comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ recipite scõs in hospitio. qd̾ ita ait.
Sitis sectantes hospitalitatẽ exẽplo a
citati. ut pꝰ facile maledicãs. s magis ui¬
cta iracundia benedicant: ut laudet᷑
disciplina dñica. Id̾oq repetit: ut hoc
semꝑ faciendũ doceat. dicens. bñdicite.

Expanded text:
et recipite sanctos in hospitio, quod ita ait: sitis sectantes hospitalitatem, exemplo Acitati, ut prius facile maledicant, sed magis victa iracundia benedicant, ut laudetur Dominica disciplina. Ideoque repetit, ut hoc semper faciendum doceat dicens, benedicite.
Abbreviated transcription (Latin):
omia neq fierent a pr̃e ꝑfiliũ. neꝙ su¬
is finib salua eẽnt: nisi d̾s sũme bonuᷤ
eẽt. qͥ ⁊nulli nature que ab ip̃o bona eẽt
inuidit.⁊ in ip̃o bono alia qnͣtũ uellent.
alia qͣntũ possent: ut manerent dedit.
Qre ip̃m donũ dei cũ prẽ ⁊ filio eque mẽ¬
mutabile: colere ⁊tenere nos ꝯuenit mmiꝰ

Expanded text:
omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset, qui et nulli naturae quae ab ipso bona esset, invidit: et in ipso bono, alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit, quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere, et tenere nos convenit, unius
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ ⁊ inseꝑabił oꝑatio. Sic gͥ intelli¬
gat illam incarnationẽ ⁊ natiuitati
do erat. Qꝓpt̾ pat̾ inuisibilis una cũfi¬
lio secũ inuisibili. eundẽ filiũ iusibilẽ
faciendo: misisse eũ dictꝰ ẽ. Qͥ si ita uisi¬
bił fieret. ut cũ patre inuisibił ẽẽ desi¬
steret: ita missus a patre intelligeres.
ut tm̃ missus. non etiã cũ patre mittenꝰ
inueniret᷑. Cũ uͦ sic accepta ẽ forma serui
ut maneret incõmutabił forma dei: ma¬

Expanded text:
i, et inseparabilis operatio. Sic igitur intelligat, illam incarnationem et ex Virginendo erat. Quapropter Pater invisibilis una cum Filio secum invisibili, eumdem Filium visibilem faciendo, misisse eum dictus est, qui si ita visibilis fieret, ut cum Patre invisibilis esse desirteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, ma
Abbreviated transcription (Latin):
scs nec patͥs ẽ soliꝰ. nec filii soliꝰ s ambo¬
rũ: et id̾o ꝯmunẽ qͣ se inuic̃e diligunt
pater et filiꝰ nob̃ insinuat caritatẽ Pa
patre est ut sit: atq ut illi coet̾nꝰ sic
mago enĩ siꝑfecte implet illud cuiꝰ y¬
mago ẽ ip̃a coeqͣt᷑ er: non illud yma¬
ginisue. ubi iam ẽ sũma congruenti¬
q ⁊ pͥma eqͣlitas. ⁊ pͥma similitudo.
nulla in re dissidens. ⁊ nullo mͦ in eqͣł.
et nulla ex parte dissimił. s ad id̾tid̃
iespondẽs ei cꝰ ymago est. ubi ẽ pͥma
⁊ silma uita. cui non est aliud uiuere
ialuid intelligere. s id qd̃. ẽ intelli¬
gere. hoc ẽ uiuere. hoc ẽẽ est. Unũ hoc
est tanꝗͣ uerbũ ꝑfcm̃. cui non desit ali¬
D ⁊ aũ quedã om̃ipotentĩ : sapientiꝰ
dei. plena om̃iũ rationũ uiuentium.
un cõmut cibiliũ. et om̃es unũ inea:
sicut ip̃a unũ de uno. cũ quo unũ. uͥ

Expanded text:
s nec patris est solius nec filii solius, sed amborum, et 95 ideo communem, quia inuicem se diligunt pater et filius, nobis insinuat caritatem. ut Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae, ubi jam est summa congruentia et prima aequalitas et prima similitudo, nulla in re dissidens et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis; sed ad identidem respondit ei, cujus imago est, ubi est summa et prima vita, cui non est aliud vivere et aliud intelligere, sed id quod est ei intelligere, hoc est vivere et hoc esse est. Unum est hoc tanquam Verbum perfectum, cui non desit aliquid: et ars quaedam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum in ea, sicut ipsa unum denuo, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
cedit aliqͥd uł succedit scientie dei. No
enĩ que creata st̃ id̾o sciunt᷑ adeo qr
bilit̾ adeo sciunt᷑: Ille gͥ ineffabił qͥdã
oplexus patͥs ⁊ ymaginis: non ẽ sine
ꝑfruitione. sine caritate sine gaudio.
Illa gͥ dilectio. delectatio. felicitas uł
beatitudo. si tñ humana lingua uoce
genti largitate atq ub̃tate ꝑfundẽs
om̃es creaturas ꝓ captu earũ. ut ordi¬
nẽ suũ teneant. Hec gͥ omĩa que arte

Expanded text:
Non enim quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia biliter a Deo sciuntur? Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis, non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa igitur dilectio, delectatio, felicitas, vel beatitudo, si tamen humana lingua vel voce genti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum ut ordinem suum teneant. Haec igitur omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uere alta ẽ sapia ⁊ scĩa. Qͥs eñĩ cogno¬
uit hoc ysaias dicit. sensũ dñi in sap̃ia
c̃siliariꝰ ẽ unigenitꝰ filiꝰ eiꝰ qͥ ⁊ angłs
magni osilii appellat᷑ s ex hõibꝰ et an¬
saltẽ hoc constat qd̃ sola gr̃a dat bona
nõ ex p̾cedenti merito. Et hẽ qd̾̃ aic. Aut
qͥs pͥor dedit illi fidẽ et bona oꝑa. pͥusqͣ
ab eiꝰ gra p̾ueniret᷑: et retͥbuetur ei mer¬

Expanded text:
est alta sapientia et scientia. Quis enim cognovit, hoc Isaias dicit, sensum Domini? in sapiconsiliarius est unigenitus Filius ejus, qui et Angelus magni consilii appellatur; sed ex hominibus et ansaltem hoc constat quod sola gratia dat bona, non ex praecedenti merito. Et hoc est quod ait: Aut quis prior dedit illi fidem et bona opera, priusquam ab ejus gratia praeveniretur? et retribuetur ei, mer
Abbreviated transcription (Latin):
Auit̃ non ẽ frat̾nꝰ amor: nͥ mutuis se p̃¬
ueniant obsequiis. Et srns. in sollicitu¬
dine non pigri .i. si solliciti estis corde:
non sitis pigri oꝑe. Maledictꝰ enĩ ẽ sicut
⁊ ideo ut pigͥtie frigꝰ pellat᷑: sitis feruen¬
tes sp̃u .i. igne caritatis: ⁊ si actu non po¬
testis implere qd̾ uultis. Ideo autẽ dicit¬

Expanded text:
Aliter non est fraternus amor, nisi mutuis se praeveniant obsequiis, et sitis in sollicitudine non pigri, id est si solliciti estis corde non sitis pigri opere. Maledictus enim est, sicut Et ideo ut pigritiae frigus pellatur, sitis ferventes spiritu, id est igne charitatis, et si actu non potestis implere quod vultis. Ideo autem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
duant᷑ ppeccata: renouamin. admodũ
noui hoĩs. Et nota qd̃ hẽ gn̾ał ꝓhibi
ute conformari huic scło. Iussio autẽ:
hreformamini in nouitate sensꝰ ur̃i. Il¬
lud ꝑtinet ad non ꝯcupiscere: hoc ad di¬
ligere. Illud ad continentiã: hoc ad iu¬
sticiam. Illud ad declinandũ amalo:
hoc ad faciendũ bonum. Ño concupiꝰ¬
cendo enim uetustate expoliam᷑: et¬
tiq reformaminiut in uob̃ ip̃is expe¬
rimento ꝓ betis. que sit uoluntas dei
idest qͥd d̾s uelit. Qͤ uoluntas ẽ bona:
qr qͥ cqͥd d̾s uult bonũ ẽ. ex bñplacens
illis qui intelligt̃ ⁊ exꝑti sc̃. ⁊ ꝑfecta. ĩ

