comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferunculus. Unde & grece antrax dr̃. qd̃¬
sit ignitꝰ. O scedo ÷. qͣ infantũ ora exulce¬
rantur. dicta ex languore oscitantiũ fre¬
nusculi. ulcera circa ictum oris. similia
hisquȩ fiunt iumentis asꝑitate frenoꝵ
Ulcus putredo ipsauulnꝰ qd̾ ferro fit qͥsi
ui ulcus qͦd olet. qͥst olcus: unde & ul¬
cera. Pustula ÷ insuꝑficie corporis turgi¬
da ueluti collectio. Papula ẽ paruissima
cutis erectio circum scͥpta cũ rubore. &
quia ex sanguine nascit᷑. Excitato enĩ
calore uulneris: sanguis in saniẽ u̾tit᷑
Ilam sanies non fit in quẽcũq locum.
nͥ ubi sanguis aduenerit. Quia omẽ quod
putrescit nisi calicdũ & humidũ fuerit
qd̃ ÷ sanguis: putrefieri non potest. Sa
nies autẽ & cabes sibi differunt. Ftuere
enĩ sanie uiuoꝵ est : tabe mortuoꝵ. Ci¬
catrix ÷ obductio uulnerum. naturalẽ
colorẽ partib seruans. dicta qd̾ obducat
uulnera atq obtegat.

Expanded text:
fervunculus; unde et Graece ἄνθραξ dfervunculus; unde et Graece ἄνθραξ dit. Oscedo est qua infantum ora exulcerantur, dicta ex languore oscitantium. Frenusculi ulcera circa rictum oris, similia his quae fiunt iumentis asperitate frenorum. Ulcus putredo ipsa; vulnus, quod ferro fit, quasi vi. Et ulcus, quod olet, quasi olcus, unde et ulcera. Pustula est in superficie corporis turgida veluti collectio. Papula est parvissima cutis erectio, circumscripta cum rubore; et quia ex sanguine nascitur. Excitato enim calore vulneris sanguis in saniem vertitur. Nam sanies non fit in quocumque loco, nisi ubi sanguis advenerit; quia omne, quod putrescit, nisi calidum et humidum fuerit, quod est sanguis, putrefieri non nies autem et tabes sibi differunt. Fluere enim sanie vivorum est, tabescere mortuorum. Cicatrix est obductio vulnerum, naturalem calorem sanguinis servans; dicta quod obducat vulnera, atque obtegat.
Abbreviated transcription (Latin):
lunt die reddit᷑. nocte negatur. Elefantiacꝰ
morb ẽ ex similitudine elefanti. cuiꝰ na¬
turalit̾ dura pellis & asꝑa nom̃ morbo
in hominib dedit. qͥa corporis suꝑfici¬
em similẽ facit elefantoꝵ cuti. siue qͥ a
ingens passio ẽ: sicut animal ipsũ exqͦ
diriuatũ nom̃ ducit. Hicꝰteris greci ap¬
pellant acuiꝰdã animalis nomine. qd̃
sit coloris fellei. hunc morbũ latini ar¬
cuatũ dicunt. a similitudine celestis
arcus. Auriginem uͦ appellari uarro ait
a ca̾lore auri. Regiũ aut̃ morbũ inde
ȩstimant dictũ. qd̾ uino bono & regalib
cibis facilsꝰ curet᷑. Cancer a similitudine
maritimi animalis uocatur. uulnꝰ sicut
medici dicunt nullis medici dicunt nulliꝰ¬
medicam̃tis sanabile. Aut gͦ p̃cidi solet a
corpore membrũ ubi nascitur. ut aliqͣnto
diutiꝰ uiuat tam̃ inde mortẽ quãlibet tar¬
dius affuturam. Furunculꝰ ÷ tumor in
acritũ surgens. dictus eoqd̃ ferueat: quasi

Expanded text:
lunt, die redditur, nocte negatur. lunt, die redditur, nocte negatur. morbus dicitur ex similitudine elephanti, cuius naturaliter dura pellis et aspera nomen morbo in hominibus dedit; quia corporis superficiem similem facit elephantorum cuti, sive quia ingens passio est, sicut animal ipsud ex quo derivatum ducit nomen. Hicteris Graeci appellant a cuiusdam animalis nomine, quod sit coloris fellei. Hunc morbum Latini arcuatum dicunt, a similitudine caelestis arcus. Auriginem vero Varro appellari ait a colore auri. Regium autem morbum inde aestimant dictum, quod vino bono et regalibus cibis facilius curetur. Cancer a similitudine maritimi animalis vocatum. Vulnus sicut medici dicunt nullis medicamentis sanabile. At ergo praecidi solet a corpore membrum, ubi nascitur, ut aliquantum diutius vivat: tamen inde mortem, quamlibet tardius, adfuturam. Furunculus est tumor in acutum surgens, dictus quod fervet, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ducta. ordei granũ similans: unde & nom̃
accepit. Uerrucȩ aliud sunt: satyriasis ali¬
ud. Uerrucȩ singulatim sunt: satiriasis
uͦ una fortior. & circa ipsã plures inuemi¬
unt᷑. Scabies & lepra. utraq passio asꝑi¬
tas cutis cũ pruritu & squamatione. sed
scabies tenuis asꝑitas & squamatio ẽ. hinc
cleniq nom̃ accepit quȩ ita ueluti purga¬
menta admittat: nã scabies qͥsi squamies.
Lepra uͦ asꝑitas cutis squamosa. lepidȩ
herbȩ sinrilis: unde & nom̃ sumpsit.
Cuiꝰ color nc̃ in nigredinẽ uertit᷑. nẽ in al¬
borem. nc̃ in ruborem. In corpore hominiꝰ
ita lepra dinoscit᷑. si uariatim int̾ sanas
cutis partes color diuersꝰ appareat: aut si
ita seubiq diffundat. ut omĩa umiꝰ colo¬
ris ꝗͣ uis adulteri faciat. N yctalmos ẽ
passio qua ꝑdiem uisus patentib oculis
denegatur. & nocturnis irruentib tene¬
bris reddit᷑: aut u̾sa uice ut pleiriq uo¬

