comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ina libusuulgus & masculinigeneris & neutri lectum generis neutri hocloco alibimas culimi

Expanded text:
nimalibus. VVLGVS et masculini generis et neutri lectum est: generis neutri hoc loco, alibi masculininimalibus. VVLGVS et masculini generis et neutri lectum est: generis neutri hoc loco, alibi masculini
Abbreviated transcription (Latin):
luat ltue suc nauigabiles facit ut nrumq leuesg̃ camqud aborem: & scire debemus prude
poctam procausi s udtendere uł corripeit orationem ut hodo co periditantib troianis tota celeritate
citee sipuentum contra in .v. libro ubinullum periculum est latius describit placantemmari
musarcem pea Tabitus undasfigura est quodenii nbsinodo dicimũs ꝑripit pesitionem nomi¬
nicopulatam sequenti uerbo antiquiuer so ordint prepositiõ nem̃ degactam nominiiun gebantuer¬
bn itatamenut ess& in a parsorationis & faciebant honestam elacutionem ipsdicimus perundusla¬
litur Illi dicebant per labiturundas Item ꝑfurum curro & percur rosbrum Notandum plane
motum comparat tullius populo tempesntatem ideo aut magno addidit quia ubi frequens est
populus uibi& crebra seditio: aniois ignobilea deststultum ut contra nobilemanimum pru¬
ntinm dicimus ideo &iam paulo postait anrectis a uribus sumpsitenim trans lationem abli¬

Expanded text:
AT leves ac navigabiles facit, ut «nostrumque leves quaecumque laborem». Et scire debemus prudenter poetam pro causis vel tendere vel corripere orationem, ut hoc loco, periclitantibus Troianis, tota celeritate dicit esse subventum. Contra in quinto libro, ubi nullum periculum est, latius describit placantem maria mus arcem?». PERLABITVR VNDAS figura est. Quod enim nos modo dicimus per praepositionem nomini copulatam sequente verbo, antiqui verso ordine praepositionem detractam nomini iungebant verbo, ita tamen ut esset una pars orationis, et faciebant honestam elocutionem. Nos dicimus ‘per undas labitur’, illi dicebant ‘perlabitur undas’. Item ‘per forum curro’ et ‘percurro forum’. Notandum plane motum comparat, ut Tullius populo tempestatem, ut populus, ibi et crebra seditio. ANIMIS IGNOBILE id est stultum, ut contra ‘nobilem’ animum prudentium dicimus. Ideo etiam paulo post ait ‘arrectis auribus’; sumpsit enim translationem ab a
Abbreviated transcription (Latin):
Alii tamen dicunt sepa randum eẽ ut deo dio iunonis nondubitat quaerat aũt quod aliud numen est lesum qu
eneleso lden trahitur in ambigui tatem & requirit in quolu nonis. Nondibitat aũt quaerat numenlesitae neas qui
ua rpallage q̃ fitquotiens cumque percontrarium uerba incelleguntur sicalibi daredassib: austroscumuentis

Expanded text:
Alii tamen dicunt separandum esse, ut de odio Iunonis non dubitet, quaerat autem quod aliud numen est laesum. ‘Quo Alii tamen dicunt separandum esse, ut de odio Iunonis non dubitet, quaerat autem quod aliud numen est laesum. ‘Quo numine laeso’ ideo trahitur in ambiguitatem et requirit in quo Iunonis numen laesit Aeneas, quia hypallage, quae fit quotienscumque per contrarium verba intelleguntur. Sic alibi «dare classibus austros», cum ventis
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃: Nam que hoc melius est lucanustamen ipsum ordinemuertit: Primo enim proposuit indenarrauit postea inuocauitut
iliquid ultrahum a nam possibilitatem requirimus. hincin arte poetica horatius nec ds intersit nisi dignus uindice:
iodis inciderit: bene ergo inuocat uirgilius. Non enimpoterat perseiram numinis nosse: Iteminu nolibro nisi ad he
au nouires animum que minis tr& quis creder& turnum euass se decastris: quanum In elesi quoa inquo inqua cau
a& est septimus causus & romuni selututiodicimus enim quo telesi est & alia expositionamq iunomulta hab& numi
em est regina ut que diuum incedo regina: sunt & aliacius numina: merito ergo dubitat quod eius loserat numenae

Expanded text:
fecit; namque hoc melius est. Lucanus tamen ipsum ordinem vertit; primo enim proposuit, inde narravit, postea invocavit, ut fecit; namque hoc melius est. Lucanus tamen ipsum ordinem vertit; primo enim proposuit, inde narravit, postea invocavit, ut ur nisi cum aliquid ultra humanam possibilitatem requirimus. Hinc in Arte Poetica Horatius «nec deus intersit nisi dignus vindice nodus inciderit». Bene ergo invocat Vergilius; non enim poterat per se iram numinis nosse. Item in nono libro nisi adderet «Iuno vires animumque ministrat», quis crederet Turnum evasisse de castris? QVO NVMINE LAESO ‘quo’ ‘in quo’, ‘in qua causa’, et est septimus casus et communis elocutio; dicimus enim ‘quo te laesi’. Est et alia expositio. Namque Iuno multa habet numina:  ut «Iuno Lucina fer opem»; est regina, ut «quae divum incedo regina»; sunt et alia eius numina. Merito ergo dubitat quod eius laeserit numen Aeneas.
Abbreviated transcription (Latin):
it hn xii libroragantem iunonem nepereat nomen latinum. Iteminexecrationem didonis legim. Neccumse subleges
it sed &iamtroianis in posuit menito Ergo illi tribuit quod mipsofueratut poss& perire unde & ipse mo¬
diiam constat sedaquo in certum est utrum a creusac anala uintae filio, de quare &iam liuius dubitat: hanc aut em
ume uertis s& tullius hostilius om̃s nobiles familias romamtrans tulit & sciendum benehunc ordinemseruare uirgiliũ
t̃tedicat latum inde albam postromam quod & hoc lo cofecit & in quinto libro ut priscasdocuit caele brarelatinos alla
i docueresuos nunc maxima porro accepitroma & patrium seruauit honorem: Iteminseptimo libromoserat hesperiom
ius urbes albanacoluere sacrum nunc maxima rerum roma colitmenia rome: Aut propteredificia in¬
urrant plerumque tamendua sresfaciunt &ipsamꝓpositionem miscent in uocationi quodiutroque opereomeriis

