comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lat se sicrilegiũ iudeorũ scribere: siue etiã
hoc significabat᷑ qđ in sua passione uaticinia
srpturirum implebant᷑. Solem enĩ calamo
plerũq scribere. & in calamo uenenata ani¬
malia occidere.. Aue rexiudeoꝵ. Quasi di¬
cerent. Quite dixisti regẽ iudeoꝵ. Et expu
conidie heretici hoc faciunt. qui spũalit̾ caput
cutit. quisquis in illo diuinitatẽ illi abnegat
fuisse. sic̃ arrius qͥ dic̃ filiũ minorẽ eẽ. patre.
Infaciẽ spuit. quisquis p̃sentẽ illũ incarne ue¬
mente denegauerit. sic̃ manicheus qͥ dic̃ uerã
inxp̃o ñ fuisse carnẽ. Et p̃ꝗ illuser̃ ei. exuer̃
cũ damide. & induer̃ eũ uestim̃tis suis. Quã¬
du dñs illusionẽ pass÷ & sputa sustinuit. &
coronã spineã in capite habuit. ñ ꝓpria uesti¬
nta habuit induta. sedaliena. Moxaut̃ ut
bora dispectionis transut. ꝓpria uestim̃ta
resumpsit. Quia qđ pass: & qđ flagellatꝰ÷¬

Expanded text:
se sacrilegium Judaeorum scribere. Sive etiam hoc significabatur, quod in sua passione vaticinia prophetarum implebantur. Solemus enim calamo plerumque scribere. Et in calamo venenata animalia occidit. « Ave, rex Judaeorum, » quasi dicerent, qui te dixisti regem esse Judaeorum. quotidie haeretici hoc faciunt, qui spiritaliter caput percutit quisquis in illo Divinitatem illius abnegat fuisse, sicut Arius, qui dicit Filium minorem esse Patre. In faciem spuit, quisquis praesentem illum in carne venientem denegaverit, sicut Manichaeus, qui dicit veram in Christo non fuisse carnchlamyde, et induerunt eum vestimentis suis. » Quandiu Dominus illusionem passus est, et sputa sustinuit, et coronam spineam in capite habuit, non propria vestimenta habuit induta, sed aliena. Mox autem ut hora despectionis transiit, propria vestimenta resumpsit. Quia quod passus est
Abbreviated transcription (Latin):
Sed mihi uidet᷑ in hoc loco dicere de p̃senta
& familiaritate: Cuiꝰ rei memorapłs at
iã ñ nouimꝰ cũ Quod habuit hȩc fect I
uenit unguere corpꝰ̾meũ in sepulturã ꝗ
uos putatis ꝑditionẽ eẽ. unguenti: offia
sepulturȩ est. Nec mirũ simihi bonũ obi
suȩ fidei dederit. cũ ego ꝓea fusurus in
sanguinẽ meũ. Am̃ dico uobis ubicuno
p̃dicatũ fuerit euangłm istud inunuti

Expanded text:
Sed mihi videtur in hoc loco de praesentia dicere et familiaritate. Cujus rei memor Apostolus ait: eum . Quod habuit, hoc fecit; praevenit ungere corpus meum in sepulturam. Quod vos putatis perditionem esse unguenti, officium sepulturae est. Nec mirum, si mihi bonum odorem suae fidei dederit, cum ego pro ea fusurus sim sanguinem meum. Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit Evangelium istud in uni
Abbreviated transcription (Latin):
i gosũ ueritas: Cũ societatẽ frat̾nitatis aliqͣ
discordiȩ peste cõmaculant : dm̃ ꝓdunt.
quia ds̃caritas ÷ Quiergo caritatis & ueri¬
tius iura spernunt : đm utiq qui ÷ caritas
&ueritas ꝓdunt. maxime cũ ñ infirmita¬
te uelignorantia peccant. sed insimilitu¬
dine uidȩ quȩr̃ oportunitatẽ qualiter
irbitris absentib mendatio ueritatem.
urtutẽ crimine mutent. Et primo
die arimorũ quando pascha immolabaNT:
dicunt ei discipuli. Quo us eamꝰ. & pa¬
remꝰ tibi comedere pascha. Primũ diẽ
ccidere solebunt aduesperã. Quod expo¬
nens apłs ait. Et enĩ pascha nrm̃ immo

Expanded text:
is aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est. Qui ergo veritatis et charitatis jura spernunt, Deum utique, qui est charitas et veritas, produnt, maxime cum non infirmitate vel ignorantia peccant, sed in similitudine Judae quaerunt opportunitatem, qualiter arbitris absentibus mendacio veritatem, virtutem crimine mutent. « Et primo die Azymorum quando pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus et paremus tibi comedere pascha? » Primum dieoccidere, solebant ad vesperam. Quod exponens Apostolus, ait: « Etenim pascha nostrum immo
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ uoluntatẽ matheus & marcus etiã
uerbis exp̃sserint. Sed uidas ꝓpt̃ea dixe¬
rit quia furerat. cȩteri uͦ ꝓpt̾ pauperũ
curã. iobannẽ aut̃ de solo illo id cõmemorare
uolusse. cuiꝰ exhac occasione furandi con¬
suetudinẽ credidit intimandã: Qđ uero
subdit̾ & fremebunt in eã : nequaquam
sed de illo potius subnumero plurali. quinea
dno aut discipulisci fidelit̃ adhȩsisse. nequ

Expanded text:
omnium voluntatem Matthaeus, Marcus etiam omnium voluntatem Matthaeus, Marcus etiam verbis expresserint, sed Judas propterea dixerit, quia furerat, caeteri vero propter pauperum curam. Joannem autem de solo illo ideo commemorasse voluisse, cujus ex hac occasione furandi consuetudinem credidit intimandam. Quod vero subditur: « Et fremebant in eam, » nequaquam rediderim, sed de illo potius sub numero plurali, qui nec Domino et discipulis ejus fideliter adhaesisse, neque
Abbreviated transcription (Latin):
odorẽ noticiȩ suȩ manifestat ꝑnos in omni
potentiã diuinȩ uirtutiseĩ quȩ illi una
cũ patre ÷ digna reuerentia c̃fitet᷑. laudat.
& p̃dicat : caput ꝓfecto illius unguento
ꝑfundit p̃cioso. Cũ uero assumptȩ myste¬
ria humanitatis ȩque digna reuerentia
suscipit : in pedes utiq dñĩ unguentum
int̃ homines c̃uersari dignatꝰ ÷ : pia p̃dica¬
tione cõmendat. ac deuotis uenerat᷑ obse¬
quiis. Erant aut̃ quida in digne feren¬
tes intra semetipsos dicentes. Vt quidꝑ
ditio ista unguenti facta est: Poterat i.
denariis & dari pauperibus: Marcꝰ hȩc
quomodo & matheus synedochicos loquit᷑.
pluralẽ uidelicet numerũ ꝓsingulari po¬
nens Nã ioħs distinctius loquens uidã
hȩc locutũ eẽ testat᷑ & hoc grã cupiditatis
co qđ fur eã & loculos habens ea qͣmite¬
bant᷑ portaret. sot ÷ etiã intellegi qđ &
alii discipuli aut̃ senserint hoc aut dixe¬
rint. aut eis iuda dicente ꝑsua sũsit. atq

