comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et noluit bibere: hoc indicat qđ
gustauerit quidẽ ꝓ nobis mortis a maritudi¬
nem . sed tercia die resurrexerit. Quod .ii.
ait marcus ñ accepit: intellegit᷑ non accepit
ut biberet. Gustauit aut̃ sicut matheustẽ¬
stis ÷. ut qđ idem matheus ait noluit bibe¬
re: hoc marcus dixerit non accepit tacuerit
legendũ ÷ matheũ dixisse cũ felle mixtum
Fel quippe ꝓ amaritudine posuit. Emurra
tũ uinũ amarrissimũ ÷ quã ꝗ fieri possit.
ut & felle & murra uinũ amarissimũ red

Expanded text:
set noluit bibere , hoc indicat quod gustaverit quidem pro nobis mortis amaritudinem, sed tertia die resurrexerit. Quod enim ait Marcus, Non accepit, intelligitur: non accepit ut biberet. Gustavit autem, sicut Matthaeus testis est, ut quid idem Matthaeus ait, Noluit bibere, hoc Marcus dixerit Non accepit, tacueritligendum est Matthaeum dixisse cum felle mistum. Fel quippe pro amaritudine posuit, et myrrhatum enim vinum amarissimum est; quanquam fieri possit ut et felle et myrrha vin
Abbreviated transcription (Latin):
Dato apłis pręcepto crandi. & ipse auulsus
surus ꝓomnibus. significans taritũ orationẽ
suã. quantũ & passione anrã distare. Etpo¬
sitis genib orabat. ut humilitatẽ mentis ha¬
bitu carnis ostenderet. Auulsus÷ aut̃ ab eis
quantũ iactũs : lapidis. tamꝗ hoc & typice

Expanded text:
s praecepto orandi, et ipse avulsus ro omnibus, significans tantum orationem suam, quantum et passionem a nostra distare, et positis genibus orat, ut humilitatem mentis habitu carnis ostendat. Avulsus est autem ab eis quantum jac
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit spm̃. emissa ÷ illa uox magna quã
tacuit ioħs. cȩteriaut̃ tres cõmemorauerunt.
tuclũ templi scissum ÷ induo. a summousq
deorsum. Scindit̾ uelũ templi. ut arca tes¬
tamenti. & omã legis sacramenta quȩ
tegebantur appareant. atq ad ppłm transe¬
ant nationũ. Ante etenim dictũ fuerat
notus inuidea ds̃. in isrł magnũ nomeneiꝰ.¬

Expanded text:
agna, quam tacuit Joannes, caeteri autem tres commemoraverunt. « Et velum templi scissum est in duo, a summo usque deorsum. » Scinditur velum templi, ut arca Testamenti et omnia legis sacramenta, quae tegebantur appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: « Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen
Abbreviated transcription (Latin):
de iniquitate mundi huius impletũ cor ha¬
bentes. uelut spongiã cauernosis quodin
atq tortuosis latibulis fraudulentũ N¬
sopo cui cirtũ posuerunt spongiã acetorle¬
nã. qm̃ herba est humilis & pectus purga
ipsius xp̃i humilitatẽ congruent̃ accipimꝰ
quã circũ deder̃. & secircũ uenisse putaue¬
Vnde illud inpsalmo. Asꝑgesme hysopo i
mundabor Xp̃inamq humilitate mis¬
damur. quia nisi humiliasset semetipsim
factus oboediens patri usq ad ma temou¬
cis : non utiq sanguis eius inpeccatorumit¬
missionẽ. hoc ÷ in nrãm mundationẽ fui¬
set effusus. Perharundinẽ uero cui impo¬
sita ÷ spongia. scriptura significatur qus
implebat᷑ hoc facto Sicut cnĩ linguads
uel greca uellatina uelalia quȩ libit son
significans que lingua promit̾: sic harund
dici potest litera quȩ harundine scribitus
Sed significantius sonos uocis humane usta¬
tissi me dicimus linguas. scripturã uero
mystice figuratũ. Iħc aut̃ emissa uoce expi¬

Expanded text:
de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum, cui circumposuerunt spongiam, quoniam herba est humilis est pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus, quam circumdederunt, et se circuUnde illud in psalmo: Asperges me hyssopo, et mundabor ; Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostri mundationem fuisset effusus. Per arundinem vero, cui imposita est spongia, Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet, sonum significans qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Sed significantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus linguas; scripturam vero mystice figuratum. Jesus autem emissa voce magna expi
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura dicit. Sitio Nasergo positãcat
a coctoplenũ. Illi aut̃ spongiã plenã acoto
hysopo circũ ponentes: obtulerunt oritus
Vidit ergo qm̃ consũ mata som̃a quȩ opont¬
bat ut fierent ante quã acciperet acętũ et
traderet spm̃. atq ut hoc etiã consũmant
quod ait. & insiti mea potauer̃ me ago
Sitio inquit. tãꝗ hoc diceret. Hoc minis

Expanded text:
go positum erat aceto plenum. Illi autem spongiam plenam aceto hyssopo circumponentes, obtulerunt ori ejus. Vidit ergo quoniam consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent antequam acciperet acetum et traderet spiritum; atque ut hoc etiam consummaretur quod ait: Et in siti potaverunt me aceto . Sitio, in
Abbreviated transcription (Latin):
uellea sibi coniuncta uita fraudari. Licet enĩ
& ipse saluator dicebat hoc. sed ꝓprie ostende¬
bat corporis fragilitatẽ manens uirtus & sa¬
pientia đi. Vt ergo homo loquit᷑ meoscir¬
cũ ferens motus qd inpericulis positi ađo de
seri nos putamus. ut homo turbat᷑. ut homo
flet. ut homo crucifigitur. Et quidam
decircũ stantibus audientes : dicebant. Ecce
heliam uocat. Non om̃s sed quiđa quofar¬
bitror milites fuisse romanos. non in telle¬
gentes sermonis hebrei ꝓprietatẽ. sed ex eo
qđ dixit. heli heli. putantes heliã ab eo inuo¬
unt. ut dnm̃ inbecillitate infament qd heab
auxilium dep̃cctur. Currens aut̃ unus &
implens spongiã accto. cirtũ ponensq el¬
obcausam dnõ acctũ sit potui datũ: iđs p¬
nus ostendit dicens Postea sciensiħo ꝗ¬