Expanded text:
imo libro rogantem Iunonem ne pereat nomen Latinum; item in execratione Didonis legimus «nec cum se sub legesit, sed etiam Troianis inposuit. Merito ergo illi tribuit quod in ipso fuerat ut posset perire. Vnde et ipse ditam constat, sed a quo incertum est, utrum a Creusae an a Laviniae filio; de qua re etiam Livius dubitat. Hanc autemum evertisset Tullus Hostilius, omnes nobiles familias Romam transtulit. Et sciendum bene hunc ordinem semper servare Vergilium, ut ante dicat Latium, inde Albam, post Romam. Quod et hoc loco fecit et in quideinde "Albani docuere suos, nunc maxima porro accepit Roma et patrium servavit honorem" . item in septimo libro "mos erat Hesperio in Latio quem protinus urbes Albanae coluere sacrum, nunc maxima rerum Roma colit" . atque altae moenia rnarrant. Plerumque tamen duas res faciunt et ipsam propositionem miscent invocationi, quod in utroque opere Homerus
Abbreviated transcription (Latin):
ad discretionem ponisolent. pruges generdic̃ fruges om̃s dicunt᷑ &erant qui discernunt frumentu a frugib. nam
ncero ait olei & fruguminitarum cum dele geminibus dicer& ut ostende r& &iamfrumenta fruges
cari frugum autem nomen tractum est a frumine id ÷ eminenteguturis parte receptas libera¬
tas ut medioque ex hoste recepitid: liber auit : & torrere parant flammis & multiistero proteronputant
timen&iam contra hocillos setuentur eemplo nunctor rete ignifuges nune frangite saxo & uolunt
tes superiora quia dixit undis cerem ee corruptam quam necesse fuerat ante sic cariqui
nllaticonia pinsit Aene as. merita personarum uilibus officii inter ẽẽ non debent qđ bene seruat ubi que
e&pinsores dicti sunt quinuncpistoresuocantur. pinsere autem dicipersius probat ut atergo quem

Expanded text:
ad discretionem poni solent. fruges generaliter omnes fruges dicuntur, et errant qui discernunt frumenta a frugibus. nam icero ait «olei et frugum minutarum», cum de leguminibus diceret, ut ostenderet etiam frumenta ‘fruges’ vocari. Frugum autem nomen tractum est a frumine, id est gutturis parte. RECEPTAS liberatas ut «medioque ex hoste recepit», id est liberavi. ET TORRERE PARANT FLAMMIS ET FRANGERE SAXO multtamen etiam contra hoc illo se tuentur exemplo «nunc torrete igni fruges, nunc frangite saxo» et volunttes superiora, quia dixit undis Cererem esse corruptam, quam necesse fuerat ante siccari. Qui lla ciconia pinsit». AENEAS merita personarum vilibus officiis interesse non debent - quod bene servat ubique pinsores’ dicti sunt qui nunc ‘pistores’ vocantur. ‘Pinsere’ autem dici Persius probat, ut «a tergo quem
Abbreviated transcription (Latin):
gouictore enea perire nomen latinum seduolens sibi fauorem lati canciliare: Nomen latinum non solum illis

Expanded text:
go victore Aenea perire nomen ‘Latinum’. Sed volens sibi favorem Latii conciliare nomen ‘Latinum’ non solum illisgo victore Aenea perire nomen ‘Latinum’. Sed volens sibi favorem Latii conciliare nomen ‘Latinum’ non solum illis
Abbreviated transcription (Latin):
irare tasinuenitur a laminalis partib: orationis in sit aduerbium proaducrbio ut esthoctum igni paens a
Nonq meminerat sedq in inemoriaerat dehisautom haectantumꝙ̃ lecta s ponimi Nec ad eorum exempla alia fe¬
mam cnulta quoq abello passusdũs coniunctiones separatas Naturaliter ne moconiungit sed plerumꝙ a poetiscas¬
sa manfit ergohio unauacat sicutalio locodixitq & proelia uoae diremit, bello passus contraturnum dim
Curbem tres hios significationes Aut enim troiam dit̃ quam ut primum initaliam uenit fecit aei¬
dici quam primum fecit aenuas & liuius in primo & cato inoriginibus testantur: dumenim haccfier
ab agrestib propteruul neratum coruum regium motas bella auclauro lauinium: & significat dumdonec

Expanded text:
trarietas invenitur etiam in aliis partibus orationis, ut sit adverbium pro adverbio, ut est «hoc tunc ignipotentrarietas invenitur etiam in aliis partibus orationis, ut sit adverbium pro adverbio, ut est «hoc tunc ignipotennon ‘quae meminerat’, sed ‘quae in memoria erat’. De his autem haec tantum quae lecta sunt ponimus nec ad eorum exemplum alia formamus. MVLTA QVOQVE ET BELLO PASSVS duas coniunctiones separatas naturaliter nemo coniungit, sed hoc plerumque a poetis causa metri fit. Ergo hic una vacat, sicut alio loco «dixitque et proelia voce diremit». ‘Bello passus’ contra Turnum. DVM CONDERET VRBEM tres hic sunt significationes: aut enim ‘Troiam’ dicit quam, ut primum in Italiam venit, fecit Aedici quam primum fecit Aeneas, et Livius in primo et Cato in originibus testantur — dum enim haec fieret, ab agrestibus propter vulneratum cervum regium mota sunt bella: aut Laurolavinium, et significat 'dum' donec;
Abbreviated transcription (Latin):
persicus sormo est & significat diuitias estaut generis feminini ut &ga taletus agrosti quocxemplo appi
e supersluo queri a multis quom ad modum potuerit aurum natare: Nescientib gazasidestos
plerumq a aduttum queres pond& ia t roiugena interprtesdaum qndauna hobe quaripo do silst or

Expanded text:
Persicus sermo est et significat divitias; est autem generis feminini, ut «et gaza laetus agresti». Quo exemplo apparet Persicus sermo est et significat divitias; est autem generis feminini, ut «et gaza laetus agresti». Quo exemplo apparet quoque superfluo quaeri a multis, quemadmodum potuerit aurum natare, nescientibus gazas, id est opes, plerumque et ad utrumque respondet, ut «Troiugena, interpres divum, qui numina Phoebi, qui tr
Abbreviated transcription (Latin):
ol os dire ut par& amordictis apparereonim est uideriutap par& liquido sublimis inacronisus & at cobsir¬
uatio diligenter cus codiri deb& licx camauctoresmetricausa plerum que corrum punt rarił propter
maris magnitudinem ul quia una perierat nauis Naates prima uerbi positio est nomasnat undeest na¬
reper aesta cemliquidam & prima syllaba naturaliter longa est lice natare nabreuissit intadem significa¬
cacione In sargiteuasto tapinosis est idest rimagne umilis exposio prudenter ta menuir gilus hum¬
litatem sermonis epreheton subleuat ut hocloco uasto ad didititem cumde equoloquetur aitcauernas
ingentes arena uirtim benead didituirum: Ar maenim dicuntur cunctarum artium is trumenta
utcere aliaq arma ltomcolligere armaiub& & alio lo codicendum &que sunt duris agrestibus arma

