comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmota multitudo ꝯtulit seadeatt
potissimũ disciplinã siue qd̾ erat
ꝯgnitu ꝑfatilis. sine qd̾ ĩ uitabatũ
iuecebris blandis uoluptatis. siue
⁊̃ qr nichil erat ꝓlatũ meliꝰ illud q
erat tenebant. postamafimũ ant̃
multi eiusde emuli rõnis multa
cũ scripsissent italiam tot᷑a octupi¬
uerut. Qd̾q maximũ argumenti
ẽ nõ dici ilia sb̃tilit̾ qd̾ ⁊̃ facile edis¬
cant᷑ ⁊ ab in doctis ꝓbent᷑ id illi fir¬
mamentũ esse discipline putant.
s defendat ꝙ quisq sentit Sunt
er̃ iudicia lca nec hoc insatutui
tenebimꝰ nullisq imriꝰ discipline le¬
⁊ ib ascricti quib in płia necessño

Expanded text:
tudo contulit se ad eam potissimum disciplinam, sive quod erat cognitu perfacilis, sive quod invitabantur inlecebris blandis voluptatis, sive etiam, quia nihil erat prolatum melius, illud quod erat tenebant. post Amafinium autem multi eiusdem aemuli rationis multa cum scripsissent, Italiam totam occupaverunt, quodque maxumum argumentum est non dici illa subtiliter, quod et tam facile ediscantur et ab indoctis probentur, id illi firmamentum esse disciplinae putant. Sed defendat, quod quisque sentit; sunt enim iudicia libera: nos institutum tenebimus nullisque unius disciplinae legibus adstricti, quibus in phi
Abbreviated transcription (Latin):
qui potusse simł ut uelle cepissent.
S de cet̾is studiis alio loco ⁊̃ dicemꝰ
si usus fuit ⁊ sepe diximꝰ. Sapĩe stu¬
diũuetus id quidẽ in nrĩs. S tñ
añ lelii etatẽ ⁊ scipionis nõ reꝑio
quos appellare possim nõiatĩ quib
adolestentib storcũ diogenẽ ⁊ a¬
chatemicũ carneadẽ uideo adsena
scolis eent extitati neq adiltd̃ mu¬
nus ełcti nisi in quibdã pncipib
tempib ilł fuissent studia dottne
Qui cũ cet̾a litteris mandarẽt ati
uis cuule aui orõnes suas. alii.
monimẽta maioꝵ. hanc ãplissi

Expanded text:
qui potuisse, simul ut velle coepissent. Sed de ceteris studiis alio loco et dicemus, si usus fuerit, et saepe diximus. sapientiae studium vetus id quidem in nostris, sed tamen ante Laelii aetatem et Scipionis non reperio quos appellare possim nominatim. quibus adulescentibus Stoicum Diogenen et Academicum Carneadem video ad senatscholis essent excitati neque ad illud munus electi, nisi in quibusdam principibus temporibus illis fuissent studia doctrinae. qui cum cetera litteris mandarent, alii ius civile, alii orationes suas, alii monumenta maiorum, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
Umi multis locis no¬
stroꝵ hom̃um ĩgenia
uirtutesq brute so¬
leo mirari tũ maxĩe
inhiis studiis q̃ sero
ad modũ expetita. in hanc ciuita¬
tẽ egrecia transtulerũt. Nam cu
apͥmo urbis ortu regnis ĩstitutis
comicia. ꝓuocaciones patrũ ꝯsili¬
um. equitũ peditũq desc̾pcio to¬
ta res militaris dinintus esset
ꝯstituta. tũ ꝓgressio ad mirabilis
in c̾dibiłq cursus ad oẽm extellẽ¬
ciam factus ẽ.dñatu. regio.res
publica lib̾ata. Nec uo hic locus ẽ
ut d morib institutisq maioru
⁊ disciplina ac temꝑacione cunta¬
tis loquamur. Aliis hec locis sat̾
in hus sex libris quos ḋre publica
scripsimꝰ. hoc aut̃ lcco mͥ ꝯsidãnti
studia doctͥne multa sane cocur¬
runt cur ea quoq accersita liund
neq solũ expetita. s ⁊̃ conẜuata
⁊ cuita uideat᷑. Erat enĩ ilł penaᷤͤᷤ
in conspectu p̃stanti sapĩa ⁊ nobi

Expanded text:
um multis locis nostrorum hominum ingenia virtutesque, Brute, soleo mirari, tum maxime in is studiis, quae sero admodum expetita in hanc civitatem e Graecia transtulerunt. nam cum a primo urbis ortu regiis institutis, comitia, provocationes, patrum consilium, equitum peditumque discriptio, tota res militaris divinitus esset constituta, tum progressio admirabilis incredibilisque cursus ad omnem excellentiam factus est dominatu regio re p. liberata. nec vero hic locus est, ut de moribus institutisque maiorum et disciplina ac temperatione civitatis loquamur; aliis haec locis satis in is sex libris, quos de re publica scripsimus. hoc autem loco consideranti mihi studia doctrinae multa sane occurrunt, cur ea quoque arcessita aliunde neque solum expetita, sed etiam conservata et culta videantur. erat enim illis paene in c
Abbreviated transcription (Latin):
accidiͣt. aut ꝗd dixiͣt. aut ꝗd faciat. ꝗd
ip̃i accidat. quid dicat. ant ꝗd fcũrus
sit. quid ip̃i casurũ sit. qͣ sit usurꝰ or̃oe.¬
Negociis aut̾ que sunt atcͥbuta ꝑtiz
sũt ꝯtinentia cũ ip̃o negõ. ꝑcim ĩ gesti¬
one negocii ꝯsidrant᷑. ꝑtim adiuncta
¶Continẽtia cũ ipõ negõ sunt. ea que
semp affixa esse uident᷑ adrẽ. n ab ea
possunt separi. Exhiis pͥma ẽ b̾uis com¬
plexio totiꝰ negocii.que sũmã ꝯtinet fcĩ
hoc mõ. Parentis occisio. patrie ꝓdicõ.
negm̃. Demĩ in ip̃o gerendo negõ. qd
accũ sit. dem̃ quid postea fc̃m sit. ¶In
gestione aut̃ negocii. qui lecus scd̃s
qrͣ. locus. tempꝰ. moꝰ. occasio. facultas.
¶Locus ꝯsid̾ratur. in quo tes gesta sit. ex
ꝓinquitate. solitudine. celebritate. nã
ip̃ius loci ⁊ uicitate tociꝰ regionis. Ex
hiis ĩ attͥbucionib. sacer. an ꝓfanꝰ pu¬

Expanded text:
acciderit, aut quid dixerit; et quid faciat, quid ipsi accidat, quid dicat, aut quid facturus sit; quid ipsi casurum sit; qua ornegotiis autem quae sunt adtributa, partim sunt con- tinentia cum ipso negotio, partim in gestione negotii considerantur, partim adiuncta Continentia cum ipso negotio sunt ea, quae semper affixa esse videntur ad rem neque ab ea possunt se- parari. ex his prima est brevis conplexio totius neg- otii, quae summam continet facti, hoc modo: parentis occisio, patriae proditio; deinde in ipso gerendo negotio quid actum sit, deinde quid postea factum sit. In gestione negotii, qui locus secundus r locus, tempus, modus, occasio, facultas. Locus consideratur, in quo res gesta sit, ex propinquitate, solitudine, celebritate, natura ipsius loci et vicinitatis et totius regionis. Ex his etiam attributionibus: sacer profanus, pu
Abbreviated transcription (Latin):
mesissimi qͣsi exaliqͣ curbroa tẽpest a¬
te ĩportũ sit ex sediciosa ⁊ tumultuosa
uita se instudiũ aliꝙ tͣderent qetu.
Qre mͥ uroent̾ pꝰea cet̾a studia recta.
atetonista potiũ celebrata.ab opti¬
mis cintuisse. hoc ud aplensq eoꝵ de¬
serte el scluisse es tempre. quo mlte

