comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam. Sea redeamus ad cum qui iam unus restat
hortensium. tum de nobis met ip̃is. Quoniam id etia
brute postulas pauca ditemus quanquam fanenda
mentio est ut quidem mihi udetur duorum adulescen¬
tium qui si diutius uixissent magnam essent cloquen¬
ne laudem consecuti. G. curionem te inquit Byutus
& .g. licinium caluum arbitror dicere Recte inqua
arbitraris. quorum quidem alter quo uerisimile chix¬
isser ita facile solute q uerbis uoluebat sans interdum
acutas crebras quidem certe sentennas ur inhil posset
ornatius esse. nihil expeditius Atq hic parum a ma¬
gistris institutis maturam habuit ammirabilem ad di¬
cendum industriam non sum expertus studium certe
fuit qui si me audire uoluisset ut ceperat honores qͣ
opes consequi maluisset. Quia nam est inquit istuc.
& quem admodum distinglis hoc modo inquam cum
honos sit premium uirtutis. iuditio q Ciuium dela¬

Expanded text:
quam; sed redeamus ad eum qui iam unus restat, quam; sed redeamus ad eum qui iam unus restat, Hortensium, tum de nobismet ipsis, quoniam id etiam, Brute, postulas, pauca dicemus. Quamquam facienda mentio est, ut quidem mihi videtur, duorum adulescentium, qui si diutius vixissent magnam essent eloquentiae laudem consecuti. C. Curionem te, inquit Brutus, et C. Licinium Calvum arbitror dicere. Recte, inquam, arbitraris; quorum quidem alter quod verisimile dixisset ita facile soluteque verbis volvebat satis interdum acutas, crebras quidem certe sententias, ut nihil posset ornatius esse, nihil expeditius. Atque hic parum a magistris institutus naturam habuit admirabilem ad dicendum; industriam non sum expertus, studium certe fuit. Qui si me audire voluisset, ut coeperat, honores quam opes consequi maluisset. Quidnam est, inquit, istuc? et quem ad modum distinguis? Hoc modo, inquam. cum honos sit praemium virtutis iudicio studioque civium dela
Abbreviated transcription (Latin):
nu tenere diceret. tam solute egisset. tam leuiter tam
oscitanter. tu istue marce callidi insi fingeres. sic age̾s:
presertim cum ista eloquentia alienorum hominum
pericula defendere acerrime soles tuum neglegeres
ubi dolor ubi ardor aniini qui ctiam & nnfantium
ingeniis elicere uoces oe querelas folet nulla pertur¬
bano animi. nulla corporis. frons non percussa. non fe¬
tnur. pedis quod minimum est nulla supplosio Itaq
tantum abfit ut niflammares nostros animos. sem¬
nium isto loco uix tenebamus. sic nos sumini oratoͬis
uel santate ut uitio pro argumento ad diluendum cri¬
men usi sumus. Tum brutus atq dubitanius inquit
Utrum ista sanitas fui̾t an uitium. Quis eium non fr¬
teatur cum ex omnidus oratoris laudibus longe ista sic
maxime inflamare animos audientium. & quocun¬
q res postulet. mõ flectere. qui hac uirtute caruerit:
iel ei quod maximum fuit defuisse: Sit sane ita in¬

Expanded text:
nu tenere diceret, tam solute egisset, tam leniter, tam nu tenere diceret, tam solute egisset, tam leniter, tam oscitanter. 'Tu istuc, M. Calidi, nisi fingeres, sic ageres? praesertim cum ista eloquentia alienorum hominum pericula defendere acerrime soleas, tuum neglegeres ? Vbi dolor? ubi ardor animi, qui etiam ex infantium ingeniis elicere voces et querelas solet? Nulla perturbatio animi, nulla corporis, non frons percussa, non femur; pedis, quod minimum est, nulla supplosio. Itaque tantum afuit ut inflammares nostros animos, somnum isto loco vix tenebamus.' Sic nos summi oratoris vel sanitate vel vitio pro argumento ad diluendum crimen usi sumus. tum Brutus: Atque dubitamus, inquit, utrum ista sanitas fuerit an vitium? Quis enim non fateatur, cum ex omnibus oratoris laudibus longe ista sit maxima, inflammare animos audientium et quocumque res postulet modo flectere, qui hac virtute caruerit, id ei quod maximum fuerit defuisse? sit sane ita, in
Abbreviated transcription (Latin):
tor effice deberet ut doceret ut delectaret ut moueret
duo summe tenuit ut & rem illustraret disserendo
& animos corum qui audirent deuincerent uolup¬
tate aberat terna illa laus qua permoueret atq in¬
citaret anmos ꝙͣ plurimum pollẽ diximus. nec ul
la uis atq contontro sine consilio. quod erat cos quo¬
riun altior oratio actior q esset ardentior. fure̾ & bat¬
cari arbitraretur sinc quoa natura non esset ita fat¬
tus. sine quod non consuestet sine quod non posset
in accusatione sua.q. galio crimine dedisset sibi cum
uenenum parauisse idq a se esse reprehensum se se¬
q chyrographa testificationes uiditra questiones mani¬
festam diceret differre deq eo crimine accurate & ex¬
quisite disputauisset me in respondendo cum onniem
argumentatus quantum res ferebat hoc ipsum otia
posuisse pro argimnento quod ille cum pestem capitis
sui cum uidino mortis se comporisse manifesto & ma¬

Expanded text:
tor efficere deberet, ut doceret, ut delectaret, ut moveret: tor efficere deberet, ut doceret, ut delectaret, ut moveret: duo summe tenuit, ut et rem illustraret disserendo et animos eorum qui audirent devinciret voluptate; aberat tertia illa laus, qua permoveret atque incitaret animos, quam plurimum pollere diximus; nec erat ulla vis atque contentio: sive consilio, quod eos, quorum altior oratio actioque esset ardentior, furere atque bacchari arbitraretur, sive quod natura non esset ita factus sive quod non consuesset sive quod non nosset. in accusatibne sua Q. Gallio crimini dedisset sibi eum venenum paravisse idque a se esse deprensum seseque chirographa testificationes indicia quaestiones manifestam rem deferre diceret deque eo crimine accurate et exquisite disputavisset, me in respondendo, cum essem argumentatus, quantum res ferebat, hoc ipsum etiam posuisse pro argumento, quod ille, cum pestem capitis sui, cum indicia mortis se comperisse manifesto et ma
Abbreviated transcription (Latin):
nisi loco positum. & tamquam in uermiculato
emblamãte ut ait lucilius structum uerbum ui¬
deres nec uero nullus aut durum aut insolens
aut humile aut in longius ductum ac non pr¬
pria uerba rerum. sed pleraq translata. sic tamẽ
ut ea non irruisse in alienum locum sed imigrasse
in sium diceres nec uero hec soluta nec diffluentia.
sed astricta numeris non aperit nec codem modo
semper sea uarre dissimilanter q conclusis Erant
autem & uerborum & sententiariu illa lumina
que uocant greci schemata quibris tanquam i¬
signibus in ornatu distinguebatur omnis oratio
qua de re agitur autemz illuo quod multis locis
In iuris consultorum meluditur foriulis. & ubi
esset uidebat Accedebat ordo rerum pleniis artis. ac¬
tio liberalis totum q dicendi placidum & sanum ge¬
nus Quod si est optimum suauiter dicere nihil est
quod melius hoc querendum putes Sed cum a
nobrs populo antedictum sit tria uideri esse que ora¬