Expanded text:
oboedire’, ut «paret amor dictis», ‘apparere’ autem, ‘videri’, ut «apparet liquido sublimis in aëre Nisus». Et haec observatio diligenter custodiri debet, licet eam auctores metri causa plerumque corrumpant. RARI vel propter maris magnitudinem vel quia una perierat navis. NANTES prima verbi positio est ‘no nas nat’, unde est «nare per aestatem liquidam». Et prima syllaba naturaliter longa est, licet ‘natare’ ‘na’ brevis sit in eadem significatione. IN GVRGITE VASTO tapinosis est, id est rei magnae humilis expositio. Prudenter tamen Vergilius humilitatem sermonis epitheto sublevat, ut hoc loco ‘vasto’ addidit. Item cum de equo loqueretur ait «cavernas ingentes». ARMA VIRVM bene addidit ‘virum’. ‘Arma’ enim dicuntur cunctarum artium instrumenta, ut «Cerealiaque arma», item «colligere arma iubet» et alio loco «dicendum et quae sint duris agrestibus arma».
Abbreviated transcription (Latin):
si daois ao uosim au cde m tatis ca sibuis ł per sonis : a edem ꝑmantant aduerbiasine dabio smulla euro hoc
la pat sora tiosisa dr nutttario can duii sane quod eparticule plerum ꝙ suam na curam habent rã sellabarũ
uincu mote & ima longesint cute m&dactilus inuenitur necpossumus harat partium naturam discate
i ua sibite gulis son sunt i uoce refert pleo nasmos est quisit quatiens ad dunt suꝑflu aut a libiuo eem quohis
mnbus ansi Ster tentaus hsoculis ego melii dituris cura dicta abto quod cor ur at dem ꝙ paulo posaut premit
ltumcordedoloreois atgor acger e& tristis & male alensaegio tus autem siueegrat tans tantũ modoma¬
nmdd siquotur ÷ Namis pemletitia scquitur spesuerom uultu noniuidetur stletitig hae cautem figura auer
iuce siqut imntdlegamus abeoquad sequitur id quod preceditut merite que tr peetent premi a palmt. Palma

Expanded text:
 ‘vosmet’, ut mutatis casibus vel personis eadem permaneant, adverbia sine dubio sunt; nulla enim hoc alia pars orationis admittit. Notandum sane quod hae particulae plerumque suam n et ‘met’ longae sint, ‘tutemet’ dactylus invenitur, nec possumus harum partium naturam discutere, quia sub regulis non sunt. VOCE REFERT pleonasmos est, qui fit quotiens adduntur superflua, ut alibi «vocemque his auribus hausi», Terentius «his oculis egomet vidi». CVRIS cura dicta ab eo quod cor urat. Denique paulo post ait «premit altum corde dolorem». AEGER ‘aeger’ est et ‘tristis’ et ‘male valens’, ‘aegrotus’ autem sive ‘aegrotans’, tantummodo ‘d sequitur; nam spem laetitia sequitur. Spes vero in vultu non videtur, sed laetitia. Haec autem figura et versa vice fit, ut intellegamus ab eo quod sequitur id quod praecedit, ut «meritaeque exspectent praemia palmae». ‘Palma
Abbreviated transcription (Latin):
uualibu eosse ditissi aiudag iphotnicum quonins unumest agerfeni tumlte msalustius Romuo age tere
dis ettos sionus saneque eptus cutliomro den fottisiinum dixerit cump achillem & aiacem ipse sis cert¬
lsen d a sulsissamsaut porumum g iec cotuni achillem miltidicunt Ideos ortis num quia uxto ciende
nedos da nausl neuliia de musa tionem aentat uo lunt furtissi mum dictuma quo eum constat esse peras¬
sateles laude liocatiua gre cusenen sienamla cine dicen & otrtida debuit ponete ommatrami patro ou¬

Expanded text:
alibi ipse «ditissimus agri Phoenicum»; non enim unus est ager Phoenicum. Item Sallustius «Romani generis disertissimus». Sane quaeritur cur Diomedem fortissimum dixerit, cum post Achillem et Aiacem ipse sit tertius; unde et Sallustius ait «primum Graecorum Achillem». Multi dicunt ideo fortissimum, quia iuxta Homerum medes Danaus. Multi ad excusationem Aeneae volunt fortissimum dictum, a quo eum constat esse percussum. TYDIDE vocativus Graecus est; si enim Latine diceret, ‘o Tydida’ debuit ponere. Omnia enim patro
Abbreviated transcription (Latin):
mna &haeris &stequentir uir gilius duois taconsundit intentantminantorom̃a aut ad supor cora stunt¬
iulitu se ltemplo lieo ẽ augutum ser motemplotum dicitur locusmant desgnacus maere postquem
ico captantur auguria aeneae seruauit tonpenon utaeneam ultimum terretum diquen
cadit si cut & decalore & deftigore urereditimus ut est aut horee penetrabile srigusadurat ihgo¬
nit non proptermor temingomit : scquitur enim utterq quaterq beatised propter morin genus
graueest enim se cundum homerum perire nausragio quia animaigne a est & ex cingui cuidetur in ma

Expanded text:
aetheris. Et frequenter Vergilius duo ista confundit. INTENTANT minantur. OMNIA autem ad superiora rettulit. EXTEMPLO ilico. Et est augurum sermo. ‘Templum’ enim dicitur locus manu designatus in aëre, post quem factum ilico captantur auguria. AENEAE servavit τὸ πρέπον, ut Aeneam ultimum territum dicat. num exitum cadit, sicut et de calore et de frigore ‘urere’ dicimus, ut est «aut Boreae penetrabile frigus adurat». INGEMIT non propter mortem ‘ingemit’ - sequitur enim «o terque quaterque beati» - sed propter mortis genus. Grave enim est secundum Homerum perire naufragio, quia anima ignea est et extingui videtur in mar
Abbreviated transcription (Latin):
Imento : Mnariciora ditum nomen est Iouemaũt auiuando dixerunt Nullagnim ressic fou& omnia quet¬
ad modumcalor cotannos licentor inistis clocucionibus & ac cusa tiuo & ab latiuo utim dici mus enimato¬
ta noc telege & cotam noccem legi honestiaita men elocutio est peraccusatiuum aut quis quã nonero ianor
sedom nium goneraliter pterta postoa ut preter eaui dit pecporticor or tiam plius obiectam pasius odi
taliaflam mato quod suporiusintor miserat nuncreddidit Nam dixerat superius haecsecum & mode n
uolutans idest cogitans nmborum: pimbi a c̃uentos sgnificant porun q nabesid ylauias ergo proutlocus farrit
intellegamus poroprie tamen nimbu o cantur repentine a prcopitespluuit nampluuia s dicimus lentas aiuges lo¬
cuf&a nc̃ plena utalio lo co f &a armis sciendum est aut foadici & grauidam & partuliberaam ut fecerat &ur¬

Expanded text:
erposito elemento mariti traditum nomen est. Iovem autem a iuvando dixerunt; nulla enim res sic fovet omnia, quemadmodum calor. tot annos licenter in istis elocutionibus et accusativo et ablativo utimur. dicimus enimta nocte legi’ et ‘totam noctem legi’. Honestior tamen elocutio est per accusativum. ET QVISQVAM non Troianorum, sed omnium generaliter. PRAETEREA postea, ut «praeterea vidit, nec portitor Orci amplius obiectam passus transire paludem». TALIA FLAMMATO quod superius intermiserat nunc reddidit; nam dixerat superius «haec secum», et modo ait ‘volutans’, id est ‘cogitans’. NIMBORVM ‘nimbi’ nunc ventos significant, plerumque nubes, vel pluvias; ergo prout locus fuerit intellegamus. Proprie tamen ‘nimbi’ vocantur repentinae et praecipites pluviae; nam pluvias dicimus lentas et iuges. LOCA FETA nunc ‘plena’, ut alio loco «feta armis». Sciendum est autem ‘fetam’ dici et ‘gravidam’ et ‘partu liberatam’, ut «fecerat et vir
Abbreviated transcription (Latin):
ss cunliorantis olisdas ssen andictaes ia notu nulraa uoa idestalignis unde & calones dicuntur quilignamil¬
us llius ipsius naturaliter mediaprodicitur syllaba sed cumopus est cortipitur hacexcusatiam lmqud tecs
uo dalemo longamuo calis se quitur superiori resretrahitur ut est in sule iomo in magno a subi lio alto ecob borma¬
ud st de tonengi inlatino enim ser mone cumpe ne ul timia corripitur ante peneultina haba h aeceneu
a non uatagio dam dio uares fuetunt a ambofuerunt sediratela monius in camore & estgreca figara saliaro¬

