comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuuit: ad iꝰticiã implendã. deformata .i.
t᷑ͣpit̃ formata. qr in honesta scd̃m litt̾a̾m p̾¬
cipiebat. uł deformata .i. plene scͥpta si qͥs
spũalit̾ caꝑet. in lapidib .i. in tabuł lapi¬
deis: ad litta̾m. ł incordib duris ad capien¬
dum ł amandũ. fuit ingła: moysi mini¬
stro illiꝰ. ita ut filũ isrł ñ possent intende̾
aciem uisus sui. in faciem moysi qr indigni
erant. Tunc enĩ macłati peccato: nultũ
moysi descñdentis de monte cũ lege accep¬
tam tabuł̃ intueri ñ podañc: qr głosa fcã

Expanded text:
juvit ad justitiam implendam. Defojuvit ad justitiam implendam. Defoormata, quia inhonesta secundum litteram praecipiebat. Vel, deformata, id est plene scripta, si quis spiritualiter caperet; in lapidibus, id est in tabulis lapideis. Ad litteram, vel in cordibus duris, ad capiendum, vel amandum, fuit in gloria Moysi ministro illius, ita ut filii Israel non possent intendere aciem visus sui, in faciem Moysi, quia indigni erant. Tunc enim maculati peccato vultum Moysi descendentis de monte cum lege accepta in tabulis intueri non
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ scĩa inflat: caritas uͦ edificat. Lex
gͦ bona est. s cũ gr̃a. ut cũ caritate. scĩa
ꝓdest: sine ea occidit. Ita lex sine gr̃a oc¬
cidit: cũ sit uͥtꝰ pecci. ñ tñ etiã sic mala est.
Multa enĩ st̃ quib dã noxia: qmͣuis ñ
sint mala. Sic zlex. licet sine grã ñ uiui¬
ficet: non tñ mala est. que cũ iubet qd̃
sine gr̃a impleri ñ potest: indicat hoĩ qd̃
infirmꝰ est. ut demonstͣta in firmitate:
querat geam. Lex gͦ ducite ad fidẽ. fides
impetrat sp̃m largiorem qui diffundit ca-¬
ritatẽ: que implet legem. Sine spũ ñ ẽ uo¬
luntas hoĩs lib̾a: cũ cupiditatibꝰ iuncat᷑. Li¬
berũ enĩ arbitriũ ⁊ adbonũ ⁊ ad malũ faci¬
endũ ꝯfitñdũ est nos habere. s ĩ malo faci¬
endo: libã qͥd̾ e uoluntas. adbonũ autẽ ñ
est lib̾a. nͥ lib̾ata fuit abillo: qui dixit.Si
filiꝰ uos lib̾auĩt: uere lib̃i eritis. Qd̃ si. Qtͣ¬
uaricatoribꝰ intulit mortẽ. qͦs d̾i grã ñ ad¬

Expanded text:
dicitur: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Lex ergo bona est, sed cum gratia, ut cum charitate scientia prodest, sive ea occidit. Ita lex sine gratia occidit, cum sit virtus peccati, non tamen etiam sic, mala est. Multa enim sunt quibusdam noxia, quamvis non sint mala, sicut et lex licet sine gratia non vivificet, non tamen mala est. Quae cum jubet quod sine gratia impleri non potest, indicat homini quod infirmus est, ut demonstrata infirmitate quaerat gratiam. Lex ergo ducit ad fidem, fides impetrat spiritum largiorem, qui diffundit charitatem quae implet legem. Sine spiritu non est voluntas hominis libera cum cupiditatibus vincatur. Liberum enim arbitrium, et ad bonum et ad malum faciendum, confitendum est nos habere; sed in malo faciendo, libera quidem est voluntas; ad bonum autem non est libera, nisi liberata fuerit ab illo qui dixit: Si Filius vos liberaverit, vere liberi eritis . VERS. aevaricatoribus intulit mortem, quos Dei gratia non ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot ꝯtingere ut dimoto atq discusso om̃i
suetudine uite huiꝰ alienate: constant̃ ⁊in¬
declinabilit̃ illi hereat. Audemꝰ autẽ. Qiͣ du
audemꝰ ⁊oꝑe .i. ab actu ñ quiescimꝰ. ⁊ si dur̃
sit ⁊ bonã uoluntatẽ habemꝰ q ñ tstamͣ.¬
ñ mͣ muramꝰ in adu̾sis. Nos dico cupientes ma
herere: idõ in oĩbꝰ modis ꝯtendimꝰ placere
illi: siue absentes illi ut nc̃ est siue p̃sentes
cere ⁊ sic expedit. Onĩs enĩ ⁊c̃. Ut ita conti¬

Expanded text:
 contingere, ut dimoto atque discusso omni consuetudine vitae hujus alienas, illi constanter et indeclinabiliter haudemus opere; id est ab actu non quiescimus, etsi durum sit; et bonam voluntatem habemusn murmuramus in adversis. Nos dico cupientes, mahaerere, ideo, omnibus modis contendimus placere illi, sive absentes, ut nunc est, sic expedit. Omnes enim, etc. Vel ita conti
Abbreviated transcription (Latin):
dũ facit scient̾ peccare. ⁊ addit p̾uarica¬
tionẽ: ⁊ magis incitat. p̃sertĩ ptꝰ aduen¬
talic̃ intellige̾ ⁊implere: qd̾ lict̾a pre¬
cipit. Aduerte qmͣ dicat littãm que occi¬
dit. cui uelud econt᷑rio sp̃m uiuificantẽ
st utilia facienti ⁊ salubͥa: ut nͥ qͥs ea fe¬
oerit: uitã habere ñ possit. Nõ gͦ dicie᷑ lit¬
tã occidẽs eo qd̾ lex mala sit: s q ꝓhibens

Expanded text:
dum facit scienter peccare, et addit praevaricationem, et magis incitat, praesertim post adventualiter, et implere quod littera praecipit. Adverte quam dicat litteram quae occidit, cui velut econtrario spiritum vivificantem t utilia facienti et salubria, ut nisi quis ea fecerit, vitam habere non possit. Non ergo dicitur littera occidens, eo
Abbreviated transcription (Latin):
hac oditioẽ dico: si nos inueniam uestiti
scilic uͥtutibꝰ. fide. ⁊ cet̾ĩs. posito .i. depo¬
sito corpore. ⁊ ñ inueniam᷑ nudi uͥtutib.¬
ñ nudi. Idõ hoc dicit: ne id de nudis pu¬
laret᷑. Uł ita. Cupimꝰ indui in resurrͣti¬
ꝓmuissa ñ nudi. Hoc enĩ desidãnt scĩ ne
resurgentes recepto corpore nudi .i. ali¬
eni a ꝓmissa gła inueniant᷑. hoc enĩ opꝰ
est. ut induti corꝑe. suꝑinduant᷑ ⁊ gła:
que ẽ ĩmutatio inclaritatẽ. Nã qui.¬

Expanded text:
hac conditione, dico, si nos inveniamur vestiti, scilicet virtutibus, fide, et caeteris. Posito, id est deposito corpore, et non inveniamur nudi, virtutibdis putaretur. Vel ita, cupimus indui corpore in resurrectipromissa, non nudi. Hoc enim desiderant sancti, ne resurgentes, recepto corpore, nudi, id est alieni a promissa gloria inveniantur. Hoc enim opus est, ut induti corpore superinduantur gloria, quae immutatio in claritatem erit sci
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾: absit ut hoc faciamꝰ. Nonutiq uane
nos om̃dances hoc dicimꝰ s ne ab aliis deci¬
piamini: id cogim᷑ memorare. Qd̃ a ñ nos¬
dm̃dare intendimꝰ: ex hoc patet. qd̾ nulliꝰ
unqͣm om̃daticias epłas querimꝰ. uͨ eis e¬
gemꝰ ⁊ hoc est. qd̾ sub int̾rogatione: sub

