comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eodem semine. dicta qͦd sola cum frĩb in sor¬
te agnationis habeatur. fr̃s patruelis di¬
cti. eo qͦd patres eoꝵ germani fr̃s int̾ se fue¬
runt. Consobrini uͦ uocati. qui aut ex
sorore aut fr̃e. aut ex duab sororibꝰ sunt
nati: quasi consormi. Fratrueles aut̃ mat̃¬
terȩ filii sunt. Dobrini. consobrinoꝵ filii.
Titis. grecũ nom̃ ÷. Patruus fr᷑ patris est:
quasi pat̾ alius. Unde & moriente patre
purpillũ pͥor patruus suscipit. & quasi filrũ
lege tuetur. Auunculꝰ ÷ matris fr̃. cuiꝰ no¬
men formam diminutiui habere uide¬
tur. quia ab auo uenire monstratur: Ami¬
ta ÷ soror patris. quasi alia mat̾. Mater¬
tera ÷ soror matris. quasi mat̾ altera. So¬
cer ÷ qui filiam dedit. gener ÷ qui filiam
duxit. G ener autẽ dictiis. qͦd ad sciscatur
ad augendum genus: socer autẽ & socrꝰ
qͦd generũ aut nurum sibi sociauit. Uitri¬
cus ÷ qui uxorem ex alio uiro filrũ aut fi¬

Expanded text:
eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in soreodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, qui aut ex sorore et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consororini. Fratrueles autem materterae filii sunt. Sobrini consobrinorum filii. Tius Graecum est. Patruus frater patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut fi
Abbreviated transcription (Latin):
cati. qͦd sint ex diuersis patrib & uno utero
editi. Nam uterꝰ tantum mulieris ẽ. Qua¬
ttuor autẽ modis inscripturis diuinis fr̃s
dici solent. natura. gente. cognatione. affe¬
ctui. Natura. ut esau & iacob. andreas & petrꝰ
ris frem̃tuũ. qui ÷ hebreus. Et apłs. Opta¬
qͥ st̃ deuna familia id ÷ patria: quas latini
paternitates int̾pretant᷑. cũ ex una radice
multa generis turba diffunditur. Et
ingenesi. Dixit abraham ad loth. Non sit
rixa int̾ me & te: & int̃ pastores tuos &
pastores meos. quia om̃s nos fr̃s sumus.
Et certe loth ñerat fr̃abrahȩ: s filiꝰ frĩs eiꝰ
aram. Quarto modo affectu fr̃s dicti. qui
induo scinduntur. spũali & cominuni.
bonũ & ꝗͣ. iocundum habitare fr̃s inunum.
In communi. cum & om̃s homines ex uno
patre nati. pariut nos germanitate conun
intelligitur ut germanus eadem genitrice
manans: soror autẽ ut fr̃. Nam soror ⁊ ex

Expanded text:
cati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero cati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi. Nam uterus tantum mulieris est. Quattuor autem modis in Scripturis divinis fratres dici: natura, gentectu. Natura, ut Esau et Jacob, Andreas et Petrus, ris fratrem tuum, qui est Hebraeaus . Et Apostolus: Optaqui sunt de una familia, id est, patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa generis turba diffunditur. Et in Genesi dixit Abraham ad Lot: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores tuos et pastores meos, quia omnes nos fratres sumus . Et certe Lot non erat frater Abrahae: sed filius fratris ejus Aaron. Quarto modo affectu fratres dici, qui in duo scinduntur, spiritale et commune: m iucundum habitare fratres in unum.' In commune, cum et omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate coniunintellegitur ut germanus, eadem genetrice manans. Soror autem, ut frater. Nam soror est ex
Abbreviated transcription (Latin):
accedant ꝓnatis: dum desunt filii.
Qm ideo priꝰ ingente agnoscuntur. quia
ueniunt ꝑ uirilis sexus ꝑsonas. ueluti frꝰ
eodẽ patre natꝰ. uł frĩs filiꝰ nepos. uł ex eo
item patriius. Cognati dicti. qͥa sunt &. ipsi
ꝓpinquitate cognationis coniuncti: qui
inde post agnatos habentur. quia ꝑ femi¬
nei sexus ꝑsonas ueniunt. nec st̃ agnati. s
alias naturali iure cognati. Proximꝰ ꝓpter
ꝓximitatẽ sanguinis appellatus. Consan¬
guineiuocati. eoqͦd ex uno sanguie. id⁊ ex
uno patris semine nati st̃. Nam semenui¬
ri spuma ÷ sanguinis ad instar aquȩ insco¬
pulos collise. quȩ spumã candidam facit:
uł sicut uinũ ingrum qͦd in calice agitatũ
spumã albentem reddit fr̃s dicti. eo qͦd
sint ex eodẽ fructu. id ÷ ex eodem semine nati.
Germani uͦ de eadẽ genitͥce mannantes. non
ut multi dlicunt de eodẽ germine: qͥ tantũ
fr̃s uocant᷑. Ergo fr̃s ex eodẽ fructu. germani
ex eadem genitrice manantes. Uterini uo¬

Expanded text:
accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius neposve ex eo; item patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali iure cognati. Proximus, propter proximitatem sanguinis appellatus. Consanguinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est ex uno patris semine sati sunt. Nam semen viri spuma est sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem semine nati. Germani vero de eadem genetrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genetrice manantes. Uterini vo
Abbreviated transcription (Latin):
Gauata. qͦsi cauata. G. ꝑc. lutera posita. Hinc
& conca. Ded illa cauata: ista concaua.Sic &
greci hȩc nuncupant. D cutella ab scuto ꝑdi
minutionem. ẽ eni eiꝰdem similis. Apofereta
a g̃cis aferendo poma uł aliqͥd nominata.
Est enim plana. Dalinum. uas aptum sa¬
libus. ilem & sulzica quasi salrica. Acitabu¬
lum quasi acitaferum. quod acetum ferat.
Cloclear abusu priꝰ coclearum dictum. Hinc
lis. & nec minꝰ utilis ouis. Nunqͥd scis potiꝰ
cur cocleare uocor: Trisiles greco nomine.
latine tripides. Qui autẽ quatuor pedibus
insistunt: abusiue dicuntur. In uasculis
tria queruntur quȩ placeant. manꝰ artifi¬
cis. pondꝰ argenti. splendor metalli
De uasis

