comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neribus obductis. accensa potius eoꝵ dolore. ꝙͣ fracta uir¬
tute reparatus fortior prosiluisti: oblatusq comiti de poten¬
tiore mnimico gloriosius triumphasti: nec ausis ultra diaboli
satellitibus superata ingerre tormenta: capitalemq sñtiam
meditantibus: ut uel fine tue uite uinci desinerent. dñs
nr̃ fortis et poteus et inuictus in prelio conspicuis mirabi¬
libis pectora quamlibet obdurata confudit. Ham carnifex
qui in itinere quo percussorẽ tuũ sacra uictima sequebaris
ceruicem tuam insultans minaciter attingendi temeritate
uio lauerat: quasi utus sui locum precutrente gladiũ manu
palpans / excussis illico otulis cecitate percussus est. o xp̃i
in effabilis bonitas / quantũ in suos ostendit affectũ: In iuria
confessoris sui non tulit impunitam: qui suis ceucifixorih
rogauit ignosci: contumeliam martyris statim uleus est:ꝗ
passionem noluit uididicari: Sed ea ipsa ira pietatis est. Icciro

Expanded text:
neribus obductis accensa potius eorum dolore quam fracta uirneribus obductis accensa potius eorum dolore quam fracta uirtute reparatus fortior prosiluisti oblatusque comiti de potentiore inimico gloriosius triumphasti. nec ausis ultra diaboli satellitibus superata ingerere tormenta capitalemque sententiam meditantibus, ut uel fine carnalis tuae uitae uinci desinerent, dominus noster fortis et potens et inuictus in proelio conspicuis mirabilibus pectora quamlibet obdurata confudit. nam carnifex, qui in itinere, quo percussorem tuum sacra uictima sequebaris, ceruicem tuam insultans minaciter adtingendi temeritate uiolauerat, quasi ictus sui locum praecurrente gladium manu palpans, excussis ilico oculis caecitate percussus est.s o Christi ineffabilis bonitas quantum in suos ostendit affectum! iniuriam confessoris sui non tulit inpunitam qui suis crucifixoribus rogauit ignosci, contumeliam martyris statim ultus est qui passionem noluit uindicari. sed ea ipsa ira pietatis est. idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
primo xp̃i amore suctensius ordinante ipso dño quancdam
operis sui pompam ꝑ insignem concilio militari diem proge¬
essus in campum es toto illo quem iam mente respueras
muniminũ bellicoꝵ precintus ornatuo: cunctisq mirantib
accuratissimos inte habitus ac terribilis appatatus repente
obstupefarto conuersus exercitu: ante pedes facrilegi tribuni
militie sacramenta pernuitans arma snguinis abiecistis
ut arma pacis indueres: contempnes armari ferro. quia
armabaris xp̃o: Et illico antiqui serpentis inuidia conci¬
tato in furias tribuno. districtus in uerbera. et uastis fu¬
stibus fractus: nec tam̃ uictus es. quia crucis ligno innite¬
baris. Ereminataq moꝵ corpori pena/ acuto testarũ frag¬
mine/ la niata inmauibus plagis membra subtritus es.
Tunt mollius fulciente xp̃o / ciuus cibr gremiu lectulus erat
et dextra puluinar unde ad maiorem hostem: nec dum uul¬

Expanded text:
primo Christi amore suscensus ordinante ipso domino quandam primo Christi amore suscensus ordinante ipso domino quandam operis sui pompam per insignem concilio militari diem progressus in campum es, toto illo quem iam mente respueras muniminum bellicorum praecinctus ornatu cunctisque mirantibus adcuratissimos in te habitus ac terribiles apparatus repente obstupefacto conuersus exercitu ante pedes sacrilegi tribuni militiae sacramenta permutans arma sanguinis abiecisti, ut arma pacis indueres, contemnens armari ferro, qui armabaris Christo. et ilico antiqui serpentis inuidia concitato in furias tribuno districtus in uerbera et uastis fustibus fractus nec tamen uictus es, quia crucis ligno innitebaris. geminataque mox corpori poena acuto testarum fragmine laniata inmanibus plagis membra substratus es, tunc mollius fulciente Christo, cuius tibi gremium lectulus erat et dextra puluinar. unde ad maiorem hostem necdum uul
Abbreviated transcription (Latin):
ngelii toto orbe discurrens : te quoq spctiosum uerbi sii
pedem fatere. in quo exultaret ut gigas ad turrendam diã
i mpreparationem euu angelitam pacis sue uestigio ralciare
dignatus est. Ut perte quoq suꝑ aspidem et basilis um aman¬
laret : et concultaret leonem et draconem: At ne tam
illustris lucerna sub modio taciturntatis obstura latitarer
Sic te apostolite sedis euectu quasa suꝑ candelabrũ stublime
constituit ut tota domo multor illuinatione luteres :
Sed quibus te Itineribus ad uiam fue ueritatis adduxit car¬
litem / quem postea ellegit Antistitem. et passuo est militã
te cesari ut deo disceres militare: Ut dum labore castrens
corporis robur exerces : spiritalibus io preliis toborares con¬
fessioni sp̃m firmans : et passioni coipus indurans. Quod
diuine prouidentie circa te fuisse consilium ingens postea
exitus tuus a militia et ingressus ad fidem dotuit : cum

Expanded text:
ngelii toto orbe discurrens te quoque speciosum uerbi sui ngelii toto orbe discurrens te quoque speciosum uerbi sui pedem facere, in quo exultaret ut gigans ad currendam uiam, et in praeparationem euangelicam pacis suae uestigio calciare dignatus est, ut per te quoque super aspidem et basiliscum ambularet et conculcaret leonem et draconem. ac ne tam inlustris lucerna sub modio taciturnitatis obscura latitaret, sic te apostolicae sedis euectu quasi super candelabrum sublime constituit, ut tota domo multorum inluminatione luceres. Sed quibus te itineribus ad uiam suae ueritatis adduxit? carlitem, quem postea elegit antistitem, et passus est militare te Caesari, ut deo disceres militare, ut dum labore castrensi corporis robur exerces, spiritalibus te proeliis roborares, confessioni spiritum firmans et passioni corpus indurans. quod diuinae prouidentiae circa te fuisse consilium ingens postea exitus tuus a militia et ingressus ad fidem docuit. cum
Abbreviated transcription (Latin):
ceribus pudicis requiestenti xp̃o hospites faciat. Nec minore
eosdem uoluptate / sanctis operibus et pio ministratu. mex¬
pugnata noctu diuq famulantiu uiduar ⁊ pastit integritas
uel sub iugatoꝵ deo coniugum archana germanitas: que
orationis sedulis : letum in operibus siuis xp̃m ad uisita¬
tionem non iam maritalis thori. sed fratern cubilis inuitat:
Cum apso sctisq eius uicisstim mixta concubiti castitatis
spiritibus uisitantiũ inmaculato amoro confunditur: Nuc
uero per misericor die iuistera ⁊eficiuntur et in filiis pieta¬
tlearg iusticie conquiestunt : te i oĩbus erudictionis tue fibe
diligentes et in te xp̃m amantes Ac ꝑ hot uirtutes deuiđ
potenciam in xp̃o suam in tua potissimũ eiuitate ut ꝯorte
te suũ testentur operantes gratia illi et glotia qui ttra
manuũ suaꝵ non mittens omnem homine uult saliũ
fieris et mn agnitionem ueritatis uenite. et pedibus eua¬