Expanded text:
nobis. Absit ut hoc faciamus, non utique vane nos conmendantes, hoc dicimus, sed, ne ab aliis decipiamini, id cogimur memorare. Quod autem nohoc patet, quia nullius unquam commendatitias epistolas quaerimus, nec eis egemus, et hoc est quod sub interrogatione subd
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. qͦ in iusti terrerent᷑: hic intͥnsecꝰ posita¬
est. qͣ iuistificarent᷑ Ibi in t̾abuł lapideis digi¬
tꝰ dei oꝑatꝰ est. ut sig̃caret᷑ duritia cordiũ slc¬
popłi: hic id̾ digitꝰ in cordibꝰ hõiũ oꝑatꝰ ẽ uc
uoluntas ꝓmpta ⁊ intelligñtia capax sig̃e
tas. nͤ sentientib. ut uetꝰ lex. lapis enĩ ig
nificat nͥ durissimã uoluntatẽ: ⁊ adu̾i
ds inflexibłem. s in dabuł cordis .i uerdi

Expanded text:
nsecus posita, qua justificarentur. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus est, ut significaretur duritia cordium illius; hic idem digitus in cordibus hominum operatus est, ut voluntas prompta et intelligentia capax signiftas, nec sentientibus ut vetus lex. Lapis enim non significat nisi durissimam voluntatem, et adversus Deum inflexibilem; sed in tabulis cordis, i
Abbreviated transcription (Latin):
sciamꝰ dm̃ eẽ lum̃: quo tenebre nr̃e illumi¬
nant᷑. Scĩa enĩ głe dei est: qͣ scimꝰ ip̃m dr̃
illuminationẽ scĩe claritatis dei .i. ut illu¬
minemꝰ alios ꝑ sciãm de claritate .i. de es¬
sentia dei. z hoc dedit nob̃: in facie xͥihu.¬

Expanded text:
sciremus Deum esse lumen, quo tenebrae nostrae illumisciremus Deum esse lumen, quo tenebrae nostrae illuminantur. Scientia enim gloriae Dei est, qua scimus ipsum lumen illuminationem scientiae claritatis Dei, id est ut illuminemus alios per scientiam de claritate, id est de essentia Dei. Et hoc dedit nobis in faciem Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
splendere de tenebͥs. qd̾ fuit in seꝑatione e¬
lem̃toꝵ. Cepert̃ enĩ tenebre: ex quo contu¬
sa moles celi ⁊ terre cepit eẽ. añqm᷑ luxtcã
eẽt. qua illuminaret᷑: qd̾ sine luce fũcte te¬
nebrosũ. ptꝰea uͦ accedente luce qd̾ tem ẽ
meliꝰ reddit᷑. in quo ꝓficientis hoĩs affectio
sigc̃at᷑. Unde apłc loqũs ad fideles: are fui¬
istis aliqñ teneb ͤ: nc̃ autẽ lux in dño. Ille
hoc fecit: qui cũ tenebre eẽnt sr̃ abyssũ di¬
xio. fiat lux. Et facta ẽ lux. Hec lux signi¬
ficcit lucem. que mͦ nob̃ ⁊ ꝑ nos aliis dat̃. Sx
quonon pot̾ intelligi: qd̾ tenebre sempitne
fu̾nt. sicut qͥdã legis calũpniatores impo¬
ũt eiꝰd legis scͥptori sensisse. qui potiꝰ oftũ¬
dit eas cepisse: cũ dixit. In pͥncipio creauit
ds̃ celũ et trã. Terra autẽ erat inuisibił
⁊ ĩꝯposita. et tenebre erant suꝑ faciẽ abys¬
si. Iluxit dico: ad illuminationẽ scĩe clari

Expanded text:
ione elementorum. Coeperunt enim ex quo confusa moles coeli et terrae coepit esse, antequam lux facta esset qua illuminaretur, quod sine luce fuerat tenebrosum; postea vero accedente luce, quod factum est, melius redditur, in quo proficientis hominis affectio significatur. Unde Apostolus loquens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Ille hoc fecit, qui cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux: et facta est lux . Haec lux significat lucem, quae modo nobis et per nos aliis datur. Ex quo non potest intelligi quod tenebrae sempiternae fuerint, sicut quidam legis calumniatores imponunt ejusdem legis scriptori sensisse: qui potius ostendit eam coepisse, cum dixit: In principio fecit Deus coelum, etc. Terra autem inviposita, et tenebrae erant super faciem abyssi . Illuxit dico, ad illuminationem scienti
Abbreviated transcription (Latin):
accedit humanꝰ furor: idẽ ẏmago dei re¬
nouat᷑ in agnitione dei de die in diem .i.
assidue. ł renouat᷑ de die in diem .i. assi¬
due purior auitiũ efficit᷑: ꝑ ignẽ t̾bulati¬
onis. Nota qd̾ licet dicat is qͥ foris ⁊is qui¬

Expanded text:
accedit humanus furor, id est imago Dei, renovatur, in agnitione Dei de die in diem, id est assidue. Vel renovatur de die in diem, id est assidue purior a vitiis efficitur per ignem tribulationis. Nota quod licet dicat is qui foris es
Abbreviated transcription (Latin):
rimi faciunt. Hic psendo aplos tangit:
qui corrupta doctrina uidatẽ uiolabãt
Deqͥbꝰ: ysaias ait. Caupones tur: uino
ex deo qͥ nos clocuit. ⁊ hoc facimꝰ corã dõ
id causa eiꝰ solũ ut ei placeamꝰ ⁊ in xp̃o

Expanded text:
rimi faciunt. Hic pseudoapostolos tangit: qui corrupta doctrina veritatem violabant. De quibus Isaias ait: Caupones tui vino aex Deo, qui nos docuit. Et hoc facimus coram Deo, id est causa ejus solum, ut ei placeamus, et in
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ autẽ uiuꝰ scͥbit: iuiuit .i. qd̾ estis re¬
presñtatio xp̃ĩ ⁊mea: hoc ẽ firmit᷑ sc̃¬
tũ incordib ur̃is ñ delebilit᷑. ut qd̃ at̾añto
dib qͥ in eunglio digitꝰ dei dicit᷑ hoc digito
scͥta e lex uetꝰ s distat. qr lex illa: scpta ẽm
tabuł lapideis. noua autẽ lex: diffusa ẽ ini

Expanded text:
 estis repraesentatio Christi, et mea: hoc firmiter scriptum in cordibus vestris non delebitur, ut quod atramento dibus: qui in Evangelio digitus Dei dicitur . Hoc digito scripta est lex vetus, sed distat, quia lex illa scripta est in tabulis lapideis; nova autem lex diffusa est in
Abbreviated transcription (Latin):
cͦ ⁊ hoꝵ qui ꝯtẽpnentes pereunt: qr bona
intntione facimꝰ. ⁊u̾itatẽ p̃dicamꝰ. Miro mͦ
hoc fit. ut bono odore ⁊ boniiiuant. ⁊ mali
moriant᷑ qͦmͦ tñ fiat: qnͣtũ dñs inspirare
dignat᷑ uob reuelare ñ denegabo Aplebũ¬

Expanded text:
 horum qui contemnentes pereunt, quia bona intentione facimus, et veritatem praedicamus. Miro modo hoc fit, ut bono odore, et boni vivant, et mali moriantur. Quomodo tamen fiat, quantum Dominus inspirare dignabitur, vobis revelare non denegabo. Apost
Abbreviated transcription (Latin):
parau̾tis. q om̃s ut seipm̃ diligebas aplẽ
etiã quos corripiebat. Ad hoc enĩ corri¬
piebat: ut ostñderet. qͦ amore eos dili¬
geret. quoꝵ peccis: plus illis dolebat. Qi
autẽ ñ hoc affcũ corripit frẽm: ꝯcͥstat.
Insultat enĩ: qui ñ ꝯdolet frĩ. Uł ha¬
bundantiꝰ qmͣ in aliũ ostensã in uob̃:
quib de iure meo cessi. Si qͥs audẽ. Hic
dũ iudicauãt. recipi: qr correptꝰ erat. Qiͦ.¬
Qd̃ ita ait. Si qͥs autẽ ꝯtͥstauit me sicut
utiq fecit ille fornicador: ñ me tm̃ con¬
tͥstauit s eciã uos ex parte .i. ñ onĩs. Hoc
Omĩes enĩ tͥstes ẽẽ deberent. Uł ideo dico
ex parte. ut ñ onerem om̃s uos. Illos enĩ¬
tm̃ onerat: qͥ ñ doluert̃ de pecc̃o. ñ illos
qui doluert̃. Quos sigc̃at dicendo. ex par¬
de. Et qͣmuis me ⁊ uos ꝯtͥstauĩt. sufficit

