comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
capadocia. cum partem suoꝵ equitum transfuge¬
E comꝑisset ceteros omnes uenire secum iussit asse¬
cutusq transfugas collaudauit quod eum alacriter
Sp̃cessissent. hortatusq est eos etiam ut fortiter ho¬
stem adorirentur pudor transfugis attulit peniten¬
tiam & consilium siuĩ quia non putabant deprehẽ¬
Esum mutauerunt.
Uintus capitolinus consul cedentibus romanis e¬
mentitus est in altero cornu hostes fugatos et
ata confirmatis suis uictoriã retulit
Neus manilius aduersus etruscos uulnerato col¬
lega fabio qui sinistrum cornu ducebat & ob
id parte cedente qđ etiam occisum crederent con¬
sulem cum turinis equitum occurrit clamitans et
collegam uiue & se dextro cornu uicisse qua con¬
stantia reintegratis animis suoꝵ uicit.

Expanded text:
Cappadocia, cum partem equitum suorum transfugeCappadocia, cum partem equitum suorum transfugere comperisset, ceteros omnes venire secum iussit assecutusque transfugas collaudavit, quod eum alacriter praecessissent, hortatusque est eos etiam, ut fortiter hostem adorerentur. Pudor transfugis attulit paenitentiam et consilium suum, quia non putabant deprehensum, mutaverunt. T. Quintius Capitolinus consul cedentibus Romanis ementitus est in altero cornu hostes fugatos et ita confirmatis suis victoriam rettulit. Cn. Manilius adversus Etruscos, vulnerato collega M. Fabio, qui sinistrum cornu ducebat, et ob id ea parte cedente, quod etiam occisum crederent consulem, cum turmis equitum occurrit, clamitans et collegam vivere et se dextro cornu vicisse; qua constantia redintegratis animis suorum vicit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quertisset aduentare tabellarium prohibuit palam
dicere quid afferret. Deinde secreto sciscitatus a far¬
Inabento regio prefecto classem suam oppugnari. ce¬
latis hostibus & militibus prelium f ac
nus ad eripiendam classem ducto exercitu opem
Qtulit suis.
Annibalem uenientem in italiam tria milia carpẽ¬
farioꝵ reliquerunt. Quod ille exemplo ne ceteri
Emouerentur edixit a se esse dimissos et insuꝑ in fi¬
dem eius rei paucos leuissime opere domos remisit.
cullus cum animaduertisset macedones eꝗtes¬
quos in auxilio habebat subito consensu ad hostem
transfugere:. signa canere iussit. & turmas que eos se¬
querentur ĩmisit. hostis cõmitti prelium ratus trans¬
fugientes telis excepit macedones. Qui cum uiderẽt
neq se recipi ab aduersariis & premi abhis quos de¬
serebant necessario ad iustum conuersi prelium ho¬
stem inuaserunt.
Athamas dux ꝑsaꝵ aduersus auctofradatem in

Expanded text:
ntare animadvertisset tabellarium, prohibuit palam ntare animadvertisset tabellarium, prohibuit palam dicere, quid afferret. Dehinc secreto sciscitatus, a Pharnabazo regio praefecto classem suam oppugnari, celatis et hostibus et militibus proelium finit ac protinus ad eripiendam classem ducto exercitu opem tulit suis. Hannibalem venientem in Italiam tria milia Carpetanorum reliquerunt; quos ille, exemplo ne et ceteri moverentur, edixit a se esse dimissos et insuper in fidem eius rei paucos levissimae operae domos remisit. L. Lucullus, cum animadvertisset Macedonas equitesquos in auxilio habebat, subito consensu ad hostem transfugere, signa canere iussit et turmas, quae eos sequerentur, immisit. Hostis committi proelium ratus transfugientes telis excepit. Macedones, qui viderent neque recipi se ab adversariis et premi ab his, quos deserebant, necessario ad iustum proelium conversi hostem invaserunt. Datames, dux Persarum, adversum Autophradaten in
Abbreviated transcription (Latin):
traxit. sed quadam etiam spe utilitatis que id cõ¬
Ssilium in secutura esset confirmauit.
Dem cum auxiliares eius missi ab ipso circun¬
uenti ab hostibus & interfesti essent uereretur¬
Eq ne propter hoc dãnum uniuersus trepidaret ex¬
Sercitus pronũtiauit auxiliaribus qui ad defeftio¬
nem conspirassent. consilio a se in loca iniqua de¬
ductos. Itaq manifestissimam cladem ultionis
simulatione uelauit & militum animos hac ꝑsua¬
sione confirmauit.
cipio cum syphacis legati nuntiarent ei regis
su nomine fiducia ne societatis eius ex sicilia¬
in africam transiret ueritus ne confunderentur ani¬
mi suoꝵ absissa peregrina societate dimisit ue lega¬
Ertorius cum acie decertart. Barbarum qui ei nũ¬
tiauerat hyrculegium perisse pugione traiecit ne
et in alioꝵ notitiam ꝑferret & ob hoc animi suoꝵ in¬
firmarentur.
Alcibiades atheniensis cum abidenis prelio ur¬
gentur. subitoq magno cursu tristem animad¬

Expanded text:
traxit, sed quadam etiam spe utilitatis, quae id cotraxit, sed quadam etiam spe utilitatis, quae id consilium secutura esset, confirmavit. Idem, cum auxiliares eius missi ab ipso circumventi ab hostibus et interfecti essent verereturque, ne propter hoc damnum universus trepidaret exercitus, pronuntiavit auxiliaris, qui ad defectionem conspirassent, consilio a se in loca iniqua deductos. Ita manifestissimam cladem ultionis simulatione velavit et militum animos hac persuasione confirmavit. Scipio, cum Syphacis legati nuntiarent ei regis sui nomine, ne fiducia societatis eius ex Siciliain Africam transiret, veritus, ne confunderentur animi suorum abscisa spe peregrinae societatis, dimisit propere legatur. Q. Sertorius, cum acie decertaret, barbarum, qui ei nuntiaverat Hirtuleium perisse, pugione traiecit, ne et in aliorum id notitiam perferret et ob hoc animi suorum infirmarentur. Alcibiades Atheniensis, cum ab Abydenis proelio urgueretur subitoque magno cursu tristem adve
Abbreviated transcription (Latin):
Idem misit ad eum qui indicaret in quo periculo eẽt
Onisi fugam maturaret.
irrus epyrotaꝵ rex cum quãdam ciuitatem ce¬
pisset. clausisq portis ex ultima necessitate for-¬
titer dimicantes eos qui clusi erant animad uertisset
Ulocum illis ad fugam dedit
Dem inter cetera precepta imꝑatoria memorie tra¬
didit non esse pertina citerĩstandum hosti fugi¬
Tenti. Ne non solum a se fortius ex necessitate resi¬
ueientes prelio. cum albani deserto exercitu roma¬
noꝵ proximos peterent tumulos eaq res turbasset
nostroꝵ animos clare pronũtiauit iussu suo alba¬
nos id fecisse: ut hostem circũ uenirent. Que res &
terrorem ueientibus & romanis fiduciam attulit
Eremq inclinatam consilio destituit
illa cum prefestus eius comitante non exigua
equitum manu cõmisso iam prelio ad hostes trãs¬
fugisset: pronuntiauit iussu suo id factum. Eaq
ratione militum animos non tantum confusione re¬

