comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex intimis ⁊ occultis t̾raꝵ cataractas de nõuo
scat᷑iant ⁊ erũpant nullis antea recꝰ gn̾atiõibꝰ
uisi. qͦꝵ riui extensi in flumina. insulam bͥtannie
intres diuidant portiones. tantaq ab inuicẽ
qͥ aũ de alt̾o bibit: in deficienti fame ꝑeat. ⁊ in
facie eiꝰ pallor :⁊ horror sedeat. qͥ uͦ de t̃cio bibit.
subita morte ꝑielitet᷑. ita ut nec corpꝰ ip̃iꝰ possit
subire sepulcrũ. Nam nouos qͥdẽ fontes ex
subtraneis aqͣrũ meatib de t̾ra erũꝑe. quo s
nulla ret̾ uidit et̾as. ñ ẽ nouũ cũ multa hõiu
milia in multis t̾raꝵ locis. talia sepe num̾o se
uidisse testent᷑. ħ ꝓ litt̾e sensu ã nob̵ dicta lecto¬
ri sufficiant. Ego aũ sub lit̾ali in uolucro lon¬
ge altiorẽ q̃ndã intellectũ in uolutũ ẽẽ ñ du¬
bito. Aquaꝵ noĩe in scͥpturis homines designau
pauci qͥ dubitant. iuxta ilło. Beatꝰ qui seminat

Expanded text:
ex intimis et occultis terrarum cataractis de nouo ex intimis et occultis terrarum cataractis de nouo scaturiant et erumpant nullis antea retro generationibus uisi, quorum riui extensi in flumina insulam Britannie in tres diuidant portiones, tantaque ab inuicemqui autem de altero biberit, indeficienti fame pereat et in facie eius pallor et horror sedeat; qui uero de tercio biberit, subita morte periclitetur, ita ut nec corpus ipsius possit subire sepulcrum. Nam nouos quidem fontes ex subterraneis aquarum meatibus de terra erumpere, quos nulla retro uiderit etas, non est nouum, cum multa hominum milia in multis terrarum locis talia sepenumero se uidisse testentur. Hec pro littere sensu a nobis dicta lectori sufficiant. 17. Ego autem sub literali inuolucro longe altiorem quendam intellectum inuolutum esse non dubito. Aquarum nomine in scripturis homines designari pauci qui dubitant, iuxta illud: Beatus qui seminat
Abbreviated transcription (Latin):
st ⁊ ibi stagnum qͦddã in quo ligna ĩmissa ⁊ dimissa.
pꝰt.uii. annos inueniunt᷑ tͣnsisse in lapides. uxta ge¬
lonium stagnũ duo fontes ẽẽ ꝑhibent᷑. de alto qͦr si
mulier bib̾it infecunda.⁊ quȩ ꝑlẽ hab̃e ñ potest.
scipit fecunditatẽ ⁊ ꝯcipiendi uirtutẽ. de alt̾o au¬
tẽ si fecunda hauserit. fecunditatẽ ꝑdit ⁊ st̾ilis de
in quo ẽ ara que uadosa disparat aꝓfundis. Iua¬
dosa qͥdẽ salubͥ a sunt atq innocua. Pfunda autẽ
pestifera ⁊ nociua. ita ut siqͥs forte in ea manum
lescat. Sic ⁊ in hib̃nia duo fontes habenturbre¬
ui inter uallo ab inuicẽ disparati.tanta tamen
dissimilitudine a se inuicem differentes. ut al¬
ter coꝵ haustus interimat haurientem. alter
u̾o utam ꝯseruet ut pote innocuus assaludris
cui iam incredibile uideat᷑. & in buintonia qͦ¬
tale qͥd fieri posse. qͦtinꝰ uidł tres in ea fontes

Expanded text:
m. 12. Est et ibi stagnum quoddam, in quo ligna immissa et dimissa m. 12. Est et ibi stagnum quoddam, in quo ligna immissa et dimissa post .uij. annos inueniuntur transisse in lapides. 13. Iuxta Gelonium stagnum duo fontes esse perhibentur, de altero quorum si mulier biberit infecunda, et quȩ prolem habere non potest, suscipit fecunditatem et concipiendi uirtutem; de altero autem, si fecunda hauserit, fecunditatem perdit et sterilis de in quo est ara, que uadosa disparat a profundis. Et uadosa quidem salubria sunt atque innocua, profunda autem pestifera et nociua, ita ut si quis forte in ea manum lescat. 15. Sic et in Hibernia duo fontes habentur breui interuallo ab inuicem disparati, tanta tamen dissimilitudine a se inuicem differentes, ut alter eorum haustus interimat haurientem, alter uero uitam conseruet, utpote innocuus ac salubrisectitentur, cui iam incredibile uideatur, et in Guintonia tale quid fieri posse, quatinus uidelicet tres in ea fontes
Abbreviated transcription (Latin):
erit. mox ut bibit excecat᷑. Quod cum sepe au¬
dissem ab aliis. nͨ cred̃e possem. q̃siui a fr̃e cona¬
rio illust̃ qͦndã in scło uiro ⁊ iudice ip̃iꝰ sardi¬
nie. nc̃ autẽ monacho clarȩ ualł an ita ẽẽt. Q
in u̾itate ita ẽẽ respondit. In historia qͦ nor¬
mannoꝵ de fontib ⁊ stagnis ⁊ fluuiis hib̃niȩ
mira ⁊ omni admir̃õne digna legunt᷑. Or ibi eẽ
fons qͥdam a qͦdam stagno semꝑ qͥnq pedib di¬
stans. qͣntumc̃q illud crescat ⁊ aluei sui meta ᷤᷤ
exeat. uł qͣntumc̃q decrescat ⁊ redeat. Est ibi ⁊
alius fons. cuiꝰ potus canum facit haurientẽ. ca
insula. qui uisꝰ ab aliquo statim uehem̃tissimoᷤ
imbres de celo ruere facit. qͥ cessare ñ añ adqͥes¬
qͥ cum uisus fuit ab hoĩe sanatiuo ⁊ in sospitate
diu iucturo. qͣsi letabundus saliendo ⁊applaudn¬
aqua in qua si qͥs corpꝰ suum lauerit fit lepsum.

Expanded text:
erit, mox ut biberit, excecatur. Quod cum sepe auerit, mox ut biberit, excecatur. Quod cum sepe audissem ab aliis nec credere possem, quesiui a fratre Conario, illustri quondam in seculo uiro et iudice ipsius Sardinie, nunc autem monacho Clareuallis, an ita esset; qui in ueritate ita esse respondit. 7. In Historia quoque Normannorum de fontibus et stagnis et fluuiis Hibernie mira et omni admiratione digna leguntur. Dicitur ibi esse fons quidam, a quodam stagno semper quinque pedibus distans, quantumcumque illud crescat et aluei sui metas exeat, uel quantumcumque decrescat et redeat. 8. Est ibi et alius fons, cuius potus canum facit canum facit Pf;insula, qui uisus ab aliquo statim uehementissimos imbres de celo ruere facit, qui cessare non ante adquies et alius, qui cum uisus fuerit ab homine sanatiuo et in sospitate diu uicturo, quasi letabundus saliendo et applaudenaqua, in qua si quis corpus suum lauerit, fit leprosu
Abbreviated transcription (Latin):
frigidus ut bibi ñ possit.⁊ ita sub nocte calidus.
ut ñ ualeat tangi. Quod utnq qͥs ñ stupeat ac
miret᷑ p̃sertim cum t̾ra illa sub ardentissima cȩ¬
li plaga iaceat. utpote ꝓxima ac uicina torridȩ
zonȩ. ita ut indigena gens.i. garamantesꝓpter
intolabilẽ solis ardorẽ maledicere ꝑhibeant᷑ so
alias qͥdẽ qͥetum cum silet᷑. At si desuꝑ uł ꝓpeip̃m
insonu̾nt tẏbiȩ. statim exultabundus ad cantũ
eleuat᷑ atq in sublime subsaltat. qͣsi uocali dulcedi¬
ne delectatus atq pellectus. Ii datia ẽ fons sc̃
nob ꝑhibent qui iud̾unt ⁊ ꝓbauerunt hoies
reu̾endi ⁊ sc̃ĩ in qͦm si pannum umm̃gas statim
lapis efficit᷑. ita ut si ñ totum imm̾gere uolus.
sola pars imm̃sa in lapidẽ ꝯu̾tat᷑. cetera ut pain¬
furta detegit ꝙ cum is qui furti accusat᷑. ⁊ inde
bib̃e gr̃a cognoscende u̾tatis cõpellit᷑. si reus su¬

