comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stas nec hẽt eam quam quaerimus suauitatem: nec est iam sane to¬
lerabilis. Num igitur qui hoc sentiat si is potare uelit de dolio
sibi hauriendum p̾utet: minime. sed quandam sequat &tat feri
sic ego istis censuerim. et nouam istam quasi de mustoas laefere¬
clim oronem fugiendam nec illam precdlatim thuicidicdis numuis ue¬
terem tanꝗͣ anitianam notam perseq̃ndam. Ip̃e enim thucyditͥs
si posterius fuisset: multo maturior fuisset et mitior. Demosthe¬
nem igitur imitemur: o du boni quid quasi nos aliud agimu̾:
aut quid aliud optamus: at non assequimur. Isti enim uidel
attici nr̃i. qđ uolunt assecuntur. ne illud quidem intelligunt
non mõ ita memorixe proditum ẽẽ: sed ita necẽe suisse. Cũm de¬
mosthenes dicturus eẽt: ut concursus audiendi cã ex tota gre¬
cia fieret. At isti attici cum dicunt: non mõ a corona quod est
ip̃m miserabile: sed etiam ab aduocatis relinquunt᷑. Quare

Expanded text:
stas nec habet eam quam quaerimus suavitatem nec est iam sane tostas nec habet eam quam quaerimus suavitatem nec est iam sane tolerabilis— num igitur qui hoc sentiat, si is potare velit, de dolio sibi hauriendum putet? Minime; sed quandam sequatur aetatem. Sic ego istis censuerim et novam istam quasi de musto ac lacu fervidam orationem fugiendam nec illam praeclaram Thucydidi nimis vetamquam Anicianam notam persequendam. Ipse enim Thucydides si posterius fuisset, multo maturior fuisset et mitior. 'demosthenem igitur imitemur.' O di boni; quid, quaeso, nos aliud agimus aut quid aliud optamus? At non adsequimur. Isti enim videlicet Attici nostri quod volunt adsequuntur. ne illud quidem intellegunt, non modo ita memoriae proditum esse sed ita necesse fuisse, cum Demosthenes dicturus esset, ut concursus audiendi causa ex tota Graecia fierent. At cum isti Attici dicunt, non modo a corona, quod est ipsum miserabile, sed etiam ab advocatis relinquuntur. Qua re
Abbreviated transcription (Latin):
risu uu̾lt egestas eẽ similis. isq se ita putat atticum: ut ueros illo
prae se pene agrestis putet. At quid est tam fractum. tam mniũ¬
tum. tam in ip̃a quam tamen consequitur puerile concinnitate:
ratores: quis negare põt: hos imitamur. quos: qui sunt et inter
se dissimiles et ałiorum. Tnucydidem inquit imitamur. optime
si historiam serbere: non si causas dicere cogitatis. thucydidese¬
nim rerum gestarum pronunciator sincerus et grandis etiam fuit
hoc forense concertatorium iudiciale non tractauit genus. Orõnes
autem quas interposuit multae enm sunt: eas ego laudare soleo:
imitari neq possim si uelim nec uelim fortasse. si possim. Ut si quisi
filemo uino delectetur: sed eo nec ita nouo ut proximis consulibũ
natum uelit. nec nursus ita uetere: ut opimium. aut ancium consu¬
lem quaerat. Atqui hae note sunt optimx: credo. sed nmia uetu¬

Expanded text:
risi vult Hegesias esse similis, isque se ita putat Atticum, ut veros illos risi vult Hegesias esse similis, isque se ita putat Atticum, ut veros illos prae se paene agrestis putet. at quid est tam fractum, tam minutum, tam in ipsa, quam tamen consequitur, concinnitate pratores? 'Quis negare potest? Hos imitamur.' Quo modo, qui sunt et inter se dissimiles et aliorum? 'Thucydidem,' inquit, 'imitamur.' Optime, si historiam scribere, non si causas dicere cogitatis. Thucydides enim rerum gestarum pronuntiator sincerus et grandis etiam fuit; hoc forense concertatorium iudiciale non tractavit genus. Orationes autem quas interposuit—multae enim sunt—eas ego.laudare soleo; imitari neque possim si velim, nec velim fortasse si possim. Vt si quis Falerno vino delectetur, sed eo nec ita novo ut proximis consulibus natum velit, nec rursus ita vetere ut Opimium aut Anicium consulem quaerat—'atqui hae notae sunt optimae,' credo; sed nimia vetu
Abbreviated transcription (Latin):
aiticoruim. Atticos inquit uolo imitari. quos: nec enim est unum
genus. Nam quid est tam dissimile ꝗͣ demosthenes et lysias. ꝙͣ
uͦdem. et hyꝑides: ꝗͣ horum omnium aeschines: Quem igituri¬
mitaris : secd aliquem. caeteri ergo attice non dicebant: si om̾nes:
qui potes: cum sint ip̃i dissimillumni interse: In quo illud etiami
quaero phalereus ille demetrius aitice ne dixerit. Mihi quidem
ex illius orationib redolere ip̃e athena uidentur. At est fori¬
luntas ita dicendi fuit. Et quidem duo fuerunt per idem tempꝰ
dissimiles interse. sed aitici tamen: quorum charisius multarum
orõnum quas scribebat aliis cum cupere uderetur imitari lysum
Demochares aut qui fuit demosthienis sororis filius et orõnes seri¬
ꝑsit aliquot. et eatum rerum historiam: qua erant athenis ip̃ius
etate geste non tam historico ꝗͣ oratono genere ꝑscripsit. At chͥ¬

Expanded text:
Atticorum. 'Atticos,' inquit, 'volo imitari.' Quos? nec enim est unum Atticorum. 'Atticos,' inquit, 'volo imitari.' Quos? nec enim est unum genus. Nam quid est tam dissimile quam Demosthenes et Lysias? quam idem et Hyperides? quam horum omnium Aeschines? Quem igitur imitaris? Si aliquem: ceteri ergo Attice non dicebant? si omnis: qui potes, cum sint ipsi dissimillimi inter se? In quo illud etiam quaero, Phalereus ille Demetrius Atticene dixerit. Mihi quidem ex illius orationibus redolere ipsae Athenae videntur. At est floriluntas ita dicendi fuit. et quidem duo fuerunt per idem tempus dissimiles inter se, sed Attici tamen; quorum Charisius multarum orationum, quas scribebat aliis, cum cupere videretur imitari Lysiam; Demochares autem, qui fuit Demostheni sororis filius, et orationes scripsit aliquot et earum rerum historiam quae erant Athenis ipsius aetate gestae non tam historico quam oratorio genere perscripsit. Atque Cha
Abbreviated transcription (Latin):
nimia religione attenuata. doctis et attente audientib erat illustris.
a multitudine aũt et a foro cui nata eloquentia est deuorabatur. Tu:
brutus. Atticum se inquit caluus nr̃ dici oratorem uolebat. inde e¬
rat ista exilitas quam de industria consequebat᷑. Hicebat inꝗͣ ita
sed et ip̃e errabat. et alios etiam errare cogebat. Uam si quis eos qui
nec inepte dicunt. nec odiose nec putide: attice putat dicere. is recte
nisi atticum probat neminem. Insulsitatem enim et insolentiam tã¬
ꝗ̃ insaniam quandam orationis odit. sanitatem aut̃ et integritatem
quasi religionem et uͥecundiam oratoris probat. Hec omnium de¬
bet oratorum eadem ẽẽ sententia. Sin autem ieuinitatem et siccitatẽ
et inopiam duminõ sit polita. dum urbana dum elegans in attico ge¬
nere ponit. hoc recte dumtarat. sed quia sunt in atticis alia meliora ui¬
deat ne ignoret et gradus et dissimilitudines et uim et uaretatem