Expanded text:
velle a sibi conjuncta vita fraudari. Licet enim velle a sibi conjuncta vita fraudari. Licet enim et ipse Salvator dicebat hoc, sed proprie ostendebat corporis fragilitatem, manens virtus et sapientia Dei. Ut homo ergo loquitur, in eos circumferens motus qseri nos putamus, vel ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur. « Et quidam de circumstantibus audientes, dicebant: Ecce Eliam vocat. » Non omnes, sed quidam, quos arbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraei proprietatem, sed ex eo quod dixit: Eli, Eli, putantes ab eo vount, ut Dominum imbecillitate infament, quod Eliae auxilium deprecetur. « Currens autem unus, et implens spongiam aceto, circumponensque calcausam Domino acetum sit potui datum Joannes ostendit plenius dicens: Postea sciens
Abbreviated transcription (Latin):
nram. Nam & adđi peccante scriptũ ÷ qr audi¬
erit uocẽ dñi di de ambulantis in parachrso ad au¬
ram postmeridiem sost meridiem namque
indinata luce fidei. ad aurã uero refrigescen¬
te feruore caritatis. dt ambulans aut̃ audie¬
bat. quia ab homine peccante recesserat
Rationisigitur. immo diuinȩ pietatis ordo
poscebat᷑. ut eodẽ temporis articulo qͦ tunc
ade p̃uaricanti obduserat. nunc latronẽ dñs
poenitenti ianuam paradysi reseraret:
Et qua hora primꝰ adam peccando mortẽ huic
mundo inuexit. eadẽ hora scds̃ adã mortem
moriendo destrueret. Et horanona exclama¬
ut quid me dereliquisti. Principio xxi.
psalmiabusus ÷ illud qđ in medio uersiculi
legit᷑ respice in me : suꝑfluum est. Legitur
quisti. Nec mireris uerboꝵ humilitatem.
querimonias derelicti. cũ formã serui scieis
scandalum crucis uideas. Sicut enĩ esurire
& sitire & fatigari non erant ꝓpria diuinita¬
quia solet scđm naturã corpus nullatenus

Expanded text:
peccante scriptum est quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem, nempe inclinata luce fidei; ad auram vero, refrigescente fervore charitatis. Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationposcebat, ut eodem temporis articulo, quo tunc Adae praevaricanti obcluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisisi reseraret. et qua hora primus Adam peccando mortem huic mundo invexit, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. « Et hora nona exclamaut quid me dereliquisti? Principio vicesimi primi psalmi abusus est, illud quod in medio versiculi legitur, Respice in me, superfluum est. Legitur quisti. Nec mireris verborum humilitatem, querimonias derelicti, cum formam servi sciens, scandalum crucis videas. Sicut enim esurire, et sitire, et fatigari, non erant propria divinitaquia solet secundum naturam corpus nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
tius ap̃sentib erumnis optant erui ut sp̃m
suũ inmanus cõmendent auctoris. unãq
cum ipso regnicȩlestis desiderent. eẽ. partici¬
pes. Undebene ille qui fide dubia dnm̃
p̃cabat᷑. fundit̾ ÷ contemptus adño. neque
ulla responsione dignus habitꝰ. At uero p̃ces
illius quȩ a ternã sase salutẽ quȩ rebat : pia
mox dñs exauditione suscipere dignatus ÷
Quia nimirũ qui intrabulationib positi. tẽ¬
poralia tantũ ad nõ solatia requirunt: atẽ¬
poralib separant᷑. & ȩternis gaudiis priuant᷑
Quiaut̃ ueracit᷑ bona patriȩ celestis suspirant.
adhȩc absq ulla dubietate xpõmiserante ꝑ¬
ueniunt. Et facta hora sexta. tenebrȩ factȩ s̃
ꝑtotã terrã. usq in horã nonã. Carissimũ
mundi lum̃ retraxit radios suos. ne aut pen
dentẽ uideret dnm̃. aut impii blasphe man¬
tes sualuce fruerent᷑. Et notandũ quia dñs
sexta hora. hoc ÷ recessuro acentro mundi

Expanded text:
tius a praesentibus aerumnis optant erui, ut spiritum tius a praesentibus aerumnis optant erui, ut spiritum suum in manus sui commendent auctoris, unaque cum ipso regni coelestis desiderant esse participes. Unde bene ille, qui fide dubia Dominum precabatur funditus est contemptus a Domino, neque ulla responsione dignus habitus. At vero preces illius, qui aeternam a se salutem quaerebat, pia mox Dominus exauditione suscipere dignatus est. Quia nimirum, quicunque in tribulationibus positi temporalia tantum a Domino solatia requirunt, temporalibus se pariter et aeternis gaudiis privant. Qui autem veraciter bona patriae coelestis suspirant, ad haec absque ulla dubietate Christo miserante perveniunt. Et facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram usque in horam nonam. Clarissimum mundi lumen retraxit dentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est recessuro a centro mundi
Abbreviated transcription (Latin):
n insultant. etiam suinus insultit: Tuncu.
esset contrariũ qđ lucas di uno manifestaũ
silli dixissentꝰ ambos latrones conuiciatos
dno. tamen posset subnamero plurari uñ
intellegi. Cum . uͦ. dictũ : Latrones. ł qͥcũ eo
crucifixi erant. non additũ ÷ ambo. Ñ solum
si ambo fecissent posset hoc dici. sed etiã qr unꝰ
hoc fecit posuit usitato locutionis modo ꝑplu¬
ralẽ numerũ significari. Qđia uero luca
testante unus latro dnm blasphemat dicens¬
Situes xp̃c saluũ fac temetipsũ & nos. alter .uͦ
xillũ digna inuectione redarguit. & dñm fideli
supplicatione p̃cat̾ dic̃s Onẽ memento mei¬
dũ ueneris in regnũ tuum: usq hodie geri
in ȩccła uidemus. cũ mundanis tacti afflictio¬
nibus uerisimul & falsi xpĩani. Illi quidem
qui fictamente dominicȩ passionis sacram̃ta
gestant : ad p̃sentis uitȩ gaudia cupiunt libe¬
rari adnõ. At qui simplici intentione cũ
apło ñ gloriant᷑ nisi incruce dñi nr̃i: ita po¬

Expanded text:
ultant, etiamsi unus insultet. Tunc enim esset contrarium, quia Lucas de uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, tamen posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est, latrones, vel qui cum eo crucifixi erant, nec additum est, ambo, non solum si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Quia vero, Luca testante, unus latro Dominum blasphemat, dicens: « Salvum fac temetipsum et nos, » alter vero et illum digna invectione redarguit, et Dominum fideli supplicatione precatur, dicens: « Domine, mecum veneris in regnum tuum , usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passionis sacramenta gestant, ad praesentis vitae gaudia cupiunt liberari a Domino. At qui simplici intentione cum Apostolo non gloriantur, nisi in cruce Domini nostri, ita po
Abbreviated transcription (Latin):
lucȩ testimoniũ. & alter & cõpescuit eum
&indm credidit : Nisi intellegamus matheũ
a marcũ breuit̃ ꝑstringentes. hunc locum
plurali numero ꝓsingulari posuisse. sicut
inepistola adhebreos legimus plũralit̃ dictũ
dauser̃ oraleonũ. cũ solus danihel significa¬
siitellegat᷑. & pluralit̃ dictũ secti sunt. cũ