Expanded text:
ceribus pudicis requiescenti Christo hospites faciat. nec minore ceribus pudicis requiescenti Christo hospites faciat. nec minore eosdem uoluptate sanctis operibus et pio ministratu inexpugnata. noctu diuque famulantium uiduarum pascit integritas uel subiugatorum deo coniugum arcana germanitas, quae orationibus sedulis laetum in operibus suis Christum ad uisitationem non iam maritalis tori sed fraterni cubilis inuitat, cum ipso sanctisque eius uicissim mixta concubitu castitatis spiritibus uisitantium inmaculato amore confunditur. nunc uero per misericordiae uiscera reficiuntur et in filiis pietatis atque iustitiae conquiescunt, te in omnibus eruditionis tuae filiis diligentes et in te Christum amantes ac per hoc uirtutes dei id est potentiam in Christo suam in tua potissimum ciuitate, ut consortem te suum testentur, operantes. Gratia illi et gloria, qui opera manuum suarum non omittens omnem hominem uult saluum fieri et in agnitionem ueritatis uenire et pedibus eua
Abbreviated transcription (Latin):
qualis in oriente memoratur hieruscalẽs faciem: Apłoꝵe qͦ
presentia/ meritu tue sanctitatis adduxerit: qui peregrinã
memoriis suis urbem affectu sanctoꝵ spirituũ/ et effectu epe¬
rum diuinoꝵ sedibus suis comparant. quia inte ip̃m apti¬
ssimũ sibi diuersoriũ repperierunt. Iuuat uidelicet aĩcos
dei et principes populi ueri israel idest populi appropinquã¬
tis sibi in ea urbe morari et cooperari tibr: Inqua cum angeł
sanctis /continua diebus ac noctibus xp̃i dñi predicacione
mulcentur: Inqua illis per deuotissima fideliũ corda famuloꝵ
plurime uirtutes aĩce/ gratam requiem et familiare metant
hospitiũ: Ubi cotidiano sapienter psallentiũ frequentes
ecclesias et monasteria serrete concentu: castissimis ouiuri
tuaꝵ. et cordibus delectantur et uocibus: Et nũc illos inte¬
merata uirginitas in sacri corporis templo tenet ut in uis¬

Expanded text:
qualis in Oriente memoratur, Hierusales faciem apostolorum qqualis in Oriente memoratur, Hierusales faciem apostolorum quoque praesentia meritum tuae sanctitatis adduxerit, qui peregrinam memoriis suis urbem adfectu sanctorum spirituum et effectu operum diuinorum sedibus suis conparant, qui in te ipsum aptissimum sibi diuersorium reppererunt. iuuat uidelicet amicos dei et principes populi ueri Israel id est populi adpropinquantis sibi in ea urbe remorari et cooperari tibi, in qua cum angelis sanctis continua diebus ac noctibus Christi domini praedicatione mulcentur, in qua illis per deuotissima fidelium corda famulorum plurimae uirtutes amicae gratam requiem et familiare metantur hospitium, ubi cotidiano sapienter psallentium per frequentes ecclesias et monasteria secreta concentu castissimis ouium tuarum et cordibus delectantur et uocibus. et nunc illos intemerata uirginitas in sacri corporis templo tenet, ut in uis
Abbreviated transcription (Latin):
sanctoꝵ chori: urbes: oppida : insulas: siluas: ecctestis et
monasteriis plebe numerosis. pace consonis celebrant. Quod
ꝙͣꝙͣ totius gallie populis / ut ubiꝗ gentium xp̃s operetur qui
totum orbem circuit querens dignos se: et ꝑ nationes in aĩas
slnctas se transfert : et in uiis directionis ostendit se hulariter
et omni prouidentia occurrit amatoribus suis: tam̃ in remo¬
tissimo neruici littoris tractu. quenl tenui antehac spiritu
te primo ⁊efulsit clarius: incaluit ardentius et ꝓpius appar¬
uit. et in quo sanctificaret illic nõm suũ. et ꝓ cuius nomen
etiamͦsolis occasu in omnẽ terrã sonus eius exiret assumpfit
deniq nũt grato magnũ et uicinis ante regionibus tenur¬
pe nomine peruulgatũ in longinquis etiam prouincis nõĩar
uenerabiliter audimus: et inter urbes sacratis locis nobiles
cum diuina laude numerari Hlec merito cum totam illic

Expanded text:
sanctorum chori urbes oppida insulas siluas ecclesiis et sanctorum chori urbes oppida insulas siluas ecclesiis et monasteriis plebe numerosis, pace consonis celebrant. quod quamquam in totius Galliae populis ut ubique gentium Christus operetur, qui totum orbem circuit quaerens dignos se et per nationes in animas sanctas se transfert et in uiis directionis ostendit se hilariter et omni prouidentia occurrit amatoribus suis, tamen in remotissimo Neruici littoris tractu, quem tenui antehac spiritu psit, in te prima refulsit clarius, incaluit ardentius et propius adparuit, et in quo sanctificaret illic nomen suum et per cuius nomen etiam solis ab occasu in omnem terram sonus eius exiret adsumpsit. Denique nunc Rotomagum et uicinis ante regionibus tenui nomine peruulgatum in longinquis etiam prouinciis nominari uenerabiliter audimus et inter urbes sacratis locis nobiles cum diuina laude numerari. haud inmerito, cum totam illic,
Abbreviated transcription (Latin):
cars frater et fidelis minister in dño. non quidem tema¬
gis ꝙͣ in te deum predicans quanta dñs perte lumina in obscu.¬
ris ante regionibus accendisset: Qui educens nubes ab extr¬
emo terre: te quoꝗ in lucem populi sui de extimo orbis ed¬
uxit et clarum fulgur in pluuiam uberem fecit. Sicut ter¬
ra zabulon quondam et neptalim uia maris transiordanez
galilee qui fedebant in regionem umbre mortis lucemeuia¬
runt magnam. Ita et nunt terra murinoꝵo sicut orbis ex¬
trema. quam barbaris fluctibus fremens cundit occeanus
gentium populus remotaꝵ qui sedebat in latebris uia maris
harenosa extra iordanem ante ꝙͣ pinguesceret fides dessti
in ea orta sibi per tuam sanctitatem adño luce gaudentes
cerda aspera xp̃o intrante posuerunt. Ubi quondam deẜ¬
ta siluaꝵo ac littoꝵ/ pariter intuta: aduene barbari. autla¬
trones incole frequentabant: tunc uenerabiles et angelici

