comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facit. ¶Prosut ⁊ sangumez
excreantibus dẽpta testa trite
inaque potu. ¶Taudatissime
aute sunt affricane. Ex biiss
litane astipaleice.Sicule mo

Expanded text:
facit. prosunt et sanguinem excreantibus dempta testa tritae in aqua potu. 45 laudatissimae autem sunt Africanae — ex iis Iolitanae —, Astypalaeicae,
Abbreviated transcription (Latin):
ne qm̃ dẽtib tactis nichil ꝓsunt.
¶Tradũt ⁊ murez cuz u̾benaca
ex coctuz sibibatur is liquor reme¬
dio ẽe ⁊ corrigiaz caninaz ter collo
circũdata.Fimu colubinu uino
et oleo ꝑmixtuz. ¶Cernicis ner¬
uis ⁊ opistotono ex milui nidosur¬
culus intis ad alligatus auxiliar
exulceratis muste media.¬
le sangnis ip̃s decocta ĩui¬
io.L lon tr̃ sectis ad mouetur. Adi¬
ciunt et incibo sũpta idez efficere uł
cinerez eius sarm̃tis ꝯbuste miscetũ
acũgia. lacertus uiridis ad alligatuᷤ.
oportet post.xxx.dies aliũ adalliga¬

Expanded text:
nem, quoniam dentibus tactis nihil prosint. nem, quoniam dentibus tactis nihil prosint. tradunt et murem cum verbenaca excoctum, si bibatur is liquor, remedio esse, et corrigiam caninam ter collo circumdatam, fimum columbinum vino et oleo permixtum. cervicis nervis, opisthotono ex milui nido surculus viticis adalligatus auxiliari exulceratis mustelae sanguis, ipsa decocta in vino; non tamen sectis admovetur. aiunt et in cibo sumptam idem efficere vel cinerem eius sarmentis conbustae mixtum axungia. lacertus viridis adalligatur; oportet post dies XXX alium adalliga
Abbreviated transcription (Latin):
Coclee coꝗ debent ĩlacte dẽptoq
tm t̾reno ꝯteri ⁊ ĩpasso dari poti.
¶Tñt ꝗaces paleicas efficacissi¬
et melle citissime succurrif. cere¬
broncctue ciries huũdmnis ex a¬
qua calida poto. Huiꝰ medicine ɨ
auctor est ouidius poeta. s effica¬
tiores ad omĩa que ex hyrũdib
mõstrãtur pulli siluestriu ex figy¬
ra nidoru eas deprebẽdit. Multi
tũ efficacissimi ripariaꝵ pulli. Ita
uocant ĩriparu cauis nidific̾ateᷤ.¬
yulluz edenduz cẽsent.Ut toto an
no metuat᷑ id malu strãgulatos
cu sanguine cõburũt iuase et in¬
cinere cuz pane pͣotu dant. Q uidã
et mustele cineres pari m̾o ãmiscẽt.
¶Sic ⁊ ad strume remediadant
et ꝯmicialib cotidie potu. Insale
quoq seruate hyrũdines. ad ãgin¬
naz una dragnia bibũtur.C ui ma¬
lo ⁊ nidꝰ eaꝵ mederi dicitur potus.
dillipeda illini anginis efficaciᷤᷤ¬
simu putant. Alii xxi.tritas ina¬
que mulse  emina dari ꝑ harundi¬

Expanded text:
cocleae — coqui debent inlotae demptoque tantum terreno conteri et in passo dari potui; sunt qui Astypalaeicas efficacissiet melle citissime succurritur, cerebro noctuae, cinere hirundinis ex aqua calida poto. huius medicinae auctor est Ovidius poeta. sed efficaciores ad omnia, quae ex hirundinibus monstrantur, pulli silvestrium — figura nidorum eas deprehendit —, multo tamen efficacissimi ripariarum pulli; ita vocant in riparum cavis nidificantes.pullum edendunon metuatur id malum. 34 strangulatos cum sanguine comburunt in vase et cinerem cum pane aut in potu dant. quidam et mustelae cinerem pari modo admiscent; sic ad strumae remedia dant et comitialibus cotidie potui. in sale quoque servatae hirundines ad anginam drachma bibuntur, cui malo et nidus earum mederi dicitur potus. 35 milipedam inlini anginis efficacissimum putant; alii XX tritas in aquae mulsae hemina dari per harundi
Abbreviated transcription (Latin):
formicaru oua pueris infricata¬
prestant. Itez mãgonib ut lanu¬
zo tardior sit pubescentiu sagri¬
ne e testiculis agroru cũ castrͣ¬
rir qui euulsis p̾ilis illitus ⁊ co¬
unonoĩe exta in hoĩe qͦꝵ
in dolore cuiuscũq partis
si catulus lactens admoueatur
appͥmat᷑q hiis ꝑtibus transire ĩ
eu dicitur morb atq ex emtera¬
to ꝑfusoq uinodeprehendi inicia¬
to iuscere illo qd̃ doluerit hoĩs fi
obrui aliis religioẽ ¶ Hiis quo¬
q quos melitotos uocamus stor¬
machi dolorez sedant plicati se pi

Expanded text:
formicarum ova pueris infricataant, item mangonibus, ut lanugo sit pubescentium, sanguis e testiculis agnorum, cum castrantur. qui evulsis pilis inlitus et couno nomine exta in homine, quorum in dolore cuiuscumque partis si catulus lactens admoveatur adprimaturque his partibus, transire in eum dicitur morbus, idque exinterato perfusoque vino deprehendi vitiato viscere illo, quod doluerit homini, sed obrui tales religio est. ii quoque, quos Melitaeos vocamus , stomachi dolorem sedant adplicati
Abbreviated transcription (Latin):
mas ⁊ uet̾es ecclee cu testa sua tuse
illiniuntur.maxĩe que fructetis ad¬
herent. ¶Itez cims asꝑiduz.cũ seuo
taurino ĩponitur. ¶Anguinis adeps
mixtus oleo¶Itez anguiuz cutis
ex ꝯleoillitus uł cuzcera. ¶E disse
quoq eos medios absciscis utrinq
extremis ꝑtib adu̾susstrumas ꝓ¬
dest ułcinere bibisse ĩnouo ficti¬
li ita crematoru. Efficatius młto
interduas orbitas occisoru ⁊ gril¬
luz illinire cusua terra defossum
suadent ¶Itez fimu columbarũ
nacea ex accto. ¶Talpe cinere ex
melle illinire. Alii iecur eiusdez ꝯtͥ

Expanded text:
um testa sua tusae inlinuntur, maxime quae frutectis adhaerent, item cinis aspidum cum sebo taurino inponitur, anguinus adeps mixtus oleo, item anguium cinis ex oleo inlitus vel cum cera. edisse quoque eos medios abscisis utrimque extremis partibus adversus strumas prodest vel cinerem bibisse in novo fictili ita crematorum, efficacius multo inter duas orbitas occisorum. 38 et gryllum inlinere cum sua terra effossum suadent, item fimum columbarum nacia ex aceto, talpae cinerem ex melle inli
Abbreviated transcription (Latin):
pastillos pixide stagnea ⁊ utũt ad
omĩa que intumescũt ⁊que apoi¬
stemata uocant queq incernice st̃.
uescisuilla tũc uetant.¶Tauru
uocãtur scarabei t̾restres ricino siłe̾.
Nomen cornicula dedere  alii pedu¬
culos terre uocant. Abbiis quoq
terra egesta illiniunt strumis et
silib uiciis ⁊ podagris triduonon
abluũt. Prodest hee medicina ĩ
annuz omĩaq: his ascribũt que
nos ingrillis retulimꝰ. Quida et
formicis t̾ra egesta sic utũtur. Alii
u̾mes t̾renos totide quot sĩt stru¬
me adalligant pariterq cuz biis
arescũt. Alii mupera crca cams i
ortu curcũcidũt ut diximus. de¬
inde media coburunt deinde ci
nerez eu dant bibẽdu ter septe¬
nis diebus ꝙͣtu p̾nditur triius di¬
gitis sic strumis madentur.aliq
uõ circũligãtes lino quo preligata
infra caput uiꝑa pependerat donͤ
ex amĩaretur. Et millipedis utũt
addita resine t̾rebĩtine ꝑte qͣrta.
Quo medicam̃to omiiã aposte¬

