comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ribus quidem et insolo gracili .. uł ab
una tm̃ parte detractꝰ. interi crmit. Si¬
milem et decaminatio rationẽ habet. picee.
cedri. cup̃ssi. He enĩ. detracto cacu¬
mine aut ignibꝰ ad ac usto intereunt.
Similem et depastio aĩaliũ. Oleã qͥdẽ
etiã si lambat sapra sterilescere auctor
est uar ro. et diximꝰ. quedã hac in¬
iuria moriunt᷑: aliqua deteri¬
ora fiunt ut amigdalȩ. Ex dulcibus
enĩ transfigurant᷑ in aniaras. aliqua uͦ
etiã utiliora ut apud chẏospirꝰ quã pho¬
chida appellant. Nam detruncatio. dixi¬
mus quibus ꝓdesset. Intereunt pleraq
et fissa stẏrpe ex rectis uitem. exa¬
gignunt. Radicibus amputatis mori
hedera uinciens. Nec uiscũ ꝓdest nec
cytisus. nec aureo qd alymon uocant
greci. Quorũdã nat᷑a ñ ne. cat qͥdem
ħ ledit odorẽ aut suci mixtura ut rapa¬
nus et laurꝰ uitem. Oi ii factrix enĩ
uitelligitur. et tingui odore mirũ in mo¬

Expanded text:
ribus quidem et in solo gracili vel ab ribus quidem et in solo gracili vel ab una tantum parte detractus interemit. similem et decacuminatio rationem habet piceae, cedri, cupressihaec enim detracto cacumine aut ignibus adusto intereunt —, similem et depastio animalium. oleam quidem etiam, si lambat capra , sterilescere auctor est Varro, ut diximus. quaedam hac iniuria moriuntur, aliqua deteriora tantum fiunt, ut amygdalae—ex dulcibus enim transfigurantur in amaras—, aliqua vero etiam utiliora, ut apud Chios pirus, quam phocida appellant. nam detruncatio diximus quibus prodesset. intereunt pleraque et fissa stirpe, exceptis vite, ma, quae resinam gignunt. radicibus amputatis mori hedera vinciens—nec viscum prodest—et cytisus , necatur eo , quod halimon vocant Graeci. quorundam natura non necat quidem, sed laedit Odorum aut suci mixtura, ut raphanus et laurus vitem. olfactatrix enim intellegitur et tingui odore mirum in mo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipue nouelł cortice in orbe detracto ne¬
cant᷑ excepto sub̾e. qd sic etiã iuuatur.
Erascescens eñi p̃stringit et strangulat.
nec andracle offenditur siñ simul incidat᷑
et corpus. Alioquĩ et cerasus. et tilia. et uitiᷤ
corticẽ mittunt s ñ uitalem. nec ꝓximũ
corpori. uer Mum eũ qui sub nascente a¬
lio expellitur. Quarũdã nature rimosus
cortex ut platanis tiliȩ renascit᷑ paulomi¬
nus quã totus. E rgo his quarũ cicatri¬
cem trahit medent᷑ luto fiditoq ⁊ aliq̃n
ꝓ sunt. si ñ uehem̃tior frigorũ uł calorum
ius secuta ẽ. Quedã tardiꝰ ita moriun¬
tur. ut robora et quercꝰ. Refert et tẽpꝰ
anni. abietẽ enĩ ⁊ pinũ siquis detraxerit
sole taurũ uł geminos transeunte cum
germinant. statĩ moriunt᷑. Eande ĩiuriã
hiemȩ passe. diutiꝰ tolerant. Similit̃ ilex et
robur ⁊ quercus. Que si angusta decortiatio
fuerit. nichil nocet. Supra dictis infirmio¬

Expanded text:
praecipue novellis. cortice in orbem detracto nepraecipue novellis. cortice in orbem detracto necantur, excepto subere, quod sic etiam iuvatur; crassescens enim praestringit et strangulat . nec andrachle offenditur, si non simul incidatur et corpus. alioqui et cerasus et tilia et vitis corticem mittunt , sed non vitalem nec proximum corpori, verum eum, qui subnascente alio expellitur. quarundam natura rimosus cortex, ut platanis. tiliae renascitur paulo minus quam totus. ergo his, quarum cicatricem trahit, medentur luto fimoque, et aliquando prosunt, si non vehementior frigorum aut calorum vis secuta est. quaedam tardius ita moriuntur , ut robora et quercus. refert et tempus anni. abieti enim et pino si quis detraxerit sole taurum vel geminos transeunte, cum germinant, statim moriuntur; eandem iniuriam hieme passae diutius tolerant. similiter ilex et robur quercusque. si angusta decorticatio fuit, nihil nocetur supra dictis; infirmio
Abbreviated transcription (Latin):
corticibus. Et egratio quidem fere in his
est. Quedã temporũ cause aut locorum
tabesracu cũ inuaserit arborẽs aut ure¬
apulia atabulus ineuboea olympias. Hic
enĩ si flauerit  circa brumã exurit
are faciens. ut nulł postea solibꝰ recͤ¬
ari possint.. Hoc gen̾e conualles et ad¬
posita fluminibus laborant. p̃cipueq ui¬
tis olea ficus. Qd cũ euenerit detegit᷑
statĩ ingerminatione inoliua
tardiꝰ. S in om̃ibꝰ signũ ẽ. reuiuiscen
di.folia amitte. Alioquin quas putes pre¬
ualuisse. moruuit᷑. Non nũquã in arescunt
folia. eademq reuiusscunt. Alia uit sep¬
tentrionalibus ut ponto frigia frigore
aut geba laborant si post brumã con¬
tinuauere xl. diebus. Ibi aũ et iureliqͥs
partibus si ꝑtinꝰ editis fructibus uelatiũ
magna consecuta est &̃. paucis diebus necat
que inuiria hominũ constat secum dũ ha¬
bent causas. Pix. oleum. ad eps in imica

Expanded text:
corticibus. et aegrotatio quidem fere. in his corticibus. et aegrotatio quidem fere. in his est. <8> Quaedam temporum causae aut locorum tabes cum invasit arborem aut ureApulia atabulus, in Euboea Olympias. hic enim si flavit circa brumam, frigore exurit arefaciens, ut nullis postea solibus recreari possint. hoc genere convalles et adposita fluminibus laborant, praecipueque vitis, olea, ficus. 233 quod cum evenit, detegitur statim in germinatione, in oliva tardius. sed in omnibus signum est revivescendi, , si folia amisere. alioqui quas putes praevaluisse moriuntur. nonnumquam inarescunt folia eademque revivescunt. alia in terris septentrionalibus, ut Ponto, Thracia , frigore aut gelu laborant, si post brumam continuavere XL diebus. et ibi autem et in reliquis partibus, si protinus editis fructibus gelatio magna consecuta est, etiam paucis diebus necat. <9> Quae iniuria hominum constant , secundum.. habent causas. pix, oleum, adeps inimica
Abbreviated transcription (Latin):
arborẽ. turpi faciȩ relinqunt. Nascitur.
hoc malũ tempore humido et lento. fit
aliꝰ exeodẽ. Si sol acrior insecutus in usse¬
rit ipsũ uitiũ. iõq mutau̾rit. Est et iã¬
nũ peculiare uitiũ oliuis ac uitibus.¬
Araneũ uocant. cũ ueluti telȩ in uoliuits
fructũ ⁊ assumunt. Adurunt et flatus
quidã eas maxime. s et alios fructos.
Nã uͥmiculationẽ ⁊ poma ip̃a ꝑse qͥbꝰ dam
annis sentiunt mala pira. mespila. puni¬
ca. In oliua ancipiti euentu. qñ subeunti
nati fructũ adimunt. Augent si in ipso
nucleo facere erodentes cum gigni illos
ꝓhibent pluuiȩ quȩ fiunt pꝰ arc turum.
Gedem si austrinȩ fuere genant indrop¬
pis qͦ. Quȩ maturescentes. tũ st̃ p̃cipuȩ
caducȩ. Id riguit mag̃ euenit. et si non
cecidere fastidiendis. St̃ ⁊culicũ genera
aliquibꝰ molesta ut glandibꝰ fico. qui ui¬
deut᷑ ex humore nasci tũ dulcis subdito