Expanded text:
frigidus, ut bibi non possit et ita sub nocte calidus, frigidus, ut bibi non possit et ita sub nocte calidus, ut non ualeat tangi. Quod utrunque quis non stupeat ac miretur, presertim cum terra illa sub ardentissima cœli plaga iaceat, utpote proxima ac uicina torridȩ zonȩ, ita ut indigena gens, id est Garamantȩs, propter intolerabilem solis ardorem maledicere perhibeantur solalias quidem quietum cum siletur; at si desuper uel prope ipsum insonuerint tybiȩ, statim exultabundus ad cantum eleuatur atque in sublime subsaltat, quasi uocali dulcedine delectatus atque pellectus. 5. In Datia est fons, sicut nobis perhibent, qui uiderunt et probauerunt homines reuerendi et sancti, in quem si pannum immergas, statim lapis efficitur, ita ut si non totum immergere uolueris, sola pars immersa in lapidem conuertatur, cetera ut pannfurta detegit, quia cum is, qui furti accusatur, et inde bibere gratia cognoscende ueritatis compellitur, si reus fu
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluta ẽẽ uidñr nimisq recondita. pͥmo dili¬
genter ac pedetentim attẽptanda st̃ ⁊ scrutan¬¬
da. utͦm uixta litt̾e sonũ tale aliqͥd ex nat᷑a at¬
q in nat᷑a fontiũ uł aqͣꝵ accid̾e possit. Deinde si
uxta litt̾am nullus nob̃ exitꝰ inueniri potu̾it.
tẽ ad allegoricos ac misticos intellectus ꝯfugien¬
dum erit. qͦr in uolucͥs totam ꝯstat huiꝰ liͥ st̾ficiẽ
adoꝑtam. I qͥdẽ de natͦis ⁊ diu̾sitate fontiũ ⁊ aoͣꝵ
mira ⁊ pene inẽdibilia referunt historie. ñ so¬
lum gñtilium s ⁊ nr̃oꝵ. Quȩ omĩa si uelim pro¬
ferre in medium añ me tempꝰ qͣm exempla de¬
ficiet. Pferam tñ pauca de plurib. Refert be¬
atus augustinꝰ in epyro ẽẽ fontẽ in quo faces ar¬
dentes si imm̃gas uixta nat᷑am õium fontiũ ⁊ aquaꝵ
extinguunt᷑. Si u̾o extinctas: ꝯtͣ nat᷑am õium fos¬
tium ⁊ aqͣꝵ ilico reaccendunt᷑. Dicit ⁊ de alio fonte
qui ẽ apud exfͤmos garamantas. qͦd sit in die tam

Expanded text:
inuolupta H. esse uidentur nimisque recondita, primo diligenter ac pedetentim attemptanda sunt et scrutanda, utrum iuxta littere sonum tale aliquid ex natura atque in natura fontium uel aquarum accidere possit. Deinde, si iuxta litteram nullus nobis exitus inueniri potuerit, tunc ad allegoricos ac misticos intellectus confugiendum erit, quorum inuolucris totam constat huius libri superficiem adopertam. Et quidem de naturis et diuersitate fontium et aquarum mira et pene incredibilia referunt historie, non solum gentilium sed et nostrorum. Quȩ omnia, si uelim proferre in medium, ante me tempus quam exempla deficiet. Proferam tamen pauca de pluribus: 2. Refert beatus Augustinus in Epyro esse fontem, in quo faces ar102vdentes si immergas iuxta naturam omnium fontium et aquarum extinguuntur; si uero extinctas, contra naturam omnium fontium et aquarum ilico reaccenduntur. 3. Dicit et de alio fonte, qui est apud extremos Garamantas, quod sit in die tam
Abbreviated transcription (Latin):
lecto infirmitas asfixisset. miserũt saxones illo
legatos in pauꝑe habitu qͥ statũ curie diligenter
explorarent. Qͥ cũ totũ ẽẽ palatii curiosissime di
quã potare solitꝰ erat. cũ om̃s alios liquores ꝓ
infirmitatis magnitudine abhorrer&. fontẽ
gͥ nefandi ꝓditores aggressi infecert̃ eũ uene¬
no. Ut gͦ mñ solito bibit: statĩ extinctꝰ occubuit.
Succubuert̃ ⁊ pꝰ eũ centũ circit̾ hoiẽs. donee
fraude ꝯꝑta. cumulũ t̃re desuꝑ posuert̃. Sicq
ꝯpleta ẽ ꝓpħra õlini ambͦsii qua ait ad uorte¬
girnũ. Int̾fecto hengisto coronabit᷑ atireliꝰ an¬
brosiꝰ. Pacificabit nationes. restaurabit eccł̃as
sed ueneno deficiet. Succed& ei gͥmanꝰ suus
ittͣpendragon. cuiꝰ dies anticipabunt᷑ ueneno
adert̃ tante ꝓditioni posti tui qͦs aꝑ cornuibe
deuorabit. Sic gͦ fontes illi suꝑiꝰ dicti. seds
feraq contagio fui̾t patefacta. multis tegum̃¬

Expanded text:
lecto infirmitas affixisset, miserunt Saxones illo 110v lecto infirmitas affixisset, miserunt Saxones illo 110v legatos in paupere habitu, qui statum curie diligenter explorarent. Qui cum totum esse palatii curiosissime didquam potare solitus erat, cum omnes alios liquores pro infirmitatis magnitudine abhorreret. Fontem igitur nefandi proditores aggressi infecerunt eum ueneno. Vt ergo inde solito bibit, statim extinctus occubuit. Succubuerunt et post eum centum circiter homines, donec fraude comperta cumulum terre desuper posuerunt. Sicque completa egirnum: Interfecto Hengisto coronabitur Aurelius Ambrosius. Pacificabit nationes, restaurabit ecclesias, sed ueneno deficiet. Succedet ei germanus suus Vterpendragon, cuius dies anticipabuntur ueneno. Aderunt tante proditioni posteri tui, quos aper Cornubie deuorabit. Sic ergo fontes illi superius dicti, se111rferaque contagio fuerit patefacta, multis tegumen
Abbreviated transcription (Latin):
in deficienti fame ꝑibit. ⁊ in facie eiꝰ pallor ⁊ hor¬
ror sedebit. Porro t̃ciꝰ. inimicꝰ pacis ⁊ belloꝵ ama¬
torerit. ita ut popłm sͥ subiectũ subita int̾niciõe
faciat int̾ire. ⁊ cõmuni honore sepult᷑e ut mul¬
tociens in rebꝰ bellicis accið̾e solet in moite care¬
re. Qd̾ manifeste insinuat cũ dic̃. Qi bibet de t̾cio¬
subita morte ꝑiclitabit᷑. nec corpꝰ ip̃iꝰ pot̾it hr̃e
sepulchrũ. Tanta uidł erit occisoꝵ multitudo.
ut suꝑstites ñ sufficiant ad corꝑa mortuoꝵ hu¬
manda. Seqͥtur. Tantã ingluuẽ uitare uo¬
lentes. diu̾sis tegum̃tis eam occultare nitent᷑.
ħ iuxta metaforam fõnciũ semel positoꝵ loqͥt᷑.
Solent ii fontes cũ ueneno intoxicati. ⁊ in de
nociui atq mortiferi fuerint cõꝓbati. in iecta
atq accumulata t̾rarũ lapidũq mat̾ia oppila¬
ri. sic̃ u̾bi grã in eadẽ insula britannie legimus
accidisse. Cũ ix in urbe uerolamii ut̃pendragon