Expanded text:
Gavata, quia cavata, G pro C littera posita. Hinc Gavata, quia cavata, G pro C littera posita. Hinc et conca; sed illa cavata, ista concava: sic et Graeci haec nuncupant. Scutella ab scuto per diminutionem; est enim eiusdem similis. Apophoreta a Graecis a ferendo poma vel aliud aliquid nominata; est enim plana. Salinum vas aptum salibus. Idem et sulzica, quasi salzica. Acitabulum quasi acetaforum, quod acetum ferat. Coclear ab usu prius coclearum dictum. Hinc lis et nec minus utilis ovis. Numquid scis potius quur cocleare dicor? Trisceles Graeco nomine, Latine tripedes: qui autem quattuor pedibus insistunt abusive dicuntur. In vasculis autem tria quaeruntur quae placeant: manus artificis, pondus argenti, splendor metalli. De vasis
Abbreviated transcription (Latin):
testa. nec comiunicat cum uocabulo pristi¬
ni generis. qͥa qͦd fuit ñ est. Aretina uasa ex
aretio municipio italiȩ dicuntur. ub fiunt.
qͦd appositum testa ministrat holus. Samia
uasa quidam putant a samo oppido greciȩ
habere nom̃. Alii dicunt cretam ẽẽ italiȩ.
quȩ non longe a roma nascitur: quȩ samia
appellatirr. Celata uasa argentea uł aurea
sunt: signis emunentiorib intꝰ extra ue
exp̃ssa. acelo uocata qͦd ÷ͥ genus ferram̃ti:
qͦd uulgo celionem uocant. Crisendita ua¬
sa deaurata. grecum ẽ. Anagliua uasa.
qͦd suꝑius sint sculpta. Greci enĩ ana sur¬
sum. gliue sculpturã dicunt. id est sur¬
fum sculpta. Discus antea scus abspecie scuti.
unde & scutella. Postea discus uocatꝰ. qͦd det
escas id ÷ apponat. a quo & discũbentes dictist̃.
uocatum amensa ꝑ diriuationem. qͦsi mensoriũ.
Parapsis quadrangulum & qͣdrilaterum uas:
id ÷ paribꝰ absidis. Patena. qͦd dispansis paten¬

Expanded text:
tosta, nec communicat cum vocabulo pristitosta, nec communicat cum vocabulo pristini generis, quia quod fuit non est. Arretina vasa ex Arretio municipio Italiae dicuntur, ubi fiunt; .: Rubra quod adpositum testa ministrat olus. Samia vasa quidam putant ab oppido Samo Graeciae habere nomen. Alii dicunt cretam esse Italiae, quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. Caelata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrave expressa, a caelo vocata, quod est genus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. Chrysendeta vasa deaurata; Graecum est. Anaglypha, quod superius sint sculpta; Graeci enim ἄνω sursum, γλυφὴ sculpturam dicunt, id est sursum sculpta. Discus antea scus ab specie scuti; unde et scutella. Postea discus vocatus quod det escas, id est adponat; a quo et discumbentes dicti: vocatum a mensa per derivationem, quasi mensorium. Parapsis, quadrangulum, et quadrilaterum vas, id est, paribus absidis. Patina, quod dispansis paten
Abbreviated transcription (Latin):
asa dicta auescendo. quod inea escȩ
apponantur cuiꝰ diminutiuum uascu¬
ia quasi uescula. Fictilia dicta. qͦd fiant & fin¬
gantur ex terra. Engere enĩ ÷ facere. forma¬
re. plasmare. Unde & siguli dicuntur. & uas
sictile dr̃. non fictum illud quod mendaciũ
ẽ. s qͦd formatur ut sit &. habeat aliquam
formam. Unde & apłs dicit. Nunqͥd dicit
fignentũ ei qui se finxit. quare sic me fecisti:
Ectilia uasa insamo insula priꝰ inuenta tra¬
duntur. facta excreta: & indurata igne. Un¬
de & samia uasa. Postea inuentum ẽ & rubri¬
cam addere. & ex rubra creta fingere. Antiqͥ
orem autẽ fuisse usum ficlilium uasoꝵ. ꝗꝙͣ
funcdendi exis aut argenti. fpud uet̾es eni
nec aurea nec argentea s fictilia uasa habe¬
bantur: sic̃ ad uina doliis excogitatis. ad aqͥs
amphoris. ydriis ad balneos. ac reliquis qͦ
inusib hominũ aut rota fuint aut manibꝰ
aptant᷑. Argilla autẽ ex cocta testa uocabu¬
lum suscepit. quia dum mollis eet̃ effircit᷑

Expanded text:
as dictum a vescendo, quod in eo escae apponantur. Cujus diminutivum, vasculum, quasi vesculum. Fictilia dicta, quod fiant et fingantur ex terra. Fingere est enim facere, formare et plasmare. Unde et figuli dicuntur. Et vas fictile dicitur, non fictum, illud quod mendacium est: sed quod formatur, ut sit et habeat aliquam formam. Unde et Apostolus dicit: Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare sic me fecisti ? Fictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex terra cretea et indurata igne; unde et Samia vasa. Postea inventum est, rubricam addere, iorem autem fuisse usum fictilium vasorum quam fundendi aeris aut argenti; apud veteres enim nec aurea nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydriis ad balneas, ac reliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt aut manu aptantur. Argilla autem excocta testae vocabulum suscipit quia, dum mollis esset, efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
fingimꝰ. Aparasis ÷ cũ id qd̾ in animos iu¬
dicũ quasi deposueramꝰ oportune reposcimꝰ.¬
Ethiologia est. cũ ꝓponimꝰ. aliqͥd. eiꝰb causã
& rationẽ reddimꝰ. Caracterismos descͥptio
figurȩ alicuiꝰ exp̃ssa. ut omĩa mercurio si
milis. uocẽq. coloremq. & crinẽ flauus.
cũ plures sensus breuit̃ expeditos in unũ
locum coaceruat. & cũ quadã festinatione
decurrit: ut cicero. Rem publicã queritiᷤꝰ.
uitãq om̃iũ ur̃oꝵ. bonã fortunã. coniuge.