Expanded text:
 manifestat per nos in omni potentiam divinae virtutis ejus, quae illi una cum Patre est, digna reverentia confitetur, laudat, et praedicat, caput profecto illius unguento perfundit pretioso. Cum vero assumptae mysteria humanitatis aeque digna reverentia suspicit, in pedes utique Domini unguentum inter homines conversari dignatus est, pia praedicatione commendat, ac devotis veneratur obsequiis. Erant autem quidam indigne ferentes intra semetipsos, et dicentes: Ut quid perditio ista unguenti facta est? Podenariis, et dari pauperibus. » Marcus haec quomodo et Matthaeus synecdochicos loquitur, pluralem videlicet numerum pro singulari ponens. Nam Joannes distinctius loquens, Judam haec locutum esse testatur, et hoc gratia cupiditatis, eo quod fur esset, et loculos habens, ea quae mittebantur portaret. Potest autem intelligi quod et alii discipuli, aut senserint hoc, aut dixerint, aut eis Juda dicente persuasum sit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
nqđ leꝓsus illo tẽpore ꝑmaneret : sed quia
ant lȩpsus. p̾ea a saluatore mundatus est.
lomine pristino ꝑmanente. ut uirtus curan¬
lisappartat. Nã & incatalogo apłoꝵ cum
ꝑrstino uicio & officio matheus publicanus
ppellat᷑. qui certe publicanus eẽ. desierat
lndi s monẽ lepsũ uolunt intellegere par¬
tẽ ppłi. qđ crediderit dño. & ab eo curata sit¬

Expanded text:
non quod leprosus illo tempore permaneret, sed quia non quod leprosus illo tempore permaneret, sed quia ante leprosus, postea a Salvatore mundatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam et in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio Matthaeus publicanus appellatur, qui certe publicanus esse desierat. Quidam Simonem leprosum volunt intelligere partem populi quae crediderit Do
Abbreviated transcription (Latin):
huĩ sđi tẽpus qđ .vii. dieb agit᷑. inazimis sin¬
uritatis & urritatis p̃cepit. eẽ. uiuendum.
omiq semꝑnisu nos desideria t̾rena quasi
igipti retinacula fugere. & uelut amun¬
dina c̃uersatione secretã solitudinẽ it̃ ad mo¬
net subire uirtutũ Et quȩ rebant sũmi sa¬
urdotes & scribȩ quomodo eũ dolo tenerent
&occiderent. Dicebant aut̃. Nindie festo.
neforit tumult̾ fieret in popło. Qui de¬
buerant pascha uicino parare uictimas. leui¬
ent templi parietes. paium̃ta uerrere. uasa
mundare. & scđm ritũ legis purificari. ut
esuagni dignifierent: c̃gregant᷑. in euntes
esiliũ quomodo occidant dnm: Ntim̃tes
siditionẽ ut simplex sermo demonstrat.
edcauentes ntauxilio ppłi de suis manib
tollerit̃ Etcũ eẽt bethaniȩ indomo symo¬
nslepsi. & recũberet. Passurus ꝓomĩ mun¬
do &uniuersas nationes suo sanguine re¬
dempturꝰ : morat̃ inbethania . domo oboe¬
dentiȩ qͣ quondã fuit symonis leprosi.

Expanded text:
i tempus quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecepit esse vivendum, omnique semper nisu, nos desideria terrena quasi Aegypti retinacula fugere, et velut a mundana conversatione secretam solitudinem iter admonet subire virtutum. Et quaerebant summi sacerdotes et scribae, quomodo eum dolo tenerent et occiderent. Dicebant autem, Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. Qui debuerant Pascha vicino parare victimas, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa mundare, et secundum ritum legis purificari, ut esu agni digni fierent, congregantur ineuntes consilium quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem, ut simplex sermo demonstrat, sed caventes, ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi, et recumberet. Passurus pro omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania in domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi;
Abbreviated transcription (Latin):
uero in india. Hardus uero ÷ frutexarom¬
tica. graui ut aiuint & crassa radice sed
breui. ac nigra fragiliq quãuis pingui
sic redolente ut cipressus. aspero sapore.
folio paruo. densoq. cuiꝰs cacumina in a¬
ristas se spargunt Ideoq gemina dote
pigm̃tariimardi spicas ac folia celebrant.
Ethoc ÷ qđ ait marcus unguenti nardi spi¬
cati p̃ciosi quia iidelicet unguentũ illud
qđ attulie maria dnõ ñ solũ deradice c̃fec¬
& foligrũ eĩ adiectione odoris acuirtutis
tis. unde merito unctioni capitis & pedũ
sed om̃ã herbȩ. p̃t̃ ihdicũ qđ p̃tiosius est
Mi istice aut̃ deuotio hȩc mariȩ dnõ ministrantis
fidẽ acpietatẽ designat ȩccłȩ scȩ̃. quȩ loquit᷑
in amoris cantico dic̃s Dũ esset rexinaccubi¬
tu suo. nardus mea dedit odorẽ suũ. Quȩ¬

Expanded text:
vero in India. Nardus vero est frutex aromvero in India. Nardus vero est frutex aromatica, gravi ut aiunt et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, quamvis pingui, sinum redolente, aut cypressum, aspero sapore, folio parvo densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: Unguenti nardi spicati pretiosi. Quia videlicet unguentum illud quod attulit Maria Domino, non solum de radice confecet foliorum ejus adjectione odoris, ac virtutis tis, unde merito unctioni capitis et pedum sed omnia herbae, praeter Indicum quod pretiosius est. Mysticae autem devotio haec Mariae Domino ministrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lier habens a labrastrũ unguenti nardi spicati
p̃tiosi. & fracto a labastro effudit suꝑ caput
eĩ. Mulier ista : maria erat magilalenȩ. so¬
sorlazari. quẽ suscitauit ihc̃ amortuis. ut ioħs
aꝑte cõmemorat. qui etiã hoc factũ ante sex
dies paschȩ testat̾ pridie quã asino sedens cũ
palmis & laude turbarũ ierosolimã ueniret
Ipsci ÷ aut̃ ñalia. quȩ quondã ut lucasscribit
peccatrix adhocueniens pedes dnĩ lacrimis
poenitentiȩ rigauit. &unguento c̃fessionis
liniuit. & quia multũ dilex̃: multorũ ueniã¬
apio iudice ꝓmeruit: Nunc uero iustifica¬
ta. & familiaris effecta dnõ: ñ tantũ pedesd̃i
ut idẽ ioħs narrat. uerũ & caput ut matheus
marcusq ꝑhibent oleoscõ ꝑsudit. Est tem
a labastrũ genꝰ marmoris candidi. uarus colo¬
rib int̃tincti qđ ad uasa unguentaria cauare
solent. eo qđ optime seruari ea incorrupta
dicant᷑. Nascit̾ cirta thebas egyptias. & da¬
mascũ syriȩ. cȩteris candidius. ꝓbatissimũ