Expanded text:
carissimus frater et fidelis minister in domino, non quidem te macarissimus frater et fidelis minister in domino, non quidem te magis quam in te deum praedicans, quanta dominus per te lumina in obscuris ante regionibus accendisset, qui educens nubes ab extremo terrae, te quoque in lucem populi sui de extimo orbis eduxit et clarum fulgur in pluuiam uberem fecit. sicut terra Zabulon quondam et Nephthalim, uia maris trans Iordanen Galilaeae, qui sedebant in regione umbrae mortis, lucem uiderunt magnam: ita et nunc terra Morinorum situ orbis extrema, quam barbaris fluctibus fremens tundit oceanus, gentium populus remotarum, qui sedebat in latebris uia maris harenosa extra Iordanem, antequam pinguescerent fines deserti in ea, orta sibi per tuam sanctitatem a domino luce gaudentes corda aspera Christo intrante posuerunt. ubi quondam deserta siluarum ac littorum pariter intuta aduenae barbari aut latrones incolae frequentabant, nunc uenerabiles et angelici
Abbreviated transcription (Latin):
labore diu confectus est. in quo et fidem eius et caritatem
in dño plenam perspeximus. Nam quantũ ille laborat in cor¬
pore: tantum hic macerabatur inspiritu: Et ideo r espexit
illum dñs in huius humilitate: Cumulans et hoc beneficius
uss ad mortem infirmatus : fide tam et labore paschasii : que
dñs expeciri uoluit potexciam apud se fancti sui confesoris dilo¬
ctissimi felicis dñe du nr̃i. depericulo mueniret salutem. per
hnuus .n ipsius manus genitus : in lectulo baptizatus rediit p̃s¬
abit idem dñs qui illum or̃onbus fancto fratri m̃o pasthasio
bio semper in tius ubilibet positis respiciens redonauit perdu¬
tat i conspectum tuũ incolumem et saluũ et hberũ perrato
struũq iusticie Rlon ambigemus et ipm siad te meruerit per¬
uenire magna fidei incrementa facturũ pare pasthasio et
te ambor magistro. Notum .n. nobis fect tychicus tuus

Expanded text:
languore diu confectus est. in quo et fidem eius et caritatem languore diu confectus est. in quo et fidem eius et caritatem in domino plenam perspeximus. nam quantum ille laborabat in corpore, tantum hic in spiritu macerabatur. et ideo respexit illum dominus in huius humilitate, cumulans et hoc beneficium, usque ad mortem infirmatum fide tamen et labore Paschasii, in quem dominus experiri uoluit potentiam apud se sancti sui confessoris dilectissimi Felicis dominaedii nostri, de periculo inuenire salutem. per huius enim ipsius manus genitus, in lectulo baptizatus redit. praestabit idem dominus, qui illum orationibus sancti fratri nostro Paschasio bio semper in tuis ubilibet positis respiciens, redonauit: perducat in conspectum tuum incolumem et saluum et liberum peccato seruumque iustitiae. non ambigimus et ipsum, si ad te meruerit peruenire, magna fidei incrementa facturum pare Paschasio et te amborum magistro. Notum enim nobis fecit Tychicus tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuam considerantes nosꝗ ꝯnexos inuicem tibi. de affectione
nr̃i pectoris uindicauimus nobisut uinanime aũi cuũ in fr̃e
retinendo gratia dñi: quia et tibi largiter data est id ip̃m oper¬
aute/ ut in corporis etiam tui membris et in uestimenti
tui fimbriis diligaris: eꝵ uis multos morar  illius dies per¬
diderimus. dum corripiente nos in sua mistricordia domino
ad emendationem spiritalem carnali egritudine emendam:
s ed qui consolatur humiles et sanat contritos corde: consolatus
est nos inpñtia fratris nr̃i benedicti paschasii. de qua iam
refrigeramur in spiritu, corpore reficiebamur. Amicus .n.
bonus medicina cordisest: et bene duobus in unũ coactis
xp̃s interstat. Neꝗ uero in infirmitate tantũ nostra contri¬
bulatus et compassus est: Sed in nẽi carissimi filii ursi: quẽ
comitema indiuulsus peregrinationis sue habuerat / grauissio

Expanded text:
tuam considerantes nosque conexos inuicem tibi de affectione tuam considerantes nosque conexos inuicem tibi de affectione nostri pectoris uindicauimus nobis ut unanimem animum tuum in fratre retinendo, gratia domini, quae tibi largiter data est, id ipsum operante, ut in corporis etiam tui membris et in uestimenti tui fimbriis diligaris, quamuis multos morarum illius dies perdiderimus, dum corripiente nos in sua misericordia domino ad emendationem spiritalem carnali aegritudine uerberamur. sed qui consolatur humiles et sanat contritos corde consolatus est nos in praesentia fratris nostri benedicti Paschasii, de qua dum refrigeramur in spiritu, etiam corpore reficiebamur; amicus enim bonus medicina cordis est, et bene duobus in unum coactis Christus interstat. Neque uero in infirmitate tantum nostra contribulatus et conpassus est, sed in nostri carissimi filii Vrsi, quem comitem indiuulsum peregrinationis suae habuerat, grauissimo
Abbreviated transcription (Latin):
institucionis tue discipulũ et uie tue comite modestia
morum. cordis humilites: mansuetudo sp̃s: fides ueritatis. et
fermo in oĩbus sale conditus probabat. Itag da ueniam fratri nr̃o
m nobis uel nobis in illo : quia sine illius carditas arguatur siue prȩ¬
sumiptio nr̃a culpetur utrunq delictum caritas dm̃ excusabit cibi
qua uel ille nobis parere compulsus est / uel nos eum non timu¬
imnus inuadere. et pro nr̃o iure retinere non arrogantia ꝑiucitatt
sed corde puro et fide non ficta: Hostrum credentes esse quod cuũ
est. teq ita uicissim reputatur non ambigentes: ut illum non
defuisse tibi duceres eo tempore ꝙ nobiscum fuisse cognosteres
Nam et si regionũ interuallis corporaliter disparemur: spiritu
tamen domini in quo uiuimus et manemꝰ ubiꝗ effuso ꝯiuncti
sumus: ut unius corporis membra et corunũ et unam aĩam
habentes in dño. Quamobrem spiritali speculo mentemerganos

