comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ira ĩ explicabilibus noclis ligat. ut plerũq ncns in
aubio acdducta. uñi se aculpa solñc intit᷑. m̃ ĩ culpa artiͦ
strngat᷑. Recte dicit᷑. Nermn testiculoꝵ eius ꝓplexi st̃.¬
Est tñ qd ad destruendas eiꝰ u̾sucias utilit̾ fiat. ut
ã mens int̾ minora ⁊̃ maxima pecc̃a constringitur.
Si oĩo nullus siñpec̃co euadendi aditus p̃atet. minora
semp eligant᷑. quia. et qui muroꝵ ambitu uudiq ne
fugiat claudit᷑. ibi sc in fugam p̃cipitat ubi breuior
mnurus inuenit.¬

Expanded text:
ita inexplicabilibus nodis ligat, ut plerumque mens in dubium adducta, unde se a culpa solvere nititur, inde in culpa arctius astringatur, recte dicitur. Nervi testiculorum ejus perplexi sentum quod ad destruendas Satanae versutias utiliter fit, ut cum mens inter minora et maxima peccata constringitur, si omnino nullus sine peccato evadendi aditus patet, minora semper eligantur, quia et qui murorum undique ambitu, ne fugiat, clauditur, ibi se in fugam praecipitat, ubi brevior murus invenit
Abbreviated transcription (Latin):
st petrus apostolus .q. compugnans. quia ꝯtͣ
uitia et poccata pugnauit. ł simon hebraiee. la¬
tine interpr audie̾ns. uł obedicns Et eaclẽ cau̾a
Alius apostolus dictus ẽ simon.s. ⁊ ad distinetio¬
nem simonis petri. dictus ẽ simon chanancꝰ.
de uico galilee chana. ubi aquã dñs mutauit ĩ
iumũ. Ip̃t eñ ẽ. qui in alio euangelista dicit᷑
zelotes. Chana quippe zelus int̾p̃r. Uñ relotes.i.¬

Expanded text:
est Petrus apostolus, quasi compugnans, quia contra vitia et peccata pugnavit. Vel Simon ebrayce, latine interpretatur audiens vel obediens, et eadem causa alius apostolus dictus est Simon, sed ad distinctionem Simonis Petri dictus est Simon Cananeus de vico Galilee Cana, ubi aquam Dominus mutavit in vinum; ipse est enim qui in alio evangelista dicitur Zelotes: Cana quippe zelus interpret
Abbreviated transcription (Latin):
et acancellus. cancello. llas .i. cancellos construe̾ ẜm¬
Iñ cancellaruis. qui in cancellis ꝓͥmus ẽ. ħ pap̃. dr̃
ancer aconca dr̃ hic cancer. cri. quia sit conca. Et
sias. ꝙ cancri niuunt de carnib ostreoꝵ. miro in¬
genio. Nam quia ualidã testam coꝵ aperire ñ possũt.
ceplorant ꝙ ostrea claustra testaꝵ aperiant. et tũc
cancer latent̾ lapillũ micit ⁊ impedita conclusiõe.
homines qui cancri ułn. ĩ aliene usu crꝯscriptionis
urepant. ⁊ infrmitatẽ ꝓpric uirtutis. astu quodã suf¬
fulaiant. frĩ lolũ nectant. et alterius pascant᷑ erum¬
na. Tu aũt poriis esto contentꝰ. et aliena te dãna
ergo ingenio ad querenclã gr̃am ⁊ salute tuendã
non acs alienã circũ scribeniã innocentiã. licet
nob̾ uti cxemplis maritimis acl profectũ nr̃e salutis

Expanded text:
et a cancellus cancello -las, idest cancellum construeet a cancellus cancello -las, idest cancellum construecit cancellItem a concha hic cancer, quia sit concha, et nota quod cancri vivunt de carnibus ostreorum miro ingenio; nam quia validam eorum testam aperire non possunt, explorant quando ostrea claustra testarum aperiant; et tunc cancer latenter lapillum inicit et, impedita conclusione, homines qui cancri usu in alienae usum circumscriptionis irrepant, et infirmitatem propriae virtutis astu quodam suffulciant, fratri dolum nectant et alterius pascantur aerumna. Tu autem propriis esto contentus, et aliena te damna ergo ingenio ad quaerendam gratiam et salutem tuendam, non ad alienam circumscribendam exemplum. licet nobis uti exemplis maritimis ad profectum nostrae salutis,
Abbreviated transcription (Latin):
rositus in cancello. uł dr᷑ cancellarius acancello
sm ilła significationẽ.ẜm qũã cancellus dicitur
int̾sticiu mutalũ. ⁊ fint ħ tractũ apalestina regĩa
ubi tata desuꝑ cacurimata ñ erant. ẜ iacebant
in plinũ prostrata. elcuabant᷑ uõ parietes ccuqͣq
ad mołũ muraliũ. Illa ũo int̾sticia que sunt it̾ propu¬
ꝗnacula cdñt ꝓpric cancella. E ui u̾o cpystolas missas re¬
citare uolebat populo in rogiõ palestina antiquitus.
aiscendebat suꝑ tectũ. et de cancellis recitabat. ⁊ uide
mnoleuit usuc. ut qui literas principib missas habẽt
exponẽ. cancellarii usitato nõie dicant᷑. uũ ħ cancel¬
laria. tam ꝓ illa que ht̃ illucl offm̃ ꝙͣ pro uxore can¬
cellarii.et eius lignitate
Iancellus. ili. ẽ diminutiuũ. de cancer.cri. ⁊ ẽ cancell
sla palacii. parĩu foram̃ parietis. Int̾sticui int̾ ꝓpugͣ¬
cula muroꝵ. parictes sm̃ tectura sĩc qui claudit choꝵ

Expanded text:
cancello secundum illam significationem secundum quam cancellus dicitur interstitium muralium, et fuit hoc tractum a Palestina regione, ubi tecta desuper cacuminata non erant, sed iacebant in planum prostrata; elevabantur enim parietes circumquaque ad modum muralium; illa vero interstitia que sunt inter propugnacula dicuntur proprie cancelli. Qui vero missas epistolas recitare volebat populo in regione Palestina, antiquitus ascendebat super tectum et de cancellis recitabat. Et inde inolevit usus ut, qui litteras principibus missas habent exponere, cancellarii usitato nomine dicantur; unde hec cancellaria tam pro illa que habet illud officium, quam pro uxore cancellarii et eius dignitate est cancellus ala palatii, parvum foramen parietis, interstitium inter propugnacula murorum, paries sine tectura, sicut qui claudit chorum;
Abbreviated transcription (Latin):
ingenuuus. ꝗ camerã sol frcq̃ntare. hĩc qͦ b
camilla. lle.: dr ꝓ puella ingenua. Inueniũt
de satinalib. Camilos inquit ⁊ camillas appella¬
stra. uñ ⁊ mercurius inuenit᷑ apcellari camillus
qr minister ẽ deoro.