Expanded text:
damnantur peccata reformamini ad modum damnantur peccata reformamini ad modum nlite conformari huic saeculo, iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur ettique reformamini, ut in vobis ipsis experimento probetis quae sit voluntas Dei, id est quid Deus velit, quae voluntas est bona, quia quidquid Deus vult bonum est. Et beneplacitis illis qui intellig
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictis sit rationabile .i. cũ discretiõe ne
qͥd nimis sit. s cũ tẽꝑantia ur̃a corꝑa ca¬
stigetis. ut nõ nature defectu cogant᷑ dis¬
solui: s uitiis mori. Et nolite Hic aĩa m¬
bet᷑ sacͥficiũ deo offerri: sicut ante uisseras
corꝑa deo offerri. Si enĩ corpꝰ quo inferi¬
ore tanꝗͣ famulo uł instrum̃to utit᷑ au
cũ eiꝰ bonꝰ usus et rectꝰ ad dm̃ refert᷑. sacc¬
ficium est: multomagis aĩa ip̃a fit saca¬
ficiũ. cũ igne diumni amoris accensa. formã
concupiscentie scłaris amittit. et deosere¬
corꝑa ur̃a et etiam aĩas hoc mͦ. Nolitem
mamni qr in adam fuistis deformati
qr in eo partĩ est amissa ymago dei slam
si nõ amisisset homo ymaginẽ. et rursũ
sitotã amisisset: non diceret᷑ renouami
quo formata est. Nõ enĩ reformare se ip¬
sam pot̾: sicut potuit deformare. Uel re
hoĩem xp̃m imitantes. Unde subdit re¬
formamini dico: in nouitate sensus ue¬
stri uł mentis ur̃e .i. in mentẽ cui non

Expanded text:
praedictis sit, rationabile, id est cum discretione ne quid minus sit, sed cum temperantia vestra corpora castigetis, ut non naturae defectu cogantur dissolvi, sed vitiis mori. Et nolite. Hic anima jubetur in sacrificium Deo offerri, sicut ante jusserat Deo corpora offerri. Si enim corpus quo inferiore tanquam famulo, vel instrumento utitur anima, cum ejus bonus usus et rectus ad Deum refertur, sacrificium est, multo magis anima ipsa sit sacrificium, cum igne divini amoris accensa, formam concupiscentiae saecularis amittit, et Deo se recorpora vestra, et etiam animas hoc modo: Nolite, mamini, qui in Adam fuistis deformati, quia in eo partim est amissa imago Dei. Nam si non amisisset homo imaginem Dei, et rursum si totum amisisset, non diceretur, reformaquo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut potuit deformare: vel refhominem Christum, imitantes. Unde subdit: Reformamini, dico, in novitate sensus vestri, vel mentis vestrae, id est mentem cui non
Abbreviated transcription (Latin):
st pecc̃a que nata᷑m ñ seruant s uitiãt.
que pecc̃a ex uoluntate peccantiũ nas¬
cunt᷑ et cũ in deo sint uniuersa que condi¬
dit: non tñ inqͥnãt eũ qͥ peccant. De cꝰ ta
pientia dicit᷑ Attingit om̃ia ꝓpt̾ suã mũ¬
ditiã: et nich inqͥnatũ in eam incurrit.
Attendendũ etiã ẽ qd̾ ñ ait de ip̃o: s ex
ip̃o st̃ om̃ia. Ex ip̃o enĩ. ñ hoc sig̃cat penitꝰ
suba sua. Sicut aliqͥs homo si gignat fi¬
lium et faciat domũ ex ip̃o ẽ filiꝰ. ex ip̃o¬
ẽ domꝰ: s filiꝰ de ipo. domꝰ uͦ de ligno ⁊ de
t̾ra ẽ. Oportet gͥ ut creatorẽ ꝑ ea que
fc̃a st̃ intellectu ꝯspicientes: trinitatẽ
intelligamꝰ. cꝰ tͥnitatis uestigiũ. in crea¬
turis apparet. In illa enĩ trinitate sũ
ma origo ẽ oĩum rerũ. ⁊ ꝑfectissim a pł¬
cͥtudo: ⁊ beatissima delectatio. Ita

Expanded text:
servant, sed vitiant, quae peccata de voluntate peccantium nascuntur, et cum in Deo sint omnia quae condidit, non tamen inquinant eum qui peccant. De cujus sapientia dicitur: Attingit omnia , propter suam munditiam, et nil inquinatum in eam incurrit. Attendendum etiam est quod non ait de ipso, sed ex ipso sunt omnia. Ex ipso enim non hoc significat penitus  de substantia sua. -sicut aliquis homo si gignat filium et faciat domum, ex ipso filius, ex ipso domus, sed filius de ipso, domus de terra et deterra est. Oportet igitur ut Creatorem, per ea quae facta sunt, intellectu conspicientes Trinitatem intelligamus, cujus Trinitatis vestigium in creaturis apparet. In illa enim Trinitate summa est origo omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima dilectio.
Abbreviated transcription (Latin):
tioꝵ dei. Simiłr nec illud ꝑspicuũ ẽ. q̃r
mittẽt eos ꝯcludi in infidelitate. Si qͥs
gͦ querat. qr̃ sic saluant᷑: cũ multi alii
modi saluationũ sint: hoc se nescire ꝑ
ãmirationẽ innuit apłc Q.d. Cecauit¬

Expanded text:
orum Dei. Similiter nec illud perspicuum est, quare ermitteret eos concludi in infidelitate. Si quis ergo quaerat, quare sic salvantur, cum multi alii modi salavationum sint, hoc se nescire per animi rationem innuit Apostolus. A
Abbreviated transcription (Latin):
am. q ñ uidet eos ext̾iori penitentia af
de eis: ⁊ siñ exteriꝰ plangant. qr uoca¬
tio dei qͣ uocat ad fidem. ⁊ dona .i. remiꝰ¬
peñia extĩori. Uerũ ẽ q gr̃a dei in bap¬
tismo ñ reqͥrit gemitũ uł planctũ ł
opꝰ aliqd̃. nͥ solã fidem et cordis cont̾cio¬
nẽ: et oĩa gͣtis condonat. Hoc ideo dicit
ne putent illos ñ posse acciꝑe miscd̾iã:

Expanded text:
a non videt eos exteriori poenitentia affde eis, et si non exterius plangant, quia vocatio Dei qua vocat ad fidem et dona, id est remispoenitentia exteriori. Verum est, quia gratia Dei in baptismo non requirit gemitum, vel planctum, vel opus aliquod, nisi solam fidem et cordis contritionem; et omnia gratis condonat. Haec ideo dicit, ne putent illos non posse accipere misericordiam,
Abbreviated transcription (Latin):
sciti uocãt᷑: qͥ tñ ꝑeunt. de qͣ dc̃m ẽ mul¬
tiuocati ⁊c̃. s illa q̃ uocant᷑ electi ad
qmͣ qͥ ꝑtinent om̃es st̃ docibiles dei. nec
pot̾̃ eoꝵ qͥsqmͣ dicere credidi: ut sic uo¬
carer. qr p̃uenit eũ miscdia dei. qͣ uo¬
catꝰ ẽ ut credẽt que uocatio ẽ sine pe¬
uitentia .i. sine mutatione. qr qͥ audit¬