Expanded text:
Lucae testimonium, alter et compescuit eum, et in Dominum credidit? nisi intelligamus Matthaeum et Marcum breviter perstringentes hunc locum, pluralem numerum pro singulari posuisse: sicut in Epistola ad Hebraeos legimus pluraliter dictum, Clauserunt ora leonum, cum solus Daniel significari intell
Abbreviated transcription (Latin):
adalitrutrũ cũm scribis dicebant. Alios sal¬
uosfecit. seipsum non potest saluum facere:
Itũ nolentes confitent᷑ scribȩ & pontifices quia
aliossiluos fecerit. Itaq uos urã condemnat
sententia. Qui enĩ alios saluos: utiq si uell&
dulenta ꝓmissio. Quid÷ plus decruce adhuc
uiuentẽ descendere. an desepulchro mortuũ
surgere : Surrexit & non creditis. Ergo
etũ sidecruce descenderet. similit̃ ñ crederetis
E tqͥcũ eos cruci fixierant. conuicie᷑bant᷑ ei. Quo

Expanded text:
bant: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. » Etiam nolentes, confitentur scribae et pontifices quia alios salvos fecerit. Itaque vos vestra condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique, sdulenta promissio. Quid est plus, de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum surgere? Surrexit, et non creditis; ergo etiam si de cruce descenderit, similiter non credetis. « Et qui cum eo crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
alibi dicit potestatẽ se habere ponendi a¬
nimã suã. & iterũ sumendi eã Et sicut
de uettribus terminandis erit. sic& de
nouis incipiendis patri grãs agit. nobis.
parit̃ & exemplũ tribuens in omĩ boni ope¬
ris inchoatione ł ꝑfectione patrẽ qui est
incelis eẽ glorificandũ. Quod aut̃ dicit hoc
facite in meã cõmemorationẽ: Et iterũ

Expanded text:
alibi dicit, potestatem se habere ponendi aalibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam. Et sicut de veteribus terminandis egerat, sic et de novis incipiendis Patris gratias agit, nobis pariter exemplum tribuens, in omni boni operis inchoatione vel perfectione, Patrem qui est in coelis esse glorificandum. Quod autem dicit: Hoc facite in meam co
Abbreviated transcription (Latin):
niat. ut ꝑduo maxima legis edicta. esum
uidelicet. potumq paschalẽ spũ alit̃ immu¬
tata disceres omã legis sacramenta uel uissa
quȩ carnalit̃ sonare uidebant᷑. ad spualẽ iam
nunc obseruantiã fuisse transferenda.
Etaccepto pane: grãs egit & fregit. & dedit
eis dicens. Hoc est corpusintũ qđ ꝓuob̾dat᷑¬
hoc facite in meã cõmemorationẽ Pinitis
paschȩ ueteris solemnus quȩ in cõmemora¬
tionẽ antiquȩ de ȩgrpto liberationis age¬
bant̾: transut ad nouũ. quod ad suȩ redẽp¬
tionis memoriã ȩcłam frequentare de¬
siderat. ut uidelicet ꝓcarne agni ł singui¬
ne. suȩ carnis sanguinisq sacramentũ in
panis acuini figura substitutionis ipsũ se eẽ.
monstraret. cui uirauit dñs & non pęnite¬
bit cum. tues sacerdos in ȩternũ scđm or
dint̃ melchi sedech. Frangit aut̃ ipse panẽ
quẽ porrigit. ut ostendat corporis sui frac¬
tionẽ non sine sua sponte futurã. sed sicut

Expanded text:
niat. Ut per duo maxima legis edicta, esum niat. Ut per duo maxima legis edicta, esum videlicet potumque paschalem spiritaliter immutata, disceres omnia legis sacramenta, vel jussa quae carnaliter sonare videbantur, ad spiritalem jam nunc observantiam fuisse transferenda. Et accepto pane, gratias egit, et fregit et dedit eis, dicens: Hoc est corpus meum, quodcommemorationem. Finitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae de Aegypto liberationis agebantur, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam Ecclesia frequentare desiderat. Ut videlicet pro carne agni vel sanguine suae carnis sanguinisque sacramentum in panis ac vini figura substituens, ipsum se esse monstraret, cui juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternudinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non sine sua sponte futuram, sed, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
t non manducabo inquit illud dotiec
regnuĩdĩ. dequo alibi discipulis ait. Regnũ
dinra uos est In quo regno dñs hodieq
aetus pascha impletũ manducat. quando ea
pe morses rudippło carnalit̃ obseruanda
siqt in membrissuis. hoc ÷ in ipsa ecclesia
sidt̃ exercet. Et accepto calice. grãs
sderabat imponere ꝑtinet: Quo accep
dgãs egit. obhocnimirum quia uetera
dansitura. & uentura fuerant omã noua
Dico enĩ uobis qđ nonbibam degencratdone uidis
donec regnũ di ueniat. Potest bic quidẽ uen
siculus & simplicit̾ accipĩ. qđ ab hachora cȩnȩ
usq ad tempus resurrectionis quo in regnođi
erat uenturus uinũ bibiturus non eae. Postea
namq illũ cibũ potumq sumpsisse testaturi
consequentius ut sic̃ supra tẏpicũ agniesũ.
sic etiã potũ paschȩ trpicũ neget se ultra
gustaturũ. donec ostensa & manifestata
resurrectionis gła regnidĩ fides mundo adue¬