Expanded text:
niosissimi, quasi ex aliqua turbida tempestate, in portum: sic exseditiosa et tumultuosa vita se in studium aliquod traderent quietum. Quare mihi videntur postea cetera studia recta, atque honesta per otium celebrata ab optimis, enituisse: hoc vero a plerisque eorum desertum obsolevisse eo temp
Abbreviated transcription (Latin):
cio u̾o̾ sine sapia nimiũ obesse pleꝵqr
ꝓdesse nũꝙͣ. Quare siquis omissis rec¬
tissimis. atq honestissimis studiis ro¬
nis ⁊ officii. ꝯsumit oẽm oꝑam ĩ er̾cita¬
t̃ eloqñtiã siue aitis. sine stuoii. siue ex¬
citaciõis cuidã. siue facultatis abni

Expanded text:
ntiam vero sine sipientia nimium obesse plerumque, prodesse numquam. Quare si quis, omissis rectissimis atque honestissimis studiis rationis et officii, consumit omnem operam in exercitatur eloquentia, sive artis sive studii sive exercitationis cuiusdam sive facultatis ab na
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc genẽ nacurali ⁊ honesto duo
uitia u̾tanda sunt. unũ ne iog¬
nta ꝓ cognitis beamꝰ husq temẽ
assentiamꝰ. ꝙ uiciũ effugẽ qui uol.
Smẽs aut̃ uelle debent. ad hibebͭ
ad consid̾andas res tempꝰ ⁊ diligẽ¬
ciam. Alterũ ẽ uitiũ ꝙ quidã ninus
magnũ studiũ. młtãq opam ꝯfer̃

Expanded text:
In hoc genere et naturali et honesto duo vitia vitanda sunt, unum, ne incognitapro cognitis habeamus iisque temere assentiamur; quod vitium effugere qui volet omnes autem velle debent, adhibebit ad considerandas res et tempus et diligentiam. Alterum est vitium, quod quidam nimis magnum studium multa
Abbreviated transcription (Latin):
ta nulla natura. s aũ ueti occupa¬
cione ut qui quondã iuacu a ue¬
nerũt. aut uictoria. ut qui bello
potiti sunt. aut alege pactione cõ¬
ditione sorte Exquo fit. ut ag̾ ar¬
ꝑnias arpinatũ dicat᷑. Tusculmꝰ
tusculanor /Similis q̃q ẽp̃uata¬
⁊ possessionũ dscripcio. Exquo qr

Expanded text:
ta nulla natura, sed aut vetere occupata nulla natura, sed aut vetere occupatione, ut qui quondam in vacua venerunt, aut victoria, ut qui bello potiti sunt, aut lege, pactione, condicione, sorte; ex quo fit, ut ager Arpinas Arpinatium dicatur, Tusculanus Tusculanorum; similisque est privatarum possessionum discriptio
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pompciũ ip̃i ognouim᷑. multos
in dyalecitis. ples in ure cuuli. q̃
omẽs artes in ueri uestigatione
u̾sant᷑. Cuiꝰ studio a reb gerendis
abduci ccͣ officiũ est. Hututis eĩ
laus omĩs mactione ꝯsistit. Aqua
tũ fit int̾missio seꝑc. multiq dan¬
tur adstudia redit᷑. tũ agitatio m̃¬
tis que nũꝙͣ acqe scit potest nos
instirdus cogitaciomis ⁊̃ siñ opea̾
nr̃a contine Pmĩs aut̃ cogitacõ
motꝰqr aĩ. aut in ꝯsiliis capiendis
dreb honestis ⁊ ꝑtinentib ad bñ
beate qr iuuendũ. aut instudiis
sciencie cognicionisq u̾sabitur.
Qe dep̃mo quidẽ officii fonte dixi¬
mꝰ. decrib aut̃ reliquis latissime
patet ea rõ qua societas bominur
in qua urtutis splendor ẽ maximꝰ
ex qua uiri boni nõiant᷑. ihuic ꝯ¬
uicta benificencia ẽ qm candẽ ul
benignitatẽ. uł lb̾alitatẽ appella¬
ri licet.
Tiusticie pͥmũ munꝰ ẽ ut ne¬
E
cui quis noceat. mu̾ lacessitus
ntat᷑. p̾uatis ut sins. Sũt ant̾ pͥua¬

Expanded text:
gnovimus, multos in dialecticis, plures in iure civili, quae omnes artes in veri investigatione versantur; cuius studio a rebus gerendis abduci contra officium est. Virtutis enim laus omnis in actione consistit; a qua tamen fit intermissio saepe multique dantur ad studia reditus; tum agitatio mentis, quae numquam acquiescit, potest nos in studiis cognitionis etiam sine opera nostra continere. Omnis autem cogitatio motusque animi aut in consiliis capiendis de rebus honestis et pertinentibus ad bene beateque vivendum aut in studiis scientiae cognitionisque versabitur. Ac de primo quidem officii fonte diximus. De tribus autem reliquis latissime patet ea ratio, qua societas hominum in qua virtqua viri boni nominantur; et huic conjuncta beneficentia, quam eadem vel benignitatem vel liberalitatem appellari licet. Et justitiae primum munus est, ut ne cui quis noceat nisi lacessitus utatur, privatis ut suis. Sunt autem priva
Abbreviated transcription (Latin):
spacii ꝑsingulas exclamaciones s̃¬
serimus. t̾m in singula int̾aalla
sꝑacii ꝯsumere iubem̃. In amplisi¬
cicionib cũ cohortatt̃e utem̃ uoce
actenuatissima. clamore sm. sollo
cquabihi. ꝯmutacionib crebris nu¬
tima celitate. Inq̃stione utem̃ uoc

Expanded text:
spatii per singulas exclamationes suspatii per singulas exclamationes sumpserimus, tantum in singula interualla spatii consumere iubemus. In amplificationibus, in cohertione utemur uoce attenuatissima, clamore leni, sono equali, commutationibus crebris, maxima celeritate; in conquestione utemur
Abbreviated transcription (Latin):
uidr sermo cũ est in dignitate. ple¬
ns faucib qm̃ se clatissima ⁊ deps¬
ne ab oratoria ꝯsuetudine ad tͣgicã
uallis ⁊ diuisionib oportet uti. ut
in ip̃a ꝓmunciaccẽ eas res quas ḋ̃ mõ¬
strabimꝰ inserere. acq nit̾secare uide¬
ani maĩmms auditorum. Cum aut̃
ẽ ẜmo innartaccẽ tũ uocũ uarietate
opus est. ut quo quidq pcõ gestum sit
ita nanare indeat᷑. Strenue qd̾ uolumꝰ¬
ostendẽ factum celerius dicens
ta responsa. siq admiractẽs deq
b nos narrabimꝰ. diligent̾ aĩniao¬
cionc leuit̾ tremebunda uoce. cu
parua siginficaccẽ risus. sine ulla
suspicione nimic cachinnationis
lenit̾ oportebit aẜmone serio torq̃¬
re ad lib̾alem iocũ uocẽ. Cũ ant̃ cõ¬
tende̾ oprebit qm̃ id aut ꝑꝯtiua
sono uocis u̾bis ꝯtinuandis uoo
qͦq aduingere oportebit ⁊ torquẽ
sonũ ⁊ celerit̾ cum clamore uerbi
ꝯficẽ. ut uimi uolubilẽ or̃ons uoc¬
feracio ꝯsequi possit. In distribucã¬