Expanded text:
ingenuus qui cameram solet frequentare, hinc quoque hec camilla -le dicitur pro puella ingenua. InveniuntuDe Saturnalibus ‘camillos -inquit- et camillas appellastra, unde et Mercurius invenitur appellari camillus, quia minister est deorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Camelus ht̃ semꝑ memoriã malor.⁊ ad irao¬
diam grauis ⁊ perseuerans ẽ. Demq si fuerit
prussus. dui dissimulato dolore.cum reperit
oportunũ tix. illatã ꝓtinus impenclit iniuriam.
S hunc nulla de marinis belius imitat᷑. Aucli¬
te itaq uticuncli homines. qui recordationen
cliclum lesionis. accepte pro uirtute maxima af¬
fectatis. cu belue similes habramini.¬

Expanded text:
 tenacem memoriam malorum; et ad iracundiam gravis, et perseverans est. Denique si fuerit percussus, diu dissimulato dolore, cum reperit opportunum tempus, illatam protinus reponit injuriam. Sed hunc nulla de marinis belluis imitatur. Audite igitur, iracundi homines, qui recordationem dudum laesionis acceptae pro virtute maxima affectatis, cui belluae similes habemini
Abbreviated transcription (Latin):
carius. uł perdẽ̾ bona mundi. ꝑꝑ qd delĩquimus. Hic
timor malus ẽ. qui ĩ primo gradu cũ mundo desit᷑.
et penas metuit. ⁊ timore fãc. quidꝗ̾ bõi fãc. Nõ timore
amittendi ct̾nũ bonũ. qł ñ amat᷑. s tanore patiendi
malũ qd formidat. Nõ timet ne perdat amplexus
pulcerrimi sponsi. s timet ne mittat᷑ in gehennã.

Expanded text:
carnis, vel perdere bona mundi, propter quod delinquimus. Hic timor malus est qui in primo gradu cum mundo deseritur. t poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam.
Abbreviated transcription (Latin):
uer uenientẽ in hunc minictũ. ad acholitã per¬
mec sparatis lramnariũ ĩ sicratio. ip̃ẽ cereũ portar.
d itteolũ cũ uino et aqua suggesta ꝑ eucaristia.
ib ep̃o. qualiter in offo sus agere debeant. ab ar¬
ndiacono. accipuint camndel abrũ cũ cerco. et

Expanded text:
ndum. Ad acolytum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et
Abbreviated transcription (Latin):
cmi p̃cdicant populis qrud soquant᷑. Isti canũt. ut
ercident ad cõpitactionẽ aĩos aucriertiũ. l quidã ler¬
oles ita misant̾ pnuncient. ut quosdã aͥ luctum
lam̃sacionesq compellant. Ici ⁊ pnunciatores uccãt᷑.
quꝰ porio annũciant. quia tã ceie clara eoꝵ uox. ut
er onge poĩtoꝵ aures adimpleant. aci leccorẽ autem
ꝑtinet lectiones ꝓnunciare. ut ca que ꝓphe uancinati¬

Expanded text:
 isti cantant, et excitant ad compunctionem animos audientium, licet quidam lectores ita miserabiliter pronuntient, ut quosdam ad luctum et lamentationem compellant. Iidem etiam pronuntiatores vocantur, qui porro ante nuntiant, quia tam erit clara eorum vox, ut etiam longe positorum aures adimpleat. Ad lectorem autem pertinet lectiones
Abbreviated transcription (Latin):
examine iusti iidicis mutat merita ordinũ. qua¬
litas actionũ. Quis ẽi ꝯsideratis ip̃is reꝵ imagitb
nesciat. ꝙ in natura gẽmaꝵ carhun culus p̃fert̃
iacinto. S tñ cerulei coloris iacintus p̃fert᷑ poll̃a
qualitas fedat. Sic gͦ in humano gnͣs.⁊ quidam ĩ
meliori ordine deteriores fiunt. et quidam ĩ deterioi
meliores. Quia et isti sortẽ exitemi habitas bñ iuñ¬
do transcenclũt. et illi suꝑioris loci meritũ. moribm̃

Expanded text:
examine namque recti judicis mutat merita ordinum, qualitas actionum. Quis enim consideratis ipsis rerum imaginibus, nesciat quod in natura gemmarum carbunculus praeferatur hyacintho? Sed tamen caerulei coloris hyacinthus praefertur pallenti qualitas foedat. Sic ergo in humano genere et quidam in meliori ordine deteriores sunt, et quidam in deteriori meliores, quia et isti sortem extremi habitus bene vivendo transcendunt, et illi superioris loci meritum moribus non
Abbreviated transcription (Latin):
Ircdior. dras. orditꝰ. uł orsus .i. ponere telã. et
quia cñ quis orctit᷑ celã tñc eam incip̃. iõ ordiri
poiꝰ pro incipẽ ⁊ quia qui loquit᷑ porit u̾bũ post
orsus. bñ hic orditus tus. tui. et orsus. sus. sin .i.¬
acts ordiendi telam. uł locutio. uł pͥnꝰ lecutionis.

Expanded text:
RDIOR -ris -itus vel orsus, idest ponere telam; et quia qui orditur telam tunc eam incipit, ideo ordiri ponitur pro incipere; et quia qui loquitur ponit verbum post orsus. Unde hic orditus -tus et orsus -sus, actus ordiendi telam vel locutio vel principium locutionis,
Abbreviated transcription (Latin):
rugositas. Rugo componit᷑ artugo. gas. ualcł uł
uixta rugare. abrugo. gas rugas remonere. et
planare. et corrugo. gas simul rugare. Derugo¬
deorsimi. ł cxtra rugare Irrugo. gas intus. uel
ualde rugare. su rrugo. gas. subtus. uł pꝰt. uel
parum rugare. Rugo et ciuis compõita acciã
sunt et prolucũt Hanc silłam ru. hirgꝰ. enci.

Expanded text:
unt. Rugo componitur arrugo -as, valde vel iuxta rugare, abrugo -as, rugas removere et planare, corrugo -as, simul rugare; Ordeorsum vel extra rugare, irrugo -as, intus vel valde rugare, subrugo -as, subtus vel post vel parum rugare. Rugo et eius composita activa sunt et producunt hanc sillabam ru-. R 53 RUMPO
Abbreviated transcription (Latin):
Romen. aruo.rius. dt ħ ruma. rume ⁊ ħ rumen
ruminis .i. eminens pars gucturis ꝓxima gurguliom
qua cib et potus deuoratur. ⁊ ubi sapor cibi disccnmꝰ
et ructare homines. et dt̾ sic aruo quia ñ cibrugt
et demittat᷑ in stomacũ. uide ĩ in frumen.

Expanded text:
ma -e et rumen -nis, idest eminens pars gutturis proxima gurgulioni, qua cibus et potio devoratur et ubi sapor cibi discernitet ructare homines; et dicitur sic a ruo, quia inde cibus ruit et demittitur in stomacum; et inde rumino
Abbreviated transcription (Latin):
contusi. ⁊ rotundi.et calce admixti. qui ĩ panimẽ¬
tis faciendis suꝑfundunt᷑. ⁊ dñr sic arure. qr ĩ terra
ponñt᷑. uł dñr sic aduricia. ut deriuatio sumatur
ab ultĩa litera. rudi .q. duri. qr duri sunit. Uñ hic
ruder. us rudis. ruderis stercus brutoꝵ aĩaliu¬
dñr rudera stercora brutoꝵ aĩaliũ. illa propric. q̃
ita facta sunt ut rudi. ut stircora captaꝵ asmo¬
ccrie rudera dñr. Im̃ prudentuis in li. himnoꝵ.
durum qcł sitis. cft̾ossa gignunt rudera. Uñ hic
et ħ rudista ste. qui ruderã d humo eiicit.¬

Expanded text:
contusi et rotundi et calce admixti quos in pavimentis faciendis superfundunt, et dicuntur sic a rure quia in terra ponuntur; vel dicuntur sic a duritia, ut derivatio sumatur ab ultima littera: rudi quasi duri, quia duri sunt; unde hoc ruder vel rudus -eris, stercus brutorum animaliudicuntur rudera stercora brutorum animalium illa proprie que ita sunt facta ut rudi, ut stercora caprarum, asinocerie rudera dicuntur; unde Prudentius in libro Ymnorum ‘aurum quod scitis effossa gignunt rudera’; et inde hic et hec rudista -e, qui rudera de humo eicit
Abbreviated transcription (Latin):
turam domum. Ruo componit᷑ Corruo. is .i. simł
ricre. Dirruo. is. destruere. Eruo. ernis. cuertere.
Irruo. irruis. ĩ aliquã partẽ rucre. ⁊ ip̃m impetere.
Proruo.eius. ꝓcul ruere. obruo. is .i. sternere. sur¬
no.is .i. substernere. Ruo et cuis compoĩta sũt
nentra. preter diruo. erno. obruo. surruo. que sũt
actiua. Et oĩa faciunt pt̃m in rui. ⁊ sup̃ in rintum.