Expanded text:
nimia religione attenuata doctis et attente audientibus erat inlustris, nimia religione attenuata doctis et attente audientibus erat inlustris, a multitudine autem et a foro, cui nata eloquentia est, devorabatur. tum Brutus: Atticum se, inquit, Calvus noster dici oratorem volebat: inde erat ista exilitas quam ille de industria consequebatur. Dicebat, inquam, ita; sed et ipse errabat et alios etiam errare cogebat. Nam si quis eos qui nec inepte dicunt nec odiose nec putide Attice putat dicere, is recte nisi Atticum probat neminem. In- sulsitatem enim et insolentiam tamquam insaniam quandam orationis odit, sanitatem autem et integritatem quasi religionem et verecundiam oratoris probat. Haec omnium debet oratorum eadem esse sententia. sin autem ieiunitatem et siccitatem et inopiam, dum modo sit polita, dum urbana, dum elegans, in Attico genere ponit, hoc recte dumtaxat; sed quia sunt in Atticis alia aliis meliora, videat ne ignoret et gradus et dissimilitudines et vim et varietatem
Abbreviated transcription (Latin):
copia. praet̾eaq sinc arrogantia grauis ẽẽ uidebatur: et sine segnitia
uerecundus. S hunc absorbuit estus quidam in solita adulescẽ¬
tibus glĩ e: qui quia nauarat miles opam imꝑatori: imꝑatorem se sti¬
ti cẽcupiebat: cui muneri mos maloꝵ atatem certam sortem incer¬
tam reliquit. Ita grauissimo suo casu. dum cyri et alexandri simił
c̃ẽ uoluit: qui suum cuisum transcurrerat: et. L. crassi et multorum
crassorum inuentus est dissimillimus. D ed ad Caluum is enim
nobis erat propositus reuertamur. qui orator fuisset cum luteris e¬
ruditior ꝗ̃ curio: tum etiam accuratius qđdam dicendi et exquisitiꝰ
afferebat genus. quod quanꝗͣ scienter eleganterq tractabat: nuni¬
um tam̃ inquirens in se: atq ip̃e sese obseruans metuensq ne uicio¬
sum colligeret ctiam uenim sanguinem dependebat. Itaq euis orato

Expanded text:
copia; praetereaque sine adrogantia gravis esse videbatur et sine segnitia copia; praetereaque sine adrogantia gravis esse videbatur et sine segnitia verecundus. Sed hunc quoque absorbuit aestus quidam insolitae adulescentibus gloriae; qui quia navarat miles operam imperatori, imperatorem se statim esse cupiebat, cui muneri mos maiorum aetatem certam, sortem incertam reliquit. Ita gravissumo suo casu, dum Cyri et Alexandri similis esse voluit, qui suum cursum transcurrerant, et L. Crassi et multorum Crassorum in ventus est dissimillimus. sed ad Calvum—is enim nobis erat propositus—revertamur; qui orator fuit cum litteris eruditior quam Curio tum etiam accuratius quoddam dicendi et exquisitius adferebat genus; quod quamquamn scienter eleganterque tractabat, nimium tamen inquirens in se atque ipse sese observans metuensque ne vitiosum colligeret, etiam verum sanguinem deperdebat. Itaque eius oratio
Abbreviated transcription (Latin):
set. Quidnam est inquit istuc: et quemadmõm distinguis. H oc
mõ inꝗͣ. Cum honos sit p̃mium uirtutis: iudicio. studioq ciuiu
ddelatum. ad aliquem qui eum sentiis. qui suffragiis adeptus est.
is milbi honestus et honoratus uidetur. Qui autem occasione ali¬
qua etiam inuitis ciuibus nactus est impium ut ille cupiebat:
hunc nomen honoris non honorem adeptum puto: quȩ si ille
audire uoluisset: maxima cum gratia et głia ad summam ampli¬
tudinem peruenisset: ascendens gradibus magistratuum. ut pater
eius fecerat et reliqui clariores uiri. Qui quidem etiam cum .p. eras¬
so. M. f. initio aetatis ad amiciciam se meam contulisset: sape egis¬
se me arbitror: cum eum uaehementer hortarer: ut eam laudis
uiam rectissimam ẽẽ duceret: quam maiores eius ei tritam reliꝗs¬
sent. Erat enim cum institutus optime: tum etiam ꝑfecte planq
eruditus. Incratq et ingenium satis acre. et orõnis non in clegans

Expanded text:
set. Quidnam est, inquit, istuc? et quem ad modum distinguis? Hoc set. Quidnam est, inquit, istuc? et quem ad modum distinguis? Hoc modo, inquam. cum honos sit praemium virtutis iudicio studioque civium delatum ad aliquem, qui eum sententiis, qui suffragiis adeptus est, is mihi et honestus et honoratus videtur. Qui autem occasione aliqua etiam invitis suis civibus nactus est imperium, ut ille cupiebat, hunc nomen honoris adeptum, non honorem puto. Quae si ille audire voluisset, maxima cum gratia et gloria ad summanr amplitudinem pervenisset, ascendens gradibus magistratuum, ut pater eius fecerat, ut reliqui clariores viri. Quae quidem etiam cum P. Crasso M. F., cum initio aetatis ad amicitiam se meam contulisset, saepe egisse me arbitror, cum eum vehementer hortarer ut eam laudis viam rectissimam esse 282 duceret quam maiores eius ei tritam reliquissent. Erat enim cum institutus optime tum etiam perfecte planeque eruditus, ineratque et ingenium satis acre et orationis non inelegans
Abbreviated transcription (Latin):
et quocunq res postulet mõ flectere. qui hac uirtute caruerit. ro
ei quod maximum fuerit defuisse:
It sane ita inꝗͣ. sed redeamus ad eum qui iam unus restat
hortensium: tum de nobis metip̃is. Quoniam id etiam o
brute postulas pauca dicemus. Quanꝗͣ facienda mentio est ut qui¬
dem mihi uidetur duoꝵ adolescentium: qui si diutius uixissent
magnam ẽent eloquentiae laudem consecuti. C aium curionem
te inquit brutus et. C. licinium caluum te arbitror dicere Recte in¬
q̃ arbitraris. quorum quidem alter. quod ueri simile dixisset: ita fa¬
cile soluteq uerbis uoluebat satis interdum acutas. crebras quid
certe sententias: ut nihil posset ornatius ẽẽ nihil expeditius. Atq
hic parum a magistris institutus: naturam huit admirabilem ad
dicendum. industriam non sum exꝑtus. studium certe fuit: qui
si me audire uoluisset ut coeꝑat. honores ꝗͣ opes consequi maluis¬

