comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Mirmidonas a nurmidone
duce iouis ⁊ eurimedosi filio. Ci¬
cropi atheniensiũ regi suocessit
granus. cuiꝰ filia achis nomen ⁊
regioni ⁊genti dedit. ⁊ ex ea achi¬
ci cognominati. qui sunt athenien¬
ses i Ion uir fortis ex suo nomine
eosdem athenienses uocauit ionas.
Macedones autẽ a nomine mace¬
donis regis antea emaci nuncu¬
pati sunt. postea macedones dicti.
Eptrote a pirro a chillis filio. pͥus
piride postea uͦ epirro rege ad iͥta¬
liam transire presumpserunt. Sorꝰ
neptum ⁊ ellepis filius fuit. un¬
de et dori loriginem ⁊ nom̃ ducũt.
sunt autẽ ꝑs g̾ci gentis ex quib
etiam oognominaata est t̾cia lĩgua
g̾coꝵ. que dorica appellatur. Lacede¬
mones a lacedemone a lacedemone
semele filio dicti. Hii diu ꝑseu̾antes
in bello contra messonios ueriti ne
diuturnitate p̾lii spem ꝓlis amitte¬
rent. p̾oeꝑunt ut uirgines eoꝵ cum
iuuenib donu uelictis concub̾ent. sic¬
q ex ꝓmiscuo uirginũ concubitu

Expanded text:
tos Myrmidones a Myrmidone tos Myrmidones a Myrmidone duce, Jovis et Eurimedusae filio. Cecropi Atheniensium regi successit Cranaus, cujus filia Attis nomen et regioni et genti dedit, et ex ea Attici cognominati, qui sunt Athenienses. Ion, vir fortis, ex suo nomine eosdem Athenienses vocavit Iones. Macedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nuncupati sunt: postea Macedones dicti. Epirotae a Pyrrho Achilli filio prius Pyrrhidae, postea vero Epiro rege . . . ad Italiam transire praesumpserunt. Dorus Neptuni et Ellepis filius fuit, unde Dori et originem et nomen ducunt. Sunt autem pars Graeciae gentis; ex quibus etiam cognominata est tertia lingua Graecorum, quae Dorica appellatur. Lacedaemones a Lacedaemone Semelae filio dicti. Hi diu perseverantes in bellum contra Messenios, veriti ne diuturnitate proelii spem prolis amitterent, praeceperunt ut virgines eorum cum iuvenibus domi relictis concumberent; sicque ex promiscuo virginum concubitu
Abbreviated transcription (Latin):
ta appollinis filia nuncupatos
sicionii g̾ci sunt nuncupati a siti¬
one rege. Hii pͥmũ agialei uoca¬
bantur a rege agialio qui pͥmus
sitioniis imꝑauit. a quo ⁊ age alea
ciuitas nuncupata est. que nunc
peloponensis uocatur a pelope re¬
ge suo. Ipsi sunt ⁊ archades ab ar¬
chade rege iouis ⁊ calixte filio dic¬
ti. danai a danao rege uocati idẽ
⁊ argiui argo conditore cognomi¬
nati. postquam autem rex g̾corũ
apis mortuus est huic filiꝰ argꝰ
suocessit in regnũ.⁊ ex eo arguu
appellati sunt. qui etiam ab eis post
obitum ut deus hab̾i cepit. templo ⁊
sacrificio honoratꝰ. Achei qui ⁊ achi¬
ui ab acheo iouis filio dicti. pelas¬
gi dicti. quia cum uelis parisis u̾¬
no temꝑe aduenisse. italiam iuisi
sunt ut aues. pͥmo enim eos uar¬
ro italiam appulisse cõmemorat.
erunt a chillis socii. Dolopes peirri.
Dicti autem sunt mirmidones ꝓpt̾
astutiam quasi mirmice idest for¬
mice. Eratostenes autem diõ dio¬

Expanded text:
tha Apollinis filia nuncupatos. tha Apollinis filia nuncupatos. Sicyonii Graeci sunt nuncupati, a Sicyone rege. Hi primum Agialei vocabantur, a rege Agealeo, qui primus Sicyonis imperavit; a quo et Agealea civitas nuncupata est, quae nunc Peloponensis vocatur a Pelope rege suo. Ipsi sunt et Arcades, ab Arcade rege Iovis et Callistae filio dicti. Danai a Danao rege vocati. Idem et Argivi, ab Argo conditore cognominati. PostquApis mortuus est, huic filius Argus successit in regnum, et ex eo Argivi appellati sunt, qui etiam ab eis post obitum Deus haberi coepit, templo et sacrificio honoratus. Achaei, qui et Achivi ab Achaeo filio Jovis dicti, Pelasgi nominati, quia cum velis passis verno tempore advenisse Italiam visi sunt, ut aves. Primo enim eos Varro Italiam appulisse commemorat: erunt Achillis socii, Dolopes Pyrrhi: dicti sunt autem Myrmidones propter astutiam, quasi myrmeces, id est, formicae. Eratosthenes autem dicit dic
Abbreviated transcription (Latin):
meotide int̃ glacialem tanai
⁊ massagedarum ĩmanes ppłos
habitauer̃t. deuide ꝑnicib eqͥs
caucasi rupibz feras gentes ale¬
xandri claustra cohibentes ru¬
perunt. ⁊ orientem uiginti ãnis
tenuerũt captiuũ. ⁊ ab egiptiis
atq ethiopib annuũ uectigal
exegerunt.Troiana gens an¬
tea dardana a dardano rege¬
nonunada. Nam dardanus et
iasius fr̃es ex g̃cia ꝓfecti ex hiis
iasius ad traciam dardanus ad
frigiam ꝑuenit ibiq pͥmus re¬
gnauit postqm filius eiꝰ ericto¬
nius. deinide nepos eius tros a
quo troiani nuncupati sũt. Ga¬
lache gasli ẽe noscinit᷑. qui in auxilũt
a rege bitire euocati regnum cũ eo
ꝑacta uictoria diuserunt. sicq deĩ¬
de g̾cis ammixti pͥmũ gallogei.
nunc ex antiquo galloꝵ nomĩe
tessali a tessalo. postea agreco rege
greci Nuincupati. sam g̾ci ppͥe tes¬
cau cunt. laphitas autem gentẽ
tessalie fuisse aiint cͥca penion
amnẽ olim inhabitantẽ alaphi¬

