comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentum dat dỹ qui plantat autem et quiric at
unum st̃: unus quisque enim propricrm merce¬
dem accipiet secundũ suum laborem. Nisi enim
ds̃ incre mentum dederit : pine caura labona muisnor
mercenari sumus in alieno agro lalienis utimur fer¬
ramentis nihil habemus propriam nisi mercedem
nr̃i laboris ¶ cli enim suonus accliutores: cli acpacul¬
tusa estis chꝰ aechificatio estis ¶ Non inpotentia rea
inuerbo adiuuamus coli dĩ agrum de extrui templum:
¶s ecuncdum qratiom chꝰ que dacta est onihi non re¬
cundum meam uirtutem siue ponendi fundamentum
gratiam accepi utibipredicarem ubixp̃s non fuerat
nuntiatus : Ut sapiens aschitectus funcla mentum
posui. Non potest inperitus architectus ponere funda¬
mentũ. Icelius autem suꝑ aedificat . Alius doctus in r¬
tuit ruꝑ pidem quam ego pundaui. unus quisque autem
uideat quo modo super aedificet: ollicita qua portia
aliquis p̃dicare preter ihm̃ cuifide fir missima cre¬

Expanded text:
mentum dat Deus. Qui plantat autem et qui rigat mentum dat Deus. Qui plantat autem et qui rigat unum sunt. Unusquisque autem propriam mercedem accipiet, secundum suum laborem. Nisi enim Deus incrementum dederit, sine causa laboramus. Nos mercenarii sumus in alieno agro. Alienis utimur ferramentis: nihil habemus proprium nisi mercedem nostri laboris. Dei enim sumus adjutores: Dei agricultura estis: Dei aedificatio estis. Non in potentia, sed in verbo adjuvamus coli Dei agrum, et exstrui templum. Secundum gratiam Dei, quae data est mihi. Non secundum meam virtutem. Sive ponendi fundamentum gratiam accepi: ut ibi praedicarem, ubi Christus non fuerat nuntiatus. Ut sapiens architectus fundamentum posui. Non potest imperitus architectus ponere fundamentum. Alius autem superaedificat. Alius doctor instituit supra fidem, quam ego fundavi. Unusquisque autem videat quomodo superaedificet. Sollicitus quam fortia aliquis praedicare, praeter Jesum cui fide firmissima cre
Abbreviated transcription (Latin):
quimiha amidius habet quam ceters homines recundũ
hominem dicitur ambulare red in hoc loco obdepenpio¬
nẽ pingulorum hominum homines appellantur
Cum ẽnim quis dicit eco quiclem sum pauli. alius
ausem eco a pollo nonne homines estis Mult
nos plusesre quam hominess Quid ititur ert apollo
quid uero paulus: ministrieius cuicrede distis sƿinos
nibil rumus quos ministros ipse constituit quanto ma¬
us illi qui car nalibus gloriantur. Er uni cuique ricut
ds̃ dedit : ecoplantaui apollo inrigauit ped dr̃ incremen¬
ium dedit :: hoc iprum non ex uobisest ped dĩ donum qt
uł̃ ꝑmanus meas significaret quȩ uos excitarent ad
pidem a apollo rua uosdoctrina pir maretsquia ricut
planta rine aqua sic pides rine doctrina maricescẽ :
sƿiergo de plantatio &e pons dĩ ertsquid nobis ad scribitii
quari aliquid nr̃a iuiritute pecerimus IItaque neque
qui plantat est aliquid neque quiritat: reaqui incre¬

Expanded text:
Qui nihil amplius habet, quam caeteri homines, secundum Qui nihil amplius habet, quam caeteri homines, secundum hominem dicitur ambulare: sed in hoc loco ob defensionem singulorum hominum, homines appellantur. Cum enim quis dicat, ego quidem sum Pauli: alius autem, ego Apollo: nonne homines estis? Vult nos plus esse, quam homines. Quid igitur est Apollo? quid vero Paulus? ministri ejus cui credidistis. Si nos nihil sumus, quos ministros ipse constituit, quanto magis illi qui in carnalibus gloriantur! Et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus nunc incrementum dedit. Hoc ipsum non ex nobis est, sed Dei donum est, ut per manus meas signa fierent, quae vos excitarent ad fidem: et Apollo sua vos doctrina firmaret: quia sicut planta sine aqua, sic fides sine doctrina marcescit. Si ergo et plantatio, et fons Dei est: quid nobis ascribitis quaqui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incre
Abbreviated transcription (Latin):
rapientia non ꝑmnit tebat rentire diuina Ed liten riquis
re ddredendam uicẽ iniuniȩ srieadem ꝑecenit putet re
erse rapientem stluturpiat : INhoc enim reculo rtultur
ẽ qui euangelica uoluerit implere p̃centas qui enim per¬
cutienti alteram prebet maxillam uoluntate rtultur
est ñ natura s sapientia enim huius munchi gtultitia
est apud clo  nihil rcultius quam uel let re qui non po¬
cert uindicare a dosuo ñ reperuat iniuriam Id ita de
contumelia uindictã a pud dm̃ ꝑdet& depatientia mer¬
cedens griptum est enim conp̃henda sapientes in
astutia eorums Adepfugiendam manũ dĩ nullac
surpragatur artutia et iterum. Dñs nouit cogitatio ni.¬
nes rapientium quo uanesunt : Inihil utilitatis conpe¬
nunt adralutem sitaque necno clorietur in homi¬

Expanded text:
ivina. Aliter: Si quis ad reddendam vicem injuriae, si eadem fecerit, putet se esse sapientem, stultus fiat. In hoc enim saeculo stultus est, qui evangelica voluerit implere praecepta: Qui enim percutienti alteram praebet maxillam: voluntate stultus est, non natura. Sapientia enim hujus mundi stultitia est apud Deum. Nihil stultius est, quam ut velit se, qui non potest, vindicare, et Deo suam non reservat injuriam. Et ita de contumelia vindictam apud Deum perdet, et de patientia mercedem. Scriptum est enim: Comprehendam sapientes in astutia eorum. Ad effugiendam manum Dei, nulla suffragatur astutia. Et iterum: Dominus novit cogitationes sapientium, quoniam vanae sunt. Nihil utilitatis conferunt ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
entiace uerbis: Secl inostensione sp̃s et uirtutis:
Nuia ars rethorica habet colores ꝓrua sorios in una¬
quaque materia: ut ficles urac nonsit insapien¬
sia homnum secl in uir tute lĩs sapientia hominis
temꝑalis ad breue ƿrodest sirtus autem dĩ ut ȩterna
dat sine pine ꝑ fectum: Sapientioe autemloquimur
int̃ꝑ pectos. neputetis & nosrapientia ñ habere ha¬
bemus diuinam. seduos ⁊unc eam capere minime po¬
teratis quia ia credentib: a periturs Sapientiam uero
non huius raeculi: neque principum huius raeculi: Siue
sapientiae tenere uidentur. Quidi: quiuntur ⁊ed loqui