Expanded text:
et quocumque res postulet modo flectere, qui hac virtute caruerit, id et quocumque res postulet modo flectere, qui hac virtute caruerit, id ei quod maximum fuerit defuisse? sit sane ita, inquam; sed redeamus ad eum qui iam unus restat, Hortensium, tum de nobismet ipsis, quoniam id etiam, Brute, postulas, pauca dicemus. Quamquam facienda mentio est, ut quidem mihi videtur, duorum adulescentium, qui si diutius vixissent magnam essent eloquentiae laudem consecuti. C. Curionem te, inquit Brutus, et C. Licinium Calvum arbitror dicere. Recte, inquam, arbitraris; quorum quidem alter quod verisimile dixisset ita facile soluteque verbis volvebat satis interdum acutas, crebras quidem certe sententias, ut nihil posset ornatius esse, nihil expeditius. Atque hic parum a magistris institutus naturam habuit admirabilem ad dicendum; industriam non sum expertus, studium certe fuit. Qui si me audire voluisset, ut coeperat, honores quam opes consequi maluis
Abbreviated transcription (Latin):
argumento ꝙ ille cum pestem capitis sui cum indicia mortis se cõ¬
perisse manifesto. et manutenẽ diceret: tam solute egisset. tam leuiter
tam oscitanter. Tu istuc mare Callidi nisi fingeres sic ageres: p̃serti:
cum ista eloquentia alienorum bominum ꝑicula defendere acẽri¬
me soles tuum negligeres: ubi dolor: ubi ardor animi: qui eti ã
ex infantium ingenus elicere uoces et querelas solet nulla ꝑtũba¬
tio animi: nulla corporis. frons non ꝑcussa. non femur. pedis quoͦ
minimum est nulla supplosio. Itaq tantum abfuit: ut inflamares
nr̃os animos somnum isto loco uix tenebamus. sic nos sũm ora¬
toris uel sanitate uel uicio pro argumento ad diluendum crimẽ
usi sumus. Tum brutus atq dubitamus in quit utrum ista sanitas
fuerit an uicium. Quis enim non fateatur cum ex oumib orato¬
ris laudibus longe ista sit maxima: instamare animos audientiũ

Expanded text:
argumento, quod ille, cum pestem capitis sui, cum indicia mortis se comargumento, quod ille, cum pestem capitis sui, cum indicia mortis se comperisse manifesto et manu tenere diceret, tam solute egisset, tam leniter, tam oscitanter. 'Tu istuc, M. Calidi, nisi fingeres, sic ageres? praesertim cum ista eloquentia alienorum hominum pericula defendere acerrime soleas, tuum neglegeres ? Vbi dolor? ubi ardor animi, qui etiam ex infantium ingeniis elicere voces et querelas solet? Nulla perturbatio animi, nulla corporis, non frons percussa, non femur; pedis, quod minimum est, nulla supplosio. Itaque tantum afuit ut inflammares nostros animos, somnum isto loco vix tenebamus.' Sic nos summi oratoris vel sanitate vel vitio pro argumento ad diluendum crimen usi sumus. tum Brutus: Atque dubitamus, inquit, utrum ista sanitas fuerit an vitium? Quis enim non fateatur, cum ex omnibus oratoris laudibus longe ista sit maxima, inflammare animos audientium
Abbreviated transcription (Latin):
ut doceret: ut delectaret ut moueret: duo summe tenuit: ut et rez
illustraret disserendo: et animos eorum qui audirent. deuinciret.
uoluptate: aberat tertia illa laus qua permoueret atq incitaret aĩq
quam plurimum pollere diximus. nec erat ulla uis. atq contentio. si¬
ue consilio. quod eos quor altior oratio. actioq eẽt ardentior. fu¬
rere et bacchari arbitraretur: siue ꝙ natura non ẽẽt ita factus: siue
ꝙ non consueuisset: siue ꝙ non poss: hoc unum illi si nihil utilita¬
tis hẽbat absuit. si opus erat desuit. Quinetiam memini cum in
accusatione sua. Q. gallio crimini dedisset. sibi eum uenenum pa¬
rauisse: idq a se ẽẽ depraebiensum. seseq chirograpbia testificatiõe¬
indicia quaestiones. manifestam rem deferre diceret. Deq eo crimi¬
ne accurate: et exquisite disputauisset. me in respondendo cum es¬
sem argumentatus quantum res ferebat: hoc ip̃m etiam posuisse pro

Expanded text:
ut doceret, ut delectaret, ut moveret: duo summe tenuit, ut et rem ut doceret, ut delectaret, ut moveret: duo summe tenuit, ut et rem illustraret disserendo et animos eorum qui audirent devinciret voluptate; aberat tertia illa laus, qua permoveret atque incitaret animos, quam plurimum pollere diximus; nec erat ulla vis atque contentio: sive consilio, quod eos, quorum altior oratio actioque esset ardentior, furere atque bacchari arbitraretur, sive quod natura non esset ita factus sive quod non consuesset sive quod non nosset. Hoc unum illi, si nihil utilitatis habebat, afuit; si opus erat, defuit. quin etiam memini, cum in accusatibne sua Q. Gallio crimini dedisset sibi eum venenum paravisse idque a se esse deprensum seseque chirographa testificationendicia quaestiones manifestam rem deferre diceret deque eo crimine accurate et exquisite disputavisset, me in respondendo, cum essem argumentatus, quantum res ferebat, hoc ipsum etiam posuisse pro
Abbreviated transcription (Latin):
uideres. Nec uero ullum aut durum aut in solens: aut humile
aut in longius ductum: ac non propria uerba rerum: sed plaeraq
translata: sic tam̃ ut ea non irruisse in alienum locum: sed immi¬
grasse in suum diceres. nec uero haec soluta. nec diffiuentia. sed as¬
tricta numeris: non aꝑte nec eodem mõ semper: sed uarie. dissi¬
mulanterq conclusis. Erant aut̃ et uerboꝵ et sententiaꝵ illa lu¬
mina quae uocant graeci ꝙnIUce⁊& quibus tanꝗͣ in signib in or¬
natu distinguebat᷑ omnis oratio. quade re aut̃ agitur. illud quod
multis locis in iurisconsultoꝵ induditur formulis. et ubi ẽẽt uide¬
bat. Accedebat ordo rerum plaenus artis. actio liberalis. totumq di¬
cendi placidum et sanum genus. Ꝙ si est optimum suauiter di¬
cere: nihil est quod melius hoc quaerendum putes. S cum a no¬
bis paulo ante dictum sit. tria uideri eẽ. quae orator efficere debet᷑