Expanded text:
preliatus. Ruo componitur corruo -is, idest simul ruere, diruo -is, destruere, eruo -is, evertere, irruo -is, in aliquem ruere et ipsum impetere, proruo -is, procul ruere, obruo -is, idest sternere, subruo -is, substernere. Ruo et eius composita sunt neutra preter diruo, eruo, obruo, subruo, que sunt activa, et omnia faciunt preteritum in rui et supinum in rutum
Abbreviated transcription (Latin):
Prelũ pͥmꝰ conflictꝰ. bellu totus conflictus ꝑ
bellũ. huuis partes sunt pugne ut canensis. Ite
una pugna multa sunt prelia. Aliuid e ĩ cormb
alud in medio. aliud in extrema acie geritur.
bellũ ĩs totũ ẽ. pugna unius diei. p̃liũ pars pigͥ¬
c̃. It᷑ bellũ ⁊ tumultus chifferũt. quia bellũ ẽ ꝯtra
hostes. tumultus. qui cuuli sediciõe ꝯxitat᷑. Nam
seclicio ẽ dissensio ciuiũ. dc̃a. quia seorsũ alii ad
alios cant. Alii dñt dissensionem aĩoꝵ. sedicionẽ
uctari. quã greci chastasm uocant. It̃ bellũ põt ẽ
ut tumultus nõ sit. Tumultꝰ aũt sine bello ẽ ñ
pͣt Muid e ẽ alud tumultus isi ꝑturbario rã

Expanded text:
primus conflictus, bellum totus conflictus. Item bellum. Huius partes sunt pugne, ut cannensis. Item in una pugna multa sunt prelia, aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur totum est, pugna unius diei, prelium pars pugne. Item bellum et tumultus differunt, quia bellum est contra hostes, tumultus qui civili seditione concitatur. Nam seditio est discessio civium, dicta quia seorsum alii ad alios eant. Alii dicunt discessionem animorum seditionem vocari, quam Greci diastasin vocanut tumultus non sit. Tumultus autem esse sine bello non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta
Abbreviated transcription (Latin):
uł un muscaꝵ ꝑ immunclicia ⁊ sorclib icdolatrie
et sanguinis ibi imolati. ad quẽ multi tudo musca¬
ium conueniebat. uł pro immuncdicia belial .i. dii̾
qui ibi colebatur.⁊ idem idolũ clcm ẽ acaron. et
belial. ⁊ abel ⁊ phogor qui fuit quidã mons dr̃ bel

Expanded text:
 muscarum pro immunditia et sordibus ydolatrie et sanguinis ibi immolati ad quem multitudo muscarum conveniebat, vel pro immunditia Belial, idest diaboli qui ibi colebatur; et idem ydolum dictum est Acaron et Belial; et a Bel et Fegor, quod fuit quidam mons, Bel
Abbreviated transcription (Latin):
fulgara uł fulgor. Ignis ille siue iaculũ ex eo fcm̃. Pictus
ilius iaculi ꝓprie dicitur fulgus.: fulgut uł fulmen. a ful¬
gendo .i. afenendo. uiꝰ apercuciendo. s pprie dr̃ fulgus qr tangit.
fulgur qr incendit et urit. Fulmen. quia sindit. Sunt c ta
aña fulmmis. unũ qđ afflat et tangit ita ꝙ ñ urat. s qł¬

Expanded text:
fulgetra vel fulgor; ignis ille, sive iaculum ex eo factum vel ictus illius iaculi, proprie dicitur fulgus vel fulgur vel fulmen a fulgendo, idest feriendo et percutiendo; sed proprie dicitur fulgus quia tangit, fulgur quia incendit et urit, fulmen quia findit: sunt enim tria genera fulminis, unum quod afflat et tangit ita quod non urit, s
Abbreviated transcription (Latin):
tur et dicunt᷑ ẽẽ noia unius ⁊ ciusdem rei. S tomtruum
dr. ꝗnia suo sono terrcat. Sulgitra uł fulgur uł fulgor. qr¬
quia fulgcat. Sulgus. quia tangat. Fulgur quia urat. sulm̃
quia findat. Ex predictis p q añ fit sonus ꝙͣ ignis. tamon
acuis ct añ iudemus ignẽ ꝙͣ audiamus sonũ. S queritur¬
quia uelctior ẽ oculus ad uidendũ ꝙͣ. uiiis ad audiendum.
Raclius enĩ ab crulo exiens. in ictu ip̃ius oculi repercutit᷑.
ĩ in te remotissima. uñ oculus excitat᷑ et uisu rem illam
statim percipit. S sonus nisi primo ueniat ad aur̃e ⁊ ca
ittuciat. uiditu nõ ꝑcipitur. Quia ergo sonus ille ualde ẽ
remotus sensui . id.aurem accedens. et cam peutiens tarde

Expanded text:
tur et dicuntur esse nomina unius et eiusdem rei, sed tonitruum dicitur quia suo sono terreat, fulgetra vel fulgor quia fulgeat: fulgus quia tangat, fulgur quia urat, fulmen quia findit. Ex predictis patet quod ante fit sonus quam ignis, tamen citius et ante videmus ignem quia velocior est oculus ad videndum quam auris ad audiendum: radius enim ab oculo exiens in ictu ipsius oculi repercutitur, etiam in re remotissima unde oculus excitatur, et visu rem illam statim percipit; sed sonus, nisi primo veniat ad aurem et eam percutiat, auditu non percipitur; quia ergo sonus ille valde est remotus, sensim ad aurem accedens et eam percutiens, tarde
Abbreviated transcription (Latin):
Topaiis. quo tarior. eo p̃tiosior. Et ht̃ dug colores
ex auro. ⁊ etherea claritate maxime lucens cũ splen¬
dore solis cantitur. superans oĩum ge̾maꝵ clarita¬
tem. in aspoccum suũ. singulariter prouocans aspi¬
cientes. quẽ si polis. obscuras. si nature relinquis
clirior ẽ. Et mhil eo ẽ carius regib int̾ diuicias.

Expanded text:
pis, quia rarior et pretiosior, et habet duos colores ex auro et aetherea claritate, maxime lucens cum splendore solis tangitur, superans omnium gemmarum claritates, in aspectum suum singulariter provocans aspicientes, quem si plus polis, obscuras: si naturae relinquis, clarior est: et nihil est charius regibus inter divitias.
Abbreviated transcription (Latin):
t ħ topica.ce. ⁊ płr ħ copica. cor. pro quolã libroi
quo tractat᷑  locis. It̃ topes. uł ton. dr̃ totũ. uñ copicꝰ¬
ca. cum.i. totał. bñ et predictus liber.p̃t dici copica
.q. totalis. quia ibi d totis. uł d̾ locis om̃ib tractatur.

