem stetit, et ex praefixa sententia, quae esset eligenda proposuit, quia sancti praedicatores verba fluentia considerant. Unde quibus auditoribus fiduciam
Abbreviated transcription (Latin):
rediicere debeo fiũtuum aa locũ ae qͦ¬
ti egressus es. Dix̃ abrahã. Caue ne qñ
reducas uluc filium meum. Dns̃ ds̃ celiqͥ
tulit me domo patris mei.⁊ de t̾ra natiuita¬
tis meȩ. qui loquutꝰ ẽ mͥ: ⁊iurauit dicens:¬

Expanded text:
reducere debeo filium tuum ad locum de quo egressus es dixit Abraham cave nequando reducas illuc filium meum Dominus Deus caeli qui tulit me de domo patris mei et de terra nativitatis meae qui locutus est mihi et iura
Abbreviated transcription (Latin):
laborare cep̃ ĩ t̾ra.⁊ necessariaᷤᷤ ha¬
buit nubeꝰ illas. Uñ gͦ uͥgultũ .i. a
nima uirebat. Irrigabat eã fors
uite .i. inundatio u̾itatiᷤᷤ. loq̃ns ĩ in¬
tellectu eiꝰ. uͥ pluuia de nubib ñ

Expanded text:
laborare coepit in terra, necessarias habuit nubes illas, unde virgultum, id est anima virebat. Irrigabat eam fons vitae, id est, inundatio veritatis, loquens in intellectu ejus, ut pluvia de nubibus non
Abbreviated transcription (Latin):
gentib quar̃ error
instabił. ⁊ uauis
simulacroꝵ doctri¬
nis. tanꝗͣ uentis oĩb
mobił. ꝗͥ maris no¬
płs dĩ ꝑ abrahã¬
c̃apparuit arida
.i. sitiens imbrẽ di
tanqͣ irrigata t̃ra
ut fructꝰ utiles af

Expanded text:
gentibus, quarum error instabilis et vanis simulacrorum doctrinis tanquam ventis omnibus mobilis, maris nos Dei per Abrahamapparuit arida, id est, sitiens imbrem coetanquam irrigata terra, ut fructus utiles posset
Abbreviated transcription (Latin):
calicem uxta officium tuum sicut face ante consueu̾as.
miscdiam ut gsuggeras pharaoni ut edulat me de¬
isto carce: quia furto sublatus sum de t̾ra hebreoꝵ.
& hic innocens in lacum missus sum. Uidens autẽ¬
pistoꝵ magister qͦd prudenter somnium dissolius¬
set: ait. Et ego uidi somnium qđ haberẽ tria canis¬
tra farinȩ suꝑ caput meum. & in uno canistro qđ
erat excelsius portare me om̃s cibos qui fiunt arte
pistoria auesq comedẽ ex eo. Respondit ioseph. hec
ẽ int̃p̃tatio somnii. Tria canistra tres adhuc dies sũt
post quos auferet pharao caput tuum. ac suspendet
te in cruce & lacerabunt uolucres carnes tuas. En di¬
es terciuis natalicius pharaonis erat. Qui faciens
grande conuiuium pueris suis: recordatus ẽ inter
epulas magistri pincernarum & pistors principis:
R estituitq alterum in locum suum ut porriget¬
alterum suspendit in patibulo: ut coniectoris
u̾itas ꝓbaret᷑. & tñ succedentib ꝓsꝑis: p̃positus pincer

Expanded text:
calicem juxta officium tuum, sicut facere ante consueveras. misericordiam: ut suggeras Pharaoni, et  isto carcere quia furto sublatus sum de terra Hebraeorum et hic innocens in lacum missus sum videns pistorum magister quod prudenter somnium dissolvisset ait et ego vidi somnium quod haberem tria canistra farinae super caput meum et in uno canistro quod erat excelsius portare me ompistoria, avesque comedere ex eo. Respondit Joseph: Haec est interpretatio somnii: Tria canistra, tres adhuc dies sunt: post quos auferet Pharao caput tuum, ac suspendet te in cruce, et lacerabunt volucres carnes tuas. Et es tertius natalicius Pharaonis erat qui faciens grande convivium pueris suis recordatus est inter epulas magistri pincernarum et pistorum principis restituitque alterum in locum suum ut porrigalterum suspendit in patibulo ut coniectoris veritas probaretur et tamen succedentibus prosperis praepositus pincer
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ cet̾is q̃ in quolib oꝑe aĩa sine¬
talia fecisse corꝑa. ut siñ pecoissent
illis m̃bris sic̃ pedib imꝑarent. ne
c̃ ardore seminarent. ł c̃dolore pa¬
quã nuptie ordinant. contiuentia
forma. ⁊ distinctioẽ m̃broꝵ. q̃ fe¬
mine note s̃. q̃ peꝑit cham ⁊ abel.¬