Expanded text:
ducta, hordei granum similans: unde et nomen ducta, hordei granum similans: unde et nomen atur. Verrucae aliud sunt: satiriasis aliud. Verrucae singulatim sunt, satiriasis vero una fortior, et circa ipsam plures inveniuntur. Scabies et lepra. Utraque passio asperitas cutis cum pruritu et squamatione, sed scabies tenuis asperitas et squamatio est. Hinc denique nomen accepit, quae ita veluti purgamenta amittat. Nam scabies quasi squamies. Lepra vero asperitas cutis squamosa lepidae herbae similis, unde et nomen sumpsit: cuius color nunc in nigredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in ruborem. In corpore hominis ita lepra dinoscitur: si variatim inter sanas cutis partes color diversus appareat, aut si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamvis adulteri faciat. passio, quae per diem visus patentibus oculis denegatur et nocturnis inruentibus tenebris redhibetur, aut versa vice, ut plerique vo
Abbreviated transcription (Latin):
lopicia ÷ capilloꝵ fluor. cireũ uiii.¬
inscͥptis fuluis pilis: aeris qͣlitatẽ
habentib. Uocata autẽ hoc nomine asimi¬
litucline animalis uulpͤculȩ. quã greci
alopiciã uocant. Parotidȩ sunt duritiȩ
uł collectiones quȩ ex febrib aut ex alio ali¬
quo nascunt᷑ in auriũ uicinitates. unde &
dr̃. Lentigo ÷ uestigia macularũ paruu¬
la. in rotunditate formata: ab specie len¬
ticulȩ dicta. Erisipila ÷ quã latini sacrũ
ignẽ appellant. id ÷ͥ execrandũ: ꝑ antifra¬
sin. Siquidẽ insuꝑficie rubore flãmeo
cutes rubescunt: tunc multo rubore
tia. & nom̃ sumpsit a serpendo: eoqd̃
serpiat m̃brũ. Impetigo ÷ sicca scabies.
ꝓminens acorpore cũ asꝑitate & rotun¬
ditate formȩ. Hanc uulgꝰ sarnã uocat.
Hec autẽ sine dolore corpꝰ occupat. & ñ
absq tedio excrescens: membroꝵ decorẽ
ardendo. Ordeolꝰ ⁊ parcussima ac pu¬
rulenta collectio incapillis palpebriu᷑m
constituta. inmecdio lata. & ex utroq con¬

Expanded text:
cia est capillorum fluor circumscriptis pilis fulvis, aeris qualitatem habentibus: vocata hoc nomine a similitudine animalis vulpeculae, quam Graeci ἀλώπεκα vocant. Parotidae sunt duritiae vel collectiones, quae ex febribus aut ex aliquo alio nascuntur in aurium vicinitates, unde et dicitur. Lentigo est vestigia macularum parvula in rotunditatem formata, ab specie lenticulae dicta. Erisipela est quem Latini sacrum ignem appellant, id est execrandum per antiphrasim. Siquidem in superficie rubore flammeo cutes rubescunt. Tunc mutuo rubore tia, et nomen sumpsit a serpendo, eo quod serpiat membra. Inpetigo est sicca scabies prominens a corpore cum asperitate et rotundiHec autem sine dolore corpus occupat et non absque tedio excrescens, membrorum decorem . Ordeolus est parvissima ac purulenta collectio in pilis palpebrium constituta, in medio lata et ex utroque con
Abbreviated transcription (Latin):
sio ÷ quotiens arsis & thesis. equali tempoꝵ
diuisione cedunt᷑. Dupla. quotiens ex his
unũ alterũ duplo uincit. Sex cupla uͦ est: qͦ¬
ciens unus alterum sexcuplo suꝑat. Insimpla¬
enĩ eius parte unꝰ plus inuenit᷑. in dupla unꝰ
minꝰ habet᷑. Sexcũ eñi: dinnidiũ dr̃. Criplũ
ẽ: qͣndo maior pars ter continet totũ minꝰ.
id ÷ tria & unũ. E pytritum ÷ qñ minus con¬
tinetur amaiore: eiusq t̾cia pars. Cedun¬
timur ergo in aequa hos pedes.¬

Expanded text:
sio est quoties arsis et thesis aequali temporum sio est quoties arsis et thesis aequali temporum divisione ceduntur; dupla, quoties ex his unum alterum duplo vincit. Sexcupla vero est, quoties unum alterum sexcuplo suenim eius parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando maior pars ter continet totum minus, id est tria et unum. Epitritum est, quando minus continetur a maiore, et eius tertia pars. Caeduntimus ergo in aequa hos: S
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ uͦ. quia ex ħ pede compositũ carm̃ cho¬
ris aptissimũ sit. Ionici sane ꝓpt̾ numeroꝵ
in equalẽ sonũ dicti. hñt enĩ binas longaᷤᷤ
sillabas: binasq correptas. Peones dicti ab
inuentore. Constant aũ & ipsi ex una lon¬
ga & tͥbus breuib quȩ longa iuxta nomi¬
na eoꝵ tiariatĩ ÷ constituta. Epytriti uo¬
cati. ꝙ semꝑ tres longas habeant syllabas:
& unã breuẽ. Synzigiȩ aũ st̃ pentasillabi
& exasyllabi pedes. Et dicti ap̃g̾cos synri¬
gie quasi quedam declinationes: s hi ñ
sunt pedes. s appellant᷑ pentasillabi & exasyl¬
labi: qr uit᷑ qͥnq & sex syllabas ꝓcedunt uñ
ñ oportet in carmine has syllabas qd̾ubet ex¬
ced̾e nom̃. ut carthaginensiũ. hierosolimi¬
tanoꝵ & constantinopolitanoꝵ. Accidunt
potuert̃. nͥ alterna uice leuent᷑ & ponant᷑. ut ar¬
ma. Ar eleuatio ẽ: mapositio. In his duob ꝑdi
uisionẽ pedes legitimi colligunt᷑. Equa diui¬

