comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latine int̾p̃tatur similitudo. ꝑ ꝙͣ minꝰ notȩ
rei ꝑsimilitudinẽ eiꝰ qͦ magis nota ẽ pandit᷑
demonstratio. Huiꝰ species st̃tres. ycon pa¬
rabola paradignia: id ÷ imago. cõꝑatio. exẽ¬
plũ. U con ẽ. imago. cũ figurã rei ex simili
gen Sere conam᷑ expͥmere. ut omĩa mercurio
similis uocẽq colorẽq & crinẽ flauus. & m̃
do de specie huiꝰ ꝑsonȩ inducit᷑. Parabola est
nere similitudinẽ facienᷤ. Itẽ in euangłio eũ
xp̃s de herode dix̃. uade dic uulpi illi Int̾ ycon¬
rũ int̃ se uł eoꝵ quȩ ꝑsonis accidunt cõꝑa¬
tio fit: parabola uͦ rerũ dissimiliũ congrua¬
facti alicuiꝰ. aut ex simiili aut ex dissimili gen̾e
do aut̃ tͥꝰ modis fit: a pari.a maiori. amino¬
popło cũ sepe coorta ÷ seditio. Amaiori ad
minꝰ. qͣlit̃ ex p̃ssũ uentis ꝑnubila flumen.
Amaiori ad maiꝰ. si potuit manes arcessere
coniugis orfeuis treicia fretꝰ cythara fidib q¬

Expanded text:
Latine interpretatur similitudo; per quam minus notae rei per similitudinem ejus quae magis nota est panditur demonstratio. Hujus species sunt tres; icon, parabola, paradigma, id est, imago, comparatio, exemplum. 32. Icon est imago, cum figuram rei ex Simili genere conamur exprimere, ut: Omnia Msimilis, uocemque coloremque / et crines flauos et membrdo de specie cujus persona inducitur. 33. Parabola est nere similitudinem faciens. item in euangelio, cum Christus de Herode dixit: uade, dic uulpi illi rum inter se vel eorum que personis accidunt comparatio. Parabola est rerum genere dissimilium compafacti alicuius, aut ex simili aut ex dissimili generedo autem tribus modis fit: a pari, a majore, a minopopulo cum saepe coorta est Seditio. A majore ad minus: Qualiter expressum ventis per nubila fulmen; a minore ad majus: Si potuit manes arcessere conjugis Orpheus Threicia fretus c
Abbreviated transcription (Latin):
pectacula ut opinor generalit no¬
minant᷑ uoluptates. quȩ ñ ꝑ semet¬
ip̃ias inquinant. s ꝑ ea quȩ iilic gerun¬
tur. Dicta autẽ spectacula. eo qͦd homi¬
nibꝰ publica ibi p̾beatur inspectio. Hȩc
& ludiera nuncupata. qd̾ in ludis geran¬
tur aut inscenis. Ludoꝵ origo sicut tra¬
dit᷑. lidios ex asia transuendꝰ ui etruria conse¬
disse duce tirreno. qͥ ft̃i suo concesserat regnũ. Conten¬
tione gͥ in etruria int̾ cȩt̾os ritꝰ suꝑstitionum
suarum. spectacula qͦq religionis nomi¬
ne instituerunt. Inde romani accersitoᷤ
artifices mutuati st̃: & inde ludiales
uocati st̃. Uarro autẽ elicit ludos aluso
uocatos. qͦd iuuenes ꝑ dies festos sole

Expanded text:
pectacula, ut opinor, generaliter nominantur voluptates, quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectacula, eo quod hominibus publica ibi praebeatur inspectio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur, aut in scenis. 2. Ludorum origo sic traditur: Lydii ex Asia transvenae in Etruria consederunt, duce Tyrrheno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter caeteros ritus superstitionum suarum, spectacula quoque religionis nomine instituerunt. Inde Romani accersitos artifices mutuati sunt, et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a lusu vocatos, quod juvenes per dies festos sole
Abbreviated transcription (Latin):
bant ludi exultatione popłm delectare.
Unde & eum lusum iuuenum & diebꝰ
festis & templis & religionibi reputant.
nichil iam de causa uocabuli. dum rei
carisa idolatria sit. Unde & ꝓmiscue ludi
liberalia uocabantur. ob honorẽ liberi
patris. Obhoc despicienda ẽ originis ma¬
cula. ne bonum estimes qͦd micium a
malo accepit. Ludꝰ autẽ aut gimnicus:
aut cuxensis. aut gladiatorins. aut scenieꝰ.¬
deludo Gminico .xuii.

Expanded text:
bant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuvenum et diebus festis et templis et religionibus reputant. Nihil iam de causa vocabuli, dum rei causa idolatria sit. Unde et promiscue ludi Liberalia vocabantur, ob honorem Liberi patris. Ob hoc dispicienda est originis macula, ne bonum aestimes quod initium a malo accepit. Ludus autem aut gymnicus est, aut circensis, aut gladiatorius, aut sceDe ludo gymnico.
Abbreviated transcription (Latin):
uisionẽ pedes legitimi colligunt᷑. Equa diui¬
sio ÷ quotiens arsis & thesis. equali tempoꝵ
diuisione cedunt᷑. Dupla. quotiens ex his
unũ alterũ duplo uincit. Sex cupla uͦ est: qͦ¬
ciens unus alterum sexcuplo suꝑat. Insimpla¬
enĩ eius parte unꝰ plus inuenit᷑. in dupla unꝰ
minꝰ habet᷑. Sexcũ eñi: dinnidiũ dr̃. Criplũ
ẽ: qͣndo maior pars ter continet totũ minꝰ.
id ÷ tria & unũ. E pytritum ÷ qñ minus con¬
tinetur amaiore: eiusq t̾cia pars. Cedun¬
timur ergo in aequa hos pedes.¬

Expanded text:
divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa dividivisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quoties arsis et thesis aequali temporum divisione ceduntur; dupla, quoties ex his unum alterum duplo vincit. Sexcupla vero est, quoties unum alterum sexcuplo suenim eius parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando maior pars ter continet totum minus, id est tria et unum. Epitritum est, quando minus continetur a maiore, et eius tertia pars. Caeduntimus ergo in aequa hos: S
Abbreviated transcription (Latin):
exbreui & longa ex longa & breui. Cor iã¬
bꝰ uͦ. quia ex ħ pede compositũ carm̃ cho¬
ris aptissimũ sit. Ionici sane ꝓpt̾ numeroꝵ
in equalẽ sonũ dicti. hñt enĩ binas longaᷤᷤ
sillabas: binasq correptas. Peones dicti ab
inuentore. Constant aũ & ipsi ex una lon¬
ga & tͥbus breuib quȩ longa iuxta nomi¬
na eoꝵ tiariatĩ ÷ constituta. Epytriti uo¬
cati. ꝙ semꝑ tres longas habeant syllabas:
& unã breuẽ. Synzigiȩ aũ st̃ pentasillabi
& exasyllabi pedes. Et dicti ap̃g̾cos synri¬
gie quasi quedam declinationes: s hi ñ
sunt pedes. s appellant᷑ pentasillabi & exasyl¬
labi: qr uit᷑ qͥnq & sex syllabas ꝓcedunt uñ
ñ oportet in carmine has syllabas qd̾ubet ex¬
ced̾e nom̃. ut carthaginensiũ. hierosolimi¬
tanoꝵ & constantinopolitanoꝵ. Accidunt
potuert̃. nͥ alterna uice leuent᷑ & ponant᷑. ut ar¬
ma. Ar eleuatio ẽ: mapositio. In his duob ꝑdi

