comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ: Quia ut ficr& & ess& animorũ scã coniune¬
tio: ne cessarico est facultatũ iudicata cõmunio
cũ sit longe praestantus uoluptatibus ꝓprus re¬
nuntiare quã rebus ressuas &iam mundibui
philo sophi abicere potuerunt: & nunc quilib&
her&icipos sunt : nec illi cũ sua uoluptatis fue¬
cunt : Nonergo eares nos dõ cõmendat. quã & inimi¬
hoc amatores dĩ perficiunt se. hi sunt quiuolunta¬
tibus suis rebq proicetis: suose ꝯtatori ex toto cor¬
de subiciunt : ac suum uelle ex eius uoluntate sus¬
pendunt: & idco quiequid ei sensus carnis. sequen¬
dũ faciendũ que sug gesscritiustitie: capti dilecta
di sibeatitudines pustodite ut a fructu unius
Vinterdictat arboris ieiunass& : nee statutũ
illum tantȩ felicitatis amitter&: nec cũ uolun¬
taria salutaris praecepti trins gressio. negi¬
sitati corruptionis ac mostalites addicen&
ut tanta bene ficia dĩ sui quat in nabtira suae cosi¬
ditionis accẽpentt aut cortũ pera ꝓteeato

Expanded text:
tatum: quia ut fieret et esset animorum sancta conjunctio, necessaria est facultatum judicata communio.cum sit longe praestantius voluntatibus propriis abrenuntiare quam rebus? Res suas etiam mundi hujus philosophi abjicere potuerunt, et nunc quilibet haeretici possunt; sed nec illi, cum suae voluntatis fiecunt. Non ergo ea res nos Deo commendat quam et inimihoc amatores Dei perficiunt. Hi sunt qui, voluntatibus suis rebusque projectis, suo se Creatori ex toto corde subjiciunt, ac suum velle ex ejus voluntate suspendunt; et ideo quidquid eis sensus carnis sequendum faciendumque suggesserit, justitiae capti delectdisi beatitudine custodire, ut a fructu unius interdictae arboris jejunasset; nec statum illum tantae felicitatis amitteret, nec eum voluntaria salutaris praecepti transgressio necessitati corruptionis ac mortalitatis addiceret: ut tanta beneficia Dei sui, quae in natura suae conditionis acceperat, aut corrumperet peccatdisi beatitudine custodire, ut a fructu unius
Abbreviated transcription (Latin):
tos : inpellit iam miseros & misenendos intur¬
pia : Ten& nos lucrorũ poenalit̃ dulcium eaten
addictos: & in sua distione captiuos nectrabit
inuitos : sed qđ esbdaenius uolentes ducit quo
recundiae cuit pudonis inueneritis aquos iã
suis triumphis addyat adhuciqua resipis¬
cendisus pectos amnibus uiribus bemortatis ex¬
armat : ne quando lontnt eam quibellare mo¬
luimus rebellemi Rapit nõs ac passim per
omnia ad quisitio genera cupidos aidqui¬
rendi dispergit: se potmituit anim laberũ
non stabile corpus uane animoinbilit̃:
aut qui &umi & uelut qdã caclauer ut pas¬
tum feris auibus bestnq prouectaicaaiuos

Expanded text:
tos, impellit jam miseros ac miserandos in turtos, impellit jam miseros ac miserandos in turpia. Tenet nos lucrorum poenaliter dulcium catenis addictos, et in sua ditione captivos; nec trahit invitos, sed, quod est deteriurecundiae ac pudoris invenerit; et quos jam suis triumphis addixit, adhuc tanquam resipiscendi suspectos omnibus viribus honestatis exarmat: ne quando contra eam qui bellare noluimus, rebellemus. Rapit nos, ac passim per omnia acquisitionum genera cupidos acquirendi dispergit. Non permittit animum liberum, non stabile corpus, vagante animo mobiliter, aut quietum; et velut quaedam cadavera in pastum feris avibus bestiisque projec
Abbreviated transcription (Latin):
ub& ecce nobis imperosa cupiditas ut di¬
uina parui. pendentes: possessionũ terres¬
triũ dãnos a conpendia cogitemus : ut ineil
totã sollicitudinẽ cuntꝗ ponamus: ut indo
nos morbida uanitate ialtemus: ut ampli¬
tudine patrimonii diffusionis elati. fue¬
ripauperes spũ neglegai mus: O facinus
ceruicibus aggentius: qd̃ citius potest de¬
poni quã ferni: quia & ips a cupiditas quę
nobis subici ultro uolentib hoc pondus en¬
pon&: contẽpni potest facilius quẽ ubdegi
Sideo quise illi uolentes dec ulterius pua¬
ganti uoluntatemr astendi ulterius fita¬
bebunt trutnniae dominanti: & hoc fit ius¬
to diiudiio sut qui cupiditati resistere po¬
lumudi gnos sura: iam resistere ne quet¬
mus ingcerse oplan gendũ miserabilit̃
ments ex ugnait serͤuitiũ: o intoloren¬
dũ dȩminice cupiditatis imperiũ : ut ex hosti¬
bus suis quos potest faciat suos Promittit in¬
gentia : & bonorũ tempostdiũ pollicitatione decep¬

Expanded text:
ubet ecce nobis imperiosa cupiditas, ut divina parvipendentes, possessionum terrestrium damnosa compendia cogitemus, ut in eis totam sollicitudinem curamque ponamus, ut inde nos morbida vanitate jactemus, ut amplitudine patrimonii diffusioris elati, fieri pauperes spiritu negligamus. O facinus cervicibus aggeramus, quod citius potest deponi quam ferri: quia et ipsa cupiditas, quae nobis subjici ultro volentibus hoc pondus imponit, contemni potest facilius quam expleri; et ideo qui se illi volentes dederint expugnanti, voluntatem resistendi ulterius non habebunt tyrannice dominanti. Et hoc fit justo Dei judicio, ut qui cupiditati resistere noluimus ingressurae, jam resistere nequeamus ingressae. 2. O plangendum miserabiliter mentis expugnatae servitium! O intolerandum daemoniacae cupiditatis imperium! ut ex hostibus suis quos potest vincere, victores faciat suos, promittit ingentia, et bonorum temporalium pollicitatione decep
Abbreviated transcription (Latin):
cautibus ua dosis inliditur : quae uelut ag¬
gere a rena grauantis cingitur: non re¬
lin quenda est: sedregenda : Quae sicut
omnes quos uebit perducit incolomes gu¬
bernatoris uigilantia gubernata: it anon
solũ omnes quos hab& sed &iam ipsum gu¬
ber natorem perd& submetsa fluctibus
aut solutor