Expanded text:
sermo in dignitate, plenis faucibus, quam sedatissima et depresne ab oratoria consuetudine ad tragicaruallis et diuisionibus uti oportebit, ut in ipsa pronunciatione eas res quas demonstrabimus inserere atque intersecare uideamur in animis auditorum. Cum autem est sermo in narratione, uocum uarietates exponi possunt, ut, quo quidque pacto gestum sit, ita narrari uideatur; strennue quod uolumostendere factum, celeriuscule dicere, ta, responsa, sique admirationes, de quibus narrabimus, diligenter animadtione, leuiter tremebunda uoce cum parua significatione risus sine ulla suspicione nimis cachinationis leuiter oportebit a sermone serie retorquere ad liberalem iocum uel uocem. Cum autem contendeo uocis, uerbis continuandis uocem quoque adiungere oportebit et torquere sonum et celeriter cum clamore uerba conficere, ut uim nobilem orationis uociferatio consequi possit. In content
Abbreviated transcription (Latin):
suet accuratio. Ffirmitudinẽ uo¬
ais maxime ꝯpat nã. nõ nichil ad¬
anget ⁊ maxĩe ꝯsuat er̾cit̾acio de¬
damacionis. Mollitudinẽ uocis
boc ẽ ut cam torquere in dicendo
ꝓ nr̃o ꝯmodo possimꝰ. maxime faci¬
et er̃citatio nintationis. Qua ꝓter
de magitudine uocis ⁊ firmitudi
ꝯtitur mchil nos ad ꝯmonie ẽ insi
tit abhis qui nõ inscii sũt huiꝰ ar¬
tifici rõ curande nocis petat᷑ u̾en
As que marime nctͣia est oratori qm̃
a quoy mod̾ratione dedamacõis
opatut dicendum uidet. Frmam¬
gͦ maxime potimꝰ in dicendo uocem
ꝯ fuare. si qmͣ maxime sedata ⁊ de p̃s¬
sa uoce principia dicemꝰ. Nam ledit᷑
acri clamore ꝯ pletur. ⁊̃ in t̾ualł longi¬
orib uti ꝯuemet. Recreat᷑ enĩ spũ
uox ⁊arterie recicendo adqui escũt.
Et ꝯtinuũ clamorẽ omittẽ. ⁊ ad ser¬
monc̃ transire oportet. Cõmutacio¬
nes enĩ faciunt. ut millo gene̾ uo

Expanded text:
o. Firmitudinem vocis maxime conparat cura, nonnihil adauget et maxime conservat exercitatio imitationes. Mollitudinem vocis, hoc est, ut eam torquere in dicendo nostro commodo possimus, maxime taciet exercitatio declamationis. Quapropter de magnitudine vocis et firmtur, nihil nos adtinet commonere, nisi ut ab iis, qui ‹non› inscii sunt eius artificii, ratio curandae vocis petatur. De cis, quae maxime necessaria est oratori, quoniam ea quoque moderatione declamationis conparatur, dicendum videtgo maxime poterimus in dicendo vocem conservare, si quam maxime sedata et depressa voce principia dicemus. Nam laeditur acri clamore completur. Et intervallis longioribus uti convenit: recreatur enim spiritu vox et arteriae reticendo adquiescunt. Et in continuo clamore remittere et ad sermonem transire oportet: commutationes enim faciunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eitis dequo loquim nob narrandũ
sic. cũ aude aut ni tupatione. p̃certõ
harrandi de pͥmo libro reretetur.
Diusione hac ntemͣ. ex ponemꝰ quas
res laudaturi sumꝰ. aut uicuꝑaturi. de¬
inde ut ꝙ̃ quo ue temꝑe res erit gesta
ordine dicemꝰ. ut quid qũaq tutei
cauteq egit᷑ in telligat᷑ S exponere
oportebit aĩ uͥcutes. acq uitia. deind̾
ꝯmoda aut inꝯmoda corpis aut rr̃
ext̾naꝵ. quo mõ abaiõ tͣctata sit d̾ mõ¬
strare. Ordinẽ hunc adhibe̾ ĩ demon¬
stranda uita debemꝰ. ab ext̾nis reb
genus in laude. quib maiorib natus
sit. si bono genẽ parẽaut excelsiorem
fuisse. si humili gene̾. ip̃m insuis.
nõ in maioꝵ uͥtutib huisse p̃sidium.
EInuitupatione. si bono genẽ d decoĩ
maiorib fuisse. si malo. tñ hiis ip̃is
detͥmento fuisse. Educacio i laude.¬
bene ⁊ honeste in bomis disciplims
landi fuisse eam nõ ꝙͣad̾m cetis detri¬
mento acq dedetori. Si uires atq ue¬

Expanded text:
eius, de quo loquemur, nobis narrandum sit cum laude aut vituperatione, praeceptio narrandi de primo libro repetetur. visione hac utemur: exponemus, quas res laudaturi sumus aut vituperaturi; deinde, ut quaeque, quove tempore res erit gesta, ordine dicemus, ut, quid quamque tute cauteque egerit, intellegatur. Sed exponere oportebit animi virtutes aut vitia; deinde commoda aut incommoda corporis aut rerum externarum, quomodo ab animo tractata sunt, demonstrare. Ordinem hunc adhibere in demonstranda vita debemus: ab externis rebus: genus: in laude, quibus maioribus natus sit; si bono genere, parem aut excelsiorem fuisse; si humili genere, ipsum in suis, non in maiorum virtutibus habuisse praesidium; in vituperatione, si bono genere, dedecori maioribus fuisse; si malo, tamen his ipsis detrimento fuisse. Educatio: in laude,  honeste in bonis disciplinislaudei fuisse eam, non quemadmodum ceteris detrimento atque dedecori; si vires atque ve
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ sum nesciꝰ qnͣtũ susceꝑim nego¬
cii qui motus eꝑis expͥmere u̾bis.
⁊ imitari scriptura conatus sũ uoces.
dehiis reb satis ꝯmode scribi pos¬
set. nec si id ficri nõ posset hoc ꝙ fe¬
ci fore ĩutile putabam ꝓpterea ꝙ h
admonẽ uoluimꝰ qd̾ oꝑteret reli¬
adthesaux inuentoꝵ acqad õĩum
ꝑciũ rethorite custodem memoria
Emoria utrum hẽat quidd̾a
artificii. anomis ab natura ꝓficis¬
catur. aliud digendi tempꝰ magis
doneũ dabit᷑. Nunc ꝓmde atq
constet m̾hac re multũ ualẽ arte
certionem ita deca re loquenũ
platet enĩ nob̾ esse artificii memo¬
nam. Quare placeat. alias ostẽde¬
mꝰ. ip̃sencia cuiꝰ mõi sit ea. apie¬
mꝰ. Sinit igͥ due memorie. unanã¬
lis. alta artificiosa. Naturalis est

