comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt ⁊ ꝯsules nõ sufficerent huic
quoꝙ officio censores dstituti
sunt opło deinde aucto cumc̃¬
bra orirerentur bella ⁊ queda
acriora afmituis infererent᷑.
Interd̾ reexigente placuit maro¬
ris potatis magr̃atum ꝯstitu.i
Itaq dictatores ꝓditi sunt. aq¬
b ĩ cãpitis aĩadusio data est.
hunc magr̃atum qͣm sũmam
pot̾ntem hebat. nõerat fas ultra
sextum mensem retineri. ⁊ hus
dictatorib magr̃i eꝗtum iniũ¬
magistratus tñ hebantur legittii¬
exactos tribunos sibi minonte
sacro cauit ꝗeent plebei in agr̃a¬
ꝑtes ppłs diuisus erat ⁊ ex sing¬
ulis Angłi creabantur uł qr tri¬
bimi suffragia creabantur. Itẽ
omina scita sua plebs deferebat.
duos ex plebe ꝯstituerunt. ꝗ et
ecdiles appellatisũt. ¶ Dem̃ cu
errarium ppłi auctuis ẽẽ cepiss
ut ẽent ꝗ illi preẽent ꝯstituti sũt

Expanded text:
et consules non sufficerent huic quoque officio, censores constituti sunt.Populo deinde aucto cum crebra orerentur bella et quaedam acriora a finitimis infe‹rr›entur, interdum re exigente placuit maioris potestatis magistratum constitui: itaque dictatores proditi sunt, a qibus etiam capitis animaduersio data est. hunc magistratum, quoniam summam potestatem habebat, non erat fas ultra sextum mensem retineri.Et his dictatoribus magistri equitum iniunmagistratus tamen habebantur legitimo post reges exactos, tribunos sibi in monte sacro creauit, qui essent plebeii magistrapartes populus diuisus erat et ex singulis singuli creabantur: uel quia tribuum suffragio creabantur.Itemqu, in quibus omnia scita sua pleb‹s› deferebat, duos ex plebe constituerunt, qui etiam aediles appellati sunt.Deinde cum aerarium populi auct‹i›u‹s› esse coepisset, ut essent qui illi praeessent, constituti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
placuiss leges quoꝙ fierilatur
est ad ppłm ut om̃s magr̃atus
se abdicarent. ⁊ qd̃ .x. iuri ꝯstitu¬
ti uno anno cum magistratur

Expanded text:
placuisset leges quoque ferri, latum est ad populum, uti omnes magistratu se abdicarent, quo decemuiri constituti anno uno cum magistratu
Abbreviated transcription (Latin):
ne ordine latas munumus po¬
suit. ¶ Exactis enim deinde
regib lege tribiatia omnes
leges eroleuerunt. Iter cepͥi¬
passus ẽ. ¶Postea ne ducius
ag̾cis ciuitatib ⁊ ciuitas funda¬
retur legib.quas intabłas ebo¬
reas ꝑscriptas ꝓrostris ꝯposuer̃t
ut possint leges aꝑcius ꝑcipyda¬
tumq eis est ius eo anno inci¬
uitate sũmum utileges corri¬
g̾ent. ⁊ si opus ẽẽt int̾pretarẽ¬
tur. neq ꝓuocatio abeis sicut a
reliꝗs magr̾atib fieret. ¶Qui
ip̃i anim adũtunt aliqd̃ deẽẽ is¬
tis primuis legib. Ideo sequẽti an¬
no alias tabulas duas endem
tabuł. adiecerunt.⁊ ex accidenti
appellate sunt leges .xii. tab. qͣ¬

Expanded text:
ne ordine latas in un‹u›m composuit.Exactis deinde regibus lege tribunicia omnes leges hae exoleuerunt iterumque copassus est. Postea ne diutius a grecis civitatibus et ciretur legibus: quas in tabulas eboreas perscriptas pro rostris composuerunt, ut possint leges apertius percipi: datumque est eis ius eo anno in ciuitate summum, uti leges et corrigerent, si opus esset, et interpretarentur neque prouocatio ab eis sicut a reliquis magistratibus fieret. qui ipsi animaduerterunt aliquid deesse istis primis legibus ideoque sequenti anno alias duas ad easdem tabulas adiecerunt: et ita ex acceden‹ti› appellatae sunt leges duodecim tab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iusq sine scripto uenit ꝯpoi¬
tum aprudentib ꝓpria ꝑte a¬
liqua nõ appellatur. ut cetere
ꝑtes iuris suis nominib desig¬
nãtur. ¶atis ꝓprus nomini¬
b cetis ꝑtib nõ cõmui nomine
appellatur.ius ciuile. ¶ Deinde
ex hus legibs eodem tpre fere ac¬
tones ꝯposite sunt qb int̾ se ho¬
mines disceptarent. quas actõ¬
nes ne ppłs ꝓut uellet institue¬
ret certas ⁊ sollempnes ẽẽ uolu¬
erunt. ⁊ appellatur hec ꝑs iuris
ita eodem tpre pene hec tria uira

Expanded text:
quod sine scripto uenit compositum a prudentibus, propria parte aliqua non appellatur, ut ceterae partes iuris suis nominibus designantur, datis propriis nominibus ceteris partibus, sed communi nomine appellatur ius ciuile.Deinde ex his legibus eodem tempore fere actiones compositae sunt, quibus inter se homines disceptarent: quas actiones ne populus prout uellet instituere‹t›, certas sollemnesque esse uoluerunt: et appellatur haec pars iuris ita eodem paene tempore tria ha
Abbreviated transcription (Latin):
S qui se optulit. reidefensiom
sine causacum nõ possidereti
dolo feciss quominus possidet
siactor ignorẽt nõest absoluẽ¬
raest. S hoc post litem ꝯtest. cetẽ¬
rum añiudicium acceptumĩ
decipit actoremqse negat pos¬
sidere cum uere ñpossideret nec
uidetux seliti opͥtulisse quidis
Alio s asedecipitur. et ideo reus
absoliitur.Dem
lem aliꝗs dix̾it se possidere. ⁊ ido
liti se oꝑtulit. ⁊ hoc ip̃m inreagẽ¬
da attestatone ꝓbario.omin

Expanded text:
s qui se optulit rei defensioni sine causa, cum non possideret nec dolo fecisset, quo minus possideret: si actor ignoret, non est absoluenuera est. sed hoc post litem contestatam: ceterum ante iudicium acceptum non decipit actorem qui se negat possidere, cum uere non possideret: nec uidetur se liti optulisse qui disalio, sed a se decipitur: et ideo reus absoluitur. 27 lem, aliquis dixerit se possidere et ideo liti se optulit, et hoc ipsum in re agenda testat
Abbreviated transcription (Latin):
et si post tempus usucapione
dinsolutum sit edificium por¬
qm̃ abone fidei emptore posses¬
tumsit. Necenim singilacenẽ¬
u̾tere de bet.in aliquo intertic¬
to possit nancisciposẜonemq