Expanded text:
cautibus vadosis illiditur, quae velut agcautibus vadosis illiditur, quae velut aggere arenae gravantis cingitur, non relinquenda est, sed regenda: quae sicut omnes quos vehit, perducit incolumes gubernatoris vigilantia gubernata, ita non solum omnes quos habet, sed etiam ipsum gubernatorem perdet, submersa fluctibus aut soluta.
Abbreviated transcription (Latin):
Intus uos acceptiptituit : qui sicut &dmi¬
nis tetorem suum si probe ad ministrour
inlustr& eita contemptorem sui condep̃nat :
Denique uolentes ec̃desiam uobis creditam
uelut in pdiles ei regendȩ dimittere: atq:
bis exigit in melius mutore consilium: nisi qd
ueriti estis periculum maius incurrere:
Qm̃ si periculosum est nauem inter fluctus cau¬
te non regere : quanto periculo sius est. ea¬
inundis intu mes centibus fluctu antem
intempestate relinquere: qd quã sicut
sanctius est non accedere: ita semel suscep¬
tam conuenit fluctu antis pelagi proito¬
ta formidine ac ipe perueniendi con¬
cepta usque inpostum sine ulla mercium
iacturo per ducere: Quaecum uobis conpa¬
ratio placuiss&: adiunxi : & idcirco ecde¬
sia. quae uelut nauis magna permare mup¬
di huius enaiuigat. quae diuersis tempta¬
tionum fluctibus in horuata contunditur:
quae in mundorum spirituum persecutio¬
nibus uelut quibus dam procellis fluctu an¬
tibus indiuersiactatur: quae scandalorũ

Expanded text:
tus vos accepti poenituit: qui, sicut administratorem suum, si probe administretur, illustrat, ita contemptorem suum condemnat. Denique volentes Ecclesiam vobis creditam, velut impares ei regendae dimittere, atque bis exegit in melius mutare consilium, nisi quod veriti estis periculum majus incurrere: quoniam si periculosum est navim inter fluctus caute non regere, quanto periculosius est eam undis intumescentibus fluctuantem in tempestate relinquere? Ad quam sicut satius est non ascendere, ita semel susceptam convenit fluctuantis pelagi projecta formidine, ac spe perveniendi concepta, usque in portum sine ulla mercium jactura perducere. Quae cum vobis comparatio placuisset, adjunxi: Et idcirco Ecclesia, quae velut navis magna per mare mundi hujus enavigat, quae diversis tentationum fluctibus in hac vita contunditur, quae immundorum spirituum persecutionibus velut quibusdam procellosis fluctibus in diversa jactatur, quae scandalorum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ fuit in sublimitatẽ ustutis euadere : tã
deformesit inuitia russus quib se gaud&
caruisse dascenderes Quia sicut uistus one¬
rosa est uitioso: itauistutis amico uitiosa uo¬
luptas amara eit: Ede quomodo peccantes
omnes blande traectat aut iperepat : qui
Iflere deb& ignorat : quã diucuriose aliena c̃¬
siderat: Qõ simoresluos ad seipsũ conuersus
aspiciat : ñ re quir& qđ in aliis spetialit̃ rep̃hep¬
dat: sed in sẽ ipso quod lugeat Proinde fratrũ
nostrorũ uitia ñ facile debemus accusare sed
gemere : ut inuicẽ onera nr̃a portantes: legẽ
xp̃i possimus implere Quiutiq ñ accusauit
nostra peccaia sed tulit: euangelista dicente:
Ecce agnus dĩ : eccequitollit peccata mundi: Itaq
sille quisine peccato fuit nos peccatores inesfa¬
bili piorate sustinuia: & sustinere non desinit:
Ñ interitũ nostrũ disiderens sederoscet¬

Expanded text:
sum fuit in sublimitatem virtutis evadere, tam sum fuit in sublimitatem virtutis evadere, tam deforme sit in vitia rursus quibus se gaudet caruisse, descendere. Quia sicut virtus onerosa est vitioso, ita virtutis amico vitiosa voluptas amara est. Ecce quomodo peccantes omnes blande tractat aut increpat, qui flere debet, ignorat; quandiu curiose aliena considerat. Quod si mores suos ad seipsum conversus aspiciat, non requiret quod in aliis specialiter reprehendat, sed in seipso quod lugeat. Proinde fratrum nostrorum vitia non facile debemus accusare, sed gemere: ut invicem onera nostra portantes, legem Christi possimus implere ; qui utique non accusavit peccata nostra, sed tulit, Evangelista dicente: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Itaque si ille qui sine ullo peccato fuit, nos peccatores ineffabili pietate sustinuit, et sustinere non desinit, non interitum nostrum desiderans, sed
Abbreviated transcription (Latin):
randae salutis desperatione prolapsi: ut seria
uerba corripientium in iocos exitiabiles in¬
pudenti urbanitate conuestant: ac maledica¬
ces inse ex ipsa iactatione turpitudinis suae
turpiter uiuentium: maliuolas la&itias pasca
Propt̃ hoc ergo blanda pi&ate postandi sunt
qui increpari ꝓsua infirmitate ñ pos sunt
& reuera si peccante salubrẽ pudorẽ dũ proco
erubescis incutias : ac uerecundiã quã ꝓpecca¬
tis eius cdsumis: in eũ piaanimi conpassione
tytens fundas: facile in illo reprimis omnẽ pec¬
candi licentiã: atque e totã inpudentiã de¬
mis: licentiosȩ turpidinis hostatricẽ: Tumo
res eius uere cundia Ecustos integritatis or¬
nabit: ut ei plactãtiqd̃ ante sordebat: quan¬
do sordiderat. & sondeat qđ ante placebat:
quando ipse bonis omnib dis plicebat: scõs ui¬
ros amando sectabitus: & sectando in eo¬
rũ similitudinẽ paulaim uitae prioris e¬
mendatione formabitis ut ei quã laborio¬

Expanded text:
randae salutis desperatione prolapsi, ut seria randae salutis desperatione prolapsi, ut seria verba corripientium in jocos exitiabiles impudenti urbanitate convertant, ac male dicaces in se ex ipsa jactatione turpitudinis suae, turpiter viventium malevolas laetitias pascant. Propter hoc ergo, blanda pietate portandi sunt, qui increpari pro sua infirmitate non possunt, Et revera, si peccanti salubrem pudorem, dum pro eo erubescis, incutias, ac verecundiam quam pro peccatis ejus assumis, in eum pia animi compassione transfundas; facile in illo reprimis omnem peccandi licentiam, atque ei totam impudentiam demis licentiosae turpitudinis hortatricem. Tunc mores ejus verecundia custos integritatis ornabit, ut ei placeat quod ante sordebat, quando sordibus erat; et sordeat quod ante placebat, quando ipse bonis omnibus displicebat. Sanctos viros amando sectabitur, et sectando in eorum similitudinem paulatim vitae prioris emendatione formabitur, ut ei quam laborio
Abbreviated transcription (Latin):
re: & ideo omniuum quos per dĩgratiã curaũ:
non uoluntati. sed utilitati pros piciunt
quib ñ ex pedire nouerunt: non uitio alicu¬
ius inuidiae: sed altȩ ꝓuidentiae c̃silio p̃t¬
mit tunt: & alios latere cupientes honorant.
ut eis cditũ ad maiores profectos & periant:
Cos quos probant increpationẽ posse pati cas¬
tigant: & in patienes obiurgationis ut lan¬
guidos pcilpant.: N eis aidulando qđ tales r̃:
sed in firmitatibus taliũ conpatiendo: si for¬
te cilit̃ sanari ñ possunt: c&erũ siecdesi at
cõmunione priuetur: infirmi quicunri
ad hibita increpatone ñpossunt: aut into¬
lerabilis mole tristaa supramodũ grauati
sub cũbunt: & scõ romniũ uultus : per quos possiñ
restitui dõ refugiund Aut certe adomnẽ
peccandi inpudentia si fuerint ex aceruati
prosiliunt : & quicdo mali occulte faciebant :¬
publice per p& rabunt: Intantũ uesaniã repa¬