Expanded text:
Idem misit ad eum, qui indicaret, in quo periculo esset, Idem misit ad eum, qui indicaret, in quo periculo esset, nisi fugam maturaret. Pyrrhus, Epirotarum rex, cum quandam civitatem cepisset clausisque portis ex ultima necessitate fortiter dimicantes eos, qui inclusi erant, animadvertisset, locum illis ad fugam dedit. Idem inter praecepta imperatoria memoriae tradidit, non esse pertinaciter instandum hosti fugienti, ne non solum ea re fortius ex necessitate resiVeientes proelio, cum Albani deserto exercitu Romanorum proximos peterent tumulos eaque res turbasset nostrorum animos, clare pronuntiavit iussu suo Albanos id fecisse, ut hostem circumveniret. Quae res et terrorem Veientibus et Romanis fiduciam attulit remque inclinatam consilio restituit. L. Sulla, cum praefectus eius, comitante non exigua equitum manu, commisso iam proelio ad hostis transfugisset, pronuntiavit iussu suo id factum; eaque ratione militum animos non tantum a confusione re
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab eo compulsi fame urgebantur statuerantq
eruptione facta cõmori uiam fuge dedit. atq ita in¬
fracto impetu eoꝵ in secutus aduersos cecidit.
Gesilaus lacedemonius aduersus thebanos cum a¬
cie confligeret intellexissetq hostes locoꝵ condi¬
Etione clausos ob desperationem fortius dimitare. La¬
xatis suoꝵ ordinibus apertaq thebanis ad euaden¬
Idum uia rursus in abeuntes contraxit aciem & sine
iactura suoꝵ cecidit aduersos
Anilius consul cum exacie reuersus capta ab etru¬
scis romana castra inuenisset, omnibus portis statio¬
ne circundatis in clusos hostes in eam rabiem effera¬
uit: ut ipse in prelio caderet. Quod animaduertentes
legati eius ab una parte remota statione exitum
etruscis dederunt. & effusos ꝑsequuti occurrente
Saltero consule fabio ceciderunt.
hemistocles uicto xerxe uolentes suos pontem
irrumpere prohibuit. cum decreuisset aptius esse
eum europa expelli ꝗͣ cogi ex desperatione pugnare

Expanded text:
nem ab eo compulsi fame urguebantur statuerantque nem ab eo compulsi fame urguebantur statuerantque eruptione facta commori, viam fugae dedit; atque ita infracto impetu eorum insecutus aversos cecidit. Agesilaus Lacedaemonius adversus Thebanos, cum acie confligeret intellexissetque hostes locorum condicione clausos ob desperationem fortius dimicare, laxatis suorum ordinibus apertaque Thebanis ad evadendum via, rursus in abeuntis contraxit aciem et sine iactura suorum cecidit aversos. Cn. Manlius consul, cum ex acie reversus capta ab Etruscis Romanorum castra invenisset, omnibus portis statione circumdatis inclusos hostes in eam rabiem efferavit, ut ipse in proelio caderet. Quod ut animadverterunt legati eius, ab una porta remota statione exitum Etruscis dederunt et effusos persecuti, occurrente altero consule Fabio, ceciderunt. Themistocles victo Xerxe volentes suos pontem rumpere prohibuit, cum docuisset aptius esse eum expelli Europa, quam cogi ex desperatione pugnare.
Abbreviated transcription (Latin):
xx. premisit que omni arte uarioq flexui eluderent
hostem: ut autem pͥmum sensit deinde minus agiliter
moueri aduersam partem progressus prelaxatos facile
suꝑauit. De onustendo hoste ne clausus
Allos eo prelio quod camilli duftu gestum est.
lesiderantes nauigia quibus tyberim transirent se¬
natus censuit transeundos & cõmeatibis quoq prose¬
quendos eiusdem generis hominibus postea ꝑ pronti¬
nim aerum fugientibus uia dato est que galica ap¬
pellatur.
4.
IArtius eques romanus cui duobus scipionibus occisis
exercitus imꝑium detulit cum cirunuẽti ab eo pe¬
ni ne multi morirentur acrius pugnarent. Laxatis
manipulis & concesso fuge spatio dissipatos sine suoꝵ
Pesar germanos inclusos ex desperatione fortius pu¬
agnantes emicti iussit fugientesq aggressus est.
Annibal cum ad transimenum inclusi germani a¬
ferrime pugnarent deductis ordinibus fecit eis a¬
beundi potestatem euntesq sine suoꝵ sanguine stra¬
uit.
I Ntigonus rex macedonum etholis qui in obsidio¬

Expanded text:
 praemisit, quae omni arte varioque flexu eluderent hostem; ut primum deinde sensit minus agiliter moveri adversam partem, progressus praelassatos facile superavit. VI De Emittendo Hoste, ne Clausus Gallos eo proelio, quod Camilli ductu gestum est, desiderantes navigia, quibus Tiberim transirent, senatus censuit transvehendos et commeatibus quoque prosequendos. Eiusdem generis hominibus postea per Pomptinum agrum fugientibus via data est, quae Gallica appellatur. T. Marcius, eques Romanus, cui duobus Scipionibus occisis exercitus imperium detulit, cum circumventi ab eo Poeni, ne inulti morerentur, acrius pugnarent, laxatis manipulis et concesso fugae spatio dissipatos sine peric. C. Caesar Germanos inclusos, ex desperatione fortius pugnantis, emitti iussit fugientisque adgressus est. Hannibal, cum ad Trasumennum inclusi Romani acerrime pugnarent, diductis ordinibus fecit eis abeundi potestatem euntesque sine suorum sanguine stravit. Antigonus, rex Macedonum, Aetolis, qui in obsidio
Abbreviated transcription (Latin):
bitances lacedemonios a tergo aggressus itinere op
tantum eminentibus fidem fecerunt. hosti alti
Lcibiades dux atheniensium in elesponto
aduersus mindarum lacedemonioꝵ ducem
Scum amplum exercitum & plures naues haberet
nocte expositis in terram quibusdam militum su¬
oꝵ parte quoq nauium post quedam promũto¬
ria occultata ipse cum paucis profestus ita ut cõ¬
temptũ sui hosti micteret eundem in sequentem
fugit donec in preparatas insidias duceret. ad uer¬
sum Deinde egredientem in terram ꝑ eos quos
ad hoc ipsum exposuerat cecidit.
Dem nauali prelio decertaturus constituit ma¬
los quosdam in promontorio. precepitq his qͦs
Abi relinquebat. ut cũ cõmissum prelium sensissent
panderẽt uela. quo facto consequutus est: ut hostes
aliam classem in auxilium suꝑuenire ei arbitrati
uerterentur¬
Enon rhodius nauali prelio cum haberet ducen
malos eligeret easq primas agi iuberet. hostes autem pro¬