Expanded text:
se releget»; classis enim dicta est ἀπὸ τῶν κάλων, id est a lignis, unde et calones dicuntur qui ligna milius’ ‘illius’ ‘ipsius’ naturaliter media producitur syllaba, sed cum opus est corripitur hac excusatione: nam quotiens vocalem longam vocalis sequitur, ei vires detrahit, ut est «insulae Ionio in magno» et «sub Ilio alto». Et ob hoc mutant accentum; in Latino enim sermone cum paenultima corripitur antepaenultima habet accentum, Et non vacat; nam et duo Aiaces fuerunt, et ambo furuerunt, sed ira Telamonius, hic amore. Et est graeca figura, si
Abbreviated transcription (Latin):
intro elaborantes egredi sonoras graues sonis & esttempestatise piteton: Or doaũt talis est a colusuentos &tem¬
oestates sonoras uasto antro premit acuidis & carcert frenagcrans latioest ꝓporti cuamlitentiam facta Career
ute mestundetumq probibemur ex ire dictus quasi arcer abarcendo locumaũ in quo seruantur noxu carcerẽ
lcimus pu merotantum singulari: undeuero erumpunt qua drige carceres dicimus poumero cantum plurali
tneore utio sea libiquan cuignes anime que ualent & horatius in pellunt anime lintea tarchit mollit᷑ idro drȩ¬

Expanded text:
NTES elaborantes egredi. SONORAS graves sonis . Et est tempestatis epitheton. Ordo autem talis est, ‘Aeolus ventos et tempestates sonoras vasto antro premit’. AC VINCLIS ET CARCERE FRENAT translatio est per poeticam licentiam facta. Carcer autem est undecumque prohibemur exire, dictus quasi ‘arcer’ ab arcendo. Locum autem in quo servantur noxii ‘carcerem’ dicimus numero tantum singolari, unde vero erumpunt quadrigae, ‘carceres’ dicimus numero tantum plurali,πὸ τοῦ ἀνέμων, ut ipse alibi «quantum ignes animaeque valent» et Horatius «inpellunt animae lintea Thraciae». ‘Mollit’ a
Abbreviated transcription (Latin):
pur acnean primum aditaliam uenisse dixerit cum paulo postdicat ante noremanteaduentum aene x
undas seciui tatem: Constat quidem sed habita temporum ratione peritissime uirgilius durt iNa mopa
llo tempore quoa eneas aditaliam uenit finis eratitalieus que ad rubi conem fluuium Cuius reime minit
u canis agallita certuslimes abausoniis disterminat arua colonis: unde appar& antenorem suonadi¬
taliamuenisse d adgalliam cis al pinam in qua uenetia est: poste a uero promotisusq a dil pesitalip
Inhus nouitas creauites ro rem : pleriq tamen que stionem hancuolunt ex sequentibis solui: ut uidea tur
lhoc addidisie uirgilius adla uinali tora. Nesignificar& antenorem ineliortam est superiorex po

Expanded text:
ur Aeneam primum ad Italiam venisse dixerit, cum paulo post dicat Antenorem ante adventum Aeneae fundasse civitatem. constat quidem, sed habita temporum ratione peritissime Vergilius dixit. namque illo tempore, quo Aeneas ad Italiam venit, finis erat Italiae usque ad Rubiconem fluvium: cuius rei meminit Lucanus et Gallica certus limes ab Ausoniis disterminat arva colonis. unde apparet Antenorem non ad Italiam venisse, sed ad Galliam cisalpinam, in qua Venetia est. postea vero promotis usque ad Alpes Italiae finibus, novitas creavit errorem. plerique tamen quaestionem hanc volunt ex sequentibus solvi, ut videatur ob hoc addidisse Vergilius 'ad Lavina litora', ne significaret Antenorem. melior tamen est superior expo
Abbreviated transcription (Latin):
iliquando cdiuino utipsa cana soro: Aliquando canto ut in hocloco: Nam proprit canco significit quia cantand
ine: Carminatro iat troiarrgioest asie alium ciuitas asi eplerũq camenusar pant poete a prou̾itut t

Expanded text:
aliquando ‘divino’, ut «ipsa canas oro»; aliquando ‘canto’, ut hoc loco. Nam proprie ‘canto’ significat, quia cantanda aliquando ‘divino’, ut «ipsa canas oro»; aliquando ‘canto’, ut hoc loco. Nam proprie ‘canto’ significat, quia cantanda sunt carmina. TROIAE Troia regio est Asiae, Ilium civitas Troiae; plerumque tamen usurpant poetae et pro civitat
Abbreviated transcription (Latin):
Arma multiuariedissor᷑ curabar misuirgiliuscoeperit om ne stamen in hanc sentire manifestum est
eum const& aliunde sumpsissȩ principium : sicut in pͥmissa eius ui ca monstratum est perarma
bellum significat & esttropusm&onrmia Namarma quibus inbello utimur probello posuit sicutirg a
quunpace utimurpropace ponitur: utcicero cedentarma toge Ide bellam paciarmauirumq figura usi¬
tutiest utnoneo ordineres pondeamus quo proposuimus nam prius de erroribus anenedicit post debel¬
lohacautem figura &iam in prosa utimur siccicero in uerrinis: Namsi ne ullo sũ tonr̃o comistunicis stuten¬
us ppedĩato maximosex ercitusnrõsuestiuit Aluitarma uit uirum quem nondicit sedexcir cum stan¬
sostendicaenean: Cano polis emus ser moest Tria enim significat aliquando laudo ue regemꝙ canebant

Expanded text:
ARMA multi varie disserunt cur ab armis Vergilius coeperit; omnes tamen in hanc sententiam assentire manifestum est, cum eum constet aliunde sumpsisse principium, sicut in praemissa eiusdem vita monstratum est. Qua cabellum’ significat, et est tropus metonymia. Nam arma quibus in bello utimur pro ‘bello’ posuit, sicut toga qua in pace utimur pro ‘pace’ ponitur, ut Cicero «cedant arma togae», id est ‘bellum paci’. ‘Arma virumque’ figura usitata est, ut non eo ordine respondeamus quo proposuimus; nam prius de erroribus Aeneae dicit, post de bello. Hac autem figura etiam in prosa utimur; sic Cicero in Verrinis «nam sine ullo sumptu nostro coriis, tunicis frumentoque suppeditato maximos exercitus nostros vestivit, aluit, armavit». VIRVM quem non dicit, sed circumstantiis ostendit Aenean. CANO polysemus sermo est. Tria enim significat: aliquando ‘laudo’, ut «regemque canebant»;
Abbreviated transcription (Latin):
sludi cant secundum primumeẽ : Ttium scđm & primumtertium Idõ quia prima ilium concidit poster¬
nonem prema reddamꝰ & non numquem fucuram preoccu pemus ut ꝑuaticinationem quo & iam hora t̃sic prece¬
oit inarte poetica: ut iam nuncdicat iam nunc debentia dicipleraq differat & presens intẽp omittat: tin¬
de constat perite fecisse uirgilium: sola superest explanatioq̃ insequenti expositione probabitur haec quantũ
mpertin& dixisse sufficiat nambu colicorum & georgicorum aliaratio est. Sciendum preterea es
nod sicut nunc dicturi thema proponimus. Ita uete res incipiebant carmen articulo carminisui ut putaar ma