Expanded text:
Non sum nescius, quantum susceperim negoNon sum nescius, quantum susceperim negotii, qui motus corporis exprimere verbis et imitari scriptura conatus sim voces. de his rebus satis commode scribi posset, nec, si id fieri non posset, hoc, quod feci, fore inutile putabam, propterea quod hic admonere voluimus, quid oporteret: reliad thesaurum inventorum atque ad omnium partium rhetoricae custodem, memoriam, EMORIA utrum habeat quiddam artificiosi, an omnis ab natura proficiscatur, aliud dicendi tempus ‹magis› idoneum dabitur. Nunc proinde atque constet in hac re multum valere artem et praeceptionem, ita de ea re loquemur. Placet enim nobis esse artificium memoriae; quare placeat, alias ostendemus; in praesentia, cuiusmodi sit ea, aperiemus. Sunt igitur duae memoriae: una nalis, altera artifi
Abbreviated transcription (Latin):
accomodata. Sin erit in dem onstͣcoe
ymopaululũ corpus aceruicib di¬
mittemꝰ. nã hoc est a nã datimm. ut
ꝙͣ ꝓxime cũ uultũ admoucamus
ad auditores siꝙͣ rem doce̾ eos. et
uehenent̾ instigare uelimꝰ. Sin e¬
rit in narracione ẜmo. id ẽ motus
potit ydoneus esse. qui paulo ante
demõstrabat᷑ indignitate. Sin in
iocatione. uultu quand̾a debemꝰ hi¬
lanitatẽ significare. sine ꝯmutacõe
brachio celeri mobili uultu acri as¬
pectu utem᷑. Sin ꝯtentio fiet ꝑ distͥ¬
bucionẽ porrectione celeri brachii.
ĩambulaciõne pedis dextri.rara sb̾¬
plansione acri ⁊ defixo aspectu utio.
Sm utemͣ amplificacione ꝑ cohor¬
tacionẽ. paulo tardiore ⁊ ꝯsid̾ratõre
gestu ꝯueniet uti.similiꝰ cetĩs reb
atq in ꝯtencione ꝑ ꝯtinuacionem
Sm utem᷑ amplificatione ꝑ ꝯque¬
stionez. femineo plangore. ⁊ capitis
ictu nõ nũꝙͣ se dato. ⁊ ꝯstanti gestu.
mesto ⁊ ꝯturbato uultu uti ꝯporteb ͭ

Expanded text:
adcommodata. Sin erit in demonstratione sermo, paulolum corpus a cervicibus demittemus: nam est hoc datum, ut quam proxime tum vultum admoveamus ad auditores, si quam rem docere eos et vehementer instigare velimus. Sin erit in narratione sermo, idem motus poterit idoneus esse, qui paulo ante demonstrabatur in dignitate. Sin in iocatione, vultu quandam debebimus hilaritatem significare sine commutatione brachio celeri, mobili vultu, acri aspectu utemur. Sin contentio fiet per distributionem, porrectione perceleri brachii, inambulatione, pedis dexteri rara subplusione, acri et defixo aspectu uti oportet. Sin utemur amplificatione per cohortationem, paulo tardiore et consideratiore gestu conveniet uti, similibus ceteris rebus atque in contentione per continuationem. Sin utemur amplificatione per conquestionem, feminis plangore et capitis ictu, nonnumquam sedato et constanti gestu, maesto et conturbato vultu uti oportebit.
Abbreviated transcription (Latin):
bucionẽ. Cõtinuacio ẽ orõnis enũ¬
ciande accelcratio damosa. Distͥbu¬
cio est in ꝯtencione or̃o freqñs cum
raris ⁊ Euib int̾uals acri uocifera¬
cione. amplificatio duuuidit᷑ in cohor¬
tationẽ ⁊ ꝯquestionẽ. Cohortatio ẽ
orõ que aliqd̾ peccatũ amplificat au¬
dicorẽ ad iracundiam ad ducit. Con¬
questio est orõ que niꝯmodoꝵ am¬
pliticacionẽ am̃n auditoris ad miẜi¬
cordiam ꝑducit. Qm̃ mollitudo uo

Expanded text:
ionem. Continuatio est ‹orationis enuntiandae adceleratio clamosa. Distributio est in contentione› oratio frequens cum raris et brevibus intervallis acri vociferatione. CAPUT 24 Amplificatio dividitur in cohortationem et conquestionem. Cohortatio est oratio, quae aliquod peccatum amplificans auditorem ad iracundiam adducit. Conquestio est oratio, quae incommodorum amplificatione animum auditoris ad misericordiam perducit. Quoniam igitur mo
Abbreviated transcription (Latin):
extrema orõne. fauces enĩ calefũt
⁊ artic ꝯplentur ⁊ nox que tractata.
naric ẽ reducit᷑ ñ quendã sonũ equ
inhac re. Nam que diximꝰ aduocem
ẜuandã ꝓdrise eadem actinent ad sua¬
uitudinem ꝓnũciacionis. ⁊ qd̾ uoci
betur. Utile ẽ adfirmitudinẽ notis¬
se data nor inpn̾cipio. Quid insuaui
qmͣ clamor in exordio cause. Int̾ualla
res diuisione recdount ⁊ auditori spa¬
ciuĩ cogitandi relinquũt. Cõ seruat
uotem ⁊ ꝯtinui clamoris remissio ⁊
lectat cũ sermone añmũ enis retinet.
⁊ exsuscitat clamore. accuta exclama¬
dit auditorẽ. Habet enĩ quidda illi¬
berale ⁊ ad muliebrẽ potiꝰ uocifcrati¬
onc̃. qũa ad uirilem dignitatẽ ĩ di¬
cendo accomodatũ. In extiema orõ¬
ne ꝯtinens uox remedio est uoci. ꝗd
hec cadem. Nõ nc añnũ uehemẽtis¬
sime calefacit auditoris intotiꝰ ꝯclu¬

Expanded text:
oratione: fauces enim calefiunt et arteriae conplentur et vox, quae tractata varie est, reducitur in quendam sonum aequain hac re. Nam quae dicimus ad vocem servandam prodesse, eadem adtinent ad suavitudinem pronuntiationis, ut, quod T 22 Utile est ad firmitudinem sedata vox in principio. Quid insuavius quam clamor in exordio causae? Intervalla res divisione reddunt et auditori spatium cogitandi relinquunt. Conservat vocem continui clamoris remissio: et lectat, cum sermone animum retinet aut exsuscitat clamore. Acuta exclamadit auditorem: habet enim quiddam inliberale et ad muliebrem potius vociferationem quam ad virilem dignitatem in dicendo adcommodatum. In extrema oratione continens vox remedio est voci. Quid? Haec eadem nonne animum vehementissime calefacit auditoris in totius conclu
Abbreviated transcription (Latin):
oc it ea diligent̾ scripsit. nam oẽs
iux putarunt posse de uoce ⁊ nul¬
tu a gestu dilucide scribi. cũ hec res
motũ. Figura uocis ẽ ea que suu
quendam possid ħitum rõne et
inidustria cõpatimi. ħ diuiditur¬

Expanded text:
de ea re diligenter scripsit - nam omnes vix posse putarunt de voce et vultu et gestu dilucide scribi, cum eae res motum. Figura vocis est ea, quae suum quendam possidet habitum ratione et industria conparatum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ tanqmͣ instructio militũ fa¬
cillime indicendo sicut inpugnan¬
do pare poterit uictoriã. Sexni
ti maxime utilẽ oratori dixe
gie magnam esse utilitatẽ in ꝓnũ¬
cicione audacter confirmauĩmꝰ.
uerbor elocuciones. ⁊ ꝑtiũ cause
artificiose dispõnes. ⁊ hoꝵ om̃n di

Expanded text:
locorum, tamquam instructio militum, facillime in dicendo, sicut illa in pugnando, parere poterit victoriam. CAPUT 19 ti maxime utilem oratori dixergie magnam esse utilitatem in pronuntiatione audacter confirmaverimus. verborum elocutiones et partium causae artificiosae dispositio
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã itñti licebit. Si causa
magnã difficultatẽ uidebit᷑ hat
ut nemo cquo aĩo pñcipiũ posse
andire. ab narracione. cũ inceꝑins
ad pn̾cipi siñam reuertemiũ. Si
narracio parũ ꝓbabił est exordica
ab aliqͣ firma argum̃tacione. bus¬

