comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iiuinȩ scripturȩ a terreno & humono
sensu ad diuinũ & celestem nos erigentes
usq: ad ea uerba descenderunt quib: inter
se stultis simorũ etiã utitͥ consu&udo. Itaq
etiã earũ affectionũ nomina quas animus
nosterpatit̃ quas longuissime adõ esse
se lunctas lamqui melius sapit intelligit:
non dubitauerunt illi uiri ꝑquos locutus
est sp̃s sc̃s oportunissime in librisponere.
Vt uerbi causa qm̃di ficillimũ ẽ. ut homo
aliquiduindic& sineira uindictã dĩ que
omnino sine ista ꝑturbatione fit. iram
tamen uocandã iudicauerunt. Itẽ quia
coniugis castitatẽ. Telando uiri custodi¬
re consuerunt. illã dĩ prouidentiã ꝑ quã
p̃cipit᷑ atq agit᷑ neanima corrũ patur
et deosalienos atq alios sequens quod am
modo meretric& zelũdĩ appellauert̃:
sic & manũ dĩuimqua operat᷑. et pedesdi
uim qua in om̃a custodienda & gubernan
da ꝑtendit & auresdĩ ł oculos dĩuimqua
om̃a ꝑcipit atq intelligit. et faciẽ di uim

Expanded text:
iuinae scripturae a terreno et humano sensu ad diuinum et caelestem nos erigentes usque ad ea uerba descenderunt, quibus inter se stultissimorum etiam utitur consuetudo. itaque etiam earum affectionum nomina, quas animus noster patitur, quas longissime a deo esse seiunctas iam qui melius sapit intellegit, non dubitauerunt illi uiri, per quos locutus est spiritus sanctus, opportunissime in libris ponere. ut uerbi causa, quoniam difficillimum est, ut homo aliquid uindicet sine ira, uindictam dei, quae omnino sine ista perturbatione fit, iram tamen uocandam iudicauerunt. item quia coniugii castitatem zelando uiri custodire consueuerunt, illam dei prouidentiam, per quam praecipitur atque agitur, ne anima corrumpatur et deos alienos atque alios sequens quodam modo meretricetur, zelum dei appellauerunt. sic et manum dei uim, qua operatur, et pedes dei uim, qua omnia custodienda et gda pertendit; et aures Dei vel oculos Dei vim qua omnia percipit atque intelligit; et faciem Dei vim
Abbreviated transcription (Latin):
ieri potest ut ꝑ malũ hominẽ diuina pro¬
uidentia & puniat etopitulet᷑. Nã iudeo¬
rũ impietas et iudã sub plantauit & gen¬
tibus saluti fuit. Itẽ ficri potest ut diuina
prouidentia ꝑ hominẽ bonũ et dãpnet &¬
adiuuet. sicut aita płs. Aliis sumus odor
uitȩ inuitã aliis aut odor mortis in mortẽ
Sed cũ om̃is tribulatio aut pȩna impiorũ
sit aut exercitatio lustorũiquia eadẽ tri¬
bulatio et paleas concidit & frumenta pa¬
leis exuit Vnde tribulatio nomen accepit
Rursus cumpax et quies molostiis corpo¬
animarũ: sed tamen non sibi eligunt boni
ministeriũ tribulationis. nec malia mant
pacẽ: quare ipsiquoq ꝑ quos idagit᷑ quod
ignorant non iustitiȩ quȩ refertur ad
dm̃ sed mali uolentiȩ suae mercedẽ acci¬
piunt que ad modũ necbonis imputatur
quod ipsis prodesse uolentibus noce tur
alicui sed bono animo bene uolenti p̃miũ
tribuit᷑. Ita etiã cetera creatura prome¬
ritis animarũ rationabiliũ uł sentitur

Expanded text:
ieri potest, ut per malum hominem diuina prouidentia et puniat et opituletur. nam Iudaeorum impietas et Iudam supplantauit et gentibus saluti fuit. item fieri potest, ut diuina prouidentia per hominem bonum et damnet et adiuuet, sicut ait apostolus: aliis sumus odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. sed cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit aut exercitatio iustorum — quia eadem tribula et paleam concidit et frumenta a paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit — rursum cum pax et quies a molestiis saecuanimarum. sed tamen non sibi eligunt boni ministerium tribulationis nec mali amant pacem. quare ipsi quoque per quos id agitur quod ignorant, non iustitiae, quae refertur ad deum, sed maliuolentiae suae mercedem accipiunt. quemadmodum nec bonis imputatur, quod ipsis prodesse uolentibus nocetur alicui, sed bono animo beniuolentiae praesmium tribuitur: ita etiam cetera creatura pro meritis animarum rationalium uel sentitur
Abbreviated transcription (Latin):
ea ipsissensib: sentiamus animagines sensibi¬
liũ sint discernere nonualemus. silgit̃ sunt
imagines sensibiliũ false que discerni ipsis
sensibus nequeunt & nihil ꝑcipi potest nisi qđ
ueritatis insensibus. quã obremsa luberrime
ammonemur a uerti abhoc mundo qui pro¬
fecto corporeus ẽ & sensibilis et ad dm̃ id ẽ
ueritatẽ que intellectu et interiore mente
capit᷑ que sẽꝑmanet et eiusdẽ modi ẽ. que non
hab& imaginẽ falsi a quo discerni non possit
tota a lacritate conuerti.
UT RUMCORPUSADOSIT

Expanded text:
ea ipsis sensibus sentiamus, aut imagines sensibiea ipsis sensibus sentiamus, aut imagines sensibilium sint, discernere non valemus. Si igitur sunt imagines sensibilium falsae, quae discerni ipsis sensibus nequeunt, et nihil percipi potest nisi quod onstitutum in sensibus. Quamobrem saluberrime admonemur averti ab hoc mundo, qui profecto corporeus est et sensibilis; et ad Deum, id est veritatem, quae intellectu et interiore mente capitur, quae semper manet et ejusdem modi est, quae non habet imaginem falsi, a qua discerni non possit, tota alacritate converti. X. Utrum corpus a Deo sit
Abbreviated transcription (Latin):
Imne quod corporeus attinguĩ quod & sen¬
sibi ledicit᷑ sineulla inter misione tẽporis
cõmotat᷑ uelut cũ capilli capitis nr̃i crescunt
ł corpus uergit insenec tutẽ aut in iuuentã
efflorescit ꝑpauo id fit. ne comnino inter¬
mittit fieri quod aũt non man& ꝑcipinon po¬
test. illud enĩ ꝑcipit᷑ quod scientia cõp̃hendi¬
t̃. Comp̃hendi aũt non potest quod sine in ter¬
missione motat᷑̃. Non est igit᷑ expectanda
sinceritasueritatis a sensibus corporis. sed
nequisdicat. ẽẽ. aliqua sensibilia eodẽ modo
sẽꝑmanentia et questionẽ nob desoleatq
stellis afferat in quibus facile conuincinon
potest. illud certe nemo ẽ quinon cogat᷑
fateri nihil esse sensibile quod non habeat
simile falso. itaut int̃nossciri non possit nã
ut alia p̃t̃mittã om̃a quȩ ꝑcorpus sentimus
etiã cũ ea non assunt sensibus imagines tñ
eorũ patimur tanquã prorsus assint ł in som
noł infurore. quod cũ patim omnino utrũ