Expanded text:
videres; nec vero ullum aut durum aut insolens aut humile videres; nec vero ullum aut durum aut insolens aut humile aut in longius ductum; ac non propria verba rerum sed pleraque translata, sic tamen ut ea non inruisse in alienum locum sed immigrasse in suum diceres; nec vero haec soluta nec diffluentia sed astricta numeris, non aperte nec eodem modo semper sed varie dissimulanterque conclusis. erant autem et verborum et sententiarum 'illa lumina quae vocant Graeci sxh/mata, quibus tamquam insignibus in ornatu distinguebatur omnis oratio. QVA DE RE AGITVR autem illud quod multis locis in iuris consultorum includitur formulis, id ubi esset videbat. accedebat ordo rerum plenus artis, actio liberalis totumque dicendi placidum et sanum genus. Quod si est optimum suaviter dicere, nihil est quod melius hoc quaerendum putes. Sed cum a nobis paulo ante dictum sit tria videri esse quae orator efficere deberet,
Abbreviated transcription (Latin):
ciones suerunt. acres accusationes tres: exq omnes ex rei.ꝑ conten¬
tione suscepte. Defensiones et si erant illa in illo meliora quae dixio
non contemnencdae tam̃: saneq tolerabiles. Hic cum sũma uoluntate
bonorum ȩdilis curulis factus ẽẽt: nescio quo mõ discessu meo dis¬
cessit a sese. ceciditq postea ꝗͣ eos imitari coepit: quos ip̃e ꝑuert̾at.
Sed de. M. Callidio dicamus aliquid: qui non fuit orator unus e
multis: potius inter multos prope singularis fuit. Ita reconditas
exquisitasq sententias mollis et pellucens uestiebat oratio. Nibil
tam tenerum ꝗ illius comp̃hensio uerborum. nihiltam fiexibile
nihil quod magis ip̃ius arbitrio fingeretur: ut nullius oratoris eq̃
in potãte fuerit. quae p̾mum ita pura erat: ut nihil liquidius ita
libere fluebat: ut nusꝗͣ adhȩresceret. nullum nisi loco positum. et
tanꝗ̃ in uermiculato emblemate: ut ait lucilius structum uerbum

Expanded text:
liquot fuerunt, acres accusationes tres eaeque omnes ex rei publicae contenliquot fuerunt, acres accusationes tres eaeque omnes ex rei publicae contentione susceptae; defensiones, etsi illa erant in eo meliora quae dixi, n contemnendae tamen saneque tolerabiles. Hic cum summa voluntate bonorum aedilis curulis factus esset, nescio quo modo discessu meo discessit a sese ceciditque, postea quam eos imitari coepit quos ipse perverterat. Sed de M. Calidio dicamus aliquid, qui non fuit orator unus e multis, potius inter multos prope singularis fuit: ita reconditas exquisitasque sententias mollis et perlucens vestiebat oratio. Nihil tam tenerum quam illius comprensio verborum, nihil tam flexibile, nihil quod magis ipsius arbitrio fingeretur, ut nullius oratoris aeque in potestate fuerit: quae primum ita pura erat ut nihil liquidius, ta libere fluebat ut nusquam adhaeresceret; nullum nisi loco positum et tamquam in vermiculato emblemate, ut ait Lucilius, structum verbum
Abbreviated transcription (Latin):
nio quidem qui praestiterit facile dixerim C. pisom genero me
nullum tempus illi unꝗͣuacabat. aut a forensi dictione. aut a com̃
tum concinnae acutaq sententiae. gestusq natura ita uenustus:
ut ars etiam quae non erat. et e disciplina motus quidam uidere¬
tur accedere. Uereor ne amore uidear plura ꝗͣ fuerint in illo di¬
cere: quod non ita est. alia enim de illo maiora dici possunt. o¬
Nam nec continentia nec pietate. nec ullo gnẽ uirtutis quenquã
eiusdem xetatis cum illo conferendum puto Nec uero. M. cȩliũ
p̃tereundum arbitror. quaecunq eius in exitu uel fortuna uel mẽs
fuit. qui quam dui auctoritati meae paruit. talis trbunus pł fuit
ut nemo contra ciuium ꝑdlitorum pplarem turbulentamq demẽ¬
tiam a senatu. et a bonorum causa steterit constantius: quam eius
actionem multum tam et splendida et grandis. et eadem in pͥmis
faceta. et perurbana cõmendabat oratio. Graues eius aliquot con¬

Expanded text:
nio quidem qui praestiterit facile dixerim C. Pisoni genero meo. nio quidem qui praestiterit facile dixerim C. Pisoni genero meo. Nullum tempus illi umquam vacabat aut a forensi dictione aut a commentum concinnae acutaeque sententiae; gestusque natura ita venustus ut ars etiam, quae non erat, et e disciplina motus quidam videretur accedere. Vereor ne amore videar plura quam fuerint in illo dicere; quod non ita est; alia enim de illo maiora dici possunt. Nam nec continentia nec pietate nec ullo genere virtutis quemquam eiusdem aetatis cum illo conferendum puto. nec vero M. Caelium praetereundum arbitror, quaecumque eius in exitu vel fortuna vel mens fuit; qui quamdiu auctoritati meae paruit, talis tribunus plebis fuit ut nemo contra civium perditorum popularem turbulentamque dementiam a senatu et a bonorum causa steterit constantius. Anti- quam eius actionem multum tamen et splendida et grandis et eadem in primis faceta et perurbana commendabat oratio. Graves eius contiones a
Abbreviated transcription (Latin):
meluis aliquanto possent. ꝗͣ isti oratores quos colligo dicere. S his
nuper mortui sunt. p. Cominium Spoletinum. quo accusante defẽ¬
di. C. cornelium: in quo et compositum dicendi genus. et acre et
expeditum fuit. T. actium pisauriensem: cuius accusationi respõ¬
tatione domestica aut ascribendo aut cogitando. Itaq tantos ꝓ
comemorandis etiam illud assequor: ut intelligatis primum ex õni
numero ꝗͣ non multi ausi sunt dicere: deinde ex iis ip̃is ꝗͣ pauci fue¬
rint laude digni. Itaq: ne hos quidem equites ro.amicos nr̃os qui
di pro. A. cluentio qui et accurate dicebat et satis copiose eratque
praeterea doctus hermagorae p̃ceptis quibus et si ornainta non sa¬
tis opima dicendi: tamenut hastae uelitibus am̃tatae: sic apta quaedã
et parata singulis causarum generibus argumenta tradunt. Stu¬
dio aũt neminem nec industria maiore cognoui. quanꝗͣ ne inge¬

Expanded text:
melius aliquanto possent quam isti oratores quos conligo dicere; sed his melius aliquanto possent quam isti oratores quos conligo dicere; sed his nuper mortui sunt, omittam P. Cominium Spoletinum, quo accusante defendi C. Cornelium, in quo et compositum dicendi genus et acre et expeditum fuit; T. Accium Pisaurensem, cuius accusationi respotatione domestica aut a scribendo aut a cogitando. Itaque tantos pcomme- morandis etiam illud adsequor, ut intellegatis primum ex omni numero quam non multi ausi sint dicere, deinde ex eis ipsis quam pauci fuerint laude digni. itaque ne hos quidem equites Romanos, amidi pro A. Cluentio, qui et accurate dicebat et satis copiose, eratque praeterea doctus Hermagorae praeceptis, quibus etsi ornamenta non satis opima dicendi, tamen, ut hastae velitibus amentatae, sic apta quaedam et parata singulis causarum generibus argumenta traduntur. studio autem neminem nec industria maiore cognovi, quamquam ne inge
Abbreviated transcription (Latin):
et tanta magnitudo: ut sibi omnia quae clarorum uiroꝵ eẽnt. non
dubitaret assciscere: eaq: omni dignitate obtineret. Lucius aut̃ lentu¬
lus satis erat fortis orator. si modo orator: sed cogitandi non ferebat
laborem. uox canora. uerba non horrida sane: ut plȩna eẽt animi
et terroris oratio. quaereres in iudiciis fortasse meluis in re.p. qd̃
erat ẽe iudicares satis. Ne titus quidem postumus contemnen¬
dus in dicendo. de re.p. uero non minus uaehemens orator ꝗͣ bel¬
lator fuit. effraenatus et acex nimis: sed bene iuris publici leges at¬
q instituta cognouerat. Noc loco atticus. putaremte inquit ã¬
bitiosum ẽẽ: si ut dixisti ii: quos iam du colligis uiuerent: om̃s
enim cõmemoras. qui ausi aliquando sunt stantes loqui.: ut mibi
imprudens. M. Seruilium praeterisse uideare. Non inꝗͣ ego istuc igro
pomponi multos fuisse. qui uerbum nunꝗͣ in publico fecissent. cum