Expanded text:
nisi loco positum et tamquam in vermiculato nisi loco positum et tamquam in vermiculato emblemate, ut ait Lucilius, structum verbum videres; nec vero ullum aut durum aut insolens aut humile aut in longius ductum; ac non propria verba rerum sed pleraque translata, sic tamen ut ea non inruisse in alienum locum sed immigrasse in suum diceres; nec vero haec soluta nec diffluentia sed astricta numeris, non aperte nec eodem modo semper sed varie dissimulanterque conclusis. erant autem et verborum et sententiarum 'illa lumina quae vocant Graeci sxh/mata, quibus tamquam insignibus in ornatu distinguebatur omnis oratio. QVA DE RE AGITVR autem illud quod multis locis in iuris consultorum includitur formulis, id ubi esset videbat. accedebat ordo rerum plenus artis, actio liberalis totumque dicendi placidum et sanum genus. Quod si est optimum suaviter dicere, nihil est quod melius hoc quaerendum putes. Sed cum a nobis paulo ante dictum sit tria videri esse quae ora
Abbreviated transcription (Latin):
tamen & splendida & grandis & eadem in primis
faceta & per urbana commendabat oratio. graues eiꝰ
contiones aliquot fuerunt acres accusationes tres ea¬
q omnes ex rei pub. contentione suscepte defensiones
& si illa erant in eo meliora que dixi non contemp¬
nende tamen sane q tollerabilles. hic cum summa
uoluntate bonorum edilis currulis factus esset
nescio qriomodo discessu meo discessit a sese cecidit¬
ꝙ postea ꝙͣ eos imitari cepit quos ⁊pe peruerterat
Sed de.in. calido dicamus aliquid qui non fuit
orator unus e multis potuis inter multos singu¬
laris fuit Ita reconditas exquisitas q sententias
mollis & pellucens uestiebat oratio inhil tam te¬
nerum qͣs illius comprehensio uerborum. nihil ta
flexibile nihil quod magis ipĩus arbitrio fingeret᷑ꝰ
ut nulluis oratoris eque in potestate fuerit. que
primum ⁊ta pura erat ut nihil ligiuius ita libe¬
re fluebat ut nusquam adheresceret nullum

Expanded text:
tamen et splendida et grandis et eadem in primis tamen et splendida et grandis et eadem in primis faceta et perurbana commendabat oratio. Graves eius contiones aliquot fuerunt, acres accusationes tres eaeque omnes ex rei publicae contentione susceptae; defensiones, etsi illa erant in eo meliora quae dixi, non contemnendae tamen saneque tolerabiles. Hic cum summa voluntate bonorum aedilis curulis factus esset, nescio quo modo discessu meo discessit a sese ceciditque, postea quam eos imitari coepit quos ipse perverterat. Sed de M. Calidio dicamus aliquid, qui non fuit orator unus e multis, potius inter multos prope singularis fuit: ita reconditas exquisitasque sententias mollis et perlucens vestiebat oratio. Nihil tam tenerum quam illius comprensio verborum, nihil tam flexibile, nihil quod magis ipsius arbitrio fingeretur, ut nullius oratoris aeque in potestate fuerit: quae primum ita pura erat ut nihil liquidius, ta libere fluebat ut nusquam adhaeresceret; nullum
Abbreviated transcription (Latin):
aut ascribendo aut a cogitando Itaq rantos proces¬
sus effitiebat / ut euolare non ex currere nideretur. e¬
ratq uerborum & dilectus elegans & apta & qua¬
si rotunda constructio. cumq argumenta excogita¬
bantur ab eo multa & firma ad probandum. tũ
concinne acuteq sentententie. gestus q natura ita
uenustus ut ars que non erat ar disciplina motus
quidam uideretur accedere Uereor ne amore uide¬
ar plura ꝙͣ fuerint in illo dicere quod non ita est. a¬
lia enim de illo maiora dici possunt. Nam nec con¬
tinentia nec pietate nec ullo genere uirtutis que¬
quam eiusdem etatis cum illo conferendum prito
nec uero .in. Celium pretereundum arbitror. quecun¬
q oius in exitu uel fortuna uel mens fuit. qui ꝙͣ¬
dui auctoritati mee paruit talis tribunus pͥlebis
fuit ut nemo contra Ciuium perditorum popularem
turbulentamq dementiam a senatu & a bonorum¬
causa steterit constantius qͣ eius actionem multum

Expanded text:
aut a scribendo aut a cogitando. Itaque tantos procesaut a scribendo aut a cogitando. Itaque tantos processus efficiebat ut evolare, non excurrere videretur; eratque verborum et dilectus elegans et apta et quasi rotunda constructio; cumque argumenta excogitabantur ab eo multa et firma ad probandum tum concinnae acutaeque sententiae; gestusque natura ita venustus ut ars etiam, quae non erat, et e disciplina motus quidam videretur accedere. Vereor ne amore videar plura quam fuerint in illo dicere; quod non ita est; alia enim de illo maiora dici possunt. Nam nec continentia nec pietate nec ullo genere virtutis quemquam eiusdem aetatis cum illo conferendum puto. nec vero M. Caelium praetereundum arbitror, quaecumque eius in exitu vel fortuna vel mens fuit; qui quamdiu auctoritati meae paruit, talis tribunus plebis fuit ut nemo contra civium perditorum popularem turbulentamque dementiam a senatu et a bonorumcausa steterit constantius. Anti- quam eius actionem multum
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Sed is conimemorandis enam illud assequor.
bt intelligatis primum ex omni numero ꝙͣ non nuilti au¬
si sunt dicere denide ex iis ipĩs ꝙͣ pauce fuerunt laude
digni Itaq ne hos quidem equites .r. amicos nostros
qui nuper mortui sunt .p. Cominium spolentinum quo
accusante defendi .C. cornelium n quo & compositu
dicendi genus & acre & expeditum fuit. Tartium pi¬
saurensem. cuius accusationi respondi pro a cluentio.
qui & accurate dicebat ae satis copiose. eratq preterta
doctus hermagore preceptis. quibus & si ornamenta
non satis opima dicendi tamen ut haste uelitibus am¬
mentate. sic apta quedam oe ꝑata singłis causarum
generibus argumenta traduntur Studio autem ne¬
minem/ nec nidustria miaiore cognoii quamqua ne
ingenio quidem qui prestiterit facile dixerim. gͥ.py¬
soni gño meo nullum tempus illi unꝙͣ uacabat. aut
forensi dictione aut a commentatione domestica

