comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ modo suficcre. tam ad nr̃am
ex positionem qͣm adiuuentutis
eruditionem iudicamus. ¶Sr
orines coꝵ et tͣmites ꝑ quos ami¬
bulandum est mantetare uob¬
tempestinũ nob̾ esse uidetur. et
nos qdem ĩ memoriam eq eor
que antea tradebanius redig̾e
ostendere auiem nre postea no¬
qm utilitatẽ qm temꝑa ut nichil
titudine que ĩlibroꝵ ꝗdem uo¬
lumina duo milia usuum aũt
extendebantur. nich̾ aliud ni¬
siui.tin modo libros ⁊ ip̃os eẽ¬
ꝯfusos ⁊ uira utilia in se ꝑ raro
hñtes a uoce magistra studio

Expanded text:
mmodo sufficere tam ad vestram expositionem quam ad iuventutis eruditionem iudicamus. sed ordinem eorum et tramites per quos ambulandum est manifestare tempestivum nobis esse videtur, et vos in memoriam quidem eorum, quae antea tradebatis, redigere, ostendere autem novellae notilitatem quam tempora, ut nihil ltitudine, quae in librorum quidem duo milia, versuum autem extendebatur, nihil aliud nisi sex tantummodo libros et ipsos confusos et iura utilia in se perraro habentes a voce magistra studio
Abbreviated transcription (Latin):
Iotesto mr̃is spurii quoq filu
dr̃e possunt. ¶Quãuis institu¬
ta de moffõsi testi accusatõne
res transactione decisa sit tñ tes¬
tamentum ĩ suo nuire manetet
ideo date meolib̾tates atq lega¬
ta usq quo falcidia ꝓmictit sua
b̾t potestatem. ¶Quonam fe¬
mina nullũ adoptare filiũ sine
optiuam fło ẽẽ existimabat ag̾e
hrdes donicilium bnt Arcelł¬

Expanded text:
ento matris spurii quoque filii dicere possunt. Quamuis instituta inofficiosi testamenti accusatione res transactione decisa sit, tamen testamentum in suo iure manet: et ideo datae in eo libertates atque legata, usque quo Falcidia permittit, suam habent potestatem. Quoniam femina nullum adoptare filium sine optiuam falso esse existimabat, agerheredes domicilium habe
Abbreviated transcription (Latin):
Iis ꝗ admictitur. ad accusatio¬
nem nolit. aut nõ possit accu¬
sare ansequẽs ad mictatur udẽ¬
dum est. ⁊ placuit posse. ut fiat
successiomi locus. ¶Qnͣtum ad

Expanded text:
i admittitur ad accusationem, nolit aut non possit accusare, an sequens admittatur, uidendum est. et placuit posse, ut fiat successioni locus.Quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
fre. pecume legatus eet et expr¬
Mi debent hu duo casus instio¬
ne cum morieris aut capitem¬
nueris dari. Idcirco hu dũ solio
sus. q̃m pecume usus alit adm¬
ti non potest.qmhus casibus

Expanded text:
fructus pecuniae legatus esset, exprimi debent hi duo casus in stipulatione: "cum morieris aut capite minueris, dari": idcirco hi duo soli casus, quoniam pecuniae usus aliter amitti non potest quam his casibus
Abbreviated transcription (Latin):
Eotmetur. et cum nrem ct Doi
malimentioꝯceptuomnum
dolum ꝯprebendere uidetur
successore⁊adoptun pris g.
siusus sie fructu legatus eis¬
adempta fructus causa sato¬
dari uibet pretor. hoc m̃ito ure
solo usu netiam de fructucue¬
atur.ergo et si fructus sine ui
obtigit᷑ stipulatio locum hebi
et s l̾itacid ułope homimisiu¬
cimis cumq alterius amimali

Expanded text:
continetur: et cum in rem sit doli mali mentio concepta, omnium dolum comprehendere videtur successorum et adoptivi patris. Sed si usus sine fructu legatus eadempta fructus causa satisdari iubet praetor: hoc merito, ut de solo usu, non etiam de fructu caue‹a›tur. Ergo et si fructus sine usu optigerit, stipulatio locum habebit. Et si habitatio uel operae hominis uel cuius alterius anim
Abbreviated transcription (Latin):
desmat ꝑtine ꝙ nec cepit. ¶Siusus
fr̾. repetitus erit legato quocienscũ¬
q amissus fuerit nisi utiliter fuit
cuutum comitetur istastipło. s ex¬
ceptione opus erit. S et siqs usum
fi. tibi legau̾it et subꝯdone si libos¬

Expanded text:
desinat pertinere quod nec coepit. Si usus fructus repetitus erit legato, quotiensque amissus fuerit nisi utiliter fuerit cautum, committetur ista stipulatio: sed exceptione opus erit. Sed et si quis usum fructum tibi legaverit et sub condicio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsensu mariti ꝓfecta est mul er
ritus expencare nomine ei pͥs¬
tit hoc reuocand̾ nõ est. ¶ Siũ¬
xor uiro dotem ꝓmiẜit. et doco
usuras. sme dubio dñdum est
petiusuras posse qr nõ est ista
ri petitionem ear remiẜit. eadẽ
erit q̃stio. an donatio sit illicita
te sua fruiut se suos ꝙ aleret
expeditum erit. puto enim ñ po

Expanded text:
sensu mariti profecta est mulier ritus expensarum nomine ei praestiterit, hoc reuocandum non est. Si uxor uiro dotem promiserit et dotis usuras, sine dubio dicendum est peti usuras posse, quia non est ista ri petitionem earum remiserit? eadem erit quaestio, an donatio sit illicita:te sua frui, ut se suosque aleret, expeditum erit: puto enim non po
Abbreviated transcription (Latin):
mitĩe pr̃ari solet soluiss. an qi locupl¬
ectior ẽet ea fc̃a ex actio fiãt. an ũo nui¬
uxoris et minist̾ioꝵ eius uiꝵx itmm̃is sui
cãdatas repet̾e nõ posse Iter aut fuis¬
se uiri cã uidetur et cum uxor ad uiru
puen̾it. ne c int̾ eẽ an aliqd deuecturis
q necessarus hoñibꝰ succurrit ergosi¬

Expanded text:
itinere praestari solet, soluisset, an quasi locupletior‹e› ea facta exactio fiat, an uero nuluxoris et ministeriorum eius uirum itineris sui causa datas repetere non posse: iter autem fuisse uidetur uiri causa et cum uxor ad uirum peruenit. nec interesse, an aliquid de uecturis qui necessariis oneribus succurrit. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
maritisit potestate deinde is eiius ancil¬
lam accepit. dñium młri qretur. nec ĩ¬
t̾ ẽe iuł. ait ex auius pecuma hec ancu¬
la emptasit.qr nec ex re illa qcqd acqri
potest. peum ꝗdonatur ei cui donatur
hoc eni bone fidei possorib est xcessum.
possid̾e. Idem qͧrit siexre maritiea ancil¬
la ꝯpata fu̾it. an adusus agentemi
młremte dote maritus p̾cum possic
pexceptionem retin̾e et dñdum ẽ posse
maritum exceptionembre sidos ab or