Expanded text:
 non manducabo, inquit, illud donec a est enim regnum Dei. De quo alibi discipulis ait: Regnum Dei intra vos est . In quo regno Dominus hodieque vetus pascha impletum manducat, quando ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, in membris suis, hoc est in ipsa Ecclesia spiritaliter exercet. Et accepto calice, gratiadesiderabat imponere, pertinet. Quo accepto, gratias egit, ob hoc nimirum, quia vetera transitura, et ventura, fuerant omnia nova. Dico enim vobis, quod non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat. Potest quidem hic versiculus et simpliciter accipi, quod ab hac hora coenae, usque ad tempus resurrectionis, quo in regno Dei erat venturus, vinum bibiturus non esset. Postea namque illum, cibum potumque sumpsisse, testatur consequentius, ut sicut supra typicum agni esum, sic etiam potum paschae typicum neget se ultra gustaturum, donec ostensa et manifestata resurrectionis suae gloria, regni Dei fides mundo adve
Abbreviated transcription (Latin):
lex spũalis. quȩ de angustis litert egredins
in sublum loco recepit saluatorẽ Nãqͥadhi
occidentẽ literã seruauerit. qui non aliuid o¬
in agno quam pecus intellexerit: iste nimn
inimis pascha facit. quia sp̃s maiestatẽ cõphen¬
dere nec dũ didicit. At qui aquȩ baiulũ. hor.
grẽ prȩconẽ indomũ ȩcđȩ fuerit secutus. ho
ꝑ spm̃ uiuificantẽ tectũ literȩ transcendenda
in alto mentis diuersorio xpõ mansionc̃ p̃ra¬
rat. quia cuncta uel paschȩ sacramenta. ud
cȩtera legis decreta de eo scripta intellegit:
apparente iuxta edicta legis instabat lt u¬
⁊ illis. Desiderio desideraui ꝑascha hoc pibi
manducare uobiscũ : ante quam patiar. dii¬
derat pͥmo trpicũ pascha cũ discipulis nud¬
care. & sic passionis mundo mysteria dedo¬
re. quatenus & antiqui. legalisq paschȩ s¬
bator existat. & ex hoc ad suȩ dispensitians
figurã ꝑtinuisse docendo carnalit̃ ultra uit
exhiberi immo uelut umbra transeunte un

Expanded text:
de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agno, quam pecus intellexerit, iste nimirum in imis Pascha facit, quia spiritus majestatem comprehendere necdum didicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae praeconem in domum Ecm vivificantem tectum litterae transcendendo, in alto mentis diversorio Christo mansionem praeparat, quia cuncta vel Paschae sacramenta, vel caetera legis decreta de eo scripta intelligit. apparente, juxta edicta legis instabat. Et ait illis: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum antequam patiar. Desiderat primo typicum pascha cum discipulis manducare, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, quatenus et antiqui legalisque paschae bator existat, et hoc ad suae dispensationis figuram pertinuisse docendo, carnaliter ultra vetet exhiberi, imo umbra transeunte, veri
Abbreviated transcription (Latin):
rex abeo suꝑsior montem scm̃ eius. Quiad¬
etiã qm̃ rexsimul & pontifex ÷ cũ eximũ
patri suȩ carnis hostiã in altari crucis ostis
regis quoq qua p̃ditus erat dignitatẽ ce
pretendit ut cunctis legere ħoc: audist
xcredere uolentib insinuaret. quia ꝑaua
patibulũ non ꝑdiderit suum sed confirma
uerit & corroborauerit imperium Itaueo
crucifigunt duos latrones. unu adextris
& aliũ asinistris. Latrones quicũ dno suni
hinc inde crucifixi : significant eosqui sib
fide &x confessione xpĩ. uel agonẽ marts
uel quȩlibet continentiȩ artioris institus
subeunt. Sedquicũq hȩc ꝓaeterna soluab
cȩlestiq
gla gerunt. hi pfecco dec¬

Expanded text:
Rex ab eo super Sion montem sanctum ejus . QuiaRex ab eo super Sion montem sanctum ejus . Quiaetiam quoniam rex simul et pontifex est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat dignitate, titulo praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus insinuaret quod per crucis patibulum non perdiderit suum, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Et cum eo crucifigunt duos tatrones, unum a dextris, et alium a sinistrhinc inde crucifixi significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel quaelibet continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto de
Abbreviated transcription (Latin):
notumerat qua hora dñs ligno suspensus est.
unde posset huius. uelerror corrigi. uel m̃dacũ
refutari. Sed quia sciebat amilitibus dnm̃gu
cifixũ non auideis: occulte ostendere uolut
eos magis crucifixisse qui clamauerunt uteni¬
cifigeret᷑ quam illos qui ministerium principi
suo scđm suum officiũ prȩbuer̃: Intellegu᷑
ergo fuisse hora tertia cũ damauerunt iuda
ut dñs crucifigeret᷑. &ueracissime de monstrã
tunc eos crucifexisse quando clamauerunt.
maxime quia nolebunt uidert se hoc fecisse. &
ꝓpterea eũ pilato tradiderant. qđ eoꝵ ueiha
uideri fecisse nolebant hoc ergo eos hora t̾a
fedisse marcus ostendit Uerissime indicas
magis fuisse dñi necatricẽ linguã uideoꝵ qi
in quo scriptũ erat Rex iudeorum: illudob¬
dit qđ nec ocuden do efficere potuerunt ut
cum regem non haberent quia eis manisdi
Vnde in psalmo canit. Ego aut̃ constitus sun

Expanded text:
notum erat qua hora Dominus ligno suspensus est; notum erat qua hora Dominus ligno suspensus est; unde posset hujus vel error corrigi, vel mendacium refutari. Sed quia sciebat a militibus Dominum crucifixum, non a Judaeis, occulte ostendere voluit eos magis crucifixisse, qui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. Intelligitur ergo fuisse hora tertia, cum clamaverunt Judaei ut Dominus crucifigeretur. Et veracissime demonstratur tunc eos crucifixisse quando clamaverunt, maxime quia nolebant videri se hoc fecisse, et propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum vevideri fecisse nolebant, hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, verissime indicans magis fuisse Domini necatricem linguam Judaeorum in quo scriptum erat Rex Judaeorum, illud ostendit, quod nec occidendo efficere potuerunt ut eum regem non haberent, qui eis manifestUnde in psalmo canitur: Ego autem constitutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
trant᷑ hora qͥuidẽ tercia dnm crucifixum.
a sexta aut̃ hora tenebras factas usq ad nonã.
ut consumptȩ intellegant᷑ tres horȩ ex quo
crucifixus ÷ : usq ad tenebras factas. Et pos¬
set quidẽ hoc rectissime intellegi. nisu oħs
diceret hora quasi sexta pilatũ ꝓdidisse pro
tribunali in loco qui đr lithostratus. hebra¬
ice aut̃ gabbatha. Sequit᷑ enĩ parasceue pas¬
chȩ. hora quasi .uͭi. & dicit uideis. Ecce rex
sedente ꝓtribunali traditus est. crucifigen¬
dus iudeis. quomodohora tercia crucifixus ÷
sicut uerba marci non intellegentes quidam
putauerunt : Lam certe dixerat marcus.
&crucifigentes cum. diuiserunt uestim̃ta
eius. Siergo huiusrei gestȩ tempus uoluit
cõmemorare. sufficeret dicere. Frath hora .iiĩ.
Ut quid adiunxit & crucifixerunt eũ. nisi
quia uoluit aliquid recapitulando signifi¬
care. qđ que sitũ inueraret. cũ scriptura ips
illis temporib legeret᷑. quib uniuersȩ ecđ¬