Expanded text:
ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriamex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Habent enim binas longas syllabas binasque correptas. Paeones dicti ab inventore. Constant enim ipsi ex una longa et tribus brevibus, quae longa iuxta nomina eorum variatim est constituta. Epitriti vocati quod semper tres longas habeant syllabas et unam brevem. Syzygiae autem sunt pentasyllabi et hexasyllabi pedes; et dictae apud Graecos συζυγίαι quasi quaedam declinationes. Sed hi sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi, hexasyllabi, quia ultra quinque et sex syllabas non procedunt: unde non oportet in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut Carthaginensium, Hierosolymitanorum, et Constantinopolitanorum. Accidunt poterunt, nisi alterna vice leventur, ut arma, ar elevatio est, ma positio. In his duobus per
Abbreviated transcription (Latin):
detrahere dixerunt. Huiꝰ modi enĩ carmi¬
ne om̃s inuentiones uł detractiones im¬
plere poete soliti sunt. Dictum autẽ nom̃.
ab eo quod ueluti uenenũ qͦ dãmͦ maledi¬
cti aut liuoris infundat. Tribrachꝰ qui
& corios appellat᷑. dictus tribrachus quia
fit ex trib breuib. Molosus dictus. asalta¬
tione molosoꝵ. quam exercuerũt armati.
Anapestꝰ dictus. quia remissionib & ludis
hic pes magis dicatꝰ ÷. Dactilꝰ adigito dictus¬
ꝙ alongiore nodo inchoans. in duas desinit
breues. Sic & iste pes uncturã unã ht̃ longã
& duas breues. Uñ & manꝰ oppennsa palmã
dr̃. & pendentes digiti dactili. Amphybrachꝰ¬
Brachiꝰ appellatus ÷ eoqd eo pede baecia id ẽ
libri saera celebrabant᷑. Antibaceꝰ uł palim¬
baccꝰ dictꝰ. quia iteratus abaccio ẽ. Proceleu¬
maticꝰ ꝙ sit ad celeumã canentiũ aptꝰ. Dis¬
pondeꝰ autẽ & ditrocheꝰ & dianib dicti. ꝙ

Expanded text:
detrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmidetrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel detractiones inplere poetae sunt soliti. Dictum autem nomen ab eo, quod veluti venenum quodammodo maledicti aut livoris infundat. Tribrachys qui et chorius appellatur, dictus tribrachys, quia sit ex tribus brevibus. Molossus dictus a saltatione Molossorum, quam exercuerunt armati. Anapaestus. Appellatur quia remissionibus et ludis hic pes magis dicatus est. Dactylquod a longiori nodo inchoans in duas desinit breues; sic et ipse pes iuncturam unam habet longam et duas breues, unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactyli. hic appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit ad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdriꝑtita diuisio ẽ. In planũ. inmag¬
nitudinẽ numerabilẽ. in magnitudinẽ
rationalẽ. & in figuras solidas. Planȩ fi¬
gurȩ st̃: quȩ longitudine & latitudine
aaltitridine continent᷑. quȩ sunt iuxta
platonẽ numero qͥnq. Numerabilis
magnitudo ẽ: quȩ numeris arithineti¬
cȩ cdiuidi potest. Magnitudines rationa
irrationales uꝰ. quarũ mensurȩ quantitaᷤ
cognita ñ habet᷑¬

Expanded text:
rtita divisio est, in planum, in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem et in figuras solidas. Plane figure sunt, que longitudine et latitudine altrinsecus continentur, que sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, que numeris arithmetice dividi potest. Magniirrationales uero quorum mensurae quantitas cognita non habetu
Abbreviated transcription (Latin):
centrum t̾ra ẽ: ex omĩb partib ȩqualit̃
inelusa. Hanc spheram nec pͥncipiũ hab̾e
dicunt nec t̃mintim. ideo qd̃ in rotundũ
quasi circulus unde incipiat uł ubi de¬
signat ñ facile comp̃hendat᷑.
hẏlosophi autẽ
de septem

Expanded text:
centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat vel ubi desinat non facile conprehendatur. Philosophi autem mundi septem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentis usq ad qͣrtamdecimã sequentis
ccͣcͣ. Lxxxiiiͦi dies fuerint. embolismꝰ annꝰ ÷:
si. cc̃c liuͦi᷑: cõmunis. Bissextꝰ ẽ: ꝑ annos qͥ¬
tuor unꝰ dies adiectꝰ. Crescit enĩ ꝑsingulos
annos qͣrta pars assis. At ubi quarto anno
assẽ compleuerit. bissextum annũ facit.
Dictus autẽ bissextꝰ. qͥabis sexies dictus assẽ
facit qͦd ÷ unꝰ dies: sic̃ & qua drantẽ ꝓpt̃ quat̃
ductũ. quod ÷ bissextꝰ: quẽ suꝑ dierum cursũ
in annum sol facit. siue qͦd nequeat anno
suo introduci. nisi bis .uͦi. kł martias cõputa¬
dito bis. uͦi: alio die. uͦi kł martias iteraueris.¬
atq inde detrahit᷑. Intercalares dies st̃ qͥnq¬