Expanded text:
institutionis tuae discipulum et uiae comitem modestia institutionis tuae discipulum et uiae comitem modestia morum cordis humilitas mansuetudo spiritus fides ueritatis et sermo in omnibus sale conditus probabat. itaque da ueniam fratri nostro in nobis uel nobis in illo, quia sine illius tarditas arguatur siue praesumptio nostra culpetur, utrumque delictum caritas domini excusabit tibi, qua uel ille nobis parere conpulsus est uel nos eum non timuimus inuadere et pro nostro iure retinere, non adrogantia peruicaci sed corde puro et fide non ficta nostrum credentes esse quod tuum est teque ita uicissim reputaturum non ambigentes, ut illum non afuisse tibi duceres eo tempore, quo nobiscum fuisse cognosceres. nam etsi regionum interuallis corporaliter disparemur, spiritu tamen domini, in quo uiuimus et manemus, ubique effuso coniuncti sumus, ut unius corporis membra et cor unum et unam animam habentes in uno deo. Quamobrem spiritali speculo mentem erga nos
Abbreviated transcription (Latin):
Quod optantibus aliꝙ̃ diu non contigerat id repente inse¬
rantibus dño donante prouenit᷑.: ut octasio nobis
id uenerandam sanctitate euam siribendi ꝓee domesticũ
fidei et eum potissimũ fratrem / qui in dño tuus pariter
at noster esse daretur. Accidit enim rome nobis ad celeberti¬
mũ natalis apostolia diem: contutrẽ benedictũ diaconũ
sratrem nr̃m paschasiũ: quem preter gratiam fraterm ut
in sacto misterio contubernii hoc uenerabiluis amabiliusꝙ
suscepimus: quod de sanctatis tue clero et corpore et spiritũ
esse cognouimus : sed fatemur uiolentiam nr̃am: qua illũ
de urbe ad sanctitatez tuam redire cupientẽ: gͣuis festina¬
tionem piam iustissimi desideri probaremus : tam in tuo
amore tomplexi nolam perduximus : ut et hospitiũ illie
humilitatis nr̃e . quedam per illius ingressum cui spiritus
aura benediceret: et duitius quasi quadam tue gratie
portione instrueremur: uidentes et tenentes eum que

Expanded text:
Quod optantibus aliquamdiu non contigerat, id repente insperantibus domino donante prouenit, ut occasio nobis ad uenerandam sanctitatem tuam scribendi per domesticum fidei et eum potissimum fratrem, qui in domino tuus pariter ac noster esset, daretur. accidit enim Romae nobis ad celeberrimum natalis apostolici diem concurrere benedictum diaconum fratrem nostrum Paschasium, quem praeter gratiam fraterni in sacro ministerio contubernii hoc uenerabilius amabiliusque suscepimus, quod de sanctitatis tuae clero et corpore et spiritu esse cognouimus. sed fatemur uiolentiam nostram, qua illum de urbe ad sanctitatem tuam redire cupientem, quamuis festinationem piam iustissimi desiderii probaremus, tamen in tuo amore conplexi Nolam perduximus, ut et hospitium illic humilitatis nostrae quaedam per illius ingressum tui spiritus aura benediceret et diutius quasi quadam tuae gratiae portione frueremur, uidentes et tenentes eum, quem et
Abbreviated transcription (Latin):
et altercatione uesana. cum suis fantasmatis famulatos
semꝑ querentes sapiam. et nũꝗͣ inuenientes: ꝗa quẽ nolunt.
credere deum intelligere non merentur. Tibi satissit abillis
lingue copiã et orisornatũ / quasi quedam de hostilib armisspo¬
lia cepisse . ut eoꝵ nudus errorib / et uestitus eloquiis fucũ
illum facundie quod decipit. yma sapientia plenus rebus
accomodes. ne. uacuu figmentorum: sed medullatum
ueritatis corpus exornans: non solis placitura aurib : sed
et mentibus hommũ profucura edideris eꝓ eidem eus deisus

Expanded text:
et altercatione uesana cum suis phantasmatis famulatos, et altercatione uesana cum suis phantasmatis famulatos, semper quaerentes sapientiam et numquam inuenientes, quia quem nolunt credere deum intellegere non merentur. tibi satis sit ab illis linguae copiam et oris ornatum quasi quaedam de hostilibus armis spolia cepisse, ut eorum nudus erroribus et uestitus eloquiis fucum illum facundiae, quo decipit uana sapientia, plenis rebus accommodes, ne uacuum figmentorum sed medullatum ueritatis corpus exornans, non solis placitura auribus sed et mentibus hominum profutura mediteris. XVII. PAVLINVS
Abbreviated transcription (Latin):
lo sophos uaga: autoꝑ ariolos curiosa: Supersticiomi religio.¬
sa religiom prophana: Spem inter ac metum: semꝑ ambi¬
guis affectionibus pendens. hiuc uento cuiuslibet doctrine
circumlata: quia diuini timoris uacua sapientia ccipͬ non
haber quasi carens sensibus. unde intellectũ rero trahat
ubi sentenciam statuat ignara: Cum so frustra onmnib
celo terraq regionib peruagata cogitacione distraxerit
In creaturis conspicuis et in hominibus uacuis. casuũ atq
fators uim uniuersam qua mundus agitur constituit
Iam falsi prauiq tenax ꝙͣ nescia ueri. Tua uero mens que
ignita de celesti semine diuinu iam spirat adorem. in ip̃am
facundie dum aduersam ueris desmas amare sapientiam:
Meluis .n. tenere te potius diuina querentem ꝙ querere
disputantem mitte illos semꝑ in tenebris ignorantie uolu¬
tatos in contentionibus erudite loquatitatis/ assumptos

Expanded text:
losophos uaga ac per ariolos curiosa, superstitioni religiolosophos uaga ac per ariolos curiosa, superstitioni religiosa, religioni profana, spem inter ac metum semper ambiguis affectionibus pendens. hinc omni uento cuiuslibet doctrinae circumlata, quia diuini timoris uacua, sapientiae caput non habet quasi truncis sensibus, unde intellectum rerum trahat, ubi sententiam statuat ignara; cum se frustra omnibus caelo terraque regionibus peruagata cogitatione distraxerit, in creaturis conspicuis et in nominibus uacuis casuum atque fatorum uim uniuersam, qua mundus agitur, constituit, tam falsi prauique tenax quam nescia ueri. Tua uero mens, quae ignita de caelesti semine diuinum iam spirat ardorem, in ipsam rum facundiae, dum aduersam ueris desinas amare sapientiam. melius enim tenere te potius diuina quaerentem quam quaerere disputantem. mitte illos semper in tenebris ignorantiae uolutatos, in contentionibus eruditae loquacitatis absumptos
Abbreviated transcription (Latin):
subditis silai seruiant. Aquas: ignem: sydera: arbores
et simulacra uenerantes. cum impiissima diuine maie¬
statis iniuria. cuius pioie siue demones. seu creaturas
colant. seruos honorant. pro quo his tonebris cecari
merentur: Ut quia deum ueꝵ Intelligere nolunt/ et
sui ignoratione feriant᷑. Qua liberatur homo illuminat
fide: ut ordinem atꝙ mensura sui generis iatelligens
deo tantũ. cuius unitas in effabihi trinitate censetur se
esse subiectũ. Ceteris uero omnibus ceeaturis si rationa¬
biles sunt parem sui ⁊ corporee superiorem esse cognoscat:
Qua mecdiotritate homo temperatus neq a salutis sorte dela¬
bitur/ neq a dignitate nature fitq ueritatis constius¬
compos sapientie: serius iusticie: liber erroris. dñsq uitioꝵ
quibus cinima non d& seruiens: seruire danmatur Que
deinde in proprii status exul. ꝑ om̃s cogitationũ suarum
uit alienaꝵ opinionũ deuias uias spargitur : perphi¬