Expanded text:
llos pyxide stagnea et utuntur ad omnia, quae intumescant, et quae apostemata vocant quaeque in cervice sint; vesci suilla tunc vetant. 39 tauri vocantur scarabaei terrestres ricino similes — nomen cornicula dedere —, alii pediculos terrae vocant; ab his quoque terram egestam inlinunt strumis et similibus vitiis et podagris, trodest haec medicina in annum, omniaque his adscribunt, quae nos in gryllis rettulimus. quidam et a formicis terra egesta sic utuntur. alii vermes terrenos totidem, quot sint strumae, adalligant, pariterque cum iis arescunt. 40 alii viperam circa canis ortum circumcidunt ut diximus, dein mediam cbendum ter septenis diebus, quantum prenditur ternis digitis; sic strumis medentur, aliqui vero circumligantes lino, quo praeligata infra caput vipera pependerit, donec exanimaretur. et milipedis utuntur addita resinae terebinthinae parte quarta, quo medicamento omnia aposte
Abbreviated transcription (Latin):
promontoria. Ex aduerso srrie ch¬
tes. R insusq ab altero capite stm
Contra ncamphaum hicria ⁊ cepli
Contra salaminam salamine. ¶In
sigao autem mari illrris: telentos
arte lebosa. Ciprie tres sterilles:⁊
dromsia prius carctha dicta. Dem̃
contra tauri promontoriũ pestife¬
ra nauigantib chelidome tottõ.
¶Ab iis cum oppido leucolla pa¬
ctia: clisia. nrmphalis. meris megi¬
sta: cuius ciuitas interiit. Multe
deinde ignobiles. S ed contra chi¬
meram: dolichiste: chirogrlium.
erambis: aroge: enagora .xiii. mil¬
strogila: et contra siduna anthio¬
chia claueumq uersus amnemla¬
cusa macris didrme: belbos cope.
aspis ⁊ in qua oppidum inttuit st¬
landria: proximaque cunoredosa.¬
¶ Sel pulcherrima ⁊ libera rhoda
si porius Isitoro credimus.c.ii. la
bitata urbib: lyndo: canirro ialrso
nunc rhodo. ¶Distat ab alca¬
dria xgipti:d. lxxxiii.m. ut Isitorꝰ
tradit. Ut Eratosthenes. cece. lax¬
m. ut mutianus.d. acrpro.liri.
uocitata est antea ophiusa. asteila

Expanded text:
munturium ex adverso Syriae Clides rursusque ab altero capite Stiria, contra Neam Paphum Hiera Cepia, contra Salamina Salaminiae, in Lycio autem mari Idyris, Telendos, Attelebussa , Cypriae tres steriles et Dionysia, prius Charaeta dicta, dein contra Tauri promunturium pestiferae navigantibus Chelidoniae totidem, ab iis cum oppido Leucolla, Pactyae, Lasia, Nymphais, Macris, Megista, cuius civitas interiit. multae deinde ignobiles, sed contra Chimaeram Dolichiste, Choerogylion, Crambusa, Rhoge, Xenagora VIII, Strongyle et contra Sidyma Antiochi Glaucumque versus amnem Lagusa, Macris, Didymae, Helbo , Scope, Aspis et, in qua oppidum interiit, Telandria proximaque Cauno Rhodusa. Sed pulcherrima est libera Rhodos, si potius Ibitata urbibus Lindo, Camiro, Ialyso, nunc Rhodo. distat ab Alexandria Aegypti DLXXXIII, ut Isidorus tradit, ut Eratosthenes, CCCCLXVIIII, ut Mucianus D, a Cypro CLXXVI. vocitata est antea Ophiusa, Asteria
Abbreviated transcription (Latin):
W I sularum autem anteasiã
prima est in canopico ostio ni¬
li acanopo. Menclai gubernatore
ut ferunt dicta altera uincta põte
alexandrie coloma. Cesaris dictato¬
ris pharus quondam dici nauiga¬
tione distans ab xgipto: nunc c tur¬
ri nocturns ignibus cursum naui¬
um regens:Mamq falacib uadis
alexandria trib omnino aditur al¬
ucis maris. Tegamo: posidonio tau¬
ro. ¶In phoeniceo deinde mari est
ante ioppe paria. Tota oppidum in
qua subicctam beluc. Andromedã
ferunt: et iam dicta aratos int̾ quꝰ
et continentem. l. cubita alto ma¬
ri ut auctorẽm mutianus: e fonte
dulcis aqua tubem coriis facta us
lium mare ignobiles insulas h̃t.
cilicium ex quinq: maximis ciprũ
ad hortum occasumq cilicie ac srric
obiectam: quõdam nouem regnoꝵ
sedem. ¶ Huius circitum. Thi¬
mosthenes. cccc.xxix. i .d. prodidit.
Isitorus.ccc.lxxi.m. longitudinem
in terduo promontoria dinareta et
acamenta quod est ad occasum. Ar¬
teundorus. clxii.d. Thimosthenes.i

Expanded text:
 Insularum ante Asiam prima est in Canopico ostio Nili, a Canopo, Menelai gubernatore, ut ferunt, dicta; altera iuncta ponte Alexandriae, colonia Caesaris dictatoris, Pharos, quondam diei navigatione distans ab Aegypto, nunc e turri nocturnis ignibus cursum navium regens: namque fallacibus vadis Alexandria tribus omnino aditur alveis mari, Stegano, Posideo, Tauro. in Phoenicio deinde mari est ante Iopen Paria, tota oppidum, in qua obiectam belvae Andromedam ferunt, et iam dicta Arados, inter quam et continentem L cubita alto mari, ut auctor est Mucianus, e fonte culcis aqua turbo coriis facto usqPamphylium mare ignobiles insulas habet, Cilicium ex quinque maximis Cyprum, ad ortum occasumque Ciliciae ac Syriae obiectam, quondam novem regnorum sedem, huius circuitum Timosthenes CCCCXXVII·D p. prodidit, Isidorus CCCLXXV. longitudinem inter duo promunturia, Clidas et Acamanta, quod est ab occasu, Artemidorus CLXII·D, Timosthenes
Abbreviated transcription (Latin):
bac quoqz su⁊ uneo põpeio qui
nũꝙͣ agru m̾catus est ꝯtermi¬
nuz.agro ep̃to domu uendẽda
inclemẽter atq nõ ex utilitate
publici status magro cẽsuit. hoc
exordio precepta pandere ingreᷤ¬
sus ut tñ appareat assiduitatẽ
desiderataz ab co. ¶De hĩc pitia
uillicoꝵ in cura habenda ẽ. Mul¬
taq dehiis Cato p̾cepit. nob̾ sa¬
tis sit dixisse. qua proximũ  do¬
mino corde ẽe debere ⁊ tñ sibimet
ip̃i nõ inderi coli rura. ergastuliᷤ
pessimũ. ⁊ quicqd agitur adespãti¬
b temerariu urdcatur.Unã nocez
antiquoꝵ potuisse ⁊ fortassis ĩcre¬
dibilez. penitus estimetur me hil
minus expedire quã agru oꝑti¬
me colere. ¶ Lutiꝰ tarius rufus¬
ab ĩfima nataliu huilitate cõsu¬
latu militari industria meritus
antiq alias parsimonie curciter.
xi. kli. aliberalitate diui augusti
cogestu usq ad detͣctõne here di
exhausit agros ĩpiceno cocmẽdo
colendoq ingloria. Int̾nitonem¬