Expanded text:
er habens alabastrum unguenti nardi spicati pretiosi, et, fracto alabastro, effudit super caput ejus. » Mulier ista Maria erat Magdalene, soror Lazari, quem suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat, qui etiam hoc factum ante sex dies Paschae testatur, pridie quam asino sedens cum palmis et laude turbarum Hierosolymam veniret. Ipsa est autem, non alia, quae quondam ut Lucas scribit peccatrix, ad hoc veniens pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et unguento confessionis linivit. Et quia multum dilexit, multorum veniapio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus ut idem Joannes narrat verum etiam caput ut Matthaeus Marcusque perhibent oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genus marmoris candidi, variisque maculis intertincti, quod ad vasa unguentaria cavari solet, eo quod optime servare ea incorrupta dicatur. Nascitur circa Thebas Aegyptias, et Damascum Syriae caeteris candidius, probatissimum
Abbreviated transcription (Latin):
ediscipulũ ad traditionẽ sanguinis mgistri
net Tu uideris. Tu in quit illud ꝓbasti
aiaccepisti. tu uideris quidactur̾sis
tiectis argenteis intẽplo recessit. & abi¬
ens laqueo se suspendit. Auariciȩ mag¬
nitudinẽ. impietatis pondus excludit
Nihil ꝓfuit uidȩ qđ poenitentiã egit de dnĩ
ꝑditione. qm̃ culpã quã c̃traxerat soluere
ñ potuit. Sic quicũq infrem̃ ita peccat
ut hoc qđ in eo offendit em̃dare ualeat :
tidimitti pot ÷. Qui aut̃ ita peccat. ut hoc
qđ peccauerit ñualeat em̃dare : ñdimit¬
itt̃ ei. Quia frustra assumit᷑ inuoce poe¬
nitentia. quã diumanet culpa. De uidal
udȩ reputata ÷. quia ñ solũ prius peccatũ
soluere ñ potuit. sed etiã homicidiũ ꝓditi¬
one dñi copulauit. Non licet mittere¬
eos in corbanan. quia p̃tiũ sanguinis est

Expanded text:
discipulum ad traditionem sanguinis magistri net. « Tu videris. » Tu, inquiunt, illud probasti cum accepisti, tu videris quid acturus sectis argenteis in templo, recessit, et abiens laqueo se suspendit. » Avaritiae magnitudinem impietatis pondus excludit. Nihil profuit Judae quod poenitentiam egit de Domini proditione, quoniam culpam quam contraxerat, solvere non potuit. Sic quicunque in fratrem suum peccat, ut hoc quod in eo offendit, emendare valeat, ei dimitti potest: qui autem ita peccat, ut hoc quod peccaverit, non valeat emendare, non dimittetur ei. Quia frustra assumitur in voce poenitentia, quandiu manet culpa. De Juda aJudae reputata est, quia non solum prius peccatum solvere non potuit, sed etiam homicidium proditioni Domini copulavit. « Non licet eos mittere in corbonam, quia pretium sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
paschȩ. sciensihc̃ quia uenit hora eiꝰ ut ins¬
at ab hoc mundo ad patrẽ: Nbi mansdt
declarat. ideo solẽnitatis huĩ diem ꝑlegta
mystice transitũ eẽ uocatũ. qđ agnusđ qd
peccatũ mundi tolleret in eo dehocmins
siue ipse transiturus. siue nos salubrittas¬
tu quasi deȩgyptia eẽt seruituit ductis
Hocsane iuxta ueteris instrum̃ti scriptura
int̃ pascha xazima distat. q ł pascha ipsi

Expanded text:
Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. » Ubi manifeste declarat, ideo solemnitatis hujus diem per legem mystice transitum esse vocatum, quod agnus Dei, qui peccata mundi tolleret, in eo de hoc mundo, sive ipse transiturus, sive nos salubri transitu quasi de Aegyptia esset servitute ducturus. Hoc sane juxta Veteris Testamenti scripturam inter Pa
Abbreviated transcription (Latin):
dns crucifixus est. sabbato requieuit insepulchro.
atauo: qui est & primus .: resurrexit. Et pul
pulchra ratione dñs sexta feria genus huma¬
nĩ sua passione redemit. sabbato insepulchro
quieuit. octauo die resurrexit. Quod etiam
ꝓnra salute c̃stat eẽ actũ. Si quidẽ. sex huius¬
sdietates cũ dnõ patimur. septima aut̃ qͣ nc̃ ÷¬

Expanded text:
s crucifixus est, sabbato quievit in sepulcro, octavo, qui est primus, resurrexit. Et pulcpulchra ratione Dominus sexta feria genus humanum sua passione redemit, sabbato in sepulcro quievit, octavo die resurrexit. Quod etiam pro nostra salute constat esse actum. Siquidem per sex saeculi aetates cum Domino patimur, septima autem,
Abbreviated transcription (Latin):
Inẽ recordati sumus quia seductor ille dixit
idhuc uiuens posttres dies resurgã. &cetera
Ixnomine seductoris & furis: licet nolentes
ueritatẽ locunt᷑ iudei. Seductor enĩ dñs est.
non aueritate ad falsitatẽ. ab ono ad malũ: sed
tontrario ab iniquitate adiusticiã. Euresaut̃
iñi fuerunt. quia fidẽ xp̃i quã udei respuer̃:
audeis auferre. & ad populos gentiũ trans

Expanded text:
ine, recordati sumus quia seductor ille dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam. » Et nomine seductoris et furis, licet nolentes, veritatem loquuntur Judaei. Seductor autem est Dominus, non a veritate ad falsitatem, a bono ad malum: sed econtrario ab iniquitate ad justitiam. Fures autem apostoli fuerunt, quia fidem Christi, quam Judaei respuerunt, a Judaeis auferre, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑdni passione int̃p̃tatis. Quib res¬
andendũ ÷ qđ deliquiũ solis numꝗnisi
orima luna fieri potest. Constat aut᷑ festi¬
utate paschali qđo crucifixus ÷ dñs pleni¬
linum fuisse Ne aut̃ ista solis obscuritas
repentina & subita fuisse dicat᷑ : ñ solũ una
hosa sed etiã tribus horis ꝓtelata est id est
is exta hora usq ad nonã horã Credendũ
ĩ est quod sicut sol suꝑ terras obscuritatẽ
pasus ÷ ita etiã luna subt̃ris radios lucis
sue abstraxit Impleta ÷ hic ꝓphetia iohe¬
lis dicentis. Sol c̃uertet᷑ intenebras. &
lina insinguinẽ . Subtraxit sol radios
suos. ne uel morientẽ dnm̃ suũ incruce
uderet. siue gtiã ut uidei ministri iniqͥ¬
atis lumine illiuis ñ fruerent᷑. Et circa
nonã horã. clamauit iħc uoce magna
sitire & lassari & dormire ñ ÷ ꝓpriũ diu¬
nitatis. sed humanitatis : ita etiã hec uox
exparte humanitatis ꝓcessit . ñ ex parte
duunitatis. Nã scđm diuinitatẽ numꝗ