Expanded text:
eunt, de qua dictum est: Multi vocati, etc. , sed illa qua vocantur electi, ad quam qui pertinent omnes sunt docibiles Dei, nec potest eorum quisquam dicere, credidi, ut sic vocarer, quia praevenit eum misericordia Dei, qua vocatus est ut crederet. Quae vocatio est sine poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
positiõe uenisse. qͥ bene uti nouit etiã
mal: ñ qd̾ ei ꝓsint. s qr ip̃o ilł bene u¬
tente: ꝓst electis. Est gͦ in maloꝵ po¬
restate peccare. ut autẽ peccando hoc
uł hoc illa malitia faciant: ñ ẽ in eoꝵ
potestate. s dei ꝑmittentis. Ex se gͦ poᷤ¬
st inimicari. qd̾ ꝓficit erngłio. deo u¬
ante mał ad honũ. ut cũ faciãt ꝯtra

Expanded text:
positione venisse, qui bene uti novit, etiam malis non quod eis prosint, sed ipso illis bene utente, prosunt electis. Est ergo in malorum potestate peccare, ut autem peccando hoc, vel hoc, illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei permittentis. Ex se ergo posunt inimicari, quod proficit Evangelio, Deo utente malis ad bonum, ut cum faciant contra
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑailiõe ⁊ utilitate. S ñ qͥd putatis qd
irrecuꝑabilit̾ ⁊ sñ utilitate cecid̾int:
qr dico exoecatos auctoritate ꝓpħar
mmo et casus eoꝵ ꝓdest. ⁊ posst̃ re¬
ftitui: ne qͥs gͦ despiciat eos. Nũ qͥd
enĩ sic offender̃t ut inutilit̾ uł irre¬
ꝑablit̃ cad̾ent: Absit. ut inutilis sic
casus eoꝵ: s potiꝰ utił. qr illoꝵ delic¬

Expanded text:
reparatione et utilitate. Sed nunquid putatis quod irrecuperabiliter, sine utilitate ceciderint, quia dico excaecatos auctoritate prophetarum? Imo et casus eorum prodest et possunt restitui, ne quis adeo despiciat eos. Nunquid enim sic offenderunt, ut inutiliter vel irrecuperabiliter caderent? Absit! Ut inutilis sit casus eorum, sed potius utilis, quia illorum delic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peꝑcit qͥ a scĩs pribꝰ originẽ ducebãt.
et ex qͦr̃ gente ip̃e carnẽ suscepit: mł¬
tomagis nͨ uob̃ parcet. si afide recesse¬
ritis. uł insuꝑbiam intumueritis. De¬
inde duobꝰ pͥmissis: duo alia reddens

Expanded text:
ercit, qui a sanctis patribus originem ducebant, et ex quorum gente ipse carnem assumpsit, multo magis nec vobis parcet, si a fide recesseritis, vel in superbiam intumueritis. Deinde duobus praemissis, duo alia reddens
Abbreviated transcription (Latin):
qr ⁊ interim quidã: et tandẽ in fine
plenitudo. Et hoc uolo uos scire. Et
hoc ẽ qd̾ ait. Nolo uos enim o fres ig¬
norare .i. nolo qd̃ uos ignoretis. mi¬
steriũ hoc .i. hoc occultũ dei indiciũ.
myst̾iũ dico: ut non sitis uob̃ ip̃is sapi¬
entes .i. id̾o uoco mysteriũ: ne putetis
hoc ur̃o ingemo posse discutere. ⁊ qd
sit illd̃ mysteriũ qd̃ non uult eos igno
om̃is isrł p̃dicante helya ⁊ enochsal¬
uꝰ fieret. emulando gentes.Sicut zc̃
ia. Nemet sed̾m carnẽ ex syon .i. de
iuideis. qͥ eripiat. qͣi ui. Qd̃ ⁊ int̾im ẽ.

Expanded text:
quia et interim quidam et tandem in fine plenitudo. Et hoc volo vos scire, et hoc est quod ait: Nolo enim vos, o fratres, ignorare, id est nolo quod vos ignoretis mysterium hoc, id est hoc occultum Dei judicium, mysterium dico, ut non sitis ipsis vobis sapientes, id est ideo voco mysterium, ne putetis vos hoc vestro ingenio posse discutere. Et quod sit illud mysterium quod non vult eos ignoromnis Israel, praedicante Elia et Enoch, salvus fieret, aemulando gentes, sic, etc.ia: Veniet secundum carnem ex Sion, id est de Judaeis, qui eripiat, quasi vi, quod et interim e
Abbreviated transcription (Latin):
catione helye ⁊ enoch: duertent᷑ iu¬
dei. uñ ꝑ malachiã dicit᷑. Mittã uob̾
helyam tesbiten. qͥ ꝯuertet corda pa¬
trũ adfilios ⁊ cordã filioꝵ ad patres.
ut etiã intelligãt filii: sicut patres

Expanded text:
catione Eliae et Enoch convertentur Judaei. Unde per Malachiam dicitur: Mittam vobis Eliam Thesbiten qui convertet corda patrum ad filios, et corda filiorum ad patres, ut etiam intelligant filii, sicut patres
Abbreviated transcription (Latin):
de bonitatẽ d̃i qͣ tͥ bñficiũ ꝯferc. Dicom
te ẽẽ bonitatẽ d̾i. tñ hc ꝯditioẽ: si ꝑman¬
seris inbonitate. ut .s. totũ do tͥbuas. Ali
manserint: qd̾ utiq pot̾ fieri. Potenᷤ
est enim d̾s itm̃ inserere illos. Na si.¬
Qiͣ Potens ẽ inserere. Et u̾e. Nam inse¬
rent᷑ Et hoc ã minori ꝓbat: Loqñs ad
gentilem. Qiͣ uere inserent᷑. Na tu o
gentił excisus es ui dei ex oleastro .i.
ritib gentiliũ sieriliũ nat᷑ali. qr eti¬
ligit᷑ hic fides patr̃. In sertꝰ es dico: ⁊ hoc
ꝯtra nat᷑am. qr naturale ẽ ut surcłm
bone arboris inseramꝰ intruncũ ma¬
le: non surcłm male intruncũbone.
Et ħ insitio dicit᷑. Dicit᷑ autẽ humano
more cont᷑ naturam ẽẽ: qd̾ ẽ otͣ natu¬
re usũ. mortalibꝰ notũ. Sic ẽ illd̾: ut sur¬
culus fructũ radicis ferat. Id enĩ ꝯtra
qsd̾ facit. a quo ẽ om̃is modꝰ. numerꝰ
ordo nature. S tñ non incõgrue di¬
cit᷑ aliqͥd facere contͣ naturam: qñ¬

Expanded text:
bonitatem Dei, qua tibi beneficium confert. Dico in te esse bonitatem Dei, tamen hac conditione, si permanseris in bonitate, ut scilicet totum Deo tribuas. Aliopermanserint, quod utique potest fieri. Potens est enim Deus inserere illud i potens est inserere et vere. Nam inserentur, et hoc a minori probat loquens ad gentilem, quasi vere inserentur. Nam tu, o gentilis, excisus es ex oleastro, id est ritibus gentilium sterilium, naturali, tibi quifides patriarcharum. Insertus es, dico, et hic contra naturam, quia naturale est ut surculum bonae arboris inseramus in truncum malae, non surculum malae in truncum bonae. Et hoc insititio dicitur. Dicitur autem humano more contra naturam esse, quod est contra naturae usum, mortalibus notum, sicut est illud, ut surculus fructum radici ferat. Id enim contra quod facit, a quo est omnis modus, numerus, ordo naturae, sed tamen non incongrue dicitur aliquid facere contra naturam, q
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ repetitũ. identitatẽ sub̃e insinuat:
sicut ⁊ illd̃ qd̃ subdit. Ip̃i gła. non dicit
ip̃is. No enĩ duos aue tres deos. fides catho¬
lica p̾dicat. s ip̃am tͥnitatẽ: unũ dm̃. ñ
ut eãd̃ tͥnitas simul possit dici aliqͣndo
liꝰ credit: s ut pat̾ ñ sit nͥ pat̾. et filiꝰ nõ¬