Expanded text:
tantes Lacedaemonios a tergo ingressus itinere opptantes Lacedaemonios a tergo ingressus itinere opptantum eminentibus fidem fecerunt hosti alti Alcibiades, dux Atheniensium, in Hellesponto adversus Mindarum, Lacedaemoniorum ducem, cum amplum exercitum et plures naves haberet, nocte expositis in terram quibusdam militum suorum, parte quoque navium post quaedam promunturia occultata, ipse cum paucis profectus ita, ut contemptu sui hostem invitaret, eundem insequentem fugit, donec in praeparatas insidias perduceret. Aversum deinde et egredientem in terram per eos, quos ad hoc ipsum exposuerat, cecidit. Idem, navali proelio decertaturus, constituit malos quosdam in promunturio praecepitque his quos ibi relinquebat, ut, cum commissum proelium sensissent, panderent vela. Quo facto consecutus est, ut hostes aliam classem in auxilium ei supervenire arbitrati verterenturMemnon Rhodius navali proelio, cum haberet ducentmalos erigeret easque primas agi iuberet; hostes pro
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum eo uulnere affecit quo intra paucos dies¬
Sexanimaretur.
Uba rex in africe bello ciuili curionis animum
simulato regressii impulit in uanam alacrita¬
tem cuius spei uanitate deceptus curio. dum tan¬
quam fugientem saburam regium prefeftum per¬
sequitur deuenit in patentes campos ubi numidaꝵ
circuuentus equitatu perdito exercitui cecidit.
Enelancus dux atheniensium cum prouocatꝰ
a rege hostium xanto boetio descendisset ad
Spugnam ut primũ cominus stetit. iniq inquit
xante & contra pactum facis. aduersum enim unũ
solum cum altero processisti. cũq admiratus ille.
quisnam se comitaretur respexisset aduersum u¬
Sno ictu confecit.
Phicrates atheniensis ad cornessum cum sciret
lacedemonioꝵ ducem anaxibium exercitum
pedestri itinere inducere firmissimam manum
militum eduxit enauibus ac in insidiis colloca¬
Suit. Naues autem omnis tanꝗͣ onustas milite pa¬
lam trans nauigare iussit. Ita securos & nichil du

Expanded text:
ipsum eo vulnere affecit, quo intra paucos dieipsum eo vulnere affecit, quo intra paucos dies exanimaretur. Iuba rex in Africa bello civili Curionis animum simulato regressu impulit in vanam alacritatem; cuius spei vanitate deceptus Curio, dum tamquam fugientem Sabboram regium praefectum persequitur, devenit in patentes campos, ubi Numidarum circumventus equitatu, perdito exercitu, cecidit. Melanthus, dux Atheniensium, cum provocatus a rege hostium Xantho Boeotio descendisset ad pugnam, ut primum comminus stetit, "inique", inquit, "Xanthe, et contra pactum facis; adversus solum enim cum altero processisti." Cumque admiratus ille, quisnam se comitaretur, respexisset, aversum uno ictu confecit. Iphicrates Atheniensis ad Cherronessum, cum sciret Lacedaemoniorum ducem Anaxibium exercitum pedestri itinere ducere, firmissimam manum militum eduxit e navibus et in insidiis conlocavit, naves autem omnium tamquam onustas milite palam transnavigare iussit; ita securos et nihil exs
Abbreviated transcription (Latin):
milites in hostem misit. qui simulata fuga hostẽ
effuse sequentẽ ultra locum insidiaꝵ ꝑduxerunt coar¬
tante a latere acie precipitatis in fugam his pharna.¬
stanem interfecit.
IEsar suis & afranii castris contrarias tenẽtibus pla¬
nities cum utriusq partis plurimum interesset
colles proximos occupare. idq propter saxoꝵ aspi¬
Statem esset difficile: tanꝗͣ ilerdam repetiturum
retro agmen ordinauit. faciente in opia fidem desti¬
nationi. intra breuissimum deinde spatium exiguo
ciruitu flexit repente ad montes occupandos. Quo
uiso ꝑturbati afraniani uelut captis castris & ipsi effũ¬
so cursu eosdem montes petiere. Quod futurum cũ
prediuinasset cesar partim peditatu quẽ p̃miserat
partim a tergo submissis equitibus inordinatos est ad¬
ortus.
Ntonius apud foꝵ galloꝵ cum pansam consulẽ
aduentare comperisset insidiis ꝑ siluestria emi¬
lie uie dispositis agmen eius excepit fuditq et

Expanded text:
milites in hostem misit; qui ubi simulata fuga hostem milites in hostem misit; qui ubi simulata fuga hostem effuse sequentem ultra locum insidiarum perduxere, coorta a latere acie praecipitatos in fugam, in his Pharnastanem, interfecit. C. Caesar, suis et Afranii castris contrarias tenentibus planitias, cum utriusque partis plurimum interesset colles proximos occupare idque propter saxorum asperitatem esset difficile, tamquam Ilerdam repetiturum retro agmen ordinavit, faciente inopia fidem destinationi. Intra brevissimum deinde spatium exiguo circuitu flexit repente ad montis occupandos. Quo visu perturbati Afraniani velut captis castris et ipsi effuso cursu eosdem montes petiere. Quod futurum cum praedivinasset Caesar, partim peditatu quem praemiserat, partim a tergo summissis equitibus inordinatos est adortus. Antonius apud Forum Gallorum, cum Pansam consulem adventare comperisset, insidiis per silvestria Aemiliae viae dispositis agmen eius excepit fuditque et
Abbreviated transcription (Latin):
XXXU. armatoꝵ eo prelio interfefta cum ipsis ducib
Liuius tradit receptas quinq romanas aquilas signa
UI. & xx. multa spolia inter que quinq fasces cum
Ssecuribus
Massuis in syria aduersus parthos ducens aciem.
equitem ostendit a fronte cum a tergo peditẽ
Sin confraga loca occultasset. Deinde aedente equita¬
tu & per nota se recipiente in preparatas insidias ꝑdu¬
xit exercitum parthoꝵ & cecidit.
Entidius parthos & labienum alacres successibus:
uictoriaꝵ dum ipse suos ꝑsimulationem metus:
contineret. eucrauit & in loca iniqua decluctos aggres¬
sus ꝑabruptionẽ adeo debellauit ut destituto la¬
Obienio prouĩcia excederẽt ꝑthi.
dem acluersus pharastanis parthos cum ipse exi¬
guũ numerum militum haberet. Illis autem fidu¬
ciam ex multitudine uideret increscere ad latus castro¬
rum xuiii cohortes in obscura ualle posuit equitatu
post terga peditum collocato. Tum paucos admodum