Expanded text:
ni passionem interpretati sunt. Quibus respondendum est, quod deliquium solis nunquam nisi prima luna fieri potest. Constat autem festivitate paschali, quando crucifixus est Dominus, plenilunium fuisse. Ne autem ista solis obscuritas repente et subita fuisse dicatur, non solum una hora, sed etiam tribus horis protelata est, id est a sexta hora usque ad nonam horam. Credendum vero est quod sicut sol super terras obscuritatem passus est, ita etiam luna sub terris radios lucis suae abstraxit. Impleta est hic prophetia Joelis dicentis: « Sol convertetur in tenebras, et luna in sanguinem . » Subtraxit autem radios suos, ne vel morientem Dominum suum in cruce videret: sive etiam, ut Judaei ministri iniquitatis lumine illius non fruerentur. « Et circa horam nonam clamavit Jesus voce magna, sitire, et lassari, et dormire non est proprium Divinitatis, sed humanitatis: ita etiam haec vox ex parte humanitatis processit, non ex parte Divinitatis. Nam secundum Divinitatem nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ illuduinũ bibit. Bibit enĩ dul¬
cissimũ uinũ de genimine istius uitis. in illis
uidelicet qui post resurrectionẽ credider̃.
milia. alia die triamilia. & deinceps mul¬
ta milia. In illis bibit uinũ dulcissimũ p̾
suã resurrectionẽ. Et ymno dicto: exi¬
er̃ inmontẽ oliueti. Hoc ÷ qđ psalmista
tudo exorta ÷. ut quanto cęlesti pane pasci¬
m̃. siue t̃reno cibo reficim᷑. ymnũ đo ca¬
namꝰ. Uel etiã ymnũ possumꝰ intellege¬
re illã orationẽ ꝑquã patri discipulos cõ¬
m̃dauit. quã ioħs adplenũ execut̃ ÷ quȩ
ita inchoat. sat̃ uenit hora. clarifica filiũ
tuũ. ut filius tuus darificet te. Inqͣ ñsolũ¬

Expanded text:
resurrectionem illud vinum bibit. Bibit enim dulresurrectionem illud vinum bibit. Bibit enim dulcissimum vinum de genimine istius vitis. in illis videlicet qui post resurrectionem credideruntmillia, alia die tria millia, et deinceps multa millia: in illis bibit vinum dulcissimum post suam resurrectionem. « Et, hymno dicto, exierunt in montem Oliveti. » Hoc est, quod Psalmista tudo exorta est, ut quando coelesti pane pascimur, sive terreno cibo reficimur, hymnum Deo dicamus. Vel etiam hymnum possumus intelligere illam orationem per quam Patri discipulos commendavit, quam Joannes ad plenum exsecutus est, quae ita inchoatur: « Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te : » in qu
Abbreviated transcription (Latin):
usq indiẽ illũ. cũ illud bib ĩ uobiscũ nouũ
in regno patris mei. lux taliterã ꝓmittit
se nequaꝗ eẽ. bibiturũ degenimine uitis
donec resurgeret a mortuis. Postq aut̃ re¬
surrexit: ñsolũ comedit. sed etiã bibit cum
discipulis suis. sic̃ petrus apłs declarat dics̃
Nob qͥ manducauim̃ &bibim̃ cũ illo p̃ꝗ resur¬
rex̃ amortuis. Sed qui altiꝰ intellegunt.
spũ ale mysteriũ ibi requirunt. Uitis & enĩ
nomine. significat᷑ plebs i frahelitica: ut in
psalmo. Vineã de aegypto transtulisti
Et iterũ in esaia. Uinca enĩ dnĩ sabaoth dom
is rahel ÷. Dic̃ ergo . Nonbibã dehoc ge¬
nimine uitisi degeneratione huius uitis.
donec bibã illud nouũ inregno patris mei
Regnũ patrissui. appellat hic fidẽ creden¬
tiũ. Ait ergo Non recipiã ab hachora
meae passionis carnales uictimas accerimo¬
nias. donec uinũ dulcissimũ bibã. id÷ fidem
illoꝵ uobiscũ in regno patrismei . Nã post

Expanded text:
 vobiscum novum in regno Patris mei. » Juxta litteram promittit se nunquam esse bibiturum de genimine vitis, donec resurgeret a mortuis. Postquam autem resurrexit, non solum comedit, sed etiam bibit cum discipulis suis, sicut Petrus apostolus declarat, dicens: « Nobis qui manducavimus et bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis . » Sed qui altius intelligunt, spirituale mysterium ibi requirunt. Vitis enim nomine significatur plebs Israelitica, ut in Psalmo: « Vineam de Aegypto transtulisti . » Et iterum in Isaia: « Vinea enim Domini Sabaoth, domus Israel est . » Dicit ergo: « Non bibam de hoc genimine, » id est de generatione hujus vitis, « donec bibam illud novum in regno Patris mei. » Regnum Patris sui appellat hic fidem credentium. Ait ergo: Non recipiam ab hac hora meae passionis carnales victimas ac caeremonias, donec vinum dulcissimum bibam, id est fidem illorum vobiscum in regno Patris mei. Nam post
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sequens ÷ ut etiã semetipsũ saluũ facut
siuult. Sedsi dñs t̃c tẽporis in illoꝵ in siba¬
tione decruce descenderet: etiã illorun
insultationib cȩderet : uirtutẽ patiens
nob̵ ñ demonstraret. Sed sustinuit dñsa

Expanded text:
consequens est ut etiam semetipsum salvum faciat si vult. Sed si Dominus tunc temporis in illorum insultatione de cruce descenderet, etiam illorum insultationibus cedens, virtutem patientiae nobis non monstraret. Sed sustinuit Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt ei. Id ipsũ aut̃ & latrones qͥ
crucifixi erant cũ eo. imꝓperabant ei lor
sinedochicos intellegendũ ÷ Non enin
uterq latro dnm̃ insultauit. sed sic̃ lucas
distinctius loquens manifestat uno inbls¬
phemia ꝑseuerante. alter decruce inet¬

Expanded text:
cendere. « Idipsum autem et latrones, qui crucifixi erant cum eo, improperabant ei. » Hoc synecdochicos intelligendum est. Non enim uterque latro Domino insultavit, sed sicut Lucas distinctius loquens manifestat, uno in blasphemia perseverante, alter de cruce incr
Abbreviated transcription (Latin):
illud qđ ꝑꝓphetã đr̃. Et cũ iniquis deputa
tus ÷ Allegorice aut̃ duo latrones qͥ cũ dño
crucifixis significant duo genera hominũ
qui sub c̃fessione nominis xpi. ł agonẽ mar¬
tyrii. ł artioris uitȩ instituta subeunt
Illi enĩ qui solo intuitu remunerationis su¬
pernȩ talia assumunt. laude & merito
dextro latroni coequant᷑. Illiaut̃ qͥ qͣlib&
alia causa ł agone martyrii. altioris uitȩ
instituta ducunt : sinistri latronis ꝑfidia
designant᷑. qui sub c̃fessione nominis xp̃i
sed ñ amore illi artioris uitȩ instituta sube

Expanded text:
dicitur: « Et cum iniquis deputatus est . » Allegorice autem duo latrones, qui cum Domino crucifixi sunt, significant duo genera hominum, qui sub confessione nominis Christi, vel agonem martyrii, vel arctioris vitae instituta subeunt. Illi enim qui solo intuitu remunerationis super se talia assumunt, laude et merito dextro latroni coaequantur. Illi autem qui qualibet alia causa, vel agonem martyrii, vel arctioris vitae instituta ducunt, sinistri latronis perfidia designantur, qui sub confessione nominis Christi, sed non amore illius arctioris vitae inst
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ibi truncabant᷑ capita eoꝵ. & recte idem
loc̃ caluarie ñcupabat᷑. id÷ acapitib dãnator
ubi abundauit delictũ. suꝑabundaret grã
Et deder̃ ei uinũ bibere cũ fellemixtũ: Imple¬
ei deder̃. Ipsi erant acetũ. degenerantes a
uino patriarcharũ & ꝓphetarũ. & nequaꝗ
aliud ei poterant dare nisi quod erant: Qd h¬