Expanded text:
fingimus. Apaetesis est cum id quod in animos jufingimus. Apaetesis est cum id quod in animos judicum quasi deposueramus opportune reposcimEtiologia est, cum proponimus aliquid, eiusque causam et rationem reddimus. Characterismos est descriptio figure alicuius expressa. Latrismmilis, uocemque coloremque / et crines flauos cum plures sensus breviter expeditos in unum locum coacervat, et cum quadam festinatione decurrit, ut Cicero: Rempublicam, Quirites, vitamque omnium vestrum, bona, fortunas, conjuges,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ cęlio cuiliꝰ facit appiũ cecũ cũ clodia lo¬
quentẽ. E nergia ẽ rerum gestarum aut qͥsi
gestarum sub oculis inductio. de qua lo¬
cuti iam sumꝰ. Metatesis ÷ quȩ mittit ani¬
mos iudicũ in res p̃t̾itas aut futuras hoc
modo. Reuocate m̃tes ad spectaculũ ex¬
pugnatȩ miserȩ ciuitatis. & uidere uos cre¬
dite incendia. cedes. rapinas. direptioneᷤ
liboꝵ. corpoꝵ inuirias. captiuitates matro¬
narũ. trucidationes senum. Infuturum
autẽ anticipatio eoꝵ quȩ dicturꝰ ÷ adu̾sa¬
rius. ut tulliꝰ ꝓmilone. cũ mittit animos
iudicũ in eũ rei publicȩ statum. Futurũ ::
etiã si occiso milone clodiꝰ uiueret. Aposio¬
pesis ÷ cũ id qd̾ dicturi uidebam᷑ silentio
int̾cipimꝰ. Qͦs ego. s motos p̃stat. compone¬
re fluctꝰ. E panalemsis ÷ digressio. Culit
calor me dicendi. & dignitas rerũ paulo lon¬
giꝰ ꝗͣ uolebam: s redeo ad causã. Anamin

Expanded text:
pro Caelio Tullius facit Appium Caecum cum Clodia lopro Caelio Tullius facit Appium Caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti iam sumus. Metathesis est, quae mittit animos iudicum in res praeteritas aut futuras, hoc modo: 'Revocate mentis ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum iniurias, captivitates matronarum, trucidationes senum'. In futurum autem anticipatio eorum, quae dicturus est adversarius, ut Tullio pro Milone, cum mittit animos iudicum in eum reipublicae statum, qui futurus est, etiamsi occiso Milone Clodius viveret. Aposiopesis est cum id quod dicturi videbamur silentio intercipimus: Quos ego, sed motos praestat componere fluctus. 37. Epanalepsis est digressio: Tulit calor me dicendi, et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam. 97 38.
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt & anfidoxe. quarũ pars honesta est.
pars in honesta: ut ñ ÷ tua tuta uoluntas.
cũ id qd̾ nob̾ obici poterat aute p̃sumimꝰ
ad diluendũ: ut siqͥs usum iudicis aut eoꝵ
qͥ adst̃ forte mirat᷑. St̃ & aporiȩ. dubitatio
simulantis nescire se quȩ scit: aut qͦmͦ dica
silii cũ iudicib aut adu̾sariis. ut si dieas uos
consulo iudices aut uos adu̾sarii qͥd me facẽ
conuenerit. aut qͥd uos facturi fueritis. Para¬
doxon ÷. cũ dicimꝰ in opinatũ aliqͥd accidis¬
se. ut ꝓ flacco cicero. Cuiꝰ laudis p̃dicator
eẽ debuerit. eiꝰ ꝑiculi dep̃dicatorẽ eẽ factũ
Epitrope id ÷ ꝑmissio. cũ aliqͣ ipsis iudicib
aut adu̾sariis ꝑmittimꝰ estimanda: ut
caluus inuaticinio. Pfrica frontẽ. & dic te
digniorẽ qͥ pretor sieres ꝗͣ catonẽ. Parissia ÷
oratio. lib̾tatis & fiducie plena. Occidi ñ spu
ẽ: ut cicero. p̃misit enĩ factionẽ. Etopeia ÷
cũ sermonẽ ex aliena ꝑsona inlucimꝰ. ut

Expanded text:
sunt sententie, quarum pars est honesta, pars inhonesta, ut ‘non est tua tuta voluntas’, cum id quod vobis objici poterat, ante praesumimus ad diluendum, ut: Si quis vestrum, judices, aut eorum qui adsunt forte miratur. Sunt, et aporiae, dubitatio simulantis nescire se quae scit, aut quomodo disilii cum judicibus, aut adversariis, ut si dicas: Vos consulo, judices, aut, vos adversarii, quid me facere convenit, aut quid vos facturi fuissetis. 31. Paradoxon est, cum dicimus inopinatum aliquid accidisse, ut pro Flacco Cicero: Cujus laudis praedicator esse debuerit, ejus periculi deprecatorem esse factum. 32. Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis judicibus, aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vatinium: Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam Catonem. 33. Parrhesia est oratio libertatis et fiduciae plena: Occidi, occidiest, ut Cicero, praemisit enim rationem. 34. Ethopoeia est cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ aut cũ laudamꝰ eũ quẽ uituꝑare uo¬
lumꝰ. aut uituꝑamꝰ quẽ laudare uolumꝰ.
Utriꝰq exemplũ erit. si dicas amatorẽ rei¬
publicȩ catilinam: hostẽ rei publicȩ scipi¬
onẽ. Diasismos. ea quȩ magna st̃ u̾bis mi¬
nuit: aut minima extollit. Efon ÷: quo¬
tiens in eodẽ sensu diutiꝰ inimoram᷑. Cui
tandẽ peꝑcit. cuiꝰ amicitiȩ fidẽ custodiuit.
cui bono inimicꝰ ñ fuit. quando atit non
accusauit. aliꝗͣ aut u̾berauit aut ꝓdidit:
Epangelia ÷ ꝓmissio. qͣ udicẽ attentũ faci¬
mus. pollicentes nos aliqͣ magna aut mi¬
nima dicturos. Prosopeia ẽ: cũ in anima¬
lium & ꝑsona & sermo fingitur. Cicero in
catilina. Et enĩ si mecũ patͥa mea quȩ mͥ
uita mea multo ÷ carior loqueretur di¬
cens. & cȩt̾ã. Paratisis ẽ. cũ quasi deponimꝰ
aliqͥd imꝑfectũ apd̃ memoriã iudicũ. re¬
petituros nos dicentes cũ oportunũ fue¬
rit. Peusis id ÷ soliloqͥũ cũ adint̾rogata ip¬

Expanded text:
utem aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit, si dicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. † Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero in Catilina1, 27: 'etenim si mecum patria mea, quae mihi vita mea multo est carior,' loqueretur dicens, et cetera. Parathesis est, cum quasi deponimus aliquid inperfectum apud memoriam iudicum, repetituros nos dicentes, cum oportunum fuerit. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ip
Abbreviated transcription (Latin):
dentia. uirtutes om̃s certant cũ iniqͥtate.
luxuria. ignauia. temeritate. cũ uitiis
omib: postremo copia cũ egestate. bona
ratio cũ ꝑdita. mens sana cũ am̃tia. bona
deniq spes cũ omniũ rerũ desꝑatione
confligit. In huiꝰmodi certamine acp̃lio.c̃
huiꝰmodi locutionis ornam̃to lib̾ eccl̃asticꝰ
usus ẽ dicens. Contra malũ bonũ. & contͣ
mortẽ uita. sic contͣ pium peccator.  sic
intuere in omĩa oꝑa altissimi. bina &bina.
unũ contͣ unũ. Sinonima ÷ quotiens
inconexa oratione plurib u̾bis unã rẽ
significamꝰ: ut ait cicero. Nichil agis. ni¬
chil moliris. nicħ cogitas. Ꝙ itẽ. Non fe¬