Expanded text:
re; et ideo omnium quos per Deigratiam curant, re; et ideo omnium quos per Deigratiam curant, non voluntati, sed utilitati prospiciunt. quibus non expedire noverunt, non vitio alicujus invidiae, sed altae prudentiae consilio praetermittunt, et alios latere cupientes honorant, ut eis aditum ad majores profectus aperiant. Eos quos probant increpationem posse pati castigant, et impatientes objurgationis ut languidos palpant; non eis adulando, quod tales sunt, sed infirmitatibus talium compatiendo, si forte aliter sanari non possunt. 2. Caeterum si Ecclesiae communione priventur infirmi, qui curari adhibita increpatione non possunt, aut intolerabilis mole tristitiae supra modum gravati succumbunt, et sanctorum omnium vultus, per quos possent restitui Deo, refugiunt; aut certe ad omnem peccandi impudentiam, si fuerint exacerbati, prosiliunt, et quidquid mali occulte faciebant publice perpetrabunt, in tantam vesaniam repa
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ qo utro si recolis insã quid descis sacerdo¬
tibus suerit dis putaum. sufficiens acce¬
pistine ponsum: Ecesiae quipe doctori¬
bus sicut supra iamecimus : & censura
in es sedeh& ut cirgiit : & pacientia ut
e mondari nolonit speiter fercnt : apos¬
tolico satis facientes imperio : quiti mot¬
thes practepit dicens. argue: obiccra÷
increpa: in omnipatieltia & doctrina:
iuos diccr& arguecodequales : obsecra
seniores÷ increra iunuores : sed propterea
addidit inorm pacientia & doctrina.
queleniti eistigitius ex hib& reuerep¬
tiam castigtont aspcurtate autẽ nimia
increpationis offensus: nec increpationem
dicit: uos qui firmiores estis: in becillitatis
infirmorũ sus tin&e sustinent ergo acq̃ni¬
miter ut in firmos: quos emendare ñ potu¬
erint castigatos. Proinde quia nec obiurga¬
ri omnes ex pedit nec omnes blande titcta¬
ri : sciunt scĩ sacor dotes atque discernunt :
quos debe ant teperata seueritate corripe¬
re : & quos sacerdotali magnanimitate polta¬

Expanded text:
1. Ego vero: Si recolis, inquam, quid de sanctis sacerdotibus fuerit disputatum, sufficiens accepisti responsum. Ecclesiae quippe doctoribus, sicut supra jam diximus, et censura inesse debet, ut arguant; et patientia, ut emendari nolentes fortiter ferant, apostolico satisfacientes imperio, qui Timotheo praecepit, dicens: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Quasi diceret: Argue coaequales, obsecra seniores, increpa juniores. Sed propterea addidit: In omni patientia et doctrina: quia leniter castigatus exhibet reverentiam castiganti; asperitate autem nimiae increpationis offensus nec increpationem dicit: Vos qui firmiores estis, imbecillitates infirmiorum sustinete . Sustinent ergo aequanimiter ut infirmos, quos emendare non potuerint castigatos. Proinde quia nec objurgari omnes expedit, nec omnes blande tractari; sciunt sancti sacerdotes atque discernunt, quos debeant temperata severitate corripere, et quos sacerdotali magnanimitate porta
Abbreviated transcription (Latin):
tore non egeat dienim in ecclesi astico sp̃s
sc̃s. est cor reptio mendo. inore contumelio¬
si. id est indicium: qd non stbonũ utiq ẽ tume¬
liosi homines & supenbi. Grreptio quaedicit᷑
mendax superbiae est: Eñ alicuius humilita¬
tis indicium & ideorroe. bon Quid potuit euiden¬
tius quid apertius dicr qua contu meliosũ dicere¬
& nendaciter arguente : qua & contumeliosus
ẽ quimendacitem arguit & mendaciter ar¬
giuii du contumelia faca Item in prouerbiis
Tosti falsus ueri in punitis : & qui arguit ini¬

Expanded text:
tore non egeat. Ait enim in Ecclesiastico Spiritus tore non egeat. Ait enim in Ecclesiastico Spiritus sanctus: Est correptio mendax in ira contumeliosi; et est judicium quod non est bonum . Utique contumeliosi hominis et superbi correptio, quae dicitur mendax, superbiae est, non alicujus humilitatis judicium, et ideo non est bonum. Quid potuit evidentius, quid apertius dici, quam ut contumeliosum diceret mendaciter arguentem? Quia et contumeliosus est qui mendaciter arguit; et mendaciter arguit qui contumeliam facit. Item in Proverbiis: Testis falsus non erit impunitus
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicant: imipero dupliciter contraese
inem diuinae indignationis ex aggenent qđ o
hominib: in nocendã fingunt & contẽ ptodiiu
cilius dm̃ sibi placaun illi: quin butos ouco¬
uicti indicio sed iltro erimrin agnos dunt
quia it propriis illio confessionib produnt
aut nescientibus aliis. quales occultisint ipsunse
uoluntari ae ex cõmunicationis sententiã ferunł.
& ab altari cuiminis tyaebant : non animo sed of¬
ficio separatie uitã suã tã quã moltuã plangũ
Certi qd reconciliato sibi efficacis paenitentiae fruc¬
tib: dõ: non solũ amissa recipiant: sed &iam ciues
superna ciuitatis effecti : ddgaudia sempiter
ccm de illis quileui sufpiciane. per motisimplici¬
t̃ uiuentes obiur gantis ut & allos incondita cor¬
reptione con fundantuatqi deiciant: & sibi ꝑ
hoc nes cio cuius distriotionis gloriãquȩ raN:
non est meũ cili quidi dicene: super quib: tã per¬
spicuae diuinus sermo pͥponuntiat : ut ex posi¬