Expanded text:
usucapionis dissolutum sit aedificium postquam a bonae fidei emptore possessum sit: nec enim singula cemenduertere debet, an aliquo interdicto possit nancisci possessionem,
Abbreviated transcription (Latin):
quod deteriorem eum fecerit
q nichil intest petitoris s. hoc
qntum ad inrem actionemle¬
qs autem acꝗlie actio durat.
actione idq exsenatus ꝯ sulto
colligi potest. quocautumẽ utdi¬
ximus ut dolus p̾teritus inh̾r¬
ditatis petitio nem ueniat ¶u
eim inprditatis petitoe quẽ et
ip̃a inreme dolus fertur pͥferit
nõ est absurdum ꝑ ꝯsequencia
⁊ insp̃ali irem actione dolum
pretitum deduci. ¶ Si ꝑ filiu
aut ꝑẜuum p̃r ul dominus:
possiteat. et is sme culpa pris do¬
mim ue rei uidicate tꝑr absit. uł
tempus dandum us cauend̾ est.
deposfone restituenda. ¶In re
eret actorpete remsuam nõ
redlitis sũꝑtib. Idemẽetiam
si noxal uidicio ẜuum defend¬
it. et dampnatus p̾stitit pecum¬
am aut marea que fuit petito¬
ris perrorem nisulam eclificauit
nsitũ ꝑatus sit petitor pati tol¬
lerecimedificium qd̃ et marea
uxoridonata ꝓudicem. ꝗde de
te cognoscitfaciend̃ dix̾unt.i

Expanded text:
quod deteriorem eum fecerat, quia nihil interest petitoris: sed haec quantum ad in rem actionem: legis autem Aquiliae actio durat. actione: idque ex senatus consulto colligi potest, quo cautum est, ut diximus, ut dolus praeteritus in hereditatis petitionem ueniat: cum enim in hereditatis petitione, quae et ipsa in rem est, dolus praeteritus fertur, non est absurdum per consequentias et in speciali in rem actione dolum praeteritum deduci. Si per filium aut per seruum pater uel dominus possideat et is sine culpa patris dominiue rei iudicandae tempore absit: uel tempus dandum uel cauendum est de possessione restituenda. In rem eret actor petere rem suam non redditis sumptibus. idem est etiam, si noxali iudicio seruum defendit et damnatus praestitit pecuniam, aut in area quae fuit petitoris per errorem insulam aedificauit: nisi tamen paratus sit petitor pati tollere eum aedificium. quod et in area uxori donata per iudicem, qui de dote cognoscit, faciendum dixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
titi queritur. non tãmen pub̃¬
tas eius spectanda ẽ qm̃etiãĩ¬
pub̾is alique oꝑe ẽẽ possunt./ ĩ¬
ꝓbe tñ desid̾abit petitor fructus
extimariꝗ ex artifitio eius ꝑ¬
cipi potunt. qd̾ artificium sup¬
tibꝰ posẜoris didicit. ¶O dest᷑.¬

Expanded text:
titi quaeritur, non tantum pubertas eius spectanda est, quia etiam impuberis aliquae operae esse possunt. improbe tamen desiderabit petitor fructus aestimari, qui ex artificio eius percipi potuerunt, quod artificium sumptibus possessoris didicit. 32 Modest
Abbreviated transcription (Latin):
nomine que ego fecissem. ita ut ego pote¬
ram. et ip̃e retentionem fac̾e etuerius ẽ.
ut et in hac sp̃e expense retineantur. Aue
cum ita sint rectissime dicituretiam ĩpen¬
dioꝵ nomineutile iudicium daridebere
michi nsocum etiam manente reicoĩo¬
ne. Uiu̾sumẽ emincum quasi inrem
meam impendoqueet aliena aut ꝯmu¬
nis.hoc eninicasu ubiqlasimrem meam
impendotm̃ retentionen h̾eo. qr nemi¬
nem michiobligare uolui atcum puto
sus eumcunus negocia curaui. cum pu¬
tarem alt̾ius eẽita et ĩ ꝓposito. Igitur et

Expanded text:
ut ego poterat retentionem facere: et verius est, ut et in hac specie expensae retineantur. quae cum ita sint, rectissime dicitur etiam impendiorum nomine utile iudicium dari debere mihi in socium etiam manente rei communione. diversum est enim, cum quasi in rem meam impendo, quae sit aliena aut communis: hoc enim casu, ubi quasi in rem meam impendo, tantum retentionem habeo, quia neminem mihi obligare volui. at cum puto rsus eum cuius negotia curaui, cum putarem alterius ea esse, ita et in proposito. igitur et
Abbreviated transcription (Latin):
pfisciscuntur licet famose
funt.⁊ dampnati notantin
attñ pactus nõ notatur m̾ito
qͣm exhus causis nontamtur¬
pis est pactio quam insuper¬
Enero mꝗd mortuo. m̃to ad¬
iecit pretor cum eũ mortinir
ẽẽ sciret.ne ignorancia pui¬
atur s cũtempus luctus
tinum est m̃ito ⁊ ignoran

Expanded text:
fi‹cis›cuntur, licet famosae sint et damnati notantur, attamen pactus non notatur, merito: quoniam ex his causis non tam turpis est pactio quam ‹ex› superenero' inquit 'mortuo': merito adiecit praetor: 'cum eum mortuum esse sciret', ne ignorantia puni‹a›tur. sed cum tempus luctus continuum est, merito et ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
Unma cum Reone etiam hoc ĩpecu¬
lium pretor ĩputabit ꝙ dolo malo
domini factum ẽ quominus ĩpecu¬
lium ẽẽt. S dolum malum accipe
debemus siei ademit peculiumS
et si eum intricare peculium in necẽ
creclitoꝵ iuissus ẽ mela scribit. dolo
malo eius factum. S et siqs cum
suspicuretur alium secumacture
alio peculum autat dolo nõ carz¬
S et si alu solint nõ dubito de hoc
ꝙ nõ teneatur q in creclitori solũnt
et licet croclitori iugilare ad suu
ꝯsequendum. ¶Sidolotutoris
uel curatoris furiosi uel ꝓcurato¬
ris fcm sit anpupillus uel furio¬
sus uel dñs de peculio duematur
uidend est. Et puto si soluendo tu¬
torsit. prestare pupillumex dolo
eius maxime siꝗd ad eum ꝑuent
scribit. Idem et incuratore et miꝓ¬
curatore erit dñdum. ¶Emptor
autem exdolo uenditoris ñ tene

Expanded text:
umma cum ratione etiam hoc peculio praetor imputauit, quod dolo malo domini factum est, quo minus in peculio esset. sed dolum malum accipere debemus, si ei ademit peculium: sed et si eum intricare peculium in necem creditorum passus est, Mela scribit dolo malo eius factum. sed et si quis, cum sus‹pica›retur alium secum acturum, alio peculium auertat, dolo non caret. sed si alii soluit, non dubito de hoc, quin non teneatur, quoniam creditori soluitur et licet creditori uigilare ad suum consequendum.Si dolo tutoris uel curatoris furiosi uel procuratoris factum sit, an pupillus uel furiosus uel dominus de peculio conueniatur, uidendum. et puto, si soluendo tutor sit, praestare pupillum ex dolo eius, maxime si quid ad eum peruenit, scribit. idem et in curatore et procuratore erit dicendum.Emptor autem ex dolo uenditoris non tene
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. nec heres uel alius suggesso
isimid qd̾ ad se puenit. ¶ Suiea
autem post iudicium acceptir
siucante dolo factunsit ꝯtin¬
tur officio iudicis. ¶ Sidomi¬
mis uel p̃r recuset depecilio ac¬
tionem non est audiendus c
gendus est qi aliam qͣmius o¬
sonalem actionem suscipt¬