Expanded text:
subditis sibi seruiant, aquas ignem sidera arbores subditis sibi seruiant, aquas ignem sidera arbores et simulacra uenerantes cum impiissima diuinae maiestatis iniuria? cuius nomine siue daemones sine creaturas colant, seruos honorant, pro quo his tenebris caecari merentur, ut quia deum uerum intellegere nolunt, etiam sui ignoratione feriantur; qua liberatur homo inluminatus fide, ut ordinem atque mensuram sui generis intellegens deo tantum, cuius unitas ineffabili trinitate censetur, se esse subiectum, ceteris uero omnibus creaturis, si rationabiles sunt, parem, sin uero corporeae, superiorem esse cognoscat. Qua mediocritate homo temperatus neque a salutis sorte delabitur neque a dignitate naturae fitque conscius ueritaticonpos sapientiae, seruus iustitiae, liber erroris dominusque uitiorum, quibus anima non deo seruiens seruire damnatur, quae deinde ut proprii status exul per omnes cogitationum suarum aut alienarum opinionum deuias uias spargitur, per phi
Abbreviated transcription (Latin):
quasi stercorũ / etiam in mare quidam proicerent. Sed
tu diuisionem cum deo facito. et quasi mutuo benefiçio ⁊ ed¬
de simmno patri gratiam: qui tam de his quecunq tibi dona¬
uit Ingenita. aut adiecit extrinsetus: te tantum a tere¬
poscit habeas licet tibi et tuis cuncta que possides tantũ
id curans ut hoꝵo quoq largitorem deum esse fatraris. Ni¬
hil cnim habemus quod non acceperimꝰ : Qui in hũt ut
dixi mundum mdi uenimus. Ingenii aũt tui facultas et
omnnes mentis ac lingue epes deo dedica. ymolans ei sicrut
scriptum est: sacrificiũ laudis. ore facundo et corde deuoto
ilico. ut ad superua penetralia aciem mentis intenderis
aperiet ad te faciem suam ueritas. teq ip̃m reserabit tibi
Nam diuine ueritatis agnitu. id quoq ut nos met ipsos
nouerimus assequiniur. nde erum putas : tantam mise¬
ris mortalibus uel superbie uel ignauie peruersitatem
in oleuisse:. ut non colentes deum. demoniis aut elem̃tis

Expanded text:
quasi stercorum etiam in mare quidam proicerent. Sed quasi stercorum etiam in mare quidam proicerent. Sed tu diuisionem cum deo facito et quasi mutuo bene- Scio redde summo patri gratiam, qui tamen de his, quaecumque tibi donauit ingenita aut adiecit extrinsecus, te tantum a te reposcit. habeas licet tibi et tuis cuncta quae possides, tantum id curans, ut horum quoque largitorem deum esse fatearis. nihil enim habemus quod non acceperimus, qui in hunc, ut dixi, mundum nudi uenimus. ingenii autem tui facultates et omnes mentis ac linguae opes deo dedica immolans ei, sicut scriptum est, sacrificium laudis ore facundo et corde deuoto. ilico ut ad superna penetralia aciem mentis intenderis, aperiet ad te faciem suam ueritas teque ipsum reserabit tibi. nam diuinae ueritatis agnitu, id quoque, ut nosmet ipsos nouerimus, adsequimur. unde enim putas tantam miseris mortalibus uel superbiae uel ignauiae peruersitatem inoleuisse, ut non colentes deum daemoniis aut elementis
Abbreviated transcription (Latin):
quo in fragilitate corporea. et possessuonũ lubrico: tang̃ in
nauigii faciscentis infida. compage fluitamus exuerẽ nos ad
enacandum impedimentis angentio quasi uestibus madidis :
et fidem salutarem qua in uirtute xp̃i der uexillo crucis in¬
timur: quasa tabulam ꝑfugii meminerumꝰ Inuadere: ut de
rebus fluentibus spem solidam comparemꝰ: et de noxia cupi¬
ditatum materia aliquid ad innocenciam salutemq rapiam
E uidelicet ut deo seruientes: cupiditatib imperantes. necẽ¬
sitatis modo desideria torminemus: et necessarios habentes
habitus. non queramus supeifluos apparatus. Quia recordari¬
admoneniur. nihil intulisse in hunt mundum ntq aufer¬
io posse Rus uoritas mn tantum ualet : ut de gentilibi quog
philos ophoꝵ. qui uel extrome ueritatis lincas celsioribus
ingenus attigerunt inquirende tantũ nedum sequende sa¬
pientio uacare non posse senserint nisi peccuniaꝵ honera

Expanded text:
quo in fragilitate corporea, et possessionum lubrico, tamquam in quo in fragilitate corporea, et possessionum lubrico, tamquam in navigii fatiscentis infida compage fluitamus, exuere nos ad enatandum impedimentis angentibus quasi vestibus madidis; et fidem salutarem, qua in virtute Christi Dei vexillo crucis nitimur, quasi tabulam perfugii meminerimus invadere; ut de rebus fluentibus spem solidam comparemus, et de noxia cupiditatum materia aliquid ad innocentiam salutemque rapiamus. Quo videlicet ut Deo servientes, cupiditatibus imperantes, necessitatis modo desideria terminemus, et necessarios habentes habitus, non quaeramus supeadmonemur nihil intulisse in hunc mundum neque auferre posse. quae ueritas in tantum ualet, ut de gentilibus quoque philosophorum, qui uel extremae ueritatis lineas celsioribus ingeniis attigerunt, inquirendae tantum, nedum sequendae sapientiae uacari non posse senserint, nisi pecuniarum onera
Abbreviated transcription (Latin):
quedam plerunq de manibus fabule ut de uulgarib aliqua ꝓucrbiis
in usum ueri ac serii sermonis assumere dicam: tlon litteras tan¬
cum sed et onmnes ⁊er temporaliũ species nobis esse lotoftigos ur
syrenas. Nam et uoluptatum pestifera dulcedo patrie nobis obli¬
uionem facit.: cum homini domini qui est patria oiu ꝯmimis
oblitterat: et illoçebre uoluptatũ illam syrenaro fabulam ueritate
cladis nittant᷑ Ham quod ille syrenes fuisse finguntur
id uere sunt illecebre cuprditatum ⁊ blandimenta uitiorũ
habentemi inspetre lenociuiũ : ingustu uenenũ: Quor usus
in crimine pretiũ in morte numeratur. has oportet ultra
ulixis astuciam cauti non aurib tantũ s oculis seo obseratis¬
delectacione letifera in criminu faxa rapiamur: et scopulo mor¬
tis affixi nanfragiũ salutis obeamus. Atq utinam uel nudis
nobis ex istius munds salo liceat euadere: sa in tempore isto