Expanded text:
communicant; imo vero dupliciter contra se communicant; imo vero dupliciter contra se iram divinae indignationis exaggerant, quod et hominibus innocentiam finguncilius placabunt illi qui non humano convicti judicio, sed ultro crimen agnoscunt; qui aut propriis illud confessionibus produnt, aut nescientibus aliis quales occulti sunt, ipsi in se voluntariae excommunicationis sententiam ferunt, et ab altari cui ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam tanquam mortuam plangunt, certi quod reconciliato sibi efficacis poenitentiae fructibus Deo, non solum amissa recipiant, sed etiam cives supernae civitatis effeJam de illis qui, levi suspicione permoti, simpliciter viventes objurgant, ut et illos incondita correptione confundant atque dejiciant, et sibi per hoc nescio cujus districtionis gloriam quaerant, non est meum aliquid dicere; super quibus tam perspicue divinus sermo pronuntiat, ut exposi
Abbreviated transcription (Latin):
& quid eis prodest humanum uitare iudiciũ: cũ sun
malo suo permanserint iturisunt in a &ernum
dõ r&ribuente suppliciũ:. Qd supsi sibi iudices
fiant: & uel suae iniquitatis ultores hic in se uo¬
lunt ariã poenã se uerissime animaduersionis
exerceant: tẽporalibus poenis mut abuntur
a&erna supplicia : & lacrimis ex uera cordis
qui in ali quo gradu ec desiastico constituti ali¬
qđ occulte crimen admittunt: ipsi seuana per¬
suasione decipiunt : sicis uid&ur ꝓpterea cõmu¬
nicare & officiũ suuc̃ implere debere : qđ homi¬
nes occultatione suicriminis fallunt: excep¬
tis enim peccatis quu&ã parua sunt ut caueri
non possint: proquq expiandis cotidie dõ
clamamus & dicimis. dimitte nobis debita nrã
sicut & nos dimit tinus debitoribus nr̃is:illacri¬
minti caue antur : quae publicata suos auctores
humano faciunt dã iriiudicio: Quiauit ea cõ¬
miserint : & ideo ꝓdire m&uunt ne sententiã
iustae ex cõmuniuonis accipiant: sine causa

Expanded text:
 quid eis prodest humanum vitare judicium, cum, si in malo suo permanserint, ituri sint in aeternum, Deo retribuente, supplicium? Quod si ipsi sibi judices fiant, et veluti suae iniquitatis ultores hic in se voluntariam poenam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis qui, in aliquo gradu ecclesiastico constituti, aliquod occulte crimen admittunt, ipsi se vana persuasione decipiunt, si eis videtur propterea communicare, et officium suum implere debere, quod homines occultatione sui criminis fallunt. 3. Exceptis enim peccatis quae tam parva sunt, ut caveri non possint, pro quibus expiandis quotidie Deo clamamus, et dicimus: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; illa crimina caveantur quae publicata suos auctores humano faciunt damnari judicio. Qui autem ea commiserint, et ideo prodere metuunt, ne sententiam justae excommunicationis accipiant, sine causa
Abbreviated transcription (Latin):
eedesiae rebus adiunxit : & sẽ in numero pau¬
pe rũ paupestatis amore constituit: Itaut un¬
de pcuperib subministrat. inde & ipse tã quã
pauper uoluntarius uidat : Clericiquoque qͥs
paupenes uoluntas aut uatiuitas fecit : cũper¬
fuitione uintutis uitae necessaria. siue indo¬
mib suis: siue in congregatione uiuentes acci¬
piant : quia adea accipienda ñ eos habendi cupi¬
ditas ducit: sed cogit uiuendi necessitas
erant dispensatori relinquant. nihil habentibus
conferenda si ne petcato possident suo poris
ipsi qđ amgiodo sua relinquunt : quando ppnus
contentireb  nihileorũquȩ labori uel ordini
suo deberi arbitraentur accipiunt: Qđ si putã
ideo accipi debereeorũ quae conferuntur e¬
desiat portioneme ne eatiuide antur abiceres
sẽ uero ñ posse sua nelinquere : qd̃ eis de forme
sit int̃ suos pauperes reddl nouerint esse de¬
formus : pessessores deelimosinis pauperũ pasci:¬

Expanded text:
esiae rebus adjunxit, et se in numero pauperum paupertatis amore constituit: ita ut unde pauperibus subministrat, inde et ipse tanquam pauper voluntarius vivat. Clerici quoque quos pauperes aut voluntas, aut nativitas fecit, cum perfectione virtutis vitae necessaria, sive in domibus suis, sive in congregatione viventes accipiunt: quia ad ea accipienda non eos habendi cupiditas ducit, sed cogit vivendi necessitas. erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua: quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti rebus, nihil eorum quae labori, vel ordini suo deberi arbitrantur accipiunt. Quod si putant ideo accipi debere eorum quae conferuntur ecclesiae portionem, ne eam videantur abjicere, se vero non posse sua relinquere, quod eis deforme sit inter suos, pauperes reddi; noverint esse deformius possessores de eleemosynis pauperum pasci
Abbreviated transcription (Latin):
His & talibus & sacer dos adnuntiat praedican¬
do: & oboediendo populsi accipit dĩ consili¬
um: sine quo p̃peruenitur ad regnũ : In quo
solo exsecutores diuini consilii: participes
dõ auctore futuri sunt caelestiũ praemiorũ:
De inde qd dicit apłs: attendite uobis & uni¬
uerso gregi: in quouos sp̃i scĩ posuit episco

Expanded text:
His et talibus et sacerdos annuntiat praedicanHis et talibus et sacerdos annuntiat praedicando, et obediendo populus accipit Dei consilium, sine quo non pervenitur ad regnum; in quo solo exsecutores divini consilii, participes, Deo auctore, futuri sunt coelestium praemiorum. Deinde quod dicit Apostolus: Attendite vobis et universo gregi in quo vos Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tum puiribus suis exhibeant: non exheredi¬
tcitionis in& ud&erriti: sed futunte remune¬
rationis de si derio ptouocati: Quici praecep¬
tũ di tam patres filioi diligendo: quã filii ho¬
nori ficentiã suis exbibendo patribus cõplep̃
qui utrũq: iussit utfier&: ut mariti fidem
coniugalistori suisixoribus seruent: ut uxo¬
res maritos suos p̃studio linocinantis adhi¬
bito: aut occurations uestum diuersarũ :
sed grauitate morim delectent & operũ
scitate :: ut dominiseruos uelut eorũ in xp̃o
conserui misericor diter tactent : & ser¬
uidominis ita excorde de seruiant: ut uo¬
luntatem ñ solũ dominorũ suorũ : sed &iam
di hoc ipsũ iubenti efficiant. ut intersẽ
ciues. cũ ciuibus: Cũ amicis e amici: Cũ pa¬
rentibus: parentti utrtẽ qmcondiã trne q̃
Vt innullo negotio alter alterũ callida fitiude
decipiat: cuit ne in cõmumcortraestufidem
quã sibi seruari ciliquis cupt: ipse corrũpat