Expanded text:
deficienti fame peribit et in facie eius pallor et horror sedebit. 29. Porro tercius inimicus pacis et bellorum amator erit, ita ut populum sibi subiectum subita internicione faciat interire, et communi honore sepulture, ut multociens in rebus bellicis accidere solet, in morte carere. Quod manifeste insinuat, cum dicit: Qui bibet Quisubita morte periclitabitur nec corpus ipsius poterit habere sepulchrum. Tanta uidelicet erit occisorum multitudo, ut superstites non sufficiant ad corpora mortuorum humanda. Sequitur: 30. Tantam ingluuiem uitare uolentes diuersis tegumentis eam occultare nitentur. Hec iuxta metaforam foncium semel positorum loquitur. Solent enim fontes cum ueneno intoxicati, et inde nociui atque mortiferi fuerint comprobati, iniecta atque accumulata terrarum lapidumque materia oppilari, sicut uerbi gratia in eadem insula Britannie legimus accidisse. Cum enim in urbe Verolamii Vterpendragon
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ uentͥs intestina ac genitalia menbͣ ꝓxima
st̃ loco atq uicina: sic castͥmargia ⁊ filia eiꝰ
luxurla contub̃nales st̃ ⁊ sͥ cohabitant. Et
si iheronimo fides ⁊ĩ in hac parte adhibenda
putat᷑. uent̾ distentꝰ epuł ⁊ potionibꝰ irriga¬
tꝰ. facile spumat in libidinẽ. subat ad coitũ.
ꝓfessio. multoꝵ scabiosam habentiũ ꝯscien-¬
tiam consciuit odia. concitauit inuidiam.
qm̃ ut qͥdam sapiens ait u̾itas odiũ parit.¬
abii cuilib in dignandũ iuste putabit. si qͥẽq ile
fu̾it ordinẽ amans  laudãs. corruptionẽ eus
ac uicia q̃ exordinati hoĩes in oidinẽ ꝑ custodã
ordinis .i. abb̃m in curiam induxert̃ rep̃hendat
ac doleat. Multa qͥppe fiunt in ordine: q̃ ñ st̃ de
oidine. Nam qͦmͦ de ordine ẽẽ putanda st̃ q̃ ꝯtͣ
ordinẽ fiunt: Nuls qͥppe ordo qͥs:iam in ordinatũ

Expanded text:
sicut uentris intestina ac genitalia membra proxima sicut uentris intestina ac genitalia membra proxima sunt loco atque uicina, sic castrimargia et filia eius luxuria contubernales sunt et sibi cohabitant. Et si Iheronimo fides etiam in hac parte adhibenda putatur, uenter distentus epulis et potionibus irrigatus facile spumat in libidinem, subat subat P; suprofessio multorum scabiosam habentium conscientiam consciuit odia, concitauit inuidiam, quoniam – ut quidam sapiens ait – ueritas odium paritalii cuilibet indignandum iuste putabit, si, quicunque ille fuerit ordinem amans et laudans, corruptionem eius ac uicia – que exordinati homines in ordinem per custodum ordinis id est abbatum incuriam induxerunt – reprehendat ac doleat. Multa quippe fiunt in ordine, que non sunt de ordine. Nam quomodo de ordine esse putanda sunt, que contra ordinem fiunt? Nullus quippe ordo
Abbreviated transcription (Latin):
aut sp̃e mali. sine culpa uidł ⁊ actione pecci. ut
beatꝰ qͦndam ille uitaliꝰ. alioqͥn clamor eoꝵ neqͣꝗͣm
in montibꝰ alpiũ audiret᷑. nec ad Romanũ appella¬
nachis ñꝙͣ iuxta canones ⁊ decreta eccłastica lic.
ħ ẽ ⁊ habitũ monachilẽ cũ monast̾ĩi bñficiis re¬
tentare. ⁊ nichilominꝰ ea ꝓqͥb ad nuptias ꝓuocandi
st̃. ⁊ q̃ dictu t᷑pia st̃ actitare. Ñ qͥd ix p̃dictꝰ ille sc̃s
uitaliꝰ cũ eum alexandrini hoĩes ꝓsola ꝯiectura
n similitudine peccĩ. sacrũ habitũ depon̾e. ⁊ ux¬
orem accipe cõpellebant. ad sũmi pontificis
audientiam appellabat. ⁊ ñ mag̾ sub omĩpotẽ¬
tis dĩ ocuł qͥ oĩa intuerit᷑. q̃ illi cogebant uł su¬
adebant. lib̃e refutabat᷑. Et nolite mirari
tam scẽ quondãm religionis homines. a tanta olim
animȩ &. corporis integi itate. in tantã carnis
incontinentiã infrenes ac p̃cipites euasuros
tiam si dr̃e ausiꝰ qd̾ uerũ ẽ defluxisse. Nam

Expanded text:
actione peccati, ut beatus quondam ille Vitalius, alioquin clamor eorum nequaquam in montibus Alpium audiretur, nec ad Romanum appellanachis nunquam iuxta canones et decreta ecclesiatica licet, hoc est et habitum monachilem cum monasterii beneficiis retentare et nichilominus ea, pro quibus ad nuptias prouocandi sunt, et que dictu turpia sunt, actitare. Numquid enim predictus ille sanctus Vitalius, cum eum Alexandrini homines pro sola coniectura et similitudine peccati sacrum habitum deponere et uxorem accipere compellebant, ad summi pontificis audientiam appellabat et non magis sub omnipotentis Dei oculis qui omnia intuentur, que illi cogebant uel suadebant, libere refutabat? Et nolite mirari tam sancte quondam religionis homines a tanta olim anime et corporis integritate in tantam carnis incontinentiam infrenes ac precipites euasuros, tiam – si dicere ausim quod uerum est – defluxisse. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
in libris suis sibi accidisse ꝯscͥpsit. ut acce¬
pto ueneno. asinꝰ ⁊ sͥ ⁊ aliis uid̾etur. Nec
tñ nͣs demones ereant c̃ tale aliqͥd faciũt.
s spẽtenꝰ q̃ aũo dõ sũt cͤata. ĩmutant in alid̾
ut uideant᷑ ẽẽ qd̾ ñ st̃. humano aĩo ñ muta
sississia illa maga cͥce qd̃ socios ulixis in be¬

Expanded text:
in libris suis sibi accidisse conscripsit, ut accepto ueneno asinus et sibi et aliis uideretur. Nec tamen naturas demones creant, cum tale aliquid faciunt, sed specietenus quȩ a uero deo sunt creata, immutant in aliud, ut uideantur esse, quod non sunt, humano animo non mutato. sissima illa maga Circe, quod socios Vlixis in be
Abbreviated transcription (Latin):
g̃. Tra namq in lapides. lapides in ligna. ligna in
cin̾es. cinis in aqͣm. si suꝑiecta fu̾i̾t. u̾tent᷑. ħ iux¬
ta litere suꝑficiẽ nulla lege nat᷑e fieri possunt.
Et qͥdẽ t̾ra in lapides phisica rõne u̾ti pot̾. st̃ i
lapides ossa t̾re. Simiłr ⁊ ligna ꝑ uetustatẽ carie
demolita atq corrupta. in cin̾em. ħ ẽ in pulu̾em
conu̾tunt᷑. Puluis is aliq̃n cinis uocat᷑ ut ibi. Me¬
reu̾tis. Porro lapides in ligna. aut cin̾es in aqͣm
posse ꝯu̾ti nulla nat᷑alis ratio docet. Est itaque
metaforica ac fig̾ata locutio qua ait. Tantam in¬
gliuuẽ uitare uolentes. diu̾sis tegum̃tis eam occul¬
tart nitent᷑. Quec̃q oͥ moles suꝑposita fuit formã¬