Expanded text:
mne quod corporeus sensus attingit, quod et sensibile dicitur, sine ulla intermissione temporis commutatur: velut cum capilli capitis nostri crescunt, vel corpus vergit in senectutem, aut in juventam efflorescit, perpetuo id fit, nec omnino intermittit fieri. Quod autem non manet, percipi non potest: illud enim percipitur quod scientia comprehenditur. Comprehendi autem non potest quod sine intermissione mutatur. Non est igitur exspectanda sinceritas veritatis a sensibus corporis. Sed ne quis dicat esse aliqua sensibilia eodem modo semper manentia, et quaestionem nobis de sole atque stellis afferat, in quibus facile convinci non potest; illud certe nemo est qui non cogatur fateri, nihil esse sensibile quod non habeat simile falso, ita ut internosci non possit. Nam ut alia praetermittam, omnia quae per corpus sentimus, etiam cum ea non adsunt sensibus, imagines tamen eorum patimur tanquam prorsus adsint, vel in somno, vel in furore. Quod cum patimur, omnino utrum
Abbreviated transcription (Latin):
Iuic quid casusit temore sit. quic quid
temere fit non fit prouidentia: siergo
casu aliqua fiunt inmundo non prouiden¬
tia uniuersus mundus administrat᷑ si non
prouidentia uniuer susmundus adminis¬
trat᷑ Est aliqua natura atq substantia
que adopus prouidentiȩ non ꝑtineat: Om¬
neaut quod ẽ. inquantũ ẽ bonũ ẽ. sum me
enim ẽ illud bonũ cuius participatione
sunt bona cetera. & omne quod motabile
ẽ non ꝑseipsũ sed boni partiipatione in

Expanded text:
uidquid casu fit, temere fit; quidquid temere fit, non fit Providentia. Si ergo casu aliqua fiunt in mundo, non Providentia universus mundus administratur. Si non providentia universus mundus administratur, est ergo aliqua natura atque substantia quae ad opus providentiae non pertineat. Omne autem quod est, in quantum est, bonum est. Summe enim est illud bonum, cujus participatione sunt bona caetera. Et omne quod mutabile est, non per se ipsum, sed bon
Abbreviated transcription (Latin):
rbitror sane non nullos tardiores in
quibusdã locis librorũ meorũ opina¬
naturos me sensisse quod non sensi aut
non sensisse quod sensi. Quoru errorẽ
mihi tribui non debere quis nesciat si
uel ut mesequentes nec app̃hendentes¬
deuiauerint in aliquã falsitatẽ. Dũ
ꝑ quedã densa et opaca cogoruiã car¬
pere. Quid ẽ a patre exiui nisi in ea
accepietiã peccatorũ qui mundũ istũ
diligunt oculis de monstrauiꝰ Et quid ẽ¬
uado ad patrẽ nisi doceome sicut intel¬
ligendũ a fidelibus meis quomodo ae qua¬
nũ dõ & patri quasi modo non habeat reg¬
nũ ds̃ et pater. Sed quia om̃s iustosĩ
quibus nunc regnat ex fide uiuentes
media tordĩ et hominũ homo xp̃c iñc¬

Expanded text:
rbitror sane nonnullos tardiores in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes, neque appdeviaverint in aliquam falsitatem, dum per quaedam densa et opaca cogor viam carpatrem. quid est: a patre exiui nisi "non in ea accepi, etiam peccatorum, qui istum mundum diligunt, oculis demonstraui" ? et quid eVado ad Patrem; nisi, doceo me sic intelligendum a fidelibus meis, quomodo aequanum deo et patri? quasi modo non habeat regnum deus et pater. sed quia omnes iustos, quibus nunc regnat ex fide uiuentibus, mediator dei et hominum homo Chri
Abbreviated transcription (Latin):
aut pater solus aut filius soluscũ sẽꝑ
atq: inseparabi liter et illecũ filio sit
et illecũ patre non ut ambosint pater
aut ambo filius. sed quia sẽꝑ inuicẽ neu¬
t̃solus. qui a uero dicimus et dm̃solũ
ipsã trinitatẽ quãuis sẽꝑsit cũ spiritib
& animabus scĩs sed solũ dicimus quod

Expanded text:
aut Pater solus, aut Filius solus; cum semper aut Pater solus, aut Filius solus; cum semper atque inseparabiliter et ille cum Filio sit, et ille cum Patre: non ut ambo sint Pater, aut ambo Filius; sed quia semper in invicem, neuter solus. Quia vero dicimus et Deum solum ipsam Trinitatem, quamvis semper sit cum spiritibus et animabus sanctis; sed solum dicimus quod
Abbreviated transcription (Latin):
illa tamentota sentit quia totã non
latet. sed tamen etiã in anima cum
aliudsit artificiosũ esse aliud in ertẽ
tristitia. possintq et alia sine ali is
et alia maius aliaminus inmmera¬
bilia & innumerabiliter inanimȩ
natura inuenirimanifestũ .ẽ. non
simplicẽ sed multiplicẽ esse naturã.
Nihil enimsimplex motabile ẽ om̃is
aut creatura motabilis.
Ds̃ uero multi pliciter quidẽ dicit᷑
magnus. bonus sapiens beatus uerus
et quic quid aliud non indigne diciui¬
det. sed e adẽ magnitudo eius est
que sapientia non enim mole mag¬
nus est sed uirtute. Et eadẽ bonitas¬
que sapientia et magnitudo et eadẽ
ueritas que illa om̃a et non est ibi
aliud beatũ esse. Aliud magnũ. aut
sapientẽ. aut uerũ aut bonũ esse
aut omnino ipsũ esse. Nec qm̃trini¬
tas est ideo triplex pudandus ẽ alio¬
quinminor erit pater solus aut filius
solus quã simul pater et filius. Quan¬
quã non inuenit᷑ quo modo dici possit