Expanded text:
sententiam reverti licebit. Si causa nostra magnam difficultatem videbitur habere, ut nemo aequo animo principium possit audire, ab narratione cum inceperimus, ad principii sententiam revertemur. Si narratio parum probabilis, exordiemur ab aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inuentione ꝓposita. atq om̃e cau¬
se ad genus accomodata. tempꝰ c̃ad
cet̾as ꝑte orõnis ꝓficisci. Beiceps
ut ceito quidq loco ꝓnũcict᷑. uidẽ¬
dũ est cui moĩ rõnem indisponẽdo
sunt duo. unũ ab institucõe artis ꝓ¬
fectũ. aiteꝵ ad casũ temꝑis accomo¬
datũ. Ex institucõnc artis disponemꝰ
cũ seq̃mur eam p̃ceptionẽ ꝙͣ in p̃mo
scquannur. Utẽ ex institucione ar¬
tis nõ mõ totas causas ꝑoronem.
s singulas quasq argum̾taciones
disponcmꝰ ꝙ̃ad modũ i libro ẜo do
ne artis ꝓfecta. Est ant̾ alia dispõ
que cũ abordine offitioso retedens
est oratoris iudicio. ad tempꝰ acco

Expanded text:
est inventione perpolita atque omne cauest inventione perpolita atque omne causae genus adcommodata, tempus est ad ceteras partes proficisci. Deinceps ut certo quidquid loco pronuntietur, videndum est, cuiusmodi rationem in disponendo sunt duo: unum ab institutione artis profectum, alterum ad casum temporis adcommodatum. Ex institutione artis disponemus, cum sequemur eam praeceptionem, quam in primo sequamur. Item ex institutione artis non modo totas causas per orationem, sed singulas quoque argumentationes disponemus, quemadmodum in libro secundo ne artis profecta. Est autem alia dispositio, quae, cum ab ordine artificioso recedendum est, oratoris iudi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s aut̃ res in quib aĩmꝰ hõins
erũt accomodande. ut si landemus
aliud iuste. aliud fortit̾. alid̾ mode¬
factũ esse dicam. ¶ꝑspicuũ ẽ iã in¬
nõ ncc̃e esse nos omẽs ꝑtes has ĩ
laudem. aut uituꝑacionẽ tͣnsferre.
ꝓpte̾a qd̾ sepe nõ incidunt quidem.
sepe ita tenuit᷑ incidunt. ut ñ sint
missime nidebunt᷑ lege̾ optebit.
Conclusionib breiter utem᷑. enr¬
meratione ad exitũ cause. imp̃a ca
crebas ⁊ breues amplificationes ĩ¬
t̃poninꝰ ꝑ locos cõmunes./Nec hoc
genus cause eo ꝙ raro actidũt ĩm
ta negligenciꝰ ꝯm̃dandũ est. Neq
endũ sit aliqñ. nõ oꝑtet uelle qmͣ
accomodatissime posse face̾ ⁊ si se¬
ꝑatĩ hec causa minus sepe tctatur.
at in iudicialib ⁊ indelib̾atius can¬
sis sepe magne ꝑtes u̾sant laudis.
aut nituꝑaciom .s. Quare in hoc qͦ
cause gene̾ nõ nichil industue cõ¬
ferendũ putamꝰ Nũc absoluta
a nob̾ dift̾icillima ꝑte rechorite. hoc

Expanded text:
 res, in quibus animus hominis erunt adcommodandae; ut, si laudemus, aliud iuste, aliud fortiter, aliud modefactum praedicemus. Perspicuum est iam ninon necesse esse nos omnes has partes in laudem aut in vituperationem transferre, propterea quod saepe ‹ne› incidunt ‹quidem, saepe ita tenuiter incidunt,› ut non sint missimae videbuntur, legere oportebit. Conclusionibus brevibus utemur, ‹enumeratione ad exitum causae; in ipsa› causa crebras et breves amplificationes interponemus per locos communis. Nec hoc genus causae, eo quod raro accidit in vita, neglegentius commendandum est: neque endum sit aliquando, non oportet velle quam adcommodatissime posse facere; et si separatim haec causa minus saepe tractatur, at in iudicialibus et in deliberativis causis saepe magnae partes versantur laudis aut vituperationis. Quare in hoc quoque causae genere nonnihil industriae consumendum putemus. Nunc, absoluta a nobis difficillima parte rhetoricae, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
diuidit᷑. in rectũ. ⁊ laudabile. Nectũ
ẽ qd̾ cũ uirtute ⁊ officio fit. Id diui¬
dit᷑ in prudencia. iusticiã. fortitudi¬
nẽ. modestiã. prudentia ẽ callidi¬
tas q̃ rõne quadã pot̾ delectũ hr̃e

Expanded text:
dividitur in rectum et laudabile. Rectum est, quod cum virtute et officio fit. Id dividitur in prudentiam, iustitiam, fortitudinem, modestiam. Prudentia est calliditas, quae ratione qua
Abbreviated transcription (Latin):
de rõ deẜo libro petetir. ¶S si accidit
cione eoꝵ. qui a penis cutũ sessi sunt¬
rem utiliorẽ eẽ i columitate. uͥ tu¬
tib uti neminẽ posse qui suas tces
tet᷑. u̾ͥtutem nullo temꝑe rełiquẽdi
quel dolorẽ si is timeat᷑. ł mortẽ si
ea formidet᷑. de detore ⁊ in fanna
uorem esse ꝯsid̾rare q̃ sit turpituc
ꝯsecutura. At nõ ĩ mortalitatẽ. nog

Expanded text:
de secundo libro petetur. Sed si accideriatione eorum qui a Poeno circumsessi r: nullam rem utiliorem esse incolumitate; virtutibus uti neminem posse, qui suas rationes tetur: virtutem nullo tempore relinquendam; vel dolorem, si is timeatur, vel mortem, si ea formidetur, dedecore et infamia leviorem esse; considerare, quae sit turpitudo consequtura:
Abbreviated transcription (Latin):
aut ĩ nocentũ aut suppliciũ miferi
dicemꝰ opte̾ si ostendem bñ merẽ¬
grabmiꝰ ulcisci male mitos oportere.
sifidẽ magno oꝑe censebimꝰ ꝯẜuã¬
dã. si leges ⁊ mores ciuitatis egͣgie
dicemꝰ oꝑte̾ ẜuari. si societates acq
amicicias studiose dicenꝰ ꝯuenire
de mõstrabimꝰ. si hospicia. dientela ᷤ
cognationes affmitates. caste ce¬
lendas ẽẽ dicemꝰ.si nec p̃cio. nec g̃¬
cia. nec ꝑiculo. nec simultate. a uia
huis atq huiꝰ mõi ꝑtib iusticie siꝙͣ
rẽ in ꝯcione. aut in ꝯsilio faciendã
censebiniꝰ iustam esse ostendennis

Expanded text:
t supplicium misereri dicemus oportere; si ostendemus bene merentrabimus ulcisci male meritos oportere; si fidem magnopere censebimus conservandam; si leges et mores civitatis egregie dicemus oportere servari; si societates atque amicitias studiose dicemus coli codemonstrabimus; si hospitia, clientelas, cognationes, adfinitates caste colenda esse dicemus; si nec pretio nec gratia nec periculo nec simultate a via His atque huiusmodi partibus iustitiae si quam rem in contione aut in consilio faciendam censebi
Abbreviated transcription (Latin):
ti hanc honestatis ꝯmemoracionem
dare nõ soleant. s ꝙͣ ꝙͣ ex recto lauda¬
bile nascat᷑. tũ indicendo seorsũ trac¬
tandũ est ħ ab illo. Neq enĩ solũ lau¬
dis causã rectũ sequi ꝯuenit. s si laus
ꝯsequit᷑ duplicat᷑ recti appetendi uo¬
luptas Cũ igͥ erit demostratũ rectũ
laudabile eẽ demõstrabit᷑. aut abido¬
neis hoĩmb. ut siq̃ res honestiori or¬
dini placeat que a detiore ordine i¬
pbetur. aut aliquib sociis a oĩb ci¬
nib extn̾is nacionib posti̾sq nrĩs.
Cũ hui mõi diuisio sit locoꝵ in ꝯsul
indiciali causa./Si cuiꝰ rei narracio m¬
cid. cadẽ rõne narrari oportebitixm̃¬
mhuiꝰ mõi causis fuis ẽ utilitas et
ca diuidit᷑ in rõnem tutã ⁊ honestã.
si utrũq pot̾imꝰ ostendẽ utr̃q pollice¬
bimi nos indicendo demõstraturos
esse. Si alt̾m crimꝰ demõstraturi.sim¬
plicit̾ qd dicturi sumꝰ ostendemꝰ at
si nr̃am rõnem tutã esse dicenꝰ. diui¬