Expanded text:
trentur hora quidem tertia Dominum crucifixum, trentur hora quidem tertia Dominum crucifixum, a sexta autem hora tenebras factas usque ad nonam, ut consumptae intelligantur tres horae, ex quo crucifixus est, usque ad tenebras factas. Et posset quidem hoc rectissime intelligi, nisi Joannes diceret hora quasi sexta Pilatum sedisse pro tribunali in loco qui dicitur Lithostrotos, Hebraice autem Gabbatha . Sequitur enim: Parasceve paschae hora quasi sexta. Et dicit Judaeis: Ecce rex sedente pro tribunali, traditus est crucifigendus Judaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut verba Marci non intelligentes quidam putaverunt? Jam certe dixerat Marcus: Crucifigentes eum diviserunt vestimenta sunt. si eius rei gestae tempus uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia. ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus uniuersae ec
Abbreviated transcription (Latin):
cruci cũ illo. ut euacuet corpus peccati.
ut ultra non seruiamus peccato : quã diu
id agunt opera nra ut euacuet᷑ corp̃pecca¬
ti. quã diu exterior homo corrumpitur.
ut in terior renouet̃ : dedie indiẽ tẽpus ÷
crucis Hȩc sunt & bona opera quidem
tamen adhuc laboriosa. quor merces requies :
cũ hilaritate in laborib operemur. Hanchi¬
laritatẽ significat crucis latitudo intrans uerso
ligno ubi figunt᷑ manus: ꝑmanus enĩ apera
intellegimus ꝑlatitudinẽ hilaritatẽ operantis.
qui tristicia facit angustias: Peraltitudinẽ aut̃
cui caput adiungit᷑ expectatio retributionis de
sublimi iusticia đi. qui reddet unicuiq scđm
operasua : His quidẽ qui scđm tolentiã boni
operis głam & honorẽ & incorruptionẽ quȩ¬
rent̾ib uitã aeternã: Itaq iam longitudo qua
totũ corp̾ extendit᷑. ipsĩ tolerantiã significat
Vnde longanimes dicunt᷑ qui tolerant Pfundũ
de significatione crucis expediã ubi ait: In

Expanded text:
cruci cum illo, ut evacuetur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato , quandiu id agunt opera nostra, ut evacuetur corpus peccati, et quandiu exterior homo corrumpitur, ut interior renovetur de die in diem , tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies escum hilaritate in laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus. Per manus enim opera intelligimus, per latitudinem hilaritatem operantis, quia tristitia facit angustias. Per altitudinem autem, cui caput adjungitur, exspectatio retributionis de sublimi justitia Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua , his quidem secundum tolerantiam boni operis, gloriam et honorem, et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Itaque etiam longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam tolerantiam significat, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profunddesignatione crucis expediantur, ubi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
sierat. Sciebut enĩ quomodo finees puniendo
ug legos mercedẽ iusticiȩ & sicerdotii perennis
uaperit lucas aut̃ addit. quia dñs tangens au¬
adli serui. saniuerit eũ Num ꝗergo pietatis
pe dͥns obliuiscit᷑. quietiã hostes suos ñ patitur
uilnerari. Illi iusto mortẽ inferunt. ipse ꝑ¬
uuto uulnera sanat Mystice docens etũ eos
quinsuȩ mortis c̃sensione uulnus animȩ con¬
pucrare si fructũ poenitentiȩ dignũ fece

Expanded text:
erat. Sciebat enim quo modo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperat . Lucas autem addit, quod Dominus tangens auriculam servi sanaverit eum . Nunquam ergo pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ipse persecutorum vulnera sanat, mystice docens etiam eos, qui in suae mortis consensione vulnus animae contraxerant, si fructum poenitentiae face
Abbreviated transcription (Latin):
euangłee hunc symonẽ cyrencũ eã bus¬
lisse referunt: Primonamq ad ño portata.
ac deinde symoni quẽ exuntes forte obuium
habuerunt portanda imposita ÷. Et hoc c̃gruo
stis ordine mysterii. quia nimirũ ipse passus ÷
ꝓnobis. relinquens nobis exemplũ. ut sequa¬
mur uestigia tiꝰ Et quia symoniste ñiero¬
solimita. sed cyreneus eẽ ꝑhibetur : Cyrene
quonda peregrini. & hospites testamentoꝵ
nunc oboediendo ciuess̃ & domestici đi
xsicut alibi dr̃ heredes quide đi. coheredes¬

Expanded text:
ae hunc Simonem Cyrenaeum eam bajsse referunt. Primo namque a Domino portata, ac deinde Simoni, quem exeuntes forte obvium habuerunt, portanda imposita est. Et hoc congruo satis ordine mysterii, quia nimirum ipse passus est pro nobis relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Et quod Simon iste non Hierosolymita, sed Cyrenaeus esse perhibetur Cyrene equondam peregrini et hospites testamentorum, nunc obediendo cives sunt et domestici Dei; et sicut alibi dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ut pleriq arbitrant᷑. sed atransitu nomini
eo quod exterminator uidens sanguinẽ inso¬
ribus israhelitirũ ꝑ transierit. nec ꝑcussenes
uel ipse dñs prȩbens auxiliũ ppłos.io. desꝑ
ambularet. Cuiꝰ sacramentũ uoc buli subli¬

Expanded text:
ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur. Eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum pertransierit, nec percusserit, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo desuper ambulaverit. Cujus sacramentum vocabuli subli
Abbreviated transcription (Latin):
rebus materiã temptandi. atq adõ reuocan¬
di aduersariis dare didicerunt. iuxta exem¬
plũ beati ioseph. qui relicto in manib adulterȩ
pallio foras exiliit. malensđo nudus. quam
indut̃ cupiditatibus mundi. meritrici seruire
tadduxerunt iħm ad summũ sacerdotẽ. Sũ¬
mũ sacerdo tt̃ cayphan significat. sic̃ euangłta¬
ioħs sc̃ribit. erat pontisex annullius. de quo
consentanea testat᷑ iosephus. qđ pontificatũ
sibi absq merito dignitatisemerit aprincipe
romano Nonergo mirũ ÷ si iniquus ponti
longe sequebat᷑. qui iã ꝓximus erat negatur
Nusꝗ eni negare posset . sixpõ primus adhȩsis¬
set: Uerũ in hoc maxima nobis ÷ admiratio¬
ne uenerandus. qđ ihm̃ non reliquit. etiam
cũ timeret. Qd enĩtimet: naturȩ est. qđ
sequit̃ deuotionis qđ negat obreptionis.
quod poenitet fidei. Alit̃: Qđ ad passionem