Expanded text:
 in lapides, lapides in ligna, ligna in cineres, cinis in aquam, si superiecta fuerint, uertentur. Hec iuxta litere superficiem nulla lege nature fieri possunt. Et quidem terra in lapides phisica ratione uerti potest. Sunt enim lapides ossa terre. Similiter et ligna per uetustatem carie demolita atque corrupta in cinerem, hoc est in puluerem conuertuntur. Puluis enim aliquando cinis uocatur, ut ibi: Mereuerteris. Porro, lapides in ligna aut cineres in aquam posse conuerti, nulla naturalis ratio docet. Est itaque metaforica ac figurata locutio, qua ait: Tantam ingluuiem uitare uolentes diuersis tegumentis eam occultare nitentur. Quecumque igitur moles superposita fu
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuabit᷑. At uͦ scd̾s insipient̾ uniu̾sa dilapidais
⁊ qrͣ in baratrũ qddã stulte ꝓdigalitatis effun¬
dens. nullamq in posterũ rei familiaris ꝓu¬
dentiã gerens. semꝑ in egestate manebit. ⁊ tã
ip̃e ꝙͣ sͥ coessentes iugi omĩum bonoꝵ penuria
⁊ fame tabescent. Sic i mult ꝑ insipientiam
⁊ uecordiam suam. de amplissimis possession¬
bꝰ ad ignominiosã deuenert̃ in opiã. hi sauu¬

Expanded text:
ur. 28. At uero secundus insipienter uniuersa dilapidans, et quasi in baratrum quoddam stulte prodigalitatis effundens, nullamque in posterum rei familiaris prouidentiam gerens, semper in egestate manebit et tam ipse quam sibi coessentes iugi omnium bonorum penuria et fame tabescent. Sic enim multi per insipientiam et uecordiam suam de amplissimis possessionibus ad ignominiosam deuenerunt inopiam. H
Abbreviated transcription (Latin):
noctes. ħ a nob̾ necessarie in exemplũ adducta. hc̃ in
p̃senti opꝰcło teneant locũ. St̃ ir ꝓlata in mediũ ad dan¬
dam intelligentiã p̃dicti capitł̃i qͦmͦ uidł. ⁊ qrͣ cucullati

Expanded text:
noctes”. 44. Hec a nobis necessarie in exemplum adducta hunc in noctes”. 44. Hec a nobis necessarie in exemplum adducta hunc in presenti opusculo teneant locum. Sunt enim prolata in medium ad dandam intelligentiam predicti capituli, quomodo uideli
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ laborass apppinqͣnte uesꝑa dic̾et sͥ audien-¬
tibꝰ cunctis qͥ aderant. ⁊ qͥ intͦitũ ⁊ exitũ eiꝰ curiosiꝰ obser¬
uabant. Dñe monache solue opꝰ tuũ. qr dõna illa te
expectat. In minebant itaq illi ⁊ instant urgebant
ut mutato habitu uxorẽ acciꝑet. cũ se ꝯtin̾e ñ poss
ne ꝑ eiꝰ abominabilẽ ac detestabilẽ uitã. nom̃ dñi blas¬
femaret᷑. ⁊ sc̃s ordo monachoꝵ in infamiã ⁊ despectũ
ueniret. Qͥbꝰ ille qͣi iratꝰ respondebat. Qis uos ꝯsti¬
tuit iudicẽ suꝑme: Unũ iudicẽ hm̃s añ cuiꝰ tͥbunal
stabimꝰ om̃s ut referat unꝰqͥsq digna ꝓm̾itis. Pensace
de uob̃. Ut. qͥd ꝓ me solliciti estis. cũ ꝓ peccĩs meis rõ¬
nem reddituri ñ sitis: Qͥ uult scandalizari. scanda¬
lieetur q qd suadecis ñ faciam at uxorem dncã ⁊ cil¬
ram domꝰ habeam. patiarq malos dies ⁊ amaraᷤᷤ

Expanded text:
manuum laborasset, appropinquante uespera diceret sibi audienmanuum laborasset, appropinquante uespera diceret sibi audientibus cuntis, qui aderant, et qui introitum et exitum eius curiosius obseruabant: “Domine monache solue opus tuum, quia domina illa te expectat”. Inminebant itaque illi et instanter urgebant, ut mutato habitu uxorem acciperet, cum se continere non posset, ne per eius abominabilem ac detestabilem uitam nomen Domini blasfemaretur et sanctus ordo monachorum in infamiam et despectum ueniret. Quibus ille quasi iratus respondebat: “Quis uos constituit iudicem super me? Vnum iudicem habemus, ante cuius tribunal stabimus omnes, ut referat unusquisque digna pro meritis. Pensate de uobis. Vt quid pro me solliciti estis, cum pro peccatis meis rationem reddituri non sitis? Qui uult scandalizari, scandalizetur, quia quod suadetis, non faciam, ut uxorem ducam et curam domus habeam patiarque malos dies et amaras
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝵ. tota nocte in genicłis stabat ⁊ orabat ꝓ eis. spec̃¬
tantibꝰ .i trem̃tibꝰ ilł. Mane uͦ egͣdiens ad iurabat eas
aũ ex eis cũ eum popło publicass dieñs eũ uirũ iustũ
scm̃. nichilq ꝯmune cũ m̾etricibꝰ hr̃e. s eas ãpeccõ
sornicatõis tali occasione abstraħe ⁊ totis noctibꝰ ꝓ eis
di mised̾iam exorare. arrepta ẽ a demonio ⁊ diu gra¬
uissime uexata. Und ⁊ dicebant ei aliqͥ. O infelix ⁊ mi¬
sera reddidit tͥ d̾s qd̃ m̾uisti. qr m̃tita es de pessimo
illo monacho. dicens eum ĩmunẽ a crimine. cũ sit õiũ
flagitiosissimus ⁊ omĩbꝰ ĩmundiciis sordens. Multe
aũ metͥcũ. illiꝰ ꝯu̾satione ꝯpuncte. a fornicatõne cessa¬
bant. uł maritos accipientes. uł ꝯtinent̾ d̾ cet̾o ui-¬
uentes. uł ⁊̃ heremos expetentes. Beatꝰ uͦ uitaliꝰ int̾ea
ñ cessabat ab oꝑe qd̃ agebat. ita ut cũ tota die in oꝑe

Expanded text:
earum tota nocte in geniculis stabat et orabat pro eis specearum tota nocte in geniculis stabat et orabat pro eis spectantibus et trementibus illis. Mane uero egrediens adiurabat eas autem ex eis, cum eum populo publicasset dicens eum uirum iustum et sanctum nichilque commune cum meretricibus habere, sed eas a peccato fornicationis tali occasione abstrahere et totis noctibus pro eis Dei misericordiam exorare, arrepta est a demonio et diu grauissime uexata. Vnde et dicebant ei aliqui: “O infelix et misera, reddidit tibi Deus, quod meruisti, quia mentita es de pessimo illo monacho dicens eum immunem a crimine, cum sit omnium flagitiosissimus et omnibus immundiciis sordens”. Multe autem meretricum illius conuersatione conpuncte a fornicatione cessabant, uel maritos accipientes, uel continenter de cetero uiuentes, uel etiam heremos expetentes. Beatus uero Vitalius interea non cessabat ab opere quod agebat, ita ut cum tota die in opere
Abbreviated transcription (Latin):
habitũ ac monachile scema depon̾e ac mutare cogebãt.
hic namq beatꝰ cũ ẽẽt de monast̾io abb̃is seridonis in
omĩ uͥtute ac scĩtate ꝯspicuus. uenit alexandriã. uo¬
lens exꝑim̃to ꝓbare. sc̃s ioħes elemosinariꝰ alȩxandri¬
ne eccłie uen̾abił patͥarcha. utrũ facile de alienis
hoĩum ꝯu̾sationibꝰ iudicar&. Construxit itaq sibi in
p̃dicta ciuitate modicam cellam iuxta ȩccliam qͣndã
ubi man̾et. ac manibꝰ laborar&. Cepit aũ fac̾e rẽ. hõibꝰ
qͥdem execrabilẽ. dõ aũ ⁊ anglis gͣtam atq spectabilẽ.
Nam om̃s m̃etrices ciuitatis apud se ꝯscͥptas habebat.
⁊ ubi single man̾ent. diligent̃ inqͥsierat. Ibat aũ ꝑsin¬
gulas. i de labore suo q̃sitos tres aut qͣtuor nũmos. sin¬
guł offerebat dicens. Dona mͥ hanc noctẽ ut cũ alio ñ
fornic̾is s dormias mecũ. Itaq intrans uesꝑe officinas