Expanded text:
mariti sit potestate, deinde is seruus ancillam acceperit, dominium mulieri quaeretur: nec interesse Iulianus ait, ex cuius pecunia haec ancilla empta sit, quia nec ex re sua quicquam adquiri potest per eum qui donatur ei cui donatur: hoc enim bonae fidei possessoribus concessum possidere. Idem quaerit, si ex re mariti ea ancilla comparata fuerit, an aduersus agentem mulier‹em› de dote maritus pretium possit per exceptionem retinere. et dicendum est posse maritum et exceptionem habere, si dos ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
Iis suus ꝗ uxori mortis cã donatus ẽ.
prius qmͣ uir decedet stipłatus ẽ. impẽ¬
dentiputo ẽẽ cãm obligationis. donec
uiraut moriatur aut suigitonemor¬
tis ꝑꝑ quĩ donauit lib̾etur. qcqd autẽ
coꝵ iicid̾it id qd̾ indonationem aut

Expanded text:
is seruus, qui uxori mortis causa donatus est, prius quam uir decederet stipulatus est, in pendenti puto esse causam obligationis, donec uir aut moriatur aut suspicione mortis, propter quam donauit, liberetur: quidquid autem eorum inciderit, quod donationem aut
Abbreviated transcription (Latin):
terior magis ammo nendi secundiẽp¬
toris et lib̾ancli se eandem legẽ repecie¬
rit. nec pot̾it aliquo modo auferre le¬
gẽ sui uenditoris cuius ditio exsti¬
cit. Nam et si penam ꝓmisiss tenen¬
tur.l ip̃e quoqd stipulatus ẽet s et ĩ
pena ꝓmissa due actiones sunt. Ma¬
nus autem ĩiectio ĩẜuũ ꝯpetit. ꝙ si pͥ¬
or ita uẽclidit ut ꝓstituta lib̾a eẽt. post̾i¬
or ut manus mice lic̾et pocior est libtas
qmͣmanus ĩ iectio plane si peior lexn
manus ht miectionem. postioͣ libtatẽ
fauorabilius dic̾etur lib̾am fore. quiR
utraq xlicio ꝓmancipio adicitur et
sicut manus ĩectio. ita lib̾tas exumti
eam abin iuria. SCeuoł.

Expanded text:
terior magis admonendi emptoris et liberandi se eandem legem repetierit nec poterit aliquo modo a‹u›ferre legem sui uenditoris cuius condicio exstitit: nam et si poenam promisisset, tenetur, licet ipse quoque stipulatus esset: sed in poena promissa duae actiones sunt, manus autem iniectio in seruum competit. quod si prior ita uendidit, ut prostituta libera esset, posterior, ut manus inicere liceret, potior est libertas quam manus iniectio. plane si prior lex manus habeat iniectionem, posterior libertatem, fauor‹a›bilius dicetur liberam fore, quoniam utraque condicio pro mancipio additur et sicut manus iniectio, ita libertas eximit eam i
Abbreviated transcription (Latin):
solutumest. an restituere debeat
iudeamus. et sibone fidei posfor
fint siue nõ debere restituere pla¬
cet ⁊ qdemsi restituerit. ut casiꝰ

Expanded text:
solutum est an restituere debeat, videamus: et si bonae fidei possessor fuit sive non, debere restituere placet, et quidem si restituerit, ut Cassiu
Abbreviated transcription (Latin):
antem poss or ꝓcuidubio debe¬
bit decluce. qd̾̃ sibi debetur. ¶Si¬
cut aũt sumptum quẽ fecit de¬
ducit ita si fucere debuit nec fec̃
culpe hiuus recidat ixonem. i¬
si bone fideiposẜorẽm tuncenĩ
qr qͣi rem suam negglexit nlt
querele sb̃iectus ẽ añpetitam
hrditatem postea uͥo ⁊ ip̃e predo

Expanded text:
autem possessor proculdubio debebit deducere quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si facere debuit et non fecit culpe huius reddat rationem, nisi bone fidei possessor est. Tunc enim quia quasi rem suam neglexit, nulli querele subiectus est ante petitam hereditatem. Postea vero et ipse predo
Abbreviated transcription (Latin):
tii possorem sicauit sepetitorẽ
defensumiri.S an ⁊bone fidei
possor debeat ad defendend ca¬
uere uidendumerit.qr meo qdi
soluit non indecum locupletior

Expanded text:
turum possessorem, si cauerit se petitorem defensum iri. sed an et bonae fidei possessor debeat defendendum cauere, uidendum erit, quia in eo quod soluit non uidetur locu
Abbreviated transcription (Latin):
nomine iundetur locupletior.qr
põt repetere finge enimeumdũ
se hrdem putat. soluisse suio noĩe
et uidetur michi uilianum de
solo predone ut caueat sensisse ñ
etiam  debone fiderposrore ꝯdõ¬

Expanded text:
nomine uidetur locupletior, quia potest repetere: finge enim eum, dum se heredem putat, soluisse suo nomine. et uidetur mihi Iulianus de solo praedone ut caueat sensisse, non etiam de bonae fidei possesso
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ actionẽsi minus nõ. ꝙ sieque
fuit ita demũ eum tem siculpaes
ldfecit edil et ita lab̾o et mela sor¬
bunt. ¶Duo rei locatioms iso¬
licdũ ee possunt. Si ĩ lege opis loca¬
di ꝯp̾hensum ẽ ut si ad diem efftn
nõ ess alibi relocare idlicet. non
alias prior aductor exlocatote¬
nebitur. qm si eadem lege locatur
eẽt nec ante locari id potest qͣnsi
setiam pignorum uidebiturdu¬
rare obligatio .s. hoc ita umẽsinõ
alius ꝑeo ĩ priore aluctione res
obligauat huius enim nouus:
sensus erit nectͣius. eadẽ caerit et
sirei pũblice pͥdia locata fu̾rnt.
ꝙ aut diximus taciturntate ut̃¬
usꝙ ꝑtis colonũ reconduxisse m¬
drita accipiẽdũ est ut i ip̃o an¬
cationẽ renonasse. nõ etiq̃ ĩsep̃¬
tibꝰ amns et silustrum nebl¬
ꝯfu̾at ꝯtrarium actũ eandẽ indi
locationẽ in illo Anno ꝑmassis.
quoꝙ anno obẜuandumẽ m
urbanis autem pluis alio urre

Expanded text:
si minus, non. quod si aequae sunt, ita demum eum teneri, si culpa eius id fecit aedilis. et ita Labeo et Mela scribunt. Duo rei locationis in solidum esse possunt. Si lege operis locandi comprehensum esset, ut, si ad diem effectum non esset, relocare id liceret, non alias prior conductor ex locato tenebitur, quam si eadem lege relocatum esset: nec ante relocari id potest, quam sed etiam pignora uidentur durare obligata. sed hoc ita uerum est, si non alius pro eo in priore conductione res obligauerat: huius enim nouus consensus erit necessarius. eadem causa erit et si rei publicae praedia locata fuerint. quod autem dix‹im›us taciturnitate utriusque partis colonum reconduxisse uideri, ita accipiendum est, ut in ipso ancationem renouasse, non etiam in sequentibus annis, etsi lustrum fuerit contrarium actum, eandem uideri locationem in illo anno permansissequoque anno obseruandum est. in urbanis autem praediis alio iure
Abbreviated transcription (Latin):
actionẽ tempare enim debuit set
util aque dabiturs i nauicularius
honus ĩ nocturnas uebendum
dux̾it. et cum flumẽ nocturnense n¬
naiis eas sb̃ure nõ possit inaliã na¬
uẽmices transtulit. eaꝙ nauis hos¬
tio fluminis ꝑierit tenetur primus
nauicłarius. labeo siculpa careati
nõtem ait. cet̾m si uel minto dño
fecit uł quo nõ debuit tẽpe. aũ simi¬
nus ydonee dedit naui tuncex loca¬
to agendum.¶Si mag̾r nauis su
gubnatore ĩ flum̃ẽ nauem miẜitet
tẽpestate orta tẽpare nõ potuit et na¬
uem ꝑclidit. uectores h̾ebunt adu̾sꝰ
eumexlocato actionẽ. ¶Siꝗs ẜuu̾¬