Expanded text:
quaedam plerumque de inanibus fabulis ut de uulgaribus aliqua prouerbiis quaedam plerumque de inanibus fabulis ut de uulgaribus aliqua prouerbiis in usum ueri ac serii sermonis adsumere, dicam non litteras tantum, sed et omnes rerum temporalium species nobis esse Lotophagos uel Sirenas. nam et uoluptatum pestifera dulcedo patriae nobis obliuionem facit, cum homini deum, qui est patria omnium communis, oblitterat, et inlecebrae cupiditatum illam Sirenarum fabulam ueritate cladis imitantur. nam quod illae Sirenae fuisse finguntur, id uere sunt inlecebrae cupiditatum et blandimenta uitiorum; habent enim in specie lenocinium, in gustu uenemum, quorum usus in crimine, pretium in morte numeratur. has oportet ultra Vlixis astutiam cauti non auribus tantum sed et oculis odelectatione letifera, in criminum saxa rapiamur; et scopulo mortis adfixi, naufragium salutis obeamus. 8. Atque utinam vel nudis nobis ex istius mundi salo liceat evadere, si in tempore isto,
Abbreviated transcription (Latin):
phontem. platonem: ctonem Uarronemq ꝓ legor reuoluis.
Multosq preterea. quor nos forte nec noĩa: cu etiam uolu¬
mina tenes ut istis occuperis inmunis et liber ut xp̃m hocẽ
sapientiam dei discas tributarius: occupatus es: Uacat tibi ut
et philosophus: non uacat ut xpianus sis. Uerte potius sen¬
tentiam. erte facundiam: Nam amini philosophiam non
depones: licet dum eam fide condies. et religione conserta ui¬
tare sapientiũ t sis dei philosophus et dei uates: non que¬
rencdo sed muttando deum sapiens. ut non lingua ꝙͣ uita
eruditus tam disseras magna ꝙͣ̃ sticias. esto peripateticus deo¬
pytagoreus mundo: uere in xp̃o sapientiȩ predicator et tandem ta¬
citus uanitati pernitiosem istam manium dulcedinem litterarũ
quasi illos patrie obliteratores de bacharũ suauitate lotofagos. ut syre¬
naꝵ cardina blandimentoꝵ nocentiũ cautus euita. Et quia licet

Expanded text:
phontem, Platonem, Catonem Varronemque perlectos reuoluis phontem, Platonem, Catonem Varronemque perlectos reuoluis multosque praeterea, quorum nos forte nec nomina, tu etiam uolumina tenes? ut istis occuperis, inmunis et liber, ut Christum hoc est sapientiam dei discas, tributarius et occupatus es. uacat tibi ut et philosophus sis, non uacat ut Christianus sis. uerte potius sententiam, uerte facundiam. nam animi philosophiam non deponas licet, dum eam fide condias et religione; conserta utare sapientius, ut sis dei philosophus et dei uates, non quaerendo sed imitando deum sapiens, ut non lingua quam uita eruditus tam disseras magna quam facias. Esto Peripateticus deoPythagoreus mundo. uerae in Christo sapientiae praedicator et tandem tacitus uanitati, perniciosam istam inanium dulcedinem litterarum quasi illos patriae oblitteratores de baccarum suauitate Lotophagos, ut Sirenarum carmina blandimentorum nocentium cantus euita. et quia licet
Abbreviated transcription (Latin):
fomitem xp̃m pete: qui fideles aĩas illuminat et pectora casta
perlabitur. & dete ita sentire docusti/ licet pro excusacione pre¬
tenderis in partem te aduc: et ideo incapacem dei : Q uia terre¬
nis rebus et curis obsesus ah altiore suspectu celestium quasi
nubibus interpositis arceare. Sed utinam ita tam uere possis
obtendere ꝙͣ facunde potes. Arguit eium ipsa facundie tue
doctrineq fecunditas uolutatem tibi in sacris litteris parem
ꝙͣ aut uatationem aut facultatem abesse. Hon eim opinor
dormiens aut alud agens. tantas oris aut pectoris diuitias
coegesti iu portaꝵ floribus spiras. oiu oratoꝵ fluminib
exundas: philosophiequoq fontibus irrigaris pereganis etiam
diues litteris Romanum os atticis ftiuis imples. Queso te.
ubi tunc tributa sunt cum sullium et demostenem perleges
Uel iam usitaciorum de saturitate fastidiens lectionũ Reno¬

Expanded text:
fomitem Christum pete, qui fideles animas inluminat et pectora casta fomitem Christum pete, qui fideles animas inluminat et pectora casta perlabitur. quod et te ita sentire docuisti, licet pro excusatione praetenderis inparem te adhuc et ideo non capacem dei, quia terrenis rebus et curis obsessus ab altiore suspectu caelestium quasi nubibus interpositis arcearis. sed utinam ista tam uere possis obtendere, quam facunde potes. arguit enim ipsa facundiae tuae doctrinaeque fecunditas uoluntatem tibi potius in sacris litteris parem quam aut uacationem aut facultatem abesse. non enim, opinor, dormiens aut aliud agens tantas oris aut pectoris diuitias coegisti. omnium poetarum floribus spiras, omnium oratorum fluminibus exundas, philosophiae quoque fontibus inrigaris, peregrinis etiam diues litteris Romanum os Atticis fanis inples. quaeso te, ubi tunc tributa sunt, cum Tullium et Demosthenem perlegis? uel iam usitatiorum de saturitate fastidiens lectionum Xeno
Abbreviated transcription (Latin):
discrimina: Qnia tribulatio. pacientie robur operat᷑: patie¬
ncia probationem fidei pariat. et premiũ glorie conferat
Quod certe uirtus capere nisi uictrix non potest/ non habi¬
tura uictorie facultatrma nisi cum aliqua prius difficul¬
tate certauerit. Quod cum prudentie tue: quam et ingeni¬
tam et eruditam habes. litteris quoq ĩpius: quas utinam iã
ut iudicio ita et studio sacris litteris post haberes: potueri
intimari. quibus egregie cdaroꝵs in ducibuas aut phi losophis
uirorum iurtutes. Sed nobilem famã non nisi per labores et peri¬
cula miscuisse memorantur. Ad modian miror ur in ueritate
perspicua diumni muneris ita uolueris caligare ut mirabilem
illam nauis iactate salutem. et euidentibus signis procuratam
nostre rei diuinitus terra mariq custod.om. fortuitis euentib
dederis tantamq occasionem diuine predicationis effuderis.
Erige in sum̃as sapientie mentem triam/ et ip̃m ueri luminis