Expanded text:
et tanta magnitude ut sibi omnia, quae clarorum virorum essent, non et tanta magnitude ut sibi omnia, quae clarorum virorum essent, non dubitaret asciscere eaque omni dignitate obtineret. L. autem Lentulus satis erat fortis orator, si modo orator, sed cogitandi non ferebat laborem; vox canora, verba non horrida sane, ut plena esset animi et terroris oratio; quaereres in iudiciis fortasse melius, in re publica quod erat esse iudicares satis. Ne T. quidem Postumius contemnendus in dicendo; de re publica vero non minus vehemens orator quam bellator fuit, effrenatus et acer nimis, sed bene iuris publici leges atque instituta cognoverat. Hoc loco Atticus: Putarem te, inquit, ambitiosum esse, si, ut dixisti, ei quos iam diu conligis viverent. Omnis enim commemoras, qui ausi aliquando sunt stantes loqui, ut mihi imprudens M. Servilium praeterisse videare. non, inquam, ego istuc ignoro, Pomponi, multos fuisse qui verbum numquam in publico fecissent, cum
Abbreviated transcription (Latin):
brute de istis. nec augeamus dolorem. nam et p̃teritorum recordato
est acerba. et acerbior expectatio reliquorum. Itaq omittamus luge
et tantum quid quisq dicendo potuerit quoniam id quaerimus p̃¬
dicemus. Sunt etiam ex iis qui eodem bello occiderunt. M. bibu¬
lus: qui et scriptitauit accurate: cum p̃sertim non ẽẽt orator. et egit
multa constanter. Appius claudius socer tuus collega et famili¬
aris meus. hic iam et satis studiosus. et ualde cum doctus. tum e¬
tiam exercitatus orator. et cum auguralis: tum omnis publici uiris
antiquitatisq nr̃ae bene peritus fu̾it. L. domitius. nulla ille quid̃
arte: sed latinc tamen: et multa cum libertate dicebat. Duo p̃t̾ea
lentuli consulares: quorum. publius ille nr̃arum iniuriarum ultor
auctor salutis: quidquid hũit quantuncunq fuit: illud totum hũit
e disciplina. Instrum̃ta naturae deerant: sed tantus animi splendor

Expanded text:
Brute, de istis, ne augeamus dolorem. Nam et praeteritorum recordatio Brute, de istis, ne augeamus dolorem. Nam et praeteritorum recordatio est acerba et acerbior exspectatio reliquorum. Itaque omittamus lugere et tantum quid quisque dicendo potuerit, quoniam id quaerimus, praedicemus. Sunt etiam ex eis, qui eodem bello occiderunt, M. Bibulus, 267 qui et scriptitavit accurate, cum praesertim non esset orator, et egit multa constanter; Appius Claudius socer tuus, conlega et familiaris meus: hic iam et satis studiosus et valde cum doctus tum etiam exercitatus orator et cum auguralis tum omnis publici iuris antiquitatisque nostrae bene peritus fuit. L. Domitius nulla ille quidem arte, sed Latine tamen et multa cum libertate dicebat. duo praeterea Lentuli consulares, quorum Publius ille nostrarum iniuriarum ultor, auctor salutis, quicquid habuit, quantumcumque fuit, illud totum habuit e disciplina; instrumenta naturae deerant; sed tantus animi splendor
Abbreviated transcription (Latin):
ditam tenuit disciplinam. Reliqui sunt. qui mortui sint. L. tor¬
quatus. quem tu non tam cito rhetorem dixisses: et si non deeat
oratio. quam ut graeci dicunt politicon. erant in eo plurimae lr̃ae.
nec eȩ uulgares: sed interiores quaedam. et recondite: diuina o
diuiia memoria. summa uerborum et grauitas et elegantia. At¬
q haec omnia uitae cdecorabat ꝯrauitas et integritas. me quidẽ
admodum delectabat etiam Triarii in illa aetate plaena litteratae
senectutis oratio. quanta seueritas in uoltu: quantum pondus
in uerbis: ꝗͣ nihil non consideratum exibat ex ore: Tum brutus
torquati et triarii mentione cõmotus utrunq: enim eorum admͦ¬
dum dilexerat. ne ego inquit ut omittam catera. qua sunt ĩnu¬
merabilia. de istis duobus cum cogito: doleo nihil tuam perpetuã
auctoritatem de pace ualuisse. Nam nec istos excellentes uiros
nec multos alios p̾stantis ciues res. p. perdidisset. Sileamus inquã

Expanded text:
ditam tenuit disciplinam. Reliqui sunt, qui mortui sint, L. Torditam tenuit disciplinam. Reliqui sunt, qui mortui sint, L. Torquatus, quem tu non tam cito rhetorem dixisses, etsi non deerat oratio, quam, ut Graeci dicunt, politiko/n. Erant in eo plurimae litterae nec eae vulgares, sed interiores quaedam et reconditae, divina memoria, summa verborum et gravitas et elegantia; atque haec omnia vitae decorabat gravitas et integritas. Me quidem admodum delectabat etiam Triari in illa aetate plena litteratae senectutis oratio. Quanta severitas in vult ! quantum pondus in verbis! quam nihil non consideratum exibat ex ore! tum Brutus Torquati et Triari mentione commotus—utrumque enim eorum admodum dilexerat—: Ne ego, inquit, ut omittam cetera quae sunt innumerabilia, de istis duobus cum cogito, doleo nihil tuam perpetuam auctoritatem de pace valuisse! Nam nec istos excellentis viros nec multos alios praestantis civis res publica perdidisset. Sileamus, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
ex hac in opi ad ornandum: sed ad inueniendum expedita ex her¬
magore disciplina. ea dat rationes certas. et p̃cepta dicendi: quae
si mĩnorem hñt apparatum sunt enim exilia tamen hñt ordinẽ
et quascdam errare indicendo non patientes uias. has ille tenens
et paratus ad causas ueniens uerborum non egens. ip̃a illa com¬
paratione disciplitaq dicendi. iam in patronoꝵ numerum per¬
uenerat. Erat etiam uir doctus in primis. C. uiselius uaro con¬
sobrinus meus: qui fuit cum sicinio aetate coniunctus. Is cum pt̾
currulem edilitatem uidex quaestionis eẽt est mortuus. in quo
fateor uolgi iudicium aiudicio meo dissensisse. Nam ppło nõ
erat satis u̾andibilis: praceps quaedam: et cum idcirco obscura
qui a peracuta: tum rapida. et celeritate cxecata oratio. S neque
uerbis aptiorem cito alium dixerim: neq sententiis crebriorem.
p̃terea ꝑfectus in luteris: iurisq ciuilis iam a patre aculeone tra¬