Expanded text:
tum patribus suis exhibeant, non exhaeredtum patribus suis exhibeant, non exhaeredationis metu deterriti, sed futurae remunerationis desiderio provocati: quia praeceptum Domini tam patres filios diligendo, quam filii honorificentiam suis exhibendo patribus complent, qui utrumque jussit ut fieret; docet ut mariti fidem conjugalis thori suis uxoribus servent; ut uxores maritos suos non studio formae lenocinantis adhibito, aut accuratione vestium diversarum, sed gravitate morum delectent, et operum sanctitate; ut domini servos velut eorum in Christo conservi misericorditer tractent, et servi dominis ita ex corde deserviant, ut voluntatem non solum dominorum suorum, sed etiam Dei hoc ipsum jubentis, efficiant; ut inter se cives cum civibus, cum amicis amici, cum parentibus parentes veram concordiam teneant; ut in nullo negotio alter alterum callida fraude decipiat, aut ne in communi contractu fidem, quam sibi servari aliquis cupit, ipse corrumpat. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
Edtendite uobis & uniuorso gregi: in quouos
qurt dt̃ interuos ambulans proe dicaui: ut
nic alienum ab omniũ perditione seruarem:
qui uerbo doctrinae salutaris audito: nihil
mouent ad salutem: Regnũ dĩ praedicat:
quide uita futurae qua ñ hab& finẽ : dẽ con¬
tẽplatione diuina qua eñ hab& fastidio sam
fati& atẽ do storũ beatitudine quae non
hab& de ferto nem : decingeloru simlntudi¬
ne con se cunda praedicare non crritad
Itaut siod haec in effabiliabona qui audiunt pro¬
uo card noluerint : absolutur it ile quie p
dicandie nontacuit: o ciuitem secutus adiun¬
gitouenim subter fugi quominus ad nunti a¬
rem uobis omne consiliũdi: quid aliud facit
intellegi nisi ut ecdesi asticus doctor disposi¬
tionem dĩ qd̃ consilium dĩ uocat cpłs: eis quos
doceat aperiat: Aperit ergo dispositionis di¬
iunae consiliũ: quando doc&ꝰ ut patres pi&atẽ
suis filuis impendendo eã mere antur adño
qui est omnium pater: ut filii honorem debi¬

Expanded text:
universo gregi, in quo vosinquit, inter vos ambulans praedicavi, ut me alionum ab omnium perditione servarem, qui verbo doctrinae salutaris audito, nihil promoventur ad salutem. Regnum Dei praedicat, qui de vita futura quae non habet finem; de contemplatione divina, quae non habet fastidiosam satietatem; de sanctorum beatitudine, quae non habet defectionem; de angelorum similitudine consequenda praedicare non cessat: ita ut si ad haec ineffabilia bona qui audiunt, provocari noluerint, absolutus sit ille qui eis praedicando non tacuit. 2. Quod autem secutus adjungit: Non enim subterfugi quominus annuntiarem vobis omne consilium Dei : quid aliud facit intelligi, nisi ut ecclesiasticus doctor dispositionem Dei quod consilium Dei vocat Apostolus eis quos docet aperiat? Aperit ergo dispositionis divinae consilium quando docet ut patres pietatem filiis suis impendendo, eam mereantur a Domino, qui est omnium Pater, ut filii honorem debi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt extotocorde diutiae quas habere uolunt.
sine labore ñ que runt  sinẽ difficultate ũ inueni¬
unt : si necura non seruant : sine anxia dilectati¬
one non possidem: sine dolore ñ perdunt: A pos¬
eẽ : & nt dix omniũ malorũ est auaritia : quã qui¬
dã cid p&entes errauer̃ aifide : & in seruerunt
se doloribus multis : Ac sic census iste terrenus
eis aquib: uitiose dligitur : pũ est uoluptatũ ma¬
teria sed dolorũ: qua propt̃ ex pedit facultates
ecdesia possideri : ut indeuiuant qui ñ saeculo
cuius gaudia fugitiua repudiant : sed dõ de¬
scruuunt cuius ineffabilia bona de side nent:¬

Expanded text:
sunt ex toto corde divitiae, quas qui habere volunt, sunt ex toto corde divitiae, quas qui habere volunt, sine labore non quaerunt, sine difficultate non inveniunt, sine cura non servant, sine anxia delectatione non possident, sine dolore non perdunt. Aposx omnium malorum est avaritia: quam quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Ac sic census iste terrenus eis a quibus vitiose diligitur, non est voluptatum materia, sed dolorum. Quapropter expedit facultates ecclesiae possideri, ut inde vivant qui non saeculo, cujus gaudia fugitiva repudiant, sed Deo serviunt, cujus ineffabilia bona desiderant
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑborum : sed humiliu pciuperũ facultates
Patimoniũ cordiũ idiuitiae in corruptibiles
morũ. Quib: non abundant : nisiqui alas car¬
n alibus excorde renantiant: qur quãuis¬
& ipsa sintbona ut pute cib onodõ creata : tam̃ quia
sunt bonis malisq cõmunia : student ea spirita¬
les uiri contẽpnere: quo possint cidilla in conpa¬
rabiliter meliont. quae sint bonorũ omniũ propri¬
a peruenire Qm̃ ñ ẽ talebonũ ꝗđ habent & ma¬
li : quale illud est qd̃ non habent nisibom: Corpo¬
ralebonũ quando habem iniqui ipsorũ ẽpremi¬
um. quando habent iusti. n ẽ eorũ p̃mium: sed
tẽ portele solacium: Item bonitemponilis amissio
fit exercitium iusti: & iniusti suppliciũ: Quia &
iuftus desiderio calestiũ captus : ommatẽ portdia
siue habeat. siue amittat omnino non sentit : &
iniquus qd cũ dilectione habuit : si ne dolore non ꝑ¬
dit . Propt̃ hoc igitur eis quimilitant dõ fugiendae

Expanded text:
superborum, sed humilium pauperum facultates, superborum, sed humilium pauperum facultates, patrimonia cordium, divitiae incorruptibiles morum, quibus non abundant, nisi qui illis carnalibus ex corde renuntiant. Quae quamvis ipsa sint bona, ut pote a bono Deo creata; tamen quia sunt bonis malisque communia, student ea spirituales viri contemnere, quo possint ad illa incomparabiliter meliora, quae sunt bonorum omnium propria, pervenire: quoniam non est tale bonum quod habent et mali, quale illud est quod non habent nisi boni. 3. Corporale bonum quando habent iniqui, ipsorum est praemium, quando habent justi, non est eorum praemium, sed temporale solatium. Item boni temporalis amissio fit exercitium justi, et injusti supplicium: quia et justus desiderio coelestium captus, omnia temporalia sive habeat, sive amittat, omnino non sentit; et iniquus quod cum delectatione habet, sine dolore non perdit. Propter hoc igitur eis qui militant Deo fugiendae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ habenda facultas sed d&estanda calamitas:
Nihil estenim calapitosius nihilq miserius eo:
qui iniquis cidquis dionibus cresut Quelo cũ¬
pl&ẽ fraudes faciunt : acr pinae :Ille nobis r̃
ambi endȩ diuitiat: quae nos ornare possint
pariter & munent: Quas nec adquirere possu¬
mus inuiti: nec perdere. Quae nos contrit im¬
p&us hostiles armant & mundo disterminant
dõ eõmendant: Ditant animos nr̃os cetq nobi¬
litant: nobiscũ sunt inut nos sunt diuitae
nnẽ credendae s̃ : pudicitia que nos pudicos:
iustitia qua iustos Di&as quacpios humili¬
tas: qua humiles. Mans u& ido qua mansu&os
In nocentia: quae innocentes. Duritas quae pii¬
nos Prudentia quae prudentes Temperantia
iona nib perantes : & caritas quanos facit do &
hominib caros: uitiorũ potentes : sacculicon
teptores : ac bonorum omniũ sectatores hac
ñ omniũ sed scõrũ siat ułtutes: non diuitũ