Expanded text:
bitur nec heres uel alius successor, nisi in id quod ad se peruenit. Siue autem post iudicium acceptum siue ante dolo factum sit, continetur officio iudicis. Si dominus uel pater recuset de peculio actionem, non est audiendus, sed cogendus est quasi aliam quamuis personalem actionem suscip
Abbreviated transcription (Latin):
de eumextraneo uende potest.
meolocum nõbre.Neꝙ enim n
fructibus hominis homo esse
Parcus legnri pot̾it ⁊ ususfr. eius
fetus tñpecoꝵ. salb̃. et cassius o¬
pinatisunt. ad fructuarium ꝑ¬
tiñe plane si g̾gis uł armentisit
ususfr̃. legatus. debebit exiam¬
natis ggem supplere .i. etiamlo¬
cum cãpitum defunctozum.
subinicte ut post sb̾stituta fiant
ꝓpria fructuarii ne lucro ea res
cedat domino ⁊ siciit sb̾̃stituta
statim dominifiant. ita priora
quoq ex natura fructus desmũt
esse enis. Nm alioqn qd nascit᷑

Expanded text:
de eum extraneo uendere potestin eo locum non habere: neque enim in fructu hominis homo esse partus legari, poterit et usus fructus eius. Fetus tamen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere. Plane si gregis uel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est in locum capitum defunctorum 6mittere, ut post substituta fiant propria fructuarii, ne lucro ea res cedat domino. et sicut substituta statim domini fiunt, ita priora quoque ex natura fructus desinunt eius esse: nam alioquin quod nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
IEt cumfructuarius debeat quos
fice nõ est absoluendus. liceti
ini sua domo facit ⁊ ip̃e facere. nõ
magis hrs refice d. qd̾ uetusta¬
te iam detius ftm̃ reliqss testa¬
tor qm̃si ꝓpric tatem alicui testa¬
tor legasset. ꝑ aul.¬

Expanded text:
ed cum fructuarius debeat quod ficere, non est absoluendus, licet uin sua domo facit, et ipse facere. Non magis heres reficere debet quod uetustate iam deterius factum reliquisset testator, quam si proprietatem alicui testator legasset. 66 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
sccund a ꝯuentione secundus
aelitor accepit.nouatione p
cafcã pignora priorib adlid¬
it suꝑioris temporis ordinemn
manere primo creclitori placu¬
it canquam in suum locum suc¬
cedenty. ¶Cum excã manda¬
tipͥdium ticio ciuus negociumᷤ
fuit gestum deb̾etur priusqmͣ¬
ei posro trad̾etur id pignoride¬
dit post traditam posẜonem
idem prelium de nuo pigno¬
rdedit alisprioris cãm ẽẽ pocõ¬
rem apparut.si nõ creclitor se¬

Expanded text:
secunda conventione secundus creditor accepit novatione postea facta pignora prioribus addidit. superioris temporis ordinem manere primo creditori placuit tamquam in suum locum succedenti. Cum ex causa mandati praedium Titio, cui negotium fuei possessio traderetur, id pignori dedit: post traditam possessionem idem praedium alii denuo pignori dedit. prioris causam esse potiorem apparuit, si non cre
Abbreviated transcription (Latin):
ĩitegie restitutus ẽ utx restitõ
que creclitori ad u̾sus priorem
debitorem datur .x. dieꝵ sit an
plenior. Ego didici extempore

Expanded text:
integrum restitutus est: utrum restitutio, quae creditori aduersus priorem debitorem datur, decem dierum sit an plenior? ego didici ex tempore
Abbreviated transcription (Latin):
non posseagi situt agi non
test ius nonesse insuo ioue
fuce aut seders. In leuaride
ncis inquit uaporib cumar¬
tula cunicusum ꝑgentem ĩ
it potuisse talos ẜ uitutes in¬
pom. Pauł.¬

Expanded text:
non posse agi, sicut agi non potest ius esse in suo ignem facere aut sedere aut lauare. Idem lineis, inquit, uaporibus cum Quintilla cuniculum pergentem in it potuisse tales seruitutes imponi.
Abbreviated transcription (Latin):
cus possit cumhus ita expiri sibi
uis esse edificare ⁊ an sccu cumeo
agere possint ita ius sibi ꝓhiben¬
diesseucliuius edificindi nones¬
se. et sielificat iam sit. nõne possit¬
ita cum eo exꝑiri ius sibi non esse
edificatumhre queritur et mag̾
dici potest. ꝓhibendi pocius qmfa¬
ciendiius sibi ẽe socioqz magis ille¬
ꝗ facere conatur ut dixi quodami¬
modo sibialienum quoqius p̾riy¬
yit siquasi solus dominus ad suu
ĩpietem meum ĩmissa h̾rean et
defuturus non ĩmictendis cauẽ
hublicam hxeo. et hec erupte mũdãt

Expanded text:
 a sociis, possit cum his ita experiri ius sibi esse aedificare, et an socii cum eo ita agere possint ius sibi prohibendi esse vel illi ius aedificandi non esse: et si aedificatum iam sit, non possit cum eo ita experiri ius tibi non esse ita aedificatum habere, quaeritur. et magdici potest prohibendi potius quam faciendi esse ius socio, quia magis ille, qui facere conatur ut dixi, quodammodo sibi alienum quoque ius praeripit, si quasi solus dominus ad suum parietem meum immissa habere: an et de futuris non immittendis cauendpublica habeo et hae ruptae inundant
Abbreviated transcription (Latin):
ces. ¶Qu uellaciore mauel
Angustiore usus est retinet su¬
tutẽm sicuti qui aquaexqua
ius b̾t utendi alia ꝯmixta us
est. retinet ius suum. UTpm̃
quasi poseone ius aque ducein¬
de nactus sit. non ei necesse est¬
docere de iure quo. aqua ꝯstitu¬
ta est ueluti exlegato ul alio mo¬
do s utilem b̾t actionemut os¬
tendat forte ꝑ annos tot uiil
se non ui non claminon precl¬
rio posseclisse. agi Autem hic Al¬

Expanded text:
ices. Qui latiore uia uel angustiore usus est, retinet seruitutem, sicuti qui aqua, ex qua ius habet utendi, alia mixta usus est, retinet ius suum. 10 Ulpquasi possessione ius aquae ducendae nactus sit, non est ei necesse docere de iure, quo aqua constituta est, ueluti ex legato uel alio modo, sed utilem habet actionem, ut ostendat per annos forte tot usum se non ui non clam non precario possedisse. Agi autem hac a
Abbreviated transcription (Latin):
nuus uulnauit ẜuum ueloc¬
aderit in quo usus fr̃. meus est
dandaest michi ad exemplir.
Licqueb̾t actionem directam
enm non h̃t. qidominus mẽ¬
broꝵ suoꝵ nemo udetur. ¶ fu¬
gitiuu autem nominc dominus
moliber bona fide michiriuiat
ipmlege acqł tenere michi. u