Expanded text:
actionem: temperare enim debuit: sed et utilis Aquiliae dabitur. Si nauicularius onus Minturnas uehendum conduxerit et, cum flumen Minturnense nauis ea subire non posset, in aliam nauem merces transtulerit eaque nauis in ostio fluminis perierit, tenetur primus nauicularius? Labeo, si culpa caret, non teneri ait: ceterum si uel inuito domino fecit uel quo non debuit tempore aut si minus idoneae naui, tunc ex locato agendum. Si magister nauis sine gubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum ex locato actionem. Si qu
Abbreviated transcription (Latin):
s s et de aꝗ ut supra diximus. Inui¬
riarum aut actionẽ ꝯpet̾e iul. neg¬
at qr nõ innirie faciẽde cã hoc facit.
s pͥcipiendi Sigẽma ĩcludenda aũ
insculpenda data sit ea ꝙ fracta sit
si qdẽ uitio mat̾ie fiactum sit nõ erit
ex locato actio. s si ĩꝑitia faciẽtis
erit. huuic snĩe ad den̾dum ẽ nisi pli¬
culũ quor in se artifex receꝑit tũcci
et siuicio mat̾ie id euent. exritexlo¬
catoactio. ¶ Si fullo uestimẽta pol¬
lienda accepit eaꝙ mures roserũt
ex locato teneturqr debuit ab hac
re cauere. et si panum fullo ꝑmu¬
taint et alii alc̾ius ded̾it ex locato
actione tenebituretiam siignans
uit dluctor demde ab hospicio mi¬
lites fenestras et cet̾a sustinerut sido¬
mino nõ denũciauit et migrai̾t et
ex locato tenebiti. Iabeo autem si re¬
sist̾e potuit et ñ restitit temait que

Expanded text:
a diximus. iniuriarum autem actionem competere Iulianus negat, quia non iniuriae faciendae causa hoc fecerit, sed praecipiendi. Si gemma includenda aut insculpenda data sit eaque fracta sit, si quidem uitio materiae factum sit, non erit ex locato actio, si imperitia facientis, erit. huic sententiae addendum est, nisi periculum quoque in se artifex receperat: tunc enim etsi uitio materiae id euenit, erit ex locato actio. Si fullo uestimenta polienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit ab hac re cauere. et si pallium fullo permutauerit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiamsi ignarus rauit conductor, dein de hospitio milites fenestras et cetera sustulerunt. si domino non denuntiauit et migrauit, ex locato tenebitur: Labeo autem, si resistere potuit et non resistit, tene
Abbreviated transcription (Latin):
oridatu Spetit a ex hiis car
meut putasi re qm dduxat fi
iei no liceat. forte qr possessioe
ꝙaut tocius agriaut ꝑtis ñ
it stabulũ uł ubi greges eius
Me oporteat uł siqd ĩ lege cõ¬
duccio Suenit si hoc nõ preste¬
uex alucto agetur. ¶Siius
tempestatis calamitose ꝯtigit.
inlocator aluctori aliꝗd psta¬
edebeat ideamus ẜuus oem
uicui resisti nõ potest dñmi
aolono pstare debe aitut puta¬
um cũ in flumiũ gratuloꝵ stur¬
Ior et siqͥs simile accide aut ut
sicur sũhostiũ fiatssi qua tñ ui¬
sa ex ip̃a re oriantur bdãpno
olom ẽe ueluti siuinũ coacint
saucis aut hb segetes et corr¬
ipte sũt. S et si labes fc̃a sit õe
ꝓfructũtus it dampnũcolom
noee ne supra dampnũ semini
amissi incedes agͥ pstare coga¬
cur. ¶ S et siuredo fructuoli¬
ue corrupit. ansolis fu̾ore nõ
isueto id accidit. dampnũ do¬
mini futuꝵ si u̾o nichilextra

Expanded text:
ori datur. Competit autem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit f‹r›ui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non uel stabulum uel ubi greges eius stare oporteat uel si quid in lege conductionis conuenit, si hoc non praestatur, ex conducto agetur. Si uis tempestatis calamitosae contigerit, an locator conductori aliquid praestare debeat, uideamus. Seruius omnem uim, cui resisti non potest, dominum colono praestare debere ait, ut puta fluminum graculorum sturnorum et si quid simile acciderit, aut si incursus hostium fiat: si qua tamen uitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, ueluti si uinum coacuerit, si raucis aut herbis ‹s›egetes corruptae sint. sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum seminis amissi mercedes agri praestare cog‹a›tur. sed et si ‹ur›edo fructum oleae corruperit aut solis feruore non adsueto id acciderit, damnum domini futurum: si uero nihil extra
Abbreviated transcription (Latin):
ticio societatẽ coient et alienatus ĩeadẽ
ꝑmãsit. potest dici et ĩ alienac̾oem ser
mecpriorẽ societatẽ finitã et ex integro
usus me qmͣ ad u̾sus emptorẽ. adu̾sꝰ me
exhus cãis que añ alienatõem ĩcid̾it
danda  actoem et ex reliꝗs adu̾sus ẽp

Expanded text:
et alienatus in eadem permanserit, potest dici alienatione serui et priorem societatem finitam et ex integro uersus me quam aduersus emptorem ex his causis quae ante alienationem inciderunt dandam actionem, e
Abbreviated transcription (Latin):
di animo dederit. accipientis nõ
facit s ꝯsumptis eis nascitur.
ditio. ¶Unde papiĩ. libro .uiii.
quest̾.ait si alienos nũmos tibi
mutuos dedi non autem mi¬
chitem̃s quam eos ꝯsumpẜis.¬

Expanded text:
di animo dedit, accipientis non facit, sed consumptis eis nascitur condictio. Unde Papinianus libro octauo quaestionum ait: si alienos nummos tibi mutuos dedi, non ante mihi teneris, quam eos consumps
Abbreviated transcription (Latin):
Atronum mani Ceuos¬
feste doc̃e deb̾c lib̾tum ĩfrau¬
dem suam aliꝗd dedisse. ut
ptemeiusq infraudemi
datum eẽt poss aduocare.