Expanded text:
illa tamen tota sentit, quia totam non illa tamen tota sentit, quia totam non latet: sed tamen etiam in anima cualiud sit artificiosum esse, aliud inertem, tristitia; possintque alia sine aliis, et alia majus, alia minus, innumerabilia et innumerabiliter in animae natura inveniri: manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam, nihil enim simplex mutabile est. Omnis autem creatura mutabilis, Deus autem multipliciter quidem dicitur, magnus, bonus, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur. Sed eadem magnitudo ejus est, quae sapientia. Non enim mole magnus, sed quae sapientia et magnitudo, et eadem veritas quae illa omnia: et non est ibi aliud beatum esse, et aliud magnum, aut sapientem, aut verum, aut bonum esse, aut omnino ipsum esse. 9. Nec quoniam Trinitas est, ideo triplex putandus est: alioquin minor erit Pater solus, aut Filius solus, quam simul Pater et Filius. Quanquam non inveniatur quomodo dici possit,
Abbreviated transcription (Latin):
ra. sicut anima et corpus non sunt
utiq: unũ quid enimtã diuersũ nisi
addat̾ aut sub intelligat᷑ quid unũ
id ẽ unus homo. aut unũ animal.
nitudo. aliud color aliud figura
potest enim et diminuta magnitudine
manere idẽ color et eadẽ figura et
colore motato manere eadẽ figura
et eadẽ magnitudo. Et figura eadẽ
non manente tã magnũ esse et eodẽ
modo coloratũ. et quecũq: alia simul
dicunt᷑ de corpore possunt et simul
et plura sineceteris cõmotari. ac per
hoc multi plex esse conuincit᷑ natura
corporis. simplex aũt nullo modo
Creatura quoq sp̃ualis sicuti est ani¬
ma est quidẽ in cor poris cõparatione
simplicior. sine cõparatione autẽ
cor poris multi plex etiã ipsa non
simplex. Nã ideo simplicior ẽ corpore
qui a non mole de fundit᷑ ꝑspatiũ loci
sed in uno quoq: corpore. et in toto to¬
Et id eo cũ fit aliquid inquauis exigua
particulacorporis quod sentiatani¬
ma qũ auis non fiat intoto corpore

Expanded text:
ra. Sicut anima et corpus non sunt utique unum; quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal. nitudo, aliud color, aliud figura. Potest enim et diminuta magnitudine manere idem color et eadem figura, et colore mutato manere eadem figura et eadem magnitudo, et figura eadem non manente tam magnum esse et eodem modo coloratum: et quaecumque alia simul dicuntur de corpore, possunt et simul et plura sine caeteris commutari. Ac per hoc multiplex esse convincitur natura corporis, simplex autem nullo modo. Creatura quoque spiritualis, sicut est anima, est quidem in corporis comparatione simplicior: sine comparatione autem corporis multiplex est, etiam ipsa non simplex. Nam ideo simplicior est corpore, quia non mole diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore, et in toto toet ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ patris et filii quidederunt sed etiã
nr̃ dicit᷑ qui accepimus. sicuti dicit᷑
dñisalus quidat salutẽ Eadẽ etiã
nr̃a salus . ẽ. qui accipimus sp̃sergo
et dĩ ẽ qui dedit & noster qui accipi
mus. Sẽꝑergo procedit sp̃s sc̃s et non
extẽpore. sed ab a&nitate procedit.
sed quia sic procedebat ut esset do¬
nabile lã donũ erat etante quã. eẽt
cuidaret᷑. Aliter enĩ cũ Intelligit᷑
dicit᷑ donũ aliter cũdicit᷑ donatũ

Expanded text:
tum Patris et Filii qui dederunt, sed etiam noster dicitur qui accepimus: sicut dicitur, Domini salus qui dat salutem , eadem etiam nostra salus est qui accepimus. Spiritus ergo et Dei est qui dedit, et noster qui accepi semper procedit Spiritus sanctus, et non ex tempore, sed ab aeternitate procedit; sed quia sic procedebat ut esset donabile; jam donum erat, et antequam esset cui daretur? Aliter enim intelligitur cum dicitur donum, aliter cum di
Abbreviated transcription (Latin):
binulla indigentia nulla necssitas ubimil¬
lus diffectus nulla indigentia nullus aut
DE PATRE ET PILI O

Expanded text:
bi nulla indigentia, nulla necessitas: ubi nullus defectus, nulla indigentia. Nullus autDe Patre et Filio
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiã dũ frenamꝰ dilectionẽ concubi¬
tus ꝑ castitatẽ dũ in iuriarũ laceratio
nes et contumeliarũ aculeos ꝑpatientiã
sustinemus dũ ne glectis atq: lectis uolup¬
tatib nris profructu matris ecđȩ labo¬
ramus quic quid in nob̵ in hac et huiusmo¬
di attritione dolet creatura .ẽ. Dol&
enĩ corpus & anima queutiq: creatura ẽ
et expectat reuelationẽ filiorum dĩ
id ẽ expectat quando appareat quoduoca
tũ ẽ quia enim filius dĩ unigenitus non po¬
test appellari creatura quando quidẽ
ꝑ ipsũ facta sunt om̃a quȩ cunq ds̃ fecit
Distinctȩ etiã nosuocamur creatura ante
illã euidentiã gloriȩ & distinctȩ uocam̃
filii dĩ quãuis hoc adoptione mereamur
Nã ille unigenitus natura filius ẽ Ergo
expectatio creaturȩ id ẽ expectationrã
reuelationẽ filiorũ di expectat id ẽ ex

Expanded text:
tinentiam, dum frenamus delectationem concubitinentiam, dum frenamus delectationem concubitus per castitatem, dum injuriarum laceratnes, et contumeliarum aculeos per patientiam sustinemus; dum neglectis atque ejectis voluptatibus nostris pro fructu matris Ecclesiae laboramus: quidquid in nobis in hac atque hujusmodi attritione dolet, creatura est. Dolet enim corpus et anima, quae utique creatura est, et exspectat revelationem filiorum Dei, id tum est. Quia enim Filius Dei unigenitus non potest appellari creatura, quandoquidem per ipsum facta sunt omnia, quaecunque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evidentiam gloriae, et distincte vocamur filii Dei, quamvis hoc adoptione mereamur: nam ille unigenitus natura filius est. Ergo exspectatio creaturae, id est, exspectatio nostra revelationem filiorum Dei exspectat, id est, ex
Abbreviated transcription (Latin):
acsp̃screaturȩ nomine continet᷑. sic aut̃
dictũ ẽ ipsa creatura liberabit᷑ a seruitu¬
te interitus in libtatẽ gloriȩ filiorũ dĩ
quasinos nonsimus creatura sed filii dĩ
inquorũ gloriȩ libertatẽ liberabitur
a seruitute creatura. Itẽ dicit. Scimus
enĩ quia om̃is creatura congemescit &
ipsi tanquã aliud scimꝰ nos aliud creatura
lotũ ergo capitulũ particulatim consi¬
derandũ .ẽ. Existimo enĩ inquit quod
indigne sunt passiones hui tẽporis ad fu¬
turã gloriã que reuelabit᷑ in nob̵. hoc¬
manifestũ ẽ. Dixerat eni superius si aut
sp̃ufacta carnis mortifica ueritis uiuetis
quod fierinon potest sine molestia cui
patientia necessaria ẽ ad quod ꝑtin& et
quod paulo ante ait. Sitamen conpatim᷑
ut & glorificem᷑ qđ itaq: ait . Nã expecta¬
tio creaturȩ reuelationẽ filiorũ dĩ ex¬
pectat. Hoc eũ puto dicere. nã & hoc ipsũ
quod in nob̵dol& cũ facta carnis mortifi¬
camus. Idẽ cume surimus & sitimus ꝑ abs¬