Expanded text:
ergo ibi truncabantur capita eorum, et recte idem ergo ibi truncabantur capita eorum, et recte idem locus calvariae nuncupabatur, id est a capitibus damnatorum. ubi abundavit delictum, superabundavit gratia . « Et dederunt ei bibere vinum cum felleei dederunt. Ipsi enim erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum, et nequaquam aliud ei poterant dare quam quod erant. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
trarius iohanni euangłtȩ. qͥscripsit dnm̃ erucẽ
rio crucẽ sibi portauerit. deinde obiuianti symo¬
ne angariauer̃ eũ ut tolleret crucẽdnĩ usq ad
locũ quo figenda erat. Quod amagnomis¬
terio ñuacat Siquide simon qͥ int̾̃p̃tat̾ oboe¬
diens: gentilẽ ppłm designat. Vnde bene
cyreneus fuisse legit᷑ qui hȩres int̃pretatur
Nã de gentili ppło ađo patre filio rȩꝓmittit̃
Dabo tibi gentes hȩreditatẽ tuã. & possessionẽ
tuã t̃minos t̃rȩ. In locũ qͥđr golgotha qd:¬
caluariȩ locus. Quiđã caluaria dictũ autu¬
mant a sepultura primi patris. eo qđ caput
hoc ÷ caluaria ipsius eodẽ loco sit tumulata
Qđ ꝑspicue falsũ ÷. qr uidelicet sic̃ lib iesu naue
refert. ñ iuxta ierłm sed int̃ ebron & cariathar¬
be tumulatꝰ ÷. Uerior ergosens ÷ qđ cal¬
uaria dicam̃ locũ illũ exc̃suetudine antiqua.
Si quiđẽ extra om̃s ciuitates loc̃ deputabatur.
ubi reoꝵ capita detruncabant᷑. Incaluaria

Expanded text:
thaeus Joanni evangelistae qui scripsit Dominum crucem rio crucem sibi portaverit: deinde vero, obviante Simone, angariaverunt eum ut tolleret crucem Domini usque ad locum quo figenda erat, quod a magno mysterio non vacat. Siquidem Simon, qui interpretatur obediens, gentilem populum designat. Unde bene Cyrenaeus fuisse dicitur, qui haeres interpretatur. Nam de gentili populo a Deo Patre Filio repromittitur: « Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . » « In locum qui Calvariae locus. » Quidam locum Calvariae dictum autumant a sepultura primi parentis, eo quod caput, hoc est, calvaria ipsius, eodem loco sit tumulata. Quod perspicue falsum est, quia videlicet, sicut liber Jesu Nave refert, non juxta Jerusalem, sed inter Hebron et Cariatharbe tumulatus est. Verior ergo sensus est, quod calvariam dicimus locum illum ex consuetudine antiqua: siquidem extra omnes civitates locus deputatur, ubi reorum capita detruncabantur. In calvaria
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. id÷ abhac.hora. siue tempore mea pas¬
sionis uidebitis. id: intellegetis & credetisfi
superius de solio suo excusserat: ipse etiam
furor ꝓuocat illũ aduestim̃ta scindenda.
Erat aut̃ c̃suetiido inppło uideoꝵ. ut qͦtienscũq
aliꝗd durũ ł blasphemiȩ c̃tradnm̃ audireN:
uestim̃ta scinderent. ut ex significatione uesti¬
m̃toꝵ. dolorẽ cordis ostenderent:. Qđ legimꝰ
paulũ & barnaban fecisse in quađa ciuitate.
cũ ppłs uellet cis immolare uictimas & sa¬
crificia. qͣsi deos ad orantes. Spũalit̃ scissio
uestim̃toꝵ principissacerdotũ : sigñf scin¬
dendã eẽ. dignitatẽ sacerdotii inppło iudcoꝵ
In excussione sacerdetis de soliosuo. significa¬
bat̃ uacuã eẽ remansurã sedẽ pontificis in
populo uideorũ. Atilli respondentes dicer̃
Reus ÷ mortis. Impletũ ÷ qđ ołi psalmista ex
ꝑsona dñĩ dixerat. Circũ deder̃me canes mul

Expanded text:
 est ab hac hora sive tempore meae passionis, « videbitis, » id est intelligetis et credetis: «superius de solio suo excusserat, ipse etiam furor provocat eum ad vestimenta scindenda. Erat autem consuetudo in populo Judaeorum, ut quotiescunque aliquid durum vel blasphemiae contra Dominum audirent, vestimmentorum dolorem cordis ostenderent. Quod legimus Paulum et Barnabam fecisse in quadam civitate, cum populus eis vellet immolare victimas et sacrificia, quasi deos adorantes. Spiritualiter, scissio vestimentorum principis sacerdotum significabat scindendam esse dignitatem sacerdotii in populo Judaeorum. In excussione sacerdotis de solio suo, significabatur vacuam esse remansuram sedem pontificis in populo Judaeorum. « At illi respondentes, dixerunt: Reus est mortis. » Impletum est quod olim Psalmista ex persona Domini dixerat: « Circumdederunt me canes mul
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ cũ sine pcos
qset: nr̃i peccata insemnetipso suscepit Quod h
pntã coronã incapite accepit. hoc significabat᷑
Alitur a nobis. & maledictũ qđ primo paren¬
a dictũ ÷ t̾ra tua spinas & tribulos germina

Expanded text:
m, cum sine peccato esset, nostra peccata in semetipso suscepit. Quod autem spineam coronam in capite accepit, hoc significabaturablaturus a nobis: et maledictum quod primo homini dictum est: « Terra tua spinas et tribulos
Abbreviated transcription (Latin):
superat omp̃s ds ꝑ moysen. ut legitima suc¬
uessio sacerdotũ inꝑpetuo ꝑmaneret. Instan
t tẽpr̃ dominicȩ passionis. destructa erat
ucerdotalis dignitas. Ad eo enĩ erat p̃uari¬
uta. ut qͥcũq sacerdotiũ pecunia redime¬
it potuisset. sacerdos efficeret᷑. Nenĩ ser¬
uiluĩ ibi iã successio generis. sed potiꝰ intuitꝰ
upiditatis. Iste ergo caiphas sic̃ iosephus yr¬
nt redimeret sibi unius anni pontificatũ
aromanis. Mirũ aut̃ ñ ÷ si iniust sacerdos
mustã sententiã de dñõ ꝓferat. Petrush.
sequebat eũ alonge. usq in atriũ principissa¬
cerdotũ. Diuina uerba sic aliud dicunt. ut
tanen aliud intellegendũ significent. Iuxta
litra pet:us a longe eũ sequebat᷑. quia time¬
lut neparit̃ cũ illo teneret᷑. Allegorice a
longe eũ sequebat᷑. quia uidelicet inꝓximo