Expanded text:
bus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen chobus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Habent enim binas longas syllabas binasque correptas. Paeones dicti ab inventore. Constant enim ipsi ex una longa et tribus brevibus, quae longa iuxta nomina eorum variatim est constituta. Epitriti vocati quod semper tres longas habeant syllabas et unam brevem. Syzygiae autem sunt pentasyllabi et hexasyllabi pedes; et dictae apud Graecos συζυγίαι quasi quaedam declinationes. Sed hi sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi, hexasyllabi, quia ultra quinque et sex syllabas non procedunt: unde non oportet in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut Carthaginensium, Hierosolymitanorum, et Constantinopolitanorum. Accidunt poterunt, nisi alterna vice leventur, ut arma, ar elevatio est, ma positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divi
Abbreviated transcription (Latin):
detrahere dixerunt. Huiꝰ modi enĩ carmi¬
ne om̃s inuentiones uł detractiones im¬
plere poete soliti sunt. Dictum autẽ nom̃.
ab eo quod ueluti uenenũ qͦ dãmͦ maledi¬
cti aut liuoris infundat. Tribrachꝰ qui
& corios appellat᷑. dictus tribrachus quia
fit ex trib breuib. Molosus dictus. asalta¬
tione molosoꝵ. quam exercuerũt armati.
hic pes magis dicatꝰ ÷. Dactilꝰ adigito dictus¬
ꝙ alongiore nodo inchoans. in duas desinit
breues. Sic & iste pes uncturã unã ht̃ longã
& duas breues. Uñ & manꝰ oppennsa palmã
dr̃. & pendentes digiti dactili. Amphybrachꝰ¬
Brachiꝰ appellatus ÷ eoqd eo pede baecia id ẽ
libri saera celebrabant᷑. Antibaceꝰ uł palim¬
baccꝰ dictꝰ. quia iteratus abaccio ẽ. Proceleu¬
maticꝰ ꝙ sit ad celeumã canentiũ aptꝰ. Dis¬
pondeꝰ autẽ & ditrocheꝰ & dianib dicti. ꝙ
exbreui & longa ex longa & breui. Cor iã¬

Expanded text:
detrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmidetrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel detractiones inplere poetae sunt soliti. Dictum autem nomen ab eo, quod veluti venenum quodammodo maledicti aut livoris infundat. Tribrachys qui et chorius appellatur, dictus tribrachys, quia sit ex tribus brevibus. Molossus dictus a saltatione Molossorum, quam exercuerunt armati. hic pes magis dicatus est. Dactylquod a longiori nodo inchoans in duas desinit breues; sic et ipse pes iuncturam unam habet longam et duas breues, unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactyli. hic appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit ad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriam
Abbreviated transcription (Latin):
edes sunt qui certis syllabar tẽꝑib
insistunt. nec alegitimo spacio umꝗͣ
recedunt. Pedes dicti. eoꝙ ꝑ ipsos metͣ ambu¬
lent. Nam sic̃ nos pedib incedimꝰ. ita metͣ
qͣsi pedib gͣdiunt᷑. Pedes aũ om̃s centum
uiginti quatuor sunt. Dyssyllabi qͣttuor.
trissyllabi octo tetrasyllabi sedecim. penta¬
sẏllabi triginta duo. exasyllabi sexaginta
qͣituor. Usq ad quattuor aũ syuabas pedeᷤᷤ
ducunt᷑. reliqui sẏntigiȩ uocant᷑. Ipsi autẽ
pedes hñt speciales causas nominũ qͣre
ita uocent᷑ Pyrrichius dictus ÷. quia hic
assidue uł incertamine uł inludo puerili
sepiꝰ freqñtabat᷑. Spondeꝰ dr̃ quia tractũ
sonat. Nam spondeus tractꝰ quidẽ dr̃.
id ẽ sonꝰ : qui fundebat᷑ circa aures sacri¬
ficantiũ. Unde & hi qui tybiis canebant
in sacris gentiliũ. spondiales nominaban¬
tur. Crocheꝰ uͦ ab eo dictꝰ ÷. ꝙ celerẽ con¬
u̾sionẽ faciat cantilenȩ. & qͣsi rota uelo¬
citer currat in metris. Crocho: enĩg̾ce:

Expanded text:
edes sunt, qui certis syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio umquam recedunt. Pedes dicti eo, quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus gradiuntur. Pedes autem omnes centum viginti quattuor sunt: disyllabi quattuor, trisyllabi octo, tetrasyllabi sedecim, pentasyllabi triginta duo, hexasyllabi sexaginta quattuor. Usque ad quattuor autem syllabas pedes dicuntur, reliqui syzygiae vocantur. Ipsi autem pedes habent speciales causas nominum, quare ita vocentur. Pyrrichius dictus est, quia hic assidue vel in certamine, vel in ludo puerili saepius frequentabatur. Spondeus dicitur quia tractim sonat. Nam spondeus tractus quidam dicitur, id est sonus, qui fundebatur circa aures sacrificantum. Unde et hi, qui tibias canebant in sacris gentilium, spondiales nominabantur. Trochaeus vero ab eo dictus est, quod celerem conversionem faciat cantilenae, et quasi rota velociter currat in metris. Τροχός enim Graece
Abbreviated transcription (Latin):
clites lacteus est: qui attritus reddit sucum ab¬
bum ad lactis saporem. feminis nutrientibꝰ
illigatus fecundat ubera infanticm quoq
collo suspentꝰ saluiam facere fertur.
in ore autẽ liquescere & memoriam
adimere. Mittunt eum nilus & acelous
amnes.Sunt qui & ⁊ maragdum albis
uenis crectinligatum gala ctiten uocant.
Galaties grandinis ean dorem p̃¬
& siguram. duricia quoq in uicta ut
& siguram. duricia
quoq in uicta ut
ad amans: etiam in ignẽ posita manere
suũ frigus. Solis gemina candida ẽ : trax̃q
nom̃ quod adspeciem solis in orbem fulgen¬
tes spargit radios. Selenitis translucet eandi¬
do melleoq fulgore. continens lune imaginẽ:
quam iuxta cursum astri ipsiꝰ ꝑhibent indi¬
es singłos minui atq augeri. Nascitur in
ꝑsida. Cimedia inuenitur incerebro piscis
eiꝰdem: nominis. candida & oblongas resa¬
gare his feruntur magis signa tranquillita¬
tis uł tempestatis. Belloculus albicans pu¬