Expanded text:
praecedentis usque ad quartam decimam sequentis praecedentis usque ad quartam decimam sequentis CCCLXXXIII dies fuerint: embolismus annus est: si CCCLIV communis. Bissextus est per annos quatuor, unus dies adjectus: crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem compleverit, bissextum annum facit. Dictus autem bissextus, quod bis sexies ductus assem facit, quod est unus dies, sicut et quadrans propter quatuor ductum; quod est bissextus quem super dierum cursum in anno sol facit. sive quod nequeat anno suo introduci, nisi bis sextum nonas Martias conputadito bis sexto, alio dieatque inde detrahitur. 28. Intercalares aut
Abbreviated transcription (Latin):
rem gignit. Latini nãq a.iiͦi. nonas martiaᷤᷤ
usq in iiͦi. Noñ apͥł pͥmi m̃sis lunã inqͥrunt.
dñico pascha ꝓtrahunt. Greci pͥmi mensis
rerit: scm̃ pascha celebrant. Huiꝰmodi gͦ dis¬
sensio int̾ utros q. paschalem regulam tur¬
bat. Cõmunis annꝰ dr̃. qui duodecim tantũ
lunas hoc ẽ dies. cccliiii. ht̃. Dictus cõmu¬
nis. qͥa sepe duo ita coniuncti incedunt.
ut inuicẽ se in paschali sollempnitate sequan
nares. id÷. cccl.xxx iiii. dies habere monstra¬
tur. Ipse autẽ ÷ aunꝰ scõ moysi diuinitꝰ reue¬
latus. in qͦ iubentur qͥlongiꝰ habitabant in
sccło mense pascha celebrare. Enbolimꝰ aut̃
nomĩ grecũ ẽ: qͦd int̃pretat᷑ latine suꝑ augmen¬
tum. eoqͦd expleat uumerũ annoꝵ cominu¬
niuĩ: quib undeci lunares dies deesse cernunt᷑.
Embolisim autẽ anni & cõmunes. sic inue¬
niũt᷑. Si enĩ a quarta decima luna paschȩ

Expanded text:
rem gignit. Latini namque a III Non. Mart. rem gignit. Latini namque a III Non. Mart. usque in III Non. Apr. primi mensis lunam inquirunt; Dominico Pascha protrahunt. 20. Graeci primi mensis rerit, sanctum Pascha celebrant. Hujusmodi igitur dissensio inter utrosque Paschalem regulam turbat. 21. Communis annus dicitur qui duodecim tantum lunas, hoc est, dies CCCLIV habet. Dictus autem communis, quia saepe duo ita conjuncti incedunt, ut invicem se in Paschali solemnitate sequantnares, id est, CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum; eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et coniuntur. Si enim a quartadecima luna paschae
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ pͥmꝰ mensis nouoꝵ in anni mensib
celebrationi paschali mystice attributꝰ ÷
id ÷ qui dies occurrit a quintodecimo in
uicesimtũ pͥmu. hoc significat qͥa in toto
tempore scłi qd̃ septenario numero dierũ
agitur nc̃ t̾eiũ tempꝰ. hoc sacramentũ¬
a pparuit. Primũ enĩ tempꝰ ÷ ante legẽ. sedm̃
sub lege t̾cium sub gr̃a. ubi iã manifestatũ
÷ sacram̃tũ. priꝰ occultũ in ꝓpħico enignia¬
te. Ideo & ꝓpt̾̃ hȩc tria scłi tempora resurrectio
dnĩ triduana ÷. Qd̃ uͦ a qͣrtadecima luna
usq aduicesimã primã ꝑdies septẽ pascha¬
lis dies queritur. ꝓpt̃ ipsum numerũ septe¬
nariũ qͦ uniu̾sitatis significatio sepe figu¬
apocalypsin ad septẽ scͥbit ȩccłas. Eccłia
uͦ ad huc in ista mortalitate carnis consti¬
tuta. ꝓpt̾ ipsã mutabilitatẽ lune nomine
in sc̾pturis significat᷑. Uaria aut̃ obseruantia
opinionũ paschalis festiuitatis in t̾dũ erro¬

Expanded text:
tatem primus mensis in anni mensibus tatem primus mensis in anni mensibus celid est, qui dies occurrit a quinta decima usque in vicesimam primam: hoc significat: quia in toto tempore saeculi, qui septenario dierum numero agitur, nunc tertium tempus hoc sacramentuaperuit. Pubi iam manifestatum est sacramentum prius occultum in prophetico aenigmate: ideo et propter haec tria saeculi tempora resurrectio Domini triduana est. Quod vero a quarta decima luna usque ad vicesimam primam per dies septem paschalis dies quaeritur, propter ipsum numerum septenarium, quo universitatis significatio saepe figuApostolus in Apocalypsin ad septem scribit ecclesias. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in Scripturis significatur. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum erro
Abbreviated transcription (Latin):
um recurrendũ. Antiqͥtꝰ ȩcelia pascha.
.iiii. luna cũ iudeis celebrabat: qͦcũq die
occurreret. Quẽ ritũ scĩ patres in nicena sy¬
nodo ꝓhibuerunt. constituentes non solũ¬
lunã paschalẽ & m̃sẽ inqͥrere. s etiã & diem
resurrectionis dñcȩ obseruare: & obhoc
ut elies dnĩcus ñ omitteret᷑. Paschȩ autẽ
de mundo ad patrẽ. Cuiꝰ nox ideo ꝑuigil
dr̃ ꝓpt̾ aduentũ regis ac dĩ nr̃i: ut tempꝰ re¬
surrectionis eiꝰ nos dormientes s uigilantẽ
inueniat. Cuiꝰ noctis duplex ratio ẽ. siue qͦd
inea uitã tc̃ recepit cũ passus ÷: siueqͦd postea
eadem hora qua resurrexit adiudicandũ
uenturis ẽ. Eo autẽ modo agimus pascha.
ut non solũ mortẽ & resurrectionẽ xp̃i in
memoriã reuocemꝰ: s etiã cȩt̾a quȩ circa
eũ attestantur ad samentoꝵ significatio¬
nẽ inspiciamꝰ. Propt̃ initiũ enĩ nouȩ uitȩ
& ꝓpt̃ nouũ hominẽ quẽ iubemur indue
re & exuere ueterẽ. ex purgantes uetꝰ ferm̃

Expanded text:
Antiquitus Ecclesia Pascha 14. Luna cum Judaeis celebrabat, quocumque die occurreret. Sed hunc ritum sancti Patres in Nicaena Synodo prohibuerunt, constituentes non solum Paschalem et mensem inquirere, sed etiam diem Resurrectionis Dominicae observare, et ob hoc ut dies Dominicus non omitteretur. Paschae autem de mundo ad Patrem.' Cuius nox ideo pervigildventum regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cuius noctis duplex ratio est: sive quod in ea et vitam tunc recepit, cum passus est; sive quod postea eadem hora, qua resurrexit, ad iudicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non solum mortem et resurrectionem Christi in memoriam revocemus, sed etiam cetera, quae circa eum adtestantur, ad sacramentorum significationem inspiciamus. Propter initium enim novae vitae et propter novum hominem, quem re et exuere ueterem, expurgantes uetus ferme
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dies iccirco uocant᷑: qͥa int̃ponunt᷑ ut
ratio lunȩ solisq conueniat. Calare enĩ po¬
nere dr̃. int̾calare int̾̃ponere. Epactas greci
uocant. latini ad iectiones annuas lunare.
quȩ ꝑ undenariũ numerũ usq ad tricena¬
rium inse reuoluunt᷑. qͥs ideo egyptii ad¬
iciunt. ut lunaris em̃sio rationi solis ȩqͤ¬
tur. Luna enĩ iuxta cursũ suũ uginti
nouem & semis dies lucere dinoscitur.
& frunt in annũ lunares dies. cccͥliiͦiͬi.¬
& remanent ad cursũ anni solaris dies un¬
decim. qͦs egyptii adicrunt: unde & adie¬
ctiones uocant᷑. Absq his ñ inuenias lu¬
nam quota sit inquolibet anno & mensȩ
& die. Istȩ epactȩ semꝑ xi kł apͥł repiunt᷑
in eadem luna. que fuerit eodie. Contineni¬
tur autẽ circulo decennouenali. s cũ ad uis¬
gniti nouem epactas ꝑuenerint qui ÷ cĩr¬
culus nonusdecimꝰ. iã sequenti anno ñ ad des
suꝑ uiginti nouem undecim ut decẽ annim¬