Expanded text:
nomen repetitum identitatem substantiae insinuat, sicut et illud quod subdit, ipsi gloria, non dicit ipsis. Non enim duos, aut tres deos fides Catholica praedicat, sed ipsam Trinitatem, unum Deum, non ut eadem Trinitas simul possit dici aliquandolius credit; sed ut Pater non sit, nisi Pater; et Filius no
Abbreviated transcription (Latin):
captioẽm ⁊ scandalũ ⁊ in retͥbutioẽ.
⁊ita: fc̃a est iudeis. fuit enĩ eis scͥpta᷑
legis causa captiuitatis. dũ zelo eiꝰ x
occidert: et in illa captiuitate fuit
tiscausa scandali et obꝓbrii. et ptꝰ
erit causa et̾ne dãpnatioĩs: q̃ speci¬
alit̃ retͥbutio dicit᷑. Et obscurenturo¬
culi eoꝵ .i. ratio que uidet. ne uideant
ba non optantis uoto: s predicentis

Expanded text:
captionem et scandalum et retributionem. captionem et scandalum et retributionem. Et ita facta est Judaeis. Fuit enim eis Scriptura legis causa captivitatis, dum zelo ejus occiderunt, et in illa captivitate fuit causa eis scandali et opprobrii, et post erit causa aeternae damnationis, quae specialiter retculi eorum, id est ratio quae videt, ne videant  quod haec verba non optantis voto, sed praedicentis
Abbreviated transcription (Latin):
dit eis. qͣ tñ nec ꝑ se intelligẽ. que ꝑse
possent intelligere siuellent: nͨ alio do¬
cente intelligc̃ que ꝑ alium possent
scire. Nec autẽ eoꝵ cecitas durat usꝙ
inhodiernũ diem .i. qmdiu poterit
dici hodiernꝰ dies .i. usq in presentẽ
diem om̃ium: ad quos hoc p̾serꝰ scͥptũ
ꝑueniet. Deinde auctoritate do ꝓpħe
idem confirmat subdens. Et dd̾ dicit
tas laquens. ut eos impediat. ⁊ incap¬
tionẽ ut eos teneat. et in scandalũ es
in reͥbutionẽ .i. sit eis causa scanda¬
li: ⁊ pene et̾ne. Uel m̃sam uocat scͥp¬
turam sacram: ubi fideliũ aĩe sp̃uali
cibo reficiunt᷑ et saginant᷑. Indei uͦ de
littã legis p̃sumentes. ⁊ sp̃ualem intel¬
ligentiam ꝯtẽpnentes Ad mensã se¬
posita dicit᷑ qr si ratioem uellent at¬
cend̾e: possent intelligere. Hec inꝗͣ
mensa: fiat ilł in laqueũ. Scͥpta eñĩ
que indelligentibꝰ ẽ panis refectioĩs.
illaqueat dũ male intelligit᷑: ⁊ ꝓ ea

Expanded text:
n nec per se intelligunt quae per se possent intelligere si vellent, nec alio docente intelligunt, quae per alium possent scire. Haec autem eorum caecitas durat, usque in hodiernum diem, id est quandiu poterit dici hodiernus dies, id est usque in praesentem diem omnium ad quos hoc scriptum perveniet. Deinde autoritate Prophetae idem confirmat subdens: Et David dicit:itas laqueus, ut eos impediat; et in captionem, ut eos teneat; et in scandalum et in retributionem, id est sit causa scandali et poenae aeternae. Vel mensam vocat Scripturam sanctam, ubi fidelium animae spirituali cibo reficiuntur et saginantur. Judaei vero de littera legis praesumentes et spiritualem intelligentiam contemnentes ad mensam seposita dicitur, quia si rationi vellent intendere possent intelligere. Haec, inquam, mensa fiat illis in laqueum. Scriptura enim quae intelligentibus est panis refectionis illaqueat dum male intelligitur, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
frangaris ꝑ suꝑbiam: ut iłle ꝑ incredu¬
litatẽ. S time caste. time .s. offend̾e̾. ñ
solũ ne incidas insuppliciũ. s ne amit
naturalib ramis .i. iudeiᷤ. qui qͦdãmͦ
naturales rami st̃ p̃rogatiua pr̃m. qͥ¬

Expanded text:
frangaris per superbiam ut ille per incredulitatem, sed time, caste time, scilicet offendere, non scilicet incidas in supplicium, sed ne amittnaturalibus ramis, id est Judaeis, qui quodammodo naturales rami sunt, praerogativa patrum qu
Abbreviated transcription (Latin):
dix bona bonũ fructũ diffundit
in ramos. ubi fiunt fructꝰ boni sa¬
turalibꝰ fracti st̃ .i. a ꝓmissione excili
scilic ip̃i blasphemi ⁊ impii de popło
uideoꝵ: tu autẽ õ gentił. cũ eẽs olea¬
ster .i. sterił naturalit̾ et amarꝰ inler¬
tus es .i. aliena oꝑatiõe coniunctꝰ in

Expanded text:
dix bona bonum succum diffundit in ramos, ubi fiunt fructus boni saturalibus fracti sunt, id est a promissione excisi, scilicet ipsi blasphemi et impii de populo Judaeorum. Tu autem, o gentilis cum esses oleaster, id est sterilis naturaliter et amarus, insertus es, id
Abbreviated transcription (Latin):
Salꝰ fcã ẽ gentibꝰ ita: ut uidei ⁊elo le¬
gis et pr̃m emulent᷑ illoᷤ alios .i. gen¬
tileᷤᷤ .i. inuideant eis eosq odio habe¬
ant. Uł̃ in bono pot̃ accipi: sic. Qiͣ Sci
lus facta ẽ gentibꝰ. ita ut uidei emu¬
lent᷑ .i. imitent᷑ illos .i. gentiles. hoc
sepe fcm̃ ẽ. et pleniꝰ fiec in fine scłi: qñ¬

Expanded text:
Salus facta est gentibus, ita ut Judaei zelo legis et patrum, aemulentur illos, id est gentiles, id est invideant eis, eosque odio habeant. Vel in bono potest accipi sic, quasi dicat: salus facta est gentibus, ita ut Judaei aemulentur, id est imitentur illos, id est gentiles. Hoc saepe factum est, et plenius fiet in fine saeculi, q
Abbreviated transcription (Latin):
fuit salus gentibꝰ. Fuit ⁊̃ ex delicto cͦ
ip̃m occider̃t salus gentib: dũ iudei
ꝓ pecc̃o mortis xp̃i uastati infelitiꝰ a
romanis ⁊ diuisi ꝑmundũ. funditꝰq
a suo regno eradieati. in testimoniũ sc̃

Expanded text:
salus gentibus. Fuit etiam ex delicto quo Ipsum occiderunt salus gentibus, dum Judaei, pro peccato mortis Christi vastati, infelicius a Romanis, et divisi per mundum, funditusque a suo regno eradicati in testimonium sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ meã .i. uideos de qͥbꝰ natꝰ sũ
ademulandũ .i. imitandũ me. Et
ẽ. płibꝰ modis exꝑiar conu̾tere iude¬
os ut si hac ñ succedit uia: aggͣdiar
alia uia. Qd̃ ñ facem̾: si de salute eoꝵ
desꝑarẽ. ꝓuocem dico: ad emuland̃.¬
tił erit assũptio eoꝵ ad informati¬
onẽ gentiũ. Et ue̾ Sieiũ amissio
di: que erit assũptio reliqͦr nͥ uita
gentiũ ex mortuis .i. ex eo qd̃ mor¬
tue st̃ : Qd̃ aũ iudei posst̃ assumi. ad
repͥmendã suꝑbiã qͦrdã gentiu
forte dicentiũ totũ genꝰ eẽ dãpna¬
tũ: ꝑbat ꝑ nature similitudiem.
subdens. Sd̃ si delibatio. Qtͣ Dyci qd̃
ne dicatis o gentiles ñ posse fieri.
qiͣ totũ genꝰ sit repudiatũ qd̃ .i.
test sc̃ificari. Est aũ delibatio. par¬
ua ex aliqͣ re assũptio. ad exꝑimẽ¬
tũ tociꝰ masse: ut ex cibo uł potu. Cũ
enĩ delibatio uniꝰ sub̾e sit cũ massar
non pot̾ ẽẽ delibatio sc̃a. ⁊ massa
ĩmunda. Delibatio enĩ de massaẽ