Expanded text:
ctites lactea est, quae attrita reddit succum alctites lactea est, quae attrita reddit succum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus illigata fecundat ubera. Infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere, et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus, et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. 5. Chalazias grandinis et candorem pet figuram, duritie quoque invicta, ut figuram, duritie quoque invicta, ut adamas; etiam in igne positae manet suum frigus. 6. Solis gemma candida est, traxitque nomen, quod ad speciem solis in orbem fulgentes spargit radios. 7. Selenites translucet candido melleoque fulgore, continens lunae imaginem, quam juxta cursum astri ipsius perhibent in dies singulos minui, atque augeri. Nascitur in Perside. 8. Cynaedia invenitur in cerebro piscis ejusdem nominis, candida et oblonga. Praesagire iis ferunt magi signa tranquillitatis vel tempestatis. 9. Belioculus albicans pu
Abbreviated transcription (Latin):
rgarita pͥma candidarum gemiarũ.
quã inde margaritam aiunt uocatã.
qͦd inconculis maris hoc genus lapidum in¬
uẽniatur. In est enĩ in carne concleȩ calculus
rita reꝑiri dr̃. uł sicut incerebro piscis lapilluᷤ.
Gignitur autẽ decȩlesti rore. quẽ certo anni tẽ¬
pore coneleȩ hauriunt. Ex quibꝰ margaritis
quȩdam uniones uocantur: aptum nomen
habentes: qͦd tantum unus. nunquã duo¬
uł plures simul reꝑiantur. Melires autẽ
candidȩ margarite. quam quȩ flauescunt.
Illas eñi aut iuuentus aut matutini roris con¬
ceptio recdctit candidas. has senectus uł uesꝑtui
aer gignit obscuras. Pedoras scła post marga¬
ritum geminarũ candidarum: de qua que¬
ritur in quo colore numerari debeat. totienꝰ
iactata ꝑ alienas pulchritudines nominis.
a deo ut decoris p̃rogatiua uocabulo facta sit.
fsterites candida ẽ. in clusam lsicem continenꝰ
ueluti stellam intꝰ ambulantẽ: redditq: solis
candidantis radios. unde & nõm̃ inueuit. Gala¬

Expanded text:
rgarita, prima candidarum gemmarum, quam Indi margaritam aiunt vocatam, quod in conculis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus. Gignitur autem de coelesti rore, quem certo anni tempore cochleae hauriunt. Ex quibus margaritis quaedam uniones vocantur: aptum nomen habentes, quod tantum unus, nunquam duoel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut juventus aut matutini roris conceptio reddit candidas, has senectus, vel vespertinus aer gignit obscuras. 2. Paederos, secunda post margaritam candidarum gemmarum, de qua quaeritur in quo colore numerari debeat, toties jactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. 3. Asterites candida est, inclusam lucem continens, veluti stellam 272 intus ambulantem, redditque solis candicantis radios, unde et nomen invenit. 4. Gala
Abbreviated transcription (Latin):
equoꝵ & iugo dictȩ. Ex quib qͣdrigaᷤ
soli. bigas lunẽ. trigas inferis. seuigas ioui.
desultores lucifero & espero sacrauerunt.
Quadrigam ideo soli iungunt. quia ꝑ qua¬
tuor tempora amiꝰ uertitur. uere. estate.
autunno. & hieme. Bigas lunȩ. qũgemi¬
no cursu cum sole contendit: siue quia
& nocte & die uidetur. Iungunt enim
unum equum nigrum. alterum candidũ.
Trigas diis inferis. quia his ꝑtres ȩtates
homines ad se rapit: id ÷ͥ ꝑ infantiam. iu¬
uentutẽ. atq senectam. Seuiga maximꝰ
currus currit ioui. ꝓpt̃ qͦd maximũ deoꝵ
suoꝵ eum eẽ credunt. Ideo autẽ rotis
quadrigas currere dicunt. siue quia mũndꝰ
iste circuli sui celeritate trans currit: siue
ꝓpt̾ solem quia uolubili ambitu rotat. sicut
ait enmiꝰ. Inde patefecit radiis rota candida
celusm.
De septem spaciis.xxxuii.

Expanded text:
equorum et iugo dicti. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia per quattuor tempora annus vertitur: vere, aestate, autumno et hieme. Bigas lunae, quoniam gemino cursu cum sole contendit, sive quia et nocte et die videtur. Iungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia is per tres aetates homines ad se rapit: id est per infantiam, iuventutem atque senectam. Seiuga maximus currus currit Iovi, propter quod maximum deorum suorum eum esse credunt. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat; sicut ait Ennius Ann. 558: Inde patefecit radiis rota candida caelum. De septem spatiis .
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ hebraicũ alit̾ atq alit̾ int̾pretat᷑: hoc
sod̾m accentuũ & litt̾arũ euenit diu̾sitatẽ:
ut in uariis significationib nomina com¬
mutent᷑. Adam sic̃ beatꝰ hieronimꝰ tracdit.
homo siue t̾renus. siuet̾ra rubra int̃preta¬
tur. Ex t̾ra enĩ facta ẽ caro. & humꝰ homi¬
nis faciendi mat̾ies fuit. Eua int̃pretat᷑
uita. siue calamitas: siue uę. Uita qͥa ori¬
go funt nascendi. Calamitas & ue: quia
ꝑ p̾uaricationẽ causa extitit moriendi. Acaden¬
do enĩ. nom̃ sumpsit calamitas. Alii autẽ dicunt.
& mortis. qͦd est uȩ. Cain possessio int̃pretat᷑.
id ÷ possedi hominẽ ꝑ dm̃. Idem & lamentatio.
eoqͦd ꝓ int̾fecto abel int̾fectꝰ sit & pęnã sui sce¬
leris dederit. Abel iuctꝰ interp̃tat᷑. qͦ nomine
p̃sigurabat᷑ occidendꝰ. Idem & uanitas. qͥa cito
solutus ẽ atq subtractus. Seth int̾pretatur
resurrectio. eo qͦd pꝰ frĩs int̾fectionẽ natus sit:
qͣsi resurrectionẽ fris ex mortius suscitaret.