Expanded text:
rebus materiam tentandi, atque a Deo revocanrebus materiam tentandi, atque a Deo revocandi adversariis dare didicerunt. Juxta exemplum beati Joseph, qui, relicto in manibus adulterae pallio, foras exsilivit, malens Deo nudus, quam indutus cupiditatibus mundi meretrici servire . Et adduxerunt Jesum ad summum sacerdotem. Summum sacerdotcribit, erat pontifex anni illius, de quo consentanea testatur Josephus, quod pontificatum sibi absque merito dignitatis emerit a principe Romano. Non est mirum, si iniquus pontiflonge sequebatur, quem proximus erat negaturus. Nusquam enim negare posset, si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus, quod Jesum non reliquit, etiam cum timeret. Quod enim timet, naturae est: quod sequitur, devo tionis: quod negat, obreptionis: quod poenitet, fidei. Aliter, quod ad passionem
Abbreviated transcription (Latin):
redierit. & sub dubia noctis lucȩ sese turbis.
ducentiũ ihm̃ quasi unus deipsis inmiscue¬
rit. donec ad atriũ pontificis cui erat notus
ꝑueniret. iuxta qđ in suo ipse euangł̃o cõme¬
morat. Sicut aut̃ petrus qͥculpã negationis
poenitentiȩ lacrimis abluit. & confessione
dominiciamoris funditus extirpauit . recu¬
perationẽ ostendit eoꝵ qui in martyrio la¬
bunt: ita cȩteri discipuli qui articulũ com¬
phensionis fugiendo p̃uenerant. cautelam
fugiendi docent eos qui sẽ minus idoncos ad
toleranda supplicia sentiunt. quib totius est
multo p̃sidia latebrarũ petere. quã se discrimi¬
ni certamitũ exponere. Ita etiã iste adoles¬
cens qui rerecta sindone nudus ꝓfugit ab im̃¬
piis illoꝵ & opus designat & animũ. qͥut secu¬
riores ab incursib hostiũ fiant. quicquid in hoc
mundo possidere uident̃ abiciunt. ac nudi
potius dñõ famulari. quã adhȩrendo mundi

Expanded text:
redierit, et, sub dubia noctis luce, sese turbis redierit, et, sub dubia noctis luce, sese turbis ducentium Jesum, quasi unus de ipsis immiscuerit, donec ad atrium pontificis, cui erat notus, perveniret, juxta quod in suo ipse Evangelio commemorat . Sicut autem Petrus, qui culpam negationis poenitentiae lacrymis abluit, et confessione Dominici amoris funditus exstirpavit, recuperationem ostendit eorum qui in martyrio labuntur, ita caeteri discipuli, qui articulum comprehensionis fugiendo praevenerant, cautelam fugiendi docent eos qui se minus idoneos ad toleranda supplicia sentiunt, quibus tutius est multo praesidia latebrarum petere, quam se discrimini certaminum exponere. Ita etiam iste adolescens, qui, rejecta sindone, nudus profugit ab impiis, illorum et opus designat et animum; qui ut securiores ab incursibus hostium fiant, quidquid in hoc mundo possidere videntur, abjiciunt, ac nudi potius Domino famulari, quam adhaerendo mundi
Abbreviated transcription (Latin):
id: ipse donec ab hostib comp̃henderetur
unculo caritatis ad tractus. eũ ꝓseqͥ ñ omisit.
comitatũ saluatoris uel tentus ꝓfugere
fotut. Quia sic̃ ꝑfecta caritas foras mittit
timorẽ : itatimor mentes obsidens. imꝑfectam¬
arguit caritatẽ. Sed notandũ sollertius quid
dehoc adolescente scribens euanglta ñ ait qͥ fugit
a comitatu dñi. ł fugit a sequendo dñm. sed re¬
iecta inquit syndone nudus ꝓfugit abcis Iugit
eñĩ ab hostibus. quoꝵ p̃sentiã detestabat̃ & facta
Non aut̃ fugit ad ñõ saluatore ac magistro suo
cuĩ amorẽ etiã corpore absens fixũ in corde
seruauit. Neq aliqͥduetat intellegi iohannẽ
hunc fuisse adolescentẽ. dilectũ p̃cȩteris magi¬
stro discipulũ : nã & illũ eo tempore fuisse
adolescentẽ. longa posthȩc in carne uita eius
indicio est: sotuit enĩ fieri ut adhorã tenenti¬
um manib: clapsus. mox resumpto indum̃to

Expanded text:
tibus, ipse donec ab hostibus comprehenderetur, tibus, ipse donec ab hostibus comprehenderetur, vinculo charitatis attractus, eum prosequi non omisit, comitatu Salvatoris vel tentus profugere potuit. Quia sicut perfecta charitas foras mittit timorem, ita timor mentem obsidens, imarguit charitatem. Sed notandum solertius, quod de hoc adolescente scribens evangelista non ait: Quia fugit a comitatu Domini, vel: Fugit a sequendo Dominum; sed: Rejecta, inquit, sindone, nudus profugit ab eis. Fugit enim ab hostibus, quorum et praesentiam detestabatur et facta; non fugit a Domino Salvatore ac magistro suo, cujus amorem etiam corpore absens fixum in corde servavit. Neque aliquid vetat intelligi Joannem hunc fuisse adolescentem dilectum prae caeteris magistro discipulum. Nam et illum eo tempore fuisse adolescentem longa post haec in carne vita ejus indicio est. Potuit enim fieri ut ad horam tenentium manibus elapsus, mox, resumpto indumento,
Abbreviated transcription (Latin):
quultrose uris tradit manibus. & in nocte
qusilaitantẽ . & ur̃os oculos dedinantem
ꝓnditdit̃ in uestigare. qui cotidie intemplo
dot. Sedideo aduersũ me intenebris con¬
gtgamini. quia potestas urã in tenebris est
in discipuli ei relinquentes eũ. om̃s fugierẽ
implet̃ sermo dnĩ qđ dixerat. qđ om̃s discipuli
findilitarent᷑ in illo in ipsa nocte. Nã & si tur
upmutente ad petitionẽ dni fuger̃ ut ioħs
srbit: pauorẽ tamen actimiditatẽ suȩ m̃tis
ostendebant. qđ ad fugȩ p̃sidiũ ꝓmptiores
quã ad fiduciã patiendi cũ dno extiterant
ladescens aut̃ quidã sequebat᷑ eũ. amict̾ sindo¬
ne suꝑnudo. & tenuer̃ eũ. Atille reiecta
indone. nudus ꝓfugit ab eis: Quod ait a¬
matus sindone suꝑnudo : sub audit᷑ corpore
e corpore suꝑnudo quia ñ aliud indum̃ti
qũ solã habebat syndonẽ. Quis aut̃ fuerit
st adolescens: euangłta nondicit. Quisqͥs¬
dĩꝑmansisse comꝓbat᷑. quia illis iã fugien¬