Expanded text:
odam libro ubi tractatur de locis. Item topos vel ton dicitur totum, unde topicus, totalis, unde et predictus liber dicitur Topica quasi totalis, quia ibi de totis vel de locis omnibus tractatur
Abbreviated transcription (Latin):
IOpatuis. uł topation.gẽma ẽ. ex iuitreo colore.
Om̃q colore resplendens. inuenta prius in arabie in¬
sula. in qua trogedite predones fame. et tempestate
fessi. cum radices ħbaꝵ federent cam crucrunt. que
insula pꝰtea nebuł ccoꝑta. tandem anauigantib est
inuenta. Et ob ħ. locus et gẽma. llom ex c̃a accepit. lã
topaz in tregoditaꝵ lingua. significatioñe ht̃ q̃rẽtis
un et insula dicta ẽ topazus. et lapis dictis ẽ topacuis.¬

Expanded text:
OPATIUS vel topation gemma est ex virenti genere omnique colore resplendens, inventa prius in Arabie insula, in qua Trogodite predones fame et tempestate fessi, cum radices herbarum effoderent, eam effoderunt; que insula postea nebulis cooperta tandem a navigantibus est inventa et ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit: nam topazim Trogoditarum lingua significationem habet querentis, unde et insula dicta est Topazus, et lapis topazi
Abbreviated transcription (Latin):
illiis. .i. incagnitas reprobare : beritatis igit᷑ lum̃ gene¬
bras. quas reprobat. ignont.⁊ sachane itinera. qr iudicas
damnat. dignũ c̃ut.q. nesciens requirat. hinc ẽ ꝙ ade
quã ĩ culpa uidit lapsũ. iam sub poctato uelut ab auil
uitatis ab sonditũ. quia renebras exroris eins ñ appto¬
bat . q ubi sit pcctator ignorat. eũq uitat. ⁊ requirit.
quia peccatores intẽ demnando ignorat. Sathan g¬

Expanded text:
illius quasi incognitas reprobare? Veritatis igitur lumen tenebras, quas reprobat, ignorat; et Satanae itinera, quia judicans damnat, dignum est ut quasi nesciens requirat. Hinc est quod Adae quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras ebat, quasi ubi sit peccator ignorat, eumque evocat et requirit quia peccatores jure damnandos ignorat. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Et inde stipulor. laris. interogare. querere. Proprie
quid stipulari ẽ interogare. querere petitiue. cum
rñsione facta promissiue. ut si interagans dicit.
dabis m equũ. et ille rñcleat dabo. ħ ẽ stipulari
iuncta rñsioni. ꝓmissiue sic p̃missa. dab̾ mͥ ha:¬
stip ulatione ꝓmissũ ẽ. bł ut dñt. Astipula dicit̾¬
bant. quam iteꝵ inugentes. stipulationẽ suam
recagnoscebant. Et quia in stipulatiõe contniet᷑
interagatio ⁊ pmissio. Io stipular sepe poi̾ simplicit
pro ꝓmuttere. et pro intcragare. uel petere. siuc q̃ iͣ.
Et nota. ꝙ stipulor antiquitꝰ crat comime. s ntͤ¬

Expanded text:
 unde stipulor -aris, interrogare, querere; proprie quidem stipulari est interrogare et querere petitive, cum responsione facta promissive, ut si interrogans dicat ‘dabis michi equum?’ et ille respondeat ‘dabo’, hoc est stipulari;iuncta responsioni promissive sicut premissa, ut ‘dastipulatione promissum est; vel, ut dicunt, a stipula dicitubant, quam iterum iungentes stipulationem suam recognoscebant; et quia in stipulatione continetur interrogatio et promissio, ideo stipulari sepe ponitur simpliciter pro promittere et pro interrogare vel petere sive querere. Et nota quod stipulor antiquitus erat commun
Abbreviated transcription (Latin):
iria. rie.f.g.i. guita fluens. ⁊ cadens. ⁊ cõgelata.
Et dr̃ gutta dum stat et pendet. stiria dũ cadit
Et dr̃ sic agreco. Grece enĩ stiria gutta dr̃. Uñ stiria
dr̃ arbor. cuiꝰ fructus ht̃ grana. guttis siłia. que ⁊

Expanded text:
IRIA -e, gutta fluens et cadens et congelata, et dicitur gutta dum stat et pendet, et stiria dum cadit, et dicitur sic a greco, grece enim stiria gutta dicitur; unde stiria dicitur arbor, cuius fructus habet grana guttis similia, que
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hinc hoc discipula . le. ⁊ hic discipulatꝰ. tus .tiu. ⁊ hicr
ħ discipularis. ⁊ hoc re. Et discipulo. las .i. discipulum

Expanded text:
, et hec discipula -le et discipulatus -tus -tui, et hic et hec discipularis et hoc -re et discipulo -as, ides
Abbreviated transcription (Latin):
Hͣ fros ab her. uł herus. dr̃ hic heros herois.i. baio.
sapĩa celo clignus ẽ. propris quidẽ herces dicut
qui olĩ pt mortẽ credebant̃ deificari obsua m̾ita
ut hercules. eneas. et ꝯsimiles. Et c̃ ħ nom̃ tͣctũ
Aumone. Srece enĩ Inno ac̃ã ẽ terra. uñ quidam
cius filius heros dictus ẽ. si ħ fabula mistice signi¬
ficat. hic ꝙ acr uinoni deputat᷑ ubi uolũt heroas
hĩtare. Qe nõĩs appellant alicius miti aĩas defũ¬
ctorum. qui uiros ethertos. uł acrios et celo dignos

Expanded text:
 Item ab her vel herus hic heros -ois, idest barro, sapientia celo dignus est. Proprie quidem heroes dicuntur qui olim post mortem credebantur deificari ob sua merita, ut Hercules, Eneas et consimiles. Et est hoc nomen tractum a Iunone: grece enim Iuno dicta est Hera, unde quidam eius filius Heros dictus est. Sed hec fabula mistice hoc significat, quod aer Iunoni deputatur, ubi voluit heroas habitare, quo nomine appellant alicuius meriti animas defunctorum, quasi viros ethereos vel aereos et celo dignos
Abbreviated transcription (Latin):
Ci quidem hesperus frat̾ athlantis. pulsus agma¬
no. italiam tenuit. eamq de suo nõie. uł de nomie
pristine regionis quam reliquerat hesperiã appel¬
lauit. Si ergo clicis hesperiã sm̃ aclclitam̃to italia
sigificat. si acddis aliquid. ẜ diuersa acidita põt
signficare nunc hyspamã. ut si licas ultimam ł
ałiquid tale. nunc itatiam. ut si clicas magnam
uł osimile. et hinc hesperuis. zia. riũi .i. hyspanus.
uł italicus. ⁊ ħ hesperis. riclis. italia. uł hyspana ⁊
hinc filie athalantis dc̃e sunt hesperides. uł ab hy¬
spania. uł apatruo hespero.