Expanded text:
non est habenda facultas, sed detestanda calamitas. non est habenda facultas, sed detestanda calamitas. Nihil est enim calamitosius, nihilque miserius eo qui iniquis acquisitionibus crescit, quem locupletem fraudes faciunt ac rapinae. Illae nobis sunt ambiendae divitiae, quae nos ornare possint pariter et munire, quas nec acquirere possumus inviti, nec perdere, quae nos contra hostiles impetus armant, a mundo disterminant, Deo commendant, ditant animas nostras atque nobilitant, nobiscum sunt, intra nos sunt. Divitiae nostrae credendae sunt pudicitia, quae nos pudicos; justitia, quae justos; pietas, quae pios; humilitas, quae humiles; mansuetudo, quae mansuetos; innocentia, quae innocentes; puritas, quae puros; prudentia, quae prudentes; temperantia, quae temperantes; et caritas, quae nos facit Deo et hominibus caros, virtutum potentes, saeculi cotemptores, ac bonorum omnium sectatores. Haec sunt non omnium, sed sanctorum solae virtutes; non divitum
Abbreviated transcription (Latin):
u quã subtilit̃ nos ille decipiendi astifex falliti
quanta ȩ citate oculosnrãe mentis abducit :
ne discernamus gaudendi auidi unde iustus
gaude amus : aut ne cupientes. augeri diuitisno¬
uerimus quas quib in conparabiliter praefenemꝰ
dudere quidẽ bonũ ẽ sed quigaud& & siñ in¬
de gudeat unde deb&: Ñ potest bonũ esse q̃d
gaud&: siquidẽ gaud& & neptor cũ de side¬
ueta rapuerit : goud& & ebriosus cũ exoptate
occasionẽ potationis inuenerit. gaud& & cd¬
ulter cũ ad delestationẽ fruendi corporis con¬
cupiti peruenerit: sed cũ sit gauderebonũ :
de his atq huius modi gaudere grande estma¬
lũ : Haec & bis similia s̃. unde nos gaudere uult
mundus: cũ suis cimatarib periturus: Haec suN¬
quae repudiare debemus : ut debona conscien¬
tia. de scĩtate morũ de ad quistione ustutũ:
dedonodi & de ꝓmissione futuri regni. aneffa¬
biliter gaude amus: Ditari quoque diuitus grap¬
de estbonũ : sed non in de ditari unde debeas:

Expanded text:
u quam subtiliter nos ille decipiendi artifex fallit, quanta caecitate oculos nostrae mentis obducit, ne discernamus gaudendi avidi, unde justius gaudeamus; aut ne cupientes augeri divitiis, noverimus quas quibus incomparabiliter praeferamus. Nam gaudere quidem bonum est; sed qui gaudet, si non inde gaudeat unde debet, non potest bonum esse quod gaudet. Siquidem gaudet et raptor, cum desiderata rapuerit; gaudet et ebriosus, cum exoptatae occasionem potationis invenerit; gaudet et adulter, cum ad delectationem fruendi corporis concupiti pervenerit: sed cum sit gaudere bonum, de his atque hujusmodi gaudere grande est malum. Haec et his similia sunt unde gaudere nos vult mundus, cum suis amatoribus periturus. Haec sunquae repudiare debemus, ut de bona conscientia, de sanctitate morum, de acquisitione virtutum, de dono Dei, et de promissione futuri regni ineffabiliter gaudeamus. 2. Ditari quoque divitiis grande est bonum; sed inde ditari unde non debeas,
Abbreviated transcription (Latin):
hcimine quȩ lib&: decramini: in discursis obidt¬
gat¬
Oiuproptere a iniqua increpantẽ dicit s̃m punitũ
futurũ quia in nocentem nullis prouocantib me¬
ritis : ar guendo uideri uult reũ : Qđ aute dicit
deelo qui inique cirguitiñ esfugi& quiꝰ aliud deb&
intellegi: nisi intm dĩ nonestugi& qui alique p̃sic
nis ac pacientiae uistute sufficiant istaquat
diximus: ne uno capitulo iusto amplius immora¬
ti: aut ce tera breui usquã necessesit trns¬
curramus : aut uttentionẽ uestt̃c: longitudine
nimiũ ꝓtelati uoluminis oneremus: uideamus
itaq quid nos &iã continentia capituli sequenti
edoceat : utrũ inquit congregandis fratrib au
alendis ex pediat faculiates eedesi ae posside¬
ri: anper fectionis aniort conit̃ pni

Expanded text:
uemlibet de criminibus indiscussis objurgatpropterea inique increpantem dicit non impunitum futurum, quia innocentem nullis provocantibus meritis arguendo, videri vult reum. Quod autem dicit de eo qui inique arguit, non effugiet; quid aliud debet intelnis ac patientiae virtute, sufficiant ista quae diximus: ne in uno capitulo justo amplius immorati, aut caetera brevius quam necesse sit transcurramus, aut intentionem, vestram longitudine nimium protelati voluminis oneremus. Videamus itaque quid nos etiam continentia capituli sequentis edoceat. Utrum, inquit, congregandis fratribus, aut alendis expediat facultates Ecclesiae possideri, an perfectionis amore cont
Abbreviated transcription (Latin):
aequanimiter poltant: Habituri uberrimũ
fructum : aut de sua districtione sicor reptiꝓ
fecerint. cuit desua patientia &iam sulli quos
sustinent e mendari noluerint:
ediam diuina testimonia sicut promisimus:¬
A profezimus In actibus apostolorũ paulus
apostolus sacer dotibus dicit. ecceego scio qd
amplius nonuidebitis fadem meã uot omnes:
inter quos ambulaui p̃dicans regnũ ihũ xp̃i:
Ideo contestor uos hodiernadie: quia mun¬
dussũ ab omni scingiune: Non enim subter fugi:¬