Expanded text:
s per Moysen, ut legitima successio sacerdotum in perpetuo permaneret. Instante autem tempore Dominicae passionis, destructa erat sacerdotalis dignitas. Adeo erat praevaricata, ut quicunque sacerdotium pecunia redimere posset, sacerdos efficeretur. Non enim servabatur ibi jam successio generis, sed potius intuitus cupiditatis. Iste ergo Caiphas sicut Josephus narrat redemerat sibi unius anni pontificatum a Romanis. Mirum autem non est si injustus sacerdos injustam sententiam de Domino proferat. « Petrus autem sequebatur a longe, usque in atrium principis sacerdotum. » Divina verba sic aliud dicunt, ut tamen aliud intelligendum significent. Juxta litteram, Petrus a longe eum sequebatur, quia timebat ne pariter cum illo teneretur. Allegorice, longe eum sequebatur, quia vid
Abbreviated transcription (Latin):
bit cȩnaculũ grande stratũ. & ibi parate.
Cęnaculũ magnũ lex spũ alis est.
quȩ de angustus literȩ egrediens. in subli¬
mi loco recipit saluatorẽ : Nã qui adhuc
occidentẽ literã seruauerit: quid aliud
in agno quam petus intellexerit: Iste
nimirũ inimis pascha facit. quia maiesta¬
At qui aquȩ bauilũ. hoc ÷ gr̃ȩ p̃conẽ in do
solario. xp̃o refectionẽ parat. quia cunc¬
ta uel paschȩ sacram̃ta. ł cȩtera legis decre¬
ta. eĩ sacram̃ta eẽ. cognoscit. Uespereh

Expanded text:
bitbitum lex spiritalis est, quae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agno, quam pecus intellexerit, iste nimirum in imis Pascha facit, quia spiriAt qui aqsolario Christo refectionem praeparat: quia cuncta vel paschae sacramenta, vel caetera legis decreta esse sacramenta cognoscit. IV. Vespere
Abbreviated transcription (Latin):
dumitatis: qđ cũ discipulis loquens quid
alibi futurũ sit nouit: Pulchrt aut̃ paratu¬
ris pascha discipulis homo laguenã siue iux¬
ta aliũ euangelistã amphorã aquȩ baiulans
occurrit. ut ostendat᷑ huĩ paschȩ mysteriũ
ꝓoblatione ꝑfecta mundi totiꝰ. eẽ. celebran¬
dũ Aqua quippe lauacrũ gr̃ȩ. laguena
fragilitatẽ designat eoꝵ. ꝑ quos eadẽ erat
grã mundo ministranda:. Vnde auint
Habemꝰ aut̃ thesaurũ istũ inuasis fictilibus
Parant ergo pascha discipuli ubi aquȩ infert̃
laguena. ut ad eẽ tẽpus insinuent. qͦculto¬
rib ueris paschȩ typicus delimine ac posti¬
b cruor offerat᷑. & adtollenda mundicri¬
mina uiuicifontis baptisma cõpleret᷑. Se¬
quimini eũ. & quocũq introiereͥt. dicite
refectio mea. ubi pascha cũ discipulis meis
manducẽ: Consulte siue aquȩ bauili.
seu domini domus sunt p̃t̃missa uocabula
hospicio suscipere quȩrentibus : facultas
danda signetur. Et ipse uobis demonstra¬

Expanded text:
ia cum discipulis loquens quid alibi futurum sit novit. Pulchre autem paraturis pascha discipulis, homo lagenam, sive juxta alium evangelistam, amphoram aquae bajulans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippfragilitatem eorum designat, per quos eadem erat gratia mundo ministranda. Unde aiunt: « Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus . » Parant ergo pascha discipuli, ubi aqua infertur lagena, ut adesse tempus insinuent, quo cultoribus veris paschae typicus de limine ac postibus cruor offeratur, et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma compleretur. « Sequimini eum, et quocunque introierit, dicite refectio mea, ubi pascha cum discipulis meis manducem? » Consulte sive aquae bajuli, seu domini domus sunt praetermissa vocabula.hospitio suscipere quaerentibus facultas danda signetur. « Et ipse vobis demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
siã deuolut̃ fuerat. Ut sit sensus. Amice
ad qđ uenisti : Id÷ ad quantũ malũ deiect̾es
ut de apło fieres apostata. & de doctore ue¬
ritatis fieres magist̃ erroris : Siuͦ. plenam
plenã distinctionẽ iln fecerimus. ut dicamꝰ anzce.¬
nisti. ut subaudiat ꝑfice. Acsidiceret: Relin¬
que osculũ pacis . & imple traditoris officiũ
Et ecce unꝰ ex his qͥerat cũ ihũ. extendens manũ
exemit gladiũ suũ. & ꝑcutiens seruũ principis
sacerdotũ. amput. iit auriculã eiꝰ. Hoc petrus
apłs fecisse legiĩ sedm iohannẽ. eo ardore m̃tis
quo & eȩtera faciebut.: Nã seruus principiss¬
cerdotũ cuĩ auricula amputata ÷ malchisuo¬
cabat᷑. qui int̃p̃tat᷑ rex. In quo seruo mhi di

Expanded text:
siam devolutus erat, ut sit sensus? « Amice, siam devolutus erat, ut sit sensus? « Amice, ad quod venisti? » id est, ad quantum malum dejectus es, ut de apostolo fieres apostata, et de doctore veritatis, fieres magister erroris? Si vero plenam distinctionem ibi fecerimus, ut dicamnisti, » ut subaudiatur, perfice, ac si diceret: Relinque osculum pacis, et imple traditoris officium. « Et ecce unus ex his qui erant cum Jesu, extendens manum, exemit gladium suum, et percutiens servum principis sacerdotum, amputavit auriculam ejus. » Hoc Petrus apostolus fecisse legitur secundum Joannem eo ardore mentis, quo et caetera faciebat. Nam servus principis sacerdotum, cujus auricula amputata est, Malchus vocabatur, qui interpretatur rex.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ÷. tenete cum. Infelixiudas estimans dnm
signa quȩ fecerat magicis patrasse. recolens
eũ transfiguratũ fuisse in monte corã tribus
discipulis. estimans etiã eũ in hora suȩ c̃p̃hen
ideo dat signũ ꝑsecutorib suis. ut quẽcũq
oscularet᷑ ipsũ conp̃henderent. estim es dñm
ꝑsecutores suos eludere. & in aliã se formam
transfigurare. It c̃festi accedens adiħm dixit
Aue rabbi. Et osculatꝰ : eũ Sũma dem̃tia infeli¬
cisiudȩ. Nã osculũ pacis porrigit ei. quẽ uult
tradere ꝑsecutorib suis. Adimpletũ : hocloco
qđ ꝑ psalmistã đr̃. Qui edebat panẽ meũ: am¬
pliauit aduersũme supplantationẽ: Amice
ad qđ uenisti : Duob modis & intellegendũ
& distinguendũ ÷. Sienĩ ita distinguendũ ÷
ut dicam̃ amice ad qđ uenisti. ut int̾rogantis
modo legat᷑: uox dnĩ ÷ miserũ increpantis &
dolentis. qđ a sũmo gradu apostolat. ad aposta¬