Expanded text:
liter interpretatur, hoc secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut in variis significationibus nomina commutentur. 4. Adam, sicut beatus Hieronymus tradidit, homo, sive terrenus, sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. 5. Heva interpretatur vita, sive calamitas, sive, vae: Vita, quia origo fuit nascendi; calamitas et vae, quia praevaricationem causa exstitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 6. Alii autem dicunt oet mortis, quod est vae. 7. CAIN possessio interpretatur; id est, possedi hominem per Deum. Idem et lamentatio, eo quod pro interfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. 318 8. ABEL luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est, atque subtractus. 9. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret.
Abbreviated transcription (Latin):
leriq pͥmoꝵ hominũ ex ꝓpriis cauisis
originem nominũ habent. quib
ita ꝓphetice indita st̃ uocabula: ut aut fu¬
turis aut p̾cedentib eoꝵ causis conueni¬
ant. in quibꝰ tam̃ manente spũali sacra¬
mento. nunc tantũ ad litt̾am intellectũ
hystouȩ ꝓsequim᷑. Ubi autẽ ethimologie¬
cã int̃pretationẽ ñ attigimꝰ. solã ipsã ethi¬

Expanded text:
lerique primorum hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula; ut aut futuris, aut praecedentibus eorum causis conveniant. 2. In quibus tamen manente spirituali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequemur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigim
Abbreviated transcription (Latin):
lucere.
abitatio ista celi circuloꝵ distincta
zonis. quasdam partes temperie sua
incolere ꝑmisit. quasdam negauit: enor¬
mitate frigoris aut caloris. T onȩ autem
exsstunt. Quoꝵ primus circulus ideo arcti¬
cus appellatur. eo quod intra eum arctoꝵ sig¬
na inclusa ꝓspiciunttir. quȩ manentes in
ursarum speciem facta septentriones appel¬
lantur. Sccl̃s circulus exeoterinꝰ tropicus
dr̃ quia in eo circulo sol aquilonis finibus
estatem faciens. ultra eum circulum non
transit s statim reuertitur. & inde tropieꝰ
appellatur. Cercius circulus himerinus.
qui alatinis ideo equinoctialis appellatur.
eoqͦd sol cũ ad eum orbem ꝑuenerit equino¬
ctium facit. Himerinos eiũ latinȩ dies dr̃.
atq nox. Quo circulo. dimidia sꝑȩ pars
constituta ꝓspicitur. Quartꝰ circulus autar¬
cticus uocatur. eo qͦd contrarius sit circu¬
lo quemarcticon nominanras. Quintus
circulus cimerinus tropicus. qui alatinis
hiemalis siue brumalis appellatur: ideo

Expanded text:
lucere. « Habitatio ista coeli circulorum distincta zonis quasdam partes temperie sua incolere permisit, quasdam vero negavit enormitate frigoris, aut caloris. Zonae autem xistant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspiciuntur, quae a nostris in ursarum specie ficta septentriones appellantur. Secundus circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ae gentilium celebrationib instituti sunt.
Uude & qui eos spectant demonum cultib
inseruire uidentur. Nam res equestris an¬
tea simplex agebatur. & utiq commnunis
usꝰ reatꝰ nonerat. S cum ad ludos coactus
ẽ naturalis usꝰ. ad demonioꝵ cultum trans¬
latus ẽ. Itaq castori & polluci deputantur
hȩ species. quib equos a mercurio distribu¬
tos hystoriȩ docent. S & neptunꝰ equestris
ludus ẽ. quẽ greci ippon appellant: s & mar¬
ti & ioui in ludis equi st̃ conseerati. & ipsi qͥ dri¬
gis p̃sunt. Circenses autẽ ludi ideo dicti. uił
a circũeundo. uł qͦd ubi nunc metȩ sunt olim
gladii ponebantur. qͦs qͥ drige circuibant.
Et inde dicti circenses. ab ensib circa quos
currebant. Siquidem & inlittore circa ripas
fluminũ currꝰ agitantes. gladios in litore
in ripȩ litore ponebant. & erat artis equos
circa ꝑicula torquere. Inde & circenses dicti
putantur. qͥsi circũ enses
de circo .xxuiii.

Expanded text:
 gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus est. 2. Itaque et Castori et Polluci dehe species, quibus equos a Mercurio distributos historie docent. Sed et Marti et Iovi in ludi est, quem Graeci ἵππιον appellant; sed et Martis et Iovis in ludis equi sunt consecrati, et ipsi quadrigis praesunt. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod, ubi nunc metae sunt, olim gladii ponebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti Circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae litore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et Circenses dicti putantur, quasi circum enses. De Circo . Ci
Abbreviated transcription (Latin):
conuentietila hereticoꝵ in aliqͥb regionum
partib coartat᷑. s ꝑ totũ t̾rarũ orbem dilata¬
ta cdiffundit᷑. Qd̃ etiam apłs apꝓbat ad roma-¬
nos dicens. Grãs ago dõ meo ꝓ om̃ib uobis.
quia fides ur̃a annuntiat᷑ inuniu̾so mũdo.
Hinc & uinu̾sitas ab uno cognominata est:
ꝓpt̃ qͦd inunitatẽ colligit᷑. Unde dñs in etan¬
gelio. Quimecũ ñ colligit. spargit. Cur aut̃
ȩccła cũ una sit. a ioħe septem scͥbuntur.
nͥ ut una catholica septiformi plena spũ
designetur: Sicut & de dño nouimꝰ dixisse
salomonẽ. Sapientia ȩdificauit sibi do¬
mũ. & excidit colũpnas septẽ. Quȩ tam̃
septem una eẽ ñ ambigit᷑. dicente apło:
ȩccła dĩ uiui. que ÷ columpna & firmam̃tũ
ueritatis. Inchoauit autẽ eccłia a loco ubi¬
sedentes. Pro ꝑegrinatione autẽ p̾senti ȩccła¬

Expanded text:
conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coarctatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus approbat ad Romanos dicens: Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo : hinc, et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitatem colligitur. Unde Dominus in Evangelio: Qui mecum non colligit, spargit . 3. Cur autem Ecclesia, cum una sit, a Joanne septem scribuntur, nisi ut una catholica septiformi plena Spiritu designetur? Sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, et excidit columnas septem , quae tamen septem una esse non ambigitur, dicente Apostolo: Ecclesia Dei vivi, quae est columna et firmamentum veritatis . 347 4. Inchoavit asedentes. Peregrinatione autem praesenti Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Pro fut᷑a uͦ patriȩ pace: hierłm uocat᷑.
Nã hierłm pacis uisio int̃pretat᷑. Ibi enĩ
popłs tenuit. Ipsoꝵ enĩ ꝓpͥe synagoga dici
ceruendi causa. siue quod int̾ congregatio¬
nẽ unde sẏnagoga. & conuocationẽ unde
ȩccła nom̃ accepit distet aliqͥd: qͦd scilicet con¬
gregari & pecora solent. quoꝵ & greges ꝓpͥe
diciꝰ. Conuocari autẽ magis ÷ utendum
ratione. sic̃ homines
De religione & fide .ii.