Expanded text:
autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur, intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem circulo decemnovenali; sed cum ad viginti novem epactas pervenerint, qui est circulus nonus decimus, iam sequenti anno non addes super viginti novem undecim, ut decem adnun
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupamꝰ. qd̃ descendens ꝑceruicem & ala¬
teribus colli diuisum. utrarumq a larum
sinus ambit.atq hinc inde subcingit: ut
constringens latitudinem uestiat corpꝰ. con¬
trahat. atq coniungendo componat. Hunc
uulgo brachilem quasi brachialem dicunt.
quãuis nunc ñ brachioꝵ s renum sitcingu¬
lum. Subcinctorium autẽ uocatũ. qͦd ut di¬
ctum ẽ sub brachiis ductum alarum sinum¬
ambit. atq hinc inde subcingit. Fascia ÷ qua
tegitur pectus & papillȩ compͥmunt᷑. atq
erispanti cingulo angustius pectus artatur.
& dicta fascia qͦd in modum fasciculi corpꝰ alliget.
Hinc & fasciolȩ. quib uulnera colligantur. Uit¬
ta dicta. qͦd ea pectus ligatur instar uitis liga¬
tis. Limbꝰ ÷. quam nos ornaturam dicinsꝰ.
Fasciola ÷. quȩ ambit extremitatẽ uestium.
aut ex filis aut ex auro contexta: assutaq ex¬
trinsecus in extrema parte uestimenta uł.
inserto filo porcoꝵ setis suant id ÷ con¬

Expanded text:
nuncupamus, quod descendens per cervicem et a lanuncupamus, quod descendens per cervicem et a lateribus colli divisum, utrumque alarum sinus ambit atque hinc inde subcingit, ut constringens latitudinem vestiat corpus, contrahat atque coniungendo conponat. Hunc vulgo brachilem, quasi brachialem, dicunt, quamvis nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. Subcinctorium autem vocatum quod, ut dictum esambit atque hinc inde subcingit. Fascia est qua tegitur pectus et papillae conprimuntur, atque crispanti cingulo angustius pectus artatur: et dicta fascia quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc et fasciolae, quibus vulnera conligantur. Vitta dicta quod ea pectus vincitur instar vitis ligantis. Limbus est quam nos ornaturam dicimus. Fasciola est quae ambit extremitatem vestium, aut ex filis, aut ex auro contexta adsutaque extrinsecus in extrema parte vestimenti vel insertis filo porcorum setis suant, id est con
Abbreviated transcription (Latin):
rima ceres cepit uti frugibus ingrecia.
& habere segetes. translatis aliunde se¬
minib. Huiꝰ meminit ouidiꝰ dicens. Prima ce¬
res unco glebam dimouit aratro. Prima decdit
fruges. alimentaq mitia t̾ris. Frumenta sunt
ꝓpͥe quȩ aristas habent. fruges autẽ reliqua. Fru

Expanded text:
rima Ceres coepit uti frugibus in Graecia, et habere segetes, translatis aliunde seminibus. Hujus meminit Ovidius dicens: Prima Ceres unco glebam dimovit aratro; Prima dedit fruges, alimentaque mitia terris. 2. Frumenta sunt proprie quae aristas habent; Fruges autem reliqua. Fru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓscissus solem capiat. Ueractum dictum quasi
uere aclum. id ÷ uerno aratum. P roscissio ÷ aratio
pͥma. cum adhuc durus ager ẽ. Satio dicta. qͦsi
seminis actio. quasi satoꝵ actio. Serere autem
uocatum. quia hoc sereno cȩlo faciendum est:
ara. sere nudus. Messis a metendo. id ÷ a reciden¬
Primitiȩ ꝓprie sunt quȩ frugib p̾cerpuntur:
Triticum uł atritura dictum. qͦd purissimũ
antiquos enim molarum usus nondũ erat.
sed frumentũ inpila missum frangebant: et
hoc erat genus molendi. Adorreum tritici
quia in sacrificio ipsiꝰ generis panis ad aras
pane species eiꝰ p̃cipua ẽ. Tremense triticũ
ideo nuncupatum. quia satum post tres
menses colligitur. Nam ubi ꝓpt̃ aquã aliã
simile ẽ alicȩ. pondere & bonitate precipua.
Ordei natura frigida ÷ & humida. purgatoriꝰ
sucus palearum. Utde ordeo cognoscas. ordeum
ñ frixum coque in aqua. & uidebis defluentem
sucum copiofissimũ. Siuͦ frixeris ordeum refrige

Expanded text:
scissus solem capiat. Vervactum dictum quasi vere actum, id est verno aratum. Proscissio est aratio prima, cum adhuc durus ager est. Satio dicta quasi seminis actio, quasi satorum actio. Serere autem vocatum, quia hoc sereno caelo faciendum est, . 1, 299: Nudus ara, sere nudus. Messis a metendo, id est a recidenPrimitiae proprie sunt quae frugibus praecerpuntur. Triticum vel a tritura dictum, quo purissimum antiquos enim molarum usus nondum erat, sed frumentum in pila missum frangebant; et hoc erat genus molendi. Adoreum tritici quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras pane species eius praecipua est. Trimestre triticum ideo nuncupatum quia satum post tres menses colligitur; nam ubi propter aquam alisimile est alicae, pondere et bonitate praecipua. ordei natura humida et frigida, et purgatorium sucus palearum. Hoc ut agnoscas, hordeum non frixum sic coque in aqua et uidebis defluentem sucum copiosissimum. De carnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tos aquis uł aeri quia cerulei sunt co¬
loris: luteos id ẽ croceos ignl soli pur¬
pureos yri sacrauerunt quẽ arcum di¬
cimus: qd̾ is plurimos colores habeat.
Sicq dum hac expectatione deoꝵ cualtib
atq elementis mundialib ꝓfanantur.
coscdem deos atq eadem elem̃ta ꝓculdu¬
bio colere noscuntur. Unde animadu̾te¬
re debes xp̃iane. qd̾ circum numina im¬
munda possideant. Quappt̃ alienꝰ erit
tibilocꝰ. quem plurimi sathanȩ sp̃s occu¬
pauerunt. Totum eñi illum diabolus
& angli eiꝰ repleuerunt.