Expanded text:
atronum manifeste docere debere libertum in fraudem suam aliquid dedisse, ut partem eius quod in fraudem datum esset posset auocare.
Abbreviated transcription (Latin):
unde te exib̾et exceret ut si as
et uiciss recddet. In hus autẽ
om̃ib casib et pact sme stip¬
ulatione ad augendam ob
ris maritimis mutuã dado
quasdam m̾ces ĩ naui pigno¬
ri accepit exqbo si nõ potuiss
totum debitum ex soliu alia
m̃cium alus narub ĩposita¬
rum ꝓprus q fenatorib obli¬
gataꝵ siqd supfuiss pignoriac¬
cepit quesitum ẽ naue ꝓpriap¬
ẽpta ex quatocum solui potuit
an id dampnũ ad cͣclitoremp¬
tineat int pristinos dies amis¬
sa naue an ad cetaꝵ nauium
supfluũ ad micti possit .R. ali¬
as ꝗdẽ pignoris diminucio ad
dãpnũ debitoris nõ etiam adeͥ¬
ditorẽ ꝑtinrs: cũ iam traiectica
pecuma ita datur ut nõ alias
peticio eius cͥclitori ꝯ petat qm
sisalua nauis intra statutatẽ¬
pa puen̾it. ip̃ius cͥcliti obligo
pempta ẽ etiam illoꝵ que nõ
sunt amissa. ¶ Si nauis itrs
tõnem cclitor ad micti potio¬

Expanded text:
unde se exhiberet exerceretque, ut, si uicisset, redderet. In his autem omnibus et pactum sine stipulatione ad augendam oblris maritimis mutuam dando quasdam merces in naue pignori accepit, ex quibus si non potuisset totum debitum exsolui, aliarum mercium aliis nauibus impositarum propriisque faeneratoribus obligatarum si quid superfuisset, pignori accepit. quaesitum est naue propria perempta, ex qua totum solui potuit, an id damnum ad creditorem pertineat, intra praestitutos dies amissa naue, an ad ceterarum nauium superfluum admitti possit. dem pignoris deminutio ad damnum debitoris, non etiam ad creditoris pertinet: sed cum traiecticia pecunia ita datur, ut non alias petitio eius creditori competat, quam si salua nauis intra sta tuta tempora peruenerit, ipsius crediti obligatio perempta est etiam eorum, quae non sunt amissa. si nauis intra cutionem creditor admitti pot
Abbreviated transcription (Latin):
Raiecticia pecinia est
que transmare uehit.
Sccter sicodem loco ⁊ suma¬
tur nõ erit traiecticia ẜ uidendan
mces exea pecuma ꝯpate meaca

Expanded text:
raiecticia ea pecunia est quae trans mare uehitur: ceterum si eodem loci consumatur, non erit traiecticia. sed uidendum, an merces ex ea pecunia compara
Abbreviated transcription (Latin):
nantica pecunia exeadie picłm
cͥditoris piclo eͣxcepta sit. an post
ꝯpletam picłm esse cͥclitoris desi¬
ere. utrobiq igitur maius lima
usa fenus nõ debebitur. s ĩpriore
piclonec pignora ypothete ue¬

Expanded text:
nautica pecunia ex eo die periculum creditoris accepta sit an post pletam periculum esse creditoris desierit. utrubique igitur maius legitima usura faenus non debebitur, sed in priore periculo: nec pignora
Abbreviated transcription (Latin):
Xdiu̾so si petitor lite ꝯtest. usũ
fr legaũit. ex eo temꝑe exquo dis¬
cessit aꝓprietate fructuum ixo¬
nem ñ hñdam ꝗdam rectepu¬
tant. CUbi autem alieñ fũ¬
uit meum ẽẽ debere. etiam de fr¬
uetibo posẜorem ꝯdempnare.i
Sodem enim errore⁊ defructi¬
bus ddẽpnatur nõ debere enĩ
lucro possoris cede fructus cũ
uictus sit. alioqnͣ ut mͣrcelł. ait.
nec rem arbitratur iudex mi¬
chi restitui. et quare h̾at ꝙ nõ
ẽẽt hiturꝰ posẜor si statim posso¬
nem restituisset. si statim posso

Expanded text:
diuerso si petitor lite contestata usum fructum legauerit, ex eo tempore, ex quo discessit a proprietate, fructuum rationem non habendam quidam recte putant.Ubi autem alienum funuit meum esse, debet etiam de fructibus possessorem condemnare: eodem enim errore et de fructibus condemnaturum: non debere enim lucro possessoris cedere fructus, cum uictus sit: alioquin, ut Mauricianus ait, nec rem arbitrabitur iudex mihi restitui. et quare habeat quod non esset habiturus possessor, si statim possessionem restituisset?Petitor poss
Abbreviated transcription (Latin):
tis causa donata sunt relicta¬
S et si conditionis implende¬
gr̃a relicta sunt. ad huc idem di¬
cemus. plane de alimentis que
non mortis cãdonata sunt
licebit. et sine pretore auctore
transigi. ¶Siue igitur in mẽ¬
sos singulos siuc indies siue
in annos fu̾ĩt relicta oratio
locum habet. Sr si non fũint
ꝑpetuo relicta s usq ad anos
certos idemest. ¶Si integͥ
quantitas alicui fuit lega¬
ta ut exusuris eius sealat ⁊
mortis tempe pecunias resti¬
tuat non cessabit oratiolicet
certa sit relictaticio uł res ita
ut inde alimenta seio presta¬
rentur magis est ut trãsig̾e
ticiꝰ possit nec .n. trãsactone
ticu minuuntur alimenta
que id circo fit ut quis rẽpre¬
sentatam pecuniam ꝯsumat.
Quid ergo siquis citra aucto¬
ut id qd̃ ꝑsingłos annos erat
ei in mox relic̾tum ⁊ sequeret᷑
fuerit mor consequetur ꝑsin¬
gulos dies qd  demum si ꝯsũ¬
mato anno ut accipet mini¬
cio anni ꝯsequatur ⁊ putoe
eam transactionem uałe. qr

Expanded text:
tis causa donata sunt, relictsed et si condicionis implendgratia relicta sunt, adhuc idem dcemus. plane de alimentis, quae non mortis causa donata sunt, licebit et sine praetore auctore transigi. Sive igitur in menses singulos sive in dies sive in annos fuerint relicta, oratio locum habet. sed et si non fuerint perpetuo relicta, sed usque ad annos certos, idem est. Si integra quantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat et mortis tempore pecunias restituat: non cessabit oratio, licet tas relicta Titio uel res ita, ut inde alimenta Seio praestentur: magis est ut transigere Titius possit, nec enim transactione Titii minuuntur alimenta probat, quae idcirco fit, ut quis repraesentatam pecuniam consumat. quid ergo si quis citra praetout quod per singulos annos erat ei relictum, consequeretur erat, consequeretur per singulos dies? quid deinde si, qumato anno ut acciperet, initio anni consequatur? et puto eam transactionem ualere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ide fenssor in iudicio in t̾rogatus an
is que defendit b̃rs sit us quota ex
ꝑte sit. falso rendit. ip̃e qd defensori
defendit nullum facit preiidicium.
ueram itaq ẽẽ celsisñam. dubium
nonẽ.anergo nõ uideatur defende
erit dic̾eqr nõ plene defendit. ¶Qn
int̾rogatus se brdem rendit nec adie¬
cerit ex qua ꝑte exasse rendisse dñd̃
est nisi forte ita int̾rogetur. anexdi
tas anu̾o peos quos suo niri subiec¬
tos h̾t uel ꝑeum cuib̾rs extit̾it. sum¬
matim igitur pretor cognosc̾e debe¬
bit. cumqueratur anꝗs Rend̾e debe.¬
at. quo nire hrs sit. ut siualde inter