Expanded text:
ex hac inopi ad ornandum, sed ad inveniendum expedita Herex hac inopi ad ornandum, sed ad inveniendum expedita Hermagorae disciplina. Ea dat rationes certas et praecepta dicendi, quae si minorem habent apparatum—sunt enim exilia—, tamen habent ordinem et quasdam errare in dicendo non patientis vias. Has ille tenens et paratus ad causas veniens, verborum non egens, ipsa illa comparatione disciplinaque dicendi iam in patronorum numerum pervenerat. erat etiam vir doctus in primis C. Visellius Varro, consobrinus meus, qui fuit cum Sicinio aetate coniunctus. Is, cum post curulem aedilitatem iudex quaestionis esset, est mortuus; in quo fateor vulgi iudicium a iudicio meo dissensisse. Nam populo non erat satis vendibilis: praeceps quaedam et cum idcirco obscura quia peracuta, tum rapida et celeritate caecata oratio; sed neque verbis aptiorem cito alium dixerim neque sententiis crebriorem. Praeterea perfectus in litteris iurisque civilis 265 iam a patre Aculeone tra
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunib non uideo cui debeat cedere: splendidam quandami
minimeq ueteratoriam rõnem dicendi. tenet uoce. motu. forma
etiam magnifica et generosa quod ammo. Tum brutus orationes
quidem eius mihi uehementer probant᷑. compluris aũt legi. at¬
q etiam cõmentarios quodam scripsit rerum suarum. Ualde ꝗ¬
dem inꝗͣ probandos. nudi enim sunt. recti. et uenusti. omni or¬
natu orationis tanꝗͣ ueste detracta. S dum uoluit alios hẽre pa¬
rata unde sumerent: qui uellent scribere historiam: ineptis gratũ
fortasse fecit qui uolunt illa calamistris murere: sanos quide
homines a scribendo deterruit. Nihil est enim inhistoria pura
et illustri breuitate dulcius:¬
Ed ad eos si placet. qui uita excesserunt reuertamur. Cidi¬
tius igitur. Q. fompeĩ illuis qui censor fuit ex filia nepo
quaestonus mortuus est probabilis orator. iam uero etiam probatꝰ

Expanded text:
communibus non video cui debeat cedere. Splendidam quandam communibus non video cui debeat cedere. Splendidam quandam minimeque veteratoriam rationem dicendi tenet, voce motu forma etiam magnificam et generosam quodam modo. tum Brutus: Orationes quidem eius mihi vehementer probantur. Compluris autem legi atque etiam commentarios, quos idem scripsit rerum suarum. Valde quidem, inquam, probandos; nudi enim sunt, recti et venusti, omni ornatu orationis tamquam veste detracta. Sed dum voluit alios habere parata, unde sumerent qui vellent scribere historiam, ineptis gratum fortasse fecit, qui illa volent calamistris inurere: sanos quidem homines a scribendo deterruit; nihil est enim in historia pura et inlustri brevitate dulcius. Sed ad eos, si placet, qui vita excesserunt, revertamur. C. Sicinius igitur Q. Pompei illius, qui censor fuit, ex filia nepos, quaestorius mortuus est; probabilis orator, iam vero etiam probatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne a.C. rusio quidem accusatore deterreri potuit. quominus in¬
usitatis uerbis uteretur. Quidnam istuc inquit est brutus: aut ꝗs
est iste.C. rusius: Et ille fuit accusator inquit uetus: quo accusã¬
te chercilium Sisenna defendens dixit quaedam eius sputatilica
ẽẽ criminatum. C. rusium. circunuenior inquit uidices. nisi sb̾ue¬
niatis. Sisenna quid dicas nescio. metuo insidias sputatilica ꝗd
est hoc. sputa quid sit scio: tilica nescio maxumi risus. Sed ille tñ
familiaris meus recte loqui putabat ẽẽ inusitate loqui. Cesar
autemrationem adhibens. consuetudinem uiciosam et cõruptã
pura et incorrupta consuetudine emendabat. Itaq cum ad hãc
clegatiantiam uerborum latinorum: quxe etiam si orator non sis
et sis ingenius ciuis romanus tamen necessaria est. Adiungit¬
illa oratoria omam̃ta dicendi. tum uidetur tanꝗͣ tabulas bene pi¬
Ctas collocare in bono lumine. hanc cum hẽat p̃cipue laudem in

Expanded text:
ne a C. Rusio quidem accusatore deterreri potuit quo minus inne a C. Rusio quidem accusatore deterreri potuit quo minus inusitatis verbis uteretur. Quidnam istuc est? inquit Brutus; aut quis est iste C. Rusius? Et ille: Fuit accusator, inquit, vetus, quo accusante C. Hirtilium Sisenna defendens dixit quaedam eius sputatilica esse crimina. tum C. Rusius: Circumvenior, inquit, iudices, nisi subvenitis. Sisenna quid dicat nescio; metuo insidias. Sputatilica, quid est hoc? sputa quid sit scio, tilica nescio. Maximi risus; sed ille tamen familiaris meus recte loqui putabat esse inusitate loqui. Caesar autem rationem adhibens consuetudinem vitiosam et corruptam pura et incorrupta consuetudine emendat. Itaque cum ad hanc elegantiam verborum Latinorum—quae, etiam si orator non sis et sis ingenuus civis Romanus, tamen necessaria est—adiungitlla oratoria ornamenta dicendi, tum videtur tamquam tabulas bene pictas conlocare in bono lumine. Hanc cum habeat praecipuam laudem, in
Abbreviated transcription (Latin):
bem hanc uixerant. neq: eos aliqua barbaries domestica infusca¬
uerat. recte loquebant᷑. Sed hanc certe rem deteriorem uetus¬
tas fecit. et Romae et ingraecia. Constuxerunt enim et athenas
et in hanc urbem multi inquinate loquentes ex diuersis locis qͦ
magis expurgandus est sermo. et adhibenda
nis regula. Titum flaminium. qui cum metello consul fuit pueiͬ
uidimus. existim abatur bene latine: sed luteras nesciebat. Ca¬
tulus erat ille quidem minime indoctus: ut a te paulo est ante
dictum: sed tam̃ suauitas uocis. et lenis appellato luterarum
bene loquendi famam confecerat. Cotta quia se ualde dilatãdis
litteris. a similitudine q̃recȩ locutionis abstrax̾at. son abatq contͣ¬
rium catulo subagreste quiddam. planeq subrusticum. alia qui¬
dem quasi inculta. et siluestri uia ad eandem laudem ꝑuenerat
Sisenna aut̃ quasi emendator sermonis usitati cum eẽ uellet