Expanded text:
tos aquis, vel aeri, quia ceruleo sunt cotos aquis, vel aeri, quia ceruleo sunt colore; luteos, id epureos Iri sacraverunt, quam arcum dicimus, quod is plurimos colores habeat. Sicque, dum hac spectatione deorum cultibus atque elementis mundialibus profanantur, eosdem deos atque eadem elementa proculdubio colere noscuntur. Unde animadvertere debes, Christiane, quod Circum numina inmunda possideant. Quapropter alienus erit tibi locus quem plurimi Satanae spiritus occupaverunt: totum enim illum diabolus et angeli eius repleverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
edites autẽ aiunt ꝓpt̾ea pede currere.
quia pedib curritur mortalitati.
Ob hoc asuꝑiori parte currunt ad inferio¬
ra. id ẽ aboriente ad occidentem: qͥa morta¬
les oriuntur & occidunt. Nudicurrunt.
quia & hominis in scło nullȩ reliquie
sunt. Recto spacio currunt. quia inter
uitam & mortem nichil distat. Sed hȩc
gͥ ꝓpt̾ea fingunt. ut uanitates suas & sa¬
crilegia excusare conentur.
toꝵ idem gentiles etiam colores
equoꝵ iunxerunt. Roseos enĩ soli id ÷ ig¬
ni.albos aeri. prasinos t̃rȩ. uenetos mari
assimilantes. Item roseos estati currere
uoluerunt qͦd ignei coloris sit: & cuncta
tum flauescant. Albos hiemi qd̾ sit gla¬
cialis. & frigorib uniu̾sa canescant.
ueri prasinos uirictis coloris. qͥatunc
pampinis densatur. Item roseos curre¬
re marti sacrauerunt. a quo romani
exoriunt᷑. & quia uexilla romanoꝵ coco
decorantur. siue qͦd mars gaudet san¬
guine. Albos zephiris & serenis tem¬
pestatib prasinos florib & t̃rȩ. uene¬

Expanded text:
edites autem aiunt propterea pede currere, quia pedibus curritur mortalitati. Ob hoc a superiore parte currunt ad inferiora, id est, ab Oriente ad Occidentem, quia mortales oriuntur, et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter vitam et mortem nihil distat. Sed haec propterea fingunt, ut vanitates suas et sacrilegia excusare conentur. iidem gentiles etiam colores equorum 402 junxerunt, roseos soli, id est, igni; albos aeri, prasinos terrae; venetos mari assimilantes. Item roseos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant; veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. 2. Item roseos Marti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur, sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris et serenis tempestatibus, prasinos flori et terrae, vene
Abbreviated transcription (Latin):
lectrum uocatum: qͦd ad tadium solis¬
clarius auro argentoq reluceat. Sol enĩ apoe¬
tis elector uocatur. Defecatiꝰ ÷ eni hoc metallũ
om̃ib metallis. Huiꝰ tria genera. Unum quos
ex pini arborib fluit quod sucinum dicctur
alterum metallum qͦd naturalit̾ inuenitur
& in p̃cio habetur. t̃cium qͦd sit de tribꝰ parcibꝰ au¬
ri & argenti una. Quas partes etiam si naturale
soluas inuenies. Unde & nichil int̾ se: natum
an factum. Utrumq enĩ eiꝰdem naturȩ est.
Electrum qͦd ÷ naturale. eiusmodi nature ẽ
ut inconuiuio & ad lumina clariꝰ cunctis me¬
tallis fulgeat. & uenenũ ꝓdat. Nã si eu̾fundaᷤ uenenũ.
sttidorẽ edit. ⁊ coloreᷤ uarios in modũ arcꝰ celestiꝰ emitit.
De ponderibus .xxiiii.

Expanded text:
lectrum vocatum quod ad radium solisclarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse natum an factum; utrumque enim eiusdem naturae esse. Electrum, quod est naturale, eiusmodi naturae est ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit et colores varios in modum arcus caelestis emittit. De ponderibus.
Abbreviated transcription (Latin):
quarii uocant᷑. S librarii sunt qͥ & noua scri¬
bunt & uetera. antiquarii. qͥ tantũ mͦ uetera:
unde & nom̃ sumpserunt. Ab scͥbendo autẽ
scriba nom̃ accepit. officium expͥmens uocabu¬
li qualitate. Instrum̃ta scribȩ: calamꝰ & penna.
Ex his enĩ: uerba paginis infiguntur. Sed
calamꝰ arboris :: penna auis. Cuiꝰ acum̃
in diade diuidit᷑. in toto corpore unitate
seruata: credo ꝓpt̾ mysteriũ. ut in duob api¬
cib uetus & nouum testamentũ signaretur:
effusũ. Dictus autẽ calamꝰ qͦd liquorẽ ponat.
Unde & apud nautas calare ponere dr̃. Pen¬
na autẽ apendendo uocata. id ⁊÷ uolando.
appellata. siue ex similitudine folioꝵ arboꝵ¬
siue qͥa ex follib fiunt. id ÷. ex pellib. quȩ
de occisis pecudib detrahi solent. Cuiꝰ par¬
tes pagine dicunt᷑. eo qͦd sibi inuicẽ com¬
paginant᷑. Uersus autẽ uulgo uocati. qͥa
sic scͥbebant antiqui siẽ aratur t̾ra. Asini¬
stra enĩ ad dexteram pͥmũ deducebant

Expanded text:
quarii vocantur: sed librarii sunt qui et nova scribunt et vetera; antiquarii, qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. Ab scribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. Instrumenta scribae calamus et pinna. Ex his enim verba paginis infiguntur; sed calamus arboris est, pinna avis; cuius acumen in dyade dividitur, in toto corpore unitate servata, credo propter mysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur, effusum. 4. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas CALARE ponere dicitur. 5. Penna autem a pendendo vocata, id est, volando. appellata, sive ex similitudine foliorum arborum vel quia ex follibus fiunt, id est pellibus que de occisis pecudibus detrahi solent. Cuius partes pagine dicuntur, eo quod sibi inuicem compaginantur. Versus autem vulgo vocati; quia sic scribebant antiqui sicut aratur terra: a sinistra enim ad dextera
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. & a sui freqͤntatione uocabu¬
lum indidit. Unꝰ agreco nom̃ trahit. Gre¬
ci enĩ unũ enadicunt. Sic duo. & tres:
qͦs illi dia & tria appellant. Quatuor uͦ
a sigura qͥdrata nom̃ sumpserunt. Quinq
autẽ ñ sccdm natutã s scdm placitũ uolun¬
tatis uocabulũ acceperunt ab eo qͥ nume¬
ris nomina indidit. S ex autẽ & septem.
agreco. ueniunt. In muttis enĩ nominib
quȩ ingreco aspitationẽ habent. nos ꝓ
da septem sicut ꝓ herpillo herba serpillũ.
Octo uͦ ꝑ translationẽ sic̃ illi ogda: & nos
ita. Illi nia: nos nouem. Illi deca: nos decẽ.
Dicti autẽ decem agreca ͤ chẏmologia. eoqd̾
ligent & coniungant infra iacentes nume¬
ros. Nam desmos. coniungere uł ligare
apud eos dr̃. Porro uiginti dicti. qͦta sint de¬
cem bis geniti: U. ꝓ.u. litt̾a posita. Crignita.
qd̾ at̃nario denario gignant᷑. Sicusq ad no¬
naguita. Centũ uͦ uocati a cantu. qd̃ ÷ circu¬
lum. Ducenti: aduocentũ. Sic & reliqͣ. usq