Expanded text:
defensor in iudicio interrogatus, an is quem defendit heres uel quota ex parte sit, falso responderit, ipse quidem defensor defendit nullum facit praeiudicium. ueram itaque esse Celsi sententiam dubium non est. an ergo non uideatur defendere, erit dicere, quia non plene defendit. Qui interrogatus heredem se responderit nec adiecerit ex qua parte, ex asse respondisse dicendum est, nisi forte ita interrogetur, an ex dtas an per eos quos suo iuri subiectos habet uel per eum cui heres extitit. summatim igitur praetor cognoscere debebit, cum quaeratur, an quis respondere debeat quo iure heres sit, ut, si ualde inte
Abbreviated transcription (Latin):
cedat omnes cessissent. Igitur rur¬
sus hicactus pendebit donec nouꝰ
socius cedat. Idem iuris ẽ. et sium
socu aliqd hoꝵ accidit. ergo et ex di¬
u̾so sieiqui nõcessit aliqd̃ tale eoꝵ
dcingit ex integro omnes cede de¬
bebunt. cm̃ enim tempus eis re¬
missi imest quo dare face possunt
uldiuss tpribo possint ⁊ ideo non
pofest um. uł unus cedere. Idemꝙ
dñdum est ⁊si alter eoꝵ cedat. alt
leget fuitutis. Lam siomnes so¬
cu legent ẜuitutes ⁊ pit eoꝵ adea¬
tur brditas. potest dici utile esse
legatum. s sidiusis tpribꝰ muti¬
liter dies legati ceclit/ nec emm si

Expanded text:
cedat, omnes cessissent: igitur rurcedat, omnes cessissent: igitur rursus hic actus pendebit, donec novus socius cedat. idem iuris est et si socii aliquid horum acciderit. ergo et ex diuerso si ei, qui non cessit, aliquid tale eorum contigerit, ex integro omnes cedere debebunt: tantum enim tempus eis remissum est, quo dare facere possunt, uel diuersis temporibus possint, et ideo non potest uni uel unus cedere. idemque dicendum est et si alter cedat, alter leget seruitutes. nam si omnes socii legent seruitutes et pariter eorum adeatur hereditas, potest dici utile esse legatum: si diuersis temporibus, inutiliter dies legati cedit: nec enim si
Abbreviated transcription (Latin):
Iprecario uicinus in tuo fundo i¬
materiamduxit interdicto qd p̾¬
cario ntagi non potit. nec mati.l
posita doñatio ẜuitutis ꝑfectam
telligitur nec utiliter intendetur
ius sibiẽẽ minto te eclificatum h̃re
cumedificiunt soliꝯditionem se¬
cutum mutilem faciat intentio¬
nem. Ceter simsuo materiam p̾¬
crrio᷑ ẜ intutem tibi debuit duxit.
neq libtas uisucapicturet int̾clic¬
to ꝗd precario ht utiliter cum eoa¬
getur: qd sidonationis cã ꝑmiẜis
h̃ int̾dicto agere non potis. s et ẜ¬
uitus donatione tollitur. PAuł.
non pitercedente ẜ uitutem impo¬
slant uł acqrant. ut tñ ex nouissĩo
actu ⁊ supiores ꝯfirmentur. ꝑinde¬
quesit acq si eodem tempe omnes
cessissent. et ideo sus q primus ces¬
sit uł defunctus sit. uel alio geñe.
us alio modo ꝑtem suam alien.aũ¬
it. post in de socius cesẜit nchilage¬
turꝰ Cum enim postremus cedat
non retro. acqri ẜuitus uidetur. si
ꝑinde hetur acq sicum postremus

Expanded text:
precario uicinus in tuo maceriam duxerit, interdicto 'quod precario habet' agi non poterit, nec maceria posita donatio seruitutis perfecta intellegitur, nec utiliter intendetur ius sibi esse inuito te aedificatum habere, cum aedificium soli condicionem secutum inutilem faciat intentionem. ceterum si in suo maceriam precario, qui seruitutem tibi debuit, duxerit, neque libertas usucapietur et interdicto 'quod precario habet' utiliter cum eo agetur. quod si donationis causa permiseris, et interdicto agere non poteris et seruitus donatione tollitur. 18 Paunon pariter cedentes seruitutes imponant uel adquirant, ut tamen ex nouissimo actu etiam superiores confirmentur perindeque sit, atque si eodem tempcessissent. et ideo si is qui primus cessit vel defunctus sit vel alio genere vel alio modo partem suam alienaverit, post deinde socius cesserit, nihil agetur: cum enim postremus cedat, non retro adquiri servitus videtur, sed perinde habetur, atque si, cum postremus
Abbreviated transcription (Latin):
ne altius tolletur etut stilis¬
dium edificioꝵ meor iecipe de¬
bet. et tibi ꝯcesto uis esse minto
me alcius tolle edificiatuar
Ad stillicidium meum attinit
sic statin debebit. ut sialcuiss¬
IAtis edificus tins stiucidial
at. si non impecliantur stillici¬
dia mealiceat tibi altius tolio
tionsolum debus luminibos:
ĩpresentiaerunt. Sretiam debi¬
is que postea fuerint cauert.¬
fint. liimina que nunc suntia
ita suit. de futuris hmnubo
sit cautum. ne luminibꝰ ofau¬
tur. ambigua est scripturaut
ne hus luminib oficiaturo

Expanded text:
etur et ut stillicidium aedificiorum meorum recipere deberet, et tibi concessero ius esse invito me altius tollere aedificia tua, quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut, si altius sublatis aedificiis tuis stillicidia at: si non impediantur stillicidia mea, liceat tibi altius tollernon solum de his luminibus, quae in praesentia erunt, sed etiam de his quae postea fuerint, caueat.rit "lumina quae nunc sunt, ut ita sint", de futuris luminibus sit cautum "ne luminibus officiatur", ambigua est scriptura, utrum ne his luminibus officiatur quae
Abbreviated transcription (Latin):
qb ee assenciosi nõ mlto tẽꝑe m
t poito recõciliati fu̾int. nec inter
moras aut illa alii nupsit. aut
dic aliam duxit. maxime si nec
sti

Expanded text:
adsentior, si non multo tempore interposito reconciliati fuerint nec inter moras aut illa alii nupserit aut hic aliam duxerit, maxime si nec ti
Abbreviated transcription (Latin):
filie fam. non fieri nupcias Ronis est.
Itaꝙd psonam eius pr̃i de mõstrariq
necesse ẽ. ¶Ream ad uitu qmͣ uirui¬
re mariti postulau̾it. ñ ꝓhibetur post
abolitionẽ uxorem de nuo duce. s ⁊
dinunemex nouo pentum mr̃iomo
susceptum h̃uit. ¶Efiliam senatoris li¬
btam nupcias secutam pr̃is casus nõ
faciat uxorẽ. Nam q̃sita dignitas libis

Expanded text:
ilias non fieri nuptias rationis est: itaque personam eius patri demonstrari, necesse est. Ream adulterii, quam uir iure mariti postulauit, non prohibetur post abolitionem uxorem denuo ducere: sed et communem ex nouo parentium matrimonio susceptum habeant. Filiam senatoris nuptias libertini secutam patris casus non faciat u
Abbreviated transcription (Latin):
Nege pignori obligato que post¬
ea nascuntur tenẽtur set si prio¬
nbo capitib decedentib totus
grex fuerit renouatus pignori
ristente euanescat pignus.
Cumpignori rem pignoratã
accipi posse placut. quatenus
utra pecuma debetur alias da¬
retur pignus secundo credito
ntenetur et tam exceptio qmͣ
actio utił ei danda ẽ. Ꝙ sido
nũꝗd creclitori nummorum so¬
lutorum nomine util actio dã¬
dasit.an nõꝗd enĩsi res soluta
cuius nomine pignoridatũ
G̃exactam acͣclitore se cum ꝯpẽ¬
saturum. Siu̾o corpus is de¬
bint et soluit pignoris loco fu¬
turum apud secundum credi¬
tore et iniupficiarus legittime
sist̾e creditor pot̃ adu̾sus qmͣ¬
libet posforem sũ tm̃ pactum¬