Expanded text:
Maeotide inter glacialem Tanaim Maeotide inter glacialem Tanaim et Massagetarum inmanes populos habitaverunt. Deinde pernicibus equis Caucasi rupibus, feras gentes Alexandri claustra cohibente, eruperunt, et orientem viginti annis tenuerunt captivum, et ab Aegyptiis atque Aethiopibus annuum vectigal exegerunt. Troianorum gens antea Dardana a Dardano nominata. Nam Dardanus et Iasius fratres e Graecia profecti; ex his Iasius ad Thraciam, Dardanus ad Phrygiam pervenit, ibique primus regnavit. Post quem filius eius Ericthonius, deinde nepos eius Tros, a quo Troiani nuncupati sunt. Galatae Galli esse noscuntur, qui in auxilium a rege Bithyniae evoperactam victoriam diviserunt: sicque deinde Graecis admisti, primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine co rege Graeci sunt nuncupati. Nam Graeci proprie Thessali sunt. Lapithas autem gentem Thessaliae fuisse aiunt, circa Penion amnem olim inhabitantem, a Lapi
Abbreviated transcription (Latin):
condiderunt. Massagete ex secchaꝵ
origine sunt. ⁊ dicti massagete
quali gͣues idest fortes gẽche
siam sic libius argentum graue
dicit idest massas. hii sunt qui
uter secchas atq albanos septẽ¬
tͥonalib uigis in habidant. A¬
mazones dicte sunt. seu qd̃ si¬
aneiflazon. Qudabant enim
quã adusserant mãniã. hastinti¬
anus. unimammas dicit. Nam
hoc est amazon. quasi anes ma¬
zoin idest sine mãma. has iam¬
non esse qd̃ carum ꝑtim abher¬
cule. partim ab achille uel ab¬
alexandro usꝙ ad int̾nitionẽ
delete sunt. In partes asiatice scchie
gentes que posteras se iasonis
dredunt allio crine nascuntur.
ab assidius niuib ⁊ ip̃ius capil¬
li color. genti nomen dedit. ⁊ inde
drir̃ asbani. Horum glauca ocuł
id est picda mest pupilla a dõ ut
nocte plusqmͣ die cernant. Alba¬
ni autem uicini amazonibus
fuer̃t.Ug nos antea unnos uo¬
catos postremo a rege suo abareꝰ
appellatos. qui pͥus inultima

Expanded text:
condiderunt. Massagetae ex Scytharum condiderunt. Massagetae ex Scytharum origine sunt, et dicti Massagetae, quasi graves, id est, forte Getae. Nam sic Livius argentum grave dicit, id est, massas. Hi sunt qui inter Scythas atque Albanos septentrionalibus locis inhabitant. Amazones dictae sunt, seu quod sianeu mazou: nudabant enim, quam adusserant, mammam. Has Titianus unimammas dicit. Nam hoc est amazon, quasi aneu mazou, id est, sine manon esse, quod earum partim ab Hercule, partim ab Achille vel Alexandro usque ad internicionem deletae sunt. In partes Asiaticae Scythiae gentes, quae posteros se Iasonis credunt, albo crine nascuntur ab adsiduis nivibus; et ipsius capilli color genti nomen dedit. Et inde dicuntur Albani. Horum glauca oculis, id est picta, inest pupilla, adeo ut nocte plus quam die cernant. Albani autem vicini Amazonum fuerunt. Hugnos antea Hunnos vocatos, postremo a rege suo Avares appellatos, qui prius in ultima
Abbreviated transcription (Latin):
utitur. Inde philictei ꝓ palestinis
dnr̃ a ciutate utiq sua. Idem et
allofili idest alienigene ob hoc qr
semꝑ fuerunt inimici urł ⁊ longe
ab eoꝵ gen̾e ac societate seꝑati.
Chananei appellati. de chanãan fi¬
lio cham quoꝵ t̾ram uidei posseder̃t
ex cuius origine fuit. enior pater
sichẽ a quo amorrei sunt nuncupa¬
ti egiptii ab egipto. quodam rege
uocati sunt. nam antea hebrei di¬
cebantur. Interp̾tantur autem
afflixerint dei ppłm pͥusqm diui¬
no auxilio liberarentur. Arme
nius ex tesalia urius de nume¬
ro drcũ iasonis qui ad colcos
ꝓfecti sunt. recollecta multitudi¬
ne que amisso rege iasone pas¬
sim uagabatur. armeniã condi¬
dit. gentiq ex suo uocabło uom̃
dedit. limes est ꝑsicus qui sci¬
thas ab eis diuidit. soccha cogno¬
minatus. A quo lunite sciche.
Aquibdam ꝑ hibentur uocati.
gens antiqͥssima semꝑ habitãs
int̃ parchos. bactrianosq. femi¬
ne autẽ eoꝵ amazoniũ regna

Expanded text:
utitur. Inde Philistaei pro Palaestinis utitur. Inde Philistaei pro Palaestinis dicuntur, a civitate utique sua. Idem et Allophyli, id est alienigenae, ob hoc, quia semper fuerunt inimici Israel, et longe ab eorum genere ac societate separati. Chananei appellati de Chanaam filio Cham, quorum terram Iudaei possiderunt. Ex cuius origine fuit Emor, pater Sichem, a quo Amorrhaei sunt nuncupati. Aegyptii ab Aegypto quodam rege vocati sunt. Nam antea Aerii dicebantur. Interpretanturo autem afflixerint Dei populum, priusquam divino auxilio liberaretur. nius ex Thessalia unus de numero ducum Jasonis, qui ad Colchos profecti sunt, recollecta multitudine, quae amisso rege Jasone passim vagabatur: Armeniam condidit, gentique ex suo vocabulo nomen dedit. Limes est Persicus, qui Scythas ab eis dividit. Scytha cognominatus, a quo limite Scythae a quibusdam perhibentur vocati, gens antiquissima semper habita. Hi Parthos Bactrianosque, feminae etiam eorum Amazonum regna
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ gens sumpsit exordium ab
assiriis qui transinigrati habita¬
uerunt in samaria qui latine int̾¬
p̾tantur custodes eo qd̃ captiuato
isoł isti in t̾ra regionis eoꝵ ad custo¬
diam collati sunt. fenix cadini fr̃¬
de thebis egiptioꝵ in siriam ꝓfectꝰ
ap̃ sidonẽ regnauit. eosq ppłos ex
suo nomine fenioes eam qͣ ꝓuin¬
tiam fenitiam nuncupauit. Sido¬
nes autem a ciuitate que uocatur
sidon traxisse uocabulum ꝑhibent᷑.
Sarraceni dicti. uł quia ex sarra
genitos se p̾dicent. uel sicut gen¬
tiles aiunt. qd̃ ex origine sirorũ
sũt quasi sirigene. hii ꝑ amplã
habitant solitudinẽ. Ipsi sunt ⁊
ismahelite ut lib̃ geneseos docet
qd̃ suit ex ismahel. Ipsi cedar a fi¬
lio ismahelis ipsi agareni ab a¬
gar. qui ut diximus. ꝑu̾so noĩe
sarracem uocantur quia ex sarrage
nitos głiantur. Philutei ip̃i sunt
palestini. qr .p. utteram sermo he¬
breus non hab. s ꝓ eo. q̃. greco