Expanded text:
XXXV milia armatorum eo proelio interfecta cum ipsis ducibus XXXV milia armatorum eo proelio interfecta cum ipsis ducibus Livius tradit, receptas quinque Romanas aquilas, signa sex et XX, multa spolia, inter quae quinque fasces cum securibus. C. Cassius in Syria adversus Parthos ducemque Osacen equitem ostendit a fronte, cum a tergo peditem in confragoso loco occultasset. Dein cedente equitatu et per nota se recipiente, in praeparatas insidias perduxit exercitum Parthorum et cecidit. Ventidius Parthos et Labienum, alacres successibus victoriarum, dum suos ipse per simulationem metus continet, evocavit et in loca iniqua deductos adgressus per obreptionem adeo debellavit, ut destituto Labieno provincia excederent Parthi. Idem adversus Pharnastanis Parthos, cum ipse exiguum numerum militum haberet, illis autem fiduciam ex multitudine videret increscere, ad latus castrorum XVIII cohortes in obscura valle posuit, equitatu post terga peditum conlocato. Tum paucos admodum
Abbreviated transcription (Latin):
equites ita firmatos: ut cum uniuersus cũ exerci¬
tu hostium equitatus prelium inisset. seruatis
ordinibus paulatim cederent. donec spatium da¬
rent con surgendi a tergo ob hoc dispositis. Quod
postꝗͣ ex sententia contigit conuersis qui terga
dedisse uidebantur medium hostem trepidantẽ
cecidit. ipsos etiam equos pedite eis cominus acce¬
dente confodit. Eoq prelio fiduciam regi quam¬
habebat in equestribus copiis subtraxit.
Rassus bello fugitiuoꝵ apud etnam bina
castra cominus cum hostium castris uallauit.
m nes copias eduxit & in radicibus predicti mõtis¬
constituit. Diuisoq equitatu precepit.L quintio
partem spartaco obiceret pugnaq eum frustraretur
Parte alia gallos germanosq ex fractione casti et
ganici eliceret ad pugnam. Et pugna simulata de¬
duceret ubi aciem ipse instruxerat. Quos cum bar¬
bari insecuti essent equite sedente in cornua subito
acies romana ad aperta cum clamore procurrit.

Expanded text:
equites ita formatos, ut, cum universus cum exerciequites ita formatos, ut, cum universus cum exercitu hostium equitatus proelium inisset, servatis ordinibus paulatim cederent, donec spatium darent consurgendi a tergo ob hoc dispositis. Quod postquam ex sententia contigit, conversis qui terga dedisse videbantur, medium hostem trepidantem cecidit, ipsos etiam equos pedite comminus accedente confodit. Eoque proelio fiduciam regi, quam in equestribus copiis habebat, detraxit. Crassus bello fugitivorum apud Cantennam bina castra comminus cum hostium castris vallavit. mnes copias eduxit et in radicibus praedicti montisvisoque equitatu praecepit L. Quintio, partem Spartaco obiceret pugnaque eum frustraretur, parte alia Gallos Germanosque ex factione Casti et Cannici eliceret ad pugnam et fuga simulata deduceret, ubi ipse aciem instruxerat. Quos cum barbari insecuti essent, equite recedente in cornua, subito acies Romana adaperta cum clamore procurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq inter duas acies hostium cum legato suo
elisa est. ad cuius presidium pompeio totum edu¬
cente exertitum: Sertorius quoq ecollibus suos in¬
structos ostendit. effecitq: ne pompeio expedi¬
ret. Itaq preter duplex damnum eadem soler¬
tia illatum spectatorem quoq eum cladis suoꝵ
continuit. hoc primum prelium inter sertorium
& pompeium fuit .x. milia hominum de pompei
exercitu amissa & omnia impedimenta. liuius
hauctor est.
ompeius in hyspania dispositis ante qui ex oc¬
culto aggrederentur simulato metu deduxit
Tinstantem hostem in loca infesta. Deinde ubi res
poposcit. Conuersis & in fronte & in utriusq la¬
teribus ad internitionẽ cecidit capto etiam duce eoꝵ
perpẽna.
Dem aduersus mitridatem in armenia nume¬
ro & genere equitum preualentem tria milia
euis armature & .d. equites nocte in ualle sub
uirgultis que inter bina castra erant disposuit.
prima deinde luce in stationem hostium emisit

Expanded text:
quoque inter duas acies hostium cum legato suo quoque inter duas acies hostium cum legato suo elisa est. Ad cuius praesidium Pompeio totum educente exercitum, Sertorius quoque e collibus suos instructos ostendit effecitque, ne Pompeius expediret; ita praeter duplex damnum, eadem sollertia illatum, spectatorem quoque eum cladis suorum continuit. Hoc primum proelium inter Sertorium et Pompeium fuit; X milia hominum de Pompei exercitu amissa et omnia impedimenta Livius auctor est. Pompeius in Hispania, dispositis ante qui ex occulto adgrederentur, simulato metu deduxit instantem hostem in loca insessa; deinde, ubi res poposcit, conversus et in fronte et utrisque lateribus ad internicionem cecidit, capto etiam duce eorum Perperna. Idem adversus Mithridatem in Armenia, numero et genere equitum praevalentem, tria milia levis armaturae et D equites nocte in valle sub virgultis, quae inter bina castra erant, disposuit, prima deinde luce in stationem hostium emisit
Abbreviated transcription (Latin):
ci tertiam iubet. Cum deinde pompeiani securi curati¬
q pabulo de reditu cogitarent. & hi quoq qui insta¬
tione fuerant quiete inuitati ad pabulum colligendũ
dilaberentur emissi primum hyspani uelocitate gentili
in palatis effunduntur. uulnerantur confodiunturq
nichil tale expeftantes prius. Deinde añ ꝗͣ resisti his
inciperet scutati erumpunt esaltu redeuntesq in or¬
dinem consternant uertuntq fugientibus equites ĩmis¬
si toto eo spatio quo redibant in castra ꝑsecuti cecdunt
Curatum quoq ne quis effugeret. Nam reliqui. dcc¬
equites p̃missi facile ꝑ compendia itinerum effusis
habenis anteꝗͣ ad castra pompeii ꝑuenirent conuer¬
si occurrerunt eis qui primi fugerant. ad cuius rei
sensum pompeio emictente legionem cum . D. lelio
in presidium suoꝵ subducti indextrum latus ue-¬
A tergo infestarent. Cum iam & a fronte qui.
pabulatores persecuti erant incursarent. sic legio