Expanded text:
s in quolibet opere sinetalia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore paquem nuptiae ordinant, continentia forma et distinctione membrorum, qua feminae notae sunt, quae peperit Cain et Abel
Abbreviated transcription (Latin):
statu manentib . de ligno
uite iugorẽ sum̃tib  filii
ad euma ꝑducerent᷑ statũ
Aonec impleto nu̾o sine mor¬
tẽ. tͣnsiret᷑ qr oĩno regenti
spiu deseruiret.  solo p̃ũ
uuificante. si ne corꝑeis

Expanded text:
statu manentibus, et de ligno vite vigorem sumentibus, et filii ad eundem producerentur statum, donec, impleto numero, sine mortem transirent, in qua omnis regenti spiritu deserviret, et solo spiritu vivificante sine corporis
Abbreviated transcription (Latin):
clamassem & audisset uocem meam. reliquit pal¬
lium quod tenebã. & fugit foras. In argum̃tũ gͦ
fidei. retinui pallium & ostendit marito reu̾ten
ti domum: & ait. Ingressus est ad me seruus he
his auditis dñs. & nimis credulus uerbis conuigis:
iratus ẽ ualde. Tradiditq ioseph in carcerẽ ubi

Expanded text:
clamassem, et audisset vocem meam, reliquit pallium quod tenebam, et fugit foras. In argumentum ergo fidei retentum pallium ostendit marito revertenti domum, et ait: Ingressus est ad me servus HebHis auditis dominus, et nimium credulus verbis conjugis, iratus est valde: tradiditque Joseph in carcerem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
aocidit autẽ ut quadam die intraret ioseph do¬
mum. & oꝑis quippiam absq arbitris faceret. &¬
illa apprehendens lasciuia uestim̃ta eius diceret.¬
Dormi mecũ. Qui relicto in manu eius pallio: fu¬
git & egressus ẽ foras. Cumq uidisset mulier ues¬
tem in manib siuis pallium. & se ẽẽ contemptã:
uocauit homines domus sue & ad eos ait. En in¬
troduxistis uirum hebreum ut illuderet nobis:
ingressus ẽ ad me ut coiret mecũ. Cumq ego sub¬

Expanded text:
Accidit autem, ut quadam die intraret Joseph domum, et operis quidpiam absque arbitris faceret.illa, apprehensa lacinia vestimenti ejus, diceretDormi mecum. Qui relicto in manu ejus pallio, fugit, et egressus est foras. Cumque vidisset mulier vestem in manibus suis, et se esse contemptam, vocavit ad se homines domus suae, et ait ad eos: En introduxit virum Hebraeum, ut illuderet nobis: ingressus est ad me, ut coiret mecum: dumque ego su
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph gram̃ corã dño suo: & ministrabat
ei. a quo p̃positus omĩb gubnabat sibi¬
creditã domũ. & uniu̾sa que tradita fu
aliud nouerat ioseph: nisi panẽ quo ues¬
cebat᷑. Frat autẽ ioseph pulchra facie:

Expanded text:
no suo et ministrabat ei a quo praepositus omnibus gubernabat creditam sibi domum et universa quae tradita fuealiud noverat nisi panem quo vescebatur erat autem Ioseph pulchra facie
Abbreviated transcription (Latin):
quẽcumq inuenis dõs tuos. necet̾ coram fr̃ib¬
nris. scrutare. quicquid tuoꝵ a puelme in¬
uenis: & aufer. hec dicens ignorabat qđ ra¬
chel furata cet̃ idola. Ingͥssus ẽ itaq laban
tabnacula iacob ⁊ie.⁊ unriusq famiue nõ¬