Expanded text:
norum gens sumpsit exordium ab norum gens sumpsit exordium ab Assyriis, qui transmigrati habitaverunt in Samaria, qui Latine interpretantur custodes, eo quod, captivato Israel, isti in terra regionis eorum ad custodiam collocati sunt. 55. Phoenix, Cadmi frde Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus, apud Sidonem regnavit, eosque populos ex suo nomine Phoenices, eamque provinciam Phoeniciam nuncupavit. Sidones autem a civitate quae vocatur Sidon traxisse vocabulum perhibentur. Saraceni dicti, vel quia ex Sarra genitos se praedicent, vel sicut gentiles aiunt, quod ex origine Syrorum sint, quasi Syriginae. Hi peramplam habitant solitudinem. Ipsi sunt et Ismaelitae, ut liber Geneseos docet, quod sint ex Ismaele. Ipsi Cedar a filio Ismaelis. Ipsi Agareni ab Agar; qui, ut diximus, perverso nomine Saraceni vocantur, quia ex Sarra se genitos gloriantur. Philistaei ipsi sunt Palaestini, quia P litteram sermo Hebraeus non habet, sed pro eo Phi Graeco
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt. ⁊nullius int̾ gentes loci ha¬
bebant᷑. Medi semꝑ potentissimi fuer̃t.
Casdei qui nũc caldei uocantur a ca¬
seth filio nachor frĩs abrahe oognom¬
nati sunt. Sabei dictisiutoyoees fez¬
ai qd̃ supplicari ⁊ uenerari. qr diui¬
nitatem ꝑ ipsoꝵ thura ueneremur.
Ipsi sunt ⁊ arabi quia in montib a¬
rabre sunt. qui uocatur libanꝰ ⁊ an¬
te libanus. ubi thura colliguntur
Siri a surim uocati ꝑhibentur qui
fuit nepos abraham exoethura. qͦs
autem uet̾es assirios. nũc nos uo¬
camus siros a ꝑte totum appellã¬
tes. hebrei uocati sunt ab heber qͥ
cem tͥbuũ nomina imposuit. nam
antea hebrei siue isrłite nũcupabãt᷑.
Ex quo autẽ in duo regna dei ppłs
diuisus est. tunc due trib que de
stirpe iuda reges habebant iudeoꝵ
nom̃ sortiti surit. Reliqua decemi tͥ¬
buũ que in samaria regem sibi ꝯ¬
stituit ob ppłi magtutudinẽ pͥstirĩ
nomen retinuit isrł. Samarcta¬

Expanded text:
fuerunt, et nullius inter gentes loci hafuerunt, et nullius inter gentes loci habebantur. Medi semper potentissimi fuerunt. Chasdei, qui nunc Chaldaei vocantur, a Chased filio Nachor fratris Abrahae cognominati sunt. Sabaei dicti  est supplicare, et venerari, quia divinitatem per ipsorum thura veneramur: ipsi sunt et Arabes, qui in montibus Arabiae sunt, qui vocantur Libanus et Antilibanus, ubi thura colliguntur. 50. Syri ab Assurim vocati perhibentur, qui fuit nepos Abraham ex Cethura, quos autem veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. 51. Hebraei vocati sunt ab Heber, qui cem tribuum nomen imposuit. Nam antea Hebraei, sive Israelitae nuncupabantur. 53. Ex quo autem in duo regna Dei populus divisus est, tunc duae tribus, quae de stirpe Juda reges habebant, Judaeorum nomen sortitae sunt. Reliqua pars decem tribuum, quae in Samaria sibi regem constituit, ob populi magnitudinem, pristinum nomen retinuit Israel. 54. Samarita
Abbreviated transcription (Latin):
les dnr parthici. hii similit̾ ut bact̾a¬
ni domesticis seditionib secchia pulsi
solitudines iuxta hircaniam. pͥmũ
furtim occupau̾nt. deinide pleraq fi¬
nium etiam uirtute obtinuerunt.
assirii ab assur filio sem uocati gẽs
potentissima que ab eufrate usq ad
indoꝵ fines omnẽ in medio detiuit
regionẽ. Medi a rege suo oognomina¬
ti putantur. Namq iason peliaci re¬
gis fr̃ pelei filius thessala pulsus ẽ
cum medea uxore sua cuiꝰ fuit pͥuignus
medus rex atheniensiũ qui post mor¬
tem iasonis orientis plagam per do¬
muit. ibiq medeam urbem condidit
gentemq medoꝵ nomine suo appella¬
uit. s inuenimꝰ ingenesi qd̃ rriag¬
dai auctor gentis medoꝵ fuit. a quo ⁊
cognominati ut suꝑius dictum est.
ꝑse a ꝑseo rege sunt uocati qui egre¬
cia asiam transiens ibi barbaras gẽ¬
tes graui diurnoq bello ꝑ domuit no¬
uissime uictor nomen subiecte genti
dedit. ꝑse autem ante curũ ignobłes

Expanded text:
les 'parthi' dicuntur. Hi, similiter ut Bactriales 'parthi' dicuntur. Hi, similiter ut Bactriani, domesticis seditionibus Scythia pulsi solitudines iuxta Hircaniam primum furtim occupaverunt, deinde pleraque finium etiam virtute obtinuerunt. Assyrii ab Assur filio Sem vocati, gens potentissima, quae ab Euphrate usque ad Indorum fines omnem in medio tenuit regionem. Medi a rege suo cognominati putantur. Namque Iason, Peliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est cum Medea uxore sua; cuius fuit privignus Medus rex Atheniensium, qui post mortem Iasonis Orientis plagam perdomuit, ibique Mediam urbem condidit, gentemque Medorum nomine suo appellavit. Sed invenimus in Genesi quod Madai auctor gentis Medorum fuit, a quo et cognominati, ut superius dictum est. Persae a Perseo rege sunt vocati, qui e Graecia Asiam transiens, ibi barbaras gentes gravi diuturnoque bello perdomuit, novissime victor nomen subiectae genti dedit. Persae autem ante Cyrum ignobiles
Abbreviated transcription (Latin):
qui chus appellatus ẽ. ⁊ si omnia con¬
sid̾antur. plurima tam̃ gentiũ muta¬
ta qmͣ manentia uocabula apparent.
qͥb postea nomina diu̾sa dedit ratio.
siamq indi ab indo flumine dicti ft̃
qui ab occidentali ꝑte eos includit.
Seres a ꝓpͥo oppido nom̃ sortiti sũt.
gens adorientem sita: ap̃ quos la¬
na de arborib contexit᷑. de quib est
illud. Ignoti facie. s noti uelłe seres.
Gangaride ppłi sunt int̾ assirios in¬
dosq inhabitantes circa gangen flu¬
uium. Unde etiam gangaride nũcupa¬
tisunt. hireani dicti sũt a silua hir¬
cama. ubi sunt plurimi tigres. Bactͥ¬
ani sciche fuerunt. qui suoꝵ factione
a sedib suis pulsi iuxta bactron ori¬
entis fluuiũ consederunt. ex cuius
uocabulo ⁊ nomen sortiti sunt. ħuiꝰ
gentis rex fuit zoroastres inuentor
magioe artis. Parchi qͦ ⁊ ip̃i ab sccchi
originem trahunt. fuerunt enĩ exu
festatur. Nam scichico sermone. Exu¬