Expanded text:
nus uulnerauerit seruum uel occiderit, in quo usus fructus meus est, danda est mihi ad exemplum lAquiliae habet actionem: directam enim non habet, quoniam dominus membrorum suorum nemo uidetur. fugitiui autem nomine dominus mo liber bona fide mihi seruiat, ipsum lege A
Abbreviated transcription (Latin):
legatario haredem oportet Giẜuus
uunatus mortifere postearuma ł
Naufragio uel alio ictu maturnis
pierit de octiso agi non posse s: qua¬
S simanumissus ul alienatus ex
uulnere ꝑut qi de octiso agi posse uil.
ait. hoc itatam uarie qr ueĩz est cum
ate occisum tunc cum uulnabasq
mortuo eo tunc demum appuit. at
isupiore nonest passa ruina ap¬
pere an sit occisus ss siuulnatum

Expanded text:
legatario heredem oportet. Si servus vulneratus mortifere postea ruina vel naufragio vel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non posse, sed quased si manumissus vel alienatus ex vulnere periit, quasi de occiso agi posse Iulianus ait. haec ita tam varie, quia verum est eum a te occisum tunc cum vulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: at in superiore non est passa ruina apparere an sit occis
Abbreviated transcription (Latin):
nemesse. Sr uilianus eum deỹt
acqlie tem̃ ait ꝗtenuit et effici
ut aliquem mordet cetere si nõ
tenuit infcm agendum. ¶Legis
autem acqł acto hero ꝯpetit. lx
est dño. ¶Si meo homine que
tibi reclibicurus essemdam pni
iniuria datum esset. ius. ut legi

Expanded text:
nem esse: sed Iulianus eum demum Aquilia teneri ait, qui tenuit et effecit ut aliquem morderet: ceterum si non tenuit, in factum agendum. Legis autem Aquiliae actio ero competit, hoc est domino. Si in eo homine, quem tibi redhibiturus essem, damnum iniuria datum esset, Iulianus ait legis
Abbreviated transcription (Latin):
octid̾it tenetur. qd̃ si non. appoit
omnes quasi occiderint tenen
iuił.uit. et sicum uno agature¬
teri non libantur. Nam̾er lett
acqł. qd̾ alius prestitat. Alium
non releuat cuinsit pena. ¶¬
sus scribit si alius mortifero uis¬
nere ꝑcusẜit. alius postea er¬
nauit. peiorem ꝗdem nonte
res trabem deiecerint et homit
oppresẜint eque netib placer
omines lege acquatem̃ tem ici

Expanded text:
occiderit tenetur: quod si non apparet, omnes quasi occiderint teneri Iulianus ait, et si cum uno agatur, ceteri non liberantur: nam ex lege Aquilia quod alius praestitit, alium non releuat, cum sit poena. Celsus scribit, si alius mortifero uulner‹e› percusserit, alius postea exanimauerit, priorem quidemius. Si plures trabem deiecerint et hominem oppresserint, aeque ueteribus placet omnes lege Aquilia teneri
Abbreviated transcription (Latin):
pilAluderent ie heem̃icius qs inla
pcutta intonioris manulest ptt¬
iecit. et fiẽ sui quem tonsor R&los
gula sit pcisa abiecto u itolo in
quocuumq eorculpa sit eume
debãt.libi ex dlietudiue lides¬
turuel ubi transitus frequeit
erat. est ꝙ ei mnputetur. quallso
nec illud m.aledicatur si mlas
picłoso sellam hnti tonsor so

Expanded text:
am luderent, uehementius quis pila percussa in tonsoris manus eam deiecerit et sic serui, quem tonsor habebat, gula sit praecisa ‹a›diecto cultello: in quocumque eorum culpa sit, eum ndebat, ubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se
Abbreviated transcription (Latin):
nus nullus sit eius ẜui. Et ait
celius legendommo esse damp¬
na salua uoluisse. dominus er
gobeditas hẽbitur. Quare adi
tiditate hrs potit ex piri.
Gẜuus legatus post ad itan
hrditatem̃ sit actisus ꝯpetere

Expanded text:
nus nullus sit huius serui. et ait Celsus legem domino damna salua esse uoluisse: dominus ergo hereditas habebitur. quare adita hereditate heres poterit experiri. Si seruus legatus post aditam heredita
Abbreviated transcription (Latin):
Ater filio suo pupillo tutorem
declit semꝓnium c̾ditore suũ.
is ad ministrata tutela reliꝗt
fr̃em suum hrdem. ꝗ ⁊ ip̃e deces¬
sit.⁊ ꝑ fideicõmissu nomẽ debi¬
toris ticio reliqt eiq mãdate st̾
actiones abh̾rdib quero cum
tam tutele actio qͣm pecume
c̃dite exhrditate sempni des¬
cendat. an ñ alit̾ mandata ac¬
tio detur eiquã si defendat hr
des aqbus ei actiones manda¬
te sũt rendi debere defendere.
absencie ꝑ ꝓcuratorem reclde¬
re potest. Pem

Expanded text:
ater filio suo pupillo tutorem dedit Sempronium creditorem suum: is administrata tutela reliquit fratrem suum heredem, qui et ipse decessit et per fideicommissum nomen debitoris Titio reliquit eique mandatae sunt actiones ab heredibus: quaero, cum tam tutelae actio quam pecuniae creditae ex hereditate Sempronii descendant, an non aliter mandata actio ei detur, quam sedes, a quibus ei actiones mandatae sunt. respondi debere defendere. absentiae per procuratorem reddere potest. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
imodauotibiequum quo uterisusq
adctum locum si nullaculpa tua in t̾uem¬
ente mip̃o itm̃e detiorequus fcũs sit.non

Expanded text:
modauero tibi equum, quo utereris usque ad certum locum, si nulla culpa tua interueniente in ipso itinere deterior equus factus sit, non
Abbreviated transcription (Latin):
et quottam petat. applło enĩ
rei non geniis. s spem signifi¬
cat. octauenus ita diffut. qdĩ
fecte ꝗdem matie pondus sig¬
nate uero numum. te autem¬
speciem dicioportetss ⁊ mensu

Expanded text:
et quotam petat: appellatio enim rei non genus, sed speciem significat. Octauenus ita definit, quod infectae quidem materiae pondus, signatae uero numerumspeciem dici oportet: sed et mensu
Abbreviated transcription (Latin):
de uissor iuudicio uelca¬
sistendi causadatus ꝓ rei ueãt.
qualitate locuplex detur ex rẽ¬
ceptis necessarus ꝑsonis. ibi
enimquales cumq accpiu¬

Expanded text:
deiussor iudicio sistendi causa datus pro rei qualitate locuples detur exceptis necessariis personis: ibi enim qualemcumque accipi iu
Abbreviated transcription (Latin):
muito usuanio fund ueledes uł
ꝑsaltuarium ulinsulariuncus¬
todire potest. intest enimeius fine
icqsierit ĩ peculio nostro sit.
usulegato.⁊tile legatum ẽẽ exis¬
timo et eodem modo ꝑsecutionẽ
eius petituram quo ꝯpetet si fr¬
tus quoꝙ legatus esset. Itaq ñ
minus ab sente qm presente filio
dibus habitabit. P Aul.¬
Idomus usus legatus sit sñ fruc¬
tu. ꝯmunis refectio ẽ rei insartis
cectis tamb̾rdis qmusuarii ui¬
donus tũ nesi fructus h̃rs acci¬
piat ip̃e refice debeat. si uero talis
sit res cuius usus legatusẽ. ut h¬
hrs fructus reciꝑe nõ possit lega¬
tarius reffice cogendus est quedi¬
tinctio rationem habet. LDem.