Expanded text:
 siquidem Hesperus, frater Atlantis, pulsus a germano Ytaliam tenuit, eamque de suo nomine, vel de nomine pristine regionis quam reliquerat, Hesperiam appellavit: si ergo dicis Hesperiam sine additamento Ytaliam significas, si addis aliquid, secundum diversa addita, potes significare nunc Yspaniam, ut si dicas ‘ultimam’ vel aliquid tale, nunc Ytaliam, ut si dicas ‘magnam’ vel consimile; et hinc hesperius -a -um, idest yspanus vel ytalicus, et hec Hesperis -dis, Ytalica vel Yspana; et hinc filie Athlantis dicte sunt Hesperides, vel ab Yspania vel a patruo Hespero.
Abbreviated transcription (Latin):
quemo .i. ĩ aliis quĩque ãnis solueret es. ⁊̃ hꝰ mocli
metallũ. acl faciencdas imagines illustrib uins.
qui ꝓmeruerant. et ad depingenda fortia fc̃a cori.
ut ẽẽnt ĩ memoria. uñ finitis quĩque aunis pͥms
in pͥnͦ sexti anni fiebat edictũ. ut de inceps soluct᷑
es. Et isti quĩque annui dicebat᷑ ẜa indictio. In terta
indictiõe soluebat᷑ ferrũ ex quo fiebant arma ad
ppellendos hostos. uñ finita sa indictione. In prinᷤ
Undeami ãm fiebat edictũ. ut ilł quĩque anus. sa¬
et appellatũ ẽ ħ tempꝰ xdañoꝵ. inlictio una. ua
Indictionũ. uius ciclis. in quo ꝑlenarie mundis
expleuit qđ aromai̾s indictũ ẽ. ¶ Sĩc ãt romãi
actiones suas notabiles. ꝑ indictiões. innotaneri
ta notabilia. ꝑ indictiões consuciũt annotare. añ
aclhuc singus̾ anms in paschali festo cũ anno d̾
incarnationis in cereo annotatur. annus pũtis

Expanded text:
idest in aliis quinque annis, solverent es et huiusmodi metallum ad faciendas ymagines illustribus viris qui promeruerant et ad depingenda fortia facta eorum ut essent in memoria; unde, finitis primis quinque annis, in principio sexti fiebat edictum ut deinceps solverent es, et isti anni dicebantur secunda indictio; in tertia indictione solveretur ferrum ex quo fiebant arma ad propellendos hostes, unde, finita secunda indictione, in principio undecimi anni fiebat edictum ut in illis quinque annis soet appellatum est hoc tempus XV annorum indictio una vel indictionum unus ciclus, in quo plenarie mundus explevit quod a Romanis indictum est. Sicut autem Romani actiones suas notabiles per indictiones annotaverunt, ta notabilia per indictiones consuevit annotare, unde adhuc singulis annis pascali festo cum anno dominice incarnationis in cereo annotatur annus presentis
Abbreviated transcription (Latin):
dñi quotquot fuerint in pñti anno. et his adde tros
annos qui p̃cesserant de indictiõe illa in quanatus ẽ
añs. Natus ẽ eñi xp̃s in tercia inlictiõe. siuc in tertio
anno cieli Inclictionũ. et totã illã suniã ꝑtire ꝑ xu. Et
quot am remanfuit. ip̃a ẽ indictio pñtis am̃. Et si ml re¬

Expanded text:
Domini quotquot fuerunt in presenti anno et his adde tres annos qui precesserant de indictione illa in qua natus est Dominus, natus est enim Dominus in tertia indictione sive in tertio anno cicli indictionum, et totam hanc summam partire per XV et quot anni remanserint ipsa est indictio pres
Abbreviated transcription (Latin):
sit actũ. Et moleuit tał consuctudo aromãis. ⁊ talis
appellationis rõ. ab cis sumpsit exordiũ. Romam
enĩ debellato orbe. et sibi tributaro facto cuplico
orinẽ tp̃ꝵ. ad triplex genus tributoꝵ ꝑsoluendũ
ꝑscripserunt. Erat enĩ edictũ in unũsg̃ diciõi cor
sultutos. ut semꝑ infra xb. annos. auro. uł. argent

Expanded text:
et inolevit talis consuetudo a Romanis et talis appellationis ratio ab eis sumpsit exordium. Romani enim, debellato orbe et sibi tributario facto, triplicem ordinem temporum ad triplex genus tributorum persolvendorum prescripserunt: erat enim edictum in universos dicioni eorum subditos ut infra XV annos auro vel argento
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Percenso. sui. ꝑcensitũ. Percensio ꝑtẽsim̃. Ir.¬
censitũ .i. ꝑ focte uelualde censere. ł ꝑ quirete.
tasmus totum ꝑcensiat orbem. It̃ cõpoĩ rẽce sco.
uu̾are ricitare. retolere. rememorare. reuenerãi.
nen. pro masci. Si forte inueniatur ꝙ sin sĩplicis
redoleat significationẽ. act̃m erit. Ita dĩc uiii.¬

Expanded text:
sum; percenso -sis -sui percensitum; percensio -sivi percensitum, idest perfecte vel valde censere vel perquirere, ta sinus totum percensuit orbem’. Item componitur recenseo recitare, recolere, rememorare, revenerari, st neutrum pro irasci; si forte inveniatur ut sui simplicis redoleat significationem, activum erit. C 132 CEN
Abbreviated transcription (Latin):
R mcceros indomite oĩo nature ẽ ita ut si qñ
captus fu̾it tencri nulatenus possit. Impatiens
quippe ut fert᷑. illico morit᷑. cuis u̾o nom ĩ lacĩa
lingna int̾pretatu sonat in nare cormi. ⁊ quid
aliud in nare nisi fatuitas quid in cormi insi
grecis exemplarib nominat᷑. tante ẽe fortitil
dmis dr̃. ut nulla uenantiũ untute capiat᷑¬
M td sicut hi asẜunt quim describendis natĩs
aialium laboriosa inuestigatione sudaneit.
Uirgo ei puella pponit᷑. que uementi sinũ aꝑit.
In quo ille omi ferocitate pꝰtpoĩta. caput de¬
ponit.Sicq ab eis. a quib capi querit᷑ sopora¬
tiis uelut eneruis inuenit᷑. buxei qͦ coloris ẽe
describit᷑. Qui ĩ cũ elephanti qñ certam aggre¬
cditur oo cornu. ꝙ in nare singulariter gestat uẽ¬
trem adu̾santũ fcrire ꝑhitẽt ut cũ ca que mol¬
liora sunt. uulneratus impugnantẽ se. facile
singulare gestauit. uñ passionẽ suã dñs ppħa
cancͤnte ꝓmuncians ait. libera me d̾ore leonis. et

Expanded text:
 enim indomitae omnino naturae est; ita ut si quando captus fuerit, teneri nullatenus possit. Impatiens quippe, ut fertur, illico moritur. Ejus vero nomen Latina lingua interpretatum sonat, in nare cornu. Et quid aliud in nare nisi fatuitas, quid in cornu nisi graecis exemplariis nominatur, tantae esse fortitudinis dicitur, ut nulla uenantium uirtute capiatur. Sed sicut hi asserunt, qui describendis staturis animalium laboriosa inuestigatione sudauerunt, uirgo ei puella proponitur. Quae uenienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput deponit. Sicque ab eis, a quibus capi quaeritur, repente uelut eneruus inuenitur. Buxei quoque coloris esse describitur. Qui etiam cum elephantis quando certamen ingreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat, uentrem aduersantium ferire perhibetur; ut cum ea quae molliora sunt uulnerat, impugnantes se facile singulare gestavit. Unde passionem suam Dominus, Propheta canente, pronuntians ait: Libera me de ore leonis, et
Abbreviated transcription (Latin):
arrisi .i. ad aliquẽ riclere uł cum ridente ridere.
nus.na. rĩ.It̃ irridco. des .i. deluddere. surrideo. des.¬
.i. latenter. uł pꝰs. uł subtus. uł parũ remisse udere.
Rideo ⁊ eus compõita ncutua sunt. preter derideo.
⁊ mrideo. q̃ sunt actiua.⁊ omĩa faciunt ptm̃ in si.⁊¬