Expanded text:
qui Chus appellatus est. Et si omnia conqui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura tamen gentium mutata quam manentia vocabula apparent; quibus postea nomina diversa dedit ratio. Namque Indi ab Indo flumine dicti sunt, qui ab occidentali parte eos includit. Seres a proprio oppido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quos de arboribus lana contexitur. De quibus est illud: Ignoti facie, sed noti vellere Seres. Gangaridae populi sunt inter Assyrios Indosque, habitantes circa Gangen fluvium. Unde etiam Gangaridae nuncupati sunt. Hircani dicti a silva Hircania, ubi sunt plurimae tigres. Bactriani Scythae fuerunt, qui suorum factione a sedibus suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sortiti. Huius gentis rex fuit Zoroastres, inventor magicae artis. Parthi quoque et ipsi ab Scythis originem trahunt. Fuerunt enim eorum festatur. Nam Scythico sermone exu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Tarsis aqͦ cilices ut iosephus
arbitratur. unide ⁊ metpoł ciuitas eoꝵ
tarsis dr̃. Cechim a quo oethei id
est cipri a qͥb hodieꝙ urbs scichia no¬
minatur. Dodanĩ a quo rodii. hee sũt
gendes de stirpe iafech. que a tauro
monte ad aquilonẽ mediam ꝑtẽ
asie et omnẽ europam usq ad oc¬
ceanũ britannicũ possident. no¬
mina et locis ⁊ gentib relinqñte ᷤᷤ.
de quib postea ĩmutata sunt płima.
ut fuerunt. Nam multaꝵ gentiũ
uocabula. ꝑtim ꝑmanserũt. ita ut
hodieq appareat unde fuerant di¬
riuata. sicut exasur assirii ex heb̾
hebrei. ꝑtim u̾o tp̃ris uetustate ita
mutata sunt. ut uix homines doc¬
tissimi antiqͥssimas hystorias per¬
scrictantes. nec omĩum. s aliqͣꝵ
ex istis origines potuerũt repperire. Nã
qd̃ ex filio cham qui uocabatur mes¬
raum egiptii sint exorti. nulla hoc reso¬
nat origo uocabuli. sicut nec ethiopũ
qͥ dicuntur ad eum filiũ cham ꝑtin̾e.

Expanded text:
tur 35. Tharsis, a quo Cilices, ut Josephus tur 35. Tharsis, a quo Cilices, ut Josephus arbitratur; unde metropolis civitas eorum Tharsus dicitur. Cethim, a quo Citii, id est Cyprii, a quibus hodieque urbs Citium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gentes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem mediam partem Asiae et omnem Europam usque ad Oceanum Brittanicum possident, nomina et locis et gentibus relinquentes; de quibus postea inmutata sunt plurima, ut fuerunt. Nam multarum gentium vocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerant derivata, sicut ex Assur Assyrii, ex Heber Hebraei: partim vero temporis vetustate ita mutata sunt, ut vix homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerunt reperire. Nam quod ex filio Cham, qui vocatur Mesraim, Aegyptii sunt exorti, nulla hic resonat origo vocabuli, sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
aradus a qͦ aradi sunt. qui arad̾
insulã possed̾unt. angustu fretu afe¬
nicis littore separatam. Decimus a¬
morreus a quo sire nobił ciuitas
que uocatur ocelis Undecimꝰ amathe¬
us. Hee sunt gentes de stirpe cham.
que a sidone usq ad gaditanũ fre¬
tum omnẽ meridianã ꝑtem tenẽt.
Item tͥb filioꝵ iafeth. filii gͥ iafech
septem nominant᷑. Gonier. ex quo
galate idest galli. magog a qͥ arbi¬
trantur. scitas ⁊ gottos traxisse o¬
riginẽ. Madai a quo medos exist̾e
putant. iunan a qͦ iones qui ⁊ g̾di.
unde ⁊ mare ioniũ. Tubal. aqͦ hi¬
beri. qui ⁊ hispani. licet quidã ex eo
itales suspicent᷑. Mosoc ex qͦ cappa
lum est. quasi tiraces. filii Gõmer ne¬
potis iaphet. ascanath a quo sarma¬
te. qͦs g̾oc reguios uocant. Rifan.
a qͦ paflagonas. Gotorna aͦ q st̃
friges. filii iaban elica a qͥb gre¬
ci elisei qui uocantur eolsdes. Unde
⁊ ligua quinda g̾cie eolis appella¬

Expanded text:
Aradius, a quo Aradii sAradius, a quo Aradii sinsulam possederunt, angusto freto Phoenicis littore separatam. Samareus, a quo Syriae nobilis civitas, quae vocatur Coeles. Undecimus Amathaeus. Haec sunt gentes de stirpe Cham, quae a Sidone usque ad Gaditanum fretum omnem meridianam partem tenent. Item tribus filiorum Iafeth. Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, ex quo Galatae, id est Galli. Magog, a quo arbitrantur Scythas et Gothos traxisse originem. Madai, a quo Medos existere putant. Iavan, a quo Iones, qui et Graeci. Unde et mare Ionium. Thubal, a quo Iberi, qui et Hispani; licet quidam ex eo et Italos suspicentur. Mosoch, ex quo Clum est quasi Tiraces. 32. Filii Gomer nepotes Iaphet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Rheginos vocant. Riphath, a quo Paphlagones. Gotorna, a quo sunt Phryges. Filii Iavan Elisa, a quibus Graeci Elisaei, qui vocantur Aeolides. Unde et lingua quinta Grae
Abbreviated transcription (Latin):
cubi dicuritur ab incubando hoc est
stuprando. Sepe enim imꝓbi exi¬
stunt etiam in mulierib. ⁊eaꝵ
ꝑagunt concubitũ. quos demonẽ
gallidusios mncupant. q ass¬
due hano ꝑagunt inmundiciã
quem uuugo incubonẽ uocant.
ꝑmeos tmes. ⁊ appͥca rura lenis

Expanded text:
cubi dicuntur ab incumbendo, hoc est cubi dicuntur ab incumbendo, hoc est stuprando. Saepe enim inprobi existunt etiam mulieribus, et earum peragunt concubitum: quos daemones Galli Dusios vocant, quia adsidue hanc peragunt inmunditiam. Quem autem vulgo Incubonem vocant, per meos fines et aprica rura lenis
Abbreviated transcription (Latin):
na cunt uocabula: Nimphas quippe
maris nerdes. Erosis dñt a uinone t¬
risse nom̃. Greoe enim iuino era ap¬
pesatur ⁊ ideo nescio quis filius eiꝰ
signuificante fabula qd̾ aer iunotu
Siputisur ubi uolunt eroes habetate
diio nomine appellant aliciũ meriti
anittias defunctoꝵ quasi aeroas et
omẽs deos quos domi colebane. ⁊ pe¬
nates dicti qd̃ essent in penetrt̾ibiib
aurad. suxeꝰ quia mit̾es sũis un mam¬
ib contrerio nomins hec appellantur
Apuleuis autem̃ ait eos kata aeite¬
frasĩ dicĩiatiẽs. hoc est inct̾es ae m̃o¬
destos tu̾m sut t̾ribies et ĩmanes ut
parcas ⁊ emenidas. laruas ex homi¬
nib facto s demones auint. qͥ menti
mali fulinit quaꝵ eẽ uatura dicctire
t̾oere ꝑciulos ⁊ mangulis garrire
tenebxosis. lamils quas fabule t̃¬
dint infantes coruꝑe aclamare sole¬
tãs a lanianido specialit̾ dicdas. pilo¬
le qui gͥoe pantte latine uicubi arcel¬
passim cum animelib unde ⁊ in¬