Expanded text:
. Sic autem dictum est, Ipsa creatura liberabitur a servitute interitus, in libertatem gloriae filiorum Dei: quasi nos non simus creatura, sed filii Dei, in quorum gloriae libertatem liberabitur a servitute creatura. Item dicit, Scimus enim quia omnis creatura congemiscit etipsi: tanquam aliud simus nos, aliud omnis creatura. Totum ergo capitulum particulatim considerandum est. 2. Existimo enim, inquit, quod indignae sint passiones hujus temporis ad futuram gloriamanifestum est: dixerat enim superius: Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Quod fieri non potest sine molestia, cui patientia necessaria est. Quo pertinet, et quod paulo ante ait: Si tamen compatimur, ut et conglorificemur . Quod itaque ait, Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat; hoc eum puto dicere. Nam et hoc ipsum quod in nobis dolet, cum facta carnis mortificamus, id est, cum esurimus aut sitimus per abs
Abbreviated transcription (Latin):
porrexit. ut quo modo cũ cernerenitere¬
mur quod non euident̃ atq ꝑspicuȩ cerne¬
bamus id ipsũ morit᷑ quod in enigmate cerũ¬
nebamus cũ facie ad faciẽ cernere cȩpe¬
rimus conuenienter enĩ dicit᷑ moriturũ
esse quod aufere tͥ cũ aut uenerit quod
ꝑfectũ ẽ auferet᷑ qđ ex parte ẽ. Ita nobis
quodã modo morit᷑ pator in enigmate¬
& idẽ ipse fit hereditas cũ facie ad faciẽ
possid& non quia ipse morit set inꝑfecta
et tamen nisi illa prior nos nutriret ad
aliã plenissimã & euidentissimã non ef¬
ficeremur idonei. Quod si etiã dedñoinĩu¬
xp̃o non scđm uerbũ in principio dm̃apud
dm̃ sed scđm puerũ qui proficiebat a&ate
& sapientia pius intellectus admittat.
propria illa susceptione seruata que cõ¬
munis ei cũ cxeris hominib: non est cuius¬
hereditatẽ non enĩ nos coheredescius ẽc
possumꝰ nisi & ipscheres sit. si a ut pi& as
non admittit ut primo exparte uider&
homo dominicus de inde extoto quanquã

Expanded text:
porrexit, ut quomodocumque cernere niteremur, quod non evidenter atque perspicue cernebamus, idipsum moritur quod in aenigmate cernebamus, cum facie ad faciem cernere coeperimus. Convenienter ergo dicitur moriturum esse quod auferetur: Cum autem venerit quod perfectum est, auferetur quod ex parte est . Ita nobis quodam modo moritur Pater in et idem ipse fit haereditas, cum facie ad faciem possidetur: non quia ipse moriatur, sed quia et tamen nisi illa prior nos nutriret, ad illam plenissimam et evidentissimam non efficeremur idonei. Quod si etiam de Domi non secundum Verbum in principio Deum apud Deum , sed secundum puerum, qui proficiebat aetate ac sapientia , pius intellectus admittit, propria illa susceptione servata, quae communis ei cum caeteris hominibus non est, cujushaereditatem; non enim nos cohaeredes ejus esse possumus, nisi et ipse haeres sit. Si autem pietas non admittit ut primo ex parte videret homo Dominicus, deinde ex toto, quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
labit᷑ innobis. Nã expectatio creaturȩ
reuelationẽ filiorũ dĩ expectat. Vani¬
tatienimcreatura subiecta ẽ. non spon¬
te sed propter eũ qui subiecit eã inspe
Quia & ipsa creatura liberabitura ser¬

Expanded text:
im longinqua exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat. Vanitati enim creatura subdita est, non sponte, sed propter eum qui subdidit eam in spe; quia et ipsa creatura liberabitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
qũauis ex nob constet. Sedrur sũ queripo¬
scđm illud. Et dabotibi gentes hereditatẽ
tuã nisi forte huiꝰmundi quo prius tanqũã
dominante tenebam᷑. Postea aut cũ dici¬
mus mundus mihi crucifixus ẽ &ego
mundo possidet nos xp̃c mortuo illo
qui nos possidebat cũ ei renuntiamus mo¬
rimurq: illi & ipse nobis

Expanded text:
quamvis ex nobis constet. Sed rursum quaeri posecundum illud: Et dabo tibi gentes in haereditatem , nisi forte hujus mundi, quo prius tanquam dominante tenebamur. Post autem cum dicimus: Mundus mihi crucifixus est et ego mundo , possidet nos Christus, mortuo illo qui nos possidebat, cum ei renuntiamus, morimurque illi et ipse nobis
Abbreviated transcription (Latin):
eicrimus
quando uid ebimus eũ sicuti ẽ. Ipsa ẽ reue¬
latio filiorũ dĩ quã nunc expectat expec¬
tatio creaturȩ. non quod creatura reue¬
lationẽ expectat. Alterius naturȩ que
iectis sibi coloribus et adopus eius speratis
expectatio colorũ manifestationẽ imagi¬
nis expectat. non quia tc̃ alii & aluiert̃
aut non colore serunt. sed tantũ qđ aliã
inquit subiecta ẽ hoc .ẽ. illud. ulanitas uani¬
tantiũ et om̃a uanitasque habundantia
ẽ. homini in labore suo quẽ ipse laborat
subsole. Cui dictũ ẽ. In labore manduca¬
bis panẽtuũ. Vanitati ergo creatura
subiecta ẽ non sponte. bene ad ditũ ẽ non
sponte. homo quippe sponte peccauit
sed non sponte dãpnatus ẽ peccatũ itaꝙ
iecta ẽ sed propter eũ qui subiecit eã

Expanded text:
erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . » Ipsa est revelatio filiorum Dei, quam nunc exspectat exspectatio creaturae; non quod creatura revelationem expectet alterius naturae, quae jectis sibi coloribus et ad opus ejus paratis, exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, non quia tunc alii erunt, aut non colores erunt, sed tantum quod alia» inquit, « subjecta est. » Hoc est illud. « Vanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia est homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole ? Cui dictum est, In labore manducabis panem tuum . Vanitati ergo creatura subjecta est, non sponte. Bene additum est, non sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque vanitati: sed propter eum qui subjecit ea
Abbreviated transcription (Latin):
quod respuis quod sirepugnans ẽ sicuti
nullo prorsus modometuit : quis quis ni¬
hilaliud amat quã non metuere et prop¬
tereanemo potest hoc solũ amare et
non habere : utrum hoc solũ amandũ sit
alia questio est Iã que non ex aminat
i&us neccupiditas eum uastat. nec ae¬
gritudo macerat necuentilat gestiens
& uanalȩtitia si enim cupit quiani hilali¬
ad est cupiditas nisiamor trans euntium
metuat necesse ẽ ne aut amittat eas cũ
adeptus fuerit aut non ad episcat᷑ non
aut metuit non ergo cupit. Item si angit᷑
animidolore. necesse est etiã metuagi¬
totur qm̃ quor ũ malorũ p̃sentium est.
anxi&udo eorũ .ẽ. imminentium metus.
metu aut caretergo & anxietudine.
Itẽ sil&at᷑ in aniter de his rebus la&at᷑
quas potest amittere. quare m&uat
necesse . ẽ. ne amittat sinullo modo me¬
tuit nullo modo lgit᷑ la&atur in aniter.
SIT QUAM METU CARE RI