Expanded text:
discrimina, quia tribulatio patientiae robur operetur, patiediscrimina, quia tribulatio patientiae robur operetur, patientia probationem fidei pariat et praemium gloriae conferat. quod certe uirtus capere nisi uictrix non potest, non habitura uictoriae facultatem, nisi cum aliqua prius diffcultate certauerit. Quod cum prudentiae tuae, quam et ingenitam et eruditam habes, litteris quoque ipsis, quas utinam iam ut iudicio ita et studio sacris litteris posthaberes, potuerit intimari, quibus egregie clarorum in ducibus aut philosophis uirorum uirtutes ad nobilem famam non nisi per labores et pericula emicuisse memorantur, admodum miror, cur in ueritate perspicua diuini muneris ita uolueris caligare, ut mirabilem illam nauis iactatae salutem et euidentibus signis procuratam nostrae rei diuinitus terra marique custodiam fortuitis euentibus dederis tantamque occasionem diuinae praedicationis effuderis. erige in summam sapientiae mentem tuam et ipsum ueri luminis
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnia dei facta pulcherrima sint: et non fit malũ
quod boru habeat auctorem : qui cuncta ꝑ mundum nr̃is
usibus preparauit: et nr̃is utilitatib agit : et ista istius
uniuersitatis opus condidit: ut alia ad seruiendum: alia
ad exercendum. alia ad dominandum crcauerit. Itaq cor¬
poreis aĩalibus ꝙ naturif homines ratiane dominamur
Sed ne ipsa potestatis nr̃e licencia resoluatur. utiliter ex¬
er cemur. aduerstis: aut spiritibus demoniũ: aut difficul¬
tatibus negotioꝵ  aut ip̃oꝵ sepe elementor  motibus.
Uidelicet ut exagitati curis prudentia et metu diuinitas
accuamure: Aquo nos que deberet magis gratificos. dño eterno
facere: securitas negligentes facit. Unde et mãgr gentiũ
Apłus ct. Archano diuine pietatis consilio et magno hu¬
mane salutis emolim̃to/ opponi quosdam obices cursibus
nr̃is: et aduersis secunda mutari : ut morbos. danma:

Expanded text:
ut omnia dei facta pulcherrima sint et non sit malum ut omnia dei facta pulcherrima sint et non sit malum quod bonum habeat auctorem, qui cuncta per mundum nostris usibus praeparauit et nostris utilitatibus agit et ita istius uniuersitatis opus condidit, ut alia ad seruiendum, alia ad exercendum, alia ad dominandum creauerit. itaque corporeis animalibusque naturis homines ratione dominamur. sed ne ipsa potestatis nostrae licentia resoluamur, utiliter exercemur aduersis aut spiritibus daemonum aut difficultatibus negotiorum aut ipsorum saepe elementorum motibus, uidelicet ut exagitati curis prudentiae et metui diuinitatis acuamur. a quo nos quae deberet magis gratificos domino aeterno facere securitas neglegentes facit. unde et magister gentium apostolus ait arcano diuinae pietatis consilio et magno humanae salutis emolumento opponi quosdam obices cursibus nostris et aduersis secunda mutari, ut morbos damna
Abbreviated transcription (Latin):
nis auribus arrogantio Inanis facundie: ut ridiculam auilis
fabule cantilenam non erubesceret scciptis suis: quibus de
diuina etiam natura. quasi conscius disputare audebat mafereͣ.
Sed nobis in illo sermonis tantum attia comitas: non Inanis
stibule spectanda ꝯcinitas: que demulcendis cantũ aurib edita
sunt: non debent sensuiui fundam̃ta quellere: Quin pocius ut
incorta / regnnue acqͥ seruamur: ad ipm reftramꝰ. nihilq ab¬
ab illuis potestate nr̃o remoueamus errore Quia uelinꝰ noli¬
mus ipse nr̃i  ut omnbũ et creator et deus est. Et quia quãtu
est do bonitas et sapientia et origo rationis est inhil nsi
ratione constituit et ad materiam siue bonitatis creauit: ip̃i
omne quod sumus xnpendamꝰ: ot que illi placita sunt stude¬
amus discere et facere curemus. Tunc defecata mente prius
intuentes uidebimꝰ hanc esse uidebinus ueritatem ut
a deo sint cuncta que sunt: et hanc esso consequentiam

Expanded text:
nis auribus adrogantia inanis facundiae, ut ridiculam anilis nis auribus adrogantia inanis facundiae, ut ridiculam anilis fabulae cantilenam non erubesceret scriptis suis, quibus de diuina etiam natura quasi conscius disputare audebat, inserere. sed nobis in illo sermonis tantum Attici comitas, non inanis fabulae spectanda concinnitas; quae demulcendis tantum auribus edita sunt, non debent sensuum fundamenta conuellere. Quin potius, ut incerta regimur atque seruamur, ad ipsum referamus, nihilquab illius potestate nostro remoueamus errore, quia, uelimus nolimus, ipse nostri ut omnium et creator et deus est. et quia, quantum est bonitas et sapientia et origo rationis est, nihil nisi ratione constituit et ad materiam suae bonitatis creauit, ipsi omne quod sumus inpendamus et quae illi placita sunt studeamus discere et facere curemus. tunc defaecata mente purius intuentes uidebimus hanc esse ueritatem, ut a deo sint cuncta quae sunt, et hanc esse consequentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
gnificatio cadentiũ uel arcedentiũ. Tamen ab usu errorisantiq
ob ignorantiam dei ⁊ationis inopes cassa nomina / canꝗͣ ideo
nuumina queq sint in spetiem corporatam stultis cogitacionibus
fingunt. stultiusq quam finxerint donant honore diuino. un
de spes et nemesis. et amor atq etiam furor in simulacris colun¬
tur. et occipiti caluo sacratur occasio: et tua ista fortuna lubr¬
ico malenixa globo siguratur. nec minore mendatio fata simu¬
lantur. Uitas hominum ne crede chalatis aut trutinare delanti¬
bus: Quod deliramentũ ne uulgo imputemus. aut nimium
philosophos admiremur platone etam delirante nareatur. qui
in giemio auus pensum necessitatis exponit: et tres ei filias
addit concinentes et uersantes fusum et per fila ludentes :
hot silicet lanificio autumans eas conficere ⁊ es hominum
et tempora cuiq signato dextere. tantum abusus est huma¬