Expanded text:
futura vero patriae pace Hierusalem vocatur. Nam Hierusalem pacis visio interpretatur. Ibi enim rum populus tenuit. Ipsorum enim proprie synagoga dici cernendi causa, sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde ecclesia nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentum ratione, sicut sunt homines. De religione et fide
Abbreviated transcription (Latin):
uiuũsã cęlestem societatẽ apłs complectitur.
orctines angłoꝵ & dignitates intelligunt᷑. & ꝓ
hac ipsa distributione officioꝵ alii throni.
alii dñationes. alii pͥncipatus. alii potestates
dicuntur : ꝓ certis dignitatib quib inuicẽ
distinguntur. Uiitutes angłica quędã mini¬
teria ꝑhibent᷑. ꝑ quoͣs signa & miracula in
mundo fiunt: ꝓpt̾ qͦd & uirtutes dicuntur.
Potestates st̃: quibꝰ uirtutes adu̾se subiecte st̃.
Et inde potestatum nomine nuncupantur:
qͥa maligni sp̃s eoꝵ potestate cohercentur.
ne tantũ mundo noceant quantũ cupiunt.
Principatꝰ sunt hi qui angłoꝵ agminib pre¬
sunt. qͥ ꝓ eo quod subditos angłos ad explen¬
dũ ministeriũ diuinũ disponunt: p̾ncipatꝰ
uocabulũ accepert̃. Nam alii sunt qui admi¬
nistrant. alii qͥ assistunt. Sicut & ꝑ danihelẽ
dr̃. Milia miliũ ministrabant ei. & decies
milies centena milia assistebant ei. Domi¬

Expanded text:
universam caelestem societatem Apostolus conplectitur, universam caelestem societatem Apostolus conplectitur, ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hac ipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguntur. Virtutes angelicae quaedam ministeria perhibentur, per quos signa et mifiunt, propter quod et virtutes dicuntur. 18. Potestates sunt quibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde 315 potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. 19. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt, sicut per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nasciturꝰ & triumphaturꝰ de mundo.
gabrihel uenit ad mariam: ut illũ annun¬
tiaret qͥ ad debellandas aerias potestates hu¬
milis uenire dignatꝰ ÷ Michael int̃p̃tatur
qͥs ut ds̃. Quando enĩ aliqͥd inmundo mirȩ
uirtutis fit. hic archangłs a dõ mittitur.
& ex ipso oꝑe nom̃ eiꝰ ẽ: qͥa nemo ualet fac̾e
qͦd facere potest ds̃. Raphael int̾pretatur
curatio uł medicina dĩ. Ubicunq enĩ curan¬
di & medendi opus necessariũ ÷: Hic archan¬
gelus adõ mittit᷑. & in de medicina dĩ uoca¬
tur. Unde & ad tobiam idem archangłs mis¬
sus oculis eiꝰ curationẽ adhibuit: & cecitate
detersa uisum restituit. Nominis enĩ int̃pre¬
tatione & angli officium designatur. Urihel in¬
terp̃tat᷑ ignis dĩ. Sicut legimꝰ apparuisse ignẽ
in rubo. Legimus etiã ignẽ missum desuꝑ. &
implesse qͦd p̾ceptũ ÷ Throni autẽ. ac dominati¬
ones. & pͥncipatus. ac potestates. & uirtutes. qͥb

Expanded text:
Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum adnuntiaret qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur, Qui sicut Deus. Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur. Et ex ipso opere nomen est eius, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicumque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et inplesse quod praeceptum est. Throni autem et dominationes et principatus et potestates et virtutes, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cupatur. Archangłi dicti eo qͦd pͥncipatũ
teneant int̾ angłos. Archos enĩ grece. la¬
tine pͥnceps int̾pretatur. St̃ enĩ duces & pͥn¬
cipes. sub quoꝵ ordine unicuiq angłoꝵ of¬
ficia deputata sunt. Nam qͥa archangłi an¬
gelis p̾sunt. zacharias ꝓpħa testatur dicens.
Ecce angłs qui loquebatur in me egre¬
diebatur. & angłs alius egrediebatur
in occursum eiꝰ: & dixit ad eũ. Curre. loqͦ¬
re ad puerũ istum dicens. Absq muro ha¬
bitabitur hierłm. Si enĩ in ipsis officiis
angłoꝵ nequaꝗͣ potestates suꝑiores inferi¬
ores disponerent. nullo mͦ hoc qͦd homini
diceret angłs ab angło cognouisset. Quidã
autẽ archangłoꝵ p̾uatis nominib appel¬
lantur. ut ꝑuocabula ipsa in oꝑe suo qͥd
ualeant designetur. Gabrihel hebraice. in
linguã nram uertitur fortitudo clĩ. Ubi enĩ
potentia diuia fortitudo manifestat᷑: ga¬
brihel mittitur. Unde & eo tempore qͦ erat