Expanded text:
ti, hanc honestatis commemorationem dare ‹non› soleant; sed quamquam ex recto laudabile nascitur, tamen in dicendo seorsum tractandum est hoc ab illo: neque enim solum laudis causa rectum sequi convenit, sed si laus consequitur, duplicatur rectei adpetendi voluntas. Cum igitur erit demonstratum rectum esse, laudabile esse demonstrabimus aut ab idoneis hominibus - ut si qua res honestiori ordinei placeat, quae a deteriore ordine inprobetur - aut quibus sociis aut omnibus civibus, exteris nationibus, posterisque nostris. Cum huiusmodi divisiudicialei causa. Si cuius rei narratio incidet, eadem ratione narrari oportebitutilitas et ea dividitur in rationem tutam atque honestam, ‹si› utrumque poterimus ostendere, utrumque pollicebimur nos in dicendo demonstraturos esse; si alterum ‹erimus demonstraturi, simpliciter› quid dicturi sumus, ostendemus. At si nostram rationem tutam esse dicemus, divi
Abbreviated transcription (Latin):
icio ⁊ꝯfutacio nods
In huiꝰ mõi ⁊gͥ causa pn̾cipiũ sumi¬
t. aut abnt̃a aut ab eiꝰ dequo loque¬
mur. aut ab eoꝵ qui audient ꝑsoã.
aut abre. ab nr̃a. si laudabimꝰ aut
officio facere ꝙ causa netessitudinis
int̾cedat. aut studio qd̃ eiꝰ mõi uͥtu¬
tis sit. ut om̃es ꝯmemorare debe¬
ant uelle qd̾ rectũ sit. aut manoꝵ
laude ostende̾ qualis nr̃ aĩtaꝰ sit.
ceat ostendi. qd̃ nob̾ oispliccat exali¬
or uitupatione.eius ꝑsona de
quo loqueni᷑ si laudabimꝰ dicemus
uerer nos ut illiꝰ facta u̾bis ꝯ seq¬
nõ possimꝰ. Om̃es hõmes illiꝰ uirtu¬

Expanded text:
confutatio› nobis in huiusmodi causa. Principium sumitur aut ab nostra aut ab eius, de quo loquemur, aut ab eorum, qui audient, persona aut ab re. Ab nostra, si laudabimus: aut officio facere, quod causa necessitudinis intercedat; aut studio, quod eiusmodi virtute sit, ut omnes commemorare debeant velle, quod rectum sit; aut ex aliorum laude ostendere, qualis ipsius animus sit. ceat ostendi, quod nobis placeat, ex aliorum vituperatione. Ab eius persona, de quo loquemur, si laudabimus: vereri nos, ut illius facta verbis consequi possimus; ‹omnes› homines illiu
Abbreviated transcription (Latin):
nuutatis dici posse dicemꝰ ut pau¬
li ssp exempli causa demõsitatũ est.
uõ aput ignotos laudemꝰ nos mo¬
nendi causa pauca dicturos. ant si
etũt ignoti. ut talẽ uirũ uelint ꝯg̾s¬
cre petemꝰ. qm̃ in codem uͥtucis
sutais frat apud quos laudemꝰ quo
ille qui sandetur fu̾it. aut sit. sꝑare
nos facile quib hiis uelimꝰ hiꝰ fc̃a
norint pauca de nequicia eiꝰ dictu¬
ros. Ꝙ si ignorent petemꝰ ut ꝯgno¬
scant. ut maliciam uitare possint.

Expanded text:
utatis dici posse, dicemus, ut paulo supra exempli causa demonstratum est. non apud ignotos laudemus, nos monendei causa pauca dicturos; aut si erunt ignoti, ut talem virum velint cognoscere, petemus: quoniam in eodem virtutis studio sint, apud quos laudemus, atque ille, qui laudatur, fuerit aut sit, sperare nos facile iis, quibus velimus, huius facta norint, pauca de nequitia eius dicturos; quod si ignorent, petemus, uti gnoscant, uti malitiam vitare possint:
Abbreviated transcription (Latin):
to solere. Eñ tute mue qui honeste
uiuat. nõ qui inp̃sencia ĩ coluna
⁊ eũ qui turpit̾ uiuat in columẽ i
ꝑpetiũ esse nõ posse/ Conclusionb
fere similib inhiis ⁊ in uidici alo
genus cause transeamꝰ. Degi¬

Expanded text:
i honeste vivat, non, qui in praesentia incolumis, et eum, qui turpiter vivat, incolumem in perpetuum esse non posse. Conclusionibus fere similibus in his et in iudicialibus genus causae transeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtas fuerit. ⁊ que potestas. que
gsie. que amicicie q̃ ũmicitie. ⁊ quio
fortic̾ ĩ imiciciis gerundis fecit. cuiꝰ
causa suscepit ĩ imicicias. qua tĩde.
bemuolencia officio gesserit amici¬
cias. in diniciis qͣlis. aut mpanpta¬
te cuiꝰ mõi fuerit ꝙ̃admod̾ habu̾t
in potestatib gerundis aĩm.ũi ĩte

Expanded text:
paupertas fuerit, et quae potestates, quae gloriae, quae amicitiae, quae inimicitiae, et quid fortiter inimicitiis gerundis fecerit; cuius causa susceperit inimicitias; qua fide, benivolentia, officio gesserit amicitias; in divitiis qualis aut paupertate cuiusmodi fuerit; quemadmodum habuerit in potestatibus gerundis
Abbreviated transcription (Latin):
causa faciendũ esse dicemꝰ. ostende¬
mꝰ res magnas ⁊ celsas sequi ⁊ appe
uidicare. ⁊tẽ ab nulla re honesta ꝑi¬
culi ⁊ laboris magnitudie deduci o¬
porte̾. antiquiorẽ mortẽ turpitudi¬
ne hr̃i nullo dolore cogi. ut ab offo
utenͣ. si nimias libidines honores.
⁊ niniũ ꝓgredi dissuadebimꝰ. ⁊ mo¬
dũ unicuiq rei statuemꝰ: Huiꝰ modi¬
bunꝰ attenuande si abhiis dehorta¬
bim᷑. ut ħ attenuent᷑. q̃ supͣ dem̃ost̃¬
ui.Nã nemo erit qui censeat au̾ͥtu¬
te recedendũ. ueꝵ aut res ñ huiꝰ mõi
dicat᷑ esse. ut uͥtutẽ possimꝰ egregiã

Expanded text:
causa faciendum esse dicemus, ostendemus res magnas et celsas sequi et appetiudicare. Item ab nulla re honesta periculi aut laboris magnitudine deduci oportere; antiquiorem mortem turpitudine haberei; nullo dolore cogi, ut ab officutemur, si nimias libidines honoris,  nimium progredi dissuadebimus, modum uni cuique rei statuemus. CAPbis adtenuandae, si ab his dehortabimur, ut haec adtenuentur quae supra demonstravi. Nam nemo erit, qui censeat a virtute recedendum; verum aut res non eiusmodi dicatur esse, ut virtutem possimus egregiam
Abbreviated transcription (Latin):
ganciã. ꝯpõnem.dignitatẽ / Elegan¬
cia ẽ que facit ꝙ unũꝙq pure ⁊ apte
dici uideat᷑. ħ discribuit᷑ ĩ latuntatẽ.
⁊ explanacione Latinitas ẽ q̃ ẜmoẽ
possũt ẽẽ. solecismꝰ ⁊ bartarismꝰ so¬

Expanded text:
ganciam, compositionem, dignitatem. Elegancia est ea que facit ut unumquodque pure et aperte dici uideatur. Hec diuiditur in Latinitatem et explanationem. Latinitas est que sermonem possunt esse: soloecismus et barbarismus
Abbreviated transcription (Latin):
suit. Ingratus catilina. parũ est
illi cape patriam nisi enerteret.
nsi allobrogum in ilła cobortes
ĩmifit. ⁊ tͣns alpes accitus. hostis
uct̾a ⁊ ingenita odia saciauit.
ac diu debitas inferias. qallitis
bustis̃. duces ronam ꝑ solunt.
Ingͣtus G. mariꝰ ad ꝯsulatũ a ca¬
liga ꝑductus. qui insi cĩbritis
cedib omĩa funera equauerit.