Expanded text:
dicere; sed his comme- morandis etiam illud adsequor, dicere; sed his comme- morandis etiam illud adsequor, ut intellegatis primum ex omni numero quam non multi ausi sint dicere, deinde ex eis ipsis quam pauci fuerint laude digni. itaque ne hos quidem equites Romanos, amicos nostros, qui nuper mortui sunt, omittam P. Cominium Spoletinum, quo accusante defendi C. Cornelium, in quo et compositum dicendi genus et acre et expeditum fuit; T. Accium Pisaurensem, cuius accusationi respondi pro A. Cluentio, qui et accurate dicebat et satis copiose, eratque praeterea doctus Hermagorae praeceptis, quibus etsi ornamenta non satis opima dicendi, tamen, ut hastae velitibus amentatae, sic apta quaedam et parata singulis causarum generibus argumenta traduntur. studio autem neminem nec industria maiore cognovi, quamquam ne ingenio quidem qui praestiterit facile dixerim C. Pisoni genero meo. Nullum tempus illi umquam vacabat aut a forensi dictione aut a commentatione domestica
Abbreviated transcription (Latin):
tuncumq fuit illud totum habuit e disciplina. Instri¬
menta natura deerant. sed tantus animi splendor
& tanta magnitudo. ut sibi oninia que clariorum
tis erat fortis orator si mõ orator. sed cogitanodli non
ferebat laborem. uox canora uerba non horrida sane
ut plena esset animi at terroris oratio querens in iu¬
ditiis fortasse melius .mn.x.p. quod erat. esse uidica.¬
res satis. Ne titus quidem postumus conteninendus
in dicendo de re pub. uoͣ non minus uehenicus ora¬
tor qͣ bellator fuit. effrenatus & acer nimis. sed be¬
ne iuiris publici leges atq instituta cognouerat. Hoc
loco acticus. putarem te inquit ambitiosum esse. si
ut dixisti ii quos iam diu colligis niueͬnt. Omnis
enim commenioras. qui ausi aliquando sunt stantes
inquam ego istuc ignoro pomponi multos fuisse
qui uerbum nunquam i publico fecissent. cum me¬
lius aliquanto possent ꝙͣ isti oratores quos colligo

Expanded text:
tumcumque fuit, illud totum habuit e disciplina; instrutumcumque fuit, illud totum habuit e disciplina; instrumenta naturae deerant; sed tantus animi splendor et tanta magnitude ut sibi omnia, quae clarorum tis erat fortis orator, si modo orator, sed cogitandi non ferebat laborem; vox canora, verba non horrida sane, ut plena esset animi et terroris oratio; quaereres in iudiciis fortasse melius, in re publica quod erat esse iudicares satis. Ne T. quidem Postumius contemnendus in dicendo; de re publica vero non minus vehemens orator quam bellator fuit, effrenatus et acer nimis, sed bene iuris publici leges atque instituta cognoverat. Hoc loco Atticus: Putarem te, inquit, ambitiosum esse, si, ut dixisti, ei quos iam diu conligis viverent. Omnis enim commemoras, qui ausi aliquando sunt stantes inquam, ego istuc ignoro, Pomponi, multos fuisse qui verbum numquam in publico fecissent, cum melius aliquanto possent quam isti oratores quos conligo
Abbreviated transcription (Latin):
perpetuam auctoritatem de pate ualuisse. Nam nec
istos excellentes uiros nec multos alros prestantes
emes res prib. perdidisset Silcamus inquam bru¬
te de istis. nec augeanius dolorem. nam preterito¬
rum recordatio est acerba. & acerbior exspectatio r¬¬
liquorum. Ita omittamus lugere & tantum quiad
quidq dicendo potrierit. quoniam id querinius predi¬
cemus. Sunt ex iis qui codem bello occiderunt.m.
bibulus. qui & scriptitauit accurate. cum presextim nẽ
esser orator & egit multa constanter appius claulius
socer tuuis. collega oe fanuliaris meus Hic iam & sa¬
tis d stuchosus & ualde cum doctus tamen etiam ex¬
ercitatus orator & cum auguralis. tum omnis pub¬
lici iuris Antiquitatis q nr̃e bene peritus fuit .L. do¬
mitius fuit. nulla illa quidem arte sed latine tamen.
ot multa cum libertate ditebat. duo preterea lentuli
consulares quorum publius ille nostrarum Iniuri¬
arum ultor. auctor salutis. quid quid habuit quan¬

Expanded text:
perpetuam auctoritatem de pace valuisse! Nam nec perpetuam auctoritatem de pace valuisse! Nam nec istos excellentis viros nec multos alios praestantis civis res publica perdidisset. Sileamus, inquam, Brute, de istis, ne augeamus dolorem. Nam et praeteritorum recordatio est acerba et acerbior exspectatio rliquorum. Itaque omittamus lugere et tantum quid quisque dicendo potuerit, quoniam id quaerimus, praedicemus. Sunt etiam ex eis, qui eodem bello occiderunt, M. Bibulus, 267 qui et scriptitavit accurate, cum praesertim non esset orator, et egit multa constanter; Appius Claudius socer tuus, conlega et familiaris meus: hic iam et satis studiosus et valde cum doctus tum etiam exercitatus orator et cum auguralis tum omnis publici iuris antiquitatisque nostrae bene peritus fuit. L. Domitius nulla ille quidem arte, sed Latine tamen et multa cum libertate dicebat. duo praeterea Lentuli consulares, quorum Publius ille nostrarum iniuriarum ultor, auctor salutis, quicquid habuit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
neq uerbis aptiorem cito alium dixerim neq senten¬
tiis crebriorem. preterea per fectus in litteris uiris¬
q ciuilis iam a patre aculcone traditam tenuit
disciplinam reliqua sunt qui mortui sint. L tor¬
quatus. quem tu non tam cito rhetorem dixis¬
ses &e si non deerat oratio quam ut greci dicunt
politicon. erant in eo plurime littere. nec ce uul¬
gares si interiores quedam a recondite diuina
inemoria. summa uerborum & grauitas or cle¬
gantia ato hec omniã uite decorabat grauitas &
integritas me quidem ad modum delectabat etiar
Triarii in illa etate plena litterate senectutis oratio.
quanta seueritas in uultu. quantum ponus in
Uerbis ꝙͣ nihil non consideratum exibat ex ore
Tum brutus torquati & Triarii mentione comino¬
tus. utrunq enim eorum ad modum dilexerat. He
q ego inquit ut omittam ceteraq sunt in numera¬
bilia. de istis duobus cum cogito doleo nihil tuam