Expanded text:
dentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, dentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, Huiusmodi locutionis ornamento liber ecclesiasticus usus est dicens. Contra malum bonum et contra mortem vita; sic contra pium peccator et sic intuere in omnia opera altissimi, bina et bina, unum contra unum. Synonyma est quoties in connexa oratione pluribus verbis unam rem significamus, ut ait Cicero: nihil agis, nihil moliris, nihil cogitas; et idem non fe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t̾itos referat si iupit̃ annos. Aliȩ derogati¬
uȩ. ut neqͣ ꝗͣ. Auȩ quȩ cũ ex clamatione ꝓ¬
ferunt᷑. ut qͥs furor ociues pacẽ comu̾tit in
arma:  cicero. Odii ĩmortales. ubinã gentiũ
sumꝰ: Auȩ exhortatiuȩ. cũ ad sententiã ꝓuo¬
camꝰ: ut aude hospes contẽpnere opes. Aliȩ
dehortatiuȩ. cũ acontͣrio uitio. peccatoq re¬
ducimꝰ. Sunt & affirmatiuȩ. ut qͥdni. qͥppe.
Preceptiuȩ. ut nudꝰ ara. sere nudꝰ. & habebis

Expanded text:
praeteritos referat si Jupiter annos! 21. Aliae derogatipraeteritos referat si Jupiter annos! 21. Aliae derogativae, ut, nequaquam. Aliae, quae cum exclamatione proferuntur, ut: Quis furor, o cives, pacem convertit in arma? Et Cicero: O dii immortales, ubinam gentium sumus? 22. Aliae exhortativae, cum ad sententiam procamus, ut: Aude, hospes, contemnere opes. 23. Aliae dehortativae, cum a contrario vitio peccatoque reducimus. Sunt et affirmativae, ut, quidni, quippe. 24. Praeceptivae, ut: Nudus ara, sere nudus,
Abbreviated transcription (Latin):
ctum imꝑsonale. ut obsequiũ amicos.
ueritas odiũ parit. Huic si ꝑsona fuerit¬
adiecta: crian erit. ita. Offendit achylles
agam̃nonẽ uera dicendo. metrofanes ꝓme¬
ruit grãm mitridatis obsequendo. Nam
int̾ crian & sententiã hoc int̾est. qd̾ sen¬
tentia sine ꝑsona ꝓfertur. crian sine ꝑso
fit erian. si detrahat᷑ fit sententia. Sententiarũ spe
cies multe sunt. Alie enĩ st̃ indicatiuȩ alie st̃ ꝓnun¬
tiatiuȩ: ut nusꝗͣ tuta fides. Aliȩ imꝑatiuȩ¬
cũ aliqͦ motu & animi indignatione ꝓmun
tur. qͥd ñ mortalia pectora cogis auri sacra
sa subegit ignotas tẽptare uias: Quid genꝰ
unde domũ. pacẽ ne huc fertis an arma:
Auiȩ responsiuȩ. ut illinc. istinc. Aliȩ dep̃ca¬
tiuȩ. ut eripe me his inuicte malis. Aliȩ
pete regna ꝑundas. Quȩ tam̃ ne ñ intel¬
lecta sit ꝑ suasio. ꝑ mixta st̃ aliqͣ qͤ uetent
latenter: ut uentis ꝑundas. Aliȩ demonꝰ¬
tratiuȩ. ut en. ecce. Aliȩ optatuiȩ. ut. o mͥ

Expanded text:
ctum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si adiuncta, crian erit, ita: ‘offendit Achilles Agamennonem vera dicendo’, ‘Metrofanes promeruit gratiam Metridatis obsequendo’. Sic ergo inter crian et sententiam hoc interest, quod sententia sine persona profertur, crian numquam sfit crian, si detrahatur, fit sententia. Et a sententia secies multe sunt, alie enim sunt indicative, alie pronunciative sunt; ut nusquam tuta fides; alie impecum aliquo motu animi et indignatione promunuid non mortalia pectora coges, auri sacra sa subegit ignotas temptare vias? Quid genus, unde domum? Pacemne huc fertis, an arma?  Aliae responsivae, ut 'illinc', 'istinc'. Aliae deprecativae, ut, eripe me his invicte malis. Aliae pete regna per undas; 95 quae tamen ne non intellecta sit persuasio, permista sunt aliqua, quae vetant latenter, ut, ventis per undas. Aliae demonstrativae, ut, en, ecce. Aliae optativae, ut: O mihi
Abbreviated transcription (Latin):
appellas. ꝓ inconsicdato forrẽ. ꝓ illib̾ali digͥen¬
nitatẽ. Antanadasis ẽ. ꝗͦ eodẽ u̾bo contͣriũ
expͥmit sensũ. Querebat᷑ qͥdã de filio cur
mortẽ suã expectaret. respondente ñ expe¬
cto: immopeto inqͥt ut expectes. Antime¬
tabole ẽ. conu̾sio u̾boꝵ. quȩ ordine muta
brutꝰ. hostis. Si conseruator rei publicȩ
brutꝰ hostis antoniꝰ. Exocen. quis eõs

Expanded text:
appellas, pro inconsiderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine mutatBrutus hostis: si conservator reipublicae Brutus, hostis Antonius'. ExocheCic.
Abbreviated transcription (Latin):
egyptꝰ ministrauit. ceptũ apd̾ m̃ phy¬
ticã irbem. Memphis enuĩ ciuitaᷤ ẽ egẏptioꝵ.
ubi carte usus inuentꝰ ÷ pͥmũ: sic̃ait lucanꝰ.
Conficit᷑ bibula m̃ phytiꝰ carta papyro. Bibu¬
lam autẽ papyrum dixit. qͦd humorẽ bibat.
Carta autẽ dicta. qͦd carptim papẏri tegien
decerptũ. ghͣtinat᷑. Cuiꝰ genera ꝗͣ plura st̃. Pri¬
ma & p̃cipua augustea regia. & maioris forme:
in honorẽ octouiani augusti appellata. Sccl̃a
lybiana. ob honorẽ lybiȩ ꝓuincie. Tercia hie¬
ratica. dicta qͦd ad sacros libros eligebat᷑. simi¬
lis augustee. s sub colorata. Quarta teotica.
a loco alexandriȩ qͥ ita uocat᷑. fiebat. Qnta sal¬
tiea. ab oppido salo.Sexta corneliana. acornelio
gallo p̃fecto egypti pͥmũ confecta. Deptima
emporitica. qd̾ ea merces inuoluunt᷑ . cũ sit
scͥpturis minꝰ idonea