Expanded text:
 Judaeos de quibus natus sum, ad aemulandum, id est imitandum me, et cum pluribus modis experiar convertere Judaeos ut si hac non succedit via, aggrediar aliam viam, quod non facerem si de salute eorum desperarem; provocem, dico, ad aemulandutilis erit assumptio eorum ad informationem gentium. Et vere: Si enim amissio quae erit assumptio reliquorum, nisi vita gentium ex mortuis, id est ex eo quod mortuae sunt. Quod autem Judaei possunt assumi ad reprimendam superbiam quorumdam gentilium forte dicentium totum genus esse damnatum, probat per naturae similitudinem subdens: Quod si delibatio. Quasi dicat: lis, quam ne dicatis, o gentiles non posse fieri, qua si totum genus sit repudiatum. Quod, id test sanctificari. Est autem delibatio parva ex aliqua re assumptio ad experimentum totius massae, ut ex cibo vel potu. Cum enim delibatio unius substantiae sit cum massa, non potest esse delibatio sancta, et massa immunda. Delibatio enim de massa est.
Abbreviated transcription (Latin):
tia .i. sine ĩmatatiõe consilii dei. Uel ita.
Id̾̃o dico scd̃m ełctioẽm. qr qͥbꝰ d̾s fidem ĩ¬
spirat: sine p̾cedente eoꝵ penĩa inspi¬
rat. Et hoc ẽ. Sine penitentia enĩ p̃cẽdẽ¬
te: sc̃ dona et uocatiodei .i. gͣtuita et in¬
terior uocatio. qͣ d̃s uocat ad fidem: qmͣ

Expanded text:
tia, id est sine immutatione consilii Dei, vel ita: Ideo dico secundum electionem, quia quibus Deus fidem inspirat, sine praecedente eorum poenitentia inspirat. Et hoc est, sine poenitentia enim 54 praecedente sunt dona et vocatio Dei; id est gratuita et interior vocatio, qua Deus vocat ad fidem quod
Abbreviated transcription (Latin):
et indignanteᷤ: qd̾ filium dei se facẽt.
Lapisuͦ offensioĩs fuit xp̃c in politio
ne .i. in passione. qnͣdo maxime offen¬
dert̃ et excecati st̃. dm̃ non ẽẽ creden¬
omnis qui crediderit. Qiͣ No mͦ est
ip̃e offensio mał. s remuneratio erit¬
bonis: q om̃is siune sit iuidens siue gen¬
tił. qui credidi̾t in eũ non confundet᷑
uideat᷑ apłe loqͥ cont᷑ uideos. uel ne gen¬
tes eos ex toto abicẽnt: subdit. frẽs. Si.
Offendert̃. et tñ ofrẽs uoluntas qͥdẽ mea
est ut saluent᷑. et hec uoluntaᷤ nonutiq
ficta est s est cordiꝰ mei .i. uera. et etiã
obsecͣtio fit ame ad d̾m ꝓ illis offenden¬
tib. ⁊ hoc in salutẽ .i. ut deus det ilł fi¬
dem: ꝑ qmͣ saluent᷑. Attende. qr ꝑ hoc qd¬

Expanded text:
et indignantes, quod Filium Dei se faceret. et indignantes, quod Filium Dei se faceret. Lapis vero offensionis fuit Christus in politione, id est in passione, quando maxime offenderunt, et excaecati sunt, Deum non esse credenomnis qui crediderit, quasi non modo non est ipse offensio malis, sed remuneratio eritbonis; quia omnis sive sit Judaeus sive gentilis, qui credidvideatur Apostolus loqui contra Judaeos, vel ne gentes eos ex toto abjicerent, subdit, fratres, cur offenderunt, et tamen, o fratres, voluntas quidem mea est, ut salventur, et haec voluntas non utique ficta, sed est cordis mei, id est vera, et etiam obsecratio fit a me ad Deum pro illis offendentibus, et hoc in salutem, id est ut Deus det illis fidem per quam salventur. Attende quia per hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃ in illum et fracti st̃. S creuit lapas
ut ait damel: et fc̃s ẽ mons magnꝰ qr
repleuit totam t̾ram. S pͥmo qr humi¬
lisuenit: offender̃t in illũ uidei. Cui rei
attestat᷑ ẏsaias. Unde subdit᷑. Sicut scͥ
tent̾̃ pono .i. nasci facio in syon .i. in i̾u¬
tem malos in futuro. et contͥstantẽ
Lapis gͦ offensionis dicit᷑ xp̃c sed̾m¬
statũ quo cipparuit h mał. Petͣ scan¬
inuenit᷑: qͥ gressus incedentis impedi¬
at. Qͥa gͥ hii qͥ erant in syon uiamñ
bonã incedentes. ⁊ iter ꝑdiciomꝰ conci¬
to pede currentes. xp̃m in futo sentient
iudicem: sdeopet᷑ scandali dicit᷑. Iel
sicut pet᷑ dicit᷑ ante politionẽ et lapis
ꝑ politionẽ: ita et xp̃c. et pet᷑ dicit᷑ an¬
te politionẽ ⁊ lapis ꝑpolitionẽ. Poli¬
tio autẽ xp̃i: passio fuit. qͣ infirmitatiᷤᷤ
miseriam deposuit. Ep̃c gͦ ante passio¬
nem fuit petra scandali. qr in illo tp̃e
scandalirati st̃ in eum uidei irascentes

Expanded text:
 sed crevit lapis, ut Daniel ait: Et factus est mons magnus qui replevit totam terram . Sed quia primo humilis venit, offenderunt in illum Judaei: cui ei attestatur Isaias. Unde subditur: Sicut scrtenter, pono, id est nasci facio, in Sion, id est in Jutem malos in futuro et contristantem. Lapis ergo offensionis dicitur statum quo apparuit hic malis; petra scaninvenitur qui gressus incedentis impediat, quia igitur hi qui erant in Sion viam non bonam incedentes, et iter perditionis concito pede currentes, Christum in futuro sentient vindicem, ideo petra scandali dicitur. Vel sicut petra dicitur ante politionem, et lapis per politionem; ita Christus et petra dicitur ante politionem, et lapis per politionem. Politio autem Christi passio fuit, quia infirmitatis miseriam deposuit, Christus ergo ante passionem fuit petra scandali, quia illo tempore scandalizati sunt in eum Judaei irascentes
Abbreviated transcription (Latin):
am grãm apponente: istos uͦ ꝑiudiciũ
deserente. Qͥcũq enĩ c̃ intellexisset
scilic ne de cet̾o possit cred̾e. In uolun¬
tate gͦ sua adiuti st̃. ñ ĩmissa malitia
s deserente gr̃a: ut qr scienteᷤ uerũ di¬
cerent ẽẽ falsũ. de cet̾o ñ intellige̾nt
qd̃ uerũ est: ⁊ hoc meruit inuidia ma¬
le uoluntatis. No ita autẽ ẽ de ilł: qͥ
errore hoc agt̃. Deinde auctoritate
ysaie ꝓbat iuideos ex parte fuisse ex¬
cecatos dicens. Sicut scͥptũ ẽ in ysai¬
malã ꝯpunctionẽ. Malam em̃ cõ¬
punctionẽ ħ sig̃cat. qͣ sepe fit ut etiã
bonũ sit hõi molestũ: sicut phariseiᷤ
qͭ inuidert doctͥne xp̃i ⁊ saluti genti¬
um. Dedit etiã eis ocłos .i. ratioẽm q̃¬