Expanded text:
flue dicant secundum primum esse, tertium secundum, et primum tertium, ideo quia primo Ilium concidit, post erflue dicant secundum primum esse, tertium secundum, et primum tertium, ideo quia primo Ilium concidit, post ertionem prima reddamus et non numquam futura praeoccupemus, ut per vaticinationem: quod etiam Horatius sic praecepit in arte poetica "ut iam nunc dicat iam nunc debentia dici, pleraque differat et praesens in tempus omittat" : unde constat perite fecisse Vergilium. sola superest explanatio, quae in sequenti expositione probabitur. haec quantum ad Aeneidem pertinet dixisse sufficiat, nam bucolicorum et georgicorum alia ratio est. sciendum praeterea est quod, sicut nunc dicturi thema proponimus, ita veteres incipiebant carmen a titulo carminis sui, ut puta "arma
Abbreviated transcription (Latin):
Qi domumq pacresnatos ꝙrui debit Iliadum turba & frrgiiscomitata ministris ocerderit firraptop¬
imut eroa coar seritigni. Garda nium tociens sudar& sanguinelitus Nonita namꝙ & sinallum mne¬
rabilt nom seminea in poenaẽ habe uctoria laudemextinxisse mofastamen & sumsisse merentis laudi¬
borpoenas animumq ex plessẽiuuabit ultricis famam & cineris sacias sem eorum taliaiabeibathesfur uc¬
nse petlo uis conti nensuesa cumifictni iaamdent an ad taliamue nise manisestune uensremne rolo
discaprs ciomio ut inissumur mner esituis constatet conpositum estaut stilus grandilaer uso auam sint
demis sum nomeniulo: Denumerolibrorum Nulla bcquestio c̃ lic& in alis inueniatur auccoribus: Nam plautum alii
dcunt uginti &unum fabulas scripsisse alii qua draginta aliicentum ordo quoq manifestus est lic& quidam super¬

Expanded text:
que domumque patres natosque uidebit, Iliadum turba et Phrygiis comitata ministris ? Occiderit ferro Prique domumque patres natosque uidebit, Iliadum turba et Phrygiis comitata ministris ? Occiderit ferro Priamus? Troia arserit igni? Dardanium totiens sudarit sanguine litus? Non ita. Namque etsi nullum memorabile nomen feminea in poena est, habet haec uictoria laudem. Extinxisse nefas tamen et sumpsisse merentis laudabor poenas, animumqsque personis, continens vera cum fictis; nam Aeneam ad Italiam venisse manifeslocutam cum Iove missumve Mercurium constat esse compositum. Est autem stilus grandiloquus, qui constat demissum nomen Iulo" . de numero librorum nulla hic quaestio est, licet in aliis inveniatur auctoribus; nam Plautum alii dicunt unam et viginti fabulas scripsisse, alii quadraginta, alii centum. ordo quoque manifestus est, licet quidam super
Abbreviated transcription (Latin):
tum hebere. Aliter dñt eẽ aedicccis scinguinem cumseoccidis s& gladio hectoris inscriptum eẽ
Nlorem acȩ hoc est eterodotus grocus quet uoce ecũt excle mauerunt grecicumse eix pertusisit eeomnde¬
cune sctipturitm .i÷ et̃ infilio ietimo id ÷ acae quidem nomens criptum ipsum adicccis eẽ dict conpo

Expanded text:
itum habere. Aliter: dicunt esse Aiacis sanguinem; cum se occidisset gladio Hectoris, inscriptum esse in itum habere. Aliter: dicunt esse Aiacis sanguinem; cum se occidisset gladio Hectoris, inscriptum esse in florem aeae, hoc est gemendi sonitus Graecus; qua voce autem exclamaverunt Graeci, cum se Aiax percussit, eam dicunt scriptam esse in folio ietimo, idest aeae. Quidam nomen scriptum ipsum Aiacis esse dicunt. CONPO
Abbreviated transcription (Latin):
stitus potuit eutdere ibique uestem sut minripa contra posita siccauit. Reite i amoue fug
pauerit: Aestus .i. calor nac mestus solis litc consumitur nisimulsum fuerit, eheu ique int̃iecciodo
lentis. In eruo i. tĩcur hiscerte i cornificio: nimicerenti mouent fascinat i farmu in&har̃.
Dic quib interris & crismihi magnus appolloħis patect caeli spatium non amplius ulnas hiede¬
plius quamtrium ulncrũ mensuram habobat cumque descendissoc sursum non ampliorem cae li
spateremer sisse fertur adrapiendã serpinam. Alitercȩ lispatium .i clipeũ cidiocis dñt trum ul¬
rumntiuo exps secceli foa me fuit icchintũ signif quem eidiectu discioccidisse dt̃ Alter insicilie ianu
speluncȩ in quam horeus liberam rtpuit aliter dt̃ cornif abisso urgilio adisse que inceliũ mo¬
tucnũ quendẽ totigit quic sumptis omnibus saculiatib pihil sibirelinquit nisi locum triumulnaꝵ

Expanded text:
x potuit uestitus euadere ibique uestem suam in ripa contraposita siccauit. Allegpauerit. Aestus, ardor. Nam solis calore lac consumitur, nisi mulslentis. IN ERVO idest tĩ cur. HIS CERTE idest Cornificio nimia. HAERENT idest movent. FASCINAT idest farmuinethar. dic quibus in terris, et eris mihi magnus Apollo tris pateat caeli spatium non amplius ulnas; modplius quam trium ulnarum mensuram habebat, cumque descendisset, sursum aspiciens non ampliorem caeli Dis Pater emersisse fertur ad rapiendam Proserpinam. Aliter: caeli spatium idest clipeum Aiacis dicunt trium ulnarum, in quo expressa caeli forma fuit. Hyacinthum significat, quem Aiax ictu disci occidisse dicitur. Aliter: in Sicilia ianua speluncae, in quam Orcus Liberam rapuit. Aliter: dicit Cornutus ab ipso Virgilio audisse se, quod Caelium Mantuanum quendam tetigit, qui consumptis omnibus facultatibus nihil sibi reliquit, nisi locum trium ulnarum
Abbreviated transcription (Latin):
matoris in laurum arborem uersecest. Alidnt dampnin untmn deny mphis cha pollꝰ neuitirtam &p
ropudore neca presororese & in famis abiouepetisse utin laurum uerteretur exetarbort apollines
deuma maris gratiam sibi panas: autdapnini. neptuni filium dñt. daphnidis arcũ i procarmine poeti
uidistipuero i teocrito illo tempore quo dedistiopent ut meingnttit̃ cȩ socris studiat quem & apud
agrum meum fiduciam aduersum me sumpseris. Oat monisi uirgilii caprũ i agrum Excipert iuelleꝑea
trecque dictus oebeneficium &stipendium Caprumi eegrum caꝑi ager coge i collig cartiearis¬
dit es in locis criuis stantes cantupas toredi cidmonenteos quilat emertuolunt. Itet que sub presentia tem¬