Expanded text:
neque verbis aptiorem cito alium dixerim neque sentenneque verbis aptiorem cito alium dixerim neque sententiis crebriorem. Praeterea perfectus in litteris iurisque civilis 265 iam a patre Aculeone traditam tenuit disciplinam. Reliqui sunt, qui mortui sint, L. Torquatus, quem tu non tam cito rhetorem dixisses, etsi non deerat oratio, quam, ut Graeci dicunt, politiko/n. Erant in eo plurimae litterae nec eae vulgares, sed interiores quaedam et reconditae, divina memoria, summa verborum et gravitas et elegantia; atque haec omnia vitae decorabat gravitas et integritas. Me quidem admodum delectabat etiam Triari in illa aetate plena litteratae senectutis oratio. Quanta severitas in vult ! quantum pondus in verbis! quam nihil non consideratum exibat ex ore! tum Brutus Torquati et Triari mentione commotus—utrumque enim eorum admodum dilexerat—: Ne ego, inquit, ut omittam cetera quae sunt innumerabilia, de istis duobus cum cogito, doleo nihil tuam
Abbreviated transcription (Latin):
Sead ad eos si placet qui uita excesserunt reuertam¬
.g̾. sinitius igitur.q. pompeii illiis qui censor fuit
or filia nepos questorius mortuis est probabilis
orator. iam uero etiam probatus ex hac mopia ad
ornandum sedd ad mueniendum expeclita ex magoͬe
disciplina ea dat rationes certus & precepta dicen¬
di que si minorem habent apparatum sunt eium
non patentes uias has ille tenens & paratus ad causas
uemens uerborum non egens ⁊pã illa comparatione
disciplina q dicendi iam in patronorum numerum
peruenerat Erat uir doctus in primis.Q. uiselliuis uar¬
ro consobrinus meus qui fuit cum sicinio etate coniunc¬
tus. is enim post corrulem edilitem uidex questionis
esset est mortiuis in quo fateor uulgi uiditium a ui¬
ditio meo dissonsisse. Nam populo non erat satis uen¬
dibilis. preceps quedam & cum id circo obscura quia
peracuta tum rapida & celeritate cecata oratio. sed

Expanded text:
Sed ad eos, si placet, qui vita excesserunt, revertamSed ad eos, si placet, qui vita excesserunt, revertamur. C. Sicinius igitur Q. Pompei illius, qui censor fuit, ex filia nepos, quaestorius mortuus est; probabilis orator, iam vero etiam probatus, ex hac inopi ad ornandum, sed ad inveniendum expedita Hermagorae disciplina. Ea dat rationes certas et praecepta dicendi, quae si minorem habent apparatum—sunt enim non patientis vias. Has ille tenens et paratus ad causas veniens, verborum non egens, ipsa illa comparatione disciplinaque dicendi iam in patronorum numerum pervenerat. erat etiam vir doctus in primis C. Visellius Varro, consobrinus meus, qui fuit cum Sicinio aetate coniunctus. Is, cum post curulem aedilitatem iudex quaestionis esset, est mortuus; in quo fateor vulgi iudicium a iudicio meo dissensisse. Nam populo non erat satis vendibilis: praeceps quaedam et cum idcirco obscura quia peracuta, tum rapida et celeritate caecata oratio; sed
Abbreviated transcription (Latin):
rum latinoruni q etiam si orator non sis & sis in¬
genuus Ciuis Romanus tamen ne cossaria est. ad¬
ungit illa oratoria ornamenta dicendi. tum uidetru
tamquam tabulas pene pictas collocare in bono lumi¬
ne hanc cun esser precipuam laudem in comunibus
non uideo cui debeat cadere. splendidam quandam mi¬
nimeq ueteratorum rationem dicendi tenet. uoce in¬
tu forma etiam magnifica & generosa quodam modo
Tum brutus orationes quiden cius mihi uehementer
probantur compluris auteni legi. atq etiam comin¬
tarios quosdam scripsit antignem rerum suarum
Ualde quidem inquam probandos nudi onm sunt
recti & uenusti omni ornatu rationis tamqua ueste
detracta Sed dum uoluit alios habere parata unde
sumerent qui uellent scribere historiam ineptis grati¬
am fortasse fecit. qui uolunt illa clamiscris mure᷑ so¬
nos quidem homines a scribendo deteruit Nihil est
enim in historia pura & illustri breuitate dulcuis

Expanded text:
rum Latinorum—quae, etiam si orator non sis et sis inrum Latinorum—quae, etiam si orator non sis et sis ingenuus civis Romanus, tamen necessaria est—adiungit illa oratoria ornamenta dicendi, tum videtur tamquam tabulas bene pictas conlocare in bono lumine. Hanc cum habeat praecipuam laudem, in communibus non video cui debeat cedere. Splendidam quandam minimeque veteratoriam rationem dicendi tenet, voce motu forma etiam magnificam et generosam quodam modo. tum Brutus: Orationes quidem eius mihi vehementer probantur. Compluris autem legi atque etiam commentarios, quos idem scripsit rerum suarum. Valde quidem, inquam, probandos; nudi enim sunt, recti et venusti, omni ornatu orationis tamquam veste detracta. Sed dum voluit alios habere parata, unde sumerent qui vellent scribere historiam, ineptis gratum fortasse fecit, qui illa volent calamistris inurere: sanos quidem homines a scribendo deterruit; nihil est enim in historia pura et inlustri brevitate dulcius.
Abbreviated transcription (Latin):
erat. sonabat q contrarium catulo subagreste quid¬
dam plane q subrusticum alia quidem quasi incul¬
ta & siluestri uia ad candem laudem peruenerat. Si¬
senna autem quasi emendator seruionis usitati. cum
esset uellet ne a.g. rusio quidem accusatore deter¬
rem potuit quo minus in usitatis uerbis uteretur. Qd¬
nam istue est in quit brutus, aut quid est iste. G.
ruscius: & ille fuit accusator inquit uenis. quo at¬
cusante chirtilium sisenna defendes dixit quedam e¬
us sputatilita esse. criminatum. C. rusium. circumuenior¬
Inquit iudicel insi subuenitis sisenna quid dicas nelcio
metuo insidias sputatilita. quid est hoc: sputa quid
sit scio. tilica nescio. maximi risus Sed ille tamen fa¬
miliaris meus recte loqui putabat esse musitate loqui
Cesar autem rationem adhibens consuetudmeni uiti¬
osam & corruptam pura ae in corrupta consuetudi¬
ne eniandabat Itaq cum ad hanc elegantiam uerbo¬