Expanded text:
 in nocte quasi latitantem, et vestros oculos declinantem per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra in tenebris est. « Tunc discipuli ejus, relinquentes eum, omnes fugerunt. » Impletur sermo Domini quem dixerat, quod omnes discipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam etsi turba permittente ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes scribit, pavorem tamen ac timiditatem suae mentis ostendebant, quod ad fugae praesidium promptiores quam ad fiduciam patiendi cum Christo exstiterant. Adolescens autem quidam sequebatur eum, amictus sindone super nudo, et tenuerunt eum. At ille rejecta sindone nudus profugit ab eis. Quod ait amictus sindone super nudo, subauditur corpore, id est, corpore super nudo, quia non aliud indumenti quam solam habebat sindonem. Quis autem fuerit iste adolescens, evangelista non dicit. QuisquDomini permansisse comprobat: quia illis jam fugien
Abbreviated transcription (Latin):
us Uidens aut̃ centurio qui ex aduerso
stibat. quia sic clamans expirasset: ait Uere
homohic filius dĩ erat. Manifesta causa mi¬
raculi centurionis exponit᷑. quod uidens
libet potestatẽ emittendi sp̃m. nisi qui
animarum conditor est. Et hoc consideran
dũ. quod centurio ante crucẽ in ipsoscan¬
dilo passionis uere dĩ filiũ confiteat᷑. & ar
rius in ȩcda prȩdicet creaturã: Unde me¬
ro ꝑcenturionẽ fides eccłȩ designatur qͣ
rant aut̃ & mulieres delonge aspicientes.
interquas erat maria magdalenȩ. & maria
ucobiminoris. & ioseph mat̾ & salomȩ. Et

Expanded text:
 Videns autem centurio, qui ex adverso stabat, quia sic clamans exspirasset, ait: Vere homo hic Filius Dei erat. Manifesta causa miraculi centurionis exponitur, quod videns habet potestatem emittendi spiritum, nisi qui animarum conditor est. Et hoc considerandum est, quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis, vere Dei Filium confiteatur, et Arius in Ecclesia praedicet creaturam. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae Erant autem et mulieres de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi mi
Abbreviated transcription (Latin):
ene beres. interp̃tat᷑. Nec p̃tereundũ
quia idem symon de uilla uenisse refert᷑
uilla enĩ gr̃. pagus đr̃. Unde paganos appel¬
limus eos. quos aciuitate dĩ alienos. & qͣsi
urbanȩ conuersationis eẽ uidemꝰ exꝑtes.
Seddepago symon egrediens crucẽ portat
post ihm. cum ppłs nationũ paganis ritib
derdictis. uestigia dominicȩ passionis oboe
crucifixus ÷ dñs. ut ubi prius erat area dã¬
nitoꝵ erigerent᷑ uexilla martrrii. Et qͦ¬
nodo ꝓ nobis maledictũ crucis factus est :
agellatus. & crucifixus : sic pomniũ

Expanded text:
eres interpretatur. Nec praetereundum, quia idem Simon de villa venisse refertur. Villa enim pagus dicitur, unde paganos appellamus eos, quos a civitate Dei alienos, et quasi urbanae conversationis videmus esse expertes. Sed de pago Simon egrediens, crucem portat post Jesum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, vestigia Domicrucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellat
Abbreviated transcription (Latin):
trit̃ ap̃side. & crucis utilitas differretur
ontifices aut̃ concitauerunt turbã : ut magis
burrabin dimitteret eis: Hȩret iudeis usq ho¬
die sia petitio. quã tanto labore impetrarunt
&litrociniis sese ac seditionibus intantũ subdi¬
arunt ut & patriã regnũq suũ qđ plus xp̃o
aniuere ꝑdiderint. & actenus cã quã uendi¬
dere siue animȩ seu corporis libertatẽ recipere
poineruerint. Pilatus aut̃ iterũ respondeis
Alis. Quidergo uultis ut faciã regiuideoꝵ:¬
ileuerũ damauerunt. crucifige cũ silit
lero dicebat cis. Quidenĩ malifecit.: Aultas
erandi saluatorẽ pilatus occasiones dedit
diũ latronc̃ iusto conserens. deinde infercis
sud ergo uultis ut faciã regi iudeoꝵ : Cũq.
ssronderent crucifigatur. statim adquituit
duxta suggestionẽ uxoris. quȩ mandauerat
Sut matheus scribit nihiltibi & iustoilli. Ipse
Hoc dicendo pilatis ab soluit ihm. Atilli magis
damabant crucifige eum. Ut impleretur

Expanded text:
aeside, et crucis utilitas differretur. Pontifices autem concitaverunt turbam, ut magis Barrabam dimitteret eis. Haeret Judaeis usque hodie sua petitio, quam tanto labore impetrarunt.itam, et latroniciis sese ac seditionibus in tantum subdiderunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam quam dere, sive animae, seu corporis libertatem recipere non meruerint. « Pilatus autem iterum respondens, ait illis: Quid ergo vultis faciam regi Judaeorum clamaverunt: Crucifige eum. Pilatus vero dicebat eis: Quid enim mali fecit? Multas liberandi Salvatorem Pilatus occasiones dedit: primum latronem justo conferens, deinde inferens: Quid ergo vultis, ut faciam regi Judaeorum? Cumque responderent Crucifigatur, non statim acquievit, sed, juxta suggestionem uxoris, quae mandaverat ei, ut Matthaeus scribit: Nihil tibi et justo illi , ipsHoc dicendo Pilatus absolvit Jesum. At illi magis clamabant: Crucifige eum. Ut impleretur
Abbreviated transcription (Latin):
entes iħm. duxerunt & tradiderunt pilao
Non solũ adpilatũ. sed etiã adherode ductusd
ut uterq dnõ illuderet. Et cerne sollicituo¬
nẽ sacerdotũ. in malo tota nocte uigilauer
ut homicidiũ facerent. &uinctũ tradiderus
pilato. Habebant enĩ hunc morẽ . ut quẽ ul¬
dicassent morti. ligatũ iudici traderent
Attamen notandũ qđ ñ tẽ primũ ligaues do¬
sed mox comp̃hensũ nocte in orto ut ioħs deda¬
rat ligauer̃ eũ . & sic ad duxerunt ad annã
primũ: Et interrogauit eum pilatus. Tues
sex iudeoꝵ : Pilato nihi laliud criminis int̃ro¬
gante nisi utrũ re& iudeoꝵ sit: arguuntur
impietatis iuder qd nẽ falso quidẽ inuenire po¬
tuerint. quod obicerent saluatori : Atille respon¬
dens ait illi. Tudicis. Sic respondit ut &
uerũ diceret. & sermo eiꝰ calũniȩ non pateret
Itadtende qđ pilato qui inuitus ferebat sententiã
illiqua in parte responderit. sacerdotib aut̃ &
principibus respondere noluerit. indignosq