Expanded text:
orem versa est. Alii dicunt Daphnin unam de Nymphis ab Apolline vitiatam et proprio pudore, ne apud sorores esset infamis, ab Iove petisse, ut in laurum verteretur. Ex ea arbore Apollinem Deum amoris gratiam sibi parasse. Aut Daphnin idest Neptuni filium dicunt. DAPHNIDIS ARCVM idest pro carmine poetico. VIDISTI PVERO idest Theocrito illo tempore, quo dedisti operam, ut me in gratiam Caesaris studia quem et apud agrum meum, fiduciam adversum me sumpseris? DAMONIS idest Virgilii. CAPRVM idest agrum. EXCIPERE idest velVtraque dicitur, et beneficium et stipendium. CAPRVM .idest agrum. CAPER idest ager. COGE iunt et in locis triuiis stantes cantu pastorali eos admonent qui lac emere uolunt, itaque sub praesentia em
Abbreviated transcription (Latin):
tis & depositisuentus contrarius spcrgntines sica nina mea contempnuntur & munera cebadexi: Perditus i demens
A prosi qui uo luntates secus fontium comtur lant. heuquem fugis ademens hocin se nonalexin: Reuoctt
um est quem dardanium appellat quineca regone pastus fuisse dr̃ onineruamũt artib: suisoppida consi¬
trea posita tes eusi nunum contulent pallas quas condidit arcesminerua enimq̃ & pcellas prima condidit ar¬
ces lurbes. Torualedna : truculenta ł seua ł cespera ł irecit hoc nomenlic& ueteres latinum negent cucto¬
ritate ta menue la dicebantenim leonem masculum & semen ut plautus iuidolaria: Namcuduu seminã
est do armeleges alta recumchoro Tra hit i chari donemtetrahita ratra. aracrũ dr propter ine trmensi¬

Expanded text:
rarius spargit eos, sic carmina mea contemnuntur et munera ab Alexi. PERDITVS idest demens. APROS idest quia voluntates secus fontium conturbant. Heu QVEM FVGIS A DEMENS. Hoc in se, non in Alexin. Reum est, quem Dardanium appellat, quod in ea regione pastor fuisse dicitur. Minervam autem artibus sutica posita Theseus in unum contulerit. PALLAS QVAS CONDIDIT ARCES. Minerva enim, quae et Pallas, prima condidit arces vel urbes. TORVA LEAENA idest truculenta vel saeva vel aspera vel irata. Hoc nomen licet veteres Latinum negent, auctoritate tamen valet. Dicebant enim leonem masculum et feminam, ut Plautus in Vidularia: Namest donum. ALEXI saltare cum choro. TRAHIT idest chori donum te trahit. ARATRA. Aratrum dicitur, propter metri mens
Abbreviated transcription (Latin):
temuneratione eiostendit omne geñ agriculture matromaut̃ eloisinã cerorem dt̃ nã ut patres deos dicebant¬
res itad eas matres uocabant deã matre urãm matrẽ corerẽ utibiaiturã ꝙ mat̃ elius sinadicta abo leusi
rustia globas confringere. Rastriadentiũ raritate dicti suppellex uasa utminea ixdauimine factacratas
coniuncte int̃ seuirge uanñ quo gra nauenti lantur iachi mudo ait quia liberi patris sacra ad purgationom
uaturburis dicta ut uidtur  modesta ambustione. ignaenim floctitur quasi beor sura que sit insimilitudine
ad bouis bineaures quib latita sulcds efficitur temo aircuraͤ rat si dentalia .i inquib uomer induc
hene utra liter: si mod amasculino geñ as durum ꝓducit a raita qui legeñ arboris louis sime leuis noboues

Expanded text:
pro remuneratione ostendit ei omne genus agriculturae. ‛Matrem’ autem ‛Eleusinam’ Cererem dicit; nam ut ‛patres’ Depro remuneratione ostendit ei omne genus agriculturae. ‛Matrem’ autem ‛Eleusinam’ Cererem dicit; nam ut ‛patres’ Dedicta ab Eleusina, rustici glebas confringere. RASTRI a dentium raritate dicti. SVPELLEX vasa viminea idest de vimine facta. CRATES coniunctae inter se virgae. VANNVS qua grana ventilantur. IACCHI ideo ait, quia Liberi Patris sacra ad purgationem vatur, ‛buris’ dicta, ut videtur Modesto, a bustione; igni enim flectitur; quasi βοὸς οὐρά, quod sit in similitudinem caudae bovis. BINAE AVRES quibus latior sulcus efficitur. TEMO aircurarathir. DENTALIA idest in quibus vomer inducitur: hic neutraliter, postmodum masculino genere: durum procudit arat
Abbreviated transcription (Latin):
genus hominis indicauit super fluuo enim questionẽ mouent. Comm& aredicent es osseri ł treptolemũ aratru
inuenisse piamaliud x unam re inuenire aliud om nom agriculturam: cerescumfiliã q̃ rer& liberam ramati
ca ad caen am hospitalit̃ ab ipsosusceptax rediditgratiam. Nã filioeĩ treptalemo arandi ac serendiusum utii¬
le hominib hostend & ipsãde monstrauit sucre ꝗuictũ proberent religione quedã ł melad ferebant didicer&ut
utnibuilmali ante habueñt aut reuera additusq antoquidom erat labor stantum herbarũ intibos postea acces
ligo aut̃ genus ⁊ uiti qdđ culmi perunt segnis inutilis signes in arum infructuosis. aspera silua notandum &ia
riles ad discretionẽ earumꝙ serunt Dominantus ꝗ altius inter segetes crescunt: ꝓmes si pesc̃piscam samae
tie aut longe abatinis inquacum regnar& celeus & corerem que rontem filiam suscepissa hospitio il