Expanded text:
suit. Ingratus Catilina ; parum est suit. Ingratus Catilina ; parum est illi capere patriam, nisi verterit, nisi Allobrogum in illam cohortes immiserit et trans Alpes accitus hostis vetera et ingenita odia satiaverit ac diu debitas inferias Gallicis bustis duces Romanos persolverit. Ingratus C. Marius ad consulatus a caliga perductus, qui, nisi Cimbricis caedibus Romana fu
Abbreviated transcription (Latin):
a genero. fr̃m quoq gr̃a rara ẽ.
Inminet exitio uir dnigis illa
tia niscelus u̾sa sũt. ⁊ sanguim
cor nõ parcit᷑.ꝓ quib sanguis
fundendꝰ ẽ. G ladio ac uenenis
beneficia sequim᷑ ip̃i pat̾e ma¬
nꝰ affcrre. ⁊ fascib suis illã p̃mẽ
potencia ac dignitas ẽ. humili
se ac de p̃sso loco putat stare. ꝗs¬
quis nõ supͣ rem ꝑ stetit accep¬
focos. penates armis incessite.
qui ne t̾umphaturi quitem intͣ¬
re urbem in iussu senat᷑ debetis
quib uctorem ex̾citũ reducẽti¬
b curia extra muros p̃beret᷑. nũc
curb cesis ꝑfuso cruore ꝯgnato.
urlem subrectis intͣte nexillis.
obmutescat int̾militaria signa
nb̾tas. ⁊ ille uictor pacatorq gen¬
cium ppsus remocis ꝓcul bellis
onuĩ t̾rore ꝯp̃sso intra murosob¬
sessus a quilas suas horreat. In¬
gratus ẽ coriolanus sero. et post
sceleris penitenciã pius posuit¬
arma. S in medio parncidio po¬

Expanded text:
a genero ; fratrum quoque gratia rara est. a genero ; fratrum quoque gratia rara est. Imminet exitio vir coniugis, illa cia in scelus versa sunt, et sanguini eorum non parcitur, pro quibus sanguis fundendus est ; gladio ac venenis beneficia sequimur. Ipsi patriae manus adferre et fascibus illam suis premere potentia ac dignitas est ; humili se ac depresso loco putat stare, quisquis non supra rem publicam stetit ; accepfocos, penates armis incessite ! " Qui ne triumphatum quidem inire urbem iniussu senatus deberetis quibusque victorem exercitum reducentibus curia extra muros praeberetur, nunc civibus caesis perfusi cruore cognato urbem subrectis intrate vexillis. Obmutescat inter militaria signa libertas, et ille victor pacatorque gentium populus remotis procul bellis, omni terrore compresso, intra muros obsessus aquilas suas horreat. Ingratus est Coriolanus, sero et post sceleris paenitentiam pius ; posuitarma, sed in medio parricidio po
Abbreviated transcription (Latin):
s uocabat᷑. Sa crilegi dant pcãs
q̃uis nemo usq ad deos manus
malum ingratus ẽ qsqm. cũ ma¬
lo dare beneticiũ nõ possit easci
qd: Exhiis que apud impitos s̃
quoꝵ si malis copia ẽ ip̃c qͦ ĩ siłi
matia gratus cẽ debebit. ⁊ illa q̃¬
es alienũ hr̃e d̾itit᷑. ⁊ qui aureos
dedit. ⁊ qui coriũ forma publica
pcussum. quale apud lacedemo¬
nas fuit. ꝙ usum nũate peciñe
p̃stat. quo gne obligatus es. hoc
fidẽ exsoluc. Quid sint beneficia.
an ⁊ hanc sordidam humilemq
matĩam deduci magnitudo no
qd̾ nomen honesti iactat᷑. id co
ingratus. sic rursus omẽs ingͣti
sunt. Nam ut dicimꝰ om̃s stulti
ht. om̃es aut̃ stulti ⁊ mali surit.
om̃es ergo ingrati sũt. qd gͦ nõ
sunt.nõ undiq hũano generi
qui de bene merentibꝰ nõ inuitẽ
citra recti formula cecidit. Ecte ne¬
scio quis nõ ex pħ̾or domo cla¬
mat ex medio ouentu ppłos gẽ¬
tesq dãpnatura uox mittit᷑. Nõ

Expanded text:
 incipit. Sacrilegi dant poenas, quamvis nemo usque ad deos manus malum ingratus est quisquam, cum a malo dari beneficium non possit ? " Eaiquid ex his, quae apud imperitos sunt, quorum et malis copia est, ipse quoque in simili materia gratus esse debebit et illa, quAes alienum habere dicitur et qui aureos debet et qui corium forma publica percussum, quale apud Lacedaemonios fuit, quod usum numeratae pecuniae praestat. Quo genere obligatus es, hoc fidem exsolve. Quid sint beneficia, an et in hanc sordidam humilemque materiam deduci magnitudo nomquo nomen honesti iactatur, id coingratus est, sic rursus omnes ingrati sunt." Nam, ut dicimus, omnes stulti ti et mali sunt ; omnes ergo ingrati sunt. Quid ergo ? Non sunt ? Non undique humano generi qui de bene merentibus non invicem citra recti formulam cecidit. Ecce nescioqui non ex philosophorum domo clamat, ex medio conventu populos gentesque damnatum vox mittitur :
Abbreviated transcription (Latin):
rib pcipi nõ poss s meũ sempiu¬
diciũ fuit. omĩa nrõs aut ĩueĩsse
pse sapientiꝰ ꝙͣ gretoᷤᷤ aut accepta
ab ilł. fetisse meliora q̃ q̃ digna sta¬
tuissẽt in quib elaborarẽt Nam
mores ⁊ instituta nite.resqr doẽs¬
ticas ac familiares nos ꝓfecto et
meliꝰ tuem̃ ⁊ lanti. Rem uo̾ publi¬
cam nrĩ maiores ceite meliorib
temptauert̃ ⁊ institutia ⁊ legibus.
Quid loquar d̾re militari in qua