Expanded text:
ritis, quia omnes ut seipsum diligebat Apostolus, et quos corripiebat. Ad hoc enim corripiebat ut ostenderet quo amore eos diligeret, quorum peccatis plus illis dolebat. Qui autem non hoc affectu corripit fratrem, contristat; insultat enim qui non condolet fratri. Vel, habeam, quam in aliis ostensam, in vobis, quibus de jure meo cessi. Si quis autem. Amdum judicaverat, recipi, quia correctus erat. Qe illi, quod ita ait: Si quis autem contristavit me, sicut utique fecit ille fornicator, non me tantum contristavit, sed etiam vos ex parte, id est non omnes. Hoc Omnes enim tristes esse deberent. Vel ideo, dico, ex parte ut non omnes onerem vos, illos tantum onerat qui non doluerunt de peccato, non illos qui doluerunt: quos significat dicendo, ex parte, et quamvis me et vos contristaverit. Sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
ne mea manente corã dõ .i. in bñplacito
dei. ł hoc dico. coram deo .i. teste deo. cui
nich occultũ ẽ. Testimoniũ dĩ implorait
ut uł ip̃i credat᷑. qͦ auctore p̃dicat. Attende
apłm implere qd̃ dñs ait. Sic luceat lux
ur̃a coram hoĩb ⁊c̃. Et itẽ. Attendite ne
iusticiã urãm faciatis corã hoĩb: ut ui¬

Expanded text:
ne mea manente, coram Deo, id est in beneplacito Dei. Vel hoc dico, coram Deo, id est teste Deo, cui hil occultum est. Testimonium Dei implorat, ut vel ipsi credatur quo auctore praedicat. Attende Apostolum implere quod Dominus ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, etc. . Et item: Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
spũ. udostñdẽt talem glam dari: que sul¬
limitati congru at dantis. ub̃ita. ut ꝑdm̃
accipiat᷑ pater: et ꝑ ymaginẽ intelligat᷑ fi¬
liꝰ. Nos speculantes głam dei .i. filiũ qui ẽ
głia patͥs: tͣnsformam. Hoc ñ mudat᷑ ten¬
dentes in ymaginẽ eiꝰ.s. patͥs. eand̃ cũ ipõ
idẽ ui xp̃m qui dicit᷑ ymago patͥs ead̃ cũ
illo inquẽ tendimꝰ .s. ut eũ in essentia ui¬
deamꝰ. Nos dico euntes a claritate in clari¬
tatẽ .i. ab una clara cognitioẽ in aliã cla¬
claritatẽ habemꝰ a spũ. idõ nos habentes
aliis ministremꝰ. habentes dico ñ meritis

Expanded text:
ut ostenderet eamdem gloriam dari quae sublimitati congruat dantis. Vel ita, ut per Dominum accipiatur Pater, et per imaginem intelligatur Filius: Nos speculantes gloriam Dei, id est Filium qui est gloria Patris, transformamur. Hoc non mutatur. Tendentes in imaginem ejus, sum, qui dicitur imago Patris; eadem est cum illo in quem tendimus, scilicet ut eum in essentia videamus. Nos dico, euntes a claritate in claritatem, id est ab una clara cognitione in aliam claclaritatem habemus a Spiritu, ideo, nos habentes aliis ministremus. Habentes dico, non meritis,
Abbreviated transcription (Latin):
cipit: qr penitentia si de uero dĩo est .i. si cor¬
reptꝰ statim in aĩo dolet: mox fructũ ht̃.
ħ enĩ uera penitentia est: cessare a peccõ.
Idõ odonetis ⁊ ꝯsolemini: ne forte qͥ eiꝰmͦ ẽ
habundantiore tͥsticia .i. ꝑ nimis asꝑam
penitñtiã desꝑans absorbect adiabolo.
ut uelit uti scło. hocest enĩ absorberi .s.¬

Expanded text:
tentia si de vero animo est, id est si correctus statim in animo dolet, mox habet fructum. Haec enim vera poenitentia est cessare a peccato. Ideo condonetis et consolemini, ne forte qui ejusmodi est abundantiore tristitia, id est per nimis asperam poenitentiam desperans, absorbeatur, a diabolo, ut velit uti saeculo; hoc est enim absorberi, s
Abbreviated transcription (Latin):
eod̃ accepit ymaginẽ ⁊ głam dicens. uie qͦd
Ymago dei ⁊ gla est. Eransformam᷑ ancẽ di¬
xit .i. de forma informã mutam᷑. ⁊tnsimꝰ de
obscura forma inlucidã formã qr ⁊ ip̃a ob¬
rebꝰ creatis excellentissima cũ a suo creatore
ab ĩpietate instificat᷑. a deformi forma i
formosã mutat᷑ formã. Erat enĩ int̃ uitia
nata᷑ bona: z obhoc addid. de gła in głam
scllic de gła creationis in głam iꝰtificatioss

Expanded text:
icens: Vir quidem imago Dei et gloria est. Transformamur autem, dixit, id est de forma in formam mutamur, et transimus de obscura forma in lucidam formam, quia et ipsa ob quae creatura in rebus creatis excellentissima cum a suo Creatore ab impietate justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Et ob hoc addit: De gloria in gloriam, scilicet de
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ p̃mittit: Dem̃ de bonis ꝑ grãm
collatis: grãs dõ agit. loqũs perfectis. Dtͦ
ad passionis tołantiã suo exemplo mui¬
tat. ptꝰea pseudo apłos depͥmendo redargu¬
it: detegñs uersutias eoꝵ ⁊ semultis modiꝰ
ꝯmendat. Tandẽ subdit᷑ morał admoni¬

Expanded text:
raemittit. Inde de bonis per gratiam collatis gratias Deo agit loquens perfectis: post ad passionis tolerantiam sui exemplo invitat; postea pseudoapostolos deprimendo redarguit detegens versutias eorum. Et se multis modis commendat. Tandem moralis admoni
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥ net᷑. ⁊ id̾o u̾itatẽ dicũt eẽ m̃titã. ⁊ tñ p̃¬
dicant istũ uisibłem solem radios suos ꝑ
⁊ sinceros seruare. Si gͦ uisibilia munda
uisibilib ĩmundiᷤᷤ ꝯtingi posit̃. Iñ inqͥna¬
ri: qnͣtomagis inuisibilis ⁊ ĩꝯmutabilis
ens. tocũ hoĩem assũptũ. ab oĩbꝰ infirmita¬
tibꝰ iñ sui ꝯmudatiõe lib̾auit: Mentiunt᷑
ꝑ que pat̾ uerax apparuit. Et qr ꝓmissio¬

Expanded text:
inquinetur, et ideo veritatem dicunt esse mentitam. Et tamen istum visibilem solem radios suos pret sinceros servare. Si ergo visiuisibilibus inmundis contingi possunt et non inquinari, quanto magis inuisibilis et incommutabilis ens totum hominem assumptum ab omnibus infirmitatibus sine sui contaminatione liberavit? Mentiunturper quem Pater verax apparuit. Et quia promissio
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ñ erit in regno ĩcorruptibili. Uel carniꝰ
I sanguinis noĩe: ip̃a corruptio carnis et
sanguinis intelligit᷑. que utiq in regno illo¬
ñerit. ubi caro incorruptibił erit. Non gͦ
sic accipiendũ est qd̾ ait aplc: qi carnis sub̃a
inregno dei ñ sit futa. Et hoc est. hoc autẽ¬
Qͣ Constat qd̾ resurgemꝰ: hocautẽ dico
frẽs qr caro ⁊ sanguis .i. corruptio carnis ⁊
sanguinis ñ possideb̾t regnũ dei. Et ne pu¬
tares scd̃m sub̃am hoc dici: aꝑit subdens. ne
possidebt̃ regnũ dei: qr corruptio mordalita-¬
tis. que nose carnis hic ostñdit᷑ ñ possidebit
incorruptelam .i. incorruptibile regnũ.
Et qr dixit electos resurrectos in gła. ⁊ ptꝰ
dixit carnẽ ⁊ sanguinẽ ñ possidere regnũ
dei. qͦrͦ hoc distinguendũ sit: aꝑit. Et qiͣ qͥs