Expanded text:
tertiam diei iubent. Cum deinde Pompeiani securi oneratitertiam diei iubent. Cum deinde Pompeiani securi oneratique pabulo de reditu cogitarent et hi quoque, qui in statione fuerant, quiete invitati ad pabulum colligendum dilaberentur, emissi primum Hispani velocitate gentili in palantes effunduntur et convulnerant confunduntque nihil tale exspectantes. Prius deinde quam resisti his inciperet, scutati erumpunt e saltu et redeuntes in ordinem consternant avertuntque; fugientibus equites immissi toto eos spatio, quo rediebatur in castra, persecuti caedunt. Curatum quoque, ne quis effugeret, nam reliqui CCequites praemissi facile per compendia itinerum effusis habenis, antequam ad castra Pompei perveniretur, conversi occurrerunt eis, qui primi fugerant. Ad cuius rei sensum Pompeio emittente legionem cum D. Laelio in praesidium suorum, subducti in dextrum latus vea tergo infestaverunt, cum iam et a fronte qui pabulatores persecuti erant incursarent; sic legio
Abbreviated transcription (Latin):
ad mitridatem refugit irritus.
Ertorius in hyspania cum apud lauronem oppi¬
dum uicina castra pompeii castris haberet. et
due tantũmnodo regiones essent ex quibus pabulũ
peti posset una in propinquo altera longius sita.
eam que in propinquo erat subinde a leiu armatura
infestari ulteriorem autem uetuit ab ullo armato adiri
donec ꝑsuasit aduersariis tutiorem esse que esset remotior.
Quam cum petissent pompeiani octauũ gracinium cum
.x. cohortibus in morem romanoꝵ armatis & x. hyspanoꝵ
leuis armature & tarquinium priscum cum duobus mi¬
libus equitum ine ad insidias iubet tendendas pabulato¬
ribus. Illi strenue imꝑata faciunt. Explorata enim lo¬
coꝵ natura in uicina silua nocte predistas copias abscon¬
dunt. ita ut in prima parte leues hyspanos aptissimos
ad furta belloꝵ ponerẽt paulo interius scutatos inde
in remotissimo equites ne fremitu equoꝵ cogitata pro¬
derentur. Quiescere omnes silentio seruato in horam di¬

Expanded text:
ad Mithridatem refugit irritus. ad Mithridatem refugit irritus. Sertorius in Hispania, cum apud Lauronem oppidum vicina castra Pompei castris haberet et duae tantummodo regiones essent, ex quibus pabulum peti posset, una in propinquo, altera longius sita, eam quae in propinquo erat subinde a levi armatura infestari, ulteriorem autem vetuit ab ullo armato adiri, donec persuasit adversariis, tutiorem esse quae erat remotior. Quam cum petissent Pompeiani, Octavium Graecinium cum decem cohortibus in morem Romanorum armatis et decem Hispanorum levis armaturae et Tarquitium Priscum cum duobus milibus equitum ire iubet ad insidias tendendas pabulatoribus. Illi strenue imperata faciunt. Explorata enim locorum natura, in vicina silva nocte praedictas copias abscondunt ita, ut in prima parte leves Hispanos, aptissimos ad furta bellorum, ponerent, paulo interius scutatos, in remotissimo equites, ne fremitu eorum cogitata proderentur; quiescere omnes silentio servato in horam
Abbreviated transcription (Latin):
gredi nocte ignemq mistere: ut ea re numida s
quidem ex suis castris trepidantes cederet : Penos
autem quos certum trat ad succurrendum socus
procursuros in sidus impositis exciperet. utrunq ex
in sidiis eum appetiit, adachante quodam eminente
uiribus subornato ut transfugeret & fide parata ho
gregem equitum non sine tacita custodia habitus ẽ.
Quia nec credi subito protransfuge. nec inhiberi reliqͦs
oportebat. Cum deinde frequentibus excursionib
propter tantam & enixam oꝑam exhiberet fide acꝗ¬
sita tempus collegit: quo missa principia quietem
omnibus castrensibus dabant pretoriumq secretiꝰ
prestabant. Casus adiuuit lucullũ. Nam qui ad ui¬
gilantem usq admisteretur. fatigatum nocturnis
cogitatibus illo tempore quiescentem inuenit. Cum
deinde tanꝗͣ nuntiaturus subitum aliquid ac neces¬
sarium intrare uellet & ꝑtinaciter a seruis ualitudi¬
ni deo consulentibus excluderetur: ueritus ne suspe¬
ctus esset equis quos ante portam paratos habebat

Expanded text:
gredi nocte ignemque inicere, ut ea re Numidas quidem ex suis castris trepidantes caederet, Poenos autem, quos certum erat ad succurrendum sociis procursuros, insidiis dispositis exciperet. Utrumque exinsidiis eum appetiit, Adathante quodam eminente viribus subornato, ut transfugeret et fide parta hosgregem equitum non sine tacita custodia habitus est, quia nec credi subito transfugae nec inhiberi reliquos oportebat. Cum deinde frequentibus excursionibus promptam et enixam operam exhiberet, fide acquisita tempus elegit, quo missa principia quietem omnibus castrensibus dabant praetoriumque secretius praestabant. Casus adiuvit Lucullum. Nam qui ad vigilantem usque admitteretur, fatigatum nocturnis cogitationibus illo tempore quiescentem invenit. Cum deinde, tamquam nuntiaturus subitum aliquid ac necessarium, intrare vellet et pertinaciter a servis valetudini domini consulentibus excluderetur, veritus, ne suspectus esset, equis quos ante portam paratos habebat
Abbreviated transcription (Latin):
Non tuerentur. paucoꝵ opera leuis armature tota
noste inquietauit hostem ac deinde prima luce
uocatis suis cum lacedemonii se recepissent subito
uniuersum exercitum quem quietum habuerat
admouit. et ꝑ ipsa munimenta destituta propu¬
gnatoribus irrupit
Anbal duefta acie ad cannas. dc. equites numi
Sagmen recepti. ubi primo concurri cepit strictis mi¬
noribus quos occultauerant gladis: scutis iacentiũ
assumptis romanoꝵ aciem ceciderunt.
ICipio africanus cum aduersa haberet bina ho