Expanded text:
quemcumque inveniris Deos tuos: necetur coram frnostris. Scrutare quicquid tuorum is: et aufer. Hec dicens: ignorabat quod Rachel furata esset idola. Ingressus itaque Laban tabernacula Jacob et Lie et utriusque familie: no
Abbreviated transcription (Latin):
patris nñ en dix̃ mͥ. Caue ne loquaris cum
iacob quicquã duriꝰ Esto ad tuos ire cupi¬
ebas. & desidio tͥ fuit domus patris tui. Cur¬
furatus es dõs meos: Responaitiacob. Qa¬
inscio te ꝓfactus sum : timui ne iuolent᷑ aufer¬
res flias tuas. Qd autẽ fura merarguis. ap̃¬

Expanded text:
tri heri dixit mihi. Cave: ne loquaris cum Jacob quicquam durius. Et si tu ad tuos ire cupiebas: et desiderio tibi erat domus patris tui: cfuratus es Deos meos? Respondit Jacob. Qofectus sum: timui ne violenter aufer tuas. Quod autem furti me arguis; ap
Abbreviated transcription (Latin):
carnis deserunt. nec in in conui¬
gio positi. usus solum mͦ debiti iuira
dãpnabił uita relinquit᷑. s ad¬
lnic celsitudo coniugat continentie
fubtilit̃ ñ tenet᷑. Est ĩ medio segor

Expanded text:
carnis deserunt, nec tamen, in conjugio positi, usus solummodo debiti jura damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero in medio Segor
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in paruula remaneat. contentꝰ
laicali : cõmuni uita. quã morit̃
uirtutis arripiat.⁊ ad sctaria re¬
deat. Uirginitas altus mons ẽ ad
quã angłs hortat᷑. S qͥ uidet se
nõ posse conscende: maneat in se¬
gor .i. in legitimo coniugio. Quia
meliꝰ ẽ mediocri bono it. ꝙͣ per
abrupta libidinum p̃cipitan. Ũ.¬

Expanded text:
 in parvula remaneat, contentus laicali et communi vita, quam montem virtutis arripiat et ad saecularia redeat. Virginitas altus mons est ad quam angelus hortatur: si quis videt se non posse conscendere, maneat in Segor, id est in legitimo conjugio, quia melius est mediocri bono uti, quam per abrupta libidinis praecipitari. U
Abbreviated transcription (Latin):
phur fecor carnis. ignis ardor
S ulphut n fent. ignis ardet. qͥ
erant. ut ex iuxta pena disceret᷑.
qͥa in iusto desidio fecissent.¬
S. Notandum q pͥmos pecõres
aqua diluim extiminauit. dssru¬
milit onfenderãt am̃ concupiscen¬
ta carnis. Sodomite uͦ grauiou
ra eocedent. qiͣ nat᷑alit̾ peces¬

Expanded text:
phur, fetor carnis, ignis, ardor Sulphur enim fetet, ignis ardet; quierunt, ut ex justa poena discerent quod injusto desiderio fecissent. Notandum quia primos peccatores aqua diluvii exterminavit, qui similiter offenderant Deum concupiscentia carnis. Sodomitae vero graviori ram excederent, quasi naturaliter pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Ys ie coniugati de humnilitate acliue. aliqñ ascen¬
dunt ad altitudinẽ contẽplatiues
mansit in monte. Sue quoq filie
eius cũ eo. timuerat enim manere
in segor: & mansit in pelunca. ipse
due filie eius. dix̃q maior ad mi¬
norẽ. Pat̃ nr̃ senex ẽ. ⁊ nullus uiro¬
rum remansit in t̾ra. qui possit in¬
gredi ad nos uxta morem uniuise

Expanded text:
Sic conjugati de humilitate activae vitae adunt ad altitudinem contemplativae. mansit in monte duae quoque filiae eius cum eo timuerat enim manere in Segor et mansit in spelunca ipse et duae filiae eius dixitque maior ad minorem pater noster senex est et nullus virorum remansit in terra qui possit ingredi ad nos iuxta morem unive
Abbreviated transcription (Latin):
aebat᷑ impictas. si seruata castitate
fem posteritins deleret᷑. Iõ eo nsili¬
um inetuit.: patris mestitiam uł
rigorẽ iino molliunt. singli
single noctib suscipiunt. ab ig¬
norante conceptũ ne repetant:¬
Sħ loco legẽ fignificat. quã qͥdã
ex illa ꝓcreati ⁊ sub illa positi.
male intelligendo quodam mͦ
in ebriant. eaq nõ legitime uten¬
do. infidelitans oꝑa pariunt. Bo¬
na ẽ n lex. siquis ea legitime ti¬
tatur.
demus ei bib̾e uinum ⁊̃ hac nocte
dormies cum eo. ut saluemus sem̃
de patre nr̃o. dederunt ⁊ illa nocte
patriuinum. Ing̃ssa ẽ minor filia.
a ormuut cũ eo. Et nec hanc tunc qdͥ¬
dẽ sensit. qñ concubuerit. ł qñ illa
surrex̃. Conceꝑunt gͦ due fiuie lorh¬