Expanded text:
am gratiam apponente, istos vero per judicium deserente. Quicunque enim cum intellexisset scilicet ne de caetero possit credere. In voluntate ergo sua adjuti sunt, non immissa malitia, sed deserente gratia, ut quia scientes verum dicerent esse falsum, de caetero non intelligerent quod verum est, et hoc meruit invidia malae voluntatis. Haimo Non ita autem est de illis qui errore hoc agunt. Deinde auctoritate Isaiae probat Judaeos ex parte fuisse excaecatos dicens: Sicut scriptum est in Isaimalam compunctionem. Malam enim compunctionem hic significat, qua saepe fit ut etiam bonum sit homini molestum, sicut Pharisaeis qua inviderunt doctrinae Christi et saluti gentium. Dedit etiam, oculos, id est rationem, q
Abbreviated transcription (Latin):
lit d̾s plebem suã. qmͣ p̃sciuit saluan¬
dam. Dresciuit. enĩ posuit: ꝓ p̃destina¬
uit. Sic enĩ debẽ hic accipi: ex seqñtibꝰ
patet. Ic̃o autẽ dixit. qmͣ p̾sciuit᷑ ne i¬
terũ iudei suꝑbiant. ex eo qd̃ dixit eos
ñ repulsõ. ⁊ plebem dei. An nescitis. Qi¬

Expanded text:
s plebem suam, quam praescivit salvandam; praescivit enim posuit pro praedestinavit. Sic enim debere hoc accipi ex sequentibus patet. Ideo autem dixit, quem praescivit, ne iterum superbiant Judaei ex eo quod dixit eos non repulsos et plebem Dei. An nescitis? Q
Abbreviated transcription (Latin):
Nt hoc accipi: ut positũ sit totũ ꝓ
aarte. Tota gͦ die .i. diei parte tociꝰ.
expandi in cruce manꝰ meas ad po¬
płm ñ credentẽ sed uel ⁊ ꝯtͣlicentẽ
tactibꝰ ꝯfutauit iudeos. insultare pos¬
sent gs: dicenteᷤ eos ex totorepulsoᷤᷤ
ẽ. Cont᷑ qͦs: incipit sic. Dico gͦ ⁊c̃ Qͥa
enĩ pp᷑łm isrł incredulũ ostendit ne
oẽm isrł diffidentẽ dixisse putaret᷑
ostendit d̃m ñ reppulisse hereditatẽ

Expanded text:
t accipi, ut positum sit totum pro parte. Tota ergo die, id est diei parte totius. Expandi in cruce manus meas ad populum non credentem, sed contradicentem, bus confutavit Judaeos, insultare possent gentes, dicentes ex toto repulsos esse, contra quos incipit sic: Dico ergo, etc. Quia enim populum Israel incredulum ostendit, ne omnem Israel diffidentem dixisse putaretur, ostendit Deum non repulisse haereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾ laus ẽ uoluntatis diume: ita qd̃
illiñ pot̾a̾nt cred̾e. culpa ẽ uoluntatis
humane. Si qͥs istã q̃stionẽ meliꝰ nouit
exponere: absit. ut ñ sim ꝑatior disc̾e̾
auditui. et si ñ oĩs: gͦ fideᷤ aliqñ ⁊ si ñ
ubiq: ex auditu. Ec si ensĩ d̾s intꝰ doce¬

Expanded text:
e, ita quod illi non poterant credere culpa est voluntatis humanae. Si quis istam quaestionem melius novit exponere, absit, ut non sim paratior discere auditui et si non omnes. Ergo fides, aliquando et si non ubique est, ex auditu, et si enim Deus intus doce
Abbreviated transcription (Latin):
Ixp̃i aduentũ. qr ot᷑dice̾ ñ potuit ra¬
tione uł auctoritate: s ñ uere cogno¬
uit. ut menti eoꝵ bñ sederet. Deinde
ũba moysi ex ꝑsona dei patͥs loqñtis
in deut̃o norio: ponit dicẽs. Ego ad¬
ducã uos .i. ꝑmittã uos addrici ad emi¬
latioẽm habitã in ñ gentẽ .i. ot᷑ gen

Expanded text:
isti adventum, quia contradicere non potuit ratione, vel auctoritate, sed non vere cognovit, ut menti eorum bene sederet. Deinde verba Mosi ex persona Dei Patris loquentis in Deuteronomio ponit, dicens: Ego adducam vos, id est permittam vos adduci ad aemulationem habitam in non gentem, id est con
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is. Qͥdã int̾ se musitant. ⁊ ubi poͦ¬
sũc ꝓclamant. et turbulenta discep¬
atiõe ꝯtendũt: dicentes. Qͥd fecert̃
iuidei. uł que culpa eoꝵ fuit: si nec̃ce
erat ut sermo impleret᷑ ysaie quẽ

Expanded text:
omnis. Quidam inter se mussitant, et ubi possunt proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat, ut sermo impleretur Isaiae quem
Abbreviated transcription (Latin):
creclidert̃. qm̃ ip̃e excecauit eos: ⁊ in¬
durauit. Audistis ꝓpositã q̃stionẽ.
⁊ qmͣ ꝓfunda sit cernitis: s respon¬
demꝰ ut possumꝰ. Si enĩ a me q̃rat᷑ qͣ¬
re crede̾ non potãnt: respondeo. qr
ñ uoluntatis illoꝵ. Hãc scilicet. ex¬
cecauit ocłos: ⁊ indurauit cor eoꝵ. S
⁊ h respondeo: eoꝵ uoluntatẽ hoc
meruisse. Sic enĩ exoecat d̾s sicut ob¬
durat: qd̾ ẽ desendo ñ faciendo. Et hoc:
meruit uoluntas. Hoc enĩ uiciũ ceci¬
tatis et duritie: suꝑbientis audatia
uoluntatis inflixit. Si gͦ dicit᷑ ñ poᷤᷤ¬
deo. Inmo ñ posst̃: qr nolt. Qd̾ d̾s p̃sci¬
ꝑba erat. ut tm̃ suis uiribꝰ attͥbuerẽt:
xp̃m: non or mutari hoĩes in meliꝰ¬

Expanded text:
crediderunt, quoniam ipse excaecavit eos, et induravit. Audistis propositam quaestionem et quam profunda sit cernitis, sed respondemus ut possumus. Si a me quaeratur quare credere non poterant, respondeo quia non voluntatis eorum, hanc scilicet excaecavit oculos eorum et induravit cor eorum. Sed hic respondeo eorum voluntatem hoc meruisse. Sicut enim excaecat Deus, sic obdurat, quod est deserendo, non faciendo, et hoc meruit voluntas. Hoc enim meritum caecitatis et duritiae superbientis audacia et voluntatis, inflixit. Si ergo dicitur, non possdeo imo non possunt quia nolunt, quod Deus praesciperba erat, ut tantum suis viribus attribuerent, Christum, non quia mutari homines in meli
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ sufficiens ditare om̃s: qͥ inuocãt
illũ fide ⁊oꝑe. Aliis non est ip̃e diueᷤ
qr participes non sc̃ bonoꝵ eiꝰ. Qͥ au¬
tem inuocant: recipient et̾nã remu¬
n̾ationẽ. Deinde ab auctoritate isaye
erit met̾na bitudine Oratio gͦ ne¬
cessaria ẽ. Orans enĩ inuocat: s hoc
uere non pot̃ nͥ pͥus credat. Qͥ gͦ u̾e
inuocant. ñ mͦ credt s etiã orant:
ut pꝰqm credidĩt alicꝰ animꝰ non de
peccatoꝵ: inuocare autẽ: impetrat
ꝓmissa dei. Ut autẽ ostendat. qͦd ñ
est uera inuocatio sñ fide: subdit. Qͦ¬