Expanded text:
et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus ex Graeco nomen trahit. Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo, tria, quos illi δύο et τρία appellant. 2. Quatuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro o ἑπτά septem, sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque
Abbreviated transcription (Latin):
blicum: qͦd redditur regib. Fiscus autẽ
pͥmȩ positionis ẽ: diriuatutum fiscina. di¬
minutiuũ fiscella. Canistrum siciis canniᷤ
contexitur. unde & nuncupatur. Alii gre¬
cum asserunt. Cistella acostis ex canna uł
lignis quib contexitur nominata. Cophi¬
nus ÷ uas ex uirgultis. aptum mundare
stercora. t̃ram portare. de quo dicit psalmista
Corues dicti. qͦd curuatis uirgis contexunt᷑.
sicut quidam uolunt. Prius enĩ ab sparto fi¬
eri solebant

Expanded text:
blicum quod redditur regibus. Fiscus autem blicum quod redditur regibus. Fiscus autem primae positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella. Canistrum fissis cannis contexitur, unde et nuncupatum: alii Graecum adserunt. Cistella a costis ex canna vel ligno, quibus contexitur, nominata. Cophinus est vas ex virgulis, aptum mundare stercora et terram portare. De quo dicit Psalmista Corves dicti, quia curvatis virgis contexuntur.sicut quidam volunt: prius enim a sparto fieri solebant
Abbreviated transcription (Latin):
azofilatium archa ÷. ubi colligunt᷑
in templo ea quȩ adindigentiam
lingua ꝑsatum thesaurum. filacion grece
custodia int̾pretatur. Archa dicta. qͦd arce¬
at uisum atq ꝓhibeat. Hinc & archiuũ.
hinc & archanum. id ⁊ secretum. unde
cet̾i arcent᷑. Cybatum grecum nom̃ẽ:
qͦd nos archam dicimꝰ. Loculus ad aliqͥd
ponendũ in t̾ra factus locꝰ. seu ad uestes
uł pecunã custodiendam. unde & ꝑ dimi¬
nutionem dr̃. Morotia quasi moditia.
unde & modicum.⁊. ꝓd: sic̃ solent itali di¬
cere orie ꝓhodie. Scrinia grecum est.Sac¬
cus a sago dictus. qͦd eo consuto efficiatur.
quem greci marsipa appellant. Quȩdam¬
enĩ greca nomina inlatinum paulo inflectũ¬
tur. ꝓpt̾ romanum eloquiũ. Si tarciȩ nau
tarum sunt: abeo qͦd sutȩ sint appellatȩ.
Inuoluerum dictum. qͦd aliquid in se tene¬
at inuolutum. Fiscus sacculus ÷ publicꝰ.¬
unde & fiscellȩ & fiscinȩ dicunt᷑. Hunc ha¬
bent exactores. &. in eo mittunt. debitũ pu¬

Expanded text:
azophylacium arca est ubi colliguntur in templo ea que ad indigentiam sarum thesaurum, philacion grece custodia intat visum atque prohibeat. Hinc et arcivum, hinc et arcanum, id est secretum, unde ceteri arcentur. Cibutum Graecum nomen est, quod nos arcam dicimus. Loculus ad aliquid ponendum in terra factus locus, seu ad vestes vel pecuniam custodiendam; unde et per diminutionem dicitur. Mozicia, quasi modicia, unde et modicum; Z pro D, sicut solent Itali dicere ozie pro hodie. Scrinia. Saccuscus a sago dictus, quod eo consuto efficiatur, quod Graeci marsupon appellant. Quaedam Graeca nomina in Latinum paulo inflectuntur, propter Romanum eloquium. tarum sunt, ab eo quod sute sunt appellate. Involucrum dictum, quod aliquid in se teneat inunde et fiscellae et fiscinae dicuntur: hunc habent exactores, et in eo mittunt debitum pu
Abbreviated transcription (Latin):
rithinica. metrica. Armonica est:
mica ẽ: quȩ requirit incursionẽ u̾boꝵ. utrũ
bene sonus an male cohereat. Metrica est:
quȩ mensurã diu̾soꝵ metroꝵ ꝓbabilirati¬
one cognoscit. ut u̾bi grã. heroicũ. iambicũ.
elegiacum. & cetã¬

Expanded text:
rithmica – metrica. Armonica est smica est quae requirit incursionem uerborum, utrum bene sonus an male cohaereat. Metrica est quae mensuram diuersorum metrorum probabili ratione cognoscit, ut uerbi gratia heroicon, iambicon, heleiac
Abbreviated transcription (Latin):
nullam habere umbram dicuntur. Cali aut̃
ȩdificio surgunt. ut a lato incipiant & in an¬
gusto finiantur: sicut ignis. Pir enĩ. ignis
dr̃. has ȩgyptus habet. Apud maiores eũi.
potentes aut sub montib aut in montibꝰ sepe¬
liebantur. Inde tractum ẽ ut suꝑ cadauera
aut pyramides fierent. aut ingentes colũp¬
ne collocarentur.
De edificiis Rustieis .xii.

Expanded text:
nullam habere umbram dicuntur. Tali autem nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt, ut a lato incipiant, et in angusto finiantur, sicut ignis. Pyr enim dicitur ignis. Has Aegyptus habet: apud majores enim potentes aut sub montibliebantur. Inde tractum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes columnae conlocarentur. De aedificiis rusticis .
Abbreviated transcription (Latin):
epulchrum a sepulto dictũ. Priꝰ autẽ
quisq indomo sua sepeliebatur. p̾ea
uetitum ẽ legib. ne fecore ipso corpora uiuen¬
tium contacta inficerentur. Monumentũ
ideo nuncupatum. eo qͦd mentẽ moneat
ad defuncti memoriam. Cum enĩ ñuidetiᷤ
uideris: monet mentẽ. & ad memoriam te
reducit. ut mortuum recorderis. Monum̃¬
ta itaq & memoriȩ: ꝓmentis ad monitione
dictȩ.Tumulus nunc mons breuis. nẽ
tumens
tellus: nunc sepulchrum sig¬
eo qͦd ibi corp¬
ora absumantur. Sarei¬
na enĩ grece
caro. fagos comedere dr.
Mausolea sunt
sepulchra seu monu¬
menta regum. a
mausoleo rege ȩgiption¬
dicta. Nameo defuncto. uxor eiꝰ mirȩ magnitu¬
dinis & pulchritudinis extruxit sepulchrũ.
in tantũ ut usq hodie omĩa monum̃ta p̃ciosa
ex nomine eius mausolea nuncupẽtur. Pyra¬
mides ᷑ genus sepulchroꝵ quadratum & fasti¬
giatum ultra omẽm celsitatem quȩ fieri manu
possit. Unde & mensuram umbrarum egressȩ.