Expanded text:
son tuerentur, paucorum opera levis armaturae tota son tuerentur, paucorum opera levis armaturae tota nocte inquietavit hostem. Ac deinde prima luce revocatis suis, cum Lacedaemonii se recepissent, subito universum exercitum, quem quietum habuerat, admovit et per ipsa munimenta destituta propugnatoribus irrupit. Hannibal directa acie ad Cannas DC equites Numidgmen recepti, ubi primum concurri coepit, strictis minoribus quos occultaverant gladiis, scutis iacentium assumptis, Romanorum aciem ceciderunt. ipio Africanus, cum adversa haberet bina hos
Abbreviated transcription (Latin):
dices montis in campos patentes ecduceret. simulata
fuga ꝑangustias ad patentia euasit. Ibiq castira po¬
suit. ac nocte dispositis militibus & ꝑ collem qui ĩ¬
minebat & in lateribus angustiaꝵ prima luce ne¬
bula. quoq adiutus aciem direxit. flaminius ue¬
lut diffugientem prosequens cum angustias esset
ingressus. non ante preuidit insidias qͣ simul a.
fronte lateribus tergo circũ fusus ad internitionẽ
Ocum exercitu cederetur:
Dem hãnibal cum aduersus mimium dictato¬
rem nofte intempesta sexcentis equitibus im¬¬
perauit: ut in plures turmas segregati ꝑ uices si¬
ne intermissine circa castra hostium se ostenta¬
Srent. Ita tota nocte romanis in uallo statione
pluuia que forte continua fuerat inquietis cõ¬
fectisq cum receptui signum iam mimius dedis¬
set hannibal suos requietos eduxit & castra eius
Sinuasit.
Paminunda thebanus in eundem modum cum
lacedemonii archinon ducto uallo pelapõne¬

Expanded text:
r lacum et radices montis in campos patentes duceret, simulata r lacum et radices montis in campos patentes duceret, simulata fuga per angustias ad patentia evasit ibique castra posuit ac nocte dispositis militibus et per collem, qui imminebat, et in lateribus angustiarum prima luce, nebula quoque adiutus, aciem direxit. Flaminius velut fugientem insequens, cum angustias esset ingressus, non ante providit insidias, quam simul a fronte, lateribus, tergo circumfusus ad internicionem cum exercitu caederetur. Idem Hannibal adversus Iunium dictatorem nocte intempesta DC equitibus imperavit, ut in plures turmas segregati per vices sine intermissione circa castra hostium se ostentarent. Ita tota nocte Romanis in vallo statione ac pluvia, quae forte continua fuerat, inquietatis confectisque, cum receptui signum mane Iunius dedisset, Hannibal suos requietos eduxit et castra eius invasit. Epaminondas Thebanus in eundem modum, cum Lacedaemonii ad Isthmon vallo ducto Pelopone
Abbreviated transcription (Latin):
in confragosis rupibus celasset ipse ad euocandum
hostem misit qui proximum tumulum occuparẽt.
Ad quos opprimendos cum eduxisset copias minucius
insidiatores ab hanibale dispositi subito consurrexe¬
runt & delessent minudi exercitum  nisi fabius pe¬
Sriclitantibus subuenisset.
Dem hannibal cum ad trebiam in conspectu habẽt
sẽpnii longi consulis castra medio amne interflu¬
Sente seuissima hieme magonem a cleftos in insidus
posuit. Deinde numidas equites ad eliciendam semp¬
nii credulitatem adequitare uallo eius iussit. Quibus
preceperat ut ad primum nostroꝵ incursum ꝑ nota re¬
fugerent uada. hos consul adortus temere & insecutꝰ
ieiunum exercitum. in maximo frigore transitu flu¬
minis rigere fecit. mox torpore et ielia. affestis hã¬
nibal suum militem opposuit quem ad id ignibuso¬
leoq & cibo fouerat. nec defuit mago partibus qui
terga hostium in hoc ordinatus cederet.

Expanded text:
in confragosis rupibus celasset, ipse ad evocandum in confragosis rupibus celasset, ipse ad evocandum hostem misit, qui proximum tumulum occuparent. Ad quos opprimendos cum eduxisset copias Minucius, insidiatores ab Hannibale dispositi subito consurrexerunt et delessent Minuci exercitum, nisi Fabius periclitantibus subvenisset. Idem Hannibal, cum ad Trebiam in conspectu haberet Semproni Longi consulis castra, medio amne interfluente, saevissima hieme Magonem et electos in insidiis posuit. Deinde Numidas equites ad eliciendam Semproni credulitatem adequitare vallo eius iussit, quibus praeceperat, ut ad primum nostrorum incursum per nota refugerent vada. Hos consul et adortus temere et secutus ieiunum exercitum in maximo frigore transitu fluminis rigefecit. Mox torpore et inedia affectis Hannibal suum militem opposuit, quem ad id ignibus oleoque et cibo foverat; nec defuit partibus Mago, quin terga hostium in hoc ordinatus caederet.
Abbreviated transcription (Latin):
positisq in diuersa ripa castris profeftionem edixit
in posterum diem. Galli credentes eum fugere flu¬
men quod medium erat instituerunt transmiftere:
Labienus circũasto exercitu inter ip̃as supandi am¬
nis difficultates eos cęcidit.
AAnnibal cum explorasset negligenter castra ful¬
uiũ romani ducis munita ipsum preterea multa
temere audere prima luce cum dempsiores nebule
prestarent obscuritatem: paucos equites munitionũ
nostraꝵ uigilibus ostendit. Quo fuluius repente mo¬
uit exercitum. hanibal ꝑ aduersam partem castra
eius occupauit. & illa in tergum romanoꝵ effu¬
sus octo milia fortissimoꝵ militum cum ipso duce
Etrucidauit.
Dem hannibal cum inter fabium dictatorem &
minucium magistrum equitum diuisus esset ex¬
Gercitus & fabius occasionibus ĩmineret. Minutius pu¬
gnandi cupitate conflagraret. castra in campo qui me¬
dius inter hostes erat posuit. Et cum partem peditũ

Expanded text:
positisque in diversa ripa castris profectionem edixit positisque in diversa ripa castris profectionem edixit in posterum diem. Galli, credentes eum fugere, flumen, quod medium erat, instituerunt transmittere. Labienus circumacto exercitu inter ipsas superandi amnis difficultates eos cecidit. Hannibal, cum explorasset neglegenter castra Fulvi, Romani ducis, munita, ipsum praeterea multa temere audere, prima luce, cum densiores nebulae praestarent obscuritatem, paucos equites munitionum nostrarum vigilibus ostendit; quo Fulvius repente movit exercitum. Hannibal per adversam partem castra eius occupavit et illa in tergum Romanorum effusus octo milia fortissimorum militum cum ipso duce trucidavit. Idem Hannibal, cum inter Fabium dictatorem et Minucium magistrum equitum divisus esset exercitus et Fabius occasionibus immineret, Minucius pugnandi cupiditate flagraret, castra in campo, qui medius inter hostes erat, posuit et, cum partem peditum
Abbreviated transcription (Latin):
mationi. ut fidem facerent passim in conspeftu ho¬
stium iussit parua castella muniri uelut in ea se re¬
cepturi essent qui discedebant. hac ꝑsuasione sollici¬
ti qui in montibus se continuerant in plana descen¬
derunt & dum castra tentant ab equitatii circũuenti
sunt
Ridas rex molossoꝵ bello petitus ab ardie illiro
maiorm aliquanto exercitum habente amolitꝰ
imbelles suoꝵ in uicinam regionem et holie famã
sparsit tanꝗͣ urbes & res suas etholis concederet. Ipe
tamen his qui arma. ferre poterant insidias in mon¬
tibus & locis confragosis distribuit. Illiri timentes
ne que molossoꝵ erant ab etholis occuparentur. ue¬
lut ad predam festinantes neglectis ordinibus ac¬
celerare cepunt. Quos dissipatos nichil tale expestã¬
tes andas ex insicdus fudit fugauit q¬
Labienus .c. cesaris legatus aduersus gallos ante
Paduentum germanoꝵ quos auxilio his uenturos
sciebat confligere cupiens diffidentiam simulauit,