Expanded text:
id est sufficiens ditare omnes qui invocant illum, fide et opere; aliis non est ipse dives, quia participes non sunt bonorum ejus; qui autem invocant recipient aeternam remunerationem. Deinde ab auctoritate Isaiae erit, in aeterna beatitudine. Oratio ergo necessaria est. Orans enim invocat, sed hoc vere non invocant, non modo credunt, sed etiam orant, ut postquam crediderit alicujus animus non despeccatorum. Invocare autem impetrat promissa Dei. Ut autem ostendat quod non est vera invocatio sine fide, subdit, q
Abbreviated transcription (Latin):
a dño p̃ꝑat᷑: forte aliqͥs accipiet hoc sen¬
su dictũ eẽ. ñ ẽ uolentis neq currentis
s miserentis dei: tan qm diceret᷑. Non
sufficit sola uoluntas hõis: si ñ sit etiã
miscd̃ia dei. Cui dicit᷑ econt᷑. sõ sufficit
etiã miscd̃ia dei: si nõ sit uoluntas hõĩs
deꝑ hoc si recte dcm̃ ÷ illd̾. qr id uoluntaᷤᷤ
gͦ ut ideo recte dictũ intelligat᷑ ut totũ
deo det᷑: qͥ hõis uoluntatẽ bonã et p̃ꝑat
adiuuandã. ⁊ adiuuat p̃paratã nolen
tem p̃uenit: ut uelit uolentẽ subseqͥ¬
t̃: ne frustra uelit. Cũ autẽ dei miscdiã
cõmenclasset u̾bis p̾dictis ut etiã uidi¬
ciũ dei ꝯmendaret. et apud eũ iniqͥta¬
tem ñ eẽ ostendẽt: subiunxit. Dicit enĩ
seͥptura pharaoni Qũ Sicut iãcob ꝑ

Expanded text:
a Domino? Forte aliquis accipiet hoc sena Domino? Forte aliquis accipiet hoc sensu dictum esse, non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei, tanquam diceretur, non sufficit sola voluntas hominis, si non sit et misericordia Dei. Cui dicitur econtrario, non sufficit etiam misericordia Dei, si non sit voluntas hominis; ac per hoc si recte dictum est illud, quia id voluntas  Restat ergo ut ideo recte dictum intelligatur, ut totum Deo detur qui hominis voluntatem bonam, et praeparat adjuvandam, et adjuvat praeparatenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. Cum autem Dei misericordiam commendasset verbis praedictis, ut etiam judicium Dei commendaret, et apud eum iniquitatem non esse ostenderet, subjunxit: Dicit enim Scriptura Pharaoni. Quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
de gratuite grẽ ꝯmendatione senten¬
uã cũ ait: non ẽ uolentis neq curren¬
tis zc: hoc si atcendẽs o iuliane: non
extende̾s cont᷑ grãm merita uolun¬
tatis. cum audias. non ẽ uolentis neq
currentis s miserentis dei. No ideo gͦ
misertꝰ est deus iacob. qr iacob uoluit
eo cucͣrit: s ideo uoluit et eucurris. qr
e ait. ñ ẽ uolentis neq currentis s mi¬
serentis dei. Nõ qr sine uolũtate nr̃a a
gat᷑ s qr uoluntas nr̃a nil bomi agit: ñ
diuinit᷑ adiunet᷑. Unde alibi apłc ect
hoc ait qr nicħ boni agebat: s q nicħ
ageret si illa non adinuaret. Ita ⁊ h
serentis dei. No qr nulla ẽ hoĩs uolun¬
tas atq cursus: s q nicħ pot̃ nͥ ille mi¬
sereat᷑. Sens enĩ ẽ qui oꝑatur in nob̾ nel¬
le s oꝑari bonũ. S cũ homo credere uł
sꝑare ñ possit nͥ uelit: nͨ uenire ad pal¬
mã nͥ uoluntate cͣrat: qͦ mͦ dicit ñ ẽ uo¬
lentis neq cͣrentis: nͥ qr ⁊ ip̃a uoluntas

Expanded text:
atiae commendatione sententiam cum ait, non est volentis neque currentis. Hoc si attenderes, o Juliane, non extenderes contra gratiam merita voluntatis, cum audias: Non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei. Non ergo ideo misertus est Deus Jacob, quia Jacob voluit et cucurrit; sed ideo voluit et cucurrit, quia e ait, non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei, non quia hoc sine voluntate nostra agatur, sed quia voluntas nostra nil boni agit, nisi divinitus adjuvetur. Unde alibi Apostolushoc ait, quia nil boni agebat, sed quia nil ageret si illa non adjuvaret. Ita et hoc serentis Dei, non quia nulla est hominis voluntas, atque cursus, sed quia nil potest, nisi ille misereatur. Deus enim est qui operatur in nobis velle et operari bonum, sed cum homo credere, vel sperare non possit, nisi velit, nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat, quomodo dicit, non est volentis
Abbreviated transcription (Latin):
delebo eum de libro uite. Ut scd̾m rusti¬
ciã iudicis uideat᷑ delert cũ peccat: in¬
xta p̾scĩam tam̃ in libro uite ñ qmͣ fu¬
erat. Unde ioh̾es ait. Ex nob̾ exiert: s
p̃scientiã ñqmͣ defuit. Cũ gͥ ex gͣtuisa
miscd̃ia apponat grãm qͥb uult᷑ ma¬
enĩ sustinet deus: sciens exitũ singłoꝵ.
et utiq bonis ꝓdest qd̃ ⁊ malos expec

Expanded text:
itae ; ut secundum justitiam judicis videatur deleri cum peccat, juxta praescientiam tamen in libro vitae nunquam fuerat. Unde Joannes ait: Ex nobis exierunt, sed praescientiam nunquam defuit. Cum igitur ex gratuita misericordia apponat gratiam quibus vult, enim sustinet Deus, sciens exitus singulorum, et utique bonis prodest quod malos exspec
Abbreviated transcription (Latin):
ticia fidei ẽ. ne dubitet᷑ de spe dei que
est in xp̃o. ne diffidat homo: xp̃m
spoliasse infernũ. et cũ aĩab celũ
ascendisse: ex qͥb efficit᷑ iustus. De hͣ
gͦ dicit moyses. uł ip̃a in corde hoĩs
hoc dicit. Ohomo. ne dixeris in cor¬
celũ. ideo ne hoc cogites. qr qͥ hoc cogi¬
tat: negat. xp̃m ascendisse. Et hoc ẽ
qd̃ subdit. qr id cogitare est deducere

Expanded text:
stitia fidei est, ne dubitetur de spe Dei quae stitia fidei est, ne dubitetur de spe Dei quae est in Christo, ne diffidat homo Christum spoliasse infernum, et cum animabus coelum ascendisse, ex quibus efficitur justus. De hac ergo dicit Moses, vel ipsa in corde hominis hoc dicit, O homo, ne dixeris in corcoelum. Ideo ne hoc cogites, quia qui hoc cogitat negat Christum ascendisse. Et hoc est quod subdit, quia id cogitare est deducere
Abbreviated transcription (Latin):
si seruaret᷑ .i. uiuebant faciendo le¬
gem. Et uocat hͥ iusticiã legis: oꝑa
illa legalia. Unde ⁊ in moyse ita ha¬
bet᷑. Q̃ fecĩt ea: iuuet in ilł. Timebãt
utiq ne si ea non fecissent patẽnt᷑
lapidatioẽm uł aliqͥd huimi. Hnuet
gͦ in ea .i. habebit hoc p̃mium: ne ista
morte puniat᷑. No ẽ gͦ magna iꝰticia
timere: nͨ habet meritũ apd̃ d̃m. Ali¬
ud ẽ gͥ non iustificari aput d̾m: ali¬
ud non oĩo iustificari. Qͥ oĩo non iu¬
stificat᷑. nec illa seruat que tp̃ale ha¬
bent p̾miũ: nec illa que et̾nũ. Qͥ uͦ
in oꝑib legis iustificat᷑. tp̃alem inde
expectat mercedem. Nec iustificatur
apud d̾m: s tñ ⁊ ista quedã ẽ ut sic
dicam t̾rena carnałq iusticia. Dein¬
de de iusticia fidei subdit. Q̃ autẽ. Qtͣ
ses. s de iusticia que est ex fide .i. de
iusticia fidei sic moyses dicit in deu¬
non obseruata ducit ad abyssũ. Et
hoc ẽ qd̃ ait. ne dixeris. Hec autẽ iꝰ¬