Expanded text:
eio, qui numquam agrum mercatus est conterminum. agro empto domum vendendam inclementer atque non ex utilitate publici status Mago censuit, hoc exordio praecepta pandere ingressus, ut tamen appareat adsiduitatem desideratam ab eo. 36 Dehinc peritia vilicorum in cura habenda est, multaque de his Cato praecepit. nobis satis sit dixisse, quam proximum domino corde esse debere et tamen sibimet ipsi non videri. coli rura ab ergastulis pessumum est, ut quidquid agitur a desperantibus. temerarium videatur unam vocem antiquorum posuisse, et fortassis incredibile, ni penitus aestimetur, nihil minus expedire, quam agrum optime colere. 37 L. Tarius Rufus infima natalium humilitate consulatum militari industria meritus, antiquae alias parsimoniae, circiter |M| HS liberalitate divi Augusti congestum usque ad detractationem heredis exhausit agros in Piceno coemendo colendoque in gloriam. interni
Abbreviated transcription (Latin):
er at ceu fruges alienas pelhorrce
ueneficiis. Qua obrez abspirio
albino curuli die dicta metuens
dãpnatone cũ insuffragiu tribo
oporteret ire ĩstrum̃tu rusticum
õe ĩ foru attulit ⁊ addirxit filia
ualida atq ut ait piso bñ curiti
ac uestita ferram̃ta egregie fẽa

Expanded text:
agna, ceu fruges alienas perliceret agna, ceu fruges alienas perliceret veneficiis. 42 quamobrem ab Spurio Albino curuli aedile die dicta metuens damnationem, cum in suffragium tribus oporteret ire, instrumentum rusticum omne in forum attulit et adduxit familiam suam validam atque, ut ait Piso, bene curatam ac vestitam, ferramenta egregie fa
Abbreviated transcription (Latin):
mos. ¶Sũmu prouidẽtie illoꝵ
fuit ut ꝙͣ minimu ẽẽt ĩpendii..
Precipicbant enĩista qui tͥum¬
phales denas argẽti libras ĩsup¬
pellectile cͥmini dabant qui mor¬
tuouillico reliq̃re uictorias ⁊ re¬
ũͥti in sua rura postulabant. qru
predia çolenda suscipiebat res
blica. ex̾citusq ducebat senati
illis uillicante. Inde illa reliou
oracula. Nequa agricola ceos¬
set. Malu patrez familias quiss
int̾diu faceret qd̃ noctu posser
nͥ intẽpestate celi. pciore quipo¬
festis dieb ageret ꝙ feriatis debe¬
ret. Pessimuz qui sereno die sub
tecto potius oparctur ꝙͣ inagto
¶Neq̃o mͥ tẽpare quominus
nu exẽplu antiquitatis affe¬
raz. ex quo intelligi possit apo
populu etia de culturis agroi
morẽ fuisse qualit̾q defendiso¬
liti sint illi uiri. Gaius furius ert¬
simus e ẜuitute liberatus cixĩp
uo.tomoduz agellolargiores ml¬
to fructus pciperet ꝙͣ examplissi¬
mis uicinitas ĩ minidia magna¬

Expanded text:
mos, summumque providentiae illorum fuit, ut quam minimum esset inpendii. praecipiebant enim ista, qui triumphales denas argenti libras in supellectile crimini dabant, qui mortuo vilico relinquere victorias et reverti in rura sua postulabant, quorum heredia colenda suscipiebat res p., exercitusque ducebant senatu illis vilicante. inde illa reliqua oracule: nequam agricolam esset; malum patrem familias quisquis interdiu faceret, quod noctu posset, nisi in tempestate caeli; peiorem qui profestis diebus ageret, quod feriatis deberet; pessimum qui sereno die sub tecto potius operaretur quam in agroNequeo mihi temperare, quo minus unum exemplum antiquitatis adferam, ex quo intellegi possit, apud populum etiam de culturis agendi morem fuisse qualiterque defendi soliti sint illi viri. C. Furius Cresimus e servitute liberatus, cum in parvo admodum agello largiores multo fructus perciperet, quam ex amplissimis vicinitas, in invidia erat m
Abbreviated transcription (Latin):
it prima spectari iubet. ut solũ
uauitute alat qua dictuz estɨ
cositone ut oꝑarioru copia ꝓpe
sit oppiduzq ualidu ut naigi¬
ficitus ⁊cultus ĩquo falli pleros
eꝓtore ẽc̃ arbitratur. Nichilẽ dãp¬
nosius deserto agro. Itaq Catode
uono dño melius eminec temere
ꝯtynẽda aliena disciplina agro¬
ꝙ ut hõĩ ꝙͣius questuosus sit si tñ
tsuptuosus nõ multũ suꝑeẽ. Ille
nagro questuosissimã uidicat u¬
t nõ frustra qm̃ ante omĩa de impẽ¬
saratõne canit. proxime ortos irri¬
ques. Nec id falsosi sub oppido sint
erp̃ti antiqꝗ parata dixere. ¶ Idẽ¬
q Cato int̾rogatus quis ẽẽt certis¬
poximus sit. ¶ At bñ sũma om̃¬
umĩ hoc spectando fuit ut fructus
is marime probaretur quiꝙͣ mini¬
mo ĩpendio ꝯstaturus esset. Hoc ex
locoꝵ occasione alit̾ alibi dec̾nitur.
coteq: ꝑtinet qd̃agricolaz uẽdacez
cẽ oportere dixit fundu ĩ adolescẽ

Expanded text:
r prima spectari iubet, ut solum sua virtute valeat qua dictum est positione, ut operariorum copia prope sit oppidumque validum, ut navigificatus et cultus. in quo falli plerosque emptore esse arbitrantur. nihil est damnosius deserto agro. itaque Cato, de bono domino melius emi, nec temere contemnendam alienam disciplinam, agroque ut homini, quamvis quaestuosus sit, si tamen et sumptuosus, non multum superesissimam iudicat vitem, non frustra, quoniam ante omnia de inpensae ratione cavit; proxime hortos irriguos, nec id falso, si sub oppido sint; et prata antiqui parata dixere, idemque Cato interrogatus, quis esset certisproximus: si sat bene. summa omnium in hoc spectando fuit, ut fructus is maxime probaretur, qui quam minimo inpendio constaturus esset. hoc ex locorum occasione aliter alibi decernitur. eodemque pertinet , quod agricolam vendacem esse oportere dixit, fundum in adulescentia
Abbreviated transcription (Latin):
ner efate exẽplis lucus lucullus
uedus nocaret. uulla lucilli agerag¬
lu. Quoingenere censoria casti¬
gatio erat minus arare ꝙͣ u̾tere.
Nec hoc sine arte quada ẽ¶No¬
uissimus uilla inmisinẽsi posu¬
castram̃tati sic̾ut ꝯꝑatos ei cet̾os
etia silla felix caccos fuisse ¶Di¬
cere ouenit neq iuxta paludes po¬
nẽda eẽneq aou̾so amne.Qua¬
q̃ homerus omĩoͤ flumĩe semꝑ
aṅ lucanas auras ĩsalubres ne¬
rissime tradioit. Spectare ĩestir¬
uosis locis septẽtͥone debet. meri¬
diẽ ĩfrigidis tẽꝑatis exortu equi¬
noctialez ¶Agri ip̃ius bonitas
quib. argum̃tis indicãda sit i
tes abũde dixisse possumusui¬
deri. ⁊ nuĩc tñ traditas notas sb̾¬
signabimus Catonis  maxie i
uerbis. ¶ Ebulu uł pinus silue¬
stris uł rub. bulb minutis.Tri¬
foliu herba pͣtecisis. q̃rcus silue¬
stris pirus. malus frumĩtali solo
notȩ. Itez nĩg̃ terra ⁊ cinerei eor¬
loris. Oĩs creta coquet nͥꝑmag̾