Expanded text:
entiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis. entiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis. Quia rhetorica habet colores persuasorios in unaquaque materia. Ut fides vestra non sit in sapientia hominum, sed in virtute Dei. Sapientia hominis temporalis, ad brdat sine fine profectum. Sapientiam autem loquimur inter perfectos. Ne putetis et nos sapientiam non habere: habemus divinam, sed vos jam tunc capere minime poteratis: quae jam credentibus aperitur. Sapientiam vero non hujus saeculi, neque principum hujus saeculi, qui dsapientiae tenere videntur. Qui cum sapientia sua per
Abbreviated transcription (Latin):
cumquis in illum crediderit rapientia eixp̃s effici¬
tur : Et sc̃ificatio Et redemptio redemptio nostrȩ
salutis sut quem admoclum seriptum est .quiclo¬
rapientiam admirari suo quoq: hoc exemplo conpir¬
mat. eo quod ipse non ꝑ humanam sapientiam p̃dicas¬
ret: ueni non ꝑ sub licnitatem sernonis: aut sapi¬
entiae ad nuntians uobistertimonium xp̃i. nolui conpati.¬
cum a eloquentia iactare sermonem in p̃dicatione diui-
inxp̃oset hunc crucifixum. quod stultum apudho No¬
mines esse uidetur: et eco in in fir mitate et timo¬
re st tremore multo fui apuduos: neque enim
alio modo dm̃ conuenerunt p̃ dicare non iactantia
neque gloria carnali et sermomeus et p̃clicatio
mea Nuia dialectici erant corinthii noluit apud
illos disputatione ut ne hoc quoque illis noua aliqua
philoro phia uide retur sed magis illis uintuter de mi¬
racula de monstrauit . Non in ꝑsua sibilibus sapi¬

Expanded text:
cum quis in illum crediderit, sapientia ei Christus efficicum quis in illum crediderit, sapientia ei Christus efficitur. Et sanctificatio, et redemptio. Redemptio nostrae salutis. Ut quemadmodum scriptum est: Qui glosapientiam admirari, suo quoque hoc exemplo confirmat, eo quod ipse non per humanam sapientiam praedicasset. Non veni per sublimitatem sermonis, aut sapientiae, annuntians vobis testimonium Christi. Nolui pompaticum eloquentiae jactare sermonem in praedicatione diviin Christo. Et hunc crucifixum. Quod stultum apud homines esse videtur. Et ego in infirmitate et timore, et tremore multo fui apud vos. Neque enim alio modo Deum convenerat praedicari: non jactantia, neque gloria carnali. Et sermo meus, et praedicatio mea. Quia dialectici erant Corinthii, noluit apud illos disputatione uti, ne hoc quoque illis nova aliqua philosophia videretur, sed magis illis virtutes, et miracula demonstravit. Non in persuasibilibus humanae sapi
Abbreviated transcription (Latin):
per prophetam dicerat ipse ad nortrum conpleuit
exemplumsq arcendo enim dematre paupere diuitiar
reꝓbauit dum autem litteras non discet refutat
sapientiam secularem : Cum uero traditus non reris¬
tit sedƿatienter sustinet crucem inhumana portitu¬
dinem ꝓhibet gloriaris humilient ergo redõ huiurmodi
siuolunt & ipsicum ceteris libe rari.: Et que non sunt
ut eoquȩ sunt cles trueret : quae non sunt sapien¬
tia portia nobilia ut que runt talia disripa ret ut ñ
clorietur omnis caro in conspectueius: Omniscapo
non sp̃s quae carnalisest ista gloriatio. ex ipgo aute
uos estis in xp̃o ihu. piergo exipso estis nolite eaque
illiꝓbat admirari. qui factus est sapientia nobis¬
acclõ et iusticia. nobis factus est ƿibi emꝑ ꝑuit ut seili¬
cet nos faceret sapientes a iustos & scõs litem alioe
expositio. Cum sit xp̃s dĩƿatris sapientia tunctamen

Expanded text:
per Prophetam dixerat, ipse ad nostrum complevit per Prophetam dixerat, ipse ad nostrum complevit exemplum. Nascendo enim de matre paupere, divitias reprobavit. Dum autem litteras non discit, refutat sapientiam saecularem. Cum vero traditus non resistit, sed patienter sustinet crucem, in humana fortitudine prohibet gloriari. Humilient ergo se Deo hujusmodi, si volunt et ipsi cum caeteris liberari. Et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret. Quae non sunt sapientia, fortia, nobilia; ut quae sunt talia dissiparet. Ut non glorietur omnis caro in conspectu ejus. Omnis caro, non spiritus: quia carnalis est ista gloriatio. Ex ipso autem vos estis in Christo Jesu. Si ergo ex ipso estis, nolite ea quae ille reprobat admirari. Qui Factus est nobis sapientia a Deo, et justitia. Nobis factus est, sibi semper fuit: ut scilicet nos faceret sapientes, et justos, et sanctos. Item alia expositio: Cum sit Christus Dei Patris sapientia, tunc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mortem quam nec gizantes euadere potuerunt cruci¬
pres infirmitas superauit uidete enim uocationen
uest roco fratresl exemplum accepit ex his quicre¬
didenant ut ortendat quia ñ prodert gloriatio carnalis
ad pidem sed magis obert dum suꝑbia sapientiae & no¬
bilitatis inflati homines dĩ :erapientiae rubiacere nolu¬
erunt .quia non multisapientes secunclum carnem
ñ multi potentes non multi nobilee: hoc contra illos
agit oblique qui se legis peritas a portiores apostolis
a nobiliores ex racer dotali stirpe discendere iacta¬
banti Sed que stulta sunt muncdi elecat els̃ ut con¬
fundat sapientes et infirma mundi elecit els̃ ut
confundat fortia: et ic nobilia mundi. Et contemp¬
tibilia el ecit cls̃ quia dum in remet ipris ñ conpidunt
celerius credide runt ¶semꝑ enim sapientiũ & diuitũ.
a fortiũ gloria increpatur sicut ait ꝓpheta s ñ glo¬
quetur rapiens insapientia sua neq portis in portrtudmne
pua neque diuer indiuitis puis pede ipre dominus quod

Expanded text:
ominibus. Mortem quam nec gigantes evadere potuerunt, crucifixi infirmitas superavit. Videte enim vocationem vestram, fratres. Exemplum accepit ex his qui crediderant, ut ostendat, quia non prodest gloriatio carnalis ad fidem, sed magis obest, dum superbia sapientiae, et nobilitatis inflati, homines Dei sapientiae subjacere noluerunt. Quia non multi sapientes secundum carnem: non multi potentes, non multi nobiles. Hic contra illos agit oblique, qui se legis peritos, et fortiores apostolis, et nobiliores ex sacerdotali stirpe descendere jactabant. Sed quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes, et infirma mudat fortia: et ignobilia mundi, et contemptibilia elegit Deus. Quia dum in semetipsis non confidebant, celerius crediderunt. Semper enim sapientium, et divitum, et fortium gloria increpatur, sicut ait Propheta: Non glorietur sapiens in sapientia sua, neque fortis in fortitudine sua, neque dives in divitiis suis: sed ipse Dominus quod
Abbreviated transcription (Latin):
di qui uepo fadit ueritatem uenit ad lucem : Sicut inlie
honeste abbulemus: picut lux diei ꝓhibet unum¬
que:que a gere qđ nocte libere committebat ita br
entia nor ꝓhibet legis mandata contemnere ƿiue qđ
pciamũs nospemꝑ a dõ uidere : pon in commes sa¬
tionibus et ebrietatib non in cubilibus. et irpudici¬