Expanded text:
ptibili. Vel carnis et sanguinis nomine, ipsa corruptio carnis et sanguinis intelligitur, quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit. Non ergo sic accipiendum est quod ait Apostolus, quasi carnis substantia in regno Dei non sit futura. Et hoc est: Hoc auteurgemus. Hoc autem dico, fratres, quia caro et sanguis, id est corruptio carnis et sanguinis, non possidebunt regnum Dei. Et ne putares secundum substantiam hoc dici, aperit subdens, neqpossidebunt regnum Dei, quia corruptio mortalitatis, quae nomine carnis hic ostenditur, non possidebit incorruptelam, id est incorruptibile regnum. Et quia dixit electos resurrecturos in gloria, et post dixit carnem et sanguinem non possidere regnum Dei, quomodo hoc distinguendum sit, a
Abbreviated transcription (Latin):
lũgͦ hoc uoluissem ⁊ ñ feci: nũqͥdusus sũ
leuitate. ut qd̃ ꝓposuerĩ ñ ratiõe s impetu
amimi. ead̃ leuitate dimiserĩ: Aut que co¬
gito facienda ł dimittñda. scd̃m carnẽ co¬
gito. ut ꝓ carnali ꝯmodo ꝓposuerim. ⁊ qr
ñ erat dimiserim. ut ꝑhas cansas sit apd̃
tallendi. Duo ĩ ponebant᷑ apł̃o. qd̾ ⁊ leuis e¬
ias ⁊ gra maioris ꝯmodi hoc iter dimisãt.
ostũdens se ñ leuiter. s ex dllio fecisse. nͭ
mentitũ eẽ: qr ñ erat in intĩtione sua cũ
illd̃ dixit. alit̃ facere. Nõ est enĩ indicand̃
mendax qui dicit falsũ qd̃ putat uerũ qr¬
qnͣtũ in se est: ñ fallit. s fallit᷑. Econt᷑ men¬

Expanded text:
uid usus sum levitate, ut quod proposuerim, non ratione, sed impetu animi eadem levitate dimiserim? Aut quae cogito facienda vel dimittenda, secundum carnem cogito, ut pro carnali commodo proposuerim, et quia non erat, dimiserim, ut per has causas sit apud fallendi. Duo imponebantur Apostolo, quod et levis erat, et gratia majoris commodi hoc iter dimiserat.ostendens se non leviter, sed ex consilio fecisse, nec mentitum esse, quia non erat in intentione sua cum illud dixit aliter facere. Non est enim judicandus mendax qui dixit falsum quod putat verum, quantum in se est, n
Abbreviated transcription (Latin):
ł minoris gre. s oscĩe nr̃e: q̃ qr occulta ẽ.
ñ est subita alieno iuditio. ⁊ idõ nullꝰ p̃¬
sumat ot᷑ eam: ł ꝓferre ł cogicare sentẽ¬
gere. labores uitare. ł scd̃m naturas rer̃
fus catã p̃dicationẽ argurt: iuxta huma

Expanded text:
occulta est, non est subjecta alieno judicio. Et ideo nullus praesumat contra eam, vel proferre, vel cogitare sentengere, labores vitare, vel secundum naturas rerum, fucatam praedication
Abbreviated transcription (Latin):
Qi. uere aduos habundantiꝰ seruaui sim¬
plicitatẽ. qr nͨ in pͥma epła exegi aliqͥd. nͤ
hucusq de me cognoiustis: ita ⁊ deinceps
cognoscetis. ⁊ hoc est: qd̾ aut. Sꝑo autẽ qd̃
cognoscetis me in eod̃ usq infinẽ uite. Eo¬
gnoscetis dico: sicut ⁊ cognonistis nos eeur
⁊ gł abant᷑ in eo. uelud filiĩ in pr̃e Rm̃o. Se

Expanded text:
 Vere ad vos abundantius servavi simplicitatem, quia nec in prima Epistola exegi aliquid, nehucusque de me cognovistis, ita et deinceps cognoscetis. 117 Et hoc est quod ait, spero autem quod cognoscetis me in eodem usque in finem vitae. Cognoscetis dico sicut et cognovistis nos ex paet gloriabantur in eo, velut filii in patre
Abbreviated transcription (Latin):
dam uita. uolui pͫꝰ uenire aduos: qmͣ ireĩ
macedoniã. Qͥa enĩ emendata quoꝵdã iu¬
ta erat: uoluit uidere quos indignũ erat
ante uidere. Si gͦ ñ iuit cũ uoluit: ñ fuit o¬
tiosũ. Intelligi enĩ uolebat aliquos ẽẽ int̃¬

Expanded text:
umdam vita, volui prius venire ad vos, quam irem Macedoniam, quia enim emendata quorumdam vita erat, voluit videre quos indignum erat ante videre: si ergo non ivit, cum voluerit, non fuit otiosum. Intelligi enim volebat aliquos int
Abbreviated transcription (Latin):
ñ simꝰ fidentes in nobis. Maledẽs enĩ qui
ꝯfidit in hoĩe s in deo tm̃. in quo secure con¬
fidere possumꝰ: qr ip̃e ẽ qui suscitat mortuoͦ.
cui miracło simile est: qd̾ me de ilt̃ p̃dictiᷤ
lib̾auit. uñ: subdic qui de tantis ꝑicuł
nos eripuit .i. ad salutẽ reduxit. et cotidie
nos eruit. ꝙr d̃s p̾sidia sua ñ negat: suis in
necc̃itate positis. in qũe dm̃ tendentes men
ripiet nos adiuuantib ñ solũ nob̃ ⁊ aliis
s ⁊̃ uob̃ inoratione fiã ꝓ nob: ut ex multoꝵ.¬

Expanded text:
non simus fidentes in nobis. Maledictus enim qui confidit in homine; sed in Deo tantum, in quo secure confidere possumus, quia ipse est qui suscitat mortuos, cui miraculo simile est, quod me de illis praedictis liberavit. Unde subdit: Qui de tantis periculis nos eripuit, id est ad salutem reduxit, et quotidie nos eruit, quia Deus praesidia sua non negat suis, in necessitate positis, in quem, Deum tendentes mentripiet nos, adjuvantibus non solum nobis et aliis, sed etiam vobis in oratione facta pro nobis, ut ex mult
Abbreviated transcription (Latin):
habentes. ⁊ in sinceritate .i. sincerã u̾itatẽ
dedõ. ñ ⁊̃ legis obseruantias p̃dicantes. q̃
ritas. Sicut enĩ impiis ẽ magna pena ꝯscĩa:
ita pus est gaudiũ. ñ qi inde suꝑbe głan¬
tib: s totũ deodantib. Idõ recte ñ ait:

Expanded text:
habentes, et in sinceritate, scilicet sinceram veritatem de Deo, non etiam legis observantiam praedicantes, quae ritas. Sicut enim impiis est magna poena conscientia, ita piis est gaudium, non quasi inde superbe gloriantibus, sed totam De
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ donationis que in nob̃ est .i. lib̾ationis
ex ꝑsonis .i. honestis uiris. ut uob̃ ⁊aliis.
facies moysi: mansuetudo. Uł scd̃m aliã
littãm. Alia enĩ tͣaslatio ita habet. ut in
raultoꝵ facie. eiꝰ que in nob̃ẽ zc̃. Que lit¬
nos: ut ꝑ multos grẽ agant᷑ deo ꝓ nob̃. grẽ
dico: eiꝰ donatiois que ẽ in nob̃. Hñ mutau¬
t᷑. Agant᷑ dico: in multoꝵ fatie .i. int̾ mul¬
tos ⁊ coram multis. Hoc ido dicit: qr gr̃a
dei osolat᷑ apłos. causa multoꝵ .i. om̃iũ cͤ¬
dentiũ. quoꝵ causa: ⁊p̃ssure eis inge̾bant᷑