Expanded text:
ria sunt vocabula. Nymphas quippe ria sunt vocabula. Nymphas quippe maris Nereides. Heroas dicunt a Junone traxisse nomen: Graece enim Juno Ere appellatur; et ideo nescio quis filius ejussignificante fabula, quod aer Junoni deputetur, ubi volunt heroas habitare, quo nomine appellant alicujus meriti animas defunctorum, quasi aeroas, idomnes deos, quos domi colebant: et penates dicti, quod essent in penetralibus, iauras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, quod meriti mali fuerint, quarum natura dicitur terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appelpassim cum animalibus. Unde et In
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̃ passim in qͦlib inicurrens sci¬
ne ullocou examine m̾itoꝵ et
adbon: cͦ os ⁊ ad malos uenit.
fatum autẽ a fortuna seꝑant. et
fortunam quasi. sit in hiis que for¬
tuitu ueniunt. nulla palam carisa
fatum uͦ appositum suiguł ⁊ st̃atũ¬
tum aunt. Aiunt ⁊ tres furias fe¬
menas cͥuitas serpentib ꝓpt̾ tres
affectus qd̃ in animis hominũ mł¬
bas ꝑturbationes gignunt. Tit̾¬
dum cogunt ita delinquere. ut nͦ
fame neo ꝑiculi sui respectum ha¬
b̾e ꝑmittant ira que tundictã cu¬
pit. cupiditas que desid̾at opes li¬
bido que. appetit uoluptates. Que
ideo furce appellantur q d̾ stimcilis
sius mentem feriant ⁊ quietam esse ñ
sinant. simphas deas aquaꝵ putant
dictas a nubib. nam ex nũbib aque.
quasi numina limphaꝵ. Ipãs audem
dũt ⁊̃musas quas ⁊ nimphas diccnte.¬
dec in m̾ito. samꝙ aquie motus musi¬
cen esficit. slmphaꝵ ap̃ gentiles ua¬

Expanded text:
eo quod passim in quolibet incurrens sieo quod passim in quolibet incurrens sine ullo examine meritorum, et ad bonos, et ad malos venit. Fatum autem a Fortuna separant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuitu veniunt, nulla palam causa; Fatum vero appositum singulis et statutum aiunt. 95. Aiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus, propter tres affectus, 393 qui in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt ita delfamae periculive respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit: cupiditas, quae desiderat opes: libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, et quietam esse non sinant. Nymphas deas aquarum putant dictas a nubibus: nam ex nubibus aquae,rum deas, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas, quas et nymphas, Nec immerito: nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles va
Abbreviated transcription (Latin):
da hominũ nolumus inclinare ratio¬
nabart̾ possemus afando fatum ap¬
pellare. son enun abniuere possu¬
mus ẽẽ scͥptum in lit̾t̾is sanctis. se¬
mel locutus est duo hec audiui ⁊ oe¬
t̾a. Qd̃ autem dcm̃ est semel locutꝰ ẽ
intelligitur ĩmobilit̾ hoc est in cõ¬
mutabilit̾ omĩa que fictura sunt. ⁊
que ipse factutꝰ est. tͥa autẽ fata fin¬
gt̃ incolo ⁊ fuso. digitisq fila ex lana
presens qd̾̃ int̾ digitos nentis trai¬
cituo. futurũ in lana que colo impli¬
cata est. ⁊ qd̾ ad huc ꝑ digitos rientis
ad fusũ tamquam p̾sens ad p̾t̾ctũ
appellatas qd̃ minime parcant.
quas tres esse uoluerunt. unam
que uitam hominus ordiatur. al¬
teram que contexat t̾ciam que nũ¬
pat. Incipimus enĩ cũ nascimur.
sumus cum uiuimus. desinimꝰ cum
int̾aus. fortunã a fortiutis nomẽ
hab̾e dicunt quasi deam qnͣdam res
humanas uariis easib ⁊ fortuitis
isuidentẽ. unde ⁊ cecam appellant.

Expanded text:
da hominum nolumus inclinare, ratioda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possemus a fando FATUM appellare. 91. Non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec audivi, etc. Quod enim dictum est, semel locutus est, intelligitur immobiliter, hoc est, incommutabiliter omnia quae futura sunt, et quae ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo et fuso digitisque filum ex lana praesens, quod inter digitos neentis traicitur: futurum, in lana quae colo inplicata est, et quod adhuc per digitos neentis ad fusum tamquam praesens ad praeteritum appellatas, quod minime parcant. Quas tres esse voquae vitam hominis ordiatur: alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim cum nascimur; sumus, cum vivimus; desinimus, cum interimus. 94. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quamdam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem, unde et caecam appellant,
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ templum eius esset instructũ
uelut soros. s apis pͥmo sorapis.
deinde una litt̾a cõmutata serapiꝰ
dictus est. Apis fuit apd̾ egipti¬
os taurꝰ serapi consecratꝰ. ⁊ ab eo
ita oognominatus quẽ egiptꝰ in¬
star tiuminis colebat. eo qd̾ de
futuris daret quedam manifesta
signa. apparebat enun in m̃phis.
quem centum antistites ꝓseq̃bant᷑.
⁊̃ repente uelitt lĩphatici p̾canebant.
huꝰ capitis ymaginẽ sibi in here¬
mo iudei fecerunt. Faimi a fando
signis oftend̾e uid̾entur futura. In
lucis consulebantur a pagans: ⁊
responsa non signis. s uecib dabãt.
Geniũ autẽ dicunt. qd qͣsi uim ha¬
beat omniũ rerũ gignendarũ seu
agignendis libis. Unde ⁊ gerita¬
fabulosa figm̃ta. que intͥpretata sic
habentur. ut ea nõ intellecta damp¬
nabilit᷑̾. tam̃ adorent. Fatũ autẽ
pit̾ fatur. Afando gͥ. fatum dñt¬
idest a loquendo. qd̃ nisi hoc nomẽ
iam in alia resołet intelligi quo cor¬