Expanded text:
arborem turpi facie relinquunt . nascitur arborem turpi facie relinquunt . nascitur hoc malum tepore umido et lento. fit aliud ex eodem, si sol acrior insecutus inussit ipsum vitium ideoque mutavit. est etiamnum peculiare olivis et vitibus—araneum vocant—, cum veluti telae involvunt fructum et absumunt. adurunt et flatus quidam eas maxime, sed et alios fructus. nam vermiculationem et poma ipsa per se quibusdam annis sentiunt, mala, pira, mespila, punica . in oliva ancipiti eventu, quando sub cute innati fructum adimunt, augent, si in ipso nucleo fuere erodentes eum. gigni illos prohibent pluviae, quae fiunt post arcturum. eaedem si austrinae fuere, generant druppis quoque, quae maturescentes tum sunt praecipue caducae. id riguis magis evenit, etiam si non cecidere, fastidiendis. sunt et culicum genera aliquis molesta , ut glandibus, fico; qui videntur ex umore nasci, tum dulci subdito
Abbreviated transcription (Latin):
certos temꝑam̃to. Fiunt et culpa uitiũ
aut cireñfossor in uirioso ictu uerberauit
ł etiam subarator imprudens luxauit
radices corpusue desquamauit. Est et
quedã contusio falcis bebetioris: quibus.
om̃ib causis difficiliꝰ tolerant frigora
aut estus. qm̃ inulcus penetrat om̃is ĩ
uiria aforis. Infirmissima uͦ malus ma¬
xime queq dulcis ẽ. Quibꝰ dã debilitas
sterilitatẽ ñ nec̃e aufert. ut siquis pino
cacum̃ auferat uł palme. Sterilescunt
eni nec moriuntur. Aegrotant aliqũado
et poma ip̃a ꝑse sine arbore. si necessaruis
temporibꝰ imbres. aut tepores. uł afflatꝰ
defluere. aut contrario habundauere.
Decidunt enĩ. aut det̾iora fiunt. Pessi¬
mũ÷ int̾ om̃ia. cũ deflorescentẽ uitẽ et
oleã ꝑcutit inber. qm̃ sinul defluit fruc¬
tus. St̃ exeadẽ causa canascentes. et e¬
ruca dr̃ aĩãl. eroduntq frondẽ. aliȩ flo
rem. oliuarũ q ut inoliueto. ac depastã

Expanded text:
certoque temperamento. fiunt et culpa colenticertoque temperamento. fiunt et culpa colenti, aut circumfos- sor iniurioso ictu verberavit vel etiam subarator inprudens luxavit radices corpusve desquamavit. est et quaedam contusio falcis hebetioris. quibus omnibus causis difficilius tolerant frigora aut aestus, quoniam in ulcus penetrat iniuria omnis a foris. infirmissima vero malus, maximeque quae dulcis est. quibusdam debilitas sterilitatem , non necem, adfert, ut si quis pino cacumen auferat vel palmae. sterilescunt enim nec moriuntur. aegrotant aliquando et poma ipsa per se sine arbore, si necessariis temporibus imbres aut tepores vel adflatus defuere aut contra abundavere. decidunt enim aut deteriora fiunt. pessimum est inter omnia, cum deflorescentem vitem et oleam percussit imber, quoniam simul defluit fructus. <7> Sunt ex eadem causa nascentes et urucae , dirum animal, eroduntque frondem, aliae florem quoque , olivarum , ut in Mileto, ac depastam
Abbreviated transcription (Latin):
to corpore exeunt. Inarescunt gͦ. Et sunt
apud grecos sua noĩa utriq uitio. Undiq
pͥmo dolor. mox ⁊ macies earũ partiũ fra¬
gilis. postremo tabes morbꝰq ñ intrante su¬
co. aut ñ ꝑueniente. Illaximeq id fici sen¬
tiunt. Capͥficus. om̃ib in munis est. quȩ
adhuc diximꝰ. Scabies gignitur roribus
lentis pꝰ uengilias. Nã si rariores fuere ꝑ¬
fundunt arborem. ñ scalpunt scabie. Cete
rũ sic cadunt. siue imbres nimii fuere.
Ulio mͦ ficꝰ laborat racdicibꝰ madidis. biti¬
bus p̃t̃ u̾miculacionẽ et sydacionẽ morbꝰ¬
peculiaris articulatio. trib decausis. Una
uti in tempestatiuũ germinibus ablatis.
altera ut notauit theophrastus insupinũ
exeisis. tercia culturȩ imꝑicia lesis. Om̃s
earũ in uiriȩ. in articulis sentiuutur.
Sy deracionis genus est inhis deflorescen¬
tibus poraio. aut cũ acini priusquã cres¬
caunt decoquunt᷑ in caulem. egrotant et

Expanded text:
to corpore exeunt. nigrescunt ergo, et sunt to corpore exeunt. nigrescunt ergo, et sunt apud Graecos sua nomina utrique vitio. undique primo dolor, mox et macies earum partium fragilis, postremo tabes morsque, non intrante suco aut non perveniente, maximeque id fici sentiunt. caprificus omnibus immunis est, quae adhuc diximus. scabies gignitur roribus lentis post vergilias; nam si largiores fuere, perfundunt arborem, non scalpunt scabie, et grossi cadunt ; sive imbres nimii fuere, alio modo ficus laborat, radicibus madidis. <6> Vitibus praeter vermiculationem et siderationem morbculiaris articulatio tribus de causis: una vi tempestatium germinibus ablatis, altera, ut notavit Theophrastus, in supinum excisis, tertia culturae imperitia laesis. omnes enim earum iniuriae in articulis sentiuntur. siderationis genus est et his deflorescentibus roratio, aut cum acini, priusquam crescant, decocuntur in callum. aegrotant et
Abbreviated transcription (Latin):
inflore carbunculũ uocant. Pruinȩ ꝑ¬
niciosioi natã. qm̃ lapsa persidet. gelati.
de ne aura quioẽ ulla depell itur. qͥa
ñfit nͥ minoto aere et sereno. Propͥũ tñ sida¬
tionis est sub ortu canis sit citaciĩ uapor.
cum insite ac nouellȩ arbores moriunt᷑. p̃ci¬
pue ficus et uites. Olea p̃t uermiculati¬
onẽ quã equȩ anͣt ficꝰ sentit. clauũ etiam
patitur. siue fungũ placet dici uł patellã.
Hec est solis exustio. Nocere tradit cato
⁊ muscũ rubrũ. Nocet plerũq uitibꝰ atq
oleis ⁊ nunia fertilitas. Scabies cõmunis
om̃iũ ẽ. impetigo et quȩ agnosci solent co¬
clee. peculiaria ficoꝵ uitia.: nec ubiq Sĩ
eñĩ quedam egritudines et locoꝵ. Nerũ
i⁊ hõi neruoꝵ cruciatꝰ. sic et arbori. ac du¬
obus eque modis. Aut eñi inpedes hocẽ.
radices in rũpit uis morbi. aut in articulos
hoc ẽ. cacuminũ digitos qui longissime ato¬