Expanded text:
mationi ut fidem faceret, passim in conspectu homationi ut fidem faceret, passim in conspectu hostium iussit parva castella muniri, velut in ea se recepturi essent qui dissidebant. Hac persuasione sollicitati, qui in montibus se continuerant, in plana descenderunt et, dum castella temptant, ab equitatu circumventi sunt. Harrybas, rex Molossorum, bello petitus a Bardyli Illyrio, maiorem aliquanto exercitum habente, amolitus imbelles suorum in vicinam regionem Aetoliae famam sparsit, tamquam urbes ac res suas Aetolis concederet. Ipse cum his, qui arma ferre poterant, insidias in montibus et locis confragosis distribuit. Illyrii timentes, ne quae Molossorum erant ab Aetolis occuparentur, velut ad praedam festinantes neglectis ordinibus accelerare coeperunt; quos dissipatos, nihil tale exspectantes, Harrybas ex insidiis fudit fugavitqueLabienus C. Caesaris legatus adversus Gallos ante adventum Germanorum, quos auxilio his venturos sciebat, confligere cupiens diffidentiam simulavit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Rabes cum esset nota consuetudo eoꝵ qua de
euentu hostium inter diu fumo nofte igne si¬
gnificare instituerant: ut sine intermissione ea fi¬
erent preceꝑunt. aduentantibus autem aduersa¬
riis intermicterentur. Qui cum cessantibus lumi¬
nibus existimarent ignorari aduentum suum a
Quidius ingressi oppressi sunt
lexander macedo cum hostis in saltu editiore
castra cõmunisset. inducta parte copiaꝵ prece¬
Epit his quos relinquebat: ut ex more ignem citarẽt.
spetiemq preberent totius exercitus. ipse autẽ per
alias regiones circunducta manu hostem suꝑiore¬
loco aggressus detulit.
En on rhodius ex cum equitatu preualereht et
hostem in collibus se continentem in campos
uellet deducere: quosdam ex militibus suis sub sp̃e
profuge misit in hostium castra. qui affirmarent ex¬
ercitum mẽnonis iam pernitiosa seditione furere. &¬
ut subinde aliqua pars eius dilaberetur. huic affir¬

Expanded text:
Arabes, cum esset nota consuetudo eorum, qua de Arabes, cum esset nota consuetudo eorum, qua de adventu hostium interdiu fumo, nocte igne significare instituerant, ut sine intermissione ea fierent, praeceperunt, adventantibus autem adversariis intermitterentur; qui cum cessantibus luminibus existimarent ignorari adventum suum, avidius ingressi oppressique sunt. Alexander Macedo, cum hostis in saltu editiore castra communisset, subducta parte copiarum praecepit his, quos relinquebat, ut ex more ignes excitarent speciemque praeberent totius exercitus; ipse per avias regiones circumducta manu hostem superiore adgressus loco depulit. mnon Rhodius rex, cum equitatu praevaleret et hostem in collibus se continentem in campos vellet deducere, quosdam ex militibus suis sub specie perfugarum misit in hostium castra, qui affirmarent exercitum Memnonis tam perniciosa seditione furere, ut subinde aliqua pars eius dilaberetur. Huic affir
Abbreviated transcription (Latin):
scuit cuius inter uenenum ac soporem media uis
est tunc prelio leui cõmisso ex industria cessit. No¬
cte deinde intempesta relistis intra castra quibus¬
dam. sarcinis & omni uino infesto fugam simula¬
uit. Cũq barbaris occupatis castris ingaudium
effusi medicatum merum hausissent & in modum¬
defunctoꝵ strati iacerent. reuersus autcepit eos
uallum reliquit. Qua uelut preda romani potiti
in sũmis lignationis angustũs insalubribus se ci¬
bis onerauerunt. hannibal reducto nocte exercitu
sccuros eos & in semicruda graues carne maiorem
in modum uexauit.
Raccus in hyspana certor factus hostẽ inopẽ
comertio laborare instructissima castra omnib:
esculentis deseruit. Que adeptum hostem & reꝑ¬¬
tis intemꝑanter repletum grauemq reducto exer¬
Ocitu subito oppressit.
Ili qui aduersus eritreos bellum gerebant specu¬
latorem eoꝵ in loco edito deprehensum occide¬
Orunt a uestem eius suo militi dederunt. Qui ex
eodem iugo eritreos signo dato in insidias euocauit.

Expanded text:
cuit, cuius inter venenum ac soporem media vis est. Tum proelio levi commisso ex industria cessit. Nocte deinde intempesta relictis intra castra quibusdam sarcinis et omni vino infecto fugam simulavit; cumque barbari occupatis castris in gaudium effusi avide medicatum merum hausissent et in modumdefunctorum strati iacerent, reversus aut cepit eosallum reliquit, qua velut praeda Romani potiti in summis lignationis angustiis insalubribus se cibis oneraverunt. Hannibal, reducto nocte exercitu, securos eos et semicruda graves carne maiorem in modum vexavit. Ti. Gracchus in Hispania, certior factus hostem inopem commercio laborare, instructissima castra omnibus esculentis deseruit; quae adeptum hostem et repertis intemperanter repletum gravemque reducto exercitu subito oppressit. Chii, qui adversus Erythraeos bellum gerebant, speculatorem eorum in loco edito deprehensum occiderunt et vestem eius suo militi dederunt, qui ex eodem iugo Erythraeos signo dato in insidias evocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
strategicon ꝗͣ stractegemata que id circo seꝑaui
quia quãius clara diuerse tamen erunt substantie:
Nesiqui forte in aliqua ex his incidissent similitu¬
dine indocti pretermissa opinarentur. Et sana ue¬
lut residua expediendi fuit. In qua si erit in antea¬
& ipse ordinem ꝑ speties seruare conabor.
e disciplina