Expanded text:
ege pignori obligato quae postea nascuntur tenentur: sed et si prioribus capitibus decedentibus totus grex fuerit renouatus, pignori et condicione exsistente euanescat pignus. Cum pignori rem pigneratam accipi posse placuerit, quatenus utraque pecunia debetur pignus secundo creditori tenetur et tam exceptio quam actio utilis ei dquid creditori nummorum solutorum nomine utilis actio danda sit an non: quid enim, si res soluta cuius nomen pignori datum est, exacta ea creditorem secum pensaturum: si uero corpus is debuerit et soluerit, pignoris loco futurum apud secundum creditorem. Et in superficiariis legitime consistere creditor potest aduersus quemlibet possessorem, siue t
Abbreviated transcription (Latin):
pea accipiat pot̾ rem eius obli¬
fundum aut medes aliqs indu¬
caturcousq retinz posfonem
pignoris loco. donec illi pecuna
ioluatur cum ĩusuras fructus ꝑ¬
cipiat aũt locãdo aut ip̃e ꝑcipis̃¬
dohitando ꝙĩtaqd si amifity¬

Expanded text:
rem eius oblifundum aut in aedes aliquis inducatur, eo usque retinet possessionem pignoris loco, donec illi pecunia soluatur, cum in usuras fructus percipiat aut locando aut ipse percipiendo habitandoque: itaque si ami
Abbreviated transcription (Latin):
Enꝙ concubinam filios natura¬
Les aluipnos ꝯstitit genali obligo¬
aie non ꝯtim. ¶ Et si qua aliase
Huius ministeria. G.luis. &¬
E d et siqd ad cas res quas co tẽ¬
pore quo paciscebatur ĩ bons bui¬
it idem obyuari debebit. ¶Quod
emptionem uenditionemq reci¬
ob simul pignori obligauat ut
si q̃o moueatur possidentis me¬
liorem c̃e ꝯditionem dabituri
enimpossidenti hec exceptiosi
nonꝯuenit ut eadem ros micbi
quoq pignoriẽet. ¶Si autem
id actum fu̾it ut ꝓꝑtib res ob¬
ligarentur utilem actionem co¬
pet̾e et int ip̃os et adu̾sus exne¬

Expanded text:
e concubinam filios naturales alumnos constitit generali obligatione non contineri et si qua alia sunt huiusmodi ministeria. Gaius ed et quod ad eas res, quas eo tempore quo paciscebatur in bonis habuit, idem obseruari debet. Quod emptionem uenditionemque reciobus simul pignori obligauerit isi quaestio moueatur, possidentis meliorem esse condicionem: dabitur enim possidenti haec exceptio: 'si non conuenit, ut eadem res mihi quoque pignori esset.' si autem id actum fuerit, ut pro partibus res obli garentur, utilem actionem competere et inter ipsos et aduersus extrane
Abbreviated transcription (Latin):
nit ut usufr̃ pignori sit nami
ecumemptorem usufructus tu¬
ctur p̾corcur nõ et creclitoremi
tuebitur eadem rone et debito
nobicietur exceptio. Iura pͥli¬
orum urbanorum pignorida¬
n non possunt igitur nec oue¬
nue post̾ ut ypothece sint.
Ed anuie itinis ac E Aul.¬
tus aq̃ ductus pignoris ꝯuen¬
tio locum bat uidendumee.
.s. si uicinum fundum b̾at et sim
tra diem ctum pecuma reclitai
sit uendere eas uicino liceat que¬

Expanded text:
it, ut usus fructus pignori sit": nam et cum emptorem usus fructus tuetur praetor, cur non et creditorem tuebitur? eadem ratione et debitori obicietur exceptio. Iura praediorum urbanorum pignori dari non possunt: igitur nec convenire possunt, ut hypothecae sint.ed an viae itineris actus aquae ductus pignoris conventio locum habeat videndum esse  si uicinum fundum habeat et, si intra diem certum pecunia soluta non sit, uendere eas uicino liceat: qu
Abbreviated transcription (Latin):
Tsi ꝓubes fc̃s ñ expediri sibi ĩ
pot̾atem eius redigi ꝓbau̾t equ¬
umẽe emancipari eum apr̃e ad¬
optiuo atq ita pristinum ius
lege sit datus ut post triennũ
puta eũdem in adoptõnem mͥ¬
des q̃situm ẽ an actio nulla sit.
at̾onem ⁊ labeo putat nullã
minuitur s augetur. Unde
senator ⁊ si aplebeio adopta¬
tus ẽ manet cenator similiter
manet et senatoris filius. Wẽ.
q loco posse ꝯstat ut exeat depa¬
est ⁊ manimucti ⁊ inadoptio¬
nem dariposse placet. ¶Dem.¬
Doptare qͥs nepotis loco potest
ꝗs adoptauit emancipatim ul
madoptionem datum iterum
nõ potet adoptare. ¶Arc̃.¬

Expanded text:
si pubes factus non expedire sibi in potestatem eius redigi probauerit, aequum esse emancipari eum a patre adoptiuo atque ita pristinum ius lege sit datus, ut post triennium puta eundem mihi in adoptionem des, an actio ulla sit. et Labeo putat nullam minuitur, sed augetur. unde senator etsi a plebeio adoptatus est, manet senator: similiter manet et senatoris filius. 36 Idque loco posse constat, ut exeat de paest, et manumitti et in adoptionem dari posse placet. doptare quis nepotis loco potest, quis adoptauit, emancipatum uel in adoptionem datum iterum non potest adoptare.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊qͥs offm̃ in aliqua ꝓunicia ad m̃inis¬
trat. nĩ orrundam ł ibi domicilium pri¬
dem uxorem duce nõ potest. qmius
sponiarenõ ꝓhibeatur. ita .s. ut si post
recrlitis quas accepat. ¶ Uetenlłpo¬
sam ĩꝓuincia qm̃qs ad mĩstrat uxo¬
rem duce ꝑotest. et dos data nõ fit
caduca. ¶Qui ĩ ꝓuĩcia aliqd ad mi¬
nistrat ĩea ꝓuncia filias suas ĩnĩm̃
collocare et dotem ꝯstitũe ũ ꝓhibet.¬

Expanded text:
ia administrat, inde oriundam uel ibi domicilium habentem uxorem ducere non potest, quamuis sponsare non prohibeatur, ita scilicet, ut si post redditis qu‹a›s acceperat. Ueterem sponsam in prouincia, qua quis administrat, uxorem ducere potest et dos data non fit caduca. Qui in prouincia aliquid administrat, in ea prouincia filias suas in matrimonium collocare et dotem constituere non prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ morib ⁊ ꝯsuctadine intro¬
ductum est. Et si qua unt boc de¬
quens ei est. Si nec qdem appoit
tuncius quo urb̾s romanauti¬
tur suari oportet. Inuetata eĩ¬
Ssuctudo ꝓlege nõ in merito¬
nos tencant qm̃ qd iudscio ppli
recepte sunt. merito ⁊ eaque si¬
ne ullo scripto ppłs romanus
est si suffragio ppls uoluntate
suam declaret an reb ip̃iꝰs uel
D receptum est. ut leges nõ solum
suffragio legis latoris s etiam