Expanded text:
habitum ac monachile scema deponere ac mutare cogebant. habitum ac monachile scema deponere ac mutare cogebant. Hic namque beatus, cum esset de monasterio abbatis Seridonis, in omni uirtute ac sanctitate conspicuus, uenit Alexandriam uolens experimento probare, sanctus Iohannes Elemosinarius Alexandrine ecclesie uenerabilis patriarcha utrum facile de alienis hominum conuersationibus iudicaret. Construxit itaque sibi in predicta ciuitate modicam cellam iuxta ecclesiam quandam, ubi maneret ac manibus laboraret. Cepit autem facere rem hominibus quidem execrabilem, Deo autem et angelis gratam atque spectabilem. Nam omnes meretrices ciuitatis apud se conscriptas habebat, et ubi singule manerent, diligenter inquisierat. Ibat autem per singulas et de labore suo quesitos tres aut quatuor nummos singulis offerebat dicens: “Dona mihi hanc noctem, ut cum alio non forniceris, sed dormias mecum”. Itaque intrans uespere officinas
Abbreviated transcription (Latin):
abstineãt. nec ꝑ uarios uagoq ꝯcubitꝰ ⁊ ãplexꝰ bes-¬
tiali more lasciuiant. At miselli illi ⁊ miserabiles
illiꝰ scł̃i cucullati siue ꝯfusionis sue pudorẽ. siue ne-¬
cessitatis ĩposite uiolentiã ñ ferentes. s adu̾sꝰ coacti-¬
onẽ oppͥm̃tiũ reclamanteᷤᷤ. ad Romani pontificis
audientiam appellabunt. Et h ẽ qd̾ add̾. & clamor.
eoꝵ in montibꝰ alpiũ audietur. Instar namq eũgli¬
ci illiꝰ uillici. fod̾e nescientes m̃dicare er ibescentiᷤ.
ñ libent̾ accipient. sacrum depon̾e habitũ. sub
cuiiͦ obtentu ȩccłasticis bñficiis gͣturtu ⁊ absq la¬
bore suo pascunt᷑. impinguant᷑. dilatant᷑. uxores ac¬
ciꝑe. curam domus hr̃e. filios ꝓcreare. in sudore uul¬
tus sui sibi ⁊ uxori ⁊ filiis uictum elaborare de t̾ra.
licet falsa infamis ac ddetestabilis uitȩ alexandri¬
ni quondã hoĩes ad nuptias ꝓuocabant. sacrũq

Expanded text:
abstineant, nec per uarios uagosque concubitus et amplexus besabstineant, nec per uarios uagosque concubitus et amplexus bestiali more lasciuiant. At miselli illi et miserabiles illius seculi cucullati siue confusionis suȩ pudorem siue necessitatis imposite uiolentiam non ferentes, sed aduersus coactionem opprimentium reclamantes, ad Romani pontificis audientiam appellabunt. Et hoc est quod addit: Et clamor eorum in montibus Alpium audietur. Instar namque euangelici illius uillici fodere nescientes, mendicare erubescentes, non libenter accipient sacrum deponere habitum – sub cuius obtentu ecclesiasticis beneficiis gratuitu et absque labore suo pascuntur, impinguantur, dilatantur – uxores accipere, curam domus habere, filios procreare, in sudore uultus sui sibi et uxori et filiis uictum elaborare de terra, licet falsa infamis ac detestabilis uite Alexandrini quondam homines ad nuptias prouocabant sacrumque
Abbreviated transcription (Latin):
nesi qd iacob ad laban auuncłm suũ causando
expostulat dicñs. Nne ꝓ rachel seruiu tibi :
Qre imposuisti mͥ: Uno nempe lenissimo atq
manos rem ab hoĩabilem atq fedissimã u̾eꝯda
qͣdam cirꝯ locutione. sig̾cat dicens. Nam ⁊ fẽ¬
mine eoꝵ. nat᷑alem usum ĩmutauert̃ in eũ
⁊ dedecore plenam. honestioribꝰ u̾b̵ palliando
cooꝑit dicñs. Cuct̾illati ad nuptias ꝓuocabunt᷑.
iclamor eoꝵ in montibꝰ alpiũ audiet᷑. Qb̃ ub¬
horũ n corpis inꝯtinentiã defluxuros. ut cos
alira mortales ferre nec uelint nͥ possint. uł eoꝵ
lagsiia. fornicationes :⁊ adult̾ia execranteo
uł ꝓsuis uxoribꝰ ⁊ filiabꝰ ꝓpinqͥs ⁊ notis humano¬
furore zelantes. Unð ⁊ in belices ili: s ac miseros c¬
cullatos ad nuptias ꝓuocabt̃ .i. nub̃e cogent. qͣtinꝰ
deposito ac mutato scõ habitu. qͦ ñ sc̃e abutunt᷑ uxo-¬
res accipiant. sit̃q unꝰqͥsq una contuiti ab alienis .

Expanded text:
nesi, quod Iacob ad Laban, auunculum suum, causando expostulat dicens: “Nonne pro Rachel seruiui tibi? Quare imposuisti mihi?” Vno nempe lenissimo atquemanos rem abhominabilem atque fedissimam uerecunda quadam circunlocutione significat dicens: Nam et femine eorum naturalem usum immutauerunt in eumem omni obproprio et dedecore plenam honestioribus uerbis palliando cooperit dicens: Cucullati ad nuptias prouocabuntur et clamor eorum in montibus Alpium audietur. 42. hominum corporis incontinentiam defluxuros, ut eos ultra mortales ferre nec uelint nec possint, uel eorum flagitia, fornicationes et adulteria execrantes, uel pro suis uxoribus et filiabus, propinquis et notis humafurore zelantes. Vnde et infelices illos ac miseros cucullatos ad nuptias prouocabunt, id est nubere cogent, quatinus deposito ac mutato sancto habitu, quo non sancte abutuntur, uxores accipiant, sintque unusquisque una contenti, ab alienisque
Abbreviated transcription (Latin):
idi ⁊ ego in flandria ẽ pue. ulꝰ adhuc ẽẽm ap̃ insulã
uñ oriundꝰ fu. feminã qͣndã maleficã q̃ in maleficio ꝯp̃¬
hensa atq ꝯuicta adiudicata ẽ morti. Quȩ c̃ extͣ oppid̃
ad locũ supplicii duc̾et᷑. ii in tugͣio quodã ligata ⁊ clau¬
sa supposito ignẽ uiua ard̾et. ꝯfessa ẽ scelera sua. sic̃
ꝯsuetudĩs ÷ dãpi.andoꝵ. ⁊ qd̾ hoĩes qͦsdã illiꝰ oppidi ma¬
lis suis artib occidiss. Tempꝰ illd̾ fuit qͦ comes theodi¬
Cꝰ ab insulanis hõĩb gandensibꝰ qͦ atq brugensib
aduocatꝰ erat a t̾ra sua ĩ flandriã tanꝗͣ legitimꝰ flan¬
driȩ heres. repudiato comite Wilło normanno qui
nicħ in flandria ħeditarii iuris habebat. Itaꝙ eu
comes theodicꝰ insulã pͥmũ int̾ret. malefica ula ruu¬
uiercła nolens eũ in flandria pͥneipari oceiisnus
ꝯsi furia infnał ad pontẽ sup̃ fluuiũ quẽ tnsitus
qs ciandestine descendens subtꝰ pontẽ ad flui iũ ce sũ