Expanded text:
strategicon quam strategemata; quae idcirco separavi, strategicon quam strategemata; quae idcirco separavi, quia quamvis clara diversae tamen erant substantiae, ne, si qui forte in aliqua ex his incidissent, similitudine inducti praetermissa opinarentur. Et sane velut res residua expedienda fuit, in qua et ipsa ordinem per species servare conabor: I. De disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
Unde in eos titurius uniuersas ĩmisit copias multis q
galloꝵ cesis plurimos in deditionem accepit.
ISculam oppugnaturis oppidum pompeii cir̃ pau¬
cos senos egros in muris ostendissent ob id secu¬
Tros romanos eruptione facta fugauerũt.
Nmantim obsessi ne pro uallo quidem instruxe¬
runt aciem adeoq se continuerunt, ut po¬
Spilio lenati fiducia fieret scalis oppidum aggre¬
diendi. Quo demum suspicante insidias quia ne
tunc quidem obsistebatur. ac suos reuocante erup.
de fiducie gratia supplem entum exercitibus qͦs
in hyspania habebant. diuersa porta miserunt. Ii¬
dem agrum in quo hãnibal castra habebat defun¬
cto forte domino uenalem ad suũ pretium id ꝑ
duxerunt pollicendo quo is ager ante bellum ue¬
nierat. hi dum ab hannibale obsiderentur et
tis strategematibus & non exiguõ scru¬
pulo cligestis: ut promissum trium li
ta subici uidebantur. sed erunt exempla potius

Expanded text:
Unde in eos Titurius universas immisit copias multisque Unde in eos Titurius universas immisit copias multisque Gallorum caesis plurimos in deditionem accepit. Asculani, oppugnaturo oppidum Pompeio cum paucos senes et aegros in muris ostendissent, ob id securos Romanos eruptione facta fugaverunt. Numantini obsessi ne pro vallo quidem instruxerunt aciem adeoque se continuerunt, ut Popilio Laenati fiducia fieret scalis oppidum adgrediendi; quo deinde suspicante insidias, quia ne tunc quidem obsistebatur, ac suos revocante, eruptdae fiduciae gratia supplementum exercitibus, quos in Hispania habebant, diversa porta miserunt. Idem agrum, in quo castra Hannibal habebat, defuncto forte domino venalem ad id pretium licendo perduxerunt, quo is ager ante bellum venierat. Idem, cum ab Hannibale obsiderentur et tis strategematibus et non exiguo scrupulo digestis, ut promissum trium libtae subici videbantur et erant exempla potius
Abbreviated transcription (Latin):
stias munimentoꝵ. Tunc eruptione facta Ui. milia
Seoꝵ cecidit.
IEsar in gallia dele tis ab ambiorige titurii sa¬
bini & cocte legatoꝵ copiis cum a quĩto cicero¬
ne qui et ipse oppugnabatur certior factus cum du¬
abus legionibus aduentaret conuersis hostibus me¬
tum simulauit militesq in castris que ampliori so¬
lito industria fecerat tenuit. Galli presumpta iam
uictoria uelut ad predam castroꝵ tendentes fossas im¬
plere & uallum detrahere ceꝑunt. Quare prelio apta¬
tos cesar emisso undiq ĩrepenteᷤ milite trucidauit.
Uturius sabinus aduersus galloꝵ amplum ex¬
ercitum. obtinendo militem intra munimẽta
prestitit ei suspitionem metuentis. cuius angende
Scausa profugam misit qui affirmaret exercitum
romanum in desperatione esse de fuga cogitare
Sarbari oblata uictorie spe concitati. lignis armen¬
tisq se onerauerunt. quibus fossas implerent in¬
gentiq cursu castra nostra in colle posita petierũt.

Expanded text:
stias munimentorum; tunc eruptione facta sex milia stias munimentorum; tunc eruptione facta sex milia eorum cecidit. C. Caesar in Gallia, deletis ab Ambiorige Titurii Sabini et Cottae legatorum copiis, cum a Q. Cicerone, qui et ipse oppugnabatur, certior factus cum duabus legionibus adventaret, conversis hostibus metum simulavit militesque in castris, quae artiora solito industria fecerat, tenuit. Galli praesumpta iam victoria velut ad praedam castrorum tendentes fossas implere et vallum detrahere coeperunt; qua re proelio non aptatos Caesar emisso repente undique milite trucidavit. Titurius Sabinus adversus Gallorum amplum exercitum continendo militem intra munimenta praestitit eis suspicionem metuentis. Cuius augendae causa perfugam misit, qui affirmaret exercitum Romanum in desperatione esse ac de fuga cogitare. Barbari oblata victoriae spe concitati lignis sarmentisque se oneraverunt, quibus fossas complerent, ingentique cursu castra nostra in colle posita petiverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ortis castra eius simulato timore diu continuit¬
nilitem. Deinde fatigato iam hoste a quatuor:
portis eruptione fasta strauit cepitq ligures.
Eius prefectus romanoꝵ arcem tarentinoꝵ tenens
misit ad hasdrubalem legatos ut abire sibi in co¬
Slumis liceret. Ea simu latione ad securitatẽ ꝑductũ
Uhostem eruptione facta cecidit.
Neus pompeius circũ pressos ad duratium non tã¬
tum obsidione liberauit suꝯs uerũ etiam post e¬
ruptionem quam oportuno loco & tempore fecerat.
cesarem ad castellum quod duplici munitione nstru¬
ctum erat auide irrumpentem exterior ipse circun¬
fusus corona obligauit: ut ille inter eos quos obside¬
bat & eos qui extra circũ uenerant medius non le¬
ue periculum & detrimẽtum senserit.
Lauius fymbria in asia apud tidiancum aduer¬
sum filium mithridatis brachiis a latere ductis
Aeinde fossa in fronte ꝑcussa quictũ in uallo mili¬
tem tenuit donec hostilis equitatus incurreret angu¬

Expanded text:
ortis castra eius, simulato timore militem diu continuortis castra eius, simulato timore militem diu continuit; deinde fatigato iam hoste quattuor portis eruptione facta stravit cepitque Ligures. Livius praefectus Romanorum arcem Tarentinorum tenens misit ad Hasdrubalem legatos, abire uti sibi incolumi liceret; ea simulatione ad securitatem perductum hostem eruptione facta cecidit. Cn. Pompeius circumsessus ad Dyrrachium non tatum obsidione liberavit suos, verum etiam post eruptionem, quam opportuno et loco et tempore fecerat, Caesarem ad castellum, quod duplici munitione instructum erat, avide irrumpentem exterior ipse circumfusus corona obligavit, ut ille inter eos, quos obsidebat, et eos, qui extra circumvenerant, medius non leve periculum et detrimentum senserit. Flavius Fimbria in Asia apud Rhyndacum adversum filium Mithridatis, brachiis ab latere ductis, deinde fossa in fronte percussa, quietum in vallo mitem tenuit, donec hostilis equitatus intraret angu