Expanded text:
Egyptus ministravit, ceptum, apud Memphiticam urbem. Memphis enim civitas est Egyptiorum, ubi charte usus inventus est primum, sicut ait Lucanus: Conficitur bibula Memphicis charta papyro. Bibulam autem papyrum dixit, quod humorem bibat. Charta autem dicta, quod carptim papyri tegidecerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, ubi fiebat. Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonea
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq parentis figuram reddunt. equa¬
liter mixto pat̃no mat̃noq semine conci¬
piuntur. Auoꝵ ꝓ auoꝵq similes fieri. qͥa
sicut in t̾ra multa semina occulta. sic. &
in nob̾ semina celantur figuras parentũ
redditura. Ex pat̾no autẽ semine puellas
nasci. & ex ma¬
terno
pueros: quia omĩs partus
constat du¬
plici. semine. cuiꝰ pars maior cũ inualuit:
occupat similitudinẽ sexus. In corpore
nr̃o quȩdam tantum utilitatis causa fa¬
cta sunt. ut uiscera quȩdam & utilitatis
& decoris. ut sensꝰ in facie. & incorpore ma¬
nus ac pedes. quoꝵ membroꝵ & utilrtas
magna ẽ & species decentissima: quȩdam
tantum decoris ut mamillȩ inuiris. & in
utroq sexu umbilicus: quȩdam discreti¬
onis. ut inuiris genitalia. barba ꝓmis¬
sa. pectus amplum: in mulierib leues
genȩ & angustum pectus. ad concipiendoᷤ
autẽ & portandos fȩtus renes & latera di¬
latata. Quod ad hominẽ & ad partes attinet

Expanded text:
utriusque parentis figuram reddunt, aequautriusque parentis figuram reddunt, aequaliter mixto paterno maternoque semine concipiuntur. Avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera: quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus ac pedes: quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus; ad concipiendos autem et portandos foetus renes et latera dilatata. Quod ad hominem et ad partes attinet
Abbreviated transcription (Latin):
sum irrigetur. Cenue semen locis mulie¬
brib ñ hadheret. E labitur enĩ: nec habet
uim adherendi. Similiter & crassum non
habet uim gignendi. quia muliebri san¬
guini miscere se ñ potest ꝓpt̾ nimiã spissitu¬
dinem. Hinc & steriles mares uł feminas
fieri. uł ꝑnimiam seminis uł sanguinis¬
crassitudinem. uł ꝓpt̃ nimiam raritatem
Primũ autẽ aiunt cor hominis fingi. qͦd
ineo sit & uita hominis & sapientia. dem¬
de quadragesimo die totum opus expleri.
qͦd ex abortionib ut ferunt collecta sunt.
Alii fȩcus a capite sumere dicunt exorditu
Unde & in auium fȩtus pͥmũ oculos fingi
mouis uidemꝰ. Fȩtus autẽ nominatũ qͦd
adhuc in utero foueatur: cuiꝰ sccle dicunt᷑
folliculus qui simul cum infante nascit᷑.
continetq eum. dictus quia cũ editur se¬
quitur. Nasci autẽ patrib similes auint. si
pat̾num semen ualidiꝰ sit: matrib si matriꝰ
Hac ratione similes expͥmi uultꝰ. Qui aut̃

Expanded text:
sum inrigetur. Tenue semen locis muliesum inrigetur. Tenue semen locis muliebribus non adhaerere; labitur enim nec habet vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, quia muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles mares vel feminas fieri; vel per nimiam seminis vel sanguiniscrassitudinem, vel propter nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadragesimo die totum opus expleri; quod ex abortionibus, ut ferunt, collecta sunt. Alii foetus a capite sumere dicunt exordium. Unde et in avium foetus primum oculos fingi in ovis videmus. Foetus autem nominatus, quod adhuc in utero foveatur. Cuius secundae dicuntur folliculus, qui simul cum infante nascitur continetque eum; dictus, quia et cum editur sequitur. Nasci autem patribus similes aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Est enĩ liquor ex cibi & corporis de¬
coctione factus. ac diffusus ꝑuenas atq me¬
dullas: qui inde desudatꝰ in modũ sentinȩ
concrescit in renib eiectusq ꝑ coitum & in
utero mulieris susceptus: calore quodãmͦ
uiscerum & menstrualis sanguinis irriga¬
tione formatur incorpore. Menstrua:
suꝑuacuus mulierum sanguis. Dicta
autẽ menstrua a circuitu lunaris lunai¬
rus. quo solet hoc ꝓuenire ꝓfliuiruam. Lu¬
lierbria nuncupantur. Nam mulier solũ
animal menstruale est: cuiꝰ cruoris conta¬
ctu fruges non germinant. a cescunt musta.
moriuntur herbȩ. amittunt arbores fe¬
tus. ferrum rubigo corrimpit. nigrescunt
exa. si qui canes inde ederint in rabiem ef¬
feruntur. glutinum asfalti qͦd nec ferro nec
aquis dissoluitur. cruore ipso pollutum
sponte disꝑgitur. Post plurimos autẽ dies
menstruos ideo semen ñ eẽ generabile. qͥa
iam non ÷ menstrualis sanguis a quo ꝑ fu¬

Expanded text:
tus. Est enim liquor ex cibi et corporis detus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus ac diffusus per venas atque medullas, qui inde desudatus in modum sentinae concrescit in renibus, eiectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus calore quodammodo viscerum et menstrualis sanguinis inrigatione formatur in corpore. Menstrua supervacuus mulierum sanguis. Dicta autem menstrua a circuitu lunaris luminis, quo solet hoc venire profluvium; luliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies menstruos ideo semen non esse germinabile, quia iam non est menstrualis sanguis, a quo perfu
Abbreviated transcription (Latin):
ut᷑libet sexu uentrem plerunq ponunt.
duas se diuidat partes. quȩ in diuersum
diffusȩ ac reflexȩ circũplicant᷑ in modũ cor¬
nu arietis: uł quod interius impleatur fe¬
tu. Hinc & uter. qͦd aliqͥd intrinsecus ha¬
buerit: ut membra & uiscera. Aqualiculꝰ
autẽ ꝓpͥe porci est. huic ad uentrem transla¬
tio. Matrix dr̃. qͦd pecus in ea generetur.
Demen enĩ receptum confouet. confotum
corporat. corporatum in memibra distin¬
guit. Uulua uocata quasi ualua id ÷ ianua
uentris. qͦd semen recipiat. uł qͦd ex ea
fetus procedat. Uesica dicta. quia sicut
uas aquȩ. ita de renib urina collecta cõ¬
pletur. & humore distenditur. cuiꝰ usus
in uolucrib non habetur. Urina autẽ di¬
cta siue qͦd urat. seu quia ex renib egerit᷑.
cuiꝰ indicio & salus & egritudo futura mon¬
stratur. Qui humor uulgo locium dr̃.
qͦd eo lota id ÷ munda uestimenta efficiant᷑.
Semen ÷ iactum sumitur aut a t̾ra aut
ab utero. ad gignendum uł fructus uł fȩ¬