Expanded text:
L. Lucullus uctus non caperet, villam Luculli ager, quo in genere censoria castigatio erat minus arare quam verrere. nec hoc sine arte quadam est. novissimus villam in Misenensi posucastra metandi sic, ut conparatos ei ceteros etiam Sulla Felix caecos fuisse diceret. 33 convenit neque iuxta paludes ponendam esse neque adverso amne, quamquam Homerus omnino e flumine semper antelucanas auras insalubres verissime tradidit. spectare in aestuosis locis septentriones debet, meridiem in frigidis, in temperatis exortum aequinoctialem. 34 Agri ipsius bonitas quibus argumentis iudicanda sit, tes abunde dixisse possumus videri, etiamnum tamen traditas notas subsignabimus Catonis maxime verbis: ebulum vel prunus silvestris vel rubus, bulbus minutus, trifolium, herba pratensis, quercus, silvestris pirus malusque frumentarii soli notae, item nigra terra et cinerei coloris. omnis creta coquet, nisi pe
Abbreviated transcription (Latin):
sulagebat neq fecũdissims
locis mnsalubre agru pandis
neq effetis saluberim
lubritas loci nõ sempicola
colore detegitur qm issuesꝰ¬

Expanded text:
sul aiebat neque fecundissimis locis insalubrem agrum parandum neque effetis saluberrimum. salubritas loci non semper incolarum colore detegitur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾micłatio ẽ sideratio ⁊ tolor mes¬
ru unde ꝑtiũ debita societate hoi¬
minũ quoq cũ hominũ miforir
trũça dicimus certe corpora q a¬
los g̾minũ exustos ac multa fili
sorte. Itaq laborãt ⁊ fame cinu¬
ditate que fiũt humoris q̃titat.
¶Alique n̾o ⁊ obesitate ntomu¬
dine ĩtedã mutantur ⁊ cu radice
quoqz pinguescere cepere intere¬
unt. ut aĩasia nimio. adipe quãto
et pestilentia ꝑ gen̾a sicut interbo¬
mines nũc serintia nũc plebs ir¬
bana uł rustica.¶Uermicla̾tur
magis minus ue q̃daz omes tñ
fere. Idq aures caui corticis sono
exꝑiuntur. Ia ꝗde et inboc luru¬
ria ẽe cepit. Pregrãdesq robori
delicatones utincibo cosses uo¬
cãt atq q̃ farina saginati. hiis
quoq altiles fiũt. Maxime añt
arboru hoc senitiũt. pri. mali. si¬
ci. minusq amare sunt et otora¬
te. Eoꝵ qui in ficis existũt aliina¬
scũtũ ex ipĩs alios parit qui uoca¬
tur cerastes. Omẽs tñ incerasten

Expanded text:
io et sideratio ac dolor membrorum, unde partium debilitas, societate nominum quoque cum hominis miseriis. trunca dicimus certe corpora et oculos germinum exustos ac multa simili sorte. itaque laborant et fame et cruditate, quae fiunt umoris quantitate, aliqua vero et obesitate, ut omtudine in taedam mutantur et, cum radices quoque pinguescere coepere, intereunt, ut animalia nimio adipe, aliquando et pestilentia per genera, sicut inter homines nunc servitia, nunc plebes urbana vel rustica. <3> Vermiculantur magis minusve quaedam, omnes tamen fere, idque aves cavi corticis sono experiuntur. iam quidem et hoc in luxuria esse coepit, praegrandesque roborum delicatiore sunt in cibo—cosses vocant—atque etiam farina saginati hi quoque altiles fiunt. maxime autem arborum hoc sentient piri, mali, fici, minus quae amarae sunt et odoratae. eorum, qui in ficis existunt, alii nascuntur ex ipsis, alios parit qui vocatur cerastes, omnes tamen in cerasten
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tas ꝙͣ cͤta lat̾a s facilius ab¬
scondere ⁊ detorquere quoue¬
lis plagas. ĩ arboru tonsurai
supinione uelud calices faciẽ¬
dine ꝯsistat hũor. Uiti ad mi¬
uncula addenda que scãdat
apphensas si maiora sint.Ca

Expanded text:
iam certa latera, sed facilius abiam certa latera, sed facilius abscondere et detorquere, quo velis, plagas. in arborum tonsura supiniore velut calices faciendi, ne consistat umor. Viti adminicula addenda, quae scandat adprehensa , si maiora sint.
Abbreviated transcription (Latin):
excurrũt pãpinis. ¶Nouari¬
ensis agricola traducu tu̾ba
nõꝯtẽtus nec copiaz ramoruz
ĩpositis ⁊ iãnu patibulis pal¬
mites circu uoluit. Itaq pret̾
soli uitia cultura quoq torua
fiũt uina.Alia culpauux ta nr¬
bez uarracinis q̃ alternis putã¬
tur annis.Nõ quia id inti ꝯdu¬
cat s qr utilitate redlituum
ĩpẽdia exuperẽt.¶Redium
tempam̃tu in incarsulano
secuntur cariosas tm̃nitis p¬
tes incipientes marcesce depr¬
tando. Cet̾is ad uua relictis
de generat ĩ labruscaz. ¶arbu¬
sta arari ꝙ altissime desiderat¬
si ⁊ tãta frum̃ti rõ nõ exigit. Pã¬
pinari ea nõ est moris ⁊ hoc cõ¬
pediu oꝑe deputãtur cu uite
et absuãt alimta. ¶Plaga
ad septẽtriones aut ad merir¬
diez spectare uetuimꝰ. Melius
si neqr ĩoccasus.solis.Din do¬
lent talia quoq ulcera ⁊ diffi¬
cile senescent algendo minuᷤᷤ
estuandone. Nõ eadez muite¬

Expanded text:
excurrant, pampinis. Novariexcurrant, pampinis. Novariensis agricola , traducum turba non contentus nec copia ramorum, inpositis etiamnum patibulis palmites circumvolvit; itaque praeter soli vitia cultura quoque torva fiunt vina. alia culpa iuxta urbem Aricinis, quae alternis putantur annis, non quia id viti conducat, sed quia vilitate reditum inpendia exuperent. medium temperamentum in Carsulano secuntur cariosasque tantum vitis partes incipientesque inarescere deputando, ceteris ad uvam relictis.degenerat in labruscam. <28> Arbusta arari quam altissime desiderant, tametsi frumenti ratio non exigit. pampinari ea non est moris ; et hoc conpendium operae. deputantur cum viteet absumant alimenta. plagas ad septentriones aut ad meridiem spectare vetuimus; melius, si neque in occasus solis. diu dolent talia quoque ulcera et difficile sanescunt algendo nimis aestuandove. non eadem ut
Abbreviated transcription (Latin):
cosuz magno ĩpitie errore qe qo
est tale plagis nascitur nõe ma¬
tre. totas habeat illaunes du
roboratur ⁊ annuos accipit to¬
ta fetus cu pmissuz fuerit nar¬
sci. Nichil nata portõnib pant.
Que cũ ex creuerit. satis funa
protinus ĩuigo collocari debebit
Sic qiamnu ĩ firimor ent sub
ipõ iugo hospitari recisa uirbuᷤ
nõ etate decernitur. ¶Temera¬
riu est añ crassitudĩe pollita¬
rez uiti ĩpare. Sequẽti anno pal¬
mites salutẽtur pro uiribm.¬
tris singłi aut gemini. Itz ei
scdo si cogit intirmitas mici¬
antũ.T. ertioq demũ mno
duo adiciantur. Nec sunt pli¬
res quatͥnis unquã ꝓmitẽt
breuiterq nõ in