Expanded text:
in flore carbunculum vocant. pruinae pin flore carbunculum vocant. pruinae perniciosior natura, quoniam lapsa persidit gelatque ac ne aura quidem ulla depellitur, quia non fit nisi inmoto aëre et sereno. proprium tamen siderationis est sub ortu canis siccitatum vapor, cum insita ac novellae arbores moriuntur, praecipue ficus et vitis. Olea praeter vermiculationem, quam aeque ac ficus sentit, clavum etiam patitur, sive fungum placet dici vel patellam. haec est solis exustio. nocere tradit Cato et museum rubrum. nocet plerumque vitibus atque oleis et nimia fertilitas. scabies communis omnium est. inpetigo et, quae adgnasci solent, cocleae peculiaria ficorum vitia, nec ubique. sunt enim quaedam aegritudines et locorum. <5> Verum ut homini nervorum cruciatus, sic et arbori , ac duobus aeque modis. aut enim in pedes, hoc est radices, inrumpit vis morbi, aut in articulos, hoc est cacuminum digitos, qui longissime a to
Abbreviated transcription (Latin):
bes urbana uł rustica. Uermiculantur
magis minus ue quȩdam: om̃s tñ fere.
dq aues caui corticis sono exꝑiunt᷑.
lam quidem et hoc in luxuria ẽẽ cepit.
p̃grandesq roborũ delicaciores uti in
cibo cosse uocant. atq etiã faria sagina¬
ti his qͦ altiles fiunt. Maxime aũ arboꝵ
hoc sentiunt. piri. mali. fici. minꝰ quȩ
amare sunt & odorate. Eoꝵ qui inficis
existunt. alii nascunt᷑ ex ipsis. aliꝰ parit
qui uocatur cerastes. Om̃s tñ incerasten
figͣant᷑: sonũq edunt pariuili stridoris.
Et sorbus arbor infestatur uermiculis
rufis et pilosis. atq ita emoritur. Mespi¬
la qͦ insenecta obnoxia in morbo ẽ. Syda¬
tio tota. e celo constat. Qua ꝓpt̾ et gͣndo
inbis causis uitellegi debet ⁊ carbuncu¬
latio. et qͦd priunarũ in uiria euenit.
Hec eni uerno tempore in uitatis et erũ¬
pe audentibus. satis mollibꝰ insidens ad¬
urtt lac tescentes germinũ oculos. quod

Expanded text:
bes urbana vel rustica. <3> Vermiculantur bes urbana vel rustica. <3> Vermiculantur magis minusve quaedam, omnes tamen fere, idque aves cavi corticis sono experiuntur. iam quidem et hoc in luxuria esse coepit, praegrandesque roborum delicatiore sunt in cibo—cosses vocant—atque etiam farina saginati hi quoque altiles fiunt. maxime autem arborum hoc sentient piri, mali, fici, minus quae amarae sunt et odoratae. eorum, qui in ficis existunt, alii nascuntur ex ipsis, alios parit qui vocatur cerastes, omnes tamen in cerasten figurantur sonumque edunt parvoli stridoris. et sorbus arbor infestatur vermiculis rufis ac pilosis atque ita emoritur; mespila quoque in senecta obnoxia ei morbo est. <4> Sideratio tota e caelo constat. quapropter et grando in his causis intellegi debet et carbunculatio et quod pruinarum iniuria evenit. haec enim verno tepore invitatis et erumpere audentibus satis mollibus insidens adurit lactescentes germinum oculos, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et siluestriũ quidem ꝑniciosos negant
ẽẽ: uexariq tm̃ grandine. ingermina¬
cione aut flore. aduri q feruore aut fla¬
tu fragiliore p̃postero die quã suo. fri¬
gora t̃. ꝓsunt ut diximꝰ. Quid gͦ non
et uites algore intereunt. Hoc qͥde
est. quo dep̃hendat᷑ oli uitiũ. qm̃ ñ euenit
quidã cõmunes morbi. quidã pͥuati. Gene¬
rũ cõmunis uermiculatio ẽ. syd̾acio ac do¬
lor menbroꝵ. uñ partiũ debita societate no¬
minũ qͦ. cũ hominũ miserorũ. trunca di¬
cunus certe corpora. & oculos germinum
exustos. ac multa simili sorte. Itaq labo¬
rant et fame iiuiditate. quȩ fiunt humo¬
ris quantitate. Aliquȩ uͦ & obesitate ut
omia queresinã ferunt uimia pinguitu¬
dine intedã mutant᷑: et cũ radices qͦ p̃ĩ¬
guescere ceꝑe intereunt. ut animalia
ninu o adipe. quanto et pestilencia. Per
gen̾a: sic̃ int̾ hoĩes nc̃ seruitia. ñc ple¬

Expanded text:
et silvestrium quidem perniciosos negant et silvestrium quidem perniciosos negant esse vexarique tantum grandine in germinatione aut flore, aduri quoque fervore aut flatu frigidiore , praepostero die, nam suo frigora etiam prosunt, ut diximus. quid ergo? non et vites algore intereunt? hoc quidem est, quo deprehendatur soli vitium, quoniam non evenit quidam communes morbi, quidam privati generum. communis vermiculatio et sideratio ac dolor membrorum, unde partium debilitas, societate nominum quoque cum hominis miseriis. trunca dicimus certe corpora et oculos germinum exustos ac multa simili sorte. itaque laborant et fame et cruditate, quae fiunt umoris quantitate, aliqua vero et obesitate, ut omnia, quae resinam ferunt, nimia pinguitudine in taedam mutantur et, cum radices quoque pinguescere coepere, intereunt, ut animalia nimio adipe, aliquando et pestilentia per genera, sicut inter homines nunc servitia, nunc ple
Abbreviated transcription (Latin):
occasus solis du dolent talia qͦ ulcera. et
difficile senescunt. algendo nunꝰ estuando¬
ue. Non eadẽ in uite lib̾tas. qm̃ creta lat̾a
s faciliꝰ abscondere et detorquere quo uel
plagas. in arborũ tonsura supiniore ue¬
lut calices faciendi ne consistat humor.
Uiti adminicula addenda quȩ scandat
app̃hensas si maiora sint.
quinq tribus putandas. et quarum
seruare uuas libeat decrescente luna.
Graduntq uͦ int̾ lunio sisint putate:
nulł aĩaliũ obnoxias ẽẽ. Alia racione
plena luna noctu tondendas. cũ sit ea
in leone. scorpione. sagrtario. tauro.
atq ui totũ serendasq plena aut crescen¬
te. Utque censent. suffici unt iitalia
cultores deni incentena uigera uinearũ.¬
de satu cultuq arborũ tractato.
qm̃ depalmis & citiso inperegrinis arbo¬
ribus affatĩ diximꝰ. neqͥd desit. indican¬
omĩa ea. Infestant᷑ namiq ⁊⁊ arbores mor¬
bis. Quid enĩ genitũ caret his malis.