Expanded text:
erat sonabatque contrarium Catulo, subagreste quiderat sonabatque contrarium Catulo, subagreste quiddam planeque subrusticum, alia quidem quasi inculta et silvestri via ad eandem laudem pervenerat. Sisenna autem quasi emendator sermonis usitati cum esse vellet, ne a C. Rusio quidem accusatore deterreri potuit quo minus inusitatis verbis uteretur. Quidnam istuc est? inquit Brutus; aut quis est iste C. Rusius? Et ille: Fuit accusator, inquit, vetus, quo accusante C. Hirtilium Sisenna defendens dixit quaedam eius sputatilica esse crimina. tum C. Rusius: Circumveniorinquit, iudices, nisi subvenitis. Sisenna quid dicat nescio; metuo insidias. Sputatilica, quid est hoc? sputa quid sit scio, tilica nescio. Maximi risus; sed ille tamen familiaris meus recte loqui putabat esse inusitate loqui. Caesar autem rationem adhibens consuetudinem vitiosam et corruptam pura et incorrupta consuetudine emendat. Itaque cum ad hanc elegantiam verbo
Abbreviated transcription (Latin):
laus tanquam innocentie sic latine loquendi. nec
oninium tamen nam illorum equales cecilium &
pacunium male locutos uidenius scd omnes tum
fere. qui nec somnium tñ extra urbem hanc iuxerãt
neq eos alique barbari in domestica infuscauerat
recte loquebantur. Sed haue certe rem deteriorer
uetustas fecit o Rome & ingretia confluxerunt &
athenas & in hanc urbem multi inquinate loquen¬
tes & diuersis locis quo magis expurgandus est
sermo & adhibenda quantum obrussa ratio que
mutari non potest. nec utendum paruissuna con¬
suetudinis regula .T. flaminium qui cum nietello
cons. fuit pueri uidimus existimabatur bene latine
sed litteris nesciebat Catulus erat ille quidem mini¬
me ndoctus. ut a te paulo ante est dictum sed sua
uitatis uocis. & leuis appellano litterarum bene lo¬
quendi famam confecerat Cotta quia se ualde dila¬
tandis litteris a similitudine grece locunonis abstrax¬

Expanded text:
laus tamquam innocentiae sic Latine loquendi—nec laus tamquam innocentiae sic Latine loquendi—nec omnium tamen, nam illorum aequalis Caecilium et Pacuvium male locutos videmus—sed omnes tum fere, qui nec extra urbem hanc vixerant neque eos aliqua barbaries domestica infuscaverat, recte loquebantur. Sed hanc certe rem deteriorem vetustas fecit et Romae et in Graecia. Confluxerunt enim et Athenas et in hanc urbem multi inquinate loquentes ex diversis locis. Quo magis expurgandus est sermo et adhibenda tamquam obrussa ratio, quae mutari non potest, nec utendum pravissima consuetudinis regula. T. Flamininum, qui cum Q. Metello consul fuit, pueri vidimus: existimabatur bene Latine, sed litteras nesciebat. Catulus erat ille quidem minime indoctus, ut a te paulo est ante dictum, sed tamen suavitas vocis et lenis appellatio litterarum bene loquendi famam confecerat. Cotta, qui se valde dilatandis litteris a similitudine Graecae locutionis abstrax
Abbreviated transcription (Latin):
dest plus imperator quis negat: Sed tamen non
metuo ne mihi acclametis. Est autem quod sentias
dicendi liber locus. Malim mihi . L. Crassi unam
pro.m. curio dictionem ꝙͣ castellanos triumphos
ꝙ bene defeni causam .in. curii Credo. sed Athe¬
niensium quoq plus interfuit firma tecta in domi¬
cilliis habere ꝙ minerue signum ex ebore pulcher¬
rimum tamen ego me phydiam esse malleni quam
uel optinium fabrum tigimarium quare non quan¬
tum quis prosir/ sed quanti quisqr sit ponderan¬
dum est Presertim cum pauci pigne᷑ egregie pos¬
sint. aut fingere. operarii autem aut baiolide esse
non possunt. Sed perge pomponi. de Cesare. & recte
que restant. Dolum quidem inquit ille & quasi fun¬
damentum oratoris uides elocutionem emendatar
& latinam. cuius penes quos laus ad huc fuit. nor
fuit rationis aut scientie sed quasi bone consuetudiuis
Micto .g. lelium sapionem etatis illius ista fuit

Expanded text:
dest plus imperator.' Quis negat? Sed tamen—non dest plus imperator.' Quis negat? Sed tamen—non metuo ne mihi acclametis; est autem quod sentias dicendi libere locus—malim mihi L. Crassi unam pro M'. Curio dictionem quam castellanos triumphos quam bene defendi causam M'. Curi.' Credo; sed Atheniensium quoque plus interfuit firma tecta in domiciliis habere quam Minervae signum ex ebore pulcherrimum; tamen ego me Phidiam esse mallem quam vel optimum fabrum tignarium. Qua re non quantum quisque prosit, sed quanti quisque sit ponderandum est; praesertim cum pauci pingere egregie possint aut fingere, operarii autem aut baiuli deesse non possint. sed perge, Pomponi, de Caesare et redde quae restant. Solum quidem, inquit ille, et quasi fundamentum oratoris vides, locutionem emendatam et Latinam, cuius penes quos laus adhuc fuit, non fuit rationis aut scientiae, sed quasi bonae consuetudinis. Mitto C. Laelium P. Scipionem: aetatis illius ista fuit
Abbreviated transcription (Latin):
laudatum puto quem non solum principen atq
in uentore copie dixerit que erat magna laus. sed etia
bene meritum de populi Ro. nomune & dignitate.
quo enim uno inticebaniur a uicta gretia. id aut erep¬
tum illis est aut certe nobis cum grecis comunica¬
tum Hanc autem in quit gloriam testimonium ꝙ
cesaris tue quidem supplicationi non solum sed trilĩ¬
phis inultorum ante pono & recte quidem inqua
brute mõ sit hoc cesaris iuditii non beniuolentie
testinionium. plus enim certe attulit huic populo
dignitatis quisquis est ille si modo est aliquis qui
non illustrauit sed etiam mõ genuit in hac urbe
dicenli copiam ꝙ illi qui ligurum castella expug¬
nauerunt ex quibus multi sunt ut scins triumphi
Uerum quidem si audire uolumus omissis illis diui¬
nis consiliis quibris sepe constituta est inperatoꝵ
sapientia salus ciuitatis aut belli aut doni multo
magis orator prestat minutis imperatori At pro¬