Expanded text:
icosum, magno imperitiae errore; quidquid icosum, magno imperitiae errore; quidquid est tale, plagis nascitur, non e matre. totas habeat illa vires, dum roboratur, et annuos accipiet tota fetus, cum permissum fuerit nasci. nihil natura portionibus parit. quae excreverit satis firma, protinus in iugo collocari debebit; si etiamnum infirmior erit, sub ipso iugo hospitari recisa. viribus, non aetate, decernitur. temerarium est ante crassitudinem pollicarem viti imperare . sequente anno palmites educentur pro viribus matris singuli aut gemini. iidem et secuto, si coget infirmitas, nutriantur, tertioque demum II adiciantur. nec sunt plures quaternis umquam permittendi, breviterque non in
Abbreviated transcription (Latin):
endu iures seruẽtũ tota fit fe¬
tus ¶Pedam̃ta optĩaque di¬
ximus aut radice robore olea¬
qr si nõsint pali.Iumpero. cu¬
presso. alburno.sambuco. Re¬
liquoru generuz sudes omni¬
b annis recidũtur.¶ Salub̾¬
rima in iugo harũdo cõnexa.
sarm̃to ungũtur inter se. fu¬
niuz mõ ex hoc arcus funeta
dicũtur ¶ Tertius uinec ꝓ¬
nus palmite ueloce robuiti
cent. Noxia ĩ uiria. Rciliore
ꝯsuetudo pariẽti satiusq p¬
pinos ad iudicate deterger
usq quoqz ꝑlaceat roborar
caz . ¶Sunt quetãt tãgi pro¬
ximo anno quo tnͣsiata sit n
curari.tũc aũt adtres gemmaᷤᷤ
rector. ¶Alii et protĩo quider
anno recidunt sut ternos q̃t¬
nos ue singłis annis adiciant
articłos quarto demũ yducant
adiugũ. Id utͥriq fructu tardr̃
pret̾ea retõrridur ⁊ nodo su pu¬
milioꝵ ĩcrem̃to. ¶ Optimu ãt
matrez ẽe firma. postea fetuz
audacez. Nec tutuz est ꝙ cicatt¬

Expanded text:
endum vires serventur, tota fit feendum vires serventur, tota fit fetus. <10> Pedamenta optuma, quae diximus, aut ridicaee robore oleaque, si non sint, pali e iunipero, cupresso, laburno, sabuco. reliquorum generum sudes omnibus annis reciduntur. saluberrima in iugo harundo conexa fasarmento iunguntur inter se funium modo, ex hoc arcus funeta dicuntur. <11> Tertius vineae annus palmitem velocem robustumcent, noxia iniuria. utilior enim consuetudo pariendi satiusque pampinos adiugatae detergere usque quo placeat roborari eam. sunt qui vetant tangi proximo anno, quam tralata sit, curari, tune autem ad III gemmas recidi. alii et proximo quidem anno recidunt, sed ut ternos quaternosve singulis annis adiciant articulos, quarto demum perducant ad iugum. id utrimque fructu tardum, praeterea retorridum et nodosum pumilionum incremento. optimum autem matrem esse firmam, postea fetum audacem . nec tutum est quod cicatr
Abbreviated transcription (Latin):
leolus nͥ post ymbrez. Aut ĩriguis
uł frõdens uitis qusq adsol¬
sticiu  recte usq in byspania.
¶Quiescere uentos sationis
dic utilissimu. Pleriq austõ
optãt. Cato abdicat ¶Int̾ee
medio tẽpam̃to ĩt binas uiteᷤᷤ
oportet pedesquos. Mĩmuz
aut leto solo pedes q̃ternos te¬
nin plurimu octones.Umbri
tu rariores pom sicco dẽsiores.
¶Subtilitas parsimonie opẽ¬
dia ĩuenit. Cu iunea ĩpastina¬
to seratur obiter seminariu fa¬
ciendi.ut ⁊ uue radix loco suo
et malleolus qui tnͣfferatur ĩ¬
ter uites eo ordine seratur. Que
tez fructus quotardius insato
radix posita ĩuinea post annũ
mineat ocłs ãmĩcło iuxta affixͦ
et fimo aolito.Sili mõ ⁊sedo ã
no reciditur iuresq cõcipit. ⁊ ĩt̾
se pascit suffectura oneri alia ᷤᷤ
festinatone pariẽdi gͣcił atqzei¬
uncida cohibeatur castigatio¬
ne tali infetu excat tota. Mi¬
chil auidiꝰ nascitũ ac nͥ ad pari¬

Expanded text:
leolus, nisi post imbrem, at in riguis leolus, nisi post imbrem, at in riguis vel frondens vitis et usque ad solstitium recte, ut in Hispania . quiescere ventos sationis die utilissimum. plerique austros optant, Cato abdicat. <9> Interesse medio temperamento inter binas vites oportet pedes quinos, minimum autem laeto solo pedes quaternos, tenui plurimum octonos—Umbri tu rariores poni, sicco densiores. subtilitas parsimoniae conpendia invenit, cum vinea in pastinato seratur, obiter seminarium faciendi, ut et viveradix loco suo et malleolus, qui transferatur, inter vites et ordines seratur, quae iennium fructus , quo tardius in sato radix posita in vinea post annum mineat oculus, adminiculo iuxta adfixo et fimo addito. simili modo et secundo anno reciditur viresque concipit et intra se pascit suffecturas oneri. alias festinatione pariendi gracilis atque eiuncida, ni cohibeatur castigatione tali, in fetum exeat tota. nihil avidius nascitur ac, nisi ad pari
Abbreviated transcription (Latin):
minor trãsferr debet ex taturaq̃¬
nũc duab gẽmis cmolliri t̾rar
ĩmutis ĩscrobe unosulcisq fimo
misceri necc̃u. ¶ Cliuosa. Altio¬
res scrobes poscunt. ¶Pret̾ea pul¬
umatis adiuexitate labris q ex
hiis lõgiores fiẽt ut ĩt binas. ⁊cci¬
piãt. ex diu̾so alei uocabũt. ¶ Eẽ
uitis radice ĩmedia scrobe opor
calamoacciꝑpe. ¶Ameas limu¬
tari decumano. xxiii. pedu lati¬
tudĩs ad otrarios uehiculorum
tnͣsitus. aliisq cõu̾sis limitibo de¬
nũ pedu distingni ꝑmedia inge¬
ra.Aut si maior modus sit. totide
est ĩqnto quoq palo singule i¬
go pagine includãtur. solo spis¬
so nõ nisi repastinato. nec nͥuinc
radicez seri tenero ⁊ soluto ulmal¬
leolu sulco ułscrobe ¶ Incolles
sulcos agere tnsuersos melius ꝙͣ
tcͣtus rõmutau̾it. Siccus enim
et callidus. autũpnũ poscit. hy¬
midus frigidusq q̃ ueris exitũ.
¶In arido solo uue radix quoq
frustra seritur male ⁊ ĩsiccis mal¬