Expanded text:
m: qui vero facit veritatem, venit ad lucem. Sicut in die m: qui vero facit veritatem, venit ad lucem. Sicut in die honeste ambulemus. Sicut lux diei prohibet unumquemque agere, quod nocte libere committebat: ita et scientia nos prohibet legis mandata contemnere, quod sciamus nos semper a Deo videri. Non in comessationibus et ebrietatib
Abbreviated transcription (Latin):
est iam nog de romno surgere : hoc ert ut ad ꝑfec¬
nona tendatis ponenim remꝑ debetis eẽ par¬
uulii dedactantes ƿicut alibidicit et enim cũ de¬
nudtem chortatur aportolus ut tenebrora : & romni
turpore de prae pra operare linquentes in lumi¬
ne hoc est inbonis operib: ambulemus: item de somno
inaertiae & ignorantiȩ conpurgamus: iamenim
scientia lucet: Punc enim psiuior est̃ np̃a Salus
quam cumere dinus: scientia ꝓficiente propri¬
orests alus quã quando primũ credidimus: Nox
pre ces sit dies au adpro ƿin quabiT, Cconparat
ddies ꝓcientia & ignorantiam nocti: secundum ope
dicentem: Noctem ad similaui matrem tuam
factus est populus meus tam quã ñ habensscientid:
Abicia mus erco operac tenebrarũ: Et inlu¬
amur arma lucis: cum ignorantia habiciamus ri¬
mul d opera ignorantia & arma lucis. hoc ert luminis
uopera induamur quienim male agit odit lucẽd¬

Expanded text:
est jam nos de somno surgere. Hoc est, ut ad perfecest jam nos de somno surgere. Hoc est, ut ad perfectiora tendatis. Non enim semper debetis esse parvuli, et lactentes, sicut alibi dicit: Etenim cum deItem hortatur Apostolus, ut tenebrosa et somni torpore depressa opera relinquentes, in lumine, hoc est, in bonis operibus ambulemus. Item de somno inertiae et ignorantiae consurgamus. Jam enim scientia lucet. Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credidimus. Scientia proficiente, propior est salus, quam quando primum credidimus. Nox praecessit, dies autem appropinquavit. Comparat diei scientiam, et ignorantiam nocti, secundum Osee dicentem: Nocti assimilavi matrem tuam: factus est populus meus tamquam non habens scientiam. Abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamur arma lucis. Cum ignorantia, abjiciamus simul et opera ignorantiae; et arma lucis, hoc est, luminis opera induamur. Qui enim male agit, odit luce
Abbreviated transcription (Latin):
delibus peribebat & de iurtitia conuerpationẽ tracta¬
bat. Nam non adulier abis non occider : non furabenir
non falrum testimonium dicer non cupisces. & riquod
ert aliud mandatum : in hoc uerbo inrtauratur
Diliges proximum tuum. sicut. te ipyum. Necapitulatur
omnis iurtitia in proximi dilectione Et iniurtitia nascit᷑:
dum plus ceteris nos amamus. Qquienim sicut rediligit
proximum. non rolum illi malum non facit: sed etiam
bonum pacit : quia ⁊ cinea re utrumq eupit inpendi:
clilectio ꝓrio: malum noperatup : Etiam bonũ¬
ii non pacere malum ẽ : Namriuiderit illum rame
pereclitane nonne ipre illum occidit pulle cũ
appluat non de depit uictum : quã uir e yroprias
nontulerit pacultates: quirque enim inquacũq
necersitate ruc currere morituro pote pt ƿinon
pecerit. occidit: plenitulo esco lecsis ẽ dilectio
hocert ꝑfectio : & hoc scientes tempus: quia hora

Expanded text:
delibus scribebat, et de justitiae conversatione tractadelibus scribebat, et de justitiae conversatione tractabat. Nam non adulterabis, non occides, non furaberis, non falsum testimonium dices, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc verbo instauratur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Recapitulatur omnis justitia in proximi dilectione: et injustitia nascitur, dum plus caeteris nos amamus. Qui enim sicut se diligit proximum, non solum illi malum non facit, sed etiam bonum facit, quia et circa se utrumque cupit impendi. Dilectio proximi malum non operatur. Etiam bonum non facere, malum est. Nam si viderit illum fame periclitari: nonne ipse illum occidit, si ille cum affluat, non dederit victum, quamvis ei proprias non tulerit facultates? Quisquis enim in quacumque necessitate succurrere morituro potest, si non fecerit, occidit. Plenitudo ergo legis, est dilectio. Hoc est perfectio. Et hoc scientes tempus: quia hora
Abbreviated transcription (Latin):
sed sic inquit age: ut neminem time as: Timor tͥmin
dĩ timorem expellit humanam. Sed qm̃ cauras ad¬
huc timoris habetis necesse est ut timeatis. cui¬
honofem honorem: etiam timorem maiorib: ho¬
nonem tantum aequalibur pem in quic quam
debeatis : prȩclare dicit a portolus red denda uni¬
cuique quae debentur: pola tantum dilectione nos
inuicem ob noxios. eẽ debere siautẽ ƿemꝑ fratub
debuerimus dilectionem peruemus ut ꝑpetuae
caritati conectimur: nam non al ulte rabis: non
occides: non furaberas : non concupisces: & siqđ¬
est aliud mandatum : in hoc uerbo in stauratus:
Item nemine debitum ñ reðdatis: nisi ut inuice
diligatis hoc rolum ƿe ꝑ debet manere : qđ nũ quã
ꝑ rolui potert: Quienio dilicit ꝓximũ uũ lecẽ inpleuĩ:
Secundum dñi parabolam riue discretionem cunctir
misericordiam fieri iubentis: omnis homo ꝓximos eẽ
consendusert : Item dilectionem ideo p̃mipit quia pi¬