Expanded text:
quod respuis. Quod si repugnans est, sicuti quod respuis. Quod si repugnans est, sicuti est, nullo prorsus modo metuit, quisquis nihil aliud amat quam non metuere. Et propterea nemo potest hoc solum amare, et non habere. Utrum autem hoc solum amandum sit, alia quaestio est. Jam quem non exanimat metus, nec cupiditas eum vastat, nec aegritudo macerat, nec ventilat gestiens et vana laetitia. Si enim cupit, quia nihil aliud est cupiditas nisi amor rerum transeuntium, metuat necesse est, ne aut amittat eas cum adeptus fuerit, aut non adipiscatur. Non autem metuit: non ergo cupit. Item si angitur animi dolore, necesse est etiam metu agitetur: quoniam quorum malorum praesentium est anxietudo, eorum est et imminentium metus. Metu autem caret: ergo et anxietudine. Item si laetetur inaniter, de iis rebus laetatur, quas potest amittere: quare metuat necesse est ne amittat. Sed nullo modo metuit: nullo modo igitur laetatur inaniter. Xamandum sit, quam metu carer
Abbreviated transcription (Latin):
ulli dubiũ est non aliã metuendi causã nisi
ne idquod amamus aut acceptũ amittamꝰ
aut non adipiscamur speratũ : quare quis¬
quis hoc ipsũ non metuore amaueritatq:
habuerit quis metus ẽ neid possitamit¬
tere: Multa enim que amamus & habemus
metuimus amittere. Ita ea custodimus
metu: non metuere aut nomo potest cus¬
to dire metuendo Itẽ quisquis amatnon
metuere atq: id nondũ hab& speratq: se
habitur ũ non eumoportet metuore ne
non a dipiscat̃: hoc enim metu nihil aliud
metuit᷑ quã idemmetus. Porro metus
omis aliquid fugit nullares se ipsã fugit.
Nonigit᷑ metuitur metus sed siquis ex¬
istimat non recte dicit quod metus aliquid
metuat cũ anima potius metu ipsom&uat
Illud adtendat quod cognitu facile. ẽ. nul¬
lum m&um es senisi futuri & eminentis
fecto absor dissimus quia fugiendo hab&
idipsũ quod fugit. Nã qm̃ non metuitur
nisi ne aliquidmali accidat metuereneo
accidat metus nihil est aliud nisi amplecti

Expanded text:
ulli dubium est non aliam metuendi esse causam, nisi ne id quod amamus, aut adeptum amittamus, aut non adipiscamur speratum. Quare quisquis hoc ipsum non metuere amaverit atque habuerit, quis metus est ne id possit amittere? Multa enim quae amamus et habemus, metuimus amittere; ita ea custodimus metu: non metuere autem nemo potest custodire metuendo. Item quisquis amat non metuere, atque id nondum habet, speratque se habiturum, non eum oportet metuere ne non adipiscatur. Hoc enim metu nihil aliud metuitur quam idem metus. Porro metus omnis aliquid fugit, et nulla res se ipsam fugit. Non igitur metuitur metus. Sed si quis existimat non recte dici quod metus aliquid metuat, cum anima potius ipso metu metuat; illud attendat, quod cognitu facile est, nullum metum esse nisi futuri et imminentis fecto absurdissimus, quia fugiendo habet idipsum quod fugit. Nam quoniam non metuitur nisi ne aliquid mali accidat, metuere ne accidat metus, nihil aliud est nisi amplecti
Abbreviated transcription (Latin):
malis bonis sȩpe tẽporaliter noceant potes¬
tatẽ in eos accipiunt ad maior ũbonorũ uti¬
litatẽ propter exercitationẽ patientiae
itaq: anima xp̃iana sẽꝑ inuigilet intribula¬
tionibus suis sequi uoluntatẽ dñisui neor¬
dinationidĩ resistendo adquirat sibi graui¬
us iudiciũ quod enim ipsedñs agens hominẽ¬
pontio pilato dixit et iob diabolo posset di¬
cere. Non haberes inmepotesta tẽ nisi data
a quo haec potestasdatur debet nobis esse
carissima qm̃ tribulatio patientia ope¬
ratur. patientia uero probationẽ proba¬
tio aut spes. Spes uero non confundit qm̃
caritas dĩ diffusa.ẽ. in cordibus nr̃ is ꝑ sp̃m

Expanded text:
mali bonis saepe temporaliter noceant, potesmali bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt, ad majorem bonorum utilitatem, propter exercitationem patientiae. Itaque anima christiana semper invigilet in tribulationibus suis sequi voluntatem Domini sui, ne ordinationi Dei resistendo acquirat sibi gravius judicium. Quod enim ipsePontio Pilato dixit, et diabolo hoc Iob posset dicere: non haberes in me potestatem, nisi data a quo haec potestas datur, debet nobis esse carissima, quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia uero probationem, probatio uero spem; spes uero non confundit, quoniam caritas dei diffusa est in cordibus nostris per
Abbreviated transcription (Latin):
torisualent. ex quibus fuit ille de quo dis¬
cipulidño ad nuntia uerunt quod in nomi¬
ne eius eiceret doe monia qua uis cum eis
non sequer&. cum aut noncedunt hissig¬
nis huius modi potestates ds̃ ipse prohib&
occultis modis cũ iustũ atq utile iudicat
Nã nullo modo ulli sp̃s audent hec signa
condẽpnare. contremescunt enim heo
ubicunq: illa conspexerint. sed nescientib:
hominibus aliud iubetur diuinitus uel ad
confundendos malos cũ eoso portet con¬
fundi sicut desceuae filiis in actibus apło¬
rũ legimus quibus ait inmundus sp̃s iũm
scio & paulũ noui uos aũt qui estis uel ad¬
admonendos bonosut proficiant infide
atq ista non lactanter sed utiliter pos¬
sint uel ad discernenda dona membrorũ
ter hascausas plerunq: ut dictam est nesci
hentibus hominibus iubetur diuinitus id est
ut his signis adhibitis huius modi potestates
uoluntati hominũ non ob tẽperent. ut autẽ