Expanded text:
inor transferri debet, exstatura etiamnum duabus gemmis . emolliri terram minutis in scrobe imo sulcis fimoque misceri necessarium. clivosa altiores scrobes poscunt, praeterea pulvinatis a devexitate labris. qui ex his longiores fient, ut vites binas accipiant e diverso, alvei vocabuntur . esse vitis radicem in medio scrobe oportcalamo accipere; vineas limitari decumano XVIII pedum latitudinis ad contrarios vehiculorum transitus, aliisque traversis limitibus denum pedum distingui per media iugera aut, si maior modus sit, totidem est ut quinto quoque palo singulae iugo paginae includaso non nisi repastinato nec nisi vive radicem seri, tenero et soluto vel malleolum sulco vel scrobe. 170 in colles sulcos agere traversos melius quam tractus ratio mutabit. siccus enim et calidus autumno poscet, umidus frigidusque etiam veris exitu. in arido solo viveradix quoque frustra seritur, male et in siccis mal
Abbreviated transcription (Latin):
Itiz generosarum lis.¬
⁊ꝑsingulas ꝗrq tribus
ra sunt uuas libeat decrescente
dẽdas cusit ea in leone. scorpiõe.
sagittario. tamo. atq in totu se¬
rendas plena. ant crescente utiq
censent ¶Sufficiunt ĩ ytaliai
cultores dem incẽtena ingera i¬
nearu. At abuñ de satu cultuq
arboꝵ tcͣtato. qm̃i de palmis et çitiso
in ꝑegͥnis arborib affat̾idiximꝰ ne
ꝗd desit indicãda reliqua nat᷑a sit
magnope ꝑtinẽs adoia ea. Infesta¬
tur nãq ⁊ arbores morbis.Quid
em genitu caret hiis malis: Et
ẽc uexariq tm̃ grãdine ing̾mina¬
tione aut flore. duri quoq ferno¬
re aut flatu fragiliore p̾postero
die ꝙͣ suo. Erigora etia prosunt
ut diximꝰ. Quid ergo nõ ⁊ uites
algore ĩtereũt: hoc ꝗde ẽ ꝙ de p̃¬
hendatur ołi uitiũ qm̃ nõ cueit
nisi infrigido. Itaq ꝑhremes
celi rigorez prõbamus. Nõ enim
solu infirmissime arbores gelu
piclitãt sed maxime uexatisq

Expanded text:
itium generosarum pergulas quinquatribus re uvas libeat, decrescente dendas, cum sit ea in leone, scorpione, sagittario , tauro, atque in totum serendas plena aut crescente utique censent. sufficiunt in Italia cultores deni in centena iugera vinearum. <1> Et abunde satu cultuque arborum tractato, quoniam de palmis et cytiso in peregrinis arboribus adfatim diximus, ne quid desit, indicanda reliqua naturaest magno opere pertinens ad omnia ea. infestantur namque et arbores morbis. quid enim genitum caret his malis? et esse vexarique tantum grandine in germinatione aut flore, aduri quoque fervore aut flatu frigidiore , praepostero die, nam suo frigora etiam prosunt, ut diximus. quid ergo? non et vites algore intereunt? hoc quidem est, quo deprehendatur soli vitium, quoniam non evenit nisi in frigido. itaque per hiemes caeli rigorem probamus, non soli. nec infirmissimae arbores gelu periclitantur, sed maximae, vexatisque
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ne fructificet int̾ra nõ pautio¬
res quatuor gẽme obruiit adi
radice capienda extͣ incapite
bine relinquũt. uitis marbułt¬
quatuor pedes ĩ lõgo ꝯstat omis
sulco tres lato. alto duos cũ sem¬
pede. Post annuz propagoicio¬
tur ad medullazut paulatur
pite ad duas gẽmas recidit᷑. ⁊ o
totus m̾gus absciditur reponit᷑¬
q altiꝰ it̾rane ex reciso fronde.
Tolli uiue radix auindemia pro
su ꝙͣ maxima amplitudie trib
ptib longitudims de rasocorti¬
ce quatinus obruaturunde qra¬
silez uocãt. Deprimere sulco reli¬
qua ꝑte ad arborez erecta. Ocis¬
simu ĩ uite si gͣcilis sit uitis aut
t̾ra. Usitatuz ẽ ꝙͣ proxime solu
decidi donec firmeturradixsic̃
neq roscidã seri. neq aseptem¬
tonis flatu. ¶Uites aqlonem
expectare debent ip̃e pasmites
aut earũdez ad meridie. Nõ e¬

Expanded text:
tur, ne fruticet. in terra non pauciotur, ne fruticet. in terra non pauciores IV gemmae obruuntur ad radicem capiendam, extra in capite binae relincuntur. vitis in arbusto IV pedes longo constat omnis sulco, tres lato, alto duos cum semipede. post annum propago inciditur ad medullam, ut paulatim apite ad duas gemmas reciditur; tertio totus mergus absciditur repetiturque altius in terram, ne ex reciso frondeat. tolli viveradix a vindemia protaecisum quam maxima amplitudine, tribus partibus longitudinis deraso cortice, quatenus obruatur — unde et rasilem vocant—, deprimere sulco, reliqua parte ad arborem erecta, ocissimum in vite. si gracilis sit vitis aut terra, usitatum est quam proxime solum decidi, donec firmetur radix, sicuti neque roscidam seri neque a septentrionis flatu. vites aquilonem spectare debent ipsae, palmites aute
Abbreviated transcription (Latin):
tu digitoru mõsubrigi cõsilii ĩ
hiis.tenuiu quoq uirgultorũ
barbane obũbrent ĩt̾uallo ustu
arboru fiaretsoluz q̃dragenis
uerctur. Hoc inomẽs ꝑtes singłi
denas sepe ad nutritunt uites i
dãpnato agricola.Minus tͥnis
militare nisi ualidas mimicu
enecãte uł loci uitiu. ¶ Increm̃¬
to serere tripedaneoscrobe neces¬
sariuz distantes int̾ se se arborẽ¬
q singulis pedibus. Nichil ibu
malleoli atq pastinatom nulla
fodiendi ĩpendia ut pote cũ arbr¬
sti rõ hec peculiari dote qd̃ ab eo
ut inunca ad arcendas aĩalium
iniurias pariete uł sepe uł fossa¬
ru utiq inpẽdio muriri se cogat
in arbusto ⁊ p̃dcis sola uiue radi¬
cisrõ.¶Itez propaginuz ⁊ hec ge¬
mina ut diximus squaloꝵ ⁊ĩpo
tabulato maxime probata qṁ
a peccore tutissimu ẽ altera de¬
flexa uite uł palmite iuxtasua
arborez aut citra proxima celibe̾.
Que suꝑ t̾ra ẽ e matre radi iube¬

Expanded text:
tu digitorum modo subrigi, tonsili in tu digitorum modo subrigi, tonsili in his tenuium quoque virgultorum barba, ne obumbrent. Intervallum iustum arborum, si aretur solum, quadrageni pedes aretur, hoc in omnes partes. singulis denas saepe adnutriunt vites, damnato agricola minus ternis. maritare nisi validas inimicum , enecante veloci vitium incremento. serere tripedaneo scrobe necessarium distantes inter sese arboremque singulis pedibus. nihil ibi malleoli atque pastinationis , nulla fodiendi inpendia, utpote cum arbusti ratio hac peculiari dote praestet, ut in vinea, ad arcendas animalium iniurias pariete vel saepe vel fossarum utique inpendio muniri se cogit. <23> In arbusto e praedictis sola viveradicum ratio, item propaginum, et haec gemina, ut diximus: qualorum ex ipso tabulato maxime probata, quoniam a pecore tutissima est, altera deflexa vite vel palmite iuxta suam arborem aut circa proximam caelibem. quod supra terram est e matre, radi iube
Abbreviated transcription (Latin):
rasaꝑte.sligrã ẽe cã cristimat
itq t̾ͥr recidi ea nouos q elici
rilissimũ est. In pãpinatione
nõbiis detrabere papinos qui
s iudicantur in latere nati ñi.ab
cculo. Quippe ⁊ uia q̃ nascãtirr
couro rigescente ut nͥ ferro de tra¬
hinõpossit.¶ Pedam̃tur ꝗda
int̾ duas intes utiliꝰ putat statri
et facilius ablaqueantur itame
regio. Inqͣdriptita q̃ proximum
onerari aminiculũ eẽ debet ne
tr̃ĩpedim̃tu sentiat ablaq̃ato
cito. alligatoq recte dũne nimi¬
uz ostͥngas. hoc mõ eaz curato.Ca¬