Expanded text:
-si, idest ad aliquem ridere vel cum ridente ridere; rius -a -um; irrideo -es, idest deludere; subrideo, idest latenter vel post vel subtus vel parum, remisse ridere. Rideo et eius composita neutra sunt preter derideo et irrideo, que sunt activa, et omnia faciunt preterit
Abbreviated transcription (Latin):
loquentiũ. quacdrifaria qualitate distinguit᷑. Sũt
enĩ ñnulli. quos sentiendi. ac dicendi amplitudo
dilatat. Et sunt nõnulli. quos sentiendi simul
t ddicendi mopia angustat. Et sunt nõnulli ꝗ
fficaciã dicendi hñt. s acumen sentiendi ñ hñt
Et sunt ñ nulli qui acumine sentiendi subiuxi
sũt. s oe ĩ opia locutionis obmutescũt. In quibus
certia subiacet. q̃ ħ sibi ꝓlocutiõe aripit. ad quol
ꝑ ingeniũ ñ assurgit. Nã p̾a laudanda ẽ. q̃ utra
ualent᷑ pollet. s sa misanda q̃ utͦqr hũlit̾ caret. ter¬

Expanded text:
loquentium, quadrifaria qualitate distinguitur. Nam sunt nonnulli quos sentiendi simul ac dicendi amplitudo dilatat, et sunt nonnulli quos sentiendi simul et dicendi inopia angustat. Sunt nonnulli qui efficaciam dicendi habent, sed acumen sentiendi non habent; et sunt nonnulli qui acumine sentiendi subnixi sunt, sed ex inopia locutionis obmutescunt. Hoc tertia subjacet, quae hoc sibi per locutionem arripit, ad quod per ingenium non assurgit. Nam prima laudanda est, quae utroque valenter pollet. Secunda miseranda, quae utroque humiliter caret. Quar
Abbreviated transcription (Latin):
cum act̃o rei rõnał. ut alloquor. te .i. liquor. ad
ce. Et ẽ alarin orantis.⁊ iuhentis. eloqui oratoĩs
ẽ. obloqui obtractantis. et collaquor. queris .a.
sinuil laqui. uñ s collaquiũ conaliũ. ł concio.
de uł ornate uł aperte loqui. et manifeste enun¬
ciare.⁊ c̃ oratoris. ut dictũ ẽ. bñ ħ elaquium.
larũ. proloquor. q̃ris .i. ꝓloqui. ł ĩ ꝯspertu ⁊¬
palam loqmi. uł pro alio laqͣui. ł procul laqui. uñ
hit proloquiũ. Obloquor. queris .i. ꝯͣ laqui. uel
male. et detractiue loqui. et ẽ obtrectantis. ut
dictũ ẽ. reloquor. queris .i. iteꝵ uł retͦ loqui.
Lauor. et eius compoĩta sunt deponentia.⁊
corpiũt hanc silłam lo. uͥq. uñ facctus. Pau¬

Expanded text:
cusativo rei rationalis, ut ‘alloquor te’, idest loquor ad te; et est alloqui orantis et iubentis, eloqui oratoris est, obloqui obtrectantis; colloquor -ris, idest simul loqui, unde hoc colloquium, concilium vel contio de vel ornate vel aperte loqui et manifeste enuntiare, et est oratoris ut dictum est, unde hoc eloquium; loquium; proloquoralam loqui, et pro alio loqui, et procul loqui, unde hoc proloquium; obloquor, idest contra loqui vel male et detractive loqui, et est obtrectantis, ut dictum est; reloquor, iterum vel retro loqui. Loquor et eius composita sunt deponentia et corri
Abbreviated transcription (Latin):
flasgus.ga.gum .i. grecus. et cdc̃i sũt greci pelasgi.
apelag̾o. quia ꝑ pelagꝰ p̾o ut clĩc uarro ad ytaliã appu¬
lerunt. ł sic dẽi sũt a pelasgo ionis ⁊ larisse filio. uñ¬

Expanded text:
lasgus -a -um, idest grecus. Greci dicti sunt Pelasgi a pelago, quia per pelagus primo, ut dicit Varro, ad Ytaliam appulerunt, vel sic dicti sunt a Pelasgo Iovis et Larisse filio; un
Abbreviated transcription (Latin):
chorũ faciat. It chorꝰ clt̃ quecła mensura ⁊ mo¬
dioꝵ. s ħ ex hebrco descendit. q̃ uocat᷑ chora. acͥ
similitalinẽ collis. Coria eͥ hebraice. colles appa¬
lant᷑. E ꝯaceruati enim modii xxx. instar
collis uident᷑ ⁊ onus cameli efficiũt ẜra ugu.

Expanded text:
ic corus dicitur quedam mensura XXX modiorum, sed hic ex hebreo descendit, qui vocatur ‘cora’ a similitudine collis: ‘coria’ enim hebraice colles appellantur; coacervati enim modii XXX instar collis videntur et onus cameli efficiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
duciã p̃stare. ꝙ nulgarit sol dici afficdare. ⁊ c̃o pont
affiduco. cias. ad aliquẽ fiduiciã et sẽcitatẽ cdare. I¬
confiducio. cas. simul fiduciã dare. diffiducio. cul
effiducio. cias. Infiducio.cias .i. ĩpignerare. publia¬
re diffidͥare. fiducio ac̃t ẽ. cũ om̃ib sins com põĩtis.

Expanded text:
duciam prestare, quod vulgariter solet dici affidare. Et componitur affiducio -as, ad aliquem fiduciam et securitatem dare; confiducio -as, idest simul fiduciam dare; diffiducio -as; effiducio -as; infiducio -as, impignorare, publicare, diffidare. Fiducio activum est cum omnibus suis compositis.
Abbreviated transcription (Latin):
augustinus in li. de patientia. Si quis inquit
non hñs caritatẽ. que ꝑtinet ad unitatem
sp̃s. et uinculũ pacis. quo ece cõneetit᷑ in
aliquo scismate ꝯstitutus ne xp̃m neget patt̃
tribulationes. famem. ꝑsecutionẽ uł flamas
uł bestias. uł ip̃am erucem. tuore gehenne
uullo m̃o culpanda sunt ista.Amo. Et hͥ lauai
da ẽ pñia. Non enim dice̾ possumus meluis e
fuisse. ut rp̃m negando. nihil eoꝵ pateretu
que passus ẽ confitendo. S extim andũ at
fortasse tollerabilius ei futurũ iidiciũ. quã si
ait apostolus ad cor. Si tradid̾ero corpus meũ¬

Expanded text:
tiam, lib. de Patientia: Si quis non habens charitatem quae pertinet ad unitatem spiritus et vinculum pacis quo Ecclesia connectitur, in aliquo schismate constitutus, ne Christum neget patitur tribulationes, famem, persecutionem, vel flammas, vel bestias, vel ipsam crucem, timore gehennae, nullo modo ista culpanda sunt, imda patientia est. non enim dicere poterimus melius ei fuisse, ut Christum negando nihil eorum pateretur, quae passus est confitendo, sed existimandum est fortasse tolerabilius ei futurum iudicium, quam si ait apostolus: si tradid
Abbreviated transcription (Latin):
uoco. uñ ascisco. scis. et adsisco. scis. incoha. It̃¬
mul scire. Et proprie dr̃ d̾ malo. Tunc cñi aliꝗs
conscit. cum in malo et scelere conscuis ẽ. Undẽ¬
in malo. Descio. scis. ob liuiomi tradere. nescire.
Prescio. scis. añ scire. Uñ prescius. scia. scm̃. et cõ
pro cognoscere. s ẜ aliam significationem. uentͣ

Expanded text:
 unde ascisco -is et adscisco -is inchoatmul scire et proprie dicitur de malo, tunc enim aliquis conscit cum in malo et scelere conscius in malo; descio, oblivioni tradere, nescire, prescio -is, ante scire, unde prescius pro cognoscere, secundum aliam significationem neutra
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcł plumis. s graui detenta semꝑ pigricic in
sepults clie ncctuq u̾sat᷑. et sem̃ꝑ comorans ĩ¬
bubo. dirũ mortalib om̃. demiq apu̾t augu¬
res malũ protendere fertur: Nam aim ĩ ur̾be
msa fũit. solitudinẽ significare dñt. Sĩc cdĩc