Expanded text:
aequanimiter portant, habituri uberrimum aequanimiter portant, habituri uberrimum fructum, aut de sua districtione, si correpti profecerint; aut de sua patientia, etiamsi illi quos sustinent, emendari noluerint. ed jam divina testimonia, sicut promisimus, proferamus. In Act. apostolorum Paulus apostolus sacerdotibus dicit: Ecce ego scio quod amplius non videbitis faciem meam, vos omnes, inter quos ambulavi praedicans regnum Jesu Christi. Ideoque contestor vos hodierna die, quia mundus sum ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi ianuat ciuitas a&erna. per quos omnes
tores: quibus claues datae sunt regnicalorũ ⁊
Ipsi&iam dispens atores regiae domus: quorũ
arburio inaula riis a derni diiduntur
grtidus & officia singulorum: Hi suntqui ũ
ambiendo sed spiraditer uiuendo sacerdo¬
tiũ meruerunt: quiua non fanoris humani
suffragio. sed diuino munere sublimitati:
nil sibi de prae sentia sui princpeiuia ad¬
plciudunt : quos non in flat honot acceptus.
sed exerc& labor ippositus : Quia non excel¬
lentiam suam cogfant prouesti sed scureita
nec gloriantur de officudgritate sed
sudant potius constituti sub onere Cales
scriptura diuina specultores arqullat
qui speculantur crtus orniam: & qualt
unus quis que cusuis inlona qualae
inusqat cũ ciuibus uidat intentione
religio saecuriositatis geplat
Quosbonos probauerint femorand con¬
firmant : quos de prehenderint uitiosos argu¬
entes emendant: aut siemendare noluerint

Expanded text:
ipsi januae civitatis aeternae, per quos omnes ipsi januae civitatis aeternae, per quos omnes istum; ipsi janitores quibus claves datae sunt regni coelorum; ipsi etiam dispensatores regiae domus, quorum arbitrio in aula regis aeterni dividuntur gradus, et officia singulorum. 2. Hi sunt qui non ambiendo, sed spiritualiter vivendo sacerdotium meruerunt; quique non favoris humani suffragio, sed divino munere sublimati, nihil sibi de praestantia sui principatus applaudunt; quos non inflat honor acceptus, sed exercet labor impositus; qui non excellentiam suam cogitant provecti, sed sarcinam; nec gloriantur de officii dignitate, sed sudant potius constituti sub onere. Tales divina Scriptura speculatores appellat , qui speculantur actus omnium, et qualiter unusquisque cum suis in domo, qualiter in civitate cum civibus vivat, intentione religiosae curiositatis explorant; quos bonos probaverint, honorando confirmant; quos deprehenderint vitiosos, arguentes emendant; aut si emendari noluerint,
Abbreviated transcription (Latin):
rum sacer dotum: qui sunt ecclesiae magistri
protulero : Ipsis enimptopriae animarũ curio¬
darũ sollicitudoxomissaest: qui pondus populi
sibi cõmissi uiriliter sustinentes propeccatis
omnium uelut prosuis infatigabiliter suppli¬
cant dõ: ac uelut quidã aceron: incensum con¬
triticordis & humiliati spĩ offerentes. quopla¬
catur ds̃: auestunt ytem future anim aduer¬
sionis cipopulo : quiper gritiã di fiunt diuina
uolunatis indices: Ecdesiarum xp̃i. post apo¬
telos fundatorei fidelis populi duces: ueritas as¬
sestomi piture docirinat bostes : omnibusbo¬
nis amabiled eemle sibi conscus &iam ipsoui¬
su tetribils utidices oppressorũ patas insi¬
de cat holica regenentiorum. pntedicatores
liorum: Exem plabonorum operũ : docum̃ta
untutũ: & forma fidelium: ipsi sunt dȩcus¬
eccdesiae : inquibus cimplius fulg& ecdesia
psicolum noe firmissimȩ: quilus inxp̃o sip
datis innititur omnis multitudo credentiũ

Expanded text:
rum sacerdotum, qui sunt Ecclesiarum magistri, rum sacerdotum, qui sunt Ecclesiarum magistri, protulero. Ipsis enim proprie animarum curandarum sollicitudo commissa est; qui pondus populi sibi commissi utiliter sustinentes, pro peccatis omnium velut pro suis infatigabiliter supplicant Deo, ac velut quidam Aaron incensum contriti cordis, et humiliati spiritus offerentes, quo placatur Deus, avertunt iram futurae animadversionis a populo ; qui per Dei gratiam fiunt divinae voluntatis indices, Ecclesiarum Christi post apostolos fundatores, fidelis populi duces, veritatis assertores, pravae doctrinae hostes, omnibus bonis amabiles, et male sibi consciis etiam ipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catholica regeneratorum, praedicatores liorum, exempla bonorum operum, documenta virtutum, et forma fidelium. Ipsi sunt Ecclesiae decus, in quibus amplius fulget Ecclesia; ipsi columnae firmissimae quibus in Christo fundatis innititur omnis multitudo credentium;
Abbreviated transcription (Latin):
ciliter definitione delinquere.Alit seaũ¬
mone aliter opere alnex nectisitatec alli
uoluntate peccargs Cũ igitũr tom multipli¬
cibus. ac multũ ab inuicem distantibus modis
homines peccatae : qus non intellegat unomt¬
do eis non posie utiq medem : quorũtã diuer¬
si sunt morbi & ideo dupliciter quidẽ su¬
gilitas humanadi praȩcepta contemprt aut
sed oriam ex aluis quas non gomenrti : inp̃¬
non faciunt su debenlomnee m̃do docendo
modo ex hostando: modo sustinendo: modo in¬
crepando curitpai: ut sub opexp̃i : nullius salus
in hao uita debeait dis pexttri: Iam nunc sisatis
apparuit ꝗd diuina praecepta calcantes:
non solum postandi sunt sed &iam castigandi
aquibus id ficit: qui uel quo ordine: & quã diu
turt non habeat : & effectum du ei parũ credi¬
Atur perdat : ea quae ad iuuante iln demons¬
ttere constitui: uent essȩ a diuinis testimonus
conabor ostendere : siprius pauca delaude uiro¬