Expanded text:
uel usuario fundum uel aedes per saltuarium uel insularium custodire potest: interest enim eius fineadquisierit, in peculio nostro sit.usu legato et utile legatum esse existimo et eodem modo persecutionem eius competituram, quo competeret, si fructus quoque legatus esset. itaque non minus absente quam praesente filio dibus habitabit. Pauldomus usus legatus sit sine f‹r›uctu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. uideamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse ref‹ic›ere debeat, si uero talis sit res, cuius usus ‹le›gatus est, ut heres fructum percipere non possit, legatarius reficere cogendus est: quae distinctio rationem habet. 19
Abbreviated transcription (Latin):
usufr. legato usus adimaturrs¬
to scribit nullam ee a demptions
que suia benignior est. usulegito
sieidem fructus legetur. pomi
ait ꝯ fundieum dusu. Idem aipe
esse. usus apud alum esse fruct
sme usu. apͥnd alium ẽẽ pprietis
ueluti sus ꝗ habet fund legais
licebit usuario ex feno qd man¬
ñ dumtaxat sufficiat cupelice
mediocris predu eo modo muct

Expanded text:
usu fructu legato usus adimatur, Aristo scribit nullam esse ademptionem: quae sententia benignior est. Vsu legato si eidem fructus legetur, Pomponius ait confundi eum cum usu. idem ait et esse usus, apud alium fructus sine usu, apud alium proprietas: veluti si qui habet fundum, legaverit licebit usuario et ex penu quod in annum dumtaxat sufficiat capere, licet mediocris praedii eo modo fruct
Abbreviated transcription (Latin):
Eruus cuius usus michilegat
Isit.Acqrit. michi simstitor erit et o¬
pis eius utar intabna. nam mer¬
cibus uendendis emendisꝙ acqrit
michi set si iussu meo ꝑtraditionẽ
accipiat. ¶ Odest̾.¬

Expanded text:
eruus, cuius mihi usus legatus est, adquirit mihi, si institor erit et operis eius utar in taberna: nam mcibus uendundis emendisque adquirit mihi: sed et si iussu meo per traditionem accipiet. 21 Modest
Abbreviated transcription (Latin):
ctiameoꝵ ꝗ sunt ĩpotestate. opas au¬
temẜuiusuarui nõ locabit. neq alu
uitendam ꝯcedat. et ita labeo ait. q̃¬
admenim ꝯcedere alii opas potit cui
se ibi opari ꝗdenim interest inquare
opieris utatur quare ersi ianamo¬
duxit uiuarius expediendam potit
etiam pisuarias ancullas opus ꝑ¬
ficere. Idemq siuestimenta tependu
redennt us insulam. ulnauem fabx¬

Expanded text:
estate.Operas autem serui usuarii non locabit neque alii utendo concedet, et ita labeo: quemadmodum enim concedere alii operas poterit, cum sse ibi operari: quid enim interest, in qua re opera eius utatur? quare et si lanam conduxerit usuarius expediendam, poterit etiam per usuarias ancillas opus perficere, idemque, si uestimenta texenda redemerit uel insulam uel nauem fab
Abbreviated transcription (Latin):
tencia michiuera uidetur. aliquo ers¬
enm argius cum iisurario agende
ꝑdignitate eius cuirelictus est isus.
Gutetur is ut puta diuntaxat ĩ iulla
pomis autemetolerib. et foriboet
lignis indendum utir eodem ioco uta¬
tur.dum taxat. an et mopidum eide¬
Fri possint s melius est accupe et mo
pidum deferenda neq casu graueho¬
nus eoꝵ si hundent infundõ. ¶Gret
si pecoris ei usus relictus est. putag
gis et ouilis ad st̾corand usur dum¬
Colacte usur putat neq enim tam
stricte niterpretande sunt uolunta¬
tes definictor. ¶Siboum. aniti usur
relinquatur onmemusum hebit et
ad arandum et ad cetera ad que boue
aptisunt. ¶Encu quoq legato usu
uidendum ne et domare possit et ad
uebendum subiugo uti. et si forteau¬
riga fu̾it is cinususfrequoꝵ relictus
quit indetur de hoc etiam ususen¬
sisse. ¶Si usus ministu sui ancui

Expanded text:
tentia mihi uera uidetur, aliquo enim largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui relictus est usus, sed utetur ‹h›is, ut puto, dumtaxat in uilla: pomis autem et oleribus et floribus et lignis uidendum, utrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei deferri possint: sed melius est accipere et in oppidum deferenda, neque enim graue onus est horum, si abundent in fundo. Sed si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercorandum usurum dumco lacte usurum puto: neque enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum.Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt.Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga fuit, cui usus equorum relictus quit, uidetur etiam de hoc usu sensisse.Si usus ministerii alicui
Abbreviated transcription (Latin):
S et siexre mea diciimis fuo
nicuariimstipulantem ptiadito¬
ne mactipientem michi acisi¬
re cum hac opaeius utat is
sine fructu esse potest. demqs in
bi fructus declucto usulegstus
est. nuitile esse legatum. pop l¬

Expanded text:
sed si ex re mea, dicimus seruum usuarium stipulantem uel per traditionem accipientem mihi adquirere, cum hac opera eius utar.Usus sine fructu potest. denique si tibi fructus deducto usu legatus sit, inutile esse legatum Po
Abbreviated transcription (Latin):
sumantiur. qr et adond ⁊ suorita
uteretur et rachil alufructum
nomine suꝑ eet. sicut is anusu
fundi legatus est quo minus.
cominus agri colendicaus. aibi
usetur ꝓhibe nõ potest alioꝗnet
friudominum ꝓhibebit. ita nec
brs qqqm facere debet. quominꝰ
is cumisus legatus est utatur q
instructus esset. et eaꝵ reix queĩ¬
scrumentis fundiẽent ꝓm̃ adle

Expanded text:
uo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine superesset.Sicuti is, cui usus fundi legatus est, quo minus dominus agri colendi causa ibi uersetur, prohibere non potest alioquin et frui dominum prohibebit, ita nec heres quicquam facere debet, quo minus is cui usus legatus est utatur, uinstructus esset, earum rerum, quae instrumento fundi essent, pe
Abbreviated transcription (Latin):
co int̾uemiente ul ina publici
Siustus uitus impomipot
Ique ductus nõ potest. Apã¬
ape autem peti solet ut ꝑuiã
publicam aquam ducesine
momodo publico liceat. in¬
¶Sacri itinis et religiosi loci m¬
teruentus etiam itim̃is suiti¬
tem ĩpelit.cum ẜuitus ꝓea
loci nulli deberi poteset spo.¬

Expanded text:
el via publica haustus servitus imponi potest, aquae ductus non potest: a principe autem peti solet, ut per viam publicam aquam ducere sine incommodo publico liceat. sacri et religiosi loci interventus etiam itineris servitutem impedit, cum servitus per ea loca nulli deberi potest. Po
Abbreviated transcription (Latin):
suitutes suntqr nichil inci¬
nor inter est non ualet uluti
ne pfundum tuum eas aut¬
ne ibi dsistat et ideo si michi
cedas ius tibi non esse fundo
tuo tuti fru nichil agitur
Alit atq sixedas michi ius
tibi non eẽ fundo tuo. Iquam
quere minuienue Iquͣe mec
gr̃a. ¶Suitutum non ea na
tura est.ut aliqd facia ꝗs uel¬
uti iuridaria tollat.aut a me¬
morem ꝓspectum p̾stet. aut ĩ
hocut misuopingat.s ut aliqd
nemsuitutis dari sicut ip̃ius
fundi nomie utilis petitio da¬
meo ad quem uectigalis fũ.¬
dus ytinet. POmponꝰ.¬