Expanded text:
Sed sic, inquit, age ut neminem timeas. Timor enim Sed sic, inquit, age ut neminem timeas. Timor enim Dei timorem expellit humanum. Sed quoniam causas adhuc timoris habetis, necesse est ut timeatis. Cuhonorem, honorem. Etiam timorem majoribus, honorem tantum aequalibus. Nemini quidquam debeatis. Praeclare dixit Apostolus, reddenda unicuique, quae debentur, sola tantum dilectione nos invicem obnoxios esse debere. Si autem semper fratribus debuerimus, dilectionem servemus, ut perpetuae charitati connectamur. Nam non adulterabis, non occides, non furaberisest aliud mandatum, in hoc verbo instauratur. Item nemini debitum non reddatis. Nisi ut invicem diligatis. Hoc solum semper debet manere, quod numquam lvi potest. Qui enim diligit proximum, legem implevit. Secundum Domini parabolam, sine discretione cunctis misericordiam fieri jubentis: omnis homo proximus esse censendus est. Item dilectionem ideo praemisit: quia fi
Abbreviated transcription (Latin):
lum agentes a contra p̃cepta uiuentes : ꝓpterum¬
dictam rubditist̃ potestatib:: necte autẽ uiuentes
prorter conscientia subditisunt: quia bona &ius¬
ia sunt q: iubentur: ideo enim et trubutoe ƿres¬
tatis mnistrienim dist̃ in hoc ipso seruientes:
Posrunt a trubuta racerdotum intellegi:q illis
adõ runt constituta : siue ideo regibus trubuta pres¬
tatis quia uoluistis porridendo reculo ẽe rub iecti
ministros autẽ dĩ illos apƿellat : ut uel ric eis red daft
qđ eir debebant : neuide retur xs̃s suꝑbiam docuirre:
reclclite erco oomib debita. cuitributum ⁊ribu¬
tum: potest etiam aelimorina debitum appellan
dicit scriptura: inclina ƿauƿeri aure tua. Erea¬
de debitum tuum : Cui uectical: UectIGa
Uectigal nortrium est : ut transeuntib donemus
uel nos transeuntes sedentib aduiam : st inde uiuen¬
tibus largiamur. Qui timorem: timorem: Quomodo
ergo scribtum ert: alibi. prȩter dm̃ neminem esse &

Expanded text:
lum agentes, et contra praecepta viventes, propter vlum agentes, et contra praecepta viventes, propter vindictam subditi sunt potestatibus: recte autem viventes, propter conscientiam subditi sunt: quia bona et justa sunt, quae jubentur. Ideo enim et tributa praestatis. Ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes. Possunt et tributa sacerdotum intelligi, quae illis a Deo sunt constituta. Sive ideo regibus tributa praestatis: quia voluistis possidendo saeculo esse subjecti. Ministros autem Dei illos appellat, ut vel sic eis reddant, quod eis debebant: ne videretur Christus superbiam docuisse. Reddite ergo omnibus debita. Cui tributum, tributum. Potest etiam eleemosyna debitum appellari. Dicit Scriptura: Inclina pauperi aurem tuam, et redde debitum tuum. Cui vectigal, vectigal. Vectigal nostrum est, ut transeuntibus donemus, vel non transeuntes sedentibus ad viam, et inde venientibus largiamur. Cui timorem, timorem. Quomodo ergo scriptum est alibi: Praeter Deum neminem esse timendum?
Abbreviated transcription (Latin):
ipra damnatio malorum : laurest bonorum : dĩ enĩ
minister es tibi in bonum: siautem male feceris
time: durpo tua colli citupent quȩ tẽ itemhuic di¬
cendo ministerert̃ tibi bonicaura : ortendit in his
q nectarunt iudicib: oboediendum ñ in illis quȩ peli¬
zloni contraria sunt non enim sine causa cladium
poftat: cli enim minister est: & inte habet officiũ
pipeccaueris nec tibi ꝓficit admercedem riue sacerdo¬
tess ladiũ spiritale portant s ƿicut ƿetrus ꝑcuspit
annana & raphyrã & paulus magum : uindex in
ira ei quimalum acit: quia dp̃ non diligit malor
qui odit omnes qui o perantur iniquitatem: ieleo ne¬
cessitate subliti ectote ñ solũ ꝓƿter ira secl¬
ƿrorter conscientiam: Non solum quia possunt
porestates etam sine caura irasci: sed a neprop¬
ter alicuius peccati conscientia condem nemini:
piue non solum ne irapcantur sacerdotes red etia
quia scis illis & adiustis honorem debere item ma¬

Expanded text:
Ipsa damnatio malorum, laus est bonorum. Dei enim Ipsa damnatio malorum, laus est bonorum. Dei enim minister est tibi in bonum. Si autem malum feceris, time. Qui pro tua sollicitus est quiete. Item hic dicendo: Minister est tibi boni causa, ostendit in his quae recta sunt judicibus obediendum, non in illis, quae religioni contraria sunt. Non enim sine causa gladium portat. Dei enim minister est. Et in te habet officium, si peccaveris: nec tibi proficit ad mercedem. Sive sacerdotes gladium spiritualem portant: sicut Petrus percussit Ananiam, et Sapphiram, et Paulus magum. Vindex in iram ei qui malum agit. Quia Deus non diligit malos, qui odit omnes qui operantur iniquitatem. Ideoque necessitate subditi estote: non solum propter iram, seropter conscientiam. Non solum quia possunt potestates etiam sine causa irasci, sed et ne propter alicujus peccati conscientiam condemnemini. Sive non solum, ne irascuntur sacerdotes, sed etiam quia sanctis illis et justis honorem debetis. Item ma
Abbreviated transcription (Latin):
pisi adõ: st quomodo dr̃ dicit perprophetam
renauerunt ee non exme. Quȩ autem sunt :
adõ ordinocto sunt : Side paeculo potestatibus
dicere uide atur: non ideo iustȩ erunti. Etiam siado
exordium acceperunt Secundum desiderium unius¬
cuiusque dantur. Nam dicit salomon. m̃ data ẽ uobis
potestas adõ. Sedcum essetis ministri regni illius: non
recte iudicartis orrendẽ atcio appanebit uobis et ce¬
tera : Constituitur enim a dõ ut iuste iudicetit ut
peccatores habeant qđ timere ne peccent : it &q:
quire sigtit potestati di ortlinationi resisTt
quiaute regigtunt ipgi sibi clamnatione ad quist
picut adra ab dicitur qui exierit foras ipsi ribi
reus erit: pam ƿrinciƿes ñ gt timoris oƿeris bons
sedmali : Malupdebet timene potestate nã bonus
ñ habet qđ timeat quisi iniurte occiditur taudet:
uis autẽ non tioere potestatem accipe consiliũ meũ¬
& num quã timebis: bonum fac. Et habebis laude e illa:

Expanded text:
nisi a Deo. Et quomodo Deus dicit per Prophnisi a Deo. Et quomodo Deus dicit per ProphRegnaverunt, et non ex me? Quae autem sunt, a Deo ordinata sunt. Si de saeculi potestatibus dicere videatur, non ideo justae erunt, etiamsi a Deo exordium acceperunt. Secundum desiderium uniuscujusque dantur. Nam dicit Salomon: Quoniam data est nobis potestas a Deo. Sed cum essetis ministri regni illius, non recte judicastis. Horrende et cito apparebit vobis, et caetera. Constituitur enim a Deo, ut juste judicet: et ut peccatores habeant, quod timeant ne peccent. Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem acquirunt. Sicut ad Raab dicitur: Qui exierit foras, ipse sibi reus erit. Nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. Malus debet timere potestatem: nam bonus non habet, quod timeat: qui si injuste occiditur, gaudet. Vis autem non timere potestatem? Accipe consilium meuet numquam timebis. Bonum fac, et habebis laudem ex illa.
Abbreviated transcription (Latin):
litas sudeo eam facias: ut illi aliquid peius eueniat
ꝓ quoam prȩceperis depcari. item hoc loco docet
nos imitaridm debere : quisol suum orire facit
suꝑbonos e malos: Cibando enim inimicũ & potandũ
eum adpacem uel reconciliationẽ ꝓ uocamus: ut ri
ille inmalitia ꝑ steterit ignem suo congerit capiti:
poli uinciamalo secluince inbono malum
illidicitur uicisse alterũ quieum ad sua dixerit
partem ricut hereticũ uel paganũ piergo tibi fece¬
rit sibiuicem reddere illite uicit pibi pimilẽ faci
illos ꝓlata est quise putabant ita debere liberta¬
tem xp̃ianã ut aut nulli honorem defferrent
aut tributa de ƿer derent: quocumq ergo modo
eos humiliare desiderat ne forte propt̃ ruꝑbiam
magis quã propter dm̃ contumelia patiantur:
ideo que docet illos humilitate tempus redemere:
Aliter quod sub limiores potestates ecclesiarticȩ
dignitates intellegantur: Honest enio potestas.

Expanded text:
litas: si ideo eam facias, ut illi aliquid pejus eveniat, litas: si ideo eam facias, ut illi aliquid pejus eveniat, pro quo Deum praeciperis deprecari. Item hoc loco docet nos imitari Deum debere, qui solem suum oriri facit super bonos et malos. Cibando enim inimicum et potando, eum ad pacem, vel reconciliationem provocamus: ut si ille in malitia perstiterit, ignem suo congerit capiti. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum. Ille dicitur vicisse alterum, qui eum ad suam duxerit partem: sicut haereticum, vel paganum. Si ergo re fecerit sibi vicem reddere, ille te vicit, sibi similem te facieillos prolata est: qui se putabant ita habere libertatem Christianam, ut aut nulli honorem deferrent, aut tributa dependerent. Quocumque ergo modo eos humiliare desiderat: ne forte propter superbiam, magis quam propter Deum, contumeliam patiantur. Ideoque docet illos humilitate tempus redimere. Aliter, quod sublimiores potestates, ecclesiasticae dignitates intelligantur. Non est enim potestas
Abbreviated transcription (Latin):
cite cum ꝓpheta : cum his qui oderant ƿace eram
pacificus: optantis scilicet conuersione eorum
atque salutem siueque in uobis ut sifieri possit : Ponuos¬
metipsos defendentes pcarisrimi reddate locum irae.
aut fugiendo aut per mittendo nocere: Scripcumest enim.
mihi uindictam. Ego quari meam dicit dñs non quari uestrã
iniuniam uindicabo: qm̃ dicit propheta. qui uortangirt
tamquam qui tangit pupillm oculiipriur ecope
t ribuam elicit dr̃is: facientibona rec rubuere ꝓmit¬
tit: Seelgiesurit imionicus tuus ciba illũ. sisitit
potum da illi: uoli illinegane qđ dr̃ nullinegat qua:¬
uirit blas phemus & impius: hoc enim facieNs car¬
bones ienis concerens suꝑ ea pud eius: ut cũ
ribi carbones intellexerit ƿertuã in debitam mi¬
sericordiam congregare excutiat eos hoc est con¬
uertatur & diliatte quem habuerat aliquando ꝑ¬
o: riũ ceterum non est misericordia sedcrude¬

Expanded text:
cite cum Propheta: Cum his qui oderunt pacem, eram cite cum Propheta: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus: optantes scilicet conversionem eorum atque salutem, sicut quae vobis fieri possit. Non vosmetipsos defendentes, charissimi: sed date locum irae. Aut fugiendo, aut permittendo nocere. Scriptum est enim: Mihi vindictam. Ego quasi meam, dicit Dominus, non quasi vestram injuriam vindicabo: quoniam dicit Propheta: Qui vos tangit, tamquam qui tangit pupillam oculi ipsius. Et ego retribuam, dicit Dominus. Facienti bona, retribuere promittit. Sed et si esurit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, potum da illi. Noli illi negare, quod Deus nulli negat: quamvis sit blasphemus et impius. Hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus. Ut cum sibi carbones intellexerit per suam indebitam misericordiam congregari, excutiat eos: hoc est, convertatur, et diligat te, quem habuerat aliquando perosum. Caeterum non est misericordia, sed crude
Abbreviated transcription (Latin):
demicantes quam uis ipsitam ualidi non ƿimus ad
pugnandum: In id ipsum inuicem sentientes:
utita alteri rentiatis ƿicut uobis metipsis non alta
sapientes sel humilibus congentientes suꝑba ra¬
pit iste: quisuam ꝑse ulcisci cupit in iuria a ñ humi¬
lib: rebus idest humilitate consentit : polite pru¬
dentes esge apud uos metipsos: nolite in humana
papientia gloriari sed stulti estote sȩculo ut sias
dño rapientes: sicut scriptũ ẽ: beatus homo quẽ tu¬
ur erudieris dñe & delegetua docuerireũ: Nulli
malum ꝓ malo red dentes: humana rapientia
ert siqueramus uicem reddere in imicis rtulti¬
tia enim est in hoc rȩculo riꝑcutienti a& alia maxil¬
lam p̃bere uolueris: quod pitantȩ patientiade
a humilitatis fueris: ñ solum apud dñm sed et
apud omnes homines poteris ꝓbabilis apparere
pro uidentes bona ñtantum cora dõ sel etia
coram hominibus : Tantũ caue ne ideo facias ut

Expanded text:
dimicantes: quamvis ipsi tam validi non simus ad dimicantes: quamvis ipsi tam validi non simus ad pugnandum. Idipsum invicem sentientes. Ut ita alteri sentiatis, sicut vobismetipsis. Non alta sapientes, sed humilibus consentientes. Superba sapit iste, qui suam per se ulcisci cupit injuriam, et non humilibus rebus, id est, humilitate consentit. Nolite esse prudentes apud vosmetipsos. Nolite in humana sapientia gloriari, sed stulti estote saeculo, ut sitis Domino sapientes: sicut scriptum est: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum. Nulli malum pro malo reddentes. Humana sapientia est, si quaeramus vicem reddere inimicis. Stultitia enim est in hoc saeculo, si percutienti, et aliam maxillam praebere volueris. Quod si tantae patientiae et humilitatis fueris, non solum apud Dominum, sed et apud omnes homines poteris probabilis apparere. Providentes bona, non tantum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus. Tantum cave ne ideo facias, ut
Abbreviated transcription (Latin):
debere Ait enim brbeatus petrus neque maledictum
promaledicto: sed econtrario benedicentes : Caudere
cum çaudeptisus flere cuor fleptĩbus:
Vtriquid patitur ynum membrum: conpatiuntur:
Omnia membra. sicut: iob ait: sinoningemui uel lacri¬
matur sum : cum uiderem homines sinecessitate :
lr añs ad fletum mariae fletibus prouocatur ut
nobisdaret exemplum : Hec enim prola ⁊ aro quem
erat suscitaturus fleuisse credendusest. Nec propt̃
incredulitatem illorum  quiei saepe non crediderunt
mirabilia facienti: Nos autem in ꝑuerso modo flemus
cum gaudentibur T audemus cũ flentibus : Siquis mim
laudatus fuerit: contrirtamur siquis ceciderit exal.¬
tamus Unde ostendimus nos quitalia pacimus. decorpore
xp̃i nonesse : qui non dolemus deuno membro prȩciso.
sed inimici pumus partisnr̃ae & amici partis adue¬
rae : qui non dolemus deaciȩ nr̃ae uiros fortis rimus
corruentes : nec gaudemus siuide amus eos fortiter