Expanded text:
uslibet sexus ventre plerumque ponunt, duas se dividat partes, quae in diversum diffusae ac replexae circumplicantur in modum cornuum arietis, vel quod interius impleatur fetu. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus habuerit, ut membra et viscera. 136. Aqualiculus autem proprie porci est, hinc ad ventrem translatio. Matrix dicitur, quod fetus in ea generetur, semen enim receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit. 137. Vulva vocata, quasi valva, id est, janua ventris, vel quod semen recipiat, vel quod ex ea fetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, ita de renibpletur, et humore distenditur. Cuius usus in volucribus non habetur. Urina autem dicta, sive quod urat, seu quia ex renibus egeritur. Cuius indicio et salus et aegritudo futura monstratur. Qui humor vulgo lotium dicitur, quod eo lota, id est munda, vestimenta efficiantur. Semen est quod iactum sumitur aut a terra aut ab utero ad gignendum vel fructus vel foe
Abbreviated transcription (Latin):
um. ruta ꝓsunt. s contra futurum ñ contra
acceptũ uenenũ. Unde & apud uet̾es ante
alias epulas hȩc solebant m̃sis apponi. La¬
ctuca dicta ÷ qͦd habundantia lactis exube¬
ret. seu quia lacte nutrientes feminas implet.
Hȩc & inuiris ueneris usum cohercet. La¬
ctuca agrestis quã sarraliam nominamus.
qd̾ tirsus eius in modũ serre ẽ. Intubus
ẽ nͥ tantũ caput. Ascalonia nuncupata ex
una urbium palestinȩ quȩ ascalon dr. un¬
de priꝰ aduecta ẽ. Ailium dictum qͦd oleat.
Ulpicum appellatum qd̾ allii odorẽ habeat.
unt afaselo insula grecie. ubi non ꝓ¬
eul mons
olimpus est. Porrum euiꝰ
duo genera: capitatus mater . sectilis. De¬
ctilis paruus. capitatꝰ maior. Beta apud
nos holeris genus. apud grecos littera.Bli¬
tum genꝰ holeris saporis euanidi: quasi ui¬
lis beta. Cucumeres qd̾ sint int̾dum amari:
qui dulces nasci ꝑhibentur: si lacte mellito
eoꝵ semen infunditur. Cucurbita calida ÷¬

Expanded text:
um prosunt, sed contra futurum, non contra acceptum venenum. Unde et apud veteres ante alias epulas haec solebant mensis apponi. 11. Lactuca dicta est, quod abundantia lactis exuberet, seu quia lacte nutrientes feminas implet. Haec et in viris Veneris usum, coercet. Lactuca agrestis est quam sarraliam nominamus, eo quod dorsum ejus in modum serrae est. 12. Intubus est, nisi tantum caput. 13. Ascalonia nuncupata ex una urbium Palaestinae, quae Ascalon dicitur, unde prius advecta est. 14. Allium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum, quod allii odorem habeat.unt a Phaselo insula Graeciae, ubi nocul mons Olympus est. Porrum, duo genera, capitatus et sectilis; sectilis parvus, capitatus maior. Beta apud nos oleris genus; apud Graecos littera. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta. Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundatur. Cucurbita.
Abbreviated transcription (Latin):
& urinã mouet. Nasturcium sapor appellauit.
qd̾ acrimonia sui nasum torqueat. Fungi.
qͦd agredi ignẽ acceptum concipiant. Fos enĩ
ignis est. Uinde & esca uulgo dr̃. qͦd sit fomes
ignis & nutrimentũ. Alii dicunt sungos
uocatos. qͦd sint ex eoꝵ genere quidam intemp¬
torii. unde & defuncti. Tuberam tumor terre
ꝓdit. eaq causa nom̃ illi dedit. Uolui appellati.
qd̾ sint uolubiles & rotundi. Asparagꝰ qd̾ spi¬
nosa & aspera sit frutex eiꝰ ex qua gignitur.
Capparis agrecis nom̃ sumpsisse uidetur.
qd̾ habeat in summitatib rotunda seminũ
capitella. A rboracea hoc ẽ lapsana. Lapis¬
trus iaparica. Hec incibo sumpta stoma¬
chum confortat. uenerem reprimit. Car

Expanded text:
. Olisatrum. Nasturcium sapor appellavit, quod acrimonia sui nasum torqueat. Fungi, quod aridi ignem acceptum concipiant; φῶς enim ignis est;o unde et esca vulgo dicitur, quod sit fomes ignis et nutrimentum. Alii dicunt fungos vocatos quod sint ex eorum genere quidam interemptorii; unde et defuncti. Tuberum tumor terrae prodit; eaque causa nomen illi dedit. Volvi appellati quod sint volubiles et rotundi. Asparagus, quod spinosa et aspera sit frutex eius, ex qua gignitur. Capparis a Graecis nomen sumpsisse videtur, quod habeat in summitatibus rotunda seminum capitula. Armoracia, hoc est lapsana. Lapistrus. Lapathia: haec in cibo sumpta stomachum confortat, Venerem reprimit. Car
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uriiea. qͦd ignitȩ sit uirtutis. & incibo
sepe sumpta: ueneris incendium moueat.
Huiꝰ species duȩ quarum altera usualis. alte¬
ra a grestis. acrioris uirtutis: utraq tam̃ ue¬
neris cominouens usum
De odoratis holeribꝰ .xi.

Expanded text:
quasi uruca, quod ignitae sit virtutis et in cibo saepe sumpta Veneris incendium moveat. Huius species duae, quarum altera usualis, altera agrestis, acrioris virtutis; utraque tamen Veneris commovent usum. De odoratis oleribus .
Abbreviated transcription (Latin):
Minor quinqͥginta. mediꝰ septuaginta du¬
arum librarum. summꝰ centũ uigniti con¬
stat. Centenarium numeri nom̃ ẽ: eo qͦd
centum librarum pondis sit: qͦd pondus
ꝓpt̃ ꝑfectionẽ centenarii numeri institue¬
runt romani¬
.De mensuris .xxu.