Expanded text:
quam templum eius esset instructum quam templum eius esset instructum velut soros: sed Apis primo Sorapis, deinde una litera commutata Serapis dictus est. Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Menphis. Quem centum antistites prosequebantur et repente velut lymphatici praecanebant. Huius capitis imaginem sibi in eremo Iudaei fecerunt. Fauni a fando, signis ostendere viderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniafabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorent. Fatum autem ppiter fatur. A fando igitur fatum dicuid est a loquendo. Qjam in alia re soleret intelligi, quo cor
Abbreviated transcription (Latin):
solo animo nascitur aniniũq pu¬
tant eẽ in capite ⁊ in cetebto. ideo e¬
am dicunt decapite iouis ẽẽ natam
qr sensus sapientis qui inuenit oĩa
in capite est in cuiꝰ pectore ideo cap̃
gorgonis fingitur qd̾ alic est ꝯmẽs
bat. qdꝰ ⁊inantiquis imꝑatoꝵ stͣa¬
tius c̾nemus in pectore medio lo¬
ricas ꝓpt̾ insinu̾andam sapientiã
⁊ uirtutem heo minernia ⁊ tritonia
dr̃. triton enim affrioe palus est
croca qra fertur uirginali apparu¬
isse etate ꝓpter qd̾ tritonia nũ¬
ta. quantominus origo eius inrio¬
tuit. pasias autem dicta. uel ab en¬
na uirgo cẽ non desinat. Hane g̾ci
guinis generantẽ. Affrodin enĩ
gͥde. spuma uocatur. Qd̾ autem¬
fingunt saturnũ celo patͥ gentta¬
lia abscidisse ⁊ sanguniẽ fluxisse ĩ
mait. atq exspuma maria conc̃¬
ta uerius nata est illud aiunt
qd̾ ꝑ coitum fusi humoris sub̾a
qd cottus est spuma sangͥnis q̃
ex sucto uiscerũ liqͥdo salscq cõ¬

Expanded text:
solo animo nascitur, animumque pusolo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro, ideo eam dicunt de capite Iovis esse natam, quia sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. In cuius pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis robat, quod, et in antiquis imperatorum statuis cernimus in medio pectore loricae, propter insinuandam sapientiam et virtutem. 74. Haec Minerva, et Tritonia dicitur. Triton enim Africae palus est, circa quam fertur virginali apparuisse aetate, propter quod Tritonia nunta, quanto minus origo ejus innotuit. 75. Pallas autem dicta, vel ab inna virgo esse non desinat. Hanc Graeci guinis generantem, ἄφρος enim Graece spuma vocatur. fingunt Saturnum Coelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fudisse in mare, atque eo spuma maris concreta Venus nata est: illud aiunt, quod coitus salsi humoris substantia quia coitus spuma est sanguinis, qui ex succo viscerum liquido salsoque con
Abbreviated transcription (Latin):
bere non dubiũ est. ut exechiia
uulcanoq datur intelligi. ⁊ sdeo lͥt¬
giuem piitant. quia ignis inuiolabi
irtelligẽ flaminã. siataq de flãma
corporã malla uides. Propt̾ea ⁊ uir¬
gines ei seruire dicunt᷑. eo qd sicut
ex uirgine ita nichil ex igne nascatur.¬
sunonẽ dñt quasi ianonẽ id est innui¬
am ꝓ purgatione teminaꝵ eo quod
quau portas matrum natoꝵ pandat
inubentium maritis. S hoc philo¬
cophi. poete autem iunonẽ iouis ac¬
serunt sororem ⁊ coniugem. Ignem
enim et aerem iouem aquam ⁊ t̾rã
uinonẽ int̾pretatur. quoꝵ duorũ
ꝑmixtione uniu̾sa gignuit᷑. ⁊ sororẽ
dicunt qd̾ mundi ꝑs est coniugem
qd̾ cõmixta concordant. Unde ⁊̃ uir¬
autẽ minertiã uocatã. quasi deam
⁊ manus artiũ uariarũ. hanc enĩ
inuentricẽ multoꝵ ingenioꝵ ꝑhi
bent. ĩ iide eam ardem ⁊ rationẽ
int̾p̾tantur. qr sine ratione nicħ
potest continer. Que ratio q ex

Expanded text:
bere non dubium est, ut ex Aetna bere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intelligi; et ideo virginem dictant, quia ignis inviolabil vivam intellige flammam. Nataque de flamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicunt, eo quod sicut ex virgine, ita niIunonem dicunt quasi ianonem, id est ianuam, pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natorum pandat, et nubentum maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Iunonem Iovis adserunt sororem et coniugem: ignem enim et aerem Iovem, aquam et terram Iunonem interpretantur; quorum duorum permixtione universa gignuntur. Et sororem dicunt quod commista coeat. Unde et Virautem Minervam vocatam, quasi deam et munus artium variarum. Hanc enim inventricem mulbent, et inde eam artem et rationem interpretantur, quia sine ratione nihil potest contineri. Quae ratio, quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
fingitur. qr tellus hyeme dauditur
uere aꝑitur ut fruges nascantur. ꝙ
timpanũ habet. significare uolunt
stinetur rotis. quia mundus rotat᷑
⁊ uolubilis est. Qid̃ leones illi subi¬
tiunt mansuetos. ut ostendant nul¬
lũ genus eẽ t̾re tam ferũ qd non
subigi possit aut suꝑari ab ea. Qd̾
ostendit suꝑpositas t̾re cuutates qͣsi
insignitas turrib constare. qd sedes
finguntur circa eam. quia cum oĩa
moueantur ip̃am non mouer. Et
qd̾ coribantes eius ministͥ cũ stͥctis
gladiis esse dicunt᷑. ut significetur
omnes ꝓ terra sua debere pugnare.¬
qd̃ gallos huic dee ut seruirent fece¬
nunt. significant qui semine in¬
digeant terram sequi oport̾e. in ea
q̃uippe omnia repperire. Qd̃ se apdꝰ
ẽam iactant. p̾cipitur inquiũit. ut
ꝑttus incolendos agros et ideo ere¬
colebant qd̃ t̾ram: antiqui ere cole¬
bant. priusquam ferrum esset in¬
uentum. Eandem uestam. ⁊ ignẽ
esse ꝑhibent. quia terram ignẽ ha-¬

Expanded text:
fingitur, quia tellus hieme clauditur, fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significari volunt stinetur rotis, quia mundus rotatur, et volubilis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. 64. Quod ostendit superpositas terrae civitates, quas insignitas turribus constat. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. 65. Quod corybantes ejus ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes Quod gallos huic deae, ut servirent, fecerunt: significant, qui semine indigeant, terram sequi oportere: in ea quippe omnia reperiri; quod se apud eam jactant, praecipitur inquiunt ut pitus in colendis agris, et ideo aere, quod terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventum. Eamdem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram et ignem ha
Abbreviated transcription (Latin):
die ⁊ nocte appareat. ipsam ⁊ luci¬
nam asseuerant. eo qd̃ luceat eã¬
dem ⁊ tͥuiam. eo qd̃ trib fungat᷑
figuris. de qua uirgilius. tͥa u¬
gitus oradiane. quia eadẽ luna
eadem dianel. ⁊ eadem ꝓ serpina
uocatur. s cum luna fingitur sub¬
lustri splendet amictũ. cum suocĩc¬
ta iacet calamo. latonia uirgo est
cum sub nixa sedet solio. plutonia
coniunx. latonia autẽ diana. co
qd̃ latone fu̾it filia. Cererẽ idẽ
terram acreandis frugib asser̃t
dictam. appellantes nominib plu¬
rimis. Sicunt etiam eam ⁊ opẽ
qd̾ oꝑe melior fiat t̾ra. ꝓ serpinã
qd̃ ex ea ꝓ serpant fruges. Uestã
qd heibis uel uariis uestita sio re¬
b uel a ui sua stando. Eandem ⁊
tellurem ⁊ matrẽ magnã fingũt¬
te
turritã cum timpano igallo ⁊ strepitu
ma pariat. magriam qd̾ cibũ gignat.
almam. qr uniu̾sa animalia fructib
lius alat. Est enim alimentoꝵ nutx
terra. Qd̃ simulacrũ eius cum claiui