Expanded text:
 adhuc essem, apud Insulam unde oriundus fui, feminam quandam maleficam, quȩ in maleficio conprehensa atque conuicta adiudicata est morti. Quȩ cum extra oppidum ad locum supplicii duceretur, ut in tugurio quodam ligata et clausa supposito igne uiua arderet, confessa est scelera sua, sicut consuetudinis est dampnandorum, et quod homines quosdam illius oppidi malis suis artibus occidisset. Tempus illud fuit, quo comes Theodericus ab Insulanis hominibus Gandensibus quoque atque Brugensibus aduocatus erat a terra sua in Flandriam, tanquam legitimus Flandriȩ heres repudiato comite Willelmo Normanno, qui nichil in Flandria hereditarii iuris habebat. Itaque cum comes Theodericus Insulam primum intraret, malefica illa muliercula nolens eum in Flandria principari occurit ei quasi furia infernalis ad pontem supra fluuium, quem transiturus suȩ species, quas clandestine descendens subtus pontem ad fluuium cepit
Abbreviated transcription (Latin):
mulis altaria flammis Sponte sua dum ferre
moror cinis ipse. bonum sit. Nescio quid certe
est ⁊ ilas in limine latrat. Credimus an qui
amant ipsi sibi somnia fingunt: Desine ab
p̃p̃. due muliercłe in strata publica qͣ itur Romã
uno man̾ent tugͣio. uno imbute maleficio. qͥbꝰ
nicħ bibatiꝰ erat. nicħq putidiꝰ. he hospitẽ si qn
solus suꝑueniret. uł equũ uł suem. uł qdlib&

Expanded text:
mulis altaria flammis sponte sua, dum ferre mulis altaria flammis sponte sua, dum ferre moror, cinis ipse: bonum sit! Necerte Pf; certum VH. est et Ilas in limine latrat. Credimus an qui amant ipsi sibi somnia fingunt; Desine, ab Pape due muliercule in strata publica, qua itur Romam uno manerent tugurio, uno imbute maleficio, quibus nichil bibatius erat nichilque putidius. He hospitem, si quando solus superueniret, uel equum uel suem u
Abbreviated transcription (Latin):
res. Necte amarilli mͦ. ⁊ uen̾i dic carmina nec¬
to. Ducite ab urbe domũ. mea carmina duci¬
te daphiũ. limꝰ ut hic durescit. ⁊ hec ut cera
liq̃scit. Uno eodẽq igni. sic nr̃o dãphius amo¬
dãpnis me malus urit. ego hãc in dãphnide laurũ. Du¬
uencũ. ꝑnemora atq altos q̃rendo bucula lucos.
aꝓpt̃ aq̃ riuũ uiridi ꝓꝯbit in ulua ꝑdita. nͨͦ sere me¬
minit deced̾e nocti. Tał amor teneat. nec sit mͥ cu-¬
limine in ip̃o. Terra tͥ mando debent ħ pignora
ħ ponto mͥ lecta uenena. Ipse dedit meris nasꝯ¬
tur plurima ponto. his ego sepe lupum fieri ⁊
se condere siluis. Mȩrim sepe animas imis exci¬
re sepulchris. Atq satas alio uidi traduc̾e messe.
ducite aburbe domũ mea carmina ducite dãp¬
nĩ.fer cineres amarilli foras riuoq fluenti.
Transq caput iace ne respexeris. his ego dãpñĩ
aggrediar. nichil ille deos nil carmina curat.

Expanded text:
res! Necte, Amarilli, modo et “Veneri”, dic, “carmina necres! Necte, Amarilli, modo et “Veneri”, dic, “carmina necto.” Ducite ab urbe domum, mea carmina, ducite Daphnim! Limus ut hic durescit et hec ut cera liquescit uno eodemque igni! Sic nostro Daphnis amos! 114v Dapnis me malus urit, ego havencum per nemora atque altos quaerendo bucula lucos propter aquae rivum viridi procumbit in ulva, perdita, nec serae meminit decedere nocti, talis amor teneat, nec sit mihi culimine in ipso, terra, tibi mando; debent haec pignora haec Ponto mihi lecta venena ipse dedit Moeris; nascuntur plurima Ponto. His ego saepe lupum fieri et se condere silvis Moerim, saepe animas imis excire sepulcris, atque satas alio vidi traducere messis. Ducite ab urbe domum, mea carmina, ducite Daphnim. Fer cineres, Amarylli, foras, rivoque fluenti transque caput iace, nec respexeris: his ego Daphnim adgrediar, nihil ille deos, nil carmina curat.
Abbreviated transcription (Latin):
cturnosq cietͣ manes. iigͣre u̾idebis Sub pe¬
dib t̾ram. ⁊ descũdere montib ornos. Sic
⁊ in bucoł. aliam qͣndam intͦduẽ. q̃ a ꝓpͥo
spreta marito. magicis artib ⁊ sacͥficio ue¬
neri facto. amoris sui incendiõ retorqͥt in
diugẽ suũ. ⁊ se ꝯͣ illũ indurat. Ait itaq
ad ꝯsciam maleficii sui ancillulam suã. Ef¬
adole pingues ⁊ mascła thura. Coniugis hiᷤ
chil hic nͥ carmina desunt. Ducite ab urbe
domũ mã carmĩa ducite daphnĩ. Carmina
uł çȩlo posst̃ deduc̾e lunã. Carminib circe
socios mutauit ulixis. Frigidus in pͣtis cas¬
tando rũpitur anguis. Ducite ab urbe domũ
mea carmina ducite daphnim. Terna tͥ hec p¬
mũ tͥplici distincta colore. licia circundo terq
hec altaria circum. Effigiẽ duco. nu̾o ds̃ ĩpare
gaudr. Ducite ab urbe domũ. mea carmina du¬
cite daphnĩ. ꝯecte tͥb nodis t̾nos amarilli colo¬

Expanded text:
cturnosque ciet manes; mugire videbis Sub pecturnosque ciet manes; mugire videbis Sub pedibus terram et descendere montibus ornos. 37. Sic et in Bucolicis aliam quandam introducit, quȩ a proprio spreta marito, magicis artibus et sacrificio Veneri facto, amoris sui incendium retorquet in coniugem suum et se contra illum indurat. Ait itaque 114r ad consciam maleficii sui ancillulam aadole pingues et mascula thura; coniugis his chil hic nisi carmina desunt. Ducite ab urbe domum mea carmina ducite Daphnim! Carmina uel cȩlo possunt deducere lunam; carminibus Circe socios mutauit Vlixis; frigidus in pratis cantando rumpitur anguis. Ducite ab urbe domum mea carmina ducite Daphnim! Terna tibi hȩc primum triplici distincta colore licia circundo, terque hec altaria circum effigiem duco; numero deus impare gaudet. Ducite ab urbe domum, mea carmina, ducite Daphnim! Necte tribus nodis ternos, Amarilli, colo
Abbreviated transcription (Latin):
ellam illam q̃c̾q illa erit. tã potentibꝰ efficaci¬
busq artibꝰ imbuendã. cũ plene sint spͥpture
tonicis ac magicis nigͦmanticisq carminibꝰ fe¬
minaꝵ locũt᷑. quibꝰ hoĩes uł dem̃tant. ł int̾im̃t.¬
uł in diuersas sp̃es mutant. Qͤ si oĩa uelim
ꝓferre in medium. añ me dies qͣm exem¬
pla deficient. Ponã tñ aliqͣ ꝓ eruditione
legñtiũ.irgiliꝰ in iiii. eneidos didonẽ
inducit tałr cũ sorore sua loq̃niem. Testor ca¬
ra deos ⁊ te g̾mana. tuumq Dulce capt̃. ma¬
gicis inuitam accingier accingier armis.
T de alia quadã maga ad eandẽ sororẽ suã
enti qͦ ardebat amore soluendã. ip̃amq amo¬
ris flãmam qͣ miserabiłr depascebatur. in
suũ amasiũ retorqͣndam. ħ se carminib ꝓmit¬
tit solu̾e m̃tes Qs uelit. ast aliis duras ĩmitt̾e
curas. Siste̾ aqͣm fłuiis. ⁊ u̾tere sid̾a retͦ. No¬