Expanded text:
 plumis, sed gravi semper detenta pigritia: in sepulcris die noctuque versatur, et semper commorans bubo dirum mortalibus omen. Denique apud augures malum portendere fertur: nam cum in urbe visa fuerit, solitudinem significare dicunt. Noctua dic
Abbreviated transcription (Latin):
est bucina qua cdat̾ signum i hostem. ẜ olim
pagani agrestes ad omnẽ usũ. bucina ad cõpita
ꝯuccabantur. iprie. ig̾ agrestib ħ sig nũ fuit. Et
cdiffert atub in usu. quia bricina in sonons so¬
licitudinẽ ad hellũ denuntiabat. s tuba p̃lium
inclicabat. Et iñ bucino.nas. aui. cum buana

Expanded text:
est bucina qua signum datur in hostem, sed olim pagani agrestes ad omnem usum bucina ad compita convocabantur; proprie igitur agrestibus hoc signum fuit et differt a tuba in usu, quia bucina insonans sollecitudinem ad bellum denuntiabat, sed tuba prelium indicabat; et inde bucino -as idest cum bucina
Abbreviated transcription (Latin):
Rictomus uł critomiꝰ. ab erisꝙ ẽ lis. ⁊ ton ꝙ est
t̾ra ꝑ cõpoĩtioe dictus ẽ crictomiꝰ filiꝰ uulcaĩ ⁊ palladi
Cum eĩ nulcanꝰ pallade cł ꝯcubitu appefẽt. ⁊ illa cui
spnc̃t. ĩ illa ꝯtentĩoe mil canus emisit sꝑma ĩ palla¬
dem. et cccidit in t̾ram.⁊ m̃ natꝰ ẽ quidã puer. ⁊ iõ
dictus c̃ erictoniꝰ .q. de lite ⁊ t̾ra natꝰ hic habuit pedes

Expanded text:
est terra, per compositionem dictus est Erictonius, filius Vulcani et Palladis; cum enim Vulcanus Palladem de concubitu appeteret et illa eum sperneret, in illa contentione Vulcanus misit sperma in Palladem et cecidit in terram et inde natus est quidam puer et ideo dictus est Erictonius, quasi de lite et terra natus; hic
Abbreviated transcription (Latin):
mus populũq potentẽ. It pedes char extremi an¬
guli ueloꝵ. uel potins illi cluo ĩ naui. funes qui
chapedis.i. habens. uł natũ aptũ hr̃. duos uł tres. uel
quattuor pedes. Uñ bipcdius.clia. diũ. et hic ⁊ẜ¬
bipedalis et ħ le. ⁊ ħ biped alitas.tatis. tripedius. dia
tatis. quacheupedius.dia. dñi. et hic et ħ quad rupeda

Expanded text:
us gradiuntur. Item pedes dicuntur extremi anguli velorum, vel potius illi duo in navi funes qui is, idest habens vel natum aptum habere duos vel tres vel quattuor pedes; unde bipedius -a -um et bipedalis -e, bipedalitas, tripedius -a tas, quadruped
Abbreviated transcription (Latin):
adequabit᷑ ei aurũ. uł intrũ. Auri metallũ nouimus.
tace ꝑluccat. In alio mctallo. quidꝗd intrisecus
continct᷑ abscondit᷑. In uitro nͣo. quilib liqͦr. quał
ꝯtinet᷑ interiꝰ. tał cxteriꝰ d̾mõstrat᷑. atq ut ita dix̾m.
Oĩs liqr in intreo uasculo clansus .p. Qͥd gͦ aliud
ĩ auro. uł uitro accipimꝰ. nͥ ilła suꝑnã prĩa. illam
bt̃oꝵ cinũ sccietate. quoꝵ corda sibi iuitẽ ⁊ clariͭ
fulgẽt. ⁊ purctate translucent: Quã ioħs in apõc¬
di siłe uitro mundo. qr eĩ sancti ꝙ̃. sũa in ea
btĩtudinis claritate fulgebũt. instructa auro dr̃
rat᷑. Ibi ꝗppe uniꝰ cuiꝰq mentẽ ab alteriꝰ auł mem¬
broꝵ corpulentia ñ abscondit. S patebit ammꝰ
pacebit corporalib cculis. ip̃a ⁊̃ corporis armonia.

Expanded text:
aequabitur ei aurum vel vitrum. Auri namque metallum novimus tate perluceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur, absconditur; in vitro vero quilibet liqdemonstratur, atque, ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illam beatorum civium societatem, quorum corda sibi invicem, et claritate fulgent, et puritate translucent? Quam Joannes in Apocasimilis, vitro mundo . Quia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, instructa auro dici. Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis membrorum corpulentia non abscondit, sed patebit animus: patebit corporeis oculis ipsa etiam corporis harmonia.
Abbreviated transcription (Latin):
Rigia.gie. fuit filia eiope. uñ ẜ fugia clicta ẽ q̃da
proiuncia. ħ et dardania. addardano. ionis filio. ħ regis.
trora ẽ. quã ex suo nõre appellanit ⁊ cos rex troianoꝵ pate
gani mechis. et sunt duc frigie. maior. et mior. ihaior
troiam. cum uolumus es. appellare timidos. ꝓ qualita¬
te enĩ negocii autores dant troianis diu̾sa nomina.
Si uolunt cos appellare timilo. Appellant cos friges
uł srigios Si gñoso. dardanidas. Si ꝑfides. laune¬
donciades. Si fortes. troos. Si audaces. Hoctoreos.

Expanded text:
RIGIA -e fuit filia Europe, unde hec Frigia dicta est quedam provincia, hec et Dardania a Dardano, Iovis filio. Huius regio Troia est, quam ex suo nomine appellavit Tros rex Troianorum, pater Ganimedis; et due sunt Frigie, maior et minor: maior Troiani, cum volumus eos appellare timidos. Pro qualitate enim negotii, auctores dant Troianis diversa nomina: si volunt eos appellare timidos, appellant eos Friges vel Frigios; si generosos, Dardanidas; si perfidos, Laomedontidas; si fortes, Troes; si audaces, Hectoreos.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur hic et ħ logotheta qui ẜmonẽ facit in
populo. uł qui edictũ impatoris. uł alicuius prĩ¬
cipis populo nũciat et pł the.¬
piscis. ut dñt scpia. que ht̃ stiuma ingerrimi
coloris. et amarissimi saporis plenã. uñ qñ poĩ
ligniẽ ꝑtinẽs uł de loligine cxistens. et loliginos
int̾ segetes. malũ semen fãc. qđ similit̾ dicitur
lolũi. uñ loliosus.sa. sum. plenus lolio.¬

Expanded text:
dicitur hic et hec logoteta, qui sermonem facit in populo, vel qui edictum imperatoris vel alicuius principis populo nuntiat; et piscis, ut dicunt sepia, que habet strumam nigerrimi coloris et amarissimi saporis plenam, unde quandoqueliginem pertinens vel de loligine existens, et loliginosus inter segetes malum semen facit, quod similiter dicitur lolium; unde loliosus -a -um, plenus lolio
Abbreviated transcription (Latin):
s pars illa corporis añrior. que c̃ acollo us ad stomacũ.
quam nos dicimus arcã. quia ibl artanũ sit .i. sccretũ.
quo cctera arcent᷑. cuiꝰ eminentes pulpe. mamille
dm̃r. inter quas pars illa ossea. pectus dr̃. dextera.
et leua coste. bñ et corax dr lorica. et proprie illa
que tantũ cxtendit᷑. ꝙ toracẽ hominis deffendat.