Expanded text:
quaestionem movent commentarii, dicentes Osirim vel Triptolemum aratrum invenisse: nam aliud est, unam rem invenire, aliud omnem agriculturam. Ceres cum filiam quaereret Liberam et in Atticam adveniret ad Celeum, hospitaliter ab ipso suscepta reddidit gratiam. Nam filio eius Triptolemo arandi ac serendi usum, ut ille hominibns ostenderet, ipsa demonstravit. SACRAE quae victum praeberent religione quadam vel mel adferebant. DEFICERENT ut ut nihil mali ante habuerint, aut revera ‛additus’, quia ante quidem erat labor, sed tantum herbarum, intiborum, postea accesBIGO autem genus est vitii, quo culmi pereunt. SEGNIS inutilis. SEGNIS in arvis infructuosis. ASPERA SILVA. Notandum, etiam RILES ad discretionem earum, quae seruntur. DOMINANTVR quod altius inter segetes crescunt. PREMES supprimes, conpescetticae provinciae haut longe ab Athenis, in qua cum regnaret Celeus et Cererem quaerentem filiam suscepisset hospitio, illa
Abbreviated transcription (Latin):
sa uro rȩmitis maturus. utipscalio lo cost nob mitia poma matura maledeffende namexcussis po
an tetotum qđ cogita .i x inqua se parte.⁊inflect& ut r̃ ad serenitatẽ anadpluuia falsum ꝓfallaci cae cos laentes
secum nactem. Impia additum ut ꝑpetuam noctem romã timuissent q̃ sciebant semseri ꝓpt̃ int̃fectionem caesa¬
nis ferugine ꝓpefessi scabies por pura nignor ins panta opscuritas ferti aut ferti rasura oquara ponti non sine capsa
dominos ac cedẽ at malu signi ficant malienũ tempruen tesutfriges autbo bones pocte gaudentes ꝑͥdiem possunt
io malo teb uulgo possims obscurum cirta noctis obscurum. Loquite in sañ aut in fantia ũ baptuler̃ aut hocipsum
luuicium rex padum dnt̃ ubi sit hered amis multi herent heus ebius ipsum eẽ. rodianum putat ppmas
̃ usmulta inseflamina currentia ox alpib recpit siue queiͥpsius si mulacrum in celo sit receptum interastca

Expanded text:
ritus Aurorae. MITIS maturus, ut ipse alio loco: sunt nobis mitia poma idest matura. MALE DEFENDET. Nam excussis paa parte totum. QVID COGITET idest in quam se partem inflectat, utrum ad serenitatem an ad pluviam. FALSVM pro fallaci. CAECOS latentessaecula noctem. IMPIA additum, ut perpetuam noctem Romani timuissent, quod sciebant, se † miseri propter interfectionem Caesaris. FERRVGINE. Proprie ferri scabies, purpura nigrior Hispana, obscuritas ferri aut ferri rasura. AEQVORA PONTI. Non sine causaad domos accedunt et malum significant, in alienum tempus to maioribus. VVLGO passim. SVB OBSCVRVM circa noctis obscurum. LOCVTAE INFANDVM. Aut infanda verba protulerunt aut hoc ipsum LVVIORVM REX. Padum dicit. Vbi sit Heridanus, multi errant. Eusebius ipsum esse Rhodanum putat proptedixit, sive quod multa in se flumina currentia ex Alpibus recipit sive quia ipsius simulacrum in caelo sit receptum inter astra.
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ uentorub& uentum denunciat rubens luna fitenimuentus exaeris densitate & densitas aeris induc
rinũ glau cusenim de lons amisis se p̃dam ixpisces precipitauit sem mare & deusmaris factus . Ite glacos poliber ł
polimboe &t̃ rafilius herba quadamgustata in mortalitatẽ ad eptus quepis cib marcis tentibinposuerat & reuixe
hecaũt herba dr̃ infurtunatis in solis nasci. panop&e panopeautes siodus scripsit erei filia est eux glauci&
lidiam her monẽ est saneinoo & molle certe postquã sunt in summa amutati grecepalemon & laotea st̃ nõa latine
conditus ue lutire fugo orbeperuonitinme. Diosuo orbeconditus in nubem solo cismusnam dicere debuit condi

Expanded text:
e. VENTO RVBET. Ventum denuntiat rubens luna: fit enim ventus ex aeris densitate et densitas aeris inducto in numen marinum. Glaucus enim dolens amisisse praedam, idest pisces, praecipitavit se in mare et Deus maris factus est. Item: Glaucus, Polyboei vel Polimboe et Terrae filius, herba quadam gustata inmortalitatem adeptus est, quam piscibus marcescentibus inposuerat et revixeec autem herba dicitur in Fortunatis insulis nasci. PANOPEAE. Panopea, ut Hesiodus scripsit, Nerei filia est, coniux Glauci et Ledaeam Hermionen est. Sane Ino et Melicerta postquam sunt in numina commutati, Graece Palaemon et Leucothea sunt nominati, CONDITVS veluti refugo orbe apparuerit in medio suo orbe. CONDITVS IN NVBEM soloecismus est: nam dicere debuit ‛condi
Abbreviated transcription (Latin):
temdixit arcum uolens duplicem exp̃mere hic qr̃ uulgiopinionem lamuarias pellagiuo lucres adque assie
crcum &rł. haeo uera lectio & sensus talisxiam uarias uolucres & easꝙ circum pratarimant indulcib
stagnis carstri uid eascertat̃ lagos &rł Nansiuarie legeris sensus mullaratiomȩ p̃cedit. Ca rstrus aut sbru¬
pal sorini antur prata pascuntur: in pratis in casumuidas gestirt laitiam suam copcius habitũ significare namiet
lomines ũ iblletitiam suam ex premunt Ita auescorporis gestum in cassumideoait q̃ plumarum compositibaquã
ninima mittit ad crp: siue frus trabumo onĩpmnarum densale uitate suspenditur rimant̃ in unda tranis la¬
lamplauia pͥdicere: Coruos d & plures posuit aues p̃dicere fit̃mꝙ ine aereuitam agunt undmersitant se

Expanded text:
PELAGI VOLVCRES ATQVE ASIA CIRCVM et rel. Haec est vera lectio et sensus talis est: iam varias volucres et eas, quae circum prata rimantur, in dulcibus stagnis Caystri videas certatim largos et rel. Nam si VARIAE legeris, sesus nulla ratione procedit. Caystrus autem flupulsus. RIMANTVR PRATA pascuntur in pratis. INCASSVM VIDEAS GESTIRE: laetitiam suam corporis habitu significare; nam ut homines verbis laetitiam suam exprimunt, ita aves corporis gestu. ‛Incassum’ ideo ait, quia plumarum conpositio aquam minimam mittit ad corpus, sive frustra: humor enim pennarum densa levitate suspenditur. RIMANTVR. Iucunda translalam pluviam praedicere, corvos vero et plures. Posuit aves praedicere futura, quod in aere vitam agunt, unde mersitant se
Abbreviated transcription (Latin):
pnis abscenam in solam baluaris fund balearis in sole his pani maris uicine interse ubi primam dr

Expanded text:
bentes. † Abscenam insulam. BALEARIS FVNDAE. Baleares insulae Hispani maris vicinae inter se, ubi primum dicitur bentes. † Abscenam insulam. BALEARIS FVNDAE. Baleares insulae Hispani maris vicinae inter se, ubi primum dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sit ad eoualđ diligens diuis iotem pecũ ꝑͦ moenĩ quattuor partes anni ex secut̃ est dinđ dies luna res modo ho¬
uore filico nes ptradunt quicũ uenere dpulcritudine contenditsi magis ueneris stella x que muenos ante
oeum diligit ignes ite meous luciferalues perũputant & quida seros quidã hicproaliquis intel
is ad eo sereno caelo ut amiotus possis c̃ tepnere hi emis ignaua propt̃ frigus ignauũ roddidit colonũ
lrumq frigus poͣrto parato genialis uolutuo sa c̃uiuialis quiat c̃geniosuo indulgent p̃se honustae
ne aut reuera coronas spinas fumum accipims siue peua. sum marenaute in ponunt nauib in¬
pna uictoriȩ. Quernas exarcusunt alique driuationes exusumagis quã ex sratione uenientes at quer
ntura eruoris emi tantur colorem ł desangiune a donis ł ꝗ succum in cruoris simisfm habeant ł
belli tem pore indastilia siant pedicas laqueos quibus pedes innectunt. auritas magnos aures ha¬