Expanded text:
laudatum puto, quem non solum principem atque laudatum puto, quem non solum principem atque inventorem copiae dixerit, quae erat magna laus, sed etiam bene meritum de populi Romani nomine et dignitate. Quo enim uno vincebamur a victa Graecia, id aut ereptum illis est aut certe nobis cum illis communicatum. Hanc autem, inquit, gloriam testimoniumque Caesaris tuae quidem supplicationi non, sed triumphis multorum antepono. Et recte quidem, inquam, Brute; modo sit hoc Caesaris iudici, non benevolentiae testimonium. Plus enim certe adtulit huic populo dignitatis, quisquis est ille, si modo est aliquis, qui non inlustravit modo sed etiam genuit in hac urbe dicendi copiam, quam 'illi, qui Ligurum castella expugnaverunt: ex quibus multi sunt, ut scitis, triumphi. verum quidem si audire volumus, omissis illis divinis consiliis, quibus saepe constituta est imperatorum sapientia salus civitatis aut belli aut domi, multo magnus orator praestat minutis imperatoribus. 'At pro
Abbreviated transcription (Latin):
leliorum ae atticorum familiis audiebamus. Sed
quames id quoq credo fuisse. tũ ut esset ꝑfecta illa
bene loquendi laus multis litteris iis quidem re¬
conditis oe exquisitis. sunimo q stuho & dilligen¬
tia est consecutus quin etiam in maximis occu¬
pationibus ad te ipsum inquit in me intuens de
ratione latine loquendi accuratissime scripserit.
primo q in libro dixert uerborum dilectum ori¬
ginem esse eloquentie. tribuerit que mi brute hiu
nostro qui me de illo maluit ꝙͣ se licere laudem
singularem. Nam scripsit his uerbis cum hunc no¬
mine esser affatus ac si cogitata preclare eloqui
possent. non nulli studio &t usu claboraucrunt cuius
te pene prinçipem copie atq muentorem bene de
nomine ac diguitatem populi romani meritum
esse existimare debemus huic facile & quondianũ
nouisse sermonem nunt pro relicto est habendum¬
Lum brutus amice hercule in quit & magnifice &¬

Expanded text:
Laeliorum et Muciorum familiis audiebamus, sed Laeliorum et Muciorum familiis audiebamus, sed quamquam id quoque credo fuisse, tamen, ut esset perfecta illa bene loquendi laus, multis litteris et eis quidem reconditis et exquisitis summoque studio et diligentia est consecutus: qui etiam in maximis occupationibus ad te ipsum, inquit in me intuens, de ratione Latine loquendi accuratissime scripserit primoque in libro dixerit verborum dilectum originem esse eloquentiae tribueritque, mi Brute, huic nostro, qui me de illo maluit quam se dicere, laudem singularem; nam scripsit his verbis, cum hunc nomine esset adfatus: ac si, ut cogitata praeclare eloqui possent, non nulli studio et usu elaboraverunt, cuius te paene principem copiae atque inventorem bene de nomine ac dignitate populi Romani meritum esse existimare debemus; hunc facilem et cotidianum novisse sermonem num pro relicto est habendumTum Brutus: Amice hercule, inquit, et magnifice te
Abbreviated transcription (Latin):
mi uiri nobisq amicissimi laudibus libenter au¬
dio tanien incurro in memoriam conunium mise¬
riarum quarum obliuionem querens hunc ipsum
sermonem produxi lõgius. Sed de cesare cupio audire
quid tandem atticus iudicet Et ille preclare inquit ti¬
bi constas. ut de iis qui nunc sint nihil uelis ipẽ di¬
cere & hercule si fit ageres ut de iis egisti qui iam
mortii sunt Neminem ut pretermifteres nec tu
in multos antronios ae staienos incurreres quare
sinc hanc turbam effugere uoluisti. siue ueritus. ne
quis se aut preteritum aut non satis laudatum que¬
ri posset De cesare tamen ponusti dicere presertun
cum & tuum de illius ingemio notissimum iuditium
esset. ne illius de nio obscurum. Sed tamen brute in¬
quit. attitus de Cesare & ipẽ ita iudico & de hoc huuis
generis accrrimo existimatore sepissimo audio Illuz
omnium fore oratorum latine loqui elegantissime
nec id folum domestica consuetudine ut dudum de

Expanded text:
mi viri nobisque amicissimi laudibus libenter aumi viri nobisque amicissimi laudibus libenter audio, tamen incurro in memoriam communium miseriarum, quarum oblivionem quaerens hunc ipsum sermonem produxi longius. Sed de Caesare cupio audire quid tandem Atticus iudicet. et ille: Praeclare, inquit, tibi constas, ut de eis qui nunc sint nihil velis ipse dicere; et hercule si sic ageres, ut de eis egisti qui iam mortui sunt, neminem ut praetermitteres: ne tu in multos Autronios et Staienos incurreres. Qua re sive hanc turbam effugere voluisti sive veritus es ne quis se aut praeteritum aut non satis laudatum queri posset, de Caesare tamen potuisti dicere, praesertim cum et tuum de illius ingenio notissimum iudicium esset nec illius de tuo obscurum. Sed tamen, Brute, inquit Atticus, de Caesare et ipse ita iudico et de hoc huius generis acerrimo existimatore saepissime audio, illum omnium fere oratorum Latine loqui elegantissime; nec id solum domestica consuetudine, ut dudum de
Abbreviated transcription (Latin):
iuditare iam aliquid possem affuit. Quid igitur
moĩt nisi id quod habiturus es similem tui Ne
ego in quam si ita est uelun tibi eun placere. ꝙ mn
maxime ato eͤst ita est inquit ae uehementer pla¬
cet. nec uero sine causa. nai & didicit de onissis
ceteris studiis unum id egit. se se q quotiliauis
commentanonibus acerrume exercuit. itaq &
dicitur Omma que sic suppenunt iit ei nullam de¬
est uirtutem oratoris pritẽ maxume q laudandus
ose qui hoc temipore ipo cum liceat in hoc comuni
nõ & quasi fatali malo consoletur se cum consci¬
entia optime mentis. tum etiam usurpatione & re¬
nouatione doctrine. Didi enim mnirilens nuper
uirum atq ut dixi uidi plane iuirum Itaq cum
cum antea tui similem in dicendo uiderim Tiun
uoͣ nunc a doctissimo uiro tibi q ut intellexi ami¬
cissimo gratippo instructum omni copia multo ui¬
debam similiorem hic ego oe si inquam de opti¬