Expanded text:
debere. Ait enim et beatus Petrus: Neque maledictum debere. Ait enim et beatus Petrus: Neque maledictum pro maledicto, sed econtrario benedicentes. Gaudere cum gaudentibus: flere cum flentibus. Ut si quid patitur unum membrum, compatiantur omnia membra. Sicut Job ait: Si non ingemui, vel lacrymatus sum, cum viderem homines in necessitate. Et Dominus fletibus Mariae ad fletum provocatur, ut nobis daret exemplum. Nec enim pro Lazaro, quem erat suscitaturus, flevisse credendus est: nec propter incredulitatem illorum, qui ei saepe non crediderunt mirabilia facienti. Nos autem jam perverso modo flemus cum gaudentibus, et gaudemus cum flentibus. Si quis enim laudatus fuerit, contristamur: si quis ceciderit, exsultamus. Unde ostendimus nos qui talia facimus, de corpore Christi non esse, qui non dolemus de uno membro praeciso: sed inimici sumus partis nostrae, et amici partis adversae: qui non dolemus de acie nostra viros fortissimos currentes: nec gaudemus, si videamus eos fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
non reculo neque uico seddõ: Sƿe cauclentes: pre
nnc prente rperenim quȩ uidetur ñ ert rpes : in
tribulatione pacientes: propter gaudiũ spes
futurg omnia sustinete sicut ait: omne zaudiũ
exestimate: orationi in stantes: in stantiae
orationis nobis prȩstat auxiliũ in aduerpis : Neces¬
tantes¬
Ministrate eis qui propter xp̃m fua omnia contemr¬
nentes alienis adtempus indigent ministerus quidam
codices habent memosus scõrum communicantes quod ita
Intellegitur quod meminerint: in qualiter rẽi. uel quibus
operibus promiserint dm̃ Et participes eorum fiant
imitantes semper : Denique sequitur. hospitalitatem
rectantes: quia Erhoc scĩ fecerunt: sicut. abraham. sicut
loth quieͥtiam inuitus hospites detinebant. dequa dicitꝰ:
Perhanc enim quidam latuerunt angelis horpitio rocqrtis
Bxptoicite persequeptious uos: bepedicite lt
nolne mraledictre: Neputaremus utrumq: nos facere

Expanded text:
Non saeculo, neque vitio, sed Deo. Spe gaudentes. Spe Non saeculo, neque vitio, sed Deo. Spe gaudentes. Spe non praesenti. Spes enim quae videtur, non est spes. In tribulatione patientes. Propter gaudium spei futurae, omnia sustinete: sicut ait: Omne gaudium existimate. Orationi instantes. Instantia orationis nobis praestat auxilium in adversis. NecesantesMinistrate eis, qui propter Christum, sua omnia contemnentes, alienis ad tempus indigent ministeriis. Quidam codices habent: Memoriis sanctorum communicantes, quod ita intelligitur, quod meminerint, in qualibus sancti, vel quibus operibus promeruerint Deum: ut participes eorum fiant imitantes semper. Denique sequitur: Hospitalitatem sectantes. Quia et hoc sancti fecerunt: sicut Abraham, sicut Loth, qui etiam invitos hospites detinebant. De qua dicitur: Per hanc enim quidam Deo placuerunt, angelis hospitio receptis. Benedicite persequentibus vos: benedicite, et nolite maledicere. Ne putaremus utrumque nos facere
Abbreviated transcription (Latin):
super datum ortimum dilectio sine simulatione: odientes
malum adhenentes bono : Tota punitas debet esse inxõianos
sicut ds̃ suna lux est. fingere enim senuorum est: si dili¬
gamus non lingua tantum: sed opena st̃ uenitatem : Ita etia
sinecesse fuerit ꝓlnuicem moriamur . Canitatem fnatenni¬
tati : inuicem diligentes Ita uos diligite : quasi exuna matie
genenati. honone inuicem prȩuenientes. Hoc sisempen
senuanemus: Ricaritatem patientiam tenebamus. sicut
alibiait : alter alter utrũ maiorẽ estimanta pi
enim nos omnibus minoris iudicanemus nec ultno
alicui iniuriã faceremus : nec in latã nobisg raus¬
ter deputa remus: sollicitucline non picRi:
ne ꝑ sollititudine rȩculi: pigri indĩ operae ef fci¬
amini Et inhertes: sp̃u feruentes: quia frigidos
a ñs non amat &e inte pidis nauriaturi : Tunc plane sp̃u
seruemus sireculo frigidi sumus: dño seruientes

Expanded text:
super datum optimum. Dilectio sine simulatione. Odientes super datum optimum. Dilectio sine simulatione. Odientes malum, adhaerentes bono. Tota puritas debet esse in Christianis, sicut Deus pura lex est. Fingere enim, servorum est. Et diligamus non lingua tantum, sed opere et veritate. Ita ut etiam, si necesse fuerit, pro invicem moriamur. Charitatem fraternitatis invicem diligentes. Ita vos diligite, quasi ex una matre generati. Honore invicem praevenientes. Hoc si semper servaremus, et charitatem, et patientiam teneremus, sicut alibi ait: Alter alterutrum majorem aestimantes. Si enim nos omnibus minores judicaremus, nec ultro alicui injuriam faceremus, nec illatam nobis graviter deputaremus. Sollicitudine non pigri. Ne per sollicitudinem saeculi, pigri in Dei opere efficiamini et inertes. Spiritu ferventes. Quia frigidos Dominus non amat, et in tepidis nauseat. Tunc plane spiritu fervemus, si saeculo frigidi sumus. Domino servientes.
Abbreviated transcription (Latin):
fides illa meretur: unusquisq: enĩ tantum accipil
quantum credit. item secundũ fidẽ quȩ unicuique adõ
data est atque concessa: siue minis teraũ mannis¬
tranclo : ministerium sacerdotalis uel diaconatus
officii: siue quidocet indoctrina: qui ex ortatur
inexorta nelo: quido cet maioresteo. qui exortatur
ex hortari enim ꝓuirib: suis possunt etiã minos periti:
Notandum sane qđ tertio tantum posuerit: siue qđ qua¬
re fecerit spiritalis debet lector ag noscere: quitri¬
buit ingim plicitate: omnib: simpliciter largitur:
cunctos credens bonos eẽ a in digere quȩ petit: qui
pꝰeot in sollicitudine: quip̃est ecclesiȩ uel fratri¬
b: debet ẽẽ sollicitus: qui mige retur in hilaritate
maximȩ circa egrotos mise ricordia ex hibend&
siue miseni condiae titulus genenalis est : quicinca omnes
placido exhibendus est: animo hilanem enim datorem dilsgnt
ds̃: R tristem sine dubio odit quia melius est uenbũ bonun