Expanded text:
toris ualent. ei quibus fuit ille de quo distoris ualent. ei quibus fuit ille de quo discipuli domino nuntiauerunt, quod in nomine eius eiceret daemonia, quamuis cum eis non sequeretur. cum autem non cedunt his signis huius modi potestates, deus ipse prohibet occultis modis, cum id iustum atque utile iudicat. nam nullo modo ulli spiritus audent haec signa contemnere; contremescunt enim haec, ubicumque illa conspexerint. sed nescientibus hominibus aliud iubetur diuinitus uel ad confundendos malos, cum eos oportet confundi, sicut de Sceuae filiis in Actibus apostolorum legimus, quibus ait immundus spiritus: Iesum scio et Paulum noui; uos autem qui estis? uel admonendos bonos, ut proficiant in fide, atque ista non iactanter, sed utiliter possint; uel ad discernenda dona membrorum ter hasentibus hominibus jubetur divinitus, id est, ut his signis adhibitis hujusmodi potestates voluntati hominum non obtemperent. 5. Ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
puplica amminis tratione iussu eius cui
cuncta creatura subiecta est. Aliter enĩ
cogitur possessor aequum daremiliti.
aliter enimtradit ẽptori autcuilib&
donat aut cõmodat. Et que ad modum
pleriq: malimilites quos imperialis dis¬
ciplina condẽpnat signis imperatoris
sui non nullos territant. et ab eis aliquid quod
puplicȩ non iubetur extorquent . Ita non nũ¬
quã malixp̃iani uelscis maticiuł heretici
ꝑ nomen xp̃i aut uerba aut sacramenta xp̃i¬
ana exigunt aliquid a potestatibus quibus ho¬
nor ixp̃icedere indictum est. Cum aũt ma¬
lis iubentibus uoluntatecedunt ad seducen¬
dos hominescedunt. quorum errore letant᷑
qua propter aliter magifaciunt miracula
aliter bon ixp̃iani aliter mali xp̃iani
ceiustitiae. Nec mirum est quod haec signa
ualent cũ ab eis adhibent᷑ quando etiam
cũ usurpant᷑ ab extraneis qui omninosuũ
nomen adis tã militiã non de derunt prop¬
ter honorẽ tamen excellentis simi impera¬

Expanded text:
publica administratione iussu eius cui publica administratione iussu eius cui cuncta creatura subiecta est. aliter enim cogitur possessor equum dare militi, aliter eum tradet emtori uel cuilibet donat aut commodat. et quemadmodum plerique mali milites, quos imperialis discsui nonnullos possessores territant, et ab eis aliquid, quod publice non jubetur, extorquent: ita nonnunquam mali christiani, vel schismatici, vel haeretici per nomen Christi aut verba aut sacramenta christiana exigunt aliquid a potestatibus, quibus honori Christi cedere indictum est. Cum autem malis jubentibus cedunt, voluntate ad seducendos homines cedunt, quorum errore laetantur. Quapropter aliter magi faciunt miracula, aliter boni christiani, aliter mali christiani: i per signa publicae justitiae. Nec mirum est quod haec signa valent, cum ab eis adhibentur; quando etiam cum usurpantur ab extraneis, qui omnino suum nomen ad istam militiam non dederunt, propter honorem tamen excellentissimi impera
Abbreviated transcription (Latin):
oris loci apud dm̃ arbitrandi sunt . non enim
acceptior es erant dõ quã populus isrł magi
aegyptiorũ quia non poterat illepopulus
facere quod illi faciebant quãuis moyses in
uirtutedĩmaiora potuerit. sed ideo non om¬
nibus scĩs ista tribuunt̃ neꝑniciosissimo
errore decipiant̃ infirmi. Existimantes
intalibus factis essema iora dona quã in ope¬
ribus iustitiae quibus uita a&̃na cõpara t̃.
Propter ea dñs prohibet hinc gauderedis¬
cipuloscũ ait. Nolite in hoc gaudere qm̃ sp̃s
uobis subiecti sunt. sed gaudete quia nomina
ur̃a scripta sunt incaelo. Cumergo talia
faciant magi qualia nonnũ quã sc̃ĩfaciunt
talia quidẽ uisibiliter esse apparent. sed
& diuerso fine et diuerso iure fiunt illi
enim faciunt querentes gloriã suam illi
querentes gloriã dĩ et illi faciunt ꝑque¬
dã potestatibus concessa in ordine suo qua¬
si priuata cõmertia ł bene ficia illia utẽ

Expanded text:
oris loci apud deum esse arbitrandi sunt. non enim oris loci apud deum esse arbitrandi sunt. non enim acceptiores erant deo quam populus Israhel magi Aegyptiorum, quia non poterat ille populus facere quod illi faciebant, quamuis Moses in uirtute dei maiora potuerit. sed ideo non omnibus sanctis ista tribuuntur, ne perniciosissimo errore decipiantur infirmi, existimantes in talibus factis esse maiora dona quam in operibus iustitiae, quibus uita aeterna comparatur. propterea dominus prohibet hinc gaudere discipulos, cum ait: nolite in hoc gaudere, quia spiritus uobis subditi sunt, sed gaudete, quoniam nomina uestra scripta sunt in caelo. Cum ergo talia faciunt magi, qualia nonnumquam sancti faciunt, talia quidem uisibiliter esse apparent, sed et diuerso fine et diuerso iure fiunt. illi enim faciunt quaerentes gloriam suam, illi quaerentes gloriam dei; et illi faciunt per quaedam potestatibus concessa in ordine sue quasi priuata commercia uel beneficia, illi autem
Abbreviated transcription (Latin):
quam utens nominibus aliquarum infir¬
marũ potestatũ cum dȩ moniũ excluserit
falsã putet istã dñi sententiã ad hoc in¬
telligat dictũ quia hoc modo satanas etiã¬
sicorpori aut corporis sensibus parcit
ideo parcit ut ipsi hominis uoluntati per
impi&atis errorẽ trium phomaioredo¬
minetur. hoc aũt modo non exiit satanas
sed potius in intima ingreditur ut in eo
sic opere t̃ quẽ ad modũ dicit apłs. secun¬
dũ principempotestatis aeris huius
qui nunc operatur infili is diffidentiae.
non enim sensus corporis eorum turba¬
bat atq: tor quebat aut eorũ corpora¬
collidebat sed in eor ũ uoluntate uł potius
cupiditate regnabat. quod aũt dicit pseu
do proph&asmulta signa et prodigia factu¬
ros ita ut fallant si fieri potest etiã electos
ammonet utiq: ut intelligamus quedã mira¬
cula etiã sceleratos homines facere qualia
scĩ facere non possunt. Nec tamen ideo poti¬