Expanded text:
ipse est, tenete eum. » Infelix Judas aestimans Dominum ipse est, tenete eum. » Infelix Judas aestimans Dominum signa magicis artibus patrasse, recolens eum transfiguratum fuisse in monte coram tribus discipulis, aestimans etiam eum in hora passionis ideo dat signum persecutoribus suis, ut quemcunque oscularetur, ipsum comprehenderent, aestimans Dominum persecutores suos elfestim accedens ad Jesum, dixit: Ave, rabbi. Et osculatus est eum. » Summa dementia infelicis Judae! Nam osculum pacis porrigit ei quem vult tradere persecutoribus suis. Adimpletum est hoc loco quod per Psalmistam dicitur: « Qui edebat panem meum, ampliavit adversum me supplantationem . » « Amice, ad quod venisti? » Duobus modis est intelligendum et distinguendum est. Sed ita distinguendum est, ut dicamus: « Amice, ad quod venisti? » ut interrogantis modo legatur, vox Domini est miserum increpantis, et dolentis quod a summo gradu apostolatus ad aposta
Abbreviated transcription (Latin):
Exponit quare superi dixerit Tristis : anima
saluari. ł si ñ pot÷ uniũsus orbis salutẽ con¬
sequi. nisi ppłs uideoꝵ in ꝑditionẽ ruat.
fiat uoluntas tua. Non scđm hoc fiat qđ
exparte humanitatis loquor. sed ꝓpt̃ qđ
ad terrã tua uoluntate descendi Et relic¬
tis illis: iterũ abiit. & orauit t̾cio eundẽ
sermonẽ dicĩ. Orauit t̾cio. ut in ore duoꝵ
discipuloꝵ c̃firmatio. Tc̃ueñ ad discpłossu¬
os: Postꝗ orauit ad patrt̃. & impetrauit sa¬
lutẽ discipuloꝵ suoꝵ: uenit adeos & dixit
Dormiteiã & requiescite. Ecce apppinquab
hora. & filius hominis tradet᷑ inmñ peccatoꝵ
Surgite camꝰ. Ecec apppinquabit. quime tra
tacuisse. ut impleret̾ qđ dixẽ. & inde diceret
Surgite eam̃. Adhuc eo loquente. ecce uidas
unus de xii .i. Uñ ñ merito sed numero. sic̃
superius dñs dix̃. Nonne uos .xii. elegi. & un
ex uobis diabolus est: Qui aut̃ tradidit eum
dedit eis signũ dicens. Quẽcũq osculat̾ fuero

Expanded text:
Exponit quare superius dixerit, « tristis est asalvari, vel si non potest universus orbis salutem consequi, nisi populus Judaeorum in perditionem ruat, fiat voluntas tua. Non secundum hoc fiat quod ex parte humanitatis loquor, sed propter quod ad terram tua voluntate descendi. « Et relictis illis iterum abiit, et oravit tertio eumdem sermonem dicens. » Oravit tertio, ut in ore duorudiscipulorum confirmatio. « Tunc venit ad discipulos suos. » Postquam oravit ad Patrem, et impetravit sale. Ecce appropinquavit hora, et Filius hominis tradetur in manus peccatorum. Surgite, eamus. Ecce appropinquabit qui me tradtacuisse, ut impleretur quod dixit, et inde diceret: « Surgite, eamus. » « Adhuc ipso loquente, ecce Judas unus de duodecim. » Unus non merito, sed numero, sicut superius Dominus dixit: « Nonne vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? » « Qui autem tradidit euns: Quemcunque osculatus fuero,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ flagellauerit. & flagellatũ potestatium
tradiderit. Qđ duob modis soluendũ : ati
eũ flagellasse ut satis faceret legib romin
quoꝵ c̃ suetudo erat. ut is qui morti eet idi
primũ flagellaret᷑. & postmodũ occidertꝰ
Siueideo flagellauit eũ. ut uidelicet illi ses
poenis illiꝰ. cessarent ultra mortẽ eiꝰ peren

Expanded text:
eum flagellaverit, et flagellatum potestati eorum tradiderit. Quod duobus modis solvendum est: ideo flagellasse, ut satisfaceret legibus Romanorum, quorum consuetudo erat, ut is qui morti esset addictus, primum flagellaretur, et postmodum occideretur. Sive ideo flagellavit eum, ut videlicet illi satiati poenis illius, cessarent ultra mortem ejus petere,
Abbreviated transcription (Latin):
nosor distributionẽ omniũ regnoꝵ terrę
uidisse. Et sic̃ legimꝰ pharaonẽ somniũ uidis¬
se. qđ ioseph cũ prudent̃ disseruisset: dñs con¬
stitut̃ ÷ in terra egypti. Principes aut̃ sacer¬
dotũ & seniores ppłi ꝑsua ser̃ppłis ut pete¬

Expanded text:
nosor distributionem omnium regnorum terrae nosor distributionem omnium regnorum terrae vidisse : et sic legimus Pharaonem somnium vidisse, quod Joseph cum prudenter disseruisset, dominus constitutus est in terra Aegypti . « Principes autem sacerdotum et seniores populi persuaserunt populis, ut pete
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ses unũ dimittere exuinctis quẽ uoluis¬
sent Memores enĩ uidei liberationissuȩ
de egrpto: hanchabebunt c̃suetudinẽ ut
in die festo unũ uinctũ amorte eriperent.
in memoriã suȩ liberationis. qđo de egypto
liberatis. Habebant aut̃ tc̃ uinctũ in signẽ
qui dicebat̾ barrabas. Barrabas aut̃ ꝓpt̃ se¬
ditionẽ & homiudiũ sic̃ lucas testat᷑. c̃clusus
Tribunal . c̃. sedes iudicis. sic̃ soluĩ sedes regis
Cathedra aut̃ sedes ÷ magistri. Misit adillum
uxor eĩ dic̃s Nihil tibi. &iusto illi. Tc̃ primũ
intellex̃ diabolus ꝑ passionẽ dnĩ. potestate
Et ideo satagere conat̾÷ ut saltĩ ꝑpassionem
uxoris pilati dnm̃ amorte retraheret Mul¬
ta enĩ passasũ hodie ꝑuisũ ꝓpt̃̾ eũ. Notandũ :÷
qr gentilib sȩpe somnia reuelant᷑ ađo. ñ
ob eoꝵ merita. sed aut ꝓscientia futurorũ
łetiã ꝓcautela alioꝵ. sic̃ legimꝰ. nabocho do¬

Expanded text:
praeses unum dimittere ex vinctis quem voluispraeses unum dimittere ex vinctis quem voluissent. » Memoriam enim Judaei liberationis suae de Aegypto, hanc habebant consuetudinem, ut in die festo unum vinctum a morte eriperent, in memoriam suae liberationis, quando de Aegypto liberati sunt. « Habebant autem tunc unum vinctum insignem, qui dicebatur Barabbas. » Barabbas autem propter seditionem et homicidium sicut Lucas testatur conclusus » Tribunal est sedes judicis, sicut solium sedes regis, cathedra autem sedes magistri. « Misit ad eum uxor ejus dicens: Nihil tibi et justo illi. » Tunc primum intellexit diabolus per passionem Domini se potestate, et ideo satagere conatus est, ut saltem per passionem uxoris Pilati Dominum a morte retraheret. « Multa enim passa sum hodie per visum propter eum. » Notandum est, quia gentilibus saepe somnia revelantur a Deo, non ob eorum merita, sed aut pro futurorum, vel etiam pro cautela aliorum, sicut legimus Nabuchodo
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ÷ & cõmunia fuer̃ omniũ. & ꝓpͥa sin¬
guloꝵ Et int̾rogauit eũ p̃ses dic̃s Tues
rex iudeoꝵ : Dic̃illi iħc Tudicis. subau¬
dit̃ quia egosũ Notandũ ÷ quia hoc qd
ei obiectũ fuerat ascribis & phariseis. hoc
ttiã pilat̾ int̾rogat. utrũ uidelicet sere¬
gẽ iudeoꝵ. eẽ. diceret. sic̃ scribȩ & phari¬
sei eũ accusauer̃. Seddñs ita suũ tempe¬
rauit responsũ. ut ueritatẽ diceret. &
tam̃ sermo illius calũniȩ ñpateret
Et cũ accusaret᷑ a principib sacerdotũ & se¬
niorib : nihil respondit. Intuendũ : qd
dñs pilato interroganti pauca respondit.
ideo qr ñ suo arbitrio. sed ppłi accusatione
cũ adiudicabat. Principib aut̃ int̾rogan¬
tib nihil respondit. quos sua responsione
indignos eẽ iudicabat. Uel certe ideo ñ
respondit. ne si semetipsũ digna responsi¬
one purgaret. utilitas passionis differret᷑.
& gen̾ humanũ sine passione sua saluari
ñ p̾oterat ẜ dic̃ aũt sollemnẽ. c̃sueuerat