Expanded text:
 nihil uicinorum interest, non ualet, ueluti ne per fundum tuum eas aut ibi consistas: et ideo si mihi concedas ius tibi non esse fundo tuo uti frui, nihil agitur, aliter atque si concedas mihi ius tibi non esse in fundo tuo aquam quaerere minuendae aquae meae gratia. Seruituttura est, ut aliquid faciat quis, veluti viridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliquid nem servitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis petitio daeo, ad quem vectigalis fundus
Abbreviated transcription (Latin):
Alienari ꝓhibeat eo casu publiciana
munibus neminem pretor tue¬
tur nect legeffaciat. ¶ Publicia¬
na actione etiam deinfantia sei¬
uo nõdum amunculo utr pos¬
sumus. ¶ Si ꝓꝑte qs rempete
uelit publi. acͥtione utipotest.

Expanded text:
alienari prohibeat, eo casu Publiciana asibus neminem praetor tuetur, ne contra leges faciat. Publiciana actione etiam de infante servo nondum anniculo uti possumus. Si pro parte quis rem petere vult, Publiciana actione uti potest.
Abbreviated transcription (Latin):
quamquis heres eis existat. s tunc lo¬
cus fit religiosus cum defuncti fint.a
naturalit enim uideturad mortuum
ꝑtin̾e locus in quẽ infertur prestim si
meum locum inferatur in quem ip̾̃e

Expanded text:
quam quis heres eis existet. sed tunc locus fit religiosus, cum defuncti fuit: naturaliter enim videtur ad mortuum pertinere locus in quem infertur, praesertim si in eum locum inferatur, in quem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
I hac lege iam non dubitatur etiam liba
R ꝑsonar nomine agi posse. forte si pr̃em
liber corpus extimationem non recipi¬
at. s ĩ pesaꝵ incuratonem factare et opa¬
rum amissaꝵ quas q imissurus eẽt qͥs
mnutilis factus. Elus.

Expanded text:
 hac lege iam non dubitatur etiam liberarum personarum nomine agi posse, forte si patremliberum corpus aestimationem non recipiat, sed impensarum in curationem factarum et operarum amissarum quasque amissurus quis esset inutilis factus.
Abbreviated transcription (Latin):
tus fint a muliere maritus.
qñq restituet mulieri de dote
debitor mulieris ꝗ soluẽdo ñ
erat dotem ei ꝓmisit. ad id dũ¬
taxat ad qd̾ soluendo fuit ii¬
ri picło ea res ẽ et si qͥd debitori

Expanded text:
tus fuerit a muliere maritus, quandoque restituet mulieri de dote debitor mulieris qui soluendo non erat dotem ei promisit. ad id dumtaxat, ad quod soluendo fuit, uiri periculo ea res est: et si quid debitori
Abbreviated transcription (Latin):
est cum uiro uti .x. ĩ dotẽ acciꝑet
et fund̾ sibi restitueret. ac datis
fide ẽ et negocio cͣcͣto ꝯuenit.ut
et si fundus qĩsme cã penes i¬
maritum ẽẽcepit cũ dicatur.¬
et hoc eindencius circa actonẽ
pignoraticiam aꝑpeb̾. et emm
sicum fund̾ cornelianũ pigne¬
ris cã tibi tradidissem. postea ex
ꝯuentione fund̾ ticianum in
hoc tradiderim tibrut cornelia¬
num michi restitueres. minĩe
puto dubitand̾ ꝗn statim rec¬
te pignoraticia ad recipiend
cipate prdonauit ex uolunta¬
te eius postea in dotem date

Expanded text:
est cum uiro, uti decem in dotem acciperet et fundum sibi restitueret, ac ‹d›atis fide est et negotio contracto conuenit, ut fundus, quasi sine causa penes maritum esse coeperit, condicatur.Et hoc euidentius circa actionem pigneraticiam apparebit. etenim si, cum fundum Cornelianum pignoris causa tibi tradidisse‹m›, postea ex conuentione fundum Titianum in hoc tibi tradiderim, ut Cornelianum mihi restitueres: minime puto dubitandum erit, quin statim recte pigneraticia ad recipiendum e pater donavit, ex voluntate eius postea in dotem pro ea datae
Abbreviated transcription (Latin):
Isuus quem uendidas iussu tuo ali¬
qd fecit et ex eo crus fregit ita demũ
eares tuo ꝑiculo nõ est si id imꝑastiq
rus eras paul minime. namuipicu¬
losam rem añ uenditionem fac̾e soli¬
tus ẽculpatua id fcm̃ eẽ uidebitur.
mitti solitus eet idem iuris erit sieã
rem ĩpare solitus fius qmͣ prudẽs.
potest ei ẜuo rem noua imꝑare quã
impaturus nõ finsses eisuo si nõ ue¬
niͣ uieluti siei ĩpasti ut ad emptorẽ
iret ꝗ pegre eẽt. nam c̾te ea res tuo pi¬
culo eẽ nõ d.itaꝙ tota ea res addo¬
lum malũ dumtaxat et culpam uẽ¬
ditoris deducẽda est. Si dolia octigen
et plura erãt qmͣ ad euni mim. dabit
emptori ex omnib que uult dum mͦ
integradet: si sola octoginta sũt q̃lia¬
cũq sunt emptorẽ seqn̾tur. nec ꝓnon
itegris qcqmͣ ei uẽclitor p̾stabit.

Expanded text:
uus quem uendideras iussu tuo aliquid fecit et ex eo crus fregit, ita demum ea res tuo periculo non est, si id imperasti, rus eras.Paulus: minime: nam si periculosam rem ante uenditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse uidebitur: mitti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens potest ei seruo nouam rem imperare, quam imperaturus non fuisset, si ‹non› uenisset: ueluti si ei imperasti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: nam certe ea res tuo periculo esse non debet. itaque tota ea res ad dolum malum dumtaxat et culpam uenditoris dirigenda est.Si dolia octogintet plura erunt quam ad eum numerum, dabit emptor‹i› ex omnibus quae uult, dum integra det: si sola octoginta sunt, qualiacumque emptorem sequentur nec pro non integris quicquam ei uenditor praestabit.
Abbreviated transcription (Latin):
cente et alto ignor anste sius
celmꝗt. si inte cum alt̾o ꝗͥ nescie¬
bat actum sit. et noxe ded̾it fuir.
miquum est uilissimi hominis
declitione. Altes: quoq lib̾ari. Igi¬
curagetur et cum alt̾o et si ꝗdẽ
amplius in dampni ꝑsecutione
cio noxe dediti. ip̃i tñ int̾se sic de¬