Expanded text:
quam utens nominibus aliquarum infiquam utens nominibus aliquarum infimarum potestatum, cum daemonium excluserit, falsam putet esse istam Domini sententiam; ad hoc intelligat dictum, quia hoc modo satanas, etiamsi corpori aut corporis sensibus parcit, ideo parcit, ut ipsius hominis voluntati per impietatis errorem triumpho majore dominetur. Hoc autem modo non exit satanas, sed potius in intima ingreditur, ut in eo sic operetur, quemadmodum dicit Apostolus: Secundum principem potestatis aeris hujus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae . Non enim sensus corporis eorum turbabat atque torquebat, aut eorum corporacollidebat, sed in eorum voluntate, vel potius cupiditdoprophetas multa signa et prodigia facturos, ita ut fallant, si fieri potest, etiam electos, admonet utique, ut intellegamus quaedam miracula etiam sceleratos homines facere, qualia sancti facere non possunt. nec tamen ideo poti
Abbreviated transcription (Latin):
si mediligunt. Inmagicis aut imparationi¬
bus ad illec ebrã deceptionis ut sibi subiun¬
gent eos quibus talia concedebant prestant
effectũ p̃cibus & ministeriis eorũ priuato
illo iurc largientes quod sibi licet largiri
& quando uident̃ impetrare magi ꝑsubli¬
miorũ nomina inferior es terrent et non¬
nulla uisibilia que propt̃ infirmitatẽ car¬
nis magna uident᷑ ab hominib: non ualentib:
a&na contuerique ꝑseipsũ prestat dilec¬
toribus suis uerus ds̃ mirantibus exhibent
ut procupiditatibus et electionibusser ui¬
tutes eorũ libertatesq: distribuat. Et si
quando inuocatione sũmidĩ aliquid pro
suis malis cupiditatibus imp&rant uindio¬
ta ẽ. illa non gratia. Non frustra enĩ dicit
apłs tradidit illos ds̃ indesideria cordis
eorum quor undã enimpeccatorũ ꝑ pe¬
trandorũ facilitas poena ẽ aliorum pre¬
cedentiũ. quod aũt dñs dicit non potest
satanas satanan excludere ne forte quis¬

Expanded text:
sime diligunt; in magicis autem imperationisime diligunt; in magicis autem imperationibus ad inlecebram deceptionis, ut sibi subiugent eos quibus talia concedunt, praestant effectum precibus et mysteriis eorum, priuato illo iure largientes quod sibi licet largiri et quando uidentur impetrare magi, per sublimiorum nomina inferiores terrent et nonnulla uisibilia, quae propter infirmitatem carnis magna uidentur hominibus non ualentibus aeterna contueri, quae per se ipsum praestat dilectoribus suis uerus deus, mirantibus exhibent.ut pro cupiditatibus et electionibus seruitutes eorum libertatesque distribuat. et si quando inuocatione summi dei aliquid pro suis malis cupiditatibus impetrant, uindicta est illa, non gratia. non enim frustra dicit apostolus: tradidit illos deus ieorum . Quorumdam enim peccatorum perpetrandorum facilitas poena est aliorum praecedentium. 2. Quod autem Dominus dicit, Non potest satanas satanam excludere : ne forte quis
Abbreviated transcription (Latin):
todõ suis honorib: uł potestate fuerit dileo¬
tata tanto magis subdit̾ talibus potestatib
que priuato suogaudent et honorari ab ho¬
minib: sicut diicupiunt. quibus diuina lege
saepeconcedit̃. ut eis quos sibi secundũ eorũ
merita sublugauerint priuato illolure
etiã mira culorũ aliquid p̃stent in his rebus
exhibendorũ quibus sunt infirmo sed tam̃
ordinatis simo potestatũ gradup̃posi tae
Sedubi diuina tã quã puplica lex iubet uin¬
cit utiq priuatã licentiã quã quã et ipsa
priuata licentia nisi uniuersalis diuinae
potestatis permissione nulla esset. Id eoq
sit ut scidĩ serui quando eos hoc donum ha¬
bere utile est scđmpuplicam et quodã mo¬
do imperialẽ legem hoc est sumidi potes¬
tatẽ imperent infirmispotestatibus ad
quedã uisibilia facienda miracula in illis
enimds ipse imperat cuius tẽplũ sunt. et que
contepta sua priuata potestate ardentis¬

Expanded text:
to Deo, suis honoribus vel sua potestate fuerit delecto Deo, suis honoribus vel sua potestate fuerit delectata, tanto magis subditur talibus potestatibus, quae privato suo gaudent, et honorari ab hominibus sicut dii cupiunt: quisaepe conceditur, ut eis quos sibi secundum eorum merita subiugauerint priuato illo iure etiam miraculorum aliquid praestent in his rebus exhibendorum, quibus sunt infimo, sed tamen ordinatissimo potestatum gradu praepositae. sed ubi diuiua tamquam publica lex iubet, uincit utique priuatam licentiam, quamquam et ipsa priuata licentia nisi uniuersalis diuinae potestatis permissione nulla esset. ideoque fit, ut sancti dei serui, quando eos hoc donum habere utile est, secundum publicam et quodam modo imperialem legem, hoc est summi dei potestatem, imperent infimis potestatibus ad quaedam uisibilia facienda miracula. in illis enim deus ipse imperat, cuius- templum sunt et quem contemta sua priuata potestate ardentis
Abbreviated transcription (Latin):
MOYSESFAMULUS DI
Imnis anima partim priuatã cuiusdã
sui potestatẽ gerit. partim uniuersita¬
tis legibus sicut publicis co ercet᷑ et re¬
gitur : qui a ergo una quoq: resuisibilis
in hoc mundo habet potestatẽ angelicã
sibi p̃positã sicut aliquot locis diuina
scriptura testatur de eare cui preposi¬
ta est. aliter quasi priuato iure agit. Ali¬
ter tanquã publice agere cogitur poten¬
tior est enĩ parte uniuersitas qm̃ illud
quod ibi priuatim agit tantũ a geresinit᷑
quantũ lex uniuersitatis sinit. sed una¬
quoq: anima tanta est pi&ate pur ga¬
tior quanto priuato suominus dilectat
legẽ uniuersi tatis intu& oiq de uote acli¬
benter obtẽperat. Est enilex uniuersitatis
diuina sapientia quanto amplius priuato
suo gaud& et neglecto dõ qui omnib animis
utiliter acsalubriter psid& Ipsa sibi ł aliis
quibus potuerit uult esse prodõ suã potius
inseł in alios quã illius in om̃s deligens po¬
tur. quantolgit᷑ etiã anima humana deser¬