Expanded text:
occasus solis. diu dolent talia quoque ulcera et occasus solis. diu dolent talia quoque ulcera et difficile sanescunt algendo nimis aestuandove. non eadem ut in vite libertas, quoniam certa latera, sed facilius abscondere et detorquere, quo velis, plagas. in arborum tonsura supiniore velut calices faciendi, ne consistat umor. Viti adminicula addenda, quae scandat adprehensa , si maiora sint. quinquatribus putandas et, quarum servare uvas libeat, decrescente luna tradunt; quae vero interlunio sint putatae, nullis animalium obnoxias esse. alia ratione plena luna noctu tondendas, cum sit ea in leone, scorpione, sagittario, tauro, atque in totum serendas plena aut crescente utique censent. sufficiunt in Italia cultores deni in centena iugera vinearum.de satu cultuque arborum tractato, quoniam de palmis et cytiso in peregrinis arboribus adfatim diximus, ne quid desit, indicanomnia ea. infestantur namque et arbores morbis. quid enim genitum caret his malis?
Abbreviated transcription (Latin):
turba ñ contentꝰ nec copia ramorum ĩ¬
positis et iãnũ patibulis. palmites circum¬
uoluit. Itaq p̃ter soli uicia cultura qͦ
torua fiunt uina. alia culpa iuxta ur¬
bem uarracinis que alternis putantur
annis. Non quia id uiti conducat. s qr
uilitate redituũ impendia exsuperent.
Ilediũ temꝑam̃tũ in carsulano sequnt᷑.
cariosasq tm̃ uitis partes incipientes.¬
quȩ mnarescere deputando. Ceteris ad uuã
relictis detracto onere suꝑuacuo. ꝓ nutͥ¬
m̃to om̃is ẽ. raritas uulneris. S nisi pĩ¬
gui solo talis cultura degrn̾at. In labris
cã arbusta arari quã altissime desidant
tanta ⁊si frum̃ti ratio ñ exigit. Pãpina.¬
ri ea ñ est moris. et hoc compendiũ oꝑe de
putant᷑ cũ uite parit᷑ int̃ locata densi¬
tate ramoꝵ qui sint suꝑuacui ⁊ absumãt
alim̃ta. P lagas ad septentrionis aut adme¬
ridiem spectare uetiunꝰ. Meliꝰ si neq u

Expanded text:
turba non contentus nec copia ramorum, inturba non contentus nec copia ramorum, inpositis etiamnum patibulis palmites circumvolvit; itaque praeter soli vitia cultura quoque torva fiunt vina. alia culpa iuxta urbem Aricinis, quae alternis putantur annis, non quia id viti conducat, sed quia vilitate reditum inpendia exuperent. medium temperamentum in Carsulano secuntur cariosasque tantum vitis partes incipientesque inarescere deputando, ceteris ad uvam relictis. detracto onere supervacuo pro nutrimento omni est raritas volneris; sed nisi pingui solo talis cultura degenerat in labruscam. <28> Arbusta arari quam altissime desiderant, tametsi frumenti ratio non exigit. pampinari ea non est moris ; et hoc conpendium operae. deputantur cum vite pariter interlucata densitate ramorum, qui sint supervacui et absumant alimenta. plagas ad septentriones aut ad meridiem spectare vetuimus; melius, si neque in
Abbreviated transcription (Latin):
annũ fructu edito imꝑbat᷑. Putate rur¬
sus alligent᷑ alio loco. Namq orbita un¬
culi sentiunt uexationẽ ñ dubiã. Tradu¬
ces gallice cult᷑a bini utr̃iq lat̾ib si parᷤ
quadrageno distet spatio. quat̾nis uice¬
no uit se obuii miscent᷑. alligant᷑q una
conciliati uigultoꝵ comitatu obiter ri¬
gorati qua deficiant. aut si breuitas nõ
paciatur ipsoꝵ ad alligato ꝓtenduntur
inuiduã arborẽ. Unco traducẽ bimũ
p̃cidere solebant. Oneratas enĩ uetustate
meliꝰ donare tẽpꝰ ut transilẽ faciant. ni
larggiat᷑ crassitudo. alias utile toros. fut᷑i
draconis pasci. Unũ et iãnũ genꝰ est me¬
diũ uit̾ hoc & ꝓpagunẽ totas supplantandi
int̾rã uites cumeisq findendi. et insulcos
plures simul exuna ꝓpagãdi. gracilitate
singularũ firmata circuligatis hastilibꝰ
nec recisis. qui alateribus excurruNT
pãpinis. Nouariensis agricola traducũ

Expanded text:
amnum fructu edito inprobatur. putatae ruramnum fructu edito inprobatur. putatae rursus alligentur alio loco, namque orbitas vinculi sentiunt vexatione non dubia. Traduces Gallicae culturae bini utrimque e lateribus, si par quadrageno distet spatio, quaterni , si viceno, inter se obvii miscentur alliganturque una conciliati, virgultorum comitatu obiter rigorati, qua deficiant, aut, si brevitas non patiatur ipsornm, adalligato protenduntur in viduam arborem unco. traducem bimum praecidere solebant— onerat enim vetustate—; melius donare tempus, ut rasilem faciant, si largiatur crassitudo. alias utile toros futuri draconis pasci. <27> Unum etiamnum genus est medium inter hoc et propaginem, totas supplantandi in terram vites cuneisque findendi et in sulcos plures simul ex una propagandi, gracilitate singularum firmata circumligatis hastilibus nec recisis , qui a lateribus excurrant, pampinis. Novariensis agricola , traducum
Abbreviated transcription (Latin):
putatione oñi flagella quȩ ꝓxune tule¬
ruit recidant᷑ noua circũcisis undiq ca¬
p̃olis spargant᷑ intabulatis. uernaculo
putatio deiectis ꝑramos uitiũ crinibus
circũuestit arborẽ crinesq ipso uius gal¬
lica intraduces porrigitur emiliȩ iuiȩ
mridica satimarũ ambitu frondem earũ
tugieno E st quoꝵdã imꝑicia sub ramo iu¬
tẽ uinculo suspendendi suffocante in ut¬
ra. sontiueri debet uimine. ñ artari.
Quun unmo q̃. quibus salices suꝑsunt
molliore hoc uinculo facere mallunt. her¬
baq siculi quã uocãt ampelodesmon. grecia
spargi. atq interra quã ꝑtotũ spectaue¬
rit recũbere. Nãq ueterina auigo et cans
acursu uolitacio umacitatũ et uitiũ porrigi
lumbos. Arbor qͦ ppsa gaudet assiduo leui¬
ata onere. similis respiranti. Nichilq est
inoꝑe nature qd̃ ñ exemplo dierũ nocti¬
umq aliquas uices feriarũ uelit. Obid
ꝓtinus auindemia putari. ⁊i lassas seti¬