Expanded text:
iudicare iam aliquid possem, afuit. Quid igitur iudicare iam aliquid possem, afuit. Quid igitur id censes, inquit, nisi id, quod habiturus es similem tui? Ne ego, inquam, si ita est, velim tibi eum placere quam maxime. Atqui et ita est, inquit, et vehementer placet; nec vero sine causa. Nam et didicit et omissis ceteris studiis unum id egit seseque cotidianis commentationibus acerrime exercuit. Itaque edicit, omniaque sic suppetunt, ut ei nullam deesse virtutem oratoris putem; maximeque laudandus est, qui hoc tempore ipso, quod liceat in hoc communi nostro et quasi fatali malo, consoletur se cum conscientia optimae mentis turn etiam usurpatione et renovatione doctrinae. Vidi enim Mytilenis nuper virum atque, ut dixi, vidi plane virum. Itaque cum eum antea tui similem in dicendo viderim, tum vero nunc a doctissimo viro tibique, ut intellexi, amicissimo Cratippo instructum omni copia multo videbam similiorem. Hic ego: Etsi, inquam, de opti
Abbreviated transcription (Latin):
indocti. hoc erant populare dicendi genus assecuti.
ꝙ̃ autem lentulus marcellinus. nec unꝙͣ miẜtis.
& in consulatu per eloquens iusus est non tardus
sententiis. non mops uerbis uoce canora facetrs
satis .C. meminius. L. fil perfectus lirteris sed gre¬
cis. fastidiosus sane latinarum argutus orator uer¬
bis q dulcis. sed fugiens non modo dicendi ueriun
etiam cogitandi laborem tartum sibi de facultate¬
detraxit quantum imminuit molustrie Ał oc lo¬
co brutus quam uellem inquit de his etiam ora¬
toribus qui hodie sunt tibi dicere lubẽt Et si de
aliis minus de duobus tamen quos a te scio lau¬
dari solere Cesare  marcello Audirem non mi-¬
nus libenter ꝙͣ audiui de iis qui fuerunt Cur tan¬
dein inquam an exspectas quid ego iudicom de
istis qui tibi sunt eque noti at nihi Mihi me
her cule in quit marcellus satis est nonis. Cesar au¬
tem parum Illum enim sepe audiui hic cum ego

Expanded text:
indocti, hoc erant populare dicendi genus adsecuti. indocti, hoc erant populare dicendi genus adsecuti. Cn. autem Lentulus Marcellinus nec umquam indisertus et in consulatu pereloquens visus est, non tardus sententiis, non inops verbis, voce canora, facetus satis. C. Memmius L. F. perfectus litteris, sed Graecis, fastidiosus sane Latinarum, argutus orator verbisque dulcis sed fugiens non modo dicendi verum etiam cogitandi laborem, tantum sibi de facultatedetraxit quantum imminuit industriae. hoc loco Brutus: Quam vellem, inquit, de his etiam oratoribus qui hodie sunt tibi dicere liberet; et, si de 30 aliis minus, de duobus tamen quos a te scio laudari solere, Caesare et Marcello, audirem non minus libenter quam audivi de eis qui fuerunt. Cur tandem ? inquam; an exspectas quid ego iudicem de istis, qui tibi sunt aeque noti ac mihi? Mihi me hercule, inquit, Marcellus satis est notus, Caesar autem parum; illum enim saepe audivi, hic, cum ego
Abbreviated transcription (Latin):
suppeditarusset sublato ambiti cõñs. factris esser. plus
facultatis habuit ad dicenlum ꝙͣ uoluntatis itaqr
studio hiuic non satisfecit. offitio uero nec in suorum
necessariorum causis. nec sententia senatoria defuit
Etiam .in. pontidius municeps noster multas priua¬
tas causas atritauit. celeriter sane uerba uoluens.
nec habes in causis. uel dicami plus ctiam ꝙͣ non
habes. sed exferuescens indicendo stomacho sepe ira¬
cundiaq uehementius ut non cum aduersario solu
sed etiam quod mirabile cum iudice ipõ cuius deli¬
nitior debet esse orator uirgio sepe contenderet. A.
messalla minor natu ꝙͣ nos nullo mõ in ops. sed non
nimis ornatus genere uerborum prudens acutus
minime in cautus patronus in causis cognoscendis
componendisq diligens magni laboris. multe opere
multarum q cansarum duo etiam nctelli celer &t
nepos. nihil in causis uersari. nec sine ingenio nec

Expanded text:
suppeditavisset, sublato ambitu consul factus esset, plus suppeditavisset, sublato ambitu consul factus esset, plus facultatis habuit ad dicendum quam voluntatis. Itaque studio huic non satis fecit, officio vero nec in suorum necessariorum causis nec in sententia senatoria defuit. etiam M. Pontidius municeps noster multas privatas causas actitavit, celeriter sane verba volvens nec hebes in causis vel dicam plus etiam quam non hebes, sed effervescens in dicendo stomacho saepe iracundiaque vehementius; ut non cum adversario solum sed etiam, quod mirabile esset, cum iudice ipso, cuius delenitor esse debet orator, iurgio saepe contenderet. M. Messalla minor natu quam nos, nullo modo inops, sed non nimis ornatus genere verborum; prudens, acutus, minime incautus patronus, in causis cognoscendis componendisque diligens, magni laboris, multae operae multarumque causarum. duo etiam Metelli, Celer et Nepos, non nihil in causis versati nec sine ingenio nec
Abbreviated transcription (Latin):
genio aliquem numerum peruenerat sed ut pigiles
mn exercitati etiam si pugnos & plagas olimpiorun
cupidi ferre possunt f solem tamen ferri non possunt
sic ille cum omni iam fortuna prospere functis la¬
bores enam magnos excepisset illuis uiditialis anm
seueritatem quasi folem non tulit. Tum articus tu qui¬
dem de fece inquit hauris idq iam dudum sed tace¬
ban hoc uoͣ non putabam te usq ad staienos & an¬
tomos esse uenturiun. Non puto in quam existima¬
re te ambitione me labi. quippe de mortius. sed ordiẽ
sequens in memoriam notam & equalem niccio in cur¬
yo uolo autem hoc perspici ominbus conquisitis.
qui in multitudine dicere arisi sunt memoria quidẽ
dignos per paricos. Gerum qui omnino nomen ha¬
buerunt non tam multos fuisse. sed ad sernionem m¬
stitutum reuertamur T torquatus .t. filius & doc¬
tus uir & rhodia disciplina molonis. & a natuua
ad dicendum satis solutus atq expeditus cui si uita