Expanded text:
arte. nigram esse eam existimant ad terram recidi eam novosque elici utilissimum, in pampinatione non hos detrahere pampinos, qui les iudicantur in latere nati, non ab oculo, quippe etiam uva, quae nascatur e duro, rigescente, ut nisi ferro detrahi non possit. pedamentum quidam inter II vites utilius putant statui, et facilius ablaqueantur ita, mregio. in quadripertita quam proximum oneri adminiculum esse debet, ne tamen inpedimentum sentiat ablaqueatio,cito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. hoc modo eam curato: ca
Abbreviated transcription (Latin):
admouenda.Seriore anno frie
Ad fructu arbusta uite ꝙͣ iugi¬
uerint.Prima falce sex pedes
a t̾ra recidatur flagello i fira rels¬
to. ⁊ nasci coacto ĩcuruatonem
mat̾ie tres ei gẽme nõ ampiu
deputato supsint. Ex bus eim¬
si palmites proxino. ⁊ nnoiii
ĩgerãtur scanis ac ꝑsingillse
annos ad supiora scadast eli¬
to semꝑ duran¬

Expanded text:
e ad fructum arbusta vite quam iugaaverit. prima falce VI pedes a terra recidatur, flagello infra relicto et nasci coacto incurvatione materiae. III ei gemmae, non amplius, deputato supersint. ex his omissi palmites proximo anno imis digerantur scamnis ac per singulos annos ad superiora scandant, relicto semper dura
Abbreviated transcription (Latin):
nuccrtur custos. hic est no¬
uelus palmes no longior tͥbus
stnisprorimo anno matia
daturus si uitis luxuriose con¬
tẽpserit ⁊ alius iuxta cu nẽru¬
ruce magrutudine ꝗferuculis
appellatur ¶ Si forte custos x
ta ad fructuz e inuenescit ac x¬
moritur nec uet̾ez placat pal¬
mitez in lõgu ⁊ ad quartũ usq
pedam̃tu emittit. ꝙ alii drat
chones alii iniculos appellãt
ut faciãt que masculeta appel¬
lant cuz ĩduruit uitis. ¶ Pessi¬
mu in uinea tnsoncere quĩto
anno. ⁊ ip̃i palmites ĩtorquen¬
tur singule q singłis materie
emittuntũ. Ac deinde epximis
prioresq amputatur sempcu
stodez  relĩqui melius sedhiis
proximis uiti ẽe debet nec lon¬
gior ꝙͣ dictu ẽ. Et si luxuria¬
uerint palmites ĩtorqueri ut
nius iugeris uinea emittat.
¶ Si ꝑse uitis ordinabitur si¬
ne pedamẽto qualecũq ĩ inito
ãminiculu desiderabit du sta¬
re cu discat ⁊ recta surg̾ẽ. Ce¬
tera adprimordia cadez. ¶Di¬

Expanded text:
catur custos—hic est novellus palmes, non longior tribus gemmis—proximo anno materiam daturus, si vitis luxuria se consumpserit, et alius iuxta eum, verrucae magnitudine, qui furunculus appellatur, si forte custos fata ad fructum eiuncescit ac moritur. nec veterem placet palmitem in longum et ad quartum usque pedamentum emitcones, alii funiculos vocant, ut faciant quae masculeta appellant. cum induruit vitis, pessimum in vinea traducere. 183 quinto anno et ipsi palmites intorquentur singulaeque singulis materiae emittuntur ac deinde proximis, prioresque amputantur. semper custodem relinqui melius, sed is proximus viti esse debet, nec longior quam dictum est, et, si luxuriaverint palmites, intorqueri, niiuga erit vinea, emittat. 184 Si per se vitis ordinabitur sine pedamento, qualecumque initio adminiculum desiderabit, dum stare condiscat et recta surgere, cetera a primordio eadem, di
Abbreviated transcription (Latin):
peuiterq nõ indulgendum
semꝑ ĩhibenda fecuditas.⁊
nea est natura ut parere ma¬
ninit᷑. fructui accedit. Illa
semia uult qua fructugigni
qm̃fructus caduca res est. si
natura ĩmacro q̃ si uires hebit
ncisainter igu moritur uti
omĩs  fetura subito exeat.Mi¬
ininu idẽe debebit int̾uallu
ut attingat ingu suꝑetq nõ
tencat adeo nõ recũbat in eo
nec delicate se spargat. Ita tẽ¬
peretur hic modus ut crescere
ecĩanu malit ꝙͣ parere palmeᷤ.
Duas tres ue gẽmas haberc
subnigo debet ex materiis qbꝰ¬
matia nascatur. Tunc piugũ
mergi alligariq ut sustineatũ
igo nõ pendeat. Uinculomox
isfrictius at̾cia gẽma alligarii
qm̃ ⁊ si cohercetur ĩpetus mat̾ie
densioresq citra pr̃pini exłtent
eneum̃ religariuetat. ¶ Natura
rc e. deiecta pars aut preligata
fuctu dat plurimũq ip̃acur¬
uatina. Qd citra ẽ materie. mit¬
nt offensante credo sp̃u ⁊ illa
qua dicimꝰ medulla. Que ita

Expanded text:
reviterque non indulgendum et semper inhibenda fecunditas est. ea est natura, ut parere maadimitur, fructui accedit. illa semina mavult quam fructum gigni, quoniam fructus caduca res est. sic natura. in macro, etiamsi vires habebit, recisa intra iugum moretur, ut omnis fetura sub eo exeat. minimum id esse debebit intervallum, ut attingat iugum speretque, non teneat, adeo non recumbat in eo nec delicate se spargat. ita temperetur hic modus, ut crescere etiamnum malit quam parere. <13> Palmes duas tresve gemmas habere sub iugo debet, ex quibcatur, tunc per iugum mergi alligarique, ut sustineatur iugo, non pendeat, vinculo mox adstrictius a tertia gemma alligari, quoniam et sic coercetur impetus materiae densioresque citra pampini exultant. cacumen religari vetant. natura haec est: deiecta pars aut praeligata fructum dat, plurimumque ipsa curvatura. quod citra est, materiem emittit, offensante, credo, spiritu et illa quam diximus medulla. quae ita
Abbreviated transcription (Latin):
etia nũc phirites siłitudine eris.
Incipro aut repiri uolũt ⁊ ĩmetal¬
lisq̃sũt crrca atamãta unũ argẽ¬
teo colore alteꝵ aureo. Coguntur
ꝯsumatur liquor. Ab aliis pruna
pͥus dem̃ melle ac postea lauãtur
ut es. usus eoꝵ ĩmedicina ex cale¬
fac̾e siccare humore extenuare
et crudis tũsisq adstrumas atq

Expanded text:
 pyrites similitudine aeris. in Cypro eum reperiri volunt metallis, quae sint circa Acamanta, unum argenteo colore, alterum aureo. cocuntur consumatur liquor, ab aliis pruna prius, dein in melle, ac postea lavantur ut aes. usus eorum in medicina excalfacere, siccare, discutere, extenuare et crudis tusisque ad strumas atque
Abbreviated transcription (Latin):
pcussi scĩtillas edũt. que ex cepte
sulphure. aut fũgis aridis uł fo¬
liis dicto celerius igne trahunti.
bent.usus coꝵ propumiçe ad le¬
uãda cute. Pote sanguͥne si st̃t
et illite cu melle ulcera dolores