Expanded text:
ribus pcipi non poss&. sed meum semp iudicium fuit omnia nostros aut invenisse pse sapientius quam gręcos. aut aab illis fecuisse meliora, quae quidem digna statuissent, in quibus elaborarent. Nam mores et instituta vitae, resque domesticas ac familiares nos profecto, et melius tuemur, et lautius. Rem vero publicam nostri maiores certe melioribus temperaverunt, et institutis, et legibus. Quid loquar de re militaris? in qua
Abbreviated transcription (Latin):
is rebꝰ errancuimꝰ
q̃i qut est aliqua disciplina uirtu¬
ps ubi ea queret᷑. cũ. ab hoc discen¬
di qne discessens. S ħ cũ ad phi¬
iosophiam cohortam᷑ acuratiꝰ dis¬
putan solent. qd̾ alio quodam
ibro fecimꝰ. ħ̾aut̃ tempe tantur
nob declandũ fuit. cur orbati.r.ꝑ.¬
munerib adħ nos studiũ potis¬
srnũ contulissemꝰ. ¶Occurritu᷑
aut̃ nob̃ ⁊ quid̾ a doctis ⁊ cruditis
querentib satis ne constanter
cacẽ uideam᷑. qui cũ p̾cipi nichi
posse dicamꝰ tũ ⁊ aliis dereb dis¬
serẽ solemiꝰ. ⁊ h ip̃o tempe p̾cepta
officii ꝑsequam quib uellẽ satis
coquita ess nr̃a sentẽcia. nõ cin
sumꝰ bii quoꝵuaget᷑ aĩmꝰ errore

Expanded text:
is rebus errantium. Si autem est aliqua disciplina virtutis, ubi ea quaeretur, cum ab hoc discendi genere discesseris? Sed haec, cum ad philosophiam cohortamur, accuratius disputari solent, quod alio quodam libro fecimus; hoc autem tempore tantum nobis declarandum fuit, cur orbati rnos studium potissimum contulissemus. Occurritur autem nobis, et quidem a doctis et eruditis quaerentibus, satisne constanter facere videamur, qui, cum percipi nihil posse dicamus, tamen et aliis de rebus disserere soleamus et hoc ipso tempore praecepta officii persequamur. Quibus vellem satis cognita esset nostra sententia. Non enim sumus ii, quorum vagetur animus errore
Abbreviated transcription (Latin):
bendo ope ponẽmꝰ. dem̃ ip̃is sc̃¬
tis. nõ ea que nc̃ s actiones nsas
omo. ille scilicet littẽ conticuo
forenses ⁊ senatorie. Nichil aute
agẽ cũ aĩmꝰ nõ poss. ĩ hiis studis b
icio uersatus etatis. Existimau
honestissime molestias possede¬
pomi. si mead philosophiamte¬
tulissem cui cũ młtu adolestes
mandaremꝰ. que nec erant satis
nota nrĩs. ⁊ erant cognicoe dis¬
nissima Quid enĩ ẽ ꝑdeos opti¬
bilius sapientia. d p̃stanciꝰ qd me¬

Expanded text:
ribendo operae poneremus, deinde ipsis scriptis non ea, quae nunc, sed actiones nostras omnino, illae scilicet litterae conticuerunt forenses et senatoriae. Nihil agere autem cum animus non posset, in his studiis ab initio versatus aetatis existimavi honestissime molestias posse deponi, si me ad philosophiam rettulissem. Cui cum multum adulescens mandaremus, quae nec erant satis nota nostris et erant cognitione dignissima. Quid enim est, per deos, optabilius sapientia, quid praestanti
Abbreviated transcription (Latin):
ciã nitãte fugẽ temitatẽ. que a
nuĩs satis ut arbitror diligenter.
Tibi aut̃ mi cicero / qm ꝙͣ ĩ antiqs¬
sima nobilissimaq ph̾ia cratip

Expanded text:
tiam vitantem fugere temeritatem, quae a nostris satis, ut arbitror, diligenter. Tibi autem, mi Cicero, quamquam in antiquissima nobilissimaque philosophia Cratip
Abbreviated transcription (Latin):
Hemadmodum¬
officia ducerentur
abhonestate marte
fili atq ab onĩ ge¬
nete uirtutis sacis
explicatum arbitr᷑
libro supiori. sequit᷑ ut ħ officioꝵ
gnͣa ꝑ sequar. que ꝑtinẽt ad uite
cultum ⁊ ad eaꝵ reꝵ quib utũt᷑
bomines. Ad facultatem. ad opes.
ad copias. In quo cũ queri dixi
quid sit utile. quid ĩutile. tu ex
utilib. quid utilius. aut qd max
utile . De quib dice̾ aggrediar.
si panca prius d̾ instituto ac iu
dicio meo dixõ. Quã qm cnĩ nri
libri cõples nõ mõ adlegendi. s
etiam ad scribendi studiũ extita¬
uiris bonis philosophie nomẽ sit
gitacionesq ĩ eam ꝯferebã. Cũ aut̃
dñatu uniꝰ omĩa cenerent᷑. neq
dedi. quib essẽ confectus nisi hus
restiti sse. nec rutsu indignis ho¬
mine docto uolupcatib. Atq uti¬
nã res p. stetiss qͥuo cepat stacu.⁊
Nec m honunes nõ tã ꝯmutan¬

Expanded text:
em ad modumofficia ducerentur ab honestate, Marce fili, atque ab omni genere virtutis, satis explicatum arbitror libro superiore. Sequitur, ut haec officiorum genera persequar, quae pertinent ad vitae cultum et ad earum rerum, quibus utuntur homines, facultatem, ad opes, ad copias ; in quo tur quaeri dixi, quid utile, quid inutile, tur ex utilibus quid utilius aut quid maxime utile. De quibus dicere aggrediar, si pauca prius de instituto ac de iudicio meo dixero. Quamquam enim libri nostri complures non modo ad legendi, sed etiam ad scribendi studium excitabonis viris philosophiae nomen sit gitationesque in eam conferebam; cum autem dominatu unius omnia tenerentur neque dedidi, quibus essem confectus, nisi iis restitissem, nec rursum indignis homine docto voluptatibus. Atque utinam res publica stetisset, quo coeperat, statu nec in homines non tam commutan
Abbreviated transcription (Latin):
toto pticulam renelli placet. ⁊
unã ꝯtradictionem manẽte lite
integra soluere faciam rem nõ
difficilem. cãm deoꝵ agam. Su¬
puacuũ ẽ inp̃sencia ostendẽ. nõ
sine aliquo custode tm̃ opꝰstare.
nec hunc sydeꝵ cursum discursũ¬
q fortuiti impetus esse. et que ca¬
sus incit᷑at scͥpe turbani ⁊ citõ. ane¬
tare hanc moffensã uelocitatẽ
ꝓcedẽ et̾ne legis impio. tm̃ reꝵ

Expanded text:
toto particulam revelli placet et unam contradictionem manente lite integra solvere, faciam rem non difficilem, causam deorum agam. Supervacuum est in praesentia ostendere non sine aliquo custode tantum opus stare nec hunc siderum coetum discursumque fortuiti impetus esse, et quae casus incitat saepe turbari et cito tare, hanc inoffensam velocitatem procedere aeternae legis imperio t
Abbreviated transcription (Latin):
cur sͥ causa desistere ncc̃e ess mi¬
liũ missũ fecit tantũ tp̃ib ilłuis
iuirandũ ualebat. atq ħ titꝰ nm¬
liꝰ is ẽ qui ad agonẽ sallũ quean
ab eo ꝓ uocatus occidit torqued̾¬
tracto cognomẽ ĩuent. Cuius
t̾cio consulatu latini adu̾scrim
fusi ⁊ fugati. magnus uir ĩpmis
⁊ qui nuꝑ ĩdulgens in prẽm idẽ
acerbe seuerus infiliu S ut lu¬
dandꝰ regulꝰ. in conẜuando uire
iurando. sic decẽ illi quos post
cannẽsem pugnã uiratos adse

Expanded text:
cur sibi causa desistere necesse esset, Macur sibi causa desistere necesse esset, Manlium missum fecit. Tantum temporibus illis ius iurandum valebat. Atque hic T. Manlius is est, qui ad Anienem Galli, quem ab eo provocatus occiderat, torque detracto cognomen invenit, cuius tertio consulatu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in primis et, qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium. Sed, ut laudandus Regulus in conservando iure iurando, sic decem illi, quos post Cannensem pugnam iuratos ad se