Expanded text:
fides illa meretur. Unusquisque enim tantum accipit, fides illa meretur. Unusquisque enim tantum accipit, quantum credit. Item secundum fidem, quae unicuique a Deo data est atque concessa. Sive ministerium, in ministrando. Ministerium, sacerdotalis, vel diaconatus officii. Sive qui docet, in doctrina. Qui exhortatur, in exhortando. Qui docet, major est eo qui exhortatur. Exhortari enim pro viribus suis possunt etiam minus periti. Notandum sane quod tertio tantum posuerit, sive: quod quare fecerit, spiritualis debet lector agnoscere. Qui tribuit in simplicitate. Omnibus simpliciter largitur: cunctos credens bonos esse, et indigere quae petunt. Qui praeest in sollicitudine. Qui praeest Ecclesiae, vel fratribus, debet esse sollicitus: Qui miseretur in hilaritate. Maxime circa aegrotos misericordiam exhibendo, sive misericordiae titulus generalis est, qui circa omnes placido exhibendus est animo. Hilarem enim datorem diligit Deus: et tristem sine dubio odit: quia melius est verbum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
mepsura fidei: mensura fidei uirtutis intelle¬
genda ẽ gratia quaꝰ ñ nisi fideles accipiunt Sicut
poris : eos ad concordiã cohortatur neuel hinc moiet¬
antur quia dona accipere diuerya ñ enim ƿoterans
omnia habere singuline suꝑbinent nullius egentos
nec omnes eadẽ ut corporis xp̃i similitudo in nobis
mons crecur : ite qđ h dicit in uno corpore multa me¬
bra propt̃ diuerritatem officiorũ: nonenim potest
oculos audire nec aures uidere a pic cetera intel le¬
genda: Sinculi autem alteralterius membra
ut prȩstando alter utrum qđ habemus : magis acma¬
gis caritas in nobis confirmetur : habentes a ut̃ clo¬
nationes secundum cratiac queclata est nobis clif¬
ferentes: danũ ñ ex nr̃o sed exdonantis arbitrio pen¬
det : & omnib: quide credentib: gloria ꝓmittitur infu¬
tuno : red quitã mundũ corhabuerit ut hoc mereatur
gratia uirtutũ accipit etiam in p̃senti : Siue ꝓphetiae
gecundum rationem ficlei: fidei non legis: riue quia

Expanded text:
mensuram fidei. Mensuram fidei, virtutum intelligenda est gratia, quam non nisi fideles accipiunt. Sicutporis eos ad concordiam cohortatur, ne vel hinc moveantur, quia dona accipere diversa, et omnia habere somnia habere singuli, ne superbirent nullius egentes: nec omnes eadem, ut corporis Christi similitudo in nobis monstretur. Item quod dicit in uno corpore multa membra propter diversitatem officiorum dicit. Non enim potest oculus audire, nec auris videre, et sic caetera intelligenda. Singuli autem alter alterius membra. Ut praestando alterutrum, quod habemus, magis ac magis charitas in nobis confirmetur. Habentes autem donationes secundum gratiam, quae data est nobis differentes: Donum non ex nostro, sed ex donantis arbitrio pendet. Et omnibus quidem credentibus gloria promittitur in futuro: sed qui tam mundum cor habuerit, ut hoc mereatur, gratiam virtutum accipit etiam in praesenti. Sive prophetiam, secundum rationem fidei. Fidei, non legis: sive quia
Abbreviated transcription (Latin):
minis qui in ipro est lta et quȩ dĩ runt nemo cognouit nisi
pp̃sdĩ Quae coqtationes uenrentur .i. dunimite Item alia
exporitios Pnȩclarum hoc aduersus hereticos quicreaturam
sp̃m sc̃m dicunt .ꝥ Unde hic ortenditur: Nonsolum creaturam
honesse uerum etiam quod ipse rolus interiora di Et pro¬
pundarimetur quippe ute iurdem naturȩ atq subrtantiȩ

Expanded text:
i in ipso est? Ita et quae Dei sunt, nemo cognovit nisi spiritus Dei. Quae cogitationes versentur in homine. Item alia expositio: Praeclarum hoc adversus haereticos, qui creaturam Spiritum sanctum dicunt. Unde hic ostenditur non solum creaturam non esse, verum etiam, quod ipse solus interiora Dei, et profunda rimetur: quippe ut ejusdem naturae atque substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
crecis xp̃m diꝰ uistutem e cli sapientia̾ hic non dĩtatẽ
xp̃i dicit dĩ uirtutem E rapientiam redordinatione crucis
item alia exporitio Ippi iudes a gentes cum credide rint
intellegunt uir tatem dĩ erse que deuicta morte ho¬
mine reuocauit aduitam & sapientiam que nos abho¬

Expanded text:
i virtutem, et Dei sapientiam. Hic non divinitatem Christi, dicit Dei virtutem et sapientiam: sed ordinationem crucis: Item aliter: Ipsi Judaei, et gentes cum crediderint, intelligunt virtutem Dei esse, quae devicta morte hominem revocavit ad vitam, et sapientiam qu
Abbreviated transcription (Latin):
ris audiuit nec in corhominis ascendit que p̃parauit dr̃
his qui dilitunt illum : Me moratopũ ꝓcilicet principu
mens haec uidere ñ potuit quia credere nolue runt :¬
s quidam rane dicunt oculus ñ uidit uirginem pepe rirre¬
nec duris audiuit : tunc iurti picut rol fulgebunt : qui habet
inquid aures audiendi audiat: & in corhominis ñ arcendit
homines coheredes xp̃ofuturos. nobis autem reue lauit ꝑ
pp̃m ruum. nobis quifide ⁊ meruimus sp̃m dĩ accipere qui¬