Expanded text:
epulchrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non viderivideris, monet mentem et ad memoriam te reducit ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae.tumens tellus, nunc sepulchrum sigeo quod ibi corpora absumantur; sarci enim grece caro, phagos comedere dicitur. Mausolea sunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausolo rege Egyptiodicta. Nam eo defuncto uxor ejus mirae magnitudinis et pulchritudinis exstruxit sepulcrum, intantum, ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine ejus mausolaea nuncupentur. Pyramis est genus sepulcrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitudinem, quae fieri manu possit: unde et mensuram umbrarum egressae,
Abbreviated transcription (Latin):
& quȩdam monstruose hominũ transfor¬
mationes & cõmutationes inbestias: sic̃ deula
maga famosissima circeȩ. quȩ socios quoq
ulixis mutasse fertur in bestias. & de archadib
qui sorte ducti transnatabant qͦddam stagnũ.
atq ibi conuertebantur in lupos. Nam & dyo¬
medis socios in uolueres fuisse conu̾sos. ñ fabu¬
loso mendacio. s hystorica affirmatione confir¬
mant. Ded & quidam asserunt strigas ex homi¬
nib fieri. Ad multa enun latrocinia sigurȩ sce¬
leratoꝵ mutantur. & siue magicis cantibus.
siue herbarum ueneficio totis corporib inferaᷤ
transeunt. Diquidem & ꝑnaturam pleraq
mutationẽ recipiunt. & cor rupta indiuersas
species transformant᷑. sicut deuituloꝵ carni¬
bus putridis apes. sic̃ de eqͥs scarabei. de mulislo¬
custȩ. de cancris scorpiones. Ouidiꝰ. Concaua littoreisi demiꝰ
brachia caneri: Scorpion exibit. caudaq minabi¬
tur unca

Expanded text:
 quaedam monstrosae hominum transformationes et commutationes in bestias, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulyssis mutasse fertur in bestias, et de Arcadibus, qui, sorte ducti, transnatabant quoddam stagnum, atque ibi convertebantur in lupos. 2. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos, non fabuloso mendacio, sed historica affirmatione confirmant. Sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum beneficio, totis corporibus in feras transeunt. 3. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur, sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius: Concava littorei si demas brachia cancri, Scorpius exibit, caudaque minabitur unca
Abbreviated transcription (Latin):
r dauid loquitur sic dicens. Foderunt iin.¬
manus meas & pedes meos: dinumera¬
diert̃ omĩa ossa mea. ipsi uͦ considerauerunt
& conspexerunt me. Quibus utiq uer¬
bis in cruce corpꝰ signisicaũ extensũ. manibꝰ pe¬
dibꝰq confixis. & clauoꝵ transuerberatione

Expanded text:
 ipse loquitur, dicens: Foderunt manus meas, et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea, ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me. Quibus utique verbis in cruce corpus significat extentum, manibus pedibusque confixis, et clavorum transverberatione
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ confixerunt. & plangent eum planctu
quasi unigenitũ: & dolebunt suꝑ eũ ut dole¬
re solet inmorte pͥmogeniti. Hoc enĩ factum¬
que dolebunt a se crucifixum indie iudicii.
cum uidebunt eum in patͥs ac sua maiestate

Expanded text:
um est: « Et plangent eum planctu quasi unigenitum, et dolebunt super eum, ut dolere solent in morte pin cruce, quem dolebunt a se crucifixum in judicii die, cum viderint eum in Patris ac sua majestate
Abbreviated transcription (Latin):
rustȩ tabulȩ sunt marmoris. unde &
marmorati parietes crustati dicunt᷑. Quis
autẽ marmora secandi in crustas excogita¬
uerit: ñ constat. Fiunt autẽ harena & ferro
serraq inp̾tenui linea p̾mente harena. tra¬
ctuq ipso secante: s crassior harena plus
erodit marmoris. Nam tenuis fabricis et
polituris accõmoda est.

Expanded text:
unt tabulae marmoris. Unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Quis autem marmora secandi in crustas rationem excogitaverit, non constat. Fiunt autem arena, et ferro, serraque in praetenui linea premente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam tenuis fabricis et polituris accommodata est.
Abbreviated transcription (Latin):
tat. socrates non disputat. Hȩc asuꝑiorib
ideo differt. quod illa siggillatim dici pos¬
sunt: hȩc nͥ conexae dici non possunt. Qd̃
ht̃ conflictum. & appellatur abeis ualde
oppositum. Si quidẽ & t̃cium non recipit.
Nam ex illis quidam hab̾e t̃cium possunt.
ut in contrariis candidum & ingrũ: ter¬
ciũ eiꝰ nec candidũ nec nigrũ. s fuscum
uł pallidum. In relatiuis qͦ ut multa
& pauca. t̾cium etꝰ nec multa nec pauca:
s mediocria. In habitu uł orbatione ut ui¬
sio & cecitas. t̾cium eiꝰ nec cecitas nec uisio:
s lipitudo. Hic gͦ leget non leget. t̾ciũ nicħ¬

Expanded text:
tat, Socrates non disputat. Haec a superioribus tat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici possunt, haec nisi conexe dici non possunt. Quod habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. 8. Nam ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum; tertium ejus nec candidum nec nigrum, sed fuscum, vel pallidum. In relativis quoque, ut multa, t pauca, tertium ejus nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu et orbatione, ut visio et cecitas, tertium est nec cecitas ne visio, ut lippitudo: hoc ergo legit, non legit, tertium ni
Abbreviated transcription (Latin):
sicut duplum. simplũ. Hoc solũ oppositoꝵ
genus ad se refertur. Non enĩ ÷ maiꝰ nͥ ad mi
quȩ dupli mediũ ÷: s: ita illi opponit᷑. ut
eiꝰ sit cui opponitur. Sic & parũ opponitur
magno.ita ut ipsum parum ad magnũ
cui opponit᷑ sit parum. Nam suꝑiora quȩ
dicunt᷑ contraria ita sibi opponunt᷑. ut eoꝵ
ñ sint quib opponunt᷑. nec ad ea qͦcũq mͦ
referant᷑. Si qͥdẽ iniquitas iusticiȩ ita con¬
traria ẽ: ut ñ eiꝰdẽ iusticiȩ miqͥtas sit: aut
ad illam sit iniqͥtas. Terciũ genꝰ ẽ oppositoꝵ
habitꝰ uł orbatio. qd̃ genus cicero pͥuatio¬
nem uocat: qua ostendit aliquid quẽpiã
habuisse unde pͥuatꝰ est. Cuiꝰ species st̃
tres. Quarũ pͥma ÷ inre: scda in loco. t̾cia
in tempore congruo. Inre: ut cecitatis &
gruo. ut infantẽ ñ dicere sine dentib
it. Quartũ uͦ genꝰ ex confirmatione &
negatione opponitur. ut socrates dispu¬