Expanded text:
ellam illam, quecumque illa erit, tam potentibus efficaciellam illam, quecumque illa erit, tam potentibus efficacibusque artibus imbuendam, cum plene sint scripturetonicis ac magicis nigromanticisque carminibus feminarum locuntur, quibus homines uel dementant uel interim in diuersas species mutant. Que si omnia uelim proferre in medium, ante me dies quam exempla deficient. Ponam tamen aliqua pro eruditione legentium. 36. Virgilius in .iiiio. Eneidos Didonem inducit taliter cum sorore sua loquentem: Testor, cara, deos et te germana tuumque dulce caput. Magicis inuitam accingier armis. Et de alia quadam maga ad eandem sororem suam enti, quo ardebat, amore soluendam, ipsamque amoris flammam, qua miserabiliter depascebatur, in suum amasium retorquendam: Hec se carminibus promittit soluere mentes, quas uelit, acuras, Sistere aquam fluviis et vertere sydera retro; No
Abbreviated transcription (Latin):
harenas. Ex purgat cantu u̾bisq fugantibꝰ
angues. Ultima cas¬
Troꝵ medicatus
circuit ignis. Sic
nox tuta uiris at
siqͥs peste diur
potens. ⁊ rapti pugna uenens. Hã pͥmũ tacta
designat m̃bra saliua. Q cohib uirꝰ retinetq in
corꝑe pestem. Ełima tc̃ uoltut spumanti carmina
litigua. Murmure ꝯtinuo. nec dant suspiria cursꝰ
Sepe qͥdẽ pestis nigris inserta medult. Ex cantata
fugit. at siqͣd tardiꝰ audit. Uirꝰ ⁊ elicitũ iussumq
exire repugnat. Tcꝰ fuꝑ ĩꝯbens. pallentia uuln̾a
lambit. Ore uenena tͣhens. ⁊ sicat dentibꝰ artꝰ
Extͣctamq tenens gelido de corꝑe pestẽ. Ex cuiꝰ
uitꝰ morsu manau̾it anguis. Iam ꝓntptũ psillis
na iuuentꝰ. Auxilio late squalentibꝰ extat in ar-¬
uis. Hec ã nob. dicta ꝓeo qd̾ dictũ ẽ puellam
illam solo anhelitci fontes nocuos siccat᷑am. in p̃¬
senti opuscło hẽ tetieant locũ. Nec mirũ pu¬

Expanded text:
harenas expurgat cantu uerbisque fugantibus harenas expurgat cantu uerbisque fugantibus angues. Vltima castrorum medicatus circuit ignis. Sic nox tuta uiris. At si quis peste diurnpotens et rapti pugna ueneni. Nam primum tacta 113r designat membra saliua, que cohibet uirus retinetque in corpore pestem; plurima tunc uoluit spumanti carmina lingua murmure continuo, nec dant suspiria cursus sepe quidem pestis nigris inserta medullis excantata fugit; at si quod tardius audit uirus et elicitum iussumque exire repugnat, tunc super incumbens pallentia uulnera lambit ore uenena trahens et sicat dentibus artus extractamque tenens gelido de corpore pestem ex cuius uirus morsu manauerit anguis iam promptum Psillis na iuuentus auxilio late squalentibus extat in aruis. Hec a nobis dicta pro eo, quod dictum est puellam illam solo anhelitu fontes nocuos siccaturam, in presenti opusculo hunc teneant locum. Nec mirum pu
Abbreviated transcription (Latin):
tis uersibꝰ explicat dicens. finibꝰ extremis libiȩ geis
unica t̾ras Incolit a seuo serpentũ innoxia morsu
Marmaridȩ psilli.
par lingua potentib
herb̾ Ip̃e cruor tu¬
tus nullũq admitt̾e
urꝰ uł cantu cessaz¬
te pot̃. nat᷑a locoꝵ
Iussit ut ĩmunes
mixti serpñtibꝰ
ẽnt. ł finit in mediis
sedẽ posuisse
uenenus. Pax illis cũ morte data ẽ. fiducia tanta.
Sangͥnis in t̾ram. paruus cũ d̾cidit infans. Neqͥ
sit ext̾ne uen̾is mixt᷑a tim̃tes Letifica dubios
explorant aspide partꝰ. Utq iouis uolucer calido
cũ ꝓtulit ouo Implumes natos. soł ꝯu̾tit ad oitꝰ.
Qͥ potuere pati Radios. ⁊ lumine recto. Sustinuere
diem uite.fuant᷑ in usũ. Qͥ phebo cessere iacent.
sic pignora gnͣtif. Psillus ht̃. siquis tactos ñ hortut
tibꝰ ꝯtͣq nocũtia monstra. P sillus ad est ppłis qͥ
tc̃ Romana secutꝰ. Castͣ simł statui iussit ten¬
toria ductor. Primũ qͣualli spaciũ contendit

Expanded text:
t dicens: Finibus extremis Libiȩ gens unica terras incolit a seuo serpentum innoxia morsu, Marmaridȩ Psilli. Par lingua potentibus herbis, ipse cruor tutus nullumque admittere uirus uel cantu cessante potest. Natura locorum iussit ut immunes mixti serpentibus essent. Profuit in mediis sedem posuisse 112v uenenis: Pax illis cum morte data est. Fiducia tanta sanguinis, in terram paruus cum decidit infans, ne qua sit externe ueneris mixtura timentes letifica dubios explorant aspide partus. Utque Iouis uolucer, calido cum protulit ouo implumes natos solis conuertit ad ortus – qui potuere pati radios et lumine recto sustinuere diem uite seruantur in usum, qui Phebo cessere, iacent –, sic pignora gentis Psillus habet, si quis tactos non horruit tibus contraque nocentia monstra Psillus adest populis. Qui tunc Romana secutus castra simul statui iussit tentoria ductor, primum, qua ualli spacium contendit,
Abbreviated transcription (Latin):
malignis artib multa disputasset. tandẽ sub
int̾rogatiõe intulit dicens. De ista ludificatiõe
demonũ quid dicemꝰ. nͥ de medio babilonis ã
fugiendũ: Qnͣto eñi in hec infima potestatẽ
eoꝵ maiorẽ uidemꝰ : tanto tenaciꝰ mediato¬
ri ẽ in herendũ. ꝑ quẽ de infimis ad suꝑio¬
ra tͣnscendimꝰ uͥ nicħ habent potestatis. d
tt dixerim inqͥt ea ñ ẽẽ credenda .nͥ desutt
⁊̃ nũc qui eiꝰm quȩdã ł certissime se audi¬
se.x etiã exꝑtos ẽt affirmẽt. Et addit. hui
⁊ nos inqͥt cũ eẽmꝰ in italia. audiebamus
talia. qd uidł. quȩdã stabularie mulieres
iiire solite ẽent matoribꝰ quibꝰ uellente
possent uenenũ qͦddã in caseo dare. Und̃
in ium̃ta ilico uertebant᷑. ⁊ necã quęq por¬
tabant. postq ꝑfuncta oꝑa it̃m ad se redi¬
bant. Nec tñ in eis m̃tem fiei i bestialem. s
rõnalem humanãq seruari. Forro illa ou̾a
si ũa sunt. portant᷑ ad emonib. partĩ u̾a

Expanded text:
malignis artibus multa disputasset, tandem sub interrogatione intulit dicens: De ista ludificatione demonum quid dicemus, nisi de medio Babilonis esse fugiendum? Quanto enim in hec infima potestatem eorum maiorem uidemus, tanto tenacius mediatori est inherendum, per quem de infimis ad superiora transcendimus, ubi nichil habent potestatis. Si enim dixerimus, inquit, ea non esse credenda, non desunt etiam nunc, qui eiusmodi quȩdam uel certissime se audisse, uel etiam expertos esse affirment. Et addit: Nam et nos, inquit, cum essemus in Italia, audiebamus talia, quod uidelicet quȩdam stabulariȩ mulieres illius terrȩ solitȩ essent uiatoribus, quibus uellent uel possent, uenenum quoddam in caseo dare. Vnde 118r in iumenta ilico uertebantur et necessaria quȩque portabant. Postque perfuncta opera iterum ad se redibant. Nec tamen in eis mentem fieri bestialem, sed rationalem humanamque seruari. Porro illa onera, si uera sunt, portantur a demonibus; partim uera
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓdt̃ qͥ ordinẽ inu̾itate ñ diligãt cuiꝰ exter-¬
miniũ ac ruinas doleri ac plangi ab ip̃iꝰ ordiniᷤᷤ
amatoribꝰ nolũt. Iam it ꝑ hoĩes gule illecebris
nimiũ indulgñtes ad hoc in płibꝰ monast̾iis głosꝰ
cep̃ in apłis. iam inꝙͣ ad hoc deuenit. uł potiꝰ corruit.
ut si qͥ in eis sobͥetatis amatores ac sectatores ẽẽ
appellet᷑. parcitas auaricia noĩet᷑. tacccͤnitas
rusticitati ascribat᷑. At ꝯtͣ. castͥmargiã discreti¬
onẽ appellant noui euangłii p̃dicatores. gar¬
rulitatẽ affabiltatẽ dicũt. ꝓdigalitatẽ lib̾alitatẽ.
chach. nnatões ac derrisiones: urbanitates ⁊
cͣtesias. Sũptuosos eqͦr fastꝰ: honestatẽ. Pciosos
uestium cultꝰ: mundiciã. Qͥs ordinẽ scm̃ in exor¬
dio sui. ad tanta dissolutionẽ ⁊ ignauiã cred̾et
rusturũ: O qͣnta dissimilitudine distant nr̃i scli
cucullati abilł qͥbꝰ egyptiaca olim deserta flore¬
bant. ita ut in eis ĩpletũ specialit᷑ uidet᷑ illd̾