Expanded text:
Minor quinquaginta, medius septuaginta duMinor quinquaginta, medius septuaginta duarum librarum, summus centum viginti constat. Centenarium numeri nomen est eo quod centum librarum ponderis sit. Quod pondus propter perfectionem centenarii numeri instituerunt Romani. De mensuris .
Abbreviated transcription (Latin):
legitur siclus. uncia ẽ: cum uͦ ingentiliũ.
quarta pars uncie ẽ. Uncia dicta. qͦd uniu̾¬
sitatẽ minoꝵ ponderum sua unitate uin¬
ciat.id ÷ complectat. Constat autẽ dragmiᷤꝰᷤ
octo. id ÷ scrupulis uirginti quatuor. Quod
ꝓinde legitimum pondus habetur. quia
numerꝰ scrupuloꝵ eiꝰ horas diei noctisq
metitur. uł quia libram efficit duodecies
computatꝰ. Libra duodecim unciis ꝑficit᷑.
et inde habetur ꝑfecti ponderis genus.
quia tot constat unciis quot mensib annꝰ.
Dicta autẽ libra quod sit libera. & cuncta
intra se pond̾a p̾dicta contineat. Mina in
ponderib centum draginis appenditur.
eẽ pondꝰ ꝑhibetur in grecis. Nam nichil ÷
calco minus. nil talento maius. cuiꝰ uariũ
apud diu̾sas gentes pondꝰ habetur. Apud
romanos enĩ talentum est septuaginta du¬
duo talenta eẽ centum quadraginta libraᷤ.
Est autẽ triplex. id ÷ minor mediꝰ. sumniꝰ.

Expanded text:
legatur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, legatur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. Uncia dicta quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est conplectat. Constat autem dragmis octo, id est scripulis viginti quattuor. Quod proinde legitimum pondus habetur, quia numerus scripulorum eius horas diei noctisque metitur, vel quia libram efficit duodecies conputatus. Libra duodecim unciis perficitur; et inde habetur perfecti ponderis genus quia tot constat unciis quot mensibus annus. Dicta autem libra quod sit libera, et cuncta intra se pondera praedicta concludat. Mina in ponderibus centum dragmis adpenditur; esse pondus perhibetur in Graecis; nam nihil est calco minus, nihil talento maius. Cuius varium apud diversas gentes pondus habetur. Apud Romanos autem talentum esse septuaginta duduo talenta esse centum quadraginta libras. Est autem triplex; id est minor, medius, summus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt autẽ iudei. qͦd abraham in t̾ra chana¬
an pͥmꝰ hanc aduexerit formã. S olidꝰ apud
latinos alio nomine sextula dr̃. qͦd his sexun¬
cia compleatur. Hunc ut diximꝰ uulgꝰ aureũ
solidum uocat. Cuiꝰ t̃ciam partẽ ideo dixert̃
tremissem. eo qͦd solidum faciat ter missus.
Sextula bis assumpta duellam facit. ter po¬
sita staterem integrum reddit. Stater autẽ
medietas unciȩ ẽ: appendens aureos tres.
Unde & uocatꝰ stater. quod trib solidis stet.
Hȩc & seminuncia. quia semis habet de
uncia. Hȩc & semissis. quia poncłis semis
ẽ. quasi semiassis. Quadrantẽ hebrei simi¬
liter codrantem uocant. & uocatur qͣdrans:
qͦd unciȩ quartam partem appendat. Sicel
qui latino sermone siclus corrupte appellat᷑
hebreum nom̃ ẽ: habens apud eos unciȩ pon¬
dus. Apud latinos autẽ & grecos quarta pars
unciȩ ẽ: & stateris medietas. draginas appeu¬
dens duas. Unde cum indiuinis litteris

Expanded text:
dicunt autem Iudaei quod Abraham in terram Chanadicunt autem Iudaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexerit formam. Solidum apud Latinos alio nomine sextula dicitur, quod his sex uncia conpleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocant; cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. Sextula bis adsummata duellam facit; ter posita staterem reddit. Stater autem medietas unciae est, adpendens aureos tres; unde et vocatus stater quod tribus solidis stet. Haec et semuncia, quia semis habet de uncia. Haec et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant; et vocatur quadrans quod unciae quartam partem adpendeat. Sicel, qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, Hebraeum nomen est, habens apud eos unciae pondus. Apud Latinos autem et Graecos quarta pars unciae est et stateris medietas, dragmas adpendens duas. Unde cum in litteris divinis
Abbreviated transcription (Latin):
oboli pars media est: habens siliquam unã
semis. Hunc latinitas. semiobolum uocat.¬
Ceratin autẽ grece. latine siliqua cornuũ.
int̾pretatur. Obolus siliquis tribꝰ appendit᷑.
habens ceratin duos: calcos quattuor. Fiebat
enĩ olim ex exe ad instar sagitte. unde & no¬
men agrecis accepit: hoc ẽ sagitta. S crupu¬
lus sex siliquarum pondere constat. Hic
apud grecos gramma uocatur. Scrupuluᷤꝰ
autẽ dictus ꝑdiminutionẽ. a lapillo breui
qui scrupus uocatur. Dragina octaua pars
uncie ẽ. & denarii pondꝰ argenti. tribꝰ constanꝰ
scrupudis: id ÷ decem & octo siliquis. Dena¬
rium autẽ dictum. quia ꝓ decem nummis
impitta tur. Dolidum nuncupatum. qͥa ni¬
chil illi deeẽ uidetur. Solidum enim uetẽs
integrum dicebant & totum. Ipse qͦ nõmisma
uocatur. ꝓ eo qͦd nominib pͥncipum esfigiisq
signetur. Abinitio uͦ unũ nõmisma unus
argenteus erat. Hoc enĩ ab assyriis cepit.