Expanded text:
iente, altero ignorante seruus del‹i›quit, si ante cum altero qui nesciebat actum sit et noxae dediderit seruum, iniquum est uilissimi hominis deditione alterum quoque liberari: igitur agetur et cum altero, et si quid amplius est in damni persecutione, nis noxae dediti. ipsi t
Abbreviated transcription (Latin):
ex suodelicto dampñ paciatur.i
Siplures eiusdem ẜui nomine
noxili mecum agẽuelint ułsi
unius plurib iudicus eiusdem ẜ¬
ui nomine agat inquo ususfre
tuus ꝓprietas mea sit. offõ iudi¬
am.s: ꝑ pretorem id ꝯsequarego
dominus ꝓprietatis ut au cogat
pretorte ꝓestimatione usus fr̃.
ꝯfferre adlitis extimationem
Aut usumfr. ced̾e si et hoc ex pecli¬
at et siego dominus ꝓprietatis
eumfuum nolui defend̾e defẽ¬
sio tibi pmctenda est et si dãp¬
natus bominemtradas.tamẽ
adusus meteueberis. ꝑOmpo
cum dñobtactionem furti.ac
siqlib alius ess s cum eo nõ est
qͣmuis fuiat eiet ideo domiꝰ
dampnatus fructuario noxe
dedens liberatur. PAułꝰ.
co igemus ent noxali acqlie.
Actioni locus ne dampnatus
insolid̾ singulis noxe dede coga¬
turs potet dic quasi imuns
dampnum sit et una obligato

Expanded text:
ex suo delicto damnum patiatur. Si plures eiusdem servi nomine noxali mecum agere velint vel si unus pluribus iudiciis eiusdem servi nomine agat, in quo usus fructus tuus, proprietas mea sit, officio iudiam: sed per praetorem id consequar ego dominus proprietatis, ut aut cogat praetor te pro aestimatione usus fructus conferre ad litis aestimationem aut usu fructu cedere, si hoc expediat. et si ego dominus proprietatis eum servum nolui defendere, defensio tibi permittenda est, et si damnatus hominem tradas, et adversus me tueris. Pompocum domino habet actionem furti, atque si quilibet alius esset: sed cum eo non est, quamuis seruiat ei, et ideo dominus damnatus fructuario noxae dedens liberatur. 19 Pauleo agemus, erit noxali Aquiactioni locus, ne damnatus in solidum singulis noxae dedere cogatur. sed potest dici, quasi unius damnum sit et una obligat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Promde siꝗs ĩfurto uel madul¬
tĩo de p̾hensus uel maliquo aa¬
gicior declit aliqd uel se obliga
telo  defendat.s qr potu̾it uel
ñ nire octidit ⁊ ideo iustus meto¬

Expanded text:
Proinde si quis in furto vel adulterio deprehensus vel in alio flagitio vel dedit aliquid vel se obligavtelo defendat: sed potuerunt vel non iure occidi, et ideo iustus
Abbreviated transcription (Latin):
lis epła diuoꝵ marci et ꝯmodiq̃
declarat et presides et magistratꝰ
et milites stacionarios dños adiu¬
uare debere inꝗrendis fugittui¬
is et ut inuentos reddẽtur. ut hu
apud quos delitescant puman¬
merito ad monetur magistrat
eos diligent custodire ne euadãt.
¶fugittiuum acciꝑe et siꝗs errosit
¶fugittun autem appellatione
todic etiam uincire ꝑmictitur
tamdiu autem custodiantur. ꝙͣ¬
diu ad p̾fectum uigilum ueli
adpsidem deducantur ẽoꝵ quo¬
qo nomme et nocte et cuius se
ꝗs eedicatur ad magistratus de¬
ferantur.ut facilius agnosci ⁊
pcipi fugittiuus possit . Dote ai¬
auͥ uerbo etiam cicatricis ꝯtinẽ¬
turidem iuris ẽ si hoc iscriptis
segessint.grauius coherceri so

Expanded text:
ralis epistula diuorum Marci et Commodi, qua declaratur et praesides et magistratus et milites stationarios dominum adiuuare debere inquirendis fugitiuis, et ut inuentos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, punianmerito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne euadant. Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui autem appellatione todia etiam uincire permittit. Tamdiu autem custodiuntur, quamdiu ad praefectum uigilum uel ad praesidem deducantur. Eorumque nomina et notae et cuius se quis esse dicat ad magistratus deferantur, ut facilius adgnosci et percipi fugitiui possint notae autem uerbo etiam cicatrices continentur: idem iuris est, si haec in scriptis se gesserint, grauius coerceri so
Abbreviated transcription (Latin):
mienatus recitauit facultatem
declitꝙ gͥclienditam ĩcesarus
qm senator et paganor precdia
uolentib fugittiuos ĩ ꝗrere scru¬
tiqoubilia atqo uestigia occuł¬

Expanded text:
enatu recitauit, facultatem dedit ingrediendi tam Caesaris quam senatorum et paganorum praedia uolentibus fugitiuos inquirere scrutarique cubilia atque uestigia occ
Abbreviated transcription (Latin):
Ime marche et stacionarui fugitiuos
deprebenses recte incustodiam retine¬
antNamet magistratus mumcipales
Uensos fugittiuos recte trãsmicttunt.

Expanded text:
imenarchae et stationarii fugitiuos deprehensos recte in custodiam retinent. Magistratus municipales proconsulis comprehensos fugitiuos recte transmittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pignori essent ꝯuenit eos ꝯsumptos
bona fide emptor utiliẜiuana resti¬
tuere non cogetur pignoris et enĩ
cãm nec usucãpione ꝑĩmi placuit.
qm̃ questio pignoris abintentio¬
ne domini seꝑãtur ꝙ infructibo.
dissimile ẽ qui ñ qm̃ debitori fuũt.¬
¶Pacto placuit ut ad diem usuns
non solutis. fructus ypothetar mu¬
rentur.quamius mexordio mino¬
res ĩstipulatu uenerint nõ ẽẽ tam̃
urritam ꝯuentionem placuit cum
ad diem minore fernore non solu¬
to lime maiores usure stipulantir
recte ꝓmitti potuerũt. ¶ Cum pre¬
dium uxor uiro donass. id quo p¬
dium uir pignori deliss post diuor¬
cium mulier̃ possonem pͥdu siure¬
cupauit. et idem p̃dium obdebitim
uiri pignori deditineadum taxat
pecuna recte pignus amuliere de¬
res sumptus quam tructus fuisse̾t
quos uir exp̾dio pccpit et enim moi
quantitate ꝓprium mulier nego¬
cium gessisse nõ alienum succepis¬
se uidẽtur. DDem.¬
Ndeuissor q̃ pignora us ypothetas

Expanded text:
pignori essent, conuenit. eos consumptos bona fide emptor utili Seruiana restituere non cogetur: pignoris etenim causam nec usucapione peremi placuit, quoniam quaestio pignoris ab intentione dominii separatur: quod in fructibus dissimile est, qui numquam debitoris fuerunt.Pacto placuit, ut ad diem usuris non solutis fructus hypothecarum urae. quamvis exordio minores in stipulatum venerint, non esse tamen irritam conventionem placuit, cum ad diem minore faenore non soluto legitimae maiores usurae stipulanti recte promitti potuerunt. Cum praedium uxor viro donasset idque praedium vir pignori dedisset, post divortium mulier possessionem praedii sui reciperavit et idem praedium ob debitum viri pignori dedit. in ea dumtaxat pecunia recte pignus a muliere res sumptus quam fructus fuissent, quos uir ex praedio percepit: etenim in ea quantitate proprium mulier negotium gessisse, non alienum suscepisse uidetur. 2 Idemdeiussor, qui pignora uel hypothecas
Abbreviated transcription (Latin):
Uo secundum tibimcum nus.
ambularent alt̾ corumeiq secum.
ambulabat rogatus anulumostẽ¬
dit ut respice ẽxtidit illi anulus et ĩ
tibim de uolutus est R.posse  agicur
eo infactum. Affric̾¬