Expanded text:
d moribus et consuetudine inductum est: et si qua in re hoc dequens ei est: si nec id quidem appareat, tunc ius, quo urbs Roma utitur, seruari oportet.Inueterata consuetudo pro lege non inos teneant, quam quod iudicio populi recepte sunt, merito et ea, que sine ullo scripto populus rest, suffragio populus voluntatem suam declaret an rebus ipsis ipsid receptum est, ut leges non solum suffragio legislatoris, sed eciam
Abbreviated transcription (Latin):
malitꝰ bomis ẽ pot̾ autrinet
in uullius bonis eẽ. Nam res he¬
reclitarie anquã aliꝗs ħrs exis¬
que publice sunt. nullius ĩbo¬
nis esse creduntur. Ip̃ius enim
uniu̾sitatis eẽ creduntur. priua¬
te aũ sũt. que singłoꝵ sũt. ¶ Quc¬
dam preterea res corporales st̾.
quedam ĩcorꝑales. Coͬpales a¬
aũt hec sunt. que sui naturatan¬
gi possunt. ueluti funidus. ho.i
uestis. Auix ⁊ argentum ⁊ deni
ꝙalie res ĩnumabiles. ¶In cor¬
ꝑales sunt. q̃ tangi ñ possunt
ea q̃ ⁊̃ miure ꝯsistunt. sicut yr¬
ditas usuffix. uisus obligatoes
quoquomodo ette.nec ad rem
ꝑtinet q̃ mh̃rditate res corꝑales
ꝯtinentur. Nam ⁊ fructus ꝗex
fundo ꝑcipiũtur corꝑales sunt.
et id qd ex aliqua obligatione no¬
b debetur.plereꝙ corporale est
ueluti fundꝰ uo pecumia. Nam
ip̃m ius successionis ⁊ ip̃m iuᷤ
utendi fruendi. et ip̃m ns obli¬
gationis. ĩ corꝑale ẽ. eodem nu¬

Expanded text:
in bonis est; potest autem et nullius in bonis esse: nam res hereditariae, antequam aliquis heres exisQuae publicae sunt, nullius nis esse creduntur, ipsius enim uniuersitatis esse creduntur: priuatae autem sunt, quae singulorum sunt. Quaedam prquaedam incorporales. Corporales eae sunt quae sui natura tangi possunt: veluti fundus, homo, vestis, aurum, argentum et denique aliae res innumerabiles. Incorporales aut iure consistunt, sicut hereditas, usus fructus, obligationes quoquo modo contractae. nec ad rem pertinet, quod in hereditate res corporales continentur: nam et fructus, qui ex fundo percipiuntur, corporales sunt, et id quod ex aliqua obligatione nobis debetur plerumque corporale est, ueluti fundus homo pecunia: nam ipsum ius successionis et ipsum ius utendi fruendi et ipsum ius obligationis incorporale est. eodem nu
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem turbato tñordine mor¬
Italitatis ñ mims ꝑentibo qm̃
libis pie relinq debet. ¶H̾rdu
leius ꝗpost litem de moffõso p̃¬
ꝑata ĩmutata uoluntate detes¬
sit. ñ datur de moffõso querela

Expanded text:
ritatem: turbato tamen ordine mortalitatis non minus parentibus quam liberis pie relinqui debet. Heredi eius, qui post litem de inofficioso praeparatam mutata voluntate decessit, non datur de inof
Abbreviated transcription (Latin):
peculium postea int̾cid̾it. G̾. ita sisie utri¬
qd culpanit̾uen̾it. ¶ Et enim dñmcum
quo depeculio agitur si ꝑatus sic reb pe¬
ne id faciat. P Auł.

Expanded text:
peculium postea interciderit. haec ita, si neutrius culpa intervenerit: etenim dominum, cum quo de peculio agitur, si paratus sit rebus pene id faciat. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
darentur. In uiriarum auter
actio h̾rdi non competit. quam¬
ius enimhec stipulatio iudicio
sistendicausa facta ad hrdem
transeat tamen nihac causa
danda non est.Nam et defũc¬
tus si uenet omissa miuriarũ
actione ex scipulatu agere nõ
ꝑmittetur ei. ¶ Item dicendũ
esse ⁊ siis cum quo iiuriarum
agere uolebam stipulatione
tali conmissa decesserit. Nam
non competit michi aduersꝰ
h̾rdem eius exstipulatuactio
et hoc iuł. scribit scd̃m quod ⁊̃
si fidenissores datierant mi

Expanded text:
darentur, iniuriarum autem actio heredi non competit. quamuis enim haec stipulatio iudicio sistendi causa facta ad heredem transeat, tamen in hac causa danda non est: nam et defunctus si uellet omissa iniuriarum actione ex stipulatu agere, non permitteretur ei. idem dicendum esagere volebam, stipulatione tali commissa decesserit: nam non competit mihi adversus heredem eius ex stipulatu actio, et hoc Iulianus scribit. secundum quod et si fideiussores dati erant, mi
Abbreviated transcription (Latin):
nccumhominem locupletem c̃¬
deret arrogatum.dico debere
cum audiri ĩmtegre se restituẽ¬
legatum post mortem pr̃is uł fi¬
deiꝯnussum relictũ et captus ẽ
forte dum ꝯsnsit prĩ pafiscenti
ne legatum petetur potest dici
ĩmtegre restituendũ qm ip̃uis

Expanded text:
ne eum hominem locupletem ne eum hominem locupletem adrogatum: dico debere eum audiri in integrum se restituenlegatum post mortem patris uel fideicommissum relictum et captus est, forte dum consentit patri paciscenti, ne legatum peteretur: potest dici in integrum restituendum, quoniam ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsit quoꝙ patri ut solet interdũ
fidenissorienus ꝓdeẽ uideamus
et non puto ꝓfuture. Siigitur
filius ꝯueniatur postulat au¬
xilnuim si patrem ⁊ueniat creli¬
tor auxilum cessat exceptin
mutuidatone. In hac enim si
niam accepit nõ adiiiu̾atursꝑ
inde et si sine iussu prĩs cͣcxitet
ciptus est. si ꝗdem pater depe¬
culiꝯueniatur filius nõ erit res¬
tituendus. si filius ꝯuemiatur
pot̾it restitu. Nec eo mouemur
simt᷑ sit filu peculium ħre mag̾
enim pris quã fili int̾ est. licet
aliquo casu ad filiumi peculiua
spectet. ut puita si pris eius bonas
a fisco ꝑꝑ debita octupata sunt.
Nam peculium enis excõstitutõ¬
ne dim claudu seꝑatur. ¶Ergoᷤ
etiam si filiam fa. indote captã
dum pr̃i ꝯsensit stipulanti do¬
tem ñ statim dederit uł adhibẽ¬
ti aliquam quidotem stipula¬
returputo restituendam qm̃d.
dos ip̃ius filic prĩmoniumnest̃¬
anius adarrogand̾ se ded̾iti
inipa arrogatione se circĩnen¬
tum dicat fingecum apredo¬