Expanded text:
oboli pars media est, habens siliquam unam oboli pars media est, habens siliquam unam et semis: hunc latinitas semiobolum ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum interpretatur. Obolus siliquis tribus adpenditur, habens ceratin duos, calcos quattuor. Fiebat enim olim ex aere ad instar sagittae. Unde et nomen a Graecis accepit, hoc est sagitta. Scripulus sex siliquarum pondere constat. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi qui scrupus vocatur. Dragma octava pars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripulis, id est decem et octo siliquis. Denarium autem dictum quia pro decem nummis inputatur. Solidum nuncupatum, quia nihil illi deesse videtur; solidum enim veteres integrum dicebant et totum. Ipse quoque nomisma vocatur pro eo quod nominibus principum effigiisque signetur. Ab initio vero unum nomisma unus argenteus erat; hoc enim ab Assyriis coepit:
Abbreviated transcription (Latin):
cterib designatum. Pondus dictum. eo qͦd
instatera libratum pendeat. Hinc & pen¬
sum. Abusiue autẽ pondꝰ libra una ẽ: unde
etiam dipondius dictiis ÷ quasi duo pon¬
dera. qͦd nom̃ adhuc in usu retinetur.
Trutina ẽ gemina ponderum lances. ȩqͣ¬
li examine pendens. facta ꝓpt̾ talenta &
centenaria appendenda. sic̃ momentaria
ꝓparua modicaq pecunia. Hȩc & mone¬
ta uocata. idem & statera: nom̃ ex numero
habens. qͦd duabꝰ lancis & uno in medio
gione italiȩ nom̃ accepit. ubi pͥmũ eiꝰ usꝰ
reꝑtus ẽ. Hȩc duas lances non habet: sed
uirga ÷ signata libris & unciis: & uago pon¬
autẽ ponderi certꝰ est modꝰ. nominibꝰ ꝓpͥis
designatꝰ. Calcus minima pars ponderiꝰ
quarta pars oboli ẽ: constans lentis gemi¬
nis granis. Appellatur autẽ calcus quod
sit paruulus. sic̃ & lapis calculus: qͥ ad eo
minimꝰ est: ut sine molestia sui calcetur.
qua uicesima quarta pars solidi ẽ: ab arbo¬
re cuiꝰ sem̃ ÷ uocabulum tenens Ceratim

Expanded text:
tior fuit. Pondus dictum eo, quod in statera libratum pendeat: hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondium dictum est, quasi duo pondera: quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina est gemina ponderum lances aequali examine pendens, facta propter talenta et centenaria appendenda, sicut momentana pro parva modicaque pecunia. Haec et moneta vocata, eadem et statera, nomen ex numero habens, quod duabus lancibus et uno in medio gione Italiae nomen accepit, ubi primum ejus usus repertus est. Haec duas lances non habet; sed virga est signata libris et unciis, et vago ponautem ponderi certus est modus nominibus propriis designatus. Chalcus minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis germinis granis. Appellatur autem chalcus, quod sit parvulus, sicut et lapis calculus, qui adeo minimus est, ut sine molestia sui calcetur. qua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore, cujus semen est, vocabulum tenens. Ceratum
Abbreviated transcription (Latin):
reis rebus pondꝰ natura. dedit. suum qͦq
regit omĩa pondus: & ponderib suis terra
librata dependet. Primꝰ moyses qui om̃s
antecedit gentilium phylosophos tempore.
nobis & numeros & mensuras & pondera
diuersis scripturȩ suȩ locis enarrauit. Pri¬
mus fidon argiuus ponderum rationem
ingrecia constituit. & licet alii antiquio¬
res extiterint: s iste hac in arte exꝑientior

Expanded text:
reis rebus pondus natura dedit; suum quoque regit omnia pondus et ponderibus suis terra librata dependet. Primus Moyses, qui omnes antecedit gentilium philosophos tempore, nobis, et numeros, et mensuras, et pondera diversis scripture sue locis enarravit. Primus Sydon argivus ponderum rationem in Grecia constituit. Et licet alii antiquiores extiterunt, sed iste hac in arte experientior
Abbreviated transcription (Latin):
nalogia g̾ce. latine similiũ cõparatio
siue ꝓpositio nominat᷑. Cuiꝰ hec uis ẽ:
eit qd̾ dubiũ ÷ ad aliqͥd simile qd̾ ñ ẽ dubium
referatur. & incerta certis ꝓbent᷑. Octo aut̃
modis comꝑatio analogiȩ colligit᷑. idẽ qͣlita¬
te. comꝑatione. gn̾e. numero. figura. casu.
logia id÷ similitudo s ÷ anomalia id÷ extͣ
regrlam. ut lepos & lepus. Totũ conuenit.
s dissentiunt casu. Fãcit enĩ lepus leporis
Nam regularit᷑ ÷ dũ queris utrũ trames
masculinũ sit an femininũ. similis ÷ illi in
om̃i declinatione limes: & erit masculinũ.
Item sunis si incerti generis eẽ credis. simi¬
lis ẽ illi panis indeclinatione: et erit mas¬
culinum. Item ex comꝑatione positiuoꝵ.
ut si dicas. doctꝰ. magnꝰ. positiui st̃: & sui
similes. Fit & ꝑdiminutionẽ. ut puta. sunẽ
masculinũ eẽ funiculꝰ ostendit. sic̃ marmor
neutri ẽẽ generis marmusculũ indicat.
Nam qd̾ genꝰ in pͥncipalitate ÷ : id eẽ solet

Expanded text:
ium conparatio sive proportio nominatur. Cuius haec vis est ut, quod dubium est, ad aliquid simile, quod non est dubium, referatur, et incerta certis probentur. Octo autem modis conparatio analogiae colligitur: id est qualitate, conparatione, genere, numero, figura, casu, logia, id est similitudo, sed est anomalia, id est extra regulam, ut 'lepus' et 'lupus'. Totum convenit, sed dissentiunt casu; facit enim 'lupi', 'leporis'. Nam regulariter est, dum quaeris utrum 'trames' masculinum sit an femininum, similis est illi in omni declinatione 'limes', et erit masculinum. Item 'funis' si incerti generis esse credis, similis est illi 'panis' in declinatione, et erit masculinum. Item ex conparatione positivorum, ut si dicas 'doctus', 'magnus': positivi sunt et sui similes. Fit et per diminutionem, utputa 'funem' masculinum esse funiculus ostendit, sicut 'marmor' neutri esse generis marmusculum indicat. Nam quod genus in principalitate est, id esse solet
Abbreviated transcription (Latin):
Dicut autẽ infra decẽ omĩs
÷ numerꝰ. ita intra hunc
circulum omis figurarũ
concluditur ambitus.
Prima autẽ figura huiꝰ
artis punctus :: cuiꝰ pars
nulla: Sccł̃a: linea. pret̃ latitudinem
longitudo. Recta linea ẽ: quȩ ex eqͦ in suis
punctis iacet. Suꝑficiens uͦ: qd̾ longitudine
& latitudines solas habet.Dirꝑficies uͥ fineᷤ
lineȩ st̃: quarum formȩ ideo insuꝑiorib
decem figuris positȩ non st̃: quia intra
eas inueniunturr¬

Expanded text:
Sicut autem infra X omnis Sicut autem infra X omnis est numerus, ita intra hunc circulum omnium figurarum concluditur ambitus. Prima autem figura huius artis punctus est, cuius pars nulla est. Secunda linea, praeter latitudinem longitudo. Recta linea est, quae ex aequo in suis punctis iacet. Superficies vero, quod longitudines et latitudines solas habet. Superficiei vero fines linee sunt, quarum forme ideo in superioribus decem figuris posite non sunt, quia intra eas inveniuntur