Expanded text:
 qui f. ordinem in ueritate non diligant. Cuius exterminium ac ruinas doleri ac plangi ab ipsius ordinis amatoribus nolunt. Iam enim per homines gule illecebris nimium indulgentes ad hoc in pluribus monasteriis gloriosus cepit in apostolis, iam, inquam, ad hoc deuenit uel potius corruit, ut si qui in eis sobrietatis amatores ac sectatores esse appelletur, parcitas auaricia nominetur, taciturnitas rusticitati ascribatur. At contra castrimargiam discretionem appellant noui euangelii predicatores, garrulitatem affabilitatem dicunt, prodigalitatem liberalitatem, chachinnationes ac derrisiones urbanitates et curtesias, sumptuosos equorum fastus honestatem, preciosos uestium cultus mundiciam. 46. Quis ordinem sanctum in exordio sui ad tantam dissolutionem et ignauiam crederet ruiturum? O quanta dissimilitudine distant nostri seculi cucullati ab illis, quibus egyptiaca olim deserta florebant, ita ut in eis impletum specialiter uideretur illud
Abbreviated transcription (Latin):
choꝵ designare uocabło. ẽ
de eis t᷑pia ⁊ in¬
fausta spũ ꝓpħali inuentura
retro gen̾atiõe
deñtiet dicens. Cucullati ad
nuptias ꝓuo

Expanded text:
chorum designare uocabulo, cum de eis turpia et infausta spiritu prophetali in uentura retro generatione denuntiet dicens: Cucullati ad nuptias pro
Abbreviated transcription (Latin):
du in corntia bubaloꝵ u̾tentur. q̃ nefando
sonitu tres insulas britanniȩ ꝯmouebunt:
intonia ẽ una de nobiłs imisciuitatib gͥtannie.
quã ꝯdidit hudibras bͥtonum rex. regnante in
iudea roboam filio salomonis. fuit autẽ iste hu¬
dibras octauus a pͥto. Itaq in hac urbe Eitonia
t̾e fontes erumpent in dieb asini neqͥcie. quoꝵ¬

Expanded text:
rnua bubalorum uertentur, quȩ nefando sonitu tres insulas Britanniȩ commouebunt. Wintonia est una de nobilissimis ciuitatibus Britannie, quam condidit Hudibras Britonum rex regnante in Iudea Roboam filio Salomonis. Fuit autem iste Hudibras octauus a Bruto. Itaque: in hac urbe Wintonia tres fontes erumpent in diebus asini nequiciȩ, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e. dñs ꝑ ysaiã talit̾ consolat᷑ dicens. Non dicat
eunuchꝰ ecce ego aridũ ligñ. qr ħ dicit dñs eu¬
nuchis qͥ custodiunt sabb̃a mea ⁊ eleger qͥ uo¬
lui. ⁊ tenuert fedꝰ meũ. dabo eis in domo mea
⁊ in muris meis locũ ⁊ nom̃ meliꝰ a filiis ⁊ filia

Expanded text:
per Ysaiam taliter consolatur dicens: Non dicat eunuchus, ecce ego aridum lignum, quia hec dicit Dominus eunuchis qui custodiunt sabbata mea et elegerunt, que uolui et tenuerunt fedus meum: Dabo eis in domo mea et in muris meis locum et nomen me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ uri sic̃ paulo uidet᷑. Cucullati ad nuptias ꝓ¬
uocabunt᷑. h ẽ uxores acciꝑe ꝯpellent᷑. At illi ui¬
dentes qͥd exħ sͥ ñ solũ misere ꝯfusiõis s nͣ dute
necessitatis ĩmineat. ut uidł monachilẽ habi¬
nasticos reditꝰ ac bñficia qͥbꝰ gͣtuito ⁊ absq suo labo¬
re pascunt᷑. amittãt. ac de cet̾o in sudore uultꝰ
sui iuxta antiq̃ illiꝰ maledictõnis elogiũ uictũ cͥ
⁊ uxori ac filiis de t̾ra conqͥratit: nuptias ꝑtinacit̃
refutabt̃. ⁊ ꝯpulsores suos ad sũmi pontificis au¬
dientiam appellabunt. ⁊ ħ ẽ qd̾ dic̃. Cucullati ad
nuptias ꝓuocabunt᷑. ⁊ clamor eoꝵ in montibꝰ alpiũ
Res fontes in urbe wintonie erũpent. qͦꝵ

Expanded text:
 uri, sicut Paulo uidetur. Cucullati ad nuptias prouocabuntur, hoc est uxores accipere conpellentur. At illi uidentes, quid ex hoc sibi non solum misere confusionis, sed etiam dure necessitatis immineat, ut uidelicet monachilem habi101rnasticos reditus ac beneficia, quibus gratuito et absque suo labore pascuntur, amittant ac de cetero in sudore uultus sui iuxta antique illius maledictionis elogium, uictum sibi et uxori ac filiis de terra conquirant, nuptias pertinaciter refutabunt et compulsores suos ad summi pontificis audientiam appellabunt. Et hoc est, quod dicit: Cucullati ad nuptias prouocabuntur et clamorres fontes in urbe Wintonia erumpent, quar
Abbreviated transcription (Latin):
est puericie nr̃e grã᷑ defluxit ttͣnsitt. Ubi est
adolescentie. flos. ubi iuuentutis decor. ubi ui¬
rile sobur : Omĩa defluxerunt nec reu̾tentur.
Uñ sapiens illa mulier thecuites in libro Regũ
loqͥtur ad dauid dicens. Omnes morim᷑. ⁊ qͣi aque
dilabimur in t̾ram q̃ ñ reu̾tent᷑. St̃ gͥ homines
aq̃ labentes at̾q fluentes. suꝑ qͣs seminanda sunt
semina u̾bi d̾i sic̃ ꝯsulit ip̃iꝰ sapĩa di. beatꝰ inquiens
qͥ seminat suꝑ omẽs aquas. Uid̾it ir d̾s qͥd de se¬
minũ ꝓuentu eueniat: nã seminanti ꝑit nichil.
nec ẽ qd u̾eatur debitam se m̃cede frustrandũ

Expanded text:
est puericie nostre gratia? Defluxit et transiit. Vbi est est puericie nostre gratia? Defluxit et transiit. Vbi est adolescentie flos? Vbi iuuentutis decor? Vbi uirile robur? Omnia defluxerunt nec reuertentur, 105v unde sapiens illa mulier Thecuites in libro regum loquitur ad Dauid dicens: Omnes morimur et quasi aque dilabimur in terram que non reuertentur. Sunt igitur homines aque labentes atque fluentes, super quas seminanda sunt semina uerbi Dei, sicut consulit ipsius sapientia Dei, beatus, inquiens, qui seminat super omnes aquas. Viderit enim Deus, quid de seminum prouentu eueniat, nam seminanti perit nichil, nec est, quod uereatur debita se mercede frustrandum,