Expanded text:
servata castitate spem posteritatis delerent. Ideo consilium ineunt, et patris moestitiam vel rigorem vino molliunt, et singulis singulae noctibus suscipiunt ab ignorante conceptum, nec repetunthoc loco legem significat, quia quidam ex illa procreati, et sub illa positi, male intelligendo quodam modo se inebriant; eamque non legitime utendo, infidelitatis opera pariunt. Bona est enim lex, si quis ea legitime utatur. demus ei bibere vinum etiam hac nocte et dormies cum eo ut salvemus semen de patre nostro dederunt et illa nocte patri vinum ingressaque minor filia dormivit cum eo et nec tunc quidem sensit quando concubuerit vel quando illa surrexerit conce
Abbreviated transcription (Latin):
somnium nocte. ⁊ ait illi. En moris
ris ꝑꝑ mulierem quam tulisti. habet
enim uirum. abimelech uͦ nõ tetigit¬
eam. Domine. num gentem ignoran¬
te &o iustam int̾sicies: Nonne ipse dix̃
mͥ soror mea ẽ. ⁊ ipsa ait fr̃ mẽ ẽ.¬

Expanded text:
somnium nocte, et dixit ei: En moriere propter mulierem quam tulisti; habet enim virum. Abimelech vero non tetig: Domine, num gentem ignorant justam interficies? Nonne ipse dixit mihi: Soror mea est; et ipsa ait: Frater
Abbreviated transcription (Latin):
ram & ubertatis magnitudinem ꝑ ditura¬
ẽ inopie magnitudo. Qđ autẽ uidisti scdo
ad eamdẽ rem ꝑtinet somnium firmitaus
indicium ẽ eo qđ fiat sermo dĩ & uelocius
impleat᷑. Nunc gͦ ꝓuideat rex sapientẽ ui¬
rum & industrium & p̃ficiat eum t̾re egyp¬
ti qui constituat p̃positos ꝑ singłas regiones:¬

Expanded text:
m et ubertatis magnitudinem perditura inopiae magnitudo quod autem vidisti secundo ad eandem rem pertinens somnium firmitatis indicium est eo quod fiat sermo Dei et velocius impleatur nunc ergo provideat rex virum sapientem et industrium et praeficiat eum terrae Aegypti qui constituat praepositos per singulas regione
Abbreviated transcription (Latin):
płos redacte segeres. congregate sunt in
horrea egypti. Omĩs & frugum habundan¬
tia. in singłis urbib condita est. Tantaꝙ
fuit multitudo tritici. ut harene maris¬
coequaret᷑. & copia m̃surã excedet. Nati
sunt autem ioseph duo filii antequam¬
ueniret fames. quos ei peꝑit asceneth filia

Expanded text:
redactae segetes congregatae sunt in horrea Aegypti omnis etiam frugum abundantia in singulis urbibus condita est tantaque fuit multitudo tritici ut harenae mariet copia mensuram excederet nati sunt autem Ioseph filii duo antequamniret fames quos ei peperit Aseneth filia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfute p arrie typũ aenes: ad litt̾a m̃ intel¬
ligrndu eree los amenissimũ fructuosis ar¬
drcm a uolunt in orientali parte eẽ ꝑad sũ
longo intĩacente spacio ł maris. ł t̾re are¬
ounib quis incosunt hõies secretũ. Uñ nec

Expanded text:
ae typum tenet, ad litteram tamen intelligendum est esse locum amoenissimum fructuosis artem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum, longo interjacente spatio vel maris vel terrae a regionibus quas incolunt homines s
Abbreviated transcription (Latin):
¶Stola pͥma aut iusti¬
a ẽ de qua lapsus est.
SA si corꝑalẽ immortali¬
tatẽ sig̃r hanc amisit õ
percando ad eã ꝑuenire
no potiut. Sic gͦ ad am
corpus corꝑale habuit.¬

Expanded text:
Stola prima aut justitia est, de qua lapsus est: vel si corporalem immortalitatem signat, hanc amisit, cum peccando ad eam pervenire non potuit. Sic ergo Adam corpus animale habuit