Expanded text:
uo secundum Tiberim cum ambularent, alter eorum ei, qui secum ambulabat, rogatus anulum ostendit, ut respiceret: illi excidit anulus et in Tiberim deuolutus est. respondit posse agi cum eo in factum ac
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ duenisse ut q. Amplius
pstitum ẽe quã exisuris redi¬
ẜui sui uite mutua dediss. ut
totidem reciꝑet. posse eum p̾c¬
tis u̾bis ag̾e sicuti si penulas
decliss: ut tunicas accipet ne
ope in debitedate sunt ip̃e res¬
nõ possũt. namaliud dando
Qut aliut reddatur obligari u¬
re getium possumusq. ant̾ i¬
debitum datur aut ipͥm repet
d: aut tidem ex eo cẽ genere

Expanded text:
quoque convenisset, ut quod amplius praestitum esset, quam ex usuris rediservi vice mutua dedisset, ut totidem reciperet, posse eum praescriptis verbis agere, sicuti si paenulas dedisset, ut tunicas acciperet: nec operae indebitae datae sunt, ipsae renon possunt. nam aliud dando, ut aliud reddatur, obligari iure gentium possumus: quod autem indebitum datur, aut ipsum repeti debet aut tantundem ex eodem genere
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex reclitu cius pecumie tribu
tumꝙ ticius pendere debet sem¬
ꝓnius p̾staret ꝯputatis usurs
scmnissib qnͣtoq nimus tribu¬
torum nomine p̾stitum foret
quam carum usurarum qnͣti¬
tas ẽctait idticio resticuereret
qd̃ Amplius p̾stitum e̾et. ide
iorte decedet ausi sortem et usu¬
ras sumnia tributorum excesi¬
set. idꝙ amplius eẽt ticius sẽ¬

Expanded text:
ut ex reditu eius pecuniae tributum, quod Titius pendere deberet, Sempronius praestaret computatis usuris semissibus, quantoque minus tributorum nomine praestitum foret, quam earum usurarum quantitas esset, ut id Titio restitueret, quod amplius praestitum esset, id ex sorte decederet, aut, si et sortem et usuras summa tributorum excessisset, id quod amplius esset Titius Sem
Abbreviated transcription (Latin):
Pud labeonem quentur sitibiequos
uienales exꝑiendos ded̾o. ut si intriduo
displicuissent reddes tuq de sultor inl
us ꝯcurreris et uicis de inde eine noliu
ansit adu̾suste ex uendito act̾o etpu¬
to inus ẽe p̾scriptis u̾bis agendum
nam int̾ nos act est ut expimẽtum gͥ¬
tuitum accipes non etiam c̃tares. Itẽ
Apud melam quentursi imlas cibi de¬
dero ut ex piaris et si placiussent emes
ũdisplicuissent ut indies singulos ali¬
qd pitares. deide mule agrãss atorib̾
fiunt ablate intra dies exp̃miẽti qdi
ẽet p̾standum utrum p̾cumi nicos an
mces tantum et ait mela int̾ẽe utrũ
emptio iamerat ꝯtracta. An futuraut
si fca p̾cium petatur si futura ñices pe
dari. ¶ Sicum em̃e argentum uelles
uasculariꝰ ad te detusit. et reliq̃rit. et
cum displiciuss: cibis uo tuo referend
declitret sũ dolo malo sũ culpatuai
pierit. nascularu ẽe detrimẽtum. quia
eius quoq causa migssum sit c̃te cul¬

Expanded text:
pud Labeonem quaeritur, si tibi equos uenales experiendos dedero, ut, si in triduo displicuissent, redderes, tuque desultor in his cucurreris et uiceris, deinde emere nolueris, an sit aduersus te ex uendito actio. et puto uerius esse praescriptis uerbis agendum: nam inter nos hoc actum, ut experimentum gratuitum acciperes, non ut etiam certares.Item apud Melam quaeritur, si mulas tibi dedero ut experiaris et, si placuissent, emeres, si displicuissent, ut in dies singulos aliquid praestares, deinde mulae a grassatoribus fuerint ablatae intra dies experimenti, quid esset praestandum, utrum pretium et merces an merces tantum. et ait Mela interesse, utrum emptio iam erat contracta an futura, ut si facta, pretium petatur, si futura, merces petdari.Si, cum emere argentum uelles, uascularius ad te detulerit et reliquerit et, cum displicuisset tibi, seruo tuo referendum dedisti et sine dolo malo et culpa tua perierit, uascularii esse detrimentum, quia eius quoque causa sit missum. certe cul
Abbreviated transcription (Latin):
tum marena ẽẽ xcessit. et is mor¬
tuus sit. S ⁊ q̃ fugitiuum ẜuũ¬
a se petitum nõ custodit siis fug¬
it et ꝗ nauem a sepetitam ĩ ad¬
u̾so tꝑr nauigantum misit si
ea naufragio pempta e.¶Pp̃.

Expanded text:
tum in harena esse concessit, et is mortuus sit: sed et qui fugitiuum a se petitum non custodit, si is fugit, et qui nauem a se petitam aduerso tempore nauigatum misit, si ea naufragio perempta est.
Abbreviated transcription (Latin):
sortis sołonem tantum ꝑtin̾e
nõ etiam ad usuraꝵ que prio¬
re ꝑte simplicit᷑ instipłone ue¬
nissent . pactum ꝙ id tm̃ ad ex¬
ceptionem ꝓ dee et ideo nõ solu¬
ta pecuma statutis pensiomb
ex die stipulonis usuras debe¬
rratq si id nominati essẽer¬
pressum. ¶ S cumsortis petitõ
dilata sit ꝯsequẽs est. ut etiam u¬
sure ex eotemꝑe quo moram fe¬
c̾it accedant set si ut ille put̾abat
erittñ usuraꝵ obligatio ip̃o iu¬
re nõ ꝯmictitur. Nonenim in
qnͣtitatem que meclio temꝑe
colligitur scipłamaur cum cõ¬
ditio extit̾it. sic̃ est infructibus.
Idemetiam ĩusuris potest ex¬
primi. ut ad diẽ nõ soluta pe¬
cuma ꝙ ꝯpetit usuraꝵ nomine
ex die int̾ ponte scipulationis

Expanded text:
sortis solutionem tantum pertinere, non etiam ad usurarum, quae priore parte simpliciter in stipulationem uenissent pactumque id tantum ad exceptionem prodesse et ideo non soluta pecunia statutis pensionibus ex die stipulationis usuras deberi, atque si id nominatim esset expressum. sed cum sortis petitio dilata sit, consequens est, ut etiam usurae ex eo tempore, quo moram fecit, accedant, et si, ut ille putabat,erit, tamen usurarum obligatio ipso iure non committetur: non enim in antitatem, quae medio tempore colligitur, stipulamur, cum condicio exstiterit, sicut est in fructibus: idem et in usuris potest exprimi, ut ad diem non soluta pecunia quo competit usurarum nomine ex die interpositae stipulationis