Expanded text:
bem hanc vixerant neque eos aliqua barbaries domestica infuscabem hanc vixerant neque eos aliqua barbaries domestica infuscaverat, recte loquebantur. Sed hanc certe rem deteriorem vetustas fecit et Romae et in Graecia. Confluxerunt enim et Athenas et in hanc urbem multi inquinate loquentes ex diversis locis. Quo magis expurgandus est sermo et adhibenda tnis regula. T. Flamininum, qui cum Q. Metello consul fuit, pueri vidimus: existimabatur bene Latine, sed litteras nesciebat. Catulus erat ille quidem minime indoctus, ut a te paulo est ante dictum, sed tamen suavitas vocis et lenis appellatio litterarum bene loquendi famam confecerat. Cotta, qui se valde dilatandis litteris a similitudine Graecae locutionis abstraxerat sonabatque contrarium Catulo, subagreste quiddam planeque subrusticum, alia quidem quasi inculta et silvestri via ad eandem laudem pervenerat. Sisenna autem quasi emendator sermonis usitati cum esse vellet,
Abbreviated transcription (Latin):
defendi cãm. M.curii. Credo. sed atheniensium quoq plus inter¬
fuit firma tecta in domiciliis hẽre ꝗͣ mineruae signum ex ebore pul¬
cherrimum: tam̃ ego me phidiam eẽ mallem ꝗͣ uel optinum fabrũ
tignarium: Quare non quantum quisq prosit: sed quanti quisque
sit ponderandum est. praesertm cum pauci pingere egregie possint
aut fingere operarũ aut aut bauili decẽ non possunt. Sed perge som¬
poni de caesare. et redde quae restant. Solum quidem inquit
ille. et quasi fundam̃tum oratoris uides. elocutionem emendatam
et latinam. cuius penes quos laus adbuc fuit. non fuit rõnis aut sci¬
entiae: sed quasi bonae consuetudinis. Micto. C. lelium. p. Scipi¬
onem. aetatis illius ista fuit laus tanꝗͣ innocentiae: sic latine loq̃n¬
di. nec omnium tam̃. nam illorum equales caecilium. et pacuui¬
um male loquutos uidemus. sed om̃s tum fere. qui nec extraur¬

Expanded text:
defendi causam M'. Curi.' Credo; sed Atheniensium quoque plus interdefendi causam M'. Curi.' Credo; sed Atheniensium quoque plus interfuit firma tecta in domiciliis habere quam Minervae signum ex ebore pulcherrimum; tamen ego me Phidiam esse mallem quam vel optimum fabrum tignarium. Qua re non quantum quisque prosit, sed quanti quisque sit ponderandum est; praesertim cum pauci pingere egregie possint aut fingere, operarii autem aut baiuli deesse non possint. sed perge, Pomponi, de Caesare et redde quae restant. Solum quidem, inquit ille, et quasi fundamentum oratoris vides, locutionem emendatam et Latinam, cuius penes quos laus adhuc fuit, non fuit rationis aut scientiae, sed quasi bonae consuetudinis. Mitto C. Laelium P. Scipionem: aetatis illius ista fuit laus tamquam innocentiae sic Latine loquendi—nec omnium tamen, nam illorum aequalis Caecilium et Pacuvium male locutos videmus—sed omnes tum fere, qui nec extra ur
Abbreviated transcription (Latin):
umq cxsaris. tuae quidem supplicationi non solumꝰ. sed triumphũ
multorum antepono. Et recte quidem inꝗͣ brute mõ sit hoc exsarisi¬
udicii. non beniuolentiae testimonium. Plus enim certe attulit hu¬
ic ppło dignitatis quisquis est ille si mõ est aliquis. qui non illustͤ¬
uit mõ. sed etiam genuit in hac urbe dicendi copiam: ꝗͣ illi qui ligu¬
rum castella expugnauerunt ex quibus multi sunt ut scitis trium¬
pha. Uerum quidem si audire uolumus omissis illis diuinis con¬
siliis: quib sape constituta est imꝑatorum sapientia salus ciuita¬
tis aut belli. aut domi multo magnus orator p̾stat inuictis impca¬
toribus. At prodest plus imꝑator quis negat.: sed tam̃ non metuo
ne mihi acclametis. Est aut quod sentias dicendi liber locus. Malĩ
mibi. l. crassi unam pro. M.cuno dictionem. ꝗͣ castellanos triũ¬
phos duos. At plus interfuit rei .p. castellum capi ligurum ꝗ̃ bñ

Expanded text:
umque Caesaris tuae quidem supplicationi non, sed triumphis umque Caesaris tuae quidem supplicationi non, sed triumphis multorum antepono. Et recte quidem, inquam, Brute; modo sit hoc Caesaris iudici, non benevolentiae testimonium. Plus enim certe adtulit huic populo dignitatis, quisquis est ille, si modo est aliquis, qui non inlustravit modo sed etiam genuit in hac urbe dicendi copiam, quam 'illi, qui Ligurum castella expugnaverunt: ex quibus multi sunt, ut scitis, triumphi. verum quidem si audire volumus, omissis illis divinis consiliis, quibus saepe constituta est imperatorum sapientia salus civitatis aut belli aut domi, multo magnus orator praestat minutis imperatoribus. 'At prodest plus imperator.' Quis negat? Sed tamen—non metuo ne mihi acclametis; est autem quod sentias dicendi libere locus—malim mihi L. Crassi unam pro M'. Curio dictionem quam castellanos triumphos duo. 'At plus interfuit rei publicae 20 castellum capi Ligurum quam bene
Abbreviated transcription (Latin):
latine loquendi accuratissime scripserit. primoq in libro dixerit u̾¬
borum delectum originem ẽẽ eloquentiae. tribueritq mi brute huic
nr̃o. qui me de illo maluit: ꝗͣ se dicere: laudem singularem. Nami
scripsit his uerbis. cum hunc nomine ẽẽt affatus. Ac si cogitata p̃¬
clare loqui possent. nonnulli studio et usu elaborauerunt. cuius tepe¬
ne principem copia atq inuentorem. bene de nomine: ac dignita¬
te ppłi ro meritum cẽ existimare debemus hunc facile. et quotidi¬
anum nouisse sermonem. nunc pro relicto c̃ẽ hñdum.Tum brutꝰ
amice hercule inquit et magnifice te laudatum puto quem non so¬
lum pͥncipem atq inuentorem copiae dixerit quae erat magna lau̾
sed etiam bñmeritum de ppłi ro. nomine et dignitate: quo enim u¬
no uincebamur a uicta graecia. id aut creptum illis est. aut certei
nobis cum graecis cõmunicatum. Hanc aut in quit gli̾am. testimoĩ¬