Expanded text:
putatione omnia flagella, quae proxime tuleputatione omnia flagella, quae proxime tulerint , recidantur , nova circumcisis undique capreolis spargantur in tabulatis. vernacula putatio deiectis per ramos vitium crinibus circumvestit arborem crinesque ipsos uvis, Gallica in traduces porrigitur, Aemiliae viae in ridicas Atiniarum ambitu, frondem earum fugiens. <26> Est quorundam inperitia sub ramo vitem vinculo suspendendi, suffocante iniuria. contineri debet vimine , non artari; quin immo etiam quibus salices supersunt , molliore hoc vinculo facere malunt, herbaque Siculi, quam vocant ampelodesmon, Graeciaspargi atque in terra, quam per toturit, recumbere; namque ut veterina a iugo et canes a cursu volutatio iuvat, ita tum et vitium porrigi lumbos. arbor quoque ipsa gaudet adsiduo levata onere, similis respiranti, nihilque est in opere naturae, quod non exemplo dierum noctiumque aliquas vices feriarum velit. ob id protinus a vindemia putari et lassas eti
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua parte ad arborẽ erecta. Oces¬
siunũ in uite si gracił sit uitis. aut t̾ra¬
¶ sitatũ ẽ quã ꝓxime solũ decidi done
firmet᷑ radix: sic̃ neq roscidã seri. neq
a septeutr ionis flatu. Uites aquilonẽ spec¬
tare debent. ip̃i palmites aũt earũ mer¬
diem. Nonẽ. festinandũ adputacionẽ noi¬
lȩ. s pͥmos incirculos materiȩ colligenda
nec.s ualide pitacio ad mouenda. Serio¬
re anuo fere adfructũ arbusta uite quã
uigata. St̃ qui om̃ino putari uetant prsꝰ¬
quã arbor̃ẽ longitudine equauerit. Pri¬
ma falce sex pedes aterra recidatur. fla¬
gello iufra relicto. & nasci coacto. incur¬
uationẽ mat̾iȩ tres ei gẽmȩ ñ ampliꝰ depu¬
tato suꝑsunt. Ex bis emissi palmites ꝓximo
anuo unis iugerant᷑ scaminis. ac ꝑsiugulos
anuos ad suꝑiora scandant. relicto semper
duram̃to in singłis tabulatis et emissario
uno qui subea usqq placuerit decetero

Expanded text:
reliqua parte ad arborem erecta, ocisreliqua parte ad arborem erecta, ocissimum in vite. si gracilis sit vitis aut terra, usitatum est quam proxime solum decidi, donec firmetur radix, sicuti neque roscidam seri neque a septentrionis flatu. vites aquilonem spectare debent ipsae, palmites autem earum meridiem. <25> Non est festinandum ad putationem novellae, sed primo in circulos materies colligenda, nec nisi validae putatio admovenda, seriore anno fere ad fructum arbusta vite quam iugata. sunt qui omnino putari vetent, priusquam arborem longitudine aequaverit. prima falce VI pedes a terra recidatur, flagello infra relicto et nasci coacto incurvatione materiae. III ei gemmae, non amplius, deputato supersint. ex his omissi palmites proximo anno imis digerantur scamnis ac per singulos annos ad superiora scandant, relicto semper duramento in singulis tabulatis et emissario uno, qui subeat usque quo placuerit. de cetero
Abbreviated transcription (Latin):
ratio. Itẽ ꝓpaginũ. Et hec gemina ut di¬
ximꝰ qualoꝵ ⁊ ipso tabulato maxine ꝓba¬
ta. qũi apeccore tutissimũ ẽ. alt̾a deflera
uite uł palmite iuxta suã arborem. aut
ttra ꝑxinã celibem. Qd̃ supͣ trã ẽ ema¬
tre radix iubet᷑ nefruticet. int̾ra non
pauciores quatuor gẽme obruuntur. ad
radicẽ capiendã. extra incapite bine re¬
liiquunt᷑. Uitis in arbusto quatuor pe¬
des in longo constat om̃is sulco tres lato.
alto duos cũ semipede. Post annũ ꝓpago
nicidit᷑ ad medullã. ut paulatĩ raddici¬
bus sius assuescat. Caulis acapite ad dic¬
asi grẽ mas reciditur. tercio totus mergꝰ
absciditur. reꝑonit᷑q altiꝰ int̾rã ne ex
serere iuxta arborẽ. ita appellamus
palinitẽ emeritũ. pluribꝙ induratũ
anus. hune p̃csũ quã maxima am¬
plitudine tribus partibus longitudi¬
nis deraso cortice quatinꝰ obruatur.
uñ et rasilem uocant. depͥmere sulco.

Expanded text:
ratio, item propaginum, et haec gemina, ut diratio, item propaginum, et haec gemina, ut diximus: qualorum ex ipso tabulato maxime probata, quoniam a pecore tutissima est, altera deflexa vite vel palmite iuxta suam arborem aut circa proximam caelibem. quod supra terram est e matre, radi iubetur, ne fruticet. in terra non pauciores IV gemmae obruuntur ad radicem capiendam, extra in capite binae relincuntur. vitis in arbusto IV pedes longo constat omnis sulco, tres lato, alto duos cum semipede. post annum propago inciditur ad medullam, ut paulatim radicibus suis adsuescat; caulis a capite ad duas gemmas reciditur; tertio totus mergus absciditur repetiturque altius in terram, ne ex um draconem serere iuxta arborem; ita appellamus palmitem emeritum pluribusque induratum annis. hunc praecisum quam maxima amplitudine, tribus partibus longitudinis deraso cortice, quatenus obruatur — unde et rasilem vocant—, deprimere sulco,
Abbreviated transcription (Latin):
inserendi. Depluribus locoꝵ situs opti¬
me iudicauit. Frigida eni et aquosa
uerno conseri oportet. sicca et calida
autũno. Cõmunis quidem italiȩ racio
tempora ad hunc modũ distribuit. mo¬
ra ab idib febroariis mequinoctium.
pira autũnũ. ita ut brumã qͥndecun
nec minꝰ diebus antecedant. Malis estiuiis
et cotoneis. itẽ sorbis pruis pꝰ mediã
hyemem in idus febroarias. Silique gre¬
cȩ n ꝑsici añ brumã qui autũnũ nuci¬
bus iuglandi & pineȩ ⁊ abellanȩ grecȩ
atq castaneȩ a kalendis marciis & idꝰ
easdem. Salicis et genistȩ circa marci¬
as kalendas. Hanc in siccis semine. illa
in bumidis uirga seri diximꝰ.¬

Expanded text:
inserendi. de pluribus locorum situs optiinserendi. de pluribus locorum situs optime iudicabit. frigida enim et aquosa verno conseri oportet, sicca et calida autumno. 136 communis quidem Italiae ratio tempora ad hunc modum distribuit: moro ab idibus Februariis in aequinoctium, piro autumnum, ita ut brumam XV ne minus diebus antecedant, malis aestivis et cotoneis, item sorbis, prunis, post mediam hiemem in idus Februarias, siliquae Graecae et persicis ante brumam per autumnum, nucibus iuglandi et pineae et abellanae et Graecae atque castaneae a kal. Martiis ad idus easdem, salici et genistae circa Martias kal. hanc in siccis semine, illam in umidis virga seri dixim
Abbreviated transcription (Latin):
dubitant. s arbores non serunt. Plurimũ¬
q: in oleo. quoꝵ natura pollet. Nlamq in
egypto om̃i serunt m̃fe. &. uͥcũq imbres
estiui sunt ut in india et ethiopia. Neces¬
sario post hȩc autũno serunt᷑ arbores.¬
Igo tria tẽpora eadem germinacioĩs
uer et canis arcturiq ortus. Neq enĩ
animaliũ tantũ ẽ. ad coitus auiditas:
s multo maior est ac t̾rȩ satorũ om̃iũ
libido. Qua tẽpestiue uti plurimũ
int̾ ẽ. conceptꝰ. peculiare Qutiq in in¬
sitis: cũ sit mittua cupiditas utriq coe¬
undi. Qui uer ꝓbant. ab equinoctio
statim ad nuttunt. p̃dicantes gerimpua
parturire. iõ faciles corticũ ẽẽ. ample¬
xus. Qͥ p̃fert̃ autũnũ abarcturi ortu
qm̃ statim radicẽ quandã capiant. & ad
uer paratã ueniant. atq ñ ꝓtinꝰ ger¬
minacio auferat uires. Quędã tñ sta
tutũ tẽpus anni habent ubiq ut cera¬
si et amigdali circa brumã serendi. uł