Expanded text:
cupantur. Archangeli cupantur. Archangeli teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum eius, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Hierusalem.' Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore, quo erat
Abbreviated transcription (Latin):
ngłi grece uocant᷑ hebraice dicuntur¬
malaoth: latine uͦ nuntii int̾pretan¬
tur. ab eo qͦd dñi uoluntatẽ popłis nuntiant.
Angłoꝵ autẽ uocabulũ. officii nom̃ ẽ. non
geli uocant᷑. Quib ideo pictoꝵ licentia pen¬
nas facit᷑. ut celerẽ eoꝵ incuncta discursum
signisicẽt: siẽ & iuxta fabulas poetarum
uenti pennas hab̾e dicunt᷑. ꝓpt̾ uelocitatẽ
scilicet. Unde& scͥptura sacra dicit. Qui am¬
bulant suꝑ pennas uentoꝵ. Nouẽ autẽ eẽ¬
ordines angłoꝵ sacre scͥpturȩ testantur. id÷¬
angłos. archangłos. thronos. dominatione.
uirtutes. pͥncipatꝰ. potestates. cherubin. &
seraphin. Quoꝵ officioꝵ uocabula. curita
distincta sint: int̾pretando exequem᷑. Angłi
uocant᷑ ꝓpt̃ qͦd de cȩlis ad adnuntiandũ ho¬
minib mittunt᷑. Angłs eñi grece. latinȩ nini¬
tius dr̃. Archangłi greca lingua. summi nun¬
tii int̾pretant᷑. Qui enĩ parua uł minima
annuntiant angłi qͥuͦ sũma archangłi niu¬

Expanded text:
ngeli Graece vocantur, Hebraice malachoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntiant. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non geli. 3. Quibus ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem, scilicet. Unde Scriptura sacra dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . 4. Novem autem ordines esse angelorum sacrae Scripturae testantur, idangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim et seraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita dicta sint, interpretando exequimur. Angeli vocantur propter quod de caelis ad adnuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima adnuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nun
Abbreviated transcription (Latin):
am plene ñ ualet. qm̃ cherubin eam tegit.
Hec gͥ uocabula agminũ angłoꝵ atast̾ spe¬
cialia ordinũ singuloꝵ: ut tam̃ sint ex par¬
te cõmunia omniũ. Nã dum throni sedes
nominib appellant᷑. quia hoc ipsum officiũ
inꝓprio ordine plemꝰ acceꝑunt. Q cũ sint
om̃ib cõmunia. ꝓprie tam̃ hȩc nomina suiᷤ
nominib deputant᷑. Unicuiq enĩ sic̃ pre¬

Expanded text:
am plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. am plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni sedes nominibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuiq
Abbreviated transcription (Latin):
& uocati throni: qͥa illis conditor presidet.
& ꝑ eos iudicia sua disponit. Cherubin aut
& ipsi sullimes cȩloꝵ potestates & angłica
ministeria ꝑhibent᷑. queͥ ex hebreo in lin¬
guã nr̃am int̾pretantur scientiȩ multi¬
tudo. Sunt enĩ sullimtora agmina an¬
geloꝵ. qui ꝓ eoqͦd uicimiꝰ positi diuina scien¬
tia cęt̾ĩs ampliꝰ pleni sunt: cherubin idẽ ple¬
nitudo scientiȩ appellantur. Ipsa st̃ duo illa
animalia suꝑ ꝓpiciatorium archȩ ficta ex
metallo ꝓpt̾ signisicandã angłoꝵ p̃sentiã: in
quoꝵ medio ostenditur ds̃. Seraphiii qͦq
similit̾ multitudo ÷ angłoꝵ. qͥ ex hebreo
in latinũ ardentes uł incendentes int̾pretan¬
tur. Qui iccirco ardentes uocant᷑. qͥa int̾ eos
& dm̃ nulli alii angłi̾ consistunt: & ideo qͣnto
uicimꝰ coram eo consistunt: tantonagis cla¬
ritate diuini luminis inflãmãtur. Unde &
ipsi uelant faciem & pedes sedentis urchrono
dĩ. & iccirco cȩt̾a angłoꝵ turba uidẽ clĩ essenti¬

Expanded text:
et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quia inter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis luminis claritate divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essenti
Abbreviated transcription (Latin):
regni ꝑ sarũ restitit mͥ. Unde apparet nullũ
eẽ locũ: cui angłi ñ p̃suit. Presunt enĩ et
aupiciis oꝑũ omĩũ. Hic est ordo ul distin¬
ctio angłoꝵ. qͥ post lapsum maloꝵ in cȩlesti
irigore steterunt. Nã postꝙͣ apostatȩ angłi
ceciderunt. hi ꝑ seuerantia ȩternȩ beati¬
tudinis solidati sunt. Unde post celi cre¬
ationem in pͥncipio repetitur: fiat firmamtũ:¬
angłoꝵ maloꝵ hi qui ꝑmanserunt firmitatẽ
ȩt̃nȩ ꝑ seuerantiȩ consecuti sunt: nullo iam
lapsu auersi. nulla suꝑbia cadentes. s firmi¬
ter indĩ amore & contemplatione manenteᷤ.
nichil aliud dulce habent nͥ eũ aqͦ creati st̃.
Qd̃ autẽ duo seraphin in ysaia legunt᷑. sigura¬
lit̃ uetĩs & noui testamenti significationẽ
ostend̾t. Quod uͦ faciẽ & pedes dĩ oꝑͥunt. qͥa
p̾terita ante mnundũ & fut᷑a post mundũ
scire ñ possumꝰ : s media tantũ eoꝵ testimo¬
nio contẽplamur. Singl̃i senas alas habent.