Expanded text:
 pars illa corporis anterior que est a collo usque ad stomachum, quam nos dicimus archam quia ibi archanum sit, idest secretum quo ceteri arcentur, cuius eminentes partes pulpe mamille dicuntur, inter quas pars illa ossea pectus dicitur, dextra et leva coste; unde et torax dicitur lorica, et proprie illa que tantum extenditur, quod toracem hominis defendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Doris custos. ł amicis. et cõparat᷑. bñ puchice. al
me adũbium. ⁊̃ ħ pudicicia cic .i. intogritas. ut
Signa aũt cuis sunt gestus corporis. uor ble¬
da accuratẽ ornari. Uñ uirgmes castas diamus
Matronas aũt puclicas. et cõpoi̾. impudituss¬

Expanded text:
custos vel amicus, et comparatur; unde pudice -ius -me adverbium et hec pudicitia -e, integritas vel signa autem eius sunt gestus corporis, vox blanda, accurate ornari; unde virgines castas dicimus, matronas pudicas. Et componitur impudicus
Abbreviated transcription (Latin):
Ncosum cesariensis. manritanic oppidii. ħcule illac
transcunte uiginiti a comitatu eius discedetes. cõ¬
struxerunt. Et ne quis impoĩto ase noĩe gloriaret̃
de concedentũ nuo. urbi hicosio. nom datũ ẽ.¬
Hcter. hictris. q̃dm auis. q̃ pene flaua ẽ tota ⁊ cro¬
cea. uñ ħ hicteris. teris. uł.dis. quidã morb fellei co¬
loris. ꝗ fãc hoĩe ĩ cute flauere. ⁊ palle̾. ⁊ dui languere
et ut aͥñt uelropisis ẽ. hũc morbũ lãt chñt arcuatũ
ad similituhinẽ celestis arcꝰ. uñ hicterieus.ca. cũ. qui¬

Expanded text:
COSIUM, cesariensis Mauritanie oppidum, Hercule illac transeunte, viginti a comitatu eius discedentes construxerunt et, ne quis imposito a se nomine gloriaretur, de condentium numero urbi Hicosium nomen datum eR -ris, quedam avis que pene flava est tota et crocea; unde hec hicteris -ris vel -idis, quidam morbus fellei coloris, qui facit hominem in cute flavere et pallere et diu languere et, ut dicunt, ydropis est. Hunc morbum Latini dicunt arcuatum, a similitudine celestis arcus; unde hicteri
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ayap salma .i. duusio psalmi. Et uolunt
quidã ħ cẽ hebreũ. ⁊ significat. quia illa quib
int̾poĩ. sempiterna c̃ẽ confirmat. alii uolunt
ẽe grecũ. Et significat interuallũ psallendi.
ut psalma sit qł psallit᷑. Oyapsalma ucro
interpoĩtũ in. psallendo silentiu. ut sic̃ ĩ psal¬
ma dicit᷑ uccis copulatio ĩ cantando. Ita dyaꝑ¬
salma cdisiunctio cuis. ubi quedã requies cdistĩ¬

Expanded text:
 diapsalma, idest divisio psalmi; et volunt quidam esse hebreum et significat semper, quia illa quibus interponitur sempiterna esse confirmet; alii volunt esse grecum et significat intervallum psallendi, ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium, ut, sicut simpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum ubi quedam requies distin
Abbreviated transcription (Latin):
ex cocł fructu.i. semine nati. S germãi sũt qui sũt
germine qui tm̃ fiẽs uccant᷑. It germãi dñr ut̾ini.
qr sint ex diu̾sis pr̃ib ⁊ uno ntẽro ecliti. Sermane¬
ctiã intelligũt᷑. ut germãi.et soror ut frater. Et
ẽ soror ex cocs semine dicta. quia sola cũ fr̃ib in
sorte agnationis hat᷑. Si u̾o hãnt cundẽ pr̃em.
et candẽ m̃re. dnr fr̃es. quia hñt cundẽ prem.

Expanded text:
i; sed germani sunt qui sunt germine, qui tantum fratres vocantur. Item germani dicuntur uterini, quia sint ex diversis patribus et uno utero editi. Germane intelliguntur ut germani, sed soror ut frater, et est soror ex eodem semine dicta, quia sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur, si vero habeant eundem patrem et eandem matrem. Dicuntur fratres qui
Abbreviated transcription (Latin):
labarũ.xi.i. signũ bellicũ. quod
ex auro fit et lapilibus p̃ciosis.
in uexillũ sancte crucis transfo¬
matũ. inter alia bellica signa.
prcciosius erat. quod imperator
et consules adorabant hoc con¬
stantinus fieri iussit.¬

Expanded text:
labarum, signum bellicum, quod ex auro et lapidibus pretiosis in vexillum sancte Crucis transformatum est. Inter alia bellica signa erat pretiosius, quod imperator et consules adorabant: hoc bis Constantinus iussit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sup̃ in centũ. cxcẽpto atano.⁊ oĩa sunt neutra.
recino tm̃ põt õẽ act. pro recitare. Si tũ cõposita
acano redoleant aliqͥnã. uł utranq illaꝵ sig¬
ficationũ ẜm quas censitimus cano cẽ ac̃tͣ.
sm̃ dubio eiunt accina. It cano geminat pt̃m¬

Expanded text:
um in -centum, excepto occano; et omnia sunt neutra; recino tamen potest esse activum pro recitare. Si tamen composita a cano redoleant aliquam vel utramque illarum significationum secundum quas censuimis cano esse activum, sine dubio erunt activa.
Abbreviated transcription (Latin):
Uancliclarius .xii. pelliparius. qui coria fãc alba. acandeo.¬
B candiclaria lotrix.
candiculus . la. lũ .i. candidus. uł canlidulus. unde
merbotꝰ in libello de lapidibi. Tertia candiculis t̾b
ẽ in scripta lituris.
ssimus. uñ canclia̾e. dius.me. adu̾biũ. Et cliffert
candiclũ ab albo. Albũ e de ña ẽ. Cancliclũ de arti¬
ficio ⁊ stuclio uñ et licit᷑ candidũ . q. candori datũ.
quaclam luce respersũ. acandidus dr̃ candido. dus¬

Expanded text:
andidarius, idest pelliparius, qui coria facit alba; candihec candidaria lotrix. candiculus -a -um, idest candidus vel candidulus, unde Marbotus in libello de lapidibus ‘tertia candiculis tribus est inscripta lituris’. -simus, unde candide -dius -sime adverbium; et differt candidum ab albo: album enim de natura est, candidum de artificio, unde et dicitur candidum quasi candori datum. quadam luce aspersum; et a candidus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ q̃n fescenine dñt laucdes. uñ hc̃tur ĩ quilã ẜmcẽ
ꝙ angeli astantes dñonato ĩ p̃sepio canebant głia
in excelsis deo. ⁊ in terra pax hominib bone uolitͭ ͥᷤᷤ
pro fesceninis .q. loco fesceninaꝵ.i. tales fesceninas
dicebant cirta eũ. ut q̃ĩ dormiret.s. głiaĩ excelsis ⁊t̾:¬

Expanded text:
que fescenine dicuntur laudes, unde habetur in quodam sermone quod angeli astantes Domino nato in presepio canebant ‘gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus bone voluntatis’ pro fesceninis, quasi loco fesceninarum, idest tales fesceninas dicebant circa eum ut quasi dormiret, scilicet