Expanded text:
die ac nocte appareat. Ipsam et Lucidie ac nocte appareat. Ipsam et Lucinam asseverant eo quod luceat: eamdem et Triviam, quod tribus fingatur figuris. De qua Virgilius: Tria virginis ora Dianae: quia eadem Luna, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cum luna fingitur, . . . . sublustri splendet amictu: Cum subcincta lucet calamos, Latonia virgo est: Cum subnixa sedet solio, Plutonia conjux. Latonia autem Diana, eo quod Latoniae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus asserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra; Proserpinam, quod ex ea proserpant fruges; Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eamdem et Tellurem et Matre magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu ma pariat; magnam, quod cibum gignat; almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. 62. Quod simulacrum ejus cum clavi
Abbreviated transcription (Latin):
sequisqs sine formidine cordis
obiciat. mars autẽ ap̃ g̾oos gͣ¬
diuus dr̃. eo qd̃ in bello gradum
inferant. qui pugnant. aut qd̾
impigre gradiantur. appollinem¬
quamuis diuinatorem ⁊ medicũ
uellent. ipsum dũ solem dixerũt
quasi solũ. titan ipsum quasi u-¬
nũ ex titanis. qui aduersum iouẽ
non fecit. Ipsum febum quasi e¬
phebũ quasi adolescentẽ. Unde et
sol puer pingitur. eo qd̃ ootidie ori¬
atur ⁊ noua luoe nascatur. phiti¬
um quoq eundem appolline uoca¬
ri aiunt a phitone. in mense mo¬
lis serpente cuius non magis ue¬
nena quam magnitudo t̾rebat.
hurio appollo sagntaꝵ ictib ster¬
nens nomĩs quoq spolia repor¬
tatut. ut phituis uocaretur. Uñ
⁊ ob in signe uictorie. phitia sacͣ
celebranda constituit. dianam
presidem aiunt. unde ⁊ uirginẽ
ideo ambo sagitas hab̾e fingũt᷑
qd̃ ipsa duo sidera de celo radios
usq ad t̾ras enuitant. dianã aũ
uocatam quasi duanã. qd̾ luna ⁊¬

Expanded text:
se quisque sine formidine cordis se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apquamvis divinatorem et medicum appellent, ipsi tamen etiam solem dixerunt, quasi solum, ipsum Titan, quasi unum ex Titanis, qui adversum Jovem non fecit: ipsum Phoebum, quasi ephebum, hoc est, adolescentem, unde et sol puer pingitur, eo quod quotidie oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque Apollinem eumdem vocari aiunt a Pythone, immensae molis serpente, cujus non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra celebranda constituit. Dianam praesidem aiunt, unde et virginemideo ambo sagittas hebere finguntur, quod ipsa duo sidera de coelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam, quasi duanam, quod luna
Abbreviated transcription (Latin):
enuntiant᷑. Ideo autem furti ma¬
gistrum dicunt. quia sermo atu¬
mos audientit̃ fallit. Uirgam te¬
net. quia serpentes diuidit idest
uenena. sam bellantes ac dissidẽ¬
des interpretum oratione sedant᷑.
Unde ⁊ scd̾m libitum. legati pacis
caduceatores dñr. Sicut enĩ ꝑ p̾
fectiales bella induocbantur. it a
pax ꝑ caduceatorea fiebat. Her¬
mes autem g̾ce dr̃ a potesermeni¬
as latine int̾pres. qui ob uirtutũ mł¬
taꝵq artium scientiã trimegestus
idẽ t̾maximus nominatꝰ est. Cur
eũ capite camino fing̃t. hec ratio
dr̃. qd int̾ omĩa animalia canis
sagacissimũ genus. ⁊ ꝑspicax habe
appellatũ. quia ꝑ uiros pugnat᷑
ut sct mars. mas koet ⁊ tͥa sint
gen̾a consuetudinũ. sicut ⁊ scitaꝵ
ubi ⁊ femine ⁊ uiri ĩpugnã eunt.
rem mortiũ. Nam a morte mars
nũcupatur. hunc ⁊ ad ulterũ di¬
cunt. qr belligerantib incertꝰ ẽ.
Qdꝰ gͦ nudo pectore stat. ut bello

Expanded text:
enuntiantur. Ideo autem furti maenuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes dividit, id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indicebantur, ita pax per caduceatores fiebat. Hermes autem dicitur Graece apo tes ermeneias, Latine interpres, qui ob virtutem, multarumque artium scientiam trimegistus, id est, ter maximus nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus et perspicax habeaappellatum, quia per viros pugnatur, ut sit Mars mas; licet et tria sint genera consuetudinum, sicut Scytharum, ubi et feminae et viri in pugna eunt: rem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est. Quod vero nudo pectore stat, ut bello
Abbreviated transcription (Latin):
non qd angłoꝵ alique lingue sint.¬
ꝯ hoc per aggerationẽ dr̃. Item q̃ri¬
loquantur. qd̃ nusqmͣ repperitur.
slam dicit apłs. Siue lingue cessa¬
bunt. Ideo autẽ pͥus de lunguis. ac
deinde de gentib posuimus. quia
ex luigus gentes. non ex gentib
lingue ex orte sunt. de lingie gẽtiũ¬

Expanded text:
Non quod angelorum aliquae linguae sint,Non quod angelorum aliquae linguae sint, sed per exaggerationem dicitur. Item quaeriloquantur, quod nusquam reperitur. Nam dicit Apostolus: Sive linguae cessabunt . Ideo autem prius de linguis, ac deinde de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibus linguae exortae sunt. CAPUT II. De gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut in sua gente positus sue gẽ¬
tis linguam nesciat. sam quid aliud
putandua est. nisi animalib brutis
det̾ior: Iua enim ꝓpͥe uocis clamorẽ
expmunt iste deterior qui ꝓpͥe lui¬
gue caret noticia. cuiꝰmodi autem
lingua locutus sit d̾s inpͥncipio
niundi dum dic̾e̾t fiat lux inueru¬
re difficile est. Non dum erant lu¬
gue. Item qr lingua insoniuit postea
ext̾iorib hominũ aurib maxime ad
pͥmũ hominẽ loguens uel ad ꝓphas
uel dum corꝑalit̾ sonuit uox dicen¬
tis dei. tu es filius m̃s dilc̃us. ubi a
quibdam credit᷑. illa lingua una et
sola que fuit andeqmͣ ess linguaꝵ
diu̾sidas. In diu̾sis autẽ gentibus
editur qd̾ eadem lingua illis d̾s loqͥt᷑.
qua ipsi homines utuntur. ut ab
eis intlłigatur. loquit᷑ autẽ hom̃ib
⁊hominib apparere uoluit quando
locitus est. dicit etiam apłs. Si lin¬
guis hominũ loquar ⁊ angłoꝵ. Ubi
q̃ritur qua lingua angłi lequarit᷑