Expanded text:
regni Persarum restitit mihi.' Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde ationem in principio repetitur: Fiat firmamangelorum malorum hi qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes: sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes nihil aliud dulce habent, nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo seraphim in Isaia leguntur, figuraliter veteris, et novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent,
Abbreviated transcription (Latin):
ris ultra communẽ hominũ modum. qͣntꝰ
fuit tition in nouem iugerib iacens: omero
testante. Alia paruitate totiꝰ corporis ut na¬
ni. uł quos greci pigmeos uocant: eoqͦd sint
statura cubitales. Alia magnitudine partiũ.
ueluti capite informi. aut suꝑfluis m̃broꝵ
partib. ut bicipites. & trimani. uł scinodon¬
tȩ. quib gemini ꝓcedunt dentes. Alia defe¬
ctu partium. inquib altera plurimũ pars¬
deficit ab altera: ut manꝰ a manu. uł pes a
pede. Alia discissione. ut sine manu aut capite
generata. quos greci steresios uocant. Alia ꝑ¬
numeria. quando solum caput aut crus
nascitur. Alia quȩ in parte transfigurant᷑.
sicut qui leonis habent uultũ uł canis: ul
taurinum caput aut corpꝰ. ut ex p̾haside me

Expanded text:
ris ultra communem hominum modum, quantus ris ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante: alia parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales. Alii a magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a decisione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia praenumeria, quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut ex Pasiphaë me
Abbreviated transcription (Latin):
centium noxia. sicut & ꝑ somnia & ꝑ oracu¬
la: quo p̾moneat & significet quibꝰdam uł
gentib uł hominib futuram cladem. quod
plurimis etiam exꝑimentis ꝓbatum ẽ. Uerxen
quippe uulpis ex equa creata: solui regnũ
portendit. Alexandro ex muliere monstrum
creatum. qͦd suꝑiores corporis partes hominis
s mortuas habuerit. inferiores diuersarum
bestiarum s uiuentes. significasse repentinã
regis int̾fectionem. Duꝑ uixerant enĩ det̾iora
meliorib Sed & monstra quȩ in significati¬
onib dantur non diu uiuunt. s continuo ut
nata fuerint occidunt. Int̾ portentũ autẽ
& portentuosum differt. Nam portenta sunt:
quȩ transsigurantur. sicut fertur inumbria
mulierem peꝑisse serpentem. Unde lucanus.
Matremq suus cont̾ruit infans. Portentuosa
uͦ: leuẽ sumunt mutationẽ. Exempli causa.
cum sex digitis nati. Portenta gͥ uł porten¬
tuosa existunt. alia magnitudine totiꝰ corpo¬

Expanded text:
centium noxia, sicut et per somnos, et per oracucentium noxia, sicut et per somnos, et per oracula, quibus praemoneat et significet quibusdam vel gentibus, vel hominibus futuram cladem, quod plurimis etiam experimentis probatum est. 5. Xerxi quippe lepus ex equa creata dissolvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum est, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus 1,563: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem, exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt alia magnitudine totius corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ortenta ẽẽ uarro ait. quȩ contra natu¬
ram nata uidentur. s non sunt contra
naturam. quia diuina uoluntate fiunt. cũ
uoluntas creatoris cuiꝰq conditȩ rei natura sit.
Unde & ipsi gentiles dm̃ modo naturam. mnͦ dm̃
appellant. Portentlim gͦ fit non contra naturã.
s contra quam ÷ nota natura. Portenta autẽ
& ostenta. monstra. atq ꝓdigia ideo nuncu¬
pantur: qͦd portendere. atq: ostendere. mon¬
strare. atq p̃dicare aliqua futura uidentur.
Nam portenta dicta ꝑhibent aportendendo.
id ÷ p̃ostendendo. O stenta autẽ. qͦd ostendere
quicquã futurum uideantur. Prodigia qͦd
porro dicant. id ÷ futura p̾dicant. Monstra
uͦ amonitu dicta. qͦd aliqͦd significandum
demonstrent. siue qͦd statim monstrent quid
appareat.  hoc ꝓprietatis est. ab usiue tamen
scriptoꝵ plerumq corrumpitur. Quedam
autẽ portentoꝵ creationes. insignificationib
futuris constituta uidentur. Uult enĩ ds̃
interdum uentura significare ꝑ aliqua nas¬

Expanded text:
ortenta esse ait Varro, quae contra naturam nata videntur; sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cujusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. 2. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem, et ostenta, monstra, atque prodigia, ideo nuncupantur, quod portendere, atque ostendere, monstrare, atque praedicere aliqua futura videntur. 3. Nam portenta dicta perhibentur a portendendo, id est, praeostendendo. Ostenta autem quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia quod porro dicant, id est, futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significandum demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat, et hoc proprietatis est; abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. 4. Quaedam autem portentorum creationes in significationibus futuris constitutae videntur. Vult enim Deus interdum ventura significare per aliqua nas
Abbreviated transcription (Latin):
habitare casas. Domus ex greca
appellatione uocata. Nam domata gei
tecta dicunt. Est autẽ domꝰ uniꝰ familiȩ
habitatio. sicut urbs unius popłi. sicut
orbis domicilium totiꝰ generis huma¬
ni. O mẽ ȩdificium antiqͦui edem appella¬
uerunt. Alii ȩdem. ab ȩdendo quidem
sumpsisse nom̃ existimant. dantes exem

Expanded text:
habitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata. Nam domata Graeci tecta dicunt. Est autem domus unius familiae habitatio, sicut urbis unius populi, sicut Orbis domicilium totius generis humani. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exem
Abbreviated transcription (Latin):
currus. equites: uł pedites. Auriga
ꝓp̃rie dictus qͦd currum agat & regat. siue
qͦd feriat uinctos equos. Nam aurit: fe
tor id ẽ uerberator abagendo dictus. Auri¬
ge autẽ duob colorib sunt: quib speciem
idolatriȩ uestiunt. Iam prasinꝰ t̾rȩ. uenetꝰ¬
cȩlo & mari a paganis dicatꝰ ÷ De qͣdrigis. xxxuui¬
rictoniꝰ autem qui regnauit in athenis

Expanded text:
cursus, equites vel pedites. Auriga proprie dictus quod currum agat et regat, sive quod feriat iunctos equos. Nam aurit, fertor, id est verberator, ab agendo dictus. Aurigae autem duobus coloribus sunt, quibus speciem idolatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetucaelo et mari a paganis dicatus est. De quadrigis . Ericthonius autem, qui regnavit Athenis
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus quatuor equos iunxisse fertur.
equos. rapidisq rotis insistere uictor. fuit
autẽ mineruȩ & uulcani filiꝰ. de caduca
in t̾ram libidine ut fabulȩ ferunt ꝓcreatꝰ.
portentum demonicum. immo diabolus.
qui pͥmo iunoni currum dedicauit. Tali

Expanded text:
mus quatuor equos junxisse fertur, equos, rapidisque rotis insistere victor. 2. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, imo diabolus, qui primo Junoni currum dedicavit. Tali