Expanded text:
genio— aliquem numerum pervenerat. Sed ut pugiles genio— aliquem numerum pervenerat. Sed ut pugiles inexercitati, etiam si pugnos et plagas Olympiorum cupidi ferre possunt, solem tamen saepe ferre non possunt, sic ille cum omni iam fortuna prospere functus labores etiam magnos excepisset, illius iudicialis anni severitatem quasi solem non tulit. Tum Atticus: Tu quidem de faece, inquit, hauris idque iam dudum, sed tacebam; hoc vero non putabam, te usque ad Staienos et Autronios esse venturum. Non puto, inquam, existimare te ambitione me labi, quippe de mortuis; sed ordinem sequens in memoriam notam et aequalem necessario incurro. Volo autem hoc perspici, omnibus conquisitis, qui in multitudine dicere ausi sint, memoria quidem dignos perpaucos, verum qui omnino nomen habuerint, non ita multos fuisse. Sed ad sermonem institutum revertamur. T. Torquatus T. F. et doctus vir ex Rhodia disciplina Molonis et a natura ad dicendum satis solutus atque expeditus, cui si vita
Abbreviated transcription (Latin):
de staieno elium fecerat feruido quodam ae petulan¬
ti & furioso genere dicendi. quod quia multis gra¬
tum erat & probabatur ascendisset ad honores nisi
in facinore mamfesto deprehensus penas legibus
et iuditio deddisser. Eodem tempore.C. L. cepasii fra¬
tres fuerunt qui multa opera ignoti homines & re¬
pentini questores celeriter facti sunt opidano quo¬
dam & in condito genere dicendi Addamus huc
etiam ne qriem uocalem preterisse uideamur .C. cos¬
conium calidianum. qui nullo acumine eani tamẽ
uerborum copiam si quam habebat prebebat populo
cum multa concursatione magnoq clamore qđ
idem fatiebat.q. Arruis qui fuit .m. Crassi quasi
secundarum is ommibus exemplo debet esse ꝙͣ tum
in hac urbe poleat obedire tempori multorumq uel
honori uel periculo seruire Is enim rebis infimo lo¬
co natus &e honores & pecuniam ar gratiam con¬
secutus enam in parronorum sme doctrina sine mn¬

Expanded text:
de Staieno Aelium fecerat, fervido quodam et petulande Staieno Aelium fecerat, fervido quodam et petulanti et furioso genere dicendi; quod quia multis gratum erat et probabatur, ascendisset ad honores, nisi in facinore manifesto deprehensus poenas legibus et iudicio dedisset. eodem tempore C. L. Caepasii fratres fuerunt, qui multa opera, ignoti homines et repentini, quae— stores celeriter facti sunt, oppidano quodam et incondito genere dicendi. Addamus huc etiam, ne quem vocalem praeterisse videamur, C. Cosconium Calidianum, qui nullo acumine eam tamen verborum copiam, si quam habebat, praebebat populo cum multa concursatione magnoque clamore. Quod idem faciebat Q. Arrius, qui fuit M. Crassi quasi secundarum. Is omnibus exemplo debet esse quantum in hac urbe polleat multorum oboedire tempori multorumque vel honori vel periculo servire. His enim rebus infimo loco natus et honores et pecuniam et gratiam consecutus etiam in patronorum—sine doctrina, sine in
Abbreviated transcription (Latin):
des abstraxisset. erat oratione satis amplus rem pru¬
denter uidebat. Actio uero cuis habebat et in noce
magnum splendorem & in motu suminam digni¬
tatem. nr̃ item equalis .d sillanis metricus tuus
studii ille quidem habuit non multum sed acumi¬
nis & orationis satis.q. pompeius. a. f. qui bithini¬
cus dictus est byennio ꝙͣ nos fortasse maior summe
studio dicendi. Multaq doctrina incredibili la¬
bore atq industria quod scire possum fuit enim⁊
mecum & cum .in. pisone cum amiatia tum stu¬
diis exercitatiomibus q coniunctis. hiuus actio nõ
satis commendabat orationem in hac eumi satis
erat copie. ni illa autem leporͬs parum Erat cius
equalis .p. antonius uoce peracuta ato magna. nec
alia re ulla probabilis & .l octauuis reatinus. qui cur
multas iam causas diceret adolescens est mortuus¬
Is tanien ad dicendum ueniebat magis aulacter
qoͣ ꝑate ot . g̾. staienus qui se ip̃e ad optauerat &¬

Expanded text:
des abstraxisset. Erat oratione satis amplus, rem prudes abstraxisset. Erat oratione satis amplus, rem prudenter videbat; actio vero eius habebat et in voce magnum splendorem et in motu summam dignitatem. Noster item aequalis D. Silanus vitricus tuus studi ille quidem habuit non multum sed acuminis et orationis satis. Q. Pompeius A. F., qui Bithynicus dictus est, biennio quam nos fortasse maior, summo studio discendi multaque doctrina, incredibili labore atque industria; quod scire possum: fuit enim mecum et cum M. Pisone cum amicitia tum studiis exercitationibusque coniunctus. Huius actio non satis commendabat orationem; in hac enim satis erat copiae, in illa autem leporis parum. Erat eius aequalis P. Autronius voce peracuta atque magna nec alia re ulla probabilis, et L. Octavius Reatinus, qui cum multas iam causas diceret, adulescens est mortuus—is tamen ad dicendum veniebat magis audacter quam parate—; et C. Staienus, qui se ipse adoptaverat et
Abbreviated transcription (Latin):
habundans. non mops. tamen non ualde uirens.
non plane horrida oratio. uox gestiis et omnis ac¬
tio sine lepore & inuemendis componendisq rebus
mira accuratio. ut non facile i ullo dilligentiorem
maiorem q cognouerim.sed eam ut cicus ueterato¬
riam ꝙ oratoriam dice̾s. hic & si etiam in priblicis
causis proi probabatur tamen in priuatis illustrio¬
rem obtinebat locum . G. demide piso statarius ot ser¬
monis plenus orator minime ille quidem tardus
in cogitando erum tamen uultu & simulatione
multo etiam acutior ꝙͣ erat uidebatur . Nam cius
equalem.m glabrionem bene institutum aut sceuo¬
le dilligentia socors ipius natura ꝯ negligens que
tardauerat Etiam .l. torquatus clegans in dicendo
m existimando ad modum prudens toto genere per¬
urbanus meus autem equalis. Cn. pompeius tur ad
omina sumina natus maiorem dicendi gloriam ha¬
brusset nisi maioris glorie cupiditas ad bellicas lau¬

Expanded text:
abundans, non inops tamen; non valde nitens, abundans, non inops tamen; non valde nitens, non plane horrida oratio; vox gestus et omnis actio sine lepore; at in inveniendis componendisque rebus mira accuratio, ut non facile in ullo diligentiorem maioremque cognoverim, sed eam ut citius veteratoriam quam oratoriam diceres. Hic etsi etiam in publicis causis probabatur, tamen in privatis inlustriorem obtinebat locum. C. deinde Piso statarius et sermonis plenus orator, minime ille quidem tardus in excogitando, verum tamen vultu et simulatione multo etiam acutior quam erat videbatur. Nam eius aequalem M'. Glabrionem bene institutum avi Scaevolae diligentia socors ipsius natura neglegensque tardaverat. Etiam L. Torquatus elegans in dicendo, in existimando admodum prudens, toto genere perurbanus. Meus autem aequalis Cn. Pompeius vir ad omnia summa natus maiorem dicendi gloriam habuisset, nisi eum maioris gloriae cupiditas ad bellicas lau