Expanded text:
ia fuerunt omnium, et propria singulorum. « Et interrogavit eum praeses, dicens: Tu es rex Judaeorum? Dicit illi Jesus: Tu dicis. » Subauditur, quia ego sum. Notandum est quia hoc quod ei objectum fuerat a scribis et Pharisaeis, hoc etiam Pilatus interrogat, utrum videlicet se regem Judaeorum esse diceret, sicut scribae et Pharisaei eum accusaverunt. Sed Dominus ita suum temperavit responsum, ut veritatem diceret, et tamen sermo illius calumniae non pateret. « Et cum accusaretur a principibus sacerdotum et senioribus, nihil respondit. » Intuendum est quod Dominus Pilato interroganti, pauca respondit: ideo, quia non suo arbitrio, sed populi accusatione eum morti adjudicabat. Principibus autem interrogantibus, nihil respondit, quos sua responsione indignos esse judicabat. Vel certe ideo non respondit, ne si semetipsum digna responsione purgaret, utilitas passionis differretur, et genus humanum sine passione sua salvari non poterat. « Per diem autem solemnem consueverat
Abbreviated transcription (Latin):
Quia abba hebraice. lat̃ đr pat̾. Uidens pi
lat̾ qr nihil ꝓficeret. sed magis tumult̾ fier&:
accepta aqua lauit manꝰ corã ppło diceis
In nocens ego sũ a sangune iustihuĩ. uos ud¬
ritis Legerat forsitam pilat᷑ scriptũ msl¬
mo Lauabo int̃ in nocentes manus meas
& ideo abluit manus ut exors uideat᷑ et as¬
lere dominicȩ passionis. Acsidiceret. Egon
uos uideritis. Ego legũ minist̃ sũ. uoxis¬

Expanded text:
quia abba Hebraice, Latine diultus fieret, accepta aqua, manus lavit coram populo, dicens: Innocens ego sum a sanguine justi hujus, vos videritis. » Legerat fortassis Pilatus scriptum in Psalmo: « Lavabo inter innocentes manus meas . » Et ideo abluit manus, ut exsors videatur esse a scelere Dominicae passionis, ac si diceret Ego vos videritis. Ego legum minister sum, vox
Abbreviated transcription (Latin):
&usq indiẽ iudicii ꝑseuerabit. N enĩ suffa
eis ut semetipsos qͥ tunc tẽporis erant dam¬
rent. sed etiã omnẽ ꝓgeniẽ quȩ necdũ ne
erat. sub hac maledictionis noxa c̃strinq̃¬
rent. Manet enĩ sanguis dnĩ. id÷ uindeb¬

Expanded text:
usque in diem judicii perseverabit. Non enim sufficit eis ut semetipsos, qui tunc temporis erant, damnarent, sed etiam omnem progeniem, quae necdum nata erat, sub hac maledictionis noxa constringerent. Manet enim sanguis Domini, id
Abbreviated transcription (Latin):
erent sedetiã ad sepulchrũ ipsius custodes ad¬
nbuerunt. Et quantũ in illis fuit : resurgen¬
a manus apposuer̃ Sed quanto maiori dili¬
gentia sepulchro custodes adhibuerunt : tan¬
tdnos certiores de fide illius reddiderunt

Expanded text:
e, sed etiam ad sepulcrum ipsius custodes adhibuerunt. Et quanto illis fuit, resurgenti manus opposuerunt. Sed quanto majori diligentia sepulcro custodes adhibuerunt, tanto nos certiores de fide illius reddiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
tores solent significari Mane aut̃ ficti
consiliũ inier̃ am̃s principes sacerdotũ.i
seniores ppłi aduersus iħm. ut eũ mora
traderent. Notanda : sollicitudo uib
qui tota nocte in malũ uigilauer̃. ut effa¬
de ad caiphan. qui principatũ int̃ pontii¬
ces gerebat eo tẽpore. t̃cio ductꝰ ÷ ad pliu
nouissime adhȩrodẽ Et sic̃ lucas euangla
dic̃. spreuit illũ herodes cũ omĩ exerctuso
& indutũ ueste alba remisit illũ ad pilan

Expanded text:
e autem facto, consilium inierunt omnes principes sacerdotum et seniores populi adversus Jesum, ut eum morti traderent. » Notanda est sollicitudo Judaeorum, qui tota nocte in malum laboraverunt, ut effunde ad Caipham, qui principatum inter pontifices gerebant eo tempore: tertio ductus est ad Pilatum, novissime ad Herodem. Et sicut Lucas evangelista dicit sprevit illum Herodes cum omni exercitu suo, et indutum veste alba, remisi
Abbreviated transcription (Latin):
guinis xp̃i empt̃ ÷ ager. quia nos qͥperegri¬
ni eramꝰ a testam̃ tođi. requiẽ animȩ &cor¬
poris insangiune xp̃i habere cȩpimꝰ. Tunc
centẽ Et acceper̃ .xxx. argenteos. & rełq
Hoc exemplũ ñ inuenit᷑ scriptũ inieremia
Simile aut̃ aliquid in zacharia inuenim: ꝓ
inde ñcurauit matheus euangła ł primũ
ponere zachariã ł etiã postea em̃dare. qr

Expanded text:
us est ager, quia nos qui peregrini eramus a testamento Dei, requiem animae et corporis in sanguine Christi habere coepimus. « Tunc centem: Et acceperunt triginta argenteos, » etc. Hoc exemplum non invenitur scriptum in Jeremia, simile autem aliquid in Zacharia invenimus. Proinde non curavit Matthaeus evangelista vel primum ponere Zachariam, vel etiam postea emendare, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui dormierant surrexerunt. Sic̃lararꝰ
suscitatꝰ ÷ : ita etiã isti resuscitatis . ut dño
resurgenti testimoniũ ꝑhiberent licet
enĩ dnõ pendente incruce motium̃ta aꝑta
sint : tunc nemo illoꝵ scõꝵ surrexit. usq qͦ
dñs rtsurgeret. ut ipse eã primogenitus
exmortuis. Uener̃ in scam ciuitatem:
Scam̃ ciuitatt̃ appellat ierłm. Ñ qđ tunc scã

Expanded text:
quae dormierant, surrexerunt. » Sicut Lazarus quae dormierant, surrexerunt. » Sicut Lazarus suscitatus est, ita et isti suscitati sunt, ut Domino resurgenti testimonia perhiberent. Licet enim Domino pendente in cruce monumenta aperta sunt, tunc nemo illorum sanctorum surrexit, usque quo Dominus resurgeret, ut ipse esset primogenitus ex mortuis. « Venerunt in sanctam civitatem. » Sanctam civitatem appellat Jerusalem, non