Expanded text:
gnificatio cadentium uel accidentium? tamen ab usu erroris antiqui gnificatio cadentium uel accidentium? tamen ab usu erroris antiqui ob ignorantiam dei rationis inopes cassa nomina, tamquam ideo numina quoque sint, in speciem corporatam stultis cogitationibus fingunt stultiusque, quam finxerint, donant honore diuino, unde et Spes et Nemesis et Amor atque etiam Furor in simulacris coluntur et occipiti caluo sacratur Occasio et tua ista Fortuna lubrico male nixa globo fingitur. nec minore mendacio Fata simulantur uitas hominum nere de calathis aut trutinare de lancibus. quod deliramentum ne uulgo inputemus aut nimium philosophos admiremur, Platone etiam delirante narratur, qui in gremio anus pensum Necessitatis exponit et tres ei filias addit concinentes et uersantes fusum et per fila ludentes, hoc scilicet lanificio autumans eas conficere res hominum et tempora cuique signata detexere. tantum abusus est huma
Abbreviated transcription (Latin):
esse consiulta. Itaq sa totũ mudum deus qui condidit
et gubernat quo in loco uel cui creature casus et statu
aut fortuns. dominabitur fide. motib uel ordimo
astror ⁊ ut quidam uolunt: pendent de geniculis
Hon solum deo: sed et mundo ipso minorib: ymo et
mundi ip̃is cortiam partem ministerio famule lucis
ornãtib istam quam deo emulam fcicis porestatem/
trahunt. Nam ceite diuune potestatis est elementa turbare uentoꝵ¬
q uiolentiam uel excitare sopitam. uel Rxcitatam ⁊ efrenare. et
furoribus tempestatũ uel dedere uol erripere mortales/ qua potest¬
ate cum omnis eecatura pareat uni omniu creatori subdita. quom̃o
has diuina uis et potestas datur. que non solum noie creatoris se
etiam crcature spetie carent: uatua non spirituũ neq corporum
noia gerendis uel significandis rebus aptata. Siquidem et fors
uerbum dubitantis sit. et stacum prosantis expressio: et casus sin¬

Expanded text:
esse consulta. Itaque si totum mundum deus, qui condidit, esse consulta. Itaque si totum mundum deus, qui condidit, et gubernat, quo in loco uel cui creaturae casus et fatum aut fortuna dominabitur? si de motibus uel ordinibus astrorum, ut quidam uolunt, pendent, de igniculis non solum deo sed et mundo ipso minoribus, immo etiam mundi ipsius tertiam partem ministerio famulae lucis ornantibus, istam, quam deo aemulam facis, potestatem trahunt. nam certe diuinae potestatis est elementa turbare uentorumque uiolentiam uel excitare sopitam uel incitatam refrenare et furoribus tempestatum uel dedere uel eripere mortales. qua potestate cum omnis creatura pareat uni omnium creatori subdita, quomodo his diuina uis et potestas datur, quae non solum nomine creatoris sed etiam creaturae specie carent, uacua non spirituum neque corporum nomina gerendis uel significandis rebus aptata, si quidem et fors uerbum dubitantis sit et fatum profantis expressio et casus si
Abbreviated transcription (Latin):
non potest/ mundum deo auctore confectũ: proinde
uentos et oĩa que intia mundum partes molis eiusdem
et quasi uiscera corporis sint: non ad alterius regime
esse referenda: Quia neq regi continoriq paterentur
diuinoꝵ operũ. uirtutes : hoc est substantio naturar
õĩum in tanta discordia sui. nist ab ea tantũ natura atq
uirtute. hoc est deo uno oũi conditore: d quo uno fieri
ordmariq potuerunt: et cuius leges nisi seruaret: statũ
suum non obtinerent:. Multo autem meptius est illam
culpare naturam. et malam dicere: Qin si adeo dĩa
et deus bonus est: omnia profecto que fecit deus tona
Siqua aũt sunt in archanis statutor eius altrora sen¬
sabus et cogitacionib nr̃is : etiam si rationẽ eoꝵ collige
et conseequi non possumus: tutilis tam̃ nobis est mag
ocultas esse rationes ꝙͣ nullas credere. euia non ambi¬
gendum oĩa dei . et si nobis non sint perspicua: tame

Expanded text:
non potest mundum deo auctore confectum, proinde non potest mundum deo auctore confectum, proinde uentos et omnia, quae intra mundum partes molis eiusdem et quasi uiscera corporis sint, non ad alterius regimen esse referenda, quia neque regi continerique paterentur diuinorum operum uirtutes hoc est substantiae naturarum omnium in tanta discordia sui nisi ab ea tantum natura atque uirtute hoc est deo, uno omnium conditore, a quo uno fieri ordinarique potuerunt et cuius leges nisi seruarent, statum suum non obtinerent. multo autem ineptius est ullam culpare naturam et malam dicere, quoniam, si a deo omnia et deus bonus est, omnia profecto quae fecit deus bona. si qua autem sunt in arcanis statutorum eius altiora sensibus et cogitationibus nostris, etiamsi rationem eorum consequi et colligere non possumus, tutius tamen nobis est magis occultas esse rationes quam nullas credere, quia non ambigendum omnia dei, etsi nobis non sint perspicua, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
lapsis uolui disputant. aut nullo auctore compositum¬
uit ut principii ita finis expeite : quo corporea qua mundus
iste cuius singuli portio sumus: natura non obtinet quia
ominis compago ⁊esolubilis: aut quod stultius est. exsemet
ipso creatum uolunt. Tanꝙͣ illa res ip̃a sibi possit esse causa
nascendi ut sit eadem creator pariter et creatura: idestopife
et opus: que ut noĩe ita genere ac statu discrepur ꝓspicuum
est: Quis enim non uidet mundum istum coiporeum
ui incorporea gubernari. totamq molem in fusa atq permixta
magno uniuersitatis corpori. diuini spũs mente qua facta
est/ agitari add uitam: temperari ad usum: contieri ad
statum: ordmari ad diuturnitatem. Cum ergo constet
quod cernitur aut sentitur. aliene opifut consistut et
maneat Indigere: Hon potest ambigi alunde ẽt ut tre¬
aretur eguisse: Quod cum ita sir. omnia ex deo orta fate¬
amur necesse est Quia nisi prophanis in dubui uenire

Expanded text:
lapsibus uolui disputant aut nullo auctore conpositumlapsibus uolui disputant aut nullo auctore conpositum ut principii, ita finis expertem, quod corporea, qua mundus iste, cuius singuli portio sumus, natura non obtinet, quia omnis conpago resolubilis, aut, quod stultius est, ex semet ipso creatum uolunt, tamquam ulla res ipsa sibi possit esse causa nascendi, ut sit eadem creator pariter et creatura id est opifex et opus, quae ut nomine, ita et genere ac statu discrepare perspicuum est. quis enim non uidet mundum istum corporeum ui incorporea gubernari totamque molem infusa atque permixta magno uniuersitatis corpori diuini spiritus mente, qua facta est, agitari ad uitam, temperari ad usum, contineri ad statum, ordinari ad diuturnitatem? Cum ergo constet quod cernitur aut sentitur alienae opis, ut consistat et maneat, indigere, non potest ambigi aliunde etiam ut crearetur eguisse. quod cum ita sit, omnia ex deo orta fateamur necesse est, quia nisi profanis in dubium uenire