Expanded text:
ationis id est ex honestis viris, ut vobis et aliis. facies Mosi mansuetudo. Vel secundum aliam litteram. Alia enim translatio ita habet: Ut in multorum facie ejus quae in nobis est, etc., quae lit per multos gratiae agantur Deo pro nobis. Gratiae dico ejus donationis, quae est in nobis. Haec non mutantur. Agantur, dico, in multorum facie, id est inter multos, et coram multis. Hoc ideo dicit, quia gratia Dei consolatur apostolos causa multorum, id est omnium credentium, quorum causa etiam pressurae ejus ingerebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tus ł missus. ÷ timotheus fr̃ qͥ iuit cũ pͥ¬
ma epł̃a ad corinthios. ⁊ reñtiauit apl̃o
oĩa: q̃ fiebãt apud illos. ⁊ idõ: hic ponit
ut sciant ea que faciunt apl̃m ũ latere.
Daulus inqm ⁊ timotheus scͥbt̃ ł mandãt
hãc epłam. eccłie dei que ẽ corinchi. cũ¬
niu̾sa achaia. cuiꝰ met᷑polis: est corichꝰ.
⁊ ante alia: salutant in hc̃ modũ. grã sit
uob̃ ⁊ pax .i. remissio pecc̃oꝵ ⁊ tͣaqͥllitas iñ
tis. a do pr̃e nr̃o ⁊ dño iħu xp̃o. sñ quo pat̃
nicħ dat. Bñdictꝰ. Ptꝰ scilutatioẽm pͥmũ ꝑ¬
fectis loqͥt᷑: de tͥbulatiõe ꝓponens se exẽplũ
patĩe ⁊ ꝯsolatioĩ a dõ accepte. ducens laudi
uectũ dicit᷑ ex altari. Dico pater xp̃i. ꝑ qd¬

Expanded text:
it cum prima Epistola ad Corinthios, et renuntiavit Apostolo omnia quae fiebant apud illos. Et ideo hic ponitur, ut sciant ea quae faciunt, Apostolum non latere. Paulus, inquam, et Timotheus scribunt vel mandant hanc Epistolam Ecclesiae Dei, quae est Corinthi cuversa Achaia, cujus metropolis est Corinthus. Et ante alia salutant in hunc modum: Gratia sit vobis et pax, id est remissio pisto. sine quo Pater nihil dat. Benedictus. Post salutationem primum perfectis loquitur de tribulatione, proponens se exemplum patientiae et consolationis a Deo acceptae, ducens laudi, provectum dicitur exaltari. Dico, Pater Chri
Abbreviated transcription (Latin):
naut eũ faciat desꝑare ꝑnimiã asꝑi¬
catẽ. Sepe enĩ ꝓpt̾ asꝑiores aĩadu̾siones
in desꝑationẽ infirmos pcipitat. Et mi̾to
abillo hoc fieri metuo: Nõ enĩ ignoramꝰ e¬
gitatioẽs .i. astutias eius. qui quos cõsen¬
tiendo neqͥuit deciꝑe : facit nimis asꝑos. Cũ¬
autẽ uenissẽ ⁊c̃. Ptꝰ int̾positioem de recipi¬
endo fornicatore: redit adip̃os. ostñdens qd̃
sicut culpa eoꝵ fuit. qd̾ ñ uenit choritum.
sic qd̾ ñ ꝓfecit in troade. dił̃ apd̃ eos ĩ peditꝰ
moratͣ titꝰ. sñ qͦ ñ potãt ibi ꝓficere. qr forsã
lingua eoꝵ tytꝰ exp̃ssiꝰ uti pocãt. Qiͣ. Darces¬

Expanded text:
 faciat desperare per nimiam asperitatem. Saepe enim propter asperiores animadversiones in desperationem infirmos praecipitat. Et merito ab illo hoc fieri metuo. Non enim ignoramus cogitationes, id est astutias, ejus, qui quos consentiendo nequit decipere, facit minis asperos. autem venissem, etc. Post interpositionem de recipiendo fornicatore redit ad ipsos, ostendens quod sicut culpa eorum fuit quod non venit Corinthum, sic quod non profecit in Troade, dum apud eos impeditus moratur Titus, sine quo non poterant ibi proficere, quia forsan lingua eorum Titus exp
Abbreviated transcription (Latin):
la ⁊ prisca apd̾ quos hospitor cũ domestica
sua eccłia .i. fratrũ ꝯgregatioẽ apud quos
⁊hospitor Salutat uos frẽs om̃s. Salutate
uos innicem in signũ ꝑacis. ⁊ hoc in oscło scõ.
scilic uo̾ corde. Et ut sciant eiꝰ hanc eẽ epłam:
subdit. Salutatio mea scͥpta est manu pau¬

Expanded text:
tica sua Ecclesia, id est fratrum congregatione, apud quos et hospitor. Salutant vos omnes fratres. Salutate vos invicem in signum pacis, et hoc in osculo sancto, scilicet vero corde. Et ut sciant ejus esse hanc Epistolam, subdit: Salutatio mea scripta est manu Pau
Abbreviated transcription (Latin):
thĩs. quoꝵ quidam ꝑ p̃¬
cedentẽ epłam. ⁊ si pͥmo
contristati yfea tũ emendati fuant. et
epłam scdam. repellens pieudo apłos. ostñ¬
tis modis ꝯmendans. Notat etiã illos in
elemosinis parcos. P̃cipit quoq correptũ
fornieatorẽ suscipi: quẽ sathane tradida̾t.
Et qr ⁊̃ boni ibi tribulabant᷑. se eis exem¬
plũ patie ꝓponit: docens eos ñ debere egre
ferre. c̃ ipe ꝓ alioꝵ salute ꝑiculis cotidie ⁊
morti subiaceat. Est gͥ intãcio eiꝰ mhac epla
incorrectos corrige. ⁊ correctos ad ult̾iora ꝓ

Expanded text:
nthiis, quorum quidam per praecedentem Epistolam, etsi primo contristati, postea tamen emendati fuerant, et Epistolam secundam, repellens pseudoapostolos ostene multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praecipit quoque correctum fornicatorem recipi, quem Satanae tradiderat.etiam boni ibi tribulabantur, se eis in exemplum patientiae proponit, docens eos non debere aegre ferre, cum ipse pro aliorum salute periculis quotidie et morti subjaceat. Est ergo intentio ejus in hac Epistola incorrectos
Abbreviated transcription (Latin):
Ego autẽ. Hic aꝑit. quare adeos ñ iuĩt: sicut
dixãt. ne putent se contẽptos. ad quos ire
distulit: ut tẽ iret. cũ iã ꝓpe om̃s emendates
neeo asꝑiore: uerterent᷑ in seditionẽ. Uilt
gͦ pꝰmitigari eos ⁊emendari. ⁊ ido: ñ eile¬
uitate ł carnali cogitatione ñ implens ĩ
disposuit. Sp̃u ał enĩ tc̃ dispositũ ñmmples

Expanded text:
Ego autem. Hic aperit quare ad eos non ivit sicut dixerat, ne putent se contemptos ad quos ire distulit, ut tunc iret cum jam prope omnes emendatos ne eo asperiore verterentur in seditionem. Vult ergo prius mitigari eos et emendari, et ideo non ex levitate vel ex carnali cogitatione non implevit quae disposuit. Spiritualis enim tunc di
Abbreviated transcription (Latin):
quẽqͣ alege iuuari s a dõ tr̃a. Data enĩ le¬
ge ⁊ carnał ꝯcupiscentia inualuit: ⁊ p̃ua¬
ricatio accessit Lex enĩꝓhibendo auget
pecẽi cupiditatẽ: il diftundat sp̃c̃ caritatẽ.
Ohis autẽ omib apłc agit gr̃as deo di¬
cens. Deo autẽ grãs ago: qͥ dedit nob̃ uic¬

Expanded text:
ari; sed a Deo tantum. Data enim lege et carnalis concupiscentia invaluit, et praevaricatio accessit. Lex enim prohibendo auget peccati cupiditatem, nisi diffundat spiritus charitatem. Pro his autem omnibus Apostolus agit gratias Deo dicens: Deo autem gratias ago, qui dedit nobis vic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊illuc deferre qd̾ uolebat unꝰqͥsq dare ad
opꝰ scõꝵ ⁊ ne a mał ministris deꝑiret si apuo
eccłiã dimitte̾nt: p̃cepit ut secũ referren.
⁊tuto loco reponerent. quoadusq ip̃e ueni¬
qd̃ paulatĩ colligit᷑. nͨ gͣue est ⁊ iauenit᷑ mul¬