Expanded text:
entes Jesum duxerunt et tradiderunt Pilato. Non solum ad Pilatum, sed etiam ad Herodem ductus est, ut uterque Domino illuderet. Et cerne sollicitudinem sacerdotum in malo. Tota nocte vigilaverunt ut homicidium facerent, et vinctum tradiderunt Pilato. Habebant enim hunc morem, ut quem adjudicassent morti, ligatum judici traderent. Attamen notandum quod non tunc primum ligavesed mox comprehensum nocte in horto, ut Joannes declarat, ligaverunt, et sic adduxerunt eum ad Annam primum. Et interrogavit eum Pilatus: Tu es rex Judaeorum? Pilato nihil aliud criminis interrogante nisi utrum rex Judaeorum sit, arguuntur impietatis Judaei, quod ne falso quidem invenire potuerint quod objicerent Salvatori. At ille respondens ait illi: Tu dicis. Sic respondit ut et verum diceret, et sermo ejus calumniae non pateret. Et attende quod Pilato, qui invitus ferebat sententiam, aliqua in parte responderit, sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes ñ hunc sed barraban. erat aut̃ barra¬
bas latro. Tunc ergo ad p̃hendit pilatꝰ iħm
& flagellauit. Acdeinde subiungit. Et mili¬
tes plectentes coronã despinis: posuer̃ capiti
eiꝰ&cȩtera. Quod quidẽ ideo fecisse cre¬
tradidisse. ut siciati poenis & obꝓbris eĩ iudei.
mortẽ eiꝰ ultra sitire desisterent. Hocaut̃ fac¬
tũ ÷ ut quia scriptũ erat multa flagella peccatoꝵ
illo flagd lato nos a flagello liberarem. dicente
scriptura. Plagellũ nonad ꝓpinquabit taber

Expanded text:
d Barrabam. Erat autem Barrabas latro. Tunc ergo apprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit . Ac deinde subjungit: Et milites plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus, et caetera. Quod quidem ideo fecisse, atqtradidisse, ut satiati poenis et opprobriis ejus Judaeis mortem ejus ultra sitire desisterent. Hoc autem factum est, ut quia scriptum erat: Multa flagella peccatorum , illo flagellato nos a verberibus liberaremur, dicente Scriptura: Flagellum non appropinqu
Abbreviated transcription (Latin):
perunt mercedẽ suã: In imo quippe cas¬
tationẽ ponere quid ÷ aliud. quã quȩdi
ariditasmentis. Qui aut̃ intellectu ed¬
alimento pinguescunt. Hac enĩ pingual¬
ne saginari psalmista concuperat cũdis¬
bat. Sicut adipe & pinguedine repleaus
anima mea. Quaritũ ũ. ad ipsã domini&
passionis dispensationẽ ꝑtinet. apte aess¬
ans mortidñs inualle pinguedinisorau¬

Expanded text:
ceperunt mercedem suam . In imo quippe cogceperunt mercedem suam . In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelalimento pinguescunt. Haec enim pinguedine saginari Psalmista concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Quantum vero ad ipsam domipassionis dispensationem pertinet, apte appropians morti Dominus in valle pinguedinis ora
Abbreviated transcription (Latin):
ctiã loca & tẽpora in quib operat᷑ &loquaꝰ
mysticis ut sȩpedictũ : s̃ plena figuras. Cun
in monte orat dñs. qͣsi tacite nos ad monet
sublimia tantũ orando inquiri. & ꝓcdesto
bonis supplicari debere. At cũ inualle ora
& hoc inualle pinguiũ siue pinguedinis
ipsius aeque insinuat nobis humilitatẽ sep
in orationibus. & in ternȩ pinguedinẽ diti¬
tionis eẽ seruanđa. Neq uidelicet orans
dm̃ iactare sua merita in exempłu phin¬
sei suꝑbientis audeat. quin potius humli
uoce acmente ꝓclamet Ds̃ ꝓpicius est
mihi peccatori. Nec aridũ adilectione p¬
mi corgestans. ad placandã sibi conditris
gram genu flectat. iuxta eũ qui .c. deniri
fratri quos sibi debebat dimittere nolens d¬
cẽ milia talenta sibi adño frustra p̃cabatis
remitti. Nec ieiunũ ab amore conditori
pectus habens. temporalia quȩ libet pous
in oratione quã eiꝰ uisionẽ requirat. acbi¬
merandus in eis dequib ait ipse. Quia ns¬

Expanded text:
etiam loca et tempora in quibus operatur et loquitur, mysticis ut saepe dictum est sint plena figuris, cum in monte orat Dominus, quasi tacite nos admonet sublimia tantum orando inquiri, et pro coelestibus bonis supplicari debere. At cum in valle orat, et hoc in valle pinguium sive pinguedinis, ipsius aeque insinuat nobis humilitatem semper in orationibus, et internae pinguedine dilectionis esse servandam, ne quis videlicet orans Deum, jactare sua merita in exemplum Pharisaei superbientis audeat, quin potius humili voce ac mente proclamet: Deus, propitius esto mihi peccatori . Ne aridum a dilectione proximi cor gestans, ad placandam sibi conditoris gratiam genuflectat, juxta eum qui centum denarios fratri, quos sibi debebat, dimittere nolens, decem millia talenta sibi a domino frustra precabatur remitti. Ne jejunum ab amore conditoris pectus habens, temporalia quaelibet potius in oratione quam ejus visionem requirat, annumerandus in eis de quibus ait ipse: Quia re
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse uideat᷑. Dñs aut̃ ut ostendert ain¬
mal uiuũ &spirans templũ: dixerat. etago
intriduo suscitabo illud. Aliud÷ ȩdificart
aliud suscitare. Exurgens sũ mus sacerdos n
mediũ : interro gauit ihm̃ dic̃s. Non i sions

Expanded text:
dixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet anidixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet animal vivum et spirans templum, dixerat: Et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. Et exsurgens summus sacerdos in medium, interrogavit Jesum dicens: Non