Expanded text:
est, ut in sua gente positus, suae genest, ut in sua gente positus, suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est, nisi animalibus brutis deterior? illa enim propriae vocis clamorem exprimunt: iste deterior, qui propriae caret linguae notitia. Cujusmodi autem lingua locutus sit Deus in principio mundi, dum diceret: Fiat lux ; invenire difficile est, nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: Tu es filius meus dilectus; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur, quod eadem lingua illis Deus loquatur, qua ipsi homines utuntur, ut ab eis intelligatur: loquitur autem hominibus apparere voluit quando locutus est. Dicit enim Apostolus: Si linguis hominum loquar et angelorum ; ubi quaeritur qua lingua angeli loquantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ro uł cet̾i effud̾unt. Mixta que pꝰ
imꝑiũ lacius ꝓlatum simul cum
Integritatem u̾bi ꝑ soloccismos ⁊ bar¬
barismos corrumpens. Omnes aũ
orientis gentes in guiture ⁊ u̾ba
linguam collidunt sicut hebrei ⁊
sui omes medit̾ranee gentes iu
palato sermones ferunt. sicut g̾ci
⁊ asiani. Omẽs ocoidentis gentes
u̾ba in dentib frangunt. sicut¬
itali ⁊ hispani. Sirus ⁊ chaldeus
uicinus hebreo est. In sermone cõ¬
sonans. est. Implensq ⁊ litt̾aꝵ so¬
no. Quidam autẽ arbitrantur
linguam iptam esse chaldeam. qͥa
abraham de chaldeis fuit. Qd̃ si hoc
recipiturͦqmodo in daniele hebrei
pueri linguam qmͣ nou̾ant docen
usbentur. Omnem ante̾ linguam
unus quisꝙ hominũ. siue g̾ram siue
latiuam suie oet̾arum gentiũ. aict
audiendo potest tenere. aut legendo¬
aut ex p̾oeptore acciꝑe. Cum autem
omniũ linguaꝵ scientia difficilis sit.
cuiqmͣ nemo tamen tam desidiosus

Expanded text:
ro vel ceteri effuderunt. Mixta, quae post ro vel ceteri effuderunt. Mixta, quae post imperium latius promotum simul cum integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba conlidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibItali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque, et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam Hebraeam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, quomodo in Daniele Hebraei pueri linguam, quam noverant, doceri jubentur? Omnem autem linguam unusquisque hominum, sive Graecam, sive Latinam, sive caeterarum gentium, aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tamen ita desidiosus
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Greca autem lingua int̾ cet̾as
gentium clarior habetur. Est enĩ
latinis ⁊ omnib lingius sonan¬
tior. cuius uarietas in qͥnq ꝑtib
omnes utuntur. scd̾a athica uide¬
lioet athenensis qua usi sunt c̃es
gͥtie auctores. t̾cia dorica qmͣ hñt e¬
giptii ⁊ siri. quarta ionica. qͥnta ẽo li¬
ca quase co lenses locutos di¬
uerunt. Et sunt in obseruatione g̾¬
cie lingue eiusmodi certa discͥmina.¬
sermo enim eoꝵ ita est disꝑtitus.
latinas autẽ linguas quatuor es¬
se quidam dixerunt idest pͥscam.
latinam. romanã. mixtam. Prisca
est qua uetustissimi italie sub ia¬
no et saturno sunt usi incondi¬
ta. ut se hñt carmina salioꝵ. La¬
tina qm sub latino ⁊ regib thu¬
sci ⁊ cet̾i in latino sunt locuti. ex
qua fuerunt duodecĩ. tabule scͥpte.
Romana que post reges exactos a
popło romano ccpta est qmͣ neuius
plautus. ennius. uirgilius. poete.
ex oratorib ex graocus. ⁊ cato. ⁊ cice¬

Expanded text:
lerit. Graeca autem lingua inter caeteras lerit. Graeca autem lingua inter caeteras gentium clarior habetur. Est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior, cujus varietas in quinque partomnes utuntur. Secunda Attica est, videlicet Atheniensis, qua usi sunt omnes Graeciae auctores. Tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri. Quarta lonica. Quinta Aeolica, qua se Aeolisti locutos dixerunt, et sunt in observatione Graecae linguae ejusmodi certa discsermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quattuor esse quidam dixerunt, id est Priscam, Latinam, Romanam, Mixtam. Prisca est, quam vetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum. Latina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae scriptae. Romana, quae post reges exactos a populo Romano coepta est, qua Naevius, Plautus, Ennius, Vergilius poetae, et ex oratoribus Gracchus et Cato et Cice
Abbreviated transcription (Latin):
inguarum diu̾sitas exorta
est in edificatiorie tumrs. post
dilitum. sam pusquam su¬
perbia turris islius inde̾cos se¬
noꝵ conos humanã diuidẽt socs¬
ietitẽ. una omniũ nationiũ ling̃
tuit que hebrea uocatur. qua pat̾
arche ⁊połe usi sunt. non solum
insetmonib. uerum etiom ⁊̃ ltt¬
teris sada. Ininitio autẽ qͦt genteᷤ
tot lingue fuerunt. deuide płes ge¬
tes qm lingue. qr ex una lingua
multe siĩt gentes exorte. lingue
Auttem dige in hoc loco ꝓ u̾bis que
ꝑ luegitã fiunt gen̾e locutionis
ulo quo is qui efficit ꝑ id qd ef.
ficio ꝑ id qd̾ efficitus nominat᷑
ꝓͣ lict̾io⁊ ¶bes autem lingne sacre
hebrea g̾ca. latina que todo orbe
iaxime. excellunt. hiis erum tͥ¬
ib lingnia supẽr crucem apaato
fuit causa eius seͥpta. unde ne
obscuritatem scãrum ccͥpturaꝵ: haꝵ
tũm linguiaꝵ cognitis necesaria e
ut ad alt̾am recurratur. si quam du¬
bitationem nominis uel int̾preta¬
tionis sermo unius lingue attu¬

Expanded text:
inguarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium. Nam priusquam superbia turris illius in diversos signorum sonos humanam divideret societatem, una omnium nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur, qua patriarchae et prophetae usi sunt, non solum in sermonibus suis, verum etiam in litteris sacris. Initio autem quot gentes, tot linguae fuerunt. Deinde plures gentes, quam linguae: quia ex una lingua multae sunt gentes exortae. Linguae autem dictae in hoc loco pro verbis, quae per linguam fiunt, genere locutionis illo, quo is, qui efficit per id, quod efficitur, nominatur, s. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa ejus scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur, dum si quam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae attu