Expanded text:
Moyses famulus Dei ? 1. Omnis anima partim privati cujusdam juris sui potestatem gerit, partim universitatis legibus sicut publicis coercetur et regitur. Quia ergo unaquaeque res visibilis in hoc mundo habet potestatem angelicam sibi praepositam, sicut aliquot locis divina Scriptura testatur, de ea re cui praeposita est, aliter quasi privato jure agit, aliter tanquam publice agere cogitur. Potentior est enim parte universitas; quoniam illud quod ibi privatim agit, tantum agere sinitur, quantum lex universitatis sinit. Sed unaquaeque anima tanto est pietate purgatior, quanto privato suo minus delectata, legem universitatis intuetur, eique devote ac libenter obtemperat. Est enim lex universitatis divina sapientia. Quanto autem amplius privato suo gaudet, et neglecto Deo, qui omnibus animis utiliter ac salubriter praesidet, ipsa sibi vel aliis quibus potuerit, vult esse pro Deo, suam potius in se vel in alios, quam illius in omnes diligens potur. Quanto igitur etiam humana anima deser
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad quã maiorẽ manifes tationẽ mani¬
festabit̃ regnũ xp̃inisi quo usq om̃s in imi¬
cieũ regnare fateantur. Aliud est ergo
non amplius manifestari. aliud non ampli¬
us ꝑmanere non amplius manifes tariest.
non fierimanifestius non amplius ꝑma¬
nere non ficriꝑse uerantius quando aũt
manifestius erit regnũ xp̃i quã cũ omnib
claruerit inimicis nouissime inimica
distruet̃ mors non enim erit aliud quod
distruatur postea qũa mortale hoc indu¬
erit inmortalitatẽ . om̃a enim subiecit
subpedibus eius hoc est ut etiã mortem
distruat. cũ dixerit quia om̃a subiecta sunt
dixerit utiq proph&a in psalmis manifestũ
quia p̃ter eũ qui subiecit illi om̃a patrẽ uult
intelligi om̃a filio subiecisse. sicut multis locis
idẽ dñs in eugło comm̃dat &p̃dicat non solũ
propterformã serui sed etiã propt̃ princi¬
piũ de quo ẽ et dequo aequalis ẽ. ei de quo ẽ.

Expanded text:
usque ad quam majorem manifestationem maniusque ad quam majorem manifestationem manifestabitur regnum Christi, nisi quousque omnes inimici eum regnare fateantur? Aliud est ergo non amplius manifestari, aliud non amplius permanere. Non amplius manifestari, est non fieri manifestius: non amplius permanere, non fieri perseverantius. Quando autem manifestius erit regnum Christi, quam cum omnibus claruerit inimicis? 6. Novissima inimica destruetur mors. Non enim erit aliud quod destruatur, posteaquam mortale hoc induerit immortalitatem. Omnia enim subjecit sub pedibus ejus: hoc est, ut etiam mortem destruat. Cum autem dixerit quia omnia subjecta sunt dixit utique propheta in Psalmis , manifestum est quia praeter eum qui subjecit illi omnia: Patrem vult intelligi omnia Filio subjecisse, sicut multis locis idem Dominus in Evangelio commendat et praedidicat, non solum propter formam servi, sed etiam propter principiu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ regnare fateant᷑. Hoc enĩ intelligit᷑
sub pedibus eiꝰ futuros inimicos. quod si de
iustis acceperimus ideo dictu ẽ. inimicos
quia ex iniustis iustificant᷑ et ei crodendo
beatitudinẽ non ꝑtinent sic accipiendũ
est qm̃ & ipsi eũ regnare ipsa regnicius
manifestatione confusi fatebunt᷑. Ergo o
micos sub psuis non ita dictũ ẽ. quasi cũ po¬
suerit inimicos sub pedib: sciis. non sit postea
quit ad tantã euidentiã suũ regnũ ꝑduce¬
re donec inimicieiꝰ nullo modo audeant
nr̃i fuierit oculos ab eo debemus a uerte¬
re. Intantũ enĩ .e. beatitudo nr̃a inquan¬
tũ eius contẽplatione ꝑfruimur. Sicergo
hoc dictũ est oculorũ nr̃orũ intentio ad
dñm non porrigit᷑ nisiusq: adimpetratio¬
nẽ misericor diae ipsius non ut postea in¬
de aduertat̃ sed ut nihil inde amplius ro¬
requirat. Donec ergo proeo positũ ut non
amplius intelligas quo enim amplius id ẽ

Expanded text:
ipsi eum regnare fateantur. Hoc non intelligitur, ipsi eum regnare fateantur. Hoc non intelligitur, sub pedibus ejus futuros inimicos. Quod si de justis acceperimus, ideo dictum est inimicos, quia ex injustis justificantur, et ei credendo beatitudinem futuram non pertinent, sic accipiendum est, quoniam et ipsi eum regnare ipsa regni ejus manifestatione confusi fatebuntur. Ergo opmicos suos sub pedibus suis: non ita dictum est, quasi, cum posuerit inimicos suos sub pedibus suis, non sit postea quit, ad tantam evidentiam regnum suum perducere, donec inimici ejus nullo modo audeant nostri fuerit, oculos ab eo debemus avertere. In tantum enim est beatitudo nostra, in quantum ejus contemplatione perfruimur. Sic ergo et hoc dictum est. Oculorum nostrorum intentio ad Dominum non porrigitur, nisi usque ad impetrationem misericordiae ipsius, non ut postea inde avertatur, sed ut nihil inde amplius requirat. Donec ergo pro eo positum est, ut non amplius, intelligas. Quo enim amplius, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Nec cuius quã potestatẽ preter illum
magnificiens nec sua sibi ipsa ꝑniciosis si¬
mebdandions. Tradet ergo regnũ dõ &
patricũ ꝑ illũ ꝑspeciẽ cognoscetur pater
Regnũ enĩ eius sunt in quibus nuno reg¬
nat ꝑfidẽ. Aliter enim dicit̾ regnũ xp̃i
secundũ potestatẽ diuinitatis. quod dĩ
cuncta diuinitati creatura subiecta est
Et aliterregnũ eiꝰ dicit̃ ecđa secundũ
propria&atẽ fidei quac in illo est scđm
quod erat qui dicit posside nos. neq enĩ
non ipse possidet om̃a scđm quod dicitur
etiã illud. Cũ serui essetis peccati liberi
eratis iustitiȩ. Euacuabit ergo omnem
principatũ et omnẽ potestatẽ et uir¬
tutẽ et nulli patrem intuenti ꝑfiliũ ut opus
sit aut libeat in cuiꝰ quã creaturae uel in
sua conquiescere potestate. O portet enĩ
cum regnare doneoponat om̃s inimicos
subpedibur suis id õ. oportet regnũ cius
intantũ manifestari donec om̃s in imiciciꝰ

Expanded text:
nec cujusquam potestatem praeter illum nec cujusquam potestatem praeter illum magni faciens, nec sua sibi ipsi perniciosissime blandiens. Tradet ergo regnum Deo et Patri, cum per illum per speciem cognoscetur Pater. Regnum enim ejus sunt in quibus nunc regnat per fidem. Aliter enim dicitur regnum Christi secundum potestatem cuncta creatura subjecta est: et aliter regnum ejus dicitur Ecclesia, secundum proprietatem fidei quae in illo est, secundum quod orat qui dicit: Posside nos. Neque enim non ipse possidet omnia, secundum quod dicitur etiam illud: Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae. Evacuabit ergo omnem principatum, et omnem potestatem, et virtutem, ut nulli Patrem intuenti per Filium opus sit aut libeat in cujusquam creaturae, vel in sua conquiescere potestate. Oportet enim eum regnare donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: id est, oportet regnum ejus intantum manifestari, donec omnes inimici ejus