Expanded text:
d volebat unusquisque dare ad opus sanctorum, et ne a malis ministris deperiret, si apud Ecclesiam dimitterent, praecepit ut secum referrent, et tuto loco reponerent, quoadusque ipse veniquod paulatim colligitur, nec grave est,
Abbreviated transcription (Latin):
eatꝰ. Itm̃ simortui ñ resurgt̃ qͥd mͥ ꝓdest
si ego pugnaui .i. disputaui ad bestias
Pugnaui dico: agens scd̃m hoĩem .i. rati¬
onabilit̃ qr hoĩs est credere: ñ morihoĩem
in ꝓximo moriem᷑. Hoc de ysaia sumit apłc¬

Expanded text:
catus. Iterum: Si mortui non resurgunt, quid mihi prodest, si ego pugnavi, id est disputavi, ad bestias Pugnavi, dico, agens, secundum hominem, id est rationabiliter, quia hominis est credere, non mori hominem est in proximo, moriemur. Hoc de Isaia sumit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ dignitas exequet᷑:. qui centesimũ nu¬
merũ habent. limnari uͦ claritati: cõparet᷑
illoꝵ dignitas qui sexagesimũ numerũ ha¬
bent. stelł uͦ: qui tricesimũ numerũ quesie¬
rt̃. tecris autẽ stellis ⁊ omĩũ nouissimis: ꝓfi¬
doꝵ resurrectio simit est. Infidelitas enĩñ
pot᷑ clarã resurrectionẽ habere. ꝑ sicut car¬
bo cinere suo oꝑtꝰ obcecat᷑. ita zhi ꝑfidia.
plicioꝵ s ⁊inregno celesti p̃mioꝵ multe¬
toꝵ inuita et̾na dignitates: ⁊ si id̾ denariꝰ
id ẽ uita et̾na sic omĩb. Eund̾ enĩ dena¬
riũ pat̾familias dedic om̃ib qui oꝑati
it in uinea. quo denario utiq aliqͥd sigc̃a¬
tur. qd̾ om̃s drcunit̾ habebt̃: sicuti ẽ ip̃a
uita et̾̃na. ip̃m regnũ celoꝵ. ipã claritas¬

Expanded text:
illorum dignitas exaequetur, qui centesimum numerum habent; lunari vero claritati comparetur illorum dignitas, qui sexagesimum numerum habent; stellis vero qui tricesimum numerum quaesierunt. Tetris autem stellis et omnium novissimis perfidorum resurrectio similis. Infidelitas enim non potest claram resurrectionem habere, quia sicut carbo cinere suo coopertus obcaecatur, ita et hi perfidia pliciorum, sed et in regno coelesti praemiorum mult in una vita dignitates, et si idem denarius, id est vita aeterna sit omnibus. Eumdem enim denarium paterfamilias dedit omnibus qui operati sunt in vinea. Quo denario utique aliquid significatur quod omnes communiter habebunt, sicuti est ipsa vita aeterna, ipsum regnum coelorum, ip
Abbreviated transcription (Latin):
terrena dileximꝰ: ita et pt bapt̃m porte mꝰ
ymaginẽ celestis. sectando iusticiã ⁊ uerita
temꝰ ẏmaginẽ celestis. s siñ portauimꝰ ñ eri¬
miꝰ celestes. Et hoc ẽ qd̾dicit. Hoc autẽ dico
uob o frẽs qm̃ caro ⁊ sanguis .i. hoĩes dediti
uitiũs. que de carne ⁊ sanguine oriunt᷑ ñ pos¬
lidebt̃ regnũ dei. ⁊ uere: qr corruptio pecci q̃
st efectꝰ arni rsanguinis i. aliqͥs seruies
corruptiõĩ pecci: neq possidebit incorrup¬
telã .i se ĩmortalem. Uel noĩe carnis ⁊san¬
guinis. hic accipit oꝑa carnis. ꝑcarnẽ enĩ
⁊ sanguinẽ uentiẽ ⁊ libidinẽ .i. oꝑa carnis
que ibi ñ ert̃: sig̃cat. Nolens eos arbit᷑ri se ta¬
lia facturos in regno celoꝵ: qualia fiunt
in hac uita sicut uidei putabant. Iudei enĩ
credebãt futaͣm resurtͤtionẽ s more hꝰ uite
ut ibi nube̾nt ⁊ gñarent: unde saduceis res¬
pondere ñ poterant. q̃stionẽ ꝓponentibꝰ de
septẽuira muliere. qr carnalit de resurrͨti¬

Expanded text:
terrena dileximus, ita et post baptismum. Portemus imaginem coelestis, sectando justitiam et veritatemus imaginem coelestis; sed si non portaverimus, non erimus coelestes, et hoc est quod dicit. Hoc autem dicouoniam caro et sanguis, id est homines dediti vitiis quae de carne et sanguine oriuntur, non possidebunt regnum Dei, et vere, quia corruptio peccati quae est effectus carnis et sanguinis, id est aliquis serviens corruptioni peccati, neque possidebit incorruptelaccipit opera carnis. Per carnem enim et sanguinem ventrem et libidinem, id est opera carnis quae ibi non erunt, significat, nolens eos arbitrari se talia facturos in regno coelorum, qualia fiunt in hac vita, sicut Judaei putabant. Judaei enim credebant futuram resurrectionem, sed more hujus vitae ut ibi nuberent et generarent. Unde Sadducaeis respondere non poterant quaestionem proponentibus de septemvira muliere , quia carnaliter de resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ carnẽ ⁊ ossa non habet. sicut me uidetis
plene subdet᷑ corpꝰ ñ iã repugnabit ⁊ qr sp̃ui
simile erit. qi nͨ aliqmͣ corruptionẽ patier᷑
uͦ alim̃tis egebit. ut hõ ante pec̃cm eguit.¬
Et nota qd̾ cũ dicit corpꝰ tͣnsiturũ ad ĩcorrup¬
lonẽ: corruptionis facit mentionẽ ut osten¬
animale: est .i. constat Endoq eẽ ⁊ spuale
Sicut enĩ aĩales sumꝰ: q pat̃ nr̃ adam fos̃ ẽ

Expanded text:
s plene subdetur corpus, non jam repugnabit. Et quia spiritui simile erit, quia nec aliquam corruptionem patietur, nec alimentis egebit, ut homo ante peccatum non eguit. Nota quod cum dicit corpus transiturum ad incorruptionem, corruptionis facit mentionem, ut ostenanimale est, id constat quandoque esse sicut enim anima
Abbreviated transcription (Latin):
ret hoĩs ñ qd̾̃ ꝑsuã scĩam homo fecit. uel
noĩe mortis sigc̃atꝰ ẽ diabolus. Et ẽ. Absorta
ẽ mors inuictoria .i. diabolus iã ex parte ab¬
sortꝰ infutb penitꝰ ab sorbebit᷑ ꝓpt̃ hoc qd̾ mo¬
dũ uincendi excessit. xp̃m inuadendo: in qͦ
uich̃ habebat. Deiñ ex ꝑsona uistoꝵ qui nẽ
st ⁊ in resurt᷑tioe ert insultat ei dicens. ubi

Expanded text:
mo fecerit. Vel nomine mortis significatus est diabolus. Et est. Absorpta est mors in victoria, id est diabolus jam ex parte absorptus; in futuro penitus absorbebitur, propter hoc quod modum vincendi excessit Christum invadendo, in quo nihil habebat. Deinde ex persona justorum qui nunc sunt, et in resurrectione erunt, insultat eis dicens: Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Dicendo gͦ donͤ maiorẽ excludit manifesta ti¬
onẽ regni. ñ ampliorera ꝑmanentiam. Ita
nr̃i. ñ ut tc̃ aduertant᷑ cũ muistꝰ fu̾it: s ut
nicħ ampliꝰ inquirant. Iter alia uͦ constat:

Expanded text:
Dicendo ergo, donec, majorem excludit manifestatiDicendo ergo, donec, majorem excludit manifestationem regni, non ampliorem permanentiam. Ita nostri . Non ut tunc avertantur cum misertus fuerit, sed ut nihil amplius inquirant. Inter alia vero constat
Abbreviated transcription (Latin):
regnabit s intĩm oportet illũ regnare.
occulte. qr aliẽ: scͥpture false eent. ⁊ qui
mͦ regnat: potĩt suos suscitare. Oportet
one. ł sub humanitate sua: ut ip̃am re
tm̃ oportet regnũ eiꝰ manifestari: donec¬
om̃s eũ regnare fateant᷑. om̃s inimici eiꝰ
scilic ⁊illi qͥ ex iniustis iustificant᷑. ⁊ ei
fide subdunt᷑. ⁊illi qͥ adiustoꝵ bitudinẽ:
ñ ꝑtinent. ꝙ ⁊ ip̃i eũ regnare ip̃aregni eiꝰ ma¬
nifestatioe̾ ꝯfusi: fatebunt᷑. Atcñde qd̾ ait.
Donͤ ponat ⁊c̃. Non enĩ ita dictũ est. qi cũ
posuerit inumicos subƿedibꝰ: ñ sit ptꝰea reg¬
naturꝰ. s ad tantã enideritiã regñ ꝑducet:
donͨ inunici ñ audeant negare qd̾ regnet.
quo ampliꝰ ñ erit manifestiꝰ: ⁊u ampliꝰ du¬
ret. Alud̃ enĩ ñ ampliꝰ manifestari: aliud
ñ ampliꝰ ꝑmanere. Nõ ampliꝰ manifesta¬
ri est: ñ fieri m anifestiꝰ. ñ ampliꝰ ꝑmane̾:
regnũ xp̃i: qͣm cũ om̃ib claruerid inimicisͤ

Expanded text:
regnabit, sed interim, oportet illum regnare occulto, quia aliter Scripturae falsae essent; et qui modo regnat, poterit suos suscitare. Oportet one, vel sub humanitate sua, ut ipsam revim oportet regnum ejus manifestari, donec eum regnare fateantur omnes inimici ejus, scilicet et illi qui ex injustis justificantur, et ei fide subduntur, et illi qui ad justorum beatitudinem non pertinent, quia et ipsi cum regnare ipsa regni ejus manifestadonec ponat, etc. Non enim ita dictum est, quasi cum posuerit inimicos sub pedibus, non sit postea regnaturus, sed ad tantam evidentiam regnum perducet, ut inimici non audeant negare quod regnet, quo amplius non erit manifestius, etsi amplius duret. Aliud est non amplius manifestari, aliud non amplius permanere. Non amplius manifestari est, non fieri manifestius; non amplius permanere, regnum Christi quam cum omnibus claruerit inimicis?
Abbreviated transcription (Latin):
les in grã fiunt filu dei. nemo qͥꝑꝑe ambi¬
gie hoc de morte corporis dictũ: qm̃ de resur¬
rectioẽ corporis agebat᷑. Se qr̃. Unꝰqͥsq autẽ.
s cũ different. qr unꝰqͥsꝙ resurget in suo or¬
dine .i. insua dignitate. Martyr: ut martyr.
sit ÷ qñ futurũ est: ut resurgãt mortui. Pri¬

Expanded text:
les in gratia fiunt filii Dei. Nemo quippe ambigit hoc de morte corporis dictum, quoniam de resurrectione corporis agebatur. Unusquisque autem.sed tamen different, quia unusquisque resurget in suo ordine, id est in sua dignitate, martyr ut martyr, sit, et quando futurum sit ut resurgant mortui.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaliũ est. qr intp̃alibꝰ mala sc̃ in qͥbꝰ caute
Iprudent̃ conuersandũ est. E ui autẽ datͤ sa¬
pĩa: qi sol est. cui scĩa: luna in nocte scł̃i. Il
necc̃ia st̃: unde inpsalmo. Solem inporesta¬
tẽ diei: lunã ⁊stellas ĩ potestatẽ noctis. Et¬

Expanded text:
ium est, quia in temporalibus mala sunt, in quibus caute et prudenter conversandum est. Cui autem datur sapientia, quasi sol est; cui scientia, luna in nocte saeculi. Inecessaria sunt. Unde in Psalmo: Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis
Abbreviated transcription (Latin):
Uere falsa ẽ fides si xp̃c ñ resurrex̃. qr adhͤ
scilic ptꝰ baptis mũ: estis in peccatis ur̃is q̃
remissa fore credebatis. St̃ hee uere ꝯnexi¬
ones ratiocinatõnis: falsas tñ habentes
senteritias. Hec autẽ ⁊ alia idõ infexunt᷑.
ut erubescat is: cuiꝰ errorẽ ħ secunt᷑ q̃ ⁊̃ ipẽ¬
dãpnat. Ne gͦ in hoc errore remaneant

Expanded text:
ere falsa est fides, si Christus non resurrexit, quia adhuc, scilicet post baptismum, estis in peccatis vestris, quae remissa fore credebatis. Sunt hae verae connexiones ratiocinationis, falsas tamen habentes sententias. Haec autem et alia ideo inferuntur, ut hic erubescat, cujus errorem haecdamnat. Ne ergo in hoc errore remaneant,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ omia: nolite seduci ꝑ psendo. qͥ deme¬
dicina quert̃ uulnꝰ: ⁊ de scͥpturis conan¬
tur torquere uincłm. unde laqueũ mor¬
tis initiant. Corrũ pt̃ enĩ. Qͣ. Et ut ñ se¬
ducamini. nͨ ⁊̃ placeat nob̃ colloqͥ ilł
est. Euigilate. Qiͣ. hoc nolite s potiꝰ contͣ
illos. eiugilate a torpore ⁊ sic: eritis iꝰti
et ptꝰ. nolite peccare qd̃ exigit iusticia
turos stultũ eẽ dicebant credere. Et hoc
loquor uob̾ ad uerecundiã uł reue̾ntiã.
id ẽ ut eis acqͥes cere uereamim ł uecundemi
ni .i. ut pudeat uos credere ignaris. Uel adre¬

Expanded text:
 omnia, nolite seduci, per pseudo qui de medicina quaerunt vulnus, et de Scripturis conantur torquere vinculum, unde laqueum mortis injiciant. Corrumpunt enim. Quasi dicat: Non seducamini, nec etiam placeat vobis colloqui illis, est. Evigilate. Quasi dicat: Hoc nolite, sed potius contra illos, evigilate a torpore, et sic eritis justi, et post nolite peccare, quod exigit justitia turos stultum esse dicebant credere. Et hoc loquor vobis ad verecundiam, vel reverentiam, id est ut eis acquiescere vereamini, vel verecundemini, id est ut pudeat vos credere ignaris. Ambr
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ apłc refert᷑ isllos qui de resurrectione
dubitabant. Hoc enĩ dicit ꝓpt̾ eos. qui qiͦ
nicͥ futurũ sit ptꝰ mortẽ uentͥ t̃ studẽt̃
ut pecora. qͥfidẽ astruentiũ resurrectio¬
nem irrident: dicẽntes. Quis inde uenit:
Nõ audiui uocẽ cuiꝰqmͣ inde uenientis. ex
quo positꝰ ẽ ibi auꝰ meus. ex qͦ attauꝰ meus.
ex quo pat̃ meus: nulliꝰ uocẽ audiui. Qͥ¬
b respondet᷑. Stulte. si pat̃ tuus resurge̾t
cred̾es ÷ ds̃ om̃iũ surrexit. ⁊ ñ credis: Qui
uoluit mori ⁊ resurgere. ut om̃s uni crede¬
remꝰ: ne amultis deciperem. Crederes patͥ
itm̾ morituro: et ñ credis iã ĩmortali. Qł
etiã se ꝯtrectandũ discipuł p̃bure. qͥbꝰ ui¬
dentib in celũ ascendit. cuiꝰ fidẽ de ceł mĩ