Expanded text:
cussi scintillam edunt, quae excepta sulpure aut fungis aridis vel foliis dicto celerius praebet ignem. xbent. usus eorum pro pumice ad levandam cutem. poti sanguinem sistunt et inliti cum melle ulcera doloresque
Abbreviated transcription (Latin):
qua aliq peonia ⁊ med̾.
aut pentorobon uccant ɨ
bus duob aut trib sb̾rutilu cute
lauri folia qͣlia issatis pĩguiora ro
sunt femina existimatur cuiꝰ radi¬
cibus seubalanis lõgiores cucit̾
octo aut sex inheret. Mas plureᷤᷤ¬

Expanded text:
quam aliqui Paeoniam aut pentorobon vocant, bus II aut III, subrutilum, cute lauri, folia qualia isatis, pinguiora rotsunt: femina existimatur cuius radicibus ceu balani longiores circiter VIII aut VI adhaerent. mas plure
Abbreviated transcription (Latin):
das q̃m pico maruo ĩpetĩ crulos
drxeu̾o cu effodiatur piculũ eẽ ne
sedis procidat.Magna uanitate
adostentatõne rei fictu arbitior.
¶Asus inhiis diu̾sus Rubra gra¬
narubentis meses sistũt.xu. fere po¬
ta muinonigro.Nigra grana uul¬
uis medentur ex passo aut uino to¬
tidez pota. ¶Radix omĩs uentͥs

Expanded text:
o Martio inpetum in oculos vero cum effodiatur, periculum esse, ne sedes procidat, magna vanitate ad ostentationem rei fictum arbitror. usus in iis diversus. rubra grana rubentes menses sistunt XV fere pota in vino nigro. nigra grana vulvis medentur ex passo aut vino totidem pota. radix omnes vent
Abbreviated transcription (Latin):
salicis  iuridia florem purpureũ
fructicosum ramulis erectis odo¬
re graui gigniturmaquosis.⁊
uis eius tanta est ut iumenti
discordantibus Iugo imposita
asperitatem cohibeat. Et cetera.

Expanded text:
salicis viridia, florem purpureum, fruticosa ramulis erectis, odore acri. gignitur in aquosis. vis eius tanta est, ut iumentis discordantibus iugo inposita asperitatem cohibeat.
Abbreviated transcription (Latin):
descendere in suo sensu carentia.
ineausa est ¶ Locuste crusta fra¬
gili mumuntur ieodem genoie
qd caret sangume.latet mensi

Expanded text:
descendere in duo sensu carentia, in causa est. Locustae crusta fragili muniuntur in eo genere quod caret sanguine. latent mensi
Abbreviated transcription (Latin):
locuste et reliqua temueris cruste
pom̃t oua super oua. atq ita in¬
cubant.Polipus femiamo ĩ ouiᷤ
sedet modo  cauernas cancellato
brachiorum ĩplexu claudit.i.
Seppia int̾reno parit inter harun¬
dines aut sicubi ouata alga clu
riunt. echini oua plemilumis ha¬
bent hyeme et occlee hybernotẽ¬
pore nascũtur. Torpedo octogenoᷤᷤ
fetus ħt. inuenitur ea que intra
se parit oua p̾mollia inalum lo¬
cum uter trãsferens atq ibi ex¬
cludens.Simili mõ om̃ia que
cartilaginea appellauimus. Ita
fit ut sola piscium et al.pariãt
oua et ocipiant Silurus mascu¬
lus eĩm edita custodit oua sepe
et quĩquagenis diebus ne assu¬
mantur abaliis.Cetere femĩe ĩ
triduo excludunt simas attigit
acus sine belone urius piscium
desistente ꝑꝑmltitudine utero
et incecis serpentib tradũt. Mu
marinus interras scrobe effesor
xxx. die refossa apperit fetuq

Expanded text:
locustae et reliqua tenuioris crustae ponunt ova supter ipsa atque ita incubant. polypus femina modo in ovis sedet, modo cavernam cancellato bracchiorum inplexu claudit . saepia in terreno parit inter harundines aut sicubi enata alga, excriunt. echini ova pleniluniis habent hieme ; et cocleae hiberno tempore nascuntur. Torpedo octogenos fetus habens invenitur eaque intra se parit, ova praemollia in alium locum uteri transferens atque ibi excludens. simili modo omnia quae cartilagin ea appellavimus. ita fit ut sola piscium et animal pariant et ova concipiant. silurus mas solus omnium edita custodit ova, saepe et quinquagenis diebus, ne absumantur ab aliis. ceterae feminae in triduo excludunt, si mas attigit. Acus sive belone unus piscium dehiscente propter multitudinem utero et in caecis serpentibus tradunt. mus marinus in terra scrobe effosso ricensimo die refossa aperit fetumque
Abbreviated transcription (Latin):
E pissium memorãduz
exemplũ miper accepi¬
mus. Pausilipum nlla
est campanie.aut procul.Nea¬
poli mea icesaris  piscinis ap
polione ueclio corectum pisscẽ
sexagesmu post annum expiraᷤᷤ¬
se scribit.anneus seneca. duob
aliis equalibus ens ex eode
genere etiam tunc uiuentib
que mentio piscinarum adi¬
monet ut paulo plura dicam
hac de re priusꝙͣ digrediamĩ
ab aquatilibus. Capitulum

Expanded text:
 piscium memorandum exemplum accepimus. Pausilypum villa est Campaniae haut procul Neapoli; in ea in Caesaris piscinis a Pollione Vedio coniectum piscem sexagensimum post annum expirasse scribit Annaeus Seneca, duobus aliis aequalibus eius ex eodem genere etiam tune viventibus. quae mentio piscinarum admonet , ut paulo plura dicamus hac de re prius quam digrediamur ab aquatilibus. Ostrearum
Abbreviated transcription (Latin):
te rane similis et nom̃ exutroq
copoi̾tu apud grecos trabit. qr¬
dam tpre. mnigignũtur. inhu¬
more et int̾ra. uere pectine clia¬
des yrundĩs. eodem tp̃re euanes¬
cunt. Pissium lupus et terchias
bis anno parit et sexatiles omes
uirgiliaru. Płimi piscium trib
mensibus. Aprili Adaio Iumo.i
Salpe autimo. spargiã. orpedo i
Squalii.cica equinociu molles
uere. Sepia om̃ib m̃sib. obeiuᷤᷤ
gluttino attramenti ad speciem
uue coberentia masculus prose¬
quit̃ afflatu alias sterilescunt o¬
lipihyeme coheunt parũt uere.
ouatortili inbrata panpinotãta
fecũditate. ut ĩmłtitudine ouo¬

Expanded text:
arte raiae similis, et nomen ex utroque arte raiae similis, et nomen ex utroque conpositum apud Graecos trahit. quaedam tempore anni gignuntur et in umore ut in terra, vere pectines, limaces, hirudines; eadem tempore evanescunt. piscium lupus et trichias bis anno parit, et saxatiles omnes; vergiliarum, plurimi piscium tribus mensibus Aprili, Maio, Iunio, salpae autumno, sargi, torpedo , squali circa aequinoctium, molles vere, saepia omnibus mensibus. ova eius glutino atramenti ad speciem uvae cohaerentia masculus prosequitur adflatu; alias sterilescunt. polypi hieme coeunt, pariunt vere ova tortili vibrata pampino, tanta fecunditate, ut m