Expanded text:
dubitant, sed arbores non serunt. plurimumdubitant, sed arbores non serunt. plurimumque in eo locorum natura pollet; namque in Aegypto omni serunt mense et ubicumque imbres aestivi sunt, ut in India et Aethiopia, necessario post haec autumno seruntur arbores.go tria tempora eadem germinationis, ver et canis arcturique ortus. neque enim animalium tantum est ad coitus aviditas, sed multo maior est terrae ac satorum omnium libido, qua tempestive uti plurimum interest conceptus, peculiare utique in insitis , cum sit mutua cupiditas utrimque coeundi. qui ver probant, ab aequinoctio statim admittunt, praedicantes germina parturire, ideo faciles corticum esse conplexus. qui praeferunt autumnum, ab arcturi ortu, quoniam statim radicem quandam capiant et ad ver parata veniant atque non protinus germinatio auferat virtutum tempus anni habent utique, ut cerasi et amygdalae circa brumam serendi vel
Abbreviated transcription (Latin):
care priꝰquã serant᷑ utiliꝰ comꝑtũ. Uetus
oliuetũ ab equinoctio uerno intra uergi¬
liarũ exortũ int̾radi alt̾ras annis melius
inuentũ. Itẽ muscũ radici. Circũfodi aũ
om̃ib annis asolsticio duũ cubitoꝵ scrobe
pedali altitudine. st̃corari tercio anuo.
Alacro idem amigdalas ab occasu arctͣ
tiuda ab occasu uergiliarũ ad brumam.
Reliqua geña media hieme aboccasu sa¬
gute sub solariũ aut septentrionis spectã¬
cia. Laurũ aboccasu aquile ad occasũ
te fieri decreuere. Est ⁊ alia hora circa
canis ortus paucioribus nota. qm̃ ñ om̃ib
locis parit̃ utilis intellegetur. S haud
omutenda nobis contractus alicuiꝰ racio¬
ne. uerũ nat᷑e potiꝰ indagantibus. Inci
renaica regione sub etesiarũ flatu c̃sert̃.
nec ñ et ingrecia. Oleã maxime in laco¬
nia. cuiꝰ insula et uites ic̃ serit. Ceteri
apud grecos in occulare et inserere ñ

Expanded text:
care prius, quam serantur, utilius conpertum. vetus care prius, quam serantur, utilius conpertum. vetus olivetum ab aequinoctio verno intra vergiliarum exortum interradi alternis annis melius inventum, item museum radi, circumfodi autem omnibus annis a solstitio II cubitorum scrobe pedali altitudine, stercorari tertio anno. <4> Mago idem amygdalas ab occasu arcturi tunda ab occasu vergiliarum ad brumam, reliqua genera media hieme ab occasu sagittae, subsolanum aut septentrionis spectantia, laurum ab occasu aquilae ad te fieri decrevere. est et alia hora circa canis ortus, paucioribus nota, quoniam non omnibus locis pariter utilis intellegitur, sed haud omittenda nobis non tractus alicuius rationem, verum naturae totius indagantibus. 133 in Cyrenaica regione sub etesiarum flatu conserunt, nec non et in Graecia, oleam maxime in Laconia. Coos insula et vites tunc serit, ceteri apud Graecos inoculare et inserere non
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Quȩ genera olearũ. uł inquo
genere t̾̃rȩ iuberet seri spectare qͦ oliue¬
ta. dixiinꝰ inracione olei. Macro in colle
et siccis ⁊ argilla. int̃ autũnũ ⁊ brumã
seri ussit. Incrasso aũt. humido aut sub¬
riguo seri ad brumã. qͦd p̃cepisse eũ affri¬
ce intellegitur. Italie quidem nẽ uere
maxime seri. s et autũno si libeat. Post
ȩquinoctiũ quadraginta diebus ad uergi¬
liarũ occalũ. xiiii. soli dies sunt quibus
seri noceat. A frice peculiare qd̃ in oleastro
est in serit quadã ȩt̾̃nitate cũ senescant. ꝓ¬
xima ad optione iurga emissa. atq ita alia
arbore exeadem iuuenescente. iterũq et
quotiens opus sit ut ȩuis eadem oliueta
constent. Inseritur aũt oleaster cala¬
mo in oculatione. Olea uͥ quercus effos¬
sa sit male ponitur. qm̃ uermes qui rau¬
ce uocant᷑ in radice quercus nascuntur
et transeunt. Non intumare taleas aut sic¬

Expanded text:
bunt. 128 Quae genera olearum et in quo bunt. 128 Quae genera olearum et in quo genere terrae iuberet seri quoque spectare oliveta, diximus in ratione olei. Mago in colle et siccis et argilla inter autumnum et brumam seri iussit, in crasso aut umido aut subriguo solo a messe ad brumam. quod praecepisse eum Africae intellegitur. Italia quidem nunc vere maxime serit. sed si et autumno libeat, post aequinoctium XL diebus ad vergiliarum occasum IIII soli dies sunt, quibus seri noceat. 129 Africae peculiare, quod in oleastro eas inserit quadam aeternitate, cum senescant, proxima adoptione virga emissa atque ita alia arbore ex eadem iuvenescente iterumque et quotiens opus sit, ut aevis eadem oliveta constent. inseritur autem oleaster cala inoculatione. <3> Olea, ubi quercus effossa est, male ponitur, quoniam vermes, qui raucae vocantur, in radice quercus nascuntur et transeunt. non infumare taleas aut sic
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ taleã demiitat. Ita meliꝰ uiuet talea. Et uͥ
trime sunt. tũ deniq curȩ st̃ uͥ liber se uer
tet. Si in scrobibꝰ aut in suleis seras. ternas
taleas ponito. easq diuariͣtoq suꝑͣ terram.
ne plus quatuor digitos trauerso semine.¬
aut uł oculos serito. Diligent̃ eximere ole¬
am oportet. ⁊ radices quã plurimas cum
terra ferre ob ubi radices bene ope¬
rueris calcare bene nequid noceat.
Siquis querat qͦd tempus olee serende
sit. agro sicco ꝑsem̃tẽ. agro leto per uer.
Oliuetũ diebus qͥndecĩ añ eqͥnoctium
uernũ incipito putare. Exeo die. dies xl
recte putabis. Id hoc mͦ putato. Qua locꝰ
aratoq bene. enodatoq stirpesq leues
facito circũ. oleas aũt ablaqueato et ster¬
cus adicito. Qui oliuetũ sepissime et al¬
tissume miscebit. is tenuissimas radices
exarabit. Radices susũ abigunt. crassi¬
ores fient. et eo inradices uires olee abi¬