Expanded text:
sicut duplum, simplum. 4. Hoc solum oppositorum sicut duplum, simplum. 4. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non enim est majus, nisi que dupli medium est; sed ita illi opponitur, ut ejus sit cui opponitur. 5. Sic et parvum opponitur magno, ita, ut ipsum parvum ad magnum cui opponitur sit parvum. Nam superiora, quae dicuntur contraria, ita sibi opponuntur, ut eorum non sint quibus opponuntur, nec ad ea quocunque modo referantur; siquidem iniquitas iustitiae ita contraria est ut non eiusdem iustitiae iniquitas sit, aut ad illam sit iniquitas. Tertium genus est oppositorum habitus vel orbatio. Quod genus Cicero privationem vocat, qua ostendit aliquid quempiam habuisse, unde privatus est. Cuius species sunt tres: quarum prima est in re, secunda in loco, tertia in tempore congruo. In re, ut caecitas vigruo, ut infantem non dicere sine dentibus it. Quartum vero genus ex confirmatione et negatione opponitur, ut Socrates dispu
Abbreviated transcription (Latin):
ta uõdat. ꝓpt̾ qd̾ sibi uelut ex adu̾so uiden¬
tur existere ut contraria. Nec tam̃ omnia
quȩ opponunt᷑ sͥ cont᷑ria st̃: s omĩa a contͣ¬
rio opposita st̃. Primũ genꝰ ÷ contͣrioꝵ. qd̾
iuxta cẏceronẽ diu̾sũ uocat᷑: ꝓ eoqd̾ tan¬
tum contrarie sibi opponunt᷑. ut ñ eoꝵ
sint qͥb opponunt᷑: ut sapientia stulti¬
tia. Quod intres species diuicdit᷑. Nam
st̃ quȩdã eiꝰ quȩ mediũ habent. & sunt
quȩdam quȩ sine medio sunt: & quȩdã
st̃ quȩ mediũ habent. & tam̃ sine nomi¬
ne st̃: nisi utrũq ei uocabulũ creet. Can¬
didum & nigrũ mediũ habent. qͥa int̾̃
eos sepe color pallidꝰ uł fuscꝰ inuenit᷑. Si
ne medio sunt. qͦtiens unũ de duob acci¬
dit: ut sanitas uł infirmitaᷤ. Hoꝵ nicħ
ẽ mediũ. Ea autẽ quoꝵ media sine no¬
mine stͣ ut felix infelix. mediũ habent
ñ felir. Scd̾m genus ẽ relatiuoꝵ. quȩ
ita sibi opponunt᷑ ut ad se conferantur.

Expanded text:
ta vocat, propter quod sibi velut ex adverso videntur obsistere, ut contraria; nec tamen omnia quae opponuntur sibi contraria sunt, sed omnia a contrario opposita sunt. Primum genus est contrariorum, quod iuxta Ciceronem diversum vocatur, pro eo quod tantum contrarie sibi opponuntur, ut non eorum sint quibus opponuntur, ut sapientia stultitia. Quod genus in tres species dividitur. Nam sunt quaedam eius quae medium habent; et sunt quaedam quae sine medio sunt; et quaedasine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidus et niger medium habent, quia inter eos saepe color pallidus vel fuscus invenitur. 3. Sine medio sunt quoties unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix, infelix, medium habent non felix. Secundum genus est relativorum, quae ita sibi opponuntur, ut ad se conferantur,
Abbreviated transcription (Latin):
unitum uł munimentũ dictum. qͥa
manu ẽ factum. Cors uocata uł qͦd
coartet duncta quȩ interius sunt id ÷ con¬
cludat: uł qͦd coherceat obiectu suo extrane¬
os & a dire ꝓhibeat. Uallum ẽ qͦd mole terrȩ
erigitur. ut custodia p̃tendatur. Dictum
autẽ uallum auallis. Nam ualli fustes st̃
quib uallum munitur. & ualli dicti qͦd¬
figantur & uellantur. In t̾ualla sunt spacia
int̾ capita ualloꝵ. id ÷ stipitum qͥb uallũ
fit. Unde & cȩt̾a quoq spacia dicunt᷑. absti¬
pitib scilicet. Agger ÷ cuiꝰlibet rei acerua¬
tio. unde fossȩ aut ualles possunt repleri.
uallo facto ꝓpiꝰ ponitur.S abusiue & muros
& munimenta omĩa: aggerem dicimꝰ. Ma-
ceriȩ sunt parietes longi. quib uineȩ aliquȩ
parietes et̾̃ra appellant. qm̃ informa circum¬
datis duab utrinq tabulis inferciuntur
ueriꝰ quam instruuntur. Euis durant in cor¬
rupti. uentis. ignib. oniniq cemento fortiores.
Sepes munimenta satoꝵ sunt: unde & appel¬

Expanded text:
unitum, vel munimentum dictum, quia manu est factum. Cors vocata, vel quod coarctet cuncta, quae interius sunt, id est, concludat: vel quod coerceat objectu suo extraneos, et adire prohibeat. 2. Vallum est, quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur: dictum autem vallum a vallis. Nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter capita vallorum, id est stipitum quibus vallum fit; unde et cetera quoque spatia dicunt, ab stipitibus scilicet. Agger est cuiuslibet rei acertio, unde fossae, aut valles possunt repleri vallo facto propius ponitur. Sed abusive et muros, et munimenta omnia aggerem dicimus. 4. Maceriae sunt parietes longi, quibus vineae aliaque parietes de terra appellant, qdatis duabus utrimque tabulis inferciuntur verius quam instruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepes munimenta satorum sunt; unde et appel
Abbreviated transcription (Latin):
s p̃cipua ingermania. humorem sub t̾ra
putant calore densatum. unde & nomen
sumpsit. Uarietas eius in purpuram can¬
doremq & ignem cũ qͦddam coloꝵ reꝑcus¬
su. quales incȩlesti arcu spectantur. Cruꝰ
contraria causa cristallum facit gelu ue¬
hemeritiori. concreto.
De cristallinis gẽmis

Expanded text:
sed praecipua in Germania, humorem sub terra sed praecipua in Germania, humorem sub terra putant calore densatum unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori concreto. De crystallinis . Crys