Expanded text:
ris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus ris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus his qui diligunt illum. Memoratorum scilicet principum mens haec videre non potuit: quia credere noluerunt. Quidam sane dicunt, oculus non vidit virginem peperissenec auris audivit: Tunc justi sicut sol fulgebunt. Qui habet aures, inquit, audiendi, audiat: et in cor hominis non ascendit, homines cohaeredes Christo futuros. Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum. Nobis, qui fide meruimus spiritum Dei accipere, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rionem a cetera :s quam ƿrȩchistinauis cłs ante se¬
cula: Siue inƿrescientia siue inlege ante tempora :
Multi enim ꝓphete cupierunt uidere & ñ uiderunt :
Er cloriam nostracm. quicredimus xp̃o. Quocmn necno
princrpum huius seculi coc nouit: pilatus caifas a ceteri
quorum etiam ignorantia damnatur quia ñ debuerant
aue ereris abutuntur apollonaris scilicet & arsi unã
ꝑfectam ad sumpti hominis naturam destruat salia
ut dĩ uerbum adrerat erre parƿibilem neque illam in¬
tellegentes maiestatis: dñm etiam ad rumptum hominẽ
dicant neque irta sciens ñ ditatis sed humanitatis parpi¬
bilem esse naturam :item alia exporitios dñs maiertatis
carne patitur. carne crucipgitur carne morituns sub¬
a portolus petrus testatur inepistola rua xp̃m ꝓ nobis
incarne parsum dicens: qui peccata nostra ipre por¬
tabit in corpore suo suꝑ lignũ tem alio loco xp̃ogitur par¬
soincarne sped ricut scriptum est s qđ oculus ñ uidit nec au¬

Expanded text:
sionem, et caetera. Quam praedestinavit Deus ante saecula. Sive in praesentia, sive in Lege ante tempora. Multi enim prophetae cupierunt videre, et non viderunt. In gloriam nostram. Qui credimus Christo. Quam nemo principum hujus saeculi cognovit. Pilatus, Caiphas, et caeteri, quorum etiam ignorantia damnatur: quia non debuerant duae haereses abutuntur, Apollinarii scilicet et Arii. Una, ut perfectam assumpti eque erat intelligens, majestatis Dominum etiam assumptum hominem dictum: neque ista sciens, non divinitatis, sed humanitatis passibilem esse naturam. Item alia expositio: Dominus majestatis carne patitur, carne crucifigitur, carne moritur, suapostolus Petrus testatur in Epistola sua Christum pro nobis in carne passum, dicens: qui peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum. Item alio loco, Christo igitur passo in carne.
Abbreviated transcription (Latin):
Ille uero exspectat: aduentum xp̃i : qui in omnibus prȩ¬
paratus est reuelatio autem dicitur dñi aduentur
quia modo nobis absconditusest. qui et confar mauit
uos usque adfinem sine criminȩ inche aduentus

Expanded text:
Ille vere exspectat adventum Christi, qui in omnibus praeIlle vere exspectat adventum Christi, qui in omnibus praeparatus est. Revelatio autem dicitur Domini adventus: quia modo a nobis abscondita est. Qui et confirmabit vos usque in finem sine crimine, in die adventus
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃o ihu. Pri mum solito laudando ꝓuocat adꝓfec¬
tum a dicitre quidem gaudere de eorum scientia sed
scire illos deþere quia uera rapientia non inflatur neq
disfentit. Qui& in omibus diuites facctiestis millo.
Iin omnibus uir tutibus per sapientiã quȩ amicos dĩ & ꝓ¬
phetas conrtituit. Ita alia expositio hoc dicendo apor¬
tolus ortendit eos quando ad fidem xp̃i accefrerunt
omnigratia tunc esse ditatos. nunc autem non iuxta
pidem conuersantes uacuae factus monstrat gratia
quã ꝑ ciperunt. In omniuerbo et momniscientioe.
Idest tam noui qua ueter is testamenti. sicut testimo¬
niũ xp̃i confir matum est inuobis. Testimoniũ quo ait
omnis reriba doctus in regno cȩlorũ similis ert homini
patri familias quiꝓfert detherauro suo noua bruetena
Ita utnihil uobisderit. in ulla gratia. Vnde ait ralomon
uenerunt: mihi om̃a bona : paritqi cum illa. Idert rariotia

Expanded text:
in Christo Jesu. Primum solito laudando provocat ad profecin Christo Jesu. Primum solito laudando provocat ad profectum, et dicit se quidem gaudere de eorum scientia: sed scire illos debere, quia vera sapientia non inflat, neque dissentit. Quia in omnibus divites facti estis in illo. In omnibus virtutibus, per sapientiam, quae amicos Dei, et Prophetas constituit. Item aliter: Hoc dicendo, Apostolus ostendit eos, quando ad fidem Christi accesserunt, omni gratia tunc ditatos: nunc autem non juxta fidem conversantes, vacuefactam monstrat gratiam, quam perceperunt. In omni verbo et in omni scientia. Id est, non tam novi quam veteris Testamenti. Sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis. Testimonium quo ait: Omnis scriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Ita ut nihil vobis desit in ulla gratia. Unde ait Salomon: Venerunt mihi omnia bona pariter cum illa, id est, cum sapientia.
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotum ert inuocare dñm : quib: dicitur picbene
dicite filus israhel : inuocantes nomen meũ suꝑ
illos: A psalmirta dicit: & samuel intereos qui
inuocant nomen im: quẽ pacer dote fuisse illa
res probat quia a racer doti ƿuccessit : đ ortas
opferebat de quo etiam pecundum hirtoriam dictũ ẽ:
suscitabo mihi facer dotem pdelem quiquã uis non pit
exgenere a aron : tamen decribu leui eẽ : inparalipo¬
me non legitur : quia ipse hanc conrtituit qui & illum
Ita enim aaron elegit ut alios postea elegendi non ami¬
serit potestatem. In omniloco ipsorum et nostro:
quia racer dotes et ruo đ apostolorũ loco funguntur: prop¬
ter qđ etiam eccleriarũ a portoli nominantur : Item alia¬
ecporitio uniuer ris aeclerus p rouinciae achaie orten¬
dit re has litteras mittere: cractia uobis et pax adõ
quã quidem habere nolebant. Erocticcs ago dõ
meo semꝑ prouobis incroctiach̃ quȩ docto est uob̃

Expanded text:
cerdotum est invocare Dominum: Quibus diciturcerdotum est invocare Dominum: Quibus diciturnomen meum super illos. Et Psalmista dicit: Et Samuel inter eos qui invocant nomen ejus. Quem sacerdotem fuisse illa res probat: quia et sacerdoti successit, et hostias offerebat. De quo etiam secundum historiam dictum est: Suscitabo mihi sacerdotem fidelem. Qui, quamvis non sit ex genere Aaron, tamen de tribu Levi esse in Paralipomenon legitur: quia ipse hunc constituit, qui et illum. Ita enim Aaron elegit, ut alios postea eligendi non amiserit potestatem. In omni loco ipsorum et nostro. Quia sacerdotes et suo, et Apostolorum loco funguntur. Propter quod etiam Ecclesiarum apostoli nominantur. Item aliter: Universis Ecclesiis provinciae Achaiae ostendit se has litteras mittere. Gratia vobis, et pax a Deoquam quidam habere nolebant. Gratias ago Deo meo semper pro vobis, in gratia Dei, quae data est vobis