Expanded text:
quo taleam demittas; ita melius vivet. taleae ubi quo taleam demittas; ita melius vivet. taleae ubi trimae sunt, tet. Si in scrobibus aut in sulcis seres, ternas taleas ponito easque divaricato, supra terram ne plus IIII digitos transvorsos emineant, vel oculos serito.—Diligenter eximere oleam oportet et radices quam plurimas cum terra ferre, ubi radices bene operueris, calcare bene, ne quid noceat. si quis quaeret, quod tempus oleae serendae sit, agro sicco per sementem, agro laeto per ver. <1> Olivetum diebus xv ante aequinoctium vernum incipito putare. ex eo die dies XL recte putabis. id hoc modo putato: qua locus aratoque bene enodatoque stirpisque leves facito.—Circum oleas autcus addito. — Qui oletum saepissime et altissime miscebit, is tenuissimas radices exarabit. si male arabit, radices susum abibunt, crassiores fient et eo in radices vires oleae abi
Abbreviated transcription (Latin):
ulmo eã inseri religio fulgurũ ꝓhibet.
Qua ꝓpt̾ detalearũ satu nc̃ dicendũẽ.
Seruandũ in eo añ omĩa. ut talee ex
feracib fiant arboribus ne curuȩ. ne¬
ue scabrȩ aut bifurce ne tenuores qͣm
ut manũ inpleant. ne minores pedalibꝰ.
ut in libato cortice. atq ut sectura infe¬
rior ponat᷑ semꝑ ⁊ quod erit abradice.
accumulet᷑q germinacio terra. donec
robur planta capiat. De cultura
ue custodienda inolearũ olea fiuoꝰ.¬
cura cato iudicauerit. ipsiꝰ uerbis opti¬
me p̃cipiemꝰ. Taleas oleagineas quas in
scrobe satura seris tripedaneas facito.
diligent̃q tractato. ne liber laboret.
Cũ dolabis aut secabis quas insemina¬
rio saturi seris pedales facito eas. Sic
in serito. Locus bipedalio sub actus sit.
beneq gluitus. Cũ taleã demittis. pede
taliã obpͥmito. Si parũ descendat. malleo
aut mateola adicito. cauetoq ne librum
scindas. Cũ adicis palo priꝰ locũ ne feceris

Expanded text:
ulmo eam inseri religio fulgurum prohibet. ulmo eam inseri religio fulgurum prohibet. quapropter de talearum satu nunc dicendum est. servandum in eo ante omnia, ut taleae ex feracibus fiant arboribus , ne curvae neve scabrae aut bifurcae, ne tenuiores quam ut manum impleant, ne minores pedalibus, ut inlibato cortice atqrior ponatur semper et quod fuerit ab radice, adcumuleturque germinatio terra, donec robur planta capiat. xxix 125 Quae custodienda in olearum cura Catocura Cato iudicaverit, ipsius verbis optime praecipiemus: Taleas oleagineas, quas in scrobe saturus eris, tripedaneas facito, diligenterque tractato, ne liber laboret , cum dolabis aut secabis. quas in seminario saturus eris, pedales facito. eas sic inserito: locus bipalio subactus sit beneque gluttus. cum taleam demittes, pede taleam opprimito. si parum descendet, malleo aut mateola adigito, cavetoque, ne librum scindas, cum adiges. palo prius locum ne feceris,
Abbreviated transcription (Latin):
Uraritas uniꝰ exempłi. Coresliꝰ eques
romanus. ateste genitus ui seuit castane¬
am suo met ipsã surculo ineopolitano agio.
Sic facta ẽ. castanea quȩ abeo nom̃ accepit.
int̾ laudatas. Postea heres eidem libertꝰ
corellianã iterũ inseuit. Hȩc ẽ. inter
eas differencia. Illa copiosior. hec terre¬
iana melior. Reliqua geña casus inge¬
nio suo excogitauit. ac defractos serere
ramos docuit. cũ pali defixi radices cepis¬
sent. Multa sic ferunt᷑. In pͥmisq ficus
oĩb aliis modis nascens p̃terquã tale.
Optime quidem si uastatiore ramo pali
mͦ ex acuto adicatur alte exiguo super
terrã relicto capite eoq ipsa harena
cooꝑto. Ramo serunt᷑ ⁊punica. palis la¬
xato priꝰ meatu. Item mirtus. Om̃iũ ho¬
rũ longitudinẽ triũ pedũ. crassitudi¬
nẽ minus brachiali. cortice diligenter
seruato. trunco ex acuto. Myrtus etale¬
is seritur. morus talea tantum. qm̃ in

Expanded text:
raritas unius exempli. Corellius eques raritas unius exempli. Corellius eques Romanus Ateste genitus insevit castaneam suomet ipsam surculo in Neapolitano agro. sic facta est castanea, quae ab eo nomen accepit inter laudatas. postea Tereus eiusdem libertus Corellianam iterum insevit. haec est inter eas differentia: illa copiosior, haec Tereiana melior. Reliqua genera casus ingenio suo excogitavit ac defractos serere ramos docuit, cum pali defixi radices cepissent. multa sic seruntur inprimisque ficus omnibus aliis modis nascens praeterquam talea, optime quidem, si vastiore ramo pali modo exacuto adigatur alte, exiguo super terram relicto capite eoque ipso harena cooperto. ramo seruntur et punica, palis laxato prius meatu, item myrtus, omnium horum longitudine III pedum, crassitudine minus bracchiali, cortice diligenter servato, trunco exacuto. Myrtus et taleis seritur, morus talea tantum, quoniam in
Abbreviated transcription (Latin):
dis insitã arborẽ uidimꝰ tuxta tiburtes
thulias om̃i genere poniorũ onustã. alio ra¬
mo nucibus. alio bacis. aliunde uite. piris.
ficis. punicis. maloꝵq genibꝰ. S huic bre¬
ius fuit uita. Nec tam̃ om̃ia exꝑim̃tis
ad sequi mat ur̃a possumꝰ. Quedã erum
nasci nisi sponte nullomodo queunt: eaq
in mitibus tantũ et desertis locis ꝓue¬
niunt. Capacissima in sitorũ om̃iũ dici¬
T platanꝰ. postea robur. berũ utraq
Ssapores corrũpũt:. Quedã enim
genere inseruntur. ut ficꝰ. ut punice.
uitis ñ recipit emplastra. nec quibus
tenuus aut caducus rimosusq ẽ. cortex.
neq in oculacione siccȩ aut humoris exi¬
gui. Fertilissima om̃iũ in occulacio. postȩa
remplastracio. S utraq infir missima:
et que cortice nituntur. tantũ uł leui
aura occissi ÷ me deplantant᷑. Inserere
fir missimũ: et fecundiꝰ quã serere.
on est omittenda & taler.¬