Expanded text:
si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecissent, paterentur lapidationem, vel aliquid hujusmodi. Vivet go in ea, id est habebit hoc praemium ne ista morte puniatur. Non est ergo magna justitia timere, nec habet meritum apud Deum. Aliud est ergo non justificari apud Deum, aliud non omnino justificari. Qui omnino non justificatur, nec illa servat quae temporale habent praemium, nec illa quae aeternum; qui vero in operibus legis justificatur, temporalem inde exspectat mercedem, nec justificatur apud Deum; sed tamen et ista quaedam est, ut sic dicam, terrena carnalisque justitia. Deinde de justitia fidei subdit, quae autem. Quses; sed de justitia quae est ex fide, id est de justitia fidei, sic Moses dicit in Deunon observata ducit ad abyssum. Et hoc est quod ait, ne dixeris. Haec autem ju
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑ Aut ne cogittes qͥs descendet in
cogites: qi hoc cogitare est xp̃m reuoca¬
dit in infernũ. qr si illi qͥ iusticiã nõ ob¬
seruant ñ descend̃t: tẽ abraham ⁊ an¬
tiqui patres multominꝰ descendert Si
corde tuo mendatiũ est. qͥs enĩ ascen¬
det in celũ: Ideo ne hoc cdicas qr id. dicẽ
est xp̃m de celo deducere: qnͣtũ ad ceꝑ
de celo ad t̾ram declucit. Et similit̃ cũ
audis p̾dicari qd̃ xp̃c ad infernũ des¬
cendit: noli dic̾e mendatiũ ẽ qͥs enĩ
descendit in abyssum: Ideo ne hoc di¬
cas qr hoc dice est xp̃m reuocare ex mor¬
tura dicit de eo in deuteronomio. Qd

Expanded text:
osi. Aut ne cogites. Quis descendet in cogites, quia hoc cogitare est Christum revocadit in infernum, quia si illi qui justitiam non observant, non descendent, tunc Abraham et antiqui patres multo minus descenderunt. Si corde tuo, mendacium est. Quis enim ascendet in coelum, ideo ne hoc dicas, quia hoc dicere est Christum de coelo deducere, quantum ad te de coelo ad terram deducit. Et similiter cum audis praedicari quod Christus ad infernum descendit, noli dicere mendacium est. Quis enim descendet in abyssum? ideo ne hoc dicas, quia hoc dicere est Christum revocare ex moriptura dicit de eo in Deuteronomio. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
i est ꝑfidem cordiᷤ iustificat᷑ aliqͥs .i. de
impio: fit piꝰ. Ore autẽ: ptꝰ corlis fidẽ.
alit̾ enĩ non ualet confessio fit ñ mͦ ãd
int torm̃ta ĩminentia: fidẽ qmͣ corde
tenebant ore ꝯfessi sc̃. No gͦ in cassũ
aditũ ẽ ore ꝯfessio fit ad salutẽ. sã

Expanded text:
fidem cordis justificatur aliquis, id est de impio fit pius; ore autem, post cordis fidem, aliter enim non valet, confessio fit, non modo inter tormenta imminentia, fidem, quam corde tenebant, ore confessi sunt. Non ergo incassum additum est, ore confessio fit ad salutem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
est in qͦ lex iusticie non consumit᷑ s
impletur. Om̃is enĩ ꝑfectio in ip̃o est:
ultra quem non est quo spes se exten¬
dat. finis etiam fideliũ xp̃c est ad quẽ
cum ꝑuenĩt currentis intentio. non
habet qͦd possit ampliꝰ inuenire: sed
habet in quo debeat ꝑmanere. finiᷤᷤ
gͦ dicit᷑ non qr consumit: s qr ꝑficit.
ꝑficit gͦ iusticiam ꝑfidem: sine oꝑi¬
b legis. Et st̃ oꝑa que uident᷑ bona¬

Expanded text:
stus, in quo lex justitiae non consumitur, sed stus, in quo lex justitiae non consumitur, sed impletur. Omnis enim perfectio in ipso est, ultra quem non est quo spes se extendat. Finis etiam fidelium Christus est. Ad quam cum pervenerit currentis intentio, non habet amplius quod possit invenire, sed habet in quo debeat permanere. Finis ergo dicitur, non quia consumit, sed quia perficit. Perficit ergo justitiam per fidem sine operibus legis, et s
Abbreviated transcription (Latin):
gnorantes enim ⁊c̃. Qiͣ. Uere ñ scd̾m
scĩam habent ⁊ elũ: qͥa ignorantes
dei iusticiam ñ qͣ deus iustꝰ ẽ s que
hõi est ex deo .i. qm deus dat homi
estꝑcarnales obseruantias. que dr
sna ł illoꝵ. ñ qr lex abip̃is ẽ consti¬
usa s in lege que ex deo est suam
bant. ut merita p̃ced̾e̾nt grãm: ñ
gia p̾cedẽt iꝰticiam. hoc inqͣm faci¬
entes: non sc̃ subiecti iꝰticie dei qͣ ui¬
stificat credentes .i. non creł̃t ꝑ fidẽ
impios iustificari. Hec ẽ enĩ iustici¬
adei que non in p̃cepto legis qͦ ti¬
bis qd̃ lex p̃dixit. qui etiã ualet ãd
insticiã om̃i credenti .i. qͥ est dator
uisticie om̃i credenti. Ex xp̃o gͦ ñ
scptam uł nat᷑a᷑lem eẽt iusticia⁊ sine
gͣus mortuus est gͦ m illo solo iustifica¬
dur impiꝰ cui credenti meũ deputat᷑ fi¬
e ad uisticiam. Om̃is gͦ humana na¬
tura iustificari et redimi abira .i. a
cram̃tũ sangumis xp̃i. finis enĩ xp̃c¬

Expanded text:
 Vere non secundum scientiam habent zelum, quia, ignorantes Dei justitiam, non qua Deus justus est, sed quae homini est ex Deo, id est quam dat hominest per carnales observantias, quae dicitur sua illorum, non quia lex ab illis est constituta, sed in lege quae ex Deo est suam bant ut merita praecederent gratiam, non gratia praecederet justitiam. Hoc, inquam, facientes, non sunt subjecti justitiae Dei, qest non credunt per fidem impios justificari. Haec est enim justitia Dei, quae non in praecepto legis quo tibis quod lex praedixit. Qui etiam valet ad justitiam omni credenti, id est qui est dator justitiae omni credenti. Ex Christo ergo non scriptam vel naturalem esset justitia sine gratis mortuus est, ergo in illo solo justificatur impius, cui credenti in eum deputatur fides ad justitiam. Omnis ergo humana natura et justificari et redimi ab ira, id est a amentum sanguinis Christi. Finis enim Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nat illos. qͥ ita de pecc̃is noluert resipiᷤ¬
cere: s hac p̾dicta gr̃a abusi sc̃. Ecce
hic ostendit᷑ iusticia: cca eos qui ha¬
bent tempꝰ oꝑandi. Seqrͣ. Ut ostende¬
ret. Qiͣ. Ad hoc patit᷑ deus malos. et p̾¬
ostendit eis iram. ⁊ ad noticiã sui ãt¬
trabit: ut sic ostendẽt in uasis mile
tot bona mal. ⁊ tam diu eos tolãt: it
conuincat eos iuste dãpnari. et uefi¬
deles magis eum diligant: qͥb gram
mał ñ cõmunẽ ip̃e conseruauit. Hes¬

Expanded text:
i de peccatis noluerunt resipiscere, sed hac praedicta gratia abusi sunt. Ecce hic ostenditur justitia circa eos qui habent tempus operandi. Ut ostenderet. Quasi dicat: Ad hoc patitur Deus malos, et praeostendit eis iram, et ad notitiam suam attrahit, ut sic ostenderet in vasa misertot bona malis, et tandiu eos tolerat, ut convincat eos juste damnari; et ut fideles magis eum diligant, quibus gratiam malis non communem ipse conservavit. Ve