Expanded text:
i quoque prosit, ut solet interdum fideiussori eius prodesse, videamus: et non puto profuturum. si igitur filius conveniatur, postulet auxilium: si patrem conveniat creditor, auxilium cessat: excepta mutui datione: in hanc enim si niam accepit, non adiuvatur. proinde etcaptus est, si quidem pater de peculio conueniatur, filius non erit restituendus: si filius conueniatur, poterit restitui. nec eo mouemur, quasi intersit filii peculium habere: magis enim patris quam filii interest, licet aliquo casu ad filium peculium spectet: ut puta si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt: nam peculium ei ex constitutione Claudii separatur.Ergo etiam filiam familias in dote captam, dum patri consentit stipulanti dotem non statim quam dedit, uel adhibenti aliquem qui dotem stipularetur, puto restituendam, quoniam dos ipsius filiae proprium patannis adrogandum se dedit et in ipsa adrogatione se circumuentum dicat f‹i›nge enim a praedo
Abbreviated transcription (Latin):
quid adebitorib p̾rius. moxde¬
sid̾abat restitu ĩintegiꝵ quo ma
Idem puto et si alienam adut hr
natał sui ad hoc dicimus an horã
ĩqua natus est ut sicaptus sit
restituaturet cum ñdum ꝯpleũ¬
it itaerit dñdum ut a mom̾to in
momentum tempus spectetur. ꝓ¬
inde et si bisexto natꝰ est sine prio¬
re siue posteriore die celsus scrips¬
ic nichil referre. Naͣm id biduum ꝓ
uno die hretur et postiordies Nan¬
darum intstalatur. ¶S utiz sol
succurri debeat uidendum. mouet
tentiam existimantium filium fa¬
m̃. minorem annis .xxu. ĩ integre
restitin posse exhus solis causisqͥ
ipsius int̾ fu̾it puta si sit obligat᷑
¶ꝓ inde si iussu pr̃is obligatus sit
pater utiq poterit ĩsolid ꝯuenꝰ¬
ri.filius aũt cum et ip̃e possit. uel

Expanded text:
quid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magidem puto, et si alienam adiit henatalis sui adhuc dicimus ante horam qua natus est, ut si captus sit restituatur? et cum nondum compleuerit, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur. proinde et si bissexto natus est, siue priore siue posteriore die Celsus scripsit nihil referre: nam id biduum pro uno die habetur et posterior dies kalendarum intercalatur.Sed utrum solsuccurri debeat, uidendum. mouet tentiam existimantium, filium familias minorem annis in integrum restitui posse ex his solis causis quae ipsius intersint, puta si sit obligatus. proinde si iussu patris obligatus sit, pater utique poterit in solidum conueniri: filius autem cum et i
Abbreviated transcription (Latin):
Iqs alienam rem uendidie me¬
dio tẽꝑe hrs dño rei extitit coge
taita ut si nõ integras pstau̾it
ĩtra statuta temꝑa inpena ꝯus¬
natur. ꝑtimidatis mat̾iis deca¬
sit. cum igitur testator ĩpenam
ꝯmieit n p̾rs eius reliquam ma¬
tiam exhibuit. in ĩpenameti
usuras ꝯueniri possit p̾s tuci
emptor mutuatus pecumamu¬
suras grauissimas ex penditpl¬
uł rendit ex ꝯtractu de quo que¬
ritur et hrdem uẽlitoris ĩpenã
ꝯueniri posse mactione quoꝙ
exempto officio nidicis post
mora int̾cedentem usurarir

Expanded text:
is alienam rem vendiderit et medio tempore heres domino rei exstiterit, cogetta, ita ut, si non integras repraestaverit intra statuta tempora, poena conveniatur, partim datis materiis decessit: cum igiturmiserit neque heres eius reliquam materiam exhibuerit, an et in poenam et in usuras conueniri possit, praesertim cum emptor mutuatus pecuniam usuras grauissimas expendit? Paulus respondit ex contractu, de quo quaeritur, etiam heredem uenditoris in poenam conueniri posse. in actione quoque ex empto officio iudicis post moram intercedentem usurarum
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniã .R. ¶ Fũdi uẽditor frim̃ita ma¬
nusata exceꝑat meo fũdo exstipła seges
qmͣ si ꝗd ex sacco saccarũ cecidiss aut ex
eo ꝙ ami ib exore cecidiss natumẽẽt.¬
¶Cumfũdu qs uendid̾at et õem fruc¬
tũercepat et arũdinẽ teduam et siluã
mini eent accessura dixit etiam ea queẜ
nus q fũdũ colluat emiss pecularia ẽp¬
tori accessura . R. ¶ Rota quoꝙ ꝑ qua¬

Expanded text:
pecuniam respondit.Fundi uenditor frumenta manu sata receperat: in eo fundo ex stipula seges quam si quid ex sacco saccarii cecidisset aut ex eo quod auibus ex aere cecidisset natum esset.Cum fundum quis uendiderat et omnem fructum receperat, et arundinem caeduam et siluam do domini essent, accessura dixit: etiam ea, quae seruus qui fundum coluerat emisset peculiaria, emptori cessura respondit.Rota quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
quo minorem modum esse credidit renũ¬
ciauit et pecumã ꝓ eo accepit et posteaeu
fundũ ueclidit et cum ip̃e ẽptori suo. ad me¬
ciretur młto mĩorem modũ qmͣ putaue¬
rat inuenit q̃rebaturan idꝙ minoris.
ẽet ꝯseꝗ asuo uẽclitore poss Rndi inter¬
ẽẽ ꝙ̃ ad modũ lex dic̾e̾tur namsi ita dc̃mes

Expanded text:
quo minorem modum esse credidit renuntiauit et pecuniam pro eo accepit: postea eum fundum uendidit et cum ipse emptori suo admetiretur, multo minorem modum agri quam putauerat inuenit: quaerebat, an id quod minor is esset consequi a suo uenditore posset. respondit interesse, quemadmodum lex di
Abbreviated transcription (Latin):
rio mãdati iudicĩo recupare
debet pena aũt qmͣ ex suo de¬
licto pͥstitit recuꝑpare non deb.
Litis impendia bona fide fc̃a
uel ab actoriᷤꝓcuratore. uel a
reo debere ci restitui eqtas su¬
aidet. ¶Si duob mandata s¬
sit ad ministrationegocioru
quor alt debitor sit mandato¬
ns an alt̾ cũ eo recte acturus
sit. et utiq recte. Non enim
ob id minus ꝓcurator intelli¬
giturꝙ is quoq cũquo agi¬
tur ꝓcurator sit. Ps.¬
cepit ut alter ab altero pecuni¬
am petat. non undetur mãda¬
tum utrilibet eoꝵ decdisse . SAiꝰ.
Taqd si hoc sp̃alit̾ mãdatũ est.
tũcertipiente eocum quo agi¬
cur si no michi mãdatu sit uc
adebitorib pet̾em. actorẽ ita¬
ꝯdicio deterior ꝑ ꝓcuratorem fi

Expanded text:
rio mandati iudicio reciperare debet: poenam autem, quam ex suo delicto praestitit, reciperare non debet. Litis impendia bona fide facta vel ab actoris procuratore vel a rei debere ei restitui aequitas suadet. Si duobus mandata sit administratio negotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus procurator intellegitur, quod is quoque cum quo agitur procurator sit. Iupraecepit ut alter ab altero pecuniam petat, non uidetur mandatum utrilibet eorum dedisse. 48 taque, si hoc specialiter mandatum est, tunc excipiente eo cum quo agitur "si non mihi mandatum sit, ut a debitoribus peterem" actorem itandicio deterior per procuratorem fi