Expanded text:
dis insitam arborem vidimus iuxta Tiburtes dis insitam arborem vidimus iuxta Tiburtes tullios omni genere pomorum onustam, alio ramo nucibus, alio bacis, aliunde vite, piris, ficis, punicis malorumque generibus. sed huic brevis fuit vita. nec tamen omnia experimentis adsequi in natura possumus. quaedam enim nasci nisi sponte nullo modo queunt, eaque inmitibus tantum et desertis locis proveniunt. capacissima insitorum omnium ducitur platanus, postea robur, verum utraque sapores corrumpit. quaedam omni genere inseruntur, ut ficus, ut punicae. vitis non recipit emplastra, nec quibus tennis aut caducus rimosusque cortex, neque inoculationem siccae aut umoris exigui. fertilissima omnium inoculatio , postea emplastratio, sed utraque infirmissima; et quae cortice tantum nituntur, vel levi aura ocissime deplantantur . inserere firmissimum et fecundius quam serere.Non est omittenda
Abbreviated transcription (Latin):
I uideri potest. Crasso aũt maxime cor¬
uce conuenit. sicut est. ficis gͦ amputatis
om̃ibꝰ ramis ne sucũ auocent nitidissima
ta sȩ utula ita nedescendat ultra corti¬
cẽ ferrũ inpͥnatur. exalia cortex par
cũ sius gerininis mãmas sic cõpage densa¬
ta ut cicatrici locus ñsit. ⁊statĩ fiat
unitas. hec humorẽ ñ afflatũ recipiens.
Nichillominꝰ tam̃ et luto munire ⁊ uin¬
culo meliꝰ. Hoc genꝰ ñ pridem reꝑtũ uo¬
lunt qui nouis moribꝰ fauent. S eciã ap̃
ueteres grecos inuenit᷑ ⁊ apud catonem.
qui oleam ficũq sic inseri iussit m̃sura eẽ
p̃finita scđ̾m reliquã diligenciã suã cor¬
ticis scalpro excidi quatuor digitorum lon¬
gitudine & triũ latitudine. atq ita coalig¬
mentari ⁊ illa sua intrita obliti. E adem
racione ⁊ in malo quidã biuic generi mis¬
cuere fissurã in uitibus exempta cortici
thesella alatere plano adigendo. Lot mo¬

Expanded text:
 videri potest, crasso autem maxime cor videri potest, crasso autem maxime cortici convenit, sicut est ficis. ergo amputatis omnibus ramis, ne sucum avocent, nitidissima ta scutula ita, ne descendat ulta corticem ferrum, inprimitur ex alia cortex par cum sui germinis mamma, sic conpage densata, ut cicatrici locus non sit et statim fiat unitas, nec umorem nec adflatum recipiens; nihilominus tamen et luto munire et vinculo melius. hoc genus non pridem repertum volunt qui novis moribus favent, sed iam et apud veteres Graecos invenitur et apud Catonem, qui oleam ficumque sic inseri iussit, mensura etiam praefinita secundum reliquam diligentiam suam: cortices scalpro excidi quattuor digitorum longitudine et trium latitudine atque ita coagmentari et ilia sua intrita oblini, eadem ratione ut in malo. quidam huic generi miscuere fissuram in vitibus, exempta cortici tessella latere plano adigendo . tot mo
Abbreviated transcription (Latin):
ad dere longos pedes bunos. atq ita liga¬
tũ insitũ intritaq illitũ oꝑire t̃ra cala
lica uteretur. terebraq excauaret. Nec
urit. qm̃ ad ustio omĩs hebetat. atq ut
gẽmascere incipiens ligatur calamus:
nec plusquã bmis ab insito em̃ineret ocu¬
lis ulmi uimine alligato bina circunda¬
rentur aciȩ adduabus partibus ut iñ
pociꝰ distillaret mucor qui maxime iti¬
tes infestat. Drm̃ cũ eualuissent flagelli
pedes binos: uinculũ insiti incideret᷑
ub̃tate crassitudine ꝑmissa. Uitibus
inserendis tempiis debere ab equinoctio
autũno ad germinacionis in icia. Sati¬
ue plantę siluestriũ radicibus inserunt᷑.
natura siccioribus si satiuȩ siluestribus
inserantur degen̾ant inferitate. reliqͣ
cȩlo constant. Aptissima in sitis sicertas.
Uuiꝰ enĩ remediũ appositis fictilibꝰ uasis
modicus humor ꝑcinerẽ distillat. In ocu¬
lacio rores amat leues. de emplastracione¬

Expanded text:
addere longos pedes binos atque ita ligaaddere longos pedes binos atque ita ligatum insitum intritaque inlitum operire terra calamlica uteretur terebra, quae excavat nec urit — quoniam adustio omnis hebetat —, atque ut gemmascere incipiens eligeretur calamus, nec plus quam binis ab insito emineret oculis, ulmi . . . vimine alligato . . . . bina circumdarentur . . . . acie a duabus partibus, ut inde potius destillaret mucor, qui maxime vites infestat; dein cum evaluissent flagella pedes binos, vinculum insiti incideretur, ubertati crassitudine permissa. 117 vitibus inserendis tempus dedere ab aequinoctio autumno ad germinationis initia. sativae plantae silvestrium radicibus inseruntur natura siccioribus; si sativae silvestribus inserantur, degenerant in feritatem. reliqua caelo constant. aptissima insitis siccitas; huius enim remedium: adpositis fictilibus vasis modicus umor per cinerem destillat. inoculatio rores amat lenes. xxvi 118 Emplastratio e
Abbreviated transcription (Latin):
citantibꝰ segẽmis p̃t̃quã in olea. cuiꝰ diu¬
tissime oculi parturiunt. muumũq
suci habet subcortice. qͥnimiꝰ insitis no¬
cet. Punica uͦ et ficũ quãq alia sicca sĩt.
recrastinare minime utile. Pirũ uł flo¬
rentẽ inserere licet & inmanĩ qͦ mẽse
ꝓtendere insitionẽ. Qd si longiꝰ adferã¬
tur. pomoꝵ calami rapo infixo optime
custodire sucũ arbitrant᷑ seruari int̃
duos umbrices uxta rnios uł piscinas utr̃iq
terrã obstructos. uiti nͦ in scrobibus siccis
stram̃to oꝑtos ac dem̃ terra obrutos ut cacu¬
Ato uitem tribus modis inserit. Presectam
findi iubet ꝑmedullã. ineã surculos exacu¬
tos ut dictũ ẽ. addi medullas iunci. alt̃os
int̾ se uites contingant utriꝰq in obliquum
latere contrario adrasa tunctis medullis¬
collocari colligari. Terciũ genꝰ est terebra¬
re uitem in obliquũ ad medullam. calamoq

Expanded text:
citantibus se gemmis praeterquam in olea, cuius diucitantibus se gemmis praeterquam in olea, cuius diutissime oculi parturiunt, minimumque suci habet sub cortice, qui nimius insitis nocet. punica vero et ficum quaeque alia sicca sunt recrastinare minime utile. 114 pirum vel florentem inserere licet et in Maium quoque mensem protendere insitiones. quod si longius adferantur pomorum calami, rapo infixos optime custodire sucum arbitrantur, servari inter duos imbrices iuxta rivos vel piscinas utrimque terra obstructos, vitium vero in scrobibus siccis stramento opertos ac deinde terra obrutos, ut cacuto vitem tribus modis inserit: praesectam findi iubet per medullam, in eam surculos exacutos, ut dictum est, addi, medullas iungi. altero, si inter se vites contingant, utriusque in obliquum latere contrario adraso iunctis medullis colligari. tertium genus est terebrare vitem in obliquum ad medullam calamosque