Expanded text:
Latine loquendi accuratissime scripserit primoque in libro dixerit veLatine loquendi accuratissime scripserit primoque in libro dixerit verborum dilectum originem esse eloquentiae tribueritque, mi Brute, huic nostro, qui me de illo maluit quam se dicere, laudem singularem; nam scripsit his verbis, cum hunc nomine esset adfatus: ac si, ut cogitata praeclare eloqui possent, non nulli studio et usu elaboraverunt, cuius te paene principem copiae atque inventorem bene de nomine ac dignitate populi Romani meritum esse existimare debemus; hunc facilem et cotidianum novisse sermonem num pro relicto est habendum? Tum Brutus: Amice hercule, inquit, et magnifice te laudatum puto, quem non solum principem atque inventorem copiae dixerit, quae erat magna laus, sed etiam bene meritum de populi Romani nomine et dignitate. Quo enim uno vincebamur a victa Graecia, id aut ereptum illis est aut certe nobis cum illis communicatum. Hanc autem, inquit, gloriam testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
mortui sunt. neĩem ut praetermitteres. nec tu in multos antronios⁊
staienos incurreres. quare siue hanc turbam effugere uoluisti: suiei
ueritus ne quis se aut praeteritum: aut non satis laudatum queti
posset: de caesare tamen potuisti dicere: praesertim cumet tuum de
illius ingenio notissimum iudicium ẽẽt. ne illuis de tuo obscurum.
Sed tamen brute inquit aiticus de caesare ita et ip̃e iudico. et de hͣ
huius generis acerrimo existimatore saepissime audio illum omni¬
um fere oratorum latine loqui elegantissime: nec id solum dome¬
stica consuetudine: ut dudum de leliorum et mucioꝵ familuis au¬
diebamus. sed quanꝗ̃ id quoq credo fuisse: tamen ut eẽt ꝑfecta illa
benelo quendi laus. multis lureris et us quidem reconclitis et exqsi¬
tis summoq studio et diligentia est consequutus. quiẽtiam in ma¬
ximis occupationibus ad te ip̃m inquit in me intuens de ratione

Expanded text:
mortui sunt, neminem ut praetermitteres: ne tu in multos Autronios et mortui sunt, neminem ut praetermitteres: ne tu in multos Autronios et Staienos incurreres. Qua re sive hanc turbam effugere voluisti sive veritus es ne quis se aut praeteritum aut non satis laudatum queri posset, de Caesare tamen potuisti dicere, praesertim cum et tuum de illius ingenio notissimum iudicium esset nec illius de tuo obscurum. Sed tamen, Brute, inquit Atticus, de Caesare et ipse ita iudico et de hoc huius generis acerrimo existimatore saepissime audio, illum omnium fere oratorum Latine loqui elegantissime; nec id solum domestica consuetudine, ut dudum de Laeliorum et Muciorum familiis audiebamus, sed quamquam id quoque credo fuisse, tamen, ut esset perfecta illa bene loquendi laus, multis litteris et eis quidem reconditis et exquitis summoque studio et diligentia est consecutus: qui etiam in maximis occupationibus ad te ipsum, inquit in me intuens, de ratione
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem oratoris putem. maximeq laudandus est: qui hoc tem¬
pore ip̃o cum liceat in hoc cõmuni nr̃o et quasi fatali malo consolet᷑
se cum conscientia optimae mentis: tum etiam usurpatione. et reno¬
uatione doctrine. Uidi enim mithylenis nuꝑ uirum: atq ut di¬
xi uidi planc uirum. Itaq cum eum antea tui similem in dicendo
uiderim: tum uero nunc a doctissimo uiro tibiq ut intellexi ami¬
cissimo crathippo instructum omni copia multo uidebam simili¬
orem. Hic ego et si inꝗͣ de optimi uiri. nobisq amicissimi laud̾¬
bus. lubenter audio: tamen incurro in memoriam cõmunium mi¬
seriarum: quarum obliuionem quarens hunc ip̃m sermonem pro¬
duxi longius. Sed de cxesare cupio audire quid tandematticũ
iudicet. Et ille p̃clare inquit tibi constas ut de iis qui nunc sint
nihil uelis ip̃e dicere. et hercule si sic ageres ut de iis egisti qui iam

Expanded text:
virtutem oratoris putem; maximeque laudandus est, qui hoc temvirtutem oratoris putem; maximeque laudandus est, qui hoc tempore ipso, quod liceat in hoc communi nostro et quasi fatali malo, consoletur se cum conscientia optimae mentis turn etiam usurpatione et renovatione doctrinae. Vidi enim Mytilenis nuper virum atque, ut dixi, vidi plane virum. Itaque cum eum antea tui similem in dicendo viderim, tum vero nunc a doctissimo viro tibique, ut intellexi, amicissimo Cratippo instructum omni copia multo videbam similiorem. Hic ego: Etsi, inquam, de optimi viri nobisque amicissimi laudibus libenter audio, tamen incurro in memoriam communium miseriarum, quarum oblivionem quaerens hunc ipsum sermonem produxi longius. Sed de Caesare cupio audire quid tandem Atticus iudicet. et ille: Praeclare, inquit, tibi constas, ut de eis qui nunc sint nihil velis ipse dicere; et hercule si sic ageres, ut de eis egisti qui iam
Abbreviated transcription (Latin):
Oc loco brutus ꝗ̃uellem inquit. de his etiam oratoribus ꝗ
hodie sunt tibi dicere luberet: et si de aliis minus: de duo¬
bus tamen. quos a te scio laudari solere: casare. et inarcello audi¬
rem nonminus lubenter. ꝗ audiui de his qui fuerunt. Cur tandẽ
inq̃: an expectas quid ego udicem de istis. qui tibi sunt eque no¬
ti ac milii: Mihi me hercule inquit Marcellus satis est notus
cesar autem parum. illum enim sape audiui hic cum ego iudica¬
re iam aliquid possem abfuit. Quidigitur de illo iudicas. quem sȩ
pe aucłiuisti: Quid censes inquit: nisi id quod hĩturus es similẽ
tui: Ne ego inꝗͣ si ita est uelim eum tibi placere. q maxume. Atꝗ
et ita est inquit et uehem̃ter placet. Nec sine causa. nam et didi¬
cit. et omissis caeteris studiis unum idegit. seseq quotidi anis cõ¬
mentationis acertime exercuit. Itaq et lectis utitur uerbis. et fre
lustre. quod dicitur. Omniaq sic suppetunt: ut ei nullam deeẽ

Expanded text:
oc loco Brutus: Quam vellem, inquit, de his etiam oratoribus qui hodie sunt tibi dicere liberet; et, si de 30 aliis minus, de duobus tamen quos a te scio laudari solere, Caesare et Marcello, audirem non minus libenter quam audivi de eis qui fuerunt. Cur tandem ? inquam; an exspectas quid ego iudicem de istis, qui tibi sunt aeque noti ac mihi? Mihi me hercule, inquit, Marcellus satis est notus, Caesar autem parum; illum enim saepe audivi, hic, cum ego iudicare iam aliquid possem, afuit. Quid igitur de illo iudicas, inquam, quem saepe audivisti? Quid censes, inquit, nisi id, quod habiturus es similem tui? Ne ego, inquam, si ita est, velim tibi eum placere quam maxime. Atqui et ita est, inquit, et vehementer placet; nec vero sine causa. Nam et didicit et omissis ceteris studiis unum id egit seseque cotidianis commentationibus acerrime exercuit. Itaque et lectis utitur verbis et frequlustre quod dicit, omniaque sic suppetunt, ut ei nullam deesse