Expanded text:
aliter definitione delinquere, aliter seraliter definitione delinquere, aliter sermone, aliter opere, aliter necessitate, aliter voluntate peccare 2. Cum igitur tam multiplicibus, ac multum ab invicem distantibus modis homines peccent, quis non intelligat uno modo eis non posse utique mederi quorum tam diversi sunt morbi? Et ideo dupliciter quidem fragilitas humana Dei praecepta contemnit. aut sed etiam ex aliis quas non commemoravi, in prnon faciunt; sic debent omnes modo docendo, modo exhortando, modo sustinendo, modo increpando curari, ut sub ope Christi nullius salus in hac vita debeat desperari. Jam nunc si satis apparuit quod divina praecepta calcantes non solum portandi sunt, sed etiam castigandi; a quibus id fiat, qui, vel quo ordine, et quandiu tura non habeat, effectumque, dum ei parum creditur, perdat; ea quae, adjuvante Domino, demonstrare constitui, vera esse divinis testimoniis conabor ostendere, si prius pauca de laude vero
Abbreviated transcription (Latin):
iuna om̃s aegriuidine mentis laborarent:
acparibus animorũ morbis affecti nihil ab
inuicẽ discreparent: aut sustineriomnes
necesse estos ciutargui: Nunc uero propte¬
rea postandi saticun: alii castigandi : quia
pro diuersit ante peccantiũ modus quoque di¬
uersus est praeceptorum: & utique ita peccatii
dissimilia sunt adhibenda remedia: sicut ex dis¬
similibus causis ueniunt ipsa peccata: Perosq
enim peccandi consu&uda delectat: alios aid
peccandũ: oc casio ailicuiui lucri temporelis
in uitat: Fyegilitas non nullos inclinat:quol¬
damignorentia boni facit nescire quod peccan
&inpedit mali dulcedo. necorreptialiquan¬
do sapiant quod ignorant: Tacco deillis quoi
ciliena delicta quib consentiant decolorant:
illos &iam pra&er mitto quicupientes ad ipis¬
ciq io ddiligunt : ueln fugientes pati qd m&u¬
unt: aut fidẽ catholicã perdunt: aut mendaci¬
o praestantiã ueritatis addicunt: Illud dicoquis
nesciat: aliter hominei cogitatione subita.

Expanded text:
una omnes aegritudine mentium laborarent, ac paribus animorum morbis affecti, nihil ab invicem discreparent, aut sustineri omnes necesse esset, aut argui. Nunc vero, propterea alii portandi sunt, alii castigandi, quia pro diversitate peccantium, modus quoque diversus est praeceptorum. Et utique ita peccatis dissimilia sunt adhibenda remedia, sicut ex dissimilibus causis veniunt ipsa peccata. Plerosque enim peccandi consuetudo delectat, alios ad peccandum occasio alicujus lucri temporalis invitat, fragilitas nonnullos inclinat, quosdam ignorantia boni facit nescire quod peccant, et impedit mali dulcedo, ne correpti aliquando sapiant quod ignorant. Taceo de illis quos aliena delicta quibus consentiunt, decolorant. Illos etiam praetermitto qui, cupientes adipisci quod diligunt, vel refugientes pati quod metuunt, aut fidem catholicam produnt, aut mendacio praestantiam veritatis addicunt. Illud vero dico: Quis nesciat aliter homines cogitatione subita,
Abbreviated transcription (Latin):
increpantibus conhadicunt: Qd uero ait
ipsi enim peruigilant quasirationem reddi¬
turi proanim abas uestris. sacer dotalem
curã propopuli sibi cõmisso satis ostendit :
quitã in suis cictibus quã in predicationibus
uigilcintes: sollicite hostis antiqui rimant᷑
insidias: ne quẽ uelut dormiente pastore
lupus diabolus cistuta frude subripiat :¬
& indam nũ pastoms abreptũ secum us que
ad supplicia sempiternai perducat: uerũ
qu cexhis qui arguintur aliquise oboedi¬
entes ẽmeridant : qliquimsla penuersita¬
te perdurant ideo de sacer dotibos dat:
ut cũ gaudio hoc foꝑiant: non gemequa
um gaudio sacerdotes arguuni buan¬
do correpti prosidunt & tristes bo for¬
unt : quando senhil profiare insuis coni¬
temptoribus ingemercunt acsehocdi¬
cit illis ex pedire ut cumgtuidio nonsat¬
tes los increpen sacerdotesandost¬
ressuos sua cortstionr la &ificantu &co¬
rumgciudia incremenpsia prosettus ac¬
tumulant :¬

Expanded text:
increpantibus contradicunt. Quod vero ait: increpantibus contradicunt. Quod vero ait: Ipsi enim pervigilant, quasi rationem reddituri pro animabus vestris ; sacerdotalem curam pro populo sibi commisso satis ostendit, qui tam in suis actibus quam in praedicationibus vigilantes, sollicite hostis antiqui rimantur insidias, ne quem, velut dormiente pastore, lupus diabolus astuta fraude subripiat, et in damnum pastoris abreptum, secum usque ad supplicia sempiterna perducat. Verum quia ex his qui arguuntur, aliqui se obedientes emendant, aliqui in sua perversitate perdurant, ideo de sacerdotibus ait: Ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes . Cum gaudio sacerdotes arguunt, quando correpti proficiunt; et tristes hoc faciunt, quando se nihil proficere in suis contemptoribus ingemiscunt; ac sic hoc dicit illis expedire, ut cum gaudio, non gementes, eos increpent sacerdotes, qui doctores suos sua correctione laetificant, et eorum gaudia incremento sui profectus accumulant. C
Abbreviated transcription (Latin):
scinguine suo : quis non uide at. qõ uino sibi
sacer dotes adtendunt quando scoẽ uiuendo
acuoluntatẽ dĩ fiducicliter pradicando ec¬
clesiae dĩ prospiciunt ut eis iam graue p̃
sit in firmos ecdesiae sustinere: pro quib
remediis sedignatus est mosti: uitae auctor
offerre: sed & ipsi quidocentur ut sapiant :
qui increpantur ut soltim obiur gati pro¬
ficiant: qui sustinentut ut de suis aliquan¬
do criminibus erubesiant: & gaudiũ doc¬
toribus suis quorũ pauentia blande trocc¬
iantur : deutilitate suao correctionis ex¬
hibetint: & ipii inquã libenter audianT
quid eis apostoluco ore diuinus sermop̃ci¬
piat. Oboedite inquit prepositis uestris :¬
& iub ieeti esore eis: ips ienim peruigilan
qua siptet ionem ꝓanimabus uestris redor¬
turi.
ut cum gtudio hoc fticiant & nongrmentes
hoc enim expedit uobis: Ergo doctoribus
suis debent oboedire qui audiunt: atque
eis cum reue retiaesse subiecti: quod sa¬
unt illi quicastigati libenter accipiunt: nec

Expanded text:
ideat quod tunc sibi sacerdotes attendunt, quando sancte vivendo, ac voluntatem Domini fiducialiter praedicando, Ecclesiae Dei prospiciunt, ut eis jam grave non sit infirmos Ecclesiae sustinere, pro quibus redimendis se dignatus est morti vitae auctor offerre? Sed et ipsi qui docentur, ut sapiant; qui increpantur, ut saltem objurgati proficiant; qui sustinentur, ut de suis aliquando criminibus erubescant, et gaudium suis doctoribus, quorum patientia blande tractantur, de utilitate suae correctionis exhibeant; et ipsi, inquam, libenter audiant, quid eis apostolico ore divinus sermo praecipiat: Obedite, inquit, praepositis vestris et subjecti estote eis. Ipsi enim pervigilant, quasi rationem pro animabus vestris reddituri: ut cum gaudio hoc faciant et non gementes; hoc enim expedit vobis . 4. Ergo doctoribus suis debent obedire qui audiunt, atque eis cum reverentia esse subjecti. Quod faciunt illi, qui castigati libenter accipiunt, nec