Expanded text:
 refert ad illos qui de resurrectione dubitabant. Hoc enim dicit propter eos qui quasi nihil futurum sit post mortem, ventri tantum student, ut pecora, qui fidem asserentium resurrectionem irrident dicentes: Quis inde venit? non audivi vocem cujusque inde venientis ex quo positus est ibi avus meus, ex quo atavus meus, ex quo pater meus, nullius vocem audivi; quibus respondetur: Stulte, si pater tuus resurgeret, crederes? Deus omnium surrexit et non credis, qui voluit mori et surgere ut omnes uni crederemus, ne a multis deciperemur: crederes patri iterum morituro, et non credis jam immortali? Qui etiam se contrectandum discipulis praebuit, quibus videntibus in coelum ascendi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pr̃em regnare monsf᷑uerit. Similit̃ ⁊ il¬
lud. Euacuabit om̃em potestatẽ. ⁊ c̃ qr tẽ
om̃ib erit notũ. nichil ꝑ se habuisse pote¬
statis t̾renos ut celestes. nͥ ado ex quo sc̃oĩa
tc̃ enĩ nulli spes aliqͣ remanebit. in aliqͦ pͥn¬
cipe : nisi indeo. Et est seniꝰ. Cũ om̃ĩa subiecta
illi fu̾int .i. subita eẽ innotuerĩt: tc̃ ip̃e sub¬
iecłꝰ erit illi qui sibi subieti .i innocescet isli

Expanded text:
erit. Similiter et illud, evacuabit omnem potestatem, etc., quia tunc omnibus erit notum nihil per se habuisse potestatis terrenos vel coelestes nisi a Deo, ex quo sunt omnia. Tunc enim nulli spes aliqua remanebit in aliquo principe nisi in Deo. Et est sensus: Cum omnia subjecta illi fuerint, id est subjecta esse innotuerit, tunc et ipse subjectus erit illi qui sibi subjecit, id est innotescet illi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ xp̃c euacuare: qr suos om̃s in regno
exaldabit. qui hic fuert̃ humiles. sicut
ip̃ ex hũilitate regnat qmͣ habuit. Distĩ¬
gue. Drincipatũ dicit maiores. ⁊ potestatẽ
dicit minores. uirtutẽ illos qui miracula
imor. regnabit caridas. ñ erit int̾̃ p̃sidẽ¬
el ⁊ subditos: ulla dissensio. Uel ita eua¬

Expanded text:
dicitur Christus evacuare, quia suos omnes in regno exaltabit, qui hic humiles fuerunt, sicut ipse ex humilitate regnat, quam habuit. Distingue: Principatum, dicit majores; et potestatem, dicit minores; virtutem, illos qui miracula imor, regnabit charitas, non erit inter praesidentes et subditos ulla dissensio. Au
Abbreviated transcription (Latin):
nob destruet᷑ nouissima. qi ñ erit qd̃ deftru¬
at᷑: ptꝰqmͣ mortale hoc induerit ĩmortali¬
tatem. qr ampliꝰ ñ dissoluent᷑ hoĩes: sicut
ponet sub pedibꝰ. qd̾ utiꝙ pot̾it: qr scͥptura
dicit. qd̾̃ dĩ pat̃ subiecit omĩa subpedibꝰ eiꝰ.¬

Expanded text:
d destruatur, postquam mortale hoc induerit immortalitatem, quia amplius non dissolventur homines, sicut : Omnia ponet sub pedibus: quod utique poterit, quia Scriptura dicit quod Deus Pater, subjecit omnia sub pedibus e
Abbreviated transcription (Latin):
sabbati .i. dñica die. qr una sabb̃i ł una sab¬
batoꝵ. ł pͥma sabb̃i: uocabat᷑ a pd̾ iudeos di¬
es quẽ dñcũ appellamꝰ. Colligite dico: unꝰ¬
qͥsq autẽ ur̃m reponat apd̾ se nedicatis ũ
eẽ fidelẽ ministrũ: cui credatis. Reponat di¬
eo: qd̾ ei bene placuerit ñ qd gͣuet eu. rec̃¬

Expanded text:
Sabbati, id est dominica die. Quia una Sabbati vel una Sabbatorum, vel prima Sabbati vocabatur apud Judaeos dies quem Dominicum appellamus. Colligite, dico; unusquisque autem vestrum reponat apud se, ne dicatis non esse fidelem ministrum cui credatis: reponat, dico, quod ei beneplacuerit, non quod gravet eum re
Abbreviated transcription (Latin):
tuert̃ qͥdã imꝑiti: qͥbaptirabant᷑ ꝓhis qͥ de
hacuita sñ baptõ discesserãt: putantes ilł
ꝓdesse. Cimebãt enĩ ne aut ñ resurgent. aut
ptismo migrass de m̃do. nuuiꝰ aliqͥs in noie il¬
li baptirabat᷑. putãs mortuo ꝓdẽe. Qd̃ ñ sine

Expanded text:
 his qui de hac vita sine baptismo discesserant, putantes illis prodesse. Timebant enim ne aut illi non resurgerent, aut ptismo migrasset de mundo, vivus aliquis in nomine illius baptizabatur, putans mortuo prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
los quos in bonis oꝑib rexit. deo creatorisuo
in qnͣtũ e hõ. ⁊ pri suo: inqnͣtũ est ds̃. Id̃ du¬
tem dicit᷑ tradere patri: ut ostũdat᷑ qi alia
ꝑsona est filiꝰ qnͣ pac̃. Non gͦ sic arbitrem
qͥdã uaniloqͥ: credidert̃. Cũ enĩ dr̃. tradidit

Expanded text:
los quos in bonis operibus rexit, Deo creatori suo, in quantum est homo, et Patri suo, in quantum est Deus. Ideo autem dicitur tradere Patri, ut ostendatur quia alia persona est Filius quam Pater. Non ergo sic arbitremuquidam vaniloqui crediderunt. Cum enim dicitur tradiderit
Abbreviated transcription (Latin):
tatione. nͨ eẽt solubile. Hic exponit qͥdsit
spũale. Hoc enĩ int̃ aiãm uiuentẽ ⁊ sp̃m ui
ficantẽ int̾esse uoluit: ut illic sit corpꝰ aĩale
hic spuale. Aĩa enĩ in corꝑe aĩali: uiuut qͥd s
ñ uiuificat usq ad aufẽndã corruptionem

Expanded text:
tatione, nec esset solubile. Hic exponit quid sit spirituale. Hoc enim inter animam viventem et spiritum ficantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, sed non uiuificat usque ad auferendam corruptionem;
Abbreviated transcription (Latin):
no: cũ regno uenĩt regnũ. qd̾ nc̃ oramꝰ. crt
dicimꝰ. Adueniat regnũ tuũ. Tradet gͦ ig¬
nũ patͥ. qñ regnũ qd̃ seminciuit cũ uenit
minor pr̃e: ꝑducet ad spẽm in qua equał̃ ĩ
recessit a pr̃e. fideles qͥppe eius. quos redemin
sanguine suo: dicti sc̃ ħ regnũ eiꝰ. cuiꝰ regnũ
creata: alit̃ eccł̃ia. Regnũ xp̃idicit om̃is cie¬
atura: sed̾m potestatẽ deitatis. ecłia uero

Expanded text:
nc oramus, cum dicimus: Adveniat regnum tuum . Tradet ergo regnum Patri, quando regnum quod seminavit, cum venit minor Patre, perducet ad speciem in qua aequalis non recessit a Patre. Fideles quippe ejus quos redemit sanguine suo dicti sunt hic regnum ejus, cujus regnum creatura, aliter Ecclesia. Regnum Christi dicitur omnis creatura secundum potestatem deitatis; Ecclesia ve
Abbreviated transcription (Latin):
rũ seminũ. ds̃ aũ dat illi gͦno corpꝰ cu pa¬
lea ⁊ arista: sicut uult. Si cut gͦ nudũ gͦm
seminat᷑. ⁊ d̾i nutu quodã mͦ uestitũ resur¬
git. multa secũ habens incͤm̃ta: ita mor¬
tuus d̃i uͥtute potĩt uiuere. ⁊ meliori corꝑe
resurgere: ⁊ unicuiq semimil dãt ds ꝓpl¬

Expanded text:
rum seminum. Deus autem dat illi grano corpus, cum palea et arista, sicut vult. Sicut ergo nudum granum seminatur, et Dei nutu quodam modo vestitum surgit, multa secum habens integumenta, ita mortuus Dei virtute poterit vivere et meliori corpore resurgere. Et unicuique seminum dat p