Expanded text:
t reliqua. Diligens diuisio temporum; primo enim quattuor partes anui exsequutus est, deinde dies lunares, modo hororae filium tradunt, qui cum Venere de pulchritudine contendit, sed magis Veneris stella est. Quidam pro orum diligit ignes. Item ‛Eous’ Lucifer, alee Hesperum putant. ET QVIDAM SEROS: ‛quidam’ hic pro ‛aliquis’ intelitus, adeo sereno caelo, ut amictus possis contemnere. HIEMS IGNAVA propter frigus; ignavum reddit colonum plerumque frigus. PARTO parato. GENIALIS voluptuosa, convivialis, quia tunc genio suo indulgent. PRESSAE onustae. CORONAS. Aut revera coronas aut spiras funium accipimus sive post evasum mare nautae inponunt navibus insignia victoriae. QVERNAS ex quercu. Sunt aliquae derivationes ex usu magis quam ex ratione venientes, ut ‛quermatura cruoris imitantur colorem, vel de sanguine Adonis, vel quod sucum cruori similem habeant, vel quod belli tempore inde hastilia fiant. PEDICAS laqueos, quibus pedes innectuntur. AVRITOS magnas aures ha
Abbreviated transcription (Latin):
alteram offert necad tendunt ad illud offerriquidam sed abeononaccepi Nonenim semper i ꝗoffo
uosenaritu saux orm uicem emebant sicut & habemus iniurt. Anne nouum sidusrł. lib ram signĩ in xii sign
quaso le qui noctium a tumnale conficit &eligantsir tardis m̃ sib aitꝗ si futurũ situt cum cossar abiecit incaelũ ho¬
minum uitatenda tur. ut inbucoli & incipi ent magni procedere menses, Querigonem inter: erudite & sapiect̃
urgibis corpionis locum agusto tradidit: utenim astro logi dnt sccuipius insodadicͤoduorur locumten&. Nameae¬
utus a brachia oxtenta. AΩ &ΚΙNΝΟ possidentitas corpius contradiat brachiasua, & relinquat locum quo

Expanded text:
alteram offert? Nec adtendunt ad illud, offerri quidem, sed ab eo non accipi. Non enim semper id, quouo se maritus et uxor invicem emebant, sicut et habemus in iure. ANNE NOVVM SIDVS rel. Libram significat inter XII signa, qua sol aequinoctium autumnale conficit, et eleganter ‛tardis mensibus’ ait, quasi futurum sit, ut, cum Caesar abierit in caelum, hominum vita tendatur, ut in Bucolicis: et incipient magni procedere menses. QVA ERIGONEM INTER. Erudite et sapienter Virgilius Scorpionis locum Augusto tradidit. Vt enim astrologi dicunt, Scorpius in zodiaco duorum  locum tenet: namt brachia extenta, δωδεκάτην possident. Ita, si Scorpius contrahat brachia sua et relinquat locum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
turaiunone inliciam supr uenis se & si cientem accessis se ad fantem pastorib: aut̃ proabit
tes habe rent custodiam cuius potum latone denegas sent: obuidius dt̃ cesses cum proserpinã que sisx
aditendum cessit at quendam fontem t̃ lichirus ticia potatu prohiberunt & cant bantes pedib fontemcui
pestatis adues sus eas q̃relas excipere ꝗrelax uoxmuta ut ipseait om̃e que rellis implere nemus extulito
diorfit. Et go imminente pluuia frigidiore aerehum inferica uaparat᷑. qua p̃pmirum non xsi scrmicȩ q

Expanded text:
tur a Iunone, in Lyciam supervenisse et sitientem accessisse ad fontem, a pastoribus autem prohibittis haberent custodiam, cuius potum Latonae denegassent. Ovidius dicit: Ceres cum Proserpinam quaesisset, ad bibendum accessit ad quendam fontem, tunc eam Lycii rustici a potatu prohibuerunt, et conturbantes pedibus fontem cpestatis adventum eas querelas excipere. ‛Querela’ est vox muta, ut ipse ait: omne querellis Inpleri nemus. EXTVLIT Olidior sit; ergo inminente pluvia frigidiore aere humus inferior vaporatur, quapropter mirum non est, si formicae, q
Abbreviated transcription (Latin):
orum sataigni ui tata intercedebat ac siccum famis increuiss& subcanauit eos qui responsum aba¬
phafixũ & helen filios procreauit mio aham diami filiam coniugem duxitq̃ ad perniciemp
ie petebant ut di cerent sixum & helen in molandos Ergo adamanscumfilios inmo lare
nmo lauit & in luco matris pellem consecrauit qua dracoperuigil cus todisse de eabaientis eoeã
umn cui occa suarboares &uites folia deponunt: corona xii stelle signis proxima inqua argiane libe
uxor trans figuratas  Cumnenim liber pater ariad nȩ mino is filia muxatmducerarad ue a¬
us eicoronã obtulit que ma duxoris in signe int̃ sidra collo cauit. Itemgnosuia qua rũ ariadne ali¬
topatre adamata tuminlut tore domiens a desca suiss& adiscarelicta huic cerio nã munerae
abieptina lensnascitur Doctes oecasus tardiundetur decidit enim ini signis cuuroge uitis canceios leantut¬

Expanded text:
orum sata igni vitiata intercidebat, ac sic cum fames increvisset, subornavit eos, qui responsum abPhrixum et Hellen filios procreavit; Ino, Cadmi filiam, coniugem duxit, quae ad perniciem e petebant, ut dicerent, Phrixum et Hellen inmolandos. Ergo Athamans cum filios inmolare inmolavit et in luco matris pellem consecravit, quam draco pervigil custodisse dicitur. EOAE Orientiro Patri, cuius occasu arbores et vites folia deponunt. CORONAE. Corona XII stellae signis proximae, in quas Ariadne, Liberi uxor, transfigurata est. Cum enim Liber Pater Ariadnen, Minois filiam, uxorem duceret, Vulcanus ei coronam obtulit, quam ad uxoris insigne inter sidera collocavit. Item GNOSIAQVE ARDENTIS Ariadne a Libero Patre adamata cum in litore dormiens a Theseo fuisset relicta, huic coronam muneri ubi optima lens nascitur. BOOTES occasus tardi videtur; decidit enim cum IIII signis Tauro, Geminis, Cancro, Leon
Abbreviated transcription (French):
efacile penetratus inertes i infercles: eratos i adexequatione agiuium rastris & hos rastras dñs ar iras¬
osinecausa nam semper due negatiue confirmatiuum saciunt ꝓsciso u bo com uenientidt Rur sus noblicũ¬

Expanded text:
quod facile penetratur. INERTES idest infertiles. CRATES idest ad exaequationem agrorum. RASTRIS. Et ‛hos rastrquod facile penetratur. INERTES idest infertiles. CRATES idest ad exaequationem agrorum. RASTRIS. Et ‛hos rastrVAM idest non sine causa; nam semper duae negativae confirmativam faciunt. PROSCISSO verbo convenienti dicit. RVRSVS IN OBLI